comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ gaudio & admiratione
magna suscipiens secũ r&t¬
nuit: De hoc enĩ sudario
multi in firmi sanitatẽ ex ꝑłi
suntAdplerũq & ipsepon¬
tifex deeo decerpens pignorte.
ubi ecclesias consecrabat fi¬
deliter collocauit:
Haec autem ab ipsius ep̃ĩ
relatu cognouimus.
ANTHOMEŨAPOSTO¬
lũ: Apud asiã passũ
agonis ipsius narathrs¬
toria : Post multorũ uero
apnorũ spatia depassione
eius cũ iterũ xp̃ianis ꝑ secutio
adueniss& : Et uiderent genii¬
les omnẽ populũ ad eius sepul¬
chrũ concurrere: eiq dep̃ca¬
tiones assidue incensa defer¬
re : inuidia in lecti. abstu¬
lerunt corpus eiꝰ & ponentes
eũ in sarcophagũ plũbeum :¬
ꝓlecerunt illud inmari dicep¬
tes qͥa ñ seducis amplius po¬
pulũ ñm s ed proui denti a
dĩ coopenante ꝑ secr&ũ.
operis eius: sarco phagũ
plumbeũ aloco illo aquis
sub uehensib: subleuatum
delatũ ẽ ad in solã uocabu¬
lo lyparis. Reuelatũq ẽ

Expanded text:
cum gaudio et admiratione cum gaudio et admiratione magna suscipiens, secum retenuit. De hoc enim sudario multi infirmi sanitatem experti sunt, ac plerumque et ipse pontifex de eo decerpens pignora, ubi eclesias consecrabat, fideliter collocavit. Haec autem ab ipsius episcopi relatu cognovimus. 34. Bartholomeum apostolum apud Asiam passum agonis ipsius narrat historia. Post multorum vero annorum spatia de passione cius, cum iterum christianis persecutio advenisset, et viderent gentiles, omnem populum ad eius sepulchrum concurrere eique deprecationes assiduae, incensa deferre, invidia inlecti, abstulerunt corpus eius, et ponentes eum in sarcophagum plumbeum, proiecerunt illud in mari, dicentes, quia: 'Non seducis amplius populum nostrum'. Sed providentia Dei cooperante per secretum operis eius, sarcophagum plumbeum a loco illo aquis subvehentibus sublevatum, delatum est ad insolam vocabulo Lyparis '. Revelatumque est
Abbreviated transcription (Latin):
nisuille prius qͥ p̃stolatur
adueniat: Haec en ĩ crebre
rep&entib: Aduenituir subi¬
to inueste alba cuius ꝑsonã
omnis illa uenerans. multi lu¬
do: salutauit humilit̃ dicct̃s
Benedic nobsacer Ac scã elaula
stephane. Atille iterũ salu¬
tans data oratione in t̃roga¬
tus abeis. cur. auisitatione
locorũ scõrũ paululũ r&lar¬
dass& respondit : Nauis
enĩ inmari periculũ dimersio¬
nis incurrerat. Ibĩq in uocãlis
adst&li : Erutaq eccead sum:
Etutipsiꝓb&is eẽ ueraor quae
loquor uestimentũ quod indu¬
tussũ. Adhuc guttis stillup¬
tib marinis fluctib cernitur
umectatũ. Haec mulier cũ
tremoremagno opprimens.
pauimentũ: intente sus piciebã
Quib discedentib: rursumos¬
tiis diuinitus obseratis: haec
adlocũ in quosc̃s st&erat
accedens. sud urio guttas q̃ in
pauimentũ de lupsȩ fuerant:
diligenter collegit & bestchrãcpo
qͥ tunc episcopatu urbẽ regebãl
manifestauit: Quod ille

Expanded text:
nisi ille prius qui praestolatur nisi ille prius qui praestolatur adveniat'. Haec enim crebre repetentibus, advenit vir subito in veste alba, cuius personam omnis illa venerans multitudo salutavit humiliter, dicens: 'Benedic nobis, sacer ac sanctae levita Stephane'. At ille iterum salutans, data oratione, interrogatus ab eis, cur a visitatione locorum sanctorum paululum retardasset, respondit: 'Navis enim in mari periculum dimersionis incurrerat, ibique invocatus adsteti, erutamque, ecce adsum! Et ut ipsi probetis esse vera quae loquor, vestimentum, quod indutus sum, adhuc guttis stillantibus marinis, fluctibus cernitur umectatum'. Haec mulier, cum tremore magno opprimens pavimentum, intente suspiciebat. Quibus discedentibus, rursum ostiis divinitus obseratis, haec ad locum in quo sanctus steterat accedens, sudario guttas, quae in pavimentum delapsae fuerant, diligenter collegit et Bertchramno, qui tunc episcopatu urbem regebat, manifestavit. Quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
ruiss& accedentes lerici.
dictis psalmorũ capitulis :
obseratocripta eostio discesser
ignorcentes hn trorsũ essemuli¬
erẽ
Atilla accensolumine: adosti¬
um propertt: ut egreder&ur:
Quod cum clausum esse sen¬
siss& uocesemittit ⁊ qui ei
aperiredebeat. Ex nomine
uocat sed cumnon eẽ uox
p̃senio itaualida quaepos¬
sit pen& rarehaec claustra:
At ubi sesensit anullo audiri :¬
ꝑstracta in pauimento: ꝗͥ euit
dicens: Dep̃cer propeccatis
meis & populi dnm omnium
creatorẽ quo adusq ueniat
qͥ reseraredebeat huius aed is
ingressũ: Inqua oractione
excubans: uid it circa mediũ¬
ferenoctis patefactis ostus:
omnẽ basilicã in mensolumi¬
ne effulgere : Et eccechorus
ps allentiũ qͥ in gressus basilicã:
postquã dicta e gloria trini¬
tati: psallentu modolatio
conqͥeuit. Audiuit uiros
conq̃ rentes interse atq: di¬
centes: Morẽ nobis sc̃s
leuita facit stephanus: Iam
enimalias debeamus adire
basilicas . Et Nonpossumus

Expanded text:
ruisset, accedentes clerici, ruisset, accedentes clerici, dictis psalmorum capitulis , obserato criptae ostio , discesserunt, ignorantes introrsum esse mulierem. At illa, accenso lumine, ad ostium properat, ut egrederetur. Quod cum clausum esse sensisset, voces emittit, qui ei aperire debeat ex nomine vocat. Sed cum non esset vox prae senio ita valida, quae possit penetrare haec claustra; at ubi se sensit a nullo audiri, prostrata in pavimento quievit, dicens: 'Deprecer pro peccatis meis et populi Dominum omnium creatorem, quoadusque veniat, qui reserare debeat huius aedis ingressum'. In qua oratione excubans, fere noctis, patefactis ostiis, omnem basilicam immenso lumine effulgere. Et ecce chorus psallentium qui ingressus basilicam, Postquam, dicta Gloria Trinitati, psallentii modolatio conquievit, audivit viros conquerentes inter se atque dicentes: 'Moram nobis sanctus levita facit Stephanus. Iam enim alias debebamus' adire basilicas et non possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
sublimi pedib inaeroc &cutitur
Acinlis ocapite in pauimento
pene ex animis circũstunti turba¬
conspicitur Postduarũ fere
hortrũ spatiũ cũ ad liqͥdũ pu¬
oculis crimen fat&ur̃ seiniuste
fatigasse homines uel ꝓlamas¬
se noxios declarocuit: sicq
laxatis in sontib: manifestato
Nocente uirtus beati ꝑpaluił :¬
pud burdegullinsim aut̃
urbẽ Anus qua edã graua¬
ta senio sed fidementis in tegrȩ
subleuata ÷ Cuimos erat iscorũ
basilicis miscso oleo lychnos ac¬
cendere : Vt hoc negotiũ ager&
noc tedominicabeati p&riapł
basilicã in gressa ẽ Huius
enĩ alturis posita in altũ pulpi¬
ta locatũ hab&ur. Cuiuspars
inferior inmodu criptae ostio
clauditur: Habens uihilomi¬
nus & ipsacũ scõrũ pignorib
altaresuũ In hacuen erabilis
mulier: ad accendendũ ut dix¬
imus lum̃ deuota descendit
Vnã tantũ modo habens puel¬
lulã in comitatus uo quod
opus dũ ager& : & noxadue¬
niens mundũ tenebris ope¬

