comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et caucio ametu oritur. et leticia n¬
chil al iud est quam profusum gau¬
dium: Sed putemus ut ipsi uolũt
ẽẽ dinersa. nempe igitur cupidita¬
tem ẽẽ dicunt persenerantem. ac ꝑ¬
petuam uoluutatem leticiam uero
insolenter se efferens gaudium.
metum autem nmiam et exce den¬
tem modum caucionem. Ita fit. ut
ea que tollenda ẽe censent. ut tollãt.
sed temperent. si quid̾ nominia tã¬
tum modo iniitant. res ipsae ma¬
uent: Eo igitur inprudentes reuol¬
uutur. quo peripateti ci racion e
perneniunt: ut uicia quouiam tol¬
li nou possunt me die temperenda sĩt.
Errant ergo quia non efficiunt qd̃
uolunt. et longo asperoq circuitu in
eandem uiain redeunt. at ego ne pe¬
ripateticos quid̃ accessisse aduerita¬
tem puto qui uicia ẽẽ concedunt. s
ea medio criter temperant: Caren¬
dum est enim uiciis eciam mediocri¬
bus. quin pocius efficiendum fuit pͥ
muni ne uicia ẽẽnt: uec enim quid¬

Expanded text:
et cautio a metu oritur et laetitia net cautio a metu oritur et laetitia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uolunt, esse diuersa. nempe igitur cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant, sed temperent, siquidem nomina tantummodo immutant, res ipsae manent. eo igitur inprudentes reuoluuntur quo Peripatetici ratione perueniunt, ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint. errant ergo, quia non efficiunt quod uolunt, et longo asperoque circuitu in eandem uiam redeunt. At ego ne Peripateticos quidem accessisse ad ueritatem puto, qui uitia esse concedunt, sed ea mediocriter temperant. carendum est enim uitiis etiam mediocribus. quin potius efimum, ne vitia essent. Nec enim quid
Abbreviated transcription (Latin):
sime crucidatos. insi cunis meus ita
obstupuerit ut sit ei seusus ouuns
ereptus: Quare ant omma tollere
debuerunt. aut impleuda fuerat cꝰ¬
ta hec aut debilis disputacio. idest
eciam pro egritudine aliquid repo¬
nendum. quoniam superioribus
ita ordinatis hoc consequens erat.
Ut enum presentibus letannir bo¬
nis. sic malis aguntur ac dolemus.
si ergo leticie quoniain uicio sain pu¬
tabant nomen aliud indiderunt. sic
egritudim. quoniam et uiciosam ip¬
sam putant. aliud uocabuluni tri¬
bui congruetant. unde apparet non
illis rerum rem defuisse. sed uerbũ.
cinus indigencia cominotum ad fec¬
tum. qui est uel maximus contra ꝙͣ
natura pateretur anferre uoluer̃t.
nam illas nominũ comimutaciones
poterain coargnere pluribus. et os¬
tendere. aut sermonis ornandi a u¬
geudeq copie gracia multa nomi¬
na husdem rebus imposita. aut c̃¬
te non multum interse illa distare.
nam et cupiditas a uoluntate incip̃.

Expanded text:
sime trucidatos? nisi cujus mens ita sime trucidatos? nisi cujus mens ita obstupuerit, ut sit ei sensus omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda fuerat curta haec et debilis disputatio; id est, etiam pro aegritudine aliquid reponendum, quoniam, superioribus ita ordinatis, hoc consequens erat. Ut enim praesentibus laetamur bonis: sic malis angimur, ac dolemus. Si ergo laetitiae, quoniam vitiosam putabant, nomen aliud indiderunt: sic aegritudini, quoniam et ipsam vitiosam putabant, aliud vocabulum tribui congruebat. Unde apparet non illis rem defuisse, sed uerbum: cuius indigentia eum totum adfectum qui est uel maximus, contra quam natura pateretur auferre uoluerunt. nam illas nominum commutationes poteram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi augendaeque copiae gratia multa nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit
Abbreviated transcription (Latin):
aut constat. Uide aunus minc idez
illi qui uicia penitus excidunt. qͥd
effecerint. quatuor illos adfectus.
quos exoppinione bonorilm malo¬
rumq nasci putant. Quibus e¬
nulsis sanandum ẽẽ animum sa¬
pientis existimant. quomam nõ¬
intelligunt. et natura insitos esse.
et sine hiis nichil moneri. nichil
agi posse. alia quedam meorum lo¬
cum nicemqz supponunt. pro cubi¬
ditate substitunut uoluntaten. qͣi
uero non multosit prestabilius
bonum cupere quam maluui nelle:
Item proleticia gaudium. pro me¬
tu caucionem. at nillo quarto. in¬
mutandi nominis eis racio deficit.
Itaq egritudinem penitus. id est
mesticiami. doloremq aniu sustu¬
lerunt. quod fieri ne qua quau pot̾:
Quis enuu possit non dolere. si pa¬
triam aut pestilencia exhauserit.
aut hostis enerterit. aut tiraunus
oppresserit. postea aliquis non do¬
lere. si sublatam uident libertatez:
Si proximos. si anucos. si bonos
uiros aut exteriunatos. aut crudel¬

Expanded text:
aut constat. uideamus nunc, idem aut constat. uideamus nunc, idem illi qui uitia penitus excidunt quid effecerint. quattuor illos adfectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant, quibus euulsis sanandum esse animum sapientis existimant, quoniam intellegunt et natura insitos esse et sine iis nihil moneri, nihil agi posse, alia quaedam in eorum locum uicemque subponunt. pro cupiditate substituunt uoluntatem, quasi uero non multo sit praestabilius bonum cupere quam malum uelle; item pro laetitia gaudium, pro metu cautionem. at in illo quarto inmutandi nominis eos ratio deficit. itaque aegritudinem penitus id est maestitiam doloremque animi sustulerunt: quod fQuis enim possit non dolere, si patriam aut pestilentia exhauserit, aut hostis everterit, aut tyrannus oppresserit? Potest aliquis non dolere, si sublatam viderit libertatem; si proximos, si amicos, si bonos viros aut exterminatos, aut crudel
Abbreviated transcription (Latin):
si uirtus cupiditatem ab aliem ad¬
peticione freuare. nullam certe uir¬
tutem habere potest. qui caret ea eo
ad quod cohibendum uirtutis usus
ad hibetur. ubi ergo uicia nõ sunt:
ne uirtuti quid̾ locus est. sicut ue uie¬
torie quid̾ ubi aduersarius nullus
est. Ita fiet ut bonum sine malo ẽẽ
in bac uita nou possit. affectus igit᷑
qua si ubertas est naturalis ammoꝵ:
Namn siant insentes ager qui est ua¬
tura fecundus exuberat. sic auninus
incultus uiciis sua sponte inualescẽ¬
tibus uelut spinis obducitun Seds.
uerus cultor accesserit. statun ceden¬
tibus uiciis fruges uirtutis orient᷑
Deus itaqz cum hominem primun
fingeret. mirabili prouidencia. in¬
generauit ei pͥus istas commocio¬
nes amimi. ut posset capere uirtutẽ
sicut terra culturam. posuitq mate¬
riam uiciorum in ad fectibus. uirtu¬
tis mutus. que profecto ant nulla
erit. aut musu ẽẽ non poterit. si de¬
sint ea per que uis eius aut appet

Expanded text:
si uirtus est cupiditatem ab alieni adsi uirtus est cupiditatem ab alieni adpetitione frenare, nullam certe uirtutem potest habere qui caret eo ad quod cohibendum uirtutis usus adhibetur. ubi ergo uitia non sunt, ne uirtuti quidem locus est, sicut ne uictoriae quidem, ubi aduersarius nullus est. ita fit ut bonum sine malo esse in hac uita non possit. adfectus igitur quasi ubertas est naturalis animorum. nam sicut in senes ager qui est natura fecundus exuberat, sic animus incultus uitiis sua sponte inualescentibus uelut spinis obducitur. sed cum uerus cultor accesserit, statim cedentibus uitiis fruges uirtutis oriuntur. deus itaque cum hominem primum fingeret, mirabili prouidentia ingenerauit ei prius istas animi commotiones, ut posset capere uirtutem sicut terra culturam, posuitque materiam uitiorum in adfectibus, uirtutis in uitiis. quae profecto aut nulla erit aut in usu esse non poterit, si desint ea per quae uis eius aut apparet
Abbreviated transcription (Latin):
omnia referantur. stoici ergo furi¬
osi qui ea non temperant. sed ab¬
scidunt rebus q natura insitis.
castrare hominem quodam modo no¬
lunt. quod tale est. quale uelint. &¬
metum detrah̾e ceruis. ant ueneñ
augnibus. ant iram feris. aut pla¬
cid itatem peccudibus: namq sin
gula mutis animalibus data sũt.
ea uero uniuersa homini sunul. ꝙ¬
sint medici ad firmant. leticie ad fee¬
tus in splene. ire infelle. libidinis
in iecore. timoris incorde. facilius
est interficere auimal ipsum. quaz
excorpore aliquid enellere. quod est
animantis naturam nelle muta¬
re. sed homines prudentes non ĩtel¬
ligunt cum nitia ex homine tollunt.
et iai uirtutem se tollere. cui soli
locum faciunt. nam si nirtus est in
medio ire impetu se ipsum co hibere
ac reprinere quod uegare non post̾.
caret ergo uirtute. quisq ira caret:
Si nͥtus est li bidiuem corporis conti¬
uere. uirtute careat neccesse est. qui
li bidinem qua in temperet non bab.

Expanded text:
omnia referrentur. Stoici ergo furiomnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscindunt, rebusque a natura insitis castrare hominem quodammodo volunt. Quod tale est, quale si velint, aut metum detrahere cervis, aut venenum anguibus, aut iram feris, aut placiditatem pecudibus. Nam gula mutis animalibus data sunt, ea uero uniuersa homini simul. quodsi, ut medici adfirmant, laetitiae adfectus in splene est, irae in felle, libidinis in iecore, timoris in corde, facilius est interficere animal ipsum quam ex corpore aliquid euellere: quod est animantis naturam uelle mutare. sed homines prudentes non intellegunt, cum uitia ex homine tollunt, etiam uirtutem se tollere, cui soli locum faciunt. nam si uirtus est in medio irae inpetu se ipsum cohibere ac reprimere, quod negare non possunt, caret ergo uirtute quisque ira caret. si uirtus est libidinem corporis continere, uirtute careat necesse est qui libidinem quam temperet non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
lorum q opinio falsa tollatur. si eĩ
nichil censeat sapiens bonum. ni¬
chil malum. nec cupiditate ardescz.
nec leticia gestiet. nec metu terrebi¬
tur. nec egritudine contra hetur. mox
uidebimus an efficiant quod uelit.
aut quid efficiant interim proposi.¬
tum. adrogans. ac pene furiosum.
quis putent mederi et einti poss e
contra uim racionemq nature. hͨ
enim naturalia esse non uolunta¬
ria ominum uiuencium racio demõs¬
trat. quem hiis demonibus quati¬
tur adfectibus: peri patetici ergo rec¬
cius hec omnia detrahi uegant pos¬
se. quia nobis cum simul nata sint.
et conantur ostendere. quam pro¬
indenter et quan neccessario dens:
liue natura: Sic enm dicunt hiis
nos armarit affectibus. quos tam̃
quia uiciosi pleruniq fiuint sum
sint posse ab homine ad hibito mõ
salubriter temperari. ut tantum
homini. quantum nature satis est
relinquantur. non insipiens dis¬
putacio. sit dixi nou ad haue uitã

Expanded text:
lorumque opinio falsa tollatur. si enim lorumque opinio falsa tollatur. si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum, nec cupiditate ardescet nec laetitia gestiet nec metu terrebitur nec aegritudine contrahetur. mox uidebimus an efficiant quod uelint aut quid efficiant, interim propositum adrogans ac paene fnriosorum, qui se putent mederi et eniti posse contra uim rationemque naturae. Haec enim naturalia esse, non uoluntaria, omnium uiuentium ratio demonstrat, quae isdem omnibus quatitur adfectibus. Peripatetici ergo rectius, qui haec omnia detrahi negant posse, quia noet conantur ostendere, quam providenter, et quam necessario Deus, sive natura sic enim dicunt his nos armarit affectibus: quos tamen, quia vitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine, adhibito modo, salubriter temperari, ut tantum homini, quantum naturae satis est, relinquatur. Non insipiens disputatio, si ut dixi non ad hanc vitam
Abbreviated transcription (Latin):
non sua sponte peccare. nec mala po¬
cius eligere. sed bonorum specie lap¬
sos incidere mala. dum bonorum ⁊
malorum discrimen iguorant. hec
quid̾ fasa non sunt. sed a corpus
cuncta referuntur. Nam parcum ẽe.
aut constantem. aut cautum. ant
quietum. ant fortem. aut senerum.
uirtutes sunt quid̃. sed huius tẽpo¬
rarie uite. nos autem qui hanc ui¬
tam contempuimus. alias nobis
untutes propositas habemus. de qͣb
ph̃i ne suspitari quid̃ nulla raciõe
potuerunt: Itaq ⁊ uirtutes quas¬
dam pro niciis. et uicia quedam pro
nirtutibus habuerunt. nam stoici.
ad fectus omnes. quorum inpulsu
animus commonetur. ex homine
tollunt. cupiditatem. leticiam me¬
tum iusticiam: Quorum duo prio¬
ra. ex bonis suit. ant ficturis. ant
presentibus. posteriora exmalis.
eodem modo hec quatuor. morbos
ut dixi notant. non tam natura in¬
sitos. quam praua opinione sus-¬
ceptos. et idcirco eos ceusent extir¬
pari posse radicitus. si bonorum ma¬

