comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atis ⁊ plusquam sa¬
tis sustinui dilectissi¬
me fili Robeite si forte
dei pietas ⁊ tuam ꝑse.
dignaretur inuise¬
re tͥ scilicet inspirando salutarem com
ab expectatõne mea. iam non ualeo
tegere dolorem meum. anrietatẽ re¬
pͥmere. dissimulare tͥsticiam. unde
⁊ contra iuris ordiuem. cogor reuocare
lesus eum. qui me lesit. spretus reqͥre¬
re contemptorẽ. inuriam passus ĩ¬
iuriatori satisfacere: rogare demq a
quo rogari debueram. Dolor qͥ ppe
numus non deliberat. non ueretun¬
datur. non consulit rõnem. non me¬
tiit dignitatis dampnum. legi non
obtemperat. iudicio non ad quiescit.
modum ignorat ⁊ ordinẽ. id om̃imͦ
⁊ solumi satagente animo qͦ uel ca¬
reat qd̾ se dolet habere uel habeat qͦ se
dolet carere. At inquis nec lesi quem¬
piam nec sp̃ui. s spretus potius ego
ac multipharie lesus tantum fugi ma¬
lefactorem meũ. Qui iniuriam feci.
si in iurias fugi ᷑ An non expedit cede¬
re ꝑsecutori qmͣ resistere. Fugere feri¬

Expanded text:
atis et plusquam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere feri
Abbreviated transcription (Latin):
dubitanti. Et hic tenor literatũ.
hec iuidicii summa. hec totꝰ cau¬
se definitio. ut teneant qͥ tulert̃.
sileant qͥ ami serũt. In terhec aũt
ꝑ eat anima ꝓ qua xp̃c mortuus ẽ.
⁊ hoc qr cluniacenses uolunt. fit
ꝓfessio suꝑ ꝓfessionẽ. uouetur
qd̾ non soluetur. ꝓponitur qd̾ non
tenebitur. Et cũ primũ pactum
irritũ factũ sit. in scd̃o geminat᷑
p̾uaricatio. ⁊ fit supra modũ peccãs
pcc̃m. ueniet. ueniet qͥ male iudi¬
cata reiudicabit. illicite iurata cõ¬
futabit qͥ fatiet iudiciũ inuriã
patientib. qͥ iudicabit ĩ iusticia

Expanded text:
dubitanti. Et hic tenor litterarum, dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec autem pereat anima pro qua Christus mortuus est, et hoc, quia Cluniacenses volunt. Fit professio super professionem, vovetur quod non solvetur; proponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia
Abbreviated transcription (Latin):
tant om̃s tanqm᷑ uictores capta
preda. qñ diuidunt spolia. Oih̾u
bone qmͣ multa factasunt. ꝓuniꝰ
animule ꝑditõne Ciꝰ ad hec qnͣ¬
tumlibet robustum pectꝰ nõ emol¬
lesceret᷑. Cuiꝰ incerior qnͣtum ius
sp̃alis occłs non turbaret᷑᷑ C̾ui ĩ ter
talia ad suam liceat recurrere cõ¬
scientiã: Quis deniq intanta pom¬
pa uel ueritatem ualeat agnosc̾e.
uel obtinere humilitatẽ: Iitat᷑
interea ꝑeo romai apłica compella¬
cur auctoritas. ⁊ ut papa nõ neget as¬
sensum. suggerit᷑ ei infantem olim
aparentib oblatũ fuisse monast̾i̾o.
Non fuit qͥ refelleret nec eñi contra¬
dictor ẽ expectatus iudicatũ est de par¬
te. abiudicatũ est absentib. Iustifica¬
ti sunt qͥ initiriam fecerũt. excide¬
runt a causa qͥ passi sunt. absꝙ
satis factione reus ab soluitun fir.
demens sententia absolutionis qͦ
reportato. cõ firmaret᷑ fluctuanti.
male suasa stabilitas. securitas

Expanded text:
tant omnes, tanquam victores capta tant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris. s magnut conuertat᷑ iui
uat. ⁊beati misericordes qm̃ ipsi mi¬
sericordiam consequent᷑. Ut quid uͦ
deus cibos creauit. si nõ liceat mau¬
ducare. ut quid nobis corpora dedit.
s ꝓhibeat sustentare. Deniq qͥs̾
neqmͣ. cui bonus: Quis unqmͣ sa¬
num sapiens. caruem suam odio
habuit. Talib tandem allegatio¬
nib inale credulus puer. circũ¬
uentus seducitur. seductorem se¬
quitur. duniacũ ducitur. tonde¬
tur. raditur. lauatur. eruitur
rusticanis. uetustis: sordidis.
indutur p̾ciosis. nouis. ac niti¬
dis. ⁊ ita inconuentũ suscipitur.
S cum quali putas honore. cũ qͦ
triumphoᷤ Cum quanta reuerẽ¬
tia: defertur ei suꝑ om̃s coetha¬
neos suos. ⁊ tanqͣm uictor rediẽs
apugna. sic laudat᷑ peccator inde¬
sideriis anime sue. Sustolliturĩ
altũ. statu nõ mediocri collocat᷑.
ita ut multis semorib p̾latus sit
adolescens. Fauet. blandit᷑. congͣ¬
tulat᷑ ei uniuersa fr̃nitas. exus¬

Expanded text:
 sed magis ut convertatur et vivat? et, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsul
Abbreviated transcription (Latin):
miliaritas. qͣm erga nos pau cx
nullũ faciliꝰ ꝗͣ ꝑ nos confidat redire
in grãm. Hinc ẽ. qd̾ dudum duuio¬
ni cũ eẽm. hugo de besua multis
me precib ad placandum sibi ue¬
stram qͣm m̾uerat indignationẽ
applicauit. ⁊ ut conuigio de filio
suo qd̾ uob̃ quid̾ ñ placitũ. sed sibi
ut putat cõmodũ irrecͣctabiliter
face̾ statuerat: amore dei ⁊ nr̃o
assensum p̾beretis. Ciuiꝰ rei causa
ecce nc̃ rursus tã suis ꝙͣ suoꝵ pre¬
cib. aures nr̃as pulsare curauit.
Et nos quid̾ illiꝰ utilitates t̾renas.
ñ ualde curamꝰ. Uerũtamꝰ qr res
ut ip̃e dicit ita ĩ arco posita ẽe
uidet᷑. qͣtinus nͥ cũ ipsius ꝑuirio
neqͣqͣm possit obiuari coniugio.
ħ uobis intimare conueniẽs du¬
pponere debeatis. Neq enĩ ⁊ ꝑui¬
rus eẽ. et legalis simul manere
pot̾it. Qiqͣm etiã uob̾ ñ solũ lu¬
gruere pericłm. si quos deus for¬
tassis coniunge̾ disposuit ꝑ uos
disturbari contig̾it. Suã grãm

