comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpoꝵ deficientes scłi langores excres.¬
ad grandẽ hunc et nimiȩ infirmita¬
tis egrotum. idẽ ꝑ totum mundum
iacens languidum genus humanũ:
ut transmissis prius p̾dicatoribus qͣsi
quibusdam uifitatoribꝰ tanto pꝰmodũ
maior ueniret potencia medici. quãto
magis morbus creuisset egroti Qͥ a
uͦ nullus uice eius ad salirandos nos
mittit᷑. dicat᷑ recte Hec appendłtur
argentũ in cõmutacione eius Qm̾
uita iustoꝵ p̾dicanctũ quantalibes

Expanded text:
temporum deficientis saeculi languores excrestemporum deficientis saeculi languores excresad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedicantium qua
Abbreviated transcription (Latin):
et cuidã sanato maledicentes dicunt:
Tu discipłs etus fis Nos enĩ moisi disci¬
płi sumus Unde adhuc congrue sub.¬
tacione euis Quia enĩ argento sepe
eloquia dunna signant᷑. possunt arge̾ti
uocabulo etiã eiusdẽ eloquii scriptores
intelligi: quoꝵ uita int̾ turbas homi.¬
num resplenduit luce uͥtutũ Sed qͥa
lex pecc̃a indicare potuit non aufer¬
re. non quisꝗͣ uet̾um patrũ. non legi¬
lator moises humani gen̾is redẽptor
exctitit: Argentũ gͦ in cõmutacione
huiꝰ sapienciȩ non appendit᷑. qͥa qͥliba
scĩ ẽẽ potuerunt: in con paracione
unigeniti filii nullius meriti fuisse pen¬
santur: Qui nisi huius sapienciȩ ser.
uos se cognoscerent. sc̃i nullatenus
fuissent Ad hoc quippe illi missi sunt:
ut incordibus hominũ uiã huic sapi.¬
enciȩ p̾dicando prepararent. neq ut
pro ea sed ꝑeã subiectos ppłos regerẽt
Quia enim certũ erat quod ꝑ accessũ

Expanded text:
et cuidam sanato maledicentes dicunt: et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subania.---Quia enim argento saepe eloquia divina designantur possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non intres inuidicium cũ seruo
tuo dñe. quia non tustificabit᷑ incons¬
pectu tuo om̃is uiuens Aurũ gͦ obri.¬
zum illi nuncupant᷑. qui in ea inqua
sunt conditi innocencia ꝑdurantes:
et fulgent claritate iusticiȩ. et nulli
uł minimis maculant᷑ sordibus culpe
głoꝵ redẽptor humani gen̾s mutendꝰ
fuit. nequis spẽ in his quos in aduitorio
hominũ sepius apparuisse didicimus
angłis poneret: dictũ ẽ Non dabit᷑
aurũ obrizũ proea Acfi aꝑte diceret᷑
Per semet. ipsam sapiencia manifesta.¬
bit᷑. ut humanũ genus aculpa redima.¬
t᷑. Nullus uice eius angłs mittit᷑. quia
ꝑ creatorẽ necesse ẽ ut creatura libe¬
ret᷑ Unde in euangłio dñs dic̃: Si. atos
filius lib̃ auerit. uere libi eritis Sed uir
sc̃s spũ etusdẽ sapienciȩ repletus quos.¬
dam miudea preuidet non ẽẽ defitt᷑os
qui spẽ in legis latorẽ ponerent. et sue
falutis auctorẽ moysen putarent Sic̃

Expanded text:
udicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Aurum ego obryzum illi nuncupantur, qui in ea qua conditi sunt innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibus culpae.gelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus angelus mittitur, quia per creatorem necesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis . Sed vir sanctus, spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
animã. et depͥmit terrena inhabitacio
hac uita ex magna iusticie claritate res.¬
qui dicit Sidixerimꝰ quia peccatum
non habemus. nos ipsos seducimꝰ: et ue.¬
rita ᷤᷤ innobis nonẽ Affirmante iacobo.¬

Expanded text:
animam, et deprimit terrena inhabitatioanimam, et deprimit terrena inhabitatiohac vita ex magna justitiae claritate resattestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Affirmat i
Abbreviated transcription (Latin):
extrĩsecus teneat᷑ officio: et hac sapiencia
non iã turbulenta atq confusa. sed
tranquilla corda repleant᷑: Bene gͦ de¬
diceret᷑ Perturbate m̃tes scłarium
eo ipso clamant qm̃ auera sapiencia
longe diuise sunt: quo quiete non sũt:
Quia uͦ hec dei sapiencia manens cũ
patre. ante scła incarnanda erat in
fine scłoꝵ. ut ad redim̃dũ genꝰ huma.¬
num. non scõs. angłos. non iustos homi.¬
nes muteret. sed inmanifestacione uisio.¬
nis ꝑsemet ipsam ueniret. recte subum.¬
gitur: Hon dabit᷑ aurũ obrizũ pro ea
Quid namq ꝑ aurũ obrizum. nͥ scĩ ãgłi
designant᷑: Qui recte et aurũ uocant᷑.
et obrizum. Aurũ quia fulgent  cla.¬
ritate iusticię. obrizũ : quia nullum
habuerũt umꝗͣ contagium culpe Homi.¬
nes uͦ tusti quãdiu in hac uita carne cor¬
ruptibili mortalit̾ utuunt. aurũ quidẽ
ẽẽ possunt: obrizũ omĩno nõ possũt.¬
Quia corpus quod corrũpit᷑ aggrauat

