comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& nr̃e cogitationes: nec ipsa factã preteriit. Non eni ulłu factũ dic¬
tumue hominis: qͦd non ex corde & cogitatione ꝓcedat. Quid aũ ãpliꝰ
agere de hac re ciprianꝰ martir głosissimꝰ & doctor lucidissimꝰ potuit.
quã ubi nos in oratione dñica etiã ꝓ inimicis fidei xꝑiane orare oporte¬
re cõmonuit. ubi de initio fid̃i. qͦd etiã hoc donũ dĩ sit. qͥd sentiret
ostendit: & ꝓ perseuerantia usq infine̾. quia ⁊ ipsã non nͥ ds̾ eis qui
perseuerauerint donat: eccłam xp̃i cotidie orare monstrauit . Heat̾¬
quoq ambrosius cũ exponeret qͦs ait li cas eugłista. uisum ẽ ⁊ mͥ. potest
inqͥt ñ soli uisũ e̾ẽ : qđ sibi uisũ esse declarat. Non enĩ uoluntate tantũ
& id̾o qui xp̃m seqͥt᷑. potest int̾rogatꝰ. cur ẽẽ uoluerit xp̃iamis respond̾e:¬
uisum ẽ & mͥ. Quod cum dicit. non negat do uisum. & dõ enĩ preparat᷑ uo¬

Expanded text:
rae cogitationes, » nec ipsa facta et dicta praeteriit: non enim est ullum factum dictumvi hominis, quod non ex corde et cogitatione procedat. Quid autem amplius de hac re agere Cyprianus martyr gloriosissimus et doctor lucidissimus potuit, quam ubi nos in oratione dominica etiam pro inimicis fidei christianae orare oportere commonuit? ubi de initio fidei, quod etiam hoc donum Dei sit, quid sentiret ostendit: et pro perseverantia usque in finem, quia et ipsam nonnisi Deus eis qui perseveraverint donat, Ecclesiam Christi quotidie orare monstravit. Beatquoque Ambrosius cum exponeret quod ait Lucas evangelista, Visum est et non soli n isum esse, quod uisum sibi esse declarat. non enim uoluntate tantum et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit ChriVisum est et mihi. Quod cum dicit, non negat Deo visum; a Deo enim praeparatur vo
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut animꝰ non sit dico: nec me ab hac sententia reuocat qđ a mag¬
nis philosophis dictum ẽ : eam rem quȩ quocũq uenerit uitã prestat.
mortẽ inse ad mitt̾e non posse. Quãuis enĩ lumen quoc̾q intrare po-¬
tuerit. faciat id lucere. tenebrasq in se ꝓpt̾ memorabilẽ illam uim
contrariorũ non possit admittere : tam̃ extinguit᷑. locusq ille extinc¬
to lumine tenebrat᷑. Ita illud̃ quod tenebris resistebat. neq ullom
inse tenebras admifit. & fic eis intere undo locũ fecit. ut pot̾at etiã
discedendo. Itaq timeo. ne mors ita contingat corpori. ut tenebre

Expanded text:
fieri ut animus non sit, dico. Nec me ab hac sententia revocat, quod a magfieri ut animus non sit, dico. Nec me ab hac sententia revocat, quod a magnis philosophis dictum est, eam rem quae, quocumque venerit, vitam praestat, mortem in se admittere non posse. Quamvis enim lumen quocumque intrare potuerit, faciat id lucere, tenebrasque in se propter memorabilem illam vim contrariorum non possit admittere; tamen exstinguitur, locusque ille exstincto lumine tenebratur. Ita illud quod tenebris resistebat, neque ullo modo in se tenebras admisit, et sic eis intereundo locum fecit, ut poterat etiam discedendo. Itaque timeo ne mors ita contingat corpori, ut tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
non ut sint ipsa subiecta. ea quae insubiectis st̃ eo quo eristunt
Non enĩ ut sit iste paries paries hoc colore fit quẽ in eo uidemꝰ
cũ etiã si quo casu nigrescat aut albescat. uel aliquẽ aliũ mutẽ¬
colorem. nichilominꝰ tamen maneat paries. ac dicatur. At uero ignis si ca-¬
lore careat. ne ignis quidẽ erit: nec niuem uocare nisi candidã possu
uideat᷑. ut iđ quod insubiecto ẽ maneat . ip̃so intereunte subiecto :
Monstruosum enĩ ⁊ a ueritate alienissimũ est: ut id quod ñ ess nͥ
in ipso e̾e̾t. etiã cum ipsum non fuerit possit esse. Rllud igit᷑ quod
querebamꝰ inuentũ est. H Quid narras:  Rd qđ audis. H lam ne
ergo ad liquidu constat anirũ eͥe̾ in mortalem: Rsi ea quȩ con-¬
cessisti uera st̃ : liquidissime. iisi forte animũ dicis etiã si moriatu
animũ esse. H Numquã equid̾e hoc dixerim. s eo ipso quo interit.

Expanded text:
non ut sint ipsa subjecta, ea quae in subjectis sunt coexistunt. non ut sint ipsa subjecta, ea quae in subjectis sunt coexistunt. Non enim ut sit iste paries, paries hoc colore fit, quem in eo videmus; cum etiam si quo casu nigrescat aut albescat, vel aliquem alium mutecolorem, nihilominus tamen maneat paries ac dicatur. At vero ignis si calore careat, ne ignis quidem erit; nec nivem vocare, nisi candidam, possuvideatur, ut id quod in subjecto est, maneat ipso intereunte subjecto? Monstruosum enim et a veritate alienissimum est, ut id quod non esset nisi in ipso esset, etiam cum ipsum non fuerit possit esse. R. Illud igitur quod quaerebamus inventum est. A. Quid narras? R. Id quod audis. A. Jamne ergo liquido constat animum esse immortalem? R. Si ea quae concessisti vera sint, liquidissime: nisi forte animum dicis, etiamsi moriatur, animum esse. A. Nunquam equidem hoc dixerim; sed eo ipso quo interit,
Abbreviated transcription (Latin):
modis ctici. uno quo ita ẽ ut etiã se iuingi atq alibi esse possit. ut
hoc lignũ in hoc loco. ut solmoriente:. Alt̾o aut̾ quo ita ẽ aliqͥe
ui sub iecto. ut ab eo nequeat separari. ut in hoc ligno forma et
species quã uidemus: ut in sole lux. ut in igni calor. ut in animo
uet ussima nobis sunt: & abuineunte adolescentia. studiosissime per¬
cepta & cognita. Quarẽ non possum de his int̾rogatꝰ quin ea sine
ulla cteliberatione conceda. R Quid illud Honne concedis qͦs
in subiecto est ⁊inseparabilit̾. si fubiectum ipsum nͣ maneat ma¬
nere non posse. H Hoc quoq uideo necessarium. nã manente sub¬
iecto posse id qͦd insubiecto ẽ. non manere. Uausqͥs ciligeret ee
atuertit. intelligit. Si quide huius corporis color pͥotest uel
ualituctinis ratione uel ȩtate inmutari. cum ipsũ corpus necd̃u
interierit. ⁊ hoc non par aeque in omĩb ualet. s inhis inquib

