comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
triꝑtitã putant eẽ hi ñ alit̃ tractari putant oportere argum̃tationẽ ẜ partiti¬
onẽ hox rep̃hendunt. Negant enĩ neq a ꝓpositione. neq ab assũptione appbati¬
ones earũ separari oportere : neq ꝓpositionẽ ab solutã neq assũptionẽ sibi ꝑfectã
uideri. q̃ ab ꝓbatione ẽfirmata ñsit. suare qs illi duas partes numerent ꝓpositio¬
nẽ et apꝓbationẽ sibi unã partẽ uideri Propositionẽ q̃ si apꝓbata ñsit ꝓpositio¬
ñsit argum̃tationis. Itẽ q̃ ab illis assũptio et assũptionis apꝓbatio dicat᷑ eã sibi
assũptionẽ solũ uideri: ita fit ut eadẽ ratione argum̃ tatione tractata. aluistri¬
ꝑtita aliis qͥnq ꝑtita uideat᷑. Quare euenit ut res ñtã adusu dicendi ꝑtineat.
q̃ m acdrationẽ ꝑceptions. Nobis aut̃ cõmodior illa partitio uideat᷑ ee qꝗ ĩgͥas

Expanded text:
tripertitam putant esse, ii non aliter tractari putant oportere argumentationem, sed parti- titripertitam putant esse, ii non aliter tractari putant oportere argumentationem, sed parti- tionem horum reprehendunt. negant enim neque a pro- positione neque ab adsumptione adprobationes earum separari oportere, neque propositionem absolutam ne- que adsumptionem sibi perfectam videri, quae appro- batione confirmata non sit. quare quas illi duas partes numerent, propositionem et adprobationem, sibi unam partem videri, propositionem; quae si adprobata non sit, propositio non sit argumentationis. item, quae ab illis adsumptio et adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, ut res non tam ad usum dicendi pertineat quam ad rationem praeceptionis. Nobis autem commodior illa partitio videatur esse, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Nã et signoꝵ orius et obitus. definitũ quendã ordinẽ seruant. et annuȩ cõ¬
mutationes nmodo qdã ex necessitudine sẽꝑ eodẽ mͦ fiunt. Uerũ adutilita¬
tes qͦq rerũ omĩũ st̃ ac cõmodatȩ. Et diurnȩ noctͥneq uicissitudineᷤᷤ nulla in
re umqm̃ mutate qͥeqm̃ noeuert̃. q̃ signo st̃ omĩa ñ medioeri qͦdã c̃siliona¬
turã mundi administrari. Quinto inducunt loco cõplexionẽ eã ꝙ̃ aut id infert
solũ qđ ex omib partib: cogit᷑ hoc modo. Consilio gͥ mundus administrat᷑. autu¬
nũ in locũ cũ ẽduxerit breuit̾ expositione et assũptione ad iungit qͥđ exx his
eficiat᷑ ad hunc mͦdũ. Iđ si melius gerunt᷑ ea ꝙ̃ c̃silio q̃m ꝙ̃ sine ẽfilio admins¬
trant᷑ nihil aut̃ omĩũ rerũ melius administrat᷑ qm om̃is mundus. Consilio gͥ

Expanded text:
nam et signorum ortus et obitus definitum quendam ordinem servant et annuae comnam et signorum ortus et obitus definitum quendam ordinem servant et annuae commu- tationes non modo quadam ex necessitudine semper eodem modo fiunt, verum ad utilitates quoque rerum omnium sunt accommodatae, et diurnae nocturnaeque vicissitudines nulla in re umquam mutatae quicquam nocuerunt; quae signo sunt omnia non mediocri quo- dam consilio naturam mundi administrari. quinto in- ducunt loco conplexionem eam, quae aut id infert so- lum, quod ex omnibus partibus cogitur, hoc modo: consilio igitur mundus administratur; aut unum in locum cum conduxerit breviter propositionem et ad- sumptionem, adiungit, quid ex his conficiatur, ad hunc modum: quodsi melius geruntur ea, quae consilio, quam quae sine consilio administrantur, nihil autem omnium rerum melius administratur, quam omnis mun- dus, consilio i
Abbreviated transcription (Latin):
eã deinceps rationib: uariis et qͣm copiosissimis uerbis apꝓbari putant oportere
hoc modo :Domꝰ ea q̃ ratione regit᷑ om̃ib ẽ instructior reb et apparatior qͣm eaq̃
temere et nullo c̃silio ad ministrat᷑. Exercitꝰ is cui p̃positꝰ ẽ sapienᷤ et callid impe¬
rator. omĩb partib cõmodius regit᷑ qm̃ is qͥstultitia et temeritate alicuiꝰ ad¬
ministrat᷑. Cadẽ nauigii ratioẽ. Nã nauis optime cursũ c̃ficit e aq̃scientissimo
gubernatore utit᷑. Cũ ꝓpositio sit hoc pacto apꝓbata. et duȩ parte transier̃ rai¬
otinationis. Tercia in parte aiunt. qđ ostendere uelis id exui ꝓpositioni opor¬
tere assumere. hoc pacto. INihil aut᷑ omiũ rerũ melius qͣm omis mund admi¬
nistrat᷑. hiuꝰ ossuptionis qͣrto in loco aliã porro inducunt apꝓbationẽ. hocmͦ

Expanded text:
eam deinceps rationibus variis et quam copiosissimis verbis adpro- bari putant oportere, eam deinceps rationibus variis et quam copiosissimis verbis adpro- bari putant oportere, hoc modo: domus ea, quae ra- tione regitur, omnibus est instructior rebus et appara- tior, quam ea, quae temere et nullo consilio admini- stratur. exercitus is, cui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibus partibus commodius regitur, quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum melius, quam omnis mundus, administratur. huius assump- tionis quarto in loco aliam porro inducunt adproba- tionem, hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
Ratiocinatio ẽ oratio ex ipsa re ꝓbabile aliqđ deliticis qđ exe positũ et ꝑse
cognitũ. suase ui et ratione ẽfirmet: hoc degnr̃e qͥ diligentiu ẽsiderandũ pu¬
tauer̃. cũ idẽ inusu dicendi sequerent᷑. tam̃ paululũ inp̃cipiendi ratione dio¬
senser̃. Nã partĩ qͥnq eiꝰ partes eẽ dixer̃. partĩ ñ plus qͣm intreparte posse dis¬
tribui putauer̃. Eoꝵ ẽtrouersiã ñ in cõmodũ uidet᷑ cũ utroꝵq ratione expone¬
re. Nã et breuis ẽ. et ñ ełmdi ut alteri ꝓrsus nihil dicere putent᷑. et locꝰ hie nob¬
in dicendo minime neglegendus uidet᷑. Qui putant inqͥnq distribi partes ope¬
tere aiunt pͥmũ c̃uenire ex ponere sũmã argum̃tationis ad hunc modũ. Melus ae¬
curant᷑ q̃ ẽsilio gerunt᷑. qm̃ꝙ̃ sine c̃silio administrant᷑. hanc pͥmã partẽ numerant

Expanded text:
Ratiocinatio est oratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se Ratiocinatio est oratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui diligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentur, paululum in praecipiendi ratione dissense- runt. nam partim quinque eius partes esse dixerunt, partim non plus quam in tres partes posse distribui putaverunt. eorum controversiam non incommodum vi- detur cum utrorumque ratione exponere. nam et brevis est et non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pu- tentur, et locus hic nobin dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc modum: melius accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae sine consilio administran- tur. hanc primam partem numerant;
Abbreviated transcription (Latin):
qđ epaminundas ait legis seriptorẽ sensisse asseribat adlegẽ. et addat hane
exceptionẽ extra qͣm siqͥs rei publicȩ causa exercitũ ñ tradiderit. patiemi¬
ni: ñ opinor: qͥđ si uosmet ipsi qđ aur̃a religione et asapientia remotissimũ
ẽ istius honoris causa hanc eandẽ exceptionẽ iniussũ ppłi ad legẽ ascribi
iubeatis ppłs thebanꝰ id patiet᷑ ne fieri : ꝓfecto ñ patiet᷑. Qđ gͦ aseribi ad legẽ
nefas ẽ id scqͥ qsi ascriptũ sit rectũ uob̃ uideat᷑: Noui urãm intellegentiã¬
ñ potẽ ita uideri uidices. Qđ silitteris. corriginȩ ꝙ̃ ab illo neq a uob̃ scrip¬
toris uoluntas potest. Uidete ne multo in dignius sit idre et iniudicio ur̃o
mutari qđ uerbo q̃dẽ cõmutari potest. Acde inductione qͥdẽ satis in p̃sen¬
tia dictũ uidet᷑. nc̃ deinceps ratiocinationis uĩ et naturã consideremus.

Expanded text:
quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patiemini? non opinor. quid, si vosmet ipsi, quod a vestra religione et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id sequinon potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem satis in praesentia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consideremus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne q̃ aut efirmat c̃cessionẽ. aut qͥł ex ea c̃ficiat᷑ ostendit. S qr ñ satis alicui
uidet᷑ diucide de monstratũ nͥ qđ ex cuili causarũ gnr̃e exẽplũ fubierei u
uidet huiidi q̃q nitendũ exxemplo ñ qͦ p̃ceptio differat. ut alit̃ hoc inserluo¬
ne atq indicendo sit utendũ. S ut eorũ uoluntati satis fiat. Quꝗe alio in loco
uidert alio in loco nͥ monstratũ ẽ nequeunt cognoseere. sErgo inihac causa q̃ aptie
grecos ẽ ꝑuagata. eũ epaminundas thebanoꝵ imperatoe. qͦđ ei qͥ sibi ex legẽ p̃to
successerat ex ercitũ ñ tradidit. et cũ paucos ipse dies ẽtra legẽ exereitũ te¬
nuisset lacedemonios funditꝰ uicit: poterit accusator argum̃tatione utiꝑ in¬
ductionẽ cũ scriptũ legis etra sententiã defendat ad hunc mͦdũ. Si uĩdicesid

Expanded text:
ne, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui ne, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thebanorum imperator,  quod ei, qui sibi ex lege praetor successerat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã e postulabimꝰ nobis ilud qđ dubiũ sit. coneedi dubiũ e iel ipstis t̃ opor¬
tebit Deuide illud cuiꝰ efirmandi causa fice inductio uidendũ ẽ ut simile
utllegat quospectent ille pͥmȩ inductiones & ad que fnt ex et si puenture.
longues rogationẽ ꝓcedere ñ sinit. Quare ratione rõgationis imprudenꝰab
eo qđ ccessit adidqł ñ uult c̃cedere deducend ẽ. Extrenũ aut̃ auttaceat
oportet aut ẽcedat᷑. aut neget᷑. Si negabit᷑ aut ostendenda similitudo ẽ carũ
rerũ ꝗ̃ ante c̃cessȩ st̃. aut alia utendũ ẽ inductione. Si c̃cedet᷑. ẽ cludenda est¬
argum̃tatio Si tacebit᷑. aut elicienda responsio ẽ. Aut qm̃ tacit᷑nitas imitat᷑ ẽ¬
fesionẽ: ꝓeo ac si c̃cessũ sit c̃dudere oportebit argum̃tationẽ. Nta fit hoc geli¬
argumtandi triptitũ IErima pars exsimilitudine c̃stat una plurib ue saitertͣ
exeo q đ ẽcedi uolumꝰ. cuiꝰ causa similitudines ad hibitȩ st̃. Tercia excelusio¬

Expanded text:
postulabimus nobis illud, quod dubium sit, concedi, dubium esse id ipsum notebit. deinde illud, cuius confirmandi causa fiet inductio, videndum est, ut simile ; deinde ne intellegat, quo spectent illae primae inductiones et ad quem sint exitum perven- turae. longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. Ad extremum autem aut taceatur oportet aut concedatur aut negetur. Si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione; si concedetur, concludenda argumentatio est; si tacebitur, aut elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imitatur confessionem, pro eo ac si concessum sit concludere oportebit argumentationem. argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
modo: fecisti : non feci. aut iure feci: Cũ facli c̃troũsia ẽ. quando c̃iecturis causa firit᷑.
c̃stitutio c̃iecturalis appellat᷑ : Cũ aut̃ nomin̾is. qr ius uocabuli definienda uerbis ẽ. c̃¬
stitutio definitiua nominat᷑: Cũ uͦ qualis ressit quert᷑. qr et de u&e degenere nego¬
tu c̃troũsia ẽ. c̃stitutio generilis uocat᷑: At cũ causi ex eo pendet. qđ ñ aut is agent
uidet᷑ quẽ oportet. aut ñ cũ eo qui cũ oportet. aut ñ apud qͦs. qͦ tẽpore . qͣ lege qͦ cri
mine. qͣ pęna oportet: trans latiua dr̃ c̃stitutio. qđ actio translationis & cõmuta¬
tionis indigere uidet᷑: Atq harũ aliqua in om̃e causȩ genꝰ in cidere necesie ẽ: Nã
inquã rẽ ñ inciderit. in ea nihil eẽ poterit c̃troũsie Quare cã ne całisi qͥdẽ c̃uenti

Expanded text:
modo: fecisti: non feci aut iure feci. cum facti con- troversia est, quoniam coniecturis causa firmatur, modo: fecisti: non feci aut iure feci. cum facti con- troversia est, quoniam coniecturis causa firmatur, con- stitutio coniecturalis appellatur. cum autem nominis, quia vis vocabuli definienda verbis est, constitutio de- finitiva nominatur. cum vero, qualis res sit, quaeritur, quia et de vi et de genere negotii controversia est, con- stitutio generalis vocatur. at cum causa ex eo pendet, quia non aut is agere videtur, quem oportet, aut non cum eo, quicum oportet, aut non apud quos, quo tem- portio, quia actio translationis et com- mutationis indigere videtur. atque harum aliquam in omne causae genus incidere necesse est; nam in quam rem non inciderit, in ea nihil esse poterit controversiae. quare eam ne causam quidem convenit
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ adinuentionẽ ꝑceptio: Pronuntiatio ẽ exrerũ & uerborũ dignitate uocis &
corporis moderatio: Nc̃ his reb breuit̃ c̃stitutis: eas rationes qͥb ostendere possimus
genꝰ & finẽ & officiũ huiꝰ artis. aliud intẽpꝰ differemꝰ: Nã & multoꝵ uerbor indigent:
ae ñ tantopere adartis deseriptionẽ & p̃cepta tradenda ꝑtinent: Cũ aut̃ qͥ artẽ re¬
thoricã scribut de.ii. reliquis reb. materia artis ac partib scribere oportere ex istim¬
mꝰ: Ac mihi qͥdẽ uidet᷑ ẽiuncte agendũ de interia ac partib. Quare inuentio q̃ prin
ceps ẽ omniũ partiũ. potissunũ in omni causar̃ genere qualis debeat eẽ c̃sideret᷑: Om̃is
res q̃ habet inse. positã indiclione acdisceptatione aliqͣm ẽtroũsiã: aut facti. aut no
minis. aut genens. aut actionis c̃tinet questionẽ : factiꝰ. ut c̃iectura : nominis. ut fuis :¬
appellamꝰ: Constitutio ẽ. pͥma c̃flictio causirũ. ex depulsione. intentionis ꝓfecta hoc

Expanded text:
erborum ad inventionem perceptio; pronuntiatio est ex rerum et verborum dignitate vocis et corporis moderatio. Nunc his rebus breviter constitutis eas rationes, qui- bus ostendere possimus genus et finem et officium huius artis, aliud in tempus differemus; nam et mul- torum verborum indigent et non tanto opere ad artis descriptionem et praecepta tradenda pertinent. eum au- tem, qui artem rhetoricam scribat, de duabus reliquis rebus, materia artis ac partibus, scribere oportere existimamus. ac mihi quidem videtur coniuncte agen- dum de materia ac partibus. quare inventio, quae prin- ceps est omnium partium, potissimum in omni causa- rum genere, qualis debeat esse, consideretur. Omnis res, quae habet in se positam in dictione ac disceptatione aliquam controversiam, aut facti aut no- minis aut generis aut actionis continet quaestionem. eam igitur quaestionem, ex qua appellamus. constitutio est prima conflictio causarum ex depulsione intentionis profecta, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mediocre peccatũ rep̃hendũ uidet. uerũ breui. ne aut si tacitip̃teriemus. sine causa con
secuti putemur: aut si iutius in hoc ẽsteterimꝰ. morã atq inpedim̃tum reliquis pͣcepotis
intulisse uideam᷑ ¶si deliboratio & demonstratio gnr̃a st̃ causaꝵ. ñ posit̃ recte partes alicui¬
gñris sisa putari. E idet ali res alii genꝰ eẽ. alii parꝰ pocest. eidẽ genꝰ eeae pars non po:¬
Deliberatio aut̃ & demonstratio genera sunt causarum: Nã aut nullũ causȩg
aut iudiciale solũ : aut & iudiciale. & demonstratiuũ & deliberatiuũ. Nullũ dicere
causȩ eẽ genꝰ. eũ causas eẽ multas dicat. & in eas p̃cepta d&: am̃cia est Unũ aũ solũ¬

Expanded text:
non mediocre peccatum reprehendendum videtur, verum brevi, ne aut, si taciti praeterierimus, sine causa non non mediocre peccatum reprehendendum videtur, verum brevi, ne aut, si taciti praeterierimus, sine causa non secuti putemur aut, si diutius in hoc constiterimus, moram atque impedimen- tum reliquis praeceptis intulisse videamur. si delibe- ratio et demonstratio genera sunt causarum, non posgeneris causae putari. Eadem enim res, alii genus, alii pars esse potest: idem genus et pars esse nodeliberatio autem et demon- stratio genera sunt causarum. nam aut nullum causae genus est aut iudiciale solum aut et iudiciale et demon- strativum et deliberativum. nullum dicere causae esse genus, cum causas e
Abbreviated transcription (Latin):
ođ edere qͦq ipsa ñ c̃uenit ñ qđ de facto ñ c̃stet .s. qđ id qd factũ sit aliud alii uide¬
atͣ ec̃.  ideuto ilius alio apeller id nomine: Qtiare in cĩmodi generib ddefiniendi
res ent uerbis. & breuit̃ describenda. ut siquis sacrũ expriuato surripuerit. utrũ fur
an sacrlegus sit iudicandus: Nã id cũ quent᷑. necesse erit diffinire utrũq ꝗđ sit
fur ꝗd sacrilegus a sua descriptione ostendere. alio nomine illã rẽ de qͣ agit᷑ ap¬
pellari oportere atq adũsani dicunt: Generis ẽ ẽtroũsia. cũ & ꝗd factũ sit c̃ue¬
nit & qͦ id factũ nomine appellari oporteat c̃stat. & tͥam̃ quantũ & cuius modi.
& omnino quale sit qͥuerit᷑. hoc modo. Iustũ an in iustũ. utile. an inutile. & om̃a inqͥb
quale sit id quod factum ÷ ꝗrit᷑. sine ulla nominis ẽtrouersia. Ibt uic gnri hermagoras .iiiͦ.
partes subposuit: deliberatiuã. demonstratiuã. iuridicialẽ. negocialem. Qd eius & nos putam

Expanded text:
 quod factum sit, aliud alii videatur esse et idcirco alius alio nomine id appellet. quare in eiusmodi generibus definienda rit verbis et breviter describenda, ut, si quis sacrum ex privato subripuerit, utrum fur an sacrilegus sit iudicandus; nam id cum quaeritur, necesse erit definire utrumque, quid sit fur, quid sacrilegus, et sua descriptione ostendere alio nomine illam rem, de qua agitur, appellare opor- tere atque adversarii dicunt. Generis est controversia, cum et, quid factum sit, convenit et, quo id factum nomine appellari oporteat, constat et tamen, quantum et cuiusmodi et omnino quale sit, quaeritur, hoc modo: iustum an iniustum, utile an inutile, et omnia, in quibus, quale sit id, quod factum est, quaeritur sine ulla nominis controversia. huic generi Hermagoras partes quattuor subposuit, de- liberativam, demonstrativam, iuridicialem, negotialem. quod eius, ut nos putamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ratiuonib utuissimus atq amicisimꝰ ciuis fore uuidet᷑. Ec si uolumꝰ huiuis rer quȩ uocitu

Expanded text:
rationibrationib
Abbreviated transcription (Latin):
calamnitates ammo colligo: non minimã uideo ꝑdi sertissimos homines in uectan
partẽ in cõmodorũ. Cũ aut̃ res ab nĩa memoria ꝓt̾ uetustatẽ remotas exluterañ
monimtis repetere instituo: multas urbes ẽstitutas. plurim bella pestinc ta
sormissims societates sanctissims amicitias intellego tũ animi ratione tũ facilius lo¬
quentia cõparaitas. Ac me qͥdẽ diu cogitantẽ ratio ipsa in kane potasuinũ sententiu it
duert at erastime sapientia sine cloquentia parũ ꝓdesse eiutatib : el oquentia u
sine sapientia nimiũ obẽẽ plerũꝙ: ꝓdesse aut̃ numquã. Quare siquis omissis teis¬
mis atq honestissimuis stadus rationis & officii c̃sumit omnẽ opera in eceratarione
dicendi is mutilis sibi. pernitiosus patrie eiuis alit᷑. Eui uͦ ita sese armat eloquentu
at nom oppugnpe comodi patriȩ sed ꝓ lns ꝓpugnare possit: is mihi uir ce suis ce publi

Expanded text:
disertissimos homines in- vectam partem incommodorum; cum autem res ab nostra memoria propter vetustatem remotas ex litte- rarum monumentis repetere instituo, multas urbes constitutas, plurima bella restincta, firmissimas socie- tates, sanctissimas amicitias intellego cum animi ra- tione tum facilius eloquentia comparatas. ac me quidem diu cogitantem ratio ipsa in hanc potissimum sententiam ducit, ut existimem sapientiam sine elo- quentia parum prodesse civitatibus, eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse numquam. quare si quis omissis rectissimis atque honestissimis studiis rationis et officii consumit omnem operam in exercitatione dicendi, is inutilis sibi, per- niciosus patriae civis alitur; qui vero ita sese armat eloquentia, ut non oppugnare commoda patriae, sed pro his propugnare possit, is mihi vir et suis et pu- blicis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ q̃ ab solutã in se c̃tinet questione̾ hoc modo. ehorintus bellũ indicamꝰ. annonꝰ
Coniuncta explurib questionib. in qͣ plura q̃runt᷑ hoc pacto. Utrũ cartago di¬
ruat᷑. an cartaginensib reddat᷑. aneõ colonia deducat᷑. Excõparatione. in qͣ
ꝑẽtentionẽ utrũ potius aut qͥđ potissimũ q̃rit᷑ ad hunc modũ. Itrũ exereitꝰ
inmacetloniã ẽtra philippũ mittat᷑. qͥ socus sit auxilio: anteneat᷑ initalia. ut qͥn
maxime c̃tra hannibalẽ copiȩ sint.¶Deinde c̃siderandũ ẽ. in ratione an inseriptosit
c̃trouersia. Nã scripti c̃trouersia ẽ. ea q̃ exscriptionis gnr̃e nascit᷑ . Eiꝰ aut̃ gnr̃a q̃

Expanded text:
est, quae absolutam in se continet unam quaestionem, hoc modo: Corinthiis bellum indest, quae absolutam in se continet unam quaestionem, hoc modo: Corinthiis bellum indConjuncta, est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginiensibus reddatur, an eo colonia deducatur? Ex comparatione, in qua per contentionem utrum potius aut quid potissimum quaeritur, ad hunc 81 modum: Utrum exercitus in Mace- doniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint. Deinde considerandum est, in ratione an in scripto sit controversia; nam scripti controversia est ea, quae ex scriptionis genere nascitur. eius autem genera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
one. ã infirmatione actionis agit᷑. huiꝰ c̃stitutionis hermagoras inuentor ẽẽ
scriptores eã superiores. nec reculerint in numerũ c̃stitutionũ. Post ħ ab hoc
inuentã multi rep̃hender̃ : qͦs ñ tã in prudentia falliputamꝰ. res enĩ ꝑspicua est.
quã inuidia atq obtreetatione qͣdã inpediri Et ẽstitutiones qͥdẽ et earũ par¬
tes exposuimꝰ. Exempla aut̃ cuiꝰq generis tũ cõmodius exposituri uideam̃.
cũ in unũ ꝗđq eox argum̃toꝵ copiã dabimꝰ. Nã argum̃ tandi ratio dilucidior
erit: cũ et adgenꝰ et ad exemplũ causȩ. statĩ poterit ac cõmoelari. Constitutio¬
ne eausȩ reꝑta. statĩ placet c̃siderare. utrũ causa sit siplex. anuncta: et si uine¬
ta erit. utrũ sit explurib questionib iuncta. an ex aliqua cõparatione. Iðiplex

Expanded text:
one aut infirmatione actionis agitur. huius constitutionis Hermagoras in- ventor esse one aut infirmatione actionis agitur. huius constitutionis Hermagoras in- ventor esse te- runt artis scriptores eam superiores nec rettulerunt in numerum constitutionum. post autem ab hoc inventam multi reprehenderunt, quos non tam inprudentia falli putamus res enim perspicua est quam invidia atque obtrectatione quadam inpediri. Et constitutiones quidem et earum partes exposui- mus, exempla autem cuiusque generis tum commodius exposituri videamur, cum in unum quodque eorum argumentorum copiam dabimus; nam argumentandi ratio dilucidior erit, cum et ad genus et ad exemplum causae statim poterit accommodari. Constitutione causae reperta statim placet conside- rare, utrum causa sit simplex an iuncta; et si iuncta erit, utrum sit ex pluribus quaestionibus iuncta an ex aliqua conparatione. simplex
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ defendit .ẜ ut ignoscat᷑ postulat. hȩc induas partes diuidit᷑. purgationẽ &
acp̃cationẽ Pturgatio ẽ cũ factũ ccedit᷑. culpa remouet᷑ hȩc partes habet tresi
u prudentiã. c̃asũ. necessitatẽ. ¶Sep̃catio e. cũ & peccasse & c̃sulto peceasse reus
se efitet᷑. et tam̃ ut ignoscat᷑ postulat. qđ genꝰ ꝑraro potest accidere. Remo¬
tio criminis ẽ. cũ iderim̃ qđ infert᷑ abse et absua culpa ui et potestate in aliũ
reus remouere conat᷑. Id duplicit fieri poterit. si aut causa aut factũ inaliũ traus¬
feret᷑ sCausa transfert᷑. cũ aliena dr̃ ui et potestate factũ. sfactũ aut̃. cũ alius aut
debuisse aut potuisse facere dr̃. Relatio criminis ẽ. qđ ideo iure factũ dr̃. qđ aliqͥs
ante in uiria lacessierit.¶ Cõparatio ẽ. cũ aliud aliqđ factũ rectũ. aut utile ẽten¬
aut quo iure. ã quo tẽpr̃e agere oporteat quęrit᷑. aut omĩno aliqͥd de cõmutati¬

Expanded text:
in duas partes dividitur, purgationem et deprecationem. purgatio est, cum fac- tum conceditur, culpa removetur. haec partes habet tres, inprudentiam, casum, necessitatem. deprecatio est, cum et peccasse et consulto peccasse reus se con- fitetur et tamen, ut ignoscatur, postulat; quod genus perraro potest accidere. remotio criminis est, cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa et potestate in alium reus removere conatur. id dupliciter fieri pot- erit, si aut causa aut factum in alium transferetur. causa transferetur, cum aliena dicitur vi et potestate fac- tum, factum autem, cum alius aut debuisse aut potuisse facere dicitur. relatio criminis est, cum ideo iure fac- tum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessierit. con- paratio est, cum aliud aliquid factum rectum aut utile contenaut quo iure aut quo tempore agere oporteat, quaeritur aut omnino aliquid de commutati
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. suinq gͥpartes s̃ eiꝰ argum̃tationis q̃ ꝑ rationationẽ tractat᷑ : ꝓpositio ꝑqͥn
locꝰ is breuit̃ exponit᷑. ex qͦ uis om̃ĩs oportet eͣmanet ratiotinationiᷤ. Appba
tio partes. ea c̃stat exhis qͥnq partib Socła e quadriptita lercia triꝑtita de¬
inde biꝑtita. qđ introuersia ẽ: De una qͣq parte potest alicui uideri posse con
et eas exutilitate cõmuni ñ ex scriptione q̃ in litteris ẽ int ptari. Eaenĩ uirtu¬
te et sapientia maiores nr̃i fuer̃ : ut in legib scribendis nihil sibi aliud nͥ salu
scripsissent. cũ eẽt intellectũ : repudiatũ iri legẽ intellegebant. Nemo enĩ le¬

Expanded text:
gumentationis, quae per ratiocinationem tractatur: propositio, per quam locus is breviter exponitur, ex quo vis omnis oportet emanet ratiocinationis; approbtio partes, ea constat ex his quinque partibus; secunda est quadripertita; tertia tripertita; dein bipertita; quod in controversia est. de una quoque parte potest alicui videri posse conset eas ex utilitate communi, non ex scrip- tione, quae in litteris est, interpretari. ea enim virtute et sapientia maiores nostri fuerunt, ut in legibus scriben- dis nihil sibi aliud nisi salscripsissent, cum esset intellec- tum, repudiatum iri legem intellegebant. nemo enim le
Abbreviated transcription (Latin):
Iquid
qͥ q̃ homines bestud pstent. ea inre hominib ipses ante cellat. hoc si forte ñ ꝯtur
modo neq exerittatione c̃ficit᷑. uerũ & iã artificio quoda cõparat᷑: ñ alienũ ẽ uidere
q̃ dicant hi. qͥ quȩdã eiꝰ rei p̃cepta nobis reliquerunt: S ante q̃m de p̃ceptis oritoris
dicamꝰ : udet᷑ dicendũ de genere ipsius arts. de officio define de mtetia de putibus
Nã hisitb cognitis. ficilius & ex peduicius animꝰ unius cuiusq ipsa rationẽ ac uian

Expanded text:
qui, qua re homines bestiis praestent, ea in re hominibus ipsis antecellat. hoc si forte non modo neque exercitatione conficitur, verum etiam arti- ficio quodam comparatur, non alienum est videre, quae dicant ii, qui quaedam eius rei praecepta nobis reliquerunt. Sed antequam de praeceptis oratoriis dicimus, videtur dicendum de genere ipsius artis, de officio, de fine, de materia, de partibus. nam his rebus cognitis facilius et expeditius animus unius cuiusque ipsam ra- tionem
Abbreviated transcription (Latin):
apud qus ⁊ omione ssineno irbugratisit educatus ꝓͦs habuerit artiũ liberaliũ na¬
gistros qs iiuctisti fceptores. qb ansicis ut at qͦ innegotio qͣstu astificio sit occups¬
tus qͦmͦ rẽ familiare ad ministret. qͣ csuetudine domestica sit. Ninfortuna quert̃
seruus sit anliber. pecuniosuᷤ. antenuis. pͥuatus ancũ potestate. Si cu potestate iure
an iniuria. felix. clarus anc̃tra qles liberos habeat a side ñ uiuo querit᷑ etiã ql
morte sit affertꝰ erit c̃siderandũ abitũ aut̃ hc̃ appellamꝰ animi aut corporiᷤ
estantẽ &. ab solutã aliq inre ꝑfectionẽ ut uirtutis uit artis alicus ꝑceptionẽ.
aut qͥnius seientiã & itẽ corporis aliqͣm cõmoditatẽ ñ natura datã ẜstudio et¬
suslria partã. Iifectio e aninu at corpor si eieses aliqua desuusa eouut ition

Expanded text:
abuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum potestate, iure an iniuria; felix, clarus an con- tra; quales liberos habeat. ac si de non vivo quaeretur, etiam quali morte sit affectus, erit considerandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua in re perfectionem, ut virtutis aut artis alicuius perceptionem aut quamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio epartam. affectio est animi aut corporis ex tempore aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
his reb ornam̃to. & rei publcȩ presidio eẽt eloquentia: Quarc met quidem¬
animo nihil hominꝰ eloquentiȩ studendũ ẽ: & si ea qͥda & pͥuatĩ &e publice. ab:¬
utunt᷑: ẜ eo qͥdẽ uehenĩtius. ne mali igno cũ detrim̃to bonor & comuni om̃iũ
perneie plurimũ possint: cũ preserã hoc sit unũ. qđ ad om̃es res& pͥuatas &
publieas mxime ꝑtineat: hoc tuta. hoc honesta. hec illustris. hoc codẽ uita iocundo
fiat. Nã hĩc ad rẽ publicã plurima cõmoda uenuunt si moderatrix om̃iũ rerũ
presto ẽ sapientia: Nlinc ad ipsos qͥ eã ad eptisunt. laus. honos dignuitas c̃fluxit:
niie amicis qͦq eo ꝵcertssimũ &e tittissimũ presidiũ cõparat᷑: Ac mibi qͥdem

Expanded text:
his rebus ornamento et rei publicae prae- sidio esset, eloquentia. quare meo quidemhis rebus ornamento et rei publicae prae- sidio esset, eloquentia. quare meo quidemanimo nihilo minus eloquentiae studendum est, etsi ea quidam et privatim et publice abutuntur; sed eo quidem vehemen- tius, ne mali magno cum detrimento bonorum et com- muni omnium pernicie plurimum possint, cum prae- sertim hoc sit unum, quod ad omnes res et privatas et publicas maxime pertineat, hoc tuta, hoc honesta, hoc inlustris, hoc eodem vita iucunda fiat. nam hinc ad rem publicam plurima commoda veniunt, si mo- deratrix omnium rerum praesto est sapientia; hinc ad ipsos, qui eam adepti sunt, laus, honos, dignitas con- fluit; hinc amicis quoque eorum certissimum et tu- tissimum praesidium comparatur. ac mihi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
publice temerarii atq audaces homines accesserant: maxim ac miserrima nau¬
fragia fiebant: Ouib reb tantũ odii atq in uidie suscepit eloquentia : ut homi¬
nes ingeniosissimi quast ex aliqͣ turbida tẽpestate in portũ. sic ex seditiosa ac tu¬
multuosa uita se in studiũ aliqđ traderent quietũ: Quare mihi uident᷑ postea
cetera studia recta atq honesta ꝑ ociũ c̃celebrata ab optimis enituisse : ħ uͦ a
plerisq eoꝵ desertũ obsoleuisse. eo tẽpore. qͦ multo uehem̃tius erat reniiendũ. &
sitidiosus ad augendũ: Nã qͦ indignius rẽ honestissimã & rectissimã uiolabat
stultoꝵ & imꝓboꝵ temeritas & audacia sũmo cũ rei publice detrm̃to: eostudi.
neq leliũ. neq eoꝵ ut uere dicã discipulũ asricanũ. neq grachos africani nepotes
Quib ihominib erat summ uirtꝰ & sũma uirtute amplificata auctoritas : q̃ &

Expanded text:
publicae temerarii atque audaces homines accesserant, maxima ac miserrima naupublicae temerarii atque audaces homines accesserant, maxima ac miserrima naufragia fiebant. quibus rebus tantum odii atque invidiae suscepit eloquentia, ut homines in- geniosissimi, quasi ex aliqua turbida tempestate in por- tum, sic ex seditiosa ac tumultuosa vita se in studium aliquod traderent quietum. quare mihi videntur postea cetera studia recta atque honesta per otium concele- brata ab optimis enituisse, hoc vero a plerisque eorum desertum obsolevisse tempore, quo multo vehementius erat retinendum et studiosius adaugendum. nam quo indignius rem honestissimam et rectissimam violabat stultorum et improborum temeritas et audacia summo cum rei publicae detrimento, eo studioneque Laelium neque eorum, ut vere dicam, discipulum Africanum neque Gracchos Africani nepotes: quibus in hominibus erat summa virtus et summa virtute amplificata auctoritas et, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
publicis reb infantes & in sipientes homines solitos eẽ uersari: nec uͦ ad pͥuatas
causas magnos ac disertos homines accedere S cũ asũmis uiris maximȩ res ammi¬
nis trarent᷑: arbitor alios fuisse non in callidos homines. qͥ ad paruas c̃troũsias pri¬
uatõe accederent Quib in ẽtroũsiis cũ sepe mendatio ẽtra uerũ stare homines
c̃suescerent : dicendi assiduitas aluit audatiã : ut necessario superiores illi ꝓpt̃ in.¬
urias ciuiũ resistere audatib & opitulari suis quisq necessaris cogeret᷑. Itaq cũ
indicendo sepe par. non numquã & iã superior uisus eẽt is. qͥ omissostudio sapien¬
tiȩ nihil sibi p̃t̃ eloquentiã cõparasset: fiebat. ut & multitudinis & suo iudici
dignꝰ qͥ rẽ publicã gereret uideret᷑. Hinc nimirũ ñ in iuria cũ ad gubncula rei

Expanded text:
publicis rebus infantes et insipientes homines solitos esse versari nec vero ad privatas publicis rebus infantes et insipientes homines solitos esse versari nec vero ad privatas causas magnos ac disertos homines accedere, sed cum a summis viris maximae res admini- strarentur, arbitror alios fuisse non incallidos homines, qui ad parvas controversias privatorum accederent. quibus in controversiis cum saepe a mendacio contra verum stare homines consuescerent, dicendi assiduitas induit audaciam, ut necessario superiores illi propter iniurias civium resistere audacibus et opitulari suis quisque necessariis cogeretur. itaque cum in dicendo saepe par, nonnumquam etiam superior visus esset is, qui omisso studio sapientiae nihil sibi praeter eloquen- tiam comparasset, fiebat, ut et multitudinis et suo iudi- cio dignus, qui rem publicam gereret, videretur. hinc nimirum non iniuria, cum ad gubernacula rei
Abbreviated transcription (Latin):
in sosentia reclamantes. deinde ꝓpt rationẽ atq drationẽ studiosius aucdittes
dotꝰ nec inops dicendi sapientia oficere potuisse. ut homineł a consuetudluisi de e
sore & iusticia netinere discerent. & alus parere sua uoluntate consuesieteen đ
lon modo latiores eiccipiendos cõmunis commodi causa s aeiã uur aoo &aqus
uiribus deuor hot̃ posset ad sus uoluoset sine ui descendere: ut int qͦs posse¬
excellere. cũ his se pateret᷑ ȩquari : & sua uoluntate a iocundissim c̃suetudine rece¬
deret. quȩ p̃sertĩ ia nature uĩ optineret ꝓpt̾ uetustatẽ. Ac pͥmo qͥdẽ sic & nata &
ꝓgressa longuis eloquentia uidet᷑. & itẽ postea marimis in reb pacis & belli cum
summis hominũ utilitatib eẽ uersata. Postqͣm tͦ cõmoditas quȩđa praua uirtutis
imitatrix sine ratione officu dicendi copiã  c̃secutaẽ : tũ ingenio freta malitia.

Expanded text:
insolentiam reclamantes, deinde propter rationem atque orationem studiosius audienteis insolentiam reclamantes, deinde propter rationem atque orationem studiosius audienteis tacita, nec inops dicendisapientia perficere potuisse, ut homines a conluetu dine tiam retinere discerent et aliis parere sua voluntate consuescerent ac non modo labores excipiendos com- munis commodi causa, sed etiam vitam amittviribus plurimum posset, ad ius voluisset sine vi descendere, ut inter quos posseexcellere, cum iis se pateretur aequari et sua voluntate a iucundissi- ma consuetudine recederet, quae praesertim iam natu- rae vim optineret propter vetustatem. ac primo quidem sic et nata et progressa longius eloquentia videtur et item postea maximis in rebus pacis et belli cum sum- mis hominum utilitatibus esse versata; postquam vero commoditas quaedam, prava virtutis imitatrix, sine ra- tione officii dicendi copiam consecuta est, tum ingenio freta malitia
Abbreviated transcription (Latin):
eaatura ꝑ seste ẽ siderare principiũ : reperiemꝰ id honestissimis euusis natũ atꝙ optin
rationib ꝓ fectũ. Hla fuit qdđa tepus. cũ in agris homines passim bestiart̃ inuico
bant᷑ ad sibi iuctu fero uta ꝓpag̾abant. nec ratione animi quie oua. ls plerique ui¬
rib corporis amministrabunt. Nondũ diuinȩ religionis. non humnt offecis. nor
cosobat᷑. Neno nuptias uiderat legitimas. non certos quisq asperxertt lbe ros. noi
uis oquabile ꝗd utilitatis haberet acceperat: ita ꝓpt̾ errorẽ atq inseicĩ ceciu
temeraria dominatroe animi cupiditas ad se explenda uirib corporis ab iatiedor̃
penticiosissitus satellitab Quo tempore quida magnuis uudelicet uic &e liper
hominu siquis eã posset elicete & precipiendo meliorẽ reddere : isui d speisos ies¬
mines un agris de in tectis su uestrib abditos ratione quadã compuilde runõ grles
et egr egaluet. & eos in unã quãꝙ rem inducens ũtilem ato honiesau ẜ pudlie ⁊os

Expanded text:
um, reperiemus id ex honestissimis causis natum atque optimis rationibus profectum. nam fuit quoddam tem- pus, cum in agris homines passim bestiarum modo bantur et sibi victu fero vitam propagabant nec ratione animi quicquam, sed pleraque viribus corporis administrabant, nondum divinae religionis, non hu- mani officii ratio colebatur, nemo nuptias viderat legi- timas, non certos quisquam aspexerat liberos, non, ius aequabile quid utilitatis haberet, acceperat. ita propter errorem atque inscientiam caeca ac temeraria domi- natrix animi cupiditas ad se explendam viribus cor- poris abutebatur, perniciosissimis satellitibus. quo tem- pore quidam magnus videlicet vir hominum, si quis eam posset elicere; et praecipiendo meliorem reddere: qui dispersos homines in agris, et in tectis silvestribus abditos, ratione quadam compulit in unum locum, et congregavit, et eos in unamquamque rem inducens, utilem, atque honestam, primo propter
Abbreviated transcription (Latin):
Iongus anbreuis. forosus. an defermis relox antardus sit acutus. an hebaio ne¬
mor an obliuiosus : comis officiofus fac&us pudens patiens. anc̃tra. et om̃ino ꝗ aoia
tura data animo & corpr̃i c̃siderabunt᷑: in natura c̃sideranda st : Nã ꝙ̃ in dustria¬

Expanded text:
longus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, melongus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, comis officiosus an infacetus, pudens, patiens an contra; et omnino quae a natura dantur animo et corpori considerabuntur et haec in natura conside- randa. nam
Abbreviated transcription (Latin):
omib argum̃ tationib tractis c̃firmari oporteat. :Omĩs res arguntando ẽ firmat
aut exeo qđ ꝑsonis aut ex eo qđ negotus ẽ at tributũ. PAc ꝑsonis. hasres at tributas
putamꝰ ni om̃ naturã. uictũ fortunã abitũ affectionẽ ustudia asi id faixra casis
orationes. ¶Nom̃ ẽ qđ unicuiq ꝑsone dat᷑ qͦ suo quȩq̃ ꝓpͥo et certia uocabusas ipucoil¬
s. siturã ipsã difinire difficile ẽ. Partes aut̃ eiꝰ enumerare eas qrũ iidige o iiud
taliũ aut̃ pars in hominũ pars inbestiarũ gnr̃e numerat᷑: Atq hominũ genꝰ et nscu
esiderat᷑. uirile anmuliebre sit.& uinatione. patria. cognatione. actate. shatione
graius anbarbarꝰ Patria atheniensis an lacedemonius: Rognatione: qͥb maiorib. qb c̃¬
sanguines Etate. puer an adolescens. natu grandior ansenex Pretea comodacto
cõmoda ẽsiderant᷑ ab natura data animo aut corpori hoc m̃do. Ulens. ansuibecills

Expanded text:
i rationibus tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nomen est, quod uni cuique personae datur, quo suo quaeque proprio et certo vocabulo appellatur. naturam ipsam defintalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur. atque hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius an barbarus; patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adulescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus,
Abbreviated transcription (Latin):
causa partieio nulla sit &. cũ siplex qͥddã agat᷑. tam̃ utani distributione ldq praro
potest accidero. Ne st̃ alia qͦͥq pcepta partitionũ q̃ ad hune usu oratoriũ ñ tante prẽ

Expanded text:
causa partitio nulla sit, et cum simplex quiddam agatur, tamen utamur distributicausa partitio nulla sit, et cum simplex quiddam agatur, tamen utamur distributia partitionum, quae ad hunc usum oratorium non tanto opere
Abbreviated transcription (Latin):
lnas i parfitione seruat᷑. si gnra ipsa rerũ ponunt᷑. neq ꝑmiiir eũ partib in¬
ini ge shec ideo diligentius inducit᷑ descriptio ut aꝑte intellecta generul ia
s puateste raparttitione ex posito gnr̃e. partẽ se generis abnscuisse. Ia geilꝰ eiomiũ
nimiru libidinũ cupiditas. C̃uas aut̃ ꝯtneris sine dubio pers ẽ auartti adnoe gutde¬
aini nc ouius gesi posueris cyꝰseuti aliqm diuersã acfimilẽ partẽ ponas neadẽ
partitione s si qđ ingenꝰ plures incident partes: id cũ in pͥmȩ caus ꝓ uetitio¬
nerttt siplicit᷑ e positũ. distribuet᷑ tẽpre eo cõmodissime. cũ ad idpsũ penõt
ost ex pludandũ incausȩ dictions p̃ partitionẽ Atq illud qͦq eguieda holuisetios
te ne aut plutã qm satis ẽ demonstraturos nos dicamꝰ hoc m̃do. Ditenedã udẽ sarios
qđ anguimꝰ ia potiussc facere. a uoluisse . &. fecisse N ã fecisse satis e ostendescilut cũ in

Expanded text:
as in partitione servatur, si genera ipsa rerum ponantur, neque permixte cum partibus imi in partitione exposito genere partem se generis admiscuisse. nam genus est omnium nimirum libidinum cupiditas, eius autem generis sine dubio pars est ava- ritia. hoc igitius  sicuti aliquam diversam ac dissimilem partem ponas in eadem partitione. quodsi quod in genus plures incident partes, id cum in prima causae partitione erit simpliciter expositum, distribuetur tem- pore eo commodissime, cum ad ipsum ventum erit explicandum in causae dictione post partitionem. atque illud quoque perti ne aut plura, quam satis est, demonstraturos nos dicamus, hoc modo: ostendam adversarios, quod arguamus, et potuisse facere et voluisse et fecisse; nam fecisse satis est ostendere: aut, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sola ħ p̃positione & conolusione c̃ftat eẽ
conuineit. sicut fecit Cicero. ꝓmilione. Eius gͥ
mortis sed & is ultores cuius uitã siputetis ꝑ cios
in satilinã. Nic tam̃ uiuit. uiuit. immo & iã
insenatũ uenit. Sententiale ÷ quod sententia
generalis ad dicit. Ut ap̃ terrentiũ. Obsequiũ
amicos. Ueritas odium parit. Ex emplabile
id alicuiꝰ exi mpli cõparaame euentũ simile
eõminat᷑: Sicut cicero inphilippicis dicit¬
le miror. Antoni. quolt exempla imitaris
riculo capiti non dupitauit occidere :¬

Expanded text:
 sola enim propositione et conclusione constat esse conuincit, sicut fecit Cicero pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos in Catilinam: 'Hic tamen uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, periculo capitis non dubitauit occidere
Abbreviated transcription (Latin):
ualitas ÷. cũ qualis ressit querit᷑. & qr deui & ge̾nere negotui
ẽtrouersia : ẽstituno generalis uocat᷑. Tanslatio ẽ cũ causa
ex eo pend& qͦd ñ aut is agnr̃o uidet᷑ que oport&. aut non
cũ eo quicum oport&. aut ñ apud quos. quo tõpore qua lege
quo crimine qua pena oporteat. Translitioni adicit᷑ con¬
stitutio qͦd accio translationis & cõmutationis indigere uidet᷑¬
ffutido adaciinquare qui & recui natura & p̃mii aut poene
ratio q̃rit᷑. Nego cialis ÷ inqua ꝗdiuris exciuili more & equitat
sit considerat᷑. Assũptiua t̃ q̃ ipsa exse nichil dat firmi ad re¬
cusationẽ forisaut aliquid defensiois assumit. Concessio est

Expanded text:
ualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis uocatur. Cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere uidetur quem oportet, aut non cum eo quicum oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat, translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidett, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis adsumit. Concessio est
Abbreviated transcription (Latin):
fuũ credidi. ut aquã despicabilẽ auriite. quẽ eõ
ł beatoꝵ patrũ abrosi s̃ atq augustini torẽtibꝰ
N ac ꝑspicua fluẽta assidue bibere. Sed rursus
aigito qd̾ sepe iͥ tͣ cotidianaᷤ deliciaᷤ & iã uiliores
uciuit᷑ sapuit. trans misi minima legẽti pociora.¬

Expanded text:
e incongruum credidi ut aquam despicabilem hauriret quem constat de beatorum Patrum Ambrosii atque Augustini torrentibus profunda ac perspicua fluenta assidue bibere. Sed rursum dum cogito quod saepe inter quotidianas delicias etiam viliores cibi suaviter sapiunt, transmisi minima legenti potiora
Abbreviated transcription (Latin):
Indocta turba scilic&
adorat excors natio
uis cuius in pastu sita ẽ
ed cũ fidei spiritu
concurrat ad presepia
Pagana gens & qu ad nipes
Sapiatq quod brutũ fute
egat patrum prosapia
Perosa presentem dm̃
credas uenenis obriam
łuriis uelymphatã rapi
uid prona perscelus ruis.
agnosce si quicqdã tibi
nentis resedit integne
ducem tuorũ principum
unc quem latebra obstecrix
A uirgo feta de cunula
& in becilla infantia
Regim dederunt gentibus
peccator intuebens
celsum choruscis nubibus
deiectusupse & in ritis
Alangens reatum fletibur
um uasta signũ bucina
derris cremandis miserit¬
& scissus axis cardinem
q undi ruentis soluent
nsignus ipse & preminens
mertus repend& congrua
his lucis usum perpetis
Illis gehennã & tartarum
udea tunc fulmen enicis
ex perta qui sit senties
a uerate furorif prefule¬
ad ors hausit & mor reddidit
occulos in al tolleti
illic licebit uisere.
Sugnũ ꝑennis glori&e

Expanded text:
indocta turba scilicet, indocta turba scilicet, adorat excors natio vis cuius in pastu sita est. sed cum fideli spiritu concurrat ad praesepia pagana gens et quadrupes, sapiatque quod brutum fuit, negat patrum prosapia perosa praesentem Deum: credas venenis ebriam, furiisve lymphatam rapi. quid prona per scelus ruis? agnosce, si quidquam tibi mentis resedit integrae, ducem tuorum principum. hunc, quem latebra et obstetrix et virgo feta et cunulae, et inbecilla infantia, regem dederunt gentibus, peccator intueberis celsum coruscis nubibus, deiectus ipse et inritis plangens reatum fletibus, cum vasta signum bucina terris cremandis miserit, et scissus axis cardinem mundi ruentis solverit. insignis ipse et praeminens meritis rependet congrua, his lucis usum perpetis, illis gehennam et Tartarum. Iudaea, tunc fulmen crucis experta, qui sit senties quem, te furoris praesule, mors hausit et mox reddiditoculos in altum tollite: illic licebit visere signum perennis gloriae.