comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾restris ierłm. que int̾p̃tatur possessio. significat ciuita
tẽ istam & initiũ & finem hab̾e t̾renum: ubi nichil płꝰ quã
nuit mauiael. & mauiael genuit matusael. & matusael
genuit lamech: qͥ accepit duas uxores. nom̃ uni ada & no-
nie̾cain femina cõmemoratur quod significat terrenã
ciuitatẽ usq sui in finẽ carnales habiturã gen̾ationes:
q̃ maritoꝵ ac feminarũ coniunctioẽ ꝓueniunt. dixit
tate sermonẽ meũ: qm̃ occidi uirũ in uulnꝰ meum. et
adolescentulũ in liuorẽ meũ. Septies uindicabit᷑ de ca¬
in: de lamech autͣ septuagies septies. Iam alibi scđm¬
hystoriã dictum est. eo qͦd ab adam usq ad xp̃m. sep-¬
tuaginta & septẽ generatioẽs inueniantur. in quib¬

Expanded text:
restris Jerusalem, quod interpretatur possessio, significat istam civitatem et initium et finem habere terrenum, ubi nihil plus quam nuit Maviahel, et Maviahel genuit Mathusael, et Mathusael genuit Lamech. Qui accepit duas uxores; nomen uni Ada, et nomen nie Cain femina commemoratur. Quo significatur terrenam civitatem usque in finem sui carnales habituram generationes, quae marium ac feminarum conjunctione proveniunt. 23. Dixit tate sermonem meum: quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livorem meum. Septuplum ultio dabitur de Cain: de Lamech vero septuagies septies. B. XI, Chistoriam dictum est, eo quod ab Adam usque ad Christum septuaginta septem generationes inveniantur, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
ses lauisse aaron & filios eius legitur. Iamtẽ purga¬
tionem mundi & rerum omniũ scitatem. baptismi sacͬmenta
signabant. Non accipiunt uestes. nͥ lotis pͥus sordib. nec or¬
nanturad sacra. nͥ in xp̃o noui homines renascantur. Qͦd
habente. s tota candida. ut de baptismo consurgentes.
cingamꝰ lumbos in ueritate. & tota turpitudo peccatoꝵ¬

Expanded text:
sen lauisse Aaron et filios eius: iam tunc purgationem mundi et rerum omnium sanctitatem baptismi sacramenta signabant. non accipiunt uestes nisi lotis prius sordibus nec ornantur ad sacra nisi in Christo noui homines renascantur; uinuhabente, sed tota candida, ut de baptismo consurgentes, cingamus lumbos in veritate, et tota peccato
Abbreviated transcription (Latin):
uccedit deinde salomon. in qͦ qͥdem ñ nulla imago rei
future facta ẽ. in eo qđ templũ edificauit. ⁊ pacẽ habuit
scd̃m nom̃ suũ. Salomon qͥppe int̾pretat᷑ pacificus. Ac ꝑ hoc tale
uocabulũ illi uerissime congruit. ꝑ quẽ mediatorẽ ex inimicis accep¬
ta remissione peccatoꝵ. reconciliam᷑ do. Et enĩ cum inimici essemus.
reconciliati sumꝰ do ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Idem ipse ẽ pacificꝰ qui fecit u

Expanded text:
Succedit deinde Salomon, in quo quidem nonnulla imago rei futurae facta est, in eo quod templum aedificavit et pacem habuit secundum nomen suum. Salomon quippe interpretatur Pacificus, ac per hoc illud vocabulum illi verissime congruit per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mort
Abbreviated transcription (Latin):
tima die egressionis ex egipto. ad montẽ sinai.
ibiq moyses ascendit ad deum. & dñs ad eũ descen¬
dit. S quid: moralit̾ quod moyses in montẽ ascendit:
& dñs de monte descendit : Mons qͥppe. altitudo nr̃e¬
contẽplatiois est. in quã ascendimus. ut ad ea q̃ultͣ
infirmitatẽ nr̃am sunt intuenda subleuemur: s in hãc
dñs descendit: qͥa sc̃is multũ ꝓficientib. parum dese
aliquid eoꝵ sensib aꝑit̾¬

Expanded text:
pto ad montem Sina, ibique Moyses ascendit ad Dominum, et Dominus ad eum descendit. Sed quid est moraliter quod Moyses in montem ascendit, et Dominus in monte descendit? Mons quippe altitudo contemplationis nostrae est, in qua ascendimus ut ea quae ultra infirmitatem nostram sunt intuenda sublevemur. Sed in hunc Dominus descendit, quia sanctis multum proficientibus, parum de se aliquid eorum sensibus a
Abbreviated transcription (Latin):
et. uestim̃ta non scindet. & ad omñe mortuum ñ ingredie¬
t᷑ om̃ino. suꝑ patre qͦ suo & matre non contaminabitur.
unctionis dei sui suꝑ eum ẽ. Ego dñs. Uirginẽ ducet uxo¬
re. hiduam & repudiatã. & sordidamatq meretricẽ non
accipiet. s puellam de popło suo: ne contaminet sensum
suum. Sacerdos magnus int̾ fratres suos. hic ÷ de quo scͥp¬
tũ est. Cum surrexisseta mortius. uade inqͥd ad fr̃s meos.
& dic eis. ascendo ad patrẽ meum & patrem ur̃m: ad de

Expanded text:
et vestimenta non scindet et ad omnem mortuum non ingredietur omnino super patre quoque suo et matre non contaminabitur nunctionis Dei sui super eum est ego Dominus virginem ducet uxorem viduam et repudiatam et sordidam atque meretricem non accsuum. 3. Sacerdos maximus inter fratres suos hic est, de quo scribitur, cum resurrexisset a mortuis; Vade ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad
Abbreviated transcription (Latin):
quo dimisi eam: Meretrix autẽ heresis est. q̃ multoꝵ er¬
rori uł libidini patet. Tales ñ copulant᷑ xp̃o. nisi sola eccła
uirgo queñ habet macłam aut rugam. de qua apłs ait.
tate. & actuũ puritate. in corrupta ꝓbatur & uirgo. Est &
uidua anima. que discedens a iugo legis euagłii p̃cepta
si seruat. Est & repudiata que peccando a xꝑi corporese
ꝑatur. & si non ꝓiciatur ab ep̃o. Est & meretrix que ad se
recipit amatores.i. cont᷑rias potestates & demones quidesi¬
deriũ capiunt pulcͥtudinis eius. Pulchra nãq a deo crea¬
ta ÷ anima. & satis decora: que imaginẽ ht & similitu¬
dinem dei. Seqͥtur dehinc. De gen̾e suo ducet uxorem:
animã scił que ei fide coniungitur. Nec contaminabit
sem̃ suum .i. uerbũ dei qͦd in eccła p̃dicat᷑. sic̃ in engło
scͥptũ ẽ. ne deditis scm̃ canib neq mitatis magaritas¬