Expanded text:
modis dici. Uno quo ita est, ut etiam sejungi atque alibi esse possit, ut modis dici. Uno quo ita est, ut etiam sejungi atque alibi esse possit, ut hoc lignum in hoc loco, ut sol in oriente: altero autem quo ita est aliquid in subjecto, ut ab eo nequeat separari, ut in hoc ligno forma et species quam videmus, ut in sole lux, ut in igne calor, ut in animo vetustissima sunt nobis, et ab ineunte adolescentia studiosissime percepta et cognita: quare non possum de his interrogatus, quin ea sine ulla deliberatione concedam. R. Quid illud? nonne concedis, quod in subjecto est inseparabiliter, si subjectum ipsum non maneat, manere non posse? A. Hoc quoque video necessarium; nam manente subjecto, posse id quod in subjecto est non manere, quisquis diligenter res advertit, intelligit. Siquidem hujus corporis color potest vel valetudinis ratione vel aetate immutari, cum ipsum corpus necdum interierit. Et hoc non peraeque in omnibus valet, sed in his in quibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. negabit ne quispiã ueritat̾e ipsam e̾ẽ ꝑ quã om̃s uerȩ sunt discipli¬
nae: HPrope ẽ omĩno ut adsentiar. s illud me mouos quod etiã rati¬
onem disputandi inter easdẽ disciplinas numeramꝰ. Quare illam po-¬
tius esse existimo ueritatẽ. qua ⁊ ista ipsa ratio uera est. Ri Optime &
uigilantissime. s non negas ut opinor eo ueram e̾e quo disciplina est.
H Immo id ipsum ẽ: quod me mouet. ad uerti enĩ etiam ipsam discipli¬
nam e̾e. & obhoc ueram dici. R Quid gͦIstam putas aliter discipli-¬
nam e̾e̾ potuisse. nisi omĩa in ea diffinita e̾e̾nt ⁊ distributa: HNi
chil aliud habeo qđ dicam. R At si ad eam ꝑtinet hoc officium: per
se ipsam disciplina uera est: Quisquãne igit᷑ mirũ putabit si ea qͣ
restant. H Profer si quid habes. modo tale sit quod intelligam
libent̾q concedã. R Esse aliquid in aliquo. non nos fugit duob

Expanded text:
nae, negabitne quispiam, veritatem ipsam esse per quam omnes verae sunt disciplinae, negabitne quispiam, veritatem ipsam esse per quam omnes verae sunt disciplinae? A. Prope est omnino ut assentiar: sed illud me movet, quod etiam rationem disputandi inter easdem disciplinas numeramus. Quare illam potius existimo esse veritatem, qua et ista ipsa ratio vera est. R. Optime omnino ac vigilantissime: sed non negas, ut opinor, eo veram esse quo disciplina est. A. Imo idipsum est quod me movet. Adverti enim etiam disciplinam esse, et ob hoc veram dici. R. Quid ergo? istam putas aliter disciplinam esse potuisse, nisi omnia in ea definita essent et distributa? A. Nihil aliud habeo quod dicam. R. At, si ad eam pertinet hoc officium, per seipsam disciplina vera est. Quisquamne igitur mirum putabit, si ea qua restant. A. Profer si quid habes, modo tale sit quod intelligam, libenterque concedam. R. Esse aliquid in aliquo, non nos fugit duobus
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd que sit declarat᷑: dum fine confusione partes suae cuiq red¬
dunt᷑. dum nichil p̃termittit᷑ ꝓprium. nichil ad numerat᷑ alienũ :
totũ hoc ipsũ quo disciplina dicitur egeritur.R aͦ ⁊⁊ totũ ipsum
quoq uera dicit᷑ H llideo consequi. R Responde nc̃ quȩ disciplina
contineat diffinitionũ. diuisionũ. partionũq rationes. ħ Iam su¬
pradictum ẽ hȩc disputandi regulis contineri. R Grãmatica gͥ
eactem arte creata est ut disciplina. & ut uera e̾e̾t quȩ est aste suꝑius a
falsitate defensa. quod non de una grãmatica michi licet concludere:
s prorsus de om̃ib disciplinis. Nam dix isti uereq dixisti. nulła disci-¬
plinam tibi occurrere: inquantũ non diffiniendi uis atq distribuen-¬
di id ipsum ut disciplina sit fecerit. At si eõ uere sunt quo st̃ discipli¬

Expanded text:
quid quidque sit declaratur, dum sine confusione partium sua cuique redquid quidque sit declaratur, dum sine confusione partium sua cuique redduntur, dum nihil praetermittitur proprium, nihil annumeratur alienum, totum hoc ipsum quo disciplina dicitur egerint. R. Ergo et totum ipsum quo vera dicitur. A. Video consequi. 21. R. Responde nunc quae disciplina contineat definitionum, divisionum, partitionumque rationes. A. Jam superius dictum est haec disputandi regulis contineri. R. Grammatica igitur eadem arte creata est, ut disciplina, et ut vera esset, quae est abs te superius a falsitate defensa. Quod non de una grammatica mihi licet concludere, sed prorsus de omnibus disciplinis. Nam dixisti, vereque dixisti, nullam disciplinam tibi occurrere, in qua non definiendi jus atque distribuendi idipsum, ut disciplina sit, fecerit. At, si eo verae sunt quo sunt discipli
Abbreviated transcription (Latin):
redderent: eo ipso falsa retinerent quo uera essent: illaq redde¬
rent. Hinc enĩ extitit illud qđ suꝑius mirabam. de uolatu dedali
uere fabulam e̾e̾ non potuisse: nisi dedału uolasse falsum e̾e̾t. H
Iam teneo istud. s quid ex eo proficiamus ex pecto. R Quid nisi non e̾ẽ
falsam illam racionẽ. qua colliginꝰ disciplinã nisi uera doceat disci¬
plinã ẽe non posse: & ħoc quid adrem: R Quia uolo dicas michi.
unde sit uera disciplina gramatica.inde en uera ẽ: inde enim¬
uera ẽ unde disciplina est. HNescio qͥd tibi respondeã. Honne tͥ
uidetur si nichil in ea definitum e̾et. nichil in genera ⁊ partesdis¬
tributũ atq distinctũ. nullo modo disciplinã ẽẽ potuisse:HIam
intelligo quid dicas. nec ulla michi occurrit cuius uis facies disci¬
pline. inqua non definitiones acdiuisiones. ⁊ ratiorinationes dum

Expanded text:
redderent, eo ipso falsa retinerent, quo vera essent illa quae redderedderent, eo ipso falsa retinerent, quo vera essent illa quae redderent. Hinc enim exstitit illud quod superius mirabamur, de volatu Daedali veram fabulam esse non potuisse, nisi Daedalum volasse falsum esset. A. Jam teneo istud; sed quid ex eo proficiamus exspecto. R. Quid, nisi non esse falsam illam rationem, qua collegimus disciplinam, nisi vera doceat, disciplinam esse non posse? A. Et hoc quid ad rem? R. Quia volo dicas mihi unde sit disciplina grammatica: inde enim vera est, unde disciplina est. A. Nescio quid tibi respondeam. R. Nonne tibi videtur, si nihil in ea definitum esset, et nihil in genera et partes distributum atque distinctum, eam nullo modo disciplinam esse potuisse? A. Jam intelligo quid dicas; nec ulla mihi occurrit cujusvis facies disciplinae, in qua non definitiones ac divisiones et ratiocinationes, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Disciplina enĩ. a discendo dict̾a est. Nemo autẽ quȩ didicit ac tenet.
nescire diei potest. & nemo scit falsa. Omĩs ergo uera ẽ disciplina. h
Non uideo quidẽ qͥd in ista racruncula tẽmere concedatur. Nouet
me tamen ne ꝑ istam cuipiam uideat᷑ etiã illas fabulas ueras e̾e̾. Ian
& has didiciinus & tenem̾us. Numqͥdnã magist̃ nost̾ nolebat nos cre-¬
dere que docebat & nosse:Immo uehem̾ter ut uossemꝰ instabat.
RNũiid aliquando institit. ut dedalum uolasse crederemꝰ.ħ Hoc
quidẽ nũquã.s plane nisi teneremus fabulam. uix nos posse ali¬
qͥđ tenere manib faciebat. RTu ergo negas uerũ e̾e̾ quod ista fa-¬
bula sit : ⁊ quod uta sit dedalus diffamatꝰmħ Hoc non nego ue
esse. RNon negas ge didicisse uerũ cum ista didiceris
uolasse dedałũ uerum e̾et ⁊ hoc ꝓueri ꝓ fict̾a fabula acciperent atq

Expanded text:
Disciplina enim a discendo dicta est: nemo autem quae didicit ac tenet, Disciplina enim a discendo dicta est: nemo autem quae didicit ac tenet, nescire dici potest; et nemo scit falsa. Omnis ergo vera est disciplina. A. Non video quidem quid in ista ratiuncula temere concedatur. Movet me tamen ne per istam cuipiam videatur etiam illas fabulas veras esse; nam et has discimus et tenemus. R. Numquidnam magister noster nolebat nos credere quae docebat, et nosse? A. Imo vehementer ut nossemus instabat. R. Numquid aliquando institit ut Daedalum volasse crederemus? A. Hoc quidem nunquam. Sed plane nisi teneremus fabulam, vix nos posse aliquid manibus tenere faciebat. R. Tu ergo negas verum esse quod ista fabula sit, et quod ita sit Daedalus diffamatus? A. Hoc non nego verum esse. R. Non negas ergo te didicisse verum, cum ista didiceris. Nam si volasse Daedalum verum est, et hoc pueri pro ficta fabula acciperent atque
Abbreviated transcription (Latin):
Anignoras omĩa illa fabulosa & aperte falsa ad grãmaticam ꝑti-¬
nere HNon ignoro istud quidẽ. s ut opinor non ꝑ grãmaticam
falsa sunt : sed per eã qualiacũq st̃ demonstrant᷑. Siquidẽ est
gr̾amatica uocis articulate custos. & moderatrix disciplina. cuius
ꝓfessionis necessitate cogit᷑ humane lingue omĩa etiã figmenta
colligere. quae memoriȩ litt̾isq mandata sunt: non ea falsa faci¬
ens. s de his ueram quandã docens asserensq rationẽ. R Recte. Sane
nichil trunc curro utrum abste. ista bene diffinita atq distincta sint:
sed illud quero. utrũ hoc ita esse ipsa grãmatica. an uero illa discipli¬
na disputationis ostendat. ħ Non nego urm peritiãq diffiniendi. qͣ
nunc ego ista separare conatꝰ sum: disputatorie arti tribuiR. Quid
ipsa grãmatica: Nonne sruera ẽ. eo uera est quo disciplina est:

Expanded text:
An ignoras omnia illa fabulosa et aperte falsa ad grammaticam pertiAn ignoras omnia illa fabulosa et aperte falsa ad grammaticam pertinere? A. Non ignoro istud quidem; sed, ut opinor, non per grammaticam falsa sunt, sed per eam qualiacumque sunt, demonstrantur. Siquidem est grammatica vocis articulatae custos et moderatrix disciplina: cujus professionis necessitate cogitur humanae linguae omnia etiam figmenta colligere, quae memoriae litterisque mandata sunt, non ea falsa faciens, sed de his veram quamdam docens asserensque rationem. R. Recte sane: nihil nunc curo, utrum abs te ista bene definita atque distincta sint; sed illud quaero, utrum hoc ita esse ipsa grammatica, an vero illa disciplina disputationis ostendat. A. Non nego vim peritiamque definiendi, qua nunc ego ista separare conatus sum, disputatoriae arti tribui. 20. R. Quid ipsa grammatica? nonne si vera est, eo vera est quo disciplina est?
Abbreviated transcription (Latin):
chil imitatione dignũ uideo. Non enim tanquã histriones. aut de
speculis quaeque relucentia aut tanquã mironis bucula ex aere:
Ita etiã nos ut innr̃o guod̾a habitu uerisimus ad alienũ habitum
idumbrati atq ad simulati. & ob hoc falsi e̾e̾ debemꝰ. s illud
quaerere. qd̃ non quasĩ bifronti ratione. sibiq aduersante. ut ex alia
parte uerũ sit: ex alia fasum sit. R Magna udurina quędã requiris.
que tam̃ si inuenerimꝰ : nonne fatebim᷑ his ipsam confici. & quasi con-¬
flari ueritatẽ. aqua de nominat᷑ omẽ qd uerũ quoquomͦ nominatur ᷤ
Non inuitus assentior. R Quid tibi gͦ uidet᷑ disciplina¬
dr uerane an falsa est.H Quis dubito uerã:ᷤ S uera est etiã gr̃a-¬
matica. R Itaneut illa: H Non uideo quid sit uero uerius. Rillud
profecto qͦd nichil falsi habet. qd̾ intuens paulo ante offendebar:
his rebus quȩ nescio quomͦ nisi falsa: e̾ent. uera eͥe̾ non possent.

Expanded text:
hil imitatione dignum video. Non enim tanquam histriones, aut de hil imitatione dignum video. Non enim tanquam histriones, aut de speculis quaeque relucentia, aut tanquam Myronis buculae ex aere, ita etiam nos ut in nostro quodam habitu veri simus, ad alienum habitum adumbrati atque assimilati, et ob hoc falsi esse debemus; sed illud verum quaerere, quod non quasi bifronte ratione sibique adversanti, ut ex aliqua parte verum sit, ex aliqua falsum sit. R. Magna et divina quaedam requiris. Quae tamen si invenerimus, nonne fatebimur his ipsam confici, et quasi conflari veritatem, a qua denominatur omne quod verum quoquo modo nominatur? A. Non invitus assentior. CAPUT XIdisputandi verane, an falsa est? A. Quis dubitet veram? Sed vera est etiam grammatica. R. Itane ut illa? A. Non video quid sit vero verius. R. Illud profecto quod nihil falsi habet: quod intuens paulo ante offendebare ex iis rebus quae nescio quomodo nisi falsae essent, verae esse non possent.
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod pͥamũ ad simulabat. s ipse non erat: ex quo iam nascitur
quiddã mirabile. qͦd tamen ita se habere nemo ambigit. h Quid¬
nam id est:R
Qđ putas nisi hȩc omĩa inde e̾e̾ inquib dam
uera. unde in.¬
quibdã falsunt: &. ad suum uerũ hoc solum¬
ad aliud falsanfunt : Unde ad ił quod esse.
aut uolunt aut debent. nullomͦ ꝑuenrunt si falsa e̾e̾ fugrunt.
Quo pact̾o enim iste quẽ cõmemoraui uerus tragedus. etiã si noll&
esse falsus haector falsa andromeda. falsus hex cules. & alia in trume¬
ra: Aut unde uera pictura esset si falsus equus non esset: Unde
inspeculo uera hominis inago si non falsus homo: Quar̾e si quib¬
d̾a ut uerum aliquid sint. prodest ut sint. aliquid falsũ: Cur
tantõpere falsitates formidamꝰ. ⁊ pro magnobono appetimus ue¬
ritatẽ: HNescio. Et multũ miror nisi quia ⁊ nexemplis istis ni¬

