comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ius tunc credebant in eũ. Item
marchus atq matheus. Et doce¬
bat eos in sinagoga eoꝵ in patria
sua. ita ut stuperent & dicerent.
Unde huic hȩc omĩs sapientia &
uirtutes: Nonne hic ẽ fabri fili¬
us: Nonne mat᷑ eius dicitur maria.
& fr̃s eius iacobus & ioseph. & symon
& iudas. & sorores eius uniuerse
apud nos sunt : Lucas quoq in ac¬
tibus apłoꝵ ita refert. Hi om̃s erãt
unanimes stantes in oratione cũ
mulieribus & maria quȩ fuit ma

Expanded text:
ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eorum in patria sua, ita ut stuperent, et dicerent: Unde huic omnis haec sapientia et virtutes? Nonne hic est fabri filius? nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus et Joseph, et Simon et Judas, et sorores ejus omnes apud nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum ita refert: Hi omnes erant instantes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria matre
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ credidit ut uxorẽ ñ aude¬
bat tangere: is postquã pastoꝵ
uoce cognouerat angłm dni ue¬
nisse de celis. & dixisse ad eos no¬
lite timere. ecce euangłizo uobis
gaudiũ magnũ quod erit om̃i
popło. quia natus ẽ uobis hodie
saluator qui ẽ xp̃c dñs in ciuitate

Expanded text:
tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum voce cognoverat, Angelum Domini venisse de coelis, et dixisse ad eos: Nolite timere; ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie S
Abbreviated transcription (Latin):
sua pregnante. factũ ẽ aũ cum
e̾ent ibi impleti sunt dies ut pa¬
rer&. & peperit filiũ suũ primo¬
genitum: nititur apꝓbare pri¬
mogenitũ ñ posse dici. nͥ eũ qui
habeat & fr̃s. sic̃ unigenitus ille
uocatur. qui parentibus solus sit

Expanded text:
sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus solus sit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mͥ: unusqͥsq ad uxorem ꝓxi¬
mi sui hinniebat. Aliꝰquin quomͦ
stare poterit. ñ cognouit eã donec
peperit filium. si post purgatio¬
nis tempus exspectat. si quadra¬
ginta rursũ diebus tanto tempo¬
re dilata libido differtur. Pollu¬
atur eruore puerpere: obstetri
lassam teneat uxorẽ. Sic incipiant
nuptiȩ: ne euangłista m̃titus sit.
Sed absit ut hoc de matre salua¬
toris. & uiro iusto sit estimandũ.¬
Nulla ibi obstetrix. nulla mulier¬
nis inuoluit infantẽ: ipsa & mat̃.
fantẽ. & heluidii expleri ñ pati¬
tur uoluntatẽ: dũ indiuersorio

Expanded text:
sunt mihi, unusquisque ad uxorem proxisunt mihi, unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruore puerpera: obstetriclassam teneat uxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sit aestimandum.Nulla ibi obstetrix: nulla muliernis involvit infantem, ipsa et materfantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio
Abbreviated transcription (Latin):
plariorũ uarietate tractare: cũ
omne & ueteris & nouȩ seriptu¬
rȩ instrum̃tũ in latinũ sermonẽ
exinde translatũ sit: & multo
purior manare credenda sit
pud me nuge st̃ & argum̃tacio
suꝑflua: & disputacio magis curi¬
osa quã uera. Nlũquid ñ potuit
scriptura dice¬
dicere. & accepit
uxorẽ suam & ñ fuit ãplius
ausus continge re eam: sicut de
thamar dixit & iuda: An defuert
matheo uerba quibus id qd uole¬
bat intelligi posset effari. Non
cognouit inquit eã: donec pepe¬
nc̃ tua m̃te suꝑaberis. Nolo mͥ ali¬
qđ int̾ partũ & coitũ tẽpus inter¬
seras: nolo dicas. Mulier quecũq
conceperit & peperit masculum
inmunda erit septẽ diebus scđm
dies secessionis & purgationis sue
imunda erit: & oc tauo die cir¬
cũcidet carnẽ p̃putii eius. & tri¬
ginta diebus trib sedebit in san¬
guine puro. & ome sem̃ ñ tang&.
& reliqua. Statim eã inuadat io¬
seph statim audiat ꝑ iheremiam.
Equi insanientes in feminas facti

Expanded text:
ractare, cum omne et veteris et novae Scripturae instrumentum in Latinum sermonem exinde translatum sit, et multo purior manare credenda sit pud me nugae sunt. et argumentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo verba quibus id quod intelligi volebat, posset effari? Non cognovit, inquit, eam donec pepenc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et peperit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputii ejus, et triginta tribus diebus sedebit in sanguine puro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti
Abbreviated transcription (Latin):
rat p̃dicantẽ. nc̃ dimittis seruũ
tuũ dnẽ sccłm uerbũ tuũ in pace.
quia uidert̾ oculi mei salutare
tuũ: qui annã ꝓphetissam. mastellã¬
gos. herodẽ. angłm uiderat. qui
inquã miracula tanta cogno¬
sui matrẽ audebat attingere:. &
certe maria conseruabat omiã
& erat inquit lucas pat̾ illius &
mat᷑ admirantes suꝑ his quȩ dice¬
bantur de eo:licet tu mira impru¬
dentia hec in grecis uoluminib
falsata contendas. quȩ ñ solũ om̃s
pene grecie tractatores in suisuo¬
luminib reliquert̃. sed ñtulli qͦq¬

