comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nerum audire nequeat huius salus despe
randa est Scitum est emm illud catonis
quod multo melius de quibuscdam acerbo
ipentos mereri ꝙ eos amicos qui dulceos
ntdentua IMos uerum sepe dicerehos nũꝙ
atq lud absurdum quodbiqui monẽt
cam molestiam quam deberent capere
qua deberent carere peccasse enĩm non
anguatitur obuirgan moleste ferunt qđ
comtra oportebat delicto dolere coriep¬
tioriẽ gaudere. Ut igitur et monere et ino¬
noer ꝓtopriu est uere amciie. et ester
libere facere et non aspere alteru liber¬
ter accipere non repuguanter. Sic hade¬
chuai est nullam inanicitiis pestem ale
maiorem ꝙ̃ adulationem blancditiem
assentationem ꝙ̃iuis enim multis nominibꝰ
est hoc uitium notandum leuium hominũ
atq fallatium ad noluntatem omnia loquẽ¬
tium nihiladueritatem. cum autẽ omniu
rerum simulatio uitiosa est. tollit enim iu¬
ditium uen. idq adulterat. tum amicitie re¬

Expanded text:
verum audire nequeat, huius salus despeverum audire nequeat, huius salus desperanda est. scitum est enim illud Catonis, ut multa: melius de quibusdam acerbos inimicos mereri, quam eos amicos, qui dulces videantur; illos verum saepe dicere, hos numquam. atque illud absurdum, quod ei, qui monentur, eam molestiam quam debent capere qua debent vacare. peccasse enim se non anguntur, obiurgari moleste ferunt; quod contra oportebat delicto dolere, correctione gaudere. ut igitur et monere et moneri proprium est verae amicitiae, et alterum libere facere, non aspere, alterum patienter accipere, non repugnanter, sic habendum est nullam in amicitiis pestem esse maiorem quam adulationem blanditiam assentationem: quamvis enim multis nominibus est hoc vitium notandum levium hominum atque fallacium, ad voluptatem loquentium omnia, nihil ad veritatem. cum autem omnium rerum simulatio vitiosa est, tollit enim iudicium veri idque adulterat, tum amicitiae re
Abbreviated transcription (Latin):
amicitie multeq cause suspitionum offen¬
ferre sapientis Una illa subleuanda offen¬
sio est ut utilitas in amicitia et fides retine¬
atur. Nam et monendi amici sepe sunt
et ꝯbuir gandi et hec accipienda sunt atni¬
ce. quom beniuolentie fiunt sed nescio qͦ
modo uerum est quod in andria famili¬
aris meus dicit obsequium amicos uerit¬
as odium parit. Molesta ueritas est siqua¬
dem ex ea nascitur odium. quod est uene¬
num amicitie. sed obsequiura multo mo¬
lestius quod peccatis indulgens precipitẽ
amicum fieri sinit. Maxima alitem cul¬
pameo est qui et ueritatem aspernatut
et in fraudem obsequio impellitur omns
igitur in hac re habenda ratio et diligen¬
ta est. ꝓrinu ut ãmonitio acerbitate. eĩ¬
cleunt oburrgatio contumelia careat. In ob¬
sequic autttn quonam terentiatio uerbo
libenter utimur. Comitas as sit assentatio
itiorum ad iutrix procul ad moueatur
que non modo amico sed ne sibero quidẽ

Expanded text:
amicitiae multaeque causae suspicionum offenamicitiae multaeque causae suspicionum offenferre sapientis est. una illa subeunda est offensio ut et utilitas in amicitia et fides retineatur; nam et monendi amici saepe sunt et obiurgandi, et haec accipienda amice, cum benevole fiunt. sed nescio quo modo verum est, quod in Andria familiaris meus dicit: obsequium amicos, veritas odium parit. molesta veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est venenum amicitiae, sed obsequium multo molestius, quod peccatis indulgens praecipitem amicum ferri sinit; maxima autem culpa in eo, qui et veritatem aspernatur et in fraudem obsequio impellitur. omni igitur hac in re habenda ratio et diligentia est, primum ut monitio acerbitate, deinde ut obiurgatio contumelia careat. in obsequio autem, quoniam Terentiano verbo lubenter utimur, comitas adsit, assentatio vitiorum adiutrix procul amoveatur, quae non modo amico, sed ne libero quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue atq hoc maxime iudicaretur si ꝗd
tale posset contingere ut aliquis nos deꝰ
ex hac hominum frequentia tolleret et
in solitudine uspiam collocaret atq ibi
supeditans omnium rerum quas natã
desiderat habundantiam et copiam ho¬
minis omnino aspiciendi potestatem eri¬
peret. Quis tam esset ferreus qui eam iu¬
tam ferre posset cuiq non auferret fr¬
uctum uoluptatum omnium solitu do
Uerum ergo illud est quod a tarentiano
archita utͦ opinor dici solitum nostros se¬
tudinem syderum prospexisset in suauẽ
illam adinirationem eifore que iocundi¬
ssima fuisset si aliquem cui narrareth abu¬
isset Sic natura solitarium nihil amat.
semperq ad aliquid tanꝙͣ ad miniculum
adintitur. quod in amicissimo quoq dul¬
cissimum est. Sed cum tot signis eadem
natura declaret quid uelit et querat et¬
desideret tamen ⁊ obs urdesanus nescio
quo modo nec ea que ab. ea monemur audi¬
mus Est enim uarius et multiplex usus

Expanded text:
tis suae. atque hoc maxime iudicaretur, si quid tis suae. atque hoc maxime iudicaretur, si quid tale possit contingere, ut aliquis nos deus ex hac hominum frequentia tolleret et in solitudine uspiam collocaret atque ibi suppeditans omnium rerum quas natura desiderat, abundantiam et copiam, hominis omnino aspiciendi potestatem eriperet—quis tam esset ferreus qui eam vitam ferre posset cuique non auferret fructum voluptatum omnium solitudo? verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut opinor, dici solitum nostros setudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui narraret habuisset. Sic natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amicissimo quoque dulcissimum est. sed cum tot signis eadem natura declaret quid velit anquirat desideret, tamen obsurdescimus nescio quo modo nec ea, quae ab ea monemur, audimus. est enim varius et multiplex usus
Abbreviated transcription (Latin):
et uenditatio quecdam atq ostentatio
esse dicitur. multi diuitias despitunt qͦs
paruo contentos tenueris uictus cultusq
delectat. honores uero quoꝵ cupiditate
quibus dam admirabilia udentur per¬
multi sunt qui pro mhilo putant sed
de amicitia ordes ad unum.idem senti¬
unt et hi qui ad .x.p. se contulerunt et
hi qui rerum cognitione doctrinaq de¬
lect antur et hi qui suum negotiu gerũt
ociosi postremo hiqui se totos tradidert
uoluptatibus sine amicitia uitam essest
nullam si modo uelint aliqua ex parte
liberaliter uiuere. Serpit enm nescio q
modo per omnium uitas amicitia nec
ullam etatem degentem ratione patitꝰ
exptem sui. Quin etiam siquis asperita¬
tem eam est et in humanitatẽ nature
congressus ut sotiet atem hominũ fuge¬
rit atq oderit qualem fuisse athenis
Cimonem nescio quem accepimus. tamẽ
ispati non possit ut non acquirat aliquẽ
apud quem non euomat uirus acerbita¬

Expanded text:
et venditatio quaedam atque ostentatio et venditatio quaedam atque ostentatio esse dicitur; multi divitias despiciunt, quos parvo contentos tenuis victus cultusque delectat; honores vero, quorum cupiditate quibusdam admirabilia videntur, permulti sunt qui pro nihilo putent. De amicitia omnes ad unum idem sentiunt; et ei qui ad rem publicam se contulerunt, et ei qui rerum cognitione doctrinaque delectantur, et ei qui suum negotium gerunt otiosi; postremo ei qui se totos tradiderunt voluptatibus, sine amicitia vitam esse nullam, si modo velint aliqua ex parte liberaliter vivere. serpit enim nescio quo modo per omnium vitas amicitia nec ullam aetatis degendae rationem patitur esse expertem sui. quin etiam si quis asperitate ea est et immanitate naturae, congressus ut hominum fugiat atque oderit, qualem fuisse Athenis Timonem nescio quem accepimus, tamen is pati non possit, ut non anquirat aliquem, apud quem evomat virus acerbita
Abbreviated transcription (Latin):
nestas gloria tranquillitas animi atq quo
sine his esse non possit. Quod cum opti¬
mum maximumq sit. siid uolumus ad¬
ipisci uirtuti opera danda est sine qua
neq amicitiari neq ullam uem expetẽ¬
dam consequi possumus. Ea uero neglec¬
ta qui se amicos habere arbitrantur tui
se demq errasse sentiunt quom eos graus
casus experiri coegit. Quo circa dicendũ
est etiam sepius. quom udicaueris dilige̾
oportet non cum dilexeris iudicare. sed¬
& cum multis in rebus negligentia plec¬
timur tum maxime in anucitiis et to¬
lendis et diligendis preposteris enim u¬
timur consiliset acta agimus queł ueta¬
mur ueteri prouerbio. nam irpolicati
ultro et citro uel usu liutno uel etiam
offitiis repetente in medio cursi amici¬
tias exorta aliqua offensione dirumpiz
Quo etiam magis uituperanda est rei
maxime necessarie tanta incuria Una
est enim amicitia in rebris humanis de
cuius utilitate om̃es unoore consentit

Expanded text:
nestas gloria tranquillitas animi atque iucunestas gloria tranquillitas animi atque iucusine his esse non possit quod cum optimum maximumque sit, si id volumus adipisci, virtuti opera danda est, sine qua nec amicitiam neque ullam rem expetendam consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum multis in rebus neglegentia plectimur, tum maxime in amicis et diligendis et colendis; praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, quod vetamur vetere proverbio. nam, implicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, repente in medio cursu amicitias exorta aliqua offensione disrumpimus. quo etiam magis vituperanda est rei maxime necessariae tanta incuria. una est enim amicitia in rebus humanis, de cuius utilitate omnes uno ore consentiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudum tractanius stabilitas a mĩ¬
citie confirmari potest. cum homines be¬
muolentia conuicti primum cupiditatibꝰ
his quibus ceteri seruiunt imperabunt de¬
inde equitate iustitiaq gaudebunt Orm̃a¬
q alter pro altero suscipiet Neꝙ quicꝙ
unꝙͣ nisi honestum et rectum alter abal¬
tero postulabit neq solum colent inter
ornamentum amicitie tollit qui ex ea to¬
llit uerecundiam . Itaq in his error perni¬
tiosus est qui extimant libidinum peccato¬
rumq ominium in amcitia patere licen¬
tiam. Uirtutum anncitia acliutrixa na¬
tura data est non intiorum comes. Ut
quando non solitaria posset uirtus ad
ea que summa sunt peruenire coniucta
& consotiata cum altera peruenixet Que
si quos inter sotietas aut est aut fuit alit
futura est eorum est habendus ad sũmu
nature bonum optimus beatissimusq
comitatus. Hec est inꝙ sotietas in qua oia
in sunt que putant homies expetenda ho¬

Expanded text:
iam dudum tractamus, stabilitas amiam dudum tractamus, stabilitas amcitiae confirmari potest, cum homines benevolentia coniuncti primum cupiditatibus eis quibus ceteri serviunt imperabunt; deinde aequitate iustitiaque gaudebunt omniaque alter pro altero suscipiet; neque quicquam umquam nisi honestum et rectum alter ab altero postulabit, neque solum colent inter ornamentum amicitiae tollit, qui ex ea tollit verecundiam. itaque in eis perniciosus est error, qui existimant libidinum peccatorumque omnium patere in amicitia licentiam. virtutum amicitia adiutrix a natura data est, non vitiorum comes, ut, quoniam solitaria non posset virtus ad ea quae summa sunt pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. quae si quos inter societas aut est aut fuit aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque comitatus. haec est, inquam, societas, in qua omnia insunt, quae putant homines expetenda—ho
Abbreviated transcription (Latin):
et propter se expetenda. nec ip̃i sibi exͦ
sunt. Hec uis anlicitie est et qualis et qua¬
ta sit ipse enim sequisq diligit ut non
ritatis sue. sed quod perse sibi quisq
carus est q̾msi idem in amicitiam idest¬
transferatur uerus amicus nũꝙ repiet᷑
Est enim his quidem tanꝙͣ altet idem.
feris. primuta ut seipse diligãt. idei¬
cum binni animante nascitir.Deinde
ut requirant atq appetant ad quas se
applicent eiusdem generis animantes¬
idq faciunt cum desiderio et cum qua¬
dam similitudine amoris humani. ꝙp̃to
id magis in homine fit natura qui scipe
diligit et alterum acquirit Cuiuc auim
ita Rum suo misceat ut effitiant pene
unum ex duobus sed pleriq peruerse
ne dicam impudenter habere talem
aimnicum uolunt quales illi esse nõ possut
quęq ip̃i iam non tribuunt amicis. hec
ab his desiderant. Par est autem ꝓͥmu
ipsum esse uirum bonura tum alteru
Pimilem sui querere. Intalibus ea quã

Expanded text:
et propter se expetita,nec ipsi sibi exemplo et propter se expetita,nec ipsi sibi exemplo sunt, haec vis amicitiae et qualis et quanta sit. ipse enim se quisque diligit, non ritatis suae, sed quod per se quisque sibi carus est; quod nisi idem in amicitiam transferetur, verus amicus numquam reperietur: est enim is qui est tamquam alter idem. feris, primum ut se ipsae diligant—idcum omni animante nascitur —deinde, ut requirant atque appetant ad quas se applicent eiusdem generis animantis—idque faciant cum desiderio et cum quadam similitudine amoris humani—quanto id magis in homine fit natura, qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius animum ita cum suo misceat, ut efficiat paene unum ex duobus! sed plerique perverse, ne dicam impudenter, habere talem amicum volunt, quales ipsi esse non possunt, quaeque ipsi non tribuunt amicis, haec ab eis desiderant. par est autem primum ipsum esse virum bonum, tum alterum similem sui quaerere. in talibus ea, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmicitie ꝙͣ oppresse esse iudeantur. Cauẽ¬
dum uero ne etiam ingraues inimiciti¬
as comutant ir se amucitie ex quibus uir¬
gia maledicta contumelie gignuntux. Que
Ramen si tollerabiles erunt Ferende sutit
et hic honos ueteri amicitie tribuendus
ut is in culpa sit qui fatiat non is qui pati¬
tur iniuriam. Omnino omnium uitioruza
incõmodorum una cautio est atq uana
prouisio ut ne nimis cito diligere incipi¬
ant nene indignos. digni autem sunt a¬
micitia quibus ipsis mnest causa ut dili¬
gantur Rarum genus et quidem omia
preclara sunt rata. Nec quicꝙ difficiliꝰ
ꝙͣ reperire quod sit omni exparte ĩ suo
genere perfectum sed plexiq neq amor
In rebus humanis quicꝙͣ bonum norut
nisi quod fructuosum sit & amicos tã¬
ꝙͣ pecudes eos potissimum diligunt ex
quibus speraut se maxinum fructum
esse capturos. Itaq pulcherrima illa et
maxime naturali carent amicitia ꝑ se

Expanded text:
amicitiae quam oppressae esse videantur. cavenamicitiae quam oppressae esse videantur. cavendum vero ne etiam in gravis inimicitias convertant se amicitiae ex quibus iurgia maledicta contumeliae gignuntur. quae tamen si tolerabiles erunt, ferendae sunt et hic honos veteri amicitiae tribuendus, ut is in culpa sit qui faciat, non is qui patiatur, iniuriam. omnino omnium horum vitiorum atque incommodorum una cautio est atque una provisio, ut ne nimis cito diligere incipiant neve non dignos. digni autem sunt amicitia, quibus in ipsis inest causa cur diligantur. rarum genus! et quidem omnia praeclara, rara, nec quicquam difficilius quam reperire quod sit omni ex parte in suo genere perfectum. sed plerique neque in rebus humanis quicquam bonum norunt nisi quod fructuosum sit, et amicos tamquam pecudes eos potissimum diligunt, ex quibus sperant se maximum fructum esse capturos. ita pulcherrima illa et maxime naturali carent amicitia per se
Abbreviated transcription (Latin):
dicere audiui dissuende sunt magis ꝙͣ dis¬
bilis inuiria exarsit ut ueq rectum neq ho¬
nestum sit neq fieri possit ut non statim alie¬
natio disiunctioq fatienda sit. Sin autem
aut morum⁊ aut studiorum comutatio que¬
dam ut fieri sol& facta erit aut in .⁊ .p. par¬
tibus discensio intercesserit. Loquor enim
iam ut paulo ante dixi non de sapiẽtiu
sed de cõmunibus amicinͥc auendum erit
ne non solum amicitie deposite sed inimici¬
tie etiam suscepte uideatitur. Nihil est em
turpuis ꝙͣ cum illo bellum gerere qui cum
familiariter uixeris ab amicitia. ¶pompeiĩ
meo nomie se remouẽat ut scitis scipio ꝓp
discensionem autem que erat in .⁊ .p. alle¬
natus est a collega nostro metello. Utrimq
egit grauiter auctoritate et offensione ai
non acerba. Quamobrem primũ dancda
opera est neꝗͣ amicorum dissidia fiant sin
tale aliquid euenerit ut extincte potius

Expanded text:
em audivi dicere, dissuende magis quam disem audivi dicere, dissuende magis quam disbilis iniuria exarserit, ut neque rectum neque honestum sit nec fieri possit ut non statim alienatio disiunctioque facienda sit. sin autem aut morum aut studiorum commutatio quaedam, ut fieri solet, facta erit, aut in rei publicae partibus dissensio intercesserit loquor enim iam, ut paulo ante dixi, non de sapientium, sed de communibus amicitiis cavendum erit ne non solum amicitiae depositae, sed etiam inimicitiae susceptae videantur. nihil enim est turpius quam cum eo bellum gerere, quocum familiariter vixeris. ab amicitia Q. Pompei meo nomine se removerat, ut scitis, Scipio; propter dissensionem autem, quae erat in re publica, alienatus est a collega nostro Metello; utrumque egit graviter ac moderate et offensione animi non acerba. quam ob rem primum danda opera est ne qua amicorum discidia fiant, sin tale aliquid evenerit, ut exstinctae potius
Abbreviated transcription (Latin):
metrima potest esse moꝵ studioꝵꝙ distan¬
tia. Necte enam precipi potest in amncitis
ne quis intempetata beniuolentia quada¬
quod per sepe fit impediat magnas utili¬
tates amicor nec enim ut ad fabulas re¬
deam troyam Neoptolomus capere po¬
tiusset silicomedem apud quem erat e¬
ducatus multis cum lacrimis iter siumi
impedientem andire uoluisset Et sepe
incdunt magne tes ut discedenduti
sit ab amicis. Nias qui impedire uult qd
desiderium non facile ferat is & infit¬
mus est mollisq natura & ob eam ipsa
causam in ameitia parum iustus. Atꝙ
momni re considerandum est et quied
postules ab atrico et quid patiare ate
imꝑetrari Est etiam quelam calami¬
tas mamicitiis dimittendis nõ nũq ne¬
cessaria¶ Iam enin a sapientiu famdliae¬
ritatibũs ad uulgares amicitias nostra
oratio dilabiturꝰ. Erumpunt sepe uitia
arcorum tum in ipsos amicoe t teduti
remissione usus elenande et ut catone¬

