comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quo enim p̾cessit stepħs trucidatus la-¬
pidib pauli: illuc secutus est paulus.
adiutus orationib stepħi. Quam uera
uita fr̃s mei. ubi non paulus de stepħi
occisione confunditur. s stepħs de pau¬
li consortio gratulatur: qm̃ caritas in
utroq letatur. Caritas quippe in ste¬
phano suꝑauit seuitiam uideoꝵ. cari-¬
tas in paulo cooꝑuit multitudinem
peccatorum: caritas in utroq pariter
regnum meruit possidere cȩloꝵ. Caritas
est gͥ omnium fons & origo bonoꝵ ͥ mu-¬
nimen egregium.: ĩua quȩ ducit ad cȩ¬
lum. In caritate qui ambulat: nec erra-¬
re poterit nec timere. Ipsa dirigit: ip¬
sa protegit: ipsa ꝑducit. Quo circa fr̃s.
qm̃ scalam caritatis constituit . xp̃c. ꝑ
quam ad cęlum omnis possit conscendere
xp̃ianus: puram caritatem fortiter retine¬
ea proficiendo conscendite. Insistite oꝑib
bonis: ut ad p̃mia ȩterna ꝑuenire possitiꝰ

Expanded text:
Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus laQuo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa perducit. Quocirca, fratres, quoniam scalam caritatis constituit Christus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retineea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis,
Abbreviated transcription (Latin):
quis bonus est. imitetur ꝑseueranti¬
am caritatis in stepħo. qui aũt mał
est. sec tetur exemplum conu̾sionie.
in paulo: & qui bonus est. ȩquitatem
usq infinem teneat:. qui aũt malus
est. quantotius a sua ꝑu̾sitate disce¬
dat. Nec bonum hominem p̃sumptio
iusticiȩ faciat negligentem: nec ma
ille bonum fortiter teneat: iste ma¬
lum celeriter deserat. Bonꝰ timeat
ne cadat. malus conetur ut surgat.
Quisquis gͦ malus est. cum paulo ꝓster¬
natur in malo: ut cum eo erigatur in
bono: qm̃ & ille cecidit malus. & sur¬
rexit bonus: prostratus est iniquus.
& erectus est iustus. Cecidit seuissi¬
mus ꝑsecutor: & surrexit uerissimus
p̃dicator. Cadens. lumen corporis im¬
puis ꝑdidit: surgens. lumen cordis iu¬
stificatus accepit. Conunctus ẽ ita¬
q stepħo. factus ouis ex lupo. Et ecce
nunc paulus cum stepħo letatur: cũ ste¬
phano xp̃i claritate ꝑfriutur: cum ste¬
phano exultat: cum stephano regnat.

Expanded text:
quis bonus est, imitetur perseverantiquis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec maldesperantem, sed ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat.
Abbreviated transcription (Latin):
erit. de ꝑnitiȩ condempnatur. iiii.¬
suȩ salute corripitur. non asper¬
inter accipiat monita caritatis.
e presentem tristiciam suȩ uolunta¬
tis attendat: s consider& quȩ lucra utili¬
tatis acquirat. Id circo enim argiutur.
ut a praiuis oꝑib corrigatur. Nec cum uid&s
correptionem aliqua uerboꝵ austeri-¬
tate feruere: existimet caritatem in cor¬
de frigescere. Sic enim uigilet in ore
correptio: ut in corde non dormitet
oratio. de ꝑ hoc in utroq peccanti
consulte prospicitur: ut dum homo cor¬
reptus de peccato confunditur: & a
malis oꝑib separetur. & ꝑ orationem
deo miserante saluetur. Nam & scã
scriptura dicit. qm̃ quem diligit do¬
minus corripit: flagellat aũt omnẽ
filium q iem recipit. Ap̃i ergo cari¬
tate compulsi. & bonos hortamur ut
in bono ꝑmaneant: & malos compel¬
limus ut a malo discedant: p̃sertim
qm̃ in istis duob scĩs. geminum nob̾
monstratur salutis inditium: ut si

Expanded text:
verit, de pernicie condemnatur. Quocverit, de pernicie condemnatur. Quocae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si
Abbreviated transcription (Latin):
de caritate non fuit in correptione seue¬
itas. Ae ꝑ hoc siue orando. siue corri¬
piendo. caritatem beatus stepħs reser¬
uauit: quia utrobiq salutem erranti¬
sim cogitauit.: et inditio sc̃ẽ orationis
ostendit. increpationem illam non fu¬
sse odii. s amoris. Noc aũt faciens.
ꝑx presentib caritatem beatus mar¬
yr exhibuit: & utile nimis exemplũ
posteris dereliquit. Demonstrauit e
um geminam ȩccłiastici dispensatoris
industriam: ut ad corrigendum cuius¬
bet peccantis errorem. & non desit
n ore correptio. & ad deum ꝓ eo sup¬
plex effundatur oratio: ut qui malũ
scit ꝑ increpationem. de malis oꝑib
onfundatur: & ꝑ orationem apud de¬
um aduuetur: ac sic ipsa baritas et
n ore iusticiam son et ut errantem cor¬
igat: & in corde pacientiam seruet:
it pro errante orationem puro affec¬
u dilectionis effundat. Qui enim er¬
antem non corripuerit. de negligen¬
ia uidicatur: qui aũt ꝓ eo non ora¬

