comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ñ nasci uid̾et filiũ & tam̃ semini suo factã ꝓmissionẽ
teneret. Statim fit illi duplex figura ꝓmissi seminiᷤ
eiꝰ .i. in similitudinẽ arene maris. uł in multitudinem
ne choruscare. Deinde demonstrauit illi arenã maris.
& dixit. Sic erit in multitudine sem tuũ. hoc ÷ erit qͥdẽ
copiosa gens udeoꝵ. s sterilis & infecunda. sic̃ arena mane¬
bit. Post hec cũ reꝓmitt̾et ei deus qͦd ẽẽt possessor terre¬
rȩꝓmissionis futurus. signũ petit ꝑ qđ agnosce̾et. ñ quasi
dubitans an fieret. s quomͦ futurũ e̾ẽt ex quirens. Cui
dñs hanc similitudinem ꝓposuit. Sume inqͥt mͥ uaccam
ũ & utsq partes contͣ se altͥnsecus posuit. aues aut̾e non di
uisit. Descender̃tq uolucres suꝑ cadauera: & abigebat eas
abralyam. Cumq occubuisset sol pauor irruit suꝑ abrahã
& horror magnꝰ & tenebrosus inuasit eum. apparuitq cli-¬
banus fumans: & ignis tnͣsiens int̾ media illa q̃ diisa e¬

Expanded text:
n nasci filium, et tamen semini suo factam promissionem teneret: et statim fit illi duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem ne coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et infecunda sicut arena maris. Post haec cum promitteret ei Dominus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit, per quod agnosceret, non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit. Sume, inquit, mihi vam, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autvisit. 5. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter media illa quae divisa e
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ partib constitutis. nͥ qͦd carnales & in popło ueteri
&̃ nc̃ inter se diuiduntur: Porro aues iccirco ñ diuidunt᷑.
qͥa spuales indiuidui st̃. scisma ñ cogitant. nec seducunt᷑
ab ħeticis. s pax semꝑ in ipsis. siue a turbis se remoueant
ut turt᷑. siue int̾ illas conu̾sent᷑ sic̃ colũba. ut᷑q tam̃ auis¬

Expanded text:
invicem partibus constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri invicem inter se dividuntur? Porro aves idcirco non dividuntur, quia spirituales indivisi sunt, schisma non cogitant, nec seducuntur ab haereticis, sed est pax in ipsis, sive a caeteris se removeant ut turtur, sive inter illos conversentur ut columba. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. q̃ duusa erant: sp̃c ĩmundi significant᷑. pastum
quendã suũ de carnaliũ diuisioẽ q̃rentes. Qͦd aut᷑ illis con
scõꝵ in fine mundi ab angustiis lib̾andos. Qͦd aut̃ circa
solis occasum pauor irruit in abraham. & horror magnꝰ
& tenebrosus: sig̾cat circa huiꝰ scłi finẽ. in agnã ꝑtͣbationẽ
ab antixp̃o in sc̃is fut᷑am. de qua dñs in euangłio dicit.¬
& apparuit clibanꝰ sumigans. & lampas ignis tnͣsiens. int̾
media illa que diuisa erant. sĩgeat ꝑ ost finẽ scłi futurũ
diem iudicii. qñ ꝑ ignem segregabunt᷑ scõꝵ popłi xiiqͦ¬
rũ. Quod uͦ dictum ÷ ad abraham. sciendo scies qͥa ꝑegͥnũ
erit sem̃ tuũ in t̾ra non ꝓpͥa. & in seruitutẽ redigent eos¬
& affligent eos qͣdringentis annis. hoc depopło isrł qͥ
erat in egypto. seruiturꝰ. aꝑtissim e. ꝓpħatũ est. ñ qͦd sub
egyptiis qͣdringentis annis seruiert. s qm̃ iste numerus
in eadem affuctione completus ẽ. qui computat᷑ ab illo

Expanded text:
erant, spiritus immundi significantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. 9. Quod autem illis conssanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos. Quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abraham, et horror magnus, et tenebrosus, significabat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram. De qua dicit et apparuit clibanus fumans, et lampas ignis transiens inter media illa, quae divisa erant, significat post finem saeculi futurum diem judicii, quo per ignem segregabuntur sanctorum populi et iniquorum. Quod vero dictum est ad Abraham: Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent, et affligent eos quadringentis annis, hoc de populo Israel, qui erat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est. 11. Non quod Aegyptiis quadringentis annis servierunt, sed quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, qui computatur ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃cepit. ut non scd̾m aaron pecudũ uictimas. s oblationẽ
panis & uini .i. corporis & sanguinis. eiꝰ sacram̃tũ in sacrifi¬
ciũ offeramus. Quod uͦ patriarcha magnꝰ. decimas omnis
substantie sue melchisedech sacerdoti. p ost benedictionẽ
dedit. sciuit sp̃ualit̾ meliꝰ sac̾dotiũ fut᷑um in popło gecitiũ
quã leuiticũ. quod in isrł de ipso erat nasciturũ. fut᷑umq
hã cuxũciso sac̾dotiũ sinagoge. Qui enĩ benedicit. maior
÷ quã qui benedicit᷑. Unde & sac̾dotes ex semine abrahena¬
scđ̾m legis mandatũ dabant. uere ut maiorib & eminenti¬
orib suis. Nom̃ autẽ ipsum melcisedech. rex pacis uel
&em̃ rex pacis: qui a ꝑ ipsum reconciliamur dõ. Ipse
est rex iusticie: quia ipse ueniet ut dise̾nat scos ab in¬
piis.Idem qͦ unus sacerdos e rex. quia ad redẽp̃tionẽ
om̃iũ. hostiam deo patri seipsum obtulit: & uerus

Expanded text:
re praecepit, ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem re praecepit, ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est, corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offeramus. 6. Quod vero patriarcha magnus decimas omnis substantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritualiter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam Leviticum, quod ham circumciso sacerdotium Synagogae. Qui enim benedicit, major est quam qui benedicitur. Unde et sacsecundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex pacis, vel enim rex pacis, quia per ipsum reconciliamur Deo. Ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque unus sacerdos, et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo Patri se ipsum obtulit, et ut verus
Abbreviated transcription (Latin):
einde a qͥnq regib qui sodomis irruerant captum
loth lib̾at. habens secum in p̃lio trecentos & decẽ & octo
u̾naculos. S quid hec uictoria abrahe. de qͥnq regib indi¬
cabat. quos ille fidei pater mysterio suꝑ auit: nͥ qͦd fideᷤᷤ nr̃a si
confirmata sit in sp̃u pͥncipali. totidem corporis nr̃i sensꝰ
le ñ in multitudine nec uirtute legionũ. s tantũ tͤcentiᷤ decẽ
& octo comitantib adu̾sarios pͥncipes debellauit: lam tunc
in sacͣmento crucis cuiꝰ figura ꝑ t̾au litt̾am g̾cam num̾o
t̾centoꝵ ex pͥmitur. imaginabatur quod nos xp̃i passio li
inenarrabili ꝓsapia ꝓgenitꝰ. benedixitq abrahã offerenᷤᷤ¬
panẽ & uinũ in sacrificiũ deo. hunc melchisedech apłs sine
Ipse de matre sine patre. ꝑ humanitatem. Ipse qͦ sac̾dos et̾¬
nus. ad quẽ dicit᷑ tu es sacerdos in eternũ scđ̾m ordinẽ mel¬
cisedech. Utiq ꝓpter misteriũ sacram̃ti. qł xpianis celebra

Expanded text:
einde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra, si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri sensus le non multitudine, nec virtute legionum, sed tantum trecentis decem et octo comitantibus, adversarios principes debellavit, jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per Tau litteram Graecam numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio libinenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerenpanem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus ipse de matre sine patre per humanitatem; ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur, Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melc
Abbreviated transcription (Latin):
conscendit. Ardentem qͥipe sodomam fug̾e ẽ: illicita
carnis incendia. uł mundi desidia declinare. Aititu¬
q mundi qͥdem illecebras fugiunt. s tam̃ in actione po¬
siti. contẽplatiõis apicẽ subire neqͥunt. hoc ÷ qͦdexiit
qdem loth de sodomis. s tam̃ ad montana non ꝑuẽnit.
speculatiõis subtilit̾ ñ tenetur. Inde idem loth ad angłm
dicit. Est ciutas hiesuxta ad quã possũ fug̾e parua: et
saluabor in ea. Numqͥd ñ modica: & uiuet anima mea
alis uita nec a mundi curis extoto discreta ẽ. nec tam̃ a

Expanded text:
conscendit, ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita conscendit, ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altituqui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi, contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est, quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montana non pervenit,speculationis subtiliter non tenetur. 8. Inde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Numquid non modica est, et vivet anima mea hibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discreta est, nec tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
dii. meruit saluus euade. typum figurabat corpo¬
ris xp̃i. quod in om̃ib scĩs & nẽ int̾ iniquos atq impi¬
os gemit. quoꝵ factis ñ consentit. & a quoꝵ ꝑmixtiõe
grãm dei uocati retͦ respiciunt: & ad ea qͦ reliquerant
redire contendunt. De quib ipse dñs. nemo inqͥt po¬
nens manũ suam suꝑ aratrũ & respiciens retͦ aptus ẽ
regno dĩ. ¶nde & illi. ꝓ hibet᷑ retro respic̾e ꝑ quod o¬
stendet ñ ẽẽ redeundum ad uet̾em uitam: qui ꝑ gr̃am
regen̾ati. ultimũ cupiunt euade iudicium. Quod uͦ
eadem respiciens remansit. & in salem conu̾sa ẽ. exem
plũ p̾stat ad condim̃tũ fideliũ uñ alii saluent᷑. Nã nec
ipsum tacuit xp̃c dicens. mem̃ tote uxoris loth .s. ut noᷤ
tanquã sale condiret. ut ñ tanquã fatui neglig̾emus
s ꝓdentes caueremꝰ. Hoc enĩ & illa admonuit. cum illa
sodomã fugiens segor uenit: ꝙ neqͣquã ad montana

Expanded text:
ii, meruit saluus euadere, typum gestans corpoii, meruit saluus euadere, typum gestans corporis Christi, quod in omnibus sanctis et nunc inter iniquos atqos gemit, quorum factis non consentit, et a quorum permistione gratiam Dei vocati, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt. De quibus Dominus: Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei. Unde et illi prohibetur retro respicere, ut per id ostenderet, non esse redeundum ad veterem vitam, qui per gratiam regenerati ultimum cupiunt evadere judicium. 6. Quod vero eadem respiciens remansiplum praestat ad condimentum fidelium, unde alii salientur. Nam nec ipsum tacuit Christus dicens, Mementote uxoris Lot : scilicet ut nos tanquam sale condiret, ut non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa monuit, cum in strdentem Sodomam fugiens, Segor venit, et nequaquam ad montana
Abbreviated transcription (Latin):
sodoma. lib̾ado loth cum filiab suis. s qͥd sig¬
nificat qͦd a quinqͣginta iustis usq ad decem si in
uandam : Numerũ quippe qͥnquagenariũ. ꝓpt̾
penitentie signũ posuit. si forte conuert̾entur et
saluarent᷑. Quinqͣgenariꝰ enĩ semꝑ ad penitentiam re-¬
fert᷑. Unde & dauid in eodẽ numero psalmũ scribit
penitentie. Proinde qñ aspicit deus delinquentiũ
uitã neqͣquã uelle reuerti ad penitentiã quã qͥnqͣ¬
genariꝰ numerꝰ p̃figurat. confestim ardorem immo¬
d̾ate luxurie. cõmpescit igne gehenne. Iisq ad de
cem aut᷑ iustos ñ ꝑire sodomam dixit. qͥa si in qͣmli¬
bet ꝑ decem p̃ceptoꝵ custodiam xp̃i nom̃ inueniat᷑.
igneis conflagrate sunt. illud nͥ fallor significat.
quod om̃s qui qͥnq sensus corporis sui. libidinosetͣc¬
tauerint. in illo fut᷑o in cendio concremati sintu
Ipse autẽ loth frat̾ abraham iustꝰ & hospitalis in sodo¬
mis. qͥ ex illo incendio qͦd erat similitudo fut᷑i incen-¬

Expanded text:
m, liberatur Lot cum filiabus suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque ad decem, si inalvandam. Numerum quippe quinquagenarium propter poenitentiam signum posuit, si forte converterentur et salvarentur. Quinquagenarius enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scribit poenitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae ccem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniat,  imbribus igneis conflagratae sunt, illud, ni quod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, q
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uester qui in celis est. Qͦd uͦ eccłia cũiꝰ uxor
sit occultatur aliegenis cuiꝰ autẽ soror ñ tãcetur.
hec int̾im causa facile occurrit. qͥa occultũ est
& difficile ad intelligendũ qͦmͦ anima humana
u̾bo dei copulet᷑ siue misceatur. siue qͦd meliꝰ xap¬
tiꝰ dici potest. cũ sit illud deus. ista crat᷑a. scđin ħ

Expanded text:
ter uester, qui in caelis est. cuius rei praebuit ter uester, qui in caelis est. cuius rei praebuit sit, occultatur alienigenis, cujus autem soror sit, non tacetur. Haec interim causa facile occurrit, quia occultum est, et difficile ad intelligendum quomodo anima humana Verbo Dei copuletur sive misceatur; sive quod melius et aptius dici potest, cum sit illud Deus, ista creatura. Secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o xin eccłia cõmm̃dat apłs. Proinde regnũ t̾re¬
nũ scłi huiꝰ. cuiꝰ figurã gerebant reges. qͥ sarã polluere
ꝑmissi ñ sunt. nͨͦ ÷ exꝑtum. nec inuenit eccłiam con¬
testimonio ꝑ fidem martirũ cessit. correctũq in po¬
steriorib regib honorauit mun̾e. quã corruptio ni sue
subdẽ in priorib ñualuit. Nam quod tẽ in eodẽ rege
priꝰ & posteriꝰ figuratũ ẽ. hoc in isto regno pͥorib ꝙ po¬
steriorib regib ad impletum ẽ. Cum aut̾e dr̃ depatͤ
euacuabitur. s grẽ celestis que in eternũ manebit
cognatio cõmendat᷑. scđdm quã grãm genꝰ mortale
nerimus. accepta potestate ut filii dei nominem᷑ &si¬
mus. Neq enĩ grãm hanc de sinagoga matre xͥ scdm¬
carnem.s de deo patre ꝑcepimus. Hanc uͦ cognati
negare nos xp̃c docuit ñ fateri. cũ discipłis suis
ait. ne uob̾ dicatis patrem in t̾ra. unus enĩ pa¬

Expanded text:
Christo et in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terreChristo et in ecclesia commendat apostolus. proinde regnum terrenum saeculi huius. cuius figuram gerebant reges, qui Saram polluere permissi non sunt, non expertum est nec inuenit ecclesiam contestimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adinpletum. Cum autem dicitur de patre evacuabitur, sed gratiae coelestis, quae in aeternum manebit, cognatio commendatur. Secundum quam gratiam genus mortale non erimus, accepta potestate ut filii Dei vocemur et simus. Neque enim gratiam hanc de synagoga matre Ccarnem, sed de deo patre percepimus. hanc uero cognatnegare nos Christus docuit. non fateri, cum discipulis ait: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s aliud figuratũ. Tunc enĩ ipse loch futt legsiuiobat᷑
gestaᷤse ꝑsonã quã qͥdam ex ea ꝓcreati. & sub lege positi
male intelligendo. qͦdãmͦ se inebriant. eaq non legi¬
time utendo. infidelitatis oꝑa pariunt. Bona enim
de abimelech qñ abraham tacuit saram uxorẽ
suã & dixit sororẽ. ne se occiso ab alienis captiua po¬
sid̾etur. certꝰ de deo quod eam uiolari ñ ꝑmitt̾et. sic̃
nec pͥmũ a pharaone. Uñ & abimelech somniocõmoni¬
tus. non cõmacłauit eam concubitu. s intactã re¬
staurauit marito. Ueruntam̃ quis tune in illo figura
recte uiuit eccła. ut pulcͥtudo eius honor sit uiro
eiꝰ. sic̃ abraham ꝓpter sare pulcritudinẽ int̾ alieni¬
ges offer̃t mun̾a sic̃ sare obtulit rex abimelech. plꝰ
in ea miratus forme decꝰ. quod amari potuit. & ui¬
culto uxor. Occulte qͥppe atq in abscondito sec̾to
spualr anima humana inħet u̾bo dei. ut sint du¬
o in carne una. qͦd magni coniugii sac̾mentũ in

Expanded text:
d figuratum est. Tunc enim ipse Lot futurae legis videbatur gestare personam, quam quidam ex illa procreati, et sub lege positi, male intelligendo, quodammodo se inebriant, eaque non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim Abimelech, quando Abraham tacuit Saram uxorem suam esse, et dixit sororem, ne, se occiso, ab alienigenis captiva possideretur; certus de Deo, quod eam violari non permitteret, sicut nec primum a Pharaone. Unde et Abimelech, somno commonitus, non commaculavit eam concubitu, sed intactam restituit marito. 2. Verumtamen quis tunc in illo figurabe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alieniges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit et uiculto uxor. occulte quippe atque intus in abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret uerbo dei, ut sint duo in carne una: quod magnum coniugii sacramentum in
Abbreviated transcription (Latin):
significat cruce̾ uł cruciatũ penitentie:. ꝑ quã uita et̾na re¬
cuꝑatur. Accepit & tunicã pelliciam diuino iudicio. quo
nõie corporis mortalitas significat᷑ in hystoria. in allegori¬
a autẽ carnalib sensib contracte uoluptates: que carnalit̾
uiuentes. diuina lege consequ̾utur. & contegunt. Qui si ali¬
plenitudinẽ scientie quod ÷ caritas: ꝑueniet ad arborem uite
rp̃m & uiuet in et̾num. Cherubin nãq plenitudo scientie
interp̃tatur. Framea uͦ u̾satilis. posita ad custodiendã uiã lig¬
ni uite: tẽporales pene inteligunt᷑. Nemo en ĩ potest puenire
ad arborem uite. nisi ꝑ has duas res: colerantiã uidelicet mo
Plenitudo enĩ legis. caritas estd cay

Expanded text:
crucem, vel cruciatum poenitentiae, per quem vita aeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas significatur in historia: in allegoria autem a carnalibus sensibus abstractae voluptates, quae carnaliter viventem divina lege consequuntur et contegunt: qui si aliplenitudinem scientiae, quod est charitas, perveniet ad arborem vitae Christum, et vivet in aeternum. 14. Cherubim namque plenitudo scientiae interpretatur. Framea vero versatilis, posita ad custodiendam viam ligni vitae, temporales poenae intelliguntur. Nemo enim potest pervenire ad arborem vitae, nisi per has duas res, tolerantiam scilicet molPlenitudo enim legis charitas est .
Abbreviated transcription (Latin):
nificant᷑. Iam uͦ ꝑ sententiã que in uirũ infertur. ratio ñra arguit᷑:
que & suꝑata peccati concupisçentia seducta ẽ: &a ꝑadisobeati¬
tudinis remota. ht̃ maledictid̃es t̾renȩ oꝑationis: hab& & dolores tẽ¬
poraliũ curarũ: quasi spinas & tribulos. Sic tam̃ dimittit᷑ aꝑa
boret. & collocet sͥ meritũ redeundi ad uitam beata. que
ꝑadisi nõie significat᷑: possitq aliqn manũ porrig̾e ad arbo¬

Expanded text:
ISIDORUS. Jam vero per sententiam, quae in virum infertur, ratio nostra arguitur, quae et super peccati concupiscentia seducta, a paradiso beatitudinis remota, habet maledictiones terrenae operationis, habet et dolores temporalium curarum, quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur a boret, et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur; possitque aliquando manum porrige
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. basiliscũ peccatum:. leonem antixp̃m. draconem diabo¬
lum. De pena autẽ mulieris qͥd significet qͦd ei dr᷑ in dolo¬
re paries filios: nͥ qͥa uoluptas carnalis cũ aliqͣm malã con¬
suetudinẽ uult uinc̾e. patit᷑ in exordio dolores atq ita ꝑ meliorẽ
consuetudinẽ parit bonũ opꝰ quasi filios: Qͦd uͦ adiecit & conu̾¬
sio tua ad urum tuũ. & dñabit᷑ tui. hocͣ: quod illa uoluptaᷤ car¬
nalis que cum dolore reluctau̾at ut fac̾et consuetudinẽ bonam.
iam ipsis erudita dolorib cautior fit . & ne corruat obtemꝑat ra¬

Expanded text:
tem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabotem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabolum. De poena autem mulieris quid significat, quod ei dicitur: In dolore paries filios, nisi quia voluntas carnalis, cum aliquam malam consuetudinem vult vincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus, quasi filios. 9. Quod vero adjecit: Et conversio tua ad nalis, quae cum dolore reluctaverat ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus cautior fit, et ne corruat obtemperat ra
Abbreviated transcription (Latin):
nam iudicii. Inimicitias ponã interte & mulierẽ: ꝙ sem̃
tuũ & sem̃ illius. Sem̃ diaboli ꝑu̾sa suggestio est: sem̃ autẽ
mulieris fructꝰ ẽ boni oꝑis. quo ꝑuerse suggestiõi resistit᷑
Ipsa cap̃d illiꝰ cont̾it. si eum mens in ipso initio male suggesti-¬
onis excludit. Ille insidiat᷑ calcaneo eiꝰ: quia m̃tem quã
pͥma suggestione ñ decipit. deciꝑe in finẽ contendit. Quidã
autẽ hoc quod dictum ÷ in imicitias ponã int̾ te⁊ mulierẽ de
ex ea dñs nascit᷑us ad inimicũ deuincendũ & mortẽ euuᷤ
ille auctor erat destruendã ꝓmitebat᷑: sic̾ in dauid scͥp¬
diab̾is calcaneo eius. hoc de fructu uentris marie. qͥ xp̃e
toresurget. & caput tuum cont̾et quod ÷ mors. sic̃ & dd̃ dix̾at
ex ꝑsonã patris ad filium. Suꝑ aspidẽ & basiliscũ ambula¬
bis: & conculcabis leonẽ & draconem. Aspidem dixit mor-¬

Expanded text:
poenam judicii. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen poenam judicii. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum et semen illius . Semen diaboli perversa suggestio est, semen mulieris, fructus est boni operis quo perversae suggestioni resistitur. Ipsa caput illius conterit, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit; ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem, quam in prima suggestione non decipit, decipere in fine contendit. Quidam autem, quod dictum est, Inimicitias ponam inter te et mulierem, de ex ea Dominus nasciturus, ad inimicum devincendum, et mortem, cujus ille auctor erat, destruendam, promittebatur. 276 7. Nam diaberis calcaneo ejus, hoc de fructu ventris Mariae, qui est to, resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . 8. Aspidem dixit mor
Abbreviated transcription (Latin):
condert se a facie dĩ. in medio ligni ꝑadisi. In medio nãq
ligni ꝑadisi se abscondũt: qui au̾si a p̃cepto creatoris. in er¬
roris atq arbitͥi sui uoluptatib uiuunt. Nocauitq deus
adam dicens. ubi es: hic ostendit quia si qͥ a fide ł boniꝰ
oꝑib ad m̃datia sua desid̾iaq labunt᷑ ñ despicit illos ds̃: s adb¬
huc ut redeant ꝑpenitentiã uocat. quia ñ uult mortẽ peccatoriᷤᷤ
s ut conu̾tatur & uiuat. Ergo ñ ÷ desꝑandũ qͥb libet peccatori¬
b: dum & ipsi impii ad spem indulgentie ꝓuocant᷑. Dicit᷑ aute pꝰ
hec serpenti. Maledictus eris int̾ om̃ia animantia: suꝑ pectus
tuũ gradieris. Noĩe pectoris. significat᷑ suꝑbia m̃tis : Nomine aut̃
uentris significantur desid̾ia carnis. his enĩ duab reb serpit
ria. aut suꝑbie insana ruina. Et t̾ram manducabis .i ad te ꝑti¬

Expanded text:
conderunt se a facie Dei, in medio ligni paradisi. In medio namque conderunt se a facie Dei, in medio ligni paradisi. In medio namque ligni se abscondit, qui aversus a praecepto Creatoris, in erroris atque arbitrii sui voluptatibus vivit. Vocavitque Deus Adam dicens, Adam, ubi es? Hic ostendit quia si qui a fide vel bonis eribus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandum quibuslibet peccatoribus, dum et ipsi impii ad spem indulgentiae provocantur. Dicitur autem post haec serpenti, Maledictus eris inter omnia animantia, super pectus tuum et ventrem gradieris. Nomine pectoris significatur superbia mentis, nomine autem ventris significantur desideria carnis; his enim duabus rebus serpit ria, aut superbiae insana ruina. Et terram manducabis; id est
Abbreviated transcription (Latin):
tulitq de fructu illius & comedit. Mulier comedit ante nͦ.u
uir: idõ quia faciliꝰ carnales. ꝑsuadent᷑ ad peccatũ. nec tam
uel ocit̾ sp̃uales decipiunt᷑. Et dedit uiro suo. & comedit uterq:
qͥa post delectetion̾e carnalis concupiscentie nre etiã ratio
nr̃a subicit᷑ ad peccandũ. Cũq cognouissent se ẽẽ nu-¬
dos. consuert folia fici. & contexerũt. Foliis fici se conte
gunt. qͥ scłm asꝑum amplectuntur:. qui prurigine uo¬
luptatis carnalis uruntur: quiq decepti ħetica pͣuita¬
te. & gr̃a dei nudati tegum̃ta mendatioꝵ tanꝗͣ. folia fi¬
ci colligunt: facientes sibi succinctoria pͣuitatis. cum
de dño uel eccła m̃tuntur. Cumq audissent uocẽ dei
deambulantis in ꝑadiso. ad auram post meridiem. de¬
ambulat in illis d̾s. & ñ stat. qͥ stabiles in eiꝰ p̃cepto ñ ꝑ seu̾ant. Et
bene ad auram post meridiẽ: quia iam ab eis aufert᷑ lux illa
feruentior ueritatis appropinqͣntib erroꝵ tenebris. Abs¬

Expanded text:
que de fructu illius et comedit. Mulier comedit antea, non vir; ideo, quia facilius carnales persuadentur ad peccatum, nec tam velociter spirituales decipiuntur. Et dedit viro suo, et comedit; utique quia post delectationem carnalis concupiscentiae nostrae, etiam nostra subjicitur ad peccandum. Cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia fici, et contexerunt se. Item, quia saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis uruntur, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum  delectatur. Cumque audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem. Deambulat Deus in illis, et non stat, qui stabiles in ejus praecepto non perseverant: et bene, Ad auram post meridiem; quia jam ab eis aufertur lux illa ferventior veritatis appropinquantibus errorum tenebris. Abs
Abbreviated transcription (Latin):
uictorinꝰ martyr. & cet̾i in similitudine eccłie ł sinagoge
int̾p̃tati sunt. Lyam enĩ maiorẽ natu. sinagoge tenuisse
existimabant typum. qͥa pͥor dei genuit popłm. & qͥdẽ lipiᷤᷤ¬
ce ocłis legitur grauida. qr lex q̃ ꝑ moysen data cooꝑta ẽ. atq
signata. Rachel autẽ iunior & pulchra. pͥus sterił pꝰmodum¬
fec unda. similitudo ⁊ eccłie. Iunior: qͥa tempore posterior.
ꝓspic̾e meruert̃. Que c̃ tamdiu sterił fuit qͦusq sinagoga
popłm gen̾auit. Cur autẽ iacob ꝓ rachel seruiuit. & suppo¬

Expanded text:
martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit populum, et quidem oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterifecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior. prospicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. 32. Cur autem
Abbreviated transcription (Latin):
osum laborem. ħ in eccłia geri qͥsq adu̾tit. c̾nic eexꝑit᷑ in
eremplis qͦd intelligamꝰ in libris. Quis ñ uideat ħ geri toto or
ce contẽplande u̾itatis. tanquã in amplexũ rachel. & excipi
de tnͣsuexo ad eccłiasticam necessitatẽ tanquã dicentelia ad¬
me intͣbis. qͥb istud mist̾iũ dei dispensantib. ut in nocte hui
scłi filios generent fid̾i laudat᷑ apopłis & illa uita cuiꝰ amore
conu̾si spem scłi relinqunt. & ex cuiꝰ ꝓfessione ad miscđiam re¬
gende pleb̾ assũpti sunt. Id enĩ agunt in om̃ib laborib sius.
ut illa ꝓfessio qua se cou̾terant quia tales rectores popłide¬
dit. latius & clariꝰ głificetur tanquã iacob ñ recusante noctẽ
lie. ut rachel pomis suaue olentib &clarenitentib potiat᷑
Q ue aliqñ & ipsa p̾stante miscdia dei. ꝑ seipsam parit. Hix
ent̾q drͣ. & sine fantasmn aste carnalis cogitationis. & salu¬

Expanded text:
osum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in osum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uidet contemplandae veritatis tanquam in amplexu Rachel, et excipi de transverso ad ecclesiasticam necessitatem, atque ordinari me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur, tamquam Iacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suaueolentibus et clare nitentibus potiatur: quae aliquando et ipsa praestante misericordia dei per se ipsam parit, uix enterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis et salu
Abbreviated transcription (Latin):
rem rerũ gerendarũ necessarios in ocio detinet. uita studio¬
soꝵ. insuꝑ & popłarem głam reqͥrit :.Rud̾ ut eam uiste com¬
paret. imꝑtit rachel uirũ sorori sue illa nocte. ut .s. qͥ uirtute
laboriosa regimini popłoꝵ accõmodati sunt. & si scientieua¬
care delegerant suscipiant exꝑientiã tep̾tationũ. curarũ quoq
sarcinam ꝓ utilitate cõmuni. ne ipsa sapĩae doctrina cuiua¬
care statuerant. b lasphemet᷑. neq adipiscaturab imꝑitiorib
popłis existimationẽ bonã qđ illa poma sigͣcant. & qdđ neces¬
sariũ ÷ ad exortationẽ discentiũ. s plane ut hanc curã susci¬
piant ui cogunt᷑ satis & hoc significatũ : qđ cũ ueniret de
agro iacob occurrit ei lia. eũq detinens ait ad me int᷑bis con¬
duxi enĩ te ꝓ mandragoris filii mei. Tanquã dr̃et. Si doctri¬
ne quã diligis uis conferre bonã opinionẽ: noli fug̾e offici¬

