comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
codicũ fuerit ordinatꝰ nescio ñuidi ab inimicis eiꝰ audiui ñ mͥ delege dĩ ñ de p̃conio ꝓpheta¬
orbe diffusã cui ñ cõmunicat pars donati diuinarũ scripturarũ testimonia consona uoce
ꝓclamant. Insemine tuo benedicent᷑ oms gentes: lex dĩ dix̃. Abortu solis usq ad occasũ sacri¬
ficiũ mundũ offert᷑ nomini meo : qm̃ glorificatũ ẽ nom̃ meũ ingentib: ꝑ prophaam dsꝰ
dix̃ Dominabit᷑ amariusq admare : & a flumine usq ad t̃minos orbistrȩ ꝑ psalmũ dĩdix̃
Truc tificans & crescens in uniuisomundo: ꝑ apłm ds dix̃ Eritis i testes inierusalem & intota
iudea & samana & usq infines t̾rȩ filius dĩ ore suo dix̃ Cetilia nꝰ eccłȩ carthaiginensis
eps humanis litib accusat᷑. eccła xp̃i in om̃ib gentib constituta diuinis uocib cõmen¬

Expanded text:
codieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab inimicis eius audiui: non mihi de lege dei, non de praeconio prophetacodieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab inimicis eius audiui: non mihi de lege dei, non de praeconio prophetaorbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, per prophetam deus dixit; dominabitur a mari usque ad mare et a flualem et in tota mihi testes in Hierusalem et in tota et Samaria et usque in fines terrae, filius dei ore suo dixit. Caecilianus, ecclesiae Carthaginensis episcopus. humanis litibus accusatur, ecclesia Christi in omnibus gentibus constituta diuinis nocibus commen
Abbreviated transcription (Latin):
bũ erat it pud dm̃. & ds erat u̾bũ. siue scđm suscepte carnis humilitate qr uerbũ caro facꝰ¬
tũ ẽ. & habitabit in nob̾. sic appara &iam eiꝰ ȩccła ñ insola affrica sic̃ isti impudentissima
uanitate delirant . s toto t̃rarũ orbe diffusa. Testimonus enĩ diuinis lites suas p̃ferunt:
q in causa cetiliani quondã ȩccłȩ carthaginensis ep̃i cui crimina obiecer̃ quȩ nec potuer̃
ꝓbare nec possunt: se ab eccła catholica hoce. ab unitate om̃iũ gentiũ diuser̃. qũauis &
si uera essent quȩ ab eis obiecta sunt cetiliano. & nob̃ possent aliquando monstrari: ipsũ
sipeccauit cetilianꝰ : ideo hereditatẽ suã ꝑ didit xpͥs. Facile e. homini seuuera seu falsa de alter
ine credere: s sceleratȩ impudentiȩ ẽ: ꝓpt̃ crimina hominis quȩ orbit̾rarũ i¬
ostendere. cõ munionẽ orbis t̃rarũ uelle dãpnare. Utrũ cecilianꝰ atraditorib diuinorũ

Expanded text:
caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa. Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum si peccauit Caecilianus, ideo hereditatem suam perdidit Christus. facile est homini seu uera seu falsa de altero homine credere, sed sceleratae inpudentiae est propter crimina hominis, quae orbi terrarum  orbis terrarum uelle damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum
Abbreviated transcription (Latin):
nbus magnũ putatũ qui deos eẽ. arbi trare t᷑ imagines quȩ de solidis corporib fluerent
solidȩq ipsȩ ñessent. easq hac atq hac motu ꝓprio circũ eundo atq in labendo in animos
ominũ facere utius diuina cogitet᷑. cũ ꝓfecto illud corpus unde imago fluer&. quanto
solidius e. p̃stantius eẽ. iudicetur. Ideoqfluotuauit eiꝰ sicut isti dicunt nutauitq sen¬
nitia. ut aliquando naturã quandã dequa fluerent iagines dm̃ ee. quii

Expanded text:
ibus magnum putatum, qui deos esse arbitraretur imagines, quae de solidis corporibus fluerent ibus magnum putatum, qui deos esse arbitraretur imagines, quae de solidis corporibus fluerent solidaeque ipsae non essent, easque hac atque hac motu proprio circumeundo atque inlabendo in animos hominum facere, ut uis diuina cogitetur, cum profecto illud corpus, unde imago flueret, quanto solidius est, praestantius esse iudicetur! ideoque fluctuauit eius, sicut isti dicunt, nutauitque sententia, ut aliquando naturam quandam, de qua fluerent imagines, deu
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ sufflant nos doctos & sapientes ñ facit. s ne ipsa quidem eiꝰ cognitio qua iduerũ ẽẽ.
cognouit. Non enĩ mͥ ꝓpterea ueritas cara eẽ . deb&: qr ñ latuit a naxa gͤram. s qr ueritas
iatti si nullus eã cognouiss& illorũ. Sugit᷑ nec eiꝰ hominis qui uerũ forsitan uidi
nos inflare deb& ut ea quasi docti eẽ. uideam᷑. s ipsius ueri solidare quauere docti eẽ. pos¬
sumus: quanto mitꝰ eorũ hominũ qͥ falsa senser̃ nomina & doginata nram possunt ad uiuare
trinã & l&iciã cognita facere. cũ si homines sumꝰ magis nos contristandecea
tam nobilitatorũ hominũ errorib: si eos audire contigeritꝰ quã hec ꝓpterea studiose
querere ut int̃ eos qui illa nescuint iactatione inanissima uentilem᷑: Quanto enim
melius ne audissem quidem nom̃ democriti quã cũ dolore cogitarẽ nescio quẽ suis tempo¬

Expanded text:
libenter sufflant, nos doctos et sapientes non facit sed ne ipsa quidem eius cognitio, qua id uerum esse libenter sufflant, nos doctos et sapientes non facit sed ne ipsa quidem eius cognitio, qua id uerum esse cognouit. non enim mihi propterea ueritas cara esse debet, quia non latuit Anaxagoram, sed quia ueritas est, etiam si nullus eam cognouisset illorum. Si igitur nec eius hominis, qui uerum forsitan uidit, cognitio nos inflare debet, ut ea quasi docti esse uideamur, sed ipsius ueri solidare, qua uere docti esse possumus, quanto minus eorum hominum, qui falsa senserunt, nomina et dogmata nostram possunt adiuuare doctrinam et latentia cognita facere, cum, si homines sumus, magis nos contristari deceat tot et tam nobilitatorum hominum erroribus, si eos audire contigerit, quam haec propterea studiose quaerere, ut inter eos, qui illa nesciunt, iactatione inanissima uentilemur! quanto enim melius ne audissem quidem nomen Democriti, quam cum dolore cogitarem, nescio quem suis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
possit: aꝑta simplexq mens nulla re adiuncta qua sentire possit. idest nullo corporȩ adiuncto
ꝑ quod sentire possit fugere intelligentiȩ nr̃e uĩ & notionẽ uidet᷑. Nichiluerius quam
hoc uĩ & notionẽ intelligentiȩ stoicorũ & epicureorũ: qͥnisi corporalia cog
ñ possunt. Quod aut̃ ait nre. humane intelligi uduit. Et bene ñ ait fugit s fugere ui¬
detur Hoc enĩ illis uidet᷑ Neminẽ hoc posse intelligere: Et ideo nichiltale eẽ. arbitrant᷑¬
ũdã intelligentiã quantũ homini datũ ẽ. ñ fugit eẽ. aꝑtã simplicemq sapi
atq ueritatẽ: quȩ nulluis animantis sit ꝓpria s qua cõ munit̾ onuis que id potest anima
sapiens & uerax efficit᷑: quã si sensit eẽ anaxagoras. eumq dm̃ e̾ẽ uidit mentẽq. appellauit:
lũ nomt̃ anaxagorȩ quod ꝓpt̃ litteratã u&ustatẽ om̃s ut mulitarit̾ loquar lito