Expanded text:
ne caritate non fuit in correptione sevene caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non ora
Abbreviated transcription (Latin):
nam meruisset acciꝑe. carita¬
tem pro armis habebat: & ꝑ ipsam
ubiq uincebat. ꝑ caritatem dei seui¬
entib udeis non cessit: ꝑ caritatẽ
procimi pro lapidantib intercessit.
P caritatem arguebat errantes ut cor¬
rigerentur: ꝑ caritatem pro lapidan¬
tib orabat. ne punirentur. Caritatis¬
aũt uirtute subnixus. uicit saulum
crudeliter seuientem: & quem habuit
in terra ꝑsecutorem: in cȩlo meruit
habere consortem. Ipsa scã & in de¬
fessa caritas desiderabat orando acqui¬
rere: quos nequiuit monendo conuer¬
tere. Neq enim fr̃s existimandus est
stepħs tunc inimicos dilexisse. cum
pro eis oraret: & non dilexisse. cum
eorum in credulitatem arguendo cor¬
riperet. Absit hoc ab anima martirie
ad cęli palatium festinantis. Ipsa e¬
nim scã caritas firmam seruauit in
oratione patientiam: quȩ rigidam
emut in correptione censuram. Et ideo in
ratione audiri meruit lenitas: quia si¬

Expanded text:
nam meruisset accipere, caritanam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
inuictissime confortauit. Attulit nãq
donum caritatis: quȩ ꝑdiiceret homi¬
nes ad consortium deitatis. Quod er¬
go attulit erogauit: nec sibi aliquid
minuit: s mirabiliter & suoꝵ fideli¬
um pauꝑiem ditauit. et indeficientib
thesauris plenus ipse ꝑmansit. Cari¬
tas ergo quȩ ad terram deposuit de ce¬
lo xp̃m: ipsa stepħm de terris eleua¬
uit ad cęlum. Caritas quȩ p̃cessit
in rege: ipsa subsequenter refulsit in
milite. S̾ admiranda ubiq potentia
saluatoris: o predicanda in desinenter
gratia redemptoris. Ostendit in ma¬
ire uirginitatis ȩternȩ miraeulũ: de
monstrauit in martire inuictȩ caritatie
inditium. In tegritas quippe intemera¬
ta. ꝑmansit in uirgine: dilectionis ue¬
stis inuic ta. ꝑseuerauit in martẏre.
Et sicut in matre domini uiolari uir¬
ginitas non potuit: sic in martyris
mente non potuit xp̃i caritas. tanto
seuientium agmine suꝑari.Iii.
tephanus ut nominis sui coro¬

Expanded text:
invictissime confortavit. Attulit namque invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quae de coelo ad terras deposuit Christum, ipsa Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatmonstravit in Martyre Juliano invicte charitatis indicium. Integritas quippe intemerapermansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coro
Abbreviated transcription (Latin):
cere. quib armis precinetꝰ
stepħs. seuitiam iudeoꝵ po¬
tuit suꝑare: ut ita meruisfet felici¬
ter triumphare. Neq enim parui¬
pendenda sunt: talis uirtus talisq
truimphus. Haut uero uilib armis
potuit premuniri: qui a multis ñ
potuit suꝑari. In uicte namq in eo
enituit insignȩ uirtutis: quȩ nec fre¬
mentium seuitia formidauit: nte lã¬
pidanttum ietib deities suecũb uit.
usq at eo enim mier d ꝑman
cruciamenta securus: ut in credulitatem
iudeorum fidenter argueret:. & benigniᷤ
pro lapidantib exoraret. Quod ẽ engo
tam magnum atq insuꝑabile genus ar¬
s patiens suꝑaret: insuper & occisus
aulam cȩlestis regni. uiuus et corona¬
tus intraret.. Proculdubio munimine
regio septus. nullatenus est ab adu̾¬
sariis suꝑatus: qm̃ rex nr̃ cum sit
altissimus. pro nobis humilis uenit:
s in anis uenire non potuit. Aag¬
num quippe donatiuum suis militi¬
bus attulit: quo eos non solum co¬
piose ditauit: s etiam ad certandum

