comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qd đs bona fecit. et mala ꝑmisit.
ona enim fecit. & bene fecit. et i¬
ꝓmisit. ⁊ non fecit. et bene fecit ĩ
na. et mala mala. nec bona fuerunt¬
nec mala fuerunt bona: s bonum fi
et bona ⁊ mala. Et uoluit utrumqi¬
ñ fuit. quia malum bonum non futtl
cireo ñ uoluit ds̃ malum. cum uolus
eẽt et malum. qđ tamen ñ fecit. ies¬
cit bonũ: s ꝑmisit ut eẽt. quia bonũs
qͦd uoluit. Neq id bonum malũ fis
hoc bonũ. et quod uoluit fuit bonum
dum eẽ hoc totum ut eẽt totum: ⁊ uoluit ut
cĩt totum. quia bonum fuit ut esset totum. Et
prisqͣm erant. ⁊ considerauit quia malis ad¬
iustis. bona commendarentur: & pulchriora
ent comꝑatione maloꝵ. et bona essent ma¬
la inter bona. que non erant bona. qͣm ex
as ornarentur bona. et commendarentur.
ampluis bonum acciperent. ad decorem
pulchritudinẽ uniuersoꝵ. Et respexit cun
suit. quia ita bonũ fuit ut uidit. ⁊ uoluit
quod futurũ fuit. Et pensauit equo iuditio.

Expanded text:
t mala permisit. Bona enim fecit et benefecit, et misit et non fecit. Et bene fecit, qubona, et mala mala, nec bona fuerunt mala, nec mala bona; sed bonum fuit esse et bona et mala. Et voluit utrumqquia malum bonum non fuit. Et idcirco non voluit Deus malum, cum voluit ut esset et malum. Quod tamen non fecit icit bonum, sed permisit ut esset, quia bonum fuit quod voluit. Neque id bonum malum fuit, sed hic bonum, et quod voluit fuit bonum.num esse hoc totum ut esset totum, et voluit ut esset totum, quia bonum fuit ut esset totum. Et priusquam erant et consideravit, quod his malis adjunctis bona commendarentur, et pulchriora fierent comparatione malorum, et bona essent mala inter bona quae non erant bona. Quoniam ex eis ornarentur bona et commendarentur, et amplius bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta t bonum fuit, quia ita bonum fuit ut vidit et voluit quod futurum fuit. Et pensavit aequo judicio
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uoluntarie fecit siue ꝑmisit. ut fieret qđ
factum ẽ. qm ita bonum ẽ. ẽẽ ut ẽ. Cum autẽ
p̃ceptum fuerit uel ꝓhibitum aliquid. non¬
dum constat adhuc quid de ipso diffinitum
sit in beneplacito eterno. donec illud rerum
effectus ineuidentiam educat. siue oꝑatione
siue ꝑmissione. ut bonũ ẽ. ẽẽ. & beneplacitũ
qd̾ futurum ẽ anteqͣm ẽ. Preceptum autem
& ꝓhibitio innuunt tantum. qm̃ ita inuolim¬
tate ẽ iubentis ut fiat siue ñ fiat: et demon¬
strationem faciunt qua uistum et pium est¬
non aliud credere illum cui fit. etiam si aliud
ẽ. in illo aquo fit. Et precipitur sepe ut
fiat. qd̾ futurum ñ ẽ. nec fiet. & ꝓhibetur ut
ñ fiat. qđ futurum ẽ. & fiet. ⁊ non ẽ. inbene¬
placito. nisi hoc solum ut sit qd̾ fiet: qm̃ bo¬
num ita ẽ ẽẽ. ⁊ non aliud qͣm fict. siue oꝑa¬
cione d̃i qđ bonum ̃. siue ꝑmisione qd̾ ma

Expanded text:
quod voluntarie fecit sive permisit ut fieret quod quod voluntarie fecit sive permisit ut fieret quod factum est; quoniam bonum ita est esse, ut est. Cum autem praeceptum fuerit vel prohibitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacito aeterno, donec illud rerum effectus educat in evidentiam sive operatione, sive permissione, ut bonum est esse et beneplacitum quod futurum est antequam est. Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantum quod ita est in voluntate jubentis ut fiat, sive non fiat. Et demonstrationem faciunt quod justum est et pium non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non est, nec fiet. Et prohibetur ut non fiat quod futurum est, et fiet, et non est in beneplacito nisi hoc solum ut sit quod fiet; quoniam bonum est ita esse et non aliud quam fiet sive operatione Dei quod bonum est, sive permissio
Abbreviated transcription (Latin):
placiti p̃ceptio i ꝓhibitio: sic̃ oꝑatio ⁊ ꝑmissio.
on enim sicut oꝑatio eius & ꝑmissio eiꝰ
ꝑ omnia tenduntur. quia sine his non
fit aliquid. sic & preceptum eius & ꝓhibitio
eus: s adrationalem creaturam dirigunt᷑.
hec duo tantum. que sola capar ẽ. p̃cepti &
ꝓhibitionis: cauta scđm insitam rationem
adutrũq. Itaq signa st̃ ex parte hec que ñ ꝑ¬
tinent ad omnia. neq uniuersaliter summã
uoluntatẽ. & que inea sunt omnia educt̃
ad manifestationẽ. sicut oꝑatio & ꝑmissio:
s ea tantũ que ad ipsos spectant. quib fiunt
oꝑatio & ꝑmissio eis certa sunt: ⁊ uera sig¬
na beneplaciti eterni. Hec autem. hoc est p̃¬
ceptum ⁊ ꝑhibitio. ñ omnino certum faciũt.
quid sit inbeneplacito et̾no: donec oꝑatiõs
uel ꝑmissione ꝓbetur. cum factum fuerit. Tẽ
eim certumẽ. cum hoc fecerit ds̃ siue ꝑmi¬
serit ut fiat. et factum fuerit. qm̃ in benepla¬
cito eterno ita fuit ut eẽt. ut factum ẽ: scdm

