comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
innocentia claruerunt: ACuSTINΩS R̃Ρ. E¬
go & ambrosius quidixit. In primordia naturae
suae quibaptizati fuerint paruuli amalicia
reformantur manichaeus aut̃ manicheo pe¬
cxcii ior ostenditur sicut conuiciaris autfuris: Itł. d
Hocigitur consignato quid processum tuum con¬
sequatur: adtende proph&as et patriarchas : om¬
nes que scõs u&eres testamenti: constat baptis¬
matis expertis suisse: sed adõ conditos props¬
is de inceps fulsisse uirtutibus: subdiaboli ergo
regno contra testimonium legis esse creden¬
tur a &ernis suppliciis mancipandi: quia ex
adam omnes ꝓnuntiantur ate. in condemp¬
nactione creatiaqͣs Rꝑ̃ Et ipsos antiquos
iustos eadem gratia liberauit cuiuos bellũ
indixistis : quãuis diuersis usi fuerint. protꝰ¬
pr̃ sacramentis quõ quod de xp̃o credimus
tatis aduentus claritatis uesb quiinsine futu¬
rus est: Et illis est prȩnuntiatus & nobis & illoꝵ
ergo & nostra misto uno mediatore unasides

Expanded text:
innocentia claruerunt. AUG. Einnocentia claruerunt. AUG. Ergo et Ambrosius, qui dixit, « In primordia naturae suae, qui baptizati fuerint parvuli, a malitia reformantur » , Manichaeus, aut Manichaeo pejor ostenditur, sicut conviciaris, aut furis. CXXIV. JUL. Hoc igitur consignato, quid processum tuum consequatur attende. Prophetas, et Patriarchas, omnesque sanctos Veteris Testamenti constat Baptismatis expertes fuisse, sed a Deo conditos propriis deinceps fulsisse virtutibus: sub diaboli ergo regno, contra testimonium legis, esse credentur aeternis suppliciis mancipandi; quia ex Adam omnes pronuntiantur a te in condemnationem creati. AUG. Et ipsos antiquos justos eadem gratia liberavit, cui vos bellum indixistis: quamvis diversis usi fuerint pro tempore sacramentis. Quoniam quod de Christo credimus, tatis adventus; claritatis vero qui in fine futurus est, et illis est praenuntiatus et nobis. Et illorum ergo et nostra in isto uno Mediatore una fides
Abbreviated transcription (Latin):
cse esse presciuit: Iuł ð Perspecta igitur
abrsso impi&atis tuae lic& nũquam quic quã
profanus inuenire Tamen hoc nihil habe¬
at uirium & quidde illis quȩ annex uertis
collicatur breui disputatione monstrabit᷑.
Hs̃ qui hoc appellari nomine uoluit ut omni¬
potentissimus ita &iam iustissimus credit᷑.
quorũ siunũ defuerit : ne utrum ad erit ut con¬
ditur benignissimus hominũ: ita meritorum
expon&ur aequissimus omne quod facit bonũ
ualde est: Acper hoc nemonaturaliter malus
est. sed quicũque reus est morib: non exor dus
accusatur: AquSTINUS R̃̃ Quur ergo gra¬
ui iugu suꝑ exordia paruulorũ subdõ poten
itaque naturale est: nec ds̃ creare reos po¬
potest nec in regno diaboli collocare: quibus
collectis. & tu manichaeus. immo manichȩ¬
us peior ostenderis. & sine peccato in hunc
mundũ humanitatis ingressus & subiure
dĩ non diaboli fructus fecunditatis. & natur alis

Expanded text:
se esse praescivit. CXXII. JUL. Perspecta igitur se esse praescivit. CXXII. JUL. Perspecta igitur abysso impietatis tuae, licet nunquam quidquam possit profanius inveniri; tamen quam hoc nihil habeat virium, et quid de illis quae annexueras colligatur, brevi disputatione monstrabitur. Deus qui hoc appellari nomine voluit, ut omnipotentissimus, ita etiam justissimus creditur; quorum si unum defuerit, neutrum aderit; ut conditor benignissimus hominum, ita meritorum expunctor aequissimus; omne quod facit, bonum valde est. Ac per hoc, nemo naturaliter malus est: sed quicumque reus est, moribus, non exordiis accusatur. AUG. Cur ergo grave jugum super exordia parvulorum sub Deo potenitaque naturale est, nec Deus creare reos potest, nec in regno diaboli collocare. Quibus collectis et tu Manichaeus, imo Manichaeo pejor ostenderis: et sine peccato in hunc mundum humanitatis ingressus, et sub jure Dei, non diaboli, fructus fecunditatis, et naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ dm̃: sed eundẽ malorũ conditorem.
loquens ut reuerentiã diuinitatis ita spẽ salutis
funditus sustulisti: ACUST̃ .R Nanichei fingunt
dm̃ crudeliter infirmũ qui pastẽ suã substantiã
sua membra naturae sue dilectione & conta¬
minanda hostibus tradita quibus uastitatẽ sibi im¬
minere cernebat: Vos autẽ quidm̃ omnipoten¬
tissimũ nonneratis in graui iugo paruulorum
credi uultis in iustũ negando originale peccatum:
ulianꝰ Dix̃ Non est enĩqui subueniat reis
quando ipse quiest unus desiderio creandorũ
miseriarũ &iã eospunit inquibus nihil aliud
quã hocquã ipse fecit agnoscit: agustinus. R¬
Agnoscet ibi &iam quod ipse non fecit pecca¬
tũ quippe ipse nonfecit alios autem similiter
ut uos uanus pos sit dicere dm̃ desidero crean¬
darũ miseriarũ: &iameos creare quos dã¬
naturam se esse ignorare non potuit in com¬
parabiliter plures quã eos quos liberatur ũ¬

Expanded text:
quidem Deum, sed eumdem malorum conditorem quidem Deum, sed eumdem malorum conditorem loquens, ut reverentiam divinitatis, ita spem salutis funditus sustulisti. AUG. Manichaei fingunt Deum crudeliter infirmum, qui partem suam, substantiam suam, membra naturae suae dilanianda et contaminanda hostibus tradidit, a quibus vastitatem sibi imminere cernebat: vos autem qui Deum omnipotentissimum non negatis, in gravi jugo parvulorum credi vultis injustum, negando originale peccatum. CXXI. JUL. Non est enim qui subveniat reis, quando ipse qui est unus, desiderio creandarum miseriarum etiam eos punit, in quibus nihil aliud quam hoc quod ipse fecit agnoscit. AUG. Agnoscit ibi etiam quod ipse non fecit: peccatum quippe ipse non fecit. Alius autem similiter ut vos vanus posset dicere, Deum desiderio creandarum miseriarum etiam eos creare, quos damnaturum se esse ignorare non potuit, incomparabiliter plures, quam eos quos liberaturu
Abbreviated transcription (Latin):
cire iustitiã. Me uociferaris catholicũ ñesse
creare quos damn&. nec ab alicid condere : nisi
ut ear om̃s in condempnationẽ : agustiñ. ñ¬
Hoc & depresentia dĩ dicipotest quae tamen
afidelibus negan ñ potest. & puto quod nec
a uobis : aut negate dm̃ praesciũ multos se
damnaturũ es sequos creat neui deatur crea¬
requos damn&: et quod est mirabilius & in¬
scrutabilius multos ne malitia mut& eorum
intellectũ dehacuita ñr̃apere quos malos fu¬
turos non potest ignorare: Date honorẽ dõ
altitudine iudiciorũ eius: cedat uestrorũ
crepula ruina iã uerborũ quasi nitida &¬
cxiiacuta s& uitre a. Iuli añ &ꝰ: Interte igitur
&manicheũ : prosatorũ sensuũ tuorũ uideo
ꝑ profectũ erudicionis tue magnã facto es¬
se distantiã: Ille enĩ lic& duos induxiss &
auctores. tamen spẽ salutis. ex eareliquid
paste quadixit. bonũ dm̃ esse alienissimũ
abiniquitate & a crudelitate: Tuuero unũ

Expanded text:
cire justitiam: me vociferaris catholicum non esscire justitiam: me vociferaris catholicum non esscreare quos damnet, nec ob aliud condere, nisi ut eant omnes in condemnationem. AUG. Hoc et de praescientia Dei dici potest, quae tamen a fidelibus negari non potest, et puto quod nec a vobis. Aut negate Deum praescium multos se damnaturum esse quos creat, ne videatur creare quos damnet; et quod est mirabilius et inscrutabilius, multos, ne malitia mutet eorum intellectum, de hac vita non rapere , quos malos futuros non potest ignorare. Date honorem Deo: altitudini judiciorum ejus cedat vestrorum crepula ruina verborum, quasi nitida et acuta, sed vitrea. CXX. JUL. Inter te igitur et Manichaeum prosatorem sensuum tuorum, video per profectum eruditionis tuae magnam factam esse distantiam. Ille enim licet duos induxisset auctores, tamen spem salutis ex ea reliquit parte, qua dixit bonum Deum esse alienissimum ab iniquitate, et a crudelitate: tu vero unum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓomnibus mostuus est qđ ait apostolus : qui ꝓ¬
fectu si secundũ uerbatua &iã ipse manicheus
iustificasti ut ꝓph&a ait . sororẽ tuã sodomã ab¬
solui putabitur manicheus situis blas phemus
cõparour: Glonatus in primo operis mei libro
fuerã qđ eo ore lacerarer quo & a postoli iniun¬
am ꝑtulis seN : Nunc uero expauiscã magnitudi¬
nẽ felicitatis mee: ab eo uituperor quicrimina¬
tur dm̃ aqust̃ R Abeo uituperaris quicũ
ambrosio &c&eris sociis eius &iã paruulorũ
liberatorẽ predicat xpm quẽ tuñ solũ crimi¬
naris tã quã mencientẽ : ubi dicit se uenis se sal¬
uare & querere qđ penerat: uerũ &iã contradi¬
cis ei nesaluandos paruulos querat Iuli añ dix̃
Inde mihi accedit tantȩ contumeliȩ dignitas
sensa mea dicȩs esse reprobandas. sed dĩ opera
dampnanda memale disputares sed dm̃ ne¬
quiter creare pronuntias. meerrare clamas
illũ seuire me asseris nescire legẽ dm̃ uerones¬

Expanded text:
nibus mortuus est; quod ait Apostolus : qui profecto si secundum verba tua etiam ipse Manichaeus justificasti, ut propheta ait, sororem tuam Sodomam : absolvi putabitur Manichaeus, si tuis blasphemiis comparetur. Gloriatus in primo operis mei libro fueram, quod eo ore lacerarer, quo et Apostoli injuriam pertulissent: nunc vero expavesco magnitudinem felicitatis meae; ab eo vituperor, qui criminatur Deum. AUG. Ab eo vituperaris, qui cum Ambrosio et caeteris sociis ejus, etiam parvulorum liberatorem praedicat Christum: quem tu non solum criminaris tanquam mentientem, ubi dicit se venisse salvare et quaerere quod perierat ; verum etiam contradicis ei, ne salvandos parvulos quaerat. CXIX. JUL. Unde mihi accidit tantae contumeliae dignitas? Sensa mea dicis esse reprobanda; sed Dei opera damnanda: me male disputare; sed Deum nequiter creare pronuntias: me errare clamas; illum saevire: me asseris nescire legem; Deum vero nes
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis: natura ueroꝰ umana quamuis mutabilis:
quantum adidpertinet quod conditccest : bona est
quȩ non solum sineuitio fctocest : Uerum & iam
cumꝑ uitium maloc est. cocpax estboni : quod bona
siti hecuera sententia : fallaccem manichac orum
euerut insaniam : Inbaptismoautem it ccpeccata
ominia dimittuntur in dĩgratia : quoo & adipsum
baptismum homo prepecrato ab illo. uoluntate
ꝑ ducitur. Vt de inceps quam uis concupis cat
spreius ceduersus ccornem neconsentiat iniquita

Expanded text:
tabilis? Natura vero humana quamvis mutabilis, tabilis? Natura vero humana quamvis mutabilis, quantum ad id pertinet quod condita est, bona est; quae non solum sine vitio facta est, verum etiam cum per vitium mala est, capax est boni, quo bona sit. Haec vera sententia fallacem Manichaeorum evertit insaniam. In Baptismo autem ita peccata omnia dimittuntur in Dei gratia, qua et ad ipsum Baptismum homo praeparata ab illo voluntate perducitur, ut deinceps quamvis concupiscat spiritus eju
Abbreviated transcription (Latin):
tectem ut & pecccre et non peecare possit ÷ hoc ipso pro¬
nunticebis liberum arbitrium non fuisse. Cam utrũ¬
q nom poterat: clccuderis unde quedisputationir tuae
lecqueis : arbitrium ante baptisma: liberum fuit: facul¬
tactem habuit : fecciendiboni : sicut facultatem habuit
fecuendimali : &omnis dogmatistui quomalũ natu¬
rede persuceder scena conlabitur: ACS R Demani¬
cheo &iouiniano : ianm & ibi superius inueni&res¬
pondisse quilegerit : quomodo autem dicces eum
cuius uoluntatem nos dicinur am̃o prepacrari
it cfieri boneuo luntectis ut bonum uel lecogatur.
quod absit utdicatur a nobir : Viderit preclara intel¬
legentiatua : sienim cogitur: non uult. & quiab¬
surdiur quã utdicatur nolen s uelle quod bonum ẽ
denectura eticem dĩ uidequidsentias homoqui dicis
cogihominem ut bonum uellit simalum uelle non
possit : Num quidenim dr̃ coritur uel lebonum : quia
uelle non potest malum ÷  Quo est omnino immu¬

