comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que ĩ om̃i gn̾atione ex adam originalit̾ descendit. Irt̾. Manifesta
est carnis ꝓpagatio de seminis tͣduce descendens. s utrum unusqͥsq nr̃m
inde aĩam habeat uñ carnem qͥa nescio. nec ħ certum habeo. an inde
aĩa pccma penamq traducat. an aliunde contͣhat. Resp. Quam mł¬
tos de anima tͣctasse legimꝰ. s exrasse nollemꝰ. Qͥ ⁊̃ diuinis auct̾oritatib
sua sensa ꝓbare uoluerũt. S testimonia que adducũt nicħ aliud ꝯuinc̃t.
nͥ dm̃ animas creare uł fing̾e. uł dare. uł insufflare. cui ⁊ qͣndo ⁊ unde
uoluerit. qͥ sic̃ nouit: sic omĩa facit. Ne aũt tua pia simplicitas ⁊ simplex

Expanded text:
quae in omni generatione ex Adam originaliter descendit. XII. INT. Manifesta est carnis propagatio de seminis traduce descendens. Sed utrum unusquisque nostrum inde animam habeat unde carnem nescio. Nec hoc certum habeo, an inde anima peccatum poenamque traducat, an aliunde contrahat. RESP. Quam multos de anima tractasse legimus, sed errasse nollemus. Qui etiam divinis auctoritatibus sua sensa probare voluerunt, sed testimonia quae adducunt nihil aliud convincunt, nisi Deum animas creare, vel fingere, vel dare, vel insufflare cui et quando et unde voluerit: qui sicut novit, sic omnia facit. Ne autem tua pia simplicitas et simplex
Abbreviated transcription (Latin):
nouus. Unꝰ in om̃ib diligat᷑ xp̃c. ⁊ cum diligas õs uitia nõ ames. q̃ sic ĩ aliis qͤso
redarguas: ut tua pͥmũ eicias. Ip̃e ego dum monachi ordinẽ p̃dico. eiꝰ tam̃ uitia
ñ defendo. qͥ uideri monachꝰ appetit s ẽẽ neggligit. quẽ enĩ uideo uagabun¬
dũ discurr̾e. abiecto pudore munꝰcula q̃rere. honores ambire. m̃dacia spar¬
g̾e. garrulũ. tͣpis fame. hc̃ tanto alciꝰ doleo cecidisse. qͣnto sanctiori p̃ditꝰ fue¬
rat ordine. Eius qͥppe cͥmina sic ab orremꝰ. ut tam̃ monastico ordini minime
derogemꝰ Sic gladiũ tyrãnice secantẽ repͥmaitꝰ : ut regiam dignitatem
ñ eu̾tamꝰ. Sic adult̾ia puniamꝰ : ut ꝯuigia ñ dãpnemꝰ. Sic ab ocło macłam
tollamꝰ. ut uisus aciem ñ extinguamꝰ. Sic itaq frm uitia ꝑ seqͣm᷑. ut carita¬

Expanded text:
novus. Unus in omnibus diligatur Christus; et cum diligas omnes, vitia non ames; quae sic in aliis, quaeso, redarguas, ut tua primum rejicias. Ipse ego dum monachi ordinem praedico, ejus tamen vitia non defendo qui videri monachus appetit, sed esse negligit. Quem enim video vagabundum discurrere, abjecto pudore munuscula quaerere, honores ambire, mendacia spargere, garrulum, turpis famae, hunc tanto altius doleo cecidisse quanto sanctiori praeditus fuerat ordine. Ejus quippe crimina sic abhorremus, ut tamen monastico ordini minime derogemus. Sic gladium tyrannice secantem reprimamus, ut regiam dignitatem non evertamus. Sic adulteria puniamus, ut conjugia non damnemus. Sic ab oculo maculam tollamus, ut visus aciem non exstinguamus. Sic itaque fratrum vitia prosequamur, ut charita
Abbreviated transcription (Latin):
E R ũba sanctificatoĩs uera panis et uera uini sub̾a in
uerũ corpꝰ ⁊ sanguinẽ xͥ conũtitur. sola sp̃e panis ⁊ uini re
unionẽ: s scd̾m transitionẽ credenda ẽ. Qm̃ neqͥqͣm eẽncia
ẽencie ĩ augm̃tũ accedit: ut ꝑ id qd̾ accedit. id ad qd̾ accedit
mauis fiat: s tͣnsitiõe. ut id qd̾ accedit cũ illo ad qd̾ accedit
unum fiat. nec sic in pane corpꝰ xp̃i cõsecrari dicimꝰ. ut de pane corpꝰ¬

Expanded text:
erba sanctificationis vera panis et vera vini substantia, in verum corpus et sanguinem Christi convertitur, sola specie panis et vini remunionem, sed secundum transitionem credenda est; quoniam nequaquam essentiae in augmentum accidit, ut per id quod accedit, id ad quod accedit majus fiat; sed transitione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum fiat. Nec sic in pane corpus Christi consecrari dicimus, ut de pane corp
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam habenteᷤᷤ subsidia ⁊ furtũ ꝑpetͣnt. ⁊ sũt qͥ ꝑ ĩopiam pͤcanit.¬
uͦ leniꝰ corrigant᷑. ⁊ paulo distͥctiꝰ agitent᷑. S ex caritate agendũ est.
⁊ ñ exfurore. qͥa ip̃i ħ p̃stat᷑ qͥ corrigit᷑. ne gehẽne ignib tͣdat᷑. Die enuĩ
nos fidelib ten̾e disciplinã debemꝰ. sic̃ boni patͦs carnalib filiis suis solẽt.
quos⁊ ꝓ culpis uerb̾e feriunt: ⁊ tam̃ ip̃os qͥs dolorib cruciant: hab̾e

Expanded text:
quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac iautem levius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verber
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ oꝑat᷑. Optima qͥd̃ nat᷑a ÷ qͣ tm̃ ĩ dõ ꝓfecit. ut iã ad ulłm illicitũ ualeat
ĩfleca. bona ÷ ⁊ illa q̃ sub dño uiuens pͣuũ in se cohibet appetitũ. ⁊ de uicto¬
ria meret᷑ hr̃e tͥumphũ. De utͣq gͦ merito laudat᷑. qͥ utͣmq bonã ꝯdidit
auctor bonꝰ. Una ÷ ĩ angłis bonis. alt̾a÷ ĩ hõib sc̃ĩs. Illi ꝯfirmati sũt ĩ boñ.
isti ꝑ grãm a mał hñt reditũ ⁊ sc̃ĩficant᷑ ꝑ xp̃m. ꝓ quoꝵ utilitate suũ¬
quoꝵ mala uoluntas iustis tandẽ penis addicit᷑. Int̾. ¶uin nr̃e
redep̃cionis grãm in eccł̃ia p̃sens aspicio. ⁊ dum pcc̃a ĩ baptismo dimisti.
⁊ diabolũ a fidelib suꝑari. admodũ gaudeo. de penuis tm̃ bonoꝵ doleo.

