comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
h uidint fr̃s nr̃i qui contra legẽ male¬
dicunt surdo: & maledictũ ꝓpħicuni nõ
uerentes. dicunt bonum malũ: & malu̾
bonum. Quid in me o boni uiri. displicu¬
it fr̃nitatis uĩȩ: Uerum ne quod apud
cathalaunum amotꝰ ẽ. a uillicatione s̃
credita. homo usq quaq diffamatꝰ qͥa
in eccła uidunensi cui p̾fuerat dissipis¬
sec bona dñ sui: an quod in urbe cameracen¬
si monasterii maniststꝰ destructor fulb̾tus
ced̾e compulsꝰ ẽ paruino qͥ omĩum testio¬
nio fideł ẽ seruus & prudens: Ancerte qđ
lauduni de ꝓstibulo ueni̾s suum dõ scũariũ
restitutum ẽ: liopt̃ qd horum me ñ dico
lapidatis s laceratis. ut minꝰ aliquid re¬
cipiam a dño meo: Et ħ mĩto acq cũ omi
gła responderẽ. siquid ineis meũ cognoscerẽ.
Nu̾c aut̃ ut quid udicor ego de fc̃is alicuiᷤ:
Aut si meis. cur tanꝗͣ de mał cum cuncta
b iuste & preclare gesta fuisse. nulla impuden¬
tia dubitare. nulla negare impudentia pos¬

Expanded text:
 viderint fratres vestri, qui contra legem maledicunt surdo , et maledictum propheticum non verentes, dicunt bonum malum, et malum bonum . Quid in me, o boni viri, displicuit fraternitati vestrae? Utrumne quod apud Catalaunum amotus est a villicatione sibi credita homo usquequaque diffamatus, quia in ecclesia Virdunensi cui praefuerat, dissipasset bona domini sui? An quod in urbe Cameracensi monasterii sui manifestus destructor Fulbertus cedere compulsus est Parvino, qui omnium testimonio fidelis est servus et prudens? An certe quod Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum est? Propter quod horum me, non dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus aliquid recipiam a Domino meo? Et hoc merito atque cum omni gloria responderem, si quid in eis meum cognoscerem. Nunc autem utquid judicor ego de factis alienis? aut si meis, cur tanquam de malis? cum cuncta haec juste atque praeclare gesta fuisse nulla imprudentia dubitare, nulla negare impudentia pos
Abbreviated transcription (Latin):
ne declaratum ẽ. S tunc inquit implct̃
inuisibilit̃. cum mystĩum baptisim ñ
contemptꝰ religionis: s articulus necessitatis ex¬
cdudit. Et quidem ñ ignoro retractare ip̃m. id
qđ posuerat testimoniũ de latͦne. minꝰq ido¬
neum ad ꝯꝓbandam illã sententiã confiti.
o qđ sane uicertũ sit utrum nam fui̾t bap
trrat᷑. setm sententiã & audact᷑ ꝑ seqͥtur. et
multiplicit ꝯfirmat: nec uspiam nͥ fallor
retractasse reꝑies Item in alio loco augꝰtinisˢ
cum aliquoᷤ p̃misiss qͦs scͥptura ꝯmemorat
sc̃ificationẽ quibꝰdã affuisse & ꝓfuisse sine
uisibilib sac̃inentis q̃ ꝓ temꝑm diu̾sitate
mutata sunt: ut alia tc̃ fui̾nt. & alia mͦ¬

Expanded text:
one declaratum est. Sed tunc, » inquit, « impletur invisibiliter, cum mysterium Baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit . » Et quidem non ignoro retractare ipsum id quod posuerat testimonium de latrone, minusque idoneum ad comprobandam illam sententiam confiteri, eo quod sane incertum sit utrterum sententiam et audacter prosequitur, et multipliciter confirmat; nec uspiam, nisi fallor, retractasse reperies. Item in alio loco Augustinus, cum aliquos praemisisset, quos Scriptura commemorat sanctificationem quibusdam adfuisse atque profuisse sine uisibilibus sacramentis, quae pro temporum diuersitate mutata sunt, ut alia tunc fuerint et alia m
Abbreviated transcription (Latin):
grãm malum aũ multã consequit᷑ penã.
hc̃ sicͥca unã eandẽq causam & malũ impu¬
tat᷑. & bonum ñ suscipitur. quisqͥs ita sentit.
asserat si uult & qdđ ñ sap̃ia maliciam. s
malicia uincit sap̃iam. It tam̃ facianniᷤ
sitis inquietiori conscĩȩ tuş. & ne forte malũ
ħ mali cuꝰpiam g̃uioris latentis adhuc in
monastĩo fuĩt cõmonitio. ꝓ penitentia tibi
uiungunꝰ .uii. psalmos penitentiales. coti¬
die usq ad pascha septies ꝓst̃nendo te decã¬
tare .i .i. disciplinas acciꝑe. In hunc modum
satisfaciat & ille qui t̾ ad illam missam mi
iih estimamꝰ culpã si tñ & tu ita putas. tiuo
arbit̾o derelinquimꝰ. Sane si sermo ex iit nnt̃
fis. & ip̃i om̃s singłi singłas accipiant
disciplinas: ut fiat qđ legitur: Alter altanꝰ
onera portate. Deĩ qđ comꝑta seroliat
negligentia uinum fudisti in calicẽ suꝑ
hostiȩ sacratȩ particulã laudamꝰ. nec subta¬
to articło melĩ fieri potuisse putamꝰ. ar bit̃tꝰ