Expanded text:
eo quod Priamum assimilabat, sed ipse non erat. Ex quo jam nascitur eo quod Priamum assimilabat, sed ipse non erat. Ex quo jam nascitur quiddam mirabile, quod tamen ita se habere nemo ambigit. A. Quidnam id est? R. Quid putas, nisi haec omnia inde esse in quibusdam vera, unde inbusdam falsa sunt, et ad suum veruad aliud falsa sunt? Unde ad id quod esse aut volunt aut debent, nullo modo perveniunt, si falsa esse fugiunt. Quo pacto enim iste quem commemoravi, verus tragoedus esset, si nollet esse falsus Hector, falsa Andromache, falsus Hercules, et alia innumera? aut unde vera pictura esset, si falsus equus non esset? unde in speculo vera hominis imago, si non falsus homo? Quare, si quibusdam, ut verum aliquid sint, prodest ut sint aliquid falsum; cur tantopere falsitates formidamus, et pro magno bono appetimus veritatem? A. Nescio, et multum miror, nisi quia in exemplis istis ni
Abbreviated transcription (Latin):
dicam:Planũ est ut arbitror ex hac regula e̾e metienda. ħ Plani¬
simum. RTaceo de cet̾is sensib. Nam nemo considerans non hoc in¬
ueniet falsum appellari in reb ipsis quas sentimꝰ. quod esse aliqͥd
secernencta illa poemata .&. loca uisa st̃ cet̾aq fallatiae. R Quia scilic&
aliud est falsum e̾e uelle : aliud uerũ e̾e̾ non posse. Itaq ipsa oꝑa ho¬
uinũ. uelut comoedias aut tragedias. aut mimos ⁊ iđ gi
pictus homo non potest. quãuis inspeciȩ hominis tendat. quã illa
quȩ sunt scripta in libris comicorũ. Neq enim falsa e̾ẽ uolunt:
aut ullo appetitu suo falsa st̃: s quada necessitate quantũ fingen¬
tis arbitrium sequi potuert̃. At uero inscena roscius uoluntate falsa
heccuba errat. Natura uerus homo. sed illa uoluntate etiã uerus
tragoedus. eo iridelicet quo implebat institutũ. Falsus autẽ priamꝰ

Expanded text:
dicam? Planum est, ut arbitror, ex hac regula esse metienda. A. Planisdicam? Planum est, ut arbitror, ex hac regula esse metienda. A. Planissimum. R. Taceo de caeteris sensibus; nam nemo considerans non hoc inveniet, falsum appellari in rebus ipsis quas sentimus, quod esse aliquidsecernenda illa poemata et joca visa sunt, caeteraeque fallaciae. R. Quia scilicet aliud est falsum esse velle, aliud verum esse non posse. Itaque ipsa opera hominum velut comoedias aut tragoedias, aut mimos, et id gpictus homo non potest, quamvis in speciem hominis tendat, quam illa quae scripta sunt in libris comicorum. Neque enim falsa esse volunt, aut ullo appetitu suo falsa sunt; sed quadam necessitate, quantum fingentis arbitrium sequi potuerunt. At vero in scena Roscius voluntate falsa Hecuba erat, natura verus homo; sed illa voluntate etiam verus tragoedus, eo videlicet quo implebat, institutum: falsus autem Priamus,
Abbreviated transcription (Latin):
lud aut̃ qͦd mendax uoco amentib fit: qui
hoc differt̃ a fal¬
lacib. quod om̃is fallax appetit fallere. non
decipiant. sed tamen aliquid fingunt. uel mendaces tantũ. uel sine
hoc quidem mentientes. tamen uocari nemo ambigit: nisi qͥd habes
aduersum ista qđ dicas. H Perge queso. Nunc enĩ fortasse de falsis
falsa docere coepisti. sed iam genꝰ illud expect̾o quale si
multa supra memorauimꝰ. Annon tibi uidet᷑ imago tua de speculo.
quasi tuipse uelle e̾e̾. sed ido e̾e̾ falsa quod non est: h Ualde hoc uide¬
tur. RQuid omĩs pictura uelcuiꝰ scemodi simulacrũ. & id genus
uel furentes fallunt᷑. concedis ut opinor in eo eẽ genere. H Et nulla
magis tendunt talia e̾ẽ. qualia uel uigilantes uł sani cernurͣ.
& eo tamen falsa sunt : quo id qͦđ tendunt ẽe non possunt: R Qa
iam de turriũ motu. uel de merso remo. uł de umbris corpoꝵ. plura

Expanded text:
lud autem quod mendax voco, a mentientibus fit. Qui lud autem quod mendax voco, a mentientibus fit. Qui hoc differunt a fallacibus, quod omnis fallax appetit fallere; non decipiant, sed tamen aliquid fingunt, vel mendaces tantum, vel si ne hoc quidem, mentientes tamen vocari nemo ambigit: nisi quid habes adversus ista quod dicas. 17. A. Perge, quaeso; nunc enim fortasse de falsis non falsa docere coepisti: sed jam illud genus exspecto quale sit multa supra memoravimus. Annon tibi videtur imago tua de speculo quasi tu ipse velle esse, sed ideo esse falsa, quod non est? A. Valde hoc videtur. R. Quid omnis pictura vel cujuscemodi simulacrum, et id genus vel furentes falluntur, concedis, ut opinor, in eo esse genere. A. Et nulla magis: nam nulla magis tendunt talia esse, qualia vel vigilantes vel sani cernunt; et eo tamen falsa sunt, quo id quod tendunt esse non possunt. R. Quid jam de turrium motu, vel de merso remo, vel de umbris corporum plura
Abbreviated transcription (Latin):
dicam quod ita se habet ut uidet᷑ ex quo cũ fit sine cognitore. n¬
chil uerum esse posse. Ibi mͥ naufragrum inscopulis occultissimis. formi-¬
dancłũ est qui ueri sunt. etiã si nesciant᷑ : aut si uerũ esse id qͦd est
dixero: falsum non e̾ẽ uspiã concludet᷑. quouis repugnante. Itaq re¬
deunt illi aestus. nec quicquã tanta patientia morarũ tuarũ pro¬
frustra nos auxilium diuinũ in plorasse. Uideo enĩ temptatis qͣntũ
potuimꝰ om̃ib reb non remansisse qd falsum iure dicatur. nisi
qđ aut se fingit esse quod non ẽ: aut omĩno e̾e̾ tendit ⁊ non est. S illuo
superrus falsi genus uł fallax etiã uł mendax ẽ. Nam fallax id recte di¬
citur qđ habet quendã fallendi appetitum. qui sine anima intelligi
non potest: sed partim ratione fit: partin natura. Ratione in animalib
rationalib ut in homine. natura in bestiis: tanqua in uulpecula Il¬

