comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ accepit eũ quime misit: Sic namq: unus quisq eum
qui est missus accipiat : ut in illo eum quimisit adtendat:
si enim adtendas xp̃m in p&ra inuenies discipuli p̃ceptorẽ
Siautem adten das patrem infilio. inuenies unigeniti geni¬
torem : ac sic in eo quimissus ẽ sine ullo errore accipis mit
tentem: Cuo hec dixis set iħs: turꝑatus ẽ spti. Quid
est ergo qđ ille turbatus est nisi quia in firmos in suo corpo¬
re. hocẽ in sua eccła suȩ infirmitatis uoluntaria similitu¬
dine consolatus ẽ quandotur batur qui non turbare¬
tur nisi uolens eum consolatur quiturbatur & nolens :
aspiciesant enco adinuiceo dis cipuli. hesitantes de
quo diconet: & reliqua : Sio quippe in eiserat ergama¬
gistrum suum piacaritas : ut tamen eos humana alterum
dealtero stimular& in firmitas: Nota quidẽ sibierat cu¬
iusq: conscientia. uerum tamen quia ꝓximi eratignata :

Expanded text:
Deum, accipit eum qui me misit. Sic namque unusquisque eum Deum, accipit eum qui me misit. Sic namque unusquisque eum qui est missus accSi ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine utentem. Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu. Quid est ergo, quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est, in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est. Quando turbatur, qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. Aspiciebant ergo adinvicem discipuli, haesitantes de quo diceret, et reliqua. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia, verumtamen, quia proximi erat ignota,
Abbreviated transcription (Latin):
ita quodammodo inuicem pedes nr̃os lauemus nr̃m est
donante ipsa manisterium caritatis & humilitatis adhibet :
illius autem & audire: ac nos ab omni peccatorum contami
dimictimus hoc est in terra soluimus saluatur incelo:
ameni amen dico tosis: nonest seruus maior.dnĩo suo:
ominibus uub dico : Ego scio quos elegerim : Quos nisieos qui
lius sicedebat ut suꝑ eum leuar& calcaneum : Illimandu¬
cabant panem dño ille panem dñi contradñm: Illiuitam:
ille pęnam: Amodo inquid dicouobis: prius quamfiat:
utcredatis cum factum fuerit. quia ego sum : Idẽ ego sum
ille : dequo scriptura p̃cessit . Vbi dictam est quimandu¬
cat meum panem. leuabit suꝑme calcaneum : Deinde sequi¬
tur & dicit: Aoñ am̃ dico uob: qui accipitsiquem
misero meaccipit. Idest scđm hominem : quiaũt meac¬
cipit: accipit eum quimisitine : Id est quiaccipitine scđm

Expanded text:
ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni peccatorum contamin aliis etiam remittimus, hoc est, in terra solvimus, solvatur in coelo. Amen, amen dico vobis, non est servus major domino suo, omnibus vobis dico, ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui lius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem Domini, ille panem Domini contra Dominum: illi vitam, ille poenam. Amodo, inquit, dico vobis, priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum . Id est, ego sum ille de quo Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat panem meum, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur et dicit: Amen, amen dico vobis, qui accipit eum, si quem misero, me accipit. Id est, secundum hominem. Qui autem me accipit, accipit eum qui misit me, id est qui accipit me secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dus totus: & c&̃: Vtiq mundus totus: p̃terpedes:
Homo quidãm in sc̃o baptismo totus abluitur : Non p̃ter
pedes sed totus omnino: uerum tamen cum in reb: hu¬
manis postea uiuitur . utiq terra calcatã ipsi igitur
humani affectus sine quibus in hacmor talitate non
uiuitur : quasi nedes sunt ubi & humanis reb: efficimur
Hoc ipse euangelista pate fecit: Sciebat enim inquid qius¬
nam e&̃ quitrader& eum : uos inquid uocatis me ma¬
gister& dñe. Benedicitis sum &enim ideo benedicitis
quia sum: Sieco lauipedes unos dñs et oracis ter
et neligua: Discimus enim fr̃r humilitatem ab eccelso:
faciamus inuicem humiles: qđ humiliter fecit &xcelsus:
ita &uos faciatis : Ostendit nobis utsiquis aduersus aliquem
hab& quȩ relam: sicutdñs donauit nobis ita& nos inuicẽ : Itaq
nobis delicta donemus & ꝓnr̃is delictis inuicem oremus atq

Expanded text:
dus totus, etc. Utique mundus totus praeter pedes. dus totus, etc. Utique mundus totus praeter pedes. Homo quidem in sancto baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino. Verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani aflectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur, hoc ipse evangelista patefecit: Sciebat enim, inquit, quisnam esset qui traderet eum: Vos, inquit, vocatis me magister et Domine, bene dicitis, sum etenim, ideo bene dicitis quia sum. Si ego lavi pedes vestros, Dominus et magister, et reliqua. Discimus enim, fratres, humilitatem ab excelso, faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit excelsus.  feci vobis, ita et vos faciatis, ostendit nobis, ut si quis adversus aliquem habet querelam, sicut Dominus donavit nobis, ita et nos invicem. Itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
non haber& non utiq: illo uter&ur ut uell& ꝓ inde tra¬
ditor traditus erat ei quem tradere cupiebat. atq:
itamalum tradendo faciebat : ut d&radito bonum fier&
qđ nesciebat : Sciebat enim dñs quid facer& ꝓami cis:
acsic om̃a dederatpater in manus eius & inusum mala
& in affectubona: Surgita cenaset ponit uestiõrta
Sua cecceẽ: Cumergo illids̃ pater om̃a de diss& in ma¬
nus illae discipulorum nonmanus sed pedes lauit:
Etcumse scir& adõ eisse & ꝑgereaddm̃ : non dĩ dñi sed ho¬
minis seruiimpleuit offitium : Nec illius dedignatus est
pedes lauare : cuius manus iam p̃uidebat inscelere cru
mendar& suo ecemplo &iam diuinitatis sublimitas :
quid ẽ uenitergo ad symonem perum quasi aliquibus
iam lauass&  nonita intellegendum est qđ post ali¬
quos adillum uenerit sed qđ ab illo coeperit: quilo¬
tus ẽ nonhar et opus nisi pedes lauane: sed ẽ mun¬

