comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dño: ⁊ salutarib remediis soluant a penis. Inde sunt statuta ĩ sanctis
ꝯuentib officia. que more canouico uniu̾sa tenet eccł̃ia. ħ int p̃suras
mundi suos tam uiuentes qͣ defunctos crebris iuuat remediis. qͦs õs
simł recipiet ĩ resurrectõe gn̾ali. hinc bãtꝰ iob ait. Scio qd̾ redẽptor mis
iam incipit ꝑ caritatẽ uiuere. Unde una ÷ cũ illa celesti q̃ iam beata est
caritatis et̾uitate. Nos gͥ q sumꝰ in ĩuicem m̃bra. ĩ uno corꝑe m̾atͥs nr̃e qͦ¬

Expanded text:
no et salutaribus remediis solvant a poenis. Inde sunt statuta in sanctis conventibus officia, quae more catholico universa tenet Ecclesia. Haec inter pressuras mundi suos tam viventes quam defunctos crebris juvat remediis, quos omnes simul recipiet in resurrectione generali. Hinc beatus Job dicit: Scio quod Redemptor meus jam incipit per charitatem vivere. Unde una est cum illa coelesti quae jam beata est charitatis aeternitate. Nos igitur, quia sumus in invicem membra in uno corpore matris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑfectõnem uite apłice in ꝑadiso dĩ ħ est in eccł̃ia p̃senti ꝓfessi sunt. ⁊¬
a die restitutõis sue ĩ baptismo sine uicio mansert̃. donec declinantes
a iusticia reu̾si sunt ad p̾cata. uñ iure dap̃nati seꝑant᷑ ab eccł̃ia. ⁊ de¬
mergunt in tartara. Sunt aut̃ qͥ ꝓpħica illa u̾ba qͦmͦ tam capiti ne¬
qͥcie qͣm m̃bris eiꝰ ꝯueniant. dum discernere nesciunt. ad hoc p̃cipiti sen¬
tencia diuertunt: qd̾ duo gen̾a angłoꝵ a do creata coniciũt̃. Unum
suꝑ celestiũ: unde nlłs cecidit. alt̾um mundanoꝵ ilł suꝑ celestibꝰ ad que¬
dam ministia subiectoꝵ. de qͥb mundanis ut aiuint. alii a beatitudĩem
ꝓ recte gestis tͣnseunt. alii ꝓ malefactis dãpnationẽ incurrũt. S
ħ duo gen̾a nlła nob̾ satre scͥpt᷑e dicit auctoritas. Diuma qͥdẽ testant᷑¬

Expanded text:
et perfectionem vitae apostolicae in paradiso Dei, hoc est in Ecclesia praesenti, professi sunt, et a die restitutionis suae in baptismo sine vitio manserunt, donec declinantes a justitia reversi sunt ad peccata. Unde jure damnati separantur ab Ecclesia et demerguntur in tartara. Sunt etiam qui prophetica illa verba quomodo tam capiti nequitiae quam membris ejus conveniant, dum discernere nesciunt, ad haec praecipiti sententia divertunt, quod duo genera angelorum a Deo creata conjiciunt: unum supercoelestium unde nullus cecidit; alterum mundanorum, illis supercoelestibus ad quaedam mysteria subjectorum, de quibus mundanis, ut aiunt, alii ad beatitudinem pro recte gestis transeunt, alii pro malefactis damnationem incurrunt. Sed haec duo genera nulla nobis Scripturae sacrae dicit auctoritas. Divina quidem testant
Abbreviated transcription (Latin):
ditas radix ÷ om̃ium malo:. Q ꝓpt̾ duiinis auccoritatib sola ca¬
ritas seruanda mandat᷑. sola uͦ cupiditas fugienda monstͣt᷑.
desꝑatõnẽ inducit. ⁊ cõpleto p̃sentis neqͥcie cͣsu. insaciata ma¬
et ad ꝑditionẽ. Saritas econtra gen̾at fidei u̾itatẽ. fouet spei
firmitatẽ. t̾nsacto p̃senti temꝑe. plena ꝑmanet ad beatitu¬
dinẽ. Duo ista ab inicio sibi adu̾sa. duo ꝯstitiuit᷑ regna. In bo¬
nis qͥppe angłis caritas regnũ optinuit. in ꝑuersis uero cupidi¬
tas iniciũ sũpsit. Caritas ĩ suis÷ obedĩe fundam̃tũ. ꝓfectꝰ inbonũ.
accessus ad dñi. ortꝰ bonitatis. plenitudo felicitatis. Exadiiso ĩ suis
ẽ cupiditas p̃uaricatõis origo defectꝰ ã bono. lapsus a d̾o. cõcur¬
sus malitie. ꝯpletio miserie. Caritas ĩ scĩs angłis lib̾o bñ utens
arbit̾o ꝯstanter adhesit dño. Uñ pͥncipalit̾ei ꝯuenit qd̾ legit᷑ ĩ
psalmo. Michi aut̃ ad here d̾o boñ: ponere ĩ dño dõ sꝑem meai.¬

Expanded text:
ditas radix est omnium malorum. Quapropter divinis auctoribus sola charitas servanda mandatur, sola vero cupiditas fugienda monstratur. desperationem inducit, et completo praesentis nequitiae cursu, insatiata manet ad perditionem. Charitas econtra generat fidei virtutem, fovet spei firmitatem, et transacto praesenti tempore, plena permanet ad beatitudinem. Duo ista ab initio sibi adversa duo constituunt regna. In bonis sane angelis charitas regnum obtinuit, in perversis vero cupiditas initium sumpsit. Charitas in suis est obedientiae fundamentum, profectus in bonum, accessus ad Deum, hortus bonitatis, plenitudo felicitatis. Ex adverso in suis est cupiditas praevaricationis origo, defectus a bono, lapsus a Deo, concursus malitiae, completio miseriae. Charitas in sanctis angelis libero bene utens arbitrio constanter adhaesit Domino: unde principaliter ei convenit quod legitur in Psalmo: Mihi autem adhaerere Deo bonum est et
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis meritũ a do distincti sunt nouẽ ordines angłoꝵ his
addidit.⁊ decimã dragmã. humanã scił nat᷑am. q̃ tam dui or¬
nem tenuit. donec ab ĩordinato deordinata corruit. qͣm tam̃
ip̃e qͥ condidit ꝑ diditã q̃suuit. q̃sitam ĩue̾nit. ĩuent̾am ĩ ħumeri
reꝵortauit. S qͥ ab micio m̃dax fu̾it. caritate caruit
qͥ ueritate negleite m̃dacit᷑ dixit. Eeo simił altissimo.
Hie gͦ qͥa caritatẽ nõ habuit noc ordo fuit. net de
o dinib ceciditi quos caritatis ordo distinguit. Conce¬
dimꝰ tam̃ dici posse qͥa ceri dit ab ordine cecidit a bea¬
tudine nõ que habuerteuł in qͥbꝰ fuerit. s q̃
potuit. Potuit
enĩ qui ⁊ nat᷑a bonꝰ fuit: ꝯ ut in dõ ꝑficeret᷑ lib̾i arbitrii bonũ adõ
optinuit. Bonũ hoc a sũmo bono ad bonũ accepit. S abutens facul¬
tate doni. ĩ se nõ in do głiari uoluit. Falsoq dixit. Ponam sedem
meã ad aq̃lonẽ. ⁊ ero simił altissimo. h̃÷ cupiditas q̃ a d̾o defluxit.

Expanded text:
aritatis meritum a Deo distincti sunt novem ordines angelorum. His addidit et decimam drachmam, humanam scilicet naturam, quae tandiu ordinem tenuit, donec ab inordinato deordinata corruit: quam tamen ipse qui condidit perditam quaesivit, quaesitam invenit, inventam in humeris reportavit. Sed qui ab initio mendax fuit, charitate caruit, qui, veritate neglecta, mendaciter dixit: Ero similis Altissimo. Hic vero quia charitatem non habuit, nec ordo fuit, nec de ordinibus cecidit, quos charitatis mensura distinguit. Concedimus tamen dici posse quia cecidit ab ordine, cecidit a beatitudine, non quae habuerit, vel in quibus fuerit, sed potuit. Potuit enim quia et natura bonus fuit, et ut in Deo perficeretur liberi arbitrii bonum a Deo obtinuit. Bonum hoc a summo bono ad bonum accepit, sed abutens facultate doni in se non in Deo gloriam voluit, falsoque dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, ero similis Altissimo . Haec est cupiditas quae a Deo defluxit,
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ. s de angło qͥa nõ fuit ordo. uł in ordĩe. mirtr tuã sensisse pru¬
denciam. quẽ ierechiel ꝓpħa descbens ait. Tu sienacłm similitu¬
cum de ip̃o idem ꝓpħa dicat. ambulasti ꝑfectꝰ in uiis tuis a die ꝯdi¬
tionis tue. uł sic̃ alibi dr᷑. in dieb tuis sine uitio donec ĩuenta ẽ
iniqͥtas inte.
Erba huiꝰmodi ⁊ his similia. aliqͥndo de
rege tyri. aliqͣndo de uege babilonis siue eeypti. dicit᷑ a ꝓpħis.
q̃ tam̃ doctores eccłastici. qd̃ ⁊ tu sentis de sathana eiꝰq sociis¬

Expanded text:
rendum; sed de angelo quia non fuit ordo vel in ordine miror tuam sensisse prudentiam, quem Ezechiel propheta describens ait: Tu signaculum similitucum de ipso idem propheta dicat: Ambulasti perfectus in viis tuis a die conditionis tuae vel, sicut alibi dicitur, in diebus tuis sine vitio, donec inventa est iniquitas in te? RESP. Verba hujusmodi et his similia aliquando de rege Tyri, aliquando de rege Babylonis, sive Aegypti, dicuntur a prophetis: quae tamen doctores ecclesiastici, quod et tu sentis
Abbreviated transcription (Latin):
tas. aut contͣ heticos disceptandi necessitas: respondemꝰ qͥa
qd̃ dicit᷑ in deitate tͥnitas. designamꝰ dicendo tres ꝑsonas. Qd̾ it
rimꝰ: qd̾ sine u̾b̾ m̃te cõcipimꝰ. hac de causa ꝓ dicendi penu¬
ria h uerbũ qd̃ ÷ ap̃ latinos ꝑsona ad respondendũ elegit et¬
clesia ꝓ qͦ g̃tꝰ catholicꝰ ponit sub̾a. Nos itaq latini tͤs ꝑsonas
ĩd̾itate dicimꝰ. ñ uͭ diu̾sitatẽ tã simplicis nat᷑e senciamꝰ: sed

Expanded text:
tas, aut contra haereticos disceptandi necessitas, respondemus, quia quod dicitur in deitate trinitas designamus, dicendo tres personas. Quod enim rimus quod sine verbis mente concipimus. Hac de causa prae dicendi penuria hoc verbum, quod est apud Latinos persona, ad respondendum elegit Ecclesia, pro quo Graecus catholicus ponit subsistentia. Nos itaque Latini tres personas in deitate dici
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ intelligo. admirari ñ desino.
icut de deo mira¬
ris qd̾ et ip̃m credendo sentis et tñ ut ÷ neqͣqͣm ĩtelligis. ita et
t si te ip̃m intend̾es te tͥ miraculũ ip̃e inuenires. Sd egͥdem
ip̃m ut dixisti scire me sencio. s ut uerũ fatear qͥd sit qd̾
scio: disserere nescio. Resp̃. Sicut te diu̾sũ in sub̾a. u¬
nũ ĩ ꝑsona bene nosti. s diffinre ñ nosti: sic te docet ma
re. Ambula ꝑ fidẽ: uͭ pꝰsis ꝑuenire ad cognitione. Uidemꝰ

Expanded text:
a non intelligo, admirari non desino. RESP. Sicut de Deo miraris quod et ipsum credendo sentis, et tamen ut est nequaquam intelligis, ita et tu si te ipsum intenderes, te tibi miraculum esse invenires. Quod equidem ipsum, ut dixisti, scire me sentio. Sed ut verum fatear, quid sit quod scio, disserere nescio. RESP. Sicut te diversum in substantna, habere nosti, sed diffinire non nosti, sic te docet matre. Ambula per fidem, ut pervenias ad cognitionem. Videmus
Abbreviated transcription (Latin):
ter fuerint tͣnsg̃ssa. humili satiͤfactõe st̃ honoranda. ulła subditoꝵ tem̾ita¬
te mordenda. humilitas namq m̾et᷑ ascensum. suꝑbia casũ. Obedĩa p̃miũ. Cõ¬
tẽp̃tꝰ suppliciũ. ¶ ꝓpt̾ humiliati ad dm̃ resurgamꝰ. ⁊ obedientes eccłie mandata
seruemꝰ cum qͣ tc̃ beate iuiuemꝰ: cũ ds erit om̃ĩa ĩ om̃ib Inrt᷑. Quid. fiet
uid. fiet¬
ne d̾s om̃ia: Q ͤ om̃ia: Cum om̃ia dm̃s. ligna ⁊ lapides ⁊ oẽm creat᷑am tam spi¬
ritalẽ ꝙͣ corꝑeã cogitare solemꝰ. Erit ne gͦ d̾s in lapide lapis. seu ꝯdlibet aliud.
adeo desipit. ut ꝓ sensu tuo dicat dm̃ om̃ia ficri: Ds eqͥd̃ omĩa facit ñ ip̃e fit.
Nescis qͥa om̃is creat᷑a de nichilo ẽ. ⁊ ꝓ ꝯditioẽ sua mutabilitati obuoxia ẽ

Expanded text:
ter fuerint transgressa, humili satisfactione sunt honoranda, nulla subditorum temeritate mordenda. Humilitas namque meretur ascensum, superbia casum, obedientia praemium, contemptus supplicium. Quapropter humilitati ad Dominum resservemus, cum qua tunc beate vivemus, cum Deus erit omnia in omnibus. IX. INT. Quid? Fietne Deus omnia? Quae omnia? Cum omnia dicimus, ligna et lapides et omnem creaturam tam spiritalem quam corpoream cogitare solemus. Erit ergo Deus in lapide lapis, seu quodlibet aliud, adeo desipit, ut pro sensu tuo dicat Dominum omnia fieri? Deus equidem omnia facit, non ipse fit. Nescis quia omnis creatura de nihilo est, et pro conditione sua mutabilitati obnoxia est?
Abbreviated transcription (Latin):
audielant. panẽ ⁊ uinũ in sp̃e uidebant. s fideles dño credebant. Te¬
cõmemorationẽ. Ea hora corpꝰ xp̃i cõmestũ ÷. idem ip̃m ĩ crastino ꝓ salu

Expanded text:
audiebant, panem et vinum in specie videbant, sed fideles Domino credebant. Tecommemorationem . Ea hora corpus Christi comestum est, idem ipsum in crastino pro salu
Abbreviated transcription (Latin):
spondeo qͥa sacram̃tum ẽ. Crede gͥ qd̾ est licet iud̾e nõ ualeas ut ẽ. Sa¬
cram̃ta fidem q̃rũt. diffiniri nesciunt. Uis scire sacram̃ta: hͤre qͥte do¬
ceat. Nescit mundꝰ. nouit ap̃ianꝰ. Contͣdicit heticus. defendit catholicꝰ.
Transi gͦ mundũ. cõculca heticum. int̾raga xp̃ianũ. aAudi catholicum.
Qt dicit xp̃ianꝰ : Nͥo docet catholicus: Respondet se scire: respondet uere.
Nouit namq id ip̃m. s fidei notioẽ. nõ humana ratione. Nõ om̃ib no¬
tum est. sacram̃tum enĩ est. Int̾. Qid est sacram̃tum:
Respꝰ.

Expanded text:
spondeo quia sacramentum est. Crede igitur quod est, licet videre non valeas ut est. Sacramenta fidem quaerunt, diffiniri nesciunt. Vis scire sacramenta? Quaere, fili, qui te doceat. Nescit mundus, novit Christianus. Contradicit haereticus, defendit catholicus. Transi ergo mundum, conculca haereticum, interroga Christianum, audi catholicum. Quid dicit Christianus, quid docet catholicus? Respondet se scire, respondet vere. Novit namque idipsum, sed fidei notione, non humana ratione. Non omnibus notum est. Sacramentum enim est. XVI. INT. Quid est sacramentum? RESP.
Abbreviated transcription (Latin):
te mundi passum ÷. Ea hora sanguis xp̃i bibitꝰ est. idem ip̃e ĩ crastino ꝓ
salute mundi in cruce fusus est. in qua ꝓ nob̾ passus. nr̃e redẽptionis ÷ p̃ciũ.
⁊ a redẽptis in uite sumit᷑ alim̃tum. Mat̾ eua cibũ mortis posteris ministͣuit.¬
eccłia sumit. ip̃o ꝑ eam oꝑante qͥ hoc ĩ suã ꝯmemorationẽ fieri mandauit. a¬
ad uitam pascit. uide sacram̃tum. xp̃c resurgens ex mortuis iam nõ morit᷑.
Immortał aut̃ ⁊ ĩpassibił. a mortali sensu ⁊ passibili nõ pot̾ sentiri. Cum gͥ eiꝰ

Expanded text:
e passum est. Ea hora sanguis Christi bibitus est, idem ipse in crastino pro salute mundi in cruce fusus est, in qua pro nobis passus, nostrae redemptionis est praemium, et a redemptis in vitae sumitur alimentum. Hoc eEcclesia sumit, ipso per eam operante qui hoc in suam commemorationem fieri mandavit, aad vitam pascit. Vide sacramentum: Christus resurgens ex mortuis, jam non moritur . Immortalis autem et impassibilis a mortali
Abbreviated transcription (Latin):
uid dicis: uisne
⁊ ħ humana ratione ꝓbari: Nesci qͥa suꝑsubstanciał ÷ cotidianus pa¬
nis iste de quo loqueris: Panis iste nõ est t̾renꝰ ĩ mo nec celestis. s totꝰ
suꝑ celestis. hũc cotidianũ in or̃one dñica petit. qͥ scd̾m aliam tͣuslatõ¬
panis semel ꝯsũptus. nõ possit ẽẽ cotidianꝰ. Ut aut̃ totidianꝰ sit. ⁊ unꝰ¬

Expanded text:
uid dicis? Visne tibi haec humana ratione probari? Nescis quia supersubstantialis est quotidianus panis iste de quo loqueris? Panis iste non est terrenus, imo nec coelestis, sed totus supercoelestis. Hunc quotidianum in oratione Dominica petit qui secundum aliam translatiopanis semel consumptus non posset esse quotidianus. Ut autem quotidianus sit, et un
Abbreviated transcription (Latin):
pondens ait. Inmaculatũ agnũ cotidie ĩ altari crucis sacrifico. cuiꝰ carnes
pꝰꝙͣ popłs credenciũ manducauerit. ⁊ sanguinẽ eiꝰ biberit: agnus qͥ sacrifi¬
catꝰ ÷ integ̾ ꝑ seuerat ⁊ uiuus. Et cum uere sacrificatꝰ sit ⁊ uere carnes
eiꝰ manducate sint a ppło. ⁊ uere sanguis eius sit bibitꝰ. tam̃ ut dixi integ̃
ꝑmanet ĩmaculatꝰ Ĩ uiuus. Et adiecit. Si credid̾is ex toto corde discere potis
Si nõ credideris: penit᷑ nũꝙͣ. tu ad indaginẽ huiꝰ ueritatis attinges. Uide
sacram̃tum. xp̃c inaltari uere sumit᷑. ⁊integ̃ ⁊ totus. Cet̾a qͥd corꝑa pꝰ¬
sunt secari. ⁊ in ꝑtes diuidi atq recolligi. minui qͦ uł augeri. Corpꝰ
aut̃ xp̃i iam glificatũ. iam inpassibile factũ. dum pͦpłs tecũ comedit.

Expanded text:
pondens ait: « Immaculatum Agnum quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnes postquam populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus qui sacrificatus est integer perseverat et vivus. Et cum vere sanctificatus sit, et vere carnes ejus manducatae sint a populo, et vere sanguis ejus sit bibitus, tamen, ut dixi, integer permanet immaculatus et vivus. » Et adjecit: « Si credideris ex toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquam ad indaginem hujus veritatis attinges. » Vide sacramentum. Christus in altari vere sumitur integer et totus. Caetera quidem corpora possunt secari et in partes dividi atque recolligi, minui quoque vel augeri. Corpus autem Christi jam glorificatum, jam impassibile factum, dum populus tecum comedit,
Abbreviated transcription (Latin):
nichilum redactam qͥa desiit eẽ qd̾ fuit: s mutatã pociꝰ qͥa cepit eẽ
aliud qd̾ ñ fuit. ⁊ ip̃m qd̾ cepit eẽ : ex ea ẽẽ nõ accepit. qͥa panis fuit.
s ip̃a eiꝰ eẽ accepit. qͣndo desiit ẽẽ qd̾ fuit. hoc exp̃ssius distinxi¬
mnꝰ ꝓpt̾ eos qͥ ex sua ratione fidei p̃ iudiciũ faciunt. ⁊ sensu ĩ ceden¬
tes asserere nitunt᷑ uł ħ eẽ solũ qd̾ cernit᷑. uł tale ẽẽ qd̾ creditur.
hoc ẽ qͥa sola panis ⁊ uini sp̃es cernit᷑. solam ẽẽ ibi panis ⁊ uini sub¬

Expanded text:
sed mutatam potius, quia eoepit esse aliud quod non fuit, et ipsum quod coepit esse ex ea esse non accepit, quia panis fuit; sed ipsa ejus esse accepit quando desiit esse quod fuit. Hoc expressius distinximus propter eos qui ex sua ratione fidei praejudicium faciunt, et sensu suo incedentes asserere nituntur, vel hoc esse solum quod cernitur; vel tale esse quod creditur, hoc est, quia sola panis et vini species cernitur, solam ibi esse panis et vini sub
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃a mundo relaxant᷑. qͣ infetꝰ spoliat᷑. qͣ gladiꝰ ille u̾satilis re¬
uersat᷑. qͣ paradisus ianua resat᷑. Nec inqͣm caritas ÷ qͣ dũ caro̾¬
rit̾ tenuit: teneri ab inferis cũ illuc descend̾et: minime potu¬
it . s sua eũ caritas cũ suis ꝓ qͥb descend̾at liberũ reduxit.
ut cet̾a bona habent᷑. q̃ si absens fuer̃. nlła habent᷑. Sic it de
tatẽ dabunt᷑ cet̾a bona ⁊ habundabt̃ ad plenitudĩem. Si aut̃
feret᷑ ab eo boñ ꝗdlibet qd̾ habet ad utendũ ꝑ caritatẽ. qͦ qͥ a ꝑ
caritatẽ uti noluit: eo ip̃o uire pͥuari debuit. Omĩa nãq
in caritate bona sunt: sine caritate aut si qͣ sunt: ñ hñti ca-¬
titatem hona ñ sunt. Unde scͥptũ ÷. Qͥ offendit ĩ uno reus ẽ
om̃iũ. Sͣre gͥ supplicando caritatẽ ut det eam qͥde celo ue¬
ẽ om̃iũ: citiꝰ exponas

Expanded text:
gladius ille versatilis reversatur, qua paradisi janua reseratur. Haec, inquam, charitas est qua dum caruus quia singulariter tenuit, teneri ab inferis, cum illuc descendisset, minime potuit, sed sua eum charitas cum suis, pro quibus descenderat, liberum redut caetera bona habeantur: quae si absens fuerit, nulla habentur. Sic enim tferetur ab eo bonum quodlibet quod habet ad utendum per charitatem; quo quia per charitatem uti noluit, eo ipso jure privari meruit. Omnia namque in charitate bona sunt; sine charitate autem si qua sunt, non habenti charitatem bona non sunt. Unde scriptum est: Qui offendit in uno, reus est omnium . Quaere igitur supplicando charitatem, ut det eam qui de coelo veest omnium, citius exponas
Abbreviated transcription (Latin):
uitium cui libet corꝑis. sic̃ malũ dicimꝰ ⁊̃ molestias aĩmi nõ ꝯtͣ iusticiã
sencientis. Corꝑis qͥdẽ ut sunt eeͥtudĩes. supplicia pene. labores. esuries
sueta solet dr̃e mala. s nõ sunt dãpnabilia. Ea enĩ ⁊ iusti om̃s tolerant
ñsenti uita. Qͥ licet hꝰmodi mala patiant᷑: nõ ideo tam̃ mali noĩantur.
sic nirratõnabilia uł sensu carencia nõ dñis mala. ꝙͣ uis passionũ ĩ ꝯmo¬
dis ip̃a sint subdita. At uͦ ea pp̾e mala dicimꝰ. q̃ censura iusticie dap̃na¬
bilia uidicamꝰ. N aut̃ ꝓ lege iusticie sunt dapnabilia: ea utiq uocamꝰ
ħ q̃ ꝓpͥe mala sunt ubisint uidẽ uolumꝰ nũꝗͣ. nͥ ĩ sola ratõnali uolintate ea
exeẽ dep̃hendimꝰ.¬

Expanded text:
cut et molestiae animi non contra justitiam sentientis. Corporis quidem, ut sunt aegritudines, supplicia, poenae, labores, esuries, et sueta solet dicere mala, sed non sunt damnabilia. Ea enim et justi omnes tolerant in praesenti vita. Qui, licet hujusmodi mala patiantur, non ideo tamen mali nominantur. Sic et irrationabilia vel sensu carentia non dicimus mala, quamvis passionum incommodis ipsa sint subdita. At vero ea proprie mala dicimus quae censura justitiae damnabilia judicamus. Quae autem pro lege justitiae sunt damnabilia, ea utique vocamuea quae proprie mala sunt ubi sint videre volumus, nusquam nisi in sola rationali voluntate ea esse deprehendim
Abbreviated transcription (Latin):
oluit ꝓpħa ut eiꝰ casum ostend̾et gͣuiorem de eiꝰ gła efferre sermo¬
nẽ. dicens qͥs ẽẽ potuit: s ꝑu̾sa uuqͥtate noluit. Lapides qͥd̃ p̃ciosos. scõs
intlligimꝰ angłos. cum qͥbꝰ si iste mansisset. qd̾ utiq sub d̾o lib̾e potu¬
isset. ꝓ culdubio om̃is eoꝵ gła caritate mutua eiꝰ eẽt. Qd̾ si ideo drͣ oĩs
lapis p̃ciosus oꝑim̃tum eiꝰ. qͥa ds̃ eum ꝓ cõditiõe suã aliis clariorẽ fece¬
rit in nat᷑a. magis culpandꝰ ÷ qd̃ caritatis caruit gr̃a. A quo enĩ plꝰ acte¬
pit: magis eum amare debuit.¬

Expanded text:
oluit propheta, ut ejus casum ostenderet graviorem, de ejus gloria efferre sermonem dicens quis esse potuit, sed perversa iniquitate noluit. Lapides quidem pretiosos sanctos intelligimus angelos, cum quibus si iste mansisset, quod utique sub Deo libere potuisset, procul dubio omnis eorum gloria charitate mutua ejus esset. Quod si ideo dicitur omnis lapis pretiosus operimentum ejus, quia Deus eum pro conditione sua aliis clariorem fecerit in natura, magis culpandus est, quod charitatis caruit gratia. A quo enim plus accepit, magis eum amare debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
glice pacis beatitudiẽm gustauit. nec habitam custodiuit. qͣm nolendo
amisit. qͥ nec dĩ nec bõꝵ sp̃uum sapiãm attigit. quẽ elata cupiditas ob¬
cecauit. hic enĩ ꝯtinuo impiꝰ. ꝯsequent᷑ ꝯm̃te cecꝰ. dum statim cecidit. nͥ
sui casus p̃scienciã hr̃e potuit. Nec ab ea qͣm habuit beatitudĩe corruit
s ꝗͣ. hab̾e potuit: si amore debito elegisset dũo subiti. Qd̾ qͥa noluit:
dãpnari meruit. S omp̃is dei potenciã sub qua ẽẽ suꝑbus noluit. li¬
cet ĩuitꝰ neqͣqͣm euasit. miro qͥd̃ mir acło factũ est ĩ illo ut cũ a luce
iusticie nllatenꝰ abscõdat᷑. ip̃a qͣm neqͥd effug̾e iusticia ñ letet᷑. Qͣm

Expanded text:
gelicae pacis beatitudinem gustavit, nec habitam fastidivit quam nolendo amisit, qui nec Dei nec beatorum spirituum sapientiam attigit, quem elata cupiditas obcaecavit. Hinc enim continuo impius, consequenter et mente caecus dum statim cecidit, nec sui casus praescientiam habere potuit, nec ab ea quam habuit beatitudine corruit; sed quam habere potuit, si amore debito elegisset Domino subjici, quia quod noluit damnari meruit. Sed Omnipotentis potentiam sub qua esse superbus noluit, licet invitus nequaquam evasit. Miro quidem miraculo factum est in illo ut, cum a luce justitiae nullatenus absc
Abbreviated transcription (Latin):
icut homo pͥmꝰ in corꝑali ꝑadiso ut de
beati angłi ꝑfruunt᷑ intͣret. obediẽ iustiaa ꝓbatꝰ : sic angłs ille pͥmo oẽm
plenitudĩem ꝯdicionis bone ꝗͣ. nat᷑am intellec tualem hab̾e ꝯuenit. tan¬
ꝙͣ. delicias ꝑadisi d̾i a dõ conditore suscepit. ut bene utens lib̾ate arbi¬
trii. ad ip̃m qͥ ẽ unũ ⁊ om̃e bonũ om̃ium tanꝗͣ ꝑadisum ꝑadisoꝵ a
mando ꝑtingeret qͥ sũma beatitudo est. qͣm semel habitã amitt̾e

Expanded text:
icut homo primus in corporali paradiso ut debbeati angeli perfruuntur, intraret obedientiae justitia probatus: sic angelus ille primo omnem plenitudinem conditionis bonae, quam naturam intellectualem habere convenit, tanquam delicias paradisi Dei a Deo conditore suscepit, ut bene utens libertate arbitrii, ad ipsum qui est unum et omne bonum omnium tanquam paradisum paradisorum amando pertingeret, qui summa beatitudo est
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃latoꝵ uita q̃ subditoꝵ aĩas exemplo maculat. aut oĩo deleat᷑. aut cano¬
nica censura citiꝰ corrigant᷑. Delet huiꝰmodi lex fori. nͥ honor defendat ordi¬
nis. S meliꝰ corrigit eos censura celestis. dum ab offitio deponit. dum sub ar¬
ciori uita male lapsos recludit. qd̵ pleniꝰ facit : dum eos ad ordinẽ monasticũ
monachos. dicentes cos ẽẽ mortuos. ⁊ eccł̃iasticis officiis indignos.
Respõ.

Expanded text:
ut praelatorum vita, quae subditorum animas exemplo maculat, aut omnino deleatur, aut canout praelatorum vita, quae subditorum animas exemplo maculat, aut omnino deleatur, aut canonica censura citius corrigatur. Dolet hujusmodi lex fori, nisi honor defendat ordinis. Sed melius corrigit eos censura coelestis, dum ab officio deponit, dum sub arctiori vita male lapsos recludit. Quod plenius facit dum eos ad ordinem monasticum monachos, dicentes eos esse mortuos et ecclesiasticis officiis indignos? RESP.
Abbreviated transcription (Latin):
apłia dicunt᷑. qͥ pontisices. qͥ abb̃es ⁊ hiuꝰmodi. quos eccl̃ia ꝓmotiõẽ gͣduũ regẽ¬
dis plebib añ ponit. Q ꝓpt̾ qͥ ordinant᷑ in clerum: oꝑtet eos sui noĩs parit̾ ⁊ offi¬
cii pensare debitum. Clerꝰ namq sors int̾pretat᷑. clericꝰ uͦ sortitꝰ. Uideat gͦ ut
ip̃e sit dñi. ⁊ dñs sors eiꝰ. Debet enĩ ita canonice cdericꝰ uiu̾e. ut oĩo expeditꝰ qͣn
tum potest ⁊ diuine gr̃e subnixus. tam ĩ se ꝙͣ. in aliis seruet qd̾ dicit᷑. Ualde
enĩ ꝯfundit᷑. qͥ seruire negligit qd̾ ei ꝯmitat᷑. ⁊ p̃t̾mittit officiũ: ad qd̾ eligit᷑.
Q gaudet nomĩe ⁊ uacat oꝑe. Q sigñ regis portat ĩ capite ⁊ uicis seruit in
carne. S coronatꝰ incedit: ⁊ cupiditatũ funibꝰ sustinet religari. Clerici qͥppe
qͣntũcumq ꝓmoti si ĩ cͥmine dilabunt᷑. auctoritate antiqͣ a clero deponi censẽ
t᷑. ne qͥb ꝓdeẽ p̃lati debuerant. eis ad p̾candũ exempla p̃beant. Restat enĩ

Expanded text:
i dicuntur, qui pontifices, qui abbates, et hujusmodi, quos Ecclesia promotione graduum regendis plebibus anteponit. Quapropter qui ordinantur in clerum, oportet eos sui nominis pariter et officii pensare debitum. Cleros namque sors interpretatur, clericus vero sortitus. Videat ergo ut ipse sit Domini, et Dominus sors ejus. Debet ese quam in aliis servet quod dicitur. Valde enim confunditur qui servare negligit quod ei committitur et praetermittit officium ad quod eligitur, qui gaudet nomine et vacat opere, qui signum regis portat in capite et vitiis servit in carne, qui coronatus incedit et cupiditatum funibus sustinet religari. Clerici namque, quantumcunque promoti, si in crimine dilabuntur, auctoritate antiqua a clero deponi censentur, ne quibus prodesse praelati debuerant, eis ad peccandum exempla praebeant. Restat enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ĩ angło ꝓpͥe boñ eoꝵ ẽẽ dicit᷑. qͦ supͣ se ad dm̃ humilit̾ eleuant᷑. An¬
głs itaq uł hõ dum collato sibi lib̾o bene utunt᷑ arbitͥo. recte bo¬
i dicunt᷑ ⁊ inherentes ei qͥ sumniꝰ est. dum plena caritate ad eũ¬
mitabilitate sua. ĩmutabili gle dei sociant᷑.
Econtͣ si indebita cõ¬
cupiscentia hõ uł angłs au̾tit se ab eo qͥ
sũmꝰ est. dum retͦgdo
amore inclinat se ad id qd̾ minꝰ ẽ. mox
arbiti gra miser abut¬
tit᷑. sũm aq: iusticia qͣm ñ potest effu¬
g̾e. nõ arbit̾o s arbit lib̾tate pͥuat᷑. ita ut nõ possit qd̾ ante potuit. qͥa
uoluit qd uelle ñ debuit. Sentit qͥppe ratc̃ne se cecidisse ĩ culpã. s ad
redeund̾ nõ eẽ lib̾m. Declinare qͥd a bono ꝑ seip̃m potuit. s tm̃ ħ posse
fuit. defectꝰ enĩ÷ ab eo qd̾ bene potuit. potuit qͥd̃ cũ gr̃a cͤatoris. qͦ tõ

Expanded text:
quam in angelo, proprie bonum eorum esse dicitur, quo supra se ad Deum humiliter elevantur. Angelus itaque vel homo, dum collato sibi libero bene utuntur arbitrio, recte boni dicuntur et inhaerentes ei qui summus est, dum plena charitate ad emutabilitate sua, immutabili gloriae Dei sociantur. Econtra, si indebita concupiscentia homo vel angelus avertit se ab eo qui summus est, dum retrogrado amore inclinat se ad id quod minus est, mox arbitrii gratia miser abutitur, summaque justitia, quam non potest effugere, non arbitrio, sed arbitrii libertate privatur, ita ut non possit quod ante potuit, quia voluit quod velle non debuit. Sentit quidem ratione se cecidisse in culpam, et ad redeundum non esse liberum. Declinare quidem a bono per se ipsum potuit, si tamen hoc posse f
Abbreviated transcription (Latin):
quo ip̃m qͥ sũme ẽ debuit amare. ⁊ amando ꝑciꝑe. ⁊ ꝑcipiendo beata ma¬
nere: nõ in aliud ip̃a ꝯũtit᷑: s arbit̾i sui libertate p̾uatur. qͣm dñ ꝓpͥã
uoluntatẽ ꝙͣ. creat᷑s hr̃e nõ debet. cͤatori suo ꝓpon̾e uitit᷑. Q ꝓpt̾ nõ na¬
tͤa. nõ res aliqͣ est. istud qd̾ dñis malũ. s abusio seu negligentia boni.
qd̾ potest. ⁊ qd̾ ip̃a ẽ debet cͤatori. suã qͦ uoluntatẽ om̃imodis debet illi.
intellectuał bona qͥa a bono ꝯditore bñ cõdita. ⁊ lib̾tate arbitrii di¬
tata. ꝯditorẽ suii uire debito debet dilig̾e. ⁊ eiꝰ iustituta studiose ser
sibi redd̾e nõ pot̾it. hane enĩ a se ip̃a nõ habuit: s a conditore susce

Expanded text:
quo ipsum qui summe est debuit amare et amando percipere et percipiendo beata manere, non in aliud ipsa convertitur, sed arbitrii sui libertate privatur, dum propriam voluntatem, quam creatura habere non debet, Creatori suo praeponere nititur. Quapropter non natura, non res aliqua est istud quod dicimus malum; sed abusio seu negligentia boni squod potest et quod ipsa est debet Creatori, intellectualis, bona, quia a bono conditore bene condita, et libertate arbitrii ditata, Conditorem suum jure debito debet diligere et ejus instituta studiose servsibi reddere non poterit. Hanc enim a semetipsa non habuit, sed a Conditore susce
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qd̾ crea¬
t᷑am qͣm omẽm scͥpt᷑a teste p̃dixeras ualde bonã. ostendis fieri malam:
An desuit eẽ qd̃ facta ẽ. ⁊efficit᷑ illd qd̾ scił malũ est: Si d̾s ħ facit: tunc ñ
bona sunt ouiũa q̃ faic̃it. Si aliꝰ ẜ facit malũ: nõ est ds̃ cͤato om̃ium nec
net om̃ia ꝑ ip̃m facta sunt.R i

Expanded text:
uid est quod creaturam, quam, omni Scriptura teste, praedixeras valde bonam, ostendis fieri malam? An desinit esse quod facta est, et efficitur aliud quod malum est? Si Deus hoc facit, tunc non bona sunt omnia quae facit. Si alius hoc facit malum, non est Deus creator omnium, nec omnia per ipsum facta su
Abbreviated transcription (Latin):
Roponat aliqͣndo aliqͥs ⁊dicat.
ista ⁊ hꝰ modi uocalia te cõcedente significando ponãt res aliqͣs. ĩ finita
significãt. ⁊ nicħ nominãt. ut malicia cecitas. nuditas. ⁊ his similia. si qͣndo
q̃ nominãt: nõ ea iẽẽ rep̃sentant. q̃ sua p̾mitiua remouendo designãt.
Ut malꝰ cum angłui uł hominẽ noĩat. pͥncipalit̾ nõ eis ieẽ bonitatẽ
rep̃sentat. qͣm malicia nõ nominãdo s remouendo designat. Est enĩ cũ dico
malicia. ac si dicerem. ñ bonitas. sic̃ homo ⁊ñ hõ. sic̃ iusticia ⁊ iniusticia. At¬
tende ⁊̃ qd̾ cum aliqͥs q̃rit an malũ significet aliqͥd. si de pͥmitiuo agit. qͣn

Expanded text:
roponat aliquis aliquando et dicat. ista et hujusmodi vocalia, te concedente, significando ponant res aliquas, poterunt significant et nihil nominant, ut malitia, caecitas, nuditas, et his similia, si quando  nominnem nominat, principaliter in eis non esse bonitatem repraesentat, quam malitia non nominando sed removendo designat. Est enim cum dico malitia, ac si dicerem non bonitas, sicut homo et non homo, sicut justitia et injustitia. Attende etiam quia cum aliquis quaerit an malum significe
Abbreviated transcription (Latin):
cire debes qͣsdam uoces significare namĩando. uł indicando rem aliꝗͣ.
uox ista rem suã noĩando seu ĩdicando significat. At uͦ malicia uͭ ꝓpͥe loqͣr. boni¬
tatẽ abẽẽ designat. Malũ sane suie malicia diu̾sa suscip̃ uocabula. ut m̃daci¬
ñ qͥa sũt: s qͥa bonͣa sunt. Sic̃ malũ dr᷑ nõ qͥa ẽ. s qͥa boñ nõ ẽ. Dicit᷑ aut̃ m̃da¬
cium pͥuatio u̾itatis. fornicatio. amissio castitatis. adult̾ium. uiolatio fidi¬
ꝯiugał. ⁊ cet̾a hꝰmodi. E num̾are uoceᷤᷤ nõ possumꝰ qͣs significare ñ ponendo
s remouendo nouimꝰ. Ut cecitas. surditas. nuditas. egestas. tͥaceo. nolo. de¬
sipio. nescio. ⁊ hꝰmodi. Qͣre cauend̾ tͥ sũmoꝑe ÷: ut cũ aliqͥs tecũ ꝓ inqͥrẽda
Si enĩ ꝑmiseris: cito te ad ĩꝯueniens tͣhere poterit. Illt. Hoc si placet
uł aliquo demonstͤs exemplo. Rep̃. ERoponat aliqͣndo aliqͥs¬

Expanded text:
cire debes quasdam voces significare nominando vel indicando rem aliquamvox ista rem suam nominando seu indicando significat. At vero malitia, ut proprie loquar, bonitatem abesse designat. Malum sane sive malitia diversa suscipit vocabula, ut mendacion sunt; sicut malum dicitur, non quia est, sed quia bonum non est. Dicitur autem mendacium privatio veriatis; fornicatio, amissio castitatis; adulterium, violatio fid caetera hujusmodi. Enumerare voces non possumus quas significare non ponendo sed removendo novimus; ut caecitas, surditas, nuditas, egestas, taceo, nolo, desipio, nescio, et hujusmodi. Quare cavendum tibi summopere est ut, cum aliquis tecum pro inquirenda Si enim permiseris, cito te ad inconveniens trahere poterit. XII. INTERR. Hoc, si placet, vel aliquo demonstres exemplo. RESP. Proponat aliq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amat boñ qd̾ minꝰ est. Et saendũ qͥa uoluntas cũ a bono deuiat:
ad nich declinat. Nõ ÷ enĩ qd̾ inuenire possis: si boñ pt̾ qd̾ nicħ est:
tenere negligis. Negligit tenere boñ qͥ qd̾ cũq tenuerit: nõ tenet
ad boñ. ħ auẽ fit. qͣndo cieat᷑a creattra debitũ nõ exsoluit. seu cũ
ten̾e negligit q̃ ei sũmꝰ auctor tenenda mandauit. huiꝰ negligencie
seu defectꝰ. si causam ĩuenire ꝯtend̾is: tẽ pot̾is cũ uid̾e tenebͥs. ⁊sisen¬

Expanded text:
od minus est. Et sciendum quia voluntas cum a bono deviat, ad nihil declinat. Non est enim quod invenire possis, si bonum praeter quod nihil est tenere negligis. Negligit tenere bonum qui quodcunque tenuerit, non tenet ad bonum. Hoc autem fit quando creatura Creatori debitum non exsolvit, seu cum tenere negligit quae ei summus auctor tenenda mandavit. Hujus negligentiae seu defectus si causam invenire contenderis, tunc poteris cum videre tenebras value
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo p̾cantis ꝯcupiscencia. Licet gͦ p̃uideat pꝰcat᷑um. tam̃ nõ p̃desti¬
nat ad p̾candũ. Deum namq res suas p̃destinare. idem÷ qd̾ p̾parare.
qͥ sic̃ p̃destinat p̾cantes ad penam: nõ ÷ putandꝰ p̃destinare ad culpã.
Si enĩ eẽt auctor culpe: nõ eẽt iustꝰ irrogator pene. S iuste p̃destinat
ad penã: quoᷤ p̃uidet fut᷑os in iustoꝰ ꝑ culpam. p̃destinat etiã suos ad głã.
tente disposita. ut qͥsq pindulto sibi tpr̃e ꝑ uam iusticie ad eam tͣn¬
seat. qͣtinus ⁊ sac̾m̃ta suscipiendo. orando quoq ⁊oꝑando bene ꝑcipiat.¬

Expanded text:
cupiscentia. Licet ergo praevideat peccaturum, tamen non praedestinat ad peccandum. Deum namque res suas praedestinare idem est quod praeparare: qui sicut praedestinat peccantes ad poenam, non est putandus praedestinare ad culpam. Si enim esset auctor culpae, nec esset justus irrogator poenae: sed juste praedestinat ad poenam quos praevidet futuros injustos per culpam. Praedestinat etiam suos ad gloriam, tente disposita, ut quisquis pro indulto sibi tempore per viam justitiae ad eam transeat, quatenus et sacramenta suscipiendo, orando quoque, et bene op
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutabił manet᷑. Nõ gͥ p̃uidet qͣsi fut᷑a. qͥ absq uicissitudĩe simł oĩa
nidet p̃sencia. Qͣ ꝓpt̃ eiꝰ illa qͣm de rebꝰ habet sciencia magis dicenda
piundencia quã p̃uidencia. qua in cõfuse ꝓspectat ap̃ se qͥd p̃sencia
⁊ stabilia. ad cõditionẽ uͦ temꝑis fut᷑a ꝯ mobilia. uidegt qͥd omĩa
cõtuitu suꝑ excelso. nõ uisu temꝑaneo. s suo femꝑ singła cernens
et̾no. hanc ũnutabilẽ scienciã creatoris. beatoꝵ societas augłoꝵ uidẽ¬
dam p̃elegit. Inde ẽ qd̾ licet nat᷑a licet mitabił. inutabilitatis tam̃ e¬
logium nõ incrit. dum sine int̾uallo tpr̃is qͣm cito facta ẽ. tam ato
factorẽ indefessa caritate dilexit. que cũ sit aliud. nõ aliud p̃t̾ dm̃ di¬
lieit. uñ nͨ ad se decliuat. s qd̾ seũmũ÷ dilectõis stabilitate ꝑ hẽnit a

Expanded text:
si futura, qui absque vicissitudine simul omnia videt praesentia. Quapropter ejus illa, quam de rebus habet, scientia magis dicenda est providentia quam praevidentia, qua inconfuse prospectat apud se quidem praesentia et stabilia, ad conditionem vero temporis futura et mobilia. Videt quidem omnia contuitu superexcelso, non visu temporaneo, sed suo singula cernens aeterno. Hanc immutabilem scientiam Creatoris beatorum societas angelorum videndam praeelegit; inde est quod licet natura sit mutabilis, mutabilitatis tamen elogium non incurrit, dum sine intervallo temporis quam cito facta est, tam cito factorem indefessa charitate dilexit, quae cum sit aliud, non aliud praeter Deum diligit, unde nec ad se declinat, sed quod summum est dilectionis stabilitate perennit
Abbreviated transcription (Latin):
uicato manet baptisii sacram̃tum. ñ ad remediũ s ad iudicium.
nõ ad salutẽ s ad ꝯdẽpnatõnem. manet ideo dicimꝰ: qͥa cũ resipiᷤ¬
cit ꝑ eccłiam renaliatur. ñ rebaptirat᷑. Si enĩ pꝰcando sacram̃tũ
amitt̾et: cũ ad eccl̃iam penitendo rediret: eum ꝓ culdubio rebap¬
tixari oꝑteret. Sacram̃ta qͥppe diuina sunt: uñ ⁊ habenti ea per
minist̃ aliqͥs ab offitio remouet᷑. Illd̾ enĩ assidue grauat. hoc se¬
pe alleu̾at. illd̃ dãpnat: ħ castigat. Minustro si indigne agit:
utile ÷ qd̾ depouitur. xͥ ano aut̃ mortiferũ ÷ qd̾ ab eccłia seꝑat᷑.
Num enĩ ab eccłia scindit᷑ : infideł utiq ĩmo infideli det̾ior iudi¬

Expanded text:
nicato manet baptismi sacramentum non ad remedium, sed ad iudicium; nicato manet baptismi sacramentum non ad remedium, sed ad iudicium; non ad salutem, sed ad dampnationem manet. Ideo dicimm domini Ecclesiam reconciliatur, non rebaptizatur. Si enim sacramentum peccando amitteret, cum ad Ecclesiam poenitendo rediret, eum procul dubio rebaptizari oporteret. Sacramenta quippe divina sunt. Unde et habenti ea per minister aliquis ab officio removetur; illud assidue gravat, hoc sepe alleviat, illud dampnat, hoc castigat. Minister si indigne agit, utile est, quod deponitur, christiano autem mortiferum est, quod ab aecclesia separater. Dum enim ab aecclesia scinditur,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm multis int̾dicit᷑. s eis sacram̃tum nõ aufert᷑. Inde fit qd̾ cum edẽ
placet ut eos aliqñ reuocet. reuocatos absoluit. ⁊reꝯailiat: nõ qͥdẽ re¬
nist̾ ẽ qͣntũcumq malꝰ utiq ministͣt. aliud: ip̃m ab offitio depoñe
ne minist̾ium faciat. An ignoramꝰ ꝙ sacram̃ta alia sũt necessaria.
cit᷑. nec enĩ ab oꝑe xp̃iano baptiratꝰ qͥsꝙͣ. suspendit᷑. qͥn potiꝰ si iñ¬
płimis ꝙͣ sepe ꝓculpa recidit᷑. ⁊ ab eo ñnlłi crebriꝰ deponũt᷑. Ilo om̃s
in xp̃o uiuunt. isto eccłia iubente aliqͥ seruiut̃. Illd̃ eccł̃ie donũ
edificat. istud edificatã dispensat. Dispensatio ista ñ a quolibet a¬
git᷑. s ab officiali ꝑ eccłiam posito ministrat᷑. Qt̃ si ꝑ eccl̃iam ab of¬
fitio deponit᷑: manet ei sacram̃tum semel ĩposito. s sic̃ ĩ nr̃o legisti
opꝰculo. manet ad iudiciũ ñ ad officiũ. Sic ⁊ xp̃iano cuilib excõmu¬

Expanded text:
m multis interdicitur, sed eis sacramentum non aufertur. Inde fit quod cum Ecclesiae placet ut eos aliquando revocet, revocatos absolvit et reconciliat, non quidem renister est, quantumcunque malus, utique ministrat. Aliud est ipsum ab officio deponere, ne ministerium faciat. An ignoramus quia sacramenta alia sunt necessaria, citur, nec enim ab opere Christiano baptizatus quisquam suspenditur; quin potius, si etirimis quam saepe pro culpa reciditur, et ab eo nonnulli crebrius deponuntur. Illo omnes in Christo vivunt, isto, Ecclesia jubente, aliqui serviunt. Illud Ecclesiae domum edificat, istud edificatam dispensat. Dispensatio ista non a quolibet agitur, sed ab officiali ab aecclesia posito ministratur. Quod si per aecclesiam ab officio deponitur, manet ei sacramentum semel inpositum: ergo, sicut in nostro legisti opusculo, manet ad iudicium, non ad officium, sic et christiano cuilibet excommu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ comedet ex eo. In unitate gͦ ñ in scismatice sumit᷑. nec enĩ extͣ
catholicam. nec ab alienigena obtinet᷑. Ne gͦ credas uamiloqͥs. ne
acqͥescas elatis. crede humilib ꝯ subditis. qͥ eccłie mat̾s sacram̃ta
uen̾ando suscipiunt: nõ eqͥdẽ disputando. s auctoritatẽ instituto¬

Expanded text:
non comedet de eo . In unitate ergo, non in schismate, sumitur. Nec enim extra non comedet de eo . In unitate ergo, non in schismate, sumitur. Nec enim extra Catholicam nec ab alienigena obtinetur. Ne ergo credas vaniloquis, ne acquiescas elatis. Crede humilibus et subditis, qui Ecclesiae matris sacramenta venerando suscipiunt, non equidem disputando, sed auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
bere. S qui fide caret : ulłm opꝰ boñ habet. Audi apłm. Om̃e inqͥt
tum. dum ab errat a fide ulłm facit boñ. Nõ om̃is gͥ habens sacra¬
mentũ : ht̃ ⁊ sacram̃ti officium. Unde ⁊ miram᷑ quosdã dicere de
ex cõmunicato uł deposito sac̾dote. qd̃ qͥa retinet semel acceptũ
ordinatõis sue sacram̃tum: habet dũ p̃sumit in ꝯsetrando effec¬
tum. Q ꝓpt̾ qͥcumq accedit. ut alios de sacram̃tis ministroꝵ edo¬
ceat: in docendo discernens ordinatõis sacram̃tum. ⁊ ordinati offi¬
cium. dicat. qd̃ sacram̃tum semel acceptum in susceptore manet.
s susceptoris officium sepiꝰ eccł̃ie censura remouet. dicat eciam qd̾
tam uera ÷ eccl̃e potestas. cum ab offitio ministrũ uire deponto:
qͣm uera÷: cum eum ĩ offitio rite disponit. Doceatq qd̾ scismaticꝰ
sto: qͥetcłie catholice ñ ꝯsentit. de qͦ auctoritas ita dicit. Qd̾ ꝯficit
comedetis eum. Et ñ efferetis de carnib eiꝰ foras. et ĩcu tũcisus

Expanded text:
bere. Sed qui fide caret, nullum opus bonum habet. Audi Apostolum: Omne, tum, dum aberrat a fide, nullum facit bonum. Non omnis itaque habens sacramentum, habet et sacramenti officium. Unde miramur quosdam dicere de excommunicato seu deposito sacerdote, quod quia retinet semel acceptum ordinationis suae sacramentum, habeat et dum praesumit in consecrando effectum. Quapropter quicunque accedit ut alios de sacramentis ministrorum edoceat, in docendo discernens ordinationis sacramentum et ordinati officium, dicat quod sacramentum semel acceptum, in susceptione manet, sed susceptionis officium saepius Ecclesiae censura removet. Dicat etiam quod tam vera est Ecclesiae potestas, cum ab officio ministrum jure deponit, quam vera est cum eum in officio rite disponit, doceatque quod schismaticus sit qui Ecclesiae catholicae non consentit; de quo auctoritas ita dicit: « Quod confcomedetis eum, et non offeretis de carnibus ejus foras. Et incircumcisus
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾nt esficatia q̃ a scisinaticis uł a depositis. fiunt ꝯsetratõnũ officia.
infinitos haberet hodie p̃sules una qͦq sedes. ⁊ ꝙͣ multos roma
sũmos pontifices qͥ ꝯfusione horribili ⁊ ligatos ab aliis solue¬
rent. ⁊ solutos indebite lĩgarent. Sic sic si bene ꝑpendis ⁊ rata
quallatent᷑. irtita p̃ferent᷑. Sic ulła de gestis eccłiasticis eẽnt certa. s ꝙͥ
friuola. ⁊ ut uerum fatear nicħ om̃ino eẽt eccł̃ia. S de his hactenꝰ. Noᷤ
eqͥdem ista sub breuitate tͥ rescͥbimꝰ: qͥ facta matͥs eccłie ñ friuola sed
rata tenemus. qͥ scõꝵ auctoritates patrũ: qͣm nr̃a sensa seqͥ maluimꝰ.¬

Expanded text:
ent efficacia quae a schismaticis vel a depositis fiunt consecrationum officia, infinitos haberet hodie praesules unaquaeque sedes et quam multos Roma summos pontifices, qui confusione horribili et ligatos ab aliis solverent et solutos indebite ligarent. Sic sic, si bene perpendis, et rata cassarentur, et irrita praeferrentur. Sic nulla de gestis ecclesiasticis essent certa, sed quaeque frivola; et ut verum fatear, nihil omnino esset Ecclesia. Sed de his hactenus nos equidem ista sub brevitate tibi rescribimus, qui facta matris Ecclesiae non frivola, sed rata tenemus, qui sanctorum auctoritates Patrum quam nostra sensa sequi maluim
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑticipãt agit diu̾sa. In eodem nimirũ corꝑe om̃ia m̃bͣ nõ eundẽ ac¬
tum habent. s sp̃m̃ eundem: in diu̾sis ilł diu̾sa agentẽ. ut ĩ ocło uisum.
ĩ aure auditũ. In nare odoratũ. In palatio gͦtum. In om̃ib tactum. Unꝰ
eq̾dẽ sp̃c mouet ista. ĩ eis agens diu̾sa. s idem ĩ eẽncia. Sic illa sũma bo¬
nitas que d̾s ẽ: unũ se ꝑticipantib p̃bet. qͦs diu̾sis carssiatũ muñib
replet. Multa sunt ĩ nob̃ eiꝰ carismata. dum ĩ parte sumꝰ erit unũ
ĩ nob̾ tm̃ : cum ad ꝑfectũ uen̾imꝰ. hinc paulus ait. Cum aut̃ uen̾¬
it qd̾ ꝑfectũ ẽ: euacuabit᷑ qd̾ ex parte ÷. hoc ĩ illa uita nob̃ serua¬
tũ ẽ: in qͣ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. Ibi qͥppe qͥppe manifestabit᷑. qͥa¬

Expanded text:
mbra non eumdem actum habent, sed spiritum eumdem in diversis illis diversa agentem, ut in oculo visum, in aure auditum, in nare odoratum, in palato gustum, in manibus tactum. Unus equidem spiritus movet ista, in eis agens diversa, sed idem in essentia. Sic illa summa bonitas, quae Deus est, unum se participantibus praebet, quos diversis charismatum muneribus replet. Multa sunt in nobis ejus charismata, dum in parte sumus. Erit unum in nobis tantum cum ad perfectum venerimus. Hinc Paulus ait: Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Hoc in illa nobis vita servatum est in q
Abbreviated transcription (Latin):
ed dum ħ intuendo pensamꝰ. om̃ia dr̃e pꝰsumꝰ de collatis nob̃ a dõ u̾tutib.
In p̃senti qͥd̃ dm̃ sicuti ẽ minime uidemꝰ. s eum fide q̃rimꝰ. s ad eum spe as
cendimꝰ. s eum caritate ꝯtingimꝰ. ⁊ ꝑticipando ĩ eum ꝓficimꝰ. Sic̃ enim
humanꝰ ocłs ꝑ se solum ñ pot̾ uid̾e nͥ alieno illustratꝰ lumĩe. qd̾ nec ad¬
auget cum aspicit. nͨ cum se au̾tit minuit. sic ratinal aĩa. seu mens an¬
głica cũ a dõ accip̃ ut sit sc̃ã. partipando sit scã. cũ ab eo recedit rema¬

Expanded text:
ed dum hoc intuendo pensamus, omnia dicere possumus de collatis nobis a Deo virtutibus. In praesenti quidem Deum sicuti est minime videmus, sed eum fide quaerimus, sed ad eum spe asaritate contingimus, et participando in eum proficimus. Sicut enim humanus oculus per se solum non potest videre nisi alieno illustratus lumine, quod nec adauget cum aspicit, nec cum se avertit minuit; sic rationalis anima seu mens angelica cum a Deo accipit ut sit sancta, participando fit sancta; cum ab eo recedit, rema
Abbreviated transcription (Latin):
pa ꝓmerente aliqñ depon̾e uł excõmunicare. ita ut ĩ sacram̃tiᷤ
nequeat ag̾e qd̃ ante potuit. Ad ħ respondendũ fuit qͥa uiuus et
Ex ħ apłica sedes ⁊ ubiq t̾rarũ catholici doctores ut scͥpta testant᷑
antiqͣ p̃dicare solent. qͥa tam sacerdotes qͣm in clericali ordine mi¬
nist̾ qͥlibet. temꝑe depositõĩs uł extõmunicatõis sue grãm semel
acceptam qͥdẽ retinẽt. s offitio carent. Addunt ⁊̃ qͥa si in sacram̃tis
altaris seu sacram̃toꝵ officiis ꝯsecͣre p̃sumt̃: qͥ ministͥ ñ sunt: nicb̃
utiq faciunt. Beatꝰ sane papa ĩnocentiꝰ ex apłice sedis assensu scͥpsit
qd̃ qͥdam nerelon ab heticis ordinatꝰ qͥa uicħ habuit dare ei nil po¬
tiut cui manꝰ imposuit. hͥ eqͥd si a munust̾s licet ĩ dignis nõ tam̃ de¬
positis uł excõmunicatis ordinatꝰ fuisset. ⁊ ip̃e qͣntuncũq indignꝰ

Expanded text:
pa promerente, aliquem deponere vel excommunicare, ita ut in sacramentis pa promerente, aliquem deponere vel excommunicare, ita ut in sacramentis nequeat agere quod ante potuit. Ad haec respondendum fuit, quia vivus et Ex hoc apostolica sedes et ubique terrarum catholici doctores, ut Scripta testantur antiqua, praedicare solent, quia tam sacerdotes quam in clericali ordine ministri quilibet tempore depositionis vel excommunicationis suae gratiam semel acceptam quidem retinent, sed officio carent. Addunt etiam quia qui in sacramentis altaris seu sacramentorum officiis consecrare praesumunt, qui ministri non sunt, nihil utique faciunt. Beatus sane papa Innocentius ex apostolicae sedis assensu scripsit quod quidam Nezelon ab haereticis ordinatus, quia nihil habuit, dare ei nil potuit cui manus imposuit. Hic equidem si a ministris, licet indignis, non tamen depositis vel excommunicatis ordinatus fuisset, et ipse, quantumcunque indignus,
Abbreviated transcription (Latin):
gensis sanũ saꝑe ⁊recta docere. Illũ quẽ uoluisti nr̃m tͥ
tetinere libellũ audiui tua uoluntate ñ nr̃a ꝯcessioẽ passi
expositũ. ⁊ ut ip̃e testaris gͣtant̃ acceptũ. excepto qd̾ ñ bene
suscipiũt illd̾ de sac̾dote deposito uł excõmunicato. ibidẽ ita
do destituit ab officio. si ĩ sacram̃tis altaris ministͣce p̃sumit:
qͥa iam minist᷑ nõ est: nicħ facit. Sie enĩ ea d̾s agenda instituit: ut
ñ nͥ ꝑ ministrũ ualeant sieri. Qͣre qͥ minist̾ ñ ÷ in sacram̃to altaris
nich facit. In hac sentencia uidetur recte dictum tam ur̃is qͣm qͥbꝰ¬
cumq hucusq catholicis. qͥa agens in sacram̃to altaris qͥ minist̾ ñ ÷
qͥs boni meriti sit. ñ tam̃ ꝯsecͣre possit: nͥ ordinatꝰ fuerit. ut miniᷤ¬
positum. Hoc pociꝰ uidebat᷑ a dubitante q̃rendũ. utrũ quẽ semel
eccłia posuit ministrũ ad agendũ aligd̃ sacram̃tum ip̃a possit cuł¬

Expanded text:
gnus, sanum sapere et recta docere. « Illum, quem voluisti, nostrum tibi retinere libellum audivi, tua voluntate, non nostra concessione passim expositum, et ut ipse testaris gratanter acceptum, excepto, quod non bene suscipiunt illud de sacerdote deposito vel excommunicato ibidem ita do destituit ab officio, si in sacra altaris ministrare praesumat, qui jam minister non est, nihil facit. Sic enim ea nonnisi per ministrum valeant fieri. Quare qui minister non est, in sacramento altaris nihil facit. » In hac sententia videtur recte dictum non tam nostris quam quibuscunque hucusque Catholicis quia agens in sacramento altaris, qui minister non est, quis boni meriti sit, non tamen consecrare possit nisi ordinatus fuerit ut minispositum. Hoc potius videbatur a dubitante quaerendum, utrum quem semel posuit Ecclesia ministrum ad agendum aliquod sacramentum, ipsa possit, cul