comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadere. et uiderent eos pauli apłi auctori-¬
te reuocari. dicerent etiam ipsum paulum id
sentire. s non eis facile aperire uoluisse senten¬
tiam suam: oportunissime subiecit Ego aũt
fr̃s si circumcisionem adhuc predico: quid
adhuc ꝑsecutionem ꝑatior: Etiam ab ipsis enĩ
patiebat᷑ ꝑsecutionẽ. qui talia ꝑsuadere molie¬
bantur: cum iam euangelium suscepisse uide-¬
rentur Quos tangit et alioloco: ubi ait: Peri-¬
culis in falsis frĩbus Q hic in capite epłȩ ubi
dicit Propt̾ subintroductos autem falsos fr̃s
qui subintroierunt. ꝓscultare libertatem noᷤᷤ¬
tram quam habemus in xp̃o iħu. ut nos inser-

Expanded text:
suadere, et viderent eos Pauli apostoli auctoritate revocari, dicerent etiam ipsum Paulum id sentire, sed non eis facile aperire voluisse sententiam suam; opportunissime subjecit, Ego autem, fratres, si circumcisionem adhuc praedico, quid adhuc persecutionem patior? Etiam ab ipsis enim patiebatur persecutionem, qui talia persuadere moliebantur, cum jam Evangelium suscepisse viderentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in falsis fratribus ; et hic in capite Epistolae, ubi dicit, « Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierunt proscultare libertatem nostram, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Carnales filios magnũ bonũ putabant:
tale coniugiũ ꝓlemq contempsit Con¬
tumelias suꝑbissime horrebant: omne
genus contumeliarũ sustinuit: In uirias
intolerabiles ẽẽ arbitrabant᷑. Quȩ maior.
iniuria. quã iustũ innocentemq damp¬
nari: Dolores corꝑis execrabantur: fla
gellatus atq cruciatus ẽ: Mori timebaNs:
morte multatus ẽ: Ignominiosissimũ mor.¬
tis genus crucem putabant: crucifixus
ẽ Omĩa quȩ habere cupientes ñ recte ha¬
bebamꝰ: carendo uile fecit: Omĩa quȩ uita¬
re cupientes abstadio deuiabamꝰ: ꝑpeti¬
endo deiecit: Non enĩ ullũ peccatum com¬
mitti pot̃. nisi dum appetunt᷑ ea quȩ ille
contempsit: aut fugiuntur quȩ ille susti¬

Expanded text:
Carnales filios magnum bonum putabant; Carnales filios magnum bonum putabant; tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant; omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria, quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis exsecrabantur; flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiabamus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi pocontempsit; aut fugiuntur, quae ille susti
Abbreviated transcription (Latin):
atur animis ds ꝓtemꝑũ oportunitatibus
quȩ mira sapientia eius ordinant᷑. nullo.
modo beneficientius consuluit generi
humano quã cum ipsa dei sapientia id ẽ
unicus filius consustantialis patri coȩter¬
nus totũ hominẽ susciꝑe dignatus ẽ. et
uerbũ caro factum ẽ et habitauit in nob̾
Ita enĩ demonstrauit carnalibꝰ et ñ ua¬
lentibꝰ intueri mente ueritatẽ. corporeis¬
q sensibꝰ deditis quã excelsum locũ inter
creaturas habeat humana natura. qł ñ
solũ uisibilit̾. nam id poterat et inalio
ȩthereo corpore ad nr̃orũ aspectum tole¬
rantiũ temꝑato s hominibꝰ inuero homi¬
ne apparuit: Ipsa enĩ natura suscipien.¬
da erat. quȩ liberanda Eł nequis forte
sexus a suo creatore se contemptũ puta¬
ret. uirũ suscepit. natus ex femina est:
passionibꝰ homini quẽ gerebat Satelli¬
tes uoluptatũ diuicias. ꝑnitiose popłi
apƿetebant. pauꝑ eẽ uoluit: honoribus
et imꝑiis inhiabant: rex fieri noluit:

Expanded text:
atur animis Deus pro temporum opportunitatibus, quae mira sapientia ab ipso ordinantur, nullo modo benefhumano, quam cam ipsa dei sapientia, id est unicus filius consubstantialis patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignatus est et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ita enim demonstrauit carnalibus et non ualentibque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura; quod non solum visibiliter, nam id poterat et in aliquo aethereo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit. Ipsa enim natura suscipienda erat, quae liberanda: et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina est. passione homini, quem gerebat. Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant; pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: Rex esse noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuocẽ relantis Telo di uos relodixit ñ
meo. ñ mͥ s relo dei. Unde: Quomͦ: Quã telas.
uł cui zelas: Desponsaui enĩ uos uni uiro. uir¬
ginẽ castã ex hibe. xꝑo: Quid gͦ times: Quare
telas: Timeo inqͥt ne sic̃ serpens sedux̃ ȩuã astu¬
cia sua. sic &e ur̃i sensus corrupant᷑ a castitate

Expanded text:
Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ dñi. nec eos hoc dicens doctor gẽ.¬
tium ab illa dilectione frangebat. qua ut
in flammarent᷑ uolebat. et ideo nolebat
ut crederent eis aquibus audiebant in¬
stare diem dñi neforte cum transiret tem¬
pus quo eum crediderant. eẽ. uenturum
et uenisse non cernerent. etiã cȩtera fal¬
lacit̃ sibi ꝓmitti arbitrantes. et de ipsa
mercede fidei desperarent: Non gͦ ille di¬
ligit aduentum dnũi qui eum asserit pro¬
sinceritate fidei. firmitate spei. ardore
caritatis expectat: Nam si tantomagis
diligitur dñs. quantomagis p̃dicatur et
creditur citius eẽ uenturus. magis eũ di¬
ligebant. qui eius aduentum iam instare
dicebant. quã hi quos apłs eis credere ꝓ¬
hibebat. uel ipse apłs qui hoc utiq non e̾̃¬

