comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ nota ẽẽnt loca pauꝑiora scõrum.
Porro abb̃es illi domum uenientes. & nõ
inuenientes me. detiuiebar enim tunc
temꝑis ex uĩ mandato pacis querens
negotiis. nichilominus pecuiiam sicut eis
uisum ẽ. diuiserunt me non solum nõ eo¬
rauente. s & nesciente quid fecerint. le¬
dat iam si placet manifeste indignatio ue¬
ritati. nec mͥ deinceps frons rugetur aut
suꝑcilium deponatur. s solita redeat sereni¬
tas blando et benigno uultur ac suo denuo
sole leta facies induatur. Nam quod itã
comꝑi displisuisse me inmultis scͥptitati¬
onib meis: hoc me iam metuere ñ opote¬
bit. qm̃ facile emendabo. Scio scio. p̃sump¬
si plusqͣm oportuit parum attendens qͥs
cui scͥptitare presumerẽ & ad id quidem
audendum ur̃a me armarat benignitas:
non negabitis. Urgebat deinde caritas
amicorum: & enum ꝑ pauca ꝓ me scͥpsi.
si bene memini. S ne quid iumis. Babo

Expanded text:
nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. Porro abbates illi domum venientes, et non invenientes me detinebar enim tunc temporis ex vestro mandato pacis quaerendae negotiis, nihilominus pecuniam, sicut eis visum est, diviserunt, me non solum non connivente, sed et nesciente quid fecerint. Cedat jam, si placet, manifestae indignatio veritati, nec mihi deinceps frons rugetur, aut supercilium deponatur: sed solita redeat serenitas blando et benigno vultui, ac suo denuo sole laeta facies induatur. 202 3. Nam quod item comperi displicuisse me in multis scriptitationibus meis, hoc me jam metuere non oportebit, quoniam facile emendabo. Scio, scio, praesumpsi plus quam oportuit, parum attendens quis cui scriptitare praesumerem: et ad id quidem audendum vestra me armarat benignitas, non negabitis. Urgebat deinde charitas amicorum: etenim perpauca pro me scripsi, si bene memini. Sed ne quid nimis. Dabo,
Abbreviated transcription (Latin):
sue ad omnia postulata respondens.
Mͦ autẽ me mĩto ñ modicum dico s nichi¬
lum: qm̃ ab heri et nudiꝰterciꝰ au̾tit faciem
suam a mne. Cur ħ: Quid peccaui: Multum
fateor si pecunia cardinał Iuonis bone
memoriȩ meo arbitͥo distributa fuit. & non
ad nutum ipsius: qͦd utiq ad aures dñi
mei fuisse ꝑlatum. in relatiunẽ. S confido
uitas lib̾abit me. Nonsum tam hebes. ut
ignorem eccłe ẽẽ quicquid ille suarum pe¬
rerum ñ ded̾it. S iam audite simplicem
uĩtatem. S i fuit inuentum in ore meo mẽ¬
daqum: ip̃m os meum condempnabit
me. Qñ homo ex uit hominẽ absens eram
immo et ualde remotꝰ. Audiui autem
ab his qui affuerunt. qͦd ipse fecĩt suum
testamentum. & qđ fecit. fecit & scribi a
de reb suis que uoluit. quib uoluit. ipse
diuisit: quod residuum fuit. duob ab̃ b̾ili
assistentib tunc sͥ & mͥ pariter qui ab¬
sens eram diuidendum cõmisit. quod

Expanded text:
sime ad omnia postulata respondens. sime ad omnia postulata respondens. Modo autem me merito non modicum dico, sed nihilum, quoniam ab heri et nudiustertius avertit faciem suam a me. Cur hoc? quid peccavi? Multum, fateor, si pecunia cardinalis Ivonis bonae memoriae meo arbitrio distributa fuit, et non ad nutum ipsius: quod utique ad aures domini mei fuisse perlatum, mihi relatum est. Sed confido  veritas liberabit me. Non sum tam hebes, ut ignorem Ecclesiae esse quidquid ille rerum suarum non dederit. 2. Sed jam audite simpliciter veritatem. Si inventum fuerit in ore meo mendacium, ipsum os meum condemnabit me. Quando homo exuit hominem, absens eram, imo et valde remotus. Audivi autem ab his qui adfuerunt, quod ipse fecerit suum testamentum; et quod fecit, fecit et scribi: et de rebus suis quae voluit, quibus voluit, ipse divisit: quod residuum fuit, duobus abbatibus assistentibus tunc sibi, et mihi pariter qui absens eram, dividendum commisit; eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
adultãm faceret amoueri. Eͦd sane tamen
prefatꝰ pͥnceps fecit prece & consilio ñ nul¬
lorum fidelium. sapientiumq uirorum.
Dicebant namq id a uob̾ facile & absq
lesione eccłe impetrari. dum in manu ur̃a
sit eandem denuo sententiã que iuste data
fuit incontinenti statuere & inretractabilit̃
confirmare: quatenꝰ & ars arte deludatur.
&e pax ꝑinde optineatur. & qui głatur in
malicia. & potens ẽ in iniquitate: nichil
inde lucretur. Multa hobeo dicere uobis.
s ñ ẽ opꝰ de omnib scͥbere. cum presens
sit qui omnia scit: & uiua uoce planius
est. Putabam me aliquid aliq̃ñ uł modi¬
cum eẽ. s nuncut sentio prorsꝰ ad nichi¬
lum recdactꝰ sum dum nesecuu. Nec enum
me dirĩm om̃tuno nichilum tunc fuisse.
cum ocłi dñi mei suꝑ puerum suum eẽnt.
& aures eiꝰ ad pieces meas. cum omne qͦd
scͥberem obuiis manib accepisset. & uultu
hylari ꝑ legisset beuignissime atq pleuis¬

