comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multa solus acceꝑit. nichil inquẽꝙͣ sine
ipsiꝰ participatione tͣnsierit. Uerbũ enĩ¬
caro factum fuerat. & habitabat iã in nob̾:
& reparando humano gen̾i totũ se xp̃c
impend̾at. Nichil indispositũ sapientie:
nichil erat arduum potestati. fãmula¬
bantur elementa ⁊ ministrabant sp̃s. an¬
głi seruiebant: nec ullo mͦ pot̾at in esfi¬
cax eẽ. sacram̃tũ. qđ simul ipsiꝰ deitatis
unitas oꝑabat᷑ & tͥnitas. Et tam̃ de toto
pło di multi sacerdotes sirt. multiq pa¬
dilectissimi huic uiro consortium poten
cie sue tͥbuit diuina dignatio ⁊ & si quid

Expanded text:
 sine ipsius participatione transierit. Verbum caro factum jam habitabat in nobis , et reparando humano generi totum se Christus impenderat. Nihil indispositum sapientiae, nihil erat arduum potestati. Famulabantur elementa, ministrabant spiritus, an seruiebant, nec vllo modo poterat inefficax esse sacramentū, quod simul ipsius deitatis vnitas operabatur & trinitas. Et tamen de totopulo Dei multi sacerdotes sint multique padilecttiæ suæ tribuit diuina dignatio, & si quid
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in xp̃o regeneratoᷤ. crucis signũ effi
dotes: ut p̃t̾ istam specialẽ nr̃i minist̾ii
seruitutẽ. uniu̾si spĩtales & rationales
xͥani agnoscant se regii gen̾is. & sac̾dota¬
lis officii eẽ. consortes. Qd enĩ tã regiũ. ꝙͣ
subditũ deo aĩum⁊ corporis sui eẽ. recto¬
rem: E qͥd tã sac̾dotale. qͣm uou̾e dño
oscientiã purã. & in macłatas pietatis
hostias de altari cordis offerre: Qđ cum
om̃ibꝰ ꝑdĩ grãm cõmune sit factũ ⁊ reli¬
giosũ uob̃ atq: laudabile ẽ. de die ꝓuecti¬
onis nr̃e. qͣsi de ꝓpͥo honore gaude̾: ut
unum celebret᷑ in toto eccł̃ie corpore pon¬
tificis sacͣmentũ÷ qd effuso benedictioĩs
unguento copiosius qͥdẽ insuꝑiora ꝓflu¬
neris magna nob̾ mat̾ia sit cominuniũ
gaudioꝵ ⁊ uerior tam̃ nob̃ & excellentior.
erit causa letandi. si ñ in nr̃e humilitatis
considatione remoremini: cũ multo utiliꝰ
multoq sit dignꝰ ad beatissimi petͥ apłi glo¬

Expanded text:
enim in Christo regeneratos, crucis signum efficrdotes: ut praeter istam specialem nostri ministerii servitutem, universi spiritales et rationabiles Christiani agnoscant se regii generis, et sacerdotalis officii esse consortes. Quid enim tam regium quam subditum Deo animum corporis sui esse rectorem? Et quid tam sacerdotale quam vovere Domino conscientiam puram, et immaculatas pietatis hostias de altari cordis offerre? Quod cum omnibus per Dei gratiam commune sit factum, religiosum tamen vobis atque laudabile est, de die provectionis nostrae quasi de proprio honore gaudere; ut unum celebretur in toto Ecclesiae corpore pontificii sacramentum, quod, effuso benedictionis unguento, copiosius quidem in superiora profluneris magna sit nobis materia communium 16 gaudiorum, verior tamen nobis et excellentior erit causa laetandi, si non in nostrae humilitatis consideratione remoremini; cum mulio utilius multoque sit dignius ad beatissimi Petri apostoli glo
Abbreviated transcription (Latin):
urã corda sentire: saltim qđ intemplo
auctum ẽ. scient̾ aduertite. Uelum cuiꝰ
obiectu int̾dudebantur scã scor̃um. a
summo usꝗ: ad uma diruptum ẽ. et
sacrum illud misticumq secretum. qł
solus summꝰ pontifex ussus fuerat in¬
trare reseratum ẽ: ut nicħ iam eẽt diꝰ¬
cretionis uͥ nichil resederat scĩtatis. Repu¬
diatos itaq uos debuistis agnoscere. et õe
ius sac̾docii ꝑdidisse: quia uerum erat
q  uob̾ ueritas dixerat: si crederetis mo¬
ysi crederetis ⁊ mͥ. Merito gͦ uos testam̃¬
tum utrumq condempnat. & gr̃a uacuos
⁊ lege pͥuatos: qui ideo resistitis nouis:
quia ñ credidistis antiquis. Nos autem
ilectissimi qui abignorantie tenebris
liberati. fidei lumen accepimus. & inno¬
ui testamenti hereditatem ꝑelectionem
immolatus ẽ. xp̃c ꝑcuius ineffabilem gr̾ã
omniũ karismatũ benedictione ditam᷑ ÷
Iita in nouitatem auetustate transferim᷑.

Expanded text:
corda vestra sentire; saltem quod in templo corda vestra sentire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Tesistus ; per cujus ineffabilem gratiam omnium charismatum benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur,
Abbreviated transcription (Latin):
inimicarum fuit int̾fectio potestatũ: sic
suam xp̃o consummante uictoriam. ut
inipso ⁊cum ipso omnes qui ineum cre¬
fixi corporis eleuatione sublimis. recon¬
ciliationem mundi exequeretur inqua¬
dam arce supplicii: latronemq conũsum.
ad parady si uocaret habitaculũ: uos pͥn¬
cipes iudeorum legisq doctores. nec consci¬
entie impietate compuncti. nec effectu sce¬
leris mitigati. fixuris clauorum adde¬
batis tela linguarũ dicentes. Alios sal¬
uos fecitͥ seipsum ñ potest saluum face̾:
si rex isrł ẽ: descendat de cruce & credimꝰ
ei. Sed his uocibꝰ urĩs stultis atq: blas¬
phemis reddunt omnia elementa res¬
ponsum: ⁊ unam simul inuos sentenciã
ferunt. Celũ. terra. sol. si dexaq incdig¬
nos uos suo minist̾io ꝓtestantes: t̾ribili
motu. insolitoq: defectu tenebras mun¬
guendos uos nec celestia. nec inferna
sufficiunt ⁊ & crucem xp̃i magis potue¬
runt petere atq: monumenta. quã

Expanded text:
inimicarum fuit interfectio potestatum: sic inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crefixi corporis elevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras munguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cia crucifigendi : uͥ formido morituri: Ñ
terret passuri animum hora supplicii: ⁊
docens nullã ꝓse flendi eẽ rationẽ. indi¬
tit penitenciã. denuntiando undictam.
quos tales uiscera ur̃a peꝑerunt. Lugen¬
dum plane uob̾ ẽ. ñ de saluatore credenti¬
um: s de impietate ꝑeuntium. Ego cru¬
cem uolens pacior: ⁊ mortem in me qͣm
sum ꝑempturꝰ admitto. Nolite flece ꝓ
mundi redemptione morientem: quem
mortẽ in mortis auctorẽ: & om̃s pͥncipatꝰ
aduersasꝙ: urtutes ꝑ obiectionẽ passibił
carnis elysit. admittens in se antiqͥ hos¬
tis audatiam: qui inobnoxiam sͥ serui¬
endo naturam. etiam ibi exauctor esse
ausus est debiti: uͥ nullũ potuit uestigiũ
inueniri ꝑeccati. Euacuatum ẽ gͥ gene¬
rale illud uenditionis nr̃e & letale cyro¬
graphum. ⁊ pactum captiuitatis ĩ ius
transit redemptoris. Claui qui manꝰ dm̃
fixere uulnerib ⁊ & scor̃um pena mẽbraꝵ.

Expanded text:
tia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non tia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem mortem in mortis auctorem, et omnes principatus, adversasque virtutes, per objectionem passibilis carnis elisit, admittens in se antiqui hostis audaciam, qui in obnoxiam sibi saeviendo naturam, etiam ibi exactor ausus est esse debiti, ubi nullum potuit vestigium invenire peccati. Evacuatum est igitur generale illud venditionis nostrae et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transiit Redemptoris. Clavi illi, qui manfixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
lusionis. exigebat ⁊ mortis Wñ cũ ⁊ sũmi
sacerdotes & pͥncipes iudeorum. õisq
multitudo crebris uocib acclamarent
crucifige. crucifige: tradidit ihm̃ ꝑse¬
quentiũ uoluntati. barraba illis latro¬
ne dimisso: ut qͥ indie festo auctorem
int̾ficiebant uite: impunitas eis p̾sta¬
a ab impioꝵ tab̾nacłis exeunte ut im¬
pleret᷑ qđ scͥptũ ẽ. longe ẽ salus apecca¬
torib: sequebat᷑ eũ multitudo popłi. et
mulierũ plangentiũ & lam̃tanciũ eum.
Solet enim sexꝰ infirmior etiam ꝓhis qͥ
morte sunt digni. in lacͥmas cõmoueri:
⁊ dampnatoꝵ exitus ꝓnature cõmunis
considatione misereri. Sed istum sͥ plan¬
ctum dñs iħs dedignatur impendi: qr
ñ decebat luctꝰ tͥumphũ⁊ nec lam̃ta uic¬
toriam. Deniq ou̾sꝰ ad eas. filie inqͥd ierłm¬
dicent. beate st̾iles & uentres qui ñ genu¬
erunt ⁊ & ub̃a que ñ nutͥerunt. Ubi ẽ tͥsti¬

Expanded text:
lusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi lusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaa ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, idicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristi
Abbreviated transcription (Latin):
deors uideat᷑ obiectio: discute diligentiꝰ p̃seᷤᷤ
quid de drũ ihũ oꝑibꝰ notũ sit. qͥd de po¬
potestate comꝑtũ. Letis uisum. surdis au¬
ditum. claudis gressũ: mutis donaure
eloquiũ: febres abegit: dolores resolute ⁊¬
demonia eiecit: mortuos uiuificauit:
mari & uentis ut quiescerent imꝑauit.
Magnũ ꝓrsꝰ regẽ ista demonstrant: qͥ
ñ humana excellat potencia. s urtute
diuina. Hanc gͥ uidei obiciant potesta¬
tem: cõmutent actionẽ suam:⁊ hoc ꝓ¬
ferant ore qd tenent corde. Quare det̾¬
renis calũpniantur⁊ qui celestia ꝑsecun¬
tur: Qmuis gͦ pilatus onerosũ sͥ inui¬
diosumq sentiret. qd eum uidĩ de ne¬
glectu amicicie cesaris impetebant: a¬
liqͣndui tam̃ furorẽ eorũ mitigare conat᷑.
ẽ: & ideo dnm iħ̾m diu̾sis contumeliis
affici. aut ꝑmisit. aut ussit: ut saciata
iniquitas de innocentis iniuriis. ulteriꝰ
ñ seuiret. S ꝑtinax malicia ꝓpͥis crescebat
augmentis: & inquẽ obtinuerat ius il¬

Expanded text:
diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus il
Abbreviated transcription (Latin):
dis dilectissimi iudaica impietas
laboraret. ut occasionẽ aliqͣm ꝑpe¬
trandi ind̾nm iħm sceleris inueniret. et
m̃dacia que falsi testes iniustis sac̾dotib
fimulando ꝓtulerant. nichil qđ morte dig¬
num eẽt afferrent: hoc qͣsi insuꝑ abile rep¬
pererunt. ut dñm mundi affectati regni
inuidia ꝑ urgerent. Cumq pilatꝰ ihm̃ qͤm
frustra uidebat argui. uellet absolui.
calumpniose ⁊ minacit conclamarent. si
hunc dimittis. ñ es amicꝰ cesarisͭ. omĩs e¬
nim qui se regem facit. ꝯtͣdicit cesari. stul¬
tam simulationẽ imprudent̾ pilate timu¬
isti.S formidabile fuerit nom̃ regiũ.
uit ꝓ iq imꝑio cesaris oppͥmi debuerit
noue molitio potestatis: si dominandi
consiliũ tyrannicꝰ tͥ ꝓdidit apparatꝰ : si
ꝓ uisio armoꝵ. si congregatio diuiciaꝵ:
si p̃sidia dedecta st̃ militum. Quid eum
grauari sinis de affectata potencia ⁊ cuiꝰ
speciał fuit de humilitate doct̾na: Ro¬
manis legib ñ contͣdixit: censũ subiit ⁊

Expanded text:
dis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit,
Abbreviated transcription (Latin):
rerum dignatꝰ ẽ. unꝰ eẽ. mortaliũ: lecta
sibi matre quã fecerat. que salua inte¬
gritate uirginea. corporee tam̃ eẽt. mi
nistra substancie ⁊ ut humani seminis
cessante contagio. nouo homini & pͣitaᷤ
in eẽt & u̾itas. Non gͦ in xp̃o ex utero
uirginis genito. quia natiuitas ẽ. mira¬

Expanded text:
rerum, dignatus est 80 unus esse mortalium; electa rerum, dignatus est 80 unus esse mortalium; electa sibi matre, quam fecerat: quae salva integritate virginea, corporeae esset tantum nistra substantiae, ut humani seminis cessante contagio, novo homini et puritas inesset et veritas. Non ergo in Christo ex utero virginis genito, quia nativitas est mira
Abbreviated transcription (Latin):
natura nullũ remediũ reꝑiret: quia
ditionem suam suis uirib mutare ñ
posset. Primꝰ namq hõ carnis substan¬
ciam accepit e terra. & rationali spũ ꝑ
insufflationem creantis animatꝰ ẽ: ut
ad imaginẽ ac similitudinẽ actoris sui
uiuens : formam di bonitatis atq iꝰticie
insplendore imitacioĩs tanꝙͣ inspecłi ni¬
tore seruaret. Quam nature sue speciosis¬
simã dignitatẽ. siꝑ obsuantiã legis date
ꝑseuerant̾ excoleret: ipsam illam t̾reni
corporis qualitatẽ ad celestẽ głam meis
incorrupta ꝑduceret. S quia inuido et¬
deceptori temere atq infeliciter credidit.
& suꝑbie ꝯsiliis acquiescens. repositũ ho¬
noris augm̃tũ occupare maluit quam
mereri : ñ solũ ille hõ. s etiam uniu̾sa
in illo post̾itas eiꝰ audiuit : t̾ra es. & int̾rã
ibis. Quał gͦ t̾renus tales & terreni: &
cum ipso consempit̾nꝰ essentia. naturã inse
suscepit humanã:. & creator ac dñs ꝯiũm

Expanded text:
natura nullum remedium reperiret, quia natura nullum remedium reperiret, quia conditionem suam suis viribus mutare non posset. Primus namque homo carnis substantiam accepit e terra, et rationali spiritu per insufflationem creantis animatus est , ut ad imaginem et similitudinem auctoris sui vivens, formam Dei bonitatis atque justitiae in splendore imitationis tamquam in speculi nitore servaret. Quam naturae suae speciosissimam dignitatem si per observantiam legis datae perseveranter excoleret, ipsam illam terreni corporis qualitatem ad coelestem gloriam mens incorrupta perduceret. Sed quia invido deceptori temere atque infeliciter credidit , et superbiae consiliis acquiescens, repositum honoris augmentum occupare maluit quam mereri, non solum ille homo, sed etiam universa in illo posteritas ejus audivit: Terra es, et in terram ibis . Qualis ergo terrenus, tales et terreni ; et cum ipso consempiternus essentia, naturam in se suscepit humanam, et Creator ac Dominus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ascendet. Inqua uirga ñ dubie qđ bea-¬
ta maria uirgo p̾dicta ẽ: que de iesse ac
dauid styrpe ꝓgenita ⁊ spũ scõ fecundata:
nouũ florem carnis humane. ut̾o qͥdẽ
mat̾no sed partu ẽ. enixa uirgineo. Exul¬
tent gͦ in laudẽ clĩ corda credentiũ. & mi¬
rabilia eiꝰ confiteantur filii hominũ: qm̃
in hoc p̃cipue di oꝑe humilitas nr̃a cog¬
noscit. quanti eam suus conditor estima¬
rit. Qui cum origini humane multum
decdit. qđ nos adimaginem suam fecit:
reparationi nr̃e longe ampliꝰ tͥbuitͥ. cũ
seruili forme ipse se dñs coaptauit. Qͣm¬
uis enim ex una eademq pietate sit.
quicquid creature creator impendit: muiꝰ
tam̃ mirum ẽ. hominẽ. ad diuina pro¬
ficere: quam dm̃ adhumana descend̾e.
Hoc autem nisi facere dignaret᷑ ormĩpo:
sapientie a captiuitate diaboli. & aꝓfun¬
do et̾ne mortis erueret. Condempnatio
enim ex ino in om̃s. cum peccato tͣnsiẽs
ꝑmaneret: & letali uulnere tabefacta

Expanded text:
irga non dubie beata Virgo Maria praedicta est, quae de Jesse et David stirpe progenita, et Spiritu sancto fecundata, novum florem carnis 79 humanae, utero quidem materno, sed partu est enixa virgineo. et in laudem Dei corda credentium, et mirabilia ejus confiteantur filii hominum: quoniam in hoc praecipue Dei opere humilitas nostra cognoscit, quanti eam suus conditor aestimarit. Qui cum origini humanae multum dederit, quod nos ad imaginem suam fecit, reparationi nostrae longe amplius tribuit, cum servili formae ipse se Dominus coaptavit. Quamvis enim ex una eademque pietate sit, quidquid creaturae Creator impendit, minus tamen mirum est hominem ad divina proficere, quam Deum ad humana descendere. Hoc autem nisi facere dignaretur omnipotesapientiae a captivitate diaboli et a profundo aeternae mortis erueret. Condemnatio enim ex uno in omnes cum peccato transiens permaneret, et lethali vulnere tabefacta
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ scĩ sp̃c ñ recepit: s in patre
& filio unã potenciã. & eandẽ ꝯfessus ẽ.
eẽ. naturã. Sabelliꝰ in explanabili erro¬
re confusus: unitatẽ substantie in pa-¬
tre & filio. & spũ sc̃o inseꝑabilẽ sentieis :
qđ equalitati tͥbuere debuit: singłari-¬
tati dedit. Et cum uerã tͥnitatẽ intel¬
lig̾e ñ ualeret: unã eandẽq credidit
dit. Apollinaris fic̃ĩ soliditate pͥuat
filiũ dĩ ita uerã humane carnis credidit
suscepisse nat᷑ã: ut i illa carne diceret
aiãm ñ fuisse. qi uicẽ eiꝰ expleu̾it ipsa
atq: aliis qͥddã inuenit᷑. qł a dãpnabi¬
lib possit abiungi. In manicheoꝵ autẽ
scelestissimo dogiate: prsus nicħẽ. qd
ex ulla parte possit tolerabile udicari.

Expanded text:
recepit, sed in Patre et Filio unam potentiam, et eamdem confessus est esse naturam. Sabellius inexplicabili errore confusus, unitatem substantiae in Patre, et Filio, et Spiritu sancto inseparabilem sentiens, quod aequalitati tribuere debuit, singularitati dedit. Et cum veram Trinitatem intelligere non valeret, unam eamdemque credidit dit. Apollinaris, fidei soliditate privatus, Filium Dei ita veram humanae carnis credidit suscepisse naturam, ut in illa carne diceret animam non fuisse, quia vicem ejus expleverit ipsa atque aliis quiddam invenitur quod a damnabilibus possit abjungi. In Manichaeorum autem scelestissimo dogmate prorsus nihil est quod ex ulla parte possit tolerabile judicari.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tenebrosum. nichilꝙ: ñ lubricũ ẽ. ru¬
unt in ꝓfunda mortis ꝑp̾cipicia falsita¬
tis ÷ nec aliqͥd solidũ cui mnnitant᷑ inue¬
niunt: qui ꝓpt̾ omĩa diaboli ꝓbͣ cõm̃ti.
in ipso p̃cipuo obseruantie sue festo. sic̃
ꝑxima eoꝵs ꝯfessione patefactũ ẽ. ut a¬
nimi ita & corporis pollutione letant᷑:
neq: infide integritatẽ nec inpudore
dilectissimi licet m̾ito om̃s insua diu̾sitate
dampnande sint: habent tam̃ singłe in
aliqͣ sui parte qđ uerũsit. Arriꝰ dlĩ filiũ
minorẽ patre. & creat᷑ã ẽẽ. definienᷤ: & ab

Expanded text:
non tenebrosum, nihilque non lubricum est, runon tenebrosum, nihilque non lubricum est, ruunt in profunda mortis per praecipitia falsitatis; nec aliquid solidum, cui innitantur, inveniunt, qui praeter omnia diabolici probra commenti, in ipso praecipuo observantiae suae festo, sicut proxima eorum confessione patefactum est, ut animi, ita et corporis pollutione laetantur, nec fidei integritatem, nec pudorem dilectissimi, licet merito omnes in sui diversitate damnandae sint, habent tamen singulae in aliqua sui parte quod verum est. Arius Dei Filium minorem Patre et creaturam esse defi
Abbreviated transcription (Latin):
In hac natiuitate: etiam ysaye sermo cõ¬
pletꝰ ẽ. dicentis. ꝓducat t̾ra & germinet
saluatorẽ: & uisticia oriatur simul. Terra
enĩ carnis humane que inpͥmo fuerat
p̃uaricatione maledicta: in hoc solo bea¬
te uirginis partu germ̃ edidit benedic¬
tum⁊ & auiciosue styrpis alienũ. Cuiꝰ
spĩtalẽ originẽ in regen̾atioẽ qͥsq conseqͥt᷑
& omni homini renascenti aqua bap¬
tismatis instar ẽ. ut̾ uirginalis: eodem
spũ scõ replente fontẽ qui repleuit & uir¬
ginem: ut peccatũ qd ibi uacuauit sacͣ
conceptio: hic mystica tollat ablutio.
Abhoc sacram̃to dilectissimi in sanꝰ mani¬
cheoꝵ error alienꝰ ẽ: nec ullũ habent in
xp̃i regen̾atioẽ consortiũ. qui eum̃ de ma¬
ria uirgine negant corporalit̾ natum :
ut cuiꝰ ñ credunt uerã natiuitatẽ nec
uerã recipiant passionem: et qũe non
consitent᷑ u̾e sepultũ: abnuant ulacit̾
suscitatum. In gressi enim p̾ruptã exe¬
crandi dogiatis uiam. mnqua nichil

Expanded text:
ivitate etiam Isaiae sermo completus est dicentis: Producat terra, et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simul . Terra enim carnis humanae, quae in primo fuerat praevaricatore maledicta, in hoc solo beatae virginis partu germen edidit benedictum, et a vitio suae stirpis alienum. Cujus spiritalem originem in regeneratione quisque consequitur; et omni homini renascenti aqua baptismatis instar est uteri virginalis, eodem Spiritu sancto replente fontem, qui replevit et virginem; ut peccatum quod ibi vacuavit sacra conceptio, hic mystica tollat ablutio. CAP. IV. Ab hoc sacramento, dilectissimi, insanus Manichaeorum error alienus est, nec ullum habent in Christi regeneratione consortium, qui eum de Maria Virgine negant corporaliter natum: ut cujus non credunt veram nativitatem, nec veram recipiant passionem; et quem non confitentur vere sepultum, abnuant veraciter suscitatum. Ingressi enim praeruptam exsecrandi dogmatis viam, in qua nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sectamini scĩtatẽ⁊ inqͣ p̃ceptis dñi desuite:
qr sine fide impossibile ẽ. placere dõ ⁊ et
nithil sine illa scm̃. nichil castũ ẽ. nichil
uiuum. Iustꝰ enĩ ex fide uiuit. Quã qͥ dia¬
bolo decipiente ꝑdicdit: uiuens mortuus

Expanded text:
sectamini sanctitatem , in hac praeceptis Domini deservite, sectamini sanctitatem , in hac praeceptis Domini deservite, quia sine fide impossibile est placere Deo , et nihil sine illa sanctum, nihil castum est, nihil vivum: justus enim ex fide vivit ; quam qui diabolo decipiente perdiderit, vivens mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
q dño saluatori nr̃o ꝑuerã susceptionẽ
nr̃e carnis inserti. ꝑmanete stabiles in ea
fide quã confessi estis corã multis testib:
chrisma salutis. & signadm uite eterne.
Siqͥs autẽ uob̾ aliud annuntiau̾it p̃t̾ id
qd didicistis: anathema sit. Nolite im¬
pias fabulas p̃pon̾e lucidissime u̾itati.
& qͥcqͥd otͣ regłam catholici & apłici sy m¬
boli. aut legere aut audire contigerit:
id oĩno mortiferũ & diabolicũ iudicate.
Non uoᷤᷤ seducant deceptoriis artibꝰ ficta
⁊ simulata ieiunia: q̃ ñ adpurificatiõem.
gunt ⁊ & de ꝓphani cordis penetrabilib
iatula qͥbꝰ simplices uulnerent᷑ emittũt:
ut sicut ait ꝓpha. sagittent mobscuro
rectos corde. Magnũ p̃sidiũ ẽ. fideᷤ integra.
fides u̾a. inqͣnec aug̃i ab ullo quicꝗͣ nͨ mi¬
pło. Unꝰ dñs. una fides: unum baptisma.
et in õĩbꝰ nob̃. Huic unitati dilectissimi
inconcꝰsis m̃tibꝰ in herete. & in hac omnem

Expanded text:
no Salvatori nostro per veram susceptionem nostrae carnis inserti, permanete stabiles in ea fide quam confessi estis coram multis testibus,chrisma salutis et signaculum vitae aeternae. Si quis autem vobis aliud annuntiaverit praeter id quod didicistis, anathema sit. Nolite impias fabulas praeponere lucidissimae veritati, et quidquid contra regulam catholici et apostolici symboli aut legere, aut audire contigerit, id omnino mortiferum et diabolicum judicate. Non vos seducant deceptoriis artibus ficta et simulata jejunia, quae non ad purificationem, gunt, et de profani cordis penetralibus jacula quibus simplices vulnerentur emittunt: ut, sicut ait propheta, sagittent in obscuro rectos corde . Magnum praesidium est fides integra, fides vera, in qua nec augeri ab ullo quidquam, nec minus, una fides, unum baptisma; et in omnibus nobis . Huic unitati, dilectissimi, inconcussis mentibus inhaerete, et in hac omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ginib ad fidem ducim᷑. s euanglica
hystoria confirmati qđ factum crelimꝰ
adoramꝰ. accedentib ad erudicionem
nrãm ꝓpħicis instrumentis: ut nullo
modo habeamus ambiguũ ⁊ qđ tantis
otaculis scimus ẽẽ. p̃dictum. Hinc enĩ t
Hinc idem dñs ꝑ ysayam. ecce inquit
uirgo inutero accipiet & pariet filium:
& uocabitur nom̃ eiꝰ emmanuel. qđ int̾¬

Expanded text:
ginibus ad fidem deducimur, sed evangelica ginibus ad fidem deducimur, sed evangelica historia confirmat, quod factum credimus, adoramus; accedentibus ad eruditionem nostram propheticis instrumentis, ut nullo modo habeamus ambiguum, quod tantis oraculis scimus esse praedictum. Hinc enim esHinc idem Dominus per Isaiam, Ecce virgo, inquit, in utero accipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ quidẽ dilectissimi diuersis mo¬
dis. multisq: mensuris humano ge¬
neri bonitas diuna consuluit : & płi¬
ma ꝓuidentie sue munera omnibꝰ retro
scłis elem̃t̾ imꝑtiit: s innouissimis tem¬
porib omnẽ habundantiã solite benig¬
nitatis excessit ⁊ quando in xp̃o ipsa ad
peccatores miscłia ipsa aderrantes u̾itaᷤ.
Iipsa admor tuos uita descendit: ut uer¬
bum illud coet̾nũ & coequale genitori.
inunitatem cłitatis sue. naturã nr̃e hu¬
imilitatis assumeret ÷ & d̾s de deo natus.
idem etiã homo de hoĩe nasceretur: ꝓmiᷤ¬
sum qͥdem hoc a constitucione munchi.
et̾ multis significationibꝰ rerum atq:
uerboꝵ semꝑ fuerat ꝓpħatũ: sed quantã
hominũ portionẽ figure ille & myst̾ia
obumbͣta saluarent. nͥ longa ⁊ occulta
ꝓmissa aduentu suo xp̃c impleret ⁊ &
qđ tunc paucis credentib ꝓfuit facien¬
dum. innum̾s iam fidelib ꝓdesset
affectum: Iã gͦ noᷤ ñ insignis neq ima¬

Expanded text:
er quidem, dilectissimi, diversis modis multisque mensuris humano generi bonitas divina consuluit, et plurima providentiae suae munera omnibus retro saeculis clementer impertiit; sed in novissimis temporibus omnem abundantiam solitae benignitatis excessit, quando in Christo, ipsa ad peccatores misericordia, ipsa ad errantes veritas, ipsa ad mortuos vita descendit: ut Verbum illud coaeternum et coaequale genitori in unitatem Deitatis suae naturam nostrae humilitatis assumeret, et Deus de Deo natus, idem etiam homo de homine nasceretur. Promissum quidem hoc a constitutione mundi, et multis significationibus rerum atque verborum semper fuerat prophetatum; sed quantam hominum portionem figurae illae et mysteria obumbrata salvarent! nisi longa et occulta promissa adventu suo Christus impleret; et quod tunc paucis credentibus profuit faciendum, innumeris jam fidelibus prodesset effectum. Jam ergo nos non signis neque ima
Abbreviated transcription (Latin):
ras: s anathema sit tͥ omnis conu̾satio
scłaris. Noli diuinis mundana misc̾e:
noli negotia scl̃i eccłie secretis inferre.
tuba dicens. Nolite diligere mundum:
neꝙ: ea que in mundo sunt. Et paulꝰ

Expanded text:
ratis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularia Ecclesiae servitiis inserere. tuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
cham testamenti circumtuleris. hoc
est si legis mistica p̃cepta ab euangłiciᷤᷤ
grãm oꝑantur: si etiam iubilationis
consensum detemetipso exigas. id est
si cogitacionum ÷ sensuum tuorum.
popłs qui inte ẽ. concordem semꝑ ⁊ con
liquando blandum uł remissio faciat.
uel iracundia truculentũ. si ñ arrogãs
erga modicos. & apud suꝑbos humił
inueniaris: deniq si iam intra te pug¬

Expanded text:
cam testamenti circumtuleris, id est si legis mystica praecepta ab Evangelicis eris tubis; sed etiam jubilationis ex temetipso exigas consensum, id est, si cogitationum et sensuum tuorum populus qui intra te est concordem semper et c si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pug
Abbreviated transcription (Latin):
bilatio hec uidet᷑ dicere. quendã ꝯcordie
& uinanimitatis affectũ. que indicat uł
petierint innomine saluatoris p̃stat eis
pater celestis. Si uͦ tanta fuerit beatitu¬
do. ut uniu̾sus popłs concors &e unani-¬
mis maneat. ut eadem dicant om̃s in
codem sensu. atq: in eadem sentencia
ꝑmanentes : isto tali popło uocem unam¬
miter eleuante. fiet illud qd scͥptum
cum mulieribꝰ & maria matre ihu. Et
hoc t̾remotu facto. destruuntur & cadũt
torem nr̃m. ad hoc ipsum suos milites

Expanded text:
bilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter elevante, fiet illud quod scriptcum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent torem
Abbreviated transcription (Latin):
naue designat aduentum. mittit sacer¬
dotes apłos suos portantes tribas ducti¬
les: p̃dicationẽq: magnificã. celestemq
doctrinam. Sac̾dotali tuba. pͥmꝰ in euã¬
głio math̾s increpuit. Marcꝰ qͦq lucas
⁊ ioħs Alouissimꝰ atitem ille ueniens qui
minans tub muroᷤ iericho. õs ydolatͥe machi

Expanded text:
Nave designabat adventum, mittit sacerdotes apostolos suos, portantes tubas ductiles, praedicationis magnificam coelestemque doctrinam. Sacerdotali tuba primus in Evangelio Matthaeus increpuit: Marcus quoque, Lucas Novissimus autem ille veniens, qui minans tubis, muros Jericho et omnes i
Abbreviated transcription (Latin):
nem qui deformitati nr̃e ꝯformis factus
est reformemur. Crigamͣ᷑ adeum qui
puluerẽ abiectioĩs nr̃e corpus fecit głe
sue:⁊ ũ resurrectionis eiꝰ meream᷑ eẽ. con¬
sortes. humilitati & pacientie ipsiꝰ ꝑ oĩa
congruamꝰ. Magni nominis militiam:
magne ꝓfessionis suscepimꝰ disciplinã.
Sectatores xp̃i discecłẽ a regia ñ licet ura:
s dignum ẽ. temporalibꝰ ñ occupari ad
eterna tendentes. Et quia p̾cioso sangͥ¬
ne xp̃i redẽpti sumꝰ⁊ głificemꝰ & portemꝰ
dm incorpore nr̃o: ut ad ea que fidelibꝰ
p̃parata sunt ꝑuenire meream᷑. ꝑd. ñ¬