Expanded text:
quo dimisi eam ? Meretrix autem haeresis est, quae multorum erquo dimisi eam ? Meretrix autem haeresis est, quae multorum errori vel libidini patet; tales non copulantur Christo, nisi sola Ecclesia virgo, quae non habet maculam, aut rugam; de qua Apostolus ait: tate et actuum puritate incorrupta probatur et virgo. Est et vidua anima, quae discedens a jugo legis et Evangelii praecepta non servat. Est repudiata, quae peccando a Christi corpore separatur, etiamsi non projiciatur ab episcopo. Est et meretrix, quae ad se recipit amatores, id est, contrarias potestates et daemones, qui desiderium capiunt pulchritudinis. Pulchra namque a Deo creata est anima, et satis decora, quae imaginem et similitudinem Dei habet. Sequitur dehinc: De genere suo ducet uxorem, animam scilicet, quae ei fide conjungitur; nec contaminabit semen suum, id est, verbum Dei, quod in Ecclesia praedicatur. Sicut in Evangelio scriptum est: Ne dederitis sanctum canib
Abbreviated transcription (Latin):
do uestis : propͥa. Cuiꝰ indum̃ti fuit figura tunica illa in¬
consutilis iħu. s ꝑ totum textilis. q̃ in passione eiꝰ ñ scindit᷑.
s in diuidua a possidente seruatur. Ad mortuũ ñ accedit.
qͥa peccatũ non fecit. ꝑ peccatum enĩ mors intelligit᷑. aĩa¬
In mat᷑ xp̃e ñ ÷ pollutꝰ : cũ aute scła nasceret᷑ de patre.
Similiter & in patre ñ ÷ cõmacłatus. cum in scło nasceret᷑
exmat᷑. Solus enĩ ipse in scłm mundꝰ ingressus ẽ. ꝓcedens ex
ut̾o uirginali sine contagione uirili. Nam nos om̃s dun
peccamus contaminam in patre de qͥ creati sumꝰ. si in he-¬
resem de uoliumur. Item in mnatre contaminam. si credẽ¬
tes deo eccł̃am in aliqͦ ledimus. uł lib̾tatem matris celestiᷤᷤ
ut nũquã desereret celum. Uiduam repudiatã ac m̾etͥce̾
ñ ducet uxorem. s uirginẽ. Uidua & repudiata sinago
ga. d qͦ dñs loq̃r ꝑ ysaiãdicens. Qͥs : hic lib̾ repudii matrisure

Expanded text:
 est propria. Cujus indumenti figura fuit illa tunica inconsutilis, sed per totum textilis , quae in passione non scinditur, sed individua a possidente servatur. Ad mortuum non accedet, quia peccatum non fecit. Per peccatum enim mors intelligitur, sius non est pollutus, cum ante saecula nasceretur de Patre; similiter in patre non est commaculatus, cum in saeculo nasceretur ex matre. Solus enim ipse in saeculo mundus ingressus est, procedens ex utero virginali sine contagione virili. Nam omnes nos dum peccamus, contaminamur in patre, de quo creati sumus, si in haeresim devolvamur. Item in matre contaminamur, si credentes Deo, Ecclesiam in aliquid laedimus, vel libertatem matris coelestis ut nunquam desereret coelum. Et viduam repudiatam ac meretricem non ducat uxorem, sed virginem. Vidua et repudi Dominus per Isaiam dicens: Quis est hic liber repudii matris vestrae,
Abbreviated transcription (Latin):
ditione contẽpta. alienas doctrinas appetunt. & magistĩ¬
a humane conditionis inducunt. quos increpat dñs et
obiurgat in euangłio dicens. reicitis mandatum di. ut
tͣditionem urãm statuatis. Uidetur & ignẽ alienũ inc̃ẽ¬
dere. qͥsqͥs corporee.ł scłaris alicuiꝰ cupiditatis ignem in
sacͬrio sui cordis accendens. audet altariis dñi appropin¬
quare. que ñ recipiunt nͥ illiꝰ ignis accensionẽ. de quo ait
dñs. ignem ueni mitt̾e in t̾ram. hoc igne nos dñs iħc semꝑ

Expanded text:
aditione contempta, alienas doctrinas appetunt, et magisteraditione contempta, alienas doctrinas appetunt, et magisteria humanae institutionis inducunt. Quos increpat Dominus et objurgat in Evangelio, dicens: Rejecistis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis. 2. Videtur et ignem alienum incendere, quisquis, corporeae vel saecularis alicujus cupiditatis ignem in sacrario sui cordis accendens, audet altaribus Domini appropinquare. Quae non recipiunt, nisi illius ignis accensionem de quo ait Dominus: Ignem veni mi
Abbreviated transcription (Latin):
gib. capra uͦ offerri de gregib non iubet᷑: quia actiua uita
multoꝵ est. contemplatiua paucoꝵ. Et cũ hec agimꝰ
q̃ multo agere & egisse conspicimus. qͣsi agnam de gre-¬
gib damus. S cum offerentis uirtus ad agnã caprã¬
q non sufficit. in remedio penitentis ad iungit᷑. ut duo
colu̾barũ pulli ł turtures offerant᷑. Scimꝰ qͥa colũ barũ
pulli ł turtures: ꝓ cantu gemitũ habent. Qͥd gͦ ꝑ duos
colũbarũ pullos ł turtures. nͥ duplex penitentie nre ge
mitus designatur: ut cum ad offerenda oꝑa bonañ as¬
suirgimus. nosmetipsos duplicit᷑ defleamus. quia & rec-¬
holo caustũ namq totum incensũ dicit᷑. Unũ gͥ turtu¬
rem ꝓ peccato offerimus: cum ꝓ culpa gemitum damꝰ
De altero uͦ holocaustum facimus. cum ꝓ eo quod bona
ii autẽ aaron qui imponentes ĩgnẽ alienũ altari
igne diuino exusti st. illos significauert᷑ qui dei tͣ¬

Expanded text:
gibus, capra vero offerri de gregibus non jubetur, quia activa vita gibus, capra vero offerri de gregibus non jubetur, quia activa vita multorum est, contemplativa paucorum. Et cum haec agimus quae multos agere et egisse conspicimus, quasi agnam de gregibus damus. Sed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit, in remedio poenitentis adjungitur, ut duo columbarum pulli, vel duo turtures offerantur. 5. Scimus quia columbarum pulli, vel turtures pro cantu gemitus habent. Quid ergo per duos columbarum pullosmitus designatur? ut cum ad offerenda bona opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus, quia et recHolocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum 413 damus. De altero vero holocaustum facimus, cum pro eo quod bona Filii autem Aaron, qui, imponentes altari ignem alienum, igne divino exusti sunt, illos significaverunt qui, Dei tr
Abbreviated transcription (Latin):
offerat agnam de gregib siue capram: orabit ꝓ eo sac̾dos
& ꝓ pecco eius. Sin autẽ non potuerit offerre pecus. offerat
duos turtures. aut duos pullos columbarũ dño: un ũ ꝓ pecca
to nos diuine seruitutis alligare. & cum bona oꝑa ꝓmutimꝰ.
benenos fad̾e spondemus. Cum uͦ abstinentiã cruciatũq car¬
nis nr̃e uouemus male ad p̾sens nos nob̾ faccere iuramꝰ. S
qͥa nullus in hac uita ita ꝑfectus est. ut quãlibet dõ deuotꝰ
sit. int̾ ipsa qnͣtũcũq pia uota ñ peccet. ꝓ pecc̃o agna offer¬
ri de gregib siue capra p̾cipitur. Qͥd enim ꝑ agnam nͥ acti¬
ue uite innocentia. quid ꝑ capram. q̃ in sũmis sepe extremis¬
q pendens rupib pascitur. nisi contemplatiua uita signat᷑.
Qui ergo se conspicit. ꝓmissa hec & ꝓposita ñ implesse. in sacfi¬
cium dei sestudiosius debet uł innocentia boni oꝑis. ł in sub¬
limi pastu contẽplationis accingere. Et bene agna de gre¬

Expanded text:
offerat agnam de gregibus sive capram orabitque pro eo sacerdos et pro peccato eius sin autem non potuerit offerre pecus offerat duos turtures vel duos pullos columbarum Domino unum to nos divinae servitutis alligare, et cum bona opera promittimus, bene nos facere spondemus. Cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vovemus, male ad praesens nos nobis parcere juramus; sed quia nullus in hac vita ita perfectus est ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantulumcunque pia vota non peccet, ibus sive capra praecipitur. Quid enim per agnum, nisi activae vitae innocentiam. Quid per capram, quae in summis saepe extremisque pendens rupibus, pascitur, nisi contemplativa vita signatur. Qui ergo se conspicit promissa haec et proposita non implesse, in sacrificium Dei se studiosius debet, vel innocentia boni operis vel in sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gre
Abbreviated transcription (Latin):
diuit eum deus. & sic demonstnͣte angło aspic̃ fontẽ. ħ
ꝓ illis dicit. qͥ ex iudeis ad xp̃m conu̾tunt᷑. ac flentes retͦ¬
actos errores exaudiuntur. reseratisq ocłis cordis. uideis
int̾pretat᷑. Angłs autẽ iste similitudo ÷ helie. ꝑ quẽ po¬
płs iste ÷ crediturus. sic̃ ꝑ malachiam dr̃. Eece egomit¬
tam uob̾ heliam. qͥ conuertat corda patrũ in filios.¬
ge & accipe puerum. qͥa in gentem magnã faciã illũ:
hoc sigcabat. siue quod copiosus iudeoꝵ popłs e̾ẽt
regnaturꝰ in scło. siue qͥa celestis regni głam conse

Expanded text:
divit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc divit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicitur qui ex Judaeis ad Christum convertuntur, ac flentes retroactos errores exaudiuntur, reseratisque oculis cordis vident interpretatur. Angelus autem iste similitudo est Eliae per quem populus iste est crediturus, sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filiosge, tolle puerum, quia in gentem magnam faciam eum, hoc significabat, sive quod copiosus Judaeorum populus esset regnaturus in saeculo, sive quia coelestis regni gloriam consec
Abbreviated transcription (Latin):
ei angłs dñi. & demonstrauit fontẽ aque. & potaũ
filium suũ. Quid gͦ sig̾cat qͦd exiens agar infantẽ in hu¬
m̾os suos imposuit: nisi qͦd peccator popłs ꝙ in sipienꝰ
c̃uicem matris sue sinagoge grauauit dum dicit. san¬
guis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os: Panes autẽhoc indica¬
bant. qͦd uetꝰ sac̾docium panes ꝓpositionis sic̃ scͥptũ
ica purificatio sĩgcabat᷑ defectura. siue doctrina eoꝵ
carnalis. in pelle mortua clausa .u in carneuet̾is hõis
p̃uaricationis sententia dãpnata: que nec refrigeri¬
significat sinagogam cũ popło suo expulsã de t̾ra sua
sine sac̾dotio. & sacrificio in toto orbe errare. ⁊uiã q̃ ẽ¬
xͦ penitꝰ ignorare. Qͦd filiꝰ illiꝰ siti deꝑit. õstendit popłm
nullã habentẽ sp̃ualẽ purificationẽ. Quod uͦ filiũ mori-¬
refugiũ reꝑturos. Quod exclamat puer plorans & exau¬

Expanded text:
ei angelus Domini, et demonstravit ei fontem aquae, et potavit ei angelus Domini, et demonstravit ei fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat qmeros suos imposuit? nisi quod peccator populus et insipiens cervicem matris suae Synagogae gravavit, dum dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ? Panes autem hoc indicabant, quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum ica purificatio significabatur defectura, sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sententia damnata, 310 quae nec refrigerisignificat Synagogam cum populo suo expulsam de terra sua, sine sacerdotio et sacrificio in toto orbe errare, et viam, quae siti deperit, ostendit populum nullam habens spiritalem purificationem. Quod autem filium morirefugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exau
Abbreviated transcription (Latin):
genuit ex sara uxore sua filium: quẽ uocaũ
ysãac. hunc cum uidisset mat̾ ludentem cũ ysma¬
el: dixitad abraham. Eice ancillam & filiũ eius. Nͦ
enĩ heres erit filiꝰ ancille: cum filio meo ysaac. Hc gͥq̃¬
rendũ est. cur antea sara maritũ uoluit de ancilla
susciꝑe filiũ. aut cur ñ cũ matre iubet expelli domo¬
filium. qͦd ñ zelo fecit accensa. s misterio discipline¬
ꝓpħie compulsa. Agar qͥppe scđm quod ait apłs in
seruitutẽ genuit carnalem popłm. sara uͦ lib̾a popłm
genuit qͥ non : scdm carne̾. s inlibtatem uocatus esti
qua lib̾tate lib̾auit eum dñs xp̃c. hoc gmyst̾io figu¬
uł consortem cultorib xp̃i. nec cum filio nobili .i. fi
deli popło regnũ celestis głe possessurũ. Cum eic̾et
gͥ ab rahã agar de domo: accepit panes & utrem aqueq
dedit agar & imposuit suꝑ hum̾os eiꝰ infantẽ & dimi¬
sit eam. Exiens autẽ agar errabat in solitudine. & cũ
morientem siti filiũ ꝓ iecisset sub arbor e. apparuit