Expanded text:
sublimi pedibus, in aera excutitur sublimi pedibus, in aera excutitur ac, inliso capite in pavimento, pene exanimes circumstconspicitur. Post duarum fere horarum spatium, cum ad liquidum puoculis, crimen fatetur, se injuste fatigasse homines, vel proclamasse noxios, declaravit; sicque laxatis insontibus, manifestato nocente, virtus Beati perpatuit. Apud Burdegalensem autem urbem, anus quaedam gravata senio, sed fide mentis integrae sublevata, cui mos erat in sanctorum basilicis, 760 misso oleo lychnos accendere, ut hoc negotium ageret, nocte dominica beati Petri apostoli basilicam ingressa est Huius enim altaris posita in altum pulpita locatum habetur, cuius pars inferior in modum criptae ostio clauditur, habens nihilominus et ipsa cum sanctorum pignoribus altare suum. In hac venerabilis mulier ad accendendum, ut diximus, lumen devota discendit, unam tantummodo habens puellulam in comitatu suo. Quod opus dum ageret, et nox adveniens mundum tenebris ope
Abbreviated transcription (Latin):
r&iussionẽ quã acceperit non
implebat : Quid multa : dũcap¬
sc̃ in manudubitans r& ner&
resilientiu cũ suniture patulis
capsũ aspicit reserectã Tunccũ
geactiarũ aetione ad sũptas
reliquias non sine graendi admi¬
soctionen obis ex hibuit: quasuos
dictis missis dño iubenteplanta¬
uimus : Regressus aute post
multos dies a durbẽ capsarepe¬
si reducto pessulo sicutrel¬
quesoe obseratam
Ars etim beatis cnguiuis
sacro sũ leuitae huius sicut
celebrefercur in altaribicuri¬
gae ecclesia econte n&sur
Quida aut̃ tempore felicis ep̃i
uicinossuos qdã ꝓcriminem pe¬
tebat: quos cũ plerũq uerbis
ꝓcacib: lacessir& aciudicio
publicopuocar&: decr&su. ẽ
sententia primorũ urbis. ut se
ab hac noxa qui inp&cebantur
sacramento purgarent: Ingres¬
siq: in huius meit orataeaedis
altare cũ eleuatis manib sa¬
croc menta ꝓferrent: ꝓsecutor
causue ꝑ iurasse eos clarocuoce
destatur statĩq eleuatis in

Expanded text:
ret, iussionem quam acceperat non ret, iussionem quam acceperat non implebat. Quid multa? Dum capsam in manu dubitans reteneret, resilientibus cum sonitu repaculis, capsam aspicit reseratam. Tunc cum gratiarum actione · adsumptas reliquiae non sine grandi admiratione nobis exhibuit, quas nos, dictis missis, Domino iubente, plantavimus. Regressus autem post multos dies ad urbem, capsam repperi, reducto pessulo, sicut reliqueram, obseratam. Pars enim beati sanguinis sacrosancti levitae huius, sicut celebre fertur, in altari Biturigae eclesiae contenetur. Quidam autem tempere Felicis episcopi vicinos suos quodam pro crimine inpetebat; quos cum plerumque verbis procacibus lacessiret ac iudicio publico provocaret, decretum est sententia primorum urbis, ut se ab hac noxa qui inpetebantur sacramento purgarent. Ingressique in huius memoratae aedis altare, cum elevatis manibus sacramenta proferrent, prosecutor causae periurasse eos clara voce testatur. Statimque elevatis in
Abbreviated transcription (Latin):
scũe uel mastrr apudhieruso¬
lymã sicut sueraa postolorũ
naret historia. Pronom inescõ
ritali contemplatione cernebat:
lapidib ẽ obrutus ⁊ ꝑ ꝑ secuto¬
rib Ipsã supplicans iaiestatẽ:
eniq: erat oroctoriũ apud
urbẽturonicã ab antiquis
eius pomine dedicatũ quẽ nos
parũꝑ iussimus ꝓlongari. Quoo
cũ factũ fuiss& & altareuterat
integrũ ianteꝑ mouimus Re¬
qͥ rentes uero in loculo nihil depig¬
norib: scĩs qđ fama ferebat repe¬
simus ł uncmisiunũ ex abbatib
ut aboratorio domus eclesi usti¬
cae pob̵ eius reliqͥas ex hibere
Oblitus tam̃ clauẽ capsȩporri¬
gere. quaeungulo deperdebã
enens uero abba ablatu ab ar¬
mario sigilla: capsã repent
obsesoctã : Quid facer& : quid
ager&: Iambi guo dependebat:
si ad meredir& longũ erot ue¬
re& reuestis supsam capsum
ex hiber& moles tũ mihi esse
nouerat : Quiamultor uibis cõrũ
pignora tenebantur : si non face¬

Expanded text:
sanctae vel martyr apud Hierusosanctae vel martyr apud Hierusolymam, sicut sacra apostolorum narrat historia, pro nomine sancritali contemplatione cernebat, lapidibus est obrutus, pro persecutoribus ipsam supplicans maiestatem. Denique erat oratorium apud urbem Turonicam, ab antiquis eius nomine dedicatum, quem nos parumper iussimus prolongari. Quod cum factum fuisset, et altare ut erat integrum in ante promovimus. Requirentes vero in loculo, nihil de pignoribus sanctis, quod fama ferebat, repperimus. Tunc misi unum ex abbatibus, ut ab oratorio domus eclesiasticae nobis eius reliquias exhiberet, oblitus tamen clavem capsae porrigere, quae cingulo dependebat. Veniens vero abba, ablatum ab armario sigillum, capsam repperit obseratam. Quid faceret, quid ageret, in ambiguo dependebat. Si ad me rediret, longum erat venire et reverti; si ipsam capsam exhiberet, molestum mihi esse noverat, quia multorum ibi sanctorum pignora tenebantur; si non face
Abbreviated transcription (Latin):
mus tumulatos aduenieTe
festiuitate: magnur ad gregatꝰ
populorũ co&us acdediuersis
regionib cũ uotis negotiisq ue¬
nientȩ uenden di conparin¬
diq ꝑtriginta dies. sineulla the¬
lonei ex actionelicentia datur
In his uero dieb: qͥ in mens ehabes
quinto: magna & inusitata po¬
pulis p̃bentur beneficia Non
scandalũ surg& inplebe non
musca insꝗdit mortificatae
carni: Ñ late deest sitienti
Nacũibi reliqͥs dieb: plusquã
centinũ pedũ atitudineaqua
hauriatur ãpteis. Nunc pau¬
lulũ fodias affatĩ limphas ex¬
uberantes inuenies Quod non
ambigitur. uir tutehaec apos¬
toli inꝑtiri. Decursisigitur
festiuitatis dieb: theloneũ pub¬
li coredditur muscaq̃ defuit
ꝓpinqͥtas aquae de hiscit. Dehinc
emissa diuinitus pluuia Ita omne
atriũ templi a sordib & diuersis
squalorib: qͥ ꝑ ipsa solemnia facq
sunt mundat ut putes eũ nec fuis¬
secalcatum¬
XXXII STE PHANUS Autem:
pricnus uel dia cor̃ eccleside

Expanded text:
mus tumulatos, adveniente mus tumulatos, adveniente festi vitale, magnus adgregatur populorum coetus, ac de diversis regionibus cum votis negotiisque venientes, vendendi conparandique per triginta dies sine ulla thelonci exactione licentia datur. In his vero diebus, qui in mense habentur quinto, magna et inusitata populis praebentur beneficia. Non scandalum surget in plebe, non musca inaedit mortificatae carni, non latex deest sitienti. Nam cum ibi reliquie diebus plus quam centinum pedum altitudine aqua hauriatur a puteis, nunc paululum fodias, affatim limphas exuberantes invenies; quod non ambigitur virtute haec apostoli inpertiri. Decursis igitur festivitatis diebus, theloneum publico redditur, musca quae defuit propinquitas aquae dehiscit. Dehinc emissa divinitus pluvia ita omne atrium templi a sordibus et diversis squaloribus, qui per ipsa solemnia facti sunt, mundat, ut putes, eum nec fuisse calcatum. 33. Stephanus autem primus vel diaconus eclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
pdoata fuerat conca ꝓferr&
Tunc ablata febre cũ omnidolo¬
re n auires tauratur in colomes :
in india passus eedeclarctur:
Cuius beatũ corpus postmultũ
tempus : adsũptũ inciuita tẽ
quã syriae dissam uocant.
trons latũ ẽ : ibiq sepultũ :
Ergo in loco regionis indiae
quo prius qͥ euit. mon asteriũ
habelur. & tẽplũ miricem ag¬
nitudinis: diligenterq: ex or¬
natũ atq conpositũ: In hac
igitur aede: magnũ miro cu¬
lũ ds̃ orstendit Iychnus & enĩ
inibi positus atq inluminatus
antelocũ sepultura eipsius
ꝑp&ualiter dienoctuq diuino
uutu resplend& Anullo fomq¬
toolei scirpiq accipiens: Neq¬
uento extinguitur neq: calisa
dilubitur peq arden dominuił:
Hab&q incrementũ ꝑ apostoli
uirtutẽ: qͥ nesc̃itur ab homine
Cognitũ tantũ hub&ur diui¬
naepotentiae . Hoc theodorus
qͥ adipsũ locũ accessit : nobis ex¬
posuit: In supra dicta igitur
urbe in qua beatos artus dixi¬

Expanded text:
parata fuerat concha proferret. parata fuerat concha proferret. Tunc ablata febre cum omni dolore, navi restauratur incolumis. CA, in India passus esse declaratur. Cujus beatum corpus post multum tempus assumptum in civitate, quam Syri Edissam vocant, translatum est, ibique sepultum. Ergo in loco regionis Indiae, quo prius quievit, monasterium habetur, et templum mirae magnitudinis, diligenterque exornatum atque compositum. In hac igitur aede magnum miraculum Deus ostendit. Lychnus etenim inibi positus, atque illuminatus, ante locum sepulturae ipsius perpetualiter die noctuque divino nutu resplendet, a 757 nullo fomentum olei scirpique accipiens: neqvento extinguitur neque casu dilabitur neque ardendo minuitur, habetque incrementum per apostoli virtutem, qui nescitur ab homine, cognitum tantum habetur divinac potentiac. Hoc Theodorus, qui ad ipsum locum accessit, nobis exposuit. 32. In supradicta igitur urbe, in qua beatos artus dixi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stolatur. Igitur dũ selta
fessũ & sines peuitae decernit:
testamentũ suũ p&it scribi :
munitũq subscriptionib: ac
sigillis inqͥrip̃cepitforsiti
aliquis reperir&uriciuita¬
te : ꝗͥ peritur martae medi¬
cinae: possit perituro succur¬
rere ⁊ sed cũ hoc ep̃o qui tunc
labore. Et inter homines
requiritis med& inacit habe¬
atur hic caelestis medicur
quisaepe infirmorũ ualitu¬
dines sine herbarũ admini¬
culo uistutis ꝓpriaed epellãt
effeccu Et quis inquuntiuec¬
Haec nuntiantes infirmo ro¬
gat seportari ad beatis epulchrũ :
Cũq pauimento ꝓstratus
qua euecessitas exigebat fideli¬
ter p̃car&lur: mediũ ferenoc¬
tis . omnes qui aderant. so¬
por obtinuit: statimq in¬
firmo conarieiesendae uri¬
nae iminst ⁊ Tangensq: unũ
puerorũ uoce tenui. uasculũ
postulat ex hiberii In latũq
dũ urinã nititur eicere: lapi¬
dẽ magnũ emisit : Quilã ualiđ
fuit ut cadens sonũ in ipsa q̃

Expanded text:
praestolatur. Igitur dum se ita praestolatur. Igitur dum se ita fessum et sine spe vitae decernit, testamentum suum petit scribi, munitumque subscriptionibus ac sigillis, inquiri praecepit, forsitan aliquis reperiretur in civitate, qui peritus in arte medicinae possit perituro succurrere. Sed cum hoc episcopo, qui tunc labore et inter homines requiritis medicinam, cum habeatur hic caelestis medicus, qui saepe infirmorum valitudines sine herbarum adminiculo, virtutis propriae depellat effecHaec nuntiantes infirmo, rogat se portari ad beati sepulcrum. Cumque, pavimento prostratus, quae necessitas exigebat fideliter precaretur, medio fere noctis omnes qui aderant sopor obtinuit. Statimque infirmo conatus ejiciendae urinae imminet, tangensque unum puerorum, voce tenui vasculum postulat exhiberi, illatoque, dum urinam nititur ejicere, lapidem magnum emisit; qui tam validus fuit, ut cadens sonum in ipsa quae
Abbreviated transcription (Latin):
ro habebantur: annis singu¬
lis deuotissime eorũ solem nia
celebrabat: Cuius filiuscũ
haec portparis obitũ ũ imple¬
r&: a febre quastana ꝑannũ
integrũ labostens: uouit ut
nouã basilicã ineorũ honorẽ
construer&: Quofacto : amo¬
tafebre sanatus ẽ
qae in alã sunt trans lata
basilicã: epaentes homines
auia qͥ beatiu incentireliqͥas
deferebant. aduicũ ipsũ de¬
lati sunt: Tuncrogante
prbo diuiserunt ẽ̃ pasticulã
pignorũ. Quã in scõ altariunđ
alias abstulerat. collocauit:
um molinus. autem cũ
Atheo de besti regis tẽpo¬
re adiustinianũ imperactorẽ
pergens constaNt gnopolisapi
itineris uiã nauali euectusul¬
car&. a durbem pãTras in qͥa
idem habesur apostolus ẽ ad¬
pulsus : Acdũ ibi cũ satellitib
morcrelur : infirmata uesi¬
ca. calulosus efficitur De¬
hinc diuersis dolorib: astus
febre consumitur⁊ Ablataq:
delectatione comedendiatq
bibendi ÷ aduentus mortis solus

Expanded text:
ra habebantur, annis singura habebantur, annis singulis devotissime eorum solemnia celebrabat. Cuius filius, cum haec post patris obitum non impleret, a febre quartana per annum integrum laborans, vovit, ut noconstrueret; quo facto, amota febre sanatus estae in alia sunt translata basilica, errantes homines a via, qui beati Vincenti reliquias deferebant, ad vicum ipsum delati sunt. Tunc rogante presbitero, diviserunt ei particulam pignorum, quam in sancto altari, unde alias abstulerat, conlocavit. Mummolus autem, cum Theodoberti regis tempore ad Iustinianum imperatorem pergens Constantinopolitani itineris viam navali evectu sulcaret, ad urbem Patras, in qua idem habetur apostolus, est adpulsus. Ac dum ibi cum satellitibus moraretur, infirmata visica, calculosus efficitur. Dehinc diversis doloribus artatus, febre consumitur; abataque delectatione comedendi atque bibendi, adventus mortis solius
Abbreviated transcription (Latin):
da basilica reliqͥ aeiam diet
apostoli : cũ saturninimdi tr̃¬
ris tenebantur Accensaq:
basilica cũiam tegnorũ
moles diruer&: pauperesac
senes quos barbaries reliqͦe¬
roct . flebant. dicentes :
Vaenobis qͥ tuntorũ pigno¬
rũ: hodiecaremus aux ili&
pec nobis ultroe spes p̃sentis uitȩ
manebit : si haec deperie¬
rint His itaflentib: nutũ
dĩ. adueniens turonicus ho¬
mocondolens his lumeT ir
& discenr uistutẽ mas tẏrũ ÷¬
Ñminus fidequã parma ꝑlec¬
tus ꝑmedias ingrediturflã¬
mas : Adp̃hensasq: ab altare
scãs reliqͥas Nihil abigneno¬
citur ex tulitforats. : sed
continuo Ita constrictus ẽ :
ut gressũ mnantea agereñ ua¬
ler&: Tunc indignũ seiudi¬
cans qͥ eas ferr&: unã puellã
paruulũ inpollutãq elegit
a p̃da : Cui capsulã ad collũ
posuit : & sic in pairiã ꝓspere
accessit : Tunc conlocatis in
altari : Noui uicensis ecclesiae
ubi pulla adhuc scõrũ pigno¬

Expanded text:
dam basilica reliquiae jam dicti dam basilica reliquiae jam dicti apostolicum Saturnini martyris tenebantur. Accensaque basilica, cum jam tignorum moles dirueret, pauperes ac senes, quos barbaries reliquerat, flebant, 755 dicentes: Vae nobis qui tantorum pignorum hodie caremus auxilio; nec nobis ultra spes praesentis vitae manebit, si haec deperierint. His ita flentibus, nutu Dei adveniens Turonicus homo, condolens his lamentis, et discens virtutem martyrum, non minus fide quam parma protectus, per medias ingreditur flammas, apprehensasque ab altari sanctas reliquias, nihil ab igne nocitus, extulit foras: secontinuo ita constrictus est, ut gressum in antea agere non valeret. Tunc indignum se iudicans, qui eas ferret, unam puellam parvulam inpollutamque elegit a praeda, cui capsulam ad collum posuit et sic in patriam prospere accessit. Tunc conlocatis in altari Novivicensis eclesiae, ubi nulla adhuc sanctorum pigno
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͥb anuis : in tantũ etu¬
mulo oleũ exundare utusq
mediũbasilicae ꝓfluatriuus
ille. Haec autem aguntur
apud ꝓuintiã achaiam inci¬
uitate patras inquabeatus
apostolus siuem astrr: predẽp¬
toris nomine crucifixur p̃se¬
tẽuitã gloriora mortefiniuĩs
Tamen cũ oleũ defluxerit
tantũ odorẽ narib prccestat :
ut putes ibi mult&rũ aromatit
sparsã eẽ congeriem: Quodñ
sinemirirculo acbeneficio. ha¬
belur inpopulis. : Nam ex hoc
seu inunctiones factae: siue
potiones datae. plerũq: lup¬
guentib: cõmodũ procestunt:
postuuius gloriosã adsũplio¬
nẽ multa e un tutes uelad
hoc sepulchrũ. uel ꝑ loca diuer¬
sa inqua̧eius reliqͥae colloca¬
taesunt feruntur ostensae:
Deqͥb pauca memorariñpuła¬
ui absurdũ quia aedificatio
ẽ ecclesiae gloriamastrrũ :¬
emporeqꝰ int̃ fecto
chlodomere rege frap¬
corũ se exercitus reparaens:
burgundiã deuastabat In qͥa¬

Expanded text:
in aliquibus annis, in tantum e tuin aliquibus annis, in tantum e tumulo oleum exundare, ut usque ad medium basilicae profluat rivus ille. Haec autem aguntur apud provinciam Achalam, in civitate Patras, in qua beatus apostolus sive martyr, pro Redemptoris nomine crucifixus, praesentem vitam gloriosa morte finivit. Tamen cum oleum defluxerit, tantum odorem naribus praestat, ut putes ibi multorum aromatum sparsam esse congeriem, quod non sine miraculo ac beneficio habetur in populis. Nam ex hoc seu inunctiones factae, sive potiones datae, plerumque languentibus commodum praestant. Post cujus gloriosam assumptionem multae virtutes vel ad hoc sepulcrum, vel per loca diversa in quibus ejus reliquiae collocatae sunt, feruntur ostensae. De quibus pauca memorari non putavi absurdum, quia aedificatio est Ecclesiae gloria martyrum Tempore quo, interfecto Chlodomere rege Francorum, se exercitus reparans Burgundiam devastabat, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quod ex eius nomine mecde¬
siã legitur scribsit: suntaut̃
insũmitate montis illius pͥxi¬
miquattuor sine tec tõpari¬
&es Inhis enĩ orationi in sip¬
tens : dnm̃ assidue ꝑdelictis
populdep̃ cuns moraebatur:
Ob tepuitq nem loco illo : imb
ullus descender& doneciue
euangeliũ adimpler& sed &
usq hodielta p̃statur a dño
ut nulla ibi descendat pluuia
neq imber uiolentus adueniã
ueaurbe mariamagdulene
qͥ escit. Nullũ suꝑ setegum̃
habens Inea & septẽ dormi¬
turi sumus. In hac &idolum
diauae fuit : ab apostolopaulo
distructũ ⁊ sed ad coepta.
magnũ miraculũ indie
solemnitatis suae ꝓfest: Hoc
ẽ manna in modu farinaeuł
oleũ cũodore pectareo quod
de tumulo eius exundat ꝑ id
enĩ quaesit fertilitas anuise¬
quentis. ostenditur si exiguũ
ꝓfluxerit. exiguũ tente ꝑfest
fructũ: siuero fuerit cõpiosut
magnũ arua ꝓuentũ fructuũ
habere significat Na ferunt

Expanded text:
lium, quod ex eius nomine in eclelium, quod ex eius nomine in eclesiam legitur, scripsit. Sunt autem in summitate montis illius proximi quattuor sine tecto parietes. In his enim orationi insistens, Dominum assiduae pro delictis populi deprecans, morabatur; obtenuitque, ullus descenderet, donec ille Evangelium adimpleret. Sed et usque hodie ita praestatur a Domino, ut nulla ibi descendat pluvia, neque imber violentus adveniat. In ea urbe Maria Magdalene quiescit, nullum super se tegumen habens. In ea et septem Dormituri sumus. In hac et idolum Dianae fuit, ab apostolo Paulo destructum. Sed ad coepta rmagnum miraculum in die solemnitatis suae profert, hoc est manna in modum farinae, vel oleumcum odore nectareo, quod de tumulo ejus exundat. Per id enim quae sit fertilitas anni sequentis ostenditur. Si exiguum profluxerit, exiguum terra profert fructum; si vero fuerit copiosum, magnum arva proventum fructuum habere significat. Nam ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
sus: & crucẽ uii tutis dominicȩ
pectorinutanti depingens
paeni tentiã genis lacrimarũ
imbreꝑ fusis agebat . cur ista
temptars & ⁊Unꝗ̃ manifestũ
ẽ hunc eundẽq hominẽpuir
tutẽ beatiapłi ab hoc saeuae
mostis p̃cipitio. fuisses alualũ.
tolis & euangelistadĩ post
ꝑ actũ tamagonis legitimi
quã p̃dicationis salub rimas
cursum uiuus descendens
intumulo operires ehumop̃ce¬
pit : Cuius punc sepulchrũ map¬
na inmodũ farinae hodieq:
eructat . Ex quab eataereli¬
qͥae ꝑ uniuersũ delataemundũ
salutẽ morbidis p̃stant Hic
ẽ. lohannes quẽ dñs plusquã
c&eros dilexit apostolos
Quitantae caritatis amore
p̃latus ẽ ut suꝑ ipsũ sacri
corporis pectus accũbens
culiari quodã modo discipu¬
lo inipsa passionis hora in
crucȩꝓmundisalutepositus
cmmendauit : De hocenĩ&
postresurrectionẽ dixit sic
cũuolomanere donecueniã
Ipepheso aut hab&curlocur
inquo hic apostolus. Qange¬

Expanded text:
sus et crucem virtutis dominicae sus et crucem virtutis dominicae pectori nutanti depingens, paenitentiam, genis lacrimarum imbre perfusis, agebat, cur ista temptasset. Unde manifestum est, hunc eundemque hominem per virtutem beati apostoli ab hoc saevae mortis praecipitio fuisse salvatum. tolus et euangelista Dei. post peractum tam agonis legitimi quam praedicationis saluberrimae cursum vivus descendens in tumulo, operire se humo praecepit. Cuius nunc sepulchrum mannam in modum farinae hodieque eructat, ex qua beatae reliquiae per universum delatae mundum, salutem morbidis praestant Hic est Iohannes, quem Dominus plus quam ceteros dilexit apostolos, qui tantae caritatis amore praelatus est, ut super ipsum sacri corporis pectus accumbens,culiari quodam modo discipulo in ipsa passionis hora in cruce pro mundi salute positus commendavit. De hoc enim et post resurrectionem dixit: Sic eum volo manere, donec veniam. In Epheso autem habetur locus, in quo hic apostolus euange
Abbreviated transcription (Latin):
rimis unũ tantũ miraculũ stu¬
duimus declarore.
actũ ẽ autẽ in qͦdã loco ut
homolaqueũ sibi adextor qͥen¬
dã uitõ: instigante diabolop̃¬
parar&: Cũq: secr&ũ cellulȩ
inquahaec ager& reperiss&:
funẽ trobi tans missũ. laqͥeci
coepit in nectere: Nomen tam̃
senꝑ paulia postoli inuocabat
dicens Adiuua mes cãepaule
Et ecceumbrac squalida atq:
funesta qua enihilminus uullu
quã diabolũ similabat: appa¬
ruit ei hostans acdicens
Heiã a genemoreris exp&i
celeriur : quae co epistii Atille
cũopus hoc id euitae ex tor¬
quen daeparctr& : semꝑ agebã
Beatissime paule : esto adiũ lor
meus : Deniq: expedito lam la¬
queo: cũ ue hementius urgue¬
r&ur abumbra ut collũ in¬
mitter&: subito ad fuit alia
umbra huicsimilis dicens ei
quaetũ homine erote :¬
fuge miserrime erpaulũ
apostolũ huc uenientẽ : Inuo¬
catus enĩ abhoc homine. ecce
adest ⁊ Tunc euaniscentib:
umbris. hic ad sensũ suũ reuer¬

Expanded text:
rimis unum tantum miraculum sturimis unum tantum miraculum studuimus declarare. Factum est autem in quodam loco, ut homo laqueum sibi ad extorquendam vitam, instigante diabolo, praepararet. Cumque secretum cellulae, in qua haec ageret, repperisset, funem trabi transmissum, laqueum coepit innectere, nomen tamen semper Pauli apostoli invocabat, dicens: 'Adiuva me, sanctae Paulae!' Et ecce umbra squalida atque funesta, quae nihil minus vultu quam diabolum similabat, apparuit ei, hortans ac dicens: 'Heia, age, ne moreris; expeti celerius quae coepisti'. At ille cum opus hoc, id est vitae extorquendae, pararet, semper agebat: 'Beatissime Paule, esto adiutor meus!' Denique expedito iam laqueo, cum vehementius urgueretur ab umbra, ut collum inmitteret, subito adfuit alia umbra huic similis, dicens ei quae cum homine erat: 'Fuge miserrime! En Paulum apostolum huc venientem! Invocatus enim ab hoc homine, ecce adest!' Tunc evaniscentibus umbris, hic ad sensum suum rever
Abbreviated transcription (Latin):
fides hominis p̃ ualuerit
atumulo palliolũ eleuatũ
Itaimbuitur diuina uirtute :
ut multo amplius quã prius
pens a uerat ponder& : Ettunc
scit qͥ leuauerit cũ eius gractia
sumpsisse quodp &ut. Mul¬
tienĩ & claues aureas adrese¬
pandos cancellos beatis epulchri
faciunt: Quiferentes ꝓbene¬
dictionepriores quib: infirmi¬
tates tribuluntũmantur
Omnia enĩ fides integrat p̃stat̃
Sunt ibi & colũnae mircceeli¬
gantiae : candoreniueo quat¬
tuor numero : quae ciboriũ
sepulchri sustenere dicuntur:
IAULuS VERO ApOSTOLUS
postreuolutũ annicirculũt
ipsadie qua p&rus apostolus
passus : apudurbem rom ãgla¬
dio ꝑcussur occubuit. Ex cuiꝰ
sacro corpore. lac defluxit &¬
aqua. Nec mirũ silac eius ma¬
nauit excorpore qͥ genter in¬
credulas & parturiuit & pe:¬
perit: ac lacte spiritalinũlri¬
tas adubũ solidũ scribturo¬
rũ scarũ opaca reserando ꝑ¬
duxit . Decuiuruis tutib: muł¬
taqͥdẽ audiuimus : sed deplu¬

