comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
PARMLUS
loquebar
ut paruubꝰ
sapiebã ut
paruulus:
cogitabam¬
Postquam
factus sũuir
quȩ paruuli erant deposui. Si
ac scd̾m p̃ceptũ dnĩ saluatoriᷤᷤ stiuã
tenens. post tergũ non respicit:
qntomagis ego. qͥ necdũ ad ętatem
ꝑfecti uiri. & inm̃surã xͥ ueni. mereri
debeo ueniã. qͦd in adolescentia mea
ꝓuocatꝰ ardore. & studio scripturarũ.
allegorice incep̃tatꝰ sũ abdiã ꝓpħao.¬
cuiꝰ hẏstoriã nesciebã: Ardebat
animus cognitione mistica. & qͥa
legerã. om̃ia possibilia credentibus:
ignorabã diuersa esse charismata.
Litterulas scłi nouerã: & ob idputa-¬
bã me librũ legere posse signatum.
Scultꝰ ego. Uiginti .iiiͦi. seniores. haben¬
tes inmanibꝰ fialas. & chitharas. et
qͣtuor animalia plena ocłis. con-¬
surgt̃ de throno suo. imperitiam
confitentes: głam agno canunt. &
uirge deradice iesse: & putabã posse
me: qͦd credebã: cuiꝰ inmanu ñ fiebat
sermo dei. nec dicere poterã. a manda¬

Expanded text:
s loquebar, ut parvulus sapiebam, ut parvulus cogitabamostquam factus sum vir, quae parvuli erant, deposui . Siac secundum praeceptum Domini Salvatoris, stivam tenens, post tergum non respicit : quanto magis ego, qui necdum ad aetatem perfecti viri, et in mensuram Christi veni, mereri debeo veniam, quod in adolescentia mea provocatus ardore et studio Scripturarum, allegorice interpretatus sum us historiam nesciebam. Ardebat animus cognitione mystica, et quia legeram omnia possibilia credentibus, ignorabam diversa esse charismata: litteras saeculi noveram, et ob id putabam me librum legere posse signatum. Stultus ego, viginti quatuor seniores habentes in manibus phialas et citharas, et quatuor animalia plena oculis consurgunt de throno suo, imperitiam confitentur, gloriam Agno canunt , et virgae de radice Jesse, et putabam posse me, quod credebam: cujus in manu non fiebat sermo Dei, nec dicere poteram: A manda
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq hȩc expleta fuerint. sicut in libro
iudicũ mittebat dñs saluadores. qͥ
ppłm de captiuitate saluarent: sic
ascendent. & uenient inmontẽ syon.
ut iudicent. atq discernats qͣsi sub¬
iectũ. & seruientẽ sͥ montẽ esau. id ẽ
idumeos. subiugatisq om̃ibꝰ: erit dnõ

Expanded text:
Cumque haec expleta fuerint, sicut in Judicum Cumque haec expleta fuerint, sicut in Judicum libro, mittebat Dominus salvatores qui populum de captivitate salvarent: sic ascendent, et venient in montem Sion, ut judicent atque discernant, quasi subjectum, et servientem sibi montem Esau, hoc est, Idumaeos: subjugatisque omnibus, eri
Abbreviated transcription (Latin):
principũ istud isrł. Terra chana¬
neoꝵ usq sareptã: & crans migra¬
ciuitates nagep. Et ascendent qui
saluati fuerint de monte syon. ut
& erit dño regnũ. Multũ in hoc lo¬
co translatio nr̃a discrepat ab ȩditi¬
one uulgata. Unde debemꝰ in expo¬
sitione hẏstorie. hȩbraicã ueritatẽ
seqͥ. Qͥ de babylonie iuxta uolum̃
ezre. & neemiȩ. reuersi fuerint in-
iudeam: recte trans migratio uoca¬
bunt᷑. Omĩs ille exercitꝰ filioꝵ isrł.
admeridiem qͥdem. & occidentem.
& adseptẽtrionẽ. possidebt̃ ioumeo ᷤᷤ.
& palestinos. & moncẽ effram. &
solitudini specialit̾ obtinebit galaad.
Contra orientẽ uero cunctisq̃ in t̾ra cha-¬
sareptham sy donioꝵ: ubi quonoã heliã
pauit uidua. Porro hi qͥ de ipsa hierłm
me tropoli ciuitate translati fuerat᷑
insapharad. qͦd nos in bosphoꝵ uerti¬
mͦ. possidebt̃ ciuitates austri: quȩ sc̃
intribu iuda. Reuersi enĩ inurbem
suam: et quȩ urbi uicina st̃ obtinebt̃.

Expanded text:
is Israel: terra Chananaeorum usque Sareptham, et transmigracivitates Nageb. Et ascendent qui salvi fuerant de monte Sion: ut et erit Domino regnum. Multum in hoc loco translatio nostra discrepat ab Editione Vulgata: unde debemus in expositione historiae Hebraicam veritatem sequi. Qui de Babylone juxta volumen Esdrae et Neemiae reversi fuerant in Judaeam, recte transmigratio vocabuntur. Totus ille exercitus filiorum Israel ad Meridiem quidem, et ad Occidentem, et ad Septentrionem possidebunt Idumaeos, 383 et Palaestsolitudini, specialiter obtinebit Galaad. Contra Orientem vero cunctis quae in terra ChaSareptham Sidoniorum, ubi quondam Eliam pavit vidua . Porro hi qui de ipsa Jerusalem metropoli civitate translati fuerant in Sapharad, quod nos in Bosphorum vertimus, possidebunt civitates Austri, quae sunt in tribu Juda: reversi enim in urbem suam, ea quae urbi vicina sunt obtinebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ficat᷑. ex uno om̃s. Et possidebit domꝰ
supplantatoris iacob eos qͥse here¬
ditate possederantꝰ de ꝑsecutoribus
faciens xp̃ianos: & ipsos idumeos
in ȩccłe fidẽ recipiens. Domꝰ autẽ
esau. uercet᷑ instipulã. & qͦmodo
ignis uiciniã. culmꝰ non ualet susti¬
nere: ita disputationẽ iacob ꝗͣ ignita ẽ
sermone dnĩ. eloqͥa enim dnĩ igne ex-¬
aminata. & flãmã ioseph. qui int̃p̃¬
ppłm pauit inegypto. domꝰ esau
sustinere non poterit: s ad primã
congressionẽ. sophismata eoꝵ uer¬
tentur innichilũ: & deuorabuntur
in salutẽ suam: iuxta illud quod
in benedictione ysaac dr̃ ad esau.
Et ñ ert̃ reliqͥe domꝰ esau. qnͣdo om̃ia
xp̃o genu flecrent. cȩlestiũ. & t̾restri-¬
um. & infernoꝵ: & subicientur ei
uniuersa: ut sit dñs om̃ia in om̃ibꝰ.
Qͥ a uero esau suꝑ fundam̃tũ xp̃i.
uitio suo exstruxerat fęnũ. ligna.
stipulã: idcirco domꝰ iacob. & iosepħ.
in ignẽ uertet᷑. & flãmã: imitans dm̃¬

Expanded text:
 ex uno omnes. Et possidebit domus supplantatoris Jacob eos qui se haereditate possederant, de persecutoribus faciens Christianos, et ipsos Idumaeos in Ecclesiae fidem recipiens: domus autem Esau vertetur in stipulam. Et quomodo ignis viciniam culmus non valet sustinere: ita disputationem Jacob, quae ignita est sermone Domini: Eloquia enim Domini igne examinata , et flammam Joseph, qui interprpopulum pavit in Aegypto, domus Esau sustinere non poterit: sed ad primam congressionem sophismata eorum vertentur in nihilum. Et devorabuntur in salutem suam, juxta illud quod in benedictione Isaac dicitur t reliquiae domus Esau, quando omnia Christo genuflectent coelestium et terrestrium, et infernorum , et subjicientur ei universa, ut sit Deus omnia in omnibus. Quia vero Esau super fundamentum Christi vitio suo exstruxerat fenum, ligna et stipulam : idcirco domus et Jacob et Joseph in ignem vertetur et flammam, imitans D
Abbreviated transcription (Latin):
tas᷑ & rigorẽ pristinũ infelix consci¬
entia non seruauerit: tunc facile ad
contraria dogmata labimͣ. blandi¬
entia errori nr̃oꝰ & non curantia uul¬
nꝰ. s palpantia solatiũ miseriȩ est:
quã ius ꝑditũ habere qͦo speret.
Neq despicies & tu in malis eiꝰ. in die
uastitatis ills: & ñ emitteris aduer

Expanded text:
tas, et rigorem pristinum infelix conscitas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed palpantia. Solatium miseriae est, quamvis perditum, habere quod speret. Neque despicies et tu in malis ejus in die vast
Abbreviated transcription (Latin):
excepta leuitica quȩ regnabant
in hierłm. & appellabant᷑ uida. a
chaldeis captȩ st̃. Et nequa quam
magna loqueris. & quasi unum
de uictoribꝰ esse te credens. infrĩs ri¬
qͥa & tu similia patieris. Alit̃. Qͣnͣdo
fide. nec ciuitatẽ suam. s peregrina
quęq sectari. nequaqu̾ã letaberis:
qͥa & tu similia patieris. Betabariˢ
enim quando capiebat᷑ iacob: & suꝑ
filios iuda. qͦs discipłos xp̃i intelligi¬
mꝰ exultabas. indie ꝑditionis eoꝵ.
Significat᷑ autẽ qͦd anima in medi¬
cullio uitioꝵ. atq uirtutũ posita sit:
& possit inutrãq partẽ ꝑ horarum
cuũ magnificabis. indiȩ angustiȩ̨.
Qͦd scd̃m duplicẽ sensũ acciꝑe debemꝰ.
corꝑalis inꝑsequutionibꝰ: & inpeccatiᷤᷤ.
spiritalis angustiȩ: cũ corpꝰ hostibꝰ ui¬
ciisq capta aĩa ducta fuerit inbabi¬
lonẽ. Neq ingredieris portã ppłimei.
indie ruinȩ eoꝵ. Qndo enim aut
negatio nos oppresserit. aut uolup¬

Expanded text:
 regnabant in Jerusalem, et appellabantur Juda, a Chaldaeis captae sunt. Et nequaquam 375 magna loqueris, et quasi unum de victoribus esse te credens, in fratris riquia et tu similia patieris. Aliter quando fide, nec civitatem suam, sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, quia et tu similia patieris. Laetabaris enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur autem, quod anima in meditullio vitiorum atque virtutum posita sit, et possit in utramque partem per horarum uit, magnificabis os tuum in die angustiae. Quod soralis, in persecutionibus et in peccatis: spiritualis angustiae, eum anima hostibus vitiisque capta, ducta fuerit in Babylonem. Neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut volup
Abbreviated transcription (Latin):
subiugent. quos prius non habuerãt
sub iugatos. Dilatabit᷑ qͦ c̃minus
filioꝵ uida usq effraim. ubi nunc ne¬
apolis ẽ: & usq ad regionẽ samariȩ.
ubi sebaste condita ẽ. Beniamin
autẽ cuiꝰ statim ab hierłm contra
septẽtrionẽ t̃mini dilatant᷑. cunctã
possidebit arabiam: quȩ prius uo-¬
cabat᷑ galãad. & nunc gerasa nuncu¬

Expanded text:
subjugent, quos prius non habuerant subjugent, quos prius non habuerant subjugatos. Dilatabitur quoque terminus filiorum Juda usque ad Ephraim, ubi nunc Neapolis est, et usque ad regionem Samariae, ubi Sebaste condita est. Benjamin autem cujus statim ab Jerusalem, contra septentrionem termini dilatantur, cunctam possidebit Arabiam, quae prius vocabatur Galaad, et nunc Gerasa
Abbreviated transcription (Latin):
innagep montẽ esau. & qͥ insephelas.
alienigenas: & possidebt̃ montem ef¬
fraim. & cãpũ samariȩ: & beniamin.
& galaad. Reuerso in regnũ suũ iuda
qͥ habitauit in meridie. & possedit
cunctam regionẽ uixta diuisionẽ
iħu fihi nauẽ. quȩ uergit ad scorpio¬
t̃minis artabant᷑ angustis. posside¬
bt̃ montẽ es ax. idẽ montes seir: &
montana quȩ edõ ante possederat.
Qͥ autẽ habitabant in sephela. id est
incãpestribꝰ liddã. & emaus. diospolĩ
scilicet nicopolimq significans: possi-¬
debt̃ palestinos. quinq urbes pale¬
stinoꝵ gazam. ascalonẽ. azotum. ac¬
caron. geth uel omẽm illam plagã
quȩ iuxta actꝰ apłoꝵ saronas appel¬
lat᷑. Alii uero putant eã sephelam.
io est cãpestrẽ regionẽ. quȩ arca
eleutheropolim ẽ reꝓmittiꝰ qͦoͦ ad rino¬
coruram. & ad mare usq tendenda sit:
idest de tribu iuda. non solũ eleuthe¬
ropolim ceneant:. s usq ad maritima
ꝑueniant: & phylistiim suo imperio

Expanded text:
in Sephela, alienigenas, et possidebunt montem Ephraim, et campum Samariae, et Benjamin, et Galaad. Reverso in regnum suum Juda, qui habitavit in Meridie, et possedit cunctam regionem, juxta divisionem Jesu filii Nave, quae vergit ad scorpioterminis arctabantur angustis, possidebunt montem Esau, id est, montes Seir, et montana quae Edom ante possederat. Qui autem habitabant in Sephela, id est, in campestribus, Liddam et Emmaus, Diospolim scilicet, Nicopolimque significans, possidebunt Palaestinos, quinque urbes Palaestinorum, Gazam, Ascalonem, Azotum, Accaron, Geth, vel omnem illam plagam quae juxta Actus Apostolorum Saronas appellatur. Alii vero putant eam Sephelam, id est, campestrem regionem quae circa Eleutheropolim est, repromitti: quod ad Rhinocoruram, et ad mare usque tendenda sit, id est, de tribu Juda non solum Eleutheropolim teneant, sed usque ad maritima perveniant, et Philisthiim suo imperio
Abbreviated transcription (Latin):
no anime adu̾sũ carnẽ. in uno qͦ cõ¬
pleri. Frum̃tariũ autẽ scd̃m cropolo¬
giã. desinere ȩȩ dicimꝰ in hereticis:
quando nullus fuerit qͥ apud eos
granũ tritici qd int̾ra mortuum ẽ.
& ƿanẽ de cȩlo habere se iactet.
habere se simulat: & enĩ ipsa sacha¬
nas transfiguratꝰ ẽ. in angłm lucis.
Et heredicabt̃ hi qͥ ad haustrũ st̃ mon¬

Expanded text:
in unoquoque compleri. Frumentarium autem secundum tropologiam desinere esse dicimus in haereticis, quando nullus fuerit qui apud eos granum tritici, quod in terra mortuum est, et panem de coelis habere se jactet. habere se simulat. Et enim ipse Satanas transfiguratur in Angelum lucis . Et haereditabunt hi qui ad Austrum s
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ in uideam. ętiã illa captiuitas.
Possumꝰ autẽ locũ quẽlibet regni ba¬
bilonis intelligere: qͣmꝗͣ aliud arbi¬
trer. Nã consuetudinis ꝓpħarum ẽ.
qnͣdo loquunt᷑ contra babilonem. ã¬
manitas. moabitas. philistiim. cȩt̾asq
nationes: multis sermonibꝰ linguaeoꝵ
abiiti. & seruare idiomata ꝓuintiarũ.
rłm. quȩ incunctis t̃minis. regionibꝰq
diuisa ẽ: urbes austri.id ẽ. tribꝰ suȩ
recipiet. ꝓ eo autẽ qͦd nos int̾pretati
sumꝰ. & ascendent saluatores. ac lxxͣ¬

Expanded text:
ra est in Judaeam etiam illa captivitas. Possumus autem locum quemlibet regni Babylonis intelligere, quamquam et aliud arbitrer. Nam consuetudinis prophetarum est, quando loquuntur contra Babylonem, Ammonitas, Moabitas, Philisthiim, et caeteras nationes, multis sermonibus linguae eorum abuti, et servare idiomata provinciarum. rusalem, quae in cunctis terminis regionibusque divisa est, urbes Austri, id est, tribus suae recipiet. Pro eo autem quod nos interpretati sumus, et ascendent salvatores, ac Sep
Abbreviated transcription (Latin):
niisq uastantibꝰ hierłm. & obsidenti¬
bꝰ ciuitatẽ. & ingredientibꝰ portas eł.
mittentibꝰq sortẽ indiuisionẽ p̃darũ:
tu eoꝵ socius eras: & in hostiũ numero
sc̃ patieris õ edom. cruente: cerrenę.
crudelis: qr falsa. mortiferaq doctri¬
na. & aduersũ dm̃ impietatẽ loqnte.
occidisti frẽm tuũ iacob. Legimus
in salomone. St̃ qͥ lo cunt᷑: & int̾fici¬
unt gladio & in alio loco. Uenenum
aspidũ sublabiis eoꝵ: & lingua eoꝵ
gladius acutꝰ. Oꝑiet gͦ te confusio:
& dices. Confusio uultꝰ mei oꝑuit me:
acꝑibis ñ ad breue cẽpꝰ. s in ęternũ.
E terno enim quantũ inte fuit frem
uulnere ꝓcussisti. S & hec erit cau¬
sa cruciatꝰ. Nã quando alieni deua¬
stabant exercitũ iacob. & ingredie¬
bant᷑ ꝑ portas eiꝰ inpacificã quondã
hierłm mittebant sortes. ut eiꝰ sͥ

Expanded text:
obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaque doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebantur per portas ejus 374 in pacificam quondam Jerusalem, mittebantque sortes, ut ejus
Abbreviated transcription (Latin):
eam: & ñ erit residuus exppło. qui
possit euersionẽ aduersarioꝵ uiciniᷤ
gentibꝰ nuntiare. Hoc ẽ enĩ qͦd hexͣ
infrum̃tariũ uertimꝰ: iuxta antiqͥ
sermonis eloqͥũ. Cos enĩ qͥͦs nunc
agentes in rebꝰ. uel ueredarios appel¬
lant: ueteres frum̃tarios nomina¬
bant. S meliuꝰ est ut ipsũ sequam᷑
hȩbraicũ. id est sarithi qͦd inc̾p̃tat᷑
uel reliquus. iuxta aqͥlã uel effugi¬
ens. iuxta symmachũ: uel scd̃m che-¬
odotionẽ. & qͥntã editionẽ. residuus.

Expanded text:
eam, et non erit residuus ex populo, qui eam, et non erit residuus ex populo, qui possit eversionem adversariorum vicinis gentibus nuntiare. Hoc est enim quod LXX in Frumentarium vertimus, juxta antiqui sermonis eloquium; eos enim quos nunc Agentes in rebus, vel Veredarios appellant, Veteres Frumentarios nominabant. Sed melius est, ut ipsum sequamur Hebraicum, id est, SARID  , quod interpretatur vel reliquus, juxta Aquilam, vel effugiens, juxta Symmachum, vel secundum Theodotionem, et quintam editionem, resid
Abbreviated transcription (Latin):
erit scm: & possidebit domꝰ iacob eos qui se
possederant.: & erit domus iacob ignis.
et domu io seph flam ma.
domꝰ autẽ esau stipula: & sucendent᷑
in eos. & deuorabt̃ illos. Et ñ erit
frum̃tariuᷤ domui esau: qͥa dñs lo¬
cutꝰ ẽ. Idumea subuersa. & ab inimi¬
cis gentibꝰ cũ qͥbꝰ priꝰ contͣ iacob fȩdꝰ
mierat deuorata: inmonte sy on ert̃
reliqͥe eritq saluatio. & erit sc̃s.
Hoc ẽ uel ipse dñs reuertet᷑ ad tẽplũ.
qͦd ꝓpt̃ peccata dimiserat: uel erit
& neȩiia. eos qͥ se hereditate posse¬
derant. Et erit domꝰ ia cob id ẽ domꝰ
iuda. ignis: & domꝰ ioseph. id. ẽ decem
tribuum. flãma. De ioseph autem
natꝰ est effraim: ex qua tribu samarię
imperiũ fuit. Domꝰ qͥppe esau. id est
ilumeoꝵ. qͥ tã seui & crudeles extite¬
rant contra frẽm suum: uertetur
instipulã. & qͦmͦ ignis & flãma cito
stipulã deuorat: sic duo regna in uniꝰ
Suirge. iuxta hiezechiel copulam
federata. uastabt̃ idumeã. & deuorabt̃

Expanded text:
erit sanctum, et possidebit domus Jacob qui se possederant. Et erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, domus autem Esau stipula, et succendentur in eos, et devorabunt illos, et non erit frumentarius domui Esau, quia Dominus locutus est. Idumaea subversa, et ab inimicis gentibus, cum quibus prius contra Jacob foedus inierat, devorata, in monte Sion erunt reliquiae, eritque salvatio, et erit sanctus; hoc est, vel ipse Dominus revertetur ad templum, quod propter peccata dimiserat, vel erit et Nehemia eos qui se haereditate possederant. Et erit domus Jacob, id est, Juda, ignis, et domus Joseph, id est, decem tribuum, flamma. De Joseph quippe natus est Ephraim, ex qua tribu Samariae imperium fuit; domus autem Esau, id est Idumaeorum, qui tam saevi et crudeles exstiterant contra fratrem suum, vertetur in stipulam. Et quomodo ignis et flamma cito stipulam devorat: sic duo regna in unius sibi virgae juxta 379 Ezechiel copulam foederata, vastabunt Idumaeam et devorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis delegate: uel aduersariȩ q̃q
uirtutes. bibent. & ab sorbebt̃ sangni¬
nẽ cuũ: & ad extremũ incunctos ue¬
niente cruciatu. ipsȩ quoq erunt
quasi non sint. Qͥ enim perit ei qͥ
est. & qͥ dicit ad moysen. qͥ ẽ misit
me ad uos. scđm regulã script᷑arũ.
ñ esse dr̃. Unde& ĩ hest̾ legimꝰ. Netͣdaᷤ
hunc locũ alit̾ int̾p̃tari. Qͥa letati
estis in riuna seruoꝵ meoꝵ: aadẽ
ꝑsecutio contra uos quoq ueniet.¬

Expanded text:
suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundum regulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde hunc locum aliter interpretari. Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim suꝑ montẽ scm̃ meum
syon bibisti cũ babiloniis. atq letat᷑
es: sic om̃s gentes qͣs tecũ habebat
babilonius inp̃sidio. uersȩ contra ce.
bibent & letabunt᷑. & ñ solũ bibent:
s ita ce absorbebunt. ut sint idumei
qua si non sint. Uel certe ipse gt̃s
cũ ce ab sorbuerint ab sorbebuntur
a medis. Et hoc circuloundicta
ꝓcedet: ut tu hierłm.te babilonuiᷤᷤ.
babiloniũ medus. ac ꝑsa consumat.
Sequam᷑ in terp̃tationis ordinem.
Iuxta est o heretice dies dni suꝑ om̃s
gentes. ꝓpeẽ dies iudicii. in quo om̃s
iudicande st̃ nationes. Sicut fȩcisti
contra ȩccłasticos. conuertet᷑ in caput
tuũ dolor tuus. & inuerticẽ tuum
iniqͥtas tua descendet. Qmodo enim
innece eoꝵ letatꝰ es. conuiuiũq celebͣsti.
& inmonce scõ meo. hoc ẽ ȩccła bibisti.
non meũ calicẽ. s diaboli. de qͦ & in aba¬
cuch dr̃ Uȩ qͥ potat ꝓximũ suum
subuersione curbida:. ita uniuerse
gentes. uel fortitudines contrarie

Expanded text:
Sicut enim super montem sanctum meum, Sion, bibisti cum Babyloniis, atque laetatus es: sic omnes gentes quas tecum habebat Babylonius in praesidio, conversae contra te bibent: et laetabuntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversione turbida : ita universae gentes, vel fortitudines 378 contrariae
Abbreviated transcription (Latin):
quã hęreticoꝵ p̃stigiis irretitum.
Qm̃ iuxta ẽ. dies dni suꝑ om̃s genteᷤ.
sicut fecisti fiet tͥ retributionẽ tuã
conuertet incaput tuũ. Qͦmͦ enim
bibisti suꝑ montẽ scm̃ meũ. bibent
om̃s gc̃s iugit̃: & bibent. & absorbe¬
bt̃: & ert̃ quasi non sint. L. Qͥa
reddet᷑ incaput cuũ. Qͥa qͦmodo
bibisti suꝑ montẽ scm̃ meum. bibẽt
om̃s gt̃s unũͥbibent. & ab sorbebt̃:
& ert̃ quasi non sint. Hȩc autem õ
idumea.ideo facere cessabis: qͥ a ue-¬
ni& suꝑte ultio onĩ. Si enĩ iuixta hie¬

Expanded text:
quam haereticorum praestigiis irretitum. quam haereticorum praestigiis irretitum. Quoniam juxta est dies Domini super omnes gentes: sicut fecisti, fiet tibi. Retributionem tuam convertet in caput tuum. Quomodo enim bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes jugiter: et bibent; et absorbebunt, et erunt quasi non sint. LXX: Qureddetur in caput tuum. Quia quomodo bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes vinum: bibent et absorbebunt, et erunt quasi non sint. Haec autem, o Idumaea, ideo facere cessabis, quia veniet super te ultio Domini. Si enim juxta Je
Abbreviated transcription (Latin):
uel ipse capias. uel captiuitati hosti
ea quȩ obscura st̃ ꝑgere. Qs hȩreti¬
coꝵ non despicit iuros eccłasticose
Qͥs ñ exultat in malis eoꝵ: Siqnͣdo
ꝓpter peccata ppłi ꝑsecutioni tͣditi
fuerint. & multi uel infirma fide. uł
suꝑ petrosa seminati in negatione cor¬
ruerin uideas illos exultare. gaudere.
nram ruinã suam putare uictoriã:
intantũ ut iungant᷑ gentibꝰ. & ꝑse-¬
cutio seuior. uel ex iudeis. uel ex his
fiat. qͥ fr̃es nrõs esse se simulant: eo
indiuerticulis. ꝓponunt sophismata.
& cestimonia quasi descͥpturis ꝓfert̃:
& lapsis. atq confectis. consuta offe¬
runt ceruicalia. & ponunt sub omi
cubito manꝰ: Atq ita fit: ut qui for¬
sitan ꝑ secutionẽ. aut uirtuce suꝑa¬
rint. aut cimore effugerint. decẽpti
prauis dognatibꝰ. rursũ in carcere
ceneant᷑ erroꝵ: & multo fiat peior
ista cribulatio. quã fuit exgentibꝰ.
faciliusq eũ ab ethnicis captũ lib̾es.

Expanded text:
vel ipse capias, vel captivitati hostiuvel ipse capias, vel captivitati hostiuea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruerint, videas illos exsultare, gaudere, nostram ruinam, suam putare victoriam: intantum, ut jungantur gentibus, et persecutio saevior, vel ex Judaeis, vel ex his fiat, qui fratres nostros esse se simulant, et in diverticulis, et proponunt sophismata, et testimonia, quasi de Scripturis proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti pravis dogmatibus, rursum in carcere teneantur errorum, et multo fiat pejor ista tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes,
Abbreviated transcription (Latin):
neq stabis in exitibꝰ. ut int̾ficias eos
qͥ fugerint: & non concludes reliqs
eiꝰ. indie cribulationis. Ldeͭ. Qe
ñ despicies ȩtiã cu congregationes eiꝰ.
indie ꝑdicionis eoꝵ: neq apponeris
fortitudini eoꝵ. indie ꝑditionis eius :
neq stabis in egressibꝰ eiꝰ. ut int̾ficias
eos qͥ salui fuerint: neq concludes
fugitiuos eoꝵ indie cribulationis.
Cũ ipse captiuus fueris. & ab abilonio
uastante deletꝰ: int̾ cȩtera quȩ fecisti.
non hȩc facies quȩ secunt᷑. Non de¬
spicies. atq contẽpnes frẽm tuum
iacob. indie uastitatis illius: neq ap¬
poneris ad exercitũ babilonioꝵ: siue
non emitteris aduersũ exercitum
uda. quando suꝑatꝰ ab aduersariis
terga uerterit. Cũq cȩꝑint fugere
ꝑnocas sͥ uias. & diuerticula. & calleᷤᷤ
ad solitudinẽ ꝑferentes. ñstabis in
biuio: nec uenientes expectabis in cõ-¬
petis. ut int̾ficias eos qͥ fuerint li¬
berati: aliosq cõp̃hensos recludas: &

Expanded text:
tibus ut interficias eos qui fugerint: et non concludes reliquos ejus in die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum ipse captus fueris et Babylonio vastante deletus, inter caetera quae fecisti, ne haec facias quae sequuntur: Non despicies, neque contemnes fratrem tuum Jacob in die vastitatis illius: neque apponeris ad exercitum Babyloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticula, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et
Abbreviated transcription (Latin):
dni cunctis gentibꝰ ꝓpinatũ. Unde
or̃ in eodẽ. Calix aureus babilon
inmanu dni in ebrians om̃s genteᷤᷤ.
Uniuersas qͥppe nationes usq ad ꝓ¬
pontidẽ. scithicũq mare. & ioniũ.
uel egeũ. assyrii babiloniiq cenuer̃.
Legamꝰ herodotũ. & grecas. barbarasq
hẏstorias: & uidebimꝰ qͦmͦ subbabi¬
loniis. & assyriis impletũ sit hoc qd
dr̃. iuxta est dies dni suꝑ om̃s gts̃

Expanded text:
pinatum. Unde dicitur in eodem: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit hoc quod dicitur: Juxta est dies D
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paratis. pudore reticendi dictare
qͥł cũq inbuccã uenerit. In hoc ꝓpħa
& ado lescentuli lusimꝰ: & senes pre¬
sũpsimꝰ. Qui ueriora. & meliora oixe¬
rit: in illiꝰ sententiã trans gredere. In noĩe¬

Expanded text:
praeparatis, pudore reticendi, dictare praeparatis, pudore reticendi, dictare quodcumque in buccam venerit. In hoc Propheta, et adolescentuli lusimus, et senes praesumpsimus. Qui veriora et meliora dixerit, in illius sententiam transgredere.
Abbreviated transcription (Latin):
saluati fuerint de reliqͥis ppłi iuda-¬
iciinmontẽ syon: ut iudicent. & ulcis¬
cantur montẽ esau. Qͦmͦ lum̃ dñs.
lucẽ appellat apłos suos. & dicit. uos
estis lux mundi: & ipsa petra. petro
donauit. ut petra sit: pastor qͦ honꝰ.
ipse saluator. apłos suos mundi esse
uoluit saluatores: qͥ ascendert̃ speculã
montis eccłȩ. & deponentes suꝑbiam
iudaicã. uniuersoꝵq montiũ. qͥ ad
uersũ scientiã dei erigebant᷑: regnũ
dnõ parauert̃. Hȩc ad duas lugubra¬
tiunculas. ueterũ auctoritatẽ secutꝰ.
& maxime expositionẽ hȩbraicam.
ꝓpero sermone dictaui:. aꝑuiq os me¬
um: s nescio an illud xp̃c inpleuerit.
Unde sapiens lector. sensuũ magis
debet consequentiã querere: quã
eloqͥi uenustatẽ. Neq enĩ ea leuitate.
& cõpositione uerboꝵ dictamꝰ: ut
scribimꝰ. Aliuo ẽ. mi pãmachi. sepe
stilũ uertere. & quȩ memoria digna
sc̃ scribere: aliud notarioꝵ articuliᷤᷤ

Expanded text:
salvati fuerint de reliquiis populi Judasalvati fuerint de reliquiis populi Judaici in montem Sion, ut judicent, et ulciscantur montem Esau. Quomodo lumen Dominus lucem appellat Apostolos suos, et dicit: Vos estis lux mundi : et ipsa petra Petro donarit, ut petra sit: pastor quoque bonipse Salvator Apostolos suos mundi esse voluit salvatores, qui ascendere speculam montis Ecclesiae, et deponentes superbiam Judaicam, universoum 386 scientiam Dei erigebantur, regnum ino paraverunt. Haec ad duas lucubratiunculas veterum auctoritatem secutus, et maxime expositionem Hebraicam propero sermone dictavi, aperuique os meum: sed nescio an illud Christus impleverit. Unde sapiens lector sensuum magis debet consequentiam quaerere, quam eloquii venustatem. Neque enim ea lenitate, et compositione verborum dictamus, ut scribimus. Aliud est, mi Pammachi, saepe stylum vertere, et quae memoria digna sunt scribere; aliud notariorum articulis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ legis st̃ : negotiabit᷑ de multis
margaritis. unã p̃ciosã margaritam⁊
& deposita uideoꝵ suꝑbia. humili-¬
catẽ sectabit᷑ xp̃ianã: & illuc usq ꝑ¬
ueniet. ubi antea fuit tribulatio
panis: & mulier uiduaꝰ suo conditore
deserta. pupillũ filiũ. uix alebat: &
uniuersa illiꝰ peccata. & uitia con-¬
crement᷑. Captiuitas autẽ. siue tnͣs¬
migratio hierłm. ubi qͦndam erat
uisio pacis. & quȩ nunc in toto orbe
disꝑsa ẽ. possidebit ciuitates austri.
id est ȩccłas ueri. & ꝑfecti luminis:¬
cũ dicetq sponsa pęnitens: ubi pascis.
ubi cubas in meridie: Ꝙ cũ ioseph
inantiꝗͣ germanitatẽ recepta. in e¬
briabit᷑ sanguine pastoris. & pͥncipiᷤ.
nulli dubiũ ẽ. quin xp̃i incelligat᷑
fides. Effrata enim interpretat᷑¬
zciẽ ẽ: appellat᷑q bethleem. in qua
ortꝰ ẽ. cȩlestis panis. His autẽ ita
gestis. ascendent saluatores. uel qui

Expanded text:
quae Legis sunt. Negotiabitur de multis quae Legis sunt. Negotiabitur de multis margaritis unam pretiosissimam margaritam, et deposita Judaeorum superbia, humilitatem sectabitur Christianam, et illuc usque perveniet, ubi antea fuit tribulatio panis, et mulier vidua a suo conditore deserta pupillum filium vix alebat, et ubi universa illius peccata, et vitia concrementur. Captivitas autem sive transmigratio Jerusalem, ubi quondam erat visio pacis, et quae nunc in toto orbe dispersa est, possidebit civitates austri, id est, Ecclesias veri et perfecti luminis, dicetque cum sponsa poenitens: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Et cum Joseph in antiquam germanitatem recepta, inebriabitur sanguine pastoris, et principisnulli dubium est, quin Christi intelligatur fides. Ephratha enim interpretatνυμος est, appellaturque Bethleem, in qua ortus est coelestis panis. His autem ita gestis, ascendent salvatores vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
mone dicunt᷑. Qͥa iuixta hẏstoriam
ut potuimꝰ int̾p̃tati sumꝰ. & inter con¬
fragosos scopulos nrãm nauiculam
reximꝰ: spiritali intelligentię uela pan¬
damꝰ: ut flante onõ. & sua reserante mi¬
steria. leti ꝑueniamꝰ ad portũ. Eo tẽpore
migratio exercitꝰ filioꝵ isrł. uel cer-¬
te pͥncipium trans migrationis car-¬
nei quondã isrł istud erit. ut ad cha¬
naneoꝵ terrã ꝑueniat: & ꝓphicus
sermo qͥ fame ꝑiclitabat᷑ iniudea.
exsi caco uellere. isrł ad gentium ru¬
ra transeat. ibiq pascatꝰ᷑. & pascat:
& dũ recipit᷑ a credentibꝰ. & pascit
ipse credentes. Sareptha. uel ex duo¬
bꝰ cõpositũ ẽ. & int̾p̃tat᷑ angustia pa¬
nis: uel unũ uerbũ ẽ. & trans fert᷑
inincendiũ. Chanaan uero insalon.
id est motũ uertit᷑: aut certe negoti¬
ator. & humilis appellatur. Igitur
transmigratio filioꝵ isrł. quando oc-¬
cidentẽ dimiserint litt̃am. & ad spm ue-
nerint uiuificantẽ: mouebit cuncta

Expanded text:
mone dicuntur. Quia juxta historiam, ut potuimus, interpretati sumus, et inter confragosos scopulos nostram naviculam reximus: spiritualis intelligentiae vela pandamus, ut flante Domino, et sua reserante mysteria, laeti perveniamus ad portum. Eo tempore migratio exercitus filiorum Israel, vel certe principium transmigrationis carnei quondam Israel, istud erit, ut ad Chananaeorum terram perveniat, et propheticus sermo qui fame periclitabatur in Judaea, exsiccato vellere Israel, ad gentium rorem transeat: ibique pascatur, et pascat, dum et recipitur a credentibus, et pascit ipse credentes. Sareptha, vel ex duobus compositum est, et interpretatur angustia panis: vel unum verbum est, et transfertur in incendium. Chanaan vero in σάλον, id est motum vertitur: aut certe negotiator et humilis appellatur. Igitur transmigratio filiorum Israel quando occidentem dimiserint litteram, et ad spiritum venerint vivificantem, movebit cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
nis: ꝑ aliã portã hostis ẽ. ingressus.
Odorat᷑ quoq. gustus. & tactꝰ. si uel
uariis odoribꝰ. uel dulcibꝰ cibis. uel
amplexibꝰ delicatis captꝰ fuerit:
ꝑ alias portas ingressi st̃ aouersa¬
rii : & spolia duidunt misere hierłm.
Eo igit᷑ tẽpore. quo ꝑsecutionis im¬
petu. & mortiferis uoluptatibꝰ de ec
care hę̧reticos: gaudere iudeum:
& unũ esse de ꝑsecutoribꝰ. & in ethni¬
coꝵ eos numero cõputari. Et non
despicies in die frĩs tui: in die ꝑegri¬
nationis eiꝰ. E ñ letaberis super
filios uida indie ꝑditionis eoꝵ & ñ

Expanded text:
am hostis ingressus est. Odoratus quoque, gustus et tactus, si vel variis odoribus, vel dulcibus cibis, vel amplexibus delicatis captus fuerit, per alias portas ingressi sunt adversarii, et spolia dividunt miserae Jerusalem. Eo igitur tempore quo persecutionis impetu, et mtare haereticos, gaudere Judaeum, et unum esse de persecutoribus, et in ethnicorum eos numero computari. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis ejus. Et non laetaberis super filios Juda in die perditi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: intantũ. ut nullus resideat. qui
possit uel regis consilio. uel pugna¬
falso dogmate dimicare. ꝓpt̃ inter¬
fectionẽ. & iniqͥtatẽ. infrẽm tuum iacob.
oꝑiet ce confusio: & ꝑibis inȩt̃num.
Indie cũ stares aduersꝰ. quando capie¬
bant alieni aexercitũ eiꝰ. & extranei
ingrediebant᷑ portas eiꝰ & suꝑ hierłm
mittebant sortẽ tu qͦ eras qͣsi unus
exeis. L.  ẜcer int̾fectionẽ.
& impietatẽ. aduersũ frẽm cuum
iacob. operuit te confusio: & aufere¬
ris inȩt̃nũ. Ex die qua resticisti¬
ẽ contra. indie cũ caꝑent alienigene
fortitudinẽ eiꝰ. & alieni ingressi sunt
& uos eratis quasi unꝰ ex eis. Idcir-¬
co inceribit uir demonte esaũ. &
ꝑibit sapientia de idumea. & pru-¬
dentia de monte es au: qͥa int̾fecisti

Expanded text:
eorum: intantum ut nullus resideat qui eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnafalso dogmate dimicare. Propter interopter iniquitatem in fratrem tuum Iacob operiet te confusio et peribis in aeternum in die cum stares adversus quando capiebant alieni exercitum eius et extranei ingrediebantur portas eius unus ex eis. LXX: Propter interfectionem et impietatem adversum fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et aufereris in aeternum. Ex die qua restitisti contra, in die ut caperent alienigenae fotitudinem ejus, et alieni ingressi sunt sortem; et vos eratis quasi unus ex eis. Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ. heremo. p̃ruptis montibꝰ ȩdita
sit. Unde & dr̃. Pauebt̃ pugnatores
cui de theman: qd nos int̾p̃tati sumꝰ
meridiem. Qͦmͦ supra autẽ dixerã.
esau tribꝰ nominibꝰ appellatũ: ita
& plaga regni eiꝰ quȩ ad austrum
uergit᷑. tribꝰ uocabulis appellatur:
darom̃. themañ. nagep̃. Quȩ om̃ia:
iuxta hiezechiel. austrũ. affricum.
meridiemq significant. Postquã uͦ
te es au. qͥ & pugnare ꝓciuitate. et
prudent̃ dare consiliũ solitꝰ erat.
Alit̃. Postꝗͣ hi qͥ pͥus decepti erant.
conuersi fuerint ad ȩccłam: tunc ipso
dño dimicante ꝑibt̃ sapientes ioumeȩ.
qͥ carnalia. & t̾rena sapiebant: & au
& idumea. dialetica arte pugnabat.
& erant inp̃sidiis theman. qͦd int̃p̃tat᷑
consũmatio. desinent pugnare ꝓ ma-¬
gistris prioribꝰ. siue qͥ ante lum̃sͥ sci¬
entie ꝓmittebant. & putabant se e̾ẽ
inmeridie. timebt̃. & formidabt̃: eccłi¬
astico uiro obtinente sophismata

Expanded text:
nis est eremo, praeruptis in montibus edita nis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt pugnatores tui de Theman, quod nos interpretati sumus, meridiem. Quomodo autem supra dixeram, Esau tribus nominibus appellatum: ita et plaga regni ejus, quae ad Austrum vergit, tribus vocabulis appellatur, Darom, Theman, Nageb  , quae omnia juxta Ezechiel, Austrum, Africum, Meridiemque significant. Postquam vero te Esau, qui et pugnare pro civitate, et prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso no dimicante, peribunt sapientes Idumaeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auet Idumaea dialectica arte pugnabant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie, timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata
Abbreviated transcription (Latin):
stiȩ. s panẽ luctꝰ. & panẽ sub cyneri¬
ciũ qͥ ñ reuersat᷑. ꝓponent questioneᷤᷤ
de script᷑isͥ cendent insidias ioumẽo.
atꝙ creno e in oĩbꝰ carneo p̃ceptori:
hereses enim ad galathas int̾ carniᷤ
oꝑa numeratas legimꝰ: & tunc os¬
tendet᷑ non esse prudentia in edom.
Nuqd ñ indie illa dicit dñs ds̃ ꝑdam
sapientes de idumea: & prudentiã
demonte es au: Et timebt̃ fortes
tui a meridie: ut intereat uir de
monce esau. L. Inois illa
dicit dñs ꝑdã sapientes exidumea:
& intelligentiã demonte esau. Et
pauebt̃ p̾ugnatores tui de theman:
ut auferat᷑ homo demonte esau.
Cũ hostis fines tuos possederit. &
om̃s uiri fęderis cui illuseriñtͥ. & p̃
ualuerits contra te: cunc ꝑibit sapi-¬
entia de idumea: & calliditas eius
stultitia de monstrabit᷑. Prudentiã
qͦ ipse dñs auferet de monte esau.
id ẽ demontibꝰ seir: uel qͥa urbs idu¬
mea inmonte sita ẽ. uel qͥa omĩs illa
regio quȩ ad austrũ uergens. confi¬

Expanded text:
stiae, sed panem luctus, et panem subcinericium qui non reversatur, proponent quaestiones de Scripturis, tendent insidias Idumaeo atque terreno, et in omnibus carneo praeceptori haereses enim ad Galatas inter carnis opera numeratas legimus , et tunc ostendetur non esse prudentia in Edom. Numquid non in die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a Meridie: ut intereat vir de monte Esau. LXX: In die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et intelligentiam de monte Esau. Et pavebunt pugnatores tui de Theman, ut auferatur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: tunc peribit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stultitia demonstrabitur. Prudentiam quoque ipse Dominus auferet de monte Esau, id est, de montibus Seir, vel quia urbs Idumaea in monte sita est, vel quia omnis illa regio quae ad Austrum vergens confi
Abbreviated transcription (Latin):
banꝰ: quando ꝑsecutio contͣ eccłam
orit᷑. multo peiores ꝑsecutores. iudõs.
& hereticos in xp̃ianos fieri: quam
ethnicos. Possumꝰ ex traneos ingre¬
clentis dm̃. quinq sensꝰ int̾pretari:
ꝑ qͦs introeant hostes: & spolia di

Expanded text:
bamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredentis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introea
Abbreviated transcription (Latin):
supra. Cũ interierit uir de monte
esau ꝓpt̾ int̾fectionẽ. & impietatẽ
frĩs eiꝰ iacob. & operuerit eũ ȩt̃na
confusio: nequa quã faciet quȩ
fecit ante contͣ germanũ. Non enĩ
despiciet. & paruipendet. uidens
frẽm suum ire captiuũi: nec letabit᷑¬

Expanded text:
supra: Cum interierit vir de monte Esau, propter interfectionem, et impietatem in fratrem ejus Jacob, et operuerit eum aeterna confusio, nequaquam faciet quae fecit ante contra germanum; non enim despiciet et parvipendet, videns fratrem suum ire captivum: nec laetabit
Abbreviated transcription (Latin):
mia contͣ idumea dr̃ ecce qͥsi leo as¬
cendit de suꝑbia iordanis. ad pulchri¬
cudinẽ robustã. qͥa subito currere
eum faciã ad illã. Ac deinde. Ecce
quasi aqͥla ascendet. & uolabit. &
expandet alas suas suꝑ bosrã: & erit
cor fortiũ idumeȩ indie illa. quasi cor
mulieris parturientis. Om̃s qͥ ante
erant federati ecdom. & inp̃sidio urb̾
suꝑbissime fuerant. reliquert̃ eum:
& iuncti hostibꝰ. contͣ insidias ceten-¬
cunc indicatũ ẽ. qͥa nulla in edom
ȩẽt sapientia: dũ sꝑat in his qͥ aduer¬
sarii demonstrati st̃. Aliter. Cum
retiti ꝓlata fuerint in midio. ita
ut uir ȩccłasticus possit dicere. non
enim ignoramꝰ eiꝰ astutias. derelin¬
quent t̾minos edom. & dimittent
eũ & usq ad t̾minos ęccłȩ transmi¬
grantes. ꝓferent doctrinas pessimaᷤ:
tunc illu̾dent. & resistent quondã
magistro suo. dicentes falsa esse qͦ
didicerant: p̃ualebt̃ contra euĩ: et
eruditi ȩccłȩ fide. falsũ dogma con-¬

Expanded text:
ontra Idumaeam dicitur: Ecce quasi leo ascendet de superbia Jordanis ad pulchritudinem robustam, quia subito currere eum faciam ad illam : Ac deinde: Ecce quasi aquila ascendet et volabit, et expandet alas suas super Bosram, et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis , omnes qui ante erant foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae fuerant, reliquerunt eum, et juncti hostibus contra eum insidias tetentunc indicatum est, quia nulla in Edom esset sapientia: dum sperat in his qui adversarii demonstrati sunt. Aliter: Cum retiti, prolata fuerint in medium, ita ut vir Ecclesiasticus possit dicere: Non enim ignoramus ejus astutias , derelinquent terminos Edom, et dimittent eum, et usque ad terminos Ecclesiae transmigrantes, proferent doctrinas pessimas. Tunc illudent 372 et resistent quondam magistro suo, dicentes falsa esse quae didicerant: praevalebunt contra eum, et eruditi fide Ecclesiae, falsum dogma con
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾: & in regno ȩccłȩ confirmat᷑.
Hi enim qͥ habitant inmerioiȩ. id ẽ
cenent cam pestria. & humilia. idẽ
montẽ esau. & philistiim. qͦs possumꝰ
ꝓpt̃ suꝑbiã dogmatũ. & eloqntiam
scłarẽ. in ethnicoꝵ ꝑsonã accipere:
stiim. & alienigene: discipłi. qͥ ma¬
gistroꝵ auctoricate ducunt᷑. Et ñ
solũ montẽ esau. & alienigenas: seo
regionẽ quoq effraim. & samariȩ
possidebt̃. Effraim. & samariam.
crebro mnosee legimꝰ: & in heres ibuᷤ¬
quȩ sub nomine xp̃iano ȩccłam di¬
uidunt int̾p̃tati sumꝰ. & ibi enim
speratur ubertas: & ibi custodiam
fidei reꝓmittunt. Porro beniamin
filiꝰ dextere. atq uirtutis. ubi tẽplũ
dñi ẽ. possidebit galaad. que intͣp̃¬
cat᷑ trans migratio testimonii:. i sra¬
elẽ carneũ significans. Ab illis
enim usq ad nos. cestimonium dnĩ

Expanded text:
regno Ecclesiae confirmatur. Hi enim qui habitant in Meridie, id est, tenent campestria et humilia, id esmontem Esau et Philisthiim: quos possumus propter superbiam dogmatum, et eloquentiam saecularem in Ethnicsthiim, et alienigenis discipuli, qui magistrorum auctoritate ducuntur. Et non solum montem Esau, et alienigenas, sed regionem quoque Ephraim et Samariae possidebunt. Ephraim et Samariam crebro in Osee legimus, et in haeresibuquae sub nomine Christiano Ecclesiam dividunt, interpretati sumus. Et ibi enim speratur ubertas, et ibi custodiam fidei repromittunt. Porro Benjamin, filius dexterae, atque virtutis, ubi Templum Dei est, possidebit Galaad, quae interpretatur transmigratio testimonii, Israelem carneum significans: ab illis enim ad nos testimonium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientia sͥ: & cotidie de eccłiȩ
gregibꝰ raꝑe festinant. Isti ingre¬
dientes uineã dni nr̃i. q̃uã de ȩgyp¬
to huius scłi transtulit: & de cuius
genimine uinũ esse bibiturum se¬
in regno prĩs pollicet᷑. ita cupiunt
uniuersa populari. ut uix racemũ
ad inuenert̃ : ꝑscõs suoᷤᷤ. & eccłasti

Expanded text:
sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibiturum in regno Patris pollicetur, ita universa populari, ut vix racemum  invene
Abbreviated transcription (Latin):
inter palmites reliqͥssent. S hoste ᷤᷤ
qͥ ad te onõ iubente uenert᷑. signi¬
ficat autẽ babilonios. & exercitũ
nabuchodonosor. Inuestigauert̃
om̃ia secreta tua: & cauernas. &
foramina speluncarũ in qͥbꝰ habita ᷤᷤ
lustrauert᷑. Et reuera ut dicamꝰ
aliqͥd de natura lociꝰ omĩs austrał
regio idumeoꝵ. de eleutheropoli
usq petrã. & achilã. hȩc ẽ. enim
possessio esau. inspecubꝰ habita¬
Nunculas habet: & ꝓpt̾ nimios ca¬
lores solis. qͥa meridiana ꝓuintia ẽ
subt̃raneis tuguriis utitur. Disco¬
oꝑui inqtͥ esau. io est qͦd terra p̃me¬
bat᷑ inmediũ ꝓtuliꝰ. & aꝑta st̃ om̃ia
quȩ claudebas. substantiamq tuã
me parit̃ cũ hostibꝰ ꝑ qͥrente. nulla
pocuert̾ secreta cesare. Aliter. fũ¬
res enim & latrones qͥ ingrediunt᷑
nocte. qͥa filii st̃ noctis. & tenebrarũ.
hereticos puto: contraria ueritati
dogmata p̃dicantes: qͥ furantur

Expanded text:
inter palmites reliquissent, sed omnia hostes, inter palmites reliquissent, sed omnia hostes, qui ad te Domino jubente venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncarum, in quibus habitas, lustraverunt. Et revera, ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Petram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet. Et propter nimios calores solis, quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquit, Esau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et aperta sunt omnia quae claudebas, substantiamque tuam me pariter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarum, haereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutati st̃ esau. inuestigauert̃
abscondita eiꝰ. L. Si fures
introissent ad ce. aut latrones ꝑ
noctẽ. ubi ꝓiectꝰ esses: Nonne fu-
nonne reliqͥssent racemum : Qͦmͦ
ꝑscrutat᷑ ẽ. esau. & dep̃hensa st̃ ab¬
scondita eius. Hieremias similit̃.
licet ordine cõmutato. si uindemi-
racemum. Si fures in nocte: rapu-¬
issent utiq qͦd sufficeret sͥ. Ego
discooꝑui esau. reuelaui abscondi¬
ta esꝰ. & celare non pocerit. Qͦd dic̃
hoc est. Si fures & lacrones qͥ in
nocte domos suffodere consuert̃.
& raꝑe q̃ indomibꝰ st̃. in croissent
ad cẽ.& absconditi tenebris circũ¬
issent domus tuȩ angulos. utiq ħ
culissent qͦd putabant sͥ posse suf¬
ficere: & aliqͥd in ȩdibꝰ tuis. uel ꝑ
satietatẽ. uel ꝑ ignorantiam reli¬
qͥssent. Siuind emiatores intro¬
issent uineam tuam. & eam uel
hostiliter uastare. uela te condu¬
cti de me cere cuꝑent. quãuis dili¬
gens eoꝵ fuisset uindemia: ta¬
men racemos uitibꝰ. foliisq celatos.

Expanded text:
au, investigaverunt abscondita ejus? LXX. Si fures introissent ad te, vel latrones per noctem, ubi projectus esses? Nonne furanonne reliquissent racemum? Quomodo perscrutatus est Esau, et deprehensa sunt abscondita ejus? Jeremias similiter, licet ordine commutato: Si vindemiatracemum? si fures in nocte, rapuissent utique quod sufficeret sibi. Ego vero discooperui Esau, revelavi abscondita ejus, et celare non possunt . Quod dihoc est: Si fures et latrones, qui nocte domos suffodere consuerunt, et rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris circuissent domus tuae angulos, utique tulissent, quod sibi putabant posse sufficere: et aliquid in aedibus, vel per satietatem, vel per ignorantiam reliquissent. Si vindemiatores introissent vineam tuam, et eam vel hostiliter vastare, vel a te conducti demetere cuperent, quamvis diligens eorum fuisset vindemia, tamen racemos vitibus foliisque celatos
Abbreviated transcription (Latin):
ualuert̃ ad uersũte. uiri pacis tuȩ
qͥ comedert᷑ cecũ. ponent insidias
suꝑ te: non ẽ. prudentia in eo..
Usq ad t̾minos dimisert̃ ce. Om̃s
uiri cestam̃ti tui restitert̃ tͥ: p̃ua-¬
luert̃ aduersũte. uiri pacifici tui
posuert̃ insidias suꝑge: non ẽ sapi¬
entia ineo. Qͥdã id qͦd supra expo¬

Expanded text:
te viri pacis tuae, qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. LXX: Usque ad terminos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adversum te viri pacifici tui: posuerunt insidias subter te: non est sapientia in eo. Quidam id quod supra expo