comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum quiddam. quiddam om̃ino diui¬
num: quod fieri nisi adõ nõ possit. Lau¬
dauimꝰ defacto factorem: sed quẽ ad¬
modum si litieras pulchius aliciiurs
in spiceremus. nõ nob̶ sufficer&r laudare
scriptoriᷤᷤ articulum qui eas pariles.
ȩquales. decoras fęcit. nisi etiam lege¬
remus quid nob̾ per illas indicauerit:
ita factum hoc qui tantum in spicit.
delectatur pulchritudine facti: ut
admiretur artificem. Qui aũt intelligit.
quasi legit. Aliter enim iudetur pie¬
tura: aliter uidentur luterȩ. Picturã
cum uideris: hoc est totum udisse
laudasse. Luteras cum uderis nõ est
totum: qm̃ commoneris & eas legere
Etenim dicis cum uideris litteras : si
fortasse nõ eas nosti legere. Quid pu¬
tamus esse quod hic seriptum est: In¬
terrogas quid sit: cum iam uideas.
Aliquid aliud demonstraturus est: a
quo queris agnoscere quod iudisti.
Alios ille oculos hab&: alios tu. Non¬
ne similiter apices uidetis. sed non

Expanded text:
rum quiddam et omnino divirum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequales, decorasque fecerit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne si
Abbreviated transcription (Latin):
Panes aũt illi quinq quesi semina erant.
nõ quidem terrȩ mandata: sed ab eo qͥ
terram fecit multiplicata. Hoc ergo ad.¬
motum est sensib. quo erigeret᷑ mens:
& ex hibitum oculis. ubi exerceretur
intellectus: ut in uisibilem deum per
uisibilia opera nuraremur. & eiecti ad.
fidem. & purgati per fidem. etiam ipsũ
inuisibilit̾ uidere cuperemꝰ: quem rebus
iusibilib inuisibilem nosceremus. Nec.
tamen sufficit hȩc intueri: inmiraculis
xp̃i. Interrogemus ipsa miracula: quid
nobis loquantur de xp̃o. Habent eñi
si in telligant᷑: lingani suam. Nã quia
ipse xp̃c uerbum dĩ est: etiam factum
uerbi uerbum nobis est: Le .uiii.
Hoc ergo iuaculum. sicut audiuimus
quam magnum sit: queramus etiam ꝗͣ
ꝓfundum sit. Non tantum eius super¬
fitiȩ delectemur: sed etiam altitudinẽ
perserutemur. Hab& enim aliquid int̾:
hoc quod mutimur foris. Uidimus. ex¬
pectauimꝰ magnum quiddam. preela.¬

Expanded text:
panes autem illi quinque quasi semina erant, panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibiliter nosceremus. Nec tamen sufficit haec intueri miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula quid nobis loquantur de Christo. Habent enim, si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi Verbum nobis est. Hoc ergo miraculum sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit. Non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praecla
Abbreviated transcription (Latin):
sũt quidem diuna opera: & ad in¬
telligendum dm̃. de uisibilib ãmonent
humanã mentẽ. Quia enim ille nõ est
ialis substantia. quȩ udei oculis po̾sit:
& miracula eius quib totum mundum
regit. uniuersamq creaturam amminis¬
trat assiduitate uluerunt: ita ut pene
nemo dignetur attendere opera dĩ. mi¬
ra & stupenda in quolib& seminis grano:
quȩ faceret oportuno tempore. preter
usitatum cursum ordinemq nature:
ut nõ maiora sed in solita uidendo stu¬
perent. quib cotidiana iuluerunt.
Mauis enim miraculum est gub̾natio totius
mundi quam saturatio quinq milium ho¬
minum de quinq panibꝰ. & tamen hȩc ne¬
mo mirat᷑. Illud mirantur homines. non
quia mauis est: sed quia rarum est. Quis
enim & nunc pascit uiuersum mũdũ.
nisi ille qui de paucis granis segetes cre¬
at: facit ergo: quomodo ds̃. Unde enim
multiplicat de paucis granis segetes: in¬
de inmanib siuis multiplicauit quinq
panes. Potestas enim erat. in manibꝰ xp̃i.

Expanded text:
sunt quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; t sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus, et tamen haec nemo miratur. Illud mirantur homines, non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi:
Abbreviated transcription (Latin):
credere. aliud eum nõ suscepisse qͥ
uenerit. Septenarium eñi numeꝵ
adiunctum diabolo. ꝓpt̾ sabbatũ
intellige. uel ꝓpt̾ numerum sp̃e
seĩ: ut quomͦ in esaya super uir¬
gam de radice iesse. & florem qui
deradice eiꝰ conscendit septem sp̃e
uirtutum descendisse narranturr.
ita econtrario uitioꝵ numerus. in
diabolo consecratus sit: Sermo hĩ¬

Expanded text:
credere, aliud eum non suscepisse qui credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti: ut quomodo in Isaia super gam de radice Jesse, et florem qui de radice ejus conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad posteriora respondeat: immũd̾
sp̃e exiuit a iuideis. quando. accepe¬
runt legem: & ambulauit per loca
arida. querens sibi requiem. Ex pul.¬
sus uidelicet a uideis: ambulauit.
pergentium solitudines. Quȩ cũ
dño postea credidissent. ille nõ
dimiseram. Et ueniens inuenit
uacantẽ. scopis mundatã. Uaca¬
bat enim templũ uideoꝵ. &
centem surgite eamꝰ hinc. Et alio
loco. dimittetur uob̃ domus ur̃a
deserta A uia igit᷑ & dĩ. & angłoꝵ
presidia nõ habebat: & ornati eꝰ¬
rant suꝑfluis obseruationib le¬
gis. & traditionib phariseoꝵ: re¬
uertitur diabolus ad sedem suã
pristinã. & septenario sibi nume¬
ro demonum addito: habitat prĩ.¬
tinam domum. & fuit illius ppłipo.¬
steriora peiora prioribꝰ. Multo enĩ
nunc maiori demonum numero po¬
sidentur. blasphemantes in syna¬
gogis suis xp̃m iħm : quã in egyp.¬
to possessi fuerant ante legis noti¬
ciam. quia aliud est uenturũ nõ

Expanded text:
ad posteriora respondeat. Immundus ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt Legem, et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines: quae cum postea Domino credidissent, ille, non dimiseram. Et veniens invenit domum vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum,t, dicentem: « Surgite, eamus hinc . » Et in alio loco: « Dimittetur vobis domus vestra deserta . Quia igitur et Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Legis, et traditionibus Pharisaeorum, revertitur diabolus ad sedem suam pristinam: et septenario sibi numero daemonum addito, habitat pristinam domum, et fiunt illius populi novissima pejora prioribus. Multo enim nunc majori daemonum numero possidentur, blasphemantes in synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante Legis notitiam: quia aliud est venturum non
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. Quidam locum istum de
hereticis dictum putant. quod im¬
mundus sp̃e qui in eis ante habi.¬
tauerat quando gentiles erant:
ad confessionem uerȩ fidei eiciat᷑
postea uero cum se adheresim tr.¬
anstulerint. & simulatis uirtuti.¬
bus ornauerint domum suã: tuc̃
aliis septem nequam spiritibus
ad iunctis. reuertatur ad eosdi¬
abolus. & habitet in illis: fiantq
nouissima eoꝵ peiora prioribus.
Multo quippe peiori conditione suit
heretici quam gentiles. quia in illiᷤ
spes fidei est. inꝰ istis pugna discor.¬
diȩ: cum hȩc intelligentia plausũ
quendam. & colorem doctrinȩ pre¬
ferat: nescio an habe. at ueritatẽ
Ex eo quod finita uel parabola uel
exemplo sequit᷑. sic erit & generatio.¬
ni huie pessimȩ: compellimur non
ad hereticos & quosuib& homines.
sedadiudeoꝵ ppłm referre parabo.¬
lam. Et cum textus loci nõ pas.¬
siuus & uagus in diuersũ fluctu.¬
et. atq in sipientiũ more turbet᷑.
sed herens sibi uel ad priora uel

Expanded text:
icit. Quidam istum locum de haereticis dictum putant, quod immundus spiritus, qui in eis antea habitaverat quando gentiles erant, ad confessionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis septem nequam spiritibus adjunctis, revertatur ad eos diabolus et habitet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spes fidei est, et in istis pugna discordiae. Cum haec intelligentia plausum quemdam et colorem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet homines: sed ad Judaeorum populum referre parabolam, ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, atque insipientium more turbetur; sed haerens sibi, vel ad priora, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ: uerba dĩ audit. Propterea uos nõ
auditis: quia ex dõ non estis. Si eni̾m
uerba dĩ audit quiex dõ ẽ: & audire
uerba eiꝰ nõ potest. quisquis ex illo nõ
est: interrog& se unus quisq: si uerba
dĩ in aure cordis ꝑcipit: & intelligor un¬
de sit. Cȩlestem patriam desiderare ue¬
ritas iub&. carnis desideria conterere:
mundi głam declinare. aliena nõ appe¬
tere: ꝓpria largiri. Penset ergo apud se
unusquisq ur̃m. si hec uox dĩ in cordis
eius aure cõualuit: & quia iam ex deo
cepra dĩ nec aure corporis ꝑciꝑe dignãt᷑.
Et sũt nonnulli. qui hȩc quroiem corpores
aure percipͥunt: sed nullo ea mentis
desiderio complectuntur. Et sũt nõ nul¬
li. quilibenter uerba dĩ suscipiunt. ita
ut etiam in fletib compungantur: sed
post lacrimaꝵ tempꝰ: ad inquitatẽ re¬
deunt. Hii ꝓfecto uerba dĩ nõ audiunt:
quia hȩc exercere in opere cõtempnũt:¬

Expanded text:
ex deo, verba dei audit. Propterea vos non auditis, quia ex deo non estis. Si enim ipse verba dei audit, qui ex deo est, et audire verba eius non potest, quisquis ex illo non est, interure cordis percepit, et intelligit unde sit. Coelestem patriam desiderare veritas jubet, carnis desideria conterere, mundi gloriam declinare, aliena non rapere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque vestrum, si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit, et quia jam ex Deo pta dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita / ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, quia haec exercere in opere contemnunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quoq hereticos & scismaucos: a
regno dĩ & ab ȩccła intelliges separa¬
tos. Et ideo nõ dĩ. sed minundi spẽ
om̃s scismatum. hereticoꝵq liquido
claret esse conuentus. Itaq in uno
homine. tocius iudaiei ppłi compara¬
tio est. aquo per legem sp̃c mimundꝰ
exierat. Sed quia innationib & gen¬
tib. per fidem xp̃i requiem repperire
nõ potuit. immundis etiam spiritioꝰ
xp̃e ineendium est. qui inpectoribus
genuliumn quȩ ante arida erant. postea
I deo regressus est ad plebem iudeoꝵ. quȩ
forensi & per functoria specie comꝑta.
animo man& interiore pollunior. Neq
enim sacri fontis irriguo. aut abluebat.
aut restringebat ardorẽ. Meritoq ad
eam sp̃c redibat immundus: adducenꝰ
secum septem sp̃e nequiores se. Qm̃ in eb.¬
domada legis. & octaue my steriũ. sa.¬
crilega mente commisit. Itaq ut nob
multiplicat᷑ septi formis sp̃c gr̃a: ita il¬
lis immundoꝵ sp̃uum omnisꝰ cumulat᷑

Expanded text:
omnes quoque haereticos et schismaticos a omnes quoque haereticos et schismaticos a regno dei et ab ecclesia intellege separatos. et ideo non dei, sed inmundi spiritus omnis schismatum haereticorumque liquido claret esse conuentus. itaque in uno homine totius Iudaici populi conparatio est, a quo per legem spiritus inmundus exierat. sed quia in nationibus et gentibus per fidem Christi requiem repperire non potuit — inmundis enim spiritibus Christus incendium est, qui in pegentilium, quae ante arida erant, postea ideo regressus ad plebem est Judaeorum, quae forensi et perfunctoria specie compta, animo manet interiore pollutior. Neque enim sacri fontis irriguo aut abluebat, aut restinguebat ardorem: meritoque ad eam spiritus redibat immundus, adducens secum septem spiritus nequiores se; quoniam in hebdomada Legis et octavae mysterium sacrilega mente commisit. Itaque ut nobis multiplicatur septiformis Spiritus gratia: ita illis immundorum spirituum omnis cumulatur
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Sedlicet indiuidua diuinitas
distincta persona est: digitus tamen
cum dicitur sp̃e oꝑatoria uirtus signi
uid eñ dicit. Qm̃ uidebo cȩlos tuos oꝑa
psalmo: sp̃u oris eiꝰ omnis uirtus eoꝵ.
Et paulꝰ ait. Hȩc aũt omĩa operat᷑ unꝰ
atq idem sp̃ẽ: diuidens singulis ꝓ ut
uult. Et his cum dicit quod si in spũ dĩ
ego eicio demonia. ꝓ fecto peruenit
in uos regnum dĩ: simul ostendit im.¬
perialem quandam esse scĩ sp̃c potes¬
tatem. in quo regnum est dĩ. Nos quoq
in quib habitat sp̃e : regalem domum¬
esse. Unde & inposteriorib dixxit.
Regnum mundi: intra uos est. Et ideo
diuinitatis & dominationis. & impe.¬
ratoriȩ maiestatis. consortẽ debemuᷤ
inmundus sp̃e exierit de homine:
ambulans perloqua quȩ nõ habent
aquam. querens requiem & nõ inueni¬
ens. Hoc de udeoꝵ plebe dictum
ambigi non potest: quam ciñs a regno
suo in superiorib segregauit. Unae