Expanded text:
bitio, sicut operatio et permissio. Non enim sicut operatio ejus et permissio ejus, per omnia tenduntur, quia sine illis non fit aliquid, sic et praeceptum ejus et prohibitio ejus. Sed ad rationalem creaturam diriguntur hic duo tantum, quae sola capax est praecepti et prohibitionis cauta secundum insitam rationem ad utrumque. Itaque signa sunt ex parte haec quae non pertinent ad omnia neque universaliter summam voluntatem et quae in ea sunt omnia educunt ad manifestationem, sicut operatio et permissio; sed ea tantum quae ad ipsos spectant quibus fiunt operatio et permissio ejus certa sunt et vera signa beneplaciti aeterni. Haec autem, videlicet praeceptum et prohibitio, non omnino certum faciunt quid sit in beneplacito aeterno, donec operatione vel permissione probetur cum factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in beneplacito aeterno ita fuit ut esset ut factum est, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qm̃ bonum ẽ. sic factum eẽ ut factums
et sic ẽẽ ut ẽ. Quare ergo precepit ut ali
ẽẽt. et ꝓhibuit ne sic ẽẽt: eum bonum si
ẽẽ. etita futurum fuit priusqͣm fuit. &h
placitum: quia bonum fuit ita ẽe. ⁊ alit

Expanded text:
m bonum est sic esse factum ut factum est; et sic esse, ut est. Quare ergo praecepit ut aliter esset et prohibuit ne sic esset, cum bonum sit ita esse, et ita futurum fuit priusquam fuit et beneplacitum, quia bonum fuit ita esse, et alit
Abbreviated transcription (Latin):
questione eoartamur. ⁊ ducimurs
guum. ut ñ facile audeamus hoc uelhoo
ꝑ duob unum facilius approbamus. quia uo¬
bait qd precepit bonum qͣm malum qđ ꝑmisit:
c̃tamen qđ precepit factum nonsit bonum.
s malum qͦd ꝑmisit. Leue enim est: et sine con¬
Ate scrupulo dr̃. ds uult bonum. Et cũ
uult malum. graue ẽ auditui: & ñ facile hoc¬
ricipit pia mens. de bono. quia malum uult.
Uidetur enim hoc solum dici. cũ dr d̾s uult
malum. quia bonus malũ diligit. & approbat
Ql ꝓrauum ẽ. et amicam s reputat miquita.¬
tem: & gaudet. quasi de consimili: ibonum
putat quod malumẽ. Et id̾o refutat hoc
mens pia. non quia qd̾ dr̃ non bene dicitur:
s quia qd̾ bene dicitur. ñ bene intelligitur.

Expanded text:
quaestione coarctamur et ducimur in ambignum, ut non facile audeamus hoc vel hoce duobus unum facilius approbamus, quod voluit quod praecepit bonum, quam malum quod permisit, cum tamen quod praecipit factum non sit bonum, sed malum quod permisit. Leve enim est et sine conscientiae scrupulo dicitur: Deus vult bonum, et cum tur: Deus vult malum, grave est auditu et non facile recipit hoc pia mens de bono quod malum vult. Videtur enim hoc solum dici cum dicitur Deus vult malum, quia bonus malum diligit et approbat quod pravum est, et amicam sibi reputat iniquitatem, et gaudet quasi de consimili et bonum putat quod malum est; et ideo refutat hoc mens pia; non quia quod dicitur non bene dicitur, sed quia quod bene dicitur non bene intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur. qͦd ñ dicitur: qm̃ malũ
tẽ uult: ⁊ malũ non uult. Qđ si hoc solum
garium iudicat sibi bono malũ. ia suo alie¬
num: & ñ desiderat illud quasi conueniens.
it concordiam habens cũ eo qd̾ ipse ẽ: et eum
eo qd ab ipso ẽ. et cum eo quot sͥ simile est:
s ertraneum ⁊ longinquũ. et in omni dissi¬

Expanded text:
intelligitur quod non dicitur, quoniam malum esse vult et malum non vult. Quod si hoc solum trarium judicat sibi bono malum, et a suo alienum, et non desiderat illud quasi conveniens, et concordiam habens cum eo quod ipse est, et cum eo quod ab ipso est, et cum eo quod simile sibi est; sed extraneum et longinquu
Abbreviated transcription (Latin):
di figuram. uoluntas eiꝰ uocatur. que scd̃m
ꝓprietatem ñ ẽ. uoluntas eius. s. signũ uo¬
luntatis eius. Et dr ipsum signum uolun¬
tatis. uoluntas: cum uoluntas non sit sed
signum tantum: quemadmodũ signa ire
ira dicuntur. et dilectionis signa. dilectio
aliqua: s signa tantũ que foris fiunt. quib¬
iratus ostenditur. ira ipsius nominanturr.
Et ẽ figura dicendi. scd̾m ꝗͣ non ẽ falsũ ꝗdͥ
dn: s quod dr̾ uerũ similitudinis respectu
obumbrat᷑. Et seđm istos modos figurariłs
quasi diuerse uoluntates deo attribuuntur
quia diuersa st̃ illa que ꝑfiguram dicuntꝰ
uolunitas eius. cum ea que scdm ꝓprietatẽ
dĩ. una sit uoluntas ipsuis. Pemia beg

Expanded text:
 voluntas ejus vocatur quae secundum proprietatem non est voluntas ejus, sed signum voluntatis ejus. Et dicitur ipsum signum voluntatis voluntas, cum voluntas non sit sed signum tantum. Quemadmodum et signa irae ira dicuntur, et dilectialiqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibiratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam non est falsum quod dicitur sed quod dicitur similitudinis respectu obumbratur. Et secundum istos modos figurarum quasi diversae voluntates Deo attribuuntur, quia diversa sunt illa quae per figuram dicuntur voluntas ejus, cum ea quae secundum proprietatem dicitur una sit voluntas ipsius. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
dentur precepta di fallaciȩ obnsi
et mentiri de ueritate. cum aliud figns
de uoluntate eius. iaffirmant nobis als
quedam ⁊ertranea. et que conducta ñ sin
neq constant scđm beneplacitũ ipsuis.
aduersantib que ñ conueniunt: uel quas
uoluit. uel quare factum non ẽ. qd̾ uoles
Si enim ueritas ẽ. inp̃cepto: uidetur at
uoluisse qd̾ iussit. Et si omnipotentia ĩ
si factum ẽ. uoluntarie factum ẽ.: isi ꝑi¬

