comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
casa nouo noĩe uocaret᷑: sctorũq reliqͥas quoꝵ uoĩa recẽsebat illic
ĩferendas. Et cũ futura boã uaticiãret᷑ ĩuitꝰ: saltẽ nõ profutura
cõflagͣturꝰ. Iz et ĩ hoc plus profuit p̃dicẽdo: quã postea nocuit ĩferẽdo.
Predicẽdo sctorũ patiãs p̃mumuit. ĩferendo probauit. Interea mulier
saltu et discurcibꝰ ꝑ ecclĩa debachata/ repẽtiõ ĩpetu cõuertit᷑ ad altare.
tã ꝙ manũ sacris spolũs uectura. Dir scts infelicis fem̃e miseratus
ĩsamã dilata ĩterim orõe ob uiꝰ prodit: et uirgula quã tenebat ꝑcussam
tibi p̃cipio exi et da glam̃ deo: neqz ultra reuerturis expulsus. Cõcidit
mulier ad hãc uoce: et ĩimico recedẽte cõfecta. prot mnꝰ obdormiuit. Poft.
modicũ exꝑrecta/ mẽte iã sana s adhuc corꝑefatigato: panẽ sibi flagi¬

Expanded text:
Dei novo nomine vocaretur, sanctorum reliquias, quorum nomina recensebat, illuc Dei novo nomine vocaretur, sanctorum reliquias, quorum nomina recensebat, illuc inferendas; et cum futura bona vaticinaretur invitus, saltem non profutura, aturus incendio; sed et in hoc plus profuit praedicendo, quam postea nocuit inferendo. Praedicendo sanctorum patientiam praemunivit, inferendo probavit. Interea mulier saltu et discursibus per ecclesiam debacchata, repentino impetu convertitur ad altare, tanquam manum sacris spoliis injectura. Vir sanctus infelicis 1444 feminae miseratus insaniam, dilata interim oratione, obvius prodiit, et virgtibi exi ab ea, da gloriam Deo, et ne ultra revertaris expulsus. » Concidit mulier ad vocem hanc, et inimico recedente, confecta protinus obdormivit. Post modicum experrecta, mente jam sana, sed adhuc corpore fatigato, panem sibi flagi
Abbreviated transcription (Latin):
aigricole scilz eluitalis, ĩ quorũ seruiebat eccłia. meritis ĩpufaret. ss eiꝰ
merita dẽõnes nõ tacebãt: cũ ab obsessis corꝑibꝰ ip̃iꝰ ĩperio pellerentur.
Mulierẽ dẽonicã cuiꝰdã rustici uxorẽ ãcorũ fides curãdã ad eũ addu¬
xerat. Que ĩ eccliã ubi uirscts orabat uix ĩtroducta, renitẽte qui eam
possederat ĩimico: ore terrisono eepit ĩ eũ minas et cõuicia iaculari.
Roberte ĩquiens roberte de casa dei: qͥd a nr̃is sedibꝰ aduena tẽptas ex.¬
trudere: Nos te potiꝰ cũ tius breui ꝑturbabimꝰ: ĩtolerabłẽs quas hic
patiere molestias. ĩcendio cumulãtes. Nectibi proderũt college tui
agricolabonomiensis, siphorianꝰ eduensis, marcellꝰ diensis. priuatꝰ
mimatẽsis/ iulianꝰ briuatẽsis: quos tibi paras ad nos ĩpugnãdos
ad iũgere. Bidebat diabolꝰ hec futura scil locũ ibifũdandũ qui dei

Expanded text:
Agricolae scilicet et Vitalis, in quorum serviebat Ecclesia, meritis imputaret. Sed et ejus Agricolae scilicet et Vitalis, in quorum serviebat Ecclesia, meritis imputaret. Sed et ejus merita daemones non tacebant, cum ab obsessis corporibus ejus imperio pellerentur. Mulierem daemoniacam, cujusdam rustici uxorem, amicorum fides ad eum curandam adduxerat. Quae in ecclesiam, ubi sanctus orabat, vix introducta, retinente qui eam possederat inimico, ore terrisono coepit in eum minas et convicia jaculari: « Rotberte, inquiens, Rotberte de Casa Dei, quid a nostris sedibus advena nos tentas extrudere? Nos te potius cum tuis brevi perturbabimus, intolerabiles quas hic patiere molestias incendio cumulantes. Nec tibi proderunt collegae tui Agricola Bononiensis, Symphorianus Aeduensis, Marcellus Diensis, Privatus Mimatensis, Julianus Brivatensis, quos tibi paras ad nos impugnandos adjungere. » Videbat diabolus haec futura, scilicet locum ibi fundandum, qui Casa
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtas sufficeret: sola eos uexabat ĩ sufficientia sclitatis. Nã quod
apd̃ auaros efficere solet ĩhoẽstꝰ amor pecumẽ. ut acqͥsita quelibet
paruipẽdãt dũsolis ĩhiant acqrẽdis: hoc ĩ eis oꝑabat᷑ hõestissimꝰ amor
iusticie. et ĩexpleblĩs q̃dã si diciliceat religiois auaricia. Hanc eorũ
ĩtentoẽz p̃cedebat tã magne ꝑfectionis signifer ac magẽ: qͥ retro acta obli.¬
uiscẽs et ĩ anteriora semetip̃ extẽdẽs. more apłi seq̃bat᷑ ad deftiãtũ donec
cõprehẽderet: eiꝰ exẽplo disciplõrũ fulciebat᷑ sequacitas. Huiꝰ ergotã scte
cõuersatoĩs opimõ: ĩ laudẽ dei lõge lateq finitimos ex citabat. Accessit ad
Uite meritũtãta miracłorũ potentia: ut iã illis ĩ locis uullꝰ ambigeret.
Uirũ scł̃ planea deo meruisse grã curatõnũ. Quã sic ille prohiulitatis
custodia fidelr̃ petẽtibꝰ mĩstrabat. ut dĩnabñficia nõ suis. sed sctoꝵ mr̃m

Expanded text:
psa sufficeret, sola eos vexabat insufficientia sanctitatis. Nam quod apud avaros efficere solet inhonestus amor pecuniae, ut acquisita quaelibet parvipendant, dum solis inhiant acquirendis; hoc in illis operabatur honestissimus justitiae amor, et inexplebilis quaedam, si dici liceat, religionis avaritia. Hanc eorum intentionem praecedebat tam magnae perfectionis signifer ac magister, qui retroacta obliviscens, et in anteriora semetipsum extendens, more Apostoli sequebatur ad destinatum, donec comprehenderet, et ejus exemplo discipulorum fulciebatur sequacitas. 15. Hujus ergo tam sanctae conversationis opinio in Dei laudem longe lateque finitimos excitabat. Accessit ad vitae meritum tanta miraculorum potentia, ut jam illis in locis nullus ambigeret virum sanctum plane a Deo meruisse gratiam curationum, quam sic ille pro humilitatis custodia fideliter petentibus ministrabat, ut divina beneficia non suis, sed sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ueꝵ ctiã postea mõachũ fctm̃ xp̃i militie dedicauit. ¶em aliũ peruici¬
ati sãguĩs corruptelã/ aqua ĩfercute laborãtẽ, et natũalis caloris fomite
ia demerso: suꝑflui hũoris abũdãtia protinꝰ obruẽdũ. sacre manꝰ ĩpositõe
saĩtatirestituit. Puerũ quoq deomacũ gressibꝰ ac lĩgne pͥuatũ offitio
rustici cuiusdã filiũ sub loco qui calidꝰ mõs dicit᷑ habitãtis: eadẽ potẽtia

Expanded text:
 postea monachum factum Christi militiae dedicavit. Item alium per vitiati sanguinis corruptelam aqua intercute laborantem, et naturalis caloris fomite jam demerso, superflui humoris abundantia protinus obruendum sacrae manus impositione restituit. Puerum quoque daemoniacum gressibus ac linguae privatum obsequio, rustici cujusdam filium sub loco qui Calcis mo
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝑ oroms ĩstãtiã. Ita cũ sẽinaret eis suaspũalia: nõ erattã ma.¬
gnũ si meteret eorũ carnalia. In oratorio qd̾ ut cũq refecerãt: certis
si qui diuertissent ad locũ reseruabatur. Mos illis erat:si quidhaberẽt om̃i
petenti tribuere. Sic socios ĩstituerat uirbtũs. ut ĩcunctãter totũ darent
nõ cogitãtes de crastĩo. Quadã die profectis ad laborẽ frĩbꝰ cũ solꝰ ĩ eccliã
substitisset/ ubi mos illierat cotidianas et cõtinuas lacrĩas cũ p̃cibꝰ ĩmolare:
audit uocẽ petentis elẽosmã. Surgit festinꝰ: ĩgredõ cellulã, dat totũ qd̾
repperit. Totũ illud pars erat panis q̃ suꝑfuerat hesterne cene: Iuffectura
Eñ iterũ tribꝰ ad mẽsã quorũ scil refectio. parũ diftaret ab ĩedia. Reuersis
ab oꝑe: cibꝰ defuit. Qd̾ cũ moleste tulisset dalmatiꝰ/ cito uirsct̃s q̃relam

Expanded text:
Deo per orationis instantiam. Ita cum seminaret eis sua spiritalia, non erat tam maDeo per orationis instantiam. Ita cum seminaret eis sua spiritalia, non erat tam magnum si meteret eorum carnalia. In oratorio quod utcunque refecerant, certis si qui forte divertissent ad locum, reservabatur Mos illis erat, si quid haberent, omni petenti tribuere; et sic socios instituerat vir beatus, ut incunctanter vel totum darent, non cogitantes de crastino. 13. Quadam die, profectis ad laborem fratribus, cum solus in ecclesia substitisset, ubi mos illi erat quotidianas et continuas lacrymas cum precibus immolare, audit vocem petentis eleemosynam. Surgit festinus, ingreditur cellulam, dat totum quod reperit. Totum illud erat pars panis quae superfuerat hesternae coenae, suffectura tamen iterum tribus ad mensam, quorum scilicet refectio parum distaret ab inedia. 1442 Reversis ab opere cibus defuit: quod cum moleste tulisset Dalmatius, cito vir sanctus querelam
Abbreviated transcription (Latin):
ihm̃: qͥ propõito sibi gaudio sustinuit crucẽ. cõfusione contempta.
Uñs et alus talibꝰ fatigatos qñq sociorũ aĩõs reꝑabat: cũ se n ͨ laboris
cõmunitas, nec fraterne sollicitudĩs prop̾etas fatigaret. breuiq̃z post
tpe tã cõftãtes reddit ac ꝑfectos: Ut nõ solũ quascũq molestias gaudẽtes
sufferrẽt. s etiã pro ꝑsequẽtibꝰ exorarẽt. Fctã ergo iuxta eclã cellula
credo dexamis et frõdibꝰ: partiũt᷑ ĩter se doẽsticã curã/ ut illi oꝑarẽtur¬
maĩbꝰ ad uictũ. ip̃e lctõi et oratõi incũberet. Laborabãt illi maibus
oꝑando: laborabat et iste sepe genuflectẽdo. Illis exercitatõ corpis eliciebat
sudorẽ: hũc cõpũctio cordis lacrĩs ꝑfũdebat. Illorũ fatigatõem pausatio:
istiꝰ lassitudiẽm Icto recreabat. Proderat õĩbꝰ qd̾ sigł̃i: plus tñ duobꝰ qd̾
terciꝰ laborabat. Nam et deũ illis ĩsiuabat ꝑ lectõis doctrinã: et illos

Expanded text:
sione contempta . » His et aliis talibus fatigatos quandoque sociorum animos reparabat, cum se nec laboris communitas, nec fraternae sollicitudinis proprietas fatigaret; brevique post tempore tam constantes reddidit et perfectos, ut non solum quascunque molestias gaudentes sufferrent, sed etiam pro persequentibus exorarent. 12. Facta ergo juxta ecclesiam cellula, credo, de ramis ac frondibus, partiuntur inter se domesticam curam, ut illi manibu ad victum, ipse lectioni et orationi incumberet. Laborant illi manibus operando, laborabat et iste saepe genufleetendo. Illis exercitatio operis eliciebat sudorem; hunc cordis compunctio lacrymis perfundebat. Illorum fatigationem pausatio, istius lassitudinem lectio recreabat. Proderat omnibus quod singuli; plus tamen duobus quod tertius laborabat: nam et Deum illis insinuabat per lectionis doctrinam, et illos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstiluta cõĩter: aliqd singuli sũꝑerogabãt ex proprio. Eratq ĩ illo pau¬
ꝑculo xp̃i grege spectablẽ scl̃itatis cõmerciũ: cũ suis adderet quisq uix.

Expanded text:
instituta communiter, aliquid singuli supererogabant ex proprio, eratque in illo pauinstituta communiter, aliquid singuli supererogabant ex proprio, eratque in illo pauperculo Christi grege spectabile sanctitatis commercium, cum suis adderet  al.
Abbreviated transcription (Latin):
mitigabat pͥstinã feritatẽ, paulatĩq brutis moribꝰ exuẽs tãꝙͣ de
feris boĩẽs faciebat: maiori certe miracdõ ꝙͣ si ut apud fablãs ĩuẽit.
humana corꝑ a trãsiutaret in feras. Erigebat mẽtis corũ odos ad agno.¬
scendũ oĩs creatorẽ: et ꝙ p̃ter ip̃m nulla sit aĩarũ quies. enumeratis ucte
mũdane laboribꝰ ac ꝑiculis facile cõiũcebat. Ita fct̃m est ut nõ nulli cĩgłm
militie deponẽtes, et sclo eiꝰ adherẽtes cõtubermõ: xp̃ise seruitio ibidem
ĩꝑpetuũ mãciparẽt. Iz et de clericali ordĩẽ quidã eiꝰ edocti magifterio:
uitã solitariã et egenã dõẽsticis delicñs p̃tulert̃. Crescẽte ig̃r numero
disciplorũ, creuit et religionis obseruãtia: quã nõ tm̃ extorq̃bat cẽsure
districtio. ꝙͣtũ offerebat ꝑfectio caritatis. lc̃i p̃ter illa q̃ oĩbus erãt

Expanded text:
mitigabat pristinam feritatem, paulatimque eos brutis moribus exuens, tanquam de mitigabat pristinam feritatem, paulatimque eos brutis moribus exuens, tanquam de feris homines faciebat, majori certe miraculo, quam si, ut apud fabulas invenitur, humana corpora transmutaret in feras. Erigebat eorum mentis oculos ad agnoscendum omnium Creatorem, et quod praeter ipsum nulla sit animarum quies, enumeratis mundanae vitae laboribus ac periculis, facile convincebat. Ita factum est ut nonnulli cingulum militiae deponentes, et sancto ejus adhaerentes contubernio, Christi se servitio ibidem in perpetuum manciparent. Sed et de clericali ordine quidam ejus magisterio edocti, vitam solitariam et egenam domesticis deliciis praetulerunt. Crescente igitur numero discipulorum, crevit et religionis observantia, quam non tantum extorquebat censurae districtio, quantum offe
Abbreviated transcription (Latin):
cesserat: nõ ignorãs affligi fferilitate solitudĩs sctorũ uolũtariã pauꝑ¬
tatẽ.tres eis pro bñdictõe mittebat clitellarios pãibꝰ oneratos ac uino.
Duos ergo missi btõ uiro pñtant: terciũ in uia more quodã insolito nũtiãt
defecisse. Nã neq uiribꝰ fuisseceteris ĩferiorẽ: neq ulla prius fatigatoĩs¬
signa dedisse. Ad hec uir scł̃s egit. et ut erat seꝑ simplicis et prõpte ad edifi.
catoẽm facũdie Uultu hilari cõuersus ad fr̃es: discat inqͥt dilctũs nofter
dalmatiꝰ ĩfidexp̃i nichil ampliꝰ hesitare. qñ et nob̃ fiducia nr̃a presenti
mercede rñdit; et se uidet pro murmure, parua, quidẽsz maĩfesta et ad¬
uemãsit. Nec est ablata s dilata: ut et fidẽ sibi nõ dubitet q̃ defecexat
restaurãdã. O ꝙͣta est uirtꝰ fidei: cuiꝰ defectũ sentiũt et iumẽta. Hiis
et talibꝰ frequẽter ut ens serõnibꝰ nõ solũ socios ĩstruebat s et ĩcolarũ

Expanded text:
cesserat, non ignorans affligi sterilitate solitudinis sanctorum voluntariam paupertatem, tres eis mittebat clitellarios panibus oneratos ac vino. Duos ergo missi beato viro praesentant; tertium in via, more quodam insolito, nuntiant defecisse. Nam neque viribus fuisse caeteris inferiorem, neque ulla prius defectionis dediscantes facundiae, vultu hilari conversus ad fratres: « Discat, inquit, dilectus noster Dalmatius in fide Christi nihil amplius haesitare, quando et nobis fiducia nostra praesenti mercede respondit, et se videt pro murmure, parva quidem, sed manifesta et erat, restaurandam. » O quanta est virtus fidei, cujus defectum sentiunt et jumenta! 14. His et talibus frequenter utens sermonibus, non solum socios instruebat, sed et incolarum
Abbreviated transcription (Latin):
et legebat: ut ĩ altero sibi deũ/ ĩ altero sedeo cõmendaret. Hũlitatem
seclabat᷑ et obediãm: qͥbꝰ sic hoĩbꝰ occurrebat. ut dei offesã nõ ĩcurreret.
Pauperes et afflictos, nĩe prosequebat᷑ uisceribꝰ: quibꝰ poterat opẽ. oĩbus
exhibẽs cõpassionẽ. Uiceribꝰ plena corꝑa langiuidorũ ab horrẽtibꝰ ceteris¬

Expanded text:
et legebat, ut in altero sibi Deum, in altero se Deo commendaret. Humilitatem et legebat, ut in altero sibi Deum, in altero se Deo commendaret. Humilitatem sectabatur et obedientiam, quibus sic hominibus occurrebat, ut Dei offensam non incurreret. Pauperes et afflictos misericordiae prosequebatur visceribus, quibus poterat opem, omnibus exhibens compassionem. Ulceribus plena corpora languidorum, abhorrentibus caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
uicũ briũatã ĩ eccliã mr̃is iulian. ubi et dericꝰ fctũs et deputatus ĩter
canoĩcos: procedente postea tp̃e ꝑ ordiẽs ecclãsticos ad presbiteratum
usq peruẽt. Puericietpã sic peregit, ut ab his malis qͥbꝰ tenera etas,
uel proprio uitiõ uel alieno plerũq imbuit illesus euaderet cũ potiꝰ meditatꝰ¬
ĩnocẽtiã/ statĩ inter uilia purũ uas pectoris recenti sapore uirtutũ ĩfecit:
ita a deo preuẽtꝰ est ĩ bñdictõe dulcedĩs. ut amaritudiẽm uitiorũ nullam
posset ad miltere. Iam tũc fide plenꝰ eternorũ, tpãlia cũcta despiciens spem
suã totã in deo locauerat: eũqz licet paruus nõ paruo diligebat affctũ.
Uã in ecclĩa totis sepe noctibꝰ cũ lacrimis excubabat: mirantibꝰ qͥ taliter¬
eũ reperiebãt. ut pote ab ip̃is custodibꝰ ignoratũ. Brabat frequẽtius

Expanded text:
vicum Brivatem in ecclesia martyris Juliani, ubi et clericus factus et deputatus est inter vicum Brivatem in ecclesia martyris Juliani, ubi et clericus factus et deputatus est inter canonicos: procedente postea tempore, per ordines ecclesiasticos ad presbyteratum usque pervenit. Pueritiae tempora sic peregit, ut ab his malis, quibus tenera aetas vel proprio vitio, vel alieno plerumque imbuitur, illaesus evaderet; cum potius intinnocentiam, purum vas pectoris recenti sapore virtutum infecit, ut a Deo praeventus in benedictionibus dulcedinis, amaritudinem vitiorum nullam posset admittere. Jam tunc fide plenus aeternorum, temporalia cuncta despiciens, spem suam in Domino totam locaverat, eumque, licet parvus, non parvo diligebat affectu. Nam in ecclesia totis saepe noctibus cum lacrymis excubebat, mirantibus qui cum taliter reperiebant, utpote ab ipsis custodibus ignoratum. Orabat frequentius
Abbreviated transcription (Latin):
partꝰ tp̃e ad quoddã castrũ tenderet: nõ sie dei nutu urgente ncc̃itato.
ĩsolitudĩe partũ effudit. Nimirũ solitudĩs erat futurꝰ amator: et uitã
hãc iñ qua nascebat᷑. uiam reputaturꝰ nõ patriã. Delatꝰ est inde cũ
mr̃e ad castrũ: et sicut fieri solet. cuidã mulieritraditur ad lactãdũ.
Euẽ cũ illa mãme a mouisset gustare noluit: nõtã lactis detestatus
odorẽ. quã pct̃i latentis horrorẽ. Patuit hoc cõfmuo: cũ et mris ubera
bibẽs suxit. et pͥorẽ illã tẽptandi causa adhibitꝰ rursũ despexit. Mulier
eĩ illa meretrix erat/ et obhoc infãs cũ lac respueret: dãnauit peccatũ.
Mesciebat ip̃e quid dãpnaret: s deiuirtus ĩ nescientibꝰ oꝑat᷑. Creuit igr̃
cũ infãte dĩna miseratõ: et cũ iã puer fcts esset traditꝰ est disciplĩe apud

Expanded text:
partus tempore, ad quoddam castrum tenderet, non sine Dei nutu, urgente necessitate, partus tempore, ad quoddam castrum tenderet, non sine Dei nutu, urgente necessitate, in solitudine partum effudit. Nimirum solitudinis erat futurus amator, et vitam hanc in qua nascebatur, viam reputaturus, non patriam. Delatus est inde cum matre ad castrum, et sicut fieri solet, cuidam mulieri traditus ad lactandum. Quem cum illa mammae admovisset, gustare noluit, non tam lactis detestatus odorem, quam peccati lactantis  Boll. latentis horrorem. Patuit hoc continuo, cum et matris ubera libens suxit, et priorem illam, tentandi causa adhibitus, rursum despexit. Mulier enim illa meretrix erat, et ob hoc infans, cum lac respueret, damnabat peccatum; nesciebat utique quid damnaret, sed Dei virtus etiam in nescientibus operatur. 4. Crevit igitur cum infante divina miseratio, et cum puer factus esset, traditus est disciplinae apud
Abbreviated transcription (Latin):
s qͣ facultas ĩtelligẽtie cõferat᷑. Quod si etiã parũ accurata legẽtibꝰ
displicebit orõ. placeat saltim prõpta scribẽtis deuotõ. placrat ueĩtas
relatoĩs: placeat recens mẽoria sclĩtatis. Uã licet ĩ quocũq tp̃e bene
gestorũ fidelibꝰ sit grata recordaͦ. uehenĩtiꝰ tñ afficit auditorem
ꝙ uelut sub oculis poĩtũ. pñs probatio suspitõe falsitatis absoluit.
Aũc qm̃ de hñs satis est. ad narratio nẽ ueniamus. Explicit prologꝰ¬
Obertus gñe auernus, cõditioneliber, natus est de
parentibꝰ xpĩanis mic̃e rauigarde patre girardo:
qui ut credit᷑ abl̃i giraldi aurelianẽsi stirpe, priscã duxit originem.
Nũc aprĩa ĩfantia deiseruũ futurũ signis qͥbusdã ostensũ est: que¬
nõ absurdũ uidet᷑ insererelctom. Mater eiꝰ ip̃o grauida/ cũ ĩmnẽte

Expanded text:
sed qua facultas intelligentiae conferatur. Quod si etiam parum accurata legentibus sed qua facultas intelligentiae conferatur. Quod si etiam parum accurata legentibus displicebit oratio, placeat saltem prompta scribentis devotio; placeat veritas relationis, placeat recens memoria sanctitatis. Nam licet in quocunque tempore bene gestorum fidelibus sit grata recordatio, vehementius tamen afficit auditorem, quod velut sub oculis positum, praebens probatio suspicione falsitatis absolvit. Nunc quoniam de his satis est, ad narrationem veniamus. Iobertus genere Arvernus, conditione liber, natus est de parentibus Christianis, matre Raingarde, patre Geraldo, qui, ut creditur, a beati Geraldi Aureliacensis stirpe priscam duxit originem. Hunc a prima infantia Dei servum futurum signis quibusdam ostensum est, qu inserere lectioni. Nam mater ejus ipso gravida, cum, imminente
Abbreviated transcription (Latin):
cõueit lctõnẽ extendi. Neq eĩ timedũ est, ne pauꝑtas orõnis diuitias reꝵ
ex hauriat: cũ potiꝰ sit sperãdũ lĩgue pauperis ĩdigẽtiã rerũ largitate
ditandã. ĩtã scilz hõesto gnẽ cause ubisi omne uelamẽ auferat᷑: materie
dignitas se tuetur. Lectoris ig̃r beniuolẽtiã et allẽtionẽ pariter ĩuitamꝰ
fãto uidelicet maiorẽ adepturi mercedẽ: ꝙͣto płibꝰ deo cooperãte labor
nõ placuerit. Proderit eĩ quibꝰ placebit: sed et ualde nobis placebit
qd̵ proderit. Sic qz labor nr̃ fiet aliem causa profctũs: et alienꝰ profectꝰ
nr̃e causa mercedis. Nos aut̃ curabimꝰ prouiribꝰ oĩo ut placeat breui¬
tati ut diximꝰ oꝑam dãdo: nõ quanccĩa defraudemꝰ sz qua suꝑflua
recidamꝰ. dãdo etiã oꝑam leuitati: nõ qua materiedignitas destruat.

Expanded text:
convenit lectionem extendi. Neque enim timendum est, ne paupertas orationis divitias rerum convenit lectionem extendi. Neque enim timendum est, ne paupertas orationis divitias rerum exhauriat, cum potius sit sperandum linguae pauperis indigentiam rerum largitate ditandam in tam scilicet honesto genere causae, ubi si omne velamen auferatur materiae, dignitas se tuetur. 2. Lectoris igitur benevolentiam et attentionem pariter invitamus, tanto videlicet majorem adepturi mercedem, quanto pluribus, Deo cooperante labor noster placuerit. Proderit enim quibus placebit, sed et nobis valde placebit quod proderit; sicque labor noster fiet alieni causa profectus, et alienus profectus nostrae causa mercedis. Nos autem curabimus pro viribus omnino ut placeat, brevitati, ut diximus, operam dando, non qua necessaria defraudemus, sed qua superflua rescindamus: dando etiam operam lenitati, non qua materiae dignitas minuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut credimꝰ. s difficili at prolixo stile narrauit: sĩplici et beeui
orõne iuuãte deo conabim᷑ explicare: qͣfinꝰ etbreuis̃ narratõ
tediũ pellat. et simplex elocutio facilẽ intellctm̃ admittat: nõ ꝙ illiue
scriptoris ĩgemiõ aliqͥd derogemꝰ. sed qr illorũ qͥ nob hoc ĩponũt negotiũ
xeligioni et auctoritatipłimũ prerogamꝰ. Quos qͥdẽ ad hoc iũbendũ:
ratio traxisse uidet. Nã cũ gestascterũ ob hoc litteris mãdant᷑ ut onñ
legẽtiũ uel cudientiũ ad mmnitãdũ accẽdat᷑ ĩtentio: curãdũ est sũmopꝑe
scriptori. Ut ĩquãtũ fieri p̃t nulliꝰ excedat capacitutẽ: ꝙ ad oem̃ spectat
utilitatẽ. Alioquĩ totũ negotiũ debito fiẽcuruat᷑ si qͦs ad audiendũ grã
xerũ inuitat, odiosa lr̃e difficultas exludat: aut quos littera ut cũq
adimisit. suꝑuacua prolõgatio languidos reddat. Quapropter n ͨ ĩusi.¬
tatis aut ꝑegrinis dictionib operam dari: net diuersis applicatõibꝰ

Expanded text:
arravit, simplici et brevi oratione, juvante Deo, tentabimus explicare; quatenus et brevis narratio taedium pellat, et simplex elocutio facilem intellectum admittat. Non quod illius scriptoris ingenio aliquid derogemus, sed quia illorum, qui nobis hoc imponunt negotii, relratio videtur traxisse. Nam, cum Gesta sanctorum ob hoc litteris mandentur, ut omnium legentium, vel audientium ad imitandum accendatur intentio, curandum est summopere scriptori ut, in quantum fieri potest, nullius excedat capacitatem, quod ad omnium spectat utilitatem. Alioquin totum negotium debito fine frustratur, si quos ad audiendum gratia rerum invitat, odiosa litterae difficultas excludat; aut quos littera utcunque admittit, supervacua prolongatio languidos reddat. Quapropter nec inusitatis aut peregrinis dictionibus operam dari, nec diversis explicationibus
Abbreviated transcription (Latin):
mũdũ reconcilians sibi. tollens a nobis mortis formidinẽ per maturã-
resurrectionẽ. purgans illa amaritudĩe/ quicquid uoluptatũ uenena ĩfecerãt.
pictorie sue glãz celo exhibens et inferno: abstractisq is qui in illa expclatõe
diulanguerant eliã angelorũ desideria compleuit. quibus hec hominum
restitutio grata fuit. Nec fuit mora inter oblatũ et impetratũ: sed sub
omni celexitate completa sũt passio et ablutio. Itaq alterũ ex altero

Expanded text:
mundum reconcilians sibi , tollens a nobis mortis formidinem per maturam mundum reconcilians sibi , tollens a nobis mortis formidinem per maturam resurrectionem, purgans illa amaritudine quidquid voluptatum venena infecerant, victoriae suae gloriam coelo exhibens et inferno. Abstractisque his qui in illa exspectatione diu languerant, etiam angelorum desideria complevit, quibus haec hominum restitutio grata fuit. Nec fuit mora inter oblatum et impetratum, sed sub omni celeritate se complexae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
regulis cõmendatis/ ad intimandũ quod nichil omnino deesset ad doctrmnã
cõmendato spũ/ inclinans caput qͣsi gr̃ãs agens ptãtiue emisit aĩaz
cõsũmans oem legaliũ hostiairũ rationẽ: et ultimã enigmatibus
antiquis manũ imponens. Seseitaq totũ obtulit patri: et cõsũ mata
est illius holocausti plenitudo. expensis in illud misteriũ carne simul
et spũ: quia et pro carne et prospũ hominis acebatur. et totus homio
totũ habuit xp̃m sanatorem: dũ et caro in medelã carnis oblata est inligi
et ad sanctificatõem aĩe obtinendã spũs ille descendit ad inferos/ et ad¬
iuperos ascendit; ibi confringens ferreos uectes, hie portas aperiens
eter nales. Et acorpore quidẽ/ anima. illa xp̃i per illud triduũse absẽtans
nõ ita diuinitatẽ quẽaidmodũ carnẽ deseruit: sed exat deus ĩ ea ĩdiuisibbo

Expanded text:
regulis commendatis, ad intimandum quod nihil omnino deesset ad doctrinam regulis commendatis, ad intimandum quod nihil omnino deesset ad doctrinam commendato, inclinans caput, quasi gratias agens, potestative emiserit animam, consummans omnem legalium rationem hostiarum, et ultimam aenigmatibus antiquis manum imponens. Sese itaque totum obtulit Patri, et consummata est illius holocausti plenitudo; expensis in illud ministerium carne simul et spiritu, quia et pro carne et pro spiritu hominis agebatur, et totus homo totum Christum habuit sanatorem, dum et caro in medelam carnis oblata est in ligno, et ad sanctificationem animae obtinendam, spiritus ille descendit ad inferos et ascendit ad superos, ibi confringens ferreos vectes , hic portas aperiens aeternales . Et a corpore quidem anima illi Christi per illud triduum se absentans non ita divinitatem quemadmodum carnem deseruit; sed erat Deus in ea indivisibiliter,
Abbreviated transcription (Latin):
certosq illi gl̃ie consociet: ianpiãq bonis illis manũ intentat. iam gustat
iam aperit: iã delibat: iã conuersat᷑ cũ angłis iã illa proseqͥtur agmĩa
quiescit. intelligit et diligit. Et tũ quãtalibet perfectione, quisquis que
sursũ sũt sapiat: interest tũ płimũ inter fidem t spẽm. nec sine cruce est
clectis dilatio plenitudĩs: quos iã probatos cõsũmatosq/ nulla quidẽ
tentatio concutit. Sed ut diximus hoc solũ deest ad cumulũ pacis: quod
nondũ se ex toto integram exhibet contemplatio ueritatis.
Consũmatũ est. Pater in manus tuas
commendo spiritum meum.
Ost myxratum calicem, et reliqua trucis ludibria:
quod a matheo et marco et luca fuerat pretermissum,
iohes non tacuit. Hoc uidelicet ꝙ bene dispositis oĩb
et assignato ĩ nouissimis teftamento gre, et certe spei

Expanded text:
certosque illi gloriae consociat, jam jamque bonis illis manum intentat, jam gustat, certosque illi gloriae consociat, jam jamque bonis illis manum intentat, jam gustat, jam os aperit, jam delibat, jam conversatur cum angelis, jam illa prosequitur agminaquiescit, intelligit et diligit; et tamen quantalibet perfectione quisque quae sursum sunt sapiat, interest tamen plurimum inter fidem et speciem, nec sine cruce est electis id latio plenitudinis, quos jam probatos consummatosque nulla quidem tentatio concutit, sed ut diximus, hoc solum deest ad cumulum pacis quod nondum ex toto se integram exhibet contemplatio veritatis.Consummatum est; et: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Post myrrhatum calicem et reliqua crucis ludibria, quod a Matthaeo, et Marco et Luca fuerat praetermissum, Joannes non tacuit, hoc videlicet quod, bene dispositis omnibus, et assignato in novissimis testamento gratiae et certae spei
Abbreviated transcription (Latin):
curuat scapulas. Nec graue iudicat eos pati, qui seipõs ferre non
pñt: sed de alterius miferia bñficiũ ordinat, et liberalitatẽ exornat
Si qua sũt apud infirmos inhonesta his abũdantius honorem
circundat: nõ improperat, nõ diffamat. sanat nõ uulnerat: curat
nõ laterat. exonerat nõ grauat: operit pctã/ nõ pudenda diuulgat.
Huius latitudimis m̃steria christus ctiã inter supplicia cõmẽdans,
in eo ꝙ expansis mamibus, eleuataqz leua et dextera, inter latrones
mediũ se exhibebat: uolebat intelligi cõmune esse illud bñficiũ. et
non solũ bonis sed impiis quod agebatur proficere. Et se potius egris
cos qui de libera: et eos qui nati fuerant de ancilla. Restat altitudo quã
usq ad sũmũ intimat pars porrecta: hec est bone spei confidẽtia: que
crucifixos mũdo/ celestibus muehit. et ex bono conscĩe testĩõ securos,

Expanded text:
curvat scapulas, nec grave judicat eos pati qui seipsos ferre non curvat scapulas, nec grave judicat eos pati qui seipsos ferre non possunt, sed de alterius miseria beneficium ordinat, et liberalitatem exornat. Si qua sunt apud infirmos inhonesta, his abundantius honorem circumdat , non improperat, non diffamat; sanat, non vulnerat; curat non lacerat; exonerat, non gravat. Operit peccata, non divulgat. Hujus latitudinis mysteria Christus etiam inter supplicia commendans, in quod expansis manibus elevataque laeva et dextera inter latrones se medium exhibebat, volebat intelligi commune esse illud beneficium, et non solum bonis, sed et impiis quod agebatur proficere, et se potius medicaeos qui de libera, et eos qui nati fuerant de ancilla . Restat altitudo, quam usque ad summum intimat pars porrecta. Haec est bonae spei confidentia, quae crucifixos mundo coelestibus invehit, et ex bonae conscientiae testimonio securos
Abbreviated transcription (Latin):
constans; et longanimitas perseuerans. Latitudo aũt charitatis: zeli
cimplitudine uinuersa cõplectitur. Cũ egris ĩfirmatur: et cũ iis quibus
est scandalũ uritur. Extendit se et superfertur afflictis affectu mitricio:
expansisq alis pullos implumes aggregat: et fouet. et protegit. et seipãz
ĩ tutelam paruulorũ exponẽs negligit: neq alios ut defendat / propria
dãna fermidat.Cũhris ctiã qui oderũt pacem intm̃ est pacifica:
Ut neolesa exigat ultionem. nec exacerbata referat cõtumeliã.
Et si corrigat emnino sollicite agit ut plus agat beneuolentia
ꝙͣ seueritas: cohortatio ꝙ cõmotio. huilitas ꝙͣ ptãs. Iustũ et impiũ
simul complectitur: alterũ ut stet. alterũ ut resurgat. Non est aduẽa
bõĩtas nec emendicata aliunde: dementia nõ stimulis nõ legibus
nõ loris/ ad portanda aliena onera urgetur. Uitro, demisso poplite

Expanded text:
constans, et longanimitas perseverans. Latitudo autem charitatis zeli constans, et longanimitas perseverans. Latitudo autem charitatis zeli amplitudine universa complectitur, cum aegris infirmatur, et cum his quibus est scandalum uritur . Extendit se et superfertur afflictis, affectu nutritio; expansisque alis pullos implumes aggregat, et fovet, et protegit, et seipsam in tutelam parvulorum exponens, negligit; neque alios ut defendat, propria damna formidat. Cum his etiam qui oderunt pacem, in tantum est pacifica , ut nec laesa exigit ultionem, nec exacerbata referat contumeliam; et si corrigat, omnino sollicite agit, ut plus agat benevolentia quam severitas, cohortatio quam commotio, humilitas quam potestas. Justum et impium simul complectitur: alterum, ut stet, alterum, ut resurgat. Non est ei advena bonitas, nec emendicat aliunde clementia; non stimulis, non legibus, non loris ad portanda aliena onera urgetur, ultro demisso poplite
Abbreviated transcription (Latin):
precicuta rimatur interiora. ⁊ pertingens usq ad diuisionem anime
et spũs ipsis infigitur affectibus: secretosq et abditos comprimit motus.
et totius petulantie perferat appetitus. Hoc in profũdo cordis crux
agit abscondita intꝰ compingit aãm subterq/ leuiathan uerme
uenenato hoc uecte transfixo/ intrinseca nr̃a pacificat. et conscientiam
munit et meditatoẽs sclificat. Et sicut lignũ quod moysi ostensũ est
a dño: omñe affluentiũ temptationũ salsugm̃e sui ĩmersione cõtactuq
indulcat. Iam uero longitudo que a pedibus usq ad ligni transuersi
ĩcastraturã se erigit, cõtimuũ est mortificatois cristiane inditiũ: et
oportere simul crucifigi cogitatões et opera efficiens documẽtũ. Nc̃ce
quippe est ꝙͣtũcũq longasint huius seculispatia. ut omnium uita
ĩfatigabilis ad ea que añ sũt semper tendat. semper se euehat patiã-

Expanded text:
praeacuto rimatur interiora; et pertingens usque ad divisionem animae praeacuto rimatur interiora; et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus , ipsis infigitur affectibus, secretosque et abditos comprimit motus, et totius petulantiae perforat appetitus. Hoc in profundo cordis crux agit abscondita. Intus compungit animam, subterque leviathan verme venenato hoc vecte transfixo, intrinseca nostra pacificat et conscientiam munit, et meditationes sanctificat. Et sicut lignum Moysi a Domino osta, omnem tentationum salsuginem sua immersione contactuque indulcat. Jam vero longitudo, quae a pedibus usque ad ligni transversi incrustaturam se erigit continuae mortificationis Christianae indicium est, et oportere crucifigi simul cogitationes et opera, efficax documentum. Necesse quippe est, quantumcunque longa sint hujus saeculi spatia, ut omni vita infatigabilis ad ea quae ante sunt semper tendat, semper se evehat patientia
Abbreviated transcription (Latin):
littere. mãeatqz ĩfixũ usq sigillũ placalateris: quã semper oculis pr̃is
exhibet presentia saluatoris. Perhẽnem igitur hiuꝰ gratie hereditatem
testator nr̃ transmisit ad posteros: et origiãlis mali precisaradicer licet
recrudescat pctm ĩ multis. gñalitas tñ illa ita abrasa eft. Ut ad eorum
expiatõẽm q̃ cotidie admittũtur nõ iterũ xp̃m crucifigi oporteat. sed unũ
confessioms ad oĩa crimĩa sufficit lauacrũ. et ad ommã flagitia una
penitentie sufficit hostia. Unde illud crucis sacrificiũ fct̃m nobis est et¬
sanitas et exemplũ: quia et propriẽ sanguis ille nos purgauat, xp̃o asperg̃
ppł̃m in sancta illatus. Et nos similis introitus formã  ĩ proprio sãgiũe
crucifixis menbris nr̃is, et abdicatis uoluptatibus retinẽmus. Uec
nos latitudinis crucis et altitudinis, et longitudimis, et profundi. usq̃ quaq¬

Expanded text:
litterae, maneatque infixum usque hodie sigillum, plaga lateris, quam semper oculis Patris litterae, maneatque infixum usque hodie sigillum, plaga lateris, quam semper oculis Patris exhibet praesentia Salvatoris. Perennem igitur hujus gratiae haereditatem testator noster transmisit ad posteros, et originalis mali praecisa radice, licet recrudescat peccatum in multis, generalitas tamen in illa ita abrasa est, ut ad expiationem eorum quae quotidie admittuntur, non iterum Christum crucifigi oporteat; sed unum confessionis ad omnia crimina sufficit lavacrum, et ad omnia flagitia una poenitentiae sufficit hostia. Unde illud crucis sacrificium factum est nobis et sanitas et exemplum, quia et proprie sanguis ille nos purgavit, Christo aspergente populum, semel in sancta illatus : et nos similis introitus formam in proprio sanguine, crucifixis membris nostris, et abdicatis voluptatibus, retinemus. Nec nos latitudinis crucis et altitudinis et longitudinis et profunditatis usquequaq
Abbreviated transcription (Latin):
pro tp̃e personã ex hibuit. Ut ex afsctũ charitas et ex subiectione humilitas
et ex affctũ in notesceret ꝙ in uanti absolutõe criminis, nulla esset inter
aduocatũ et iudic̃e conpugnãtia uolũtatũ: sed una et concors esset in hoc
negocio allegatiõ utriusqz. quia nullus omnino seueritatis ibilocus esse
poterat: ubi uulneratus xp̃s proprii mercedem sangiums exigebat.
Exauditur ergo prosua reuerentia: nectũ gratis accipit. Ingens erogat
preciũ. ut cõmendetur hiis/ pro quibus res tantiponderis agitur. Quã
desperata esset humani generis causa: que aliter componi nõ poterat, insi
exsolueretur propace eius tanti precii quãtitas. quod singulariter apudse
tantaq auctoritate firmatũ est hiuꝰ indulgentie priulegiũ: Ut ĩ ip̃ius
xp̃i crucisixi menbrana/ proprio sangiũe conscriptesint illius absolutois

Expanded text:
pro tempore personam exhibuit, ut ex affectu charitas, et ex subjectione humilitas, pro tempore personam exhibuit, ut ex affectu charitas, et ex subjectione humilitas, et ex effectu innotesceret veritas, quod in tanti absolutione criminis nulla esset inter advocatum et judicem compugnantia voluntatum, sed una et concors esset in hoc negotio allegatio utriusque; quia nullus omnino severitati locus ibi esse poterat, ubi vulneratus Christus proprii mercedem sanguinis exigebat. Exauditur ergo pro sua reverentia , nec tamen gratis accipit, sed ingens erogat pretium; ut commendetur his pro quibus res tanti ponderis agitur, quam desperata esset humani generis causa, quae aliter componi non poterat nisi exsolveretur pro pace ejus tanti pretii quantitas, quod singulariter habebattantaque auctoritate firmatum est hujus indulgentiae privilegium, ut in ipsius Christi crucifixi membrana proprio sanguine conscriptae sint illius absolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
et perse quebantur uiolentia ueritatem. unaq cõis ĩtentio ommũ ad hoc-
conspirauerat. Ut contumelia glãm suffocarent. et mortie opprobrio
pariterq nomẽ eius delerent et famã. In hoc om̃e cõsiliũ eorũ uoluebatur:
et ad hanc diffimtionẽ oĩa perfidie argumẽta cõuenerant. Ut sct̃m et iustũ
qr contrariũs erat operibus eorũꝰ de medio tollerent: ac per hoc probarẽt
nullũ ei esse cũ diuina natua consortiũ. cũ sicut ceterihoies mortalis
et passibilis uideretur. Hec erat cecitas hec ignorãtia plebis erronce
quã dimitti xp̃i caritas postulat bñficiũ prestans ingratis. quod
tota israelitici populi massa cõcurret. cũ gentiũ intrauerit plẽĩtudo.
Hoc sciens iesus, quia oĩa dederat ei pr̃ ini manus, cũ dare posset
quod petebat et ptãtiue hoc propria cõtineret auctoritas supplicantis:fnĩ

Expanded text:
et persequebantur violentia veritatem, unaque communis intentio omnium ad hoc et persequebantur violentia veritatem, unaque communis intentio omnium ad hoc conspiraverat, ut contumelia gloriam suffocarent, et mortis opprobrio pariter et nomen ejus delerent et famam. In hoc, omne consilium eorum volvebatur; et ad hanc definitionem omnia perfidiae argumenta convenerant, ut sanctum et justum quia contrarius erat eorum operibus de medio tollerent ; ac per hoc probarent nullum ei esse cum divina natura consortium, cum sicut caeteri homines mortalis et passibilis videretur. Haec erat caecitas, haec ignorantia plebis erroneae, quam dimitti Christi charitas postulat, beneficium praestans ingratis: quod ntra hujus indulgentiae sinum tota Israelitici populi massa concurret, cum gentium intraverit plenitudo . Hoc sciens Jesus quod omnia dederat ei Pater in manus : cum dare posset quod petebat, et potestative hoc propria contineret auctoritas, supplicantis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
herebat/ et cerimomarũ ueterũ sapor, palatũ mentis perfide ita infecerat:
ut esset eis in sathan/ quisquis a moyse doceret discessũ. et de occidente liera
Uiuificantẽ sp̃m hauriret. Dñ et moysen xp̃o p̃ponẽtes: quasi ĩ blasphemũ
linguas zelantes armabant. Preferebant seruũ dño: et disciplz magx̃o.
Nec poterant negare miracła: sed tantiponderis odiũ exat tãte ĩmanitatis
inuidia. Ut xp̃i bene gesta uel dicta eis nõ saperent: ad uesanas mẽtee
nullus ourmino ueritati pateret accessus. Et que palam erant, nec ulla
tergiuersatione abscondi poterant, peruerse prout poterant, ĩterp̃tabãt᷑
et in defensione legis, iam nõ tam xõibus ꝙͣ cõuitus utebantur. Ex ip̃a
quippelege cõ uintebantur et propriis condudebantur dogmatibus.
nec supererat aliquod p̃uaricatoribus effugiũ. insi quod detrahebãt

Expanded text:
haerebat, et caeremoniarum veterum sapor palatum mentis perfidiae ita infecerat, haerebat, et caeremoniarum veterum sapor palatum mentis perfidiae ita infecerat, ut esset eis in Satan, quisquis a Moyse doceret discessum, et de occidente littera vivificantem spiritum hauriret. Unde et Moysen Christo praeponentes, quasi in blasphemum linguas zelantes armabant: praeferebant servum Domino, et discipulum magistro . Nec negare poterant miracula; sed tanti ponderis odium erat, tantae immanitatis invidia, ut Christi bene gesta vel dicta eis non saperent. Ad vesanas mentes nullus omnino veritati patebat accessus; et quae palam erant, et nulla tergiversatione abscondi poterant, perverse, prout poterant, interpretabantur, et in defensione legis jam non tam rationibus quam conviciis utebantur. Ex ipsa quippe lege convincebantur, et propriis concludebantur dogmatibus: nec supererat aliquod praevaricatoribus effugium, nisi quod detrahebant
Abbreviated transcription (Latin):
Neq aliquid ip̃a luce malignis oculis erat infestius demissisq
palpebris et complosis ĩ artũ uiolentersibi cecitatem imprimebãt:
usq adco ĩ hoc maleuolũtatis. Ut uolũtas cõsuetudiẽm et cõsuetudo
faceret necessitatem. Necessitas uerousq ad illam uecordiã erũperet:
Ut nescirent quid facerent. Nec erat illa animi crassitudo: quã xsaias
populo iũdeorũ inproperat. per quã in hanc hebetudiẽm uenerant
ut uidentes nõ uiderent et audientes nõ audirent. Et quia animos¬
exasperantes dignũ erat ĩpropriis sensib confũdi: et qui abutebãt
iusticie documẽtis, et ueritatis radios abhorrebant, abdicati a gr̃e et
nature luce in cecitate sua tabescerent, et haberent intra se siuosas
exalcctões q̃ totũ candorẽ intellectuũ et sensuũ denigrarent. Legis
quippe saliũa quã ab antiquo imbiberant/ ita eorũ faucib ĩiuscata

Expanded text:
Neque aliquid ipsa luce oculis malignis erat infestius, demissisque Neque aliquid ipsa luce oculis malignis erat infestius, demissisque palpebris et complosis in arctum, violenter sibi caecitatem imprimebant, usque adeo in hoc malum voluntarii ut voluntas consuetudinem, et consuetudo faceret necessitatem; necessitas vero usque ad illam vecordiam erumperet, ut nescirent quid facerent. Haec erat illa animi crassitudo, quam Isaias populo Judaeorum improperat, per quam in hanc hebetudinem venerant, ut videntes non viderent, et audientes non audirent : quia exasperantes animos dignum erat in propriis sensibus confundi; et qui abutebantur justitiae documentis, et veritatis radios abhorrebant, abdicati a naturae et gratiae luce, in caecitate sua tabescerent et haberent intra se fumosas exhalationes, quae totum candorem intellectuum et sensuum demigrarent. Legis quippe saliva quam ab antiquo imbiberant, ita eorum faucibus inviscata
Abbreviated transcription (Latin):
illustraret. fideq fũdata templũ glĩe spes pingeret. Nec tñ licet tanti
criminis molem mediatoris auctoritas elimaret / obstĩatio ĩfidelitatis¬
illius ex se excusabilis erat. Nec habebat quid opponeret destituta ration
mens, et cũmus aid uera prospicienda caligans. cui rectissima spẽs
ueritatis  ad instar remi, qui in aquã demissus, curui p̃fractiq reddit
sinilitudiẽmꝰ aliter intelligebatur ꝙͣ erat. Et cũ esset pre oculis res ip̃a
nullaq interiẽctio impediret: ex se in trãsuersũ intuens strabus ludis.¬
ficabatur aspectus. Ideoq necratio nec doctrina ĩ culpa erant. q̃utiq
non deerant. Sed dũ multo impendio tp̃is q̃rũtur superuacua: malũ
molitũ in ipis uisceribꝰ sedens/ medicantẽ nõ admittebant manum.
Ideoq quia se egrotare nesciebant; sanitatis contẽp̃nebãt subsidia.

Expanded text:
illustraret, fideique fundatum templum spes gloriae pingeret. Nec tamen, licet tanti illustraret, fideique fundatum templum spes gloriae pingeret. Nec tamen, licet tanti criminis molem mediatoris auctoritas elimaret, obstinatio illius infidelitatis ex se excusabilis erat; nec habebat quid opponeret destituta ratione mens, et animus ad vera prospicienda caligans, cui rectissima species veritatis, ad instar remi, qui in aqua demissus curvi praefractique similitudinem reddit, aliter intelligebatur quam erat; et eum esset prae oculis res ipsa, nullaque interjectio impediret, ex se in transversum intuens, strabus ludificabatur aspectus. Ideoque nec ratio, nec doctrina in culpa erant, quae utique non deerant. Sed dum multo impendio temporis supervacua quaeruntur, malum inolitum in ipsis visceribus sedens, medicantem non admittebat manum. Ideoque quia se aegrotare nesciebant, sanitatis contemnebant subsidia.
Abbreviated transcription (Latin):
dubietatis / que ignorantie ratio essep̃t/ ubi cecibident, claudi ambulãt
leprosi mũdant᷑ resurgũt mortiu: pauperes euãgelizantur Ied cũmis¬
obstinatis et nolentibꝰ ĩtelligere utbene agerent: nec signa ip̃a persuasoria
erant, nec uirtutes operarie. Intantũ in eorũ pectore xp̃i induruerat odiũ:
ut bona q̃ negare nõ poterant, nõ uirtute dei sed p̃stignis dc̃onũ fieri dicerẽt.
Opera xp̃i beelzebub ascribebant: et spũs sctiunctionẽ demomiis. Et tamẽ
xpus nescire eos aiffirmat quid faciunt. Ideoq pro errore eorũ et cecitate
obirixe supplicat pr̃i. Sed habebat hec ip̃a postulatio ordinẽ: et necesse erat
ĩ terra sterili et palustri et purgamẽta creante pro frugibus usq ad
iiũfidei fũdamenta infigi. et ex profũdis adytis primũ sũmoueri
sensus erroneos; ut firmã stabilemqz domũ sibi ueritas aptaret et

Expanded text:
dubietatis locus, quae ignorantiae ratio esse potest, ubi caeci vident, claudi ambulant, dubietatis locus, quae ignorantiae ratio esse potest, ubi caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, resurgunt mortui, pauperes evangelizantur? Sed, obstinatis animis et nolentibus intelligere ut bene agerent , nec signa ipsa persuasoria erant, nec virtutes operariae. In tantum in eorum pectore Christi induruerat odium, ut et bona quae negare non poterant, non virtute Dei, sed praestigiis daemonum fieri dicerent. Opera Christi Beelzebub ascribebant , et Spiritus sancti unctionem daemoniis. Et tamen Christus nescire eos quid agant affirmat, ideoque pro errore eorum et caecitate obnixe supplicat Patri. Sed habebat haec ipsa postulatio ordinem, et necesse erat, in terra sterili et palustri et purgamenta creante pro frugibus usque ad imum fidei fundamenta infigi, et ex profundis adytis primum submoveri sensus erroneos, ut firmam stabilemque domum sibi veritas aptaret et
Abbreviated transcription (Latin):
et uiderũt et me et prẽm meũ. Biderũt quidẽ et oderũt: et quod de te moysẽs¬
scripserat, et antiqua conclamabãt uolumiã/ omni sabb̃o decantabant:
Intrasti synagogã: et sicut palã erat/ nequaꝙͣ ex cõmentario litteratus
librũ ysage explicas et ĩ auribus oĩ legis. Ip̃s dm̃ super me/ eo ꝙ unxerit
me:ad euãgeliz andũ pauperibus misit me. Et in auditorio publico ĩte
ĩpletũ est e huiꝰ scripture uaticimũ protestaris. Quis ignorantie locus
excct cũ ip̃is/ ip̃is inquirentibus quõ litteras nosses quas nõ didiceras:
Hoc ipsũ diui ne sapĩe documẽtũ esset: ꝙ te quẽ in scolis suis nũꝙͣ uiderant
cle mẽtariũ. eruditũ in lege probarent. Certe latere nõ poterat: sed hoc ĩ te
uiiuersitas mirabatur. Ex tesapis: exte intelligis. Disputas publice
delege cũ scribis: ex legebrutos/ hebetesq doctores cõuincis. Quis locus¬

Expanded text:
et oderunt, et me et Patrem meum . Viderunt quidem et oderunt; et quod de te et oderunt, et me et Patrem meum . Viderunt quidem et oderunt; et quod de te scripserat Moyses, et antiqua conclamabant volumina, omni Sabbato decantabant. Intrasti synagogam et, sicut palam erat nequaquam ex commentario litteratus, librum Isaiae explicas, et in auribus omnium legis: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit me, ad evangelizandum pauperibus misit me , et in adjutorio publico, in te impletum hujus Scripturae vaticinium, protestaris. Quis ignorantiae locus erat, cum, ipsis inquirentibus, quomodo litteras nosses quas non didiceras, hoc ipsum divinae sapientiae documentum esset, quod te, quem in scholis suis nunquam elementarium viderant, eruditum in lege probarent? Certe latere non poterat, sed in hoc te universitas mirabatur. Ex te sapis, ex te intelligis, disputas publice de lege cum scribis, et ex lege brutos hebetesque doctores convincis. Quis