Expanded text:
mittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace: quia viderunt oculi mei salutare tuum : qui Annam prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; qui, inquam, miracula tanta cognosui matrem audebat attingere? Et certe Maria conservabat omnia Et erant, inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo. Licet tu mira impudentia haec in Graecis codicibus falsata contendas, quae non solum omnes pene Graeciae Tractatores in suis voluminibus reliquerunt; sed nonnulli q
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ rogatus a fr̃ibus.
ut aduersus libellum
uiusdã heluidii res¬
ponderẽ. facere distu¬
li: ñ quod difficile fue¬
rit hominẽ rusticanũ & uix pͥmis
qͦq imbutũ litteris. suꝑ ueri asser¬
tione conuncere. sed ne respon¬
dendo dignus fieret qui uincere¬
tur. Huc accedebat qđ homo tur¬
bulentus & solus muniuerso mun¬
do sibi & laicus & sacerdos. qui ut
bone conscientiȩ signũ arbitra¬
retur. accepta materia dispu¬
tante amplius inciper& blasphe¬
mare. & quasi de sublimi loco in
totũ orbẽ ferre sententiã. meq
quia ueritate ñ posset lacerare
conuitiis. Uerũ quia hȩc omĩa
tã iusta & silentii causa ob scanda¬
lũ frm̃ qui ad eius rabiem moue¬
bantur iustiori fine cessarunt.
iã adradices infructuosȩ arbo¬
ris euangelii securis ẽ ad mouen¬
da. & cũ infecunditate folioꝵ
tradenda flaminis. ut discat
aliquando reticere. qui numꝗͣ.
didicit loqui. Igitur sc̃s mͥ uocan¬

Expanded text:
 rogatus a fratribus, ut adversus libellum cujusdam Helvidii responderem, facere distuli: non quod difficile fuerit, hominem rusticanum, et vix primis quoque imbutum litteris, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, et solus in universo mundo sibi et laicus et sacerdos qui, ut bonae conscientiae signum arbitratur accepta materia disputandi, amplius inciperet blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum orbem ferre sententiam: meque quia veritate non posset, lacerareconviciis. Verum quia hae omnes tam justae silentii mei causae, ob scandalum fratrum, qui ad ejus rabiem movebantur, justiori fine cessarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reticere, qui numquam didicit loqui. 2. Igitur sanctus mihi invocan
Abbreviated transcription (Latin):
tris hospiciũ. cuius nouem men¬
sibus inhabitator fuit. ab om̃i
concubitus suspicione tueatur:.
Ipse quoq ds̃ pater ẽ imp̃candus.
ut matrem filii sui uirginem
ostendat. fuisse post partũ. quȩ
fuit mat̾ antequã nupta. Non
s nec aristotelis spineta conqͥri¬
mus: ipsa seripturarũ uerba
ponenda sunt. ipsis quib adũ¬
sum nos usus ẽ testimoniis reuin¬
catur. ut intelligat se & legere¬

Expanded text:
tris hospitium, cujus decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam nupta. Non s, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatur, ut intelligat, se et legere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoui. quid de ioseph loqua¬
tur ausculta. fili quid fecisti no¬
bissic: Ecce pat̾ tuus dolentes¬
& ego querebamuste. Non hic
iudeoꝵ ut pleriq argum̃tantur.
ñ illudentiũ uox ẽ. Euangłiste
patrẽ dicunt matrẽ mariã con¬
fitent᷑ ñ qͦ ut super ius indicaui
ris. sed quo ad famã conseruan¬
dam pat̾ sit ab omĩbus estimatus.
ris accipere mariã coniugẽ tuã
quod enĩ in ea natũ ẽ de spũ scõ
est. cogita bat occulte dimitte¬
re eam. Intantũ suũ ñ e̾e̾ qui con¬
ceptus fuerat confidebat. Sed
iam satis docendi magis quam
respondendi studio disputatũ
est:
maria appellata
sit
comiunx. in quo

Expanded text:
non cognovi, quid de Joseph loquinon cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox est. Evangelistae patrem Joseph dicunt: patrem Maria confitetur. Non quod ut superius indicavi ris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimatus, ris accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, Maria appellata sit conjux: in quo
Abbreviated transcription (Latin):
spũ concepisse. uenisse angłm
gabriel. di fuisse mandatum. ac
ñ magis quasi adultera uixta ex¬
emplũ susanne sententia omĩũ
condẽp̃nasset. cũ hodie toto iã
credente mundo argumenten¬
tur iudei isaia dicente. ecce uir¬
go inutero concipiet & pariet.¬
inhebreo iuuenculam seriptũ
ẽẽ ñ uirginẽ idẽ haalma ñ bethu¬
la. Aduersũ qͦs in alio loco com¬
petentius disseremus. Deniq ex¬
cepto ioseph & elizabeth & ipsa
maria. paucisq ad modũ si quos
ab his audisse possumus estimare.
om̃s iħm filiũ estimabant iosep.
in tantũ ut etiã eugłistȩ opini¬
onẽ uulgi exprimentes. que ue¬
ra hystoriaȩ lex ẽ. patrẽ dixerint¬
eũ saluatoris ut ibi. Quenit in
spũ in tẽplũ. haut dubiũ quin sy¬
meon & cũ inducerent parentes
puerũ iħm ut facerent de illo
scđm consuetudinẽ legis. Et ali
deinde. Et cõpletis diebus cum
reuer terentur. remansit puer
que ad gabrielem responderat
dicens. quomͦ fiet hoc quia uirũ