Expanded text:
uentum domini nec eos hoc dicens doctor genuentum domini nec eos hoc dicens doctor gentium ab illa dilectione frangebat. qua ut inflammarentur, uolebat; et ideo nolebat, ut crederent eis, a quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adserit prosinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non cre
Abbreviated transcription (Latin):
Iligendus gͦ est et expectan ex eadẽ epla¬
dus dñi sicut scẽ exhortaris aduentus.
magnã dicens. eẽ. beatitudinẽ diligentibꝰ
eius aduentum. et adhibes apłi testimoni¬
um cuius uerba sic ponis: De cȩtero repo¬
sita. ẽ. mͥ corona iusticiȩ. quã reddet michi
dñs iustus uidex in illo die Non solũ au
tem mͥ. s et his qui diligunt aduentũ eius
Tunc enĩ sicut ex ȩuangelio commemora:
iusti fulgebunt sicut sol in regno patris
sui. et quod ꝓph̃a dicit. ecce enim caligo
et tenebrȩ oꝑient t̃ram suꝑ gentes. inte
uero apparebit dñs. et maiestas eius in
te uidebitur: Item qł scriptum ẽ. qui uero
expectant dñm exultabunt cum uirtute.
producent pennas sicut aquilȩ. current
et non laborabunt. ambulabunt et non
esurient: Hoc plane piissime et uerissime
dicis. commendans eorum beatitudinem
qui diligunt aduentũ clñi S et illi quibꝰ
dicebat apłs. non cito moueamini mente
quasi in stet dies dñi. diligebant utiq ad¬

Expanded text:
iligendus ergo est et expectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: De cetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex in illa die, non solutem mihi, sed et his qui diligunt aduentum domini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et noesurient. Hoc plane piissime et uerissime dicis commendans eorum beatitudinem. qui diligunt aduentum domini. sed et illi, quibus dicebat apostolus: Non cito moueamini mente, quasi instet dies domini, diligebant utique ad
Abbreviated transcription (Latin):
in eo libro quẽ thimeum uocant. sic ait
Quantũ ad id quod ortum ẽ. ȩternitas ua¬
let. tantum ad fidem ueritas: Duo illa sur.¬
sum sunt ȩt̃nitas et ueritas. duo ista deor.
sum. quod ortum ẽ. et fides: Ut gͦ abinus
ad summa reuocemur. atq id quod ortũ
ẽ. recipiat ȩternitatem ꝑfidem ueniendũ
ẽ adueritatem: Q qui a omnia quȩ incontra
rium ꝑgunt. ꝑ aliquod mediũ reducunt᷑¬
et ab ȩterna iusticia temporalis iniquitas
nos alienabat. opus gͦ erat media iusticia
temporali. quȩ medietas temporalis ẽẽt.
deimis. iusta desummis. atq ita se nec
abrumpens asummis. et contemperans
imis. uma redderet summis Ido xꝑc me-
diator dei et hominũ dictus ẽ. inter d̾m
in mortalem. et hominẽ mortalem. et d̾s ho¬
mo reconcilians hominẽ deo. manens id qđ
erat factus qđ non erat: Ipse ẽ nobis fides
in rebus ortis. qui ẽ. ueritas in ȩternis: Ex¬

Expanded text:
in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et uesum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur atque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in corium pergunt per aliquid medium redducuntur, ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑc sapientia dei. ꝑquã creata sunt omnia.
cumq nullȩ mentes rationales siue angło.¬
rum. siue hominũ. nisi participatione ipsi¬
us sapientes fiant. cui sꝑ̃m ꝑ scm̃ ꝑ quem
caritas in cordibus nr̃is diffunditur u he¬
remꝰ. quȩ trinitas unus ds ẽ consultum ẽ.
diuina ꝓuidentia mortalibus. quorũ tempo¬
ralis uita in rebus orientibus et occidenti¬
bus occupata tenebatur. ut eadem ipsa di
sapientia ad unitatẽ ꝑsonȩ suȩ homine as¬
sumpto inquo temporalit̾ nasceretur ui.¬
ueret et moreretur et resurgeret. congrua
saluti nr̃ȩ dicendo et faciendo patiendo et
sustinendo. fieret deorsum hominibus exẽ¬
plum redeundi. qui sursum ẽ. angłis exem¬
plum manendi. Ac ꝑ hoc cum rebus ȩt̃nis
contemplantiũ ueritas ꝑfruatur. rebꝰ au.¬
tem ortis fides credentium debeatur. pur-
gatur homo ꝑ rerum temporaliũ fidem.
ut ȩternarum ꝑcipiat ueritatem: Nam
et quidã nobilissimus phylosophus plato.

Expanded text:
 sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui per spiritumcharitas in cordibus nostris diffunditur, inhaeremus, quae Trinitas unus Deus est, consultum est divina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei sapientia, ad unitatem personae suae homine assumpto, in quo temporaliter nasceretur, viveret, et moreretur, atque resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo, fieret deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. Ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium veritas perfruatur, rebus autem ortis fides cregatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato
Abbreviated transcription (Latin):
pera tua extollis: Uescis necessariã esse grãm
adiuuantis. ut impleatur preceptũ iubentiᷤ.
Ecce iussit ds̃ age quod iussit: Incipis age¬
re quasi ex uiribus tuis et cadis. et manet
suꝑ te littera puniens ñ saluans: Merito
lex ꝑmoysen data ẽ. gr̃a et ueritas ꝑ iħm
ticia Sed clata ẽ. lex ut reos uos faceret.
rei facti timeretis. timentes indulgentiam
peteretis. iam de uiribus ur̃ĩs non presu-¬
meretis. de littera uos non extolleretis:

Expanded text:
pera tua extollis: nescis necessariam esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, non salvans. Merito Lex per Moysen data est; Gratia et veritas per titia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis.
Abbreviated transcription (Latin):
mi utilitatẽ regens ꝓximũ. alt̃ ꝓꝑter
suam. precesserunt in angłis. alter in
bonis. alt̃ in malis. et distinxerunt.
conditas ingenere humano ciuitates
duas. sub ad mirabili et in effabili ꝓui-¬
dentia dei. cuncta quȩ creat ad minis¬
trantis et ordinantis. alteram iustorũ.
alteram iniquorũ Quarũ etiã temyo
culum. donec ultimo uidicio separent᷑.
et altera coniuncta angłis bonis. in re¬
ge suo uitam consequatur ȩternã. al¬
tera coniuncta angłis malis. in ignem
cum rege suo mittatur ȩternũ: Extcta¬

Expanded text:
mi utilitatem regens proximum, alter propter mi utilitatem regens proximum, alter propter suam - praecesserunt in angelis, alter in bonis, alter in malis, et distinxerunt conditas in genere humano ciuitates duas sub admirabili et ineffabili prouidentia dei cuncta, quae creat, administrantis et ordinantis, alteram iustorum, alteram iniquorum. quarum etiam quadam culum, donec ultimo iudicio separentur, et altera coniuncta angelis bonis in rege suo uitam consequatur aeternam, altera coniuncta angelis malis in ignem cum rege suo mittatur aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
amantes. continuo subiecit. amatores
pecuniȩ abilla generali auaricia cuiꝰ
suꝑbia caput ẽ ad hanc specialem des¬
cendens quȩ ꝓpria hominũ ẽ: Neq
enim eẽnt etiam homines amatores pe¬
cuniȩ nisi eos putarent excellentiores
quos ditiores: Cui morbo contrarla ca¬
ritas non querit quȩ sua sunt. id ẽ non
priuata excellentia letatur. merito
gͦ et non in flatur. hi duo amores quo¬
rum alt̃ sc̃s ẽ. alter inmundus. alter
socialis. alt̾ priuatus. alt̾ cominuni
utilitati consulens ꝓpt̾ suꝑnã socie¬
tatem. alt̾̃ etiam rem communem in-
potestatem ꝓpͥam redigens ꝓpter ar¬
rogantem dominationem. alter sub-¬
ditus. alter emulus deo. alt̃ tranquil¬
lus. alt̃ turbulentus. alt̃ pacificus.
alt̃ sediciosus. alt̃ ueritatem laudibꝰ
errantium preferens. alt̾ quo quo mͦ
laudis auidus. alt̃ amicalis. alt̃ in ui¬
dus. alt̃ hoc uolens ꝓximo quod sibi
alt̾ subicere ꝓximũ sibi. alt̃ ꝓpt̾ ꝓxi¬

Expanded text:
amantes, continuo subiecit: amatores amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores, quo ditiores. cui morbo contraria caritas, quae non quaerit quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. hi duo amores, quorum alter sanctas, alter immundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem propriam redigens propter arrogantem dominationem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere proximum sibi, alter propter proxi
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptura definiuit dicens: Initiũ om¬
nis peccati suꝑbia Cui testimonio non
dix omniũ malorũ ẽ auaricia. si aua¬
riciam generalẽ intelligamus qua qͥs¬
q appetit aliquid ampliuis. quã opor¬
tet ꝓpt̾ excellentiam suam. et quendã
propriȩ rei amorẽ. cui sapient̃ nomen
latina lingua indidit cum appellauit
pruatũ. quod potius adetrimento qͣm
abincremento dictum elucet Omnis
enim pͥuatio minuit: Unde itaq uult
eminere suꝑbia. inde in angustias e¬
gestatemq contruditur. cum a cominu¬
ni ad ꝓpͥum dampnoso sui amore re-¬
digitur Syecialis ẽ autẽ auaricia qͣ¬
uniuersalem auariciam uolebat intel¬
ligi dicendo: radix omniũ malorum est.
auaricia: Hac enim et diabolus cecidit.
qui utiq non amauit pecuniã s ꝓpͥam
potestatem: Proinde ꝑuersus sui amor.
priuat scã societate turgidum sꝑm. eũ
q coartat: miseria iam ꝑiniquitãtẽ sa.¬
ciari cupientem: hinc alio loco cum
dixisset. erunt enim homines se ipsos

Expanded text:
Scriptura definivit, dicens: Initium omnis peccati superbia . Cui testimonio non dix omnium malorum est avaritia ; si avaritiam generalem intelligamus, qua quisque appetit aliquid amplius quam oportet, propter excellentiam suam, et quemdam propriae rei amorem: cui sapienter nomen latina lingua indidit, cum appellavit privatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet. Omnis enim privatio minuit. Unde itaque vult eminere superbia inde in angustias egestatemque contruditur, cum ex communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. Specialis est autem avaritia, quniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cecidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
hic uixerimus. quantumcumq hic ꝓfece.¬
rimus. nemo licat sufficit mͥ. iustus sum:
Qui dixit remansit in uia. non nouit per¬
uenire Ubi dixerit sufficit. ibi hesit: Attẽ.¬
de apłm cui non sufficit: Uile quomodo
se uult ad iuuari. donec ꝑueniat: fr̃s in.¬
quit ego me non arbitror. apprehenclis¬
se. ne illi sibi uiderentur apprehendisse
quibus rursum dicit Qui se putat aliqͥd
scire. nundũ scit quemadmodũ oportet
scire Quid gͦ ait: fratres. ego me non arbi¬
tror. apprehendisse: Unum autẽ quȩ retͦ
oblitus. in ea quȩ ante sunt extentus. se¬
cundũ intentionẽ sequor ad palmã suꝑnȩ
uocationis: Ille gͦ currit. tu hesisti Ille di¬
cit nondũ se ꝑfectum. et tuiam de ꝑfec¬
tione gloriaris:¬

Expanded text:
mque hic profecerimus, nemo dicat: Sufficit mihi; justus sum. Qui dixerit, remansit in via, non novit pervenire. Ubi dixerit, Sufficit; ibi haesit. Attenostolum, cui non sufficit; vide quomodo se vult adjuvari, donec perveniat: Fratres, inquit, ego me non arbitror apprehendisse; ne illi sibi viderentur apprehendisse, quibus rursus dicit, Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oportet scire . Quid ergo ait? Fratres, ego me non arbit ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Ille ergo currit, tu haesisti. Ille dicit nondum se perfectum; et tu jam de perfectione gloriaris
Abbreviated transcription (Latin):
dis. quia ñ attramento s sꝑu dei uiui:
Nec ob aliud arbitror in eo loco apłm uolu¬
isse commemorare testamentũ nouum. ibi
quippe ait. qui et idoneos nos fecit minis
ret. ñ in tabulis lapideis. s in tabulis cor¬
dis carnalibꝰ Qm̃ hic dictum ẽ in cordib
eorũ scribo eas. ubi nominatĩ ꝓmissum ẽ.
testamentũ nouũ: Quid sunt ergo leges
dei ab ipso deo striptȩ in cordibus nisi ip
p̃sente diffunditur caritas in cordibꝰ nr̃is.
quȩ plenitudo legis ẽ et finis p̃cepti: Nã
quia ueteris testamenti ꝓmissa t̾rena st̃.¬
nunc ipsius cordis bonũ ꝓmittit᷑. mentis
bonũ sꝑs bonũ: hoc ẽ intelligibile bonum.
cum dicit᷑. dans leges meas inmente eoꝵ
et incordibus eorũ scribã eas Unde signi¬
ficauit eos ñ forinsecus terrentẽ legem
formidaturos. s intrinsecus habitantem
ipsã legis iusticiã dilecturos: Deinde ad¬
didit et mercedẽ. et ero eis in dm̃. et ipsi

Expanded text:
dis, quia non atramento, sed spiritu dei uiui. dis, quia non atramento, sed spiritu dei uiui. nec ob aliud arbitror in en loco apostolum noluisse commemorare testamentum nouum ibi quippe ait: qui et idoneos nos fecit minis ret: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis cordibus, quoniam hic dictum est: in cordibus eorum scribo eas, ubi nominatim promissum est testamentum nouum. Quid sunt ergo leges dei ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsdei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est et finis praecepti? nam quia ueteris testamenti promissa terrena sunbonum. spiritus bonum, hoc est intellegibile bonum. cum dicitur: dans leges meas in mente eorum et in cordibus eorum scribam eas. unde significauit eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intrinsecus habitantem ipsam legis iustitiam dilecturos. Deinde addidit et mercedem: et ero eis in deum et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
idi in epła paulum fugientem. Per mu-¬
rum in sporta summissus ẽ. ut manus perse-¬
quentis euaderet Non ergo illi fuit cura
de ouibꝰ quas lupo ueniente deserebat: fuit
plane s eas pastori in cęlo sedenti oratioĩbꝰ
commendabat. se autem utilitati earum
fugiendo seruabat: sicut quodam locoait
Mlanere in carne necessarium ꝓpter uos: ab
ipso namq pastore oms audierant: Si uos
aliam: O mercennari. lupum uenientem ui-¬
disti et fugisti: Respondet forte et dicit Ec¬
ce hic sum. non fugi fugisti quia tacusti
Taciusti quia timuisti fuga animi timor ::
Corpore stetisti. spu fugisti. quod ille non fa-¬
ciebat qui dicebat & si corpore absens sum
sꝑũ uobiscum sum: Quomodo enim sp̃u fu-¬
giebat: qui etiam corpore absens. fornicato¬
res litteris arguebat:¬

Expanded text:
 in Epistola Paulum fugientem per murum, et in sporta submissum , ut manus persequentis evaderet. Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem ad utilitatem earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant: Si vos crepas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat
Abbreviated transcription (Latin):
num cȩlorum. s qui facit uoluntatem pa¬
tris mei qui incęlis ẽ. ipse intrabit in
regnum cȩlorum: Quid ad galathas idem
apłs. nonne talia enumerans eodem fine
concludit: Manifesta inquit sunt opera
carnis. quȩ sunt fornicationes. in mundi¬
ciȩ. luxuriȩ. idolorum seruitus. ueneficia.

Expanded text:
num coelorum; sed qui facit voluntatem Panum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum ? Quid, ad Galatas idem apostolus, nonne talia enumerans eodem fine concludit? Manifesta sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: S uide quemadmodũ timorem et
desperationem salutis abstulerit eis. qui
hȩc in uita uetere commiserunt: Q hȩc qͥ¬
dem inquit fiustis. s abluti estis. s scĩfica¬
ti estis. in nomine dni nr̃i iħu. xꝑi. et in sꝑu
dei nr̃i: Quisquis gͦ post baptismum aliquo
pristinorum malorum opere obligatus te¬
netur. usq ad eone sibi inimicus ẽ. ut adhuc
dubitet uitam mutare dum tempus ẽ. cũ
ita peccat et uiuit: Nam utiq qđ ita ꝑse¬
ueranter peccat. thesaurizat sibi iram in
die irȩ. et reuelationis iusti iudicii di Quod
autem adhuc uuit. patientia dei ad peni¬
tentiam eum adducit: Implicatus igitur
tam mortiferorum uinculis peccatorum
gere ad ipsas claues ȩccłiȩ. quibus soluat᷑
interra ut sit solutus incęlo. et audet sibi
salutem aliquã polliceri. nec ueridico illo
uocis dñicȩ tonitruo contremiscit. ñ omĩs
qui dicit michi dñe dñe intrabit in reg¬

