comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt de libro uite qui utiq multa ex¬
ponendo apposuer̃t.: Absit. S laboris
sui mercedẽ eternã credimꝰ eos accepis¬
se. Dicit autẽ glosa suꝑ eundẽ locũ
ꝓpter hereticos dictum. ne ꝑ prauitatẽ
aliquid suꝑ addere auderent aut de¬
mere. sicut arriꝰ auferre conatꝰ est de
ꝓpter eos non dicit᷑. qui simplicit᷑ quod
senciunt dicunt. s de hiis qui ꝯtra
conscienciã suã male de deo locunt᷑.
cet̾m exponere sacrã scripturã catho¬
lice & fidelit̾ semꝑ licuit semꝑ ꝙ lice¬
bit. immo meritoriũ est. unde & ipsa
scã. hildegardis in libro sciuias ita di¬
cit. Benedictione celestis roris reple¬
atur. qui hanc ꝓpheciã amplexus fu¬
erit. & qui eã in corde suo tenuerit.
ac qui eã in uias planas ꝓduxerit.
Quod dicit qui eã in uias planas pro¬
duxerit. nichil aliud ẽ. nisi qui eam
ex planauerit. hoc est exposuerit. ul
elucidau̾it. Unde alibi dieit scͥpt᷑a.

Expanded text:
sunt de libro uite, qui utique multa exsunt de libro uite, qui utique multa exponendo apposuerunt? 8Absit. 9Sed laboris sui mercedem eternam credimus eos accepisse. 10Dicit autem glosa super eundem locum: 11Propter hereticos dictum, ne per prauitatem aliquid superaddere auderent aut demere, sicut Arrius auferre conatus est de mus. 12Nam propter eos non dicitur qui simpliciter quod sentiunt dicunt, sed de hiis qui contra conscientiam suam male de Deo locuntur. 13Ceterum exponere sacram Scripturam catholice et fideliter semper licuit semperque licebit, immo meritorium est. 14Unde et ipsa sancta Hildegardis in libro Sciuias ita dicit: 15«Benedictione celestis roris repleatur qui hanc prophetiam amplexus fuerit et qui eam in corde suo tenuerit ac qui eam in uias planas produxerit». 16Quod dicit «qui eam in uias planas produxerit», nichil aliud est, nisi qui eam explanauerit, hoc est exposuerit uel elucidauerit. 17Unde alibi dicit Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
eberbach licet indignus inter choros
uirginũ sequi agnũ quocũ ꝙ ierit. Nuꝑ
cũ essem apud uos. & libellũ illũ in ma¬
nib haberemꝰ. & de ipso colloquerem᷑ quẽ
de quinq futuris temꝑib ex libris scẽ
matͥs ur̃e compilaui. una ex uobis uerba
audax sit. ut uerbis huiꝰ scripture ali¬
quid augendo apponat. uel minuendo
auferat. ne de libro uite & de om̃i bea¬
titudine que sub sole est deleat᷑. semł
& itm̃ uobis audientib legere cep̃. me
ex obliquo ut puto rep̃hendens tanquã
transgressorẽ uerboꝵ illoꝵ. Certe sanctꝰ
iohannes in apocalipsi circa finẽ libri
słia inp̃catur dicens. Contestor om̃i au¬
dienti uerba huiꝰ ꝓphecie siquis ad po¬
suerit ad hec. apponat ds̃ super illum
plagas scriptas que st̃ in libro isto. Et
siquis diminuerit de uerbis libͥ huiꝰ
ꝓphecie. auferat ds̃ partẽ eiꝰ de libro
uite & de sca ciuitate: Nunquid gͦ
om̃s expositores apocalippsis deleti

Expanded text:
Eberbach, licet indignus inter choros Eberbach, licet indignus inter choros uirginum, sequi agnum quocumque ierit. 2Nuper cum essem apud uos et libellum illum in manibus haberemus et de ipso colloqueremur, quem de quinque futuris temporibus ex libris sancte matris uestre compilaui, una ex uobis uerba audax sit ut uerbis huius scripture aliquid augendo apponat uel minuendo auferat, ne de libro uite et de omni beatitudine que sub sole est deleatur», semel et iterum uobis audientibus legere cepit me ex obliquo, ut puto, reprehendens tanquam transgressorem uerborum illorum. 4Certe sanctus Iohannes in Apocalipsi circa finem libri similia inprecatur dicens: 5Contestor omni audienti uerba huius prophetie: 6Si quis apposuerit ad hec, apponat Deus super illum plagas scriptas que sunt in libro isto et si quis diminuerit de uerbis libri huius prophetie, auferat Deus partem eius de libro uite et de sancta ciuitate. 7Nunquid ergo omnes expositores Apocalipsis deleti
Abbreviated transcription (Latin):
stude in humilitate deo seruire. & non in
suꝑbia bachari. nec te ꝑ uanitatẽ simu¬
lationis suꝑ illũ extolle. qui iusta exami¬
natione maiori desiderio eterne uite lu¬
cet. quã tu ardeas. scilicet ad eiuscłe bea¬
titudinis culmen ꝑ suꝑnũ ardorẽ ita in¬
uitatus ab illo. qui om̃ib ueritatẽ dili¬
gentib pium se manifestat. ne in scien¬
te oculo ueniens idem. qui te in humili¬
tatis obsequio & illũ incaritatis dono
ꝑ inspirationẽ beate ãmonitionis uoca¬
uit. recto iuditio diiudicet te dicens.
Tu qui te ꝑflagrantẽ suꝑbiã in locum
illũ erexisti. cuiꝰ sociꝰ non es. relinque¬
uanam głam tuã. & da ꝑ subiectionis
officium huic dilecto meo culmen hono¬
ris quod temere rapuisti. Epła pͥoris¬
de eberbach ad filias sc̃e hildegardis.
enerabili dñe .N. pͥorisse de sancto
ru̾pperto. una cũ sororib ibidẽ xp̃o
seruientib. Gebeno dictus prior in

Expanded text:
stude in humilitate Deo seruire et non in stude in humilitate Deo seruire et non in superbia bachari nec te per uanitatem simulationis super illum extolle qui iusta examinatione maiori desiderio eterne uite lucet quam tu ardeas, scilicet ad eiusdem beatitudinis culmen per supernum ardorem ita inuitatus ab illo qui omnibus ueritatem diligentibus pium se manifestat, ne in sciente oculo ueniens idem qui te in humilitatis obsequio et illum in caritatis dono per inspirationem beate admonitionis uocauit, recto iudicio diiudicet te dicens: 58«Tu qui te per flagrantem superbiam in locum illum erexisti cuius socivanam gloriam tuam, et da subjectionis officio huic dilecto meo culmen honoris, quod temere rapuisti. Et DE EBERBACH AD FILIAS SANCTE HILDEGARDIS 1Uenerabili domine N. priorisse de sancto Růpperto, una cum sororibus ibidem Christo seruientibus, Gebeno dictus prior in
Abbreviated transcription (Latin):
non eleuans eã in elatione: Quomͦ: Cũ
scłares causas in amore dei acorꝑe tuo
abieceris: tũc quasi pulcherrimꝰ flos
ascendens qui in celesti iherłim sine ari¬
ditate cũ filio dei floret. inquo omĩa
ornam̃ta animaꝵ. apparent: quia uetꝰ
homo om̃s abhominationes hominum
ꝓfert. nouus autẽ omnẽ. scĩficationẽ
uirtutũ edificat. Et ideo cum ad hanc
scificationẽ ꝑueneris. erubesce antiquũ
serpentẽ. qui semetipsũ abeatitudinis
loco deiecit. ꝑ appetitũ inanis glorie imi¬
tari. Quid est hoc: Si uideris aliquem
te ornatiorẽ. caue ne ꝑ flagrationem
mentis tue suꝑ eum ascendas dicens.
uolo suꝑ illũ. aut sicut ille esse. Quod
si hoc modo te exaltauerłs. nunqͥd tũc
fidelis seruus es. cũ deum ad iracundi¬
am ꝓuocas. ita quod te illi opponis:
S si intellexeris aliquẽ forcius instru¬
mentũ habere quã tu. habeas. & si tũc
illi ꝑ inuidiã detraxeris. planã uiam
non ambulas. s ꝑ deuia incedis. Quaꝓpt̾

