comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
colatus meus ꝓlongatus ẽ habitaui
cum habitantibus cedar. multum
peregrinata est anima mea: Et in alio
loco. Miser ego homo. quis me lib̾a¬
bit de corpore mortis huius: Et ali¬
bi. Melius est reuerti ꝙ̃ esse cum xp̃o.
Et alibi: Antequ̾a humiliarer ego
priusꝗ̃ animȩ inquiunt p̾cipitarent᷑
in mundum. Oagister dicis. inqui¬
unt: & non dicis qui sunt isti qui hȩc
inquiunt. quod animȩ essent priusꝙͣ.
precipitarent᷑ in mundum. Nonne
recte inquit dixi. quia talpa es & n
dunt: quod utiq om̃s facimus qui
sanum sapimus. Dic ergo dic magi¬
ster: quid isti qui tues inquiunt. Itaq
priusquam animȩ inquiunt p̃cipita
rentur in mundum. & mundꝰ ex ani
in infimum ipse deiectus. elegit pau-¬
lum ds. ꝙ ei similes coram se: qui erañ
scĩ & inmaculati. Nemo autẽ eligit᷑.
nisi de pluribus. Et ubi sunt aliqui ui¬
liores. ibi electio ꝑ petratur. Quomodo
autẽ in babyloniȩ captiuitate. qͣndo

Expanded text:
colatus meus prolongatus est, habitavi colatus meus prolongatus est, habitavi cum habitantibus Caedar: multum peregrinata est anima mea . Et in alio loco: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Et alibi, Melius est reverti, et esse cum Christo . Et alibi, Antequam humiliarer, egopriusquam animae, inquiunt, praecipitarentur in mundum. Magister dicis, inquiunt, et non dicis, qui sunt isti qui haec inquiunt, quod animae prius essent, quam praecipitarentur in mundum. Nonne ergo recte dixi, inquit, quia talpa es, et dunt, quod utique omnes faciunt, qui sanum sapiunt. « Dic ergo, dic, magister, quid isti qui tu es, inquiunt? Itaque prius quam animae, inquiunt, praecipitarentur in mundum, et mundus ex animin infimum ipse dejectus, elegit Paulum Deus et ei similes coram se, qui erant sancti et immaculati. Nemo autem eligitur nisi de pluribus: et ubi sunt aliqui viliores, ibi electio perpetratur. Quomodo autem in Babylonia captivitate, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uiscemodi intelligentia accipienda
sit. non expressit: hoc tantum quod
ex consequentibꝰ reꝓbat prioraAit
enim in consequentibus. Alus uͦ
manifeste ostendit quod ꝑ illam prio¬
rem expositionem non ostendatur
iustitia di. quod utiq impium est. sed
ꝑ istum quem dicit alium: cuius asser-¬
tionem sine dubio uolens apud om̃s
indubitatã ꝙ catholicam demonstra¬
re. dedit tale testimonium: quod hac
sua assertione uistum esse dm cone-¬
tur ostendere. Sed uideamꝰ quid di-¬
scientiȩ suȩ sed ex merito electorum
unumquẽq eligat. dicit ante uisi¬
biles creaturas. cȩlum. terrã. maria.
& om̃ia quȩ intra ea sunt. fuisse alias
in uisibiles creaturas. in quibus & ani-¬
mas: quȩ ob quasdam causas soli dõ
notas. deiectȩ sint deorsum in uallẽ
istam lacrimarum. in locum afflictio¬
nis & peregrinationis nr̃ȩ: in quo sc̃s
constitutus orabat ut ad sedẽ pristmnã
reuerteret᷑ dicens: Hu michi quia in¬

Expanded text:
juscemodi intelligentia accipienda juscemodi intelligentia accipienda sit, non expressit. Hoc tantum egit, quod ex consequentibus reprobat priora; ait enim in consequentibus: « Alius manifeste ostendit, quod per illam priorem expositionem non ostendatur justitia Dei: quod utique impium est: sed per istum quem dicit alium, cujus assertionem sine dubio volens apud omnes indubitatam et catholicam demonstrare, dedit tale testimonium, quod hac sua assertione, justum esse Deum conetur ostendere. Sed videamus quid discientiae suae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit ante visibiles creaturas, caelum, terram, maria, et omnia quae intra ea suinvisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas, soli Deo notas, dejectae sint deorsum in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens, Heu mihi, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
citur. cum quid deorsum iacitur
& in inferiorẽ locum mittit᷑ de su-¬
blimi. uel cum aliqua res sumit
ex ordium. Unde ꝙ hi qui ȩdium
futurarum prima iaciunt fundam̃¬
sum iitia fundamentoꝵ iecisse di
cuntirr. Uolens itaq paulus osten¬
dere quia ds̃ uniuersa sit machinat᷑
ex nichilo: non creaturam. non con¬
ditionẽ. non facturã. sed Rasaboaẽs.
idest initium fundamenti ad eum
retulit: ut non uixta manicheum
ꝙ cȩteras hereses. quȩ factoꝵ ꝙͣ ma¬
Quod autẽ electos nos. ut essemus
scĩ ꝙ immaculati coram ipso hoc ẽ
dõ ante fabricam mundi. testatus ẽ.
ad prȩscientiã di ꝑtinet. cui om̃ia futu¬
ra iam facta sunt. & antequ̾a fiant
uniuersa sunt nata:. sicut & paulus
ipse prȩdestinat᷑ in utero matris suȩ
ꝙ ieremias in uulua sc̃ificatur. eligit᷑.
roborat᷑ ꝙ̃ in typo xp̃i ppħa gentibꝰ
mittitur. Hucusq unam edidit ex¬
positionem: sed sub cuius ꝑfona. hu¬

Expanded text:
citur, cum qui deorsum jacitur, citur, cum qui deorsum jacitur, et in inferiorem locum mittitur de sublimi, vel cum aliqua res sumit exordium. Unde et hi qui aedium futurarum prima jaciunt fundamsum icuntur. Volens itaque Paulus ostendere, quia Deus universa sit machinatus ex nihilo, non creaturam, non conditionem, non facturam, sed καταβολὴν id est, initium fundamenti ad eum retulit, ut non juxta Manichaeum, et caeteras haereses, quae factorem et maQuod autem electos nos ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi testatus est, ad praescientiam 335 Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota: sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae, et Jeremias in vulva sanctificatur, eligitur, roboratur, et in typo Christi Propheta gentibus mittitur. » 26. Hucusque unam edidit expositionem, sed sub cujus persona hu
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliis lacerasti. exhibebunt an-¬
te tribunal xp̃i & hȩc quȩ his cõ¬
mentariis doces. & illa quȩ oblitus
tui rursum cum contumeliis scri-¬
bis. ꝙ ibi utraq recitabunt᷑. ubi ces¬
sabit iam fauor hominum. & re-¬
dempti laudibus plausus silebunt.
ꝙ tecum ꝓ his uel dictis uel gestis
tius iudicabuntur apud iustum
fidem ꝑtinet: in quibus de carnis
tem ex commentarioꝵ libro Iones.¬
primo de epła pauli ad ephesios.
de eo capitulo ubi dicit apl̃s. sicut
elegit nos in ipso ante mundi constitutio¬
nem ut essemus scĩ & immaculati
coram ipso. ita ait. Pro constitutione
mundi in greco scriptum habet
ipsum autẽ RaaboAt̃. quod con¬
stitutio sonat. Unde & nos ꝓpter
pauꝑtatẽ linguȩ & rerum nouita-
te. & sicut quidam ait. quod grecoꝵ
ꝙ sermo latior & lingua felicior sit:
conabimur non tam uerbum trans-¬
ferre de uerbo quod impossibile est.
quam ium uerbi quodam explica-¬
re circuitu. RasaboAẼ proprie di¬