Expanded text:
non sua sponte peccare, nec mala ponon sua sponte peccare, nec mala potius eligere: sed bonorum specie lapsos, incidere in mala, dum bonorum ac malorum discrimen ignorant. Haec quidem falsa non sunt: sed ad corpus cuncta referuntur. Nam parcum esse, aut constantem, aut cautum, aut quietum, aut fortem, aut severum, virtutes sunt quidem, sed hujus temporariae vitae. Nos autem, qui hanc vitam contemnimus, alias nobis virtutes propositas habemus, de quibus philosophi ne suspicari quidem ulla ratione potuerunt. itaque et uirtutes quasdam pro uitiis et uitia quaedam pro uirtutibus habuerunt. nam Stoici adfectus omnes quorum inpulsu animus commouetur ex homine tollunt, cupiditatem laetitiam metum maestitiam, quorum duo priora ex bonis sint aut futuris aut praesentibus, posteriora ex malis. eodem modo haec quattuor morbos, ut dixi, uocant non tam natura insitos quam praua opinione susceptos et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
que in homine prope modum singu
laris est. pro uicio semper habuer̃t.
libet hic interponere unum de phĩa
locum. ut illorum plenius coargu¬
amus errores. qui mi sericordia in
cupiditatem. metus. morbos ãnu
appellant: Conantur illi quidem uͥ¬
tutes auiciis distingnere. quod est
sane facillimm: Quis eniui uou
possit liberalem apro digito separe
ut illi faciunt. aut parcum a sordido.
aut qmietum abuerti. aut cautũ
a tunido. quod hec que sunt bona. fi¬
nes suos babent. Quos si ex cesse¬
rint uuicia labuntur. ita ut cous¬
tancia. insi pro ueritate suscepta sͭ
sit inpudencia. Item fortuito. si mul¬
la ueccessita te cogente. aut nou pro
causa honesta certum periculum sb̾¬
iecerit. intemeritatem conuertitur.
libertas quoq si alios insectetur po¬
tius quam in sectantibus resistat.
coutunacia est: Seneritas eciam
nisi se intra congruentes. nocen ciũ
penas coherceat. fit sana crudelitas.
Itaq dicunt eos qui mali uideant ͤ

Expanded text:
quae in homine propemodum singquae in homine propemodum singlaris est, pro vitio semper habuerunt. Libet hic interponere unum de philosophia locum, ut illorum plenius coarguamus errores, qui misericordiam, cupiditatem, metum, morbos animi appellant. Conantur illi quidem virtutes a vitiis distinguere, quod est sane facillimum. Quis enim non possit liberalem a prodigo separare ut illi faciunt aut parcum a sordido, aut quietum ab inerti, aut cautum a timido? quod haec, quae sunt bona, fines suos habeant; quos si excesserint, in vitia labuntur: ita ut constantia, nisi pro veritate suscepta sit, fit impudentia; item fortitudo, si nulla necessitate cogente, aut non pro causa honesta certum periculum subierit, in temeritatem convertitur. Libertas quoque, si alios insectetur, potius quam insectantibus resistat, contumacia est. Severitas etiam, nisi se intra congruentes nocentium poenas coerceat, fit saeva crudelitas. Itaque dicunt, eos, qui mali videantur,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia conloquare; Quia profec¬
cresum. ant crassum dimĩciis supe¬
ret. hic pauper. hic midus. hic mẽ¬
dicus putandus est. Danda igitͦ
opera. ut indumento iusticie pieta¬
tis q uelemur. Quo nos exuat ne¬
nio. quod nobis sempiteruun pre¬
besit ornatum. nam si deorum culto¬
res simulacra in sensibilia colunt.
et quid quid preciosi habent mea cõ¬
ferunt. quibus nec nti possunt. nͨ
gracias agere quod acceperint. qnͣto¬
tocius iustius est et uernus inuenci¬
a dei simulacra excolere. ut prouie¬
rear emuentem: Que sicut usui ha¬
bent. quid quid acceperint. et gr̃as¬
agunt. ita dens in cuius couspectu
bonũ feceris. et probabit. et merce¬
dem pietatis ex soluet: Si ergo in
homine preclarum. et excellens est
bonũ misericordia. idq diuinis tes¬
timoniis et bonorum malorumq
consensu optimum iudicatur. appa¬
ret plõs longe fuisse ab humano bo¬
no qui ueq preceperunt enismodi ꝙͣ¬
quam. neq fecerunt. sed uirtutez

Expanded text:
justitia collocare: qua profecjustitia collocare: qua profecCraesum, aut Crassum divitiis superet, hic pauper, hic nudus, hic mendicus putandus est. Danda igitur opera, ut indumento justitiae pietatisque velemur, quo nos exuat nemo, quod nobis sempiternum praebeat ornatum. Nam si deorum cultores simulacra insensibilia excolunt, et quidquid pretiosi habent, in ea conferunt, quibus nec uti possunt, nec gratias agere, quod acceperint: quanto justius est, et verius, viventia Dei simulacra excolere, ut promereare viventem? Quae sicut usui habent quidquid acceperint, et gragunt, ita deus, in cuius conspectu bonum feceris, et probabit et mercedem pietatis exsoluet. Si ergo in homine praeclarum et excellens est bonum misericordia idque diuinis testimoniis et bonorum malorumque consensu optimum iudicatur, adparet philosophos longe afuisse ab humano bono, qui neque praeceperunt eiusmodi quicquam neque fecerunt, sed uirtutem
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas. triplici modo sibi iacet
dominio peccati. ffactis. dictis. co¬
gitacione. per hos gradus ad sum¬
mum culmen insticia procedit. p̾¬
mmus uirtutis gradus malis operi¬
bus aibstinere. secundus et iãma¬
lis uerbis. tercius et iancogitacio¬
ne uerum malarimi. primuni gra¬
dum qui ascenderit. satis instus
est. Qui secumdun iam perfette u¬
tutis. si quid neq factis neq sermo¬
ne delinquat: Qui tercium. is uero
sumlitudinem dei ad secutus uide¬
tur. Est enim pene supra humanũ
modum. ne in cogitacionem quid̃
ad mittere. quod sit nel factum ma¬
lum. uel inprobum dictum: Ita¬
q eciam iusti homines. qui freua¬
re se possunt ab omni opere in iusto.
litate uintuntur. ut nel mira ma¬
lum dicant. nel in aspectu rerum
delectabilium. cogitacione tacita
concupiscant. Quod si mortalis
cula purum. debent ergo largicõe
perpetua peccã carnis aboleri: Unũ
est enim sapientis. et iusti. et uita¬
lis niri opus dinicias suas insola

Expanded text:
firmitas triplici modo subiacet firmitas triplici modo subiacet dominio peccati, factis dictis cogitatione: per hos gradus ad summum columen iustitia procedit. primus est uirtutis gradus malis operibus abstinere, secundus etiam malis uerbis, tertius etiam cogitatione rerum malarum. qui primum gradum ascenderit, satis iustus est, qui secundum, iam perfectae uirtutis, siquidem neque factis neque sermone delinquat, qui tertium, is uero similitudinem dei adsecutus uidetur. est enim paene supra humanum modum ne in cogitationem quidem admittere quod sit uel factu malum uel inprobum dictu. itaque etiam iusti homines, qui frenare se possunt ab omni opere iniusto, litate vincuntur, ut vel in ira malum dicant, vel in aspectu rerum delectabilium tacita cogitatione concupiscant. Quod si mortalis cula purum, debent ergo largitione perpetua peccata carnis aboleri. Unum est enim sapientis, et justi, et vitalis viri opus, divitias suas in sola
Abbreviated transcription (Latin):
audiri. circumspice conscienciam
tuam. et quantum potes me dere
nulneribus; Nec tamen quia pec¬
cata largicione tolluntur. dari ti¬
bi licenciam peccandi putes. abo¬
lentur enim. si ideo largiare quia
peccaueras. nainsi fiducia largiẽ¬
di pecces. nou abolentur. deus eĩ
puigari hominem a peccatis maxi¬
liud est. quam profiteri. et ad fu¬
mare se ulterius non peccaturmu.
Ignoscitur itaq hiis qui ad pecca¬
tum inprudenter. incanteq labũ¬
tur. ueniai non babet qui sciens pec¬
cat. nec taien si aliquis ꝑuifica¬
tus fuerit ab omni labe peccati. tẽ¬
peraudum sibi ab opere largicionis
existiuet. quia non habeat peccata
que deleat. ⁊ mino uero tum mag̾
iusticiam debet operari. cum factus
est iustus. ut quod autem medella¬
nllo uuluerum fecerat. post mo¬
dum faciat in laudem gloriamq nͥ¬
tutis: Eo accedit quod nemo ẽẽ sine
delicto potest. quam diu in dumen¬
to carins houeratus est: Cunis ĩ¬

Expanded text:
audiri. circumspice conscientiam audiri. circumspice conscientiam tuam et quantum potes, medere uulneribus. nec tamen quia peccata largitione tolluntur, dari tibi licentiam peccandi putes: abolentur enim, si ideo largiare, quia peccaueris. nam si fiducia largiendi pecces, non abolentur. deus enim purgari hominem a peccatis maxihil aliut est quam profiteri et adfirmare se ulterius non peccaturum. ignoscitur itaque iis qui ad peccatum inprudenter incauteque labuntur, ueniam non habet qui sciens peccat. nec tamen si aliquis purificatus fuerit ab omni labe peccati, temperandum sibi ab opere largitionis existimet, quia non habeat peccata quae deleat. immo uero tum magis iustitiam debet operari, cum factus est iustus, ut quod ante in medellam uulnerum fecerat, postmodum faciat in laudem gloriamque uirtutis. eo accedit quod nemo esse sine delicto potest, quamdiu indumento carnis oneratus est. cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
diniciis inter ceteros. tantum opere
precellas: Neq ninc suaderi tibi pu¬
tes ut rem familiarem tuam nnni¬
as. nel exhaurias. sed que insuper¬
uacua fueras impensurus. ad me¬
liora conuertas: Un de bestias enus.
hiue captinos redune: Unde feras
pascis: huic paupera pauperes a le:
Pnde hommnes ad gladunui compase¬
huic inuocentes mortuos sepeli. quid
prodest perdite ue quitie bestiarios fa¬
cere locupletes. et instruere ad flagi
cia: Grauffer ad magnum sacrifici¬
um male peritura. ut pro hiis ueris
muneribus habeas a deo. munus
eterum¶ Magna est misericordiae
merces cui deus pollicitur pecrata
se ommia remuissitrum. si audieris
inquit preces suplicistui. et ego au¬
diam tuas: Simisertus laboran-¬
cium fueris et ego intuo labore mi¬
serebor. si autem non respexeris n ͤ
audieris. et ego auimun tuum
contra te gerai. tuisqz te legibus
iudicabo. quosciens igitur rogaris
temptari te a d̾o. crede an sis dignis

Expanded text:
divitiis inter caeteros, tantum opere divitiis inter caeteros, tantum opere praecellas. Neque nunc suaderi tibi putes, ut rem familiarem tuam minuas, vel exhaurias: sed quae in supervacua fueras impensurus, ad meliora convertas. Unde bestias emis, hinc captos redime; unde feras pascis, hinc pauperes ale; unde homines ad gladium comparahinc innocentes mortuos sepeli. Quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes, et intia? transfer ad magnum sacrificium male peritura, ut pro his ueris muneribus habeas a deo munus aeternum. magna est misericordiae merces, cui deus pollicetur peccata se omnia remissurum. si audieris inquit preces supplicis tui, et ego audiam tuas: si misertus laborantium fueris, et ego in tuo labore miserebor. si autem non respexeris nec adiuueris, et ego animum tuum contra te geram tuisque te legibus iudicabo. Quotiens igitur rogaris, temptari te a deo crede an sis dignus
Abbreviated transcription (Latin):
tent aminos eciam mortuorum. ꝙ
ergo dubitas bene cõlocare. id quod¬
tibi forsan eripiet. ant unuml atro¬
cimum. ant existens repente proscp¬
cio. aut hostilis aliqua direpcio: ꝙͣ
uere refluxum. et fragile bonun fa¬
cere sempiteruũ. aut thes auros tu¬
os aidi custodi deo credere. ubi nõ fu¬
rem. predonemqz timeas. non rubi¬
gnem. non tirannum: Qmia aipud
deum dines est. panper ẽẽ numꝙͣ
potest. si iusticiam tanti putas se¬
quere. abiectis houeribus que te p̾¬
munt. liberate ipse compedibus ⁊
catenis. expeditus ad deum curras.
Magni et excelsi animi est. despi¬
cere et calcare mortalia; Sed si hãc
nirtutem non capis ut dinicias tu¬
as maream dei conferas. ut fragili¬
bus tibi compares. firmiora. libera¬
bo temetu: Omnia ista precepta ñ
tibi solidantur. sed omĩ populo qui
mente conuictus est. et coheret sicut
homo unus. si solus maginis opib
non sufficis. pro uirili parte operare
iusticiam: Sic tamen. ut quantuz

Expanded text:
tent animos etiam tuorum. quid tent animos etiam tuorum. quid ergo dubitas bene cotibi forsan eripiet aut unum latrocinium, aut existens repente proscriptio, aut hostilis aliqua direptio? Quid verere fluxum et fragile bonum facere sempiternum, aut thesauros tuos custodi Deo credere, ubi non furem praedonemque timeas, non rubiginem, non tyrannum? Qui apud Deum dives est, pauper esse nunquam potest. Si justitiam tanti putas, sequere, abjectis oneribus quae te premunt: libera te ipsum compedibus et catenis, ut expeditus ad Deum curras. Magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. Sed si hanc virtutem non capis, ut divitias tuas in aram Dei conferas, ut fragilibus tibi compares firmiora, liberabo te metu. Omnia ista praecepta non tibi soli dantur, sed omni populo, qui mente conjunctus est, et cohaeret sicut homo unus. Si solus magnis operibus non sufficis, pro virili parte operare justitiam, sic tamen, ut quantum
Abbreviated transcription (Latin):
quam in eo. ut quod prestamus uos¬
tris peraffectum. prestemus alieuis
per humaintateni: Que est multo
cercior iistiorq. cum iam non hoĩ¬
in prestatur. qui nichil sentit. sed
dõ soli cui carissimum sa crificiu m
est opus iustum: Dicet aliquis for¬
tasse: si hec omnia fecero. nichil ha¬
bebo. Quid enim simagnis hoũn¬
minierus egebit. algebit. capiͨtur.
morietur. ut hec facientem. uel uno
die patrimonio ex ui sit neccesse. per¬
tam uere in familiarem. ineo ant
ma iorum labore que sitam. ut ia m
ipsi michi aliena misericordia uinẽ¬
dum sit. Quid tutam pussillo aĩo
paupertatem tines. quam eciã uostͥ
plũ laudant: nichilq tucius. nichil
transquillis ẽẽ testantur. hoc qd̾
times sollitudinim portus est. an
ignoras quod periculis. quod cãĩb
cum hiis malis opibus subiaceras:
que tecum bene agent. si sine tuo cru¬
ore trausierint: Tu uero preda ou¬
ustus incedis. et spolia geris. q̾uri¬

Expanded text:
quam in eo, ut quod praestamus nosquam in eo, ut quod praestamus nostris per adfectum, praestemus alienis per humanitatem? quae est multo certior iustiorque, cum iam non homini praestatur, qui nihil sentit, sed deo soli, cui carissimum sacrificium est opus iustum. dicet aliquis fortasse: \'si haec omnia fecero, nihil habebo. quid enim? si magnus hominum numerus egebit algebit capietur morietur, ut haec facientem uel uno die patrimonio exui sit necesse, perdamne rem familiarem meo aut maiorum labore quaesitam, ut iam ipsi mihi aliena misericordia uiuendum sit?\' quid? tu tam pusillo animo paupertatem times, quam etiam uestri philosophi laudant nihilque hac tutius, nihil tranquillius esse testantur? hoc quod times sollicitudinum portus est. an ignoras quot periculis, quot casibus cum his malis opibus subiaceas? quae tecum bene agent, si sine tuo cruore transierint. tu uero praeda onustus incedis et spolia geris, quae inri
Abbreviated transcription (Latin):
non auderit dicere id non esse facien¬
dum. si forte nonfiat. nichilesse in cõ¬
modi. Itaqz mea re non tantum pre¬
cpiencium quam consolancium fũ¬
guntur officio. ut si forte id sapien¬
ti euenerit. ne se ob hoc miserun pu¬
tet. Nos anten non quid sapienti fe¬
rendum sit dicimus. sed quid face¬
re ipse debeat: Itaqz non querimus
ntrum ne tota sepeliendi racio uti¬
lis nec ne sit. eciam si sit in ans ut
illi existimant. tamen fa cienda est.
nel ob hoc solum quod apud hom̃ies
bene et humane fieri uidetur aĩmꝰ
enun queritur. et propositum pon¬
deratur. Non ergo pacianur figurã
et figmentum dei feris et uolucrib
inpredam iacere. sed reddamus id t̾¬
re unde ortum est. Quainuis in ho¬
mine ignoto neccessariorum. sepul¬
implebinnis. in quorum loco quia
desunt. succedet hum anitas. et ubi¬
cumq homo desiderabitur. ibi exgi
officiu uostrum putabimuis. In qͦ
antem magis iusticie uacio consistit.

Expanded text:
non audent dicere id non esse faciennon audent dicere id non esse faciendum, sed si forte non fiat, nihil esse incommodi. itaque in ea re non tam praecipientium quam consolantium funguntur officio, ut si forte id sapienti euenerit, ne se ob hoc miserum putet. nos autem non quid sapienti ferendum sit dicimus, sed quid facere ipse debeat. itaque non quaerimus nunc utrumne tota sepeliendi ratio sit utilis necne, sed haec etiamsi sit inanis, ut illi existimant, tamen faciendum est uel ob hoc solum, quod aput homines bene et humane fieri uidetur; animus enim quaeritur et propositum ponderatur. non ergo patiemur figuram et figmentum dei feris ac uolucribus in praedam iacere, sed reddemus id terrae, unde ortum est, et quamuis in homine ignoto necessariorum inplebimus, in quorum locum, quia desunt, succedet humanitas, et ubicumque homo desiderabitur, ibi exigi officium nostrum putabimus. in quo autem magis iustitiae ratio consistit
Abbreviated transcription (Latin):
fonendos q suscipere. summe hũa¬
uitatis et magne operacionis est.
Quod qui fecerit. hic uiam hostiã
deo adquiret. Et quod alteri de de¬
rit ad tempus. ipse a deo acaipit
metermum Ultimum illud et ma¬
ximum pietatis officium est. pere¬
griuorum suoruum et pauperuu
sepultura. quod illi uirtutis insti¬
cieqz doctores prorsus nou attige¬
runt. nec enim poterant id uidere.
qui utilitate omina officia metiebã¬
tur. In ceteris enini que supra dic¬
ta sunt. quamus uerum lrntem
nou tenuerunt. tamen quoniai
commodi aliquid in hiis de pre heu¬
derunt. quasi odore quodam uerita¬
tis retenti propins ab errarunt. ħ
autem quia nichil uidere in eo com¬
modi poterant. reliquer̃. Quin eci¬
ain nou deffuerunt qui superna ca¬
neam facerent. sepulturam. nich¬
qz esse dicerent mali. ia cerem hũ a¬
tum et abiectum: Quorum impi¬
aini sapienciam. cum oume hũ a¬
nuim genus respuit. tum diuine
uoces que id fieri nibent. uerum illi¬