Expanded text:
nem, qui deformitati nostrae conformis factus nem, qui deformitati nostrae conformis factus est, reformemur. Erigamur ad eum qui pulverem abjectionis nostrae, corpus fecit gloriae suae; et ut resurrectionis ejus mereamur esse consortes, humilitati et patientiae ipsius per omnia congruamus. Magni nominis militiam, magnae professionis suscepimus disciplinam. Sectatores Christi discedere a regia non licet via, sed dignum est temporalibus non occupari, ad aeterna tendentes. Et quia pretioso sanguine Christi redempti sumus, glorificemus et portemus Deum in corpore nostro : ut ad ea quae fidelibus praeparata sunt pervenire mereamur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ tenuit. ⁊ petrarum firmitas confrae¬
ta soliditate dissi liit ⁊ uelũ tẽpli qͦ pͥoꝵ
myst̾ia ult̾iꝰ ñ erant obumbͣnda dis¬
ci ssum ẽ: & multoꝵ scõrs corporib exci¬
tatis. ad p̃muniendã resurrectioĩs fidẽ
monum̃ta patuert̃. Inuos ergo uidei ce¬
lum & t̾ra sentenciã tulit: uob̾ sol ser uitu¬
tem suam diesq subtͣxit: uob̾ famulatũ
suũ elementoꝵ ordines denegarunt : & re¬
cedente alegib suis minist̾io creature. ur̃a
obcecatio. ura ẽ. significata confusio. Nob̾
enim dicentib sanguis eiꝰ suꝑ nos. & suꝑ
fidelis gentilium plenitudo. Nos ergo¬
dalum. neq: stulticia. s d̃i uirtus. deiq
sapientia ẽ. nos inquã spiritale sem̃ abra¬
he ñ inple seruitutis geniti. s familia li¬
bertatis renati: ꝓ qͥb in manu forti & bra¬
chio excelso. de opp̃sione egyptie dñati¬
che mirabile sacramentũ: & adeiꝰ ymagi¬

Expanded text:
tata non tenuit, et petrarum firmitas, confractata non tenuit, et petrarum firmitas, confracta soliditate, dissiluit. Velum templi, quo priorum mysteria ulterius non erant obumbranda, discissum est; et multorum sanctorum corporibus excitatis, ad praemuniendam resurrectionis fidem, monumenta patuerunt . In vos ergo, Judaei, coelum et terra sententiam tulit, vobis sol servitutem suam diemque subtraxit, vobis famulatum suum elementorum ordines 203 denegarunt; et recedente a legibus suis ministerio creaturae, vestra obcaecatio, vestra est significata confusio. Vobis enim dicentibus: Sanguis ejus super nos et super fidelis gentium plenitudo. dalum, neque stultitia, sed Dei virtus Deique sapientia est ; nos, inquam, spiritale semen Abrahae, non in prole servitutis geniti, sed in familia libertatis renati; pro quibus in manu forti et brachio extento de oppressione Aegyptiae dominachae mirabile sacramentum, et ad ejus imagi
Abbreviated transcription (Latin):
miracła : cessau̾at tc̃ lãguẽtiũ curatio. cecoꝵs il¬
luminatio. uiuificatio mortuoꝵ : ea ipsa qͦ
mox erant gerenda ñ aderant: & tamen
dnm̃ confitetur & regem ⁊ quẽ uidet sup¬
plicii sui eẽ. consortẽ. Inde gͦ oriebat᷑ hoc do¬
num: unde accepit fides ipsa responsum.
Ait enĩ iħs. Am̃ dico tͥ: hodie mecum eriꝰ
in paradyso. Exccedit humanã conditio¬
nem ista ꝓmissio: nec tam de ligno cru¬
cis. qͣm de throno edit᷑ potestatis. Ab illa
altitudine p̃miũ fidĩ datur: inqͣcy rogra¬
phũ humane transgressioĩs ab oletur. Q
se a forma serui. cłi forma ñ dirimit⁊ dũ
etiã int̾ipsa supplicia ꝓpͥetatẽ unitatẽꝙ:
suam seruauit. ⁊ deitas iniuolabił & na¬
tura passibił: adicitur ad confirmationẽ
Densis tenebras splendor soł obductus:
extra ordinarie nocti subdidit diem Sta-¬
bilitatẽ suã t̾ra ꝓfundiᷤ ꝯcͦsiõibꝰ labefac¬

Expanded text:
miracula, cessaverat tunc languentium curatio, caecorum ilmiracula, cessaverat tunc languentium curatio, caecorum illuminatio, vivificatio mortuorum, ea ipsa quae mox erant gerenda, non aderant; et tamen Dominum confitetur et Regem, quem videt supplicii sui esse consortem. Inde ergo oriebatur hoc donum, unde accepit fides ipsa responsum; ait enim ei Jesus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Excedit humanam conditionem ista promissio; nec tam de ligno crucis quam de throno editur potestatis. Ab illa altitudine praemium fidei datur, in qua chirographum humanae transgressionis aboletur: quia se a forma servi Dei forma non dirimit, dum etiam inter ipsa supplicia proprietatem unitatemque suam servavit et Deitas inviolabilis, et natura pasdensis tenebris splendor solis obductus, extraordinarie nocti subdidit diem; stabilitatem suam terra profundis concussionibus labefac
Abbreviated transcription (Latin):
rigit fides dilectissimi ut partẽ
sermonis quã de dñi passione
ꝓmisimꝰ. eodem uob̃̾ auxiliante redda¬
adiuuari. Ad commune enim ꝑtinet
lucrũ. si potueritis me habere deuotũ:
quia ur̃e impendit᷑ edificationi: qͥcqͥd
nr̃e tͥbouit᷑ facultati. Post illd̾ gͦ impiũ
iude de testandũq cõmerciũ. qͦ ab eo
uideis ꝑsequentib mundi redemptor
quas usq adlocũ pene eiꝰ mansuetudo
ꝑducta ẽ. crucifixi sc̾ cũ eo statutis utͥm¬
q patibut latrones duo: quoꝵ unꝰ ad
id usq temporis par similisqr consorti.
infidiator uiarum & saluti hominum
semꝑ infestus. usq adcrucem reus
fit. xp̃i repente confessor⁊ & int̾ illo ꝰ ac̾rimoᷤᷤ
corporis animiq: cruciatꝰ. qͦs simul & ĩstan¬
cia et difficultas mortis augebat: mira
conu̾sione mutatꝰ. mem̃to inqͥt mei dñe
cũ uen̾is in regnũ tuũ. Que istã fidem ex-¬
hortacio ꝑsuasit: que doctrina imbuit
qͥs p̃dicator accendit: Non uidebat pꝰ acta

