comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt. ⁊ ecce
factasunt noua.
Testamentum aũ
nuncupatur. quia innouat. Non enim illud
num. quod ẽ regnum celonim. Hebrei autẽ
uetus testamentum. esdra auctore uixta
numerum lirterarum suarum. in .xx.ii.
libros acciprunt. ditudentes eos in ires or¬
moth. quodẽ exodus. Tercuis uagecr. quod
merus. Quintus ellada harim. quodẽ denite¬
ronomium. Hiisunt quinq libri moii. qͦs
hebrei thorat. larini legem appellant. ꝓ he
aũ lex appellanir que ꝑ moysen dataẽ. Scds
ordoẽ ꝓpħarum in quo continent᷑ libri duiri.
Quoꝵ pͥmus iosue benũ. qͥ larne ih̃u nane
dicitur. Sed̃s sor̾im. quod ẽ indicum. Tereussa¬
nuel. quiẽ regum pͥmꝰ. Quartris machimqͥ
ẽ regũscd̃s. Quintus ysaias. Sextus ihereim¬
as. Septimiis erechiel Ocituris tareasia qui
dicitur duodecim ꝓpħarum. Qui libri quia
ꝓ breuitate sibi adminetisunt ꝓuno accipi¬
untur. Tercirs ordo agiogra foꝵ. idẽ scienta
scͥbentium. in quo sunt libri . uiiii. Quoꝵ

Expanded text:
transierunt: et ecce facta sunt omnia nova. Testamentum autem nuncupatur, quia innovat. Non enim illud vum, quod est regnum coelorum. Hebraei enim Vetus Testamentum, Esdra auctore, juxta numerum litterarum suarum, in 22 libros accipiunt, dividentes eos in tres ormoth, qui est Exodus. Tertius vaiecra, qui merus. Quintus Ellehadabarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thorath, Latini legem appellant, proprie autem lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus Josue bennun, qui Latine Jesu Nave dicitur. Secundus Sophthim, qui emuel, qui est Regum primus; quartus Malachim, qui est Regum secundus; quintus Esaias; sextus Ieremias; septimus Ezechiel; octavus Thereazar, qui dicitur Duodecim Prophetarum, qui libri, quia sibi pro brevitate adiuncti sunt, pro uno accipiuntur. Tertius est ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
honestatis nomen isqui maliquod eͥmen dẽphñ¬
ditur. Dictum atiẽ ignomanium: quasi sine no¬
mine. sicut ignarus sine scientia. sicut ignobit
Est autẽ nom̃ ⁊ bonarum teium ⁊ malaum Pã
fama felicitatis int̾ctumẽ. ut ilis̃ iliustis fama
quod laus ẽ maloꝵ ẽ. ut iͥigilius fama malum quo
locumnon ht̃ qi płimum meudaxẽ adiciens mł¬
ta ⁊ demittans dem̃ĩtate. que tamdiu uiuit. ꝗͣ¬
duinon ꝓbatur. aut ubi ꝓbau̾is. eẽ cesset. ⁊ ex¬
inde resnominatur nonfama. Erilium autem¬
dictum. quasi extra solum. ⁊ Iamexul dicitur:
quiextr. solum ẽ. ude ⁊ post limnio recleun¬
tibus. hocẽ deexilio reducendis qui sunt eio
exiliũ inreligatis. ⁊ deportatis. relegatꝰ ẽ: quem
bonasia sequunt᷑. deportatus: quẽ non sequim¬
tur. ꝓscͥntio exilĩ ꝓcł dap̃natio. qͣiporro scͥptio.¬

Expanded text:
honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenhonestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum est autem ignominium quasi sine nomine, sicut ignarus sine scienEst autem nomen et bonarum rerum, et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud est: Illustris fama, quod laus est; malarum, ut Virgilius: Fama malum, qua diciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eieexilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, q
Abbreviated transcription (Latin):
tes eicti quodmanibus neccentur. unde ho¬
ftu sataq neliuntur. s hii ad penas legum non
etiuerit. Uirge sunt sũmitates siondium arbo¬
um. que dicte uirge quod uirides sunt. ł quod
qcerte nodosa icraculeata. scorpio rectissimono¬
mine. quia arcuato uulbiere incorpiis infigittr.
etris proyͥe flagelloꝵ sunt. abagitando uocati.
Ungile dicte quod esfodiant. he⁊ ficticule. qr
menta uero quod torquendo mortem mentẽ
as ũberandum aptrim. inuentũ a torqͥno suꝑ¬
boadpenas sceleratoꝵ.I ste enim pͥor lautunnũ
cormentã fustes. metaus attexilia: adintienit. &
ip̃ẽ pͥor regib exilium meruit. Talio ẽ similito¬
do uindicte. ut talit̾ quis patiat᷑ ut fecerit. ħ
enim ⁊ natura ⁊ lege ẽ instinitum. ut ledentẽ
similis cuudicta sequatur. Unde ⁊ illud ẽle
uum adiniuriam mͣferendam. s etiam ꝓbũficio
reddendo ponitur. Est eninicomunis sermo ⁊ in¬
uine ⁊ bñficii. Ignominiuim: eo quod desinat hrẽ

Expanded text:
Vectes dicti, quod manibus vectentur; unde oVectes dicti, quod manibus vectentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poenas legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborumque dictae, quod virides sunt, vel quovirga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. 19. Ictus proprie flagellorum sunt ab agitando vocati. 20. Ungulae dictae, quod effodiant; hae et fidiculae, quia menta vero, quod torquendo mentem invenia . . ad verberandum aptum inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla, atque exsilia adinvenit, et ipse prior ex regibus exilium meruit. Talio est similitudo vindicte, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut ledentem similis vindlum ad iniuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et iniuriae et beneficentiae. Ignominium, eo quod desinat habere
Abbreviated transcription (Latin):
dicte apectib capiendis. Cathene autẽ qd̃ ca¬
piendo teueant utraꝙ uestigia ne ꝓgrediant᷑.
temcatene quod se capiendo teneant pluri.¬
mis nodis. Manice sunt uincnla. quibus
in boues ex gne uinculorumẽ. Carcer in quo
custodiuntur noxii. ⁊ diettis carcer quodeo
homines coherceant᷑. includant᷑ꝙ: quasi ar¬
tum ab arxenddo seilicet. locum antem inquo
seruatitur noxii carcerem dm̃s. numero
tantum singulari. Uñ uͦ emrituntiurqi iadri¬
ge: carceres nocamus mimero tantum plã¬
li. Uerbera dicta aũberando. quia cũ agi¬
tantur aerem ũberant. Hinc fiagra ⁊ pla¬
ge &e faglla. quna eum flatu &. strepitu in cor¬
poit sonant. Nam plage quasi fage dicunt᷑
sesplage⁊ pelagia prime positionis suut.
Raglia artem ꝑdiminintionem dicta An
ullgo scotica clicitur: fustes sunt quibus
iuicies ꝓcͥminib feruintur. appellati quod
uiis frxi infossis stent. quos palos rastici uoc̃at.

Expanded text:
dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod cadictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc flagra et plagae et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt, flagella autem per diminutionem dicta. An quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus feriuntur, appellati quod praefixi in fossis stent; quos palos rustici vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
ist eumhostib consenserunt. Piaculum tic¬
tum ꝓeo quod expiari potest cõmissa. sunt enĩ
appellati. r imum quod homo facit
aitrrum quod panitur quod facit peccatũ ẽ.
nom̃. ⁊ sine acdiectione non ht̃ ꝑlemim sensum
adicis penani carceris. penani exllii. penammor¬
tis. ⁊ imples senfrit. Supplictum ꝓͥe dicit᷑ non
qͥ quoquo modo prinitͥ secita dampnanuir. uͥ
bonaeius consecrentur.⁊ inpublico recdigant᷑.
Namsi pplicia dicebant᷑ supplicamenta. et
suppliritim dicitur de cuius dampnatione ali¬
penarum gcenem in legib contineri. tullius se¬
bit .i. dampnum. uincula. uerbera. talionẽ.
ignominium. exilium. serututẽ. ⁊ mortem. his
namq penis: uindicatur om̃e ꝑpetiatũ pec¬
catum. Dampnm adimintione rei uocatũ.
Uincina auinciendo .i. artando dicta. eo qd̃
constringint. atq rerineant. uł quia in ligãt.
Compedes dicte: qr contiuent pedes. Pedu¬
ces sunt laquei: quib pedes in laqueantur.¬

Expanded text:
vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dicvel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim qappellatur: unum, quod homo facit, alterum, quod patitur. Quod facit, peccatum est; nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Supplicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut bona eius consecrentur et in publico redigantur. Nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur, de cuius damnatione deligenera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est, arctando dicta, eo quod constringant, atque retineant, vel quia vi ligant. 7. Compedes dictae, quia continent pedes. 8. Pedicae sunt laquei quib
Abbreviated transcription (Latin):
que transferunt᷑. ⁊ eoꝵ que mobilia sunt. In
ficiatio ẽ negatio. debiterei. cñ acreditore depos¬
cittir id̃ ⁊ abitiratio .i. rei rredite ab negatio.
Ambitus iudicium ẽ in eum qͥ largitione cap̃¬
honorem. ⁊ ambit amisiuitis dignitatẽ quam
miiere inuadit. Pectilatum uidic. um ineos
datur: qͥ frandem erario faciunt. pecuniam¬
quia publicam int̃uertunt. Nam apecunia pe¬
eulatum ẽ dictum. Nonenimẽ uidicatir fur¬
tum rei publice. ficut rei pͥnate. Namiuesic
uidicanir ut sacͥlegus qͥ fur ẽ sacrorum. Repe¬
tendarum accusatur. qͥpeenmas a sociis acce¬
pit a sociis. in hoc uidicio reus siante mori¬
atur in hona euis: indicium reddit᷑. Incesti
iudicium in nͥgines sacrafas uł ꝓpinquafas
sangume constitutumẽ. quienĩ talib miscen¬
ttirꝰ incesti .i. incasti hñt᷑. Maiestatis reatu
tenentur:. hii quti regiam maiestatem leserũt
uł molauerunt. uł quirẽ publicam ꝓdidert̃.

Expanded text:
quae transferuntur, et earum quae immobiles sunquae transferuntur, et earum quae immobiles sunfitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
turbatione rerum ⁊ tlimuiltu gatident. Sacͥ¬
legium ꝓͥe ẽ  sacrarum terum furcum. pꝰea ⁊
midoloꝵ cultu hesit hoc nom̃. Adulteriũ
ẽ illusio aliem conuigii. quod quia alt̃ius tbo¬
rum cõmaculauit adult̾ii nomen accepit stu¬
prum. Raptus ꝓͥeẽ inlicitꝰ coitus acorrum
ẽ ex homine ⁊ cecde. quienim in hominem
cedem fecisse comꝑtus fuĩt: homicidam ue¬
teres appellauerunt. Parricicdii actionon
cetlem. Int̾uectũ uidicium meum dabatur
qui falsum testamentum fecerat. ⁊ obid ho¬
minem occiderat. accusatorẽ. erus possessio
autem significatio ẽ. quasi quedam hominis
mare .i. bibere. uł eluere. fintumẽ. reialiene
dandestina contractio. a fuiuo .i. fusco uoca¬
tum quod in obscurosit. furcum aũ capitale
cͥmeti aptii maiores fitit ante penam quadru¬
pli. Psiiasio ẽ rei aliene manifesta p̃sumptio.
furtum aũ earcimd̾ rerum fit.que de loco ad
locum. transferri possunt. Pnasio aũ⁊ earcĩ

Expanded text:
turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrturbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum, postea et in idolorum cultu hesit hoc nomen. Adulterium est illusio alieni coniugii, quod quia alterius thorum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum raptus proprie est illicitus cest ex homine, et caede; qui enim caedem in hominem fecisse compertus erat, homicidam veteres appellabant. 17. Parricidii actio non caedes. 18. Internecivi judicium in eum dabatur qui falsum testamentum 211 fecerat, et ob id hominem occiderat. Accusatorem ejus possessio autem significatio est, quasi hominis quaedam mare, id est, ebihere, et eluere. 19. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscura fit. Furtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadrupli. 20. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt, pervasio autem et earum
Abbreviated transcription (Latin):
tando corcuptelam libidinis. que noceat fibi.
hec sunt duo genera oĩm peccatoꝵ. Uis est
untus pocestatis. ꝑ quam causa siue res. uł
aufercuruł extorquet᷑. uis pͥuataẽ si qͥsq añ
ante uidicium armatis hominib queinquã
a siio deiecert uł expugnau̾it. Res publica ẽ.
siqͥs ciuem ante ppłm uł iudicem uł regẽ
appellantẽ necaũit aut torseret. sine u̾bera¬
uerit uł uincerit. Dolusẽ mentis calliditas
tibeo quod deludat. aluid enim agit. ⁊ alid̃
simulat. petronus alit̾ existimat dicens. Qd
ẽ uuctices dolus. nimirum uibi aliqͥd fcm̃ẽ qd̾
legi deberet doleret. habetis dolum accipite
inalumnunc. Calumnia ẽ uirgium aliene
litis acaluendo. i. decipiendo dicta. falsias ap-¬
pellata. a fando aliqͥd aliud quam ueitm ẽ.
Inuiriaẽ iusticia. hicẽ aptid comicos ꝑuirius
qͥ andet aliquid contra ordinem uiris. Se
dicio dicit᷑ dissensio cuuum quod seorsum
alii contra alios seunint. Nam hii maxime

Expanded text:
tando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. tando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec duo sunt genera omnium peccatorum. 4. Vis est virtus potestatis, per quam causa, sive res, vel aufertur, vel extorquetur. 5. Vis privata est, si quisquam ante judicium armatis hominibus quemquam a suo dejecerit vel expugnaverit. 6. Vis publica est, si quis civem ante populum, vel judicem, appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. 10. Injuria est injustitia; hinc est apud Comicos injurius qui audet aliquid contra ordinem juris. 11. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime
Abbreviated transcription (Latin):
nsusuocat᷑. hec sunt illa tͥa usus. fructus aũ
uocatrir quod solo usu babet᷑. euis fruetti s
manente ap̃alium uire usu capioẽ ademptio
dominii ꝑcontinuationẽ uiste possessionis uł
biennii. aut alicutus tpr̃is. Mancipatio dic¬
taẽ: quia manu res capitur. unde oportet
eum qͥ mancipium accipit conp̃hend̾e idipm̃
sic̃ ẽilldꝰ. cedo uire ꝓpinqͥtatis. cedere enĩ dm̃s
inquit amplissimi ittri auctoritati uł pociꝰ¬
apparint. Int̾dictumẽ quod arudice non in
ꝑpetuum s ꝓreformando momento ad tp̃s
Cõmercium dic̃tum amercib. quo nomine reᷤᷤ
uenles appellamꝰ. unde mereatus dieit cetꝰ
multoram hominum quires uendere uleme
tio. causa redintegratur que ui potestatis exple¬
ta nonẽ. Res redintegritur que ui potestatis
ut furtum. falsitas. ⁊ cẽt̾a. que non occi¬
dunt s infamant. facintis dictum afaciendo
malum quod noceat alt̾i. Flagitium: aflagi¬

Expanded text:
usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est, quia res manu capitur. Unde oportet eum qui mancipio accipit comprehendere idipsum sicut est illud: Cedo jure propinquitatis. Cedere enim dicimus, inquit, amplissimi viri auctoritati, vel potius paruit. 33. Interdictum est quod a judice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempuCommercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde et mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emeri reparatio. 209 37. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ut furtum, falsilas, etc., quae non occidunt, sed infamant. 2. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. 3. Flagitium a flagi
Abbreviated transcription (Latin):
ter pignus ⁊ fiducũ ⁊ lnpotestã hoc int ẽ Pis¬
nusenimẽ quod pp̃rẽ p̃dietam obligatur.
cuutis rei possessione solam ad tp̃s conseqͥt᷑
crtłitor reterũ dominitm penes debitorẽ
ẽ. ficliicia ẽ crimres aliqua sumende mu¬
tie pecume gra: uł mancipat. ueł in uire
ceditur. ypocetaẽ: eumres cõmodattir sine
depositione pignoris pacto ur cautiotie sola
int̾ueniente. Momentum dieruim atpr̃is
breuitate. ut quamcito. ꝙͣ statim saluo nego¬
no reformettur. nec innullam moram ꝓdu¬
ci debeat ꝙ. repecit᷑. sic nec ultũ spaciũ est
momenti cuius tambreius ẽ tpr̃es punctꝰ
ut inaliꝗͣ moram nullomͦ ꝓducat᷑. Instici¬
mentum ẽ unde anqͥd constitum. ut cultor.
calamus. ascia. Instrumentuim: quod ꝑinstru¬
mentum efficitur ut baculus. codex. cabula.
Usus quoinre instrumenta utimur ut in
baculo mitinere. incoctice legers in tabulalu¬
dere s ip̃e fructus agrorum ex quo utimur

Expanded text:
ter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pigter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur,
Abbreviated transcription (Latin):
quo contrahebatur: iustumsit eamdebere.
Usuraẽ incrementtm fenoris abusu aeris cre¬
ris ẽ. ⁊ adalios temꝑalit̾ trans lattimẽ. cõmo¬
do tpr̃is quamdui apud eum sit. Unde et
ditor rogatiis ꝑmiriit debitorem in posseffiore
functi sibi obligati demorari. ⁊ exeo fructus
capere ⁊ dictum p̃carium qd̾ p̃ce adit᷑. qͣsi
p̃ce adiuit. R. ꝓ .d. lutera cõmutata. Munũ
appellatumẽ: quiaid quod ame tibi datur
ex meo triumfit. Deposittimẽ pigntis cõmen.¬
datum ad tp̃s quasi duipositum. depo nere
autem quis uidertir cũ aliqͥs meiti furti. i¬
cencdii. naufragii apud altum apud alium
certo die carisa deponit. Int̾ ẽ autẽ in loq̃n¬
diuisu. ⁊ int̾ pignus ⁊ arras. nam pignusẽ qd̃
datur pp̃ rem crectitam. que dum redditur.
datur. ⁊ postea complenir. E st enĩ arra com¬
plenda nonauferenda. unde qͥht̃ arrã non
reddet sicut pignus: seddesiderat plenitudi
nem ⁊dicta arra: are ꝓqua traditur. Item in¬

Expanded text:
quo contrahebatur, certum sit eam deberi. quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris creiuris est et ad alios temporaliter translatum est, cum modo temporis quamdiu apud eum sit, unde et ditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium, quia prece additur, quasi prece adium, r pro d littera commutata. 18. Mutuum appellatum est, quia id quod a me tibi datur ex meo tuum fit. 19. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. 20. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arrham. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, datur, et postea completur. 21. Est enim arrha complenda, non auferenda, unde, qui habet arrham non reddet sicut pignus, sed desinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
seu seruorumẽ. Nam peculnim ẽ quodpa¬
tractare patitur. peculitim autẽ apedibus
dictum inquib ueterum constabat uniu̾sa
substantia. Bonoꝵ poisessio ẽ eius possessi¬
onis certo ordine certoꝙ ttrulo adquisitti
Intestara hereditas ẽ que testamento secptañ
t̃ aut siscͥpta sit: uire tr̃ nequaꝙͣ ẽ eclita.
Cacdriea inde dicunt᷑. qi enis heredes cecidert̃.
fomitia erciscunde ẽ dinisio hereditatis int̾
heredes. erciscunde enim ap̃tieteres duusio
mincripabatur. Cõmuni diuidendo ẽ inter
eos quib cõmunis resẽ. que pactioiubet postu¬
lantib his arbitum dari. euius arbitratu res
dindatur. finium regendoꝵ actio dicta eam¬
eo quod ꝑeamregant᷑. ittͥq fines ne discipentur.
dummodo mnangustiore. quinꝙ pectũ loco
ea contͦiĩsia fit. Locano ẽ res adusumdata eũ
disfinitione m̃cectis. Conductio ẽ res inusum
accepta. cum constituta m̃cede. Res credita est
que inobligationem ita dedricta ẽ. ut ex tpr

Expanded text:
peculium est quod patractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat universa substantia. Bonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupabatur. Communi dividendo est inter eos quibus communis res est, quae actio iubet postulantibus his arbitrum dari, cuius arbitratu res dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quoram uox dieiostendit p̃conium. qñ⁊ me
sonitius afflanis sit. dies dicti actiis quoꝵ noĩa
romam quibidam siderib sacrauerunt Pͥmũ
enim diem asole appellauert̃. qͥpnceps ẽ oĩm¬
siderum. sicut ⁊ id̾ dies cap̃ ẽ cunctoꝵ diertim.
martis. que uesꝑ uocatur. Quartum astella m̃¬
eurii. quidam candidũ cͥulũ dñt. Quintũ astel¬
la iouis. quam fetontẽ auint. Sexnĩ auene¬
ris stella. quam luciferum asserunt. que inter¬
omiã sicdera. plus lucis ht̃. Septimũ. astella
ci existimarent. dicentes hre a sole spmaluna
corpus. am̃curio iugeniũ ⁊ linguam. Aueñe
uoluptatẽ. amarte sangͥnẽ. Auoue tẽpantiam.
a satͥno humorem. Talis qͥppe extitit gentiliũ
stulticia. qͥsibi finxerant tam ridiculosa figm̃¬
ta. Aputi hebieos aũ dies pͥma: una sabbati
dicitur. Qui ap̃ nos dies dm̃eꝰẽ. quẽ gemiles
soli cdedicauernt. Scd̾a sabban: scda fersa.

Expanded text:
est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et mesonyctius afflatus fit. Dies dicti a diis, quorum nomina Romani quibusdam sideribus sacraverunt. Primum enim diem a Sole appellaverunt, qui princeps est osiderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. Martis, quae Vesper vocatur. Quartus a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintus a stella Jovis. quam Feton dicunt. Sextus ab stella Veneris, quam Luciferum asserunt, quae interomnia sidera plus lucis habet; septimum a stella ci existimarent, dicentes habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Jove temperantiam, 221 a Saturno humorem: talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmenta. 9. Apud Hebraeos autem dies prima una Sabbati dicitur, quae apud nos dies Dominicus est, quem gentiles Soli dicaverunt; secunda Sabbati, secunda feria,
Abbreviated transcription (Latin):
ronica grece dicittił. que latine tpr̃m
series appellattir. Qualem aꝑg̃cos en¬
sebuis cesariensis ep̃c edidit. ⁊ ieronimus p̃sbi¬
ter in latinam lingnã conũtit. Cronos enĩ g̃ce:
simum tp̃s amoiti siderum dictum
est enim extremitas hore inbreuib int̾ual¬
lis. cũ aliqͥd sibicedit ⁊ succedit. Hora g̃cũ
nom̃ẽ. ⁊ tam̃ inlatinũ sonat. Hora enĩ finis
ẽ tpr̃ĩs. sic̃ ⁊ hore sunt fines maris. fliuuioꝵ
supra terras. sic̃ nox solsub terris. Ut em̃di¬
es aut nox sit causaẽ ant supͣ t̾ram soi: aut
ce usq ad aliũ occidentale orientalẽ solem
celi uolubilitate concludat. Abusie aũdies
unusẽ. spacuim aboriente iisꝙ sole adoccidñ¬
tem. Sunt aũ dieispacia duo int̾ dianũ ⁊ noct̾¬
num. & ẽ dies quidem horarum .xxiiii. spa.
metiori. ñ⁊ in usuẽ ut sine cõmemoratione no¬
uchoat aboccasu sous. scdm ꝑsas ab ortui
solis. Scd̃m athenenses. a sexta hora diei Sodm̃
romanos amedia nocte. unde ⁊ ninc gauiciniũ

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece,simum tempus, a motu siderum dictum. 2. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum est nomen, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et horae sunt fines maris, fluviorumsupra terras, sices aut nox sit, causa est aut supra terram sol, aut te usque ad alium orientalem solem caeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum atque nocturnum; et est dies quidem horarum viginti quattumeliore. Unde et in usu est ut sine commemoratione nogyptios inchoat ab occasu solis: secundum Persas ab ortu solis: secundum Athenienses a sexta hora diei; secundum Romanos a media nocte. Unde et tunc gallicinium
Abbreviated transcription (Latin):
arcitirus dictaẽ qiͣ apͣ n e yo ypa qr boetis
stigia fulget. ⁊ dictus onon ab urina .i. amũ
mare ⁊ terras aquis ac tempestatib tirbat hc̃
latim uigulam uocant quodsit armatus u
glactiis. ⁊ stellarum liicet terribilis attcla¬
iissimus. in quo siomĩã effulgent serenitas por¬
tenditur. siobscriratur huiꝰ acies. tempestas
dicuntir. ortusno esficiunt pluuias. rinclez
eas latini sricrilas appellarcint. qr qñnaseurt᷑¬

Expanded text:
Arcturus dicta est, quasi e yoypa, quia Bootis Arcturus dicta est, quasi e yoypa, quia Bootis stigia fulget; et dictus Orion ab urina, id est, mare et terras aquis et tempestatibus turbat. 11. Hunc Latini Jugulam vocant, quod sit armatus, ut gladio, et stellarum luce terribilis, atque clarissimus; in quo si effulgent omnia, serenitas portenditur; si obscuratur hic acies, tedicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias, unde et eas Latini succulas appellaverunt, quia qu
Abbreviated transcription (Latin):
fulgorem q̃eoꝵ qͥb reb stattis celi fintirtis ostñ¬
dittir. s ⁊omines homines in ea intenctunt ad
p̃uidendas aeris qualitates ꝑestatẽ ⁊ hiememũ¬
nalemq temꝑiem. orcti enimuł occasii suo cer¬
tis stationib tpr̃m qualitates sigc̾ant. Signoꝵ
pͥmtis arcton qͥmaxe fixus .uii. stellis inse rerio¬
batis rotatur. Nomenẽ g̃cum qd̃ latine dicittir
ursa. quȩ quia inmod̾ planstri ũtitur nr̃i. eã
scptẽtonẽ dixerunt. Triones enĩ pͥe boues sũt
aratorii dictieo quod terram terant quasi teri¬
ones. Septenitͥones autẽ non occidere axis ui¬
cintas facit quia ineo sunt Artofllax dicitur¬
q arcton .i. elicẽ uisam sequitur. eundem ⁊
bootem dixercint. eo quod plaustro adhereat¬
signum multis spectabilispectabile stellis in¬
terquas arcturus ẽ. Areturus sictus ẽ post
cauclam maioris in se posita insigno boote. uñ

Expanded text:
fulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenfulgoremque eorum, quibus rebus status caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur Ursa, quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septemtrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii dicti, eo quod terram terant, quasi teriones. Septemtriones enim non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophilax dictus, Arctonidem scilicet cursum sequitur eumdem, et Bootem dixersignum multis inspectabile stellis, inter quas Arcturus. Arcturus stella est post caudam Majoris Ursae, posita in signo Boote, unde
Abbreviated transcription (Latin):
moueri uidetur. De statu stellarum. xlui.
tatus stellarumẽ .ꝙ. dum istella semꝑ mo-¬
uetrir. tñ maliqͥb locis stare uidetur.
De nominib stellarum qͥb excãis nomina
solus appareat obscuratis fulgore suoctin¬
etis siderib. Luna dicta quasi lucina ablata. me¬
eo lumen accipiat. aceptumq recddat. Stelledi¬
cte abstinddo. quia fixe fiuo semꝑ incelo. nec
cacdunt. Namct̃ uidemꝰ ecelostellas quasi labi.
non siuit stelle. s igniculi abechere rapti la psi.
qͥ fiunt dr̃uentiis altiora petens. ethereũ ignie
secum trahit. qui tuctu suo imitat᷑ stellas ca¬
dentes. Nam stelle cacdere ñ possunt. inmobi¬
les enĩ ut p̃dictũ ẽ sunt. ⁊ cũcelo fixe ferunt᷑.
Sidera dicta. quod nauigantes ea consideran¬
d̃o dirigunt adcursum consilium ne fallacib
undis aut uentis alibi decucant᷑. Quedamaũ
stelle ideͥco signa dicunt᷑. qr narte ea obseruant
ingub̃nandis remigiis contemplantes atiem

Expanded text:
moveri videtur. De statu stellarum . moveri videtur. De statu stellarum . Status stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. De nominibus stellarum, quibus ex causis nomina solus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta quasi Lucina, ablata meeo lumen accipiat, acceptum reddat. Stellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum caelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem
Abbreviated transcription (Latin):
eulum sirum unaq̾ stella ꝑcurrat. suie ꝑlongi¬
tudinem siue ꝑlatutitinem. Nam lima octo¬
annis sunt explete fertur explere circtilũ srum
Mercurius annis .xx. lucifer annis . ix. solan
Quibis ꝑactis adreu̾sionem circuli sui hisdem
signis ⁊ partib reũtunt᷑. Quedam sidera aradi¬
issolis p̃pectita anomala funt aut retro grada.
aut stationaria iuxta quod poeta meminit di-
diisꝙ potentib astra ire uetat. cursusq uagos
statione morattir. De stellis planetis. xliii.
unde ꝓeo quoderrant retrogradantur. uł ano¬
mala esficiunt᷑ .i. quando planete particulas ad dt̃
⁊detrahunt. centrum quando tm̃detrahunt
retro gratda dnr̃. stacionem aũ faciunt quando
stant. De p̃celentia ⁊ añgͣdatõe stellatt̃ . xliiii.¬
am p̃cedentia uł añgradatio stellarcim est
dum stella motumsuum consuetũ agere ui¬
detur. ⁊ auqͥd preter consuetritinẽ p̃cedit. Dere
uł retrogradario stellarcimẽ. inquo: dum
stellamotum surm agit. simul ⁊ retrorsum

Expanded text:
ue stella percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem. Nam Luna totannis fertur explere circulum suum, Mercurius annis XX, Lucifer annis IX, Sol anQuibus peractis ad reversionem circuli sui isdem signis et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria, iuxta quod et poeta meminit dicediisque potentibus astra ire vetat, cursusque vagos ratione moratur. § 67 De stellis planetis. QuaedamUnde pro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant. § 68 De praecedentia et antegradatione stellarum. Praecedentia vel antegradatio stellarum est, dum stella motum suum agere videtur, et aliquid praeter consuetudinem praecedit. § 69  retrogradatio stellarum est, in quo stella, dum motum suum agat, simul et retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
colebanit᷑. siciit ⁊ ap̃ hebreos. Idus aũ pleriq
latinoꝵ abedendo dictũ puitatit. quod hii di¬
es ap̃ uereres epularum rẽnt. Noneanũ¬
diuis nocate. mindine enĩ uocate sunt pub¬
lice conuentiones siue mercimonia. De solsti¬
es uł noctes. E qͥnoctiũ appellanim . ꝙ tuẽ
dies ⁊ irox horarũ spacio equali consistimr
ad inferiores incipit c̃culos. Aliud biemale
.Uiii ił ianuarias. quo tpr̃ soi altiores mcipit
erreulos pecere. Uñ hiemalis solsticii dies mini¬
muisꝰ sierit estuius maximꝰ muienit. Item duo ft̃
eͥnoctia. uinũ tiernale ⁊ anito autumpnale q̃¬

Expanded text:
colebantur, sicut et apud Hebraeos. Idus autem plerique colebantur, sicut et apud Hebraeos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nundinis vocatae. Nundinae enim sunt publicae conventiones sive mercimonia. De solsties, vel noctes. Aequinoctium appellatum, quod tunc dies et nox horarum spatio aequali consistunt.sol ad inferiores incipit circulos, aliud hiemale, octavo Kal. Januar., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Unde et hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. 3. Item duo sunt aequinoctia: unum vernale, et aliud autumnale, q
Abbreviated transcription (Latin):
tib nouis. transactoꝵ ꝓ baitir occastis. Apͥlis
eius dicit᷑. tł quia hoc mense omĩã aꝑiunttie
inflorem quasi aꝑilis. Maiusdietus amaia
matre. mercurii. uł amaiorib natii. qͥerant
pͥncipes rei ptiblice. Nam hunc mensẽ ma¬
iorib. seq̃ntẽ uͦ muorib: romani consecitert.
Uñ ⁊ uriniuis flicit᷑. an̾enim ppłi incenttirias
senioꝵ ⁊ urnioꝵ diuisus erat. Iuliris nͦ ⁊an
gustiis. de honorib hominum iulii ⁊ augͥti
cesarum mincupatisunt. Nam pͥus qͥntilis
⁊ sextilis uocati sunt. Quintilis qr qͥntꝰ erat
amartio. quẽ pͥncip̃e anni cestantur eẽ roma¬
ui. Sextilis similter quod sexitis. September
nomen ht̃ anumero ⁊ himbre. qr septiinꝰẽ amar¬
december ex nũo ⁊ himbrib acceꝑunt uoca¬
bula. quẽ mimerũ decurrentẽ decemb̾ finit
ꝓ eo quod denaitiis nrimerꝰ p̃ceclentes muimeros
mani iristitueraint. uł pp̃ osfitia magistra¬
Apiulueteres enim omĩni mensium pͥncipsa

Expanded text:
ansactorum probatur occasus. Aprilis enus dicitur; vel quia hoc mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero et Augustus de honoribus hominum, Iulii et Augusti Caesarum, nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus. September nomen habet a numero et imbre, quia septimus est a MarDecember ex numero et imbribus acceperunt vocabula; quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros Romani instituerunt; vel propter officia magistraApud veteres enim omnium mensuum principia
Abbreviated transcription (Latin):
abitiham. Tercia ab abraham. usq ad dauitl. Qrͣ¬
ta adauid usq ad transinigͣtione babilonis uide
usqͦ mundus iste finat᷑. qua decsus ꝑ generatio¬
die inlucis nomine condiclit anglos ds̃. Sedo: in
firmamenti appellanone: celos. Tercio indiscre¬
tionis uocabulo spẽm aquarcim ⁊ terre. Quarto
luminaria celi. Quinto animantia exaquis.
Sexto animantia ex terra & homine quem ap¬
pellauit adam. Prima eta
dam anno. cc.xxx. genuit sehr. aqͦ
it enos. Quicep̃ iiniocare nomen dm̃.¬

Expanded text:
 tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generatiodie Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas. Adam ann. CCXXX genuit Seth, a quo it Enos, qui coepit invocare nomen Dom
Abbreviated transcription (Latin):
serit medium int̾ sex ⁊ .xii. Quapp̃. uiti. supe¬
q̃ui paite gͦ superat: eadem suꝑatur. seclhec
racio quem acdmoctum inmundo ẽ ex mobilita¬
te cucuiloꝵ. ita⁊ in mierocosmos intm̃ p̃ter uo¬
cem ualet ut sine ipsius ꝑfectione etiam homo
suphoniis carens non constet eusclem musice
ꝑfectione etiam metra consistit̃ inł arsis. ⁊ the¬

Expanded text:
et erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII supeet erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII supeec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et the
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑcussa inuicem se tangunt ⁊ facunrt
sonum. Dieta autẽ cimbala quia cimbale inata
simul ꝑcuciunur .cy. enimg̃ei dicunt cimba
la ballematia. Sistrum ab inueutce tiocanum. ỹ
sis regina egiptioꝵ. socxius inuenisse ꝓbatur.
Iuuenalis. ysis ex irato feriat mea lumina si¬
stro. Inde ⁊ hoc mulieres ꝑcutiunt. qr muenͥr
buuis generis mulier. uncde ⁊ ap̃ amaronas si¬
stro adbellum feminarcim ex̃citiis uocabatus.
sus manuum. stridor naluarum. Simphonia
uulgo appellatur. lignum concariũ exutraꝙͥ
parte pelle extenta. qd iurgilius hine inde¬
n de mifici fifciu̾nt. fit inea exconcoerdlia gra¬
usꝰ acutis suauissimus eantus. De nuimeris¬
ainis etipondiris uides quod monacdib suꝑet᷑:
sries seni ficiunt. xxxui. conuingis extrema.
ina pͥma .ui. ad .xii. simui essiciunt. x.xuiiii. par¬
tnis tͥies sexies ꝑ decies uiti. efficit dipondius
hos iungis cũ sumnia minore .i. sexies ercint Uiii.

Expanded text:
percussa invicem se tangunt et faciunt percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cum enim Graeci dicunt σύν, βαλά ballematia. Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur.  plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus. § 23 De nonadibus superetur sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII
Abbreviated transcription (Latin):
nod diu̾sos sonos efficiat. Liram pͥmum am̃cu¬
uo inuentam fuisse dicurit hoc modo. eũ regre¬
diens uilus insuos meatus uaria in campis relin¬
quisset ammalia relicta etiam testucdo ẽ. que cũ
putre facta eẽt ⁊ nerui eitis remansissent. exten¬
tiintra corium ꝑcussa am̃curio sonicum dectit
adcuius spẽs mercurtris liram fecit. ⁊ orpheo tri¬
didit. quieius reimaxime erat studiosus. Unde
⁊ existimat᷑ ead̾ arce n feras tantum sed ⁊ saxa att
siluas cantus modulatione ad plicuisse. hanc mu¬
sici pp̃studii amorem ⁊ carminis laudem. etam
int̾ sidera suarum fabulartum cõmentis colloca¬
impamuimẽ pellis uł corium ligno ex una
parte extremum. est enim pars media
simphonie ͥ similitudinem cribri. Timpanum
autem dictum quod mectitẽ. Unde ⁊ marga
retum medium timpanium dictt᷑. ⁊ ipm ut sim¬
phona ad uingulam ꝑcutitur. De inuentio¬
imbala acitabula quedam s̃. ne cĩbaloꝵ

Expanded text:
quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercuquod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus, varia in campis reliquisset animalia, relicta ante testudo est. Que cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit, ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit qui eiet aestimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione allicuisse. Hanc musici propter studii amorem, et carminis laudem, etiam inter sidera suarum fabularum commentis collocanum est pellis, vel corium ligno ex una parte extentum. 141 Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem diritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ bũ conueniat int̃ quos fidessit. Antiqua aũ
cithara septem cordis erat. Unde ⁊ uirgilius sep¬
tem discͥmina nocat. Discͥmina antem iõ quod
nulla corda uicine corde similem sonum recd¬
dat. s iõ septem corde. uł quia totam uocem im¬
plent uł quia septem motib sonat celum. Cor¬
das autem dictas acorde. quia ficrit pulsus est
cordis inpectore. ita pulsus corde incitharam.
has pͥmum mercurius cogitauit. id̾q pͥor in
salt̾ium quod uulgo canticum dicitur
apsauendo no ĩatum. qd̾ ad ertis uocẽ cho¬
rus consonando respondeat. ẽ aũsimilitudo ci¬
thare barbarice in mod̾̃ delte litt̾e s psalt̾i et
cithare hec chiferenciaẽ quod psalt̾ium ligñi
concauum unde somis reclditirꝰ fuꝑius. ht̃
⁊ docxesum fertunt᷑ corde. ⁊ cdesuꝑ sonant. cithi¬
ra tͦ coreautatẽ ligni infercus bt̃. psaltertim
añ hebrei decacordon usi sunt pp̃ nt̃mũ clea.¬

Expanded text:
quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septem chordis erat; unde Virgilius: Septem discrimina vocum. 5. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat, sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quod septem motibus sonat coelum. 140 6. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit; idemque prior salterium quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum delte litere. Sed psalterii et cithare hec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum unde sonus reditur superius habet, et deorsum feriuntra vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Deca
Abbreviated transcription (Latin):
nens adnimeros.⁊ pulsum cuidatur spẽs
erthararum diũsarum. Timpanum qͦ: cun
baltim sistrcim acitabula aenea & argestea.
ut aliquo metallico rigore ꝑcussa recdcunt
cũ suauitate tinnitum. ⁊ c̃ hꝰmodi. Cithare
ac psalt̾ii reꝑtor tubal ut p̃dictumẽ ꝑbi¬
betur. uixia opinionẽ antem g̃coꝵ eithare
usus reꝑitis fuisse ab apolline crecditur. for¬
ma cithare inuncio simił fuisse traditur pe¬
ctori humano. quod uti uox apectore ita ex
ipã cantus adderetur appellatiꝙ ead̾ decã.
Nampectus dorica lingita ottharam uocari di¬
cunt. paulatim añ płes eiris spẽs extiterunt
ut psalteria. lire. barbite. fenices. ⁊ pectides.
⁊ que dicuntur indice ⁊ ferlunt᷑ simul acdu¬
obris. Item alie atq alie. ⁊ quadrata forma.
ur tͥgonali cordarcm etiam numeris simulti¬
plicatꝰ e. nonimutatur genus. Ueteres autẽ
citharam ficdicranlam uł ficticen nominaue¬
runt. quia tam concinnit᷑ int̾ se corde euus.

Expanded text:
nens ad nervos et pulsum, cui dantur species nens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadrata forma, et trigonali. 4. Chordarum etiam numerus multiplicatus est, et commutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
mensis cuba. indie sol insigni sollempnitatis
turẽ. Preceptum enim fuerat uideis. tit inmi¬
tio noue lune tuba clangerent. quod etiam
ibias excogitatas inphrigia ferunt. has
duiquid̃ funerib tantum adhibitas.
mox ⁊ sacris gentilitm. tibias autẽ appellatas
putant quod pͥmum decernimꝰ tibiis crurib
ceptas uocari. ⁊ que non de cͥurribq ossibq
ue ceñt. hinc ⁊ tibicem quasi tibiartim cantus.
istulam quidam putant amerctirio in¬
uentam. alii afaimo quẽ g̃ci nocant
pan. nonnulli eriam ab ide pastore agrigen¬
tino ex sicilia. fistuia autẽ dict̃a quodtiocem
emiitat. N am fos g̃ce uox. stolia missa appel¬
latur. Sambrica inmtificis. spẽsẽ simpho¬
bie componunt᷑. Pandorius ab inntientore uoca.
comungere plates infituito pancurat ouis
ouiumq magistros. fr̃ut entm aput gen¬
tiles deris pastoralis. qͥ pͥmuim dispares cala¬
mos ad cantum aptauit. ⁊ studiosa arte
composuit. Cercia ẽ ditusio rithinica ꝑti¬

Expanded text:
is tuba in die insigni solemnitatis vestrae. Praeceptum enim fuerat Judaeis ut initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam ibias excogitatas in Phrygia ferunt, has quidem diu funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribuscoeptas vocari, etiam quae non de cruribus ossibusve essent; hinc et tibicen, quasi tibiarum cantor. istulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno quem Graeci vocant Pana. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam Graece PHOS vox, STOLA missa appellatur. 7. Sambuca in Musicis species est symphotibiae conponuntur. Pandorius ab inventore vocata. coniungere plures instituit, Pan curat ovis mniumque magister. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis qui primum dispares calamos ad cantum aptavit et studiosa arte composuit. DE TERTIA QUE DICITUR RYTHMICA
Abbreviated transcription (Latin):
onis aniris. ẽ enim hebraicis. ⁊ sermo. ⁊ nu¬
be. ⁊ ad om̃s reũtebat᷑ antiqͥ possessio. debita
ahidinehaunt᷑. Confirmabant lb̾tates. hune nu¬
inerum ⁊̃ indieb pentecosten. ⁊ ip̃i celebramus
post diñ resurrectionẽ. remusa culpa ⁊ tociusd̃¬
biti eirogͣpbo euacuato. abotr̃a nexi lib̾i sus¬
cipientes aduenientẽ innos grãm sp̃c sc̃

Expanded text:
onis annus. Est enim Hebraicus et sermo et nuonis annus. Est enim Hebraicus et sermo et nubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab omni nexu liberi suscipien