comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã nullatenꝰ possint & qui facere debent aut pos¬
sunt nullatenꝰ p̃ter mittant. Immo caurant ne quod
absit. aut grã alicunis. aut bonore. aut cimore siue
odii causa illud qđ agere debent omittant. Et sũ¬
mo opere studeant. ut hoc qđ ꝑ se efficere ñ posst̃
nobis notũ faciant. & om̃i modis p̃uideant. ut ꝑ singu¬
la capitula. tã uerbis quã scriptis de om̃ib quȩ illic
ꝑegerint nobis rationẽ reddere ualeant.L
constitutio genitoris nr̃i penitꝰ obseruanda atq tenen¬
da est. Ut uidelic& in anno tria solũ modo generalia pla¬
cita obseruent. & nullus amplius eos placita obseruare
centenarii tenent. ñ alius uenire iubeat᷑. nisi qͥ aut
sideratio fiat. ut is qui ignorant̾ peccauit. ñ totũ scd̾m
legẽ cõponere cogat᷑. sed iuxta qđ possibile uisũ fuerit
cogatur ex soluere
t nullus ad placitũ. ł in hostẽ ꝑgens. ł de palatio. aut

Expanded text:
quam nullatenus possint. Et quae facere debent aut posquam nullatenus possint. Et quae facere debent aut possunt, nullatenus praetermittant; immo caveant, ne, quod absit, aut gratia alicuius, aut honoris aut timoris sive odii causa, illud quod agere debent omittant. Et summopere studeant, ut hoc quod per se efficere non possunt, nobis notum faciant. Et omnimodis praevideant, ut per singula capitula, tam verbis quamque scriptis, de omnibus quae illic peregerint, nobis rationem reddere valeant. 55. constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare o, quae vicarii vel centenarii tenent, non alius venire iubeatur, nisi qui aut is consideratio fiat, ut is qui ignoranter peccavit, non totum secundum legem componere cogatur, sed iuxta quod possibile visum fuerit. cogatur exsolvere. 16. Ut nullus ad palatium vel in hostem pergens, vel de palatio vel
Abbreviated transcription (Latin):
obseruent᷑ sic̃ a nob̾ & ab antecessorib nr̃is constitutu. ẽ.
e his qͥ ꝑ occassionẽ inmunitatis iusticiã facere rennu¬
unt. ut hoc obseruet᷑ qđ a nob constitutũ est.
e locis iã dudũ sacris & nunc spurci tia fedatis. iubemꝰ¬
ut iuxta possibilitatẽ in antiquũ statũ reforment᷑.
e beneficiis nr̃is quȩ destructunuenient. hoc imple¬
at᷑ qđ nuꝑ a nob̾ constitutũ est.
e noua moneta & de falsa moneta & de dispectu lite¬
rarũ nr̃arũ. & de latronib cohercendis ł puniendis. &
de faidis pacandis. de homicidiis ꝓhibendis. de ꝑiurus
& falsis testib conpescendis de ħis om̃ib ł ceteris his
similib hoc quomodo constituimꝰ omĩb annuntiet᷑
oc uolu mͦ ut missi nr̃i obseruent. ut quicqiđ de his
causis ł simul ł singulatĩ emendare potuerint em̃¬
dent. & ea quẽ emendauerint. diligent̾ scriptis notent.
& hoc sẽꝑ agere curent. quatinꝰ iuste rephendi a quo¬

Expanded text:
 sicut a nobis et ab antecessoribus nostris constitutum est. 9. De his qui per occasionem inmunitatis iustitiam facere rennuunt, ut hoc observetur quod a nobis constitutum est. 10. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis, ut iuxta possibilitatem in antiquum statum reformentur. 11. De beneficiis nostris, quae destructa inveniuntur, hoc impleatoneta, et de falsa moneta, et de dispectu litterarum nostrarum, et de latronibus coercendis vel puniendis, et de faidis pacandis, de homicidiis prohibendis, de periuriis et falsis testibus conpescendis, de his omnibus vel caeteris his similibus hoc quod modo constituimus, omnibus adnuntietur Hoc volumus, ut missi nostri observent, ut quicquid de his causis vel simul vel singillatim emendare potuerint, emendent, et ea quae emendaverint, diligenter scriptis notent. Et hoc sic peragere curent, quatenus iuste reprehendi a quo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissũ in bannũ fuerit missa & ille recognita ne ius¬
ticiã faciat: uenire distulerit. annũq ac diem in eo
banno illã esse ꝑ miserit ulterius eã ñ ad quirat. sed
ipsa fisco regis societ᷑. Debitũ uͦ qđ his cuius causa fuerit
soluere debuit ꝑ comitẽ ac ministros eiꝰ iuxta estima

Expanded text:
conmissum, in bannum fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumque ac diem in eo banno illam esse permiserit, ulterius eam non adquirat, sed ipsa fisco nostro societur. Debitum vero quod is, cuius ea fuit, solvere debuit, per comitem ac ministros
Abbreviated transcription (Latin):
nere rogatur. Seruuꝰ uͦ scđm suã legẽ tripla cõpositi¬
corporali subiaceat. Quicũq lib homo in hostẽbannitꝰ
fuerit & uenire c̃tẽpserit plenũ heribannũ. id̃ soł. lx.¬

Expanded text:
nere cogatur. Servus vero secundum legem tripla compositinere cogatur. Servus vero secundum legem tripla compositiin hostem bannito. Quicumque liber homo in hostem bannitus fuerit, et venire contempserit, plenum heribannum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
gauerit cũ xii. suis iurat orib se idoniare faciant.
& ꝓeo qd cũ collecta ẽtramissũ dominicũ armat᷑ uenit
ad resistendũ bannũ dominicũ cõponat. Similimꝰ
dommꝰ imꝑator desuis uassis iudicauit. Etsiseruũ hoo fe¬
cerit. disciplina corporali subiaceat.
ꝑuim abstulerit. aut rapuerit ł furauerit scd̾m legẽ
& corãilliꝰ cuiꝰ domꝰ fuerit infracta & spoliata intriplũ
cõponat. & insuꝑbannũ dominicũ soluat. Siseruuꝰ hoc
fecerit. sententiã superiorẽ accipiat & in suꝑscdm¬
suã legẽ cõpositionẽ faciat. Siqͥs lib homo aliqđ tale
dã pͥnũ cuilib & fecerit: ꝓ quo plenã cõpositionẽ facere
ñualeat semet ipsum inuuadio ꝓseruodarestudeat
usq dũplenã cõpositionẽ adimpleat.
Siqͥs messes aut annonas in hoste suꝑbannũ domini
uastauerit. ȩstimato dãpnoscđm legẽ ut triplũ componat.
Et si lib̾ homo hocfeceritbannũ dominicũ ꝓhac re cõpo¬

Expanded text:
duodecim suis iuratoribus se idoniare faciat, et pro eo, quod cum collecta contra missum dominicum armatus venit ad resistendum, bannum dominicum componat Simili modo domnus imperator de suis vassis iudicavit. Et si servus hoc fecerit, disciplina corporali subiaceat.  virtutem abstulerit aut rapuerit vel furaverit, secundum legem et ewam illi cuius domus fuerit infracta et spoliata, in triplum componat, et insuper bannum dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, sententiam superiorem accipiat, et insufaciat. Si quislibet homo aliquod tale damnum alicui fecerit pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in wadio pro servo dare studeat usque dum plenam compositionem adimpleat. Si quis messes aut annonas in hoste super bannum domivastaverit, aestimato damno secundum legem in triplum componat. Et si liber homo hoc fecerit, bannum dominicum pro hac re compo
Abbreviated transcription (Latin):
sũ his ad qosilla legib ꝑtinet exsoluat. udo iiii.
apitula domni karoli imperatoris ȩcclesiastica. quȩ idõ
supra dictis ñ iunxi capitulis. quia alia ex istis quasi cari¬
sa memoriȩ scripta fuerunt. & ñ uident᷑ plenũ exple¬
re sensũ. Alia sunt geminata cũ aliis uidelic& mixta
capitulis alia penitꝰ finita atq ad ꝑfectionẽ ꝑducta.
e lectionib I.e cantu. Il. e notarus.¬

Expanded text:
sum his, ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. APPENDIX apitula domni Karoli imperatoris ecclesiastica, quae ideo suprascriptis non coniunxi capitulis, quia alia ex istis quasi causa memoriae scripta fuerint et non videntur plenum explere sensum, alia sunt geminata, cum aliis videlicet mixta capitulis, alia penitus finita atque ad perfectionem perducta.  lectionibus. 2. De cantu. 12. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
teloner causas quando ille in alio loco c̃pendiosiu̾ illud
flum̃ transire potest. Similit̃ inplano cãpo ubipons. nec
treiectꝰ ẽ. ibi om̃imodis p̃cipimꝰ . ut ñteloneũ exigatur.
Ut prb̃t qͥ scm̃ chrisma donauerit adiuditiũ sub ũtendũ
pꝰꝗ degradusuo depositꝰ fuerat. manũ admittat.
tiudices. aduocati. p̃positi. centenarii. uicarii.
scabinei quales meliores inueniri posst ẽstituant᷑ ad sua
ministeria exercenda.
Utin locis ubim allos publicos haberesolent tectũ tale
latio ꝑficiant᷑ & si c̃sa cram̃tales hommes cũ ipso uenire
rennuerint. iussionedominica aut indiculo aut sigillo
ad palatiũ uenire cogant᷑.
ad auresdõni imperatoris ut missi seu comites illoꝵ missos
trans mittunt qͥ c̃tra illos. qͥm̃tiendo uadt̾ ut eos c̃uincant.
dõm imꝑatoris ut qͥ eos pꝰp̃teritũ tẽpꝰsuscepit. autretinuit
ex his cõp̃henderit nullũ dãpnũ exinde patiatur.

Expanded text:
telonei causas, quando ille in alio loco compendiosius illud telonei causas, quando ille in alio loco compendiosius illud flumen transire potest. Similiter in plano campo, ubi pons nec treiectus est, ibi omnimodis praecipimus ut non teloneum exigatur.ui sanctum chrisma donaverit ad judicium subvertendum, postquam de gradu suo depositus fuerit, manum amittat.ocati, praepositi, centenarii, vicarii, scabinei, quales meliores inveniri possunt, constituantur ad sua ministeria exercenda. 57. De mallo publico. Ut in locis, ubi mallos publicos habere solent, tectum tale latio perficiantur. Et si consacramentales homines cum ipso venire rennuerint, iussione dominica aut indiculo aut sigillo ad palatium venire cogantur.ad aures domni imperatoris, ut missi seu comites illorum missos transmittant contra illos qui mentiendo vadunt, ut eos convincant. 60. domni imperatoris, ut qui eos post praeteritum tempus suscepit aut retinuit,ex his comprehenderit, nullum damnum exinde patiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in cuius ministerio res ꝑpetrata est & conpositionẽ solue¬
re & faidã ꝑ sacram̃tũ pacificare faciat. qđ si una pars ei ad
hoc consentire noluerit. idest ut ille qui homicidiũ cõmisit
aut is qui cõpositionẽ suscipere debet. faciat illũ comes
qui ei contumax fuerit ad p̾sentiã mram uenire. ut eum ad
tẽpus qđ nob placuerit in exiliũ mictamꝰ donec ibi castiget᷑
ut comiti suo mobediens esse ulterius non audeat & ma
ius dampnum inde non adcrescat
ł iurare. ibi mallus habeat᷑ & ibi sacram̃ta iurent᷑. mallus
tam̃ neq in ȩccła neq in atrio eiꝰ habeat᷑. Minora uͦ placita
comes siue intra suã potestatẽ ł ubi imperare potuerit ha¬
beat. uolumꝰ itaq ut domꝰ a comite in loco ubi mallũ tene¬
re deb&e constituat᷑. ut ꝓpt̃̾ calorẽ solis & pluuiȩ publica
utilitas non remaneat.

Expanded text:
us ministerio perpetratum est, et compositionem solvere, et faidam per sacramentum pacificare faciat. Quod si una pars ei ad hoc consentire voluerit, id est aut ille qui homicidium commisit, aut is qui compositionem suscipere debet, faciat illum qui ei contumax fuerit ad praesentiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exsilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiti suo inobediens esse ulteriius damnum inde non adcrescat.vel iurare, ibi mallum habeatur, et ibi sacramenta iurentur: mallus tamen neque in ecclesia, neque in atrio eius habeatur. Minora vero placita comes sive intra suam potestatem vel ubi inpetrare potuerit, habeat. Volumus utique, ut domus a comite in loco ubi mallum tenere debet, constituatur, ut propter calorem solis et pluviam publica utilitas non remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
tnullꝰ ad placitũ banniatur nisi qui causã
suam querit. aut si alteri querere debeat ex¬
ceptis scabinis .iii. qui ad omni a placita p̃eẽ
debent.
Defalsis testib p̃cipimꝰ ut ñ recipiantur. iurare.
tnullus p̃sumat ꝑuitã regis & filiorũ eius

Expanded text:
nullus ad placitum banniatur, nisi qui causam suam quaerere aut si alter ei quaerere debet; exceptis scabineis septem, qui ad omnia placita praeesse debent. 21. De falsis testibus ut non recipiantur. 22. Ut nullus praesumat per
Abbreviated transcription (Latin):
Utinissinr̃i scabimos aduocatos notarios per
singula loca eligant. & eõꝵ nomina. quando
reuersi fuerint secum scripta deferant
elis quilegẽ seruare contẽpserint. ut ꝑfi
de iuissores adp̾sentiã regis deducantur:
Ut illi qui ha ribannũ soluere debent. conieo¬
tum faciant adhairibannator̃e.
traditiones facere.
Utnullis p̃sumat hominẽ inuditiũ mittere.¬
sinecausanisi diuidicatũ fiat. axuiiii¬
tnullus ebrius suã causã in mallo possit
conquirere. nec testimoniũ dicere. neo¬
ꝑlacitũ comes habeat nisi ieiunꝰ.

Expanded text:
Ut missi nostri scabimos, advocatos, notarios per singula loca elegant; et eorum nomina, quando reversi fuerint, secum scripta deferant. 4. De his qui legem servare contempserint, ut per fideiussores ad praesentia regis deducantur. 5. Ut illi qui haribannum solvere debent, coniectum faciant ad haribannatorem. traditiones facere. 11. Ut nullus praesumat hominem in iuditio mitteresine causa, nisi iudicatum fiat. nullus ebrius suam causam in mallo possit conquirere, nec testimonium dicere; neplacitum comes habeat, nisi ieiunus. 39.
Abbreviated transcription (Latin):
Uolumus ut aequalit̾ missinr̃i faciant de
singulis causis. siue deheribanno. siue de
aduenis. siue decȩteris quibus lib& ciusis.
Deaduenis uolumꝰ iãdiu coniugatis per
singula loca ut ibi maneant & sine causa
& sinealiqua culpa ñfiant eiecti. fugitiui uͦ
serui & latrones redeant ad ppͥaloca.UIIi¬

Expanded text:
olumus, ut aequaliter missi nostri faciant de singulis causis, sive de heribanno, sive de advenis, sive de caeteris quibuslibet causis. De advenis volumus iam diu coniugatis per singula loca, ut ibi maneant et sine causa et sine aliqua culpa non fiant eiecti. Fugitivi vero servi et latrones redeant ad propria loca.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiã nec dehis quisine negotiandi causa sub¬
stantiam suam deuna dom osua ad aliam
aut ad palatiũ autinexercitũ ducunt teloneũ
nullatenus ab eis exigatur.
iustitiam & contra edictũ fiunt. Uolumus
ut nullo alio loco moneta sit. nisimpalatio
nr̃õ. nisi forte iterum an ob alit̃ fuerit ordinatũ.
ex actare debeant absq ullius ꝑsonȩ gratia ł
blanditia seu t̃rore. scđm iussionem nr̃am
idẽ ut dehomine habente lib .ui. In auro
argento bruncis eram̃to pannis integris
caballis. bubus. uaccis. ł alio peculio &c uxo¬
res ł infantes ñfiant dispoliatiphacre. deeꝙ̃
uestimentis accipiat legitimũ hairiba nnũ¬

Expanded text:
etiam nec de his qui sine negotiandi causa subetiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad alaut ad palatium aut in exercitum ducunt teloneum nullatenus ab eis exigatur. iustitiam et contra edictum fiunt, volumus ut nullo alio loco moneta sit, nisi in palatio nostro; nisi forte iterum a nobis aliter fuerit ordinatum. 14. exactare debeant absque ullius personae gratia, blanditiae, seu terrore, secundum iussionem nostram; id est, ut de homine habente libras sex in auro, in argento, bruneis, aeramento, pannis integris, caballis, boves, vaccis, vel alio peculio, et uxores vel infantes non fiant dispoliati pro hac re de eorum vestimentis, accipiant legittimum heribannu
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝑiuriis ut caueantur & non admittunt᷑
testes a diuramentũ anteq discutiantur.
Etsi alit̾ discuti non possunt. separenturab
inuicẽ. & singularit̃ inquirantur & nonsoli
accusatori liceat testes eligereabsente suo
causatore. E tomnino nullus nisi ieiunꝰ adiu¬
ram̃tum ł adtestimoniũ admittatur¬
refutatur dicatille qui eũ refut& & prob&
quare illum recipere nolit & deipso pago
De altero
te stes eligantur. nisi forte longiu
extra comitatũ causa sit in quirenda. & siquis
conuictus fuerit ꝑiurii ꝑdatmanũ aut
Dea duocatis uice dominis. uicariis. & cente¬
nariis prauis ut tollantur & tales eligantur.
quales &sciant & uelint iuste. causas discer¬
nere & terminare. Etsi comes prauus inuentꝰ
fuerit nobis nuntietur.
nea anegotiatoribus exigantur. tam depontib
quãq denauigiis seu mercatis. noua ergoseu
inusta ubi ł funes tenduntur ł cũ nauib sub
pontib transitur seu his similia inquibus nul¬
lũ adiutoriũ iterantibis prȩstatur. Similit̃

Expanded text:
erjuria caveantur, nec admittantur testes ad juramentum antequam discutiantur: et si aliter discuti non possint, separentur ab invicem, et singulariter inquirantur. Et non licet soli accusatori testes eligere absente suo causatore. Et omnino nullus nisi jejunus ad juramentum vel ad testimonium admittaturrefutatur, dicat ille qui eum refutat, et probet quare illum recipere nolit. Et de ipso pago non de altero testes eligantur, nisi forte longius extra comitatum causa sit inquirenda. Et si quis convictus fuerit perjurii, perdat manum, aut De advocatis, vicedominis, vicariis et centenariis pravis, ut tollantur, et tales eligantur quales et sciant et velint iuste causas discernere et terminare. Et si comes pravus inventus fuerit, nobis nuntietur 1nia a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus quam de navigiis seu mercatis. Nova ergo seu injusta ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu his similia in quibus nullum adjutorium itinerantibus praestatur, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit soł .u. lta ut iterũ seualeat p̾parare
addĩ seruitiũ & ad nr̃ãm utilitatẽ & nr̃i missi.
caueant & diligent̃ inquirant. neꝑ aliquod
malũ ingeniũ subtrahant nram iustitiam
alteri tradendo aut cõmendando.
Census regalis undecũq legitime exigebat᷑.
uolumꝰ ut inde soluatur siuede propͥa ꝑsona.
Deliberis hominibus qui uxores fiscalinas
nos regios accipiunt. ut ñ dehereditate
parentũ ł decausa sua querenda. nec de
testimonio ꝓhacre. abitiantur. sed talis
etiam nobis inhac causa honor seruetur.
quał & ante cessorib nr̃is regibus ł impe¬
ratoribus seruatus esse cognoscitur: curã¬

Expanded text:
iterum se valeat praeparare ad Dei servitium et nostram utilitatem. Et nostri missi caveant et diligenter inquirant, ne per aliquod malum ingenium subtrahant nostram iustitiam, alteri tradendo aut commendando. 20. Census regalis undecumque legittime exiebat, volumus ut inde solvatur, sive de proDe liberis hominibus qui uxores fiscalinas nos regios accipiunt, ut non de hereditate parentum, vel de causa sua quaerenda, nec de testimonio pro hac re abiciantur; sed talis etiam nobis in hac causa honor servetur, qualis et antecessoribus nostris regibus vel imperatoribus servatus esse cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
comparant sibi proprietates seruientes
nr̃os deeorũ beneficio & curtes nr̃ȩ rema¬
nent deserte. & inaliquib locis ipsi uici¬
nantes multa mala patiuntur. xx
&c impso placito dato p̃tio comparant ipsas
res iterum sibi in alodẽ quod omnmo cauen¬
dũ est . qr qͥ hoc faciunt ñbene custodiunt.
fidẽ quã nob̃ ꝓmissã habent. & neforte in a¬
liqua infidelitate inueniantur. qr qui hoc
faciunt. de inceps caueant se om̃ino atalib ne

Expanded text:
ipsas proprietates servientes nostros de eorum beneficio, et curtes nostrae remanent desertae, et in aliquibus locis ipsi vicinantes multa mala patiuntur. 20.et in ipso placito dato pretio conparant ipsas res iterum in alode sibi: quod omnino cavendum est; quia qui hoc faciunt, non bene custodiunt fidem quam nobis promissam habent. Et ne forte in aliqua infidelitate inveniantur; quia qui hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
pars partibus palatii. Alia uͦ medietas int̾
scabiniorum adquiescere. necblasphemare
uolunt. antiqua consuetudo seruetur. idẽ
ut in rustodia recludantur. donec unum
eduobus faciant. & si ad palatiũ prohacre
dẽ eis credatur. nectam̃ incarcere ponantur.
sed cum custodia & cũ ipsis litteris parit᷑ ad
palatium nrm̃ remittantur. utibi discuti¬
antur sicut dignum est.
Deiuramento. ut nulli alteri ꝑsacram̃tũ fide¬
litas promittatur. nisi nobis &unicuiq pro¬
pͥoseniori ad nr̃am utilitatẽ & sui senioris
excepto his sacram̃tis. quȩ iustȩ scđm legẽ
alteri ab altero debentur. & infantes qui an¬

Expanded text:
pars partibus palatii, alia vero medietas inter pars partibus palatii, alia vero medietas inter scabiniorum adquiescere nec blasphemare volunt, antiqua consuetudo servetur, id est ut in custodia recludantur, donec unum e duobus fadem eis credatur, nec tamen in carcere ponantur; sed cum custodia et cum ipsis litteris pariter ad palatium nostrum remittantur, ut ibi discutiantur sIV. Ut nulli alteri per sacramentum fidelitas promittatur nisi nobis et unicuique 331 proprio seniori ad nostram utilitatem et sui senioris, excepto his sacramentis quae juste secundum legem alteri ab altero debentur. Ex eodem,
Abbreviated transcription (Latin):
Hearmis infra patriã ñ portandis. idestscuti s
& lanceis & loricis sifaidosus quis sit discutiat᷑
tunc quis eduobus contrarius sit ut pacati fiant
& distringantur ad pacẽ. & iam si noluerint.
& si alit̃ sẽ pacificare nolunt adducantur in
nram̃ p̃sentiã. & si aliquis pꝰ pacificationem
alterũ occiderit. companat illũ & manũ quã
earmatura in exercitu sicut antea inalio ca¬
pitulari cõmendauimus ita seruetur. ł tinsuꝑ
omnis homo  duodecim mansis brunia habeat.
qui uͦ brimia habers. eam secũ non tulerit
omnebeneficiũ cum brunia parit᷑ ꝑdat.
Denegotiatoribus qui partibus sclauorum
& baiuuatorũ ꝑgunt quo usq procedere
cum suis negotiis debeant. idest partibus
saxome usq adbardeninnh & admaga¬
doburg. & aderpes furđ & adhalax stat . &
ad foracheim. & ad breembreg. & adragenis¬
burg. & ad lauriacum. etut arma &bru¬
nias non ducant aduenundandũ. Quod
si inuenti fuerint portantes omnis substan¬
tia eorum aufereturabei ᷤ. Dimidia quid ĩ

Expanded text:
De armis infra patriam non portandis, id est scutis et lanceis et loricis. Si faidosus quis sit, discutiatur tunc, quis e duobus contrarius sit ut pacati fiant, et distringantur ad pacem, etiam si noluerint. Et si aliter se pacificare nolunt, adducantur in nostram praesentiam. Et si aliquis post pacificationem alterum occiderit, conponat illum, et manum quam e armatura in hoste, sicut antea in alio capitulo commendavimus ita servetur, et insuper omnis homo qui 12 habet mansos brunia habeat, qui vero bruniam habet et eam secum non tulerit, omne beneficium De negotiatoribus, qui partibus Sclavorum et Avarorum pergunt, quousque procedere cum suis negotiis debeant, id est, partibus Saxoniae usque ad Bardenwih, et ad Magadoburg, et ad Erphesfurt, et ad Halaxstat, et ad Forahheim, et ad Breemberg , et ad Reganesburg, et ad Lauriacum; et ut arma et brunias non ducant ad venundandum. Quod si inventi fuerint portantes, omnis substantia eorum auferatur ab eis; dimidia quidem
Abbreviated transcription (Latin):
annorum spatium sine ulla interpel¬
latione posses sasunt testimonia non
recipiantur. sed eodẽ modo contineant᷑
sicutres adfiscum dominicũ pertinen¬
tes contineri soler¬

Expanded text:
annorum spatium sine ulla interpellatione possessae sunt, testimonia non recipiantur, sed eo modo contineantur, sicut res ad fiscum dominicum pertinentes contineri sole
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis inmunitate dampnũ aliquod fecerit.
homicidiũ. aut quod libet crim foris cõmittens.
infra munitatem fugerit. mandet comes
ep̃i ł abbatis tenuerit utreddatei reũ. Si ille
contra dixerit & eũ redderenoluerit inpͥma
xxx. soł culpabilis iudicetur. Sinec ad t̾tiam
inqui sitionẽ consentire noluerit. quicquid
reus dãpnifecerit. totũ ille qui eum infra
inmunitatẽ retinet nec reddere uult sol¬
uere cogatur. Etipse comes ueniens. licentiã
habeat ipsũ hominem infra inmunitatẽ
quȩrendi ubicumq eum inuenire potuerit.
Siaut̃ statim in pͥma inquisitione comiti res¬
ponsũ fuerit quod reus infra inmunitatẽ
quidẽ fuisset. sed fuga lapsussit iuret qd ipse
eum adiustitiã cuius libet disfaciendã fugere.
non fecisset. & sit ei in hoc satis factum. Si aut̃
intranti in ipsã inmunitatẽ comiti collecta
manuquis libet resistere temptauerit comes¬
hoc ad regẽ ł principẽ deferat. ibiq iudict᷑

Expanded text:
Si quis in immunitate damnum aliquod fecerit, Si quis in immunitate damnum aliquod fecerit, homicidium vel quodlibet crimen foris committens infra immunitatem fugerit, mandet comes episcopi aut abbatis tenuerit, ut reddat ei reum. Si ille contradixerit et eum reddere noluerit, in prima s culpabilis iudicetur. Si nec ad tertiam inquisitionem consentire voluerit, quicquid reus damni fecerat, totum ille qui eum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti responsum fuerit quod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quishoc ad regem vel ad principem deferat, ibique iudicetur;
Abbreviated transcription (Latin):
Utnullus ad mallũ ł adplacitũ infra patriã
arma idest scutum & lanceã portet.
Delatronibus p̃cipimꝰ : qui cumq postmissam
sc̃ĩ iohannis latroni mansionẽ dederit. si franc
est cum duod ecĩ similibus francis iuret. quod
ipse latronẽ eũ fuisse ñscisset. licet pat̾ eius sit
aut frat̃ ł propinquͣ s. si hoc iurare non potue¬
rit. & abalio conuictus fuerit quod latronem
inhospitio suscepisset. quasi latro &infidelis
iudicetur. Quia latro est & infidelis est nr̃. &
francorũ. & qͥ illũ suscepit similis est illi. Si aut̃
audiuit quod latro fuisset & tam̃ ñ scite ꝓfirmit̃
aut iuret solus quod nũꝗ eũ audisset nec ꝑue
ritatẽ nec ꝑm̃ datiũ latronẽ. aut sit paratus
si ille delatrocinio postea uictus fuerit ut
Utnullus comparet caballũ bouẽ & iumentũ
talia isi illũ hominẽ cognoscat qui eum
uendit aut dequo pago est ł ubi manet. aut
qui est eius semor.
Qui subdiaconũ occiderit. coc soł cõponat

Expanded text:
Ut nullus ad mallum vel ad placitum infra patria arma, id est scutum et lantiam non portet. 2. De latronibus praecipimus, quicumque post missam sancti Iohannis latroni mansionem dederit, si Francus est, cum duodecim similibus Francis iuret, quod ipse latronem eum fuisse non scisset, licet pater eius sit aut frater vel propinquus. Si hoc iurare non potuerit, et ab alio convictus fuerit, quod latronem in hospitio suscepisset, quasi latro et infidelis iudicetur: quia latro est et infidelis est noster et Francorum, et qui illum suscepit, similis est illi. Si autem audivit, quod latro fuisset, et tamen non scit profirmiter, aut iuret solus, quod numquam eum audisset nec per veritatem nec per mendacium latronem; aut sit paratus, si ille de latrocinio postea victus fuerit, utUt nullus comparet caballum, bovem et iumentum vel alia, nisi illum hominem cognoscat qui eum vendit, aut de quo pago est, vel ubi manet, aut quis est eius senior.Qui subdiaconum occiderit, CCC solidos componat:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt & alii qui iustitiã legibus recipere
debent & in tantũ fiunt inquib dã locis fati¬
gati usq dũ illorum iustitiã ꝑfide iussorũ
manus tradant. ita ut aliquid ł paruum
possint habere & fortiores suscipiant maio¬
rẽportionẽ¬

Expanded text:
Sunt et alii qui iustitiam legibus recipere debeant, et in tantum fiunt in quibusdam locis fatigati, usque dum illorum iustitiam per fideiussorum manus tradant, ita ut aliquid vel parvum possint habere, et forciores suscipiant maiorem porcione
Abbreviated transcription (Latin):
De conspirationibus uͦ quicumq facere pra¬
sumpserint. & sacram̃to quãcũq conspirati¬
onẽ firmauerint. ut tripliciratione iudi¬
centur. Primo ut ubicũq aliqd̃malũ ꝑhoo ꝑpe¬
tratum. fuit auctores facti int̾ficiantur.
Adiutores uͦ eorũ singuli alt̾ ab altero flagel¬
lentur. & nares sibi inuicẽ p̃cidant. Ubi uͦ
nihil mali ꝑpetratũ est. similit̃ quidem
int̃se flagellentur. & capillossibi uicissim deton¬
deant. Siuͦ ꝑdextras aliqua conspiratio firmata
fuerit. si liberi suNT aut iurent cũ idoneis iurato¬
potuerint. suã legem componant. Siu̾serui

Expanded text:
De conspirationibus vero, quicumque facere praesumpserint et sacramento quamcumque conspirationem firmaverint, ut triplici ratione iudicentur. Primo ut ubicumque aliquod malum per hoc perpetratum fuit, auctoAdjutores vero illorum singuli alter ab altero flagellentur, et nares sibi invicem praecidant. Ubi vero nihil mali perpetratum est, similiter 375 quidem er se flagellentur, et capillos sibi vicissim detondeant. Si vero per dextras conspiratio facta fuerit, si liberi sunt, aut jurent cum idoneis juratopossunt, suam legem componant. Si vero servi
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ posse ds̃ dederit. opẽ ferre modisom̃ib optamꝰ.
Nonnulla uͦ capitula sic̃ deincestis nuptiis nec ñ& de
aecclesusquȩ int̾ coheredes diuidunt᷑ & tali occasione
ꝓpͥohonorecarent. Siue debis aecclesiis quȩ nimiũ reb:
ꝓpͥis st̃ ad tenuatȩ łcerte dehis reb quȩ nuꝑ necessita¬
te c̃pellente. añ nullis aecclesiis st̃ ablate. & siqua st̃
alia siue in acclesiasticis siue in publicis reb em̃da¬
tionedigna quȩ ꝓtẽporis breuitate efficere neqͥ¬
uimꝰ. Intantũ differendũ illud dignũ iudicauimꝰ
don ec dño fauente c̃sulta fideliũ facultas nobis
id definiendi abeo tribuat᷑. Inuentauͦ ut dño opitu¬
lante effectũ optineant ꝑtẽpora hic inserenda
censuimus.
nisi scdm m̃surã &ut ibi satis fiat & uillȩ ñsint
desolate.
dentur & pulsent᷑ scđm regulã.
Ut in fantulȩ xtatis puellȩ nuelent᷑ antequam ille

Expanded text:
quantum Dominus posse dederit, opem ferre modis omnibus optamus. 29. quantum Dominus posse dederit, opem ferre modis omnibus optamus. 29. Nonnulla vero capitula, sicut de incestis nuptiis, necnon et de ecclesiis quae inter coheredes dividuntur, et tali occasione proprio honore carent, sive de his ecclesiis quae nimium rebus propriis sunt adtenuatae, vel certe de his rebus quae nuper, necessitate compellente, a nonnullis ecclesiis sunt ablatae, et si qua sunt alia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae pro temporis brevitate efficere nequivimus, in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec, Domino favente, consultu fidelium facultas nobis id definiendi ab eo tribuatur. Inventa vero ut, Deo opitulante, effectum obtineant per tempora, hic inserenda censuimus. nisi secundum mensuram, et ut ibi satis fiat et villae non sint desolatae.ndentur et pulsent secundum regulam. 14. Ut infantulae aetatis puaellae non velentur, antequam illi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi diumi sedule populis ad nuntient.
Quia utait beatꝰ gregorius. iram contrase
occulti uidicis excitat sacerdossisine p̃dica¬
tionis sonitu incedit . & utclerũ sibi cõmissũ
in sobrietate & castitate nutriant diumisq
officiis imbuant Quorite ad sacrossc̃os
&cclesi asticos ordines ꝓmoueri possint¬
& ut oꝑãdent quatinꝰ prb̃i missalẽ & lection ariũ siue
cȩteros libellos sibi necessarios benecorrectos habeant
& qualit̃ aeccłas destructas sibiꝑtinentes iuxta uires
em̃dent. Qualit̃ ȩtiã uiduasdiligent᷑̃ instruant. quomꝰ
etiã scđm apłicã auctoritatẽ c̃ũ sari debeant edoceant
& ut supstitiones quas qͥb dã in locis in exeqͥis mortuoꝵ ĩuli
faciunt era dicent & ut ex ẽplosuȩ innocentiȩ. alios ad
bene uiuendũ ꝓuocent. ł teuncus ȩcdesiasticis negotus
quantũ dñs iuuauerit totisuirib c̃sulere satagant.¬
diligent̃ admonemꝰ. & ut id libius ex eqͥualeant nos in

Expanded text:
erbi divini sedulo populis annuntient; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitu incedit; et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possintt ut operam dent quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas diligenter instruant, quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent, et cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuvaverit, totis viribus cdiligenter admonuimus; et ut id liberius exsequi valeant, nos, in
Abbreviated transcription (Latin):
ehoesi euenerit fames clades pestilentiȩ maqua¬
litas eris uł alia qualcũq tribulatio ut ñ ex pectit
aedictũ nrm̃ sed statim dep̃cetur dĩmiscdiam:
& in p̃senti anno de famis inopia ut suos quisq
adiuuet: Put potest & suã annonã ñnimis care
uendat. & neforis imperiũ nrm uendatur
aliqiđ alimoniae.
iã inalio capitulari p̃cepimꝰ ita eruetur.¬

Expanded text:
hoc si venerit fames, clades, pestilentia et inaequalitas aeris, vel alia qualiscumque tribulatio, ut non expectetur edictum nostrum, sed statim deprecetur Dei misericordia. Et in praesenti anno de famis inopia, ut suos quisque adiuvet prout potest, et suam annonam non nimis care vendaaliquid alimoniae. a in alio capitulo commendavimus ita servetur
Abbreviated transcription (Latin):
placuit mp̃dicta in hoc libello adunare quȩ iuenire
potui capitula pꝰdictor principũ iussu descripta. ut
ad scȩ aeccłȩ statũ longeuis conseruandũ temporibus
atq meritũ p̾satoꝵ principu gloriosius ininta ꝑpetua
augm̃tandũ ꝓficiant +
Sed hoc notũ sit lectori. q p̃dicta capitula quȩ p
int̾ ualla tẽpoꝵ ap̃fatis sunt principib edita
inquattuor distinxi libellis. Illa scilic& quȩ dõnus
Karolus imperator fecit adordinẽ ꝑtinentia xcole¬
siasticũ. in pͥmo adimaui libello. łau xcdesiastica
quȩ domn ac piissimꝰ hluduuuicꝰ imperator & chlo¬
tarius casarfilius ipsiuͦ aedidert᷑ in scđo descripsi.
Illa aut̃ quȩ domnꝰ karolus indiũsis fecit tẽporibus
admundanã ꝑtinentia legẽ int̾cio ad unaui. ipsa
tarius cȩsarfilius ipsiuꝰ fecer̃ ad iugm̃tũ mundanȩ

Expanded text:
placuit mihi praedicta in hoc libello adunare quae invenire potui capitula praedictorum principum iussu descripta, ut ad sanctae aecclesiae statum longaevis conservandum temporibus atque ad meritum praefatorum principum gloriosius in vita perpetua augmentandum proficiant. Amen. Sed hoc notum sit lectori, quia praedicta capitula, quae per intervalla temporum a praefatis sunt principibus edita, in quattuor distinxi libellis. Illa scilicet, quae domnus Karolus imperator fecit ad ordinem pertinentia ecclesiasticum, in primo adunavi libello. Ea vero ecclesiastica, quae domnus ac piissimus Hludowicus imperator et Hlutharius caesar filius ipsius ediderunt, in secundo descripsi. Illa autem, quae domnus Karolus in diversis fecit temporibus ad mundanam pertinentia legem, in tertio adunavi. Ipsa tharius c
Abbreviated transcription (Latin):
OLAINANTE PERSCLA INFINITA
omiiũ dominatore xp̃o saluatore nro creatore
uniuersae creaturae: anno incarnationis ipsius¬
lmpenu gloriosissimoꝵ principũ. domni hluduiui¬
ei augustiaepranȩ religionis magni propagatoris
& cblotarii casaris filii ipsius: ansegisus nullis prae¬
podentibus meritis sed gratia omnipotentis di abba
pamore bone memoria dommi karoli magni
mperatoris aep̃ianoꝵ atq prȩcellentissimi ac pussi¬
mi domm luduici augusti filu ipsius sincera dileẽ¬
pone mlec non & prȩclari chloctarii caesaris filu
pussimihludiuuri imperatoris. hȩc subt de seripi

Expanded text:
ominante per saecula infinita omnium dominatore Christo salvatore nostro, creatore universae creaturae, anno incarnationis ipsiusmperii gloriosissimorum principum domni Hludowici augusti, christianae religionis magni propagatoris, et Chlotharii caesaris filii eius, Ansegisus, nullis praecedentibus meritis, sed gratia omnipotentis Dei abba, pro amore bonae memoriae domni Karoli magni imperatoris christianorum, atque praecellentissimi ac piissimi domni Hludowici augusti filii ipsius sincera dilectione, necnon et praeclari Hlutharii caesaris, filii piissimi Hludowici imperatoris, haec subte
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerabile uidet᷑. uthospites. peregrini. & pau¬
ꝑes. susceptiones regulares. & canonei ꝑloca diu̾sa
habeant. Quia ipse dñs dicturꝰ crit in remuneratio¬
ne magni diei. Hospeserã. & suscepistisme. Et apłs
hospitalitatẽ laudans. dicit ꝑhanc qͥdã placuert̃
dõ angłis hospitiosusceptis.

Expanded text:
enerabile videtur, ut hospites, peregrini, et pauperes, susceptiones regulares et canonicas per loca diversa habeant: quia ipse Dominus dicturus erit in remuneratione magni diei: Hospis eram, et suscepistis me. Et apostolus hospitalitatem laudans, dixit: Per hanc quidam placuerunt Deo, angelis hospitio susceptis.
Abbreviated transcription (Latin):
Pseudo gtaphiȩ & dubiȩ narritiones ut que omnino
contri fidẽcatholicã sunt ut epła pessima& falsisima
quãtransacto anno dicebant aliqui errantes. & inerrore
alros mittentes qd decȩlo cecidiss& necoredant᷑ nec legan¬
tur sedcoburant᷑ N emerrorẽ ꝓtali scripto populus mitat᷑
Sedsolicanonici libri &e canonicitractat᷑ & scoru auctoritas
& dicta legant᷑ & tradant̃.
le uł gradalc officiũ pagant scdm qd beatȩ memoriȩge¬
nitor nr̃ pippinꝰ rex decertauit ut fieret quando gallica nũ
cantuĩ tulit. obuna nimitatẽ apłicȩ sedis & scȩ̃ di aec łȩ
pacificã c̃cordiã.

Expanded text:
 dubiae narrationes, vel quae omnino contra fidem catholicam sunt, ut epistola pessima et falsissima, quam transacto anno dicebant aliqui errantes et in errorem alios mittentes quod de coelo cecidisset, nec credantur nec legantur, sed comburantur, ne in errorem pro tali scripto populus mittatur. Sed soli canonici libri, et catholici tractatus, et sanctorum auctoritas et dicta legantur et tradantur. le vel gradale officium peragant, secundum quod beatae memoriae genitor noster Pippinus rex decertavit ut fieret, quando Gallicanum cantum tulit ob unanimitatem apostolicae sedis et sanctae Dei aecclesiae pacificam concordiam.
Abbreviated transcription (Latin):
foras administeria monasterii mittant᷑. Anteq intꝰ
benceruidiant᷑. & ut monachi ad secularia placita
ñ uaidant: Similit̃ qͥ adclericatũ accedt̃ qd nos no¬
minamꝰ canonicã uitã. Uolumꝰ ut illi canonice sedm̃
suã regulã om̃imodis uniant. & ep̃seorũ regatuitã

Expanded text:
foras ad ministeria monasterii mittantur, antequam intus foras ad ministeria monasterii mittantur, antequam intus bene erudiantur. Et ut monachi ad secularia placita non vadant. Similiter qui ad clericatum accedunt, quod nos nominamus canonicam vitam, volumus ut illi canonice secundum suam regulam omnimodis vivant. Et episcopus eorum regat vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
rificent patrẽ urm̃ qui incelis est. Vteorũbona
conuersatione multi ꝓtrahant᷑ ad seriitiũ dĩ. & ñ
solũ seruilis condition is infantes. sed etiã ingemioꝵ
filios aggregent sibiq socient. & ut scolȩ legentũ
ꝓuerorũ fiant. Psalmos notas. cantꝰ cõpotũ grã¬
mancã ꝑsingula monasteria ut epis copia & libros
catholicos beneem̃date. Quia sepe dumbene
aliqui dm̃ rogare cupiunt : ꝑmem̃datos libros
malerogant. & pueros ur̃os ñsinite cosuł legendo
uł scribendo corrũpere. Etsi opꝰ est eugłm & sal¬
teriũ missale scribere ꝑfictȩ xtatis homines
qͥse uoto monastice uitȩ constrinxerint monachi
&regulartẽ ominmodis scđm uotum suũ uuant
Scdm quod scriptum est. Vota ura reddite dño
dõ ur̃o. Etiterũ. Melius est nonuouere. quam¬
uouere & non reddere. Etutadmon asteria
uenientes. scđm regularẽ ordinẽ. Primo in
pulsatorio ꝓbentur & sic accipiantur. ł tqui
exsȩculari habitũ in monasteria ueniunt. nstatĩ

Expanded text:
est; ut eorum bona conversatione multi protrahantur ad servitium Dei. Et non solum servilis conditionis infantes, sed etiam ingenuorum filios adgregant sibique sociant. Et ut scolae legentium puerorum fiant. Psalmos, notas, cantus, compotum, grammaticam per singula monasteria vel episcopia, et libros catholicos bene emendatos; quia saepe dum bene aliqui Deum rogare cupiunt, sed per inemendatos libros male rogant. Et pueros vestros non sinite eos vel legendo vel scribendo corrumpere. Et si opus est euangelium psalterium et missale scribere, perfectae aetatis homines qui se voto monachicae vitae constrinxerunt, monachice et regulariter omnimodis secundum votum suum vivant, secundum quod scriptum est: Vota vestra reddite domino Deo vestro. Et iterum: Melius est non vovere, quam non reddere. Et ut ad monasteria venientes, secundum regularem ordinem primo in pulsatorio probentur, et sic accipiantur. ex seculari habitu in monasteria veniunt, non statim
Abbreviated transcription (Latin):
tdereb: unde census ad partem
regis exire soleb at si ad aliquam
ecclesiam tradite sunt aut red¬
dantur propriis heredili: aut
qui easretinuerit uel illum cen¬
sum ꝑ soluat. de plac. a mitsis do. cic¬
inplacito suo notum faciat comitibus
qui ad eius missaticum pertinent. ut
inillis mensibus ille legationem suam
nuõ facit conueniant in terse & cõmunia
placita faciant tam ad latrones dis¬
tringendos quam adc&eras iustiti
& ipsi aperiant & interpretentur.
illis hominib: qualiter ipsum sacra¬
mentum & fidelitatẽ erga nosser
gem dñi interdictum ÷
pec causa ultionis pec a uaritiae. nec
latyo cinandifiant & ubicumq ii¬
uentum fuerit auidicibus nr̃is secđm
legem ex nr̃o mandato uindicẽ ur&
non occidatur homo nisi legeiubente
De mẽsuris e põdeobus
taequales mensuras & restas & pon
iusta &aequalia omnes habeant. siue
inciuitatibus siue ii inon asterio suit
addandum inuicem siue accipiendum
sccut in lege dñi praeceptahabemus.

Expanded text:
de rebus, unde census ad partem regis exire solebat, si ad aliquam ecclesiam traditae sunt, aut reddantur propriis heredibus, aut qui eas retinuerit vel illum censum persolvat 87. De placitis a missis domiplacito suo notum faciat comitibus, qui ad eius missaticum pertinent, ut in illis mensibus, quibus ille legationem suam non facit, conveniant inter se et communia placita faciant, tam ad latrones distringendos, quam ad ceteras iustitiaet ipsi aperiant et interpretentur illis hominibus, qualiter ipsum sacramentum et fidelitatem erga nos serge Domini interdictum est, nec causa ultionis nec avaritiae nec latrocinando fiant. Et ubicumque inventa fuerint, a iudicibus nostris secundum legem ex nostro mandato vindicentur. Et non occidatur homo, nisi lege iubente. 90. De mensuris et ponderibus. Ut aequales mensuras et rectas et pondera iusta et aequalia omnes habeant, sive in civitatibus, sive in monasteriis, sive ad dandum invicem, sive accipiendum, sicut in lege Domini praeceptum habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
& qdimꝑracramentum pacificare ficut
hit allior positionem sus ciperedeb&. fiti¬
quaoinos tram uenire utcum adtemp̃
quo dnobplacuerit in exilium mittam̃ur
dinreibi cast euur ut comitisuo inobe¬
ens ee ulteriurnon audeat: & manor set¬
be antequitus consuetudo fuit deliłtate
sacrmentum adhramiro ut iurtr ibi
mallum habeatu & ibi ra cramenta iura¬
siur halieatur : Uninor auero placuta comer

Expanded text:
 sacramentum pacificare faciatis qui compositionem suscipere debet, facitiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exsilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiti suo inobediens esse ulterius non audeat, et majus damUbi antiquitus consuetudo fuit de libertate sacramenta adhramire vel iurare, ibi mallum habeatur, et ibi sacramenta iureeius habeatur. Minora vero pla
Abbreviated transcription (Latin):
es acris uasis ecclesiȩ que inpignus a nonnullis
inquibus dam locis dari conperimus in hibi¬
tim est ne deinceps a quoque fieri p̃sumatur
nisi solum modonecessitate redimendorum
s ie declaustrisa nonicorum qualit̃ constitui
& ordinari nob̵ placuerit. Alis capitulis sub
uante quantum innos est iugeat. similiter
s quos ordinabant sacram̃ta x munera con
udiuinam & canonicam austoritatẽ accipe
uł exigere solitierant: modis omnibus in¬
tumn est neulteriur fiat. quia iuxta sacros
in discrete babitare ꝑmittunt & ꝓpt hocmale
opinionis suspitione denotatur. Vt deincepr
admoniti non secorrexerint uł ut contemp¬
tores sacrorum ea nonum ca nonica inuestis¬
eprbĩr qua ccipiendi chrinnatisgratia aci
tumest utdehis qui lon gepositisunt deo ao ut
mni se biee sotur dilgenter ꝑ ferat:Hnero
qui nanlonsiur aciuitare quamqu it tuo aut
quinque riilibur habitant : moreso lito a dacci
mandi oneries sent populir A nobis ad monitisb¬

Expanded text:
sacris vasis ecclesiae quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitsive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari a nobis placuerit, aliis capitulis subtvante, quantum in nobis est, vigeat, similiter s quos ordinabant sacramenta et munera, contra divinam et canonicam auctoritatem, accipere vel exigere soliti erant, modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat; quia iuxta sacros indiscrete habitare permittunt, et propter hoc malae opinionis suspicione denotantur, ut si deinceps admoniti non se correxerint, velut contemptores sacrorum canonum canonica invectioeris qui accipiendi chrismatis gratia ad tum est, ut de his qui longe positi sunt, de octo vel ma sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque mimandi oneri essent populis, a nobis admoniti
Abbreviated transcription (Latin):
nat nisi ferte filiur Aut nepureius si quite
tradidit & en eadenterra adtinendũpla¬
cutansite a Sedin hicre cansiderandũ est u¬
trum ille qut hac tenet diueran pauꝑsit & u¬
trum alium bene fitium habeat uł &ui ꝓpniũ

Expanded text:
rtinet; nisi forte filius aut nepos eius sit qui eam rtinet; nisi forte filius aut nepos eius sit qui eam tradidit, et ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
imancipia dominos suor
fugerint in alienam pocestatem ut ꝓpt̃
hoc nullum p̃mium accipiat incuiur potesta¬
tefuerint inuenta . peo quodea ut reddiderit
uł foras eiecent :: & non solum hoc sed &iã
si ea necreddere nec foras eicere uoluerit.¬
& legitimo domino ea contradixent & illa
postea in defugerint secundum legemea
tum ad partem nostram exiresolebat ut ad
ecclesiam uł cui lib& alteritra diderit. is qui
eam susciperit . tributum quod in desolueba¬
tur omnimodo Ad partem nostram ꝑsoluat
nisi forte talem firmitatem de parte domimca
habeat ꝑ quem ipsum tributũ sibi ꝑdonatũpor¬
sit ostendere¬
sertum habuent &intra annum postquã
en a comite uł misso nostro notũ fastum fuerit
illud emendatum non habuerit ips n benesi
cium amittat.
rees sui d adaliquam ecclesiam uł aduilli
nostrandiderunt uullatinur eam secdt
legem tenere potest nisulle uolue it ad cu¬
uis potestitem it illa ecdesia uł illa uilla pa¬

Expanded text:
mancipia dominos suos fugerint in alienam potestatem, ut propter hoc nullum praemium accipiat ille in cuius potestate fuerint inventa, pro eo quod ea vel reddiderit vel foras eiecerit. Et non solum hoc, sed etiam si ea nec reddere nec foras eicere voluerit, et legitimo domino ea contradixerit, et illa inde postea effugerint, secundum legem eatum ad partem nostram exire solebat, vel ad ecclesiam vel cuilibet alteri tradiderit, is qui eam susciperit, tributum quod inde solvebatur, omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostenderesertum habuerit, et intra annum, postquam ei a comite vel misso nostro notum factum fuerit, illud emendatum non habuerit, ipsum beneficium amittat. sores sui vel ad aliquam ecclesiam vel ad villam nostram dederunt, nullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pe
Abbreviated transcription (Latin):
nentur. prius uero ante obitũ prȩ¬
disti do inni pipini regis cause con¬
misse uel omniuo noñ moueantur.
uel salue usque adur̃am in teerro¬
gationẽ seruentur. de gise comit¬
It ep̃i abbates comites & potentio¬
Ures quique si causam in ter sehabu¬
erint acse pacificare noluerint.
aduram iubeantur uenire prae¬
sentiam. Neq: illorũ contentio
abubi diudicetur. ne propter hioc
pauperũ & nunus potentũ iustitiae
ruunaueaut. Neq: ullus coines pala
tonẽ potentiores causas sinenraius¬
sioue funre praesunat. sed tantũ
ad pauperum & minus poteutuin
iustitias facieudas sibi sciat ser
lib& discutiendã quae rendiato:
eligendi sunt amiis sonĩo & coite
in cuisis ministerio derequalicũq:
agendun est. tales eliganturqua¬
les optimi in ipsopago inueinre pos¬
sunt & non liceat litigatoribus per
praeinia falsos testei ad duceresi¬
cut actenus fieri solebant
De placito Cẽteuarii

Expanded text:
nentur. Prius vero, id est ante obitum praenentur. Prius vero, id est ante obitum praedicti domni Pippini regis causae commissae, vel omnino non moveantur, vel salvae usque ad nostram interrogationem serventur. pi, abbates, comites et potentiores quique, si causam inter se habuerint ac se pacificare noluerint, ad nostram iubeantur venire praesentiam, neque illorum contentio aliubi diudicetur, ne propter hoc pauperum et minus potentium iustitiae remaneant. Neque ullus comes palatii nostri potentiores causas sine nostra iussione finire praesumat, sed tantum ad pauperum et minus potentium iustitias faciendas sibi sciat essemlibet discutiendam quaerendi atque elegendi sunt, a misso nostro et comite, in cuius ministerio de re qualicumque agendum est, tales eligantur, quales optimi in ipso pago inveniri possint. Et non liceat litigatoribus per praemia falsos testes adducere, sicut actenus fieri solebat. 79. De placito centenarii