Expanded text:
u concepisse; venisse angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo, argumententur Judaei, Isaia dicente, Ecce virgo in utero concipiet, et parietin Hebraeo juvenculam scriptum esse, non virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinonem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibdeinde: Et completis diebus cum reverterentur, remansit puer ue Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum
Abbreviated transcription (Latin):
cit sicut p̃cepit ei angłs dñi. & ac¬
cepit uxorẽ suã: nullũ debet mo¬
uere quasi ex eo qđ uxor ẽ appella¬
ta sponsa ẽẽ desierit. cũ hanc serip¬
turȩ diuine consuetudinẽ noue¬
rimus ut sponsas appellet uxores.
sic̃ & insequentib deuteronomi¬
I testimoniis apꝓbatur. Siquis
inquit inuenerit uirginẽ despon¬
satam uiro in cãpo. & uim faci¬
ens dormierit cũ ea morte mo¬
riatur. quia humiliauit uxorẽ
ꝓximi sui. Q in alio loco.Si aũ fu¬
erit adolescentula desponsata
uiro. & iuenerit eam homo ĩ
ciuitate & dormierit cũ ea: edu¬
cetis utrũq ad portã ciuiitatis
illius & lapidabuntur lapidibus
& morientur. adolescentula qͥ
alius accipiat eam. Si aũ serupu¬
lus cui mouet᷑. quare desponsata
& ñ potius sine sponso. siue ut scri¬
ptura appellat marito uirgo
conceperit. sciat tͥplicẽ fuisse ra¬
tionẽ. pͥmo ut ꝑ genealogiam io¬
seph. cuius maria cognata erat.

Expanded text:
cit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quialius accipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uidio penitentia agenda post
mortẽ. cũ scriptura dicat. in in¬
ferno aũ quis confitebit᷑ tibi.
Anpocius sic intelligendũ qͦd an¬
te p̃positio licet sepe & conseqnͣ¬
tia indicet. tam̃ non nũquã ea
tantum que pͥus cogitabantur
ostendat. nec necesse sit ut cogi¬
tata fiant. cũ ideo aliud in terue¬
nerit. ne ea quȩ cogitata sunt
fierent: Igitur cũ eugłista di¬
cat pͥusquã conuenirent. ꝓximũ
nuptiarum tẽpus ostendit᷑. & ĩ
eo iam rẽ fuisse. ut quȩ pͥus spon¬
sa fuerat. ẽẽ uxor inciperet. qͥsi
dixerit anteꝗͣ. oscula cõplexusq
miscerent. anteꝗͣ rẽ agerent
tumentẽ peneiam licentia ma¬
ritali & curiosis oculis dep̃hen¬
ditislon tam̃ sequitur ut prio¬
ribus docuimus exemplis eũ cũ¬
maria conuenisse post partũ. cuius
conueniendi desideriũ uteri con¬
ceptione sublatũ ẽ. Quod aũ in som¬
nis dr̃ ad ioseph ne timeas mariam
exurgens autẽ ioseph a somno fe¬

Expanded text:
vidio poenitentia agenda post vidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cuMaria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Exsurgens autem Joseph a somno, fe
Abbreviated transcription (Latin):
Curramus ꝑ singła. & impietatẽ.
hisdẽ quidẽ ingressa ẽ uestigiis
ꝑsequentes pugnantia int̾ se dix¬
isse doc eamus. Desponsatam con¬
fitetur. & statĩ uxorẽ uult ẽẽ. quã
confessus ẽ sponsam. Rur sũ quã
uxorẽ nominat. dicit ñ ob aliud
desponsatam. nisi qͣndoq nuptu¬
rã. & ne parũ hoc arbitremur.
habes inquid de sponsatam ñ cõ
m̃datã. idẽ necdũ uxorẽ. necdũ
maritali uinculo copulatam. In
eo uͦ qđ ait. neq enĩ de ñ conuen¬
turis ȩugłista dixisset pͥusquam
conuenirent. qͥa nemo dieit de¬
ñ pransuro antequã prander &.
doleã ne an rideam nescio. impe¬
riciȩ arguã an temeritatis accu¬
sem. quasi si quis dixerit. anteꝗ.
inportu prander̃ẽ ad affricã
nauigaui. ñ possit stare sententia.
antequã ad hispanias ꝑgeret ro¬
me in uincula deiectus ẽ. aut
certe illud. heluidius anteqͣ. pe¬
nitentiã ager& morte p̃uentus
ẽ. statĩ aut paulo post uincula
ad hispanias sit eundũ. aut hel¬

Expanded text:
Curramus per singula, et impietatem iisdem, quibus ingressa est, vestigiis persequentes, pugnantia inter se dixisse doceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod ait, Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Hel
Abbreviated transcription (Latin):
sic etiã in donec. eiusdem seriptu¬
rȩ auctoritate frangatur. quȩ
sepecertũ tẽpus sicut ipse disseru¬
it in eiꝰ assup̃tione. significat. sepe
infinitum ut ẽ illud quod ds̃ ad
quosdam loquitur in ꝓpħa. Ego
sũ ego sum. & donec consenesca¬
tis ego sum. Nũquid postꝗͣ. illi se¬
nuerint. ds̃ ẽẽ desistet: Et sal¬
uator in euangłio ad apłos. ecce
inquit ego uobiscũ sum om̃ibus
diebus usq ad consu̾mationẽ scłi.
Ergo post consu̾mationẽ scłi ã dis
induodecim soliis iudicaturi st̃.
duodecĩ trib isrł dñi consortio
fraudabunt᷑: Paulus apłs qͦq cho