Expanded text:
dicam quod ita se habet ut videtur. Ex quo confit sine cognitore ndicam quod ita se habet ut videtur. Ex quo confit sine cognitore nihil verum esse posse: ubi mihi naufragium in scopulis occultissimis formidandum est, qui veri sunt, etiamsi nesciantur. Aut, si verum esse id quod est dixero, falsum non esse uspiam concludetur, quovis repugnante. Itaque redeunt illi aestus, nec quidquam tanta patientia morarum tuarum prosse. Video enim, tentatis quantum potuimus omnibus rebus, non remansisse quod falsum jure dicatur, nisi quod aut se fingit esse quod non est, aut omnino esse tendit et non est. Sed illud superius falsi genus, vel fallax etiam, vel mendax est. Nam fallax id recte dicitur quod habet quemdam fallendi appetitum; qui sine anima intelligi non potest: sed partim ratione fit, partim natura; ratione, in animalibus rationalibus, ut in homine; natura, in bestiis, tanquam in vulpecula. Il
Abbreviated transcription (Latin):
est quod alicui rei dissimile sit. quã uerã e̾e concedimꝰ. Item si dixero
eoquod simile est falsum appellandu : non sołu oua illa reclamabt̾
que uera eo ipso st̃. quo simillima. s etiam sic non effugiã eunqͥ
oegerit falsa ẽe̾ omĩa confiteri. quod omĩa sibi ex aliqua
similia e̾e̾ negare non possum. Sed fac me non metuere. illud respon¬
dere. similitudinẽ ac dissimilitudinẽ simul efficere. ut aliqͥd falsum
recte nominet᷑. Quã michi euadendi uiam dabis: Instabit᷑ enim in¬
chilominꝰ ut omĩa falsa e̾e renuntiem: Quippe omĩa sibim& ut supͣ
dictũ est ⁊ similia quadã exparte. & dissimilia repperiunt᷑. Lesta¬
ret ut nichil aliud falsum e̾e dicerẽ. nisi qđ alit̾ se haberet atq
uideretur. ni uererer illa tot monstra quȩ medudum enauigasse ar-¬
bitrabar. Nam eo rursum repellor uertigine in opina . ut uerũ iđ ẽẽ

Expanded text:
est quod non alicui rei dissimile sit, quam veram esse concedimus. Item, si dixero est quod non alicui rei dissimile sit, quam veram esse concedimus. Item, si dixero eo quod simile est, falsum appellandum; non solum ova illa reclamabunt quae vera eo ipso sunt quo simillima, sed etiam sic non effugiam eum qui me coegerit falsa esse omnia confiteri, quod omnia sibi ex aliqua parte similia esse negare non possum. Sed fac me non metuere illud respondere, similitudinem ac dissimilitudinem simul efficere ut aliquid falsum recte nominetur; quam mihi evadendi viam dabis? Instabitur enim nihilominus ut omnia falsa esse renuntiem; quippe omnia sibimet, ut supra dictum est, et similia quadam ex parte, et dissimilia reperiuntur. Restaret ut nihil aliud falsum esse dicerem, nisi quod aliter se haberet atque videretur, ni vererer illa tot monstra quae me dudum enavigasse arbitrabar. Nam eo rursum repellor vertigine inopinata, ut verum id esse
Abbreviated transcription (Latin):
ueri similitudinẽ. cum ꝓrsus mͥ nichil aliud dignũ falsi nonrine
occurrat. E rursus tam̃ cogor fateri eo falsa uocari quȩ uocant᷑.
quo a ueris differt̃. Ex quo conficitur eam ipsã dissimilitudinem.
causam e̾ẽ falsitatis. Itaq conturbor. Non enĩ mͥ facile quicqũa
enit inmentẽ. qđ contrariis causis gignat᷑. R Q. uid
est in rerũ natura genus & sołu quod ita sit : An ignoras cũ ꝑ ani¬
maltũ in numerabilia genera cucurreris. solum corcodrilłu in-¬
ueniri. qui superiorẽ inmandendo partẽ moueat. p̾sertun cũ
pene repperiri nechil quȩat tale cuiq rei simile. ut ñ in aliquo
etiã dissimile sit:Hideo quidẽ istas & c onsidero illud qͦd fal¬
sum uocamꝰ. ⁊ simile aliqͥd habere ueri & dissimile. ex qua potius
parte meruerit falsi nomen ñ ualeo discernere. Si enĩ ex eo qͦd
dissimile ẽ dixero. nichil erit qd̾ non falsũ dici possit. Nichil enĩ

Expanded text:
veri similitudinem, cum prorsus mihi nihil aliud dignum falsi nomine veri similitudinem, cum prorsus mihi nihil aliud dignum falsi nomine occurrat; et rursus tamen cogor fateri eo falsa vocari quae vocantur, quo a veris differunt. Ex quo conficitur eam ipsam dissimilitudinem causam esse falsitatis. Itaque conturbor; non enim mihi facile quidquam venit in mentem, quod contrariis causis gignatur. R. Quid, si hoc unum est in rerum natura genus, et solum quod ita sit? An ignoras, cum per animalium innumerabilia genera cucurreris, solum crocodilum inveniri qui superiorem in mandendo partem moveat; praesertim cum pene reperiri nihil queat ita cuique rei simile, ut non in aliquo etiam dissimile sit? A. Video quidem ista; sed cum considero illud quod falsum vocamus, et simile aliquid habere veri et dissimile, ex qua potius parte meruerit falsi nomen, non valeo discernere. Si enim ex eo quod dissimile est, dixero; nihil erit quod non falsum dici possit: nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. consensionis meȩ superioris. RRidiculum ẽ site pudet qͣsi ñ
id ipsum elagereͥmꝰ huius modi sermocinationes: quę
solis nobis loquimur. soliloquia uocari. atq in scribi uolo: nouo
quidẽ & fortasse duro nomine. s adrem de monstranda satis ido-¬
neo. Cum enĩ neq melius quari ueritas possit. quã int̾rogando
& respondendo. & uix quisq inueniatur que̾ non pudeat con¬
uinci disputantẽ: eoq pene semꝑ eueniat ut rẽ bene inductam
ad discutiend̾u. in conditꝰ peruicatiȩ clamor ex plodat. etiã cum
laceratione animarũ. plerũq dissimulata int̾dum ⁊ aꝑta. paca¬
tissime ut opmor ⁊ cõmodissime pdacuit. Ame ipso int̾rogatũ.
mͥq respondentẽ. dõ adiuuante uerũ quererȩ. Qua re nichil ẽ
quod uereare. sicubi temere te in ligasti redire. atq resoluere. aliter
non plane trideo: nisi forte id recte dici falsum qđ habeat aliquã

Expanded text:
riae consensionis meae superioris. 14. R. Ridiculum est si te pudet, quasi non riae consensionis meae superioris. 14. R. Ridiculum est si te pudet, quasi non ob idipsum elegerimus hujusmodi sermocinationes: quae quoniam cum solis nobis loquimur, Soliloquia vocari et inscribi volo; novo quidem et fortasse duro nomine, sed ad rem demonstrandam satis idoneo. Cum enim neque melius quaeri veritas possit, quam interrogando et respondendo, et vix quisquam inveniatur quem non pudeat convinci disputantem, eoque pene semper eveniat ut rem bene inductam ad discutiendum inconditus pervicaciae clamor explodat, etiam cum laceratione animorum, plerumque dissimulata, interdum et aperta; pacatissime, ut opinor, et commodissime placuit, a meipso interrogatum mihique respondentem, Deo adjuvante, verum quaerere: quare nihil est quod vereare, sicubi te temere illigasti, redire atque resolvere; aliter non plane video: nisi forte id recte dici falsum quod habeat aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
similia uidemus aliquod eorũ falsũ e̾e̾. recte nos posse dicere. H. Nul-¬
lomodo uidet᷑. Omĩno enim si oua sunt: uera oua funt. RQuid
cum de speculo resultare imaginẽ uidemꝰ. quib signis falsum eͥe
te nolle ĩmorari. & ꝓperationi tuȩ mos gerendus est. Itaq ne sin-¬
gła repetã. si & illi homines quos uidemꝰ in somnis uiuere. loqui.
teneri a uigilantib possent. nichilq int̾ ipsos differret. & eosqͦs ex-¬
pergefacti ac sam ad loquim᷑ & uidemus. numqͥdnã eos falsos dicere¬
mus: ħ Quo pact̾o istud recte diceret᷑. Rq si eo ueri eͥent. quo
uero simillimi apparent. nichilq int̾ eos & ueros omĩno distaret:
eoq falsi quo ꝑ illas uł alias differentias dissimiles conuincerent᷑.
nonne similitudine̾ ueritatis matrẽ ⁊dissimilitudinẽ falsitatis
ẽẽ fatendum ẽħNon habeo qͥd dicam. & pudet me tã temera

Expanded text:
similia videmus, aliquod eorum falsum esse recte nos posse dicere. A. Nulsimilia videmus, aliquod eorum falsum esse recte nos posse dicere. A. Nullo modo videtur. Omnia enim si ova sunt, vera ova sunt. R. Quid, cum de speculo resultare imaginem videmus? quibus signis falsam essete nolle immorari, et properationi tuae mos gerendus est. Itaque, ne singula repetam, si et illi homines quos videmus in somnis, vivere, loqui, teneri a vigilantibus possent, nihilque inter ipsos differret, et eos quos expergefacti ac sani alloquimur et videmus, numquidnam eos falsos diceremus? A. Quo pacto istud recte diceretur? R. Ergo si eo veri essent, quo veri simillimi apparerent, nihilque inter eos et veros omnino distaret, eoque falsi quo per illas vel alias differentias dissimiles convincerentur; nonne similitudinem veritatis matrem, et dissimilitudinem falsitatis esse fatendum
Abbreviated transcription (Latin):
sapor&̃. aut mollitudo plumarũ cygnĩ ab anseris dactu facile diui¬
dicari : H Non uideturR Quid cum talia nos uel olfacere. uelgus-¬
tare uł tangere somniamꝰ. nonne similitudine imaginũ eo det̾iore
quo titaniore decipimͦ.Huerum dicis. RErgo apparet nos in omĩ¬
bus sensib siue aequalib. siue rudet̾iorib reb aut similitudine le-¬
nocinante falli. aut etiã si non fallam᷑ suspendenttes consensionẽ
seu ctifferentiã dinoscentes.tamen eas res falsas nominare. quas ue-¬
ri similes dep̃hendimꝰ. H Pubitare ñ possum . R Nc̃ adtendedum¬
eadẽ rursum recurrimus. quo fiat apertius qͦd conamͦ ostendere.
Hhȩc cum ine. loquere quod uelis. Nam ego circuitũ istũ semel
statui tolerare: neq in eo defetiscar spe tanta ꝑuenidi quo nos ten¬
dere sentio. R Bene facis. S adtende utrũ tibi uideatur cum oua

Expanded text:
sapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile disapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile didicari? A. Non videtur. R. Quid, cum talia nos vel olfacere, vel gustare, vel tangere somniamus? nonne similitudine imaginum eo deteriore quo inaniore decipimur? A. Verum dicis. R. Ergo apparet nos in omnibus sensibus sive aequalibus, sive in deterioribus rebus, aut similitudine lenocinante falli; aut etiamsi non fallimur suspendentes consensionem, seu differentiam dignoscentes, tamen eas res falsas nominare quas verisimiles deprehendimus. A. Dubitare non possum. CAeadem rursum recurrimus, quo fiat apertius quod conamur ostendere. A. Eccum, loquere quod vis. Nam ego circumitum istum semel statui tolerare, neque in eo defatiscar spe tanta perveniendi quo nos tendere sentio. R. Bene facis. Sed attende utrum tibi videatur, cum ova
Abbreviated transcription (Latin):
expecto Rat qui oportet oportet patient̾ feramꝰ. donec nobis & cȩt̾i
sensus renuntient inueri similitudine habitare falsitatẽ. Nam & ipso
auditu totidem fere genera ȩueniunt similitudinȩ uelut cũ loqͦn¬
tis uocem quẽ non uidemus audientes. putamꝰ alium que̾piã cui uo-¬
ce similis est. adindet̾iorib uel echo testis ẽ. uel tinnitus ille ipsarũ
aurium. uel in horologiis merule ac corui quaed̾a imitatio. ułquae
sibi somniantes aut furentes uident᷑ audire. Falsae aũ uocule quae
dicunt᷑ a musicis. incredibile ẽ quantũ ad testant᷑ ueritati. qđ post
apparebit. tam̃ etiã ipse qđ nunc sat est.ñ ab sunt ab earũ similitu¬
dine. quas ueras uocant. Sequeris haec:ꝰ H E libentissime. nã nichil
laboro ut intelligam. R ͦ ne morem᷑. Uideturne tibi aut lilium
a lilio posse odoreꝰ. aut meltiniinũ a melletimo de diuersis alueariis

Expanded text:
exspecto. 12. R. Atqui oportet patienter feramus, donec nobis caeteri exspecto. 12. R. Atqui oportet patienter feramus, donec nobis caeteri sensus renuntient in veri similitudine habitare falsitatem. Nam et in ipso auditu totidem fere genera veniunt similitudinum: veluti cum loquentis vocem, quem non videmus, audientes, putamus alium quempiam, cui voce similis est; atque in deterioribus vel echo testis est, vel tinnitus ille ipsarum aurium, vel in horologiis merulae aut corvi quaedam imitatio, vel quae sibi somniantes aut furentes videntur audire. Falsae autem voculae quae dicuntur a musicis, incredibile est quantum attestantur veritati, quod post apparebit: tamen etiam ipsae, quod sat est nunc, non absunt ab earum similitudine quas veras vocant. Sequeris haec? A. Et libentissime. Nam nihil laboro ut intelligam. R. Ergo, ne moremur, videturne tibi aut lilium a lilio posse odore, aut mel thyminum a melle thymino de diversis alveariis
Abbreviated transcription (Latin):
mantib expͥmuntur atq fingunt᷑. Natura gignendo uel resul-¬
tando.similitudo det̾iores facit. gignendo cum parentib similes
nascuit᷑. resultando ut de speculis cuiuscemodi. Quãuis enĩ ple¬
raq specula homines faciant. non tam̃ ip̃si effingunt easquę
redctunt᷑ imagines. Iam uero animantiũ opera st̃ inpict̾uris ⁊ huiꝰce¬
modi quibq figm̃tis. in quo genere includi etiã illa possunt. si tam̃
fuint quae demones faciunt. UInbrȩ aũ corporũ quia ñ nimis abre
ab ẽ. ut corporib similes & quasi falsa corpora dicant᷑. Nec ad ocu¬
rũ uidiciũ ꝑtinere negande st̃: in illo eas genere pom pꝰ
resultando a natura fit: resultat enĩ ome̾ corpus lumini obiectũ.
& in contrariã partẽ uinbrã reddit. Antibi aliqͥd contradicendum
uidetur H Michi uero nichil. sed quonã ista tendant uehem̃ter