Expanded text:
non eleuans eam in elatione. 49Quomodo? 50Cum seculares causas in amore Dei a corpore tuo abieceris, tunc quasi pulcherrimus flos ascendens qui in celesti Iherusalem sine ariditate cum filio Dei floret, in quo omnia ornamenta animarum apparent, quia uetus homo omnes abhominationes hominum profert, nouus autem omnem sanctificationem uirtutum edificat. 51Et ideo cum ad hanc sanctificationem perueneris, erubesce antiquum serpentem, qui semetipsum a beatitudinis loco deiecit, per appetitum inanis glorie imitari. 52Quid est hoc? 53Si uideris aliquem te ornatiorem, caue ne per flagrationem mentis tue super eum ascendas dicens: 54«Uolo super illum aut sicut ille esse». 55Quod si hoc modo te exaltaueris, nunquid tunc fidelis seruus es, cum Deum ad iracundiam prouocas, ita quod te illi opponis? 56Sed si intellexeris aliquem fortius instrumentum habere quam tu habeas et si tunc illi per inuidiam detraxeris, planam uiam non ambulas, sed per deuia incedis. 57Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
s illũ retrorsũ abiciat. quẽ ad modũ ip̃e
ꝑ baptismũ eiectꝰ est. unde sic dnãndo
tantũ numerũ ppłi sibi subiugare puta¬
bit. ut fuiꝰ dei paruũ numerũ fidelium
ad ꝯparationẽ numeri sui habeat.

Expanded text:
sed illum retrorsum abiciat, quemadmodum ipse sed illum retrorsum abiciat, quemadmodum ipse per baptismum eiectus est. 216Unde sic dominando tantum numerum populi sibi subiugare putabit, ut filius Dei paruum numerum fidelium ad comparationem numeri sui habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ haberent. unde & uos quid sitis scitote.
Nam ille qui uos pͥmũ docuit. primum
uos decepit. & in nullo uos adiuuit: ego
autẽ uobis infundo ut uos met ipsos cog¬
noscatis. & ut qͥd sitis sciatis. qm̃ creaui
uos &e totus in om̃ib sum. Ille uero oĩa
oꝑa sua alii assignans. a se ipso nichil lo¬
quebat᷑. qm̃ de se nichil potuit. s ego
ame ipso loquor. atꝙ ꝑ me ipsum omĩa
possũ. Hiis uerbis &e aliis similib iste in¬
felix filiꝰ ꝑditionis homines seducet do¬
cens eos ut scłm igneũ carnis gustum
uiuant. & omnẽ uoluntatẽ carnis sue
ꝑficiant. cũ tam uetus quã noua lex ho-¬
mines inuitent. ita .s. ne castitas modũ
suũ transcendat. Et hoc modo lucifer ꝑ
illũ iusticiã dei abnegabit. atq omne qd̃
facere incepit. ꝑ ipsũ se posse ꝑficere pu¬
tans. iordanẽ in os suũ fluere estimabit.
ita ut baptismus deinceps ñ nominet᷑.

Expanded text:
non haberent. 209Unde et uos quid sitis scitote. non haberent. 209Unde et uos quid sitis scitote. 210Nam ille qui uos primum docuit primum uos decepit et in nullo uos adiuuit. 211Ego autem uobis infundo ut uosmetipsos cognoscatis et ut quid sitis sciatis, quoniam creaui uos et totus in omnibus sum. 212Ille uero omnia opera sua alii assignans, a se ipso nichil loquebatur, quoniam de se nichil potuit. 213Sed ego a me ipso loquor atque per me ipsum omnia possum». 214Hiis uerbis et aliis similibus iste infelix filius perditionis homines seducet, docens eos ut secundum igneum carnis gustum uiuant et omnem uoluntatem carnis sue perficiant, cum tam uetus quam noua lex homines inuitent, ita scilicet ne castitas modum suum transcendat. 215Et hoc modo Lucifer per illum iusticiam Dei abnegabit atque omne quod facere incepit per ipsum se posse perficere putans, Iordanem in os suum fluere estimabit, ita ut baptismus deinceps non nominetur,
Abbreviated transcription (Latin):
calidus esse ñ datur: in cuiꝰ spiramine ig¬
nis est. qͥ totũ corpꝰ hominis incendit. Et
quomͦ iste ꝯtra naturã suã frigidus ẽẽ pos¬
sit: Sed qua ratione homo obmitteret qͥn
carnẽ aliã calefaceret: homo enĩ ille quẽ
magistrũ ur̃m esse dicitis. legẽ que supra
modũ est uobis dedit. qͥa sit uiuere uos
iussit. Ego autẽ dico uos in his duobus
modis udeł caloris & frigoris estote. atꝙ
in inuicẽ uos fouete: & p̃dictũ hominẽ
iniusta p̃cepta uobis dedisse considerate.
qm̃ quãuis iuberet ne homines mutuo
se fouerent. ipsi tam̃ naturã suã h. umanã
carnaliter coluer̃t. Uidete gͦ ne iniusta
doctrina amodo seducamini. qm̃ in me
nõ esse uoluit sicut sp̃m qui carne co¬
opertus ñ est & qui ñ oꝑatur. cum nata
caro hominũ sic creata ñ sit. que ꝑ ignẽ
infunditur & format᷑: qͥa si filis homi¬
num sic ñ crearent᷑. possibilitatẽ oꝑandi

Expanded text:
calidus esse non datur, in cuius spiramine igcalidus esse non datur, in cuius spiramine ignis est qui totum corpus hominis incendit. 201Et quomodo iste contra naturam suam frigidus esse possit? 202Sed qua ratione homo obmitteret quin carnem aliam calefaceret? 203Homo enim ille quem magistrum uestrum esse dicitis legem que supra modum est uobis dedit, quia sic uiuere uos iussit. 204Ego autem dico: 205Uos in hiis duobus modis, uidelicet caloris et frigoris, estote atque in inuicem uos fouete et predictum hominem iniusta precepta uobis dedisse considerate, quoniam quamuis iuberet ne homines mutuo se fouerent, ipsi tamen naturam suam humanam carnaliter coluerunt. 206Uidete ergo ne iniusta doctrina amodo seducamini, quoniam inuos esse uoluit sicut spiritum qui carne coopertus non est et qui non operatur, cum nata caro hominum sic creata non sit, que per ignem infunditur et formatur? 208Quia si filii hominum sic non crearentur, possibilitatem operandi
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquus enĩ hostis quẽ fortitudo di¬
uinitatis in lacũ abyssi ꝓiecit. quẽ¬
admodũ in uehementes aquas plũbũ
decidit. qm̃ iniquitatẽ constituere uolu¬
it. cũ ds̃ iustus & uerax sit & nullum
sͥ similẽ habeat. quia ꝑ se ipsũ eternali¬
ter subsistens. cuncta ex nichilo fecit.
re quod olim inceꝑat. cũ aduersus dm̃
pugnare tẽptauit. Ad iabolo qͥppe anti¬
xp̃c infusus. cũ os suũ ad ꝑuersã doctri¬
nam ut p̃dictũ est aꝑuerit. omĩa que ds̃
in antiqua & in noua lege constituerat
destruet. & incestũ & alia similia ñ esse
peccata affirmabit. Dicet enĩ qͥa pecca¬
tum ñ sit. si caro carnẽ calefaciat. sicut
nec si homo ab igne calefiat. affirmanᷤᷤ
etiã quod om̃ia castitatis p̃cepta ꝑ igno¬
ranciã facta sint. qm̃ cũ homo alter cali¬
dus. alter frigidus sit: calore & frigore
oporteat eos inuicem temꝑari. Et iterũ
ad fideles dicet. Urã lex continencie ꝯtra
modũ nature ꝯstituta est. scilicet qd̃ homo

Expanded text:
ntiquus enim hostis, quem fortitudo divinitatis in lacum abyssi projecit, quemadmodum in vehementes aquas plumbum decidit, quoniam iniquitatem constituere voluit, cum Deus iustus et uerax sit et nullum sibi similem habeat, quia per se ipsum eternaliter subsistens cuncta ex nichilo fecit, re quod olim inceperat, cum aduersus Deum pugnare temptauit. 197A diabolo quippe Antichristus infusus, cum os suum ad peruersam doctrinam, ut predictum est, aperuerit, omnia que Deus in antiqua et in noua lege constituerat destruet et incestum et alia similia non esse peccata affirmabit. 198Dicet enim quia peccatum non sit si caro carnem calefaciat, sicut nec si homo ab igne calefiat, affirmans etiam quod omnia castitatis precepta per ignorantiam facta sint, quoniam cum homo alter calidus, alter frigidus sit, calore et frigore oporteat eos inuicem temperari. 199Et iterum ad fideles dicet: 200«Uestra lex continentie contra modum nature constituta est, scilicet quod homo
Abbreviated transcription (Latin):
militer & deuote habitũ monachi susce¬
pit. qua ꝓpt̾ se uilẽ ac obedientẽ in oĩb
sine simulatiõe estimabit. s etiã atten¬
det. qd̾ ꝓpt̾ hoc qd̾ se deo in officio alta¬
ris subiecit. humilẽ ac mitẽ. atq ulti¬
mũ se deinceps in estimatione sua ꝯpu¬
tabit. Et subinfert. Ubicũq autẽ sͥ
obuiant fr̃es. iunior apͥore. bñdictio¬
nẽ petat .s. uelut in salutatione. qͥ a
seniori suo se subiectũ esse in om̃i hu¬
militate demonstrabit. Deinde etiam
dicit. Et semꝑ ad orationẽ ultimã oꝑis
dei ꝯmemoratio omniũ absenciũ fiat.
que oratio ultima oꝑis dei oratio dñica

Expanded text:
militer et devote habitum monachi suscemiliter et devote habitum monachi suscepit, quapropter se vilem et obedientem in omnibus sine simulatione aestimabit; sed etiam attendat, quod propter hoc, quod se Deo in officio altaris subjecit, humilem et mitem atque ultimum se deinceps in aestimatione sua computabit. Et subinfert: Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat, scilicet velut in salutatione, quia seniori suo se subjectum esse in omni humilitate demonstrabit. Deinde etiam dicit: Et semper ad orationem ultimam operis Dei, commemoratio omnium absentium fiat, quae oratio ultimi operis Dei, oratio Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
te & peticione obligati. de loco ad locũ
sccłm libitũ suũ sine ꝑmissione moue¬
ant᷑ s ut uotũ suũ firma tenacitate
ꝯseruent. Oeiñ ꝓsequit᷑. Nec occasione
sacerdocii obliuiscat᷑ regłe obedienciã.
ar disciplinã. s magis ac magis in dm̃
ꝓficiat. Locũ uͦ illũ semꝑ attendat qͦ
ingressus est in monasteriũ. p̃ter offici¬
uni altaris. Qd̾̃ dicit᷑. monachis sacer¬
dos in monast̾io suo ordinatꝰ. de sacer¬
dotio suo ñ suꝑbiat. s pia deuotione lo¬
cũ illũ humilitatis & subiectionis pre
oculis incorde suo teneat. qͥ exemplũ
xp̃i sequens monachałe. habitũ susce¬
pit. & ꝯtemptũ mundi arripuit. qm̃
ea hora se. & deo & homini ad seruiendũ
subiecit. ac insuꝑ in humili m̃te cogitet.
qdͥ se seruũ & ministrũ dei fecit. sũ se
seruituti altaris subiugauit. unde
in om̃ib humiliorẽ & subiectiorẽ se¬
monstrabit. Nã ñ solũ attendet. qd̃ hu¬

Expanded text:
te et petitione obligati, de loco ad locum te et petitione obligati, de loco ad locum secundum liberum suum sine permissione moveantur, sed ut votum suum firma tenacitate conservent. Deinde prosequitur: Nec occasione sacerdotii, obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam, sed magis ac magis in Deum proficiat: locum vero illum semper attendat, quo ingressus est monasterium, praeter officium altaris. Quod dicitur: Monachus sacerdos in monasterio suo ordinatus, de sacerdotio suo non superbiat, sed pia devotione locum illum humilitatis et subjectionis prae oculis in corde suo teneat, quo exemplum Christi sequens, monachalem habitum suscepit, et contemptum mundi arripuit, quoniam ea hora se et Deo et homini ad serviendum subjecit, et insuper in humili mente cogitet, quod se servum et ministrum Dei fecit, cum se servituti altaris subjugavit. Unde in omnibus humiliorem se et subjectiorem demonstrabit. Nam non solum attendat, quod hu
Abbreviated transcription (Latin):
litteras ꝯm̃daticias ñ habeat. nec hab̾e
possit. meliꝰ erit ut suscipiat᷑. quã intro¬
itus ei denegetur. qͥa si ñ susciꝑet᷑. for¬
sitan aut debilitate aut infirmitate:
aut senectute. seu alio quolibet mods¬
grauamine opp̃ssus. seu longitudine
itineris & reuersionis ad monasteriũ
unde exierat. in desꝑationẽ ductus ad
modo in anima & corꝑe ꝑiret. S tam̃
multo utiliꝰ illi est. ut ad monasteriũ
suũ de quo absq ꝑmissione sꝑitalis pa-¬
tris sui exiuit. si ullomodo potuerit re¬
deat. aut remissionẽ petat. quã in ali¬
eno ꝑtinacit̾ ꝑmaneat. ita sane si ibi
disciplinã monastice religionis esse
nouit. Quod idẽ pater insequentib
affirmat dicens. Caueat autẽ abbas
ne aliqñ de alio noto monast̾io. mona¬
chũ ad habitandũ suscipiat. sine ꝯsen¬
su abb̃is eiꝰ aut litt̾is ꝯmendaticiis. uͥ
ñ uult qd̾ monachi supͣdicta stabilita¬