Expanded text:
sic etiam in donec, ejusdem Scriptusic etiam in donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, quod Deus ad quosdam 211 loquitur in Propheta: Ego sum, ego sum, et donec senescatis ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad Apostolos, Ecceinquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Ergo post consummationem saeculi a diin duodecim soliis judicaturi sunt duodecim tribus Israel , Domini consortio fraudabuntur? Paulus quoque apo
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscebat eã donec peperit fi¬
lium. & uocauit nom̃ eius iħm.
In quo pͥmũ adu̾sarius suꝑfluola¬
bore desudat cognoseendi uerbũ.
ad coitũ magis quã scientiam re¬
ferendũ. quasi hoc quisquã nega¬
uerit. & eas in eptias quas redar¬
guit aliquando prudens quippiã
potuerit suspicari. Dein de uult
dicere quod donec siue usq aduer¬
bium. certum tẽpus significet. quo
completo fiat id qͦd usq ad illud
temporis quod p̃seriptũ est ñ fiebat.¬
uelud in p̃senti. Et ñ cognoscebat
eã donec peperit filium. Apparet¬
congerit de seripturis exempla
quã plurima. more andebatarũ
gladiũ intenebris uentilans. & lin¬
guȩ sonũ ad confodienda sui tan¬
tum corporis menbra concutiens.
Ad qͦd nos breuit̃ respondemtus :¬
& cognoscebat. & usq sermonem
in seripturis scĩs duplicit̾ intelligi.
Et de eo quidẽ quod seriptũ ẽ cogͦ¬
noscebat ad coitũ ẽẽ referendũ
ipse disseruit: nullo dubitante qͥn
ad scientiã sepe referatur. ut ibi

Expanded text:
cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat,in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Apparetndum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens.Ad quod nos breviter respondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ecce inquit habes desponsatã.
ñ cõmendatam ut dicitis. & utiq
ñ ob aliua desponsatam. nisi qͣndoq
nupturam. Neq enĩ de ñ conuen¬
turis ȩuuangelista dixisset pͥusꝗͣ
conuenirent. quia nemo de non
pransuro dicit anteꝗͣ prande¬
ret. deinde a dño uxorem appel¬
latam. atq coniunctam. Audia¬
mus quio nẽ seriptura ꝓnunciet.
Exurgens inquit iosepha somno.
fecit sicut p̃cepit ei angłs dñi. &¬

Expanded text:
est . Ecce, inquit, habes desponsatam, non commendatam, ut dicis, et utique non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei Angelus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ei fuerat ne relinquer&. ne ad¬
ulterã estimaret uxorẽ. Nũ qͥd̃
& a congressu coniugis separatus
fuerat: cũ utiq ne separaretur
magis fuisset admonitus: & aude¬
bat᷑ inqͣuet uir iustus di in utero¬
audiens filiũ. de uxoris coitu co¬
gitare: Pulchre. Qui gͦ somnio

Expanded text:
ei fuerat, ne relinqueret, ne adei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in uteroaudiens filium, de uxoris coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio
Abbreviated transcription (Latin):
& donec. Qum potius animad¬
uertat scripturȩ scẽ ydioma:
& nobiscũ in quo hesitabat in tel¬
ligat ea de quib posset ãbigere.
si ñ fuissent scripta signari: ce¬
tera uͦ nr̃e intelligentie dere¬
linqui. Si enĩ adhuc recenti tẽ¬
pore uiuentibus hisqui uide¬
rant moysen. sepulchrũ erus
potuit ignorari: multomagis
tot scłis p̃tereuntibus. Iuxta qđ &
illud intelligitur de ioseph eua¬
ngłistam id indicasse de quo
scandalum poterat moueri. ñ
eã cognitã ẽẽ a uiro suo usq ad
partum. ut multomagis intel¬
ligeremus cognitam ñ fuisse post
partum. aqua tunc abstinuit
cũ ad huc de uisione poterat flu¬
ctuare. Ad su̾mã illud requiro:
quare se abstinuerit iosephusq
ad partus diẽ. Respondebit u¬
tiq: quia angłm audierit di¬
centem. qđ enĩ in ea natum ẽ¬
de spũ scõ ẽ. Ad quod nos inferi¬
mus. & certe audierat ioseph fi¬
li dauid ne timeas accipere ma¬
riam coniugẽ tuam. Prohibitũ

Expanded text:
et donec. Quin potius animadet donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audierit dicentem: Quod enim in ea natum ede Spiritu sancto est . Ad quod nos inferimus, et certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum
Abbreviated transcription (Latin):
in auriculis eoꝵ. & abscondit eas
iacob subtherebintũ quȩ ẽ insici¬
mis. & ꝑdidit eas usq in hodiernũ
diem. Itẽ infinẽ deuteronomii.¬
Et defunctus ẽ moyses seruus dñi
interra moab ꝑ uerbũ dñĩ. & se¬
peliuit eũ in geth ꝓpe domũ phe¬
gor. & nemo scit sepulchrum eiꝰ
usq in hodiernũ diẽ. Certe hodi¬
ernus dies illius tẽporis estiman¬
dus ẽ: qͦ ipsa hystoria contexta ẽ.
Siue moysen dicere uolueris aue¬
torẽ pentatheuci. siue esdram
eusdem instauratorẽ operis. ñ
recuso. Nunc hoc queritur. ut id
qͦd dictũ ẽ usq in diẽ istũ. ad illã
referatur etatẽ qͦ libri editi st̃¬
siue conscripti. Doceat gͥ post illã
diẽ tot iam annoꝵ usq nos uolu¬
minibus exactis. aut ẏdola que
sub therebinto ẽdita fuerant re¬
ꝑta. aut moysi tumulũ inuesti¬
gatũ: quia obnixe asserit. post
donec & usq ẽe̾ inciꝑe quod tam¬
diu ñ fuit quãdiu cõpleretur