Expanded text:
mantibus exprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resulmantibus exprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resultando similitudines deteriores facit. Gignendo, cum parentibus similes nascuntur; resultando, ut de speculis cujuscemodi. Quamvis enim pleraque specula homines faciant, non tamen ipsi effingunt eas quae redduntur imagines. Jam vero animantium opera sunt in picturis, et hujuscemodi quibusque figmentis: in quo genere includi etiam illa possunt, si tamen fiunt, quae daemones faciunt. Umbrae autem corporum, quia non nimis ab re abest ut corporibus similes et quasi falsa corpora dicantur, nec ad oculorum judicium pertinere negandae sunt; in illo eas genere poni placet, quod resultando a natura fit. Resultat enim omne corpus lumini objectum, et in contrariam partem umbram reddit. An tibi aliquid contradicendum videtur? A. Mihi vero nihil. Sed quonam ista tendant, vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
rerum qđ ad oculos ꝑtinet. mater est falsitatis. ħ Negare non
possum. S hȩc om̃is silua nisi me fallit. induo genera diuiti potest. nam
partim equalib inreb partiin uero in deteriorib est. Nequalia st̃ qͣn¬
do tam hoc illi qua illud huic fimile e̾e̾ dicimꝰ. ut de gẽmis dictum
est: uel de in pressionib anuli. Indeteriorib aũ quando illud qđ
deterius ẽ. simile dicimꝰ e̾e melioris. Quis enim inspecuł̾u attendat
& recte dicat se e̾ẽ illius imaginis simiłe ac non potius ilła sibi:s
Hoc au̾ genus . partim in eo quod anima patit᷑. partun uero in his reb
iȩ uident᷑: s ipsum quod anima patitur. aut insensup.
turris motũ qui nullus ẽ: aut apud se ipsam ex eo quod accipit a
sensib qualia st̃ uisa somniantiũ. & fortasse etiã furentiũ. Porro il¬
la que in ipsis reb quas uidemꝰ apparent. alia anatura. cęt̾a ab ani-¬

Expanded text:
rerum quae ad oculos pertinet, mater est falsitatis. A. Negare non rerum quae ad oculos pertinet, mater est falsitatis. A. Negare non possum. 11. R. Sed haec omnis silva, nisi me fallit, in duo genera dividi potest. Nam partim aequalibus in rebus, partim vero in deterioribus est. Aequalia sunt, quando tam hoc illi quam illud huic simile esse dicimus, ut de geminis dictum est, vel de impressionibus annuli. In deterioribus autem, quando illud quod deterius est, simile esse dicimus meliori. Quis enim in speculum attendat, et recte dicat se esse illi imagini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis rebus quae videntur. Sed ipsum quod anima patitur, aut in sensu patitur, ut turris motum qui nullus est; aut apud seipsam ex eo quod accepit a sensibus, qualia sunt visa somniantium, et fortassis etiam furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas videmus apparent, alia a natura, caetera ab ani
Abbreviated transcription (Latin):
nisi habeat aliquã similitudinẽ ueri. ut uerbi causa homo quem
uidemꝰ in somnis. non ẽ utiq uerus homo. sed falsus. eo ipso qͦd hab&
ufri similitudinẽ. Quis enĩ canẽ uideat. &. recte se dicat hominẽ
sominiasses Ergo ⁊ ille falsus canis ex eo quod similis uero est. h
Ita est ut dicis. R Quid ugilans qͥsq si uisoͤ quo putet se homi¬
nem uidere. nonne eo fallit᷑ quod ei apparet aliqua hominis simi¬
litudo Nam si nichil ei appareat nisi ęqui species: ñ potest
arbitrari se hominẽ uidere. H Prorsus cedo. R Dicimꝰ item falsã
arborẽ quã pictã uidemus. & falsam faciem quȩ de speculo reddit᷑.
& falsum turrium motũ nauigantib. falsamq infractionẽ remi:
nichil obaliud nisi qd ueri similia sunt. h fateor. Rlta & in
gẽiis fallimur. ita in ouis. in singulis sigillis uno anulo inpres¬
sis. & cet̾is talib. H. Sequor omĩno atq concedo. R Similitudo igit᷑

Expanded text:
nisi habeat aliquam similitudinem veri. Ut verbi causa, homo quem nisi habeat aliquam similitudinem veri. Ut verbi causa, homo quem videmus in somnis, non est utique verus homo, sed falsus, eo ipso quod habet veri similitudinem. Quis enim canem videat, et recte se dicat hominem somniasse? Ergo et ille falsus canis est, ex eo quod similis vero est. A. Ita est ut dicis. R. Quid, vigilans quisque si viso equo putet se hominem videre? nonne eo fallitur quod ei appareat aliqua hominis similitudo? Nam si nihil ei appareat, nisi equi species, non potest arbitrari sese hominem videre. A. Prorsus cedo. R. Dicimus item falsam arborem quam pictam videmus, et falsam faciem quae de speculo redditur, et falsum turrob aliud nihil nisi quod verisimilia sunt. A. Fateor. R. Ita et in geminis fallimur, ita in ovis, ita in singulis sigillis uno annulo impressis, et in caeteris talibus. A. Sequor omnino atque concedo. R. Similitudo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
doceri nolim quã istis int̾rogationib. uerear iam tam̃ int̾rogari
ROs̃ cui nos cõmisimꝰ sine dubitatione fert opem. & de his angustiis
liberat nos : modo credamus & eum rogemꝰ deuotissie. H Nichil
plane libentius hoc loco fecerim. nam nusquã tantã caliginẽ pertu¬
li. Ds pat̾ nost̾ qui ut oremꝰ hortaris. qui & hoc quod rogaris praestas.
si quidẽ cũ te rogamꝰ melius uiuimꝰ melioresq sumꝰ: exaudrme palpi¬
tantẽ in his tenebris. & mͥ dext̾am porrige . pretende mͥ lumentuũ.
reuoca me ab errorib. te duce. & inrme redeam. & inde amen. Rhic
esto quantũ potes. & uigilantissime ad tende. H Dic queso siqͥd tibi
Prius qͥd sit falsum etiam atq etiã uentilemꝰ. H Mlirorsi qͥcqũa ali¬
ud erit quã qͦd nonita est ut uidet᷑.R Adtende potius ⁊ ipsos sen¬
sus prius int̾rogemus. Nam certe quod oculi uident. non dicit᷑ falsũ