Expanded text:
fouendosque suscipere summae humafouendosque suscipere summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit, hic uiuam hostiam deo adquiret et quod alteri dederit ad tempus, ipse a deo accipiet in aeternum. ultimum illud et maximum pietatis officium est peregrinorum et pauperum sepultura: quod illi uirtutis iustitiaeque doctores prorsus non attigerunt. nec enim poterant id uidere qui utilitate omnia officia metiebantur. in ceteris enim quae supra dicta sunt quamuis uerum limitem non tenuerint, tamen quoniam commodi aliquid in iis deprehenderunt, quasi odore quodam ueritatis retenti propius aberrarunt, hoc autem, quia nihil uidere in eo commodi poterant, reliquerunt. quin etiam non defuerunt qui superuacaneam facerent sepulturam nihilque esse dicerent mali iacere inhumatum et abiectum. quorum inpiam sapientiam cum omne humanum genus respuit, tum diuinae uoces, quae id fieri iubent. uerum illi
Abbreviated transcription (Latin):
accipere non merũt meretur. uõ mi¬
nus magnum iusticie opus est. pu¬
pillos et uiduas. destitutos et auxi¬
lio indigentes. tueri atq deffendere.
Quod a deo un uersis diuina lex ia
prescribit. quando quid boniquiq
iudices ad officium suum iudicant
pertinere. ut hiis naturali humani¬
tate faneant. ac prodesse intantur.
Uerum hec opera proprie nostra sũt.
qui legem. qui uerba ipsa dei precipi¬
entis acapumus. nam illi senciunt
quid̾ natura esse iustum. tueri eos
qui tutela carent. sed cur ita sit
nou perspiciunt: deus enimi cuius
perpetua clemencia est. id circo ui¬
duas. pupillosqz deffendi ac fo¬
neri iubet. ne quis respectu ac mi¬
seracione piguerum suorum retar¬
detur. quo minus mortem pro ius¬
ticicia fideq suscipiat. sed incunc¬
tanter ac feliciter ac fortiter sub¬
eat. cumsciat se caros suos deo re¬
li quere nec hiis nnquam presidi¬
um de futurum: Egros quoq quib
defuerit quia adsistat. curandos fa¬

Expanded text:
accipere non meretur. Non miaccipere non meretur. Non minus magnum justitiae opus est, pupillos et viduas destitutos, et auxilio indigentes tueri, atque defendere. Quod adeo universis divina lex illa praescribit; quando quidem boni quique judicesad offipertinere ut iis naturali humanitate faueant ac prodesse nitantur. uerum haec opera proprie nostra sunt, qui legem, qui uerba ipsius dei praecipientis accepimus. nam illi sentiunt quidem natura esse iustum tueri eos qui tutela carent, sed cur ita sit non perspiciunt. deus enim, cuius perpetua clementia est, idcirco uiduas pupillosque defendi ac foueri iubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur quominus mortem pro iustitia fideque suscipiat, sed incunctanter ac fortiter subeat, cum sciat se caros suos deo relinquere nec iis umquam praesidium defuturum. aegros quoque quibus defuerit qui adsistat, curandos
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur nistorum opus est alere
panperes. ae redunere captinos. cũ
apud instos si qui hec faciant gra¬
nes uel exquibus appellentur. hiis
enui maxime laudi est. benefac̾e.
quos nemo speraint ẽe facturos:
Nam qui bonum facit nel consau¬
gnineo. nel proximo. nel amico:
ant nullamn. aut certe non magnã
laudeui meretur qui facere debet.
Sit q npius ac detestabilis. in si
fecerit id quod abeo et natura ipsa
et neccessitudo exigit: et si facit. nõ
no. et ignoto. is uero dignns est lau¬
de. quoniain ut faceret sola ductꝰ
est humanitate. ibi ergo insticia ẽ.
ubi ad benefaciendum uccessitatis
beignitatis. ne ante ponere quidez
l argiciomi munerum debuit. quod
est comparantis ⁊ ex duobus bonis id
quod sit melius eligentis. Illa eĩ
largicio hominum. patrimonia sua
in mare abiciencium. mains ⁊ le¬
iis. et ab omni iusticia remotissĩa
est. ⁊ taq ne dici quid̃ mnuuera opor¬
tet. inquibus uenio accipit. nisi qͥ

Expanded text:
ium igitur justorum opus est, alere ium igitur justorum opus est, alere pauperes, ac redimere captivos, cum apud injustos, si qui haec faciant, graves et magni appellentur. Iis enim maximae laudis est benefacere, quos nemo speravit esse facturos. Nam qui bonum facit vel consanguineo, vel proximo, vel amico; aut nullam, aut certe non magnam laudem meretur; quia facere debet, sitque impius ac detestabilis, nisi fecerit id, quod ab eo et natura ipsa, et necessitudo exigit; et si facit, non no, et ignoto, is vero dignus est laude; quoniam, ut faceret, sola ductus est humanitate. Ibi ergo justitia est, ubi ad benefaciendum necessitatis ficium benignitatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit, quod est comparantis, et e duobus bonis id, quod sit melius, eligentis. Illa enim largitio hominum patrimonia sua in mare abjicientium inanis, et levis, et ab omni justitia remotissima est. Itaque ne dici quidem munera oportet, in quibus nemo accipit, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
atq urbium principes domiu tu-¬
am iuites. ut per eos apud cines
eorum potenciam consequare. uelis¬
q teiustum et humanimi et hos¬
pitalem uideri. cum studeas utili¬
tati tue: uerum hoc ille non pocius
incante: Quid̾ minimus incicero¬
ne conuenit. Sed ignorantia ue¬
ri niris. prudens ac sciens in hosse
loqueo sinuit. quod ut ei posset ig¬
nosci testificatus est non a dueraz
iusticiam. quam non teneat pre¬
cepta se dare. sed ad umbram yma¬
ginem que iusticie. Ignoscendum
est igitur umbratico et y̾magina¬
tico preceptori. nec ab eo ueritas ex¬
igenda est. qui senescire uideatur¬
fateatur. Caꝑtinorum redempcio.
Magnum atq preclarum iusticie
munus est: Quod idem ipse tullius
ad probauit: atq hec benignitas ĩ¬
quit. eciam reip̃. est utilis. redumiꝰ
ex sernitute captos. locupletari te¬
muores; Lauc ego consuetu dinen
benignitatis largiciomi munerum
longe ante pono. Hec est grauiui
homunum. atq magnorum: propͥ¬

Expanded text:
atque urbium principes domum tuatque urbium principes domum tuam invites, ut per eos apud cives eorum potentiam consequare; velisque te justum, et humanum, et hospitalem videri, cum studeas utilitati tuae. » Verum hoc ille non potius incaute? Quid enim minus in Ciceronem convenit? Sed ignorantia veri juris, prudens ac sciens in hos se laqueos induit. Quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad veram justitiam, quam non teneat, praecepta se dare; sed ad umbram imaginemque justitiae. Ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori; nec ab eo veritas exigenda est, qui se nescire fateatur. Captivorum redemptio magnum atque praeclarum justitiae munus est: quod idem ipse Tullius approbavit. « Atque haec benignitas, inquit, etiam reipublicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores. Hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono. Haec est gravium hominum, atque magnorum. » Propr
Abbreviated transcription (Latin):
qui prodesse nuillo modo possunt: at
ille in recipiendis in lustribus nich̾
expectauit aliud nisi utilitatem.¬
et nou dissimulauit homo iugeĩo¬
sus. quid ex eo cominodi speraret.
ait enini: Quod faciat potenteni:
apud exteros futurum per graciam
principum quos sibi hospitu et ami¬
cicie iure constrinxerit: O quã mł¬
tis argumentis ciceronis ciceronis
in constancia. sudagerem coargni
posset. nec tamen uostris quai su¬
is uerbis refelletur. ⁊ dem quippe ait.
ut quisq maxime ad suum comino¬
dum referat. quecumq agit. ita mi¬
nime ẽẽ uirum bonuim: Idem ecia
negat simplicis et aperti hominis es¬
se ambire. sunulare aliquid ⁊ pretẽ¬
dere aliud agere uideri. cum aliud
agat prestare se. alteri fingere qd̾
sibi prestet: Sed maliciosi pocuis
et a stuti. et fallacis et subdoli. qu̾o
ergo deffenderet. quo minus ambi¬
ciosa illa hospitalitas malicia eẽt.
Tum hii per omnes portas circum¬
curses. et adueuientes populorũ

Expanded text:
qui prodesse nullo modo possunt. At qui prodesse nullo modo possunt. At ille in recipiendis illustribus nihil spectavit aliud, nisi utilitatem; nec dissimulavit homo ingeniosus, quid ex eo commodi speraret. Ait enim, qui id faciat, potentem apud exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae jure constrinxerit. O quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! Nec tam nostris, quam suis verbis refelleretur. Idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat, quaecumque agit, ita minime esse virum bonum. Idem etiam negat, simplicis et aperti hominis esse, ambire, simulare aliquid, et praetendere, aliud agere videri, cum aliud agat; praestare se alteri fingere, quod sibi praestet: sed malitiosi potius, et astuti, et fallacis, et subdoli. Quomodo ergo defenderet, quominus ambitiosa illa hospitalitas malitia esset? « Tu mihi per omnes portas circumcurses, ut advenientes populorum
Abbreviated transcription (Latin):
tineres precipua igitur uirtus hospi¬
talitas: Quod phĩ quoq anuit. s
eam detorquent a uera iusticia. et ad
comimodum rapiunt. Recte inquit
cicero atheo fracto est laudata hospi¬
talitas: Est enui ut michi qui dem
uidetur nalde decorum. patere domꝰ
honinum. in lustrium hospitibus
in lustribus. Eodem modo rursus
erranit. quotum cum ydoneis esse
diceret largiendum: Non enim ius¬
ti et sapientibus uiri domus inlus¬
tribus debet patere. sed humilibus
et abiectis. nam in lustres illi ac po¬
tentes nulla re possunt indigere.
quos opulencia sua ⁊ muuit ⁊ ho¬
norat. Nichil autem aisto uiro fa¬
ciendum est. insi quod sit benefici¬
uni: Beneficium autem si refertur.
interit atq finitur. nec enini possu¬
uins id habere integrin. cunis pre¬
cium nobis persolutum est: In hiis
itaq beneficiis iusticie racio uersat ͤ
que salua et incorrupta permanse¬
rint. Perinanent autem non alit̾r
quam si prestentur hiis hominibus

Expanded text:
tinere. praecipua igitur uirtus hospitinere. praecipua igitur uirtus hospitalitas, quod philosophi quoque aiunt, sed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospitibus inlustribus. eodem modo rursus errauit quo tum, cum idoneis esse diceret largiendum. non enim iusti et sapientis uiri domus inlustribus debet patere, sed humilibus et abiectis: nam inlustres illi ac potentes nulla re possquos opulentia sua et munit, et honorat. Nihil autem a viro justo faciendum est, nisi quod sit beneficium. Beneficium autem si refertur, interit, atque finitur; nec enim possumus id habere integrum, cujus pretium nobis persolutum est. In his itaque beneficiis justitiae ratio versatur, quae salva et incorrupta permanserint: permanent autem non aliter, quam si praestentur hominibus iis,
Abbreviated transcription (Latin):
sed adiusticiam que sola non iuterit.
Geuen dum igitur ominimodo. ut
ab o fficio misericordie spes recipien¬
di absit omnino. huius enim operis
et officii merces a dõ expectanda est¬
solo. nam si ab homine expectes. i ã
non humanitas erit illa. sed bene¬
ficii feneracio: N ec potest uideri be
ne meruisse qui quod fecit non al¬
teri. sed sibi prestat. et tamen res
eodem redit. ut quod alteri quisq
prestiterit. nichil ab eo commodis
sperans uere sibi prestet. quia mer¬
cedem capiat a deo. Item deus pre¬
cepit. ut si quando cenam pararimꝰ¬
eos inconuictum adhibeamus qui re¬
nocare non possint et uicem reddere:
ut omins actus uite nostre non care¬
at misericordie muere. nec tamen
quis quam interdictum sibi putet. a̾
commuinionem cum amicis. aut ca¬
ritatem cum proyimis. sed uotum
nobis deus fecit quod sit et uerum
et iustum opus: Ita nos oportet cũ
proximis uiuere. dum modo sciamꝰ
illud ad hominem. hoc ad deum per¬

Expanded text:
sed ad justitiam, quae sola non interit. sed ad justitiam, quae sola non interit. Tenendum est igitur omni modo, ut ab officio misericordiae spes recipiendi absit omnino. Hujus enim operis et officii merces a Deo est expectanda solo: nam si ab homine expectes, jam non humanitas erit illa, sed beneficii foeneratio; nec potne meruisse qui quod facit non alteri, sed sibi praestat. et tamen res eodem redit, ut quod alteri quisque praestiterit nihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. item deus praecipit ut si quando cenam parauerimueos in conuictum adhibeamus qui reuocare non possint et uicem reddere, ut omnis actus uitae nostrae non careat misericordiae munere. nec tamen quisquam interdictum sibi putet aut communione cum amicis aut caritate cum proximis, sed notum nobis deus fecit quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiuere, dummodo sciamus illut ad hominem, hoc ad deum per
Abbreviated transcription (Latin):
incendio. aut lostili aliquo impetu.
dirunutur ant certe uetustate ipsa¬
ipsa disso luta labuntur. nichil est
enun ut ait orator. opera opere fac¬
tum. quod non conficiat. et cõsu¬
mat netutas. hec iusticia et leuitas
flores cet. cotidie magis. illi ergo
melius qui contribulibus suis ãt
dientibus largiuntur. a liquid eĩ
prestant hominibus ⁊ prosunt. s
non est illa uera et iusta largicio. be¬
neficiencia enim mssla est. ubicũq
neccessitas non est. perit ergo quid¬
quid gracie causa tribuitur non di¬
ligentibus. aut cum fenore redit. ⁊
hiis quibus datur. nistum tameu
non est. quia si non fiat nichil ma¬
li sequitur. Unum igitur certum
et uerum liberalitatis officium est.
illa perfecta iusticia que custodit hu¬
manam. de qua phĩ loquntur soci¬
etatem. hic diuiciarum in aximus
ac uerissimus fructus est. non uti
opibus ad propriam unius uolup¬
tatem. sed ad multorum salutem.
non ad presentem suum fructum.

Expanded text:
incendio, aut hostili aliquo impetu incendio, aut hostili aliquo impetu diruuntur, aut certe vetustate ipsa dissoluta labuntur. « Nihil est enim ut ait orator, opere et manufactum quod non conficiat et consumat vetustas. At haec justitia et lenitas florescit quotidie magis. » Illi ergo melius, qui tribulibus suis aut clientibus largiuntur: aliquid enim praestant hominibus, et prosunt: sed non est illa vera et justa largitio. Beneficentia enim nulla est, ubicumque necessitas non est. Perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus; aut cum foenore redit, etiis, quibus datur, justum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. Unum igitur certum et verum liberalitatis officium est, illa perfecta justitia, quae custodit humanam, de qua philosophi loquuntur, societatem. Hic divitiarum maximus ac verissimus fructus est, non uti opibus ad propriam unius voluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
tent id populo quod et ipsi perdant.
et nemo eorum quibus prestatur
accipiat: Itaq ut est ominis uolũp¬
tas caduca et brenis occulorum ma¬
xime. et anum. ait obliniscuntur
homines. et alterius dampua pro ĩ¬
gratis habent. aut eciam offendunt ͤ
si nou est libidine uulgi satis factũ.
ut iam homines stutissuim malum
sibi malo conpraneruit. ant si a deo
placuerunt nichil amplius quan
in aueui fauorem paucorumqz die¬
rum fabulas ad sequitur. sic co¬
tidie leuissimorũ hominum patr̃o¬
ma iures superuacuas prodignu.
Num ergo illis sapiencius qui utili¬
ora et diuturmora cmibus suis exhi¬
bent munera. hiis scilicet qui pub¬
lice publicis operibus exstructis me¬
moriam nomini suo querunt. ne
isti quidꝰ uecte bona sua interra spͤe¬
liunt. quia uec memoria quid quaz
mortius confeit. nec opera eorum
sempiterua sunt: Si quid̾ aut u¬
no tremore terre dissipantur et con¬
rinint. Ant fortuito consumuntur

Expanded text:
tent id populo, quod et ipsi perdant, tent id populo, quod et ipsi perdant, et nemo eorum, quibus praestatur, accipiat. Itaque ut est omnis voluptas caduca et brevis, oculorum maxime et aurium, aut obliviscuntur homines, et alterius damna pro ingratis habent; aut etiam offenduntur, si non est libidini vulgi satisfactum: ut etiam homines stultissimi malum sibi malo comparaverint; aut si adeo placuerunt, nihil amplius, quam inanem favorem paucorumque dierum fabulas assequuntur. Sic quotidie levissimorum hominum patrimonia in res supervacuas prodiguntur. Num ergo illi sapientius, qui utiliora et diuturniora civibus suis exhibent munera? ii scilicet, qui publicis operibus extructis, memoriam nomini suo quaerunt? ne isti quidem recte bona sua in terra sepeliunt; quia nec memoria quidquam mortuis confert, nec opera eorum sempiterna sunt: siquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt, aut fortuito consumuntur
Abbreviated transcription (Latin):
destitutis. quibus inisi largiare mo¬
riendum est. ⁊ nutiles sunt hominib.
sed utiles deo qui eos retinet iuita:
qui spm̃i donat. qui luce dignatur.
fone quantum inte est. et animas
ne extingantur. humanitate sustẽ¬
ta. qui succurrere perituro potest. si
non succurrerit occidit ¶ Perm isti¬
qui a neqz naturam rei tenent. ne que
prennum in eo quod sit sciunt. duni ꝑ¬
dere timent perdunt. et mid quod ma¬
xime cauent. incurrunt. ut quid qͥt
larguntur. aut pereat omm̃io. ad tẽ¬
pus breuissimum prosit. uam qui
exiguam stipem miseris negant. qͥ
conseruare humanitatem insi duã
dampno suo uolũt uolunt. patrimo¬
na sua effundunt. ut aut peritura
et fragilia sibi comparent. aut cer
te maxinis suis dampius nichil cõ¬
sequantur. Quid enim dicendum
est de hiis qui populari dictu. nel ma
guis urbibus suffecturas opes exhi¬
bendis muneribus impendunt. uͥ
eos dementes. atq furiosos. qui p̃s¬

Expanded text:
destitutis; quibus nisi largiare modestitutis; quibus nisi largiare moriendum est. inutiles sunt hominibus, sed utiles deo, qui eos retinet in uita, qui spiritu donat, qui luce dignatur. foue quantum in te est et animas hominum ne extinguantur humanitate sustenta. qui succurrere perituro potest, si non succurrerit, occidit. uerum istiquia neque naturam retinent neque praemium in eo quod sit sciunt, dum perdere timent, perdunt et in id quod maxime canent incidunt, ut quidquid largiuntur aut pereat omnino aut ad tempus breuissimum prosit. nam qui exiguam stipem miseris negant, quia conseruare humanitatem sine damno suo nolunt, patrimonia sua effundunt, ut aut peritura et fragilia site maximis suis damnis nihil consequantur. Quid enim dicendum est de iis, qui populari levitate ducti, vel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis muneribus impendunt? nisi eos dementes atque furiosos, qui praes