Expanded text:
tumeliis lacerasti exhibebunt antumeliis lacerasti exhibebunt ante tribunal Christi et haec quae his Commentariis doces, et illa quae oblitus tui, rursum cum contumeliis scribis: et ibi utraque recitabuntur, ubi cessabit jam favor hominum, et redemti laudibus plausus silebunt: et tecum pro his vel dictis, vel gestis tuis judicabuntur apud justum fidem pertinet, in quibus de carnis tem ex Commentariorum libro primo de Epistola Pauli ad Ephesios de eo capitulo, ubi dicit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immacoram ipso. Pro constitutione mundi, in Graeco scriptum habet, ipsum autem καταβολὴ, quod constitutio sonat. Unde et nos propter paupertatem linguae, et rerum novitatem, 548 et sicut quidam ait, quod sit Graecorum et sermo latior et lingua felicior, conabimur non tam verbum transferre de verbo, quod impossibile est, quam vim verbi quodam explicare circuitu. Καταβολὴ proprie di
Abbreviated transcription (Latin):
quos culpas imitareris in talibꝰ. et
ea scriberes. quȩ paulopost tuipse dam¬
nares. Uelim michi conscientia sua te¬
ste nunc diceret. non dico si in aliqͦ
opusculo meo. sed in epła saltẽ mea
qũa alicui familiari meo negligentius
scripsissem inuenisset scriptum. quia
corpora in animas redigent᷑ ꝙ uxo
in foro. in curia. pro Rostris etiam
recitari. Quantos ex hoc accusatio¬
num uiros. quȩ uolumina conscri¬
psisset. quam me totis armis ac telis
fecundissum sui pectoris purgeret
dicens. quia si michi non creditis di-¬
centi quia fallit eum corpus dicit
resurgere ꝙ carnem negat. uel cum
fatetur quidem carnẽ. membra au¬
tẽ negat & sexum: ecce uidete quo¬
modo ipse scribit in epła sua quia
corpora uertant᷑ in animas. ꝙ uxo¬
res in uiros. Sed nos te quide hȩc
scribentẽ. non solum non arguimꝰ
hereticum: sed & satisfacimus tanꝙͣ
magistro. Mulieres tamen illȩ quaᷤᷤ
tam indignis & in honestis con-¬

Expanded text:
quos culpas, imitareris in talibus, etquos culpas, imitareris in talibus, etea scriberes quae paulo post tu ipse damnares? Velim mihi, conscientia sua teste, nunc diceret, non dico si in aliquo Opusculo meo, sed in Epistola saltem mea, quam alicui familiari meo negligentius scripsissem, invenisset scriptum, quia corpora in animas redigantur Al. in foro, in curia, pro rostris etiam recitari. Quantos ex hoc accusationum titulos, quae volumina conscripsisset, quam me totis armis ac telis foecundissimi sui pectoris perurgeret, dicens, quia si mihi non creditis dicenti, quia fallit cum corpus dicit resurgere, et carnem negat, vel cum fatetur quidem carnem, membra autem negat et sexum: ecce videte, quomodo ipse scripsit in Epistola sua, quia 334 corpora vertantur in animas, et uxores in viros. Sed nos te quidem haec scribentem, non solum non arguimus haereticum: sed satis facimus tanquam magistro. Mulieres tamen illae, quas tam indignis et inhonestis con
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderes quia sexus quidem fȩmi¬
neus interibit. ex eo qͦd rediget᷑ in uirũ.
solus autẽ manebit uirilis: nescio
quidem si hȩc tibi de se dicere femi
ꝙ si ab illis concedat᷑. quam conse¬
quentiam poteris ostendere ibi ui-¬
rilem sexum esse necessarium. ubi
femineus necessarius non ꝓbatur:
quia naturali quodam uinculo
in tantum sexus alter eget alteriꝰ.
ut si alter non sit. alterͤ opus ñ sit᷑
Et enim si luteam formam ex resur-¬
quia masculum & fȩminã fecit eos.
ꝙ benedixit eos. Si uero ut tu ꝙ mu¬
lierculȩ quas incusas dicitis. neq uir
neq mulier est: quomͦ ergo aut cor-¬
pora redigentur in animas. aut
mulieres conuertentur in uros. cũ
uel paraclysus utrumq sexum patia¬
t᷑. uel similitudo angłoꝵ ut tu quoq
fateris nullum om̃ino recipiat: Et
um diuersitate sententiam: de qua
tu uolens disserere. tantis te inuol¬
uis nodis. ut euoluere te nullatenus
possis. Quanto rectius faceres. si nos

Expanded text:
ostenderes, quia sexus quidem femiostenderes, quia sexus quidem femineus interibit ex eo quod redigetur in virum, solus autem manebit virilis: nescio quidem si haec tibi de se dicere feminet si ab illis concedatur, qua consequentia poteris ostendere ibi virilem sexum esse necessarium, ubi femineus necessarius non probatur, quia naturali quodam vinculo in tantum sexus alter eget alterius, ut si alter non sit, alterius opus non sit. Etenim si luteam formam ex resurquia Masculum et feminam fecit eos, et benedixit eis ? Si vero ut tu et mulierculae quas incusas, dicitis, neque vir neque mulier est, quomodo ergo aut corpora redigentur in animas, aut mulieres convertentur in viros, cum vel paradisus utrumque sexum non patiatur, vel similitudo Angelorum, ut tu quoque fateris, nullum omnino recipiat? Et um diversitate sententiam, de qua tu volens disserere, tantis te involvis nodis, ut evolvere te nullatenus possis. Quanto rectius faceres, si nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ uiri uxores ut animȩ nr̃ȩ corpora.
ut & uxores in uiros &̾ corpora redigan¬
tur in animas. & nequaqũa sit sexu¬
um ulla diuersitas: sed quomͦ apud
angłos non est uir & mulier. ita &
nos qui similes angłis futuri sumus.
iam nunc incipiamus esse quod no¬
bis in cęlestibus repromissum est.
scripsisse sciens: quomͦ eos ad exem¬
plum fidei tuȩ & ea quȩ argus con¬
futanda proponis. ꝙ quomͦ de tuis
uerbis mulieres arguis: Deinde quȩ
mulier dixit aliquando quod uxo¬
res in iuros conuertant᷑ & corpora
redigantur in animas. quod tu scri¬
bis: Si corpora in animas redigen¬
tur: ergo scđm te non solum carnis
resurrectio non erit. sed nec corpoꝵ.
quod confiteri etiã istos quos tu fe-¬
cisti hereticos dicis. Ubi enĩ iam ultͣ
corpus quęrimus: si in animam redi-¬
gitur: Erit ergo iam totum anima.
ꝙ nusqũa corpus. Et iterum si uxores
in uiros commutabuntur. pro eo qd̃
subiunxisti. ut nequaquam sit sexu-¬
um ulla diuersitas. quasi hoc ut

