comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundo esset inde deiectus esset tum per hoc
interdictum cum testitu opportuisse. nunc
uero deiectum ullo modo esse inde ubi non
fuerit hoc mterdicto nchil nos asse quitos
esse queto site hodie domum tuam tede¬
initem coacti homines et armati non mõ
lumine tectoq edium tuarum sed pͥmo
iditu uestibuloq prohibuerunt quidac¬
turus sis Monet amicus meusit.LCal¬
purnius ut idem dicas quod ipse anita
dixit ĩ iuriarum quid add causam posses¬
sionis. quid ad testituendum cum quem
opportet restitin. quid demque ad insci¬
uile aut ad actoris notionem & ad aiad¬
uersionem uies. Iniutiarum plus tibi lat
giat non solum egeris uerum etiam com¬
demnaris licet nunquid magis posside¬
bis. Actio enim ĩiuratum non ius posses¬
sionis assequit᷑ sed dolortm inmihute
libertatis iuditio penaq mitigat. Ptctor
interca Pisotanta de te taccbit qũẽ admo¬
dum te restituat in edes tuas non habe¬
bit Qui dies totos aut uim ficri uetat ant

Expanded text:
fundo esset, inde deiectus esset, tum per hoc fundo esset, inde deiectus esset, tum per hoc interdictum eum restitui oportuisse; nunc vero deiectum nullo modo esse inde ubi non fuerit; hoc interdicto nihil nos adsecutos esse: quaero, si te hodie domum tuam redeuntem coacti homines et armati non modo limine tectoque aedium tuarum sed primo aditu vestibuloque prohibuerint, quid acturus sis. monet amicus meus te, L. Calpurnius, ut idem dicas quod ipse antea dixit, iniuriarum. quid ad causam possessionis, quid ad restituendum eum quem oportet restitui, quid denique ad ius civile, aut ad praetoris notionem atque animadversionem? ages iniuriarum. plus tibi ego largiar; non solum egeris verum etiam condemnaris licet; num quid magis possidebis? actio enim iniuriarum non ius possessionis adsequitur sed dolorem imminutae libertatis iudicio poenaque mitigat. praetor interea, Piso, tanta de re tacebit? quem ad modum te restituat in aedis tuas non habebit? qui dies totos aut vim fieri vetat aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ia . Nullam esse dices audite cupio qui
in pace & otio quom manum fecerit. co¬
pias pararit multitu dinem hominum co¬
egerit atmarit instruxerit homines iner¬
mesq ad constitutum experiundi iutis
auerterit hoc dicat feci equidem que dicis
omnia & ea sunt turbulenta & temeraria
& peticulosa. Quid ergo est impune feci
Nam quid agas mecum ex iute ciuili ac
pretotio non habes ita ne uero recupera¬
totes hoc uos audietis & apud uos dici pa¬
tiemini sepius. quom maiores nostri tanta
diligentia prudentiaq fuerint ut omnia om¬
nium non modo tantarum terum sed etiã
tenuissimaꝵ iura statuetint persequutiq
sint ut hoc geniis unum uł maximum pre¬
termitetent ut si qui me exite domo mea
axmis cocnt habetem actionem si qui intro¬
ite prohibuisset non haberem. Non dum
de cecinne causa disputo non dum de iute
possessionis nostre loquor tantum de tua
defensione . C. Piso quetor. quomodo ita
dicis & ita constituis si cecinna quom in

Expanded text:
la. nullam esse dices? audire cupio, qui la. nullam esse dices? audire cupio, qui in pace et otio, cum manum fecerit, copias pararit, multitudinem hominum coegerit, armarit, instruxerit, homines inermos qui ad constitutum experiendi iuris averterit, hoc dicat: 'feci equidem quae dicis omnia, et ea sunt et turbulenta et temeraria et periculosa. quid ergo est? impune feci; nam quid agas mecum ex iure civili ac praetorio non habes.' itane vero? recuperatores, hoc vos audietis et apud vos dici patiemini saepius? Cum maiores nostri tanta diligentia prudentiaque fuerint ut omnia omnium non modo tantarum rerum sed etiam tenuissimarum iura statuerint persecutique sint, hoc genus unum vel maximum praetermitterent, ut, si qui me exire domo mea coegisset armis, haberem actionem, si qui introire prohibuisset, non haberem? nondum de Caecinae causa disputo, nondum de iure possessionis nostrae loquor; tantum de tua defensione, C. Piso, quaero. quoniam ita dicis et ita constituis, si Caecina, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
sita que ab aduersario non negatur Cecĩ¬
nam quom ad constitutam diem tempuis¬
tion haberet ut ius ac deductio morib
fieret pulsum prohibitumq esse in coac¬
tis homĩbus et armatis. Qulom hoc con¬
stet ego homo imperitus iuris ignarus
negotioꝵ ac litium hanc puto mo hre
ac fionem ut per interdictum meuri
ius teneam atq iniuriam tuam per¬
sequar fac mn hoc errare mõ nec nullo
modo posse per hoc interdictuma id asse¬
qui quod uelim te uti in hac te magistto
uolo. Quero sit ne aliqua huius rei actio
mn nulla conuocari homiẽs propter posses¬
sionis controuersiam non oportet armari
multitudinem utis tetinetidi causa nõ
conuenit. nec uiri quic quam tam ini¬
micum quam uis nec equitati quicꝗͣ
tam infestum est quam conuocati homi¬
nes et atmati. Quod quom ita sit resq
eius moĩ sit ut inprimis a magistratibo
auima duertenda esse indeatur. Iterum
queto sit ne eius tti aliqua actio an nul¬

Expanded text:
sita quae ab adversario non negatur, Caecisita quae ab adversario non negatur, Caecinam, cum ad constitutam diem tempusque venisset ut vis ac deductio moribus fieret, pulsum prohibitumque esse vi coactis hominibus et armatis. Cum hoc constet, ego, homo imperitus iuris, ignarus negotiorum ac litium, hanc puto me habere actionem, ut per interdictum meum ius teneam atque iniuriam tuam persequar. fac in hoc errare me nec ullo modo posse per hoc interdictum id adsequi quod velim; te uti in hac re magistro volo. quaero sitne aliqua huius rei actio an nulla. convocari homines propter possessionis controversiam non oportet, armari multitudinem iuris retinendi causa non convenit; nec iuri quicquam tam inimicum quam vis nec aequitati quicquam tam infestum est quam convocati homines et armati. quod cum ita sit resque eius modi sit ut in primis a magistratibus animadvertenda videatur, iterum quaero sitne eius rei aliqua actio an nul
Abbreviated transcription (Latin):
rematos fuisse dixit. Quid hiuc tu hominio
fatias. Nonne concedas interdura ut excusa¬
none sũme scultitie sũ me probitatis odium
deprecctur. Utrum tecuperatotes his testi¬
bus non credidistis. quom quid liqueret
non habiustis At controuersia non erat
quin uerum dicerent an in coacta multi¬
tudine in armis intelis in presenti metu
mortis perspicuo periculo cedis dubium
uobis fuit messo uis aliqua iuderctur nͨ¬
ne. Quibus agitur in tebus ius intelligi
potese simhis non intelligetur. An ueto
illa defensio uobis pteclata iusa est non
de ieci sed obstiti non enimtesum passus
in fundum ingredi. sed atmatos ho mĩes
opposin ut intelligeres si i fundo pedem
posuisses statim tibi esse pereundum. Quis
ais is qui atmis perterritus fugatus pulsus
est non idctur esse deiectus. Posteruis
de uerbo uidebimus nunc tem ipsam po¬
namus quam illi non negant & eius ter
uis actionemq queramuł. Est hec tespo¬

Expanded text:
armatos fuisse dixit. quid huic tu homini armatos fuisse dixit. quid huic tu homini facias? nonne concedas interdum ut excusatione summae stultitiae summae improbitatis odium deprecetur? Vtrum, recuperatores, his testibus non credidistis, cum quid liqueret non habuistis? at controversia non erat quin verum dicerent. an in coacta multitudine, in armis, in telis, in praesenti metu mortis perspicuoque periculo caedis dubium vobis fuit inesse vis aliqua videretur necne? quibus igitur in rebus vis intellegi potest, si in his non intellegetur? an vero illa defensio vobis praeclara visa est: 'non deieci, sed obstiti; non enim sum passus in fundum ingredi, sed armatos homines opposui, ut intellegeres, si in fundo pedem posuisses, statim tibi esse pereundum?' quid ais? is qui armis proterritus, fugatus, pulsus est, non videtur esse deiectus? posterius de verbo videbimus; nunc rem ipsam ponamus quam illi non negant et eius rei ius actionemque quaeramus. est haec res po
Abbreviated transcription (Latin):
aimpliandi dixisse sibiliquete dum in cog¬
nta re iudicate noluisset maluisse condẽ¬
nare quam absoluere quom siuno minus
dam uarent condemnari teus non posset
non ad cognoscendam causar sed ad ex¬
plendam damnationem presto fuissełtrũ
grauius aliquid in quempiam dici potese
quam ad hominem condemnandum quẽ
nunꝗͣ uidisset neq audisset adductum
oretio esse An certius quicꝗͣ obici potesẽ
quam quod is quor obiciturł ne mitu qui¬
dem infirmate conatur. Uerum tamen is
testis ut facile intelligeretis cum nõ affus¬
se mimo quom ab illis causa ageretur tes¬
tesq dicerent se tantisper de aliquo reo
cogitasse quom omnes ante eum dixissẽe
testes armatos cum Ebutio fuisse cõplures
solus dixit non fuisse iusus ese michi pͥmo
ueterator intelligere preclare quid cause ꝙ¬
tatet & tantum modo quod omries testes
infirmatet qui ante eum dixissent. quom
subito ecce idem qui solet suos solos scruos

Expanded text:
ampliandi, dixisse sibi liquere; cum de incogampliandi, dixisse sibi liquere; cum de incognita re iudicare voluisset, maluisse condemnare quam absolvere; cum, si uno minus damnarent, condemnari reus non posset, non ad cognoscendam causam sed ad explendam damnationem praesto fuisse? Vtrum gravius aliquid in quempiam dici potest quam ad hominem condemnandum quem numquam vidisset neque audisset adductum esse pretio? an certius quicquam obici potest quam quod is cui obicitur ne nutu quidem infirmare conatur? verum tamen is testis, —ut facile intellegeretis eum non adfuisse animo, cum causa ab illis ageretur testesque dicerent, sed tantisper de aliquo reo cogitasse—cum omnes ante eum dixissent testes armatos cum Aebutio fuisse compluris, solus dixit non fuisse. visus est mihi primo veterator intellegere praeclare quid causae obstaret, et tantum modo errare, quod omnis testis infirmaret qui ante eum dixissent: cum subito, ecce idem qui solet, duos solos servos
Abbreviated transcription (Latin):
testes inchil de ui sed de ipsa atq erciptioẽ
fundi dixerunt .P. Cesennius auctor fun¬
di non tam auctoritate graui ꝗͣ corpore
&argentarius. Sex clodius quõi nomen
est formio nec minus niger nec minus
confidens ꝗͣ ille terrentiams est phormio
nchil de li dixerunt. nichil pretetea
quod ad uestrum indicium ꝑtineret De¬
cimo uero loco testis expectãtus & ad ex¬
dor ordinis decus eque ornamentum
iudiciorum exemplat antique religionis fide¬
culanus falcula qui quomita uehemens acerq
uenisset ut non modo Cecirnam periurio
suo lederet. sed etiam michi iuderetur iras
set aburbe. Nam quom dixisset minus ha¬
bete Liii. populus cum tisu acclamauit ipã
esse miminerarit enim omnes quantum in
albiano unditio accepisset. In eum quid di¬
cam nisi id quod negate non possit uenis¬
se in consilium publice questiorns quomerꝰ
consilii iudex non esset & in eo consilio
causani quom non audisset & potestas cẽt

Expanded text:
testes nihil de vi, sed de re ipsa atque emptione testes nihil de vi, sed de re ipsa atque emptione fundi dixerunt; P. Caesennius, auctor fundi, non tam auctoritate gravi quam corpore, et argentarius Sex. Clodius cui cognomen est Phormio, nec minus niger nec minus confidens quam ille Terentianus est Phormio, nihil de vi dixerunt, nihil praeterea quod ad vestrum iudicium pertineret. Decimo vero loco testis exspectatus et ad exani, splendor ordinis, decus atque ornamentum iudiciorum, exemplar antiquae religionis, Fidiculanius Falcula; qui cum ita vehemens acerque venisset ut non modo Caecinam periurio suo laederet sed etiam mihi videretur irascset ab urbe. nam cum dixisset minus iↄↄↄ, populus cum risu adclamavit ipsa esse. meminerant enim omnes quantum in Albiano iudicio accepisset. in eum quid dicam nisi id quod negare non possit, venisse in consilium publicae quaestionis, cum eius consili iudex non esset, et in eo consilio, cum causam non audisset et potestas esset
Abbreviated transcription (Latin):
illum tei tei capitalis uideter de eo du¬
bito nunc quomiodo aut loquar taccam
quom ipse hoc de se iuratus predicet De¬
inde L. Celius non solum Ebutiura cura
armatis dixit fuisse compluribus uerũetiã
cum ad uocatis perpaucis eo uenisse Cesumã
De hoc ego teste de traham quoi eque ac ineo
testi ut c̾redatis postulo P Mẽmius sequuto
est qui suum non paruum benefitium cõme¬
morauit inamicos cecirne quibus sele uiã
per fratris sin dedisse fundum dixit qua ef¬
fugete possent. quom essent metu omnesꝑ
territi. Hiuc ego testi gratis agam quod &
in it misericordem se prebuit & in testimo¬
nio religiosum. A Aitilius & cius filius
Attiluis & atmatos ibi fuisse & sesuos
armatos ad duxisse dixerunt. Etiam hoc
amplius quom Ebutius cetinnẽ m alum
tum Cecinuam postulasse ut moribus de¬
ductio fieret Hoc idem PRunluis dixit
&eo libertius clixit ut aliquo in iuditio ei
testimonio creditum putaretur. Duo p̃terea

Expanded text:
illum rei capitalis viderer, de eo duillum rei capitalis viderer, de eo dubito nunc quo modo aut loquar aut taceam, cum ipse hoc de se iuratus praedicet. deinde L. Caelius non solum Aebutium cum armatis dixit fuisse compluribus verum etiam cum advocatis perpaucis eo venisse Caecinam. de hoc ego teste detraham? cui aeque ac meo testi ut credatis postulo. P. Memmius secutus est qui suum non parvum beneficium commemoravit in amicos Caecinae, quibus sese viam per fratris sui fundum dedisse dixit qua effugere possent, cum essent omnes metu perterriti. huic ego testi gratias agam, quod et in re misericordem se praebuerit et in testimonio religiosum. A. Atilius et eius filius L. Atilius et armatos ibi fuisse et se suos servos adduxisse dixerunt; etiam hoc amplius: cum Aebutius Caecinae malum tum Caecinam postulasse ut moribus deductio fieret. hoc idem P. Rutilius dixit, et eo libentius dixit ut aliquando in iudicio eius testimonio creditum putaretur. duo praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
ita libenter confitetur ut non solum fateri seđ
ctiam profiteri uideatur Recuperatores cõ¬
uotaui homiẽs coegi. armaui terrent mor¬
t ac periculo capitis non accederes obstiti
ferto inquit ferto & hoc dicit in iuditio¬
te reieci atq pertetrin. Quid tęstes quidai¬
unt. PUetiluis ptopinquus ebutii se Ebutio
cum armatis serius uenisse ad uocatum
Quid preterea fuisse complures armatos
Quid aliuid minatum esse Ebutium Cecin¬
ne. Quid ego de hoc teste dicam insi hoc
recuperatotes ut id cixco non minus ei cre¬
datis ꝗͣ homo minus idoneus haberetur
sed ideo credatis quod ex illa parte id dicit
quod illi cause maxime est alienum A
Terentius alter testis non modo ebutium
dicit armatos homines fuisse de se autem
hoc predicat antiocho Ebuti scruo ĩpetas¬
se ut m Cecinnam aduenientem cũ ferio
ĩuaderet. Quid loquar amplius. hoc deho¬
mine in quem ego dicere quom togater
acecinna nunquam uolui ne arguere

Expanded text:
ita libenter confitetur ut non solum fateri sed ita libenter confitetur ut non solum fateri sed etiam profiteri videatur, recuperatores: 'convocavi homines, coegi, armavi, terrore mortis ac periculo capitis ne accederes obstiti; ferro,' inquit, 'ferro'—et hoc dicit in iudicio—'te reieci atque proterrui.' quid? testes quid aiunt? P. Vetilius, propinquus Aebuti, se Aebutio cum armatis servis venisse advocatum. quid praeterea? fuisse compluris armatos. quid aliud? minatum esse Aebutium Caecinae. quid ego de hoc teste dicam nisi hoc, recuperatores, ut ne idcirco minus ei credatis quod homo minus idoneus habetur, sed ideo credatis quod ex illa parte id dicit quod illi causae maxime sit alienum? A. Terentius, alter testis, non modo Aebutium dicit, armatos homines fuisse, de se autem hoc praedicat, Antiocho, Aebuti servo, se imperasse ut in Caecinam advenientem cum ferro invaderet. quid loquar amplius de hoc homine? in quem ego hoc dicere, cum rogarer a Caecina, numquam volui, ne arguere
Abbreviated transcription (Latin):
impetum armati antiochi ceterorũq
tela atq incursus defugit codem tem¬
pore se i fugam conferunt una meia
aduocatiq eius metu perterriti. queni
ad modund illoꝵ testem dicete audistis
His rebus ita gestis P dolobella P.s
ter dixit ut ẽ consuetudo de in homĩb
armatis sine ulla exceptione tantum
ut iinde deiecisset testitueret. restin
tecuperatores ut controuersie nichil haberet
sccundo loco ut ne cum tam improbohomĩe
tertio ut cum tam stulto haberet Et enime
non minus nos stultitia illuis subleriat q̃
ledit improbitas Improbiis fuit quod ho¬
mines coegit arinauit coactis armatisq
uim fecitꝰ Lesit in eo cecinnam sublenat
ibidem. Nam in eas ipsas tes quas impro¬
bissime fecit testimonia sumpsit & eis in
causa testimonus utitur. Itaq inichi certũ
est recuperatores antęquam ad meam de¬
fensionem meosq testes uenio illiis uti cõ¬
fessione & testimonus quid conficetur atq

Expanded text:
impetum armati Antiochi ceterorumque impetum armati Antiochi ceterorumque tela atque incursum refugit. eodem tempore se in fugam conferunt amici advocatique eius metu perterriti, quem ad modum illorum testem dicere audistis. his rebus ita gestis P. Dolabella praetor interdixit, ut est consuetudo, de vi hominibvs armatis sine ulla exceptione, tantum ut unde deiecisset restitueret. restiturecuperatores, ut controversiae nihil haberet, secundo loco ut ne cum tam improbo homine, tertio ut cum tam stulto haberet. etenim non minus nos stultitia illius sublevat quam laedit improbitas. improbus fuit, quod homines coegit, armavit, coactis armatisque vim fecit. laesit in eo Caecinam, sublevat ibidem; nam in eas ipsas res quas improbissime fecit testimonia sumpsit et eis in causa testimoniis utitur. itaque mihi certum est, recuperatores, ante quam ad meam defensionem meosque testis venio, illius uti confessione et testimoniis; qui confitetur atque
Abbreviated transcription (Latin):
introitiis qua adiri poterat non modo
in eum fundum de quo controuersia fu¬
erat. sed etiam in illum proximum de
quo inchil ambigebatu armatos hoiẽs
opporiit. Itaq primo quom in antiquo
fuudum ingredi uellet quod ea ꝓxime
actedi poterat frequentes atmatiꝰ obsti¬
terunt quo loco depulsus cecinna tamẽ
qua potuit ad cum fundum profectus
ex quo ex cõuentu ium fieri oportebat
Euis autera fundi extremam partem olec
directo ordine diffimunt. Ad eas quom
acte deretur iste cum omnibtis copiis p̃s¬
to fuit seruumq suum nomine antiochũ
ad se nocauit & clara uoce imperauit
ut cum qui illum oleatum ordinem m¬
trasset octideret Homo in ea senteritia
prudentissimus Cecinna tameri in hac
te plus michi ammi quam consilũ ui¬
detur habusse. Nam quorti & armator
multitudinem iuderet & eam uocem
ebutũ quam cõmemoraui audinisset tñ
accessit propruis etiam ingredienis ꝓnt
finem enis loci quem oleę torminabant

Expanded text:
introitus qua adiri poterat non modo introitus qua adiri poterat non modo in eum fundum de quo erat controversia, sed etiam in illum proximum de quo nihil ambigebatur armatos homines opponit. itaque primo cum in antiquum fundum ingredi vellet, quod ea proxime accedi poterat, frequentes armati obstiterunt. quo loco depulsus Caecina tamen qua potuit ad eum fundum profectus est in quo ex conventu vim fieri oportebat; eius autem fundi extremam partem oleae derecto ordine definiunt. ad eas cum accederetur, iste cum omnibus copiis praesto fuit servumque suum nomine Antiochum ad se vocavit et voce clara imperavit ut eum qui illum olearum ordinem intrasset occideret. homo mea sententia prudentissimus Caecina tamen in hac re plus mihi animi quam consili videtur habuisse. nam cum et armatorum multitudinem videret et eam vocem Aebuti quam commemoravi audisset, tamen accessit propius et iam ingrediens intra finem eius loci quem oleae terminabant
Abbreviated transcription (Latin):
fundi fructus testamento uiti fuerat Ce¬
sennne quom hoc nouelitis genus iam
malefitiose intenderit placuit Cecinne
de amicoꝵ sententia constituere quodie
in tem presentem ueniret & de fundo
Cecinna moribus deducerctur. Colloquũ¬
tur dies ex utriusq cõmodo sumitur Ce¬
cinna cum amicis ad diem uerat ĩ cas¬
tellum axiam ex quo loco fundus is de
quo agitur non longe abest ibi certior
fit apluribus homines per multos libetos
ac seruos coegisse & atmasse ebutium
Quom id partim mixarertur partim nõ
crederent ecce ipse Ebutius in castellu
uenit demntiat Cocinne se armatosha¬
bere. abiturum eum nõ esse si accessisset
Cecinnie placuit & amicis quo ad ide¬
retur saluo capite fieri posse expedixi tã¬
hec de castello desçendunt infundum
proficis curitur Uidetur temete cõmissũ
Uerum ut opinor hoc fuit cause tamte¬
mere istum cõmissuruiti ꝗͣ uerbis nun¬
tiabatur nemo putauit. Acq iste ad oc̃s

Expanded text:
fundi et fructus testamento viri fuerat Caefundi et fructus testamento viri fuerat Caesenniae.' Cum hoc novae litis genus tam malitiose intenderet, placuit Caecinae de amicorum sententia constituere, quo die in rem praesentem veniretur et de fundo Caecina moribus deduceretur. conloquuntur; dies ex utriusque commodo sumitur. Caecina cum amicis ad diem venit in castellum Axiam, a quo loco fundus is de quo agitur non longe abest. ibi certior fit a pluribus homines permultos liberos atque servos coegisse et armasse Aebutium. Cum id partim mirarentur, partim non crederent, ecce ipse Aebutius in castellum venit; denuntiat Caecinae se armatos habere; abiturum eum non esse, si accessisset. Caecinae placuit et amicis, quoad videretur salvo capite fieri posse, experiri tamen. de castello descendunt, in fundum proficiscuntur. videtur temere commissum, verum, ut opinor, hoc fuit causae: tam temere istum re commissurum quam verbis minitabatur nemo putavit. atque iste ad omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ore eẽt quam ceteri ciues propter ĩ com¬
modum uolaterranoꝵ calamitatemq
ciuilem. Itaq homo timmidus amperidilq
qui neq animi neq consilũ satis habe¬
ret non putauit esse tanti hereditatem
ut de ciuitatt ĩ dubium ueniret Con¬
cessit credo Ebutio quanitum uelletd
de cesennię boms ut haberet inimo
ut uiri forti ac sapienti dignum fuit
in calummam stultitiamqͦ obtriuit
ac concudit in possessiones boriorum
quom esset. & quora ipse Sextulam suam
ex aggeratet nomiẽ heredis arbitrium fa¬
milie heciscunde postulauit atq illos pau¬
cis diebus postꝗ uidet nichil se abradere
homini rbine in foro denuntiat fundũ
illum de quo ante dixi quoius istum emp¬
torem demonstraui fuisse mandatum ce¬
senniȩ suum esse. seq sibi emisse. Quid a¬
gis. Istius ille futidus est quem sine ulla
controuersia quadriẽmum hoc est ex qͦ
temport fundus ueniit quo adiuxta pos¬
sedit Cesenma. Usui enim inquit eius&

Expanded text:
esset quam ceteri cives propter incomesset quam ceteri cives propter incommodum Volaterranorum calamitatemque civilem. itaque homo timidus imperitusque, qui neque animi neque consili satis haberet, non putavit esse tanti hereditatem ut de civitate in dubium veniret; concessit, credo, Aebutio, quantum vellet de Caesenniae bonis ut haberet. immo, ut viro forti ac sapienti dignum fuit, ita calumniam stultitiamque eius obtrivit ac contudit. in possessione bonorum cum esset, et cum iste sextulam suam nimium exaggeraret, nomine heredis arbitrum familiae herciscundae postulavit. atque illis paucis diebus, postea quam videt nihil shomini Romae in foro denuntiat fundum illum de quo ante dixi, cuius istum emptorem demonstravi fuisse mandatu Caesenniae, suum esse seseque sibi emisse. quid ais? istius ille fundus est quem sine ulla controversia quadriennium, hoc est ex quo tempore fundus veniit, quoad vixit, possedit Caesennia? 'Vsus enim,' inquit, 'eius
Abbreviated transcription (Latin):
que inulieri maxime conuemrent ea ue¬
mrent licetetur. is quem Cesenine date ope¬
ram nemo mirarctur sibi emere tiemio pos¬
set suspicari. Hac emptione facta pecuina.
soluitur a. Cesennia quois tei putat iste
rationem teddi non posse quod ipse tabu¬
las auerterit. Se autera habere argẽtarii
tabulas in quibus sib pecuma expensa la¬
ta sit acceptaq relata quasi id aliter fieri
oportuerit quom omnia ita facta cẽrit
quem ad modum nos defendimus. Cesẽ¬
nia fundum possidebit locauitq neq ita
multo post a Cesennię nupsit. Ut in pauca
conferam testamẽto facto mulior morit᷑
facit heredem ex deuntia & semiuntia
Cesinnam ex duabis Sextulis. M fulci¬
nium libertum superioris iuri ebutio
Sextulam aspergit hanc sextulam illa
mercedem isti esse uoluit assi diutatis &
molestie si quam susceperat. Iste autẽ
siarum putat lam principio ausus est
dicere non posse he redem esse Cesennie
Cecinnam quod is deteriore uita deteri

Expanded text:
quae mulieri maxime convenirent, ea vequae mulieri maxime convenirent, ea venirent, liceretur is quem Caesenniae dare operam nemo miraretur, sibi emere nemo posset suspicari. hac emptione facta pecunia solvitur a Caesennia; cuius rei putat iste rationem reddi non posse quod ipse tabulas averterit; se autem habere argentarii tabulas in quibus sibi expensa pecunia lata sit acceptaque relata. quasi id aliter fieri oportuerit. Cum omnia ita facta essent, quem ad modum nos defendimus, Caesennia fundum possedit locavitque; neque ita multo post A. Caecinae nupsit. Vt in pauca conferam, testamento facto mulier moritur; facit heredem ex deunce et semuncia Caecinam, ex duabus sextulis M. Fulcinium, libertum superioris viri, Aebutio sextulam aspergit. hanc sextulam illa mercedem isti esse voluit adsiduitatis et molestiae si quam ceperat. iste autem siarum putat. iam principio ausus est dicere non posse heredem esse Caesenniae Caecinam, quod is deteriore iure
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebat quoniam potestas esset emendi
fundum illum fulcimianur qui fundo eiꝰ
antiquo continens esset. nullam esse ratio¬
nem amittere eius modi occasionet quom
presertim pecuma ex partitione deberet
nusꝗͣ cam posse melins collocari Itaq mu¬
lier facere constituit mandat ut fundum
non in mentem uernt omĩbus illius hoc
munus &e ad omnia mulieris negotia pa¬
rati. sine quo nichil satis caute. insi satis
callide agi posse tecte attenditis. Ebutio
negotium datur ad est ad tabulam lite¬
tui ebutius deterrentꝰ emptores multi p¬
tim gratia Cesenmię partim etiam pretio
fundus addicitur ehucio pecumam argen¬
tario promittit Ebutinis. quo testimonio nc̃
uir optimus utitur sibi emptum esse quasi
uero aut nos ei negemus addictum aut tnĩ
quisꝗͣ fuerit qui dubitarit quin emeretur
Ceserniȩ quom id pleriq scrent omnes fere
te deberetur eam porro in prediis colloca¬
ri maximc expediret essent autem p̃dia

Expanded text:
mentem, quoniam potestas esset emendi mentem, quoniam potestas esset emendi fundum illum Fulcinianum, qui fundo eius antiquo continens esset, nullam esse rationem amittere eius modi occasionem, cum ei praesertim pecunia ex partitione deberetur; nusquam posse eam melius conlocari. itaque hoc mulier facere constituit; mandat ut fundum non in mentem vobis venit omnibus illius hoc munus esse ad omnia mulieris negotia parati, sine quo nihil satis caute, nihil satis callide posset agi? recte attenditis. Aebutio negotium datur. adest ad tabulam, licetur Aebutius; deterrentur emptores multi partim gratia Caesenniae, partim etiam pretio. fundus addicitur Aebutio; pecuniam argentario promittit Aebutius; quo testimonio nunc vir optimus utitur sibi emptum esse. quasi vero aut nos ei negemus addictum aut tum quisquam fuerit qui dubitaret quin emeretur Caesenniae, cum id plerique scirent, omnes fere te deberetur, eam porro in praediis conlocari maxime expediret, essent autem praedia
Abbreviated transcription (Latin):
his rationibus anctionis & particiomis atq
etiam seipse referebat & introdabat & meã
opimonem Cesennia adducebat ut mulier
imperita nichil agi putaret Callide posse
ubi non adesset ebutius. Quam perlonam
iam ex quotidiana cognoscitis ulta recipe¬
ratoris mulierum assentatoris cognitoris. ui¬
duarum defensoris nimium litigiosi conci¬
ti ad regiara inepti ac stulti inter uiroi
intex mulieres periti iuris & callidi. Hanc
personam imponite ebutio is enim Cesen¬
nic fuit ebutius ne forte queratis tium ꝓ¬
propinquus. nchil alienius amicus aut apa¬
tre aut a uiro traditus. Nichil minus. Quid
igitur ille quem supra deformaui uolunta¬
ruis amicus mulieris non necessitudine
aliqua sed ficto offitio simulataq seduli¬
tate coniunctus magis opportuna opera
non nunꝗ quam aliquando tideli quom
esset ut dicete institaeram constituta aue¬
tio rome suadebant amici cognatiq Cesẽ¬
nie id quod ipsi quoq mulicri in mẽtem

Expanded text:
his rationibus auctionis et partitionis atque his rationibus auctionis et partitionis atque etiam se ipse inferebat et intro dabat et in eam opinionem Caesenniam adducebat ut mulier imperita nihil putaret agi callide posse, ubi non adesset Aebutius. quam personam iam ex cotidiana vita cognostis, recuperatores, mulierum adsentatoris, cognitoris viduarum, defensoris nimium litigiosi, contriti ad regiam, inepti ac stulti inter viros, inter mulieres periti iuris et callidi, hanc personam imponite Aebutio. is enim Caesenniae fuit Aebutius—ne forte quaeratis, num propinquus?—nihil alienius—amicus a patre aut a viro traditus? —nihil minus—quis igitur? ille, ille quem supra deformavi, voluntarius amicus mulieris non necessitudine aliqua, sed ficto officio simulataque sedulitate coniunctus magis opportuna opera non numquam quam aliquando fideli. Cum esset, ut dicere institueram, constituta auctio Romae, suadebant amici cognatique Caesenniae, id quod ipsi quoque mulieri veniebat in
Abbreviated transcription (Latin):
mercatur. Moritur falcimus multa enim
que sunt mit quia temota sunt a causa p̾¬
termittam testamẽto fac heredem quem ha¬
bebit ẽ cęscrna filium usumfructum ouim
suorum bonor Cesennie legat ut frucretur
una cum filio. Magniis honos uiri uitira¬
dus mulicri fuiss& sed diuturnum esse licu¬
iss& fruetetur enim bonis cum eo quẽ suis
bonis hetedem esse cupiebat. & ex quo maxi¬
mum fructum ipsa capiebat. Sed hunc fruc¬
tum mature fortuna ademit. Nam breutẽ¬
pore . M. fulcinius adulescens mortuus esę
Heredem .P. Cesennium fecit uxori grande
pondus argenti matriq partem bonoꝵ ma
iorem legauit itaq in partem mulieres uo¬
cate sunt. Quom esset hec auctio heredita¬
tia conscituta ebutius iste qui iam dui Cesẽ¬
nie uduitate ac solitudine alerctur ac se
in eius familiaritatem insinuass& hac rõe
ut cum aliquo suo compendio negotia mu¬
lieris si qua acciderent controuetsiasq sus¬
tiperet. Uersabatur quoꝙ eo temport ⁊n

Expanded text:
mercatur. moritur Fulcinius—multa enim, mercatur. moritur Fulcinius—multa enim, quae sunt in re, quia remota sunt a causa, praetermittam—testamento facit heredem quem habebat e Caesennia filium; usum et fructum omnium bonorum suorum Caesenniae legat ut frueretur una cum filio. Magnus honos viri iucundus mulieri fuisset, si diuturnum esse licuisset; frueretur enim bonis cum eo quem suis bonis heredem esse cupiebat et ex quo maximum fructum ipsa capiebat. sed hunc fructum mature fortuna ademit. nam brevi tempore M. Fulcinius adulescens mortuus est; heredem P. Caesennium fecit; uxori grande pondus argenti matrique partem maiorem bonorum legavit. itaque in partem mulieres vocatae sunt. Cum esset haec auctio hereditaria constituta, Aebutius iste, qui iam diu Caesenniae viduitate ac solitudine aleretur ac se in eius familiaritatem insinuasset, hac ratione ut cum aliquo suo compendio negotia mulieris, si qua acciderent, controversiasque susciperet, versabatur eo quoque tempore in
Abbreviated transcription (Latin):
contit uersia nostra ac de cõmumi iure dubi¬
tetis Et si forte uidebor altus mnitium rerde¬
monstrande petisset quam me tatio uiris &¬
nuis de quo guditium & natura cause coegrĩt
queso ut ignoscatis. Non enim minus labo¬
rit A Cocinna ne sũmo ite egisse quam ne
certun ius non obtinuisse iudeatur. Mfu¬
cunus fuit tecipetatotes  mumcipio tarqui¬
nensi qui & domisuc cum patris honestus ex¬
stimatusele & tome argentariam non igno¬
bilem fecit. Is habuit in matrimonio Cesanni¬
am eodeme muncipio sũmo loco natam &
Pidbatissimam feminara. sicut & unius mul¬
tis ipẽ rebus ostendit & in morte sua testamẽto
declarauit huic Cesenne fundum inagro tar¬
quinensi uendit temporibus illis difficillimis
solutionis quom uteretur dote uxoris nume¬
rata quo mulieri resess& cautior cutauit ut
mneo fundo doi collocatetur Aliquanto post̃
argentaria dissoluta fulcimus hinc fundo ux¬
orĩs continentia quedam predia atq abiucta

Expanded text:
controversia nostra ac de communi iure dubicontroversia nostra ac de communi iure dubitetis. et si forte videbor altius initium rei demonstrandae petisse quam me ratio iuris eius de quo iudicium est et natura causae coegerit, quaeso ut ignoscatis. non enim minus laborat A. Caecina ne summo iure egisse quam ne certum ius non obtinuisse videatur. M. Fulcinius fuit, recuperatores, e municipio Tarquiniensi; qui et domi suae cum primis honestus existimatus est et Romae argentariam non ignobilem fecit. is habuit in matrimonio Caesenniam, eodem e municipio summo loco natam et probatissimam feminam, sicut et vivus ipse multis rebus ostendit et in morte sua testamento declaravit. huic Caesenniae fundum in agro Tarquiniensi vendidit temporibus illis difficillimis solutionis; cum uteretur uxoris dote numerata, quo mulieri res esset cautior, curavit ut in eo fundo dos conlocaretur. aliquanto post iam argentaria dissoluta Fulcinius huic fundo uxoris continentia quaedam praedia atque adiuncta
Abbreviated transcription (Latin):
michi perscribat que malmodum merm
nuis persequar aut ipse id quod ad se dela¬
tum sit hon audeat iudicare. Et enim
sipretor is qui iuditia dat nunꝗͣ petitori
orestituit qua actione illum uti uelit
uidete quam iniquum sit constituta iam
te inditem quid agi potuerit aut quid¬
ag possit non quid actum sit queteret
Erum tamer nimie uesere benignitati¬
pateremus si alia tatione ius noltrum tecupo¬
tere aut eius tei lemorem actionem nobis aliqͣ
de mõstrare possit. ex quo genere peceati ut illi
damitant uel iniuriatumꝰ uł capitis iuditiacõ¬
stituta sunt in eo potestis atrocitatem nostram
teprehendert quom uideatis inichi aluid ac¬
tum insi possessionem per interdictum pesse
itpetitam. Uerum siue nos existimationis il¬
liuis periculum siuc uiris dubitatio tardioris
fecit adhuc iudicatdum alterius rei causam
uosiuet ipsi iam uobis sepius probato uidito
subsculistis. alterius ego uiero uobis hodierno
die cusam profecto afferam ne dutius de

Expanded text:
mihi praescribat quem ad modum meum mihi praescribat quem ad modum meum ius persequar, aut ipse id quod ad se delatum sit non audeat iudicare. etenim si praetor is qui iudicia dat numquam petitori praestituit qua actione illum uti velit, videte quam iniquum sit constituta iam re iudicem quid agi potuerit aut quid possit, non quid actum sit quaerere. verum tamen nimiae vestrae benignitatipareremus, si alia ratione ius nostrum recupetere aut eius rei leviorem actionem nobis aliquam demonstrare possit? ex quo genere peccati, ut illi clamitant, vel iniuriarum vel capitis iudicia constituta sunt, in eo potestis atrocitatem nostram reprehendere, cum videatis nihil aliud actum nisi possessionem per interdictum esse repetitam? verum, sive vos existimationis illius periculum sive iuris dubitatio tardiores fecit adhuc ad iudicandum, alterius rei causam vosmet ipsi iam vobis saepius prolato iudicio sustulistis, alterius ego vobis hodierno die causam profecto auferam, ne diutius de
Abbreviated transcription (Latin):
lum est tardissime iudicatur Qui igitur cõ¬
uenit que causa fuerit ad constituendum
iuditium candem moram esse ad iudican¬
dum. Siquis quod spopondit qua in teuer¬
bo se uno obligauit id non facit maturo iu¬
ditio sine ulla teligione iuiditus condemna¬
tur qui per tutelamꝰ aut sotietatem aut tem
mandatam aut fidutie rationem fraudauit
quem piam meo quod delictum mauis ẽ
eo pena est tardior. est enim turpe iuditiu
t facto quidem tutpe. Uidetę igitur quam
nique accidat quia res indigna sit ideo
turgem existimationem sequi quia turpis
xistimatio sequatur. Ideo tem indignam
non uindicari Atsiquis michi hoc uidex
reciperatorue dicat potuisti enim leniore
actione confligete. potiusti ad tuum iusfa¬
ciliore & cõmodiore iuditio peruente. qua
eaut muta actionem. aut noli michi mn¬
stare ut iuditem tamen is aut timidior
iudeatur quam fortem aut cupidior quam
sapientem iudicem esse equum ese si aut

Expanded text:
lum est, tardissime iudicatur. qui igitur conlum est, tardissime iudicatur. qui igitur convenit, quae causa fuerit ad constituendum iudicium, eandem moram esse ad iudicandum? si quis quod spopondit, qua in re verbo se uno obligavit, id non facit, maturo iudicio sine ulla religione iudicis condemnatur; qui per tutelam aut societatem aut rem mandatam aut fiduciae rationem fraudavit quempiam, in eo quo delictum maius est, eo poena est tardior? 'est enim turpe iudicium.' ex facto quidem turpi. videte igitur quam inique accidat, quia res indigna sit, ideo turpem existimationem sequi; quia turpis existimatio sequatur, ideo rem indignam non vindicari. ac si qui mihi hoc iudex recuperatorve dicat: 'potuisti enim leviore actione confligere, potuisti ad tuum ius faciliore et commodiore iudicio pervenire; qua re aut muta actionem aut noli mihi instare ut iudicem tamen,' is aut timidior videatur quam fortem, aut cupidior quam sapientem iudicem esse aequum est, si aut
Abbreviated transcription (Latin):
tam dubiamq rationemi bis iam de caderi
causa dubitasse quam quod iuderetur ad sũ¬
mam illius existimationem hoc iuditium p¬
tincit moram ad condem nandum acqui¬
sisic simulet illi spatium ad sese colligendũ
dedisse. Quod quonam iam in consuetudi¬
nem uenit et id uitibom uestri simul ĩ iudi¬
cando faciunt teprehendendum fortasse mni¬
nus. quetendum uero magis iudctur etiam
deo quod omnia iuditia aut distrahendar
controuersiarum aut puniendoꝵ malefinio¬
rum causa reperta sunt quoꝵ alterum leui
et propterea quod et minus ledit et per sepo
disceptatore domestico di uidicatur alterum
est uchementissimum quod et ad grauiotes
tes otinet et non oueratiam operam ainici
sed scuentatem iudicis ac uim requitit ꝗd
est grauuis et quoius rei causa maxime indi¬
tia conscituta sunt idiam mala consuetudi¬
ne dissolutum est nam ut quequę resesẽ
turpissima sic maxime et maturissime indi¬
canda est ac eadem que extunationis perici¬

Expanded text:
ram dubiamque rationem bis iam de eadem ram dubiamque rationem bis iam de eadem causa dubitasse quam, quod videtur ad summam illius existimationem hoc iudicium pertinere, moram ad condemnandum quaesisse simul et illi spatium ad sese conligendum dedisse. quod quoniam iam in consuetudinem venit et id viri boni vestri similes in iudicando faciunt, reprehendendum fortasse minus, querendum vero magis etiam videtur, ideo quod omnia iudicia aut distrahendarum controversiarum aut puniendorum maleficiorum causa reperta sunt, quorum alterum levius est, propterea quod et minus laedit et persaepe disceptatore domestico diiudicatur, alterum est vehementissimum, quod et ad graviores res pertinet et non honorariam operam amici, sed severitatem iudicis ac vim requirit. quod est gravius, et cuius rei causa maxime iudicia constituta sunt, id iam mala consuetudine dissolutum est. nam ut quaeque res est turpissima, sic maxime et maturissime vindicanda est, at eadem, quia existimationis pericu
Abbreviated transcription (Latin):
spicua tenetentui. Sin confessi essent etid
quod nullo tempote iute ficti potest tum
abse iuitę factum ẽẽ deferdetent spetariu
id quod assequnti iunt se ĩiecturos nobi
causam deliberandi et iudicandi iustam mo¬
ram ac teligionem. Simul illud quod in¬
dignissimum ẽ futurum arbitrati sunt
ut in hac causa non de imptobitate sex
cbuti sed de iute ciuili inditium fictiuide¬
tetur Qua in te si michoi esset ununs
cinne causa agenda profiterer satis ꝓdoncum
maioribus conseruatum sit usq ad hoc temp
quo sublato non solum pars aliqua iuxis de¬
minuta sed etiam uis ea quę maxime ẽ ad¬
uersaria iuditio confirmata eẽ iudeatur uido
umi ingenii causam esse non uti demonstia¬
tetur quod anit oculos est sed nesiquis nobis
error in tarita tesit obicctus omnis potius ar
bitratetitut me cause quam nos religioni ue¬
stre defusse. Quamꝗͣ ego michi sic persuadeo
reciperatores non uos propter tam iuris obscu¬

Expanded text:
perspicua tenerentur; sin confessi essent et id perspicua tenerentur; sin confessi essent et id quod nullo tempore iure fieri potest tum ab se iure factum esse defenderent, sperarunt, id quod adsecuti sunt, se iniecturos vobis causam deliberandi et iudicandi iustam moram ac religionem. simul illud quod indignissimum est futurum arbitrati sunt, ut in hac causa non de improbitate Sex. Aebuti, sed de iure civili iudicium fieri videretur. qua in re, si mihi esset unius A. Caecinae causa agenda, profiterer satis idoneum maioribus, conservatum usque ad hoc tempus, quo sublato non solum pars aliqua iuris deminuta, sed etiam vis ea quae iuri maxime est adversaria iudicio confirmata esse videatur, video summi ingeni causam esse, non ut id demonstretur quod ante oculos est sed ne, si quis vobis error in tanta re sit obiectus, omnes potius me arbitrentur causae quam vos religioni vestrae defuisse. quamquam ego mihi sic persuadeo, recuperatores, non vos tam propter iuris obscu
Abbreviated transcription (Latin):
facilius obsistertinus. Itaq longe alia catioe
recuperatotes ad agendam causam hac ac¬
tione ueno atq initio ueneram. Tum emi
nostte cause spelerat posita in defensione ma
tiunc in confessione aduexsaruĩ tum ĩ uestal
nunc uero in illoꝵ testibus de quibris ego mn¬
tea laborabara ne si improbi esserit fassi ali¬
quid dicererit si probi existimatent᷑ quod
dixissent probattut. Nunc sum animo eq¬
ssimo. Si enm sunt uiri boni me adiuuĩt
quom id uirati dicunt quod ego inuitiat.
insimulo. Sin autem minus idonei meno
nos arguimus siue fides non habetur de add¬
uersatu testium fide detogatur Uerum tu
quom illorum cause actignem consideto
non uideo quid impudentiui dici possit
Quom autem uestrism in iudicando du¬
bitationem uertor ne id quod uidentur im¬
pudenter fecisse astute et callide fecexint
Nam si negassent uim homĩbris atmatilee
factam facile honestissimis testibus in teꝑ

Expanded text:
facilius obsisteremus. itaque longe alia ratione, facilius obsisteremus. itaque longe alia ratione, recuperatores, ad agendam causam hac actione venio atque initio veneram. tum enim nostrae causae spes erat posita in defensione mea, nunc in confessione adversarii, tum in nostris, nunc vero in illorum testibus; de quibus ego antea laborabam ne, si improbi essent, falsi aliquid dicerent, si probi existimarentur, quod dixissent probarent; nunc sum animo aequissimo. si enim sunt viri boni, me adiuvant, cum id iurati dicunt quod ego iniuratus insimulo; sin autem minus idonei, me nnos arguimus, sive fides non habetur, de adversarii testium fide derogatur. verum tamen cum illorum actionem causae considero, non video quid impudentius dici possit, cum autem vestram in iudicando dubitationem, vereor ne id quod videntur impudenter fecisse astute et callide fecerint. nam, si negassent vim hominibus armatis esse factam, facile honestissimis testibus in re
Abbreviated transcription (Latin):
mis non contendete et hoc constantis q
quom ui et arinis cęrtate noluisset eum inte
iuditioq superate Ac michi quidem quom
audax precipue fuisse iuderetur Ebunius
in conilocandi hominibus et atmandi
tum impudens in uiditio non solum quod
iniuditio uenite ausus est Nam id quidem
tam et siimprobe fit in aperta te tamen ma¬
litia est iam usitatum sed quod non dubita¬
uit id ipsum quod arguitur confiteri. nisi for¬
te hoc rationis habuit. quomodo si facta ui
esset moribus. superior in possessione retinẽ¬
da non fuisset quia contra ius motemq fta
sit ACecinam cum amicis metu perte ritũ
profugisse Nunc quoq in iudicio sicaula
more inscitutoq omnium defendat᷑ nos
inferiores in agendo non futuros. Sin et cõ¬
suctudine recrdatur se quo impudentinse¬
gerit hoc supetiorem discessurum Quasi uo
Aut in iuditio possit idem improbitas quod
in ui confidentia aut non eo libentius. tum
andatie cesserimus quo nunc impudenio

Expanded text:
mis non contendere, et hoc constantis, mis non contendere, et hoc constantis, quicum vi et armis certare noluisset, eum iure iudicioque superare. ac mihi quidem cum audax praecipue fuisse videtur Aebutius in convocandis hominibus et armandis, tum impudens in iudicio, non solum quod in iudicium venire ausus est—nam id quidem tametsi improbe fit in aperta re, tamen malitia est iam usitatum—sed quod non dubitavit id ipsum quod arguitur confiteri; nisi forte hoc rationis habuit, quoniam, si facta vis esset moribus, superior in possessione retinenda non fuisset, quia contra ius moremque facta sit, A. Caecinam cum amicis metu perterritum profugisse; nunc quoque in iudicio si causa more institutoque omnium defendatur, nos inferiores in agendo non futuros; sin a consuetudine recedatur, se, quo impudentius egerit, hoc superiorem discessurum. quasi vero aut idem possit in iudicio improbitas quod in vi confidentia, aut nos non eo libentius tum audaciae cesserimus quo nunc impudentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uera ulla ad ignoscendum dari possit q
se ipsum oderit qui metuat omĩs qui suam
causam netmini cõmittere audeat quisc ipia
condemnet. Nunꝗͣ ego sanguinem ex peti¬
ui tuum Nunꝗ illud extremum quod po¬
sset esse improbis et probis cõmune suppli¬
tium legis ac iucditu Sed abiectum contẽ¬
ptum despectum aceteris atcipso despera¬
tum et relictum circuia spectantem omia
quicquid increpuisset pertimęscentem dif¬
fidenitm tuis tebus sine uote sinc libertate
sine auctoritates mne ulla spetic consulati
horrentem trementem adulantem om̃is
uidere te uolui uidi. Quare sitibi euenerit
quod metuis ne actidat equidem non mo¬
leste feram Sin id tardius forte fiet. fruar
nec minus letabor cumte semper sordidũ
QUANT UMAIN AGRO
ocis & desertis audatia potest
tantum inforo atq in iuditis im¬
tie quantum in ui fatienda cessit audatie
Uerum et illud considerati hominis esse pu¬
tauit qua deit ut decertari epporteret ar¬

Expanded text:
venia ulla ad ignoscendum dari possit, qui venia ulla ad ignoscendum dari possit, qui se ipse oderit, qui metuat omnis, qui suam causam nemini committere audeat, qui se ipse condemnet? numquam ego sanguinem expetivi tuum, numquam illud extremum quod posset esse improbis et probis commune supplicium legis ac iudici, sed abiectum, contemptum, despectum a ceteris, a te ipso desperatum et relictum, circumspectantem omnia, quicquid increpuisset pertimescentem, diffidentem tuis rebus, sine voce, sine libertate, sine auctoritate, sine ulla specie consulari, horrentem, trementem, adulantem omnis videre te volui; vidi. qua re si tibi evenerit quod metuis ne accidat, equidem non moleste feram; sin id tardius forte fiet, fruar nec minus laetabor cum te semper sordidum, quantum in agro locisque desertis audacia potest, tantum in foro atque in iudiciis imtiae, quam tum in vi facienda cessit audaciae. verum et illud considerati hominis esse putavit, qua de re iure disceptari oporteret, ar
Abbreviated transcription (Latin):
cum ea abiecta reliquisti. Tum tu ip̃e de te
fccisse underis pronintia uisti qui si nichil
gesseras dignum honort ubi exercitus ubi
suptus ubi imperium ubi illa ubexrima sup¬
plicatiomibus triumphisq prountia. Sinau¬
tem aliquod sperare uolueras cogitaras id
quod imperatoris nomen quod lauteati fa¬
stes quod illa trophea plena dedecoris et risus
te cõmentatum esse declarant quiste mileri¬
ot quiste damnatior qui neq scribere ad sc¬
uatum ate bene itm .p. esse gestam neq pr̃s
dicere ausus es Antu michi cisemper ita p¬
suasum fuerit non eueritis sed factis cuiq
bellis paucorum iudicum sed insententiis oĩ¬
um ciuium famam nrãm fortunamq pen¬
derc Te indemnatum uideri putas quem so¬
ti quem federati quem liberi populi. quem
teliqui milites. qui ferrum qui famem. ꝗ
mortem effugerunt omni crutiatu dignis¬
sinum putatit cui non apud senatum nõ
non in urbe non in italia maximoꝵ steler

Expanded text:
cum ea abiecta ad portam reliquisti, tum tu ipse de te cum ea abiecta ad portam reliquisti, tum tu ipse de te fecisse videri pronuntiavisti. qui si nihil gesseras dignum honore, ubi exercitus, ubi sumptus, ubi imperium, ubi illa uberrima supplicationibus triumphisque provincia? sin autem aliquid sperare potueras, si cogitaras id quod imperatoris nomen, quod laureati fasces, quod illa tropaea plena dedecoris et risus te commentatum esse declarant, quis te miserior, quis te damnatior, qui neque scribere ad senatum a te bene rem publicam esse gestam neque praesens dicere ausus es? an tu mihi cui semper ita persuasum fuerit non eventis sed factis cuiusque bellis paucorum iudicum sed in sententiis omnium civium famam nostram fortunamque pendere, te indemnatum videri putas, quem socii, quem foederati, quem liberi populi, quem reliqui milites qui ferrum, qui famem, qui morbum effugerunt, omni cruciatu dignissimum putent, cui non apud senatum, nonnon in urbe, non in Italia maximorum scelerum