Expanded text:
cere quibus armis praecinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter fremencruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus arsed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum
Abbreviated transcription (Latin):
Et recte plus. In illorum qͥppe iniquitate.
erant multa quȩ debebant plangr in
illius aũt morte non erat. qđ debuisse
doleri. Illorum impietatem mors seque¬
batur ȩterna: huius aũt mortem uita
ꝑpetua. Imittemur ergo in aliquo di¬
lectissum fr̃s tanti magistri fidem : tam
preclari martyris caritatem. Diliga
mus nos hoc animo in eccłia fr̃s nr̃os:
quo ille tunc dilexit inimicos suos.
S qđ peius est aliquotiens ñ solum
inimicos non diligimus: s nec ami¬
cis quidem fidem integram custodi
die uelut hostem patior crudelissimũ.
Squicumq ille es. attendis quid tibi
fecerit homo: & non consideras quid
tu feceris deo. Cum enim tu multũ
grauiora in dm̃ peccata cõmiseris
quare non dimittis homini parum.
ut tibi deus dignetur dimittere
multum. Recole quid tibi in euan¬
uel quale tecum pac tum mierit. Si
enim inquit dimiseritis hominib
peccata eoꝵ: dimittoꝵ et uob̾ pat̃

Expanded text:
et recte plus. in illorum quippe impietate et recte plus. in illorum quippe impietate erant multa, quae debent plangi, in illius autem morte non erant, quae doleri deberent. illorum impietatem mors sequebatur aeterna, huius autem mortem uita perpetua. imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris caritamus nos hoc animo in Ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos suos. Sed, quod pejus est, aliquoties non solum inimicos non diligimus, sed nec amicis quidem fidem integram custodimdie velut hostem patior crudelissimum. O quicumque ille es, attendis quid tibi fecerit homo, et non consideras quid tu feceris Deo. Cum enim tu multum graviora in Deum peccata commiseris, quare non dimittis homini parum, ut tibi Deus dignetur dimittere multum? Recole quid tibi in Evanuel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater
Abbreviated transcription (Latin):
onspectu domini mors scõrum eius ÷ si
quid tamen distare inter martyres po¬
i morte p̃cessit. Ac sic qui erat inferior
rdine. primus factus est passione: & qͥ
erat discipłs gradu. magister cepit esse
mar tyrio: complens illud. qđ beatus pro¬
pħa in psalmo qui lec tus est dix̃. Quid
retribuam dño. ꝓ om̃ib quȩ retͥbuit
m. Retͥbuere enim pͥus uoluit stepħs
mnartyr dño: qđ cum omni humano ge¬
nere accepit a dño. Mortem enim qũa
hanc ille pͥmus reddidit saluatori .Ui.¬
mauit dicens. Domine: ne sta¬
tuas illis hoc peccatum. Uidete dilec¬
tissimi fr̃s. affectum beati uiri: uidete
nagnam & admirabilem caritatem. In
a. quando alius obliuisci poterat e¬
am carissimos suos: ille dñõ cõmenda¬
t inimicos. Quid enim dicebat cũ
pidaretur Dñe. ne statuas illis hoc
peccatum. Plus itaq tunc illorum dole¬
bat peccata. quam sua uulnera: plus il¬
lorum impietatem. quam suam mortem.

Expanded text:
conspectu domini mors sanctorum eius, si conspectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen distare inter martyres poli morte praecessit. ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio conplens illud, quod beatus propheta in psalmo, qui lectus est, dixit: quid retribuam domino pro omnibus, quae retribuit mihi? retribuere enim primus uoluit Stephanus martyr domino, quod cum omni humano genere accepit a domino. mortem enim, quam hanc ille primus reddidit saluatori. Pmauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete magnam et mirabilem caritatem. in ina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
actuum apłorum quȩ nob̾ hodie lec ta
est dilec tissimi fr̃s. cum plurumum ha-¬
beat in ipsa specie admirationis: non mi¬
nus tamen continet in misterio dignita¬
tis. E ece inquit beatus stepħs dicit.
Uideo cȩlos aꝑtos. & filium hominis stan-¬
tem adextris dei. Considerate attentius.
dilec tissimi fr̃s. Cum beatus mar tyr
patris stare uidisset. cur se filium homi¬
nis uidere testatus est. & non potius fi
hominis filium udere dirisset... Sed
certa ratio postulabat: ut huie ita osten¬
detur in cȩlo. & p̃dicaretur in mundo.
Omne enim iudeoꝵ scandalum in hoc e
nem erat filius hominis. ẽẽ etiam dei
filius dic̾etur: Ideo gͦ pulchrȩ scriptu¬
ra diuina filium hominis. ad dexterã
dei patris stare memorauit: ut ad con¬
fundendam uideoꝵ in credulitatẽ. ille
martỹi⁊ ostendẽtur in cȩlo: qui a ꝑficdis
regabatur in mundo: & illi testimonium
elestis ueritas dar& cin fidem terrena
mpietas derogarat. Unde lieet iuxta
psalinum qui lectus est. preciosa est in