Expanded text:
lum autem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam gravioris latentis adhuc in monasterio fuerit commonitio, pro poenitentia tibi injungimus septem psalmos poenitentiales quotidie usque ad Pascha, septies prosternendo te, decantare, septem disciplinas accipere. In hunc modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam minin hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes
Abbreviated transcription (Latin):
sit addici magist̾i̾o: hõ hoĩs nonnͥ ipso
nͥ cui ip̃e uolui̾t reuelare: Audi demꝙ ip¬
sum. Siñ uenissem ait & locutꝰ eis non
fuissem: peccin ñ hient. Nondic̃ simpli¬
citer. & locutꝰ ñ fuissẽ. s uit̾serens eiꝰ t
locutꝰ inquit eis ñ fuissem: ostendens
sine dubio. ñ añ censeri in excusabiles.
de ꝯtemptu. ꝙͣ. ad ip̃orum usq noueuã
iussio ꝑueniret. Nam si locut᷑ quidẽ
suiss. s ñ eis: in obedientie culpã igno¬
rantia nichilominꝰ excusaret. Nũc aũ
inquit qm̃ locutꝰ sum. & locut᷑ sumeis
aiebat. sigo palam locutꝰ sũ mundo.
ñ docuerit. s qͦd tanꝙͣ. nichilũ int̾m
reputaret. & nec penã nec p̃miũ ea ag̃
que in secͤto tradebat uidicaret. dona
de medio fierent. & ꝓdirent ĩ lumiis
Demq & dicebat. quod dico uob̾ in tenebris
dicite in lumine. lit mĩto uidelicet iam

Expanded text:
sit addisci magisterio? Homo hominis nonnisi ipso sit addisci magisterio? Homo hominis nonnisi ipso nisi cui ipse voluerit revelare? Audi denique ipsum. Si non venissem, ait, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Non dicit simpliciter. Et locutus non fuissem; sed interserens eis, et locutus eis, inquit, non fuissem: ostendens sine dubio non ante censeri inexcusabiles de contemptu, quam ad ipsorum usque notitiam jussio perveniret. Nam si locutus quidem fuisset, sed non eis; inobedientiae culpam ignorantia nihilominus excusaret. Nunc autem, inquit, quoniam locutus sum, et locutus sum eisaiebat: Ego palam locutus sum mundo, non docuerit: sed quod tanquam nihilum interim reputaret; et nec poenam, nec praemium ea agere quae in secreto tradebat, judicaret, donec de medio fierent, et prodirent in lumine. Denique et dicebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine ; ut merito videl
Abbreviated transcription (Latin):
uisibili ñ fu̾it elem̃to: Sacͣmtũ d̾i altisimiẽ
su̾cipiendũ ñ dĩcutiendũ uen̾andũ ñ diuidicãdũ:
fide sortitum ñ innatũ. tͣditiõe sauci¬
tum ñ adinuentũ rone. Porro fidem neceẽ
ẽ ut audit᷑ꝰ precesserit. dicente apło. uͦ fides
anteꝙ̃. auduetur: uide aũ quomͦ huc
refugit apłs. & de solo auditu ꝯiuncit
incredulos. S dico inquit. Numquid ñ
audierunt: ac si dicat. Excusari pote¬
rant: si ũ audissent. U enĩ ñ c̃ lex: nec
preuaricatio. Aunc uͦ cum in omẽm t̾ram
exierit sonꝰ p̃dicantium. & infines orb̾tre
ũba eorum. qi dissimulari iamñ ualet
audit᷑: ꝑfecto inexcusabił ẽ & contemptꝰ.
Multa ꝓfecto scienda nesciunt᷑: aut sci¬
endi in curia aut discendi desidia. ant
uẽcondia inquirendi. Et quidẽ hꝰ modi
ignorantia ñ ht̃ excusationẽ. S nunqͥd
forte tale ẽ ħ qd inqͥsitum humano pos¬

Expanded text:
i non fuerit elemento? Sacramentum Dei Altissimi est i non fuerit elemento? Sacramentum Dei Altissimi est suscipiendum, non discutiendum; venerandum, non dijudicandum; fide sortitum, non innatum; traditione sancitum, non adinventum ratione. Porro fidem necesse est ut auditus praecesserit, dicente Apostolo: Ergo fides antequam audiretur? Vide autem quomodo huc refugit Apostolus, et de solo auditu convincit incredulos. Sed dico, inquit, Nunquid non audierunt? ac si dicat: Excusari poterant, si non audissent. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Nunc vero cum in omnem terram exierit sonus praedicantium, et in fines orbis terrae verba eorum; quia jam dissimulari non valet auditus, profecto inexcusabilis est et contemptus. 3. Multa profecto scienda nesciuntur, aut sciendi incuria, aut discendi desidia, aut verecundia inquirendi. Et quidem hujusmodi ignorantia non habet excusationem. Sed numquid forte tale est hoc, quod inquisitum humano pos
Abbreviated transcription (Latin):
orbe ñ baptizati moriunt᷑. ꝓfecto igno¬
rantes. qͥd cum nichodemo noctu iħuᷤ se¬
cretoq confabulet᷑. Quid gͦ: Necdũlex
Et̃ qͦm inquit c̃dent in cum ꝗͣ ñ audie¬
runt quom̃ ũ audient sinc predicant quomi
aũ p̃dicabunt ñ mittantur: Necdum iniũ¬
cta. necdum iuilgata. necdũ audita p̃dica¬
tio ẽ & iuxta pigri ac neꝙ̃ serui sententiam
tam durꝰ ẽ dñs. ut necdum sata iam metere
uelit & ñ sparsa colligere: absit. S audi
mag̃ hꝰ rei ui̾tatem. Qui unꝰ ẽ magist̃ in celo
et in t̾ra. ei qͥ magist̃ tm̃ in isrł erat. famili¬
ari pͥuatoq colloquio tͣlebat qͦd traderet.
docebat qđ doceret ñ quod exigeret & ab
absentib ñ unde prescͥb̾et & his qͥ ñ audi¬
crant. Ialde quippe inuiste exigit᷑ obeditios
re ñ sineret. quale u̾bi gr̃a illud ẽ. Eͦd tͥ
ñ uis fieri. alii ne feceris. facticium mag̃
quodãmͦ ẽ. & ñ naturale mandatũ. E nã