Expanded text:
non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde tranon haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat. Atque ita malum tradendo faciebat, ut de tradito bonum fieret, quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usu mala, et in effectu bona. Surgit a coena et ponit vestimenta sua, etc. Cum ergo illi Deus Pater omnia dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit. Et cum se sciret a Deo exisse et pergere ad Deum, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium, nec illius dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere crucmendaret suo exemplo, etiam divinitatis sublimitas. Quid est: venit ergo ad Simonem Petrum? quasi aliquibus jam lavasset, non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Qui lotus est, non habet opus, nisi pedes lavare, sed est mun
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit in hoc nomine quȩ dam congruentia utrarum¬
tus euangelista: aNtedieo pestum in guid paschȩ
sciens iñs guiauerant hona eius ut transinet ex
hoc mundo ad patueor: Ecce pascha ecce transitus:
Vnde & qđ dehoc scibc& mundo ad patrem spes membris
in capite ẽ datã qđ essent illo transeunte : sine dubio
credenti : aliter : Infinem dileit usq ad mortem dilexit
idẽ usq cadmortem illum dilestio ipsa ꝑduxit : Quia tan¬
tum dil&it suos ut morer&ur ꝓpter eos: et cena pacta
conuiuantium mensam usumq: ꝑducta : nontrans asta
neq: finita : Siqueris quid miserit diabolus in corde iudȩ
hocutiq ut trader& eum: Missio ista non sit ꝑ aurẽ : sed
ꝑ cogitationem : iam talis uenerat ad conuiuium. &xplora¬
tor pastoris insidiator saluatoris uenditor redemptoris
Sciens quia ooĩa dediteipater inmanus: & quia adõ
exiuit. etadõ uadit : &c&᷑ : Si omnia dediteipater in
manus ergo & ipsum traditorem : Namsi ipsũ inmanib:

Expanded text:
occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumtus Evangelista, ante diem festum, inquit, paschae, sciens Jesus, quia venit hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde et quod? De hoc scilicet mundo ad patrem, spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio credenti. Aliter, in finem dilexit, usque ad mortem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio illa perduxit, quia tantum dilexit suos, ut moreretur propter eos. Et coena facta, convivantium mensam usumque perducta, non transacta neque finita. Si quaeris, quid miserit diabolus in cor Judae, hoc utique, ut traderet eum. Missio ista non fit per aurem, sed per cogitationem. Jam talis venerat ad convivium explorator pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris. Sciens, quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, etc. Si omnia dedit ei Pater in manus, ergo et ipsum traditorem. Nam si ipsum in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
depttre accipit spr̃ ser̃ unde accipit filius quia in hac tri
sus ẽ & non uder̃ eũ. Rarsus post paulului reri frexit
& uider̃ eũ Vnde & contristatir̃ demorte am̃ discipuli
& consesun deresurrestione enir l&ati unde & sequtur
ristitiaurã conuert&ur ingaudium Nã& tristtia tun
cutiẽ qđ uero dicit mundis gaudebit: malitia muncdi¬
burs mundus intellegi potest quel& ata est occisoxo. quoqͥ
ueroatt. gaudum urm nemo aufer& uobs quoagau dhuĩ
ipsorumẽ Ipse ihis significatus ẽ qđ ait apłs: xp̃s nesur

Expanded text:
epit Spiritus sanctus, unde accepit Filius, quia in hac Trinsus est, et non viderunt eum. Rursus post paululum resurrexitde morte Domini discipuli, et confestim de resurrectione ejus laeti, unde et sequitur: Tristitia vestra convertetur in gaudium, nam et tristitia tunc uis sicuti est. Quod vero dicit: Mundus gaudebit, malitia mundi hujus intelligi potest, quae laetata est occiso Christo. Quod vero ait: Gaudium vestrum nemo auferet a vobis, quia gaudium ipsorum est ipse Jesus, significatus est q
Abbreviated transcription (Latin):
carnis utiq: resurgentis qualis in ipso p̃cedebat & illis ẽ pollici¬
& nr̃am insine scłiuenturam duob: uerbis p̃sentis temporis
& futuri eligant᷑ breuiterq ꝓmisit : sed qm̃ postresurrectio¬
nem &iam ipsam carnem suam quamnon solum uidendam
uerum &iam contrestandam demonstrauit suis: noluit
mundus me iam non uid&. uasautem uid&is me: in illo die
inquid uos cognios cetis quia egosuo in patreoneo. &uos
itone etegoitiuo eis. Inquadie nisidequo ait & uos uiu&is:
& nuncẽ in nob̵ & nos in illo. Qui hab& mandata mea &
seruat ea ille ẽ quidiligit me. Quihab& in memoria & serꝰ¬
uat inuita. qui hab& in sermonib: & seruat in morib:¬
Quih ab & audiendo : & seruat faciendo: ipsetest in quid
Quidilicit one eteco dilicam euor & orarupes tabo ei ore¬
ipsuo: Diligam & manifestabo idẽ ad hoc diligam ut ina¬
nifestem. Quid ẽ diligam tam quam tunc dilecturus sit &¬

