comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis diuersis significationib
in reliquis psclmis. si acien
mentis intendacs. Cognosas
cẽ faciendum Depsclmoa
& dauid illac meminisse suf¬
ficiat que superius dixisse
cognosctur. Sciendũ toñ
hunc psalmũ ꝓlatũ eẽ adhe¬
r&icos distruendos:

Expanded text:
mvis diversis significationibus in reliquis psalmis, si aciem mentis intendas, cognoscis esse faciendum. De Psalmo autem et David illa meminisse sufficiat, quae superius dixisse cognoscimur. Sciendum tamen hunc psalmum prolatum esse ad haereticos destruend
Abbreviated transcription (Latin):
Supra dixita pst ad ferted nõgloriã
us in notescere : q̃uando increduloix
corda conuertit nom̃ que eiꝰ dilatut:
ꝑmultitudinẽ plebis turbasq popu¬
lore qđ mugis ud docentiũ uid& ur
ꝑtinere cautelum: sed nec illu diu¬
dices otiosũ qđ id ferte quastorepe¬
tiit: hȩc figura dicitur epimone.
latine repetitio crebra sermonis :
quȩ multa collegit unius uerbi itera¬
tiope decursa: sequitur : Adora¬
tedimꝰ in aula scãetus idestcolite tũ
in conscientiaurã mundissima
ipsa ẽ enĩ cula rgis &habitatio sp̃sscĩ¬

Expanded text:
Supra dixit, ipsi afferte gloriam; us innotescere, quando incredulorum corda convertit, nomenque illius dilatat per multitudinem plebis turbasque populorum; quod magis ad docentium videtur pertinere cautelam. Sed nec illud judices otiosum, quod afferte quarto repetiit. Haec figura dicitur epimone, Latine repetitio crebra sermonis, quae multa colligit unius verbi iteratione decursa. Sequitur, adorate Dominum in aula sancta ejus; id est colite eum in conscientia vestra mundissima. Ipsa est enim aula regalis et habitatio Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nidisputatione dixer̃: adfercint
adiuiduȩ trinitati głam & honorẽ
t faciant inȩqualitate distantiam.
salmi cantici cognita significatio ẽ
Nunc consideremꝰ quur posita do
m dedicatio : Dom̃ significat domi¬
nici corporis templũ. dedicatio uero
eiꝰ maet̃ nãgłum potestatẽq ꝑductũ ẽ
sic̃ in eugło ipsedic̃ : data ẽ mihi ominis
potestus in caelo & int̾ra: dedicare
quippedicimꝰ cũ nouitais dom alicuiꝰ.
in usũ celeberrimũ deputatur: Dom̃
tor nr̃ carnis traxit originẽ. Istado¬
m̃ ẽ quȩ nunc aꝑtis forib: lubiorum
l&a decantat. ex altabo tednẽ quȩ
fubricata ẽ nascendo sed in scã resur¬
rectione cognoscit᷑ eẽ dedicata:

Expanded text:
utatione dixerunt. Afferant individuae Trinitati gloriam et honorem, nec faciant in aequalitate distantiam, mus David. Psalmi cantici cognita significatio est: nunc consideremus cur posita sit domus dedicationis. Domus significat dominici corporis templum; dedicatio vero am potestatemque perductum est, sicut in Evangelio ipse dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Dedicare quippe dicimus, cum novitas domus alicujus in usum celeberrimum deputatur. Domustor noster carnis traxit originem. Ista domus est quae nunc apertis foribus labiorum laeta decantat: Exaltabo te, Domine; quae fabricata est nascendo, sed in sancta resurrectione cognoscitur esse dedicata.
Abbreviated transcription (Latin):
luiũ positum ẽ. ad cuĩ similitudinem
insti effectũ. Nã qđ testio chĩs re¬
dit sine distinctione ꝑsonarũ lic&
dis rex inaet̃nũ: hoc uit defilio recte
inallegimꝰ: dñs uirtutẽ ppłos uodabit.
deratre comp&ent̃ ud uestimꝰ populo
posgnificat xp̃iano quẽdesacris bap¬
isinatis munere conquisiuit : subiun
ut&iã & benedic & ppłmsuũ in pace:
Nõdexit benedicent. sed benedic& quia

Expanded text:
luvium positum est, ad cujus similitudinem constat effectum. Nam quod tertio, Dominus repetiit sine distinctione personarum licet Dominus rex in aeternum . Hoc autem de filio recte intelligimus. Dominus virtutem populo suo dabit: de Patre competenter advertimus. Populo suo significat Christiano, quem de sacri baptismatis munere conquisivit. Subjunxit etiam: Et benedicet populum suum in pace. Non dixit, benedicent, sed: benedicet: quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ieminerimꝰ quã ingenti tuba
Apsulm̃ iste tonuerit ut detrac¬
utores sp̃s scĩ ñ possint ignorantiae
ixcusatione defendi : Nã potentia ip¬
sus septi formi distributione liuda
uẽ ut nihilibi inferius. nihil cognosce¬
ns eẽ diuisũ quia scaẽ trinitatis unitas.
asine declarata ẽ: desinat her&icorx
insana ꝑfidia uanas cõmouere calũnias

Expanded text:
eminerimus quam ingenti tuba psalmus iste tonuerit, ut detrectatores Spiritus sancti non possint ignorantiae excusatione defendi. Nam potentia ipsius septiformi distributione laudata est, ut nihil ibi inferius, nihil cognosceres esse divisum; quia sanctae Trinitatis unitas in fine declarata est. Desinat haereticorum insana perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
scõ legitur: segregate muhi paulĩab
nabaen inopꝰ̃ qđ uocaui eos: sedhanca
manitionẽ uerbor x stĩssimꝰ augusins
contra crrianos scribens nuno libros
liadinatione collegit. ut ȩ qualitaa
substantiȩ uł potentiȩ in duuduȩ tra¬
tatis omnis prudens possita gnosgr
quando et ipsa uerba probat eẽ cõmu
Reuelicuit &iãtimord̃ condensa pa¬
do ignoranti odeposita ad inteligta
diui nȩlegis deuoti ppłi conuenes̃ poa
quisq p̃fati sps̃ septi formis donasil
D
ordine udtrinitatis cõplexonias¬
bilidisposition eꝑuenit: Dicendodis
in hisduob uersiculis testio dñpsitis
matis in habitare sic̃ ineuaengelious¬

Expanded text:
o legitur: Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus ad quod vocavi eos . Sed hanc communionem verborum sanctissimus Augustinus contra Arianos scribens in uno libro utili adunatione collegit, ut aequalitatem substantiae, vel potentiae individuae Trinitatis omnis prudens possit agnoscere, quando et ipsa verba probat esse communia. Revelavit etiam timor Domini condensa, quando ignoratione deposita, ad intelligentiam divinae legis devoti populi convenerunt. Pro qua quisque praefati Spiritus septiformis dona suscdordine ad Trinitatis complexionem mirabili dispositione pervenit. Dicendo enim in his duobus versiculis tertio Dominus, omatis inhabitare; sicut in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
sed uenenosa sorbenter & merito illis
comparatis̃ qui & diuinitatẽ timent
nec & contraria quȩq deuorant et ab
eis poss decipiuł noceri quiaduersũ
ecđam dĩ fellita noscunt᷑ alt̃catione
resistere c̃signat ẽ : ut superius dixim̃
spu septi formis quȩ et subputatione
facile colligis. et operatione cogoscis
sed hunc sp̃mscm̃ unũ atq eundẽ debenꝰ
accipere ciũ has quas diximꝰ testante
iesccia septẽ constat cẽ uirtutes. idest

