comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re ut susciꝑet᷑.: abbas ei cepit multa ꝓpon̾e: gͣues ẽẽ istiꝰ discipline
labores. sua uͦ dura imꝑia: q̃nulliꝰ facile ualeret implere patien
magis ita om̃em obedientiã pollici: ut sieũ abbas ĩignẽ ire p̾ciꝑet:
ñrecusaret ĩtrare. Quã illiꝰ ꝓfessionẽ uͥ magist̾ accepit: ñcuc̃tatꝰ ꝓ-
bare ꝓsitentẽ: qͣsiclibanꝰ ꝓpẽ ardebat. qͥ multo igne succensus. qͦ q̃n-¬
dis panibꝰ parabat᷑. Exundabat abruptis flãma fornacibꝰ. ⁊ ĩtra ꝯca-¬
uacaminis illiꝰ totis habenis regnabat ĩcendiũ. Hoc gͥ aduenã illũ ui-¬
bet magist̾ intrare. Nec distulit parere p̾cepto: medias flãmas nicħ
cũctatꝰ ingredit̾. que mox tã audaci fide uicte: uł ut illis qͦndã
hebreis ꝓueris cessere uenienti. Suꝑata naturaẽ: fugit ĩcendiũ. Et qͥ
putabatur arsurꝰ. ułut frigido rore ꝑfusus seipse miratꝰ ẽ. S qͥd mir̃

Expanded text:
ret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae ret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeremagis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam illius professobare profitentem. Casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur. Exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concava totis habenis regnabat incendium. Hunc igitur advenam illum jubet magister intrare: nec distulit parere praecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur; quae mox tam audaci fide victae, velut illis quondam Hebraeis pueris, cessere venienti. Superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, velut frigido rore perfusum se ipse miratus est. Sed quid mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
loco habitare centenos. S ⁊bina ⁊ t̾na milia ĩisdẽ uicłis degere cõ-¬
stabat. Nec sane ibi minorẽ putetis diu̾santiũ ĩ multitudine mona-¬
choꝵ eẽ uirtutẽ: ꝗͣ eoꝵ eẽ ꝯgnoscitis. qͥse abhumanis cetibꝰ remoluer̃.
Precipua ut iã dix̾am. ibi urtͦ. ⁊ pͥmaẽ. obedientia. Neq alit̾ ad ueni¬
ens amonast̾ii abbate suscipit᷑: quã qͥtẽptatꝰ pͥus fuerit ⁊ ꝓbatus.
nullũ unquã recusaturꝰ ꝗͣ libet arduũ ac difficile indignũq to¬
leratu abbatis imꝑium:
yo uob̃ referã incredibił obedientie. ad modũ magna
miracłã: lic suppetant plura recolenti. S ad excitandã uͥtutũ
emulationẽ cui pauea ñfufficiut̃: multa ñ ꝓder̃. Ergo cũqͥdã scłi
actibꝰ abdicatis. monast̾iũ magne dispositiõis ĩgressus. cepiss roga¬

Expanded text:
loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere conloco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperium. uo uobis referam incredibilis oboedientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti: sed ad incitandam uirtutum aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se roga
Abbreviated transcription (Latin):
yo beati antonii monast̾ia adii: q̃ hodieq ab eiꝰ discipłis
ĩ colunt᷑. Adeũ etiã locũ ĩqͦ beatissimꝰ paułus pͥmꝰ ħemitaẽ
reta ẽẽ aliqͥs ferebat᷑: q̃m diu multũq q̃sitũ. uidẽ ñ potu. Qu fere
corpori sui tectꝰ nuditatẽ suã diuino mun̾e uestiebat. hic qͦtiẽs
eũ religiosi uiri adire uoluer̃: cursu auia petens. ꝯgressus uitabat
humanoᷤ Uni tantũ mͦ ferebatͥ se ante qͥnq̃nniũ p̃buisse: qͥcredo
potenti fide id obtin̾e ꝓm̾uit. Cu ĩt̾ multa colloqͥa ꝑeuẽtanti cur
hoĩes tantoꝑe uitaret: respondisse ꝑ hibet᷑: eũ qͥ ab homiubꝰ freq̃n¬
taret᷑. ñ posse abangłis freq̃ntari. Uñ ñinmn̾ito recepta opione. mul-¬
toꝵ fama uulgau̾at: sc̃m illũ ab angłis uisitari. Ego aũ asina mõ-¬
te digressus. ad nilũ flum̃ regressus: cuiꝰ ripas freq̃ntibꝰ monast̾i s
ꝯsertas utͣq exparte lustrau: pler̃q uidi ut dudũ dix̾ã uno in

Expanded text:
odieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremita est reta esse aliqui ferebatur, quem diu multumque quaesitum uidere non potui, qui fere corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ascõ fr̃ẽ nr̃o firmo sollicite quererẽ qđ ag̾es: sospitẽ te
letus audiui. Rursus cũ tuas litt̾as ñdico sꝑarẽ sexig̾em. ues¬
ciente te de africa ꝓfectũ eẽ se dix̃. Itaq redło tͥ ꝑeũ salutatioĩs
officia. qͥte unico amore complectit᷑. Simulq obsecro ut ignoseaᷤ
pudori meo qđ dui p̃cipienti ut rescrib̾em: negare m̃potui. nec ego
t s cause causa responidi. Et siculpaẽ. respondisse. queso ut paciẽt᷑
audias. multo maior ẽ. ꝓuocasse.S. facessant istiꝰ modi queri¬
monie. sit int̾ nos pura germanias ⁊ deĩceꝑs ñq̃stionũ s caritatiꝰ

Expanded text:
cto fratre nostro Firmo sollicite quaererem. quid ageres, sospitem te laetus audiui. rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixit. itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur, simulque obsecro. ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego tibi sed causae causa respondit. et si culpa est respondisse, — quaeso, ut patienter audias — multo maior est prouocasse. sed facessant istius modi querimoniae; sit inter nos pura germanitas et deinceps\'non quaestionum sed caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Nyico aũ ambaciacensi idẽ. eastello ilbo uet̾i. qd nũc freq̃ns
habitat᷑ fr̃ibͦ: idolũ nou̾atis gͣndi oꝑe ꝯstructũ. łoł itissimis
saris. moles turrita.surrexerat. Que ĩconũ sub lune ꝓcedens:
suꝑ sticionẽ loci oꝑis dignitate seruabat. huiꝰ destructionẽ mar¬
cello ibidem ꝯsistenti prb̃ro. uir beatꝰ sepe mandau̾at. Post aliqͣn¬
tũ tp̃s regressus increpat prb̃m: cur adhuc idoli structura ꝯ¬
siff̾et. Ille causatꝰ uix militari manu. ⁊ui publice multitudi-¬
nis tantã molem posse subu̾ti: nedũ afacile putaret ꝑm
cilles clericos. aut infirmos monachos qͥuisse curati. t̃uẽ
martinꝰ recurrens ad nota subsidia : noctẽ totã ĩoratione
ꝑ uigilat. Mane octa tẽpestas edẽ idoli usq ad fundam̃tũ
ꝓuoluit. Uer̃ ħ marcello deste dicta st̃.