Expanded text:
miliaritas, quam erga nos pauperenullum facilius quam per nos confidat redire in gratiam. Hinc est quod dudum, Divione cum essem, Hugo de Besua multis me precibus ad placandam sibi vestram, quam meruerat, indignationem applicavit; et ut conjugio de filio suo, quod, vobis quidem non placitum, sed sibi, ut putat, commodum irretractabiliter facere statuerat, amore Dei et nostro assensum praeberetis: cujus rei causa ecce 128 nunc rursus tam suis quam suorum precibus aures nostras pulsare curavit. Et nos quidem utilitate. illius terrenas non valde curamus; verumtamen quia res, ut ipse dicit, ita in arcto posita esse videtur, quatenus nisi cum ipsius perjurio nequaquam possit obviari conjugio, hoc vobis intimare conveniens dupraeponere debeatis. Neque enim et perjurus esse et legalis simul manere poterit. Quanquam etiam vobis non solum nugruere periculum, si quos fortassis Deus conjungere disposuit, per vos disturbari contigerit. Suam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Mag̾ autẽ arridere uidetur facilitas
q̃dam q̃ pꝰmodum euanescit: qñ iã
ex̾citatos habenti sensus certamen
forte datur ut uincat. et discat qm̃
omĩum potentiorẽ. sapientia. Int̾im
sane audiens quis uocem dñi redite
p̾uaricatoreᷤ ad cor.⁊ tantis in int̾iore.
cubicło obscenitatib dep̾hensis. sin¬
gła queq̃ rimari satagit: ⁊ qͦnã hec
influx̾int aditu. curiosus uestigator
explorat. Nec difficile patet foramen:
immo foramina contuenti. S nec pa¬
rũ illi ex hac consicłatione doloris ac¬
cedit: cũ ꝑ fenestras ꝓpͥas mors ista de¬
p̾henditur intisse. Multa siqͥdem ami¬
sisse uidet᷑ petulantia ocłorum: ml̾ta
pruritꝰ aurium: multa quoq olfaci¬
endi. gustandi. tangendiq uolup¬
tas. Nã spiritalia qͥdem uitia quoꝵ
supͣ meminimꝰ. difficile adhuc ꝓut
sut. carnalis examinet. Unde fit ut
que grauiora sũt. aut minꝰ aut minime
sentiat: nec tã suꝑbie. aut inuidie. qͣ.

Expanded text:
magis autem arridere videtur facilitas magis autem arridere videtur facilitas quaedam, quae postmodum evanescit, quando jam exercitatos habenti sensus certamen forte datur, ut vincat, et discat quoniam omnium potentior est sapientia. Interim sane audiens quis vocem Domini: Redite, praevaricatores, ad cor, , et tantis in interiore cubiculo obscenitatibus deprehensis, singula quaeque rimari satagit, et quonam haec influxerint aditu, curiosus vestigator explorat; nec difficile patet foramen, imo et foramina contuenti. Sed nec parum illi ex hac consideratione doloris accedit, cum per fenestras proprias mors ista deprehenditur introiisse. Multa siquidem admisisse videtur petulantia oculorum, multa pruritus aurium, multa quoque olfaciendi, gustandi, tangendique voluptas. Nam spiritualia quidem vitia, quorum supra meminimus, difficile adhuc, prout sunt, carnalis examinat. Unde fit, ut quae sunt graviora, aut minus, aut minime sentiat, nec tam superbiae aut invidiae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
t ergo redeamus ad uocẽ unde
cor: dũ illic it̾ quo ostendat nob̾ sa¬
lutare suum: qͥ tanto studio pieta¬
tis illuc reuocat p̾uaricatores. Nec
sentiri int̾m pigeat morsus u̾mis
int̾ni: aut ꝑiculosa q̃dam animi
lare molestiã. Optimũ ẽ tũc sentiri
u̾mem: cũ possit etiã suffocari. Itaq
mordeat tc̃ ut moriat᷑: ⁊ paulatum de¬
sinat mordere mordendo. Rodat int̾im
putrediẽm. ut rodendo consumat.⁊
ip̃e quoq parit̾ consumatur: ne fo¬
uer incipiat immortalitate. Uermiᷤᷤ
inqͥt eorum ñ moriet᷑: ⁊ ignis inqͥt¬
eorum ñ extinguetur. Afacie illoꝵ¬
illorũ morsuũ quis sustinebit: Mul¬
tiplex enĩ nunc consolatio arguentis
conscientie. releuat cruciatum.
Benignus ẽ deus qui ñ patiet᷑ nos tẽp¬
tar ultra qͣ possumꝰ: nec u̾mẽ supra
mod̾ patit᷑ malignari. Maximeq int̾
initia comi̾sionis. oleo misccłie lint ul¬
c̾a. ut nec morbi qͥntitas. nͨ difficultas
curationis. ult qͣm expedit innotescat.

Expanded text:
t ergo redeamus ad vocem unde cor, dum illic iter, quo ostendat nobis salutare suum, qui tanto studio pietatis illuc revocat praevaricatores. Nec sentire interim pigeat morsus vermis interni; aut periculosa quaedam animi lare molestiam. Optimum est tunc sentiri vermem, cum possit etiam suffocari. Itaque mordeat nunc ut moriatur, et paulatim desinat mordere moriendo. Rodat interim putredinem, ut rodendo consumat, et ipse quoque pariter consumatur, ne foveri incipiat in immortalitatem. Vermis, inquit, eorum non morietur, et ignis non exstinguetur . A facie illorum morsuum quis sustinebit? Multiplex enim nunc consolatio arguentis conscientiae relevat cruciatum. Benignus est Deus, qui non patitur nos tentari supra quam possumus, nec vermem hunc supra modum patitur malignari. Maximeque inter initia conversionis oleo misericordiae linit ulcera: ut nec morbi quantitas, nec difficultas curationis ultra quam expedit innotescat;
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum scandasizabit. qͦt ora ad sb̃¬
sannandũ. qͦt corda ad succensẽ¬
dũ mouebit. Itane putatis iusti
ciam ꝑisse de toto orbe. sicut de
ur̃o corde. ut homo sic ablatum ꝑdat.
archidiaconatũ: s uos forsitan prꝰ
amatis redd̾e et ꝑdere. qͣm gr̃am de

Expanded text:
verbum scandalizabit? quot ora ad subverbum scandalizabit? quot ora ad subsannandum, quot corda ad succensendum movebit? Itane putatis periisse justitiam de toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et perdere, quam gratiam de
Abbreviated transcription (Latin):
discessimus integre ordinata sũt:
et adhuc restant alia proxime or¬
dinanda. Curamus tam̃ undecũq
euocare. quos uobis mittamꝰ. eu¬
pientes ꝑ omĩa ur̃is obedire man¬
Ro multis uisus sum muito ai¬
ciẽs scrib̾e me fateor ꝓpt̾ uos. ⁊¬
qd̾ statuerã ñ fac̾e̾ ob urãm odibi¬
lem duriciam. s caritas preuale¬
bit. Uolo uobis amicos ur̃os reti¬
n̾e et ñ dignamim. uolo reconci¬
liare inimicos. et non patimini.
Non uultis habere pacem manib
ac pedib. accersitis ur̃am contur¬
batioẽm. s confusi. oẽm. s depo¬
sitioẽm. Multiplicatis uobis accusa¬
tores. defensores subtrahitis. Excita¬
tis it̾um uobis in uos olim sopita
discrimina. ꝓuocatis adu̾sarios pa¬
tronos offenditis. Ubiq apd̾ uos ꝓ
ratione uoluntas. totum ꝑ imꝑio
nichil extimore dei. Qui de uob̾
nõ rident amici. nõ conq̃runturr
imici: Quomͦ deuestistis homi¬
nẽ. ñ dico udicio nõ conuictum.
s nec u̾bo conuentum: Qntos hoc

