comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ille uero bapti z auituos spũ scõ. Maius ẽ pa¬
tris quo spm scm̃ in eum quosemꝑerat plenus &iam
iusibiliter misit. Qui credit inpilio dĩ. habet testi¬
moniuoidĩ inee: Sui ita credit infilio dĩ utxerce¬
at operando qđ credit hab& testimonium dĩ inse.
illud utiq quod ipse quoq: infiliorum dĩ numero
iure conputeur ipsounico dĩ filio sic suis fidelibus
pollicente. Siquis mihiministrauerit honorisiea¬
uit eum pater meus. Qđ sidĩ testimonium habere
merueris. sidm̃ testem tuȩ sidȩi intemerato possi¬
deris. quid te hominum infamia aut ꝑsecutio ledit:
S ienim dr̃ ꝓ nobis quis contranos ⁊ Itẽ ał expositio:
oiue quod uatunest exdõ: Idestgenus ebestum &
spiritale in fide quacredit qm̃ ihs̃ ẽ filius dĩ. iuncit mun¬
dum. Illum utiq qui inmaligno positus est. De quo ait
saluator. Confidite quia ego uicimundum: Hic est ui
baptismi & sanguinem martȩrii. datis nob̵ in his

Expanded text:
in aqua, ille vero baptizain aqua, ille vero baptizatris quo Spiritum sanctum in eum, quo semper erat plenus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se, illud utique, quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Dpollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quod si Dei testimonium habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemerate possederis, quid te hominum infamia, aut persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? ALIA EXPOSITIO. Omne quod natum est ex Deo, id est, genus electum et spirituale, in fide, qua credit quoniam Jesus est filius Dei, vincit mundum. Illum utique, qui in maligno positus est, de quo ait salvator: Confidite, quia ego vici mundum. Hic est, qui baptismi et sa
Abbreviated transcription (Latin):
homninum accepious testioroniuon dĩ maius ẽ:
Qt̃ hoc est testioroniuondĩ quod oraus ẽ. quiates¬
tificatus est defilio suo: Magnum ẽ testimo¬
nium hominis qđ ꝑhib& defilio dĩ dicens Dixitlñs
dñomeo : sede ad extris meis. & & ꝑsona illius filii:
Oñs dix̃ ad me filius meus estu . Itemq &x ꝑsonapatris¬
loquentis defilio. Ipse inuo cauit me pat̃ ms̃ estu.
dr̃ mr̃ & susceptor salutis mȩȩ: Paterm̃s quia egͥo
filiur dĩ dẽ m̃s quia ego homo susceptor salutis mȩȩ
quia ego passurus & amorte saluandus sum : &eo
primo genitum ponam illum &xcelsum p̃regib terrȩ
magnum hoc testimanium uerax & omni acceptione
dignum hoc testimoniũ dĩ ẽ defilio sed multo maius
est testimoniũdĩ qđ testficatus ẽ ipsedefiliosuo:
Cum decȩlo illum adloquens ait. Tues filius m̃s dilec¬
tus inte conplacuit mihi. Magnum testimonium
p̃cursoris qđ dĩsilio ꝑ hibens aitꝰ. Ego baptiz auiuos

Expanded text:
hominum accepimus, testimonium Dei majus est. hominum accepimus, testimonium Dei majus est. Quoniam hoc est testimonium Dei quod majus etificatus est de Filio suo. Magnum est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Et ex persona illius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu. Itemque ex loquentis de filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meae . Pater meus, quia ego filius Dei. Deus meus, quia ego homo, susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego primogenitum ponam illum, excelsum prae regibus terrae. Magnum hoc testimonium, verax et omni acceptione dignum. Hoc testimonium Dei est de filio, sed multo majus est testimonium Dei, quod testificatus est ipse de filio suo, cum de coelo illum alloquens, ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi . Magnum est testimonium praecursoris, quod Dei filio perhibens ait: Ego baptizavi vos
Abbreviated transcription (Latin):
lic& insinuans qđ & ipsum dñi corpus melius post
mortem eẽ uisturum resuscitatum ingloria
& ipsamors illius nobis uitam donar&. Hoc quoq
qđ sudor eius instargut tarum sanguinis decurre¬
bat interra testimonium ꝑhibebat illi sacro sc̃o
misterio qđ ecłam totam ꝑ orbem suo sanguine
lauar& et tres unuor gunt : Indiuidua namq
haomanent nihilq: eorum a sui conexione seiungi¬
tur quae nec sine uera diuinitate humanitas. nec
sine uera credenda ẽ humanitate diuinitas:
Sed hec in nobis hȩc unum sunt nonnature eĩdem
subsistentia sed eiusdem operatione misterii:
N am sicut beatus ambrosius ait. spr̃ mentẽ renouat.
aqua ꝓficit adlauacrum sanguir spestat adp̃ciũ.
spr̃ enim nosꝑ adoptionem filios dĩ facit. sacrifontis
undanos abluit. sanguis dñi nosredemit. Alterũ
igitur inuisibile. alterum uisibile testimonium sa¬
cramento consequitur spiritali: Sitestimoniũ

Expanded text:
licet, insinuans, quod et ipsum Domini corpus, melius post licet, insinuans, quod et ipsum Domini corpus, melius post mortem esset victurum, resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttarum sanguinis decurrebat in terram, testimonium perhibebat illis, sacrosancto mysterio, quod Ecclesiam totam, per orbem suo sanguine lavaret. Et tres unum sunt. Individua namque haec manent, nihilque eorum a sui connexione sejungitur, quia nec sine divinitate vera humanitas, nec sine vera credenda est humanitate divinitas. Sed haec in nobis unum sunt, non natura ejusdem subsistentiae, sed ejusdem operatione mysterii. Nam sicut beatus Ambrosius ait: Spiritus mentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis exspectat ad pretium. Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecit; sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile, testimonium sacramento consequitur spiritali. Si testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tem testatur. ipsese ueritatem eẽ cognominat
Baptista illum ueritatem p̃dicat filius tonitrui.
ueritatem euangelizat. Taceant blas phemi.
qui hunc fantasma eẽ dogmatitant. pereat de
dm̃ ẽẽ uerum denegant: quia tres sunt quites¬
tiororuum danit. Sp̃s aqua & sanguis: Sp̃s
utatum descendit si enim uerus filius di non e&
nequaquam in eum tanta manifestatione spr̃ sẽr
uenir&. Aqua &iam & sanguis dedere testimo
mortui manar̃ qđ nullatenus fieri poss& siuerã
carnis naturã non haber& sed & hoc qđ ante pas¬
sionem cum orar&. factus ẽ sudor eĩ sic̃ gutiae
sanguinis decurrentis interram Veritati car¬
nis ad supte testimonium dit Nec r&icendum
qđ in hoc quoq sanguis &aqua testimonium illi deder̃
quod de latere mortui uiuaciter effluxerunt : Qđ
erat contra naturam corporis atq obid misteriis
aptum &testimonio ueritatis fuit congruũ. uide¬

Expanded text:
se veritatem testatur, ipse se veritatem cognominat. se veritatem testatur, ipse se veritatem cognominat. Baptista illum veritatem praedicat, filius tonitrui veritatem evangelizat. Taceant blasphemi, qui hunc fantasma esse dogmatizant. Pereat de ominem esse verum denegant. Quia tres sunt qui testimonium dant, Spiritus, aqua et sanguis. Spiritus tizatum descendit. Si enim verus filius Dei non esset, nequaquam in eum tanta manifestatione spiritus sanctus veniret. Aqua etiam et sanguis dedere testimonmortui manarunt. Quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod ante passionem, cum oraret, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis, decurrentis in terram, veritati carnis assumptae testimonium dat. Nec reticendum quod in hoc quoque sanguis et aqua testimonium illi dederunt, quod de latere mortui vivaciter effluxerunt, quod erat contra naturam corporis, atque ob id mysteriis aptum, et testimonio veritatis fuit congruum . Vide
Abbreviated transcription (Latin):
Quiergo erat a&nus dĩfilius factus homo intem pore
ut dñs ꝑ diuini tatis suȩ potentiã creauerat ꝑhuma¬
nitatis suȩ infirmitatem recrear& quiuenit ꝑ aquã
& sanguinem. a quam uidelic& lauacri & ranqu
nem suȩ passionis. Non inaqua solum. SediNaqua
et sanguitueor Non solum baptitari ꝓpter nr̃am ab¬
lutionem dignatus est ut nob̵ baptismi sacram̃tum
consecrar& aotrader&: Verum &iam sanguinẽ
suum dedit ꝓnobis sua nos passione redemit cuius
sa cramentis semꝑ refecti nutriremur ad salutem¬
ritas ẽ. hoc est uerus dĩfilius uerus mediatordĩ &
hominum uerus humani generi redemptor hac
re conciliator. Vereipse mundus ab omni labe
peccati. uere sufficiens tollere peccata mundi
qđ &iam ipse baptista uisio eiusdem sp̃s aduentũ
intelligens ait. Quime misit baptizare in aqua
illemihi dixit Suꝑquem uideris sp̃m descenden¬
tem & manentem suꝑ eum. hic ẽ quibaptizat
inspũ scõ & egouidi & testimonium ꝑhibui quia

Expanded text:
Qui ergo erat aeternus Filius Dei, factus est homo in tempore, ut qui nos per divinitatis suae potentiam creaverat, per humanitatis suae infirmitatem recrearet. Qui venit per aquam eQui ergo erat aeternus Filius Dei, factus est homo in tempore, inem suae passionis. Non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Non solum baptizari propter nostram ablutionem dignatus est, ut nobis baptismi sacramentum consecraret ac traderet: verum et sanguinem suum dedit pro nobis, cum sua nos passione redemit, cujus sacramenti semper refectione nutriremur ad salutemritas est, hoc est verus Dei Filius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis Redemptor ac reconciliator, vere ipse mundus ab omni labe peccati, vere sufficiens tollere peccata mundi. Quod etiam ipse Baptista, viso ejusdem Spiritus adventu, intelligens ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic eitu sancto, et ego vidi, et testimonium perhibui, quia
Abbreviated transcription (Latin):
guis locuntur÷ Quidum bonis suis exortationib:
malitiam dealienis cordibus auferunt serpentes
tollunt &dum pestiferas suasiones audiunt. sed
tam̃ adoperationem prauã minie ꝑ trahunt᷑
Mortiferum quidemẽ qđ bibunt. sed non eis noce¬
bit. qui quo ties ꝓximos suos inbono opere infir¬
macri conspiciunt. Dum eis tota iurtute concur¬
runt & exemplo suȩ operationis illorum uitam
roborant quae in propria astione titubabant:
Quid aliud faciunt nisi suꝑ egrotõs manus inponunt¬
ut bene habeant : quaenimirum miracula tanto ma¬
iora sunt. quanto spiritalia : tantomaiora sunt.
quanto ꝑ hȩc nonopera sed animȩ suscitantur:
etdns guideoi iħs post quam locutus est eis ad¬
Suoiptus est in caeluo etsedit adextuis dĩ. Consi¬
derandum nobis ẽ quid ẽ qđ marcus ait sed&

Expanded text:
guis loquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus guis loquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit, quia quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant, qui in propria actione titubabant, quid aliud faciunt, nisi suut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia: tanto majora sunt, quanto per haec non corpora sed animae suscitantur. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum et sedet a dextris Dei. Consider
Abbreviated transcription (Latin):
etbene habebunt: Num quid qđ ista signa non fa¬
cimus minime credimus sed hȩc necessaria ingor¬
dio ecđȩ fuer̃ ut enĩ ad fidẽ crescer& miraculis fu¬
erat nutrienda : qđ & nor cũ arbusta plantamus:
Tamdiueis aquã sundimus quousq: eã in t̾ra conua¬
liusse uideamus atsi semel radicem fixerunt
inrigatio cessabit. hinc ẽ &enim qđ paulus dicit lin¬
guae insigno sunt nonsidelibus sed infidelibus anha¬
bemus dehis signis atq uirtutib quae ad huc sub¬
tilius considerare debemus Sca quippe eccła coti¬
diȩ spiritaliter facit quod tunc ꝑ apostolos corpo¬
raliter faciebat. Nam sacerdotes eius cumꝑ &
orcis mi gratiam manum credentibus inponunt.
& habitare malignos spr in eorummente contra¬
dicunt quid aliud faciunt nis idemonia eiciunt ⁊¬
& sideles quicque qui iam uitae u&eris secularia
uerba derelinquent. scã autem misteria insonant
conditoris sui laudem & potentiã quantum p̃¬
ualent narrant . Quid aliud faciunt nisi nouis lin¬

Expanded text:
daemonia, etc. Nunquid quod ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritualiter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique, qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudem et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis lin
Abbreviated transcription (Latin):
pseerit &iã beatior transmigratio & isto scło in illam
a&ernitatẽ Si eius p̃cepta sic amplectamur ut ad
dexteram eĩ segregari mereamur : Tunc enĩ nibunt
sinistri in conbustionem aecernã . Iusti autẽ in uitã
&ernam: CONCoRdia In ad sumptione as¬
censionis dñi istarum duarum sit concordia lectionũ:
Etdñs in eugło Nos incertifinis intuitu. semper
orare hac uigilare p̃cȩpit: Ait namq: loquens dediȩ
iudicii Uigilate itaq omnitempore orantes. ut dig¬
ni habeamini fugbre ista om̃a quae futura sunt &
stare ante filium hominis: bene autem inorationib:
uigilare iubemur ut cum stamus adorationẽ cogi¬
titio cimnis carnalis & secularis abscedat nequicꝰ
quam tunc animus p̃tor id solum cogit& qđ prȩ¬
catus: subripit enĩ frequenter hostis & subtiliter fal¬
lens p̃ces nr̃as adõ auocat. ut aliud habeamus in corde.

Expanded text:
Ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam Ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si ejus praecepta sic amplectamur, ut ad dextram ejus segregari mereamur. Tunc enim ibunt sinistri in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam. CONCORDIA. In assumptione ascensionis Domini, istarum duarum fit concordia lectionum. in Evangelio, nos incerti finis intuitu semper orare et vigilare praecepit. Ait namque, loquens de die judicii: Vigilate itaque, omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere omnia quae ventura sunt, et stare ante Filium hominis . Bene autem in orationibus vigilare jubemur, ut cum stamus ad orationem, cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec tunc quidquam animus praeter id solum cogitet quod precatur. Subripit enim frequenter hostis, et subtiliter fallens preces nostras adeo avocat, ut aliud habeamus in corde
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ quid aliud occurrit intellegendum. precedit
uos ingalileam ibi eum uidebitis sicut dix̃ uobis nisi
quia xp̃i gratia depopulo isrł trans migratura erat.
adgentes quibus apłi p̃dicantes eugłm nullo modo
crederentur nisi eis ipse dñs uiam in cordib: homi¬
num p̃parar& & in hoc intelligimus p̃ced&uas in
galileam : qđ autem mirarentur gaudentes disrup¬
tis &uictis difficultatibus a periri sibi hostium
indño ꝑ inluminationem fidelium hoc intellegi
tur. ibi eum uidebitis. id est ibi membraeĩ inueni¬
&is uibi uiuum corpus eius in eis qui uos susceperint
agnos c&is : Scđm illud autem qđ galilea iñterp̃tatur
reuelatio noniam informa serui intellegendum est:
sed in illa inqua & qualis ẽ patri qđ ꝓmisit apud iohan¬
nem dilestorib: suis cũ dicer& & ego diligameũ & or¬
tendam meipsum illi : Illaerit reuelatio tã quã uera
galilea cũ similes ei erimus. ubreũ uidebimus. sicuti ẽ

Expanded text:
tionem quid aliud occurrit intellegendum: praecedit tionem quid aliud occurrit intellegendum: praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nisi quia Christi gratia de populo Israhel transmigratura erat ad gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. qtis et evictis difficultatibus, aperiri sibi ostium in Domino per illuminationem fidelium, hoc intetur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et ego diligam eum et ostendam meGalilaea, cum similes ei erimus, ubi eum videbimus sicuti est.
Abbreviated transcription (Latin):
marcus sedentem. Stephanus uero stantem seuidir¬
se testatur : sed scimus quia sedere iudicantis ẽ. Sta¬
reuero pugnantis uł ad iuuantis ẽ qđ igitur redemp
censionis suȩ głam iud& insinem uidebitur. Stepha¬
nus uero in laborib: certaminũ positus. stantem
uidit. quem adiutorẽ habuit. quia uut iste interra
ꝑsecutorum infidelitatẽ uincerẽ ꝓillo decelo illius
gratia pugnauit: Illi auteo propecti predica¬
uerunt us iquedrĩo quoo perante & seroionẽ
coupirorante. sequentibus sicuis: Quid in his
considerandum ẽ quid memoriȩ commendandũ. Nisi
qđ p̃ceptum oboedientiae. oboedientiam uero signa
secuta sunt . Restat sane questio nonminima quo¬
modo scripserit idẽ euangelista dixisse ange¬
lum mulierib Ite dicite discipulis eius & p&ro quia
p̃ced& uos ingalilem ibieum uidebitis sic̃ dix̃
uobis. nec tamen ibi uisum a dicipulis dñm in ullo
post hec euangelii sui loco r&ulerit sed qđ ita
uelatio: Prius itaq scđm transmigrationis signisica¬

Expanded text:
m sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur, nisi quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis? Quia igitur Dei et censionis suae gloriam judex in fine videbitur; Stephanus vero, in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum? nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt. Restat sane quaestio non minima, quomodo scripserit idem evangelista dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus et Petro quia praecedet vos in Galilaeam; ibi eum videbitis, sicut dixit vobis, nec tamen ibi visum a discipulis Dominum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit, sed quod ita uelatio. prius itaque secundum transmigrationis significa
Abbreviated transcription (Latin):
est enim quod dequib: dam falsis fidelib: Paulusdicit:
Qui consitentur senos sedm̃ factis aũt negant : Hinc
io hannes ait quidicit senosse dm̃ & mandata eius
non custodit mendax est : Cumaut dicatur qui uero
non crediderit condempnabitur quid hic dicenus de
paruulir quiꝑ a&atẽ ad huc credere non ualent
Namde maiorib: nulla questio ẽ: in ecła ergo saluato¬
ris ꝑ alios paruuli credunt : sicut & aliis eaque illis in
baptismo remittuntur peccata traxer̃: Siqua aũt
eos quicrediderint & sequentur. in no on ueoreo
eicient demonia. Lin quis loguentur nouis. Ser

Expanded text:
est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum et mandata ejus non custodit, mendax est. Cum autem dicatur, qui vero non crediderit, condemnabitur, quid hic dicemus de parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent, nam de majoribus nulla quaestio est? in Ecclesia ergo Salvatoris per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea, quae illis in baptismo remittuntur, peccata traxerunt. Signa autem eos qui crediderint haec sequentur: in nomine meo ejicient daemonia, linguis loquentur n
Abbreviated transcription (Latin):
duoi uniuer suor predicate euanceliuo ooricre¬
ature. quicredidenit etbaptizatus fuerit saluus
erit . qui uero non credidenit condeopnabitur:
Hoc ergo p̃dicaturi qm̃ qui non credideri t condẽpna¬
bitur. Cum id utiq noncrediderit quonon uidit
Nonne ipsi primitus fuerant obiurgandi qđ antequam
dñm uidissent noncrediderint eis quib: dñs apparuis
ut de eo discipulis dicatur p̃dicate omni creaturae :
Sed ominis creaturȩ nomine potest omnis natiogentiũ
designari: ante & enim dictum suerat. Inuiã gentiũ
tunc nob̵ in aduitorium fuer& cũ hanc illa addã na¬
tionis suȩ testimonium suꝑba reppuliss&: quicredide¬
rit & haptizatus fuerit saluus erit. quiuero ñ credi
derit condempnabitur : fortasse unus quisq apud se¬
m& ipsum dicat. Ego iam credidi saluus ero: uerum
dicit sisidem operib ten& uiera &enim fides est quȩ
in hoc ꝗđ uerbis dicit moribus non contradicit. hinc

Expanded text:
dum universum praedicate Evangelium omni credum universum praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatuerit; qui vero non crediderit, condemnabitur. Hoc ergo praedicaturi, quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit, nonne ipsi primitus fuerant objurgandi, quod antequam Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae. Sed omnis creaturae nomine potest omnis natio gentium designari. Ante enim dictum fuerat: In viam gentium tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; quiderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero; verum dicit, si fidem operibus tenet: vera etenim fides est quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
etouritiam cordis quod hisluderant euorres unne¬
xiSSe non crediderunt: Quomodo nouissime quasi
iam ultraeũ non uiderent: Nouissimũ quippe illud est:
qđ dñm apłi interra uiderunt quando ascendit incȩlum
quod fastumẽ quad rage sima die posteius resurrestionẽ
num quid nam tunc ex ꝓbraturus erat qđ non credidis¬
sen eis qui eũ uiderant resurrexint quando &iam & ip¬
⁊ post resurrectionem totier eũ uidere: illud ergo
accipiamus postmultas demonstrationer eĩ quibus
ꝑdies quad raginta discipulis p̃sentatur ẽ . Eum & iam
nouissime recumbentib: illis xi apparuis se udẽ ipso
quad ragesimo die : &qm̃ iam erat ab eis ascensurus
incaelũ hoceis illodie maxime & ꝓbrare uoluisse qđ his
quiuiderant eum resurrexisse non crediderant. ante¬
quam ipsi eum uiderent : cumutiq postascensionẽ suã
p̃dicantib illis euangelium gentes qđ non uiderunt
suerunt crediturȩ. Postillam quippe &x ꝓliratione se¬
cutus ait idem marcus: Et dixit eis euntes inonun¬

Expanded text:
et duritiam cordis, quia his qu-l uiderant eum resurrexisse non crediderant. quomodo ergo n\'ouissime, quasi iam ultra eum non uiderint nouissimum quippe illud est, quo dominum apostoli in terra. uiderunt, quando ascendit in caelum, quod factum est quadragensimo die post eius resurrectionem. num quidnam tunc . sent eis qui eum viderant resurrexisse, quando jam et ipsi post resurrectionem toties eum viderant? Illud ergo accipiamus, post multas demonstrationes ejus, quibus per dies quadraginta discipulis suis praesentatus est, eum etiam novissime recumbentibus illis undecim apparuisse, id est ipso quadragesimo die. Et quoniam jam erat ab eis ascensurus in coelum, hoc eis illo die maxime exprobrare voluisse, quia his qui viderant eum resurrexisse non crediderant antequam eum ipsi viderent, cum utique post ascensionem suam praedicantibus illis Evangelium, gentes, quae non viderunt, fuerant crediturae. Post illam quippe exprobrationem secutus, ait idem Marcus: Et dixit eis: Euntes in mun
Abbreviated transcription (Latin):
quã possi demus ad tempus quia mammona diuitiȩ
interp̃tantur: nec sunt iste diuitiȩ: nisi iniquis. qui
in eis constituunt spem atq copiam beatitudinis suae:
Aiustis uero cum hȩc possidentur Est quidem ista pecunia
sed non sunt illis diuitie nisi caelestes & spiritales quibus
indigentiam suã spiritaliter supplentes excusa egestate
miseria beatitudinis copia ditabuntur: Siautem hiqui
p̃bent elemosinam deiniquo mammona faciunt sibi ami¬
cos aquib: in a&na tab̵ nacula recipiantur : quantomagis
hiqui spiritaler largiuntur aepulas quidant cibaria¬
conseruis sius intẽprsuo certissimadebent spe sũmyre

Expanded text:
quam possidemus ad tempus, quia mammona divitiae quam possidemus ad tempus, quia mammona divitiae interpretantur. Nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. A justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spiritaliter supplentes, exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi qui praebent eleemosynam, de iniquo mammona faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur epulas, qui dant conservis cibaria in tempore suo, certissima debent spe summae
Abbreviated transcription (Latin):
quia prudenter pecisset. quia pili huius sđi
prudeationes pilii lucis inceuenatione suasuat:
Audiant sapientes huius scłi ut stultã sapientiã deserere
& sapientẽ dĩ stultitiã quaeant discere. quanti eorum
sapientiam diuina aequitas aestun auerit: quos ñ uere
prudentes sed in generatione sua prudentes eẽ cõme¬
morat: Iuxta hoc qđ alibi dicitur: Vae qui sapientes es¬
tis in oculis ur̃is & coram uob̵ m&cipsis prudentes nec ñ
&amatores a&̃nȩ uitae filios lutis appellando ñ aliud
eos quisapientes sunt ut faciant mala. beneaũt face¬
re neseierunt : quam filios arguit ẽẽ tenebrarũ: filii
autem lucis & filii huius sđi uocantur : quomodo filii
regni & sili ꝑditionis : cuius enim agit quisq operaẽi
cognominatur & filius et ecouobis dico pacite uobis
amieos demam mona iriquitatis utcuor depece¬
ritis recipiant uos inaetennatabernacũla:
Mammona iniquitatis adhoc appellat istam pecuniam

Expanded text:
quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt. Audiant sapientes hujus saeculi, ut stultam sapientiam deserere, et sapientem Dei stultitiam queant discere, quanti eorum sapientia divina aequitas aestimaverit, quos non vere prudentes, sed in generatione sua prudentes esse commemorat. Juxta hoc quod alibi dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. Nec non et amatores aeternae vitae filios lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt, ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur, quomodo filii regni et filii perditionis, cujus enim agit quisque opera, ejus cognominatur et filius. Et ego vobis dico, facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Mammonam iniquitatis ob hoc appellat istam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tuam & sede cito. sedibe quinqua ginta: dein¬
de alio dixit. Tuueno quantum debes. qui ait
centum chonas tritici. atilli accipe litte¬
rastuas &scrube octoginta: Cadus grecae
anforaẽ continens urnas tres : Chorus uero mo¬
di ir triginta completur qđ aũt decentũ chadas
olei quinquaginta scribi fecit adebitore & de
centum choris tritici octoginta : ad nihil aliud ua¬
lere arbitror nis uut eaq: similiter in sacerdotes
atq in leuitas udeus quisq operatur: in xpĩ ecclesia
habund& iustitia eius suꝑ scribarum & pharis eorũ
utcum illii decimas darent᷑. isti dimidias dent: siẽ
non de fructibus sed deipsirbonis suir fecit tacheus:
Aut certe duplic& decimas ut duas decimas dan
dosuper& inpendia iudaeorum : nisi forte quisim¬
pliciter accipiendum put& qđ omnis qui indigentiã
cuius lib& pauperis scõrum uł & dimidia uł certe¬
&x quinta parte quantũ uiginti uł quinquaginta
acentũ sunt alleuiauerit certesuȩ miđiȩ sit m̃te¬

Expanded text:
am, et sede cito, scribe quinquaginta. Deinde alio dixit: Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. At illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. Cadus Graeca amphora est, continens urnas tres. Corus vero modios triginta complectitur. Quod autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum coris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbitror, nisi ut ea quae similiter in sacerdotes atque in leuitas Iudaeus quisque operatur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decdo superet impendia Judaeorum. Nisi forte quis simpliciter accipiendum putet, quod omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum, vel ex dimidia vel certe ex quinta parte, quantum viginti vel quinquaginta ad centum sunt, alleviaverit, certa suae miseri
Abbreviated transcription (Latin):
dicant aliter eis ꝓdesse non posse. diuigiones qra¬
dona linguacrum sed diuersorum charismatum gene¬
ra dis pͦrantur ad nõ: Hic uult ostendere gratias spr scĩ
diuisas ẽẽ non ipsum: & drusiones oniustra¬
tionium surit. idem auteo dñs: Quibus ecclesiastica
ministeriali distribuuntur offitia queministeria in
sequentibus inspũ sco id ẽ dõ disponente ordinata cõ¬
memorat dicens: quosdam quiden posuit in ecclesia:
Primũ apħ. deinde ꝓph&as &c&era : Dicendo enin idẽ
aũt sp̃r idẽ uero dr̃ ostenditse omnino despuscĩ diuini

Expanded text:
dicant, aliter eis prodesse non posse. Divisiones gradicant, aliter eis prodesse non posse. Divisiones gradona linguarum, sed diversorum charismatum genera dispensantur a Domino; hic vult ostendere gratias spiritus sancti divisas esse, non ipsum. Et divisiones ministrationum sunt, etc. Quibus ecclesiastica ministeria distribuuntur et officia, quae ministeria in sequentibus, spiritu sancto, id est, Deo disponente, ordinata commemorat dicens: Quosdam quidem posuit in Ecclesiam primum apostolos, deinde prophetas, etc. Dicendo enim, idem autem spiritus, idem vero Deus, ostendit se omni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc parum uerbis uideatur a perire cumgentes esse¬
tis amagis uł ab harus picis idolorum oboedientiam
prestabatis . quiuos ad simulacramuta & mortua ꝑdu¬
cebant : nunc uero quia religione suscepta captioris
sensus ẽẽ debetis : libentius ad quiescite saluti & promp
tenta mente ꝑcipite: prout ducebamini aquo uł aquib¬
ducebam ini abspiritibus nempe malignis ducebamini
adopera peccatorũ: Ideo norum uo bis patio quod
thematizat idẽ quicum quieda d&estatione ab negat
agnoscere & hoc testimonio possumus quod qui xp̃m.
non credit nec spm scm habere credendus ẽ sic̃ legimꝰ
ad romanos siquis autem sp̃m xp̃i non hab& hic non ẽ
eius. Quomodo ergo operarior iniquitatis dñs non cog¬
noscit &iam siuir tuter sint operati ita &c ds̃ malis operi¬
bus denegatu & nrmopatest dicene dñs ihs tisi¬
inspũ sc̃o: Idẽ sine causa fitetur aliquis chñm ihm
bis confiteur quifactis negat: doc& ad coninthios nisi

Expanded text:
hoc parum verbis videtur aperire: cum gentes essetis a magis vel ab aruspicibus idolorum obedientiam praestabatis, qui vos ad simulacra muta et mortua perducebant. Nunc vero, quia religione suscepta, capacioris sensu esse debetis, libentius acquiescite saluti, et prompttenta mente percipite. Prout ducebamini, a quo vel a quibus? a spiritibus nempe malignis ducebamini ad opera peccatorum. Ideo notum vobis facio, quod thematizat, id est, qui cum quadam detestatione abnegat agnoscere ex hoc testimonio possumus, quod qui Christum non credit, nec spiritum sanctum habere credendus est, sicut legimus ad Romanos: Si quis autem spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Quomodo ergo operarios iniquitatis Dominus non cognoscit, etiam si virtutes sint operati, ita et Deus malis operibus denegatur. Et nemo potest dicere Dominus Jesncto. Hoc est, sine causa fatetur aliquis Dominum Jesum, bis confitetur, qui factis negat. Docet ad Corinthios, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
l&atur dum hunoribus &tollitur dum in carnis uolup¬
tate resoluitur dumnulla uentura pene formidine
terrecur pacem hab& indiesua quae grauedãpnatio¬
nissuae scandalum indie habuit aliena: Ibi enim affli¬
genda ẽ : ubi iusti l&abuntur: Nunc autem abscondi¬
tasunt ab oculis tuis: Peruersa quippe animareb:
p̃sentib: dedita in terrenis uoluptatib: resoluta. abscon¬
dit sibimala sequentia quia p̃uidere futura refugit.
quae p̃sentẽ l&itiã ꝑturbent : dumq inp̃sentis uitae oblectati¬
onem sedeserit : quid aliud quã clausis oculis adignem
uadit : quia uenient dies inte. & cincuondãbuntie ini¬
oncitui ualbo: Quiumquã sunt humane animȩ ma¬
iores in imici quã malignisps quihano a corpore eeuntẽ
obsident quam in carnis amore positam deceptoris de¬
lestationib: fouent : quã uallo circumdant quia ante
mentis eius oculos reductis iniquitatib: quas ꝑ p&rauit

Expanded text:
laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis volunlaetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluntate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae grave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est ubi justi laetabuntur. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Perversa anima, rebus praesentibus dedita, in terrenis voluptatibus resoluta, abscondit sibi mala sequentia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbent. Dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliud quam clausis oculis ad ignem ur: Quia venient dies in te et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui umquam sunt humanae animae maiores inimici quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem / obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, quia ante mentis eius oculos reductis iniquitatibus, quas perpetravit,
Abbreviated transcription (Latin):
& caena : Quienim narrauit futura mala uentura
& ꝓtinus templum ingressur ẽ ut deillo uendentes &
ementer eicer& ꝓfecto innotuit quia ruina populi
maxime exculpa sacerdotũ fuit : Domus ergo ora¬
tionis spelunca latronum facta fuerat : quia hoc in¬
o templo adsistere nouerant. ut aut nondantes mune¬
ra studerent corporaliter ꝑsequi autdanter spirita¬
perituram ciuitatem eẽ nunciauit. hoc qͥdtidiȩ re¬
demiptor nr̃ ꝑelectos suos agere noncessat. qũ quordã
&bona uita ad mores repbos ꝑuenisse considerat: plangit
eos quinesciunt quur plangantur : qui uixta salomimis
uerbal&antur cummale fecerint : & eultant in rebus pes
simis : quisidã pnationẽ suã quae & in min& agnouissent
sem& ipsos cum lacrimis electorum plangerent: & qui¬
dem in hacdie guae ad paceortibi: Suam hic diẽ hab&
anima ꝑuersaqueransitorio gaud& in tempore. cui eaque
ad sunt ad pacem sunt quiadum &rebus temporalibus

Expanded text:
, etc. Qui enim narravit futura mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit, quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, qui ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent, corporaliter persequi, aut dantes spirituaperituram civitatem esse nuntiavit. Hoc quotidie redemptor noster per electos suos agere non cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerat. Plangit eos qui nesciunt cur plangantur, qui, juxta Salomonis verba, laetantur cum male fecerint et exsultant in rebus psimis . Qui si damnationem suam, quae eis imminet, agnovissent, semetipsos cum lacrymis delictorum plangerent. Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Suam hic diem habet anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore. Cui ea quae adsunt, ad pacem sunt, quia dum ex rebus temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Dequadñr in euan geliodicit: Si habueritis fidem sic̃ gra¬
num sinapis dic&s huic monti & reliqua: alii euata
ferat sanitatem : alii openatio uin tutuo ꝑquas
inluminare cecor obsessos absoluore mortuos ualeat
suscitare. alii prophetatio : Perquam inoralia
doc& uł der&ributionis diȩ aut m&uenda aut speran¬
da p̃dicat. aliidis cnrtio spuuo: Idẽ ut quali unus¬
quisq: spĩiueniat uł quid exdõ quid &x aduersario in ho¬
minum
actione uers&ur prudenti eaminati¬
one discu¬
ciat: alii inter pretatio germonũ:
Idẽ qui al¬
tius interp̃tari poterat quaepere grino
sermone
alius loquebatur. hae coo operatun
Diuisiones uero dictȩ sunt sicut membrorum incorpore
quia nonidem ualent aurer qđ oculi : atq ita mem¬
bra c&era diuersis officiis atq: concorditer distribu¬
taquta n cũ sanisumus una aeq: diuersa nec alibi ma¬
iore alibiminore sed qum sint communi & parili sa¬

Expanded text:
de qua Dominus in Evangelio dicit: Si habueritis fidem sicut grade qua Dominus in Evangelio dicit: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti, et rel. . Alii gratia ferat sanitatem. Alii operatio virtutum. Per quam illuminare caecos, obsessos absolvere, mortuos valeat suscitare. Alii prophetia. Per quam moralia docet vel de retributionis die aut mentuenda aut speranda praedicat. Alii discretio spirituum. Id est, ut qualis unusquisque spiritus veniat, vel quid ex Deo, quid ex adversario in hominum actione versetur, prudenti examinatione discutiat. Alii interpretatio sermonum. Id est, quia altius interpretari poterat, quae peregrino sermonalius loquebatur. Haec autem omnia divisiones vero dictae sunt, sicut membrorum in corpore, quia non idem valent aures quod oculi, atque ita membra caetera diversis officiis atque concorditer distributa. Quae tamen, cum sani sumus, una aeque diversa, nec alibi majore, alibi minore, sed cum sint unum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ quibus diuerrae iurtutes operaantur. hocẽ dicere
idẽ quespr̃ rc̃s qui operatur om̃a haec in omnibus id est
sidelibus atq credentibus: unicuiq datur mapiꝑes¬
tatio sp̃e. ad utilitatem: Manifestatio sps idẽ ut ma¬
nifest&ur illum sp̃m scm̃ accepisse adutilitatem salutẽ¬
q multorum : Non enim ꝓsua tantum sed ꝑfidelium cau¬
sa gratiarum muneribus locupletantur siue adutilitatẽ
cuiq manifestam faciat conscientiam suam: Sicut in
consequentibus dicit. quia ꝑ proph&icam castigationẽ
occulta cordis eius manifest& fiunt: uł qđ spũ in lumina¬
tus sensus hominum spiritali difcretione cognoscat:
& docere qđ gratiae inspiratione ꝑcepit: alii auteor
seroio scientiae: Scientia ẽ aut a perire misteria
acscire & narrare p̃terita aut uidicii futur a p̃dicere:
alteri pides ineodeo sp̃u: Hic fides dupliciter intel¬
ligitur: non solum quȩ trinitatem capaci coide ꝑcipiat :
sed que ardenti ꝑfectione signa & ꝓdigia possit operari

Expanded text:
Id est quibus diversae virtutes operabantur, hoc est dicere, idem spiritus sanctus qui operatur omnia haec in omnibus, id est fidelibus atque credentibus. Unicuique datur manifestatio, etc. Manifestatio spiritus, id est, ut manifestetur illum spiritum sanctum accepisse ad utilitatem salutemque multorum. Non enim pro sua tantum, sed pro fidelium causa gratiarum muneribus locupletantur. Sive ad utilitatem cuique manifestam faciat conscientiam suam, sicut in consequentibus dicit, quia per propheticam castigationem occulta cordis ejus manifesta fiunt. Vel quod spiritu illuminatus sensus hominum spirituali discretione cognoscat. et docere, quod gratiae inspiratione percepit. Alii quidem sermo scientiae. Scientia est, aut aperire mysteria, aut scire, aut narrare praeterita, aut judicii futura praedicere. Alteri fides in eodem spiritu. Hic fides dupliciter intelligitur, non solum quae trinitatem capaci corde percipiat, sed quae ardenti perfectione signa et prodigia possit operari,
Abbreviated transcription (Latin):
uo ad paopitiquanet ih̃s hienu saleo tudenis
ciuitateo pleuit super illam s leuit & enim
pius redemptor subuersionem ꝑfide ciuitatis quȩ
auerpasiano &tito romanis principibus facta estei:
dicens quia si cocnouis ses ettui: Sub audis fleue¬
ras qum nodo quia nescis qđ immin& ex ultas : ruinã enĩ
quaȩilli imminebat ipsa sibi ciuitas idẽ ipsa plebsciui¬
tas ignorabat: & quidẽ in hac tua.. die: quae ad
paceontibi Cum enĩ carnis seuoluptatib dar& uen¬
tura mala non ꝓspicer &: Indiesua quae ad pacem ei
eẽ poterant habebart fiunc auteo abs condita p᷑
ab oculistuis Stenim a cordis eius oculis mala quae
inminerent abs condita non essent : l&a in p̃sentibus
ꝓsperis non fuiss&: quia uenient dies inte &circũ¬

Expanded text:
um appropinquaret Jesus Hierusalem, videns civitatem, flevit super illam. Flevit etenim pius redemptor subversionem perfidae civitatis, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est ei. Dicens, quia si cognovisses et tu. Subaudi fleres, quae modo, quia nescis quod imminet, exsultas. Ruina enim quae illi imminebat, ipsa sibi civitas, id est, ipsa plebs civitatis ignorabat. Et quidem in hac die, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, ventura mala non prospiceret, in die sua, quae ad pacem ei esse poterant habebat. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim a cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Quia venient dies in te, et circum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis trans migratio testatur: quaedum in eo loxo
constructa ẽ ubi &tra portã fueratdñs crucifixus
Prior illa hierł utdicitur funditur ẽ euersa: ciu equa
culpa euersionis suae pȩna suerit in lata sub iungitur
Oreator quippe omniumꝑ in carnationis suȩ misteruł
hanc uisitare dignatus ẽ sed ipsatimoris &timoris illi

Expanded text:
civitatis transmigratio testatur, qui dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat dominus crucifixus, prior illa Hierusalem, ut dicitur, funditus est eversa, cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur. ator quippe omnium per incarnationis suae mysterium h
Abbreviated transcription (Latin):
lectione nudati plus sibi deamicis conquirendis in fu¬
turo quam diuitiis in p̃senti colligendis ꝓspicere cu¬
rabunt: ait autem uilicus intaase quid paciam
quia dũs meus aiient a meuilicationeo  pode¬
re noniualeo : Ab lata quippe uilicatione fadere
nonualemus : quia finita hac uita in quantum lic&
operari nequaquã ultrabonȩ conuersationis fruc¬
tum ligone deuotȩ conpunctionis lic& inquirere :
mendicare erubesco. &cetera: Mendicare
consusionis ẽ illo scilic& pessimo genere mendican¬
di quo uirgines illae fatuȩ mendicasse referuntur:
quae ingruente tep̃r nuptiarum oleo uirtutum

Expanded text:
lectione nudati, plus sibi de amicis conquirendis in fulectione nudati, plus sibi de amicis conquirendis in futuro quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt. Ait autem villicus intra se, Quid faciam quia Dominus meus aufert a me villicationem, fodere non valeo: ablata quippe villicatione fodere non valemus, quia finita hac vita, in qua tantum licet operari, nequaquam ultra bonae conversationis fructum ligone devotae compunctionis licet inquirere. Mendicare erubesco, et caetera. Mendicare confusionis est, illo scilicet pessimo genere mendicandi, quo virgines illae fatuae mendicasse referuntur, quae ingruente tempore nuptiarum, oleo vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñr eiciebat deuilicatũ & laudauiteũ quod
in futurum sibi ꝓspexerit : Non am̃a debemus
ad imitandum sumere: non enim aut dño nr̃o
facienda ẽ in aliquo fraus ũ de ipsa fraude ele¬
mosinas faciamus: aut eos aquibus recipi cupi¬
mus in tab̵ nacula adẽna tãquã
debito¬
legi cum
iusti & sc̃i signisicentur hoc loco
quieor
nicaue¬
rint: dequibus &iam dicit quod siquis alicuieorum
calicem aque frigidȩ dederiat tantũ in nomine discipuli:
non ꝑd& mercedem suam: sed &iam econtrario dicuntur
iste similitudines. ut intellegamus. si laudari potuit
ille adño cui fraudem faciebat quanto amplius place¬
ant dño dõ qui scđm eĩ p̃ceptũ illa opera faciunt ⁊ uili¬
ci sane uocabulo di cimus eos quipecunias habent ñ
iam dominorsuȩ sed alienȩ pocius rei dispensatores
eẽ putandos : Quis iuxta huius serui gemplũ sedulo
siniende uilicationis lac rationis reddende tẽpus
p̃uiderint : facile terrenorum delectatione simul& di¬

Expanded text:
dominus ejiciebat de villicatu, et laudavit eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus; aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitoligijusti et sancti significentur hoc loco, qui eos nicaverunt, de quibus etiam dicit, quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam, sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant Domino Deo, qui secundum ejus praeceptum ulla opera faciunt. Villici sane vocabulo dicimus eos, qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse disputandos, qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum delectatione simul et di
Abbreviated transcription (Latin):
rant israhelitici populi contradñm & moysen
manna fastidiunt & a serpentibus uulnerant᷑:¬
Haec insigura monstrantur quia post imaginem dĩ
quae in cordis ratione monstratur ut tonfessionẽ
fidei quȩ opere ꝓfertur consurgunt serpentes &
artes malefice adbella nos ꝓuocant: sed nos cus¬
todia circum dantes cornrm: obduremus aurer
nr̃as neaudiamus uoces incantantuum: & si renarũ
erunt ab &terminatore : aut ab angelo intelligit᷑
ooĩa : inpigura contingebant illis: seripta s̃
ne peccare: sienim adhuc paruulis aut rudib
non peꝑcit: quanto magis nob̵ quilegis ꝑsestionẽ ac¬
cepimur non parc& sitalia fecerimus  In illa scrip¬
tura quae ueteris dicitur testamenti: nouũ testam̃¬
tum abs conditum lat& tam quam insece corporali¬
um sacram̃torum : circum cisio carnis magni sacra¬

Expanded text:
rant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fastidiunt, a serpentibus vulnerante demonstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obturemus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et sirenarum erunt ab exterminatore, aut ab angelo intelligitur  omnia in figura contingebant illis, scripta sunne peccare. Si enim adhuc parvulis aut rudibus non pepercit, quanto magis nobis, qui legis perfectionem accipimus, non parcet, si talia fecerimus! In illa scriptura quae Veteris Testamenti dicitur Novum Testamentum absconditum latet, tanquam in fece corporalium sacramentorum. Circumcisio carnis i
Abbreviated transcription (Latin):
test ciuilis &ut dictum ẽ tolerabilis afflictiosic̃
in alio loco dicit: humanum dico ꝓpter in in firmi¬
tatem carnis ur̃ae : idẽ qđ facile & suscipi &imple¬
ri possit. Cumbona uoluntate quis uł sibi uł aliis
consulit si fallatur in aliquo ꝑ ignorantiam tẽporali¬
um quia & in hoc temporaliter agit & modum
agendi nonteneat quem debebat᷑ . hum anatẽp¬
tatio est siue iras cere humanum ẽ irã ꝑsicere
diabolicum pidelis autem ds̃ est qui nori pa¬
cietur uos teoptari. supra id quod potestis :
Pidelisquise pollicitur ẽ sui nominis causa tribulan
tib ad futurum: ut illud multȩ tribulationes ius¬
torum & dehis omnib: liberabit eos h̃s ipse fa¬
ci& uos stare firmiter & uirtutem tribu& tole¬
randi quiuos docuit rogare dicens Nepatia¬
ris nos induci in temptationẽ: sed fatiet cũ
teoptatione. &iaopro uertuor: ut pos setis
gugtiuene : Idest non ampliorem uobis tribu¬

Expanded text:
test civilis et, ut dictum est, tolerabilis afflictio. Sicut test civilis et, ut dictum est, tolerabilis afflictio. Sicut in alio loco dicit: Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae , id est, quod facile et suscipi et impleri possit cum bona voluntate. Quis vel sibi vel aliis consulit, si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter agit, et modum agendi non tenet quem debebat; humana tentatio, sive irasci est humanum, iram perficere diabolicum? Fidelis autem Deus est, qui non patitur vos tentari super id quod potestis. Fidelis qui se pollicitus est sui nominis causa tribulationem sustinentibus adfuturum, ut illud: Multae tribulationes istorum, et de his omnibus liberavit eos Dominus ciat stare firmiter, et virtutem tribuet tolerandi, qui vos docuit rogare dicens, Ne patiaris nos induci in tentationem . Sed faciet cum tentatione etiam proventum ut possitis sustinere. Id est, non ampliorem vobis tribu