Expanded text:
lo ueteri, quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noueratis grande opere constructum. politissimis saxis moles turrita surrexerat, quae in conum sublime procedens superstitionem loci operis dignitate seruabat. huius destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, uir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus repervigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum provolvit. Verum haec Marcello teste dicta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
uersꝰ om̃s iniurias ꝑatientiã assũpserat. ut cũ essett. sũ¬
mus sacer dos. impune ̃ ab unfimis elericis lederet᷑: nec la¬
ꝓpt̾ id eos aut loco unꝗͣ amouerit: aut a sua quantũ in
ipso fuit caritate repulerit. Nemo unꝗͣ uidit iratũ.

Expanded text:
versum omnes injurias patientiam assumpserat, ut, cum esset sumversum omnes injurias patientiam assumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, impune etiam ab infimis clericis laederetur: nec propter id eos aut loco umquam amoverit, aut a sua, quantum iipso fuit, caritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit iratu
Abbreviated transcription (Latin):
la explicabit oratio. Illã scilicet ꝑseuerantiã. ⁊ tẽꝑam̃-¬
tũ in abstinentia ⁊ iciuniis. potentiã in uigilus ⁊iora¬
tionibꝰ. noc tesq ab eo ꝑinde ac dies actas. nullũq uacuũ
fatebor. ñ si ipse ut aiunt ab inferis omerus emer¬
geret. posset exponere ad eo omnia maiora ĩ martino
sunt. ꝗͣ ut u̾bis cõcipi quetint.
Nunꝗͣ hora ulla
mom̃itũq p̃teriit: qͦ nõ autorationi incũb eo¬
aut insisteret lectioni. Quanꝗͣ ⁊̃ int̾ legendũ aut si quid
aliud agebat: nunꝗͣ animũ ab oratione la xabat᷑.
Nimirũ ut fabris ferrariis moris ẽ. qui
inter
oꝑandũ ꝓ quodã oꝑis leuamine incudẽ suam feriunt:
ita martinꝰ ⁊̃ dũ aliud agere uid̾et᷑ semꝑ orabat. O
uere beatũ: in qͦ dolus ñ fuit. Neminẽ iudicans. nemi¬
nẽ dãpnans: nulli malũ ꝓ malo reddens. Tantã qͥppe ad

Expanded text:
la explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamenla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumbeaut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum
Abbreviated transcription (Latin):
qdͥ erat facto ĩpossibile. possibile fecisset exẽplo. Iã uͦ in uerbis
⁊ cõfabulatione eiꝰ. qͣnta grauitas. qͣnta dignitas erat. Quam
alacer. ꝗͣ efficax. ꝗͣ ĩ ex soluendis scripturarũ questio nibiis
ꝓͥnitus i facilis. Et qr multos ad hanc partẽ incredulos scio:
qͥppe qͦs uiderĩ me ipso ⁊̃ referente ñ crede: iħm testor.
spemq cõmunẽ. me exnulliꝰ unꝗͣ ore tantũ scientie. tm̃
ingenii. tã boni ⁊ tã puri sermonis audisse. Quanꝗͣ in
S iã finẽ lib postulat: sermo claudendꝰ ẽ: ñ qͥ oĩa quȩ
de martino fuerãt dicenda defecerint: s qr nos ut in¬
ertes poete. extremo in oꝑe negligentes ucti materiȩ
mole succũbimꝰ. Nã ⁊ si facta illiꝰ explicari u̾bis ut cũq
potuer:: int̾iorẽ uitã illiꝰ ⁊ qͦtidianã cõuersationẽ. et
animũ semꝑ celo intentũ. nulla unꝗ uere ꝓfiteor: nul¬

Expanded text:
quod erat factu impossibile, possibile fecisset exemplo. Jam vero in verbis quod erat factu impossibile, possibile fecisset exemplo. Jam vero in verbis et confabulatione ejus quanta gravitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax, et quam in absolvendis Scripturarum quaestionibus promptus et facilis! Et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos viderim me ipso etiam referente non credere, Jesum testor spemque communem, me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii, tam boni et tam puri sermonis audisse. Quamquam iSed jam finem liber postulat, sermo claudendus est: non quod omnia quae de Martino fuerant dicenda, defecerint; sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere negligentes, victi materiae mole succumbimus. Nam etsi facta illius explicari verbis utcumque potuerunt; interiorem vitam illius et quotidianam conversationem, et aelo semper intentum nulla umquam — uere profiteor — nul
Abbreviated transcription (Latin):
tate suscepit  cõgratulatꝰ plurimũ ⁊ gaussꝰ in dño ꝗ̃ tanti ret
habitꝰ a nob̃ quẽ ꝑegrinatione suscepta expetissemuis. Miserũ me.
Pene ñ audeo cõfiteri cũ me scõ cõunuo suo dignatꝰ ẽ adhibere.
aquã manibꝰ nr̃is ipse obtulit. Ad uesꝑã aũ: ipse nob pedes abliuit.
Nec reniti aut contͣ ire cõstantia fuit. Ita auctorite illiꝰ opp̃ss
sũ: ut nefas putaresi si nõ acqͥ euissem. Sermo aũ illiꝰ nõ ałius
relinq̾nda: ut dnm¬
iħm lib̃i expeditiq sequeremur.
Prestantissimũq nob p̾sentiũ tẽpoꝵ illustris uri paulini. cuiꝰ
supͣ m̃tio.¬
nẽ frcimꝰ exẽplũ ingerebat: qͥ sũmis opibꝰ abiec¬
secutꝰ ẽ. solus pene his tẽporibꝰ eugłica pͣcepta
cõplesset. Illũ nob̾ sequendũ. illũ clamabat imitandũ: beatũq ẽẽ.
p̃sens scłm tante fidĩ uirtutisq docum̃to: cũ scd̾m sententiã
dm̃i diues ⁊ possidens multa uendendo oĩa ⁊ donando pauꝑibꝰ