Expanded text:
discessimus, integre ordinata sunt; et adhuc restant alia proxime ordinanda. Curamus tamen undecunque evocare, quos vobis mittamus; cupientes per omnia vestris obedire manro multis visus sum multoties scribere, fateor, propter vos, et statueram non facere ob vestram odibilem duritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis amicos vestros retinere, et non dignamini: volo reconciliare inimicos, et non patimini. Non vultis habere pacem: manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non conqueruntur amici? Quomodo devestistis hominem, non dico judicio non convictum, sed nec verbo conventum? Quantos hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eis nõ fuissem. pecc̃m non habe¬
rent. Nõ dicit simplicit̾ et socu¬
tus ñ fuissem s interserẽs eis.
et locutus eis inqͥt non fuissẽ:
ostendens sine dubio ñ ante cẽ¬
seri in excusabiles. de contẽptu.
qͣm ad ip̃orum usq notitiam
ussio ꝑueniret. Nam si locut᷑
qͥdem suisset s ñ eis: mobediẽ¬
tie culpam. ignorantia nichi¬
lominus excusaret. Nũc autẽ
inqͥt qm̃ locutus sum. et locutꝰ
sum eis: excusatioẽm ñ habent.
de pec̃co meo. Ande et aiebat.

Expanded text:
eis non fuissem, peccatum non habeeis non fuissem, peccatum non haberent. Non dicit simpliciter. Et locutus non fuissem; sed interserens eis, et locutus eis, inquit, non fuissem: ostendens sine dubio non ante censeri inexcusabiles de contemptu, quam ad ipsorum usque notitiam jussio perveniret. Nam si locutus quidem fuisset, sed non eis; inobedientiae culpam ignorantia nihilominus excusaret. Nunc autem, inquit, quoniam locutus sum, et locutus sum eis, excusationem non habent de peccato suo . Unde et aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
dem necẽe ẽ. ut auditus p̾cesse¬
rit dicente apło. Ergo fides ex au¬
audiretur: Uide autẽ quomͦ hoc
refugit apłs et de solo auclitu
conuincit increclulos. Secł dico
inquit. Nũquit ñ aucdierunt:
acsi dicat. Excusari poterant si
ñ audissent. Ubi enim ñ ẽ. sex nͣ
preuaricatio. Nũc uero cum in
oẽm terram exierit sonus pre¬
dicantium. et in fines orbis t̾re
uerba eorum. quia clissimula¬
ri iam ñ ualet auclitus: ꝓfecto
inexcusabilis ẽ. et contemptus
multa ꝓfecto scienda nesciunt᷑:
aut sciendi incuria. aut cliscẽ¬
di desidia. aut u̾ecunclia inqͥ¬
rendi. Etqͥdem huiꝰ modi ignorã¬
tia. ñ habet excusatioẽm. Secl
ñquid forte tale est hoc qd̾ inqͥsi¬
tum humano possit adclisci ma¬
gist̾io. homo hominis nͥ ip̃o indi¬
minꝰ diuinum quis pot̾it inue.¬
stigare consilium. nisi cui ip̃e
uolu̾it reuelare: Audi deniq ip¬
sum. Siñ uenissem ait ⁊ socut᷑

Expanded text:
dem necesse est ut auditus praecessedem necesse est ut auditus praecesserit, dicente Apostolo: Ergo fides ex auaudiretur? Vide autem quomodo huc refugit Apostolus, et de solo auditu convincit incredulos. Sed dico, inquit, Nunquid non audierunt? ac si dicat: Excusari poterant, si non audissent. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Nunc vero cum in omnem terram exierit sonus praedicantium, et in fines orbis terrae verba eorum; quia jam dissimulari non valet auditus, profecto inexcusabilis est et contemptus. 3. Multa profecto scienda nesciuntur, aut sciendi incuria, aut discendi desidia, aut verecundia inquirendi. Et quidem hujusmodi ignorantia non habet excusationem. Sed numquid forte tale est hoc, quod inquisitum humano possit addisci magisterio? Homo hominis nonnisi ipso indiminus divinum quis poterit investigare consilium, nisi cui ipse voluerit revelare? Audi denique ipsum. Si non venissem, ait, et locutus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm serui sententiam tam duxꝰ ẽ.
dominus. ut nec dum sata iam
metere uelit et ñ sparsa collig̾e.
absit. Sed audi mag̾ huuuis rei
ueritatem. Qui unus ẽ. mag̃r
in celo et interra. ei qui magr
colloquio tradebat qd̾ traderet.
docebat qd doceret. ñ qd̾ exig̾et
et ab absentib ñ unde presc̾beret
et his qui ñ auclierant. kasde
quippe iniuste exigitur obeditio: uͥ
ñ precessit auditio. Neq enĩ tale
ẽ. hoc qd̾ et absq promusgatiõe
nat᷑alis lex ignorare ñ sineret.
qͣle uerbi gr̃a illudẽ. Qd̃ tibiñ
ius fieri. aliine feceris. factici¬
um mag̾ qͦdammͦ ẽ. et ñ nat᷑a¬
le mandatum. Quenã enim na¬
tura seu ratio docet. int̾nam
nemĩem posse ꝑcipere. cuiuis corpꝰ
foris ꝑfusum. iucibili ñ fu̾it sa¬
cramento: Sacram̃tum dei al¬
tissimi ẽ. suscipiendum. ñ cliscu¬
tiendum. uenerandum. ñ cliiu¬
candum. fide sortitum. ñ ina¬
tum. traclitiõe sanctitum. nõ
adinuentum ratione. Porro fi¬