Expanded text:
e corpora, ut et uxores in viros, et corpora redigantur in animas, et nequaquam sit sexuum ulla diversitas, sed quomodo apud Angelos non est vir et mulier, ita et nos qui similes Angelis futuri sumus, jam nunc incipiamus esse quod nobis in caelestibus repromissum est. scripsisse sciens, quomodo eos ad exemplum fidei tuae, et ea quae argius confutanda proponis: quomodo de tuis verbis mulieres arguis? Deinde quae mulier dixit aliquando, quod uxores in viros convertantur, et corpora redigantur in animas, quod tu scribis. Si corpora in animas redigentur, ergo secundum te non solum carnis resurrectio non erit, sed nec corporum, quod confiteri istos quos tu fecisti haereticos, dicis. Ubi jam ultra corpus quaerimus, si in animam redigitur? Erit enim jam totum anima, et nusquam corpus. Et iterum 333 si uxores in viros commutabuntur, pro eo quod subjunxisti, ut nequaquam sit sexuum ulla diversitas, quasi ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eo tempore quo electi & p̃destinati ꝙ
benedicti sumus in cȩlestibꝰ. Huc usq
interim. Quȩ enĩ sequunt᷑ maiora sunt.
Unc ergo grãs ago dõ. quod me pon
de isto alio contentiosius uel calũ-
maneret: quis esset iste alius de
quo suꝑuis dixerat declarauit. tã¬
quam uere bonus magister. Et qui
nullas uelit ex dictis suis ambigui¬
tates discipłis remanere: dignatus
est in hoc loco illum quẽ supra aliũ
dixerat. euidentius quis esset osten¬
dere. Ait ergo. Nunc uero p̃posi¬
tionis adiectio ad illam nos intel¬
ligentiã trahit. de qua suꝑuis dispu¬
tauimus. Uides quia nos sumus
inquit. & non alius nescio qui quẽ
putabatis. qui suꝑius disputauimꝰ.
exponentes illud quod scriptũ est:
qui benedixit nos in om̃i benedi-¬
ctione spiritali in cęlestibus in xp̃o.
t quod ibi ex alterius ꝑsona dictũ.
aminus intelligentibus putabatur.
ne qui error his quos uisserat ex isti
libris quid de origene sentiret sen-¬
tentiam suam noscere remaneret:ad

Expanded text:
t praedestinati et benedicti sumus in caelestibus. » 31. Hucusque interim, quae enim sequuntur majora sunt. Nunc ergo gratias ago Deo, quod me pondde alio isto contentiosius vel calumnimaneret, quis esset iste Al. ille alius, de quo superius dixerat, declaravit. Tanquam vere bonus magister, et qui nullas velit ex dictis suis ambiguitates discipulis remanere, dignatus est in hoc loco illum, quem supra alium dixerat, evidentius quis esset ostendere. Ait ergo: « Nunc vero praepositionis adjectio, ad illam nos intelligentiam trahit, de qua superius disputavimus. » Vides quia nos sumus, inquit, et non alius nescio quis quem putabatis, qui superius disputavimus, exponentes illud quod scriptum est: Qui benedixit nos in omni benedictione spiritali in coelestibus in Christo. Et quod ibi ex persona alterius dictum a minus intelligentibus putabatur, ne quis error his, quos jusserat ex istis libris 337 quid de Origene sentiret, sententiam suam noscere, remaneret, ad
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. ita etiã sperasse ante dicamur
in xp̃o. ex eo tempore quo electi &
p̃destinati & benedicti sumꝰ in cęlesti¬
bus. Absoluit me gͦ ut puto ipse
suo testimonio. om̃i suspicione calũ¬
mȩ: quod alius iste non sit aliꝰ quã
tibus sicut ꝓmisimus ostendemus.
Post hoc enim quod dixerat nos an¬
te sperasse in xp̃o. ꝙ ex eo iam tem¬
in cęlis esse benedictos & electos: iterũ
illum suum alium introducit. & dic̃.
lius uero hoc dogma non sustinens.
quod ante fuerimus & sperauerimus

Expanded text:
etiam sperasse dicamur in Christo ex eo tempore, quo electi et praedestinati et benedicti sumus in caelestibus. Absolvit ergo me ut puto ipse suo testimonio omni suspicione caluae, quod alius iste non sit alius quamtibus, sicut promisimus, ostendemus. Post hoc enim quod dixerat, nos ante sperasse in Christo, et ex eo jam temin caelis esse benedictos et electos, iterum illum suum alium introducit, et dicit, « Alius vero hoc dogma non sustinens, quod ante fuerimus et speraverimus
Abbreviated transcription (Latin):
Primitiȩ dormientium xp̃s ẽ. qui &
primogenitus ex mortuis dicit᷑. ficut
tes ergo indubitatas resurrectionis
dubitamus. cum certum sit quod qua¬
libꝰ mẽbris & qualibꝰ capillis. qua carne.
quibus ossibus xp̃c resurrexit. & nos
om̃s resurgamus: quia et ipse ꝓpterea
se post resurrectionem palpandum di¬
scipulis prębuit. ne ulla de resurrectio¬
ne eius cunctatio remaneret: Cum igit᷑
ita euidens ꝙ ut ita dicam palpabile
ꝙͣ manu attrectandum nobis xp̃s
dederit suȩ resurrectionis exempłu:
ita aliquis insanit. ut aliter resurre¬
cturum putet. qũa resurrexit ille qui
primꝰ resurrectionis aditum patefecit.
Unde etiã illud ueritatẽ huius confessi¬
onis affirmat: quod natura quidẽ carniᷤ
huuis est ipsa nec ulla alia quȩ resur¬
get. Purgata tamen a uitiis resurget
corruptione deposita: ut uerum sit il

Expanded text:
Primitiae dormientium Christus est, qui et Primitiae dormientium Christus est, qui et primogenitus ex mortuis dicitur: sicut sti . Habentes ergo indubitatas resurrectionis dubitamus, cum certum sit quod qualibus membris, et qualibus capillis, qua carne, et quibus ossibus Christus resurrexit, et nos omnes resurgamus? Quia et ipse propterea se post resurrectionem palpandum discipulis praebuit, ne ulla de resurrectione ejus cunctatio remaneret. Cum igitur ita evidens, et ut ita dicam palpabile et manu attrectandum nobis Christus dederit suae resurrectionis exemplum, ita aliquis insanit, ut aliter se resurrecturum putet; quam resurrexerit ille, qui primus resurrectionis aditum patefecit? Unde etiam illud veritatem hujus confessionis affirmat, quod natura quidem carnis hujus est ipsa, nec ulla alia quae resurget, purgata tamen a vitiis resurget, corruptione deposita, ut verum sit ill
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionem. addit unius ꝓnomi¬
nis syllabam. ꝙ ꝓeo quod cȩteri dict̃
carnis resurrectionẽ. nos dicimus. huiꝰ
carnis resurrectionẽ: quo scilicet fron-¬
tẽ ut mos ẽ in fine sẏmboli signacu¬
lo contingentes. & ore carnis huiꝰ
uidelicet qũa contingimus resur-¬
rectionẽ fatentes. omnẽ uenenatȩ
aduersum nos linguȩ calum niandi
aditum prestruamus. Est ne aliqͥd
hac confessione plenius: Est aliquid
ista expositione ꝑfectius. Sed nichil
leloquaces linguȩ calumniandi locũ.
Membra inquit singula nominatĩ
nisi dixeris. & caput cum capillis
sius. manꝰ. pedes. uentrẽ. atq ea quȩ
sub uentre sunt. nisi expressius desi¬
gnaueris: resurrectionẽ carnis negasti.
Hȩc sunt nouelli sapientis inuenta.
quȩ beatos apłos tradentes fidem
eccłiȩ latuerunt: nec ulli scõꝵ nisi huic
soli ꝑ carnis sp̃m reuelata sunt Et nc̃
indecent̃ quidem ꝓponit: sed audi¬
at ꝙͥ honestius &̃ uerius qũa ꝓponit.

Expanded text:
surrectionem, addit unius pronomisurrectionem, addit unius pronominis syllabam: et pro eo quod caeteri dicunt, carnis resurrectionem, nos dicimus, hujus carnis resurrectionem. Quo scilicet frontem, ut mos est, in fine Symboli signaculo contingentes: et ore carnis hujus, videlicet quam contigimus, resurrectionem fatentes, omnem venenatae adversum nos linguae calumniandi aditum perstruamus. Est ne aliquid hac confessione plenius? est aliquid ista expositione perfectius? Sed nihil ule loquaces linguae calumniandi locum. Membra, inquit, singula nominatim nisi dixeris, et caput cum capillis suis, manus, pedes, ventrem, atque ea quae sub ventre sunt, nisi expressius designaveris, carnis resurrectionem negasti. 6. Haec sunt novelli sapientis inventa, quae beatos Apostolos tradentes fidem Ecclesiae latuerunt: nec ulli Sanctorum nisi huic soli per carnis spiritum revelata sunt. Et nunc indecenter quidem proponit: sed audiat et honestius et verius quam proponit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed & simili modo nobis quoq spem
resurrectionis dedit: ut eodem ordi¬
ne. eadem consequentia: pari eadẽq for¬
ma. qua ipse dñs resurrexit a mortus
nos quoq resurrecturos ẽẽ credamus:
non nubes & auras tenues ut calũn¬
antur. sed hȩc ipsa in quibꝰ nunc uel
uiuimus uel moriemur. nr̃a corpora
recepturi. Nam quomodo uerum erit
quod resurrectionẽ carnis credimus :
nisi in ea uere & integrȩ carnis natu¬
ra seruetur: Absq ullis ergo prȩstigiis
uerȩ de integrȩ carnis huius nr̃ȩ in
qua nunc sumus resurrectionẽ fatem᷑.
uerum ad maiorem rei fidem addo
amplius aliquid: & calumniosoꝵ ne¬
cessitate compulsus: singulare & prȩ¬
cipuum ȩccłiȩ nr̃ȩ misterium pando.
Et enim cum om̃s ȩccł̃iȩ ita sacram̃tũ
symboli tradant. ut postquã dixerint
resurrectionem: sc̃a aquileiensis ȩccłia
di sp̃u futuras aduersum nos calum¬
nias ꝓuidente. ubi tradit carnis re-¬

Expanded text:
Sed et simili modo nobis quoque spem Sed et simili modo nobis quoque spem resurrectionis dedit, ut eodem ordine, eadem consequentia, pari eademque forma, qua ipse Dominus resurrexit a mortuis, nos quoque resurrecturos esse credamus: non nubes aut auras tenues, ut calumniantur: sed haec ipsa, in quibus nunc, vel vivimus, vel morimur, nostra corpora recepturi. Nam quomodo verum erit, quod resurrectionem carnis credimus, nisi in ea vere et integre 311 carnis natura servetur? Absque ullis ergo praestigiis, verae et integrae carnis hujus nostrae, in qua nunc sumus, resurrectionem fatemur. 5. Verum ad majorem rei fidem addo aliquid amplius, et calumniosorum necessitate compulsus, singulare et praecipuum Ecclesiae nostrae mysterium pando. Etenim cum omnes Ecclesiae ita Sacramentum Symboli tradant, ut postquam dixerint resurrectionem, sancta Aquileiensis Ecclesia Dei spiritu futuras adversum nos calumnias praevidente, ubi tradit carnis re
Abbreviated transcription (Latin):
nus. simulq pater michi & doctor
sẏmboli ac fidei fuit. Illi ergo sic mͥ
tradiderunt. &. sic teneo: quod pat̃
& filius & sp̃si sẽs. unius ditatis sit
unius q substantiȩ. coȩterna. in se¬
parabilis. incorporea. inuisibilis.
in comprehensibilis trinitas. ꝙ sibi
id eo caret om̃i usibilitate corporea:
sed intellectuali illo ditatis oculo
Nec ẽ prorsus ultra in trinitate di¬
uersitas: nisi quod ille pat̾ est. ꝙ hic
filius. & ille sp̃s sc̃s: trinitas in ꝑso¬
narum distinctione. unitas in uerita-¬
te substantiȩ. Et quod unigenit᷑ filius
dĩ ꝑ quem a principio om̃ia quȩ sunt
facta sunt. siue uisibilia siue inuisibi¬
lia. in nouissimis diebus carne ꝙ ani¬
ma humana suscepta. homo factus &
suscitata illa ipsa carne quȩ posita fu¬
erat in sepulchro. resurrexit a mortuis.
&̃ cum ipsa eadem głificata ascendit
ad celos. unde & expectat᷑ uenturus
ad iudicium uiuoꝵ ꝙ mortuoꝵ.

Expanded text:
nus simulque pater mihi et doctor nus simulque pater mihi et doctor Symboli ac fidei fuit. Illi ergo sic mihi tradiderunt, et sic teneo. Quod Pater et Filius et Spiritus Sanctus unius deitatis sint, unius substantiae: coaeterna, inseparabilis, incorporea, invisibilis, incomprehensibilis Trinitas, et sibi ideo caret omni visibilitate corporea, sed intellectuali illo deitatis oculo nec est prorsus ulla in Trinitate diversitas, nisi quod ille Pater est, et hic Filius, et ille Spiritus Sanctus. Trinitas in personarum distinctione, unitas in veritate substantiae: et quod unigenitus Filius Dei, per quem a principio omnia quae sunt, facta sunt, sive visibilia, sive invisibilia, in novissimis diebus carne et anima humana suscepta, homo factus essuscitata illa ipsa carne, quae posita fuerat in sepulcro, resurrexit a mortuis. Et cum ipsa eadem carne glorificata ascendit ad caelos, unde et exspectatur venturus ad judicium vivorum et mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ad respondendum lacessi¬
uit: qũe sciret non posse ꝑ multam
dicendi artẽ & ȩloquentiȩ copiam
id agere: ut is qũẽ lȩsum uellet ac
uulneratum. nec uulneratꝰ uideat᷑
ẽẽ nec lȩsus. Hoc ergo ȩloquentiȩ
genꝰ ab ipso requirat᷑: qui ad culpan¬
dum seu uituperandum leui rumu¬
sculo commotus. uelut quis censor
accurrit. Qui uero obiectas depel¬
lere ã se maculas cupit. necessitate
sibi responsionis imposita: non qͣ
respondeat cogitabit. Et qm̃ inter
ipsa principia ait. quasi sine me he-
ostendendum nobis est. quod nec
cum ipso nec sine ipso heretici su¬
mus: yt cum de nobis constiterit
quid simꝰ. tunc demum ne de alioꝵ
triginta in monasterio iam positus.
ꝑ grãm baptismi regenerat᷑. signacu-¬
lum fidei consecutus sum ꝑ scõs ui¬
ros chromatium. iouinum ꝙ euse¬
bium. opinatissimos & ꝓbatissimos
tunc p̃sbit heatȩ memoriȩ ualeria¬
ni. alter archidiaconus. alter diaco¬