Expanded text:
tate susceperit, congratulatus plurimum et gavisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expetissemus. Miserum me! pene non audeo confiteri cum me sancto convivio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit; ad vesperam autem ipse nobis pedes abluit. Nec reniti aut contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non acquievissem. Sermo autem illius non alirelinquenda, ut Domi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum illustris viri Paulini, cujus supra mentionem fecimus, exemplum ingerebat, qui summis opibus abjecsecutus, solus pene his temporibus Evangelica praecepta complesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei virtutisque documento, cum, secundum sententiam Domini, dives et possidens multa, vendendo omnia et dando pauperibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ego ñtantũ paratissimꝰ sim siqͥd te ĩmeis scriptis mou̾it. fra
t̾ne acciꝑe qd ꝯtra sentias. aut decor rectione mea. aut de ipsa
beniuolentia gauisurꝰ: uer̃ etiã hoc ate postulẽ ac flagitẽ. Osi li¬
cuiss ⁊ siñ cohabitante. saltẽ uicino te ĩdño ꝑfrui. ad crebrũ ⁊
dulce ꝯloquiũ. S qr id nẽ. datũ. peto ut ħ ip̃sũ qd inaͦ qͣntũ pos¬
sumꝰ simuls̾mꝰ ꝯseruare studeas ⁊ augeri acꝑfici. ⁊ rescripta ꝙͣ¬
desidĩo dñe karissime ⁊ desid̾antissime ⁊ honerande ĩx ͦ frat̾:¬

Expanded text:
ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis mouut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis mouterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. « O si licuisset, et si non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam posul simus, conseruare studeas et augeri ac perfici et rescripta qudesiderio, domine carissime et desiderantissime et honorande in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
augustuiꝰ ĩdño salutẽ. Audiui ꝑuenisse ĩmanꝰ tuas litt̾as meas.
s qd̾ ad huc rescripta ñm̾ui. neqͣꝙͣ imputau̾im diltioni tue.
aliqͥd ꝓcul dubio impedim̃ti fuit. Uñ agnosco ame dnm̃ pociꝰ
dep̃candũ ut tue uoluntati dec facultatẽ mittendi qͥ rescrip¬
seris. Nã rescribendi tã dedit. qr cũ uolueris facilime pot̾is. Etiam¬
ħame sane ꝑlatũ utrũ qͥdem eredẽm dubitaui. s hĩc qͦ tͥ aliqͥd
utrũ scrib̾ẽ dubitare ñdebui: hoc aut̾ breue suggestũ eẽ caritati
tue nescio aqͥbꝰ fr̃ibꝰ mͥ dictũẽ. qđ librũ adu̾sus te scripserĩ romãq
miserĩ. ħ falsũ eẽ nou̾is. Dm̃ nr̃m testor ħme ñfecisse. S siforte
aliqͣ inaliqͥbꝰ scripturis meis reꝑiunt᷑ ĩqͥbꝰ alit̾ aliqͥd ꝙͣ tu sen¬
sisse reꝑiar: ñ ꝯtͣte dictũ s qd̃ mͥ uidebat᷑ ame scriptũ ẽẽ puto
te deb̾e cognosc̾e. Aut si cognosci ñ pot̾: credẽ. Ita sane ħdix̾im.

Expanded text:
APUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum volueris, facillime poteris. CAhoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem, dubitaui, sed hinc quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui. hoc autem breue est: suggestum caritati tuae a nescio quibus fratribus mihi dictum est, quod librum aduersus te scripserm testor hoc me non fecisse. sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi uidebatur, a me scriptum esse puto te debere cognoscere aut, si cognosci non potest, credere. ita sane hoc dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
platis collatisq qͦ dicib̾. uł docet᷑. facillime uł refellit̾. ⁊ siq̃dã raris-¬
sima m̾ito mouent. qͥs tũ durꝰ ẽ. qͥlaborali tã utili ñ facile ignos¬
cat: cũuicẽ laudis referre ñsufficit: Quid tͥ aũ uideat᷑ cur in-
multis alit̾ se habeat hebreoꝵ codicũ auctoritas. alit̾ grecoꝵ
ht̃ illa q̃sic m̾uit diffamari. ⁊ qͣ usos apłos ñsolũ res ip̃a ĩdicat: s etiã
te atestatũ memini. Ac ꝑ hoc plurimũ ꝓfueris. sieã scripturam

Expanded text:
prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissima merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecohabet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc plurimum profueris
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i qͥdẽ tp̃r beatitudinẽ tuã eo qͦ decet honore uen̾atus sũ:
⁊habitantẽ inte dilexi dñm saluatorẽ. S nc̃ sifieri pot̾ cumulo
aliqͥd addimꝰ ⁊plena complemꝰ. ut absq tui nominis. m̃tione. neunã
qͥdem horã p̃t̾ire patram᷑. Qꝯtra flantes.ii. entos ardore fidĩ ꝑsti¬
tisti : maliusti qͣntũ inte fuit: solus libari desodomis: qua cũ ꝑeũ¬
tib ꝯmorari. Seit qͥd dicã prudentia tua. Macte uirtute inurbe
celebraris catholica. te ꝯditorẽ antiq rursũ fidĩ uenerant᷑ atq
pede.⁊ nefractis qͥdẽ ceruicibꝰ ĩclinant᷑. habentes affect̾ũ erroris
pristini: cũ p̾dicandi eundẽ ñ habeant lib̃tatẽ. Scĩ fr̃s qͥcũ nr̃a st̃¬

