comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gerent et audirent nepharias manꝰ deo sua intulerunt At qui abeo tpr̃e quo  a¬
charias fiut usq ad annu decimũ quintu imperii siberii Cesaris quo yesus
cruaifixus est et quippe quĩgenti anni numerantur siquidem est darsi et Alexan¬
qui successor fuit moysi Aut de facerdote filio Iosue in quos nichil congruit eor
que ꝓrha nartauit/ non enĩ sordidati illi pũ ꝙ̃ fuerunt. cum alter eorũ potentissiꝰ
prmnceps fut alter facerdos ant ꝑpessi sunt aliquid aduersi ut tãꝙͣ titio ox igne e
iect ꝰ putaretur Aut aliqñ in ꝯsꝑcũ dei et angelorum steterunt Aut ꝓpheta de
in humilitate ⁊ carne uenturu Hec est enĩuestis sordida ut pararet templu
dei et sicurlitio igitur ꝯburetur i. ab homĩb cruciamenta ꝑferet. et ad ultim
extinguetur litionem enĩ uulgiis appellat extracto foco torrentẽ semiustum ex¬

Expanded text:
gerent, et audirent, nefandas manus Deo suo intulerunt? Atqui ab eo tempore, quo Zagerent, et audirent, nefandas manus Deo suo intulerunt? Atqui ab eo tempore, quo Zacharias fuit, usque ad annum quintum decimum imperii Tiberii Caesaris, quo Christus fixus est, prope quingenti anni numerantur, siquidem Darii et Alexanqui successor Moysi fuit, aut de sacerdote Iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eorum quae propheta narrauit. non enim sorditati umquam illi fuerunt, cum alter eorum potentissimus princeps fuisset, alter sacerdos, aut perpessi sunt aliquid aduersi, ut tamquam titio eiectus ex igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et ain humilitate et carne esse venturum. Haec enim est vestis sordida, ut pararet templum Deo, et sicut titio igni ambureretur; id est, ab hominibus cruciamenta perferret, et ad ultimum extingueretur. Titionem enim vulgus appellat extractum foco torrem semiustum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciez angeli ad̃m et diabolus stabat ad dexterã ipũs ut contͣdice̾t eiꝰ et dixit
d̃ns ad diabolum Imꝑet tibi dñs uite qui elegit ihrłm Et cite lino eiectꝰ ab igna et
yesus inutus erat uestimenta sordida ab eoͦ et stabat ante facie̾ angeli et rñdit
et dixit ad aircunstantes ante faciem ipius dicens Auferte uestimenta fordida ab
eo et indutte eum tuica talari et imponite Cindam̃ munda suꝑ caput cuis. et
doꝑuerunt eñ uestimento et imposuerunt andani munda suꝑ caput eius
et angelus dñi stabat et testificabatue addmũ dicens Hec dicit dñs omp̃cdi
in iuĩs picis ambulaiũs et p̃cepta mea ẜuau̾is tu indicabis domũ meam ⁊ dabo ti¬
bi que zuersentur in medio hoꝵ circunstantiũ Audi itaq yesu magne sacer¬
dos magne Quis non igr̃ captos mentib tuz fuisse iudeos arbitretur q̃ui cu erle/¬

Expanded text:
ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat ad dextram ipsius, ut contradiceret ei. Et dixit ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat ad dextram ipsius, ut contradiceret ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Imperet Dominus in te, qui elegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestimentis sordidis, et stabat ante faciem angeli, et respondit, et dixit ad circumstantes ante faciem ipsius, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo, et induite eum tunica talari, et imponite cidarim mundam super caput ipsius; et cooperuerunt eum vestimento, et imposuerunt cidarim mundam super caput ejus; et angelus Domini stabat, et testificabatur, ad Jesum dicens: Haec dicit Domiin viis meis ambulaveris, et praecepta mea servaveris, tu judicabis domum meam, et dabo tibi, qui conversentur in medio horum circumstantium. Audi itaque, Jesu sacerdos magne. Quis non igitur captos mentibus tum fuisse Judaeos arbitretur, qui cum haec le
Abbreviated transcription (Latin):
qui custodunt eam quil ex reb apparet oms ꝓphãs denuntiasse de xp̃o. for
aliqũ ut exgne damd corporaliter natꝰ ꝯstitẽt eternũ templũ deo quod
appellatur ecłia. et uiiuersas gentes ad religionem des ueram ꝯuocaret
hec est domus infidelis hoc ĩmortale templu in quosi quis non sacrificauuit
idem
nite est heat in cosacer dotiũ sempit̾nu non po¬
cum qui constituit ad templuz. ⁊ ad conspectu dei ꝑueĩri. da¬
Uuid in psalꝰ cuniiͦ idipmn docet dicens Ante luciferũ genui te iu
rauit dñs et non penitebit en tu es sacerdos met̾nu ẜmor dine melchisedech
Irs basilion in libro pmo Et susatabo michi facerdotẽ fidelem qui omiã que sunt in
cordemeo faciet et edificabo ei domu fidelem et tñsibit in conspcũ meo omĩb dieb
Qui aũt futurꝰ eẽt cu deus met̾nũ sacerdotiũ pollicebatur Cacharias etĩã noĩe
posito aꝑtissime docuit sic enĩ dixit et ondit michi dñs deus sacerdote magnũ stante

Expanded text:
icto. Quibus ex rebus apparet, prophetas omnes denuntiasse de Christo, fore aliquando, ut ex genere David corporaliter natus constitueret aeternum templum Deo, quod appellatur Ecclesia, et universas gentes ad religionem Dei veram convocaret. Haec est domus fidelis, hoc immortale templum, in quo si quis non sacrificaverit, idem necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum, nec poeum qui constituit ad templum et ad conspectum dei perueniri. Dauid in psalmo CVIIII id ipsum docet dicens: ante luciferum genui te. rauit dominus et non paenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum. item in Basilion libro primo: et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quae sunt in corde meo faciet, et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. quis autem futurus esset cui deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias eticuit; sic enim dixit: Et ostendit mihi Dominus Deus Jesum sacerdotem magnum stantem
Abbreviated transcription (Latin):
le preci locus est. ut illi infelices. nec ex scelerib suis intelligantꝙ malũ
sit quad colunt. qñ quidẽ flagicis omĩb inquati ueniũt ad p̃candum etse
pie sacrificare opinantur. si cute lauerint tanꝙͣ libidines int̾ pectꝰ indusas.
ull. amnes abluant aut ulla maria purificent Quanto sanctius ost mentẽ
eluere que malis cupiditatib sordidatur. unoq uirtutis ac fidei lauacro
in contrarium cadunt