Expanded text:
hominem ad respondendum lacessihominem ad respondendum lacessivit, quem sciret non posse per multam dicendi artem et eloquentiae copiam id agere, ut is quem laesum vellet ac vulneratum, nec vulneratus videatur esse nec laesus. Hoc ergo eloquentiae genus ab ipso requiratur, qui ad culpandum seu vituperandum levi rumusculo commotus, velut quis censor accurrit. Qui vero objectas depellere a se maculas cupit, necessitate sibi responsionis imposita, non quarespondeat, cogitavit. 4. Et quoniam inter principia ipsa ait: Quasi sine me haernobis ostendendum est, quod nec cum ipso, nec sine ipso haeretici sumus, ut cum de nobis constiterit quid simus, tunc demum nec Al. netriginta in monasterio jam positus, 310 per gratiam Baptismi regeneratus, signaculum fidei consecutus sum per sanctos viros Chromatium, Jovinum, et Eusebium, opinatissimos et probatissimos tunc Presbyter beatae memoriae Valeriani, alter Archidiaconus, alius Diaco
Abbreviated transcription (Latin):
cuset ꝙ laceret: nos omissa om̃i yro¬
quȩ dõ execrabilis est: licet in comp¬
tis uerbis ꝙ̃ oratione in composita
respondebimus: ueniam imperitiȩ
nr̃ȩ a legentibus concedendam non
immerito prȩsumentes: quia non
alios accusamus sed nosmetipsos
a malis dictis purgare contendimꝰ.
Et ideo studemus: ut non tantum
in nobis sermo q̃ntũ ueritas luceat.
ed prius quam incipiam purgare
cȩtera: illud eum ante omĩa uere di-¬
xisse confiteor quod ait: se non redde¬
re maledictum pro maledicto. Hoc
ait uerberanti dexteram maxillam
offert alterã: sed palpanti & leuigan¬
ti maxillam. morsum imꝓuisi dentis
infigit. Cum enim nos in eo ꝙ. elo¬
quentiam acstudium laudauerimꝰ¬
in interpretando dũtaxat ex grecis.
& fidei eius nusqũa derogauerimus:
ille utrumq in nobis condemnat.
Et ideo ueniam nobis etiã ipse conce¬
dat: si forte aliquid aut asperius aut
incomptius dicimꝰ: quia imꝑitum

Expanded text:
cuset et laceret? Nos omissa omni irocuset et laceret? Nos omissa omni iroquae Deo exsecrabilis 309 est, licet incomptis verbis et oratione incomposita respondebimus: veniam imperitiae nostrae a legentibus concedendam, non immerito praesumentes: quia non alios accusamus, sed nosmetipsos a maledictis purgare contendimus. Et ideo studemus Al. studeamus, ut non tantum in nobis sermo, quantum veritas luceat. 3. Sed priusquam incipiam purgare caetera, illud eum ante omnia vere dixisse confiteor, quod ait, se non reddere maledictum pro maledicto. Hoc ait, verberanti dexteram maxillam offert alteram: sed palpanti et leviganti maxillam, morsum improvisi dentis infigit. Cum enim nos in eo et eloquentiam ac studium laudaverimus interpretando dumtaxat ex Graecis et fidei ejus numquam derogaverimus; ille utrumque in nobis damnat: et ideo veniam etiam ipse nobis concedat, si forte aliquid, aut asperius, aut incomptius dicimus: quia imperitum
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii tarditate uel potius cȩcitate.
talpam nominari: Et cum dñs meus
immo om̃ium ds xp̃c. dictus sit ho¬
mo uorax & uni potator. amicus
publicanoꝵ ꝙ peccatoꝵ: ego cur in¬
digner si audiam. homo carnalis
spondendi michi uel ex parte iusta
quȩdam necessitas uidetur imponi. ex
eo quod dicatur multos offendi de his
quȩ ab eo scripta sunt: nisi quid sit in
causa pandatur. compellor contra uotũ
meum & ꝓpositum respondere. ne for¬
te reticendo uidear crimen agnoscere:
quanus xp̃iano. cȩtera crimina silen¬
do depellere. exemplo dñi głosum sit.
sed tamen hoc in fide si fiat. scanda¬
lum maximum generat.
uia ergo in initiis huius inuectionis
suȩ ꝓmittit se omissurum ꝑsonas.
s rebus tantum uel crimimbꝰ re¬
sponsurũ. utrumq autẽ falsum est.
nam cui respondeat crimini quod
nullus obtendit. quomͦ autẽ omittit
ꝑsonas cum interpretẽ libroꝵ toto
inuectionis suȩ textu in desinent̃ in¬

Expanded text:
ingenii tarditate, vel potius caecitate ingenii tarditate, vel potius caecitate talpam nominari? Et cum Dominus meus, immo omnium Deus Christus dictus sit homo vorax, et vini potator, amicus publicanorum et peccatorum : Ego cur indigner, si audiam homo carnalis, respondendi mihi, vel ex parte justa quaedam necessitas videtur imponi; ex eo quod dicatur multos offendi de his, quae ab eo scripta sunt, nisi quid sit in caussa pandatur: compellor contra votum meum et propositum respondere, ne forte reticendo videar crimen agnoscere. Quamvis Christiano caetera crimina silendo depellere, exemplo Domini gloriosum sit: sed tamen hoc in fide, si fiat, maximum scandalum generat. Quia ergo in initiis hujus Invectionis suae promittit se omissurum personas, et rebus tantum, et criminibus responsurum: utrumque autem falsum est, nam cui respondeat crimini, quod nullus obtendit? Quomodo autem omittit personas, cum interpretem librorum toto Invectionis suae textu indesinenter in
Abbreviated transcription (Latin):
oriente ad uirum nobi-¬
lissimum pammachium
missa trans misisti ad me.
Recordatꝰ sum sermonis
ꝓpħici. qui ate: filii ho-¬
minum dentes eoꝵ ar¬
ma & sagutȩ: & lingua eoꝵ mache-¬
ra acuta. Uerum ad hȩc uulnera quȩ
medicus pene nullus est. Et ideo con¬
uerti me ad iũm celestem medicũ:. qui
michi antidotum potentissimam de-¬
dit de ȩuangłũ sui pixide ꝓlatam: q̃
ium doloris. spe futuri apud se uisti
ex aminis solaret᷑. Potio gͦ ipsa quam
temperauit iũc. hȩc erant uerba. Beati
lum. mentientes. Gaudete & exultate.
q̃m merces ur̃a multa in cęlis. Sic enĩ
ꝑsecuti sunt & ꝓpħas: qui erant ante
uos. Et ego quidem quantum in me
est hoc medicamento contentus. de
reliquo silere decreueram: dicens ap̃
me ipsum. Si patremfamilias beelre¬
bub uocauerunt: quantomagis nos
licet indignos domesticos eius: Et
si illi dictum ẽ quia seductor est & se¬
ducit turbas: ego cur indigner. si
audiam me hereticum dici. & pro