Expanded text:
bunt. Sed videte quemadmodum timorem et bunt. Sed videte quemadmodum timorem et desperationem salutis abstulerit eis, qui haec in vita veteri commiserunt. Et haec quidem, inquit, fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati esenda. Quisquis ergo post Baptismum aliquorum pristinorum malorum opere obligatus tenetur, usque adeone sibi inimicus est, ut adhuc dubitet vitam mutare, cum tempus est, cum ita peccat et vivit? Nam utique quod ita perseveranter peccat, thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quod autem adhuc vivit, patientia Dei ad poenitentiam eum adducit. Implicatus igitur tam mortiferorum vinculis peccatorum gere ad ipsas claves Ecclesiae, quibus solvatur in terra, ut sit solutus in coelo; et audet sibi salutem aliquam polliceri; nec veridico illo dominicae vocis tonitruo contremiscit, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in reg
Abbreviated transcription (Latin):
dexteram. hedos ad sinistram. et dicet᷑ ouibꝰ
id ẽ iustis. Uenite benedicti patris mei ꝑ¬
cipite regnũ qđ uobis paratum ẽ abori¬
gine mundi. De hoc utiq regno dixit apłs
cum enumeraret oꝑa mala. qm̃ qui talia
agunt regnum dei non possidebunt: dudi
paratus ẽ. diabolo et angłis eius: Qua ꝓpt̃¬
quis presumere audeat de nomine. xꝑiano.
et non cum omni obedientia. et timore au¬
diat apłm dicentem. hoc enim scitote cog¬
noscentes. qm̃ omnis fornicator. aut in mun¬
dus. aut auarus. qđ ẽ idolorum seruitus. ñ
habet hereditatem in regno. xꝑi et dei: Ne¬
mo uos seducat in anibus uerbis: Propterea
enim uenit ira dei infilios diffidentiȩ No¬
lite gͦ effici participes eorum: Latius autẽ
ad coruithios hȩc dicit: Nolite errare: Neq
fornicatores. neq idolis seruientes. neq ad ul¬
teri. neq molles. neq masculorum concubi
tores. neq fures. neq auari. neq ebriosi. ne¬
q maledici. neq rapaces. regnum dei posside¬

Expanded text:
dicetur ovibus, id est justis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi praeparatus est diabolo et angelis ejus . Quapropter, praesumere quis audeat de nomine christiano, et non cum omni obedientia et timore audiat Apostolum dicentem, Hoc enim scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno ducat inanibus verbis: propter haec enim venit ira Dei in filios diffidentiae. Nolite itaque effici participes eorum . Latius autem ad Corinthios haec dicit: Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque mascule avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum Dei posside
Abbreviated transcription (Latin):
bescere: Nemo arbitretur fr̃s ꝓpterea se
consilium salubrȩ huius penitentiȩ debe¬
re contempnere. quia multos forte aduer¬
tit et nouit ad sacramenta altaris accetłe.
quorum talia crimina non ignorat: Mlul¬
ti enim corriguntur ut petrus. multi to¬
lerantur ut iudas. multi nesciuntur do¬
nec ueniat dñs et illuminet abscondita
tenebrarũ & manifestabit cogitationes cor¬
dis:

Expanded text:
bescere? Nemo abescere? Nemo aconsilium salutiferae hujus poenitentiae debere contemnere, quia multos forte advertit et novit ad Sacramenta altaris accedere, quorum talia crimina non ignorat. Multi enim corriguntur, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietates. commessationes. et his similia
quȩ predico uobis sicut predixi. qm̃ qui
talia agunt regnum dei non possidebunt:
Iudicet gͦ se ipsum homo inistis. uolunta¬
tes dum potest et mores conuertat in me.¬
lius. ne cum iam non poterit etiam pret
uoluntatem a dño iudicetur Et cum in se
protulerit seuerissime medicinȩ s tamen
medicinȩ sententiam. ueniat ad antistites
ꝑ quos illi in ȩccłia claues ministrant᷑ et
tanquã bonus iam incipiens eẽ filius. ma-¬
ternorum menbrorum ordine custodito.
aprepositis sacramentorũ accipiat. satisfa.¬
ctionis suȩ modum. ut in offerendo sacri¬
ficio contribulati cordis deuotus et sup¬
plex. id tamen agat. quod non solum illi
prosit ad recipiendam salutẽ s etiam ce¬
teris ad exemplum: Meminerit semꝑ quia¬
ds̃ suꝑbis resistit. humilibus autem dat gra¬
tiam: Quid enim ẽ infelicius. quid ꝑuersius.
quam de ipso uulnere quod latere non po
test non erubescere. et deligatura eius eru¬

Expanded text:
lia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt . Judicet ergo se ipsum homo in istis voluntate, dum potest, et mores convertat in melius: ne cum jam non poterit, etiam praeter voluntatem a Domino judicetur. Et cum ipse in se protulerit severissimae medicinae, sed tamen medicinae sententiam, veniat ad antistites, per quos illi in Ecclesia claves ministrantur: et tanquam bonus jam incipiens esse filius, maternorum membrorum ordine custodito, a praepositis Sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum; ut in offerendo sacrificio cordis contribulati devotus et supplex, id tamen agat quod non solum ipsi prosit ad recipiendam salutem, sed etiam caeteris ad exemplum. superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam . Quid enim est infelicius, quid perversius, quam de ipso vulnere, quod latere non ptest, non erubescere, et de ligatura plus eru
Abbreviated transcription (Latin):
nuntii sunt: Si xꝑc nichil annuntiaret
angłs non diceretur Si xꝑc nichil pro¬
pħaret. ꝓpħa non diceretur. Exortatus
ẽ nos ad fidem et ad capessendam uitã ȩt̃.¬
nam: Aliquid p̃sens annuntiauit. aliquid
futurũ predixit Exeo quod presens an¬
nuntiauit. angłs erat Exeo quod futurũ
p̃dixit. ꝓpħa erat: Ex eo quod uerbum dei
caro factum ẽ. et angłorum et ꝓpħarũ dñs
erat:¬

Expanded text:
nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, angelus non diceretur: si Christus nihil prophetaret, propheta non diceretur. Exhortatus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam: aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit: ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat: ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et Angelorum et Prophetarum Dominus erat
Abbreviated transcription (Latin):
rum. impletor ꝓpħarum. scĩficator ꝓpħarũ
s et propħa: Nam et moysi dictum ẽ susci¬
tabo eis ꝓpħam. similem tui Similẽ scdm
carnẽ. non scđm maiestatem. et de ipso .xͦ.
illã dñi ꝓmissionẽ habere intellectum aꝑte
in actibus apłorum exponitur et legitur:
E ipse dñs de se ait: Non ẽ ꝓpha sine hono¬
re. nisi in patria sua Propheta dñs et u̾bũ
dei dñs. et nullus ꝓpħa sine uerbo dei pro¬
phetat Cum ꝓpħis uerbum dei. & ꝓpħa
uerbum dei: Meruerunt priora temꝑa
ꝓpħas afflatos et impletos uerbo dei. me¬
ruimus nos ꝓpħam ipsum uerbum dei
dictus est. magni consilii angłs: Uerun¬
tamen alibi quid dicit ꝓpħa: Quia non
legatus neq angłs. s ip̃se ueniens saluos
faciet eos: id ẽ ad saluos eos faciendos. non
mittet legatum. ñ mittet angłm. s ueniet
ipse: Quis ueniet: E ipse angłs: Certe
non ꝑ angłm. nisi quia iste sic angłs. ut etiã
dñs angelorum: E enim angeli latine

Expanded text:
rum, impletor Prophetarum, sanctificator Prophetarum, sed et propheta: nam et Moysi dictum est, Suscitabo eis prophetam similem tui. Similem secundum carnem, non secundum majestatem. Et de ipso Christo illam Domini promissionem habere intellectum, aperte in Actibus Apostolorum exponitur et legitur . Et ipse Dominus de se ait, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Propheta Dominus, et Verbum Dei Dominus, et nullus propheta sine Verbo Dei prophetat: cum Prophetis Verbum Dei, et propheta Verbum Dei. Meruerunt priora tempora Prophetas afflatos, et impletos Verbo Dei: meruimus nos prophetam ipsum Verbum Dei. dictus est magni consilii Angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos : id est, ad salvos eos faciendos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine
Abbreviated transcription (Latin):
Nod itaq scriptum ẽ ad hebreos. nunc
autẽ nec dum uidemꝰ omĩa subiecta ei.
eum autẽ modico minꝰ ab angłis minoratũ
uidemꝰ iħm ꝓpt̾ passionẽ mortis docere
nos debet. quom intelligendũ ẽ qđ scrip.¬
tum ẽ ad corinthios. cum autẽ omĩa illi
subiecta fuerint. quia scłm id dictum est
qł factus ẽ homo. ñ sccłm id qđ ẽ ds: Sic
gͦ in homine apparens. in quo ꝑ passionẽ
mortis minoratus ẽ modico minus ab an.¬
gelis. uiuos et mortuos iudicabit. qͣndo
dicturus ẽ. uenite benedicti patris mei

Expanded text:
od itaque scriptum est ad Hebraeos, Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei: eum autem modico minus ab Angelis minoratum videmus Jesum propter passionem mortis ; docere nos debet quomodo intelligendum sit quod scriptum est ad Corinthios, Cum autem omnia illi subjecta fuerint: quia secundum id dictum est quod factus est homo, non secundum id quod est Deus. Sic ergo in homine apparens, in quo per passionem mortis minoratus est modico minus ab Angelis, vivos et mortuos judicabit, quando dicturus est: Venite, benedicti Pa
Abbreviated transcription (Latin):
in ista carne quandui peregrinamur ad nõ
ad angel os scõs qui hȩc uident. infantes su-¬
mus: lactãdi fide. pascendi specie: Sic enim
dicit apłs Quandiu sumus in corpore: peregͥ¬
namur adomino: ꝑ fidem enim ambulamus :
non ꝑ speciem: Uenturi sumus ad speciem q̃

Expanded text:
in ista carne; quamdiu peregrinamur a Domino, ad Angelos sanctos, qui haec vident, infantes sumus, lactandi fide, pascendi specie. Sic enim dicit Apostolus: Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, non per specie
Abbreviated transcription (Latin):
deo grãs agit: Nemye uacuum ẽ. atq in a¬
ne si cui grãs agit. hoc ipse non fecit. S qͥa
hoc uacuum et in ane non ẽ. ꝓfecto d̾s ciu
de hoc oꝑe grãs agit. ipse fecit ut cum ꝑce¬
pissent ab apło uerbũ auditus dei. excipe.¬
rent illud non ut uerbũ hominũ s sicut ẽ
uere uerbum dei: Deus gͦ operat᷑ incordibꝰ
hominũ uocatione illa scđm ꝓpositũ suũ.¬