Expanded text:
m servi sententiam tam durus est Dominus, ut necdum sata jam metere velit, et non sparsa colligere? Absit. Sed audi magis hujus rei veritatem. Qui unus est Magister in coelo et in terra, ei qui magis privatoque colloquio tradebat quod traderet; docebat quod doceret, non quod exigeret et ab absentibus, non unde praescriberet et his qui non audierant. Valde quippe injuste exigitur obeditio, ubi non praecessit auditio. Neque enim tale est hoc, quod et absque promulgatione naturalis lex ignorare non sineret, quale, verbi gratia, illud est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Factitium magis quodammodo est, et non naturale mandatum. Quaenam enim natura seu ratio docet, internam ortalium posse percipere, cujus corpus foris perfusum visibili non fuerit elemento? Sacramentum Dei Altissimi est suscipiendum, non discutiendum; venerandum, non dijudicandum; fide sortitum, non innatum; traditione sancitum, non adinventum ratione. Porro fi
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ aĩas lucͥfacit. Merito ꝑinde beati¬
ficat᷑ nom̃ie filii. qui filii opꝰ impleu̾it:
ut post suã nõ ingratꝰ reconciliationẽ.
etiã alios reconciliet pat suo. Si qͥdem qͥ
nͨͦ in domo patͥs grad melior credendꝰ ẽ
ẽẽ qͣ filii. Si enim et filii ⁊ hedes: h̾edes
qͥdem dei. cohedes autẽ xp̃i: ut quẽad¬
mod ip̃e dicit. uͥ ip̃e ẽ. ibi sit ⁊ minist̾

Expanded text:
tius pacem facit. Merito proinde beatificatur nomine filii, quod opus filii impleverit, ut post suam non ingratus reconciliationem, etiam alios reconciliet Patri suo: siquidem qui nec in domo patris gradus melior credendus est, quam filii. Si enim filii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi , ut quemadmodum ipse dicit, ubi ipse est, i
Abbreviated transcription (Latin):
scilict corpus mortis. mag̾ autẽ qd̾ corpꝰ
pec̃ci sit: carom qua bonũ ñ ẽ. s pociꝰ
lex pecci. Int̾clum tñ corꝑeus ocłs ñ
ad huc festuca manẽte. s iã sublatauł
ex sufflata. aliqͣmdui caligare uidet᷑:

Expanded text:
 autem quod corpus peccati sit caro, in qua bonum non est, sed potius lex peccati. Interdum tamen corporeus oculus, non adhuc festuca manente, sed jam sublata vel exsufflata, aliquandiu caligare videtur:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽ misisti ih̃m xp̃m. Odibilis ma¬
cła. que beatã hãc nob̾ adimit uisio¬
nẽ: ⁊ execrabilis negligentia q̃ dissimu¬
lamꝰ int̾ni illius ocłi mundatiõem.
Ut enĩ corꝑeus nob̾ iusus. aut humore
int̾iori. aut ext̾ioris imectu puliu̾is im¬
pedit᷑: sic et intuitꝰ sp̃alis. int̾clum qͥ¬
dẽ ꝓpͥe carnis illecebra. int̾clum curio¬
sitate scłari. ⁊ ambitiõe tũrbat᷑. ¶d̾

Expanded text:
 quem misisti Jesum Christum . Odibilis macula, quae beatam hanc nobis adimit visionem, et exsecrabilis negligentia, qua dissimulamus interim illius oculi mundationem. Ut enim corporeus nobis visus aut humore interiori, aut exterioris injectione pulveris impeditur: sic et intuitus spiritualis interdum quidem propriae carnis illecebris, interdum curiositate saeculari et ambitione turba
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ qd̾ corrumpit᷑ aggrauat animã:
⁊ depͥmit t̾rena inhabitatio sensũ
multa cogitantẽ. In utͦq tñ solũ qd̾
hebetat et confundit obtutũ. pecca¬
tũ ẽ: nec aliud int̾ ocłm ⁊ lucẽ. int̾¬

Expanded text:
rrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . In utroque tamen solum quod hebetat et confundit obtutum, peccatum est: nec aliud inter oculum et lucem, int
Abbreviated transcription (Latin):
tes usq ad mare. et usq romã ꝓpa¬
gines eius. Hec gfatio hominis illiꝰ¬
qd̾ liber suus in curia romana habet
uͥ caput reclinet. hic̃ confirmatus
et confortatꝰ ẽ furor eius. ꝓpt̾ea cũ
in conspectu eporum suꝑ is argueret
eum abbas clareualiensis zelo fidei
negauit. s ã loco et uidice quẽ sibi
ip̃e esegat sine lesione sine grauamĩe
ut suam ꝑlongaret iniquitatẽ. sedẽ
apłicam appellauit. Epi autẽ qui
condẽp̃nata. ne morb serꝑet. medi¬
cinali necessitate abiudicau̾unt.
post se. et ppłm qui sibi creclat ht̃. neceẽ
ẽ. ut huic contagio celi remeclio occͣra¬
tis. Sero enim medicina ꝑatur. cũ
mala ꝑ long̈s mualuere moras.
Processimus in hoc negocio qͦuisq
ausi sumus. tuum ẽ decet̾o beatissi¬
me pat̃ puidere ne in dieb tuis ali¬
qua heretice prauitatis macła. de¬
cor eccłie macłetur. Tibi commissa

Expanded text:
suos usque ad mare et usque Romam propasuos usque ad mare et usque Romam propagines eius. Haec est gloriatio hominis illiquod liber suus in curia Romana habet ubi caput suum reclinet, hinc confirmatus et confortatus est furor ejus. Propterea cum in conspectu episcoporum super his argueret eum abbas Claraevallis, zelo fidei negavit, sed a die et loco et iudice, quem ipse sibi elegerat, sine lesione, sine gravamine, ut prolongaret iniquitatem, sedem apostolicam appellavit. Episcopi, qui condemnata, ne morbus serperet, medicinali necessitate abjudicaverunt. post se, et populum qui sibi credat, habet, necesse est ut huic contagio celeri remedio occurratis. . . . . Sero enim medicina paratur, Cum mala per longas invaluere moras. Processimus in hoc negotio quousque ausi sumus, tuum est de caetero, beatissime Pater, providere ne in diebus tuis aliqua haereticae pravitatis macula decor Ecclesiae maculetur. Tibi commissa
Abbreviated transcription (Latin):
fic innocentio. Sanso remoꝵ ar¬
chiep̃e. Ioslenus suessioñ. gaufridꝰ
cachalaunensis. A atcrabatensis¬
ep̃i. uoluntarium debite subiec¬
tionis obseqͥum. Aurib occupatis
ad płima. sermoẽm facimus adbre¬
uiatũ de ꝓlixo negocio. ꝑ eo maxi¬
me quia id ip̃m diffusius ac pleniꝰ
continet᷑ inlitt̾ic dñi senonensis.
petrꝰ abaelarclꝰ cͥane fidei m̾itum e¬
uacuare nititur. dum totum qd̾
deusẽ humana ratione arbitratur
se posse comprehend̾e. Ascendit usq
ad celos et descendit usq ad abissos.
Nichil ẽ qd̾ lateat eum siue in ꝑfũ¬
dum inf̾. siue in excelsum supͣ. Hõẽ
magnus in ocłis sius. de fide contra
fidem disputans. ambulans inmas
fec̾at librum desua tͥnitate. s sub
legato romane eccłie igne examina¬
tusẽ. quia inuenta ẽ ineo iniquitas.
Maledictus qui reelificabit riunas
ierico. Surrexit a mortius liber ille.
et cũ eo multorum hereses que dor¬
mierãt surrex̾unt. et apparuerũt
multis. Iamiã extendit suos palmi

Expanded text:
i INNOCENTIO, SAMSON Remorum archiepiscopus, JOSLENUS Suessionensis, GAUFRIDUS Catalaunensis, ALVISUS Atrebatensis, voluntarium debitae subjectionis obsequium. 1. Auribus occupatis ad plurima, sermonem facimus abbreviatum de prolixo negotio, pro eo maxime, quia idipsum diffusius ac plenius continetur in litteris domini Senonensis. Petrus Abaelardus christianae fidei meritum evacuare nititur, dum totum quod Deus est, humana ratione arbitratur se posse comprehendere. Ascendit usque ad coelos, et descendit usque ad abyssos. Nihil est quod lateat eum, sive in profundum inferni, sive in excelsum supra. Homo est magnus in oculis suis, de fide contra fidem disputans, ambulans in magfecerat librum de sua Trinitate, sed sub Legato Romanae Ecclesiae igne examinatus est, quia inventa est in eo iniquitas. MaleIericho! Surrexit a mortuis liber ille, et cum eo multorum hereses, qui dormierant, surrexerunt et apparuerunt multis. Denique iam extendit palmites
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a et salutationes tã deuotꝰ
suscipio. ꝗͣ modicꝰ sum ad illa: Mo¬
dicus dix̾im dignitate. s nõ deuo¬
cione. Querimonie regis nr̃e sũt:
⁊ maxime illa qͣm dignant̾ expri¬
mitis de inuasione imperii. Regis
dedetꝰ. regni diminutioẽm ñqͣm
uolui. uolentes odit anima m̃a.
legi quippe. Om̃is aĩa potestatib
sublimiorib subdita sit. ⁊ qͥ potes¬
tati resistit. dĩ ordinationi resistit.
Qmͣ tñ sententiam cupiouos. ⁊ oĩ¬
modis moneo custodire. in exhibẽ¬
da reu̾entia summe ⁊ apłice sedi.
et bĩ petri uicario. sic̃ ipãm uob̾
uustis ab uniu̾so seruari imꝑio

Expanded text:
ra et salutationes tam devotus suscipio, quam modicus sum ad illa. Modicus dixerim dignitate, sed non devotione. Querimoniae Regis nostrae sunt, et maxime illa, quam dignanter exprimitis de invasione Imperii. Regis dedecus, regni diminutionem nunquam volui: volentes odit anima mea. Legi quippe: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: et, Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Quam tamen sententiam cupio vos, et omnimodis moneo custodire, in exhibenda reverentia summae et apostolicae Sedi, et beati Petri Vicario, sicut ipsam vobis vultis ab universo serva
Abbreviated transcription (Latin):
uolentia dantis in animo accipiẽ¬
tis: bñficio quidẽ int̾ueniente. hac
me fateor locupletem. hãc de corde
pleno dignã ꝓfecto offero remun̾a¬
tioẽm. meo bñfactori. hãc deuotꝰ
immolo sacͥfitium laudis fcõri om̃i¬
um. ꝓ salute mei bñfactoris. Ad cõ¬

Expanded text:
volentia dantis in animo accipienvolentia dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de corde pleno dignam profecto offero remunerationem meo benefactori; hanc devotus immolo sacrificium laudis factori omnium pro salute mei benefactoris.
Abbreviated transcription (Latin):
iuerbis contend̾e uelim ad bñfi¬
cia quib me obruitis. idem erit
acsi impetitus sagitis. festucis dimi¬
cem. nͥ qd̾ hoc iocus uidebit᷑. illud do¬
lus. fcã sc̃is compensari oportet: ue¬
rum id qͥdem multũ ẽ ad me. sã
unde sufficem pauꝑ et modic᷑: S re¬
b pauꝑ et uirib. nõ uoluntate. Eq̃¬
bo ego bñficia uotis: que fcĩs ñ pos¬
sum. Desid̾iis diues sum: affectib
habundo. Et certe bñficus uerur:
ampliꝰ nõ requirit. Nam quom̃
bñficus. qui nec benuiolus sit: Por¬
ro beniuolus nil sibi caruis ip̃a exi¬
stimat beniuolentia. qua et beniuo¬
lus m̾eatur et beneficus eẽ. Deniq
beniuolentia fructus ẽ bñficiĩ. slsi
quis forte bñficium putet qd̾ in spe
seu̾it aut timore dimisit. S qui
non uideat hoc relictum. ulud uẽ¬
ditum. neutrũ datum: Oportet au¬
gratuitũ. Danti itaq rependi qͥcq̃ł
gratiꝰ ab accipiente non pot̃: qͣm si
gratũ habu̾it. qd̾ gratis accepit.
Et hec beniuolentia creatur de beni¬

Expanded text:
erbis contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non voluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat benevolentia, qua et benevolus nominatur, et beneficus est. Denique benevolentia fructus est beneficii: nisi quis forte beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet augratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gratis accepit. Et haec benevolentia creatur de bene
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ tanto grauiꝰ qͣnto excellentior ẽ
sp̃alis creatura: ⁊ cui difficiliꝰ mede¬
atur. Neq id qͥdem inimiciciarum
studio gerimus: s stupore qͦdam insẽ¬
sibłitatis int̾ne. Effusus siqͥdem animꝰ
dãpna int̾iora ñ sentit: qr nͨ intꝰ est.
s in uentre forsitan aut sub uentre.
Deniq ⁊ animus quoꝵdã in patinis:
qͦrũdam in locłis inuenit᷑. Ubi ẽ the¬
saurꝰ tuus inqͥt: ibi ẽ ⁊ cortim̃. Qͥd

Expanded text:
quod tanto gravius, quanto excellentior est quod tanto gravius, quanto excellentior est spiritualis creatura; et cui difficilius medeatur. Neque id quidem inimicitiarum studio gerimus, sed stupore quodam insensibilitatis internae. Effusus siquidem animus damna interiora non sentit; quia nec intus est, sed in ventre forsitan, aut sub ventre. Denique et animus quorumdam in patinis, quorumdam in loculis invenitur. Ubi est thesaurus tuus, inquit, ibi est et cor tuum . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
illud de psalmo. Qui diligit iniqͥ¬
tatẽ. odit animam suam. Ego autẽ di¬
co: odit et carnem. Anñodit cui ge¬
henne cumulos m̾catur in dies: cui
scd̾m duriciã suam ⁊ cor impenitẽs.
thesaurizat iram in die ire: Cet̾m ħ̾
odiũ tã carnus ꝗͣ anime: ñ in affectu
s in effc̾u pocius inuenit᷑. Sic nimir̃
odit et freneticꝰ carnẽ suam. cũ sͥ ip̃i
manꝰ inferre laborat: rõnis delib̾atio¬
ne sopita. An uͭ grauior ulla frene¬
sic uidicat᷑. ꝗ̃ impenitẽtia cordis ⁊ pec¬
candi obstinata uoluntas: Siqͥdem
manꝰ nepharias inicit sͥ ip̃i. nͨ carnẽ
s mentẽ lacerat et corrocdit. Si uidi¬
sti homiem scalꝑe manus.⁊ usq ad
sanguinẽ confricare: euidentẽ habes
in eo similitudiẽm anime peccantis
exp̃ssam. Cedit siqͥdem uoluptas illa
dolori. ⁊ succedit pruritui cruciatꝰ:
neq id ignorabat. s dissimulabat il¬
le dũ scalꝑet. Sic lac̾amus. sic exulc̾a¬
mꝰ ꝓp̾is manib animas infelices: nͥ

Expanded text:
illud de Psalmo: Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Ego autem dico, odit et carnem. An non odit, cui gehennae cumulos mercatur in dies, et cui secundum duritiam suam et cor impoenitens thesaurizat iram in die irae? Caeterum hoc odium tam carnis, quam animae, non in affectu sed in effectu potius invenitur. Sic nimirum odit et phreneticus carnem suam, cum sibi ipsi manus inferre laborat, rationis deliberatione sopita. An vero gravior ulla phrenesis judicatur, quam impoenitentia cordis, et peccandi obstinata voluntas? Siquidem manus nefarias injicit sibi ipsi, nec carnem, sed mentem lacerat et corrodit. Si vidisti hominem scalpere manus, et usque ad sanguinem confricare, evidentem habes in eo similitudinem animae peccantis expressam. Cedit siquidem voluptas illa dolori, et succedit pruritui cruciatus. Neque id ignorabat, sed dissimulabat ille dum scalperet. Sic laceramus, sic exulceramus propriis manibus animas infelices: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
spãlem qui omĩa duudicat. ip̃e a
nemĩe uidicatur. Quisnã uer
maiꝰ aut minus suꝑuis an infiuic.
artiꝰ siue remissius sit. qd̾ uidelicr
reliq̃runt. ati ad qd̾ redierunt. ego
qͥdem haud temere diffiniuerim.
ip̃i iud̾int. Et hoc illis gregorius.
Libi uero pat̾ reu̾ende tamtuta
cercitudiẽ qͣm nuda u̾itate: ego
dix̾im om̃io ñ expedire sp̃m uel¬
le extinguere. Noli inquit pro¬

Expanded text:
i omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur. Quidnam vero majus aut minus, superius aut inferius, arctius sive remissius sit, quod videlicet reliquerunt, an ad quod redierunt; ego quidem haud temere definierim, ipsi viderint. Et hoc illis Gregorius. Tibi vero, pater reverende, tam tuta certitudine, quam nuda veritate ego dixerim, omnino non expedire spiritum velle exstinguere. Noli, inquit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ uereor qͣntula sit oblatam uł
potiꝰ resatam a uob̃ sꝑni. qͣm et
amant̾ ꝓmereri et dignant̾ pre¬
uenire curastis. Uerum mͦ pła
scribe suꝑsedi. donec ur̃o sicligñ
iudicatis agnoscam rescͥpto: hec
pauca qͣlit̾ accipiatis. Que autẽ
rescrib̾e uł inung̾e uerbo pla¬
cu̾it. abbati ogeno committ̾e
bene potestis. ꝑ quem et hec nr̃a
recipitis. Pro quo etiam urãm
excellentiam compellamꝰ: qua¬
tinꝰ et notum ex hoc habeat et
commendatũ. ut̃ pote hominẽ
honestate. scientia. religioneq cõ¬

Expanded text:
Nec vereor, quantula sit, oblatam, vel Nec vereor, quantula sit, oblatam, vel potius relatam a vobis sperni, quam et amanter promereri, et dignanter praevenire curastis. Verum modo plura scribere supersedi, donec vestro, si dignum judicatis, agnoscam rescripto, haec pauca qualiter accipiatis. Quae autem rescribere vel injungere verbo placuerit, abbati Ogerio committere bene potestis, per quem et haec nostra recepistis. Pro quo etiam vestram Excellentiam compellamus, quatenus eum et notum ex hoc habeatis, et commendatum, utpote hominem honestate, scientia, religioneque com
Abbreviated transcription (Latin):
regi .B. abbas dictus de cla¬
iaualł. celoꝵ regi de t̾reno regno
obedire. Int̾ea ur̃a tenetur p̾da.
dñi mei atq ur̃i: et illa preda ꝓ
qua maluit mori ꝗͣ carere illa.
lam ego seqͥ disposui. et mitt̾e¬
de nr̃a muilicia qui eam in manu
ualida si uobis ñ displicet reqͥrãt.
recuperent. reducant. Et nc̃ huiꝰ
rei gr̃a premisi hos quos presentes
cernitis exploratores. qui ẽẽ rei
indagent sagacit̾. renuntientq
fideliter. Assistite eis tanq̃ nũ¬
tiis dñi ur̃i. et in ip̃is feodum
ur̃m deseruite. Ip̃e uͦ ad honorẽ
suum ad salutem ur̃am. ad pa¬
tͥe sospitatem et pacem. letum
uos et inclitum ꝑducat in boñ
ac placidum finem. Ad ep̃m iũ¬
abbas dictus de csara ualle in dño
salt. Multorum iam relatione
letabundus accepi. locum gr̃e nõ
infimum humilitatem nr̃am
apd̾ urãm celsitudĩem obtinere.
lõ sum meritꝰ. s eo ñ ingratus.
Itaq resero grãm ꝓ gr̃a. et si nõ
condignam certe: qͣm possum.

Expanded text:
RDUS abbas dictus de Clara-Valle, coelorum Regi de terreno regno obedire In terra vestra tenetur praeda Domini mei atque vestri, et illa praeda, pro qua maluit mori, quam carere illa. Ego eam sequi disposui, et mittede nostra militia, qui in manu valida, si vobis non displicet, requirant, recuperent et reducant. Et nunc hujus rei gratia praemisi hos quos praesentes cernitis exploratores, qui esse rei indagent sagaciter, renuntientque fideliter. Assistite eis tanquam nuntiis Domini vestri, et in ipsis feudum vestrum deservite. Ipse vero ad honorem suum, ad salutem vestram, ad patriae sospitatem et pacem, laetum vos et inclytum perducat in bonum ac placidum finem. 99 EPIabbas dictus de Clara-Valle, in Domino salutem. Multorum jam relatione laetabundus accepi, locum gratiae non infimum humilitatem nostram apud vestram Celsitudinem obtinere. Non sum meritus, sed eo non ingratus. Itaque refero gratiam pro gratia, etsi non condignam, certe quam possum.
Abbreviated transcription (Latin):
aptꝰ ẽ. regno celorum. Et infert.N.
igitur fortiori studio intend̾at. p¬
tro respic̾e conuincit᷑. si relictis eo¬
nis ampliorib ad minima reto
na qͥdem q̃ nou̾unt opantur.acq
hec oꝑanter meliora delibant. Ed
retractantes meliora que deliba¬
u̾ant immutãt. Etqͥdem bonaa¬
gunt q̃ ceꝑant. s a meliorib q̃ deli¬
berau̾ant succumbũt. Hinimir̃
ante humana iudicia stare uidẽ¬
tur in opere. s ante om̃ipotenti¬
dĩ ocłos cecid̾unt in delibatione
En specłm. In hoc ñ uustum nati¬

