comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scdĩ .i. legalis sabbati. qđ itẽ sacram̃tũ fuit nr̃i sablati
in quo debemꝰ cessare ab om̃i oꝑeprauo. sed ⁊ istud etian
nr̃m sabbatũ sacram̃tũ ẽ ⁊ meritũ illiꝰ fut᷑i sabbatism
uͥ accipiet᷑ sabbatũ pro sabbato. Duo gͥ sunt sabbata. eat̾i
unũ dĩ. ⁊ unũ hominis. ⁊ duo interiꝰ. unũ hominis.⁊
unũ dĩ. Primũ ⁊ ultimũ sunt dñi. duo media hõis.
Non concupisces domũ. ⁊c̃. Siquis uelit facere de pri¬
mo mandato duo. tunc faciet istud unũ. Si autem
pͥmũ indiuisũ reliquerit: opordet istud distinguere
in duo. ⁊ preponere p̃ceptũ de aliena uxore ei qd̵. ẽ
de aliena possessione. ⁊ ñ interponere. Dixit p̃terea
dñs ad moysen. hȩc dices. ⁊ c̃. a modo ad solũ moysen

Expanded text:
secundi, id est legalis Sabbati: quod item sacramentum fuit nostri Sabbati, in quo debemus cessare ab omni opere pravo; sed et istud etiam nostrum Sabbatum sacramentum est, et meritum illius futuri sabbatismi, ubi acciunum Dei, et unum hominis; et duo interius, unum Dei, et unum hominis. Primum, et ultimum sunt Domini: duo media hominis, Non concupisces domum, etc. Si quis velit facere de primo mandato duo, tunc faciet istud unum; sin autem primum indivisum reliquerit, oportet istud distinguere in duo; et praeponere praeceptum de aliena uxore, ei quod est de aliena possessione, et non interponere. Dixit praeterea Dominus ad Moysen: Haec dices, etc. Amodo ad solum Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
quã p̃ceptionẽ dixit moyses ad dnm̃. Non poterit
uulgus ascendere. ⁊c̃. Quasi dicat. Non licet᷑ ascendẽ.
uaudire te. auis te gͥ audiet: Ad hoc dñs respondet.
ade ⁊ descende. ⁊ item. ascendes ad me. tu ⁊ aaron.
auasi dicat. ubi ego uobiscũ loquar ea quȩ ñ pot̾it ppłs
audire ã me. ⁊ ita notant᷑ duȩ locutiones di. unaq̃ fuit
pͥma in decẽ mandatis cõmunit̃ ad totũ ppłm. Scd̾a:

Expanded text:
quam praeceptionem dixit Moyses ad Dominum: Non poterit quam praeceptionem dixit Moyses ad Dominum: Non poterit vulgus ascendere, etc. Quasi dicat: non liceat eis ascendere et audire te. Quis te igitur audiet? Ad hoc Dominus respondet: Vade, et descende; et item ascendes ad me, tu et Aaron. Quasi dicat: Ut ego vobiscum loquar ea, quae non poterit populus a me audire. Et ita notantur duae locutiones Dei: una, quae fuit prima in decem mandati
Abbreviated transcription (Latin):
.s. pt uestim̃ta abluta die tertia ab ablutione fiñs¬
esse paratos. ⁊ pt ablutionẽ p̾̃ciꝑe. sed fortasse talis
erat ordoscĩficationis. ut statĩ a primo die lauarã
estiiita. deinde ab ĩmunditiĩs abstinentes ⁊ ieiunantes.
a se in terţiũ diẽ pararent. qđ uoluit inmuere. Moy¬
ioquebat᷑ ⁊ dñs respondebat ei. Nota ordinẽ. Paulo
inte educebat ipłm de castris. hic dr̃ loqui cũ dño.
ifatim subiungit. descendit dñs ⁊ uocauit moysen
n cacumen montis. Loquebat᷑ ne moyses cũ dño dũ in
umo erat cũ ppło : Non ita .ẽ. credendũ. s aliqͣntulũ
confundit ordinẽ narrationis. qui talis. ẽ. dũ moy¬
ses esset in imo ad educendũ ppłm: dñs descendit in
montẽ. ⁊ uocauit moysen ad cacum̃ montis. e ita col¬
equebat᷑: ⁊ i hac collocutione p̾cipit᷑ moyses descẽ¬
dere ad ppłm ⁊ contestari ne transeat t̾minos consti¬
tutos cupiditate uidendi dm̃. ne moriant᷑. contra

Expanded text:
st vestimenta abluta die tertio ab ablutione futuros paratos, et post ablutionem praecipere. Sed fortasse talis erat ordo sanctificationis, ut statim a primo die lavarent vestimenta, deinde ab immunditiis abstinentes, et jejunantes ita se in tertium diem pararent, quod voluit innuere. Moyloquebatur, et Dominus respondebat ei. Nota ordinem, paulo ante educebat populum de castris: hic dicitur loqui cum Domino, et statim subjungit: Descendit Dominus, et vocavit Moysen in cacumen montis. Loquebaturne Moyses cum Domino, dum in imo erat cum populo? Non ita est credendum, sed aliquantulum confundit ordinem narrationis, qui talis est: dum Moyses erat in imo ad educendum populum, Dominus descendit in montem, et vocavit Moysen ad cacumen montis, et ita colloquebantur: et in hac collocutione praecipitur Moyses descendere ad populum, et contestari, ne transeat terminos constitutos cupiditate videndi Deum, ne moriantur. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
Quã facile aliquis flando ꝓicit puluerẽ: tam facile
tu eos int̾fecisti. Deuorauit eos terra. Gno cõmuni
mine duo inferiora elem̃ta uocat. sicut ⁊ ibi foma
gͥ cunctis animalib de humo. ⁊ alibi. In pͥncipio erea¬
uit ds cȩlũ ⁊ terrã. Ascenderimt ppłi ⁊ irati sẽ ic̃. huc¬
ex tanto enĩ gaudio qđ in p̾senti habebant. sps sc̃s in cor¬
da eoꝵ intrauit. ⁊ om̃s idem ꝓpħati st̃. In eternũ uit

Expanded text:
Quam facile aliquis flando projicit pulverem, tam facile tu eos interfecisti. Devoravit eos terra. Uno communi nomine duo inferiora elementa vocat, sicut et ibi. Formaalibi: In principio creavit Deus coelum et terram, etc. Ascenderunt populi, et irati sunt, etc. HucEx tanto enim gaudio, quod in praesenti habebant, Spiritus sanctus in corda eorum intravit, et omnes idem prophetati sunt. In aeternum et
Abbreviated transcription (Latin):
lanus moysi erant graues. quia tota die steterat ele¬
uatis manib suis. lassus erat. nͣoͣn poterat ultͣ leuare
manꝰ. nec etiã stare: unde sedere fecert̃ eũ. aaron et
ur: mn anꝰ eius leuauerunt. In ore gladii. In instantia
gladii.Scribe hoc monim̃tũ in libro. ne obliuioni t᷑¬
uatur in futuro. Cũq intrasset tabernaculũ. &dã
sunt qui intelligunt hoc de tabernaculo dñi. ⁊ dñt
hoc esse dictũ ꝑ anticipationẽ. sed non oportet. Neq
enĩ unquã in tab̾naculo dñi ĩmolauit uł etiã intra¬
uit. qi gentilis erat. In die hac .i. tertia die sicut ⁊
tertio ñise. Iam nc̃ ueniã ad te .i. in tertia die ab
ista quando danda erat ler. Nuntia uit gͦ moyses uens¬