Expanded text:
carnis, utique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicicarnis, utique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est polliciet nostram in fine saeculi secuturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri, eleganter, breviterque promisit: Sed quoniam post resurrectionem, etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit, suis voluit mundus me jam non videt, vos autem videtis me. In inquit, vos cognoscetis, quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait: Et vos vivetis? et nunc est in nobis, et nos in illo. Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me, qui habet in memoria et servat in vita; qui habendo, ipse est, inquit, qui diligit me; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Diligam et manifestabo, id est, ad hoc diligam ut manifestem. Quid est diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ihm̃ xp̃m iustum: uos autem inquid coqnos cetis eũ qui apud
uos mauesit etinuosis erit: Neputarent ita apud eos esse
ut hos pitem e posuit quid dixerit apud uos . Cũ adiunxit & dix̃
in uobis datur quipne ut sit & in nobis : sed uideri & sciri quem¬
admodũ uidendus & faciendus ẽ : non potest a nobis si non sit
in nob̵: NONRELIN quao uos orpanos ueruam aduos. &łq¬
Post ꝓmissionẽ sp̃r scĩ nequis putar& qđ ita eũ dñs daturus suerat
uelud ꝓse ipso ut non & ipsecumeis erat futurus adiecit . Non
relinquamuos orfanos. Quamuisergo nos filius dĩ suo pa
triadoptauerit filios & eundem patrem nos uoluerit ha¬
bere ꝑ gram qui eĩ pater ẽ ꝑnaturam : tamen &iam ipse erga
nos pat̃nũ quod am modo demonstrat affectum cum dicit
N on relinquamuas orfanos Deinde sequitur : ad hucmodicũ
ego uiuo & uos uiuetis: Quidẽ hoc qđ dep̃senti sedixerit
uiuere illos aũt defuturo ẽe uiuituros nisiquia uita &iam

Expanded text:
istum justum . Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit, ne putarent ita apud eos esse ut hospitem, exposuit quid dixerit, apud vos, cum adjunxit et dixit, in vobis. Datur quippe ut sit et in vobis. Sed videri et sciri, quemadmodum videndus et sciendus est, non potest a nobis, si non sit in nobis. Non relinquam vos orphanos, etc. Post promissionem Spiritus sancti ne quis putaret, quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non ut ipse cum eis esset futurus, adjecit: Non relinquam vos orphanos. Quamvis ergo nos filius Dtri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam, tamen etiam ipse erga nos paternum quodammodo demonstrat affNon relinquam vos orphanos. Deinde sequitur: Adhuc modicum ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
abs condit: Nec creatori sui uider& inuiriam aut si
hora est tertia crucifixus non dissonat. hȩc iohannes
dicens. Eratautem paras ceue hora fere secta. Paras¬
cȩuȩ aũt p̃pacratio interp̃tatur. & passiaxp̃i quȩ est
uero paschȩ p̃paratio antelucem facta est. dumad
annam principem sacer dotum nosturno adhuc tẽ¬
pore ducer&ur: Hȩc merito ab illa hora noctis qui
ilis̃ dustus ẽ in anne damum usq: ad horã tertiam
sex horae fuissȩ aiohanne traduntur. Potuit enĩ fieri
uttres ꝑ agerentur hore nocturnȩ & p̃paratione pas¬
sionis dñi usq ad horam tertiam diei. scđm iohannẽ
sehorȩ rectissimȩ feferuntur Non enim frustra ad¬
iecit ut dicer &. Erat aũthora paras cȩuȩ feria sexta

Expanded text:
abscondit, ne creatoris sui videret injuriam. Aut si abscondit, ne creatoris sui videret injuriam. Aut si hora est tertia crucifixus, non dissonant haec Joanni, dicenti: Erat autem parasceve hora fere sexta . Parasceve enim praeparatio interpretatur, et passio Christi quae est vere Paschae, praeparatio ante lucem facta est, dum ad Annam principem sacerdotum, nocturno adhuc tempore duceretur. Nec immerito ab illa hora noctis, qua Jesus ductus est in Annae domum, usque ad horam tertiam, sex horae fuisse a Joanne traduntur. Potuit enim fieri, ut tres peragerentur horae nocturnae, et a praeparatione passionis Domini usque ad horam tertiam diei. Secundum Joannem sex horae rectissime referuntur, non enim frustra adjecit, ut diceret. Erat enim hora p
Abbreviated transcription (Latin):
re merebantur quȩritur autem quur marcus di¬
cat Erataũt hora tertia &crucifixerunt eum. &
iohannor dicit. Erataũt paras ceuȩ pasche hora quasi
sȩcta. Quidam hoc seriptorum contigisse dicit er¬
rore sed non mihi uid&ur ullam in terpellationem
suscipiendam scrinturȩ diuinȩ absq: eccła. & tato or¬
bediffusa in uiolabili traditio suscipitur. Et neꝑ hoc
occasiod& urher&icis non ac cipiendi in quib uolue¬
rint diuna decr&a Numquid ꝑtot scła latere pora¬
it tam summe lectioni aut non emendare falsitas
in rogata ÷ quidergo dicimus nisi ut iuxta marcum
iudeorum uocibus quaclam a uerunt crucisige:
Horatertia crucifixum aut eadem hora iuditio morti
addistum &x sententia uelutiam crucifixum uoluit
designcere : & quomodo scđm iohannem incruce ho¬
rasecta suspensus qđ & mirabilib: quȩ acciderunt muigis
&x istimo dũ adipsius inom̃to tẽporis sol radios suelucͦis

Expanded text:
re merebantur. Quaeritur autem cur Marcus dire merebantur. Quaeritur autem cur Marcus dicat: Erat autem hora tertia et crucifixerunt eum, et Joannes dicit: Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. Quidam hoc scriptorum contigisse dicit errore. Sed non mihi videtur ullam interpolationem suscipiendam scripturae divinae, quae ab Ecclesia toto orbe diffusa, inviolabili traditione suscipitur. Et ne per hoc occasio detur haereticis, non accipiendi in quibus violaverint divina decreta. Nunquid per tot saecula latere potuit tam summa lectio? aut non emendari falsitas irrogata? Quid ergo dicimus, nisi aut juxta Marcum, Judaeorum vocibus, qua clamarunt Crucifige, hora tertia crucifixum, aut eadem hora judicio morti addictum ex sententia, velut jam crucifixum voluit designare? Et quomodo secundum Joannem in cruce hora sexta suspensus, quod ex mirabilibus, quae acciderunt magis existimo, dum ab ipsius momento temporis, sol radios suae lucis
Abbreviated transcription (Latin):
lliuero inphamia ꝑseuerantes egressi sunt duo urside
siluis gentium romanorum & lacerauerunt interfici.
quidoronesant Resurrexerunt. & cetera:¬
uienim resurgente dño resurrexerunt amortuis &iã
Cadcelos ascendente simul ascendisse credendi sunt
neq: ulla ratione illorum temeritati sides accomodan¬
da quieos postea reuersos incinerem hacdenuo immo¬
numentis quȩ pridem patefacta sunt abeis quib: paulo
ante uiui apparuerunt morte mortuorum putant
quidem eẽ reclusos Quomodo latarus a mortus
resurrecit sic & multacorpora scorum resurrexer̃
V tdm̃ ostenderent resurgentem & tamen cũ monum̃ta
aꝑta sunt non ante resurrex erunt quam dñs resur¬
ger&. Vt e& primogenitur resurrectionis &x mor¬
tuis Quanda uero dicitur apparuer̃ multis ostendi¬
tur non generalis fuisse resurrectio quȩ omnib: appare¬
r& sed specialis ad plurimos ut hii uiderent quicerne¬