Expanded text:
aptus est regno coelorum. Et infert: Qui aptus est regno coelorum. Et infert: Qui igitur fortiori studio intenderat, retrospicere convincitur, si relictis bonis amplioribus, ad minima retorna quidem, quae noverunt operantur; atque haec operantes meliora, quae deliberant, sed exspectantes meliora, quae deliberant, mutantur. Et quidem bona agunt quae coeperant; sed a melioribus, quae deliberaverant, succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere; sed ante Dei omnipotentis oculos ceciderunt in deliberatione. » En speculum, in hoc non vultum nati
Abbreviated transcription (Latin):
s expetitis a me litt̾is tͣnsmar uãt¬
nis. qd̾ utinam ab alio pociꝰ que¬
sissetis. Coartor siqͥdem e duob
Sienĩ ñ respondero. tacit᷑itas ꝯͦ
me posse ñ uideo. cum quicquid
respondero necẽe sit. aut scanda¬
lum cuipiam gen̾are. aut redd̾e
securum qͥcqͣm plusq̃m oportet.
aut certe in quo ñ oportet. Qd̾ a
uobis recessunt fres ur̃i. nec nr̃o
ex deo fuisse. qd̾ nec tantis potuit
dissolui conatib. Creclimus hoc
idẽ et ip̃os sentire fr̃es. qui nr̃m
tantoꝑe de se ipĩs consilium fla¬
gitant: credo remordente eos cõ¬
scientia. qd̾ retro abierint. Alio¬
nec respondendo molestus sim cui¬
qͣm. Ita fortassis expecliar: simi¬
sero eos qui me int̾rogant ad doc¬
tiorem. et cuiꝰ reu̾entior scienti¬
orq auctoritas sit. Sc̃s papa gre¬
gorus in libro pastorali. quisqͥs
fecit. Ad qd̾ ꝓbandum subum¬
git. testimoniũ de euugłio di¬
cenc. siemo mittens manum¬
suam ad aratrũ et respiciẽs retix

Expanded text:
 expetitis a me litteris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus. Si enim non respondero, taciturnitas cme posse non video, cum quidquid respondero, necesse sit aut scandalum cuipiam generare, aut reddere securum quemquam plus quam oportet, aut certe in quo non oportet. Quod a vobis recesserunt fratres vestri, ex Deo fuisse, quod nec tantis potuit dissolvi conatibus. Credimus hoc idem et ipsos sentire fratres, qui nostrum tantopere de se ipsis consilium flagitant, credo remordente eos conscientia quod retro abierint. Alionec respondendo molestus sim cuiquam? Ita fortassis expediar, si misero eos qui me interrogant, ad doctiorem, et cujus reverentior sanctiorque auctoritas sit. Sanctus papa Gregorius in libro Pastorali: « Quisqufecit. » Ad quod probandum subjicit testimonium de Evangelio, dicens: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem. neq futurã adhuc
possidemꝰ sed inqͥrimus. aut as¬
cendas neceẽ ẽ. aut descendas:
si attemptes stare. ruas necẽe ẽ. Mi¬
nime ꝓcerto est bonus qui melior
ẽẽ ñ uult. Et ubi nolle fieri melior¬
Recedant etiam a me et a uobis.
qui dicunt bonum malũ. et ma¬
lum bonum. Qui dicunt cultũ
iusticie malum. qd nam bonũ iã
boñ reputaturi sunt᷑. U num uer¬
bum olim locutus ẽ dominus.
et pharisei scandalizati sunt.
At nouos nc̃ phariseos. ñ u̾bum
s silentium scandalizat. In hoc
uno certe adu̾titis. qd̾ occ̃onem
q̃runt adu̾sum uos. S sinite il¬
los. Ceci sunt. duces cecorum. In¬
tendite saluti paruulorum. nõ
mur muri maliuoloꝵ. Nõ ualde
illoꝵ uobis curandum ẽ scanda¬
lum. qui ñ sanant᷑ nisi uos infir¬
memini. S nec ut ur̃is ipĩs omiã
om̃ib placeãt que statiutis expec¬
tandũ. Alioquin aut nullũ aut
rarum bonum constituͬtis. Satiꝰ

Expanded text:
civitatem, nec futuram adhuc civitatem, nec futuram adhuc possidemus, sed inquirimus. Aut ascendas necesse est, aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri meliorRecedant etiam a me et a vobis qui dicunt bonum malum, et malum bonum. Qui dicunt cultum justitiae malum, quodnam bonum jam bonum reputaturi sunt? Unum verbum olim locutus est Dominus, et Pharisaei scandalizati sunt . At novos nunc Pharisaeos non verbum, sed silentium scandalizat. In hoc uno certe advertitis, quod occasionem quaerunt adversum vos. Sed sinite illos; caeci sunt, duces caecorum. Intendite saluti parvulorum, non murmuri malevolorum. Non valde illorum vobis curandum est scandalum, qui non sanantur, nisi vos infirmemini. Sed nec ut vestris ipsis omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspectandum. Alioquin aut nullum, aut rarum bonum constituitis. Satius
Abbreviated transcription (Latin):
um sapiens.s plane bonus ultra
modum eẽ ñ potes. Et quid̾ lego
nolinimium eẽ iustus. lego non
plus sape ꝗͣ oportet saꝑe. ñ quid
autẽ aut ne sic nimium bonus.
aut ñ plus bonus q̃m oportet᷑. Ne¬
sunt extendebat. post̾iora obliuiꝰ¬
cens. et se ip̃o semꝑ melior effici stu¬
dens. Solus deus melior ẽẽ se i p̃oice
meliores qͣm patres nr̃i. depidorũ
et dissolutoꝵ se filios protestantes.
Quorum memoria in malecsictio¬
ne ẽ. quia mãducau̾unt uuas
acerbas quib filiorum dentes ob¬
stupuerũt. Aut si scĩs et bone me¬
morie patrib głantur. unitent᷑
certe scĩtatem. quoꝵ indulgenti
melior qͣm patres mei ñ dixit se
nolle ẽẽ patrib meliorem. Uidit
iacob in scala angłos ascendentes
et descendentes. nũquid stantẽ
q̃mpiam siue secdentem. Non ẽ
stare omĩo in penduso fragilis
scale: neq in inc̾to huiꝰ mortalis
uite quicqͣm in eodem statui ꝑma¬
nec Non habemꝰ hic manentẽ

Expanded text:
um sapiens: sed plane bonus ultra um sapiens: sed plane bonus ultra modum esse non potes. Et quidem lego: Noli esse nimium justus ; lego: Non plus sapere quam oportet sapere : nunquid autem, aut, Ne sis nimium bonus; aut, Non plus bonus quam oportet? Nesunt, extendebat, posteriora obliviscens , et se ipso semper melior effici studens. Solus Deus melior se ipso esse idcimeliores quam patres nostri, tepidorum et dissolutorum se filios protestantes. Quorum memoria in maledictione est, quia manducaverunt uvas acerbas, quibus dentes filiorum obstupuerunt. Aut si sanctis et bona memoriae patribus gloriantur; imitentur certe sanctitatem, quorum indulgentiamelior quam patres mei : et non dixit se nolle patribus esse meliorem. Vidit Jacob in scala Angelos ascendentes et descendentes : nunquid stantem quempiam, sive sedentem? Non est stare omnino in pendulo fragilis scalae; neque in incerto hujus mortalis vitae quidquam in codem statu permanet. Non habemus hic manentem
Abbreviated transcription (Latin):
U apud suessioem in noĩtidm̃ cõ¬
gregatis. seruus scĩtatis eorum
tenere. Irascor occupationib m̃is
quib impedior indeẽ conuentui
ur̃o. corꝑe tñ diuntaxat. Nlam
spm̃ nec spacia t̾rarum. nec tur¬
ba curarum absentare q̃unt. qͥꝑ¬
peorantem ꝓ uobis. congratu¬
lantẽ uobis. atq in uobis qͥescẽ¬
tẽ. Nme inqͣm scõrum pot̃ ca¬
r̾e conuentus. nec loci corpous
serti consilio. ubi ñ hominũ
traditiones obstinatiꝰ defensã¬
tur. aut suꝑsticiosiꝰ obseruan¬
tur. s diligent̾ humilit̃q inqͥ¬
rit᷑ que sit uoluntas dei bona.
et bñplacens et ꝑfecta. Illucto¬
to desid̾io feror. deuotioe ĩmoror.
condelector amore. inhereo con¬
sensu. emulatiõe ꝑsto. Ne ergo
inuacuum uos qd absit conue¬
nisse subsannẽt qui dicunt uob̃
euge euge: contendite obsecro
bonas fac̾e uias ur̃as et studia
ur̃a q̃ profecto nimis bona ẽẽ ñ
possunt. Esto qd̾ possis nimiũ
fortassis eẽ iustus. possis et nimi¬

Expanded text:
apud Suessionem in nomine Domini congregatis, servus sanctitatis eorum tenere. 1. Irascor occupationibus meis, quibus impedior interesse conventui vestro, corpore tamen duntaxat. Nam spiritum nec spatia terrarum, nec turba curarum absentare queunt: quippe orantem pro vobis, congratulantem vobis, atque in vobis quiescentem. Non me, inquam, sanctorum potest carere conventus, nec loci corporisaesertim consilio, in quo non hominum traditiones obstinatius defensantur, aut superstitiosius observantur; sed diligenter humiliterque inquiritur, quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. Illuc toto desiderio feror, devotione immoror, condelector amore, inhaereo consensu, aemulatione persisto. 2. Ne ergo in vacuum vos quod absit convenisse subsannent qui dicunt vobis, Euge! euge! contendite, obsecro, bonas facere vias vestras et studia vestra, quae profecto nimis bona esse non possunt. Esto quod possis nimium fortassis esse justus, possis et nimi
Abbreviated transcription (Latin):
Amor tuꝰ ꝯtinuꝰ. mͥ lã guor assidiuis.
su sũma benignitas. mira cordis iocun¬
ditas. in comp̾hensa bonitas: tua me ser¬
uet caritas. Bonũ mͥ dilig̾e iħm. nil ul¬
tͣ qͤrere. mͥ ꝓrsus desic̾e ut illi q̃amuiũe.
Ihu mi clilectissime spes suspirantis
amme. te q̃rt pie lacͥme: et clamorm̃tis
intime. Quocũq loco sũo. meũ ihm
desidero qm letus cum inuen̾o: qͣm feli
cũ tenuo. Tunc amplexꝰ tunc oscła. q̃
uinc̃t melł pocła. tunc felix mͥ pocła: sed
ꝯcupiui tenet amore iħ̃u langueo: et
dulcescit mirabilit̾. sapit delectabiliter.
delectat et felicit᷑. Hic amor missus ce¬
litꝰ. heret mͥ meslullitꝰ. m̃tẽ incendit

Expanded text:
Amor tuus continuus Mihi languor assiduus, su, summa benignitas, Mira cordis jucunditas, Incomprehensa bonitas, Tua me stringat charitas. Bonum mihi diliger Jesum, nil ultra quaerere, Mihi prorsus deficere, Ut illi queam vivere. O Jesu mi dulcissime, Spes suspirantis animae, Te quaerunt piae lacrymae, Te clamor mentis intimae Quocunque loco fuero, Mecum Jesum desidero: Quam laetus, cum invenero! Quam felix, cum tenuero! Tunc amplexus, tunc oscula, Quae vincunt mellis pocula, Tunc felix Christi copula; Sed concupivi, teneo: Amore Jesu langueo, Et Dulcescit mirabiliter, Sapit delectabiliter. Delectat et feliciter. Hic amor missus coelitus Haeret mihi medullitus, Mentem incendit
Abbreviated transcription (Latin):
mardescite. Iħ̃c auctor clementiȩ tociꝰ
spes leticie. dulcoris fons ⁊ gr̃e. ue cor
te nec tñ sileam. amor facit ut audeã:
lio gͣta m̃tis refectio replet sñ fastidio:
dans fam̃ desicłio. Qͥ te gustant esum¬
unt. qͥ bib̃t ad huc siciunt. desid̾are nes¬
ciunt: nisi ih̾m quẽ sentiunt. Quẽ tuus
amor debriat. nouit quid ihc sapiat. fẽ

Expanded text:
dite. Jesu auctor clementiae, Totius spes laetitiae, Dulcoris fons et gratiae, Verae cordte, tamen ne sileam: Amor facit ut audeam, tio, Grata mentis refectio, Replens sine fastidio, 899 Dans famem desiderio. Qui te gustant esuriunt; Qui bibunt, adhuc sitiunt: Desiderare nesciunt Nisi Jesum, quem diligunt. Quem tuus amor ebria
Abbreviated transcription (Latin):
ulcis iħ̾u memoria dans uera corcdis
gaudia. s suꝑ mel ⁊ omnia eiꝰ dul¬
cis p̾sentia. Nil canit᷑ suauius. audit᷑¬
nil iocundiꝰ. nil cogitat᷑ dulciꝰ qͣm
es petñtib qmbonus te q̃rentib s quid ĩ

Expanded text:
ulcis memoria, Dans vera cordi gaudia: Sed super mel et omnia Ejus dulcis praesentia. Nil canitur suavius, Nil auditur jucundius, Nil cogitatur dulcius, Quam es petentibus, Quam bonus te quaerentibus! Sed