Expanded text:
litteras commendatitias non habeat, nec habere litteras commendatitias non habeat, nec habere possit, melius erit ut suscipiatur, quam introitus ei denegetur; quia si non susciperetur, forsitan aut debilitate, aut infirmitate, aut senectute, seu alio quoque gravamine oppressus, seu longitudine itineris et reversionis ad monasterium, unde exierat, in desperationem ductus, ad modo in anima et corpore periret. Sed tamen multo utilius illi est, ut ad monasterium suum, de quo absque permissione spiritalis Patris sui exivit, si ullo modo potuerit, redeat, aut remissionem petat, quam in alio pertinaciter maneat, ita sane si ibi disciplinam monasticae religionis esse novit. Quod idem Pater in sequentibus affirmat: Caveat autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis ejus aut litteris commendatitiis, ubi non vult, quod monachi supradicta stabilita
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i loco uni regi seruitur: uni regi
militat᷑. Itaq quod pius pat̾ iste suꝑiꝰ
dixit. suscipiendus nouiciꝰ in oratorio
corã om̃ib ꝓmittat de stabilitate sua.
& quod mox intulit. de qua ꝓmissione
sua faciat peticionẽ ad nomen sanctoꝵ
quoꝵ reliquie ibi st̃. & qd̵ hic dicit ñ
renuat᷑ talis uoluntas. & postea uerũ
etiã suadeatur ut stet. & iterũ. quia
in om̃i loco uni dño seruit᷑. sic intelligi
uoluit. Nam si quispiã monachus. mo¬
nasteriũ suũ in quo stabilitatẽ & peti¬
cionẽ suã ut supra scriptũ est ꝓmise¬
rat. qualibet occasione instabilitatis
sue latenter. seu ꝓterue exierit. ac ita
ad longinquas ꝓuincias ꝑuenerit. &
si ibidẽ monasteriũ ꝯuersationis sue
uid̾it. in quo penitencia ductꝰ manere in
stabilitate uoluerit. & se suscipi ꝑ ꝯfir¬
mationẽ rogauerit. tunc si dignus est
etiã quãuis p̃ longitudine ꝑ egrinatioĩs

Expanded text:
omni loco uni Domino servitur, uni Regi omni loco uni Domino servitur, uni Regi militatur. Itaque quod pius Pater iste superius scripsit, suscipiendus novitius in oratorio, coram omnibus promittat de stabilitate sua, et quod mox intulit: De qua promissione sua faciat petitionem ad nomen sanctorum, quorum reliquiae ibi sunt; et quod hic dicit: Non renuatur talis voluntas; et postea: Verum etiam suadeatur ut stet; et iterum: Quia in omni loco uni Domino servitur; sic intelligi voluit: Nam si quispiam monachus monasterium suum, in quo stabilitatem et petitionem suam, ut supra scriptum est, promiserat, qualibet occasione instabilitatis suae latenter vel proterve exierit, et ita ad longinquas provincias pervenerit, et si ibidem monasterium conversationis suae viderit, in quo poenitentia ductus, manere in stabilitate voluerit, et se suscipi per confirmationem rogaverit, tunc si dignus est, etiam quamvis prae longitudine peregrinationis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. hunulitatis. & subiectionis. q̃
bonũ & altũ gradũ sͥ acquirit. inquẽ
locũ ideo ipse uenturus est. p̃ oculis in
corde suo teneat. cũ in monast̾io mona¬
chialẽ habitũ suscepit. qͥ ꝯtemptũ mun
priꝰ locũ doctoris habuit. uideł qd̾ priꝰ
doctor & magister in ppło. seu inclero
fuit. nec cogitet aut estimet se pruden¬
tiorem & doctiorẽ seu in loquendo ꝓm¬
tiorẽ aut cautiorẽ. aliis fr̃ib siuis in
claustris ntritis esse. cũ ipse in seculo
transiuit. s magis ꝓ uoluntaria ꝯu̾sa¬
sione quia se discipline regule sponte
subiecit. & ꝓreuerencia sacerdocii sui
cũ bonũ exemplũ scĩtatis dabit. obe¬
ditiont̃ & subiectionẽ in om̃ib causis se
habere ostendat. Ex idẽ pat̾ deinde dicit.
Si uͦ postea uoluerit stabilitatẽ suã fir¬
mare. ñ renuat᷑ talis uoluntas. & deinde
ñ solũ si pecierit suscipiat᷑ ꝯgregationi
sociandus. uerũ etiã suadeatur ut stet
ut eiꝰ exemplo alii erudiant᷑. & quia in

Expanded text:
tionis humilitatis et subjectionis, quae bonum et altum gradum sibi acquirit, in quem locum ipse ideo venturus est, prae oculis in corde suo teneat, cum in monasterio monachalem habitum suscepit, qui contemptum mundprius locum doctoris habuit, videlicet, quod prius doctor et magister in populo seu in clero fuit, nec cogitet nec aestimet se prudentiorem et doctiorem, seu in loquendo promptiorem aut cautiorem, aliis fratribus suis in claustro nutritis esse, cum ipse in saeculo ertransivit sed magis pro voluntaria conversione, quia se disciplinae Regulae sponte subjecit, et pro reverentia sacerdotii sui cum aliis bonum exemplum sanctitatis dabit, obeditionem et subjectionem in omnibus causis se habere ostendat. Et idem Pater deinde dicit: Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur talis voluntas. Et deinde: Non solum, si petierit suscipiatur, congregationi sociandus, verum etiam suadeatur ut stet, ut ejus exemplo alii erudiantur; et quia in
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Igit᷑ ego pauꝑcula feminea for¬
ma. hec uerba de sap̃ia audiui. que me
obscura uerboꝵ regule supradicti patͥs
bñdicti docuit: quatinꝰ illa aꝑte ꝓferrẽ.
Unde mansueti mites. & timorati hec
audiant. & ea pio corde intelligant. ac
humili deuotione suscipiant.

Expanded text:
cunt. Igitur ego paupercula feminea forcunt. Igitur ego paupercula feminea forma, haec verba de sapientia audivi, quae me obscura verborum Regulae supradicti Patris B. Benedicti docuit, quatenus illa aperte proferrem. Unde mansueti, mites et timorati, haec audiant, et pio corde intelligant, et humili devotione suscipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
rie in illo temꝑe ñ dũ habebant. & idõ
diuinũ seruiciũ ꝑ dñicã orationẽ. sepiꝰ¬
terminabat᷑. Postea autẽ. dicit. Infanti¬
b uͦ usꝙ ad quintũ decimũ annũ eta¬
tis discipline diligencia sit. & custodia
adhibeat᷑ ab om̃ib. & hoc ideo dicit. qm̃
cũ puer infra quintũ decimũ annum
tener in corꝑe est. tener etiã est in animo.
atq interĩ timorẽ ħt. & ad queque bo¬
na flecti potest. nec se corrigentib re¬
sistere ꝓterue audet. cũ autẽ ad qͥntũ
decimũ annũ ꝑuen̾it. iã in iuuentute
florescit. uelud arbor q̃ flores ꝓducit.¬
& medulla ac sangius in eo ꝯfortatur.
un etiã uires animi eiꝰ exsurgt̃ ita
quod pueriles correptiones susciꝑe. &
pati ut priꝰ fecerat dedignat᷑. Ad ultimũ
uͦ beatꝰ pat̾. omĩa hec sic affirmat. Faci¬
que in hac regula descripta st̃. nec nimi¬
dextrã & ñ ad sinistrã respiciunt. Qua¬
ꝓpt̾ eã ꝯseruantẽ. ad celestia mox ꝑdu¬

Expanded text:
rie illo tempore nondum habebant: et ideo divinum servitium per Dominicam orationeautem dicit: Infantibus vero usque ad quintum decimum annum aetatis, disciplinae diligentia sit, et custodia adhibeatur ab omnibus; et hoc ideo dicit, quoniam cum puer infra quintum decimum annum tener in corpore est, tener est et animo: atque interim timorem habet, et ad quaeque bona flecti potest, nec se corripientibus resistere proterve audet: cum autem ad quintum decimum annam pervenerit, jam in juventute florescit, velut arbor quae flores producit et medulla ac sanguis in ea confortatur, unde etiam vires animi ejus exsurgunt, ita quod pueriles correptiones suscipere et pati, ut prius fecerat, dedignatur. Ad ultimum vero beatus Pater omnia haec sic affirmat: Faci omnia quae in hac Regula descripta sunt, nec nidextram et ad sinistram, respiciunt, quapropter ea conservantem, ad coelestia mox produ
Abbreviated transcription (Latin):
offert abb̃i suo suggerat. &e cũ eiꝰ fiat be¬
nedictione oe uoluntate:. Nullus itaq
fr̃m regularẽ & ꝯmunẽ cibũ & potũ
in ꝯuentu fr̃m suoꝵ. sibi regularit᷑
& ꝯmuniter adpositũ deuitare. debet

Expanded text:
offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat benedictione et voluntate. Nullus itaque fratrum regularem aut communem cibum et potum in conventu fratrum suorum sibi regulariter et communiter apposit
Abbreviated transcription (Latin):
ne carnẽ attingentes. carnaliũ peccatoꝵ
reminiscant᷑. Ẽ iterũ. Gram̃ta autem
lectoꝵ sufficiant. matta sagũ. uideł.
aut de grosso lino. aut de canabo ftm̃
& fere in modũ sacci. formatũ. ac qͦ d̾ã
genere stram̃toꝵ repletũ. & sic super
mattã positũ. quod monachi ꝓ lecti
se tegebant. Etatĩ ꝙ dicit. Dent᷑ ab alb̾e
om̃ia q̃ st̃ necessaria. & subinfert. Lo
na .i. qua suꝑ tunicã cingebant᷑. ne illa
d ifflueret. quia absq femoralib dormi¬
ebant. & bracile qd̾ ad cutẽ erat. a qͦ
calige ligate dependebant. & mox pro¬
sequit᷑. mapula uelud sudariũ ex lino
formata. qua sudorẽ a se ꝓfluentẽ dũ in
oꝑe laborabant astergebant. Postea autẽ
dicit. Et cũ oblatione ipsã peticionẽ &
manũ pueri inuoluant in palla altariˢ.
mendabat᷑. cũ illũ deo offerebant. quẽ ad¬
modũ & illiꝰ qui stabilitatẽ & ꝯuersionẽ

Expanded text:
ne carnem attingentes, carnalium peccatorum ne carnem attingentes, carnalium peccatorum reminiscantur. Et iterum: Stramenta autem lectorum sufficiant matta, sagum, videlicet aut de grosso lino, aut de canabe factum, et fere in modum sacci formatum, et quodam genere stramentorum repletum, et sic super mattam positum, quod monachi pro lecti se tegebant. Statimque dicit: Dentur ab abbate omnia quae sunt necessaria; et subinfert: Zona, id est, qua super tunicam cingebantur, ne illa difflueret, quia absque femoralibus dormiebant, et brachiale quod ad cutem erat, a quo caligae ligatae dependebant, et mox prosequitur: Mappula velut sudarium ex lino formata, qua sudorem a se profluentem, dum in opere laborabant, abstergebant. Postea autem dicit: Et cum oblatione ipsam vetitionem et manum pueri involvant in palla altaris, mendabatur, cum illum Deo offerebant, quemadmodum et illius qui stabilitatem et conversionem
Abbreviated transcription (Latin):
s ad talũ descendencia. qm̃ femoralib
in cella sua ñ utebant᷑. Quappt̾ sub infert.
Femoralia hii qͥ in uiã dirigunt᷑ de uesti¬
ario accipiant. qui reuertentes ibidem
lota restituant. ubi intelligi potest. quod
monachi sub magisterio eicłe patͥs degen¬
tes. ñ nisi de cella exeuntes femoralib
utebant᷑. Nã quia multitudo hominũ
femoralib ñ eo temꝑe utebant᷑. id circo
idẽ pater ꝓpt̾ mores hominũ. & ꝓpt̾ sig¬
nũ puerilis simplicitatis ac humilitatiᷤᷤ
dũ in cella sua resid̾ent. discipulis suis
femoralia ñ ꝯcessit. s exeuntib siue in¬
equis. siue pedes. ꝓpt̾ exemplũ castita¬
tis. & ꝓpt̾ uirilẽ honestatẽ & reuerenciã
hominũ. eis illa indulsit. S ñc̃ temꝑe
isto. qm̃ mores hominũ ita ostend̃t. deo ñ
displicet. si monachi ꝓpt̾ blasphemiã in¬
cestꝰ quã in nuditate carnis degustare
poterunt femoralib utant᷑. ne nudi car¬

Expanded text:
sed ad talum descendentia, quoniam femoralibus sed ad talum descendentia, quoniam femoralibus in cella sua non utebantur. Quapropter subinfert: Femoralia hi qui in via diriguntur, de vestiario accipiant: qui revertentes, ibidem lota restituant: ubi intelligi potest quod monachi sub magisterio ejusdem Patris degentes, non nisi de cella exeuntes, femoralibus utebantur. Nam quia multitudo hominum femoralibus eo tempore non utebatur, idcirco idem Pater propter mores hominum et propter signum puerilis simplicitatis et humilitatis, dum in cella residerent, discipulis suis femoralia non concessit, sed exeuntibus sive stitatis, et propter virilem honestatem et reverentiam hominum, eis indulsit. Sed nunc tempore isto, quoniam mores hominum ita ostendunt, Deo non displicet, si monachi propter blasphemiam incestus, quam in nuditate carnis degustare poterunt, femoralibus utantur, ne nudi car
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluitatẽ illoꝵ. uitabũt. tam agnina
lana pellicii. quã agninũ filũ tunice.
ꝓ indum̃to monachoꝵ suꝑno iudici
os tam̃ mediocrib locis sufficere
credimꝰ monachis ꝑ singulos cu¬
cullã & tunicã. cucullã iudel ampła
& ad talũ descendentẽ: manicis breui¬
b. or manũ modice p̃cedentib. duob
quoq gͣronib inutroq lat̾e sub ascel¬
lã deorsũ ꝓfluentib. cui capiciũ desuꝑ
adhereat. qd̾ singłare signũ monachi
ẽ. significans ne hac & illac ad scłm
ꝓspieiat. cũ illud suꝑ caput suum ht̃.¬
tunicã uero lancã. & aliquantulũ cu¬
culla ꝯstrictiorẽ. s crura aliquantulũ
largiorẽ. & ad pedes tendentẽ. brachialii
nec multũ amplis. nec multũ ꝯstrictis.
ad manus tendentib. uno aute girone
in utroꝙ latere sub ascella deorsũ des¬
cendente. que tunica desuꝑ capitio care¬
deat. ut ñ sint uelud quoꝵ dã laicoꝵ.

Expanded text:
superfluitatem illorum vitabunt, tam agnina superfluitatem illorum vitabunt, tam agnina lana pellicii, quam agninum filum tunicae pro indumento monachorum superno judici Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam: cucullam videlicet amplam, et ad talum descendentem, manicis brevibus et manum modice praecedentibus, duobus quoque gyronibus in utroque latere sub axella deorsum perfluentibus, qui caputium desuper adhaerebat, quod singulare signum monachi est, significans, ne hac vel illac ad saeculum prospiciat, cum illud super caput suum habeTunicam vero laneam et aliquantum cuculla constrictiorem, sed circa crura aliquantulum largiorem, et ad pedes tendentem, brachialiis nec multum amplis, nec multum constrictis ad manus tendentibus, imo autem gyrone in utroque latere sub ascella deorsum descendente, quae desuper caputio caredeat, ut non sint curta, velut quorumdam laicorum,
Abbreviated transcription (Latin):
illi quib alb̃s idẽ opus iniungit. Hã
ceꝑat comesturi essent. aquã manib
eoꝵ porrexit. & cũ amensa surrexissẽt
pedes eoꝵ lauit. & hoc ꝓpter exemplũ
filii dei. qd̃ incena discipłis suis exhi¬
buerat fecit. exceptis mulierib quaꝵ
pedes ñ tetigit. s ꝯtemptũ mundi. &
in habitu suo & in scã ꝯuersatione sua
eis ostendebat. Illo etenĩ temꝑe. mona¬
chi tumultũ suꝑuenienciũ extrane¬
oꝵ ñ dum senciebant. s qui eos adi¬
bant: xp̃m & ñ aliud ibi querebant.
quẽ etiã in scĩs oꝑib ibi inueniebant.
Et idem sic ꝓcedit. Uestim̃ta fratrib
sccłm locoꝵ qualitatẽ. ubi habitant.
uel aeris temꝑiem dent᷑. ubi ostendit
fr̃ib uestimenta dari scđm quod pati
possũt. & ut etiã absq murmuratiõĩ¬
b sint. Nã ubi regio tante frigidita¬
tis est. quod hoĩes a calidis indumentiᷤᷤ
in necessitate se abstinere ñ ualent. qͥ a

Expanded text:
illi, quibus abbas idem opus injungit. Nam illi, quibus abbas idem opus injungit. Nam ceperat comesturi essent, aquam manibus eorum porrexit; et cum a mensa surrexissent, pedes eorum lavit; et hoc propter exemplum Filii Dei, quod in coena discipulis exhibuit, fecit, exceptis mulieribus, quarum pedes non tetigit; sed contemptum mundi et in habitu, et in sancta conversateis ostendebat. Illo etenim tempore, monachi tumultum supervenientium extraneorum nondum sentiebant; sed qui eos adibant, Christum et non aliud ibi quaerebant, quem etiam in sanctis operibus ibi inveniebant. Et idem sic procedit: Vestimenta fratribus, secundum locorum qualitatem, ubi habitant, vel aeris temperiem dentur. Ubi ostendit, fratribus vestimenta dari secundum quod pati possunt, et ut etiam absque murmurationibus sint. Nam ubi regio tantae frigiditatis est, quod homines a calidis indumentis in necessitate se abstinere non valent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et. a postea maior fiet. ac deinde uirile.
tempus ueniet. in quo bella & p̃lia ex
iusto dei iudicio erunt. S hoc mulie¬
bre tempus tam diu ñ durabit. quã¬
diu usq huc ꝑstitit. Tunc iusticie &
iudicia dei surgent. & disciplina ac ti¬
mor dei in ppło erunt. & iusti &e bom ho¬
mines in sꝑitali ppło fient. qui tam̃ in
paruo numero ꝓpter humilitatẽ mane¬
bunt. & in primam aurorã sicut here¬
mite reuertent᷑. & hoc etiã intimore.
p̃teritoꝵ faciunt. que sibi ad uersa fuis¬
se ꝑspexerunt. Et homines stulticiã las¬
ciuoꝵ non habeb̾t tunc morum. more
pueroꝵ. sed cristiciã de ignotis temꝑib
sustinebunt que uentura sunt. Et tũc
fortes uiri surgent & ꝓphetabt̃. & om̃ĩa
tellectum eoꝵ sicut monile cũ p̃tiosis la

Expanded text:
et et postea maior fiet ac deinde uirile et et postea maior fiet ac deinde uirile tempus ueniet, in quo bella et prelia ex iusto Dei iudicio erunt. 11Sed hoc muliebre tempus tamdiu non durabit quamdiu usque huc perstitit. 12Tunc iusticie et iudicia Dei surgent et disciplina ac timor Dei in populo erunt et iusti et boni homines in spiritali populo fient, qui tamen in paruo numero propter humilitatem manebunt et in primam auroram sicut heremite reuertentur. 13Et hoc etiam in timore preteritorum faciunt, que sibi aduersa fuisse perspexerunt. 14Et homines stultitiam lasciuorum non habebunt tunc morum more puerorum, sed tristitiam de ignotis temporibus sustinebunt que uentura sunt. 15Et tunc fortes uiri surgent et prophetabunt et omnia tellectum eorum sicut monile cum pretiosis la
Abbreviated transcription (Latin):
Ex epła sc̃e hildegardis ad treue¬
renses de eo tempore.
agistri & p̃lati relicta iusticia dor¬
miunt. Uñ uocẽ hanc de celo au¬
diui. O filia syon corona de capite tuo
inclinabit᷑. & dilatatio diuiciaꝵ tuaꝵ
tͥ inminuet᷑. ac in paruũ numerum
ꝯstringeris. & de regione ad regionẽ
expelleris. ꝑ potentes enĩ homines
plurime ciuitates & claustra dissipan¬
da sũt. Et pͥncipes dicent. abstrahamꝰ
ab his iniquitatẽ: que totũ mundũ
in ipsis subuertit. Et udi &e audiui
qd̃ hec ꝑicula ac ꝯtͥciones regionib
& claustris ꝓpt̾ p̃uaricationẽ obedien¬
cie &r alioꝵ p̃ceptoꝵ. legaliũ institu¬
tionũ occurrent. Et uidi qd̃ tamen in
huiꝰ modi p̃uaricationib aliqͥ deo ad¬
herebt̃. & ad ipsũ anhelabt̃ quẽ ad mo¬
dũ in temꝑe helye fem̃ est. Hii uero
cum magno honore ꝑsistent. & uelut
holocaustũ dĩ habent᷑. quia a malis reces¬
ser̃t. ut noe & loth. Et hec eadẽ purgatio
in hoc muliebri temꝑe in modico incipi¬

Expanded text:
 SANCTE HILDEGARDIS AD TREUERENSES DE EO TEMPORE 1Magistri et prelati relicta iusticia dormiunt. 2Unde uocem hanc de celo audiui: 3O filia Syon, corona de capite tuo inclinabitur et dilatatio diuitiarum tuarum tibi inminuetur ac in paruum numerum constringeris et de regione ad regionem expelleris. 4Per potentes enim homines plurime ciuitates et claustra dissipanda sunt. 5Et principes dicent: 6«Abstrahamus ab hiis iniquitatem que totum mundum in ipsis subuertit». 7Et uidi et audiui quod hec pericula ac contritiones regionibus et claustris propter preuaricationem obedientie et aliorum preceptorum legalium institutionum occurrent. 8Et uidi quod tamen in huiusmodi preuaricationibus aliqui Deo adherebunt et ad ipsum anhelabunt, quemadmodum in tempore Helye factum est. 9Hii uero cum magno honore persistent et uelut holocaustum Dei habentur, quia a malis recesserunt, ut Noe et Loth. 10Et hec eadem purgatio in hoc muliebri tempore in modico incipi
Abbreviated transcription (Latin):
supradictos homines .s ꝯuersos
in ordine ur̃o corripite & corrigite.
quia plurima pars eorum nec indie
nec in nocte operatur. quoniam nec
deo. nec seculo ad ꝑfectum seruiunt.¬
& eos ab ignorancia ista excitate:
uelud bonus pigmentarius ortum
suum ab inutilib herbis purgat
in uobismet ipsis autem scđm ordi¬
nem ur̃m preuidentes. & iuste intel¬
ligentes: ne in iuste iudicetis.

Expanded text:
supradictos homines, scilicet conversos, in ordine vestro corripite et corrigite, quia plurima pars eorum nec in die, nec in nocte operatur, quoniam nec Deo, nec saeculo ad perfectum serviunt, et eos ab ignorantia ista excitate, velut bonus pigmentarius hortum suum ab inutilibus herbis purgat; in vobismetipsis autem secundum ordinem vestrum praevidentes, et juste intelligentes ne injuste judicetis.
Abbreviated transcription (Latin):
canos sꝑnunt. & uelud inutiles
despiciunt. & se etiam officialib
quibuscła causis regionã aduin¬
gunt. quatinꝰ ꝑ illas aliis duob
cornib meliores & excellentiores
habeantur & ut etiã ita altitudi¬
nem sc̃ĩtatis ascendere p̃ ceteris¬
uideant᷑. Nam & scłari sollicitudi¬
ni se ad iungunt. & multiplicem
locupletationẽ ꝯp̃hendunt. uelud
totã tram laborib suis euertant. ac
ꝑ hoc latitudinẽ diuiciaꝵ plusquã

Expanded text:
canos spernunt et velut inutiles canos spernunt et velut inutiles despiciunt , et se etiam officialibus quibusdam causis regionum adjungunt, quatenus per illas aliis duobus cornibus meliores et excellentiores habeantur; et ut etiam ita altitudinem sanctitatis, ascendere videantur. Nam et saeculari sollicitudini se adjungunt, et multiplicem locupletationem comprehendunt, velut totam terram laboribus suis evertunt, et per hoc latitudinem divitiarum plus qua
Abbreviated transcription (Latin):
quod posteriores pedes eius si¬
mulitudinẽ pedum asinihabent.
& quod cauda caret. qm̃ idem hoĩes
iugũ dei. ut bos se ferre simulant.
cum tam̃ in subsequentib exẽplis
mores asini qui sub pondere asini¬
cadit in se manifestat. nec se caudã
habere demonstrant. quia in ipsis
deficit quod dñs iubet hostiã cum
runt: ad finem beatitudinis non ꝑ¬
ducunt. Quod autem tria cornua
incapite habet. quoꝵ. duo similitu¬
dinem cornuũ bouis habencia iux¬
ta aures sunt. in hoc tres uitas
hominũ in principali cõmercio stan¬
tes designat. ita quod due efigiẽ
in agro dominico laborancium &
uerbo dñi auditum p̃bencium simu¬
lant. tercium uero in medio frontis
existens. cornu capricorni assimila¬
tur. qm̃ hoc infortitudine fiducie:
sue spiritales hõies manifestat qͥ
in squalorem capricorni altitudi¬
nem illã in qua nullatenus ꝑma¬
nere: possunt ascendere satagunt.
In hac etenim altitudine ceteros ho¬

Expanded text:
quod posteriores pedes ejus siquod posteriores pedes ejus similitudinem pedum asini habent, et quod cauda caret; quoniam iidem homines jugum Dei ut bos se ferre simulant, cum tamen in subsequentibus exemplis mores asini, qui sub pondere cadit, in se manifestant, nec se caudam habere demonstrant, quia in ipsis deficit quod Dominus jubet, hostiam cum runt, ad finem beatitudinis non perducunt. Quod autem tria cornua in capite habet, quorum duo similitudinem cornuum bovis habentia, juxta aures sunt, in hoc tres vitas hominum in principali commercio stantes, designant, ita quod duae effigiem in agro Dominico laborantium, et verbo Domini auditam praebentium simulant; tertium vero in medio frontis existens, cornui capricorni assimilatur, quoniam hoc in fortitudine fiduciae suae spiritales homines istos manifestat, qui in squalore capricorni altitudinem illam, in qua nullatenus permanere possunt, ascendere satagunt. In hac etenim altitudine caeteros po
Abbreviated transcription (Latin):
t ego pauꝑcula. ac indocta femi¬
nea forma. quandam bestiã uidi.
cuius facies & anteriores pedes si
miles urso erant. & cuius reliquũ
corpus  similitudinẽ bouis os¬
tende.  bat. excepto quod posterio¬
res pedes eius similitudinem pedũ
asini habebant: & quod cauda care¬
bat. Tria autem cornua in capite
habuit. quorum duo similitudinẽ¬
cornuũ bouis habencia iuxta au¬
res erant. Tercium uero in medio
frontis existens. cornu capricorni
assimulabatur. Facies uero eiusdẽ
bestie ad orientem: posterior autẽ
pars ad occidentem uersa fuit.
Quod sic intelligendum est. Besti
es uius facies ce anteriores pedes
similes urso sunt. bestiales mo¬
res latenter habentes. quos cła
homines ostendit. qui quidem mansue¬
tudinem uerboꝵ ꝓferunt. s tam̃ in ex¬
emplis uestigiorum suoꝵ ubi mnante
ad rectitudinẽ incedere deberent. te¬
meritatem & duriciã ꝑuersitatis de¬
monstrant. Cuius reliquum corpus
similitudinẽ bouis ostendit. excepto

Expanded text:
t ego paupercula et indocta feminea forma, quamdam bestiam vidi, cujus facies et anteriores pedes ejus similes urso erant, et cujus reliquum corpus similitudinem bovis ostendebat, excepto quod posteriores pedes ejus similitudinem pedum asini habebant, et quod cauda carebat. Tria autem cornua in capite habuit, quorum duo similitudinem bovis habentia, juxta aures erant; tertium vero, in medio frontis existens, cornu capricorni assimilabatur; facies vero ejusdem bestiae ad orientem, posterior autem pars ejus ad occidentem versa fuit. Quod sic intelligendum est: Bestia haec, cujus facies et anteriores pedes similes urso sunt, bestiales mores latenter habentes quosdam homines ostendit, qui quidem mansuetudinem verborum proferunt, sed in exemplis vestigiorum suorum, ubi vi ante ad rectitudinem incedere deberent, temeritatem et duritiam perversitatis demonstrant. Cujus reliquum corpus similitudinem bovis ostendit, excepto
Abbreviated transcription (Latin):
u qui lucida stella ꝑ episcopale¬
officium appellaris. & qui de
nomine summi sacerdotis radias.
lumen tuum quod uerba iusticie sũt
subditis tuis non abscondas: quoniam
in corde tuo sepe dicis. Si ego michi
subiectos uerbis terrerem: molestum
haberent. quia eos superare non ualeo.
utinam amiciciã eorum tacens reti¬
nere possem. Itaq sic dicere & facere:
tibi non expedit. Sed quid terribilib
uerbis propter episcopale nomen. &¬
ꝓpter corporis tui nobilitatẽ. eos ut
rapiens accipiter non terreas.nec ꝑi¬
culosis uerbis uelud claua illos ꝑcu¬
cias. sed uerba iusticie cum miscdia
eis conmisce. ipsosq cum timore dei
inunge. ꝓponens eis quam ꝑiculosa
animab &e felicitati eorum iniustici¬
a sit. Certissime certissime. certissime
hoc modo audient te.