Expanded text:
Omni quidem tempore beatitudinem tuam eo, quo decet, honore ueneratus sum et habitantem in te dilexi dominum saluatorem, sed nunc, si fieri potest, cumulo aliquid addimus et plena complemus, ut absque tui nominis mentione ne unam quidem horam praeterire patiamur, qui contra flantes uentos ardore fidei perstitisti maluistique, quantum in te fuit, solus liberari de Sodomis quam cum pereuntibus commorari. scit, quid dicam, prudentia tua. macte uirtute, in orbe celebraris. catholici te conditorem antiquae rursum fidei uenerantur atque pede; et ne fractis quidem cervicibus inclinantur, habentes affectum erroris pristini, cum praedicandi eamdem non habeant libertatem. Sancti frat
Abbreviated transcription (Latin):
eR idem fere tẽpus martio areu̾is reu̾tenti fit obuiã uac¬
ca : ꝗͣ demon agitabat. Que relicto grege suo ĩ hoĩes ferebat᷑:
etiã multos noxie petulca ꝯfodat. Uer̃ uͥ nob̾ cepit ẽẽ ꝯtigua:
his qͥ eã emuiꝰ seq̃bant᷑ p̃dic̾e magna uoce ceper̃ ut cau̾emꝰ. S pꝰꝗͣ
adnos toruis furibunda luminibꝰ ꝓpiꝰ accessit: martuiꝰ eleuata ob¬
uiã manu. pecudẽ ꝯsist̾e iubet. Que mox adu̾bũ illius stare cepit
immobiliᷤᷤ. cũ ĩt̾ea uidet martinꝰ dorso illiꝰ demonẽ suꝑ sedentẽ. Pa-
lib̾atã. Ante pedes scĩ recepta qͥete ꝓst̾nit᷑. Deĩ iubente martino. ggẽ
suũ peciit. seq acmini cet̾ar̃. oue placidior ĩmmiscuit. Hoc illud
fuit tempus : quo ĩt̾ medias flãmas positꝰ ñ sensit ĩcendiũ. Qđ-
mͥ ñ arbitror eẽ referendũ: qr ħ pleniꝰ iste sulpiciꝰ. lic ĩ libro suo p̃-¬
Quã tu postumi anoi uderedo legisti: aut si ĩcognita t̃ est eũ libuerit

Expanded text:
er idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caad nos toruis furibunda luminibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedenliberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbitror esse referendum, quia quam tu, Postumiane, aut credo legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
eiosa. uix capiet. Laboꝵ itaq arduos montes. ⁊ difficultatũ ꝓpe mo¬
ĩ uuitatrix munificentia lib̾alitasq deplanat. Et sic̃ tub̃ sac̾dotalib̾ muros
illiꝰ hierico. i. ꝓpħar̃ uocib̾. turrĩ nr̃i ĩt̾itus elidet. simͦ ꝯͣ spem ĩspem cre¬
dentes. ⁊ qͦdam int̾noꝵ c̃cc̃ĩcitaroꝵ luminũ iudendi saliente tͣnspee¬
tu. ĩ fraudem p̾sentiũ caducoꝵ ꝓmissa tãꝗͣ manibꝰ iã app̾hensa mire¬

Expanded text:
tiosa, vix capiet. Laborum itaque arduos montes et difficultatum propemoparantur, divina invitatrix munificentia liberalitasque deplanat. Et sicut tubis sacerdotalibus muros illius Jericho: ita prophetarum vocibus turrim nostri interitus elidet, si modo contra spem in spe credentes, et quodam concitatorum luminum, videndi saliente transpectu, in fraudem praesentium caducorum promissa tamquam manibus jam apprehensa mire
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ. ⁊uniu̾sa celi astra seruirẽ.  qdõ se fraudari at̾restribꝰ patietur.
cũ dñet̾ ⁊celo: Tantoꝵ gͦ elem̃toꝵ. tã ĩportuno cͥcũ uenta famula¬
tu: usq ab obliuionẽ sue ꝯditiõis ĩducit̾. ⁊ ĩ despectu tociꝰ sublimata
mundi uinc̾e ip̃a exeo qd sibi obsecunt᷑ p̃sumit elem̃ta. hinc mõ¬
tes scribibꝰ fodiendo. hic̃ ualles sub ĩstructioĩbꝰ opplendo. hĩc maria
molibꝰ arando. nẽ arida irrigius fecundando. nc̃ stagna palu-¬
desq suctido : cãpos ꝯ̃sitis nemoribꝰ uestiendo. acsiluosoꝵ mõtũ

Expanded text:
solem et universa coeli astra servire: et quando se fraudari a terrestribus patietur, cum dominetur et coelo? Tantorum ergo elementorum tam importuno circumventa famulatu, usque ad oblivionem suae conditionis inducitur: et in despectu totius sublimata mundi, vincere ipsa ex eo quod sibi obsequuntur praesumit elementa: hinc montibus scrobibus fodiendo, hinc valles substructionibus opplendo, hinc maria molibus arando, nunc arida irriguis foecundando, nunc stagna paludesque siccando, vel campos consitis nemoribus vestiendo, ac silvosorum montium
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ. sanes lep̃orẽ seq̃bant̾. Iamq multo spatio iucta besti¬
ola. cũ undiq cãpis late p̾tentibꝰ nullũ eẽt effugiũ: mortẽ i¬
minentẽ. iã iãq capiendã crebris flerib differebat. Cuiꝰ ꝑicłm uir
beat᷑ pia m̃te miseratꝰ. imꝑat canibꝰ. ut desist̾ent seqͥ ⁊ sinerent
abire fugientẽ. Qꝯtinuo ad pͥmũ sermoĩs imꝑiũ ꝯstiterũt. Credẽs
ũctos immo potiꝰ asfixos ĩsuis herere uestigiis. Ita lepꝰ els ꝑsecuto¬
ribꝰ alligatis: incoluiis euasit. Oꝑe p̾ciũ aut̃ ẽ: etiã familiaria il¬
lius u̾ba sp̃alit̾ sale ꝯdita memorare:¬

Expanded text:
rimus. canes leporem sequebantur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem inminentem iam iamque capienda crebris flexibus differebat. cuius periculum uir beatus pia mente miseratus imperat canibus, desisterent sequi et sinerent abire fugientem. continuo ad primum sermonis imperium constiterunt: crederes uinctos, immo potius adfixos in suis haerere uestigiis. ita lepusculus persecutoribus alligatis incolumis euasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius uerba, spiritualiter salsa, memorare
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dũ in iouis ꝑsonã plerũq mercurii. ꝑ sepe enĩ se ueneris
ac minerue transiguratũ uultibꝰ offerebat. Aduersꝰ quẽ semꝑ
int̾ritꝰ. signo se crueis ⁊ orationis auxilio ꝓtegebat. Audebani

Expanded text:
interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ garrulitati mee modũ imponet. Ego aut̃ ut simplicit̾ fatear
dignatiõi tue pͥmũ iecirco respondẽ nolu. qr̾ tuã liqͥdo epłam
ñeretlebã. nec ut uulgi deqͥbꝰdã ꝓu̾biũ est litũ melle gladiũ
Dem̾ illud cauebã ne ep̃o cõmunioĩs mee udẽr ꝓcacit̾ respondẽ: ⁊ aliqͣ
ĩrep̃hendentis epłã rep̾hendẽ. p̾sertĩ cũ queda ulla ħetica iudicarẽ.
ad extremũ netu ure ex postulares ⁊ dic̾es. Quid enĩ: Epł̃am meã
uidas. ⁊ note tͥmauꝰ insubscriptione signa de p̾hendas ut tã facile
ĩcellula. lacessere desine. Sin aũ tuã ius ł excere. ł ostentde doc-¬

Expanded text:
qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa heretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile in cellula lacessere desine. sin autem tuam uis uel ostentare
Abbreviated transcription (Latin):
significas. ⁊ int̾im ꝓfutur̃ retractũ exiti̾e. ⁊ episcopũ ꝯstitutũ.
ueloci morte subtractũ. Illũ cuiꝰ nom̃ retices maris tunuisse dis¬
cͥmuia : inauigatiõis mutasse ꝯsiliũ. Quecũ ita sint satis mirari
nequeo. qͦmͦ ip̃a epła. ⁊ rome ⁊̃ italia hab̃i aplerisq dicat᷑. ⁊ ad me
solũ ñꝑuenit. cui soli missa ẽ. p̾sertĩ cũ idẽ fr̃ sisinuꝰ int̾ cet̾os
trac̾tatꝰ tuoᷤ dix̾it. s eã ñ africa. ñ apd̃te s inĩsula hadrye ante
ħ ferme qͥnq̃tiniũ repꝑisse. De amicitia: oĩs tollenda suspicio ẽ.
isic cũ amico qͣsi cũ alt̾ose loq̾ndũ. Nõ nulli familiares mei. iua-¬
sa ꝙͥ quoꝵ ierosolimis.⁊ ĩ scĩ locis ꝑmagna copiosa ẽ: suggerebãt
ñ simplici. aĩo ate factũ s laudum atq rumuscłos. ⁊ glam ppͥłĩ
reqͥrentẽ. ut de nb̃ cresceres. ut multi ꝯgnosc̾ent te ꝓuocare. me
tim̾e. te scrib̾e ut doctũ. me tac̾e ut imꝑitũ. ⁊tandem repꝑisse:

Expanded text:
significas, et interim Profuturum retractum de itinere et episcopum constitutum ueloci morte subtractum, illum, cuius nomen retices, maris timuisse discrimina et nauigationis mutasse consilium. quae cum ita sint, satis mirari nequeo, quomodo ipsa epistula et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur et ad me solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei na copia est, suggerebant non simplici a te animo factum, sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse,
Abbreviated transcription (Latin):
recte iudebat̃: queso ut patient̾ me audias. Nõ scripsisti librũ. ⁊ qͦmͦ
mͥ rep̾hensioĩs ãte mee ꝑalios scripta delatast̃: sur ht̃ italia qͥtuñ
scripsisti: Qͥ ratione poscis ut rescͥbã ad ea q̃ scripsisse te denegas: Nec
tã hebes sũ ut si diu̾sa senseris: me ate lesũ putẽ. S simea cominꝰ
dicta rep̾hendas: ut rationẽ scriptoꝵ expetas. ⁊q̃ scripserim em̃¬
ĩ ħ necessitudinis uira uiolant᷑. neuideam̾ certare puerilit̾. ⁊ faue-¬
tor ibꝰ ĩiuicẽ ł detractoribꝰ nr̃is tribuere mat̾iã ꝯtendendi. Hec ego

Expanded text:
rectum uidebatur, quaeso, ut me patienter audias. non screctum uidebatur, quaeso, ut me patienter audias. non scmihi reprehensionis a te meae per alios scripta delata sunt? cur habet Italia quod tu non scripsisti? qua ratione poscis ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Nec tam hebes sum ut, si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripserim emein hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ płimi. qͥ possint ⁊ audeãt teẽ ꝯgredi. ⁊ ĩlisputatio̾e seãr̾ seriptu¬
rar̃: iugũ cũ ep̃o duc̾e. Ego qͦndã miles. nuẽ uet̾anꝰ. ⁊ tuas ⁊ alioꝵ:
debeo laudare uictorias. ñ ipse rursus effeto corꝑe dimicare: ne
sime ad re scribendũ freq̃nt̾ impuleris. illiꝰ recorder historie: qan
nibalẽ iuuenilit̾ exultantẽ. Q.maximꝰ patietia sua freg̾it. Om̃a
fert etas. animũ qͦ sepe ego longos cantando puer̃ memini me
ꝯtłe soles. Nũc oblita mͥ tot carmina uoxqͦ merĩ tãfugi. ⁊ ut ma-¬
gis descripturis scĩs loqͣr. ber tella galãadites.regis dt̃ beneficia:
õsq delitias iuueni delegãs filio. ostendit senectutẽ hec appet̾e nõ
deb̾e. nec oblata susciꝑe. Qd̃ aũ iuras te adu̾sũ librũ me ñscripsisse.
neq romã misisse quã ñ scripseri ᷤᷤ. s siforte aliqͣ intuis scriptis re¬
ꝑiant᷑ que ameo sensu discrepent. ñ me ate lesũ. ẜa te scriptũ qͥ tibi

Expanded text:
utatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ipse rursus effeto corpore dimicare, ne, si me ad scribendum frequenter inpuleris, illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert aetas, animum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scripsisse neque Romam misisse, quem non scripseris, sed si forte aliqua in tuis scriptis reperiantur, quae a meo sensu discrepent. non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Quo qͥdem die. mira dicturꝰ sũ. eũ iam ad altare sic̃ẽ. sollẽpne
benedic̾et: globũ ignis decapite illiꝰ uidimꝰ emicare: ita ut ĩ subli-¬
me ꝯtendens longũ ad mocdũ crinẽ flãma ꝓduc̾et. Hoc licet celeber¬
rimo factũ die. ĩmagna ppłi multitudine uidimꝰ: una tantũ de-
uͥginibꝰ. ⁊ unꝰ deprb̃ris. tres tantũ uide̾ demonachis. Cet̾i eur nõ
uidint: ñ pot̾ nr̃i ẽẽ iudicũ:¬
III.
ER idem fere tẽpꝰ. cũ euanciꝰ aiũcls m̃s.

Expanded text:
quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii. Per idem fere tempus cum Euanthius auunculus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe p̃ciũ ẽ. ⁊̃ illud ĩserere lectiõĩ: qͣlit̾ scm̃ eiꝰ corpꝰcłm in
nice sedis cathedrã sortitus ẽ. dignitatis. Ad eptꝰq hũc apicẽ. cũ mag¬
no deuotoꝵ ꝯsensu fundam̃ta tẽpli ãpliora quã fuerant. suꝑ be¬
ata m̃bra locare disposuit. Qđ̃ sagaci ĩsistens studio: mirifice
mancipauit effectu. Deqͣ fabrica multũ qͥ loq̾rem̃ erat: s qr
p̾sens ẽ. ꝯticere ex ĩde meliꝰ putauimꝰ. Ad ueniente gͦ obtato tp̃r
sac̾doti. ut tẽplũ dedicaret᷑: ⁊ scm̃ corpꝰ aloco uͥ sepultũ fuerat

Expanded text:
enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in nicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sac
Abbreviated transcription (Latin):
sarcofagũ cũ reliqͥs sac̾dotib̾. crucibꝰ paratis ⁊ cereis. Inpositaq an¬
tifona sac̾dotes deder̃. cũcti uoces psallentiũ in excelso. Tuc̃ ad senis
conatũ ꝓtuniꝰ sarcofagũ ĩsũma leuitate ꝯmotũ: in loco uͥ nẽ ad¬
orat᷑ dño annuente ꝑducit᷑. Qđ aduoluitatẽ sac̾dotis ꝯpositũ.
dictis ⁊̃ missis. ut uentũ ẽ. ad ꝯuiuiũ: reqͥrentes sollicite senem
nequaꝗͣ reꝑer̃. S nec hõ quidẽ extitit : qui eũ debasilica exire

Expanded text:
sarcofagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis et cereis, inpositaque ansarcofagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis et cereis, inpositaque antephonam, dederunt cuncti voces psallentium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quodictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qr ħ ĩ bełis iuliis ag̾e uolebat: uigilata una noete. facto ma
Quodetecto manꝰ ut eũ ꝯmou̾ent ũiciũt. Ibiq młtitudo tota
laborans: nicħ ꝓrsus ꝑtotã diẽ ꝑfec̃. Uigilata deniq alia noc¬
te: mane tẽptantes. it̾ũ nicħ oĩno ag̾e potuer̃. Tũc ꝯturbati
atq ext̾iti : quid fac̾e̾nt nesciebãt. dicit eis unꝰ eclerieis. Scitis qr̃
die noctuq ĩsistentes: triduũ illud ꝯtinuatiõe duxer̃ Quarta
aũ die accentes. ponentesq manꝰ: ñualebãt. penitꝰ mou̾e sepul-
erhũ. Pauore aũ õs ext̾iti: iã inħ stantes ut t̾ra uascłm qd detex¬
serant oꝑirent. asparuit eis uen̾anda canicie sener. ad istar niuis
candorẽ efferens: dicens se ẽẽ abbatẽ. Pait eis. Usq qͦ ꝯt̾bamini ⁊
tardatis: Nõ uidetis domnũ martinũ stantẽ uos iuuare paratũ.
simanꝰ apponitis: Tũc iactãs palliũ qͦutebat᷑. posuit manũ ad

Expanded text:
 in Kalendis Julii agere volebat, vigilata una nocte, facto manQuo detecto, manus, ut eum commoverent, injiciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem profecit. Vigilata denique alia nocte, mane tentantes, nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid fadie noctuque insistentes, triduum illud continuatim duxerunt. Quarta autem die accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sept terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uit̾ assurgit. Multũq ꝯplerus. quẽ sꝑnere añ lecreu̾at: uir¬
turẽ sensisse diuinã em̃datior fatebat᷑. Nec expectatis martini
p̃cibꝰ: pꝰ oĩa p̃stitit ꝗͣ rogaret᷑. Colloqͥo illũ atq ꝯuiuio: freq̃nter
asciuit. Postremo abeunti. multa mun̾ia obtulit: q̃uir beatꝰ ut
seꝑ pauꝑtatis sue custos cuc̃ta reiecit. E qe palatiũ semel ĩgressi
sumꝰ: lic diu̾sis ĩpalatio. tẽporib gesta conectã. Neq̃ quã enĩ p̃ter¬

Expanded text:
inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirinuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praeter
Abbreviated transcription (Latin):
bre ẽ. fideliũ fr̃m qͥint̾ fuerant. sermone uulgatũ:
tatũ. U alentinianꝰ tũ maior regno potiebat᷑. his cũ martinũ
ea pet̾e cognouiss q̃ pr̃are nolebat: iussit eũ palacii foribꝰ arceri
q enĩ ad animũ illiꝰ iminitẽ. ac suꝑbũ uxor accesserat arriana:
que totũ illũ ascõ uiro ne ei debitã reu̾entiã pr̾aret au̾terat.
angłs. Iubet eũ ad palatiũ tre secur̃: Regias fortes ꝗͣ libet. clau-¬
sas sponte reserandas: imꝑatoris sp̃m suꝑbũ molliendũ. Igitur
istiꝰ modi p̾sentis angłi ꝯfirmatꝰ alloqͥo. ⁊ fretꝰ auxilio: palatiũ
petit. Pateint lumina: nullus obsistit. Postremo: usq ad regem
nemine ꝓhibentẽ ꝑuenit. Quic̃ uenientẽ eminꝰ uidẽt: infren¬
dens cur fuisset ad missus: neqͣ ꝗͣ assurg̾e ẽ. dignat᷑ astanti: do¬
nec regiã sellã. ignis oꝑiret: ipsũq regẽ ea parte corporis. qͣ
sedebat afflaret ĩ cendiũ. Ita solio suo suꝑbꝰ excutit᷑: ⁊ martino

