comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiusmodi uideri potest. PR. Uullo moco
.A. Age ia che michi. Cũ ore ipsũ nomen
erũpit tuo. atq id ego audiens solem cogi¬
to qũe tu ante uocẽ & cũ ipsa uoce cogita¬
sti & nunc foctasse ambo cogitamꝰ. nonne tͥ
uidet᷑ nom̃ ipsũ ueluti accepisse abs te sig
ne constet. sonus autẽ ad aures. significatio
ad ment̾ẽ ꝑtineat. nonne arbitraris in nomi¬
ne uelut in aliquo animante sonũ eẽ ccepo¬
ris. significationẽ aut̃ soni quasi aninam s
R. Nichil michi uidet᷑ similius .A. Aten¬
de nc̃ utrũ nominis sonus ꝑ litteras diuidi
possit: cũ anima eiꝰ id ẽ significatio ñ possit
Si quidẽ ipsa ẽ. qũa paulo ante in nr̃a cogi¬
tatione nec latã nec longã respondisti tibi
uideri . R. Prorsus assentior. A. Quideũ
ꝑ litteras singulas sonus ille diuidit᷑. uidet᷑
tibi significationẽ illã retinere: R. Quomͦ
posst̾ singulȩ litterȩ significare nom̃. quod

Expanded text:
ejusmodi videri potest? E. Nullo modo. ejusmodi videri potest? E. Nullo modo. 66. A. Age, jam dic mihi: cum ore ipsum nomen erumpit tuo, atque id ego audiens solem cogito, quem tu ante vocem et cum ipsa voce cogitasti, et nunc fortasse ambo cogitamus; nonne tibi videtur nomen ipsum veluti accepisse abs te signnificatione constet, sonus autem ad aures, significatio ad mentem pertineat; nonne arbitraris in nomine, velut in aliquo animante, sonum esse corpus, significationem autem quasi animam soni? E. Nihil mihi videtur similius. A. Attende nunc, utrum nominis sonus per litteras dividi possit, cum anima ejus, id est significatio, non possit. Siquidem ipsa est quam paulo ante in nostra cogitatione nec latam nec longam respondisti tibi videri. E. Prorsus assentior. A. Quid, cum per litteras singulas sonus ille dividitur, videtur tibi significationem illam retinere? E. Quomodo possunt singulae litterae significare, quod nomen quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd cũ corpore anima concidi potuerit.
Qũa si reperire ñ possumꝰ. querenda ñ est
potiꝰ uera. qũa falsa credenda. Deinde¬
quero abs te utrũ putes in uerbis nr̃is aliũ
ẽẽ ipsũ sonũ. aliud qͦd sono significat᷑
Ego utrũq idem puto .A. Dic mͥsonus
ipse unde ꝓcedat cũ loqueris. ꝵ. Quis
dubitet a me ꝓcedere:  A. Abs te gͦ sol
ꝓcedit. dũ nominas solẽ. SR De sono me ñ
de ipsa re introgasti.AAluid gͦ sonus
ẽ. aliud res qũa significat sonus: aut utrũ
nȩ linguȩ nominare in loquendo solẽ. si
non intellectus solis p̃cecderet so  num:
R. Nullo mͦ possem .A. Quid e anteqͣ
ipsũ nom̃ ore ꝓcedat. si uolens id. enun¬
tiare aliquandiu te in silentio teneas. non¬
ne in tua cogitatione manet. qͦd expressa
uoce alius auditurus ẽ:R. Manifestũ ẽ
Auidcũ ipse soĩ tantȩ sit magnitudi¬
nis. nũ illa noticia eiꝰ qũa cogitatione ante
uocẽ tenes. aut longa aut lata. aut qͥd

Expanded text:
quod cum corpore anima concidi potuerit? quod cum corpore anima concidi potuerit? Quam si reperire non possumus, quaerenda nonne est potius vera, quam falsa credenda? quaero abs te, utrum putes in verbis nostris aliud esse ipsum sonum, aliud quod sono significatur. E. Ego utrumque idem puto. A. Dic mihi ergo, sonus ipse unde procedat cum loqueris. E. Quis dubitet a me procedere? A. Abs te ergo sol procedit, dum nominas solem? E. De sono me, non de re ipsa interrogasti. A. Aliud ergo sonus est, aliud res quam significat sonus: tu autem unae linguae nominare in loquendo solem, si non intellectus solis praecederet sonum. E. Nullo modo possem. A. Quid? antequam ipsum nomen de ore procedat, si volens id enuntiare aliquandiu te in silentio teneas; nonne in tua cogitatione manet, quod expressa voce alius auditurus est? E. Manifestum est. A. Quid? cum ipse sol tantae sit magnitudinis, num illa notio ejus, quam cogitatione ante vocem tenes, aut longa, aut lata, aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimũ ẽẽ confitem᷑. labi nobis atq ex¬
torqueri decet: Atquin illa maneant
integra quȩ int̾rogatus certa & indubia
eẽ respondisti: nichil ẽ qͦd istũ uermiculũ
puerilit̃ metuamꝰ. qũa qũa uiuacitatis
& numerositatis eius causam non ualeamꝰ
afferre. Si enĩ apud te de aliquo fixũ im¬
motũq constaret qͦd eẽt uir bonꝰ. eũq
in latronũ conuiuio qͦs ꝑsequereris depre¬
henderes. atq aliquo casu anteꝗͣ abs te
potius illiꝰ cum sceleratis coniunctionem
atq conuiuiũ etiã si te semꝑ lateret: qu̾ã
sceleris & societatis. Cur gͦ non cũ tã multis
argum̃tis suꝑius editis atq abs te firmis¬
sime cõpbatis planũ tͥ factũ sit ñ loco ani¬
mã contineri. atq ob hoc nulliꝰ eẽ qͣuan¬
titatis qualẽ in corporib cernimus. aliꝗͣ
suspicaris ẽẽ causam. cur nonnullũ animal
concisũ. in om̃ib partib uiuat. ñ eã tam̃

Expanded text:
verissimum esse confitemur, labi nobis atque exverissimum esse confitemur, labi nobis atque extorqueri decet? Atqui si illa maneant integra, quae interrogatus certa et indubia esse respondisti; nihil est quod istum vermiculum pueriliter metuamus, quanquam vivacitatis et numerositatis ejus causam non valeamus afferre. Si enim apud te de aliquo fixum immotumque constaret, quod esset vir bonus, eumque in latronum convivio quos persequerere deprehenderes, atque aliquo casu, antequam abs potius illius cum sceleratis conjunctionis atque convivii, etiamsi te semper lateret, quam scelus et societatem. Cur ergo non, cum tam multis argumentis superius editis, atque abs te firmissime comprobatis, planum tibi factum sit non loco animam contineri, atque ob hoc nullius talis esse quantitatis, qualem in corporibus cernimus, aliquam suspicaris esse causam, cur nonnullum animal concisum in omnibus partibus vivat; non eam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
reis credentiũ. te p̃cipites. donec corrigas
firmesq uestigia. quȩ usq ad ipsũ dm̃ ani¬
mã ducunt: ne ab ipso secretissimo & tran¬
quillissimo mentis habitaculo a quo nunc
dũ hec incolit ꝑegrinata ẽ. studiis facilius
& laborib. qũa mnertia desidiaq auerta¬
ris. Nc̃ aut̃ accipe contra illud quo ut
sentio moueris multũ. non qͦd robustius
R Dic oro te qũa citissime potes.
Primũ illud dico si maxime causa lateat.
cũ in concisione quorũdã corporũ illa con¬
tingant. non continuo nos ita hoc uno ꝑtur¬
bari oportere: ut tã multa quȩ superius
luce clariora tͥ iuisa st̃. falsa esse arbitremͣ
fieri enĩ potest ut huiꝰ rei causa nos lateat
quȩ uł humanȩ naturȩ occultata ẽ. uel
sit alicui homini cognita. nec iste a nobis
int̾ro  gari possit: aut etiã hoc ingenio
non  possit. Nũqͥdnã ex eo qͥeqͥl ex
contraria parte firmissime didicimꝰ ac

Expanded text:
ris credentium te praecipites, donec corrigas ris credentium te praecipites, donec corrigas firmesque vestigia, quae usque ad ipsum Deum animam ducunt, ne ab illo secretissimo et tranquillissimo mentis habitaculo, a quo nunc, dum haec incolit, peregrina est, studiis facilius et laboribus, quam inertia desidiaque avertaris. 64. Nunc autem accipe contra illud quo, ut sentio, multum moveris, non quod robustius E. Dic, oro te, quam citissime potes. A. Primum illud dico, si maxime causa lateat, cur in concisione quorumdam corporum illa contingant, non continuo nos hoc uno ita perturbari oportere, ut tam multa quae superius luce clariora tibi visa sunt, falsa esse arbitremur. Fieri enim potest ut hujus rei causa nos lateat, quae vel humanae naturae occultata est; vel sit alicui homini cognita, nec iste a nobis interrogari possit; aut etiam hoc ingenio non possit. Numquidnam ex eo quidquid ex contraria parte firmissime didicimus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
penetrata succubuisse uideat᷑. Illis autem
p̃ceperã ut in studiis sicuti cȩperant suũ
cursũ tenerent: ita eos oportuniꝰ aliquan¬
do ad querenda & discenda ista si res mone¬
ret eẽ uenturos. Sed quȩ illis cliscedentibꝰ
cũ alipio sermocinatꝰ sũ. cũ uterq nr̃m pro
suo quȩq modulo recordaret᷑ & coniec tu¬
raret. & quereret. si exponere uelĩ: longe
plus a nobis dicenda st̃. qũa ab ipso prin¬
cipio tantis ambagib atq anfractib dicta
sunt. Non apud te tamen tacebo quod sen¬
tio: nisi mͥ tunc multa iã nota essent de
corpore. de specie quȩ inest corpori. de lo¬
co. de tẽpore. de motu. quȩ subtilissime ac
abstrusissime ꝓpter hanc ipsam questionẽ
deserunt᷑. ad dandã palmã his qui corpus
ẽẽ animũ dicunt declinarẽ. Quappter te
ut possũ etiã atq etiã moneo. ne temere
aut in libros aut in disputationes loqua¬
cissimoꝵ hominũ. nimiũq sensib his corpo¬

Expanded text:
penetrata succubuisse videatur. Illis autem penetrata succubuisse videatur. Illis autem praeceperam, ut in studiis, sicuti coeperant, suum cursum tenerent; ita eos opportunius aliquando ad quaerenda et discenda ista, si res moneret, esse venturos. Sed quae illis discedentibus cum Alypio sermocinatus sum, cum uterque nostrum pro suo quisque modulo recordaretur et conjectaret et quaereret, si exponere velim; longe plura nobis dicenda sunt, quam ab ipso principio tantis ambagibus atque anfractibus dicta sunt: non apud te tamen tacebo quod sentio. Nisi mihi tunc multa jam nota essent de corpore, de specie quae inest corpori, de loco, de tempore, de motu, quae subtilissime atque abstrusissime propter hanc ipsam quaestionem disseruntur; ad dandam palmam iis, qui corpus esse animam dicunt, declinarem. Quapropter te, ut possum, etiam atque etiam moneo, ne temere aut in libros aut in disputationes loquacissimorum hominum, nimiumque sensibus his corpo
Abbreviated transcription (Latin):
auo hui moci animantia forent. Quo mi¬
raculo exterriti. causȩq curiosi ad nos ubi
sunuis ego & alipius considebamꝰ. alacriter
uiuentia frusta illa detulert̃: neq nos
parũ cõmoti. ea currere in tabula quaqua¬
uersũ poterant cernebamꝰ: atq unũ ipsoꝵ
stilo tactũ. contorquebat se ad doloris lo¬
cũ nichil sentiente alio. ac suos alio motus
ꝑagente. Quid plura:  Tẽptauimꝰ quatinꝰ
iq ualeret: atq uermiculũ ĩmo ĩã uermi¬
culos. in multas partes concidimꝰ. Ita om̃s
mouebant᷑: ut nisi a nobis illud factũ eẽt.
& cõparerent uulnera recentia. totidem
illos separatĩ natos. ac sibi qũeq uixisse cre¬
deremus. Sed tunc ego qͦd illis adolescen¬
tib dixi cũ intenti me intuerent᷑: tͥ nunc
dicere uereor. Iam enĩ tantũ ꝓcessimꝰ ut nisi
tͥ alit̃ respondero. qͦd scdm meã causam
ꝓbabilit̾ ualet. tota nr̃a intentio ꝑ tã lon¬
gũ minuta sermone ab uno uermniculo

Expanded text:
duo hujuscemodi animantia forent. Quo miduo hujuscemodi animantia forent. Quo miraculo exterriti, causaeque curiosi, ad nos, ubi simul ego et Alypius considebamus, alacriter viventia frusta illa detulerunt. Neque nos parum commoti, ea currere in tabula quaquaversum poterant, cernebamus: atque unum ipsorum stilo tactum, contorquebat se ad doloris locum, nihil sentiente alio, ac suos alibi motus peragente. Quid plura? Tentavimus, quatenus id valeret; atque vermiculum, imo jam vermiculos in multas partes concidimus: ita omnes movebantur, ut nisi a nobis illud factum esset, et comparerent vulnera recentia, totidem illos separatim natos, ac sibi quemque vixisse crederemus. 63. Sed tunc ego quod illis adolescentibus dixi, cum intenti me intuerentur, tibi nunc dicere vereor: jam enim tantum processimus, ut nisi tibi aliter respondero quod secundum meam causam probabiliter valet, tanta nostra intentio per tam longum munita sermonem, ab uno vermiculo
Abbreviated transcription (Latin):
tenent᷑ in coepore terreno & humido ut
omiũ quatuor fiat tẽꝑatio. dũ post eiꝰdem
animȩ abscessũ ad suꝑna euadunt. ac sese
expediunt mouere illa corpuscula tanto con¬
citatius: quanto plaga recentiore subito
erũpunt. Dein porro motũ languescere. pos¬
ac deinde totũ euoluat: sed ad hoc me
reuocat qͦd his hausi oculis pene serius ꝙͥ
credi potest. sed certe ñ serius qũa deberemͦ.
Cũ enĩ nuꝑ in agro essemꝰ liguriȩ: nr̃i illi
adolescentes qui tunc mecũ erant stucdiorũ
suoꝵ grã animaduer terant humi iacentes
in opaco loco reptantẽ bestiolam multipe¬
Qẽ longũ dico quidem uermiculũ. uulgo
notus est. Hoc tam̃ qͦd dicã nũqua in eo
exꝑtus erã. Uerso naq stilo qũe forte ha¬
bebat unus illoꝵ animal mediũ ꝑcussit.
tũ ambȩ partes corporis ab illo uulnere
in contrario discessert̃ tanta pedũ celeri¬
tate ac nichilo imbecilliore insu. qũasi

Expanded text:
tenentur in corpore terreno et humido, ut tenentur in corpore terreno et humido, ut omnium quatuor fiat contemperatio, dum post ejusdem animae abscessum ad superna evadunt, ac sese expediunt, movere illa corpuscula tanto concitatius, quanto plaga recentiore subito erumpunt: deinde porro motum languescere, posac deinde totum evolat. Sed ab hoc me revocat quod his hausi oculis pene serius quam credi potest; sed certe non serius quam deberem. Cum enim nuper in agro essemus Liguriae, nostri illi adolescentes qui tunc mecum erant studiorum suorum gratia, animadverterunt humi jacentes in opaco loco, reptantem bestiolam multipedem, longum dico quemdam vermiculum: vulgo notus est, hoc tamen quod dicam nunquam in eo expertus eram. Verso namque stilo quem forte habebat unus illorum, animal medium percussit: tum ambae partes corporis ab illo vulnere in contraria discesserunt, tanta pedum celeritate, ac nihilo imbecilliore nisu, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
Quodaut̃ tͥ uisũ ẽ ñ esse animã in copor
ñ tam̃ doctissimi homines quib iplacie¬
rit defuert̃. neq ñc̃ arbitror deesse. ses ir
ipse intelligis res ẽ subtilissima & ad qui
cernendã mentis acies satis purganda est
Nunc aut̃ dic potiꝰ quid aliud afferas. quo
conuncas animã uł longã uł latã et̃ Ras
eĩmoci. Illucꝰ argum̃tũ tuũ de tangendo
sensu. sentis non attingere ueritatẽ nec uale¬
re aliqͥ: ut eã ꝑ totũ corpꝰ tanꝙͣ sañgunen
diffusam ẽẽ conuincat: aut siiã qͥe deferas
nichil habere. uideamꝰ quȩ restant. ꝑ¬
Bichil haberẽ fortasse nͥ reccedarer quini
pueri mirari soleremꝰ palpitantes lacertirii
caudas amputatas a cȩtero corpore. Quem
motũ sine anma fieri nullo mͦ michi ꝑsua¬
dere possũ: neq̃ qͦ pͥacto fiat ut nullum
sit animȩ spaciũ. quando p̃cidi etiã cũ cr¬
pore potest. A. In telligo. possem respon¬
dere aerẽ & ignẽ quȩ duo ꝑ animȩ p̃sentiuã

Expanded text:
se animam in corpore non tamen doctissimi homines, quibus id placuerit, defuerunt, neque nunc arbitror deesse: sed, ut ipse intelligis, res est subtilissima, et ad quam cernendam mentis acies satis purganda est. Nunc attende potius quid aliud afferas, quo convincas animam vel longam vel latam esm illud argumentum tuum de tangendi sensu, sentis non attingere veritatem, nec valere aliquid, ut eam per totum corpus tanquam sanguinem diffusam esse convincat: aut si jam quod afferas nihil habes, videamus quae restant. ihil haberem fortasse, nisi recordarer quantum pueri mirari soleremus palpitantes lacertarum caudas amputatas a caetero corpore; quem motum sine anima fieri nullo modo mihi persuadere possum: neque quo pacto fiat, ut nullum sit animae spatium, quando praecidi etiam cum corpore potest, intelligo. A. Possem respondere aerem et ignem, quae duo per animae praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxima ẽ. & in quo habet sũmũ atq om̃e bo¬
nũ suũ. dicendo ac disputando explicaret.
Nc̃ aut̃ cũ mͥ ad hanc rem desit alius: audeo
tam̃ tibi ñ deesse. Sed hoc mercedis ẽ. qͦd
dũ qͥd ualeat anima indoctꝰ expedio. qͥcd
ipse ualeã securus exꝑior. In primis tamen
tibi amputẽ latissimã quandã & infinitam
expectationẽ: ne me de om̃i anima dic tu¬
rũ putes. sed tantũ de humana. qũa solam
curare debemꝰ. si nobismet ipsis curȩ sumꝰ.
Hec gͥ primo qͦd cunis animaduertere
facile ẽ. Corpus hoc terrenũ atq mortale
p̃sentia sua uiuificat. colligat in unũ atq
in uno tenet. defluere atq contabescere
non sinit: alim̃ta ꝑ mẽbra ęqualit̃ suis qͥbꝰq
redditis distribui facit congruentiã eius

Expanded text:
proxima est et in quo habet summum atque omne boproxima est et in quo habet summum atque omne bonum suum, dicendo ac disputando explicaret! Nunc autem cum mihi ad hanc rem desit alius, audeo tamen tibi non deesse: sed hoc mercedis est, quod dum, quid valeat anima, indoctus expedio; quid ipse valeam securus experior. In primis tamen tibi amputem latissimam quamdam et infinitam exspectationem, ne me de omni anima dicturum putes, sed tantum de humana, quam solam curare debemus, si nobismetipsis curae sumus. Haec igitur primo, quod cuivis animadvertere facile est, corpus hoc terrenum atque mortale praesentia sua vivificat; colligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra aequaliter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ad quantitatẽ uł tã iuolutã questionẽ.
modo a me tͥ posse expedire. Si enĩ dixero
unã ẽẽ animã: conturbaberis. qͦd in altero
ẽ: in altero misera. Nec una res
simu
& beata & misera potest esse.
Si uña simul & multas dicã esse. ridebis:
nec mͥ facile uude tuũ risum cõprimã suppe¬
tit. Si multas tantũ modo dixero eẽ. ipse
me rideb&. Minusq me mͥ displicentẽ qũa
tͥ ꝑferã. Nudigͦ. quod ex me bene te au¬
dire posse polliceor. Quod uͦ aut ambobus
aut alteri nr̃m. ita onerosũ est ut fortasse
opprimat: ne subire aut imponere uelis.
R Cedo prorsus: & qͦd tͥ congruent̃ me¬
cũ uidet᷑ agiposse. quantũ ualeat anima
expecto ut exponas.A. Dutmnã doctis¬
simũ aliqũe. nesid tantũ. sed etiã eloquen-¬
tissimũ & om̃ino sapientissimũ ꝑfectũq ho¬
minẽ. de hoc ambo int̾rogare possemꝰ. quo¬
nã ille modo. qͥd anima in corpore ualeret.
qͥd in seipsa. qͥd apud dm̃ cui mundissima

Expanded text:
antitatem, vel tam involutam quaestionem modo a me tibi posse expediri. Si enim dixero unam esse animam, conturbaberis, quod in altero beata est, in altero misera; nec una res simul et beata et misera potest esse. Si unam simul et multas dicam esse, ridebis; nec mihi facile, unde tuum risum comprimam, suppetit. Sin multas tantummodo esse dixero, ipse me ridebo, minusque me mihi displicentem, quam tibi, perferam. Audi ergo quod ex me bene te audire posse polliceor; quod vero aut ambobus, aut alteri nostrum ita onerosum est, ut fortasse opprimat, ne subire aut imponere velis. E. Cedo prorsus, et quod tibi congruenter mecum videtur agi posse, quantum valeat anima, exspecto ut exponas. CAPUT XXXIimum aliquem, neque id tantum, sed etiam eloquentissimum, et omnino sapientissimum, perfectumque hominem de hoc ambo interrogare possemus! Quonam ille modo quid anima in corpore valeret, quid in seipsa, quid apud Deum cui mundissima
Abbreviated transcription (Latin):
non ex istis rationib confici potest. animas
nr̃as non ẽẽ in corporib . Quoqͥ si tra est
nonne ubi sim nescio: Quis eni mͥeripit
quod ego ipse amens sum A. Ne ꝑar¬
bare. sed magis bono animo facito sis st
enĩ cogitatio & consideratio acd nosmnet pa¬

Expanded text:
 quaeso te? Nonne istis rationibus confici potest, animas  quaeso te? Nonne istis rationibus confici potest, animas nostras non esse in corporibus? quod si ita est, nonne ubi sim nescio? Quis enim mihi eripit, quod ego ipse anima sum? A. Ne perturbere, ac magis bono animo facito sis. Ista enim cogitatio et consideratio ad nosmetip
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ solũ qͥcd respondeã: sed prorsus ubi sim
ñ inueniã. Cũ enĩ dicã sensũ non ẽẽ cũ cor¬
poris passio ꝑseipsã non latet animã. quid
erit aliuid. si hoc ñ ẽ oculos nichil pati cũ
uidemꝰ. Absurdissimũ ẽ ibi pati ubi sunt
Ad seipsos ñ uident nec ubi st̃ quicqͣ est
pret̃ ipsos. ñ ẽẽ oculis animã potentiorẽ cũ
eadẽ sit istoꝵ potentia: nichil ẽ dementius
An hoc dicendũ ẽ potentiꝰ ẽ ibi pati ubi
hoc animã latet. nec ista passio uisus sed
tactus uocat᷑: & tam̃ talepati oculus pos¬
set etiã in exanimi corpore. qũauis deesset
anima qu̾a passio ñ lateret. Illud autẽ
qͦd pati ñ potest oculus nͥ assit anima id
ẽ qͦs uidendo patit᷑: hoc solũ ibi patit᷑ ubi
non ẽ. Ex quo cur ñ uideat᷑ nullo loco ani¬
mã contineri.  Si quidẽ oculis qd ẽ ccepus
id tantũ ñ loco suo patit᷑: qͦꝰ nũqũa sine

Expanded text:
et non solum quid respondeam, sed prorsus ubi sim et non solum quid respondeam, sed prorsus ubi sim non inveniam. Quid enim dicam? sensum non esse, cum corporis passio per seipsam non latet animam? quid erit aliud, si hoc non est? Oculos nihil pati cum videmus? absurdissimum est. Eos ibi pati ubi sunt? at seipsos non vident, nec ubi sunt quidquam est praeter ipsos. Non esse oculis animam potentiorem, cum eadem sit istorum potentia? nihil est dementius. An hoc dicendum est, potentius esse ibi pati, ubi hoc animam latet, nec ista passio visus, sed tactus vocatur: et tamen talia pati oculus posset etiam in exanimo corpore, quamvis deesset anima, quam passio non lateret; illud autem quod pati est quod videndo patitur: hoc solum ibi patitur ubi non est: ex quo cui non videatur nullo loco animam contineri? Siquidem oculus, quod est corpus, id tantum non loco suo patitur, quod nunquam sine
Abbreviated transcription (Latin):
mũ pollicẽ quaqua uersũ tetigeris: atq in¬
de ad sensus diffinitionẽ morarũ plenissimã.
sed forte necessario delati sumꝰ. Itaq ipsum
fructũ tanti operis iã ostende si placet. A
Est om̃ino. atq uberrimꝰ. Nã totũ quod
querebamꝰ. effectũ ẽ. Si enĩ sensus corporis ẽ¬
passio ꝑ seipsam ñ latens animã. qͦd ut fir¬
missime teneremꝰ. diutius qũa uelles sermo¬
cinati sumꝰ: meministine tandẽ. nos cõpe¬
rise ibi sentire oculos ubi ñ st̃ uł potus
ibi pati ᷤ.R. Memini.a E tiã illucd
dedisti ni fallor. nec modo dubites dan
tare nefariũ puto.A.Age. si corpꝰ potest
ibi pati aliqͥd ubi ñ est ꝓpt̾ quandã cũ anima
contẽꝑationẽ. qͦd oculis in cernendo accidere
inuentũ ẽ: adeo ne animã crassã & pinguem
putamꝰ ꝑ qũã ipsi oculi tantũ posst̃. ut eã
lateat corporis passio. si ñ ibi iaceat ubi passio
ipsa contingit: R. Multũ me mouet
ista conclusio. & ita multũ. ut om̃ino stup eã

Expanded text:
m sentit quaqua versum tetigeris; atque inde ad sensus definitionem morarum plenissimam, sed forte necessario delati sumus. Itaque ipsum fructum tanti operis jam ostende, si placet. A. Est omnino, atque uberrimus; nam totum quod quaerebamus, effectum est. Si enim sensus est corporis passio per seipsam non latens animam, quod ut firmissime teneremus, diutius quam velles sermocinati sumus; meministine tandem nos comperisse ibi sentire oculos ubi non sunt, vel potius ibi pati? E. Memini. A. Etiam illud dedisti, nisi fallor, nec modo dubitas dandtare nefarium puto. A. Age, si corpus potest ibi pati aliquid ubi non est, propter quamdam cum anima contemperationem, quod oculis in cernendo accidere inventum est; adeone animam crassam et pigram putamus, per quam ipsi oculi tantum possunt, ut eam lateat corporis passio, si non ibi jaceat, ubi passio ipsa contingit? 60. E. Multum me movet ista conclusio, et ita multum ut omnino stupeam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti nentes ad isaac noui testam̃ti
gre deputant᷑. Breuit̾ tam̃ at tingã
unde tanto fructuosius cogitabis.
quantõmagis piȩ cogitaueris. Non
omĩa ds̃ quȩ p̾dicit promittit : p̃dicit
enĩ etiã illa quȩ ñ ipse facit. quia ẽ
om̃ium p̾scius futuroꝵ. Precticit gͦ &
peccata hominũ. quȩ potuit prescire.
ñ facere. Promiteit aũ quȩ ipse factur̃
est. nec ea mala s bona. Quis enĩꝓmit¬
tat mala:  Quãuis itaq mala inferat
malis. ñ peccata s supplicia minetur:
tam̃ ea potius quȩ promittit om̃ia lar-
gitur & p̾scit. sed peccata p̾dicit. suppli¬
cia minat᷑ beneficia pollicet᷑. Filii ergo
ꝓmissionis filii st̃ beneficii. Hec ẽ grã
quȩ gratis dat᷑ : ñ meritis oꝑantis.
s miseratione donantis. hinc grãs agi-¬
mus dño dñ nr̃o. qđ est in agnũ sa¬
bram̃tũ in sacrificio noui testam̃ti.
qͦd ubi & quando ⁊ quomͦ offerat᷑. cũ

Expanded text:
pertinentes ad Isaac noui testamenti pertinentes ad Isaac noui testamenti gratiae deputentur. breuiter tamen adtingam, unde tanto fructuosius cogitabis, quanto magis pie cogitaueris. non omnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam pgitur et praescit; sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. Filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratias agimus domino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti, quod et ubi et quando et quo modo offeratur. cum
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficit dicere sem̃ iacob. nisi ad de¬
ret uniu̾sum. ne in solis eis intelligeret᷑
qui ex isrłitis fuerant credituri. Sem̃
enĩ iacob ipsũ est sem̃ abrahȩ. Omĩb au̾¬
in xpͣm credentib ñ sołu qui ex isrł fide¬
les erant apls dicit. ergo abrahȩ sem̃
estis. scdm̃ promissionẽ
here¬
des. Ibi nãq cõmenio¬
rauit pre¬
figurationẽ testa¬
ui in eo qđ scriptũ
ẽ: in isaac uoca¬
bit᷑ tͥ sem̃. non utiq in ismahel ancille
filio. Inquib duob filus abrahȩ. seruo
⁊ libero ⁊ duab mulierib ancilla &libe¬
ra scribens ad galathas apłs duo tes¬
testam̃ta dicit. in alle¬
goria p̾figurata. unde dicit. Nonhi qui
filii carnis hi st̃ filii dei. s filii ꝓmissio¬
nis deputant᷑ in sem̃. Promissionis uer¬
bũ hoc ẽ. Ad hoc tempꝰ ueniã. & erit sa¬
rȩ filius. Multũ est ⁊ nimis longũ di¬
ligent̾ enucleare. cur filii ꝓmissionis

Expanded text:
non sufficit dicere \'semen Iacob\', nisi addenon sufficit dicere \'semen Iacob\', nisi adderet\'uniuersum\'. ne in solis eis intellegeretur, qui ex Israhelitis fuerant credituri. semen enim Iacob ipsum est semen Abrahae; omnibus auistum credentibus, non solis qui ex Israel fideles erant, Apostolus dicit: Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Ibi namque commemoravit praefigurationem noui testai in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo tesenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus ueniam et erit Sarrae filius. I i I Multum est et nimis longum diligenter enucleare, cur filii promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occidentẽ. nondũ
habentes sp̃m
uiuificantẽ. cur¬
rebant cum
sacrificiis ad tempłu. & quãuis infigurã
futuri sanguinis quo redẽpti sumꝰ.
tam̃ nescientes qͥd ꝑ eos p̾figuraretur:
cruentas uictimas immolabant. Nc̃ uͦ
da illa p̃nuntians quȩ tc̃ in umbra fu-¬
turi offerebant᷑. non accipiã inquit. Ñ¬
de domo tua uitulos. neq de gregib
tiuis hyrcos. Et paulo post. ut ostende¬
ret sacrificiũ noui testam̃ti quando il¬
la fuerant cessatura. immola in qͥt dõ
sacrificiũ laudis: & redde altisimo uo¬
ta tua. Et infine euidẽ eiꝰttẽ psalii.
sacͥficium inquit laudigłificabit
me: ⁊ illic uia ẽ qua os tenda illi
salutare dĩ. Salutare di xp̃c est : quͣe
infantẽ symeon senex cũ agnouisset
in sp̃ũ. eumq sũpsiss in manꝰ: ncͣ dimit¬
rt̃ oculi mei salutare tuũ. Qui gͦ time¬
tis dñm laudate eũ. uniu̾sum sem̃ ia-¬
cob magnificate eũ. Non uacat qđ ei

Expanded text:
et occidentem nondum et occidentem nondum habentes spiritum uiuificantem currebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen nescientes, quid per eas praefiguraretur, cruentas uictimas immolabant. nunc ueda illa praenuntians, quae tunc in umbra futuri offerebantur: Non accipiam, inquit, de manu tua uitulos neque de gregibus tuis hircos. et paulo post, ut ostenderet sacrificium noui testamenti, quando illa fuerant cessatura: Immola, inquit, deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. et in fine eiusdem psalmi: Sacrificium, inquit, laudis glorificabit me et illic uia est, qua ostendam illi salutare meum. salutare dei Christus est, quem infantem Symeon senex cum agnouisset in spiritu eumque sumpsisset in manus: Nunc dimitQui ergo timetis dominum, laudate eum; uniuersum semen Iacob, magnificate eum. non uacat. quod ei
Abbreviated transcription (Latin):
cantabo te: cum ꝓficimꝰ in nomine
qd̃ narrauit fr̃ib suis. quia laudẽ dei
cantauit in nobis. continuo manifesta¬
uit dicens. Qui timetis dñm laudate eũ.
Quis au̾ ueracit̾ laudat . nͥ qͥ sincerit̾ amat:
Tautũdẽ ẽ gͦ ac si diceret. Qui tunetiᷤ
dñm: amate eũ. dixit enĩ homini sic̾
scriptũ est. Ecce pietas ẽ sapientia. Porro
pietas cultꝰ cdĩ ẽ. Nec colit᷑ ille nͥ amando.
Sũ mͣ gͥ ⁊ uera sapientia ẽ: inp̃cepto illo
pͥmo. diliges dñm dĩntuum extotocor¬
de tuo. ⁊ extota anima tua: ac ꝑhocsa¬
pientia ẽ karitas dĩ. nec diffundit᷑ in
nobis. Initrũ aũ sapientiȩ timor dm̃. Et
timor ñ ẽ in caritate: s ꝑfect̾a caritas
foras mittit timorẽ. Proinde p̾missus ti¬
mor in cor nrm. pellit inde consuetudi¬
uẽ maloꝵ. oꝑum. ⁊ seruat caritati locũ.
colatis. Amare dis¬
cite quẽ timetis. &
pot̾itis laudare
qđ amatis. Tim̃tes
enĩ cłm homines
uet̾is testam̃ti ꝓpt̾
lit t̾am t̾rentẽ

