comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Paterm̃s quo d d editmihi maius omnibus est : Et nemopotest rupere:
demanupatris mei. Itȩoues quȩ utipsa ueritastestatur nomperibunt
in a&ernum & quas nemopotest rapere demanupatris & fili
alio loco appellantur pusillidi : Dequibus simłt ipsediñs dieit. Sie non
estuoluntis antepatremurm ut peretunus depusillisistis. quibus
&ium alioloco ait : Nolitetimere pusillus gret. quia complacuit
patriur̃o dacre uobis rognum, Et iterum : Capilluidec apite ur̃o
non peribit: Item quod reprobinon propter prȩscientium & predisti¬
nationem di ueraciter prȩscientis & iusted amnantis : sed erapter
obstinatum & indom abilem malitam suum nulla tenus possint sal¬
uari idem d ñ sostendit . loquenstidibus & dicens : Seduos non creditis
qui a non estis ex ouibus meis : Et iterum . Proptereauos non auditis.
quia ex dõ nonestis  Similiter &per prophelam. d&alibus comminat᷑
dicens : In concilio populi mei nonerunt. & in scripturadomus isrł non

Expanded text:
nemo potest rapere de manu Patris mei . » Istae oves, quae ut ipsa veritas testatur, non peribunt in aeternum, et quas nemo potest rapere de manu Patris et Filii, alio loco appellantur pusilli Dei. De quibus similiter ipse Dominus dicit: « Sic non est voluntas ante Patrem vestrum ut pereat unus de pusillis istis . » Quibus etiam alio loco ait: « Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . » et iterum: « Capillus de capite vestro non peribit . » Item quod reprobi non propter praescientiam et praedestinationem Dei veraciter praescientis, et juste damnantis, sed propter obstinatam et indomabilem malitiam suam nullatenus possint salvari, idem Dominus ostendit loquens talibus, et dicens: « Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis ; » et iterum: « Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis . » Similiter et per prophetam de talibus comminatur, dicens: « In consilio populi mei non erunt, et in Scriptura domus Israel non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcumq: uoluit fecit id eo hoc non faciat quia nolit nonquia nom possit
quia sicutuere om̃a que uoluit fecit . Ita uerenoluit quȩ non fecit
quurergo noluit. nii quia in hare sicut iustum ita &occultum est iudicium

Expanded text:
quaecunque voluit fecit , » ideo hoc non faciat, quia nolit, non quia non possit? quaecunque voluit fecit , » ideo hoc non faciat, quia nolit, non quia non possit? Quia sicut vere « omnia quae voluit fecit » ita vere noluit quae non fecit. Cur ergo noluit, nisi quia in hac re, sicut justum, ita et occultum est judicium
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ ueritus doc& ut quid ex pectitds̃ eorum quosuults aluos fieri
uoluntatem : Vt ipsi libero arbitrio suo incipiant uelles aliucri &
tunc diuina bonitates aluentur : Vtin itium saluti s eorum sit ex ipsis
perfectio autem eiusdem sulutis ex dõ : Etubierit quodidem apł sdicit :
Autquis priordeditilli & r& ribu&urei: Aut quomodo intalisensu pela¬
giunuserror non hab&uictorium quis lutem hominis non ex dĩdono
sed ex libero ipsius hominis orbitrio esseconfirmat : quod si fulsum est
sicuto mnino fulsum ẽe conuincitur quid causȩ est ut ds̃ quiom nes ho¬
mines uult saluos fieri no nomnes homines salu& : Voluntatemeo ꝵ
non expectat quia uoluntatem uerȩ sudutis suȩ nemohabere potest
nisi per illum: Anquoduult non potestom p̃s : Vt quod absit uelit
suluareom̃s homines nec possit : quidergo restit nisiutille qui o mĩa

Expanded text:
doctrinae veritas docet, ut quid Deus exspectat eorum quos vult salvos fieri doctrinae veritas docet, ut quid Deus exspectat eorum quos vult salvos fieri voluntatem, ut ipsi libero arbitrio suo incipiant velle salvari, et tunc divina bonitate salventur, ut initium salutis eorum sit ex ipsis, perfectio autem ejusdem salutis ex Deo. Et ubi erit quod idem Apostolus dicit: « Aut quis prior dedit illi et retribuetur ei? » Aut quomodo in tali sensu Pelagianus error non habet victoriam, qui salutem hominis non ex Dei dono, sed ex libero ipsius hominis arbitrio esse confirmat? Quod si falsum est, sicut omnino falsum esse convincitur, quid causae est, ut Deus « qui omnes homines vult salvos fieri , » non omnes homines salvet? Voluntatem eorum non exspectat, quia voluntatem verae salutis suae nemo habere potest, nisi per illum. An quod vult, non potest omnipotens? ut quod absit velit salvare omnes homines, nec possit. Quid ergo restat, nisi ut ille « Qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tuminipso est dm̃ uelle: Eo quodomnessaluurduelit bonitate creatoris:
Sed quia liberi arbitrii eoscondidit : expecte ut hoc &iam ipsiuelint :
Et si uoluerint iustesluentur : Sinoluerint iustepuniantur : Sed huic
sensui in primis illud uidetur esse contrarium quomod o omp̃ts dr̃ eorum¬
quo suult suluos fieri ex pecte uoluntatem ut & ipsisilic& propruarbitris
liber tate s aliuesseuel intꝰcumuelle fideliter perredem ptionem d ñsiħu x p̃i
e nonestadiud nomen subcuelo datum homimbus in quo oporteat nos
saluos fieri: nem oomnino possit nissine odĩ oper&ur & uelle& posse :
Sicut apłs testatur dicens : Ds̃estenim quio peratur in uobis : & uelle & per¬
ficere probona uoluntate : Sienim hancuoluntatem redemptionis e sa¬
lutis quȩ estinxp̃o. nemohab& exseipso sed abillo qui operatur in eis quos
uocat e uelle & ꝑficere probonauoluntate : sicut mn anifestissime a płicȩ

