comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num potest: ⁊ maximũ malum
nult. At hoc satis patet. quã ĩ con¬
ueniens sit. Nichil gͥ uideri pot̃
consequentiꝰ. ⁊ nichil credi debet
certiꝰ. quã hominis animã sic ẽẽ
factã. ut si contẽpnat amare sũ¬
mã essentiam. eternam patiatur
miseriam. ut sicut amans. et̃no
gaudebit p̾mio. ita contẽpuens.
eterna pena doleat. ⁊ sic̃ illa sen¬
tiet ummutabilẽ sufficientiã.ita
ista sentiat. inconsolabilẽ incli¬
gentia⁊.
ed nec amancẽ animã neces¬
se est eterne beatã esse. nec
contempnentẽ miseriã. sisit mor¬
talis. Siue gͥ amet. siue contẽp.¬
nat icdad qd amandũ creata est.
necesse est eam ĩmortalem esse.
Si autẽ alique sunt anme ratio¬
nales. que nec amantes. nec con¬
tẽpnentes iudicande sint. sic̃ iuden¬
tur aͣmine infantũ qͥd de his sen¬
tiendum est: Sunt mortales au ĩ¬
mortales : S ꝓculdubio om̃s hu¬
mane anime eiusdem nature sutł.
Quare qm̃ constat quasdam ẽẽ

Expanded text:
num potest, et maximum malum num potest, et maximum malum vult. At hoc satis patet quam inconveniens sit. Nihil igitur videri potest consequentius, et nihil credi debet certius, quam hominis animam sic esse factam, ut si contemnat amare summam essentiam, aeternam patiatur miseriam: ut sicut amans aeterno gaudebit praemio, ita contemnens aeterna poena doleat: et sicut illa sentiet immutabilem sufficientiam, ita ista sentiat inconsolabilem indigentiam.Sed nec amantem animam necesse est aeterne beatam esse; nec contemnentem, miseram, si sit mortalis. Sive igitur amet, sive contemnat id ad quod amandum creata est, necesse est eam immortalem esse. Si autem aliquae sunt animae rationales, quae nec amantes, nec contemnentes judicandae sint, sicut esse videntur animae infantum, quid de his sentiendum est? Sunt mortales, an immortales? Sed procul dubio omnes humanae animae ejusdem naturae sunt. Quare, quoniam constat quasdam esse
Abbreviated transcription (Latin):
poterit non amare. nec illa de¬
seret amantẽ se. nec aliquid erit
potentiꝰ. qd̃ eas separet inuitas.
Quare quecunq anima sũma
beatitudine semel frui ceperit.
eterne beata erit.
inc utiq consequent᷑ colli¬
gitur. qd illa. que sũmi bo¬
in amorẽ contẽpnit. et̾nam mi¬
seriam incurrat. Nam si dicit᷑. qd̾
ꝓtali contẽptu sic iustius puma¬
tur. ut ipsum esse. uel uitã ꝑdas.
qr se ñ utit᷑ ad id. ad qd̃ facta est.
nullatenꝰ hoc almut it ratio. ut
post tantam culpam ꝓpena recipi¬
at esse qd̃ erat. ante om̃em culpã.
Quippe antequã esset. nec culpam
habere. nec penã sentire poterat.
Si gͦ anima contẽpuens id ad qd̃
facta est. sic moritur. ut nichil sen¬
tiat. aut ut om̃ino nichil sit. si¬
militer. se habebit. ⁊ in maxima cul¬
pa.⁊ sine om̃i culpa. nec discer¬
net sũme sapiens iusticia. int id
qd̃ nullũ bonũ potest. ⁊ nullum
malum uult.⁊ id qd̃ maximũ bo¬

Expanded text:
poterit non amare; nec illa depoterit non amare; nec illa deseret amantem se, nec aliquid erit potentius, quod eas separet invitas. Quare quaecunque anima summa beatitudine semel frui coeperit, aeterne beata erit.Hinc utique consequenter colligitur, quod illa, quae summi boni amorem contemnit, aeternam miseriam incurret. Nam si dicitur quod pro tali contemptu sic justius puniatur, ut ipsum esse, vel vitam perdat; quia se non utitur ad id ad quod est facta; nullatenus hoc admittit ratio, ut, post tantam culpam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. Quippe antequam esset, nec culpam habere, nec poenam sentire poterat. Si ergo anima contemnens id ad quod facta est, sic moritur, ut nihil sentiat, aut ut omnino nihil sit; similiter se habebit, et in maxima culpa, et sine omni culpa; nec discernet summe sapiens justitia inter id quod nullum bonum potest, et nullum malum vult; et id quod maximum bo
Abbreviated transcription (Latin):
ab amante desiderari cogit. Nã
quis sic amet iusticiã. u̾itatẽ. be¬
atitudinẽ. incorruptibilitatẽ. ut
his fri ñ appetat: Quid gͦ sũma
bonitas retribuet amanti. ⁊ desi¬
deranti se. nͥ se ipsam: slam qͥc¬
quid aliud tribuat. ñ retribuit.
quia nec cõpensatur amori. nec
consolatur amantem. nec saciat
desiderantẽ. Aut si se uult amari.
& desiderari. ut aliud retribuat.
non se uut amari. & desiderari
ꝓpter se. s ꝓpt aliud. ⁊ sic non se¬
uult amari s aliud. qd̃ cogitare
nefas est. Nichil gͦ uerius. quã qd̃
om̃is anima rationalis. si quead¬
modum debet studeat amando
desiderare summam beatitudi¬
nem: aliqn illam ad fruendum
ꝑcipiat. ut qd mninc uidet qͣi ꝑspe¬
culum. ⁊ in enigiate. t̾c uideat
facie ad faciem̃. Utrum autem
ea sine fine fruatur dubitare
stultissimũ est. qm̃ illa fruens
nec timore torqueri poterit. nec
fallaci securitate decipi. nec eius
indigentẽ iam experta illam.

Expanded text:
ab amante desiderari cogit. Nam ab amante desiderari cogit. Nam quis sic amet justitiam, veritatem, beatitudinem, incorruptibilitatem ut his frui non appetat? Quid ergo summa bonitas retribuet amanti et desideranti se nisi seipsam? Nam quidquid aliud tribuat, non retribuit; quia nec compensatur amori, nec consolatur amantem, nec satiat desiderantem. Aut si se vult amari et desiderari, ut aliud retribuat, non se vult amari et desiderari propter se, sed propter aliud; et sic non vult se amari, sed aliud: quod cogitare nefas est. Nihil ergo verius quam quod omnis anima rationalis, si, quemadmodum debet, studeat amando desiderare summam beatitudinem, aliquando illam ad fruendum percipiat, ut quod nunc videt quasi per speculum et in aenigmate tunc videat facie ad faciem . Utrum autem ea sine fine fruatur, dubitare stultissimum est; quoniam illa fruens nec timore torqueri poterit, nec fallaci securitate decipi, nec ejus indigentiam jam experta; illam
Abbreviated transcription (Latin):
eniq nullatenꝰ uerũ uide¬
ri potest. ut ustissimꝰ. ⁊ po¬
tentissimꝰ nichil retͥbuat aman¬
ti se ꝑseueranter. cui ñ amanti¬
tribuit ẽẽntiam. ut amans esse pos¬
set. Si enim nichił tribuit amai¬
ti. non discernit tustissimꝰ. inter
amantẽ. ⁊ contẽpnentẽ id qd̃ sũme
amari debet. nec amat amantẽ se.
aut non ꝓdest ab illo amari. Q
om̃ia ab illo dissonant. Retͥbuit
igit᷑ om̃i se amare ꝑseueranti. Qd
autẽ retribuit: Si nichilo dedit
rationalem essentiam. ut amans
esset. quid dabit amanti. si ama¬
re ñ cesset: Sitam grande est. qd̾
amori famulat᷑. quã grande est.
qd̃ amori recompensatur: Et si
tale est amoris fulcimentũ. qͣle ẽ
amoris emolumentũ:. Nam si ra¬
tionalis creatura. que sibi inuti¬
lis est sine hoc amore. sic eminet
in om̃ib creaturis. utiq ichil
potest esse premiũ huiꝰ amoris.
nisi qd̃ suꝑeminet ĩ om̃ib natu¬
ris. Et enim idem ipsum bonũ.
qd̃ sic se amari exigit: ñ minꝰ se