Expanded text:
Oriente ad virum nobilissimum Pammachium missa, transmisisti ad me: et recordatus sum sermonis Prophetici, qui ait: Filii hominum dentes eorum, arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Verum ad haec vulnera, quae medicus pene nullus est. Et ideo converti me ad Jesum caelestem medicum, qui mihi antidotum potentissimam dedit de Evangelii sui pixide prolatam, quae vim doloris spe futuri apud se justi examinis solaretur. Potio ergo ipsa quam temperavit Jesus, haec erant verba: Beati, lum mentientes. Gaudete et exultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Sic enim persecuti sunt et Prophetas, qui erant ante vos . Et ego quidem, quantum in me est, hoc medicamento contentus, de reliquo silere decreveram, dicens apud meipsum: Si patrem familias Beelzebub vocaverunt, quanto magis nos licet indignos domesticos ejus ? Et si illi dictum est: Quia seductor est, et seducit turbas : ego 308 cur indigner, si audiam me haereticum dici: et pro
Abbreviated transcription (Latin):
pectus euis recubuit. & de purissimo
fonte hausit riuulum doctrinarum: ita
& hi in abeuntis pau li collum ruen¬
tes. osculis atq amplexibꝰ suis indicaue¬
runt. unum se cum eo scientiȩ habere
thesaurum. & magistri desiderium la¬
crimis contestati sunt. Illud quoq in
p̃fatione cõinoneo: ut sciatis origenẽ
tria uolumina in hanc epłam conscri¬
psisse quẽ & nos ex parte secuti sumus:
apollinarẽ etiam & didimũ quosdam
comentariolos edidisse ẽ quibꝰ licet
pauca decerpsimus. & non nulla quȩ
nobis uidebantur adiecimus siue sub¬
traximus. ut studiosus statim in prin¬
cipio lector agnoscat. hoc opus uel alie¬
num esse. uel nos⁊ Ru.

Expanded text:
pectus ejus recubuit, et de purissimo pectus ejus recubuit, et de purissimo fonte hausit rivulum doctrinarum : ita et hi in abeuntis Pauli collum ruentes , osculis atque complexibus suis indicaverunt unum se cum eo scientiae habere thesaurum, et magistri desiderium lacrymis contestati sunt. Illud quoque in praefatione commoneo, ut sciatis Origenem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus. Apollinarium etiam et Didymum quosdam commentariolos edidisse, e quibus licet pauca decerpsimus, et nonnulla, quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus, ut studiosus statim in principio lector agnoscat hoc opus, vel alienum esse, vel nostrum.
Abbreviated transcription (Latin):
cti. de quibus ait. Non est nobis pu¬
gna aduersum carnem & sanguinẽ:
s ad uersus principatꝰ ꝙ potestates.
aduersus rectores tenebrarũ istarum.
aduersũ spiritalia nequitiȩ in cȩlestibꝰ.
Et in alio loco. Permanebo autẽ ephe¬
si usq ad pentecosten. Ostium enĩ mich̾
aꝑtum est magnum & efficax: sed ad-¬
uersarii multi. Permansit autẽ ephesi usq
ad pentecosten. quod tempus ẽ lȩtitiȩ atq
uictoriȩ. quo non flectimꝰ genua. nec cur¬
uamur in terram. sed cum dño resur¬
gentes ad cęloꝵ alta sustollimur. et
ꝑmansit quia aꝑtum ei erat ostium.
ꝙ non ostium modicum sed magnum.
ut uincto forti atq superato domũ eiꝰ
inuaderet. spoliaret. euerteret. & capti¬
uam duceret captiuitatẽ. qui satellitũ
apłm acie dimicauit. & uictus est.
Qui sint autẽ ephesii ex hinc uel maxi¬
me comꝓbat᷑. quod sicut ioħs mysteriũ
natiuitatis antiquȩ dñi reuelaturus. in

Expanded text:
cti. De quibus ait: Non est nobis pucti. De quibus ait: Non est nobis pugna adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus et potestates: adversus rectores tenebrarum istarum: adversum spiritualia nequitiae in coelestibus . Et in alio loco: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium enim mihi apertum est magnum, et efficax; sed adversarii multi . Per mansit autem Ephesi usque ad Pentecosten, tempus laetitiae atque victoriae, quo non flectimus genua, nec curvamur in terram: sed cum Domino resurgentes ad coelorum alta sustollimur. Et permansit: quia apertum ei erat ostium, et non ostium modicum, sed magnum, ut vincto forti atque superato, domum ejus invaderet, spoliaret, everteret, et captivam duceret captivitatem : qui satellitum Apostolum acie dimicavit, et victus est. Qui sint autem Ephesii, et hinc vel maxime comprobatur, quod sicut Joannes mysterium nativitatis antiquae Domini relaturus, in
Abbreviated transcription (Latin):
popło hostium non p̃dixisset aduentum.
sangins ciuium exigeretur de manibꝰ
eiꝰ. & ꝓpterea omnem se uoluntatem
di. & unuersa quȩ illis utilia forent
annuntiasse memorauit: ut liber esset
a sanguine eoꝵ. Ut autẽ sciatis eos
qui in epheso crediderant. dȩmonicis p̃¬
stigiis & magicͥe fuisse artib obligatos:
in eisdem apłoꝵ actibus replicat᷑ & di¬
citur. Plurimi quoq eoꝵ qui curiosa
gesserunt. comportantes libros cõbusse¬
runt coram om̃ibꝰ. qͦ computauerunt
p̃cium eoꝵ. & inuenerunt argenti qͥn-¬
quaginta milia. Sic potenter uerbum
dñi crescebat ꝙ confortabatur. Hȩc ic¬
circo uniuersa replicauimꝰ. ut ostende¬
remꝰ quare apłs in hac uel potissimũ
epła. obscuros sensus & ignota scłis
sacramenta congesserit. & de sc̃arum con-¬
trariarumq uirtutum docuerit potesta¬
te. qui sint dȩmones. quid ualeant.
quid ante fuerint: & quomodo post
aduentum xp̃i sint diruti atq destru-¬

Expanded text:
populo hostium non praedixisset adventum, populo hostium non praedixisset adventum, sanguis civium exigeretur de manibus ejus, et propterea omnem se voluntatem Dei, et universa quae illis utilia forent annuntiasse memoravit, ut liber esset a sanguine eorum. Ut autem sciatis eos qui in Epheso crediderant, daemoniacis praestigiis et magiae fuisse artibus obligatos, in eisdem Apostolorum Actibus replicatur, et dicitur: Plurimi quoque eorum qui curiosa gesserant, comportantes libros, combusserunt coram omnibus, et computaverunt pretium eorum, et invenerunt argenti quinquaginta millia: sic potenter verbum Domini crescebat, et confortabatur . Haec idcirco universa replicavimus, ut ostenderemus quare Apostolus in hac vel potissimum Epistola obscuros sensus et ignota saeculis sacramenta congesserit: et de sanctarum contrariarumque virtutum docuerit potestate: qui sint daemones, quid valeant, quid ante fuerint, et quomodo post adventum Christi sunt diruti atque destru
Abbreviated transcription (Latin):
triennio ibi apłs moratus ẽ. nocte
ac die dĩ ȩuangłm p̾dicans: ut idolatnȩ
arce destructa. facile minoꝵ urbium
templa caperentur. Hoc ipsum scriptu¬
ra refert: quomodo paulus ad ephesios
sermocinet᷑ dicens. Quaꝑpter uigila¬
te: recordantes quia triennio nocte ac
die non cessaui cum lacrimis monere
unumquẽq ur̃m. Et nunc cõmendo¬
est ȩdificare & dare uobis hereditatẽ
in scĩficatis om̃ibus. Indigebant enĩ
cõmendatione apłi ad dm̃. quos tanto
tempore dȩmonum error tenuerat. &
sciebant esse spiritales aliquas potesta¬
tes. ꝙ in extis atq auguriis ꝙ diuina¬
tionibus. quandam similitudinẽ di¬
umitatis agnouerant. Unde rursum
ad eos loquitur. Propter quod conte¬
stor uos in die hac: quia mundus sum
ego a sanguine om̃ium. Non enim
subtraxi: quo minꝰ annuntiarem uo
quȩ uobis ꝓderant: quin annuntia¬
rem & docerẽ publice & domestice. Le¬
gerat in iezechiele. quod speculator qui

Expanded text:
triennio ibi Apostolus moratus est, nocte triennio ibi Apostolus moratus est, nocte et die Dei Evangelium praedicans, ut, idololatriae arce destructa, facile minorum urbium templa caperentur. Hoc ipsum Scriptura refert quomodo Paulus ad Ephesios sermocinetur, dicens: Quapropter vigilate, recordantes quia triennio nocte ac die non cessavi cum lacrymis monere unumquemquest edificare et dare hereditatem in sanctificatis omnibus . Indigebant enim commendatione Apostoli ad Deum, quos tanto tempore daemonum error tenuerat, et sciebant esse spirituales aliquas potestates, et in extis atque auguriis et divinationibus quamdam similitudinem divinitatis agnoverant. Unde rursum ad eos loquitur: Propter quod contestor vos in die hac, quia mundus sum ego a sanguine omnium. Non enim subtraxi quo minus annuntiarem vobquae vobis proderant, quin annuntiarem, et docerem publice et domestice . Legerat in Ezechiele , quod speculator qui
Abbreviated transcription (Latin):
iam ad galathas orantibꝰ uobis ante
paucos dies quid nobis uideret᷑ exp̃ssi¬
mꝰ: nunc ad ephesios transeundum est
mediam apłi epłam. ut ordine ita &
sensibꝰ. Mediam autẽ dico. non quo pri¬
mam sequens extremis maior sit. sed qͦ¬
modo cor animalis in medio ẽ: ut ex
hoc intelligatis quantis difficultatibus
& quam ꝓfundis quȩstionibꝰ in uoluta
sit. Scribebat ad ephesios dianam colen¬
tes. non hanc uenatricem quȩ arcum
tenet. atq succintta ẽ. sed illam multi¬
cant: ut scilicet ex ipsa quoq effigie men¬
tirentur om̃ium eam bestiarum ꝙ ui-¬
uentium eẽ nutricem. Scribebat autẽ
ad metropolim asiȩ ciuitatẽ. in qua ita
idolatria. & quod semꝑ idolatriam se¬
quitur. artium magicarum p̃stigiȩ uigue¬
rant. ut demetrius diceret. Et magnȩ
deȩ templum dianȩ in nichilum reputa¬
bit᷑. destruet᷑ quoq magnitudo eiꝰ. qu̾a
cuncta asia & uniu̾s orbis colit. Deniq

Expanded text:
jam ad Galatas, orantibus vobis, ante jam ad Galatas, orantibus vobis, ante paucos dies quid nobis videretur, expressimus: nunc ad Ephesios transeundum est, mediam Apostoli epistolam, ut ordine ita et sensibus. Mediam autem dico, non quo primas sequens, extremis major sit; sed quomodo cor animalis in medio est: ut ex hoc intelligatis quantis difficultatibus, et quam profundis quaestionibus involuta sit. Scribebat ad Ephesios Dianam colentes non hanc venatricem, quae arcum tenet, atque succincta est, sed illam multicant, ut scilicet ex ipsa 541-542 quoque effigie, mentirentur omnium eam bestiarum et viventium esse nutricem. Scribebat autem ad metropolim Asiae civitatem, in qua ita idololatria, et quod semper idololatriam sequitur, artium magicarum praestigiae viguerant, ut Demetrius diceret, et magnae deae templum Dianae in nihilum reputabitur, destruetur quoque magnitudo ejus, quam cuncta Asia et universus orbis colit . Denique
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis scripturarum hinc inde quȩ¬
sitis eloquentiam iungere scłarem. ꝙ pe¬
ne in communibꝰ locis pompaticum ia-¬
ctare sermonẽ. aliud in sensum ꝓphetȩ
& apłi in gredi. intelligere cur scripse¬
rint. qua sententiam suam ratione fir-¬
mauerint: quid habeant in ueteri lege
ꝓprium idumei. moabitȩ. ammanitȩ.
trii. philistiim. egyptii & assyrii: quid
rursum in nouo testamento romani. co¬
rinthii. Galathȩ. philippenses. thessaloni¬
censes. hebrei. colosenses. & qũa nunc
ad ephesios epłam habemꝰ in manibus.
Necesse est enim ut uixta diuersitates
locoꝵ & tempoꝵ ꝙ hominum quibꝰ
scriptȩ sunt. diuersas & causas & argu¬
menta. & origines habeant. Et quomodo
beatus ioħs in apocalipsi sua ad septẽ
scribens ȩccłias. in unaquaq harum
singulas ȩccł̃ias uulneribꝰ medet᷑ illatis.
nec ad instar imꝑiti medici. uno colli¬
rio om̃ium oculos uult curare. Et quia

Expanded text:
testimoniis Scripturarum hinc inde quaetestimoniis Scripturarum hinc inde quaesitis eloquentiam jungere saecularem, et pene in communibus locis pompaticum jactare sermonem: aliud in sensum prophetae et apostoli ingredi, intelligere cur scripserint, qua sententiam suam ratione firmaverint, quid habeant in veteri Lege proprium Idumaei, Moabitae, Ammonitae, Tyrii, Philistiim, Aegyptii, et Assyrii; quid rursum in novo Testamento Romani, Corinthii, Galatae, Philippenses, Thessalonicenses, Hebraei, Colossenses, et quam nunc ad Ephesios Epistolam habemus in manibus. Necesse est enim, ut juxta diversitates locorum et temporum, et hominum, quibus scriptae sunt, diversas et causas, et argumenta, et origines habeant. Et quomodo beatus Joannes in Apocalypsi sua ad septem scribens Ecclesias, in unaquaque earumsingulas Ecclesias vulneribus medetur illatis, nec ad instar imperiti medici uno collyrio omnium oculos vult curare. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
opuscula mea tradatis. ne uel detis scm̃
canibus & margaritas mittatis ante
porcos. Qui cum bona imitari non que¬
ant. quod solum facere possunt inuidens:
ꝙ in eo se doctos eruditosq arbitran¬
tur. si aliis detrahant. Quibꝰ obsecro¬
ut respondeatis. figant ipsi stilum. tria
ut dicitur uerba coniungant. sudent
paululum. exꝑiantur semetipsos. q.
ex labore ꝓprio discant ignoscere labo¬
rantibus. Scitis enim & ipsȩ. quod ad
hoc me explanationum opus. inuitum
& retractantẽ compuleritis: non quo
ab adolescentia. aut legere umqũa.
aut doctos uiros ea quȩ nesciebã int̾¬
rogare cessauerim. & meipsum tantum
ut pleriq. habuerim magistrum. Deniq
nuꝑ obhanc uel maxime causam alexan¬
driam ꝑrexi. ut uiderem didimũ. et
ab eo in scripturis om̃ibꝰ quȩ habe¬
bam dubia sciscitarer: sed quo aliud
sit ꝓprios libros componere. uerbi
gr̃a de auaritia. de fide. de uirginita¬
te. de uidius. & suꝑ unaquaq materia