Expanded text:
m in Deo profecit, ut jam ad nullum illicitum valeat inflecti. Bona est et illa quae sub Domino vivens, pravum in se cohibet appetitum, et de victoria meretur habere triumphum. De utraque ergo merito laudatur, qui utramque bonam condidit, auctor bonus. Una est in angelis bonis, altera in hominibus sanctis. Illi confirmati sunt in bonum, isti per gratiam a malis habent reditum, et sanctificantquorum mala voluntas justis tandem poenis addicitur. III. INT. Dum redemptionis gratiam in Ecclesia praesens aspicio, et dum peccata in baptismo dimitti et diabolum a fidelibus superari admodum gaudeo, de poenis tamen bono
Abbreviated transcription (Latin):
rabili boniᷤ ⁊̃ ꝯsulit de penis maloꝵ. mal qͥppe ĩpugnantibꝰ. boniᷤᷤ incutit᷑
timor piꝰ. ⁊ paciencie uͥtꝰ augot᷑. S ⁊ mali dũ sibi debitã a d̾o recipiunt
penã. ualent aliis ad exemplũ. quo student euitare pct̃m. Qbudã enĩ
ꝓ ĩiqͥtate punitis. timent płmi. em̃dant᷑ aliqͥ. Init. Quͣte hoc: Cur
iste labor : Nhõne boni eeñt om̃s si d̾s uellet: Nõ bene uidet᷑ fecisse d̾s.
qͥ cũ bonos om̃s feterit. nõ bonos semꝑ custodit. qͥ nõ solũ eos cad̾e ꝑmittit:
uid dicis: uis ne culpam ĩ dm̃ refund̾e
qͣm nõ fecit: Dic q̃so qͥd eligis de te: meliꝰ ne tͥ uidet᷑ ꝯtͣhi necessitate.
ꝙͣ. ut uiuas ĩ lib̾tate: S te uelle netessitati seruire ⁊ lib̾tatẽ ñ amare:
ridicłmi ÷ cred̾e. Meliꝰ gͦ d̾s eos fecit: qͥb lib̾tatem arbitrii ꝯtulit. ut ħ
ẽẽ possint qd̾ uelint. Beati siqͥd̃ ẽẽ om̃s uolũt. s beatitudiẽm uͥ ip̃a ÷ om̃s nõ

Expanded text:
is incutitur timor pius, et patientiae virtus augetur. Sed et mali, dum sibi debitam a Deo recipiunt poenam, valent aliis ad exemplum, quo studeant evitare peccatum. Quibusdam enim pro iniquitate punitis, timent plurimi, emendantur iniqui. II. INT. Quare hoc? Cur iste labor? Nonne boni essent omnes, si Deus vellet? Non bene videtur fecisse Deus, qui cum bonos omnes fecerit, non semper bonos custodit: qui non solum eos cadere permittit, Quid dicis? Visne culpam refundere in Deum quam non fecit? Dic, quaeso, quid eligis de te? Meliusne tibi videtur contrahi necessitate quam ut vivas in libertate? Sed te velle necessitati servire et libertatem non amare ridiculum est credere. Melius ergo Deus eos fecit, quibus libertatem arbitrii contulit, ut hoc esse possint quod velint. Beati siquidem omnes esse volunt, sed beatitudinem ubi ipsa est omnes non
Abbreviated transcription (Latin):
mors ea die accidit. qͣ dñi p̃ceptum homo tͥnsgͤdi p̃sũpsit. Et qͥ obedĩe pͥꝰ
detore letabat᷑. mox gͣuem ꝓ mnobedĩa pudorẽ in carne sua patiebat᷑. dũ
añ pcc̃m habita cum dcio familiaritas. pꝰ pccm̃ u̾ecundiã cumulabat. Et
q̃rens latebͥs ueniente dño nuditatẽ suã p̃sentare ñ audebat. q̃ ⁊̃ suis
ocuł displicebat. Int̃ Quid est: Nõne auribꝰ pͣuã audiendo suggeᷤ

Expanded text:
eptum homo transgredi praesumpsit. Et qui obedientiae prius decore laetabatur, mox gravem pro inobedientia pudorem in carne sua patiebatur, dum  illa ante peccatum habita cum Domino familiaritas, post peccatum verecundiam cumulabat. Et quaerens latebras, venienti Domino nuditatem suam praesentare non audebat, quae etiam suis oculis displicebat. XVI. INTERR. Quid est? Nonne auribus pravam audien
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs culpa. usq ad ultimũ siliũ m̃ito ÷ effusa. Qͥ enĩ uiuu̾se posteritati
sue debuit appar̾e pͥmꝰ auctor iusticie. ⁊ ꝓ iusticia głe. dum p̾or cetidit:
p̾mꝰ auctor effectꝰ÷ culpe. pͥmꝰ debite susceptor pene. pͥmꝰ ꝓpinator malim
om̃i sua gen̾atoẽ. Benedicta humilitaᷤ saluatoris nr̃i. cuiꝰ niia caritaᷤ
uitã reduxit. ħ penitencie gr̃a dd̾ pꝰ lapsũ exexit. ħ manassen ĩ regno testi¬
tuit. petrũ lacͥmantẽ ĩ apłm reformauit. ħ releuat lapsos. sanat elisos.
restaurat ꝑditos. hãc diabolꝰ pꝰ lapsũ hr̃e ñ potuit: qͥ nlłm a dõ remediũ
accepit. hinc paulꝰ ait. Nusqͣ angłos app̃hendit. s sem̃ abͣhe app̃hendit.
uñ ĩ sua ꝙͣ ĩuenit unqͥtate ꝑditꝰ remansit. qͥa qͣ cecidit suꝑbiam ñ amisit.
Sola namq ꝑ xp̃m humilitas p̃stita penitenciã suscipit. sola uͦ suꝑbia ꝑ dia¬
bolũ p̃stita ꝑtinaciã ĩ malo facit. penitencia humiles leuat ĩ celũ. ꝑtina¬

Expanded text:
e posteritati suae debuit apparere primus auctor justitiae, et pro justitia gloriae, dum prior cecidit, primus auctor effectus est culpae, primus debitae susceptor poenae, primus propinator mali in omni sua generatione. Benedicta sit humilitas Salvatoris nostri, cujus nimia charitas it . Haec, fili, poenitentiae gratia David post lapsum erexit, Manassen in regno restituit, Petrum lacrymantem in apostolum reformavit. Haec relevat lapsos, sanat elisos, restaurat perditos. Hanc diabolus post lapsum habere non potuit, qui nullum a Deo remedium accepit. Hinc Paulus ait: Nusquam angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit . Unde in sua quam invenit iniquitate perditus remansit, quia, qua cecidit, superbiam non amisit. Sola namque per Christum humilitas praestita poenitentiam suscipit, sola vero superbia per diabolum praestita pertinaciam in malo facit. Poenitentia humiles levat in coelum, pertina
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd̃ mortuũ ÷ ꝓpt̾ pcc̃m. S maxie ut mͥ uidet᷑ in ilł genitalibꝰ m̃bris
ultio deseuit. qͥa ex eis m̃bͥs ꝓpagatio gn̾is humani descendit. qͣm origi¬
nalit̾ lex p̾cati uiolenta ꝯclusit. ut unꝰqͥsq ĩ semet ip̃o dm̃ formidet
offend̾e. dum tantã in suo corꝑe portat penam. de pat̾no scelere. sub quo
qͥsqͥl nascit᷑. si nõ xͥ sacͣm̃to sanietur. sub culpe uncło ceͣnet᷑. Sic filiꝰ ille

Expanded text:
 est propter peccatum . Sed maxime, ut mihi videtur, in illis genitalibus membris ultio desaevit, quia ex eis membris propagatio generis humani descendit, quam originaliter lex peccati violenta conclusit ut unusquisque in semetipso Deum formidet offendere, dum tantam in suo corpore portat poenam de paterno scelere, sub quo quisquis nascitur, si non Christi sacramento sanetur, sub culpae vinculo reus tenetur. Sic filius ille
Abbreviated transcription (Latin):
plet᷑ om̃e p̾catum. uidel suggestiõe. delectatiõe. consensu. Suggestio
pam serpens suggessit. e ua ueld̾ caro delectata ẽ. adam uelut sp̃c cõsen¬
tatõe fit nut̾mentũ. ĩconsensu ꝑfectio. Et sepe ꝯtingit ut ħ qd̾ malig¬
nꝰ sp̃c seminat ĩ cogitatõe: carc ĩ delectõem tͣhat. nec tam̃ animus
eidẽ delectatõi ꝯsenciat. ⁊ cum caro delectari sine aĩa qͤat: ip̃e
tam̃ aĩs carnis uoluptatib reluctans ĩ delectatõe carnali ali
qͣndo ligatꝰ ꝯtͣdicat. ⁊ tam̃ se ligatũ uehem̃ter ĩgemiscat. Uñ
itaq ẽ homo ut ita dixerim captiuꝰ ⁊ liber. Liber ex iusticia
ꝗͣ. diligit. captuꝰ ex delectatõe ꝙͣ. portat inuitus. Qł in¬