Expanded text:
orbe non baptizati moriuntur, profecto ignoorbe non baptizati moriuntur, profecto ignorantes, quid cum Nicodemo Jesus noctu secretoque confabuletur? Quid ergo? necdum lex inquit, credent in eum quem non audierunt? quomodo vero audient sine praedicante? quomodo autem praedicabunt nisi mittantur? . Necdum injuncta, necdum vulgata, necdum audita praedicatio est: et juxta pigri ac nequam servi sententiam tam durus est Dominus, ut necdum sata jam metere velit, et non sparsa colligere? Absit. Sed audi magis hujus rei veritatem. Qui unus est Magister in coelo et in terra, ei qui magister tantum in Israel erat, familiari privatoque colloquio tradebat quod traderet; docebat quod doceret, non quod exigeret et ab absentibus, non unde praescriberet et his qui non audierant. Valde quippe injuste exigitur obeditio, re non sineret, quale, verbi gratia, illud est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Factitium magis quodammodo est, et non naturale mandatum. Quaenam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualeret. tñ omĩno dampnari. Y pͥmo de
temꝑis quidẽ p̃fixione. durum mnis auste
ditũ palã iam noceat. & ante uidex feriat
ꝗͣ minet᷑. qͦdq uit̾im in tenebris loquitur.
& in aure saluator. ñdum qͥdẽ saluet. qͥa
ñdũ apparet. & iã mundũ impleat condẽp¬
natis. Ita ne gͦ u̾bum salutis & p̃ceptũ uite
ñ pͥꝰ uitam restituere ualuit. qm mortem
tib adhuc uoluntatẽ dñi sui: Nũ gen¬
tem ignorantẽ & iꝰtam ut eͣnͣnico loq̃m᷑
debuit int̾ficere ds̃: Quis ita sapiat: Nõ
equidẽ uitȩ concordat auctori. morte n¬
mirũ ꝗͣ ext̾̃iinare uenãt. uti mox ini¬
nitiouiar̃ suar̃ ad p̃iudiciũ scłi. celeste
adhuc recentissimũ ignoranteᷤ edictũ.
Nephas ẽ ꝓfecto sentire de omĩũ largito¬
re bonors: qͦd tã malũ pͥncipiũ decłit
adueniens. Minme ꝓrsꝰ id ego ciupiam
suam in pharetra: ut sagittaret in obs¬
curo iectos corde. Qnͣti naiq inti̾m toto

Expanded text:
non valeret, tamen omnino damnari. Ubi primo de non valeret, tamen omnino damnari. Ubi primo de temporis quidem praefixione durum nimis austerditum palam jam noceat, et ante judex feriat quam minetur; quodque interim in tenebris loquitur et in aure Salvator, nondum quidem salvet, quia nondum apparet, et jam mundum impleat condemnatis. Itane ergo verbum salutis et praeceptum vitae non prius vitam restituere valuit, quam mortem ibus adhuc voluntatem Domini sui? Num gentem ignorantem et justam ut cum etnicho loquamur debuit interficere Deus? Quis ita sapiat? Non equidem vitae concordat Auctori, morte nimirum, quam exterminare venerat, uti mox in initio viarum suarum ad praejudicium saeculi, coeleste adhuc recentissimum ignorantis edictum. Nefas est profecto sentire de omnium largitore bonorum, quod tam malum principium dederit adveniens Minime prorsus id 626 ego cuipiam suam in pharetra, ut sagittaret in obscuro rectos corde. 2. Quanti namque interim toto
Abbreviated transcription (Latin):
tet litigare. s mag̃ patientẽ ẽẽ ad omnes.
Id̃oq ñ q̃rimꝰ pugnas u̾borum. nouitateᷤ
qͦ uocum uixta apłicam doctͥnã euitamꝰ.
lrũ tantũ opponimꝰ sententias ac u̾ba
ꝓferimꝰ: & ñ nr̃a. Aec enĩ sapientioreᷤ sumꝰ.
q̃ patres nr̃i. Abundet sane insuosensu
qͥ uult. qͣntum uult. dummͦ nos patiat᷑
in scͥpt᷑arum sensib abundare quomͦ dic̃
apł̃s. Non qđ sufficientes simꝰ cogitare ali¬
quid a nob̾ tanꝗͣ. ex nob̾: s sufficientia
nescio ꝗͦ. nã ñ nominans ex qͦ pͥmũ dictũ
a dño legitur. nͥ qui ꝰ renatꝰ fuit ex aqua
e sp̃u scõ ñ intͣbit in regnũ celor. ex eo ne¬
minẽ absq eodẽ ꝑcepto actualit̾ uisibi-¬
lisac̃mento. uł eiꝰ uice mr̃io ullatenꝰ potu¬
isse saluari. S & si forte illud qͥspiam
cum uera fide e cont̾cione cordis ex peteret. s
preuent᷑ mortis articulo assequi qđ cuperet

Expanded text:
tet litigare, sed magis patientem esse ad omnes . tet litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Ideoque non quaerimus pugnas verborum; novitates quoque vocum juxta apostolicam doctrinam evitamus. Patrum tantum opponimus sententias, ac verba proferimus, et non nostra: nec enim sapientiores sumus quam patres nostri. Abundet sane in suo sensu qui vult quantum vult, dummodo nos patiatur in Scripturarum sensibus abundare, quomodo dicit Apostolus: Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobis; sed sufficientia nescio quem nam non nominas ex quo primum dictum a Domino legitur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum , ex eo neminem absque eodem percepto actualiter visibili sacramento, vel ejus vice martyrio, ullatenus potuisse salvari; sed etsi forte illud quispiam cum vera fide et contritione cordis expeteret, sed praeventus mortis articulo assequi quod cuperet
Abbreviated transcription (Latin):
i tͥ uideor tardiꝰ rescͥpsisse: scito me tar¬
Ide qͦ accepisse: ad qađ rescb̾em. Lam
qͦd miseras. ñ continuo ad me usq ꝑla¬
tum ẽ s pontiniaci dii añ recentum.
Porro uͥ accepr: morã minune feci u res¬
cͥbendo. let̾m id breuꝰ qͣ tua forte deps¬
cebat intentio: s ñ plane quam mea occupa¬
tio sineret. Curaui tñ ne te utcumq lateret
quicquid suꝑ initĩogatis ego sentirẽ tuo sane
eadem mea sensa & ocio & ingenio pleniꝰ astru¬
enda relinquens: si ita oportere cognouĩs.
Alec dubito ad manũ tͥ eẽ rõnes certas. & cõ¬
gruas auctoritates: quib facile id possis.
Is gͦ cuiꝰ me respondẽ assertionib ubes. &
nomen taces tͥ nouit a me suꝑ consultis qd̃
sentio dictum. ñ sͥ contͣdictum: etiam siqͥa
alit̃ ab ip̃o sapimꝰ. Nam si uerum nos sapi-¬
mus: uĩtas ei contͣdiẽ ñ nos. S enim si non
ꝯfundr acquiescẽ uĩtati: & ũtas cum eo
sapit & nos. Sin aũ: seruum di tñ ñ opor¬

