comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filia aran. Pat autẽ melche: ipse
ẽ pater ieschȩ. Aran filius thare
fr̾ abram & nachoris duas filias
gẽn. melcha & sarai cognom̃to
accepit uxorẽ nachor: & saral a¬
bram. Necdum quippe int̾ pa-¬
truos & fratrũ filias nuptiȩ fue¬
rant lege ꝓhibite. que in pͥmis
hominib etiam int̾ fr̃s & sorores
gressus est ex charra. Indisso¬
lubilis nascitur questio.Si enĩ
thara pater abrahe cũ ad huc
esset in regione chaldea septua¬
ginta annoꝵ genuit abram. &
postea in charram ducentesi
mo quinto etatis suȩ anno mor¬
tuus ẽ. quomodo nẽ post mor.¬
tem thare abram exiens de car
ra .lxx. quinq annoꝵ fuisse me¬
moratur:. cũ anatiuitate abra¬
he usq mortem patris eiꝰ. centũ¬
ceantur. Uera gͥ ẽ illa hebreoꝵ
tͣditio quam supͣ diximus. quod
egressus sit tharaᷤᷤ cũ filiis suis
de igne chaldeoꝵ. & quia abram
babẏlonio uallatus incendio.
qͥa illud adorare nolebat d̃i sit
auxilio liberatus. & ex illo tẽpore

Expanded text:
filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jescae. Aran filius Thare, frater Abraham et Nachor, duas filias genuit, Melcham, et Sarai cognomento accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus, etiam inter fratres et sorores , quando egressus est ex Charra. Indissolubilis nascitur quaestio: si enim Thara pater Abrahae, cum adhuc esset in regione Chaldaea, septuaginta 324 annorum, genuit Abram, et postea in Chmo quinto anno aetatis suae mortuus est, quomodo nunc post mortem Tharae Abraham exiens de Car annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae usque ad mortem patris ejuceantur? Vera est igitur illa Hebraeorum traditio, quam supra diximus, quod egde igne Chaldaeorum: et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus; et ex illo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
quo in hebreo scriptũ ẽ. larua
ut meridiano calore transac¬
to refrigeriũ aure spirantis
ostender&. Super pectus
tuũ & suꝑ uentrem tuũ ãbu¬
labis. Uentr̃e septuaginta
int̾pretes addiderunt. Ceterũ
in hebreo pectus tantũ habet.
ut calliditatẽ & uersutias cogi¬
tacionũ eius aperiret. qd om̃s
gressus ipsius nequitie essent
& fraudes. Sed & id quod sequi¬
tuȩ manducabis. ꝓ t̾ra afar.
scriptũ ẽ qd̃ nos fauillã & pul¬
uerẽ possumus dicere. Ipse
seruabit capud tuũ & tu ser¬
uabis eius calcaneum. Meli¬
us habet in hebreo. ipse con¬
ter& caput tuũ. & tu conteres
eius calcaneum. quia & nr̃i
gressus p̾pediuntur a colubro.
& dñs conter& sathanan sub pe¬
dib nr̃is uelociter. Nultipli¬
cans multiplicabo tristicias tu¬
as & gemitus tuos. Pro tͥsti¬
cia & gemitu. in hebreo dolo¬
res & conceptus habet. Et ad
pro conuersione aquila societa¬
te.Symmachus appetitũ ł im¬
petũ transtulert. Maledicta

Expanded text:
quo in Hebraeo scriptum est, LARUE quo in Hebraeo scriptum est, LARUE ut meridiano calore transacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet. Super pectus tuum, et ventrem tuum ambulabis. Ventrem Septuaginta interpretes addiderunt: caeterum in Hebraeo pectus tantum habet: ut calliditatem tationum ejus aperiret, quod omnes gressus ipsius nequitiae esset et fraudis. Sed et quod sequi manducabis. Pro terra APHAR   scriptum est, quod nos favillam et pulverem possumus dicere. Ipse servabit caput tuum, et tu servabis ejus calcaneum. Melius habet in Hebraeo: Ipse conteret caput tuum, et tu conteres ejus calcaneum: quia et nostri gressus praepediuntur a colubro: et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter. Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitus tuos. Pro tristitia et gemitu, in Hebraeo dolores et conceptus habet. Et ad Pro conversione 310 Aquila, societatem: Symmachus, appetitum vel impetum transtulerunt. Maledicta
Abbreviated transcription (Latin):
muller appelletur quia ex uiro
sup̃ta sit. s ethimologia in he¬
breo sermone seruatur Uir
quippe uocatur ĩs. & mulier is¬
sa. Recte igit᷑ ab is. appellatur
ethimologian etia uoluit in
nȩ possumus dicere. hec uocabi¬
tur uirago. quia ex iuiro sump¬
ta ẽ. Porro theodotion aliã ȩchi¬
mologiam suspicatus ẽ dicens.
Hec uocabitur assũp̾tio. quia ex
uir o sũpta ẽ. Potest quippe issa
scdm uarietatem accentus & as¬
sumptio intelligi. Serpens autẽ
erat sapientior om̃ibus bestiis
super terram. Pro sapientiore
in hebreo habet ãrom̃. qd aqͥla
pretati sunt. hoc ẽ nequã & uer¬
sipellẽ. Magis itaq ex hoc uerbo
calliditas & uersutia quã sapien¬
tia demonstratur. Et audier̾t
uoc̃ẽ dñi di ambulantis in para¬
dyso ad uesperam. Implerisq
codicibus latinoꝵ pro eo quod
hic posuimus ad uesꝑam post
meridiem habet. quia tõnat¬
non. grecum sermonẽ ad uer¬
bũ tranfferre ñ posfumus. pro

Expanded text:
mulier appelletur, quia ex viro mulier appelletur, quia ex viro sumpta sit: sed etymologia in Hebraeo sermone servatur. Vir quippe vocatur IS  , et mulier ISSA  . Recte igitur ab IS, appellata eetymologiam etiam in ne possumus dicere: Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro Theodotio aliam etymologiam suspicatus est, dicens: Haec 309 vocabitur assumptio: quia ex viro sumpta est. Potest quippe ISSA   secundum varietatem accentus et assumptio intelligi. Serpens autem erat sapientior cunctis bestiis super terram. Pro sapiente in Hebraeo habetur AROM  , quod Aquila pretati sunt: hoc est, nequam et versipellem. Magis itaque ex hoc verbo calliditas et versutia, quam sapientia demonstratur. Et audierunt vocem Domini Dei ambulantis in paradiso ad vesperam. In plerisque codicibus Latinorum, pro eo quod hic posuimus ad vesperam, post meridiem habet: quia τὸ δειλινὸν Graecum sermonem ad verbum transferre non possumus: pro
Abbreviated transcription (Latin):
quod & ipsum nͨ oriente s prin¬
cipium significat. Ex quo mani¬
festissime comꝓbat᷑: quod prius¬
quam cęlũ & t̾ram ds facer&.
paradysum ante condiderat.
Et legitur in hebreo. Plantaue¬
rat autem dñs ds paradysum in
eden. idest a principio. Et¬
nom̃ uni phison. Nunc eẽ indie
fluuium gangen. putant: ubi
ẽ carbunculus & lapis prasmus.
Pro carbunculo & lapide prasi¬
stulerunt. Et sũpsit dñs ds
homine & posuit eum in
paradyso uoluptatis. Pro uo¬
luptate in hebreo habet eden.
tec aio. quod & ipsũ amenita¬
tem & delitias sonat. In quacuq
autẽ die comederis exeo mor¬
te morieris. Melius inter¬
pretatus ẽ sẏminachus dicens
mortalis eris. Et misit dñs
ds extasin super adam. Pro
extasi idẽ m̃tis excessu. in hebreo
habet thardema qd̃ aquil a
idẽ grauem & ꝓfundum sopo
situͦ ẽ. Hoc nẽ os ex ossibus
meis & caro de carne mea.
Et hoc uocabitur mulier. qmͦ
ex uiro sumpta est. Non uide¬
tur in greco & latino sonare cur

Expanded text:
quod et ipsum non orientem, sed principium significat. Ex quo manifeste comprobatur quod priusquam coelum et terram Deus faceret, paradisum ante condiderat, sicut legitur in Hebraeo. Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden, a principio. Nomen uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen putant. 308 Ubi est carbunculus et lapis prasinus. Pro carbunculo et lapide prasistulerunt. Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis. Pro voluptate, in Hebraeo habet EDEN. ς ἀκτῆς, quod et ipsum amoenitatem et delicias sonat. In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris. Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortalis eris. Et misit Dominus Deus ecstasim super Adam. Pro ecstasi, id est, mentis excessu, in Hebraeo habetur THARDEMA  , quod Aquila id est, gravem et profundum soporsitum est. Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: haec vocabitur mulier, quoniam ex viro sumpta est. Non videtur in Graeco et in Latino sonare, cur
Abbreviated transcription (Latin):
consternantẽ. quia scilicet terci¬
o motu tͣre absorta sit. & ex eo
tẽpore quo sodoma & gomorra
adama. & seboimi. diumo igne
subuerse sunt. illa par uula ñcu¬
patur. Si quidẽ segor tͣnffertur
in patriã. quȩ lingua syra roa-¬
ra dr. Uallis autẽ salmarũ sic̃ ĩ
hoc eodem libro scribitur in qͣ
fuerunt ante putei bituminis
post di iram & suspuris pluuiam
in mare mortuũ uersa ẽ. qd a
stagnũ bituminis appellatur.
tconciderunt gẏgantes in as¬
tar oth carnaim. & gentes for¬
tes simul cũ eis. & omĩa eoꝵ in
saue ciuitate. anteꝗͣ. sodomam
ꝑuenirent. Cautuor reges pro¬
fecti de babilone int̾fecerunt
gygantes hoc ẽ raphaim. robus¬

Expanded text:
conternantem, quod scilicet tertio motu terrae absorpta sit . Et ex eo tempore, quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est: quod a stagnum bituminis appellatur. Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis: et Ominaeos in Save civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes, hoc est RAPHAIM  , robus
Abbreviated transcription (Latin):
tem & enum terribiles & horren
sum magis quã uerbũ ex uerbo
tͣnfferentes gentes fortissimas
posuerunt. Porro bahem ꝓ quo
putauert̃ scribi ꝑ hẽ ducti he¬
lem̃ti similitudine cũ ꝑ hẽt lit

Expanded text:
EMIM  , terribiles et horrendsum magis quam verbum ex verbo transferentes, gentes fortissimas posuerunt. Porro BAEM, pro quo putaverunt scribi per HE  , ducti elementi similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
in terrã: Nonne si bene egeris
dimittetur tͥ om̃e delict᷑u tuũ:
siue ut theodotio ait acceptabi¬
le erit. idẽ munus tuũ suscipiam.
ut suscepi fr̃is tui: Quod si male
egeris. ilico peccatũ tuũ ante
uestibulũ tuũ sedebit. & tali iani¬
tore comitaberis. Uerũ quia li¬
beri arbitrii es. moneo ut non
tui peccatũ. sed tu peccato domi
tibus fecit errorem. illud est. quia
peccatũ idẽ. attath. in hebreo
generis masculini ẽ. in greco fe¬
mini. & qui int̾pretati sunt. mas¬
culino illud ut erat. in hebreo
genere transtulerunt. Et dix¬
it cam ad abel frẽm suũ: sub au¬
dit᷑ ea quȩ locutus ẽ dñs. Suꝑ.¬
fluum gͦ ẽ quod in samaritanoꝵ
& nr̃o uolumine repperitur:
transeamus in campũ. Omĩs
qui occiderit cam. septem un¬
dictas exsoluet. Pro septem
uindictis aquila semt̾ẽ pliciter
int̾pretatus ẽ. Syminachus sep¬
timũ. theodotio ꝑ ebdomadem.
Suꝑ quo capitło extat epła nr̃a

Expanded text:
in terram? nonne si bene egeris, in terram? nonne si bene egeris, dimittetur tibi omne delictum? sive, ut Theodotion ait, acceptabile erit, id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui: quod si male egeris, illico peccatum tuum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitore comitaberis? Verum quia liberi atibi peccatum, sed tu peccato domintibus fecit errorem, illud est: quia peccatum, id est, ATTATH   in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini. Et qui interpretati sunt, masculino illud ut erat in Hebraeo genere transtulerunt. 312 Et dixit Cain ad Abel fratrem suum. Subauditur ea, quae locutus est Dominus. Superfluum ergo est, quod in Samaritanorum et nostro volumine reperitur, Transeamus in campum. Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Pro septem vindictis, Aquila septempliciter interpretatus est. Symmachus, septimum. Theodotio, per hebdomadem. Super quo capitulo exstat Epistola nostra
Abbreviated transcription (Latin):
in quod fris eius munera susce¬
pisset ds & sua repudiasset. nͥ
illa intͦpretacio est uera quã
theodotion posuit. & inflam¬
mauit dñs super abel & super
saerificium eiꝰ. super cam au
tẽ & super sacrificiũ eius non
inflãmauit: Ignem auten
ad sacrificiũ deuorandum so¬
litum uenire de celo. & inde¬
dieatione templi sub salomone
legimnus. & quando helias in
monte carmelo construxit al¬
tare. Et dixit dñs d̃s ad cam.
Quare concidit uultus tuus. Non¬
ne si recte offeras. recte autem¬
non diuidas. peccasti:. Quiesce.
Ad te conuersio eius. & tu dña¬
beris illius. Neressitate cõpel¬
limur in singulis diutius immo¬
rari. Siquidẽ & nc̃ multo aliꝰ
in hebreo quam in lxx. trans la¬
toribus sensus ẽ. Ait enĩ dñsdc̃
ad cam. Quare israsceris. & qua¬
re concidit uultus tuus: Nomnie
sibene egeris dimittetur tͥ. & si
ñ bene egeris. ante fores pecca¬
tum tuũ sedebit. & ad te socie¬
tas eius: Sed tu magis dñare eiꝰ.

Expanded text:
in quod fratris munera suscein quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset, nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion posuit: Et inflammavit Dominus super Abel et sacrificium ejus; super Cain vero et super sacrificium ejus non inflammavit. Ignem autem ad sacrificium devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius in Hebraeo, quam in Septuaginta translatoribus, sensus est. Ait enim Dominus ad Cain: Quare irasceris, re concidit vultus tuus? Nonne si bene egeris dimittetur tibi? et si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit, et ad te societas ejus, sed tu magis dominare ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
um. Eua qͥdẽ tranffertur in
uitam. Et̃ eiecit adam & ha¬
bitare fecit contra paradysuꝰ
uoluptatis. & statuit cherubin
& flammeã rumpheã quȩ uer¬
titur ad custodiendam uiam
ligni uite. Alius multo sen¬
sus ẽ in hebreo. quã hic legitur.
Ait enĩ. Et eiecit adam haut
dubiũ quin dñs. & habitare fe¬
cit ante paradẏsum uolupta¬
tis cherubim. & flãmeũ gladi
dam quẽ eiecerat dñs habitare
fecerit contra paradẏsũ uolup¬
tatis: s qd̃ illo eiecto ante fores
paradẏsi cherubin & fla̾meum
gladium posuerit ad custodi
endum para dysi uestibulũ ne
quis posset intrare. Et conce¬
pit & peperit cam & dixit. do¬
quisiui siue possedi hominem
per dm̃. Cam adquisitio si¬
ue possessio int̾pretatur. ide᷑
eRtncne. Unde ethimologiam
ipsius exprimens ait. Caniti.
idẽ possedi homine̾ per dm̃. Et
respexit ds super abel & super
munera eius. super cam autẽ
& super sacrificia eius ñ respex¬
it. Et contristatus ẽ cam
ualde. Unde scire potuit ca

Expanded text:
m. EVA quippe transfertur in vitam. Et ejecit Adam, et habitare fecit contra paradisum voluptatis. Et statuit Cherubim et flammeam romphaeam, quae vertitur ad custodiendam viam ligni vitae. Alius multo sensus est in Hebraeo quam hic intelligitur. Ait enim: Et ejecit Adam, haud dubium quin Dominus: Et habitare fecit ante paradisum voluptatidam quem ejecerat, Deus habitare fecerit contra paradisum voluptatis. Sed quod, illo ejecto, ante fores paradisi cherubim et flammeum gladium posuerit ad custendum paradisi vestibulum, ne quis posset intrare. Et concepit et peperit Cain, et dixit, acquisivi sive possedi hominem per Deum. Cain  , acquisitio, sive possessio interpretatur, id est κτῆσις, unde et etymologiam ipsius exprimens ait, CANITHI  , id est, possedi hominem per Deum. Et respexit Deus super Abel, et super munera ejus: super Cain autem et super sacrificia ejus non respexit, et contristatus est Cain valde. Un
Abbreviated transcription (Latin):
cesus ẽ & ipse treueris cũ pͥscilliano. felicis¬
simo. uiliano. euchrocia eiusdẽ factionis
auctorib. Extant eiꝰ ingenii oꝑa diu̾sis
metris edita.
uberianꝰ boeticus seͥpsit pro susceptio¬
ne q̃ cũ pͥscilliano accusabat᷑ hereseos. apo¬
legeticũ tum̃ti ꝯpositoq sermone. s pꝰ
suoꝵ cedẽ tedio uictus exilii. mutauit

Expanded text:
caesus est et ipse Treviris, cum Priscilliano, Felicissimo, Juliano, Eucrotia, ejusdem factionis auctoribus. Exstant ejus ingenii opera diversis metris edita. Tyberianus Baeticus scripsit pro suspicione, qua cum Priscilliano accusabatur haereseos, Apologeticum tumenti compositoque sermone. Sed post suorum caedem taedio victus exsilii, mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
responcdert̃ ei apollinaris. didimꝰ. basilius.
cesariensis. g̾gorius. natantenꝰ & emisenꝰ.
iscillianus abile eccłie hispanie
ep̃c. qͥfactione yditi. & ytaci treueris¬
a maximo tiranno cesus ẽ. edidit multa
usq hodie a nnulł gnostice.i. basilidis.
ł marci. de qͥb hẏreneus scͥpsit hereseos
accusat᷑. defendentib aliisñ ita eũ sensis¬
se ut arguatur..¬

Expanded text:
Responderunt Apollinaris, Didymus, Basilius Caesariensis, Gregorius Nazianzenus et Emissenus. Priscillianus Abilae episcopus, qui factione Hidati et Hitacii Trevirisa Maximo tyranno caesus est, edidit multa usque hodie a nonnullis Gnosticae, id est Basilidis et Marci, de quibus Irenaeus scripsit, haereseos accusatur, defendentibus aliis, non ita eum sensisse, ut arguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tureȩ traconitidis regio. cuiꝰ
tetrarcha fuit philippus sicut
in euangłiis legimus. Traconi¬
dis aũ dicitur terra iuxta deser¬
tum arabiȩ quod bostre iun¬
gitur.

Expanded text:
turaea et Trachonitis regio, cujus Tetrarcha fuit Philippus: sicut in Evangeliis legimus. Trachonitis autem dicitur terra juxta desertum Arabiae, quod Bostrae jungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod in nomine serui abraham
dudũ legimus. quẽ nos possumus
more uulgi uocare pincernam.
Nec uile putetur officiũ. cũ apud
reges barbaros usq hodie ma-¬
xime dignitatis sit regi poculũ
porrexisse: poete quoq de cata¬
mito ex ioue scriptitent. quod
amasium suũ hiuc officio man¬
ciparit. Et ecce uitis in conspec¬
tu meo: & in uite tres fundi. &
ipsa germinans. Ires fundos
tria flagella. & tres ramos. siue
tres ꝓpagines. ebreus sermo sig̃¬
nificat quȩ ab illis uocantur sa¬
riagim̃. Et uidebar mͥ tria ca¬
nistra conditoꝵ portare in capi
te : Pro tribus canistris condi¬
toꝵ: tres cophinos farine in ebreo
habet. Et ecce de fluuio ascen¬
debant septẽ boues spetiose ad
uidendum. & electe carnibus¬
& pascebantur in achi. Nis inge
cus sermo ẽ nec latius. sed ebre¬
us. & ipse corruptus ẽ. Dicitur
enĩ in chau. hoc ẽ in palude. Sed
quia uau littera apud hebreos.
& .i. similes sunt. & tantũ mag¬

Expanded text:
quod in nomine servi Abraham quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio manciparit. Et ecce vitis in conspectu meo, et in vite tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascendebant septem boves, speciosae ad videndum, electae carnibust pascebantur in achi. Bis in Gecus sermo est, nec Latinus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in AHU  , hoc est, in palude. Sed quia VAU littera apud Hebraeos, et IOD similes sunt, et tantum mag
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Sedit in biuio siue compito.
ubi diligentius debet uiator as¬
picere quod iter gradiendi ca¬
piat. Cognouit aũ iudas & ait.
Iustior ẽ illa quã ego: eoquod
ñ dedi eam sela filio meo Ine¬
breo habet iustificata ẽ ex me:
ñ quo iusta fuerit. sed quod
cõparatione illius minus male
fecerit. nequa ꝗͣ. uagam turpi¬
tudinẽ sed liberos requirendo
ccȩ egressus ẽ fr̃ eius & dixit. Ut
quid diuisa ẽ ꝑpt̾ te maceria:
Et uocauit nom̃ eius phares. Pro
maceria diuisionẽ aquila & sym¬
machus transtulerunt: quod e¬
braice dr̃ phares. Ab eo gͥ quod
diuiserit menbranulam. secun
tos a pło seperauerunt: diuisi ap¬
pellabant᷑. Post hoc exiit fr̃e
ius incuius manu erat cocemum:
& uocauit nom̃ eius ⁊ara. Hoc no¬
m̃ int̾pretatur oriens. Siue gͥ qđ
paralipomenon continetur. ⁊a
ra idẽ oriens appellatus est. Post
uerba hȩc peccauit princeps ui¬
narioꝵ regis egipti. Ubi nos

Expanded text:
sus: Sedit in bivio, sive in compito, sus: Sedit in bivio, sive in compito, ubi diligentius debet viator aspicere, quod iter gradiendi capiat. Cognovit autem Judas, et dixit: justior est illa, quam ego, eo quod non dedi eam Selom filio meo. In Hebraeo habet, justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus mali fecerit, nequaquam vagam turpitudinem, sed liberos requirendo. Et ecce egressus est frater ejus, et dixit, ut quid divisa est propter te maceria? Et vocavit nomen ejus Phares. Pro maceria, divisionem Aquila et Symmachus transtulerunt, quod Hebraice dicitur, PHARES  . Ab eo igitur, quod diviserit membranulam secundatos a populo separaverant, divisi appellabantur. Post hoc exiit frater ejus, in cujus manu erat coccinum; et vocavit nomen ejus Zara. Hoc nomen interpretatur oriens. Sive igiturParalipomenon continetur, ZARA  , id est, oriens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ asenech quam postea ioseph
uxorem acceperit. Et a diecit
& peperit filiũ. & uocauit nom̃
eius selom. Hec aũ erat in carbi.
quando peꝑit eos. Uerbũ hebre¬
um hic ꝓ loci uoc abulo positum
ẽ quod aquila propͥȩ transtulit
dicens & uocauit nom̃ eius se¬
lom: & factũ est ut mentiret᷑
in partu postquam genuit eũ.
Postquam enim genuit selom:
stetit partus eius. Charbi gͦ ñ
nom̃ loci. sed mendatium dicit᷑.
Unde & in alio loco scriptum
ẽ. Mentietur opus oliuȩ. idest
fructum oliua non faciet. Et
consolatus iudas ascendit ad eos
qui tondebãt oues eius ipse & chi¬
ras pastor eius odollamites. Pro
pastore amicus legit᷑. Sed uerbũ
ambiguũ ẽ. quia hisdẽ litteris
utrũq nom̃ scribitur. Uerum
amicus rẽ pastor. rõe. legitur.
t sedit ad portã eñam̃. quȩ ẽ in
tͣnsitu thãmnã. Sermo ebrai¬
cus eñam̃ tranffertur in oculos.
Non ẽ igitur nom̃ loci. Sed ẽ sen¬

Expanded text:
esse Aseneth, quam postea Joseph esse Aseneth, quam postea Joseph uxorem acceperit. Et adjecit, et peperit filium, et vocavit nomen ejus Selom; haec autem erat in Chazbi, quando peperit eum. Verbum Hebraeum hic pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re transtulit, dicens: Et vocavit nomen ejus Selom. Et factum est ut mentiretur in partu postquam genuit Selom. Postquam enim genuit Selom, stetit 365 partus ejus. Chazbi ergo non nomen loci, sed mendacium dicitur. Unde et in alio loco scriptum est: Mentietur opus olivae, id est, fructum oliva non faciet . Et consolatus Judas ascendit ad eos, qui tondebant oves ejus: ipse, et Hiras pastor ejus Odollamites. Pro pastore, amicus legitur. Sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legitur. Et sedit ad portam Enam, quae est in transitu Thamna. Sermo Hebraicus ENAIM  , transfertur in oculos. Non est igitur nomen loci; sed est sen
Abbreviated transcription (Latin):
manicatã. siue quod ad talos us¬
q descenderet & manibus arti¬
ficismira ẽẽt uarietate distine¬
ta.siue quod haberet manicas.
Antiqui enĩ magis colobiis uten¬
bantur. Et uendiderunt io¬
seph ismaelitis xx. aureis. Pro
aureis in hebreo argenteos ha¬
bet. Neq enĩ uiliori metallo
dñs uenundari debuit quam
ioseph. adianei aũ uendi¬
derunt ioseph in egypto phu¬
tifar eunucho pharaonis arci¬
magiro. In plerisq locis arci¬
magiros. idẽ coquorũ princeps
pro magistro excercitus scrip¬
quippe grece int̾pretatur oc¬
cidere. Uenditus ẽ gͥ ioseph pͥn¬
cipi excercitus & bellatoꝵ non
petesre ut in latino scriptum
ẽ. sed phutifar eunucho. Ilbi
queritur. quomͦ postea uxorem
habere dicatur. Tradunt hebre¬
i emptũ ab hoc ioseph ob nimiã
pulchritudinẽ in turpe minis¬
teriũ. & a dño uirilibus eius are¬
factis. postea electum ẽẽ iuxta
morẽ ierophantarũ in pontifi¬
catum eliopoleos. & huius filiam

Expanded text:
manicatam, sive quod ad talos usmanicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varietate distincta: sive quod haberet manicas: Antiqui enim magis colobiis utebantur . Et vendiderunt Joseph Ismaelitis viginti 364 aureis. Pro aureis, in Hebraeo, argenteis habet. Neque enim viliore metallo Dominus venundari debuit, quam Joseph. Madianaei autem vendiderunt Joseph in Egypto Phutiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque locis archimagiros, id est, coquorum principes, pro magistris exercitus Scripquippe Graece interpretatur occidere. Venditus est igitur Joseph principi exercitus et bellatorum, non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Phutiphar eunucho. Ubi quaeritur, quomodo postea uxorem habere dicatur. Tradunt Hebraei emptum ab hoc Joseph ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a Domino virilibus ejus arefactis, postea electum esse juxta morem Hierophantarum in pontificatum Heliopoleos; et hujus filiam
Abbreviated transcription (Latin):
hebreȩ cont̾mina ẽ. hoc uocabu¬
lo significari. Sunt qui arbitren¬
tur onagros ab hoc admissos ẽẽ
ad asinas. & ꝑ ipsũ istiusmodi
repperisse concubitũ ut uelo¬
cissimi ex his asini nascerentur
qͥ uocantur iamin. Pleriq putant
quod equaꝵ greges ab asmis
in deserto ipse fecerit primus
ascendi. ut muloꝵ inde noua
contra naturam animalia nas¬
cerentur. Aquila hunc locum
ita tͥnstulit. Ipse ẽ ena. qui inue¬
Quȩ int̾pretacio pluralem nu¬
merũ significat. Septuaginta
uͦ & theodotion. equalit᷑ tͣnstule¬
runt dicentes tõn mam. quod
indicat numerũ singularem.
tare de bosra. Hunc quidam
suspicantur ẽe̾ iob. ut in fine
uoluminis ipsius additũ ẽ. Con¬
tra hebrei asserunt de nacho¬
ris eũ stirpẽ generatũ. ut iam
supra dictumꝰ ẽ. Et isrł dilex¬
it ioseph suꝑ om̃s filios suos. qͥa
erat filius senectutis. & fecit ei
tunicam uariã. Pro uaria
tunica aquila interp̃tatus est

Expanded text:
Hebraeae contermina est, hoc vocabuHebraeae contermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur Jamin: plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Anas, qui invequae interpretatio pluralem numerum significat. Septuaginta vero et Theodotion aequaliter transtulerunt dicentes, τὴν ἰαμεὶν, quod indicat numerum singularem. ab filius Zare de Bosra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est; contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, quia erat filius senectutis: et fecit ei tunicam variam. Pro varia tunica, Aquila interpretatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ror lothan. temna. Hec ẽ tem¬
pna de qua supra dictũ ẽ. Bemp
na erat concubina elifaz filii
pͥmogeniti esau. & ex ipsa natus
est amalech. Iccirco autẽ chorre¬
oꝵ recordatus est. quia pͥmoge¬
nitus filioꝵ esau. ex filiabus eoꝵ
acceperat concubinã. Quod aũ¬
dr̃ tenina & cenet. & amalech: &
reliqua: sciamus postea regioni¬
bus idumeoꝵ ex his uocabula im
ĩamin in deserto. cũ pasceret
asinos sebeon patris sui. Multa
& uaria apud hebreos de hoc ca
pitulo disputant᷑. Apud grecos
quippe & nrõs suꝑ hoc silentium
est. Alii putant iamn maria ap¬
bunt᷑ maria. quibus & nunc hic
sermo descriptus ẽ. & uolunt illũ
dũ pascit asinos in deserto patris
sui aquaꝵ congregationes rep¬
perisse. que iuxta idioma linguȩ
hebraicȩ maria nuncupent᷑. qđ
scilicet stagnũ reppererit. cuius
rei inuentio in heremo difficilis
est. Nonnulli putant aquas calidas
iuxta punicȩ linguȩ uiciniã quȩ

Expanded text:
ror Lotan Tamna. Haec est Tamror Lotan Tamna. Haec est Tamna de qua supra dictum est: Et Tamna erat concubina Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus earum acceperat concubinam. Quod autur Theman, et Kenez, Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula impIamin in deserto cum pasceret asinos Zebeon patris sui. Multa et varia apud Hebrpitulo disputantur. Apud Graecos quippe et nostros super hoc silentium est. Alii putant iamim maria aps maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum pasceret asinos in deserto patris sui, aquarum congregationes reperisse, quae, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupantur; quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnujuxta Punicae linguae viciniam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
trans locũ ubi postea tẽplum
edificatũ ẽ habuisse tentoria.
Sed si sequam᷑ ordinẽ uie pastoꝵ
iuxta bethleẽ locus ẽ. ubi uel¬
angłoꝵ grex in ortu dñi ceci¬
loco nom̃ imponens. uł quod
uerius ẽ quod a uaticinio futu
arbeȩ in lxxͣ habet. cũ chebron
in monte sita sit. Cadem autẽ
ciuitas dicitur & manbre ab
seriptura in iob uolumine re¬
cordat᷑. Isti filii esau. & isti pͥnci¬
pes eoꝵ ipse ẽ edom & seir. & hi fi¬
lii seyr. Esau & edom & seir. uni¬
us nom̃ ẽ hominis. & quare uarie
nuncupetur supra dictũ est. Qđ
aũ sequit᷑. & chorrei habitantes
enumerauit filios esau alibi repe¬
tit. & exponit. qui ante esau in
eadẽ terra principes fuerint ex
genere chorreoꝵ qui in lingua
nr̃a int̾pretantur liberi. Lega¬
mus diligent᷑ deuteronomium:
ubi manifestius scribitur quomͦ
uenerint filii esau & int̾fecer̃t
correos. ac terram eoꝵ heredita¬
te possederint. Et fuerunt fi¬

Expanded text:
trans locum ubi postea templum trans locum ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed sequamur ordinem. Via pastorum juxta Bethleem locus est ubi angelorum grex in ortu Domini ceciloco nomen imponens: vel, quod verius est, quodam vaticinio futurArbec in LXX campum habet, cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et Mambre, ab Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti principes eorum: ipse est Edom, et hi filii Seir. Esau, Edom et Seir, unius nomen est hominis, et quare varie nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, et Chorraei habitantes enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerint ex genere Chorraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium, ubi manifestius scribitur quomodo venerint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Et fuerunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
giferã & indomũ panis uerti¬
tur. ꝑpt̾ eũ panẽ qui de celo des¬
cendisse d̾r. Et factũ ẽ cũ di¬
mitter& eũ anima. si quidem
moriebatur uocauit nom̃ eius
filius doloris mei. pat̾ uͦ eius uo¬
cauit nom̃ eius beniamin. In
hebreo similitudo nominis re¬
sonat. filius enĩ doloris mei qd̾
nom̃ moriens mat̾ imposuit
dr benoni filius uͦ dextere hoc
ẽ uirtutis qđ iacob mutauit.
appellat᷑ beniamin. Unde er¬
rant qͥ putant beniamin fili
ũ dierum appellari. Cũ enim
dextera appelletur iãmin. & fi
niatur in littera n. dies quidem¬
m. litterã terminantur. Et
ꝓfectus ẽ isrł. & extendit tha¬
bernaculũ suũ tran turrem
ader. Hunc locũ ẽẽ hebrei uo¬
lunt. ubi postea tẽplũ edificatũ
ẽ. & turrim ader turrim gre¬
gis significari. hoc ẽ congrega¬
tionis & cetus. quod & micheas
ꝓpha testatur dicens. & tu tur¬
ris gregis nebulosa filia syon.
& cetera. illoq tẽpore iacob

Expanded text:
giferam et in domum 361 panis vertigiferam et in domum 361 panis vertitur: propter eum panem, qui de coelo descendisse se dicit . Et factum est cum dimitteret eam anima, siquidem moriebatur: vocavit nomen ejus, Filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur BENONI  . Filius vero dextrae, hoc est, virtutis, quod Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   um dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur JAMIN  , et finiatur in n litteram: dies quidemm litteram terminantur. Et profectus est Israel: et extendit tabernaculum suum trans turrim Hader. Hunc locum esse Hebraei volunt ubi postea templum aedificatum est, et turrim Hader, turrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus; quod Michaeas propheta testatur, dicens: Et tu, turris gregis, filia Sion , etc.; illoque tempore Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
quam ei nom̃ imponitur. sed qͦd
Quod gͥ ibi futurũ ꝓmittitur.
hic docetur expletum. Et fac¬
tũ ẽ cũ appropinquaret cha¬
brata in terra. ut ueniret ephra¬
ta: peperit rachel. Uerbum
hebraicum cabratha in conse¬
quentibus ubi iacob loqͥtur ad
ioseph. ego aũ cũ uenirẽ de me¬
sopotamia syriȩ. mortua est
mater tua rachel in terra cha¬
naan. inuia ippodromi ut ueni¬
rem ephratam. nescio qͥd uolen
& sepelierunt eam in uia ephra
ta ĩppodromus ẽẽ ñ possit. Aqͥla
autẽ ita tͣnstulit. Et factũ ẽ. Rã¬
introiens effrata. Sed melius
ẽ si tnfferatur in electo t̾re tp̃re
cũ introiret effrata. Porro uer¬
nũ tẽpus significat. cũ in florẽ
cuncta rũpunt᷑. Et anni tẽpus
electũ ẽ. uel cũ tͣnsseuntes per ui¬
am carpunt. & eligunt ẽ uiciiᷤᷤ
agris quodcũq ad manũ uene¬
rit. diuersis floribus ĩnuitati.
Ephrata uͦ & bethleem unius
urbis uocabulũ ẽ. sub int̾preta¬
tione consimili. Si quidẽ infru¬

Expanded text:
nomen imponitur, sed quod Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Et factum est dum appropinquaret Chabratha in terra Chanaan, ut veniret Ephratha, peperit Rachel Verbum Hebraicum   CHABRATHA, in consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesopotamia Syriae, mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut venirem Ephrata : nescio quid volenEt sepelierunt eam in via Ephrata Hippodromus esse non possit. Aquila autem hoc ita transtulit, Et factum est, κintroiens in Ephrata. Sed melius est si transferatur, in electo terrae tempore, cum introierit Ephrata. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur, et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt, et eligunt e vicinis agris quodcumque ad manus venerit, diversis floribus invitati. Ephrata vero et Bethleem unius urbis vocabulum est, sub interpretatione consimili. Siquidem in fru
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ curati atq ꝑfecti uocabu¬
lũ consecutã. Et uenit emor
& sychem filius eius ad portam
ciuitatis suȩ. & locuti sunt ad ui¬
ros ciuitatis dicentes. Uiri isti
pacifici nobiscũ sunt. Ubi nunc
ꝑfectos. pro quo in hebreo legit᷑
salamin. Ex quo ꝑspicuũ ẽ uerũ
ẽẽ illud quod supra de salẽ dixi¬
mus. Et introgressi sunt ciui¬
tatem diligenter. & int̾fecert᷑
om̃e masculinũ. Pro eo quod
in grecis legitur acdasoc. idẽ.
diligenter. in hebrẽꝰ seriptũ ẽ
chanaan quȩ ẽ bethel. Ecce ma¬
nifestissime comꝓbatur: bethel
ñ ulamiriaul. ut supͣ dictũ ẽ. sed
luzam. idẽ amigdalon ante uo¬
catã. Et mortua ẽ debbora nu¬
trix rebeccȩ. & sepulta ẽ subtus
bethel. Si mortua ẽ nutrix re¬
becce nomine debbora ut lxxͣ qͦ
hic int̾pretes tnͣstulerunt. &. ip¬
sum uerbũ ẽ hebraicũ menechã¬
eth. scire ñ possumus quare ibi
substantiam posuerunt hic nu¬

Expanded text:
vitatem curati atque perfecti vocabuvitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam. ReSichem filius ejus ad portam civitatis suae, et locuti sunt ad viros civitatis dicentes, viri isti pacifici nobis Al. nobiscum sunt. Ubi nunc e perfectos, pro quo in Hebraeo legitur   SALAMIM. Ex quo perspicuum est, verum esse illud quod supra de Salem diximus. Et introgressi sunt civitatem diligenter, et interfecerunt omne masculum. Pro eo quod in Graecis legitur ἀσφαλὼς, id est, diligenter: in Hebraeo scriptum estChanaan, quae est Bethel. Ecce manifestissime comprobatur, Bethel non Ulammaus, ut supra dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante voatam. Et mortua etrix Rebeccae, et sepulta est subtus Bethel . Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut LXX quoque hic interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus quare ibi substantiam posuerint, hic nu
Abbreviated transcription (Latin):
habemus: in hebreo legitur so
coth. Sõcoth autẽ ẽ usq hodie
ciuitas transiordanen. hoc uobu¬
lo. in parte citopoleos de qua in
libro locoꝵ seripsimus. Et ue¬
nit iacob salem ciuitatem sichẽ
in t̾ra cbanaan. cũ uenisset de
me sopotamia sẏriȩ. Frror ob¬
oritur quomͦ salem sẏchem ci¬
uitas appelletur. eũ ierłm in qͣ
regnauit melchisedech salẽ an¬
te sit dicta. Aut enĩ unius urbis
utrumq nom̃ ẽ. quod etiã de
pluribus iudeȩ locis possumus i¬
uenire. ut idem urbis & loci nom̃
in alia atq alia tribu sit. aut cer¬
te istã salẽ quȩ nc̃ pro syche̾ no¬
minatur dicimus hic int̾preta¬
ri consu̾matã atq ꝑfectam. & il¬
lã quȩ postea ierłm dicta ẽ. paci¬
ficam nr̃o sermone tͣnsferri.ll¬
trũq enĩ accentu paululũ decli¬
nato. hoc uocabulũ sonat. ra¬
dunt hebrei quod claudicantis
femur iacob ibi conualuerit. &
sanatũ sit. ꝓpterea eandem ei¬

Expanded text:
habemus, in Hebraeo legitur   habemus, in Hebraeo legitur   SOCHOTH. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo in parte Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus. Et venit Jacob Salem civiin terra Chanaan, cum venisset de Mesopotamia Syriae . Error oboritur quomodo Salem Sichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Sale ante sit dicta. Aut igitur unius urbs utraque nominis est, quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit. Aut certe ista salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hi interpretari consummatam atque perfectam, et illam quae postea Jerusalem dicta est, pacificam, nostro sermone transferri. Utrumque enim accentu paululum declinato hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit, propterea eamdem ci
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ducimur. quã cuius lib&
eloquentie secularis. Illud qͦq
quod postea sequit᷑. & benedix¬
it eũ ibi. & uocauit iacob nom̃
loci illius facies di. uidi enĩ d̾m
faciȩ ad faciem & salua facta
ẽ anima mea. in hebreo dr fa¬
nuel: ut sciamus ipsum ẽẽ locũ
qͥ in cȩt̾is scripturȩ sc̃ẽ uolumi¬
nibus ita ut in hebreo scriptũ
diuisit pueros super liam & su¬
ꝑ rachel. & super duas ancillas
& posuit ancillas & filios earum
& Rachel & ioseph nouissimos. &
ut pleriq estimant tres
turmas fecit sed duas. De¬
niq ubi nos habemus diui-¬
dimidiauit ut unũ cuneũ face¬
r& ancillaꝵ cũ paruulis suis et
aliũ liȩ & rachel quȩ libere erant
cũ filuis earum pͥmasq faceret¬
ire ancillas: scd̾as liberas. ipse
aũ ante utrũq gregẽ frẽm ad¬
oraturus occurberet. Et edi¬
ribus suis edificauit thab̃nacła
Ideo uocauit nom̃ loci illius tha¬
bernacła. U bi nos thab̾nacła

Expanded text:
ritate ducimur, quam cujuslibet ritate ducimur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoque quod postea sequitur: Et benedixit eum ibi, et vocavit Jacob 358 nomen loci illius, Facies Dei: vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea; in Hebraeo dicitur PHANUEL  , ut sciamus ipsum esse locum, qui in caeteris Scripturae sanctae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum divisit pueros super Liam et super Rachel, et super duas ancillas, et posuit ancillas et filios earum et Rachel et Joseph novissimos, et ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus, dividimidiavit: ut unum cuneum faceret ancialium Liae et Rachel, quae liberae erant cum filiis earum; primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, ipse autem ante utrumque gregem, fratrem adoraturus occurreret. VEribus suis aedificavit tabernacula: ideo vocavit nomen loci illius Tabernacula. Ubi nos tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
metas oỹ. Sarit enĩ quod ab
isrł uocabulo diriuat᷑: princi¬
pẽ sonat. Sensus itaq hic est.
tator hoc ẽ iacob. sed uocabit᷑
nom̃ tuũ pͥnceps cũ do hoc ẽ isrł.
Quomͦ enĩ ego princeps sum:
sic & tu qui mecũ luc tari potu¬
isti princeps uocaberis: Si aũ
mecũ qui ds sum siue angłs qm̃
pleriq uarie int̾pretant᷑ pug-¬
nare potuisti: quantomagis cũ
hominibus hoc ẽ cũ esau. quẽ
formidare ñ debes: Illud aũ
ne sermone detritum. ñ tam ue¬
re quã uiolent̃ mͥ int̾pretatum
uidetur. hic enĩ ifrł ꝑ has litte¬
ras scribitur. ioth. sm̃. Res. aleph.
lamech. quod int̾pretatur pͥn¬
Uir uidens d̾m. his litteris scri¬
hẽ. ut dicatur Ra. Porro el ex
duabus alepħ. & lamech: & in¬
t̾pretatur ds̃ siue fortis. qͣm¬
uis gͥ grandis auctoritatis sĩt
& eloquentiȩ ipsoꝵ umbra nõs
oppͥmat. qui isrł uirũ siue m̃tẽ
uidentẽ dm̃ tͣnstulerunt. nos
magis scripturȩ. & angłi uel
di qui isrł ipsũ uocauit aueto¬

Expanded text:
. Sarith enim, quod ab Israel vocabulo derivatur, principem sonat. Sensus itaque hic est: tator, hoc est, Jacob; sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim princeps sum ego, sic et tu qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum qui Deus sum, sive angelus quoniam plerique varie interpretantur, pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus, hoc est cum Esau, quem formidare non debes. Illud autene sermone detritum, non tam vere quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel per has litteras scribitur: iod, sin, res, aleph, lamech, quod interpretatur prin videns Deum his litteris scriHE, et dicatur RAA  . Porro EL,   ex duabus ALEPH et LAMED: et interpretatur Deus, sive fortis. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint, et eloquentiae ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum, sive mentem videntem Deum transtulerunt: nos magis Scripturae, et Angeli, vel Dei, qui ipsum Israel vocavit, aucto
Abbreviated transcription (Latin):
hac alienigenas ⁊ abulon ñ
quiuit expellere. Est hodieq in
regione batanea uiculus nomi¬
ne neila. Nabe siue nobba ad
quam ascendit gedeon. urbssa¬
cerdotibus seꝑata. quam postea
legimus saulis furore subuersa.
Hemra ciuitas tribus ruben. i
terra galaad. Est usq ad p̃sens
uicus grandis namara in regi¬
one batanea
de regnoꝵ libris
amoth locus in rama. ubida
achon. area nachon. pro quo a¬
quila int̾pretatur area p̃para¬
ta. Nefath ciuitas unius prin¬
cipum salomonis. Neriger.
Et hanc extruxerunt in regio¬
ne iude samaritani. qui de babi¬
lonia sunt ꝓfecti. Nezab. quã
condiderunt euei. in terra
emerĩ cuius meminit ẏsaias in
uisione contͣ moab & iherema¬
as. Nc̃ aũ ẽ uicus nomine benna¬
merim ad septẽtrionalem pla¬
gam zoare. Nebeoth regio de¬
qua scribit isaias.
De eugłiis

Expanded text:
hac alienigenas Zabulon non valuit expellere. Est hodieque in regione Batanaea viculus nomine Neila. Nabbe, sive Nobba, ad quam ascendit Gedeon, urbs sacerdotibus separata, quam postea legimus Saulis furore subversam. Nemra, civitas tribus Ruben in terra Galaad: et usque ad praesens vicus grandis Namara, in regione Batanaea. DE REGNORUM LIBRIS. Navioth, locus in Rama, ubi se. Nachon, area Nachon: pro quo Aquila interpretatur, area praeparata. Nephath, civitas unius principum Salomonis. Nerigel, et hanc exstruxerunt in regione Judaea Samaritani, qui de Babylonia sunt profecti. Nezab, quam condiderunt Evaei in terra 255 Nemerim, cujus meminit Isaias in visione contra Moab, et Jeremias: nunc autem est vicus nomine Bennamarim ad septentrionalem plagam Zoarae. Nebeoth, regio dequa scribit Isaias. DE EVANGELIIS
Abbreviated transcription (Latin):
circiter lapide eius ad solis occa¬
sum uicus iater usq in p̃sentem
diem ꝑmanens. Froer oppidũ
moabitarum. quod sitũ est super
ripam torrentis arnon. possessũ
olim a gente ueterrima om̃iũ.
& postea retentum a filiis loth.
idest a moabitis. cũ priores acco¬
las subuertissent: & ostenditur
usq hodie in uertice montis illius.
Sed & torrens per abrupta descen¬
dens in mare mortuũ fluit. Ceci¬
dit aũ aroer in sortẽ tribus gad:
cont᷑ faciẽ rabba. ¶staroth anti¬
qua ciuitas og regͥis basan in qua
habitauerunt gigantes. quȩ pos¬
tea cecidit in sortẽ trib manas¬
se regionis bathaneȩ. & sex mili¬
bus ab adra urbe arabiȩ separata
ẽ. Porro adra. ab ordra uiginti
quinꝙq milibus distat. Diximus su
pͣ de astaroth carnaim. Agrispe¬
cula mons moabitarũ. in quem
adduxit balac filius beor. bala¬
am diuinũ ad maledicendũ isrł
suꝑ uerticẽ. qui ꝑpt̃ uehemens
p̃ruptũ uocatur excisus. & iimi¬

Expanded text:
circiter lapide ejus ad solis occacirciter lapide ejus ad solis occasum vicus Jazer usque in praesentem diem permanens. Aroer, oppidum Moabitarum, quod situm est super ripam torrentis Arnon, possessum olim a gente veterrima, Ommim, et postea retentum a filiis Lot, id est, Moabitis, cum priores accolas subvertissent. Et ostenditur usque hodie in vertice montis illius: sed et torrens per abrupta descendens, in mare Mortuum fluit. Cecidit autem Aroer in sortem tribus Gad contra faciem Rabba. Astaroth, antiqua civitas Og regis Basan, in qua habitaverunt gigantes, quae postea cecidit in sortem tribus Manasse, regionis Batanaeae, et sex millibus ab Adra urbe Arabiae separata est. Porro Adra a Bostra viginti quinque millibus distat. Diximus et supra de Astaroth Charnaim. Agri specula, mons est Moabitarum, in quem adduxit Balac filius Sephor, Balaam divinum ad maledicendum Israel super verticem, qui propter vehemens praeruptum, vocatur excisus, et immi
Abbreviated transcription (Latin):
plagam. A rnon. rupes quedã
in sublime ꝓiecta in finibus amor¬
reoꝵ. inter moab & amorreos.
Moab uͦ arabie ciuitas ẽ quȩ nẽ
ar eopolis appellatur. Ostendunt
regionis illius accolȩ. locũ uallis
in p̃rupto dimersȩ. satis horri¬
bilem & periculosum. qui apleris¬
q usq nẽ arnonas appellatur. ex¬
tenditurq ad septemtrionem.
sanguinis & formidinis testant᷑
ingressum. Hic quondam moabi¬
tarũ fuit. & postea seon rex amor¬
reoꝵ iure belli eũ optinuit. Sed
& terra filioꝵ isrł trans iordanẽ
incipiens ab arnon usq montes
hermon & libanũ extenditur. AR
locus uel oppidũ arnon: quod a
septuaginta int̾pretibus per ex¬
tensam uocalem er dicitur. Aesi¬
mon locus deserti. Deniq & ipsum
uocabulũ incultam terram deser¬
tamq significat. Abel sattim
locus in deserto ad meridiem mo¬
abitarum. Azot. siue iazer. t̾¬
minus urbis amman. quȩ nunc
phila delfia dr̃ diuidens eam amor¬
reoꝵq regionẽ. & est in octauo

Expanded text:
plagam. Arnon, rupes quaedam in sublime porrecta in finibus Amorrhaeorum inter Moab et Amorrhaeos. Moab vero Arabiae civitas est, quae nunc Areopolis nominatur. Ostendunt regionis illius accolae locum vallis in praerupta demersae satis horribilem et periculosum, qui a plerisque usque nunc Arnonas appellatur: extenditurque ad septentrionem sanguinis et formidinis testantur ingressum. Hic quondam Moabitarum fuit, et postea Seon rex Amorrhaeorum jure belli eum obtinuit: sed et terra filiorum Israel trans Jordanem, incipiens ab Arnone, usque ad montes Aermon et Libanum extenditur. Ar, locus vel oppidum Arnonae: quod a Septuaginta Interpretibus per extensam vocalem, Er dicitur. Aesimon, locus deserti denique et ipsum vocabulum incultam terram desertamque significat. Abelsatim, locus in deserto ad meridiem Moabitarum. 135 Azor, sive Jazer, terminus urbis Ammon quae nunc Philadelphia dicitur, dividens eam Amorrhaeorumque regionem, et est in octavo
Abbreviated transcription (Latin):
pultus ẽ constantinopoli. ad qua urbe̾
uicesimo constantii anno ossa eius cũ
reliquis andree apłi de achaia tns la¬
ta sunt.
arcus discipłs & int̾pres petri. iuxta
qd petrũ referentẽ audiuerat. ro¬
gatus rome afr̾ib breue scripsit eu̾ge¬
liũ. Qđ eũ petrus audisset ꝓbauit. & ec¬
cłus legendũ sua auc toritate edidit.
con. libro. & papẏas hieropolitanus ep̃c.
trus. sub nomine babilonis figaliter ro¬
ma̾ significans. Salutat uos eccłia que
ẽ in babilone collecta. & marcus filius
ꝑrexit adegyptũ. & primus alex andrie
xp̃m annuncians. ꝯstituit ȩccłiam tan¬
ta doctrine & uite continentia. ut
om̃s sectatores xp̃i ad exemplũ sui co¬
gẽt. Deniq philo disertisimus iud eoꝵ.
uidens alexandriȩ. pͥmã ȩccłiam ad¬
huc iuclaizante. quasi ĩ laude gentis
sue librũ suꝑ eoꝵ ꝯu̾satione scripsit.
Et quomͦ lucas narrat hierolime cre¬
dentes habuisse omĩa cõmunia. sic ille
qđ alexandrie sub marco fieri doc tore

Expanded text:
pultus est Constantinopoli, ad quam urbem vicesimo Constantii anno, ossa ejus cum reliquiis Andreae apostoli translata sunt. Marcus discipulus et interpres Petri, juxta quod Petrum referentem audierat, rogatus Romae a fratribus, breve scripsit Evangelium. Quod cum Petrus audisset, probavit, et Ecclesiis legendum sua auctoritate edidit, cribit et Papias Hierapolitantola, sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: Salutat vos quae est Babylone coelecta, et Marcus filiusrexit Aegyptum, et primus Alexandriae Christum annuntians, constituit ecclesiam, tanta doctrina et vitae contomnes sectatores Christi ad exemplum sui cogeret. Denique Philo disertissimus Judaeorum, videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae liEt quomodo Lucas enarrat Jerosolymae credentes omnia habuisse communia, sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore