comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oc ergo ꝓmeo captu intsłr̃e potur
in pelagiiscaptis qũdo nonnĩat
gt̃am. uidetis añt ꝙ qui ista sentũt
ignorantes dei iusticiã suã uolũt cõsti¬
tuere et longe abilla sunt que nobis
ex deo est non ex nob̾: qm̃ in scripturtis
maxime scĩs canonicis adu̾te̾ atq ag¬
noscere debuerũt. s quia eas ẜm su¬
um sensũ legunt ꝓfecto millis nec a¬
tlłctas esse nõ dubitant quid sit de ad¬
uitonio dĩne gr̃e sentiendũ nõ negli¬
gent̾ aitentent. Nec sue sententie amo¬
re ninio p̃t̾irent. Nã isce ip̃e pelagius
in illo ip̃o recenti opusculo suo auiꝰ se ꝯ¬
memoratõe defendit. idẽ int̾cio libro
prolibero arbitno scm̃ ambrosiũ quẽ¬
ad modũ laudet accipite.
eatus inquit ambrosius ep̃c in
cuius p̃cipue libris romanaelu

Expanded text:
o pro meo captu intellegere potui in Pelagii scriptis, quando nominat gratiam. uidetis autem, quod qui ista sentiunt ignorantes dei iustitiam suam uolunt constituere et longe ab illa sunt, quae nobis ex deo est, non ex nobis, quam in scripturis, maxime sanctis canonicis, aduertere atque agnoscere debuerunt. sed quia eas secundum suum sensum legunt. profecto in illis nec antellectas esse non dubitant, quid sit de adiutorio diuinae gratiae sentiendum non neglegenter attenderent nec suae sententiae amore nimio praeterirenin illo ipso recenti opusculo suo cujus se commemoratione defendit, id est, in tertio libro de libero arbitrio, sanctum Ambrosium quemadmodum laudet accipite: Beatus, inquit, Ambrosius episcopus, in cujus praecipue libris Romana elu
Abbreviated transcription (Latin):
cuifenet pt̃ni: nisigratici fideique per dise¬
tionem opatur. Sub hanc ergo gratia
galatas constitutos illi uolerant cõsti¬
tuere sub hoñib legis asenerantes nͤ
eis ꝓdẽe enugeliũ nisi cirtũcid̾entur et cete¬
ras carnales iudaicinitus obseruationes
subirent. Et id̾o paulum apłm suspectũ hẽ¬
re ceperant a quo illis enuãgłiũ p̃dicatũ
ẽ esserat en ĩtaliũ hominũ scandał apłs
petrus. et in simulatõem ductus erct.
tanꝙ̃ et ip̃e hoc sentiret ncħ ꝓdeẽ gen¬
tib enũgeliũ: nsi honera legis ĩplerẽt.
ciqua simulatione idem apłus paulus
eũ reuocat. sicut in hac ip̃a epła docet.
ealis quidem questio est. et in epłci ad
romanos. Uerũptam̃ iudetur aliquidĩ¬
t̾esse. qd̾ ibi contentõem ip̃am dirimt
litemq cõponit. que nut eos qui ex in¬
deis. et eos qui ex gentib crediderant
orta erat. cũ illi tanꝙͣ ex meritis op̃m
legis sibi redditũ ennãgłu p̃miũ arbi¬

Expanded text:
aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatuCesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret, nihil prodesse Gentibus Evangelium, nisi onera Legis implerent: a qua simulatione idem apostolus Paulus eum revocat, sicut in hac ipsa Epistola docet . Talis quidem quaestio est et in Epistola ad Romanos: verumtamen videtur aliquid interesse, quod ibi contentionem ipsam dirimit, litemque componit, quae inter eos qui ex Judaeis, et eos qui ex Gentibus crediderant, orta erat, cum illi tanquam ex meritis operum Legis sibi redditum Evangelii praemium arbi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ n post diem legis: nõ emĩ appsłata
et quo tnͣsacto fcũs est uesꝑ qui et nox
dies utiq fc̃us est nesꝑ ut scias noctem
ꝑtẽ ẽẽ diei tũc enĩ cõsũmatus ẽ dies cũ
tnͣsit et nox. Demq sic dicimꝰ ĩdẽ cõpu
cabło noctis cõputaret᷑ et dies. Qͥset eĩ¬
dies nec legisse nos memĩmiꝰ alicubi
noctem ãte diẽ sigtã. Nam fuit inqͥt
na ꝑ noctem et ut de ip̃is pͥmordnis de¬
lnꝰ exͫ fiant inquit lũnatia ĩ firmentõ
celi sic ut luceant sr̃ t̾cã. liñare manis
noctis. S luna nõ pͣt sb̾ aa sole ẽita

Expanded text:
n post diem legis? Non enim appellataet: quo transacto, factus est vesper, qui est nox: dies utique factus est vesper, ut scias noctem partem esse diei. Tunc enim consummatur dies, cum transit et nox. Denique sic dicimus, Annucabulo noctis conputaretur et dies. quis eost quinque dies\'? nec legisse nos meminimus alicubi noctem ante diem significatam. nam fuit, inquina per noctem; et ut de ipsis primordiis demus exemplum: fiant, inquit, luminaria in firmamento caeli sic, ut luceant super terram; luminare maius noctis. si luna potest
Abbreviated transcription (Latin):
nũb ulłi est cambiguũ. Idcco i ip̃ore¬
patũ est qd̾ fu̾at amissũ uicio fragili¬
tatis hũane. hic enĩ ymago quedam
positus est ut ad eius siłitudinẽ gen᷑
hõi reu̾t̾et᷑ ad deũ ut et dei culturã
et ẜmonẽ qui datus prius fu̾at ĩusũ
ret in fructũ. uñ nõ ẽ absurdũ ut ex
noĩe eius plebs ab eo cepta uocabłm

Expanded text:
ambiguum. idcirco in ipso reparatum est quod fuerat amissum uitio fragilitatis humanae. hic enim imago quaedam positus est, ut ad eius similitudinem genus hominum reuerteretur ad deum, ut et dei culturam et sermonem, qui datus prius fuerat in usuret in fructum. unde non est absurdum ut ei nomine eius plebs ab eo coepta uocabul
Abbreviated transcription (Latin):
nã si cũ core clausis ostiis int̾int ad
et uult uideri. Cũ gͦ om̃ia in d̾o ꝯĩci¬
sint qr excedit cũcta dicente apło in
ip̃o eĩ uiuimꝰ et moueni et sum᷑. Ip̃e¬
tũ in ulło est nͥ in quo uolu̾it. Mist̾i¬
o eĩ quodã in oĩb est et ꝓuideñ
qͣdã in quo uult appet. De lingͣ hebͣ¬
ica ex quo nomen accepit .2.
ongo ip̃ius ut nõ absurde noĩari et
sublist̾e indeatur s ut mĩcupatõrẽ
G̾ rõ hõis est cã qͣ constat. constat aͥ
ex .iiii. elemẽtis terru. siere. aqͣ. igne
d̾o auctore dũ taxat. Qͥutus est eñꝰ
.q. aurigaut concretũ et figatũ corͦ
tiũ sũpsimꝰ et eiꝰ noĩe nũcupam. hoĩes