Expanded text:
actuum, quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis. ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. considerate adtentius, dilectissimi fratres, cum beatus martyr ddexteram dei patris stare uidisset, cur se filium hominis uidere testatus est et non potius filhominis filium uidere dixisset? sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in caelo et praedicaretur in mundo. omne enim Iudaeorum scandalum in hoc ernem erat filius hominis, esse etiam dei filius diceretur. ideo ergo pulchre diuina scriptura filium hominis ad dexteram dei patris stare memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in
Abbreviated transcription (Latin):
culo semo ipsam deb& mens circum¬
spice: ne contra mala ꝓximi ꝑtraha¬
tur. ad retributionẽ mali: ne contra
temptam̃ta adu̾sarii seducatur ad de-¬
lectationẽ uel consensum delieti:
ne contra flagella opificis. ad exces¬
sum ꝓruat murmurationis. ꝑ fec¬
tȩ enim adu̾sarius uincitur: quando
mens nr̃a & inter temptam̃ta eius.
ad delec tationẽ atq consensum non tra-
hitur: & inter contumelias ꝓximi cu¬
stoditur ab odio:. & inter flagella dei
cõpescitur a murmuratione. Nec hȩc
agentes: retribui nob̃ p̃sentia bona re-

Expanded text:
culo semetipsam debet mens circumculo semetipsam debet mens circumspicere; ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem, vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione, atque consensu oet inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione: nec haec agentes, retribui nobis praesentia bona re
Abbreviated transcription (Latin):
filios requirit dicens. P otestis bibere
calicem quẽ ego bibiturus sum . Cui
cũ ꝓtinis respond̾ent possumꝰ: ilico
dñs respondit dicens. Calicẽ quidẽ
meum bibetis. Quid enim ꝑ calicem:
nͥ dolorem passionis accipimus .. De
quo alias dicit. Pater si fieri potest:
transeat a me calia iste. Et zebedei
filii id est iacobꝰ. ꝙ ioħes. non uterq
ꝑ martirium occubuit: & tam̃ quod
uterq calicem biberet. audiuit. Ioh̃es
namq nequaquã ꝑ mar tyrium ui¬
tam finiuit: s tamen martyr extitit:
quia passionem quam non suscepit
in corpore. seruauit in mente. Et noᷤ
in animo custodimus. ii.¬
ciendum est qđ trib modis uir¬
tus pacientiȩ exerceri solet. A¬
lianamq sunt quȩ a deo: alia quȩ
ab antiquo adu̾sario: alia quȩ a pro¬
ximo sustinemus. A ꝑximo namq
ꝑsecutiones. dampna. & contumeli¬
as ÷ ab antiquo uͦ adu̾sario temptam̃¬
ta: a deo aũt flagella toleramꝰ. S

Expanded text:
filios requirit, dicens: Potestis bibere filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, illico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem quam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos in animo custodimus. ea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Mmnor est gͦ uic toria urbes expugnare.
quia ex tra sunt quȩ uincunt᷑. Mauis
aũt est qđ ꝑ pacientiam uincitur:
quia ipse a se animus supatur. & sem&¬
ipsum sibim& ipsi subicit: quando eum
patientia in humilitate tolerantiȩ sternit.
uia natale mr̃m hodierna u.¬
die colimus fr̃s mei: nequaquã
nos a uirtute eoꝵ pacientiȩ. estimare
extraneos debemus. Si enim ad iu¬
uante nos dño uirtutẽ pacientiȩ ser¬
uare contendimꝰ : & in pace eccłiȩ uiui¬
mus: & tam̃ martirii palmã tenemus.
Duo qͥppe sunt martirii genera: unum
in publico: alud in mente simul et
actione. Itaq ẽẽ martires possumus:
ȩtiam si nullo ferro ꝑcutientium tru¬
cidemur. Mori quippe a ꝑsequente
martyrium in aꝑto oꝑe est: ferre uͦ
contumelias. odientem diligere. mar¬
tyrium ẽ in occulta cogitatione.ui.
uia duo sunt martyrii genera.
unum in occulto oꝑe aliud in
publico: testatur ueritas quȩ zebedei

Expanded text:
Minor est victoria urbes expugnare, Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur; majus est autem quod per patientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et semetipsum sibimet subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit.uia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei
Abbreviated transcription (Latin):
coram hominib adu̾sarios tolerare: sed
uirtus coram deo diligere: quia hoc so¬
lum ds̃ sacͥfitium accipit: qđ ante euiˢ
oculos in altari boni oꝑis. flamma cari¬
tatis incendit. Lec.ii.¬
ciendum est qđ plerumq ideo pa-¬
cientes uidemur: quia retbuere
mala non possumus. S qui idcirco ma-¬
lum ñ retͥbuit. quia nequaquam ualet:
ꝓculdubio ut p̾dirimus paciens non
est: quia patientia non in ostensione
inqͥritur s in corde. ꝑ impatientiȩ aũt
uitium: ipsa uirtutum nutrix doc tri-¬
na dissipatur. Scͥptum namq est. Doc¬
trina uiri: ꝑ pacientiam noscitur. Tan¬
to gͦ quisq minus ostenditur doctus:
quanto conuincitur minus paciens.
Neq enum ueraciter potest bona docen¬
do impendẽ: si uiuendo nesciat ȩqua¬
nimiter aliena mala tolerare. Quanto
enim culmine uirtus polleat patien¬
tiȩ: rursus salomon indicat dicens.
Melior est patiens uiro forti: & qui dña¬
tur animo suo expugnatore urbium.

Expanded text:
coram hominibus adversarios tolerare, sed coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus SaMelior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium .
Abbreviated transcription (Latin):
Cur timetis ne ꝑeat qđ incisum dolet:
quando & illud in uob ꝑire ñ potest.
qđ incisum ñ dolet. Sequit᷑. In pa¬
cientia ur̃a: possidebitis animas ur̃as.
Ia circo possessio animȩ in uirtute pa¬
cientiȩ ponitur: quia radix omnium.
custosq uirtutum pacientia est .iii.¬
er patientiam possidemus anumas
nr̃as: quia dũ nob ipsis dñari dis¬
cunus: hoc ipsum incipiiꝰ possidẽ qđ
sumus. Patientia uͦ est. aliena mala ȩ¬
quanimit ꝑpeti: contra eum quoq qͥ
mala irrogat. nullo dolore morderi.
Nam qui sie ꝓxcuni mala portat. ut ta¬
men tacitus doleat. & tempꝰ dignȩ
retͥbutionis querat: patientiam ñ exib&
s ostendit. Scͥptum quippe ẽ. Caritas
paciens est: benigna est. Patiens namq
est ut aliena mala toleret: benigna uͦ
ẽ. ut ipsos ȩtiam quos portat amet.
Dinc namq ꝑsemox ipsam ueritas dicit.
Diligite inimicos ur̃os: benefacite his
calumpniantib uob̃ Uirtus itaq est

Expanded text:
Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas as benigna est, patiens est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his calumniantibus vos . Virtus itaque est
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uͦ homo unammis. duax m̃s & notus
m̃s. qui simul mecũ dulces capiebas
cybos: in domo dei ambulauimꝰ cum
consensu. Et rursum. Homo pacis me¬
ȩ in quo sꝑabam. & qui edebat panes
meos: ampliauit aduersum me supplan-¬
tationem. Ac si de traditore suo aꝑtis
uocib dicat. Transgressionẽ illiꝰ tanto
grauius ꝑtuli: quanto hanc ab eo qͥ mẽ
esse uidebatur sensi. Lcc.ii.
mnes electi quia summi capitis
menbra sunt. caput quoq suum
in passionib secuntur: ut ipsos adu̾sa¬
rios insua morte sentiant. de quorum
uita p̾sumebant: & tanto eis crescat
merces oꝑis: quanto eis uirtutis lucrũ
ꝓficit ex alienȩ dampno caritatis. S
quia dura sunt quȩ p̃dicuntur de af¬
flictione mortis. ꝓtinus consolatio
subditur. de gaudio resurrectionis
cum dr̃. Capillus de capite ur̃o non
ꝑibit. Scimus fr̃s quia caro in cisa
dolet: capillus mñcisus non dolos. Ait
ergo martyrib suis. Capillus de capi¬
te ur̃o non ꝑibit: uidelic&r aꝑte dicẽs.