Expanded text:
sumus, sed licet indiuidua diuinitas, sumus, sed licet indiuidua diuinitas, distincta persona est. digitus tamen cum dicitur spiritus, operatoria uirtus signifuid enim dicit: quoniam uidebo caelos opera psalmo: et spiritu oris eius omnPaulus ait: haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus diuidens singulis prout uult. et id cum dicit: quodsi in spiritu dei ego eicio daemonia, profecto praeuenit in uos regnum dei, simul ostendit imperialem quandam esse sancti spiritus potestatem, in quo regnum est dei, nos quoque, in quibus habitat spiritus, regalem domum. unde et in posterioribus dixit: regnum dei intra uos eat. et ideo diuinitatis et dominationis et imperatoriae maiestatis consortem debemus inmundus spiritus exierit de homine, ambulat per loca quae non habent aquam quaerens requiem et non inueniens. hoc de Iudaeorum plebe dictum ambigi non potest, quam dominus a regno suo in superioribus segregauit. unde
Abbreviated transcription (Latin):
immundos sp̃e conterendos. & ad.
manubias mundani principis aufe¬
rendas suscepit carnem. & destruen¬
dȩ nequitiȩ spiritalis hominibꝰ quo¬
q dederit potestatem. diuidenł spo¬
lia eius quod insigne est triumphan¬
tis. aliqui sibi ad irmentum & pre¬
sidia cuabolicȩ potestatis ad sciscat.
Unde intelligitur indiuiduum qđ dã
uelut corpus eẽ diumnitatis & regnũ.
gui spetiȩ. uelut umus scđm diuini¬
tatem corporis seriem uide atur ex¬
primere. nõne uidetur indiuiduum
esse regnum. cum uelut corpus sit in¬
diuisum: Habitat enim ut legisti ple¬
Quod uãq & de parre negare nõ pote¬
ris. & de sp̃u negare nõdebes: ne tibi
membroꝵ comparatione nr̃oꝵ. por.¬
tio quȩdam uideatur facienda uir¬
tutis. Indiuiduȩ enim rei. nõ potest
esse diuisio. Et ideo ad formam hu¬
militatis. nõ ad distinctionem potes¬
taus referenda di gui nuncupatio ẽ:
cum dextera dĩ dieat. Ego & pat̾ unũ

Expanded text:
inmundos spiritus conterendos et ad inmundos spiritus conterendos et ad manubias mundani principis auferendas susceperit carnem et destruendae nequitiae spiritalis hominibus quoque dederit potestatem, diuidens spolia eius, quod insigne est triumphantis, aliqui sibi adiumentum et praesidia diabolicae potestatis adsciscant, unde intellegitur indiuiduum quoddam uelut corpus esse diuinitatis regnum, giti speciem uelut unius secundum diuinitatem corporis seriem uideatur exprimere. nonne uidetur indiuiduum esse regnum, cum uelut corpus sit indiuisum? habitat enim, ut legistiquod utique et de patre negare non poteris et de spiritu negare non debes. nec tibi membrorum conparatione nostrorum portio quaedam uideatur facienda uirtutis; indiuiduae enim rei non potest esse diuisio et ideo ad formam unitatis, non ad distinctionem potestatis referenda digiti nuncupatio est, cum dextera dei dicat: ego et pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
dicti huius en est: quod inbel zebub
principe demonioꝵ eicere demo¬
nia dicebatur. ut offenderet regnũ
situm indiuiduũ esse. atq perpetu¬
um. Meritoq etiam pilato respõdit.
Reggnum meum: non est de hoc mun¬
do. Et ideo qui nõ in xp̃o spem
gerunt. sed inprincipem demoni.¬
.Oꝵ eici demones opinantur: eos
regni negat esse perpetui Quod sp̃.¬
ect᷑at ad ppłm uideoꝵ. qui huiusce¬
modi passionib ad demoniũ eici¬
endum. demonii arcescat auxiliũ.
am quemadmodum potest cum fi.¬
des seindatur. regnum manere in¬
diuisum: Et enim cum in lege sit
tuum quod̾ ex lege est. cum populũ
tur: ita exparte se fides iudaice ple¬
bis impugnat. & impugnando di¬
iuditur: diuidendo dissoluitur. Et
ideo regnum ȩccłȩ manebit in ȩter.¬
num.m: quia indiuidua fides corpꝰ
est unum. Uiras eñi dñs. una fides.
unum baptisma: unus ds̃ & paterom¬
nium. qui suꝑ omnes & peromnia:
& in omnibꝰ. Quanta hic furoris sa
crilegi amentia. ut cum dĩ filius ad

Expanded text:
dicti hujus ea est, quod in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia dicebatur; ut ostenderet regnum suum individuum esse atque perpetuum. Meritoque etiam Pilato respondit: Regnum meum non est de hoc mundo . Et ideo qui non in Christo spem gerunt, sed in principe daemoniorum ejici daemones opinantur, eos regni negat esse perpetui: quod spectat ad populum Judaeorum, qui hujusmodi passionibus ad daemonium ejiciendum, daemonii arcessit auxilium. Nam quemadmodum potest, cum fides scindatur, regnum manere indivisum? Etenim cum in Lege sit tuum, quod ex Lege est; cum populus tur? Ita ex parte se fides Judaicae plebis impugnat, et impugnando dividitur, et dividendo dissolvitur. Et ideo regnum Ecclesiae manebit in aeternum; quia 1432 individua fides, corpus est unum: Unus enim Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et pater omnium qui super omnes et per omnes et in omnibus. quanta hic sacrilegi furoris amentia, ut cum dei filius ad
Abbreviated transcription (Latin):
dit arcum suum quasi inumicꝰ. firmauit
dexteram suã quasi hostis. Et occidit
omne qd pulchrũ erat uisu: intaberna¬
culo filiȩ syon. effudit quasi ignem
indignationẽ suam. he. Factus est dñs
uelut mimicus. precipitauit isrł.
ꝑ recipitauit omnia męnia eus. & dis¬
uit in filia uida. humiliatum & humi¬
liatam. uau. Et dissipauit quasi ortũ
tentorium suum. de molitus est taber.¬
naculum suum. Obliuioni tradidit
dñs in syon festiutatem & sabbatum.
obꝓbrio in indignatione furoris sui:
regem & sacerdotem. Hai. Reppulit
dñs altare suũ. maledixit scĩficatio.¬
i sue. T̃ radidit in manus inimici. murõ
turrium eius : Uocem dederunt in do