Expanded text:
maxima potest esse, morum studiorumque distanmaxima potest esse, morum studiorumque distantia. recte etiam praecipi potest in amicitiis, ne intemperata quaedam benevolentia, quod persaepe fit, impediat magnas utilitates amicorum. nec enim, ut ad fabulas redeam, Troiam Neoptolemus capere potuisset, si Lycomedem, apud quem erat educatus, multis cum lacrimis iter suum impedientem audire voluisset. et saepe incidunt magnae res, ut discedendum sit ab amicis; quas qui impedire volt, quod desiderium non facile ferat, is et infirmus est mollisque natura et ob eam ipsam causam in amicitia parum iustus. atque in omni re considerandum est et quid postules ab amico et quid patiare a te impetrari. est etiam quaedam calamitas in amicitiis dimittendis non numquam necessaria—iam enim a sapientium familiaritatibus ad volgaris amicitias oratio orum distantia. Erumpunt sepe vitia amicorum tum in ipsos amicos, tum in aremissione usus eludende et, ut Caton
Abbreviated transcription (Latin):
autem cuiq est tribuendum primum ꝙ̃¬
tum ipse efficere possit. Demde etiam ꝙ̃tũ
ille quem diligas atq adiuues sustinere
celleas om̃es tuos ad honores amplissios
perducere. Ut scipio .p. Rutilium potut
consulem efficere. fratrem eius.L nõ po¬
tuit. Quod sietiam possis quid uis defer¬
re ad alterum. Uidendum est tamen
quid ille possit substinere. Omino ami¬
citie coroboratis iam confirmatisq &
ingeniis & etatibus iudicande sunt. Nec
si qui in eunte etate uenandiaut pile stu¬
diosi fuerint eos habere necessarios debet
quos tum eodem studio preditos dilexert
Isto enim modo nutrices et pedagogi ui¬
te uetustaris plurimum bemuolentie po¬
stulabunt. Qui negligendi quidem non
sunt. sed alio quodatꝰ modo aliter amici
tes emm mores dpatu siuiaconseqtũ¬
tur Quorin diffitilitudo dislotat amici¬
tias. Nec ob aliquan causam ullam boni
improbis et imptobi bonis esse atnici nõpos¬
sunt insi quodtanta est inter eos quanta

Expanded text:
autem cuique tribuendum, primum quanautem cuique tribuendum, primum quantum ipse efficere possis, deinde etiam quantum ille, quem diligas atque adiuves, sustinere. cellas, omnis tuos ad honores amplissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficere, fratrem eius Lucium non potuit. quod si etiam possis quidvis deferre ad alterum, videndum est tamen quid ille possit sustinere. omnino amicitiae corroboratis iam confirmatisque et ingeniis et aetatibus iudicandae sunt; nec, si qui ineunte aetate venandi aut pilae studiosi fuerunt, eos habere necessarios, quos tum eodem studio praeditos dilexerunt. isto enim modo nutrices et paedagogi iure vetustatis plurimum benevolentiae postulabunt. qui neglegendi quidem non sunt, sed alio quodam modo aestimandi ris enim mores disparia studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias; nec ob aliam causam ullam boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt, nisi quod tanta est inter eos, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
esto feratus enim ingenii et furtutes ois¬
ꝓ prestantie tum maximuscapitut
qulom m procrimum queq colifert᷑¬
Ut igitur hi qui sunt in amicitie coniue¬
⁊iomisq necessitudine superiores exe¬
quare se cum inferioribus debent sic in¬
feriores non dolere se a suis aut ingeio
aut fortuna aut dignitate superari. Q
pleriq aut queruntur semper aliquid
aut etiam exprobant. Eoq magis si
habere seputant quod offitiose et ami¬
ce & cum labore aliquo factum queant
dicere. O diosum sane genus hominũ
offinia ex probantium que meminisse
debet is in quem collata sunt nõ cõme¬
morare qui contulit. Quamobrem ut
hii qui sunt superiores sũmittere sedebẽt
in amicitia sic quodam modo inferio¬
res extollere. Sunt enim quidam qui mo¬
lestas amicitias fatiuat quom ipsi se cõ¬
temni putant quod non fere contigit
insi qui etiam contem nendos se arbitra¬
tur: qui hac opinione non modo uerbis
sed etiam opere leuandi sunt. tantum

Expanded text:
m. fructus enim ingeni et virtutis omnism. fructus enim ingeni et virtutis omnisque praestantiae tum maximus capitur, cum in proximum quemque confertut igitur ei, qui sunt in amicitiae coniunctionisque necessitudine superiores, exaequare se cum inferioribus debent, sic inferiores non dolere se a suis aut ingenio aut fortuna aut dignitate superari. quorum plerique aut queruntur semper aliquid aut etiam exprobrant, eoque magis si habere se putant quod officiose et amice et cum labore, aliquo suo factum queant dicere. odiosum sane genus hominum officia exprobrantium, quae meminisse debet is, in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opinione non modo verbis, sed etiam opera levandi sunt. tantum
Abbreviated transcription (Latin):
hisetiam que sunt in anitata consue¬
tudo ualet Cum locis ipsis delectemur
citia supetiorem parem esse inferiori
Sepe enim excellentie quedam sunt qua¬
lif erat scipionis in nostro ut ita dicam
rioris ordinis amicis. Quintum uero
maimut fratrem egregium uirum
quinino sibi nequaꝙͣ parem. quod is an
bat quod fatiendum iitandum est
om̃ibus. ut si quam prestantiam uirtu¬
tis ingenii fortune consecuti sunt imper¬
trantꝰ eam suis comunicentꝙ sins cut
proreimis. Ut si parentibus sunt nati
humuilibus si propinquos habeant ⁊̃be¬
cilliores uel animo uel fortuna uel eor
cugeant opes eisq bonor sint et digni¬
tatiꝰ ut in fabulis qͣui aliquando
propter ignorantiam stirpis et generis
m famułatu fuernt et quomi cSguti
fanit et auł deorum aut regum filii iuea¬
bsunt retinent tamen caritaten m
pastores. quos patres multos annos ee
chicerunt. Quod est multo profecto ma¬
Ts inueris patribus cunctisq fatiendũ¬

Expanded text:
eis etiam, quae sunt inanima, consueeis etiam, quae sunt inanima, consuetudo valet, cum locis ipsis delectemur,citia superiorem parem esse inferiori. saepe enim excellentiae quaedam sunt, qualis erat Scipionis in nostro, ut ita dicam,rioris ordinis amicis. Q. vero Maximum fratrem, egregium virum omnino, sibi nequaquam parem, quod is antbat. quod faciendum imitandumque est omnibus, ut, si quam praestantiam virtutis ingeni fortunae consecuti sunt, impertiant ea suis communicentque cum proximis; ut, si parentibus nati sint humilibus, si propinquos habeant imbecilliore vel animo vel fortuna, eorum augeant opes eisque honori sint et dignitati. ut in fabulis, qui aliquamdiu propter ignorationem stirpis et generis in famulatu fuerunt, cum cogniti sunt et aut deorum aut regum filii inventi, retinent tamen caritatem in pastores, quos patres multos annos esse duxerunt. quod est multo profecto magis in veris patribus certisque faciendu
Abbreviated transcription (Latin):
et ad omne comitatem facilitatem ꝙ
procliuior. Existit autem in hoc loco que¬
dam questio sub difficilis num interrogo¬
te quando amici noui digni amicitia ue¬
teribus sunt ante ponendi ut equis uetu¬
lis teneros anteponere solemus. Indigna
dubitatio homine est non enim deberet
esse amicitiarum sicut aliarum rerum
satietates. Ueterrima queꝙ sicut ea uina
que uetustatem ferunt esse debent sua¬
uissima. Uerumq illud est quod uulgo¬
dicitur multos modios salił simul eden¬
dos esse ut amicitie munus expletum sit
Nouitates autem si spem afferunt ut tã ꝙ̃
in herbis non fallacibus fructus appare¬
at non sunt ille quidem repudiande
Uetustas tantum loco suo conseruanda
Maxima est enim nis uetustatis. et con¬
sueludinis. Quando in ipso equo cunis mõ
mentione feci et si nulla res impediat.
Nemo est qui non eoequo quo consneuit
libentius utatur ꝙ intractato et nouo
nec uero in hoc quod est animal. sed in

Expanded text:
et ad omnem comitatem facilitatemque et ad omnem comitatem facilitatemque proclivior. exsistit autem hoc loco quaedam quaestio subdifficilis, num quando amici novi, digni amicitia, veteribus sint anteponendi, ut equis vetulis teneros anteponere solemus. indigna homine dubitatio; non enim debent esse amicitiarum, sicut aliarum rerum, satietates; veterrima quaeque, ut ea vina quae vetustatem ferunt, esse debent suavissima, verumque illud est, quod dicitur, multos modios salis simul edendos esse, ut amicitiae munus expletum sit. novitates autem, si spem afferunt, ut tamquam in herbis non fallacibus fructus appareat, non sunt illae quidem repudiandae, vetustas tamen suo loco conservanda; maxima est enim vis vetustatis et consuetudinis. quin in ipso equo, cuius modo feci mentionem, si nulla res impediat, nemo est quin eo, quo consuevit, libentius utatur quam intractato et novo; nec vero in hoc, quod est animal, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sentit aut fidus aut stabilis potest esse:
Addendum in eodem est ut non crimi¬
nibus aut inferendis delectetur arnicus¬
aut ne credat oblatis. Que ꝑtinent om̃ĩa
ad eam quam iam dudũm tracto con¬
stantiam. Ita fit ueru illud quod ĩitio
dixi amicitiam nisi inter bonos esse nõ
posse: est eniz boni uiri. quẽ eundẽ sapi¬
entem licet dicere. Hec duo tenere in ami¬
citia primum ne quid fictum sit neue si¬
mulatum. aperte enim uelodisse magis
ingenium est ꝙ̃ fronte occultare senten¬
tiam. Iam deiade non solum ab aliquo ob¬
latas criminationes repellere sed ne ip̃u
quidem esse suspitio sum sempet aliquid
existimantem ab amico esse iuolatum. acce¬
dat huc suauitas quedam oportet sermo¬
num atq morum haud qulamꝙͣ medio¬
cre sed magnum condimentum amicitie
Tristitia autem et in omni re seueritas. hr̃
illa quidem grauitatem sed amicitia re¬
missior esse debet et liberior et dulcior

Expanded text:
sentit, aut fidus aut stabilis potest esse. sentit, aut fidus aut stabilis potest esse. addendum eodem est, ut ne criminibus aut inferendis delectetur aut credat oblatis, quae pertinent omnia ad eam, quam iam dudum tracto, constantiam. ita fit verum illud, quod initio dixi, amicitiam nisi inter bonos esse non posse. est enim boni viri, quem eundem sapientem licet dicere, haec duo tenere in amicitia: primum, ne quid fictum sit neve simulatum; aperte enim vel odisse magis ingenui est quam fronte occultare sententiam; deinde non solum ab aliquo allatas criminationes repellere, sed ne ipsum quidem esse suspiciosum, semper aliquid existimantem ab amico esse violatum. accedat huc suavitas quaedam oportet sermonum atque morum, haudquaquam mediocre condimentum amicitiae. tristitia autem et in omni re severitas habet illa quidem gravitatem, sed amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior
Abbreviated transcription (Latin):
Re amicitie difficillime reperiuuntur m
istum ĩuenies qui honorem amici antepo¬
nat suo quidem. Hec ut õmittam q̃ gra¬
ues ꝙ difficiles plerisq uidentur calat¬
tatum sotietates ad quas non est facile
uentus qui descendat. Quanꝙͣ ennius rec¬
te amicus certus inre interta cernitur tũ
hec duo leuitatis et infirmitatis plerosꝙ
conuincunt. aut si inbonis rebus contem¬
nunt amicos. aut in malis deserunt Qui
igitur inre grauem et stabilem constan¬
tem se inamicitia prestiterit hunc max¬
ime raro genere hominum iudicare de¬
bemus et pene diuino. firmamentum
autem st abilitatis constantieq ẽ eius ꝙͣ
in amicitia querimus fides. Nihil enim
est stabile quod infidum est. Simplicem
preterea et comunem et consentientem
idemꝰ qui rebrs hisdem moueatur eligi
par est que omia ꝑtinent ad fidelitate
Neq enim fidum potest esse multiplex
ingenium et tortuosum neq uero qui nõ
iisdem rebus mouentur et nature cõ¬

Expanded text:
rae amicitiae difficillime reperiuntur in rae amicitiae difficillime reperiuntur in istum invenias, qui honorem amici anteponat suo? quid? haec ut omittam, quam graves, quam difficiles plerisque videntur calamitatum societates, ad quas non est facile inventu qui descendant. quamquam Ennius recte: amicus certus in re incerta cernitur; tamen haec duo levitatis et infirmitatis plerosque convincunt, aut si in bonis rebus contemnunt aut in malis deserunt. qui igitur utraque in re gravem constantem stabilem se in amicitia praestiterit, hunc ex maxime raro genere hominum iudicare debemus et paene divino. firmamentum autem stabilitatis constantiaeque est eius quam in amicitia quaerimus fides est; nihil est enim stabile, quod infidum est. simplicem praeterea et communem et consentientem, id est, qui rebus isdem moveatur, elegi par est; quae omnia pertinent ad fidelitatem. neque enim fidum potest esse multiplex ingenium et tortuosum, neque vero, qui non isdem rebus movetur naturaque con
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui ad amicitiam essent ydonei iucdi¬
catent. Sunt ergo firmi et stabiles et cõ¬
stantes eligende cuius generis est magna
penuria et iudicare difficile est sane ni¬
si expertum experiendum autem est in
ipsa amicitia Ita precurrit amicitia iu¬
ditium tollitq experiendi potestatem
Est igitur prudentis ut sustinere cursũ¬
nauss sic impetum beniuolentie quo u¬
tamur quasi aquis tempestatis sic ĩ ami¬
citiis aliqua ex parte periclitatis mori¬
bus amicorum. Quidam sepe in parua pe¬
cuma perspituntur ꝙͣ sint leues. Quidã
autem quos parua mouere non potuit co¬
gnoscuntur in magna. Sin uero erunt
Aliqui reperti qui pecuniam preferre a¬
micitie sordidum existiment ubi eos ĩue¬
menius qui honores magistratus imperia
potestates opes amicitie non anteponãt
ut cum ex altera parte proposita hec
et si neglecta amicitia consecuti sunt ob¬
scutati arbitrantur quia non smne ma¬
gna causa sit neglecta amicitia Itaq ue¬

Expanded text:
eos, qui ad amicitiam essent idonei, iudieos, qui ad amicitiam essent idonei, iudicarent. sunt igitur firmi et stabiles et constantes eligendi, cuius generis est magna penuria; et iudicare difficile est sane nisi expertum, experiendum autem est in ipsa amicitia: ita praecurrit amicitia iudicium tollitque experiendi potestatem. est igitur prudentis sustinere ut cursum, sic impetum benevolentiae, quo utamur, quasi equis temptatis, sic amicitia, aliqua parte periclitatis moribus amicorum. quidam saepe in parva pecunia perspiciuntur quam sint leves; quidam autem, quos parva movere non potuit, cognoscuntur in magna. sin vero erunt aliqui reperti qui pecuniam praeferre amicitiae sordidum existiment, ubi eos inveniemus, qui honores magistratus imperia potestates opes amicitiae non anteponant, ut, cum ex altera parte proposita haec etiam si neglecta amicitia consecuti sint, obscuratum iri arbitrantur, quia non sine magna causa sit neglecta amicitia. itaque ve
Abbreviated transcription (Latin):
bitror ut cumꝰ emendati mores amicoꝵ
sint. tum sit inter eos oĩum rerum con¬
silioꝵ uoluntatum sine ulla exceptioẽ
comunitas. Ut etiam si qua fortuna ac¬
ciderit ut minus iuste arnicoꝵ uolunta¬
de capite agatur aut fama. Declinan¬
dum est deꝰuia modo ne sũma turpi¬
tudo sequatur Est enim quatenus a¬
micitie dari ueniam possit. nec ue ro
negligenda est fama nec mediocre te¬
lum ad res regẽndas existimare opor¬
tet beniuolentiam ciuium quã blanditiis
et assentando colligere turpe est. Uirtus¬
autem quam sequitur caritas minime
repudianda est sed sepe enim redeo ad
selpionem cuius omnis sermo erat de a¬
micitia Querebatur quod i om̃ibus reb
homines iligentiores essent et capras et
oues quot quisq habẽt dicere posset ami¬
cos quot haberet non posset dicere. Et in
illis quidem paranhie adhibere curam
in amicitiis eligendis negligentes esse nec
habere quasi signa quedam et notas ꝗbꝰ

Expanded text:
bitror, ut, cum emendati mores amicorum bitror, ut, cum emendati mores amicorum sint, tum sit inter eos omnium rerum consiliorum voluntatum sine ulla exceptione communitas, ut etiam si qua fortuna accident ut minus iustae amicorum volunta caput agatur aut fama, declinandum de via sit, modo ne summa turpitudo sequatur; est enim quatenus amicitiae dari venia possit. nec vero neglegenda est fama, nec mediocre telum ad res gerendas existimare oportet benevolentiam civium, quam blanditiis et assentando colligere turpe est; virtus, quam sequitur caritas, minime repudianda est. sed—saepe enim redeo ad Scipionem, cuius omnis sermo erat de amicitia—querebatur quod omnibus in rebus homines diligentiores essent; capras et ovis quot quisque haberet dicere posse, amicos quot haberet non posse dicere; et in illis quidem parandis adhibere curam, in amicis eligendis neglegentis esse nec habere quasi signa quaedam et notas, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
do esset osurus. nec credere nͦ uͦ se ad¬
duci posse ut hoc quẽ admodurai puta¬
retur a biante dictum esse crederet qui
sapiens habitus esset unus ex septem¬
Sed impuri cuiusdam aut artbitiosi
aut omnia ad suam porentiam ceuo¬
cantis esse sententiam Quouamꝰ quisꝙ
amicus esse poterit eius clu se put abit
mnimicum esse posse: quin etiam neces¬
se erit cupere& optare it ꝙͣ sepissime
peccet. quo plures det sibi tanꝙͣ ansas
ad reprehendendum. Rursus autem
recte factis cõmodisq amicoꝵ. necesse
erit angi dolere inuidere. Quare hoc
quidem preceptum cuiuscilaq est ad
tollendam amicitiam ualet. Illud potiꝰ
precipiendum fuit ut eam diligentiã
adhiberemus in amicitiis comparan¬
dis ut nequando amare inciperemus
eum quem aliquando odisse possemus
quin etiam siminus felices in diligẽdo
fuissemuc ferendum id scipio potius
ꝙͣ inimicitiarum tempus cogitandu
putabat. his igitur finibus utendum at¬

Expanded text:
do esset osurus; nec vero se addo esset osurus; nec vero se adduci posse ut hoc, quem ad modum putaretur, a Biante esse dictum crederet, qui sapiens habitus esset unus e septem; impuri cuiusdam aut ambitiosi aut omnia ad suam potentiam revocantis esse sententiam. quonam enim modo quisquam amicus esse poterit ei, cui se putabit inimicum esse posse? quin etiam necesse erit cupere et optare ut quam saepissime peccet amicus, quo pluris det sibi tamquam ansas ad reprehendendum: rursum autem recte factis commodisque amicorum necesse erit angi dolere invidere. qua re hoc quidem praeceptum, cuiuscumque est, ad tollendam amicitiam valet: illud potius praecipiendum fuit, ut eam diligentiam adhiberemus in amicitiis comparandis, ut ne quando amare inciperemus eum, quem aliquando odisse possemus. quin etiam si minus felices in deligendo fuissemus, ferendum id Scipio potius quam inimicitiarum tempus cogitandum putabat. His igitur finibus utendum ar
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur ut his amici potius ꝙ̃ ipsi fr¬
uantur. Altera senteritia est que diffi¬
rumqͣ datorum. Ditior mihi et affluẽ¬
tior uidetur esse uera amicitia nec ob¬
seruare resstricte ne plus reddat ꝙͣ
acceperat. Neq enim uerendum est ne
quid axcidat aut nequid intercam
defluat aut neplus equo quid ĩ amici¬
tiam congerantur Tertius uero ille fi¬
nis detetiimus est ut ꝙͣti quis seipse
fatiat. tanti fiat ab amicis. Sepe enim
in quibus dam aut animus abiectior ẽ
aut spes amplificande fortune fracti¬
or est Non est igitur amici talem esse ĩ
eum qualis ille inse est sed potius eni¬
ti et efficere ut amiciiacentem animũ
excitet Inducatꝙ spem cogitationẽq
meliorem Alius igitur finis uere amici¬
tie constituendus est.si ꝑrius macime
reprehendere scipio solitus sit edisẜo
Negabat ullam uocem inimicitiorem
amicitie potuisse reperi ꝙ ens qui di¬
xisset ita amare oportere ut aliquan¬

Expanded text:
patiuntur, ut eis amici potius quam ipsi frpatiuntur, ut eis amici potius quam ipsi fruantur. altera sententia est quae defirum et datorum. divitior mihi et affluentior videtur esse vera amicitia nec observare restricte ne plus reddat quam acceperit: neque enim verendum est ne quid excidat aut ne quid in terram defluat aut ne plus aequo quid in amicitiam congeratur. tertius vero ille finis deterrimus, ut, quanti quisque se ipse faciat, tanti fiat ab amicis. saepe enim in quibusdam aut animus abiectior est aut spes amplificandae fortunae fractior. non est igitur amici talem esse in eum, qualis ille in se est, sed potius eniti et efficere ut amici iacentem animum excitet inducatque spem cogitationemque meliorem. alius igitur finis verae amicitiae constituendus est, si prius, quid maxime reprehendere Scipio solitus sit, dixero. negabat ullam vocem inimiciorem amicitiae potuisse reperiri quam eius qui dixisset ita amare oportere ut si aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
stabilis et certa possessio. Ut etiam sulla
maneant. que sunt quasi dona fortune
taraen uita iclilta et deserta ab ami¬
tis nor possit esse iocunda. Sed hec hac¬
tenuss constituendi autem sunt quifi¬
nes sm̃t mamicitia et quasi termini di¬
ligendi. De quibus tres ideo sinas fer¬
rs quarum nullam probou nam ut
codem modo erga amicum affectusiꝰ
quo erga nos met ipos Alteram ut urra
inamicos bemuolentia illor erga nol
beniuolentie pariter equaliterq respo¬
deant sertia ut quanti quisq seipe fa¬
nulli prorsus assentior nec enim illa pri¬
ma uera est ut et quema dmodum inse
quisꝙ sic in amicum sit animatus Ꝙmł
ta enim que nostra causa nũꝙ̃ facepez
faciamus causa amicorum. prebari aba¬
mico. indigno suplicare. Tum acerbius
tius que in nostris rebus nõ satis hones¬
te in amicorum fiunt honestissime. ml¬
teq sunt res in quibus de suis cõmodis
uiri boni multa detrahunt detrahi q

Expanded text:
stabilis et certa possessio, ut etiam si illa stabilis et certa possessio, ut etiam si illa maneant, quae sunt quasi dona fortunae, tamen vita inculta et deserta ab amicis non possit esse iucunda. sed haec hactenus. constituendi autem sunt, qui sint in amicitia fines et quasi termini diligendi. De quibus tris video sententias ferri, quarum nullam probo: unam, ut eodem modo erga amicum affecti simus quo erga nosmet ipsos; alteram, ut nostra in amicos benevolentia illorum erga nos benevolentiae pariter aequaliterque respondeat; tertiam, ut, quanti quisque se ipse fantentiarum nulli prorsus assentior. nec enim illa prima vera est, ut, quem ad modum in se quisque, sic in amicum sit animatus. quam multa enim, quae nostra causa numquam faceremus, facimus causa amicorum! precari ab indigno, supplicare, tum acerbius tius, quae in nostris rebus non satis honeste, in amicorum fiunt honestissime; multaeque res sunt, in quibus de suis commodis viri boni multa detrahunt detrahique
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ amicum habere potuit. atq ut huius q
dixi mores ueros amicos parare nõ potu¬
erunt. Sic multorum opes prepotentum
excludit amicitias fideles. Non solum
enim ipsa fortuna ceca est sed eos enam
plerimuq efficit cecos quos complexa
est. Itaꝙ illi efferuntur fere fastidio et
contumatia nec quueꝙͣ insipiente fortu¬
nato intollȩrabilius potest fieri. Atq hoc
quidem iudere liçet eos qui antea como¬
dis fuerunt moribus imperio potestate
prosperis rebustrantan sperm ab his ue¬
teres amicitias et indulgeri nouis. Sind
autem stultius ꝙͣ cum plutimum copiis
facultatibus opibus possint cetera para¬
re que parantur pecuniam equos famnu¬
los uestem egregiam uasa pretiosa sed
amicos non parare. Optimam et pulche¬
rrimam uit e ut ita dicam supellecti¬
lem et enim cetera quom parant cui pa¬
pentut nesciunt. nec enius causa laboret
Eius enim est istoꝵ quicor ⁊ qui uicit ui¬
ribus amicitiarum sua cuiq permanet

Expanded text:
quam amicum habere potuit. atque ut huius, quem quam amicum habere potuit. atque ut huius, quem dixi, mores veros amicos parare non potuerunt, sic multorum opes praepotentium excludunt amicitias fidelis. non enim solum ipsa fortuna caeca est, sed eos etiam plerumque efficit caecos, quos complexa est; itaque efferuntur fere fastidio et contumacia, nec quicquam insipiente fortunato intolerabilius fieri potest. atque hoc quidem videre licet, eos, qui antea commodis fuerint moribus, imperio potestate prosperis rebus immutari, sperni ab eis veteres amicitias, indulgeri novis. quid autem stultius quam, cum plurimum copiis facultatibus opibus possint, cetera parare, quae parantur pecunia, equos famulos vestem egregiam vasa pretiosa, amicos non parare, optimam et pulcherrimam vitae, ut ita dicam, supellectilem? etenim cetera cum parant, cui parent nesciunt nec cuius causa laborent; eius enim est istorum quidque qui vicit viribus; amicitiarum sua cuique permanet
Abbreviated transcription (Latin):
non erunt homines delitiis diffluentes
audiendi siquando de amicitia quam nͨ
usu nec ratione habent cognitam disp¬
ut abunt. Nam quis est. prohꝰ deoꝵ fidem
atq hominum qui uelit ut neq diligat
quemꝙ nec ab ullo diligatur. Quis em¬
est qui uelit circum fluere omnibus copiis
atq oͣmnium rerum habundantia pau¬
perrime uiuere: hec enim est tyrannor¬
uita. nimirum in qua nulla fides nulla
caritas nulla stabilis beniuolentie potestẽẽ
fidutia Omĩa semper suspecta atq sollici¬
ta sunt. Nullus locus amicitie. Quis emin
aut eum diligat quem metuit aut cum
aquo se metisputet Coluntur tantum¬
simulatione dumtaxat ad tempus. Quod
si forte ut fit plerimq ceciderĩt. tum in¬
telligitur ꝙͣ fuerĩt mopes amicor. Quod
tarquinum dixisse fetunt tum cum er
ulem se intellexisset quos fidos amicosha¬
biuisset quos infidos. cum iam neutris
gratiam referre posset.quamꝙ miror¬
An illa superbia et importunitate si quẽ¬

Expanded text:
o erunt homines deliciis diffluentes o erunt homines deliciis diffluentes audiendi, si quando de amicitia, quam nec usu nec ratione habent cognitam, disputabunt. nam quis est, pro deorum fidem atque hominum! qui velit, ut neque diligat quemquam nec ipse ab ullo diligatur, circum ab ullo, circumfluere omnibus copiis, atque in omni rerum abundantia pauperrime vivere. Nec enim in tyrannorum vita, in qua nulla fides, nulla charitas, nulla stabilis potest benevolentiae esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita sunt, nullus amicitiae locus. Quis enim aut eum diligat quem metuat, aut eum a quo se metsimulatione dumtaxat ad tempus. quod si forte, ut fit plerumque, ceciderint, tum intellegitur quam fuerint inopes amicorum. quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem, tum se intellexisse, quos fidos amicos habuisset, quos infidos, cum iam neutris gratiam referre posset. quamquam miror, illa superbia et importunitate, si quem
Abbreviated transcription (Latin):
fauni et Sseuola constat ut opidor boris
inter bonos quasi necessariam beniuosenᷤ¬
tiam ese qui est amicitie fons a natura
constitutus. Sed eadem bonitas etia ea
miltetudiem ꝑtinet Non eihumanauir¬
tus neꝙ ĩmunit neq superba que tiam
amicitia⁊mabilissimu nodum nature¬
pnicitie t ollere. Non enim tam tditar
parta peramuicum ꝙ amuci amor ipsede
ecdar tumꝙ illud łt quod ab amiposed
profectum locuundum cum studio r proft¬
tum tantum quie  abest ut atuicifie pt¬
indigentiam colantur ut hi qui opibus et
copiis maximeq uirtute in qua plurimũ
est presidii minime alterius incligeant
liberalissimi sint et bene ficentissimi. atq
haud sc̃ia anne opussit qurd nihil unꝙ
omnino de esse amicis. Ubi enim stucdia no¬
stra uiguissent si nunꝙͣ consilio nuꝙͣ oꝑa
nostra nec domi nec militie s cipio eguis¬
set. non igitur utilitatem amicitia secł uti¬
litas amicitiam consecura est. Non ergo¬

Expanded text:
Fanni et Scaevola, constat, ut opinor, bonis Fanni et Scaevola, constat, ut opinor, bonis inter bonos quasi necessariam benevolentiam esse: qui et amicitiae fons a natura constitutus. Sed eadem bonitas etiam ad multitudinem pertinet. non est eniminhumana virtus, neque superba; quae etiam amicitias, amabilissimum nodum amicitiae tollere. non enim tam utilitas parta per amicum, qulectat, tumque illud fit, quod ab amico est profectum, iucundum, si cum studio est profectum. tantumque abest ut amicitiae pindigentiam colantur, ut ei, qui opibus et copiis maximeque virtute, in qua plurimum est praesidi, minime alterius indigeant, liberalis simi sint et beneficentissimi. atque haud sciam an ne opus sit quidem nihil umquam omnino deesse amicis. ubi enim studia nostra viguissent, si numquam consilio, numquam opera nostra nec domi nec militiae Scipio eguisset? non igitur utilitatem amicitia, sed utilitas amicitiam secuta est. non erg
Abbreviated transcription (Latin):
quia non ullas curas et molestias afferũt¬
ut repudientur. Cum autẽ contrahat uir¬
tus amicitiam ut supra dixi Si qua signi¬
ficatio uirtutis eluceat ad quam sesimil
animus applicet et adiungat id cum cõ¬
tigit amor exoriatur necesse est. Quide¬
msmtam absurdum est ꝙ̃ delectari mul¬
tis manibus rebus ut honore ut gloria
ut edifitio ut uestitu cultuq corporis a¬
nimo aut uirtute predito eoqui uel ama¬
re uel ut ita dicarh redamani possit noꝰ
ad modum delectati. tuhil enins est remu¬
ueratione beniuolentie nihil uicissitudiẽ
studiorum et offitior iocundius. quoqdsiͤ
ctiem illud ad dimus quod recte addipo¬
test. iuhilesse quod adse rem ullam ⁊ art
alliciat et tam contrahat ꝙ ad amicitia
tire profecto uerum esse ut bonos bonidi
ligalit a sc iscantq sibi quasi propm qui¬
tate coniunctos atq natura. Nibil et
enim appetentius similiu sui nec rapa¬
tius ꝙ natura. Quamobrem hoc qui qͥepa

Expanded text:
quia non nullas curas et molestias afferunquia non nullas curas et molestias afferunt, repudientur. cum autem contrahat amicitiam, ut supra dixi, si qua significatio virtutis eluceat, ad quam se similis animus applicet et adiungat, id cum contigit, amor exoriatur necesse est. quid enim tam absurdum quam delectari multis inanibus rebus, ut honore, ut gloria, ut aedificio, ut vestitu cultuque corporis, animante virtute praedito, eo qui vel amare vel, ut ita dicam, redamare possit, non admodum delectari? nihil est enim remuneratione benevolentiae, nihil vicstudiorum officiorumque jucundius, quod si etiam illud addimus, quod recte addi potest, nihil esse quod ad rem se ullam tam alliciat et tam attrahat, quam ad amicitiam tur profecto verum esse, ut ligant, adsciscantque sibi quasi propinquitate coniunctos, atque natura. Nihil est enim appetentius similium sui, nihil rapacius, quam natura. Quamobrem hoc quidem,