Expanded text:
rem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere offici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ turbulentas occupatioẽs. & in doctrine ꝯciũ toto pec¬
tore tanquã inspetiose rachel ferunt᷑ amplexus. Et quia
bonũ : ut &̃ ħ uita latiꝰ innotescens. popłarem głam me¬
reatur. iniustũ : aut̃ ut eam consequat᷑. si amatorẽ suũ
administnͣdis eccliasticis curis aptũ & idoneũ in ociode¬
tinet. nec gub̃nationẽ cõmunis utilitatis impedit. ꝓpt̾ea
la sorori sue dicit. Parũ : tͥ quod uirũ meũ accepisti.
insuꝑ & mandragoras filii mei uis acciꝑe᷑ ꝑ unũ uirũ
significans eos om̃s. qͥ cũ sint uirtute agendi habiles. Q dig¬
ni qͥb regim̃ eccłie cõmitat᷑. ad dispensandũ fidĩ facͣmen¬
tũ illi accensi studio doctrine atq indagande & contẽplan-¬
de sap̃ie se ab om̃ib actionũ molestiis remou̾e. atq in
gorã filii mei uis acciꝑe: ac si dic̾etur. Parũ : tͥ qͦd hoĩes ad labo¬

Expanded text:
propter turbulentas occupationes exire, si in doctrinae otium toto pecpropter turbulentas occupationes exire, si in doctrinae otium toto pectore tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexus; et quia bonum est ut et haec vita latius innotescens popularem gloriam mereatur. Injustum est autem ut eam consequatur, si amorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationem communis utilitatis impetit. Propterea Lia sorori suae dicit: Parum est tibi quod virum meum accepisti, insuper et mandragoram filii mei vis accipere ? Per unum virum significans eos omnes, quia cum sint agendi virtute habiles, et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque ingorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad labo
Abbreviated transcription (Latin):
& splendorẽ laudis. & odorem bone opinionis. Nec ad istam
głam popłarem pͥmi ꝑueniunt eoꝵ qui st̃ in eccłia nͥ qͥcũq
in actionũ ꝑicłis & labore u̾santur. Propt̾ea lie filius ma-¬
la mandgorica inueñ erieis in agrũ.i. honeste ambulans ad
eos qͥforis sunt. Doctrina uͦ illa sapie q̃ a uulgi strepitu
remotissima in contẽplatione ueritatis dulci dilec¬
tione defigitur. hanc popłarem głam qnͣtulũcũq ñ
assequereturnͥ ꝑ eos qͥ in mediis turb̃ agendo ac suaden
qͦs multitudinis ad ministrat᷑ utilitas. & qua auctoritas
popłi ẽ cara. testimoniũ ꝑhibent ce uite. ꝓpt̾ studiũ conqͥ¬
rende & contẽplande u̾itatis ociose. qͦd ammͦ mala mandra-¬
gorica ꝑ liam ꝑueniunt ad rachel. Ad ipsam uͦ lyam ꝑ
filiũ primogenitũ.i. ꝑ honorẽ fecunditatis eiꝰ in quo est
tes. quauis idonei regendis popłisẽẽ possint. tam̃ eiutãt

Expanded text:
et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam am popularem primi perueniunt eorum, qui sunt in ecclesia, nisi quicumque in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendquos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est tes, quamvis idonei regendis populis esse possint, tamen evitant
Abbreviated transcription (Latin):
Quaꝓpter ħ ancilla illos figurat quoꝵ in p̃dicatione fidi euan-¬
głice os hiat &e cor ñ hiat. de qͣlib scriptũ est. Popłs hic labiis
lem lib̾a illa uxor iacob laborans. filios ħedes regni suscipiat. aõ
dic̃ dñs. Que dicunt facite. q̃ aut̃ faciunt facere nolite. Unde
apłs. Siue inqͥt occasione siue u̾itate xp̃c anñtietur. & in hoc
gaudeo s & gaudebo tanquã & ancilla pariente. deplenum̾o¬
siore letatis. Est uͦ qͥdam lie fetꝰ ex beneficio rachel editꝰ. cũ uirũ
suũ secũ debita noc te cubit᷑um. acceptis a filio lie mandragori¬
cis malis. cũ sorore cubare ꝑmittit. Qͥd enĩ de mandragoris di¬
cendũ est: Proind̃ rem comꝑi pulchrã &suaue olentẽ sa¬
pore aut̃ insipido. & ĩo in illo mandragorico pomo. figurari
intelligã famã bonam popłarem. Unde dicit apłs. Oportet
sapiant. reddũt tam̃ plerũq labori eoꝵ ꝑqͥs sibi consulitur

Expanded text:
quapropter haec ancilla eos figurat quorum in praedicatione fidei evangquapropter haec ancilla eos figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os hiat, et cor non hiat. De quibus scriptum est: Populus hic labia illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Unde Apostolus: Sive, inquit, occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prote numerosiore laetatur. 19. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte cubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permisit. Quid enim de mandragora dicendum est? Proinde rem comperi pulchram, et suave olentem, sapore autem insipido. Et ideo in illo mandragorico pomo figurari intelligam famam bonam popularem. Unde dicit Apostolus: Oposapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& iudet in pͥncipio u̾bum dm̃ ap̃d deũ. & uult parere & ñ po¬
test. qͥa gen̾ationẽ eius qͥs enarrabit: Idoq cũ contẽplandio
tia appetit. ut diuinitatẽ ineffabilem e̾nat. uacare uult ab
om̃i negotio. & idõ sterilis. Affectando qͥppe ociũ ¶studia contẽ¬
plationis ignescunt. ñ contẽꝑantur infirmitati hominũ. qͣm
uariis p̃ssuris sibi desid̾ant subueniri. S qͥa &ipsa int̾dum¬
ꝓcreandi caritate in ardescit. uult enĩ doc̾e qd nouit. uidet
sororẽ labore agendi & pariendi filiis habundantẽ & dolet potiꝰ
currere hoĩes ad eam uitã qua eoꝵ necessitatib consulitur.
quã ad illam de qua diuinũ aliquid discit᷑. hic dolorin eo¬
figuratus uidet᷑ quod scriptũ est. & delauit rachel sororem
qppe uita carnalib sensib dedita corporee cogitant᷑ imagi
censa. Inuenimꝰ aut̃ zelpham eiꝰ ancillam int̾p̃tari os hians.

Expanded text:
et videt in principio Verbum Deum apud Deum, et vult parere, et non poet videt in principio Verbum Deum apud Deum, et vult parere, et non potest, quia generationem ejus quis enai uirtutem ac diuinitatem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. affectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi casororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem qua eorum necessitatibus consulitur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. 15. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem quippe vita carnalibus sensibus dedita corporeae concitantur imacensa. 17. Invenimus autem Zelpham ejus ancillam interpretari os hians;
Abbreviated transcription (Latin):
tempore pͥor ẽ. Prior ÷ aũ in hoĩs eruditiõe labor boni
oꝑis. quã reqͥes contemplatiois. Ad unũ gͥ contenden¬
dum est: s ꝓpter hoc multa ferenda st̃. Itaq due sunt
urores iacob lib̾e. ambe qͥppe sunt filie remissioĩs pec¬
catoꝵ ħ ẽ dealbationis qđ ÷ laban. Heruntam̃ una ama-¬
t᷑ alia tolerat᷑. S que toleratur. ipsa priꝰ & ub̃ius fecunda-¬
tͦ. ut si ñ ꝓpt̾ seipsam. s c̾te ꝓpter filios diligatur. Labor
enĩ iustoꝵ maximũ fructum ht̃. in eis quos regno dei
gen̾ant int̾ multas tẽptationes & tͥbulationes predican-¬
do euangłm. et eos ꝓpter qͦs st̃ in laborib habundantiꝰ in
plagis supͣ modũ. in mortib sepiꝰ. ꝓpt̾ quos hñt foris pug
nas intus timores. gaudiũ suũ & coronã suã uocant. Nascũ¬
tur aut̃ eis faciliꝰ atq copiosiꝰ ex illo sermone fidei qͣ p̃dica

Expanded text:
tempore prior est; prior autem in hominis operatione labor boni tempore prior est; prior autem in hominis operatione labor boni operis quam requies contemplationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae ambae, quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est, dealbationis, quod est Laban; verumtamen una amatur, altera toleratur, sed quae toleratur ipsa prius et ubur, ut, si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim iustorum maximum fructum habet in eis, quos regno dei generant inter multas temptationes et tribulationes praedicando euangelium, et eos, propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quonas, intus timores, gaudium et coronam suam vocant. 13. Nascuntur autem eis facilius atque copiosius ex illo sermone fidei quo praedi
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ & matrẽ tuam. ñ mecab̾is. non occides. ñ fu rab̾is. ñ falsum
testimoniũ dices. ñ concupisces rem ꝓximi tuiͦ Quib obserua
tis pꝰea qm hõi. ꝓ concupita delectatione doctrine ꝑ tẽptati¬
ones uarias quasi ꝑ huiꝰ scłi noc tẽ. tołantia laboris ad hese¬
rit. uelut ꝓ rachel lia inopinata coniungit᷑. & hanc sustinet
ut ad illam ꝑueniat si ꝑseu̾anteramat. acceptis aliis septẽ
p̃ceptis. ac si ei dicatur. serui alios septẽ annos ꝓpt̾ rachel
ut sis pauꝑ sp̃u. mitis. lugens. esuriens. sitiensq iusticiã.
misericors. mundicordis. pacificus. Uellet eĩ hõ si fieri posset
sine ulla tolerantia laboris. quein agendo patiendoq am¬
nire:s hoc ñ pot᷑ in t̾ra morientiũ. hoc enĩ uidet᷑ sig̾care
qđ dictum est. ad iacob. Non : moris in hoc loco. ut minor
habeat᷑ priꝰquã maior: qͥa ñ absurde maior appellat᷑. que

Expanded text:
tuum et matrem tuam, Non moechaberis, Non occides, Non furaberis, Non falsum tuum et matrem tuam, Non moechaberis, Non occides, Non furaberis, Non falsum ttis postea quam homini pro concupita delectatione doctrinae per tentationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amt in terra morientium. Hoc enim videtur significare quod dictum est ad Jacob: Non est moris in loco hoc ut minor habeatur priusquam major, quia non absurde major appellatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ seruire iusticie nisi ut qͥete uiuat in u̾bo. ex quo
uidet᷑ principiũ quod÷ ds̃. Ergo ꝓpter rachel seruit᷑ ñ ꝓpter
liam.Nam quis tãdem amauerit in oꝑib iusticie laborem
actionũ atq passionum: Quis enĩ eam uitã ꝓpt̾ seipsam ex
petierit. sic̃ nec iacob liam: S tam̃ nocte ͥ suppositam. inusũ
gen̾andi amplexus. fecunditatẽ eiꝰ exꝑtꝰ ẽ. Dominꝰ enĩ eã quia
ꝑ seipsam diligi ñ pot̾at pͥmo ut ad rachel ꝑueniret᷑ tolerarifec̃.
deinde ꝓpt̾ filios cõmendauit. Ita unusqͥsq utilis dei seruus
sub dealbatiõis peccatoꝵ suoꝵ grã constitutꝰ. qͥd aliud amanᷤ
in sua conu̾satioe meditatur. nisi doctrinã sap̃ie quã pleriq
se ꝑcept᷑os putant statim ut se in septẽ p̾ceptis legis ex̾cuerint
q̃ sunt de dilectiõe ꝓximi necuiquã noceatur .i. honora patͤm

Expanded text:
peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium, quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque paspetiverit, sicut nec Jacob Liam? Sed tamen sibi nocte suppositam in usum generandi amplexus, fecunditatem ejus expertus est. Dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo, ut ad Rachel perveniretur, tolerari fecit. 8. Deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus, sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in conversatione sua meditatur, nisi doctrinam sapientiae? Quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerunt, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem
Abbreviated transcription (Latin):
mus enĩ apłm in lib̾a & in ancilla qͣs habebat abraham. duo
ancillarũ filii. simul cũ filiis liberarũ. t̾ram reꝓmissionis acci
piunt. Und hic ꝓculdubio aliud aliqͥd sig̾catur. Quãqͣm enĩ
due lib̾e uxores iacob. ad nouũ testam̃tũ quo in lib̾tatem uo¬
cati sumꝰ existim̃tur ꝑtin̾e. ñ tam̃ frustra due sunt: nͥ qͥa due
mꝰ. alia et̾na. in qua delectationẽ dei contẽplabimur. Lia e¬
nĩ int̾pretat᷑ laborans. rachel aut᷑ uisũ pͥncipiũ. siue u̾bum
Actio ghuiꝰ uite in qͣ uiuit᷑ ex fide. laboriosa÷ in oꝑib. & mẽ¬
ta qͦ exitu ꝓueniant ad utilitatem eoꝵ qͥb consulere uolumꝰ.
Ipsa: lia prior uxor iacob. ac ꝑ ħ & infirmis ocłis fuisse cõ¬
memoratur. Cogitationes enĩ mortaliũ timide: & in e̾de ꝓui¬
sp̃e. hanc enĩ amat om̃is pie studiosus. & ꝓpt̾ hanc seruit
grẽ dei. qͣ peocata nr̃a & si fuerint qͣsi fenitiũ tanqͣm nix
d̃albabuntur. Laban qͥppeint᷑ptatur d̾ albatio. Cui seruiuit

Expanded text:
mus enim Apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo ancillarum filii simul cum filipiunt, unde hic proculdubio aliud aliquid significatur. Quanquam enim duas liberas uxores Jacob ad Novum Testamentum, quo in libertatem vocati suus: alia aeterna, in qua delectationem Dei conteamque interpretatur laborans; Rachel autem, visus, principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus eti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum, quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouihanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
litatib alt̾nent. tanto eis credi difficiliꝰ debet. qͣnto & ex quo
tiones ipsas uisionũ uoces aut imagines quodam intimo
sapore disc̾nunt. ut sciant uł qͥd a bono spũ ꝑcipiant. uel
qͥd ab illusore patiant᷑. Nã si erga hec mens cauta ñ fuerit.
ꝑleceptorẽ sp̃m multis se uanitatib imm̾git. qͥ nonnumqͣ
solet multa uera p̾dicere. ut ad extremũ ualeat animã in¬
una aliqua falsitate illaqueare. Sepe qͦq malignus sp̃c his
somnii imaginib tẽptat. quatinus indiseretã mentẽ diu̾sa
qualitate afficiat. eamq aut spe subleuans aut depͥmens ti¬
nitit᷑. ut ab intentione cogitationis solide ad tempus saltẽ
momentũq diriuent᷑. Qiͣmus ipsi ꝓtinus animũ ab illusionis
imaginatione discutiant. S hostis insidians. quo eos uigi¬
lantes minime suꝑat. eo dormientes grauiꝰ impugnat. Quẽ
tam̃ hec maligne agere suꝑna dispensatio benigne ꝑmittit.

Expanded text:
litatibus alternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo litatibus alternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo tiones, ipsas visionum voces, aut imagines, quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusore patiantur. Si erga somnia mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera puna aliqua falsitate laqueare. Saepe malignus spiritus his somnii imaginibus intentat, quatenus indiscretam mentem diversa qualitate afficiat, eamque aut spe sublevans, aut deprimens tinititur, ut ab intentione cogitationis solidae, ad tempus saltem momentumque deriventur, quamvis ipsi protinus animum ab illusionis imaginatione discutiant. Sed hostis insidians quo eos vigilantes minime superat, eo dormientes gravius impugnat. Quem tamen haec maligne agere superna dispensatio benigne permittit,
Abbreviated transcription (Latin):
uanȩ. uł certe ñ augurabimini nec obseruabitis sõma. auib
ꝓfecto u̾bis cuiꝰ sint detestationes ostendit᷑. quȩ auguriis con
derent. salomon minime diceret. Multas cura s sequunt᷑
somnia. & nisi aliq̃n sõnia ex mist̾io reuelationis orirentur.
ioseph p̃ferendũ se fr̃ib ꝑsomniũ ñ uideret. nec marie spon-¬
sum ut ablato puero in egypto fugeret. ꝑsomniũ angłs am¬
moneret. Rursũ nisi aliq̃n somnia ex cogitatione simul &
reuelatione ꝓcederent. nequaqͣm daniel ꝓpha nabuchodono
sor uisionẽ edisserens a radice cogitationis inchoasset diceis.
Tu rex cepisti cogitare in stratu tuo qͥd ẽẽt futurũ post hec.
& qͥ reuelat mist̾ĩa. ostendit tͥ quȩ futura st̃. &e paulo post.¬
uid ebas & ecce quasi stutua una gͣndis. Statua illa magna e sta¬
tura sublimis stabat ꝯtea te. ⁊ cetera. Daniel itaq dũ somnium
hos implendũ reuerent̾ insinuat. &x ex qua ortũ sit cogitatiõe

Expanded text:
rte: Non augurabimini, nec observabitis somnia . Quibus profecto verbis, cujus sint detestationis ostenditur quae auguriis conjlusione procederent, Salomon minime dixisset: Multas curas sequuntur somnia . Nisi aliquando somnia ex mysterio revelationis orirentur, Joseph praeferendum se fratribus per somnium non videret , nec Mariae sponsum, ut ablato puero, in Aegyptum fugeret, per somnium Veritas admoneret . Rursum, nisi aliquando somnia cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonsor visionem disserens a radice cogitationis inchoasset, dicens: « Tu, rex, coepisti cogitare in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt . » Et paulo postVidebas, et ecce quasi statua una grandis, statua illa magna, et statura sublimis stabat contra te , et caetera. Daniel itaque dum somnium adimplendum reverenter insinuat, et ex qua ortum sit cogitatione