Expanded text:
genuit ex Sara uxore sua filium, quem vocavit Isaac. Hunc cum vidisset mater ejus ludentem cum Ismael, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. rendum est cur antea Sara voluit maritum de ancilla suscipere filium, aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod non zelo fecit accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe, secundum quod ait Apostolus, in servitutem genuit carnalem populum. Sara vero liberum populum genuit, qui non secundum carnem, sed in libertate vocatus est, qua libertate lib vel consortem cultoribus Christi; nec cum filio nobili, id est, fideli populo, regnum coelestis gloriae possessurum. Cum ejiceret igitur Abraham Agar de domo, accepit panes, et utrem aquae dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
Rimo omniũ lex anime cũ iacob intiert in egiptũ¬
& lxx discipłi ad p̃dicandũ uerbũ dei. toto mittũ¬
tur in mundo.Aliter. He lxx anime que in egipto ingͥs¬
crilegia donaretur remissio peccatoꝵ. Egiptus enĩ hic
mundus. figuralit̾ multis ꝓpħarũ uocib approbatur
ortuo ioseph & fr̃ib eius creuert filii isrł. & in¬
qui habebat mortis imꝑiũ. inultiplicatꝰ ÷ fidelium
popłs. Nisi enĩ sic̃ ipseait cecidisset granum frum̃ti
in terra &e mortuũ fuisset. ñ utiq fructũ nc̃ plurimũ
totius orbis terre eccła sustulisset

Expanded text:
rimo omnium LXX animae cum Jacob introierunt in Aegyptum, LXX discipuli ad praedicandum verbum Dei toto mittuntur mundo. Aliter hae LXX animae quae in Aegypto ingrescrilegia donaretur remissio peccatorum. Aegyptus enim hic mundus esse figuraliter multis prophetarum vocibus approbaturortuo Joseph, et fratribus ejus, creverunt filii Israel, et inqui habebat mortis imperium, multiplicatus est fidelium populus. Nisi enim, sicut ipse ait, cecidisset granum frumenti in terram, et mortuum fuisset , non utique fructum hunc plurimum totius orbis terrae Ecclesia attuliss
Abbreviated transcription (Latin):
iber deut̾onomiũ repeticio est quatuor precedentiũ
librorum legis. Namdini illi in se ꝓpͥas contineant causas.
iste tam̃ replicat omnium. Habet autem ⁊ ipse ꝓpͥe unum̾a¬
bilia sacramenta: ex quib pauca ꝓ exercitio lectoris studui
nificat euangelium. In cuius pͥncipio notandum est quid in¬
dicet qd undecim dieb idem deut̾onomium a moyse scribi¬
tur. uisi ad significandum iudaice plebis lapsum in euange¬
lio. ꝑ transgressionẽ decalogi mandatorum: De xbannis labori¬

Expanded text:
iber Deuteronomii repetitio est praecedentium quatuor librorum legis. Nam dum illi in se proprias contineant causas, iste tamen replicat omnium: habet autem et ipse proprie innumera sacramenta, ex quibus parva pro exercitio lectoris studio nificat Evangelium, in cujus principio notandum est quid indicet quod undecim diebus Deuteronomium a Moysi scribitur, nisi ad significandum Judaicae plebis lapsum in Evangelio per transgressionem Decalogi mandatorum. CAPUT II. De quadraginta annis labori
Abbreviated transcription (Latin):
nec efferetis de carnib eius foras. hoc de xp̃i corporis
sac ram̃to. cuiꝰ agnus ille figurã obtinuit. ꝓprie tenetur
scriptũ. cuiꝰ corpus & sanguis in una domo .i. in una eccła

Expanded text:
nec efferetis de carnibus ejus foras; hoc de Christi corporis nec efferetis de carnibus ejus foras; hoc de Christi corporis sacramento, cujus agnus ille figuram obtinuit, proprie tenetur scriptum: cujus corpus et sanguis in una domo, id est, in una Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
autumant. quod nocte qͣ egressus ẽ popłs. om̃ia in e¬
gipto tẽpla destructa sunt siue motu t̾re. siue tacti fulmi¬
num. S pũalit̾ autẽ dicimus. quod egridientib nob̃ de e
Occiditur. xp̃c. de quo in euangłio dr̃. ecce agnus del.
ecce qͥ tollit peccata mundi. Uesꝑe autẽ ĩmolat᷑ agnꝰ:¬
ciunt ossa frangere: non frangunt᷑ in cruce ossa dñi:
attestante euangłista qui dicit. os ñ cõminuetis exeo.
Sanguine agni liniuntur isrłitarũ postes. ne uastator
angłs audeat inferre ꝑniciem. Signant᷑ signo dnĩce
passionis in frontib fideles popłi. ad tutelam salutis
ut hii soli ab int̾itu lib̾entur. qui cruore dñice passi
t᷑ ipsa sollempnitas phase. quod nos transitũ possumꝰ
uocare: eoqͦd depeiorib ad meliora ꝑgentes tenebrosã
egyptũ delinquamus. Qͦd autẽ ait de agni illiꝰ esu. oĩs
alienigena ñ comedet ex eo.in una domo comedetur.

Expanded text:
autumant, quod nocte qua egressus est populus omnia in Aeautumant, quod nocte qua egressus est populus omnia in Aegypto templa destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum. Spiritualiter autem dicimus, quod egredientibus nobis ex 370 Christus, de quo in Evangelio dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista, qui dicit: Os ejus non comminuetis. Sanguine agni illiniuntur Israelitarum postes, ne vastator angelus audeat inferre perniciem; signantur signo Dominicae passionis in frontibus fideles populi ad tutelam salutis, ut hi soli ab interitu liberentur, qui cruore Dominicae passiotur ipsa sollemnitas phase, . quam nos transitum possumus appellare, eo quod de peioribus ad meliora pergentes tenebrosam Aegyptum relinquamus. sed iam alienigena non comedit ex eo, et in una domo comedatur,
Abbreviated transcription (Latin):
a qͥb dã ꝑ hoc genꝰ plage. Nissidentis a se & discordantis hu-¬
mani gen̾is inconstantia confutari. Alio qͦ sensu locuste¬
ꝓ mobilitate leuitatis. accipiende st̃. tanquã uage &sali-¬
entes anime in seculi uoluptates. ixͣͨ.¬
ONa plaga tenebre facte sunt. siue ut m̃tis eoꝵ
cecitas arguatur. siue ut intelligant diuinedis¬
pensatioĩs & ꝓuidentie obscurissimas esse rationes. Po¬
suit enĩ deus tenebras latibulũ suum. quas illi audactꝰ
& tem̾e ꝑscrutaricupientes. & alia ex aliis asserentes.
incrassas & palpabiles ignorantiedeuolutist̃. cenebras
dultimũ delentur pͥmogenita
egiptioꝵ. siue pͥncipatus &e potestates & mundi recto-¬
res tenebrarũ harui. siue actores & inuentores falsarũ que
in hoc mundo fuert̾ religionũ. quas xͥ ueritas cũ sius extin¬
xit &̃ deleuit actorib
orro qͥd sequitur in diis eoꝵ fecit iudiciũ illud hebrei

Expanded text:
a quibusdam per hoc genus plagae dissidentis a se et discordantis hua quibusdam per hoc genus plagae dissidentis a se et discordantis humani generis inconstantia confutari. Alio qpro mobilitate levitatis sunt accipiendae, tanquam vagae et salientes animae in saeculi voluptate. Nona plaga tenebrae factae sunt, sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et provindentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere perscrutari cupientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et palpabiles ignorantiae tenebrasnita Aegyptiorum, sive principatus, et potestates, et mundi rectores tenebrarum harum, sive auctores et inventores falsarum, quae in hoc mundo fuerunt, religionum, quas Christi veritas cum suis exstinxit et delevit auctoribus. 17. Porro quod sequitur: In diis eorum faciam judicium, illud Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
ĩposuert figuris. ñ solum hominu̾ s & pecudũ. ligno
ꝓ deoꝵ portenta mirat᷑ : in qͥbꝰ cultũ credebant inesse diuinũ.
in his uidunt miseranda supplicia. U̾i.¬
Lcera post hec & uesice tumentes feruoris uł ulceris. sexto
purulenta malicia. in uesicis tumens & instata suꝑbia.
in feruorib ira ac furoris insania. hucusq enĩ talia ꝑ
erroꝵ suoꝵ figuras mundo supplicia tẽꝑantur. Post hec
nis discurrens. In tonitrus enĩ increpationes &e diuine
correctiões intelligunt᷑. quia ñ cum silentio uerb̾at. sed
dat uocas. & doctrinã celitus mitit. ꝑ quã post culpam
suam castigatus agnosc̾et mundꝰ. Dat & gͣndinẽ ꝑ quam
ten̾a adhuc uastentur nascentia uitioꝵ: dat & ignem
sciens esse spinas & tribulos. quos debeat ignis ille depas¬
incentiua uoluptatis & libidinis consumunt᷑¬
uod autẽ locustarũ octauo loco fit m̃tio. putatur

Expanded text:
imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudimposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecuds portenta miratur, et in quibus cultum credebat esse divinum, in his videntur miseranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae cum fervore in sexto purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec nis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intelliguntur, quia non cum silentio verberat, sed dat voces, sed et doctrinam coelitus mittit, per quam potest culpam suam castigatus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasignem incentiva voluptatis et libidinis consumuntuQuod autem locustarum octavo in loco fit mentio, putatur
Abbreviated transcription (Latin):
deficientes in tercio signo. dixerunt. Digitus dĩ÷ hic.
b & humilib corde. ita contͣrius & auersus. ĩmites ac suꝑ¬
bos. inqͥetudine ȩragitat: quã inqͥetudinẽ musceille bre¬
uissime significauerunt. sub quib magi pharaonis de¬
fecert̃ dicentes. digitus dĩ: hic. Quarta.
Quarta.
Uarto loco egyptus muscis ꝑcutitur. Musca enĩ
uimis insolens. & inqͥetum animal ẽ. In qua quid
aliud qua insolentes cure desid̾ioꝵ carnalium designã¬
tarꝰ Egiptus gͦ muscis peutitur. quia eoꝵ corda qͥ hoc
ro.lxx. int̾pretes cinomiã .i. caninã muscã posuerunt
ꝑ quã canini mores significant᷑. in qͥb humanem̃tis ulup-¬
tas celibido carnis arguitur. Potest quidẽ hic locus signi
uelut canes alterutro se lacerant.U. plaga
am uͦ qͥnto in loco animaliũ nece uł pecudũ egiptꝰ u̾b̾a¬
tur. Hecordia in hoc arguit᷑. & stulticia mortalium qui
tanquã irracionabilia peccora. cultũ & uocabulũ dei.

Expanded text:
deficientes in tertio signo, dibus et humilibus corde: ita contrarius et adversus malignus serbos inquietudinem exagitat, quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt, dicentes: Digitus Dei est hic. 8. Quarto loco muscis Aegyptus percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est, in qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum cordro LXX interpretes cynomyam, id est, caninam muscam posuerunt, per quam canini mores significantur: in quibus humanae mentis voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hoc loco signifiqua velut canes alterutro se lacerant. Culex am vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, qui, tanquam irrationabilia pecora, cultum et vocabulum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uolantẽ uidẽ qͥs non ualet. sentiat statim pungentẽ. Hoc
enĩ animalis genus subtilitati ħetice comꝑatur q̃ subti¬
lib u̾boꝵ stimulis. animas terebrat. tantaq calliditate
circũuenit. ut deceptus qͥsq nec uideat. nec intelligat uñ
decipiatur. Qͦd uͦ in t̾cio signo magi cesserunt dicentes.
buerũt. Declarat hoc apłs dicens. Sicuti iannes & mam¬
bres restitert moisi. sic & hi resistunt ueritati. hõies mente
corrupti. reꝓbi circa fidem.s ultͣ ñ ꝓficient. dem̃tia enĩ

Expanded text:
volantem videre quis non valeat, sentiat statim a volantem. Hoc volantem videre quis non valeat, sentiat statim a volantem. Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. Quod vero in tertio signo magi cessarunt dicentes: buerunt. Declarat hoc Apostolus dicens: Sicut Jamnes et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati, homines mente cor
Abbreviated transcription (Latin):
ehinc inferuntur in egyptum plage. Licet illa in egip¬
tum corporalit̾ gesta sint: sp̃ualit̾ tam̃ nc̃ geruntur¬
losophoꝵ st̃ dogmata. que merito in sanguinẽ u̾tuntur: qͥa
in rerum causis carnalit̾ sentiunt. S ubi crux xp̃i mun¬
do huic lum̃ ueritatis ostendit. huiꝰmodi eum correctiõib
arguit. ut ex qualitate penarũ ꝓpͥos agnoscat errores.
N scda uͦ plaga rane ꝓducuntur. quib Secunda.
indicari figuralit̾ arbit̾ntur carmina poetarũ. qͥ inani
quadã & inflata modulatiõe uelut ranarũ sonis. &canti¬
b. mundo huic deceptiõis fabulas intulert. Rana enĩ
est lo qͣcissima uanitas. Ad nichil enĩ aliud animal ip¬
sum utile est. nisi quod sonũ uocis. imꝓbis & inportu¬
nis clamorib reddit.
ost hec. scimphes ꝓducunt᷑. hoc animal pennis
qͥdem suspenditur. ꝑ aera uolitans. s ita subtile
ẽ & minutũ. ut oculi uisũ nͥ acute c̾nentis effugiat. corpus
autẽ cui insed̾it ac̾bissimo terebrat stimulo. ita ut quẽ

Expanded text:
ehinc inferuntur plagae in Aegyptum. Licet illa in Aegyptum corporalitlosophorum sunt dogmata, quae merito in sanguinem vertuntur, quia in rerum causis carnaliter sentiunt. Sed ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis ostendit, hujusmodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum proprios agnoscant errores.In secunda vero plaga ranae producuntur, quibus indicari figuraliter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam et inflata modulatione velut ranarum sonitus et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; nihil enim aliud animal ipsum utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. ost haec ciniphes producuntur: hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat; corpus autem cum insederit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ & uerum. & modiꝰ equalis &uerus erittibi.
ut multo uiuas tẽpore suꝑt̾ram. hocid̾e legis lator c̃e
q duplices. ĩmunda sunt utͣq ap̃d dm̃. Et qͥ facit
ea inadiuͣentionibus suis compedietur ꝑinde ñ solũ
nec diuersa ponda in cordib nr̃is. nec in domo con¬
scientie nr̃e m̾suras duplices habeamꝰ. id: ne ipsi ea
que districtionis regłam molluint remissiore induł¬
gentia p̃sumentes. eos qͥb u̾bum dnĩ p̾dicamꝰ distric

Expanded text:
justum et verum; et modius aequalis et verus erit tibi, justum et verum; et modius aequalis et verus erit tibi, ut multo vivas tempore super terram. Hoc et idem legislator etiam ae duplices, immunda sunt utraque ante Deum: et qui facit ea, adinventionibus suis compedietur . Proinde non sonec diversa pondera in cordibus nostris, nec in domo conscientiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, ne ipsi ea quae districtiori regula moliuntur, remissiore indulgentia praesumentes eos, quibus verbum Domini praedic
Abbreviated transcription (Latin):
compon̾e p̃dicationẽ debet. ut nec delicta spetimo¬
rẽ subtͣhat. nec subtracta spe in solo eum timore de¬
linqͣt. Tollit molã suꝑiorẽ. siflenti pecc̃m dicat. Nhabeb̾ ueniã de com¬
missis. Tollit inferiorẽ. si peccãtẽ d̾ceptiõe palpet ⁊ dicat. Age mala ĩqͣn¬
tũ uis absq metu. nã d̾̃s piꝰ: ⁊ ad ĩdulgẽtiã ꝑatꝰ. S utiliter tũc mola
utraq habetur. si & spes sit cum em̃dante formidine.
& formido fuerit cum spe. de ñ abl¬
um spe. de ñ ab hominando egiptio
on abhominaberis egiptium: quia fiusti incola
in t̾ra egipti. Quauis enim mundo renuncian¬
sitatib subdimꝰ quasi egiptiam nationem nequaquã
extingumꝰ. &licet ab ipsa quadã discretione separe¬
uictu cotidiano indumentoq contenti. hoc enĩ figura¬
lit̾ mandabatur in lege: non abhominab egiptium¬
saculo diu̾sa ponda. id: maiꝰ &minꝰ. Nec erit in
domo tua modiꝰ maior &eminor. Pondꝰ habebis

Expanded text:
componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timocomponere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis. Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age mala in quantum vis absque metu; nam Deus pius est et ad indulgendum paratus. Sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit cum emendante formidine, et emendans formido fuerit cum spe. CAPUT XI. De non abominando Aegyptio. 1. Non abominaberis Aegyptium, eo quod fuisti incola in terra ejus; quamvis enim mundo renuntiansitatibus subdimur, quasi Aegyptiam nationem nequaquam exstinguimus, licet ab ipsa quadam discretione separetolum, victu quotidiano indumentoque contenti. Hoc enim singulariter mandabatur in lege: Non abominaberis Aegyptiumminus: non erit in domo tua modius major et minor. Pondus habebis
Abbreviated transcription (Latin):
on accipies loco pigneris suꝑiorem & inferio¬
rem molam. Acciꝑenãq aliqñ dicimus aufer¬
ye. Unde & aues ille que rapiendis sunt auib auide.
accipitres uocantur. Unde & paulus apłs dicit. Susti
netis enĩ si quis deuorat. si quis accipit. acsi diceret.
si quis rapit. Pignus uͦ debitoris est: confessio peccato¬
ris. A debitore enĩ pignus accipit᷑: cũ a peocatoreiã
peccati confessio tenetur. Suꝑior uͦ & inferior mo
la ẽi spes &e timor. Spes qͥppe ad alta sub uehit: ti¬
moi aut̾ cor inferiꝰ p̾mit. S mola suꝑior & inferior
ita sibi necessario iungunt᷑: ut una sine alt̾a inu¬
tiliter habeat᷑. In peccatoris itaq pectore incessant̾
debet spes & formido coniungi. quia in cassum
sum iusticiam metuit. si ñ etiã in miscdia confidit.
Loco igit᷑ pigneris mola suꝑior autinferior. tolliꝓ
hibetur. qui a qui p̾dicat peocatori. tanta discretiõe

Expanded text:
Non accipies loco pignoris superiorem aut inferioNon accipies loco pignoris superiorem aut inferiorem molam; accipere namque aliquando dicimus auferre. Unde et aves illae quae rapiendi sunt avidae accipitres vocantur. Unde et apostolus Paulus dicitnetis enim si quis devorat, si quis accipit » . Ac si diceret, « si quis rapit. » Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenetur. Superior autem et inferior est mola, spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola inferior et superior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter non habeatur. In peccatoris itaque pectore incessanter debet spes et formido conjungi, quia incassum sum justitiam metuit, si non etiam in misericordia confidit. Loco autem pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
figura intͦducitur. Proinde peocans ñ ÷ ooquendus
nerrimisq eccłe disciplinis. s aust̾iorib eiꝰ p̃ceptis sunt
ercoqͥnda peccata. ciiꝰ magna sunt crimina. ut qui ꝑ las¬
ciuie blandim̃ta se ꝑdidit. fortiori disciplina se redimat.¬
ex lana linoq contextam. ꝑ lanam qͥppe simplici¬
tas. ꝑ linũ subtilitas designatur. & nimirũ uestis que
ex lana lioq conficit᷑. linum interiuscelat. in suꝑficie la¬
namdemonstrat. Uestem gͦ ex lana lino q contextam
induit. qui sub lo quutione in nocentieintꝰ subtili¬
tatem celat malicie. hoc scđm moralem sensum
Ccterũ iurta alt̾am allegoriã. lineis uestib misceri la
te uiuere. & diu̾si gen̾is ꝓ fessiones uellemiscere: ut
uł scĩmoniał habeat ornam̃ta nuptiarũ. aut ea q̃
se ñ continens nupsit spetiẽ uirginis gerat. om̃imꝰ ħ
peccatũ est. & si quid inconuenient̾ ex diu̾so genere¬
uł religione in uita cuiꝰq contexitur. Herum illud¬

Expanded text:
figura introducitur. Proinde peccans graviter non est coquendus nerrimisque Ecclesiae disciplinis, sed austerioribus praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimentum se perdidit, fortiori disciplina se redimat.am quippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et nimirum vestis quae ex lino lanaque conficitur linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, qui sub locutione innocentiae intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum. 2. Caeterum secundum allegoriam lineis vestibus misceri lante uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur.
Abbreviated transcription (Latin):
on stabit aduersus alterũ
unus destis. s in ore duoꝵ aut tͥum testiũ ualituro.¬
stabit om̃e uerbum. Licet historialit̾ hec sit diuina
seruanda sententia. tam̃ & cum contͣ quoslibet impioᷤ
uł hereticos agimus. necesse nob̾ est script᷑as seãs in
testimoniũ uocare. Sensus qͥppe nr̃i & attestatio sine
his testib ñ habent fidem. undemagis conuenit ad
ꝓbationem ut affirmem u̾bum intellectus mei. adhibeo autẽ

Expanded text:
on stabit adversus alterum unus testis, sed in ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Licet historialiter haec sit divina servanda sententia, tamen et cum contra quoslibet impios vel haereticos agimus, necesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. 2. Sensus quippe nostri et attestatio sine his testibus non habent fidem. Unde magis convenit ad probationem et firmitatem verbi intellectus mei ut adhibeam
Abbreviated transcription (Latin):
sic plerũq stultꝰ si tacuerit. utrũ sapiens an stultꝰ sit abscondit᷑. si tñ
nulla alia oꝑapdeunt. qͦsensũ etiã tacentis loquant᷑. Impiꝰ cũ in-¬
ꝓfecto iusticiȩ moriendo relinquit. Quiu̾ etiã p̾t peratũ mole desꝑa¬
tionis obruit᷑. qͥd aliud qͣm pꝰt mortẽ inferni supplicio sepelit᷑. Pecca
suo fundũ subtrahit. ne uͥ retineri possit inueniat. Aqua ꝓfunda¬

Expanded text:
sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam tacentis loquantprofecto justitiae moriendo derelinquit . Qui vero etiam post peccatum mole desperationis obruitur, quid aliud quam post mortem in inferni supplicio sepelitur? In lisuo fundum subtrahit, ne ubi retineri possit inveniat. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
Et̃ eo mortis mortis auctores fiunt. qͦ uirꝰ qd̾ pot̾ant eicere lo¬
se lingua sub magni modaminis libratione refrenanda ẽ. ñ inso-¬
lubilit̾ obliganda. ne aut laxata in uitio defluat. aut restricta
etiã ab utilitate torpescat: Hinc nãq ꝑquendã dr. Sapiens tacebit
usq ad tempꝰ. ut nimirũ cũ oportunũ ꝯsiderat. pꝰtposita censura si¬
lentii loquendo qͦ congruunt. in usũ se utilitatis impendat.
in hoc qͦq omĩpotentis di imitatores st̃. qđ laudes suas hoĩb lo
alienꝰ & ñ os tuũ. quomͦ facit ipse qđ ꝓhibet: Ey si uͥtutes suas
om̃ps dñs taceret. eũ nullus cognosceret. Si eũ nullus agnos¬
ceret. nullus amaret.Si nullus amaret. nullꝰ ad uitam rediret.
Unde ⁊ psalmista do dic̃. Uirtutẽ oꝑum suoꝵ anñciabit ppło suo.
ut det illis h̾editatẽ gentiũ. Hirtutes gͦ suas anñciat ñut laudi

Expanded text:
et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curet eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curse lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. in hoc quoque omnipotentis Dei imitatores sunt, qui laudes suas hominibus alienus, et non os tuum , quomodo facit ipse quod prohibet? Sed si virtutes suas omnipotens Deus taceret, eum nullus agnosceret; si eum nullus agnosceret, nullus amaret; si nullus amaret, nullus ad vitam rediret. Unde et per Psalmistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis
Abbreviated transcription (Latin):
te compescimͣ. graue multiloquiũ in corde toleramꝰ. ut eo cogita¬
tiones in m̃te ferueant. qͦ illas uiolenta custodia indiscreti silentii
estimant. qr foris a rep̾hensorib ñ uident᷑. Unde mens ñnũqͣm¬
in suꝑbia attollit᷑. eosq qͦs loquentes audit. qͣsi infirmos cõspi¬
cit. Cũq os corꝑis claudit. quantũ se uiciis suꝑbiendo aꝑiat ñ
agnoscit. linguã & enĩ p̾mit. & cogitationẽ erigit. Et cũ se ꝑ ne¬
gligentiã minime ꝯsiderat. tanto apud se cunctos liberiꝰ. qnͣto
tiunt᷑. eo in acriorẽ dolorẽ. ꝓdeunt. qͦ ea quȩ sustinent ñ loquunt᷑.
Nam sullatas molestias lingua tͣnquille diceret. ꝯscientia a dolo¬
re libera maneret. Uulnera enĩ clausa plus cruciant. quia cũ
putredo qͦ intͥnsecus feruet eicit᷑. ad salutẽ dolor aꝑit᷑. plerũq
nimis tacta dũ cordis mala respiciunt. & tñ in silentio linguam
p̾munt. qͣsi conspectis uulnerib usũ medicaminis subtrahunt.

Expanded text:
 corde gravius multiloquium tolerant. Ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Nonnunqin superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanttiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias lingua tranquille diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intimorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicamini subtrahunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bene m̃tis domũ edificat. qͥ priꝰ agrũ corꝑis abspinis uicioꝵ emun¬
dat. Nã si desid̃ioꝵ sentes in carnis agro ꝓficiunt. intꝰ tota uͥtutũ
tͣnsii. & ꝑ uineã uiri stulti. & ecce totũ impleuerant urtice. ope¬
ruerant suꝑficiẽ eiꝰ spine. & maceria lapidũ destructa erat. P
agrũ hominis pigri.atq ꝑ uineã stulti uiri tnͣsire ẽ: cuiꝰ libet
replent.qr in corde negligentis prurientia t̾rena desidia et
homo ociosus. Maceria lapidũ destructa erat. id÷ disciplina patrũ
ab eiꝰ corde dissoluta. Nam qr destructã maceriã lapidũ dissolutã
ẽẽ disciplinã uidit. illic ꝓtinꝰ secutꝰ adiunx̃. Qd̃ cum uidissem. posui
in corde meo. & exẽplo didici disciplinã. Quasi gͦ rupto muro hostis
ing̾dit᷑. cum uł malignoꝵ spũum. uł prauoꝵ hominũ ꝑsuasione
callida. discipline munimina in corde dissipant᷑. S cũ eiꝰ disciplinȩ¬

Expanded text:
bene mentis domum aedificat, qui prius agrum corporis a spinis vitiorum purgat, ne si desideriorum sentes in carnis agro proficiant, intus tota virtutum transivi, et per vineam viri stulti; et ecce totum repleverant urticae, operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat . Per agrum enim hominis pigri atque per vineam viri stulti transire est cujuslibet vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria et esideriis est omnis otiosus . Maceria lapidum destructa erat, id est, disciplina patrum ab ejus corde dissoluta. Nam quia destructa maceria lapidum, dissolutam esse disciplinam vidit, protinus illic secutus adjunxit: Quod cum vidissem, posui in ingreditur, cum vel malignorum spirituum, vel pravorum hominum persuasione callida disciplinae munimina in corde dissipantur. Summopere igi
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i ocłos fructus boni oꝑis. si exradice putruit elationis: Sepe ut¬
p̾dictum eiꝰ animꝰ tẽptat᷑ exira. s cttiꝰ se ad se circũspiciendũ recol¬
ligit. & discipline se pondẽ depͥmens. agit ne motꝰ anuni tͣnseat in
sermonẽ. ne erũpat inuocẽ. fitq ut ira ꝑturbati animi. uͥ ꝑ negli¬
gentiã orit᷑. ibi ꝑ iudiciũ suffocata moriat᷑. Qua ex re agit᷑. ut ex
ad motũ surgeret. s tam̃ in cõmotione fortit̃ uicit. Unde ꝑ eundẽ
benc salomonẽ nunc subdit᷑. Melior ẽ patiens uiro forti. & qui
dñatur animo suo expugnatore urbiũ. Recte expugnatori urbiũ

Expanded text:
Dei ocDei ocpraedictum est, ejus animus tentatur ex ira, sed citius se ad se circumspiciendo colligit, et disciplinae se pondere deprimens, agit ne motus animi transeat in sermone, ne erumpat in voce: fitque ut ira perturbati animi ubi per negligentiam oritur, ibi per judicium suffocata moriatur: qua ex re agitur, ut ex ad motum surgeret, se tamen in commotione fortiter vicit. Unde bene per Salomonem dicitur: « Melior est patiens viro forti, et qui dominatur a
Abbreviated transcription (Latin):
pensant. erubescunt tales ñ eẽ quales auctore d̾o ꝑ se ꝯspiciunt
alios factos ẽẽ. ⁊ ante se inmende restabiliunt. quã plene
inculpã labunt᷑. Nã cũ hȩc ipsa suis doctorib u̾ba ad memoriã
ueniunt. erubescunt ñ seruare qd̃ dicunt. Recte itaq nc̃ d̾r.¬
auditoꝵ. ⁊ suus eis sermo fit in adiutoriũ. qͥa crubescunt pulsan-¬
tib uitiis ñ resistere. qͥ ꝯtra hec alios armauerunt. Qa enĩ qͣmdiu
in hac uita uiuimꝰ. ꝯtra malignos sp̃c qͥd aliud qͣm in acie stamus:
Sic̃ p̾diximꝰ doctoris animꝰ forsitan aliqua elatione pulsat᷑. S si¬
ue ne ipse ꝑeat. seu ne ꝑ exemplũ suũ alios ad ꝑditionẽ trahat.
iugilant̃ se ⁊ festine circũspicit. ⁊ in cogitationib suisremordet.
Adducta auditoꝵ suoꝵ uita ad memoriã. semet ipsũ humiliat.
& quib p̾ualet modis agit. ne elatio pͥncipet᷑ in mente. ne dñetur
in oꝑe. Scͥptum qͥppe ẽ. Initiũ omĩs peccati suꝑbia. Quss gͦ erit ante

Expanded text:
pensant, erubescunt tales non esse, quales auctore Deo per se conspiciunt alios factos esse, et ante se in mente stabiliunt, quam plene in culpa labantur. Nam cum ipsa sua a doctoribus verba ad memoriam redeunt, erubescunt non servare quod dicunt. Unde et per auditorum. Et suus eis sermo fit in adjutorium, quia erubescunt pulsantibus vitiis non resistere, qui contra vitia alios armaverunt. 7. Quia enim quandiu in hac vita vivimus, contra mSicut praediximus, doctoris animus forsitan aliqua elatione pulsatur, sed sive ne ipse pereat, sive ne per exemplum suum alios ad perditionem trahat, vigilanter se et festine circumspicit, in cogitationibus remordet; adducta auditorum suorum vita ad memoriam, semetipsum humiliat, et quibus praevalet modis agit ne elatio principetur in mente, ne dominetur in opere. Scriptum quippe est: Initium omnis peccati superbia . Quis ergo erit ante
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt in se ꝑsonam ꝓrumi. & sollicite attendunt. qͥd sͥ suta eẽnte
fieri uł ñ fieri iuste uoluissent. Sicq districto iure atq iudicio.
causam ꝑximi iusta tabulas diuinȩ legis. in foro cordis examinant.
Bene gͦ dr. Cogitationes iustoꝵ uidicia. quia ipse eoꝵ intimus
motus cordis. quasi quedam libra est iudiciariȩ potestatis.
tis desidio figit᷑. nec ꝓspitate attollit᷑. nec adu̾sitate quassat᷑. dũ

Expanded text:
ferunt in se personam proximi, et sollicite attendunt quid sibi si ita essent ferunt in se personam proximi, et sollicite attendunt quid sibi si ita essent fieri vel non fieri juste voluissent, sicque districto jure atque judicio causam suam et proximi juxta tabulas divinae legis in foro cordis examinant. Bene ergo dicitur: Cogitationes justorum judicia, quia ipse eorum intimus motus cordis, quasi quaedam libra est judiciariae potestatis.tis desiderio figitur, nec prosperitate attollitur, nec adversitate quassatur; dum