Expanded text:
in auriculis eorum. Et abscondit ea in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernum diem us est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Oportet enĩ illũ regnare: do¬
nec ponat om̃s inimi cos sub pedi¬
dibus eius. Esto. De homine dictũ
sit ñ negamus: de eo qui passus
ẽ crucẽ: qui postea iubetur sedere
ca dextris. Quid sibi uult hoc qđ
ait: oportet enĩ illũ regnare.do¬
nec ponat om̃s inimicos suossub
pedibus eius: Num qͥd tã diu reg.¬
naturus ẽ dñs. donec inimici
ẽẽ incipiant sub pedibus erus. &
postꝗͣ. illi sub pedib fuerint reg¬
nare desistet. cũ utiq tẽ magis
regnare incipiat cũ inimici ce¬
perint ẽẽ sub pedibus : Dauid qͦq
inquarto graduũ psallo. Sicut
quam diu miscđiam impetro. &
post impetratã miscdiam oculos
retrorquebit ad terras. qui in alio
hoc exempla congerere. & omem
lacescentis ꝓcacitatẽ testimonioꝵ
nube celare. Uerũ ad huc pauca
subiciã: ut his similia ipse sibi lec¬
tor inueniat. Loquitur ingenesi
sermo diuinus. Et tradiderunt
iacob deos alienos qͥ erant in ma¬
nibus eoꝵ & in aures que erant

Expanded text:
illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedisubjecit . Esto, de homine dictum sit, non negamus de eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus? Numquid tamdiu regnaturus est Dominus, donec incipiant esse inimici sub pedibus ejus; et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut quamdiu misericordiam impetret, et post impetratam misericordiam, oculos torquebit in terram? Qui in alio erabilia exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
ndor in tribu manasse. ubi phi¬
tonissa a saule rege iude consu¬
litur. Diximus & supͣ de endor.
que ẽ uixta oppidũ. naim ĩ
cuius portis saluator filiũ uidue
suscitauit. Est aũ circa scitopo¬
lim. Enganni in tribu isachar.
ciuitas separata leuitis. Sed &
alia quedã ciuitas enganna đr.
circa gerasam trans iordanẽ.¬
nadda. in tribu isachar. Est
aũ usq hodie quedam uilla no¬
mine en adam. ꝑgentibus de
eleutheropoli eliam. quasi in
decimo miliario. nasor in tͥ¬
bu neptalim. posita ẽ & supͣ asor.
reccon. terminus dan. iuxta iop¬
pen.
tam ubi habitabat samson.
in spelunca etam uxta tor¬
rentem.
de regnoꝵ librisi

Expanded text:
ndor, in tribu Manasse, ubi Pythonissa a Saule rege Judaeae consulitur. Diximus et supra de Endor, quae est juxta oppidum Naim, in cujus portis Salvator filium viduae suscitavit. Est autem circa Scythopolim. Enganni, in tribu Issachar civitas separata Levitis. Sed et alia quaedam civitas Enganna dicitur, circa Gerasam trans Jordanem. Enadda, in tribu Issachar. Est autem usque hodie quaedam villa Ennadab pergentibus de Eleutheropoli Aetiam, quasi in decimo milliario. Enasor, in tribu Nephthalim, posita est et supra Asor. Ereccon, terminus tribus Dan, juxta Joppen. tam, ubi habitabat Samson, in spelunca Etam, juxta torrentem. 211 DE REGNORUM LIBRIS
Abbreviated transcription (Latin):
Galaad tumͥ initiũ libani. aA quo
monte & ciuitas in eo condita
sortita uocabulum ẽ. quã &¬
cepit de amorreoꝵ manu ga¬
la ad filius machir filii man̾as
se. Gader turris. ubi habitan¬
te ia cob: ruben patris uiolauit
thorum. que absq g. littera
in hebreo ader scribitur. Get¬
thaim. pro qua in hebreo posi¬
tum est. auith ciuitas ad ad. qͥ
quartus regnauit in terra idu¬
mea. quȩ nc̃ gebalene d̃r. gesem
regio egẏpti. in qua habitauit
iacob cũ liberis suis. De numeris

Expanded text:
Galaad tu mihi initium Libani ; a quo Galaad tu mihi initium Libani ; a quo monte et civitas in eo condita sortita vocabulum est quam cepit de Amorraeorum manu Galaad filius Machir, filse. Gader, turris, ubi habitante Jacob, Ruben patris violavit torum quae absque G littera, in Hebraeo ader   scribitur. Getthaim, pro qua in Hebraeo positum 218 est AVITH, civitas Adad, qui quartus regnavit in terra Idumaea, quae nunc Gebalene dicitur. Gesem, regio Aegypti, in qua habitavit Jacob cum liberis suis. DE NUMERIS
Abbreviated transcription (Latin):
dyso oriens & uniu̾sã ȩthiopiã
circũiens. Gomorra una de
quinq ciuitatibus sodomoꝵ. qͦ
cũ reliquis diuina ultione sub¬
uersa est. S erara. ex cuius no¬
mine nẽ geraritiea uocatur
regio trans daromia ꝓcul ab
eleutheropoli. milibus uiginti
quinq ad meridiem. Erat aũ
olim terminus chananeoꝵ ad
australem plagam. & ciuitas me¬
tropolis palestinȩ. Seriptura cõ¬
memorat fuisse eam int̾ cades &
sur. hoc ẽ int̾ duas solitudines.
quaꝵ una egẏpto iungitur. ad quã
popłs trans fretũ rubri maris
ꝑuenit. altera uͦ cades usq ad sar¬
racenoꝵ heremũ extenditur.
alaad mons ad quem septimo die
ꝓfectionis. e charris iacob ꝓfu¬
gusuenit. Est aũ ad tergum
phenicis & arabie. collib libani
copulatus. extenditurq ꝑ deser¬
tum. usq ad eum locũ ubi trans
iordanẽ habitauit quondã seon
rex amorreoꝵ. Cecidit supͣ dic
tus mons in sortẽ filioꝵ ruben
& gala ad & dimidiȩ tribus ma¬
nasse. Sed & iheremias loquitur.