Expanded text:
bre est, fidelium fratrum, qui interfuerant, sermone uulgatum. tatum. Valentinianus tum maior rerum potiebatur. hic cum Martinum ea petere cognouisset, quae praestare nolebat, iussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius inmitem ac superbum uxor accesserat Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. angelus: iubet eum ad palatium ire securum, regias fores quamlibet clausas sponte reserandas, imperatoris spiritum superbum molliendum. igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus adloquio et fretus auxilio palatium petit. patent limina, nullus obsistit: postremo usque ad regem nemine prohibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinet᷑. cotidie seruit ĩmundo. ꝓducendo solem. ⁊mittẽdo lucem.
pluuias ĩfundendo. tp̃ra uariando. fruges ulgignendo. uł matu¬
rando. Nob̃ enĩ intociꝰ ereature facie ułut ub̃tate deseruit.
qm̃ ꝓnob̃ cuct̾a gn̾auit. S ut ad hoĩs officiũ reu̾tam̃. nudũ teg̾e
alere esurientẽ. potare sicientẽ. infirmos uisitare. tristib ꝯdołẽ.
mortuos sepelire. nicħ apd̃ se hab̃e quasi suũ. s oĩa sibi cũ oĩbꝰ iũdi¬
care ꝯmunia. actẽ magis sibi uiu̾e. ẽ uiu̾e aliis estimatur. sibiq re-

Expanded text:
tinetur, quotidie servit in mundo, producendo solem, emittendo lucem, pluvias infundendo, tempora variando, fruges vel gignendo, vel maturando. Nobis enim in totius creaturae facie, vel ubertate deservit, pro nobis cuncta generavit. Sed ut ad hominis officia revertamur, nudum tegere, alere esurientem, sitientem potare, infirmos visitare, tristibus condolere, mortuos sepelire, nihil apud se habere quasi suum, sed omnia sua cum omnibus judicare communia, ac tunc magis sibi vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ta tͣns ducat. aut ip̃is qͥbꝰ s dues forĩsecꝰ uidebat᷑ ñ utendo
ditescat. ocłosq corporis qͥbꝰ inmundialiũ rapiebat᷑ ardorẽ. des¬
pectu corrupte unu̾sitatis obcecet. Ita ille inusibił hõ. qͥu̾e ut
⁊ cecitate luminat᷑. Sic iacob effrem ⁊ manasse. nepotũ suoꝵ ñ
solũ loca. u̾ũ etiã m̾ita. ĩ corꝑea cecitate c̾nebat. Nã cũ illũ ioseph
filiꝰ sius qͥ supͣ dicto paruulos offerebat. nec añ pedes suos c̾n̾e
ĩdicaret. sentit ĩparentis responsioẽ. illũ etiã q̃ eẽnt fut᷑a ꝓspi¬
ce. S ut ille ĩt̾ior hõ. ext̾iorem istũ fac̃ sua uita uiuentẽ. ⁊ de
fonte nͨ sue anĩat irrigando: sic rursus ext̾ior. ꝑcorruptelam
mortifere mͦ sue illũ sicupiditatibꝰ illicitis illigarit. occidit. Et
uiciͥx eiꝰ efficiat. Deniq cũ dñs diluuio dełe huanũ genꝰ cogitaret

Expanded text:
lumenta transfoveat, aut ipsis quibus ipse dives forinsecus videbatur, non utendo ditescat; oculosque corporis, quibus mundialium rapiebatur ardore, despectu corruptae universitatis obcaecet. Ita ille invisibilis homo, qui vet caecitate illuminatur. Sic Jacob, Ephraim, et Manassen nepotum suorum non solum lfilius suus, qui supradictos parvulos offerebat, nec ante pedes suos cernere judicaret, sensit in parentis responsione illum etiam quae essent futura, prospicere. Sed ut ille interior homo exteriorem istum facit sua vita fonte naturae suae animat irrigando: sic rursum exterior per corruptelam mortiferae materiei suae, illum, si cupiditatibus illicitis alligarit, occidit. Et victrix ejus efficiat. Denique cum Dominus delere humanum genus cogitaret
Abbreviated transcription (Latin):
frigidi cordis alget ĩgeniũ: im̃s alumine ꝑegrina. stulticie nubi¬
lo fuscata torpescit: actantominꝰ sapio qͣntõ ate latiꝰ  separor: Qd̵
si ĩp̃sentiar̃ qͥd tͥ de mõ sermone placuit. tuis mͥ oratioĩbꝰ pr̾abat᷑. De¬
niq ut om̃em stulticiã meã diligentiꝰ recognoscas. etiã stomacum
ĩ istł ut mͥ siqͥd pat̾ faciliꝰ ẽ. debiui̾t adte reu̾ti. ꝗͣ gentilit̾ cogitare.
tio seq̃ret᷑: ꝗͣ ad mcã religioĩs accharon deuenire. ħ mͥ de absente.
mundus iste suggessit : quite p̾sente ĩme ꝯsiliũ ñ habebat: Tume enĩ¬

Expanded text:
frigidi cordis alget ingenium, et mens a lumine peregrina stultitiae nubilo suffocata torpescit, ac tanto minus sapio quanto a te latius separor? Quod si impraesentiarum quid tibi in meo sermone placuerit, tuis mihi orationibus praestabitur. Denique, ut omnem stultitiam meam diligentius recognoscas, etiam stomachumi, si quid paterer, facilius esse debuerit ad te reverti, quam gentiliter cogitare; tio sequeretur, quam ad muscam religionis Accaron devenirem. Haec mihi te absente mundus iste suggessit, qui te praesente in me non habeat con
Abbreviated transcription (Latin):
se inde ꝓripiens. cũ reu̾tens inuiam mestus ĩgemisceret. seuł
ad horã norie ꝯmutuoni fuisse ꝑmixtũ: haut longe auico ciu
nom̃ ẽ. andechan na. qͣuastã solitudinẽ siluat̃ secreta patiunt᷑
p̃gressis paululũ comitibꝰ ille subsedit: causã doloris ⁊ facti
accusante aedefendente ĩuicẽ cogitatione: ꝑuoluens. Astitit
ei repente angłs. Merito ĩqͥt martine ꝯpungeris. S alit̾ exire
neqͥsti. Repara uͥtutẽ. resume ꝯstantiã: ne iã ñꝑicłm głȩ. s sa-¬
partis ꝯmunione misceri. Cet̾um cũ qͦsdã exĩerguminis tardĩ
quã solebat: ⁊ gr̃a minore curaret. Sub inde nob̃cũ lac̾mis
fatebat᷑. se ꝓpt̾ ꝯmiuiõĩs illiꝰ malũ cu se uł puct̾o tp̃ris neces¬
sitate. ñ sp̃u miscuss detrim̃tũ sentire urtutis. Sex decĩ postea
ed plane ut exꝑtisum᷑ imminutã ad tẽpus X ui¬

Expanded text:
se inde proripiens cum revertens in via moestus ingemisceret, se vel se inde proripiens cum revertens in via moestus ingemisceret, se vel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non pericupartis communione misceri. Caeterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret; subinde nobis cum lacrymis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se vel puncto temporis, necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea e remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus g
Abbreviated transcription (Latin):
ret ẽẽ dãpnandã. Theognistũ odio potiꝰ quã eausa fecisse discidiũ
eundẽq tñ solũ ẽẽ qͥ se acõmunione it̾ũ separaret areliqͥs. Nichił
nouatum. Quinȩtiã añ paueos dies habita synodus. itachiũ ꝓ¬
nuntiau̾at culpa ñten̾i. Quibꝰ cũ martunus par̃ mou̾etur. rer
ira accendit᷑. acse de ꝯspectu eiꝰ abripit. Et mox ꝑcussores his pro
dũ mͦ ut ⁊ tribunt iã inexcidiũ eccłiar̃ ad hispanias missi re¬
traherent̾. Nec mora int̾cessi: maximꝰ indulget om̃ia. Postridie
felicis ep̃i ordinatio parabat᷑. scĩssimi sane uiri. ⁊ plane digni
qͥ meliori tp̃r sac̾dos fieret. huiꝰ diei ꝯminionẽ martuiꝰ imiĩt:
satiꝰ estimans ad horã cedẽ ꝗͣ his ñ ꝯsulere quoꝵ ceriuicibꝰ gla-¬
diꝰ imminebat. Uer̃ptam̃ sũma ui ep̃is nitentibꝰ ut ꝯmunionẽ
illã sub seriptione firmaret: extorqueri ñ potuit. Postremo die

Expanded text:
ret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; ret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; eumdemque tamen solum esse qui se a communione interim separarit, a reliquis nihil novatum; quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiaverat culpa non teneri. Quibus cum Martinus parum moveretur, rex ira accenditur, ac se de conspectu ejus abripuit: et mox percussores his pro dummodo ut et tribuni jam in excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. Nec mora: Maximus indulget omnia. Postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri, et plane digni qui meliore tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere, quam his non consulere quorum cervicibus gladius imminebat; verumtamen summa vi episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. Postero die
Abbreviated transcription (Latin):
sitheo gnisti ꝑtinatiã qͥ eos solus pala lata sent̾ntia ꝯdẽpnau̾at.
martini amaret auetoritas. Nõ oportuisse hominẽ recipi me-¬
nibꝰ. Illũ iã ñdefensorẽ ħeticoꝵ ẽẽ s uĩdicem. Nicħ actũ morte
pͥscillian: si martiniꝰ ex̾ceat illiꝰ ultionẽ. Postremo prostrati cũ
fletu ⁊ lam̃tatiõẽ. potestatẽ regiã implorant ut utat᷑ adu̾sus
unũ hominẽ ui sua. Nec multum aberat qͥneog̾et᷑ impator.
martinum eũ ħeticoꝵ sorte miscere. S ille licet ep̃is. ni.¬
mio fauore ẽet obnixus: nõ erat tñ nescius martinũ fide scĩtate
acu̾tute. cuc̃tis pr̃are mortalib Alia longe u̾ia: scdm uincere
parat. depͥmo secreto accer sitũ. blande appellat. ħeticos iure
dãpnatos: more iudicioꝵ publicoꝵ potius ꝙͣ insectationibꝰ sa¬
c̾dotũ. Nõ ẽẽ causã ꝙͣ. itachii cet̾oꝵq partis eiꝰ ꝯmunionẽ puta¬

Expanded text:
si Theognisti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnaverat, si Theognisti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnaverat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus, illum jam non defensorem haereticorum esse, sed vindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. Postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licet episcopis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto accersitum blande appellat: haereticos jure damnatos more judiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum; non esse causam, qua Ithacii caeterorumque partis ejus communionem puta
Abbreviated transcription (Latin):
ciit. Pret̾ multas qͣs euolu̾e longũẽ: has pͥncipale pͣtici-¬
ones habebat. Pro narse te comite. ⁊ leueadio p̃side: quoꝵ
ambo gr̃an parciũ fuerant. ꝑtinatioribꝰ studiis quȩ
netribuni cũ iure gladioꝵ ad hispanias mit̾ẽt᷑. Pia eñ
erat sollcitudo martino: ut ñ solũ xͥanos. qͥ sub illa erant
occasione uexandi s ip̃os etiã ħetieos lib̃aret. Uer̃ pͥmo die
atq alt̾o suspendit hoĩem callidus imꝑator: siue ut
reiꝰ impon̾et. siue qr nunis sibi implaccabilis erat. seu ut
pleriq tũ arbitrabant᷑ auaricia repugnabat. Siqͥdẽ inbo-¬
na eoꝵ ĩ hiau̾at. Fertur eñ ille uir multis bonisq actibus
inex pedicione atq ꝓcinctu belloꝵ euuliũ ꝯstitutus. facile
excusabit᷑. qͥbꝰ libet occasionibꝰ subsidia imꝑio parauisse. In
ꝯcurrũt :: p̃dãpnatos se ꝯq̃rentes actũ eẽ de suo om̃iũq statu

Expanded text:
tit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petititit. praeter multas, quas euoluere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite et Leucadio praeside; quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae ne tribuni cum jure gladiorum ad Hispanias mitterentur: pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos qui sub illa erant occasione vexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. Verum primo die atque altero suspendit hominem callidus imperator, sive ut rei pondus imponeret, sive quia nimis sibi implacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, avaritia repugnabat: siquidem in bona eorum inhiaverat. Fertur enim ille vir multis bonisque actibusin expeditione atque procinctu bellorum civilium constitutus, facile excusabitur, quibuslibet occasionibus subsidia imperio paravisse. Xconcurrunt, praedamnatos se conquerentes: actum esse de suo omnium statu,