Expanded text:
lae preci locus est? At illi infelices, nec ex sceleribus suis intelligunt quam malum lae preci locus est? At illi infelices, nec ex sceleribus suis intelligunt quam malum sit, quod colunt, quandoquidem flagitiis omnibus inquinati, veniunt ad precandum; et se pie sacrificare opinantur, si cutem laverint: tanquam libidines intra pectus inclusas ulli amnes abluant, aut ulla maria purificent. Quanto satius est mentem potius eluere, quae malis cupiditatibus sordidatur; et uno virtutis ac fidei lavacro in contrarium cadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qr iustitiã docet qr nobiscũ sem ꝑest qua tota maĩo colentis est / qr mente
ipam̃ prosacrifitio ht̃ INic nil cxigitur aliud ꝙͣ sangnis pecudũ ⁊ fumus et
mepta labatio. Hic bona mens purũ pectꝰ in nocens uita Illuc ueniũt gla¬
diatores sine dilectu. adultere ĩpudice. lene procates. obscene merẽtrices
Ueniũt aut̃ gladiatores latrones fures uenefici et p̾cantur nil aluid ꝙͣ ut
scelera inpune ꝯmittant Quid latro facrificans aut gladiator roget n
ut octidant quid fenerarius nisiut fallat quid meretrix nisi ut płurimi
pectent. quid adultera nisi mortẽ uirt. aut ut sua inpudicicia celetur Quid
leno nisi ut bonis bo multos exuat. quid fur nisi ut plura ⁊pilet. hic nõ
dit que illi dens ꝯmĩatur. ille qui larebras cordis uidet qui pctĩs semꝑ infe¬
stus est qui exigit iusticiã qui poscit fidem. Quis hic male menti Autma¬

Expanded text:
quia justitiam docet, quia nobiscum semper est, quia tota in animo colentis est, quia mentem quia justitiam docet, quia nobiscum semper est, quia tota in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. Illic nihil exigitur aliud, quam sanguis pecudum, et fumus, et inepta libatio: hic, bona mens, purum pectus, innocens vita. Illuc veniunt sine delectu adulterae impudicae, lenae procaces, obscoenae meretrices; veniunt gladiatores, latrones, fures, venefici, et precantur nihil aliud, quam ut scelera impune committant. Quid enim latro sacrificans, aut gladiator roget, nisi ut occidant? Quid venenarius, nisi ut fallat? Quid meretrix, nisi ut plurimum peccet? Quid adultera, nisi ut mortem viri optet, aut ut sua impudicitia celetur? Quid lena, nisi ut multos bonis exuat? Quid fur, nisi ut plura compilet? Hic vedit quae illi Deus comminetur, ille qui latebras cordis videt, qui peccatis semper infestus est, qui exigit justitiam, qui fidem poscit. Quis hic malae menti, aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
patori omiu deo fides ẜuanda est. qui non tiñ uiuẽtib setiã maor tuis p̃mini
fidemq desiderat Qũo deus aut amabit colentem siipẽ non amet ab eo
Nut p̃stabit precanti quic quid orauit cum ad precandu neq ex aĩo neq
obsecranter accedit Isti aũt ad saccificandum diis sus ueniũt nichil intimũ
Hnichil ꝓpriũ dnssius offerũt. non integritatem mentis non reuerentiã s nonti¬
mor em pastis itaqi sa crificiis manib omnẽ religionẽ intemplo  cũ templo
sicut inuenerũt relinquuĩt. Nichil q secum ex ea neq afferunt neq refert᷑
que ratio quo d fundamentũ/ que suba. quo tendit. aut quid pollicetur utab᷑
homine possit fideliter ẜuari fortiter q defendi inqua nilaliud uideo ꝙͣ
ritũ aqsolos digitosꝑtinentẽ. Hrã uõ religio est firma ⁊ solida et ĩmutabilis

Expanded text:
eratori omnium deo fides seruanda est, qui non tantum uiuentibus, sed etiam mortuis praemium eratori omnium deo fides seruanda est, qui non tantum uiuentibus, sed etiam mortuis praemium fidemque desiderat. quomodo enim deus aut amabit colentem, si ipse non ametur ab eo, aut praestabit precanti quidquid orauerit, cum ad precandum neque ex animo neque obseruanter accedat? isti autem cum ad sacrificandum ueniunt, nihil intimunihil proprium diis suis offerunt; non integritatem mentis, non reverentiam, non timorem. Peractis itaque sacrificiis inanibus, omnem religionem in templo, et cum templo, sicut invenerant, relinquunt; nihilque secum ex ea neque afferunt, neque referu quae origo? quae ratio? quod fundamentum? quae substantia? quo tendit? aut quid pollicetur, ut ab homine possit fideliter servari, fortiterque defendi? In qua nihil aliud video, quam ritum ad solos digitos pertinentem. Nostra vero religio eo firma est, et solida, et immutabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
lat. cũ aũt nos in corũ doct̾ns uersemur. cũ nobis aut non credunt qui utrũq
nouimꝰ aut ĩiudent qr falsis uera p̾tulimꝰ Sed deficienda sunt inquit sus¬
cepta publice sacra O cħ inhonesta uoluntate miseri errant Sentuit¬
S
at nõ ocidendo sed moriendo nõ seuitia s sapiã. nõ scelẽ s fioe Iua enĩmay¬
lorũ sut hecbonorũ. Et natẽ ost bonum in religione uers ari/ nõ malũ
Namsisangne si tormentis si malo religionem defendẽ uelis. iam non defendenir il¬
nem patientia uel morte olefendas inquo fides no ꝯẜuata l ipĩ deo grara est
et religioni addit auctoritatem. Namsi is qui inhat terre sit malitiã regi sno
fiolemẜuat aliquo egregio facinore. si postea inxerit acceptior fit ⁊ carior si pe¬
rierit sũmam ꝯsequitur gloriã /ꝙ pro duce suo occubuerit Quanto magis ini¬

Expanded text:
lat. cum autem nos in eorum doctrinis uersemur, cur nobis aut non credunt, qui utrumque lat. cum autem nos in eorum doctrinis uersemur, cur nobis aut non credunt, qui utrumque nouimus, aut inuident, quia falsis uera praetulimus? \'sed defendenda sunt\' inquiunt \'suscepta publice sacra: o quam honesta uoluntate miseri errant! sents sed moriendo, non saeuitia sed patientia, non scelere sed fide: illa enim malorum sunt, haec bonorum, et necesse est bonum in religione uersari, non malum. nam si sanguine, si tormentis, si malo religionem defendere uelis, iam non defendetur ilnem patientia uel morte defendas; in quo fides conseruata et ipsi deo grata est et religioni addit auctoritatem. nam si is qui m hac terrestri militia regi suo fidem seruat in aliquo egregio facinore, si post uixerit, et acceptior fit et carior, si perierit, summam consequitur gloriam, quod pro duce suo morte occubuerit, quanto magis imp
Abbreviated transcription (Latin):
uł etiã ex morib natossciũt incredibilis dementie deos putine quos fuisse
mortales Regnare nen audent. uelsi tam inprudentes fuerint ut negent
sue illos ac suoꝵ lr̃e coarguãt. Ipã deniq illos sacrorũ initia diũcant: Sciant
igr̃ ex hoc ip̃o ꝙͣtum int̾sit int uerũ ⁊ falsu cũ ipĩ cum sint elo ꝙ̃tes psuadere
non pnt Impiti ac rudes pñt qr res ipã ⁊ xͥitas loquit Ergo quid seniĩt ut
stulticiã suã dũ minuere uolunt augeant longe du̾sa sunt carnificia ⁊ pietas
nec pot̃ aut ueritas cũ ui aut iustitia cũ crudelitate gñgi. Sed merito non
Nam forte uulgus cui simplex intorriiptuq iuditiũ est. si misteria illa cognoscat᷑
in memoria coru mortuoꝵ constituta dãpnabit Aidq uerius quod colat
q̃ret. Hinc fida sacris instituta sunt ab homĩb callidis nesciat pplũs quod to¬

Expanded text:
uel etiam ex mortibus natos sciant, incredibilis dementia est deos putare quos fuisse uel etiam ex mortibus natos sciant, incredibilis dementia est deos putare quos fuisse mortales negare non audeant: uel si tam inpudentes fuerint ut negent, suigitur vel ex hoc ipso, quantum intersit inter verum et falsum, quando ipsi, cum sint eloquentes, persuadere non possunt; imperiti ac rudes possunt, quia res ipsa et veritas loquitur. Quid ergo saeviunt? ut stultitiam suam, dum minuere volunt, augeant. Longe diversa sunt carnificina et pietas; nec potest aut veritas cum vi, aut justitia cum crudelitate conjungi. Sed merito non Nam fere vulgus, cui simplex incorruptumque judicium est, si mysteria illa cognoscat in memoriam mortuorum constituta, damnabit; aliudque verius, quod colat, ret. hinc fida silentia sacris instituta sunt ab hominibus callidis, ne sciat populus quid co
Abbreviated transcription (Latin):
diũs aliquib testimoniis ⁊ firment sic̃ nos facimꝰ. Non est opus ui a ĩ inria
qr religio cogi non põt. ꝟbis potius ꝙͣ x̾berib res agenda est ut si uoluntas di¬
stringat aciem ingeniorũ suorũ si ratio corũ uera est asẜatur. patisum Saudi¬
re sidoceant Tacentib certe nil credimꝰ sicut nec seiuentib quidẽ credimꝰ
Imitentur nos aut rationẽ totiꝰ rei ceponant. Nos non illicimꝰ ut ipĩ ob
enĩ inutilis deo qui deuotione ac fide caret et tñ nemo discedit ipã uerita¬
te retinente. doceant isti hoc mõsiqua uel fidutia ueritatis est. loquant᷑ discat
ꝯtempnut et apueris nr̃atib error illorũ ac stulticia irred ebitur Cum eĩ
sint ꝑitissimi deorũq progenĩe et res gestas ⁊ impia et intĩtꝰ ⁊ sepultra
delibris nouerint. ipõsq ritꝰ quib sunt᷑ mitiati uelex reb gestis uelex casibi

Expanded text:
divinis aliquibus testimoniis confirment; sicuti nos facimus. Non est opus vi et injuria, divinis aliquibus testimoniis confirment; sicuti nos facimus. Non est opus vi et injuria, quia religio cogi non potest: verbis potius quam verberibus res agenda est, ut sit voluntas. Distringant aciem ingeniorum suorum: si ratio eorum vera est, afferatur. Parati sumus audire, si doceant: tacentibus certe nihil credimus; sicut ne saevientibus quidem cedimus. Imitentur nos, et rationem rei totius exponant. Nos enim non illicimus, ut ipsi oilis est enim Deo, qui devotione ac fide caret. Et tamen nemo discedit, ipsa veritate retinente. Doceant isti hoc modo, si qua illis fiducia veritatis est, loquantur: hiscant, contemnunt et a pueris nostratibus error illorum ac stultitia ridebitur. cum enim sint peritissimi deorumque progeniem et res gestas et imperia et interitus et sepulcra de libris nouerint ipsosque ritus quibus sunt initiati uel ex rebus gestis hominum uel ex casibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grediuntur cominus ⁊ singnla qneq discuciat. decet eos susaꝑe defensionẽ
serantur Et qm̃ ui nichil pñt Augetur enĩ religio dei ꝙͣ to magis pmitur. orõ¬
ne potius ⁊ hortamentis igant. procedant in mediñ ponifices : feu minores scis
marĩ flamines angures Ite sacrificoli quiq sunt sacer dotes et antistites relis¬
onũ ꝯuocent ad contionem cohortent nos ad suscipiendos cultꝰ deouim ꝑ
suadent multos eẽ quoꝵ numĩe ac pronidentia regũt᷑ omĩa ioñdant origi¬
nes ⁊ initia sacrorũ ac deorũ quõ sint ĩ mortalib trãdita. qui fons que rõsit E¬
plicent proferant que merces in cultu que pena in otemptis maneatiqr abho¬
mĩb coli seuelint / quid illis ꝗisi bñ sunt humana pietas conferat q̃ omiã nõ
asseneratione propria. nec enĩ ualet quicꝙͣ mortalis homis auctoritas. Sed

Expanded text:
congrediantur comminus et singula quaeque discutiant. decet eos suscipere defensionem congrediantur comminus et singula quaeque discutiant. decet eos suscipere defensionem serantur. et quoniam ui nihil possunt — augetur enim religio dei quanto magis premitur —, oratione potius et hortamentis agant. procedant in medium pontifices seu minores seu maximi, flamines augures, item reges sacrificuli quique sunt sacerdotes et antistites religionum, conuocent nos ad contionem, cohortentur ad susciersuadeant multos esse quorum numine ac providentia regantur omnia: ostendant origines et initia sacrorum ac deorum, quomodo sint mortalibus tradita; qui fons, quae ratio sit, explicent; proferant, quae merces in cultu, quae poena in contemptu maneat, quare ab hominibus coli se velint, quid illis, si beati sunt, humana pietas conferat. Quae omnia non asseveratione propria nec enim valet quidquam mortalis hominis auctoritas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ Sed hec ipã ignorantia effiat ut in ꝑsequendis sapientib tam mali
sint fingunt se ulis consulẽ illos ad bonam mente reuocare uelle. Num igr hoc
ẜmone autaliqua rõne reddita face̾ nituntur. Mĩme s ui atq tormentis
Omira et ceca cdementia in iis putatur mala mens eõ qui fidem ẜuare co¬
nantur incarnificib aut̃bona/ in nis ne mala mens est qui contͣ ius hũanita¬
tis cont̃ fasomẽ lacerant. An potius inns qui ea fatuit in corporib ĩ nocentin q̃
nec seuissimi latrones nec iratissimi hostes nec ĩmanissimi barbari aliqñ fecer
Adeo etiã ne sibi mentiũtur. ut iuassim boni ac mali noĩa tñsferunt ⁊ ĩmutentur
Quia ergo non diem noctem uocant solem tenebras. Alioꝗn eadem inprudentia
uns sidutia est uel in p̃lna uel in eloꝙ̃tia arment se et refellent hec nrã si possunt

Expanded text:
multorum. Sed haec ipsa ignoratio efficit, ut in persequendis sapientibus tam mali multorum. Sed haec ipsa ignoratio efficit, ut in persequendis sapientibus tam mali sint, fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem velle revocare. Num igitur hoc sermone, aut aliqua ratione reddita facere nituntur? Minime; sed vi atque tormentis. O mira, et caeca dementia! In iis putatur mala mens esse, qui fidem servare conantur; in carnificibus autem bona. In iisne mala mens est, qui contra jus humanitatis, contra fas omne lacerantur, an potius in iis qui ea faciunt in corporibus innocentium, quae nec saeuissimi latrones nec iratissimi hostes nec immanissimi barbari aliquando fecerunt? adeone etiam sibi mentiuntur, ut uicissim boni ac mali nomina transferant et inmutent? quid ergo non diem noctem uocant, solem tenebras? alioquin eadem inpudentia o si qua illis fiducia est uel in philosophia uel in eloquentia, arment se ac refellant haec nostra, si possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
admittant. p̃mũ ꝙseipõs ugulant ꝑditissimis demonib ẜuiendo quosdens
in et̾na su pplicia dampnauit. Deindeꝙ nec ab aliis deũ coli patiũtur. Sed
auertẽ hores ad mortiferasat᷑ ꝯtendunt. nitũtutq sũma chiligentia. nequa
sitpaĩa incolumis interra que saluo statu suo spectet incelu Quid aliud dicam
neq conditionem neq otigmem neq noĩa neq rõnem scuĩt s in herente ꝑ¬
suasionenulgari libenter etrant ⁊ stultiac suc fauent a quib si psuasionibo sius
rõnem requiras. muillam pnt̃ reddẽ Sed ad maiorũ iuditia ꝯfuguit ꝙ illi sapi¬
entes fuerint illi probauerint illi fcierint quiod cet᷑ optiͫ. feq ipõs sensib spo¬
liant. ratione abdicant dumalienis errorib credunt Sic implicati rerum
omniũ ignorantia nec se nec deossuos norunt Atq utinã soli errare soli desipere

Expanded text:
admittant: primum, quod seipsos jugulant perditissimis daemonibus serviendo, quos Deus admittant: primum, quod seipsos jugulant perditissimis daemonibus serviendo, quos Deus in aeterna supplicia damnavit: deinde, quod nec ab aliis Deum coli patiuntur, sed avertere homines ad mortifera sacra contendunt; nitunturque summa diligentia, ne qua sit anima incolumis in terra, quae salvo statu suo spectet in coelum. Quid aliud dicneque condicionem neque originem neque nomina neque rationem sciunt, sed inhaerente persuasione uulgari libenter errant et stultitiae suae fauent. a quibus si persuasionis eius rationem requiras, nullam possint reddere, sed ad maiorum iudicia confugiant, quod illi sapientes fuerint, illi probauerint, illi scierint quid esset optimum, seque ipsos sensibus spoliant, ratione abdicant, dum alienis erroribus credunt. sic inpiicati rerum omnium ignorantia nec se nec deos suos norunt. atque utinam soli errare, soli desipere
Abbreviated transcription (Latin):
Ocuiut opinor cur pplũs nr̃ apud stultos stultꝰ hẽatur Nam cxnͤ¬
cirri atqr inter fici malle ꝙ̃ thura trib digitis p̃hensa in focũ
reꝙͣ sua. Nesaũt enĩ ꝙͣ tum sit nephas adorate aliud p̃ter ꝙ̃ deñ qui ondicht
celum atq terrã qui humanũ genꝰ finxit ⁊ inspiranit luce donanit ͤ
et ergastulo ⁊ cruce omĩ q malo dignissimꝰ iudicatur Et si filius codẽ mõ
ꝑditus atq impiꝰ extreratur qui prem̃ dereliquit sun ne illi seq̃tur
qui deũ deẜit inquẽduo uocabula et des ⁊ prĩs eque ueneranda ꝯueniñt: Nła¬
qui ẜuũ p̃tio ꝯꝑat quid in eũ bñficn confert. quod alimenta que illi utilita¬
tis sue grã subministrat / et qui filiũ gnãt non ht̃ in ptãte ⁊ concipiatur
ut nascatur ut uiuat. Unde non app̃aret ẽẽ illũ prẽ s tm̃ mõ generand
qui spiritib ĩiustis et̾nũ ꝑauit ignem quẽ ipẽ ꝑ uates suos ĩphs᷑ ac rebellib

Expanded text:
ocui, ut opinor, cur populus noster apud stultos stultus habeatur. Nam cruciari atque interfici malle, quam thura tribus digitis comprehensa in focum quam suam. Nesciunt enim quantum sit nefas adorare aliud praeterquam Deum, qui condidit coelum atque terram; qui humanum genus finxit, inspiravit, luce donavit. Qet ergastulo, et cruce, et omni malo dignissimus judicatur; et si filius eodem modo perditus atque impius existimatur qui patrem suum derelinquit, ne illi qui deum deserit, in quem duo uocabula domini et patris aeque ueneranda conueniunt? naqui seruum pretio conparat, quid in eum beneficii confert praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut uiuat: unde apparet non esse illum patrem, sed tantummodo generandqui spiritibus iniustis aeternum parauit ignem, quod ipse per uates suos inpiis ac rebellibus
Abbreviated transcription (Latin):
huant iustitia. apiatur terra ⁊ pullulet saluator Ego enĩdns deus coraui eñ
natꝰ est puer ⁊ clatus est nobis filius cuiꝰ imꝑiũ suꝑ humeros cuis ⁊ uocatũ est no¬
men ens magm conscilii nantius Idarco enĩ missus est adeo pĩe ut uniũsis gẽ¬
tib q̃ sub celo sunt singularis ⁊ ueri dei sanctũ mistiũ renelaret/ ablatũ ꝑfido pplo

Expanded text:
duant iustitiam, aperiatur terra. et pullulet saluator. ego enim dominus deus creaui eum. duant iustitiam, aperiatur terra. et pullulet saluator. ego enim dominus deus creaui eum. est nomen ejus, magni consilii nuntius. Idcirco enim missus est a Deo Patre, ut universis gentibus, quae sub coelo sunt, singularis et veri Dei sanctum mysterium revelaret, ablatum perfido populo,
Abbreviated transcription (Latin):
noshec fingẽ arbitratur ib is potissimũ sumat satii firmũ est testimoniũ ad pro¬
bandu uitatem quod ab ns prohibetur ĩ unicis Emanuel aũt nũꝙ̃ uocatꝰ est. s.
yesus qui latine de salutaris siue saluator qr cunctis gentib salutifer uenit s
ꝓphã dedaranit hoc nomen.ꝙ dens ad hores in carne uenturꝰ cẽt Emanuel ãt
significait nobiscu deus s. ille qriꝑ uirginẽ nato ꝯfiteri hoiẽs oportebat deũ¬
secum ẽẽ uolest in tetra etin carne mortali unde ⁊ dauid in psalmo lxxximi.
Ueritas inquit deterra orta est qr deus in quo ueritas est. terrenũ corpus acte¬
pit ut terrenis uiam falutis apiret Idem psaias ip̃e. Ipĩ aut non credideruno
et eracerbauerũt sp̃m sanctũ ⁊ ꝯn̾sus est eis ad ĩ imiticia et ipe cepugnauit
et radidatꝰ est dierũ scłi qui susatauit de terra pastorẽ ouiu Quil aũt futa¬
rus esset ille pastor delarauit alio loco dicens Exultent celidesuꝑ ⁊ nubes in¬

Expanded text:
his requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gentibus salutifer uenit: sed propheta declarauit hoc nomine quod deus ad homines in carne uenturus esset. Emmanuel enim significat \'nobiscusecum esse id est in terra et in carne mortali. unde Dauid in psalmo LXXXIIII ueritas inquit de terra orta est, quia deus, in quo ueritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis uiam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam. et ipse expugnauit et recordatus est dierum saeculi, qui suscitauit de terra pastorem ouium. quis autem futurus esset ille pastor, declarauit alio loco dicens: exsultent caeli desuper et nubes in
Abbreviated transcription (Latin):
ratur miseris etiã modis necet᷑ poet ne suũ p̃min uirtꝰ. an potiꝰ ꝑibit ipĩ. Mĩme
Sed mercedẽ sua deo indice accirnet et uiuet ac semꝑ iungebit.q̃si ollas ml
bonitis ⁊ honestas doce̾ non pẽt aiã non esse mortalem. diuinũq ili ado
p̃miu constitutũ Sed idarco ꝟtutem ipã deus sub psona insticie noluit c̃ẽ te¬
latam: ut misteriũ ueritatis ac religionis sue eẽt archanũ ut has religiones
sapiam̃q terrenã extollentem se altiꝰ sibi q mltũ placentẽ uanitatis ere¬
rous q dampnaret ut p̃posita difficultate angustissimos tramites adĩ¬

Expanded text:
ratur, miseris etiam modis necetur. perdetne suum praemium uirtus aut potius peribit ipsa? minime, ratur, miseris etiam modis necetur. perdetne suum praemium uirtus aut potius peribit ipsa? minime, sed et mercedem suam deo iudice accipiet et uiuet ac semper uigebit. quae si tollbonitas et honestas docere nos potest animam non esse mortalem diuinumque illi a deo praemium constitutum. sed idcirco uirtutem ipsam deus sub persona stultitiae uoluit esse celatasapientiamque terrenam extollentem se altius, sibique multum placentem, vanitatis errorisque damnaret; ut proposita denique difficultate, angustissimus trames ad im
Abbreviated transcription (Latin):
ture cũ ip̃e alio loco uerissime dixĩs. Huc tu uiro quas diuitias ob icies q̃
imꝑia que regna quis ista putat huana sua bona dinina iudicat Qiisergo
tesapientẽ leli putet cũ ip̃ẽ tibi loquare conria ⁊ panlo post morti adimas que¬
⁊ deduiti Sed uidelicet ignorantia ueri faciat inc̾tam labentẽ ꝙ sententia dem̃
quid adiũgis. s siaue mg̃ti uniuersi aue ĩuidi multi aut inimia potẽtes
ingͣti tam ĩuidi tã potentes qui uirtutem spoliare ualeant ns bonis que fue¬
rint in eam collata diuinit ne illa se inquit multis solaciis oblectat maxie̾¬
⁊ que suo decore seipã substentat. quib sociis quo decore cũ in crimẽ sepe ueũit et¬
⁊ inpenã decor ille uertatur. Quid si enĩ ut furius dicebat. rapiat᷑ uexet
exterminet᷑ egeat auferint᷑ eimanꝰ Effodiantur ocuili damꝑnet᷑ uitrer u¬

Expanded text:
tuti, cum ipse alio loco uerissime dixeris: huic tu uiro quas diuitias obicies? quae tuti, cum ipse alio loco uerissime dixeris: huic tu uiro quas diuitias obicies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona diuina iudicat. quis ergo te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et paulo post uirtuti adimas quae dedisti? sed uidelicet ignorantia ueri facit incertam labantemque sententiam. deinde quid adiungis? sed si aut ingrati uniuersi aut inuidi multi aut inimici potentes ingrati, tam inuidi, tam potentes, qui uirtutem spoliare ualeant iis bonis quae fuerint in eam conlata diuinitus? — ne illa se inquit multis solaciis oblectat maximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furius dicebat, rapiatur uexetur exterminetur egeat, auferantur ei manus, effodiantur oculi, damnetur uinciatur u
Abbreviated transcription (Latin):
at aliquidaltĩ ꝙ honimẽ morte deleri putant. ee qua ꝑsuasione om̃s tum¬
Tiuilgi tũ etiã pħoru nascunt᷑ errores Si enĩ post mortẽ nichil sumꝰ pro¬
fecto stultissimi hoĩs non hius uite consulẽ uesit qĩ diuina ⁊ dmodis om̃ib
plena. quod qui fatiet a iusticie regula discedat nccẽ est Si aũt suꝑest hoĩ
id lnelior nita et longior quod ⁊ phorum magnorũ argumentis ⁊ uatum re¬
esponsis et̃ ꝓph̃rum dnĩis uocib discimꝰ. hanc pñtem cã bonis suis ꝯtẽp¬
nẽ sapientis. Cuiꝰ om̃is uactura ĩmortalitate pensatur Ap̃ Ciceronẽ idem
la alia merces Ẽ plane ⁊ quidem uirtute dignissima quã tũ leli nũꝙͣ poteras
suspicari. nichilenĩ dminarũ noueras lr̃aru quã tar illa inquit accipit faale
&igit acerbe Erras uehementer si putas ab homine p̃miu solu posse uir¬

Expanded text:
at aliquid alteri, quod hominem morte deleri putant. ex qua at aliquid alteri, quod hominem morte deleri putant. ex qua vulgi, tum etiam philosophorum nascuntur errores. Si enim post mortem nihil sumus, profecto stultissimi est hominis non huic vitae consulere, ut sit quam diutina et commodis omnibus plena. Quod qui faciet, a justitiae regula discedat necesse est. Si autem superest homini vita melior et longior, quod et philosophorum magnorum argumentis, et vatum responsis, et prophetarum divinis vocibus discimus; hanc praesentem cum suis nere sapientis est, cuius omnis iactura inmortalitate pensatur. aput Ciceronem idela alia merces. est plane et quidem uirtute dignissima, quam tu, Laeli, numquam poteras suspicari: nihil enim diuinarum noueras litterarum. quam tamen illa inquit accipit facile, exigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praemium solui posse uir
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ profitetur fugitiñ ẜuu uel pestilentem sedomũ uende̾ lucro ⁊ mo¬
I do suo consulens non est sapiens ut Carneades iideri uolebat. s callidꝰ
⁊ astutꝰ Calliditas aut ⁊ astritia ĩ mutis qͦ aiãlib sunt uel cũ insidiãt
aliis et dolo capiũt ut oleuorent uel cum insidias aliorĩ uario gñẽ deludũt
Sapiã nõ in hominẽ solum cadit Sapiã est enĩ diligentia uelad bonũ rtm̃q
faciendũ uel abstinentia dictorũ factoru q improborũ. lucro aũt nũꝙͣ sapi¬
N ens studet qr bona hec terrena ⁊tempnit. nec quẽꝙͣ falli patit᷑ qr boni uiri
offitiũ est erroreᷤ hominũ corrige̾ cosq in ma reduce̾. Si quidem sotialis ẽ
hoĩs ac benifica natura quesolo congregationẽ cu deo ht̃ Sed ni mirũ hec
cã efficit ut stultꝰ esse uideatur qui egereaut mori malit ꝙ̃ noceataut eripi¬

Expanded text:
qui non profitetur fugitiuum seruum uel pestilentem se domum uendere lucro et coqui non profitetur fugitiuum seruum uel pestilentem se domum uendere lucro et commodo suo consulens, non est ille sapiens, ut Carneades uideri uolebat, sed callidus et astutus. calliditas autem et astutia in mutis quoque animalibus sunt, uel cum insidiantur aliis et dolo capiunt, ut deuorent, uel cum insidias aliorum uario genere deludunt, sapientia uero in hominem solum cadit. sapientia est enim intellegentia uel ad bonum rectumque faciendum uel ad abstinentiam dictorum factorumque inproborum. lucro autem numquam sapiens studet, quia bona haec terrena contemnit, nec quemquam falli patitur, quia boni uiri officium est errores hominum corrigere eosque in uiam reducere, siquidem socialis est hominis ac benefica natura, quo solo cognationem cum deo habet. Sed nimirum haec causa efficit ut stultus esse uideatur qui egere aut mori malit quam noceat uel eripi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ q rei ꝓprietatẽ itaq omis questio non argumentis ꝙͣ diffimtione dis
soluitur Etulticia igr̃ est in factis dictisq ꝑignorantia boni ac recti crratio
Ergo stultꝰ est qui ne sib quidẽ parcit. demũ non noceat alti qued est ma¬
lumꝰ quod quidem nobis et ratio et ueritas ip̃ p̾scribit In omĩb em̃ indeamꝰ
aĩalib qr sapiã carent consiliatricẽ sui eẽ naturã Nocent igr̃ aliis ut sibi
prosint nesciĩt enĩqr malũ est nocere. Nomo uõ quiscia boni ac maliha¬
boit abstinet se anocendo etiã an ĩ comodo suo quod mial irrõnale facẽ no põt.
Et iõ int̾ sũmas hoĩs uirtutes ĩnorentia mi̾atur. quib reb apparet sapiẽ¬
tissimũ c̃ẽ qui mauult pire ꝙͣ ne noceat ut id offitiũ quo a mutis disc̾na¬
tur ẜuet./Nam qui uendentis errorem nõ redarguit aut aurũ paruo emat ãt

Expanded text:
cuiusque rei proprietatem. itaque omnis haec quaestio non tamcuiusque rei proprietatem. itaque omnis haec quaestio non tamsolvitur. Stultitia igitur est in factis dictisque, per ignorantiam recti ac boni, erratio. Ergo stultus non est, qui ne sibi quidem parcit, dum ne noceat alteri, quod est malum. Quod quidem nobis et ratio, et veritas ipsa praescribit. In omnibus enim videmus animalibus, quia sapientia carent, conciliatricem sui esse naturam. Nocent igitur aliis, ut sibi prosint; nesciunt enim quia malum est, nocere. Homo vero, qui scientiam boni ac mali habet, abstinet se a nocendo, etiam cum incommodo suo, quod animal irrationale facere non potest; et ideo inter summas hominis uirtutes innocentia numeratur. quibus rebus apparet sapientissimum esse qui mauult, perire ne noceat, ut id officium quo a mutis discernitur seruet. nam qui uendentis errorem non redarguit, ut aurum paruo emat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipĩ eum qui pro homine uoluit mori in celũ sũmis laudib tollant :
Deniq ut scludam disputationẽ non posse eundẽ uistũ cẽ ⁊ stultũ. eun¬
dem sapientem et ĩuistum detur ipã ratio. Qui enĩ stultꝰ est quid sit instũ
acbonũ nescit et iõ semꝑ pectat. ducit᷑ em̃ qͣi captiuis auichs nec resiste̾ ul¬
⁊ lo mõ põt qui caret u̾tute quã nesat. Iustitia aut ab omĩ se pcc̃o abstinet
quod aliter facẽ non põt ꝙ si heãt recti prauiq noticiã. Rectũ aũt disc̾nẽ
a pͤuo quis põt nisi sapiens ita fit ut nũꝙͣ possit iustꝰ cẽ qui stultꝰ est neq¬
nis sapiens qui fui̾t ĩiistus Quod si est uerissi ẽ manifestũ eñ qui aut nau¬
⁊ frago tabulã Aut equũ sautio nõ ademerit stalta nõ esse qr hec face̾ pãt
ẽ ã quo se sapiens abstinet. Uideri tñ ip̃e ꝯfiteor ꝑ homimĩ errorẽ egnorãtui

Expanded text:
cum ipsi eum, qui pro homine mori voluit, in coelum summis laudibus tollant. cum ipsi eum, qui pro homine mori voluit, in coelum summis laudibus tollant. Denique ut concludam disputationem, non posse eumdem justum esse, ac stultum, eumdem sapientem, et injustum, docet ipsa ratio. Qui enim stultus est, quid sit justum ac bonum nescit; et ideo semper peccat. Ducitur enim quasi captivus a lo modo potest, quia caret uirtute, quam nescit. iustus autem ab omni se peccato abstinet, quod aliter facere non potest quam si habeat recti prauique notitiam. rectum aurem discernere a prauo quis potest nisi sapiens? ita fit ut numquam possit iustus esse qui stultus est, neque sapiens qui fuerit iniustus. quod si est uerissimum, manifestum est eum qui aut naufrago tabulam aut ecum saucio non ademerit stultum non esse, quia haec facere peccatum est, a quo se sapiens abstinet. uideri tamen et ipse confiteor per hominum errorem ignorantium
Abbreviated transcription (Latin):
minuatur stultitia est inquit aliene aĩe parcẽ c̃ ꝑninesue. Num etĩa
pio amiacia pire stultũ indicabit Quid ergoilli familiares pictagores laudã¬
tur a uobis quor alter se tyrãno uadiĩ mortis proaltero dedit. Aterad p̃sti¬
tutum tempꝰ cũ iam sporsor cius ducẽtur pñtia sin fecit . eũq interuentu
suc liẜauit quoꝵ uirtꝰ in tanta gloria non hrẽtur. cum alter etũ profide¬
mori maluit si stulti putaretur Deniq obhanc ipam̃ ꝙtutem tyrannus
Anis gram̃ retulit utrũq ẜuando et ocis crudelissimi nã mutata est. quin
Ietia dep̾catꝰ esse đr ut se tertiũ in amicicia reciꝑent. non utiq tãꝙͣstul¬
tos. s tanꝙͣ bonos ⁊ sapientes uiros Iraq non uideo qrͣ cum pro amicicia
et fide mor sũma glorili ꝯputatur. non etiã pro ĩnocentia ꝑire sit hom̃i
⁊gloriosum. ergo stultissim sunt qui nobis crimĩ dant moriuelle ꝑdeo

Expanded text:
minuatur. stultitia est inquit alienae animae parcere cum pernicie suae. num etiam minuatur. stultitia est inquit alienae animae parcere cum pernicie suae. num etiam pro amicitia perire stultum iudicabis? quid ergo illi familiares Pythagorei laudantur a uobis, quorum alter se tyranno uadem mortis pro altero dedit, alter ad praestitutum tempus, cum iam sponsor eius duceretur, praesentiam sui fecit eumque interuentu suo limori voluit, si stulti putarentur. Denique ob hanc ipsam virtutem tyrannus his gratiam retulit, utrumque servando, et hominis crudelissimi natura mutata est. Quin etiam deprecatus esse dicitur, ut se tertium in amicitiam reciperent, non utique tanquam stultos, sed tanquam bonos et sapientes viros. Itaque non video, quare cum pro amicitia et fide mori, summa gloria computetur, non etiam pro innocentia perire, sit homini gloriosum. Ergo stultissimi sunt, qui nobis crimini dant, mori velle pro Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
nec armis nec uirib quatũq iter fecerit. Integer uite. sceleris ꝙ purꝰ nõ
mauris eget iaculis nec iarcu nec uenenatis granda sagittis fusce faretra
Sine ꝑ sirtes iter excruosas sine fons ꝑ inhospitalitatem taucasu uel que loca
fabulosus lambit id aspes Non põt ergo fieri qui hominẽ iustu in discri¬
mina tempestatũ atq bellorũ celestis tũtda custodiat ac non etiã si cũ paricidis
⁊ nocentib nauget. Aut malis quoq arceat ut ia iusta ⁊ ĩnorens aĩã liberet᷑
fiagum. non ĩultꝰ non ĩuitꝰ confiteor moriet: potius ꝙͣ occidat Nec io tñ iustiꝰ
que est singulare homĩs bonu stulticie nomen actipiet Quiod enĩ est melius ꝗd
carius eẽ homĩ deãt ꝙ Innocentia que utiq ꝑfectior sit tunto nctẽ est ꝙ̃to¬
illam ꝑdduxit ad extremĩs. moriq maluĩt. ne quid de ĩ notentie rõne

Expanded text:
nec armis nec uiribus, quacumque iter fecerit: integer uitae scelerisque purus non eget nec armis nec uiribus, quacumque iter fecerit: integer uitae scelerisque purus non eget Mauris iaculis nec arcu nec uenenatis grauida sagittis, Fusce, pharetra, siue per Syrtis iter aestuosas siue facturus per inhospitalem Caucasum uel quae loca fabulosus lambit Hydaspes. non potest ergo fieri quin hominem iustum inter discrimina tempestatum atque bellorum caelestis tutela custodiat ac non, etiamsi cum parricidis et nocentibus nauiget, aut malis quoque parcatur, ut una iusta et innocens anima liberetur, fragum? non inuitus confiteor: morietur potius quam occidat. nec ideo tamen iustitia, quod est singulare hominis bonum, stultitiae nomen accipiet. quid enim melius, quid carius esse homini debet quam innocentia? quillam perduxeris ad extremum morique malueris, ne quid de innocentiae ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ades cuiꝰ est illa omis ratio. tam manẽ tam suꝑuatua tãq ꝯtemptam putas¬
deo ut nil possit nilqz heãt inse quod ad custocham su ualeat Sed indelicet qr
sac̃mentũ hoĩs ignorant. Iõq ad hanc temꝑalem uita referũt omĩa ꝙ̃ta sit uis
iusticie scire nõ polsunt Nam ꝗ cu ⁊ de Atute disputant ꝙͣuis intelligant crũp¬
niis ac miscriis cẽ plenissima. tñ expectandam ce aũt sua cã Eius enĩ pre¬
mia q̃sunt et̾na et ĩmortalia millomõ moent. sic reb omĩb adhant pñtem uitã
relatis uirtutem plane ad stulticiam redigũt. Si quidẽ tantos huiꝰ inte la¬
boies frustra et maniter suscipit. s hoc alio loo pleniꝰ Iterũ de istitia ut ce¬
pmꝰ cus tanta uis est ut cũ oculos in celũ substulerit a deo mereat᷑ omĩa Rec¬
te igẽ flactus tantam ẽẽ dicit Innocentie nim. ut ad tutelam suam nõ egeat

Expanded text:
ade, cuius est illa omnis oratio, tam inanem, tam superuacuam tamqueade, cuius est illa omnis oratio, tam inanem, tam superuacuam tamquesui ualeat? sed uidelicet qui sacramentum hominis ignorant ideoque ad hanc temporalem uitam referunt omnia, quanta sit uis iustitiae scire non possunt. nam et cum de uirtute disputant, quamuis intellegant aerumnis ac miseriis esse plenissimam, tamen expetendam esse aiunt sua causa: eius enim praemia, quae sunt aeterna et inmortalia, nullo modo uident. sic rebus omnibus ad hanc praesentem uitam relatis uirtutem plane ad stultitiam redigunt, siquidem tantos huius uitae labores frustra et inaniter suscipit sed haec alio loco plenius, interim de iustitia, ut coepimus: cuius tanta uis est, ut cum oculos in caelum sustulerit, a deo mereatur omnia. recte igitur Flaccus tantam esse dixit innocentiae uim, ut ad tutelam sui non egeat
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiam non ꝙꝙ̃ intellige̾ michi uideor qua mente iofecit᷑. Non
eni uere existimanit eñ stultu esse qui iustꝰ est. s cũscret nõ esse
et rationẽ curita uidẽtur non ꝯp̃henderet uoliit oñdere latere in abdito
ueritatẽ ut decretũ discipline suc tueret᷑. auꝰ sũma sententia ẽ nil ꝑapi posse
Uideamus igr̃ utrũ ne iusticia fedus aliquid cũ iustitia hr̃ĩ possit Iustꝰ in quit
siant equũ santio aut tabulã naufrago non ademerit ut ipe uam̃ suam li¬
beret stultꝰ s. p̾mum omĩu nego ullo mõ fieri posse ut hõi quidem qui nẽ
Curaũt belligẽt᷑ ac sealienis furorib misceat in cuiꝰ aĩo pax cum homĩbus
qui nec lucrũ sciat appe̾tẽ cui sufficit iuatꝰ et non modo ip̃e recddẽ facẽ s int̾¬
esse facientib ac spectate ducat nephas Sed obmitto ista qm̃ fieri põt ut ul
ĩuitꝰ ad hec subeunda cogatur Adoo ne ergo iustitia o furi uel potiꝰ o carne¬

Expanded text:
quamquam intellegere mihi uideor qua mente id fecerit. non enim uere existimauit eum stultum esse qui iustus est, sed cum sciret non esse et rationem tamen cur ita uideretur non conprehenderet, uoluit ostendere latere in abdito ueritatem, ut decretum disciplinae suae tueretur, cuius summa sententia est nihil percipi posse. uideamus ergo utrumne iustitia foedus aliquod habere cum stultitia possit. iustus inquit si aut ecum saucio aut tabulam naufrago non ademerit, ut ipse animam suam liberet, stultus est. primum omnium nego ullo modo fieri posse ut homini, qui quidem uere cur autem belligeret ac se alienis furoribus misceat in cuius animo pax cum hominibusqui nec lucrum sciat adpetere, cui sufficiat uictus, et non modo ipse caedem facere, sed interesse facientibus ac spectare ducat nefas. sed omitto ista, quoniam fieri potest ut inuitus ad haec subeunda cogatur. adeone ergo iustitiam, 0 Furi uel potius 0 Carne
Abbreviated transcription (Latin):
docentes non fraudes ẽẽ deape s astucie Quo libidines coħcebunt qui Iouẽ
ħ culem liberũ appollinem delfos ueuerantior quoꝵ adulteria ⁊ scupra ĩ
maref ⁊ feĩas non tm̃ doctis nata sunt s etiã exp̃muntur intheatris atq cã¬
tantut ut sintomĩb notiora. possunt ne int̾ hec iusti esse hoiẽs qui etiam¬
si nã sint bom ab ipĩs tñ diis erudiñtur ad ĩiustitia Adplacandu enĩ deũ
quẽ colasiis reb opꝰ est quib illũ gaudere ac delestari scias Sicfitut in¬
tam colentiũ deus pro qualitate nõis siu fouet. qm̃ religiosissimꝰ esttultꝰ i¬
acerbamq iustitia. eandem ptãtem sua ꝙ̃ in cetis reb utuntut. Aduersꝰ
instos molenter exerg̃nt Flec ĩmerito a ꝓph̃is bestie nominantur. Pre¬
cdare itaq M. Tulluis Etenĩ si nemo est inquit qui emori malit ꝙͣ ⁊uerti

Expanded text:
docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libidines cohercebunt qui Iouem docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libidines cohercebunt qui Iouem Herculem Liberum Apmares et foeminas, non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris, atque cantantur, ut sint omnibus notiora? Possuntne inter haec justi esse homines, qui, etiamsi natura sint boni, ab ipsis tamen diis erudiantur ad injustitiam? Ad placandum enim Deum quem colas, iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. Sic fit ut vitam colentium Deus pro qualitate nominis sui formet, quoniam religiosissimus est cultet acerba iustitia, eandem inpietatem suam qua in ceteris rebus utuntur, aduersus iustos uiolenter exercent, nec inmerito a prophetis bestiae nominantur. praeclare itaque M. Tullius: etenim si nemo est inquit quin emori malit quam conuerti
Abbreviated transcription (Latin):
nã boni nichil tale tredunt᷑ mereri qͣle sepe patiũtur Consolantur se tñ accu¬
satores fortune nec sentĩt. Ꝙ si eẽt ulla cultorib suis nũꝙͣ noceret Merito igr̃
hanoĩ pietatẽ pena ꝯsequitur et offensa dininitatis scelere hominũ pͣne teligio¬
sorũ gram eos infortumo mactat Qui licet sanctis moub uiuãt in sũma fidẽ
atq m̃ocentia tñ qr deos colunt quoꝵ ritꝰ impios atq ꝓphanos dens ueroiu
ht̃ odiosa iustitia et a norẽ nere pietatis aliem sunt. Nec est difficile dicẽ̾ cur
deoy ailtores boni et iusti eẽ non pñt. Quõ enĩ a sang̃ne abstinebũt qui co¬
lunt currentes deos martẽ atq bellonam Quõ aũt parentib parcent ꝙ
expulsorẽ pris su Ionem saut natis cxse infantib qui saturnu Quõ aũt
iustitiã tuebunt᷑ qui colunt dea midam adulteram ⁊ ꝙͣ apuo deos prosti

Expanded text:
natura boni, nihil tale creduntur mereri, quale saepe patiuntur. Consolantur se tamen accunatura boni, nihil tale creduntur mereri, quale saepe patiuntur. Consolantur se tamen accusatione fortunae; nec sentiunt quod si esset ulla, cultoribus suis nunquam noceret. Merito igitur hujusmodi pietatem poena consequitur, et offensa divinitas scelere hominum prave religiosorum gravi eos infortunio mactat; qui licet sanctis moribus vivant, in summa fide atque innocentia, tamen quia deos colunt, quorum ritus impios ac profanos Deus verus odio habet, a justitia, et a nomine verae pietatis alieni sunt. Nec est difficile docere, cur deorum cultores boni et justi esse non possint. Quomodo enim sanguine abstinebunt qui colunt cruentos deos, Martem atque Bellonam? quomodo aut parentibus parcent, qui expulsorem patris sui Jovem; aut natis ex se infantibus, qui Saturnum? quomodo pudicitiam tuebuntur qui colunt deam nudam et adulteram et quasi aput deos prostit
Abbreviated transcription (Latin):
mõ pins. qui non tm̃ non repugnantes fictiã p̃cantes interemit. Dicet hic aliꝗs
que ergo aut ubi aut qualis est pietas. nimirũ ap̃ eos quibella nescĩt. qui ꝯcordi¬
am cũ omĩb ẜuant. amicisunt enĩ inimicis qui om̃i hoiẽs pro frib diligũt qui
cohibere iraz scm̃t/ omem̃ q aĩ furorẽ. tñsquilla moderatione lenire Quanta igr̃
caligo quanta tenebrarsi ⁊ errorũ mibes hominũ pectora obduxit qui cũ se ma¬
ximos pios putant. tñ maxiẽ fũt impii Quanto igt̃ rligiosius terrenis istis si
mulacris inẜuũt. tanto magis scelerati aduersus nomen uere oliuinitatis exis¬
tũt Itaq pro merito ĩpietatis sue gͣmorib malis sepe uexantur. quor cam̃ quia
nescuit. fortune culpa omis asscribitur/ et locu ĩuenit Epicuri pħia nichil ad
indcant brõs ⁊ cultores sepe miseros Quid eo fit quia cũ religiosi uidentur et

Expanded text:
modo pius, qui non tantum non repugnantes, sed etiam precantes interemit. dicet hic aliquis: modo pius, qui non tantum non repugnantes, sed etiam precantes interemit. dicet hic aliquis: quae ergo aut ubi aut qualis est pietas? nimirum aput eos qui bella nesciunt, qui concordiam cum omnibus seruant, qui amici sunt etiam inimicis, qui omnes homines pro fratribus diligunt, qui cohibere iram sciunt omnemque animi furorem tranquilla moderatione lenire. quanta igitur caligo, quanta tenebrarum et errorum nubes hominum pectora obduxit, qui cum se maxime pios putant, tum maxime fiunt inpii? quanto enim religiosius terrenis istis simulacris inserviunt, tanto magis scelerati adversus nomen verae divinitatis existunt. Itaque pro merito impietatis suae gravioribus malis saepe vexantur, quorum causam quia nesciunt, fortunae culpa omnis adscribitur: et locum invenit Epicuri philosophia, nivideant beatos, et cultores saepe miseros. Quod eo fit; quia cum religiosi videantur, et