Expanded text:
tum in ipso est Deum velle, » eo quod omnes salvari velit « bonitate Creatoris: tum in ipso est Deum velle, » eo quod omnes salvari velit « bonitate Creatoris: » sed quia liberi arbitrii eos condidit, exspectet, ut hoc etiam ipsi velint: et si voluerint, juste salventur: si noluerint, juste puniantur. Sed huic sensui imprimis illud videtur esse contrarium: « Quomodo omnipotens Deus eorumquos vult salvos fieri exspectet voluntatem, » ut et ipsi scilicet propria arbitrii libet non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri , » nemo omnino possit, nisi in eo Deus operetur et velle et posse: sicut Apostolus testatur dicens: « Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate , » si enim hanc voluntatem redemptionis et salutis quae est in Christo nemo habet ex se ipso, sed ab illo « qui operatur in eis, quos vocat et velle et perficere pro bona voluntate, » sicut manifestissime apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
ad postuli endum eos quos repleuerit inflaminat . Et gemit atqide¬
siderat sp̃s quia scõs in orationibus. gementes& desiderantes facit:
iux ta huncitaq: sensum. ds̃uultomnes hominessaluosfieriꝰ quicutdic¬
tum est : ipse scĩs suis inspirat ut hacuelint ipse eosita uolentes facit:
Sicut inspira uer it beato a pło quidicebat : Volo autemomme homines
esse sicut meipsum : Et clibi cumcoram rege a grippa & principibus
testimoniumx p̃imir libertate & constaantia prȩdicarel dicente sib:
eo demrege inmadico suudesme christiammfieri. contimio plenus
des derio saluti somnium respondit.: Opto apud dm̃ elmmnodico & in
magno : non solumte sed & omnes quime audiunt hodie : tales fieri
patribus intellectuminuenitur quod dictum est. quiuultom nes homines
saluos fieri: ut simpliciter accipiatur. hoc de omnibus hominibus quan¬

Expanded text:
ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Et gemit atque dead postulandum eos quos repleverit inflammat. Et gemit atque desiderat Spiritus, quia sanctos in orationibus gementes et desiderantes facit, juxta hunc itaque sensum, « Deus vult omnes homines salvos fieri. » quia, ut dictum est, ipse sanctis suis inspirat ut hoc velint, ipse eos ita volentes facit sicut inspiraverat beato Apostolo qui dicebat: « Volo autem omnes homines esse sicut meipsum . » Et alibi cum coram rege Agrippa et principibus testimonium Christi mira libertate et constantia praedicaret, dicente sibi eodem rege: « In modico suades me Christianum fieri, » continuo plenus desiderio, salutis omnium respondit: « Opto apud Deum et in modico, et in magno non solum te, sed et omnes qui me audiunt hodie tales fieri: Patribus intellectum invenitur quod dictum est: « Qui vult omnes homines salvos fieri, » ut simpliciter accipiatur hoc de omnibus hominibus « Quan
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o qͣuinum quamuixerunt nec mortui sunt in xp̃o. : Etideo nullatenus
pertinent ad xp̃m ut millo accipiant resurrectionemuitice quamdñs
fidelibus promittit dicens : qui bona fecerunt in resurrectionemuittue :
Etideo ad eorum pertinent sortem de quibus sttim subiungit.: Qui uero
maluegerunt in resurrectionem iudicii : & tamenuere in adamomnes
ficabuntur quia ne moinilla resurrectioneuitae nisiper ipsum: U¬
Vd certe ita intellegatur quiuultomnes hominessiduosfieri qui hoc sc̃ossuos
per spm̃suum uelle facit idest uelleeis in spirat . ut omnes homines sicut
seip sossiduosfieri optent: Sicut & despũ scõ intelle gendum est quodidem¬
dicita płs Sedipse sp̃s postulat promobis gemitibus inenarrabilibus:
qui autem scrutatus corda. scit quid desidere&l sp̃s qui a secundum dm̃
postulat proscis Postulatnamq sp̃s qui a aibeatus gregorius exponit

Expanded text:
in Christo, qui nunquam vixerunt, nec mortui sunt in Christo? Et ideo nullatenus in Christo, qui nunquam vixerunt, nec mortui sunt in Christo? Et ideo nullatenus pertinent, ut in illo accipiant resurrectionem vitae, quam Dominus fidelibus promittit dicens: « Qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae, » et ideo ad eorum pertinent sortem, de quibus statim subjungit: « Qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii . » Et tamen vere in Adam « omnes » nes » vivificabuntur: quia nemo in illa resurrectione vitae nisi per ipsum. el certe ita intelligatur: « Qui vult omnes homines salvos fieri , » quia hoc sanctos suos per Spiritum suum velle facit, id est velle eis inspirat, ut omnes homines sicut seipsos salvos fieri optent; sicut et de Spiritu sancto intelligendum est quod ideabilibus. Qui autem scrutatur corda, scit quid desideret Spiritus, quia secundum Deum postulat pro sanctis. » Postulat namque Spiritus, quia, ut beatus Gregorius exponit
Abbreviated transcription (Latin):
quade ipso dictum est.
qui uult om̃s homines
saluos fieri rectis
aliis locis inuenitur : Sicut est illud : Sicut perumius hominis delictum in oumes
homines incondemnationem iti c& perunius hominisiustitiam in omnes
non omnes homines ꝑiustitiam xp̃i iustificentur & uiuificentur in xp̃o
Et timenuerisi medixit a płrs perunius hominisiustitiam in omnes hommes
in iustificatione muitae : Nonquia nullis hominum est quiper illiusiustitiam
nomustific&lur sed quia praeler eius iustitiam nemoiustificatur : Onmes
ergoperprimum adum in condemnationem : Etomnesper nouissinum
adum in iustificationem : Qui a nemo in condemnatione. nissper illum:
Nemoiniustificatione : niss peristum : Talisensu &illud accipiendum ert
Sicut inadamomnes moriuntur . Itae in x p̃õ omnes uiui ficabuntur.
Quodutiq defuturaresurrectionedixit apłs : Num qui denimtuncuius
ficabuntur in xp̃o quinum quam crediderunt in xp̃m qͣuinumquam fueris

Expanded text:
quia de ipso dictum est: quia de ipso dictum est: « Qui vult omnes homines salvos fieri, » rectisaliis locis invenitur, sicut est illud: « Sicut per unius hominis delictum in omnes homines in condemnationem, ita et per unius hominis justitiam in omnes non omnes homines per justitiam Christi justificentur, et vivificentur in Christo. Et tamen verissime dixit Apostolus: « Per unius hominis justitiam in omnes homines in justificationem vitae, » non quia nullus hominum est, qui per illius justitiam non justificetur: sed quia, praeter ejus justitiam, nemo justificatur. « Omnes » ergo per primum Adam in condemnationem, et « omnes » per novissimum Adam in justificationem: quia nemo in condemnatione nisi per illum, nemo in justificatione nisi per istum. Tali sensu et illud accipiendum est: « Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . » Quodficabuntur in Christo, qui nunquam crediderunt in Christum, qui nunquam fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
populis iudueorum scilic& & gentium contineur : De quibus uthocdicer&
supralo quebatur pł s.: Aut ita accipia musdictum qui uultomnes homines
saluossieri ut illossolos saluuri intellegamus quosipsesaluareuoluerit:
Ia est non quod omnessaluentur. sed quo dnemonisi miserationis ipsius uolun¬
tumẽ .: Alleuat dñs om̃s quis
corruunt & erigit om̃s elis
sos Neq: enim om̃ somninos
qui indiuersis criminibus
&uitiis corruunt &elidun¬
tir dñs niserendo atq:
indilgendo a lupsuruinȩs
suȩ alleuat & erigit
cum tantos in eis demsius
criminib: & iniquitatib:
perire certũ sit & tamen
erigit : quia uel ex omni
genere pecuaantium siue
criminosorum quos uolu¬
erit saluat : uel quia
nsi perillum nemo
prostratus erigitur
aut alleuatur. Dum
non suis uiribus sed dĩ
miseratione consurgit:
Sicutergo ihis psalmi
uerbis deopere miseri¬
cordiȩdĩ : ita &inilla
apostolica sententia

Expanded text:
populis Judaeorum scilicet, et gentium continetur. De quibus, ut hoc diceret, populis Judaeorum scilicet, et gentium continetur. De quibus, ut hoc diceret, supra loquebatur Apostolus. Aut ita accipiamus dictum: Qui vult omnes homines salvos fieri, ut illos solos salvari intelligamus, Quos ipse salvare voluerit, id est non quod omnes salventur, sed quod nemo, nisi miserationis ejus volunnus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos . » Neque enim « omnes » omnino, qui in diversis criminibus, et vitiis corruunt, et eliduntur Dominus miserendo, atque indulgendo a lapsu ruinae suae allevat, et erigit cum tantos in eisdem suis criminibus, et iniquitatibus perire certum sit. Et tameerigit, quia vel ex omni genere peccantium sive criminosorum, quos voluerit, salvat; vel quia nisi per illum nemo prostratus erigitur, aut allevatur, dum non suis viribus, sed Dei miseratione consurgit. Sicut ergo in his Psalmi verbis de opere misericordiae Dei: ita et in illa apostolica sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
Exomnienim generehominum saluat. & adugnitione mueritatis
gunti. Istonamq: locutionis modo ipse dñs ineuungelio dicit: Et egosiex¬
altatus fuero aterra omma trahamadme : Quomod oemm per passionẽ
crucis inquaexaltatus est omnia traxitadse : quialibidicit : ne mo
potestueni readme. nisi pater quimisitine truxerit eum.: Quodutiq:
desolis fidelibus intellegendum est : Sedomniu adsetrahit. quiex omni
ut dictumest genere hominum ecclesiamsuam collign & perficit: Sicut
elium illud ab apło dictum est : Condusitemm d s̃ omniain in redulitate.
ut omnium misereatur : Quomodoem momnium miser&ur a &erna
illamiseratione quuelec tossuoscoronut in misericordia & miserationibus
qui occultadispositione iudiciisur cuiusuult miser&ur & quemuult indu
rut Nisi quiautdictum est omni hominum generimiser&ur quod in duob:

Expanded text:
ex omni genere hominum salvat, et ad agnitionem veritatis ex omni genere hominum salvat, et ad agnitionem veritatis cium congreganti . » Isto namque locutionis modo ipse Dominus in Evangelio dicit: « Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . » Quomodo enim per passionem crucis, in qua exaltatus est, omnia traxit ad se, qui alibi dicit: « Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me traxerit eum? » Quod utique de solis fidelibus intelligendum est; sed omnia ad se trahit qui ex omni, ut dictum est, genere hominum Ecclesiam suam colligit, et perficit. Sicut etiam illud ab Apostolo dictum est: « Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur , » quomodo enim omnium miseretur aeterna illa miseratione, qua electos suos « Coronat misericordia, et miserationibus , » qui occulta dispositione judicii sui, « Cujus vult miseretur, et quem vult indurat , » nisi quia ut dictum est omni hominum generi miseretur. Quod in duobus
Abbreviated transcription (Latin):
& hicugnouerint perfidem . & in futuro uidere meruerint per speciem
Sicut e demueritus ad patrem dicit :Vtomne quod dedistier. d&l eis uitam
aelernam ⁊ haec est autemuita a &erna. ut cognoscant te solum
homines uult saluos fieri. atqad agnitionem ueritatis uenire. & tame
nonomnes eduantur necuenunt adhanc agnitionem: Cum alib
scripturaa dicat . omnia quaecumq: uoluit dñs fecit: Cur itaq: hoc uoluit
e non fecit qui ommaciuȩcumquoluit fecit. HVnc obscurissimum
e difficillimum locum in quantum nr̃i cepusillitatis memori ȩoccurris
quaatuor modisinscriptis catholicorum patruminuenim us ex plun tumꝰ
Videlic& utuelita intellegam usdictum. qui uultom nes homines slues
fieri ut omnes homines omnia hominum genera accipiamus Iese
iuda eorum & gentium : Liberorum & seruorum uirorum &miu orui
diuitum eꝰ pouperum nobilium &ig nobilium & quȩ cumqi huiua nodi

Expanded text:
et hic agnoverint per fidem, et in futuro videre meruerint per speciem: et hic agnoverint per fidem, et in futuro videre meruerint per speciem: sicut eadem Veritas ad Patrem dicit: « Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum homines salvos fieri vult, atque ad agnitionem veritatis venire, » et tamen non omnes salvantur, nec veniunt ad hanc agnitionem, cum alibi Scriptura dicat: « Omnia quaecunque voluit, Dominus fecit , » cur itaque hoc voluit et non fecit, qui omnia quaecunque voluit fecit? Hunc obscurissimum et difficillimum locum, in quantum nostrae pusillitatis memoriae occurrit, quatuor modis in scriptis catholicorum Patrum invenimus explanatum, videlicet ut vel ita intelligamus dictum: « Qui vult omnes homines salvos fieri, » ut omnes homines omnia hominum genera accipiamus, id est Judaeorum et gentium, liberorum et servorum, virorum et mulierum, divitum et pauperum, nobilium et ignobilium, et quaecunque hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
plexa & inscõ rum patrum seriptis multumuersati & multi plicier ex¬
positie non nobisuidetur prȩcipitanter definienda. sed cautissime &lfide¬
lissime perseruta nda at qitractunda Et e d uisuidelic&ꝰ scripturte scũe
manifesticribus lais quibus eiu s obscuritas in lustreur . & ex pater neut dictumẽ
auctoritatis expositiombus &exipsi fiderratione: Primoitu q hoc dicendum
quod firmisime sit eredendum & mullatenus dubit endum quod apłs x p̃o
in seloquente testatur & predicut dicens dedõ. quiuult omnes homines
saluosfieri. Rudagnitionemueritatis uenire : Etta men manifestum ẽ
non omnes siduari cum ipsauerit sdicat . discernensintereos quis aluantur
& quicandenincentur . qui crediderit & baptiratus fuerit saluuserit :
quiuero non crediderit . condenin dntur.: Neque on mesid agnitionem
ueritatisuemre . nisi eos solosquim ysterium dĩpatris&uni genitifili eius

Expanded text:
plexa, et in sanctorum Patrum scriptis multum versata, et multipliciter exposita, non nobis videtur praecipitanter definienda, sed cautissime, et fidelissime perscrutanda, atque pertractanda, et ex aliis videlicet Scripturae sanctae manifestioribus locis quibus ejus obscuritas illustretur, et ex paternae, ut dictum est, auctoritatis expositionibus, et ex ipsa fidei ratione. Primo itaque hoc dicendum quod firmissime sit credendum, et nullatenus dubitandum, quod Apostolus Christo in se loquente testatur et praedicat dicens de Deo: « Qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire . » Et tamen manifestum est non omnes salvari, cum ipsa Veritas dicat, discernens inter eos qui salvantur et qui condemnantur: « Qui crediderit et baptizatus erit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur . » Neque « omnes ad agnitionem veritatis venire , » nisi eos solos, qui mysterium Dei Patris, et unigeniti Filii ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdistinauit : Quodergonon possunt saluuriꝰ eorum estuitium quic
nolunt nondi quod absit aliqua in iquitas quierguillos & ueraxsem ꝑ
extitit in prȩscientia sua &iustus iniudiciosuo : Lic&sit & aliud genus
reproborum in in mimerabilibus uidelic& milibus paruulorum
quinec &atem nec sensum ad aliquid boma gendumumquam acceperunt
Sed insola originalis peccati queperunum hominem in mundum intrauit
dan matione perierunt : De quibus quid aliud dicendum : pisi quod & in eoꝵ
reprobatione atq: interitu omp̃s ds̃ iustus est : In quibus nonnatur am
benea seconditum sed culpam male admissam & in eoseriginaliter
transfusam iusta ultioned amnauit : hocita eẽ hocest neminem de
electisperireposse. ipseciñs ostendit dicens : Oues meȩ uocem ineam
audiunt & ego cognosco eas & sequuntur me : Et egouitam a &lernum¬

Expanded text:
praedestinavit. Quod ergo non possunt salvari, eorum est vitium, quia praedestinavit. Quod ergo non possunt salvari, eorum est vitium, quia nolunt, non Dei quod absit aliqua iniquitas, qui erga illos et verax semper exstitit in praescientia sua, et justus in judicio suo. Licet sit et aliud genus reproborum in innumerabilibus videlicet millibus parvulorum, qui nec aetatem nec sensum ad aliquid boni agendum unquam acceperunt, sed in sola originalis peccati, quae per unum hominem in mundum intravit, damnatione perierunt. De quibus quid aliud dicendum, nisi quod et in eorum reprobatione atque interitu omnipotens Deus justus est, in quibus non naturam bene a se conditam, sed culpam male admissam, et in eos originaliter transfusam justa ultione damnavit. Hoc ita esse, hoc est, neminem de electis perire posse ipse Dominus ostendit, dicens: « Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas et sequuntur me. Et ego
Abbreviated transcription (Latin):
&iamin proph&icisdictis sequamur : .VII. Septima regula est ipsius¬
diuinȩ prȩscientiȩ & prȩdistinationis ut neque deelectisdĩ ullum perite
possecredamus neqdereprobis aliquem siluuri ullatenus exsstimemis
Non quia nom possunt homines demalo adbonum commutar i. E dem alis
& prauisbom: acrectifieri: Sed quia in melius mutarin oluerunt & in
pessimiso peribus suisusq: in finem perseuer reuoluerunt. Hec possunt
ullo modo pertinere adsortemelectorum quimagiselegerunt per¬
manere in malitia iniquitatum & impietatumsuarum : hocenimeessi mũ
& nefuriuminalum quod est nolle uddm̃ conuerti nequedem alo adbonũ
commutur i. sed secundum duritium & in paenitentia incordis surthes¬
auritcre sibiiram indieirȩ. & reuelationis iusti iudicii dr̃ illein eis u& na
sua prȩscientia uerissi me prȩuidit futurum . quiormino fulli non potest :
Et quia hoc uerissi me prȩsciuit : iusteomni notiles . perditioni u&lerne

Expanded text:
etiam in propheticis dictis sequamur. etiam in propheticis dictis sequamur. divinae praescientiae et praedestinationis: « Ut neque de electis Dei ullum perire posse credamus, neque de reprobis aliquem salvari ullatenus existimemus. Non quia non possunt homines de malo ad bonum commutari, et de malis et pravis, boni ac recti fieri, sed quia in melius mutari noluerunt, et in pessimis operibus usque in finem perseverare voluerunt: nec possunt ullo modo pertinere ad sortem electorum, qui magis elegerunt permanere in malitia iniquitatum et impietatum suarum. Hoc enim pessimum et nefarium malum quod est nolle ad Deum converti; neque de malo ad bonum commutari, sed « secundum duritiam et impoenitentiam cordis sui thesaurizare sibi iram in die irae et revelationis justi judicii , » ille in eis aeterna sua praescientia verissime praevidit futurum, qui omnino falli non potest. Et quia hoc verissime praescivit, juste omnino tales perditioni aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
augustin usaa probandam & commendandum diuinam gratiam & prȩ¬
Certeenim neque in hoctestimonio a postolico nomen gratiue uel prȩdisti¬
nationissonat. ł ttamenresi peagratiae & pruedistinationis ibi mans¬
festissime comprobatur: quȩ enimm anifestiors resgratiȩ quam quod
ex nobis nullabonaopera hatemus sed ipsius id est dĩsumus sp̃ale figmentuim
quam quod haec ipsabon a opera non solumin praesentiper gratia i siã
nobisdonauit. sed &iamin a eerna prȩdistinatione sua preparauit ds̃
ut imllis ambulemus : Cauea musitaq: utbeatus hieron qmus quodum
loco ad mon& inscripturis suꝑstitiosam intellegentiam : Ethancapłian
auctoritatem qua non nomina sed resipsus diumȩ prȩscientiȩ &l prȩ¬
distinationis suo exemplo nobis quuerendas & tenendas docuit . quanti
possumus firmissime & fidelissime . tamin eu angelicis & apłicis quum

