comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edificare audientes pot̃ om̃is castigati
ouł exhortatio deprauata p̃dicatoris.
cum ei loqͣnti qui uis tacita cogitatione
respondeat. Cur gͦ hec ip̃se non facis: Rec
gr̃a excutitur. qͦn ex infami suspicione
priꝰ habita loqnͣdi fiducia. uel auctori¬
tas amitcitur. fructus disꝑgitur. qͣndo
eius doctrina ꝯtempnit᷑. quȩ qmuis ꝑ
sensũ seu osilium utilis forte uideatur.
ꝓpter prauum uite exemplũ facile ꝯculca¬
tur. fructus disꝑgitur. qñ importuna
uariarum ꝯcupiscenti arũ incursione
studium meditationis dissipat᷑. ⁊ subti¬
litas inuestigandi. intelligendiq falil¬
das cogitationum euagatione ꝯfundit᷑¬
ceꝑit homo uirtutum ramos. dsilii ꝙ
fructum amittere. ⁊ tam uite hones¬
tatem. qm̃ doctrine auctoritatem
omnino ñ habere quis iam ei uel car¬
nalium obedire. uel spũalium ꝑ fami¬
li aritatẽ dignetur inherere: Rectegͦ
adiungit᷑. qd̾ adhuc de hac arbore dr.

Expanded text:
aedificare audientes potest omnis castigatio aedificare audientes potest omnis castigatio vel exhortatio depravati praedicatoris, cum ei loquenti quivis tacite respondeat: Cur ergo haec ipse non facis? Peccgratia excutitur, quando ex infami suspicione prius habita, loquendi fiducia vel auctoritas amittitur. Fructus dispergitur, quando ejus doctrina contemnitur, quae quamvis per sensum, seu consilium utilis forte videatur, propter tamen pravum vitae exemplum facile conculcatur. Fructus dispergitur quando importuna variarum concupiscentiarum incursione studium meditationis dissipatur, et subtilitas investigandi, intelligendique facilitas cogitationum evagatione confundituerit homo virtutum ramos, consiliique fructum amittere, et tam vitae honestatem quam doctrinae auctoritatem omnino non habere, quis jam ei vel carnalium obedire, vel spiritualium per familiaritatem dignetur inhaerere? Recte ergo adjungitur quod adhuc de hac arbore dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ÷ dereliquit me uirtꝰ mea. ⁊ lumen
ocłoꝵ meoꝵ ⁊ ipsum nonẽ. mecũ: Non¬
ne uirtus eius substracta. arbor ꝙ succisa
ad ima ruit. qnͦ ad uniꝰ ꝯcupiscentie res-¬
pectum in adulteriũ: ⁊ de adulterio in
homincidiũ cecidit: Succisa arbore. etiã
rami precidunt᷑: quia uircute animi defi¬
ciente. bona oꝑa paulatim subtͣhuntur.
Arbor succidit᷑. ⁊ramꝰ p̃cidit᷑: qn uirtus
in occulto. ⁊uirtutis opꝰ deficit in aꝑto.
Prius gͥ subtͣhitur uirtus animi: pꝰmo¬
dum etiam tollit᷑ facultas ⁊ occasio bene
agendi. Et succiso robore arboris. ramis¬
q precisis. folia excutiunt᷑. fructꝰq disꝑ¬
gitur: quia deficiente uirtutũ ꝓposito.
uirtutum q exercitio. priꝰ gr̃a bene lo-¬
quendi tollitur: tandẽ etiã recte intel¬
ligendi subtͣhit᷑. Recte qͥdẽ pꝰqm deficit
studium bone oꝑationis. subtͣhit᷑ facun¬
dia sermonis: qui scandalirare magis ꝗͣ

Expanded text:
dixit: Dereliquit me virtus mea, et lumen dixit: Dereliquit me virtus mea, et lumen oculorum meorum et ipsum non est mecum . Nonne virtus ejus subtracta arborque succisa ad ima ruit, quando ad unius concupiscentiae respectum in adulterium, et de adulterio in homicidium cecidit? rami praeciduntur; quia, virtute animi deficiente, bona opera paulatim subtrahuntur. Arbor succiditur et ramus praeciditur, quando virtus in occulto, et virtutis opus deficit in aperto. Prius igitur subtrahitur virtus animi, postmodum etiam tollitur facultas, et occasio bene agendi, et succiso robore arboris ramisque praecisis, folia excutiuntur, fructusque dispergitur; quia, deficiente virtutum proposito virtutumque exercitio, prius gratia bene loquendi tollitur, tandem etiam gratia recte intelligendi subtrahitur. Recte quidem postquam deficit studium bonae operationis, subtrahitur facundia sermonis, quia scandalizare magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
laxat᷑. quantum utilitas eoꝵ̾ exigit. uel
iusticia meretur. Quȩ enim humana uir¬
tus eoꝵ impetũ posset sustinere: si tantã
talẽ q arborem accepta diuinitꝰ licen¬
qui ñ sinit uos temptari. ultra id qd̃ po¬
testis. s faciet cum tẽptatione ꝓuentũ.
ut possitis sustinere. Nisi gͦ arbor ista m¬
nis alta fuisset: ⁊ de sua uirtute intumeᷤ¬
daet: mimis qo p̃sumeret: sententiã suc¬
cisionis diuinitꝰ acciperet. attende modo
grandẽ arborem: ⁊ de fortitudinis sue
habunciantia nimis p̃sumentẽ. Ego di¬
xi inquit in habundantia mea: ñ mo¬
uebor in eternum. S statim ex subtͣc¬
tione gr̃e. suꝑuemienteq temptatione.
didicit quid uel qnͣtũ de se ipsa potuit.
Auertisti inquit faciẽ tuam ame: ⁊ factꝰ
sum oturbatus. Arbor itaq succidit᷑ : qn
ostantie uirtus. temptationib paulatim
attenuatur. tandẽq funditꝰ tollit᷑. Nonne
arboris illius robur succisum fuit quȩ

Expanded text:
laxatur, quantum utilitas eorum exigit, vel laxatur, quantum utilitas eorum exigit, vel justitia meretur. Quae enim humana virtus eorum impetum posset sustinere, si talem tantamque arborem, accepta divinitus licenqui non sinit vos tentari supra id quod potestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum, ut possitis sustinere . Nisi ergo arbor ista nimis alta fuisset et de sua virtute intumesceret, nimisque praesumeret, sententiam succisionis divinitus non acciperet. Attende modo grandem arborem, et de fortitudinis suae abundantia nimis praesumentem: Ego dixi, inquit, in abundantia mea, non movebor in aeternum . Sed statim ex subtractione gratiae supervenientique tentatione didicit quid, vel quantum de seipsa potuit: Avertisti, inquit, faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Arbor itaque succiditur, quando constantiae virtus tentationibus paulatim attenuatur, tandemque funditus tollitur. Nonne arboris illius robur succisum fuit quae
Abbreviated transcription (Latin):
eiintatis. diuinitus decenter ordmata
issia lͥnde nec incongruum uidet᷑ suinter
aliquis clamor describit᷑ ꝑ qͣm digni¬
atis corsꝰ diffr̃a denotet᷑. Recte gͦ angłs
u hic malignis sꝑ̃itib temptandi licen¬
tiam ꝯ cessis. se introducit᷑ non solum cla¬
masse. s ⁊ fortiter clamasse ꝑhibet᷑. Ecce m¬
sunt quȩ ex p̃senti possumus patenter col¬
ligere pͥmũ qd̾ non possunt nos maligni
sp̃c. nisi qͣntum ꝑmittuntur tẽptare. scd̾m
quia supra omnẽ uirtutẽ suã ad nr̃am
mpugnationẽ relaxarent᷑. nemo posset
impetum eoꝵ tolerare. Qui enĩ arborem
succidere possunt ⁊ uolunt. Itam̃ ñ nisi
ꝑmissi succidunt: patet ꝓfecto qr sine dĩ
ꝑmissione nil in nr̃a insectatione presu¬
munt. S quid in hominib presum̾ent
sine dei ꝑmissione. qui attestante euan-¬
głio nec gregem porcoꝵ sine diuma licen¬
ta ausi sunt inuadere : Tantum itaq
in elector impugnatione. eis licentie re-¬

Expanded text:
dignitatis divinitus decenter ordinatadignitatis divinitus decenter ordinata differentia. Unde nec incongruum videtur si inter eos aliquis clamor describitur, per quem dignitatis eorum differentia denotetur. Recte ergo angelus qui hic malignis spiritibus tentandi licentiam concessisse introducitur, non solum clamasse, sed et fortiter clamasse perhibetur. Eccesunt quae ex praesenti possumus patenter colligere. Primum quod non possunt nos maligni spiritus, nisi quantum permittuntur, tentare. Secundum quia, si juxta omnem virtutem suam ad nostram impugnationem relaxarentur, nemo posset eorum impetum tolerare. Qui enim arborem succidere possunt, et volunt, et tamen non nisi permissi succidunt, patet profecto quia sine Dei permissione nil in nostra insectatione praesumunt. Sed quid in hominibus praesumerent sine Dei permissione qui, attestante Evangelio, nec gregem porcorum sine divina licentia ausi sunt invadere? Tantum itaque in electorum impugnatione eis licentiae re
Abbreviated transcription (Latin):
s agendi facultas dcedr̃. Notum aute
om̃ib quia magne uocis clamore ita
lemꝰ: quotiens longe positis aliqͥd mi¬
tescere uolumus. Quid autẽ abinuit
tis diuersitate: hincẽ. qd̾ ꝓdigus illes
qui omnẽ substantiã suam inuendoli¬
xuriose cum meretͥcib dissi passe lge
in regionẽ longinquã abiisse in eia¬
lio ꝑhibet᷑. eo qd̾ apatͥs sũmi beneplo¬
to. uoluntatis deprauatione elongã
alienatur. Scd̾m hunc itaq modum
tum utiq st̃ inter se longinqui. tan
uaria tam ꝯtraria sorte distincti at
disiuncti: angłs ꝯfirmatꝰ in bom
angłs ꝯfirmatus in malo. angłs
Recte gͦ ugil ille ⁊ sc̃s fortit̃ claml̃
ꝑhibetur ut ex eo apte daret᷑ intelis
cuĩusmodi angłi ⁊ a bono angło ql
remoti esse uiderentur. quib uigll
sententia celitꝰ dictata. non sine foas
intimatur. Est tamen ⁊ inter bonõ
quosdã angłos magna distantia

Expanded text:
sed agendi facultas conceditur. Notum autem est sed agendi facultas conceditur. Notum autem est omnibus quod magnae vocis clamore uti solemus, quoties longe positis aliquid innotescere volumus. Quid autem ab invicem atis diversitate? Hinc est quod prodigus ille filius qui omnem substantiam suam vivendo luxuriose cum meretricibus dissipasse legitur, in regionem longinquam abiisse in Evangelio perhibetur , eo quod a patris summi beneplacito volontatis depravatione elongatus alienatur. Secundum hunc itaque modum multum utique sunt inter se longinqui tam varia, tam contraria sorte distincti atque disjuncti angelus confirmatus in bono, angelus confirmatus in malo, angelus Recte ergo vigil ille et sanctus fortiter clamasse perhibetur, ut ex eo aperte daretur intelligi cujusmodi angeli et a bono angelo quam remoti esse viderentur, quibus vigilum sententia coelitus dictata non sine forti clamore intimatur. Est tamen et inter bonos quosdam angelos magna distantia
Abbreviated transcription (Latin):
terrena curare. ⁊ scd̾m qd̾ in sũmis diuinitꝰ
discunt. in imis humana disponere: Recte
clamauit fortiter. ⁊ ait sic. Precidite arbo¬
rem. Alia itaq sunt que bomi angłi ꝑ se¬
ipsos faciunt: alia que fieri ꝑmittunt. nul¬
la omnino sine eor dispositione. uspiam
fiunt. Bona itaq fiunt eoꝵ cooꝑatione: ma¬
la autẽ. eors ꝑmissione. Bona gͦ ꝑ bonos an¬
gelos: mala administrant᷑ ꝑ malos. Qm̃ gͦ
rectitudinis statũ subuercere. malũ eẽ. cogno¬
uit. bonus angł̃s arborẽ precidere noluit:
uerumtñ quia hoc umꝰ meritũ. uel uiis¬
sitatis bonũ exigere cognouit fieri ꝑmist
Quod enim dicit precidite arborẽ ꝑmisslo
intellige. non autẽ preceptionem. Neꝙ
in hoc ẽ. spiritib malignis obedientia mu¬
ta.s licentia indulta. Hoc siquidẽ eos co¬
dem aliqnͦ facere ꝑmisit. qd̃ eos diu m¬
tumq desiderasse non ignorauit. Dm¬
citiꝰ. Non enĩ ei in hoc p̃ceptum inungn

Expanded text:
terrena curare, et secundum quod in summis divinitus terrena curare, et secundum quod in summis divinitus discunt, et imis humana disponere? Recte clamavit fortiter; et ait sic: Praecidite arborem. Alia itaque sunt quae boni angeli per seipsos faciunt, alia quae fieri permittunt nulla omnino sine eorum dispositione uspiam fiunt. Bona itaque fiunt eorum cooperatione, mala autem eorum permissione. Bona ergo per bonos angelos, mala administrantur per malos. Quoniam erga rectitudinis statum subvertere malum esse cognovit, bonus angelus arborem praecidere noluit; verumtamen quia hoc unius meritum, vel universitatis bonum exigere cognovit, fieri permisit. Quod enim dicit, praecidite arborem, permissionem intellige non autem praeceptionem. Neque enim in hoc est spiritibus malignis obedientia injuncta, sed licentia indulta. Hoc siquidem eos tandem aliquando facere permisit, quod eos diu, multumque desiderasse non ignoravit. fac citius . Non enim ei in hoc praeceptum injungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
citudinem inpendunt. ⁊ nec nocte. nec die
ab hac sollicitudine se uel ad modicũ subtra-¬
hunt. s mali ad impugnandũ. boni ad ꝓtegen¬
dum mingilant. ita ut utͥq recte satis ingiles
dici queant. S qd̾ bonus angłs sit qͥ hꝰmodi
sententiã uel e celo cognouit. uel in terra disposuit.
satis ostendit᷑ ex eo qd sc̃s ⁊ de celo descendisse
ꝑhibetur. O qͣm recte hoc nomen bonis angłis
Suenit quib sompnꝰ erroris. uel obliuionis
circa nr̃e salutis negocia numꝗͣ surrepit. O
celsitudo angłice pietatis. Qui securi sunt de
se ipsis: adhuc sollicitudinẽ ger̃t ꝓ nobis. De
hac angłorꝵ circa nr̃am salutẽ uigilia. uigi¬
liq custodia. ẽ. illa apłica sententia. Nonne
om̃s administratorii sp̃c st̃ in ministeriũ
missi ꝓpter eos qui hereditatẽ capiunt sa¬
lutis: Quid itaq aliud ẽ. eĩmodi uigiles
de celo descendere ⁊ nisi salutis nr̃e ministͦs

Expanded text:
citudinem impendunt, et nec nocte nec die citudinem impendunt, et nec nocte nec die ab hac sollicitudine se vel ad modicum subtrahunt, sed mali ad impugnandum, boni ad protegendum invigilant, ita ut utrique recte satis vigiles dici queant. Sed quod bonus angelus sit qui hujusmodi sententiam, vel e coelo cognovit vel in terra disposuit: satis ostenditur ex eo quod sanctus et de coelo descendisse perhibetur. O quam recte hoc nomen bonis angelis convenit quibus somnus erroris vel oblivionis circa nostrae salutis negotia nunquam subrepit! O celsitudo angelicae pietatis! Qui securi sunt de seipsis, adhuc sollicitudinem gerunt pro nobis. De hac angelorum circa nostram salutem vigilia, vigilique custodia est illa apostolica sententia: Nonne omnes administratorii spiritus sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Quid itaque aliud est ejusmodi vigiles de coelo descendere, nisi salutis nostrae ministros
Abbreviated transcription (Latin):
edificationis. in subiectione bestiarum.
rigorẽ seueritatis. in cohabitatione uolu¬
crum. ꝓuidentiã circunspectionis. Quis
ergo nisi insanus in tanto mutabilitatis
ancipiti s securitatẽ ꝓmittit si uere aliqnͦ
talis fuit. qui postea succisus cecidit: Nere
ut scriptura dicit. beatus homo qui semꝑ
ẽ. pauidus. Nescit enim quid futura pari¬
non curare. nemo audeat temere eius iudi¬
cia reprehendere. cum uideat uel audiat
aliquid preter estimationẽ uel ꝯtra rõnẽ
ut sibi uidet᷑ accidisse. Ecce de celo descen¬
disse. ⁊ sc̃s fuisse d̾r a quo succisionis sen¬
tentia datur. seu dispensat᷑. Ecce inquit
uigil. ⁊ sc̃s de celo descendit. Eum gͥ au¬
dias huius oꝑis ministrũ de celo uenire. in¬
tellige dei dispositione id agi:⁊ cum sc̃m le¬
gas. crede eum qd̃ iustum ẽ. iste exequi. Etce
ingil ⁊ sc̃s de celo descendit. Circa hominũ
curam tamboni angłi. ꝗͣ mali ꝑpetuã solli¬

Expanded text:
aedificationis; in subjectione bestiarum, aedificationis; in subjectione bestiarum, rigorem severitatis; in cohabitatione volucrum, providentiam circumspectionis. Quis ergo, nisi insanus, in tanto mutabilitatis ancipiti sibi securitatem promittit, si vere aliquando talis fuit, qui postea succisus cecidit? Vere, ut Scriptura dicit: Beatus homo qui semper est pavidus. Nescit enim quid futura parinon curare, nemo audeat temere ejus judicia reprehendere, cum videat vel audiat aliquid praeter existimationem, vel contra rationem, ut sibi videtur, accidisse. Ecce de coelo descendisse et sanctus fuisse dicitur a quo succisionis sententia datur seu dispensatur. Ecce, inquit, vigil sanctus de coelo descendit. Cum igitur audias hujus operis ministrum de coelo venire, intellige Dei dispositione id agi, et cum sanctum legas, crede eum quod justum est juste exsequi. Ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Circa hominum curam tam boni angeli quam mali perpetuam solli
Abbreviated transcription (Latin):
None capitis mei. suꝑ stratum meũ. ⁊
ee uigil ⁊ sc̃s de celo descendit. ⁊ clama
ofortit. ⁊ ato sic. Succidite arborẽ. ⁊ p̃¬
cidite ramos enis. excitate folla eius ⁊ dis¬
ꝑgite fructum eius. fugiant bestie quȩ
subter eam ft̃. ⁊ uolucres de ramis enis.
Ne filiis ade. ue dditiom humane. Quis
queso qͣntumcunq ꝓfecerit. ꝗͣtumcunq
ascenderit. de reliquo poterit securus esse si
tantus uir tamq ꝑfectus. ⁊ qͣsi sub unius
hore momento potuit de tanta sublimi¬
tate cadere : Recolamꝰ gͦ qualis suꝑiꝰ ex
mistica arbore describit᷑. qui hic precidi
iubetur. ⁊ tc melꝰ agnoscimus in qͣlicunq
uirtutis fastigio ostitutis mors ruia qͣm
iuste timetur. In magnitudine arboris mi¬
ramur modũ fortitudinis. in enis altitudi
ne ꝓfunditatẽ subtilitatis. i aspectus di¬
latatione. magnitudinẽ auctoritatis. in
pulcritudine folior. facundiam sermoniᷤᷤ.
in nuimetate fructuum. multitudinem
eruditionis. in esca uniuersors. doctͥnã

Expanded text:
one capitis mei super stratum meum, et ecce vigil, et sanctus de coelo descendit, et clamavit fortiter, et ait sic: Succidite arborem et praecidite ramos ejus; excutite folia ejus et dispergite fructum ejus. Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus . Vae filiis Adae, vae conditioni humanae. Quid, quaeso, quantumcunque profecerit, quantumcunque ascenderit de reliquo poterit securus esse si tantus vir tamque perfectus et quasi sub unius horae momento potuit de tanta sublimitate cadere? Recolamus ergo qualis superius ex mystica arbore describitur qui hic praecidi jubetur, et tunc melius agnoscimus in qualicunque virtutis fastigio constitutis morum ruina quam juste timetur. In magnitudine arboris miramur modum fortitudinis; in altitudine ejus profunditatem subtilitatis; in aspectus dilatatione, magnitudinem auctoritatis. In pulchritudine foliorum facundiam sermonis; in nimietate fructuum, multitudinem eruditionis; in esca universorum, doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
utur. S adbuc ad augmentum mali
additur. quod adiungit᷑. Et rore celi tin-¬
gulatur. Quid intelligimus ꝑ rorẽ celi.
ni subtiles ⁊ uix intelligibiles sugges¬
uones diaboli :Si enim ꝑ terram dueni¬
nter satis designatur corpus⁊ cur ñ
e ꝑ celum recte designetur sp̃s:
Corꝑum itaq comꝑatione. spiritales ille
in demonib substantie celum dici posst̃
⁊ in euangelio uolucres celi dicti sunt. ñ
gelicã. spiritalẽ q naturam: Rore ita¬
q celi mens deprauata intinguit᷑: qͦn
ꝑ suggestiones diaboli. diuersis errori¬
b imbuit᷑. Ex concupiscentiarũ enim
suarum exalatione. tantã incurrit¬
sepe caliginẽ erroꝵs. ut dicat malum
bonũ. ⁊ bonũ malum. ponens tenebras
lucem. ⁊ lucẽ tenebras. ponens amar̃
in dulce. ⁊ dulce in amarum. Qui g
in herbis terre foris alligatur. oportet
ut rore tinguat᷑: Nam post depraua-¬
tionẽ mor. etiã sensus deprauatur.
⁊ multis errorib facile implicat᷑. Hinc

Expanded text:
tur. Sed adhuc ad augmentum mali additur, quod adjungitur: Et rore coeli tingatur. Quid intelligimus per rorem coeli, nisi subtiles et vix intelligibiles suggestiones diaboli? Si enim per terram convenienter satis designatur corpus, cur non aeque per coelum recte designetur spiritus? Corporum itaque comparatione spiritales illae in daemonibus substantiae, coeli dici possunt. Et in Evangelio volucres coeli dicti sunt, nongelicam spiritualemque naturam. Rore itaque coeli mens depravata intingitur, quando per suggestiones diaboli diversis erroribus imbuitur. Ex concupiscentiarum enim suarum exsultatione, tantam saepe incurrit caligmem errorum, ut dicat malum bonum, et bonum malum, ponens tenebras lucem et lucem tenebras, ponens amarum in dulce et dulce in amarum. Qui igitur in herbis terrae foris alligatur, oportet ut rore tingatur: nam post depravationem morum, etiam sensus depravatur et multis erroribus facile implicatur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
nc ẽ. qd̾ ꝑ salomonẽ dr̃. Orit᷑ sol ⁊ occidit.
id locum suum reuertit᷑. Intelligentie enĩ
pꝰ ortum suũ. ⁊ sublimis dtemplationis
ascensum. iterum ad locum sinĩ reuertit᷑
ad sin circunspectionem ocłs cordis reuo¬
tur. ut it̾m ad altiora subleuetur. Cor
nm qd̃ ad s ꝯsid̾ationẽ obdormit: cito
itempłonis grãm quã acceꝑat amittit.
ecte gͦ de hac arbore dr. Et in ramis eius
nuersabant᷑ uolucres celi. eo qd circun¬
spectiones mentis precipue iningilare de¬
bent circa custodiã sui. Ecce iam audiuimꝰ
quid de huiusmodi arbore sentire debea¬
mus. Nemo tamen putet me credere.na¬
bugodonosor regem talem fuisse. qͣlẽ me
audit ex mistica significatione describ̾e.
Niq enim in sua ꝑsona talis fuit. s ex
sua ꝑsona talem p̃figurauit. ⁊ in uisa ar¬
bore talem designauit. S misticã int̾im
descriptionẽ ꝓsequamur. ⁊ inueniemus
fortassis in ea qd̾̃ iuste miremur. nec solũ
qd̾ admirari debeamus. immo digne

Expanded text:
 sol, et occidit, et ad locum suum revertitur , intelligentiae enim sol post ortum suum, et sublimis contemplationis ascensum iterum ad locum suum revertitur, et ad sui circumspectionem oculus cordis revocatur, ut iterum ad altiora sublevetur. Cor enim quod ad sui conservationem obdormit, cito contemplationis gratiam quam acceperat amittit. Recte ergo de hac arbore dicitur, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli, eo quod circumspectiones mentis praecipue invigilare debeant circa custodiam sui. Ecce jam audivimus quid de hujusmodi arbore sentire debeamus. Nemo tamen putet me credere Nabuchodonosor regem talem fuisse qualem me audit ex mystica significatione describere: neque enim in sua persona talis fuit, sed ex sua persona talem virum praefiguravit, et in visa arbore talem designavit. Sed mysticam interim descriptionem prosequamur, et inveniemus fortassis in ea quod juste miremur, nec solum quod admirari debeamus, imo digne
Abbreviated transcription (Latin):
faciebant : si iuniores. ⁊ tam ules en
deridebant. eo qd̃ arbor tanta esse
nium ꝑhibebat qd̾ hominẽ scd̃mcs
suum inuenerat. Nonne ꝯuersaban
in ramis eius uolucres celi. cum uen¬
citer de se ꝓtestetur. qui a innocer
⁊ recti adhesert̃ michi: Nonne ⁊t
temporis de ramis eius an fugeran
cum iterũ dño in oratione ꝓclam¬
bat: Longe fecisti notos meos an
posuerunt me abhominationẽl

Expanded text:
faciebant si juniores, et tam viles eum deridebant, eo quod arbor tanta esset ex monium perhibebat, quod hominem secundum cor suum invenerat. Nonne conversabantur in ramis ejus volucres coeli, cum veraciter de se protestetur: Quia innocentes, et recti adhaeserunt mihi? Nonne et tunc temporis de ramis ejus aufugerant cum iterum in oratione proclamabat: Longe fecisti notos meos a me, posuerant me
Abbreviated transcription (Latin):
arboris hꝰ modi ramis assuesc̾e: sit
lege dñi uoluntas eiꝰ. ⁊ in lege eꝰn
ditet᷑ die ac nocte. Caueamꝰ gͦ que
deser̾e. pudeatq nos curis scłaribo.
carnis q desid̾iis assiduar̾ ĩportu
cogitato nũ inher̾e. Qͤ sursũ sunt
inqͥt apłs sapite. non que sr̃terrã
ꝑari. mimo ⁊ conuersari. Quid emm ali
⁊ nolucres celi ad ramos sue arboris sem
aire. ⁊ ibi in habitare. nisi cogitatiões

Expanded text:
arboris ramis assuescere, sit in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Caveamus ergo qdeserere, pudeatque nos curis saecularibus, carnisque desideriis assiduarum importunitate cogitationum inhaerere: Quae sursum sunt inquit Apostolus, sapite, non quae super terram immorari, imo et conversari. Quid enim aliud est volucres coeli ad ramos suae arboris semper redire, et ibi inhabitare, nisi cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
salubriũ ꝯsilioꝵs. subtiliũq intellectuũ
tum exercitia hõiẽ ad difcͤcõnis ⁊ scien¬
die ꝑfectionẽ erudiunt. Multa enĩ que
ꝑ inuestigationẽ ñ possumꝰ: ꝑ exꝑientiã
plemus q certꝰ addiscimus. binc ẽ. il¬
lud psalmiste. Amandatis tuis intellexi.
qui ex eo qd̃ agit. ad maiorem intellige¬
ntiam ꝓficit. hinc est qd̃ alias scribr.
In intellectib manuum fuarũ dedux̃
eos. In intellectib manuũ. alrũ dedu¬
cit: qͥ ad uiã ueritatis quã ꝑ oꝑũ experi¬
menta didicit: cet̾os ꝓfectuũm gradib
dirigit. Parua ⁊ par̃ certa ẽ. illa scienti¬
a: quã ñ adiuuat. ⁊ ꝯfirmat rerũ exꝑi
tem exbonis que agimꝰ. uer̃ etiã ex ma¬
lis que sustinẽmus ad discret̃onẽ eru¬
dimur. & ex ipsis tẽptatõnib prue¬
ores efficim᷑. Hoc nos illa uox sapa¬
tis admonet qͣ dicit. Qui ñ ẽ. tẽpta
qͥd scit: Uix inmultis exꝑtꝰ cogita

Expanded text:
salubrium consiliorum subtiliumque intellectuum salubrium consiliorum subtiliumque intellectuum tum exercitia hominem ad discretionis et scientiae perfectionem erudiunt. Multa enim quae per investigationem non possumus, per experientiam plenius et certius addiscimus, hinc illud Psaqui ex eo quod agit ad majorem intelligentiam proficit. Hinc est quod alias scribitur: In intellectibus manuum suarum deduxit eos . In intellectibus manuum suarum alium deducit, qui ad viam veritatis quam per operum experimenta didicit certis profectuum gradibus dirigit. Parva et parum certa est illa scientia, quam non adjuvat et confirmat rerum expertem ex bonis quae agimus, verum etiam ex malis quae sustinemus ad discretionem erudimur, et ex ipsis tentationibus prudentiores efficimur. Hoc nos illa vox Sapientis admonet, quae dicit: Qui non est tentatus, quid scit? Vir in multis expertus cogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
plis. om̃s edificantur: cuius consolatio¬
nib õs fouent᷑. cuiꝰ beneficiis õs recre¬
& doctrina reficiunt᷑. O qualis arbor.
o qnͣte sublimitatis. cui conuenit tan¬
implemꝰ. si carnales affectiones sub ri¬
gore discipline restͥngimꝰ. ⁊ cogitatõnes
nr̃as in moꝵs cirtunspetõne occupamꝰ
q spiritales meditatõnes om̃s sensus nr̃oᷤᷤ
m bonis desideriis nutrimꝰ. Quid enim
ꝑuolatilia intelligimꝰ. nisi subtiles co¬
gitat̃ones: ⁊ qͥd ꝑ qͣdrupedia & terres¬
tria. nisi carnales affectiones: Per am¬
malia illa desideria que surgunt p̃ter
rationẽ: ꝑ bestias. illa que nitunt᷑ con¬
rõnem. ꝑuersa ⁊ noxia. ꝑ arborẽ ut dic̃¬
tum ẽ. accipimꝰ robur fortitudinis. ⁊ rec̃
te ꝑ ramos arboris. oꝑa intelligimus
⁊ exercitia uircutis. Ex huiꝰmodi ramiᷤᷤ
meritoꝵ bonoꝵ fructus tp̃r suo colli
res manuũ tuarͣ manducabis. beatus
es. ⁊ bene tibi erio. Ex hꝰ modi ramis

Expanded text:
plis omnes aedificantur, cujus consolatioplis omnes aedificantur, cujus consolationibus omnes foventur, cujus beneficiis oet doctrina reficiuntur. O qualis arbor, o quantae sublimitatis, cui convenit tanimplemus, si carnales affectiones sub rigore disciplinae restringimus, et cogitationes nostras in morum circumspectione occupamus, et per spiritales meditationes omnes sensus nostros in bonis desideriis nutrimus. Quid enim per volatilia intelligimus nisi subtiles cogitationes et quid per quadrupedia et terrestria, nisi carnales affectiones? Per animalia, illa desideria quae surgunt, praeter rationem; per bestias, illa quae nituntur conrationem perversa et noxia. Per arborem, ut dictum est, accipimus robur fortitudinis, et recte per ramos arboris opera intelligimus et exercitia virtutis. Et ex hujusmodi ramis meritorum bonorum fructus tempore suo collires manuum tuarum manducabis, beatus es, et bene tibi erit . Ex hujusmodi ramis
Abbreviated transcription (Latin):
i impium suꝑ exaltatũ. ⁊ eleuatum.
sicut cedros libam : Quid queso ẽ. qd̾
facitis qui eiusmodi bruta ⁊ bestialia
corda in sũblime accollitis. ⁊ uelut in
aere suspenditis: Si uere eos diligitis:
cur eis non parcitis: Quid queso eis ali¬
ud ꝗͣ ruiam paratis. dum eos ad al¬
ta suspenditis. ⁊ qͣsi in ramis portatis:
Qud aliud quisq suo sublimatori. uł
potius subuersori dicturus est in fine
in ipso ꝯfimo ruime: nisi quia eleuans
allisisti me: Conuersent᷑ uolucres celi
in ramis. locũ q teneant in sũmis. qͦs
subleuat penna sc̃itatis. Bestie sub ra¬
mis locũ teneant in mis: ⁊ qͥ ꝓnos uul¬
tus habent ꝑ appetitũ carnis: discͥctio¬
nem sentiant pie seueritatis. ⁊ iuste hu¬
miliationis. Subter eã habitabant uo¬
lucresceli. animalia ⁊ bestie: ꝙ in ramis
eius conuersabant᷑ uolucres celi. ꝙ ex
ea uescebat᷑ om̃is caro. Ex illa sane õis
caro uescitur. cuius uirtutum exem¬

Expanded text:
i impium superexaltatum et elevatum i impium superexaltatum et elevatum super cedros Libani. Quid, quaeso, est quod facitis, qui ejusmodi bruta et bestialia corda in sublime attollitis, et velut in aere suspenditis? Si vere eos diligitis, cur eis non parcitis? Quid, quaeso, eis aliud quam ruinam paratis, dum eos ad alta suspenditis et quasi in ramis portatis? Quid aliud quisque suo sublimatori, vel potius subversori dicturus est in fine in ipso confinio ruinae, nisi quia elevans allisisti me? Conversentur volucres coeli in ramis, locumque teneant in summis quos sublevat penna sanctitatis. Bestiae sub ramis locum teneant in imis, et qui pronos vultus habent per appetitum carnis, districtionem sentiant piae severitatis et justae humiliationis. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro. Ex illa sane omnis caro vescitur, cujus virtutum exem
Abbreviated transcription (Latin):
cam labitabant anmalia & bestie eo
quod hunsmodi mentes ꝑconcupiscen¬
tiam uel iracundiã dissolute: iuste qͥdẽ
premi debeant rigore discipline. Rec̃¬
te in ramis & quasi in sublimioribus.
conuersabant᷑ uolucres celi: eo qd̃ spiri¬
tales uiri. & celestib desideriis accensi.
merito debeant q in auctoritatẽ erigi
& digno honore sublimari. Subter eam
inquit habitabant ammalia & bestie:
& in ramis eius conuersabantur uo¬
lucres celi. Ergo bestiales in miis co¬
bercebat: spiritales uero. in alta sub¬
lenabat. Discant prelati nr̃i. discant
bic facere quid debeant. Discant in qͣm
indisciplinatos mores premere: bond̃
atollere. ⁊ honorare. Quid queso hoc
genus monstri ẽ. qd̃ nr̃i temꝑis arbo¬
res. ursos. & leones. uel alias huiꝰmodi
qlibet bestiales mentes portant. in ra¬
lus uero. uolucres celi. & quelibet uo¬
latilia pennata stͣ conditoris iura cre-¬
atoris q instituta premunt in imis ͤ
Quotiens ipse ego uidi. uidensq ingemu¬

Expanded text:
nt animalia et bestiae, eo quod hujusmodi mentes per concupiscentiam vel iracundiam dissolutae, juste quidem premi debeant rigore disciplinae. Recte in ramis, et quasi in sublimioribus conversabantur volucres coeli, eo quod spiritales viri et coelestibus desideriis accensi merito debeant et in auctoritatem erigi, et digno honore sublimari: Subter eam, inquit, habitabant animalia, et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli. Ergo bestiales in imis coercebat, spiritales vero in alta sublevabat. Discant praelati nostri, discant hic quid facere debeant; discant, inquam, indisciplinatos mores premere, bonos attollere et honorare. Quid, quaeso, hoc genus monstri est, quod nostri temporis arbores, ursos, et leones, vel alias hujusmodi quaslibet bestiales mentes portant in ramis; volucres vero coeli, et quaelibet volatilia pennata contra conditionis jura, Creatorisque instituta premunt in imis? Quoties ego ipse vidi, vidensque ingemu
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ ꝓ ꝯsuetudĩe ex̾citatos h̃nt s
ad discretionẽ bom ⁊ mali. Bonis¬
ne ⁊ bone arboris rami. qͥ talẽ frus
fer̃t. cibũ q aĩar̃ gignunt: qͥ uol¬
lia celi suscipiunt. ⁊ sublimes cog¬
tꝰ ad alta suspendunt. qͥ bestias ꝓͦ¬

Expanded text:
pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Boni sane et bonae arboris rami qui talem fructum ferunt, cibumque animarum gignunt, qui volatilia coeli suscipiunt, et sublimes cogitatus ad alta suspendunt, qui bestias
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e aspectus in nobismet ipsis usq ad
lla nec in magnis. nec in minimis latec.
Si enim ꝑ arborẽ uirctutem. ꝑ aspectum
rboris noticiam uirtutis accipimus:
um iam quid in singlis reb possimꝰ.
multo studio. multo exercitio didicerimꝰ
quid aliud ꝗͣ. arboris nr̃e aspectum usq
ad terminos uniuerse terre ꝓpalauimꝰ :
Nonne arboris sus aspectum usq ad ter

Expanded text:
nostrae aspectus in nobismetipsis usque ad tutis experientia, nec in magnis, nec in minimis latet. Si enim per arborem virtutem, per aspectum arboris notitiam virtutis accipimus, cum jam quid in singulis rebus possumus multo studio, multo exercitio didicerimus, quid aliud quam arboris nostrae aspectum usque ad terminos universae terrae propalavimus? Nonne arboris su
Abbreviated transcription (Latin):
potiit. Qui me audiebant expectabant
sententiam: ⁊ intenti tacebant ad ꝯsiliũ
meum. Uerbis meis addere nichil aude-¬
bant: ⁊ suꝑ illos stillabat eloquiũ me¬
um. Fructum copiosum illa arbor ha-¬
buit: que in ueritate dicere potuit.
Michi autem dedit d̃s dicere ex senten¬
tia. Ipse enim michi dedit hors que ft̃
sciãm ueram. ut sciam dispositionem
orbisterrarũ. ⁊ uirtudes elem̃toꝵ. mitium¬

Expanded text:
potuit: Qui me audiebant exspectabant potuit: Qui me audiebant exspectabant sententiam et intenti tacebant ad consilium meum. Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum . Fructum copiosum illa arbor habuit, quae in veritate dicere potuit: Mihi autem dedit Deus dicere ex sententia, ipse enim mihi dedit horum quae sunt scientiam veram, ut sciam dispositionem orbis terrarum, et virtutes elementorum
Abbreviated transcription (Latin):
tutis sue exꝑientiam ꝑ omnia iam ceꝑat
que de se ipsa illud qd̾ suꝑius iam posui¬
mus ueraciter asseuerat: Ego enim didi¬
ci in quib sufficiens sim. Scio humilia¬
ri: scio ⁊ habundare. Ubiq ⁊ iom̃ib
instructus sum. Adhuc additur de hac
arbore. Folia eius pulcherrima. ⁊ fructus
eius niiius: Iesca uniuersoꝵ in ea. In fo¬
liis uerba. in fructu scientia: in esca doc¬
trina. Foliis fructus uestitur: ꝯuerbis
compositis sententia ornatur. Os enim
sapientis ornat scĩam. Fructus bonus
sapit ⁊ pascit: ⁊ scientia spiritał. spirita¬
lem esuriem ꝑsacrã admonitionẽ sua-¬
uiter reficit. Folia itaq pulcherrima: ft̃
uerba diserta. fructus copiosus. sensus
eruditus. multiplex intellectus. Esca uni¬
uersoꝵ. ẽ. plena eruditio omniũ: discre¬
ta admonitio singłoꝵ. Folia uerborᷤ. pul¬
chra ut arbitror illa arbor babebat ⁊
bonoꝵ sensuum. utilium q ꝯsilioꝵ fruc̃¬
tib habundabat. que ueraciter dicere

Expanded text:
tutis suae experientiam per omnia jam coeperat, qui de seipso illud quod et superius jam posuimus veraciter asseverat. Ego enim didici in quibus sufficiens sim. Scio humiliari, scio et abundare ubique, et in omnibus instructus sum . CAarbore: Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius, et esca universorum in ea. In foliis verba, in fructu scientia, in esca doctrina. Foliis fructus vestitur, et verbis compositis sententia ornatur: Os enim sapientis ornat scientiam . Fructus bonus sapit, et pascit, et scientia spiritalis spiritalem esuriem per sacram admonitionem suaviter reficit. Folia itaque pulcherrima, sunt verba diserta, fructus copiosus, sensus eruditus, multiplex intellectus. Esca universorum est plena eruditio omnium, discreta admonitio singulorum. Folia verborum pulchra, ut arbitror, illa arbor habebat, et bonorum sensuum, utiliumque consiliorum fructibus abundabat quae veraciter dicere
Abbreviated transcription (Latin):
si sua eum uisio cogat formidare :
Nescit namq homo finẽ suũ. s sicut
pisces capiuntur hamo. ⁊ sicut aues
comprehenduntur laqueo: sic capi¬
untur homines tempore malo. cum
eis extimplo suꝑuenerit. Uide aritẽ¬
ꝗͣ sit stupendum. ꝗͣ ue formidandũ
quod sepe mens diuino lumine irra¬
diata. ꝑ contempłonẽ uideat quid ta¬
li homini qualis ipse est. digne debe¬
at contingere. tamen ⁊ talem se t̃c tem¬
poris esse nesciat. cui tale iudicium
ex diuina sententia merito incum¬
bat. Nonne nabucho donosor regi boc
idem contingit qui diuinam senten¬
tiam de arboris abscisione ex dei reue¬
latione cognouit. ueruntũ ostense ar¬
boris similitudinẽ ad se ipsum tra
ignorauit : Nidit qd̾ tali homini
diuina sententia incumberet. qui
modi arboris imaginem uel simili¬
dinẽ in se ipso gestaret. ⁊ tam̃ qdꝰ:¬

Expanded text:
si sua eum visio cogat formidare? si sua eum visio cogat formidare? Nescit namque homo finem suum; sed, sicut pisces capiuntur hamo, et aves laqueo comprehenduntur, sic capiuntur homines in tempore malo, cum eis extemplo supervenerit . CAPUTquam sit stupendum, quamve formidandum quod saepe mens divino lumine irradiata, per contemplationem videat quid tali homini, qualis ipse est, digne debeat contingere, et tamen talem tunc temporis esse nesciat, cui tale judicium ex divina sententia merito incumbat. Nonne Nabuchodonosor regi hoc idem contingit, qui divinam sententiam de arboris abscissione ex Dei revelatione cognovit, verumtamen ostensae arboris similitudinem ad seipsum trahere ignoravit? Vidit quid tali homini ex divina sententia incumberet, qui ejusmodi arboris imaginem, vel similitudinem in seipso gestaret, et tamen q
Abbreviated transcription (Latin):
tione mirandũ. immo ⁊ formidan¬
dum aliquid considerat. ⁊ postino¬
dum ad se rediens. secumq retͣctanᷤ
se ipsam forti examinatione dinidi¬
cat. ne forte digna sit cui tale aliqͥd
tingat. Ex ꝓpriis nimir̃ cogitatiõib
secum agitur ut sua eam uisio ꝑter¬
reat. Cogitationes mee inquit in stratu
meo. Quid hic intelligitur ꝑ stratum
nisi intime quietis ocium: Uisio uͦ ca¬
pitis: illuminatio sensus intellectua¬
lis: Et uisiones inquit capitis mei con¬
turbauerunt me. Cogitationes itaq
sue in stratu suo. ⁊uisiones capitis sui
unumquenq t̃c ꝑterrent. terrendoq
ꝯturbant: cum ex eo quod secum pꝰ di¬
uine reuelationis archanũ meditati¬
onis sue negocioso ocio ꝑtractat ad sa¬
lubrem sollicitudinẽ utilemq formi¬
dinẽ eeuigilat. Cum enim quis ex di¬
uina reuelatione cognoscat alios de
summis bonis in infima mala corru¬
ere. uel de infimis malis ad uirtutũ
sũma ascendere ÷ quid queso mirũ

Expanded text:
tione mirandum, imo et formidantione mirandum, imo et formidandum aliquid considerat, et postmodum ad se rediens secumque retractans seipsam forti examinatione dijudicat, ne forte digna sit, cui tale aliquid contingat ex propriis nimirum cogitationibus secum agitur, ut sua eam visio perterreat. Cogitationes, inquit, meae in stratu meo. Quid hic intelligitur per stratum, nisi intimae quietis otium, visio vero capitis, illuminatio sensus intellectualis. Et visiones, inquit, capitis mei conturbaverunt me. Cogitationes suae itaque in stratu suo, et visiones capitis sui unumquemque tunc perterrent, terrendoque conturbant, cum ex eo quod secum post divinae revelationis arcanum meditationis suae negotioso otio pertractat, ad salubrem sollicitudinem, utilemque formidinem evigilat. Cum enim quis ex divina revelatione cognoscsummis bonis in infima mala corruere, vel de infimis malis ad virtutum summa ascendere; quid, quaeso, mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
interdum quis eg̃diat᷑ ad regnum. ⁊ alĩ
natus in regno mopia consumatur:
Quem queso diuinoꝵs iudicioꝵ abissus
non terreat. cum diumo lumine tactꝰ
m̃tis intelligentia ꝑspiciat. nec uelociũ
esse cursum nec fortium bellum. nec
sapientium panẽ. nec doctoꝵ diuitias.
nec artificum gr̃am. s tempꝰ. casumq
in om̃ib: Niderat utiq ꝓpheta quia
iudicia dñ abissus multa. ⁊ ꝑterrue¬
rant eum uisiones capitis sui cum
diceret dño. Aiudiciis enim tuis timu¬
i. Solent tamen bis modi uisiones
ꝑterrere. non tam eo tempore quo ꝑ
excessum mentis uidentur: qͣm tunc
temporis cum post excussum somnũ
ad memoriam reuocantur. quando
subtili examinatione secum tacita
mente retractant᷑. Hinc ẽ illud quod
sequit᷑. cum dr. Et cogitationes mec
in stratu meo. et uisiones capitis mei
conturbauerunt me. Ex duob siqͥ¬
dem se asserit ꝯturbari. ex cogita¬
tionib suis. & unsionib capitis sui.
Cum enim mens ex diuina reuela¬

Expanded text:
um quis egrediatur ad regnum, et alius natus in regno inopia consummetur? Quem, quaeso, divinorum judiciorum abyssus non terreat, cum divino lumine tactus mentis intelligentia perspiciat, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam, sed tempus, casumque in omnibus? Viderat utique Propheta, quia judicia Domini abyssus multa et perterruerant eum visiones capitis sui, cum diceret Domino: A judiciis enim tuis timui . Solent tamen hujusmodi visiones perterrere, non tam eo tempore quo per excessum mentis videntur, quam tunc temporis cum post excussum somnum ad memoriam revocantur, quando subtili examinatione secum tacita mente retractantur. Hinc est illud quod sequitur, cum dicitur: Et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Ex duobus siquidem se asserit conturbari, ex cogitationibus suis, et visionibus capitis sui. Cum enim mens ex divina revela
Abbreviated transcription (Latin):
erre porrigit᷑. qͦn nominis eius dignitatẽ
eiusmodi ẽ. mops similitudine ꝓpinqui. ⁊
mors dissimilitudine longinqui pariter
perentur. auctoritas q eius tam abonis
iligitur. qm a malis timet᷑. Nonne illiꝰ
spectus usq ad terminos uniuerse terre
minebat. de quo illius sententie ueritaᷤᷤ
stabat. xp̃i bonus odor sumus deo in
his qui salui fiunt. ⁊ in his qui ꝑeunt:
Aliis quidem odor mortis in mortẽ: aliis
qutem odor uite in uitam. Nonne ⁊ illa¬

Expanded text:
e porrigitur, quando nominis ejus dignitatem qui ejusmodi est, morum similitudine propinqui et morum dissimilitudine longinqui pariter verentur, auctoritatesque ejus tam a bonis diligitur, quam a malis timetur. Nonne illius aspectus usque ad terminos universae terrae prominebat, de quo illius sententiae veritas sti bonus odor sumus deo in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce un
Abbreviated transcription (Latin):
tangebat. Froceritas eius celum tangebat:
quia muestigationis eius subtilitas. celesti¬
a penetrabat. Proceritas itaq eius alta
fuit: ⁊ altitudo eius ꝓcera funit. Nere omag¬
na arbor fuit que se sũmis. ⁊ celestib in¬
mersit. Elige itaq in huius considera¬
tione arboris quid ampliꝰ mireris. mag¬
nitudinẽ. seifortitudinẽ. seu ꝓceritatem:
Magna inquit arbor. ⁊ fortis: ⁊ ꝓceritaᷤᷤ
cius contingens celum. Magna arbor
fuit: que ueraciter dicere potuit. Ybiq
⁊ in om̃ib instructus sum. Scio humili¬
ari: scio ⁊ habundare. ⁊ penuriam.
pati. Om̃ia possum in eo qui me ꝯfor
fortis arbor fuit: que fidenter dicen
potiit. Non timebo quid faciat mͥ ħi
Si consistant aduersũ me castra:. non
timebit cor meum. Si exurgat aduis¬

Expanded text:
tangebat. Proceritas ejus coelum tangebat, tangebat. Proceritas ejus coelum tangebat, quia investigationis ejus sublimitas coelestia penetrabat. Proceritas itaque ejus alta fuit, et altitudo ejus procera fuit. Vere magna altitudo fuit quae se summis, et coelestibus immersit. Elige itaque in hujus consideratione arboris quod amplius mireris, magnitudinem, fortitudinem seu proceritatem. Magna, inquit, arbor et fortis, et proceritas ejus contingens coelum, Magna arbor fuit, quae veraciter dicere potuit: Ubique et in omnibus instructus sum. Scio humiliari, scio et abundare, et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat . Fortis arbor fuit quae fidenter dicere potuit: Non timebo quid faciat mihi homo. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum
Abbreviated transcription (Latin):
plenus gr̃a ⁊ fortitudine. Ecce arbor mag¬
na in medio terre: ⁊ altitudo eius minia.
Ergo her arbor magna fuit. alta fuit: ⁊ m
medio terre fuit. Ad multa ⁊ magna se dila¬
tabat ꝑuirtutem. ad alta se erigebat per
subtilitatem: ⁊mintimis stabat ꝑ intentio¬
nem. Ad fortia se extendebat. ad sũma se eri¬
gebat: ⁊ in intimis fixa manebat. In mag¬
nis fuit ꝑ exercitium. in sũmis ꝑ studiu̾.
in intimis ꝑ desiderium. Quia ergo fortia
agebat: magna arbor erat. Quia intima
bona desiderabat: in medio terre erat. Qui¬
a desublimib subtiliter sentiebat: altitudo
eius magna erat. Magna inquit arbor. ⁊
fortis: ⁊pceritas eius ꝯtingens celum. Ecce
arbor magna. arbor robusta:arbor ꝓcera.
Magna ad bona agenda. fortis ad mala
toleranda: ꝓcera ad sublimia contemplã¬
da. Magna in actionib ⁊ fortis intẽptati¬
onib: sublimis in inuestigationib. Atten¬
de ꝗͣ alta erat. cuius ꝓceritas etiam celũ

Expanded text:
plenus gratia, et fortitudine . Ecce arbor magplenus gratia, et fortitudine . Ecce arbor magna in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Ergo haec arbor magna fuit, alta fuit, et in medio terrae fuit. Ad multa et magna se dilatabat per virtutem, ad alta se erigebat per subtilitatem, et in intimis stabat per intentionem. Ad fortia se extendebat, ad summa se erigebat, et in intimis fixa manebat. In magnis fuit per exercitium, in summis per studium, in intimis per desiderium. Quia ergo fortia agebat, magna arbor erat; quia intima bona desiderabat, in medio terrae erat; quia de sublimibus subtiliter sentiebat, altitudo ejus magna erat. Magna, inquit, arbor et fortis, et proceritas ejus contingens coelum. Ecce arbor magna, arbor robusta, arbor procera. Magna ad bona agenda, fortis ad mala toleranda, procera ad sublimia contemplanda. Magna in actionibus, fortis in tentationibus, sublimis in investigationibus. Attende quam alta erat cujus proceritas
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾r ꝙͣ etiã post qmͣ ad se ipsum rediit.
secum mirabatur. seu etiã miserebat᷑. Nide¬
bat umuersitatis pulcͥtudinẽ talẽ exigere.
talẽ q om̃ino deesse non potuisse. ⁊ tamen
nesciuit se ipsum talẽ eẽ. uel talis hominiᷤᷤ
imaginẽ in se ipso gestare. qui de tanta sub¬
limitate subito caderet. ⁊ imins diu ia¬
ceret. tandẽ tam̃ ad pͥstinũ statũ rediret.
Hoc ẽ. qd̃ arbor magna pͥus in altum rie¬
rigitur. p̾modũ abscidit᷑. ⁊ tam̃ radices eiꝰ
in terra seruant᷑. unde it̃m reꝑaret᷑. Ni de¬
amus gͦ ⁊ nos ⁊ discamꝰ ab ipso qͣlis sit ar-¬
bor quam ipse uidit. uel qͦmͦ cecidit. uel
cadere potuit. que tanta uel talis fuit.
medio terre : ⁊ altitudo eius nimia. Quid
intelligimꝰ ꝑ magnitudinẽ arboris : nͥ
inmensum robur urtutis: Nonne et
magna illa arbor fuit: que plenitudinem
gr̃e ⁊ fortitudinis accepit: Stephanus in qͥt

Expanded text:
ostenditur, quem etiam postquam ad seipsum rediit ostenditur, quem etiam postquam ad seipsum rediit secum mirabatur, seu etiam miserebatur. Videbat universitatis pulchritudinem talem exigere, talemque omnino deesse non potuisse, et tamen nescivit seipsum talem esse, vel talis hominis imaginem in seipso gestare, qui de tanta sublimitate subito caderet, et in imis diu jaceret, tandem tamen ad pristinum statum rediret. Hoc est quod arbor magna prius in altum erigitur, postmodum abscinditur, et tamen radices ejus in terra reservantur unde iterum reparetur. Videamus ergo et nos, et discamus ab ipso qualis sit arbor quam ipse videt, vel quomodo cecidit, vel cadere potuit quae tanta vel talis fuit. medio terrae et altitudo ejus nimia. Quid intelligemus per magnitudinem arboris, nisi immensum robur virtutis? Nonne et magna illa arbor fuit quae plenitudinem gratiae, et fortitudinis accepit? Stephanus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ius modi dtemplatione.tempłonisq
dlcedine delectabiliter figit᷑. mirabilit̃
pesicit᷑: uidet scpe in dimino lumine
quot uel cunusmodi rerum genera
oporteat eẽ. inconcussum q tenet nicħi
hoꝵs om̃iũ que sũme dispositionis ordo
umiuersitatisq pulchritudo exigit pe¬
nitꝰ posse deesse. Herbi gr̃a. Uidet oportere
ẽẽ. bonos simiłr ⁊ malos. ⁊ in bonis alios
aliis meliores. alios optimos : sic ⁊mmał
alios aliis peiores. alios pessimos.Uidet ni-¬
chilominus quia oportet alios malos ẽẽ.
⁊ malos ꝑseuerare: alios malos eẽ. ⁊ mali¬
ciam inꝑpetuum desere ⁊ alios autẽ ad tẽpꝰ
deserere. ⁊ iterum ad maliciã redire: sic e
diuerso indet alios bonos ẽe. ⁊ bonos ꝑseuera¬
re ÷ alios irrecuꝑabiłr cadere. alios pꝰ lap¬
sum ad bonitatẽ redire. De hoc sexto rerum
genere esse indet᷑ quẽ nabugodonosor indei
lumine otemplatur. qui ei ꝑsimilitudinẽ

Expanded text:
hujusmodi contemplatione contemplationisque hujusmodi contemplatione contemplationisque dulcedine delectabiliter figitur, mirabiliterque reficitur, videt saepe in divino lumine quot, vel cujusmodi rerum genera oporteat esse, inconcussumque tenet nihil horum omnium quae summae dispositionis ordo, universitatisque pulchritudo exigit, penitus posse deesse. Verbi gratia, videt oportere esse bonos similiter et malos, et in bonis alios aliis meliores, alios optimos; sic et in malis, alios aliis pejores, alios pessimos. Videt nihilominus, quia oportet alios malos esse, et malos perseverare, alios malos esse, et malitiam in perpetuum deserere; alios autem ad tempus deserere, et iterum ad malitiam redire. Sic e diverso, videt alios bonos esse et bonos perseverare, alios irrecuperabiliter cadere, alios post lapsum ad bonitatem redire. De hoc sexto rerum genere esse videtur quem Nabuchodonosor in Dei lumine contemplatur qui ei per similitudinem