Expanded text:
Illi vero in blasphemia perseverantes, egressi sunt duo ursi de Illi vero in blasphemia perseverantes, egressi sunt duo ursi de silvis gentium Romanarum, et laceraverunt interficienqui dormierant surrexerunt, etc. Qui enim resurgente Domino resurrexerunt a mortuis, etiam ad coelos ascendente simul ascendisse credendi sunt. Neque ulla ratione illi temeritati fides accommodanda, qui eos postea reversos in cinerem, ac denuo in monumentis, quae pridem patefacta sunt ab eis, quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum putant quidam esse reclusos. Quomodo Lazarus mortuus resurrexit, sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut Dominum ostenderent resurgentem, et tamen cum monumenta aperta sint, non ante surrexerunt, quam Dominus resurgeret, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis. Quando vero dicitur: Apparuerunt multis, ostenditur non generalis fuisse resurrectio, quae omnibus appareret, sed specialis ad plurimos, ut hi viderent, qui cerne
Abbreviated transcription (Latin):
r&inentur scire non possumus: et terra mota est:
uxta illud qđ scriptum ẽ in aggeo. ad huc egosemel mo¬
uebo cȩlum & terram & ueni& desideratus cunctis gen¬
tib Vtaboriente & occidente ueniant & recumbant
cum abraham &isa hac. & iacob & petre scis secuNt:
Vt quicquid in eis duro legis uelamine claudebatur sci sũ
Dequibus scriptumẽ. Uos estis sepulchra &etrinsecus
dealbata quȩ intus plena sunt ossibus mortuorum. Ideo
sunt aꝑta ut egrederentur dehis qui prius infidelitate
mortui erantꝰ : & cumresurgente xp̃o atq: uiuente
uiuerent & ingrederentur celestem hierł : Porro¬
scđm litteram nulli uiolentum eauideatur mor¬
tuo saluatore appellare hierł scam̃ ciuitatem cũ usq
ad destructionem eius semꝑ apłi templum in gressisunt
& abscandalũ eorum quide iudȩis crediderant Legis
exercuerunt cerimonias Cuiusq qua dragesimum
scđm annum passionis dñi datum ẽ tempus penitentiȩ

Expanded text:
retinentur, scire non possumus. Et terra mota est. retinentur, scire non possumus. Et terra mota est. Juxta illud quod scriptum est in Aggeo: Adhuc ego semel movebo coelum et terram, et veniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente veniant,  Iacob. et petrae scissae sunt: ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hiersecundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crexercuerunt caeremonias, cujusque quadragesimum secundum annum passionis Domini datum est tempus poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
facimus mentionem suꝑ liminare templi infinite mag¬
nitudinis frastum eẽ atq diuisum legimus. iosephus
quoq: refert uirtutes angelicas p̃sides quondam tẽpli
tunc pariter condamasse transeamus & his sedib: Quȩ¬
rendum ẽ qđ uelum templi scis sum ẽ &xterius an interi¬
us. Sed mihi uid&ur in passione dñi illud uelum ẽẽ con¬
cisum. Quod intemplo foris positum fuit & appellabatur
exterius ut signisi car& quia nunc & parte uidemus &
exparte agnoscimus : Cumaũt uenerit qđ ꝑfectum ẽ
tunc &iam uelum interius disrumpendum : ut ommnia
quȩ nunc nob̵ abscondita sunt domus dĩ sacram̃ta uide¬
amus. Quod signisicent duo cherubin quidoraculũ. quid
uas aureum in quo manna se conditum fuit: Nunc¬
enim ꝑspeculum uidemus inigmaginẽ. & cum historiȩ
nob̵ uelũ scissum sit & ingrediamur a triumdĩ : Tamen
secr&a eĩ & uniuersa misteria quaecȩlesti hierł clausa

Expanded text:
facimus mentionem super liminare templi infinitae magfacimus mentionem super liminare templi infinitae magnitudinis, fractum esse atque divisum legimus. Josephus quoque refert virtutes angelicas praesides quondam templi tunc pariter conclamasse, transeamus ex his sedibus. Quaerendum est utrum velum templi scissum est, exterius an interius. Sed mihi videtur in passione Domini, illud velum esse conscissum, quod in templo foris positum fuit, et appellabatur exterius, ut significaret quia nunc ex parte videmus, et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interius disrumpendum, ut omnia, quae nunc nobis abscondita sunt, domus dei sacramenta uideamus: quid significent duo cherubin, quid oraculum, quid uas aureum, in quo manna enim per speculum videmus in imagine, et cum historiae nobis velum scissum sit, et ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, quae coelesti Hierusalem clausa
Abbreviated transcription (Latin):
que orbem terrȩ conplecterentur &reuocent. ꝓ humi¬
litate : & altatio. ꝓsuaui & ꝑnicios ogusta suscipitur sellis
gustus & mors ꝓmorte mutatur. Tenebre ꝓ tenebris. Sepul¬
tura ꝓsepultura. Resurrectio ꝓresurrectione. Hae c omnia
cura qued a merga nos ẽ dĩ & medicina in sirmitatis nr̃ae:
mous que deongum Scinditur uelum templi ut archa
testam̃ti & om̃a legis sacram̃ta quȩ tegebantur appare¬
ant adq: adppłm transeant nationum Ante & enim
dictum fuerat : Notus iniudea dr̃ in isrł magnũ nomen
eius Nunc autem &x altccre suꝑ cȩlos dr̃ & suꝑ omnem
inquid terram głam tuã. & in eugło prius dixit . Inuiã
gentium nehabieritis postpassionem uero suã euntes
inquid doc&e om̃sgentes Velum templi scissumẽ & om̃a
legis sacram̃ta quȩ prius tegebantur : ꝓdita sunt atque
ad gentilium populum transierunt . In eugło cuius sepe

Expanded text:
quae orbem terrae complecterentur et revocent, pro humiquae orbem terrae complecterentur et revocent, pro humilitate exaltatio, pro suavi et pernicioso gustu, suscipitur fellis gustus, et mors pro morte mutatur, tenebrae pro tenebris, sepultura pro sepultura, resurrectio pro resurrectione, haec omnia, cura quaedam erga nos est Dei, et medicina infirmitatis nostrae. medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, einquit, terram gloria tua. Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Velum templi scissum est, et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur prodita sunt, atque ad gentilium populum transierunt. In Evangelio, cujus saepe
Abbreviated transcription (Latin):
purgat : ipsius xp̃i humilitate congruenter accipimus quã
circum dederunt & secircũ uenisse putauer̃: unde illud
inpsalmo: Asꝑgesme hy sopo &mundabor : xpinamq: humi¬
litate mundamur qui anisi humiliass& sem& ips ũ factus
oboediens patriusq ad mortẽ crucis. Nonutiq sanguis eĩ
inpeccatorum remissionem. hoc est in nr̃m mundationẽ
fuisse effusus. Per harundinem uero cui inpositaẽ spon¬
gia scriptura significatur quȩ implebatur hoc facto: Sic̃
enim lingua dicitur. uł greca. uł latina uł alia que lib&
sonum significans qui lingua ꝓmitur sic harundo dici
potest littera qđ harundine scribitur: ih̃s auteo iterũ¬
indicium ẽ emittere sp̃m ut ipse quoq: dixerat. Nemo
potest tollere animam meam ame: sed ega ponam eam
ameipso utrue sum accipiam eam. Lignum aduersus lig̃¬
num & manus patenter extenduntur aduersum manus¬
in continenter ex tensces: ꝓsalutis & remissis p̃bentur
clauis consixe : ꝓshisq eiecerunt adam p̃bentur manus

Expanded text:
ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor ; Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostri mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet, sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed signifiindicium est emittere spiritum, ut ipse quoque dixerat: Nemo potest tollere animam meam a me, sed ego pono eam a meipso, ut rursum accipiam eam . Lignum adversus lignum, et manus patenter extenduntur, adversus manus continenter extensas, pro solutis et remissis praebentur, clavis confixae, pro his quae ejecerunt Adam, praebentur manus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia eaq futura sunt fecit. Nontios ore elegigtis in quid
sed eco eleçiuos Hȩc est illa in effabilis gratia hec quippe
elestio gratiȩ ẽ dĩ dequa dicit apłr. Sic & in hoc tempore re¬
liquiȩ ꝑelestionẽ gr̃ȩ salue facte sunt. Quidergo dicturi su¬
mus audiendo non uos me elegistis nisiquia malieramus &
elesti sumus ut boni ꝑ gr̃a nos eligentis essemus: &uid&e quẽ¬
ad modũ non eligat bonos sed quos eligit faciat bonos : etoiN¬
quia eleciuos et posui uos uteatis et pructuoi appera¬
tis et pructus uester maueat. Nullum itaq fructum un¬
denor eliger& habeamus ut eatis inquidim: ut afferamus:
& ipse ẽ uia qua imus inqua nos posuit ut eamus ꝓinde inom
atergo dilestio ipse fructus nr̃ : ne oientote senoionis mei
que mengo dixi uobis etreliqua: Eortans dñs suos seruas
admundi hodia ꝑferenda : Pacienter nullum magiseis &

Expanded text:
quia ea quae futura sunt fecit. Non vos me elegistis, inquit, quia ea quae futura sunt fecit. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gratia, haec quippe electio gratiae est Dei, de qua dicit Apostolus: Sic et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Quid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Et videte quemadmodum non eligat bonos, sed quos elegit facit bonos: Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis et fructum afferatis et fructus vester maneat. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus: Ut eatis, inquit imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Proinde inat ergo dilectio ipse fructus noster. Mementote sermonis mei, quem ego dixi vobis, et reliqua. Exhortans Dominus suos servos ad mundi o
Abbreviated transcription (Latin):
dedit nob̵ potestatem filios difieri non serui sed filii sumus. Qui
autem aliquidboni agit. & ex tollitur: quasi hoc ipse faciat ñ
amici dñi eẽ possimus quicquid nr̃dñs faciat: sciamus non
solum &iam homines : uerũ &iã iustos ipse fac̃ nos & non¬
ipsinos Ab ipso quic quid boniẽ donatur ut omnino deom¬
nib: bonis quigloriatur in dño glori&ur : Vos autem dixi aoni¬
cos : Quia omnia quecumq: audiui a patremeo nota feci uob¬
uoddicitur pasto hoc intellegendum ẽ. quis enĩ audeat ad fir¬
mare uł credere illum hominem scire om̃a quȩ cumq: a pate
audiuit unigenitus filius ÷ Nam sicut in mortalitatẽ carnis
& salutẽ animarũ futuram &xpectamus quamuis iampignore
accepto salui facti eẽ dicamus ita omnium notitiam quocũq
unigenitus audiuit a patre futuram sperare debemus quã¬
uis iamse hoc fecisse dixerit xp̃r qđ facturus ẽ fecisse dicit :

Expanded text:
dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii sumus. Qui dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii sumus. Qui autem aliquid boni agit et extollitur, quasi hoc ipse faciat, non amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, ipsi nos. Ab ipso quidquid boni est donatur, ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Domino glorietur. Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre, etc. Quo igitur pacto hoc intelligendum est? Quis enim audeat affirmare, vel credere ullum hominem scire omnia quaecunque a patre audivit unigenitus filius? Nam sicut immortalitatem carnis, et salutem animarum futuram expectamus, quamvis jam pignore accepto, salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam, quaecunque unigenitus audivit a patre, futuram sperare debemus. Quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus, quod facturus est, fecisse dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
non natura unigenitus aũt fitnaturȩ non gr̃e an hoc &iã
in ipso filio ad hominẽ referendum ẽ : ita sane nam dicendo
sic̃ dil&̃ mepat̃ & ego dilexiuos grãm mediatoris ostendit :
mn ediatoraũt dĩ & hominũ ñ inquantũ dr̃ ẽ : sed inquantum
quo a &̃nus sed mediator dar&ur nob̵ꝑ ineffabilem gratiã
uerbum caro factum ẽ & habitabit in nobis: hec locutus sũ¬
uopis ut caudium meum inuopis Sit. et religua : Quod
ẽ gaudiũ nr̃m qđ dicit implendum nisi eius habere consor¬
tium  diligamus ergo inuicem sic̃ & dilexitnor & tradidit
sem& ipsum ꝓ nob̵ Maiorem quippe ac dilectionẽ ne mo
hab& ut amimã suã ponat quis ꝓ amicis suis. Eum quippe
imite murpia oboedientia ut einos comparere nulla p̃¬
sumamus audatia. Vos inquid amicimei estis : Magna dig¬
natio Serui ẽẽ non ineremur. amiciuo camuri iã non
dicã uos seruus quia seruus nescit quid faciat dñs eĩ. Qm̃itaq

Expanded text:
non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in quantum coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. » VERS. vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et reliq. Quod estest gaudium nostrum quod dicit impletum, nisi ejus habere consortium? Diligamus ergo invicem sicut dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis. Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia: Vos, inquit, amici mei estis, magna dignatio, servi esse non meremur, et amici vocamur: Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid
Abbreviated transcription (Latin):
&iã tant illum mund& infantẽ quã uis nondũ ualentem code
credere adiustitiã &hore consiteri ad salutẽ. totum hoeẜit ꝑ
uerbum dequo dñrait . iamuos mundiestis ꝓpter uerbũ qđ lo¬
cutus sum uob̵ Man&e inme inquid : & ego in uob. Vnũ aeduo¬
bus palmiti congruit aut uitis aut ignis : Sunuitȩ non est
inigne erit. utergo in igne non sit inuite sit. Tunc enidi¬
cenda sunt uerbaeius in nob̵ manere : quando facimus quȩ
p̃cepit & diligimus quȩ ꝓmisit: In hoc claripicatus ẽ pater oreus
utpructuo plunioiũ apseratis etreliqua: Non hoc nostre
glorie tribuamus tamquã hoc &x nobis ipsis habeamus : eius ẽ
enim grã &ideo in hoc non nr̃e sed eius ẽ gła utefficiamur
mepater &ego dil&xiuos non aȩqualitatẽ natura ostendit
nr̃ȩ & suȩ sicut ẽ patris & ipsius sed gr̃am quã mediator ẽ dĩ
dileciuos ⁊ num quid & hic grã intelligendaẽ quipat̃ diligit
filium sic̃ gratia ẽ quanos diligit filius cumsimus nos fili grã

Expanded text:
ntem, quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum de quo Dominus ait: Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis: Manete in me, inquit, et ego in vobis. Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis aut ignis, si in vite non est, in igne erit, ut ergo in igne non sit, in vite sit. Tunc ergo dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit. In hoc clarificatus est pater meus, ut fructum plurimum afferatis, et reliq. Non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus, ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria, ut efficiamur me Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est patris et ipsius, sed gratiam qua mediator est Dei Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
tri&silio consubstantialem & a&ernum fides catholica consi¬
t&ur. Iam itaq habebant spm̃ discipuli quem dñs ꝓmittebat:
Nec tamen ad huo eum habebant sicut eum dñs ꝓmittebat:
Qui quantum habendus fuerat : nondum habebant. Habebant
itaq minus dandus eis erat amplius. Habebant occulte: accep¬
popatueo & alium panaclitum dapit uopis Ostendit & se¬
ipsum ẽẽ paraclitum. Paraclitus enim grecȩ. latinȩ dicitur

Expanded text:
t filio consubstantialem et coaeternum fides catholica confitetur. Jam itaque habebant spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, nec tamen adhuc eum habebant, sicut eum Dominus promittebat, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius: habebant occulte, accepbo patrem, et alium paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum; παράκλητος enim G
Abbreviated transcription (Latin):
nedubitatione maiora. Neltamen ait maiora horũ
faci&is ut solos apłos eaputaremus eẽ facturos sed qui
natus ẽ ut maiora facer& ꝓillos quamp̃ter illos. Non ne
abore ipsius diuesille tristis aliscessit quando uitaȩ a& ne
consiliũ quȩ siuit & nomen postea quod ab illo auditu non
fecitunus fecerunt multi: Cumlo quer&ur ꝑdiscipulos
magisterbonus ÷ eccemaiora fecit p̃dicatus a credentibus:
quam locutus audientib Tuncaũt uerba eĩ erant opera eius.
&utiqiminus ẽ uerba iustitȩ p̃dicare qđ fecit ꝓpter nos: quam
impios iustificare qđ ita facit in nob ut faciamus & nos:¬

