comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic qui reliquisti ꝓximũ tuũ longe
abest. Effugit enĩ quasi caprea de la¬
queo qm̃ uulnerata est aĩa eiꝰ ⁊ ultra
eũ nõ pot̾is colligare. Maledicti est
ꝯcordacio demidare autẽ amici mis¬
teria desꝑacio est aĩe infelicis. ⁊ limu¬
ens oculis fabricat miqua ⁊ nemo
eũ abiciet in ꝯspectu oculloꝵ tuor
Condulcabit os sinĩ ⁊ suꝑ sermones
tuos admirabitur. noissime autẽ
ꝑu̾tet os suũ ⁊ in u̾bis tuis dabit
scandalũ. Multa audnu ⁊ nõ coe¬
quai ei: ⁊ dñs odiet illũ Et post¬
.ii.u̾. Qui fodit foneam in illam
deadet. ⁊ ami ftatiut lapidem ꝓxi¬
mo offendat in eo. Et qui laqueũ alio
parat ꝑibit in illo. ffacienti nequis¬
simũ ꝯciliũ suꝑ illũ. deuoluet᷑ ⁊ non
ꝯgnoscet unde adueniet illi illusio ⁊
imꝓperiũ suꝑboꝵ. ⁊ uindicta. sicut
leo insidiabitur illi. Laqueo ꝑibunt
qui oblectant᷑ casu iustor. Et post .iii.¬

Expanded text:
ge abest. effugit enim quasi caprea de laqueo: quoniam uulnerata est anima eius: et ultra eum non poteris conligare. maledicti est concordatio: denudare autem amici mysteria desperatio est animae infelicis. adnuens oculis fabricat iniqua, et nemo eum abiciet. in conspectu oculorum tuorum indulcabit os suum et super sermones tuos admirabitur: nouissime autem peruertet os suum et in uerbis tuis dabit scandalum. multa odiui et non coaequaui ei, et d. Et qui fodit foveam, in illam decidet; et qui statuit lapidem proximo, offendet in eo; et qui laqueum alii parat, peribit in illo. Facienti nequissimum consilium, super illum devolvetur; et non agnoscet unde adveniet illi. Illusio, et improperium superborum, et vindicta sicut leo insidiabitur illi. Laqueo peribunt qui oblectantur casu justorum. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
erudite aĩe gr̃a suꝑ gr̃am mulier
scã ⁊ pudorata. Omis autẽ pondora¬
cio nõ est digna ꝯtinentis aĩe. Et
post xii.u̾. Et qui transgredit᷑.a. ns¬
ticia ad peccatũ. deus parauit eũ ad

Expanded text:
uditae animae. gratia super gratiam mulier sancta et pudorata. omnis autem ponderatio non est digna continentis animae. Et post XII uersus: Et qui transgreditur a iustitia ad peccatum, deus parauit eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯtumelia ⁊ turpitudo illiꝰ nõ ꝯte¬
gitur. ffornicacio mulieris in extol¬
lencia oculoꝵ ⁊ in palpebris illius
agnoscitur. In filia nõ au̾tente se
firma custodiam. ne ĩuenta occasio¬
ne utatur se. ⁊lb om̃i irreu̾encia ocu¬
loꝵ caue ⁊ ne mireris si te neclexerit

Expanded text:
tudo illius non contegetur. Fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscetur. In filia non avertente se, firma custodiam, ne inventa occasione utatur se. Ab omni irreverentia oculorum cave; et ne mireris si te neglexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenies in senectute tua. Qmͣ specio¬
sũ camcie iudiciũ. ⁊ presbiteris cog¬
noscere ꝯciliũ. Qmͣ speciosa ueteranis
sapiencia ⁊ gloriosus intellectus ⁊ ꝯci¬
liĩ. Corona senũ multa ꝑicia: ⁊ gloria
met illũ aui assimłabit᷑. Et post .xx.¬

Expanded text:
uenies in senectute tua? quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere consilium! quam speciosa ueteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium! corona senum multa peritia et gloria met illum,, cui assimilabitur? Et post
Abbreviated transcription (Latin):
post .xii.u. Ne derelinquas amicũ an¬
tiqũ: nouus enĩ nõ erit similis illi:
Tiinũ nouũ amicꝰ nouus uet̾ascet et
cũ suanitate bibes illud. Non zeles glo¬
riam ⁊ opes peccatoris. Non eñĩ scis qͤ
futura sit ip̃iꝰ subu̾sio. Non placeat ti¬
bi ĩniria nistoꝵ. Et post .ii. u. longe
abesto ab hoĩe potestatẽ hente ocadẽ¬
di. ⁊ uõ suspicaberis timorem mortis

Expanded text:
antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud. non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae futura sit ipsius subuersio. non placeat tibi iniuria iniustorum. Et post s t II uersus: Longe abesto ab homine potestatem habente occidendi, et non suspicaberis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯsolare ꝓptꝰ tristiciã. ⁊l. tristicia em̃
festinat mors ⁊ cooꝑiet uirtutẽ. ⁊ tris¬
ticia cordis flectet ceruicem. Non dede
⁊ qui minorat᷑ actu sapĩam ꝑcipiet. Et
paulo post. In uoce dicito. obaudite me
diuim fractus aquaꝵ ⁊ quasi rosa plã¬
tata suꝑ rimĩ fructificate qͣsi libamis

Expanded text:
consolare propter tristitiam. a tristitia enim festinat mors et cooperiet uirtutem, et tristitia cordis flectet ceruicem. Et post I uersum: Non dederet qui minoratur actu sapientiam percipiet. Et paulo post: In uoce dicito: oboedite me, diuini fructus aquarum, et quasi rosa plantata super riuum fructificate. quasi Libanus
Abbreviated transcription (Latin):
dona excecant oculos ndicũ. ⁊ quasi
mutus in ore au̾tit correpciones eoꝵ
Sapĩa absconsa ⁊ thesaurus ĩuisus
que utilitas in utrisq: Melior est in
hõib qui abscondit insipienciam
suã qmͣ qui abscondit sapienciam
suã. ffili peccasti ne adicias iteꝵ: s
⁊ de p̾teritis dep̾care. ut tibi remittãt᷑

Expanded text:
dona excaecant oculos iudicum, et quasi dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in ore auertit correptiones eorum. sapientia absconsa et thesaurus inuisus, quae utilitas in utrisque? melior est in hominibus qui abscondit insipientiam suam quam qui abscondit sapientiam suam. Fili, peccasti: ne adicias iterum, sed et de praeteritis
Abbreviated transcription (Latin):
est qui deficit sapiencia ⁊ deficiens
sensu in timore qmͣ qui habũdat sen¬
su. ⁊ transgeditur legem altissimi.
Et post .xui. u̾. Qmͣ bonũ est arguere
Sapiens in u̾bis seipm̃ amabilem
facit. Et post .xui. u. lapsus false lin¬
gue quasi qui paunnento cadit. Sic
casus maloꝵ festinant̾ uenit. ⁊ homo
acharis quasi fabula uana: in ore
indisciplinatoꝵ assidua erit. Ex ore
fatui reprobatur parabola nõ enĩ
illa dicit in tempore. Et post .ii. u̾. Est
qui ꝑdit aĩam suã p̾ ꝯfusione. ⁊ ab
imprudenti ꝑsona ꝑdet eam: ꝑsone
autem accepccione ꝑdet se. Est qui
pꝰ ꝯfusione ꝓmittit amico. ⁊ lucratus
est eũ ĩmicũ gratis. Opprobriũ ne
qmͣ in hõie mendaciũ ⁊ in ore ĩdisci¬
plinatoꝵ assidue. pocius fur est qmͣ
assiduitas uiri mendacis. ꝑdicionem
ambo hereditabũt. Mores hõii mẽ¬
daciũ sine honore ⁊ ꝯfusio ip̃iꝰ cũ ip̃o
sine ĩt̾missione. Sapiens in u̾bis ꝓ¬
ducit seip̃m. Et post .iiii.u. Mẽnia et

Expanded text:
i deficit sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu et transgreditur legem altissimi. Et post XVI uersus: Quam bonum est arguere Sapiens in uerbis se ipsum amabilem facit. Et post XIII uersus: Lapsus falsae linguae quasi qui pauimento cadens, sic casus malorum festinanter uenit. homo acharis quasi fabula uana in ore indisciplinatorum adsidua erit. ex ore fatui reprobabitur parabola: non enim illam dicit in tempore suoqui perdet animam suam pro confusione, et ab imprudenti persona perdet eam, personae autem acceptione perdet se. Est qui prae confusione promittit pro amico, et lucratus est eum inimicum gratis. Opprobrium enim quam in homine mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit. potius fur est quam adsiduitas uiri mendacis: perditionem autem ambo hereditabunt. mores hominum mendacium sine honore, et confusio ipsius cum ipso sine intermissione. sapiens in uerbis producet se ipsum. Et post IIII uersus: Xenia et
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui transgreditur lectũ suũ
ꝯtempnens aĩam suã ⁊ dicens quis
me uidet. tenebre arcũdant me. et
parietes cooꝑiũt me. ⁊ nemo circũ¬
let . a. se timorem dei huiꝰ modi hõis
timor. Et oculi hõim timentes illũ

Expanded text:
homo qui transgreditur lectum suum, homo qui transgreditur lectum suum, contemnens in animam suam, et dicens, Quis me videt? tenebrae circumdant me, et parietes cooperiunt me, et nemo circumlet a se timorem Dei hujusmodi hominis timor, et oculi hominum timentes illum.
Abbreviated transcription (Latin):
in toto .a. peccato nõ purgabitur. Dir
multũ nirans implebitur iniquita¬
te. ⁊ nõ discedet .a. domo eiꝰ plaga. Et
si frustra nirauerit. delictũ illiꝰ super
illũ erit. Et si dissimulauerit delĩquit
dupliciter ⁊ si ĩ uacuũ iurauerit. non
iudicabitur. replebitur enĩ retribucio¬
ne domꝰ illiꝰ. Et post .iiii.u̾. Indiscipli¬
os tuũ. est emĩ in illa u̾bũ pectati. Me
mento prĩs ⁊ matris tue . In medio
enĩ magnatoꝵ nõ ꝯsistes ne forte
oblimiscatur te deus in ꝯspectu illoꝵ
⁊ assiduitate tua infatuatus impro¬
periũ paciaris. ⁊ maluisses nõ nasci
⁊ diem natiuitatis tue maledicas. Ho¬
mo assuetus in u̾bis improperii. ĩ õĩb
dieb sins nõ erudietur. Duo gen̾a ha¬
bũdant in peccatis ⁊ t̾ciũ adducit
iram ⁊ ꝑdicionem. ⁊lĩa calida quasi
ignis ardens. nõ extinguetur donec
aliquid gluciat. Et homo neqmͣ in
honore carnis sue: nõ desmet donec
incendat ignem. Et post .ii.u. Om̃is

Expanded text:
bitur. uir multum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga. et si frustrauerit, delictum illius super ipsum erit, et si dissimulauerit, delinquit dupliciter. et si in uacuum iurauerit, non iustificabitur: replebitur enim retributione domus illius. Et post IIII uersus: Indiscipliosmento patris et matris tuae; in medio enim magnatorum consistis: ne forte obliviscatur te Deus in conspectu illorum, et assiduitate tua infatuatus improperium patiaris, et maluisses non nasci, et diem nativitatis tuae maledicas. Homo assuetus in verbis improperii, in omnibus diebus suis non erudietur. Duo genera abundant in peccatis, et tertium adducit iram et perditionem. Anima calida quasi ignis ardens non exstinguetur, donec aliquid glutiat; et homo nequam in ore carnis suae non desinet, donec incendat ignem. Et post duos versus: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. ⁊ arguent sensatos. Et
post .iiii. u̾. Qui credit ato leus cor¬
de minorabit᷑. ⁊ qui delinquet in
aĩam suã insuꝑ hẽbitur. Et post .ii.
.u. Et qui odit loquacitatẽ extinguit
maliciam. Et post .uiii. u. ⁊ ludisti u̾¬
bũ adu̾sus ꝓximũ ꝯmoriatur in te

Expanded text:
sapientes et arguent sensatos. Et sapientes et arguent sensatos. Et post IIII uersus: Qui credit cito leuis corde, minorabitur: et qui delinquit in animam suam, insuper habebitur. Et post II uersus: Et qui odit loquacitatem, extinguit malitiam. Et post VIII uersus: Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ datũ. Nonne ecce u̾bũ supra
datũ bomĩ: Et utraq cũ hõie ñis¬
tificato. Stultus acrit᷑ improꝑabit.¬
⁊ datus in disciplinati tabesce̾ facit
oculos. ⁊lnte iudiciũ para iusticiã
tibi. ⁊ anteqmͣ loquaris disce. ⁊ ante
languorem adhibe medicinã. Et an¬
te iudiciũ int̾roga teip̃m: ⁊ in ꝯspec¬
tu dei ĩuenies ꝓpiciacionem. ⁊lnte
languorem hũilia te ⁊ in tempore
infirmitatis ostende ꝯu̾sacionẽ tuã.
Ne impediaris orare semꝑ: ⁊ nõ ue¬
teris usq ad mortem iustificari. q̃m
m̾ces dei manet met̾nũ. Ante ora¬
cionem p̾para aĩam tuã. ⁊ noli esse
quasi homo qui temptat deũ. Et
tuit. ⁊ in dieb delictoꝵ attendit ab
cias nõ eas ⁊ .a. uolintate tua au̾te¬
re. Si prestes aĩe tue ꝯcupiscencias
eiꝰ faciet te in gaudiũ ĩnnicis. Ne
oblecteris in turbis. nec ĩ modicis
oblecteris. Et post .u.x̾. Et qui sꝑ¬
uit modica: paulatim decidet. Tũ¬
nũ ⁊ mulieres apostatare faciunt

Expanded text:
tum. Nonne ecce verbum supra datum bonum? et utraque cum homine justificato. Stultus acriter improperabit, et datus indisciplinati tabescere facit oculos. Ante judicium para justitiam tibi, et antequam loquaris disce. Et ante languorem adhibe medicinam, et ante judicium interroga teipsum; et in conspectu Dei invenies propitiationem. Ante languorem humilia te, et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam. non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum. ante orationem praepara animam tuam et noli esse quasi homo, qui temptat deum. Et tuet et in diebus delictorum adtendit ab on eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis. Ne oblecteris in turbis, nec immodicis delecteris. Et post quinque ernit modica, paulatim decidet. uinum et mulieres apostatare faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
te .a. pestifero. fabricat enĩ multa. ne
forte inducat suꝑ te subsãnacionẽ mi
ꝑpetuũ. ⁊ lomitte ad te alienigenã ⁊ sub¬
u̾tet te in turbore. ⁊ ab alienabit te .a.
tiis ꝓpriis. Si benefec̾is sato cui benete¬
ceris: ⁊ erit gr̃a in bonis tuis multa
Senefac iusto ⁊ ĩuenies retribucionẽ
magnam. Et si nõ ab ip̃o certe .a. deo
Et nõ est eis bene qui assidui sũt in¬
tissimꝰ odio hẽt peccatores. ⁊ misertus

Expanded text:
enim mala: ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum. admitte ad te alienigenam, et subuertet te in turbore et abalienabit te a tuis propriis. Si benefeceris, scito, cui benefeceris, et erit gratia in bonis tuis multa. benefac iusto et inuenies retributionem magnam, et si non ab ipso, certe a deo. et non est eis bene qui adsidui suat tissimus odio habet pec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ credas inte illoꝵ: ⁊ ne respex̾is
in labores illoꝵ. Melior est unus ti¬
mens deũ qm mille filii impii. et
utile mori sine filiis qm relinquere
filios impios. Et post .xxi. u. Ron
dicas .a. deo abscondar. ⁊ ex sũmo
quis mei memorabit᷑: Et paulo
post. Non sũt absconsa testamenta
ꝑ iniquitatẽ eoꝵ ⁊ om̃es iniquita¬
tes eoꝵ in ꝯspectu dei. Elemosina
uiri quasi signatulũ cũ ip̃o. ⁊ gra¬
ciam hõis quasi pupillã ꝯserua¬
bit. ⁊ postea resurget ⁊ retribuet il¬
lis. unicuiq in capite illoꝵ ⁊ ꝯu̾¬
tet in int̾iores partes terre. peni¬
tentibus autẽ dedit uiam iusticie
⁊ ꝯfirmauit deficientes sustinere.
⁊ destmnauit illis sortem ueritatis
Comi̾tere ad deũ ⁊ relinque pecca¬
ta tua. p̾care ante faciem eiꝰ ⁊ mi¬
nue offendiculũ. ⁊ refer te ad deũ
⁊ au̾tere ab ĩnusticia tua ⁊ nmis
odito execracionem. Et post .ix. x̾.
lius ꝯu̾tentib ad se. Nec enĩ om̃ia
miserator excipiens doctrinã mi¬

Expanded text:
non credas uitae illorum et ne respexeris in labores illorum. melior est enim unus timens deum quam mille filii impii et utile mori sine filiis quam relinquere filios impios. Et post XXI uersus: Non dicas: a deo abscondar et ex summo quis mei memorabitur ? Et paulo post: Non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu dei. elemosyna uiri quasi signaculum cum ipso et gratiam hominis quasi pupillam conseruabit: et postea resurget et retribuet illis unicuique in caput illorum et conuertet in interiores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua: precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito execralius conuertentibus ad se! nec enim omnia Miseratur excipientes doctrinam mi
Abbreviated transcription (Latin):
ad dexteram tuã. ne ꝯu̾sus stet ĩ loco
tuo. ne forte ꝯu̾sus in locũ tuũ. ĩqui¬
rat cathedram tuã. ⁊ ĩ nonissimo ag¬
noscas u̾ba mea. ⁊ in sermonib meis
stimuleris. Quis miserebit᷑ incanta¬
tori .a. serpente ꝑcusso: Et om̃ibus
qui appropiant bestiis ⁊ qui comitã¬
tur cũ uiro imiquo ⁊ obuolutꝰ est ĩ
peccatis enis. Uina hora tecũ ꝑma¬
nebit. si autẽ declinaueris nõ suppor¬
tabit. In labiis suis indulcat ĩnni¬
cus ⁊ in corde suo insidiatur ut sub¬
u̾tat te in foueam. In oculis suis la¬
crimat᷑ ĩnnicus: ⁊ si ĩuen̾it tempus
nõ saciabit᷑ sanguine. Si incurre¬
rint mala tibi: ĩuenies eũ illic
priorem. In oculis sins lacrimatur
innicus ⁊ quasi adiuuans suffodi¬
et plantas tuas. Caput sinũ moue¬
bit ⁊ plaudebit maii ⁊ multa su¬
surrans ꝯmictabit miltũ sinĩ. Et

Expanded text:
tuam; ne conversus stet in loco tuo: ne forte conversus in locum tuum, inquirat cathedram tuam, et in novissimo agnoscas verba mea, et in sermonibus meis stimuleris. Quis miseribetur incantatori a serpente percusso, et omnibus qui appropiant bestiis? Sic et qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris, non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur sanguine. ri incurrerint mala tibi, inuenies eum illic priorem. in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et multa. susurrans commutabit uultum suum. E
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ⁊ malũ. qd̾ placuerit ei dabi¬
tut illi. Qm̃ multa sapĩa dei ⁊ for¬
tis in potencia uidens omẽs sine
inf̾missione. Oculi dei ad timẽtes
eũ ⁊ ip̃e agnoscet oẽm oꝑam eius
hõis. Nemmni mandaĩt impie
agere ⁊ nemini dedit spacrũ pec¬
candi. Non enĩ ꝯ cupiscit multitu¬
dinẽ filioꝵ infideliũ ⁊ mutiliul.

Expanded text:
 placuerit ei, dabitur illi. Quoniam multa sapientia Dei, et fortis in potentia, videns omnes sine intermissione. Oculi Dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. Nemini mandavit impie agere; et nemini dedit spatium peccandi. Non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium.
Abbreviated transcription (Latin):
cas in domũ tuã. multe em̃ insidie
sũt dolosi. Et sicut eructant p̾cordia
fetanciũ. sicut ꝑdix inducit᷑ in foueam
⁊ ut caprea in laqueũ sic ⁊ corsuꝑboꝵ
⁊ sicut ꝑspectator uidens casũ ꝓximi
sui. Bona enĩ in mala ꝯu̾tet insidia¬
tor: ⁊ in electis imponet maculã. Et¬
ab saintilla una augetur ignis: ⁊ ab

Expanded text:
cas in domum tuam multae enim insidiae sunt dolosi sicut enim eructant praecordia fetantium sicut perdix inducitur in caveam et ut caprea in laqueum sic et cor superborum et sicut prospectator videns casum proximi sui bona enim in mala convertens insidiatur et in electis inponet maculam ab scintilla una augetur ignis
Abbreviated transcription (Latin):
uiri mendaces: ⁊ uiri ueraces ĩue¬
mũtur in illa: ⁊ successũ hẽbũt
usq ad inspectionẽ dei. Non est spe¬
ciosa laus peccatoris. qm̃ .si. deo ꝑ¬
fecta est sapiencia. Sapiencie emĩ
dei astabit laus: ⁊ in ore fideli ha¬
bũdabit ⁊ dñator dabit eam illi
Non dixeris ꝑ deũ abest: que odit
enĩ ne feceris. Non dicas ille me
inplanabit nõ enĩ necessarii sunt
illi hõies impii. Om̃e execramen¬
tũ erroris odit deus: ⁊ nõ erit ama¬
bile timentib illũ. Deus ab inicio
ꝯstituit hoĩem ⁊ reliquit illũ ĩ ma

Expanded text:
us memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem et reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intelligite. discite iudices fimũ
terre nisticiã p̾bete aures uos qui
ꝯtinetis multitudinẽ ⁊ placetis¬
uobis in turbis nacionũ. qm̃ da
ta est uobis .a. dño potestas uobis
⁊ uirtus ab altissimo qui int̾ro¬
gabit oꝑa ur̃a ⁊ cogitaciones scru¬
ni ip̃iꝰ. nõ recte iudicastis. neq
custodistis legera iusticie. neq se¬
cundũ uolũtatem dei ambulastis
Horrende ⁊ ato apparebit uobis
qm̃ iudiciũ durissimũ in hiis qui
p̾sũt fiet. Exiguo enĩ ꝯceditur¬
mĩa. potentes autẽ potenł tor¬
menta paciũtur. Non enĩ subtra¬
het ꝑsonam cuiꝰqmͣ dñs. nec reue¬
rebitur magnitudinem cuiꝰqͣmͣ
qm̃ pusillũ ⁊ magnũ ip̃e fecit. ⁊
equaliter illi cura est de om̃ibus
fforciorib autẽ forcior instat cru¬
ciatus. ⁊ lo uos autẽ mali reges
sũt hii sermones mei. ut discatis
sapĩam ⁊ nõ excedatis. Qui enĩ
custodierint iusticiam. iuste nsti¬
ficabuntur. Et qui didicerint
ista ĩuemient quid respondeant

Expanded text:
ellegite, discite, iudices finium terrae, praebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scruni ipsius, non recte judicastis, neque custodistis legem justitiae, neque secundum voluntatem Dei ambulastis. Horrende et cito apparebit vobis; quoniam judicium durissimum, his qui praesunt, fiet. Exiguo enidia, potentes autem potenter tormenta patientur. non enim subtrahet personam cuiusquam dominus, nec reuerebitur magnitudinem cuiusquam: quoniam pusillum et magnum ipse fecit et aequaliter illi cura est pro omnibus. fortioribus autem fortior instat cruciatus. ad uos autem, mali reges, sunt hi sermones mei, ut discatis sapientiam et non custodierint justitiam ejus, juste justificabuntur; et qui didicerunt justitiam, invenient quid respondeant
Abbreviated transcription (Latin):
exponit qd̾ supradixerat. ibo ad opti¬
mates ⁊ loquar eis. forsitan ip̃i nõ ꝯg¬
nouerũt uiam dñi. Et ecce magis hii¬
parit᷑ ꝯfregerũt iugũ: ruperũt uicula
Nunc describit qui sũt optimates ꝓphẽ
uidelicet ⁊ sacerdotes quoꝵ alii futura pͥ¬
Et ecce inquit illis mendaciũ ꝓphetã¬
tib. sacerdotes manib applauserunt.
Et ut ostendat᷑ pplũs nõ eẽ sie culpa
qui .a. talib abducatur scriptũ est. Et
pplũs meus dilexit talia. Quondam
meus ⁊ postqmͣ dilexit talia mens
ẽẽ desinnt. Quid igitur facient cũ noui
tiuitatis necessitas: ⁊inde stupor et
mirabilia facta sũt: Qr nec in prina¬
pib nec in pplõ ĩuentus sit qui recta
in terra. Prophete ꝓphãuerũt menda¬
ciũ ⁊ sacerdotes applaudebant manib
suis ⁊ pplũs meus dilexit talia. Quid
igit ᷑ fiet in nouissimo eiꝰ et post .xxx.
u. Cin loquar ⁊ quẽ ꝯtestabor ut audi¬
at. Ecte inarcũase aures eoꝵ ⁊ audire¬

Expanded text:
ec ? Supra dixerat: Ibo ad optimates, et loquar eis? forsitan ipsi cognoverunt viam Domini, et ecce hi magis pariter confregerunt jugum, ruperunt vincula: nunc describit qui sint optimates, prophetae videlicet et sacerdotes: quorum alii futura prEt ecce, inquit, illis mendacium prophetantibus, sacerdotes manibus applauserunt. Et ut ostendatur nec populus esse sine culpa, qui a talibus abducatur, scriptum est: Et populus meus dilexit talia: quondam meus; sed postquam dilexit talia, meus esse desivit. Quid igitur facient, cum novitivitatis necessitas? Unde stupor et mirabilia sunt. quod nec in principibus, nec in populo inventus sit qui recta in terra. prophetae prophetabant mendacium, et sacerdotes adplaudebant manibus suis, et populus meus dilexit talia: quid igitur fiet in nouissimo eius? Et post XXX uersus: Cui loquar? et quem contestabor, ut audiat? ecce incircumcisae aures eoru
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinã nõ despicias. Ne dicas
in multitudine munerũ meoꝵ res
inciet deus: ⁊ offerente me deo altis¬
simo suscipiet munera mea. Non
irrideas hoĩem in amaritudine
anime: est enĩ qui humiliat ⁊ ex¬
altat deus. Noli amare mendaciũ
adu̾sus fr̃ẽm tuũ. neq in amnicũ
similit̾ facias. Noli uelle mentiri
om̃e mendaciũ assiduitas enĩ illiꝰ

Expanded text:
elemosynam non despicias ne dicas elemosynam non despicias ne dicas ipiciet deus, et offerente me deo altissimo, suscipiet munera mea. non inrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui humiliat et exaltat deus. noli amare mendacium aduersus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias. noli uelle mentiri omne mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
effugient te. Et si uideris sensatũ
eingila ad illũ. ⁊ gradus ostioꝵ illiꝰ
exterat pes tuus. Cogitatũ habe in
p̾ceptis dei. ⁊ in mandatis illiꝰ maxi¬
me assiduus esto. ⁊ ip̃e dabit cor tibi.
⁊ ꝯcupiscencia sapiencie dabit᷑ tibi.
Noli facere mala ⁊ nõ te app̾hendẽt
discede ab iniquo ⁊ deficient mala
abs te. Non semines mala in sul¬
cis ĩnisticie. ⁊ nõ metes ea in sep¬
tuplũ. Noli querere ab hoĩe duca¬
tũ: neq .a. rege cathedram hono
ris. ⁊ nõ te iustifices ante deũ qm̃
agnitor cordis ip̃e est. Et penes re¬
gem noli uelle inderi sapiens. No¬
li querere fieri ndex. nisi si uales
uirtute irrũpere iniquitates: ne
forte extimescas faciem potentis
⁊ ponas scandalũ in agilitate tua
Non pecces in multitudinẽ ciui¬
tatis. nec te ĩnuttes in pplm̃: neq
alliges duplicia pectata: nec emĩ
in uno eris ĩnninis. Noli ẽẽ pusil¬
lanimis in aĩa tua. exorare ⁊ face̾

Expanded text:
effugiant te. et si uideris sensatum, effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus cogitatum habe in praeceptis Dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto et ipse dabit cor tibi et concupiscentia sapientiae dabitur tibi noli facere mala et non te adprehendent discede ab iniquo et deficient mala abs te non semines mala in sulcis iniuriae et non metes ea in septuplum noli quaerere ab homine ducatum neque a rege cathedram horis. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua non pecces in multitudinem civitatis nec te inmittas in populum neque alliges duplicia peccata nec enim in uno eris inmunis noli esse pusillanimis in anima tua exorare et facere
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i. ⁊ ludi fili ⁊ accpe ꝯciliũ intel¬
lectus ⁊ ne abicias ꝯciliũ meũ. In¬
ice pedem tuũ in ꝯpedes illiꝰ ⁊ in
torquem eiꝰ collũ titũ. Subice hu¬
merũ tuũ ⁊ porta illam. ⁊ ne acci¬
dieris uinculis eius. In om̃i ani¬
mo tuo accede ad illam. ⁊ in om̃i
uirtute tua serua mas eius. I nues¬
tiga illam ⁊ manifeaabit᷑ tibi ⁊ ꝯti¬
nens factus ne derelinqueris eam
In nouissimis enĩ ĩuenies requnẽ
in ea. ⁊ ꝯu̾tetur tibi in oblectacio¬
nem. Et erũt tibi ꝯpedes in ꝓtec¬
cionem fortitudinis ⁊ bases uirtu¬
tis. ⁊ torques illiꝰ in stola glorie.
Et post. iiii.u̾. ffili si attenderis mi
chi disces. ⁊ si accomodaueris ani¬
mã tuã sapiens eris: ⁊ si inclina¬
ueris aurem tuã excipies doctrinã
⁊ si dilexeris audire sapiens eris
In multitudine presbiteroꝵ pru¬
denciũ sta: ⁊ sapiencie illoꝵ ex cor¬
de ꝯiũgere. ut omnẽ racionem dei
possis audire. ⁊ ꝓu̾bia laudis ne

Expanded text:
di fili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam gloriae. Ehi, disces; et si accommodaveris animam tuam, sapiens eris; si inclinaveris aurem tuam, excipies doctrinam; et si dilexeris audire, sapiens erisin multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne
Abbreviated transcription (Latin):
didicerũt .a. parentib suis. qm̃ ab ip̃is
disces intellectũ: ⁊ in tempore neces
fatuns ne ꝯciliũ hẽas. nõ enĩ poterũt
diligere nisi que ip̃is placent. Coram
lierem sinus tui. Et post .uii.x. Tur
ris in decore ens. Non des fornica¬
riis aĩam tuã in ullo. ⁊ ꝑdas te et

Expanded text:
didicerunt a patribus suis. Quoniam ab ipsis didicerunt a patribus suis. Quoniam ab ipsis disces intellectfatuis ne consilium habeas: non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent. Coram lierem sinus tui. Et post septem versuris in decore eriis animam tuam in nullo ne perdas te et
Abbreviated transcription (Latin):
bus in rogacione. ⁊ cũ lugentib am¬
bula. Non te pigeat uisitare infir¬
mũ. ex hiis enĩ in dileccione firma¬
beris. In oĩb oꝑib tins unemorare
nouissima tua ⁊ inet̾mĩ nõ peccabis
Non litiges cũ hõie potente: ne forte
incidas in manꝰ illiꝰ Non ꝯtendas
cũ hoĩe locuplete: ne forte ꝯtra ꝯatet
litem tibi. Multos enĩ ꝑdidit aurũ us¬
q ad cor regũ extendit ⁊ ꝯu̾tit. Non li¬
tiges cũ hõie linguoso. ⁊ nõ struas in
ignem illiꝰ ligna. Et post .n. u̾. Ne des¬
picias hõĩem au̾tentem se .a. peccato
neq impperes ei: memẽto qm sumꝰ
om̃es in corrupcione. Ne sꝑnas homi¬
nem in sua senecta. etem̃ ex nobis
senescũt. Noli de mortuo ĩnnico tuo
gaudere. sciens qm̃ om̃es morim᷑ ⁊ in
gaudiũ ĩnicoꝵ nolumꝰ uenire. Ne
despicias narracionem presbiteroꝵ
rlb ip̃is enĩ disces doctrinã intellectꝰ
⁊ seruire magnatis sine querela. Non
te p̾tereat narracio semoꝵ ⁊ ip̃i enĩ

Expanded text:
rogatione et cum lugentibus ambula non te pigeat visitare infirmum ex his enim in dilectione firmaberis in omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis non litiges cum homine potente ne forte incidas in manus illius non contendas cum viro locuplete ne forte contrausque ad cor regum extendit, et convertit. Non litiges cum homine linguoso, et non strues in ignem illius ligna. Et post duos versus: Ne despicias hominem avertentem se a peccato, neque improperes ei: memento quoniam omnes sumus in correptione. Ne spernas hominem in sua senecta: etenim ex nobis senescunt. Noli de mortuo inimico tuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire. Ne despicias narrationem presbyterorum Ab ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. Non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim
Abbreviated transcription (Latin):
neq u̾cenariũ dantem aiam suã. Ser¬
ins sensatus sit tibi dilectus quasi aĩa
tua. Non defraudes illũ libertate neq
inopem relinquas illũ. Et post .ii.u.
ffili tin sũt erudi illos: pecora tibi sũt
attende illis. ffili tibi sũt serua corpus
illaꝵ. ⁊ nõ ostendas hillarem faciem
tuã ad illas. Trade filiã ⁊ grande opus¬

Expanded text:
cennarium dantem animam suam. seruus sensatus dilectus quasi anima tua: non defraudes illum libertate, neque inopem relinquas illum. Et post II uersus: Filii tibi sunt? erudi illos. pecora tibi sunt? adtende illis. filiae tibi sunt? serua corpus illarum. non ostendas hilarem faciem tuam ad illas. trade filiam,
Abbreviated transcription (Latin):
borabis ⁊ çito edes de generacionib
illius. Qm̃ asꝑa est nniiũ sapien¬
cia indoctis hõib. ⁊ nõ ꝑmanet in
illa excors. Quasi lapidis uirtus
ꝓbacio erit in illis ⁊ nõ demorabũt
ꝓicere illam. Et post .ii.u. Quib a̾¬

Expanded text:
rabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors. quasi lapidis uirtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illam. Et post II uersus:
Abbreviated transcription (Latin):
tribulacionis. Et est amicus qui egre¬
ditur ad amiciciã. ⁊ est amicus qui
odiũ ⁊ iram ⁊ ꝯuicia demidabit. Est
autem amicus socius mense. ⁊ nõ
ꝑmanebit in die necessitatis. ⁊lini¬
aus si ꝑmanserit fixus erit tibi qͣsi
coequalis ⁊ in domestias tuis fidu¬
cialitꝰ age. Si humiliauerit se ꝯtra
te. a facie tua abscondet se. unammẽ

Expanded text:
tribulationis: et est amicus qui egretribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua abs
Abbreviated transcription (Latin):
ritate sensus tui ⁊ sciencia. ⁊ ꝓsequat᷑
te u̾bũ pacis ⁊ iusticie. Esto mansue¬
tus ad audiendũ u̾bũ dei ut intelli¬
gas ⁊ cũ sapiencia fer responsũ ue¬
rũ. Si est tibi intellectus responde
ꝓximo. sin autẽ sit manꝰ tua suꝑ os
tuũ. ne capiaris u̾bo indisciplinato
⁊ ꝯfundaris. Honor ⁊ gloria in sermo¬
ne sensati: lingua uero imprudẽtis
subu̾sio est ip̃nis. Ne appelleris su¬
surro ⁊ lingua tua capiaris ⁊ ꝯfũ¬
daris. Suꝑ furem emĩ est ꝯfusio ⁊ pe¬
intencia ⁊ deuocio pessima suꝑ bilm¬
guem susurratori autem odiũ ⁊ ñ¬
micicia ⁊ ꝯtumelia. I ustifica pusillũ
⁊ magnũ similit̾. Noli fieri ꝓ amico
liam malus hereditabit. ⁊ oĩs pec¬
cator ĩnidus ⁊ bilinguis. Non te ex
afici sint tibi. ⁊ ꝯsiliarius sit tibi unꝰ
de mille. Si possides amicũ: in tẽp¬
tatione posside eũ: ⁊ nõ facile credas
illi temetip̃m. Est enĩ amicꝰ scd̃m
tempus siũ ⁊ nõ ꝑmanebit in die

Expanded text:
quatur te verbum pacis et justitiae. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei, ut intelligas: et cum sapientia fer responsum. Si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris in verbo indisciplinato, et confundaris. Honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum similiter. Noli fieri pro amico liam malus haereditabit, et omnis peccator invidus et bilinguis. Non te exts: Multi pacifici sint tibi; et consiliarius sit tibi unus de mille. Si possides amicum, in tentatione posside eum; et non facile credas illi temetipsum. Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die
Abbreviated transcription (Latin):
er si est tibi scdm̃ aĩam tuã: nõ ꝓicias il¬
lam ⁊ odibili nõ credas te in toto corde¬
tuo. Honora pr̃em tuũ: ⁊ gemitus ma¬
tris tue ne obliuiscaris. Memento enĩ.
me deũ: ⁊ sac̾dotes illiꝰ scĩfica. In om̃i
uirtute dilige deũ qui te fecit ⁊ mĩstros
eins ne derelinquas. Honora deũ ex
tota aĩa tua ⁊ honorifica sacerdotes
Et post .ui.u̾. Et pauꝑi porrige mamĩ
tuã. ut ꝑficiat᷑ benedictio tua gr̃a dati
in ꝯspectu om̃ĩs uiuentis. Et mortuo

Expanded text:
illam; et odibili non credas te in toto corde. Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris. Memento enim qme Deum, et sacerdotes illius sanctifica. In omni virtute dilige Deum, qui te fecit; et ministros ejus non derelinquas. Honora Deum ex tota anima tua; et honorifica sacerdotes. Et post sex versus: Et pauperi porrige manum tuam, ut perficiatur benedictio tua. Gratia datus in conspectu omnis viven
Abbreviated transcription (Latin):
ris in ꝯtumelia pr̃is tui. stili suscipe
senectam pr̃is tui. ⁊ ne ꝯtristes eũ in
uita illiꝰ ⁊ si defecit sensu ueniam
da ⁊ ne spernas eũ in tua uirtute
Et post .iiii. u. Qmͣ male fame est
qui relinquit pr̃em: ⁊ est maledic¬
tus .a. deo qui exasꝑat matrẽ. ffili
in mansuetudine oꝑa tua ꝑfice
⁊ suꝑ hominũ gloriam diligeris. Qnͣ¬
to magnꝰ es humilia te in om̃ibus
⁊ coram deo ĩuenies gr̃am. qmͣ mag¬
na potencia solius dei ⁊ ab hõibus

Expanded text:
 Fili, suscipe senectam patris tui et ne contristes eum in uita illius. et si defecerit sensus, ueniam da et ne spernas eum in tua uirtute. Et post IIII uersus: Quam malae famae est qui relinquit patrem! et est maledictus a deo qui exasperat matrem. fili, in mansuetudine opera tua perfice, et super hominum gloriam diligeris. quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam: quoniam magna potentia dei s
Abbreviated transcription (Latin):
es inite illoꝵ. Et post .xxi.u. Mittẽs
lapidem in uolatilia deiciet illa: sic
gladiũ nõ desperes. est emĩ regressus
ad amicũ: ⁊ si apu̾it os triste. ne ti¬
meas. est enĩ ꝯcordacio. Excepto cõ¬
uicio ⁊ imꝑperio ⁊ suꝑbia ⁊ misterii
reuelacione ⁊ plaga dolosa: in hiis
om̃ib effugiet amicus. Et post .x.u.
Quis dabit ori meo custodiam ⁊ suꝑ¬
labia mea signaculũ certũ uti ne ca¬
dam ab ip̃is. ⁊ lingua mea ꝑdat meͤ
Dñe pat̾ ⁊ dñator uite mee. ne relin¬
quas me. ⁊ ne sinas me cadere ĩ illis
Quis supponit in cogitatu meo fla¬
gella ⁊ in corde meo doctrinã sapien¬
cie. Ut ignoracionib eoꝵ nõ parcant

Expanded text:
es uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens es uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens lapidem in uolatilia. deiciet illa: sicgladium, non desperes: est enim regressus. Ad amicum si aperueris os triste, non timeas: est enim concordatio; excepto conuicio et inproperio et superbia et mysterii reuelatione et plaga dolosa: in his omnibus effugiet amicus. Et post X uersus: Quis dabit ori meo custodiam et sulabia mea signaculum certum, uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me. Domine pater et dominator uitae meae, non relinquas me et ne sinas me cadere in illis. quis superponit in cogitatu meo flagella et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ign
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem. Nam salomonis nõ
ẽẽ nichil dubitant quiq docciores
Nec tamen eiꝰ qui sapiencie dicitur
quis nã sit auctor apparet. Illũ uero
alterũ quẽ uocamꝰ ecclĩasticũ quẽ¬
ih̃s quidam scripsit qui ꝯgnomina¬
tur syrac. constat int̾ eos. qui eundẽ
librũ totũ legerũt. De libro ergo sa¬
piencie ista huic oꝑi ꝯgruere uisa sũt.
Iligite De libro sapiencie.
iusticiam qui iudicatis t̾rã
Sentite de dño in bouitate. ⁊ ĩ simpli

Expanded text:
similitudinem. nam Salomonis non similitudinem. nam Salomonis non esse nihil dubitant quique doctiores. nec tamen eius qui Sapientiae dicitur quisnam sit auctor apparet. illum uero alterum quem uocamus Ecclesiasticum, quodlesusq uidam scripserit, qui cognominatur Sirach, constat inter eos qui eundem librum totum legerunt. de libro ergo Sapientiae ista huic operi congruere uisa sunt. XXII. DE LIBRO SAPIENTIAE. iustitiam, qui iudicatis terram. sentite de domino in bonitate et in
Abbreviated transcription (Latin):
bus turbabatis. ⁊ oues mee hiis que
culcata pedib ur̃is fuerant pascebã¬
tur. ⁊ que pedes pedes ur̃i turbaue¬
rant hec bibebant. propt̾ea hec dicit
dñs deus ad eos. Ecce egoipe iudico
int̾ pecus pingue ⁊ macilentũ. ꝓ eo
ꝙ lat̾ib ⁊ humeris ipingebatis
ma pecora donec disꝑgerent᷑ foras
Et post aliqͣnͣta. Hec dicit dñs deue
Sufficiat uobis principes israel
inquitatẽ ⁊ rapmas int̾mittite: ⁊
ndiciũ ⁊ iusticiam facite ⁊ separate
ꝯfina ur̃a .a. pplõ meo ait dñs deus.
Statera iusta ⁊ ephi iustũ erit uobis.
⁊ batus nistus. Ista de libris posuimͦ
quos ⁊ iudei canonicos hẽnt: ĩ qui¬
bus eoꝵ aliqua ĩuenimꝰ que huic
oꝑi ĩuenirent. S nõ sũt omittendi
⁊ hii quos quidem ante saluatoris
aduentũ ꝯstat ẽẽ ꝯscriptos: s non
receptos .a. nideis. Recipit tamen eos¬
enisdem saluatoris ecclĩa. Hii sunt
duo qui salomonis appellatur . a. plu¬
rib ꝓpter qnͣdã sicut existimo eloquii

Expanded text:
oves meae his quae conculcata pedibus vestris fuerant pascebantur et quae pedes vestri turbaverant haec bibebant propterea haec dicit Dominus Deus ad eos ecce ego ipse iudico inter pecus pingue et macilentum pro eo quod lateribus et umeris inpingebatis ma pecora, donec dispergerentur foras. Et post aliquantum: Haec dicit dominus deus: sufficiat uobis, princiiniquitatem et rapinas intermittite, et judicium et justitiam facite; separate confinia uestra a populo meo, ait dominus deus. statera iusta et oephi iustum erit uobis et batus iustus. Ista de libris posuimus, quos et Iudaei canonicos habent, in quibus eorum inuenimus quae huic operi conuenirent. sed non sunt omittendi et hi quos quidem ante saluatoris aduentum constat esse conscriptos, sed eos non receptos a Iudaeis recepit tamen eiusdem saluatoris ecclesia. in his sunt duo qui Salomonis appellantur a pluribus propter quandam, sicut existimo, eloquii
Abbreviated transcription (Latin):
rizat ita ⁊ matrem suã qui honorifi¬
cat. Qui honorat pr̃em iocundabitur
in filiis. Qui honorat pr̃em siũ bita
uiuet longiore ⁊ qui obaudit pr̃i re¬
frigerabit matrem. Qui timet ho
norat parentes ⁊ quasi dñis sermet
hiis qui se genuerũt in oꝑe ⁊ ser¬
mone ⁊ in om̃i paciencia. Honora¬

Expanded text:
rificat matrem suam. qui honorat patrem, iocundabitur in filiis. qui honorat patrem suum, uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et om
Abbreviated transcription (Latin):
elemosina resistit peccatis ⁊ deus per¬
spector eiꝰ est qui reddit gr̃am memi¬
nit in posterũ. ⁊ in tempore casus
tui ĩuemes firmamentũ. ffili elemo¬
sinam pauperũ ne fraudes ⁊ oculos
tuos ne transu̾tas . a. pauꝑe.⁊lĩam
esurientem ne despexeris ⁊ nõ exas¬
ꝑes pauꝑem in mopia sua. Cor ino¬
pis ne afflixeris ⁊ nõ ꝓtrahas datũ
angustianti. Nogacionem cũ tribu¬
lacione ne abicias ⁊ nõ au̾tas faciem
tuam ab egeno. ⁊ib inope ne aufe¬
ras oculos tuos ꝓpter iram. ⁊ nõ re¬
linquas querentib tibi retro male¬
dicere. Maledicentis enĩ tibi in ama

Expanded text:
lemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos tuos propter iram et non relinquas quaerentibus tibi retro maledicere: maledicentis enim in ama
Abbreviated transcription (Latin):
nõ credũt deo. ideo nõ ꝓtegunt᷑ ab eo
Ue hiis qui ꝑdiderũt sustinenciã. qui
dereliquerũt uias rectas: ⁊ diu̾terunt
ad uias prauas. Et quid facietis cũ in¬
spicere ceꝑit deus: Qui timent dñm
nõ erũt incredibiles u̾bo illiꝰ. ⁊ qui di¬
ligũt illũ ꝯseruabũt iam illiꝰ Qui
timent dñm inquirent que benepla

Expanded text:
guntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit accipe ⁊ in dolore sustine ⁊ in
hũilitate tua pacienciam habe: qm̃
in igne ꝓbatur aurũ ⁊ argentũ. ho¬
mines uero acceptabiles in camino
hũilitatis. Crede deo ⁊ recuꝑabit te:
⁊ dirige uiam tuam ⁊ spera in illũ
Serua timorem illiꝰ ⁊ in illo uet̾asce
metuentes dñm sustinete mĩam eiꝰ¬

Expanded text:
et in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe. quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis. crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam Serva timorem illius, et in illo veterasce. Metuentes Dominum, sustinete mise
Abbreviated transcription (Latin):
tor. De ꝓpiciatu peccatoꝵ noli ẽẽ sine
metu. neq adicias peccatũ suꝑ pecca¬
tũ. Et ne dicas miseracio dei magna
est. multitudinis peccatoꝵ meoꝵ mi¬
serebitur. Misericordia enĩ ⁊ ira ab il¬
lo ato ꝓximat. ⁊ in peccatores respi¬
cit ira illius. Et nõ tardes ꝯu̾ti ad do¬
minũ. ⁊ ne differas de die in diẽ. Su¬
bito enĩ uenit ira illiꝰ ⁊ in tempore
uindicte disꝑdet te. Noli anxius esse
in diuiciis ĩnustis. nichil enĩ ꝓderũt
tibi in die obduccionis ⁊ uindicte. Nõ
uentiles te in om̃i uento. ⁊ nõ eas in
om̃i uia. sic enĩ peccator ꝓbat᷑ duplici¬

Expanded text:
tor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine tor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat et in peccatores respicit ira illius non tardes converti ad Deum et ne differas de die in diem subito enim venit ira illius et in tempore vindictae disperdet te noli anxius esse in divitiis iniustis nihil enim proderunt tibi in die obductionis et vindictae non ventiles te in omnem ventum et non eas in omni via sic enim peccator probat
Abbreviated transcription (Latin):
dicas u̾itati ullo modo: ⁊ de mendacio
merudicionis tue ꝯfundere. Non ꝯfun¬
daris ꝯfiteri peccata tua. ⁊ ne subicias
te homini ꝓ peccato. Noli resistere cõ¬
tra faciem potentis. nec coneris ꝯtra
ictũ flium. In iusticia agonizare pro
aĩa tua. ⁊ usq ad mortem certa ꝓ ius¬
ticia. ⁊ deus impugnabit pro te ñmi¬
⁊ ñtilis ⁊ remissus ĩ oꝑib tins. Noliẽẽ
sicut leo in domo tua eu̾tens domesticos
tuos. ⁊ opprimens subiectos tibi. Non
sit porrecta manꝰ tua ad capiendũ ⁊
ad dandũ collecta. Noli attendere ad
possessiones miquas. ⁊ ne dixeris est
michi sufficiens uita. Nichil eñ ꝓde¬
rit in tempore uindicte ⁊ obduccio¬
nis. Non sequaris ꝯcupiscenciã cor¬
dis. ⁊ ne dixeris quomͦ potin aut
quis me subiciet ꝓpter facta mea:
Deus eñ m̃dicans uindicabit. Ne
dixeris peccaui. ⁊ quid accidit michi
triste: ⁊lltissimꝰ enĩ est paciens reddi¬

Expanded text:
dicas veritati ullo modo, et de mendacio dicas veritati ullo modo, et de mendacio ineruditionis tuae confundere. Non confundaris confiteri peccata tua, et ne subjicias te homini pro peccato. Noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluvii. Pro justitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro justitia, et Deus expugnabit pro te inimiinutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus enim est patiens reddi
Abbreviated transcription (Latin):
in uia hominib. De ecclesiastico.
Unc iam de libro qui ecclĩas¬
ticus dicitur ponenda sunt
que irdentur: de quo hic eciam ea
dixisse deputantur que de ꝓu̾bioꝵ
libro sũ p̾loqutus ꝙͣuis in isto eccle¬
siastico plura repperi huic oꝑi neces¬
saria. De ecclesiastico

Expanded text:
iiNunc jam de libro qui Ecclesiasticus dicitur, ponenda sunt quae videntur. De quo hic etiam ea dixisse deputer, quae de Proverbiorum libro sum praelocutus; quamvis in isto Ecclesiastico plura reperim huic operi necessaria. DE ECCLESIASTICO
Abbreviated transcription (Latin):
ab hiis qui diligũt eam: ⁊ ĩueni¬
tur ab hiis qui querũt illam. pre¬
occupat qui se ꝯcupiscũt. ut illis
se priorem oftendat. Qui de luce
uigilauerit ad illam nõ laborabit
assidentem enĩ illam forib ĩueni
et. Cogitare enĩ de illa sensus est
cito erit securus. Et qm̃ dignos
serp̃a cirant querens ⁊ in uiis
oftendit se illis hillarit̾. ⁊ in om̃i
ꝓuidencia occuxrit illis Iniciũ em̃
illiꝰ uerissima est disciplina ꝯcu¬
piscencie. Cura ergo discipline di¬
leccio est: ⁊ dileccio custodicio legũ
illius est. Custodicio autẽ legũ cõ¬
firmacio incorr ipcionis est. Incor¬
Concupiscencia itaq sapiencie de¬
ducit ad regnũ ꝓpetuũ. Si gͦ delec¬
tamini sedib ⁊ scematib reges
ppli diligite sapienciam ut imꝑ
petuũ regnetis. Et paulo post. Et
si iusticiam quis diligit labores hu¬
ius magnas hẽnt uirtutes. Sobrie¬
tatem eñ ⁊ sapienciam docet. ⁊ iusti¬
ciam ⁊ uirtutem: quib utiliꝰ nichil

Expanded text:
s qui diligunt eam; et invenitur ab his qui quaerunt illam. Praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se priorem ostendat. Qui de luce vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem enim illam inveniet foribus suis. Cogitare enim de illa sensus est cito erit securus. Quoniam dignos se ipsa circumit quaerens, et in viis ostendet se illis hilariter, et in omniprudentia occurret se illis. Initium illius verissimum est, et disciplinae concupiscentia. Secura ergo disciplinae dilectio est: et dilectio, custoditio legum illius est; custoditio autem legum consummatio incorruptionis est. concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis. Et paulo post: Et si iustitiam quis diligit, labores huius magnas habent uirtutes. sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem, quibus utilius nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ut ultra nõ pascant gregẽ. nec
pascant ampliꝰ pastores semetip̃os
Et lib̾abo gregem meũ de ore eoꝵ. ⁊
nõ erit eis ultra in escam. Et post
xxxiiii.u̾. Tios autẽ greges mei. hec
dicit dñs deus. Ecce ego nidico int̾
pecus ⁊ pecus. arietem ⁊ hircũ. Et¬
nec satis uobis erat pascuam bonã
depasa: insuꝑ ⁊ reliquias pascuaꝵ¬

Expanded text:
non pascant gregem, nec pascant amplius pastores semet ipsos: et liberabo gregem meum de ore eorum et non erit eis ultra in escam. Et post XXXIIII uersus: Vos autem, greges mei, haec dicit dominus deus: ecce ego iudico inter pecus et pecus, arietem et meum. nonne satis uobis erat pascuam bonam depasci? insuper et reliquias pascua