Expanded text:
Manus Moysi erant graves, quia tota die steterat eleManus Moysi erant graves, quia tota die steterat elevatis manibus. Lassus erat, nec poterat ultra levare manus, nec etiam stare; unde sedere eum fecerunt Aaron, et Hur, et manus ejus levaverunt. In ore gladii. In instantia gladii. Scribe hoc monumentum in libro, ne oblivioni tradatur in futuro. Cumque intrasset tabernaculum. Quidam sunt qui intelligunt hoc de tabernaculo Domini, et dicunt hoc esse dictum per anticipationem; sed non oportet, neque enim unquam in tabernaculo Domini immolavit, vel etiam illud intravit, quia gentilis erat In die hac, id est tertia die, sicut et tertio mense. Jam nunc veniam ad te, id est in tertia die ab sta quando danda erat lex. Nuntiavit ergo Moyses ve
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qͦ canerent. Quasi tunsũ pilo. scł qualis. ẽ gͦs¬
sa farina. attrita in pila. cum pilo .i. pistillo.
Sed dimisert̃ quidã ex eis usq admane. diffident
t incrastino inueniret᷑ manna. In die uͦ sexta collegert̃¬
scepit. nondũ tñ inuentũ .ẽ. moysen p̃cepisse ppło .s
ondũ script᷑a dixerit. Cras quicqͥd ẽ. operandũ facite
odie. ⁊ quȩ coquenda .i. quȩ oportebat facere uł coq̃re
non esset sabbatũ. facite uł coquite hodie. Usq qͦ non¬
ultis custodire mandata mea ⁊ legẽ meã : Nondũ erat
er data. sed legẽ uocat qđ libet mandatũ. sicut de obser¬
uatione sabbati. ⁊ de mensura gomor. Quasi similȩ cũ
melle .i. mellitȩ simile. Aliĩ tñ dicunt qd sapiebat uni¬
tuq qđ magis appetebat. Plenu ͤ gomor ex ea. ut cus¬
todiatur. hoc dictũ. ẽ. ꝑ anticipationẽ. Cur tẽptatis
onm: Temptare dm̃ est. eum postulare aliqͥd ad expe¬
rendũ si ds hominẽ diligat. ex quadã diffidentia.

Expanded text:
e contenti. Quasi tusum pilo, scilicet qualis est grossa farina attrita in pilo, id est pistillo. Sed dimiserunt, quaedam ex eis usque mane. Diffidentes, ne in crastino non inveniretur manna. In die vero sexta collegersi, nondum tamen inventum est Moysen praecepisse populo, sed nondum Scriptura dixerit. Cras quidquid est operandum, facite hodie; et quae coquenda, id est quae oportebat facere, vel coquere si non esset Sabbatum, facite vel coquite hodie; quia vultis credere mandata mea, et legem meam? Nondum lex erat data; sed legem vocat quodlibet mandatum, sicut de observatione Sabbati, et de mensura gomor. Quasi similae cum melle, id est mellitae similae. Alii tamen dicunt, quod sapiebat uquod magis appetebat. Imple gomor ex eo, et custodiatur. Hoc dictum est per anticipationem. Cur tentatis Dominum? Tentare Deum est eum postulare aliquid ad experiendum, an Deus hominem diligat ex quadam diffidentia.
Abbreviated transcription (Latin):
irrogabit᷑. Cui maledirit dñs. loquens ad adã male¬
dicta terra in oꝑe tuo. Noe cũ iam esset qͥngentoꝵ annoꝵ
genuit .i. cepit gignere. non qd illos tres statim. sed ꝑ
noꝵ siue apostatarum. qui ã quibdã putant᷑ concu¬
buisse cũ mulierib. ⁊ genuisse fortissimos ⁊ marimos
mit totũ hominẽ. ⁊ redigit sꝑm in animalitatẽ. qͥ potiꝰ
debuerat extollere carnẽ ad sꝑualitatẽ. Centũ .xͣ.
annoꝵ. ⁊ c̃. Sicut ez echiȩ mortẽ instantẽ minat᷑. ⁊ quia
penitet differt mortẽ: ita istis ad penitendũ centum
iuginti annoꝵ spaciũ concesserat. Iqr fiunt deteriorẽ
þatientia: spaciũ indultũ adbreuiat᷑. Neͦn in aliqͦ
istoꝵ mutat᷑ consiliũ dĩ. sed tm̃ sententia. Item qd̃ dic̃
ninatͥ. sed ut benignꝰ in parte punit. Gigantes.¬

Expanded text:
rra cui maledixit Dominus, loquens ad Adam: Maledicta terra in opere tuo. Noe cum esset quingentorum annorum, genuit, id est coepit gignere, non quod illos tres statim genuerinorum sive apostatarum, qui a quibusdam putantur concubuisse cum mulieribus, et genuisse fortissimos et maximosmit totum hominem, et redigit spiritum in animalitatem, qui potius debuerat extollere carnem ad spiritualitatem. Centum viginti annorum, etc. Sicut Ezechiae mortem instantem minatur, et quia poenitet differt mortem, ita istis ad poenitendum centum viginti annorum spatium concesserat; et quia fiunt deteriores patientia, spatium indultum abbreviatur ; nec in aliquo istorum mutatur consilium Dei, sed tantum sententia. Item quod diciminatur, sed ut benignus in parte punit. Gigantes
Abbreviated transcription (Latin):
tertiũ. Uisitans iniquitatẽ patrũ in filios. in tertiã
iquartã generationẽ. de hil filiis ꝓpͥe constat hoc esse
dictũ. qͦs genuere patres post ꝑacta maleficia. lmerito
parentũ puniunt᷑ sicut aliqđ menbrũ ipsoꝵ. q il iins
malefactorib quodãm᷑ erant seminalit̾. ⁊ peccabant
uñ elaudi ⁊ ceci ꝓ scelere parentũ nascunt᷑. N& i di
suũ suos posteros dãnatos. Uel possumꝰ dicere. qd pre
finitũ pro infinito. sicut ͤ er altera parte bonoꝵ. P acius
Quatuor memorant᷑ sabbata in diuina scriptura.
Primũ. dĩ. in quo ꝑfectis oꝑib suis requieuisse aiet
Scđd̾m. illud qd̾ ppło isrł carnalit̾ obseruandũ mandas

Expanded text:
rtium: Visitans iniquitatem patrum in filios in tertiam et quartam generationem. De illis filiis proprie constat hoc ecce dictum, quos genuere patres post peracta maleficia: et merito parentum puniuntur, sicut aliquod membrum ipsorum; quia in ipsis malefactoribus quodammodo erant seminaliter, et peccabant; unde claudi et caeci pro scelere parentum nascuntur. Quod vesuum suos posteros damnatos. Vel possumus dicere, quod ponit finitum pro infinito: sicut, et ex altera parte bonorum faciensQuatuor memorantur Sabbata in divina Scriptura: primum Dei, in quo perfectis operibus suis requievisse dicitur; secundum illud quod populo Israel observand
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit. uł saltẽ sac̃doti culpã suã de falso testimonio
qđ ꝑhibuit: portabit iniquitatẽ suã. Anima quȩ te¬
tigit aliqͥd ĩmundũ. ⁊c̃. In hoc capło obliuionẽ rep̃¬
hendit. contactꝰ ĩmundi. in sequenti uͦ opus. Ql enĩ
tetig̾it ĩmundũ. ĩmundꝰ efficit᷑. ⁊ delinquit si ꝑ in¬
curiã oblitus ĩmunditiȩ suȩ mundatiõis ritum non¬
obseruat Rursus si ptꝰ obluuionẽ reminiscit᷑ ĩmunditiȩ si
subiacebit delicto pro eo qd̃ mundationẽ ñ seruauit.:
eget purgari sacͥficio. Anima quȩ urauerit ⁊ꝓtule¬

Expanded text:
novit, vel saltem sacerdoti culpam suam de falso testimonio novit, vel saltem sacerdoti culpam suam de falso testimonio quod perhibuit, portabit iniquitatem suam. Anima quae tetigerit aliquod immundum, etc. In hoc capitulo oblivionem reprehendit contactus immundi: consequenti vero, opus. Qui enim tetigerit immundum, immundus efficitur, et delinquit si per incuriam oblitus immunditiae suae mundationis ritum nonobservat. Rursum si post oblivionem reminiscitur immunditiae suae, subjacebit delicto pro eo, quod mundationem non servavit, et eget purgari sacrificio. Anima quae juraverit, et protule
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ putant. Si peccauerit homo. in hoc .s. qd̃ au¬
dierit uocẽ uirantis .i. adiurantis se ut uerũ dicat. ⁊¬
fuerit testis .i. consciꝰ. ⁊ ueritatẽ sciat. pro eo qd̃ ipse
illud de quo rogat᷑ testimoniũ ferre uidit. aut alio
mͦ conscius. ẽ. illiꝰ. nͥ indicauerit sic̃ scit ueritatẽ: por¬
tabit iniqͥtatẽ suã .i. reus erit. Uel si peccauerit aĩa
cũ audit uocẽ uirantis falsũ. ⁊ cũ sit .i. esse possit
testis falsitatis illiꝰ. qr uidit aut conscius. ẽ. nͥ indica-¬
uerit illũ falsũ iurare: peccat. In qͦ tñ hanc m̃surã
tenere oportet. ut ad correctionẽ ñ ad lesionẽ illius
peccatũ ipsius manifestet. Uelsi peccauerit aĩa in hoc
.s. si audierit uocẽ iurantis fal contestet᷑ illi dicens se
hoc qđ ille falso idicauit uidisse. aut alio mͦ consciũ eẽ
cũ non sit. nisi postea indicauerit uel ueritatẽ ipsã sic̃

Expanded text:
gendum putant. Si peccaverit homo, in hoc scilicet, quod augendum putant. Si peccaverit homo, in hoc scilicet, quod audierit vocem jurantis coram se, ut verum dicat: et fuerit testis, id est conscius, et veritatem sciat pro eo quod ipse illud de quo rogatur, testimonium ferre vidit, aut alio modo conscius est illius, nisi indicaverit sicut scit veritatem, portabit iniquitatem suam, id est, reus erit. Vel si peccaverit anima cum audit vocem jurantis falsum, et cum sit, id est, esse possit testis falsitatis illius, quia vidit aut conscius est, nisi indicaverit illum falsum jurare, peccat. In quo tamen hanc mensuram tenere oportet, ut ad correctionem non ad laesionem illius peccatum ipsius manifestet. Vel si peccaverit in hoc, scilicet si audierit vocem jurantis falsum, et contestetur illi dicens se quod iste falso jurat vidisse, aut alio modo conscium esse cum non sit, nisi postea indicaverit, vel veritatem ipsam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
faciens ppłm. uel de om̃i peccato sac̃dotis intelligendũ ẽ¬
qđ semꝑ grauius. ẽ : qr cet̾is p̃bet exemplũ delinq̃ndi
Uel si hoc mͦ peccauerit ut faciat ppłm delinquere.
aliqͥd suggerens uł suadens uerbo siue exemplo. unde
aliĩ ad peccandũ ꝓuocent᷑. qđ grauiꝰ . ẽ. quã si solus pecca¬
uerit. Uel certe sicut in hebreo exp̃ssius habet᷑. si sacer¬
dos qui unctꝰ. ẽ. peccauit ad culpã ppłi .i. ad similitu¬
dinẽ alicuiꝰ de ppło. qđ ualde in decens. ẽ. ut qͥ aliis
eremplũ debet esse in iustitia: aliis similis fiat in cul¬
pa. Qd dr̃ totiens. corã dño. corã tabernaculo. coram
r totiens rogabit pro eo sac̃dos. alio sensu dici potest.
peccauerit aĩa ⁊ audierit uocẽ iurantis. testisq fue¬
init. qđ aut ipse uidit. aut consciꝰ. ẽ. nͥ indicauerit
portabit iniqͥtatẽ suã. Quidã hoc capłm ita intelli¬

Expanded text:
faciens pfaciens pquod semper gravius est, quia caeteris praebet, exemplum delinquendi; vel si hoc modo peccaverit, ut faciat populum delinquere, aliquid suggerens, vel suadens verbo sive exemplo, unde alii ad peccandum provocetur: quod gravius est quod quam si solus peccaverit, certe sicut in Hebraeo expressius habetur, si sacerdos, qui unctus est, peccavit ad culpam populi, id est ad similitudinem alicujus de populo, qui valde nocens est, ut qui aliis exemplum debet esse in justitia: aliis simul fiat in culpa. Quod dicitur, toties coram Domino, coram tabernaculo, coram od etiam dicitur, toties: Rogabit pro eo sacerdos; alio sensu dici potest: peccaverit anima, et audierit vocem jurantis, testisque fuerit, quod aut ipse vidit aut conscius est, nisi indicaverit, portabit iniquitatem suam. Quidam hoc capitulum ita intelli
Abbreviated transcription (Latin):
rent quupiã fhucusq pendet sententia. postea ꝑ sib¬
diuisionẽ distinguit. Si quidẽ ille qui hoc fecit. est
sac̃dos qui unctꝰ. ẽ offeret: ⁊cͥ. Si autẽ omis turbass
.ic. Si autẽ peccauerit pͥnceps. ⁊ c̃. hȩc om̃ia subiuns¬
ta respondent ad primã ꝓpositionem qua dictum s
Anima si peccauerit. Qđ̾ autẽ ait. si fecerit quippia ae
uniuersis mandatis dñi quȩ p̾cepit ut ñ fierent. ue
sic intelligendũ est qđ ds pret̾ solã figurã quȩdã oli
seruare p̃cepit. quȩ iam post agnitã ueritatẽ tenere
peccare . ẽ. uel sic. ut mandatũ large pro p̃ceptoi
hibitione positũ intelligamꝰ. ac si diceret᷑. Si fec̾it qͥpi¬
am eoꝵ quȩ in mandatis dñi continent᷑. ita qd de ho
p̃ceptum est ut ñ fiant. Siquidẽ ille qͥ hoc fecit. sac̃ao
est qui unctꝰ. ẽ. peccans in hoc. ⁊ delinquere faciens in¬
ppłm. offeret. ⁊c̃. Qd̃ autẽ dic̃ peccauerit delinquere

Expanded text:
rit; hucusque pendet sententia: postea per subdivisionem distinguit. Si quidem ille, qui hoc fecit, est sacerdos, qui unctus est, offeret, etc. Si autem omnis turba Israel, etc. Si autem peccaverit princeps, etc. Haec omnia subjuncta respondent ad primam propositionem, qua dictum est: Anima si peccaverit. Quod autem ait: Si fecerit quidpiam de universis mandatis Domini, quae praecepit ut non fierent; vel sic intelligendum est quod servare praecepit, quae jam post agnitam veritatem tenere peccare est, vel sic: ut mandatum large pro praecepto et prohibitione positum intelligamus; ac si diceret: Si fecerit quidpiam eorum, quae in mandatis Domini continentur, ita quod de iis praeceptum est, ut non fiant. Si quidem ille, qui hoc fecit sacerdos est, qui unctus est: peccans in hoc, et delinquere faciens populum offeret, etc. Quod autem dicit, peccaverit delinquere
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃cepto debere ascendẽ in montẽ usq ad eiꝰ radice
ñ usq ad cacum̃. uñ in sequentib p̾cipit᷑ moysi ꝓ uis¬
dere ne transgrediat᷑ ppłs terminos constitutos. ide

Expanded text:
ex praecepto debere ascendere in montem usque ad ejus radicem, ex praecepto debere ascendere in montem usque ad ejus radicem, non usque ad cacumen. Unde in sequentibus praecipitur Moysi providere ne transgrediatur populus terminos constitutos, id e
Abbreviated transcription (Latin):
di ad ppłm. ⁊ ille om̃ia concessit se facturũ. sed istas
concessionẽ statĩ dic̃. nuntiatũ ꝑ moysen. Uel diceres
possumꝰ. qđ totũ. ẽ. int̾positio ab illo loco. cũq retus¬
lisset moyses. ⁊ c̾ ad hunc locũ ita qd̵ hic uersus ors¬
ne narrationis debet coherere cũ p̾cedentib: ⁊ tus
tota illa int̾positio sequi hoc mͦ. Respondit uniũs
ppłs se facturũ. hoc ñtiauit moyses dño. cũq retili¬
set. ⁊c. ait ei dñs. Iã nc̃. ⁊c̃. Cũ ceꝑit clangere bucia¬
Quidã uolt̾ humanã esse bucinã. institutã adhoc os¬
ficii signũ intimandum ppło. sed mͥ uerisimiliꝰ uidet᷑
diuinã fuisse. Qđ autẽ seqr᷑. Tunc ascendant mon¬
tẽ. mirũ .ẽ. cũ ante ꝓhibitũ sit etiã tangere montẽ
hic innuit᷑ scdm hanc sendentiã. ⁊ qñ debebant ñ tau¬
gere. qñ autẽ licebat ascendẽ. diu̾so sonitu bucinȩ
indicabat᷑. Michi autẽ ꝓbabiliꝰ uidet᷑ qd hoͥc dica

Expanded text:
rum; sed istam concessionem statim dicit Deo nuntiatam per Moysen. Vel dicere possumus, quod totum est interpositio ab illo loco. Cumque retulisset Moyses, etc. Ad hunc locum, ita quod hic versus ordine narrationis debet cohaerere cum praecedentibus; et tunc tota illa interpositio sequi, hoc modo. Respondit universus populus se facturum; hoc nuntiavit Moyses Domino. Cum retulisset, etc. Ait ei DQuidam volunt humanam esse buccinam institutam ad hoc officii signum intimandum populo; sed mihi verisimilius videtur divinam fuisse. Quod autem sequitur, Tunc ascendant montem: mirum est, cum ante prohibitum sit etiam tangere montem.hic innuitur secundum hanc sententiam, et quando debebant non tangere. Quando autem licebat ascendere, diverso sonitu buccinae indicabatur. Mihi autem probabilius videtur, quod hic dicat
Abbreviated transcription (Latin):
Loseph filius accrescens. Duplicẽ partẽ quã filis eiꝰ ha¬
buerunt notat. ⁊ illã etiã partẽ quam ioseph seorsum
optinuit. Decorus aspectu. Puletudinẽ eius innuit.
ꝓpter quam ȩgiptiȩ mulieres eum amabant. Qd ibi
aperit. ubi dicit. Piliȩ discurrert̃ ꝑ murũ. ad illum
uidendum .s. Sed ꝓpter eandẽ causã uiri habuert᷑ eim
odio qđ ibi dic̃. Sed er asperauert̃ eũ. ⁊c̃. uel ad fr̃s
eius potest hoc retorqueri. qui contͣ eum quãuis tam
ipse effectus Pastor in egipto .s. totius familiȩ suȩ. ⁊ per
hunc pastorẽ: a do tñ srł.ẽ. effectꝰ L apis .i. firmus.
uł sic̃ in hebreo. ẽ. inde pastorauit lapidẽ isrł. Bene¬
tat abundantiã. Uberum ⁊ uuluȩ. Ordo conu̾sus.
I notat benedictionẽ conceptionis ⁊ nutritionis. Al¬
terum enĩ sine altero non ualet. Confortatȩ sunt
is cumulent᷑ suꝑ ioseph ꝑ benedictionẽ pat̾s sui iacob.

Expanded text:
Joseph filius accrescens. Duplicem partem quam filii ejus haJoseph filius accrescens. Duplicem partem quam filii ejus habuerunt, notat, et illam etiam partem quam Joseph seorsum obtinuit. Decorus aspectu. Pulchritudinem ejus innuit, propter quam Aegyptiae mulieres eum amabant, quod ibi aperit ubi dicit: Filiae discurrerunt super murum: ad illum videndum scilicet. Sed propter eamdem causam viri habuerunt eum odio, quod ibi dicit: Sed exasperaverunt eum, etc. Vel ad fratres ejus potest hoc retorqueri: qui contra eum, quamvis taipse effectus pastor, in Aegypto scilicet, totius familiae suae. Et per hunc pastorem a Deo tamen Israel est effectus lapis, id est, firmus. Vel sicut in Hebraeo est inde pastoravit lapidem Israel. Benetat abundantiam. Uberum et vulvae: ordo conversus: et notat benedictionem conceptionis, et nutritionis. Alterum enim sine altero non valet. Confortatae benedsuis: cumulentur super Joseph per benedictionem patris sui Jacob.
Abbreviated transcription (Latin):
dͥicat. Quamius tantꝰ ⁊ talis sit futurꝰ : non tñ debet ȩsti¬
Sag accinctus ⁊c̃. Nota hic qđ ruben ⁊ gad .⁊ dimidia
tribus manasse ante alios transierunt iordanẽ. ad ad¬
quirendã terrã ꝓmissionis fr̃ib suis. ⁊ pt regressi sunt
itm̃ ad terrã suã citra iordanẽ quã petiuerant. quia
erat pascuosa. Quidã tñ dicunt. qd̃ antequã simul
illi tres redirent pt debellatã terrã ꝓmissionis. solus
sad rediĩt ad liberandos filios ⁊ urores qͦs hostes inua¬
serant dum ipsi fuert̃ in expeditione ultra iordanẽ.⁊
hoc uotunt ꝑ hoc intelligere ubi dicit᷑. accinget᷑ retiosi
Aser pingius. ⁊ c̃. Solũmodo abundantiã ⁊ delitias fia
notat scđm hebreos. Neptalim ceruus emissus. Ceruus
missus dr᷑. qr terra quã optinuit citius quã aliȩ mest
maturam ferebat. unde in pascha primũ sacris.¬
cium fiebat ⁊ laus d̾o. quem uocat eloquiũ pulcͥtuadns

Expanded text:
dicat: Quamvis tantus et talis sit futurus, non tamen debet existidicat: Quamvis tantus et talis sit futurus, non tamen debet existiGad accinctus, etc. Notat hic quod Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse, ante alios transierunt Jordanem, ad acquirendam terram promissionis fratribus suis, et post regressi sunt iterum ad terram suam citra Jordanem, quam petiverant, quia erat pascuosa. Quidam tamen dicunt quod antequam simul illi tres redirent post debellatam terram promissionis, solus Gad rediit ad liberandos filios et uxores quos hostes invaserant, dum ipsi fuerunt in expeditione ultra Jordanem. Et hoc volunt per hoc intelligi, ubi dicitur: Accingetur retrorsum. Asper pinguis, etc. Solummodo abundantiam et delicias futuras notat secundum Hebraeos. Nephtalim cervus emissus. Cervus emissus dicitur, quia terra quam obtinuit citius quam aliae messem maturam ferebat. Unde in pascha primum sacrificium fiebat et laus Deo quam vocat eloquium pulchritudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
lactis. qd in dentib apparet comestũ. Tabulonĩ litto.
ꝑmaris. ⁊c̃. Hic notat᷑ locus inhabitationis suȩ terra pro¬
nissionis. Isachar asinus fortis. Istum p̃dicit habitat᷑ um
n t̾minis diuersarũ regionũ. ⁊ futurũ mercatorẽ. ⁊
nae multa lucraturũ. qd̾ ꝑ hoc notat ubi dicit factus
tributis seruiens. non qd̾ alicuiꝰ seruus fiat. Uidit requiem.
lequiẽ uocat terrã fecundã. quã possidebat. qd̃ ⁊ subinnu¬
t dicens. Et terrã qd esset optima. Dan iudicabit. ⁊ c̃.
le iste estimaret᷑ uilior aliis. qi erat filiꝰ ancillȩ: dicit
q iudicabit sicut ⁊icet̾i: Hoc dicit ꝓpt̾ samson. quem
metaphorice ⁊ colubrũ ⁊ cerastẽ nominat. qr quasi hu¬
milis ⁊ terra gradiens non equis. multos equites philisti¬
noꝵ ꝓstrauit. Qd̃ uͦ dicit Mordens ungulas equi. metha¬
phorice alludit. Salutare tuũ expectabo dñe. Quasi

Expanded text:
lactis, quod in dentibus apparet comestum. Zabulum in littore lactis, quod in dentibus apparet comestum. Zabulum in littore maris, etc. Hic notatur locus habitationis ejus in terra promissionis. Issachar asinus fortis. Istum praedicit mansurum in terminis diversarum regionum, et futurum mercatorem et inde multa lucraturum: quod per hoc notat ubi dicit: Factusque est tributis serviens: non quod alicujus servus fiat. Vidit requiem. Requiem vocat terram fecundam quam possidebat: quod et subinnuit dicens: Et terram quod esset optima. Dan judicabat, etc. Nec iste existimaretur vilior aliis, quia erat filius ancillae: dicit quod judicabit, sicut et caeteri. Et hoc dicit propter Samson quem metaphorice et colubrum et cerastem nominat, quia quasi humilis et terra gradiens, non eques, multos equites Philistinorum prostravit; quod vero dicit: Mordens ungulas equi, metaphorice alludit. Salutare tuum exspectabo, Domine. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cipatum. qr eripuit .s. ioseph a manib fr̃um suoꝵ. quod
sequit᷑ Et ipse erit expectatio gentiũ. Hebrei hoc tatũ
ad ipsũ uidã refert̃. de quo dñs respondit. Iudas ascen¬
det in preliũ pro uobis. Gentes uocant diuersas tribus.
Ligans ad uineã pullũ suũ. Quasi dicat. Tanta erit fer¬
tilitas in uinea eius. qđ ad unã uitẽ poterit onerari
asinus unꝰ. ⁊ ad eam ligabit᷑ usq qͦ oneratꝰ sit. Qd autẽ
sequit᷑. Et ad uitẽ. ⁊ c̾ replicatio.ẽ. ⁊ habet᷑ ita ĩ hebri
i ad uitẽ filios asinȩ. ñ filimi. Lauabit in uino. Hoc
item eraggeratio. ẽ. fertilitatis. Et in sanguine uue
hoc᷑ replicatio. palliũ ⁊ stolã quãlibet uestẽ appella
Pulchriores st̃ oculi eiꝰ uino. In hebreo habetus
ancundiores. Inotat scm hebreos abundantiam
i. qł apparet in oculis potantiũ. Dentes elꝰ lacte
andidiores. Hic notat᷑ etiã scłm illos abundantia ouiũ

Expanded text:
cipatum; quia eripuit scilicet Joseph a manibus fratrum suorum. Quod cipatum; quia eripuit scilicet Joseph a manibus fratrum suorum. Quod sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium, Hebraei hoc totum ad ipsum referunt, de qua Dominus respondit: Judas ascendet pro vobis in praelium. Gentes vocat diversas tribus. Ligans ad vineam pullum suum. Quasi dicat tanta erit fertilitas in vinea ejus, quod ad unam vitam poterit onerari unus asinus et ad eam ligabitur usquequo oneratus sit. Quod autem sequitur: Et ad vitem, etc., replicatio est, et habetur ita in Hebraeo, et ad vitem filius asinae: non, o fili mi. Lavabit in vino, etc. Hoc item exaggeratio est fertilitatis: Et in sanguine uvae; hoc etiam replicatio. Pallium et stolam quamlibet vestem appellans. Pulchriores sunt oculi ejus vino. In Hebraeo habetur, rubicundiores: et notat secundum Hebraeos abundantiam vini, quod apparet in oculis potantium. Dentes ejus lacte candidiores. Hic notatur etiam secundum illos abundantia ovium et
Abbreviated transcription (Latin):
se ad benedictionẽ rͣecipiendã pro filiis suis. Benedi¬
rttq ioseph in filiis suis .s. Unde tota benedictio filiss
subsequent̾ attribuit᷑. Tu fortitudo mea. T̃u debustiȩ
sicut aqua quȩ effundit᷑ de uase aliquo: non crescas.
ascendas ad dignitatẽ principatus suꝑꝰ ilsos. quam leg
natiuitatis debueras optinere si non peccasses. U asa in¬
sicut uasa celabant qđ cogitabant. Requiescens accu¬
biusti ut leo. ⁊ quasi leena. Metaphorice ostendit eũ fu¬
turũ bellatorẽ. quem nemo audeat inquietare. Non
auferet᷑ sceptrũ .i. dominiũ qd̾dã. sic̃ q primꝰ intia¬
uit mare rubrũ. qđ primꝰ optulit oblationẽ in desi¬
to constructo tabernaculo. ⁊ huiꝰ modi parua p̃latio.
Donec ueniat qui mittendus.ẽ. In hebreo . ẽ. donec
ueniat silo. ubi saul a samuhele inunctꝰ.ẽ. in regem.
W est sensus. usq ad saulẽ. ⁊ pt eum habebit iudas pͥn¬

Expanded text:
se ad benedictionem suscipiendam pro filiis suis. Benedise ad benedictionem suscipiendam pro filiis suis. Benedixitque Joseph, in filiis suis scilicet: unde tota benedictio filiis subsequenter attribuitur. Tu fortitudo mea. Tu debuisses esicut aqua quae effunditur de vase aliquo. Non crescas, id est, non ascendas ad dignitatem principatus super alios quam lege nativitatis debueras obtinere, si non peccasses. Vasa insicut vasa celabant et cogitabant. Requiescens accubuisti ut leo et quasi leaena. Metaphorice ostendit eum futurum fortem bellatorem, quem nemo audeat inquietare: Non auferetur sceptrum, id est, dominium quoddam, sicut quod primus intravit mare Rubrum; vel quod primus obtulit oblationem in deserto constructo tabernaculo, et hujusmodi parva praelatio, Donec veniat qui mittendus est. In Hebraeo est, donec veniat Silo, ubi Saul a Samuele inunctus est in regem. Et est sensus usque ad Saulem, et post eum habebit Judas prin
Abbreviated transcription (Latin):
qnse meridiẽ comederent. ficut illi de quib dicit᷑. Ue t̾rȩ
us rex puer. ẽ. cuiꝰ principes mane comeat̃. Et in qͦ augu¬
Fan solet. ħ fingit ad aggrauandã causã maleficii eoꝵ.
on qđ uerũ fuerit ioseph de tali maleficio se intͦmisisse.
desolationẽ. Sufficit mͥ. Quasi dicat. de pena ⁊ gła eiꝰ ñ
multũ curo. si tantũ uiuit. Detestant᷑ om̃s ȩgiptii pa
dictionẽ ã dõ aeceptã ostendat se habere potestatẽ consti¬
tuendi effraim ⁊ manassẽ pͥncipes familiaꝵ. ⁊ adoptan-
di. Mortua est rachel. Hoc malũ ponit qd̃ mortua est
ante diẽ. ut amplificatio filioꝵ rachel quos ipse hic ditat.
consolatio sit infortunii mat̾ni. Uel excusat se qđ rachel
mortuã non sepeliuit. uͥ mͦ sepeliri uolebat. Cumq tu¬
lisset eos ioseph de gremio .i. ampleru patͥs iacob. Pronꝰ
adorauit .i. humiliauit se d̾o ꝓstratus in t̾rã. Posuit ef¬
fraim. ⁊c̃. Uel possumꝰ dicere. qd̃ ioseph humiliauit

Expanded text:
de quibus dicitur: Vae terrae, cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt! Et in quo augurari solet. Hoc fingit ad aggravandam causam maleficii eorum, non quod verum fuerit Joseph de tali maleficio se intromisisse.desolationem. Sufficit mihi. Quasi dicat de poena ? gloria ejus non multum curo si tantum vivit. Detestantur Aegyptii omnes dictionem a Deo susceptam ostendat se habere potestatem constituendi Ephraim et Manassem principes familiarum, et adoptandi eos. Mortua est Rachel. Hoc malum ponit quod mortua est ante diem: ut amplificatio filiorum Rachel quos ipse hic dicat, consolatio sit infortunii materni. Vel excusat se quod Rachelem mortuam non sepelivit, ubi modo sepeliri volebat. Cumque tulisset eos Joseph de gremio, id est, amplexu patris, Jacob pronus adoravit, id est humiliavit se Deo, prostratus in terram. Posuit Ephraim, etc. Vel possumus dicere quod Joseph humiliavit
Abbreviated transcription (Latin):
sum pharao: ita hoc qđ sequit᷑. U estiuit eũ stola bissi¬
na. Stola dicit᷑ a stolon greco. qđ est longũ. ⁊ ẽ. uestis
longa totũ corpus operiens usq ad talos. quȩ ⁊ talaris
dicit᷑. ⁊ poderis. Ista stola quamͦ utunt᷑ sacerdotes. orari¬
um dicit᷑ ab orando. quia nulla cõmunis oratio fit sine
ea. sicut exorcismi ⁊ absolutiones. ⁊ aquȩ benedictio. ⁊
berent alium aliquẽ fr̃em. ⁊ totã cognationẽ ex or¬
dine. Quib cognitis. uoluit eis crimen imponere ñ mali¬
uole. sed ut adducerent ei uterinũ fr̃em beniamin.
si etiã mentitus. ẽ. non . ẽ. curandũ. quia ñ egit ma¬
litiose. Aꝑtoq unꝰ sacco. ut daret. ⁊c̃. Idẽ intelli¬
gendũ. ẽ. de ceteris qđ in sequentib manifestabit᷑ In

Expanded text:
mat ita hoc quod sequitur. Vestivit eum stola byssina. Stola dicitur a stolon Graeco, quod est longum: et est vestis longa, totum corpus operiens usque ad talos: quae et talaris et poderis dicitur. Illa stola qua modo utuntur sacerdotes orarium dicitur ab orando; quia nulla communis oratio fit sine ea, sicut exorcismi, et absolutiones, et aquae benedictio, et berent aliquem alium fratrem, et totam cognationem ex ordine. Quibus cognitis, voluit eis crimen imponere, non malevole, sed ut adducerent ei uterinum fratrem Benjamin. Si etiam mentitus est, non est curandum, quia non egit malitiose. Apertoque unus sacco ut daret, etc. Idem intelligendum est de caeteris, quod sequentibus manifest
Abbreviated transcription (Latin):
ant .i. ꝑ totum orbem. In uertice nazarei .i. sc̃ĩficati ⁊
ꝑ hec tribus multũ fuit bellicosa. E sicut consuetudo
st raptoꝵ qđ adquirebant statim dabat largiendo.
q ille cui ex facili uenit: facile expendit. Benedictio¬
ub ꝓpriis. uel ꝓpt̾ maiorẽ partẽ. scd̾m consuetudinẽ
cripturȩ. Uł qr unicuiq scd̃m meritũ suũ benedicti¬
onẽ uł maledictionẽ dedit. potius tñ ꝓpħando quam
np̃cando. Nati sunt in genib ioseph .i. eos natos tenu¬
it ioseph suꝑ genua.

Expanded text:
 per totum orbem. In vertice Nazaraei, id est sanctificati, et x, etc. Quia haec tribus multum fuit bellicosa: et sicut consuetudo est raptorum, quod acquirebant statim dabant largiendo; quia ille cui ex facili venit, facile expendit. Benedictionibus propriis vel propter majorem partem secundum consuetudinem Scripturae vel quia unicuique, secundum meritum suum - benedictionem vel maledictionem dedit; potius tamen prophetando, quam imprecando. Nati sunt in genibus Joseph, id est, eos natos tenit Joseph super genua.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt generationes eiꝰ. Reuertit᷑ ad generationes ia¬
rerunt. cõflata. ẽ. inuidia ⁊ augm̃tata. Prebet enĩ
dñs a occasiones peccandi eis qui meruert̃. Uñ supͣ.¬
ier Si male egeris. statim in forib peccatũ aderit.
U idi quasi solẽ ⁊ lunã. Ad hoc alludit sõniũ. qd̾
si mat̾ uiueret sicut pat̾ ⁊ fr̃s: eum adoraret. Nun
ego ⁊ mat̾ tua. hoc dicit pat̾. ut ostendat somniũ
sine omni int̾pretatione esse. qr matri conuenire
ñ potest ut eum adoret. ⁊ ꝑ hoc intendit lenire in¬
uidiã fr̃um. Et sedentes ut comedent absente¬
ruben. quo solo nesciente inuentũ . ẽ. nouũ consilium
it eum uenderent. Ipse autẽ cogitabat abstrahere eũ
acisterna latent̃. ⁊ reddere patri. Undȩ ualde doluit.

Expanded text:
sunt generationes ejus. Revertitur ad generationes Jasunt generationes ejus. Revertitur ad generationes Jarrerunt, conflata est invidia et augmentata: praebet enim Dominus occasiones peccandi eis qui meruerunt. Unde supra. Si male egeris statim peccatum in foribus aderit. Vidi quasi solem et lunam. Ad hoc alludit somnium, quod si mater viveret, sicut pater et fratres, eum adoraret. Num ego et mater tua? Hoc dicit pater, ut ostendat somnium sine interpretatione esse, quia matri convenire non potest ut eum adoret: et per hoc intendit lenire invidiam fratrum. Et sedentes ut comederent. AbsenteRuben, quo solo nesciente inventum novum consilium, ut eum venderent. Ipse autem cogitabat abstrahere eum a cisterna latenter et reddere patri. Unde doluit valde,
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ. qd̾ dicit. pꝰt mortẽ patͥs isaac totã substantiã
suã quã habebat esau in terra chanaan tulisse in mone
seir: ⁊ ibi deinceps mansisse. cũ anteiã dictũ fuerat
esau iam in monte seir habitabat. ⁊ inde etiã mout
ut ueniret in occursũ iacob frĩs sui. ⁊ item a frẽ rece¬
dens. illuc iterũ reuersus. ẽ. ut ibi habitaret: Ad qd ps¬
sumꝰ dicere. qđ ad funus patͥs celebrandũ cũ pecunia
sua accessit. uł ꝓpt̾ aduentũ frĩs lȩtitia exhilaratꝰ
ut cũ fr̃e suo habitaret uenit in terrã chanaan. ⁊ibi
moratꝰ. ẽ. usq ad obitum patͥs. postea uͦ recessit in
montẽ seir: qd̃ mͦ dicit. Reges autẽ qui regnauerunt
in terra edom. Uerisimile. ẽ: post cõbustionẽ legis
ꝑ babilonios. in restitutione hanc partẽ appositã ad
legem ab esdra. qui potuit scire qͥ reges precesserint
in ppło esau ante saulẽ regẽ isrł. fruolũ enĩ uidet᷑

Expanded text:
Quid est quod dicit post mortem patris Isaac totam substantiam Quid est quod dicit post mortem patris Isaac totam substantiam suam quam habebat Esau in terra Chanaan, tulisse in montem Seir, et ibi deinceps mansisse: cum ante jam dictum fuerit, quod Esau jam in monte Seir habitabat: et inde etiam movit ut veniret in occursum Jacob fratris sui: et item a fratre recedens illuc iterum reversus est, ut ibi habitaret? Ad quod possumus dicere, quod ad funus patris celebrandum cum pecunia sua accessit: vel propter adventum fratris, laetitia exhilaratus, ut cum fratre habitaret, venit in terram Chanaan: et ibi moratus est usque ad obitum patris. Postea vero recessit in montem Seir: quod modo dicit: Reges autem qui regnaverunt in terra Edom. Verisimile est post combustionem legis per Babylonios in restitutione hanc partem appositam ad legem ab Esdra, qui potuit scire qui reges praecesserint in populo Esau, ante Saulem regem Israel. Frivolum enim videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝑ diuinũ responsũ apparet eũ ñ peccasse fraude ali-¬
ua. quia iustũ erat eum accipere aliã mercedẽ quan
irores. quas dono debuisset ei dare laban. Quasi ui¬
rrim uultũ di. adulat᷑ ei ne moriat᷑. Reuersus die
lo itinere quo uenerat in seir. Non uidet᷑ uerũ qd̃ uno
sie cũ tanto exercitu rediret usq in seir: sed illo ꝓfect
st: ñ tñ eodem die ꝑuenit illuc. Quando grauissimꝰ
lie grauior est dolor uulnerũ. Abicite deos alienos. ⁊c̃.
futasse aliqui erant in societate iacob: qui colebant
ieos alienos. uel alit̾. Consuetudo erat apud illoᷤ
intiquos licet unũ s dm̃ coferent. imagines tñ mi
atrȩ. sed ut recordarent᷑ ꝑ eas sũmi d̾i. Has tñ ima¬
tnes ne in deterius uertant᷑. prohibet mͦ iacob. ne ha¬
beat eius familia. Et effundens oleum. Sccl̃a uice
oleum mͦ fundit. Tulit autẽ urores suas. ⁊ filios. ⁊c.

Expanded text:
Ecce per divinum responsum apparet eum non peccasse fraude aliqEcce per divinum responsum apparet eum non peccasse fraude aliqua, quia justum erat eum accipere aliam mercedem quam uxores, quas dono debuisset ei dare Laban. Quasi viderim vultum Dei. Adulatur, ne moriatur. Reversus e itinere, quo venerat in Seyr. Non videtur verum quod uno die cum tanto exercitu rediret usque in Seir, sed illo profectus est: non tamen eodem die pervenit illuc. Quando gravissimusdie gravior est dolor vulnerum. Abjicite Deos alienos, etc. Fortasse aliqui erant in societate Jacob qui colebant Deos alienos. Vel aliter. Consuetudo erat apud illos antiquos, licet unum solum Deum crederent, imagines tamen qolatrae, sed ut recordarentur per eas summi Dei. Has tamen imagines ne in deterius vertantur prohibet modo Jacob, ne habeat sua familia. Et effundens oleum. Secunda vice oleum modo fundit. Tulit autem uxores suas, et filios. etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ lapidẽ. domũ d̾i .i. bethel uocat. Amouit lapidẽ e
puteus claudebat᷑. ꝑ hoc etiã patet. qd non solus erat
iacob. sed socios de domo patris sui addurerat. Eleus¬
ta uoce fleuit. Rietatis est indiciũ. Auditis causisd
neris. non qđ pro dunore frĩs exulasset. sed ꝓurorra¬
cipienda de genere aduenisset. Os meũ ⁊ caro mea.
Uerba pietatis sunt. Quasi dicat. Quacũq causa hi
ueneris: iustum. ẽ. ut te recipiã. Facere uoliusti.
Quare adhanc uoluntatẽ te inclinasti : Quasi dicas
audiuit ds. In hoc apparet. qđ ñ ex lururia. sed causa
pols tantũ emit concubitũ. non enĩ d̾s de in honestate.
om̃ia quȩ non fuerint maculosa. ⁊c̃. subaudis. si acce¬
m: argues me de furto. Diuisit gregẽ iacob: scłt se¬
irando arietes ab ouib usq ad horã adaquandi. ut
unc tm̃ arietes ascenderent oues. qñ uirgas in canalib
iderent utriq Uidi enĩ omĩa quȩ fecit tibi laban.

Expanded text:
ipsum lapidem domum Dei, id est Bethel vocat. Amovit lapidem, quo puteus claudebatur. Per hoc etiam patet quod non solus erat Jacob, sed socios de domo patris sui adduxerat. Elevata voce flevit. Pietatis est indicium. Auditis causis itineris. Non quod pro timore fratris exsulasset, sed pro uxore accipienda de genere suo advenisset. Os meum, et caro mea. Verba pietatis sunt, quasi dicat: Quacunque causa huc veneris, justum est ut te recipiam. Facere voluisti. Quare ad hanc voluntatem te inclinasti? quasi dicat, audivit Deus. In hoc apparet quod non ex luxuria, sed causa prolis tantum emit concubitum. Non enim Deus inhonesta vota Et omnia quae non fuerint maculosa, etc. Subauditur: si accepero. Argues me de facto. Divisit gregem Jacob. Scilicet separando arietes ab ovibus usque ad horam adaquandi, ut tunc tantum arietes ascenderent oves, quando virgas in canalibus viderent utrique. Vidi enim omnia, quae fecit tibi Laban.
Abbreviated transcription (Latin):
debeat esse coniugiũ. Sed sciendũ qđ ideo firmũ hr̃i
non debet. qr in nuptiis quicqͥd teneri oportet: solo
inisensu utriꝰq ratũ efficit᷑. Si tñ postea utq ꝯsentire
uoluerint. erit coniugiũ. ⁊ firmũ censet᷑. Sciendui
autẽ apud ueteres patriarchas hanc gr̾̃am collata
fuisse a dño. ut cui benedicerent filio: ille multipue¬
bat᷑. etiã in temporalib suꝑ frs suos. Dñm tuũ ulũ ns¬
in partẽ recipieris. non in ꝑfectionẽ. Si acceperit iacos
urorem. Non uult ei manifestare odiũ esau. ne pat̾ odis
haberet iacob filiũ suũ. Tulit de lapidib qͥ iacebais
ic̃. Ueri simile.ẽ. qd̃ non solus ibat iacob. eo qđ dormien
extra ciuitatẽ. quȩ ciuitas priꝰ uocata.ẽ. luza. ⁊ postead¬
cta .ẽ. ab illo bethel. ꝓpter uisionẽ quã uidit iurta ciuit¬
tem dormiens. lapide supposito ad caput suũ. Quan

Expanded text:
debeat esse conjugium. Sed sciendum, quod ideo firmum haberi debeat esse conjugium. Sed sciendum, quod ideo firmum haberi non debet, quia in nuptiis quidquid teneri oportet, solo consensu utriusque ratum efficitur. Si tamen postea utrique consentire oluerint, erit conjugium, et firmum censetur. Sciendum autem apud veteres patriarchas, hanc gratiam collatam fuisse eis a Domino, ut cui benedicerent filio, ille multiplicabatur etiam in temporalibus super fratres suos. Dominum tuum illum conin partem recipies: non imperfectionem. Si acceperit Jacob uxorem, etc. Non vult ei manifestare odium Esau, ne pater odio haberet Jacob filium suum. Tulit de lapidibus, qui jacebant, etc.. Verisimile est quod non solus ibat Jacob eo, quod dormierit extra civitatem quae civitas prius vocata est Luxa, et postea dicta est ab illo Bethel, propter visionem quam vidit juxta civitatem dormiens lapide supposito ad caput suum. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
o dr᷑. Iua enĩ quȩ redolent. maiorẽ emittunt odorẽ qñ
tingunt᷑. Sicut odor agri pleni .s. florib redolentib.
iu benedixit dñs. Magnã abundantiã florũ talium
pnferendo. Det tibi d̾s de rore cȩli ⁊ de pinguedine t̾rȩ.
ne continet᷑ benedictio temporaliũ. quȩ principaliter
onstat in duob quȩ coniungit . s. rore cęli. ⁊ pinguedi¬
eterrȩ. Si enĩ pluat ⁊ terra non sit pinguis. uł si sit t̾ra¬
pnguis ⁊ñ pluat. ñ .ẽ. ꝑfecta abundantia. E notandũ
qd ñ scd̾m intentionẽ. ĩmo magis scd̾m uerba facta est
dt dericis ꝓpriȩ eccłȩ. ordinaret aliquẽ alteriꝰ ȩccłiȩ ei
nsimilẽ. ille tunc qui ĩta fraudulent̃ accedet. esset
reuera ordinatꝰ .: ñ ille quem eꝑc ordinare putauit.
luerit᷑ etiã si aliqua quȩ fraude supponit᷑ desponsan¬
da alicui uiro putanti aliã se desponsaresibi: si firmũ

Expanded text:
do dicitur, illa enim quae redolent, majorem emittunt odorem, quando do dicitur, illa enim quae redolent, majorem emittunt odorem, quando franguntur. Sicut odor agri pleni, scilicet floribus redolentibus. Cui benedixit Dominus. Magnam abundantiam florum talium conferendo. Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae. Hic continetur benedictio temporalium, quae principaliter constat in duobus quae conjungit, scilicet rore coeli, et pinguedine terrae. Si enim pluat, et terra non sit pinguis, aut si sit pinguis et non pluat, non est perfecta abundantia. Et notandum quod non secundum intentionem, imo magis secundum verba, facta estde clericis propriae Ecclesiae, ordinaret clericum alterius Ecclesiae ei consimilem, ille tunc qui ita fraudulenter accederet, esset revera ordinatus, non ille quem episcopus ordinare putavit. Quaeritur etiam si aliqua fraude supponitur desponsanda alicui viro, putanti aliam se desponsare sibi, utrum firmum
Abbreviated transcription (Latin):
causa hoc dictũ. ẽ: sed consolationis. Cuncta q̃ posse¬
derat. capitalem censũ ut domos. etificia. dedit is aas
Uende mͥ primogenita. uel primogenita animaliũ.
quȩ ertra partẽ contingebant maiori. Uł primoge¬
nigenita dicebat᷑ sacerdotalis dignitas. Nã de bene¬
dictione pat̾na hoc non possumꝰ intelligere. in seq̃ntilb
enĩ dicit esau. En altera uice me supplantauit. pri¬
mogenita mea antetulit. mͦ item surripuit benedi¬
ctionẽ fraude. En morior. Quasi dicat. ñ sẽꝑ uiuã
dentis edulio. hic ostendit quȩ fuerit sup̃dicta decoctio.
correntẽ gerarȩ fodit puteos. q in torrente ñ est aqua
si ad horã. post pluuiã. ⁊ statĩ deficit. Nunc dilatauit
edñs. Patet quia pro magno bono reputabant puteũ
terra illa arenti. Benedicens gͦ ait illi. tues. ic. Non¬
um ponit benedictionẽ. sed p̃paratio.ẽ. ad benedictionẽ.

Expanded text:
causa hoc dictum est: sed consolationis. Cuncta quae possecausa hoc dictum est: sed consolationis. Cuncta quae possederant. Capitalem censum ut domos et aedificia dedit Isaac. Vende mihi primogenita: vel primogenita animalium, quae extra partem contingebant majori, vel primogenita dicebantur sacerdotalis dignitas. Nam de benedictione paterna non possumus hoc intelligere. In sequentibus enim dicet Esau: En altera vice me supplantavit, primogenita mea antetulit: modo item benedictionem subripuit. En morior, quasi dicat, non semper vivam, Et lentis edulio. Hic ostendit quae supradicta fuerit decoctio. Ad torrentem Gerarae fodit puteos. Quia in torrente non est aqua, nisi ad horam post pluviam, et statim deficit. Nunc dilatavit me dominus. Patet, quod pro magno bono reputabant puteum in terra aliena arenti. Benedicens ergo ait illi: Tu es, etc.. Nondum ponit benedictionem, sed praeparatio est ad benedictionem:
Abbreviated transcription (Latin):
In conspectu eius panis. Nota in uet̾i testam̃to uix
aliqũ dicit᷑ apponi cibus. nisi panis. ñ qd̃ solo pane
uiuerent. sed quia panis principalis est in m̃sa. ⁊ mani
quia pͥncipalẽ ⁊ sꝑualẽ panẽ significat. Responate
uelint filiã suã concedere filio abrahȩ qr. ẽ. scłt ã d̾ ailst¬
tus. ⁊ diues. ⁊ iuuenis. futurꝰ heres totius hereditatis n¬
tris: deniq qr ⁊ diuino ductui ⁊ sorte aduenit. ex quis
om̃ib diuina uoluntas probata.ẽ. contͣ quã ñ opo¬
teret fieri. Et non dedert̃ tibi. Ecce quasi onꝰ repus
suꝑ imponit eis si noluerint adquiescere illi facto.
equũ. ẽ. miscdia qñ potest negari. nec ẽ qui cogat
Rebeccȩ pro munere. quasi in arrã. Queramꝰ ipsius
uoluntatẽ. Hine est orta consuetudo inqͥrendi uolun¬
tatẽ in disponsationib. Intantũ dilexit. ut dolorem
temperaret. Non tñ om̃ino auferret. Nec luxuriȩ

Expanded text:
In conspectu ejus panis. Notat in Veteri Testamento, vix In conspectu ejus panis. Notat in Veteri Testamento, vix aliquando dicitur apponi cibus, nisi panis: non quod solo pane viverent, sed quia panis principalis est in mensa, et maxime quia principalem et spiritualem panem significat. Respondit velint filiam suam concedere filio Abrahae, quia est scilicet a Deo dilectus, et dives, et juvenis, futurus haeres totius haereditatis patris, denique quia, et divino ductu et forte advenit. Ex quibus omnibus divina voluntas probata est, contra quam non oporteret fieri. Et non dederint tibi. Ecce quasi onus repulsae superimponit eis, si noluerint acquiescere illi facto, est; misericordia, quando potest negari, nec est qui cogat. Rebeccae pro munere: quasi in arrham. Quaeramus ipsius voluntatem. Hinc est orta consuetudo inquirendi voluntatem in desponsationibus. In tantum dilexit ut dolorem temperet, non tamen omnino auferat: nec luxuriae