Expanded text:
ne dubitatione majora. Nec tamen ait: Majora horum ne dubitatione majora. Nec tamen ait: Majora horum facietis, ut solos apostolos ea putaremus esse facturos. Sed qui natus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore ipsius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit, et tamen postea, quod ab illo auditu non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus. Ecce majora fecit, praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. Tunc autem verba ejus eEt utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos
Abbreviated transcription (Latin):
nemq: illi cumpatreẽ utideo a modo dicerentur. Nosse
patrem quia nauerant similem filium. Sicergo dictum
est alphylippum: quiuidetoe uidet & pataeor Non
ut ipse sit pater quifilius sed quod a patris similitudine
mnullo prorsus discrep& filius. Acsidicer& sime uidis¬
ti qui omnimodo similissum: Vidistullum. cui similissum:
Sequitur. amen a men dicouosis quicredit iuore
cit dixit eos ẽẽ facturos sed in eis uł ꝑeos sefacientem in
ipsif tam quam exsem & ipsis sed que sunt tandem istama¬
iora anforte qđ egros ipsis transeuntibus &iam eorum
umbra sanabat. Mauis ẽ enim ut san& umbra : quam
simbria. Illudꝑse hoc ꝑ ipsos sedutrumq: ipse : Verum¬
tamen quando ista dicebat uerborum suorum opera cõme¬
debat. Vt audiebant & credebant illi : & earundem uer¬
borum̃ fructus erat sides illorum. Uerum tamen euange¬
lizantib: discipulis gentes &iam credider̃: Hȩc sunt si¬

Expanded text:
quae illi cum patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse quae illi cum patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse patrem, quia noverant similem filium. Sic ergo dictum est ad Philippum: Qui videt me, videt et patrem, non ut ipse sit pater, qui filius, sed quod a patris similitudine in nullo prorsus discrepet filius. Ac si diceret, si me vidisti, qui omnimodo ei similis sum, vidisti illum cui similis sum. Sequitur. Amen, amen dico vobis, qui credit in me, t dixit eos esse facturos, sed in eis, vel per eos se facientem, in ipsis tanquam ex semetipsis. Sed quae sunt tandem ista majora? an forte quod aegros, ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat. Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria, illud per se, hoc per ipsos, sed utrumque ipse, verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat. Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum. Verumtamen evangelizantibus discipulis gentes etiam crediderunt. Haec sunt si
Abbreviated transcription (Latin):
inquid a płr qđ estisuos : Quid ẽ quo uadis dñe quidẽ quo uenis
sibenece intelligo necundo uadis nec unde uenis recedis. ua¬
dis latendo uenis apparendo. Sed nisi maneas regendo utꝓ
ficiamus bene uiuendo: quomodo parabitur locus ubipos¬
simus manere ꝑfruendo : nam quod dicit quo ego ucedo
uosscitis &uiam scitis in subsequentib: aperitur cumdicit :
es osuo uia etueritas. et uita: Nemo uenit ad patrem¬
nos inus adipsum ꝑ ipsum Immo uero & ad patrem : aliud
quippe uerbum: uerbum dĩ est : aliud homs sed uerliũ caro
factum ẽ idẽ humo. Nonitaq: alia uerbi alia est hominis
modum caro mortua est xp̃r est mortius: &cũ caro
sepulta est xp̃rsepultus est Sicenim in corde credimus ad
iustitiam : sic hore ꝓfitemur ad salutem. Itacum caro amor¬
te uenitaduitam xñs uenit aduitam & quia uerbum dĩ¬
xp̃p est: xpp ẽ uita. Itu miro quodam& ineffabili modo
quinum quam dimisit uł amisit seipsum. Venit adse ipsũ:
patrem nisiꝑne. Dictumẽ enim omnmodam similitudi

Expanded text:
quod estis vos. Quid est: Quo vadis, Domine: Quid est: Quo venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis, nec unde venis recedis, vadis latendo, venis apparendo, sed sic maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo. Quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Nam quod dicit: Quo ego vado, vos scitis, et viam scitis, in subsequentibus aperitur cum dicit: Ego sum via, veritas et vita. Nemo venit ad patremnos imus ad ipsum per ipsum, imo vero et ad patrem. Aliud quippe Verbum Dei est, aliud homo, sed Verbum caro factum est, id est, homo, non itaque alia Verbi, alia est hominis modum caro mortua est, Christus est mortuus, et cum caro sepulta est, Christus sepultus est, sic enim corde credimus ad justitiam, sic ore profitemur ad salutem. Ita cum caro a morte venit ad vitam, Christus venit ad vitam. Et quia verbum D est vita. Ita miro quodam et ineffabili modo, qui nunquam dimisit vel amisit seipsum, venit ad seipsum. per me. Dicta est enim omnimoda similitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uero barrabbas filius patris uł filius magistri eoꝵ
interp̃tatur: Potest anti xp̃i typum gerere que milli
quibus dicitur : Vos & patre diabulo estis: uero dĩ filio s̃
p̃laturi filius autem diaboli antixp̃s. Non abipso nascen¬

Expanded text:
Quia vero Barabbas, filius patris, vel filius magistri, eorum Quia vero Barabbas, filius patris, vel filius magistri, eorum interpretatur, potest Antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Filius autem diaboli Antichristus, non ab ipso nascen
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃ciauerunt afiliis isrł & dederunt eos in agsum
figuli sicut constituit mihid̃s et cumn accusanetur
aprincipieus sacer dotuo nihil res pondit: Hinc
in hoc homine. Hoc est qđ ipse pridiȩ quam pater&ur
inter alia discipulis ait. Venitenim princeps mundi
huius & inme non hab& quicquam. Ced quia princeps
mundi hoc ẽ pilatus eum absoluit. in quonihil causȩ
quamdam pnar& inuenit. Qđ uero principib: nonrespon¬
dit : dataẽ deagno similitudo ut in suo silentio non reus sed
in nocens aber&ur. Libi enĩ tacebat quasi agnus totoꝓgre¬
ge immolandus patientiam p̃stabat. Vbiuero respon¬
debat : qucsi pastor bonus ꝓcreditis sibi ouib: contralupo¬
rum latronumq: insidics pugnabat: Concregatis
seditiosus & homicidiorum astor dimissus est populo
iudeorum: idẽ diabolus qui iam olim patriȩ locis obculpã
suꝑbiȩ depulsus & intenebrarum fuerat carcerem mis¬
sus atq ideo iudei pacem habere non possunt quia
seditionum principem quam dñm eligere maluer̃:

Expanded text:
eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus. Et cum accusaretur a principibus sacerdotum nihil respondit. Hinc in hoc homine. Hoc est, quod ipse pridie quam pateretur inter alia discipulis ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam , sed quia princeps mundi, hoc est, Pilatus eum absolvit, in quo nihil causae quam damnaret invenit. Quod vero principibus non respondit, data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam praestabat: Ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus, contra luporum latronumque insidias pugnabat. Congregatis seditiosus et homicidiorum auctor dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui jam olim patria lucis ob culpam superbiae depulsus, et in tenebrarum fuerat carcerem missus, atque ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem quam Dominum eligere maluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Mox ad patranda seopera uirtutum. quib xp̃r deleste:¬
tur conuertunt & sabbato quidem paratis a romatib
silent : uenture postsabbatũ cũm unerib: adñm cum
finita p̃sentis uite paras cȩuȩ beata inre quie gauden¬
ter expestant quando tempore resurrestianis appa¬
bus occurrant. Maria magdalenȩ Maria pleriq
putant inter p̃tari in luminant meisti : uł in lumina¬
tatur significat hȩcmaria scãm ecđam &xgentibus
congregatam alteramaria signisicat primitiuã
eccdesiam & populo iudeorum electam:
conuenerunt prncipes saceraotuo eharisei
ad pilatum dicentes. dñe recordati suonus quia sedue

Expanded text:
mox ad patranda se opera virtutum, quibus Christus delectemox ad patranda se opera virtutum, quibus Christus delectetur, convertunt. Et sabbato quidem paratis aromatibus silent, venturae post sabbatum cum muneribus ad Dominum, cum finita praesentis vitae parasceve, beata in requie gaudentes exspectant, quando tempore resurrectionis appabus occurrant. Mariam Magdalene Mariam plerique putant interpretari. Illuminant me isti vel illuminaetatur. Significat haec Maria sanctam Ecclesiam ex gentibus congregatam. Altera Maria significat primitivam Ecclesiam ex populo Judaeorum electam. Convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum, dicent
Abbreviated transcription (Latin):
uentes passionis eius uestigiis in hoc scło quorequies
est p̃paranda sutura diligenter obsecuntur. & si for¬
te ualeant imitari sed ula curiositate quo hordi¬
ne sit eadem passio compl&a ꝑpendunt In eugło¬
uerunt aroorata et inquinta et sabbato giudẽ
Siluenunt secunidum mraudatum: Mandatum
erat ut sabbati silentium auerpera usq: aduesperã
seruar&ur : &ideoreligiose mulieres sepulto dño
quã diu licebat operari idẽ usq adolis occasũ in
ungentis p̃parandis erant occupate. Quod non solũ indie
paras ceues egerant uerum trans acto sabbato idẽsole
occidente. Mox utoperandi licentia remeabat:
Emerunt aromat a utmane uenientes ungerent cor¬
pus eius sicut marcus euangelista testatur. Neq em̃
uespere sabbati p̃ occupante iam noctis articulo mo
numentum adire uoluerunt. Inspesta aũt dñi sepul¬
tura reuertentes parant aromat a &unguenta
quilecta audita recordata pccssione domini ca:

Expanded text:
ventes passionis, ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies ventes passionis, ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est, praeparanda futura diligenter obsequuntur. Et si forte valeant imitari, sedula curiositate quo ordine sit eadem passio completa perpendunt. Eunt aromata et unguenta. Et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum. Mandatum erat ut Sabbati silentium a vespera usque ad vesperam servaretur, et ideo religiosae mulieres, sepulto Domino, quandiuunguentis praeparandis erant occupatae. Quod non solum in die Parasceves egerant, verum, transacto Sabbato, id est, sole occidente, mox ut operandi licentia remeabat, emerunt aromata ut mane venientes ungerent corpus ejus, sicut Marcus Evangelista testatur. Neque enim vespere Sabbati, praeoccupante jam noctis articnumentum adire valuerunt. Inspecta autem Domini sepultura, revertentes parant aromata et unguenta, qui lecta, audita, recordata passione dominica,
Abbreviated transcription (Latin):
secr&a in pacecum dño manere. & postbona oport& ope¬
ra quiescere : Donec octaua tandem ueniente a&ate &iã
corpora ipsa sesurrectione glorificata cum animab: simul
incorruptionem a&ernȩ hereditatis accipiant. Vnde pul¬
chre septima dies ingenesi uesperam habuisse non legitur
quia requies animarum quȩ in illo scła nuncẽ Non ullo
consum̃da merore sed pleniore gaudio future ẽ resur¬
rectionis adaugenda. In luca legimus quia stabant omnes
notieiur alonge & mulieres que secute erant eum : His
ergo notis ihũ postpositum eius corpus ad sua remeantib:
sole mulieresq arcius amabant sunus subsecutȩ quo¬
modo poner&ur inspicere curabant ut ei tempore
congruo munus possent deuotionis offerre : sed & aste¬
nus scaẽ mulieres diȩ paras ceues idẽ p̃parationis
idem fatiunt cum anime humiles & quomaioris sibi
consciȩ fragilitatis eomaioris saluatoris amore fer¬

Expanded text:
secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opesecreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione purificata, cum animabusincorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur, quia requies animarum, quae in illo saeculo nunc est, non ullo consumenda moerore, sed pleniori gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. In Luca legimus: Quia stabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum. His ergo notis Jesu, post depositum ejus corpus, ad sua remeantibus, solae mulieres, quae arctius amabant, funus subsecutae, quomodo poneretur inspicere curabant, ut ei tempore congruo munus possent devotionis offerre. Sed et hactenus sanctae mulieres die parasceve, id est, praeparationis idem faciunt, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis, eo majori Salvatoris amore fer