Expanded text:
nsecus teneatur officio; et hac ipsa sapientia non jam turbulenta atque confusa, sed tranquilla corda repleantur. Mira audiceretur: Perturbatae mentes saecularium eo ipso clamant, quoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei Sapientia, manens cum Patre ante saecula, incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: Nunquid dabitur aurum obrizum pro ea? Quid namque per aurum obrizum, nisi sancti angeli designantur? Qui recte aurum vocantur, et obrizum: aurum, quia fulgent claritate justitiae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum omnino non possunt: Corpus enim quod corrumpitur aggravat
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsecutor. et contumeliosus. sedmi-¬
scdiam consecutus sum: quia ignorãs
quit peccatores ẽẽmꝰ. scd̃m tempꝰ. xp̃s
pro impiis mortuus ẽ Qui gͦ ueni¬
ente sapiencia impii inuenti sumꝰ.
quid bom oꝑis dedimꝰ. quo acciꝑe
eandẽ sapienciã mererem᷑: Huius
itaq sapienciȩ homo p̾cium nescit.
quia quisquis abrutis animalibus
racionis intellectu discretus ẽ: qm̃
sius meritis non sit saluatꝰ intelligit:
Nichil se dedisse bom oꝑis ut ad fidẽ
ueniret agnoscit. Quasi emꝰ ad ꝑci.¬
piendã sapienciam p̾ciũ dare ẽ: ad¬
cognoscendũ dm̃ accionis suȩ merce.¬

Expanded text:
et persecutor, et contumeliosus; sed miset persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans quit, peccatores essemus, secundum tempus Christus pro impiis mortuus est . Qui ergo veniente sapientia impii inventi sumus, quid boni operis dedimus, quo accipere eamdem sapientiam mereremur? Hujus itaque sapientiae homo pretium nescit, quia quisquis a brutis animalibus rationis intellectu discretus est, quoniam quod suis meritis non sit salvatus intelligit, nihil se dedisse boni operis ut ad fidem veniret agnoscit. Quasi enim ad percipiendam sapientiam pretium dare est cognoscendum Deum actionis suae merce
Abbreviated transcription (Latin):
quam sapienciã contẽplatur nisi eã
mista ait Omiã in sapiencia fecisti
huiꝰ nimirũ sapiencie homo p̾cium
nescit. quia nil dignũ estimacione
illius inuenit. Hon autẽ hoc sapien
cie p̃ciũ et eẽ dicit᷑ et nesciri. sed il¬
circo nesciri: quia de est E o scilica
loquendi genere. quo in angustiis
quisq dep̾hensus cum remedium suib¬
uencionis noniuenit. fateri solet qͥa
quid faciat nescit Huius gͦ fapienciȩ.
precium nesciri ẽ: digni oꝑis meritũ
quo illã ꝑcipiat non inuenire: Ad hoc
namq precium damus. ut eius uice
rẽ quam appetimus possidere debeamꝰ:
Ad aitẽ nos dedimus. ut hanc sapienci.
oꝑa male iuuendo dedimꝰ. quibus si
iusta retribucio seruaret᷑: non xp̃s
sed supplicia redderent᷑ Sed aliud
homo ꝑiusticiã meruit. aliud ꝑ grãm
accepit Testet᷑ paulus prius quam
acciꝑet : quibus sentibus premebat᷑
erroris: Qui prius inquid blasphemꝰ

Expanded text:
quam sapientiam contemplatur, nisi eamquam sapientiam contemplatur, nisi eammista ait: Omnia in sapientia fecisti . Hujus nimirum 585 sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit. Non autem hotiae pretium et esse dicitur et nesciri; sed idcirco nesciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque deprehensus, cum remedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat, nescit. « Hujus ergo Sapientiae pretium nescire, est digni operis meritum, quo illam percipiat, non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem, quam appetimus, possidere debeamus. Quid autem nos dedimus, ut hanc Sapientiamsola male vivendo dedimus, quibus si justa retributio servaretur, non Christus, sed supplicia redderentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testatur Paulus, priusquam e veritatis, quibus sentibus premebatur erroris. Qui prius, inquit, fui blasphemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius p̾ciũ diceret ignorari atq ad
Shoc inferius reddet. non dabit᷑ obri.
zum proea: non quid ẽẽt eius p̾ciũ.
sed quid non eẽt ostendit Cunctis
autẽ liquet quod neq hec humana
sapiencia uł teneri loco: uł emi di¬
uiciis potest Sed uir sc̃s misticis
sensibus plenus ad alia nos intellige̾.¬
da transmittit. ut non creatã sed cre.¬
antẽ sapienciã requiramꝰ. Nã insi in
uerbis istis allegoriarũ secreta rime.¬
mͦ. ea utiq quȩ secunt᷑ om̃ino sunt dig.¬
na despectui. si ex sola historica nar¬
racione pensent᷑: Paulo pꝰ namq dicit:
Non ad equabit᷑ ei aurũ uł uitrũ Et
cum sic̃ nouimꝰ uitrũ longe atq dissi.¬
milit̾ auro sit uiltus. cur post auri non
metalli utique p̾ciosi pro imensa
laude uitrũ quoq dix̃ sapiencie non
equari : Ipsa gͦ litere difficultate
con pellim᷑. ut ad sentencias hoꝵ uer.¬
boꝵ misticas uigilemꝰ Uir itaq sc̃s

Expanded text:
ne ejus pretium diceret ignorari, atque ad ne ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos intelligenda transmittit, ut non creatam sed creantem sapientiam requiramus. Nam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique quae sequuntur omnino sunt digna despectu, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut novimus, vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius, cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae difficultate compellimur, ut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. et quis ẽ locus intelligencie: Nes¬
cit homo p̾ciũ eius. nec inuenit᷑ int̾ra
suauit̾ uiuenciũ Abissus dicit. nõ ẽ
uime: Et mare loquit᷑. nõ ẽ mecũ:
Non dabit᷑ aurũ obrizũ pro ea. nec
appendet᷑ argentũ in cõmutacione
proposuit. et duo subdidit. respondẽ.¬
do: Ad id namq quod suꝑnus dixit.
sapiencia uͦ ubi inuenit᷑. et quis ẽ locꝰ¬
Sintelligencie: isto uersu respondit:
Abissus dicit non ẽ inme. ⁊ mare
Iloquit᷑ nõ ẽ mecũ Adid uͦ quod dixe.¬
Srat nescit homo p̾ciũ eius. nec inue¬
Situr in t̾ra suauit̃ uiuenciũ: inferi¬
Sorem uersũ reddidit dicens Nõ dabit᷑¬
Saurũ obrizum ꝓea. nec appendetur¬
Sargentũ in cõmutacione ens: Ad
utraq gͦ respondit. sed augendo quod
obiecerat: non soluendo Cum sapien¬
ciȩ namq locum quereret. ac deinde
inferius responderet. abissus dicit¬
S non ẽ inme: non ubi ẽẽt. sed ubi nõ
eẽt indicauit Rursus cum abhomi¬

Expanded text:
lligentiae? nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Abyssus dicit: Non est in me; et mare loquitur: Non est mecum. Non dabitur aurum obryzum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione proposuit, et duo subdidit respondendo. Ad id namque quod superius dixit, sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? isto versu respondit: Abyssus dicit; Non est in me; et mare loquitur; Non est mecum. Ad id vero quod dixerat, nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens: Noaurum obryzum pro ea, nec appendeturntum in commutatione ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, ac deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. quasi aduersantes se unde
collidunt Recte et enĩ mare uita
seculartum dicit᷑. quia dũ procellosis
accionũ motibus concitat᷑: ab int̾nę
sapienciȩ quiete atq stabilitate dis.¬
uigit᷑ Quo contͣ bene ꝑpropħã
dicit᷑. Suꝑ quẽ requiescet sp̃s meus
nisi suꝑ humilẽ et quietũ. et tremen¬
tẽ sermones meos: Aterrenis autẽ
mentibus tanto longius sp̃s fugit.
quanto apud has quietẽ non inuenit
hinc ẽ enim quod de quibusdam per
psalmnistã dicit᷑. C ontͥcio et infelicitaᷤᷤ
in uiis eoꝵ et uiã pacis non cognoue.¬
runt: Aqua nimirũ contricione per

Expanded text:
petunt, quasi adversantes se undae petunt, quasi adversantes se undae collidunt? Recte enim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. Quo contra bene per prophetam dicitur: « Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognover
Abbreviated transcription (Latin):
religatus abonoꝵ cordibus. apud repro.¬
boꝵ mentes reclusus: eis atrocius domi.¬
nat᷑. Qui paulopꝰ qͦq deputeo abissi educi
de scribit᷑. quia de iniquoꝵ cordibus nu̾c
occulte seuientibus tunc accepta contͣ
diabolus seruat᷑ occultus. non ẽẽ inse
sapienciam dicit. quia alienã se auera
sapiencia iniquis oꝑibus ostendit Uũ
enim maliciam quisq tegit incorde.
ore aut̃ blandim̃ta exibet: dum cogi.¬
taciones siras duplicitate obnubilat.
dũ puritatis uerba quasi fatuitatẽ
deuitat: dum uias simplices in nocẽ.¬
cie declinat. quaisi habere abissus sa.
pienciam dei recusat Et quia huic
mundo mentes dedite p̾sentis uite cu¬
ris et sollicitudimbus ꝑturbant᷑. et id.¬
circo eiusdẽ sapiencię tranquillitate
ꝑfri nequaqͣm possunt: recte subiũ.
gitur Et mare. loquit᷑ non ẽ mecum:
Quid enim maris nomine nͥ scłariũ
mencium amara inquietudo signat᷑:
Que dum se uicissim inimicicis im¬

Expanded text:
religatus a bonorum cordibus, apud reproreligatus a bonorum cordibus, apud reproborum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. Qui paulo post quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contradiabolus servatur occultus, non esse in se sapientiam dicit, quia alienam se a vera sapientia iniquis operibus ostendit. Dum enim malitiam quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum puritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi habere se abyssus Dei sapientiam recusat. Et quia huic mundo mentes deditae praesentis vitae curis et sollicitudinibus perturbantur, et idcirco ejusdem sapientiae tranquillitate perfrui nequaquam possuitur: Et mare loquitur: Non est mecum. - Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur; quae dum se vicissim inimicitiis im
Abbreviated transcription (Latin):
abissum. nisi corda hominum uocat. q̃
et ꝑ lapsum fluida. et ꝑ duplicitatis sunt
caliginẽ tenebrosa: Que nimirũ abis¬
sus non e̾ẽ inse hanc sapienciam profite.¬
tur: quia iniqua mens dum eẽ sapiens
carnalit̾ appetit: stultã se ad spũalia ostẽ.¬
dit. Nam quia testante paulo sapiencia
huius mundi stulticia ẽ apud dm̃: tãto
quisq amplius intus stultus fit: quan-¬
to conat᷑ ext̾iuis sapiens uidi De hac
abisso ꝑ ioħem dicit᷑ Uidi angłm descẽ.¬
dentẽ decelo habentẽ clauẽ abissi. et ca
thenã magnrã in manu sua: et app̾hen¬
dit draconẽ serpentẽ antiquu̾ qui ẽ dia.¬
bolus et sathanas: et ligauit eum ꝑ an.¬
nos mille et misit mabissũ. et clausit et
signauit suꝑ illũ ut non seducat ampliˢ
gentes. donec consum̃tur mille anm:
Millenario eniꝰ numero nõ quantitatẽ
tpr̃is. sed uniuersitatẽ qua regnat ȩccła
de signauit: Antiquus aut̃ serpens liga.¬
tus cathena in abissum intitit᷑. quia

Expanded text:
abyssum nisi corda hominum vocat? quae et per lapsum fluida et per duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem thenam magnam in manu sua, et apprehendit draconem, serpentem antiquum, qui est diabolus et Sathanas, et ligauit eum per annos mille, et misit eum in abyssum, et clausit et signauit super illum, ut ngentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi uoce laudatur. cum ei in amoris canti¬
co dicitur: Sicut lilium inter spinas. sic ami¬
ca mea inter filias: Bene gͦ beatꝰ iob memora¬
ta terra gentili. inter iniquos uixisse describit᷑.:
ut uixta sponsi preconiũ inter spinas lilium
creuisse monstretur: Ubi recte mox subdit᷑:¬

Expanded text:
sponsi voce laudatur, cum ei in amoris Cantisponsi voce laudatur, cum ei in amoris Cantico dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Bene ergo beatus Job, memorata terra gentili, inter iniquos vixisse describitur; ut, juxta sponsi praeconium, inter spinas lilium crevisse monstretur. Unde recte mox subdit
Abbreviated transcription (Latin):
culpe ẽ inter bonos bonũ nõ eẽ. ita inmẽsi
est p̾conii. bonũ & iam inter malos extitis¬
se: Hinc ẽ qd isdẽ beatꝰ iob sibi met attestat᷑
dicens: Frat᷑ fui draconũ: & socius strucio¬
num Hinc petrus magnis loch laudibus
extulit: quia bonũ inter repbos inuenit
dicens: Et uistꝰ ioth oppressũ a nefandoꝵ
inuria: conuersacione eripuit. Aspectu enim
& auditu iustꝰ erat: habitans apud eos qui dedie
in diẽ animã iusti. iniquis oꝑibꝰ cruerabant.
Qnimirum cruciari non posset: nisi praua pro¬
pinquoꝵ oꝑa. & audiret & cerneret Et tam̃¬
et aspectu &. auditu iustꝰ dr̃: quia iniquorũ
itita non delectando iusti aures atq oculos
sed feriendo tangebat Hinc peulus discipuliᷤ
dicit: In medio nascionis prauȩ & ꝑuersȩ:
inter quos lucetis sic̃ luminaria in mundo:
sedes est sathane & tenes nomen meum:
& non negasti fidem meam hinc scã eccła

Expanded text:
culpae est, inter bonos bonum non esse; ita immensi culpae est, inter bonos bonum non esse; ita immensi est praeconii, bonum etiam inter malos exstitisse. Hinc est quod isdem beatus Job sibimet attestatur, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Petrus magnis Loth laudibus extulit, quod bonum inter reprobos invenit, dicens: Et justum Loth oppressum a nefandorum injusta converset auditu justus erat, habitans apud eos qui de die in diem animam justi iniquis operibus cruciabant. Qui nimirum cruciari non posset, nisi prava propinquorum opera et audiret et cerneret. Et tamen aspectu justus dicitur, quoniam iniquorum vita, non delectando justi aures atque oculos, sed feriendo tangebat. Hinc Paulus discipulis ait: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . sedes est Satanae; et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Hinc sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dicitur: Non ẽ urm nosse tẽpora uel
momͣta: quȩ pat̾ pofuit insua potestate
ꝑ hoc gͦ qd̾ beati iob passio dr̃: docem̃ qd̾ expe¬
riendo noumꝰ. ꝑ hoc uero qd̾ qͥntitas tẽpo¬
ris in passione reticetur Docem᷑ qͥd nescire
debeamꝰ: In longũ p̃facionis uerba ꝑtraxi¬
mus: ut quasi totũ breuit̾ p̃stringendo
loqueremur: Sed quia adloquendi iniciũ
dui loquendo ꝑuenimꝰ. debemꝰ prius istoriȩ
radicẽ figere: ut ualeamꝰ mentẽ post modũ
de allegoriaꝵ fructu saciare. Uir erat in
bitauerit dicit᷑: ut eiꝰ meritũ uirtitis expͥ¬
mat᷑: Hus nãq qͥs nesciat qd̾ sit terra
gentiliũ : Gentilitas aut̃ eo obligata uicu
extitit: Poͦgnicionẽ sui conditoris ignora¬
uit: Dicat᷑ itaq ubi habitauerit. ut hocͥ eͥͫ
laudibꝰ ꝓficiat qd̾ bonꝰ inter malos fuit. Neq
enĩ ualde laudabile ẽ. bonũ eẽ cũ bonis.
sed bonũ eẽ cũ malis Sic̃ eñi grauioris

Expanded text:
empora, vel momenta, 18 quae Pater posuit in sua potestate . Per hoc ergo, quod beati Job passio dicitur, docemur quod experiendo novimus. Per hoc vero quod quantitas temporis in passione reticetur, docemur quid nescire debeamus. In longum praefationis verba protraximus, ut quasi totum breviter perstringendo loqueremur. Sed quia ad loquendi initium, diu loquendo, pervenimus, debemus prius historiae radicem figere, ut valeamus mentem postmodum de albitaverit dicitur, ut ejus meritum virtutis exprimatur. Hus namque quis nesciat quod sit terra gentilium? Gentilitas autem eo obligata vitiis exstitit, quo cognitionem sui conditoris ignoravit. Dicatur itaque ubi habitaverit, ut hoc ejus laudibus proficiat, quod bonus inter malos fuit. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris
Abbreviated transcription (Latin):
Atq. occupacionũ tumultus ext̾uis
ꝑ strepentes dispensat. int̾us p̾sidens
uidex racione. et tranquillo modami¬
ne ea que circa se minꝰ sunt trãquilla
disponit Sicut eniꝰ uigor m̃tis frenan¬
it dis pre ẽ motibus carnis. fic sepe suꝑ¬
impositos tumultus occupacionis be.¬
ne regit amorqͥetis Qͥa ext̾ioreᷤ c̃ure si ꝑu̾so aĩo
ñ appetũt᷑. ñ cõfuso s ordinato aĩo ministrari queut̃:
Scĩ et enĩ uiri nequaqͣm eas appetũt.
sed occulto ordine sibi suꝑ impositas
gemunt: Et quãuis illas ꝑmeliorem
intencionẽ fugiant. tam̾ ꝑ subditã men¬
tẽ portant: Quas quidẽ sũmoꝑe si lice.¬
at uitare festinant. sed timentes occul.¬
tas dispensaciones dei: tenent quod
fugiunt. exercent quod uitant. Intrãt
enim ad cor suũ. et ibi consulunt quid
uelit occulta uoluntas dei Seseq sub:¬
ditos debere ẽẽ su̾mis ordinacionibus
cognoscentes. humilrant ceruicẽ cor¬

Expanded text:
atque occupationum tumultus exterius atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit. Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cor
Abbreviated transcription (Latin):
ministrant Et quidẽ hierłm uidẽ.¬
tur ẽẽ que agunit. sed tam̃ babilo.¬
tingit. ut qui solam celestẽ patriã
diligunt: terrene patrie curis sub¬
iacere uideant᷑ Quoꝵ tam̃ minis¬
terium aprauoꝵ oꝑibus plerũq in
actu: non numquã uͦ ante suꝑnũ
uidicẽ. in sola cogitacione discer¬
nit᷑. P leni quippe suꝑna sapiencia
discernunt qualit̾ debeant et ad ali.¬
ud uacare intrinsecus. et ad aliud
ex trinsecus oꝑari: ut si forte occul.¬
ta dei ordinacione aliquid eis non
appetentibus de huiꝰ sołi curis impo.¬
nit᷑. cedant dõ quẽ diligunt. et p̾
amore eius intrinsecus solã illius
desident uisionẽ. Pre timore uͦ eius
impositã sibi extrinsecus humilit̾
expleant accionem. ut. et uacare deo
appetant ex grã dileccionis. et rursum
curas suꝑ impositas excondicione ex¬
pleant seruitutis: Cũq occupaciones
extrinsecus ꝑstrepunt. intrĩsecus in
amore paccatissima qui es tenetur:

Expanded text:
ministrant. Et quidem Jerusalem videnministrant. Et quidem Jerusalem videntur esse quae agunt, sed 590 tamen Babylontingit ut qui solam coelestem patriam diligunt, terrenae patriae curis subjacere videantur. Quorum tamen ministerium a pravorum operibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur;
Abbreviated transcription (Latin):
quid quod plerosq antiquoꝵ patrũ¬
noiuius hanc sapienciã et intr̃ĩsecu
iuacit̾ tenuisse. et curas mundi ex¬
trinsecus sollẽpnit̾ ministrasse : Anꝑ
ceptione huiꝰ sapiencie ioseph pͥuatũ
diciius. qui famis tp̃r tocius egipti
curas fuscipiens. non solum egiptiis
alimenta p̾buit. sed uitã quoq ext̾oꝵ
aduenienctũ ministeriĩ sui arte ser
uauit : An ab hac sapiencia damel
alienus extitit. qui acaldeoꝵ rege
mbabilonia pͥnceps magistratuũ ef.¬
fectus. tanto maioribus curis occu.¬
patus ẽ quanto et sublimiori digni.¬
tate om̃ĩbus p̾latus : Cũ igͥ constet
plerumq etiã bonos non terreno
studio terrens curis implicari. ꝑa.¬
tent̾ agnoscimꝰ. quia sic non nũqͣm
ciues ierłm angarias soluunt babi.¬
loniȩ: sic̃ sepe ciues babiloniȩ ipen¬
dunt angarias hierłm Nam sunt
non nulli qui uerbũ intȩ prosapien.¬
cie ostentacione p̾dicant. elemosina.¬
rum ope̾ pro appetitu uane głe sub.¬

Expanded text:
quid quod plerosque antiquorum patrnovimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse? An perceptione hujus Sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias Jerusalem. Nam sunt nonnulli qui verbum vitae pro sola sapientiae ostentatione praedicant, eleemosynarum opem pro appetitu vanae gloriae sub
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. qui regni etus aditũ postu¬
lauit dicens Memento mei. dũ uene¬
ris inregnũ tuũ Caritatẽ quoq in
morte sua uiuacit̾ tenuit. qͥ frẽm et
collatronẽ pro simili scelere morien¬
tẽ. et de iniquitate fua arguit: et ei
uitam quã cognouerat dicens p̾dicauit:
Heq tu times dm̃. quod in eadẽ dãpna¬
cione es: et nos quidẽ iuste. nã digna
factis recipimus Hic uͦ nichil mali ges¬
sit: Ille qui talis adcrucẽ uenit excul.¬
pa. ecce qualis acruce recedit exgr̃a
Confitebat᷑ dñm quẽ uidebat secum
humana infirmitate morientẽ. qͣndo
negabant apłi eum quẽ miracula ui.¬
d̾ant diuina uirtute facientẽ Sed hi
qui saluari hominẽ propriis uiribus
astruunt: eandẽ confessionẽ hominiᷤ
ab ipsius ẽẽ uirtute hominis suspicã.¬
tur Quod si ita ẽẽt. in dei laude psal.¬
mista non diceret Confessio et mag.¬
nificencia opus eius Ab eo itaq acce¬

Expanded text:
habuit qui regni ejus aditum postuhabuit qui regni ejus aditum postulavit, dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit dicens: Neque tu times Deum, qui in eadem es damnatione. Et nosfactis recipimus, hic vero nihil male gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce, qualis a cruce recedit ad gratiam Confitebatur Deum, quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli, qui eum miracula viderant divina virtute facientem. Sed hi, qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse virtute hominis suspicantur; quod si ita esset, in Dei laude Psalmista non diceret : Confessio et magnificentia opus ejus. Ab eo itaque acce
Abbreviated transcription (Latin):
sibi exhibet ueniendo. et facit inea me¬
ritum quod remuneret. qͥ hoc solũ inue.¬
nerat qđ puniret Libet int̾ hec m̃tis
occulos ad illũ latronẽ ducere. qͥ de
fauce ascendit crucẽ. de cruce para.¬
disum Intueam᷑ qualis ad patibulũ
uenerit. et apatibulo qualis absces-¬
sit Uenit reus frat̾no sanguine. ue¬
nit cruentꝰ. sed int̾na gr̾a ẽ mutatꝰ
incruce Et ille qui mortẽ frĩ intulit.
rum. nifi cor et lingua remanserat:
Inspirante dõ totũ illi obtulit. quod
in se lib̾um inuenit Ut uxta hoc qd̾
scriptum ẽ: corde cred̾et ad iusticiã.
ore confiteretur ad salutẽ In corde
aut̃ fidelium. tres sũmoꝑe manere uir¬
tutes testat᷑ apłs dicens. Hunc autẽ
manẽt spes: fides caritas Quas cũc.¬
tas subita repletus grã et accepit latro:
et seruauit incruce Fidẽ namq habu.¬
it. qui regnaturũ dnm̃ credidit: quẽ
secum parit̾ morientẽ uidit Spem

Expanded text:
sibi exhibet veniendo, et facit in ea mesibi exhibet veniendo, et facit in ea meritum quod remuneret; qui hoc solum invenerat quod puniret. Libet inter haec mentis oculos ad illum latronem reducere qui de fauce ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venerit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est mutatus in cruce; et ille qui mortem fratri intulitrum nisi cor et lingua remanserant. Inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit: spem
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc desemet ipso loquit᷑ it̾um dicẽs
Srã dei sũ id quod sum E xcinus ni.¬
mrum aspiracione gr̃e quia uirtutũ
oꝑa protinus incorde generant᷑. ut ex
lib̾o quoq arbitrio subsequat᷑ accio cui
post hanc uitam retribucio eterna res
pondeat: ilico adiecit Et gr̃a etus
inme uacua non fuit Sed sunt non¬
nulli qͥ sanos seͤsuis uiribus exultant.
suisq p̾cedentibus meritis redẽptos
se ẽẽ gloriant᷑. Quoꝵ profecto asser¬
cio: inuenitur sibi met ipsi contraria
Quia dũ et innocentes se asserunt et
redẽptos : hoc ipsũ inse redẽpcionis no¬
mine uacirant Omĩs namq qui redi-¬
mitur. ex aliqua procul dubio captun.¬
tate liberat᷑ Unde gͦ quilibet iste redẽp.¬
tus ẽ. si prius non fuit sub culpa capti¬
uus: Liquet itaq quia multũ desipit:
quisquis hec sapit: Hominis quippe
meritũ suꝑna gr̃a non ut ueniat inue¬
int: sed post quã uenerit facit. atq¬
ad indignã mentẽ ueniens ds̃: dignã

Expanded text:
Hinc de semetipso iterum loquitur, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio pondeat, illico adjecit: Et gratia ejus in me vacua non fuit . Sed sunt nonnulli, qui se sanctos suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur; quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria; quia, dum innocentes se asseredemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; atqAd indignam mentem veniens Deus dignam
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ funditꝰ strauit Quia uͦ
eos quos acogitacionibuᷤᷤ terrenis
eiracirat. donis celestibus replet. et
quos infimis curis ex haurit. suꝑti
rigat fluentis: mox sequit᷑. In petri
cordibus fluuios p̾dicacionis aꝑus
Sicut ꝑ propħam quoq de irriga.¬
da dicit᷑ ariditate gentilium: Posill
desertũ in stagnũ aquȩ. et t̾rã sine¬
aqua in exitꝰ aquarũ: Atq in eus¬
promittit dñs dicens. Qui credit inme
sicut dicit scriptura. flumina aquę ui¬
ue deuentre eius fluent: Quod promis¬
sum tunc audiuimnus. etiam ninc con¬
pletum uidemus Ecce enĩ in scĩs p̾dica.¬
toribus et non exiudea progenitis. ꝑ
cunctã eccłiam toto orbe diffisam flu¬
enta celestium mandatoꝵ ub̃tĩ manãt
ore gentilium: Quia enim inpetris
riuos aꝑuit: exduris quoq cordibus
fluuius sc̃ȩ p̾dicacionis emanauit. Seqr¬

Expanded text:
altitudinem funditus stravit. Quia vero altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis, mox subditur: CAPUT cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate gentilium. Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sineaqua in exitus aquarum . Atque in Evapromittit Dominus, dicens: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris quoque 583 cordibus fluvius sanctae praedicationis emanavit. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
nisi huuis scłi potentes accipimꝰ. qui
pro t̾rena substancia altũ tument:
Dequibus psalmista att: Tange mon¬
tes et fumigabunt: Sed montes ara¬
dicibus sunt euersi. quia p̾dicante
scã eccłia summe huius scłi potestateᷤᷤ
in adoratum omĩpotentiꝰ dei ab triti.¬
ma cogitacione cecid̾unt: Radices
tes cadunt. quia ad colendum dm̃
potestates scłi ab intumis cogitacioibꝰ
prosternunt᷑ Recte et enim ꝑradicẽ
cogitacio occulta signat᷑. quia ꝑ hoc
quod non cernit᷑: erumpit quod uide.¬
atur foras Unde et inbonã partẽ
ꝑ propħam dicit᷑ Et mittet id quod
saluatũ fuerit de domo uida. et quod
reliquum ẽ: mittet radicẽ deorsum.
et faciet fructũ sursum Ac si aꝑte
diceret᷑ Inimis cogitacio nascit᷑ ut
in sũmis retribucio reddat᷑ Dicat gͦ
Ad silicẽ extendit manũ. subuercit
aradicibꝰ montes Quia dũ duriciam
gencium sca p̾dicacio petiit. suꝑboꝵ

Expanded text:
nisi hujus saeculi potestates accipimus, qui nisi hujus saeculi potestates accipimus, qui pro terrena substantia altum tument: De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt eversi, quia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices tes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam dicitur: Emittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum
Abbreviated transcription (Latin):
corpore cõmutatur Macta gͦ et man-¬
duica dicit᷑. id ẽ apeccato eos in quo
iniuunt int̾fice. et ase ipsis intua illos
membra conuerte Et quia hec ȩccłia
corpus ẽ dm̃. ipse etiã dñs iacob uoce
leo uocatur exse: leena uocat᷑ excor¬
pore. dũ ei subudee specie dicit᷑ Adp̾dã
filimi ascendisti Requiescens accubu.¬
isti ut leo. et quasi leena Quis susci.¬
tabit eum: hec gͥ leena nequaquã
dicit᷑ quia ꝑuid eam non transiit: sed
bus. prius ex illa tria milia. post mo¬
dum quinq milia credidunt Eccłia
itaq ꝑfingogam transit. sed non ꝑ.¬
transiit: quia exilla ad fidẽ paucos
rapuit. sed tam̃ illum infidelem ppłm¬
ꝑfidia funditꝰ non extinxit Sed quod
tate uideoꝵ deflexit ad uocacionẽ
genciũ Unde adhuc de eadẽ leena
quippe ad silicẽ extendit. quia ad du
ferreo in plũbi la̾mina. uł certe sculpant᷑
insilice: Quid uero hoc loco montes.