Expanded text:
enique nullatenus verum videri potest, ut justissimus et potentissimus nihil retribuat amanti se perseveranter; cui non amantitribuit essentiam, ut amans esse posset. Si enim nihil retribuit amanti, non discernit justissimus inter amantem, et contemnentem id quod summe amari debet, nec amat amantem se, aut non prodest ab illo amari: quae omnia ab illo dissonant: retribuit igitur omni se amare perseveranti. Quid autem retribuit? Si nihilo dedit rationalem essentiam ut amans esset, quid dabit amanti, si amare non cesset? Si tam grande est quod amori famulatur, quam grande est quod amori recompensatur? Et si tale est amoris fulcimentum, quale est amoris emolumentum? Nam, si rationalis creatura, quae sibi inutilis est sine hoc amore, si eminet in omnibus creaturis: utique nihil potest esse praemium hujus amoris, nisi quod supereminet in omnibus naturis. Etenim ipsum idem bonum, quod sic se amari exigit, non minus se
Abbreviated transcription (Latin):
tialit̾ est. hoc ẽ totũ. qͦd ipsa est.
Nichil gͥ qͦd de eiꝰ ẽentia uere
in eo qd̃ quid sit accipit᷑. Quic¬
aliud in eo qd̃ qͥd ẽ. unde nͣ sim¬
plex. s compositũ est.

Expanded text:
 totum quod ipsa est. Nihil igitur quod de ejus essentia, vere in eo quod quid sit, accipitur. Quidaliud in eo quod quid est, unde non simplex, sed compositum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ia uita. sũma ratio. sũma salꝰ.
summa iusticia. sũma sapientia.
sũma uitas. sũma bonitas. sũma
magnitudo. sũma pulchritudo.
sũma immoitalitas. sũma ĩ coi¬
ruptibilitas. sũma inmutabili¬
tas. sũma beatitudo. sũma et̃¬
nitas. sũma potestas. sũma u¬
nitas. qd̃ ñ est aliud. quam sũ¬
me ens. sũme uiuens. & alia
uid ergo: Si illa sũma
natura tot bona est. e¬
rit ne ꝯposita tam plurib boniꝰ.
an potius nͣ sunt plura bona
s unũ bonũ tam plurib nõib
significatũ: Om̃e enĩ compo¬
quod sunt. ꝑ illud ñ sunt. et
idcirco penitꝰ sũmũ non est.
Si g illa natura ꝯposita est
plurib bonis. hec oĩa que oĩ
cõposito insunt in illam inci¬
dere necẽẽ est. Quod nefas fal¬
sicatis aꝑta ratione destruit.
et obruit tota que supͣ patuit
necessitas u̾itatis. Cum igit᷑ illa
natura nullo mͦ cõposita sit. R
tñ om̃i mͦ tot illa bona sit. ne¬
cesse ẽ ut illa om̃ia nͣ plura. s

Expanded text:
ita, summa ratio, summa salus, summa justitia, summa sapientia, summa veritas, summa bonitas, summa magnitudo, summa pulchritudo, summa immortalitas, summa incorruptibilitas, summa immutabilitas, summa beatitudo, summa aeternitas, summa potestas, summa unitas; quod non est aliud quam summe ens, summe vivens: et alQuid ergo, si illa summa natura tot bona est, eritne composita tam pluribus bonis; an potius non sunt plura bona, sed unum bonum tam pluribus nominibus significatum? Omne enim compoquod sunt, per illud non sunt: et idcirco penitus summum non est. Si igitur natura illa composita est ex pluribus bonis, haec omnia, quae omni composito insunt, in illam incidere necesse est: quod nefas falsitatis aperta ratione destruit et obruit tota, quae supra patuit, necessitas veritatis. Cum igitur illa natura nullo modo composita sit et tamen omnimodo tot illa bona sit, necesse est ut illa omnia non plura, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sumina natura. non est iusta
nͥ ꝑ iusticiã uidet᷑ igit᷑ partici¬
patione qualitatis iusticie. sci¬
licet iusta dici. sũme bona sub¬
stantia. Quod siita est. ꝑ aliud
est iusta. ñ ꝑ se. At hoc contra¬
riũ ẽ u̾itati ꝑspecte. quia bona
uł magna. uł subsistens. quod
ẽ om̃ino per se ẽ ñ ꝑ aliud.ͤ Si
cuũ. qͥd magis necessariũ. qͣ.
quod eadem natura. est ipsa
iusticia. & cũ dicit᷑ eẽ iusta ꝑ
iusticiã idem est qͦd ꝑ se. R cũ

Expanded text:
a natura non est justa, nisi per justitiam. Videtur igitur participatione qualitatis, justitiae scilicet, justa dici summe bona substantia: quod si ita est, per aliud est justa, non per se. At hoc contrarium est veritati perfectae; quia bona, vel magna, vel subsistens, quod est omnino, per se est, non per aliud. Si cuum, quid magis necessarium, quam quod eadem natura, est ipsa justitia: et cum dicitur esse justa per justitiam, idem est quod per se; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
grue respondet᷑ iusta. quã iusti¬
cia. Quod uͦ in exemplo iusticie
ratũ ẽẽ conspicit᷑. hoc de om̃ib
que similit̾ de ipsa sũma natu
quanta. s magis quid sit mon¬

Expanded text:
ustitia, quod vero in exemplum justitiae ratum esse conspicitur: hoc de omnibus quae similiter de summa naturquanta; sed magis quid sit mon
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat. econtra diceret. se nul¬
lam tunc uoluntatẽ hab̾ere
ut abbatis uel monachis ali¬
quid daret. nͥ ei soli. referebat
ille. se taluim opꝰ ñ habere.
nec aliter a quoquã uelle qͥc¬
quã accipere. Illud autẽ bre¬
inter dico. qd̃ inter huiusce¬
modi stuctia. die quadã dũ
ad lectũ suum in dormitorio
diuerteret. anulum aureum
in eo mꝑatꝰ iuenit. ⁊ admodũ
miratꝰ est. Reputans gͦ apud se
ne forte aliqͥs eoꝵ. qui res mo¬
nasterii procurabant. quouis
euentu. euudem anulum ibi
reliquerit. leuauit eũ et sin¬
gulis ostendit. Mirant᷑ illi :
se rei conscios om̃ino negant
Ostendit᷑ aliis atq aliis. s huc¬
usq nullus fuit. qui recog¬
nouerit. uunde uel aquo. illuc
delatus sit. Et tune quidem¬
ilem amnlus i ope ccele
expensus est. & res ita remansit.
Postmodũ uero cũ ipse anselmꝰ
ad pontificatũ sũptus est. sue

Expanded text:
ferebat, econtra diceret se nulferebat, econtra diceret se nullam tunc voluntatem habere ut abbati vel monachis aliquid daret, nisi ei soli, referebat ille se talium opus non habere, nec aliter a quoquam velle quidquam accipere. 34. Illud autem breviter dico quod inter hujuscemodi studia die quadam, dum ad lectum suum in dormitorio diverteret, annulum aureum in eo insperatus invenit, et admodum miratus est. Reputans ergo apud se, ne forte aliquis eorum, qui res monasterii procurabant, quovis eventu eumdem annulum ibi reliquerit, levavit eum et singulis ostendit. Mirantur illi, et se rei conscios omnino negant. Ostenditur aliis atque aliis, sed hucusque nullus fuit, qui recognoverit unde vel a quo illuc delatus sit. Et tunc quidem annulus in opus Ecclesiae expensus est, et res ita remansit. Postmodum vero cum ipsi Anselmus ad pontificatum sumptus est, fue
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuniter expont iussit. ne
ꝓpter secuturam. quã forsan
erat passurus penuriã. unꝗͣ
se retraxit. quin ex sua copia
ceteroꝵ suppleret inopiã. Nec
luxerat eum se fratrib suis
talem exibuisse. cũ sicut ipse¬
met referre solitꝰ erat. etiam
qͣndo adhuc in scłari uita de¬
gebat. eo circa alios amore fer¬
uebat. ut quẽcunq sui ordinis
minus se habentem uideret.
eius inopiam de abundantia
sua libens pro posse supple¬
ret. Iam tunc enim ratio illũ
docebat. om̃s diuitias mundi
ꝓ cõmuni hominũ utilitate.
ab uno om̃ium patre creatas.
& sedm naturalem legem. ii.¬
chil rerum magis ad hunc.
quã ad istum ꝑtinere. Laceo
quod sepe illi plura auri et.
argenti pondera sunt a nun¬
nullis oblata. quatinꝰ ea in su¬
os suoꝵq usus susciꝑet. serua¬
ret. dispenderet. que ipse nul¬
la patiebat᷑ ratione susciꝑe.
nisi forte cõmuni fr̃m utili¬
tati profutura abbati presen¬
tarent᷑. S cum is. qui sua of¬

Expanded text:
communiter exponi jussit, nec communiter exponi jussit, nec propter secuturam quam forsan erat passurus penuriam, unquam se retraxerit, quin ex sua copia caeterorum suppleret inopiam. Nec luxerat eum se fratribus talem exhibuisse, cum sicut ipsemet referre solitus erat etiam quando adhuc in saeculari vita degebat, eo circa alios amore fervebat, ut quemcunque sui ordinis minus se habentem videret, ejus inopiam de abundantia sua libens pro posse suppleret. Jam tunc enim ratio illum docebat omnes divitias mundi pro communi hominum utilitate ab uno omnium Patre creatas et secundum naturalem legem nihil rerum magis ad hunc quam ad istum pertinere. Taceo quod illi saepe plura auri et argenti pondera a nonnullis sunt oblata, quatenus ea in suos suorumque usus susciperet, servaret, dispenderet: quae ipse nulla patiebatur ratione suscipere, nisi forte communi fratrum utilitati profutura abbati praesentarentur. Sed cum is qui sua of
Abbreviated transcription (Latin):
bona fama non mͦ normannia
tota est resꝑsa. uerum etiam
francia tota. flandria tota. con
uit. Exciti sunt quaq gentiũ
multi nobiles. prudentes cle¬
rici. strenui milites atq ad eũ
confluxere. seq & sua in ipsum
monasteriũ dei seruicio tradi¬
dere. Crescit cenobium illud
intꝰ & extra. Intꝰ in sc̃ã religio¬
ne. extra in multimoda posses¬
sione. Cum uͦ abbas herluinus
cuiꝰ supra meminimꝰ iam de¬
creꝑitus. monasterii. causis in¬
tendere. & opem ferre non ua¬
leret. quicqͥd agi oportebat. sub
anselimi ut pote prioris disposi¬
tione fiebat. Exigentib gͥ mul¬
tiplicib causis. eum foras mo¬
nast̾ium ire sepe necesse fuit.
Cui dum nonnunꝗͣ equi & alia
que sunt equitaturis necessaria
deessent. precepit abbas ei.
omĩa que opus erant parari. &
illi soli sicut propria ministra¬
ri. At ipse ad nomen propͥeta¬
tis inhorruit. et reuersus de iti¬
nere. queq sibi specialiter fue¬
rant preparata. in uiam ituris

Expanded text:
bona fama ejus non modo Northmannia bona fama ejus non modo Northmannia tota est respersa, verum etiam Francia tota, Flandria tota, contvit. Exciti sunt quaque gentium multi nobiles, prudentes clerici, strenui milites atque ad eum confluxere, seque et sua in ipsum monasterium servitio Dei tradidere. Crescit coenobium illud intus et extra, intus in sancta religione, extra in multimoda possessione. 33. Cum vero abbas Herluinus, cujus supra meminimus, jam decrepitus monasterii causis intendere et opem ferre non valeret, quidquid agi oportebat sub Anselmi, utpote prioris, dispositione fiebat. Exigentibus igitur multiplicibus causis, eum foras monasterium ire saepe necesse fuit. Cui dum nonnunquam equi et alia quae sunt equitaturis necessaria deessent, praecepit abbas ei omnia quae opus erant parari, et illi soli sicut propria ministrari. At ille ad nomen proprietatis inhorruit, et reversus de itinere quaeque sibi specialiter fuerant praeparata, in viam ituris
Abbreviated transcription (Latin):
delectat᷑. & pascit᷑ solido cibo.
pacientia scilicet in tribulati¬
onib. ñ concupiscere alirna.
ꝑcutienti unã. maxillam pre¬
bere alteram orare ꝓ immicis.
odientes diligere. & multa in
hunc modum. fragilis autem
& adhuc in dei seruitio tenera.
lacte indiget. mansuetudine
udelicet alioꝵ. benignitate.
misccłia. hilari aduocatione.
caritatiua supportatione. et plu¬
rib huiusmodi. Si taliter ur̃is
& fortib & infirmis uos coapta¬
tis. ꝑ dei grãm om̃s quantum
abbas auditis. ingemint dicens
Uere errauimꝰ a ueritate. et lux
discretionis non luxit nobis.
Et cadens in terram ante pedẽ
euis. se peccasse. se reum esse con¬
fessus est. ueniamq de prete¬
ritis petut. et emendationem
de futuris repromisit. Hec ic¬
circo dicimꝰ. quatinꝰ ꝑ hec ꝗͣ
pie discretionis. & discrete pie¬
tatis in om̃s fuerit agnoscamꝰ.
Lalib studiis intendebat. in
istis deo sermiebat: ꝑ hec bonis
omĩb ualde placebat. Inde

Expanded text:
delectatur et pascitur solido cibo, delectatur et pascitur solido cibo, patientia scilicet in tribulationibus, non concupiscere aliena, percutienti unam maxillam praebere alteram, orare pro inimicis, odientes diligere, et multa in hunc modum. Fragilis autem et adhuc in Dei servitio tenera  al., tenere, lacte indiget, mansuetudine videlicet aliorum, benignitate, misericordia, hilari advocatione, charitativa supportatione, et pluribus hujusmodi. Si taliter vestris et fortibus et infirmis vos coaptatis; per Dei gratiam omnes, quantum abbas auditis ingemuit dicens: Vere erravimus a veritate, et lux discretionis non luxit nobis. Et cadens in terram ante pedes ejus se peccasse, se reum esse confessus est, veniamque de praeteritis petiit, et emendationem de futuris repromisit. Haec idcirco diximus, quatenus per haec quam piae discretionis et discretae pietatis in omnes fuerit agnoscamus. 32. Talibus studiis intendebat, in istis Deo serviebat, per haec bonis omnibus valde placebat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
lis ad mores bonos uultis mina
mina auri uel argenti solis ꝑ¬
cussionib imaginem speciosã
formasse: Non puto. Quid tunc:
Quatinꝰ aptã formam ex lamina
formet. nunc eam suo instrum̃to
leniter premit & ꝑcutit. nunc
discreto leuamine. leuius le¬
uat & format. Sic & uos si pu¬
eros ur̃os cupitis ornatis morib
esse. necesse est. ut cũ depressio¬
nib u̾berum. impendatis eis
paterne pietatis. & mansuedi¬
dinis leuamen atq subsidiũ.
Ad hec abbas. Quod leuamen.
qd̃ subsidiũ: Ad graues & ma¬
turos mores illos constringere
laboramꝰ. Cin ille. Bene quidem.
Et panis & quisquis solidus cibus¬
utilis & bonus est. eo uti ualenti
Uerum subtracto lacte.ciba in¬
de lactantem infantem. et uide¬
lari. quã recreari. Cur hoc: Dice¬
re uolo. qm̃ claret. At tamen
hoc tenete. quia sicut fragile. &
forte corpus pro sua qualitate
habet cibum suum. ita fragilis
et fortis anima habet ꝓ sui men¬
sura uictũ suum. fortis anima

Expanded text:
lis ad mores bonos vultis inforlis ad mores bonos vultis informina auri vel argenti solis percussionibus imaginem speciosam formasse? Non puto. Quid tunc? Quatenus aptam formam ex lamina formet  al., aptet, nunc eam suo instrumento leniter premit et percutit, nunc discreto levamine lenius levat et format. Sic et vos si pueros vestros cupitis ornatis moribus esse, necesse est ut cum depressionibus verberum impendatis eis paternae pietatis et mansuetudinis levamen atque subsidium. Ad haec abbas: Quod levamen? quod subsidium? Ad graves et maturos moles illos constringere laboramus. Cui ille: Bene quidem. Et panis et quisque solidus utilis et bonus est, eo uti valenti. Verum subtracto lacte ciba inde lactentem infantem, et videlari, quam recreari. Cur hoc? Dicere nolo, quoniam claret. Attamen hoc tenete, quia sicut fragile et forte corpus pro sua qualitate habet cibum suum; ita fragilis et fortis anima habet pro sui mensura victum suum. Fortis anima
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ terrorib: minis et uer¬
berib. undiq illos coartatis.
ut nulla penitus sibiliceat li
bertate potiri. Itaq indiscrete
oppressi. prauas & spinarũ more
congerunt. fouent. nutriunt.
tantaq eas in nutriendo suf
correctiom possent adminien¬
lari obstinata mente subt᷑fu.¬
giant. Unde fit. ut quia nicħ
amoris. nichil pietatis. nichil
beniuolentie. siue dulcedinis
circa se in uobis sentiunt. nec
et inuidia contra se procedere
credant. Contingitq modo
miserabili. ut sicut deinceps
corpore crescunt. sic in eis odiũ.
et suspicio omĩs mali crescat. sem
ꝑprom. ⁊ incurin ad uicia. Cũq
ad nullum in uera fuerint cari¬
tate nutriti. nullũ nsi depressis
suꝑciliis. oculoq obliquo ualent
diceretis. quid cause sit. qd̃ eis
tantũ infesti estis. Nonne homi¬
nes. nonne eiusdem sunt natu
re. cuius uos estis.: Hellecis ne uo¬
bis fieri. qd̃ illis infertis. siquidẽ
Solis eos ꝑcussionib & flagel¬

Expanded text:
in tantum terroribus, minis et verin tantum terroribus, minis et verberibus undique illos coarctatis, ut nulla penitus liceat sibi libertate potiri. Itaque inoppressi pravas et spinarum more congerunt, fovent, nutriunt, tantaque eas in nutriendo suffcorrectioni possent adminiculari obstinata mente subterfugiant. Unde fit, ut quia nihil amoris, nihil pietatis, nihil benevolentiae, sive dulcedinis circa se in vobis sentiunt, nec et invidia contra se procedere credant. Contingitque modo miserabili, ut sicut deinceps corpore crescunt, sic in eis odium et suspicio omnis mali crescat, semper proni et incurvi ad vitia. Cumque ad nullum fuerint in vera charitate nutriti, nullum nisi depressis superciliis, oculove obliquo valent diceretis mihi, quid causae sit quod eis tantum infesti estis? Nonne homines; nonne ejusdem naturae sunt cujus vos estis? Velletisne vobis fieri quod illis infertis  al., facSolis eos percussionibus et flagel
Abbreviated transcription (Latin):
uodam gͥ tempore. cum
quidam abbas. qui ad¬
modum religiosus habebatur
secum de his. que monastice
religionis erant loqueret᷑. ac
inter alia. de pueris in claustro
Quid obsecro de istis: Peru̾si
sunt ⁊ incorrigibiles. Die ac noc¬
te ñ cessamꝰ eos uerberantes. et
semꝑ fiunt sibi ipsis det̾iores
satis inquit. eos uerberare: Et
cũ adulti sunt. quales sunt :
Hebetes inquit. ⁊ bestiales. At
ille. Quam bono omine nutri¬
mentũ ur̃m expendistis. de
hominib bestias nutriuistis.
Et nos ait quid possumus inde
abba.si plantam arboris in orto
tuo plantares. & mox illam
om̃i ex parte ita concluderes.
ut ramos suos nullatenus exten¬
dere posset. cum eam post annoᷤ
excluderes. qualis arbor inde
prodiret: Profecto inutilis in¬
curuis ramis et ꝑpexis. Et hoc
ex cuiꝰ culpa ꝓcederet. nisi tua
qui eam unmoderate conclu¬
sisti: Certe hoc facitis de pue¬
ris ur̃is. Plantati sunt ꝑ oblati¬
onem in orto eccłie. ut crescant
et fructificent deo. Uos autem

Expanded text:
uodam igitur tempore cum quidam abbas qui admodum religiosus habebatur, secum de his quae monasticae religionis erant loqueretur, ac inter alia de pueris in claustro Quid, obsecro, fiet de istis? Perversi sunt et incorrigibiles, die ac nocte non cessamus eos verberantes, et semper fiunt sibi ipsis deterioressatis, inquit, eos verberare? Et cum adulti sunt, quales sunt? Hebetes, inquit, et bestiales. At ille: Quo bono omine nutrimentum vestrum expenditis, qui de hominibus bestias nutrivistis? Et nos, ait, quid possimus inde?abba, si plantam arboris in horto tuo plantares, et mox illam omni ex parte ita concluderes, ut ramos suos nullatenus extendere posset, cum eam post annos excluderes, qualis arbor inde prodiret? Profecto initulis, incurvis ramis et perplexis. Et hoc ex cujus culpa procederet nisi tua, qui eam immoderate conclusisti? Certe hoc facitis de pueris vestris; plantati sunt per oblationem in horto Ecclesiae ut crescant et fru
Abbreviated transcription (Latin):
runt itaq dulcissimiꝰ ac modu¬
latissimis uocib psallere: & me
ad organizandũ qd̃ psallebant
inuitare. Dico autẽ uobis amicis
meis: ne terreamini ab his qͥ uos
ꝑsequunt᷑. Ad quas uoces exꝑrec¬
tus. confestim ad sepulchrũ sc̃i
cucurri. medium illud utͥsq bra¬
chiis amplexatꝰ sum: uociferans
ac nimia cordis exultatione pro¬
ti. & grãm tui humiliter postu¬
lanti. Uere sc̃s dei es. &e qͥdcũq
uis ab illo impetrare potes.Iam se¬
curus iudices adibo. nec minas cinꝰ¬
piam hodie formidabo. Uenienti¬
bus ergo tudicib quoꝵ interfuit
causam terminare. accesserunt
hii qui me turbare moliti: acces¬
si e ego. calumpniam de adu̾sa¬
riis moui: itaq deo adiuuante.
et dunstano patrocinante. om̃s
mͥ aduersantes deuici. ut & ipsi
ꝓpͥa sua ratione caderent: & ego
non solum factam mͥ iniuiriam
ñ effugerẽ. uerũ etiam in mea de¬
fensione simul & exaltatione

Expanded text:
runt itaque dulcissimis ac modurunt itaque dulcissimis ac modulatissimis vocibus psallere, et me ad organizandum quod psallebant invitare. Dico autem vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui vos persequuntur. Ad quas voces experrectus confestim, ad sepulcrum sancti cucurri, medium illud utrisque brachiis amplexatus sum, vociferans ac nimia cordis exsultatione proti, et gratiam tui humiliter postulanti. Vere sanctus Dei es, et quodcunque vis ab illo impetrare potes. Jam securus judices adibo, nec minas cujuspiam hodie formidabo. Venientibus ergo judicibus, quorum interfuit causam terminare, accesserunt ii qui me turbare moliti, accessi et ego calumniam de adversariis movi. Itaque, Deo adjuvante et Dunstano patrocinante, omnes mihi adversantes devici, ut et ipsi propria sua ratione caderent, et ego non solum factam mihi injuriam non effugerem, verum etiam in mea defensione simul et exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
solari claritate fulgentẽ. cetum
qͣi sc̃orũ ineffabili quadam sua¬
ui tate letantiũ circũsedentem.
& quandam decoris subtilitatẽ.
que modo cͥstalli ꝑuideri posset.
oculis intuentiũ pretendentem.
Considerabam diligentiꝰ uolenꝰ
deprehendere. undetam immen¬
se lucis claritas cbruscaret: & ui¬
debat᷑ michi. qd̾ non aliunde ꝗͣ
de corporib sc̃oꝵ idem splendor
exiret. Interroganti autẽ mͥ que
hec essent. edoctũ est hunc esse
clerum magni dimstani. illum
uͦ pauloante affuisse. diuina sa¬
cram̃ta celebrasse. et necdũ cõmu¬
nionis antiphona decantata re¬
cessisse: atq ut illum expectaret.
qui ad requiẽ illiꝰ decumbebat
p̃cepisse. Cogitabam itaq ne for¬
te ego ille essem. Cumq hoc in
animo uoluerem: consurgentes
uiri illi app̾hensum me statue¬
runt in medio sui alteutͥs uocib
sese cohortantes. Eya fr̃es missas
terminemꝰ: qm̃ his ad est cuius
gr̃a ista dilatio facta est. Cepe¬

Expanded text:
solari claritate fulgentem, coetum solari claritate fulgentem, coetum quasi sanctorum ineffabili quadam suavitate laetantium circumsedentem; et quamdam decoris subtilitatem, quae modo crystalli pervideri posset oculis intuentium praetendentem. Considerabam diligentius, volens deprehendere, unde etiam immensae lucis claritas coruscaret, et videbatur mihi quod non aliunde quam de corporibus sanctorum idem splendor exiret. Interroganti autem mihi quae haec essent, edoctum est hunc esse clerum magni Dunstani, illum vero paulo ante adfuisse, divina sacramenta celebrasse, et necdum communionis antiphona decantata recessisse, atque ut illum expectaret qui ad requiem illius decumbebat praecepisse. Cogitabam itaque ne forte ego ille essem. Cumque hoc in animo volverem, consurgentes viri illi apprehensum me statuerunt in medio sui, alterutris vocibus sese cohortantes: Eia, fratres, missas terminemus, quoniam is adest, cujus gratia ista dilatio facta est. Coepe
Abbreviated transcription (Latin):
tione hominũ: solius dei ac beati
istiꝰ auxiliũ duxi querendũ esse.
Itaq nocturno tp̃r soporatis oĩb
euis memoriã in magna confiden¬
tia adii: & multitudinẽ miseratio¬
num illiꝰ gemebundis uocib ac
lacrimabilib ocłis pulsaui. Dem̃
mente fessus. luctu anxius recessi.
secretũ petii: dolorem cordis reqͥe
corporis. ut interdum fit lenire
desiderans. Necdum satis ad̃ pau¬
sandum composueram corpus:
dum anumo cuncta excedens. uide¬
rer mͥ inatrio templi domũ uide¬
re. cuniꝰ magnitudo mirabilis. pul¬
chritudo inestimabilis. ad qũa ne¬
mo nisi ꝑ quandam aquarũ col¬
luuionem poterat transire uerũ
ista tͣnseuntib lex erat: ut qͣnto
magis ad intͦitũ domũ aꝓpiqua¬
rent. tantominꝰ eadem sentirent
aquas. Transibam ego cũ transe¬
untib: ac rarescentib aquis. ad
ult̾iora aluei litora ꝑueniebam.
Moxq domum ingrediens. ui¬
debam totam illam maiori qũa

Expanded text:
tione hominum, solius Dei ac beati tione hominum, solius Dei ac beati istius auxilium duxi quaerendum esse. Itaque nocturno tempore soporatis omnibus, ejus memoriam in magna confidentia adii, et multitudinem miserationum illius gemebundis vocibus, ac lacrymabilibus oculis pulsavi. Demum mente fessus, luctu anxius recessi, secretum petii, dolorem cordis requie corporis, ut interdum fit, lenire desiderans. Necdum satis ad pausandum composueram corpus dum animo cuncta excedens, viderer mihi in atrio templi domum videre, cujus magnitudo mirabilis, pulchritudo inaestimabilis, ad quam nemo nisi per quamdam aquarum colluvionem poterat transire. Verum ista transeuntibus lex erat, ut quanto magis ad introitum domus appropinquarent, tanto minus easdem sentirent aquas. Transibam ego cum transeuntibus, ac rarescentibus aquis ad ulteriora alvei littora perveniebam; moxque domum ingrediens, videbam totam illam majori quam
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ait eius minas ꝑtimescas:
nec magni eas om̃ino pencdas Ita
miles ille orauit: post hoc u̾sus
ad me ait. Iam cetera tu nosti
queadmodũ ego & tu conuene¬
rimꝰ. contenderimꝰ: conuicerimꝰ.
Signum inꝗͣ grande in illa die
dedit sc̃s. propterea qd dum illi
plures & elimato acumine fueruł:
ã paucis & minꝰ acutis uicti ab¬
iecerint. Tum ego respiciens ad
eos qui presentes erant. ostendi uer
attingunt personã. ut minꝰ
fortasse sapiens transibo. & sic ori
silentiũ ponam: manib qͦ ociũ
indicam. Quodam tẽpore qͥdam
homines graui me odio infesta¬
bant. nec prius ab infestando
qͥescere uolebant: qua magnis
imuriis affectũ. grauiorib mina¬
rentur afficiendum. Eoꝵ uero qͥ
agende cause nr̃e tudices clati fu¬
erunt. ita animus siue gr̃a seu im¬
portunitate adu̾sarioꝵ a me alie¬
natus est: ut neq oratione inflec¬
ti. neq ulla possent ratione mo¬
ueri. Desperans ergo de subuen¬

Expanded text:
Nihil, ait, ejus minas pertimescas, Nihil, ait, ejus minas pertimescas, nec magni eas omnino pendas. Ita miles ille oravit, post hoc versus ad me ait: Jam caetera tu nosti, quemadmodum ego et tu convenerimus, contenderimus, convicerimus. Signum, inquam, grande in illa die dedit sanctus, propterea quod dum illi plures, et elimato acumine fuerint, a paucis et minus acutis victi abierint. Tum ego respiciens ad eos qui praesentes erant ostendi verbiattingunt personam, ut minus fortasse sapiens, transibo, et sic ori silentium ponam, manibus quoque otium indicam. Quodam tempore quidam homines gravi me odio infestabant, nec prius ab infestando quiescere volebant, quam magnis injuriis affectum gravioribus minarentur afficiendum. Eorum vero qui agendae causae nostrae judices dati fuerunt ita animus sive gratia, sive importunitate adversariorum a me alienatus est, ut neque oratione inflecti, neque ulla possent ratione moveri. Desperans ergo de subven
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. uerũ etiam ad maioris mͥ głe
cumulum excreuit: Nec hoc inꝗͣ
latet. S quorsum ista cõmemores
ignoro. Scies inqͥt. Nocte siqͥdem
que diem statuti inter me et illũ
placidi precedebat. memorans cũ
essem in domo mea que ꝓpe est.
qd frequenter patrẽ uunstanũ
tuis rationib extollere ꝯsueueris:
nunc aio expertri habeo. si ut acce¬
pi ita ille laudabilis existat. Flexuᷤᷤ
ergo moratione: deus inquio
patris dunstani. faue hodie nr̃e
parti. Inde corpusculum reqͥei de¬
uens. uideo in somnis tirbem can¬
tuariam. basilicam saluatoris: me¬
moriam patͥs. Cui qͣi incũbens.
aspicio turũ iuxta stantem. deco¬
rum forma. ueste speciosum: lam¬
padem lucis manu tenentẽ. Ad
cuiꝰ imaginẽ ꝑterrefactus: quis¬
nam inquã es tu hominũ pul¬
cherrime. Idem inqͥt ille: cuiꝰ tu
paulo ante augiliũ precabare.
Pape ĩquã quã citꝰ es ad miseran¬
dos miseros. Hosti qͥd dñs minat᷑.

Expanded text:
fuit, verum etiam ad majoris mihi gloriae fuit, verum etiam ad majoris mihi gloriae cumulum excrevit? Nec hoc, inquam, latet; sed quorsum ista commemores, ignoro. Scies, inquit, nocte siquidem, quae diem statuti inter me et illum placiti praecedebat, memorans cum essem in domo mea quae prope est, quod frequenter Patrem Dunstanum tuis rationibus extollere consueveris, nunc, aio, experiri habeo, si ut accepi, ita ille laudabilis existat. Flexus ergo in oratione, Deus, inquio, Patris Dunstani, fave hodie nostrae parti. Inde corpusculum requiei dedens, video in somnis urbem Cantuariam, basilicam Salvatoris, memoriam Patris; cui quasi incumbens, aspicio virum juxta stantem, decorum forma, veste speciosum, lampadem lucis manu tenentem; ad cujus imaginem perterrefactus, Quisnam, inquam, es tu, hominum pulcherrime? Idem, inquit, ille cujus tu paulo ante auxilium precabare. Pape, inquam, quam citus es ad miserandos miseros! Nosti quid Dominus minatur?
Abbreviated transcription (Latin):
in magna cordis contͥtione narra¬
bat. hec eadem alius qͥdam fr̾.bone
indolis ad olescens nomine adanus.
coram oĩb ꝯfessus est: dicens se &
consciũ consilii. & consentaneum
tanatos essem: gradiebar iuxta
litus maris cũ milite. qui me pro
defensione sui inuitauerat. conside¬
rans ea que ibi sunt mirabilia dei:
& materiem boni sermonis ex inde
eliciens. Inde sermo ad patrẽ dunsta¬
num ꝓtractus est: qm̃ maximum
semꝑ lucrũ repeto. quotiens loquen¬
ui de illo occasionẽ reperio. Lum mi¬
les idem memorato hoc nomine
totꝰ expalluit: ac ueluti dolorem
exintimo suspirans. ue ait mͥ ingrato.
qui tantor beneficioꝵ hucusq imme¬
mor existo. Tum ego. Et qͥd inquam
hi tam molesti anhelitꝰ. Nosti ait
quantum michi infestus abbas
sc̃i augustim. dum aduue ret
extistĩt: dum diriꝑe cuꝑet. que ad
me herecditate uenissent: Noui
inquam. Num & illud nosti quod
non mͦ nichil eiꝰ immoderatio ob¬

Expanded text:
in magna cordis contritione narrain magna cordis contritione narrabat. Haec eadem alius quidam frater bonae indolis adolescens, nomine Adrianus, coram omnibus confessus est, dicens se et conscium consilii et consentaneum Tanatos essem, gradiebar juxta littus maris cum milite, qui me pro defensione sui invitaverat, considerans ea quae ibi sunt mirabilia Dei, et materiem boni sermonis exinde eliciens. Inde sermo ad Patrem Dunstanum protractus est, quoniam maximum semper lucrum reputo quoties loquendi de illo occasionem reperio. Tum miles idem memorato hoc nomine totus expalluit, ac veluti dolorem ex intimo suspirans, Vae, ait, mihi ingrato, qui tantorum beneficiorum huc usque immemor existo! Tum ego: Et quid, inquam, hi tam molesti anhelitus. Nosti, ait, quantum mihi infestus abbas sancti Augustini, dum adviveret exstiterit, dum diripere cuperet quae ad me haereditate venissent. Novi, inquam. Num et illud nosti quod non modo nihil ejus immoderatio ob
Abbreviated transcription (Latin):
bio qd̃ mohil ei prosꝑe ꝓcederet. si
illo offenso discedere non tinieret. ꝙ
surgens ab oratione ut ostiũ eccłe egͤ¬
deret᷑: repꝑit in ostio uunstanũ cũ
iuirga stantẽ. non talem tunc. qͣlem
illum uiderat lanfrancus: s terri¬
bilem uultu. oculis minacem. ꝙ mor¬
dacib labiis hec infrementẽ. Regre¬
dere miser regredere. om̃ipotenti do¬
mino te ꝓsterne: conceptũq diaboli
uenenum de corde tuo euome. Cũq
ile pauens actremens hereret: dun-¬
stanus eleuata contra illũ uirga. ait.
Hon exibis: s hic morieris. Hoc die¬
do qui loquebatur disparuit. & cui
lo quebatur grauit egrotauit.
Mox itaq lectulo receptus. duob
mensib tn magnis angustiis uixit:
et post hec uitam consũmauit. S cũ
ad hoc uentũ fuisset. ut animam
reddere deberet. accersitis his quos
pͥmas in amore fraternitatis habu¬
erat. uniu̾sa ꝑ ordinẽ que uel male
disposuerat. uel bono suo uiderat.

Expanded text:
bio quod nihil ei prospere procederet, si bio quod nihil ei prospere procederet, si illo offenso discedere non timeret. Et surgens ab oratione ut ostium ecclesiae egrederetur, reperit in ostio Dunstanum cum virga stantem, non talem tunc qualem illum viderat Lanfrancus, sed terribilem vultu, oculis minacem, et mordacibus labiis haec infrementem: Regredere miser, regredere, omnipotenti Domino te prosterne, conceptumque diaboli venenum de corde tuo evome. Cumque ille pavens ac tremens haereret, Dunstanus elevata contra illum virga, ait: Non exibis, sed hic morieris. Hoc dicto qui loquebatur disparuit, et cui loquebatur graviter aegrotavit. Mox itaque lectulo receptus, duobus mensibus in magnis angustiis vixit, et post haec vitam consummavit. Sed cum ad hoc ventum fuisset ut animam reddere deberet, accersitis his quos primos in amore fraternitatis habuerat, universa per ordinem quae vel male disposuerat, vel bono suo viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
głosi uiri lanfranci archiep̃i. Ubi ꝑ
aliquot annos honeste ꝯu̾satꝰ. mag¬
nam apud om̃s cohabitantes gr̃am
obtinuit. D post hec malignꝰ sp̃c.
eiꝰ conu̾sioni simul & ꝯu̾sationi in¬
uidens. occultis qͥbdam. & importu¬
nis suggestionib ammo iliꝰ tediũ
religionis ingerebat. cupiens illum ad
hanc mentis insaniã perducere: ut
ad scłm unde uenerat. repetito uomi¬
tu sordium rediret. Immittebat nãq
diabolus in cor eiꝰ scłi uoluptates. am¬
pexus feminarum. amplas domos. a¬
micoꝵ societates. nec ꝑmittebat illũ
cogitare. qͣm dulcis est dñs gustan¬
tib eum. qͣm magna domꝰ dei. et
ingens locus habitationis eiꝰ: qͣm be
nitate tẽptatoris: exitum de eccła mo¬
liebat᷑. Et paratis om̃ib que ad hoc
sacrilegium explendũ idonea uide¬
bant᷑: ingreditur eccłam. a sc̃o dun¬
stano licentiã excundi. & ad scłm re¬
uertendi petiturus. sciens ꝓculdu¬

Expanded text:
gloriosi viri Lanfranci archiepiscopi; ubi per gloriosi viri Lanfranci archiepiscopi; ubi per aliquot annos honeste conversatus, magnam apud omnes cohabitantes gratiam obtinuit. Sed post haec malignus spiritus ejus conversioni simul et conversationi invidens, occultis quibusdam et importunis suggestionibus animo illius taedium religionis ingerebat, cupiens illum ad hanc mentis insaniam perducere, ut ad saeculum, unde venerat, repetito vomitu sordium rediret. Immittebat namque diabolus in cor ejus saeculi voluptates, amplexus feminarum, amplas domos, amicorum societates; nec permittebat illum cogitare, quam dulcis est Dominus gustantibus eum, quam magna domus Dei, et ingens locus habitationis ejus, quam beanitate tentatoris, exitum de ecclesia moliebatur, et paratis omnibus quae ad hoc sacrilegium explendum idonea videbantur, ingreditur ecclesiam, a sancto Dunstano licentiam exeundi et ad saeculum revertendi petiturus, sciens procul du
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dãpnatis me sortẽ habere. cui
eccłam xp̃i non licet uidere. Qind
ergo ꝓdest. crudelem xp̃m inuocare:
a quo ñ sit miscłiam impetrare:
Ut fortuma uolet eat. ego deinceps
fugam ñ imbo: s unde ueni mori¬
turus redibo. Hec dicens precipiti
cursu redit. que sibi contigerant.
multis milib hominũ narrauit:
post hec condignas factis penas sol¬
uit. His acceptis lanfrancꝰ. uocato me
p̾cepit ista in popło predicari. adiun¬
gens ideo hunc ab eccla derribibit᷑
repulsum. qd̃ ficto corde ad eam
accesserit: illum uͦ aliũ ea re ĩ eccła
mirabilit̾ liberatũ. qd̃ ad eandem
cotidie deuoto animo tetendit.
urbis lundonis archidiaconũ. eius
clementia mirabili modo oꝑata est.
Qui cũ esset in scło deliciis pollens:
conspiciens omia scłi bona esse an¬
gusta. contulit se ad unũ. incõmuta¬
bile. cõmune. sufficiens. bonũ deu:
suscepta sc̃e religionis ueste in eccła
cantuariensi: sub regimine p̾fati

Expanded text:
cum damnatis me sortem habere cui cum damnatis me sortem habere cui ecclesiam Christi non licet videre. Quid ergo prodest crudelem Christum invocare, a quo non sit misericordiam impetrare? Ut fortuna volet, eat; ego deinceps fugam non inibo, sed unde veni moriturus redibo. Haec dicens, praecipiti cursu redit, quae sibi contigerant multis millibus hominum narravit. Post haec condignas factis poenas solvit. His acceptis Laufrancus vocato me praecepit ista in populo praedicari, adjungens ideo hunc ab ecclesia terribiliter repulsum, quod ficto corde ad eam accesserit; illum vero alium ea re in ecclesia mirabiliter liberatum, quod ad eamdem quotidie devoto animo tetenderiturbis Lundoniae archidiaconum ejus clementia mirabili modo operata est. Qui cum esset in saeculo deliciis pollens, conspiciens omnia saeculi bona esse angusta, contulit se ad unum incommutabile commune sufficiens bonum Deum, suscepta sanctae religionis veste in ecclesia Cantuariensi, sub regimine praefati
Abbreviated transcription (Latin):
baraban se appellari uoluit: qm̃
nimie sẽꝑ crudelitatis fuisset. mł¬
tamq hominũ turbam manu
sua occidisset. Euadens autẽ de
cõpedib. uiã que ducit cantua¬
riam arripuit. sciens se neq ui¬
ta neq menbris cariturum: si
eccłam xp̃i contingere posset
asilum.So cum iam prope curi¬
tatem fuisset: mox ut pinnam
eccłe. & cherubin aureũ uidit.
qͣi celestis cherubin iurtute repul¬
sus. ultͣ ꝓgre di nͣ potuit. Nitit᷑
itaq totis uirib contͣ uacuum
aerem: semꝑ eum qͣi murũ fer¬
reum sentiebat. Hesit uͦ stupens
& iterum resũptis uirib. pͥoris
lucte certamen assũpsit: s ea qͣ
ante uirtute repulsus. maiore
qͣm ante spacio resiliit. Tempta¬
bat si unde uenerat regredi pos¬
set: currere poterat qͣntum uo¬
lebat. Si uͦ quo disponebat ꝓgre¬
di uellet: mox ut eccłam uidebat.
pedem mouere nͣ poterat. Despe¬
rans ergo de salute sua ꝙ de mi¬
sericordia dei: manifestũ est inqͥt.

Expanded text:
Barabam se appellari voluit, quoniam Barabam se appellari voluit, quoniam nimiae semper crudelitatis fuisset, multamque hominum turbam manu sua occidisset. Evadens autem de compedibus viam quae ducit Cantuariam arripuit, sciens se neque vita, neque membris cariturum, si ecclesiam Christi contingere posset asylum. Sed cum jam prope civitatem fuisset, mox ut pinnam Ecclesiae, et Cherubin aureum vidit, quasi coelestis Cherubin virtute repulsus ultra progredi non potuit. Nititur itaque totis viribus contra vacuum aerem, et semper eum quasi murum ferreum sentiebat. Haesit vero stupens, et iterum resumptis viribus prioris luctae certamen assumpsit; sed ea qua ante virtute repulsus, majore quam ante spatio resiliit. Tentabat si unde venerat regredi posset: currere poterat quantum volebat. Si vero quo disponebat, progredi vellet, mox ut ecclesiam videbat, pedem movere non poterat. Desperans ergo de salute sua et de misericordia Dei. Manifestum est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
boye in quatuor partes cõminu¬
te. claui in minutas partes con¬
fracti. Ipse uͦ quid de eo diuinitꝰ
agebat᷑. penitꝰ ignorabat. Surgen¬
te autẽ illo ab oratione: cecidert̃
uincła de pedib suis. Que tollens
in manib suis ꝑ mediũ fr̃m
om̃ipotentẽ xp̃m ꝓ miracło lau¬
dantium ꝑrexit. eaq suꝑ altare
xp̃i posuit. offerens deo ꝓ mun̾e.
qd̾ sibi fuerat ꝓ onere. Post pau¬
cos dies dum rem istã lanfrancꝰ
archiep̃c cuidam p̾potenti uiro
narrasset: ille uicaria relatione.
& ego inqͥt tale aliqͥd ur̃e excellen¬
tiȩ narrare ualeo. qd ñ minoris
admnationis apd̾ it fore existimo.
Tercius nãq dies est hodie ex quo
sedecim naues. ꝓtratarũ ualidissi¬
mo uento acte. ad ripam maris
sunt iactate. homines autẽ qui
intꝰ fuerant. partim maris fluc¬
tib suñt immersi. partim a re¬
giis exactorib comprehensi. cum
principe suo nomine baraba cõ¬
pedib astricti sunt. Qui iocirco

Expanded text:
boiae in quatuor partes comminuboiae in quatuor partes comminutae, clavi in minutas partes confracti. Ipse vero quid de eo divinitus agebatur penitus ignorabat. Surgente autem illo ab oratione, ceciderunt vincula de pedibus suis; quae tollens in manibus suis, per medium fratrum omnipotentem Christum pro miraculo laudantium perrexit, eaque super altare Christi posuit, offerens Deo pro munere quod sibi fuerat pro onere. Post paucos dies, dum rem istam Lanfrancus archiepiscopus cuidam praepotenti viro narrasset, ille vicaria relatione, Et ego, inquit, tale aliquid vestrae excellentiae narrare valeo, quod non minoris admirationis apud te fore existimo. Tertius namque dies est hodie, ex quo sedecim naves piratarum validissimo vento actae, ad ripam maris sunt jactatae: homines autem qui intus fuerant, partim maris fluctibus sunt immersi, partim a regiis exactoribus comprehensi, cum principe suo nomine Baraba compedibus astricti sunt; qui idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
ens hec uen̾abilis pat̾ lanfrancus:
erunpens ingaudiũ sic ait. Non
potuit qͥcquã infirmitatis in loco
remanere: quẽ sc̃s dei uisitationis
sue gr̃a dignatꝰ est illustrare
a qͦ tẽpestate due quedam
res apud nos contigerunt:
quas ñ magis beato dunstano. qͣm
ceteris ibidem quiescentib sq̃s as
scͥbendas putauimꝰ. Ex precepto si¬
quidem baiocensis ep̃i. quidam uir
in uincła comiectꝰ fuerat: ꝓpterea
qd̃ ceruũ in silua illiꝰ a canib insec¬
datũ. se seq in occ᷑sum eiꝰ precipitem
dantẽ. emissa sagitta occidisset. Habitꝰ
gͥ inuincłis in cuutate cantuaria
dieb ac noctib ecclam frequentare.
lacrimas ꝓpeccatis fundere suis.
magnũq ppłi affectũ ex sonitu
stridentium catenarũ circa se ex¬
citare Cumq hoc ꝑ duos annos in¬
desinanter fecisset. quadam die
cum ante altare dm̃ce crucis ꝓ¬
stratꝰ iaceret. uidentib cunctis qͥ
circumstabant catene dirupte st̃:

Expanded text:
ens haec venerabilis Pater Lanfrancus, ens haec venerabilis Pater Lanfrancus, erumpens in gaudium sic ait: Non potuit quidquam infirmitatis in loco remanere, quem sanctus Dei visitatationis suae gratia dignatus est illustrareque tempestate duae quaedam res apud nos contigerunt, quas non magis beato Dunstano, quam caeteris ibidem quiescentibus sanctis ascribendas putavimus. Ex praecepto siquidem Bajocensis episcopi quidam vir in vincula conjectus fuerat, propterea quod cervum in silva illius a canibus inscitatum, seseque in occursum ejus praecipitem dantem, emissa sagitta occidisset. Habitus ergo in vinculis in civitate Cantuaria, diebus ac noctibus ecclesiam frequentare, lacrymas pro peccatis effundere suis, magnumque populi affectum ex sonitu stridentium catenarum circa se excitare. Cumque hoc per duos annos indesinenter fecisset, quadam die, cum ante altare Dominicae crucis prostratus jaceret, videntibus cunctis qui circumstabant catenae diruptae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
erat: ut consũptis carnib. uix infir¬
mis ossib pellis hereret. hic eo mo¬
mento. quo archiep̃c saluus effectꝰ
est: optatã a deo salutẽ & ip̃e conse¬
cutus est. Et mane ad archiep̃m le¬
tabundꝰ ingrediens. didicerat nãq
illum conualuisse: reqͥrebat modũ
recepte sanitatis. ⁊ audiebat. Roga¬
tus etiam ip̃e. ut quemadmodũ se se
haberet. ediceret: plane in qͥt optime
ualeo. qm̃ is qui te in mortis ꝑicło
miserando respexit: mͥ quoq ob
gr̃am tui in hac nocte salutẽ con¬
ferre dignatꝰ est. Iacebam namq
instratu meo. qd̃ ligneus solummͦ
a stratu tuo paries diremit. uide¬
bamq in uisione beatũ dunstanͣ.
sollẽpnes in eccła saluatoris missas
agentẽ: meq illi in ministerio
subdiaconatꝰ seruientẽ. Cũq ꝑlec¬
ta a me fuisset epła: ad pedes illiꝰ
ex more deosculandos accessi. be¬
nedictionẽ petii: & ita cũ eiꝰ bene¬
dictione recedens conualui. Audi¬

Expanded text:
erat, ut consumptis carnibus vix infirerat, ut consumptis carnibus vix infirmis ossibus pellis haereret. Hic eo momento quo archiepiscopus salvus effectus est, optatam a Deo salutem, et ipse consecutus est, et mane ad archiepiscopum laetabundus ingrediens didicerat namque illum convaluisse, requirebat modum receptae sanitatis, et audiebat. Rogatus etiam ipse, ut quemadmodum sese haberet ediceret. Plane, inquit, optime valeo, quoniam is qui te in mortis periculo miserando respexit, mihi quoque ob gratiam tui in hac nocte salutem conferre dignatus est. Jacebam namque in stratu meo, quod ligneus solummodo a stratu tuo paries dirimit, videbamque in visione beatum Dunstanum solemnes in ecclesia Salvatoris missas agentem, meque illi in ministerio subdiaconatus servientem. Cumque perlecta a me fuisset epistola, ad pedes illius ex more deosculandos accessi, benedictionem petii, et ita cum ejus benedictione recedens convalui. Audi