comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũ in ꝓfuncla inferni. quippe laborans
& est̾uans mopia ueri. cũ te ds̃ m̃s tibi¬
eñi confiteor qͥme miseratꝰ es & nondum
confitentẽ. cũ te ñ seccłm intellectum
mentis quo me prestare uolunti beluis.
sed seccłm sensũ carnis quererẽ. tu autẽ
eras interior intimo meo. & superior
suimo meo. offendi in illã mulierẽ auda¬
cẽ. inopẽ prudentie̾. enignia salomonis.
sedentẽ suꝑ sellã in forib &dicentem.
panes occultos libenter edite. & aquam
dulcẽ furtiuã bibite. Quȩ me seduocit.
quia inuenit foris habitantẽ in oculo car¬
nis meȩ. & talia ruminantẽ apud me.
qualia ꝑ illũ uorassẽ. Nesciebã enĩ aliud
uere qd ẽ : & quasi acutulȩ mouebar.
ut suffragarer stultis deceptorib cũ
a me quererent unde malũ & ut rum
forma corporea ds̃ finiretur. & haber&
capillos & ungues. & utrũ iusti ex isti¬
mandi eẽnt qui haberent uxores mul¬
tas simul. & occiderent homines & sacri¬

Expanded text:
us in profunda inferi, quippe laborans us in profunda inferi, quippe laborans et aestuans inopia ueri, cum te, deus meus — tibi confiteor, qui me miseratus es et nondum confitentem — cum te non secundum intellectum mentis, quo . modo praestare noluisti beluis, sed secundum sensum carnis quaererem. tu autem eras interior intimo meo et superior summo meo. offendi illam mulierem audacem, inopem prudentiae, aenigma Salomonis, sedentem super sellam in foribus et dicentem: panes occultos libenter edite et aquam dulcem furtiuam bibite. quae me seduxit, quia inuenit foris habitantem in oculo carnis meae et talia ruminantem apud me, qualia per illum uorassem. Nesciebam enim aliud, uere quod est, et quasi acutule mouebar, ut suffragarer stultis deceptoribus, cum a me quaereretur, unde malum est et utrum forma corporea deus finiretur et haberet capillos et ungues et utrum iusti existimandi essent qui haberent uxores multas simul et occiderent homines et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
condidisti. nec in sũmis tuis conditionib
habes. Quanto ergo longe es a fantasma¬
tib illis meis. fantasmatib corpoꝵ eoꝵ qͦ
tiora corpora quȩ tamen non es: sed
nec anima es quȩ uita ẽ corpoꝵ. Ideo
melior uita corpoꝵ certiorq quam
corpora. sed tu uita es animarũ. uita
uitarũ. uiuens te ip̃sa. & non mutaris.
uita animȩ meȩ. Ubi ergo mihi tunc
eras. & quã longe.: Et longe peregri.¬
nabar abste. exclusus & a siliquis por¬
coꝵ quos de siliquis pascebã. Quanto
enĩ meliores grãmaticoꝵ & poetarũ
fabellȩ quã illa decipula : Nã & uersus
& carmen & medea uolans. ut iliores¬
sunt certe quã quinq elementa uarie
fucata ꝓpt̃ quinq antra tenebrarũ.
que omnino nulla sunt & occidunt cre¬
dentẽ. Nã uersũ & carmen etiã ad ue¬
ra pulmenta transfero. uolantẽ autẽ
mecdeã & si cantabã ñ asserebã: & si
cantari audiebã non credebã. illa au¬
tẽ credidi. Ue. uȩ qͥb gradib deluctꝰ¬

Expanded text:
condidisti nec in summis tuis conditionibus habes. quanto ergo longe es a phantasmatis illis meis, phantasmatis corporum, quae tiora corpora, quae tamen non es. sed nec anima es, quae uita est corporum — ideo melior uita corporum certiorque quam i corpora — sed tu uita es animarum, uita uitarum, uiuens te ipsa et non mutaris, uita animae meae. Vbi ergo mihi tunc eras et quam longe? et longe peregrinabar abs te exclusus et a siliquis porcorum, quos de siliquis pascebam. quanto enim meliores grammaticorum et poetarum fabellae quam illa decipula! nam uersus et carmen et Medea uolans utiliores certe quam quinque elementa uarie fucata propter quinque antra tenebrarum, quae omnino nulla sunt et occidunt credentem. nam uersum et carmen etiam ad uera pulmenta transfero; uolantem autem Medeam etsi cantabam, non asserebam, etsi cantari audiebam, non credebam: illa autem credidi, uae, uae! quibus gradibus deduct
Abbreviated transcription (Latin):
& nescunt. sẽꝑ agens. sẽꝑ quietꝰ. colligens¬
& ñ egns. portans & implens. & ꝓtegens.
creanse nutriens & ꝑficiens. querens
cũ nihł desit tibi. Amas nec estuas.
zelas q securꝰ es. Penitae te. & ñ doles.
irascens. de tranquillus es. Opera mutas.
nec mitas consiliũ. Recipis qđ inuenis
& nĩquã amisisti. Nũquã in ops. &
gaud lucris. Nũ quã auarus. & usu¬
ras eagis. Suꝑerogatur tibi. ut debeas.
&e quis haboe quicquã non tuũ : Reddis
debitnulli debens. donas debita. nihil
dulcso mea sc̃a. Aut qͥd dicit aliqͥs. cũ de te
dicits Ue tacentib dete. qm̃ loquaceᷤ
muti sunt. Quis mihi dabit ad quiescere
in te : Quis dabit mͥ ut uenias in cor meu̾.
& in ebries illud. ut obliuiscar mala mea.
& unũ bonũ meũ ãplectar te: Quid mͥ es:
Miserere. ut loquar. Quid tibi sum ip¬
se. ut amari te iubeas ame. &e nisi fa¬
ciã irascaris mͥ. & mineris ingentes

Expanded text:
et nesciunt; seet nesciunt; seet non egens; portans, et implens, et protegens; creans, et nutriens, et perficiens; quaerens, cum nihil desit tibi. Amas, nec aestuas; zelas, et securus es; poenitet te, et non doles, irasceris et tranquillus es; opera mutas, nec mutas consilium: recipis quod invenis, et numquam amisisti; numquam inops et gaudes lucris; numquam auarus et usuras exigis. supererogatur tibi ut debeas, et quis habet quicquam non tuum? reddis debita nulli debens; donas debita nihil dulcedo mea sancta, aut quid dicit aliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus de te, quoniam loquaces muti sunt. Quis mihi dabit adquiescere in te? quis dabit mihi, ut uenias in cor meum et inebries illud, ut obliuiscar mala mea et unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? miserere, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes
Abbreviated transcription (Latin):
magna uirtus tua. & sapientiȩ
tueꝰ non est numerus oe laudare
te uult homo aliqua portio creatu¬
rȩ tuȩ. & homo circũferens morta¬
litatẽ suã. circũferens testimoniũ
peccati sui. & testimoniũ quia
suꝑbis ds̃ resistis. & tamen laudare
te uult homo aliqua portio crea¬
turȩ tuȩ. Tu excitas ut laudare
te delect&. quia fecisti nos ad te:
& inquietũ est cor nrm donec reqͥ¬
escat in te. Da mihi dñe scire c
intelligere. utrũ sit prius inuocare
te. an laudare te. & si scire te prius
sit. an inuocare te. Sed quis te inuo¬
cat. nesciens te: Aliud enĩ ꝓ alio po¬
test inuocare nesciens te. an potius
inuocaris. ut sciaris Quomodo autẽ
inuocabunt. in quẽ non crediderunt :
Aut quomodo credent. sine predicante .¬
& laudabunt dñm qͥ requirunt eum.
Querentes enĩ inuenient eũ. & inue¬
nientes lauclabunt eũ. Queram te
dñe inuocans te : & inuocẽ te credens
in te. Predicatus es enĩ nobis. Inuo¬
cat te dñe fides mea quã dedisti mͥ.