Expanded text:
pletur omne peccatum, videlicet, suggestione, delectatione, consensu. Suggestio pam serpens suggessit, Eva, velut caro, delectata est Adam, vero veo. Et saepe contingit, ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat, nec tamen animus eidem delectationi consentiat: et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aline ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Undeitaque homo est ut ita dixerim captivus, et liber: liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat invitus. »
Abbreviated transcription (Latin):
tis intendimꝰ. hii sunt qͥ cum apło dicunt. Om̃ia mͥ licent. s nõ omĩa expe¬
diuit. Unde ⁊ se ip̃os ab negantes uoluntates suas ñ sibi s patͥb credunt.¬
Et uocanti uocanti sponso ut ad aꝑiendum ei exeant: humilit̾ excausant
dicentes. Iaui pedes meos. qͦmͦi inqͥnabo illos: Exiii me tunica mea. qͦmͦ indu¬
ar illa: ħ de ordinis dignitate monastici p̃libasse sufficiat. de qͦ te pie ꝯmo

Expanded text:
tis intendimus. Hi sunt qui cum Apostolo dicunt: Omnia mihi licent, sed non omnia expetis intendimus. Hi sunt qui cum Apostolo dicunt: Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt . Unde et seipsos abnegantes voluntates suas non sibi sed patribus credunt, et vocanti sponso ut ad aperiendum ei exeant, humiliter excusant, dicentes: Lavi pedes meos. Quomodo inquinabo eos? Exui me tunica mea. Quomodo induar illa? Haec de ordinis dignitate sufficiat monastici praelibasse; de quo pie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑes sp̃ũ fiunt. qd̾ hii plane existunt. qͥ ñ solũ possessa relinquũt: s etiã
uoluntates suas patͥb addicunt. hoc aũt publica ꝓfeᷤ sione faciunt:
que erubesco dicere censent disꝑdere bona ecl̃ie. Qa gͦ ad ꝑagenda in
ppło d̾i officia eccl̃iastica idonei sunt monachi : nemo p̃iuidicet eis. Ip̃i enĩ
⁊ de clero sunt ⁊ canonice uiuũt. Licet ꝓ sui nominis p̃rogatiua ⁊ sacti
habitꝰ reuerencia sese arciꝰ ꝯtͣhant. ⁊ in claustͥs cenobialib silencia tene¬
ant. pat̾b q suis sp̃italibꝰ seduli pareant. Alia qͥd̃ lex÷ cenobitarũ. alia ana¬
choritarũ. hii patͥb coustant̾ obediunt. ꝓpͥa nolunt. Illi suo arbitrio uiut̃.
ꝓpͥa colligunt. uñ ⁊ decias ⁊ oblationes altario deferunt. Utrosq scͥpt᷑a cõ¬
mendat. ut̾sq iuuendi leges assignat. S ħ ad differenciã dm̃s qͥ de cenobi¬

Expanded text:
peres spiritu fiunt quod ii plane existunt, qui non solum possessa relinquunt, sed et peres spiritu fiunt quod ii plane existunt, qui non solum possessa relinquunt, sed et voluntates suas patribus addicunt. Hoc autem publica professione faciunt cquae erubesco dicere censent disperdere bona Ecclesiae. Quia ergo ad peragenda in populo Dei officia ecclesiastica idonei sunt monachi, nemo praejudicet eis. Ipsi enim et de clero sunt, et canonice vivunt; licet pro sui nominis praerogativa et sacri habitus reverentia sese arctius contrahant et in claustris coenobialibus silentia teneant, patribusque suis spiritualibus seduli pareant. Alia quidem est lex coenobitarum, alia anachoretarum. Hi patribus obediunt, propria nolunt; illi suo arbitrio vivunt, propria colligunt, unde et decimas et oblationes altario deferunt. Utrosque Scriptura commendat, utrisque vivendi leges assignat. Sed hoc ad differentiam diximus qui de coenobi
Abbreviated transcription (Latin):
N cognoscendis sc̃e eccł̃ie institutis te rudem udeo. quẽ de monacho
qͥd sit q̃rentẽ audio. Scias qͥa nemo fit monachꝰ uͥ ante fuerit dericꝰ
Cum enĩ qͥs suscipit᷑ ad monachatũ: si laicus est: benedictõe catholi¬
ca pͥmo sacrat᷑ in dericum. Nemo patest sane fieri monachꝰ. ñͥ sue¬
rit añ dñi sorcitꝰ. fit itaq dericꝰ. ñ ut ibi tm̃ remaneat: s ut eo gͣdn
ad altiora t̾nseat. Ut gͦ fiat monachꝰ: pͥmo apłicam ꝑfectõnem ꝓficet᷑.
qd sal relictis om̃ib ⁊ seip̃m ab negans. xp̃m obediendo sequet᷑. Hata
uͦ ꝓfessione tunc a patͤ sp̃uali ut mundo moriens exuit᷑. ⁊ sacram̃to
tanco digni funt ut in xp̃i milicia p̃eant. ⁊ qͥa seip̃os norunt regere ⁊ alios
regant. Debent gͥ monachi ꝑfectioris uite merito cũ oꝑtunitate regnsi
dĩ in ppło p̃dicare. pͥcatores corriꝑe. penitentes susciꝑe. soluere ⁊ ligate.¬
me qͥd̃ sunt ꝓpͥe pauꝑum. Weri aũt pauꝑes sunt : qͥ teste euangłio pau¬

Expanded text:
n cognoscendis sanctae Ecclesiae institutis te rudem video, quem de monacho, quid sit, quaerentem audio. Scias quia nemo fit monachus nisi ante fuerit clericus. Cum enim quis suscipitur ad monachatum, si laicus est, benedictione catholica primo sacratur in clericum. Non potest sane fieri monachus nisi fuerit ante Dominum secutus. Fit itaque clericus, non ut ibi tantum remaneat, sed ut eo gradu ad alti relictis omnibus, et se ipsum abnegans, Christum obediendo sequatur. Data vero professione, tunc a patre spiritali ut mundo moriens exuitur, et sacramentanto digni sunt ut in Christi militia praeeant, et quia se ipsos norunt regere, et alios regant. Debent ergo monachi perfectioris vitae merito cum opportunitate regnum Dei in populo praedicare, peccatores corripemae quidem sunt propriae pauperum, veri autem pauperes sunt, qui, teste Evangelio, pau
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qd̃ facit filiꝰ facit ⁊ pat̾: gͦ si filiꝰ carnẽ assũpsit: ⁊ pat̾ carnem
assũp sit. qͥa filiꝰ sine patre carnẽ assum̃e ñ potuit si nicħ liue patre
facere potuit. S hic pͥmo ꝯsid̾andũ ẽ. qͥa cũ dicit᷑ siliꝰ facere om̃e qõ
pat facit. de illa nimirũ oꝑatiõe intelligendũ ÷ qͣ creat᷑am suam condit
ꝯ regit. ⁊ disponit conditor ⁊ opifex ds. in qͣ oꝑatiõe pat̾ ⁊ fili ⁊ sp̃e scl̃¬

Expanded text:
e quod Filius, facit et Pater; ergo si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit; quia Filius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo considerandum est quod cum dicitur Filius facere omne quod Pater facit, de illa nimirum operatione intelligendum est, qua creaturam suam condit et regit et disponit conditor et opifex Deus. In qua operatione Pater et Filius et S
Abbreviated transcription (Latin):
sibi corpał. uenit ad te ut comedat᷑. nõ ut ꝯsũmat᷑. Uenit ut
gustetur nõ ut ĩcorꝑet᷑. A gustitꝰ uocẽ de celo audit. qͥa ħ a ter¬
renis illi dici aut respondi nõ potuit. Cibus sum grandiũ. cresce
⁊ mandueabis me. nõ ut me mutes in te sic̃ cibum carnis tue.s
tu mutaberis ĩ me. Itaq prudent̾ discerne. qͥd ĩ sacram̃to dei
sensui exhibitũ sit. qͥd sp̃i accõmodatũ. et iam ut solet si ꝯple¬
famulat᷑. ut ueritas similitudĩs uͥq ꝯseruet᷑. Nam si ĩ aliq̃ qͣntũ
scilicet sensui exhibendũ ẽ similitudo deficeret. illic ꝓculdubio sa¬
cram̃tum ñ eẽt. s res ip̃a ꝓd̾et᷑: manifestaret᷑ euidenti mira¬
culo qd̾ nõ ꝯuenit qͣmdiu fides locũ habet. Post ħ gͥ si coꝵalẽ

Expanded text:
cibi corporalis. Venit ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut cibi corporalis. Venit ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetur, non ut incorporetur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum sit; quid spiritui accommodatum, etiam ut si solet post complefamulatur, ut veritas similitudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo quantum scilicet sensui exhibendum est similitudo deficeret, illic procul dubio sacramentum non esset. Sed res ipsa proderetur et manifestaretur evidenti miraculo, quod non convenit quandiu fides loc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in dext̾a dei sedens. Tunc ad tempꝰ eẽ uoluit: qͣndo ⁊ qͣmdiu ne¬
cesse fuit. Exhibuit tͥ ad tempꝰ corꝑalem p̃senciam suam. ut te
ad spiritalem excitaret. Ideo corꝑalit̾ ad te uenit ⁊ exhibuit¬
ad tempꝰ tͥ corꝑalẽ p̃senciam suam. ut ꝑ illam spiritał inue¬
niret᷑. que nõ auferet᷑. Ita ꝑ carnẽ assup̃tam olim ĩ mundũ
uenit. ⁊ sed̃m p̃senciam corꝑalem ad tempꝰ cũ hominib cõ¬
uersatꝰ est ut eos ad spiritalem p̃senciam q̃rendã ⁊ ĩ ueni
spiritalem p̃senciam nõ retedebat. gͣndo scd̾m corꝑalem p̃senciata abire
inueniendã adiuueris. Qͣndo ĩ manib sacram̃tum eiꝰ tenes. corpalit
cetũ ẽ. Qndo cre suscipis corꝑalit tetũ ẽ. Qndo manducas ⁊ qñ gustaᷤ
corꝑalit̾ tecũ ẽ. Deniq in uisu. in tactu in sapore. corꝑalit̾ tecũ est.
uenttẽ tuũ. Sibꝰ iste auime : ñ corꝑis. Noli in ip̃o q̃rere ꝯsuetudiẽm

Expanded text:
 ad dexteram Patris sedens, tecum ad tempus esse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut te ad spiritalem excitaret. Ideo corporaliter ad te venit, et exhibuit tibi praesentiam suam, ut per illam spiritualis inveniretur quae non auferetur. Ita per carnem assumptam olim in mundum venit, et secundum praesentiam corporalem ad tempus cum hominibus conversatus est, ut eos ad spiritalem praesentiam quaerendam excitaret spiritalem praesentiam non recedebat, quando scilicet corporalem praesentiam abire inveniendam adjuveris. Quando in manibus sacramentum ejus tenes, corporaliter tecum est. Quando ore suscipis, corporaliter tecum est. Quando manducas et quando gustas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore corporaliter tecum est. ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est. Noli in ipso quaerere consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
intͣre ĩ regnũ dĩ. ⁊ alibi. Q c̾did̾it ⁊ baptitatꝰ fuerit: saluꝰ erit. Dicendo qͥ cͤͦ¬
did̾it: fidẽ ĩnuit. addendo ⁊ baptiatꝰ fuerit: remediũ ostendit. Unde ge¬
De qͥb dñs ita dixit. masculꝰ cuꝰ caro p̃pucii cͥcũcisa ñ fuerit. ꝑibit de ppło suo
Et sciendũ qͥa ꝑuuł suscep̾ta sufficiũt sacͥm̃ta fid̾i. adultis uͦ addenda sunt
oꝑa caritatis. ⁊ sacͥficia que d̾s iustituit. que ⁊ ꝓ temꝑũ uarietate ꝓut uo¬
nẽ aũt sũt ab actõe remota. Legimꝰ ad instructõnẽ ⁊ fidei corroboratõnem.
ñ ut agendo seruemꝰ. s ut int̾pretatõe sp̃itali. fidelibꝰ misteria reuelemꝰ.

Expanded text:
e in regnum Dei . Et alibi: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Dicendo qui crediderit, fidem innuit. Addendo et baptizatus fuerit, remedium ostendit. Unde geDe quibus Dominus ita dixit: Masculus cui caro praeputii circumcisa non fuit, peribit de populo suo . Et sciendum quia parvulis suscepta sufficiunt sacramenta fidei, adultis vero addenda sunt opera charitatis et sacrificia quae Deus instituit, et quae pro temporum varietate, prout vonunc autem sunt ab actione remota, legimus ad instructionem et fidei corroborationem, non ut agendo servemus, sed ut interpretatione spirituali fidelibus mysteria revelemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝯ morienti idem: ac si cum ꝓp̃o crucifigi. eiq cõmori. Ip̃e qͥ sua gr̃a
circuincisionis ⁊ baptsmi temedia dedit publica: habet. ⁊ puata Ieremiam it
in uent᷑ mats sue scĩficauit. occulto qͥd̾ remedio qͦ ip̃e nouit ⁊ uoluit. Ioħem qꝙͦ
ad hue elausũ in ut̾o matͥs spũ sc̃o repleuit. ⁊ exultare in gaudio fecit. dũ
p̃senciam saluatoris in maria uͥgine sentire meruit. Qͣre gͦ miramini qͥa me
toꝵ remedia me ult̾ius p̃sentare. quẽ si euangłio creditis ⁊ cõsortem re¬
medii ⁊ possessorem ꝑadisi ꝯsiteri debetis. Dicite rogo qͥd si antea baptiracͦ¬
nõ fui: an qͥa baptitatum me nescitis. nõ baptitatũ ẽẽ conuincitis. Int᷑
Int.

Expanded text:
ti et morienti, idem est ac si cum Christo crucifigi eique commori? ipse qui sua gratia ti et morienti, idem est ac si cum Christo crucifigi eique commori? ipse qui sua gratia circumcisionis et baptismi remedia dedit, publica habet et privata. Jeremiam enim in ventre matris suae sanctificavit, occulto quidem remedio quo ipse novit et voluit. Joannem quoque adhuc clausum in utero matris Spiritu sancto replevit, et exsultare in gaudio fecit, dum praesentiam Salvatoris in Maria virgine sentire meruit. Quare ergo miramini quia me ntorum remedia me ulterius praesentare, quem si Evangelio creditis, et consortem remedii et possessorem paradisi confiteri debetis. Dicite, quaeso, quid si antea baptizatus fui? An quia baptizatum me nescitis, non baptizatum esse convincitis? X. INT.
Abbreviated transcription (Latin):
in ap̃o. potest dictũ intlligi qd̾ in eu̾ngłio bĩ machei ueritas ait. Q ꝑdid̾it
animã suam ꝑꝑ me ĩueniet eam. Iuxta lucam saluã faciet eam. Ex hac
passi sunt Sub huiꝰ fidei sacͣm̃to ꝑiuli ĩ egypto sub pharaone. ⁊ mbetple¬
eni sub herede martyrio coronatisunt. Fo namq sanguĩẽ qͦ xp̃c in eis q̃te¬
bat᷑ eo ip̃i in ap̃o cõsetꝰbant᷑. Q aũt contͣsacram̃toꝵ remedia set̃a illum la¬
paradisus a dño est xepmissus: Non eis idem ꝓse iespond̾e ꝑot̾it. au me
cont᷑ sacram̃toꝵ tͦe nͣie diiꝰ suscitatis. qͥ prãm iecepi: Ip̃e auctor gt̃ẽ gra¬
tuito pendens in cruce. respexit me pendentẽ iuxta se. pendentẽ ĩ cruce.
s pendentẽ ꝓ scelere. Respexit: ⁊ grãm contulit qͣ moriens confessus sũ
ei pcc̃a que habui. Et cet̾is xp̃o moriente desꝑantib solꝰ ego si dr̃e audeo
uitam ĩ moriente q̃siui. Nescitis qͥa cõfiteri xp̃o ꝓ nob̾ in cruce petiden¬

