comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedm̃ hanc gͥ nc̾. Supͣ cum dixiss ea
q̃ sunt bona esse ⁊ ad ieciss meo qd̾ sut̃
huiusq adiectionis cam reddidisset.
sunt. qñquidem ut essent ex eadẽ cã
fluxerunt. ⁊ respondit. qm̃ ille aquo
iõ bonũ est. qm̃ ex eo fluxit. euius ẽẽ
bonũ est. poss putari similit̾ omnia
ẽẽ iusta. qm̃ ab illo fluxert̃ qui uere
iustus ẽ. quer̃ ⁊ ait. Igitur. si .s. ea que
sunt bona st̃ eo qd̾ bonus ẽ ille qui ea
ẽẽ uoluit. q̃ro an scdm̃ eandem rõnẽ.¬
iustus est qui ea esse uoluit. ⁊ respondn.
nec hoc quidem oportet sic̃ sck nec illud
oportere p̃ddictum ẽ. qd̾ uidłc ea q̃ sut̃
alba st̃ alba. in eo qd sunt. qm̃ ut esset̃
alba. ex uoluntate dĩ fluxerunt. Nã
te sic̃ ⁊ qñ dicitur ẽẽ. Hoc uͦ ñ absolute.
s quadam ad aliud cui ex illo bono ali¬
quis usus ꝓuenit comꝑatione. Nam
demultis ita dcm̃ muenit᷑. hoc illibo

Expanded text:
ixisset "ea quae sunt, bona esse" et adiecisset "in eo quod sunt" huiusque adiectionis causam reddidisset sunt" quandoquidem ut essent alba ex eadem causa fluxerunt? Et respondit: quoniam ille, a quo ideo bonum est quoniam ex eo fluxit cuius esse bonum est", posset putari similiter omnia esse iusta quoniam ab illo fluxerunt qui uere iustus est -- quaerit et ait: IGITUR si scilicet ea, quae sunt, bona sunt eo quod bonus est ille qui ea esse uoluit, quaero an SECUNDUM eandem RIUSTUS EST QUI EA ESSE VOLUIT? § 178 Et respondet: NEC HOC QUIDEM oportet sicut scilicet nec illud oportere praedictum est quod uidelicet ea, quae sunt alba, sint alba in eo quod sunt quoniam, ut essent alba, ex uoluntate Dei fluxerunt. § 179 NAM -- sicut et quando dicitur "esse" -- hoc uero non absolute sed quadam ad alium, cui ex illo bono aliquis usus prouenit, comparatione. § 180 Nam de multis ita dictum inuenitur: "Hoc illi bo
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ad bonũ. in scd̾a uͦ qd̾ ds̃ sunt. Que qm̃ esse non
possunt pͥmum intulit partium diuisionis p̃dicte
contraria. deinde utramq rõnem in eo qd̾ uolebat

Expanded text:
dunt ad bonum. In secunda uero: quod Deus sunt. Quae quoniam esse non dunt ad bonum. In secunda uero: quod Deus sunt. Quae quoniam esse non possunt, primum intulit partium diuisionis praedictae contraria. Deinde utramque rationem in eo quod uolebat
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñmͣ sint bona. s ⁊̃ in eo qd̾ sunt bona fint. q̃cũq
hac denominatione sunt bona. Tuncenĩ. Quãius
bonitas eoꝵ q̃ sic bona dnr̃ ñ sit ee̾ntia. recte tñ addit᷑
meo. ut dicatur in eo qd̃ sunt bona st̃. qñquidẽ hec
ad illa denominatione translata bonitas ẽ auctõris
eoꝵ .i. pͥmi boni essentia.¶Qua in re ⁊c̾. Suꝑius cum¬
recte ꝓbass qd̾ ea q̃ sunt bona st̃. uolens uidĩ astruere
posse. qd̾ ea que sunt bonañ sunt. ad iuisione incepit.
i q̃fiuit utrũne participatione ansub̾a bona essent.
deinde diuisionis hꝰ utramq partem forma in direc¬
taꝵ rõcinationũ imꝑbauit. cum ipsis quadã positi¬
one autecedentib pͥmũ ex unarecte. deinde ex alia
ꝑ q̃dam multiplicia inuenta ex artis sophistice locis
deducta impossibilia intulit. In pͥma quidẽ qd̾ ñ ten¬

Expanded text:
ut non modo sint bona sed etiam in eo, quod sunt, bona sint quaecumque ut non modo sint bona sed etiam in eo, quod sunt, bona sint quaecumque hac denominatione sunt bona. TUNC ENIM quamuis bonitas eorum, quae sic bona dicuntur, non sit essentia, recte tamen additur IN EO ut dicatur "in eo, quod sunt, bona sunt" quandoquidem haec ad illa denominatione translata bonitas est auctoris eorum id est primi boni essentia. § 157 QUA IN RE Srecte probasset quod ea, quae sunt, bona sunt -- uolens uideri astruere posse quod ea, quae sunt, bona non sunt -- a diuisione incepit et quaesiuit utrumne participatione an substantia bona essent. Deinde diuisionis huius utramque partem forma indirectarum ratiocinationum improbauit cum -- ipsis quadam positione antecedentibus -- primum ex una recte, deinde ex alia -- per quaedam multiplicia inuenta ex artis sophisticae locis deducta -- impossibilia intulit. § 158 In prima quidem: quod non ten
Abbreviated transcription (Latin):
ut animal humanũ ⁊ scd̃m. denomi¬
natione. qm̃ ex eo fluxit cuius humanũ
ẽ esse ut opus humanũ. ita duob mͦis
nũ est. ñ quidem essentie sue ui̾tate. s
quadam denominatione q̃ g̾e meto¬
nomia uocat᷑. Uñ manifestum ẽ scdm̃
naturalium regulã eũ supͣ diuisisse cũ
ait. Fã q̃ sunt bona q̃ro an participa¬
enunciant denominatione iudle q̃ iõ fit qm̃ id qd̾ita¬
dr̃ bonũ e ut ess ⁊ ut aliquid ess. fluxit exeo. u̾e auc¬
tore. ⁊ causa cuius ipsum ẽẽ bonũ est .i. cuius ipsa boni
minis auctore ⁊ opifice. fluxit qd̾ ẽ pͥmum bonũ ⁊ qd̾
uere tale bonũ est. ut illud dicatur: ita eẽ bonũ. qd̾
dicatur qd̾ ñ mͦ q̃ sunt ⁊ aliquid funt. itemq ea qͣbus
sunt uł aliquid st̃. s ñ iꝑm̃ esse eoꝵ qd̾ sig̾catur cũ dicit᷑¬
st̃. uł aliquid st̃. bonũ est. Hic autẽ apͥmi boni essen¬
tia ad esse illoꝵ q̃ funt ⁊ aliquid sunt transsup̃tiua
denominatio. seu denominatura transsuptio facit.

Expanded text:
ut "animal humanum " et secundum denominatione quoniam ex eo fluxit cuius humanum est esse ut "opus humanum" -- ita duobus modis NUM EST non quidem suae essentiae ueritate sed quadam denominatione que Graece "metonomia" uocatur. § 152 Unde manifestum est iuxta naturalium regulam eum supra diuisisse cum ait "Ea que sunt bona quaero an participaenuntiant denominatione uidelicet quae ideo fitur bonum, et ut esset et ut aliquid esset, FLUXIT EX EO uere auctore et causa CUIUS IPSUM ESSE BONUM EST id est cuius ipsa bonitminis auctore et opifice FLUXIT QUOD EST PRIMUM BONUM ET QUOD uere TALE BONUM EST UT illud DICATUR ita ESSE BONUM quod dicatur quod non modo quae sunt et aliquid sunt itemque ea quibus sunt uel aliquid sunt s"sunt" uel aliquid sunt BONUM EST. § 156 Haec autem a primi boni essentia ad esse illorum, quae sunt et aliquid sunt, transsumptiua denominatio seu denominatiua transsumptio facit
Abbreviated transcription (Latin):
.s. qd̾ ipm̃ ⁊̃ in eo qd̾ est bonũ est.
Certum ẽ autẽ q̃ẽq sunt: qͥcqͥd
runt. ac ꝑ hocid qd̾ sunt qͥcq̃d il¬
lud sit ineo qd̾ sunt esse uidnr.
Unde recte querit dicens. At ĩ.
hoc ẽ dĩ flurerunt. ⁊ respondet
minime. ⁊ qͣre minime ait ita.
aliud enim eis ẽ esse. aliud alba ẽe.
hc̃ casum nominatiuũ sic̃ fuꝑtꝰ
dictum ẽ. ⁊ sensus n u̾bum exigit
demonstrationis. s consequen¬
tiã casus ad casũ hic qͦ seruans
comitatum ẽ uoluntatẽ boni.
comitata talis ꝓpͥetas eius qd̾ ẽ.
ut uidłc ess album. s ñ ut hoc
ess meo qd̃ est. ⁊ quare fupponit.
heq enim. ut essent alba deflur¬
erunt ex uoluntate albi. Unde
hoc est qr eratñ alb qui eauolu¬
nus. hoc ẽ qr erat bonus qͥ ea uoluit ẽẽ bo¬
na. sunt bona. ita qd̾ pot̾ addi in eo qd̾ st̃.
Est enim denominatio qd̾ dnr̃ eẽ bona.¬

Expanded text:
 etiam in eo, quod est, bonum est. Certum est autem: quaecumquae sunt quicquid runt. Ac per hoc id quod sunt, quicquid illud sit, in eo quod sunt esse uidentur. § 172 Unde recte quaerit dicens: AT ETIAM hoc est DEI FLUXERUNT? Et respondet: MINIME. Et quare minime? Ita ait: ALIUD ENIM EST eis ESSE, aliud alba esse. Hunc casum nominatiuum, sicut superius dictum est, et sensus et uerbum exigit demonstrationis. Sed consequentiam casus ad casum hic quoque seruans COMITATUM EST VOLUNTATEM BONI. COMITATA TALIS PROPRIETAS EIUS quod est UT uidelicet ESSET ALBUM sed NON ut hoc esset IN EO QUOD EST. Et quare, supponit: NEQUE ENIM, ut essent alba, DEFLUXERUNT EX VOLUNTATE ALBI. Unde -- hoc est: quia erat non-albus qui ea uoluNUS -- hoc est: quia erat bonus qui ea uoluit esse bona -- SUNT BONA ita quod potest addi IN EO QUOD SUNT. Est enim denominatio quod dicuntur esse bona
Abbreviated transcription (Latin):
quoqͦmͦ sint res. ipsum ẽẽ
nͥ apͥmo ẽẽ defluxerit. idẽ
nec est simile ei aquo est.
Illud enim quoqͦmͦ fit. bo¬
num ẽ meo qd̃ est. Hon
enim aliud ẽ p̃t ꝗͣ bonũ
Hoc autẽ nͥ ab illo esset.
bonum fortasse esse poᷤ¬
set. s bonũ meo qd̃ est.
esse non poss. Tunc enĩ
participaret forsitan bo¬
no. Ipm uͦ esse qd̾ ñ hrẽnt
abono bonũ hrẽ ñ possẽt.
Igit᷑ sublato ab his bono
pͥmo mente ⁊ cogitatiõe
ista licet essent bona. tñin eo
qd̃ essent bona ẽẽ non possent.
Et quõ actu ñ potuere existe̾
nͥ illud ea qd u̾e bonũ est pro¬
duxisset. idcirco ⁊ esse eoꝵ bo¬
num ẽ.⁊ ñ ẽ simile subalibo¬
no. id quod ab eo fluxit. Et nͥ
ab eo fluxissent. ẽent bona tñ¬
essent. Cum illud ipm pͥmũ
bonum pͥmũ ẽ. ⁊ ipsũ esse sit.
⁊ ipsum bonũ. ⁊ ipm ẽẽ bonũ.
at ñ etiam alba in eo qd̃ sunt
alba esse oportet ea.que abba
st̃. Quõ ex uoluntate dĩ fluxe¬
runt ut essent alba minime.

Expanded text:
modo sint res ipsum esse enisi a primo esse defluxerit, id esnec est simile ei a quo est. Illud enim quoquo modo sit bonum est in eo quod est; non enim aliud est praeterquam bonum. Hoc autem nisi ab illo esset, bonum fortasse esse posset, sed bonum in eo quod est esse non posset. Tunc enim participaret forsitan bono; ipsum uero esse quod non haberent a bono, bonum habere non possent. Igitur sublato ab his bono primo mente et cogitatione, ista licet essent bona, tamen in eo quod essent bona esse non possent, et quoniam actu non potuere exsistere, nisi illud ea quod uere bonum est produxisset, idcirco et esse eorum bonum est et non est simile substantiali bono id quod ab eo fluxit; et nisi ab eo fluxissent, licet essenessent, cum illud ipsum bonum primum et ipsum esse sit, et ipsum bonum, et ipsum esse bonum. At nonne etiam alba, in eo quod sunt, alba esse oportebit ea quae alba sunt, quoniam ex voluntate Dei fluxerunt, ut essent alba? minime.
Abbreviated transcription (Latin):
bono .i. qm̃ ñ ess bonum id a quo hrẽt.
cogitatione. hoc est mentis cogitatioẽ.
ab his ita sublato ut ñ esse bonũ cogita¬
tione ponatur. id aquo sunt qͥcqͥd fũt.
ista q̃ sunt ab eo. licet essent bona ñ tñ
possent ẽe̾ bona. in eo qd̾ essent. ⁊ iõ ecõ¬
trario patet qd̃ qm̃ ñ potuerũt actu
existere. nͥ illud qd̾ u̾e bonũ ẽ ea ꝓduxis
s .i. nͥ ess ue̾ bonum qd̃ ea ꝓduxit. id¬
cͥco ⁊ bonũ ipsum ẽ eoꝵ e̾e̾ .i. ita de eis
dicitur sic̃ esse .s. in eo qd̾ sunt bona esse.
ac ꝑ hoc illi pͥmo bono ad qd̾ tendunt
num ñ est. sub̾alit̾ simile pͥmo sub̾ali
bono .i. bonũ quidẽ est. ⁊ in eo qd̾ ẽ bo¬
num ẽ. s hoc denominatiue ñ sub̾alit̾.
Et nͥ ab eo pͥmo bono huiuism᷑i q̃cͣq bo¬
pͥmum bonũ uere est. ⁊ hocita ut et iꝑ¬
sum esse sit. ⁊ iꝑm̃ bonũ. ⁊ econu̾so. bo¬

Expanded text:
oniam non, esset bonum id a quo haberet. COGITATIONE hoc est mentis cogitatione AB HIS ita SUBLATO ut non esse bonum cogitatione ponatur id, a quo sunt quicquid sunt, ISTA quae sunt ab eo LICET ESSENT BONA TAMEN NON POSSENT ESSE BONA IN EO QUOD ESSENT. ET ideo e contrario patet quod QUONIAM NON POTUERE ACTU EXISTERE NISI ILLUD, QUOD VERE BONUM EST, EA PRODUXISSET id est nisi esset uere bonum quod ea produxit, IDCIRCO ET BONUM ipsum EST EORUM ESSE id est ita de eis dicitur sicut esse: scilicet in eo quod sunt, bona esse ac per hoc illi primo bono, ad quod tendunt, num NON EST substantialiter SIMILE primo SUBSTANTIALI BONO id est bonum quidem est: et in eo, quod est, bonum est. Sed hoc denominatiue, non substantialiter. ET NISI AB EO primo bono huiusmodi quaecumque boPRIMUM BONUM uere EST: et hoc ita ut ET IPSUM ESSE SIT ET IPSUM BONUM ET e conuerso BO
Abbreviated transcription (Latin):
⁊illoꝵ quib sit ⁊ illoꝵ quib aliqͥd sit ẽẽ
poss nͥ unum pͥncipiũ ħ in illo uĩxisset.
Sic̃ enim a geniino natiuũ. ab et̾no tẽ¬
porale. ab uno alt̾m. sic asimplici aucto
multa inse hñdo ñ simꝑlicia st̃. dico qd̃
ñ mͦ ñ esse composita. s nec esse omnino
pot̾ant nisi uoluiss ea esse. ⁊ qd̾ sunt eẽ.
id qd̾ ita est bonum qd̾ est solum bonũ.
⁊ nicħ aliud quã bonum. Et̃ idc̾co uidłe
est. itemq id qͦ ẽ. uł quo aliqͥd ẽ. u̾m eci¬
am illud ÷ esse ⁊ aliquid esse. aboni uo¬
luntate defluxit: denominatiue bona
ẽẽ dnr̃. Sic̃ opus qd̾ ereum est fuo gn̾e qͦ
est ⁊ tͥangulum est. fua qualitate qͣ ali¬

Expanded text:
d sit, esse posset nisi unum principium haec in illo iunxisset. Sicut enim a genuino natiuum, ab eterno temporale, ab uno alterum, sic a simplici auctormulta in se habendo NON SIMPLICIA SUNT, dico quod non modo non esse composita sed NEC ESSE OMNINO POTERANT NISI VOLUISSET EA ESSE et, quod sunt, esse ID QUOD ita est bonum quod EST SOLUM BONUM et nihil aliud quam bonum. § 150 Et IDCIRCO uideest itemque id quo est uel quo aliquid est uerum etiam illud et esse et aliquid esse A BONI VOLUNTATE DEFLUXIT, denominatiue BONA ESSE DICUNTUR sicut opus quod aereum est suo genere quo est, et triangulum sua qualitate qua ali
Abbreviated transcription (Latin):
na funt. aliud qd̾ sũt
Ponatur enĩ una ea¬
demq sub̾a bona esse
alba grauis rotunda.
Tunc aliud ess ipsa il¬
la sub̾a. aliud eius ro¬
tunditas. aliud color.
aliud bonitas. Ham si
hec singula idẽ essent
qd̃ ipsa sub̾a. idẽ ess
grauitas qd̃ color. et¬
qd̃ grauitas. qd̾ fĩ na¬
tura ñ finit. Aliud gͣ
tc̃ meis ess esse. aliud
aliquid eẽ. At tc̃ bona
quidẽ essent ẽẽ tñ ip¬
sum minime hrẽnt
bonũ. Igit᷑ si ullomͦ
essent. ñ abono acbona
essent.ac non idem essent
qd̃ bona. S eis aliud ess ẽe
aliud bonas eẽ. Qd̃ si nicħ
omnino aliud essent nisi
bona. neq grauia neq co¬
lorata neq spacii dim̃sio¬
ne distenta. nec ulla ĩ eis
qualitas ess nͥ tm̃bona
essent. Tuncñres s rerũ
uideret᷑ esse pͥncipium.
Nec potius uident᷑. s uid̾e¬
t᷑. Unũ enĩsolũq ẽ hꝰmͦi
qd̃ tm̃ bonũ aliudq nicħ
sit. Que quõ ñ sunt sim¬
plicia. nec esse omnino
pot̾ant nͥ ea id qd̃ solum

Expanded text:
na sunt, aliud quod sunt. Ponatur enim una eademque substantia bona esse alba, grauis, rotunda. Tunc aliud esset ipsa illa substantia, aliud eius rotunditas, aliud color, aliud bonitas; nam si haec singula idem essent quod ipsa substantia, idem esset grauitas quod color, quod grauitas—quod fieri natura non sinit. Aliud igitur tunc in eis esset esse, aliud aliquid esse, ac tunc bona quidem essent, esse tamen ipsum minime haberent bonum. Igitur si ullo modo essent, non a bono ac bona essent ac non idem essent quod bona, sed eis aliud esset esse aliud bonis esse. Quod si nihil omnino aliud essent nisi bona neque grauia neque colorata neque spatii dimensione distenta nec ulla in eis qualitas esset, nisi tantum bona essent, tunc non res sed rerum uideretur esse principium nec potius uiderentur, sed uideretur; unum enim solumque est huiM BONUM ALIUDQUE NIHIL SIT. QUAE QUONIAM NON SUNT SIMPLICIA, NEC ESSE OMNINO POTERANT, NISI EA ID QUOD SOLUM
Abbreviated transcription (Latin):
uere nec ulla plurali¬
tas. s hec p̾dicam̃ta
talia st̃. ut in qͦ sint ip¬
sum eẽ faciãt qd dicit᷑
diuise quidẽ incet̾is.
In deo uͦ conuincte at¬
ꝙ copulate hoc modo.
quasi illud de qͦ pre¬
dicatur ipsũ sit subã
ñ integre ipsũ est. ac
ẽ aliis debet q̃ non st̃
homo. Ds̃ u hoc ipsũ
ds̃ ẽ. Hichil enĩ aliud
ds̃ ẽ. Rursus us¬
tus qd est qͣlitas
ita dicet᷑. quasi
ipse hoc sit de qͦ
p̃dicatur. Id est
si dicamus homo
iustus. uł ds̃ us¬
tus ipsum hõiẽ
uł deum uistos
esse ꝓponimus.
s differt qd̾ hõ
ipse sit hõ magnꝰ
uł ds̃ magnus.
si hõ tñ magnuᷤ¬

Expanded text:
uere nec ulla pluralitas. Sed haec praedicamenta talia sunt, ut in quo sint ipsum esse faciant quod dicitur, diuise quidem in ceteris, in deo uero coniuncte atque copulate hoc modo: quasi illud de quo praedicatur ipsum sit substan integre ipsum homo est ac est, aliis debet quae non sunt homo. Deus uero hoc ipsum deus est; nihil enim aliud us est. Rursus iustus, quod est qualitas, ita dicitur quasi ipse hoc sit de quo praedicatur, id est si dicamus homo iustus uel deus iustus, ipsum hominem uel deum iustos esse proponimus; sed differt, quod homo ipse sit homo magnus uel deus magnus; sed homo tantum magnu
Abbreviated transcription (Latin):
ultra substã¬
tiã. Itẽ qͣlitas
et cet᷑a que ue¬
mre queunt
quoꝵ ut am¬
plior fiat in¬
subdenda st̃.
ham cum

Expanded text:
ultra substantiam. Item qualitas et caetera quae evenire queunt: quorum, ut amplior fiat insubdenda sunt. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
runtur ad
aliud. suiꝰ
p̃dicationis
diffrãm sic
facilius in¬
ternoscimꝰ.
qui homo
fertur ad
est aliquid.
.i. homo uł
ds̃. qui ius¬
tus est ref¬
tur ad qua
Qui magnꝰ
ad qͣntitatẽ
.i. magnus.
ham in cete¬
ris p̃dicati¬
onib nicħ
tale ẽ. Qui
enim dicit
inforo. uel
quidẽ ad p̃¬
dicam̃tum
qͦd est ubi.
s ñ quo ali¬
quid ẽ. ue¬
lut iusticia
iustus. Itẽ
cũ dico cͣrit

Expanded text:
runtur ad aliud. Cuius praedicationis differentiam sic facilius internoscimus: qui homo fertur ad est aliquid, id est homo uel deus; qui iustus est refertur ad qualqui magnus ad quantitatem est magnus. Nam in ceteris praedicationibus nihil tale est. Qui enim dicit in foro uel quidem ad praedicamentum quod est ubi, sed non quo aliquid est uelut iustitia iustus. Item cum dico currit
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uͦ ipsum magnꝰ
existit. Reliqua uͦ
neq de deo. neq de
cet̾is p̃dicant᷑. ham
ũ de homine uł de
deo p̃dicari potest.
de homine ut in
foro. de deo ut ubi¬
ꝙ. S ita ut ñ quasi
ipsa sit res id qd̃ p̃¬
dicatur. de qua dr̃.
non emĩita homo
dicitur ẽẽ inforo.
quemadinodum
est alb uł longus.
Nec quasi cͥcumfu¬
sus. & det̾minatus
ꝓpͥetate aliqͣ qͣ desig¬
nari scd̃m se possit.
s tam̃ quo sit illud a¬
liis informatũ rebus
ꝑbanc p̾dicationem
ostenditur. De dõ uͦ ñ
ita. Ham qd̃ ubiq est
ita diciidr̃. ñ qd̃ in
omni fit loco. Omni¬
no enimmn loco ẽe nõ
pot̾. s qd̃ omnns ei locꝰ
assit ad eum capiẽdũ
cũ ipse ñ suscipiatur
ut de hommne heri
uenit.⁊ de dõ semꝑ ẽ.
hoc quoq ñ quasi ẽẽ
aliquid dicit᷑. Illud

Expanded text:
us uero ipsum magnus exsistit. Reliqua uero neque de deo neque de ceteris praedicantur. Nam ubi uel de homine uel de deo praedicari potest, de homine ut in foro, de deo ut ubique, sed ita ut non quasi ipsa sit res id quod praedicatur de qua dicitur. Non enim ita homo dicitur esse in foro quem ad modum esse albus uel longus nec quasi circumfusus et determinatus proprietate aliqua qua designari secundum se possit, sed tantum quo sit illud aliis informatum rebus per hanc praedicationem ostenditur. De deo uero non ita, nam quod ubique est ita dici uidetur non quod in omni sit loco omnino enim in loco esse non potest sed quod omnis ei locus adsit ad eum capiendum, cum ipse non suscipiatur ut de homine heri uenit, de deo semper est. Hic quoque non quasi esse aliquid dicitur illud
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ de quo
hest᷑nus cdic
aduentus. s
tempus ac¬
cesserit p̃di¬
deo dicͤsem¬
ꝑ est. unum
quidẽ sig̾cat
quasi omni
p̃ti̾to fuerit.
omini qͦquo
mͦ sit p̾senti
ẽ:omni fu¬
turo erit qd̃
celo
de de
oet̾is ĩmorta¬
lib corporib¬

Expanded text:
ipsum de quo hesternus dicitur aduentus, sed tempus accesserit praedideo dicitur semper est, unum quidem significat, quasi omni praeterito fuerit, omni quoquo modo sit praesenti est, omni futuro erit. Quod de caelo et de ceteris inmortalibus corporib
Abbreviated transcription (Latin):
neq: mouens se se at¬
q consistens. et̾nita¬
tem fac̃. Cui nomi¬
ni si adicias semꝑ
facis eius qd̃ ẽ nũc
iugem᷑ defessũq.
ac ꝑ hoc ꝑpetuũ
cursũ qd̃ ẽ sempit̾¬
nitas. Rursus hr̃e
uel facere eodẽ mͦ.
Bm̃s enĩ uestitus.
currit de homine.
de deo cuncta pos¬
sidens regit. Rursꝰ
de eo nicħ qd̃ ẽ esse
de ut̃sq dictũ est.
s huc oĩs p̃dicatio
ext̾iorib dat᷑. Omĩa

Expanded text:
neque mouens sese atque consistens aeternitatem facit; cui nomini si adicias semper, facies eius quod est nunc iugem indefessumque ac per hoc perpetuum cursum quod est sempiternitas. Rursus habere uel facere eodem modo; dicimus enim uestitus currit de homine, de deo cuncta possidens regit. Rursus de eo nihil quod est esse de utrisque dictum est, sed haec omnis praedicatio exterioribus datur omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iusto. Itẽ cũ
dicͣ magnus uł
maxmus. qͣnti¬
tatẽ quidẽ sig̾ca¬
re uidem᷑ s eam
que sit ipsa sub̾a.
qͣlis qͣlem ẽẽ dixi¬
mus ultra subã.
idemẽ enĩ ẽẽ deo
qd̾ magno. De
forma enĩ eius
suꝑius monstra¬
tũ est. quõ is sit
forma⁊ unum

Expanded text:
od iusto. Item cum dicitur magnus uel maximus, quantitatem quidem significare uidemur, sed eam quae sit ipsa substantia, talis qualem esse diximus ultra substantiam; idem est enim esse deo quod magno. De forma enim eius superius monstratum est quoniam is sit forma et unum
Abbreviated transcription (Latin):
rimus.
no p̃dica¬
menta tra¬
duntur. q̃
de rebus
omnibus
liter p̃dicã¬
tur. Id est
substantia.
qualitas.
quantitas.
ad aliquid.
ubi. qnͣdo.
face̾ pati.
Hec igitur
talia sunt.
qualia subiec¬
ta ꝑmiserint
Dam pars il¬
loꝵ inreliqua¬
rum rerũ p̃di¬
catione subã
est pars in ac¬
cidentiũ nuo
est. At hec cũ
quis in diui¬
nam uertit
p̃dicationem
cuncta mu¬
tantur. que
p̃dicari posst̃.
Aliquid uero
omnino non
cari. Nam

Expanded text:
rimus. ino praedicamenta traduntur quae de rebus omnibus liter praedicantur, id est substantia, qualitas, quantitas, ad aliquid, ubi, quando, facere, pati. Haec igitur talia sunt qualia subiecta permiserint; nam pars eorum in reliquarum rerum praedicatione substantia est, pars in accidentium numero est. At haec cum quis in diuinam uerterit praedicationem, cuncta mutantur quae praedicari possunt. Ad aliquid uero omnino non cari, nam
Abbreviated transcription (Latin):
ralitatẽ unitatum
repetitio. Uelud si de
eodem dicã. gladius
unus. mucro unus.
ensis unus. Lotest enĩ
unus tot uocabulis
gladius agnosci. Hec
enim unitatũ it̾ati¬
o potius ẽ. ñ nume¬
ratio. uelut si ita
dicamus. ensis. mucͦ.
gladius. repetitio q̃¬
dã ẽ eiusdẽ. ñ nume¬
ratio diuersoꝵ Uelut
si dicam. sol. sol sol.
ñtres soles effecermi.
s de uno totiens p̃¬
dicau̾im. Hon gͥ si de
tercio p̃dicat᷑ deus.
Idc̃co tͥna p̾dicatio
numerũ fac̃. Hoce¬
nim illis ut dictũ ẽ
miminet. quiinter
eos distantiã faciuit
mu̾̃toꝵ. Catholicis uͦ¬
tuentib. ipsãq for¬
mã ut est esse ponẽ¬
tib. Heq enĩ aliud
esse quam ẽ ipm qđ
est opmantibus rec¬
te repetitio de eodẽ.
quã enumeratio di¬
uersi uidr̃ esse. cum

Expanded text:
ralitatem unitatum repetitio, uel si de eodem dicam gladius unus mucro unus ensis unus. Potest enim unus tot uocabulis gladius agnosci; haec enim unitatum iteratio potius est non numeratio, uelut si ita dicamus ensis mucro gladius, repetitio quaedam est eiusdem non numeratio diuersorum, uelut si dicam sol sol sol, non tres soles effecerim, sed de uno totiens praedicauerim. Non igitur si de tertio praedicatur deus, idcirco trina praedicatio numnim illis, ut dictum est, imminet, qui inter eos distantiam faciunt meritorum. Catholicis vtuentibus, ipsamque formam, ut est, esse ponentibus, neque aliud esse quam est ipsum quod est opinantibus, recte repetitio de eodem, quam enumeratio diversi videtur esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
numera¬
bilibus
constat.
repetitio
unitatũ
atq plu¬
ralitas
minime
fac̃ num¬
erabiliũ
rerum
numero¬
sam diu̾¬
sitatem.
Humerꝰ
enim du¬
plex est.
numeramus
alter uͦ qui ĩ
rebus nume¬
rabilib cõstat.
est unitas qͦ
unum dm̃s.
Duo rursus
in rebus sũt.
ut homines
uel lapides:
Dualitas ni¬
chil s tm̃ du¬
alitas. qͣ duo
hommes uel
duo lapides
cet̾is eodẽ mͣ.
Ergo ĩnũo qͦ¬

Expanded text:
numerabilibus constat, repetitio unitatum atque pluralitas minime facit numerabilium rerum numerosam diuersitatem. Numerus enim duplex est, numera-mus, alter uero qui in rebus numerabilibus constat. est; unitas, quo unum dicimus. Duo rursus in rebus sunt ut Homines uel lapides; dualitas nihil, sed tantum dualitas qua duo homines uel duo lapides ceteris eodem modo. Ergo in numero q
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ensis
atq mucͦ
unus gla¬
dius. uelut
sol. sol. sol.
unus sol.
Sed hoc in¬
termi ad
eam dictũ
sit signifi¬
cationem.
demonstra¬
tionemq.
qua osten¬
ditur non
omnem
unitatũ
repetionẽ
numerũ¬

Expanded text:
uelut ensis atque mucro unus gladius, uelut sol sol sol unus sol. Sed hoc interim ad eam dictum sit significationem demonstrationemque qua ostenditur non omnem unitatum repetitionem numeru
Abbreviated transcription (Latin):
ralitas. nulla ex
accidentib mul¬
titudo. atq idcͥ¬
co ñ numerus.
Beus uͭ adõnul¬
lo difft̾. ne uł ac¬
cidentib uł sub¬
stantialibꝰ diffe¬
rentiis in subiec¬
to positis distẽt.
Ubi uero nulla
ẽ differentia.
nulla ẽ omni¬
no pluralitas.
Quare nec nũs.
tamus ad
res nume¬
rabiles. ac
ñ ad ipsũ
numerũ.
illic enim
unitatum
repetitio
numerũ
facit. In eo
aũt nume¬
ro qͥ ĩreb¬

Expanded text:
ralitas, nulla ex accidentibus multitudo atque idcirco nec numerus. Deus uero a deo nullo differt, ne uel accidentibus uel substantialibus differentiis in subiecto positis distent. Vbi uero nulla est differentia, nulla est omnino pluralitas, quare nec numerutamus ad res numerabiles ac non ad ipsum numerum. Illic enim unitatum repetitio numerum facit. In eo autem numero qui in reb
Abbreviated transcription (Latin):
iecte esse ñ posst̃.
Ham qd̃ cet̾e for¬
me subiecte acci¬
dentib sunt ut
humanitas. ñ
ita accidentia
subiecta huma
nitati suscipit
qͦdlibet accidẽs.
ipsa hoc susciꝑe
tas. forma uͦ q̃
ẽ sine materia.
ñ poterit ẽẽ sub¬
messe materie. ne
ꝙ ess forma. s im¬
ago. Exhis enim
formis que pret̾
mat̾iam sunt. iste
forme uenerunt
q̃ sunt in mat̾ia.
& corpus efficuit᷑.
Nam ceteras que
incorporib sunt
abutim formas
uocantes dũ ima¬
gines st̃. Assimilã¬
tur enĩformis
his q̃ ñsunt in
materia cõstitu¬
diuersitas. nulla
ex diu̾sitate plu

Expanded text:
iecte esse non possunt. Nam quod cetere forme subiecte accidentibus sunt ut humanitas, non ita accidentia subiecta humanitati suscipit quodlibet acci- dens, ipsa, hoc suscipere tas. Forma uero quae est sine materia non poterit esse subinesse materiae, neque enim esset forma sed imago. Ex his enim formis quae praeter materiam sunt, istae formae uenerunt quae sunt in materia et corpus efficiunt. Nam ceteras quae in corporibus sunt abutimur formas uocantes, dum imagines sint. Adsimulantur enim formis his quae non sunt in materia constitudiuersitas, nulla ex diuersitate plu
Abbreviated transcription (Latin):
pluralitatẽꝙ
ꝑficere. hon uͦ
ita dicit᷑ pater
sc̃s. quasi mul¬
tiuocũ qͥddã
Nam mucro
et ensis ẽ. ip̃e
est ⁊ idẽ. Pater
uͦ & filius ac
dem ẽ ñ uero
ipse. In qua
re paulisper
considerandũ
ẽ. Requirẽtib
enĩ ipse ẽ pat̾
qui filiꝰ. Mimi¬
me inqͥunt.
Rursus idem
alt̾ qͥ alt̾ nega¬
tur. Hon est
ginter eos in
re omni ĩdiffe¬
rentia. Quare
subintrat nu¬
merus.quem
ex subiectoꝵ
diu̾sitate con¬
fici. suꝑius ex¬
planatũ est.
De qua re bre¬
iuter confide¬
rabimus si pͥꝰ
illud quẽ ad
modũ de deo

Expanded text:
pluralitatemque perficere. Non uero ita dicitur pater sanctus quasi multiuocum quiddam; nam mucro et ensis et ipse est et idem, pater uero ac filius et idem est, non uero ipse. In qua re paulisper considerandum est. Requirentibus enim: Ipse est pater qui filius? .Minime, inquiunt., Rursus: Idem alter qui alter? Negatur. Non est igitur inter eos in re omni indifferentia; quare subintrat numerus quem ex subiectorum diuersitate confici superius explanatum est. De qua re breuiter considerabimus, si prius illud, quem ad modum de deo
Abbreviated transcription (Latin):
ut est seruuᷤ
ad dominũ.
differunt
enĩ. Hã om¬
ne equale e¬
quali eqͣle
ẽ. & simile
fimili simi¬
le ẽ. & idem
ei quod est
idem. idẽ ẽ.
fc̃ similis ẽ
cit hoc cog¬
nita cadu¬
cis reb alter¬
nitas. Hos
uͦ nulla nna¬
ginatione
diduci s fĩ¬
plicintellec¬
tu erigi. et
telligi pot̾
tet. S de ꝓpo¬

Expanded text:
ut est seruus ad dominum; differunt enim. Nam omne aequale aequali aequale est et simile simili simile est et idem ei quod est idem idem est; et similis est cit hoc cognata caducis rebus alteritas, Nos uero nulla imaginatione diduci sed simplici intellectu erigi et utellegi potestet. Sed de p
Abbreviated transcription (Latin):
unde re¬
rũ omiũ
manifes¬
tum con¬
stat exor¬
dium id
est abip¬
sis catho¬
lice fidei
fundam̃¬
tis. Si gͥ
interro¬
gem an
qui dici¬
tur pat̾
substan¬
tia fit.
responde¬
tur esse
substantia.
Quod si que¬
dubitauu̾t.
S cum rur¬
sus colligo
plures.sed
una occur
doaut dis

Expanded text:
unde rerum omnium manifestum constat exordium, id est ab ipsis catholicae fidei fundamentis. Si igitur interrogem, an qui dicitur pater substantia sit, respondetur esse substantia. Quod si quaedubitauerit. Sed cum rursus colligo plures sed una occurrdo aut dis
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ diffrãs quib differat
abdeo a nullo eoꝵ difft.
Bifferentie uͦ ubi abst̃ ab¬
est pluralitas. ubi ab ẽ
pluralitas ad est unitas.
Hichil autẽ gigni po¬
tuit ex deo.nisi deus.
& in reb numerabilib
repetitio unitatũ ñ fac̃
modis omnibus plura¬
litatem. Triũ uero ido¬
nee constituta est unitaᷤᷤ.
s qm̃ nulla relatio ad
seipsam referri potest

Expanded text:
habet differentias quibus differat ab deo, a nullo eorum differt. Differentiae uero ubi absunt, abest pluralitas; ubi abest pluralitas, adest unitas. Nihil autem aliud gigni potuit ex deo nisi deus; et in rebus numerabilibus repetitio unitatum non facit modis omnibus pluralitatem. Trium igitur idonee constSed quia nulla relatio ad se ipsam referri potest
Abbreviated transcription (Latin):
filius alicuius
filius ẽ. ⁊ sp̃c ali¬
cuius sp̃c est.
Quofit ut nec
tͥnitas quidem
substancialiter
de deo p̃dicetur.
Hon enĩ pater ẽ¬
tͥnitas. Qui enĩ
pater est. filius
Nec tͥnitas filius
nec tͥnitas sp̃c̃¬
modum. S tͥni¬
tas quidẽ ĩ ꝑso¬
naꝵ pluralita¬
te consistit Uni¬
simplicitate.
Quod siꝑsone
diuise sunt. sub¬
stantia uͦ indi¬
uisa sit. nec̃e est
qd̃ uocabulũ
ex ꝑsonis origi¬
nem capit. id
ad substãtiam
tatem ꝑsonaꝵ
diuersitas fac̃.
tinet ad fubã.¬

Expanded text:
filius alicuius filius est, spiritus alicuius spiritus. Quo fit, ut ne trinitas quidem substantialiter de deo praedicetur; non enim pater trinitas qui enim pater est, filius nec trinitas filius nec trinitas spmodum, sed trinitas quidem in personarum pluralitate consistit, unisimplicitate. Quod si personae diuisae sunt, substantia uero indiuisa sit, necesse est quod uocabulum ex personis originem capit id ad substantiam tatem personarum diuersitas fecit, pertinet ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ẽ sub̃ali-¬
ter dici. Uñde ap¬
paret ea que cum ĩ
singulis separatim
dici conuenit. nec
te sit posterius q̃¬
ram. Hamqui pa¬
ter est hoc uocabu¬
lum ñ transmit¬
tit ad filiũ. neq ad
ut ñ sit sub̾ale no¬
m̃ hoc inditum.
ham si sub̃ale ess
ut ds̃ ut u̾tas. ut
iusticia. ut ipsa
quoq subã. deceteris
diceret᷑. Item filius so¬
lus hoc recip̃ nomen.
heq enĩcum aliis iun¬
git. sic̃ indeo. sic̃ ĩue¬
ritate. sic̃ in cet̾is que

Expanded text:
manifestum est substantialiter dici. Vnde apparet ea quae cum in singulis separatim dici conuenit nec tte sit, posterius quaeram. Nam qui pater est, hoc uocabulum non transmittit ad filium neque ad ut non sit substantiale nomen hoc inditum; nam si substantiale esset, ut deus ut ueritas ut iustitia ut ipsa quoque substantia, de ceteris diceretur. Item filius solus hoc recipit nomen neque cum aliis iungit sicut in deo, sicut in ueritate, sicut in ceteris quae
Abbreviated transcription (Latin):
idcͥco quod ea scd̃m se
se ipsam ẽ p̃dicatio. q̃
relatione caret. Facta
quidem ẽ tͥnitatis nu¬
merofitas meo qd̾ ẽ
p̃dicatiorelationis.
Seruata uero unitaꝰ
in eo quod est indif¬
ferentia. uel substan¬
tie uel operationis.
uel omnino eius q̃¬
citur. p̃dicationis.
Ita gͥ substantia con¬
tinet unitatem. re¬
latio multiplicat
trinitatem. Atq
ideo sola singillatĩ
proferunt᷑. atq se
Idem iustus. idẽ
bonus.idem ma¬
gnus. Idem om¬
nia que secundr̃
se poterunt pre¬
dicari. Sane sci¬
endum est.non
semper talem es¬
se relatiuam pre¬
dicationem ut
semper ad diffe¬
rens p̃dicetur.

Expanded text:
idcirco quod ea secundum se ipsum est praedicatio quae relatione caret, facta quidem est trinitatis numerositas in eo quod est praedicatio relationis, seruata uero unitas in eo quod est indifferentia uel substantiae uel operationis uel omnino eius qcitur praedicationis. Ita igitur substantia continet unitatem, relatio multiplicat trinitatem; atque ideo sola singillatim proferuntur atque seidem iustus idem bonus idem magnus idem omnia quae secundum se poterunt praedicari. Sane sciendum est non semper talem esse relatiuam praedicationem, ut semper ad differens praedicetur,
Abbreviated transcription (French):
uingi pot᷑.
nec uelut
ex partibus
munũ con¬
uincta est.
sed est una
simpliciter
Quecumq
gͥ de diuina
substantia
p̃dicantur
ea tribus
oportet esse
commnuni¬
a. Idq signi
erit que sĩt
que de dui¬
nitatis subã
predicent᷑.¬

Expanded text:
ungi potest, nec velut ex partibus in unum conjuncta est, sed est una simpliciter. Quaecunque igitur de divina substantia praedicantur, ea tribus oportet esse communia; idque signi erit, quae sint, quae de divinitatis substantia praedicent
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quecumq
mͦ dicuntur de
singulis in unũ
collectis tribus
singularit̾ pre¬
dicabuntur.
hoc modo. Si di
nom̃ de unitate
substantialiter
p̃dicari. ita pat̾
uitas ẽ. filius
ueritas est. spc̃
una ueritas est.
bonitate. de in¬
cõmutabilitate.
de iusticia. de oĩ¬
potentia. ac de
ceteris omnibus
quȩ tamde sin¬
gulis quam de
omnib singula¬
riter p̃dicamus.

Expanded text:
quod quaecumque hoc modo dicuntur, de singulis in unum collectis tribus singulariter praedicabuntur. Hoc modo si dicnomen de diuinitate substantialiter praedicari. Ita pater ueritas est, filius ueritas est, spiriuna ueritas est. bonitate de incommutabilitate de iustitia de omnipotentia ac de ceteris omnibus quae tam de singulis quam de omnibus singulariter praedicamus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnino enim
magna regule ẽ
ui̾tas. in reb in¬
corporalib distã¬
tias effici diffe̾n¬
tiis ñ locis. neq
accessisse dici pot̃
patͥs. Ac si memi¬
nimus omĩum
ĩpͥorib de deo sẽ¬
tentiaꝵ. ita cogi¬
temus ꝓcesfisse
qͥdem ex dõ patͣ.
filium dm̃. ⁊ ex utͥsq sp̃m¬

Expanded text:
Omnino enim magna regulae est veritas, in rebus incorporalibus, distantias effici differentiis, non locis. Neque accessisse dici potesPatris. Ac si meminimus omnium in prioribus de Deo sententiarum, ita cogitemus, processisse quidem ex Deo Patre Filium Deum, et ex utrisque Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ui̾tatis ipsius spẽ trahi. uere dignos
qͥb sapĩe dignitas exeratur. ĩ qddam
qi᷑ diuersorium. extra publicã rõna¬
lium uiam ⁊ theoremata siue anxi¬
omata. hoc est speculationes siuedig¬
nitates disciplinalium. ducunt. Ubi
qi qͦdam sinu sec̾ti sapĩe ipsus quan¬
dam p̃ cet̾is dignitatem illis ostendũt.
intuentes. mirant᷑ eius rõnes. ab ali-¬
oꝵ rõnib esse diu̾sas. nec quib expli¬
cari posfint cognatos esse sermones.
eam contingat ãmo necẽ sit u̾ba tnͣs¬
sumi. mnextricabiles admodum queᷤ

Expanded text:
ueritatis ipsius specie trahi -- uere dignos ueritatis ipsius specie trahi -- uere dignos quibus sapientiae dignitas exaratur -- in quoddam quasi diuersorium extra publicam rationalium uiam et theoremata siue anxiomata, hoc est speculationes siue dignitates, disciplinalium ducunt ubi quodam quasi sinu secreti sapientiae ipsius quandam prae caeteris dignitatem illis ostendunt. intuentes mirantur eius rationes ab aliorum rationibus esse diuersas nec, quibus explicari possint, cognatos esse sermones aliis contingat immo necesse sit uerba transsumi, ine
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. subã. ĩmutabilitaᷤ.
uirtus. sapientia. et qͥcqͣd
huiusmi excogitari pot̃.
substancialit̾ de diuinita¬
te dicunt᷑. Hec si se recte ⁊
ex fide habent. ut me in¬
struas peto. Aut si aliqua
re forte diuersus es dili¬
gentius intuere que
dicta sunt. & fidem si po¬
teris rationemq coniũ¬
ge
uenientib officiis destinant. Ham
hebetes illosinculto ⁊ ut ita dicatur
rusticano sermone: quo sensus potiuᷤ
ꝗͣ euoluatur inuoluit᷑ semꝑ laborare
rõnum uia dirigunt nĩtñ ad eam eque
om̃s admittunt. plures enĩ cõmuni¬
publica uia currentes. ad imaginem
eius q̃ innaturalium conc̾tionibus
ad ea q̃ aconc̾tionib altior disciplina
ꝗ̃ g̾ce dicitur mathesis abstrahit uo¬
cant. ut ibi rr̃ naturam ⁊ ꝓpͥetatem.
ac ꝑ hoc sapĩe spẽm que in huiusmodi
magis resultat. puruis comp̃hẽdat.
Paucos uͦ quos intensiore studio iuidẽt
attentos. ⁊ m̃tis acie ꝑspicatiores. nec
tam laudis ꝓpͥe leuitate subuehi. ꝗͣ

Expanded text:
itas, virtus, sapientia, et quidquid hujusmodi excogitari potest, substantialiter de divinitate dicuntur. Haec si se recte et ex fide habent, ut me instruas peto; aut si aliqua re forte diversus es, diligentius intuere quae dicta sunt; et fidem, si poteris, rationemque conjungeuenientibus officiis destinant. § 4 Nam hebetes illos inculto et ut ita dicatur rusticano sermone quo sensus magis quam euoluatur inuoluitur, semper laborare "rationum uia" dirigunt. Non tamen ad eam aeque omnes admittunt. Plures enim -- communipublica uia currentes -- ad imaginem eius, quae in naturalium concretionibusad ea quae a concretionibus altior disciplina -- quae Graece dicitur "mathesis" -- abstrahit, uocant ut ibi rerum naturam et proprietatem ac per hoc sapientiae speciem, quae in huiusmodi magis resultat, purius comprehendant. § 7 Paucos uero quos intensiore studio uident attentos et mentis acie perspicaciores nec tam laudis proprie leuitate subuehi quam
Abbreviated transcription (Latin):
amatorib sapientie placet. s non
culibet ostendunt totam. Aitendunt
mos. qui tamꝗͣ. bruta animalia se se
totos sensib aut imaginationib de
derunt. multos uͦ qui pͥmo qͣi rõnis
motu ad ea que p̃t̾ senfus ⁊ imagina¬
tiones concipi debent. contendunt. Illoᷤᷤ
num erudiunt. Et̃ hi quidẽ hac disci
bunt᷑. sepe aut incongrua. aut ĩꝑfecta
aut suꝑ habundanti  orõne balbuti¬
unt. Quoꝵ aliquos uł negligentie tor¬
por. uł ingenii hebetudo in hisinqͥb

Expanded text:
amatoribus sapientiae, placet sed non cuilibet totam ostendunt. Attendunt mos qui tanquam bruta animalia sese totos sensibus aut imaginationibus dedunt: multos uero qui primo quasi rationis motu ad ea quae praeter sensus et imaginationes concipi debent, contendunt. § 2 Illnum erudiunt. Et hii quidem hac discipbuntur: saepe aut incongrua aut imperfecta aut superabundanti oratione balbutiunt. Quorum aliquos uel negligentiae torpor uel ingenii hebetudo in his quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sita questione sa¬
tis dictum est.
hũc ur̃i normã
iudicii expectat
subtilitas qõnis.
que utrũ recte de¬
cursa fit an mini¬
me urẽ statuet ꝓ¬
nunciationis auc¬
toritas. Qd̃ sisen¬
tentie fidei funda¬
mentis sponte fir.¬
missima opitulã¬
te grã diuina ydo¬
nea argum̃toꝵ ad¬
iumenta p̃stitimꝰ.
illuc ꝑfecti operis
leticia rem ⁊abit
unde uenit effectꝰ.
Qd̃ fiultra
se humani¬
tas neqͥuit
tumimbe¬
cillitas fub¬
trahit uota
supplebunt:¬

Expanded text:
sita quaestione satis dictum est. Nunc uestri normam iudicii exspectat subtilitas quaestionis; quae utrum recte decursa sit an minime, uestrae statuet pronuntiationis auctoritas. Quod si sententiae fidei fundamentis sponte firmissimae opitulante gratia diuina idonea argumentorum adiumenta praestitimus, illuc perfecti operis laetitia remeabit unde uenit effectus. Quod si ultra se humanitas nequiuit tum inbecillitas subtrahit uota supplebunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ accñs tale ẽ.
Quõ lectum qͦ¬
q ligneũ deor¬
sum ferri nece
ẽ. s ñ deorsum
ꝑ accñs fertur.
Idcͥco enĩ qr lig¬
num ẽ. qd̃ est
terra pondere
⁊ grauitate de¬
ducitur. Hon
enĩ qr lectus est
deorsum cadit.
qr t̾re contingit
ut lectus esset.
uñfit ut lignũ
naturalit̾ dica¬
mus. lectũ uͦ ar¬
tificialiter.
Est ĩ alia
significati¬
o nature.

Expanded text:
 accidens, tale est, quoniam lectum quoque ligneum deorsum ferri necesse est, sed non deorsum per accidens fertur. Idcirco enim quia lignum est, quod est terra, pondere et grauitate deducitur. Non enim quia lectus est, deorsum cadit, quia terrae contigit, ut lectus esset; unde fit ut lignum naturaliter esse dicamus, lectum uero artificialiter. Est etiam alia significatio naturae
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ hiuusmodi q̃ ñ uulgus comprobant. s multo u¬
su diuersaꝵ disciplinaꝵ. ⁊ tam ex emplis quã regulis
docti
ccła regula. Diuersum ẽ esse⁊ id qd ẽ. Ipsum enĩ esse ñ¬
dum est. at uͦ qd̃ est acceꝑta eẽndi forma. ẽ atq confistit.
poralitate corpus esse. s ẽẽ aliquid. nec humanitate hõiem ẽẽ.
s ẽẽ aliquid. ⁊ similit̾ unũ qd̾q subsistens essentia sui pͥncipii
p̃dicant ñ esse aliqͥd. s ẽẽ. Illa uͦ que in ipso c̾ata ẽ subsistentia
se. s esse aliquid. Et ad eundem modũ quicqͥd oꝑante sũm
esse. nec aliquid esse concedunt. Similit̾ ⁊ nullũ illoꝵ que ab¬
pͥncipio. S ẜ alios phõs esse subsistentiũ. sole illoꝵ que p̃dican¬
t᷑ subsistentie. Que uͦ sunt ea tm̃ q̃ illas in se habendo subsistũt.
a nos docebunt. Hos tñ omines p̃ter illam septimã ut sig̾cantiꝰ
monstrent᷑ in naturalib explanabuus. Ait gͦ. Diu̾sum¬

Expanded text:
etera HUIUSMODI QUAE NON VULGUS COMPROBANT SED multo usu diuersarum disciplinarum et tam exemplis quam regulis DOCTI. Secunda regula: DIVERSUM EST ESSE ET ID QUOD EST; IPSUM ENIM ESSE NONDUM EST, AT VERO QUOD EST ACCEPTA ESSENDI FORMA EST ATQUE CONSISTIT. cunt corporalitate corpus esse sed esse aliquid: nec humanitate hominem esse sed esse aliquid. Et similiter unumquodque subsistens essentia sui principii praedicant non esse aliquid sed esse: illa uero, quae in ipso creata est, subsistentia non esse sed esse aliquid. Et ad eundem modum: quicquid operante summo esse nec aliquid esse concedunt. Similiter et nullum illorum quae abm alios philosophos "esse" subsistentium sole illorum, quae praedicantur, subsistentiae: "quae uero sunt" ea tantum quae illas in se habendo subsistunt. a nos docebunt. Nos tamen omnes, praeter illam septimam, ut significantius demonstrentur, in naturalibus exemplabimus. § 35 Ai
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua subsistentia tc̃ fit alt̾ius nature ad illuis subsistentie
potentiã ꝑtinentis ꝑarticipatio. qua subsistens ipsũ qua¬
le uł qͣntum fit. E st enim mhis que pñr quidã ordo. ñ tẽꝑis.¬
s rõnis quo naturalit̾ id qd̾ est esse p̃cedit ⁊ qd̾ ꝓp̾etatis cuius¬
dam rõne illi addictum est. seqͣ. Ac ꝑ hoc cum iam aliquidẽ.
sicut inscdã regula dictum est. esse hoc est essendi fornã sus¬
ceꝑit.
gula quodammꝰ p̃cedentis sensum explanat. Iõ namq id qd̾
fit esse quo ipsum est. Ut corpus p̃ter corporalitatẽ. cũ ipsa
qua est corporalitate ht̃ colorem. Iꝑsum uͦ esse. id circo nul
forte fingatur esse insese admixtuo.
sistentiis. ⁊ ẽe aliquid quib dã q̃ alia sunt asubsistentus
uidłc solis subsistentib aceñtib. Scdm̃ hõ usum hoc loco
solum subsistens solis acẽntib esse aliquid dicͦ. dĩs ⁊̃ qm̃¬

Expanded text:
EST aliqua subsistentia, tunc FIT alterius naturae ad illius subsistentiae EST aliqua subsistentia, tunc FIT alterius naturae ad illius subsistentiae potentiam pertinentis PARTICIPATIO qua subsistens ipsum quale uel quantum fit. § 42 Est enim in his quae praedicantur quionis -- quo naturaliter id quod est esse praecedit et quod proprietatis cuiusdam ratione illi addictum est sequitur. Ac per hoc cum iam aliquid est, ID CUM, sicut in secunda regula dictum est, ESSE hoc est essendi formam SUSCEPERIT. gula quodammodo praecedentis sensum explanat. Ideo namque id, quod praeter quam sit esse quo ipsum est: ut corpus praeter corporalitatem cum ipsa, qua est, corporalitate habet colorem. § 44 IPSUM VERO ESSE idcirco nullforte fingatur esse, in sese ADMIXTUM. Qsistentiis et "esse aliquid" quibusdam quae alia sunt a subsistentiis: uidelicet solis accidentibus. Secundum hunc usum hoc loco solum subsistens solis accidentibus "esse aliquid" dicitur. § 46 D
Abbreviated transcription (Latin):
formeq huius q̃ g̾oe usyosis uocat᷑ concursu opifice illa forma
est illius exemplaris exemplum ⁊ imago: consistit. ut corpꝰ
o qd̃ ut esse corporalitatẽ ht̃ ẽ corpus. i hõ eo qd̾ humanitatẽ
ercia regula. Quod ẽ particiꝑare aliqͦ pot̃. s ipm̃ esse nul-
lomͦ aliquo particiꝑat. fi̾t enĩ participatio cũ aliquid iã ẽ. est
ã aliquid cumesse susceꝑit. Sensus. id ꝗd̾ est. hoc est subsistens
qd̾ ea quam in seht̃ subsistentia est. pot̃ participare aliqͦ .i. cum
ipsa subsistentia aliquid aliud qd̾ ad potentiam subsistentie
lius ꝑtincat inse pot̾ hrẽ. Ut corpus qd̾ corporalitate quam
inse ht̃ est c̃um ea colorem ñ ⁊ lineam ⁊ diu̾soꝵ gn̾m qualita¬
tes ⁊ qͣntitates alias. ad corporalitatis potentiã ꝑtinentes. qͥb
qd̾ in se non ht̃ esse quo sit. nullom cum esse. pot̃ hr̃einse. quo
liud aliqͥd in se habebit.Ue̾. Cum enĩ aliqͥd .i. subsistens iam

Expanded text:
formaeque huius, quae Graece ousiosis uocatur, concursu -- opifice illa forma, est illius exemplaris exemplum et imago -- CONSISTIT: ut corpus eo quod ut esse corporalitatem habet est corpus et homo eo quod humanitatem. Tertia regula: QUOD EST PARTICIPARE ALIQUO POTEST, SED IPSUM ESSE NULLO MODO ALIQUO PARTICIPAT. FIT ENIM PARTICIPATIO CUM ALIQUID IAM EST; EST AUTEM ALIQUID, CUM ESSE SUSCEPERIT. § 38 Sensus: Id QUOD EST hoc est subsistens quod ea, quam in se habet, subsistentia est POTEST PARTICIPARE ALIQUO id est cum ipsa subsistentia aliquid aliud, quod ad potentiam subsistentiae illius pertineat, in se potest habere: ut corpus, quod corporalitate quam in se habet est, cum ea colorem etiam et lineam et diuersorum generum qualitates et quantitates alias ad corporalitatis potentiam pertinentes, quibus quod in se non habet esse, quo sit, nullo modo cum esse potest habere in se quo qliud aliquid in se habebit. § 41 Vere. CUM ENIM ALIQUID id est subsistens IAM
Abbreviated transcription (Latin):
unt. anmia ẽ intͣ corpus animalis ⁊ extra corpus lapidis.
⁊ linea sita incorpore. ⁊ extra animã ẽ ⁊ huiusmͦi exquo
sensu corpus aliqd̾ intra uł extra aliud corpus est auduit.
doctiuͦ quos unafacies diu̾saꝵ dictionũ ñ decipit sensus
ipsos qui fub ead̾ dicendi qualitate diu̾si sunt duudut̃.

Expanded text:
unt: "Anima est intra corpus animalis et extra corpus lapidis" unt: "Anima est intra corpus animalis et extra corpus lapidis" et "linea sita in corpore et extra animam est" et huiusmodi, ex quo sensu corpus aliquod intra uel extra aliud corpus est, audiunt. § 25 Docti uero, quos una facies diuersarum dictionum non decipit, sensus ipsos qui sub eadem dicendi qualitate diuersi sunt diuidunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nextra. ultra ⁊ citra. subt̾. ⁊ supͣ ⁊ hiuiusmͦi corpora solarec
tib conuenit. Ipsa uͦ scdm̃ se totam utiq localis ẽ. qm̃ int̾¬
uallaris eius ꝓtensio suis quibdam t̾minis retinet᷑. qd̾ el
nec intra. nec ultra. nec titra. nec subt̾. nec supra. nec uix¬
ta. nec circa aliquid esse. nec hiuiusm᷑i aliqͣ p̃dicamenta
reciꝑe. iõꝙ nec scd̾m se totam locata esse potest. atq in ho
cum incorporalib conuenit. Que qr ñ sunt localia neqͣꝗͣ.
locata intelligi possunt. S sic̃ dictum ẽ quannus illa max¬
una ꝓpositio ⁊ topice generalis. ex qua naturalis hec uenit.
⁊inqua cum infinitis aliis continet᷑. omnib ⁊̃ naturalit̾
nota sit. Hec tñ que inde uenit tm̃m doctoꝵ dicitur esse.
Recte utiq. Cet̾i namꝙ usu u̾boꝵ qui sepe exaliqͣ causa ex-¬
tendit᷑ ultranaturã. decepti ex eod̾e sensu dictum accipi¬

Expanded text:
et extra ultra et citra subter et supra" et huiusmodi corpora ipsa sola recet extra ultra et citra subter et supra" et huiusmodi corpora ipsa sola rectibus conuenit. Ipsa uero secundum se totam utique localis est quoniam interuallaris eius protensio suis quibusdam terminis retinetur quod esnec intra nec ultra nec citra nec subter nec supra nec iuxta nec circa aliquid esse nec huiusmodi aliqua praedicamenta recipere ideoque nec secundum se totam locata esse potest. Atque in hoc cum incorporalibus conuenit quae, quia non sunt localia, nequaquam locata intelligi possunt. § 23 Sed, sicut dictum est, quamuis illa maxima propositio et topice generalis, ex qua naturalis haec uenit et in qua cum infinitis aliis continetur, omnibus etiam naturaliter nota sit, haec tamen quae inde uenit tantummodo doctorum dicitur esse. § 24 Recte utique. Caeteri namque usu uerborum, qui saepe ex aliqua causa extenditur ultra naturam, decepti ex eodem sensu dictum accipi