Expanded text:
em praecepta Dei fallaciae obnoxia, et mentiri de veritate, cum aliud significant de voluntate ejus, et affirmant nobis aliena quaedam et extranea; et quae conducta non sunt neque constant secundum beneplacitum illius quod adversantibus quae non conveniunt, vel quare noluit, vel quare factum non est quod voluit. Si enim veritas est in praecepto, videtur omnino voluisse quod jussit; et si omnipotentia estsi factum est voluntarie factum est, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Rima rerum om¬
nium causa. uolun¬
tas ẽ. creatoris: qͣm
ulla p̃cedens cau¬
a mouit. quia et̾¬
na ẽ. nec subseqͥns
aliqua confirmat.
qm̃ exsemet ipsa
asta eib. Neq enim iccirco iuste uoluit.
quia futurũ iustum fuit. qͦd uoluit: s
quia uoluit. iccirco iustum fuit quia ipse
uoluit. Suum enĩ ac ꝓpͥum uoluntatis¬

Expanded text:
m omnium causa est voluntas Creatoris quam nulla praecedens causa movit quia aeterna est; nec subsequens aliqua confirmat, quoniam ex semetipsa justa est. Neque enim idcirco juste voluit, quia futurum justum fuit quod voluit sed quod voluit, idcirco justum fuit, quia ipse voluit. Suum enim ac proprium voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
se: aut ostendas qualit fides uera. & caritas
non ficta hab̾i possit uͥ salꝰ ñsit. Nisi forte
dicere ueł neminẽ fidẽ uerã & caritatem
uerã habere posse. qui uisibile sacͣm̃tum
aque ñ sit habiturꝰ. Qd̵ tam̃ qua ratione

Expanded text:
se, aut ostendas qualiter fides vera et charitas se, aut ostendas qualiter fides vera et charitas non ficta haberi possit, ubi salus non sit. Nisi forte dicere velis neminem, fidem veram et charitatem veram habere posse, qui visibile sacramentum aquae non sit habiturus. Quod tamen qua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
posse habere passione. ñ satis idoneum
posui illiꝰ latronis exemplum: qui utrũ¬
ñ fu̾it baptutat᷑ incertũ ẽ. S considare
debes quia in hoc loco exemplũ tantum
qd ad ꝓbationẽ sententie adduxerat cor¬
rexit: sententiam ipsam ñ repbauit. Qd̃
si putaᷤᷤ iccirco sententiã reꝓbandam qͥa
xerat. effusionẽ sanguinis uicẽ baptismi
posse hab̾e: qm̃ ad illud ꝓbandũ exemplũ
ipsum positum ẽ. Non eni ait cũ dice
rem uicem haptismi posse habere fidẽ
s cũ dicerẽ inquit uicẽ baptismi posse ha¬
bere passionẽ: quam uis utrũq inuna sen¬
tentia posuisset.Si gͦ ad id qd dixit uicẽ
baptismi posse habere passionẽ. exemplũ
positum ẽ. cum ipsum sine ulla ambigui¬
tate uerum e̾e. constet: patet quia exemplũ
post modum correctũ ẽ. s sententia ñ est
impbata. Oportet gͦ ut aut confitearis
uicem baptismi in articulo necessitatis fi¬
dem uerã & conu̾sionẽ cordis implere pos¬

Expanded text:
posse habere passionem, non satis idoneum posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, qui utrum fuerit baptizatus incertum est. Sed considerare debes quod in hoc loco exemplum tantum quod ad probationem sententiae adduxerat correxit ipsam sententiam, non reprobavit. Quod si putas idcirco sententiam illam improbanxerat effusionem sanguinis vicem baptismi posse habere, quoniam ad illud probandum exemplum ipsum positum est. re fidem, sed cum dicerem, inquit, vicem baptismi posse habere passionem, quamvis utrumque in ipsa una sententia posuisset. Si ergo ad id quod dixit vicem baptismi posse habere passionem exemplum positum est cum ipsum sine ambiguitate ulla verum esse constet, patet quod exemplum postmodum correctum est, sed sententia non est improbata. Oportet ergo ut aut confitearis vicem baptismi, in articulo necessitatis fidem veram et confessionem cordis implere pos
Abbreviated transcription (Latin):
ad hue aliud: si forte euidentꝰ tͥ demons¬
trari possit. de quo dubitare ñ debes.
Beat᷑ augustinꝰ in libro de unicobaptis¬
mo sic ait. Etiam atq etiã consid̾ans in¬
uenio ñ tantum passionẽ ꝓ nomine xͥ
id qd̵ deerat baptismo posse implere. s etiã Rͥarꝰ¬
fidem conu̾s i onemq cordis si forte ad
celebrandũ mist̾ium baptismi in angustũs
temꝑum succurri ñ põt. Uides qd̾ mani¬
feste testatur fidem & cordis conu̾sationẽ
bone uoluntati ad salutẽ posse sufficere:
uͥ uisibile sacram̃tũ aque ex necessitate
contigit hab̾i ñ posse. S ne forte contrarie¬
tas aliqua tͥ ẽe. uideatur in eo qd̾̃ postea
in libro retractationũ exemplum de latro¬
ne qd̃ ad hanc sententiã in qua dixerat
effusionẽ sanguinis si ue fidem & cordis
conu̾sionẽ uicem baptismi implere pos¬
se cõꝓbandam assũpserat: imꝓbauit dicẽs.
In quarto libro cũ dicerẽ: uicem baptismi

Expanded text:
adhuc aliud si forte evidentius tibi demonsadhuc aliud si forte evidentius tibi demonstrari possit, de quo dubitari non debes. Beatus Augustinus in libro De unico baptismo sic ait: Etiam atque etiam considerans, invenio non tantum passionem pro nomine Christi id quod deerat baptismo posse implere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Vides quoniam manifeste testatur fidem et cordis conversionem, bonae voluntatis ad salutem posse sufficere, ubi visibile sacramentum aquae ex necessitate contigit haberi non posse. Sed ne forte contrarietas aliqua tibi esse videatur, in eo quod postea in libro retractationum exemplum de latrone quod ad hanc sententiam in qua dixerat effusionem sanguinis, sive fidem et cordis conversionem, vicem baptismi implere posse, comparandam assumpserat, improbavit dicens: In quarto libro cum dicerem vicem baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
fides ẽ & baptismus ẽ: salus ẽ. Et quid seͥqt᷑ :
Qui uͦ ñcredidit condẽpnabit᷑. Quare gita
dicere uoluit: Quare ñ dixit. qui ñ cre¬
didit & baptitatus ñ fu̾it condẽpnabitur.
sicut dixerat. qui credid̾it &e baptitat᷑ fc̾it
salirus eritꝰ Quare. nͥ quia crede uolun¬
tatis e. & quia fides crede uolenti de esse ñ
põt: Et iccireo in eo qui ñ credit semꝑ pͣua
uoluntas arguitur: uͥ necessitas nulla eẽ
põt. que adexcusationẽ precendat᷑. Bapti¬
xari aũt inuoluntate ẽẽ pot. &iã quando
ñ ẽ inpossibilitate: & iccirco iuste bona uo¬
luntas cũ deuotione ficdi sue ñ despicit᷑ quã¬
tuis ab eo qd̃ foris ẽ. sacͣm̃to aque ꝑcipiendo.
articulo necessitatis p̃pediatur. Uis nosse
pleniꝰ utrũ ne ratio hec alicubi aucbori¬
tate manifestiori se ꝓbet. quamius & ille
quas supra cõmemorauimus auctoritates
tam manifeste uideantur. ut de ueritate
i psarum cdubicari non possit: Audi tam̃