Expanded text:
dictum intelligi quod in Evangelio Matthaei Veritas ait: Qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Juxta Lucam, salvam faciet eam . Ex hac en pro Christo passi sunt. Sub hujus fidei sacramento, parvuli in Aegypto sub Pharaone, in Bethlehem sub Herode, martyrio coronati sunt. Eo namque sanguine quo Christus in eis quaerebatur, eo ipsi in Christo consecrabantur. Qui autem contra sacramentorum remedia sanctum illum laparadisus ei a Domino est repromissus? Nonne eis idem pro se respondere poterit: Cur me contra sacramentorum gratiam suscitatis, qui gratiam suscepi? Ipse auctor gratiae gratuito pendens in cruce respexit me pendentem juxta se, pendentem in cruce, sed pendentem pro scelere. Respexit et gratiam contulit, quia moriens confessus sum ei peccata quae habui. Et caeteris Christo moriente desperantibus, solus ego, si dicere audeo, vitam in moriente quaesivi. Nescitis quia confiteri Christo pro nobis in cruce penden
Abbreviated transcription (Latin):
posset. huic ĩ suꝑ p̃cepta ⁊ scͥpte legis censuram d̾s ad hibuit. ⁊ ꝓphetie
doctͥnam ministrauit. ut dum nec nat᷑ali uoluntate. nec legis uerb̾e. nͥ
dinem rediret. Lex enĩ iubendo. ⁊ ꝓpħia docendo suam homini demonstrãt
infirmitatem. ut demonstrata infirmitas q̃rat saluatorem a quo sanata
uoluntas possit: qd ꝑ se infirma nõ potuit. Lex gͦ tͣhit ad fidem tanꝙͣ. peda
no cumulat p̃ceptũ. ⁊ negligentib pene uncłm. Bonia ẽ gͦ lex recta iubẽ¬
do. nõ infirmũ sanando. s infirmo tͣnsg̃ssionẽ augendo. ñ culpasu. s culpa
ĩfirmi. Iuerat itaq homo deuiꝰ ex seip̃o ꝯuincendꝰ dehuic legisꝰ auctoritate

Expanded text:
posset. Huic insuper praecepta et scripta legis censuram Deus adhibuit, et prophetiae doctrinam ministravit, ut dum nec naturali voluntate, nec legis verbere, nec dinem rediret. Lex enim jubendo et prophetia docendo suam homini demonstrat infirmitatem, ut demonstrata infirmitas quaerat Salvatorem, a quo sanata voluntas possit quod per se infirmata non potuit. Lex ergo trahit ad fidem tanquam paedmo cumulat praeceptum et negligentibus poenae vinculum. Bona est ergo lex recta jubendo, non infirmuinfirmi. Fuerat itaque homo prius ex seipso convincendus, dehinc legis auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ tẽꝑe ip̃m ĩ carne oꝑtuit apparere. Uenit it ut ait apłs ple¬
nitudo tpr̃is ĩ qͦ misit ds filiũ suũ factũ ex muliere. Ex mu¬
liere iõ dixit: qͥa differenciã sexus assignare uoluit. Qd̾ aũt
ubiq ÷ eo utiq ÷ missũ: qͦ nfactũ ÷. Caro nãq ÷ factũ: ñ in
carne mutatũ. Eo uͦ quo factũ ÷ : minꝰ patͤ ÷. Scire te uolo¬

Expanded text:
in carne oportuit apparere: Venit enim, ut ait Apostolus, plenitudo temporis, in quo misit Deus Filium suum factum ex muliere . Ex muliere ideo dixit, quia differentiam sexus assignare voluit. Quod autem ubique est, eo utique missum est quo factum est. Caro namque est factum, non in carne mutatum. Eo vero quod factum est, minus Patre est. Scire au
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe subiecto: ⁊ d̾s ĩ om̃i creato. Si it sua qͣlitatib subiecta
tulexis: qͣlitates nusqͣm erũt. ⁊ iõ uͭ exitt quẽ ad modũ si corꝑa
spaciis locoꝵ auferas. corꝑa nusꝙͣ exut. ⁊ qͥa nꝰ ꝗͣierũt: nͥ ip̃a
nens qͥdẽ uͥq ĩ se ip̃o totus. In se ip̃o dixi: qͥacũ om̃e cui ĩ÷ sine
ip̃o ẽẽ ñ possit: ip̃e ñ egens aliqͦ. tanꝗͣ. ñ pꝰsit eẽ sine illo:
ꝑfectꝰ ꝯbeatꝰ manet ĩ se ip̃o solo. Int. Uexa ẽẽ sencio que

Expanded text:
in corpore subjecto, et Deus in omni creato. Si enim sua qualitatibus subjecta tuleris, qualitates nusquam erunt, et ideo nec erunt. Quemadmodum si corpora spatiis locorum auferas, corpora nusquam erunt; et quia nusquam erunt, nec ipsa nens quidem ubique in se ipso totus. In se ipso dixi quia, cum omne cui inest, sine ipso esse non possit, ipse non egens aliquo, tanquam non possit esse sine illo, perfectus et beatus manet in se ipso solo. XIV. INTERR. Vera e
Abbreviated transcription (Latin):
qdẽ et honesta nomĩat᷑. Q aũt instituta tͥnsg̃dit: mox ĩ¬
cuit uͭ oĩa facetet bona eidẽ placet ũ bñ facta maneant
bona. Auccor iste cũcstis ÷ excellencior: qͥa potest oĩa. Ais
qͣ facit õib ⁊ p̃stancior: nouit it singła. Causa qͣre facit.

Expanded text:
quidem et honesta nominatur. Quae autem instituta transgreditur, mox inquidem et honesta nominatur. Quae autem instituta transgreditur, mox incuit ut omnia faceret bona, eidem placet ut bene facta maneant bona. Auctor iste cunctis est excellentior, quia potest omnia. Ars qua facit omnibus est praestantior, novit enim sing
Abbreviated transcription (Latin):
dñi suꝑ ferri memorat᷑. t̾nitas cooꝑata monstͣtur. Creaito¬
rem itaq et creat᷑am cõsid̾a. et qͥs. et ꝑ qͥd. et qͣre eam fecerit
pensa. Pat̾ enĩ qͥ facit. Filiꝰ uͦ ꝑ quẽ facit. Sp̃c sanctꝰ causa
⁊ qͥ fieri om̃ia placuit. Sũma quidẽ illa que d̾s÷ ce̾ncia in
qua sibiq cõsub̾ali sapiencia ꝓ sua ĩmutabili beniuo¬
lencia fac̃ uni̾sa. oĩ carens indigencia bonꝰ bona. unꝰ
om̃ia. It̾m cũ dicit᷑ a moyse dixit d̾s ficit lux: et sic dͤ
cet̾is. seqͦrq ꝑ singula uidit d̾s qd̾ boñ ÷ eadẽ tͥnitas in
singłis agens oꝑib signata ÷ filiꝰ d̾i sic̃ pͥncipiũ ÷ om̃i
creat᷑e ut sit: ita et eidem uerbũ ÷ ut bone facta ma¬
nendo bona sit. Ut cui faciende pͥncipiũ extitit: cidẽ
iam facte et uerbũ sit. Oreat enĩ et creatis loqͥtur: dũ
suis singula subdit legib distinguit ordinib lignat tẽ
ꝑ ib. Inde fit qd̾ creat᷑a dum eiꝰ instituta ñ tͣnsg̃dit᷑. pulc

Expanded text:
memoratur, Trinitas cooperata monstratur. Creatorem itaque et creaturam considera, et quis et per quid et quare eam fecerit pensa. Pater enim est qui facit, Filius vero per quem facit, Spiritus sanctus causa est qua fieri omnia placuit. Summa quidem illa quae Deus est essentia in sua sibique consubstantiali sapientia pro sua immutabili benevolentia facit universa, omni carens indigentia, bonus bona, unus omnia. Item cum dicitur a Moyse: Dixit Deus: Fiat lux , et sic de caeteris, sequiturque per singula, Vidit Deus quia bonum est, eadem Trinitas in singulis agens operibus signata est. Filius Dei. sicut principium est omnis creaturae ut sit, ita et eidem Verbum est ut bene facta manendo bona sit; ut cui faciendae principium exstitit, eidem jam factae et Verbum sit. Creat enim, et creans loquitur, dum suis singuporibus. Inde fit quod creatura, dum ejus instituta non transgreditur, pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
Ssũ me uerus et uere sũ mus.
simplex: bonũ ꝑfectũ. in cõmutabile solum. Qd̃
de simplici bono genitũ:. Pariter simplex ẽ. Quappt̃ et h
uni dicimꝰ de qͥb uere ꝓcedit sp̃s sẽs parit̾ simplex: in eom¬
mutabił et coet̾nꝰ. Triã hec qͥa ñ e̾encia. ñ differencia discre¬
ta sunt: numerari nesciunt. Nõ÷ hec tͥnitas unitate maior
nec unitas ip̃a tͥnitate minor. Manet enĩ tͥnitas hec oĩo
simplex. qͣre nõ potest fieri multiplex. huuꝰ tͥnitatis tã
simplicis rata nob̾ noticia tͣdit᷑: ubi ĩ capite libͥ geneseos rec¬
te p̃mictit᷑. In pͥncipio creauit d̾s et õ. ac deinde seqͥt᷑. Et sp̃c¬

Expanded text:
summe verus et vere summus, simplex est bonum, perfectum, incommutabile, solum. Quod de simplici bono genitum est, pariter simplex est. Quapropter eum dicimus, de quibus procedit Spiritus sanctus pariter simplex, incommutabilis et coaeternus. Tria haec, quia non essentia nec differentia discreta sunt, numerari nesciunt. Non est haec trinitas unitate major, nec unitas ipsa trinitate minor. Manet enim trinitas haec omnino simplex. Quare non potest fieri multiplex. Hujus Trinitatis tam simplicis rara nobis notitia traditur ubi, in capite libri Geneseos, recte praemittitur: In principio creavit Deus ; ac deinde sequitur: Et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sertionib enodanda. aut ꝗd ualidius ÷ diuinis auctoritatib
cõꝑbanda. Diuinis qͥdẽ eloqͥis nemo iustꝰ obuiat. rationẽ ne¬
mo sobriꝰ inpugnat seccłiam nemo fidel exasꝑat. A plurib
plura fieri debere dicis uolumina. ut eadẽ res diuso dicta¬
mine nõ diuersa fide płimos erudiat. et ad u̾itatam cori¬
tatis uia ꝑducat. Dum itaq tue dilectioni parere cõpellor
detͣctores etontͣ sencio qͦs silencio qͥdẽ meo iudicaui sedandoᷤ
s tua caritate fari et sõbere cogor. Noc tam̃ a te exigẽ¬
dũ puto ut quecũq ĩ meis responsionib inuen̾is uera d̾o
attribuas. Que aut̃ nõ uera uideris: mͥ penitꝰ ascͥbas. nec
recipias: s mutua caritate ut corrigi debeat mͥ benigne
referas. Nos enĩ et una gn̾is cõsanguinitas. et eiꝰdẽ ꝑfessi¬
sonis
i. apo ungt sotietas. qͦs francia genuit qͦs laudunẽse solũ

Expanded text:
sertionibus enodanda, aut quod validius est, divinis auctoritatibus sertionibus enodanda, aut quod validius est, divinis auctoritatibus comprobanda. Divinis quidem eloquiis nemo justus obviat, rationem nemo sobrius impugnat, Ecclesiam nemo fidelis exasperat. A pluribus plura fieri debere dicis volumina, ut eadem res diverso dictamine, non diversa fide, plurimos erudiat et ad veritatem via charitatis perducat. Dum itaque tuae dilectioni parere compellor, detractores e contra sentio, quos silentio quidem meo judicavi sedandos, sed tua charitate fari et scribere cogor. Hoc tamen a te exigendum puto ut quaecunque in meis responsionibus inveneris vera, Deo attribuas; quae autem non vera videris, mihi penitus ascribas, nec recipias, sed mutua charitate, ut corrigi debeant, mihi benigne referas. Nos enim et una generis consanguinitas et ejusdem professionis hristo junxit societas quos Francia genuit quos Laudunense solum
Abbreviated transcription (Latin):
e multis int̾rogas et plura ꝓponis. nec me minꝰ idone¬
um qͥ responde debeam importunꝰ actenda̾s. Pretenle
t sac̃ doctoꝵ uolumina. subtilib admodum sentenciis plena.
uerbi decore ꝑspicua. S merte ⁊ te uideo dum ea ꝓ muto¬
tudine refugis ꝓ subtilitate repellis. et melice sensu te¬
nuem durꝰ ex actor ad soluendum ptͣhis. Qd aũt ualde mi¬
r arcum est. breuem de maximis. leuem de guissimis res¬
ponsionẽ tͥ postulas fieri. S qͥdagis: cur his que ordiri cepe¬
ras tam multa int̾seris: Tue qͥdem impetu uoluntatis in¬
cepta sepiꝰ int̾rumpis. et questinũ ordinẽ uagabundꝰ offen¬
dis. De creatore q̃ris. et ad eiꝰ creat᷑am qͣm sepe recris. De crea¬
tͥa rationali tam ea q̃ cecilit qͣm ea que stetit. De bono qͥd
sit et malo. De libertate arbiti et dispositiõe dĩ. De gr̾a redẽp¬
tionis nr̃e et de sacͣm̃tis indebitũ me respond̾e cõpell. Mae¬
nis sane doctorib ista sunt ꝓponenda. ñ oppinando s ueris as¬

Expanded text:
e multis interrogas et plura proponis, nec me minus idoneum qui respondere debeam importunus attendis. Praetendo tibi sacra doctorum volumina subtilibus admodum sententiis plena, verborum decore perspicua. Sed inertem te video, dum ea prae multitudine refugis, pro subtilitate repellis; et me, licet sensu tenuem, durus exactor ad solvendum protrahis. Quod autem valde mirandum est, brevem de maximis, levem de gravissimis responsionem tibi postulas fieri. Sed quid agis? Cur his quae ordiri coeperas tam multa interseris? Tuae quidem impetu voluntatis incoepta saepius interrumpis et quaestionum ordinem vagabundus offendis. De creatione quaeris, et ad ejus ereaturam quam saepe recurris. De creatura rationali, tam ea quae cecidit, quam ea quae stetit, de bono et malo quid sit, de libertate arbitrii et dispositione Dei, de gratia Redemptoris nostri, et de sacramentis, indebitum me respondere compellis. Magnis sane doctoribus ita sunt proponenda, non opinando, sed veris as
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ sane pettat: qͥ oꝑa dñi semꝑ bona nõ aiat. s gͣuiꝰ delinqͥt qͥea ꝑtina¬
at̾ odit. Nõ amat qͥdẽ qͥ negligitꝰ odit planc qͥ decͣhit. Est gͥ negligen¬
cia malum. detͣctio ꝑniciosum. Ionathas ille sauł regis filiꝰ. s dd̾ dilectꝰ int̾dietũ
reccis ignorando ñ tenuit. maledictõnẽ patͥs nesciꝰ in currit. qͣ rescita suã humilit̾
sa cur h̃ accid̾it qͣreret᷑. ionathas dep̃hensus in culpã legit᷑. Reqͥsitꝰ qͥd eg̾it:¬
inuentũ÷ qͥa patͥs int̾dictũ soluerat dũ comedit. qͥ nimirũ pͤcauit ⁊ ĩ eo qd̾ cõ¬
fiteri noluit se licet ꝑ ignoranciã deliqͥsse. ⁊ ĩ eo qd̾ adiecit regi detͣhere. p̃la¬
toꝵ itaq p̃cepta. sic̃ bñ nosti debita sunt susceptõe u̾en̾anda. q̃ ⁊̃ si ignorã

Expanded text:
 delinquit qui ea pertinaciter odit. Non amat quidem qui negligit. Odit plane qui detrahit. Est igitur negligentia malum, detractio perniciosum. Jonathas ille Saulis regis filius, sed David dilectus, interdictum regis ignorando non tenuit, maledictionem patris nescius incurrit: qua rescita, suam humiliter sa cur hoc acciderit quaereretur, Jonathas deprehensus in culpa legitur. Requisitus autinventum est quia patris interdictum solverat dum comedit: qui nimirum peccavit, et in eo quod confiteri noluit, se videlicet per ignorantiam deliquisse, et in eo quod adjecit regi detrahere. Praelatorum itaque praecepta, sicut bene nosti, debita sunt susceptione servanda: quae etiam si ignora
Abbreviated transcription (Latin):
dum p̃dator antiquus iniuste rapuit: iuste p̃dari meruit. quẽ p̃da¬
tor fortissimꝰ tenuit ⁊ allisit. ꝯ captiuitatẽ nrãm de manu ĩpiam
lib̾am eduxit. Eiꝰ eiĩ passione redimim᷑. resurrectõe leuam as¬
censione głificam᷑. hoc sane misteriũ ab et̾no dispositã. Angłis crẽ¬
ditum. diabolo celatum. ꝓpħis reuelatũ. redditũ ⁊ ĩ maria sus

Expanded text:
dum praedator antiquus injuste rapuit, juste praedari meruit, quem praedadum praedator antiquus injuste rapuit, juste praedari meruit, quem praedator fortissimus tenuit, et allisit, et captivitatem nostram de manu impia liberam eduxit. Ejus enim passione redimimur, resurrectione levamur, ascensione glorificamur. Hoc sane mysterium ab aeterno dispositum, angelis credi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mortis auctor ĩdebite rapuit. ꝑ mortẽ eiꝰ in debitã debite niccꝰ suit.
deueri namq ĩ morte ñ potuit: quẽ culpa nõ tenuit. Mors qͥdẽ qͥ pͦca
soluit a cͥmine : lib̾at a morte. Uia q̃ tͣhit ad mortẽ ꝓcc̃m est. uia
q̃ ducit ad uitam iusticia ẽ. Illã strauit diabolꝰ mediator malus qͥ
pcc̃m sugg̃it. ⁊ ĩ mortẽ tͣhicit. hanc erigit xp̃c mediator bonꝰ. qͥ
reddit iusticiã ⁊ ducit ad uitam. pari qͥppe modo angłs ĩ celo ꝓtho¬
plastꝰ ĩ paradist sua dm̃ suꝑbia ꝯtẽpserũt. unde ille celũ. iste para¬
disum merito ꝑ diderũt. S gͣuissime cecidit. qͥ nõ solũ se a celo deie¬
cit. s ⁊ hominẽ seducendo pꝰ se a paradiso detraxit. Ile namq
ꝓcc̃m nuenit: iste ab inuentore suscepit. Unde sũmꝰ arbit̾ p̃datorẽ
dĩ filiꝰ accepit. ⁊ ꝓ nob̃ p̃da sieri p̃dantẽ p̃dat᷑us elegit. Hunc itaq

Expanded text:
dum mortis auctor indebite rapuit, per mortem ejus indebitam debite victus fuit. dum mortis auctor indebite rapuit, per mortem ejus indebitam debite victus fuit. Teneri namque in morte non potuit, quem culpa non tenuit. Mors quidem nostra solvit a crimine liberat a morte. Via quae trahit ad mortem peccatum est, via quae ducit ad vitam justitia est. Illam stravit diabolus, mediator malus qui peccatum suggerit, et in mortem trajicit; hanc erigit Christus mediator bonus qui reddit justitiam et ducit ad vitam. Pari quippe modo angelus in coelo, protoplastus in paradiso sua Deum superbia contempserunt: unde ille coelum, iste paradisum merito perdiderunt. Sed gravissime cecidit qui non solum se a coelo dejecit, sed et hominem seducendo post se a paradiso detraxit. Ille namque peccatum invenit, iste ab inventore suscepit: unde summus arbiter praedatorem Dei Filius accepit, et pro nobis praedam fieri praedantem praedaturus elegit. Huic itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
de uͥgĩe natꝰ: Lapis: abscisus de monte sine manib quẽ nõ carnał
amplexꝰ : s caritatis genuit affectꝰ. Inde ẽ qd̾ uͥgo ꝯcepit. u̾go ĩ ꝑtu.
⁊ pꝰ partũ integͣ ꝑ mansit. Eua mat̾ corrupta genuit ⁊ mortis filiũ
peꝑit. Maria mat̾ integͥ genuit ⁊ uite fructũ edidit. Illa ꝑdidit.
nẽ nõ cͥminis tͣducẽ de nr̃a sub̾a tulit inopiam. de suo nob̾ dat głam.
Suũ dedit. ꝯ nr̃m accepit. pͥmꝰ hõ in ꝑadiso mandatũ accepit. qͦ cͤato¬
ri cͤatꝰ seruire debuit. ut obediendo teneret iꝰticiã. iusticia uiuens tͣn¬
ꝓlapsus ĩ culpã. a culꝑa ĩ mortis miseriã. Scd̾s hõ quẽ genuit uͥgo
mundi reꝑator. descendẽs a suꝑiori ut nos erigeret ĩuentꝰ ẽ in ĩferio¬
ri. Hinc apłs ait. Cum ĩ forma di eẽt ñ rapinã arbitͣtꝰ est ẽẽ se eqͣlẽ
d̾õ. s femet ip̃m exĩaniuit formã s. a. ĩ siłit. h.f. ⁊ h ĩuentꝰ ut hõ. Qm¬

Expanded text:
de Virgine natus lapis est abscissus de monte sine manibus, quem non carnalis amplexus, sed charitatis genuit affectus. Inde est quod virgo concepit, virgo in partu et post partum integra permansit. Eva mater corrupta genuit, et mortis filium peperit: Maria mater integra genuit, et vitae fructum edidit. Illa perdidit, nem, non criminis traducem, de nostra substantia tulit inopiam; de suo nobis dat gloriam. Suum dedit, et nostrum accepit. Primus homo in paradiso mandatum accepit, quo Creatori creatus servire debuit, ut obediendo teneret justitiam, justitia vivens tranus in culpam, a culpa in mortis miseriam. Secundus homo quem genuit Virgo, mundi reparator, descendens a superiori, ut nos erigeret inventus est in inferiori. Hinc Apostolus ait: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinani
Abbreviated transcription (Latin):
litatis remedium. cum aliqͥs uͥtutes ip̃as qͣs ꝑp̾e possidet mitume at¬
tendit. suasibi ĩfirma p̃tendit. corã dõ se nicħ eẽ nͥ pcc̃orẽ redognioᷤᷤ¬
cit. De hac humilitatis ualle publicanꝰ ille surexit qͥ ⁊̃ dclos ad
celum leuare timuit. sola ĩ se tm̃ pcc̃a cognouit ⁊ penitendo dis̃.
Uꝰ ppitiꝰ esto mͥ pcc̃ori. Item sunt ñ ulłi qͥ a sũmo largitore aliqͣ uͥtittũ
ĩsignia ꝑceperũt. s tumore suꝑbie ad tantã insipienciam deuene¬
runt. ut de acceptis tanqͣ nõ acceꝑint głient᷑. ⁊ sibi nõ dñt refe¬
renda: ꝑtinacit᷑ arbitrent᷑ De talib dicit apłs. qͥa cum cognouis¬

Expanded text:
litatis remedium, cum aliquis virtutes ipsas quas vere possidet minime atlitatis remedium, cum aliquis virtutes ipsas quas vere possidet minime attendit, sua sibi infirma praetendit, coram Domino se nihil nisi peccatorem recognoscit. De hac humilitatis valle Publicanus ille surrexit, qui et oculos ad coelum levare timuit. Sola in se tantum peccata cognovit, et poenitendo dixit: Deus, propitius esto mihi peccatori . Item sunt nonnulli qui a summo largitore aliqua virtutum insignia percipiunt, sed tumore superbiae ad tantam insipientiam devenerunt, ut de acceptis tanquam non acceperint glorientur, et sibi non Domino referenda pertinaciter arbitrentur. De talibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ iudicabat. ⁊ quẽ dñs humiliatũ iustificauerat. elatꝰ ille tãꝙͣ.
reum ꝯdẽpnabat. ¶d̾ liqͥdo ꝑspities si studiose ꝯsid̾es in qͦ humilitatis gͣdu
stet̾it publicanꝰ ⁊ qͦ suꝑbiendi geñe elatꝰ corruit phariseus. Int̾ rog̾
Michi queso paucis insinua. qͦs humilitas gͣdus. quoᷤ ue suꝑbia cas
habeat. Respꝰ.
Umores suꝑbie .iiii. ẽẽ cognoui. qͥb me miserũ
fateor sepissime cecidi. Sunt namq ñ nlłi arroganteᷤᷤ. quos ad eo su¬
ꝑbia debriauit. ut cum ip̃i nͨ sciencie nͥec alicꝰ uͥtutis uestigiũ reu̾a
teneant. alios sapienteᷤ ⁊ u̾tutib habundantes qͣsi nicħ sunt: oĩo con¬
tep̃nant. ⁊ se solos ualere m̃dacit᷑ ostentant. Hec ẽ insana suꝑbia q̃
nec causam ht̃ unde se efferat. Hic ẽ pͥmꝰ suꝑbie casus oĩo detestan¬
dus. hunc sathanas pͥmũ inuenit: ubi m̃daciter ait. Ero simił al¬
tissimo. Contͣ ħ gͣue tumoris p̃cipitiũ. occͣrit p̾mũ ⁊ optimũ humi¬

Expanded text:
udicabat, et quem Dominus humiliatum justificaverat, elatus ille tanquam reum condemnabat: quod liquido perspicies, si studiose consideres in quo humilitatis gradu steterit Publicanus, et quo superbiendi genere elatus corruerit Pharisaeus. III. INTERR. Mihi, quaeso, paucis insinua quos humilitas gradus quosve superbia casus habeat. RESP. Tumores superbiae quatuor esse cognovi, quibus me miserum, fateor, saepissime cecidi. Sunt namque nonnulli arrogantes, quos adeo superbia debriavit, ut, cum ipsi nec scientiae nec alicujus virtutis vestigium revera teneant, alios sapientes et virtutibus abundantes quasi nihil sint omnino contemnant, et se solos valere mendaciter ostentant. Haec est insana superbia, quae nec causam habet unde se efferat. Hic est primus superbiae casus omnino detestandus; hunc Satanas primum invenit, ubi mendaciter ait: Ero similis Altissimo . Contra hoc grave tumoris praecipitium occurrit primum et optimum humi
Abbreviated transcription (Latin):
aut gr̃as egerũt. si euanuerut̃t ĩ cogitatõib suis. Dicentes enĩ se eẽ
sapientes stuba facti sunt Ss expellit humilitas. q̃ cum bona habeat:
nich sue induste uł nat᷑e de acceptis referendũ iudicat. s largitori
bonoꝵ om̃ium ea do bumilit̾ assig nat. hinc paułꝰ clamat. Gra
dei sum id qd sum. Item sunt nõułłi qͥsua dõ nõ sibi bona referunt. s suis
ea mericis dm̃i debuisse ꝓcacit̾ asserunt. Contͣ huiꝰmodi humilitaᷤ ꝓsite¬
tur. qͥa oñiade plenitudĩe di om̃s accepimꝰ. ⁊ grãm ⁊ gr̃a. Et si enĩ unt̾
accepta bona habeamꝰ aliqͣ merita ⁊ ip̃a uire dicunt᷑ gr̃a .i. gͣtis a d̾o nob̃
data. qͥ sua quoq in sc̃is dona gͣtis remunerat. Hinc apłs ait. Qͥs pͥor de
dit illi ⁊ retͥbuet᷑ ei: Qm̃ ex ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt omĩa. ip̃i gła. Item
sunt ñ ulłi qͥ bona sua ⁊ si qua habent bonoꝵ merita. eque omĩa d̾o attͥ¬

Expanded text:
s egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quos expellit humilitas, quae cum bona habeat, nihil suae industriae vel naturae de acceptis referendum judicat, sed largitori bonorum omnium ea Deo humiliter assignat. Hinc Paulus clamat: Gratia Dei sum id quod sum . Item sunt nonnulli qui sua Deo non sibi bona referunt, sed suis ea meritis Deum debuisse procaciter asserunt. Contra hujusmodi humilitas profitetur quia omnia de plenitudine Dei omnes accepimus, et gratiam pro gratia. Etsi enim inter accepta bona habeamus aliqua merita, et ipsa jure dicuntur gratia, idem gratis a Deo nobis data, qui sua quoque in sanctis dona gratisdit illi et retribuetur ei? Quoniam ex ipso et per ipsum sunt omnia. Ipsi gloria. Item sunt nonnulli qui bona sua etsi qua habent bonorum merita aeque omnia Deo attr
Abbreviated transcription (Latin):
Duplicem dñis: quo dm̃ ⁊ ꝓximũ amamꝰ. Si enĩ heliseus helia
maior eẽ p̃sumeret: eiꝰq spm ĩ se duplicari deposceret: potius
repelli deberet. s dum humilit̾ helie caritatẽ habere uoluit.
merito pie peticionis qo q̃sunt optinuit. S̃ si helise duplica¬
ri in se grãm helie deuorꝰ uoluit. deuonone meruit. ut duplo
Unde tanti dator mun̾is qd̾ ⁊ te płimũ fateri ꝯuenit: rectissime
d̾s ꝯ hic ꝯsistit. canẽs eni d̾s cum dõ patͤ unꝰ in eẽncia. unitꝰ ẽ hõi in
ꝑsona. ẽ manuel natꝰ ex nat᷑a Maria ꝗͣ. nõ corrupcio carnis. s spc̃

Expanded text:
uplicem dicimus quo Deum et proximum amamus. Si enim Eliseus Elia major esse praesumeret, ejusque spiritum in se duplicari deposceret, potius repelli deberet. Sed dum humiliter Eliae charitatem habere voluit, merito piae petitionis quod quaesivit obtinuit. Quod si Eliseus duplicari in se gratiam Eliae devotus voluit, devotione meruit ut duplo unde tanti dator muneris, quod et plurimum te fateri convenit, rectissime Deus et homo consistit. Manens enim Deus cum Deo Patre unus in essentia, unus est homini in persona. Emmanu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia uacuus. suꝑbia pleniis remansit. At uͦ humilitaᷤᷤ nõ solũ bo¬
na sua sen bonoꝵ merita a dõ sibi collata cognoscit. s ⁊ de ꝓximiꝰ bñ
sentit. de se aut̃ nich nͥ ĩfirmitatẽ corã dño p̃tendit. Tu quoq his am¬
monitꝰ᷑. ad dum retͣre deuotꝰ. ut a suꝑbie casib ꝑ ipm̃ redeas. ⁊ humili¬
tatis gͣdib ad ipm ꝓuenias. a quo semꝑ suꝑbia refugit. ad quẽ humi¬
litas semꝑ accedit. Sane saluato e celo donat ut ascendamꝰ illam
ꝓditor ab inferis eleuat ut decidamꝰ.

Expanded text:
itia vacuus, superbia plenus remansit. At vero humilitas non solum bona sua seu bonorum merita a Deo sibi collata cognoscit, sed et de proximis bene sentit, de se aut nihil nisi infirmitatem coram Deo praetendit. Tu quoque, his admonitus, ad Dominum recurre devotus, ut a superbiae casibus per ipsum redeas, et humilitatis gradibus ad ipsum pervenias, a quo semper superbia refugit, ad quem humilitas semper accedit. Hanc Salvator e coelo donat, ut ascendamus; illam perditor ab inferis elevat, ut decidamus.