Expanded text:
tatem, ut et peccare et non peccare possit; hoc ipso protatem, ut et peccare et non peccare possit; hoc ipso pronuntiabis liberum arbitrium non fuisse, cum utrumque non poterat. Clauderis undique disputationis tuae laqueis: arbitrium ante Baptisma liberum fuit; facultatem habuit faciendi boni, sicut facultatem habuit faciendi mali; et omnis dogmatis tui, quo malum naturale persuades, scena collabitur. AUG. De Manichaeo et Joviniano jam me tibi superius inveniet respondisse, qui legerit: quomodo autem dicas eum, cujus voluntatem nos dicimus a Domino praeparari, ita fieri bonae voluntatis, ut bonum velle cogatur quod absit ut dicatur a nobis, viderit praeclara intelligentia tua. Si enim cogitur, non vult: et quid absurdius, quam ut dicatur nolens velle quod bonum est? De natura etiam Dei vide quid sentias, homo qui dicis cogi hominem ut bonum velit, si malum velle non possit. Numquid enim Deus cogitur velle bonum, quia velle non potest malum, quoniam est omnino immu
Abbreviated transcription (Latin):
etoquicelum non potest uelle de quo &icem ipse dixisti
uerumq dixisti: dr̃ esse nisiiustur non potest siuine dm̃ lau¬
des utei auferar libertactem: anpotius intellegere de¬
besesre quaendẽbeatam nec essitactem : quac ds̃ iniustus
nom potest esse. Iulius dix̃. sedlice nulleo exparte
const& tacmen quid attulerir prudenr lator ad tendao
onsenticmus uoluntaetem liberam dcupo sree queho¬
num itelle non potest: haneccutem uoluntatem: inbur¬
tismate asseris liberceri. Interrogo ad quẽ modum libe¬
ratur utbonum semper uelle coretur : etmalum uelle
non posit: Anutrumque posst appetere hc tusirespon¬
deris utbonum semper uelle cogcctur : quc̃ sis ioruniana so
Iteceti cemipse coguscis. Siccutem dixeris : e quomodo
potest esse uoluntecs libere sibonum semper uelle
cogectur : Nespondeo & quomodo dicebatur ante uolun¬
teslibera simcclum uelle teentum modo cogebatur
siergoreiponderis sicneri postbaptima liberam uõlun¬

Expanded text:
st velle, de quo etiam ipse dixisti, verumque dixisti, « Deus esse nisi justus non potest » . Siccine Deum laudas, ut ei auferas libertatem? an potius intelligere debes esse quamdam beatam necessitatem, qua Deus injustus non potest esse? CI. JUL. Sed licet nulla ex parte constes, tamen quid attuleris prudens lector attendat. Consentiamus voluntatem liberam dici posse, quae bonum velle non potest: hanc autem voluntatem in Baptismate asseris liberari. Interrogo, ad quem modum liberatur? ut bonum semper velle cogatur, et malum velle non possit? an ut utrumque possit appetere? Hic tu si responderis, Ut bonta, etiam ipse cognoscis. Si autem dixeris, Quomodo potest esse voluntas libera, si bonum semper velle cogatur? respondeo, Quomodo dicebatur ante voluntas libera, si malum velle tantummodo cogebatur? Si ergo responderis, sic fieri post Baptisma liberam volun
Abbreviated transcription (Latin):
ullo modo dicit sanariposse acfieribonã quod
chatholica fides dicit denatura humana pusillor ũ
atque magnorũ : & contra manicheos & pelagia¬
nos ũtrosque diuersis morbos sed pariter insanos:
los esse homines condicione nascendi sillũ eius
nisi uoluntariũ esse non potest: consequenter de¬
inceps male originis malũ est cõmentus astificẽ
hic religiosior indm̃: contumatior innaturã tuue¬
ro dicis malos quidẽ nasci. seddm̃ esse aueto rem
malorũ contumacior: tuindm̃ honorificentior
innaturã. Haec quippe auctoris maiestate difen¬
ditur: auctor autem foeditate operis accusatur:
operis foeditate quando quidẽ aliquacorpora.
tã foeda nascinur: ut non nulla in eis. nimia de¬
formitate &iã monstradicantur . Non enĩ alius
ds̃ sicut manicheus fingit: aut dii minores si¬
cut plato errat suł corporũ conditores sed uti¬
que ds̃ bonus & iustus operatur &iã corpora

Expanded text:
ullo modo dicit sanari posse ac fieri bonam: quod ullo modo dicit sanari posse ac fieri bonam: quod catholica fides dicit de natura humana pusillorum atque magnorum, et contra Manichaeos et contra Pelagianos, utrosque diversis morbis, sed pariter insanos. los esse homines conditione nascendi, illum eis dnisi voluntarium esse non potest; consequenter deinceps malae originis malum est commentus artificem; hic religiosior in Deum, contumacior in naturam. Tu vero dicis, malos quidem nasci, sed Deum esse auctorem malorum: contumacior tu in Deum, honorificentior in naturam: haec quippe auctoris majestate defenditur, auctor autem foeditate operis accusatur. operis foeditate: quandoquidem aliqua corpora tam foeda nascuntur, ut nonnulla in eis nimia deformitate etiam monstra dicantur. Non enim alius deus, sicut Manichaeus fingit, aut dii minores, sicut Plato errat, sunt corporum conditores: sed utique Deus bonus et justus operatur etiam corpora
Abbreviated transcription (Latin):
nis autẽ natura in quantũ natura est bonũ est
Tligenter at tendite quomodo dicantur quȩ uelut
contrana inter sediciuidentur & non sinł  sit amen
nonpenitur fumo superbȩ contentionis oculos ꝑdidis¬
cii. iulianus dixint Acne nesciremus dequotem¬
pore loqueris ab adam quẽ magis unũ omnes fu¬
isse usque ad finẽ quibaptizati non suł damnation
& diabulo obnoxios pronuntias inuenire : Inqua
sententia multote ꝑniciosius curare niteris : quã
antea uulnerasti Nã ut remoueres inuidiã quȩ inte
ruebat quod diceres diabolũ conditor e hominũ cos¬
rectus conficer is dm̃ conditorũ sedaliũ quales aseri¬
bit manicheus principi tenebrarũ : Aqustix uo
homines subpeccato nascimus¬
quorũ ipse ortus inuitio est: Hoc non dixit hereicis
inmundus manicheus s& catholicus scr̃ ambrosius
Porro autẽ manicheds : necomnẽ naturã inquantũ
natur a est dicit bonã : nec eã quã dicit naturã malã

Expanded text:
nis autem natura, in quantum natura est, bonum est. nis autem natura, in quantum natura est, bonum est. Diligenter attendite, quomodo dicantur, quae velut contraria inter se dici videntur, et non sunt: si tamen non penitus fumo superbae contentionis oculos perdidistis. CXV. JUL. Ac ne nesciremus de quo tempore loquereris; ab Adam, quem ais unum omnes fuisse, usque ad finem, qui baptizati non sunt, damnationi et diabolo obnoxios pronuntias inveniri. In qua sententia multo te perniciosius curare niteris, quam antea vulnerasti. Nam ut removeres invidiam quae in te ruebat, quod diceres diabolum conditorem hominum; correctus confiteris Deum conditorem, sed talium quales adscribithomines sub peccato nascimuquorum ipse ortus in vitio est. » Hoc non dixit haereticus immundus Manichaeus, sed catholicus sanctus Ambrosius . Porro autem Manichaeus nec omnem naturam, in quantum natura est, dicit bonam; nec eam quam dicit naturam malam,
Abbreviated transcription (Latin):
qnm suffragari tibi non potest. ad eius serten¬
tiȩ confirmationẽ quã omnis eruditio om¬
nis racio & lex dĩ conuincit iniquissimã
ligens ergo lector intendat quod pronunti¬
asti. Dm̃ esse fccetorũmalorũ. & tccles eũ
condere : quisine aliquo proprie merito.
uoluntatis eant in condempnationẽ pror sus
om̃s aqugr̃ .R. Hoc dixi quia foccit hominũ na¬
turã : quiuitio malisunt : quod ipse non fecit & de
quo ipsebene faccit : &iam cũ mali sunt homines
quos faccit : quia in quantũ homines sunł : non in
quantũ mali sunt eos faccit : Neque enĩuasa in contu¬
meliã fiereNđ nisimaliessent : qui tamen ꝑnatur ã
quã faccit uti quebonisinđ : mali autẽ secundũ uiciũ
quod contra naturã quidẽ sed tamen nature in seuit
inimicus ut ex hoces s& natura mala hocestuolo¬
lur homo non potest esse ullũ malũ nisi in ali quobo¬
no quia non potest esse nisi in aliqua natura Om¬

Expanded text:
quoniam suffragari tibi non potest ad ejus sentenquoniam suffragari tibi non potest ad ejus sententiae confirmationem, quam omnis eruditio, omnis ratio, et lex Dei convincit iniquissimam. Diligens ergo lector intendat quod pronuntiasti, Deum esse factorem malorum; et tales eum condere, qui sine aliquo propriae merito voluntatis eant in condemnationem prorsus omnes. AUG. Hoc dixi: quia facit hominum naturam, qui vitio mali sunt, quod ipse non fecit; et de quo ipse bene facit, etiam cum mali sunt homines quos facit: quia in quantum homines sunt, non in quantum mali sunt, eos facit. Neque enim vasa in contumeliam fierent, nisi mali essent: qui tamen per naturam quam facit Deus, utique boni sunt; mali autem secundum vitium, quod contra naturam quidem, sed tamen naturae insevit inimicus; ut ex hoc esset natura mala, hoc est, malus homo. Non enim potest esse ullum malum nisi in aliquo bono; quia non potest esse nisi in aliqua natura: om
Abbreviated transcription (Latin):
inmundũ & perpeccatum mors: & ita in
om̃s homines ꝑtransiit inquo om̃s peccaue sitꝰ
sicest autem dr̃ nascentium conditor : ut om̃s
ex uno eant in condempnationẽ quorũ non fue¬
rit renascentiũ liberator: Ipsequippe dictus
est figulus ex eadẽ massa focciens uas : aliud
in honorẽ secundũ misericordiã: aliud in con¬
tumeliam secundũ iustitiã : Cui cantat ecclesia
nisericordiã &iudiciũ: Hoc quod dicis per unũ
hominẽ intrasse peccatũ quotestimonio a pos¬
toli plurimorum ineruditor ũ tamen pecto¬
ra cõmouistis. lic& in quarto libro breuiter
mus Itaut insecundo libro pr&ermissisali¬
is. locus ipse apostolicus contextu suo plenis¬
sime disseratur: ACusnt . R Ad id quod in
quarto libro tuo. breuiter ostendis s& : edi¬
cis insexto nostro tibi responsum est Quod
autem in hoc opere polliceris. cũ reddere
ceperis ibi quã sis uani loquus apparebis
suliaNĩ * Hic autẽ breuiter ammonuerim

Expanded text:
in mundum, et per peccatum mors; et ita in in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt » . « Sic est autem Deus nascentium conditor, ut omnes ex uno eant in condemnationem, quorum non fuerit renascentium liberator. Ipse quippe dictus est figulus ex eadem massa faciens vas, aliud in honorem secundum misericordiam, aliud in contumeliam secundum judicium » : « cui cantat Ecclesia, Misericordiam et judicium » . Hoc quod dicis, per unum hominem intrasse peccatum, quo testimonio Apostoli plurimorum ineruditorum tamen pectora commovistis, licet in quarto libro breviter mus, ita ut in secundo libro, praetermissis aliis, locus ipse apostolicus contextu suo plenissime disseratur. AUG. Ad id quod in quarto libro tuo breviter ostendisse te dicis, in sexto nostro tibi responsum est : quod autem in hoc opere polliceris, cum reddere coeperis, ibi quam sis vaniloquus apparebit. CXIV. JUL. Hic autem breviter admonuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
te propria nec uinci utique nec peccare potue¬
runt: aqugtinus R: quos dicis nascentes
nec uinci neccertare potuisse ab illo originẽ du¬
cunt inquo om̃s peccauerunt: Qui homo quod est
peius sine certamine uictus est fuit enĩ adã &
in illo fuimus omnes: perut adã. & in illo om̃s
perierunt: sinite paruulos inueniri abeo qui ue¬
nit querere quod perierat: alio quin liberato rem
ihm̃. quõ & ipsi homines sunt prorsus homines in¬
uid&is : quanta cumque loquacitate crudelit a¬
tẽ uestrihuius error is obtegendã es secredatis:
cxi. iulianus dixit. Quod quidẽ uidens con¬
trate ualere plurimũ : quãsi ipso testimonio in¬
terrogatus ꝑ quidergo paruuli in regnosunt aduer¬
sanȩ potestatis si sciipture creditur unũ quem¬
que conuincitur Tunc seruum esse uictoris:
& constat in facnciam sine usurationis & uolun¬
tactis nec confligere potuisse. nec cedere: ad¬
dis perunũ quippe hominẽ peccatũ intrauit

Expanded text:
te propria nec vinci utique, nec peccare potuete propria nec vinci utique, nec peccare potuerunt. AUG. Quos dicis nascentes nec vinci, nec certare potuisse, ab illo originem ducunt, in quo omnes peccaverunt: qui homo, quod est pejus, sine certamine victus est. Fuit enim Adam, et in illo fuimus omnes: periit Adam, et in illo omnes perierunt . Sinite ergo parvulos inveniri ab eo, qui venit quaerere quod perierat : alioquin liberatorem Jesum, quoniam et ipsi homines sunt, prorsus hominibus invidetis, quantacumque loquacitate crudelitatem vestri hujus erroris obtegendam esse credatis. CXIII. JUL. Quod quidem videns contra te valere plurimum, quasi ipso testimonio interrogatus, Per quid ergo parvuli in regno sunt adversariae potestatis, si Scripturae creditur, unumquemque, cum vincitur, tunc servum esse victoris, et constat infantiam sine usu rationis et voluntatis nec confligere potuisse, nec cedere? addis : « Per unum quippe hominem peccatum intravit
Abbreviated transcription (Latin):
adoptando que meliorem: Aqs r̃p̃ Ipsisun
homines quibus inuides liberatorem quos
habere malum a quoliberentur negas. Quo¬
modo ergo constanter fideliterque respͥon
& infideliter agas ne abillo salui fieri cre¬
dantur par uuli sicut saluum facit populũ
suum a peccatis eorum: Propter quod eum
euangelio. loquente didicimus apellatum
esse ihm̃. Nonigitur docere poteritis
liberatorem xp̃m uos hominibus non in ui¬
dere quia paruulos non esse homines
nullo modo potestis ostendere. Nł dix̃
emiror itaq: ausumte fuisse ponere testi¬
monium quod dicitur. Aquo enim quis deuio¬
tus est huic & seruus ad dictus est Quodma¬
nifestissime pronobis facit asserentib: non
pos se quem quã obnoxium esse adiabulo
Nisi qui fuerit postcertamen uoluntatis dege¬
neri deditione superatus: ate autẽ usur pari
non debuit cui uehementer repugnat ꝑ suaden¬
ti in regnodiabuli es senascentes : qui sine uolunta¬

Expanded text:
adoptandoque meliorem. AUG. Ipsi sunt adoptandoque meliorem. AUG. Ipsi sunt homines, quibus invides liberatorem, quos habere malum, a quo liberentur, negas. Quomodo ergo constanter fideliterque respondenaciter et infideliter agas, ne ab illo salvi fieri credantur parvuli, sicut salvum facit populum suum a peccatis eorum; propter quod eum, Evangelio loquente, didicimus appellatum esse Jesum ? Non igitur docere poteritis liberatorem Christum vos hominibus non invidere, quia parvulos non esse homines nullo modo potestis ostendere. CXII. JUL. Demiror itaque ausum te fuisse ponere testimonium, quo dicitur, A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Quod manifestissime pro nobis facit, asserentibus non posse quemquam obnoxium esse diabolo, nisi qui fuerit post certamen voluntatis degeneri deditione superatus. A te autem usurpari non debuit, cui vehementer repugnat, persuadenti in regno diaboli esse nascentes, qui sine volunta
Abbreviated transcription (Latin):
quam desuo frutre dicebolus fructum iure decerpsit non
denatura quacm ds̃ condidit sed condeuitio quodipseplan¬
tocuit: Nequeenim quinascunt᷑ subpa&cato possunt
nisi sub auctore essepeccatis non renascuntur inxp̃o
cuiii. Iuł dix̃ Uerum suppleam: breuit̃ responsionẽ queca¬
pitituo quod su praposum: deb&ur. Constant̃ itaq
fideliter que respondeo quianon inuide comus liberato
dentes emendationis desperatione frangantur & rece¬
dant aberudicionexp̃i quecsiea precipienus quȩ cape¬
remor taliũ nactura non possit : quippemalo aggraua¬
tee congenito. Aqͥs rr̃. Sed & mors congenita est & tañ
ab ea liberat. qui quos uultuiuificat adquem
debent consugere qui uolunt amalo cumge¬
nto liberare. quod ut faciant quis at tra¬
hat in euangelio lege: Iuł dix̃. Sedcurran
adeum quiclamat iugum meum suaue est
& onus meu leue est qui & male uoluntatis
ueniam ꝓinestimabili liberalitate largitur
& in nocentia quã creat bonã facit. innouando

Expanded text:
quam de suo frutice diabolus fructum jure decerpsit; non de natura quam Deus condidit, sed de vitio quod ipse plantavit. Neque enim qui nascuntur sub peccato, possunt nisi sub auctore esse peccati, si non renascantur in Christo. CX. JUL. Verum suppleamus breviter responsionem, quae capiti tuo, quod supra posuimus , debetur. Constanter itaque fideliterque respondeo, quia non invideamus liberatordentes, emendationis desperatione frangantur, et recedant ab eruditione Christi, quasi ea praecipientis, quae capere mortalium natura non possit, quippe malo aggravata congenito. AUG. Sed et mors congenita est; et tamen ab ea liberat, qui quos vult vivificat : ad quem debent confugere, qui volunt a malo congenito liberari; quod ut faciant, quis attrahat, in Evangelio lege . CXI. JUL. Sed currant ad eum qui clamat, Jugum meum suave est, et onus meum leve est : qui et malae voluntati veniam pro inaestimabili liberalitate largitur, et innocentiam, quam creat bonam, facit innovando
Abbreviated transcription (Latin):
ñtim&: set plane iustũ ꝓpter onginale peccatũ
qualẽ fides catholica nouit aqua uester errore
exorbitauit : neque enĩ sinemopeccas s& foeda at¬
que monstrosa &iã in paradiso corporanasceren¬
xu tur. Iuliañ : d Nontimuistis celestissime hoc
applicare dõ qđ ne &iã mouer& manicheus co¬
menus est aliũ conditorẽ ambo estis quidẽ ueri¬
tatis inimici. set putabatur ant& e ñ posseille im¬
pi&ate superan aqustiñ .R. Ante meerat am¬
brosius quinonenat manicheus ante meipsũ hila¬
men ecclesiã docueru qđ ineclesiã didicer unt
trahere paruulos onginale peccatũ & ex suf¬
flandos in exorcismis ut eruantur depotestate
tenebrarũ & in regnũ sui saluatons & dñi trans fe¬

Expanded text:
e peccatum, qualem fides catholica novit, a qua vester error exorbitavit. Neque enim, si nemo peccasset, foeda atque monstrosa etiam in paradiso corpora nascerentur. CXVII. JUL. Non timuisti, scelestissime, hoc applicare Deo, quod ne ei admoveret Manichaeus, commentus est alium conditorem: ambo quidem estis veritatis inimici, sed putabatur ante te non posse ille impietate superari. AUG. Ante me erat Ambrosius, qui non erat Manichaeus; ante ipsum Hilamen Ecclesiam docuerunt, quod in Ecclesia didicerunt, trahere parvulos originale peccatum, et exsufflandos in exorcismis, ut eruantur de potestate tenebrarum, et in regnum sui Salvatoris et Domini transfe
Abbreviated transcription (Latin):
brocurã seruireiusticiae inscificacionem : Cumenĩ seruies se¬
tis peccati: liberisiustisiusticiae. Ordincctissime pror sus
ipsos dicit lberos fuisseiusticiae Suo sconuenerat ut membra
sua momni sc̃ificatione r&ineren&: Verum quico non parũ
hicimmorrtisumus utostenderemus cestissimum esse qđ di¬
xeram quianegacrent liberum arbitrium homine quiur̃o
fusen sermone deerriti s sinuerum exitium uanac formi¬
dine truderentur : Te que c̃e precipuum arbitrii liberine
qre torem reuer teomur adillum librum quiest cducclerium
destincctis ut probemus primo tengasse conditoremdm̃:
Nunc autem alibi quidem necene : cclibis celestius multo
quiee ngoueras confiteri. & quidem quam in illo libro
priore cebsolite dm̃i negecueris conditorem hominũ satis
cumdiscute neur copparuit: dixisti quppe: quod genus
posite huic cooperantur errori. In hocuero secundo libro
& siuniuersitete dormactistui ide magtos tcomenpniciosius
niteris emendecre sentenciam quecmante a protullisti

Expanded text:
ire justitiae in sanctificationem: cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae . Ordinatissime prorsus ipsos dicit liberos fuisse justitiae, quos convenerat ut membra sua in omni sanctificatione retinerent. Verum quia non parum hic immorati sumus, ut ostenderemus certissimum esse quod dixeram , quia negarent liberum arbitrium homines qui vestro fuissent sermone deterriti, et in verum exitium vana formidine truderentur; atque te esse praecipuum arbitrii liberi negatorem: revertamur ad illum librum, qui est ad Valerium destinatus, ut probemus primo te negasse conditorem Deum; nunc autem, alibi quidem negare, alibi scelestius multo quam negaveras confiteri. Et quidem quam in illo libro tuo priore absolute Deum negaveris conditorem hominum, satis cum discuteretur apparuit: dixisti quippe, quod « genuposita huic cooperantur errori. In hoc vero secundo libro, etsi universitate dogmatis tui idem agas; tamen perniciosius niteris emendare sententiam, quam an
Abbreviated transcription (Latin):
uitete condecgium. Ecceuerbisus: sũ poeni ep̃i enpri¬
ani contraquẽ tudicõ maesterem lcctras cũ eođe fun¬
datissimã fidem proqua eclccesia fususestei: sanguis
oppugnans. Qicutenim paulus a postolus dix̃. Perionã
hominẽ peccatũ in trauit inmundũ & ꝑpeccatũ mors

Expanded text:
ivitate contagium . Ecce verbis usus sum Poeni episcopi Cypriivitate contagium . Ecce verbis usus sum Poeni episcopi Cypriani, contra quem tu etiam martyrem latras, cum Ecclesiae fundatissimam fidem, pro qua Ecclesia fusus est ejus sanguis, oppugnas. Sicut enim Paulus apostolus dixit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors;
Abbreviated transcription (Latin):
ut eũ abillec in consensionem quis q: nontrahit᷑ ĩpsc̃ putas cẽ
laudandã quce simalũ non sit resqͥmpellit inmalũ sinoscc
cicedat sedresistatille quumpellit᷑: Quãus tudiam nei
consenciat̃. illũ quicecidit non ipsccm quempulit illũ
quia tractat: est non ipscc̃ que ad traexit : Illũ qui in l&t::
non ipscmq: in lexit. Magno uanilo quio contendasesse
culpandũ quic scilic& ut definis mde usus estbono. Habes
qua caro concupiscit aduersus spm̃ sed elegant̃ te existimas
mrisisse debaptismo sentenciã nostr& indacissime affir¬
mans qđ ꝓpt̃ solcc̃ genacliũ comotionẽ bcptis iũ dicam:
esse prouisum : Non hoc dicim : sedilud qđ uos noua & he¬
r&ica ꝑuessitate subuestere conaminidicim:. Ideo diui¬
nit: es seꝓuisum s& un de es piritalis natiuitatis auxiliũ
quacmfieri inseipso xp̃s instituit. Quõ saumdumadam
carnolitnati contrachunt mostis antique pnimanaa¬

Expanded text:
ut cum ab illa in consensionem quisque non trahitur, ipsam putes esse laudandam; quasi malum non sit res quae impellit in malum, si non ei cedat, sed resistat ille qui impellitur. Quamvis tu, etiamsi ei consentiatur, illum qui cecidit, non ipsam quae impulit; illum qui attractus est, non ipsam quae attraxit; illum qui illectus est, non ipsam quae illexit; magno vaniloquio contendas esse culpandum: quia scilicet, ut definis, male usus est bono: habes qua caro concupiscit adversus spiritum. Sed eleganter te existimas irrisisse de Baptismo sententiam nostram, mendacissime affirmans quod propter solam genitalium commotionem Baptismum dicamus esse provisum. Non hoc dicimus: sed illud quod vos nova et haeretica perversitate subvertere conamini, dicimus, ideo divinitus esse provisum secundae spiritualis nativitatis auxilium, quam fieri in se ipso Christus instituit, quoniam secundum Adam carnaliter nati contrahunt mortis antiquae prima nat
Abbreviated transcription (Latin):
neces sitatis euanuit: hac ꝑ hocnullum est dena ture condi¬
tione peccatum sedliberũ arbitriũ innatura hominũ
ꝑ seuerat : qđ ut tu cummanicheis negccsitacnos cũapos¬
tolis &omuib citholicis confitemur: Ag̃s i. Necesseest
ut pecc& a quo ignorac t᷑iusticia : Num quidideo quum
iusticiã comouerit non suncei remittenda peccatec
qr ignoranciae necessitccte comimis sit : Aut quieolam cot¬
nouit quemadmodum uiueredebeat : deipsoei p̃summendũ
⁊ utiusteuuat & non deillo cuidicim: : Nenos inferas intẽp¬
tacionẽ: non estigit᷑ inpunitatis suritas i nccos sitate pec¬
candi sedut non obsit ista nec essitas: donatille eiudicitur
deneces sita tib meis erueme: Nonat aut duob imo dis &p̃
teritẽc dimatendo imiquitatẽ &opitulando nemtremus

Expanded text:
necessitatis evanuit: ac per hoc, nullum est de naturae condinecessitatis evanuit: ac per hoc, nullum est de naturae conditione peccatum; sed liberum arbitrium in natura hominum perseverat: quod ut tu cum Manichaeis negas, ita nos cum Apostolis et omnibus Catholicis confitemur. AUG. Necesse est ut peccet, a quo ignoratur justitia: numquid ideo cum justitiam cognoverit, non sunt ei remittenda peccata, quae ignorantiae necessitate commisit? Aut quia jam cognovit quemadmodum vivere debeat, de se ipso ei praesumendum est ut juste vivat, non de illo cui dicitur, Ne nos inferas in tentationem? Non est igitur impunitatis securitas in necessitate peccandi: sed ut non obsit ista necessitas, donat ille cui dicitur, De necessitatibus meis erue me . Donat autem duobus modis: et praeteritam dimittendo iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
animolectorer excutiamur: quid baptis manuum
quod proptersolam genitalium commotionem : dicis
fuisse prouisum credite sibi muneris exequatur
Profiteturse apec catis hominer & picre sed quum apud
iustitiamcacusaiitur uoluntactis non pronunciatur
eccque celiud uelle non potuit. Euacnescente autem
inuidicreatus eiampompa indulgentis euanuit
qui cnon potest gnoscere: quodiure non potest impu¬
tare, Acperhoc promisionissue frus tratur effectibus
quõ n& inuenit criminaqrum remisione laud&ur n&
hacb& huius beneficii debitores quo peccatorum uinculce sol¬
uuntur : quicc in necessitactis asylo collocator non potest
mcele conuincere uoluntectis ꝑ queomniac suꝑuacuũ de p̃hen¬
dit᷑. Uerum quic gracice que axp̃o prouisc est suꝑuacua
non est racioncbiles eius muificencia teneatur ꝑ quodre¬
a uolunteos conuincit᷑ pec catoris que potuit utique tãbo¬
nũ uellequem malum uoluit : Notu ergosigmentumo

Expanded text:
animo lectoris, excutiamus quid Baptisma tuum, animo lectoris, excutiamus quid Baptisma tuum, quod propter solam genitalium commotionem dicis fuisse provisum, crediti sibi muneris exsequatur. Profitetur se a peccatis homines expiare: sed cum apud justitiam causa agitur voluntatis, non pronuntiatur rea, quae aliud velle non potuit. Evanescente autem invidia reatus, etiam pompa indulgentis evanuit: quia non potest ignoscere, quod jure non potest imputare. Ac per hoc, promissionis suae frustratur effectibus: quoniam nec invenit crimina, quorum remissione laudetur; nec habet hujus beneficii debitores, quo peccatorum vincla solvantur: quia in necessitatis asylo collocatos non potest malae convincere voluntatis: per quae omnia supervacuum deprehenditur. Verum quia gratia quae a Christo provisa est, supervacua non est; rationabilis ejus munificentia teneatur, per quod rea voluntas convincitur peccatoris, quae potuit utique tam bonum velle, quam malum voluit. Totum ergo figmentum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in homine uno secundac natura : sic enim ad octis appel¬
lari consucc&udinem nos commemorandos put cesti
quumigitur &illa fecteamur in hominibus essepeccata
que committuntur : Non necessitate sed uoluntate : quȩ
tantum modo peccata sunt: Vnde cebeis liberum est abs¬
tinere & peccatis deigorantiace uel coffectionum
necessitacte uenientibus que icm non solum peccata
uerum &icompoene sunt peccatorum: plenum sit genus
humanum quo modo dicis definitionibus nris peccatũ
nec inmoribus inueniri: Sed quod non uultis. audite
apec catis omniburiueoriginalibur siue moralibus
uel que fcccta sunt uelnefiant mnon liberat nisi gratia dĩ
ꝑihm̃ xpm dñmnrm in quoregeneratisumur: & a quo
didicimus orando dicere non solum dimitte nobis debi¬
tanr̃a idest quia pec cauimur : Verum cm nenor
infercs intemptationem id est nepeccemus. Ciui. iuł dũ¬
erum consimata haccdisputationis sumpa prudentis

Expanded text:
nunc in homine uno secunda natura? sic enim a doctis appelnunc in homine uno secunda natura? sic enim a doctis appellari consuetudinem nos commemorandos putasti . Cum igitur et illa fateamur in hominibus esse peccata, quae committuntur, non necessitate, sed voluntate, quae tantummodo peccata sunt, unde ab eis liberum est abstinere; et peccatis de ignorantiae vel affectionum necessitate venientibus, quae jam non solum peccata, verum etiam poenae sunt peccatorum, plenum sit genus humanum: quomodo dicis definitionibus nostris peccatum nec in moribus inveniri? Sed quod non vultis, audite. A peccatis omnibus sive originalibus, sive moralibus, vel quae facta sunt, vel ne fiant, non liberat nisi gratia inum nostrum, in quo regenerati sumus, et a quo didicimus orando dicere, non solum, Dimitte nobis debita nostra, id est, quia peccavimus; verum etiam, Ne nos inferas in tentationem, id est, ne peccemus. CVI. JUL. Verum consignata hac disputationis summa prudentis
Abbreviated transcription (Latin):
xcefectionibur adque passionibus animi dicis eueniri
hnominibus affectioncelem quaclitactem ad quecta in¬
berescere ut aut macgnis molitionibur Aut nullis õmminõ
epccretur. Quis quis ergo eatimiditate peccauerit
que abillo non potest separari: Quid aliud quacm̃ neces¬
sitccte peccabit seduos istccpeccata x illis uenire pec catir
que nullac neces sitcote commisa sunt: in illos altem conce¬
ditis quidic̃ quod nolo malum hoc cgo : quienim ut istã
paticctur neces sitactem : nonnisipec candi consuetudine
p̃mitur. ꝓcul dubio prius quum peccar& nondum neces¬
sitccte consuetudinis p̃mebatur: Hac perhoc&iam
secundumuor pec eandinecessitar unde obstinere liberũ
nonest illius peccati poenaest : A quo abstinere liberum
fuit quacndo nullumpondur necessitatis urgebat
Quur ergononcreditis taentum saltim uoluisse illud
primihominis ineffccbiliter graende peceatum uteo uici¬
aretur humana uniuersa natara quaentum uecl&

Expanded text:
ex affectionibus atque passionibus animi dicis « evenire ex affectionibus atque passionibus animi dicis « evenire hominibus affectionalem qualitatem atque ita inhaerescere, ut aut magnis molitionibus, aut nullis separetur omnino » . Quisquis ergo ea timiditate peccaverit, quae ab illo non potest separari, quid aliud quam necessitate peccabit? Sed vos ista peccata ex illis venire peccatis, quae nulla necessitate commissa sunt, in illo saltem conceditis, qui dicit, Quod nolo malum, hoc ago. Qui enim, ut istam patiatur necessitatem, non nisi peccandi consuetudine premitur; procul dubio priusquam peccaret, nondum necessitate consuetudinis premebatur. Ac per hoc, etiam secundum vos, peccandi necessitas unde abstinere liberum non est, illius peccati poena est, a quo abstinere liberum fuit, quando nullum pondus necessitatis urgebat. Cur ergo non creditis tantum saltem valuisse illud primi hominis ineffabiliter grande peccatum, ut eo vitiaretur humana natura universa, quantum valet
Abbreviated transcription (Latin):
diest ut omittaemuimmalieius quod originaliter
trabitur hecenim nullumesse uosuultir ꝯuidatie¬
batur quac sõ quisecundum uestrum sensum. tanta
mole male consuetudinir premebatur ut dicera
non quoduolo ratiobonum sed quod nolo malum
hocutoiot. Deunde cogitocre teexistimo quid aruecen¬
dum quiduitandum sit incegenda uttai qucento
lebore discectur: Qui autem hocnesciunt psan
bon appetendimali queuitaendi : ignor antiam patiunti
pec candineces sitaetem Necen eest enim ut pecce qui
nesciendo quid facceredebeat quod non debe facer
Sequogenere meclorum dyrogatur ubidicitur. Delic¬
tcciuuentutis &gnor antiaemeae neme mineris
Quodgenur delictorum si nonimputare dĩ iustus
non ecc sibi dimitti poscer& homofidelis. Vnde dicit e
dĩ fccmulds iobsinaesti pec catormea in sacculo et annotasti
sicut inuitus commisi Tu quoque ipse in libro nouissimo
tuo eorumquor contracunum meum quattuor edidisti

Expanded text:
di est ut omittam vim mali ejus quod originaliter di est ut omittam vim mali ejus quod originaliter trahitur; hoc enim nullum esse vos vultis, quid patiebatur, quaeso, qui secundum vestrum sensum, tanta mole malae consuetudinis premebatur, ut diceret, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago ? Deinde cogitare te existimo, quid appetendum, quid vitandum sit in agenda vita, quanto labore discatur. Qui autem hoc nesciunt, ipsa boni appetendi malique vitandi ignorantia patiuntur peccandi necessitatem. Necesse est enim ut peccet, qui nesciendo quid facere debeat, quod non debet facit. De quo genere malorum Deus rogatur, ubi dicitur, Delicta juventutis et ignorantiae meae ne memineris . Quod genus delictorum si non imputaret Deus justus, non ea sibi dimitti posceret homo fidelis. Unde dicit et Dei famulus Job, Signasti peccata mea in sacculo, et annotasti si quid invitus commisi . Tu quoque ipse in libro novissimo tuo eorum, quos contra unum meum quatuor edidisti,
Abbreviated transcription (Latin):
a quomelo non liberat nisulle cui nontantũ dicimur dimit¬
te nobis debita nra uerum eti cmne nos inferar intẽp̃¬
tationem sed liberanos amalo: Iuł dix̃ Ntamsi non im¬
putcot iustitianisi undeliberum est abstinere &ante
bartis mcnecessitar maliest: quõ uoluntas sicut dixisti
ad teceudumbouum non est libera : ꝑ que hoc aliud
egere non poteset nisimalum abinfamia mali ipsa
quempatitur necessitcete defenditur qnm̃ apud
ecm iustiticem grauceri operibus suir nonpotest que
non imputat malum nisi a quoliberumest abstinere
postb aptisma : aut sinecessitas boniest nullũ utiq
potest essepeccatum. Videgitur quoem illudi quod
essepeccatum ratio demonstrat inutiur neque ad
in seminibur quaendo secundum definttiones tuccsia
necmmoribur inuenitur. Ac̃ r̃ multumerras qui
ul necessitatem nullãm putaes esse peceaendi ueleuer
nonintellegr illiur peccati essepoenã quod nulla neces¬
siterte commi ssum est. sienim necessitas nulla peccan¬

Expanded text:
mitte nobis debita nostra; verum etiam, Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malo . CV. JUL. Nam si non imputat justitia, nisi unde liberum est abstinere; et ante Baptisma necessitas mali est, quoniam voluntas, sicut dixisti, ad faciendum bonum non est libera, perque hoc aliud agere non potest nisi malum: ab infamia mali ipsa quam patitur necessitate defenditur; quoniam apud eam justitiam gravari operibus suis non potest, quae non imputat malum, nisi a quo liberum est abstinere. Post Baptisma autem, si necessitas boni est, nullum utique potest esse peccatum. Vide igitur quam illud quod esse peccatum ratio demonstrat, inveniri nequeat in seminibus, quando secundum definitiones tuas jam nec in moribus invenitur. AUG. Multum erras, qui vel necessitatem nullam putas esse peccandi, vel eam non intelligis illius peccati esse poenam, quod nulla necessitate commissum est. Si enim necessitas nulla peccan
Abbreviated transcription (Latin):
test sic̃ negeere seipsum non potest qui& nobis sum mo
illo premioLargiturus est : ut non quidem irsidõ
sed ta men angelis eius aequales nec nos peccacre possi¬
m hocenimeis post lacpsum diaboli promerito bone
uoluntactis quec inueritate steterunt donccsse cre¬
dendusest ut posteccnullus perliberum arbitrium
nouus dicebolus fiere. Iulius dix̃. quođ collecto

Expanded text:
 nobis summo illo praemio largiturus est, ut non quidem ipsi Deo, sed tamen Angelis ejus aequales, nec nos peccare possimus. Hoc enim eis post lapsum diaboli pro merito bonae voluntatis, qua in veritate steterunt, donasse credendus est, ut postea nullus per liberum arbitrium novus diabolus fieret. CIII. JUL. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
indõ est arbitrii libertar quicmalum facere non po¬
test sic̃ negeere seipsum non potest qui& nobis sum mo
illo premiolargiturus est: ut non quidem ipsidõ
sed ta menangelis eius aequales nec nos pecccre possi¬
mi hocenimeis post lapsum diaboli promerito bone
uoluntectis qua inueritacte stecerunt doncsse cre¬
dendusest ut postecnullus perliberum arbitrium

Expanded text:
facere non potest, sicut negare se ipsum non potest : qui et nobis summo illo praemio largiturus est, ut non quidem ipsi Deo, sed tamen Angelis ejus aequales, nec nos peccare possimus. Hoc enim eis post lapsum diaboli pro merito bonae voluntatis, qua in veritate steterunt, donasse credendus est, ut postea nullus per li
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos non ꝑdĩ gratiam liberatos. quibus dicitur:
Suncccutem liberati copeccato: serui focctiestis iustitioce
siccutemdicir arecctu praeteritorum malorum : non
adominatu peccati quoquisq iustus esse nonsinitur eor
fuisse dĩgraticcliberator: ut cutemeis non dominaretur
peccectum ipsofeccere potuisse siuellent: neque adhoc
indiguisse gratia scclucctoris. ubtponis eum quidicit.
on quod uolofctiobonum : sed quodnolomalũ hoc ago:
sienim sublege non subgratia constitutus. hec loquitur.:
istum negeo subrracui necessitectir pondere ingemere: Hunc
adbene uiuendum. & cdrec teccgendum ꝑ uoluntatis
arbitrium assere liberum : clamantem tibi mentiris autsed¬
leris non quoduolo cego : Siccutem sicut meliur sensit ambro¬
sius hoc eicomdescipso dicit apostolus : Nec iustorum est
in hac uitte codperficiendum banum. Tanta liberteer pro¬
price uoluntecor. quaentepent in illecuitac ubiñ dicetur

Expanded text:
ipsos, non per Dei gratiam liberatos, quibus dicitur, ipsos, non per Dei gratiam liberatos, quibus dicitur, Nunc autem liberati a peccato, servi facti estis justitiae . Si autem dicis, a reatu praeteritorum malorum, non a dominatu peccati, quo quisque justus esse non sinitur, eos fuisse Dei gratia liberatos; ut autem eis non dominaretur peccatum, ipsos facere potuisse si vellent, neque ad hoc indiguisse gratia Salvatoris: ubi ponis eum qui dicit, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago ? Si enim sub lege, non sub gratia constitutus haec loquitur: istum nega sub gravi necessitatis pondere ingemere; hunc ad bene vivendum et ad recte agendum per voluntatis arbitrium assere liberum, clamantem tibi, Mentiris, aut falleris; non quod volo, age. Si autem, sicut melius sensit Ambrosius, hoc etiam de se ipso dicit Apostolus; nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta erit in illa vita, ubi non dicetur,