Expanded text:
et baptismus est, salus sit. Et quid sequitur? Qui vero non crediderit, condemnabitur . Quare ita dicere voluit? Quare non dixit: Qui non crediderit et baptizatus non fuerit condemnabitur, sicut dixerat: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit? Quare, nisi quia credere voluntatis est, et quia fides credere volenti deesse non potest. Et idcirco in eo qui non credit semper prava voluntas arguitur ubi necessitas nulla esse potest, quae ad excusationem praetendatur. Baptizarie bona voluntas cum devotione fidei suae non despicitur, quamvis ab eo quod foris est sacramento aquae percipiendo articulo necessitatis praepediatur. Vis nosse plenius an ne ratio haec alicubi auctoritate manifestiori se probet, quamvis et illae quas supra commemoravimus auctoritates tam manifestae videantur, ut de veritate ipsarum dubitari non possit? Audi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ante ipsam insticutionẽ siue m pputio. siue
in lege fuerunt: quia qd̾ ilł fecert̃ tẽꝑa hoc
istis oꝑata ẽ. absentia. Si quis aut̃ ꝑtinax eẽ.
uelit. & adhuc eiusmodi aliqͦs in ignotis re¬
gionib & remotis terrarum sedib deg̾e con¬
tendat. qui forte mandatum diuinum de ꝑ¬
cipiendo baptismatis sacram̃to ñ acceꝑint.
ego uł neminẽ talẽ eẽ. uł si forte aliquis est
si eiꝰ culpa ñ obstitisset. audire & scire potuis¬
se ac debuisse. sine cunctatione affirmo.: ma¬
xime cũ scͥptura euident̃ clamet. in omẽm
condẽpnant᷑.: uł auditi sĩ sunt ꝓculpa sua.
o ignorantes ignorantur. & ñ saluant᷑. Et hec
de temꝑe institutionis baptismi: & de debi¬
to ꝑcipiendi baptismi dicta sunt. Quid distet

Expanded text:
ante ipsam institutionem, sive in praeputio, sive ante ipsam institutionem, sive in praeputio, sive in lege fuerunt, quia quod illis fecerunt tempora, hoc istis operata est absentia. Si quis autem pertinax esse velit et adhuc hujusmodi aliquos in ignotis regionibus, et remotis terrarum sedibus degere contendat, qui forte mandatum divinum de percipiendo baptismatis sacramento non acceperint, ego vel neminem talem esse, vel si forte aliquis est, si ejus culpa non obstitisset, audire et scire potuisse ac debuisse sine cunctatione affirmo, maxime cum Scriptura evidenter clamet: In omnem condemnatur, vel auditi non sunt pro culpa sua, et ignorantes ignorantur, et non salvantur. Et haec de tempore institutionis baptismi, et de debito percipiendi baptismi dicta sunt. CAP. VI. Quid distet
Abbreviated transcription (Latin):
obligari ceꝑunt debito ꝑcipiendi
bap̃tismi. hoc ueritatis ratione consentane¬
um ẽẽ ꝓbaturexeo unum quenq obligari
cepisse debito baptismatis suscipiendi. exqͦ
uł post institutionem p̃ceptũ. uł ante istitu¬
tionẽ consilium ꝑcepit baptirandi. Qui enĩ
nec priꝰ contemptor consilii. nec pꝰ pͥuaricator
precepti extitit. culpancdꝰ ñ fuit. nisi forte
quis. aut priꝰ aut postea ita ignorans fuisse
dicat᷑. ad quẽ diuine institutionis noticia
ꝑuenisset. nͥ eiꝰ culpa obstitisset. Quando gͥ¬
amico reuelatum e̾. consilium: quando uͦ
erpositum est preceptũ. Ubi quiden gen̾ał
institutio facta est: que ex eo unũquẽq de¬
bitorẽ habuit. quo ad ipsum p̃dicantibus
apłis nuntiis u̾bi p̃ceptũ institutionis ꝑueñ.
Qui aut inter̃ĩ longe positi aut ꝓpe in occul¬
to constituti. nũdũ cognita institutione di¬
uina. forte ab hac uita subducti sunt. hoc
de ipsis mͥ senciendũ uidet᷑. qd̾ &e de ilł qui

Expanded text:
obligari coeperunt debito percipiendi baptismi, hoc veritati et rationi consentaneum esse probatur; ex eo unumquemque obligari coepisse debito baptismatis suscipiendi, ex quo vel post institutionem praeceptum vel ante institutionem consilium percepit baptizandi. Qui enim nec prius contemptor consilii, nec post praevaricator praecepti exstitit culpandus non fuit, nisi forte quis aut prius aut postea ignorans fuisse dicatur, ad quem divinae institutionis notitia pervenisset, nisi ejus culpa obstitisset. Quando amico revelatum est consilium. Quando vero expositum est praeceptum. Ubi quidem generalis institutio facta est quae ex eo unumquemque debitorapostolis nuntiis verbi praeceptum institutionis pervenit. Qui autem interim longe positi, aut prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti sunt, hoc de ipsis mihi sentiendum videtur; quod et de illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tum. saluari possit. nͥ actualit᷑ ipsis
sac̾mentum baptismi ꝑcipiat. Hidentit
rationes manifeste eẽ & hñt auctoritats
multas. si tam̃ hab̾e dicendi sunt qͥ ñ ra¬
ꝑfectam habuerit. si spem. si caritatẽ heli
etiam si cor contritũ & humiliatũ habat
qd̾ ds̃ ñ despicit. ueram penitenciã di pt¬

Expanded text:
t, nisi actualiter ipsum sacramentum baptismi percipiat. Videntur enim rationes manifeste esse, et habent auctoritates multas, si tamen habere dicendi sunt, qui non intelperfectam habuerit: si spem, si charitatem habuerit, etiamsi cor contritum et humiliatum habuerit quod Deus non despicit; veram poenitentiam de p
Abbreviated transcription (Latin):
ce ũ uolet sp̃e: ibi erit ꝓtinus cõnu uolet
aliqͥd sp̃s: qͥd nec sp̃m possit derers niec al¬
pus. Uera ibi gła erit: ubi laudantis ne
crrore qͥeqͣm nec adulatione laudabitur
Uerus honor. qui milli negabit diqio:
nulli deferetur indigio. S nes adeũ am¬

Expanded text:
e ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum am
Abbreviated transcription (Latin):
esp ero q̃cq abomnib honeste aclidantur.
upas. & omĩa bona: Sic enĩ uillud recte
qui suie fine iuidebitur. sime fasticlio ama¬
oitur. sine fatigatione laudabit: hoc inuꝰ
ho asfectus. hic aetus ꝓfecto erit omnib. si¬
eut ipsa uita ecerna communis. Eeterã qui
suturi sunt ꝑm̃itis p̃mioꝵ etiã gradus ho¬
noni. att głarum. quis ẽ idoneus cogitart.
qͣntom agis dicere: Qd tam̃ fut̃i sut̾. ñ est
ambigendum. Atꝙ ita criã beata illa cisni¬
tas magnũ inse donũ iidebit: qd̾ nilli suꝑi¬
ori muillus inferior inuidebit. sic̃ nẽ ñ mui¬
aent archangłis angeli ccti. Cam noles õe
unsqͥea qͥ di ñ accepit: qͣmuis sit paccatissimo

Expanded text:
 ero quaecunque ab omnibus honeste desiderantur, et pax et omnia bona? Sic enim et illud recte qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic affectus, hic actuscut ipsa uita aeterna, communis. Ceterum qui futuri sint pro meritis praemiorum etiam gradus honorum adque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pa
Abbreviated transcription (Latin):
tas lib̾a: ab omni malo libata rumpleta oĩ
bono. fruens indesinenter ettinoꝵ iorundi¬
tate. gaudioꝵ. oblita culparũ. oblita pena¬
tum: nec tam̃ ido sue lib̾ationis oblita. ut
liberator suo non sit ingrata. Qnͣtum gͦ
attinet ad scientiã pationalem. memor pre
mus medicus. sicut arte sciuntur. omnes
fert morbos :orporis nouit: sic̃ autẽ corꝑe
sentiuntur. plurimos neseit. quos ipse non
passus ẽ. Ut gͦ scientie maloꝵ due st̃. una
qua potentiã m̃tis ñ latent. altã qua exꝑi¬
s sensib inherent. aliter quippe scuin
ner malorũ duc st̃. Aliter eanãq obliuisqt᷑.
ciulitus & doctus: aliter exptus & passus.
lle st eitiam negligat: iste si miseria careat
Sedm hanc obliuionẽ. qͣm posteriore loco
posu: ñ ert memores scĩ pret̾itoꝵ maloꝵ.
Careot̃ enim omnib: ita ut penitꝰ deleant᷑

Expanded text:
tas libera, ab omni malo liberata et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata; quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praemus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntnes malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur
Abbreviated transcription (Latin):
uũ issia haliscus puerũ suũ qre⁊ absens
asi indi accipientem munera. que deit
suniat munclauerat. qd seruss nequã
sosus ñ uidente latenter se feciss pitaue
de sunt absentes corpore: Si uolubiles¬

Expanded text:
a Eliseus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera quae deditdeformitate mundaverat, quod servus nequam domino non vidente latenter se fecisse putaveunde sunt absentes corpore? CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eadem fide creditur. ab est ⁊ ab aspetu
corꝑis nr̃i. sicut ab est corpus in quo xp̃es
surrexit. ⁊ abaspectu m̃tis alt̾ius: sicus alł
abaspectu m̃tis nr̃e fides tua. qͣmuis etian
ẽẽ inte credam cũ eã ñ uideam corꝑe. qͥd ns
tu potes. nec m̃te qd̾ tu potes: sicut mẽs¬

Expanded text:
d eadem fide creditur, abest et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus, in quo Christus resurrexit, et ab aspectu mentis u alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
eredendũ eẽ suadetur. tͥ crede uel ñ trlte
rentia ñ sensimꝰ uel m̃te uel corpore.au i
septuris scĩs uel legendo uel audiends aet¬
euus. nulla onũno credidissemꝰ: und fei¬
mus eẽ ciuitates uͥ numqͣm fiumꝰ. uel aati¬
lo conditam romã. uel ut de ꝓpiorib lapur.
constantinopolĩ a constantino: Unde psto¬
mo sciremus qui nã parentes nos ꝓeraest
quib patrib. auis maiorib geniti esscteeꝰ
Talium quippe cũ plurima sciamꝰ. ñtanm
ea uel ullo sensu. p̃sentia sicut solam ficut
nr̃i animi uoluntatẽ. uel canonicoꝵ biqu
auctoritate. sicut adã fuisse pͥmum hontiã
aut xp̃m incarne natũ. passumq resurgis
se didicim̃: s aliis referentib. de quoꝵ esime¬
nio in hoc dũ tarat rerũ genere minime di¬
bitandum ẽẽ putauimus. Satis ut putosta
mea p̃locutione recognouistis quio st uił
uel m̃te uel corpore: & quid ab eis anst ars¬
dere. Qͦd quidẽ fit m̃te. & udetir menti:

Expanded text:
redendum esse suadetur, tibi credere uel non credere apparentia non sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo uel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum pse didicimus; sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc duntaxat rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut puto, ista mea prolocutione recognovisti, quid sit videre vel mente vel corpore; et quid ab eis distet credere, quod quidem fit mente, e
Abbreviated transcription (Latin):
uidebt̃ sicuti ẽ. Nec id̾o uidebt̃. qͥa ꝑau¬
ꝑes sp̃u in hac uita fuert̾. quia mites. Qt
lugentes. ⁊cet̾a: s qͥa mundo st̃ corde.
Qm̃ mundo corde uidebitur. qui nec in
loco uidetur. nec oculis corporalib que¬
ritur. nec circũscͥbitur uisu. neo tactu te¬
netur. nec auditur affatu: nec sentitur
distare dicimus: quia p̃sentia uidentur.
creduntur absentia. Plane forsitan satis
ẽ. si p̃sentia ilła hoc loco intelligamus
aicta. que presto sunt. siue animi sensib¬
suie corpis ⁊ undde etiã ducto uocabulo. p̃¬
sentia nominantur. Sic̃ enĩ hane lucẽ
corpis sensu. die ⁊ meã uoluntatẽ plane
si p̃telens ẽ. Siqͥs uͦ m̾ mndicet uoluntatẽ su
cuĩ os &e uox mͥ presens ẽ : tam̃ qͥa ipsa
luntas qmͣ mͥ indicat latet sensũ corporis
uanimi mei. credo. ñ uideo. Aut si eũ m̃tiri
etistimo: ñ credo. & si forte ita sit ut dicit.
Cradunt᷑ gͦ illa quȩ abst̾ a sensib uris: si

Expanded text:
videbunt sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, etc. Sed quia mundo sunt corde, quoniam mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur istare dicimus; quia praesentia creduntur absentia? plane forsitan satis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibu
Abbreviated transcription (Latin):
misisti iħm xp̃m: s iã milla claritate deqͣ
dicit patͥ. qͣm habui apud te priusqͣm
mundus fieret: Tc̃ enĩ tradet regnũ d̾õ
& ꝑatͥ: ut intret seruus bonꝰ ingaudium
fructuosam penitentiã eoꝵ cordaeoa¬
dere. atq ipsa conuersione saluars. Quleas

Expanded text:
istum : sed in illa claritate, de qua dicit Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri, ut intret servus bonus in gaudium ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥuat mea spetie qua apparere uoluerat:
ĩit̃ ipse apparebat innatura ꝓpria. qͣm
esa uidere cupiebat. Ea quippe ꝓmittit᷑
uns uidere sicuti ẽ. Nam multi uidert̃:
qͥuountas elegit. ñ qd̾ natura formauit.¬
Siqueris qͦm eum uidit uel caim scelerat᷑.
qͣndo a suo scelere ab illo interrogatus. ⁊ ui¬
liatꝰ ẽ. uel etiã ipse diabolus qͣndo uenit
ũ ingłis ut corã illo assisteret. si beati mun¬
diondes. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃: respondeo ñ
qudẽ ẽẽ conseqñs ut etiam uideant dm̃ qͥ
uoces abeo factas aliqͣndo audiunt. Neq
tĩ uider̃t eũ qui eũ audiert̃. qͣndo dixit
aifiliũ: & clarificaui.: nterũ clarificabo.
apud se incõmurabili manente. natura.
queris utrũ etiam sicuti ẽ. aliqͣndo possre
uidi: respondeo filiis hoc ẽ. ꝓmissũ. de qͥb
dictum ẽ. Scimus qͥa cũ apparuerit simile
ei erimꝰ: qm uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Nc̃ em̃
queritur qͦm uideatur ds. ñ ea spetie qua

Expanded text:
in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittituens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauitquo modo eum uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; apud se incommutabili manente natura. Si quaeris utrum etiam sicuti est aliquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est, « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti equaeritur quomodo videatur Deus in ea specie qua
Abbreviated transcription (Latin):
scło meorꝑe insus ẽ. a bonis i malis. In uidi¬
tio eñ futuro quosic uentur᷑ ẽ. qͦmͦ usus ẽ
iens incelũ. hoc ẽ. ineadem forma filii ho¬
auniis eandem formã uidebt̃. quib dictupꝰ
ẽ. esurir ⁊ñ dedistis mͥ manducare: qͥa
& uidei uidebt̃ inquẽ pupugert̃. ñ illã

Expanded text:
corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. in quem pupuge
Abbreviated transcription (Latin):
dicimur. etiam illud qͦd certissimũ credi¬
mus. hinic factum ẽ. ut etiã recte credita.
& siñ assint sensib nr̃is uidere mente di¬
resurrexisse a mortius: si credit attende
quid uideat. aitende qͥd credat.: iutrũq
discerne. Uidet hominẽ cuiꝰ audit uocẽ:
& ipsa uor inuisis corporalib deputatur.
scđm ea que supra diximus. Hec duo st̃
testis ⁊ testimoniũ: quoꝵ ad oculos unũ.
ad aures alterũ ꝑtinet. S hc̃ testem for¬
tasse alioꝵ testimonioꝵ auctoritate con¬
firmat. diumarũ scilicet scripturarũ:
&e qͥrũlibet alioꝵ quib ẽ. motus adfidẽ.

Expanded text:
dicimur etiam illud quod certissimum credidicimur etiam illud quod certissimum credimus, hinc factum est ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, videre mente diresurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec qi dixi ea credi que absunt a sensib
nr̃is. sic accipiant᷑ ut inter illã deputent᷑:
quȩ aliqͣndo uidimꝰ.⁊ nos uidisse retinemꝰ.
certiq sumꝰ. qͣmiuis tẽ ñ presto sint. cũ re¬
coluntur a nobis. Neq enĩ inter credita:
s int̾ uisa deputantur. Eit id̾o nota st̃.
ñ q fidẽ habumꝰ aliis cestib: s qr nos ui¬
disse sine dubio recordamur ⁊ scimus. Con¬
stat gͥ nr̃a scientia: ex uisis reb & creditis.
S inhis que uidimus uel uidemus: nos
ipsi testes sumꝰ. In his autẽ que credimꝰ aliis
testib monem᷑ adfidẽ: cũ earũ rerũ qͥs nec
udisse nos recolimus. nec uidemꝰ. dantur
signa. uel inuocib uel inliteris. uel inqͥb¬
cũq docum̃tis. quib uisis ñ uisa credant᷑.
Non autẽ inmerito scire nos dicimꝰ. ñ so¬
lũ ea que uidimꝰ uel uidemꝰ. uerũetiã que
idoneis adqͣmq rẽ cõmoti. testimoniis uel
testib credimꝰ. Porro si scire ñ incongruent̾

Expanded text:
nec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uipsi testes sumus; in his autem quae credimus, aliis testibus movemur ad fidem, cum earum rerum quas nec vidisse nos recolimus, nec videmus, dantur signa vel in vocibus, vel in litteris, vel in quibusque documentis, quibus visis non visa credantur. Non autem immerito scire nos dicimus non solum ea quae vidimus aut videmus, verum et illa quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis vel testibus credimus. Porro si scire non incongruenter
Abbreviated transcription (Latin):
nib et̾no igne dampnatis: que nc̃ enãen¬
sa ẽ. ut ñ orent sc̃ĩ homines ꝓ hominib nsi¬
meritum cassari refugiunt: Qd si nẽ qͦ in
uentes iusti. ⁊ mortuis ⁊ damꝑnatis muistis
minime cõpatiuntur: qͣndo adhuc aliqponi
dicabile de sua causa sese ꝑpeti. etiã ͣ nae¬
runt: qͣnto districtiꝰ tẽ iniquoꝵ tormena ns¬
pit̾iunt. qnͣdo ab omni uitio corruptants
exuti. ip̃si iã iustitie uicinius atq artiuz ihe¬
rebunt: Sic quippe eoꝵ mentes. ꝑhoc ꝙͥu
sorbet: ut omino eis ñ libeat. qͥcqͥd ab ilus
et̾ne regule subtilitate discordat. De uisiore dl
possit ds̃ uideri. respondeo porest. U
dictus sit inuisibilis. si uideri potest: resꝑol.¬
deo inuisibilẽ ẽẽ natura. uideri autẽ cũ iuł
sicut uult. Plurimis ałitẽ uisus ẽ. ñ scis
ẽ: s quali spetie illi placuit apparere. Adl.¬
gͦ qd̾ eadem dicit auctoritas: dm̃ nemoll¬

Expanded text:
no igne damnatis, quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infimeritum cassari refugiunt? Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod sorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed possit deus uideri, respondeo: potest. si dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali speest ergo quod eadem dicit auctoritas: « Deum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
impugnatꝰ ñ deserat: qui priꝰ uisione p̃lteꝰ
di roboratus. sola ꝑsuasione ꝑstratus ca u
autẽ in hoc p̃lio inuictus stare possit. ibamuil
um illesũ custodire. dantur eiut dictũ ̃ me

Expanded text:
impugnatus non deserat, qui prius visione praesentis Dei roboratus, sola persuasione prostratus erat. Ut autem in hoc praelio invictus stare possit, et bonum suum illaesum custodire, dantur ei ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
s dominio peccati ñ nisi uoluntate subicim.
Propter qđ idem apłs dicit. Non regnet
peccatum inur̃o mortali corpore. Corpus qͥp¬
ꝑe nr̃m necessitate mortale. inipsa corruptio¬
nis radice fomitem peccati portat: s ubi sp̃s
libertatis ẽ. peccatum ipsum adregnandũ
surgere ñ potest. Sic itaq originale pecratũ
qđ in patrib ꝑ regenerationem deletum ẽ.
qͣntum ad culpam. quia tam̃ adpenam re¬
manet. ad eos qui generantur transiens.
ñ solum adpenam constat. s etiam impũ¬

Expanded text:
sed dominio peccati non nisi ex voluntate subjicimur. sed dominio peccati non nisi ex voluntate subjicimur. Propter quod idem Apostolus dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spiritus libertatis est, peccatum ipsum ad regnandum surgere non potest. Sic itaque originale peccatum quod in parentibus per regenerationem deletum est quantum ad culpam, quia tamen ad poenam remanet; ad eos qui generantur transiens non solum ad poenam constat, sed etiam impu
Abbreviated transcription (Latin):
Qni a patrib iustis peccatores filii nascunt᷑¬
ueritur tam̃ quomͦ originale uexuiii¬
peccatum contrahunt: qui generant᷑
abhis qui originalis peccati siue ꝑsacram̃ta
fidĩ. siue sola fide remissionem acceperunt.
Quom̃ enim a patrib infilios transiro poõ.
qs in ipsis patrib ñ est : S sciendum ẽ. qđ
originale peccatum qdđ a patrib ꝑ carns ge¬
his qui gignunt qͥͣntum ad culpam remistũ
sit: qͣntum adpenam tam̃ remansit. Q¬
tum ad culpam dimissum quia ñ imputat᷑
qͣntũi ad penam recentũ. quia ñ tollitur.
xp̃o iħu. qmͣuis infirmitas originalis cor¬
ruptionis non tollitur. interueniente tam̃
regenerationis sacram̃to ad dampnationem
non imputatur. Quib fomes quidẽ pecca¬
A uiẽe potest. s. peccatum dominari ñ pot.
qͣmdiu lib̾tatem suam custodiunt: ispm ad¬
optionis uoluntarie peccando ñ amittunt
liberati enim a seruitute peccati. sub corrup¬
tione quidem mortalitatis necessitate tenemur:

Expanded text:
 a patribus justis peccatores filii nascuntuQuaeritur tamen quomodo originale peccatum contrahunt, qui generantur ab iis qui originalis peccati, sive per sacramenta fidei, sive sola fide remissionem acceperunt. Quomodo enim a patribus in filios transire potest, quod in ipsis patribus non est? Sed sciendum est quod originale peccatum quod a patribus per carnis gehis qui gignunt quantum ad culpam remissum sit, quantum ad poenam tamen permansit. Quantum ad culpam, remissum, quia non imputatur. quantum ad poenam, retentum, quia non tollitur; Christo Jesu, quamvis infirmitas originalis corruptionis non tollitur, interveniente tamen regenerationis sacramento ad damnationem non imputatur. Quibus fomes quidem peccati inesse potest, sed peccatum dominari non potest quandiu libertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidem mortalitatis necessitate tenemur,
Abbreviated transcription (Latin):
lius ñ portabit iniquitatem patris. &
t non portabit iniquitatem filii. anima
peccauerit ipsa morietur: necesse ẽ. ut si
ori sententia precedentiũ patrum pecca
subsequentes filios transire significatũ
amus. insubsequenti assertione suo quẽq:
to teneri. neq precedentia peccata pa
adisubsequentes filios redundare intel¬
nis. Qã si uerum ẽ: constat quia pec

Expanded text:
lius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii. Anima quae peccaverit ipsa morietur . Necesse est ut si in priori sententia praecedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod pec
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint peccando effecti imitatores. ait
um suum facit. qđ̃ amando & sequendo
tur. Sic enim generaliter dictum conue¬
us intelligitur. filius ñ portabit iniqui
patris. & pater non portabit iniquitatẽ

Expanded text:
fuerint peccando effecti imitatores, ut salienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius intelligitur. Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ scdm ꝓpositũ cepti nr̃i rem ordine ꝓsepm
mem creatam fuisse asserimus: utrũne
aliquid sine forma existere potuerit. qualẽ ut
essentiam ante formã inditã habuisse creden¬
dum sit: ostendamus. Et ut breuiter qͥd su
hoc sentiendũ mͥ uidetur aꝑiam: certe ñ puto
pͥmam illam rerũ omniũ mnat̾iam taliter info¬
mẽ fuisse. ut nullam omnino formã habuerit
qͥa nec aliqͥd tale eristere posse omnmo qđ aliqͥ
ẽẽ habeat. i ñ aliqͣm formã credidim. Ita tam̃
ñ absurde informẽ eam appellari posse: qdđ mon¬
susione .⁊ ꝑmirtione quadam subsistens. non¬
dum hanc inqua nẽ cernitur pulchram apt̃¬
q: dispositionẽ & formam receꝑit. Ergo ant
formam facta ẽ matia: tam̃ informa. Informa
confusionis: ante formam dispositionis. In pͥmi
forma confusionis: priꝰ matialit̾ omnia corꝑali
simul ⁊ semel creata st̃. Insed̾a forma disposity¬
nis:. p̾modũ ꝑsex dicrũ interualla ordinata.

Expanded text:
autem secundum propositum coepti nostri rem ordine proseqmem creatam fuisse asserimus, utrum ne aliquid sine forma existere potuerit, qualemve essentiam ante formam inditam habuisse credendum sit, ostendamus. Et ut breviter quod super hoc sentiendum mihi videtur aperiam, certe non puto primam illam rerum omnium materiam taliter informem fuisse, ut nullam omnino formam habuerit; quia nec aliquid tale existere posse, omnino quod aliquid esse habeat et non aliquam formam crediderim. Ita tamen non absurde informem eam appellari posse, quod in confusione et permistione quadam subsistens, nondum hanc in qua nunc cernitur, pulchram aptamque dispositionem et formam coeperit. Ergo ante formam facta est materia, tamen in forma. In forma confusionis, ante formam dispositionis. In prima forma confusionis prius materialiter omnia corporalia simul et semel creata sunt; in secunda forma dispositionis postmodum per sex dierum intervalla ordinata. CAP. V.
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. & eoꝵ que adrem ñ ꝑtinent cognitio¬
nem. & ꝓuidentiam ⁊ prescientiam futuroꝵ.
& eoꝵ que circa se uentura erant fuisse ĩ illiᷤ
et aliter imꝑfectos ugnorantes. ⁊iñ sicut
oportuit consũmnatos & plenos. quadus
omiipotentem ũ decuit. & ꝑfectum ilu¬

Expanded text:
 eorum quae ad rem non pertinet cognitionem et providentiam et praescientiam futurorum, et eorum quae circa ipsos ventura erant fuisse in illis; et aliter imperfectos, et ignorantes, et non sicut oportuit consummatos et plenos; qualia facere omnipotentem non decuit et perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
tales. unius subtilitatis uel puritatis
iugoris eublem. uel qͦlibet alio nomĩ
nificanda sit. quelibet essentia bona
alia melior. aut decentior forma iuri
latur. create sunt. Sic enim corpoꝵi
se demonstrat: ⁊ sunt quedam corpor
magis ⁊ firma. et alia puriora appanĩ
extersa magis. ⁊nuinda et clara. &q
meliorẽ. & digniorẽ substantiam. uls¬
formam habentia: ⁊ alia leuia ⁊coaptata.
di ꝓmpta. ⁊integra. incorrupta macs. ⁊ alia
stagilia. & corruptioni ꝓrima. et infirma. &
feculenta. et uilia. & ponderosa. ⁊incongrua.
Et est pulchra tamen muniuersitatis compa¬
ꝗ ⁊ odine ista diuersitas: inqua minꝰ bonũ
conuenientes sue puritati. & excellentie ñ in-¬
dignas. ⁊ in ẽentia.⁊ informa. differentias et
gradus. inipso moy exordio conditionis sue ac¬
ccpisse: quib alii suꝑiores. alii inferiores possẽt
constitui. scđm moderamen sapientie cuncta

Expanded text:
tales, unius subtilitatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersa magis et munda et clara et quasi meliorem et digniorem substantiam ntia; et alia levia et coaptata et prompta et integra et incorrupta magis; et alia fragilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversitas, in qua minus bonum convenientes puritati suae et excellentiae; non indignas et in essentia et in forma differentias et gradus in ipso mox exordio cognitionis suae accepisse, quibus alii superiores, alii inferiores possent const
Abbreviated transcription (Latin):
facti erant. ⁊ ñ ante quicꝗͣ fecerant. Ceper̃t au¬
tem diuidi ab eo qͦd facti erant ut aliud iam eẽnt
uel ꝓsicientes supra illud ut boni essent. uelsub
illo deficientes ut mali eẽnt. Hec ẽ. conuersio
& auersio qua diuisi st̃ qui unum erant. & bo¬
ni natura ut sint alii supra illud boni ꝑ iusti¬
tiam. alii sub illo mali ꝑ culpam: conuersio
enim iustos fecit. ⁊ auersio inustos. Utraq enĩ
uoluntatis fuit: & uoluntas utrĩq libertatis.
Eo ꝓpterea merito utraq imputatur: utraq¬

Expanded text:
autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali essent. Haec est conversio et aversio qua divisi sunt qui unum erant et boni natura ut sint alii supra illud boni per justitiam: alii sub illo mali per culpam. Conversio enim justos fecit et aversio injustos. Utraque enim voluntatis fuit, et voluntas utrinque libertatis. Et propterea utraque merito imputatur et utraq
Abbreviated transcription (Latin):
ipresenti est. s spectat semꝑ adfucuroᷤᷤ
iantus. & eos solum qui incongenti consistũt.
fututa quippe que ex necessitate futura sc̃. libũ
arditpiũ non secuntur. s constant immobilit
dasũ tantũ: nec recipiunt utrumlibet con
ꝙ almia ẽẽ inciperent qđ ñ erant. Et sic quidẽ
stucdiosus inquirentib ratio occurrit destatu
pͥmo angł̃oꝵ & de pͥmordio existentie illoꝵ. qua¬
facti st̃ primũ: et de natura. et de sapientia.

Expanded text:
praesenti est; sed spectat semper ad futuros eventus, et solum qui in contingenti consistunt. Futura quippe quae ex necessitate futura sunt, liberum arbitrium non sequuntur; sed constant immobiliter ad unum tantum, nec recipiunt utrumlibet contet aliud esse inciperent quod non erant. Et sic quidem studiosius inquirentibus ratio occurrit de statu primo angelorum, de primordio existentiae illorumt primum et de natura, et de sapientia