comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quentia ista redduntur Non enĩ auctum
istam finiens quisq uitam. nisi qđ meru¬
erit in ipsa non poterit habere post ipsam:
Pmittant᷑ itaq pia corda carorum de suo¬
rum mortibus contristari dolore sanabili. &
consolabiles lacrimas fundant condicione
mortali quas tamen reprimat fidei gaudi-¬
um qua creduntur fideles quando morun
tur. quantulũ a nobis abire et ad meliora tͣn¬
sire: Sit ꝓuiribus cura sepeliendi et sepul
chra construendi. quia et inscripturis scĩs
inter bona oꝑa de putata sunt. nec solum in
corporibus patriarcharũ aliorumq scõrũ¬

Expanded text:
quentia ista redduntur. Non enim victum quentia ista redduntur. Non enim victum istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non potest habere post ipsam. Permittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contconsolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriuntur, aliquando tandem a nobis abire, et ad meliora transire. Sit pro viribus cura secra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt; nec solum in corporibus patriarcharum aliorumque sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
ut peis qui in corporis et sangumis x ꝑi cõ¬
minione defuncti sunt. cum ad ipsum sa¬
crificium loco suo cominemorantur oret᷑
ac ꝓ illis quoq id ofserri commemoretur.
Cum uero eorũ commendandorũ causa
oꝑa miscłiȩ celebrantur. quis eis dubitet
suffragari ꝓquibus orationes deo non in¬
aniter elegantur: Non omni no ambigen¬
dum ẽ. ista ꝓdesse defunctis. s talibus qͥ
ita uixerunt ante mortẽ ut possint eis hȩc
utilia eẽ. post mortẽ: Nam qui sine fide quȩ
ꝑdilectionem oꝑatur. eiusq sacramentis
de corporibus exierunt. frustra illis a sius
huius modi pietatis impendunt᷑ officia cu¬
ius dum hic eẽnt pignore caruerunt. uel
non suscipientes. uel inuacuũ suscipien¬
tes dei grãm. et sibi non misccłiam thesau¬
ritantes s iram: Non gͦ mortius noua me¬
rita comparant᷑. cum ꝓ eis boni aliquid oꝑ¬
antur sui. s eorum precedentibus non se¬

Expanded text:
ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi comut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est ista prodesse defunctis. sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide, quae per dilectionem operatur, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujuscemodi pietatis impenduntur officia: cujus dum hic essent pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus meritis conse
Abbreviated transcription (Latin):
ros. s aliquantũ p̃cedere secuturos. tamen
mors ipsa quã natura refugit cum occupat
dilectum. contristat in nobis ipsius dilecti.¬
onis affectum: Ideo non ad monuit apłs ut
non contristemur. s non sicut cȩteri qui
spem non habent: Contristamur gͦ nos in
nr̃orum mortibus necessitate amittendi.
s cum spe recipiendi: Inde angimur. hinc
consolamur: Inde infirmitas afficit. hinc
fides reficit: Inde dolet humana condicio.
hinc sanat diuina ꝓmissio: Proinde pom¬
pa funeris. agmina exequiarum sumptu.¬
osa diligentia sepulture. monumentorũ
opulenta constructio. uiuorũ sunt qualia¬
cumq solatia non ad iutoria mortuorum:
Orationibus uero scẽ ȩccłiȩ et sacrificio
salutari. et elemosinis quȩ ꝓ eorũ spiritibꝰ
erogant᷑. non ẽ. dubitandum mortuos ad¬
uiuari cum eis misericordius agat᷑ a dño
quã eorũ peccata meruerunt: hoc enim apa¬
tribus traditũ uniuersa obseruat ȩcelesia.

Expanded text:
ros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen ros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus, ut non contristemur; sed, non sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus necessed cum spe recipiendi: inde angimur, hinc consolamur; inde infirmitas afficit, hinc fides reficit; inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum sumptuosa, diligentiae sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro illorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari, ut cum eis misericordius agatur a Domino quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum universa observat Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
Admonet nos beatus apłs. ut de dormien¬
tibus hoc ẽ. mortuis carissimis nr̃is non
contristemur sicut et cȩteri qui spem ñ
habent. spem scilicet resurrectionis et in¬
corruptionis ȩt̃nȩ Nam ideo et dormien¬
tes eos appellat scripturȩ ueracissima con¬
suetudo. ut cum dormientes audimꝰ. eiu
gilaturos minime desperemus:. Unde etiã
cantatur in psalmo: Nunquid qui dormit
non adiciet ut resurgat: Est gͦ de mortu¬
is eis qui diliguntur quȩdã tristicia quo¬
dammͦ naturalis: Mortẽ quippe horret ñ
opinio s natura. nec mors homini accide.¬
ret. nisi expena quã precesserat culpa: Qua¬
propt̾ si animalia quȩ ita creata sunt ut
suo quȩq tempore moriant᷑. mortẽ fugiunt.
diligunt uitã. quantomagis homo quisic
fuerat creatus. ut si uiuere sine peccato uo.¬
luisset sine termino uiueret: Hinc itaq ne¬
cesse ẽ. ut tristes simus. quando nos moriẽ
tes deserunt quos amamꝰ. quia et si nouimꝰ
eos non in ȩternũ relinquere nos mansu¬

Expanded text:
Admonet nos beatus Apostolus, ut de dormientibus, hoc est, mortuis charissimis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimugilaturos, minime desperemus. Unde etiam cantatur in psalmo: Nunquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Est ergo de mortuis eis qui diliguntur quaedam tristitia quodammodo naturalis, mortem quippe horret non opinio, sed natura; nec mors homini accederet nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia, quae ita creata sunt ut suo quoque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam, quanto magis homo, qui sic fuerat creatus ut, si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret. Hinc itaque necesse est ut tristes simus qndo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansu
Abbreviated transcription (Latin):
eum intelligi uoluisse claruerit qđ uiden¬
tur uerba ipsa clamare. id quod futuri
sint in fine scłi. et aduentu dñi. qui non
expolientur corpore s suꝑ induant᷑ inmor.¬
talitate. ut absorbeatur mortale auita. huic
sententiȩ ꝓculdubio conueniet qđ in regła
fidei confitemͣ. dñm uenturũ iudicaturum
uiuos et mortuos. ut non hic intelligamꝰ
uiuos iustos. mortuos autẽ in iustos quã¬
ius iudicandi sint iusti. et in iusti. s uiuos
quos nundũ exisse. mortuos quos iam exis¬
se de corporibus aduentus eius inueniet:
Quȩ si ita eẽ constiterit. illa uerba excuti¬
enla erunt. quomͦ sic accipiamus. tu quod
seminas non uiuficatur nisi moriatur. et
om̃s resurgemꝰ siue om̃s dormiemꝰ. ut ñ ad¬
uersentur huic sententiȩ qua quidam cre.¬
duntur etiã cum suis corporibus in ęt̾num
non gustata morte uicturi

Expanded text:
eum intellegi uoluisse claruerit. quod uideneum intellegi uoluisse claruerit. quod uidentur uerba ipsa clamare, id est quod futuri sint in fine saeculi et in aduentu domini, qui non expolientur corpore, sed superinduantur inmortalitate, ut absorbeatur mortale a uita. huic sententiae procul dubio conueniet, quod in regula fidei confitemur uenturum dominum iudicaturum uiuos et mortuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, mortuos autem iniustos, quamuis iudicandi sint iusti et iniusti, sed uiuos. quos nondum exisse. mortuos autem, quos iam exisse de corporibus aduentus eius inueniet. quae si ita esse constiterit, illa uerba excutienda erunt, quo modo sic accipiemus \'tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur\\ et \'omnes resurgemus siue \'omnes dormiemus,\' ut non aduersentur huic sententiae, qua quidam creduntur etiam cum suis corporibus in aeternum non degustata morte uicturi
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã infine scłi adueniente dño cum fu¬
tura ẽ. resurrectio mortuorũ non eẽ. mori.¬
turos. s uiuos reꝑtos in illã immortalitatẽ
quȩ scĩs etiã cȩteris labitur repente mutã¬
dos. et simul cum illis rapiendos sicut dic̃
doctiores. ne illis etiã qui putant aliquos
morte non p̃cedente iuuificatos. ad uitam
ꝑpetuã transituros. dicere inueniatur a¬
płs: Stulte. tu quod seminas non uiuifica¬
tur nisi prius moriat᷑ Nam et illud quod
in plerisq codicibus legitur. om̃s resurge¬
mus. unde fieri poterit nisi om̃s moria.¬
mur: Resurrectio quippe. nisi mors pre¬
cesserit nulla ẽ: Eł quod non nulli codices
habent om̃s dormiemꝰ. multo facilius et
aꝑtius id cogit intelligi. et siquid aliud
in scĩs litteris inuenit᷑ ad id uidetur im¬
pelli. ut nullus homo existimet᷑ in morta¬
litatẽ. nisi mors p̃cesserit ad epturus. ꝓ¬
re doctiores: Si autẽ inhis uerbis apłi
nullus alius sensus poterit reperiri. & hoc

Expanded text:
quosdam in fine saeculi adueniente domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed uiuos repertos in illam inmortalitatem, quae sanctis etiam ceteris datur, repente mutandos et simul cum illis rapiendos, sicut dicidoctiores, ne illis etiam. qui putant aliquos morte non praecedente uiuificatos ad uitam perpetuam transituros, dicere inueniatur apostolus: Stulte, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi prius moriatur. nam et illud, quod in plerisque codicibus legitur, \'omnes resurgemus\' unde fieri poterit, nisi ommur? Resurrectio quippe, nisi mors prcesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices habent, Omnes dormiemus, multo facilius et apertius id cogit intelligi; et si quid aliud tale in sanctis Litteris invenitur, ad id videtur impellere, ut nullus hominum existimetur immortalitatem, nisi mors praecesserit, adepturus. Pr anctoritas. Si autem in his uerbis apostoli nullus alius sensus potuerit reperiri et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
poris quã precessit mors animȩ: Mors aĩȩ
precessit deserendo dm̃. et mors corporis
secuta ẽ. deserente anima Hac deseruit uo¬
lens. hac coacta ẽ. deserere nolens Tanquã
illi diceret Recessisti abeo quem diligere
debiusti: recede abeo quod dilexisti: Quis e¬
nim uult mori: Prorsus nemo. et ita nemo
ut beato petro diceretur: Alter te cinget.
et feret quo tu non uis: Si gͦ nulla eẽt mor.¬
tis a maritudo. non eẽt magna martyrum

Expanded text:
poris, quam praecessit mors animae. Mors animae poris, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit differendo, et mors corsecuta est deserente anima. Hac deseruit volens, hac coacta est deserere nolens. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo: et ita nemo, ut beato Petro diceretur, Alter te cinget, et feret quo tu non vis . Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
illis in nubibꝰ obuiã. xꝑo inaera Runquid et
hoc ad tempus: Non: S quid ẽt E sic semꝑ
in uerbis istis: Pereat contristatio. ubi tan¬
ta ẽ. consolatio Detergatur luctus ex ani¬
mo: fides expellat dolorem: In tanta spe
non decet triste eẽ. templum dei: Ibi habi¬
tat bonus consolator ibi qui non fallit ꝓ.¬
mors amara ẽ: Per illã transiuit et dñs:¬
Consolemur nos gͦ inuicẽ. et inhis sermo¬
nibus nr̃is: Potest non dolere cor humanũ
defuncto carissimo: Melius tamen cum¬
dolet sanat᷑ cor. humanũ. quã non dolendo
fit in humanũ: Maria dnm querebat. et
mortuũ frẽm dolebat: S quid miraris qͥa
maria dolebat. tunc cum ipse dñs flebat:
Mouere autẽ quemuis pot̾. quomͦ flebat
mortuũ. se continuo iubente uicturum: Nõ
mortuũ flebat quẽ ipse suscitauit. s mortẽ
quã sibi homo peccando comparauit: Si e¬
nim peccatũ ñ p̃cessisset. sine dubio mors se.¬
cuta non fuisset Secuta gͦ ẽ. etiam mors cor¬

Expanded text:
r in nubibus obviam Christo in aera. » Numquid et hoc ad tempus? Non: sed quid est? Et ita semper erimus. Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit, promors amara est? Per illam transivit et DConsolemur ergo nos invicem, et in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defuncto charissimo: melius tamen condolet et sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat: sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse etiam Dominus flebat. Movere autem quemvis potest quomodo flebat mortuum, si continuo jubet victurum: non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam sibi homo peccando comparavit: si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam cor
Abbreviated transcription (Latin):
centium. uerũ etiã in ipsius dñi corpore p̃¬
dicati atq laudati sunt qui ista fecerunt:
Impleant hȩc homines erga suos officia pos¬
tremi muneris. et sui humani leniamenta
meroris: Uerum illa quȩ adiuuant sꝑc de
eis obseruantius et habundantius impen¬
dunt. qui suos carne non sꝑu mortuos non
solum carnalit̾ s etiã spiritaliter amant::¬
Ie clormientib
inquit nolo uos ignorare fr̃s. ut non contͥs¬
temini sicut et gentes quȩ spem ñ habent:
Non tantũ ait ut non contristemini. s ut
non contristemini quemadmodũ gentes qͤ
spem non habent: Necesse ẽ. enim ut contric¬
temini: S ubi contristaris. consoletur te
syes: Quomodo enĩ contristaris ubi corpus
quod uiuit ex anima sit ex animȩ: Disceden
te anima qui ambulabat iacet. qui loque¬
batur tacet. clausi oculi lucem non capiũt.
aures nulla uoce patescunt. omnia men¬
brorum officia conquieuerunt. non ẽ qui
moueat gressus ad ambulandũ. manus ad
oꝑandum. sensus ad ꝑcipiendum: Nonne

Expanded text:
ctorum, sed etiam in ipsius Domini corpore laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant igitur haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritueis observantius et abundantius impendunt, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed spiritaliter amante dormientibus, inquit, nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et Gentes, quae spem non habent. Non tantum ait, ut non contristemini; sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini: sed ubi contristaris, consoletur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime, discedte anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
glorietur tanquam non acceperit. aut ido
se putet accepisse quia littera extrinsecus
uel ut legeret᷑ apparuit. uł ut audiretur
insonuit: Nã siꝑ legem iusticia ergo xp̃c gͣ
tis mortuus ẽ: Porro autem si non gratis mor¬
tuus ẽ. ascendens in altum captiuauit cap¬
tiuitatem dedit dona hominibꝰ. inde ht̃ qͥ¬
cumq habet: Quis qͥs autem inde se habe
re negat aut uere non habet. aut id quod ht̃
auferet᷑ ab eo Qui ergo tribuit uob̾ spm et
operatur uirtutes in uobis. ex operibus legis
deo. et reputatũ ẽ illi ad iusticiam

Expanded text:
e, tanquam non acceperit ; aut ideo se putet accepisse, quia littera extrinsecus, vel ut legeretur apparuit, vel ut audiretur insonuit. Nam si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Porro autem si non gratis mortuus est, ascendit in altum, captivam duxit captivitatem, et dedit dona hominibus : inde habet, quicumque habere negat, aut vere non habet, aut id quod habet, ausa. Qui ergo tribuit vobis Spiritum, et operatur virtutes in vobis: ex operibus legis,Deo, et reputatum est illi ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Fundamenta eius inmontibus scĩs: Qui
sunt montes scĩ. suꝑ quos fundata ẽ. ista
ciuitas: Alter quidam ciuis planius hoc
dixit. apłs paulus: Ciuis inde ꝓpħa. ciuis
inde apłs. et hi propterea loquebantur.
ut alios cuies exhortarentur: S hi id est
prophȩ et apłi quo modo ciues fortasse &̃
et ipsi sunt montes suꝑ quos funclamenta
sunt huius ciuitatis. cuius portas diligit
dñs: Dicat gͦ alius ciuis hoc aꝑte. ne nossus¬
picari uideamur: Loquens ad gentes et
commemorans ut redirent. et quasi cons¬
truerentur infabricam scãm suꝑ ȩdificati
in quit suꝑ fundamentũ apłorum et pro¬
phȩtarum: Q quia nec ipsi apłi et ꝓpħȩ
in quibus fundamentum ẽ. ciuitatis se
tenerent in se: sequitur ibi et ait: Ipso sũ¬
mo existente lapide angulari xꝑo iħu:
Ne itaq putarent gendes non se ꝑtinere:
ad syon. erat enim quedã ciuitas syon t̾re¬
na. quȩ ꝑumbrã gestauit imaginẽ cuiꝰdã

Expanded text:
Fundamenta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam civis planius hoc dixit, apostolus Paulus. Civis inde Propheta, civis inde Apostolus: et hi propterea loquebantur, ut caeteros cives exhortarentur. Sed hi, id est Prophetae et Apostoli, quomodo cives? Fortasse ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam sanctam, «Superaedificati,» inquit, «super fundamentum Apostolorum et Prophetarum.» Et quia nec ipsi Apostoli aut Prophetae, in quibus fundamentum est civitatis, se tenerent in se; secutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
mentorũ: In edificiis istis non potest eẽ. idem
lapis in imno. et insummo: Si fuerit inimo.
insumino non erit: Si in summo fuerit. in
imo non erit: dngustias enĩ omnipotentiȩ
corpora patiunt᷑. nec ubiq eẽ possunt. nec
semꝑ: Diuinitas autẽ quȩ ubiq presto est.
undiq ad eam potest duci similitudo. et
totum potest eẽ. insimilitudinibꝰ quia ni¬
chil horum ẽ. in ꝓprietatibus: Ergo funda
mentũ et lapis angularis ipse ẽ. et ab imo
surgens si tamen ab imo: E enĩ origo fun¬
damenti huius summitatẽ tenet Q quem¬
ad motlũ fundamentũ corporeȩ fabricȩ in
imo ẽ. sic fundamentũ spiritalis fabricȩ
in sumino ẽ: Si ad terram
ȩdifica¬
remur inimo nobis po¬
nenclum
erat fundamentum: Quia cȩlestis fabrica
ẽ. ad cęlos p̃cessit fundamentũ nr̃m Ipse
gͦ angularis lapis. montesq apłi. ꝓphetȩ
magni portantes fabricam ciuitatis. facunt
uiuũ qđdam ȩdificium:¬

Expanded text:
mentorum. In aedificiis istis non potest esse idem mentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil horum est in proprietatibumentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo angularis lapis, montesque Apostoli, Prophetae magni, portantes fabricam civitatis, faciunt vivum quoddam aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
peregrini et inquilini. s estis ciues scõrũ
et domestici dei. suꝑ ȩdificati suꝑ funda¬
mentũ apłorum et ꝓphetarũ: Habes con¬
structionẽ tantȩ ciuitatis. S omnis ista
cõpages uͥ nitit᷑. uͥ in cũbit. ut nusqͣm cadat:
paginant᷑: Neq enĩ angulũ faciuit nͥ duo
parietes inunũ de diu̾so ueniente ᷤ sic̃ popłi
non illi suꝑ illum. s illi sunt infundam̃to.
ipse in angulo: S cogitet qui hoc dicit. an¬
gulum et infundamento eẽ: Neq enĩ ibi
tantum ẽ. angulus ubi uidetur. ut surgat
inapicem: A fundamento enĩ incipit: Nam
ut noueritis quia et funcdamentũ xꝑc. et
primũ et maximũ. fundamentũ inquit
apłs nemo potest ponere preter id qđ posi
iħc quo ulterius nichil ẽ: Quomͦ putamus
nisi quemadmodũ aꝑte dicitur sc̃s scõrum.
sic figurate fundamentũ fundamentorum:
gregem subditũ cogites: rꝑc pastor. pastorũ:
Si fabricã cogites. xꝑc fundamentũ funda¬

Expanded text:
ini; sed estis cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum Apostolum et Prophetarum.» Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusquam cadat? paginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi non illi super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fundamento esse. Neque enim ibi est tantum angulus ubi videtur, ut surgat in apicem: a fundamento enim incipit. Nam ut noveritis quia et fundamentum Christus et primum et maximum: «Fundamentum,» inquit Apostolus, «nemo potest ponere praeter id quod posiquo ulterius nihil est? Quomodo putamus, nisi quemadmodum aperte dicitur sanctus sanctorum, sic figurate fundamentum fundamentorum? gregem subditum cogites, Christus pastor pastorum: si fabricam cogites, Christus fundamentum funda
Abbreviated transcription (Latin):
igitur lex: Quasi quȩ utilitas legis: Preua¬
ricationis gr̃a posita est: Hoc est. quod dicit
alibi: Lex enim sub intrauit. ut habundaret
delictum: Preuaricationis gr̃a posita est.
unde humiliaretur ceruix suꝑborũ mul¬
tum sibi tribuentium. et uoluntati suȩ¬
tantum arrogantium. ut liberum arbitͥ.¬
um sibi putarent posse sufficere ad iustici

Expanded text:
igitur lex? Quasi, quae utilitas legis? praevaricationis gratia posita est; hoc est quod alibi dicitur: lex enim subintravit, ut abundaret delictum, praevaricationis gratia posita est. Unde humiliaretur cervix superborum multum sibi tribuentium, ut litantum arrogabant, ut liberum arbitrium sibi putarent sufficere ad justiti
Abbreviated transcription (Latin):
diator autem unius non est. deus autẽ unꝰ
est Quid ẽ mediator unius non est: Quia
inter duos utiq mediator est: Inuenimus
uero iaces et surgere non potes. mediato.¬
rem quodammodo ds̃ tibi porrexit brã¬
chium suum & brachium dñi cui reuela¬

Expanded text:
diator autem unius non est: Deus autem unus est . Quid est, Mediator unius non est? Quia inter duos utique mediator est. Si unus vero jaces, et surgere non potes, mediatorem quodam modo Deus tibi porrexit brachium suum. Et brachium Domini cui revela
Abbreviated transcription (Latin):
ualis sine uitio primitus condita ẽ. ipsa
tiere ac ꝓpriȩ natura hominis dicit᷑: Trans.¬
lato autem uerbo utimur ut naturã dicamꝰ
etiam qualis nascitur homo. scđm quã locu¬
tionem dicit apłs: fuimus enim et nos ali¬
quando natura filii irȩ. sicut et cȩteri

Expanded text:
ualis sine uitio primitus condita est. ipsa enim uere ac proprie natura hominis dicitur, translato autem uerbo utimur, ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, secundum quam locuit apostolus: fuimus enim et nos aliquando naturaliter filii irae sicut et ceteri,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod hic dixit coniuuificauit nos xꝑo.
hoc dixit ad corinthios. ut qui uiuunt iã
non sibi uiuant. s ei qui ꝓ ipsis mortuus
ẽ. et resurrexit: Eł quod hic dixit. cuius
grã sumus salui facti. iam uelut ꝑfectũ
sime alibi dicit: Spe enim salui facti sumꝰ
Ideoq et hic sequitur. et tanquã ꝑfectum
enumerat quod futurũ ẽ: E simul in quit
excitauit. et simul sedere fecit incȩlesti.¬
bus in xꝑo iħii: Certe enim incȩlestibus
xꝑc iam sedet. nundũ autẽ nos S quia
spe certa qđ futurum ẽ. iam tenemus.
simul sedere nos dixit incȩlestibus nun¬
dum in nobis. s iam in illo: Namq ne pu.¬
tares iam nunc eẽ ꝑfectum qđ inspe ita
dicit᷑ tanquã ꝑfectum sit. atq ut intelligas
ad huc futurum sequit᷑ et dicit: Ut osten¬
deret insuꝑuenientibus seculis suꝑ habun¬
dantes diuitias gr̃ȩ suȩ. inbenignitate su¬
per nos inxꝑo ihu¬

Expanded text:
enim hic dixit: conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sime alibi dicit: spe enim salui facti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat, quod futurum est: et simul, inquit, excitauit et simul sedere fecit in caelestibus in Christo Iesu. certe enim in caelestibus Christus iam sedet, nondum autem nos; sed quia spe certa, quod futurum est, iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse perfectum, quod in spe ita dicitur, tamquam perfectum sit, atque ut intellegas adhuc futurum, sequitur et dicit: ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in benignitate super nos in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. xp̃o commendans. usq ad illud ueniret
indumentum iusticiȩ fidei quo induti non nu-¬
di inueniamur: et ꝓpter hoc inquit ingemis-¬
cimus mortalit̾ pregrauati: habitaculũ nr̃m
qd̾ de cęlo ẽ superindui cupientes: ut absorbea¬
tur mortale auita: Uide quid adiungat: Qui
autem operatus ẽ nos inquit in hoc ipsum ds̃.
qui dedit nobis pignꝰ sp̃us: Hic enim accipimꝰ¬
ꝑ pignus sp̃s et certandi et uincendi iuires: ibi
autem sine hoste ullo externo et interno in ef¬
fabili acsempiterna pace ꝑfruem᷑ Quisquis gͦ
omnia quȩ ibi habenda sunt hic uult habere:

Expanded text:
isto commendans usque ad illud ueniret indumentum iustitiae fidei, quo induti non nudi inueniamur et propter hoc ingemescimus mortalitate praegrauati habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes, ut absorbeatur mortale a uita, uide quid adiungat: qui autem operatus est nos. inquit, i n hoc ipsum deus qui dedit nobis pignus spper pignus Spiritus, et certandi et vincendi vires: ibi autem, sine hoste ullo externo et interno, ineffabili hac sempiterna pace perfruemur. Quisquis ergo omnia quae ibi habenda sunt, hic vult habere,
Abbreviated transcription (Latin):
qui diei sumus. uigilemus et sobrii sumꝰ
Nam qui dormiunt nocte dormiunt. et
qui in ebriantur nocte ebrĩ sunt. noctẽ
dicens iniquitatẽ in qua illi obdormiert̃
cupiendo ista t̃rena E om̃s iste felicita¬
tes quȩ uidentur scłi: somnia sunt dormi¬
entium: Eł quomodo qui uidet thesauros
in somnis. dormiens diues ẽ. s eiugilabit
et pauꝑ erit. sic omnia ista uana huiꝰ scłi
de quibus homines gaudent insomno gau¬
dent Euigilabunt quando nolunt. si non
modo euigilant quando utile ẽ. et inue¬
nient somnia fuisse illa. et transire sicut
scriptura dicit uelut somniũ exurgentis:

Expanded text:
qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis»
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis Quem odorem in uitam prosperi.¬
capit: qui euangłio bonis moribus seruit
et congruit Mortem incurrit: cuius ab
his quȩ bene loquitur uita dissentit Quȩ
conditio etiam auditores obstringit. cum
recta predicatio ab aliis per in credulita¬
tem auditur in mortẽ: ab aliis ꝑ fidem suᷤ¬
ta in cordibꝰ nrĩs. quȩ scitur et legitur ab
non attramento s sp̃u dĩ uiui. non in ta¬
bulis lapideis s in tabulis cordis carnalibꝰ.

Expanded text:
eritatis; quem odorem in vitam capit qui Evangelio bonis moribus servit et congruit. Mortem incurrit, cujus ab his quae bene loquitur, vita dissentit, quae conditio etiam auditores obstringit cum recta praedicatio ab aliis per incredulitatem auditur in mortem, ab aliis per fidem susta in cordibus nostris quae scitur et legitur ab non atramento, sed spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus.
Abbreviated transcription (Latin):
terram quȩ non adiciet uirtutem suam
dare illi id÷ ideo populũ uideorum ma-¬
ledictum agnoscit et ostendit ęccłia. qm̃
occiso. xp̃o adhuc operatur terrenam cir¬
cum cisionem. terrenum sabbatũ. terrenũ
azimum. terrenum pascha quȩ omnis
terrena operatio habet occultam uirtutẽ
is in impietate et in infidelitate ꝑseueran-¬
tibus quia nouo testamento reuelata ẽ
et non transeuntibus ad dñm non eis au-¬
feret᷑ uelamen qd̾ in lectioẽ ueteris testa¬
mentimanet quia in solo. xp̃o euacuatur
non ipsa lectio ueteris testamenti quȩ ht̃
absconditam uirtutem. s uelam en quod
absconditur Unde.xp̃o in cruce passo ue-¬
lum tẽpli conscissum ẽ ut per xp̃i
passionem reuellentur secreta sacramen-¬
torum fidelibus ad bibendũ eius sangui-¬
nem ore aperto in confessione transeun-¬

Expanded text:
terram, quae non adiciet uirtutem suam terram, quae non adiciet uirtutem suam dare illi; id est, ideo populum Iudaeorum maledictum agnoscit et ostendit ecclesia, quoniam occiso Christo adhuc operatur terrenam circumcisionem, terrenum sabbatum, terrenum azymum, terrenum pascha. quae omnis terrena operatio habet occultam uirtutem is in impietate et infidelitate perseuerantibus, quia nouo teset non transeuntibus ad dominum non eis auferetur uelamen, quod in lectione ueteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio ueteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelamen. quo absconditur. unde Christo in cruce passo uelum templi conscissum est, ut per Christi passionem reuelentur secreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius sanguinem ore aperto in confessione transeun
Abbreviated transcription (Latin):
re tibi: Non dix̃ maledicta terra: s male-¬
dictus tu a terra. quȩ aperuit os suum ex-
cipere sanguinem fratris tui de manu
tua Maledictus ẽ enim popłs udaicus
infidelis a terra id ẽ ab ȩccłia quȩ apperuit
os suum in confessione peccatoꝵ accipere
sanguinem.xp̃i. qui fusus ẽ in remissionẽ
peccatorum de manu ꝑsecutoris nolentis
ẽẽ sub grã. s sub lege ut eẽt maledictus¬
ab ȩccłia. id ẽ ut eum intelligeret et osten-¬
deret ȩccłia maledictum: dicente apło Q
cumq enĩ ex operibꝰ legis sunt: sub male-¬
dicto legis sunt: Deinde cum dixisset ma-¬
ledictus tu a terra quȩ aperuit os suum
accipere sanguinem fratris tui de manu
tua. non dixit qm̃ operaberis eam s dix̃
qm operaberis terram et non adiciet uir¬
tutem suam dare tibi Unde non ẽ neces-¬
se eandem terram intelligere operari ca-¬
in quȩ aperuit os suum accipere sangui¬
nem frĩs de manu eius. s ideo maledictus
intelligitur ab hac terra. qm̃ operatur

Expanded text:
ra. Non dixit maledicta terra, sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum excipere accipere sanguinem fratris tui de manu tua. Maledictus enim est populus Judaicus infidelis a terra, id est ab Ecclesia, quae aperuit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem Christi, qui fusus est in remissionem peccatorum de manu peesse sub gratia, sed sub lege, ut esset ab ecclesmaledictus, id est ut eum intellegeret et ostenderet ecclesia maledictum dicente apostolo: quicumque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis. deinde cum dixisset: maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, non dixit: "quoniam operaberis eam" sed ait: quoniam operaberis terram et non adiciet uirtutem suam dare tibi. unde non est necesse eandem terram intellegere operari Cain, quae aperuit os accipere sanguinem fratris de manu eius; sed ideo maledictus intellegitur ab hac terra, quoniam operatur
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. hic factus ẽ. in caput anguli. quia
excircumcisione et preputio popłi tanqͥm
parietes
dediuerso uenientes in an¬
gulo gͥmet
tanquã in pacis osculo copu¬
fecit utraq unum: Qui gͦ ex domo iacob siue
isrł uocantem secuti sunt. ipsi sunt lapides¬
lapidi angulari coherentes. et in dñi luce
ambulantes Quos uero ibi dimisit. ipsi st̃
ruinã ȩdificantes. et angularem lapidẽ re.¬

Expanded text:
cantes, hic factus est in caput anguli ; nisi quod ex circumcisione et praeputio populi tanquam parietes de diverso venientes, in angulo sibimet tanquam in pacis osculo copufecit utraque unum . Qui ergo ex domo Jacob sive Israel vocantem secuti sunt, ipsi sunt lapidi angulari cohaerentes, et in Domini luce ambulantes: quos vero ibi dimisit, ipsi sunt ruinam aedificantes, et angularem lapidem re
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum confirmat ꝓmissa sua. ꝑ se ipsum
confirmat minas suas: Nemo dicat in
corde suo uerũ ẽ. qđ ꝓmittit. falsum ẽ
qđ minatur Sicut uerũ ẽ. qđ ꝓmittit.
sic certum ẽ. qł minatur Iurau̾it gͦ illis¬
inira sua ne intrent in requiẽ ipsius. et
tamen oportet aliquos intrare in reqͥem
ipsius: Non enĩ nulli dabitur requies ip¬
sius: Illis gͦ reꝓbatis. nos intrabimꝰ. quia
et si aliqui exramis fracti sunt ꝓpt̾ dissi¬
militudinẽ et infidelitatẽ. nos ꝓpt̾ fidem
et humilitatẽ inseremur:. Nos ergo intre¬
mꝰ in requiẽ eius Unde autẽ intrarunt
illi qui intrauerunt: Illi qui electi sunt
qui ñ corde obdurato restiterunt. quia ue¬
rum ẽ qđ non reppulit dñs plebem suã¬

Expanded text:
ipsum confirmat promissa sua, per semetipsum confirmat minas suas. Nemo dicat in corde suo: Verum est quod promittit; falsum est quod minatur. Sicut verum est quod promittit, sic certum est quod minatur. Tam in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod «non repellet Dominus plebem sua
Abbreviated transcription (Latin):
annis ꝓximꝰ fui generationi huic. et dixi
iste numerus indicat integritatẽ scłorũ
tanquã ꝑficiantur scła ꝑ istum numerũ
Ideo dñs quadraginta diebꝰ ieiunauit .xl.¬
diebꝰ temptatus ẽ in heremo. et .xͣl. dieb

Expanded text:
annis proximus fui generationi huic; et dixi, iste numerus indicat integritatem saeculorum, tanquam perficiantur saecula per hunc numerum. Ideo Dominus quadraginta diebus jejunavit, quad
Abbreviated transcription (Latin):
lator Quia dixit Ecce ego uobis cũ sũ¬
omnibꝰ diebꝰ usq in consummationẽ scłi
Q dixi semꝑ isti errant corde: Ad hoc cum
illis fui .xͣl. annis ut ostenderẽ genꝰ tale
hominũ. qđ me semꝑ ex acerbat usq in fi.¬
alii qui intrent in requiẽ dei: Imꝓbati st̃
illi. quibus displicuit miscłia dei. qui res¬
titerunt deo corde indurato. Illis imꝓba.¬
tis nunquid ꝑdidit d̃s popłm suũ: Non
erit uerũ. potens ẽ łs de lapidibus istis
suscitare filios abrahȩ: E ipsi ñ cogno.

Expanded text:
tor qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» . «Et dixi, Semper isti errant corde.» Ad hoc cum illis fui quadraginta annis, ut ostenderem genus tale hominum, quod me semper exacerbat usque in fialii qui intrent in requiem Dei? Improbati sunt illi quibus displicuit misericordia Dei, qui restiterunt Deo corde indurato; illis improbatis, numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, «Potens est Deus de lapidibus istis suscitare
Abbreviated transcription (Latin):
Iodie si uocẽ eius audieritis nolite obdu.¬
rare corda ur̃a Aliquando enĩ audistis uo¬
cẽ illius ꝑ moysen obduratis corda ur̃a:
ꝑpreconem locutus ẽ. quando obduratis
corda ur̃a. ꝑ se nunc loquit᷑ mollescant cor¬
da ur̃a Qui p̃cones ante se mittebat: ipse
uenire dignatus ẽ. ore suo hic loquitur.
qui loquebatur ꝑ ora ꝓpħarum: hodie gͦ
si uocem eiꝰ audieritis nolite ob durare
corda ur̃a: Quia meministis quid soleant
facere patres ur̃i. nolite obdurare cõrda
ur̃a. quemadmodũ in illa in amaritudine
scłm diẽ temptationis in deserto Recoli¬
tis certe fr̃s quod ille popłs temptauerit
dm̃ acceꝑit disciplinam et rectus sit in
deserto tanquã optimo sessore. frenis le¬
gum. frenis p̃ceptorũ. nec sit desertus ta.¬
men a deo etiã indomitus: Non solum be¬
neficiis p̃sentibus s etiã uirga emenda.¬
tionis ñ desistente: Nolite obdurare cor¬
da ur̃a. sicut in illa in amaricatione scđm

Expanded text:
lite obdurare corda vestra.» Aliquando enim audistis vocem illius per Moysen, et obdurastis corda vestra. Per praeconem locutus est, quando obdurastis corda vestra; per se nunc loquitur, mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus est; ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora Prophetarum. «Hodie» ergo «si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra?» Quia meministis quid soleant facere patres vestri. «Nolite obdurare corda vestra: quemadmodum in illa amaricatione, secundum diem tentationis in deserto.» Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentarit Deum , acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore, frenis legum, frenis praeceptorum; nec sit desertus tamen a Deo etiam indomitus, non solum beneficiis praesentibus, sed etiam virga emendationis non desistente. «Nolite» ergo «obdurare corda vestra: sicut in amaricatione, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑm totum atq uniuersum simul cum
ȩccłia. ipsum autem solum natum de uir¬
gine caput ȩccłȩ. mediatorem scilicet int̾
łm et homines xꝑm iħm. ad hoc mediato¬
rem ut eos qui recesserant ꝑse reconcili¬
et: Medius enim non est. nisi inter duos:
Recesseramus amaiestate dei et peccato
nr̃o offenderamus eum: Missus est. filius
mediator. qui sanguine suo solueret pecca¬
ta nr̃a quibus separabamur adeo. et inter¬
positus redderet ei nos et reconciliaret.
aquo auersi in peccatis nr̃is et delictis tene¬
bamur: Ipse est caput nr̃m. ipse d̾s equalis
patri. uerbum dei ꝑ quod facta sunt omnia
Sed ds ut crearemur. homo ut recrearem᷑:
Deus ut faceret. homo ut reficeret:¬

Expanded text:
m totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de virgine, caput Ecclesiae, mediatorem scilicet inter Deum et homines Christum Jesum : ad hoc mediatorem, ut eos qui recesserant, per re reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum: missus est Filius mediator, qui sanguine suo solveret peccata nostra, quibus separabamur a Deo; et interpositus redderet nos ei et reconciliaret, a quo aversi in peccatis nostris et delictis tenebamur. Ipse est caput nostrum, ipse est Deus aequalis Patri, Verbum Dei per quod facta sunt omnia : sed Deus ut crearet, homo ut recrearet; Deus ut faceret, homo ut reficeret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtuiet om̃s saluos fieri uelle debemꝰ. om¬
nibus ne pereant. uel ne alios ꝑdant. ad¬
hibenda ẽ. anobis medicinalit̃ seuera cor¬
reptio: Dei ẽ. autẽ illis eam facere utilem.
quos ipse p̃sciuit et predestinauit confor¬
mes fieri imaginis filii sui: Sienĩ aliqͣn¬
do timore ñ corripimꝰ ne aliqͥs inde ꝑeat. cur
ñ etiã timore corripimꝰ ne aliqͥs inde plus pe
reat: Neq enĩ dilectionis iuscera maiora ges
etos. consolamini pussillanimes. suscipite
infirmos. patientes estote ad om̃s: Uidete neqͥs ma-
lum ꝓmalo. alicui reddat: Ubi intelligen¬
dum ẽ. tunc pocius malũ ꝓmalo reddi. si
corripiendus non corripitur. s praua dissi¬
mulatione negligltur:¬

Expanded text:
 omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus pereat? Neque enim dilectionis viscera majora gestetos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sapite. ubi xꝑc ẽ in dextera dei se¬
dens. quȩ sursum sunt querite. non quȩ
suꝑ terram: Quicquid delectabile de tẽ¬
poralibus rebus mundus ingesserit reᷤ¬
puatur. quicquid infremuerit asꝑum
atq terribile contempnatur Q qui sic
agit. non dubitet xꝑi se coherere uesti¬
giis. ut merito dicere audeat cum apło
paulo Conuersatio nr̃a in cęlis ẽ. S tũc¬
potest in istis uirtus eẽ inuicta. si non
sit caritas ficta: Ille nobis dat uerã uir¬
tutẽ. qui diffudit incordibus nr̃is cari¬

Expanded text:
ite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram . Quidquid delectabile de temporalibus rebus mundus ingesserit, respuatur: quidquid infremuerit asperum atque terribile, contemnatur. Et qui sic agit, non dubitet Christi se cohaerere vestigiis, ut merito dicere audeat cum apostolo Paulo, Conversatio nostra in coelis est . potest in istis esse virtus invicta, si non sit charitas ficta. Ille ergo dat nobis veram virtutem, qui diffundit in nostris cor
Abbreviated transcription (Latin):
ad trinã diaboli temptationẽ. usq ad
irrisionẽ populi iudeorũ. usq ad sꝑu¬
ta et uincula. usq ad alapas et flagella
Si parũ ẽ. usq ad mortẽ. et si ad huc etiã¬
aliquid de genere mortis addendum ẽ.
mortẽ autẽ crucis Habemus tale humi
na quid tenderis: Osanies fetida. quid in
ce iundi ctam. nec prius abintentione
desistis. donec ab illo qui te leserit un-¬
diceris: Si xꝑianus es. expecta regẽ tu¬
um: Prius se uindicet xꝑc. nundũ enim
undicatus ẽ. qui ꝓte tanta ꝑpessus est
Et utiq illa maiestas posset uel nichil
ꝑpeti uel continuo uindicari. s cũ eẽt
in illo tanta potentia. ideo fuit etiam
tanta patientia. quia ꝓnobis passus est.
relinquens nobis exemplum. ut sequam᷑

Expanded text:
ad trinam diaboli tentationem, usque ad irrisionem populi Judaeorum, usque ad sputa et vincula, usque ad alapas et flagella; si parum est, usque ad mortem; et si adhuc aliquid etiam de genere mortis addendum, mortem autem crucis . Habemus tale humilna, quid tenderis? O sanies fetida, quid infce vindictam; nec prius ab intentione desistis, donec de illo qui te laeserit, vindiceris? Si Christianus es, exspecta regem tuum: prius se vindicet Christus. Nondum enim vindicatus est, qui pro te tanta perpessus est. Et utique illa majestas posset vel nihil perpeti, vel continuo vindicari. Sed cum esset in illo tanta potentia, ideo fuit etiam tanta patientia: quia pro nobis est passus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ attendens ista quȩ non sunt ita. et plus ui¬
ex eo quod de ẽ quam elatior ex eo quod ad¬
ẽ: Plam qui putant se aliquid habere cũ hic
uiuunt. suꝑbiendo. non accipiunt quodde¬
ẽ. qm̃ magnum putant eẽ quod ad est Qui
enim putat se eẽ aliquid cum nichil sit. se¬
ipsum seducit: Nec isti ex hoc magni sunt:
Nam et inflacio et tumor imitatur magni.¬
tudinem. s non habet sanitatem: Exsei

Expanded text:
 attendens ista quae non ita sunt, et plus miex eo quod deest, quam elatior ex eo quod adest. Nam qui putant se aliquid habere cum hic vivunt, superbiendo non accipiunt quod deest; quia magnum putant esse quod adest: qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, semetipsum seducit . Nec isti ex hoc magni sunt: nam et inflatio et tumor imitatur magnitudinem, sed non habet sanitatem. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicit apłs. non solum quod nescimus
et scire debemus: s etiam qđ aliter sapimꝰ
id quoq nobis cłs reuelauit: Per uenimus
autẽ in uiam fidei. hanc ꝑseuerantissime
teneamus: Ipsa ꝑducit ad cubiculũ regis.
in quo sunt om̃s thesauri sapientiȩ et sci-¬
xꝑc suis illis magnis et precipius electis
discipulis inuidebat. quando dicebat:
Multa habeo uobis dicere. s non potes¬
tis illa portare modo: Ambulandum ẽ.
proficiendum ẽ. crescendum ẽ. ut sint
corda nr̃a capatia earum rerum quas
capere modo non possumus: Quod si nos
ultimus dies ꝓficientes in uenerit. ibi dis

Expanded text:
sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et sciJesus Christus suis illis magnis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi dis
Abbreviated transcription (Latin):
em: Sic iam uident scĩ angłi. qui etiã nr̃i
angłi dicti sunt. quia eruti de potestate
tenebrarum. et accepto sꝑc pignore trans.¬
lati ad regnum . xꝑi. ad eos angłos iam cepi¬
mus ꝑtinere. cum quibus nobis erit scã
Sic sunt gͦ angłi nr̃i. qui sunt angłi dei.
suos ciues nos habere cȩperunt: Dixit au¬
tem dñs iħc Uidete ne contemynatis unũ
depusillis istis: Dico enĩ uobis. quia angłi
eorum in cęlis semꝑ uident faciem patris
mei qui in cęlis ẽ: Sicut gͦ illi uident ita &
nos uisuri sumus. s nundũ ita uidemꝰ Prop¬
ter quod ait apłs. quod paulo ante dixi Ui¬
demus nunc ꝑspeculum in enigmate. tunc
autem facie ad faciem: Premiũ itaq fidei no¬
bis uisio ista seruatur. De qua et iohannes
apłs loquens. cum apparuerit in qͥt simileᷤ
ei erimus. qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ: Fa.¬
cies enum dei manifestatio eius intelligen¬
da ẽ. non aliquod tale menbrũ quale nos ha¬

Expanded text:
em. sic iam uident sancti angeli, qui etiam nostri em. sic iam uident sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebrarum et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sanctsic sunt ergo angeli nostri, qui sunt angeli dei, suos ciues nos habere coeperunt. dixit autem dominus Iesus: uidete, ne contemnatis unum de pusillis istis. dico enim nobis, quia angeli eorum semper in caelis uident faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; sed nondum ita uidemus. propter quod ait apostolus quod paulo ante dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praemium itaque fidei nobis uisio ista seruatur, de qua et Iohannes apostolus loquens: cum apparuerit, inquit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos ha