Expanded text:
igit fides, dilectissimi, ut partem sermonis quam de Domini Passione promisimus, eodem nobis auxiliante reddaadjuvari. Ad commune enim pertinet lucrum, si potueritis me habere devotum: quia vestrae impenditur aedificationi quidquid nostrae tribuitur facultati. Post illud ergo impium Judae detestandumque commercium, quo ab eo, Judaeis persequentibus, mundi Redemptor quas usque ad locum poenae ejus mansuetudo perducta est, crucifixi cum eo sunt, statutis utrinque patibulis, latrones duo: quorum unus ad id usque temporis par similisque consorti, insidiator viarum et saluti hominum semper infestus, usque ad crucem reus, fit Christi repente confessor; et inter illos acerrimos corporis animique cruciatus, quos simul et instantia et difficultas mortis augebat, mira conversione mutatus, Memento, inquit, mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Quae istam fidem exhortatio persuasit? quae doctrina imbuit? quis praedicator accendit? Non viderat prius acta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbis trepido cognitore suꝑato. int̾fectorẽ
hominũ eligeretis adueniã: ⁊ saluatorẽ
mundi peteretis ad penã. Post hac dãp¬
nationẽ . xp̃i qua excusata ẽ. pilati p̾sidiᷤᷤ
ignauia magis ꝗͣ potestas⁊ qͥ lotis ma¬
nibꝰ & ore polluto idẽ labiis ihm̃ misit
ad crucẽ. quibꝰ eũ ꝓnuntiauerat inno¬
centẽ: multas illusiones dño sacerdota¬
lib seruiens ocłis licentia popłaris inges¬
sit⁊ & in mansuetudinẽ eiꝰ qͥ ħ sponte to¬
lerabat furens turba seuiuit. S qr mul¬
tũ ẽ. dilectissimi. ut oĩa hodiernꝰ sermo
ꝑcurrat: inqͣitã feriam qua lectio dñi¬
ce passioĩs it̾abit᷑. residua differant᷑. P̃s¬
tabit enĩ dñs orantib uob̾. ut ipsiꝰ dono
qđ ꝓmittimꝰ impleamꝰ: ꝑxpm̃. d.n.¬

Expanded text:
probis trepido cognitore superato, interfectorem probis trepido cognitore superato, interfectorem hominum eligeretis ad veniam, et Salvatorem mundi peteretis ad poenam. Post hanc damnationem Christi, quam exsecuta est Pilati praesidis magis ignavia quam potestas, qui lotis manibus et ore polluto, iisdem labiis Jesum misit ad crucem, quibus eum pronuntiaverat innocentem, multas illusiones Domino, sacerdotalibus serviens oculis, licentia popularis ingessit: et in mansuetudinem ejus qui haec sponte tolerabat, furens turba saevivit. Sed quia multum est, dilectissimi, ut omnia hodiernus sermo percurrat, in quartam feriam, qua lectio Dominicae Passionis iterabitur, residua differantur. Praestabit enim Dominus, orantibus vobis, ut ipsius dono, quod promittimus impleamus: per D
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis inspectio. uͥ erat cordis facien¬
da correctio: quasi qͦdã illi uox dñi inso¬
naret ac diceret. Ed habes petre: Qd in
in me confide: me sequere⁊ mee passioĩs
hoc tẽpꝰ ẽ: ñ dũ tui uenit hora supplicii.
Qd metuis qd etiã ipse suꝑab̾: Non te
confundat infirmitas quã recepi. Ego
de tuo fui trepidus: tu de meo esto securꝰ.
Mane autẽ facto. consiliũ imierunt om̃s
pͥncipes sacerdotũ ⁊ seniores popłi ad u̾sꝰ
ih̾m: ut eũ morti tͣderent. Hoc mane
udei. ñ ortꝰ uob̾ lucis contigit: s occasꝰ. Nlec
urĩs ocł̃is solitꝰ dies ꝓdiit: s impiis m̃tibꝰ
nox detre cecitatis incubuit. Hoc mane.
uob̾ tẽplũ ⁊ altaria diruit: legẽ & ꝓpħas
ademit. Regnũ ⁊ sacerdotiũ sustulit: in
enim insan ũ cruentũq consiliũ. tauri
pingues uituli multi. frem̃tes bestie. ca¬
nes rabidi: ut morti auctorẽ uite & dnm̃
pilati iudiciũ deduxistis. ut clamoribꝰ im¬

Expanded text:
veritatis inspectio, ubi erat cordis facienveritatis inspectio, ubi erat cordis facienda correctio; quasi quaedam illic vox Domini insonaret ac diceret: Quo abis, Petre? quid in in me confide, me sequere: meae passionis hoc tempus est, nondum tui venit hora supplicii. Quid metuis, quod etiam ipse superabis? Non te confundat infirmitas, 207 quam recepi. Ego de tuo fui trepidus, tu de meo esto securus. Mane autem facto, consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi adversum Jesum, ut eum morti traderent . Hoc mane, Judaei, non ortus vobis lucis contigit, sed occasus, nec vestris oculis solitus dies prodiit, sed impiis mentibus nox tetrae caecitatis incubuit. Hoc mane vobis templum et altaria diruit, legem et prophetas ademit, regnum et sacerdotium sustulit, in enim insanum cruentumque consilium, tauri pingues, vituli multi, frementes bestiae, canes rabidi, ut morti auctorem vitae et DomPilati judicium deduxistis; ut clamoribus im
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊ ꝓdoloribꝰ salutẽ ꝓmorte cdans uitam.
Et cui ad ext̾minationẽ ꝑsequentiũ pote¬
rant plusꝙͣ duodecĩ milia angłicaꝵ serui¬
re legionũ: malebat nrãm recipere formi¬
latum sit. pͥmꝰ beatissimꝰ apłs petrus
exhortatꝰ ẽ: qͥ cũ illũ instantis seuicie ue¬
hem̃tior ꝓcella t᷑basset : ad reparationem
iugoris celeri mutacione conu̾sus ẽ. su¬
mens de exemplo remedium: ut treme¬
factũ repente memb rũ. rediret ad sui
capitis firmitatẽ. Non enim posset dño
seruꝰ. & magistro maior eẽ. discipulus:
qͥ humane fragilitatis trepidationẽ ñ
uinceret. nͥ uictor timoris ante timuisset.
Respexit gͥ dñs petrũ: & int̾ calumpnias
sac̾dotum. int̾ falsitates testiũ. int̾ceden¬
tiũ ⁊ ꝯspuentiũ in iurias ostitutus. illis
turbatũ discipłm conuenit ocłis : qͥbꝰ eũ
p̃uid̾at eẽ. t᷑bandũ. Et m illũ ingͦssaẽ.

Expanded text:
rem, pro doloribus salutem, pro morte dans vitam; rem, pro doloribus salutem, pro morte dans vitam; et cui ad exterminationem persequentium poterant plusquam duodecim millia angelicarum servire legionum , malebat nostram recipere formilatum sit, primus beatissimus apostolus Petrus expertus est , qui, cum illum instantis saevitiae vehementior procella turbasset, ad reparationem vigoris celeri mutatione conversus est, sumens de exemplo remedium, ut tremefactum repente membrum rediret ad sui capitis firmitatem. Non enim posset domino servus, et magistro major esse discipulus , qui humanae fragilitatis trepidationem non vinceret, nisi victor mortis ante timuisset. Respexit ergo Dominus Petrum , et inter calumnias sacerdotum, inter falsitates testium, inter caedentium et conspuentium injurias constitutus, illis turbatum discipulum convenit oculis, quibus eum praeviderat esse turbandum: et in illum ingressa est
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ omnẽ m̃surã ultioĩs excesserat. teha¬
beret impietas tua udicẽ: te pateretur.
tua pena carnificẽ. Cum gͥ ds eẽt ĩ xp̃o.¬
mundũ reconcilians sͥ ⁊ creaturã ado¬
ditoris sui ymaginẽ reformandã. creator
rat. tunc aꝑient᷑ ocłi cecoꝵ. ⁊ aures sur¬
dors audient ⁊ tunc saliet claudus ut
ceruus. & plana erit lingua mutoꝵ:
sciens iħs adeẽ. iam tẽpꝰ głose passionis
impende. tͥstis ẽ. inquit anima mea
usq ad mortẽ. Et iterũ. Pat̾ si fieri potest.
transeat a me calix iste. Quib u̾bis qͣn¬
dam formidinẽ ꝓfitentibꝰ. nr̃e infirmi¬
tatis affectus participando curabat:
⁊ penał exꝑientie metum subeundo
pellebat. In nob̃ ergo dñs nr̃o pauore
trepidabat: ut susceptionẽ nr̃e infirmi¬
tatis indueret. ⁊ nr̃am inconstanciã sue
uiitutis soliditate uestiret. Llenerat e¬
nim inhũc mundũ diues & misericorᷤ.
negociator celi ⁊ et cõmutaciõe mirabi

Expanded text:
tuum omnem mensuram ultionis 278 excesserat, te hatuum omnem mensuram ultionis 278 excesserat, te haberet impietas tua judicem, te pateretur tua poena carnificem. Cum igitur Deus mundum reconcilians sibi , et creaturam ad conditoris sui imaginem reformandam, Creator rat: Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum audient; tunc saliet claudus ut cervus, et plana erit lingua mutorum ; sciens Jesus adesse jam tempus gloriosae Passionis implendae, Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem : et iterum: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quibus verbis quamdam formidinem profitentibus, nostrae infirmitatis 206 affectus participando curabat, et poenalis experientiae metum subeundo penebat. In nobis ergo Dominus nostro pavore trepidabat, ut susceptionem nostrae infirmitatis indueret, et nostram inconstantiam suae virtutis soliditate vestiret. Venerat enim in hunc mundum dives atque misericors negotiator e coelis, et commutatione mirabil
Abbreviated transcription (Latin):
lumus dilectionẽ urãm t̾cia feria ꝑ om̃s
regionum urãrum eccl̃ias cum uolun¬
In quo oꝑe etiam si ñ ẽ. omniũ equalis
facultas: debet eẽ. par pietas. Qm̃ fideliũ
largitas ñ demuneris pensat᷑ pond̾e:
sed de beniuolentie quantitate. Habe¬
ant gͦ in hoc misccłie commerrio. etiam
pauꝑes lucrum: ⁊ ad sustentacionẽ egen-¬
tium. de quantacumq substancia ali¬
quid qͦd eos ñ ꝯtͥstet excerpant. Sit diues
munere copiosior: dum par animo non
sit inferior. Quam uis enim maior sꝑet᷑
redditꝰ de maiore semente: potest tamen
etiam de exigua sacione multus fructuᷤᷤ
& uerax: qui neminẽ fraudat m̾cede
meritoꝵ. Et ideo nos curam pauꝑum
uult habere: ut infuture retͥbutionis

Expanded text:
lumus dilectionem vestram tertia feria per omnes lumus dilectionem vestram tertia feria per omnes regionum vestrarum Ecclesias cum volunIn quo opere et si non est omnium aequalis facultas, debet esse par pietas: quoniam fidelium largitas non de muneris pensatur pondere, sed de benevolentiae quantitate. 30 Habeant ergo in hoc misericordiae commercio etiam pauperes lucrum, et ad sustentationem egentium de quantacumque substantia aliquid quod eos non contristet excerpant. Sit dives munere copiosior, dum pauper animo non sit inferior. Quam vis enim major speretur redditus de majore semente, potest tamen etiam de exigua satione multus fructus poster et verax, qui neminem fraudat mercede meritorum. Et ideo nos curam pauperum vult habere, ut in futurae retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
que apłicis suire tradicionibꝰ in¬
stituta: ꝑseueranti deuotione seruent᷑.
Nam illi beatissimi discipłi u̾itatis.
hoc diuinitꝰ inspirata comm̃dauere
doctrina: ut quociens cecitas paganoꝵ
suꝑ institucionib suis eẽt indencior:
tunc p̃cipue popłs dĩ orationib & oꝑibꝰ
pietatis instaret. Qm̃ immundi sp̃c qͣn¬
tum gentilium errore letant᷑ ⁊ tantũ
uere religionis obseruantiã uerentur:
& augm̃ta iusticie urunt impietatis
auctorẽ. Cuiꝰ impia ⁊ ꝓfana cõmenta
ne sacratis deo uero cordib aliqͥd pollu¬
tionis inferrent: beatꝰ magist̾ gentiũ
p̃cauebat cum uoce apłica diceret.
nolite iugum cum infidelibꝰ ducere.
Que enĩ participatio iusticie cũ iniqui¬
tate: Aut q̃ societas luci ad tenebras:
Unde qm̃ ad destruendas antiqͥ hostis
insidias. indie qͦ impii sub idoloꝵ suoꝵ
noĩe diabolo seriebant: ꝓuidentissime
inscã ȩccl̃ia pͥma ẽ. instituta collectio. Uo¬

Expanded text:
quae apostolicis sunt traditionibus inquae apostolicis sunt traditionibus instituta, perseveranti devotione serventur. Nam illi beatissimi discipuli veritatis, hoc divinitus inspirata commendavere doctrina, ut quoties caecitas paganorum superstitionibus suis esset intentior, tunc praecipue populus Dei orationibus et operibus pietatis instaret. Quoniam immundi spiritus, quantum gentilium errore laetantur, tantum verae religionis observantia, atteruntur et augmenta justitiae urunt impietatis auctorem. Cujus impia et profana commenta, ne sacratis Deo vero cordibus aliquid pollutionis inferrent, beatus magister gentium praecavebat, cum voce apostolica diceret: Nolite jugum cum infidelibus ducere. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas luci ad tenebras ?Unde quoniam ad destruendas antiqui hostis insidias in die quo impii sub idolorum suorum nomine diabolo serviebant, providentissime in sancta Ecclesia prima est instituta collectio: vo