Expanded text:
unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
tur: dicens. Uerba quȩ ego loquor
loquor: nisi a me ipso non sum qui logi¬
Ei quippe tribuit quod facit: de qus ipsi
est qui facit. Pater enun deus non est
de aliquo: filius aũt deus est quiden
patri ȩqualis: s de patre deo. Ideo ile
deus. s non de deo sumen de lumi
deo non loquitur a se ipso: quia nons
a se ipso. Et ideo pater in illo maner
facit oꝑa ipse: quia ꝑ qu̾e & cum qui
facit non est nisi ab ipso.uiii.¬
pater in me est .a. Alioqum ppt
opera ipsa credite. Antea solus pͣh¬
lippus arguebatur: nunc aũt noni¬
bi eum solum fuisse qui ẽẽt arguen¬
dus ostenditur. Ppter oꝑa inquit i¬
sa credite. quia ego in patre . & pates
in me est. Neq enim si separati ẽẽ mi
uise parabiliter oꝑari ulla ratione pa¬

Expanded text:
uor loquor, nisi, a meipso non sum qui loEi quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non de Deo, et lumen, deo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso.Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opera, inquit, ipsa credite quia ego in Patre, et Pater in me est: neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla ratione po
Abbreviated transcription (Latin):
ideo amodo dic̾entur nosse patrẽ. quia
nouerant similem filium. Ergo iam
sciebant filium: & si non omnes: cer¬
te quidam eorum quib dr̃. Et̃ o qͦ
uado scitis: & uiam scitis. Ipse est l e¬
nim uia. S patrẽ nesciebant: & ideo
audiunt. Si cognouissetis me: & patr̃e
meum utiq cognouisseris. ꝑ̾me utiq
& illum. Alius enim ego sum: aliꝰ ille.
S ne putarent illum dissimilem: & a¬
modo inqͥt cognoscetis eũ . &. uidistis eũ.
Ine uidet & patrem: ñ qđ ipse sit
pater qui filiꝰ: s qđ a patris similitudi¬
ne. in nullo prorsus discrepet filiꝰ. Nam¬

Expanded text:
ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscitis eum. Viderunt enim me, videt et patrem, non ut ipse sit pater, qui filius, sed quod a patris similitudine in nullo prorsus discrepet filius. A
Abbreviated transcription (Latin):
non cognouistis me. s Philippe:qui ui-¬
det me. uidet & patrem.
tanto tempore cum ipsis erat:
ꝙ non cognoscebatur. Nonne ipse di-¬
rerat. & quo ego uado scitis. & uiam
scitis. et se nescire dicentes. eos hoc scire
conuincerat. addendo atq dicendo.
ego sum uia & ueritas et uita s Quomͦ¬
ergo uunc dicit tanto tempore uob̾cũ
sum & non cognouistis me. cum ꝓfec to
& quo iret scirent. & iuamscirent: ñ
ob aliuo nͥ qđ ipsum utiq seirent.
facile ista soluitur questio: sidicamꝰ a
qd eum aliqui eorum sciebant. aliqͥ ꝯ
nesciebant ͥ atq in his qui nesciebant
& philippus erat: ut qđ ait. & quo ego
uado scitis. & uiam scitis. illis dixisse in¬
telligatur. qui sciebant: non philippo
cui dic tum est. tanto tempore uob̾cũ
sum & non cognouistis me philippe.
s qui filium iam nouerant: iiii.¬
Setiam illud de patre dictum est.
Et ainodo cognoscetis eum: & uidistie.
eum. Dic tum est enim ꝓpt̾ omĩmodam
similitudinẽ quȩ illi cum patre est: ut

Expanded text:
cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictusum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim, propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem. ꝑducam uos ad eiumr: ut
ip u sum ȩtiam coguoscatis. S qm̃ illi
sum omnino similliis: amodo cog¬
noscetis eum. cum cognoscetis me: &
iudebitis eum. si oculis cordis uidistis
me. Quid gͦ est quod dicis philippe:
ostende nob̾ patrem & sufficit nobis.
Tanto inquit tempore uob̾eum sumr &
non cognoiustis me.s Philippeͥ qui
uidet me uidet & patr̃e. Qđ si a te
de nobis patrem. Si me uidisti. qui
oĩmodo similis sum: uidisti illum cui
similis sum. Quod si uidere non¬
n potes: non saltim credis quia ego
in patre. & pater in me est ã. Poterat
hic dicere philipphus. Uideo quidẽ te
& credo te ẽẽ simillimum patri. s nũ¬
quid arguendus & obiurgandꝰ est. qui
cum similem uidet etiam illum euius
est similis uult uidere. Similem qͥdẽ
noui: s adhuc alterum sine altero noui.
¶onmͥ sufficit : nisi & illum cui est iste suni¬
lis nouerim. Ostende nob̃ patrẽ. et suf¬
ficit nobis.

