comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lans aduentũ eiꝰ misericor¬
dic̃ sic fecit ꝑ integros duor
dies totideq noctes: Testia
lã in lucescentedie accessit
Iterũ monachus illeqͥcustos
fuerat : Nuntians rotã fabri¬
caesucie luxta consu&ud ine
priorẽ insũma uesti ue loci¬
tate Egressusq: abbacũ
fratrib: deoratorio accedis
adliti conspiciensq: molinũ
quod sflarius fecerat ñ repe¬
riti. Accedensq ad lnus &
fundũ aluerin tuens. nullũ
indicũ deeo accepit: Deqͦ
ñ quic quã ligniñ lapidisnon
ferris Necullus umꝗͣ genꝰ in di¬
ci potuitostendinisi quod com¬
cipotuit Ipso qͦ fabricatũ fue¬
rat locois tucediuina dehir¬
cens ab oculis hominũ ẽ abla¬
cũ ⁊ Tunc misit nuntios ad fr̃s
dicens ⁊ s eqͥescite lt̃ a labore
qͥ aultii ẽ dr̃ iniuriã fratrũ
p̃ditus consũmato cursuuitor
migrauit ad dñm : Adcuius
tumulũ postea & inergumip
officiũ ep̃is largientib susce¬
perunt : sed et leupatiui apud

Expanded text:
lans adventum ejus misericorlans adventum ejus misericordiae. Sic fecit per integros duos dies totidemque noctes. Tertia jam illucescente die, accessit iterum monachus ille qui custos fuerat, nuntians rotam fabricae suae juxta consuetudinem priorem in summa verti velocitate. Egressusque abbas cum fratribus de oratorio accedit ad littus, conspiciensque molendinum quod Sichlarius fecerat, non reperit: accedensque ad littus, et fundum alvei intuens, indicium nullum de eo accepit. De quo non quidquam ligni, non lapidis, non ferri, vel ullius unquam genus indicii potuit ostendi, nisi quod conjici potuit, ipso quo fabricatum fuerat loco, virtute divina dehiscens ab oculis hominum est ablatum. Tunc misit nuntios ad fratres, dicens: Requiescite jam a labore, quia ultus est Deus injuriam fratrum praeditus, consummato cursu vitae, migravit ad Dominum: ad cujus tumulum postea et energumeni officium, episcopis largientibus, susceperunt, Sed et Leobatius apud
Abbreviated transcription (Latin):
Ne fr̃r mei fame pereant :
Et ille siuis inquit eũ bona
uoluntate tribuere gratias
ago sinaliud ui. eũ auferã
aut certe faciã aliũ Cuius
exclusis aquar&ror sũ con¬
uerra rotã tuã uertere
Ñ facies enĩ quod dr p̃ uolue¬
rit: nã a nob̵ eũ peniti non
accipies ⁊ Tunc silarius
feruenr fellẽ simłe sub hoc
fabrieã ad aptauit : Cũq
aqua retrorsũ conueria
sub huiꝰ operis rotamnundanr
gurgitẽ feciss& rest&it ꝓrsii
nec omnino uerti potuitut con¬
sueuerat :uenitq custos eius
ad abbatẽ media ut ferunt
nocte illo inor atorio cũ fratri¬
b: uigilante et at: surge abb̵
dep̃care attentuu dñm rest&il
eñi ro. & molini abinundatio¬
ne canalis alieniquẽ sflarius
fecit. :Atille haec audiens mi¬
sit confestĩ frs̃ singulos ad mo¬
nasteriailla q& statuerat di¬
cenrꝰ ꝑsterniteuos horatione
Et ũ sit uobopis aliud doneo lte¬
rũ aduos dirigã : sed &ipsenon
cansdñm adtente: acp̃sto¬

Expanded text:
ne fratres mei fame pereant'. ne fratres mei fame pereant'. Et ille: Si vis', inquid, eum bona voluntate tribuere, gratias ago; sin aliud, vi eum auferam aut certe faciam alium, cuius exclusis aqua retrorsum conversa, rotam tuam vertere 'Non facies enim, quod Deus non voluerit, nam a nobis eum penitus non accipies'. Tunc Silarius fervens felle, similem sub hoc fabricam adaptavit. Cumque aqua retrorsum conversa, sub huius operis rotam inundans, gurgitem fecisset, restetit prorsus nec omnino verti potuit, ut consueverat; venitque custus eine ad abbatem media, ut ferunt, nocte, illo in oratorio cum fratribus vigilante, et ait: 'Surge abba, deprecare adtentius Dominum. Restetit enim rota molini ab inundatione canalis alieni, quem Silarius fecit'. At ille haec andiens, misit confestim fratres singulos ad monasteria illa qua statuerat, dicens: 'Prosternite vos in oratione, et non sit vobis opus aliud, donec iterum ad vos dirigam'. Sed et ipse non ecans Dominum attente, ac praesto
Abbreviated transcription (Latin):
acorporib obrems sed & cli¬
as ꝑ eũdñs dignatii ẽ opera¬
riuirtutos ⁊ Fratenim
cbstenens ãcibis et podiunt¬
dicens monachis sinecersa¬
done auertereo culũ et
cogitatione ab omnilixdrias
molã manu uertenter tri¬
ticũ aduictur necesrarra
sonminuerent plabore
fratrũ uisũ ẽei molinũ in ipso
angeris fluui alueo stabilire:
Defixisq ꝑflumenpalis ad¬
gregatis lcpidũ magnorũ acer¬
uis : exclus ã fecitatq a quãca¬
nalecollegit uiꝰ imp&curota
fabrice in magna uolubilita¬
te uerte recoepit hocoper
labore monachorũ releuapr
atq unifratrũ delegansõpis
necessariũ implebaturh auc̃
enĩ fabricã sichlarius qͥdãgo¬
thus qͥ magnocũ a laricorege
amore dili gebatur aemulis
mon asterio con pscitꝰ dix̃q
abbati :donamihihuncꝰ
molinũ ut sit subditionimex:
et quod uolueris repensabo
Ciille: Cũ grande inqͥtlabo¬
re hoc pauꝑtas nñt statuit
Et nunc ñ possumꝰ eũ donare

Expanded text:
a corporibus obsessis; sed et alia corporibus obsessis; sed et alias per eum Dominus dignatus est operare virtutes. Erat enim abstenens a cibis et potu, interdicens monachis sine cessatione avertere oculum et cogitatione ab omni luxoria. molam manu vertentes triticum ad victus necessaria conminuerent, pro labore fratrum visum est ei molinum in ipso Angeris fluvii alveo stabilire; defixisque per flumen palis, adgregatis lapidum magnorum acervis, exclusas fecit atque aquam canale collegit, cuius impetu rotam fabricae in magna volubilitate vertere fecit Hoc operi laborem monachorum relevans atque uni fratrum delegans, opus necessarium implebatur. Hanc enim fabricam Silarius quidam Gothus, qui magno cum Alarico rege amore dilegebatur, aemulus monasterio concupiscit, dixitque abbati: 'Dona mihi hunc molinum, ut sit sub ditioni meae, et quod volueris repensabo'. Cui ille: 'Cum grande', inquid, 'labore hoc paupertas nostra statuit, et nunc non possumus eom donare,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ :stabilitisq propositis sc̃i¬
tate honorificis dirpensatione
libratis. Turmicu terr&u¬
riũ ẽ ingressus : et ad locũ
quod senapariã uocitaripris¬
cus instituit auctor accessi
aedificatoq oratoria monas¬
teriũ stabiliuit : Cõmisscĩq
leobatio ꝑ posito sũmã regu¬
lue monasteriũ aliud ftatũ
quod nunc loccis uocant
sitũ scilic& suꝑ fluuiũ an¬
gerẽ in recesrumantis
ci nunc castrũ suꝑ eminet
ipso nomine ut manasteriũ
uocitatũ subi adiuncta con¬
gregatione : statuit apud
animũ suũ neultroc caliop¬
ficis cer&ꝰ in loco sed ineo
cũ omini: congregatione
manib: ꝓprus opercri : Et
uictũ atento hsudoreuul¬
tus exegere : Illud fratrib
int̃ reliquap̃ dicationũ dopa
conmendans quodpculus
apostł at ⁊ laboratemanib:
ut habea s unđr&ribuere
necessitatẽ patientib Et
illud̃qͥ aqͥ non laborat nec
insufflatis inerguminis pͥ¬
tinꝰ daemonia edeceretur

Expanded text:
cum, stabilitisque propositis sancticum, stabilitisque propositis sanctitate honorificis, dispensatione libratis, Toronicum terreturium est ingressus et ad locum quod Senapariam vocitari priscus instituit auctor accessit, aedificatoque oratorio, monasterium stabilivit; commissamque Leobatio proposito summam regulae, monasterium aliud statuit, quod nunc Loccis vocant, situm scilicet super fluvium Angerem in recessu montis, cui nunc castrum supereminet, ipso nomine ut monasterium vocitatum. Ubi adiuncta congregatione, statuit apud animum suum, ne ultra alio proficisceretur in loco, sed in eo cum omni congregatione manibus propriis operari et victum a terra in sudore vultus exegere; illud fratribus inter reliqua praedicationum dona conmendans, quod Paulus apostolus ait: Laborate manibus, ut habeatis, unde retribuere necessitatem patientibus. Et illud: Quia qui non laborat, necinsufflatis inerguminis, protinus daemonia eiecerentur
Abbreviated transcription (Latin):
accipiuntur ecdesic̃ Ñ
habens rugã aut maculõ
inpolluta subsistit sicut apos¬
tolus alt : Q aipsesibi exhibu¬
It ecdesiõmundũ ũ haben¬
tẽ maculũ autrugã aut
celiqͥd hunꝰ cemodiꝰ ex horũ
ergo doetrina etusq inñrii
fuerunt tõporib: qͥ in hoc
scđo quasi astrorũ iubar
Ñsolũ meritorũ radiantesluce
uerũ &iã dogmatũ magͥnitudiui
corrus cantes orbe totũnadio
sua e p̃dicationis inlustrauerur
euntes ꝑ loca singula p̃dicando
acmnmasteria ad diuinũ cult̃
lo cando: docendo homines
acuris scecularib: abstenere
etrelictir tenebrir camcupir¬
centiae dm̃ uerũ seqͥ ꝑquem
facta sunt omnia sic ut deur¬
sol eobatioq abbatibi fidelũ
fratrũ relatiosignat: Igrar
ursus abbacadurnica eurbis
incola fuit ab ineunte a &cte
religionis e tindi amore de¬
uotus deqͦ egressus locobitu¬
rigũ terminũ ẽ in gressus:
fundatisq monasterus idẽ
tauriacũ oniã atq pontinia¬

Expanded text:
accipiuntur Ecclesia, quae non accipiuntur Ecclesia, quae non habens rugam aut maculam 1241 impolluta subsistit, sicut Apostolus ait, quia ipse sibi exhibuit Ecclesiam mundam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujuscemodi . Ex horum ergo doctrina et usque ad nostra fuerunt tempora, qui in hoc saeculo quasi astrorum jubar, non solum meritorum radiantes luce, verum etiam dogmatum magnitudine coruscantes, orbem totum radio suae praedicationis illustraverunt, euntes per loca singula praedicando, ac monasteria ad divinum cultum locando, docendo homines a curis saecularibus abstinere, et relictis tenebris concupiscentiae Deum verum sequi, per quem facta sunt omnia, sicut de Urso Leobatioque abbatibus fidelium fratrum relatio signat. I. Igitur Ursus abba Cadurcinae urbis incola fuit , ab ineunte aetate religiosus et in Dei amore devotus. De quo egressus loco, Bituricum terminum est ingressus, fundatisque monasteriis apud Tausiriacum, Oniam atque Pontinia
Abbreviated transcription (Latin):
eSiferiuatis oraculũ cũ
de principio principiũ
fandi sumpsiss&s & dñm
extendirs ecaelos dextino
malestatir fuiss& effatis ait:
Et fecit ds̃ duoluminaria
magna ecstellar ec posuit
eainsir mam̃ta caels utp̃¬
essent dieiacnocti & lucerent
infirmamento caeli sic nuno
et in illo mentir hum anaecaela
sicꝰ priorũ sanexit auctoritas
luminariamagna dedit xp̃m
scilic& et ecclesic̃ eiꝰ q̃ luceañ
intenebris ignorantiae et in lu¬
minentsensus humilitatis nrae
sicꝰ iohanns euangelista deip
som̃o ast Qa hicẽ lux mundi
qͥ inluminat omnẽ hominẽ ue¬
nientẽ in hbe mundẽ Posuit
etiã ineo ecstellas. patriar¬
chas uidelic& ꝓph&cis apos¬
tolosq q uel doctrinis nos
erudiant: uel mirabilib: suis
in luminent: sicꝰ in euange¬
lio aitꝰ qͥa uorestis luxhuius
mundi. Et sicluceatluxũ stõ
corã hominib: ut uidẽant
opentuna bona et glorif¬
centpatrẽ urm̃ qͥ ẽ in caelis :¬
hu enĩ apostoli meritototã

Expanded text:
egiferi vatis oraculum, cum de principio principium fandi sumpsisset et, Dominum extendisse caelos dextera maiestatis, fuisset effatus, ait: Et fecit Deus duo luminaria magna et stellas. Et posuit ea in firmamento caeli, ut praeessent diei ac nocti et lucerent in firmamento caeli. Sic nunc et in illo mentis humanae caelo, sicut priorum sancxit auctoritas, luminaria magna dedit, Christum scilicet et eclesiam eius, quae luceant in tenebris ignorantiae et inluminent sensus humilitatis nostrae, sicut Iohannes euangelista de ipso Domino ait, quia: Hic est lux mundi, qui inluminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Posuit etiam in eo et stellas, patriarchas videlicet, prophetas apostolosque, qui vel doctrinis nos erudiant vel mirabilibus suis inluminent, sicut in euangelio ait, quia: Vos estis lux huius mundi, et: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona et glorificent Patrem vestrum, qui est in caelisHi enim Apostoli merito pro tota
Abbreviated transcription (Latin):
demissir egreditur ⁊ hoc aut̃
dicebat : Ñ quod cibũ capere
uellet : sed ut transitosuo
uullus testis ad eẽtꝰ. qͦ egre¬
diente et reuestente cũ in¬
gresus fuisr& cellulc̃ inue¬
nit uirũ dĩ extensũ corporẽ
clausis oculis sp̃m ex alasse :
angelis susceptũ ⁊ ꝗͥ hominis
adẽẽ noluit . suũ sacer herur
ad transitũ : Hoec cernens
minister ille: eleuauit uocẽ
infl&u: sicq: concurrentib:
reliquis fratrib: ablutus
acuestimentis dignis indu¬
tur insepulchro quodipsesibi
in antedicta cellulã sculpse¬
roct. reconditus e. quẽ in
consor.tio scor adscitum :
nullifi deliũ haberireor
INCPNT CAPITULALBRI

Expanded text:
de missis egreditur'. Hoc autem de missis egreditur'. Hoc autem dicebat, non quod cibum capere vellet, sed ut transitu suo nullus testis adesset Quo egrediente et revertente, cum ingressos fuisset cellulam, invenit virum Dei extensum corpore, clausis oculis, spiritum exalasse. angelis susceptum, qui homine adesse noluit suum sacer herus ad transitum. Haec cernens minister ille, elevavit vocem in fletu. Sicque, concurrentibus reliquis fratribus, ablutus ac vestimentis dignis indutus, in sepulchro, quod ipse sibi in antedictam cellulam sculpserat, reconditus est, quem in consortio sanctorum adscitum, nulli fidelium haberi reor INCIPIUNT CAPITULA LIBRI
Abbreviated transcription (Latin):
confectii: oroctionih defe¬
cienti corroboratii: coepst
paulatĩ corporis infirmita¬
te dĩstituiꝰ quadã aut̃ die
dũ nimiũ fessii haber&us
nos ad seuocari p̃cepit Adqͣe
accedentes. pꝰ quã funeris
sui necessitatedefleuit: eu¬
logias anob peccatorib
flagitauit : Qͥbi acceptis:
austomero ait. Tẽpus meũ
iã impl& : iubente dño utme
ab hiuꝰ corporis uinculir
iubeat relcxari : sed adhuc
paucis dieb eritspatium. ⁊¬
Verũ tam̃ antediẽ sc̃mpas¬
chaeuocandero : Obeatũ
uirũqͥ sic seruiuit creatori
omniũ : ut suũ obitũ reuela¬
tione diuina cognor cer&
esatenĩ mensis decimꝰ quan¬
dohaec ẽ effatus : Duode¬
cimo aut̃ menseto epit lteru
grauiter aegrotare: Adue¬
nit dies dominica uocat
ministrũsuũ et aItꝰ p̃para
qͥddã cibi quod accipiti qͥ a
ualde defessũ meseNtio
illo qͦq respondente p̃sto ẽ
domine : atadeũ Egrede¬
reforis . et aspicesiiãcele¬
bnrta solemnia populus

Expanded text:
confectus, orationi indeficonfectus, orationi indeficienti corroboratus, coepit paulatim corporis infirmitate distitui. Quadam autem die, dum nimium fessus haberetur, nos ad se vocari praecepit. Ad quem accedentes, postquam sui necessitatem deflevit, eulogias a nobis peccatoribus flagitavit. Quibus acceptis, hausto mero, ait: Tempus meum jam impletur, jubente Domino, ut me ab hujus corporis vinculis jubeat relaxari, sed adhuc paucis diebus erit spatium. Verumtamen ante diem sanctum paschae vocandus ero'. O beatum virum, qui sic servivit Creatori omnium, ut suum obitum revelatione divina cognosceret! Erat enim mensis decimus, quando haec est effatus. Duodecimo autem mense coepit iterum graviter aegrotare. Advenit dies dominica, vocat ministrum suum et ait: 'Praepara quiddam cibi, quod accipiam, quia valde defessum me sentio'. Illo quoque respondente: 'Praesto est, domine', ait ad eum: ' Egredere foris et aspice, si iam, celebrata solemnia, populus
Abbreviated transcription (Latin):
entis obpmer&ł frigoriti¬
cis uero poculũ uinrca.¬
racterecrucis beatae scĩfi¬
catũ frigorẽ accedentẽ
cestũq restinx it. Nonin¬
merito discutiens in cõmo¬
das febres aibailiis : qͥ in se
extinxeratintentiuacri¬
minis noxicili s Quodã
aut̃ temp̃r caecis ad eũ uenies
ccerũnã doloris sui humilst̃ c̃
inplorabat acdeposcebat
ut tactu dexterae suaẽ scr̃
lumina clausa palparet ⁊
quod illediutissime rennues
tandfl&ib hominis uictur
miseri cordia motis: cũ ꝑtri¬
duũ peoorationẽ fudiss&
patris qͥ cũ eo acspũ scõreg¬
nas in scła  homini apati¬
uitatecaeco reddi distilutẽ
beciti oris absputo : tured¬
de huic famulo tuo luminis
ut crucẽsuꝑ oculos caecide¬
pixit: mox pulsis tenebris:
lucẽdep̃ senti restituit᷑ huiꝰ
uii tutis testimon io eusta¬
chius abba adstipulator
Ladsistit. ⁊ eniq hic dela¬
bore lapidis submontani
quẽ assidue. caedebatcon¬
fracctii: Ieiunii austeritate

Expanded text:
entis obpraemeret, frigoritientis obpraemeret, frigoriticis, vero, poculum vini caractere crucis beatae sanctificatum, frigorem accedentem aestamque restinxit; non inmerito discutiens incommodas febres ab aliis, qui in se extinxerat incentiva criminis noxialis. Quodam autem tempore caecus ad eum veniens, aerumnam doloris sui humiliter inplorabat ac deposcebat, ut tactu dexterae suae sanctus lumina clausa palparet. Quod ille diutissime rennuens, tandem fletibus hominis victus, misericordia motus, cam per triduum pro eo orationem fudisset patris, qui cum eo ac Spiritu sancto regnas in saecula, qui homini a nativitate caeco reddidisti lucem beati oris ab sputo, tu redde huic famulo tuo luminis ut crucem super oculos caeci depixit, mox pulsis tenebris, lucem de praesenti restituit. Huius virtutis testimonio Eustachius abba adstipulator adsis it. 4. Denique hic de labore lapidis submontani, quem assiduae caedebat, confractus, ieiunii austeritate
Abbreviated transcription (Latin):
soliti euenissemꝰ : dolũ nõb̃
ueneni crassancis aperuit.
Ego uero suspirans ũminimo
dolore increpare hominẽ
coepiasserens di abols ẽecali¬
ditatẽ: librosq etuta patrũ
aCinstitutione monachorũ.
uel quales qͥ recluduntꝰ eẽdebe¬
ant : uel cũ quali cautela mona¬
chisuiuere oporteat absce¬
dens ab eo direxiꝰ Quib relectis
ñsolũ cogitationẽ pͬa uã ase
discussit: uerũ &iã tantũ
sensũ a cum ineerudiuit̃ ut
mirar& facundiaelocutionis
eiꝰ: Eratenĩ dulcir allo qbblã¬
dus hostatu: eratq eis ollici¬
tudoppopulis inqͥsitio pre
gib soratio assidua pomnib:
ecles asticis dm̃ timentib
Veruũ ille ut qͥdã dimissis
capillorũ flagellis autbar¬
barũ dimissione plau debãl
sed certotempr capillũ
tondebat etbarbã. In qͦ
cellula suiginti ecduos annos
in hocoperedegens łanl a dm̃
gractia confortatii ẽ ut pu¬
sulismalis saliba oris suiꝑ
unctis. uimueneni saeui¬

Expanded text:
soliti evenissemus, dolum nobis soliti evenissemus, dolum nobis veneni crassantis aperuit. Ego vero suspirans non minimo dolore, increpare hominem coepi, asserens diaboli haem; librosque et vita patrum ac institutione monachorum, vel quales qui recluduntur esse debeant, vel cum quali cautela monachis vivere oporteat, abscedens ab eo, direxi. Quibus relictis, non solum cogitationem pravam a se discussit, verum etiam tantum sensum acumine erudivit, ut miraretur facundia elocutionis eius. Erat enim dulcis alloquio, blandus hortatu, eratque ei sollicitudo pro populis, inquesitio pro regibus, oratio assidua pro omnibus eclesiasticis Deum timentibus. Verum non ille, ut quidam, dimissis capillorum flagellis aut barbarum dimissione plaudebat, sed certo tempore capillum tondebat et barbam. In qua cellula viginti et duos annos in hoc opere degens, tanta Domini gratia confortatus est, ut, pusulis malis salibam oris sui perunctis, vim veneni saevi
Abbreviated transcription (Latin):
ens : adscribendũ aptauit
bis eut scripturas scãs intel¬
legeret : ac dauitici carminis
psalmosqͥ dudũ excessoranT
memoriae  &gͥner& exesciũib
sicq diuinarũ scripturaerũ
lectionib: eruditur cognouit
uerũ eẽ quodei dñs prius inr¬
pirtuit in corde: sed nehciec
cuiq fabulosa uideantur q̃
&ulimꝰ testor dm̃ qͥa ab ipsi
benedicti haec orecognouis
uero in t̃posito pauci tẽporis
spatiohumilẽ setantũq p̃bũil
ut honortr&ꝰ ab omnib: AC¬
ceptoq: sarculo cellulã inqua
ingressus fuerat incĩdens
lapide ampliauit n q cellu¬
la delectabatꝰ leiunus Gra¬
tionipsallentio lectioni nec
umꝗ adiuinis officus ecora¬
dione cessabatꝰ scribebat
interdũ : ut se a cogitatimib:
noxiis discutere interea
ut se tẽptator manifestar&
acinuidũ: Cũ aliqͥddeillus
monacholi litẽ quandãcũ
uicinis habuiss& inmiste
eicogitationẽ ut relictacel¬
lula illa ad aliã transmigra¬
retꝰ. Cũq ibi adorationẽ

Expanded text:
ens, ad scribendum aptavit; ens, ad scribendum aptavit; ibi se, ut Scripturas Sanctas intellegeret ac Davitici carminis psalmos, qui dudum excesserant memoriae, reteneret, exercuit. Sicque Divinarum Scripturarum lectionibus eruditus, cognovit, verum esse, quod ei Dominus prius inspiravit in corde. Sed, ne haec cuique fabulosa videantur quae retulimus, testor Deum, quia ab ipsius benedicti haec ore cognovi. At vero, interposito pauci temporis spatio, humilem se tantumque praebuit, ut honoraretur ab omnibus, acceptoque sarculo, cellulam, in qua ingressus fuerat, incidens lapidem, ampliavit In qua cellula delectabatur ieiuniis, orationi, psallentio, lectioni, nec umquam a divinis officiis et oratione cessabat; scribebat interdum, ut se a cogitationibus noxiis discuteret. 3. Interea, ut se temptator manifestaret ac invidum, cum aliquid de illius monacholi litem quandam cum vicinis habuisset, inmisit ei cogitationem, ut, relicta cellula illa, ad aliam transmigraret. Cumque ibi ad orationem
Abbreviated transcription (Latin):
scło: mancipar&ꝰ adcultũ
dor animaosuae : p̃dicareuib
ipsi exarrsus ẽ dicensꝰ qͥd agis
anima qͥd in ambiguosiipensa
teneris : Vanũ ẽ enĩ scłm ua¬
nae sunt concupis centiae eiꝰ
uanagloria mundi Et eaq̃
millo sunt omniauanitas :
melus e enĩ relinquere eũ
et seqͥ dñm quã ad eiꝰ opera
p̃bereconsensũ : Haec effatis
cũ diẽ terris redderelux di¬
urna coepiss& : a scenso eqͥt¬
coepit ad hospitiũ suũ reuesti:
Cũq ꝑ uiã lam a lacris ꝑge¬
r& uoluer e itrase coepita
quid a ger& ÷ qͦ abiret N ix̃q
exp&lc̃ martinibeati tumũ¬
lũ unđ ꝓcedit uirtus alma
suꝑ infirmos : Credo eñi quod
et mihi eiꝰ oratio iter reser&
tuos reduxit a tartaro Et
sic uiã carpens oraticmeco
mite sc̃i martiniba silicã ẽ
ingrerus : Circaquã pautir
dieb: cõmoratis : transito
amne: adcellulã maiori
monasterioppinquã dequa
alarituqͥ dã recesserat.
deuotus accerritꝰ Ibiq sep
prus manib membrana faci¬

Expanded text:
ad cultum dos animae suae, praedicare sibi ipsi exorsus est, dicens: 'Quid agis, anima? Quid in ambiguo suspensa teneris? Vanum est enim saeculum, vanae eunt coucupiscentiae eius, vana gloria mundi, et ea quae in illo sunt omnia vanitas. Melius est enim relinquere eum et sequi Dominum, quam ad eius opera praebere consensum'. Haec effatus, cum diem terris reddere lux diurna coepisset, ascenso eqcoepit ad hospitium suum reverti. Cumque per viam jam alacris pergeret, volvere intra se coepit quid ageret, quo abiret. Dixitque: Expetam Martini beati tumulum, unde procedit virtus alma super infirmos. Credo enim quod et mihi ejus oratio iter reserabtuos reduxit a tartaro. Et sic viam mite, sancti Martini basilicam est ingressus, circa quam paucis diebus commoratus, transito amne, ad cellulam Maiori monasterio propinquam, de qua Alaricus quidam· recesserat, devotus accessit; ibique se, propriis manibus membrana faci
Abbreviated transcription (Latin):
madidũ: ut nec cognos cer&
nec reciper& ꝓpria indomo
germanũ : Ileuero suspirans
et lacrimans secessit inpastẽ
uenit adtuguriũ in qͦfenũ
fueret ad gregatũ ibiq conli¬
gato p̃bens equiti pabulũ
Exꝑ gefactus aut̃ media noste
surgit destratusuo: erectisq
ad caelũ manibi gratias age¬
recoepit omnipotentidõ
quod eẽt . quod uiuer&. quoe
aler&ur donis eiꝰ : Et alia huiꝰ¬
cemodi ꝓsecutur: Cũ sus piria

Expanded text:
madidum, ut nec cognosceret, madidum, ut nec cognosceret, nec reciperet propria in domo germanum. Ille vero suspirans et lacrymans secessit in partem, venitque ad tugurium in quo fenum fuerat aggregatum, ibique colligato praebens equiti Ed., eqExpergefactus autem media nocte, surgit de stratu suo, erectisque ad coelum manibus, gratias agere coepit omnipotenti Deo, quod esset, quod viveret, quod aleretur donis ejus; et alia hujuscemodi prosecutus. Cum suspir
Abbreviated transcription (Latin):
bio : ut semen excites nr̃o de
genere saeculis sequentib ꝓ¬
futurũ : Casso enĩ labor e exer¬
cemur adoperandũ siposses¬
sordeerit adfruendũ uel
cur implemꝰ domũ opib side
generenr̃o Ñ ꝓcesserit qͥutatꝰ
ꝗd mancipia da top̃tio nr̃is
ditionib: subiugamꝰ si rursũ
alienis debent dominatio¬
nib: subiacere ob oedirefiliii
uociparentũ scripturae
testatꝰ diuinae: Et tucũm
oboediens eẽ parentib ꝓbaris :
uidenete caelestib eruere
nequeas ab offensis haecpalre
loquente lic& haber& al¬
ũfiliũ facile tam̃ talsaeca¬
tulaeꝑ suasit uolunta tip¬
priecontraire: Deniq: da¬
tosponscie apulo porre¬
git osculũ p̃b& calciam̃tũ
celebrat spons aliae diem
festũ : Interea genitos gene¬
trix mortis somno soprer
migrauerunt a sło uitaep¬
sentis : Curriculo laꝑ acco
iicuerotũ germano tẽpore.
luctur expl&co: omeratii donis
nuptialib fratris ꝑgit addo¬
mũ: Quẽ intantũ reperitumo

Expanded text:
bio, ut semen excites nostro de bio, ut semen excites nostro de genere saeculis sequentibus profuturum? Casso enim labore exercemur ad operandum, si possessor deerit ad fruendum. Vel cur inplemus domum opibus, si de genere nostro non processerit qui utatur? Quid mancipia dato pretio nostris ditionibus subiugamus, si rursum alienis debent dominationibus subiacere? Oboedire filiis voci parentum, Scripturae testantur divinae; et tu cum inoboediens esse parentibus probaris, vide, ne te caelestibus eruere nequeas ab offensis'. Haec patre loquente, licet haberet alium filium, facile tamen tali aetatulae persuasit voluntati propriae contraire. Denique, dato sponsae anulo, porregit osculum, praebet calciamentum, caelebrat sponsaliae diem festum. Interea genitor, genetrix mortis somno sopiti migraverunt a saesentis curriculo jam peracto. Hic vero cum germano tempore luctus expleto, oneratus donis nuptialibus, fratris pergit ad domum; quem in tantum reperit vino
Abbreviated transcription (Latin):
Et lic& dehis teneat maximũ
gaudiũ quodhiqͥ abinitio
a &atis religio sc̃uitã duce¬
tes ꝑ uenire meruerunt ꝑ¬
fectionis ad postũ : Tam̃&¬
dehũ chño iubente la&atura
quod conuersi ascto opur
inchoatũ ualuerunt ꝑdu¬
cerediuina opitulante
misericordia adeffectũ
Igitur beatissimꝰ leobarđ:
aruerni territurii indige¬
na fuit: genere qͥdenseaco¬
rio : ingenuo tamen : qͥ ab iui¬
dio dm̃ in pectore tenenr
cũ  florer& natalibglo¬
riosr meritir p̃fulgebat :
qͥ tẽpore debito co reliquir
pueris cad scolã missur q̃piã
depsalmis memorioe
commendouit Et nesciens
sedericũ eẽfutur lam
ad dominicũ parabatur
in nocens minis teriũ sed cũ adle¬
giti mai ꝑueniss& a &atem:
cogentib: iuxta consu&udinẽ
humanã parentib: : ut arrã
puellae quasiuxor ẽ acceptu¬
rus dar& inpellitꝰ : illo qͦq
respuente: ait pater: Curdul¬
cissimefili uoluntatẽ paternã
respues nec lungere uis conu¬

Expanded text:
et licet de his teneat maximum et licet de his teneat maximum gaudium, quod hi qui ab initio aetatis religiosam vitam ducentes pervenire meruerunt perfectionis ad poDomino iubente, laetatur, quod conversi a saeculo opus inchoatum valuerunt perducere, divina opitulante misericordia, ad effectum. 1. Igitur beatissimus Leobardus Arverni territurii indigena fuit, genere quidem non senatorio, ingenuo tamen, qui ab initio Deum in pectore tenens, cum non floreret natalibus, gloriosis meritis praefulgebat. Qui tempore debito cum reliquis pueris ad scolde Psalmis memoriae commendavit, et nesciens se clericum esse futurum, jam ad Dominicum parabatur innocens ministerium. Sed cum ad legitimam pervenisset aetatem, cogentibus juxta consuetudinem 1252 humanam parentibus, ut arrham puellae, quasi uxorem accepturus, daret impellitur. Illo quoque respuente, ait pater: Cur, dulcissime fili, voluntatem paternam respuis nec iungere vis conu
Abbreviated transcription (Latin):
et non uoce solubilibeatae
feminae auxiliũ : Incuiꝰ ore
dememorata benedictione
paste in fusa : erupente s an¬
guine mixto cũpure: uocis
officiũ meruit adipis cĩfrigo¬
at tegit restineta contagio¬
nis febreconualuit ⁊ Con¬
tractus ueromarcus nomine
manib: deportatus cliorũ
adsepulchrũbectae. oratio¬
nẽ diutissime fudit. Hont au
non a pedib ꝓpriis st&it do¬
miq regressus e  leodinur
puer cũ inualitu dine graui
inruenr : quasto cegrota¬
r& mense: Et ñ solũ gressũ ue¬
rũ &ic̃ ciborũusũ insisteTe
febre nimia ꝑdidisr& ad eiꝰ
deportatur sepulchrũpmor¬
tuus : acceptas alute surre
etumulore diuiuurꝰ. Quidde
srigoriticir reliqs loquar:
cũplerisq hoc fuitbenescit
remediiscũpallã tumuli sut̃
fideliter osculciti. quid&iã
demerguminis qͥ ad ducti
nenti restituuntur nec
moratur larua egredi
ecorporecũ scãe bui senserit
cidee uistutẽ: operante
RECLAUSO
qͦtienscũq scõrũ gesta
deuotissime replꝑcantun

Expanded text:
et non voce solubili, beatae feminae auxilium: in cujus ore de memorata benedictione parte infusa, erumpente sanguine mixto cum pure, vocis officium meruit adipisci. Frigoattigit, restincta contagionis febre, convaluit. Contractus vero, Marcus nomine, manibus deportatus aliorum ad sepulcrum Beatae, orationem diutissime fudit. Hora autem nona pedibus propriis stetit, domumque regressus est. Leodinus puer cum in valetudinem gravem irruens quarto aegrotaret mense, et non solum gressum, verum etiam ciborum usum, insistente febre, nimia perdidisset, ad ejus deportatus sepulcrum praemortuus, accepta salute surrexit e tumulo redivivus. Quid de frigoriticis reliquis loquar, cum plerisque hoc fuit beneficium remedii, cum pallam tumuli ejus sunt fideliter osculati? Quid etiam de energumenis, qui adducti menti restituuntur? Nec moratur larva egredi e corpore, cum Sanctae hujus senserit adesse virtutem, operante reclauso quotiescunque sanctorum gesta devotissime replicantur:
Abbreviated transcription (Latin):
rtinꝰ uisũ recepitꝰ sed & cõ
nultos merguminor ex inđ
estituiss& sanitati : uniqͥ
atrociorẽ ut credo daemo¬
nẽ habebat. suꝑ caput de
deo posuit ilicodaemonẽ
fluxũ uentris egessit ⁊¬
lter iungula po licis
daemoniũ descendit : quiso
dirrupto coriosanguinede¬
fluente discessitꝰ haec deoleo
planta uerat adiecit quod
ad sumptã eti in ampullulc̃
tumefactũ caputq & oculi
inflati obnimiũ uenenũ p̃¬
omnis tumor ac dolorgutta
decedente discessit : Ad serebat
enĩ grana uua eillius in ipsa
aqͦ pꝰ quattuor annorad¬
huc uiridia ꝑdurare Deceroc
uero quã derepulchrotulerat
adiecit surda & mutaq̃ ut
credo daemoniũ habebat ad
eũ accessit In cuiꝰ auredeipsa
cera posuit : Alia uero dieuem¬
ens gractias ꝑ accepta sanita¬
te r&ulit sacerdot. XI.
nfrocterminũ aut̃ tirnode
ciuita tierat prb gressudebilis

Expanded text:
protinus visum recepit. Sed et cum protinus visum recepit. Sed et cum multos energumenos exinde restituisset sanitati, uni qui atrociorem, ut credo, daemonem habebat, super caput de oleo posuit. Ilico daemonem per fluxum ventris egessit; alteri in ungula pollicis daemonium discendit. Quo visdisrupto corio, sanguine defluente, discessit. Haec de oleo plantaverat, adiecit, quod adsumptam eam tumefactum, caputque et oculi inflati ob nimium venenum pr Bal., oris, omnis tumor ac dolor gutta decedente dienim, grana uvae illius in ipsa aqua post quattuor annos adhuc viridia perdurare. De cera vero, quam de sepulchro tulerat, adiecit: Surda et muta, quae, ut credo, daemonium habebat, ad eum accessit, in cuius aure de ipsa cera posuit. Alia vero die veniens, gratias pro accepta sanitate retulit sacerdoti. 11. Infra terminum autem Ternodercivitati, erat presbiter gressu debilis.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tuus occursũ debitũꝓpo¬
ner& dominus: Unq̃.
qͦdẽi uicedũ mecũ reseder&
incellula : sollicitus ẽẽ coeps
si aliqua mort tario misacu
ubi reliqͥas beciti antestitis
collo cauerat ostenderentu
Eitar&ulit quod tempor
qͦ beatus eufronius era tep̃s
adturonicã urbẽ uenit
iqua du cõmoratus. plenam
impullulã oleo desepulchro
ũ antstitis abstulit : Regres¬
usq: addomũ dũ fatigatus
itenerereseder& et uiae
labores matrireferr& subi
ꝓficta ꝑcutitur . tã graui t̃
ut nec anhelitũ resumere
poss& Nonuersus uero ad
ira coriũ in qͦ beciti antestitis
eliqͥie tenebantur. deduc¬
ic̃ inuigiliis noctẽ. manede
oleo quodattulerat locũ
infirmitatis iunetũ seda¬
to dolore conualu it post
nitati donatur ⁊mulier. q̃
sensũ ꝑdiderat . Et qͥb: dã
noris daemoniũ putabatꝰ
habere de hoc oleo tacta
sanata. ẽ : Ncĩ & cilius abba
tusdẽ cellulcieꝓximꝰ : de hoc
deo caeci oculos adtigit : qͥ

Expanded text:
nisi tuus occursum debitum pronisi tuus occursum debitum proponeret dominus. 9. quodam vice dum mecum resederet in cellula, sollicitus esse coepi, si aliqua in oratorio miracula, ubi reliquias beati antestitis collocaverat, ostenderentur. Qui ita retulit, quod tempore, quo beatus Eufronius erst episcopus, ad Turonicam orbem venit, in qua dia commoratus, plenam ampullulam olei de sepulchro sancti antestitis abstulit. Regressusque ad domum, dum fatigatus ex itenere resederet et viae labores matri referret, subito ficta percutitur tam graviter, ut nec anhelitum resumere posset. Conversus vero ad oratorium, in quo beati antestitis reliquiae tenebantur, deductam in vigiliis noctem, mane de oleo quod attulerat locum infirmitatis inunctum, sedato dolore, convaluit. Postmitsensum perdiderat, et quibusdam horis daemonium putabatur habere, de hoc oleo tacta, sanata est. Nam et alius abbas, ejusdem cellulae proximus, de hoc oleo caeci oculos attigit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
medi caminã capiebant V¬
dimus enĩnos hanc arborẽ
gitur turonico opido orto¬
riũ eratꝓpinquũ sitũ in uilla
mastinia censim in qͦ celebre
ferebatur saepius orcesse
martinũ. Seniq gunthan
abba : dũ gregem omasteriali
oratorio inceditur. casucon un¬
fregente te rer&. mractioẽ
facta transibat pꝰ adsũptũ
uero epis copatũ. a gerẽ ipsũ
p̃teriens⁊ uenit ante ora tons
sed distulit ad orationẽ m
decendere : Ilico equus cor¬
media restatuia : Dehincus¬
beratur calcib: lorirag&u
urgu&ur stimulir sed tãq
aeneus ñ mou&ꝰ : Tuncsaco¬
dorsensit seuistute diuina
teneri : & decendens faca
oratione eqͥte ascenso p̃ter̃
Velim .o. sonipessi tibi osdñs
uti qͥordũ fecit asinaerere¬
racr&: diceris quid ui distiss¬
tabilẽ ut non incederes quid
amabile u tostiũ cellulae
contẽ plares : Quid formida¬
bile ut ascensorẽ orocrecos¬
pelleres : Nempe altiore uoo
clamaris qͥ aclaritatẽ mas¬
nicernens. mouerenonesa

Expanded text:
medicamina capiebant. Vmedicamina capiebant. Vidimus etiam nos hanc arborem gitur Turonico oppido oratorium erat propinquum, situm in villa Martiniacensi, in quo celebre ferebatur saepius orasse Martinum. Denique Guntharius abbas dum gregi monasteriali oratorio inceditur casu conferente tereret, oratione facta transibat. Post assumptum vero episcopatum, aggerem ipsum praeteriens, venit ante oratorium, sed distulit ad orationem in loco descendere: illico equus conmedia restat via. Dehinc verberatur calcibus, loris agitur, urguetur stimulis, sed tamquam aeneus non movetur. Tunc sacerdos sensit, se virtute divina teneri; et discendens, facta oratione, equite ascenso, practeriit. Velim, o sonipes, si tibi os Dominus, uti quondam fecit asinae, reseraret, diceris, quid vidisti spectabile, ut non incederes; quid amabile, ut ostium cellulae contemplares; quid formidabile, ut ascensorem orare conpelleres? Nempe altiore voce clamaris, quia claritatem Martini cernens movere non es ausus,
Abbreviated transcription (Latin):
um de eꝰ operib libellũ scrip¬
simꝰ ne& hic lb̵ ab esꝰ uistut¬
b sit inmunis scribere ineo
dẽ aliqͣ dehir q̃ nob̵ euiden¬
ter sunt conꝑta tractauimꝰ ⁊
Qamulta sunt sicꝰ so epe
testatisumꝰ q̃ actenꝰ latuer̃ ⁊
Ex tat nunc in ipra suꝑeriur
nore fideles aedificauerunT¬
lapis : suꝑ quẽ uirbeatus
dicitur resedisse pꝰmultũ
lapidẽ scm a locodemouitꝰ nec
mora addomũsuã cũ tremo.¬
rerediens : correptus a febre
die testia ex pirauit: Cognitũ¬
q: ẽ offensũ amtistitẽ habuis¬
seꝰ hocigitur nr̃o temp̃r gestũ
recolimus : Fuit & in nobilia
cenre pago urbis turonicae
arbor q̃ ab inpulsu uentiruens
uiã publicã in pedibat. Quod
iter cũ uirbeatus a ger&uiã
motur misericordia. facto
desuꝑ signocrucis. erexiteã:
qusq nuncstare iuxtauiã
erecta uisa ẽ : &iã p̃mostua
qͥ a spoliatacortice : uiuebat
tam̃ honoreuiriꝰ. Deqͦ costice
multi fidel it̃ eradentes : ut

Expanded text:
um de eius operibus libellum scripum de eius operibus libellum scripsimus, ne et hic liber ab eius virtutibus sit inmunis, scribere in eodem de aliqua de his quae nobis evidenter sunt conperta tractavimus, quia multa sunt, sicut saepe testati sumus, quae actenus latuerunt. Extat nunc in ipsa superius nore fideles aedificalapis, super quem virbeatus dicitur resedisse. Post mullapidem sanctum a loco demovit: nec mora, ad domum suam cum tremore rediens, correptus a febre, die tertia exspiravit, cognitumque est offensum Antistitem habuisse. Hoc igitur nostro tempore gestum recolicensi pago urbis Turonicae arbor, quae ab impulsu venti ruens, viam publicam impediebat. Quod iter cum vir beatus ageret, viantium motus misericordia, facto desuper signo crucis, erexit eam. Quae usque nunc stare juxta viam erecta visa est, etiam praemortua: quia spoliata cortice, vivebat tamen honore viri Dei; de quo cortice multi fideliter eradentes, ut d
Abbreviated transcription (Latin):
una arbore. atruinuenier
unũ triantẽ ipsũ donans
uinũ dignũ aepulis pauperũ
conpartibis : AT Ile Nulli q̃e
uiderat narrauit : Abitin¬
qͥ siuitq et reperie coemp¬
tũq uinũ pauperes xp̃i refe¬
uit ⁊ sicq uirtus uirginis ułri¬
q: apparens: despecieb: q̃ mi¬
sus erant: ułrũq loco plafia¬
lurima qdẽ fecit in hoc scło UI
deqͥb scriptoresuitae eiꝰ multa
p̃terierunt dũ fastidiũ arcere
d&rochentiũ acdisisunt Nenon
crederentur ab his qͥbonorũ
sc̃itatẽ linguis ueneficis inpug¬
nantȩ scepius uolunt ⁊ sed nor
qͥ coti die h digniqͥdẽ eiꝰ mina¬
cula cernimꝰ ad sepulchrũ
qͥ a non ẽ opis sapis medicus
sed qͥ malȩhabent: absurdũ
duximꝰ si eaq̃ euidenter ab
eoprius gesta cognouimus
sileamꝰ : Quodsiqͥs ẽ ad huc
infidelis & aemuluruthaec
p̃credat ⁊ accedat adbasili¬
cat ecui debit cotidie et noua
agi et q̃ facta & q̃ facta dudũ
fuerantiterttri : Et qͥa testi¬

Expanded text:
una arbore atrii invenies una arbore atrii invenies unum triantem; ipsum donans, vinum dignum aepulis pauperum conparabis'. At ille nulli quae viderat narravit; abiit, inquesivit et repperit; coemptumque vinum, pauperes Christi refecit. Sicque virtus virginis utrique apparens, de speciebus, quae minus erant, utrumque locoplanta6. Plurima quidem fecit in hoc saeculo, de quibus scriptores vitae eius multa praeterierunt, dum fastidium arcere detrahentium adnisi sunt, ne non crederentur ab his qui bonorum sanctitatem linguis veneficis inpugnantes saepius volunt. Sed nos, qui cotidie, indigni quidem, eius miracula cernimus ad sepulchrum, – quia non est opus sanis medicus, sed qui male habent – absurdum duximus, si ea quae evidenter ab eo prius gesta cognovimus sileamus. Quod si quis est adhuc infidelis et aemulus, ut haec non credat, accedat ad basilicam, et videbit cotidie et nova agi et quae facta dudum fuerant iterari. Et quia terti
Abbreviated transcription (Latin):
sanitati restituit: & aduicũ
arcthonensẽ regressus ẽ:
Extat nunc in hoc loco can¬
celliis in qͦ scr dicitꝰ st&isse :
pꝰ haec accedens adtumulũ
uirginir ait ⁊ gaudenunciũlõ¬
lina soror beatissima pꝰtrido
em̃ maiestati dominicae p̃serla¬
beris : Et dircersit ab eoloco
N haec multis ꝑ uisũ uirgo
ostensa ẽ. & beneficia pati¬
ta p̃buit : Et diẽ obitus sui
inqͦ cõmemoratio eiꝰ celebrac¬
r&ur edixit : Quõdñ alit̃
seniendit ẽ nisi qͥ abeccti
antestitis obtentudomini¬
cae maiestatis p̃sentiõ
meruiss&s: ut haec deinceps
ager& : Quodã aut̃ tempr
celebratis ineiꝰ honoreuigi¬
lis cũ archiprb loci eulaliura:
alteriuinũbonũ : cõmonitis
oiscator qͥdã ꝑuisũ auirgi¬
neest ut archi prbo pisciũ
copit̃ deferr& :surr ex itq
dectulo inuenieq in manẽ
esocẽ in lapsũ suũ: quẽ ubi
iussus fuit ex hibuit Edalio
aut̃ prbo apparuit similit̃
ꝑuisũ dicens . : Vade& sub

Expanded text:
sanitati restituit, et ad vicum sanitati restituit, et ad vicum Arthonensem regressus est. Exstat nunc in hoc loco cancellus, in quo Sanctus dicitur stetisse. Post haec accedens ad tumulum Virginis, ait: Gaude nunc, Vitalina soror beatissima; post triduum enim majestati dominicae praesentaberis. Et discessit ab eo loco. Posthaec multis per visum Virgo ostensa est, et beneficia petita praebuit, et diem obitus sui in quo commemoratio ejus celebraretur edixit. Quod non aliter sentiendum est, nisi quia beati Antistitis obtentu, dominicae majestatis praesentiam meruisset, ut haec deinceps ageret. Quodam autem tempore celebratis in ejus honorem vigiliis, cum archipresbyter loci Eulalius clalteri vinum bonum, commonitus piscator quidam per visum a Virgine est ut archipresbytero piscium copiam deferret. Surrexitque e lectulo, invenitque inmanem esocem in lapsum suum, quem ubi iussus fuit exhibuit. Edatio autem presbitero apparuit similiter per visum, dicens: 'Vade, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs cotidie fallax sđmpeccare
ꝑ suadit Multa enĩ in eo
uico uirbeatur operatis e
q̃ in seqͥ longũ putauiꝰ Egres.¬
sus aut̃ uirdĩ ab arcthonense
uicu : a durbẽ aruernã gressũ
direxit ⁊ Audientes aut̃ sena¬
tores urbis qͥ tunc in locoillo
nobilitatis romanae stẽ mãle
refulgebant: quod scilic&
egressisunt in occur sum eius
cũ eqͥtib & carrucis cũcurri¬
b.citq rhedis : Atille asello
inpositus suꝑstratũ uilis sims
resddens cũ adueniss& in caci¬
mine montis bel enatensis
deisꝰ uicirigo magensis positio
contẽplatur : idit hoscũ his
pompis adse accedere
qͥ asenatores aruerni uenu
inoccursutui. Cuuille monẽ
meũ in qͥt ut cũ hac lactantia
ingrediar urbẽ eorũ. Et consa¬
tim reosto r&rorsũ a sellife¬
no : uiãqua uenerat : regredi
coepit. At illi consequentes eũ
suppliciter dep̃cabantur̃ ut
adurbẽ acceder& dicentes :
Audiuimꝰ famã scitatistuce
multienĩ sunt infirmi. quos

Expanded text:
quos cotidie fallax saeculum peccare quos cotidie fallax saeculum peccare persuadit?' Multa enim in eo vico vir beatus operatus est, quae insequi longum putavi. Egressus autem vir Dei ab Arcthonensim vicum, ad urbem Arvernam gressum direxit. Audientes autem senatores urbis, nobilitatis Romanae stemmate refulgebant, quod scilicet egressi sunt in occursum ejus cum equitibus et carrucis, cum curribus atque rhedis: at ille asello impositus, super stratum vilissimum residens, cum advenisset in cacumen montis Belenatensis, de quo vici Ricomagensis positio contemplatur, vidit hos cum his pompis ad se accedere,quia senatores Arverni veniunt in occursum tui Cui ille: Non est meum, inquit, ut cum hac jactantia ingrediar in urbem eorum. Et confestim, retorto retrorsum aselli freno, viam qua venerat regredi coepit. At illi consequentes, eum suppliciter deprecabantur, ut ad urbem accederet, dicentes: Audivimus famam sanctitatis tuae, multi sunt enim infirmi quos
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ ⁊ Ad cuiꝰ tumulũ
beatus martinꝰ cũ ad orationẽ
uenir&. pꝰ effus as p̃ces dicdo
&ic̃ capitello ait. Benedic
in qͥt mihi uirdĩ : haec eo dicenłe
uox adeũ dilapra auditꝰ dicens
Tienĩ dep̃cor benedicasmihi
seruedñi: Et datalterũ orati¬
ane discessit ⁊ Ad mirabantur
aut̃ qͥ ad erant eo tempore&
dicebant: eũ habitare tunc
inmartinũ : qͥ qondc̃ lczarũ
nã aruernens euicũ. refer¬
resciepius senes uiros audiui
Vitali na q̃dã religiosa in hoc
loqͥ escit : Ad cuiꝰ beatus mastinꝰ
tumulũ ueniens. dedit saluta¬
tionẽ. Et illa ut sibi dignar&ir
benedicereflagitauit : pꝰquã aũ
expleuerunt orationẽ: conuer¬
sexta enĩ feria qͦ redemptorẽ
mundipassũ nouimꝰ : aquis
ciblui capũi. ⁊ Recedens autẽ
beatus confessor atumuloiuir¬
ginis : atsuis Vlae nob̵ qͥ in hoc
mundo uersamursi haec ur
goxp̃o sacrata hinc offendi¬
culũ meruit: quodsexta feria
abluit caput ⁊ qͥd nos faciemꝰ¬

Expanded text:
cognovimus . Ad cujus tumulum beatus Martinus cum ad orationem venisset, post effusas preces, dicto etiam capitello, ait: Benedic, inquit, mihi vir Dei. Haec eo dicente, vox ad eum delapsa auditur, dicens: Te etiam deprecor benedicas mihi, serve Domini. Et data iterum oratione discessit. Admirabantur autem qui aderant eo tempore, et dicebant eum habitare tunc in Martino, qui quondam Lazarum nam Arvernensem vicum referre saepius senes viros audivi . Vitalina quaedam religiosa in hoc loco quiescit, ad cujus beatus Martinus tumulum veniens, dedit salutationem. Et illa ut sibi dignaretur benedicere flagitavit. Postquam autem expleverunt orationem, converSexta enim feria, qua Redemptorem mundi passum novimus, aquis ablui caput. Recedens autem beatus Confessor a tumulo Virginis, ait suis: Vae nobis qui in hoc mundo versamur! si haec virgo Christo sacrata hinc offendiculum meruit, quod sexta feria abluit caput, q
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑ manere q̃ in tali abs¬
tenentia cõmoratur sed
potius utar sđm accibũ
potũq: inabundantia sum̃a
quintus enĩ lã fluxerat
abs cessionis eiꝰ dies quõ ihȩc
religios aneq: farinã consu¬
&õi neq aquã acceperat:
sed ꝑstabat immobilir et
locatus necuent i turbine
nec fluccuũ in pulsione
dilabitꝰ nec sibi illa demor¬
tali cibo uitã sed de uerbo dĩ
sicut scriptũ ẽ putabatinse
cõmemorans illũdsapienios
sala monia caep uerbiũ qͥa
nec abit dñs fame animã piss
Et illũdꝰ qr iustus exfidamũs
sed qñm corpꝰ humanũ cibso
ces u terreno sustentariro
qua eit ꝓstracta moratione
peuit ut qͥ manna populo
esurienti decaelo łrmpha
sitientipduxit es axei ips
qͦq alimentũ qͦ parũꝑ cor¬
pusculũ fessũ confortara
dignar& indulgere ꝓtinq¬
meiꝰ oratione nix deccielo
decidua humanũ operũ
quod illa cũ gratiarũ astiu¬
neternenr eductamanu
ꝑfenestrã quod circaparue¬

Expanded text:
na permanere, quae in tali absna permanere, quae in tali abstenentia commoratur, sed potius utar saeculum ac cibum potumque in abundantia sumam'. Quintus enim iam abcessionis ejus dies, quo haec religiosa neque farinam consuetam, neque aquam acceperat: sed perstabat immobilis, et quisquam locatus nec venti turbine, nec fluctuum impulsione dilabittali cibo vitam, sed de verbo Dei, sicut scriptum est, patabat inferri, commemorans illud Sapientiae Salamoniacae proverbium, quia: Non necabit Dominus fame animam iusti, et illud, quia: Iustus ex fide vivit. Sed quoniam corpus humanum absque aesu terreno sustentari non quaeit, prostrata in oratione, petiit, ut, qui manna populo esurienti de caelo lymphasque sitienti produxit e saxo, ipse quoque alimentum, quo parumper corpusculum fessum confortaretur, dignareius oratione nix caelo decidua humum operuit. Quod illa cum gratiarum actione cernens, educta manu per fenestram, quod circa parie
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ sit nom̃ dñĩ benedictũ
Et haec dicens exutaueste
lucubri Iussit sibi cellulc̃ par¬
uulcĩ p̃pantri : in qͣ una tantũ¬
modo fenestellã ꝑ quã modicũ
lumen possit cernere p̃cepit
aptari Ibiq contẽptumur¬
di ambitu sp̃touiri consostio
sclidõ in qͦ erat confisauaca¬
bat᷑ fundensoratiopepsuis ÷¬
populisq delictis habens puel¬
lulã unã cuiꝰ ei famulatu minis¬
trabatꝰ eaq̃ necessitas exigebãt
accipiebat &it et farinã hor¬
de aciã: infusoq: limphis ci¬
neres acdiligenter colans
ex ea aquã mixturã massae
conficiebat ⁊formatosq ppri¬
is manib: panes ac ipsa coqͥenr
pꝰ longa i eiun a reficiebatur
reliquũ domꝰ succe cibũ pcu¬
perib dispenraibat : Factũ
ẽ aut̃ qͦ dã dieut memorata
puella q̃ ei consueuerat famu¬
lari : et credo imiciastuse¬
ducta cui semꝑbonis iniuri¬
as in rogaremos ẽ seabeius
famulatu subtraher& dicens:
nonpotero egocũ haec domi¬

Expanded text:
tum est; sit nomen Domini benedictum'. tum est; sit nomen Domini benedictum'. Et haec dicens, exuta veste lucubri, iussit, sibi cellulam parvulam praeparari, in qua unam tantummodo fenestellulam, per quam modicum lumen possit cernere, praecepit aptari; ibique, contemptu mundi ambitu, spreto viri consortio, soll Deo, in quo erat confisa, vacabat, fundens orationem pro suis populisque delictis, habens puellulam unam, cuius ei famulatu ministrabatur ea quae necessitas exigebat. Accipiebat etiam et farinam hordeaciam infusosque limphis cineres, ac diligenter colans, ex ea aqua mixturam massae conficiebat, formatosque propriis manibus panes et ipsa coquens, post longa ieiunia reficiebatur; reliquum domus suae cibum pauperibue dispensabat. Factum est autem quodam die, ut memorata puella, quae ei consueverat famulari, – et credo inimici astu seducta, cui semper bonis iniurias inrogare mos est, – se ab eius famulatu subtraheret, dicens: 'Non potero ego cum haec domi