Expanded text:
i videor tardius rescripsisse, scito me tarde quoque accepisse ad quod rescriberem. Nam quod miseras, non continuo ad me usque perlatum est, sed Pontiniaci diu ante retentum. Porro ubi accepi, moram minime feci in rescribendo. Caeterum id brevius, quam tua forte deposcebat intentio: sed non plane quam mea occupatio sineret. Curavi tamen ne te utcunque lateret quidquid super interrogatis ego sentirem, tuo sane eadem mea sensa et otio, et ingenio plenius astruenda relinquens, si ita oportere cognoveris. Nec dubito ad manum tibi esse rationes certas, et congruas auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cujus me respondere assertionibus jubes, et nomen taces, tibi noverit a me super consultis quod sentio dictum, non sibi contradictum, etiamsi quid aliter ab ipso sapimus. Nam si verum nos sapimus, veritas ei contradicit, non nos. Sed enim si non confunditur acquiescere veritati, et veritas cum eo sapit, et nos. Sin autem, servum Dei tamen non opor
Abbreviated transcription (Latin):
bente articło baptizari. Et sic̃ nulla illi
penitentia remittit᷑ pecc̃m si cum possit
ñ restituit ablatũ: sic & huic nulla ꝓdit
u̾sa p̃cepta ꝯplectit᷑. Est autẽ ħ unum:
ip̃mq p̃cipuum ex p̃ceptis. Merito gͦ ñ
fideł. s plane rebellis atq contemptor
reputabit᷑: quisquis obedire repnuĩt
Quomodo deniq fidelis. quid̃i ꝯtempuit
sacinentiun: Sane infantes qr hanc ꝓhi¬
bente etate ñ possunt hĩe fidemi ħ ẽ corde
baptisini ꝑceptione moriunt᷑ Non qđ uł
ip̃i qũ baptizaut᷑ fide omĩm careant sine
q̃ inpossibile ẽ uł ip̃os placẽ d̃o: s salliã¬
tur et ip̃i ꝑ fidem. ñ tñ suam s alienam.
Digniu nempe ẽ & ad di spectat benigni¬
tatẽ. ut quib fidemetas denegat ꝓpͥam:
tentis ĩticia ꝓpͥam pueat ab his exigendã
ficdem: qͥs nouit ꝓpͥam nullam hr̃e culpa
Porro aliena opꝰ ẽ fide. cum sine sorde ñ nis¬
ab aliis aliorũ qͦ fide ualeat uł debeas
emundari. hec sunt quippe iudicia dus¬

Expanded text:
ortis articulo, baptizari. Et sicut nulla illi poenitentia remittitur peccatum, si, cum possit, non restituit ablatum: sic et huic nulla proderit versa praecepta complectitur: est autem hoc unum ipsumque praecipuum ex praeceptis. Merito ergo non infidelis, sed plane rebellis atque contemptor reputabitur, quisquis obedire renuerit. Quomodo denique fidelis, qui Dei contemnit Sacramentum? 9. Sane infantes, quia hanc, prohibente aetate, non possunt habere fidem, hoc est cordis Baptismi perceptione moriuntur. Non quod vel ipsi, quando baptizantur, fide omnino careant, sine qua impossibile est vel ipsos placere Deo: sed salvantur et ipsi per fidem, non tamen suam, sed alienam. Dignum nempe est et ad Dei spectat benignitatem, ut quibus fidem aetas denegat propriatentis justitia propriam putat ab his exigendam fidem, quos novit propriam nullam habere culpam. Porro aliena opus est fide, cum sine sorde non nasab aliis, aliorum quoque fide valeat vel debeat emundari. Haec sunt quippe judicia div
Abbreviated transcription (Latin):
in regla uĩtatis attende qđ legit᷑. Qui solux¬
rit inquit unũ de his inininus meis man¬
datis. & docuerit sic homures: muuimus
uocabit᷑ in regno celorum. Piñ tu docens
minimꝰ tu uocandus es in regno celoꝵ.
Si gͦ tui putas inuiriã pͥoratꝰ minore
sũmis uidi sac̾dotib. ñ mag̃ indignun
estimandũ ẽ minimũ uocari in regno

Expanded text:
in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solvein regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo tui putas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimand
Abbreviated transcription (Latin):
a quib dum te suꝑbiendo segregas. qͦrũ
agg̾geris consortio patenter adũtimus: &
si tu uł impudent̃ contempnis. uł impru¬
deut̃ dissimulas. Reputari ꝓfecto int̾ illoᷤ
te nouis. de quib scͥptum ẽ. Alligant one¬
ra grauia & importabilia & imponunt
humeris hominũ: digito aũsuo nolunt
ea mouere. Erum gͦ t̾ indigniꝰ consortiũ
iudicas delicator magistroꝵ qͦs uĩtas
uncrepat. an obedientiũ monachorũ. quoᷤ
amicos suos cõmemorat: ait siquidẽ.
Uos amici mei estis. si feceritis que eggo p̃¬
cipio uob̃. Uides gͥ quale ẽ uibere qͦd ipse
ñ feceris. aut nolle facẽ qđ docueris: De
uide ut taccã illud de regła. uͥ a scõ bñ¬
dicto tͥ p̃cipitur ut que doces disciplis
ẽ contraria in tius factis iudices ñ agen¬
da. ut item pret̾iniitã. quod aꝑte diffin
tt̃ium humilitatis eẽ gͣdum. ut quis ꝓd̃i
amore omĩ obedientia se subdat maiori.

Expanded text:
a quibus dum te superbiendo segregas, quorum a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ;
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾gredi patiant᷑ ipsi ꝓpͥis obedire con¬
tempnant ep̃is. Spoliant eccłas ut e¬
mancipent᷑. redimunt se ne obediant.
Non ita xͦ Ille siquidẽ dedit uitã ne ꝑ¬
deret obedientiã. qua isti ut careant. to¬
tum fere suũ suoꝵq uictũ expendunt.
quia prelati monachis⁊ ideo non monachi.
Nemꝑe monachũ facit ꝓfessio: pielatum
necessitas. Ut aũ ñ pieuidicet necessitas ꝑfes¬
sioni: accedat ñ succedat p̃latio monachatui.
Alioquin quomͦ illud implebit᷑ pͥncipeuite
consticuerunt. esto inter illos tanꝙͣ. unꝰ ex
illis: ⁊ uomͦ tanqͣ unꝰ ex illis. mauens uit̃
humiles suꝑb. int̾ subditos rebellis. un¬
nutis int̾ mansuetos: Ut et putemꝰ tanꝗͣ
unum ex illis: uideamꝰ tam ex hib̾e ꝑatũ.
quã exigere obedientiam. uideamꝰ cã libent᷑
p̃positis optemꝑare subicctum. q̃ imꝑare
illis. dum unꝰ ẽẽ rernuis ex obedientib.

Expanded text:
praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire conpraetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare illis, dum unus esse renuis ex obedientibus:
Abbreviated transcription (Latin):
composuit. Dedit pͥus honorẽ p̃positis.
ut iam a subditio ĩte reciꝑet. sciens a su¬
ꝑiorib acciꝑe qͦd impenderet inferiorib.
mento sua ip̃e modari imꝑia. forte non
ignorabat. quod subiecto sͥ homini ds
omnia subiecerit sub pedib eiꝰ offendenti
se infensa reddidit: & his quẽ humilem
constituerat suꝑ oꝑa manuũ suarum.
suꝑbie mĩto comꝑatꝰ umentis insipienti¬
b. & simił factꝰ sit ilł. Nouerat & fortas
iectã sͥ possecdit carnẽ rebellis rebellem
inuenit. factꝰq transg̃ssor legis suꝑiori.
sentire ceꝑit aliam legẽ in membriᷤᷤ suis.
repugnantẽ legi mentis suȩ. & captiuan¬
tẽ se in legẽ peccĩ. Airor quosdam in nr̃o¬
ordine monast̾ior abb̃es hanc humili¬
tatis regłam odiosa contentione infrui¬
gere & sub humili quod peiꝰ ẽ habitu
& tonsura tam suꝑbe saꝑe. ut cũ ne unum
quidẽ u̾bulum de suis imꝑiis subditoᷤ

Expanded text:
composuit. Dedit prius honorem praepositis, composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superioribus accipere, quod impenderet inferioribus,mento sua ipse moderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjecerit sub pedibus ejus; offendenti se infensa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, superbiae merito comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sit illis. Ni possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege peccatiOrdine monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos
Abbreviated transcription (Latin):
seruus maior dño suo: neq apłs eo qui
inquit homo sum sub potestate. hñs sub
me milites. Non iactabat potestatem.
qͣmux solam ꝓtulit nec pͥorẽ. Dicturus
quppe hñs sub me milites. p̾misit hõ
sum sub potestate. Priꝰ se agnouit homi¬
nẽ quã potentẽ. Agnouit unquam se
hominẽ hõ gentił ut in se iam impleri
ostendet qͦd longe ante dixãt dauid.
S̾ciant gs̾ qm̃ homines sunt. hõ inquit
sum. & hõ sub potestate. Iam quicqͥd sub¬
inferas: suspectam ñ hm̃is ĩactantiam.
sremissa siqͥd̾ est humilitas. ne altitudo
p̃cipicet. Aec enim locum inuenit arro¬
gantia. uͥ tam clarũ humilitatis insig-¬
ne p̾cesserit. Agnoscis insirmitatẽ. consi
fusus ẽ. de subiectione: uire ex p̾latione
meruit honorari. Nonerubuit suꝑ se
potestatẽ: & idco dignꝰ qui hr̃et & sub se
muites. Ex habundantia cordis os lo¬
quebatur. & iuxta quod intꝰ ordinatas
hũit affectiones. foris qͦ u̾ba decenter

Expanded text:
servus major domino suo, neque apostolus eo qui servus major domino suo, neque apostolus eo qui inquit, homo sum sub potestate, habens sub me milites . Non jactabat potestatem, quam nec solam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestate. Prius se agnovit hominem, quam potentem. Agnovit, inquam, se hominem homo gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante dixerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam non habemus jactantiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. Agnoscis infirmitatem  al. hfusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ que sunt cesaris cesarir &e que sunt di
do. Quod ore locutꝰ ẽ: mox oꝑe implere
curauit. Conditor cesaris: cesari ñ cunc¬
tatꝰ ẽ reddẽ censum. Exemplũ enim dedit
uob̾: ut & uos ita faciatis. Qñ uͦ dĩ sacer¬
dłtib. debitã negaret reu̾entiam. qͥ hanc
scłarib qͦ potestatib ex hib̃̾e curauit:
Porro uos si cesari successori. idẽ regi sedn¬
lus in suis curiis consiliis. negotiis. exti¬
citibq adestis. indignum erit uob̾ eui
cumq xͥ uicario taliter ex hib̾e qualiter
ab antiquo inter eccłas ordinatum ẽ.
S q̃ sunt inquit apłs a dõ ordinata st̃.
Uid̾ int gͦ hꝰ ignomunie dissuasores.
quale sit dĩ ordinatiom resistere. Uald
ignominiosum seruo. si sit sicut dñs eiꝰ:
aut discipło si sit sic̃ magist᷑ eiꝰ. Plimum
se uob̾ deferre putant. cum uos xͦ p̾ferre
conant᷑. ip̃o reclamante ac dicente. Non ẽ

