comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse uerbis utebat᷑ et quia latine non
Nam litteraru admoũ nchil sciebat sed⁊
magni interest quos quisq audiat quotidie
Domi quibus cum loquat᷑ a puero quẽ admo¬
dum patres pedagogi matres etiam loquã¬
tur. legim epistolas cornelie matris grac¬
corum apparet filios nõ tam gremio edu¬
catos. ꝙ̃ in sermone matris. Auditus ẽ no¬
bis lelie filie sermo sepe. Ergo illam prĩs
elegantia tinctam iudimus et filia eius.
mutrias ambas quaꝵ sermo michi fuit
notus et neptes hycinias quas nos quide
ambas hanc uero scipioni etia tubrutt
credo aliquando audisti loquente. Ego nõ
Hanc libenter quidẽ inquit brutus et eo li¬
bentius. quod .L. Crassi erat filia. Quide
crassum inꝙͣ̃ illũ censes istius latinie fili¬
um crassi testamẽto qui fuit adoptatus
sũmo iste quidẽ dicitur ingenio fuisse ĩꝗt
Et uõ hic scipio collega meus michi sane
et bene loqui uidetur et dicere. Recte ĩꝙͣ

Expanded text:
fortasse verbis utebatur et quia Latine non fortasse verbis utebatur et quia Latine non Nam litterarum admodum nihil sciebat; sed magni interest quos quisque audiat cotidie domi, quibuscum loquatur a puero, quem ad modum patres, paedagogi, matres etiam loquantur. Legimus epistulas Corneliae matris Gracchorum: apparet filios non tam in gremio educatos quam in sermone matris. Auditus est nobis Laeliae C. F. saepe sermo: ergo illam patris elegantia tinctam vidimus et filias eius Avis ambas, quarum sermo mihi fuit notus, et neptes Licinias, quas nos quidem ambas, hanc vero Scipionis etiam tu, Brute, credo, aliquando audisti loquentem. Ego vero ac libenter quidem, inquit Brutus; et eo libentius, quod L. Crassi erat filia. Quid Crassum, inquam, ilium censes, istius Liciniae filium, Crassi testamento qui fuit adoptatus? Summo iste quidem 30 dicitur ingenio fuisse, inquit; et vero hic Scipio, conlega meus, mihi sane bene et loqui videtur et dicere. Recte, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
quos nõ audimus in quo primu sepe alt
est dictum. alter ad nos relatum. Demd̾ ma¬
gni interest coram uidere quẽadmodum
aduersarius de quaq re asseuerare max̃
autem quẽ admodũ queq res audiatur sed
nichil uitiosius ꝙͣ cum uu corpus debe¬
at eẽ defensiomi nasci de integro causam
cu sit ab altero perorata. Omĩu enim caꝑ
partes quasi memibra sua queq loco locata
suam et iim et dignitate tenent. Cũ aũt
difficile sit in longa orõne nõ aliqñ aliꝗd
ita dicere ut supẽ nõ cõueniat. Quãto dif¬
ficilius cauere ne quid dicas quod non
cõueniat euis orõmi qui ante te drxerit
Sed quia et labor multo maior ẽ totaz
causa dicere ꝙͣ partẽ dice̾ et ꝙͣ plures ĩe¬
untur grẽ siuno tempore dicas proplu¬
ribus id cixto hanc consuetudinẽ libenter ad¬
discimꝰ. Erant tamẽ quib uideret᷑ illius
etatis tertius curio quia splendidioribus

Expanded text:
quos non audivimus: in quo primum saepe aliter quos non audivimus: in quo primum saepe aliter est dictum aliter ad nos relatum; deinde magni interest coram videre me, quem ad modum adversarius de quaque re adseveret, maxime autem, quem ad modum quaeque res audiatur. Sed nil vitiosius quam, cum unum corpus debeat esse defensionis, nasci de integro causam, cum sit ab altero perorata. omnium enim causpartes quasi membra suo quaeque loco locata suam et vim et dignitatem tenent. Cum autem difficile sit in longa oratione non aliquando aliquid ita dicere ut sibi ipse non conveniat, quanto difficilius cavere, ne quid dicas quod non conveniat eius orationi qui ante te dixerit ? Sed quia et labor multo maior est totam causam quam partem dicere et quia plures ineuntur gratiae si uno tempore dicas pro pluribus, idcirco hanc consuetudinem libenter adscivimus. erant tamen quibus videretur illius aetatis tertius Curio, quia splendidioribus
Abbreviated transcription (Latin):
is etiam scripsit ipẽ eas quibus prose est
usus sed nõ sine clio. His enim scriptis
ipẽ etiam interfui cu essem apud eliun
adulescens eumq audire perstudiose sole
Cottam autẽ miror sũmu ipũm oratoẽ
minimeq ĩeptum elianas leuis oraciũ¬
culas uoluisse existimari suas. His duo¬
bus eiusdem etatis adnumerabat nemo
tertius. Sed michi placebat pomponius
maxime uł dicam minime displicebat
locus erat omiõ in maximis causis p̃ter
cos de quibus supra dixi nemini. Prop¬
terea ꝙ Antonnis qui maxime cepete¬
batur facilis in causis incipiendis etit
fastidiosior Crassus sed tamẽ recipiebat
Hor qui neutru hẽbat confugiebat ad
philippum fere aut Cȩsatem cotta sulp¬
tius expetebant . Ita ab illis sex patromi
cause illustre agebantur neq tam multa ꝙ̃
nrã ctate iudit̾ia fiebant. neq hoc qd̾ mic̃
Fit ut cause singule defenderentur aplirib
quo nichil est iutiosius. Respondemus his

Expanded text:
is etiam ipse scripsit eas, quibus pro se est is etiam ipse scripsit eas, quibus pro se est usus, sed non sine Aelio. his enim scriptis etiam ipse interfui, cum essem apud Aelium adulescens eumque audire perstudiose solerem. Cottam autem miror summum ipsum oratorem minimeque ineptum Aelianas levis oratiunculas voluisse existimari suas. his duobus eiusdem aetatis adnumerabatur nemo tertius, sed mihi placebat Pomponius maxime, vel dicam, minime displicebat. Locus erat omnino in maximis causis praeter eos de quibus supra dixi nemini, propterea quod Antonius, qui maxime expetebatur, facilis in causis recipiendis erat; fastidiosior Crassus, sed tamen recipiebat. Horum qui neutrum habebat, confugiebat ad Philippum fere aut ad Caesarem; †Cotta† Sulpicius expetebantur. Ita ab his sex patronis causae inlustres agebantur; neque tam multa quam nostra aetate iudicia fiebant, neque hoc quod nunc fit, ut causae singulae defenderentur a pluribus, quo nihil est vitiosius. Respondemus eis
Abbreviated transcription (Latin):
sic instituere ut ysotrate macerrimo ĩge¬
mo theopomipi et lenissimo ephori dixis¬
se traditu ẽ Alteri se calcaria adhibere
alteri frenos. Sulpitii oroẽs que feruntur
eas post mortẽ enis scripsisse. Publuis canu¬
tuis putat᷑ equalis meus homo ex̃ nrũm or¬
dinem in eo iuditio disertissimus Ipsius sul¬
pitii nulla orõ ẽ sepeq ex co audimi cuisescri¬
bere n consuesse neq posse diceret cotte pro
se lege uaria que niscribitut eam .L. elius sc¬
ripsit totte togatu. fuit is omĩo uir egregiui
et equesto. cum primis honestus idemq
eruditissimus et grecis lrĩs et latins anti¬
quitatisq nrẽ et ĩuentis tebus et aꝑtis scͥp¬
torũq ueterum litterate peritus. Quã scia
ribus et illustrioribus lrĩs explicauit. Sed
idem clius stoycus uoluit orator autem
nec studint umꝙͣ nec fuit scribebat tamẽ
oroẽs quas alii dicerent ut . Q. metello. f
ut .Q. cepione ut . O. pompeyo rufo ꝙ̃ꝙͣ

Expanded text:
sic instituere, ut Isocratem in acerrimo ingesic instituere, ut Isocratem in acerrimo ingenio Theopompi et lenissimo Ephori dixisse traditum est, alteri se calcaria adhibere alteri frenos. sulpici orationes quae feruntur, eas post mortem eius scripsisse P. Cannutius putatur aequalis meus, homo extra nostrum ordinem meo iudicio disertissimus. Ipsius Sulpici nulla oratio est, saepeque ex eo audivi, cum se scribere neque consuesse neque posse diceret. Cottae pro se lege Varia quae inscribitur, eam L. Aelius scripsit Cottae rogatu. Fuit is omnino vir egregius et eques Romanus cum primis honestus idemque eruditissimus et Graecis litteris et Latinis, antiquitatisque nostrae et in inventis rebus et in actis scriptorumque veterum litterate peritus. Quam scienribus et inlustrioribus litteris explicavit. sed idem Aelius Stoicus esse voluit, orator autem nec studuit umquam nec fuit. Scribebat tamen orationes, quas alii dicerent; ut Q. Metello †F., ut Q. Caepioni, ut Q. Pompeio Rufo, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
q maximu quod contentioẽ orõiis flectẽ
animos iudicum iux posset nec omiõ gne̾¬
eo dicere tractando tamẽ impellebat ut idẽ
facerent a se cõmoti quod a suspitioẽ con¬
cus orator Uorcum magna tum sua uis
et splendida gestus et motus corporis ita
uenustus ut tñ ad foꝵ nõ ad scenã ĩstitutus
uideretur. Incitata et uolubilis nec ea redũ¬
dans tñ nec circumfluens otõ crassũ hic
uolebat imitari cotta malebat Autoriu
sed ab hoc uix aberat antomi.crassi ab illo
lepos .O. magnã in quit artem brutus siꝗ
dem istis cusũmi essent oratores due ues
maxime alter alteri defuit. Atq in hiso¬
ratoribus illud mãduertendu ẽ posse cẽ
sũ mos qui interse sint dissimiles. Nichil
enimtam dissimile ꝙͣ cotta sulpitio et utq
equalibus suis plurimu prestitit. Quate
hoc doctoris intelligẽtis est uidert quo fe¬
rat natura sua quẽq et ea duce utentem

Expanded text:
que maximum, quod cum contentione orationis flectere que maximum, quod cum contentione orationis flectere animos iudicum vix posset nec omnino eo genere diceret, tractando tamen impellebat ut idem facerent a se commoti quod a Sulpicio concus orator. Vox cum magna tum suavis et splendida; gestus et motus corporis ita venustus ut tamen ad forum, non ad scaenam institutus videretur; incitata et volubilis nec ea redundans tamen nec circumfluens oratio. Crassum hic volebat imitari; Cotta malebat Antonium; sed ab hoc vis aberat Antoni, Crassi ab illo lepos. o magnam, inquit, artem! Brutus: si quidem istis, cum summi essent oratores, duae res maximae altera alteri defuit. atque in his oratoribus illud animadvertendum est, posse esse summos, qui inter se sint dissimiles.' Nihil enim tam dissimile quam Cotta Sulpicio, et uterque aequalibus suis plurimum praestitit. Qua re hoc doctoris intellegentis est videre, quo ferat natura sua quemque, et ea duce utentem
Abbreviated transcription (Latin):
perfectu iam esse profecto intelliget Cu
Hec deseruissem uterq ad sensus ẽ Et ego
tanꝙ̃ de integro ordiens. Quãdo igitur
mꝙ̃ acotta et sulpitio hec omĩs fluxit oro
cu hos marime iuditio illor hominu
et illius etatis dixisse probatos reuertir
ad eos ipos. tum reliquos institui ut de¬
inceps persequar. Quoma ergo oratoꝵ
bonoꝵ quos enm querimus duo gnã
sunt Unu attenuate presseq alterum
sublate ampleq dicertiu. Et si id melus
ẽ quod splendidius et magnificẽtius tñ
mbonis oriã que sũma sunt iur̃ lauda¬
tur. Sed cauendo ẽ presso illi oratori m¬
opia et ieiumtas. Amplo autẽ inflatum et
corruptum orationis genus Inuemebat
igitur acute cotta dicebat pure ac solute
et ut ad infirmitate laterum perscienter
contentionẽ omnẽ reiiserat. Sic adruri¬
um in becillitate dicendi accomodabat
genus. Nichil erat in eius oratione sin¬
cerum nichil insi sictum atq sanum Illd̃¬

Expanded text:
perfectum iam esse profecto intelleget. cum perfectum iam esse profecto intelleget. cum haec disseruissem, uterque adsensus est; et ego tamquam de integro ordiens: Quando igitur, inquam, a Cotta et Sulpicio haec omnis fluxit oratio, cum hos maxime iudicio illorum hominum et illius aetatis dixissem probatos, revertar ad eos ipsos; tum reliquos, ut institui, deinceps persequar. Quoniam ergo oratorum bonorum—hos enim quaerimus—duo genera sunt, unum attenuate presseque, alterum sublate ampleque dicentium; etsi id melius est quod splendidius et magnificentius, tamen in bonis omnia quae summa sunt iure laudantur. sed cavenda est presso illi oratori inopia et ieiunitas, amplo autem inflatum et cor- ruptum orationis genus. Inveniebat igitur acute Cotta, dicebat pure ac solute; et ut ad infirmitatem laterum perscienter contentionem omnem remiserat, sic ad virium imbecillitatem dicendi accommodabat genus. Nihil erat in eius oratione nisi sincerum, nihil nisi siccum atque sanum; illud
Abbreviated transcription (Latin):
ex neruoꝵ sono infidibus ꝙ scienter eipu¬
isisint intelligi solet. Sic ex animor mo¬
tu cerintur tractandis his perficiat ora¬
tor. Itaq dicendi intelligens existimator
non assidens et attente audieris set uno as¬
pectu et preteriens de oratore sepe iudicat
Uidet oscitantem iudicem loquentẽ cur
altero nõ nũꝙͣ etiam ciculante mittẽte
ad horas quesitorem ut dimittant rogan¬
tem intelligit oratorẽ m ea causa nõ adee
qui possit animis iuditui amonere ora¬
tionẽ tanꝙ̃ fidibus manu. Isdem si prete¬
riens aspeterit crectos intuentes iudices
ut aut doceri de re idq etia uultu ꝓbart
iudcant᷑ aut ut auem cantu aliquo sic
illos uiderit oroẽ quasi suspensos teneri
aut id cũ max̃ opus ẽ misericordia odio
motu anmi aliquos perturbatos ẽẽ ue¬
hemẽtius. Ea si preteriens ut dixi aspere¬
rit si nichil audiuerit tñ oratorẽ uersa¬
ri i illo iuditio et opus oratoꝵ fieri aut

Expanded text:
ex nervorum sono in fidibus quam scienter ei puex nervorum sono in fidibus quam scienter ei pulsi sint intellegi solet: sic ex animorum motu cernitur quid tractandis his perficiat orator. itaque intellegens dicendi existimator, non adsidens et adtente audiens, sed uno aspectu et praeteriens de oratore saepe iudicat. Videt oscitantem iudicem, loquentem cum altero, non numquam etiam circulantem, mittentem ad horas, quaesitorem ut dimittat rogantem: intellegit oratorem in ea causa non adesse, qui possit animis iudicum admovere orationem tamquam fidibus manum. Idem si praeteriens aspexerit erectos intuentis iudices, ut aut doceri de re idque etiam vultu probare videantur, aut ut avem cantu aliquo sic illos viderit oratione quasi suspensos teneri aut, id quod maxime opus est, misericordia odio motu animi aliquo perturbatos esse vehementius: ea si praeteriens, ut dixi, aspexerit, si nihil audiverit, tamen oratorem versari in illo iudicio et opus oratorium fieri aut
Abbreviated transcription (Latin):
mouit dixisse ut contra nemo uideretur¬
Hoc erat oratoris offm̃ partitioẽ tertium
genere maximu Hic ille de populo iudex
qui separatun alteru admiratui eẽt. Idẽ
audito altero iditiu suu contemnert
At uero intelligens et doctus audiens sce¬
uolam sentites ẽẽ quodda uberius ddĩge¬
nur et ornatius ab utroq autem cautem
causa perorata sĩ querẽtur uter p̃staret
orator nũ ꝙͣ profecto sapiẽtis iuditium
auiditio uulgi discreparet. Qui prestat
igitur intelligens imperito. Magna re
et difficili siquidẽ magnũ est scnt quib
rebus efficiatur amittat ue ddo illud qd¬
quid ẽ quod aut effici dd̃o o. aut amitti
nõ oportet prestat etiam illo doctus audi¬
tor indocto quid sepe cum otatorei duo.
aut plures ppłi uditio probant. quod di¬
cendi genis optimursit intelligit. Naz
illud quod ppło nõ probatur ne intelligẽ¬
ti quidẽ audrtori probati potest. Ut enir

Expanded text:
movit, dixisse ut contra nemo videretur;—movit, dixisse ut contra nemo videretur;—hoc erat oratoris officium partitione tertium, genere maximum. Hic ille de populo iudex, qui separatim alterum admiratus esset, idem audito altero iudicium suum contemneret; at vero intellegens et doctus audiens Scaevolam sentiret esse quoddam uberius dicendi genus et ornatius. Ab utroque autem causa perorata si quaereretur, uter praestaret orator, numquam profecto sapientis iudicium a iudicio vulgi discreparet. qui praestat igitur intellegens imperito? Magna re et difficili; si quidem magnum est scire, quibus rebus efficiatur amittaturve dicendo illud quidquid est quod aut effici dicendo oportet aut amitti non oportet. Praestat etiam illo doctus auditor indocto, quod saepe, cum oratores duo aut plures populi iudicio probantur, quod dicendi genus optimum sit intellegit. Nam illud quod populo non probatur ne intellegenti quidem auditori probari potest. Vt enim
Abbreviated transcription (Latin):
um hereditatis effecisse hoc ĩ ilło ũtio
delectauit animosq omiu qui aderat
ia hplaritate a scueritate traduxit qđ
est itinubextribui que dixi ab oratore
efsito debere Demde hoc noluisse cũ qui
test emẽtu fecisset hoc sensisse quo quao
mõ filiuis nõ eẽt qui tñ sua tutela uem¬
ret siue nõ natus sue autẽ mortuns curi
heres sit esset Ita scribere plerosq et id ua¬
lere et uoluisse semper. Nec et multa enis
moĩ dicens fidem fatiebat quod ẽ tribus
oratoris offitiis. Alterum demnde equimmt
bonum testamẽtoꝵ sinãs uolũtatesq tu¬
tatus est quanta esset ĩ uerbis captio cu
in ceteris rebus tum intestamẽtis si neg¬
ligerentur nolũtates quanta sibi poten¬
tiam sceuola adsumẽt si nemo audiret te¬
stamẽtum facere. Postea nisi de illius smã
hec tum grauiter cu ab exemplis copiosẽ
tum uarie tum etiam ridicule et facile ex¬
plicans eam admiratioẽ adsensionẽq cõ¬

Expanded text:
um hereditatis effecisse: hoc ille initio, um hereditatis effecisse: hoc ille initio, delectavit animosque omnium qui aderant in hilaritatem a severitate traduxit; quod est unum ex tribus quae dixi ab oratore effici debere. Deinde hoc voluisse eum, qui testamentum fecisset, hoc sensisse, quoquo modo filius non esset, qui in suam tutelam veniret, sive non natus sive ante mortuus, Curius heres ut esset; ita scribere plerosque et id valere et valuisse semper. Haec et multa eius modi dicens fidem faciebat; quod est ex tribus oratoris officiis alterum. deinde aequum bonum testamentorum sententias voluntatesque tutatus est: quanta esset in verbis captio cum in ceteris rebus tum in testamentis, si neglegerentur voluntates; quantam sibi potentiam Scaevola adsumeret, si nemo auderet testamentum facere postea nisi de illius sententia. Haec cum graviter tum ab exemplis copiose, tum varie, tum etiam ridicule et facete explicans eam admirationem adsensionemque com
Abbreviated transcription (Latin):
llet. N curium cum ita heres tustit.ut¬
nõ nato hetedem esse nõ posse. Quidi¬
terõdixit ditestxinẽtor iute de antiqs
fermarlis quemadinou scribi oporitias¬
set sietiam filio nõ nato hẽs instituete¬
tire qua captiosum esse populo quod
scoiptum eẽt neglegi et opinione queri
uoluntates et interpretatioe disertoru
scripta simplitiu hominu peruecterõ
Quam ille multa de auctoritate patru
sii qui semper ius illud esse defenderat
ꝙ orniõ młta de conseruando iure q¬
tuli. Que quidẽ onniã cu perite et sciẽ¬
ter tum ita breuter et presse et satis or¬
nate et pereleganter diceret / quis ec̃t ĩ
populo qui aut spectaret aut ficripo¬
sse quitꝙͣ melius putaret. At nõ i
crassus ab adulescente delicaro qui in
littore ambulans scalmu reperiss ob
etmq rem edificate concupiuissẽt ex¬
orsus est. Simuilit scerolam ex unost̃¬
almo captioms centum uirale iuditi¬

Expanded text:
llet, M'. Curium, cum ita heres institullet, M'. Curium, cum ita heres institunon nato heredem esse non posse: quid ille non dixit de testamentorum iure? de antiquis formulis? quem ad modum scribi oportuisset, si etiam filio non nato heres institueretur? quam captiosum esse populo, quod scriptum esset neglegi et opinione quaeri voluntates et interpretatione disertorum scripta simplicium hominum pervertere? quam ille multa de auctoritate patris sui, qui semper ius illud esse defenderat? quam omnino multa de conservando iure civili? Quae quidem omnia cum perite et scienter item breviter et presse et satis ornate et pereleganter diceret, quis esset in populo qui aut exspectaret aut fieri posse quicquam melius putaret? at vero, ut contra Crassus ab adulescente delicato, qui in litore ambulans scalmum repperisset ob eamque rem aedificare navem concupivisset, exorsus est, similiter Scaevolam ex uno scalmo captionis centumvirale iudici
Abbreviated transcription (Latin):
posses insite ut curionẽ quonda teliꝗss
ctm meis etiam causis in quibus omis
res nobis cun indicibus est nõ cum
populo temensi acorona relictus sim
das sibi tibitem eas putat. Sic oratori
populi aures tanꝙͣ tibie sunt ec si ĩfla¬
tum nõ recipiunt aut si auditor omiõ
tanꝙͣ equus nõ facit agitandi finis fao¬
tiendus est. Hoc tamẽ interest quod u¬
ulgus interdum comprobandum ora¬
torem probat sed probat sine compatioc
cum a mediocri autem etiam malo de¬
lectatio eo est contentus eẽ melius nõ
sentit Illud quod est qualecũq est ꝓbat
Tenet enim autes uł mediocris orator
sit mõ aliquid in conec res ulla plus a¬
pud animos hominu ꝙ̃ ordo et orna¬
tus orõms ualet. Quarc quis expopulo
cura .Q. Scruolam pro. M cõponio di¬
centem audiret mea causa dequa an
dixi quitꝙͣ politius aut elegantius a
onnõ meluis aut expectatet aut possẽ
fieri putatet Cuiti his hoc probare ue¬

Expanded text:
posses, si te ut Curionem quondam contio reposses, si te ut Curionem quondam contio recem, in eis etiam causis, in quibus omnis res nobis cum iudicibus est, non cum populo, tamen si a corona relictus sim,eas sibi tibicen putet, sic oratori populi aures tamquam tibiae sunt; eae si inflatum non recipiunt—aut si auditor omnino tamquam equus non facit, agitandi finis faciendus est. hoc tamen interest, quod vulgus interdum non probandum oratorem probat, sed probat sine comparatione; cum a mediocri aut etiam a malo delectatur, eo est contentus; esse melius non sentit, illud quod est, qualecumque est, probat. Tenet enim auris vel mediocris orator, sit modo aliquid in eo; nec res ulla plus apud animos hominum quam ordo et ornatus orationis valet. qua re quis ex populo, cum Q. Scaevolam pro M. Coponio dicentem audiret in ea causa, de qua ante dixi, quicquam politius aut elegantius aut omnino melius aut exspectaret aut posse fieri putaret? cum is hoc probare ve
Abbreviated transcription (Latin):
raius.qui cum partittur tecum causas.
sepe enim interfui perorandi locum ubi
olurimum pollet orõ. semper tibi relmo¬
bat faciebat ille quidẽ ĩqͣ et michi beni¬
uolentia credo doctus tribuebat omniã.
Set ego que de me ꝑpli sit opino nescio
de religuis hoc affirmo qui uulgi opi¬
mone disertissimi hĩti sunt codẽ intelli¬
iutum qoꝙ iuditio fuisss probatissiõ
Nlec eni poset idem demosthene dicert¬
quod dixisse Antinachum claru poetã
ferunt. Qui cum conuocatis auditon¬
bus legeret eis magnum illud quod no¬
iustis uolumẽ sinim. Et eum legente
omẽs preter platonem reliquissent legã
inquit ichilominus. Plato enim mi¬
chi unus instar est ennium me illum
et recte. Poema enim reconditu paucoꝵ
approbatione orõ popularis ad sensum
uilgi debet moneri. At si eumdem hũc
platonem unum auditorem Haberet de¬
mosthenes cum esset telictus aceteris
uerbum facere nõ posset. Quid tu bruit

Expanded text:
amus? qui cum partiretur tecum causas,— amus? qui cum partiretur tecum causas,— saepe enim interfui—perorandi locum, ubi plurimum pollet oratio, semper tibi relinquebat. Faciebat ille quidem, inquam, et mihi benevolentia, credo, ductus tribuebat omnia. Sed ego quae de me populi sit opinio nescio; de reliquis hoc adfirmo, qui vulgi opinione disertissimi habiti sint, eosdem intellegentium quoque iudicio fuisse probatissimos. nec enim posset idem Demosthenes dicerquod dixisse Antimachum clarum poetam ferunt: qui cum convocatis auditoribus legeret eis magnum illud quod novistis volumen suum et eum legentem omnes praeter Platonem reliquissent, Legam, inquit, nihilo minus: Plato enim mihi unus instar est centum milium. Et recte; poema enim reconditum paucorum adprobationem, oratio popularis adsensum vulgi debet movere. At si eundem hunc Platonem unum auditorem haberet Demosthenes, cum esset relictus a ceteris, verbum facere non posset. quid tu, Brute,
Abbreviated transcription (Latin):
citmirat: sperat timet Hec perinde ac¬
cidunt ut eoꝵ qui ad sunt mentes uerbs
et sentẽtus et actioc̃ tractantur. Quid est
quod expectet᷑ docti alicuius smã. Ouod
cum probat multitudo hoc idem doctuꝰ
probandu ẽ. Deniq hoc specimen ẽ ppła¬
tis uiditii i quo nũꝙͣ fuit populo cumi
doctis itelligẽtibus dissensio Cum młti
essent oratores ĩ uario genere dicendi
quis umꝙͣ ex his excellere iudicatus est
nulg iuditio qui nõ idem adoctis proba¬
retur᷑. Qñ autẽ dubiu fuisset apud prẽs
nrõs eligendi cui patrono daretur optio
quin aut Antonium optaret ant crassũ
Adderant multi alii tamẽ utrum d̾his
dotius dubitasset aliquis quin alteru
nemo. Qui adulescentibus nobis tumꝰ
esset contra et hortensuis nũquis quo
quidem eligendi potestas esset quẽꝙ̃ pic
anteponebat. Tum brutus quid tu ĩ quit
queris alios. De ie ipõ nõ ne quid optarẽt
rei quidipẽ hortensius uidicaret idebi¬

Expanded text:
citur mitigatur, sperat timet; haec perinde accitur mitigatur, sperat timet; haec perinde accidunt, ut eorum qui adsunt mentes verbis et sententiis et actione tractantur; quid est quod exspectetur docti alicuius sententia? Quod enim probat multitude, hoc idem doctis probandum est. Denique hoc specimen est popularis iudici, in quo numquam fuit populo cum doctis intellegentibusque dissensio. cum multi essent oratores in vario genere dicendi, quis umquam ex his excellere iudicatus est vulgi iudicio qui non idem a doctis probaretur? Quando autem dubium fuisset apud patres nostros eligendi cui patroni daretur optio quin aut Antonium optaret aut Crassum? Aderant multi alii; tamen utrum de his potius dubitasset aliquis, quin alterum nemo. Quid, adulescentibus nobis cum esset Cotta et Hortensius, num quis, cui quidem eligendi potestas esset, quemquam his anteponebat? tum Brutus: Quid tu, inquit, quaeris alios? de te ipso nonne quid optarent rei, quid ipse Hortensius iudicaret videb
Abbreviated transcription (Latin):
crasso aut dubitaret aut hunc alius illũ
alius diceret. Nem ne philippum tam
suauem oratore.tam grauem tam face¬
tum anteferret. quem nos met ipĩ qui hec
arte aliqua uolumꝰ expendere prorimu
illis fuisse diximus Nemo profecto .n.
ipũm est sũmi oratorui. sũmu oratorem
populo uideri Quare Tibicen antigenid¬
as dixerit discipulo sanc frigenti ad popu¬
lum michi cane et musis Ego huic bruto
dicenti ut solet apud multitudinẽ mnihi
cane et ppło ĩbrute dixerim ut qui audi¬
ent quid effitiat Ego etiam cur id effici¬
atur intelligam Credi his que dicunt
qui audit oratorẽ uera ꝑutat assentitur
Orobat fidem facit orõ su artifex quid
queris amplius. Delectat᷑ audiens mul¬
titudo et ducit᷑ oroẽ et quasi uoluptate
quadam perfundit᷑: Quid hẽs quod diip¬
utes. gaudet. dolet ridet. plorat fauet. o¬
dit contempint muidet ad misicordia
inducit᷑ ad prdendu ad pigendu irał¬

Expanded text:
Crasso aut dubitaret aut hunc alius, ilium Crasso aut dubitaret aut hunc alius, ilium alius diceret. Nemone Philippum tam suavem oratorem, tam gravem, tam facetum his anteferret, quem nosmet ipsi, qui haec arte aliqua volumus expendere, proximum illis fuisse diximus? Nemo profecto; id enim ipsum est summi oratoris summum oratorem populo videri. qua re tibicen Antigenidas dixerit discipulo sane frigenti ad populum: Mihi cane et Musis; ego huic Bruto dicenti, ut solet, apud multitudinem, Mihi cane et populo, mi Brute, dixerim, ut qui audient quid efficiatur, ego etiam cur id efficiatur intellegam. Credit eis quae dicuntur qui audit oratorem, vera putat, adsentitur probat, fidem facit oratio: tu artifex quid quaeris amplius? delectatur audiens multitudo et ducitur oratione et quasi voluptate quadam perfun— ditur: quid habes quod disputes? Gaudet dolet, ridet plorat, favet odit, contemnit invidet, ad misericordiam inducitur, ad pudendum, ad pigendum; iras
Abbreviated transcription (Latin):
titudine ꝑtobetur eunde doctis ꝓbar
Nam quid indicendo rectu sit aqui
prauni ego iudicabo si mõ is sum quid
d possim aut sciãta uidicate Qualis
uõ sit orator ex coquoi ddo efficiet
poterit intelligi. Iria sunt em ut
quidez ego sentio que sint efficienda dicẽ¬
do ut doceat᷑ is apud quem dicet᷑ ut de¬
lectetur ut moucat᷑ uehemc̃tius. Quib
uirtutibus oratoris quidq effitiat᷑ aut
quib uitiis orator aut non assequatur
Hec aut ctiam in his labatur et cadat
artifex aliquis iudicabit Effitiat᷑ autẽab
oratore nec ne ut hii audiũt ita afficiãt᷑
ut orator uelit uulgi adsensu et ppłari
approbatioẽ iudicariꝰ solet. Itaq nũꝙͣ de
bono oratoit aut nõ bono doctis hoibus
cu ppło dissensio fuit At censes du illi
uiguerunt quos ante dixi nõ cosde grad
oratoꝵ nulgi inditio et doctoꝵ fuisse. De
ppło si quemꝰ ita togauisses quis ẽ in hac
ciuitate eloquẽtissimus. In Antomo et

Expanded text:
ultitudine probetur, eundem doctis probari. ultitudine probetur, eundem doctis probari. Nam quid in dicendo rectum sit aut pravum ego iudicabo, si modo is sum qui id possim aut sciam iudicare; qualis vero sit orator ex eo quod is dicendo efficiet poterit intellegi. tria sunt enim, ut quidem ego sentio, quae sint efficienda dicendo: ut doceatur is apud quem dicetur, ut delectetur, ut moveatur vehementius. Quibus virtutibus oratoris horum quidque efficiatur aut quibus vitiis orator aut non adsequatur haec aut etiam in his labatur et cadat, artifex aliquis iudicabit. Efficiatur autem ab oratore necne, ut ei qui audiunt ita afficiantur ut orator velit, vulgi adsensu et populari adprobatione iudicari solet. Itaque numquam de bono oratore aut non bono doctis hominibus cum populo dissensio fuit. an censes, dum illi viguerunt quos ante dixi, non eosdem gradus oratorum vulgi iudicio et doctorum fuisse? De populo si quem ita rogavisses: Quis est in hac civitate eloquentissimus? in Antonio et
Abbreviated transcription (Latin):
premiis eloquẽtie propositis omĩs cu¬
disse dicere nõ plurimos ansos esse
potuisse paucos. Ego tamẽ de unoꝙ
Sicam ut intelligi possit quẽ existi¬
mem clamatotem quẽ oratorem fu¬
isse lidem fere tempotibus etate ĩferi¬
ores paulo ꝙͣ iulius set equalis prope¬
moũ fuerũt .c. cotta . P. sulpitius: Q.
uarius. en pomponius .c. cutio .lfu¬
suis. M drusus patistus nec ullae¬
tate uberior orator fetus fuit Ex his
cotta et sulpitius cu mõ iiditifs tum
omiu facile primas tulcrunt Hic
atticus quomõ istuc dicis inquit cũ
bantur multitudige alii autẽ ab his
qui me intelligũt. Recte requiris ĩꝙͣ
attice sed audies ex me fortasse quod
in omẽs probent. An tu mart idla¬
borasse hinc mõbruto probaturuo
es Plane mꝙͣ attice disputationẽ haẽ
de oratore probando aut improbando
multo malim tibi et bruto placera tlo¬
quẽtiam autẽ mã ppło probari uelmi
et enim nectẽ est qui ita dicat ut anł¬

Expanded text:
praemiis eloquentiae propositis omnis cupisse dicere, non plurimos ausos esse, potuisse paucos. Ego tamen ita de uno quoque dicam ut intellegi possit quem existimem clamatorem, quem oratorem fuisse. Isdem fere temporibus aetate inferiores paulo quam Iulius, sed aequales propemodum fuerunt C. Cotta P. Sulpicius Q. Varius Cn. Pomponius C. Curio L. Fufius M. Drusus P. Antistius; nec ulla aetate uberior oratorum fetus fuit. ex his Cotta et Sulpicius cum meo iudicio tum omnium facile primas tulerunt. Hic Atticus: Quo modo istuc dicis, inquit, cubantur a multitudine, alii autem ab eis qui intellegunt? Recte requiris,'inquam, Attice; sed audies ex me fortasse quod non omnes probent. an tu, inquit, id laboras, si huic modo Bruto probaturus es? Plane, inquam, Attice, disputationem hanc de oratore probando aut improbando multo malim tibi et Bruto placere, eloquentiam autem meam populo probari velim. Etenim necesse est, qui ita dicat, ut a m
Abbreviated transcription (Latin):
totos uł calamitate ciuitatis uł luctu ac
desiderio propinquoꝵ uł odio proprio
in cepione ad causam nram conuer¬
teram. Tum ad miscere huic generio¬
rationis uehemẽti ⁊tq atoci genus
illud alterum de quo ante disputaui
lenitatis et mansuetudinis cepi meq¬
dixi pro mõ sodali qui michi ĩ liboꝵ
loco n more maior eẽ debe̾t et ꝓ mã
omĩ fama prope fortunisq decernert
Nsichil eni michi ad existimatione
turpius inchilad dolorem acerbuis ac
fuisse sodali mõ auxiliui ferit nõ potu¬
issem Petebam a uidicibus ut illud erati
mee ut honoribus ut rebus gestis concede

Expanded text:
alamitate civitatis vel luctu ac desiderio propinquorum vel odio proprio in Caepionem ad causam nostram converteram, tum admiscere huic generi orationis vehementi atque atroci genus illud alterum, de quo ante disputavi, lenitatis et mansuetudinis coepi: me pro meo sodali, qui mihi in liberum loco more maiorum esse deberet, et pro mea omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi ad existimationem turpius, nihil ad dolorem acerbius accfuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut honoribus, ut rebu
Abbreviated transcription (Latin):
potestate aridiant ad suu arbitriu mo¬
uere possit hunc de toto illo genert te¬
liquaru orationum nõ plus quesituꝵ
eẽ quid dicat ꝙͣ polycletum illu tii her¬
culẽ fingebat quemadmoũ art pelẽ
aut hd̾ram fingeret etiam si hec nũꝙ̃
sepatatim fatere didicisset. sum catul
ptelare⁊ nichi iuderis Antom posulꝰ¬

Expanded text:
potestate audiant, ad suum arbitrium mopotestate audiant, ad suum arbitrium movere possit, illum de toto illo genere reliquarum orationum non plus quaesiturum esse, quid dicat, quam Polyclitum illum, cum Herculem fingebat, quem ad modum pellem aut hydram fingeret, etiam si haec numquam separatim facere didicisset.' Tum Catulus 'praeclare mihi videris, Antoni, posuis
Abbreviated transcription (Latin):
crunt loquuti sint simpliciter ac splen¬
dide sme ulla serie disputationu et ie¬
iuna concertatioẽ nerboꝵ hoc loto ne
qua sit adimratio sitot tantarũq reru
nulla ame precepta ponẽtur. Sic statuo
nt ieeteris artibus cum tradita sunt
tiuiusꝙ tei difficilima teliqua quia aut
faciliora aut similia sunt cuiusartu
tradi non necesse eẽ ut i pictuta quiho¬
minis spetiem ꝓingere perdidicerit po¬
sse cumcius uł formę uł etatis et sinon
didicerit pingere. Nec ec̃ peritulum
qui leonem aut thaurum pingat egre¬
gieme idem in multis aliis quadrupe¬
dibus facere non possit. Neq en c̃diõ
ars ulla inqua omiã que illa arte estio
possint an doctore tradantur.Scd assi
prinar et ceptaru terum gencea ipe
diditerunit reliqua persequũtut. Simuisit
tocbitdi enhac siue ratione siue exerata¬
tigro diceedi quiillam uict adeptus sit
ut eoꝵ mentes qui aut dere. purautgͣ
pot qiubus dicat cum aliqua statuẽdi

Expanded text:
erunt, locuti sunt, simpliciter et splenerunt, locuti sunt, simpliciter et splendide, sine ulla serie disputationum et sine ieiuna concertatione verborum. Hoc loco ne qua sit admiratio, si tot tantarumque rerum nulla a me praecepta ponentur, sic statuo: ut in ceteris artibus, cum tradita sint cuiusque artis difficillima, reliqua, quia aut faciliora aut similia sint, tradi non necesse esse; ut in pictura, qui hominum unam speciem pingere perdidicerit, posse eum cuiusvis vel formae vel aetatis, etiam si non didicerit, pingere neque esse periculum, qui leonem aut taurum pingat egregie, ne idem in multis aliis quadrupedibus facere non possit—neque est omnino ars ulla, in qua omnia, quae illa arte effici possint, a doctore tradantur, sed qui primarum et certarum rerum genera ipsa didicerunt, reliquarbitror in hac sive ratione sive exercitatione dicendi, qui illam vim adeptus sit, ut eorum mentis, qui aut de re publica apro quibus dicat, cum aliqua statuendi
Abbreviated transcription (Latin):
cerd ret potest ecgenus oronis quod
questionu orathori uolintuss diuge
uagam et liberam et late patentrue¬
de rebus bonis aut malis expetendis aut
fugiendis honestis aut turpibus utilib
aut inutilibus de uirtute de iustitia de
continẽtia de prudentia de magntudie
animi de liberalitate de pietate de ami¬
titia de offitio de fide de ceteris uirtuti¬
bus contrariisq ucibus uitiis dicendũ
oratori putemus. Itemq de re .pi. de mi¬
perio De it militari de disciplina cunta¬
tis de hominu moribus assum anius
enti partem sedita ut sit circũscripta mo¬
ditis regionibus. Equide omiã que p¬
tiuent adusum ciuium morem Houi
quitonnersant m consuetudine utt᷑
inratione reipu inhac societate ciui¬
ln i sensu hominu cõmuni natuaui
nioribus comp̃hendenda eẽ orathori
puto Si minus ut separatim dehis ẽb
cansa prudenter possit intexere Hisce
autem ipĩs de rebus ita loquatur utiu
qui itra qui leges qui ciuitates constitu¬

Expanded text:
 potest esse genus orationis, quod quaestionum oratori volumus adiungere vagam et liberam et late patentede rebus bonis aut malis, expetendis aut fugiendis, honestis aut turpibus, utilibus aut inutilibus, de virtute, de iustitia, de continentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberalitate, de pietate, de amicitia, de officio, de fide, de ceteris virtutibus contrariisque vitiis dicendum oratori putemus; itemque de re publica, de imperio, de re militari, de disciplina civitatis, de hominum moribus, adsumamus eam quoque partem, sed ita, ut sit circumscripta modicis regionibus. Equidem omnia, quae pertinent ad usum civium, morem hominum, quae versantur in consuetudine vitae, in ratione rei publicae, in hac societate civili, in sensu hominis communi, in natura, in moribus, comprehendenda esse oratori puto; si minus ut separatim de his rebucausa prudenter possit intexere; hisce autem ipsis de rebus ut ita loquatur, uti ei, qui iura, qui leges, qui civitates constitu
Abbreviated transcription (Latin):
dam obseruasse atq id egisse fic ẽẽ non
eloquentiam exartifino sedartifitium
ex eloquẽtia natum. Quod tamẽ ut añ
dixi non citio Est eni ctiam si minus
necessatiu ad benedicendu tñ ad cog¬
noscendu nõ illiberale. Ea exercitatio
quedam suscipienda nobis ẽ ꝙͣ ꝙ̃ nos
quidem pridem eltis incursu. Sec iisq
ingrediũtur ad studiu quiq ea agẽda
sunt in foro tanꝙ matie possunt etiã
nunc exercitatione quasi ludiera perdi¬

Expanded text:
dam observasse atque collegisse; sic esse non dam observasse atque collegisse; sic esse non eloquentiam ex artificio, sed artificium ex eloquentia natum; quod tamen, ut ante dixi, non eicio; est enim, etiam si minus necessarium ad bene dicendum, tamen ad cognoscendum non inliberale; et exercitatio quaedam suscipienda vobis est; quamquam vos quidem iam pridem estis in cursu: sed eis, qui ingrediuntur in stadium, quique ea, quae agenda sunt in foro tamquam in acie, possunt etiam nunc exercitatione quasi ludicra praedi
Abbreviated transcription (Latin):
sum id quod nos intenderemus confir¬
mandum. Post que contradicerent re¬
fellenda Extrema autez oroẽ ea que ꝓ
atq frangenda Audieram etiam que
de orõis ipĩus ornamẽtis traderentur
in qua precipitur primũ ut pure et la¬
tineloquamur. Demde ut plane dilu¬
cide tum ut ornare. Post ad reru dig¬
intate apte et quasi decore Singula¬
rumq rerum precepta cognoram qn
etiam q̃ maxime propria essent tamẽ
de actione et meõria quedam breuia si
magna cum exercitatioẽ p̃cepta gus¬
tatam. In his enim fete rebus om̃mi
istoꝵ artificu doctrina uersatur Q
ego si nichil dicam adiuuate mẽtiar
Habet enim quedam quasi ad cõmone¬
Dum oratorem quo quicq teferat qͦ
nituctis ab eo quodcumq sibi propo¬
suerit minus haberet. Ueru ego huo
uim intelligo esse ĩpreceptis omĩbus
nõ ut eã sequuti oratores eloquentic
laudem sint adepti sec que sua spon¬
te homiẽs eloquẽtes facerent ca quos¬

Expanded text:
tum id, quod nos intenderemus, confirtum id, quod nos intenderemus, confirmandum; post, quae contra dicerentur, refellenda; extrema autem oratione ea, quatque frangenda. Audieram etiam quae de orationis ipsius ornamentis traderentur, in qua praecipitur primum, ut pure et Latine loquamur, deinde ut plane et dilucide, tum ut ornate, post ad rerum dignitatem apte et quasi decore; singularumque rerum praecepta cognoram. Quin etiam, quae maxime propria essent naturade actione et de memoria quaedam brevia, sed magna cum exercitatione praecepta gustaram. In his enim fere rebus omnis istorum artificum doctrina versatur, quam ego si nihil dicam adiuvare, mentiar; habet enim quaedam quasi ad commonendum oratorem, quo quidque referat et quo intuens ab eo, quodcumque sibi proposuerit, minus aberret. Verum ego hanc vim intellego esse in praeceptis omnibus, non ut ea secuti oratores eloquentiae laudem sint adepti, sed, quae sua sponte homines eloquentes facerent, ea quos
Abbreviated transcription (Latin):
onũbus pattibus subiecta ec̃ quedã ar¬
gumẽta propria Set causaru que sit
icomum questioc̃ sciuncte partiit
inditus uersari partim in deliberatio¬
mbus ẽẽ etiam gcinis tertuim quodi
haudandis aut uituperandis homibo
poneretur Certosq ec̃ lotos quib ĩiu¬
utilitate ditigerent coꝵ quib cõsilũ
darenius Alios item in iaudatioib
inquibus ad personaꝵ digntatẽ orã
refctentur Cumq cẽt om̃is oratorii
iuis utq facultas inquinq partes dis¬
tributa ut deberet reperut primu
quid diceret Demde ĩuenta nonsolũ
ordine sed etiam momẽto quodam atq
iuditio dispensare atq componẽ Tum
ea demq uestire atq ornate oratioẽ P
meõria sepire Ad extremu agere cum
dignitate et uenustate. Etiamꝰ illa cog¬
notam et acceperam anteꝙͣ de te dicere¬
mus mitio conciliandos eoꝵ ẽẽ aiõs
qui audirent Deinde demõstrandam¬
rem postea controuersiam constituẽda

Expanded text:
omnibus partibus subiecta quaedam esse aromnibus partibus subiecta quaedam esse argumenta propria. Sed causarum, quae sint a communi quaestione seiunctae, partim in iudiciis versari, partim in deliberationibus; esse etiam genus tertium, quod in laudandis aut vituperandis hominibus poneretur; certosque esse locos, quibus in iuutilitatem dirigerentur eorum quibus consilium daremus; alios item in laudationibus, in quibus ad personarum dignitatem omnia referrentur; cumque esset omnis oratoris vis ac facultas in quinque partis distributa, ut deberet reperire primum quid diceret, deinde inventa non solum ordine, sed etiam momento quodam atque iudicio dispensare atque componere; tum ea denique vestire atque ornare oratione; post memoria saepire; ad extremum agere cum dignitate ac venustate. Etiam illa cognoram et acceperam, ante quam de re diceremus, initio conciliandos eorum esse animos, qui audirent; deinde rem demonstrandam; postea controversiam constituendam;
Abbreviated transcription (Latin):
causam cur cuperes nõ fuisse Nichil
eniri dicam reconditu nichil expec¬
titioẽ urã dignu nichilaut maudi¬
tum uobis aut timꝙͣ nouum Nam
principio illud quod ẽ homim nge¬
nuo liberaliter atq educato dignu nõ
negabo me omĩn ista cõmunia et con¬
trita ꝑrecepta didicisse. Primu orato¬
ris offitiu eẽ dicere ad per suadendu
actomodate Demde eẽ omnẽ oratioẽ
aut deinfinite iti questione sine de¬
signatioc̃ personaru aut temporu
auͦt de tecertis in persoms ac tempo¬
ribus locata In utraq autem requicqd
incontiduersia uemat in coqueri so¬
lereiut fcũm ne sit aut si est factumti
quale sit aut etia quo no uime uoce¬
tur aut quod nõ nulli addunt rectũ¬
ne factu eẽ uidratur. Existere autem
contro uersias etiam exscripti intpre¬
tatione iquo aut quid ambigne qd
sit scciptu aut contrarie aut ita uta
sc̃tetia scriptura dissentiat. Hiis autẽ

Expanded text:
causam cur cuperes non fuisse; nihil causam cur cuperes non fuisse; nihil enim dicam reconditum, nihil exspectatione vestra dignum, nihil aut inauditum vobis aut cuiquam novum. Nam principio, id quod est homine ingenuo liberaliterque educato dignum, non negabo me ista omnium communia et contrita praecepta didicisse: primum oratoris officium esse dicere ad persuadendum accommodate; deinde esse omnem orationem aut de infinitae rei quaestione sine designatione personarum et temporum aut de re certis in personis ac temporibus locata; in utraque autem re quicquid in controversiam veniat, in eo quaeri solere aut factumne sit aut, si est factum, quale sit aut etiam quo nomine vocetur aut, quod non nulli addunt, rectene factum esse videatur; exsistere autem controversias etiam ex scripti interpretatione, in quo aut ambigue quid sit scriptum aut contrarie aut ita, ut a sententia scriptura dissentiat; his autem
Abbreviated transcription (Latin):
fecto nil prosunt peruemendi aliquo
msi illud quod eo quod intendas feã
deducatq cognoris. Ouare quoniam
michi leuius quoddam onus ĩponitis
neq ex me de oratoris arte sed de hac
mea quãtalacumq est facultate q̃rit᷑
expona uobis nõ quamda aut perre¬
conditam aut ualde difficile aut ma¬
gnificam aut grauem rationẽ consue¬
tudinis ince qͦ quonda solitus sum
uti quom michi misto studio uersai
adulescenti licebat. Tum sulpitus. O
diem cotta nobis inquit optatu Od̃
cni neq precibus umꝙͣ nec insidiã¬
do nec speculando assequi potui ut
quid trassus ageret meditandi aut di¬
tendi causa non mõ iudere michiset
ex eius scriptore et se lectore dyiphilo
suspicari liceret. Id spero nos cẽ adep¬
tos omiã que iam ex ipõ que diu cepi¬
mus tognitutos. Tun crassus At qui
arbitror sulpiti cũ audieris nc̃ tam
te hec admiratuꝵ que dixẽs ẽ exis¬
timatuꝵ tum tum ea audite cupieba

Expanded text:
tudia nihil prosunt perveniendi aliquo, tudia nihil prosunt perveniendi aliquo, nisi illud, quod eo, quo intendas, ferat deducatque, cognoris. Qua re quoniam mihi levius quoddam onus imponitis neque ex me de oratoris arte, sed de hac mea, quantulacumque est, facultate quaeritis, exponam vobis non quandam aut perreconditam aut valde difficilem aut magnificam aut gravem rationem consuetudinis meae, qua quondam solitus sum uti, cum mihi in isto studio versari adulescenti licebat.' Tum Sulpicius 'o diem, Cotta, nobis' inquit 'optatum! Quod enim neque precibus umquam nec insidiando nec speculando adsequi potui, ut, quid Crassus ageret meditandi aut dicendi causa, non modo videre mihi, sed ex eius scriptore et lectore Diphilo suspicari liceret, id spero nos esse adeptos omniaque iam ex ipso, quae diu cupimus, cognituros.' Tum Crassus 'atqui arbitror, Sulpici, cum audieris, non tam te haec admiraturum, quae dixero, quam existimaturum tum, cum ea audire cupiebas,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. decere. Ouod tũ id unu eẽ quod tra¬
di arte nõ possit. Set si placet sermone
alio transferamus et nr̃o mote aliqũ no
rethorico loquamur. Minime uõ ĩq̃t
cotta. Nunc eni teiam exoremus ne¬
cesse est quomam retines nos ⁊̃ hocstu¬
dio nec adaliam dimittis artem ut
ddo potes Neq eni sumus nimisa¬
uidi. Ista tua mediocri eloquẽtia cor¬
tenti sumus. Idq exte querimus ut ne
plus nos assequamur ꝙ̃ quãtulu tu m
Dicendo assequutus es. Suoma que a
natura expetenda sutit ea dicis nõiu¬
mis de ẽẽ nobis quid preterca ẽẽ assu¬
mendu putes. Tum crassus Arridens
quid censes inquit totta nisi studiu
et ardorem quemdam amoris sine quo
cum inuita nichil quicꝙ̃ egregium tũ
certe hoc quod tu expetis nemo umꝙͣ
exequetur. Neq uos uero ad eam rem
uideo eẽ adhortandos quos cu michi
quoq sitis molesti nimis etiam flag̃
re intelligo tupiditate. Set studia ꝓ̾

Expanded text:
tis decere, quod tamen unum id esse, quod tratis decere, quod tamen unum id esse, quod tradi arte non possit. Sed, si placet, sermonem alio transferamus et nostro more aliquando, non rhetorico, loquamur.' 'Minime vero,' inquit Cotta; 'nunc enim te iam exoremus necesse est, quoniam retines nos in hoc studio nec ad aliam dimittis artem, ut  tu in dicendo potes;—neque enim sumus nimis avidi; ista tua mediocri eloquentia contenti sumus—idque ex te quaerimus, ut ne plus nos adsequamur, quam quantulum tu in dicendo adsecutus es, quoniam, quae a natura expetenda sunt, ea dicis non nimis deesse nobis, quid praeterea esse adsumendum putes?' Tum Crassus adridens 'quid censes,' inquit 'Cotta, nisi studium et ardorem quendam amoris? sine quo cum in vita nihil quisquam egregium, tum certe hoc, quod tu expetis, nemo umquam adsequetur. Neque vero vos ad eam rem video esse cohortandos, quos, cum mihi quoque sitis molesti, nimis etiam flagrare intellego cupiditate. Sed profecto s
Abbreviated transcription (Latin):
ta sũma atq in omĩ genert petfecta pot
bis egregiam quandam ac preclaram in¬
dolem addicendu ẽẽ cognoui idcirco
exposui omnia. Nec magis ad eos deter¬
tendos qui no possent quam ad nos qui
possetis ex acuendos accõmodaui oroem
meam et ꝙͣ ꝙͣ in uitoq uestru sũ mum
esse igeniu studiumꝙ prospexi tñ hec
que sunt in spetie posita de quibus plu¬
ra fortasse dixi ꝙͣ solent greci dicete an
te sulpiti diuina sunt. Ego uero nemi¬
nem nec motu corporis neq ipõ hĩtu
atq forma aptiort nec uoce plemort
aut suatuore michi uideõ audisse. q̃ ꝗͥbꝰ
a natuta minora data sunt tñ qui illud
assequi possunt ut iis que hñt modice
et scienter utantur et ut ne deceat Id
enim est maxime uitandu et de hoc
uno minime facile est precipeit. Non
michi qui mõ sicut unus pater familias
his de rebus loquor set etiam ip̃i illi ro¬
scio quẽ sepe audio dicete caput eẽ ar¬

Expanded text:
ta summa atque in omni genere perfecta potest ta summa atque in omni genere perfecta potest bis egregiam quandam ac praeclaram indolem ad dicendum esse cognovi, idcirco haec exposui omnia; nec magis ad eos deterrendos, qui non possent, quam ad vos, qui possetis, exacuendos accommodavi orationem meam; et quamquam in utroque vestrum summum esse ingenium studiumque perspexi, tamen haec, quae sunt in specie posita, de quibus plura fortasse dixi, quam solent Graeci dicere, in te, Sulpici, divina sunt; ego enim neminem nec motu corporis neque ipso habitu atque forma aptiorem nec voce pleniorem aut suaviorem mihi videor audisse; quae quibus a natura minora data sunt, tamen illud adsequi possunt, ut eis, quae habent, modice et scienter utantur et ut ne dedeceat. Id enim est maxime vitandum et de hoc uno minime est facile praecipere non mihi modo, qui sicut unus paterfamilias his de rebus loquor, sed etiam ipsi illi Roscio, quem saepe audio dicere caput esse ar