Expanded text:
possit, — \'aperta simplexque mens nulla re adiuncta, qua sentire possit\', — id est nullo corpore adiuncto, per quod sentire possit, — \'fugere intellegentiae nostrae uim et notionem uidetur\'. Nihil uerius quam fugere hoc uim et notionem intellegentiae Stoicorum et Epicureorum, qui nisi corporalia cogitare non possunt. quod autem ait nostrae., humanae intellegi uoluit; et bene non ait \'fugit\' sed \'fugere uidetur\'; hoc enim illis uidetur neminem hoc posse intellegere et ideo nihil tale esse arbitrantgentiam, quantum homini datum est, non fugit esse apertam simplicemque sapientiam atque ueritatem, quae nullius animantis sit propria, sed qua communiter omnis, quae id potest, anima sapiens et uerax efficitur. quam si sensit esse Anaxagoras eumque deum esse uidit mentemque appellauit, non solum nomen Anaxagorae, quod propter litteratam uetustatem omnes, ut militariter loquar, litteriones
Abbreviated transcription (Latin):
constituentes sũ mũ hominis bonii. & carnaliũ sediciosonĩ turbas concitant. int̾ quol
epicurei apud in doctã multitudinẽ excellentiore auc̃toritate iuguer. da item qui
ato uideat animũ qͦq ipsũ ñ suo bono beatũ eẽ: cũ beatus e̾: alioquin numq ẽe̾t miser &¬

Expanded text:
constituentes summum hominis bonum et carnalium seditiosorum turbas concitant; inter quos constituentes summum hominis bonum et carnalium seditiosorum turbas concitant; inter quos Epicurei apud indoctam multitudinem excellentiore auctoritate uiguerunt. Da item, qui cito uideat animum quoque ipsum non suo bono beatum esse, cum beatus est, alioquin numquam esset miser
Abbreviated transcription (Latin):
animũ potius eẽ. corporis bonũ : recedet᷑ iã ab inqͥrendo utrũ illud sũmũ bonũ uł aliqua
pars eius sit in corpore. Quod enĩ stultissime negat᷑. melior ẽ ammꝰ corpore: itemstul¬
tissime negat᷑ meliorẽ eẽ. eũ quidat beatã uitã uł partẽ abiquã beatȩ uitȩ . quã eum
qͥ accipit Nonigit̃ acapit animꝰ a corpore uł sũ mũ bonũ uł partẽ aliquã sum mi boni
hoc qͥñ uident: cetati dulcedine carnaliũ uoluptatũ quã ex indigentia sanitatis
uenire ñ intuent᷑ sanitas aut̃ ꝑ fecta corporis ula extrema totius hominis ĩmortalitas
ert. Tã potenti enĩ natura d̾s fecit Animã: ut ex eiꝰ plenissima beatitudine quȩ
in fine temporũ sc̃is ꝓmittit᷑ redund& &iã in inferiorẽ naturã quod ẽ. corpus ñ beatitudo¬
fruentis & intelligentis ẽ. ꝓpna s plenitudo sanitatis idest in corrupt

Expanded text:
animum potius esse corporis bonum; recedetur iam ab inquirendo, utrum summum illud bonum uel aliqua animum potius esse corporis bonum; recedetur iam ab inquirendo, utrum summum illud bonum uel aliqua pars eius sit in corpore. quod enim stultissime negatur, melior est animus corpore; item stultissime negatur meliorem esse eum, qui dat beatam uitam uel partem aliquam beatae uitae, quam eum, qui accipit; non igitur accipit animus a corpore uel summum bonum uel partem aliquam summi boni. hoc qui non uident caecati dulcedine carnalium uoluptatum, quam ei indigentia sanitatis uenire non intuentur — sanitas autem perfecta corporis illa extrema totius hominis inmortalitas erit; tam potenti enim natura deus fecit animam, ut ex eius plenissima beatitudine, quae in fine temporum sanctis promittitur, redundet etiam in inferiorem naturam, quod est corpus, fruentis et intellegentis est propria, sed plenitudo sanitatis, id est incorrupt
Abbreviated transcription (Latin):
induobus aliquib horũ Aut certe in om̃ibus. Quod si didiceris neq sũ mũ bonũ nec aliquã
partẽ sum miboni om̃ine eẽ. incorpore: duo restabunt: animꝰ ds &ds: quorũ uł in uno uel
in ambobus sit. Siaut̃ adieceris & didiceris hoc idem de animo quod de corpore. quid aliud
iã nisi ds̃ occurr&. in quo sũmũ hominis bonũ constitutũ sit: Non quo alia bona ñ sint:
s sũmũ id dr̃ quo cuncta referunt᷑. Eo enĩ fruendo quisq beatus e : ꝓpt̃ quod c&cera uult
habere. cũ illud iã ñ ꝓpt̃ aliud s ꝓpt̃ seipsũ diligatur. Q ideo finis ibi dr̃: qr iã quod excur¬
rat & quo referat᷑ ñ inuenit᷑ Ibi requies app&endi ibi fruendi securitas: ibi tranquil¬
lissimũ gaudiũ optimȩ uoluntatis Daigitur qͥcito udeat ñ corpus ẽẽ. animibonũ sed

Expanded text:
in duobus aliquibus horum aut certe in omnibus. quod si didiceris neque summum bonum neque aliquam in duobus aliquibus horum aut certe in omnibus. quod si didiceris neque summum bonum neque aliquam partem summi boni omnino esse in corpore, duo restabunt, animus et deus, quorum uel in uno uel in ambobus sit. si autem adieceris et didiceris hoc idem de animo quod de corpore, quid aliud iam nisi deus occurret, in quo summum hominis bonum constitutum sit, non quo alia bona non sint, sed summum id dicitur, quo cuncta referuntur; eo enim fruendo quisque beatus est, propter quod cetera uult habere, cum illud iam non propter aliud sed propter se ipsum diligatur, et ideo finis ibi dicitur, quia iam, quo excurrat et quo referatur, non inuenitur, ibi requies appetendi, ibi fruendi » securitas, ibi tranquillissimum gaudium optimae uoluntatis. : Da igitur, qui cito uideat non corpus esse animi bonum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ rogant quid noueris respondere possis nosse te qͦmͦ iã sine istis homo eẽ. possit beatus
Quod si adhuc ñ tenes: tã ꝑuseista conquiris. quã ꝑuerse si aliquo corporis ꝑiculoso morbo
grauareris. deliciosas & tenerrimas uestes potius quã medicam̃ta medicosq conqͥreres
Non enĩ ullomͦ differenda e. ista cognitio aut illa huic ate: p̃sertĩ iã in hac ȩtate uł discendi
ordine p̃ferendae. Uide aut̃ quã facile posses hoc scire si uelles. Qui enĩ querit qua ad
beatã uitã ꝑueniat. nichil aliud ꝑfecto querit nisi ubi sit finis boni hoce. ubi constitutũ
sit ñ praua opiauone atq temeraria s certa atq in concussa ueritate sũ mũ hominis
bonũ quod a quolib& ubi constituat᷑ ñ inuenit᷑. nisi dut incorpore. aut in animo. Aut indo. aut

Expanded text:
qui rogarit, quid noueris, respondere possis nosse te, quo modo etiam sine istis homo esse possit beatus? qui rogarit, quid noueris, respondere possis nosse te, quo modo etiam sine istis homo esse possit beatus? quod si adhuc non tenes, tam peruerse ista conquiris, quam peruerse, si aliquo corporis periculoso morbo grauareris, deliciosas et tenerrimas uestes potius quam medicamenta medicosque conquireres. non enim ullo modo differenda est ista cognitio aut illa huic a te praesertim iam in hac aetate uel discendi ordine praeferenda est. uide autem, quam facile posses hoc scire, si uelles. qui enim quaerit, qua ad beatam uitam perueniat, nihil aliud profecto quaerit, nisi ubi sit finis boni, hoc est ubi constitutum sit non praua opinione atque temeraria sed certa atque inconcussa ueritate summum hominis bonum. quod a quolibet, ubi constituatur, non inuenitur nisi aut in corpore aut in animo aut in deo aut
Abbreviated transcription (Latin):
defensionẽ xp̃ianȩ religionis querere quid senserit anaximenes & olim sopitas lites
in ani curositate requoquere. cũ quorũ dã &iã her&icorũ qͥ nomine xp̃iano gloriari
uoluer̃ ut marcionistarũ & sabellia norũ inultorũq p̃terea iã dissensiones questionesq
sileant᷑ : Tam̃ si opus e. ut dixi ueritati ad u̾santes p̃noscere aliquas & ꝑ tractatas habere
sententias de heraicis potius qͥ se xp̃ianos uocant quã de anaxagora & de mocrito nob̾ cogi¬
tandũ fuit: Ille aut̃ quisquis abste quesierit quȩ tu a nob̃ queris: audiat quod ea doctius
& prudentius nescias. Sienĩ themistoles ñcurauit quod ẽ. habitus in doctior cũ cũ canere
nerus mnepulis retusass& ubi cũ se nescire illa dixiss&̃ ei que dictũ essa. quid igit᷑ nosti : res¬
pondit rẽ publicã ex parua magnã fiteere. dubitandũ tͥ ẽ. dicere te ista nescire. cĩ ei

Expanded text:
defensionem Christianae religionis quaerere, quid senserit Anaximenes, et olim sopitas lites defensionem Christianae religionis quaerere, quid senserit Anaximenes, et olim sopitas lites inani curiositate recoquere, cum quorundam etiam haereticorum, qui nomine Christiano gloriari noluerunt, ut Marcionistarum et Sabellianorum multorumque praeterea iam dissensiones quaestionesque sileantur? tamen si opus est, ut dixi, ueritati aduersantes praenoscere aliquas et pertractatas habere sententias, de haereticis potius, qui se Christianos uocant, quam de Anaxagora et Democrito nobis cogitandum fuit. Ille autem, quisquis abs te quaesierit, quae tu a nobis quaeris, audiat, quod ea doctius et prudentius nescias. si enim Themistocles non curauit, quod est habitus indoctior, cum canere neruis in epulis recusasset, ubi cum se nescire illa dixisset eique dictum esset: \'Quid igitur nosti?\' respondit: Rem publicam ex parua magnam facere\', dubitandum tibi est dicere te ista nescire, cum ei,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nisi in refellen dis tuis figat oculuĩ: sua uͦ sedulo occult& Nam cognitio ueritatis omia
s ut ñ solũ aꝑta feriant᷑ s & iam abscondita eruant᷑ : si alienos opus ẽ. cognoscere errorel
enge oculos auresq orote: & uide atq absculta utrũ aliquis aduisus nos de anaxime ne
& de anaxagora ꝓferat aliquid: quando iã teipsorũ quidem multo recentiorũ multũ q
loquatiu stoicorũ aut epicureorũ cineres caleant unde aliqua contra fide xpiana m
scintilla excitet᷑. s circuli atq conuenticula partĩ fugatio partĩ &iam audacit̃ ꝓmpta
uł donatistarũ uł maximianẽnsiũ uł manicheorũ: uł &iã ad quorũ greges turbamq.
rises drrianorũ. euno mianorũ: mace donianorũ. cata frigarũ. c& erarũq. p
in numerabilit᷑ ꝑ strepant: quorũ omiũ errores si cognoscere pig& quid nob̵ est ꝓpter

Expanded text:
nonnisi in refellendis tuis figat oculum, sua uero sedulo occultet, nam cognitio ueritatis omnia nonnisi in refellendis tuis figat oculum, sua uero sedulo occultet, nam cognitio ueritatis omnia — sed, ut non solum aperta feriantur, sed etiam abscondita eruantur, si alienos opus est cognoscere errores, erige oculos auresque, oro te, et uide atque ausculta, utrum aliquis aduersus nos de Anaximene et de Anaxagora proferat aliquid, quando iam ne ipsorum quidem multo recentiorum multumque loquacium Stoicorum aut Epicureorum cineres caleant, unde aliqua contra fidem Christianam scintilla excitetur. sed circuli atque conuenticula partim fugacia partim etiam audaciter prompta uel Donatistarum uel Maximianensium uel Manichaeorum uel etiam, ad quorum greges turbamque uenturus es, Arrianorum, Eunomianorum, Macedonianorum, Cataphrygarum ceterarumque pestium innumerabiliter perstrepant. quorum omnium errores si cognoscere piget, quid nobis est propter
Abbreviated transcription (Latin):
atq auidissime iam intua ora sus pensos grauissimũ aliquid & salubrimũ doceas. Id ipsũ quicqͥd
grauissimũ & saluberrunũ utrũ teneas & recte tradere noueris: uellẽ cognosceri
saria ñtenere: quib excipiendis eas ꝑ suꝑflua p̃paraueris & dũ occuparis ut discas unde facias
tentos: nolle discere quod infundatur intentis. Sed si hoc te scire iamdicis idꝙ ip
&ernȩ : ñ opus e. ei cognitione dialogorũ ciceronis & collettione em̃dicatarũ discordantiũ
sententiarũ alienarũ ꝓcurari auditores Morib tuis intenti fiant : qͥ abste aliquid tale accep¬
turi sunt. Nolo prius aliquid doceas quod dediscendũ ẽ . ut uera doceas Nã si alienarũ senten¬
tiarũ dissidentiũ & repugnantiũ cognitio aliquid adiuuat insinuatorẽ xp̃ianȩ ueritatis
ut nouerit quomͦ ad u̾santes destruat falsitates: Ad hoc dũ taxat nequis contra dissȩrens

Expanded text:
atque auidissime iam in tua ora suspensos grauissimum aliquid et saluberrimum doceas. id ipsum, quicquid atque auidissime iam in tua ora suspensos grauissimum aliquid et saluberrimum doceas. id ipsum, quicquid est grauissimum et saluberrimum, utrum teneas et recte tradere noueris, uellem cognoscere.saria non tenere, quibus excipiendis eas per superflua praeparaueris, et, dum occuparis, ut discas, unde facias intentos, nolle discere, quod infundatur intentis. sed si hoc te scire iam dicis idque iaeternae, non opus est ei cognitione dialogorum Ciceronis et collectione emendicatarum discordantium sententiarum alienarum procurari auditores. moribus tuis intenti fiant, qui abs te aliquid tale accepturi sunt. nolo prius aliquid doceas, quod dediscendum est, ut uera doceas. Nam si alienarum sententiarum dissidentium et repugnantium cognitio aliquid adiuuat insinuatorem Christianae ueritatis, ut nouerit, quo modo aduersantes destruat falsitates ad hoc dum taxat, ne quis contra disserens
Abbreviated transcription (Latin):
An forte illud respondebis ñte grecos dehis reb libros contẽpsisse s prius latinos curasse cognoscere
nunc aut̃ uelle te in latinis doctũ gretiam querere : Si hoc ñ pud& hominẽ grecũ latina puerũ
didicisse: nunc uelle discere greta barbatũ pudebit ne tandem in ipsis latinis ignorare aliqua
quȩ quã multi latini docti tetũ nesciant. Uel hocipso sentis quod te nobis magna necessitate
dicis onerosũ in tanta doctorũ multitudine apud chartaginẽ constitutus Postremo fac te
de omibus quȩ a nobis quens int̾rogatũ respondere potuisse: Ecce iã doctissimus atq acutissimꝰ¬
didiceris: ecce iã te laudib incelũ greculus flatus attollit. tutantũ mem̃to grauitatis tuȩ. &
illã mereri laudẽ qͦ fine uolueris: ut scilic& eos lenit̃ leuia ista miratos & beni uolentissime

Expanded text:
e ambisti! an forte illud respondebis, non te Graecos de his rebus libros contempsisse sed prius Latinos curasse cognoscere, e ambisti! an forte illud respondebis, non te Graecos de his rebus libros contempsisse sed prius Latinos curasse cognoscere, nunc autem uelle te in Latinis doctum Graeca iam quaerere? si hoc non pudet, hominem Graecum Latina puerum didicisse, nunc uelle discere Graeca barbatum, pudebitne tandem in ipsis Latinis ignorare aliqua, quae quam multi Latini docti tecum nesciant, uel hoc ipso sentis, quod te nobis magna necessitate dicis onerosum in tanta doctorum multitudine apud Carthaginem constitutus? Postremo fac te de omnibus, quae a nobis quaeris, interrogatum respondere potuisse. ecce iam doctissimus atque acutissimus diceris, ecce iam te laudibus in caelum Graeculus flatus adtollit; tu tantum memento grauitatis tuae et illam mereri laudem quo fine uolueris, ut scilicet eos leuiter leuia ista miratos et beniuolentissime
Abbreviated transcription (Latin):
libus urbib quẽꝙ. dehis reb molestũ in t̾rogatorẽ feras. bacilius qͥppe corniculas ini
lieris: quã millis partib hocgenꝰ uocis. De inde si fallor & quisꝙ ibi forte huius
questionũ tanto ntiq odiosior quanto millis locis mneptior ꝑ contator extiterit. ñ ne magis
canes ne multo facilus existant qͥ te greti homines ingrecia constitutũ. & greca imbutũ
ñ posuit: Quod si acciderit. quid responsurus es potius te ista in latinorũ auctorũ libris
quã ingretorũ nosse uoluisse .: Qua responsione pͥmo greciȩ facies inuiriã & nosti quã
lli homines hoc ñferant. de inde iã exulcerati & irati quã citote quod nimis ñ¬
iudicabunt. qͥ gretorũ philosophorũ dogiata uł potius doginatũ particulas quas das discerptas
atq disꝑsas in latinis dialogis quã inipsorũ auctorũ libris grecis. tota atq contexta discere maliuti
indocꝰtũ. qͥ cũ tã multa intua lingua nescias. earũ rerũ frustra maliena collige

Expanded text:
libus urbibus quemquam de his rebus molestum interrogatorem feras. facilius quippe corniculas in Africa audieris quam in illis partibus hoc genus uocis. Deinde si fallor et quisquam ibi forte huius modi quaestionum tanto utique odiosior quanto in illis locis ineptior percontator extiterit, nonne magis caues, ne multo facilius existant, qui te Graeci homines in Graecia constitutum et Graeca inbutum in suis litteris non posuit? quod si acciderit, quid responsurus es? potius te ista in Latinorum auctorum libris quam in Graecorum nosse uoluisse? qua responsione primo Graeciae facies iniuriam et nosti, quam illi homines hoc non ferant; deinde iam exulcerati et irati quam cito te, quod nimis niudicabunt, qui Graecorum philosophorum dogmata uel potius dogmatum particulas quasdam discerptas atque dispersas in Latinis dialogis quam in ipsorum auctorum libris Graecis tota atque contexta discere maluisti, et indoctum, qui cum tam multa in tua lingua nescias, earum rerum frusta in aliena colliger
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis eiꝰ potem᷑ : qm̃ apud eũ ẽ. fons uitȩ: & in lumine eiꝰ uidebimꝰ lum̃: quando satiabit᷑ inbonis
desideriũ nr̃m & nidlerit ultra quod gemendo queramꝰ : s quod gaudendo teneamꝰ. Uerũ ptam̃ qũ
Q uod enĩ sicutiẽ. cogitare ñ possumꝰ: utiq nescimꝰ. s quic quid cogitanti occurrerit abicimꝰ : respuimꝰ
imꝓbamꝰ not hoc ẽẽ. quod querimꝰ nouimꝰ: quã uis illud ñdũ quale sit nouerimꝰ Estgͦ in nobis
iedã utita dicã docta ignorantia s docta spu dĩ : qui aduiuat infirmitatẽ nrãm. N

Expanded text:
uoluptatis eius potemur, quoniam apud eum est fons uitae, in lumine eius uidebimus lumen, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum et nihil erit ultra, quod gemendo quaeramus, sed quod gaudendo teneamus. uerum tamen, ququod enim, sicuti est, cogitare non possumus, utique nescimus, sed, quicquid cogitanti occurrerit, abicimus, respuimus, inprobamus, non hoc esse, quod quaerimus. nouimus. quamuis illud nondum. quale sit. nouerimus. Est ergo in nobis quaedam, ut ita dicam, docta ignorantia sed docta spiritu dei, qui adiuuat infirmitatem nostram. n
Abbreviated transcription (Latin):
liis & ortũ castigatione corporis: q̃ua plurimũ adiuuat᷑ oratio. Faciat quȩq ur̃m quod poterit.
quod altera minꝰ potest a quȩ potest faciat: siu altera diligit quodideo q ñ potest ipsa ñ facet

Expanded text:
liis et omni castigatione corporis, qua plurimum adiuuatur oratio, faciat quaeque uestrum, quod poterit; liis et omni castigatione corporis, qua plurimum adiuuatur oratio, faciat quaeque uestrum, quod poterit; quod altera minus potest, ea, quae potest, faciat, si in altera diligit, quod ideo, quia non potest ipsa, non facit.
Abbreviated transcription (Latin):
queris & sapis ȩt̃na & certa desideras: q̃uȩ quã diu ñ dũ habes & iã saluis om̃ib atq obsequentib
tuis tamꝙ desolatã deputare te debes Etsitu ꝓfecto &iã tuo exemplo religiosissima nurus tua &
aliȩ scȩ uiduȩ uirginesq subuia cura securius constitutȩ. Quanto enĩ magis domũ ur̃am pie
tractatis: tanto impeasius orationib instare deb&is rerũ p̃sentiũ ñ occupatȩ negotus: nisi quȩ
flagitat causa pi&atisᷤ Sane memineritis & ꝓnob̾ ũ neglegent̃ orare. Noluitiꝰ etuĩ sio nob honorẽ
que ꝑiculosũ gerimꝰ ddeferatis: ut ad utoriũ quod necessariũ nouimꝰ auferatis A familia
p&rus & paulus orationũ fr̃narũ duxilus indigemꝰ. Orate certatĩ concordi scoq certamine.
Nonenĩ adũsus alterutrũ certat̃ certatis. s adũsus diabolũ sc̃is ot̾ub inimicũ: in ieuinus & iugi¬

Expanded text:
quaeris et sapis, aeterna et certa desideras, quae quam diu nondum habes, etiam saluis omnibus atque obsequentibus quaeris et sapis, aeterna et certa desideras, quae quam diu nondum habes, etiam saluis omnibus atque obsequentibus tuis tamquam desolatam deputare te debes et, si tu, profecto etiam tuo exemplo religiosissima nurus tua et aliae sanctae uiduae uirginesque sub uestra cura securius constitutae; quanto enim magis domum uestram pie tractatis, tanto inpensius orationibus instare debetis rerum praesentium non occupatae negotiis, nisi quae flagitat causa pietatis. Sane memineritis et pro nobis non neglegenter orare. nolumus enim sic nobis honorem, quem periculosum gerimus, deferatis, ut adiutorium, quod necessarium nouimus, auferatis. a familiaPetrus et Paulus orationum fraternarum auxiliis indigemus. orate certatim concordi sanctoque certamine; non enim aduersus alterutrum certatis sed aduersus diabolum sanctis omnibus inimicum. in ieiuniis et uigi
Abbreviated transcription (Latin):
pendũ orandi stucliũ deuidius ꝓpositũ ẽ exortationis exẽplũ. Quid aut̃ in hoc operis genere in
uidus electũ e. nisi destitutio & desolatio.: Qua ꝓpt̃ si se omis anima intelligat in hoc scło lestitutã
aeq desolatã quã diu ꝑegrinat᷑ adño: ꝓfecto quandã uiduitatẽ suã dõ defensori assidua & irapen¬
sissima p̃catione cõm̃dat. Ora gͦꝰ ut uidua xp̃i: ñ dũ habens eiꝰ conspectũ. cuiꝰ p̃caris auxiliũ: & lic& sis
ditissum& sic̃ pauꝑ ora. Nondũ erũ ueras futur scłi diuicias habes: ubi nulla dã pra formudes: lic&
habeas filios & ne potes numerosã q familiã quod & sup̃ dictũ ẽ: sicut desolata ora: Interta sunt enĩ
omia temporalia & iã usq infinẽ iutȩ huiꝰ in nr̃a consolationẽ mansura: Tnaut̃ siea quȩ sursũ sunt

Expanded text:
piendum orandi studium de uiduis propositum est epiendum orandi studium de uiduis propositum est eviduis electum est, nisi destitutio et desolatio? Quapropter si se omnis anima intelligat in hoc saeculo destitutam atque desolatam, quam diu peregrinatur a domino, profecto quandam uiduitatem suam deo defensori assidua et inpensissima precatione commendat. ora ergo ut uidua Christi nondum habens eius conspectum, cuius precaris auxilium, et, licet sis ditissima, sicut pauper ora; nondum enim ueras futuri saeculi diuitias habes, ubi nulla damna formides; licet habeas filios et nepotes numerosamque familiam, quod et supra dictum est, sicut desolata ora; incerta sunt enim omnia temporalia etiam usque in finem uitae huius in nostram consolationem mansura. tu autem si ea, quae sursum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ingata in dolore animi & affuctione cordis q filios ñ habebat T unc ipsũ samuhelẽ impo& iauit.
ai arce stũ au uecididit: q cũ poscere uouit. S oratio qͦ mtͦ. ad orationẽ ilã dĩicã ꝑtineatt ñ facile rep
mirtiarũ: cũ sola excus& nuptiassereandorũ causa filiorũ deilla uͦ anna uidua uide qus serptũ sit
qum ddsce debat de templo ie uiniis & orationib seruiens nocte acdie : nec aliunde apłs quod & supra
õ memoraui. Quȩ aut̃ uere uiduꝑ inqͥt & desolata sperau̾it indum: & ꝑsistit in orationibus¬
miquũ & impiũ uidicẽ. ac di ã hominũ contẽptorẽ: ad audiendã causã suã assidue uit̃ pellando con¬
uertit . Q uã gͦ p̃ c&eris uiduȩ debeant uacare orationib satis intelligi potest q̃uod om̃ub ad susci¬

Expanded text:
iugata in dolore animi et afflictione cordis, quia filios non habebat; tunc ipsum Samuhelem impetrauit iugata in dolore animi et afflictione cordis, quia filios non habebat; tunc ipsum Samuhelem impetrauit et acceptum deo reddidit, quia, cum posceret, uouit. sed oratio eius quo modo ad oranuptiarum, cum sola excuset nuptias procreandorum causa filiorum. de illa uero Anna uidua uide quid scriptum sit, quia non discedebat de templo ieiuniis s et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec aliunde apostolus, quod et supra commemoraui: Quae autem uere uidua est, inquit, et desolata, sperauit in domino et persistit inniquum et impium iudicem ac dei et hominum contemptorem ad audiendam causam suam assidue interpellando conuertit. quam ergo prae ceteris uiduae debeant uacare orationibus, satis hinc intellegi potest, quod omnibus ad susci
Abbreviated transcription (Latin):
seos facit: sicuit dictũ e. temptat uos dns ds̃ ur̃. ut scat sidiligitis eũ: hoc ẽ. ut scire nos facat : Int̃.¬
pellare utiq scos facit gemitib inenarrabilib ĩnspirans eis desideriũ &iã ad hucincognitȩ tante
rei quã ꝑ patientiã ex pectamꝰ. Quomꝰ enĩ narratur. quando desiderat᷑ quod ignoratur Nã utiq si
H ȩc om̃a considerans & siquid alind de hacre tͥ dns insinuauerit. quoduł m ñ occurrit nł dia
ame longũ fuit : concerta inoratione uincere hoc scłm. Oni inspe. om fidelt̃ & amant̃ ora uiltua
atq patient᷑: Ora sicnt uidua xp̃i : quã nis enĩ ad omm̃a it̃braeiꝰ hocẽ: ad om̃s qͥ ineũ credunte acir¬
corpor sociant᷑ sicut cdocuit orare ꝑtineat: sp&ialit̃ tam̃ diligentior tura orationũ inscriptuta
eiꝰ uidnis inuenit᷑ iniuncta. Nã duȩ fuer̃ annȩ honorabilit᷑ nominatȩ. Una conugata quo
scm̃ samubelẽ peperit: alia uicdua quȩ scm̃ scorũ cũ adiic in fans esse&l agnouit: Oruit & con¬

Expanded text:
minus deus uester, ut sciat, si diligitis eum, hoc est ut scire uos faciat. interpellare itaque sanctos facit gemitibus inenarrabilibus inspirans eis desiderium etiam adhuc incognitae tantae rei, quam per patientiam expectamus. quo modo enim narretur, quando desideratur, quod ignoratur? nam utique,Haec omnia considerans et si quid aliud de hac re tibi dominus insinuauerit, quod uel mihi non occurrit uel dici a me longum fuit, concerta in oratione uincere hoc saeculum; ora in spe, ora fideliter et amanter, ora instanter atque patienter, ora sicut uidua Christi. quamuis enicorpori sociantur, sicut docuit, orare pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in scriptura eius uiduis inuenitur iniuncta. nam duae fuerunt Annae honorabiliter nominatae, una coniugata, quae sanctum Samuhelem peperit, alia uidua, quae sanctum sanctorum, cum adhuc infans esset, agnouit. orauit et con
Abbreviated transcription (Latin):
hab& fundatis sima auctoritate firmata. qr xp̃s mortuus ẽ. scd̾m scripturas: & qr sepultus est. & q
resurrex̃ t̃ciodie scđm scriptumas & c& era quȩ de illo testatissima ueritate conscripta sunt¬
inquib &iã boce. quod apud inferos fuit. solutisq eorũ dolorib quib eũ erat impossibile detineri aqͥb
&iã recte intelligit᷑ soluisse & liberasse quos uoluit: corpus quod in crucereliquerat in sepulcro positũ

Expanded text:
habet fundatissima auctoritate firmata: Quia Christus mortuus est secundum scripturas et quia sepultus est et quia habet fundatissima auctoritate firmata: Quia Christus mortuus est secundum scripturas et quia sepultus est et quia resurrexit tertio die secundum scripturas et cetera, quae de illo testatissima ueritate conscripta suntin quibus etiam hoc est, quod apud inferos fuit solutisque eorum doloribus, quibus eum erat inpossibile teneri, a quibus etiam recte intellegitur soluisse et liberasse, quos uoluit, corpus, quod in cruce reliquerat, in sepulcro positu
Abbreviated transcription (Latin):
natũ ẽ ei nom̃ quod ẽ. suꝑ om̃e nom̃ ut in nomine eiꝰ om̃e genuflectat᷑. ñ solũ celestiũ & t̾restriũ: uerũ
ĩ infernorũ S hancopinionẽ si mittimꝰ quaputari potest homines qͥ cũ uiuerent minu
posse in xp̃m apud in feros credere : quis ferat quȩ consequunt᷑ ab surda fideiq contran& pͥmũ nefrustra dolere
uideam᷑ eos qͥ sine ista gra cle corpore exier̃ frustraq curã gerere. atq instant᷑ ortari ut eã homines prius
moriant᷑ ꝑcipiant: ne sempit̃ na morte pumant᷑.: Aut si illi tantũ apud inferos inutilit
tuose credunt qͥ ennangłio sibi annunciato hiccredere noluer̃: Illis aut̃ ꝓderit crederͤ qͥñ hio
consenser̃. quod audire minime potuer᷑: Alud seqͥt̃ absurduis ut hic ñ sit euuangłiũ p̃dicandum.¬
oms utiq morituri sunt: & sine ullo reatu contempti enuangłii uenire ad inferos debent.
possit cũ ibi crediderint. quod sentire impiȩ uanitatis e̾. Quã obrẽ teneamꝰ firmissime quod files

Expanded text:
omne genu flectatur non solum caelestium et terrestrium uerum etiam infernorum. sed hanc opinionem si admittimus, qua putari potest homines, qui, cum uiuerent, minime crediderunt, posse in Christum apud inferos credere, quis ferat, quae consequuntur absurda fideique contraria? primum, ne frustra dolere uideamur eos, qui sine ista gratia de corpore exierunt, frustraque curam gerere atque instanter hortari, ut eam homines, priusquam moriantur, percipiant, ne sempiterna morte puniantur. aut, si illi tantum apud inferos inutiliter atque infructuose credunt, qui euangelio sibi adnuntiato hic credere noluerunt, illis autem proderit credere, qui non hic contempserunt, quod audire minime potuerunt, aliud sequitur absurdius, ut hic non sit euangelium praedicandums utique morituri sunt et sine ullo reatu contempti euangelii uenire ad inferos debent, ut eis prodesse possit, cum ibi crediderint, quod sentire impiae uanitatis est. Quam ob rem teneamus firmissime, quod fides
Abbreviated transcription (Latin):
diets tãquã aizania int̃ triticũ. uł in hac unitatis area tãquã palea frumto ꝑ m̃ixta. uł intra
recia uerbi & sacra m̃ta tã quã malos pisces cũbonis incdlusos. usq ad tẽpꝰ messis aut uentilationis
aut litoris toleramꝰ: nȩppt̃ illos eradicemꝰ & triticũ. aut grana nuda ante tẽpꝰ dearea separata
non inhorrtũ mittenda purgemꝰ. sed uolatilib colligenda ꝓiciamꝰ: aut di ruptis ꝑscis mata

Expanded text:
dicit, tamquam zizania inter triticum uel in hac unitatis area tamquam paleam frumento permixtam uel intra dicit, tamquam zizania inter triticum uel in hac unitatis area tamquam paleam frumento permixtam uel intra retia uerbi et sacramenti tamquam malos pisces cum bonis inclusos usque ad tempus messis aut uentilationis aut litoris toleramus, ne propter illos eradicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda proiciamus aut disruptis per schismata
Abbreviated transcription (Latin):
& palos ualidos confirma. Etiã atq &iã indextrã atq sinistram extende . Semet
enim tuũ hereditabit gs. & ciuitates quȩ desertȩ erant inhabitabis. Non ẽ. qđ metuas
preualeb enĩ. Hec erubescas qđ detestabilis fueris. Confusionẽ enĩ inꝑpetuũ obliuisceris.
& qͥeruitte ipse ds̃ isrł uniuersȩ terre uocabitur. Hon nouimꝰ qͥd detra ditorib dicatis
quos nũquam conuincere. nũ quã ostendere potustis: nondico quia ur̃i pocius intali
imine detecti & confessi manifestant᷑ Iuid adnos ꝑtin& desarcinis alienis
ut qͦs possumꝰ corrigamꝰ. uł correptione uł qua cũ que disciplina inspũ mansuctudinis.
&dili gentia caritatis: quos autẽ corrigere nualemꝰ. & ũ sine cessitas cogit ꝓsalite ceterorũ
& fauendo. sic enĩ eos inisto mundo in qͦ eccła catholica ꝑom̃s gͥs diffundit᷑ quẽ agrũ suũ dñs

Expanded text:
 palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen  palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, et, qui eruit te, ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. Non nouimus, quid de traditoribus dicatis, quos numquam conuincere, numquam ostendere potuistis. non dico, quia uestri potius in tali crimine detecti et confessi manifestantur; quid ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correptione uel quacumque disciplina in spiritu mansuetudinis et diligentia caritatis, quos autem corrigere non ualemus, etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum,et fauendo? sic enim eos in isto mundo, in quo ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, quem agrum suum dominus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s insulegentiũ. Ubi agnouimꝰ xp̃m meo qđ scriptũ est ds̃ ab africo ueni& sc̃s demonte
ũbrosc. operi& celos uirtus eiꝰ: ibi agnouimꝰ eccłam in eo qđ se qͥt᷑. & laudis eiꝰ plena ẽ t̃ra
A bafrico enĩ posita est irłm sicut legitur in libro iħu naue unde nomen xp̃i diffusum esł :¬
& ibi est mons u̾brosus. mons oliueti unde ascendit incelũ ut cooperir& cęlos uirtuseiꝰ.
& impleretur ecła ꝑ omnẽ t̾rã laudis eius. Ubi agnouimꝰ xp̃m ineo quod scriptũ es ł
sicut ouis adimmolan dũ ductus est & sicut agnꝰ corã tondente sefuit sine uoce sic non
aperuit ossuũ. & cetera quȩ illic de eiꝰ passione dicuntur: ibi agnouimꝰ & eccłam in eo
qd illic scriptũ est Letare sterilis quȩ nonparis. erũpe &cłama quȩ non parturis:
qm̃ multifilii desertȩ magis quã eius quȩ hab& uirũ. Dixit enĩ dñs. Iilata locũ
tabnaculi tui: & aulas tuas corifige. Non est qͦd parcas. Porrige longius funiculos :¬

Expanded text:
nte umbroso; operiet caelos uirtus eius, ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod sequitur: Et laudis eius plena est terra. ab Africo enim posita est Hierusalem, sicut legitur in libro Iesu Naue, unde nomen Christi diffusum est; et ibi est mons umbrosus, mons oliueti, unde ascendit in caelum, ut cooperiret caelos uirtus eius et impleretur ecclesia per omnem terram laudis eius. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente se fuit sine uoce, sic non aperuit os suum et cetera, quae illic de eius passione dicuntur, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic dicitur: Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et exclama, quae non pamulti filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ insacrilega discordia: alienatosamatre ur̃a catholica. Nichil in nosaliquando
ꝓbare potuistis. Ur̃i ep̃i c̃uenti a nob nũ nobcũ pacifice c̃ferre uoluer. quasi fugientes
& cum ualde sacrilegis : Legite actus apłoꝵ. & uidetẽ. Quasi ipse dñs non cũ iudeis
a qͥb crucifixus est sermõneꝰ delege habuerit. eisq c̃gruent̃ responderit. Postremo
diabolus est pͥmus om̃iũ peccatoꝵ qui conuertͥ ad iusticiam nũquã poterit. & tamen
nec ipse dñs delege dedignatus ẽ eirespondere. ut intelligatis istos ideo nobcũ olle
conferre. quia causa suã p̾ditã norunt: nos ignoramꝰ quid ad uersus scipsos homines iactent.
N os ubi agnouimꝰ eũ dequodixit apł̃s abrahȩ dictesunt ꝓmissio nes & semini eiꝰ nondicit
& semin uib tanquã in multis. sed tanquã mnuno & seminituo quod est xp̃c. ibi agnouimꝰ¬

Expanded text:
deus in sacrilega discordia alienatos a matre uestra catholica. nihil in nos aliquando deus in sacrilega discordia alienatos a matre uestra catholica. nihil in nos aliquando probare potuistis; uestri episcopi conuenti a nobis num nobiscum pacifice conferre uoluerunt quasi fugientes eccatoribus et cum ualde sacrilegis — legite actus apostolorum et uidete —, quasi ipse dominus non cum Iudaeis, a quibus crucifixus est, sermonem de lege habuerit eisque congruenter responderit. postremo diabolus est primus omnium peccatorum, qui conuerti ad iustitiam numquam poterit, et tamen nec ipse dominus de lege dedignatus est ei respondere, ut intellegatis istos ideo nobiscum nolle conferre, quia causam suam perditam norunt. Nos ignoramus, quid aduersum se ipsos homines iactent, nos ubi agnouimus eum, de quo dixit apostolus: Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius; non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis, sed tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
ut: malis ignoratis baptitentur pocius quã anotis bonis. ut magisꝰ adõ quã abhomiNe
possint scĩficari. Sed absit a nobis ista dementia. Quare gͦ non uerũ dicimꝰ & recte
formã : ipse autẽ doniat inuisibilem grãm: hoc sapiamꝰ om̃s: & non sint in nobscismata
oncordate Nobcũ fr̃s: diligimus uos. Hoc uobis uolumꝰ: quod & nobis. Siꝓpterea
nos grauius oditis quia errare uos Non ꝑmittimꝰ : hoc dõ dicite quẽ timemus mi¬
nantem malis pastorib & dicentẽ. Quod errauerat non reuocastis: & quod perierat
non inqͥsistis. Hoc uobis ꝑ nos ds̃ ipsefacit: siue obsecrando siue minanido. siue corri-¬
pien do. siue damnis. siue laboribus. siue ꝑsuas occultas ãmonitiones uł iusitationes:
siue per potestatũ tẽporau leges. Intellite quid uobcũ agat᷑. Perire uos non uult

Expanded text:
ut a malis ignoratis baptizentur potius quam a notis bonis, ut magis a deo quam ab homine ut a malis ignoratis baptizentur potius quam a notis bonis, ut magis a deo quam ab homine possint sanctificari. sed absit a nobis ista dementia. quare ergo non uerum dicimus et recte formam, ipse autem donat inuisibilem gratiam? hoc sapiamus omnes et non sint in nobis schismata. Concordate nobiseum, fratres; diligimus uos; hoc uobis uolumus, quod et nobis. si propterea nos grauius odistis, quia errare uos et perire non permittimus, hoc deo dicite, quem timemus minantem malis pastoribus et dicentem: Quod errauerat, non reuocastis et, quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deus ipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestatum temporalium leges. intellegite, quid uobiscum agatur; perire uos non uult
Abbreviated transcription (Latin):
a ueritate ꝑ corregis qđ in manu dĩ ẽ. apse ds̃ dixerit in ista ipsa lege quã c̃t
pͥncipis suneis qͥ pͥmo iNitiatis idcirco religio baptis matis iudicat᷑ infirma quodhi aqͥb
ccipitur peccatores putentur totiens renouãrẽ necesse erit traditũ sacra m
quotierS indignꝰ fuerit inuertus c̃lati baptis matis amminister: & fides Nra
non ex ñrȩ uoluntatis arbitrio. nequȩ ex diuiNi muneris gr̃a. sed ex meritis sacer docũ
lericorũ qualitate pendebit. faciant mille concilia ep̃i ur̃i. huic uniseni
respondeant: & ad quod uolueritis c̃sentimꝰ uob. Uidete enĩ quã ꝑuerse & impiȩ dicatur
quod dicere soletis: quia si bonussit homo. ipse sc̃ificat eũ quẽ baptizat. Siautem malussit
nesciat ille qͥ baptizatur : tunc ds̃ sc̃ĩficat. Hoc siuerũ est: optare gͦ debent ho

Expanded text:
sima ueritate per cor regis, quod in manu dei est, ipse deus dixerit in ista ipsa lege, quam consima ueritate per cor regis, quod in manu dei est, ipse deus dixerit in ista ipsa lege, quam concipis: \'Nam si in eis, qui primo initiati sunt, idcirco religio baptismatis iudicatur infirma, quod hi, a quibus accipitur, peccatores putentur, totiens renouari necesse erit traditum sacramentum, quotiens indignus fuerit inuentus conlati baptismatis administer, et fides nostra non ex nostrae uoluntatis arbitrio neque ex diuini muneris gratia sed ex meritis sacerdotum et clericorum qualitate pendebit\'. faciant mille concilia episcopi uestri, huic uni sententiae respondeant et, ad quod uolueritis, consentimus uobis. uidete enim, quam peruerse et impie dicatur, quod dicere soletis, quia, si bonus sit homo, ipse sanctificat eum, quem baptizat, si autem malus sit et nesciat ille, qui baptizatur, tunc deus sanctificat. hoc si uerum est, optare ergo debent homines,
Abbreviated transcription (Latin):
int. quẽ tediosissime defelice aptungitano interpellauer̃. quo totiens co
& c̃fusi redier̃. & a ꝑnioie furoris & animositatissuȩ non recesser̃: eamq uob posteris siuis
here ditariã reliquerunt. ut tã impudenter de iussionibus xp̃ianor ⁊ imperator facutis
inuidiam. cũsi uobis licer& non qͥde iã constantinũ xp̃ianũ quiaueritati fauit contra nos
Mt̃ pellaretis. sed a postatã iulianũ ab inferis excitaretis. quasi uͦ si aliqͥd tale c̃tinger&
ẽẽ malũ ignũ nisi uob. Que enĩ est peior mors animȩ. quã libtas erroris: Sediã tollamꝰ
⁊pi: sed simul om̃s non simꝰ nisi xp̃i. quia nec dinisus .e. &xpo. nec paulus c̃rucifixus est ꝓ nob̾.
qͥntominꝰ donatus: Nec in nomine pauli baptitati sumꝰ. qͣntominꝰ indonati: hoo dicuNt
sicut uos: sed pcatholica ueritate passiones gloriosissimas ꝑtuler̃. Attendite quã manifestis¬

Expanded text:
nt, quem taediosissime de Felice Aptungitano interpellauerunt, a quo totiens conuicti et confusi redierunt et a pernicie furoris et animositatis suae non recesserunt eamque uobis posteris suis hereditariam reliquerunt, ut tam inpudenter de iussionibus Christianorum imperatorum faciatis inuidiam, cum, si uobis liceret, non quidem iam Constantinum Christianum, quia ueritati fauit, contra nos interpellaretis, sed apostatam Iulianum ab inferis excitaretis, quasi uero, si aliquid tale contingeret, esset magnum malum nisi uobis. quae est enim peior mors animae quam libertas erroris? Sed iam tollamu, ego autem Christi, sed simul omnes non simus nisi Christi, quia nec diuisus est Christus nec Paulus crucifixus est pro nobis, quanto minus Donatus! nec in nomine Pauli baptizati sumus, quanto minus in Donati! hoc dicuntsicut uos sed pro catholica ueritate passiones gloriosissimas pertulerunt. Adtendite, quam manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi agnouimus & eccłam in eo qđ deillo inpsalmõ dr̃. dominabituramari usq ad mare:
umine usque ad t̃minos orbis terrȩ. Corã illo decidant ethiopes: & ini
terrã lingent. Reges tarsis & insulȩ munera offerent: reges arabũ & saba dorta
adducent. Etadorabunt eũ om̃s reges terrȩ : om̃s g̃s seruient illi. Ubi agnoscamꝰ xp̃m
illa quȩ deculturis demonũ p̃sumebant: ibi agnouimꝰ & eccłam ineo qđ dictũ ẽ. lapidẽ
ipsum creiusse & factũ montẽ magnũ. & repleuisse omnẽ terrã. Ubi agnouimꝰ xp̃m¬

Expanded text:
ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod de illo in psalmo ipso dicitur: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, coram illo procident Aethiopes et iniunera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. ubi agnouimus Chrisrum utique illa, quae de culturis daemonum praesumebant, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod dictum est lapidem ipsum creuisse et factum montem magnum et repleuisse omnem terram. ubi agnouimu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ũtrũ numerus tuũ fefellit auditũ. anexperiri uoliusti utrũ ego adhuc ista duudicare
eminerim: quae forte iamobliti sunt quitalium aliquando studio si postra plurimun
maecelesiasticis litteris ꝓfecerunt ꝓsalterium a sc̃o hicronimo trans latum ex hebreo non
abeo Nos autem nonin t̃pretati sumus. sed codicum latinorum nonnullis mendositate s.
oxgrecis exemplarib emendaumus unde fortasiis fecerimus aliquid cõmodius quãerat.
iontamen tale quale esse debebat. Nam etiã nunc quae forte nos tunc preterie
silegentes mouerint collatis codicib emendamꝰ: ita illud qđ ꝑfectũ .ẽ. tecũ nos quoq
requirimus

Expanded text:
sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare meminerim, quae forte iam obliti sunt, qui talium aliquando studiosi postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt? Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex Hebraeo non habeo. nos autem non interpretati sumus, sed codicum Latinorum nonnullas mendositates ex Graecis exemplaribus cmendauimus. unde fortassis fecerimus aliquid commodius, quam erat, tamen tale, quale esse debebat. nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes mouerint, conlatis codicibus emendamus. ita illud, quod perfectum est. tecum nos quoque requirimus