Expanded text:
illis comparati sunt, qui et Divinitatem timent, et contraria quaeque devorant; nec ab eis possunt decipi vel noceri, qui adversum Ecclesiam Dei, fellita noscuntur altercatione resistere. Consignatus est, ut superius diximus, Spiritus septiformis, quem et supputatione facile colliges, et operatione cognosces. Sed hunc Spiritum sanctum unum atque eumdem debemus accipere, cujus has quas diximus, testante Isaia , septem constat esse virtutes, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uno uerbo additolibur:¬
pruãuident᷑ indicare distintiam:
ghienim quic libi nascunt᷑ ñ omnino
cr snt inlibano aut̃ tales inueniunt᷑
cm̃s ubitud ines arborũ superart ui¬
uant ergo mundiistius nobiles atre¬
es quireli quos bomines tũ qua humilia
sutecta dispiciunt uistus dienna con¬
frgt quando pauperes & humiles
lgc: Istienĩ uistute superantur:
liint̃diuitias suas aut cogitationib:
mnunt aut turpi ambitione soluunt᷑
mint᷑ &icũ cedri & in bonã pastem sic̃
mnilio psulmodic : cedrilibani quas
rantiquitas offerebat qui propt̃ lu¬
oriũ dulciũ herbarũ pingues erant
a modũ & decorteos mauult mundanis
mnmitatib: comparcre quȩ sic cõmi¬
unde s̃ ticm quã illi quis acrificiis ui
seuntur sed nesibi homines duram

Expanded text:
tamen uno verbo addito, Libparvam videntur indicare distantiam. Cedri enim quae alibi nascuntur non omnino procerae sunt; in Libano autem tales inveniuntur, ut omnes altitudines arborum superare videantur. Ergo mundi istius nobiles ac reges, qui reliquos homines tanquam humilia fruteta despiciunt, virtus divina confringit, quando pauperes et humiles elegit. Isti enim virtute superantur, illi inter divitias suas aut cogitationibus gemunt, aut turpi ambitione solvuntur. Ponuntur etiam cedri et in bonam partem, sicut in alio psalmo dicit: Cedri Libani quas ter antiquitas offerebat, qui propter luxuriam dulcium herbarum pingues erant admodum et decori. Eos mavult mundanis summitatibus comparare, quae sic comminuendae sunt, tanquam illi qui sacrificiis vidofferuntur. Sed ne sibi homines duram
Abbreviated transcription (Latin):
corda durissima inaquas sapientiae
posse dissolui: Itꝵq illud ex ep̃lũ ca¬
der inhumanis cordib eẽ faciendũ:
Sepeenĩ desertũ ponit᷑ ubi& infide¬
lesppłi conuenire noscunt᷑ sic̃ in eugło
dic̃ uox clamantis indeserto: Non
enĩ ioħr p̃dicare poterat in deserto
ubi nullus audir&. sed desertũ ꝓpel¬
lictis̃ quiadhuc necdũ fideidona ꝑ¬

Expanded text:
corda durissima in aquas sapientiae corda durissima in aquas sapientiae posse dissolvi, iterumque illud exemplum Cades in humanis cordibus esse faciendum. Saepe enim desertum ponitur, ubi et infideles populi convenire noscuntur, sicut in Evangelio dicit: Vox clamantis in deserto . Non enim Joannes praedicare poterat in deserto, ubi nullus audiret; sed desertum appellati sunt, qui adhuc necdum fidei dona
Abbreviated transcription (Latin):
diiudicat: Illeen ĩ iudȩorũ ignotos &
flammeos tumultus scientiȩ suȩ ma¬
iestactis extinxit. ut qđ scelerati fe¬
cerunt. uelud ad solũ hominem ne.¬
gandũ in humanã salutem & głam
uerter&ur: uox dñi c̃cutientisso¬
litud inẽ & cõmouebitdñs desestũ cades
Hic spmpi& atis demonstratqui
fallaces cogitationes & inepta homi¬
nũ uota c̃cutiensadueritatis studi¬
um correctos adtrahit . & beneerro¬
res eorũ solitudinẽ uocauit: qm̃ ha
bitatorem ñ hab &dm̃ nec ipsi in pra¬
uitatib: suis diutiusm anerepossuNt
quando easaut lum̃ tabilimorte
deserunt. aut felici c̃uersationede
pi&atis. sed hunclocũ narratio libri
exodidiligent̃ exponit. referens cum
israbdliticus ppłs in cadesueniss&
uimia quesitiloci ariditate labo.¬
rarue : Morses iussu dñĩ ꝑcussa p&ra
subttoillis ciquarũ copiã contuliss&.
miro qi mod o facta ẽ t̃ra inriguaquȩ
crida sic̃utate iacebats quaclida:
ꝑhancergo similitudinẽ dic̃ peccatorx

Expanded text:
dijudicat. Ille enim Judaeorum ignitos et flammeos tumultus scientia suae majestatis exstinxit; ut quod scelerati fecerant velut ad solum hominem negandum, in humanam salutem et gloriam verteretur. Vox Domini concutientis solitudinem; et commovebit Dominus desertum Cades. Hic Spiritum pietatis demonstrat, qui fallaces cogitationes et inepta hominum vota concutiens, ad veritatis studium correctos attrahit. Et bene errores eorum solitudinem vocavit, quoniam habitatorem non habet Deum; nec ipsi in pravitatibus suis diutius manere possunt, quando eas aut lamentabili morte deserunt, aut felici conversione derertinet pietatis. Sed hunc locum narratio libri Numeri diligenter exponit , referens cum Israeliticus populus in Cades venisset, nimiaque siti loci ariditate laboraret, Moysen jussu Domini percussa petra subito illis aquarum copiam contulisse, miroque modo facta est terra irrigua, quae arida siccitate jacebat squalida. Per hanc ergo similitudinem dicit peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
cedros libani: Hic sp̃s uirtitses¬
cescit. quic̃fringit suꝑbiã quient
confidit & humilitatem erigtan
ipsũ non ẽutile nisi succisũ fuere
Nullus enĩ in sua radice mantns ti¬
osgonerat fruetus sic̃ neclatio e¬
tabilis quae peccatũ intulit miu¬

Expanded text:
cedros Libani. Hic Spiritus virtutis elucescit, qui confringit superbiam, quae in se confidit, et humilitatem erigit, ipsum non est utile, nisi succisum fuerit. Nullus enim in sua radice manens, proficuos generat fructus; sicut nec elatio detestabilis, quae peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternit: sic legit᷑ & non ẽ qui possit n¬
sistere:. uoluntatituae: meruoq
uoxdñĩ inuirtute eẽdicitur c̃u
lis obstaculis obuiatur: Voxhũ
inmagnificentia: Hic sp̃cond¬