Expanded text:
ns, et universam Aethiopiam circumiens. Gomorrha, una de quinque civitatibus Sodomorum, quae cum reliquis divina ultione subversa est. Gerara, ex cujus nomine nunc Geraritica vocatur regio trans Daroma, procul ab Eleutheropoli millibus viginti quinque ad meridiem. Erat autem olim terminus Chananaeorum ad australem plagam, et civitas metropolis Palaestinae. Scriptura commemorat fuisse eam inter Cades et Sur, hoc est inter duas solitudines: quarum una Aegypto jungitur, ad quam populus trans fretum Rubri maris pervenit; altera vero Cades, usque ad Saracenorum eremum extenditur. Galaad, mons ad quem septimo die profectionis e Charris Jacob profugus venit. Est autem ad tergum Phoenices et Arabiae, collibus Libani copulatus: extenditurque per desertum usque ad eum locum, ubi trans Jordanem habitavit quondam Seon rex Amorrhaeorum. Cectus mons in sortem filiorum Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse. Sed et Jeremias loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
op̃hronius iͭ ad pͥme eruditus. laudes
bethleẽ aahuc puer & nuꝑde subũ¬
sione serapis insignẽ librũ ꝯposuit. de
uͥginitate qͦ ad eustochiũ & uit̾a hila¬
rionis mon achi. opꝰcła mea ĩg̃ cosermo¬
ne ȩlangantissime tͣnstulit. psalteri
latinu uertimus.

Expanded text:
ophronius vir apprime eruditus, laudes Bethlehem adhuc puer, et nuper de subversione Serapis insignem librum composuit: de virginitate quoque ad Eustochium, et Vitam Hilarionis monachi, opuscula mea, in Graecum eleganti sermone transtulit: PsalteriuLatinum vertimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cloꝵ exhortatoriã. alt̾cationẽ lucife¬
riani. & hortadoxi xpoNIRoN om̃imo¬
de historie. In ie̾remiã. ĩ ihezechielẽ.¬
de frugi & luxuriloso filio. de tͥb qͥsti¬
onibus legisuet̾is. Omelias in canticũ
de uͥginitate seruanda. ad marcellũ
te filie sue ad paulã. In epła pauli ad

Expanded text:
cationem Luciferiani et Orthodoxi, Chronicon omnimodae historiae; in Hieremiam et in Ezechiel Het de frugi et luxurioso filiis; de tribus Quaestionibus Legis veteris, Homilias in Cantica cde virginitate servanda, ad Marcellam te filiae ad Paulam, in Epistolam Pauli ad
Abbreviated transcription (Latin):
responcdert̃ ei apollinaris. didimꝰ. basilius.
cesariensis. g̾gorius. natantenꝰ & emisenꝰ.
iscillianus abile eccłie hispanie
ep̃c. qͥfactione yditi. & ytaci treueris¬
a maximo tiranno cesus ẽ. edidit multa
ł marci. de qͥb hẏreneus scͥpsit hereseos
accusat᷑. defendentib aliisñ ita eũ sensis¬
se ut arguatur..
cesus ẽ & ipse treueris cũ pͥscilliano. felicis¬
simo. uiliano. euchrocia eiusdẽ factionis
auctorib. Extant eiꝰ ingenii oꝑa diu̾sis
metris edita.
uberianꝰ boeticus seͥpsit pro susceptio¬
ne q̃ cũ pͥscilliano accusabat᷑ hereseos. apo¬
legeticũ tum̃ti ꝯpositoq sermone. s pꝰ
suoꝵ cedẽ tedio uictus exilii. mutauit

Expanded text:
Responderunt Apollinaris, Didymus, Basilius Caesariensis, Gregorius Nazianzenus et Emissenus. Priscillianus Abilae episcopus, qui factione Hidati et Hitacii Trevirisa Maximo tyranno caesus est, edidit multa vel Marci de quibus Irenaeus scripsit haereseos accusatur, defendentibus aliis non ita eum sensisse, ut arguitur. caesus est et ipse Treviris, cum Priscilliano, Felicissimo, Juliano, Eucrotia, ejusdem factionis auctoribus. Exstant ejus ingenii opera diversis metris edita. Tyberianus Baeticus scripsit pro suspicione, qua cum Priscilliano accusabatur haereseos, Apologeticum tumenti compositoque sermone. Sed post suorum caedem taedio victus exsilii, mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
de spu̾ sc̃o didimi quẽ inlatinũ tͣnstuli
librũ. In luca omeł xxxuiiii. inpsalmos
ui monachi uitã. & beatihilarionis.
nouũ testam̾tũ g̃ce fidui reddidi. Uetus
iuxta hebraicã ueritatẽ tͣnstuli. epłaꝵ
aũ ad paulã & eustochiũ qͥa cotidie scͥbu̾¬
tur. incertus ẽ numerus. In genesi librũ¬

Expanded text:
imi in Latinum transtuli lib. I. In Lucam homilias XXXIX. In psalmos ui monachi uitam et beati Hilarionis. Nouum testamentum Gręcę fidei reddidi. Vetus iuxta Hebraicam transtuli. Epistolarum autem ad Paulam et Eustochium, quia quotidie scribuntur, incertus est numerus. Scripsi pr
Abbreviated transcription (Latin):
Leo. Preuidentibus gͥ pͥncipibus ne
in scõ die tumultus oriretur. non
festiuitati sed facinori studebatur.
nec religioni seruiebat hec cura sed
crimini. Diligentes enĩ pontifices.
& solliciti sacerdotes sediciones tur
sui certus & in oꝑe pat̾ne disposicionis
intrepidus uetus testam̃tũ ꝯsu̾ma¬
bat. & nouũ pascha condebat. Discũ¬
bentibus enĩ discipulis secũ ad eden¬
dam misticam cenã cũ in caiphe
atrio tractaretur quomodo xp̃c pos¬
set occidi. ille corporis & sanguinis
sui ordinans sacramentũ. docebat
qualis do hostia deberet offerri. nec
ad hoc quidem misterio traditore
submoto. ut ostenderetur nulla m
iuria exasꝑatus qui uoluntaria erat

