comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uent significatus estuliquid unius uerbi propri&ate non ha¬
beo meũ quod de ferram & dum quero impleresenten eã
longo ambitu uixbreuis uiae spacia consummo: accedũ¬
hyperbatorum anfractus dissimilitudinis casuũ uariaca¬
tes figura rum ipsum. posttremosuũ & utitadicam uerna¬
culum linguae genus : si ad uerbium inter p̃tor absordero¬
sonaN si obneces sitatem aliquid mordine. insermonẽ
ut auero ab inter pr&is uidebor officio recessis se:
puramulta quȩ non ꝑsęqui ociosumest. &iam hocadd¬
di quod sicui non uid&ur linque graec am. interpr&acione
mutari homstum aduerbum. & primat. in latinum plus
aliquid dicam eundem sua in lingua. prose uerbis interpse¬
t&ur : Uidebit ordinẽ ridiculum. & poetam eloquentis¬
simum. uixlo quentem: Uerum ne meorum. parua sitaue¬
toritas quã quam hoctantum. probareuo luerim: mesẽ¬
ꝑ abadaliscentia non uerba sedsententias. transtulisse

Expanded text:
uent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non hauent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse
Abbreviated transcription (Latin):
ordine uerba persequens eatenus utea non ab orreãp
amo renrõ : q: si egrecis om̃a conuersa non erant. tameꝵ
ut generis eius demsint elaborauimus : sed &oracius
uiracutus & doctus hocidem iartepo &ica erudito
int̃ p̃tip̃cipit : Nec uerbo uerbum curabis reddere
fedus inter presterencius menandrum plautus
& caecilius u&eres comicos interp̃tati sũnł : nũ quid
heren inuerbis hac non decorem. magis & eligantiam
intrans lationecon seruant: quã uos ueritatem in¬
ter pr&ationis hancheruditi: RC̃TS NM ṼΠ
non cupant Vnde &ego doctus a talibus anteannos
circiter uigenti & simili tunc quoque errore decep¬
tus certe hoc mihi a uobis obiciendũ nesciens
cumeu sobioxp̃o HI KOΝ inlatinum uertesem tali interce¬
tera prefacione usus sum : dificileest cclienas lineas
insequentem nona licubi &cedere arduũ ut que in alialin¬
qua benedicta sũN eundem. decorem intras latio ne conser¬

Expanded text:
ordine: verba persequens eatenus, ut ea non abhorreant ordine: verba persequens eatenus, ut ea non abhorreant amore nostro. Quae si e Graecis omnia conversa non erunt: tamen ut generis ejusdem sint, elaboravimus. » Sed et Horatius vir acutus et doctus, hoc idem in 309 Arte Poetica erudito interpreti praecipit: Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Cecilius veteres comicos interpretati sunt. Numquid haerent in verbis: ac non decorem magis et elegantiam in translatione conservant? Quam vos veritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conser
Abbreviated transcription (Latin):
quantaad dederit : quanta muta uerit : ut ꝓpriu&ates alte¬
rius lingua esuis ꝓpri& atibr & plicar& nonẽ hus temporis
dicero sufficitmihi ipsius trans latoris auctoritas quita
inprologo earundemorationũ. locutus est : pdta uimihi
surcipiendum. laborem utilem studiosis mihi quidõipsi
non necessarium: Conuertient̃. & atticis duorum eloquen¬
tis simorum nobilissimas orationes. interse que contra¬
rius & scini& demonsthenis : nec conuertiut in terpses
sed utorator sentencus hisdem &earum formistum
qua figuris uerbis adnram̃ consu& udinem aptis:
uquib: non uerbume ꝓ uerbo necosse habuired dere : sed ge¬
nus omnium uerborum usumque seruaui : Nonenim
meea ad numerare lectori putaui. sed tam quã appen¬
lere : Rursumq hncal oesermonis quorũ ego ait orati
ones siut spero ita & pressero uirtutibus ut ensilorum
illo rũ omnibus id est sentencus & earum figuris &rerũ

Expanded text:
quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates altequanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus est: putaui mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium. conuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ones, si, ut spero, ita expressero, virtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis, et earum figuris, et rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tua est de fensio nũ it circo tunones her&icus siegomalus in¬
t pressim : Nec hocdico quo teherdicũ nouerim. sci& illequi
accusauit noueritillequiscripsit: sed quostultissimi sitaccusa¬
tũ ab alio aliũ terminari:  confurso undiq corpore dedor¬
mientis uulnereso laciũ querere: aetenus silo cutus sum
quasi aliquid deepistola cõmutarem & simpla tras laciopos¬
si terrorem habere non crimen : uunc uero cũipsa epirto lado¬
ceat nihilmutatum esse desensu necres additus : Necali¬
quod dogma confictum faciũn ne intellogenda ut nihil
in tellegũn : & dumalienam impericium uolũn coar¬
guere: suam produnT : Ego enim uon solum fateor sec
libera uoce profiteor me interpr&acione grecorum abis¬
ue siripturis. scĩs ubi euerbo ordo misterium ẽ nonuer¬
bum e uerbo sed sensum & primeredesensu. abeoque
pulcherrimas transtulit ÷ quan tamillis p̃termiserit

Expanded text:
tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus intua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
fecerun quodabiutile xestimabanł: Uolo in castulis meis
quar lib& ineptias seribere commentari descripturis
remor dereledentes direre estomadiũ in locisme &ercese
cõmunibi & quasi limatis. ad pugnandumsa gitas. reponere
Qua diu non profero cogitata & maledicta noncrimina sũp
immone maledicta quidem queaures puplice nerci ap.
tucorrũ pas seruolus sollicitesi lientes: & ut in fabolis legim:
uro ad danaen penotres dirsimilatoq: quol foceri me falsa¬
riũ uoces commulto peius crimena cusando inte confitearis
quã hnmearquis: Alius teher&ici alius in suulat doag¬
matũ ꝑuersorum taces ipto res pondere ñ audes int̃p̃te laceras
den labis caldmniaris. & totã de fensionem. tuiputas sitacen¬
tid& rahas finge in trans ferendo. uelerrasse: uelint̃mis¬
sisse mequippia hictotus tuinegocii. cordeuersatur: Haec

Expanded text:
fecerunt quod sibi utile existimabant. 4. Volo in chartulis meis fecerunt quod sibi utile existimabant. 4. Volo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere; commentari de Scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus, et quasi limatas ad pugnandum sagittas reponere. Quamdiu non profero cogitata, maledicta, non crimina sunt: imo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciant. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec
Abbreviated transcription (Latin):
clamantis indesesto & ca&era misaia legimus:
U quomodo marchus statim in principio uoluminis.
suiposuit. sicut scriptum est. inisaia proph&a eccemit
angelum meuin quodno scribitur iisaia ut dix¬
mus sed inma lachia in nouisimo duo decim ꝓph&arũ
solueat hanc question culi inperitro presumpcio
&egoernoris ueniam de precabor: Tdemmarchus
inducit. adpharis eos saluatorem loquentem nũquã
legistis quid fecerit dauid quando necessitate habuit.
Mesuriuit ipse & socueius quo modo egressus est
domũ dĩ :÷ sub abia thar pontifice & panis preposicio¬
nis comedit. quibus non hcebat uesci nisi sacerdoti¬
bus : Hegamus samuelem siueut in communi habe¬
turtitulo regnorum. hbros Ibique repperiemus
non habiathar scriptumesse sed achimelech pon¬
tificem qui postea ado eccum c&eris. sacerdotib
sauliubente ꝑcussus est. : pergamus ad a postolũ
paulũ scribit adchorinthios sienim cogouis sen

Expanded text:
clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem habuit et esuriuitipse et socii eius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cognouissen
Abbreviated transcription (Latin):
quodrequitur cleri catus honoreñ habui hisuꝑ bianrau¬
um estequid aisoculũ literarum & nrorum tenposẽr
ursturche qui deuniuerss serip toribus senteneia feras
en pofrustra tanto tempore studum os sepe stucinũ
ferulo subtraximus n egredientes depostu statimbi¬
pegimus d gitur qui a & errusse. humanumestor
confiterierrorem prudentis : tuquicumqua e erobade¬
hen sores tumoobiecro emenda p̃ceptor: & uenlt noe
uerbo & prime: debuerus in quiddicere oposdet gluos

Expanded text:
ur, clericatus honore non abuti in superbiam\' tuum est.\' quid ais, o columen litterarum et nostrorum temporum Aristarche, qui de uniuersis scriptoribus sententiam feras? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes de portu statim inpegimus. igitur, quia et errasse humanum est et confiteri errorem prudentis, tu, quicumque reprehensor es, tu me, obsecro, emenda, praeceptor, et uerbum de uerbo exprime. \'debueras\', inquit, \'dicere: oportebat nos
Abbreviated transcription (Latin):
bi in hoc dum taxat. loco & ebreico concordante: e¬
uangelistu enimdixit quod non sit paruulus inducib
iuda cumeregione sit positum paruulus quidemes
& modicus: sed tamen d&emihi paruo & modicoe¬
gredi&ur duxirł: secundum illud apostoli ele git
infirma mundi ut confundat forcia. porro quo dre
quiregat uel qui pascat. popula meũ
inł: aliter in proph& a es sepres picuũ est haec replico
non ut in euangelistus. arguam. falsitatis hoc qui pe im¬
piorum est celi porphiru : iuliani: sedutre p̃ hensores meos
arguam impericiae. & impia remabeis ueniã
ut concedãpt mihi in simpli epistola quod scripturis
scit̃ uellint nollint a postolis concesspri sun :
marcus discipulus. paro: ita suum orditur euangelũ
principiũ euangeli ihũ xp̃i sicut scriptu mest inisaia
proph&a eccemittam angelũ meũ ante facier

Expanded text:
bi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. ebi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Israhel secundum illud apostoli: elegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui regat — uel \'qui pascat\' — populum meum Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo concipi& & pari& filiũ & uo cabitno meneius
emianuel: non acasqui arquebatur infidelitatir
noniudaei quierant dnm̃ negaturi: seduo cabit in-¬
qui dipsa que concipi& &ipsa uirgo que paruent
quiodem euange lista legimus herodem adad uentum
Ilosq res pondisse inb& leem iudaeo sicenim reriptumest
in proph& a & tuba leem terra iuda nequa quã minima
es inducibus iuda : d&eenim ingredi& ur dux qui regat
populumineum. inł hoc&emplum inuulgata editione
sic festur: & tub& leem domus efphrata modicuses
in quo scriptum est: & tub& leem efphrata paruulus
inmillibus iudu & temi hie gredi&ur qui sit dominator
in irł: Considera gratim queabeuangelistu sipposita
tub&leem terra iuda proterraluda inebreicoha¬
b& efphrata inseptua genta domus ephrata nequaquã¬
minimaes inducibus iuda inseptuagentu legitur modi¬
cuses utsis inmillibus iuda : Inebreo paruulus es
inmilibus iudu sensusque contrarius septuagenta si¬

Expanded text:
virgo concipiet et pariet filium, et vocabit nomen ejus Emmanuel. » Non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Judaei qui erant Dominum negaturi, sed vocabit, inquit, ipsa quae concipiet, ipsa virgo, quae pariet. In eodem Evangelista legimus, Herodem ad adventum illosque respondisse, « in Bethleem Judae: Sic enim scriptum est in propheta: et tu, Bethlem, terra Iuda, nequaquam minima es in ducibus Iuda; de te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israhel. hoc exemplum in uulgata edsic fertur: « Et tu Bethleem domus Ephratha, modicus em est: « Et tu Bethleem Ephratha, parvulus es in millibus Juda, ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israel. » Considera gradatim, quae ab Evangelista sint posita: Et tu Bethleem terra Juda. Pro, terra Juda, in Haebraico habet Ephratha: in Septuaginta, domus Ephrathaminima es in ducibus Iud a: in Septuaginta legitur \'modicus es, ut sis in milibus Iuda\', in Hebraeo \'paruulus es in milibus Iuda\' sensusque contrarius Septuaginta si
Abbreviated transcription (Latin):
ur tii finitu pr&eret̃. & ostendit tibiui s omniũ nobib apĩ¬
anis simo : cuius modifulsita tes in episto letrans latione
replien dant : ipsius epistole ponam cum groco seomio¬
ne prin cipium. ut & uno crimine intolliganture ecero
O postebut dilectis sime. cdericatos honore ñ abuti in suꝑ¬
biã ecce inqui unt. muno uersiculo quanta mendatsut
deinde oĩ uc̃ie aestimacio dicitur non suꝑbia nenĩ.

Expanded text:
ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobiliut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobililissime, cujusmodi falsitatis me in epistolae translatione reprehendant, ipsius epistolae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intelligantur et caet« Oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. » Ecce, inquiunt, in uno versiculo quanta mendacia. Deinde οἴησις, aestimatio dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
luxoriue stancia putauer hec & nos fue eudl qui d facucems
innsus abi storiue tide linatiotulliana sedquia faciemꝰ
ced autento cos libros. in quibus hec nonferũnur adscripta
& c&eru his similiu quesi pro ferre nitamur infinitis libris
opus ẽ : porro quantu demis erĩn uelusterisci ut dixitestess̃
uel nrã interp̃tacio si ud diligenti lectore trans lacioni
u& eri conforatur: & tameniure septua gentue dicio obti¬
nuit. hecclesus uelquia primaest. & antexp̃ĩ festur adũept :
uel quia ab apostolis in quibus tamen. adebraico non dis¬
crepat. usurpatu: aquiluati ꝓselitus & contenciosus in¬
t̃pres: qui ñ solũ uerba sed & himologias uerborumtran
ferre conatusẽ iure proicitur a nobis qui senimꝓfru
senio qicu eopesepos sumus quantaenim apud grecos
benedi cungur quesi aduerbum transferamuis hiliceino
uortantonã ptu e gregione quea pud nor plucen si
uestantur luxtu ordinem ÷ apudillos dis plicebũp Ged

Expanded text:
luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi ueteri conferatur: et tamen iure Septuaginta editio obtinuit in ecclesiis, uel quia prima est et ante Christi fertur aduentum uel quia ab apostolis, in quibus tamen ab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquila autem, proselytus et contentiosus interpres, qui non solum uerba, sed etymologias usferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro sermone capere possumus. quanta eiHm apud Graecos bene dicuntur, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ta & mebreo multo ali terest: nonenim & ꝑso nađi dici¬
tur ut euan gelistu uult: sed & proph&ae dm̃ patremro¬
gantis percute pastorem & disper gantur oues : In
hoc ut arbitror. loco lux taquorundã prudenciã euan¬
gelista piacul reus est quod. ausus sit pro ph&ae uer¬
baadđi referre personam : scribit supra dictus euan¬
gelista adangelimonitum. tolisseioseph. paruolum
& matrem eius & intrasse egyptum ibiquemansis se
us que ad obitũ herodis : impler&ur quod dictũ estad ño
ꝑ proph&a: &xegipto uocaui filiũ meũ : hoc nr̃i codices¬
hoc nr̃i codi ces ñ habent: sed in oscepro ph&am iuxta ebre¬
icã scribitur ueritatem quia puerirł dil&ieum: &¬
& egipto uocaui. filiũ meũ. Pro quo in eodem loco septua
ta sentenciã. iacobi dicentis : multu peccamus om̃s. & si
quis in uerbo non peccat iste ꝑfectus ẽuir: potens refre¬
nare omne corpus illud uero quod in eodem euangelis¬

Expanded text:
et in Hebraeo multo aliter est; non.enim ex persona dei diciet in Hebraeo multo aliter est; non.enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut inpleretur, quod dictum est a domino per prophetam: ex Aegypto uocaui filium meum. hoc nHoc nostri codices non habent: sed in Osee juxta Hebraicam scribitur Veritatem: « Quia puer Israel ex Aegypto uocaui filium meum. pro quo in eodem loco Septuagta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfectus est uir, potens refrenare omne corpus? illud uero, quod in eodem euangelis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cia quod apre ciatus sumabeis: & tulli trigenta ar¬
genteos & pro icieos indomodñi ad estatua rium: Decu¬
sep̃ apostolũ falsitatis qđ nec cum hebre ieo: neccũ sep¬
tua genta congruat. trans latoribus: & quod his maiusest
err& i nomine pro sacharia quippehieremiã posuits
Sed absit: hocdepeꝰ dife quo xpi dicere cuicure fuit s̃ uenba
& syllabas accupari: sedsentencias dogmatum poneses Ue¬
niamus adaliudeiusde Sachariae testimoniũ qđ ioħ euange¬
lista sumit. iuxta haebrxi cã ueritatẽ : Tudebunt inquem
conpuncxerũnt proquo insep tuagenta legimus : hĩ ẽ¬
Px̃ IT Cãn To quod interpr&atis latini& aspiciẽn
ad meprohisq: inluser̃ siue insultauerũ NT: discrepat
euangelistu nr̃aque trans latio & tamen sermo nũua¬
ri&as sps unitate concordat : In matheo quoque logi¬
mus dnm̃ predicanem. a posto lis fugam & hocipsũ
gachariae testi monio confirmantem: scriptum est. ait ꝑ¬
cuciã pastorem. & oues dis ꝑgentur: dut in septua gen

Expanded text:
uli triginta argenteos et proieci eos in domo domini ad statuarium. accusent apost. olum falsitatis, quod nec cum Hebraico nec cum septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uidebunt, in quem conpunnorkhesanto> quod interpretati sunt Latini: “Et aspicient in me, pro iis qui illuserunt vel insultaverunt”. Discrepat uaginta nostraque translatio, et tamen sermonum uarietas spiritus unitate concordat. in Matheo quoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, ait: percutiam pastorem et oues dispergentur. at in Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
nat gaseus uocabitur: nespondem ergo dedali & fasti¬
diosi estimatores omnium tractatorum. ubilegerin
discant que misaiam positum: nã meo loco ubilegimus
atquae transtulimus & i& uirga deradice iesse & flos
deradice conscend& In ebreo iuxta linguae illius ĩdĩ¬
VNV itascriptum est xi& uirga deradice gesse &
nat sareus. deradi ceeius cresc&: Cur hoc omiserũNT
septua genta si non lic& uerbum trans ferrede uerbo
sacrilegiũ est uelcelusse uelignorasse mistorium :
pranseamus ad c&era neque enim epistola breuitas
patitur diucius insingulis. immorari : Idem mathȩus
loquitur hocati totum factumest ut conpler& urqđ dic¬

Expanded text:
fastidiosi aestimatores omnium tractatorum, ubi legerint, discantque in Isaia positum. nam in eo loco, ubi nos legimus atque transtulimus: et exiet uirga de radice Iesse et flos de radice conscendet, in Hebraeo iuxta linguae illius ἰδίωμα ita scriptum est: exiet uirga de radice Iesse et Nazareus de radice eius crescet. cur hoc omiserunt Septuaginta? si non licet uerbum transferre pro uerbo, sacrilegium est uel celasse uel ignorasse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum factum est, ut conpleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuas hucuenur formides : Expergiscere exꝑgiscere & uigiliae som¬
no pracsta unã schidulã caritati interdilitias patriae & cõmunes
quã habiurꝵ peregrinationis aliquundo suspiria sicamas rescri¬
be obsecranti : si irasceris iratꝰ lic& scribe magnũ & hocdesideru
habebos olumen : siamicilitteras uel in dignantis accipiam:¬

Expanded text:
tuas huc uenire formides. expergiscere, expergiscere, euigila de somtuas huc uenire formides. expergiscere, expergiscere, euigila de sommo, praesta unam chartae scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habuimus, peregrinationis aliquando suspiria. si amas, rescribe; si irasceris, iratus licet scribe. magnum et hoc desiderii habebo solamen, si amici litteras uel indignantis accipiam
Abbreviated transcription (Latin):
urpihus comicus tractans deuicissitudine lt terarũ Solu inquid
Lrcse quae homines absentes praesentes facit: Nec falsam dedit quã¬
quã inre nonuera sententiã: quid eñ ẽ utitadicam tã praesens inter
absentes: quã ꝑ epistolus & alloqui & audire quos diligas : Nđ̃ & rudes
illitalie homines quos canhennius appellat q uisibi ut inra houcis
c&cro ait uictu strouitam requirebant ante charte & membranarũ usum aut
indedo latiseligno codicellis aut incorticib arboꝵ lbrariosuo cauere : quan¬
toigit᷑ expolito iã artibi mundo id non debemx omitere quod sibi praesti¬
ter̃ apud quos eratcruda ruticitus & quihumanitatẽ quodã modo nes¬
cieba nt Eccebeat᷑ chromatius cũ scõ eusebio nomplus natura quã ioꝵ
sibiacqualitate germano litterario mȩꝓuocauit officio : tumodo a nob
habiens recedentẽ amicitiam scindis potius quã dissuis quod pru¬
dent᷑ laclius ueat nisi forte ita tibi exusus eͥ oriens ut literas quoc

Expanded text:
URPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facit. Nec falsam dedit, quanquam in re non vera, sententiam. Quid enim est ut ita dicam tam praesens inter absentes, quam per epistolas et alloqui, et audire quos diligas? Nam et rudes illi Italiae homines, quos Cascos Ennius appellat, qui sibi ut in Rhetoricis Cicero ait ritu ferino victum quaerebant, ante chartae et membranarum usum, aut in dedolatis e ligno codicillis, aut in corticibus arboto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem amicitiam scindis potius, quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Adcas toniam
MATER TERAM.
ohannes idem a postolus & euangelista inepistolusuaait: quicũq odt fra¬
trem suũ homicida est : & rectecũ enĩ homicidia exodiosaepenas cantur
quicũq odit &iũ sigladio necdũ ꝓcusserit animotamen homicidiest:
quur agis tule principiũ scilic& ut u&eris ancore deposito mundũ pecto¬
ris dõ parem habitaculum: ira scimini inquid dauid & nolite peccare :
hocquid uellit intelligi apostolus plenius interproeat᷑ : Solnon occidat
suꝑ iracundiã uram̃. quidagin nos in dic̃ iudicu suꝑ quoꝵ iram nori
unus dici sedtantoꝵ annoꝵ solestis occubit. Dñs loquit ineucingelio
sios fertis munustuũ ad altare ibiqi recordat᷑ fueris quia frat̃ tus ha¬
adaltare: Vemihimis cronedicã &tibi quitunto tempore aut non
obtuli munus adaltare autirap manente sinecausa obtuli: quomđ
in cotidiana pracciũ quã dixi dimitte nob debitia nrã sit ounds duder¬

Expanded text:
AD CASTORINAM MATERTERAM. Iohannes idem apostolus et euangelista in epistula sua ait: quicumqueodit fratrem suumhomicida est, et recte. qum homicidium ex odio saepe nascatur, quicumque odit, etiam si gladio necdum percusserit, animo tamen homicida est. \'cur,\' ais, \'tale principium?\' scilicet ut ueteri rancore deposito mundum pectoris deo paremus habitaculum. irascimini, inquit Dauid, et nolite peccare. hoc quid uelit intellegi, apostolus plenius interpretatur: sol non occidat super iracundiam uestram. quid agimus nos in die iudicii, super quorum ira non unius diei, sed tantorum annorum sol testis occubuit? dominus loquitur in euangelio: si offeres, munus tuum ad altare ibique rememoratus fueris, quia frater tuus hatuum. uae mihi misero, ne dicam et tibi, qui tanto temporeaut non obtuli munus ad altare aut ira permanente sine causa obtuli! quomodo in cotidiana prece umquam diximus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimit
Abbreviated transcription (Latin):
nisul prodest. Hace subnudilo allegoriae dictas. corerũ obtime nout pruden¬
tiliira aonasdͥm rigolas et̃ intropologuac umbris quae in hustoria ue¬
retatem quodac ubi pedem offendem crsapienti lectori faluolũ uid&
et̃ quod scripsii culpã inauctoris referat. Noseni & huecipsa mlectulo
decũbentis longuaque cgrotatione confectꝰ uix notario caclerit᷑ scriben¬
dadictauimꝰ: Nonut impleromꝵ materiam sednctibi in principio ami¬
citiarũ aliquid impcrante uideremurnegare. Ora nob ad niõ susptatẽ
ut postduodecim menses quibus iugi languore confect̃sum: possim ali¬
quiddignũ urã scribere uoluntatii &ignosces suades oratio solito cursu
nonfluat none num codem leporedictanꝵ quod seribumu : quia maidou
nope stilũ uertims iterũ que digna legis g̃ł scrigturi malte roquuden ud
in bucca uerert ciele is ermone conuolumx ca nã ubret audi dui
tibires ant potert quã dͥ fficile &periculo sũ manus dexterati quis

Expanded text:
time nouit prudentia tua non easdem regulas esse in tropologiae umbris et quae in historiae ueritate. quod sicubi pedem offendimus et sapienti lectori friuolum uideatur esse, quod scripsimus, culpam auctoris referat. nos enim et haec ipsa in lectulo decumbentes longaque aegrotatione confecti uix notario celeriter scribenda dictauimus, non ut inpleremus materiam, sed ne tibi in principio amicitiarum aliquid imperanti uideremur negare. ora nobis a domino sospitatem, ut post duodecim menses, quibus iugi labore confectus sum, possim aliquid dignum uestrae scribere uoluntati; et ignosce, si scatens oratio solito cursu non fluat. non enim eodem lepore dictamus, quo scribimus, quia in altero saepe stilum uertimus, iterum quae digna, legi sint, scripturi, in altero, quidquid in buccam uenerit, celeri sermone conuoluimus. Caninum libenter uidi, qui tibi narrare poterit, quam difficile et periculosum manus dexterae usque
Abbreviated transcription (Latin):
nisi stiliuerecundia ꝓhiber& tantulesus ingererem ut in ciperis inihi
rescribere ueliratꝰ. Sed qm̃ &irasci hominis est & inuriã non facere xp̃¬
aniadanticũ morẽ reuortens. rusisus p̃cor utedi ligentẽ te diligasc

Expanded text:
nisi stili uerecundia prohiberet, tanta laesus ingererem, ut inciperes mihi nisi stili uerecundia prohiberet, tanta laesus ingererem, ut inciperes mihi rescribere uel iratus. sed quoniam et irasci hominis est et iniuriam non facere Christiani, ad antiquum morem reuertens rursus precor, ut et diligentem te diliga
Abbreviated transcription (Latin):
dumntra ditor̃ ostulo excipit . dũ loquit᷑ cã samartana dũ ad pedes sibisedente
mariã dec aclorũ disputit regnio dũ ab inseris resurgens primũ mulie tolis
appariuss&: satanas aut exarchangelico fastigio nonaliã obcausã nisiob
contraria humiltatis supbiã rut &iud aicus populus primas sibi cathe¬
dras cefalitationes in foroundicans deputatocintea instellã situle gentiũ
populo succidente deloxus est: contra sophistus quoq sch̃ esapientes miui¬
di p&erus & iacob pis atormittit᷑ cuius reicausa seriptura ait. Supbos
ds resistit humilibidat gratiã. uides fratꝰ quade malũ siet quod aduersa¬
riũ hab& dm̃ obquodineuangeho a phariseus arrogans sꝑnit ec humdis
publicanus audit. Decimiamnis fallor epistolas ꝑlenes ta officuqua
preonimi sit anc mutũ quide faccre dignaris. Eed no loquente cã ser¬
uis frater cafratre nonloqueris nimis in quies contumeliose crede mihi

Expanded text:
: dum traditorem osculo excipit : dum loquitur cum Samaritana : dum ad pedes sibi sedente Maria, de coelorum disputat regno : dum ab inferis resurgens, primum mulierculis apparescit . Satanas 27 autem ex Archangelico fastigio non aliam ob causam, nisi ob contrariam humilitati superbiam ruit. Et Judaicus populus primas sibi cathedras, et salutationes in foro vindicans, deputato antea in stillam situlae , Gentili populo succedente, deletus est. Contra sophistas quoque saeculi, et sapientes mundi, Petrus et Jacobus piscatores mittuntur. Cujus rei causa Scriptura ait: Superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam . Vide, frater, quale malum sit, quod adversarium habet Deum. Ob quod in Evangelio et Pharisaeus arrogans spernitur, et humilis Publicanus auditur. Decem jam, nisi fallor, Epistolas plenas tam officii quam m tu ne muttum quidem facere dignaris et domino loquente cum semis frater cum fratre non loqueris. \'nimis\', inquies, \'contumehose\'. crede mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
auxila postularis sunte uiuereñ : Sed quia illi mortius : & cum
zorobabel & hiesu filio ios edech sacerdotemagno. cũ ec raquoq:
& neemia ruinas hierusalẽ aedificare coepisti: nec mittis mer¬
cedes inpertusũ sacculũ sed thesauras tibi incaelestib paras :
idcirconrãs app&is inimicitias quõs xp̃i famulos arbitraris.
sanctũ filiã theodorã sororẽ beate memoriae luciniꝑse cõmendatũ
meo sermone cõmendo ut incepto it inere nonluss&ur ut ad t̾ra
sc am̃ multo ꝑ heremũ laboreꝑueniat ut ñ put & ꝑfectũ uirtutũ¬
esse exisse de aegrpto: sed ꝑ innum erabiles insidias ad montẽ nabo
& adiordanen fluuiũ ꝑ uenire ut accipiat secundã ingalgalam
circũcisionẽ ut illi hiericho corruat sacerdotaliũ tubarũ subuer¬
sa clangorib ut ugul&e adoni beczee ut gai &asor pulcherriine
quondã concidant ciuitates. pratresqui no biscum in monasteriolos

Expanded text:
auxilia postulares, si in te uiuerent. sed quia illi mortui sunt et cum auxilia postulares, si in te uiuerent. sed quia illi mortui sunt et cum Zorobabel et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno, cum Esdra quoque et Neemia ruinas Hierusalem aedificare coepisti non mittens mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in caelestibus parans, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. sanctam filiam meam Theodoram, sororem beatae memoriae Lucini, per se commendatam meo sermone commendo, ut in coepto itinere non lassetur, ut ad terram sanctam multo per heremum labore perueniat, ut non putet perfectam esse uirtutem exisse de Aegypto, sed per innumerabiles insidias ad montem Nabo et ad Iordanem fluuium perueniri, ut accipiat secundam in Galgala circumcisionem, ut illi Hiericho corruat sacerdotalium tubarum subuersa clangoribus, ut iuguletur Adonibezec, ut Gai et Asor pulcherrimae quondam corruant ciuitates. fratres, qui nobiscum in monasteriolo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& frat̃ fratrẽ adiuuans exaltabit᷑: Scribeigi᷑ audacter & absentiã cor¬
poꝵ crebro uince sermone: Necdoleas sib non habeas quod formi¬
colae & muscae & serpentes habent ⁊dest carnis oculos: Sed illũ te
oculũ haberela&are. dequo incanticodicit᷑ cantichoꝵ: uulne¬
rastime sorormea sponsa uno deoculistuis de quodr̃ uid&. dequo¬
amos sedicit᷑: Transiens uidebo uisionẽ hanc magnã: Denique
quosdũ &iã mundi philosophus legim ut totã cogitationẽ ad
mentis cogerenT puritatem sibi oculos eruisse : &aꝓph&a dicit᷑
intrauit mors ꝑ fenestras urãs. & a postoliaudiunt : qui uiderit
mulierẽ ad concupiscendũ iãmoechat᷑ ẽ eã incorde suo unde prece¬
pitͥ eis ut leuent oculos & uideañ candidus segites quae parataesup̃
ad m&endum : Quodaũ p̃caris ut nrĩs monitis nabuchodo nosor
& rapsaces &nabu ꝙ ardan &olofernis inte occidant nũquã nr̃o

Expanded text:
t frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam cort frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum te oculum habere laetare, de quo in Cantico dicitur canticorum: uulnerasti me,, soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogerent puritatem, sibi oculos eruisse. et a propheta dicitur: intrauit mors per.fenestras uestras. et apostoli audiunt: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. unde praecipitur eis, ut leuent oculos et uideant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod autem precaris, ut nostris monitis Nabuchodonosor et Rapsaces et Nabuzardan et Olofernes in te occidantur, numquam nostra
Abbreviated transcription (Latin):
uã quã mihimultoꝵ sim conscius peccatorũ. & cotidie inoratione
iniuditiũ diaboli & in aliolo coscriptum. suꝑbos dt̃ resistit humilib:
aut̃ datgratiã nihilita apuriciauitare conatꝰsũ quã tumentem
animũ &e crectã ceruicemdi contrascodia ꝓuocantẽ. Nouienĩ magis¬
trũ & dnm̃ &d m̃meũ in carnis humilitate dixisse. discite a mequia
mitissum & humdlis corde & antephos dauid cacinisse. memento dñe
dauid & omnis mansu&udinir eiꝰ: Minalio loco leginꝵ : antegloriã
humiliat᷑ coruiri & anteruinã eleuat᷑. Itaq obsecrote nemeputes
sumptis latteristuis & ante tacuisse &alioꝵ uł infidelitatẽ ũ nec legen¬
tiã inmereferas. quidenĩ cause erat ut puocatus offitiotte cerem:
&amicitiastuas ineosilentio repeller t̃ quiultro soleobonoꝵ appalen
necessitudinem & meeoꝵ ingerere caritati : quia meliores suñt duo quã
unus & sialt̃ caeciderit ab altero fulcit᷑. & funiculus triplex nonrũpit᷑ :¬

Expanded text:
uanquam mihi multorum sim conscius peccatorum, et quotidie in oratione in judicium diaboli » : Et in alio loco scriptum: « Superbis Deus resistit; humilibus autem dat gratiam animum et erectam cervicem, Dei contra se odia provocantem. Novi enim magistrum Dominum et Deum meum in carnis humilitate dixisse: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et ante per os David cecinisse: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus . Et in alio loco legimus: Ante gloriam humiliatur cor uiri et ante ruinam eleuatur. itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse et aliorum uel infidelitatem uel neglegentiam in me referas. quid enim proderat, ut prouocatus officio tacerem et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum ingerere caritati? quia meliores sunt duo quam unus et, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur e
Abbreviated transcription (Latin):
quaeran sinul on ultitudinis enim credentiũ eratanima & corunũ Hullusq
ilus indomo uobicũ exceptis nob ducibus. Nonblas phemantiũ iudeorã non
gentiliũ reolis sceruentiũ eortuus cͥaut̃ filius muheris hui nocte. dũ eñ
legis sequit᷑ obseruuntiã & gratiae euungeliiugum mos aice doctrine co¬
pulã renebrarũ errore coopen tac̾. opres sit que eũ dlormiens mat̾ sua
quiae non poterat dicere ego dor mio & cormeũ uigilat. media noste con¬
surgens tulit filiũ delatere ecclesiae dormientis &e in suo collo cauit sini
elegr tott̃ a postol ad galatas epistolũ &anim aduertis quo modo filius
ut i oecidere&: nonenĩa more ficri hocfili sdemule odio. & suũ mortiũ

Expanded text:
atque eramus simul —multitudinis enim credentium erat anima et cor unum — nullusque atque eramus simul —multitudinis enim credentium erat anima et cor unum — nullusque alius in domo nobiscum exceptis nobis duabus, non blasphemantium Iudaeorum, non gentilium idolis seruientium. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis sequitur obseruantiam et gratiae euangelii iugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. oppressitque eum dormiens mater sua, quae non poterat dicere: ego dormio et cor meum uigilat. media nocte consurgens tulit filium de latere ecclesiae dormientis et in suo conlocauit sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et animo aduertis, quomodo filios ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mo
Abbreviated transcription (Latin):
quidicat ecclesia contra sinagegam calom niatricem : Ego & mulier haec¬
habitabam indomouna: postresurrectionẽ enĩ dnĩ saluatoris una
deutroq populo ecclesiu congrogata est & quã eliganter: Peperuinquid
apud eã incubiculo ecclesiuenim degentibi quaeñ habebat prius legẽ
cepph&as peperat in domosinagoge nec egressa ẽ decubiculo sedingresi
Undedicit incantico cantichoiũ: Introclix̃me rex incubiculũ suũ. &x
iterũ: & quidt̃ nonsꝑneste ad sumens introducãte indomũ matris
meae oincubiculũ cius quae concept me: tercia aitdie postquã ego
peperi peperit &huec: siconsideres pilatũ lauuntẽ manus atque
dicentẽ. mundus sumego asanguine iustibuius. sicenturionẽ aute
Datibulũ confitentẽ: uere hicerat filiusdĩ. sieos qui ante passionẽ
ophilipum dnm̃ uidere desiderant: aut ambnges primã peperisse

Expanded text:
quid dicat ecclesia contra synagogam calumniatricem:egoetmulierhaecquid dicat ecclesia contra synagogam calumniatricem:egoetmulierhaechabitabamus in domo una. post resurrectionem enim domini saluatoris una de utroque populo ecclesia congregata est; et quam eleganter: peperi, inquit, apud eam in cubiculo! ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo synagogae nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. unde dicit in Cantico canticorum: introduxit me rex in cubiculum suum. et iterum: et quidem non spernent te. adsumens introducam te in domo matris meae, in cubiculum eius, quae concepit me. tertia, ait, die post, quam ego peperi, peperit et haec. si consideres Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philippum dominum uidere desiderant,. haud ambiges primam peperisse
Abbreviated transcription (Latin):
quoq illa merarix in euungelio queihũ pedes lacrimis lauat crinedexer¬
git excui peccata omnia dimatunt᷑ manifeste pingit ecclesiam degenti¬
bus congregatã. hacc idcrcoprima fronte repliciui necui uideatur:
in congruũ simerterices dicant᷑ quarũ una salo monis uidicio filupos¬
sessione donata est. prudens querat auditor quomodo mererix ecclesia
quue non habe maculã neq rugẽ. Nondicm ecclesiũ ꝑmunsis se
mertricem: sedfuisse: Nã insicnonis luȩꝓsi domo saluator scribit᷑ inis¬
seconuiuium: Utiq nonquici lepsuserat eotempore quo habebat hios¬
item saluatorem sedquia lȩpsus antefuerat matheus quoque in
R& TeCA ortei a postoloꝵ publican dicit᷑. Non quopermanserit
publicanus posta postolcam dignitatem sed qui prius fuerit publcanus
Vtubi habundauit peccatũ suꝑ habundar& gratia simulq considera

Expanded text:
quoque illa mere- \' trix in euangelio, quae Iesu pedes lacrimis lauat, crine deterquoque illa mere- \' trix in euangelio, quae Iesu pedes lacrimis lauat, crine detergit et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste pingit ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessione donata est. prudens quaerat auditor: quomodo meretrix ecclesia, quae non habet maculam neque rugam? non dicimus ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Simonis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluatorem, sed qui leprosus ante fuerat. Mattheus quoque in aataXoyq apostolorum publicanus dicitur, non quo permanserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed qui prius fuerit publicanus, ut,. ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. Simulque considera,
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta rescrenda quando posterucẽ & resurrectionẽ tuã in irł quã ingen¬
tũ populo uerus salomo idest pacificus regnare coeperit: quod aũt ad¬
ultere &merarices sina goga &occlesia inscripturis dicant᷑ nulla dibi¬
tatiost & hocprima fronte uid& eẽblas phem uͦ: coerũ sirecurram
ad ꝓphiocas oscae uidelic& quiaccepit uxorẽ fornicariũ & generat filios for¬
nicationis & deinde adulteram & ad hieçȩchiel qui hierus aleni quasi
mereericẽ arguit: quod secutusit amatores suos & diuaricauerit omn
transcunti pedes iupanar quae in loco cae lebri extruer& animad¬
uertimus xpm̃ id circo uenisse ut ierarices donar& matrimoniũ
& deduobus gragibiunũ ouile facer&: medioq pario&e distructo
in eusdem caulas ouesprius morbidus congregarte: hece suñ duce uirge que
iungunt᷑ in hic egechiel &edequib ꝓuachuriã dñ refert : & ad sum psimihi

Expanded text:
cuncta referenda, quando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gencuncta referenda, quando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gentium populo uerus Salomon, id est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad Hiezechihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animo aduertimus Christum idcirco uenisse, ut meretrices donaret matrimonio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel et de quibus per Zachariam dominus
Abbreviated transcription (Latin):
malaquã demalis bona falsorũ ore concaebrat: Unde crego gau¬
prudentiac iudicium pertimesco. Itaq obsecro ut magis memineritis mei
& dignum uestra laude faciatis: quod orim ad officium puo castia mihi
secunde inscribendo partes datae suñ nonuenit deincuria in amicossed
deignorantia: Sienim scissem preoccupassem sermonẽtuum int̃p̃ta¬
tio iudicu salomonis superiurgioduarũ muherũ meraricum quan¬
tũ ad simplicẽ historiam ꝑtin& ꝑspicuaest . quod puer annoꝵ duodeci
contrasgatis suae mensurã deintimo humane naturae iudicar& as¬
fectu: unde &admirat᷑ ẽ aptimuit illũ omnis irł. quod scilic& eũ ma¬
nifesta nonfugerent: quitã prudent̃ abscondita dep̃ hendisce quantũ
adtipi cos ꝑtin& intellet᷑ dicente a postolo: huccomnia infiguracon¬
tingebantilis. scriptas̃ aut denob̵ in quos finis saeculoꝵ decurrdrꝰ. qui¬
dãgroecoꝵ aiumant suꝑsinagoga &ec clesia sencienduã xadillud tẽpus

Expanded text:
mala quam de malis bona falso rumore concelebrant. unde et ego gauprudentiae iudicium pertimesco. itaque obsecro, ut magis memineritis mei et dignum uestra laude faciatis. quod primus ad officium prouocasti et mihi secundae in scribendo partes datae sunt, non uenit de incuria in amicos, sed de ignorantia; si enim scissem, praeoccupassem sermonem tuum. Interpretatio iudicii Salomonis super iurgio duarum mulierum meretricum, quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim contra aetatis suae mensuram de intimo humanae naturae iudicarit affectu. unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israhel, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. quantum ad typicos pertinet intellectus dicente apostolo: haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum decucurrerunt, quidam Graecorum autumant super synagoga et ecclesia sentiendum et ad illud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
propter instantem ne cessitatem: quiabonũ ẽ homini
sicesse: questilla necessitas. uepregnantib: & nutrienti¬
b: in illa die : idõsilua succres at : ut postea recidatur. idõ a¬
gerserdur : ut metatur iamplenus estorbis tranos ñ capit :¬
Cotidie bella secan : morbi subtraun naufragia obsorbũn &
nihi lominus d&̃ renis liti gamus: De hocnum ero sun illi
quiagnũ secũntur : quiuestimentasua ñ in quinauer̃ : uir¬
gines enĩ ꝑ manserũpł:¬
obrerua quidsi gnific& quo in quimauer: ego no naucleo

Expanded text:
propter instantem necessitatem; quia bonum est homini propter instantem necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanseruObserva quid sign