Expanded text:
ait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, ait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo . Quod ore locutus est, mox opere implere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaret reverentiam, qui hanc saecularibus quoque potestatibus exhibere curavit? Porro vos, si Caesaris successori, id est regi, sedulus in suis curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque adestis; indignum erit vobis cuicunque Christi vicario taliter exhiberi, qualiter ab antiquo inter Ecclesias ordinatum est? Sed quae sunt, inquit Apostolus, a Deo ordinata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre putant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reclamante ac dicente: Non est
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ: tanto głosiꝰ. Timor de adepta iam
altitudine tedere magis qͣm placere faci¬
et altiora. Non uos gͦ felicem qr preestis.
s si ñ ꝓdestis. infelicem putate. Ut aut̃
secure ẽẽ possitis. sub eẽ & uos si cuidebetiᷤ
ñ dedignemini. Dedignatio quippe sub¬
iectionis: p̃lationis reddit indignum.
ex pedit &̃ minorib eẽ subiectũ maioꝵ
iugun quomͦ licebit contempnere: U ide¬
ant potiꝰ in uob̾ subditi: qđ uob̾ redibeant
Intelligitis que dico. Cui honorẽ. honorẽ
Omnis anima inquit potestatib sullimi¬
orib subdita sit. Si omnis & ur̃a. Qͥs uos
excipit ab uniu̾sitate: Siquis temptat ex¬
cipere: conat᷑ deciꝑe. Nolite illorum acqͥ
Ipsi sunt qui nob̾ dicẽ solent. Seruate
ur̃e sedis honorẽ Tecebat quidẽ ex uob
uob̾ cõmissam eccłam crescẽ. Nc̃ uͦ saltem
in illa qua suscepistis maneat dignitar
Et uos eĩ ur̃o p̾decessore impotentior:

Expanded text:
tius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam tius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contemnere? Videant in vobis potius subditi quod vobis redhibeant. Intelligitis quae dico: cui honorem, honorem. Omnis anima, inquit, potestatibus sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. Quis vos excipit ab universitate? Si quis tentat excipere, conatur decipere. Nolite illorum acquiIpsi sunt qui vobis dicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam crescere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis maneat dignitate. Et vos enim vestro praedecessore impotentior?
Abbreviated transcription (Latin):
& inp̃sentiarum ab hꝰ modi mordacib curi
mentẽ facit ẽe quietã: & a ininacib penis ĩ
sut᷑o secutã reddit conscĩam. hec ur̃os pater
animos ab horum oĩum pestifera emula¬
tione compescat. Audite potiꝰ ꝓpħam talit̃
a talib dehortantẽ. Noli inqͥt emulari in
malignantib neq zelaui̾s facientes ini¬
quitatẽ. O mulari magis oportet apłm ñ
głantem in immensũ. nec se ult᷑ se exten¬
dentẽ. nec audentẽ se ut ipse fatet᷑ com¬
ꝑare quib dã qͥ semet ipsos cõmendant:
s se sͥ comꝑantẽ & metientẽ scđ̾m men¬
surã regule ꝙͣ. mens̾ ẽ ei ds. Audiendo q̃
ex eiꝰ ore Molite fralidare inuicẽ ꝓpͥis pla¬
cebit ẽẽ contentũ. Q & ꝓuocans ad humi¬
litatẽ. suum illud archiep̃m ñ cunctabi¬
tur salubrit̾ uitunare. Noli altum saꝑe.
s tune. In alto posito ñ altum saꝑe diffi¬
cile ẽ. & omĩno inusitatũ. s qͣnto inusita¬

Expanded text:
et in praesentiarum ab hujusmodi mordacibus curis et in praesentiarum ab hujusmodi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem . Aemulari magis oportet Apostolum non gloriantem in immensum, nec se ultra se extendentem: nec audentem se, ut ipse fatetur, comparare quibusdam qui se ipsos commendant, sed se sibi comparantem, et metientem secundum mensuram regulae, quam mensus est ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud archiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusita
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾am impleant qđ legitur in ꝓpħa. Secu
copulatis: Nunqͥd in his dum taxat exi¬
guis ue istud metuendũ ẽ ñ aũ cũ urbes
urbib. aut ꝓuinciȩ ꝓuinciis continuan¬
tur: Immo etiam respondeant si uolunt.
unum. adducentes & ipsi ex diuersis
pascuis girges: ut fiat unꝰ pastor & unũ
ouile huiꝰ iei gra ñ pig̾tantur crebro te¬
rere limina apłorum inuenturi & ibi qͦd
magis dolendum ẽ. qͥ sue faueant imꝓbe
uoluntati. ñ qͦd ualde romani curent qͦ
fine res t̾minentur: s qr ualde diliguis
munera. secuntur retͥbutiones. Aude nu¬
da loquor. nec retego uerenda: s inuere
possent aliquatenꝰ oꝑiri. Nunc uͦ cernen¬
te orbe. mundi fabulã soli tacebimus:
Caput meũ uudiq conqͣssatum ẽ & ego
sanguine cͥcumqͣ ebulliente putauerun
ẽẽ tegendũ: Quicqͥd apposueio cruenta¬
bit᷑ & maior erit confusio uoluisse cela¬
re. cum celari nequi uerit. Bona humilitas q̃¬

Expanded text:
litteram impleant quod legitur in propheta: Secuelitteram impleant quod legitur in propheta: Secue et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provinciae provinciis continuantur? Imo etiam respondeant, si volunt,si utraque unum, adducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverepossent aliquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequiverit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
censis ambitu cͥcumcludant: occasione in¬
uenta ex qͦcumq uet̾i pͥuilegio satisaguis
ut & uicinas sͥ subiciant ciuitates. qua¬
tinꝰ due quib duo uix p̾sules sufficiebais.
sub uno redigantur antistite. Rogo q̃
ħ tam odiosa p̾sumptio. quis hic tantus
aidor dũ andi suꝑ t̾ram. q̃ pͥncipandi
tã effrenis cupiditas: serte cum pͥmum
tractus es ad cathedrã. flebas. refugieba ᷤ.
uuim querebaris. mnultũ ad te & omĩno su¬
pra te ẽẽ dicens. miserũ clamitans & in¬
dignum. qͥ ñ eẽs idoneus tam sc̃o mini¬
stio: tantis ñ sufficeres curis. Quid gͥ nc̃
uercunda depulsa formidine sponte
ambis. ad ampliora. immo irriue̾nti
audacia ꝓpͥis ñ contentꝰ inuadis aliena:
sur hoc: forte ut plures ppłos salues:
rum sponso ñ placet tale umꝰ incremen¬
tum. quod sit detͥmentum alteriꝰ. Crudelis
ambitio & uicredibił: si fidem oculi non
astruerent. Uix tenent manꝰ: qͥn illudad

Expanded text:
ecesis ambitu circumcludant; occasione inecesis ambitu circumcludant; occasione inventa ex quocunque veteri privilegio, satagunt ut vicinas sibi subjiciant civitates: quatenus duae, quibus duo vix praesules sufficiebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae principandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salvesrum Sponso non placet tale unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
mĩto uł pecuniȩ. siue ã carnis & sangui¬
nis que regnum di ñ possidebunt p̃nga¬
tiua: ñ iõ corda quiescunt duplici semꝑ
estuantia desid̾io. quo utiq magis ac ma¬
gis & dilatentur in plura & ad celsiora
subliment᷑. Ubi gr̃a. cum fc̃s qͥs fuerit in
nus. aut aliquid ħꝰ modi ñ content᷑ uno
in una. plures sͥ immo qͦtqͦt ualet conq̃¬
rere honores satagit tam in una quam
in plurib. Quib tñ omnib si lotꝰ cuemĩt
libertt̃ uniꝰ p̾ferret cp̃ii dignitatem.
S nunqͥd sic satiabitur: factus ep̃e. al
nescio quid altiꝰ sompuians laboriosis itin̾ib
& sumptuosis familiaritatib romanũ statuit
frq̃ntare palacium: questuosas s̃ quasdã ex¬
inde comꝑans amicitias. Si lucͥ sp̃uał gr̃aħ
ngenda. Hon nulli cum ista ñ possunt. uer¬
tunt se ad illud ambiendi genꝰ: in qͦ nichilomi¬
nus aꝑuint eam ꝙͣ. habent dñandi libidi¬
nem. Nam cum p̃sideant urbib ualde
popłosis. & totas ut ita dicam patͥas ꝓp̾e dio¬

Expanded text:
ito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo utique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum factus quis fuerit in nus, aut aliquid hujusmodi, non contentus uno in una, plures sibi, imo quotquot valet, conquirere honores satagit, tam in una, quam in pluribus. Quibus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi dignitatem. Sed nunquid sic satiabitur? Factus episcopusnescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans amicitias. Si lucri spiritualis rigenda. 28. Nonnulli cum ista non possunt, vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dio
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ nos pensantes. & int̃ nos conferentes.
tuã quidẽ ibi dep̃hendimꝰ ignorantiã. mini¬
strantiũ qͦ negligentiã: s plane nulliꝰ mali¬
ciã. Et certe optime nosti nullum ẽẽ bonum:
nͥ fuĩt spontaneũ. Malũ gͦ potĩt ec̃ magnũ.
qͦd constat uoluntariũ ñ fuisse: Alioquin

Expanded text:
intra nos pensantes, et inter nos conferentes, intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministrantium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Ali
Abbreviated transcription (Latin):
in gaudium. Itaq diletisime uasere ⁊ noli pte¬
care. Petabis aũ ñ minꝰ. nimis uascendo: qͣ̃m
omnino ñ irascendo. Si quidẽ ñ irasciũ uras¬
cendum sit: nolle emendare ꝑec̃inẽ. Plus uͦ
irasci q̃m irascendũ sit: pecc̾m peccõ add̃e ẽ.
Qa si malum ẽ peccm̃n ñ emendare q̃ m̃ malũ
ñ erit augmnentare: Si ex rerũ euentib ie¬
acuũ pendet iudicium. ñ foret culpanda
tua etiam ingens t̾sticia. uͥ nimirũ constitis¬
set qđ ingens fuiss & culpa. Tanto quippe
culpa gͣuior qͣnto res sacͥor appareiet. Aũc
ũ qr rerum causa ñ matĩa. nec exitꝰ actuũ
s intentionis ꝓpositũ culpas discernit et
mĩta. dicente dño. si ocłs tuus simplex fũt.
totum corpꝰ tuum lucidũ erit. Si neꝙͣ. totũ
corpꝰ tenebrosum erit: in tui qͦ examinatiõe
cõmissi. ñ tã ut arbitror sacroꝵs ẽ attenden¬
da maiestas. ꝙͣ. ꝓpͥa intentio discutienda.
Porto ego & pͥor nr̃ multũ rem ip̃am et

Expanded text:
in gaudium. Itaque, dilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emendare, peccatum est: plus vero irasci quam irascendum sit, peccatum peccato addere est, Quod si malum est peccatum non emendare, quomodo malum non erit augmentare? Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quippe culpa gravior, quanto res sacrior appareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit , in tui quoque examinatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum est attendenda majestas, quam propria intentio discutienda. Porro ego et Prior noster multum rem ipsam et
Abbreviated transcription (Latin):
dixĩm & senserim absq p̃ iudicio ł tuȩ
sententiȩ siquid meliꝰ sapis: uł cuiꝰ libet
onsid̾ans miseri hꝰ miserabilẽ conditio¬
nem. misereor quidẽ s uereor ne frus¬
ta. Neq enim ñ ido mͥ uideor frustra misereri
qͦd ip̃o licet remanente in sua miseria mã¬

Expanded text:
dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet Considerans miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, m
Abbreviated transcription (Latin):
qd tͥ uellẽ ad remediũ mali unũ e duobis
egisse. aut ip̃m qđ fecisti. aut certe ab illoli
ficio. Neq enim dubitauĩm de corꝑe iar
consecrato. qͥ utiq uixta ritum eccless
didici ab ipsa quod & ip̃a accepit adño. panẽ
scilicet ac uinum & simul apponẽ ñ simultũ
ex his sac᷑ conficẽ. Cum gͦ pͫ de pane corpꝰ qͣm
de uino sanguis more eccłastico conficiatur:
siꝑ obliuonẽ tardiꝰ qͦd post̾ĩ sacͣudum ẽ ap¬
ponat᷑ ñ uideo qͥd sac̾s p̃cedentib tarditaᷤ
possit pieriꝑe conseqñtium. Puto enim qͦd
si dũo pꝰ fc̃m de pane suum corpꝰ uni conse¬
ctionẽ placuisset aliqͣndui int̾mittẽ. aut
Nec nego panẽ & uinũ aqͣ quidẽ mixtum
simul debe apponi: qͥn potiꝰ assero haut alit̃
deb̾e fieri. S alud ẽ culpare negligentiã:
aliud negare efficatiam. Aliud unꝗͣ ẽ qͦd
causamur. ñ bñ quippiam fierr: & aliud
qđ mentu᷑ nec fieri hec iit̾un de hac re