Expanded text:
cantauit, cum proficimus in nomine, quod narrauit fratribus suis, et quia laudem dei cantauit in nobis, continuo manifestauit dicens: Qui timetis dominum, laudate eum. quis autem ueraciter laudat, nisi qui sinceriter amat? tantundem est ergo, ac si diceret: Qui timetis dominum, amate eum. dixit enim homini, sicut scriptum est, ecce pietas est sapientia\'. porro pietas cultus dei est nec colitur ille nisi amando. summa igitur et uera sapientia est in praecepto illo primo: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ac per hoc sapientia est caritas dei nec diffunditur in apientiae timor domini et timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. proinde praemissus timor in cor nostrum pellit inde consuetudinem malorum operum et seruat caritati locum, colatis, amare discite, quem timetis, et poteritis laudare, quod amatis. timentes enim deum homines ueteris testamenti propter litteram terrentem
Abbreviated transcription (Latin):
dei. hoc ẽ qđ ds̾ donat homini. cũ iusti¬
ficat. impiũ. hanc dĩ uistitiã ignoran¬
tes supbi uidei. ⁊ suã uolentes constitu¬
ere. iustitiȩ dĩ non st̃ subiecti. Hac
suꝑbia deiciunt᷑: ut humilis inserat᷑
oleat᷑. & illi ibunt intenebras exteri¬
ores. de quib int̾ alia requisisti ue

Expanded text:
dei; hoc est, quod deus donat homini, cum iustidei; hoc est, quod deus donat homini, cum iustificat impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster. et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, ue
Abbreviated transcription (Latin):
castus ẽ: non eum eicit caritas. sed assciscit.
de illo qͥppe scriptũ est: timor dñi castꝰ
ꝑmanens in scłm scłi. Nequaꝗͣ. istũ di¬
ceret ꝑmanentẽ. nͥ sciret aliũ qui non
ꝑmaneret. Et bene istũ castũ dixit.
Hoc enĩ ñ caret amor qͦ anima inheret
deo: quȩ dicit malio psalmo. ꝑdidisti
omnẽ qͥ fornicat᷑ abste : mͥ aũ adherere
cło bonũ est. Nam ⁊ coniunx q̃ ad ulteri¬
nũ animũ gerit. etiã si timore uiri
Nam n ipsa timet uirũ s caste. Deniq
timet illa ue uir inftestꝰ adueniat. ista
ne offensus abscedat. Non amanti enĩ
p̃sentia uiri molesta ẽ: amanti aũ ab¬
sentia. Timore itaq casto ꝑmanente
in scłm scli. timeat dm om̃e sem̃
isrł: timeant quẽ diligunt ñ
alta sapiendo s humilib consentiendo.¬
cũ timore ⁊ tremore suã ipsoꝵ salutẽ
oꝑent᷑. ds̃ ẽ enĩ qui oꝑat᷑ in eis ⁊ uelle
⁊oꝑari ꝓ bona uoluntate. Hȩcͥ iustitia

Expanded text:
castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanentem npermaneret. Et bene istum castum dixit; hoc enim non caret amor quo anima inhaeret Deo, quae dicit in alio psalmo: Perdidisti omnem qui fornicatur abs te; mihi autem adhaerere deo bonum est. nam et coniunx, quae adulterinum animum gerit, etiamsi timore uiri nam et ipsa timet uirum sed caste. denique timet illa, ne uir infestus adueniat, ista. ne offensus abscedat; non amanti enim praesentia uiri molesta est, amanti autem absentia. timore itaque casto, permanenti in saeculum saeculi timeat deum omne semen Israhel; timeant. quem diligunt, non alta sapiendo se suam ipsorum salutem operentur; deus est enim, qui operatur in eis et uelle et operari pro bona uoluntate. Haec est iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
ficat impiũ. qͥd enĩ habet qd ñ acce¬
pit: non debet sibi
tribuendo
qđ dei ẽ ita głari tanꝗͣ. non acceꝑit. Ob
hoc ei dict̾ũ est noli altũ saꝑe s time.
& timoᷤ iste p̃cipit᷑ his etiã qui ex fide
uiuentes heredeᷤ st̾ noui testam̃ti. atq
in lib̾tatẽ uocati. Altũ enĩ saꝑe dictũ
est: suꝑbire. Quod alio loco econtra¬
rio satis ostendit ubi ait. Non altasa¬
pientes. s humilib consentientes. Ex
hoc qđ ait humilib consentientes.
utiq aꝑuit nil alud se dixisse quã
quia ꝑfect̾a caritas mittit timorẽ. S
ilłũ seruiłẽ. ilłu quo cũ se qͥsq absti
tia delectat᷑: hc̃ foras karitas mictit.
quia ñ delect̾at iniqͥtas etiã si propo¬
nat᷑ impunitas. non ilłu quo timet ani-¬
ma ne amittat ipsã gr̃am qua in illa
fact̾ũ est. ut eã peccare ñ delectet:
qͦ timet ne ds̃ eam deserat. etiã si nul¬
lis doloꝵ. cruciatib puniat. hic timor

Expanded text:
ficat impium — quid enim habet, quod non acceficat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'altquia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum setia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor
Abbreviated transcription (Latin):
tu aũ fidesta: noli altũ sapere stane.
dei enĩ ẽ beneficiũ: non meritũ tu¬
non ex oꝑib. ne forte qͥs extollat᷑. Ipstꝰ eñ
sumꝰ figm̃tũ creati in xpͣo iħu: in oꝑib
bonis quȩ p̾parauit d̾s ut in illis ambu¬
lemus. In hoc itaq intellectu gr̃e. in est
timor de quo dicit᷑. Noli altũ saperes
time. timor aũ iste alius ẽ. non ille ser¬
uilis: quẽ caritas foras uittit. Illo enĩ
timet᷑ ne incidat᷑ in torm̃tũ supplicũ.
isto aũ ne amittat᷑ grã beneficii. Quappt̾
quãuis fidelib ad nouũ testam̃tũ ꝑti¬
nentib. dicat apls quod paulo ante
cõmemoraui. non enĩ accepistis spm̃
serui¬
tutis iterũ intimore.
s accepis¬
tis spm̃ ad optionis fi¬
clamamꝰ abba pat̾.
id ẽ ut fides mnobis sit. quȩ ꝑdi¬
lect̾ionẽ oꝑat᷑. non tam tim̃do penã qͣm
amando iustitiã: tam̃ quia ñ fit anima
iusta. nͥ participatione melioris qui iusti¬

Expanded text:
tu autem fide sta, noli altum sapertu autem fide sta, noli altum saperDei est enim beneficium, non meritum tunon ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante commemoraui: Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis ficlaid est ut fides in nobis sit, qulectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iusti
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras ext̾iores. illic erit ploratio &
stridor dentiũ: ita significans inseri
oleastrũ propt̾ humilitatẽ. dixerat qͥp
pe centuriꝰ ille. ñ sum dignꝰ ut sub tec¬
tum meũ intres. sed tantũ dic uerbo
& sanabit᷑ puer ins̾: confractionẽ au̾
ramoꝵ. naturaliũ ꝓpt̾ suꝑbiã eoꝵ sci¬
licet quiignorantes dĩ iustitiã ⁊ suã
uolentes constituere. iustitiȩ dei non st̃
subiecti. Uehis quippe uana elatione
tum̃tib dictũ ẽ. quod ibunt intene¬
bras ext̾iores. qr iact̾antes se de semine
abrahȩ. sem̃ abrahȩ fieri noluert̃: ut
ẽent filis promissionis. Quia fide noui
testam̃ti non receꝑunt ubi dei iustia cõm̃-¬
dat᷑. suã constituere uolentes. id ẽ tanqͦ.
de suis meritis & oꝑib confidentes. spre
fides eiꝰ ad iustitiã: & impleat᷑ in eo ñ
qđ postulabat eiꝰ meritũ. s quod ã dño
inquit. fracti st̾ rami ut ego inserar.
bene. propt̃ incredulitatisn fracti st̃:

Expanded text:
tenebras exteriores; illic erit ploratio et tenebras exteriores; illic erit ploratio et stridor dentium, ita significans inseri oleastrum propter humilitatem — dixerat quippe ille centurio: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, sed tantum dic uerbo et sanabitur puer meus —, confractionem autem ramorum naturalium propter superbiam eorum scilicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuefides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino pinquit, \'fracti sunt rami, ut ego ins era r. bene; propter incredulitatem fracti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uniusum sem̃ iacob: hoc consequent̾ ait
omẽ sem̃ isrł. S quare suꝑius magnifi¬
cate eũ. & posteriꝰ timeat eũ. Magnifi¬
catio laudi congruit de qua dixerat.
qui timetis dñm laudate eũ. unde iam
multa disserui. Ibi quippe amor uł cari¬
tas dĩ. quȩ ꝑfect̾a foras mittit timo¬
rem. Cur gͦ iterũ timeat eum omẽ
semen isrł:Non enĩ accepistis in qͥt
S idẽ ipse apłs oleastro inserto inoli¬
ua. timorẽ precipit: hoc ẽ gentib ad¬
ditis. radici ab raħa. isaac iacob ut &
ipsȩ fierent isrł: id ẽ ꝑtinerent ad se¬
men abrahȩ. Quã insertionẽ oleastri
propt̾ infidelitatis suꝑbiã. naturalib
ramis etiã ipse dñs in eugłio p̃dixit
occasione illius centurionis. qui in eũ
ex gentib credidit. Tc̾ enĩ ait. Amen
dico uobis. non inueni tantã fidẽ in
isrł. Et adiunxit. Ido dico uobis quia
multi ab oriente & occidente uenient &
recũbent cum abrahã n isaac ⁊ iacob in
regno celoꝵ: filii aũ regni ibunt in

Expanded text:
 hoc consequenter ait \'omne semen Israhel\'. sed quare superius magnificate eum\' et posterius \'timeat eum? magnificatio laudi congruit, de qua dixerat: Qui timetis dominum, laudate eum, unde iam multa disserui. ibi quippe amor uel caritas dei, quae perfecta foras mittit timorem. cur ergo iterum: Timeat eum omne semen Israhel? non enim accepistis, inquit Sed idem apostolus oleastro inserto in olivam timorem praecipit, hoc est Gentibus additis radici Abraham, Isaac, Jacob, ut et ipsae fierent Israel, id est, pertinerent ad semen Abrahae . 50. Quam insertionem oleastripropter infidelitatis superbiam naturalibus ramis etiam ipse dominus in euangelio praedixit occasione illius centurionis, qui in eum ex gentibus credidit. tunc enim ait: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel, et adiunxit: Ideo dico uobis, quia multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in
Abbreviated transcription (Latin):
uenioo hora quando om̃s qͥ sunt in mo¬
num̃tis audient uocẽ eiꝰ ⁊ procedent. Aut
certe tropice puluerẽ mortis ipsos uideos
intelligi uoluit. inquoꝵ manꝰ detuct᷑
est. Scriptũ ẽ enĩ. Non sic impii ñ sic: s
tanquã puluis quẽ proicit uentꝰ a facie
terre. Ueniq sequit᷑. Qm̃ circundede¬
rt̾ me canes multi. conciliũ malignan¬
tiũ circundedit me. Tanquã ipsos dire¬
rit puluerẽ mortis inquẽ deduct ẽ: qͦs
dixit canes multos ⁊ conciliũ malig¬
nantiũ. canes eos uidelicet appellans.
qui plerũq contͣ in nocentes latrant.
cũ qͥb ñ habent consuetudine̾. Ia u̾ in
his quȩ subungit tanqͣ. eugłm. cru¬

Expanded text:
Veniet hora quando omnes qui in moVeniet hora quando omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus, et procedent . Aut certe tropice pulverem mortis ipsos Judaeos intelligi voluit, in quorum manus deductus est: scriptum est enim, Non sic impii, non sic; sed tanqu39. Denique sequitur, Quoniam circumdederunt me canes multi; concilium malignantium obsedit me: tanquam ipsos dixerit pulverem mortis in quem deductus est, quos dixit canes multos et concilium malignantium; canes eos videlicet appellans, qui plerumque contra innocentes latrant, cum quibus non habent consuetudinem. Jam vero in iis quae subjungit, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
in alio psalmo positũ est: neq dabis
scm̃ tuum uidere corruptionẽ: nisi
quia eiꝰ caro non ẽ corrupta quȩ tam
celerit̾ resurrexit. Unde itẽ in alio
psalmo dicit. quȩ ut ilitas in sangui¬
ne meo du descendo in corruptionẽ.
numqͥđ confitebit᷑ tͥ pulius aut annuntia
bit ueritatẽ tuã. hoc scilicet dicens qđ
si eo mͦ quo ⁊ cȩt̾i mortuus dunitteretur
inpuluerẽ. ⁊ caro eiꝰ resurrectioni ultime
seruaretur : nulla e̾et utilitas in san¬
guine eiꝰ qr nichil ꝓdess mors eiꝰ. nec
annuntiaret᷑ ueritas di. quȩ continuo¬
illum resurrecturũ e̾ẽ p̃dixerat. Qͥdsͥ
gͦ uult qđ hoc loco ait̃ . & inpuluerẽ
mortis de dirxisti me: nͥ corpus eius
accipiamꝰ ȩccłãm. in qua illiqͥ pro eiꝰ
nomine passi st̃ uł patiunt᷑. nonita¬
ut ipse cito resurgunt. s in puluerẽ mor¬
tis deducunt᷑. t̾c resurrecturi cumillud
tempꝰ uenerit. de quo in eugłio dicit.

Expanded text:
in alio psalmo positum est: Neque dabis in alio psalmo positum est: Neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem, nisi quia eius caro non est corrupta, quae tam celeriter resurrexit. unde item in alio psalmo dicit: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? numquid confibit ueritatem tuam? hoc scilicet dicens, quod, si eo modo, quo et ceteri, mortuus dimitteretur in puluerem et caro eius resurrectioni ultimae seruaretur, nulla esset utilitas in sanguine eius, quia nihil prodesset mors eius nec adnuntiaretur ueritas dei, quae rrecturum esse praedixerat. quid sibi ergo uult, quod hoc loco ait: Et in puluerem mortis deduxisti me, nisi corpus eius accipiamus ecclesiam, in qua illi. qui pro eius nomine passi sunt uel patiuntut ipse cito resurgunt, sed in mortis pulverem deducuntur, tum resurrecturi, cum illud tempus venerit de quo in Evangelio dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. hoc ẽ feruore spc̃ aꝑit᷑. disputat᷑
exponit᷑. Exaruit uelut testa uir¬
tus mea. Testa. igne firmata ẽ. Sic
n uirtꝰ corporis xp̃i. ñ sicut fenũ igne
consumit᷑. s sicut testa passione ue¬
lut igne firmat᷑. Casa enĩ figuli
probat fornax sicut alio loco script᷑a
dicit: & homines iustos tẽptatio tri¬
bulationis. Et lingua mea adhe¬
sit faucib mẽis. Potest quidẽ silenti¬
um eiꝰ significatũ uideri. qͦd alius pro¬
pha cõmendat cũ dicit. Sic̾ agnꝰ corã¬
tondente fuit sine uoce. S si liguã
eius os in eiꝰ corꝑe qd ẽ ęccła. intelligamꝰ
ꝑ quod suũ loquit᷑ eugłium. tc̃ eiꝰ fauci¬
bus adherent. cũ ã p̃ceptis eiꝰ non rece¬
dunt. Quod uͦ seqͥt᷑ & inpuluerẽ mor¬
tis deduxisti me: quomͦ capiti co aptabi¬
tur. quando qͥdẽ corpus eiꝰ qđ tertiadie
resurrexit : non ẽ utiq inpuluerẽ dis¬
solutũ. Nec alit̾ exposuert᷑ apłi qd̃

Expanded text:
tur, hoc est feruore spiritus aperitur, disputatur, tur, hoc est feruore spiritus aperitur, disputatur, exponitur. Exaruit uelut testa uirtus mea. testa igne firmata est; sic et uirtus corporis Christi non sicut faenum igne consumitur, sed sicut testa passione uelut igne firmatur; uasa enim figuli probat fornax, sicut alio loco scriptura dicit, et homines iustos temptatio tribulationis. et lingua mea adhaesit faucibus meis. potest quidem silentium eius significatum uideri, quod et alius propheta commendat, cum dicit: Sicut agnus coraed si linguam eius eos in eius corpore, quod est ecclesia, intellegamus, per quos suum loquitur euangelium, tunc eius faucibus adhaerent, cum a praeceptis eius non recedunt. Quod uero sequitur: Et in puluerem mortis deduxisti me. quo modo capiti coaptabitur, quando quidem corpus eius, quod tertio die resurrexit, non est utique in puluerem dissolutum? nec aliter exposuerunt apostoli, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Aut certe ꝓfuncłu sacram̃tũ nos in¬
intelligere uoluit. ut cordis sui nomi¬
ne significaret script᷑as suas. ubi eiꝰ
utiq latebat consiliũ. qd̃ tc̃ aꝑtũ ẽ.
cum ea quȩ de illo prophãta fuert̾ pas-¬
sus impleuit. Solute st̃ gͦ script᷑e eiꝰ
in his quȩ ꝑfecta st̃ aduentu eiꝰ. nati¬
uitate. passione. resurrectione. głifi¬
catione. Quis enĩ ea ñ intelligit in
prophetis. qͣndo usq ad intellectuor
etiã carnalis multitudinis ꝑuenert̃:
Quã fortasse significauit mecdio uen¬
tris sui. ut in eius corꝑe qđ est eccła
quasi uentris locũ habeat carnalis
& infirmior multitudo. Out si uen¬
tris nom̃ magis interiorib cõpecit
adeos potius ꝑfectiorẽ script᷑arum
intellectũ ꝑtinere monstratũ est.
cum coreiꝰ id ẽ scripturȩ eiꝰ. que con¬
tinent consiliũ eiꝰ. in medio eoꝵ. hoc ẽ
in cogitatione eoꝵ. tanꝗͣ. cera dissolui¬

Expanded text:
aut certe profundum sacramentum nos aut certe profundum sacramentum nos intellegere uoluit, ut cordis sui nomine significaret scripturas suas, ubi eius utique latebat consilium, quod tunc apertum est, cum ea, quae de illo prophetata fuerunt, passus impleuit. solutae sunt ergo scripturae eius in his, quae perfecta sunt aduentu eius, natiuitate, passione, resurrectione, glorificatione. quis enim ea iam non intellegit in prophetis, quando usque ad intellectum etiam carnalis multitudinis peruenerunt? quam fortasse significauit medio uentris sui, ut in eius corpore, quod est ecclesia, quasi uentris locum habeat carnalis et infirmior multitudo, aut, si uentris nomen magis interioribus competit, ad eos potius perfectiorem scripturarum intellectum pertinere monstratum est, cum cor eius, id est scripturae eius, quae continent consilium eius, in medio eorum, hoc est in cogitatione eorum tamquam cera dissolui
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Sicut aqua effusus sũ. tanqͣ.
ut in me lapsi caderent ꝑsecutores mei.
Disꝑsa sunt oĩa ossa mea. Quid st̃
lant᷑. ᷤ Hi utiq dispersi st̃: cum ad
passionẽ ipse duceret᷑. Et cũ eͥe̾t passus
uł mortuus. Eact̾ũ est cormeũ tanꝗͣ.
cera liquescens. in metio uentris mei.
Hoc sane quẽ ad modũ capiti nr̃o. ⁊pfiꝰ
corpori saluatoris coaptet᷑: inuenire
difficile. ẽ. Nisi enĩ cũ magno pauore¬
non contingit. ut coruelut cęra liqͦs¬
cat humanũ. Qd̃ unde in illo fieripos¬
set. qͥ potestatẽ habeat ponendi ⁊ reci¬
piendi animã suã:S profecto aut in-¬
firmoꝵ suoꝵ. inse transtulit causã. siue
illaꝵ qͥ mortis metu pauescunt. sicut
ipse petrus ex egregio presũptore tam
creber negator effectus est : siue illoꝵ.
qui tristitia salubri contabestunt. sic̃
idẽ ipse petrus cum amare fleuit. Nã
& tristitia quasi soluit cor. Ende dr
etiã grece qd hinc appellata sit lippe

Expanded text:
tem. sicut aqua effusus sum, tamquam tem. sicut aqua effusus sum, tamquam ut in me lapsi caderent persecutores mei. dispersa sunt omnia ossa mea; quid sunt lantur? hi utique dispersi sunt, cum ad passionem ipse duceretur uel cum esset passus et mortuus. factum est cor meum tamquam cera liquescens in medio uentris mei. hoc sane quem ad modum capiti nostro, ipsius corporis saluatori coaptetur, inuenire difficile est. neque enim nisi magno pauore contingit, ut cor uelut cera liquescat humanum. quod unde in illo fieri posset, qui potestatem habebat ponendi et recipiendi animam suam? sed profecto aut infirmorum suorum in se transtulit causam siue illorum, qui mortis metu pauescunt sicut ipse Petrus ex egregio praesumptore tam creber negator effectus, siue illorum, qui tristitia salubri contabescunt sicut idem ipse Petrus, cum amare fleuit — nam et tristitia quasi soluit cor, unde dicitur etiam Graece quod appellata sit λόπη,