Expanded text:
pientiae tuae non est numerus . Et laudare te vult homo aliqua portio creaturae tuae; et homo circumferens mortalitatem suam, circumferens testimonium peccati sui, et testimonium quia superbis resistis : et tamen laudare te vult homo, aliqua portio creaturae tuae. Tu excitas, ut laudare te delectet; quia fecisti nos ad te, et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te. Da mihi, Domine, scire et intelligere utrum sit prius invocare te, an laudare te; et scire te prius sit, an invocare te. Sed quis te invocat, nesciens te? Aliud enim pro alio potest invocare nesciens te. An potius invocaris, ut sciaris? Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine praedicante? Et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Quaerentes enim invenient eum, et invenientes laudabunt eum. Quaeram te, Domine, invocans te; et invocem te, credens in te: praedicatus enim es nobis. Invocat te, Domine, fides mea quam dedisti mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
Ist quedã heresis rusticana in cãpo nr̃o ip
nuta in una exxigua uilla remanserat. in
qua quidẽ paucissimi sed onĩs hoc fuerunt.
qͥ mͦ om̃s correcti & catholici facti st̃. nec
bant᷑. punica declinatione nominis. Hoᷤ ñ nulli
dicunt ex filio adȩ fuisse nominatos qͥẽ uoca¬
tꝰ abel: unde abeloinos uł abeloitas possumꝰ eos
dicere. Hi gͦ ñ miscebant᷑ uaxorib. & eis tam̃
sine uxorib uiuere sectȩ ipsius dogniate non
licebat. Mares gͦ & feminȩ sub continentiȩ
ꝓfessione simul habitantes. puerũ & puellã
sibi adoptabant in eiusdẽ coniunctionis pacto
successores suos futuros. Morte p̾uentis qͥbq
sexus in illius domꝰ societate succederent. V¬
trolib& qͥppe parente defuncto. uno remanen¬
ti usq ad eius qͦq obitũ filii seruiebant. Post
cuius mortẽ etiã ipsi puerũ & puellã simi¬
lit̃ adoptabant. Hec umquã eis defuit unde
adoptarent. generantib circũquaq uicinis.

Expanded text:
st quaedam haeresis rusticana in campo nostro, nuta, in una exigua villa remanserat, in qua quidem paucissimi, sed omnes hoc fuerunt, qui omnes modo correcti et catholici facti sunt, necbantur, punica declinatione nominis. Hos nonnulli dicunt ex filio Adae fuisse nominatos, qui est vocatus Abel: unde Abelianos vel Abeloitas eos nos possumus dicere. Non miscebantur uxoribus, et eis tamen sine uxoribus vivere sectae ipsius dogmate non licebat. Mas ergo et femina sub continentiae professione simul habitantes, puerum et puellam sibi adoptabant in ejusdem conjunctionis pacto successores suos futuros. Morte praeventis quibusque sexus in illius domus societate succederent. Utrolibet quippe parente defuncto, uno remanenti, usque ad ejus quoque obitum filii serviebant. Post cujus mortem etiam ipsi puerum et puellam similiter adoptabant. Nec unquam eis defuit unde adoptarent, generantibus circumquaque vicinis,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã isti non dõ tribuere creaturã. seqͥb dã
potestatib. quas mirabili uł fingunt uani¬
tate uł creclunt. Ci

Expanded text:
etiam isti non Deo tribuere creaturam, sed quibusdam potestatibus, quas mirabili vel fingunt vanitate, vel credunt. VI
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Clem̃tia lib̾ũ arbitͥũ habet. ñ subfor¬
mula s ⁊ eox eqͦ ⁊ bono iudicat ⁊ ab solue.¬
re illi licet. ⁊ qͣtũ uult laxare litem
Niliis ex his fac̃ taꝗ̃ iusta minꝰ fecerit. sed
tanꝗ̃ id qd c̃stituit iustũ sit. Ignoscere
autẽ ẽ. quẽ uidet puniendũ ñ punire.
Uenia. debite pene remissio. ẽ. Clem̃¬
tia hoc pͥmũ p̃stat. ut qͦs dimittit nihil

Expanded text:
t. Clementia liberum arbitrium habet ; non sub formula, sed ex aequo et bono iudicat ; et absolvere illi licet et, quanti vult, taxare litem. Nihil ex his facit, tamquam iusto minus fecerit, sed tamquam id, quod constituit, iustissimum sit. Ignoscere autem est, quem iudices puniendum, non punire ; venia debitae poenae remissio est. Clementia hoc primum praestat,
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃tia ẽ tẽperantia animi in potestate
ulciscendi. uł lenitas suꝑioris adũsus
inferiorẽ in c̃stituendis poenis. P lura
proponere tutius ẽ. ne una diffinitio
parũ rẽ comp̃hendat. ⁊ ut itadicã for¬
mula excidat. Itaq etiã dici ñ absuroe
potest indinatio aimi ad lenitateo
in pena exigenda. Illa diffinitio ẽtra¬
dictiones inueniet. ꝗͣuis maxime ad
uerũ accedat. Si enĩ dixerimꝰ clem̃tiã
eẽ modationẽ aliqͥd ex materia ac debi¬
ta penaremittentẽ. reclamabit᷑ nullã
uirtutẽ cuiꝗͣ nimꝰ debito facere. Atqui
hoc om̃s intelligt̃ clem̃tiã eẽ que se fle¬
ctit citra id merito qđ constitui posset.

Expanded text:
lementia est temperantia animi in potestate ulciscendi vel lenitas superioris adversus inferiorem in constituendis poenis. Plura proponere tutius est, ne una finitio parum rem comprehendat et, ut ita dicam, formula excidat ; itaque dici potest et inclinatio animi ad lenitatem in poena exigenda. Illa finitio contradictiones inveniet, quamvis maxime ad verum accedat, si dixerimus clementiam esse moderationem aliquid ex merita ac debita poena remittentem : reclamabitur nullam virtutem cuiquam minus debito facere. Atqui hoc omnes intellegunt clementiam esse, quae se flectit citra id, quod merito constitui posset.
Abbreviated transcription (Latin):
poterã: beat᷑ etiã scd̾m sensum quẽ tẽ ha¬
hebam in quanta libet affluentia carna¬
liũ uoluptatũ quos utiq amicos gratis
diligebã uicissimq ab eis me diligi gratis
sentiebã. O tortuosas uias. Ue aĩe audaci
que sꝑauit si ate recessiset. se aliquid me¬
lius habiturã. Uersa & reuersa int̃gum
& in latera. & in uentrẽ. & ilura sunt
omĩa: & tu solus requies. & eece ades.
& liberas amiserabilibus erroubus. & cõ¬
stituis nos in uia tua: & consolatoris &
dicis. Currite. ego ferã & ego ꝑducã. & ibi
ego ferã.¬

Expanded text:
poteram beatus etiam secundum sensum, quem tunc hapoteram beatus etiam secundum sensum, quem tunc habebam quantalibet affluentia carnalium uoluptatum. quos utique amicos gratis diligebam uicissimque ab eis me diligi gratis sentiebam. o tortuosas uias! uae animae meae audaci, quae sperauit, si a te recessisset, se aliquid melius habituram! uersa et reuersa in tergum et in latera et in uentrem, et dura sunt omnia, et tu solus requies. et ecce ades et liberas a miserabilibus erroribus et constitues nos in uia tua et consolaris et dicis: "currite, ego feram et ego perducam et ibi ego feram.
Abbreviated transcription (Latin):
lutura: & ignorabã. Nec me reuocabat aꝓ
fundĩore uoluptatũ carnaliũ gurgite. nͥ
metꝰ mortis & futuri iudicii qui ꝑuarias
qͥdem opiniones: nunquã tam̃ recessit
de pectore meo. Et disputabã cũ amicis
meis alipio & nebridio definibus bonorũ
iẜ malorũ. epicurũ accepturũ fuisse pal¬
mã in animo meo: nͥ ego credidissem post
mortẽ restare aĩe uitã. & tractus meritorũ
quod epicurus credere noluit. Et que¬
rebã si essemꝰ ĩ mortales & imppetua corpo¬
ris uoluptate sine ullo amissionis terror¬
re uiueremꝰ. cur ñ essemꝰ beati. aut qͥd ali¬
ud quereremꝰ. nesciens ul ipsũ ad magnã
miseriã ꝑtinere: quid ita demersus &e ce¬
cus cogitare ñ possem lum̃ honestatis &
gratis ampletende pulchritudinis quã
ñ uidet occłs carnis: & uidet᷑ ex intimo.
Nec considerabã miser ex qua uena mͥ
manaret: qđ ista ipsa feda tam̃ cũ ami¬
cis dulctt̃ conferebã nec ẽẽ sine amicis

Expanded text:
lutura, et ignorabam. nec me reuocabat a lutura, et ignorabam. nec me reuocabat a profundiore uoluptatum carnalium gurgite nisi metus mortis et futuri indicii tui, qui per uarias quidem opiniones, numquam tamen recessit de pectore meo. et disputabam cum amicis meis Alypio et Nebridio de finibus bonorum et malorum Epicurum accepturum fuisse palmam in animo meo, nisi ego credidissem post mortem restare animae uitam et tractus meritorum, quod Epicurus credere noluit. et quaerebam, si essemus inmortales et in perpetua corporis uoluptate sine ullo amissionis terrore uiueremus, cur non essemus beati aut quid aliud quaereremus, nesciens id ipsum ad magnam miseriam pertinere, quod ita demersus et caecus\' cogitare non possem lumen honestatis et gratis amplectendae pulchritudinis, quam non uidet oculus carnis et uidetur ex intimo. nec considerabam miser, ex qua uena mihi manaret, quod ista ipsa foeda tamen cum amicis dulciter conferebam nec esse sine amicis
Abbreviated transcription (Latin):
eternũ. Ex qͦ consilio deridebas nr̃a. & tua
p̃parabas daturus nobis escã in opportuni¬
tate & aꝑturus manũ aq impleturus am¬
inas nr̃as benedictione. Interea mea pec¬
cata multiplicabant᷑. & auulsa alatere
meo tanquã impedim̃to coniugii cũ quã
cubare solitꝰ erã. coruͥ ad herebat concisũ
& uulneratũ mͥ erat. & trahebat sanguinẽ.
E illa in affricã redierat. uouẽs tͥ aliũ se
uirũ nesciturã. relicto apud me natura¬
li ex illa filio meo. At ego infelix nec
femine imitator. dilationis impatiens:
tanquã post bienniũ accepturus eã quã
petebã. qr ñ amator coniugii sed libidinis
tior morb aĩe meȩ satellitio ꝑ durantis
consuetudinis iN regnũ uxoriũ. Nec sa¬
nabat᷑ uulnus illud meũ quod prioris
p̃cisione factũ fuerat. sed post feruorẽ
dolorẽ que acerrimũ putrescebat. & qua¬
si frigidius sed desꝑatius dolebat Tibi
dextera tuea ereptura me de ceno. & ab¬

Expanded text:
aeternum. ex quo consilio deridebus nostra et tua aeternum. ex quo consilio deridebus nostra et tua praeparabus nobis daturus escam in opportunitate et aperturus manum atque impleturus animas nostras benedictione. Interea mea peccata multiplicabantur, et auulsa a latere meo tamquam inpedimento coniugii cum qua cubare solitus eram, cor, ubi adhaerebat, concisum et uulneratum mihi erat et trahebat sanguinem. et illa in Africam redierat uouens tibi alium se uirum nescituram relicto apud me naturali ex illa filio meo. at ego infelix nec feminae imitator, dilationis inpatiens, tamquam post biennium accepturus eam quam petebam, quia non amator coniugii sed libidinis tior morbus animae meae satellitio perdurantis consuetudinis in regnum uxorium. nec sanabatur uulnus illud meum, quod prioris aecisione factum erat, sed post feruorem doloremque acerrimum putrescebat et quasi frigidius, sed desperatius dolebat. XYI.dextera tua raptura me de caeno et ab
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis fieret unũ: & uniũsũ singulorum
eẽt & om̃ia om̃iũ cũ uideremꝰ nobis ẽẽ
posse decẽ ferme homines in eadẽ societa¬
te. essentq inter nos p̃diuites romanianꝰ
maxime cõmuniceps nr̃ quẽ tẽ graues es¬
tus negotiorũ suorũ ad comitatũ attraȩxe¬
rant. ab in eũte etate mͥ familiarissimꝰ O
maxime instabat huic rei & magnã in su¬
adendo habebat autoritatẽ qd ampla res
eiꝰ multũ cȩteros anteibat. Et placuerat
nobis ut bini annui tanquã magistratus
omĩa nescessaria curarent ceteris quietis.
Sed postea quã cepit cogitare utrũ^ mu¬
liercule sinerent quas &̃ alii nr̃m iã halie¬
bant & nos habere uolebamꝰ: totũ illud pla¬
citũ quod bene formabamꝰ dissiluit inmani¬
l. atq confrattũ & ab iectũ ẽ. In de adsuspi¬
ria ce gemitus & gressus ad sequẽdas latas
&tritas uias scłi. qm̃ multe cogitationes
erant in corde nr̃o consiliũ aut̃ manet in

Expanded text:
cunctis fieret unum, et uniuersum singulorum cunctis fieret unum, et uniuersum singulorum esset et omnia omnium, cum uideremur nobis esse posse decem ferme homines in eadem societate essentque inter nos praediuites, Romanianus maxime communiceps noster, quem tunc graues aestus negotiorum suorum ad comitatum adtraxerant, ab ineunte aetate mihi familiarissimus. qui maxime instabat huic rei et magnam in suadendo habebat auctoritatem, quod ampla res eius multam ceteris anteibat. et placuerat nobis, ut bini annui tamquam magistratus omnia necessaria curarent ceteris quietis. sed posteaquam coepit cogitari, utrum hoc mulierculae sinerent, quas et alii nostrum iam habebant et nos habere uolebamus, totum illud placitum, quod bene formabamus, dissiluit in manibus atque confractum et abiectum est. inde ad suspiria et gemitus et gressus ad sequendas latas et tritas uias saeculi, quoniam multae cogitationes erant in corde nostro, consilium autem tuum manet in
Abbreviated transcription (Latin):
uisum ostenderes aliqͥd de futuro ma¬
tͥmonio meo nunquã uoluisti. Et uidebat
quedã uana &e phantastica qͦ cogebat im¬
petꝰ de hac re sata gentis humani sp̃s. &s
narabat mͥ non cũ fudutia qua solebat
cũ de monstrares: sed contemnẽs ea. Pi¬
cebat enĩ discernere se nescio qͦ sapore
quẽ uerbis explicare ñ poterat quid in¬
tesset int̾ eleuantẽ te & aĩam suã som¬
niantẽ. In stabat᷑ tam̃. & puella petebat᷑.
cuiꝰ etas ferme biennio minꝰ quã nubilis
erat. & qr ea placebat: ex pectabat᷑. Et in¬
multi amici agitaueramꝰ animo. & collo¬
quentes ac de testantes turbulentas hu¬
mane uite molestias pene iã firmaueria¬
mꝰ remoti a turbis otiose uiuere. id otiũ
sic moliti ut siquid habere possemꝰ con¬
ferret᷑ in mediũ. unãq rẽ familiarem
conflaremꝰ ex om̃ib: ut ꝑ amicicie sinceri¬
tatẽ ñ eẽt aliud huiꝰ & aliud illiꝰ sed qd ex

Expanded text:
msum ostenderes aliquid de futuro mamsum ostenderes aliquid de futuro matrimonio meo, numquam noluisti. et uidebat quaedam uana et phantastica, quo cogebat inpetus de hac re satagentis humani spiritus, et narrabat mihi non cum fiducia, qua solebat, cum tu demonstrabas ei, sed contemnens ea. dicebat enim discernere se nescio quo sapore, quem uerbis explicare non poterat, quid interesset inter reuelantem te et animam suam somniantem. instabatur tamen, et puella petebatur, cuius aetas ferme biennio minus quam nubilis erat, et quia ea placebat, exspectabatur. Et multi amici agitaueramus animo et conloquentes ac detestantes turbulentas humanae uitae molestias paene iam firmaueramus remoti a turbis otiose uiuere, id otium sic moliti, ut, si quid habere possemus, conferremus in medium unamque rem familiarem conflaremus ex omnibus, ut per amicitiae sinceritatem non esset aliud huius et aliud illius, sed quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
in eã quã stupebat seruitutẽ qm̃ sposionẽ
uolebat facere cũ morte. Et qͥ amat ꝑicu¬
lũ. incidit in illud. Neutrũ enĩ nr̃m. si qͦd
ẽ. coniugale decu in offitio regendi matri¬
monii ce suscipiendorũ liberorũ ducebat
nͥ tenuit̃. Magna aut̃ exparte atq ue¬
hementer consuetudo satiandȩ in sati¬
abilis concupiscentiȩ me captũ ex cru¬
tiabat: illũ aut̃ amiratio capiendũ tra¬
hebat. Sic eramꝰ donec tu altissime ñ de¬
serens humũ nr̃am miseratus miseros
subuenires miris & occultis modis. &
im stabat᷑ impigre. ut ducerẽ uxorẽ. Iã
petebã. iã ꝓmittebat᷑. maxime matre dã-¬
te oꝑã quo me iã coniugatũ baptismꝰ sa¬
lutaris ablueret. quo me in dies gaudebat
aptari: & uota. sua acpmissa tua in me¬
a fide cõpleri animaduertebat: cũ sane
e rogatu meo & desiderio suo forti clamo¬
re cordis abste dep̃caret᷑ cotidie. ut ei ꝑ

Expanded text:
in eam quam stupebat seruitutem, quoniam sponsionem in eam quam stupebat seruitutem, quoniam sponsionem uolebat facere cum morte, et qui amat periculum, incidet in illud. neutrum enim nostrum, si quod est coniugale decus in officio regendi matrimonii et suscipiendorum liberorum, ducebat nisi tenuiter. magna autem ex parte atque uehementer consuetudo satiandae insatiabilis concupiscentiae me captum excruciabat, illum autem admiratio capiendum trahebat. sic eramus, donec tu, altissime, non deserens humum nostrum miseratus miseros subuenires miris et occultis modis. Et instabatur inpigre, ut ducerem uxorem. iam petebam, iam promittebatur maxime matre dante operam, quo me iam coniugatum baptismus salutaris ablueret, quo me in dies gaudebat aptari et uota sua ac promissa tua in mea fide conpleri animaduertebat. cum sane et rogatu meo et desiderio suo forti clamore cordis abs te deprecaretur cotidie, ut ei per
Abbreviated transcription (Latin):
implicarentur. Cũ eñ me ille mirare¬
tur. quẽ ñ paruipenderet ita herere
uisco illiꝰ uoluptatis. ut me affirmarẽ
quotienscũq in de inter eos quereremꝰ
celibẽ uitã nullo modo posse degere.
atq ita defendere. cũ illũ mirantẽ ui¬
derẽ. & dicerẽ multũ int̾ esse int̃ illud
qͦd ipse raptĩ e furtim exꝑtus eẽt qͦd
pene iã nec meminiset quidem. atꝙ
ideo nulla molestia facile contemneret
& delectationes consuetudinis meȩ ad
quas si accisset honestũ nom̃ matͥmo¬
nii ñ eũ mirari oportete cur ego illã ui
re conuigiũ nequaquã uictus libidine
talis uoluptatis: sed curiositatis
Dicebat eni scire secuꝑe qͥdnã
eẽt illud: sine quo uita mea que illi
sic placebat. ñ mͥ uita sed pena uide¬
ret᷑.Stupebat enĩ ille liber ab illo
uinculo animꝰ seruitutẽmeã. & stupendo
ibat in expiendi cupidinẽ. uenturus in
ipsã exꝑientiã atq inde fuutasse lapsurꝰ

Expanded text:
inplicarentur. Cum enim me ille mirareinplicarentur. Cum enim me ille miraretur, quem non parui penderet, ita haerere uisco illius uoluptatis, ut me adfirmarem, quotienscumque inde inter nos quaereremus, caelibem uitam nullo modo posse degere atque ita me defenderem, cum illum mirantem uiderem, ut dicerem multum interesse inter illud, quod ipse raptim et furtim expertus esset, quod paene iam ne meminisset quidem atque ideo nulla molestia facile contemneret, et delectationes consuetudinis meae, ad quas si accessisset honestum nomen matrimonii, non eum mirari oportere, cur ego illam uitre coniugium nequaquam uictus libidine talis uoluptatis, sed curiositatis. dicebat enim scire se cupere, quidnam esset illud, sine quo uita mea, quae illi sic placebat, non mihi uita, sed, poena uideretur. stupebat enim liber ab illo uinculo animus seruitutem meam et stupendo ibat in experiendi cupidinem uenturus in ipsam experientiam atque inde fortasse lapsurus
Abbreviated transcription (Latin):
xore ducenda. cantans nullo mͦ nos posse
securo otio simul inamore sapientie uiue¬
re sic̃ iã dui desudaũamꝰ si id fecissem. Erat
enĩ ipse in ea re etia tunc castissimꝰ. itaut
mirũ eẽt qr uel exꝑientiã cũ cubitꝰ ceꝑat
in in gressu ad olescentiȩ suȩ sed ñ heserat.
magisq doluerat e spreuerat. & de inde
iã continentissime uiuebat. E go autẽ re¬
sistebã illi exẽplis eorũ qͥ conugatis coli¬
issent sapientiã. ꝓmeruissent deũ & h a¬
buissent fulelit̃. ac dilexissent amicos.
Aquorũ ego quidem granditate animi
longe ab erã && dellcatus morbo carnuis
mortifera suauitate trahebã catenã solui
timens. & quasi concusso uulne repellens
ũba bene suadentis. tanquã in anñ sol¬
uentis. In suꝑ etiã ꝑme ipsi qͦꝙ alipio lo¬
quȩbatur serpens: & in nectebat atq spar¬
gebat ꝑlingͥam meã dulces laquos inin¬
a eiꝰ: quil illi honesti & expediti pedes

Expanded text:
xore ducenda cantans nullo modo nos posse xore ducenda cantans nullo modo nos posse securo otio simul in amore sapientiae uiuere, sicut iam diu desideraremus, si id fecissem. erat enim ipse in ea re etiam tunc castissimus, ita ut mirum esset, quia uel experientiam concubitus ceperat in ingressu adulescentiae suae, sed non haeserat magisque doluerat et spreuerat et deinde iam continentissime uiuebat. ego autem resistebam illi exemplis eorum, qui coniugati coluissent sapientiam et promeruissent deum et habuissent fideliter ac dilexissent amicos. a quorum ego granditate quidem animi longe aberam et deligatus morbo carnis mortifera suauitate trahebam catenam meam solui timens et quasi concusso uulnere repellens uerba bene suadentis tamquam manum soluentis. insuper etiam per me ipsi quoque Alypio loquebatur serpens et innectebat atque spargebat per linguam meam dulces laqueos in uia eius, quibus illi honesti et expediti pedes
Abbreviated transcription (Latin):
nia ne sũptũ nr̃m grauet &e ille erit modus
cupiditatis. Multi magni uiri & imitatiõe
dignissimi: sapientie studio cũ conuigib
dediti fuerunt. Cũ hec dicebã. & alternabãt
hi uenti & impͣllebant huc atq illuc cor me¬
ũ transibant tẽpora. & tardabã conũti ad
dm̃. & differebam de die indiẽ uiuere inte
& ñ differebã cotidie in memet ipso mori.
Amans beatã uitã timebã illã in sede sua
&. ab ea fugiens: querebã eã. Putabã eni me
miserũ fore nimis: si femine pͥuarer am
in firmitatẽ sanandã ñ cogitabam: qr ex¬
ꝑtus ñ erã. Et ꝓpͥarũ uiriũ credebã ẽe con¬
tinentiã quarũ mͥ ñ erã conscius. cũ tã
stultus essem. ut nescirẽ sic̃ scrptũ ẽ. ne¬
minẽ posse ẽẽ continẽtẽ. nͥ tu dederis.
Utiq dares: si gemitu interno pulsarẽ
aures tuas. &e fide solida inte iactarem
curã meã Phibebat me sane alipus abue¬

Expanded text:
nia, ne sumptum nostrum gravet; et ille erit modus nia, ne sumptum nostrum gravet; et ille erit modus cupiditdignissimi sapientiae studio cum coniugibus dediti fuerunt." Cum haec dicebam et alternabant hi uenti et inpellebant huc atque illuc cor meum, transibant tempora, et tardabam conuerti ad dominum et differebam de die in diem uiuere in te et non differebam cotidie in memet ipso mori: amans beatam uitam timebam illam in sede sua et ab ea fugiens quaerebam eam. putabam enim me miserum fore nimis, si feminae priuarer ampinfirmitatem sanandam non cogitabam, quia expertus non eram, et propriarum uirium credebam esse continentiam, quarum mihi non eram conscius, cum tam stultus essem, ut nescirem, sicut scriptum est, neminem posse esse continentem, nisi tu dederis. utique dares, si gemitu interno pulsarem aures tuas et fide solida in te iactarem curam meam. Prohibebat me sane Alypius ab u
Abbreviated transcription (Latin):
obrepat. quomͦ hinc exibimꝰ: Eubi nobis
discenda sunt. que hic negleximꝰ: Ae ñ po¬
tius huiꝰ neglegentie supplitia luenda sunt:
Quid si mors ipsa omnẽ curã cũ sensu am¬
putabit. & fimet: Ergo & hoc querendũ.
Sed absit ut ita sit. Non uacat. ñ ẽ in ane
quod tã eminẽs culm̃ auctoritatis xp̃iane
fidei toto orbe diffundit᷑. Nunquã tanta
& talia ꝓ nobis diuinitꝰ agerent᷑. si morte
corporis etiã uita aĩe consumeret᷑. Quid
cunctam᷑ igitur relicta spe scłi conferre
nos totos ad quęrẽdũ deũ ae beatã uitã:
Sed expecta. Iocũda sunt iã ista. habent
ñ paruã dulcedinẽ sam. Non facile abeis
p̃cidenda est intentio. qr turpe est ad ea rur¬
sum redire. Ecce iã quantũ ẽ. ut impetret᷑
aliqͥs honor: Et quid amplius in his deside¬
randũ: Suppetit amicorũ maiorũ copia. ut
nichil aliud & multũ festinemꝰ. uel p̃sudatus
dari potest. & duceda uxor cũ aliqua pecu¬

Expanded text:
obrepat, quomodo hinc exibimus? et ubi nobis obrepat, quomodo hinc exibimus? et ubi nobis discenda sunt quae hic negleximus? An non potius hujus negligentiae supplicia luenda sunt? Quid, si mors ipsa omnem curam cum sensu amputabit et finiet? Ergo et hoc quaerendum. Sed absit ut ita sit. Non vacat, non est inane quod tam eminens culmen auctoritatis christianae fidei toto orbe diffunditur. Nunquam tanta et talia pro nobis divinitus agerentur, si morte corporis etiam vita animae consumeretur. Quid cunctamur igitur relicta spe saeculi, conferre nos totos ad quaerendum Deum et vitam beatam? Sed exspecta: jucunda sunt etiam ista; habent non parvam dulcedinem suam: non facile ab eis praecidenda est intentio, quia turpe est ad ea rursum redire. Ecce jam quantum est, ut impetretur aliquis honor? et quid amplius in his desiderandum? Suppetit amicorum majorum copia: ut nihil aliud, et multum festinemus, vel praesidatus dari potest; et ducenda uxor cum aliqua pecu
Abbreviated transcription (Latin):
eo gradu in quo puer aparentibe positus
erã donec in ueniatur ꝑspicua ueritas.
S̾ed ubi queretur: Quando queret᷑: ñ uacat ambrosio ñ
uacat legere. IIbi ipsos codices querimus :
Unde aut quando comparamꝰ: Aquib
sumiꝰ: Deputentur tẽpora distribuan¬
tur hore ꝓsalute aĩe. Magna spes obor¬
taẽ. Non docet catholica fides quod
putabamꝰ. & uani accussabamꝰ. Nefas
habent docti eiꝰ credere dm̃ figura hu¬
mani corporis terminatũ. & dubitamꝰ
pulsare quo apiant᷑ cetera. Ante meri¬
dianis horis discipłi occupant. Ceteris
quid facimꝰ: Cur ñ id agimus : Sed
quando salutamꝰ amicos maiores quor¬
ũ suffragiis opus habemꝰ: Qunͣdo p̃¬
paramꝰ quod emant scolastici: Quan¬
do reparamꝰ nos ipsos. relaxando ani¬
mũ ab intentione curarũ. Pereant
omĩa. & dimittamꝰ hec uana & in ania.
Conferamꝰ nos ad solam in quisitionẽ uerita¬
tis. Uita hec misera ẽ: mors in certa. Si subito

Expanded text:
eo gradu, in quo puer a parentibus positus eo gradu, in quo puer a parentibus positus eram, donec inueniatur perspicua ueritas. sed ubi quaeretur? quando quaeretur? non uacat Ambrosiuacat legere. ubi ipsos codices quaerimus? unde aut quando conparamus? a quibus sumimus? deputentur tempora, distribuantur horae pro salute animae. magna spes oborta est: non docet catholica fides, quod putabamus et uani accusabamus. nefas habent docti eius credere deum figura humani corporis terminatum. et dubitamus pulsare, quo aperiantur cetera? antemeridianis horis discipuli occupant; ceteris quid facimus? cur non id agimus? sed quando salutamus amicos maiores, quorum suffragiis opus habemus? quando praeparamus quod emant scholastici? quando reparamus nos ipsos relaxando animo ab intentione curarum? pereant omnia et dimittamus haec uana et inania: conferamtis. Vita haec misera est; mors incerta. Si subito
Abbreviated transcription (Latin):
auersabam᷑ gementes. & di cebamꝰ. Quã¬
diu hec: Et hoc crebro dicebamꝰ. & dicen¬
tes ñ relinquebam ea: qr ñ elucebat cer¬
tũ aliquid quod illis relectis app̃hende¬
remꝰ. Et ego maxime mirabar satagẽs
& recolens quã lungum tẽpus eẽt ab
undeuicesimo anno etatis mee. quo
feruere cepã studio sapientiȩ. dispo¬
nenea in uenta relinquere om̃s uana¬
rũ cupiditatũ spes inanes. & insanias
mendaees. & ecce iã tricenariã etatẽ ge¬
rebã in eodẽ luto hesitans. auiditate fru¬
endi p̃sentil fugientil: & dissipantil
me: dũ dico eras inueniã: ecce manife¬
stũ appabit & tenebo & ecce factus ueniet¬
& exponet om̃ia. O magni uiri acheademi¬
ci nichil ad agendã uitã certi cõp̃hendi
potest. Immo queramꝰ diligentius ñ des¬
pemus. Ecce iã ñ sunt ab surda in libris
eccłasticis quȩ absurda uidebãt᷑. & possũt
alit̃ atq honeste in telligi. Figã pedes in

Expanded text:
auersabamur gementes et dicebamus: "quamauersabamur gementes et dicebamus: "quamdiu haec?" et hoc crebro dicebamus et dicentes non relinquebamus ea, quia non elucebat certum aliquid, quod illis relictis adprehenderemus. Et ego maxime mirabar satagens et recolens, quam\' longum tempus esset ab undeuicensimo anno aetatis meae, quo feruere coeperam studio sapientiae, disponens ea inuenta relinquere omnes uanarum cupiditatum spes inanes et insanias mendaces. et ecce iam tricenariam aetatem gerebam in eodem luto haesitans auiditate fruendi praesentibus fugientibus et dissipantibus me, dum dico: "cras inueniam; ecce manifestum apparebit, et tenebo; ecce Faustus ueniet et exponet omnia. o magni uiri Academici! nihil ad agendam uitam certi conprehendi potest. inmo quaeramus diligentius et non desperemus. ecce iam non sunt absurda in libris ecclesiasticis, quae absurda uidebantur, et possunt aliter atque honeste intellegi. figam pedes in
Abbreviated transcription (Latin):
credet uobis: Et si malieno fiͣles ñ fustis¬
qđ ur̃mẽ. quis dabit uobis: Talis ille tẽ
in herebat mͥ. mecũq nutabat in consi¬
lio. quis nã eẽt denendus uite modus.
Nebruliꝰ etiã qui relicta patria uicina car¬
tagini atq ipsa cartagine ubi fequen¬
tissimꝰ erat: relicto paterno rure opti¬
mo. relicta domo. & ñ secutura matre
milam ob aliã causam mediolaniũ ue¬
nerat. nͥ ut mecũ uiueret inflagrantis¬
simo studio ueritatis atq sapientie pa¬
riter suspirabat. parit̃q fluctuabat:
beate uite in quisitor ardens. & questi¬
onũ difficillimarũ scrutator acerrimꝰ.
Et erant ora trium egentiũ & in opiã su¬
am sibimet in uicẽ anhelantiũ. &ate ex¬
pectantiũ ut dareꝰ eis escam intẽpore
opportuno. Et in om̃i amaritudi¬
ne que nr̃os seculares actus de mĩatua
sequebatur: intuentib nobis finẽ eur
ea paterem̃ occurrebant tenebre et

Expanded text:
dabit uobis? et si in alieno fideles non fuistisdabit uobis? et si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? talis tunc ille inhaerebat mihi mecumque nutabat in consilio, quisnam esset tenendus uitae modus. Nebridius etiam, qui relicta patria uicina Carthagini atque ipsa Carthagine, ubi frequentissimus erat, relicto paterno rure optimo, relicta domo et non secutura matre nullam ob aliam causam Mediolanium uenerat, nisi ut mecum uiueret in flagrantissimo studio ueritatis atque sapientiae, pariter suspirabat pariterque fluctuabat beatae uitae inquisitor ardens et quaestionum difficillimarum scrutator acerrimus. et erant ora trium egentium et inopiam suam sibimet inuicem anhelantium et ad te expectantium, ut dares eis escam in tempore opportuno. et in omni amaritudine, quae nostros saeculares actus de misericordia tua sequebatur, intuentibus nobis finem, cur ea pateremur, occurrebant tenebrae, et
Abbreviated transcription (Latin):
premiũ: irrisit animo. Pretente mine:
calcauit mirãtil om̃ib inusitatã aĩam
que homine tantũ & innumerabilib p̃¬
standiq nocendiq modis ingenti fama
celebratũ uel amicũ ñ optaret uel ñ
formidaret inimicũ. Ipse autẽ udex cui
consiliariꝰ erat quanuis & ipse fieri nol¬
let: ñ tam̃ aꝑte recusabat sed inistũ cau¬
sã transferens: ab eo se ñ ꝑmitti assere¬
bat qr re uera si ipse faceret. iste discede¬
ret. hoc solo aut̃ pene iã illectꝰ erat stu¬
dio litterario ut p̃cus p̃tonanis codices
sibi conficiendos euraret. Sed consul¬
ta iusticia: deliberationẽ inmelius ũtit
utilioiẽ uidicans equitatẽ qua ꝓhibeba¬
tur quã postestatẽ qua sinebatur. Parũ
ẽ. hoc. Sed qui inparuo fidelis ẽ: & in ma¬
gno fulelis ẽ. Nec ullo mͦ erit mane. qͦd
tue ueritatis ore ꝓcessit. Sin in iusto mã¬
mona fideles ñ fuistis. quod ur̃m ẽ. quis

Expanded text:
praemium; inrisit animo. praetentae minae; praemium; inrisit animo. praetentae minae; calcauit mirantibus omnibus inusitatam animam, quae hominem tantum et innumerabilibus praestandi nocendique modis ingenti fama celebratum uel amicum non optaret uel non formidaret inimicum. ipse autem iudex, cui consiliarius erat, quamuis et ipse fieri nollet, non tamen aperte recusabat, sed in istum causam transferens ab eo se non permitti adserebat, quia et re uera, si ipse faceret, iste discederet. hoc solo autem paene iam inlectus erat studio litterario, ut pretiis praetorianis codices sibi conficiendos curaret, sed consulta iustitia deliberationem in melius uertit utiliorem iudicans aequitatem, qua prohibebatur, quam potestatem, qua sinebatur. paruum est hoc; sed qui in paruo fidelis est, et in magno fidelis est, nec ullo modo erit inane, quod tuae ueritatis ore processit: si in iniusto mamona fideles non fuistis, uerum quis
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. Sic in illã domũ translata causa
cõfusisq turbis. que illo iã triũphare
ceꝑant: futurus dispensator uerbi tui
& multarũ in eccła tua causarũ exa¬
minator: ex ꝑientior in structiorq dis¬
cessit. Hunc gͦ rome in uenerã. & ad he-¬
sit mͥ foͣtissimo uinculo: mecũq medi¬
olniũ ꝓfectus ẽ: ut nec me desereret.
& de iuire quod didicerat aliqͥd ageret
scđm uotũ magis parentũ quã suũ Et
inter hec iã assederat mirabili cõtinem¬
tia ceteris. cũ ille magis miraret᷑ eos
qui aurũ innocentie p̃ponerent:. Tẽpta¬
ta ẽ. qͦq eiꝰ indoles ñ solũ illecebra cupi¬
ditatis s etiã stimulo timoris. Rome
assidebat comiti. largitionũ italicarũ
Erat eo tẽpore qͥdã potentissimꝰ senator
cuiꝰ & beneficiis obstricti multi & t̃ron
subditi erant. Noluit sibi licere noscio
qͥd exmore potentie suȩ qͦd eẽt ꝑ leges
illicitũ. Restitit alipius. Promislũ est

Expanded text:
cetera. sic in illam domum translata causa cetera. sic in illam domum translata causa confusisque turbis, quae de illo triumphare iam coeperant, futurus dispensator uerbi tui et multarum in ecclesia tua causarum examinator experientior instructiorque discessit. Hunc ergo Romae inueneram, et adhaesit mihi fortissimo uinculo mecumque Mediolanium profectus est, ut nec me desereret et de iure, quod didicerat, aliquid ageret secundum, uotum magis parentum quam suum. et ter iam adsederat\' mirabili continentia ceteris, cum ille magis miraretur eos, qui aurum innocentiae praeponerent. temtata est quoque eius in-\', doles non solum de inlecebra cupiditatis sed etiam stimulo timoris. Romae adsidebat comiti largitionum Italicianarum. erat eo tempore quidam potentissimus senator, cuius et beneficiis obstricti multi et terrori subditi erant. noluit sibi licere nescio quid ex more potentiae suae, quod esset per leges inlicitum; restitit Alypius. promissum est
Abbreviated transcription (Latin):
publicarũ fabricarũ. Gaudent illi eum
potissimũ occurrisse: eui solebant in
suspicionẽ uene̾re ab latarũ tterum
que reppissent de foro ut quasi tandem
iã ille cognosceret: aquib hec fierent.
Nerũ autem uiderat homo sepe alipiũ
indomo cuiꝰdã senatoris ad quẽ salutan¬
dũ uentitabat. statimq cognitũ: ma¬
nu app̃hensa semouit atũbis & tanti
mali causam querens quit gestũ eẽt
audiuit. Om̃isq tumultuantes qui
ad erãt. & minciter frementes: iussit
uenire secũ. Et uenerunt ad domum
illius ad oleseentis: qui rem cõmiserat.
Puer uͦ erat ante ostiũ. & tã paruus erat.
ut nichil ex inde dño suo metuens. cũ¬
facile posset: totũ uidicaret. Cũ eo quip¬
pe in foro fuit pedissequus. Quem postea¬
quam recoluit alipius: architecto inti¬
mauit. At ille securĩ demonstrauit pue¬
ro querens ab eo cuiꝰ eẽt. Qui confestim:
nr̃a inquid. De in de interrogat᷑: apuit

Expanded text:
publicarum fabricarum. gaudent illi eum publicarum fabricarum. gaudent illi eum potissimum occurrisse, cui solebant in suspicionem uenire ablatarum rerum, quae perissent de foro, ut quasi tandem iam ille cognosceret, a quibus haec fierent. uerum autem uiderat homo saepe Alypium in domo cuiusdam senatoris, ad quem salutandum uentitabat, statimque cognitum manu adprehensa semouit a turbis et tanti mali causam quaerens, quid gestum esset, audiuit omnesque tumultuantes, qui aderant, et minaciter frementes iussit uenire secum. et uenerunt ad domum illius adulescentis, qui rem conmiserat. puer uero erat ante ostium et tam paruus erat, ut nihil exinde domino suo metuens facile posset totum indicare; cum eo quippe in foro fuit pedisecus. quem posteaquam recoluit Alypius, architecto intimauit. at ille securim demonstrauit puero quaerens ab eo, cuius esset. qui confestim "nostra" inquit; deinde interrogatus aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cidere plũbũ cepit. Sono autem se¬
curis audito. sũ murmurauerunt argẽ¬
tarii qͥ subt̃ erant. & miserunt qͥ app̃hen¬
derent quẽ foite inuenissent. Quorũ uo¬
cib auditis relicto instrum̃to ille dis¬
cessit: timens ne cũ eo teneret᷑. Alipius
autem qͥ ñ uiderat intrant̃e. exeũt̾e sen¬
sit. & celerit uidit ab euntẽ. Et causã sci¬
re cupiens. in gressus ẽ. locũ. & in uen¬
tã securim stans atq admirans con¬
siderabat. cũ ecce illi qui missi erant
reꝑnnt eũ solũ ferentẽ ferrũ cuiꝰ som¬
tu excitati uenerant. Tenent. attrau̾nt.
congregatis in qͥlimis foris: tanquam fu¬
rem manifestatũ se conp̃hendis se głan
t᷑. & in de offerendus iudiciis ducebat᷑.
Sed hactenꝰ docendus fuit. Stati eñi
dñe subuenisti in nocentie: cuiꝰ testis e¬
ras tu solus. Cũ enĩ duceret᷑ uel ad custo¬
diam uel ad suplitiũ fit eis obuiam
qͥdã architetus: cuiꝰ maxima cura erat

Expanded text:
et praecidere plumbum coepit. sono autem seet praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo teneretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cupiens ingressus est locum et inuentam securim stans atque admirans considerabat, cum ecce illi, qui missi erant, reperiunt eum solum ferentem ferrum, cuius sonitu exciti uenerant: tenent, adtrahunt, congregatis inquilinis fori tamquam furem manifestum se conprehendisse gloriantur, et inde offerendus indiciis ducebatur. Sed hactenus docendus fuit. statim enim, domine, adfuisti innocentiae, cuius testis eras tu solus. cum enim duceretur uel ad custodiam uel ad supplicium, fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura
Abbreviated transcription (Latin):
& alios trahens. Et inde tam̃ manu ua¬
lidissima & misericordissima eruisti eũ
tu. & dociisti ñ sui habere sed tui fidutiã
seid longe postea. Nerũtam̃ iã hoc ad me¬
dicinã futurã in eiꝰ memoria reponebat᷑.
Nã & illud quod cũ ad huc studeret iã
me audiens apud cartaginẽ. & meridie
cogitaret inforo qͦd recitaturus erat sic̃
exerceri scolastici solent: siuisti eũ conp̃¬
hendi ab editimis fori: tanquã furem.
Non arbitror aliã ob causam te ꝑmis¬
sisse deus nr̃. nisi ut ille uirtantus futu¬
rus iã in ciꝑet discere: quã ñ facile in
cognocendis causis homo ab homine
dãnandus eẽt temeraria credulitate.
Quippe ante tribunal de ãbulabat so¬
lus cũ tabulis at stillo. Cũ eece ad olescẽs
quidam ex numero scolasticorũ fur ue¬
rus. securim clanculo apportans illo ñ
sentiente ingressus ẽ. ad cancellos plũ¬
beos qͥ uico argentario de suꝑ p̃minent

Expanded text:
et alios trahens. et inde tamen manu uaet alios trahens. et inde tamen manu ualidissima et misericordissima eruisti eum tu et docuisti eum non sui habere, sed tui fiduciam, sed longe postea. Verum tamen iam hoc ad medicinam futuram in eius memoria reponebatur. nam et illud, quod, cum adhuc studeret iam me audiens apud Carthaginem et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicut exerceri scholastici solent, siuisti eum conprehendi ab aeditimis fori tamquam furem, non arbitror aliam ob causam te permisisse, deus noster, nisi ut ille uir tantus futurus iam inciperet discere, quam non facile in noscendis causis homo ab homine damnandus esset temeraria credulitate. quippe ante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculo apportans illo non sentiente ingressus est ad cancellos plumbeos, qui uico argentario desuper praeminent,
Abbreviated transcription (Latin):
parat᷑ quicqͥd illud eẽt etiã uisu conteni¬
nere & uincere: aꝑuit ocłos. & ꝑcussus ẽ.
grauiori uulnere in aĩa: quã ille incorpo¬
re quẽ cernere conculpurit. ceciditq mi¬
rabiliꝰ. quã ille quo cadente factus ẽ. cla¬
mor qͥper aures eiꝰ in tͣuit ae reserauit eiꝰ
limina. ut eẽt qua feriret᷑ e deiceret᷑ au¬
dax ad huc potius quã fortis animꝰ. &
eo infirmior: quo de se p̃sũpserat qui de¬
buit dete. Ut enĩ uidit illũ sanguinẽ.
ĩmanitatẽ simul ebibit & ñ se aũtit: sed
firit aspectũ. & hauriebat furiebas & nes¬
ciebat & delectabat᷑ scelere certaminis
& cruenta uoluptate in ebriabat᷑. Et ñ
erat iã ille qͥ uenerat sunꝰ detͣba ad quã
uenerat. & uerus eorũ sotius aquibus
ad ductus erat. Quid plura s spectauit
clamauit. exarsit abstulit inde secũ
in saniã qua stimularet᷑ redire ñ tantũ cũ
illis aquils pͥus abstratus ẽ. sed etiã p̃ illis

Expanded text:
paratus, quidquid illud esset, etiam uisum contemparatus, quidquid illud esset, etiam uisum contemnere et uincere, aperuit et percussus est grauiore uulnere in anima quam ille in corpore, quem cernere concupiuit, ceciditque miserabilius quam ille, quo cadente factus est clamor: qui per eius aures intrauit et reserauit eius lumina, ut esset, qua feriretur et deiceretur audax adhuc potius quam fortis animus et eo infirmior, quo de se praesumserat, qui debuit de te. ut enim uidit illum sanguinem, inmanitatem simul ebibit et non se auertit, sed fixit aspectum et hauriebat furias et nesciebat et delectabatur scelere certaminis et cruenta uoluptate inebriabatur. et non erat iam ille, qui uenerat, sed unus de turba, ad quam uenerat, et uerus eorum socius, a quibus adductus erat. quid plura? spectauit, clamauit, exarsit, abstulit inde secum insaniam, qua stimularetur redire non tantum cum illis, a quibus abstractus est, sed etiam prae illis
Abbreviated transcription (Latin):
dibili &e incredibilit ab reptꝰ ẽ. Cũ enĩ
aũsaret᷑ e detestaret᷑ talia. quidã eiꝰ ami¬
ci &e condiscipłi. cũ forte de prãdio rede¬
untib ꝑuiũ eẽt recusantẽ uehem̃t & re¬
sistentẽ fimiliarii uiolentia duxerũt
in amphiteatrũ crudeliũ & fimestorũ
ludorũ dieb hec dicentẽ. Si corpus meum
quid & animũ &oculos meos in illa spec¬
tacula potestis intendere: Adero itaq
absens. ac sic & uos & illa suꝑabo. Quib
auditis illi: nichilo setius eũ adduxerãt
secũ. id ipsũ forte explorare cupientes.
utrũ posset efficere. Quo ubi uentũ ẽ. &
sedil qͥl potuerunt locati sunt: ferue¬
bant omĩa immanissimis uoluptatibus.
Ille clausis fouils ocłorũ: int dixit animo.
ne intanta mala ꝓcederet: atq utinã &
aures obturauisset᷑. Nã qͦdã pugne casu
cũ clamor in gens tocius popłi uehem̃t
eũ pulssasset. curiositate uittꝰ. & quasi

Expanded text:
dibili et incredibiliter abreptus est. cum enim dibili et incredibiliter abreptus est. cum enim auersaretur et detestaretur talia, quidam eius amici et condiscipuli, cum forte de prandio redeuntibus peruium esset, recusantem uehementer et resistentem familiari uiolentia duxerunt in amphitheatrum crudelium et funestorum ludorum diebus haec dicentem: "si corpus meum quid et animum et oculos meos in illa spectacula potestis intendere? adero itaque absens ac sic et uos et illa superabo". quibus auditis illi nihilo setius eum adduxerunt secum, id ipsum forte explorare cupientes utram posset efficere. quo ubi uentum est et sedibus quibus potuerunt locati sunt, feruebant omnia inmanissimis uoluptatibus. ille clausis foribus oculorum interdixit animo, ne in tanta mala procederet. atque utinam et aures opturasset! nam quodam pugnae casu, cum clamor ingens totius populi uehementer eum pulsasset, curiositate uictus et quasi