Expanded text:
Deo gratias agit? Nempe vanum est atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igitur operatur in cordibus hominum, vocatione illa s
Abbreviated transcription (Latin):
descendere ad paruulos. et si norunt latina
uerba dicere decurtant illa et quassant quo¬
damiͦ linguã suam. ut possint delingua
sic dicant non audit infans. nec ꝓficit in¬
fans:. E disertus aliquis pater si sit tantus
orator. ut lingua illius fora concrepent et
tribunalia concutiant᷑. si habeat paruulũ
filium. cum ad domũ redierit se ponit fo¬
rens ẽ. eloquentiã quo ascenderat. et lingua
puerili descendit ad paruulũ: Ideo et nos
grãs agimus deo sine int̾missione qm̃ cum
accepissetis a nobis uerbũ auditus dei. acce¬
pistis non ut uerbũ hominũ. s sicut ẽ. uere
uerbũ dĩ. qͥ oꝑat᷑ in uobis qui credidistis:

Expanded text:
descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. gratias agimus deo sine intermissione, quoniam cum accepissetis a nobis uerbum auditus dei, accepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerbum . dei, qui operatur in nobis qui credidistis.
Abbreviated transcription (Latin):
caritati futura meliora tanto st̃ infirmita¬
ti iuolentiora presentia. et utinam hi qui
ea uidere et gemere nouer̃. uincere et eua¬
dere mereantur. qd̾ sine dei gr̃a nullomodo
uoluntas ĩplet humana. quia nec libera
dicenda ẽ quamdiu ẽ uncentibꝰ et uin-¬
cientibus cupiditatibus subdita A quo enĩ
quis deuictus ẽ huic et seruus addictus :
et si uos filius liberauerit ait ipse filius¬
dei. tunc uere liberi eritis: Lex itaq et ui¬
bendo et dicendo quod sine gra impleri ñ
potest homini demonstrat suam infirmi-¬
tatem. ut querat demonstrata infirmitas
saluatorem aquo sanata uoluntas possit
quod infirma non posset: Lex igitur ad¬
ducit ad fidem. fides impetrat sp̃m largiorẽ
Diffundit sp̃c caritatẽ. implet caritas legẽ:
Id eo lex pedagogus uocatur. sub cuius mi¬
nacissima seueritate qui inuocauerit no¬
men domini saluus erit Quomodo autẽ
inuocabunt inquem non crediderunt:
Pinde est ne littera sine sp̃u occidat Sp̃c

Expanded text:
caritati futura meliora, tanto sunt infirmitati uiolentiora praesentia. et utinam hi, qui ea uidere et gemere nouerunt, uincere et euadere mereantur! quod sine dei gratia nullo modo uoluntas implet humana, quia nec libera dicenda est, quam diu est uincentibus et uincientibus cupiditatibus subdita; a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est, et: Si uos filius liberauerit, ait ipse dei filius, tunc uere liberi eritis. Lex itaque docendo et iubendo, quod sine gratia impleri non potest, homini demonstrat suam infirmitatem, ut quaerat demonstrata infirmitas saluatorem, a quo sanata uoluntas possit, quod infirma non posset. lex igitur adducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, diffundit spiritus caritatem, implet caritas legem. ideo lex paedagogus uocatur, sub cuius minacissima seueritate qui inuocauerit nomen domini,! saluus erit. quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? proinde, ne littera sine spiritu occidat, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ferire ꝑmissus ne orbitate grauissima se
feriret. nunquid etiam si nullo effuso san¬
guine rediretur. minus eẽt ꝓbatus abra¬
hani: Aut si iam opus erat ꝑfici sacrifici.¬
um. etiam ne ut ille aries inuepre adhe¬
rens cornibus appareret. adullum augm̃¬
tum uictime ꝑtinebat: Sic omnia cum
considerant᷑. et quasi suꝑflua necessariis
contexta inueniunt᷑. admonent humanũ
animũ id ẽ animũ rationalẽ prius aliquio
significare. deinde quid significent quere.¬

Expanded text:
ferire permissus, ne orbitate grauissima se ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum animum, id est animum rationalem prius aliquid significare, deinde quid significent quaere
Abbreviated transcription (Latin):
gerit. sic oportet moueatur ut aliquid ea
significare non ambigat: Uerbi enim gr̃a.
nunquid si oportebat adiutorium uiro fe¬
minam fieri. etiam hoc necessitas ulla co¬
gebat. uel ulla suadebat utilitas. ut de bor.¬
mientis latere fieret: Si causa euadendi
diluiui opus erat fabricari. archam. qͥd opꝰ
erat mensuras eius aut ipsas potissimum
fieri. aut etiam scriptis ad religionẽ poste.¬
ritati ꝓpagandis commnemorari: Si ꝓpter
genus reparandum animalia includi opor¬
tebat. quid opus erat illo potissimũ nume¬
ro septena de mundis. bina de in mundis:
Aditum ad archam fieri necessitas utiq
cogebat. in latere autẽ fieri. uel etiã memo.¬
riȩ cominendari ꝑ litteras quid cogebat:
Immolare filiũ iubetur ab raham. uissus
hoc fuerit ut eius obȩdientia tali etiam ex¬
aminȩ ꝓbata posteris in notesceret. conue.¬
nientius ligna portauerit filius ne pater
senexq portaret. non sit postea filium

Expanded text:
gerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea gerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro feminam fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ut ea quȩ rerum ordinȩ ꝑ sua tẽpo.¬
ra cumcurrerunt. ad xꝑi significationes
interpretando uertantur Hoc forte ui.¬
dȩi possunt dicere. siue pagani Eis autẽ
qui se xꝑiani putari uolunt. premit cer¬
uicem apłica actoritas dicens Omnia
hȩc in figura contingebant illis. et hȩc
omnia figurȩ nr̃e fuerunt: Nlam si isma¬
hel et ysaac homines nati. duo testamen¬
ta significant. quid credendum ẽ. de tot
factis quȩ nullo naturali usu. nulla ne¬
gotii necessitate facta sunt. nichil ne sig.¬
nificant: Siquis nr̃m qui hebreas litteras
ignoramus. id ẽ ipsos uocum caracteres.
uideret eas in pariete conscriptas honora¬
to aliquo loco. quis eẽt tam excors ut eo
modo pictum parietem putaret. ac non
potius inteligeret scriptum. ut si legere
non ualeret. non tamen illos apices aliqͥd
significare dubitaret: Ita prius illa omĩa
quȩ sunt in uetere instrumento scriptura.¬
rum scãrum quis quis ñ ꝑuerso animo le.¬