Expanded text:
. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbsui certus, et in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenjuria exasperatus, qui voluntaria erat
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ & uinũ in misterio uere car¬
nẽ suã sangumẽq ꝯsecratione sp̃s
sc̃i potencialit̾ creari & cotidie ꝓ
mundi uita mistice imnmolari. ut
sicut de uirgine ꝑ spm̃ uera caro si¬
ne coitu creatur. ita ꝑ eundẽ ex sub¬
stancia panis & uini mistice idem
ueritas & figura est. Ueritas dũ
corpus xp̃i & sanguis uirtute spẽ
in uerbo ipsius ex panis uniq sub¬
stancia effieitur. figura uero ẽ quod
exterius sentitur. Iteratur autẽ coti¬
die hec oblatio. licet xp̃o semel passus
bus sine mortalis infirmitas uiuere
ñ potest. & ideo quia cotidie labimur.¬
cotidie xp̃c pro nobis mystice immo¬
latur. Intra scam̃ eccłiã in misterio
corporis xp̃i nichil abono maius. ni¬
chil a malo minus ꝑcipitur sacerdote.
qͥa ñ in merito ꝯsecrantis. sed inuer
nequaquã ad xpm̃ ꝑtineret. slunc
autẽ sicut ipse ẽ qui baptiz at. ipse ẽ
qui ꝑ spm̃ sem̃ hanc efficit suã carnẽ

Expanded text:
carnem suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ut sicut de Virgine per spiritum vera caro sine coitu creatur, ita per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem veritas et figura est: veritas, dum corpus Christi et sanguis virtute Spiritus in verbo ipsius ex panis vinique substantia conficitur; figura vero, quod exterius sentitur. Iteratur autem quotidie hbus mortalis infirmitas vivere non potest, et ideo quotidie Christus pro nobis mystice immolatur. Intra Catholicam Ecclesiam in mysterio corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus percipitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbnequaquam ad Christum pertineret. Nunc autem sicut ipse est, qui baptizat, ita ipse est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit propter me. Participatio filii
ꝑunitatẽ corporis eiꝰ & sanguinis.
quod illa manducatio potacioq sit
uat propter me. par ticipacio facit
qua manducat me. Ego itaq humi¬
liatus uiuo propter patrẽ. ille erec¬
dũ attribucionis huius. & doni sui.
quomodo daret carnẽmeã man¬
ducare dicens. Qui manducat carnẽ
meã & bibit sanguinem meũ in me
manet & ego in eo. Signũ quia mandu¬
cabit obibit hocẽ si manet & mane
tur. si habitat & habitatur sic herens
simus in eius corpore sub ipso capite in
menbris eius edentes carnẽ eiꝰ ñ relin¬
in corpore dni tanꝗͣ menbra mane¬
amus. ut eiꝰ spũ uege temur. Idẽ enim¬
se res habet. humana tep̃tacio est.
Nlimis amando sententiã uel muiden¬
do melioribus usq ad p̾cidende ꝯmu¬
nionis uel ꝯdendi scismatis. uel heresis
sacrilegiũ ꝑuenire p̃supͣtio diaboliea

Expanded text:
lis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque sigvat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erecdum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavittur; si habitat, et inhabitatur; sic erit usimus in ejus corpore, sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinDomini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur et nse res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica
Abbreviated transcription (Latin):
manducatur. nã surrexit occisus.
Nec quando manducamus partes
de illo facimus. & quidẽ insacra
admodum manducent carnẽ xp̃i.
Unusquisque accipit par tẽ suã. unde &¬
ipsa Ii gr̃ã partes uocantur. Per par¬
tes manducatur. & manet integer
totus.Per partes manducatur insa¬
cramento. & manet integer totꝰ in
celo. manet integer totusi corde tuo
Lotus enĩ erat apud patrẽ quando
uenit in uirginem. Impleuit illam
nec recessit ab illo. Idẽ. Am̃ amen

Expanded text:
manducatus, quia resurrexit occisus, nec quando manducemus, partes de illo facimus. Et quia in sacrammadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam, unde ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur et manet integer totus. Per partes manducatur in sacramento et manet integer totus in caelo, manet integer totus in corde tuo. Totus enim erat apud patrem, quando venit in virginem. Implevit illam nec recessit ab illo. Veniebat in
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Omipotentid̾o qui uiuus & uerus
est ego omĩ die sacrifico. ñ thuris fu¬
mũ nec tauroꝵ mugientiũ carnes.
nec hyrcoꝵ sanguinẽ. sed di imm acu¬
latũ sanguinem cotidie in altari
crucis sacrifico. Cuius carnes postea
erificatus ẽ integer ꝑseuerat & uiuus.
U cũ uere saer ificatus sit. & uere car¬
nes eiꝰ mancducate st̃ apło. & uere san

Expanded text:
 Omnipotenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea crificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manduca
Abbreviated transcription (Latin):
sanguini sociatur. quia nec caro sine
sanguine. nec sanguis sine carne iu¬
re ꝯmunicatur. Totus enĩ homo qui
ex duabus substantiis ꝯstat redimit᷑.
saginatur. Deniq sicut quidã uolt̾
anima sola hoc misterio pascitur. ue¬

Expanded text:
sanguini sociatur, quia nec caro sine sanguine utique, nec sanguis sine carne jure communicatur. Totus enim homo, qui ex duabus constat substantiis, redimitur, ine saginatur. Denique non, sicut quidam volunt, anima sola hoc mysterio pascitur;
Abbreviated transcription (Latin):
ista fiant: Hanc oblationẽ benedic¬
tam ꝑ quã benedicamur. asseriptã
ꝑ quã om̃s in celo ꝯseribamur. ra¬
tam ꝑ quã in uisceribus xp̃i cense¬
amur. racionabilẽ ꝑ quã ab estiali si¬
nu exuamur. acceptabilẽ ut qui no¬
eiꝰ unico filio simus. Nichil raciona¬
biliusut qͥa nossimilitudinẽ mortis
erusibaptismo accepimꝰ. similitudi¬
nẽ quoq carnis & sanguiis eiꝰ suma¬
mus. ita & ut ueritas ñ desit insacra¬
m̃to. & ridiculũ nullũ fiat paganis. qd
cruorẽ occisi hominis bibamus. Si enĩ
discipuli patent̾ ferre nequiuer t̃ qd̃
dñs dixerat. qui manducat carnem
meã &cetã sed dixer̾t durus e̾ hic ser¬
mo. qͦmͦ ista ferrent increduli. Cre
creantur pͥus utiq uerbo ad melius
recreantur. Reliqua omĩa que sacer¬
dos dicit aut clerus canit. nichil ali¬
ud quam laudes & gr̃aꝵ actiones st̃.
aut certe obseruationes fidelium.
peticiones. postulationes. Unde & sa

Expanded text:
Item: Hanc oblationem benedictam, per quam benedicamur, ascriptam, per quam omnes in coelo ascribamur; ratam, per quam in visceribus Christi esse censeamur, rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur, acceptabilem, uejus unico Filio simus. Nihil rationabilius ut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequiverunt, quod Dominus dixerat: qui manducat carnem meam, etc., sed dixerunt: durus est hic sermo , quomodo ista ferrent increduli? Credcreantur prius, ejus utique verbo ad melius recreantur. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit aut clerus canit, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes, fidelium petitiones, postu
Abbreviated transcription (Latin):
alanus. idẽ quercus sicimoꝵ. ubi
regnauit abimelech. quȩ usq
hodie ostenditur in suburbano
rure neapoleos propt̾ sepulchrũ
ioseph. B orconni quod aquila
in spinas. symmnachus uertit in
tribulos. Gera. ubi cũ abimelech
ioatham fugisset habitauit. Dis¬
tat aũ uicus bera ab eleuthero¬
poli octo milibus ad aquilonem.
a althamar iuxta gabaa. ubi fi¬
lii isrł adu̾sus tribũ beniamin.
mire certam̃. Et usq hodiȩ be¬
thamari in supͣdictis locis uicu¬
lus appellatur.

Expanded text:
Balanus, id est quercus Sicimorum, ubi Balanus, id est quercus Sicimorum, ubi regnavit Abimelech, quae usque hodie ostenditur in suburbano rure Neapoleos propter sepulcrum Joseph. Borconni, quod in spinas, Symmachus vertit, in tribulos. Bera, ubi cum Abimelech Joatham fugisset, habitavit. Distat autem vicus Bera ab Eleutheropoli octo millibus ad aquilonem. Baalthamar, juxta Gabaa, ubi filii Israel adversus tribum Benjamin iniere certamen, et usque hodie Bethamari in supra dictis locis viculus appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ez ech urbs regni adoniberec.¬
Et hodieq due uillȩ sunt nomi¬
ne berec uicinȩ sibi in septimo¬
decimo lapide a neapoli descen¬
dentibus scitopolim. Bethsan.
Ex hoc oppido trib manasse ac¬
colas pristinos ñ potuit expelle¬
re. & nc̃ appellatur scẏtopolis.
urbs nobilis palestine: quã inter¬
dum scriptura cognominat do¬
mũ samri. quod in lingua nr̃a
int̾pretatur mimicus. Bethsa¬
mis ciuitas sacer dotalis in tribu
beniamin. quȩ usq hodie demo¬
nstratur. de eleutropoli ꝑgen¬
tibus nicopolim in decimo mi¬
liario contra orientalem pla¬
gam. B ethnath in sorte trib
neptalim. S nec de hac pͥstinos
accolas tribus neptalim ualuit
expellere. b ethsames altera
in tribu neptalim. in qua & ip¬
sa cultores pristini ꝑmansere.
a alermon. mons circa libanũ
in finibus allophiloꝵ. Baalech
in tribu dan. Bethbera quod
int̾pretatur domus aquȩ. siue
putei. quam in expeditione bel¬
landi occupauit gedeon. Betha¬
septa. ubi terga uertit madian.

Expanded text:
ezec, urbs regis Adonibezec: hodieque duae villae sunt nomine Bezech, vicinae sibi in septimodecimo lapide a Neapoli descendentibus Sythopolim. Bethsan, ex hoc oppido tribus Manasse accolas pristinos non potuit expellere: et nunc appellatur Scythopolis, urbs nobilis Palaestinae, quam interdum Scriptura cognominat domum San, quod in nostra lingua interpretatur, inimicus. Bethsames, civitas sacerdotalis in tribu Benjamin, quae usque hodie demonstratur de Eleutheropoli pergentibus Nicopolim in decimo milliario contra orientalem plagam. Bethnath, in sorte tribus Nephthalim. Sed nec de hac pristinos accolas tribus Nephthalim valuit expellere. Bethsames altera, in tribu Nephthalim, in qua et ipsa cultores pristini permansere. Baal Aermon, mons circa Libanum in finibus Allophylorum. Baaleth, in tribu Dan. Bethbera , quod interpretatur, domus aquae, sive putei, quam expeditione bellandi occupavit Gedeon. Bethasetta , ubi terga vertit Madian.