Expanded text:
adulteram, faceret amoveri: quod sane tamen adulteram, faceret amoveri: quod sane tamen praefatus princeps fecit prece et consilio nonnullorum fidelium sapientiumque virorum. Dicebant namque id a vobis facile et absque laesione Ecclesiae impetrari, dum in manu vestra sit eamdem denuo sententiam, quae juste data fuit, incontinenti statuere, et irretractabiliter confirmare: quatenus et ars arte deludatur, et pax proinde obtineatur; et qui gloriatur in malitia, et potens est in iniquitate, nihil inde lucretur. Multa habeo dicere vobis, sed non est opus de omnibus scribere, cum praesens sit qui omnia scit, et viva voce planius est. 1. Putabam me aliquando aliquid vel modicum esse: sed nunc, ut sentio, prorsus ad nihilum redactus sum, dum nescivi. Nec enim me dixerim omnino nihilum tunc fuisse, cum oculi domini mei super puerum suum essent, et aures ejus ad preces meas: cum omne quod scriberem, obviis manibus accepisset, et vultu hilari perlegisset, benignissime atque plenis
Abbreviated transcription (Latin):
ticem ipsiꝰ iniquitas eius descendat:
angustia inuenerunt uos. Cõmota
est & contremuit tra in mortib homiũ.
in exiliis pauꝑm: diuitum qͦ uinculis
et carcerib. Ip̃a religio uenit in opprobri¬
um & contemptum. Probro ducitur apud
nos: saltem mentionẽ facẽ pacis. Iusꝙͣ
fides: nusqͣm innocentia tuta. A mator
iinocentiȩ. & piecatis cultor comes theo¬
baldus. pene traditus ẽ. in animã inimi¬
corum eiꝰ. Impulsꝰ ẽ. ut cađet. & dñs susce¬
pit eum: & gaudet quod iusticia & ur̃a
obedientia in causa sit. apło acquiescens
qui ait Si quid patimini ꝓpt̃ saiciam
beati. Et in euangłio. Seoti qui ꝑsecutionem
sentire s minime precauere pocuimꝰ. Quid
plura: Ut non penitꝰ desolaretur t̾ra. et
omne regnum in se ip̃m diuisum concideret.
mittere. quatenꝰ sententiam excõmunicatio¬
nis. a legato ur̃o bone memoriȩ magistro
Iuone datam in tr̃am. & ꝑsonam adulteri

Expanded text:
ticem ipsius iniquitas ejus descendat. ticem ipsius iniquitas ejus descendat. angustia invenerunt nos. Commota est et contremuit terra in mortibus hominum, in exsiliis pauperum, divitum quoque vinculis et carceribus. Ipsa religio venit in opprobrium et contemptum. Probro ducitur apud nos saltem mentionem facere pacis. Nusquam fides, nusquam innocentia tuta . Amator innocentiae et pietatis cultor eomes Theobaldus pene traditus est in animam inimicorum ejus. Impulsus est ut caderet, sed Dominus suscepit eum; et gaudet quod justitia et vestra obedientia in causa sit, apostolo acquiescente, qui ait: Si quid patimini propter justitiam, beati : et in Evangelio: Beati qui persecutionem sentire, sed minime praecavere potuimus. Quid plura? Ut non penitus desolaretur terra, et omne regnum in se ipsum divisum concideret, mittere quatenus sententiam excommunicationis, a legato vestro bonae memoriae magistro Ivone datam in terram et personam adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
transg̾diuntur. non sunt alieni. ñ sunt
extranei a scũario tuo. s eorum hodie lo¬
cum tenent quib dixistis. Si diligitis
illud solum conuenienter ꝓuisum est.
qͦd in tenebris facta sunt oꝑa tenebrar̃.
Qui enim male agit odit lucem: & non
uenit ad lucem. ut non aigiantur oꝑa eius
a luce. Q uid meruit comes teobaldus.
Quid peccauit homo ille: Si pecc̃m ẽ qđ
diligit ĩticiam & odit iniquitatem:. ñ pot̾
excusari. Si pecc̃m ẽ. quod ieddit regi qͦ
regis sunt & que sunt dido: ñ pot̃ excu¬
sari. Si archiep̃m bituricensem suscepit
pecc̃m. En sanguis iste de manu eiꝰ exquirit᷑.
Qui retribuũt ei mala ꝓ bonis: detrahunt
ei. qm̃ sequitur bonitatem. Multi clamani
aduos in toto corde suo. ut unuria in filii
ur̃i. & oppiessionẽ ȩccłȩ ur̃ȩ digna animad¬
u̾sione uindicetis. & artifices hꝰ sceleris
cum ip̃o eorum capite. cui quicqͥd libuit
licuit: apłico rigore coherceatis. ut in uer¬

Expanded text:
transgrediuntur, non sunt alieni, non sunt transgrediuntur, non sunt alieni, non sunt extranei a sanctuario tuo, sed eorum hodie locum tenent, quibus dixisti: Si diligitis illud solum convenienter provisum est, quod in tenebris facta sunt opera tenebrarum. Qui enim male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus a luce. Quid meruit comes Theobaldus? quid peccavit homo ille? Si peccatum est quod diligit justitiam et odit iniquitatem, non potest excusari. Si peccatum est quod reddidit Regi quae regis sunt, et quae sunt Dei Deo, non potest excusari. Si archiepiscopum Bituricensem suscepit et primum peccatum. En sanguis iste de manu ejus exquiritur! Qui retribuunt mala pro bonis, detrahunt ei, quoniam sequitur bonitatem. Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut injuriam filii vestri et oppressionem Ecclesiae digna animadversione vindicetis, et artifices hujus sceleris cum ipso eorum capite, cui quidquid libuit, licuit, apostolico vigore coerceatis, ut in ver
Abbreviated transcription (Latin):
tunitatem ñ excuso: ip̃a inueniat ueni¬
am. cet̾ã non timemus. Amicus ẽ dnis al¬
tissiodorensis ep̃c. & precipius. Quis
nesciat: Habet qͣm communicet amieo
anrietatem: non falsitatem. fidelem ꝑro de¬
cano ipsius afferimus excusationem: abso¬
lutionem exiginus. Elii sumus uniꝰ pr̃is.
qͦd solita presumptione loquor: qui estis
uos. Confidimus quia non repellet filiõ pat̃.
s uoluntatem timentium se faciet: & de¬
piecationem eorum. exaudiet. & letos faci¬
d̾s coniunxit homo non separet
Surrexerunt uiri audaces. qui nonti¬
muerunt coniuinctos ado contra dm̃ dis¬
iungere. Neq id solum insuꝑ & adiecer̃t̃
coniungere ñ coniungendos: addentes p̃¬
uaricationem. Lacerantur sacra eccłe.
scinduntur prohdolor uestes .xͥ. idq ad
cumulum doloris. ab his a quib resarci¬
ri debuerant. Amici tui ds & proxumi
tui adũsum te. appropinquauerunt &
steterunt. Nam qui mandatũ tuum

Expanded text:
tunitatem non excuso: ipsa inveniat venitunitatem non excuso: ipsa inveniat veniam, caetera non timemus. Amicus est dominus Autissiodorensis episcopus, et praecipuus; quis nesciat? Habet quam communicet amico anxietatem, non falsitatem. Fidelem pro decano ipsius afferimus excusationem, absolutionem exigimus. Filii sumus unius patris quod solita praesumptione loquor qui estis vos. Confidimus quia non repellet filios pater, sed voluntatem timentium se faciet, et deprecationem eorum exaudiet, et laetos facis conjunxit, homo non separet . Surrexerunt viri audaces, qui non timuerunt conjunctos a Deo contra Deum disjungere. Neque id solum, insuper et adjecerunt conjungere non conjungendos, addentes praevaricationem. Lacerantur sacra Ecclesiae, scinduntur, proh dolor! vestes Christi; idque, ad cumulum doloris, ab his a quibus resarciri debuerant. Amici tui, Deus, et proximi tui adversum te appropinquaverunt et steterunt . Nam qui mandatum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
i cura. si memoria qͣntulacumq
mei extat adhuc in corde dñi mĩ.
et si qua portiuncula antiquȩ gr̃ȩ inueni¬
tur. etiam nunc in ocuł eiꝰ a puero eiꝰ. liceat
omĩum que pro eo facere ualeo debitore in.
non solum qtia uͥcumq pot̾ honorat.
reddere cõmendabilem possunt. Et nͥ fallor
qui eum tͥbulant falsi sunt: & non ẽ ui
ore eorum uĩtas. Deniq uos ꝓbabitis. &
non ẽ mn u̾bis laborandum suꝑ ħ. Est
ciꝰ nr̃a int̾uentio adeẽ pot̾ obuixe oro ut
in suis peticionib exaudiatur. Arbitror
enim nullam facere que ñ digna sit exau¬
cribo uob̾ freqñtissime. uilis u̾miculuꝰ
et in hanc unpellor audaciam pre¬
cib amicorum. fateor audax sum: s non
mendax. Non suspicetur dñs m̃s in ore
pueri sui inuentum iri mendacium. in
omnib que ad ip̃m scͥpserit Uolo amici
gerere morem: non tam̃ in meã mortem
Nec ignoro ubi legĩm. os qͦd mentit᷑ occidit
anmam. falsitatem proide nego. impor¬

Expanded text:
i cura, si memoria quantulacumque mei exstat adhuc in corde domini mei, et si qua portiuncula antiquae gratiae invenitur etiam nunc in oculis ejus a puero ejus, liceat omnium quae pro eo facere valeo debitorem: non solum quia ubicumque potest, honorat nd vos commendabilem reddere possunt. Et, nisi fallor, qui eum tribulant, falsi sunt, et non est in ore eorum veritas. Denique vos probabitis, et non est mihi verbis laborandum super hoc. ejus nostra interventio addere potest, obnixe oro ut in suis petitionibus exaudiatur. Arbitror enim nullam illum facere, quae non digna sit exaucribo vobis frequentissime vilis vermiculus, et in hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere morem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde nego, impor
Abbreviated transcription (Latin):
tandem corrigitis: ut xͥ ouib ap̃ catha¬
launum pastorem prefici ñ sinatis. insuꝑ
riisq domos ep̃ales contra uis & fas in ha¬
bitandas. et res ȩccle ini huiꝰmodi nefarios
usus profligandas. audacter nimium ex¬
ponatis: Dico uob̾ ñ erit diu inultum: si
hec ita facere ꝑgitis. Et ido dñe mirex a¬
micabiliter moneo uos. & fideliter consu¬
lo uob̾. ut citiꝰ ab hac malicia desistatis:
si forte iam ferire parantis manum nini¬
uitȩ iegis ȩxemplo penitentia & humili¬
tate preuenire possitis. Dure loquor. quia
duriora uob̃ formido: s mementote a sa¬
piente dictum. meliora eẽ u̾bera amici.
quam fraudulenta oscula inimichy

Expanded text:
tandem corrigitis, ut Christi ovibus apud Catatandem corrigitis, ut Christi ovibus apud Catalaunum pastorem praefici non sinatis: insuperiisque domos episcopales contra jus et fas habitandas, et res Ecclesiae in hujusmodi nefarios usus profligandas audacter nimium exponatis. Dico vobis: non erit diu inultum, si haec ita facere pergitis. Et ideo, domine mi rex, amicabiliter moneo vos et fideliter consulo vobis ut citius ab hac malitia desistatis, si forte jam ferire parantis manum, Ninivitae regis exemplo, poenitentia et humilitate praevenire possitis. Dure loquor, quia duriora vobis formido: sed mementote a Sapiente dictum, Meliora esse verbera amici, quam fraudulenta oscula inimici .
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ sedem apłicam littis & nuntiis causa
ur̃am egisse. fateor usq pene ad ꝓprie
conscientiȩ lesionem. & ipsius summipõ¬
tificis iustam qͦd diffit̾i non debeo cont̃
me indignationẽ: ego inqͣm assiduiᷤᷤnñ
que in nouare cotidie ñ cessatis excessib̾
prouocatꝰ. dico uob̾ incipio penitere
suꝑ insipientia mea p̾ori. quia pluᷤᷤ ust
ur̃ȩ adolescentiȩ hucusq faui. & de
cetõ ꝓ mea exiguitate ñ deero uĩtati.
Non tacebo qͦd cum excommunicatis ite¬
rato fedus & societatem inie satagits.
qͦd in necem hominũ. combustionẽ do¬
morum. destructionem eccłarum. disꝑ¬
sionem pauꝑm. raptorib & predonib
sicut dic̃itis adheretis: uirta illuo ꝓpħs
Si uidebas fiuem curtebas cum eo & cum
adultis portionem tuam ponebas. Quasi nõ
satis ꝑ uos mala facere ualeatis. Ion si lebo
qͦd illicitum illud maledictumq iuramen¬
tum inconfulte usurpatum a uob̃. contra

Expanded text:
apud Sedem apostolicam litteris et nuntiis causam apud Sedem apostolicam litteris et nuntiis causam vestram egisse, fateor, usque pene ad propriae conscientiae laesionem, et ipsius summi Pontificis justam quod diffiteri non debeo contra me indignationem; ego, inquam, assiduis vestris, quos innovare quotidie non cessatis, excessibus provocatus, dico vobis, incipio poenitere super insipientia mea priori, qua plus justo vestrae adolescentiae hucusque favi; et de caetero pro mea exiguitate non deero veritati. 4. Non tacebo quod cum excommunicatis iterato foedus et societatem inire satagitis: quod in necem hominum, combustionem domorum, destructionem ecclesiarum, dispersionem pauperum, raptoribus et praedonibus, sicut dicitur, adhaeretis, juxta illud Prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas ; quasi non satis per vos mala facere valeatis. Non silebo quod illicitum illud maledictumque juramentum inconsultissime usurpatum a vobis contra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ merentẽ. querunt in ħ honorem ur̃m
s suum cõmodum. Immo nec suum cõ¬
modum s diaboli uoluntatẽ: ut regis
quod absit potentiam concepti furoris
hãnt effectricem. qͣm suis se posse ad um¬
plere uirib non confundunt inimici
coronȩ iuiȩ regni mani festissimi turbatore
at quicquid uob̃ de regno ur̃o de anima
& corona ur̃a facẽ placeat nos eccłȩ filii.
matris inurias. contemptum & concul¬
cationem omnino dissimulare ñ possumꝰ
que illi pret̃ illa que in eam iam precessis¬
se miserabilit̾ plangimus. itm̃ de nouo
partim inferri partim imiinere senti¬
mus. Profecto stabunus & pugnabunus
usq ad mortem si ita oportuerit ꝓ matͥ
ur̃a armis quib licet: ñ scutis & gladi¬
is s precib fletib q ad dm̃. Et ego qͥdẽ
qui ine memini pret̃ cotidianas pieces.
quas ꝓ pace & salute ur̃a atq regno corĩ
dño supplex ipso teste fundebam etiam

Expanded text:
non merentem, quaerunt in hoc honorem vestrum, non merentem, quaerunt in hoc honorem vestrum, sed suum commodum, imo nec suum commodum, sed diaboli voluntatem; ut Regis quod absit! potentiam concepti furoris habeant effectricem, quem suis se posse adimplere viribus non confidunt, inimici coronae vestrae, regni manifestissimi turbatores. 3. At quidquid vobis de regno vestro, de anima et corona vestra facere placeat, nos Ecclesiae filii, matris injurias, contemptum et conculcationem omnino dissimulare non possumus, quae illi, praeter illa quae in eam jam praecessisse miserabiliter plangimus, iterum de novo partim inferri, partim imminere sentimus. Profecto stabimus et pugnabimus usque ad mortem, si ita oportuerit, pro matre nostra, armis quibus licet, non scutis et gladiis, sed precibus fletibusque ad Deum. Et ego quidem, qui me memini, praeter quotidianas preces quas pro pace et salute vestra atque regno coram 205 Domino supplex ipso teste fundebam, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qm̃ ip̃e homicida ẽ abinitio. Et nolite
frustra occasionem sumere de comite theo¬
baldo ad excusandas excusationes in pec¬
catis. cumuir ille paratum se dicat. & hoc
omnimod̾ deprecetur uenire ad conuentio¬
nes quȩ int̾ nos cucurrerunt. qñ facta ẽ
pax & scđm udicium diligentium nom̃
ur̃m eorum scił que mediatores inter uos
exticerunt. ꝑ omnia satisfacẽ uelit: ut si
preuaricationis forte ab ip̃is argui potue¬
rit qđ ñ existimat. continuo ad honorẽ
ur̃m corrigere ñ cunctetur. Uerum uos
nec u̾ba pacis recipitis. nec pacta ur̃a te¬
netis. nec salus consiliis acquiescitis. s nes¬
cio quo di iudicio omnia uob̾ ita ꝑu̾titis
inꝑu̾sum. ut probra honorem. honorem
ꝓbra ducatis. tuta timeatis. timenda cõ¬
tempnatis. & qͦd olim scõ & głoso regi
dauid ioab legitur exprobrasse diligitiꝰ
eos qͥ uos ođunt: & odio habebitis eos qͥ
instigant pͥorem itare maliciam adu̾sꝰ

Expanded text:
tur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite tur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite frustra occasionem sumere de comite Theobaldo ad excusandas excusationes in peccatis , cum vir ille paratum se dicat, et hoc omnimodis deprecetur, venire ad conventiones quae inter vos cucurrerunt quando facta est pax, et secundum judicium diligentium nomen vestrum, eorum scilicet qui mediatores inter vos exstiterunt, per omnia satisfacere velit, ut, si praevaricationis forte ab ipsis argui poterit quod non existimat continuo, ad honorem vestrum corrigere non cunctetur. 2. Verum vos nec verba pacis recipitis, nec pacta vestra tenetis, nec sanis consiliis acquiescitis: sed nescio quo Dei judicio, omnia vobis ita vertitis in perversum, ut probra honorem, honorem probra ducatis, tuta timeatis, timenda contemnatis: et, quod olim sancto et glorioso regi David Joab legitur exprobrasse, diligitis eos qui vos oderunt, et odio habetis eos qui instigant priorem iterare malitiam adversus
Abbreviated transcription (Latin):
quor. quia acͥora uob̃ formido: qͦd ñ ita
uehementer timerem. nͥ uos uehement̃
uos ex quo noui dilexi. & ur̃m
honorẽ uolui: scitis uos qͣnto labore
quantaq sollicitudine. toto anno pre¬
tito querendȩ paci ur̃ȩ intendi. un a
cum aliis fidelib ur̃is. Tum eo autem
ne sine causa laborauimus in uob̾. Uos
namq ut manifestum ẽ. a bono et sa¬
no consilio qͦd acceꝑatis. numium cito ni¬
miumq leuiter resilitis: & ad mala pͥo¬
ra que dudum ũ ui nũto ꝑpetrasse uos
plangebatis. adhuc recentib ilł plagiᷤ.
rursum ut audio nescio quo diabolico
consilio festinatis. Aquo enim nͥ a diabo¬
lo procedẽ ħ consilium dixĩm. ꝑ qͦd fit
ut uicendiis uicendia. homicidiis homi¬
cidia addantur. clamor denuo pauꝑm.
et gemitus compeditorinn &e sanguiᷤᷤ
int̾fectorum. aurib ꝑtonent pr̃is orpha¬
norum. & iudicis iuduarum: Plane his
hostiis hostis ille antiquus nr̃i gnĩs oblecta¬

Expanded text:
quor, quia acriora vobis formido: quod non ita quor, quia acriora vobis formido: quod non ita vehementer timerem, nisi vos vehementer vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo autem ne sine causa laboraverimus in vobis. Vos namque, ut manifestum est, a bono et sano consilio quod acceperatis, nimium cito nimiumque leviter resilitis: et ad mala priora, quae dudum non immerito perpetrasse vos plangebatis, adhuc recentibus illis plagis, rursum, ut audio, nescio quo diabolico consilio, festinatis. A quo enim nisi a diabolo procedere hoc consilium dixerim, per quod fit ut incendiis incendia, homicidiis homicidia addantur, clamor denuo pauperum, et gemitus compeditorum, et sanguis interfectorum auribus personent Patris orphanorum, et Judicis viduarum? Plane his hostiis hostis ille antiquus nostri generis oblecta
Abbreviated transcription (Latin):
fendisse in eo qͦd comes theobaldus uio¬
lentia Guerrȩ ur̃ȩ contra diñ & iꝰticiam
uirare compultꝰ ẽ. ñ solum qͥa quereret.
s etiam quia efficeret ut predictꝰ comes
radulfus & tr̃a eiꝰ tam indebite immo
tam illicite absolueretur: Quid itm
uultis pecc̃m̃n peccõ addere & iram dei
suꝑ uos qͦd absit accumulare: Quid
peccauit comes theobaldꝰ ut iram ur̃am
rursum incurrere mereat᷑ qͥ & absoluti¬
onem comitis radulfi licet iniustam
sicut scitis tanto labore & difficultate
optinuit. & rediuiuam ex cõmunicationẽ
quamius iustissimȩ iedeuntem nec quesi¬
uit nec querit ut pote quod timore ur̃o
et abuirauit: Nolite queso nolite dñe
miex regi ur̃o inmo omĩum conditori tã
euidenter in suo regno & in sua possessio¬
ne audere resistere. & manum extendere
tam freq̃nti et temerario ausu adu̾sum
tribilem. et eum qui aufert sp̃m pͥnci-¬
pum. t̾ribilem ap̃ reges t̾rȩ. Acriter lo¬

Expanded text:
fendisse in eo quod comes Theobaldus viofendisse in eo quod comes Theobaldus violentia guerrae vestrae contra Deum et justitiam jurare compulsus est, non solum quia quaereret, sed etiam quia efficeret ut praedictus comes Radulfus et terra ejus tam indebite, imo tam illicite absolveretur? Quid iterum vultis peccatum peccato addere, et iram Dei super vos quod absit! accumulare? Quid peccavit comes Theobaldus, ut iram vestram rursum incurrere mereatur, qui et absolutionem comitis Radulfi, licet injustam, sicut scitis, tanto labore et difficultate obtinuit; et redivivam excommunicationem, quamvis justissime redeuntem, nec 204 quaesivit, nec quaerit, utpote quod timore vestro etiam abjuravit? Nolite, quaeso, nolite, domine mi Rex, Regi vestro, imo onmium Conditori, tam evidenter in suo regno et in sua possessione audere resistere, et manum extendere tam frequenti et temerario ausu adversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, terribilem apud reges terrae. Acriter lo
Abbreviated transcription (Latin):
norem ur̃m. & regni ur̃i utilitatem spa¬
tant pro nĩo exiguo posse. & querimꝰ &
queremus. Cet̾m quod nr̃e humilitati
querimuii suꝑ anathemate mox innd¬
uando in comitem radulfum. & uultiꝰ me
dare oꝑam. omnimodis ut nonfiat ob
multa mala que secutura inde putatis
piorsꝰ non uideo quomͦ unplere possim: et
mandato obiuare & apłico. Quod & si pos¬
sem: non uideo qͦd iõnabiliter possem. So¬
leo quidem de mał si inde proueniant: s
non idđo tamen debemꝰ facere mala. ut ue¬
mant bona. S aciꝰ tutiꝰq ħ totum ꝓfecto
omnipotentis di iudicio & dispositioni
relinquimus. qui pot̾ facere ut & bona
que ip̃e uult fieri fiant. et maneant: &
mala que mali moliuntur ñ ueniant.
aut certe in eos ip̃os potiꝰ qui ea uolunt
et querunt. ueniant. Salde aũ contͥstat
me unum qͦd in lictĩs ur̃e celsitudinis cõ¬
tinetur. qͦd uideł & debeat obuiare res
ista pacifactȩ inter uos & comitem the¬
obaldum. An nescitis uos grauiter of¬

Expanded text:
regni vestri utilitatem spectant, pro nostro exiguo posse, et quaerimus, et quaeremus. Caeterum quod nostrae humilitati querimini super anathemate mox innovando in comitem Radulfum, et vultis me dare operam omnimodis ut non fiat, ob multa mala quae secutura inde putatis, prorsus non video quomodo implere possim, et mandato obviate apostolico: quod etsi possem, non video quod rationabiliter possem. Doleo quidem de malis, si inde proveniant: sed non ideo tamen debemus facere mala, ut veniant bona. Satius tutiusque hoc totum profecto omnipotentis Dei judicio et dispositioni relinquimus, qui potest facere ut et bona quae ipse vult fieri, fiant et maneant; et mala quae mali moliuntur, non veniant; aut certe in eos ipsos potius, qui ea volunt et quaerunt, veniant. 2. Valde autem contristat me unum quod in litteris vestrae Celsitudinis continetur, quod videlicet debeat obviare res ista paci factae inter vos et comitem Theobaldum. An nescitis vos graviter of
Abbreviated transcription (Latin):
de cetõ ñ presumat. Pairatur sane dixe¬
rim si fieri possit salua in omnib eccłe
ub̾tate: sunul & archiep̃o debita uenera¬
tione seruata. qͣm manꝰ apłica conseciaũ.
Hoc ip̃e uex humiliter petit. hec nr̃a uni¬
u̾sa citra montana nimium iam afflicta
ȩccła suppliciter depiecatur. Alioquin
damus manꝰ morti: tabescentes & arescẽ¬
tes p̃timore & expectatione que suꝑue¬
nerunt unuiso orbi. Siquidẽ dep̃catio
mea suꝑ ħ. ab anuo pͥore: & pecc̃is meis
exigentib deprecationẽ meã ñ exaudi¬
tio s indignatio. indignationem autẽ
desolatio pene uniuĩsȩ tr̃ȩ secuta ẽ. Sidd
zelo urgente erupit qͦd ñ fuit. aut sec
qͣm fuit dicendum: sit queso ap̃ uos
quasi ñ dictum. Ubiuͦ dixi quod opor¬
tuit. & uͥ oportuit dici: sit ñ frustra

Expanded text:
de caetero non praesumat. Parcatur sane dixede caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim, si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae libertate, simul et archiepiscopo debita veneratione servata, quem manus apostolica consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspectatione, quae supervenerunt universo orbi. Siquidem deprecatio mea super hoc ab anno priore; et, peccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio; indignationem autem desolatio pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici; sit non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
ponite mał. ne in illa piecipue t̾ra scissu¬
ra fiat: in qua solent sicut optime nostis
scissurȩ aliȩ resaitiri. Nam si actor scan¬
dali ore singłariter uidicis tremendo
addicitur maledicto. quib putamus
bñdictionib dignos. huiꝰ nequitiȩ fuga¬
tores & ꝓpugnatores. De duob ñ excu¬
samus regem. Iam et iurauit &e illicite.
&e ꝑseuerat iniuste. Uerum id ñ uolun¬
tate s uerecundia. Iam ꝓbro ducitur
sic̃ optime nostis ap̃ francigenas. iura¬
mentum soluere qͣmlibet male publice
uiratum sit quamius nemo sapiens
dubitet illicita uiramenta ñ ẽẽ tenenda.
Ueruntamen ne in ħ quidem excusari
posse fatemur. Aeq enimercusare nos
s ueniam postulare suscepimus. Uos
uidete an excusare eum aliquatenus
possit. ira. etas. maiestas. Potit sine dubio
quatenus uidelicet tał aliqua consiolatio
in rege & puero hãtur. ut hacei iice tali
quidem tenore parcatur. quo tale aliqͥd

Expanded text:
ponite malis, ne in illa praecipue terra scissuponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent, sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scandali, ore singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobus non excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optime nostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quamvis nemo sapiens dubitet illicita juramenta non esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem excusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio,quatenus videlicet talis aliqua consideratio in rege et puero habeatur, ut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quia domꝰ exasꝑans ẽ. Supplicamus hiᷤ
qͦrum ẽ peccã arguere peccantes seruare.
ne calamum quassatũ conterant. et lig¬
num fumigans ñ extinguant. & magis
in sp̃u uehementi conterunt naues thar¬
sis. Si denuntiamus filiis cum apło ut
obediant prĩb ꝑ omnia: quasi aerem uer¬
bamus Si prib loquimut ne ad indig¬
nationem prouocent filios: in nos potius
eorum indignationem ꝓuocamꝰ. I ec delin¬
quentes satisfacere. nec rectores seu correcto¬
res condescend̾e ullatenꝰ acquiescunt. Am̃s
suum stomachum secuntur: & totiꝰ uirib
funem indiu̾sa trahentes rumpunt. Heu
necdum recenti ȩccłe plagȩ cicat̾r occaluit
et rursum scindere parant. rursꝰ corpꝰ xp̃i
affigere cruci. rursꝰ fodere latꝰ innoxium.
rursꝰ uestimenta diuidere atq ipsam qͦd
in ipsis ẽ tunicam inconsucilem. qͣmuis
frustra dirumꝑe satagunt. Siqua in
uob̾ sunt uiscera pietatis. tantis uos op¬

Expanded text:
quia domus exasperans est . Supplicamus his quia domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ipsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tantis vos op
Abbreviated transcription (Latin):
antum malum scisma in eccła
sit & quã sit detestandum. et
omnimodis deuitandum: euidenter
qͦndam ostendit famosa & horrenda mor
uuorum illorum quos ob istiꝰ modi pestem
tia deglutiens uiuos transinisit ad inferos.
Ostendit et illa ꝑsecutio Guib̾tina. siue bur¬
dini temeritas. quos nr̃a iam temꝑa exꝑta
sunt inter regnum & sac̃docium diuiden¬
tes. plaga pene incurabili. & castigatione
crudeli. Ostendit & illa que nuꝑ adhuc
pꝰ multam et multifariam eccłȩ uexatio¬
uem et uastationem: tandẽ do miseran¬
te finem accepit iabies leonina. Mi̾to ꝓ iñ
saluator in euangłio. Ue iniqͥt homini
illi ꝑ qͣm scandalum uenit. Ue nob qui
uiuimus plangere quȩ ꝑtulimus. dole¬
ie quȩ sentimus. teinere quȩ pexpectamꝰ.
Et qͦd peiꝰ ẽ ad tam malum habitum hu¬
mane ies deuenerunt ut nec rei humili¬
ari uelint. nec uidices misereri. Dicuus
iniquis nolite inique agere. & delinq̃ntibꝰ
uolite exaltare cornu. & ñ audiunt nos.

Expanded text:
antum malum schisma in Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob istiusmodi pestem terra deglutiens, vivos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo miserante finem accepit rabies Leonina. Merito proinde Salvator in Evangelio: Vae, inquit, homini illi per quem scandalum venit! Vae nobis qui vivimus, plangere quae pertulimus, dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. Dicimus iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu ; et non audiunt nos,
Abbreviated transcription (Latin):
erat contͣrium nob̾: & ip̃m tulit de medio.
affigens illud cruci. expolians pͥncipatꝰ &
potestates. Ucinam ego uiueniar in his
spoliis quib spoliatȩ sunt contrarie po¬
testates: traductus & ip̃e in possessionem
dñi. Sime insecutꝰ laban arguĩt quod re¬
cesserim clam ab eo: audiet clam me acces¬
sisse ad eum. & ob ħ clam recessisse. Sub¬
iecit me illi causa secietior peccĩ: subduxit
me illi rõ occultioris iusticiȩ. Aut si gͣtis
uenundatꝰ sum. gratis ñ redimarͤ Si as¬
sur sine causa calumpniatꝰ ẽ mͥ sñ cau¬
sa causam̃ exigit euasionis. Qd̃ si dixĩt
pater tuus adhixit te respondebo.s fr̃
meus redemit me. sur ñ aliunde iꝰticia.
cum aliunde ieatꝰ: Aliꝰ qui peccõrem cõ¬
stituit. alius qui iustificat a peccõ: alter
in semine. alter insanguine. Nn pecẽm
in semine peccõris. et non iusticia in xp̃i
sanguine: S iusticia inquiet sit cuiꝰ est.
Luid ad te: Esto. S sit etiam culpa cuiꝰ ẽ

Expanded text:
nobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa cujus est:
Abbreviated transcription (Latin):
suis sedib exulabunt ꝙͣ. dare acqͥescant
manꝰ ydolo huic: nͥ ur̃a iuolenta auctoritaᷤᷤ
niori zelo. gladium phinees in confusi¬
onẽ duorum tamturpiter fornicantiũ
stringeretis: qͣm tot scõs aut de suis fu¬
gere locis ꝑmittitis. aut contra conscĩas
cogitis remanere:: Ad totam curiam¬

Expanded text:
suis sedibus exsulabunt, quam dare acquiescant suis sedibus exsulabunt, quam dare acquiescant manus idolo huic, nisi vestra violenta auctoritas oniori zelo gladium Phinees in confusionem duorum tam turpiter fornicantium stringeretis, quam tot sanctos aut de suis fugere locis permittitis, aut contra conscientias suas cogitis remanere? EPISTOLA C
Abbreviated transcription (Latin):
negabit siẜ se ista hr̃e. ñ negabit sic se
ex littĩs apłicis. ad se ꝓ ħ ip̃o directis
eadem comꝑisse. Dicat forte aliquis qͥa
non ẽ datũ iudicium. ñ fuisse coniunc¬
tum: ego dico & confessum. Sam qui ut
iudicium euadet. ultro elegit ad testimo¬
nium uilłmi decani confugere. illo sͥ de¬
ficiente quid nͥ suo iudicio a causa deci¬
dit ore ꝓpͥo condempnatꝰ: Que cum ita
sint uidete dñe pat̃. ne declinet cor ur̃m
batib illis quos ad accusandum eum uo¬
catio apłica romam traxit. s & aliis quam
płib ex illo ep̃atu uiris religiosis. sint ne
obedituri huic & sacramenta accepturi ab
homine b̾ intruso. pͥmo qͥdem ꝑ regem. de¬
inde ꝑ legatum. quippe qͥ illum in scũari¬
um di contra ius & fas. & contͣ mandatũ
summi pontificis: in iniuriam summȩ: se¬
dis & totiꝰ romanȩ curiȩ cum ñ potuit per
ostium. fodit argenteo ut aiunt sarculo.
unde impudent̃ intrusit: Ante nͥ fallor

Expanded text:
negabit sic se ista habere, non negabit sic se negabit sic se ista habere, non negabit sic se ex litteris apostolicis ad se pro hoc ipso directis eadem comperisse. Dicat forte aliquis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego dico et confessum. Nam qui, ut judicium evaderet, ultro elegit ad testimonium Willelmi decani confugere: illo sibi deficiente, quid nisi judicio suo a causa decidit, ore proprio condemnatus? 3. Quae cum ita sint, videte, domine Pater, ne declinet cor vestrum batibus illis, quos ad accusandum eum vocatio apostolica Romam traxit; sed et aliis quam pluribus ex illo episcopatu viris religiosis? sintne obedituri huic, et sacramenta accepturi ab homine bis intruso, primo quidem per Regem, deinde per Legatum? Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus et fas, contra mandatum summi Pontificis, in injuriam summae Sedis et totius Romanae curiae, cum non potuit per ostium, fodit argenteo, ut aiunt, sarculo, unde impudenter intrusit. Ante, nisi fallor,
Abbreviated transcription (Latin):
Monstrat᷑ digito mat̾s ȩcclȩ turpitudo
pr̃is Innocentii uerenda irridentur denu¬
data a seruo neqͣm qm̃ mortuũ putat:
s uiuit in uob̾ Siis exitꝰ imminebat.
ur elonginquo tomamẽ ꝑtracta causa
spurissima. umbra magis & angulo dig¬
na. cur tanta mari t̾raq a multis assũp¬
sta sunt: Non potãt ep̃ari turpis infa¬
misq ꝑsona qđ inuitꝰ dolensq loquor
nͥ que in illo horrebat angłia. francia ab¬
hominabat᷑. etiam roma cognosceret:
Qmͣ meliꝰ in romana curia causa eiꝰ mi¬
nime uentilata fuiss & ñ tangeret uel
sac̃ limina genãł atq horribił fecor:
Qm̃ tołabiliꝰ ignorass apłica sedes tam
in tołabile malũ qͣm tolerat manifestũ:
Quid istud temeritatis fuit: Publice
infamatꝰ añ uidicem accusatꝰ. nec purgat᷑
imino & conuinctꝰ. & sic consecratꝰ ẽ: Ui¬
derit qui huic manum pꝰ ista imposuit.
an mag̃ execratꝰ dicẽ debuũm. ñ enim

Expanded text:
Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: patris Innocentii verenda irridentur, denudata a servo nequam, quoniam mortuum putat: sed vivit in vobis. Si is exitus imminebat, cur e longinquo Romam est pertracta causa spurcissima, umbra magis et angulo digna? cur tanta mari terraque a multis assumpsta sunt? Non poterat episcopari turpis infamisque persona quod invitus dolensque loquor, nisi quae in illo horrebat Anglia, Francia abominabatur, etiam Roma cognosceret? Quam melius in Romana curia causa ejus minime ventilata fuisset et non tangeret vel sacra limina generalis atque horribilis fetor! Quam tolerabilius ignorasset apostolica Sedes tam intolerabile malum, quam tolerat manifestum! Quid istud temeritatis fuit? Publice infamatus, ante judicem accusatus, nec purgatus, imo et convictus, et sic consecratus est. Viderit qui huic manum post ista imposuit, an magis exsecratus dicere debuerim. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
conatib tanta frustraret᷑ ambitio. Hoc aũ
ip̃e. Mitissima plane sententia quippe cũ
de płib & pessimis pulsaretur. que nuillate¬
nus ꝓpulsare ualebat & utinam uł ip̃a
stet. Qd enim si ñ sufficit uiri. dum mͦ
sufficiat ęccłȩ lib̾ationi: Ion causamur
sententie reiiissionẽ: que nil nocuit. Neq
enuim ꝑfuit adusario. & si largior indul¬
gentia: qͥ ne ip̃m qͦd ultro spoponderat.
implere preualuit. Nam de qͦ p̃sume re
uisꝰ ẽ. defecit ei. ne sͥ ipsi deficeret peierãs.
Lñ enun uir bonꝰ atcestaret᷑ homuii qͦm
tutior publice opinionis & oꝑis uitas
detestatur: Quid gͦ: Ille ñ iurauit &
iste ep̃c ẽ: Orem ignorantia omĩum dig¬
nam: & ꝑpetuo si fieri possit silentio com¬
pͥmendam. Uerum id sero. Heu notus ẽ
orbi tͥumphus diaboli. uͥq ꝑtonat
plausꝰ incͥcumtisoꝵ. et planctꝰ bonors:
ꝓeo qͦd udebat᷑ sap̃iam uicifse malicia.

Expanded text:
conatibus tanta frustra retur ambitio. Hoc auteconatibus tanta frustra retur ambitio. Hoc auteipse. Mitissima plane sententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatenus propulsare valebat. Sed utinam vel ipsa stet. Quid enim si non sufficit juri, dummodo sufficiat Ecclesiae liberationi? Non causamur sententiae remissionem quae nil nocuit. Neque enim profuit adversario etsi largior indulgentia, qui ne ipsum quod ultro spoponderat, implere praevaluit. Nam de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi deficeret pejerans. Quando enim vir bonus attestaretur homini, quem rumor publicae opinionis et operis veritas detestatur? st. 2. O rem ignorantia omnium dignam, et perpetuo, 230 si fieri posset, silentio comprimendam! Verum id sero. Heu! notus est orbi triumphus diaboli. Ubique pertonat plausus incircumcisorum et planctus bonorum, pro eo quod videatur sapientiam vicisse malitia.
Abbreviated transcription (Latin):
portet uos scdm iusticiam que ex
lege ẽ suscitare senren frĩs ur̃i de¬
functi. Ed digne implebitur. si pape in¬
nocentio cui in hereditate dñi successistiꝰ.
et defenditis bñ gesta: & inuiꝰ adim ple¬
ta ꝑficitis. Pre manib ẽ in quo id licia
exꝑiri. Causam eboracensis ȩccłe ꝑ eum
fuisse decisam quis nesciat: At quomͦ
executioni mandatum sit. qͦd egͥssium st
de labiis tanti uiri utinam nescuetur.
Qͥs det ut ñ annuntiet᷑ in geth. neq ĩ
compitis ascalonis: S ut u̾bum ab¬
breuiatum faciam aurib occupatis.
audiat paucis dñs m̃s qͥd dictum fun̾t
et qͥd factum teneamus. Cum ĩ mulaᷤ
accusaret᷑ is qui sͥ uendicare electionẽ
in prefata ecła impie cu piebat en¬
dem omnis controuersia. ad testionium
uiri illusts U ilłini ipsiꝰ ȩccłẽ cunc decani. cõ¬
quiescere iussa ẽ. ut nisi capitulum intru¬
sionis. qđ huic inter cetã impuigebat᷑. ille
ꝓpe manꝰ uiramento amoueret. siuiᷤ omĩno

Expanded text:
portet vos secundum justitiam, quae ex lege est, suscitare semen fratris vestri defuncti. Quod digne implebitur, si papae Innocentio, cui in haereditate Domini successistis, et defenditis bene gesta, et minus adimpleta perficitis. Prae manibus est in quo id liceat experiri. Causam Eboracensis Ecclesiae per eum fuisse decisam quis nesciat? At quomodo exsecutioni mandatum sit quod egressum est de labiis tanti viri, utinam nesciretur. Quis det ut non annuntietur in Geth, neque in compitis Ascalonis? Sed, ut verbum abbreviatum faciam auribus occupatis, audiat paucis dominus mens quid dictum fuerit, et quid factum teneamus. Cum in multis accusaretur is qui sibi vindicare electionem in praefata Ecclesia impie cupiebat, tandem omnis controversia ad testimonium viri illustris Willelmi, ipsius Ecclesiae tunc decani, conquiescere jussa est: ut nisi capitulum intrusionis, quod huic inter caetera impingebatur, ille propriae manus juramento amoveret, suis omnino
Abbreviated transcription (Latin):
at in uobis. Nolitẽ queso nolite ꝑsequi ser¬
uos di. quib dictum ab ip̃o legitis. Qui
uos tangit: tangit pupillam oculi mei: No¬
lite radicitus euellere de cordib nr̃is. si qͥd
aliquando bñ sensimus de uob̾. Et hec ita
dĩis uob̃: ñ quia uos ñ diligimus. s ut
de medio fiat quo pot̾ ꝯtingere ut non
diligamus. Dico autem tanqͣm amicus.

Expanded text:
t in vobis. Nolite, quaeso, nolite persequi sert in vobis. Nolite, quaeso, nolite persequi servos Dei, quibus ab ipso dictum legitis: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei . Nolite radicitus evellere de cordibus nostris, si quid aliquando bene sensimus de vobis. Et haec ita dicimus vobis, non quia vos non diligimus, sed ut de medio fiat, quo potest contingere ut non diligamus. Dico autem tanquam amicus:
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ̾ niescit omĩum que in celo & in t̾ra que.¬
sunt preter se ip̃m. Dampnatꝰ ẽ suessioni cũ
oꝑe suo coram legato iomanȩ ȩccłȩ. S quasi
non sufficeret ei illa dampnatio. it̾m facit
unde itm dampnetur: & iam nouissimus
erioꝵ ẽ. peior pͥore. Securꝰ ẽ. tamen. qm̃ cardi¬
nales et cłicos curiȩ. discipulos hũisse gła¬
tur: & eos in defensione pretĩti & presents
erioris assumit. a quib iudicari tunere
debuit & dampnarut. Siquis sp̃m dĩ
ht̃: illuis u̾siculi recordetur. Nonne qui
od̾unt te dñe od̾am. & suꝑ inimicoᷤᷤtuo ᷤ
abb̃is cari loci sic accipimus: quasi
iam mortuum eum uideamus. Uob̾ maxi¬
me quod uehementer doleo imputatur.
quicquid illi ꝑiculi ĩminet. quicquid labo¬
ris incombit. Non ħ a uob̾ expectauimꝰ
nec sincere nec scđm iꝰticiam. in ea uos
hũistis. Et ciedo ex parte. Nam et uenãbilł
abbas belle ualł. ñ multum sͥ complace-¬

Expanded text:
Nihil nescit omnium quae in coelo et quae in terra Nihil nescit omnium quae in coelo et quae in terra sunt, praeter se ipsum. Damnatus est Suessione cum opere suo coram legato Romanae Ecclesiae. Sed quasi non sufficeret ei illa damnatio; iterum facit, unde iterum damnetur: et jam novissimus error pejor est priore. Securus est tamen, quoniam cardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicari timere debuit et damnari. Si quis spiritum Dei habet, illius versiculi recordetur: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos abbatis Chari-Loci sic accipimus, quasi jam mortuum eum videamus. Vobis maxime quod vehementer doleo imputatur quidquid illi periculi imminet, quidquid laboris incumbit. Non hoc a vobis exspectavimus, nec sincere, nec secundum justitiam in ea vos habuistis. Et credo ex parte. Nam et venerabilis abbas Bellae-Vallis non multum sibi complace
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus abbas diligere iiciam et odire ini¬
quitatem. Magister petrus abaelaidꝰ sine re¬
gula monachus. sine sollicitudine prelatus.
nat ordinem tenet. nec tenetur ab ordine. Hõ
sͥ dissimił ẽ. intus herodes. foris iohannes.
Totus ambiguus nicħ hñs de monacho p̾t̃
nomen & habitum. S quid ad me: Unuꝰ¬
quisq onus suum portabit. Aliudẽ. quod
dissimulare ñ possum. qͦd ꝑtinet ad om̃s
qui diligunt nomen xͥ Iniquitatem in ex¬
celso loquitur. integͥtatem fidi. castitatẽ ȩccłȩ
corrumpit. transg̃ditur t̃minos quos po¬
suerunt prẽs nr̃i. de fide. de sacramentis.
de scã tͥnitate disputans & scͥbens: singła
pro sua uoluntate. mutat. auget & minu¬
it. In libris & in oꝑib suis ostendit se fa¬
bricatorem mendacii. & cultorem ꝑuer¬
sorum doginatum hereticum se probans ñ
tam in errore qm in ꝑtinaticia. & defensione
ertoris. homo ẽ eg̾diens mensuram suam. in
sapientia u̾bi euacuans uirtutem crucis xp̃i:

Expanded text:
vocatus abbas, diligere justitiam, et odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine praelatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homo sibi dissimilis est, intus Herodes, foris Joannes; totus ambiguus, nihil habens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso loquitur: integritatem fidei, castitatem Ecclesiae corrumpit. Transgreditur terminos quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se fabricatorem mendacii et cultorem perversorum dogmatum; haereticum se probans, non tam in errore, quam in pertinacia et defensione erroris. Homo est egrediens mensuram suam, in sapientia verbi evacuans virtutem crucis Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
se ur̃ȩ excellentiȩ ꝑ me cominendari. Ex gͥeꝰ
est iste uuenis consanguineus m̃s. iuue¬
nis ut auint strenuus in armis. suaui
in morib. Et gaudeo quod ad tempꝰ eleg̃
militare deo: mag̃ qm scło. Itaq facite
morem ur̃m. & bene sit huic ꝓpt̾ me sic̃
cet̾is omnib meis ꝓpinquis fuit. qui ꝑ
me uob̾ innotescere potuerunt. Decetero
cauete ne uoiuptas carnis & gła temꝑal

Expanded text:
se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste juvenis consanguineus meus, juvenis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huic propter me; sicut caeteris omnibus propinquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cave