Expanded text:
ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me videt, videt et Patrem. Quod si a te is Patrem? Si me vidisti, qui illi omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi. Non mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
mo xp̃c iħe. Unius quippe naturȩ funt
uitis & palmites. Propter qđ eum ẽẽt
deus. cuiꝰ naturȩ non sumus: fac tus ẽ
homo. ut in illo eẽt uitis humanȩ na¬
turȩ: cuius & nos homines palmites ẽẽ
possemus. Quid gͦ est ego sum uitis ue
ra .s ab illa utiq discernitur: cui dicit᷑
Quomͦ conu̾sa es in amaritudinem uitis
alienȩ.. Nam quo pacto est uitis uera.
quȩ expec tata est ut fac̾et uuam. fecit
aũt spinas Ego sum inquit uitis uera:
& ꝑater meus agrieola est. Lẽc. x.¬
mnem palmitem in me non feren¬
tem fruc tũ tolos eumł ꝙ omnen

Expanded text:
 . Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. ra; ab illa se utique discernitur, cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem, vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera. Et Pater meus agricola est. Omnem palmitem non ferentem fructum, t
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a. fidelis est & iustus ut dimittat
nob̾ peccata: & mund& nos ab omni
iniquitate. Mund& utiq mundos.
hoc est fructuosos: ut tanto sint fruc¬
tuosiores. quanto fuerint mundiores.
Iam uos mundi estis: ꝓpter uerbũ quod
locutus sum uob̃. Quare non ait mun¬
di estis ꝓpt̃ baptismum quo abluti estis.
s ait propt̾ uerbũ quod locutus sum
uob̾: nisi quia & in aqua uerbũ mun

Expanded text:
tra, fidelis est et justus, qui dimittat tra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mun
Abbreviated transcription (Latin):
potestis fac̾e. Audi ȩtiam ipsos con¬
fitentes. Quid aũt est apollo . Quid
aũt paulus . Ministrienis: ꝑ quos
credidistis. Et unicuiq sicut ds̃ dedit.
Ego. ani aliq plantaui: apollo rigauit.
esciebant d̾e hoc gͦ sicut unicuiq
deus dedit. non itaq de suo. Iam uero
qđ sequitur. s deus in crem̃tum dedit:
nonꝑ illos s ꝑ se ipsum facit. Excedit
hoc humanã humilitatem: excedit an¬
glicam sublimitatem: nec omino ꝑtin&
nisi ad agricolam trinitatem. X II.¬
a or uos inquit mundi estis. Mundiscili¬
cet: atq mundandi. Neq enum nͥ mun-¬
Et tam̃ omnẽ qui fert fructum purgat
agricola: ut fructũ plus afferat. fert
fructũ quiꝰ mundus est: atq ut plus
afferat purgatur adhuc. Quis enĩ est
in hac uita sic mundus: ut non sit ma¬
gis magisq mundandus: ubi si dixeri¬
mus quia peccatum non habemus.
nos ipsos seducimus: & ueritas in nob̾
non est. Si aũt confessi fuerimꝰ pecca

Expanded text:
potestis facere. Audi etiam ipsos conpotestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? Ministri per quosuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi munet tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi
Abbreviated transcription (Latin):
uitis xp̃e qđ ait. pater maior me est.
cãm id aut̃ qđ ait. ego & pat̃ unum
sumus. & ipse agricola est. Nec talis
quales sunt qui extrinsecus oꝑando
exhibent ministerium: s talis ut
det ȩxiam intrinsecus incrementũ.
am neq qui plantat est aliquid neq
qui rigat: s qui incrementũ dat ds.
tutiq deus est xp̃c. quia deus erat
uerbum: unde ipse & pater unũ st̃
t si uerbũ caro fac tum est. qđ non e¬
rat: manet quod erat. Deuiq cũ de
patre tanquam de agricola dixisset.
qd̃ infruc tuosos palmites tollat: fru¬
ctuosos aũt purg&. ut plus afferãt
fruc tum: continuo ȩtiam se ipsum
mundatorem palmitum ostendens:
iam uos inquit mundi estis: ꝓpt̃ ser¬
monẽ quẽ locutus sum uob̾. XI.
p̃c mundator est palmitũ: qđ
est agͥcolȩ non uitis officium:
qui ȩtiam palmites oꝑarios suos fe¬
cit. Nam & si non dant increm̃tũ:
impendunt tam̃ aliqd̃ ad ium̃tum :
non de suo ÷ quia sine me inqͥt nicħ

Expanded text:
um quod ait: Pater major me est. Secundum id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Sed utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc etiam ipse in se ip̃so.. Et ideo u¬
bi ille. ibi & ipsi: hoc est in ipso. Ipsa est
qͥ uita ȩterna: inqua futuri sumus. cum
icceꝑit nos ad se. Et ipsa uita ȩterna.
quod ipse est: in ipso est Ubi est ipse.
& nossumus: hoc est in ipso. Conec tẽs¬
sens me inquit: & patrẽ meum cogno¬
uissetis. Hoc est qđ ait: nemo uenit ad
patrẽ. nisi ꝑ me. Deinde subiungit.
t amodo cognoscetis eum: & uidistis.
eum. S philippus unus ex apłis. qđ
audierat non intelligens: dñe inquit
ostende nob̃ patrẽ. ꝙͥ sufficit nob̃. Ciii.¬