Expanded text:
dit arcum suum quasi inimicus firmavit dit arcum suum quasi inimicus firmavit dexteram suam quasi hostis et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion effudit quasi ignem indignationem suam HE factus est Dominus velut inimicus praecipitavit Israhel praecipitavit omnia moenia eius disvit in filia Iuda humiliatum et humiliatam VAV et dissipavit quasi hortum tentorium suum demolitus est tabernaculum suum oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et sabbatum et obprobrio in indignatione furoris sui regem et sacerdotem ZAI reppulit Dominus altare suum maledixit sanctificationi suae tradidit in manu inimici muros turrium eius
Abbreviated transcription (Latin):
cit gladius. & domi mors similis est.
Sinꝰ Audierunt quia in gemisco ego
& nõ est qui consoletur me. Omnes mi¬
mici mei audierunt malum meum. lȩ¬
tati sut̃ qm̃ tu fecisti. A aduxisti diem
consolationis. & fient similes mei. ⁊ai
Ingrediatur omne malum eoꝵ coram
te: & deuindemia eos sicut uinde¬
miasti me. ꝓpter omnes iniquitates meaᷤ.
Multi enim gemitꝰ mei. ⁊ cormeũ merens.
aleph. Quom̃dobtexit caligine infu¬
rore suo dñs filiam syon: ꝓiecit de celo¬
in terram in clitam ifrahel: Et non est¬
recordati scabelli pedum fuoꝵ. in die
furoris sui. beth. ꝑ recipitauit dñs nec
peꝑcit omnia speciosa iacob. destrux̃
in furore suo munitiones. Uirgines ui.¬
da deiecit in terram. polluit regnum
& principes eius ẜielC onfregit in ira
furoris omne corni isrł. auertit retror¬
sum dexcteram suam. afacie inimici.
Et suecendit in iacob: quasi ignem flã¬
me deuorantis in gyro. deloen. ⁊̃ eten¬

Expanded text:
cit gladius et domi mors similis est cit gladius et domi mors similis est SEN audierunt quia ingemesco ego et non est qui consoletur me omnes inimici mei audierunt malum meum laetati sunt quoniam tu fecisti adduxisti diem consolationis et fient similes mei THAU ingrediatur omne malum eorum coram te et devindemia eos sicut vindemiasti me propter omnes iniquitates meas multi enim gemitus mei et cor meum maerens ALEPH quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion proiecit de caelo terram inclitam Israhel et non recordatus est scabilli pedum suorum in die furoris sui BETH praecipitavit Dominus nec pepercit omnia speciosa Iacob destruxit in furore suo munitiones virginis Iuda deiecit in terram polluit regnum et principes eius GIMEL confregit in ira furoris omne cornu Israhel avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici et succendit in Iacob quasi ignem flammae devorantis in gyro DELETH teten
Abbreviated transcription (Latin):
mea. dedit me dñs in manu de qua
nõ potero surgere. Samech Abstulit
omnes magnificos meos dñs. de medio
mei. Uocauit aduersum me tempus.
ut contereror electos meos. Torcular
calcauit dñs. uirgini filiȩ iuda. Air.
I d cuco ego plorinis. & oculus meus de¬
deducens aquã: quia longe factus ẽ
consolator. conuertens animã meã.
Facti sut filii mei perditi. qm̃ inualuit
x pandit syon manus suas. non est
qui consoletur eam. Mandauit dñs
aduersum iacob: incircuitu eus hosteᷤ
eius. facta est hirłm quasi polluta.
menstrue inter eos. Sade lustus est
dñs. quia os eiꝰ ad tracundium ꝓuoca¬
ui. Audite obsecro uniuersi ppłi. &
iudete dolorẽ meum. Uirgines mee
& iuuenes mei. abierunt incaptutatẽ.
coph Uocaui amicos meos. & ipsi
deceperunt me. Sacerdotes mei & se¬
nes mei. inurbe consumpti sũt. Quia
quesierunt cybum sibi. ut refocilarẽt
uersum est cormeum in memetipsa. qm̃
amaritudine plena sum. Foris interfi-¬

Expanded text:
mea dedit me Dominus in manu de qua mea dedit me Dominus in manu de qua non potero surgere SAMECH abstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei vocavit adversum me tempus ut contereret electos meos torcular calcavit Dominus virgini filiae Iuda AIN idcirco ego plorans et oculus meus deducens aquam quia longe factus est a me consolator convertens animam meam facti sunt filii mei perditi quoniam invaluit xpandit Sion manus suas non est qui consoletur eam mandavit Dominus adversum Iacob in circuitu eius hostes eius facta est Hierusalem quasi polluta menstruis inter eos SADE iustus est Dominus quia os eius ad iracundiam provocavi audite obsecro universi populi et videte dolorem meum virgines meae et iuvenes mei abierunt in captivitatem COPH vocavi amicos meos et ipsi deceperunt me sacerdotes mei et senes mei in urbe consumpti sunt quia quaesierunt cibum sibi ut refocilarent ubversum est cor meum in memet ipsa quoniam amaritudine plena sum foris interfe
Abbreviated transcription (Latin):
eccatum peccauit hirłm. ꝓpterea u¬
stabilis facta est. Omnes qui głifica.¬
bant eam spreuerunt illam. qm̃ uiderut̃
ignomina eius. Ipsa aũt gemens. ⁊ conuer¬
sa reuorsum. So. des ciis in pe libus
eius. nec iecordata est finis sui. Deposna.
est uehementer. non habens consolatorẽ
U ide dñe affliclionen meam. qm̃ erectus ẽ
mimicus. ioth. Manum suam misit hos¬
tis. ad omĩa desiderabilia eius. Quia ui¬
dit gentes ingressas scũarium suũ. de
quib preceperas ne intrarent ȩccłam tuã.
caph. Omnis populus eius geniens. &
querens panem. Dederunt preciosa quęq
ꝓcybo. ad refocilandam animã. Uide
te & uidete. si est dolor sic dolor meus.
Qiñ uindemiauit me ut locutui est añs.
indie ire furoris si.mem. De Excelio
misit ignem in ossibus meis. & erudiuit
me. Exprindit rete pedibus meis. con¬
uertit me retrorsum. Posuit me deso¬
latam. tota die merore confectam. XUII.
U igilauit iugum miquitatum mearum¬
site eollo meo. infirmata est uirtus

Expanded text:
peccatum peccavit Hierusalem propterea instabilis facta est omnes qui glorificabant eam spreverunt illam quia viderunt ignominiam eius ipsa autem gemens et conversa retrorsum TETH sordes eius in pedibus eius nec recordata est finis sui deposita est vehementer non habens consolatorem vide Domine adflictionem meam quoniam erectus est inimicus IOTH manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia eius quia vidit gentes ingressas sanctuarium suum de quibus praeceperas ne intrarent in ecclesiam tuam CAPH omnis populus eius gemens et quaerens panem dederunt pretiosa quaeque pro cibo ad refocilandam animam vide videte si est dolor sicut dolor meus: quoniam vindemiavit me, ut locutus est Dominus in die irae furoris sui.  Mem.  De excelso misit ignem in ossibus meis, et erudivit me: expandit rete pedibus meis, convertit me retrorsum: posuit me desolatam, tota die moerore confectam.  Nun.  Vigilavit sitae collo meo infirmata est virtus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs angłoꝵ. Nam & ipse dictus est: mag¬
ni consilii angelus. Uerumptam̃ alibi.
quid dicit ꝓpħeta: Quia non legatus.
neq angłs. sed ipse ueniens salios fȩ¬
cit eos: idest ad saluos fatiendos eos nõ
mut& legatum. nõ mittoe angłm: sed ue.¬
niet ipse. Quis ueniet: Et ipse angłs.
Cerie uon per anglm: nsi quia iste sic̃ ang̃s
angłs nõ diceretur. Si xp̃c nichil pro¬
nuntiar&: ꝓpheta nõ diceretur. Ex hor¬
tatus est nos ad fidem. & capescendã
uitam ȩternam. Aliquid presens annũ¬
tiauit: aliquid fuurum predixit. Ex
futurum predixit ꝓp̾heta erat. Ex eo qͣ
uerbum dĩ caro factum est: & angłoꝵ

Expanded text:
nus angelorum. Nam et ipse dictus est magni consilii angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos, id est, ad salvos faciendos eos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelusangelus non diceretur. Christus si nihil prophetaret, propheta non diceretur. Exhortatus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam. Aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit. Ex futurum praedixit, propheta erat. Ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne timeatis. quod ipsius munere nec
sũt qui en ꝓpriis aurib audierunt: sed
in illis trib apłis uniuersa ȩccła didi¬
eit. quiequid eoꝵ & aspectus iudit: &¬
auditus accepit. Confirmetur ergo scdm
predieationẽ. sacratissimi euangłii om̃iũ
fides: & nemo de xp̃i cruce per quã mũ¬
dus redemptus est erubescat. Nec ideo
quisquam aut pati ꝓuisticia timeat.
aut de ꝓmissoꝵ retributione diffidat:
quia per laborem ad requiem: ⁊ ꝑ mortẽ
transitur ad uitam. cum omnẽ humilita¬
tis nĩȩ infirmitatẽ ille susceꝑit: in quo
sim confessione & dilectione ipsius ꝑ.¬
maneamus. & quod uicit uicimꝰ. ⁊ quod

Expanded text:
ne timeatis, quod ipsius munere nec ne timeatis, quod ipsius munere nec sunt, qui ea propriis auribus audierunt, sed in illis tribus apostolis universa Ecclesia didicit quidquid eorum et aspectus vidit et auditus accepit. Confirmetur ergo secundum praedicationem sacratissimi Evangelii omnium fides, et nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus est, erubescat. Nec ideo quisquam aut pati pro justitia timeat, aut de promissorum retributione diffidat, quia per laborem ad requiem, et per mortem transitur ad vitam: cum omnem humilitatis nostrae infirmitatem ille susceperit, in quo si in confessione et in dilectione ipsius perma
Abbreviated transcription (Latin):
quam mecũ hab& ȩqualitatẽ nõ i.¬
pina  appetiit. nec usurpatione pre¬
sumpsit: sed manens informa głȩ meȩ
ut ad reparandum genus humanũ ex¬
sequeretur commune cõsiliũ: usq ad
michi peromĩa bene complaceo. &
euiꝰ predicatione manifestor: cuius
humili tate clarificor. in cunctanter
audite: quia ipse est ueritas & uita.
ipse uirtus mea atq sapientia. Ipsũ
audite. quem legis mysteria prenun¬
tiarunt: quem ꝓphetaꝵ om cecinert̃.
Ipsum audite. qui mundum sanguine
suo redemit: qui diabolum ligat. &
uasa eiꝰ rapit: qui peccati ey rogra¬
phum. ⁊ preuaricationis pacta dis.¬
rumpit. Ipsum audite. qui uiã aꝑit
adcęlum: & pererucis suppliciũ gra¬
dus uob̾ ascensionis parat ad regnũ.
Q uid trepidatis rectimi. quid pauetis
scĩ liberari: tĩat quod me uolente
uult xp̃e. abicite carnalem formidi¬
nem: & fidei uos armata cõstantia.
In dignum est: ut in saluatoris passio.¬

Expanded text:
quam mecum habet aequalitatem non raquam mecum habet aequalitatem non rapina appetiit , nec usurpatione praesumpsit; sed manens in forma gloriae meae, ut ad reparandum genus humanum exsequeretur commune consilium, usque admihi per omnia 197 bene complaceo, et cujus praedicatione manifestor, cujus humilitate clarificor, incunctanter audite: quia ipse est veritas et vita, ipse virtus mea atque sapientia. Ipsum audite, quem legis mysteria praenuntiaverunt, quem prophetarum ora cecinerunt. Ipsum audite, qui sanguine suo mundum redimit, qui diabolum ligat, et vasa ejus rapit, qui peccati chirographum et praevaricationis pacta dirumpit. Ipsum audite, qui viam aperit ad coelum, et per crucis supplicium gradus vobis ascensionis parat ad regnum. Quid trepidatis redimi? quid pavetis saucii liberari? Fiat quod me volente vult Christus. Abjicite carnalem formidinem, et fideli vos armate constantia: indignum est enim, ut in Salvatoris passio
Abbreviated transcription (Latin):
bene complacui. ipsum audite: nõne
euidenter auditum est. Hie est filius
meus eui ex me & mecum esse sine tpre
est: Quia nec genitor genito prior:
nec genit᷑ ẽ genitore posterior. Hic ẽ
filius meus. quẽ a me nõ separit dĩtas:
nõ diuidit potestas. nõ discernit et̾ni.¬
tas. Hic est filius meus nõ ad optiuus
sed ꝓprius: nõ aliunde creatꝰ. sed ex me
genit̾: nec de alia natura michi factus
comparabilis. sed demea essentia mͥ
natus ȩqualis. Hic est filius meus ꝑ
quem omĩa facta sũt. & sine quo fac¬
tum est nichil: quia omĩa quȩ fatio
similiter facit. & quicquid operor in¬
separabiliter mecum: atq in differen.¬
ter oꝑatur. In patre enim ẽ filius. &
infilio. pater: nec umquã unitas nĩa
duuditur. et cum alius ego sim qui ge
alĩ ille quẽ ienui: nui. nõ aliud tamen de ilo uobis co t¬
gitare fas ẽ: q̃uam de me sentire pos¬
sibile est. hic ẽ filius meus: qui eam

Expanded text:
bene complacui, ipsum audite; nonne bene complacui, ipsum audite; nonne evidenter auditum est: Hic est Filius meus, cui ex me et mecum esse, sine tempore est? Quia nec Genitor Genito prior, nec Genitus est Genitore posterior. Hic est Filius meus, quem a me non separat Deitas, non dividit potestas, non discernit aeternitas. Hic est Filius meus, non adoptivus, sed proprius; non aliunde creatus, sed ex me genitus; nec de alia natura mihi factus comparabilis, sed de mea essentia mihi natus aequalis. Hic est Filius meus, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil : quia omnia quae facio similiter facit, et quidquid operor, inseparabiliter mecum atque indifferenter operatur. In Patre enim est Filius, et in Filio Pater , nec umquam unitas nostra dividitur. Et cum alius ego sim qui genui, alius ille quem genui, non aliud tamen de illo vobis cogitare fas est, quam de me sentire possibile est. Hic est Filius meus, qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
Q uia tempora patiendi: nõ potest felici¬
tas preuenire regnandi. Ad huc utiq
brauit eos. & ecce uox de nube dicẽs.
Hic est filius meus dilectus. in quo michi
bene complacui: ipsum audite. pre¬
sens quidem erat in filio pater. Et in
illa dñi claritate quam ad discipuloꝵ
temperat aspectum: nõ separabatuꝵ
abunigenito genitoris essentia. sed ad
commendandam ꝓprietatem utrursq
personȩ : sicut uisui significauit fili.¬
um splendor ex corpore. sie auditui
patrem uox nunciauit ex nube. Qua
uoce accepta discipuli: quod in faciẽ
ceciderunt. ⁊ timuerunt ualde: nõ
de patris tantum. sed & de filii maiesta¬
te tremuerunt. Altiore enĩ sensu: u¬
nam utriusq intellexerut deitatem
Et quia in fide nõ erat hesitatio: non
fuit intimore discretio. Latum ergo
illud & multiplex testimoniũ fuit:
& plus inuerboꝵ uirtute. quam sono
uocis auditum est. Dicente eñi patre
hie est filius meus dilectꝰ. in quo mĩhi

Expanded text:
quia tempora patiendi non potest feliciquia tempora patiendi non potest felicitas praevenire regnandi. CAP. VI. Adhuc bravit eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Praesens quidem erat in Filio Pater, et in illa Domini claritate, quam ad discipulorum temperarat aspectum, non separabatur ab Unigenito Genitoris essentia; sed ad commendandam proprietatem utriusque personae, sicut visui significavit Filium splendor ex corpore, sic auditui Patrem vox nuntiavit ex nube. Qua voce accepta, discipuli quod in faciem ceciderunt et timuerunt valde, non de Patris tantum, sed et de Filii majestate tremuerunt: altiori enim sensu unam utriusque intellexerunt Deitatem: et quia in fide non erat haesitatio, non fuit in timore discretio. Latum ergo illud et multiplex testimonium fuit, et plus in verborum virtute quam in sono vocis auditum est. Dicente enim Patre: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi
Abbreviated transcription (Latin):
& legalium ratio preceptoꝵ: dum&eue.¬
ram docet ꝓphetiam ꝑ sui presentiam.
& possibilia facit mandata pergitĩm.
his ergo sacrumentoꝵ reuelationibꝰ petrꝰ
apłs incitatꝰ: mundana spernens. &
terrena fastidiens: in ęternoꝵ desideriũ
quodã mentis iapiebatur excessu. ⁊ gau¬
dio tocius uisionis impletꝰ: ibi cum iħu
optabat habitare. ubi manifestati eiꝰ
gła letabat᷑. Unde & ait. Dnẽ bonum
est nos hic esse. Siuis fatiamꝰ hic tria
tab̾nacula: tibi unum. moysi unum.
& heliȩ unum. Sed hiue suggestioni
dñs nõ respondit. significans nõ qͥdem
impbum sed in ordinatum esse quod cũ¬
peie. cum saluari mundꝰ nisi xp̃i mor¬
te nõ posset. Et exxemplo dĩi in hoc
uocaretur credentiũ fides. ut licet
nõ oporteret de beatitudinis ꝓmissio¬
nib dubitari: intelligeremꝰ tam̃ int̾
temptationes istius uitę. priꝰ nob̾ tole¬
rantiam postulandam esse quã głam.

Expanded text:
et legalium ratio praeceptorum, dum et vet legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandata per gratiam. CAP. V. His ergo sacramentorum revelationibus Petrus apostolus incitatus, mundana spernens et terrena fastidiens, in aeternorum desiderium quodam mentis rapiebatur excessu; et gaudio totius visionis impletus, ibi cum Jesu optabat habitare, ubi manifestata ejus gloria laetabatur; unde et ait: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum . Sed huic suggestioni Dominus non respondit, significans non quidem improbum, sed inordinatum esse quod cuperet; cum salvari mundus nisi Christi morte non posset, et exemplo Domini in hoc vocaretur credentium fides, ut licet non oporteret de beatitudinis promissionibus dubitari, intelligeremus tamen inter tentationes 196 hujus vitae prius nobis tolerantiam postulandam esse quam gloriam:
Abbreviated transcription (Latin):
temporis: ad futuram głam que reuela.¬
bitur in nobis. Et iterum. Mortui enĩ
estis: & uita ur̃a ab̾cõdita est cum xp̃o
in dõ. Cum eñi xp̃c apparuerit uita ur̃a
tunc & uos apparebitis cum ipso in gła.¬
ox firmandis uero apłis.
& ad omnẽ scientiam ꝓuehendis: alia
quoq in illo muculo accessit in struc¬
tio. Moyses enĩ & helyas lex scilieet
& ꝓphetę apparuerunt cum dño loquen¬
tes: ut uerissime in illa quinq uuoꝵ
presentia. compleretur quod dictum
est: in duob uel trib testib stabit
omne uerbum. Quid hoc stabilius. qͥd
firmius uerbo. in cuiꝰ predicatione ue.¬
teris ae noui testamenti conemit tu¬
ba.⁊ cum euangłica doctrina antiqͣꝵ
ꝓtestationũ instrumenta cõcurrunt:
Astipulantur eñ sibi inuicem utriusq
federis paginȩ. & quem subuelamine
mysterioꝵ precedentia signa ꝓmiserĩt:
manifestum aiq ꝑspicuum presentis
głe splendor ostendit. Quia sic̃ ait beatꝰ

Expanded text:
temporis ad futuram gloriam, quae revelatemporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; et iterum: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim Christus apparuerit vita vestra, tunc onfirmandis vero apostolis et ad omnem scientiam provehendis, alia quoque in illo miraculo accessit instructio. Moses enim et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime in illa quinque virorum praesentia compleretur quod dictum est: In duobus vel tribus testibus stat omne verbum . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusque foederis paginae; et quem sub velamine mysteriorum praecedentia signa promiserant, manifestum atque perspicuum praesentis gloriae splendor ostendit: quia, sicut ait beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ne circundati intueri poterant & uui
perit ergo dñs coram electis testi¬
bus głam suã. & communem illã
eum cȩteris corporis formam tanto plen¬
dore clarificat: ut & faties eiꝰ solis ful¬
gori similis. ⁊ uestit̾ candori niuium
esset ȩqualis. In qua transsiguratione
illud quidem principaliter agebatur. ut
de cordib discipuloꝵ erucis scandalũ
tolleretur: ne conturbaret eoꝵ fidem uo¬
luntariȩ humilitas paissionis. quib reue¬
lata esset absconditȩ excellentia digni.¬
tatis. Sed nõ minore ꝓuidentia spes sc̃ȩ
ȩccłȩ fundabatur. ut totum xp̃i corpꝰ
agnoscer&: quali esset commnutatione
donandum. Et eiꝰ sibi honoris consor¬
tiũ membi ꝓmitterent: qui in capite
pre fulsiss&. De quo idem dñs dixxent.
eum de ad uentus sui maiestate loque¬
retur. Tunc iusti fulgebut siẽ sol in
regno patris sui: ꝓtestante hoc ipsũ
bento paulo apło & dicente. Existimo
enĩ. quod nõ sint cõdignȩ passiones huiꝰ

Expanded text:
ne circumdati intueri poterant et vidCAP. III. Aperit ergo Dominus coram electis testibus gloriam suam, et communem illam cum caeteris corporis formam tanto splendore clarificat, ut et facies ejus solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem principaliter agebatur, ut de cordibus discipulorum crucis scandalum tolleretur; nec conturbaret eorum fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis. Sed non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutatione donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; protestante hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus
Abbreviated transcription (Latin):
scđm dm̃: mater est gentium. Sic dicit
tio. Et tunc uocaberis ciuitas iustitiȩ.
& mater ciuitatum: idest ȩcclesiarum
fidelis syon
dm̃ uel lĩ filium nõ cognoscentes. Est
enim animal hoc in munclum. ⁊ pre ce¬
teris pene iumentis magis irrationabi¬
le: & stultum & infirmum. ⁊ ignobile.
& oneriferum magis. Sic fuerunt &
mundi & irrationabiles. uerbi ratione

Expanded text:
de mater est gentium. Sic enim dtio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion.Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et mundi et irrat
Abbreviated transcription (Latin):
homines antequam peccemus. liberũ
quidem habemus arbitriũ. si uolumuᷤ
sequi uoluntatẽ diaboli an nõ. Quod si
semel peccantes obligauerimus nos opi¬
bus eius: iam nr̃a uirtute euadere
nõ possumus. Sed sicut nauis frac¬
to gubernaculo. illue ducitur ubi¬
impetus tempestatis uoluerit: sic
& homo diuinȩ grę auxilio ꝑdito
per peccatum. nõ quod uult agit:
sed quod diabolus uult. Et nisi ds̃
ualida manu miscđiȩ soluerit eum:
usq ad mortem in peccatoꝵ suoꝵ.
alligamur: sed perdĩ iscdiam absol¬
iumur. Sicut enim uidemus inistismũ¬
dialibus regnis quomͦ inprimis quidẽ
nemo potest᷑ facere se ipsum regem.
sed populusereat sibi regem quem
elegerit: sed cum rex ille fuerit fae.¬
tus & confirmatus in regno. iam haba
ptestatem in hominibus: & nõ potest
populus uigum eius de ceruice sua re¬
pellere. nam primum quidem in potesta
te populi est facere sibi regem quem
ius populi postea in necessitatem con¬
uertitur: sie & homo priusquam pee¬

Expanded text:
Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantes voluntate obligaverimus nos operibus eius, iam nostra virtute evadere non possumus, sed sicut navis fracto gubernaculo illuc ducitur, ubi tempestas compellit, sic et homo divine gracie auxilio perdito per peccatum non vult, quod agit, sed quod dyabolus vult. Et nisi deus valida manu sue misericordie solvent eum, usque ad mortem peccatorum suorum alligamur, sed per Dei misericordiam assuevimus, sicut videmus in istis mundialibus regnis, quomodo in primis quidem nemo potest se ipsum regem facere, sed populus creat sibi regem, quem elegit. Sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, iam habet potestatem in hominibus et nullo modo potest populus iugum eius de cervice sua repellere. Nam primum qte populi est facere sibi regem quem luntas populi postea in necessitatem conetc. Sic et homo, priusquam pec
Abbreviated transcription (Latin):
sum inquit missus: nisi adoues quȩ
perierunt domus israhel: łe.uiiii.¬
ic nune considerate sermonem. &
ad uerba mea dirigite intellectum:
qm̃ ꝓfundam uolo comparationem
ex soluere. Non sum missus: nisi ad
oues perditas domus israhel. Quid
est hoc uerbum: Quȩ ista excusa.¬
factus es. & multa in te mysteria
reuelasti. ut unum tantũ modo ango¬
lum liberares. & integrum mundum¬
relinqueres: Pontum. & asiam. egyp¬
tum. eyliciam. & capadociam. & reli¬
quas nationes relinquis. & de iħrłm
tantũmodo curas: Relinquis ternim
desertam. nationes despectas. ⁊ solis
uideis factus es liberator: Nõne ude
in uirias patris tui in falsis symulaes:
& in demonum cerioniis exardesce¬
re: Annõ etiam ꝓphetȩ uulgauerut:

Expanded text:
sum, inquit, missus, nisi ad oves quae sum, inquit, missus, nisi ad oves quae perierant domus Israel. Hinc hunc considerate sermonem, et ad verba mea dirigite intellectum, quoniam profundam volo comparationem exsolvere. Non sum missus, nisi ad oves perditas Israel. Quid est hoc verbum? quae est ista excusat multa in te mysteria revelasti, ut unum tantummodo angulum liberares, et integrum relinqueres orbem? Pontum, et Asiam, et Aegyptum, Ciliciam et Cappadociam, et reliquas nationes relinqueres, et de Israel tantummodo curares? relinques terram desertam, nationes despectas, et solis Judaeis factus es liberator? Non vides injurias Patris tui in falsis simulacris, et in daemonum caerimoniis exerceri? Annon haec etiam prophetae vulgaverunt?
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃i nõ suffitio exponere dolorem. quẽ
non secuta est uates fallaces. non
que siuuit intines ligatuins: aut ad
falsa confugit presidia. sed omnẽ
relinquens diaboli cultum: uenit ad
dũm iħm omniũ saluatorẽ & dicit.
Miserere mei dñe: filia mea male ade¬
monio uexatur. Uidisti sensum
mulieris. ꝓbasti sapientiam eiꝰ: sed
iuide aliud nouum & in exꝑtum ne¬
gotium. Petit & obseerat. & lamen¬
tum suum ꝓducit in clamorẽ: & a¬
mator omniũ ds̃ nõ ei respondiꝰ uer¬
santem mulierem: o sapientia medici.
ret sapientia eius uirtutem: Prop.¬
terea dicunt discipuli. Dimitte illã.
quia clamat post nos. Sed humanꝰ
Es uitam mulieris. uirtutemq pensa.¬
bat. Et quid ait: Non sum missus. ni¬
si ad oues quȩ perierũt domus isrł.
N ichil ꝓficiunt. nec ipsi apłi suggere.¬
ntes. Uerus medicus. differt magis
curam: & exulcerauit uulnus. & po¬
testatem suam arte quadam exxcusat:
ut latentia panderet sacramenta. Nõ

Expanded text:
m. Non sufficio exponere dolorem, quem m. Non sufficio exponere dolorem, quem non secuta est vates fallaces, non quaesivit inanes ligaturas, aut ad falsa confugit praesidia: sed omnem relinquens diaboli cultum, venit ad Dominum Jesum omnium salvatorem, et dicit: Miserere mei, filia mea male vexatur. Vidisti sensum mulieris probantis sapientiam ejus: sed vide aliud novum et inexpertum negotium. Petit et obsecrat, et lamentum suum producit in clamorem: et amator omnium Deus non ei respondit versantem mulierem! O sapientia medici! ret sapientia ejus virtutem? Propterea dicunt discipuli: Dimitte illam, quia clamat post nos. Sed humanus Deus vitam mulieris virtutemque pulsabat. Et quid ait? Non sum missus, nisi ad oves quae perierant domus Israel. Nihil proficiunt, nec ipsi apostoli suggerentes. Verus medicus differt magis curam, exulcerat vulnus, et potestatem suam arte quadam excusat, ut latentia panderet sacramenta. Non
Abbreviated transcription (Latin):
scio. Non possum ab illa diu discedere:
nõ potest sola derelinqui. Non enim dẽ¬
foris uenit: sed intus est impugnator. In
se hab& hostem: & gladium. Nauis est:
quȩ de se coneutit tempestatẽ. Xõ inue¬
nio nomen passionis eus: miserere mei
nela fiuss&: quã sic uiuer&. Si enim mor.¬
tua fuss& & sepulta: exacto iam tẽpore
oblita fuissem. nec meminissem uulueris
& doloris. Nunc uero cadauer semper
indomo ẽ: ca sa mea sepulchrum eiꝰ
Augetur cotidie uulnus meum: & ereseit
obprobrium. Q uomodo ocłis meis iudeo¬
toruum eius aspectum. torqueri manꝰ.
erinium uitã dissolui ac spargi. spumã
ex ore diffundi: dari uoces mugitu hor¬
rendo. sȩuire intus inuisibilem inimicũ.
imꝓuisum hostem: & pugnam manifes¬
illi ꝓximare. nõ possum contingere. ꝙ¬
hib& me pauor. ex pellit ipsa passio
dira: miserere mei fili dauid. Qui ex uob̾
patres fuerunt: anim aduertant uerba
mea.uȩ matres. lacriment una mecũ.¬

Expanded text:
? non possum ab illa quoquam divelli, ? non possum ab illa quoquam divelli, non potest sola derelinqui. Non enim deforis venit, sed intus est expugnator, in se habet hostem et gladium; navis est quae de se concitat tempestatem, non invenio nomen passionis ejus. Miserere mei, Domine, filia mea, quam sic viveret! Si enim mortua fuisset et sepulta, exacto jam tempore oblita fuissem, nec meminissem vulneris aut doloris. Nunc vero cadaver semper in domo est: causa mea, sepulcrum ejus; augetur quotidie vulnus meum, et crescit opprobrium. Quomodo? video oculis meis; istorum aspectu, torqueri manus, crinium vittas exsolvi ac spargi, spumas ex ore diffundi, dare mugitum horrendum, saevire intus invisibilem inimicum, improvisum hostem et pugnam manifesilli proximare, non possum contingere, prohibet me pavor, expellit ipsa passio dira. Miserere mei, Domine, fili David. Qui ex vobis patres fuerunt, adjuvent verba mea: quae matres, lacryment una mecu