Expanded text:
quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo lrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra conficere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod posterius sacrandum est, apponatur, non video quid sacris praecedentibus tarditas possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane suum Corpus, vini consecrationem placuisset aliquandiu intermittere, aut Nec nego panem et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam, aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re
Abbreviated transcription (Latin):
tue dignationi frẽm hunc nr̃am erun
paruitatẽ ꝯsulere sic nos qͦd nob̾ uisum
fuit nouĩs ꝯsilium dedisse: ut saniori ñ
p̃iudicaui̾mꝰ. Negͦ ierum quas scis suꝑ¬
fua narratione te grauemꝰ: ħ c̃ sũma
ꝯsilii. Picłosum qͥdẽ ẽ & fortassiꝰ illicitũ.
hominẽ pꝰ diutinã in domo & habitu

Expanded text:
tuae dignationi fratrem hunc nostram parvitatem consulere, sic nos, quod nobis visum fuit, noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudicaverimus. Ne ergo rerum quas scis superflua narratione te gravemus, haec est summa consilii. Periculosum quidem est et fortassis illicitum, hominem, post diutinam in domo et ha
Abbreviated transcription (Latin):
contͥstatam cognouimꝰ. De qͣ ur̃a tͥsticia
nos qͦ contͥstati sumꝰ: tunentes ne ñ sit
illa tͥsticia de qͣ quib dã dicebat apłs.
Contͥstati enim estis scdm dm̃. Nã si scãm
cet amicos. quos necdum uł presentes ur¬
bo conueneratis. uł absentes scͥpto p̃mo¬
nueratis. Hac pͥma uice tam subito tam
cito restituerimꝰ. ꝓponitis nob̃ de regła.
de noto monastĩo monachũ ñ suscipiendũ
ꝓ constanti scilicet hñtes. ur̃m ñ ẽẽ igno¬
tum. S quid si aliis notum. dum mͦ nos
ignotũ sit: Et si enim ut u̾ba ip̃a ur̃a
ponam ieligionis uĩe se adeo fama
esfudit ut etiam roiie eccłe ur̃e habeatur
noticia. nos tũ qui utiq multũ citra roniã
positi sumus. nescio quo pacto ita preteriit.
ut ne uniꝰ qͥdem ur̃m abb̃is scilicet uel
monachoꝵ. ñ ipsiꝰ ur̃e habitationis. non re¬
ligionis ac conu̾sationis usq ad ħ tempꝰ uł
tenuẽ noticiam habuerimꝰ: s nec aliquam
aliq̃ñ mentionẽ nob̃ de uob̾ fcãm fuisse

Expanded text:
stitia nos quoque contristati sumus, timentes ne non sit illa tristitia, de qua quibusdam dicebat Apostolus: Contristati enim estis secundum Deum . Nam si secundum , et si placet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam cito restituerimus. Proponitis nobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet habentes vestrum non esse ignotum. Sed quid si aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba ipsa 68 vestra ponam, religionis vestrae se adeo fama effuderit, ut etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vestrum, abbatis scilicet vel monachorum, non ipsius vestrae habitationis, non religionis ac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
endum ẽ qđ humilit̃ calumpniat᷑ si forte
tam desꝑate salutis reꝑande rationabilis
ulla occasio inueniat᷑. ꝗͣ. ut bñ mecum
tua intelligit exꝑientia. difficile quidẽ
in cong̾gatione s multo difficiliꝰ foris potĩt
optinere. Inito itaq omĩũ fr̃m consilio. oĩa
que in eum fecisti uidicia diligent̃ retrac¬
tare. ñ dedigneris. quatenꝰ tua humili

Expanded text:
endum est quod humiliter calumniatur, si forte endum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut bene mecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam. ñ ꝓpͥa utilitas inclinauit. s uitums
eã uiscerib ꝓximi miseria & fr̃nus dolor
inflix̃. Mĩa quippe affectio ẽ q̃ nec uolun¬
dolentium necessario cogit affectu. ita ut &̃
si pecc̃m eẽt misereri. & simultum uellẽ ñ pos¬
sem ñ misereri. Pot̃ quidẽ iõ uł uoluntas af¬
fectui effectum subthere. s nunqͥd ip̃m af¬
fectum euellere: Discedant ame qui me
consolant᷑ & dicunt qr or̃o mea in sinu meorõ¬
uertetur: dum is ꝓ qͦ emissa ẽ ñdum conũti¬
tur. Nec audio illos qui mͥ blandientes affe¬
runt iusticia iꝰti suꝑ eum erit: dumimpiꝰ
in sua adhuc impietate remoratur. Non in¬
qͣm recipio consolationẽ: uͥ frĩs uideo desola¬
tionem. Si gͦ dulcissune fili tua qͦ piamens
qͣmꝙͣ. tͥ infelix iste cunctas suȩ eg̾ssionis de
monastĩo. & denuo reg̃ssionis. regulares iuce ᷤ
infelicit᷑ ꝑcurrisse uidet᷑ qr tñ ip̃e aliter
putat. ñ solum patient̃ s etiam libent audi¬

Expanded text:
iam non propria utilitas inclinavit, sed intimis eam visceribus proximi miseria et fraternus dolor inflixit. Misericordia quippe affectio est, quae nec volundolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si peccatum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua quoque pia mens n est, quanquam tibi infelix iste cunctas suae egressionis de monastario, et denuo regressionis, regulares vices infeliciter percurrisse videtur, quia tamen ipse aliter putat, non solum patienter, sed etiam libenter audi