Expanded text:
fides hominis praevaluerit, fides hominis praevaluerit, a tumulo palliolum elevatum ita imbuitur divina virtute, ut multo amplius, quam prius pensaverat, ponderetur; et tunc seit qui levaverit, cum eius gratia sumpsisse quod petiit. Multi enim et claves aureas ad reserandos cancellos beati sepulchri faciunt, cui ferentes pro benedictione priores, quibus infirmitates tribulantum medicantur. Omnia enim fides integra praestat. Sunt ibi et columnae mirae eligantiae candore niveo quattuor numero, quae ciborium sepulchri sustenere dicuntur. 28. Paulus vero apostolus post revolutum anni circulum ipsa die, qua Petrus apostolus passus, apud urbem Romam gladio percussus occubuit. Ex cuius sacro corpore lac defluxit et aqua. Nec mirum, si lac eius manavit ex corpore, qui gentes incredulas et parturivit et peperit ac lacte spiritali nutritas ad cibum solidum Scripturarum Sanctarum opaca reserando perduxit. De cuius virtutibus multa quidem audivimus, sed de plu
Abbreviated transcription (Latin):
ad caelũ uestignisse exp&iit
crucifigi. Indignũ seuocife¬
pocns ut dñm ex allaris sicq
dirigens spm̃ uiuacẽ in astror :¬
sepultus ẽ intẽplo qđ uocitabatꝰ
antiqͥtus. biate canũ quattuor
ordines colũnarũ ualde ad¬
miracbiliũ pum ero non agirta¬
sex habens: hab& &iãquattuor
inaltarequođ sunt simuleetũ.
p̃terillas. qua eciboriũ sepul¬
chrisustentant: hoc enĩ sepul¬
crũ sub altar e collo catũ ualde
yoctũ habef s edqͥ oratredesi¬
deroct reseratis capcellis
qͥb: locus ille ambĩeitur acce¬
dit suꝑ sepulchrũ & sit fenes¬
tella paruula patefacta : in¬
misso introrsũ capitequae
necessitas ꝓmit efflagitat
Nec moratus effectus sip&i¬
tionis tantũ iusta ꝓferactur
oractio . Quod sibeata auferre
desidestot pignorte palliolũ
aliquot momentana pensatũ :¬
lac& intrins ecus einde
uigilans acleiunans : deuotis¬
simedep̃ catur: ut deuotioni
suae. uirtus apostilica suf¬
frag&lur : Mirum dictu si

Expanded text:
ad coelum vestigiis se expetiit ad coelum vestigiis se expetiit crucifigi, indignum se vociferans ut Dominum exaltari: sicque dirigens spiritum vivacem in astra, sepultus est in templo, quod vocitabatur antiquitus Vaticanum, quatuor ordines columnarum valde admirabilium numero nonagisex Habens. Habet etiam quattuor in altare, quod sunt simul centum, praeter illas quae ciborium sepulchri sustentant. Hoc enim sepulchrum sub altare collocatum, valde rarum habetur. Sed qui orare desiderat, reseratis cancellis, quibus locus ille ambitur, accedit super sepulchrum; et sic fenestella parvula patefacta, inmisso introrsum capite, quae necessitas promit efflagitat. Nec moratus effectus, si petitionis tantum iusta proferatur oratio. Quod si beata auferre desiderat pignora, palliolum aliquod momentana pensatum iacet intrinsecus; deinde vigilans ac ieiunans, devotissime deprecatur, ut devotionis suae virtus apostolica suffragetur. Mirum dictu! Si
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatus: Post cuius glorio¬
sa ascensionẽ dũ uiã iustitiae
iudaeis entenitib: a perireconatir
depinnaTem plip̃cipitatus.
alliditur effustq fullonis
fustecerebra. spm̃ reddidit:
s epultusq: ẽ in monteo liu&i
in memori aquã sibi ipseprius
fabricauerat Et inqꝰ ⁊accha¬
riã at symeonẽ sepeli esođ
haec deapostolo Iacobo¬
Tolus  adnmilitatẽ
docen Edam caput desuꝑ
tundi infaituit: qui ab apos¬
tolis caeris. ep̃s ordinatus
romaecathedrõc locauit :
Cuius oractone uel pauli:
simonis magi calliditas
uelde tecta ẽ. uel
obrutoi Extant hodieq:
apudurbẽ romanã dua eiN
lapide fossulae. suꝑquẽ beãT
apostoli deflexa poplitẽ
orctionẽ contro ipsũ simonẽ
magũ addnm effuderunt
Inqͥb cũ depluuir limphae
collectae fuerint : amorbidis
exp&untur : Hausteq: mox¬
sanita tẽ tribuunt: sc̃s ue¬
roparuna postolus ut p̃fa¬
tisumus postngroniana ac
simonia ca. bella ad crucẽ
ueniss&. impl&o lam felicis
trophe certamine resupinis

Expanded text:
ordinatus. Post cuius gloriosam ascensionem, dum viam iustitiae Iudaeis errantibus aperire conatur, de pinna templi praecipitatus, alliditur, effusumque fullonis fuste cerebrum, spiritum reddidit, sepultusque est in monte Oliveti, in memoriam, quam sibi ipse prius fabricaverat, et in qua Zacchariam ac Symeonem sepelierat. Haec de apostolo Iacobotolus ob humilitatem docendam caput desuper tundi instituit; qui ab apostolis ceteris episcopus ordinatur, Romae cathedram locavit. Cuius oratione vel Pauli Simonis magi calliditas vel detecta est vel obruta. Extant hodieque apud urbem Romanam duae in lapide fossulae, saper quem beati apostoli, deflexu poplite, orationem contra ipsum Simonem magum ad Dominum effuderunt. In quibus cum de pluviis limphae collectae fuerint, a morbidis expsanitatem tribuunt. Sanctus vero Petrus apostolus, ut praefati sumus, cum post Neroniana ac Simoniaca bella ad crucem venisset, impleto jam felicis tropaei certamine, resupinis
Abbreviated transcription (Latin):
cultrũquẽ fura uerat reddidit:
Et siciterũ porrectalag epã
plenã aqua e recepit ⁊ p̃ enĩpo¬
pulus ille her&icis. qͥ uidens
haec magnalia : ñ conpungitur
ad credendũ: sed semꝑ callide
diuinorũ p̃ceptionũ sacra meNTa
ueqͥssimis int̃ p̃tationũ garru¬
lationib: ñ de sinit inpugnare :

Expanded text:
cultrum, quem furatus fuerat, reddidit; cultrum, quem furatus fuerat, reddidit; et sic iterum porrecta lagena, plenam aquae recepit. Est enim populus ille haereticus, qui videns haec magnalia, non compungitur ad credendum, sed semper callide divinarum praeceptionum sacramenta nequissimis interpretationum garrulationi
Abbreviated transcription (Latin):
cerentur in fontẽ: fueruq
fossae in ꝑfundo uictnũ qͥ nũpe¬
dũ in latitud in euero : quinde¬
crnũ: sed nihilabditũ põlurt
seperiri ⁊tamen uitaefinẽ
faciens & credoꝑhuius in qͥsi¬
tionis temeritate annise¬
quentidie quo hoc my steriũ
celebrabatur. uiderenon
meruit eoquod arcanũ uirtu¬
tis diuinae : inuestigare p̃sũp¬
sit. Habentur aut̃ in ea reli¬
quiae scĩ stephuni leuitae¬
Rg oquia foys iledi¬
VINO Nutu ut suprac diximus ad
officiũ baptizandi repl&ur.
Et qͥ acũ cõpl&us fuerit auide ex
hoc populus haurire festinat :
cõplendũ. quod dũ cõpl&senior
hic int̃ conp̃mentes turbas. manũ.
alterius extendit adbalteũ: cul¬
trũq furtuit: Quouaginare¬
condita : manus extendit ad ac¬
cipiendã hydriã : quã tradiderat
prbo: qua accepta amotus in¬
partẽ aliã neq unã guttãaq̃
inea potuitreperire : Tunc con¬
fessus ualde & sibiobfurticausa
haec euenisse cognoscens homini

Expanded text:
cerentur in fontem. Fueruntque cerentur in fontem. Fueruntque fossae in profundo vicenum quinum pedum, in latitudine vero quindecenum. Sed nihil abditum potuit reperiri. Tamen vitae finem faciens, et credo pro hujus inquisitionis temeritate, anni sequentis diem quo hoc mysterium celebrabatur videre non meruit, eo quod arcanum virtutis divinae investigare praesumpsit. Habentur autem in ea reliquiae sancti Stephani levitae. 25. Ergo, quia fons ille divino nutu, ut supra diximus, ad officium baptizandi repletur, et quia, cum conpletus fuerit, avide ex hoc populus haurire festinat, qconplendum. Quod dum conplet senior, hic inter conpraementes turbas manum alterius extendit ad balteum cultrumque furavit. Quem vagina reconditum, manus extendit ad accipiendam hydriam, quam tradiderat prpartem aliam, neque unam guttam aquae in ea potuit reperire. Tunc confusus 749 valde, et sibi ob furti causam hoc evenisse cognoscens, homini
Abbreviated transcription (Latin):
Epectem̃ei sub regelic& mag¬
na tam̃ in illa regione polestas:
Ex pulsis qͦq: abasilica scã
eq tibĩ ad sec onuersus coepi
dentib: ꝓpriũ lacerare conp¬
culũ, uec ꝓrsus r&enere
a suis obuimiã põserat de¬
bachãicͥonẽ : Tundẽq op¬
pressus int̃ suorũ manus : sp̃m
exalauit Deniq̃l heo degislus
huius rex regionis cũ uidiss&
hoc mirecculũ quod m his sacradis
dõ fontib gereba tur. cogisauil
intracse dicens: quia ingeniũ ẽ
romanorũ : Romanos enĩ uo¬
gionis ut ita accedaT & ñ ẽ dĩ
uirtus.: Veniens uero ad apnũ
sequentẽ ostiũ sigillissuis . cũ
epĩ sigillo muniuit: Posuitq
custodes incircuitu tem pli
siforte aliquẽ dep̃hendere
possit fracudis. alicuius cons¬
ciũ ꝑ cuius ingeniũ infontib
aquas ucceder& similiter
& alia fecit anna : Tertio
uero conuocatauirorũ multi¬
didine. fossas incircui tuba¬
silicae fieriiussit. neforte
togis occultis: limphae dedu¬

Expanded text:
Erat enim ei, sub rege licet, magErat enim ei, sub rege licet, magna tamen in illa regione potestas. Expulsis quoque a basilica sancta equitibus, ad se conversus, coepit dentibus proprium lacerare corpusculum, nec prorsus retenere a suis ob nimiam poterat debachationem. Tandemque oppressus, inter suorum manus spiritum exalavit. Denique Theodegisilus huius rex regionis, cum vidisset hoc miraculum, quod in his sacratis Deo fontibus gerebatur, cogitavit intra se, dicens, quia: 'Ingenium est Romanorum' – Romanos enim vogionis –, 'ut ita accedat, et non est Dei virtus'. Veniens vero ad annum sequentem, ostium sigillis suis cum episcopi sigillo munivit, posuitque custodes in circusi forte aliquem deprehendere posset fraudis alicujus conscium, per cujus ingenium in fontibus aqua succederet. Similiter et alio fecit anno. Tertio vero convocata virorum multitudine, fossas in circuitu basilicae fieri jussit, ne forte togis  Ed., locis occultis lymphae dedu
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuare : nec partẽ in diuer¬
sa defluere Tunc cum exor¬
cismo scĩ ficatũ : consꝑsũ desup
chrysma omnis populus p
deuotione haurit &uas pleũ
dom̃i ꝓsaluationere portat
A gros uineasq: asꝑsionesalub¬
rima tutaturus: Et cũexip¬
de multitudo amphorarũ
sine collecto numero haurial.
nũquã tam̃ uelcum ulũ miuĩus:
Lic& ubi in funs primus intinc¬
tus fuerit mox aquareducitꝰ
Et baptizatis omnib limphis
hnse reuersis: ut in ĩliopdunt᷑
nescio Ita fine clauduntꝰ ignaro:
XXU. Quidã ueno exhe¬
r&icis Qdm̃ non m&uens
neq: ueneration ẽ p̃ stans. huic
locoscõneq: credens corde :¬
mirocculũ quod hi eodñs ad
corroborandã suorũ fidẽ
p̃sture dignatuf : ũ silebo
Venitcũ turba equorũ solu¬
taq: inpẽdimenta iussit inba
quae de hocloco narrabantꝰ
ab in colis: Igitur media node
p̃tereunte: a febre corripitur.
ac peneex animes . & tardiu
quã debuentt. paeitens ex¬
clamat eqͥtes ab aede expelli:

Expanded text:
fluctuare nec parte in diverfluctuare nec parte in diversa defluere. Tunc cum exorcismo sanctificatum, conspersum desuper chrysma, omnis populus pro devotione haurit et vas plenum domi pro salvatione reportat, agros vineasque aspersione saluberrima tutaturus. Et cum exinde multitudo amphorarum sine collecto numero hauriatar, numquam tamen vel cumulum minuit; licet, ubi infans primus intinctus fuerit, mox aqua reducitur, et baptizatis omnibus, limphis in se reversis, ut initio produnt nescio, ita et fine clauduntur ignaro. 24. Quidam vero ex hereticis Deum non metuens neque venerationem praestans huic loco sancto neque credens corde miraculum, quod in eo Dominus ad corroborandam suorum fidem praestare dignatur, non silebo. Venit cum turba equorum, solutaque inpedimenta, iussit in baquae de hoc loco narrabantur ab incolis. Igitur media nocte praetereunte, a febre corripitur ac pene exanimes et tardius quam debuerat paenitens exclamat, equites ab aede expelli.
Abbreviated transcription (Latin):
miraaculũ defontib hispans¬
ae quos lusi tania pui ntia ꝓfest:
Piscinariamq ẽ apud osen cãpũ
aptiqͥtus sculpta & ex marmore
uario inmodũ crucis. miro con¬
posita opere: sed & aedes magnae
claritatis accelsitudinis : desup
axp̃i anis constructa e. Igitur
cũ diessacer. postturriculũ anni
decedentis aduenerit qͦ dñs con¬
fuso ꝓditori᷑ : misticã discipulis
p̃buit cena : Conueniunt in locd̃
illd cũ pontificeciues lamodorẽ
sacrip̃sentientes aromatis
Tuncdata onatione sacerdos :
ostia templi iubent simul mupi¬
ri signaculis aduentũ uirtũlis
dominicae p̃sto luntes Sie
aut̃ testia quod ẽsabbati
conuenientib adbaptizandũ
populis Adueniens ep̃s cũ ciuib:
suis hispectis signaculis ostia
resereet clausa: Ac mirũ dictu
piscinã quã reliqͥ erant uacuã
reperiunt plenã sed itacumu¬
lo altiorerefestã ut sol& suꝑ
orrc modiorũ triticũ ad grega¬
ri Videasq: hucillucq laticer

Expanded text:
miraculum de fontibus Hispanimiraculum de fontibus Hispaniae, quos Lusitania provintia profert. Piscina namque est apud Osen campum antiquitus sculpta et ex marmore vario in modum crucis miro conposita opere. Sed et aedes magnae claritatis ac celsitudinis desuper a christianis constructa est. Igitur cum dies sacer post curriculum anni decedentis advenerit, quo Dominus, confuso proditori, misticam discipulis praebuit cenam, conveniunt in loco illo cum pontifice cives, iam odorem sacri praesentientes aromatis. Tunc data oratione sacerdos, ostia templi iubent simul muniri signaculis, adventum virtutis dominicae praestolantes. Die autem tertia, quod est sabbati, convenientibus ad baptizandum populis, adveniens episcopus cum civibus suis, inspectis signaculis, ostia reserat clausa. Ac mirum dictu, piscinam, quam reliquerant vacuam, repperiunt plenam, sed ita cumulo altiore refertam, ut solet super ora modiorum triticum adgregari; videasque huc illucque latices
Abbreviated transcription (Latin):
genesii mastrris reliqͥis plaudit:
pictura quae dnm̃ nr̃m quasi p̃cinc¬
tũ lenteo : indicatcrucifixũ: quae
pictura dũ assidue cerner&ur
Omnes uos obtectiestis uariis in¬
dumentis. & meiugiter nuduas¬
picitis: uadequanotius. operime
uestimento : Et prbt ñ in telle¬
gens uisionẽ. datadie nequaquã
ex exre memoratus et Rursũq
apparuit ei ⁊ sed & illud parui
pendit ⁊ postter tiũ aut̃ dex̃
secundaeuisionis ÷: grocuibi ex¬
cruciat uerberib Nt Non¬
ne dixeractibi ut operires meuesti¬
mento ne. cernerer Nudus
& nihilex hoc ate actũ e uade
inquit & tegeleteo picturãe illã:
inqua crucifixus appareor ue
tibi uelox suꝑ ueniatinteritus
At ille commotus & ualdem & uons
Namcuit ea ep̃o. Qui ꝓtenus Ius¬
sit desuꝑ uelũ expandi. Et siob¬
hecta Nunc pictura: suspicitur
Nam &l si parũꝑ d&egatus ad
contẽplandũ ÷ mox dimisso uelo
contegitur : pede tecta cernatur
SEET ILLUD INLUSTRE

Expanded text:
Genesii martyris reliquiis plaudit, Genesii martyris reliquiis plaudit, pictura, quae Dominum nostrum quasi praecinctam lenteo indicat crucifixum, quae pictura dum assiduae cerneretor Omnes vos obtecti estis variis indumentis et me iugiter nudum aspicitis. Vade quantotius, operi me vestimento!' Et presbiter non intellegens visionem, data die nequaquam ex ea re memoratus est. Rursumque apparuit ei; sed et illud parvi pendit. Post tertium autem diem secundae visionis, gravibus excruciatum verberibus, ait: 'Nonne dixeram tibi, ut operires me vestimento, ne cernerer nudus; et nihil ex hoc a te actum est? Vade', inquid, 'et tege lenteo picturam illam, in qua crucifixus appareo, ne tibi velox superreniat interitus'. At ille commotus et valde metuens, narravit ea episcopo, qui protenus iussit desuper velum expandi. Et sic obtecta nunc pictura suspicitur. Nam etsi parumper detegatur ad contemplandum, mox dimisso velo contegitur, ne detecta cernatur. 23. Est et illud inlustre
Abbreviated transcription (Latin):
mis paraet exurerg sed resmiroc
apparuit . quaetleuir tutedĩ fuerit
non potestambi: SI  Nã deuul¬
nere ubi imago traens fossa fuerođ
sunguis effluxit : Quo dipseini¬
quis spiculator obpletus furo¬
re: ñ sensit ⁊ Cũ aut̃ ꝑ obscunte
noctis tenebras domũ suã fuis¬
s& ingressas: Lumine adhibilo ÷
cernitse totũ sunguinecru e tatũ
Limensq: nescelus suũ patefier&
abiectã ase tabulã abdidit in
obscuris: Nec ausus ẽultrit cor¬
tingere : quod iniq p̃supsit au¬
ferre. Venientes aut̃ xp̃iani
diluculo addomũ dĩ. Icon icõ
ũ inueiunt: stupentesq ac
reqͥrentes quod fuerat factũ.
cruoris uestigia dep̃hendunt:
Quod sequentes  addomũ iu¬
daei accedunt: Deniq scis cilał
detabula : pihilcerti cognoscunt
Nequirentes aut̃ eã sollicite :
manigulo cellulae iudaei repe¬
riunt: quã ecclesiuereddita
furẽ lupidib obruerunt
St et apuo pearesonch̃sic
urbẽ in ecclesia seniore q̃ beati

Expanded text:
mis parat exurere. Sed res mira mis parat exurere. Sed res mira apparuit, quae de virtute Dei non potest ambigeri. Nam de vulnere, ubi imago transfossa fuerat, sanguis effluxit. Quod ipse iniquus spiculator obpletus furore non sensit. Cum autem per obscurae noctis tenebras domum suam fuisset ingressus, lumine adhibito, cernit se totum sanguine cruentatum, timensque, ne scelus suum patefieret, abiectam a se tabulam abdidit in obscuris; nec ausus est ultra contingere, quod inique praesumpsit auferre. Venientes autem christiani diluculo ad domum Dei, iconicam non inveniunt, stupentesque ac requirentes quod fuerat factum, cruoris vestigia deprehendunt. Quod sequentes, ad domum Iudaei accedunt. Denique sciscitati de tabula, nihil certi cognoscunt. Requirentes autem eam sollicitae, in angulo cellulae Iudaei repperiunt; quam eclesiae redditam, furem lapidibus obruerunt. 22. Est et apud Narbonensim urbem in eclesia seniore, quae beati
Abbreviated transcription (Latin):
usq: tẽpora. sicutipsi oculis
nr̃ir ispeximus: Etnihil
mirũ si sibi ꝗͥ exgentib credi¬
derunt ꝓbeneficiis quae a sal¬
uaorefuerant consecuti
huius modi uelũi munus uide¬
bantur offerre Cũ uid eamis
&iãpunc & apostolorũ p&ri uel
pauli & ipsius saluãioris hnagi¬
nes designari tabulasq: depingi:
haec eus ebius reulit:
AM ET ISTONUNC
tempo¬
re ꝑ credulitatẽ
integrõe tan oxp̃s amore dili¬
gitur : ut cius legẽ in tabulis
cordis credentes populir&¬
nent eius &iũ hnaginẽ ad
cõmemorationẽ uirtutis inła¬
bulis uisilib pictã ꝑ ecdesios
acdonios afigant: sed & in hoc
huimicus semp humani generis
aemulus extat: Nãiudaeus qͥ¬
dã cũ huius cemodiimaginẽ
Ntabulã pictã ac pari&i ad fixã
ineclesia sae peuidisr& A: Ecce
seductorẽillũ. qͥ nos genusq
nr̃m humiliauit: Et sic nocte
ueniens teloipsa hnaginẽ uer¬
berat : Elisamq depari&e opsã
ueste. addomũ portuns flã¬

Expanded text:
usque tempora, sicut ipsi oculis usque tempora, sicut ipsi oculis nostris inspeximus. Et nihil mirum, si sibi qui ex gentibus crediderunt pro beneficiis, quae a Salvatore fuerant consecuti, huiusmodi velut munus videbantur offerre, cum videamus etiam nunc et apostolorum Petri vel Pauli et ipsius Salvatoris imagines designari tabulasque depingi. Haec Eusebius retulit. 21. Nam et isto nunc tempore per credulitatem integram tanto Christus amore diligitur, ut, caius legem in tabulis cordis credentes populi retenent, eius etiam imaginem ad commemorationem virtutis in tabulis visibilibus pictam per eclesac domos affigant: sed et in hoc inimicus semper humani generis aemulus exstat. Nam Judaeus quidam cum hujuscemodi imaginem in tabula pictam, ac parieti affixam in ecclesia saepe vidisset, ait: Ecce seductorem illum qui nos genusque nostrum humiliavit. Et sic 745 nocte veniens, telo ipsam imaginem verberat, elisamque de pariete, opertam veste, ad domum portans, flam