Expanded text:
opuscula mea tradatis: neque detis sanctum opuscula mea tradatis: neque detis sanctum canibus, et margaritas mittatis ante porcos . Qui cum bona imitari non queant, quod solum facere possunt, invident: et in eo se doctos eruditosque arbitrantur, si de aliis detrahant. Quibus obsecro respondeatis, ut figant ipsi stylum, tria ut dicitur verba conjungant, sudent paululum, experiantur semetipsos, et ex labore proprio discant ignoscere laborantibus. Scitis enim et ipsae quod ad hoc me explanationum opus, invitum et retractantem compuleritis. Non quo ab adolescentia, aut legere umquam, aut doctos viros ea quae nesciebam interrogare cessaverim, et meipsum tantum, ut plerique, habuerim magistrum. Denique nuper ob hanc vel maxime causam Alexandriam perrexi, ut viderem Didymum, et ab eo in Scripturis omnibus quae habebam dubia sciscitarer. Sed cum aliud sit proprios libros componere, verbi gratia, de avaritia, et de fide, de virginitate, de viduis, et super unaquaque materia
Abbreviated transcription (Latin):
non damno quod faciunt: ita illos in¬
eptias meas michi debere concedere. Pa¬
rum eloquens sum. Quid ad te: Diserti¬
orem lege. Non digne grecum in lati¬
num tranffero. aut grecos lege si eiꝰdẽ
linguȩ habes scientiam: aut si tantũ
latinus es. noli de gratuito munere iu¬
dicare: ꝙ ut uulgare ꝓuerbium. ẽ. eqͥ
dentes inspicere donati. Nũquid te ma¬
nu conserta in ius traho. quia nr̃a ñ
est: tua forsitan dicta si scripseris tullius
ammirabitur. Nũquid aut tertullianꝰ
beatum martyrem ciprianum. aut cipͥa¬
nus lactantium. aut lactantiꝰ hilariũ
deterruit a scribendo: Taceo de cȩteris
minutalib qui mecum in libris suis
garriunt: nisi &̃ enĩ parua fuerint
magna eminere non possunt. Primũ
non dicitur: nisi scdm sequat᷑ & terti¬
gradiamur. Quam obrem obsecro tã
uos quȩ in p̃sentiarum estis. quã scãm
marcellam unicum uiduitatis exem¬
plar: ne facile maledicis & in uidis

Expanded text:
non damno quod faciunt: ita illos innon damno quod faciunt: ita illos ineptias meas mihi debere concedere. Parum eloquens sum, quid ad te? disertiorem lege. Non digne Graeca in Latinum transfero: aut Graecos lege si ejusdem linguae habes scientiam; aut si tantum Latinus es, noli de gratuito munere judicare, et, ut vulgare proverbium est: Equi dentes inspicere donati. Numquid te manu conserta in jus traho, quia nostra nest: tua forsitan dicta si scripseris, Tullius admirabitur. Numquid aut Tertullianus beatum Martyrem Cyprianum, aut Cyprianus Lactantium, aut Lactantius Hilarium deterruit a scribendo? Taceo de caeteris minutalibus, qui mecum in libris suis garriunt. Nisi et parva fuerint, magna eminere non possunt. Primum non dicitur, nisi secundum sequatur et tertigradiamur. Quamobrem obsecro tam vos quae in praesentiarum estis, quam sanctam Marcellam, unicum viduitatis exemplar, ne facile maledicis et invidis
Abbreviated transcription (Latin):
i quicqua est pau¬
la et eustochium.
quod in hac uita
sapientẽ uirum de¬
neat. et inter pres¬
suras & turbines
mundi. ȩquo ani¬
mo manere ꝑsuade¬
at: id esse uel primum reor. meditationẽ
& scientiam scripturarum. Cum enim
a cęteris animantibꝰ hoc uel maxime
differamꝰ. quod rationale animal sumꝰ.
&. loqui possumus. ratio autẽ om̃is ꝙ
sermo diuinis libris contineatur. ꝑ quoᷤᷤ
ꝙ̃. dm̃i dicius & quare creati sumus
non ignoramus. miror quosdam extitis¬
se. qui aut ipsi se mertiȩ & somno dan¬
tes. nolint quȩ preclara sunt discere. aut
cȩteros qui id studii habent reprehen¬
dendos putent. Quibꝰ cum possim diftͥ¬
ctius respondere. & breuiter eos uel offen¬
sos dimittere uel placatos: multo esse
melius scripturas legere quam augendisꝙ
cumulandis opibus in hiare: illud dicam
quod uel apud iniquissimum iudicem
obtineat. placere michi otium meum . ꝙ.
solitudinem om̃i celebritate iocundiorẽ
uideri. Et quomͦ ego non reprehendo.

Expanded text:
i quidquam est, Paula et Eustochium, quod in hac vita sapientem virum teneat, et inter pressuras et turbines mundi aequo animo manere persuadeat, id esse vel primum reor, meditationem et scientiam Scripturarum. Cum enim a caeteris animantibus hoc vel maxime differamus, quod rationale animal sumus et loqui possumus: ratio autem omnis et sermo divinis libris contineatur, per quos et Deum discimus, et quare creati sumus non ignoramus: miror quosdam exstitisse, qui aut ipsi se inertiae et somno dantes, nolint quae praeclara sunt discere: aut caeteros, qui id studii habent, reprehendendos putent. Quibus cum possim districtius respondere, et breviter eos vel offensos dimittere, vel placatos, multo esse melius Scripturas legere, quam augendis et cumulandis opibus inhiare: illud dicam, quod vel apud iniquissimum judicem obtineam, placere mihi otium meum, et solitudinem omni celebritate jucundiorem videri. Et quomodo ego non reprehendo,
Abbreviated transcription (Latin):
pse superius cum illis contulit. ꝙ mul¬
ta ad eos retulit quȩ in gentibꝰ ꝑpe¬
trarat. illi nichil contulerunt ei: sed
tantum modo quȩ ab eo dicta sunt
comꝓbantes. dexteras dedere consor¬
tii. & unum suum pauliq ȩuangeliũ
firmauerunt. Rursum notandum qͦd
contulerunt uerbum ipsum sit in gre¬
co. de quo ante tractauimus.
ed e contra cum uidissent quod credi
tum est michi euangłm p̃putii sicut
petro circumcisionis. qui enim oꝑatꝰ¬

Expanded text:
Ipse superius cum illis contulit, et mulIpse superius cum illis contulit, et multa ad eos retulit, quae in gentibus perpetraret: illi nihil contulerunt ei, sed tantummodo quae ab eo dicta sunt comprobantes, dexteras dederunt consortii, et unum suum Paulique Evangelium firmaverunt. Rursum notandum, quod contulerunt, verbum ipsum sit in Graeco, de quo ante tractavimus. Sed contra cum vidistum est mihi Evangelium praeputii, sicut Petro circumcisionis. Ut pra