Expanded text:
 qui lucida stella per episcopaleofficium appellaris, et qui de nomine summi sacerdotis radias, lumen tuum, quod verba justitiae sunt, subditis tuis non abscondas, quoniam in corde tuo saepe dicis: Si ego mihi subjectos verbis terrerem, molestum me haberent, quia eos superare non valeo, utinam amicitiam eorum, tacens retinere possem. Itaque sic dicere et facere tibi non expedit. Sed quid? Terribilibus verbis propter episcopale nomen et corporis tui nobilitatem, eos ut rapiens accipiter non terreas, nec periculosis verbis, velut clava eos percutias; sed verba justitiae cum misericordia ejus misce, et ipsos cum timore Dei inunge, proponens eis quam periculosa animabus et felicitati eorum injustitia sit. Certissime, certissime, certissime, hoc modo audient te.
Abbreviated transcription (Latin):
nimam tuam in duab partib
uideo .s. in altera ut ascendat.
in altera ut maneat. sed deus mentẽ¬
tuam colligit scđm uoluntatem suam.

Expanded text:
nimam tuam in duabus partibus video, scilicet in altera ut ascendat, in altera ut maneat; sed Deus mentetuam colligit secundum voluntatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ita quod non possũ me erigere. Ergo¬
plãgo cũ merore coram te. quod sũ
mobilis cũ motu in torculari arbore
in natura mea. orta de radice surgen-¬
te in adam. qui factus est exul in
ꝑegrinũ mundũ: de suggestione
diaboli. Nunc autẽ surgens curro
ad te. Ego dico tibi. Tu non es mobi¬
lis. s semꝑ erigens arborẽ. & uictor¬
es in anima tua. non tantũ te ip¬
sum solũ s etiã homines erigens
in saluationẽ. Tu etiã aquila es aspici¬

Expanded text:
ita quod non possum me erigere. Erita quod non possum me erigere. Ergo cum moerore coram te plango, quia mobilis sum, cum motu in torculari arbore in natura mea, orta de radice surgente in Adam, qui factus est exsul in peregrinum mundum de suggestione diaboli. Nunc autem surgens, curro ad te. Ego dico tibi: Tu es mobilis, sed semper erigens arborem, et victor in anima tua es, non tantum teipsum solum, sed etiam alios homines in salvationem
Abbreviated transcription (Latin):
luminũ que monstrant᷑ michi in hac
uisione que pectus meũ tangit & ani¬
mam meã sicut fłama conburens. do¬
cens me hec ꝓfunda expositionis. sed
tam̃ non docet me litteras in teutonia
lingua quas nescio. s tantũ scio in
simplicitate legere non in abscisione
textus quia homo sũ indocta de ulla
magistratione cũ exteriori materia. s
intus in anima mea sũ docta. unde lo¬
quor tibi non dubitans de te. s de tua¬
sap̃ia. & de tua pietate consolabor ꝓ eo
quia multa scismata sunt in hõib.
sicut audio dicere homines. Nã cui¬
na & timenda sint. Uolo pater ut
ꝓpter amorẽ dei in orationib tuis mei
recorderis. Ego te udi ante duos annos
in hac uisione. sicut hominẽ aspicere
in solem & non timere: s ualde auda¬
cem. or ploraui quod ego tam ualde
erubesco. & tam inaudax sum. Bone
pater & mitissime pono me in ani¬
mam tuã & ora ꝓme. quia magnos
labores habeo in hac uisione. quati

Expanded text:
luminum, quae monstrantur mihi in hac luminum, quae monstrantur mihi in hac visione, quae pectus meum tangit, et animam meam sicut flammam comburens, docens me haec profunda expositionis, sed tamen non docet me litteras in Teutonica lingua, quas nescio. Sed tantum scio in simplicitate legere, non in abscissione textus, quia homo sum indoctus, de ulla magistratione cum exteriori materia; sed intus in anima mea sum docta, unde loquor tibi, de te non dubitans, sed de sapientia et pietate tua consolabor pro eo, quia multa schismata sunt in hominibus sicut audio homines dicere. Nam cuina et timenda sunt. Volo, pater, ut propter amorem Dei in orationibus tuis mei recorderis. Ego ante duos annos te in hac visione vidi, sicut hominem in sole aspicere, et non timere, sed valde audacem; et ploravi quod ego tantum erubesco, et inaudax sum. Bone Pater et mitissime, pono me in animam tuam, ora pro me, quia magnos labores in hac visione habeo,
Abbreviated transcription (Latin):
N spũ mysterioꝵ dei tibi dico ouene¬
rabilis pater qui mirabilit̾ in magnis
honorib uirtutis dei ualde metuen¬
dus es illicite stulticie huiꝰ modi uexil¬
lo sancte crucis cũ excelsio studio in ar¬
denti amore filii capiens hoĩes ad bel¬
la pugnanda inxp̃iana milicia contra
tẏrannoꝵ seuiciam. quod sũ ualde:
constricta in uisione que apparet m
in spũ mysterii quã non uideo cum ex¬
teriorib oculis carnis. Ego misera &
plus quã misera in nomine femineo
ab infancia mea uidi magna mirabili
a que lingua mea non potest ꝓferre.
nisi quod me docet sp̃c dei qualiter
ea dicam. Certissime & intissime pat̾
audi mȩł in tua bonitate indignã
faneusam tuã que nunquã uixi ab
infancia mea secura. & de tua pieta¬
te & sap̃ia. intellige in anima tua
sccłm quod doctus fueris in spiritu
scõ. qm̃ ea que tibi de me dicta sunt.
scłm hunc modũ sunt. Scio enĩ in
textu interiorẽ intelligenciã exposici¬
onis psalterii & euangłii & alioꝵ. uo¬

Expanded text:
u mysteriorum tibi dico, o venerabilis Pater, qui mirabiliter in magnis honoribus virtutis Dei, valde metuendus es, illicitae stultitiae hujus mundi, vexillo sanctae crucis cum excelso studio in ardenti amore Filii Dei, capiens homines, ad bella pugnanda in Christiana militia, contra tyrannorum saevitiam, quod sum valde constricta in visione, quae apparet mihi in Spiritu mysterii, quam non video exterioribus oculis carnis. Ego misera et plus quam misera in nomine femineo, ab infantia mea vidi mirabilia magna, quae lingua mea non potest proferre, nisi quod me docet Spiritus Dei, qualiter ea dicam. Certissime et mitissime Pater, audi me, in tua bonitate indignam famulam tuam, quae nunquam ab infantia mea secure vixi, et de tua pietate et sapientia intellige in anima tua, secundum quod doctus fueris in Spiritu sancto, quoniam ea quae tibi de me dicta sunt, secundum hunc modum sunt. Scio enim in textu interiorem intelligentiam expositionis Psalterii, Evangelii et aliorum vo