Expanded text:
sternit, sicut legitur: Et non est qui possit resistere voluntati tuae . Merito ergo Vox Domini in virtute esse dicitur, cui nullis obstaculis obviatur. Vox Domini in magnificentia. Hic Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ũsactis filueiꝰ: utecit io hannes euan¬
Vsadedit eis potestatẽ filios dĩ fieri
qiuicredunt in nomine eiꝰ: sed lic&
nistrinitas unussit ds̃ necaliqua est
maistate ipsius cut innatura distan¬
u diuersis tam̃ locis dicitur q̃đ a ꝑso
ssingulas prob&ur captandũ : hic
c̃spm̃ scm̃ specicͥlit̃ dnm̃ debemꝰ acci¬
re quẽ instituit d& ab naculi ꝑfecti¬
relecudare : Intende cautẽ qđ in pri¬
is ñdicendo quid adfercot. ipsi se
bentur offerre ĩdest corda sua scã
irtate lucentia qđ supraomine sa¬
suum dnõ probatur acceptũ : se

Expanded text:
t Joannes Evangelista: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . Sed licet omnis Trinitas unus sit Deus, nec aliqua est in majestate ipsius aut in natura distantia, diversis tamen locis dicitur, quod ad personas singulas probetur aptandum. Hicctum specialiter Dominum debemus accipere, quem instituit de tabernaculi perfectione laudare. Intende autem quod imprimis non dicendo quid afferant, ipsi se jubentur offerre, id est corda sua sancta puritate lucentia, quod supra omne sacrificium Domino probatur acceptum. Se
Abbreviated transcription (Latin):
clusus ẽ rogat ꝓ nob̵ quiorat᷑
cib cengelis iud ex omniũ creaturaꝵ.
uduocatꝰ ẽ nr̃ etut amorte potuis sem̃
eripi: Ipsemagis elegit occidi imple¬
ticẽ & in hoc psulmo p̃dicta regula
dominicȩ ꝓcssionis orauit antetra¬
ditionẽ succm decruci fixione ꝓpria
& desurrectione locutus ẽ postre:
mo ꝓfidelil exorauit ut quicimeru¬
er̃ credere ꝑpetua debecentbenedic¬

Expanded text:
ro nobis, qui oratur ab angelis. Judex omnium creaturarum advocatus est noster; et ut a morte potuissemus eripi, ipse magis elegit occidi. Impleta est in hoc psalmo 93 praedicta regula Dominicae passionis. Oravit ante traditionem suam: de crucifixione propria, et de resurrectione locutus est; postremo pro fidelibus exoravit, ut qui ei meruerunt credere, pe
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ eos tegit & liberat cbiminentib
malis scclutariũ: acsidicer& iustorx
quo ꝵ salus edñs: beneccutem ad di¬
dit xp̃i sui. ut filiũ dĩ debuisses aduer¬
tere : Xpĩen ĩ dicebant᷑ ut c&eri
quoscut unctio regalis aut sac̃ dota¬
lis gloria de corabat : saluũ fac¬

Expanded text:
berat ab imminentibus malis. Salutarium, ac si diceret, justorum, quorum salus est Dominus. Bene autem addidit, Christi sui, ut Filium Dei debuisses advertere. Christi enim dicebantur et caeteri, quos aut unctio regalis, aut sacerdotalis gloria decorabat. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃icno p̃ropt̃quẽ & probatur
ad sumpta ut satis factione fideli
saluus fiat in hoc mundo : ubi expo¬
sita iudeorũ ꝓbat᷑ eẽ periculis: be¬
nedicaut̃ hereditatẽ tuã ad futurũ
iudiciũ ꝑtin& quando dicendũ est
Veniteb enedicti patris mei ꝑcipite
regnũ qđ uob̵ paratũ ẽ abinitiomundi :
et ut caritatẽ suã quã p̃cepit euiden¬
tius ad probar&. Iterx p&it ut in hoc
mundo deuotos populo sregat necar¬
nalia concupiscant neuias prauas di¬
gant. sed ipsus regimine in lumina¬
ti nesciant collogiũ haberecũ pessimis
Addidit. extollecos ut intellectu
scripturarum &inoperescõ laudabili
intentione ꝓficiant: quatenꝰ atrenis

Expanded text:
iano, propter quem et probatur assumpta; ut satisfactione fideli salvus fiat in hoc mundo, ubi exposita Judaeorum probabatur esse periculis. Benedic autem haereditatem tuam, ad futurum judicium pertinet, quando dicendum est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Et ut charitatem suam, quam praecipit, evidentius approbaret, iterum petit ut in hoc mundo devotos populos regat, ne carnalia concupiscant, ne vias pravas eligant; sed ipsius regimine illuminati, nesciant collegium habere cum pessimis. Addidit, extolle eos, ut in intellectu Scripturarum, et in opere sancto, laudabili intentione proficiant; quatenus a terre
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ꝑcapita uersuũ unũ repaeens uerbũ
p̃conia sp̃s scĩ septinaria uistũtes
concelbrat qđ suis locisiuuanted nõ
csedentiũ turba reger&ur: Nalegunit᷑
cat sic̃ & t̃ psalmꝰ ait: Saluũme
mãmeã &mapocalipsilegit᷑. ciuitas
sedens suꝑaquas multas qua propter
istis allusionib hoc significare mani¬
festũ ẽ sp̃m sapientie legẽ populis con¬
didisse sequitur: dr̃matestatis into¬
nuit hoc &iam ꝑtin& ad ip̃m sapien¬
tiae : dicitenĩ quando diem iudicii p̃¬
dicauit cũ gehennȩ poenas in estima¬
bili terrore p̃dixit ut ñ taloqui quã
intonare uider&er subiun exit &iã
dñs suꝑaquas multas id ẽsu prapopu¬
losgentiũ diuersare quas proph&a¬

Expanded text:
ersuum unum repetens verbum, praeconia Spiritus sancti septenaria virtute concelebrat; quod suis locis, juvante Domino, credentium turba regeretur; nam leguntur cat, sicut et alter psalmus ait: Salvum me m ; et in Apocalypsi legitur: Civitas sedens super aquas multas . Quapropter istis allusionibus hoc significari manifestum est Spiritum sapientiae legem populis condidisse. Sequitur, Deus majestatis intonuit. Hoc etiam pertinet ad Spiritum sapientiae. Dicit enim quando diem judicii praedicavit, cum gehennae poenas inaestimabili terrore praedixit, ut non tam loqui quam intonare videretur. Subjunxit etiam, Dominus super aquas multas, id est super populos gentium diversarum, quas proph
Abbreviated transcription (Latin):
Consumatiota đnadili ꝑfectionẽ sig¬
nficat ecłae tatholicae quȩ iã ꝑtotũ
orbẽ probat᷑ eẽ constructa: tabnaculi
oũ nomine in hoc mundo posita decla¬
rat ecła quȩ contra carnaliauitia
bellagerens merito expeditio nalis
habita culi nom̃ accepit: qua propt̃
hunc psalmũ xp̃iani dogiatis honose
pollentem post ꝑfactionẽ generalis ̃¬

Expanded text:
Consummatio tabernaculi perfectionem significat Ecclesiae catholicae, quae jam per totum orbem probatur esse constructa. Tabernaculi enim nomine in hoc mundo posita declaratur Ecclesia, quae contra carnalia vitia bella gerens, merito expeditionalis habitaculi nomen accepit. Quapropter hunc psalmum Christiani dogmatis honore pollentem, post perfectionem generalis
Abbreviated transcription (Latin):
Auersiculis apte responsũ ẽ qu
scitati uł in nocentiȩ. nec ñ electiom
dnĩ sit deuot & hic saluus faciendus
ẽ. cũ indiẽ iudicii add exterã colloa¬
bitur: Oculi aut̃ suꝑborũ humilio¬
di s̃. qui cũ ꝑuerso auctore suo diobi¬
lo subuestentur . dũ cdsinistrãposi¬
ti ine&na cruciatione mittendis̃
Decent̃ aut̃ positũ ẽ. econtroc oculos
suꝑborũ humiliabis. quia tanũ
errogantes in tartari pfunditate
descendunt. quanto se altiora c̃¬

Expanded text:
 qui sanctitati vel innocentiae, nec non electioni Domini sit devotus; et hic salvus faciendus est, cum in die judicii ad dexteram collocabitur. Oculi autem superborum humiliandi sunt, qui cum perverso auctore suo diabolo subvertentur, dum ad sinistram positi, in aeternam cruciationem mittendi sunt. Decenter autem positum est econtra, oculos superborum humiliabis, quia tanto arrogantes in tartari profunditatem descendunt, quanto se altiora con
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ unicuiq reddit scđ suorũ actu¬
ũ qualitatẽ. nunc exponitquẽ ad¬
modũ possit impleri. qđ lex p̃cepit
obferuari : Conuersatio enĩ nr̃d
expriorib aut ducib siuis maxi¬
me similitudinẽ trahit: dũ unꝰ¬
quis teli ingeniogacud& qualifue¬
rit p̃ditus illequẽ sequit᷑ : Hinc ẽ
qđ nob̵ salutaris &morclis regula
data ẽ. qđ cũ scõ uiro id ẽdnõ sal¬
uatore. ipso p̃stante scĩ eẽpossumꝰ :
dñs ds̃ ur̃ : Ecipit᷑ &iã ut cũ in no¬
centia eiꝰ innocenteseẽ meretimur :
sic enĩ deipso iã dictũ ẽ. innocens
manib: &mundo corde : Additur
testiũ ut cũ elestione ipsius eliga¬
mur: Itti quippe deipso es aiasdic̃:
electꝰ ms̃ inquo c̃placuit anima mec:
qđ tunc nob accidit quando p̃ceptis
eĩ salutarit̃ oboedimus: sequitur.
cũ ꝑuerso subuesteris. id ẽ cũ diabo¬
lo subuesteris qui ꝓpria iniquitate
ꝑ uersus ẽ : Illosenĩ iniquissimos
reddit & quos ad suȩ oboedientiȩ

Expanded text:
suorum actuum qualitatem, nunc exponit quemadmodum possit impleri quod lex praecipit observari. Conversatio enim nostra ex prioribus aut ducibus suis maxime similitudinem trahit; dum unusquisque tali ingenio gaudet quali fuerit praeditus ille quem sequitur. Hinc est quod nobis salutaris et moralis regula data est, quod cum sancto viro, id est Domino Salvatore, ipso praestante, sancti esse possimus; ut cum innocentia ejus innocentes esse mereamur. Sic enim de ipso jam dictum est: Innocens manibus et mundo corde . Additur tertium, ut cum electione ipsius eligamur. Ita quippe de ipso Isaias dicit: Electus meus, in quo complacuit anima mea . Quod tunc nobis accidit, quando praeceptis ejus salutariter obedimus. Sequitur, cum perverso subverteris, id est cum diabolo subverteris, qui propria iniquitate perversus est. Illos enim iniquissimos reddit quos ad suae obedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ut scđ iustitiã suã quã ipse con
donare dignat᷑ unicuiq reddat
& secundũ puritatẽ actuũ digna
c̃penratuone restituat: pulchoe
aut̃ additũ ẽ. Inconspectu ocu¬
lorũ eiꝰ: qđ utiq ñ potest nisi
beatis euenire Ut sic̃ illi semꝑ
uistus diuina respiciat:¬

Expanded text:
suam, quam ipse tamen donare dignatur, unicuique reddat, et secundum puritatem actuum dignam compensationem restituat. Pulchre autem additum est, in conspectu oculorum ejus, quod utique non potest, nisi beatis evenire; ut sicut illi semper virtus divina respiciat
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tulucernã mecĩ inluminas
id ẽ iohannẽ baptistã & ceteros
apłos uł eos qui cȩlesti lumine
nacdiare noscunt᷑ : In lumina
tenebnes mecs. hoc ẽ ꝑ cossel¬
qua membra credentiũ quş¬
huc incarnis obscuritate uersantur:
lucerna en ĩ noctis ẽ lum en quȩ me¬
rito delinquentib dat̾. ut ꝑ uerbũ
in luminationis fugiantten ebrosa
peuati. qua ꝓpt̃ mem̃to qđ hic dicit᷑
inluminurepccerẽ inlum inat& fi¬
lus sic & inclio psalmolegit᷑ ds̃ ht̃s

Expanded text:
m tu lucernam meam illuminas, id est Joannem Baptistam et caeteros apostolos, vel eos qui coelesti lumine radiare noscuntur. Illumina tenebras meas, hoc est per eos reliqua membra credentiuhuc in carnis obscuritate versantur. Lucerna enim noctis est lumen, quae merito delinquentibus datur, ut per verbum illuminationis fugiant tenebrosa peccati. Quapropter memento quod hic dicitur illuminare Patrem; illuminat et Filius, sicut in alio psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
qñ inteeripiar a temptatione et in
dõmeo trcns grediar murũ:
Ir signit̃ docuit regulã fidei. ate
dix̃ eripiar ñ ame: Temptatio¬
uem uero. diabolũ significat qui
ñtes omniũ tẽptat ut ab ona con¬
uersatione nos abstrahat In dõ
neo id ẽ eĩ uistutẽ roborantẽ obs¬
aculũ trans grediarpeccatorũ
quẽ int̃ dm̃ & homin es mostaliũ
instuxere nequitiȩ qui murus
nostis ẽ ñ salutis. nec ad munim̃
segtur sed ad &nũ interitũ p̃para
benedix̃ trans grediar ñ in¬
sipam. ũ diruã quia murus ille
nano zeneri in mobilis man&.
ln cũ eũ scr̃ beneficio diuinita
Mnsilire contigerit:

Expanded text:
 te eripiar a tentatione, et in Deo meo transgrediar murum. Insigniter docuit regulam fidei. A te dixit eripiar, non a me. Tentatio vero diabolum significat, qui momentis omnibus tentat, ut a bona conversatione nos abstrahat. In Deo meo, id est ejus virtute roborante, obstaculum transgrediar peccatorum, quod inter Deum et homines mortalium construxere nequitiae. Qui murus mortis est, non salutis, nec ad munimen erigitur, sed ad aeternum interitum praeparatur. Bene dixit, transgrediar, non irrumpam, non diruam: quia murus ille humano generi immobilis manet, etiam cum eum sanctis beneficio Divinitatis transilire contigerit.
Abbreviated transcription (Latin):
corda purificant. postea para¬
bolis & tropicis ad lusionib: sub¬
sequens dyacgma decurritur
& ꝑ allegoricas similitudines
poene omnia referuntur ad¬
commonere curcbimus. P̾hȩc
laudes dnĩ xp̃imirabiliuarieta¬
te ꝓph&a concelebrans usq fi
nẽ ñ desin& ei p̃conia sc̃tatis
edicere. sic igit᷑ uniuersa deip¬
so plata noscuntur cuius haec
causa suscepta s̃: ExpLIC̃¬
SECUNDUS PSAL DAUID

Expanded text:
corda purificant; postea paracorda purificant; postea parabolis et tropicis allusionibus subsequens drama decurritur, et per allegoricas similitudines pene omnia referuntur acommonere curabimus. Post haec laudes Christi Domini mirabili varietate propheta concelebrans, usque ad finem non desinit ejus praeconia sanctitatis edicere. Sic igitur universa de ipso prolata noscuntur, cujus haec causa suscepta sunt. EXPSECUNDUM. Psalmus David
Abbreviated transcription (Latin):
qđ moncos lic& fons atq initiũ nu¬
meri eẽ uideatur ipsa tiom̃ non
potest numerus dici. Quicquid
enĩ ab unoplus ẽ. sic̃ ait nichoma¬
cus iã fit numerabile Nume¬
rus enĩ ẽ unitas collectio uł quan¬
titatis aceruus exunitatib. pro¬
fusus: hoc enĩ qđ dicimꝰ nominis
quoq: ipsius declarat᷑ indicio
num erus quippe anumero sita¬
te uocatus ẽ quȩ disciplina.
nec a patrib nr̃ĩs p̃cipit᷑. negle¬
genda ẽ enĩuerax & inmutabilis
& ꝑ omnes creaturas ꝓmodulo
suae quantitatis effusa. Legit᷑
enĩ in sclamone om̃am m̃sura
numero & pondere dm̃ fecisse.
Illud &ic̃ arbitror intuendũ
qđ mirabili dispositione conse¬
quentia cuncta conscendant.
in primo si quidem p̃salmo dni
xp̃i carnalis uita discribitur.
Deinde omp̃s natura dĩtatis eiꝰ
subtilit̃ indicatur. Testio mul¬
tiplicatos dic̃ psł qui eũ nite¬
bantur extinguere. Proinde
septẽ penitentiũ psalmi fideliũ

Expanded text:
quod monas, licet fons atque initium nuquod monas, licet fons atque initium numeri esse videatur, ipsa tamen non potest numerus dici. Quidquid enim ab uno plus est, sicut ait Nicomachus, jam fit numerabile. Numerus enim est unitatis collectio, vel quantitatis acervus ex unitatibus profusus. Hoc enim quod dicimus nominis quoque ipsius declaratur indicio. Numerus quippe a numerositate vocatus est. Quae disciplina nec a Patribus nostris praecipitur negligenda; est enim verax et immutabilis, et per omnes creaturas pro modulo suae quantitatis effusa. Legitur enim in Salomone: Omnia in mensura, numero et pondere Deum fecisse. Illud etiam arbitror intuendum, quod mirabili dispositione consequentia cuncta conscendant. In primo siquidem psalmo Domini Christi carnalis vita describitur; deinde omnipotens natura deitatis ejus subtiliter indicatur. Tertio multiplicatos dicit populos, qui eum nitebantur exstinguere; deinde septem poenitentium psalmi fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo & illic it̃ ẽ in quo osten¬
dit illi salutaredĩ. Itẽ esaias
ꝓph&a dic̃. Principiũ sion da¬
bo. & hierusalem consolabor
initinere. Nunc ad conclusio¬
nis qđ dct̃ speculũ ueniamꝰ ut
nob̵ totius psalmi pulcherrima
facies lucescat. CONCLUSIO
otus hic psalmꝰ ad moralem
ꝑtin& disciplinã. de quo & bon
imbuitur : & peccatorũ mens sce¬
num erorũ. Unitas quippe spe¬
cialis simplex atq ꝑfecta ẽ nul¬
Elius indigit in seipsa ꝑhennit᷑
manens a quo fonte multitu¬
do numerorũ. sic egredit᷑ ut ad
eũ semꝑ quã uis multiplicata
reuoc&ur. sineque subputatio
nec inquoare quicquã p̃ual&
nec ꝓdere. Merito ergo in hoc
initio calculi ponit᷑ xp̃s. qui
ipsũ & in ipso s̃ omnia: hanc
unitatẽ greci monadã uocan
Nã cũ incorporalis & in mutabilis
poralis & mutabilis intelligit᷑
animac. Si uero &corporalis
& mutabilis intelligit᷑ corpus
Isteergo monas. tali cõplexione
sic̃ dictũ ẽ abarith m&dicis
explicatur. Mem̃to autem

Expanded text:
lic iter est, in quo ostendam illi salutare Dei . Item Isaias propheta dicit: Principium Sion dabo, et Jerusalem consolabor in itinere . Nunc ad conclusionis quoddam speculum veniamus, ut nobis totius psalmi pulcherrima facies elucescat. Conclusio psalmi. Totus hic psalmus ad moralem pertinet disciplinam, de quo et bonus imbuitur, et peccatorum mens scenumerorum. Unitas quippe specialis, simplex atque perfecta est, nullius indiga, in seipsa perenniter manens: a quo fonte multitudo numerorum sic egreditur, ut ad eam semper, quamvis multiplicata, revocetur: sine qua supputatio nec inchoare quidquam praevalet, nec prodire. Merito ergo in hoc initio calculi ponitur Christus:ipsum, et in ipso sunt omnia . Hanc Trinitatem Graeci monadem vocant. Nam si incorporalis et immutabporalis et mutabilis, intelligitur anima; si vero et corporalis et mutabilis, intelligitur corpus. Ista ergo monas tali complexione, sicut dictum est, ab arithmeticis explicatur. Memento autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ponorũ uiã dix̃ dnm̃ nosse.
Iter aut̃ impiorũ perire con¬
firmat. quasi dñs utrũq ñ noue¬
rit. sed allegorice dictũ ẽ. ut hoc
sciat dñs qđ in beatitudine ꝑ¬
manebit hoc nesciat qđ peribit
Nã & ipse dicturus ẽ in iudicio
suo peccatorib nescio uos. qđ si
hoc ad litterã uellis aduestere.
quomodo ignorare poterit
quos creauit: Sic̃ & code locut᷑
quia ds̃ in paradiso eũ eẽ ñ noue¬
sect. sed in dignius diuine cogniti¬
oni eo qđ ceciderit increpatur.
Iter impiorum peribit. Nã sic̃ ẽ
beatorũ uia chĩs ita peccatorũ
iter diabolus eẽ cognoscitur. qui
sine dubio peribit. quando cũ
sequacib suis ae terna poena
dampnabit᷑. Viȩ enĩdicitur.

Expanded text:
onorum viam dixit Dominum nosse; iter autem impiorum perire confirmat: quasi Dominus utrumque non noverit. Sed allegorice dictum est, ut hoc sciat Dominus, quod in beatitudine permanebit: hoc nesciat quod peribit. Nam et ipse dicturus est in judicio suo peccatoribus: Nescio vos . Quod si hoc ad litteram velis advertere, quomodo ignorare poterit quos creavit? Sic et Adae locutus quia Deus in paradiso eum esse non noverat, sed indignus divina cognitione, eo quod ceciderit increpatur. Et iter impiorum peribit. Nam sicut beatorum via est Dominus, ita peccatorum iter diabolus esse cognoscitur: qui sine dubio peribit, quando cum sequacibus suis aeterna poena damnabitur. Via enim dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
icicem resurrectione celer¬
rima d ep̃catur ut ꝑfidorx mecla
eredulitas suꝑueniente tediglo¬
nadestruatur: Auxilũ enĩ ipsã
significat resurrectionẽ. quȩ utiq
longe facta ñ ẽ quando triduana
puenit: seq̃t: Ad defensionẽmecẽ
aspice. sed quȩ s it ista defensio con¬

Expanded text:
ic jam resurrectionem celerrimam deprecatur, ut perfidorum mala credulitas supervenienti tali gloria destruatur. Auxilium enim ipsam significat resurrectionem, quae utique longe facta non est, quando triduana provenit. Sequitur: Ad defensionem meam aspice. Sed, quae sit ista defensio, con
Abbreviated transcription (Latin):
missionis filus isr ł sostemise
distribuit, Sors quoquo iss
ddit latentẽ. & insalamonelegit
contradictiones cohib& sors. & in¬
tpotentes definit: In nouaquoq:
estam̃to idẽ in actib: apłorũ sor
mathiã designauit apłm: Pau¬

Expanded text:
missionis filiis Israel sorte missa distribuit. Sors quoque Jonam prodidit latentem . Et in Salomone legitur: Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definiet . In Novo quoque Testamento, id est, in Actibus apostolorum, sors Matthiam designa
Abbreviated transcription (Latin):
alit fecisse uidebant᷑: sed dic̃ eos
c̃fsiderasse & conspexisse &coreorũ
lapid cũ totmiraculis ñ fuisse mol¬
litũ: petrȩscissas t̃ratremuit.
sol amictu setenebroso p&antũ
scelus uider& abscondit & prodo¬
lor iniquitas ipsorũ oculis defixis
in sacrilegio suo mansitim mobilis:
sacram̃ta contineat. Tcom̃ hic
nescio qđ macius pasturit᷑ arha¬
nũ qđ alia uestim̃ta suadic̃ eẽdiui

Expanded text:
aliter fecisse videantur: sed dicit eos aliter fecisse videantur: sed dicit eos considerasse et conspexisse; et cor eorum lapideum tot miraculis non fuisse mollitum. Petrae scissae sunt, terra tremuit, sol amictu se tenebroso, ne tantum scelus videret, abscondit; et proh dolor! iniquitas in ipsorum oculis defixa, in sacrilegio suo mansit immobilis. sacramenta contineat, tamen hic nescio quod majus parturitur arcanum, quod alia vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
pientius ẽ hominibus : Et qđ infir¬
mũ ẽ dĩ fortius ẽ hominibus
qđ enĩ tãstultũ tã infirmũ uidet᷑
incredulis . quã cũ audiunt dm̃ dĩ
filiũ crucifixũ parit̃ & sepultũ : sed
bile mysteriũ Vnde aut rectis
m̃tib puenit salus : aut ꝑuersis
Sdepicta ẽ. ut õne corp̃ in ea sic di¬
cat᷑ ex tensũ quatenꝰ ei ossahuma¬
nis oculis num ercbilia uiderent᷑.
Vt qđ caro suꝑ ducta celccuerat.
nimia tensione corporis appareret :
sed ud eamꝰ utrũ crux dicenda sit
an tribunaldãnatio an discep¬
tatiouibi quasi in regilisolio cons¬
titutus increpantẽ reliquid reũ.
confitentẽ reddidit ꝓtinꝰ ab solutũ
quo facto illehumani generis mi¬
serator eximius quid scis sius p̃sta¬
turus e& in latroni ssubita c̃fessio
ne monstrauit: dinumerata s̃ &iã
lentũ iudȩorum ne in maiorẽ
numerũ c̃ualescerent querebant᷑
extingui: Seq̃t &iã in credulitatis
eorũ d& estabilis obstinatio: ut
tcm̃ aliquid transitoriȩ aut casu¬

Expanded text:
 hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid enim tam stultum, tam infirmum videtur incredulis, quam cum audiunt Deum, Dei Filium crucifixum pariter et sepultum? Sed bile mysterium: unde aut rectis mentibus provenit salus, aut perversis depicta est; ut omne corpus in ea sic dicatur extensum, quatenus ejus ossa humanis oculis numerabilia viderentur; ut quod caro superducta celaverat, nimia tensione corporis appareret. Sed videamus utrum poena dicenda sit, an tribunal; damnatio, an disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus, increpantem reliquit reum, confitentem reddidit protinus absolutum. Quo facto ille humani generis Miserator eximius, quid sanctis suis praestaturus esset, in Latronis subita confessione monstravit. Dinumerata sunt etilentium Judaeorum, ne in majorem numerum convalescerent, quaerebantur exstingui. Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis obstinatio; ut non aliquid transitorie aut casu
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiũ apsertuera laus Et
qui scĩsomnia gloriosa coneis
&ẽ testia difinitionis spccis
quȩ grece poiodis latinȩ qu¬
tiua dicitur: haec dicendo
quidesit. hocunde agati qoͦ

Expanded text:
videntium ipse revera laus est, qui sanctis omnia gloriosa concedit. Et est tertia definitionis species, quae Graece ποιότης, Latine qualitativa dicitur. Haec dicendo quid, quale sit, hoc unde agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
desideramus: quando aut̃ postuli¬
mus ut apericulis liberemur: ut
p&imꝰ. sed conuenient̃ or emus:
p&cbat ergo mediator di& homis̃¬
xp̃s. s̃u in sipient̃ sed prudenter
& tam̃ ñ constat auditũ: quia
mundi redemptio sic erat dno
dispensante uentura :¬

Expanded text:
desideramus; quando autem postuladesideramus; quando autem postulamus ut a periculis liberemur, ut petimus, sed convenienter oramus. Petebat ergo Mediator Dei et hominum Christus non insipienter, sed prudenter; et tamen non constat eum auditum, quia mundi redemptio sic erat Domino dispensante ventura
Abbreviated transcription (Latin):
erdiẽ clamabathumanitas uer¬
bi quã ñ circũ dabant tenebrȩ pec¬
catorum : Nectam̃ constatauditã
cui nulla p̃pedire uidebat᷑ offensio:
onessuas desiderat sinedilactione
cõpleri: p&it sic̃ dictũ ẽ humani¬
tas uerbi que merebat᷑ audiri:
quãc tam̃ ideo constatꝰ auditam:
ut eiꝰ sacro sanguine ꝓbrosamundi
crimina lauarentur : hoc&diã &
aliis doc&ur exẽplis Paulus pe¬
tit ut abeo carnis stimulus tolle¬
r&ur nec tam̃ auditur ad nõ
diabolus p̃catur ut iobscm̃ uirũ
sȩ uissima calamitate ꝑ celler&
& constat ei mox fuisse concessũ:
adpenã : Sic ñ audire frequenter
expedit quã uis nos desideria dilata
contristent: Addidit quoq da¬
masse se nocte id ẽ in tribulatione
Cũ &iã peccatores soleant frequent̃
audiri. subiunxit & ñ ad insipien¬
tiã mihi : subaudiendũ reputabit᷑:
duo s̃ enĩgenera p&itionũs quando
p&im honoresdiuitias inimicorũ
uindictũ & c& era huĩ cmodi:
Insipient̃ p&imus. quiamundina

Expanded text:
er diem clamabat humanitas Verbi, quam non circumdabant tenebrae peccatorum; nec tamen constat auditam, cui nulla praepedire videbatur offensio.  quod petitiones suas desiderat sine dilatione compleri. Petit, sicut dictum est, humanitas Verbi, quae merebatur audiri; quam tamen ideo non constat auditam, ut ejus sacro sanguine probrosa mundi crimina lavarentur. Hoc etiam et aliis docetur exemplis. Paulus petit ut ab eo carnis stimulus tolleretur, nec tamen auditur a Domino. Diabolus precatur ut Job sanctum virum saevissima calamitate percelleret, et constat ei mox fuisse concessum. ad poenam. Sic non audire frequenter expedit, quamvis nos desideria dilata contristent. Addidit quoque clamasse se nocte, id est in tribulatione, cum etiam peccatores soleant frequenter audiri. Subjunxit: Et non ad insipientiam mihi, subaudiendum reputabis. Duo sunt enim genera petitionum: quando petimus honores, divitias, inimicorum vindictam, et caetera hujusmodi, insipienter petimus, quia mundana
Abbreviated transcription (Latin):
melius conuenire potuit nisi quȩ
nob̵ ꝑfecte salutis indiciaderedi¬
quid: Proui suẽ &iã ad redul¬
tittẽ nrccm : ut altius configer&
uideretur amultis crederets
a plurimis & ned m̃ quis piãdu¬
bitar& incui passione : tot & tior
miracula c̃uenissent: ꝑuniũsẽ¬

Expanded text:
melius convenire potuit, nisi quae melius convenire potuit, nisi quae nobis perfectae salutis indicia dereliquit. Provisum est etiam ad credulitatem nostram, ut altius configeretur, videretur a multis, crederetur a plurimis. Et ne Deum quispiam dubitaret, in cujus passione tot et tanta miracula convenissent,
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ sum̃ dieã: primũ qđ erucis
ipsapositiotalis ẽ ut parsei supe¬
rior cȩlospetat. Inferiortras
ñ deserat: fixa in fernorũ ima
contingat & uelut quib: dãbra¬
chiis extensis latitudo ei totius
pastes app&at mundi, Iacens
uero quattuor cardines orbis desig¬
nat: sic in paruo posita cunctauidet᷑
eẽ complexa : Decrucechiĩ dico quȩ
depoenalimalo peccatorũ facta
ẽ beata redẽptio. postea tribuens
salutis bonaquȩ finẽ dabat inte¬
ritũ patibulũ salutare mors i¬
dican suitũ : Humilitaes diuinã
pclamans sumitictẽ: ut xpm̃ in¬
orbẽ : xpm̃ quoq ad inferna ꝑfi
gurã crucis eẽ cognoscas: qđ s
aut ferro truncatus aut ignib:
fuiss& ad sũptus autdapidib ob¬
p̃ssus aut fluctib demersus aut
alia qualib& moste p̃uentus quo
signo rogo diabolus peller&ur
Quo uixillo frons xpĩanorũ tuta
mansiss& : qua figura corporis
& animȩ firmaretur in firmitus
nulla mors. nulla tante maiestani

Expanded text:
iterum sumendi eam ? Primum, quod crucis iterum sumendi eam ? Primum, quod crucis ipsa positio talis est, ut pars ejus superior coelos petat, inferior terras non deserat, fixa infernorum ima contingat, et velut quibusdam brachiis extensis, latitudo ejus totius partes appetat mundi, jacens vero quatuor cardines orbis designat. Sic in parvo posita, cuncta videtur esse complexa. De cruce Domini dico, quae de poenali malo peccatorum, facta est beata redemptio: postea tribuens salutis bonum, quae pridem dabat interitum: patibulum salutare, mors indicans vitam, humilitas divinam proclamans summitatem; ut Chriorbem, Christum quoque ad inferna per figuram crucis esse cognoscas. Quod si aut ferro truncatus, aut ignibus fuisset absumptus, aut lapidibus oppressus, aut fluctibus demersus, aut alia qualibet morte praeventus, quo signo, rogo, diabolus pelleretur? Quo vexillo frons Christianorum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitas? Nulla mors tantae majestati
Abbreviated transcription (Latin):
nissuȩ sacram̃ta discribit: Ca¬
nũigit᷑ natura talis ẽ ut nobis
hominib: nullatenus ad quiescat
sed inportunis atq ad siduir
latratib: arceat. quos notitia domes¬
ticȩ c̃uersationis ignorat : His siergo
iudei iustissim e cõparant᷑ qui nouã
doc trinã dnĩ minime recipientes.
contraeũ ferocissimis uocib ob¬
latrabant: Doctrina uero noua
ẽ sic̃ euangelista dic̃ mandatũ
nouũ douob̵ ut uos inuicediligatis
potent̃ aut̃ describit᷑ ac t̾ille iudai¬
cus: fuitenĩ conciliũ malignantiũ
quando cogitubant ihm̃ dnm̃ dolo
tenere mostiq traderem: ma¬
lignantiũ qui ppedic̃ maligna
cogitantiũ: & merito sefatetur
obsessũ : quia in ipsoerat ciuitas
hierusale quã hostes si dei xp̃ianȩ
in eodẽ obsidere uidebantur:¬
foder̃ manꝰm eas & pedes meos
ed antequã ad passionis ipsius
Dueniam̃ exordiũ: ꝑscrutandũ
ẽ curtudẽ sibi elegerit mortem
quidix̃ potestate habeo ponendi
animã mect & potestate habeo

Expanded text:
e sacramenta describit. Canum igitur natura talis est, ut ignotis hominibus nullatenus acquiescant, sed importunis atque assiduis latratibus arceant, quos notitia domesticae conversationis ignorat. His ergo Judaei justissime comparantur, qui novam doctrinam Domini minime recipientes, contra eum ferocissimis vocibus oblatrabant. Doctrina vero nova est, sicut Evangelista dicit: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis Patenter autem describitur actus ille Judaicus; fuit enim consilium malignantium, quando cogitabant Dominum Jesum dolo tenere, mortique tradere. 75 Malignantium quippe dicit, maligna cogitantium. Et merito se fatetur obsessum, quia in ipso erat civitas Jerusalem, quam hostes fidei Christianae in eodem obsidere videbanturanus meas et pedes meos. Sed antequam ad Passionis ipsius veniamus exordium, perscrutandum est cur talem sibi elegerit mortem qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo
Abbreviated transcription (Latin):
quib scrupulus in denas catur . qua¬
re frequent̃ unures & optimis ꝑso¬
nis aptat᷑ & pessimis dicendũ ẽ qđ
ad similes pastes debeat applicari unã¬
quãq rediuersas certũ ẽ habere qua¬
litates utd eo de quo nunc sermo ẽ. ha¬
b& fortitudinẽ ꝓpt̃ quã beluarũ rex
appellatur hab& &e truculentiẽ seui¬
tiã ꝓpt̃ qđ ferox dicit᷑: quaꝓpt̃ for¬
titudo eiꝰ & potestus xpõmerito cõ¬
parat᷑ ut ẽ illud uic leo d&ribuiuda
fero ciauero ipsius diabolo cõpetent̃¬

Expanded text:
quibus scrupulus inde nascatur, quaquibus scrupulus inde nascatur, quare frequenter una res et optimis personis aptatur et pessimis, dicendum est quod ad similes partes debeat applicari. Unamquamque rem diversas certum est habere qualitates, ut leo, de quo nunc sermo est, habet fortitudinem, propter quam belluarum rex appellatur; habet et truculentam saevitiam, propter quod ferox dicitur. Quapropter fortitudo ejus et potestas Christo merito comparatur, ut est illud: Vicit Leo de tribu Juda . Ferocia
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ crucis exitiũ conp&ent̃ uduesti
quia ꝑipsã morsplerũq: succedit: sed
primo dix̃. Eripe animã mecẽ modo
p&it libercore ecclesiã quia ẽ illa uni¬
ca. idẽ catholica ut intellegat᷑ doctri¬
nas nouas & c̃ciliabula ꝑditorũ uni¬
tatis uocabulo respuisse: herdicos
hic canib: cõparans quidomestica
quadacferitate atrocit̃ mansudi Cũ
depen&racbilib nris exeant eccłã dĩ
mordere ac lacerarefestinant: &¬
ut scias : canes tilibihominib: ap¬
tissime cõparatos. demanu canis
dix̃ qđ utiq homo ñ canis hab& siue
ut quidã uolunł manũ canis significat
potestactẽ mundistius. qui ecłam
dĩ lacerare mordaciͤ subdola seꝑ
miquitate festinant Canes aut̃ ñ
inmalotantũ sed &aã in bono poni
frequentia exẽpla testatur:¬
Liberame doorelconis et a cornb
uni corni orũ humilitatẽ meã:
De orelconis. depotestatediaboli dic.
quibene cõparat᷑ feris qm̃ humanis
semꝑ delectat᷑ exitus : sed neforte ali¬

Expanded text:
rum crucis exitium competenter adverti: quia per ipsam mors plerumque succedit. Sed primo dixit, Eripe animam meam; modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est catholica; ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse: haereticos hic canibus comparans, qui domestica quadam feritate atrociter mansueti, cum de penetralibus nostris exeunt, Ecclesiam Dei mordere ac lacerare festinant. Et ut scias canes talibus hominibus aptissime comparatos, de manu canis dixit, quod utique homo, non canis habet. Sive, ut quidam volunt, manus canis significat potestatem mundi istius, quae Ecclesiam Dei lacerare mordaci ac subdola semper iniquitate festinat. Canes autem non in malo tantum, sed etiam in bono poni frequentia exempla testanturLibera me de ore leonis, et a cornibus unicornuorum humilitatem meam. De ore leonis, de potestate diaboli dicit, qui bene comparatur feris, quoniam humanis semper delectatur exitiis. Sed ne forte ali
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ diuis as̃ scripturã sigficant
proph &arũ. uł reliquarũ clestiũ
lectionũ quas heretiei praua int¬
p̃tatione diuidentes. pilati mili¬
tib: scelerata sediuisione coniun¬
gunt: tunica uero illa quaeuenit
ad sortẽ quȩ eiꝰ scĩtatẽ corporis
ambiebat quã dic̃ euangelistade¬
suꝑ fuisse contextã ꝑ totũ. Catho¬
lica pbatꝰ ecclesia quȩ nullatenus
humano discerpendadatur arbis¬
trio: sed inte graat q in uiolab¬
lis quasi ex soste unicuiq: diuina
sẽꝑ largitate prestat᷑: Ipsaeĩon¬
texta desuꝑ quãnemo uudit nen
disrupit. sed ꝑpetua stabiliate
firmissima in unitatis suȩ robore
ꝑseuerat: dequa ipsa ueritas dis
Tues p&crus & suꝑ hanc p&ram
edificabo ecłam mect̃ & porte¬

Expanded text:
pturas significant prophetarum, vel reliquarum coelestium lectionum, quas haeretici prava interpretatione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero illa, quae venit ad sortem, quae ejus sanctitatem corporis ambiebat, quam dicit evangelista desuper fuisse contextam per totum, catholica probatur Ecclesia, quae nullatenus humano discerpenda datur arbitrio; sed integra atque inviolabilis, quasi ex sorte unicuique divina semper largitate praestatur. Ipsa est contexta desuper, quam nemo dividit, nemo disrumpit; sed perpetua stabilitate firmissima, in unitatis suae robore perseverat; de qua ipsa Veritas dicit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
lore lique facta dissoluitur : Ven¬
tẽuero suũ dic eccłam catholicã
ubi tecta uerba p̃dicantiũ. uemen¬
de tẽporis plenitudine patuer :
Inde ẽ& illud qduclũ tẽpli in passi¬
onedñ constat scissũ Reuelata
igne decocta. sic passion ed nĩ uir¬
tus eiꝰ solidata ẽ quȩprius quasi
lutea uidebatur incredulis : Li¬
guã suã uero significat p̃dicatores
apłos qui ad heser̃faucib xpĩdũ¬
eiꝰ mandata custodiunt. Ille enĩ
in faucib: dominicis man& quise
diuino adiutorio in ipsius p̃ dica¬
tione custodit. Sed quomodo
sedic̃ inpuluerẽ deductũ. cuiꝰ caro
ñꝑtulit corruptionẽ Sed hoc
aduotũ intellegendũ ẽ immaniũ
iudȩorũ qui seput abant xpõmor¬
tẽ dedisse cõmunẽ inquacrederet᷑
usq in puluerẽ fuisse ꝑductus. Siuȩ
mugis a mebrissuis. idẽ ab ecdesia
dicat seusq ad puluerẽ suisse per¬
ductũ: Sorsista humanȩ condi¬
tioni uidebat᷑ eẽ cõunis¬

Expanded text:
lvitur. Ventrem vero suum dicit Ecclesiam catholicam: ubi tecta verba praedicantium, venientu temporis plenitudine, patuerunt. Inde est et illud, quod velum templi in passione Domini constat scissum; revelata igne decocta, sic passione Domini virtus ejus solidata est, quae prius quasi lutea videbatur incredulis. Lingua vero sua significat praedicatores apostolos, qui adhaeserunt faucibu mandata custodierunt. Ille enim in faucibus Dominicis manet, qui divino adjutorio ipsius praedicationem custodit. Sed quomodo se dicit in pulverem deductum, cujus caro non pertulit corruptionem? Sed hoc ad votum intelligendum est immanium Judaeorum, qui se putabant Christo mortem dedisse communem, in qua crederetur usque in pulverem fuisse perductus: sive magis a membris suis, id est ab Ecclesia dicat se usque ad pulverem fuisse perductum; dum sors ista humanae conditioni videbatur esse communis
Abbreviated transcription (Latin):
siturȩ causȩ in istadnĩ crucifixio¬
ne p̃dicta s̃ : foder aut̃ ñ transito¬
nȩ debemꝰ accipere qufa t̃ra tunc
urios fo&us germinat. quando
uominũ studio cognoscitur exara¬
a qđ contigit in corporednĩ salua¬
oris : Illud enĩ clauis affixũ lancea
eforatũ. fructũ nob̵ intulit sine
escim̃ diceredm̃ c̃arnepassum:
oñ mortiuẽ ꝓsalute cunctorũ.
bdepat agustinus mirabiliter
edlito more declamauit dicens
lesu&us taerat. ut homomore¬
s. quo

Expanded text:
ni crucifixione praedictae sunt. Foderunt autem, non transitorie debemus accipere, quia terra tunc varios fetus germinat, quando hominum studio cognoscitur exarata. Quod contigit in corpore Domini Salvatoris; illud enim clavis affixum, lancea perforatum, fructum nobis intulit sine escimus dicere Deum carne passum, Deum mortuum pro salute cunctorum. Unde Pater Augustinus mirabiliter et solito more declaravit, dicens : Res vetusta erat ut homo morer; quo