Expanded text:
ac per hoc est etiam ipse in seipso; et ideo ibi illi, ubi et ipse, hoc est, in ipso. Ipsa est igitur vita aeterna, in qua futuri sumus cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna, quod ipse est, in ipso est. Ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso: sicutsetis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
quia fides ꝑ dilectionem oꝑatur..
Unde aũt dilig̾emus: nͥ pͥus dilig̾emur.d.
aꝑtissime hoc in epła sua idemiste euan¬
głista dixit. Nos diligamus dm̃: qm̃ ip
se pͥor dilexit nos. Quod aũt ait sicut
dilexit me pater & ego dilexiuos: ñ¬

Expanded text:
quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum, quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; n
Abbreviated transcription (Latin):
dat.. Detrahe uerbum: & quidͤ aqua nͥ
aqua. Accedit uerbum io u¬
elementum: & fit sacramen.lm̃. Hȩci¬
tum. ętiam ipsum tanquã uisibile uer¬
bum. Nam de hoc utiq dixerat. quan¬
do pedes discipłis lauit. Qui lotus est ñ
indiget mͥut pedes lauet: s est munduᷤ
totus. Unde ista tanta uirtus aque ut
corpus tangat & cor abluat: nisi faci¬
ente uerbo. non quia dr̃ s quia credi¬
tur. Nã ꝙ in ipso uerbo aliud est so¬
nus transiens: aliud uirtus manens.

Expanded text:
rahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit, Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens.
Abbreviated transcription (Latin):
afferatis: ꝙ efficiamini mei discipłi.
Siue głificatus siue clarificatus dica¬
tur: ex uno uerbo greco utrũq trans
cominemorandum existima ui: quia di¬
cit apłs. Si abraham ex oꝑib istificatꝰ
est: habet głam. s non apud dm̃. Hȩc est
gla apud dm̃. qua głificatur non homo
s ds̃. sinon ex oꝑib s ex fide iustificat᷑:
qm̃ palmes sicut iam suꝑus dixit. ñ
potest facere fructũ a semetipso. Si gͦ
in hoc głificatꝰ ẽ ds̃ pater. ut fruc tum
plurimum afferamus. & efficiamur. xp̃i
discipłi: non hoc nr̃e głȩ tribuamꝰ: tan-¬
quam hoc ex ipsis nob̃ habeamꝰ. E uis
est enim hȩc grã: & ideo in hoc ñ nr̃a.
s eiuis est gloria. Lee. iii.¬
N hoc enim glificatur pater. ut fruc¬
tum plurimum afferamꝰ & effic iamur
xp̃i discipłi. A quo efficiam᷑: nisi ab il¬
lo cuiꝰ miscdia p̾uenit nos .s. Ipsius e¬
nim sumus figmentum: creati in xp̃o
iħu in oꝑib bonis. Sicut dilexit me

Expanded text:
fficiamini mei discipuli. Sive glorificatus sive clarificatus dicatur, ex uno graeco verbo utrumque transl commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, : quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde n hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in o
Abbreviated transcription (Latin):
manent in memoria. nec
inueniuntur in uita non cõputatur
palmes in uite: quia uitam non attra¬
hit ex radice. Ad hanc differentiam.
ualet qđ scͥptum est: memoria retinen¬
tib mandata eus. ut faciant ea. Mul¬
ti enim memoria retinent. ut contẽp¬
nant: aut ȩtiam derideant.: aut oppug¬
nent ea. In his uerba xp̃i non manent:
quia tangunt quodam᷑ non coherent.
Et ideo illis non erunt inbenefitium:
s intestimonium. Et quia sic infunt
eis ut non maneant in eis: ad hoc te¬
nentur ab eis. ut iudicentur ex eis .uii.¬

Expanded text:
manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sequitur. Si p̃cepta mea inquit sos¬
uau̾itis: manebitis in dilectione mo
Bilectio facit p̃cepta seruari i an p̃ceps
seruata faciunt dilec tionem. s. S quie
ambigat qđ dilectio p̃cedit sᷤ UInde enm
p̃cepta seruet ñ habet: qͥ non diligit.

Expanded text:
quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non dilig
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̃ manent: quodcũq uo¬
luxt inꝰ petamus & fiet uobis:
qͥa si petumiis & ñ fit. ñ hoc petimus
qđ hab& mansio in eo: nec qđ habent
uerba eiꝰ quȩ iuanent in nob̃: s quod
hab& cupiditas & infirmitas carnis
quȩ non est in eo & in qua ñ manent
uerba eiꝰ. Nam utiq ad uerba eius p̾

Expanded text:
in nobis manent, quodcunque voin nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam