comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exͣ eo qui saluatur. nõ ex eo credendũ
sit scare qrui saluat. Et uoluntas ho¬
minis diuine gr̃e sibi pariat opom: ñ
gr̃a sibi humanam subiciat uolunta¬
tem. Quod cũ peruer sissimum ẽẽ re¬
uelante dei mĩa et inscruente nos
tua beatitudine nouerimꝰ: possum:
quidem ad non crederidũ ẽẽ ꝯstantes.
s ad auctoritatem cau̾a sentientiũ
nõ sumus pares. quia multũ nos
et uite meritis antecessunt: et afiqͥ
eors adepto miper sumini sacerdotii
honore supereminent. nec facile qͥs¬
quam precer paucos perfecte gratie
intrẽpidos amacores tanto superioꝵ
disputationib ausus ẽ ꝯtraire. Ex ꝯͦ
non solum his qui cos audiũt. uerũ
etiam ip̃is qui audiuntur. cũ dignita¬
tibus creuit periculum. dũ et multos
reuerentia eor aut mutili cohibet si¬
lentio: aut ĩcurioso ducit asseusii. Et¬
saluberrimum ip̃is uidetur. quod pene
missius contradictione reprehenditur.

Expanded text:
ex eo qui salvatur, non ex eo credendum ex eo qui salvatur, non ex eo credendum sit stare qui salvat, et voluntas hominis divinae gratiae sibi pariat opem, non gratia sib humanam subjiciat voluntatem. 7. Quod cum perversissimum esse, revelante Dei misericordia, et instruente nos tua Beatitudine noverimus; possumus quidem ad non credendum esse constantes, sed ad auctoritatem talia sentientium non sumus pares: quia multum nos et vitae meritis antecellunt, et aliqui eorum, adepto nuper summo sacerdotii honore, supereminent; nec facile quisquam, praeter paucos perfectae gratiae intrepidos amatores, tanto superiorum disputationibus ausus est contraire. Ex quo non solum his qui eos audiunt, verum etiam ipsis qui audiuntur, cum dignitatibus crevit periculum; dum et multos reverentia eorum aut inutili cohibet silentio, aut isaluberrimum ipsis uidetur, quod paene nullius contradictione reprehenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
sue occulto iudicio et opere manife¬
sto: aliud uas condere in hororem.
aliud in contumeliam. quia nemo
nͥ per gr̃am iustificetur: et nemo nͥ
in preuaricatione nascatur. Sed re¬
fugiunt istud fateri. diuinoq ascri¬
bere operi sanctoꝵ merita. formidãt.
Nec acquiescunt predestinatũ elec¬
toro nimerum nec augeri posse nͨ
minui: ne locum apud infideles ac
negligentes cohortantiũ ĩcitam̃ tu
non habeant. ac superflua sit ĩdri¬
strie ac laboris indrictio. cuiꝰ studiũ
cessante electione frustrandum sit.
Ira demum enim posse unũquemq
ad correctionem aut ad profectum uo¬
cari. si saiat se sua diligentia bonũ
ẽẽ posse: et libertatem suã obhoc dei
auxilio iiuandam: si quod deꝰ mã¬
dat elegerit. ac sic cum in his qui tẽ¬
pus acceperunt libere uoluntatis
duo sint que humanam operent᷑ sa¬
lutem. dei scilicet grãe et hom̃is obe¬
dientia.priorem uolunt obedientiã
õẽ ꝙͣ grariam: ut mitium salutis

Expanded text:
suae, occulto judicio, et opere manifesuae, occulto judicio, et opere manifesto, aliud vas condere in honorem, aliud in contumeliam ; quia nemo nisi per gratiam justificetur, et nemo nisi in praevaricatione nascatur. Sed refugiunt istud fateri, divinoque adscribere operi sanctorum merita formidant; nec acquiescunt praedestinatum electorum numerum nec augeri posse nec minui, ne locum apud infideles ac negligentes cohortantium incitamenta non habeant, ac superflua sit industriae ac laboris indictio, cujus studium cessante electione frustrandum sit: ita demum enim posse unumquemque ad correctionem aut ad profectum vocari, si se sciat sua diligentia bonum esse posse, et libertatem suam ab hoc Dei auxilio juvandam, si quod Deus mandat, elegerit. Ac sic, cum in his, qui tempus acceperunt liberae voluntatis, duo sint quae humanam operentur salutem, Dei scilicet gratia et hominis obedientia; priorem volunt obedientiam esse quam gratiam, ut initium salutis
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt instrui intelligentia na¬
turali. et euangelium ideo non au¬
dierint. quia nec fuerint receptu¬
ri. Pro uiiuerso autem humano
ihm xp̃m. et neminem prorsus a
redemptione sangiunis eiꝰ exceptũ
etiam si omnem hanc iuitam alienis¬
sima ab eo mente pertrariseat. quia
ad omnes homines pertineat diui
rimi non renorentur: quia quod
nec renouari uelle hẽant prenoscã¬
tur. Itaq quantum ad deum ꝑti¬
nec: omnib paraitam uitam eter¬
nam. Quantum autem ad arbitrii
libertatem: ab hiis etiam apprehen¬
di qui deo sponte crediderint. et au¬
xilium gr̃e merito credulitutis ac¬
ceperint. In istam uero talis gratie
predicationem hii quoꝵo contradic¬
tione offendimur cum priꝰ meliora
sentirent: ideo se uel maxime cõtu¬
lerunt. quia si profiterentur ab
ea omnia bona merita preueniri.
et ab ip̃a ut possint ẽẽ donari: ne¬
cesfitute concederent deum scd̾m ꝙ¬
positum et consilium uoluntatis

Expanded text:
tuerint instrui intelligentia natuerint instrui intelligentia naturali, et Evangelium ideo non audierint, quia nec fuerint recepturi. 6. Pro universo autem humano rum Jesum Christum, et neminem prorsus a redemptione sanguinis ejus exceptum, etiamsi omnem hanc vitam alienissima ab eo mente pertranseat; quia ad omnes homines pertineat divinrimi non renoventur, quia quod nec renovari velle habeant, praenoscantur. Itaque, quantum ad Deum pertinet, omnibus paratam vitam aeternam; quantum autem ad arbitrii libertatem, ab his eam apprehendi, qui Deo sponte crediderint, et auxilium gratiae merito credulitatis acceperint. In istam vero talis gratiae praedicationem hi, quorum contradictione offendimur, cum prius meliora sentirent, ideo se vel maxime contulerunt, quia si profiterentur ab ea omnia bona merita praeveniri, et ab ipsa ut possint esse, donari, necessitate concederent Deum secundum propositum et consilium voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
uocanitis operecur: multo sibi ratio¬
nabilius iudentur astruere.cum ad
earum nationum contemplationẽ
uenitur que uel in preceritis seculis
dimisse funt ingredi uias suas: uel
minc quoq adħuc in ueteris ignorã¬
tie impietate depereunt. nec ulla eis
aut legis aut euangelii illuminatio
choruscauit: cum tamen in quantũ
predrcatorib hostim apertum ẽ ⁊ uia
fc̃a ẽ. gentium populus qui sedebat
in tenebris et in umbra mortis lucẽ
uiderit magnam. et qui quonidã nõ
populus. minc aũt populus dei sit.
et quoꝵ aliquando non misertus ẽ.
nuine aũt misereatur. Preuisos ĩ¬
quiunt a dr̃io credrturos. et ad unã¬
quanq gentem ita dispensata tẽ¬
pora ac ministeria magistrorum.
ut exortura erat bonarꝰ crẽdulitus
uosuntatum. Nec uacissare issud qͦd
deus onmes homines uel⁊ saluos
fieti et in agnitionem ueritatis ueĩ¬
re: quandoquidem mexcusabiles sĩt
qui et ad unius ueri dei cultum po¬

Expanded text:
uocantis operetur, multo sibi ratiouocantis operetur, multo sibi rationabilius uidentur adstruere, cum ad earum nationum contemplationem uenitur, quae uel in praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi uias suas uel nunc quoque adhuc in ueteris ignorantiae impietate depereunt nec ulla eis aut legis aut euangelii inluminatio coruscauit. cum tamen, in quantum praedicatoribus ostium apertum est et uia facta est, gentium populus, qui sedebat in tenebris et in umbra mortis, lucem uiderit magnam et, qui quondam non populus, nunc autem populus dei sit et, quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur, praeuisos inquiunt a domino credituros et ad unamquamque gentem ita dispensata tempora ac ministeria magistrorum. ut exortura erat bonarum credulitas uoluntatum; nec uacillare illud, quod deus omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, quando ququi et ad unius veri Dei cultum po
Abbreviated transcription (Latin):
habentes uoluntates nillas proprias
actiones. nõ sine iudicio dei secermĩt᷑.
ut ante discretionem boni ac mali de
usu uite istius auferendi. alii per re¬
generationem inter celestis regni as¬
sumantur heredes. alii sine baptismo
inter mortis perpetue transeant debi¬
tores. Tales aiuint perdi. talesqz sal¬
uari: quales futuros illos in annis
maiorib si ad acciuam seruarentur
etatem scientia diuina preuiderit.
Nec considerant se grãm dei quam
comitem nõ preuiam humanorum
uolunt ẽẽ meritoꝵ. etiã issis uoluntu¬
tib subdere: quas ab ea scdm suã fan¬
tasiam non negant ẽẽ preuentas. s
in tantum quiduscunq commenticiis
meritis electionem dei subiciũt: ut
quia preterita non extarit. futura q̃
nõ fuit futura confingant. nouoq
aprd illos absurditatis genere: et ñ
agenda prescita sint et presciea non
acca sint. Hanc sane de humanis me¬
ritis prescientiam dei scd̾m quam gr̾a

Expanded text:
habentes uoluntates, nullas proprias habentes uoluntates, nullas proprias actiones non sine iudicio dei secernuntur, ut ante discretionem boni ac mali de usu uitae istius auferendi alii per regenerationem inter caelestis regni adsumantur heredes alii sine baptismo inter mortis perpetuae transeant debitores, tales aiunt perdi talesque saluari. quales futuros illos in annis maioribus, si ad actiuam seruarentur aetatem, scientia diuina praeuiderit. nec considerant se gratiam dei, quam comitem, non praeuiam humanorum uolunt esse meritorum, etiam illis uoluntatibus subdere, quas ab ea secundum suam phantasiam non negant esse praeuentas. sed in tantum quibuscumque commenticiis meritis electionem dei subiciunt, ut, quia praeterita non extant. futura. quae non sint futura, confingant nouoque apud illos absurditatis genere et non agenda praescita sint et praescita non acta sint. hanc sane de humanis meritis praescientiam dei, secundum quam gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui non credrderint pereant: bom¬
tas in eo appareat si neminem repel¬
lat a uita. s indifferenter uniuersos
uelit saluos fieri: et in agnitionem
ueritatis uenire. Iam hic proferũt te¬
stimonia quib diuinarũ scripturaꝵ
cohortatio ad obediendum incitut ho¬
minum uosinitates: qui ex libero ar¬
bicrio aut faciant que iubent᷑ aut ne¬
gligant. Et consequens putant ut qͥa
preuaricator ĩdeo dicitur non obedisse
quia noluit: fidelis quoq nõ dubrcet᷑
obhoc deuotus fuisse quiã uoluit. Et
quantum quisq ãd malum. tantum
habet facultatis ãd bonuem. pariq
morento animum se uel ad uicia uel
ad uirtutes mouere. Quem bona ap¬
petentem gr̃a dei fyreat: mala sectã¬
tem dampriatio iusta suscipiat. Cũq
inter hec innumerabilium illis mul¬
titudo obicitur ꝑuuloꝵo. qui utiq ex¬
cepto originali peccato sub quo omes
homines similiter in primi homĩs dã¬
pnatione nascuntur. nullas adhric

Expanded text:
ut. qui non crediderint. pereant. boniut. qui non crediderint. pereant. bonitas in eo appareat, si neminem repellat a uita, sed indifferenter uniuersos uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. iam hic proferunt testimonia, quibus diuinarum scripturarum cohortatio ad oboediendum incitat hominum uoluntates, qui ex libero arbitrio aut faciant, quae iubentur, aut neglegant. et consequens putant, ut, quia praeuaricator ideo dicitur non oboedisse, quia noluit, fidelis quoque non dubitetur ob hoc deuotus fuisse, quia uoluit, et quantum quisque ad malum tantum habeat facultatis ad bonum parique momento animum se uel ad uitia uel ad uirtutes mouere, quem bona adpetentem gratia dei foueat, mala sectantem damnatio iusta suscipiat. Cumque inter haec innumerabilium illis multitudo obicitnr paruulorum, qui utique excepto originali peccato, sub quo omnes homines similiter in primi hominis damnatione nascuntur, nullas adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
pertinere. in qua eũ nchil prius me¬
rentem quia nec existentem liberi ar¬
bitrii et rationalem gratia crratoris
instituat. ut per discretionem boni et
masi ac ad cogintionem dei. et ad obe¬
dientiam mandator eius suã possit
dirigere uosuntatem. atq ad hanc gͣ¬
tiam qua in xp̃o renascimur ꝑuemire
ꝑ naturalem scilicet facultatem petẽ¬
do. querendo. pulsando. ut ideo accipi¬
at. ideo inueniat. ideo introeat: quia
bono nature bene usus ad istum sal¬
uantem grãm initiasis grẽ ope me¬
ruerit peruenire. Propositum autẽ
uocantis gre in hoc omnino defimũt.
quod deus constituerit nislũ ĩ regnũ
suũ nͥ ꝑ sacrameritũ regenerationis
assumere. et ad hoc falutis donũ om̃s
homines uniuersaliter suie ꝑ natu¬
ulem. siue per scriperam legem. srue ꝑ
euangelicum predicationem uocari.
ut et qui uoluerint fiant filni dei: et
mexcusabiles sint qui fideles esse no¬
luerint. Quia iusticia dei in eo fit

Expanded text:
pertinere, in qua eum nihil prius mepertinere, in qua eum nihil prius merentem quia nec existentem liberi arbitrii et rationalem gratia creatoris instituat, ut per discretionem boni ac mali et ad cognitionem dei et ad oboedientiam mandatorum eius possit suam dirigere uoluntatem atque ad hanc gratiam, qua in Christo renascimur, peruenire per naturalem scilicet facultatem petendo, quaerendo, pulsando, ut ideo accipiat. ideo inueniat, ideo introeat, quia bono naturae bene usus ad istam saluantem gratiam initialis gratiae ope meruerit peruenire. propositum autem uocantis gratiae in hoc omnino definiunt, quod deus constituerit nullum in regnum suum nisi per sacramentum regenerationis adsumere et ad hoc salutis donum omnes homines uniuersaliter sine per naturalem siue per scriptam legem siue per euangelicam praedicationem uocari. ut et, qui uoluerint. fiant filii dei et inexcusabiles sint, qui fideles esse noluerint, quia iustitia dei in eo sit,
Abbreviated transcription (Latin):
obstinatioriem suam uetustate defen¬
dunt. et ea que de epla apli pauli
romanis scribentis ad manifestatio
uem diuine gratie preuenientis elec¬
tor merita proferuntur: a nullo
unꝙͣ eccͣasticoꝵ ita ẽẽ intellecta ut
nũc sentiuntur affirmant. Cũq ut
ip̃i ea exponant scdm quoꝵ uelinit
sensa deposcimus: nichil se profitent᷑
iuenisse quod placeat. Et de his ta¬
ceri exiguns: quoꝵ altitudinem nul¬
lus actigerit. Eo postremo peruicacia
trtu descendit: ut fidem nr̃am edificatio¬
in audientium contrariam ẽẽ defimãt.
ac fic etiam si uera sit non pertinẽdam.
quia et perniciose non recipierida tradã¬
tur. et nuilło periculo que intesligi ne-¬
queant conticeantur. Quidã uero hoꝵ
in tantũ a pelagianis semitis nõ decli¬
nant: ut cũ ad confitendam ean xp̃i
gr̃am que omnia preueniat meritahu¬
mana cogantur. ne si meritis reddit᷑
frustra gratia nominetur. ad conditi¬
oriem hanc uelint uniuscuiusq hoĩs

Expanded text:
obstinationem suam vetustate defenobstinationem suam vetustate defendunt, et ea quae de Epistola apostoli Pauli Romanis scrnem diuinae gratiae praeuenientis electorum merita proferuntur, a nullo umquam ecclesiasticorum ita esse intellecta, ut nunc sentiuntur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum uelint sensa, deposcimus, nihil se profitentur inuenisse, quod placeat, et de his taceri exigunt, quorum altitudinem nullus adtigerit. eo postremo peruicacia tota descendit, ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant ac sic, etiam si uera sit, non promendam, quia et perniciose non recipienda tradantur et nullo periculo, quae intellegi nequeant, conticeantur. Quidam uero horum in tantum a Pelagianis semitis non declinant, ut. cum ad confitendam eam Christi gratiam, quae omnia praeueniat merita humana, cogantur, ne, si meritis redditur, frustra gratia nominetur, ad condicionem hanc uelint uniuscuiusque hominis
Abbreviated transcription (Latin):
defimiuit accidere. et subincerta spe
cursum nõ posse ẽẽ constantem. Cum
si aliud hẽat predestinantis electio:
cassa sit adintentis intentio. Remorie¬
ri itaq ominem indristriam tolłiq
uirtutes: si dei constitutio humanas
preueniat uoluntates. Et sub hoc pre¬
destinationis nomine: futalem quãdã
indrici necessitatem. aut diuersarũ
naturarum dici dñm conditorem: si
nemo aliud possit ẽẽ ꝙͣ frũs sit. ut q
breuiꝰ ac plemꝰ quod opinantur ex¬
ponam. quicquid in libro hoc ex cõtra¬
dicentium serisu sanctitas cua sibi op¬
posuit. quicquid etiam in libris cõtra
uilianum ab ip̃o sub hac questiõe ob¬
ieccum pocentissime debellasti: hoc to¬
cum ab istis sanctis intentiosissime
conclamatur. Et cum contra eos scͥp¬
tr beatitudimis tue ualidissimis et in¬
numeris cestimoniis diuinaꝵ scrip¬
curaꝵ instructa proferimꝰ. ac scd̾m
formam disputationũ tuarũ aliud
etiam ip̃i quo concludant᷑ astriumꝰ:

Expanded text:
definivit, accidere: et sub incerta spe definivit, accidere: et sub incerta spe cursum non posse esse constantem; cum si aliud habeat praedestinantis electio, cassa sit annitentis intentio. Removeri itaque omnem industriam, tollique virtutes, si Dei constitutio humanas praeveniat voluntates: et sub hoc praedestinationis nomine, fatalem quamdam induci necessitatem; aut diversarum naturarum dici Dominum conditorem, si nemo aliud possit esse quam factus est. Utque brevius ac plenius quod opinantur exponam, quidquid in libro hoc ex contradicentium sensu sanctitas tua sibi opposuit, quidquid etiam in libris contra Julianum ab ipso sub hac quaestione objectum potentissime debellasti, hoc totum ab istis sanctis intentiosissime conclamatur. Et cum contra eos scripta beatitudinis tuae validissimis et innumeris testimoniis divinarum Scripturarum instructa proferimus, ac, secundum formam disputationum tuarum, aliquid etiam ipsi quo concludantur astruimus;
Abbreviated transcription (Latin):
suri funt prescisse ante mundr con¬
stitutionem deum. et eos predestinas¬
se in regnũ suum. quos gratis bocatos
dignos futuros electione. et de hac ui¬
ta bono fine excessuros eẽ preuiderit.
Ideoq omnem hominem ad credendũ et
ad operandum diuinis institutionib
admoneri: ut de apprehendenda uita
eterria nemo desperet. cũ uoluntarie
deuotiom remuneratio sit paracta.
Hoc autem propositum uocatior̃s dei
quo uel ante mundi mitium. uel in ip̃a
conditiorie generis humam cligendoꝵ
et reiciendoꝵ dicitur facta discretio. ut
secundum quod placuit creatori alii ua
sa honoris alii uasa contumelie sint cre¬
ati. et lapsis curam resurgendi adim̾e:
et sanctis occasionem temporis afferre.
eo qd̾ ĩ utrãq partem superfluus la¬
bor fit: si neq reiectus ulla indristria
possit intrare. neq electus ulla negli¬
gentia possit excidere. Quoquo eĩ modo
se egerint: nõ posse aliud erga eos ꝙͣ deꝰ

Expanded text:
suri sunt, praescisse ante mundi consuri sunt, praescisse ante mundi constitutionem deum et eos praedestinasse in regnum suum, quos gratis uocatos dignos futuros electione et de hac uita bono fine excessuros esse praeuiderit. ideoque omnem hominem ad credendum et ad operandum diuinis institutionibus admoneri, ut de adprehendenda uita aeterna nemo desperet, cum uoluntariae deuotioni remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo uel ante mundi initium uel in ipsa conditione generis humani eligendorum et reiciendorum dicitur facta discretio, ut, secunsa honoris, alii vasa contumeliae sint creati, et lapsis curam resurgendi adimere, et sanctis occasionem teporis afferre: eo quod in utraque parte superfluus labor sit, si neque rejectus ulla industria possit intrare, neque electus ulla negligentia possit excidere. Quoquo enim modo se egerint, non posse aliud erga eos quam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
structioresq sunt facti: ita qui persua¬
sionis sue impedrebantur obscuro ad¬
uersiores ꝙͣ fuerant recesserunt. Quoꝵ
tam abrupta dissensio primũ propter
ip̃os metuenda est: ne tam claris tũq
egregiis in oĩ uirtutum studio uiris
spũs pesagiane impiecatis illudat. ne
simpliciores quiqz apud quos hor ma¬
gna ẽ de probitatis contemplatione
reuerentia: hoc tutissimũ sibi esti¬
ment quod audiant eos quoꝵ auctori¬
tatem sine uidicio sequunt᷑ asserere.
Hec enĩ ip̃oꝵ definicio ac professio est.
Omnem quidem hominem adam pec¬
cante peccasse: et neminem per opera
sua s per dei gr̃am regeneratiõe salua¬
ri. Uinuersis tamen hominib propi¬
ciationem que ẽ in sacramento sãgru¬
nis xp̃i sine exceptione ẽẽ propositã:
ut quicunq ad fidem et ad baptismũ
accedere uoluerint: salui ẽẽ possĩt. qͥ
aũt credituri sunt qui ue in ea fide q̃
deinceps per grãm sit uiuanda man¬

Expanded text:
structioresque sunt facti, ita, qui persuastructioresque sunt facti, ita, qui persuasionis suae impediebantur obscuro. auersiores, quam fuerant, recesserunt. quorum tam abrupta dissensio primum propter ipsos metuenda est, ne tam claris tamque egregiis in omnium uirtutum studio uiris spiritus Pelagianae impietatis inludat, deinde ne simpliciores quique, apud quos horum magna est de probitatis contemplatione reuerentia, hoc tutissimum sibi aestiment, quod audiant eos. quorum auctoritatem sine iudicio sequuntur. adserere. Haec enira ipsorum aefinitio ac professio est: omnem quidem hominem Adam peccante peccasse et neminem per opera sua sed per dei gratiam regeneratione saluari. uniuersis tamen hominibus propitiationem, quae est in sacramento sanguinis Christi, sine exceptione esse propositam, ut, quicumque ad fidem et ad baptismum accedere uoluerint, salui esse possint. qui autem credituri sunt quiue in ea fide, quae deinceps per gratiam sit iuuanda, man
Abbreviated transcription (Latin):
didisti contrarium putunt patrũ op̃i¬
moni et ecͣcastico sensui. quicqrud in
eis de uocatione electoꝵ scd̾m dei propo¬
situm disputasti. Et cum aliquãdiu
tarditatem suam cispare maluei int
ꝙͣ non int̾essecta reprehendere: qͥdãq
corꝑ lucidiorem suꝑ hoc atq aꝑtiorem
beatitudinis tue expositionẽ uoluerint
postulare: euenit ex dispositione mĩe
lia morussent: librũ de correptione et
gr̃a psemĩ diuine auctoritatis emicteres.
Quo in notitiam nr̃am insperata opor¬
tuntate delato: putruumꝰ om̃s quere¬
las resistentum sopiendas. Quia uniu̾¬
sis questionib de quib consulenda e¬
rat sanctitas tua tam plene illic abso¬
luteq resporisum ẽ: qͣiͣ hoc specialr̃ scu¬
dueris ut que apud nos erant turbata
componeres. Recensito aũt hoc beatitu¬
dinis tue libro sicut qui scam atq apłi¬
cam doctrine tue auctoritatem antea
sequebantur. intelligentiores multo in¬

Expanded text:
ondidisti, contrarium putant patrum opinondidisti, contrarium putant patrum opinioni et ecclesiastico sensui, quicquid in eis de uocatione electorum secundum dei propositum disputasti. et cum aliquamdiu tarditatem suam culpare maluerint quam non intellecta reprehendere quidamque eorum lucidiorem super hoc atque apertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postulare, euenit ex dispositione miserlia mouissent, librum de correptione et gratia plenum diuinae auctoritatis emitteres. quo in notitiam nostram insperata opportunitate delato putauimus omnes querelas resistentium sopiendas, quia uniuersis quaestionibus, de quibus consulenda erat sanctitas tua, tam plene illic absoluteque responsum est, quasi hoc specialiter studueris, ut, quae apud nos erant turbata. componeres. re-A censito autem hoc beatitudinis tuae libro. sicut, qui sanctam atque apostolicam doctrinae tuae auctoritatem antea sequebantur, intellegentiores multo in
Abbreviated transcription (Latin):
issimo pape meffabiliter
imibili. incomparabiliter
honorando. prestantissimo
patrono augustino. prosper ignotus
quidem tibi facie. s iam aliquatenꝰ
si reminiscaris anmo ac sermone cõ¬
ꝑtus. nam per sc̃m frẽm meũ lconti¬
um diaconum misi epłãs et recepi :
minc quoq beatitudimi tue scribere
audeo. nõ solum salutationis ut tunc
scudro: s etiã fidei qua ecc̃a uiuit af¬
fectu. Excubante enim pro uniuersis me̾¬
bris corporis xp̃i uigilantissima indu¬
stria tua. et aduersus hereticarũ doctri¬
naꝵ insidias ueritatis uirtute pugnãte:
misso modo mͥ uerendũ putaui ne one¬
rosus tibi aut importumis eẽm: in eo
quod ad multorũ salute̾ ac perinde ad
pretatem tuã pertinet. Cũ pociꝰ reum
futucum ẽẽ me crederem: si ea q̃ ual¬
de permiciosa intelligo ad specialẽ pa¬
tronũ fider non referrem. Multi ergo
seruoꝵ xp̃i qui in massiliensi urbe
consiscunt. in sanccitatis tue scriptis
que aduersus pelagianos hereticos ꝯ¬

Expanded text:
ISSIMO PAPAE INEFFABILITER MIRABILI INCOMPARABILITER HONORANDO PRAESTANTISSIMO PATERNO AUGUSTINO PROSPER. Ignotus quidem tibi facie sed iam aliquatenus, si reminiscaris, animo ac sermone compertus — nam per sanctum fratrem meum Leontium diaconum misi epistulas et recepi — nunc quoque beatitudini tuae scribere audeo non solum salutationis ut tunc studio sed etiam fidei, qua ecclesia uiuit, affectu. excubante enim pro uniuersis membris corporis Christi uigilantissima industria tua et aduersus haereticarum doctrinarum insidias ueritatis uirtute pugnante nullo modo mihi uerendum putaui, ne onerosus tibi aut importunus essem in eo, quod ad multorum salutem ac perinde ad pietatem tuam pertinet, cum potius reum futurum esse me crederem, si ea, quae ualde perniciosa intellego, ad specialem patronum fidei nou referrem. Multi ergo seruorum Christi, qui in Massiliensi urbe consistunt, in sanctitatis tuae scriptis, quae aduersus Pelagianos haereticos c
Abbreviated transcription (Latin):
filior ꝑ ihm xp̃m in ip̃m. Deinde quid ad¬
iungat attendite. Secundum placitum
inquit uoluntatis sue: ne in tanco berie¬
ficio gre de placito gloriaremur uolunta¬
tis nr̃e. In qua gratificauit nos inquit ĩ
dilecto filio suo. In qua utiq uoluntate
sua gratificauit nos. Sic dc̃m ẽ gratifi¬
cauit agr̃a: sicut iustificauit dicitur a
iusticia. In quo habemus inquit redem¬
ptionem per sanguinem ip̃ius remissio¬
nem peccatorum secundum diuitias grẽ
eius que abundauit in nobis in omni sa¬
pientia et prudentia. ut ostenderet nob
misterium uoluntatis sue scdm bonã
uoluntatem suam. In hoc misterio uolũ¬
tatis sue posuit diuitias gratie sue secũ¬
dum bonam uoluntatem suam; non se¬
cundum nrãm que boria ẽẽ non posset
nͥ ip̃e secundum boriam uoluntatẽ suã
ut bona fieret subueniret. Cum autẽ
dixisset secundum bonam uoluntatem
suam: subiecit quam proposuit in illo.
id ẽ in dilecto filio suo. in dispositionem
plemtũdinis tempoꝵ in stauiare onniã

Expanded text:
ristum in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in nos in omni sapientia et prudentia, ut ostenderet nobis mysterium voluntatis suae, secundum bonam voluntatem suam. In hoc mysterio voluntatis suae posuit divitias gratiae suae, secundum bonam voluntatem suam, non secundum nostram: quae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia
Abbreviated transcription (Latin):
abstinendo uos ab illis magnis peccatis
concordatis cum aduersario. et securi
dicitis in orõne Dimitte nobis debita no¬
stra: sicut et nos dimictimꝰ debitorib
nr̃is. Hẽtis enĩ quod quotidie uobis di¬
mictatur: qui habetis quod ꝯuiotidie di¬
mittatis. SSic ambulando fecuri ĩuia.
non timebitis latrocima dyaboli. quia
xp̃us uiam et stratam magnã se ip̃m
fecit. per quam ducit ad patriã. dmĩs
ibi securitas. omnis quies. ubi et ip̃a
mñe opera cessabunt: quia nuilla ibi
erit indigentia miseroꝵ. Erit gͦ illic
sabbatum sabbatoꝵ. Quod hic desidera¬
mus: ibi inueniemus. Amen. Explicit¬

Expanded text:
abstinendo vos ab illis magnis peccatis, abstinendo vos ab illis magnis peccatis, concordatis cum adversario: et securi dicitis in oratione, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Habetis enim quod quotidie vobis dimittatur, qui habetis quod quotidie dimittatis. Sic ambulando securi in via non timebitis latrocinia diaboli: quia Christus viam et stratam magnam se ipsum fecit, per quam ducit ad patriam. Omnis ibi securitas, omnis quies: ubi et ipsa misericordiae opera cessabunt, quia nulla ibi erit indigentia miserorum. Erit ergo illic sabbatum sabbatorum; ut quod hic desideramus, ibi inveniamus. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis plus donet in sanire: profusioĩs ẽ.
Nec auarum te deus nec profusum esse¬
uult. Collocare te uult que hẽs: ñ ꝓicere .
Certatis quis uincat in peius: ñ datis
oꝑam quis sit melior. ãtq utinam ñ
daretis quis sit peror: et dicitis xͥam
sumꝰ. Ad fauorem populi proicitis res
Ecce nõ iubet xp̃us. Rogat xp̃us: eget
xp̃us. Esuriui dicit xpus: et ñ dedistis
michi manducare. Egere uoluit proptͥ
te: ut he̾res uͥ seminares. Terrena dedit:
ut meteres uitam eternam. Nosite pigri
eẽ: et male securi. Mores emendate. pec¬
cata redimite. Et cum hec fec̾itis deo
gratias agite: a quo accepistis bene ui¬
uere. Et sic ei grãs agite. ut ñ ĩsultetis
his qui nondum bene uiuunt. sed eos
ip̃os moribus ur̃is hortemini. hec faci¬
endo habebitis perfectam qnͣtũ in hac
uita ẽẽ põt iusticiam: conuer sances in
bonis operib. in or̃onib. in ieuiniis. in
elemosinis. propter imimuta peca: et

Expanded text:
quis plus donet insanire, profusionis est. quis plus donet insanire, profusionis est. Nec avult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis operam quis sit melior: atque utinam non datis quis sit pejor. Et dicitis: Christiani sumus. Ad favorem populi projicitis resEcce non jubet Christus, rogat Christus, eget Christus. Esurivi, dicit Christus, et non dedistis mihi manducare . Egere voluit propter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. Nolite pigri esse et male securi. Mores emendate, peccata redimite. Et cum haec feceritis, Deo gratias agite, a quo accepistis bene vivere. Et sic ei gratias agite, ut non insultetis his qui nondum bene vivunt; sed eos ipsos moribus vestris hortemini. Haec faciendo, habetis perfectam, quantum in hac vita potest, justitiam. Conversantes in bonis operibus, in orationibus, in jejuniis, in eleemosynis propter minuta peccata, et
Abbreviated transcription (Latin):
titur illuc ubi xp̃us ẽ custos: Certe
ea que hic tenes et non uis mitt̾e post
filium tuũ: quib commendas: Acto¬
rib tuis cõmendas partem illiꝰ qui
p̾cessit: et xp̃o nõ cõmendas ad quem
precessit: an ydoneus ẽ tibi ꝓcurator
mines: filiis meis seruo. Mendacium
ẽ fr̃es mei.mendaciũ ẽ. Auari sunt ho¬
mines. Uel sic certe cogantur confiteri
quod nolunt. cum erubescant tacere quod
sunt. fundant. uomant in confessione qͦd
portant. Pectus p̾mit᷑ crapula iniqͥtatis.
Euomant eam confessione: s nõ cauino
more redeatur ad uonitum. Estote xp̃ia¬
ni. Ualde parum ẽ uocari xp̃ianꝰ Qnͣta
donatis histrionib. qnͣta donatis uena¬
torib. qnͣta turpibus personis. donatis
eis qui uos occidunt. per ip̃as eĩ exhibiti¬
ones uoluptatũ interficiũt aĩas ur̃as.
et insanitis quis plus donet. Si insam¬
ritis quis plus soruet: non eẽtis ferendi.
Quis plus seruet in sanre: auaricie est.

Expanded text:
titur illuc ubi Christus est custos? Certe titur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commendas illius partem qui praecessit, et Christo non commendas ad quem praecessit? An idoneus est tibi procurator mines, Filiis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras: et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est:
Abbreviated transcription (Latin):
minis meis fecit: mͥ fecit. Et qui uni
ex minimis istis non fecit: mͥ ñ fecit.
S quid dieis: Seruo frĩbus ip̃ius.
Si uiueret ille. non erat cũ suis frĩb
diuisurus. O fides mortua. Mortuus
ẽ enim filius tuus. Quicquid dicas:
mortuo debes quod uiuo seruabas.
Mortuus ẽ filius meus. s tñ partem
filii mei seruo fr̃ib ip̃ius. Si credis
quia mortuus ẽ: Si pro isso xp̃us
mortuus non ẽ: mortuus ẽ ip̃e. Si
autem ẽ in te fides: uiuit filiꝰ tuus.
uiuit prorsus. Non discessit: quia pre¬
cessit. Qua fronte uenturus es ad fi¬
lium tuum qui precessit: au precedenti
nõ mittis partem suam in celũ : An ñ
põt micti in celum: potest prorsus.
audi ip̃m dñm dicentem. Thesauriz a¬
te uobis thesauros in celo. Si ergo ille
thesaurus melius ẽ custoditus in celo.
nũquid tunc nõ mittendus ẽ filio tuo:
Quando si missus fuerit non peribit:
Tenebit᷑ hic ubi potest perire: ñ mit¬

Expanded text:
nimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni nimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, non erat cum suis fratribus divisurus? O fides mortua! Mortuus est enim filius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servo fratribus ipsius. Sic credis quia mortuus est? Si pro illo Christus mortuus non est, mortuus est ipse: si autem est in te fides, vivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui praecedenti non mittis partem suam in coelum? An non potest mitti in coelum? Potest prorsus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ precepta dei: Quare nõ issi potius
impenidis omnia qui te fecit ex nichi¬
lo.: Qui te fecit: ip̃e te pascit. Exhis
que fecit: ip̃e pascit et filios tuos. Neq
enã melius cõmictis filiis tuis pa¬
trimonium tuum. ꝙͣ creatori tuo.
Et mentiuntur quidem homines.
Mala ẽ auaricia. Palliare se uolũt
nomine pietatis et dealbare: ut qͣr
propter filios udeant᷑ seruare homĩes
quod propter auariciam seruãt. Nam
ut noueritis quia plerumq ꝯtingit:
dicitur de quoꝙͣ. Quare nõ facit elemo¬
sinam: Quia seruat filiis suis. Contin¬
git ut amittat unum. Si propt̾ filiũ
seruabat: mictat post illum partem
suam. Quare illam tenet in succulo: et
illum relinquit abanimo: Redde illi
quod suum est.: redde illi quod ẜuabas.
Mortuus ẽ inquit: s precessit ad deũ.
Pars ip̃a: pauperib debetur. Illi debet᷑.
ad quẽ perrexit. xp̃o debet᷑. ad ip̃m eĩ
perrexit: et ip̃e dixit. Qui uni ex mi¬

Expanded text:
est praecepta Dei. Quare non illi potius est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit ex nihilo? Qui te fecit, ipse te pascit ex his quae fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque enim melius committis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: palliare se volunt nomine pietatis, et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avaritiam servant. Nam ut noveritis quia sic plerumque contingit, dicitur de quoquam: Quare non facit eleemosynam? Quia servat filiis suis. Contingit ut amittat unum: si propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo, et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed praecessit ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex mi
Abbreviated transcription (Latin):
ficiurt quos precessistis. s uulcis esse
diuites. equales ditiorib uobis. ñ actẽ¬
ditis quantos pauperiores transcendi¬
scis. Uincere uultis ditiores: s in elẽo¬
sinis hẽtur modus. Hic dicitur. Iam
quorisq facio. Et illic non dicit᷑. Quã¬
tis diuitibus dicior sum: Nõ actendũt᷑
egestates innumerabiliũ mendicorũ.
Non respiciunt᷑ posteriores multitudi¬
nes pauperum. s paucitas preceden¬
tium diuitum ante oculos ponitur.
Cur in opere bono non atcendit᷑ ille
zacheus: qui dimidium rerũ suarũ
dedit pauperibrs: S optare cogim
ut accendatur saltem ille phariseus:
qui oĩm que possidebat decimas dabat.
Noli parcere thesauris cadricis; thesau¬
ris uanis. Noli sub ymagine pietatis:
augere pecuniam. Filiis meis seruo.
Magra excusatio filiis meis seruo. Ui¬
deamꝰ. Seruat tibi pater tuus. ser¬
uas tu filiis tius. filii tui filiis suis:
et sic per omes. et millus faccurus

Expanded text:
ficiunt quos praecessistis, sed vultis esse ficiunt quos praecessistis, sed vultis esse divites, aequales ditioribus vobis? Non attenditis quantos pauperiores transcenditis: vincere vultis ditiores. Sed in eleemosynis habetur modus. Hic dicitur, Jam usquequo facio? et illic non dicitur, Quantis divitibus ditior sum? Non attenduntur egestates innumerabilium mendicorum, non respiciuntur posteriores multitudines pauperum: sed paucitas praecedentium divitum ante oculos ponitur. Cur in opere bono non attenditur ille Zacchaeus, qui dimidium rerum suarum dedit pauperibus . Sed optare cogimur. ut attendatur saltem ille Pharisaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna excusatio, Filiis meis servo. Videamus: servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus
Abbreviated transcription (Latin):
pimus: et salcem nec tm̃ erogamus.
qnͣtum phariseus. Et habes alio loco
aperte dicentem dñm. Nisi abunda¬
uerit iusticia ur̃a plusꝙͣ scribarũ et
phariscoro: non intrabitis ĩ regnum
cesoꝵ. Ergo issi dant decimas. Tu si
cencesimam dederis: aliquid te mag¬
num fecisse gloriaris. Actendis emm
quid alius non faciat: non quod te iu¬
beat deus facere. Metiris te de compa¬
ratione peioris: non de iussione meli¬
oris. Non quia ille nichil facit. id eo
tu aliquid magnum facis: sed quia
gnudetur ad quedam minima opera
ur̃a. Quia tanta ẽ sterilitas ur̃a: ut
ad modica gaudeatur. Quasi securi
uobis blandimini de minimis elemosi¬
narũ granis: et aceruos obłiui scimim
pec̃oꝵ. Protulisti forte nescio quid ꝑ¬
num. quod alius aut nos habrit: auc
non protusit cum he̾ret. Noli attende̾
post te quis nõ faciat: s quid te iuõe¬
at deus facere. Postremo qnͣdo ĩ istis
affectionib secularibus non uobis suf¬

Expanded text:
pimus, et saltem nec tantum erogamus, pimus, et saltem nec tantum erogamus, quantum Pharisaeus. Et habes alio loco aperte dicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis eleemosynarum, et acervos obliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionibus saecularibus non vobis suf
Abbreviated transcription (Latin):
dicur concũbendi modus procreandis
liberis debitus: iam pccm ẽ: Ad hoc eĩ
ducitur uxor. Nam id etiã tabule ĩdi¬
cant: uͥ scribitur liberor procreãdoꝵ
c̾ã. Quando tu uti uxore amplius ꝙͣ
necessitas procreandoꝵ liberoꝵ cogit
uolueris:iam pcc̃m ẽ. et ip̃a talia
peccata quotidiane elemosine mun¬
dent. In ip̃is alimentis que utiq cõ¬
cessa sunt si forte excedis modum et
Quotidiana sunt ista que dico: s tñ
peccata sunt. et non sunt leuia quia
psum. Quia uero quotidiana et plu¬
rima. timenda ẽ ruina multitudĩs:
et si non magnicudinis. Talia pc̃ca
dicimꝰ fr̾es quotidianis elemosinis
posse mundari. S facite elemosinas:
et nolite cessare. actendite uitã uñm
quotidianam: ip̃is pec̃is scaturiente̾.
sinam. non superbe facias: ne sic ores
quemadmodum ille phariseus.S
tamen quid ibi dixerit: Ieuino bis in
sabbato: decimias do oñ quecũq possi¬
deo. Et nondum. fusus erat sangius

Expanded text:
ditur concumbendi modus procreandis ditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, peccatum est. Ad hoc enim ducitur uxor, quod et tabulae indicant, ubi scribitur, liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est; et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis etiam alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et Quotidiana sunt ista quae dico: tamen peccata sunt, plura. Quia vero quotidiana et plurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccatis scaturientem, synam, non superbe facias, nec sic ores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo . Et nondum fusus erat sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autem uerum dicas in oratione:
perfecte implende sunt elemosine.
Que sunt perfecte elemosine: Ut
ex quo tibi abundat des ei qui ñ hẽt:
et quo te ledit aliquis. ignoscas illi.
d ne putetis frẽs. quia facienda
sunt quotidie adulteria et elemosi¬
nis quotidians mundanda sũt: ad
illa scelera maiora non sufficiũt quo¬
tidiane elemosine. ut ea mundẽt. Aliud
ẽ uͥ mutes uitam: aliud ẽ ubi toseres
uitam. Illa uitanda: ut si mechꝰ eras.
noli ẽẽ mechus. Si fornicator eras:
noli formcari. Si homicida: noli ẽs ho¬
micida. Si ibas ad mathematicũ et
ad ceteras pestes sacrilegas: iam desine.
Arbitrabaris hec nͥ fieri defmant: quo¬
tidianis elemosinis posse mundari: Il¬
la dico quotidiana peccata. que aut ꝑ
linguam facile cõmictuntur. ut ẽ uer¬
bum durum. aut cũ labitur quis in
risum immoderatum. aut ĩ huiusmõi
nugas quotidianas. In ip̃is concessis
peccata sunt. Cum ip̃a uxore si exte¬

Expanded text:
Ut autem verum dicas in oratione, Ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? Ut ex quo tibi abundat, des ei qui non habet; et cum te laedit aliquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, fratres, quia facienda sunt quotidie adulteria, et eleemosynis quotidianis mundanda sunt. Ad illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornoli fornicari; si homicida, noli esse homicida; si ibas ad mathematicum, vel ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraberis haec, nisi fieri desinant, quotidianis posse eleemosynis mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur quis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis etiam concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exce
Abbreviated transcription (Latin):
li illa contempnere quia minora sũt.
s time quia plura sunt. Actendite frẽs
mei. Mimita sunt non magna. Non ẽ
bestia qͣiͣ leo ut uno morsu guct᷑ frati¬
gat. s plerumq et bestie minute et
multe necant. Si proicitur quisꝙͣ
in locum pulicib plenum: mĩquid ñ
moritur ibi: Non sunt quidẽ maiore ᷤ.
s infirma ẽ natura humana: q̃ etiã
minutissimis bestiis interimi p̃t. dic
et modica pcc̾a si accenditis quia mo¬
dica funt: cauete quia plura fũt. Qͣ
minutissima sunt grana arene. Si
arene amplius in naui mittat᷑: mer¬
git illam ut pereat. Qͣ minute sũt
gucte pliuie. nonne flumina im¬
psent. et domos deiciunt: Ergo i¬
sta nosite contempnere. S dicturi
estis. Et quis potest sine istis: Ne
hoc diceres. quia ea non hẽre nemo
põt. Deus misericors uidens fragili¬
tatem nr̃am: posuit contra rernedia.
Que sunt remedia: Elemosinarum.
ieiumoꝵ. orationum: ip̃a sunt tria.

Expanded text:
li illa contemnere, quia minora sunt; li illa contemnere, quia minora sunt; sed time, quia plura sunt. Attendite, fratres mei. Minuta sunt, non sunt magna. Non est bestia quasi leo, ut uno morsu guttur frangat: sed et plerumque bestiae minutae multae necant. Si projiciatur quisquam in locum pulicibus plenum, numquid moritur ibi? Non sunt quidem majores, sed infirma est natura humana, quae etiam a minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenditis quia modica sunt, sed cavete quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arena amplius in navi mittatgit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae: nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Et quis potest sine istis? Ne hoc diceres quia vere nemo potest, Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit contra remedia. Quae sunt remedia? Eleemosynarum, jejuniorum, orationum: ipsa sunt tria.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ et ille accendit ut seruiat tibi.
Imple ergo quod dictum ẽ: quod tibi
non uis fieri alii non feceris. S ip̃m
asii cum dicis utrũq accende: et pro¬
rimum et deum. Canca in psalterio
decem cordarum: canticũ nouũ. Con¬
corda cũ sermone dei. cũ ẽ tecum in
uia: concorda cum aduersario tuo
cito ne cum discordia uenias ante iu¬
dicem. Si fuicis quod audis: ꝯcordasti
cũ eo. Si autem non facis: rixaris cũ
eo. et nondum composuisti quous fa
a detestabilib corruptelis. a decestabi¬
libus inquisitionibus a mathematicis.
ab aruspicibus. a sortilegis. ab angu¬
rib. a sacrilegiis: abstmete uos ꝙͣͣtũ
pocestis a muigatoriis spectaculis. Si
que delectationes soculi surrepunt in
amma. exercete uos in mĩa. exercete
uos in elemosinis. in ieuinis. ĩ or̃onib.
his enĩ purgant᷑ quotidiana peccata:
que non possunt ñ surreꝑe ĩ animã.
propter fragilitatem humanam. No¬

Expanded text:
quem et ille attendit, ut serviat tibi. quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et nondum composuisti quousque fa detestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgantur quotidiana peccata, quae non possunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. No
Abbreviated transcription (Latin):
expetit᷑. Quando de te exigitur: nõ ui¬
decur. aurũ uides: fidem non uides:
Sicut lucet aurum ad oculos corporis.
sic lucet fides ad oculos cordis. ãperis
ad isłam oculos cordis: quando uis ut
exhibeat illam tibi seruus tuus. Si
tibi exhibuerit: laudas seruũ tuum.
et predicas eũ et dicis. Preclarum
seruum habeo: magnũ seruũ habeo.
fidelem seruum habeo. Quod laudas
ĩ seruo: non exhibes dño. Et eo scelera¬
tius. quia uis ut meliorem tu hẽas
seruum: ꝙͣ te deus. Iubet deus seruo
tuo: ut bonus sit erga te. Quomodo iu¬
bet uxori tue. ut si tu mechaberis nõ
mechetur: sic iubet seruo tuo. ut si
tu non seruis domino tuo. seruiat tͥ.
Sed hoc totum uide. ut ad ãmonitio¬
nem tuam ualeat: non ad ꝑniciẽ tu¬
am.Et enim seruus ille qui tͥ seruit
indigno digne: idem qd̾ indigno tͥ bene
seruit. et fidelicer seruit. et pure ce
diligit: deo deb̾et non tibi. Iustum ẽ gͦ
ut et tu actendas quia sub dño es. ad

Expanded text:
expetitur: quando de te exigitur, non viexpetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad