comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit ex otio. Simul au̾ inqͥt ⁊ otiose discunt circuire domos. Non
sołu auͣ otiose. uerũ etiã curiose ⁊ uerbose. loquentes q̃ ñ oportet.
De his suꝑiꝰ dixerat. Iumores auͣ uiduas deuita. Cum enĩ in delitiis
egerint. in xpͣo nub̾e uolunt: habentes dãnationẽ. qmͣ pͥmã fidem
irritã fecert̃. id ẽ in eo qđ pͥmo uouerant ñ stetert᷑. Nec tam̾ ait
nubt̃. s nub̃e uolunt. Multas enĩ earũ reuocat a nubendo nͥ amoꝵ
p̾clari ꝓpositi. s aperti dedecoris timor: ueniens ⁊ ipse de suꝑbria qͦ
formidat᷑ magis hominib displicere quã dõ. Hȩ gͥ quȩ nub̾e uolt.
& icło non nub̾t quia ĩpune ñ posst̃ quȩ meliꝰ nuberent quã ure¬
rentur. iđ ẽ qu̾a occulta fłama concupiscentiȩ in ipsa conscientia uasta¬
rent᷑. quas penitet ꝓfessionis & peget confessionis. nͥ correctũ cordi¬

Expanded text:
cit ex otio. simul autem, inquit, et otiosae esse discunt circuire domos; non cit ex otio. simul autem, inquit, et otiosae esse discunt circuire domos; non solum autem otiosae, uerum etiam curiosae et uerbosae, loquDe his superius dixerat, Juniores autem viduas evita. Cum enim in deliciis egerint, in Christo nubere volunt; habentes damnationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt, id est in eo quod primo uouerant, non steterunt. Nec tamen ait: nubunt, sed: nubere uolunt. multas enim earum reuocat a nubendo non amor praeclari propositi, sed aperti dedecoris timor, ueniens et ipse a superbia, qua formidatur magis hominibus displicere quam deo. haec igitur, quae nubere uolunt et ideo non nubunt, quia inpune non possunt, quae melius nuberent quam urerentur, id est quam occulta flamma concupiscentiae in ipsa concupiscentia uastarentur, quas paenitet professionis et piget confessionis, nisi correctum cor di
Abbreviated transcription (Latin):
magno desiderio contuebant᷑. Hoc utiq p̾cipue memoria recenturi
qͦd magist̾ imitandꝰ ultimũ demonstrass. At ille hoc fecit illo tẽpore
qd utiq potuit. & aliis antea dieb qͥb cũ eis fuerat conu̾satꝰ. qͣn¬
do si fieret hoc ipsũ qͥdẽ traderet᷑. s utiq nonsic acciꝑet᷑. Cũ ergo
xpĩanis om̃ib custodienda sit humilitas. quando qͥd̾e a xp̃o xpͣiani
t&ẽ humilitatis inueniat : tũ maxime uirtutis huiꝰ sectatores &
conseruatores eos e̾e̾ conuenit. qui magno aliqͦ bono cet̾is eminent.
ut magno opere curent illud qd̃ pͥmitꝰ posui. quanto magnꝰ es hu
tanto humilia te in omĩb. ⁊ corã dõ inuenies gram. Proinde quia
perpetua continentia. maximeq uirginitas. magnũ bonũ ẽ in
sc̃is. dĩ uigilantissime cauend̾u ẽ: ne suꝑbia corrũpat᷑. Curiosas &
osas malas. innuptas. paulꝰ apłs notat n⁊ hoc uitiũ ueni¬

Expanded text:
magno desiderio contuebantur, hoc utique praecipue memoria retenturi, magno desiderio contuebantur, hoc utique praecipue memoria retenturi, quod magister imitandus ultimum demonstrasset. at ille hoc fecit illo tempore, quod utique potuit et aliis antea diebus, quibus cum eis fuerat conuersatus, quando si fieret, hoc ipsum quidem traderetur, sed utique non sic acciperetur.. Cum ergo christianis omnibus custodienda sit humilitas, quandoquidem a Christo christorem humilitatis inueniat, tum maxime uirtutis huius sectatores et conseruatores eos esse conuenit, qui magno aliquo bono ceteris eminent, ut magnopere curent illud, quod primitus posui: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam. proinde quia perpetua continentia maximeque uirginitas magnum bonum est in sanctis dei, uigilantissime cauendum est, ne superbia corrumpatur. Curiosas et uerbosas malas innuptas Paulus apostolus notat et hoc uitium uenire di
Abbreviated transcription (Latin):
illud qͦd querentib int̾ se discipłis qͥs nã eoꝵ maior e̾e̾t. puerũ par¬
uułu constituit ante oculos eoꝵ dicens. nͥ fueritis sicut ꝓuer iste
ñ intrabitis in regnũ cełoꝵ: Nonne humilitatẽ maxime cõmendaut.¬
& in ea meritũ magnitudinis posuit. el cũ filiis zebedei latera eiꝰ in
sedium sublimitate concupiscentib ita respondit. ut passionis eiꝰ ca¬
licẽ bibendũ potiꝰ cogitarent. in quo se humiliauit usq ad mortẽ
mortẽ aũ crucis: quã suꝑbo appetitu p̾ferri ceteris postularent quid
ostendit nͥeis se futurũ altitudinis largitorẽ. qui eũ doctorẽ humili¬
tatis antea sequerent᷑:Iam uͦ qd exiturꝰ adpassionẽ lauit pedes dis¬
cipulis. monuitq aꝑtissime ut hoc facerent condiscipulis atq con
tẽ. Cui cõmendande etiã illud elegit. quo eũ ꝓxime moriturũ cũ

Expanded text:
illud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maior esset, puerum parillud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maior esset, puerum paruulum constituit ante oculos eorum dicens: nisi fueritis sicut puer iste, non intrabitis in regnum caelorum? nonne humilitatem maxime commendauit et in ea meritum magnitudinis posuit? uel cum filiis Zebedaei latera eius in sedium sublimitate concupiscentibus ita respondit, ut passionis eius calicem potius bibendum cogitarent, in quo se humilauit usque ad mortem, mortem autem crucis, quam superbo adpetitu praeferri ceteris postularent, quid ostendit nisi eis se futurum altitudinis largitorem, qui eum doctorem humilitatis antea sequerentur? iam uero quod exiturus ad passionem lauit pedes discipulis monuitque apertissime ut hoc facerent condiscipulis atque constem! cui commendandae etiam tempus illud elegit, quo eum proxime moriturum cum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi multũ placebat. Gras inqͥt tͥ ago. quia ñ sũ sic̾ ceteriho¬
min es. in iusti. raptores. ad ult̾i. sic̾ ⁊ publicanꝰ iste. Ierunobis
in sabbato. decimas do omĩum que possideo. Publicanꝰ aũ de
dico uob̾. descendit his iustificatꝰ de tẽplo publicanꝰ. magis quã ille phari
seus. Deinde causa ostendit᷑. cur hoc iustũ fit: qmͣ is. qui se humiliat
exaltabit᷑. & qui se exaltat humiliabit᷑. Fieri gͦ potest ut qͥsq mala uera
deuitet. ⁊ uera bona inse consideret: & de his patͥ luminũ grãs agat. ã
quo descendit om̃e datũ optimũ. ⁊ omẽ donũ ꝑfect̾ũ: & tam̃ elationis
uitio reꝓbet᷑. si aliis peccatorib maximeq peccata in oratione confi¬
tentib. ł sola cogitatione quȩ corã dõ ẽ suꝑb insultat: qͥb non ex¬
probratio cũ inflatione. s miseratio fine desꝑatione debet᷑. Quid

Expanded text:
sibi multum placebat. gratias, inquit, tibi ago, quia non sum sicut ceteri hosibi multum placebat. gratias, inquit, tibi ago, quia non sum sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut et publicanus iin sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. Publicanus autem de dico vobis, descendit justificatus de templo publicanus magis quatum sit: quoniam is qui se exaltat humilabitur, et qui se humilat exaltabitur. fieri ergo potest, ut quisque et mala uera deuitet et uera bona in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. quid
Abbreviated transcription (Latin):
Non sũ dignus ut subtectũ meũ intres. unde nec matheus obali¬
ud eũ dixit accessisse ad iħm. cũ aptissime lucas infinuet qͦd ñ
ad eũ ipse acesserit. s am icos suos miserit. nͥ quia fidelissima hu¬
militate magis ipse accessit. quã illi qͦs misitꝰ nde ⁊ illud ꝓpħicũ
ẽ. Excelsus dñs ⁊ humilia respicit. excelsa aũ a longe cognoscit.
utiq tanqũa ñ accedentia. Hinc n illi mulieri chananee dicit:
Omulier magna ẽ fides tua. fiat tͥ sicut uis. Quã suꝑius carne̾
apꝑellauerat. nec ei pane filioꝵ ꝓiciendu e̾e responderat. Quod
trabat. humili confessione ꝓmeruit. Hinc ⁊ illi duo ꝓponuntur
orantes intẽplo unus phariseus ⁊ alt̾ publicanꝰ ꝓpt̾ eos qͥ sibi iusti
uident᷑. ⁊ sꝑnunt ceteros: ⁊ enum̾ationi meritoꝵ p̃fertur con¬
fessio smeritoꝵ Ꝙ utiq dõ gras agebat phariseus ex his inqͥb

Expanded text:
non sum dignus, ut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob alinon sum dignus, ut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob aliud eum dixit accessisse ad Iesum, cum apertissime Lucas insinuet, quod non ad eum ipse uenerit, sed amicos suos miserit. nisi quia fidelissima humilitate magis ipse accessit quam illi, quos misit. unde et illud propheticum est: excelsus est dominus et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit, utique tamquam non accedentia. hinc et illi mulieri Chananaeae dicit:s o mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut uis, quam superius canem appellauerat nec ei panem filiorum proiciendum esse responderat. quod trabat, humili confessione promeruit. hinc illi duo proponuntur orantes in templo, unus pharisaeus et alter publicanus, propter eos, qui sibi iusti uidentur et spernunt ceteros, et enumerationi meritorum praefertur confessio peccatorum. et utique deo gratias agebat pharisaeus ex his, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dudinẽ hominũ factꝰ. ⁊ habitu inuentꝰ ut homo. humiliauit semos
ipsũ factꝰ obediens usq ad mortẽ mortẽ aute crucis. Ipsa uero doc¬
trina eiꝰ quã attente insinuet humilitatẽ. atq huic p̾cipiende
uehem̃t̾er insistat. qͥs explicare facile possit. atq in hanc r̃e demon¬
strandã testimonia cunct̾a congerere: Hoc facere conet᷑ uel faci¬
at qͥsqͥs seorsũ de humilitate uoluerit scribere: huiꝰ aũ oꝑis aliud
ꝓpositũ eist. qd de tã magna re susceptũ est: ut ei maxime sĩt
cauenda suꝑbia. Proinde pauca testimonia quȩ dnͣs inm̃tem da¬
re dignat᷑. ex doctͥrina xp̃i de humilitate coͣmemoro. quȩ ad id
qđ intendimꝰ fortasse sufficiant. Sermo eiꝰ quẽ pͥmũ ꝓlixiorem.
ad discipulos habuit. inde cępit. beati pauꝑes spͥũ. qmͣ ipsoꝵ est
Fidẽ centurionis illiꝰ. ido p̾cipue laudauit: nec se inuenisse in
isrł tantã fidẽ dixit: quia ille tã humilit̾ credidit ut diceret.

Expanded text:
 factus et habitu inuentus ut homo, humilauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. ipsa uero doctrina eius, quam adtente insinuet humilitatem atque huic praecipiendae uehementer insistat, quia explicare facile possit atque in hanc rem demonstrandam testimonia cuncta congerere? hoc facere conetur uel faciat, quisquis seorsum de humilitate uoluerit scribere. huius autem operis aliud propositum est, quod de tam magna re susceptum est, ut ei maxime sit cauenda superbia. Proinde pauca testimonia, quae dominus in mentem dare dignatur, ex doctrina Christi de humilitate commemoro, quae ad id quod intendi fortasse sufficiant. sermo eius, quem primum prolixiorem ad discipulos habuit, inde coepit: beati pauperes spiritu, quoniam ipfidem centurionis illius ideo praecipue laudauit nec se inuenisse in Israhel dixit tantam fidem, quia ille tam humiliter credidit, ut diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
sura ipsiꝰ magnitudinis data ẽ. Cui ẽ periculosa suꝑbia. quȩ ãplius
ampliorib insiderant᷑. Hanc seqͥt᷑ inuidia: tanquã filia pedisseqͣ
Eam qͥppe superbia continuo parit. nec unquã ẽ sine cali ꝓle atq
comite. Quib duob malis. hoc ẽ fuꝑbia ⁊ inuidia diabolus est.
taq contra suꝑbiã matrẽ in uidiȩ. mauime militat uniuersa disciplina
xꝑiana. Hȩc enĩ docet humilitatẽ. qua n adquirat & custodiat carita¬
tem. Dequa cũ dictũ e̾et. caritas ñ emulat᷑. uelud si causã querere¬
mꝰ unde fiat ut ñ emulet᷑: continuo subdidit. ñ inflat᷑. Tanquã di¬
ceret. Ido ñ habet inuidiã. quia nec suꝑbiã. Hoctͥor itaq humilita-¬

Expanded text:
sura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius sura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. Hanc sequitur invidentia, tanquam filia pedissequa: eam quippe superbia continuo parit, nec unquam est sine tali prole atque comite. Quibus duobus malis, hoc est superbia et invidentia, diabolus est. itaque contra superbiam, matrem inuidentiae. maxime militat uniuersa disciplina christiana. haec enim docet humilitatem, qua et adquirat et custodiat caritatem. de qua cum dictum esset: caritas non aemulatur, uelut si causam quaereremus, unde fiat, ut non aemuletur, continuo subdidit: non inflatur, tamquam diceret: ideo non habet inuidentiam, quia nec su
Abbreviated transcription (Latin):
reddet uob̃. Cogitate qͥcqͥd illud ẽ in muro eiꝰ locũ nominatum.
meliorẽ multo quã filioꝵ. atq filiarũ. Cogitate illic nom̃ ęt̾num.
Quis explicat quale nom̃ erit. Quicqͥd tam̃ erit et̾nũ erit. qͦđ
credendo i sꝑando ⁊amando potiustis coniugia non deuitare pro¬
hibita. s tranuolare concessa. Unde huiꝰ muneris magnitudo ad qͦd¬
endu ꝓ nrͣis uirib hortati sumꝰ quanto ẽ excellentiꝰ at
uiniꝰ. tantomagis ãmonet sollicitudinẽ nr̃am. ñ sołu de gloriosis¬
sima castitate. uerũ etiã de tutissima humilitate aliqͥd loqͥ. Cũ
ergo ꝑpetue continentiȩ ꝓfessores se coniuigatis cõꝑarantes. scd̾m
scriptas cõꝑerint eos infra e̾e̾. n⁊ oꝑe ⁊ mercede n uoto. ⁊ p̾mio. statĩ
ueniat inmentẽ. qđ scriptũ est. Quanto magnꝰ es humilia te in¬
in omĩb. & corã dõ inuenies grãm. Mensura humilitatis cuiq ex mei¬

Expanded text:
reddet uobis. cogitate, quidquid illud est, in muro eius locum nominatum reddet uobis. cogitate, quidquid illud est, in muro eius locum nominatum meliorem multo quam filiorum atque filiarum, cogitate illic nomen aeternum. quis explicat quale nomen erit? quidquid tamen erit, aeternum erit. hoc credendo et sperando et amando potuistis coniugia non deuitare prohibita, sed transuolare concessa. Vnde huius muneris magnitudo, ad qnostris uiribus hortati sumus, quanto est excellentius atque diuinius, tanto magis admonet sollicitudinem nostram non solum de gloriosissima castitate, uerum etiam de tutissima humilitate aliquid loqui. cum ergo perpetuae continentiae professores se coniugatis conparantes secundum scripturas compererint eos infra esse et opere et mercede et uoto et praemio, statim ueniat in mentem quod scriptum est: quanto magnus in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Mensura humilitatis cuique ex men
Abbreviated transcription (Latin):
nec eos deseret. qui eũ quo uos ñ ualent sequi. Omĩpotentẽ ag¬
nũ loqͥm᷑. E uob̃ p̃ibit. ⁊ ab eis non abibit: cũ erit d̾s omĩa in
om̃ib Et qͥ minꝰ habeb̾t ã uõbis. ñ ab horrebunt. Ubi enĩ nulla ẽ
in uidentia. concors ẽ differentia. Presumite itaq fidite. robora¬
mini ꝑ manete. qͥ uourtis ⁊ redditis dño do ur̃o uota perpetue¬
intiȩ. ñ ꝓpt̾ p̾sens scłm. s propt̾ regnũ cełoꝵ. Uos etiã qͥ ho
nondũ ueuistis. qui potestis cape capite ł seuerant̾ currite. ut cõpre¬
hendatis. Tollite hostias qͥsq suas. & introite in atriaetꝰ. non ex ne-¬
cessitate potestatẽ habentes ur̃e uoluntatis. Neq enĩ sicut ñ mecha¬
beris. ñ occides. ita dici potest non nubes. Illa extingunt᷑. ista offe¬
runt᷑. Si fiant ista laudant᷑ nͥ fiant illa danant᷑. In illis dñs debi

Expanded text:
nec eos deseret qui eum quo uos non ualent sequi. omnipotentem agnec eos deseret qui eum quo uos non ualent sequi. omnipotentem agnum loquimur. et uobis praeibit et ab eis non abibit, cum erit deus omnia in omnibus. et qui minus habebunt, a uobis non abhorrebunt. ubi enim nulla est inuidentia, consors est differentia. praesumite itaque, fidite, roboramini, permanete, qui uouetis et redditis domino deo uestro uota perpetuter praesens saeculum, sed propter regnum caelorum. Vos etiam qui hoc nondum uouistis, qui potestis capere, capite; perseueranter currite. ut conprehendatis. tollite hostias quisque suas et introite in atria domini, non ex necessitate potestatem habentes uestrae uoluntatis. neque enim sicut: non moechaberis, non occides, ita dici potest: non nubes; illa exiguntur, ista offeruntur. si fiant ista, laudantur; nisi fiant illa, damnantur. in illis dominus debit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliud scĩtatis donũ quo eũ seqͣnt̾. hortari possumꝰ conuigatos.
ꝓpt̾ hoc qͦd inrepabilit̾ amisert᷑. ñ possumꝰ. Uos itaq seqͥmini eum
tenendo perseuerant̾: qd̾ uouistis ardent̾. Facite cũ potestis. ne
ginitatis bonũ a uob̾ pereat. cui facere nohil potestis ut redeat.
Uidebit uos cet̾a multitudo fideliũ. quȩ agnũ ad hoc seqͥ ñ potest.
Uidebit nec inuidebit. ⁊ colletando uob̾. qͦd inse ñ hab& habebit
in uob̃. Nã ⁊ illud canticũ nou̾u ꝓpriũ urͣm dicere ñ pot̾it. audi¬
re audire auͣ pot̾it. & delect̾ari ur̃o tã excellenti bono. S uosqͥ &
dicetis n audietis. qͥa id qͦd dicetis. a uob̾ audietis. felicius exultabi¬
tis: iocundiꝰq regnabitis. De maiore tam̃ gaudio. nullus meror
erit qͥb hoc deerit . Agnꝰ qͥp e ille que uos quocũq ierit seqͥmini

Expanded text:
enim aliud sanctitatis donum quo eum sequantur hortari possumus coniugatos enim aliud sanctitatis donum quo eum sequantur hortari possumus coniugatos praeter hoc quod inreparabiliter amiserunt. uos itaque sequimini eum tenendo perseueranter, quod uouistis ardenter. facite cum potestis, ne uirginitatis bonum a nobis pereat, cui facere nihil potestis ut redeat. uidebit uos cetera multitudo fidelium. quae agnum ad hoc sequi non potest, uidebit, nec inuidebit; et conlaetando uobis, quod in se non habent, habebunt in nobis. nam et illud canticum nouum proprium uestrum dicere non poterit; audire autem poterit et delectari uestro tam excellenti bono. sed uos, qui et dicetis et audietis, quia et hoc quod dicetis a uobis audietis, felicius exultabitis iucundiusque regnabitis. de maiore tamen uestro gaudio nullus maeror erit quibus hoc deerit. agnus quippe, quem uos quocumque ierit sequimini,
Abbreviated transcription (Latin):
Initamini eũ qͥ uulnerato a latronib & inuia iacenti semiuiuo.
despatoq subuenit. Beati mundi cordes. Imitamini eu̾ qui peccatũ
ñ fecit. nec inuentꝰ est dolus in ore eiꝰ. Geati pacifici. Imitamuri
eũ qͥ ꝓ suis ꝑsecutorib dixit. Pat̾ ignosce illis. quia nescrunt qͥd
faciunt. Beati qͥ persecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iustitiã. Iitamini
eũ qͥ pro uob̾ passus ẽ: relinquens uobis exẽpłũ. ut seqͣmiurues¬
tigia eiꝰ. Hȩc qͥ imitant᷑. in his agnũ secunt᷑. S certe etiã conuiga¬
ti posst̾ ire ꝑ ista uestigia. ⁊ si ñ ꝑfect̾e in eadẽ forma ponentespe¬
de: uerũtam̃ in eisdẽ semitis gradientes. S ecce ille agnꝰ gradit᷑¬
in itmere uirginali. Quomͦ post eũ ibt̃. qͥ hoc amisert̃. qd nullo
modo reciprunt: Vos gͦ. uos ite post eũ uirgines eiꝰ. Uos illuc
ite post eũ. qͥa ꝓpt̾ hoc unũ quocũq ierit seqͥmini eũ. Ad qdl̃ib

Expanded text:
imitamini eum, qui uulnerato a latronibus et in uia iacenti semiuiuo imitamini eum, qui uulnerato a latronibus et in uia iacenti semiuiuo desperatoque subuenit. beati mundicordes, imitamini eum, qui peccatum non fecit nec inuentus \'est dolus in ore eius. beati pacifici, imitamini eum, qui pro suis persecutoribus dixit: pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, imitamini eum, qui pro uobis passus est, relinquens uobis exemplum, ut sequamini uestigia eius. haec qui imitantur, in his agnum sequuntur. sed certe etiam coniugati possunt ire per ista uestigia, etsi non perfecte in eadem forma ponentes pedem, uerumtamen in eisdem semitis gradientes. Sed ecce ille agnus graditur itinere uirginali. quomodo post eum ibunt qui hoc amiserunt, quod nullo modo recipiunt? uos ergo, uos ite post eum, uirgines eius; uos et illuc ite post eum, quia propter hoc unum quocumque ierit sequimini eum. ad quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qͥsq sequit᷑ in qͦ imitat᷑: ñ inquantũ ille filiꝰ dĩ ẽ unꝰ ꝑ quẽ fac¬
ta st̃ om̃ia. s inqͦntũ filiis hominu̾ quȩ oportebat inse p̾buit imi-¬
tanda. Et multa in illo ad imitandũ om̃ib ꝓponunt᷑. uirginitas
aũ carnis ñ oĩb Non eni habent qͥd faciant ut uirgines sint: in
qͥb iã fact̾ũ est ut uirgines ñ sint. Sequant᷑ itaq agnũ cet̾i fide¬
les qui uirginitatẽ corporis amisert᷑. ñ quoc̾q ille ierit: s quousq
ipsi potuerint. Posst̃ aũ ubiq. pret̾ cũ indecore uirginitatis in ce¬
dit. Beatipaupes spũ. Imitamini eũ qͥ propt̾ uos pauꝑ factꝰ est:
cũ diues eet. Deati mites. Imitamim eũ qui dixit. Discite ame: quia
tis sũ ⁊ humilis corde. Deati lugentes. Imitamini qͥ fleui¬
ihrłm. Beati qͥ esuriunt ⁊ sitiunt tustitiã. Imitamini eũ qͥ dixit.
Ms̃ cib ẽ: ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Beati misericordes.

Expanded text:
tatur: non in quantum ille filius dei est unus, per quem facta sunt omnia, sed in quantum filius hominis, quia oportebat, in se praebuit imitanda. et multa in illo ad imitandum omnibus proponuntur, uirginitas autem carnis non omnibus; non enim habent quid faciant, ut uirgines sint, in quibus iam factum est, ut uirgines non sint. Sequantur itaque agnum ceteri fideles, qui uirginitatem corporis amiserunt, non quocumque ille ierit, sed quousque ipsi potuerint. possunt autem ubique, praeter cum in decore uirginitatis incedit. beati pauperes spiritu, imitamini eum, qui propter uos pauper factus est, cum diues esset. beati mites, imitamini eum, qui dixit: discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde. beati lugentes, imitamini euti qui esuriunt et sitiunt iustitiam, imitamini eum, qui dixit: meus cibus est ut faciam uoluntatem eius qui misit me. beati misericordes,
Abbreviated transcription (Latin):
scło meliores sint sacre uirgines fidelib comugatis. in regno aũ celoꝵ
atq infuturo scło pares sint: nec illud ubi ait de nubentib. tͥbula¬
tionẽ autẽ carnis habebt̾ huiꝰ modi. ego uob̾ parco. ita intelligendu.
tanꝗ. nuptiarũ peccatũ ⁊ danationẽ maluerit tacere quã dicere. Harũ
qͥꝑpe duarũ sententiarũ singulas duo errores sibimet contrarii non
eas intelligendo tenuert᷑. Ilła enĩ de p̾senti necessitate. illi ꝓse inter¬
p̾tantur. qͥ nubentes ñ nubentib ęquare contendunt. Han uͦ ubi
dict̾ũ est. ego aũ uob̾ parco. illi qui nubentes danare p̾sununt.

Expanded text:
saeculo meliores sint sacrae virgines fidelibus conjugatis, in regno autem coelorum saeculo meliores sint sacrae virgines fidelibus conjugatis, in regno autem coelorum atque in futuro saeculo pares sint: nec illud ubi ait de nubentibus, Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi, ego autem vobis parco , ita intelligendum, tanquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. Harum quippe duarum sententiarum singulas, duo errores sibimet contrarii non eas intelligendo tenuerunt. Illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus aequare contendunt: hanc vero ubi dictum est, Ego autem vobis parco, illi qui nubentes damnare praesumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
donũ. homines ex hortandi st̃: ñ mediocrit̾ neq p̾tereunt̾ agend̾u
est : ne cuiquã ipsa diuina scriptura in aliquo m̃tita uideat᷑. Dehor¬
tant᷑ enĩ potiꝰ quã exhortant᷑ uirgines sacras. qui eas sic ꝑ manere
nuptiarũ danatione cõpellunt. Unde enĩ confidant uerũ e̾ẽ qͦd
scriptũ est: & qͥ non dat nuptũ meliꝰ facit. si falsũ putant eeͥ qͦd iuxta superiꝰ
nichilominꝰ scriptũ est: & qͥ dat uirgine̾ suã bene facit:SSi
aũ loquenti scripturȩ de nuptiarũ bono indubitant̾ cre¬
Ididerint. eadẽ celestis eloquii ueracissima auetoritate fir¬
nate. ad meliꝰ suũ feruenti ac fidenti alacritate tran¬
.ent. Unde iam satis ꝓ suscepto negotio diximꝰ ⁊ quantũ¬
IIII potuimꝰ demonstrauimꝰ. nec illud qđ ait apłs. ex istimo
autẽ hoc bonũ e̾e ꝓpt̾ p̾sentẽ necessitatẽ sic ee̾ accipiendũ tanquã in hoc

Expanded text:
donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum est, ne cuiquam ipsa diuina scriptura in aliquo mentita uideatur. dehortantur enim potius quam exhortantur uirgines sacras, qui eas sic permanere nuptiarum damnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit, si falsum putant esse, quod iuxta superius nihilominus scriptum est: et qui dat uirginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacritate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud, quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse prop
Abbreviated transcription (Latin):
parco. Quis hoc: ᷤ Nempe ille qui suꝑius dixerat. & si acceperis uxorẽ
non peccasti.⁊ si nrupserit uirgo ñ ꝑeccat. Cur gͥ in eo qͦđ modeste
tacuit. coniugatoꝵ suspicamini crim̃. ⁊ in eo qͦd aꝑte dixit coniugi¬
orũ non agnoscitis defensionẽ:An eos danat tacitꝰ. qͦs locutꝰ ab¬
soluit:  Nonne iã mitiꝰ accusat᷑ susanna. ñ de coniugio. s de ip̃so
ad ult̾io. quã doctͥrina apliꝰ de mendatio.s Quid in tanto periculo
faceremꝰ. nͥ tã certũ aꝑtũq e̾e̾t pudicas nuptias ñ debere d̾anari:
certũ apertũq ẽ scaͣm scripturã non posse m̃tiri  Hic d
qͥs. qͥd hoc ꝑtinet ad sacrã uirginitatẽ. uł pertuã continentiã.
cuiꝰ p̃dicatio isto sermone suscepta ẽ:  Cui respondeo pͥmũ qͦd suꝑius
humana sententia s driine seripture auctͥoritate. ad tã excellens

Expanded text:
parco. quis hoc? nempe ille, qui superius dixerat: et si acceperis uxorem, parco. quis hoc? nempe ille, qui superius dixerat: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. cur igitur in eo, quod modeste tacuit, coniugiorum suspicamini crimen et in eo, quod aperte dixit, coniugiorum non agnoscitis defensionem? an eos damnat tacitus, quos locutus absoluit? nonne iam mitius accusatur Susanna non de coniugio, sed de ipso adulterio quam doctrina apostolica de mendacio? quid in tanto periculo faceremus, nisi tam certum apertumque esset pudicas nuptias non debere damnari. quam certum apertumque est sanctam scripturam non posse mentiri? Hic ds: quid hoc pertinet ad sacram uirginitatem uel perpetuam continentiam, cuius praedicatio isto sermone suscepta est? cui respondeo primo, quod superius humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens
Abbreviated transcription (Latin):
tribunal xp̃i. cui fide seruando elegit sub falsa accusatione ad ulte¬
terii uel periclitari uel mori. Quid egit uox illa. meliꝰ ẽ michi incidere in
manꝰ ur̃as quã peccare in conspectu dĩ. si d̾s eam fuerat ñ quia pudiciti¬
am nuptialẽ seruabat lib̾aturꝰ s quia nupserat dãnaturꝰ. Et ncͣ quo¬
tiens castitas conuigalis. adu̾sus całupniatores criminatoresq nuptiarũ.
script᷑ȩ scẽ ueritate munit᷑. totiens ã scõ sp̃u contra falsos testes susanna
defendit᷑. totiens a falso crimine lib̾atur. ⁊ multo maiore negotio. Tunc
eni uni coniugate. ncͣ om̃ib. tc̃ de occulto ⁊ falso adultero. nc̃ de uero
& manifesto conubio crim̾ intendit᷑. Tc̾ una mulier ex eo qͦd iniqͥ semo¬
res dicebant. nc̃ om̃s mariti ⁊ uxores ex eo qđ apłs dicere noluit accu¬
santur. Dãnationẽ quippe ur̃ãm inquiunt tacuit cũ ait. ego auͣ uob̾

Expanded text:
tribunal Christi, cui fidem seruando elegit sub falsa accusatione adultribunal Christi, cui fidem seruando elegit sub falsa accusatione adulterii uel periclitari uel mori. quid egit uox illa: melius est mihi incidere in manus uestras quam peccare in conspectu dei, si deus eam fuerat, non quia pudicitiam nuptialem seruabat, liberaturus, sed quia nupserat damnaturus? et nunc quotiens castitas coniugalis aduersus calumniatores criminatoresque nuptiarum scripturae sanctae ueritate munitur, totiens cum sancto spiritu contra falsos testes Susanna defenditur, totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores ex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem quippe uestram, inquiunt, tacuit, cum ait: ego autem uobis
Abbreviated transcription (Latin):
nimis in uicẽ fugiendo duo isti errores ad u̾sa fronte cõfligunt.
qr ueritatis mediũ tenere noluert̃. quo ⁊ certa ratione sca̾rũ scriptu¬
rarũ auct̾oritate. nec peccatũ eẽ nuptias inuenimꝰ : nec eas bono uir
ginalis continentiȩ. ł etiã uiduał ȩquamꝰ. Alii qͥꝑpe appetendo uir¬
ginitatẽ nuptias tanꝗͣ. adulteriũ detestandas esse putauert᷑. yllis
uero defendendo conubiũ. excellentiã ꝑpetuę continentiȩ nichil
mereri ãplius quã conugalẽ pudicitia uoluer̃t: quasi uł susanne
bonũ mariȩ sit humiliatio uł orarie maiꝰ bonũ. susanne ẽẽ dãnatio.
Absit gͦ ut ita dixerit apłs. nuptis siue nupturis. Ego auͣ uobis
parco tanqua noluerit dicere quȩ pena coniugatis in futuro se¬
culo debeat᷑. Absit ut a claniele de tẽporali iudicio liberatã.
paulus mittat in gehennã. Absit ut maritalis ei poena sitcante

Expanded text:
nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, quia ueritatis medium tenere noluerunt: quo et certa ratione et sanctarum scripturarum auctoritate nec peccatum esse nuptias inuenimus nec eas bono uel uirginalis continentiae uel etiam uidualis aequamus. Alii quippe adpetendo uirginitatem nuptias tamquam adulterium detestandum esse putauerunt; alii uero defendendo conubium excellentiam perpetuae continentiae nihil mereri amplius quam coniugalem pudicitiam uoluerunt. quasi uel Susannae bonum Mariae sit humiliatio uel Mariae maius bonum Susannae debeat esse damnatio. Absit ergo, ut ita dixerit apostolus nuptis siue nupturis: ego autem uobis parco, tamquam noluerit dicere, quae poena coniugatis in futuro saeculo debeatur; absit, ut a Danihele de temporali iudicio liberatam Paulus mittat in gehennam; absit, ut maritalis torus ei poena sit ante
Abbreviated transcription (Latin):
in maioris continentie monte requiescant. Pa qͥpe lege collis iste
in habitat᷑. ut ñ cũ uoluerit qͥs emigret. Mulier alligata ẽ qu̾adiu
uir eiꝰ uiuit. Ueru̾tam̃ ad continentiã uiduałe ab ipso tanqͣm gͣdu
oꝑum boni atq melioris equalia fore p̾mia. ꝓpt̾ea contra eos disseren¬
dum fuit. qui qd̃ ait apłs. existimo aũ hoc bonũ eẽ ꝓpt̾ p̾sentẽ necessi¬
ginitatẽ utilẽ dicerent. tanqu̾a in illa uita et̾na. nichil ampliꝰ cet̾is
habituri e̾e̾nt. qͥ hoc meliꝰ elegissent. Inqua disputatione cũ ad illud
uentremꝰ qͦd ide apłs ait. tribulationẽ aũ carnis habebt̾̃ huiꝰmodi.
ego aũ uob̾ parco : in alios litigatores incurrimꝰ. qui ñ eqͣles per¬
petuȩ continentię. nuptias facerent. s eas omĩno ðanarent. Nam
cũ error ut̾q sit uł ȩquare sc̃ę uirginitari nuptias uł dinare.

Expanded text:
in majoris continentiae monte requiescant. Ea quippe lege collis iste in majoris continentiae monte requiescant. Ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum voluerit quis emigret. Mulier enim alligata est, quamdiu vir ejus vivit . Verumtamen ad continentiam vidualem ab ipso tanquam gradoperum boni atque melioris aequalia fore praemia, propterea contra eos disserendum fuit, qui quod ait Apostolus, Existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessiginitatem utilem dicerent; tanquam in illa vita aeterna nihil caeteris amplius habituri essent, qui hoc melius elegissent. In qua disputatione cum ad illud ueniremus, quod idem apostolus ait: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, in alios litigatores incurrimus, qui non aequales perpetuae continentiae nuptias facerent, sed eas omnino damnarent. nam cum error uterque sit, uel aequare sanctae uirginitati nuptias uel damnare,
Abbreviated transcription (Latin):
uera hȩc sana doctͥrina ẽ. sic eligere dona maiora. ne minora danent᷑
Melior ẽ in scriptura di ueritas di. quã
incuiꝰquã mente ac carne uirginitas ho¬
minis. Qđ castu ẽ. sic amet᷑. ut qͦd uerũ
est nͣ neget᷑. Nam qͥd mali ñ posst̃ etiã
de sua carne cogitare. qͥ credunt apłicã
linguã eo ipso loco ubi uirginitatẽ cor¬
mȩ qͥ bonũ uirginitatis elig̃t. scripturas sca̾s firmissime teneant nichil
e̾e mentitas. ac ꝑ hoc etiã illud uerũ eͥẽ qͦd dict̾ũ est: & si acceꝑis
uxor̾e non peccasti: n⁊ si nupserit uirgo non peccauit. Nec putent¬
non minui tã magnũ integritatis bonũ. si nuptiȩ ñ ert̾ mału. Im¬
mo uero henc sibi potiꝰ miaioris głe palmã p̃paratã e̾ẽ confidat. que
non dãnari si nub̃et trimuit: s honoratiꝰ coronari. quia ñ nub̾e cõ¬
cuprunt. Vui gͦ sine coniugio ꝓ manere uoluerint. ñ tanꝗͣ. foueã
peccati nuptias fugiant: s tanꝗͣ collẽ minoris boni transcendant: ut

Expanded text:
ec sana doctrina est, sic eligere dona maiora, ne minora damnentur. melior est in scriptura dei ueritas dei quam in cuiusquam mente aut carne uirginitas hominis. quod castum est sic ametur, ut quod uerum est non negetur. nam quid mali non possunt etiam de linguam in eo ipso loco ubi virginitatem corme, qui bonum virginitatis eligunt, Scripturas sanctas firmissime teneant nihil esse mentitas; ac per hoc etiam illud verum esse quod dictum est, Et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccat. Nec putent minui tam magnum integritatis bonum, si nuptiae non erunt malum. Imo vero hinc sibi potius majoris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit; sed honoratius coronari, quia non nuberet, concupivit. Qui ergo sine conjugio permanere voluerint, non tanquam foveam peccati nuptias fugiant: sed tanquam collem minoris boni transcendant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ placeant dño ad t̾renã cõmoditatẽ referre conaris: Nom̃
spadones. in hac tantũ uita intelligendu e̾e̾ contendis:. Nom̃ eter¬
nũ dabo eis. & si forte hoc ipsũ ȩt̾nũ ꝓ chiut᷑no conaris accipe. addo.
accumulo. inculco. ñ uiquã deerit. Quid queris ãpliꝰ  ͥddicis
ãpliꝰ. s Et̾nuͣ hoc nom̃ quicqͥd illud ẽ spadonib cti. qͦd utiq głam

Expanded text:
quomodo placeant Domino, ad terrenam commoditatem referre conaris? Nomen quomodo placeant Domino, ad terrenam commoditatem referre conaris? Nomen spadones, in hac tantum vita intelligendum esse contendis? Nomen aeternum dabo eis. Et si forte hic ipsum aeternum pro diuturno conaris accipere, addo, accumulo, inculco, Nec unquam deerit. Quid quaeris amplius? quid dicis amplius? Aeternum hoc nomen, quidquid illud est, spadonib
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ĩb tam̾ bonis oꝑib suis ñ respicit que uident᷑ : s quȩ ñ ui¬
dent᷑. Quȩ enĩ uident᷑ tẽporalia st̃: quȩ aũ ñ uident᷑ ȩt̾na. Nec sa-¬
ne spc̃ sc̃s tacuit qͦd cont᷑ istos ĩpudentissime ac dem̃tissime ꝑurica-
aꝑtũ atq in concussũ ualeret. eorq beluinũ ĩpetũ a
suo in expugnabili munitione repelleret. Cũ eniꝰ de spadonib dixis
multo qua filioꝵ. atq filiarũ. neqͥs nimiũ carnalis existimaret aliqͥd
in his uerbis tẽꝑale sperandũ. continuo subiecit. Nom̃ et̾nũ dabo
tas:  Quid t̾giuersaris:  Quid serenitati ueritatis nebulas tuȩ per-¬
uersitatis offundis: Quid intanta scͥpturarũ luce tenebras unde
insidieris inquiris:  Quid tẽpalem tantũmͦ utilitatẽ ꝓmittis conti¬
nentib sciͣs. Nom̃ et̾nũ dabo eis. Quid ab omĩ conc̾ubitu ĩmu¬
nes. & eo qͦq ipso qͦd hinc sese abstinent ea que st̃ dni cogitantes

Expanded text:
spicit quae uidentur, sed quae non uidentur. quae enim uidentur, temporalia sunt: quae autem non uidentur, aeterna. Nec sane spiritus sanctus tacuit, quod contra istos inpudentissime ac dementissime peruicaces apertum atque inconcussum ualeret eorumque beluinum inpetum ab ouili suo inexpugnabili munitione repelleret. cum enim dixisset de spadonimulto quam filiorum atque filiarum, ne quis nimium carnalis existimaret aliquid in his uerbis temporale sperandum, continuo subiecit: nomen aeternum dabo inpia caecitas?- quid tergiuersaris? quid serenitati ueritatis nebulas tuae perueinsidieris inquiris? Quid temporalem tantummodo utilitatem promittis continentibus sanctis? Nomen aeternum dabo eis. Quid ab omni concubitu immunes, et eo quoque ipso quo hinc sese abstinent, ea quae sunt Domini cogitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
constituert̃ regẽ dauid. Quis ñ uideat: Quis hoc neget: Non enĩ hoc
in eis egit qͥ in cordib hominũ qͦd uoluerit oꝑatur. ꝓ pt̾ qͦd p̃misit scrip¬
tura. Ee ambulabat ꝓͣficiens. & magnificabat᷑. &. dnͣs omp̃s erat cũ

Expanded text:
constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat David
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ tetigit dñs corda cũ saul: & filii pestilentes dixert̃. Nũqͥd saluabit nos
illo aut isse aliquẽ pestilentiũ. quoꝵ ut hoc facerent corda ñ tetigit: Item
de dauid quẽ dñs inregno successu ꝓsperiore constituit ita legit᷑. Et am¬
bulabat cdauit ꝓficiens & magnificabat᷑. & dñs erat cũ illo. Hoc cũ pre¬
missũ fuiss paulopost dictũ est. Ec sp̃c induit samai pͥncipẽ triginta et
dixit. Tui sumꝰ cdauid: & tecũ futuri filii iesse: pax pax tibi. & pax ad uitori¬
bustius: quia auxiliatꝰ ẽ tibi ds. Numqͥd iste posset ad uersari uoluntati
indutus est ut hoc uellet dicere & facere: Itẽ paulo post ait ead̾ẽ scrip¬
tura. Om̃s hi uiri bellatores dirigentes aciem corde pacifico uenert̃ in che¬
bron: ut conttituerent dauid super omnẽ isrł. Sua uoluntate utiq isti

Expanded text:
quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo post dictum est: Et Spiritus induit Amasai principem friginta, et dixit: Tui sumus, o David, et tecum futuri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntati Dsuum quo indutus est, ut hoc vellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti
Abbreviated transcription (Latin):
siue introducendis in ea. Non ẽ itaq dubitandu. uoluntati dĩ qui in cęlo
& int̾ra omĩa quęcũq uoluit fecit.&. qui etiã illa quȩ futura st̃ fecit.
humanas uoluntates ñ posse resistere quo minꝰ faciat ipse qͦd uult: qͣn¬
do quid̾e de ipsis etiã hominũ uoluntatib qͦd uult cum uult faciat.
nͥ forte ut ex multis aliqua cõmemorẽ. quando d̃s̃ uoluit sayli reg¬
nũ dare. sic erat inpotestate israhelitarũ subdere se memorato uiro.
siue ñ subdere. Quod utiq non sic in eoꝵ erat positũ uoluntate. ut etiam
do ualerent resistere. Qui tam̃ hoc ñ fecit nͥ ꝑ ipsoꝵ hominũ uoluntates.
sine dubio habens humanoꝵ cordiũ qͦ placeret inclinandoꝵ omĩpoten¬
tisimã potestatẽ. Sic enĩ scriptũ est. Et dimisit samuhel popłm. & abiit unꝰ¬
quisq in locũ suum: &. saul abiit indomũ suã in gabaa. & abiert̃ potentes

Expanded text:
sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit, nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium quo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Samuel populum, et abiit unusquisque in locum suum; et Saül abiit in domum suam in Gabaa; et abierunt potentes
Abbreviated transcription (Latin):
potestate: ut diuinã uoluntatẽ non impediat. nec suꝑ et potestatẽ Etiã
de his enĩ qui faciunt qͦd ñ uult: facit ipse qͦd uult. Ꝙ quos scriptũ est
qͦd om̃s homines uult saluos fieri. nec tam̃ om̃s salui fiunt. multis qͥd̾e
modis intelligi potest: ex qͥb in aliis opusculis nr̃is aliqͦs cõmemorauimus.
S hic uiũ dicã. Ita dictũ est om̃s homines uult saluos fieri. ut intelli¬
gaut᷑ om̃s p̃destinati. quia omẽ genꝰ hominũ in eis e̾: sicut dictũ est pha¬
riseis. Pecimatis omẽ holus. Ubi ñ est intelligendũ. nisi omẽ qd̃ debebant.
Neq enĩ omẽ holus qͦd erat in toto t̾rarum orbe decimabant. Scd̾m
istum locutionis modũ cdict̾ũ ẽ: sic̃ & ego omĩb ꝑ omĩa placeo. Nũqͥd enĩ
qui hoc dixit. placebat etiã tam multis ꝑsecutorib suis: S placebat
omĩ generi hominũ qͦd rp̃i congregabat eccłã. siue iã uitus positis.

Expanded text:
potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis,
Abbreviated transcription (Latin):
ctere. neq de hac uita priusq eis hoc contingat auferri. Quorũ si nemins con¬
tigisset : tandiu haberent homines istũ salub̾rimũ timorẽ qͦ uitiũ ela¬
tionis oppͥmit᷑.cdonec ad rꝑi gr̃am qua pie uiuitur ꝑueninirent: deui¬
ceps iã securi. nũq se ab illo eẽ casuros. Quȩ p̃sũptio in isto tẽptationũ loco
ñ expedit. ubi tanta ÷ infirmitas. ut suꝑbiã possit generare securitas. De-
niq etiã hoc erit : s tc̾ qđ iam ẽ in angłis etiã in hominib erit. quando
donata sibi etiã usq in fine̾ perseuerantia. illuc integer ꝑducet᷑. illic
toris sui. siue cũ conuertuntur. siue cũ p̃liant᷑. siue cũ coronant᷑. Nam &¬

Expanded text:
ere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini conere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infnique etiam hoc erit; sed tunc, quod jam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando donata sibi etiam usque in finem perseverantia, illuc integer perducetur, et illic toris sui, sive cum convertuntur, sive cum praeliantur, sive cum coronantur. 41.
Abbreviated transcription (Latin):
lit ñ altum sapere s timere. Quis enĩ ex multitudine fideli
diu in hac mortalitate uiuit᷑. in numero p̾destinatoꝵ. se e̾e̾ p̃sumat: Quia
io occultari opus est in hoc loco. ubi sic cauenda ẽ elatio: ut etiam ꝑ satane
angłni neer tolleret᷑ tantus colaphitaret᷑ apłs. hinc &. apłĩs dicebat᷑. si
manseritis inme. dicente illo qui eos utiq sciebat e̾ẽ mansuros. & ꝑ prophe¬
tam. si uolueritis ⁊ audieritis me: cum sciret ipse in qͥb oparet᷑ ⁊ uelle.
& similia multa dicunt᷑. Nam ꝓpt̾ huiꝰ utilitate̾ secreti. ne forte qͥs
ex collat᷑. s om̃s etiã qui bene currunt timeant: dũ occultũ ẽ qui per-¬
ueniant: ꝓpt̾ huiꝰ gͦ utilitate᷑ secrłti credendũ est qͦsdã de filiis ꝑditio¬
nis non accepto dono perseueranca usq infinẽ. inficte quȩ per dileccio¬
nẽ oꝑat inciꝑe iuiuere. ⁊ aliquandru fidelit̾ ac iuste uiuere ac postea ca¬

Expanded text:
multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretur, tantus colaphizaretur apostolus? hinc apostolis dicebatur: si manseritis in me, dicente illo qui eos utique sciebat esse mansuros; et per prophetam: si uolueritis et obaudieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes, etiam qui bene currunt, timeant, dum occultum est qui perueniant — propter huius ergo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea ca
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib reddat᷑. s gratis det᷑. sine ulla dubitatione confitend̾u ẽ. id̾o grͣam
uitã et̾nam uocari. qͥa his meritis reddit᷑ quȩ grã contulit homini. ꝑ eoce
siue nondu habentes ullu liberũ sue uoluntatis arbitͥum. siue cũ arbitͥo
uoluntatis. idõ uere libero. quia ꝑ ipsam gr̃am liberato. ꝑ ducit ad regnũ
hi gͦ qͥ non ꝑtinent ad istũ certissimũ & felicissimũ numerũ. ꝓ meritis
iustissime uidicant᷑ iudicant᷑. Put enĩ iacent sub peccato qͦd originaliter
generatione trarert̃ .&. cũ illo hereditario debito hinc exeunt. qͦd ñ est
regeneratione timisum: ac ꝑ liberũ arbitriũ alia in suꝑ addidert̃. arbitͥum
inquã liberũ. s non liberatũ. liberũ iustitȩ. seruũ atit̾ peccati. quo uoluun

Expanded text:
 reddatur, sed gratis detur; sine ulla dubitatione confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum; aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt: arbitrium, inquam, liberum, sed non li
Abbreviated transcription (Latin):
in qua ñ dico unũ annũ sed unũ diem uixerit. inpenas iniqͥs debitas
si querat᷑ a nobis. utrũ si tunc e̾e̾t mortuus quando erat iustus. pę¬
nas e̾̃ẽt inuenturus an requiem: nũqͥd requiem respondere dubi¬
tabimꝰ: Hec ẽ tota causa cur dictũ est. a quoc̾q sit cdict̾ũ: raptus
est ne malicia mutaret intellectum eius. Dict̾um ẽ enim scdm peri¬
cula uite huiꝰ: non scdm̃ prescientiã dei: qui hoc pręsciit quod
futurũ erat. non qͦd futurum ñ erat: id est qͦd mortẽ ei immaturã
fuerat largiturus. ut temptationũ subtheret᷑ in certo: non qͦd pecca¬
turus e̾e̾t qui mansurus intemptatione non e̾e̾t. De hac qͥppe uita legi¬
ir in libro iob. Nũquid non tẽptatio ẽ uita humana suꝑ

Expanded text:
in qua, non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas in qua, non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas si quaeratur a nobis utrum si tunc esset mortuus, quando erat justus, poenas esset inventurus, an requiem; numquid requiem respondere dubitabimus? Haec est tota causa cur dictum est, a quocumque sit dictum, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Dictum est enim secundum pericula vitae hujus, non secundum praescientiam Dei, qui hoc praescivit quod futurum erat, non quod futurum non erat: id est, quod ei mortem immaturam fuerat largiturus, ut tentationum subtraheretur incerto; non quod peccaturus esset, qui mansurus in tentatione non esset. De hac quippe vita legitur in libro Job, Numquid non tentatio est vita