Expanded text:
Augustinus ad probandam, et commendandam divinam gratiam et praeAugustinus ad probandam, et commendandam divinam gratiam et praenatio est. Certe enim neque in hoc testimonio apostolico nomen gratiae, vel praedestinationis sonat; et tamen res ipsa gratiae et praedestinationis manifestissime comprobatur. Quae enim manifestior res gratiae, quam quod ex nobis nulla bona opera habemus? sed ipsius, id est « Dei sumus » speciale « figmentumquam quod haec ipsa bona opera, non solum in praesenti per gratiam suam nobis donavit, sed etiam in aeterna praedestinatione sua: « Praeparavit Deus, ut in illis ambulemus. » Caveamus itaque, ut beatus Hieronymus quodam loco admonet, in Scripturis superstitiosam intelligentiam: Et hanc apostolicam auctoritatem, qua non nomina, sed res ipsas divinae praescientiae et praedestinationis suo exemplo nobis quaerendas, et tenendas docuit quantum possumus firmissime, et fidelissime, tam in evangelicis, et apostolicis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Etsic ex ordineca&era: usq: ad eum locumubiait condusitenim ds̃
omnia subpeccato ut ominum inisereatur : In quibu somnibus ut dic¬
tumest nusquam nomen prȩscientiȩ . nusquam prȩdistinationis
sonat: E tamen ipsa fidei religione compellimur credere a pło
haecomnia deprȩcientia & prȩdistinatione utriusq: partis. tam
electorum ui delic& quamreproborum illorum adsad utem istor
addamnationem intellegentiatq: docenti : Quȩ ille tanta auc¬
toritate & firmitate proponit . ut quic quidpaulo superius ante hȩc
testimonia de &ernodĩ proposito prȩscientia & prȩdistinatione
uaatione &eletione iustificatione e glori ficatione docuerat : E quod
postea degentium salute e iudu eorum obcȩcatione cominemorat
eusdemipsis testimoniis sufficienter t qreuidenter sedemonstrusse Ecom¬
probassecrediuelit: Taleest e illud quode ⁊ uerbi s eiusdem apłibeatus

Expanded text:
» Et sic ex ordine caetera usque ad eum locum ubi ait: « Conclusit enim Deus » Et sic ex ordine caetera usque ad eum locum ubi ait: « Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnium misereatur . » In quibus omnibus, ut dictum est, nusquam nomen praescientiae, nusquam praedestinationis sonat. Et tamen ipsa fidei religione compellimur credere Apostolo haec omnia de praescientia et praedestinatione utriusque partis tam electorum videlicet, quam reproborum, illorum ad salutem, istorum ad damnationem intelligenti atque docenti. Quae ille tanta auctoritate et firmitate proponit, ut quidquid paulo superius ante haec testimonio de aeterno Dei proposito, praescientia, et praedestinatione, ocatione et electione, justificatione, et glorificatione docuerat, et quod postea de Gentium salute et Judaeorum obcaecatione commemorat, eisdem ipsis testimoniis sufficienter atque evidenter se demonstrasse, et comprobasse credi velit. Tale est et illud, quod ex verbis ejusdem Apostoli beatus
Abbreviated transcription (Latin):
& predistinationis ex presie & proprie postta nueniuntur. Sicuit coloco
filiisui: Sedubicum qi resipia eiusdem diumȩ prȩscientiȩ & prȩdestina¬
tioniscertissime positidegitur. prȩscientiam & prȩdestinationem ipsũ
intellegendam esse. mini medubitemus : Namsi proprie atesipsorũ
nominum requira mus nusquamin illis testi moniis propheicis quȩ
proipsius prȩscientiȩ & prȩdestinationis commendatione mepla
adrom anos assumit & proponit upłs. uel prȩscientia uel prȩdisti¬
natio nominatur & ta men resipsa in eistu mclure & perspicue
demonstratur ut de ea nemini fidelium liceat dubitare : Primum
namq: ipsorum testimoniorumest : qui a maior seruie iminori:
Secundũ ia cobdilexi esauaute modiohabui . Tertium miserebor cus
dicitenimscriptura pharaoni quia in hocipsum ex citauite ut ostendũ
in te uir tutem meam . & annuncietur nomen meum in uniuersa t̃ra.

Expanded text:
et praedestinationis, expresse et proprie posita inveniuntur: sicut eo loco, et praedestinationis, expresse et proprie posita inveniuntur: sicut eo loco, tiae, et praedestinationis certissime posita, legitur, praescientiam, et praedestinationem ipsam intelligendam esse minime dubitemus. » Nam si proprietates ipsorum nominum requiramus nusquam in illis testimoniis propheticis, quae pro ipsius praescientiae, et praedestinationis commendatione in Epistola ad Romanos assumit, et proponit Apostolus, vel praescientia, vel praedestinatio nominatur; et tamen res ipsa in eis tam clare, et perspicue demonstratur, ut de ea nemini fidelium liceat dubitare. Primum: Namque ipsorum testimoniorum est, « Quia major serviet minori. » Secundum: « Jacob dilexi, Esau autem odio habui . » Tertium: « Miserebor cDicit enim Scriptura Pharaoni, quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam et annuntietur nomen meum in universa terra .
Abbreviated transcription (Latin):
tinus sincerissi me & luci dissimedoc& & mala promalis qm̃ iustus est
Et bona promalis qm̃ bonus est: El bona probonis qm̃bonus & iustus est.
Tantum modomala probonis non redd& : qm̃ iniustus nonest : Reddit
ergomalu promalis. poenam proiniustitia. Et redditbonu promalis
gratium proiniustitia: & red ditbona probonis gratiam progratia
Quiergo haec audit quid hab& unde conqueratur : Aut quidei restat
nisi ut terrore iustiiu dicndĩ quoper seuertentes in malissuis punire
decreuit ipsea malis corrigatur necumillis qui in corrigibiles ꝑmanenđ
puniatur: Itatimor iusti uidicud r̃ergaini quos & impiospuniendos
nemin iomnino est noxius se illis quipereu mcorriguntur uerissime
probatur essesalubris VI. Sexta regula est diuin ȩprȩscientiȩ¬
& prȩdistinationis ut in diuinis scripturis nequaquam hoc pueriliter
quueratur uel exigatur ut ibi solum modo intellegatur diuina prae¬
scientia uel prȩdestinatio ubihaecipia nomin a prȩscientiȩ

Expanded text:
tinus sincerissime et lucidissime docet, et mala pro malis, quoniam justus est; et bona pro malis, quoniam bonus est; et bona pro bonis, quoniam bonus et justus est. Tantummodo mala pro bonis non reddet, quoniam injustus non est. Reddit ergo mala pro malis, poenam pro injustitia. Et reddit bona pro malis, gratiam pro injustitia, et reddit bona pro bonis, gratiam pro gratia. Qui ergo haec audit, quid habet unde conqueratur? Aut quid ei restat: nisi ut terrore justi judicii Dei, quo perseverantes in malis suis punire decrevit, ipse a malis corrigatur, ne cum illis qui incorrigibiles permanent, puniatur. Ita timor justi judicii Dei erga iniquos, et impios puniendos, nemini omnino est noxius, sed illis, qui per eum corriguntur verissime probatur esse salubris. et praedestinationis: « Ut in divinis Scripturis nequaquam hoc pueriliter quaeratur, vel exigatur, ut ibi solummodo intelligatur divina praescientia, vel praedestinatio: ubi haec ipsa nomina praescientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
sime continent : & siquid inde subtrahatur. ueritatis integritas
uiolatur ⁊ ex quib: paternis &ecclesi asticis definitionib: exem¬
pligratia hȩcpauca ꝓponimus In praeuaricatione adȩ. omnes
homines naturalem possibilitatem & in nocentiã ꝑdidisse ⁊
& neminem deprofundo illius ruinȩ ꝑ liberum arbitrium possecon¬
surgere nisi eum gratia dĩ miserantis erexerit :: quo ne monisi x p̃m
liberobeneutatur arbitrio .III. Quod omĩastudi ecomĩa opera

Expanded text:
sime continent, et si quis inde subtrahatur, veritatis integritas sime continent, et si quis inde subtrahatur, veritatis integritas violatur. E quibus paternis et ecclesiasticis definitionibus, exempli gratia, haec pauca proponimus. 1. In praevaricatione Adae omnes homines natut neminem de profundo illius ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit. 2. Quod nemo nisi per Christum libero bene utatur arbitrio. 3. Quod omnia studia et omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
Vt & siquid surgente obscura & ꝑplexa quaestione deprȩscientis
et praedestinatione diuina. in consideratius atq in conuenienti¬
us dictum ẽ : non contentiose defendatur nec synodali &ium auo¬
toritate fulciendum putetur .: sed potius agnita diuina ueritate
etrecepta humiliter paterna auctoritate. uelo cius & attentius
cuius uerb& hȩc sunt ⁊ libestatem arbitrii in primo homine ꝑdidi
adbonum. praeuentum et adiutum gratia. & habenus liberũ
arbitrium ad malum. desestum gratio: Liberum aũdiabemus
arbitrium quia gratia liberatum & gratia decorruptosanatũ¬
mirum ẽ igitur quurhoctam confuse et optunse acdecur̃ate. de
libro arbitrio definitum sit Cũd ñ o largiente. abundent in ecła
eius scorũ atq ortdiod ox orũ patrum dehacre plenissimȩ etcla¬
rissimȩ definitiones : In quib: nec uddendum aliquid fuerat. neo
subtrahendum : quia & quod fidei catholicȩ necessariũ ẽ plenis¬

Expanded text:
ut et si quid, surgente obscura et perplexa quaestione de praescientia ut et si quid, surgente obscura et perplexa quaestione de praescientia et praedestinatione divina, inconsideratius atque inconvenientius dictum est, non contentiose defendatur, nec synodali etiam auctoritate fulciendum putetur: sed potius agnita divina veritate, et recepta humiliter paterna auctoritate, velocius et attentius ustitiae. II. Libertatem arbitrii in primo homine perdidiberum arbitrium ad bonum praeventum et adjutum gratia, et habemus liberum arbitrium ad malum desertum gratia. Liberum autem habemus arbitrium, quia gratia liberatum, et gratia de corrupto sanatMirum est igitur, cur per hoc tam confuse et obtuse, ac decurtate de libero arbitrio definitum sit, cum Domino largiente abundent in Ecclesia ejus sanctorum atque orthodoxorum Patrum de hac replenissimae et clarissimae definitiones: in quibus nec addendum aliquid fuerat, nec subtrahendum, quia et quod fidei catholicae necessarium est, plenis
Abbreviated transcription (Latin):
tendere ut ꝓbetur siue reipsius ẽẽ credendus sit : noꝰ enim scimus:
eundem scm̃ hieron ꝗmum. in quod amopere delibero scripsisse
arbitrio & posuisse duus quorundum opiniones quarũ unam sequi¬
tur. alteram omnino respuit eccłi : cauea mus itcq inquantũ dõ
cuxiliante possumus mendacia aduersus fidem etueritatem sur¬
gentia ⁊ & maxime hoctempore : quando terribilidi iudicio. et
ignorantucmaior in hominihus coepit suc crescere & multi plex
error liberius pullulare : Sed & siquis inratione fidei. uelerrat
uelerrare p̃utatur : utiq nõmen dacio uincendus ẽ sed ueritate :
Sicut etbeatus augustinus : adquendã scriptorem imꝓuidumuin¬
centium iuctorem dicit : Noste it a uolumus eẽ uictorem : ut ueritas
uinc at errorem nonerror errorem : & quod ẽ peius : muiormi¬
norem .ih& de primo capitulo definitionum necessario dictas:

Expanded text:
tendere, ut probetur, si vere ipsius esse credendus sit. Nos enim scimus tendere, ut probetur, si vere ipsius esse credendus sit. Nos enim scimus eumdem sanctum Hieronymum in quodam opere de libero scripsisse arbitrio, et posuisse duas quorumdam opiniones, quarum unam sequitur, alteram omnino respuit Ecclesia. Caveamus itaque inquantum Deo auxiliante possumus mendacia adversus fidem et veritatem surgentia: et maxime hoc tempore, quando terribili Dei judicio, et ignorantia major in hominibus coepit succrescere, et multiplex error liberius pullulare. Sed et si quis in ratione fidei vel errat, vel errare putatur, utique non mendacio vincendus est, sed veritate, sicut et beatus Augustinus ad quemdam scriptorem improvidum Vincentium Victorem dicit: Nos te ita volumus esse victorem, ut veritas vincat errorem, non error errorem, et, quod est pejus, major minorem. Haec de primo capitulo definitionum necessario dicta sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ticĩmemoratus reperitur : & munifestissime praedicti doctoris sensib:
immo catholicȩ sinceritati ꝓbatur aduersus : Nec ipsostilo ullatenus cum
eius eloquio consonat : abiciamus clurissima ueritatis dogmata : quae
inuerissimis & ꝓbatissimis libris eius. non solum incȩteris mundi pastib:
sed &iã impsa sede apła om̃is catholica suscipit & seruat ecła : quae
omĩco idcirco tã diligenter replic anda : redidimus : ut tantũ malum
de contemptu et abiectione scĩs simorum patrum. tantum menda fium
de libris fidelissimi et sincerissimi doctoris. ꝑ quod clurissimã uerita¬
tem respuendam & fallaciurũ umbras acnebulas sequendas istiꝑ
suadent : penitus a nr̃is animis repellumus ⁊ Quia sustius modi falla¬
ciamin caute suscipimus : intratputredo deueneno serpentis. et nihil
in tegrum remanebit i Profer̃ et alium libellum uelut sub nomine sc̃ihio¬
ronymi delibero arbitrio conscriptum. Quemutiq clarius debent os¬

Expanded text:
te memoratus reperitur, et manifestissime praedicti doctoris sensibus, imo catholicae sinceritati probatur adversus, nec ipso stylo ullatenus cum ejus eloquio consonat, abjiciamus clarissima veritatis dogmata, quae in verissimis et probatissimis libris ejus non solum in caeteris mundi partibus, sed etiam in ipsa sede apostolica, omnis catholica suscipit et servat Ecclesia. Quae omnia idcirco tam diligenter replicanda credidimus, ut tantum malum de contemptu et abjectione sanctissimorum Patrum, tantum mendacium de libris fidelissimi et sincerissimi doctoris, per quod clarissimam veritatem respuendam, et fallaciarum umbras ac nebulas sequendas isti persuadent, penitus a nostris animis repellamus. Quia si istiusmodi fallaciam incaute suscipimus, intrat putredo de veneno serpentis, et nihil integrum remanebit. Proferunt et alium libellum, velut sub nomine S. Hieronymi de libero arbitrio conscriptum, quem utique clarius debent os
Abbreviated transcription (Latin):
patientur eliumex trinsecus sicut a pocalꝓpsisdicit sta ignumignis & sulphuris
quodestmors secunda : Patientur uere elernam miseriã cumd s̃iudex ustus
e fortis dabit in carnes eorumigneme ueries uturantur esentiant usque in
sempiternum Sempernamqerunt in morte quo s&limmanitas supliciorum
compell& mori & diuiniiudiciise ueritas numquam permate extingui :̃¬

Expanded text:
Patientur etiam extrinsecus sicut Apocalypsis dicit: Stagnum ignis et sulphuris, Patientur etiam extrinsecus sicut Apocalypsis dicit: Stagnum ignis et sulphuris, quod est mors secunda . Patientur vere aeternam miseriam, cum Deus, judex justus et fortis dabit in carnes eorum ignem et vermes, ut urantur et sentiant usque in sempiternum ; semper namque erunt in morte, quos et immanitas suppliciorum compellet mori, et divini judicii severitas nunquam permittet exstingui
Abbreviated transcription (Latin):
benel egit dictũ ipse conuertit in prauum & peruersum : ut coapte illud quantũ
in seest suo erroriatq mendaciis. Propter nihilenim aliud haec dicit : nisi
ut tali argumentatione : tam uiolenter & nequiter exbono ad malum usur¬
pata quasi ostendere & confirma reuidetur : nulla malium futura messe
miseriamuł angelorum malignorum uel hominum perditorum in ẽl no
ignidamnatorum nisiignorantiam : & sicut supraium dixit. absentium
ipsius ueritatis. Et hancignorantium atq absentiumueritatis. solam eis
esse &ernum mi seriam. solameis esse elernam mortem.: Vt eos hoc modo
ab omnimiseria suppliciorum & tormentorum quȩ extrinsecus adhib&ur
& abomni morte poenalis damnationis : alienos futuros esse contendat :
Sed quantum cumq: iste contendut & contradicere con&ur : excepta illa
morte quam incurrunt intrinsecus exignorantia & absentiaueritatis.

Expanded text:
bene legit dictum, ipse convertit in pravum, et perversum, ut coaptet illud quantum bene legit dictum, ipse convertit in pravum, et perversum, ut coaptet illud quantum in se est suo errori atque mendaciis: propter nihil enim aliud haec dicit, nisi ut tali argumentatione tam violenter, et nequiter ex bono ad malum usurpata, quasi ostendere et confirmare videatur, nullam aliam futuram esse miseriam, vel angelorum malignorum, vel hominum perditorum in aeterno igni damnatorum, nisi ignorantiam, et sicut jam supra dixit, absentiam ipsius veritatis; et hanc ignorantiam atque absentiam veritatis solam eis esse aeternam miseriam, solam eis esse aeternam mortem: ut eos hoc modo ab omni miseria suppliciorum et tormentorum quae extrinsecus adhibetur, et ab omni morte poenalis damnationis alienos futuros esse contendat. Sed quantumcunque iste contendat et contradicere conetur, excepta illa morte quam incurrunt intrinsecus ex ignorantia et absentia veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sepeliremortuos suos : & apłs. Alienati inquid auitadi. ꝑignorantiũ quȩ est in ilis:
Fidelium autemuita : utiq: ipia cognitio ueritatis est : qua m& hic cognoscunt ꝑfidem:
& infuturo cognituri sunt perspeciem, Quic & hic accipiunt uitamperfidem ueri¬
tatis. sicut scriptum est quia iustus ex fideuiuit: & ibi habebuntuitamueernã
ex cognitione & uisione eius demueritatis dicente dño: haec est autem uita eerna
peruenerint adistai cognitionem peruerm fidem & aeterna mncontempla¬
tionem : eriteis sin edulno uituc &erna ipscc uisio eerne ueritatis. Qui aut̃ ab ea
siueper infidelitatem siue perultimamdam nationem fuerint separuti:
quid eisorit aliud talisseparatio & tali signorantia ueritatis nisimorsa &er¬
na, Scđm huncergo sensum hoc indo ctoribus dictum legit : Sed quod ab eis