Expanded text:
doceri nolim quam istis interrogationibus, verear jam tamen interrogaridoceri nolim quam istis interrogationibus, verear jam tamen interrogaris cui nos commisimus, sine dubitatione fert opem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime. A. Nihil plane libentius hoc loco fecerim; nam nusquam tantam caliginem pertuli. Deus, Pater noster, qui ut oremus hortaris, qui et hoc quod rogaris praestas; siquidem cum te rogamus, melius vivimus, melioresque sumus: exaudi me palpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige. Praetende mihi lumen tuum, revoca me ab erroribus; te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic esto quantum potes, et vigilantissime attende. A. Dic, quaeso, si quid tibi Prius quid sit falsum, etiam atque etiam ventilemus. A. Miror si quidquam aliud erit, quam quod non ita est ut videtur. R. Attende potius, et ipsos sensus prius interrogemus. Nam certe quod oculi vident, non dicitur falsum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ri Quid si alterr uideat᷑ hic lapis lapis: alteri lignũ. eadẽ res &
falsa & uera erit. h Illud me magis superiꝰ mouet. quomͦ si
qͥd cognosci ñ potest. eo fiat ut uerũ nonsit. Nam qd̾ simul una
res ⁊ uera ⁊ falsa ẽ. non nimis curo. & enĩ uideo unã rem diuer-¬
sis cõparatã simul ⁊ maiorẽ & minorẽ esse. S ex eo istud contingit qͦd ni¬
chil ꝑse maius aut minus ẽ. Comparationis enĩ st̃ ista nomina. aut si di¬
cis nichil uerũ ee̾ perse non times: ut sequat᷑ ut nichil sit ꝑse: unde
enim lignũ est hoc. inde etiã uerũ lignũ est. Nec fieri potest ut
perse ipsum id ẽ sine cognitore lignũ sit : & uerũ lignũ nonsit. R
rgo illud dico ⁊ sic defrmo. nec uereor .ne definitio mea
ergo erit falsũ. quia qͥcqͥd est uerũ est. H In magnas angustias me
comiecisti. Nec uruenio prorsus quid respondea. Ita fit ut cũ aliter

Expanded text:
; quid, si alteri videatur hic lapis, lapis; alteri lignum? eadem res et ; quid, si alteri videatur hic lapis, lapis; alteri lignum? eadem res et falsa et vera erit? A. Illud me magis superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat ut verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo. Etenim video unam rem diversis comparatam, simul et majorem et minorem esse. Sed ex eo istud contingit, quod nihil per se majus aut minus est. Comparationis enim sunt ista nomina. R. At si dicis nihil esse verum per se, non times ne sequatur ut nihil sit per se? Unde enim lignum est hoc, inde etiam verum lignum est. Nec fieri potest ut per seipsum, id est sine cognitore lignum sit, et verum lignum non sit. A. Ergo illud dico et sic definio, nec vereor ne definitio mea ergo erit falsum, quia quidquid est, verum est. A. In magnas angustias me conjecisti, nec invenio prorsus quid respondeam. Ita fit ut cum aliter
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd in altitudine est corporis minime ꝑlucentis. qͦd non e̾e̾ omĩ¬
no cogit᷑: & enim. si e̾e̾t uerũ esset : nec uerũ qͥcquã est nisi qͦd
ita est ut uidet᷑. illud aut̾ non uidet᷑. R. Non ẽ igitur uerum.
nisi qͥd habes ad hec quod respondeas. De his quidẽ quae concessi
hoc natũ e̾ẽ uideo. s absurdu ita est. ut quicqͥd uis illorũ facilius
negem quam hoc uerum e̾eͥ conced̾a. H Nic hil repugno. Ruide
ergo qͥd dicere uelis corporea. nisi sensib uidere ꝑosse an sentire nͥ
animã. an e̾e̾ lapidem uel qͥd aliud. s uerũ non e̾e̾: an ipsum uerũ
alit̾ e̾e̾ difimendũ. HIstud ipsum oro te ultimũ uideamꝰ. Defi¬
ni ergo uerũ Ruerum ẽ qͦd ita se habet ut cognitori uidetur.
ĩ uelit possitq cognoscere. H Non erit gͥ uerũ quod nemo po-¬
test cognoscere. Demde  falsum ẽ. quod alit̾ quã est uidetur.¬

Expanded text:
quidquid in altitudine est corporis minime perlucentis, quod non esse omniquidquid in altitudine est corporis minime perlucentis, quod non esse omnino cogitur. Etenim si esset, verum esset; nec verum quidquam est, nisi quod ita est ut videtur: illud autem non videtur; non est igitur verum: nisi quid habes ad haec quod respondeas. A. De iis quidem quae concessi, hoc natum esse video; sed absurdum ita est, ut quidquid vis illorum facilius negem, quam hoc verum esse concedam. R. Nihil repugno. Vide ergo quid dicere velis: corporea nisi sensibus videri posse, an sentire nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, sed verum non esse, an ipsum verum aliter esse definiendum. A. Isthuc ipsum, oro te, ultimum videamus. 8. R. Defini ergo verum. A. Verum est quod ita se habet ut cognitori videtur, si velit possitque cognoscere. R. Non erit igitur verum quod nemo potest cognoscere? Deinde, si falsum est quod aliter quam est, videtur
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓbabiliter licet. Ri Quid illud. Uas ne istum parietẽ. si uerus pari-¬
es non sit. non e̾eᷤ parietem: BNichil hoc facilius dederim. RNeq
chil uerum ẽ nisi ita sit ut uidetur. nec quicquã corporeum uideri nisi
sensib potest: nec sentire nͥ anima. Nec si uerũ corpus non sit corpus
ẽẽ : restat ut corpus esse non possit nisi anima fuerit. HNimis urges.
RCerte hic lapis & ita uerus ẽ si non se habet aliter ac uidet᷑. & lapiᷤ
non ẽ. si uerus non ẽ: et non nͥ sensib uideri potest. H Etiam. RNlon
sunt gͥ lapides in abditissimo t̾re gremio. HNec omĩno ubi non
sunt qui sentiant. nec iste lapis esse e̾et. nisi eum uideremꝰ : nec lapis
erit cum discesserimꝰ. nemoq alius eum p̃sens uidebit. Nec si ocu¬
lis bẽne claudas quãuis multa in eis incluseris: aliqͥd habebunt:
nec ꝓrsus ipsũ lignũ intrinsecus. lignũ est. Fugit eni̾ omĩs sensus.

Expanded text:
tum probabiliter licet. R. Quid illud? dasne istum parietem, si verus paritum probabiliter licet. R. Quid illud? dasne istum parietem, si verus paries non sit, non esse parietem? A. Nihil hoc facilius dederim. R. Neqhil verum est, nisi ita sit ut videtur; nec quidquam corporeum videri nisi sensibus potest; nec sentire, nisi anima; nec, si verum corpus non sit, corpus esse: restat ut corpus esse non possit, nisi anima fuerit. A. Nimis urges, R. Certe hic lapis est; et ita verus est, si non se habet aliter ac videtur; et lapis non est, si verus non est; et non nisi sensibus videri potest. A. Etiam. R. Non sunt igitur lapides in abditissimo terrae gremio, nec omnino ubi non sunt qui sentiant: nec iste lapis esset, nisi eum videremus; nec lapis erit cum discesserimus, nemoque alius eum praesens videbit. Nec, si loculos bene claudas, quamvis multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim omnes sensus