Expanded text:
nam si cum corpore clausis ostiis intrauit adnam si cum corpore clausis ostiis intrauit adet uult uideri. cum ergo omnia in deo sint, quia excedit cuncta dicente apostolo: in ipso enim uiuimus et mouemur et sumin quo voluerit. Mysterio enim quodam in omnibus est, et providentia quadam in quo vult, apparet. DE LINGUA HEBRAICA, EX QUO NOMEN ACCEPERIT. Corigo ipsius, ut non absurde nominari aut subsistere videatur, sed ut nuncupationem  hominis est causa qua constat. constat autem ex quattuor elementis, terra aere aqua igne, deo auctore dumtaxat; quintus est animus quasi auriga, ut concretum et figuratum corpus initium sumpsimus et eius nomine nuncupamur. homines
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sp̃ post lucẽ uideant᷑. Demq celestia
et spñalia lñis nature esse creduntur
t̾rena et camalia tenebraꝵ ut tenebͣ
in ip̃o sole tenebras dep̾hendimꝰ qñ eĩ¬
nõ possit. Si u̾o in ualle clarissirꝰ qui¬
dẽ s ut possit aspici. Si a longe iniue
clarissimꝰ et quicqͣd longius defcũs
quidẽ appar qui tenebͣs nũtiat et ĩ
puenit᷑ ut tenebre ex liñe ortũ capere
iuideant᷑. Ita qui fecit luncẽ ħ modo
creaiuit et tenebs̃ qũo faciens aquã
sił c̾auit et c̾ramint sicut fumũ aq̃
terra est ĩ tenebre defcũs liũs. Deus
aũt solus est qui defcm nõ patit᷑ qͥ cũ
u̾q sit ĩmo om̃ia intra se hẽat tã p̃¬
clarus est ut a ulłouideat᷑ insi se no¬
luit cẽpare. Demq saluator cũ esset
in cõre et clausus nõ esset tũ mĩme
te tnͣsfiguratus est et inclaritate ⁊¬
magna aꝑꝑuit. hoc ueluti lacebat
in corẽ ꝙ cũuoluit manifestauit.
Qño ergo lacebat qui clausus nõ erat

Expanded text:
cum semper post lucem uideantur? denique caelestia et spiritalia lumen natura esse creduntur, terrena et carnalia tenebrarum, ut tenein ipso sole tenebras deprehendimus, non possit; si uero in interuallo, clarissimus quidem, sed ut possit aspici; si autem longe, minus clarissimus et quicquid longius defectus quidam apparet, qui tenebras nuntiat, et ita peruenitur. ut tenebrae ex lumine ortum capere uideantur, itaque qui fecit lucem, hoc modo creauit et tenebras, quo modo faciens aquam simul creauit et terram; ut sicut firmum aquae terra est, ita tenebrae defectus luminis. Deus autem solus eat qui defectum non patitur, qui, cum ubique sit, immo omnia intra se habeat, tam praeclarus est ut a nullo uideatur, nisi se uoluerit temperare. denique saluator, cum esset in corpore et clausus non esset, tamen minime te transfiguratus est et in claritate magna apparuit, hoc ueluti latebat in corpore, quod, cum uoluit, manifestauit. quo modo ergo latebat qui clausus non erat?
Abbreviated transcription (Latin):
nouatꝰ enuĩ ip̃e nouũ constitũet ppłm ĩ
dei deuotõe. hĩc est uñ apłs panlus he¬
breũ se ex hebreis fatetur. hoc eĩ digͥ¬
tatis uidebat᷑ eẽ cogͦmen testĩoꝰ ein
et nobłitas gu̾is erat ut ex noĩe eiꝰ
cogͦnũarent᷑ qui młtis modis deo
placu̾at qͥq eis erat origo abuuat᷑
uellatur si alienũ est am̾itis abͣhe
et nos refallam. q. adulacores eiꝰ.
Q̾ ẽ ħ imimicicia adu̾sus abraham
hii nͥ qui filii eius dnͣr: Qͥd ẽ in quo
displicet abrahã ut głia ħ aliena ab
eo pͥutetur et qͥd est ꝙ placeat in heb̾
ut pͥmatũ istũ hr̃e dicat ᷑ cuiꝰ si ꝯu̾sa¬
tio possit inquiri ĩueniret᷑ forte y̾de¬
la coluisse sicut clara et nathor qͦs
qui ex diu̾so sũt oñdãt qͣ rõne uindi¬
candus est hoc heb̾ ne forte a nobis
suppͥmat᷑ ⁊ m̾itũ eius. S nlłm est
q debeat᷑  ĩ ꝓpatulo eius. Sieĩ ex
solo noĩe putamnt ħ debe defẽdi ĩfirmũ
et ĩplabile est tũc enĩ tite nõĩ eius uĩdi

Expanded text:
nouatus enim ipse nouum constitueret populum in dei deuotione. hinc est unde apostolus Paulus Hebreum se ex Hebreis fatetur; hoc enim dignitatis uidebatur esse cognomen. testimonium enim et nobilitas generis erat, ut ex nomine eius cognominarentur, qui multis modis deo placuerat quique eis erat origo. Abnuatuuellatur, si alienum est a meritis Habrahae, et nos refellamur quasi adulatores eius. quae est haec inimicitia aduersus Habraham, hi, nisi qui filii eius dicuntur? quid est in quo displicet Habraham, ut gloria haec aliena ab eo putetur? et quid est quod placeat in Heber, ut primatum istum habere dicatur? cuius si conuersatio possit inquiri, inueniretur forte idola coluisse sicut Thara et Nachor et pqui ex diuerso sunt, ostendant qua ratione uindicandum est hoc Heber, ne forte a nobis subprimatur meritum eius; sed nullum est debeatur in propatulo est. si enim ex solo nomine putant hoc debere defendi, infirmum eos nuncuparunt. ordinis ergo et meriti
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ a d̾o fcm̃ describens hac uoce u¬
t̾etur q̃ deus loqutus est et hoĩem ap¬
pellauit adã et ade młr uocata ẽ eua
ut ħ uox eẽt in libro moysi q̃ fu̾at et

Expanded text:
minem a Deo factum describens, hac voce uteretur, qua Deus locutus est et hominem appellavit Adam, et Adae mulier vocata est Eva: ut haec vox esset in libro Moysi, quae fuerat et
Abbreviated transcription (Latin):
nebre faciũt noctem sicut ⁊ lue die
qr tenebre manent in sua naͣ lncis &̾
accessus facit diem decessus noctem.
Nõ ĩ m̾ito ergo subiecta ẽ nox diei i
Luce gͥ fc̃a et cursu .xii. horaoꝵ. Imple¬
t᷑ dies trib aliis mensib qui sũt tempꝰ
estatis et it̾m fit equinociũ ĩ ut ex eo nox
increscat suꝑ diem aliis mensib trib
qui st̃ tp̃c antũpni et incip̃ it̾m nox de
magnitudĩe qua sup̃gredit᷑ diẽ imõ¬
rari us ad finem quarti temꝑis ꝙ ẽ
ẽẽ .xi. kł. apͥł. qũ pͥmus dies pasche ẽ
.i. p̾mus dies pͥmi mensis. In lege eĩ
mandatũ est ut .xi. die pͥmi mensis
nespe p̃parẽt se ad pascha faciᵈ.xiiii.
decĩ diei undecim̃ lucet ut ab .xi. kł
apͥł iniciũ esset pͥmi mensis: In pͥn
hii sũt tres dies añ linaria qui fr̾rnt
ut .xi. kł apͥł fcũs sit mũdus qr nũis¬
mus mensis integ̾ est attributusut
in pascha die sollẽpm n exͣ.xi. sit kł.
rior fcũs est .xiiii. Int̾ pͥncipiũ est ergo

Expanded text:
nebrae faciunt noctem, sicut et lux diem, quia tenebrae manent in sua natura. lucis autem accessus facit diem et decessus noctem. non inmerito ergo subiecta est nox diei. - Luce igitur facta et cursu duodecim horarum impleitur dies aliis mensibus tribus, qui sunt tempus aestatis. et iterum fit aequinoctium, ita ut ex eo nox increscat super diem aliis mensibus tribus, qui sunt tempus autumni. et incipit iterum nox de magnitudine, qua supergreditur diem, minorari usque ad finem quarti temporis, quesse XI Kl. Apr., quando primus dies paschae est, id est primus dies primi mensis. in lege enim mandatum est, ut decima die primi mensis uespere praepararent se ad pascha faciendum quadecimi diei in . undecimum lucet, ut ab XI Kl. Apr. initium esset primi mensis. in prinhi sunt tres dies ante luminaria qui fuerunt, ut XI Kl. Apr. factus sit mundus, quimus mensis integer est adtributus, ut in pascha die sollemni neque extra XI sit Kl. rior factus est. Inter principium ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tões de re manifesta coacti sumꝰ laciꝰ
loqͥ cũ ip̃a se lect̃õ explan ĩ qͣ dies ante
moraitei ẜ m̃di origĩe diximꝰ. U̾m si alcĩ
ante lucẽc̾atas assere. Si eĩ lucis celes¬
tis nͣ ẽ et tenebͣꝵ t̾renci ĩeptũ utiq est
post tenebͣs luce̾ fcãm putare qr moy¬
ses lucẽ quidẽ fcãm s ĩ q̃ nc̃ mũdus ẽ
erat fi̾et sb̾iectis ut lampas in domo.
Quai ał rõne añ lucem tenebie dicunt᷑¬

Expanded text:
ones de re manifesta coacti sumus latius loqui, cum ipsa se lectio explanet, in qua dies ante m mundi originem diximus. uerum si altius ante lucem creatas adserere. si enim lucis caelestis natura est et tenebrarum terrena, ineptum utique est post tenebras lucem factam putare, quia Moyses lucem quidem factam, sed in qua nunc mundus est erat fieret in subiectis, ut lampas in domo. qua autem ratione ante lucem tenebrae dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẽẽnt tenebre fc̃a est lux et applłauit
deus lucemdiem et tenebias applłant
noctẽ et fcm̃ est uesꝑe et fcm̃ ẽ manedies
imꝰ. Nã nͥ dies finss nec nox tenebre enĩ
erant quecũ illuiate sũt et p̃t̾nt dies
cursu .s. pacto fcũs est uesꝑ et cũ pꝰ uespe¬
rũ illuxiss fcũs est dies primꝰ nocte tra¬
sacta ut diem sequeret nox hoc et digñ
est et rõne cõmendatũ ut infior ñ ꝑ oĩci¬

Expanded text:
cum essent tenebrae, facta est lux. Et appellauit cum essent tenebrae, facta est lux. Et appellauit deus lucem diem et tenebras appellauit noctem; et factum est uespere et factum est mane dies unus. nam nisi dies fuisset, nec nox; tenebrae enim erant, quae cum inluminatae sunt et praeteriit dies cursu suo peracto, factus est uesper. et cum post uesperum inluxisset, factus est dies primus nocte transacta, ut diem sequeretur nox. hoc et dignum est et ratione commendatum, ut inferior n
Abbreviated transcription (Latin):
tũ addignitatẽ nã utiq młto melior
lux ꝙͣ tenebre ĩ m̃di tñ rone lux accepͭ
lux illud tempꝰ ꝙͣ diu redeat lux dr nox
et illud tempꝰ quo illiũant᷑ tenebre appel¬
lat dies. nox ergo cũ dicitur sꝑat futũs
offiꝰ ħ cessau̾int tnͣseunte mũdotene¬
bre tm̃ dic̾etur et lumẽ non enã põt
dici nox cũ ppetuo sint tenebre n dies
cũ occidere cessau̾it lumẽ u em̃et̾ntae
est cessant ħ noĩa qr cũ mũdo ceperũt
Deniq añꝙͣ lux fiet que appllata ẽ dies¬
nõ nox le fuisse s tenebre que postqm̃
subiecta est nox diei nec eĩ qr aũ tene¬
bre legunt᷑ ꝙͣ lux idcͥco añ poᵈ ͤ debent
uideri qr et celũ añ solem eit et tñ cla¬
ritate meior est solet t̾ca añ hoĩem
et peccora et cet̾a aĩancia et tñ sbita
sũt hõi nõ ergo idcco nox p̾ferrid diei
qr añ legñt᷑ et tenebre cũ appareat et
dignitate lumẽ et tenebris et temꝑe
diem nocti aũpoi sicut eĩ sup̃ oñsũ est

Expanded text:
tum ad dignitatem; nam utique multo melior lux quam tenebrae: in mundi tamen ratione lux accipit lux, illud tempus quamdiu redeat lux, dicitur nox; et illud tempus quo illuminantur tenebrae, appellatur dies. Nox ergo cum dicitur, speratur futurus officia haec cessauerint transeunte mundo, tenebrae tantum dicentur et lumen. non enim potest dici nox, cum perpetuo sint tenebrae, neque dies, cum occidere cessauerit lumen. ubi enim aeternitas est, cessant haec nomina, quia cum mundo coeperunt. denique antequam lux fieret, quae am subiecta est nox diei. nec enim, quia ante tenebrae leguntur quam lux, idcirco anteponendae debent uideri, quia et caelum ante solem est et tamen claritate maior est sol et terra ante hominem et pecora et cetera animantia et tamen subiecta sunt homini. non ergo idcirco nox praeferri debet diei, quia ante leguntur tenebrae, cum appareat et dignitate lumen tenebris et tempore diem nocti anteponi. sicut enim supra ostensum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuisse consid̾ant᷑ .i. aqua t̾ra teneb
ex quib cõpagniatus est mũdus sic̃¬
et aqm̃ fc̃am sac̃ uolũia ip̃ius dm̃
nocetestant᷑ per y̾saiam ꝓpħam. Ẽgo
enĩ inquit deus qui feciucẽ et creci¬

Expanded text:
ta fuisse considerantur, id est aqua terra tenebrae, ex quibus conpaginatus est mundus, siet aquam factam sacra uolumina ipsius domini uoce testanturper Eseiamprofetam: ego enim, inquit, deusqui feci lucem et creau
Abbreviated transcription (Latin):
dies h sũ et̃ p̾t̾ito diei sũ futuro sp̃ nox
sb̃iectaẽ qr et̾ ordine infi̾or ẽ et ñ dicẽte
apło filii dei estis et lñis nõ noctis et te¬
nebͣꝵ et si deconsulib coniciamꝰ uidebi¬
mꝰ ullũ pͦ noĩari qͥ pͥor eligit᷑. Demq sol
dici cũ illo qͥs erit consul. Si gͦ et uox añ
diem esset pͥor et nõĩaret᷑ nãus a d̾o a

Expanded text:
im praeterito diei siue futuro, semper nox subiecta est, quia et ordine inferior est et natura dicente apostolo: filii diei estis et luminis, non noctis et tenebrarum. et si de consulibus coniciamus, uidebimus illum primo nominari qui prior eligitur. denique solet dici: \'cum illo quis erit consul?\' si ergo et nox ante diem esset, prior et nominaretur. nam usque adeo a
Abbreviated transcription (Latin):
stanciũ qui nõ gustabũt mortẽ doñ uide¬
ant filiũ hoĩs uemientẽ in regnos. et sb̾¬
iecit et fcm̃ est post dies octoet ẽ. Nũꝙͥ ñ
in hoc nu̾ocontinent᷑ et noctes et a ͦ loco.
sbiectis et die tercia iptie fc̃e st̾̃ ĩchana
galilee. Ecce uͥq dies in aucte ꝓbat᷑ noc
rectã n̾us noctis noĩe contin̾et᷑ p̾iret nox
diem. Nam qr rõm regnũ hñt hyspani
et galli et afãi et cet̾i subiectieis sub eoꝵ
noie ioͣm uocant᷑ ita ⁊ nox qr subiecta
est diei subeius noĩe cõtinet᷑. S inde qͥdã
fallunt᷑ qr indei in salb̾m nespembent᷑
intrare nõ consid̾antes curita mãdatũ
sit. Nã uti pͥdie ncc̃e hñt em̾e sibi escas
et p̃parare ĩ salb̃m et lantũ ire. Nunqͥd
possent ħ nota face̾ nt orto diei ĩtrarẽt

Expanded text:
ui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis in regno suo. Et subjecit, Factum est post dies octo , etc. Numquid non in hoc numero continentur et noctes? Et alio loco, subiectis: et die tertia nuptiae factae sunt in Channan Galileae. Ecce ubique dies in auctoritate probus noctis nomine contineretur, praeiret nox diem. nam quia Romani regnum habent, Hispani et Galli et Affri et ceteri subiecti eis sub eorum nomine Romani uocantur; ita et nox, quia subiecta est diei, sub eius nomine continetur. sed inde quidam falluntur, quia Iudaei in sabbatum uespere iubentur intrare, non considerantes cur ita mandatum sit. nam utique pridie necesse habent emere sibi escas et praeparare in sabbatum et lautum ire. numquid possent haec nocte facere, ut orto die intrarent
Abbreviated transcription (Latin):
hñs imꝑiũdei. q. iicarius eius qr om̃r
rex dei ht̃ y̾magine. Id̾oꝙ młr nõ ẽ fc̃ã
ad dei ymaginem. Sic et enĩdicit et
fecit deus hoĩem ad ẏmaginẽ dei fec̃
est. Mułr ã id̾o uelat quia nõ ẽ głia
ant ymagodei. Siłitudo añt dei ħ ẽ
in hoĩe ut sicut ex pr̃e filius. siłt ex
hoĩe młr. In hoc plane dispar qr ħ fc̃a.
Ille u̾o natus est. Quibta tũ uidet᷑
om̃ia suuł deũ fecisse. Siem̃ uerto
inquiũt fecit quate nõ om̃ia sit
fecisse dicatur nã ħ hõm mors est si
ꝑtib fecisse credatur. Ad põmergo ma¬
g dei ꝓfic̾e̾ dicunt si uno die om̃iaab eo
fc̃a ccedant᷑. Porro aũt magnã ꝓuidẽ¬
tiã in hoc ope et ordine contuem. Nã
potuit uti simł fac̾e̾ cũcta s rõmłtifo¬
mis ꝓhibiit et se posuit hiis om̃ib
scripture diuine fides ad habenda ẽ que
dicit et sepe dic̃ qr sexinquit dieb facit
dñs deus tuus celũ et t̾rã et mare ⁊ oĩa

Expanded text:
ns imperium dei quasi uicarius eius, quia omnis rex dei habet imaginem. ideoque mulier non est facta ad dei imaginem. sic etenim dicit: et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit est; mulier autem ideo velat, quia non est gloria aut imago Dei . Similitudo autem Dei haec est in homine, ut sicut ex Patre Filius, sic ex homine mulier. In hoc plane dispar, quia haec facta, ille vero natus est. Quibusdam tamen videtur omnia simul Deum fecisse. Si enim verbo, inquiunt, \'fecit, quare non omnia simul fecisse dicatur? nam hic hominum mos est, si partibus fecisse credatur.\' ad potentiam ergo magis dei proficere dicunt, si uno die omnia ab eo facta credantur. porro autem magnam prouidentiam in hoc opere et ordine contuemur. nam potuit utique simul facere cuncta, sed ratio multiformis prohibuit et sepositis his omnibus scripturae diuinae fides habenda est, quae dicit et saepe dicit, quia in sex, inquit, diebus fecit dominus deus tuus caelum et terram et mare et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tũc iusti inquit fulgebñt sicut sol do᷑
enĩ opa iusta lumẽ applłat. Sic eĩ aut
luceat lumẽ nr̃m coram hoĩb ut
uidentes opa ur̃a bonei magnificẽt
tatis cã soliet lune compant᷑ septies honorati
sicut dicit dñs. Nenio ẽ qui relinquet
dom̃ aũ uxorem aut filios aũ agros q̃
nõ recipiet septies tm̃ in hoc seculo. ex
ergo ad presens septies honorant᷑ põt
intelligi quia et n futuro septẽ p̃rib
sequit᷑. Ut qui hͥ clari ͭ ͤ luue h̃t in futõ
soł accipiat clari ͭ ͤ et qͥ ħ soli comparat᷑
ei erũt Ioħ̾e apłodicente. cũ eĩ apput¬

Expanded text:
tunc iusti, inquit, fulgebunt sicut sol. dominus enim opera iusta lumen appellat; sic enim ait: luceat lumen uestrum coram hominibus, ut uidentes opera uestra bona magnificent et sanctitatis causa, soli et lunae comparantur septies honorati; sicut dicit Dominus, Nemo est qui relinquat domum, aut uxorem, aut filios, aut agros, qui non recipiet septies tantum in hoc saeculo . Qui ergo ad praesens septies honorantur, potest inintelligi, quia etiam in futuro septem partibusequitur, ut qui hic claritatem lunae habet, in futuro solis accipiat claritatem; et qui hic soli comparatur, ei erunt Iohanne apostolo dicente: cum e
Abbreviated transcription (Latin):
mũ qͥdẽ fecit deus sbas ex quib mũd̃
cõpagĩar. Qͦ cõpacto et om̃ib orna¬
tib decorato et ncc̃ns honestatopꝰ ħ ho
minẽ fecit qui fru̾et᷑ eo et oĩb qui ĩ illo
sũt. Nam cũ oĩa suꝑ t̾cam ex aqs̃ et t̾ca
ꝓduci iussiss hoĩem tñ ut fac̾et lunũ
terre manib app̃̾hendisse describitur.
ut młtũ differte hoĩem ab hus q̃ fec̾at

Expanded text:
mum quidem fecit deus substantias ex quibus mundum conpaginaret, quo conpacto et omnibus ornatibus decorato et necessariis honestato post haec hominem fecit, qui frueretur eo et omnibus quae in illo sunt. nam cum omnia super terram ex aquis et terra produci iussisset, hominem tamen ut faceret, limum terrae manibus adprehendisse describitur, ut multum differre hominem ab his, quae fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ fĩrmentũ celi et fcm̃ est sic et int̾ cet̾a
et uidit inquit deus qr bona st̃ et dixit
crescite et młtiplicãi ĩo añ adiecit et
iuidit deus qr bõ st̃ qr aquibdã dicunt᷑
mala ẽẽ ũͥ uł sic erubescãt qñ eĩ d̾o et cõ¬
ditori suo placent ulłi utiq debẽt displi¬
cere. Nam solẽt dr̃e stultiid̾o inquiũt
uidit et placu̾nt ei qr añ nesciebat. O
hebetes qũo nescunt qui qd̾ uoluit pro¬
ductũ estialiquis nult qd̾ nescit᷑ et qͥ
nis aqua fit nõ ẽ hꝰ uirtutis ut faceret
s qr hunic oĩa possi ᷝ ͥa sũt iubente eo ꝙ nõ
t̾re et fcm̃ ẽ sic et ꝓducta sũt et idit deꝰ
qr bõ st̃ et ualde bona qr oĩa ncc̃ia sũt.¬

Expanded text:
 firmamentum caeli; et factum est sic. et inter cetera: et uidit, inquit, deus quia bona sunt et dixit: crescite et multiplicamini. ideo autem adiecit: et uidit deus quia bona sunt, quia a quibusdam dicuntur mala esse, ut uel sic erubescant. quando enim deo et conditori suo placent, nulli utique debent displicere. nam solent dicere stulti: ideo,\' inquiunt, uidit et placuerunt ei, quia ante nesciebat.\' o hebetes, quo modo nesciuit, qui quod uoluit, productum est? aliquis uult quod nescit? et qui quam iussit, non est huius uirtutis ut faceret? sed quia huic omnia possibilia sunt, iubente hoc quae non terrae; et factum est sic et producta sunt. et uidit deus quia bona sunt, et ualde bona, quia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
iã ħ unia s młte ex hac ĩmutatione
hr̃et spẽm nec tñ depiret s tota conꝰ¬
fusa esset cet̾is linguis. Ita eĩut ac
tũ ẽ me se hoĩes ĩclłrent et maiora
aud̾ent tante gͦtũc lingue intelłi¬
gñi extitisse qnͣti et hõies fut qui
dispsi locis in quib hĩtarũt unus
eso lingua sua mstituit. Si &̃ ip̃a
esse m̃ime putabit᷑ que scaipta ẽ tc̃
una fuisse h superitꝰ ut cecetis sigo
collecta sit ꝑticulatĩ et cõpagnata i.
spẽm lingue uniꝰ qͣ ut̾etur habrami
ut qr pr młtaꝵ gentiũ erat ex młtis
linguis ẜmonem hr̃et compositũ et
esset per om̃ia m̃onatio. S qr hii qͣs
memorat liber geneseos uniꝰ uocis
et ẜmonis ab onente migrasse legũt
et inde it̾mdisꝑsi a d̾o suꝑ faciem coci
terre nõ utiq id̾o remansit qn p̾mit᷑
lingͣ data reman̾et. Dem n cram a¬

Expanded text:
e ex hac inmutatione eret speciem nec tamen deperiret, sed tota confusa esset ceteris linguis. ita enim tunc actum est, ne se homines intellegerent et maiora auderent. tantae ergo tunc linguae intelleguntur exstitisse, quanti et homines fuerunt, qui dispersi locis, in quibus habitarunt, unus quisque linguam suam instituit. Si autem ipsa esse minime putabitur quae scripta est tunc una fuisse, hoc supererit, ut de ceteris linguis collecta sit particulatim et conpaginata in speciem linguae unius qua uteretur Hatarum gentium erat, ex multis linguis sermonem haberet conpositum et esset per omnia innouatus. sed quia hi, quos memorat liber Geneseos unius uocis et sermonis, ab oriente migrasse leguntur et inde iterum dispersi a deo super faciem totius terrae, non utique illic remansit. qui in primitus lingua data r
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eiquaꝵ consist̾et firmentũ
sb̾ seet intͣ se et supͣ et cẽ se hñs aiqm̃
ut ẽẽt cõcauũ deforis et uixͣ munituã
t̾cio die iussit cong̾gari aqmĩ q̃ erat
sb̾ celo hoc ẽ intͣ capacitatẽ firmenti
ĩ cong̾gatõe unã ut apareret arida

Expanded text:
in medio aquarum consisteret firmamentum sub se et intra se et supra et circa se habens aquam, ut esset concauum de foris et intra munitum, Tertio die iussit congregari aquam quae erat sub caelo, hoc est intra capacitatem firmamenti, in congregationem unam, ut appareret arid
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽẽt deus pt̃atis adu̾si. Pauci aũt de
isrł erepti de pt̃ate egyptõꝵ a fła tñ ĩtel¬
ligentia eoꝵ lib̾ati non eẽnt ip̃i ei int̾
cet̾os mag̾ erroris studiũ sequebant᷑.
ram dabant. Demq moyses ꝑidꝙ a¬

Expanded text:
qui esset deus potestatis aduersae; pauci autem de Israhel erepti de potestate Aegyptiorum, a falsa tamen intellegentia eorum liberati non essent. ipsi enim inter ceteros magis erroris studium sequebantur;sofiae operam dabant. denique Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo elementa añ cõpaginatõem n¬
mũdi fecit deus lucem ut operaieis
in lucẽ ꝓced̾ent que lux mũdo dispõi¬
tacursu diel expleuit fc̃e noxireta
diei modũ que siłr ĩpleta mõspacu
illmata est aduentu dm̃ lũis matu¬
timi et sic ĩpletus est pͥmus dies cũ cep̃
scd̃s. Nox enĩ diei deputata est ut sił¬

Expanded text:
ergo elementa, ante compaginationem mundi, fecit Deus lucem, ut opera ejus in lucem procederent, quae lux modo disposito, cursum diei explevit. Facta est nox juxta diei modum, quae similiter impleto modo spatii, illuminata est adventu luminis matutini: et sic impletus est primus dies, cum coepit secundus; nox enim diei deputata est, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphasignificauit per tͣres. hiis g̾ pm
cͣredulitatẽnientib. alii surrexerũt
credendo qui pͥus uidebãt᷑ infir et egri
per negłiam. Unde saluator in iudicio
aut. Egouem in hũc mũdũ ut qui nõ
uidẽt uideant et qui uidens ceci fieait
t qui per legis culturã et piciẽ luiaui¬
t̾enti per mccedulitatẽ cecareus deciuo¬

Expanded text:
significauit in \'turres\'. His ergo per incredulitatem ruentibus alii surrexerunt credendo, qui prius uidebantur infirmi et aegri per neclegentiam. unde saluator: in iudicio, ait, ego ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant, ut qui per legis culturam et peritiam lumina uiderentur per incredulitatem caecarentu
Abbreviated transcription (Latin):
appet ẜo aduentui mag̾ congruit tũc
se fr̃ illũ om̃s trib terre et qui eũ cruci
fixuuit. Ita in utro aduentu hoc cõti¬
net᷑ qr sol contenebrabr̃ ilł dieb qui
dies ille ẽ quo ampliorẽ solẽ ⁊ luma
cecunt scripta aiteĩint̾ cet̾a y̾saias
dicẽs. Et̃ꝙ sr̃ oẽm montẽ excelsũ et
in oĩ loco excelso aq̃ ꝑambłans In di¬
e illa cũ ꝑierĩt mlti cũ cecid̾int turres
et erit lumẽ lue et lumẽ soł et lux sol
erit spͤties tm̃ in diecũ scinabit cõtric¬
tõem ppłi su et c̃. qr sic p̃t intelligi qͥ¬

Expanded text:
o aduentui magis congruit; tuncse super illo omnes tribus terrae et qui illum cruci fixerunt. Itaque si in utroque aduentu hoc continetur, quia sol contenebrabitur illis diebus, qui dies ille est, quo ampliari solem et lunam cecinit scriptura? ait enim inter cetera Eseias dicens: eritque super omnem montem excelsum et in omni loco excelso aqua perambulans in die illa, cum perierint multi, cum ceciderint turres. et erit lumen lunae ut lumen solis; et lux solis erit septiens tantum in die, cum sanabit contritionem populi sui et ceter
Abbreviated transcription (Latin):
qr si ħ tacuiss et̾ne forte putarentͦ
esse sb̃̾e d̾o ingabłes estĩace ut qui hͦ
que d̾r terra et tenebras. uñ dic̃ in
y̾saia ꝓpħa egodeus qui fecilucem
tẽpora enĩ sub fnͣmento sũt firͣmẽtũ
eĩ sicut quibdã urͣ glacies ẽt aqrũ
aquis firmentũ est ꝙ ab occultãdo
uł celando applłatũ est celũ. Itaq¬

Expanded text:
 si hoc tacuisset, aeternae forte putarentur esse substantiae deo iugabiles aestimatae, ut qui huius quae dicitur terra, et tenebras. unde dicit in Eseia profeta: ego deus, qui feci lucem — tem pora enim sub firmamento sunt; firmamentum enim, sicut quibusdam uidetur, glacies est aquaruaquis firmatum est, quod ab occulendo uel celando appellatum est caelum. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
dicare nõ poterãt qr nemo haꝵstatũ
et ꝓpͥetate sibi ausa est uendicatte. Sol
it̾m et lima cũ sint clarissia añ se hñt
multa. Ita gͦ fcm̃ ẽ ut potiora post̾i̾ors.
ant̾iora e infi̾ora cũ se iudẽt nł hoꝵ sͥ¬
pus consũmatũ tocius mũdi etate
b continet᷑. Ut puta qr pͥorib scłis tã¬
tã cognitõdei in terris futura nõ exat
sũ splendore ant̾iores dies uid̾ent᷑ñ &
culti et agrestes pecoꝵ more iucturie¬
rant. Sexto a̾ die ut homo fiet hecres
filioderdicente Ioh̃e apło. Scimꝰ ã ĩqͥt

Expanded text:
dicare non poterant, quia nemo harum statum et proprietatem sibi ausa est uindicare. sol iterum et luna cum sint clarissima, ante se habent multa. ita ergo factum est, ut, potiora posteriora, anteriora autem inferiora cum se uident, nihil pus consummatum, totius mundi aetatem bus continetur: ut — puto quia prioribus saeculis tanta cognitio dei in terris futura non erat —, sine splendore anteriores dies uiderentur; uculti et agrestes pecorum more uicturi erant; sexto autem die homo fieret, haec resfilio dei dicente Iohanne apostolo: scimus aut
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est ĩ amos ꝓpħ̾a et erit in iladie
dicit dñs occidet sol undieet cõtenebresc
sr̃ t̾cam dies lucis. Illo ergodie a sexta
hora cõtenebrat᷑ est solus ad horam
nonã et ĩ cõpleta est ꝓph̾ia sup̃dc̃i ꝓphe¬

Expanded text:
scriptum est in Amos propheta, Et erit in illa die, dicit Dominus, occidet sol in meridie, et contenebrescet super terram dies lucis . Illo ergo die a sexta hora contenebratus est sol usque ad horam nonam, et ita completa est prophetia supradicti p
Abbreviated transcription (Latin):
gigĩit᷑ ĩmũdo et ad sigͣ tempoꝵ c̾tis
titus nccia nec nõ et ad ornamentũ
tocius mũdi sicut em̃ ad omatũ do¬
mus ꝑtin si cam̾a eus heat auro
distincta laqueccria ita et m̃do ornam̃tũ
p̃stant stelle diu̾sa luce fulgẽtes. Ici ĩq
ĩ duudua. Noctis e que erat tenebrosa
noctis. fc̃a eĩ tota nocte luxit. Aꝑte gͦ
ad totũ dcm̃ ẽ in ĩchoacõnẽ noctis qr ñ¬

Expanded text:
is necessaria nec non et ad ornatum totius mundi. sicut enim ad ornatum domus pertinet, si camera eius habeat auro distincta laquearia, ita et mundo ornatum praestant stellae diuersa luce fulgentes. luci itaiuidua; nocti autem, quae erat tenebrosa,noctis; facta enim tota nocte luxit. a parte ergo ad totum dictum est: in inchoationem noctis,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. De libro genesi. Re
N principio fecit deus celũ et t̾rã.
Si celũ in principio fecit et t̾rã. Celũ
aẽ firmentũ est sicut in subiectis appa¬
ret nõ ẽ u̾m qr prior lux fc̃a ẽ et sic firina¬

Expanded text:
nem. DE LIBRO GENESIS. CVI. -- n principio fecit deus caelum et terram. si caelum in principio fecit et terram, caelum autem firmamentum est, sicut in subiectis apparet, non est uerum, quia prior lux facta est et sic firma
Abbreviated transcription (Latin):
lucis diuine et sol claritatis et̾ne. Mag
bonus sũ qualitate ido u̾e et sũme bon
t neno bonus nͥtu solus. Qd̾ uelle¬
oluntas opus ẽ. dei facere est.
nichilo creaisti sola uoluntate fecisti. Q
õem creaturam tuam abs indigentia a¬
liqua possidet. et sine labore gubernas et
nens sũ hĩtu et uͥq presens es sũ situ⁊
motu. Qui nec mali auctores qd̾ fac̾e
nõ potes qui uł nõ potes nec unꝙͣ fecis¬
se te quicꝙͣ penituit nec ullius cõmoti¬
onis cũ tempestate turbans nec tocius
mentiris quia eterna ueritas es cuius
uerius bonitate fc̃i sumꝰ et cuiꝰ iusticia
penas luuinꝰ et clemencia liberamur.

Expanded text:
lucis divinae, et sol claritatis aeternae. Vlucis divinae, et sol claritatis aeternae. Vbonus sine qualitate, ideo vere et summe bonus, et nemo bonus nisi tu solus, cujus voluntas opus nihilo creasti, sola voluntate fecisti; qui omnem creaturam tuam absque indigentia aliqua possides, et sine labore gubernas, et nes sine ambitu, et ubique praesens es sine situ et motu. Qui nec mali auctor es, quod facere non potes qui nihil non potes, nec unquam fecisse te quidquam poenituit, nec ullius commotionis animi tempestate turbaris, nec totius mentiris, quia aeterna veritas es: cujus unius bonitate facti sumus, et cujus justitia poenas luimus, et clementia liberamur.
Abbreviated transcription (Latin):
imples om̃ia circũplectis om̃ia.¬
excedis nec ex alia imples atq ex alis
circũplectis. s arcũ plectendo imples
et ĩplendo circũplectis sustiᵈꝰ superexce¬
dis suꝑexcedendo sustines. Qui corda
fidelium doces sũ strepitu uerboꝵ. Qi
attingis afine usq ad finem fortiter.
et om̃ia disponis suanit̾. Qui locis
nõ discenderis nec temporib uariaris.
nec hẽs excessus uł recessus. Qui hĩtas
lucem in accessi ᷝͤ ꝙ̃ nullus uides hoĩ¬
nĩ. s nec ind̾e põt in te manens quiet᷑.
uł dĩdi pot̾is quia u̾e miꝰ es nec ĩ
tes efficeris. S totus totũ tenes . to¬
tũ ĩples. totũ illustras totuᷤ totũ possideꝰ
hoc unst̾iũ mens hũema caꝑe non põt.
n concipete. n oratõ lingna narrare
n diffusis sermonib bibliotecaxũ uo¬
lina q̃ũt explicare si totũ mũdũ libri
ĩpleant tua fcia in enartabił non p̃t
narrari qm̃ uere indicibił es nullo mͦ
scribi poteris n concludi qui es fons

Expanded text:
imples omnia, circumplecterexcedis; neque ex alia parte imples, atque ex alia circumplecteris; sed circumplectendo imples, et implendo circumplecteris; sustinendo superexcedis, et superexcedendo sustines. Qui corda fidelium doces sine strepitu verborum, qui attingis a fine usque ad finem fortiter, et omnia disponis suaviter . Qui locis non distenderis, nec temporibus variaris, neque habes accessus vel recessus. Qui habitas lucem inaccessibilem, quam nullus vidit hominum, sed nec videre potest : in te manens quietus dividi poteris, quia vere unus es: nec in partes efficeris, sed totus totum tenens totum imples, totum illustras, totum possides. Hoc mysterium mens humana capere non potest, neque concipere, neque oratoria lingua narrareneque diffusi sermonis bibliothecarum volumina queunt explicare. Si totum mundum libri repleant, tua scientia inenarrabilis non potest enarrari. Quoniam vere indicibilis es, nullo modo scribi poteris, neque concludi, qui es fons
Abbreviated transcription (Latin):
colendus. et uenerandus. timendꝰ amã¬
dus cũ om̃i semper denocione dñe deus
nr̃. Qui cũ nõ essemus potent̾ fecisti
uos. Et cũ ꝑditi fiussemus culpa nr̃a pi¬
etate et bonitate tua mirabili recupera¬
sti nos. uñ confiteor tibi rex celi et terre
et honorifico te sacrificio laudis. Et
so lucemin corde. da u̾bum more. da mẽ¬
ti celestem conscẽde sedem. Da foutem
lustrare boni da luce reꝑta. In te cõspi¬
pars sumꝰ celi. altera terre. Uñ corꝰ qd̾
coꝵpitur aggrauat aĩam et terrena
ĩhĩtatio depͥmit sensũ młta cogitãtẽ.
dissipa que soterre ne błas et pondera
molłe atq tuo queso splendore illũia
obscuram int̾ioris hõis faciem. Siste
uagas mentes per dema mlta tuentes
Subde carnem sp̃u appetit᷑ rõi. uicia
uirtutib corꝰ aĩo. atq me tue iitus. ex¬
t̾nis q subde ꝑ omĩa uolũtati et mni
u̾sis bñ compõitis ordĩe ꝑ gr̃am tuã
et te ꝑfc̃e dilig̾e. et digne laudare me¬

Expanded text:
colendus et venerandus, timendus et amandus cum omni semper devotione, Domine Deus noster. Qui cum non essemus, potenter fecisti nos; et cum perditi fuissemus culpa nostra, pietate et bonitate tua mirabiliter recuperasti nos. Unde confiteor tibi, rex coeli et terrae, et honorifico te sacrificio laudis. Et  da, quaeso, lucem in corde, da verbum in ore, da menti coelestem conscendere sedem: Da fontem lustrare boni, da luce reperta In te conspipars sumus coeli, altera terrae, unde corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem ; Disjice terrenae nebulas et pondera molis, atque tuo, quaeso, splendore illumina obscuram interioris hominis faciem: Siste vagas mentes per devia multa ruentes. Subde carnem spiritui, appetitus rationi, vitia virtutibus, corpus animo, atque tuae me intus exteriusque subde per omnia voluntatversis suo bene compositis ordine per gratiam tuam et perfecte te diligere, et digne te laudare me
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfcm̃ us reperiri nõ uales dũ tot᷑
nitsłi capi ne nõ potes ita teiꝰ magni¬
tudĩs et notũ obicit nob̾ et ignotum.
Et ħ est sĩaa delicti spernentiũ te scire
nolentiũ tͥ coeatori suoseriure hñt ꝙꝓ

Expanded text:
ad perfectum usque reperiri non vales, dum totus intelligi, capive non potes. Ita te vis magnitudinis et notum nobis objicit et ignotum. Et haec est summa delicti spernentium te scire, nolentium tibi Creatori servire. Habent quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩo. Non em̃ est aliꝰ p̾t̾ te. timũ ⁊ unũ
unũet trinũ neq incelo sursũ neq int̾¬
tai deorsũ. Quis tmi siłis quis magnifi¬
cus in sc̃itate. t̾ribił acq laudabił in
oñi iuitute. Sicut tu deus nr̃ qui facis
magna et mirabłia et inscrutabilia
te om̃is sp̃c laudat. te adorant te bñdi¬
cũt om̃ia illa bt̃oꝵ sp̃nũ et suꝑnorũ
cuuũ agnima. Tibi m̃r ecc̃a in toto or¬
be offert p̃ces et incessant̾ preces dic̾
laudes. Te ergo ultimꝰ ẜ noꝵ tuoꝵ et
landoet bñdico. eibimens mecimbi¬
lat. Tibi om̃ia ossa mea clamant.
ad nutũ tuũ facis que tinu uelis. Ꝙꝵ
u es enĩ solo tui tu om̃ia facit

Expanded text:
est alius praeter te trinum et unum, unum et trinum, neque in coelo sursum, neque in terra deorsum. Quis tui similis? Quis magnificus in sanctitate, terribilis atque laudabilis in omni virtute, sicut tu Deus noster, qui facis magna et mirabilia , et inscrutabilia te omnis spiritus laudat, te adorant, te benedicunt omnia illa beatorum spirituum et supernorum civium agmina. Tibi mater Ecclesia in toto orbe offert preces, et incessanter dicit laudes. Te ego ultimus servorum tuorum laudo et benedico. Tibi mens mea jubilat, tibi omnia ossa mea clamant, ad nutum tuum facis quaecumque velis. CAPUT III. Quod solo nutu omnia fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙ̃ in quo om̃iaetiam sic dũe etiã sic.
Qñoergo te ĩuoco cũ in te sũ. Ant unde
uenies tu ĩ me. qũo ergo recedam. Qͦ
ilo. extracelum et terram fortassent
nde ueniat ĩ me deusmeus. Qui dixt
celũ et t̾ram egoimpleo. Ccipiũt ergo¬
ne te celũ et terra qm̃ tu ĩples eam.
an imples et restat quonõ tecapiũt.
Et qũo refũderis quicqͥd ĩpleto celo et
terra ex te restat. an opus ht ut a qͦꝙͣ
cõtinearis qui continet oñia qm̃ que
ĩples continendo imples. Nõ em̃ uasa
que te plena sũt stabilem te facumt.
Quia et si frangant᷑ tunõ effunderis.
Et cũ effundis sc̃ uos tunõ iaces s eri¬
gis nos. nec tu disꝑgis s coligis nos.
S que ĩples om̃ia te toto ĩples om̃ia.
anqr nõ post̾ te totũ cape om̃ia parte

Expanded text:
. Quo ergo te invoco, cum in te sim; aut unde venies tu in me? quo enim recedam, quo ibo? Extra coelum et terram fortasse, ut inde veniat in me Deus meus, qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Capiunt ergone te coelum et terra, quoniam tu imples ea? An imples, et restat, quod non te capiunt? Et quo refundis quidquid impleto coelo et terra ex te restat? Annon opus habes ut a quoquam continearis, qui contines omnia; quoniam quae imples, continendo imples? non enim vasa quae te plena sunt, stabilem te faciunt; quia etsi frangantur, tu non effunderis. Et cum effunderis super nos, tu non jaces, sed erigis nos; nec tu dispergeris, sed colligis nos. Sed quae imples omnia, te toto imples omnia. An quia non possunt te totum capere omni
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ist̾ia cordis tui. U̾m quia nõ ẽ pulcra
laus in ore pcc̃oris et fides sũ oꝑib con¬
dignns non laudatur. Rogo patrẽ ꝑ fili¬
um. rogo filiũ per patrem. rogo sp̃m .s.
gentur ci me. et om̃s sc̃ẽ uirtutes plamu¬
tent᷑ in me. ꝙ. siccepta ᷝ ͤ sit tibi id sacri¬
ficiũ laudis fidei deus meus et ascen¬
fons. et origo largitor et consernator
uirtutũ deus. Adange mͥ sp̃c fidem sr̃ĩc¬
tam rectam et ĩmaculatã fidẽ. eruditã
catholicã et prudentissimã fidẽ feruẽtẽ
in seꝑabilem et ortodoxam que in me
esse quod tibi placet per diłctionem ⁊
hũilitatẽ opetur que uĩci nequeat int̾
uerta alc̾ationis in tempore ꝑsequtõ¬
nis uł in die ncc̃itatis scrutans corda
et renes deus. coram te est sanitas
et infirmitas mea. Illam deprecor ser
ua istam sana. Coramte est scĩa et igͥ¬
rantia mea ut uͥ mn aꝑuisti suscipe ĩtñ¬
tem u̾ clausisti. aꝑi pulsantint aaidi¬

Expanded text:
mysteria regni tui. Verum quia non est pulchra mysteria regni tui. Verum quia non est pulchra laus in ore peccatoris , et fides sine operibus condignis non laudatur, rogo Patrem per Filium, rogo Filium per Patrem, rogo Spiritum gentur a me, et omnes sanctae virtutes plantentur in me: quatenus acceptabile tibi fiat sacrificium laudis fidei meae, Deus meus, et ascenfons et origo, largitor et conservator virtutum Deus, adauge mihi spem, fidem sanctam, rectam et immaculatam, fidem eruditam, catholicam et prudentissimam, fidem ferventem, insuperabilem et orthodoxam; quae in me omne quod tibi placet, per dilectionem et humilitatem operetur, quae vinci nequeat inter verba altercationis in tempore persecutionis, vel in die necessitatis. Scrutans corda et renes Deus , coram te est sanitas, et infiva, istam sana. Coram te est scientia et ignorantia mea. Ubi mihi aperuisti, suscipe intrantem: ubi clausisti, aperi pulsanti; ut audi
Abbreviated transcription (Latin):
libent̾ fugiam obscrepentes tumłtus
oim̃i uanitatũ. S quo fugiam ut illos
declinẽ illos calc̃e sub pedib et ꝓcul
cid te quies solum confugiũ et inca ⁊¬
spes miseroꝵ. ad te głia mea et exultãs
capd̾ meũ. Ad te confugiã de lacu mise¬
rie et de luto fecis tͥ merehã ꝓut ip̃e de
deris suauitas melliflua ut tudulces¬
cas mͥ. dulcedo nõ fallax. dulcedo felre
et secura. Querã ergo te dñe ĩuocãs
teet nõ ĩuocabo te credens inteut que¬
rens te ĩuemãte et ĩueniens bñdicã
te. qui benedixistinos oim̃i bñdc̃ionedẽ
meus uinca spes mea. Exandi me ne fai¬
tigatus uoli quer̃e te s querã faciem
tuam sꝑ ardent̾. tu da querendi uires qui
ĩueniri te fecisti et mag̾ sic mag̾ ĩueĩdi
te spẽmdedisti. Illĩa deus cordis mei o¬
culũ ĩtime iusionis ꝑspicua luceuelat
est et cecus tectus caligine pcc̃oꝵ et igͥ¬
rancie. Illĩa eũ liñe gr̃e tue ut sinc̾is
fidei oculis et puro liũe cordis inspiciam

Expanded text:
libenter fugiam obstrepentes tumultus omnium vanitatum. Sed quo fugiam, ut illos declinem, illos calcem sub pedibus, et proAd te, qui es solum confugium et unica spes miserorum, ad te, gloria mea et exaltans caput meum , ad te confugiam de lacu miseriae et de luto faecis . deris, suavitas melliflua; ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura. Quaeram ergo te, Domine, invocans te; et invocabo te, credens in te; ut quaerens te, inveniam te, et inveniens benedicam te, qui benedixisti nos omni benedictione. Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim quaerere te, sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerendi vires, qui inveniri te fecisti, et magis ac magis inveniendi te spem dedisti. Illumina, Domine, cordis mei oculum intimae visionis perspicua luce: velatus enim est et caecus tetra caligine peccatorum et ignorantiae. Illumina eum lumine gratiae tuae, ut sinceris fidei oculis, et puro lumine cordis inspiciam
Abbreviated transcription (Latin):
stimoniũ saluatoris pu ͨ ͤ a ꝑfidis ui¬
debant᷑ resurgentes mortui. claudi
currentes leprosimũdati. paliticicon¬
firͣti ceci aspicere. suidiandire. Mu¬
ti eloqui demoĩati purgari. Infim
tons qui repbatus est amũdo oĩm c̾e̾i¬

Expanded text:
stimonium Salvatoris publice a perfidis videbantur resurgentes mortui, claudi currentes, leprosi mundati, paralytici confirmati, caeci aspicere, surdi audire, muti eloqui, daemoniaci purgari, infirmtoris, qui reprobatus est a mundo, omnium curat
Abbreviated transcription (Latin):
Icut enĩ int̾ cetere ħ loqutus ẽ ysa¬
ias qũ uidit incuestrite eius et
loqutus est de eo. In nouo & scephamus
pͥmus mͣtir stancẽ uidisse se dic̃ ih̾m
pareret fecit calũpnna ud̾oꝵ: In stepħ
ãt scluatoris cã uĩ paciebat᷑. Id̾o nõ¬
çãm dr̃et et qr bona cã eius ẽ aid dex¬
t̾am iudicis erat oĩs enĩ qui cãm dicit

Expanded text:
IT ENIM INTER CETERA: HAEC LOCUTUS EST ESEIAS. QVANDO UIDIT MAIESTATEM EIUS ET LOCUTUS EST DE EO\' —, IN NOUO AUTEM STEPHANUS PRIMUS MARTVR STANTEM UIDISSE SE DICIT IESUM pareret, fecit calumnia Iudaeorum. in Stephano autem saluatoris causa uim patiebatur; ideo causam diceret, et quia bona causa eius est, ad dexteram iudicis erat. omnis enim qui causam dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuse st̃ uidentes ueꝵ esse ꝙ uelud fłm
sp̾u̾ant. Ita ista iustiꝰ᷑ arguit eos qr
iustũ ꝓbatũ ẽ. qr regressus ẽ uñ nene¬
rat sic a arguit eos de pc̃co qr nõ so¬
lũ cred̾e ei uoliuit. S et occiderunt
eũ. De uidiͦu̾o sic eos corripuit dũ ot
pͥnçipẽ mũdi reũ fcm et opp̾ssũ ab eo
cuiꝰ fidei uõ coĩcarũt. uidentes eĩ aĩas
de ĩferis ire in celos cognonerũt aid¬

Expanded text:
 esse quod uelut falsum spreuerant. itaque ista iustitia arguit eos, qua iustum probatum est, quia regressus est unde uenerat. sic autem arguit eos de peccato, quia non solum credere ei noluerunt, sed et occiderunt eum. de iudicio uero sic eos corripuit, dum ostendit principem mundi reum factum et conpressum ab eo, cuius fidei non communicarunt. uidentes enim animas de i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙͣ om̃ia q̃ a pr̃e quidẽ s ꝑ filiũ sũt
regn̾ant᷑ ad fidem dei uiꝰ. hii gͦ tres.
sunt quidẽ. S una diuinitas rõ igͥ
facit ũ tres sint nõ płes / au mfra oĩ¬
uicẽ ĩ se st̃ faciũt nu̾o nonẽ q ĩ ino
tres tres st̃ et tres unũ st̃. Q enĩ uidet
unũ uidet tres dñ incñ differt alt̾ ab
alt̾o cces gͦ miũ et tertres unũ. hoc ẽ¬

Expanded text:
 omnia, quae a patre quidem, sed per filium sunt, regenerantur ad fidem dei unius. h ergo tres sunt quidem, sed una diuinitas. ratio igitur facit ut tres sint, non plures aut infra. ouicem in se sunt, faciunt numero nouem, quia in uno tres sunt et tres in unum. qui enim uidet unum, uidet tres, dum nihil differt alter ab altero. tres ergo unum et ter tres unum; hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
paganos rephendimꝰ qr dies su¬
nares et modũ custodiũt absit a xͥans
ne sid̾a uen̾ari dicant᷑ quib indulta ẽ
spũał cultura ut despicientes q̃uident᷑
hiis que ĩuusibłia et suꝑcelestia st̃ copu¬
dei. Nã sydeꝵ cultores aut cũ ip̃is etũt
cuit int̾ ista. Qͥ eĩ fi̾ p̃t ut aliquis sr ħ¬

Expanded text:
PAGANOS REPREHENDIMUS, QVIA DIES LUNARES ET MODUM CUSTODIANT? Absit a Christianis ne sidera uenerari dicantur, quibus indulta est spiritalis cultura, ut despicientes quae uidentur his, quae inuisibilia et supercaelestia sunt, copudei. nam siderum cultores aut cum ipsis erunt aut intra ista. qui enim fieri potest, ut aliquis s