Expanded text:
fieri, ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando vertantur. Hoc forte Judaei possunt dicere, sive Pagani: eis autem qui se Christianos putari volunt, premit cervicem apostolica auctoritas, dicens, Omnia haec in figura contingebant illis; et, Haec omnia figurae nostrae fuerunt . Nam si Ismael et Isaac homines nati, duo Testamenta significant ; quid credendum est de tot factis, quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? Nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum sanctarum, . quisquis non peruerso animo le
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃uaricationiᷤᷤ gra posita ẽ donec ueni-¬
rẽt sem̃ cui ꝓmissũ ẽ Unde sub intrauit.
ut habundaret delictum. et ubi habunda.¬
uit delictum. suꝑ habundauit gr̃a. id est
ut acciperet homo precepta suꝑbȩ de
suis uiribus fidens. in quibus deficiens et
factus etiam preuaricator. liberatorem
saluatoremq requireret. atq ita eum ti.¬
mor legis factum humilem tanquam pe¬
dagogus ad fidem grãmq ꝑduceret Ita
multiplicatis infirmitatibus postea acce¬
lerauerunt. quibus sanandis oportune
xꝑc aduenit: Incuius grãm etiam iusti
antiqui crediderunt. eadem ipsa gr̃a eiꝰ
ad iuti. ut gaudentes eum pre noscerent.
et quidam etiam eum prenuntiarent esse.
uenturum. uel in illo populo isrł sicut mo.¬
yses et iħc naue. et samuel et dauid et ce¬
teri tales. uel extra ipsum populum. sicut
iob. uel ante ipsum populum. sicut abra¬
ham. sicut noe. et quicumq alii sunt quos
commemorat. uel tacet scriptura diuina
dempnatione liberatur. siue quẽ traxit

Expanded text:
ex praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura diuina. demnatione liberatur, siue quam traxit
Abbreviated transcription (Latin):
Spero de misccłia dei. quod
in omnibus ueris quȩ certa mͥ sunt ꝑseue¬
rantem me faciet Si quid autẽ aliter sa¬
pio. id quoq mͥ ipse reuelau̾it. siue ꝑ occul¬
tas in spirationes atq admonitiones. siue ꝑ
manifesta eloquia sua. siue ꝑfraternas ser-¬

Expanded text:
sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas ser
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo ergo tollitur uelamen: ipse
dicit apłs: Cum autem transieris ad dñm:
auferetur uelamen: Iudeus ergo non tran¬
siens ad dñm. non ꝑtendit aciem mentis
in finem quomodo illo temꝑore in hac fi¬
gura filii isrł non ꝑtendebant aciem ocłoꝵ
suorum usq in finem. id est infaciem mo¬
ysi facies enim moysi splendida: figuram
habebat ueritatis Interpositum ẽ uelam̃.
quia non poterant intendere ad hunc
splendorem uultus eius filii isrł. quȩ figu-¬
ra euacuatur: Sic enim dixit apłs quȩ eua
cuantur: Quare euacuant᷑: Quia uenien¬
te imperatore. imagines tolluntur de me¬
dio: Ibi spectatur imago: ubi imperator p̃res¬
ens non ẽ: Ubi autem ẽ ille cuius imago¬
est: imago remouetur. Imagines gͦ prefe¬
rebantur: antequam ueniret imperator nr̃
tia imperatoris: Ergo cum transierit quisq
ad dñm: auferetur uelamen Sonabat enĩ
uor moysi ꝑuelum: et facies moysi non ap¬
parebat: Sic et modo uideis sonat uor xp̃i:

Expanded text:
uomodo ergo tollitur velamen, dicit ipse Apostolus: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Judaeus ergo non transiens ad Dominum, non pertendit aciem mentis in finem. Quomodo illo tempore in hac figura filii Israel non pertendebant aciem oculorum suorum in finem, id est, in faciem Moysi. Facies enim Moysi splendida figuram habebat veritatis: interpositum est velamen, quia non poterant intendere adhuc splendorem vultus ejus filii Israel. Quae figura evacuatur. Sic enim dixit Apostolus: Quae evacuantur . Quare evacuantur? Quia veniente imperatore imagines tolluntur de medio. Ibi spectatur imago, ubi imperator praesens non est: ubi est autem ille cujus est imago, imago removetur. Imagines ergo praeferebantur, antequam veniret imperator nosttia imperatoris. Ergo cum transierit quisque ad Dominum, auferetur velamen. Sonabat enim vox Moysi per velum, et facies Moysi non apparebat. Sic et modo Judaeis sonat vox Christi
Abbreviated transcription (Latin):
um exponerem quid gͦ lex. transgressi oĩs
gra posita ẽ ita distinguendũ putaui ut int̾
rogatio ẽẽt Quid gͦ: Ac deinde responsio
Lex transgressionis gr̃a posita ẽ: Quod qͥdẽ
non abhorret auero. s melior mͥ uidet᷑ ista
distinctio. ut interrogatio: sit Quid ergolȩx:
posita ẽ:¬

Expanded text:
um exponerem: quid ergo? lex transgressionis gratia proposita est, ita distinguendum putaui, ut inter- rogatio esset: quid ergo? ac deinde responsio: lex transgressionis gratia proposita est. quod quidem non abhorret a uero; sed melior mihi uidetur ista distinctio, ut interrogatio siposita e