Expanded text:
sepelire mortuos suos ; et Apostolus: Alienati, inquit, a vita Dei per ignorantiam, quae est in illis . sepelire mortuos suos ; et Apostolus: Alienati, inquit, a vita Dei per ignorantiam, quae est in illis . Fidelium autem vita utique ipsa cognitio veritatis est; quam et hic cognoscunt per fidem, et in futuro cognituri sunt per speciem. Quia et hic accipiunt vitam per fidem veritatis, sicut scriptum est: Quia justus ex fide vivit , et ibi habebunt vitam aeternam ex cognitione, et visione ejusdem veritatis, dicente Domino: Haec est autem vita aetern . Quicunque ergo pervenerint ad istam cognitionem per veram fidem, et aeternam contemplationem, erit eis sine dubio vita aeterna ipsa visio aeterna Veritatis. Qui autem ab ea sive per infidelitatem, sive per ultimam damnationem fuerint separati, quid eis erit aliud talis separatio, et talis ignorantia veritatis, nisi mors aeterna? Secundum hunc ergo sensum hoc in doctoribus dictum legit; sed quod ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
A &ernam mortem ueritati signorantiam nullumq miseria messe : nsi ueri¬
tatisignorantiam . Et ubiignoreturueritus ibinullamuitam: hoc quidem qđ
in his uerbis dicitur poterat essebonum si non ipsumbonum male. id est malo
sensudicereur : Verum namq est : quia hominuusto & supienti om̃is labor
om̃is aduersitas omnis miseria quȩ potest inista mortaliuita accidere : si non
eum frangat & in deterius mut& sed in fatigabiliter ex erceat : nom potest ei
enemiseria quȩ eum mis erum non facit sed potius purgut & probat. & uelut
infornace aurum purioremreddit : Nec ullam sibideputat talisur miseriũ
nisiueritatis ignorantiam . in quantum adhuc ab eius contemplationeretur¬
datur & quodammodo ipsa suc in firmitate repellitur : Mortem uero : non
istamexteriorem corporis: sed illum interiorem anim ȩtim& : Quȩ omnino est
ipsa summeueritatis ignorantia: quautiqi mortui sunt om̃s infideles : quinec
credunt nec agnoscuntdi ueritatem: De quibus ad ñs dicit. dimit te mortuos.

Expanded text:
ignorantiam, nullamque miseriam esse, nisi veritatis ignorantiam; et ubi ignoratur veritas, ibi nullam vitam. Hoc quidem quod in his verbis dicitur, poterat esse bonum si non ipsum bonum male, id est malo sensu diceretur. Verum namque est quia homini justo et sapienti omnis labor, omnis adversitas, omnis miseria, quae potest in ista mortali vita accidere, si non eum frangat, et in deterius mutet, sed infatigabiliter exerceat, non potest ei esse miseria, quae eum miserum non facit, sed potius purgat et probat, et velut in fornace aurum puriorem reddit, nec ullam sibi deputat talis vir miseriam, nisi veritatis ignorantiam, in quantum adhuc ab ejus contemplatione retardatur, et quodammodo ipsa sua infirmitate repellitur. Mortem vero non istam exteriorem corporis, sed illam interiorem animae timet, quae omnino est ipsa summae veritatis ignorantia, qua utique mortui sunt omnes infideles? qui nec credunt, nec agnoscunt Dei veritatem. De quibus et Dominus dicit: Dimittite mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
hȩdes deretur : Noninelementis mundi: sed in uultudĩ : In uisioneduritatis p̃i
imocietatebeatorum esuꝑ cȩlestium angelorum : quandoerunt sci sicut ipsa
ueritus promittit : ȩquales angelisdi incuelis: Nonergo inunomundielemento
igneo eritbeatorum habititio uł potius contrusio sut cibiincludentur sicut e impii
imgnea&erno: Sed habebunt omĩcã mundiel ementa in potestate : Tantu felici¬
tate & facilitate sibi subdita : & sic suȩ in mortuli habitud ini congruentia : ut
ubicumq: eorum uoluerint & sicut uoluerint continuo esse possint : Etuidecnt
atq habeant hae com̃ĩ a nontamad prȩmium beatitudinis qua madcimulum
felictatis & laudem el głamconditoris : Hancnumqeis potestatem & głum.
scripturt prophelica promittit dicens. Regnum autem & potestus & magni¬
tudoregni quȩ est supter omnec elum : delurpopulo scõrum altissimi. Cuius

Expanded text:
haec desideretur, non in elementis mundi, sed in vultu Dei, in visione claritatis Christi, haec desideretur, non in elementis mundi, sed in vultu Dei, in visione claritatis Christi, in societate beatorum et supercoelestium angelorum, quando erunt sancti, sicut ipsa Veritas promittit, aequales angelis Dei in coelis . Non ergo in uno mundi elemento igneo erit beatorum habitatio vel potius contrusio, nec ita ibi includentur sicut impii in igne aeterno, sed habebunt omnia mundi elementa in potestate, tanta felicitate et facilitate sibi subdita, et sic suae immortali habitudini congruentia, ut ubicunque eorum voluerint, et sicut voluerint continuo esse possint, et videant atque habeant haec omnia non tam ad praemium beatitudinis, quam ad cumulum felicitatis, et laudem et gloriam Conditoris. Hanc namque eis potestatem et gloriam Scriptura prophetica promittit, dicens: Regnum autem, et potestas, et magnitudo regni; quae est subter omne coelum detur populo sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
sed inipsum cȩlum ut appareat nuncuultuidĩ pronobis : At quam habitationem
ut cĩ eius ualeant ꝑuenire : Ipse in euangelio patremexoratdicens. Pater quos dedisti
mihi: uolout ubiego sum &illis intmecum. ut uideant claritatem meam quaide¬
distimihi Dequabeata & angelicah abitatione scõrum : Ipse iterum dicita płs:
Scimus autem : qm̃si terrestris domus nrã huius habitationis dissoluatur: quod
ȩdificationem ex dõ habemus domum non manufactum fernamincuelis. Vnde
&ipsedicebat. Cupio dissolui e cum x p̃oesse: Et d eomnibus generaliter electis post
resurrectionem promittit dicens : Rapiemurin nubibus obuiam xp̃o inaerte
e sicsemꝑcum dñ oerimus Dequagloriosa & felicissima habitationeiustorum:
psalmista dicit habitabunt recticumuultutuo : hȩc ergo habitatio queratur

Expanded text:
sed in ipsum coelum; ut appareat nunc vultui Dei pro nobis . Ad quam habitationem sed in ipsum coelum; ut appareat nunc vultui Dei pro nobis . Ad quam habitationem ut sancti ejus valeant pervenire, ipse in Evangelio Patrem exorat, dicens: Pater, quos dedisti mihi volo, ut ubi ego sum et illi sint mecum, ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi . De qua beata et angelica habitatione sanctorum ipse iterum dicit Apostolus: Scimus autem quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus domum non manufactam aeternam in coelis . Unde et ipse dicebat: Cupio dissolvi et cum Christo esse . Et de omnibus generaliter electis post resurrectionem promittit dicens: Rapiemur in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimus . De qua gloriosa et felicissima habitatione justorum Psalmista dicit: Habitabunt recti cum vultu tuo . Haec ergo habitatio quaeratur,