Expanded text:
corpore commutatur. Macta ergo et mancorpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt interfice, et a seipsis illos in tua membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena; 582 quis suscitabit eum ? Haec igitur leaena nequaquam dicitur, quia per Judaeam non transiit, sed bus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non pertransiit, quia ex illa ad fidem paucos rapuit, sed tamen illum infidelem pfidia funditus non exstinxit. Sed quod tate Judaeorum deflexit ad vocationem gentium. Unde adhuc de eadem leaenaquippe ad silicem leaena extendit, quia ad durferreo in plumbi lamina, vel celte sculpantur in silice . Quid vero hoc loco montes,
Abbreviated transcription (Latin):
Dequibus ȩccłiȩ ꝑ psalmistam dicit᷑.
Pro patribus tuis nati sunt tibi filii
constitues eos principes suꝑ omnẽ
terrã Sed quia repulsi apłi asina.¬
goge finibus sunt egressi. recte nunc
dicit᷑: Non calcauerunt eam filii insti.¬
toꝵ Calcarent quippe eam institoꝵ
filii. si p̾dicatores scĩ eiusdẽ sinagoge
uicia calce uirtutis premerent: Si aut̃
institores eosdẽ sc̃ȩ ȩccłiȩ p̾dicatores acci.¬
pimus. institoꝵ filios pastores et doctoreᷤᷤ
qui apłoꝵ uiam secuti sunt: nil obstat
intelligi Qui sinagogã minime calca.¬
uerunt. quia dũ eoꝵ patres id ẽ apłi
ab illa repulsi sunt: ipsi quoq ab eius
nequa quam se ad illũ uidee populum
diucius occcupauit Recte autẽ eccłia
leena nuncupat᷑. quia male uiuentes
inuiciis: ore sc̃ę p̾dicacionis int̾ficit:
Unde et ipsi primo pastori quasi huiꝰ
leene ore dicit᷑ Macta et manduca
Quod mactat᷑ quippe auita occiditur:
Id uero quod cõmeditur. in cõmedentis

Expanded text:
almistam dicitur: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institorum filios pastores et doctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est apostoli, ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab ejus nequaquam sese ad illum Judaeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes in vitiis, ore sanctae praedicationis interficit. Unde et ipsi primo pastori quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe a vita occiditur, id vero quod comeditur, in comedentis
Abbreviated transcription (Latin):
constringebant: At contra doctrina
sc̃ȩ eccłie riui et lati et patentes funt:
quia eius dicta et inuenientibus mul.¬
ta sunt: et querentibus plana Ait gͦ
Profunda fluiuoꝵ scrutatus ẽ: et abs¬
condita produxit in lucẽ Quia dũ
suis expositoribus intelligenciȩ spm̃
infudit. antiquas prophetanciũ obscu.¬
ritates aꝑuit Et hoc iam sca eccłia

Expanded text:
constringebant. At contra doctrina constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum infudit, antiquas prophetantium obscuritates aperuit. Et hoc jam sancta
Abbreviated transcription (Latin):
rimam᷑ Quod ipse dñs facere dicitur.
quia id nos agere ipso donante p̾uale.¬
mus: Per nos gͦ qui non litterã quȩ
occidit sed sp̃m̃ qui uiuificat sequim᷑:
profunda fluiioꝵ dñs scrutat᷑. et abs.¬
condita in lucẽ producit: quia dicta
legis que caliginosa nimis historia
obscurat. nunc exposicio spũalis illu¬
minat Unde et loquens inparabolis
ꝑ euͣugłiũ ueritas discipłis p̾cipit di.¬
cens Quod dico uob̃ intenebris. dicite
in lumine. et quod in aure auditis.
p̾dicate suꝑ tecta Aꝑta namq dicta
exponenctum fecerunt nobis ẽẽ iã cõs¬
picuas sentencias antiquoꝵ patrũ:
Unde isaias propħa plana scãm ec¬
cłiam exposicionis uerba conspiciens.
et non allegoriarũ tenebris obscura:
exclamauit dicens Locus fluiuiorum
ruri latissimi. et patentes Testam̃ti
enĩ uet̾is dicta quasi angusti et clau.¬
si riui fuerant. qui imensas scienciȩ
suȩ sentencias colleccione obscurissima

Expanded text:
rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae ocet profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem perducit; quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecipit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosũ auli. quasi os meũ eris Uilis
quippe dõ ẽ mundus presens. p̾ciosa
uero ei ẽ anima humana Qui gͦ p̾cio.¬
sum aitili separat: quasi os dñi uocat᷑.
quia ꝑ eum uerba sua exerit: qui ab amo¬
re p̾sentis scł̃i loquendo que potest huma.¬
nam animã euellit Et quia testam̃ti¬
noui doctores ad hoc usq ꝑducti sunt
ut occultas quoq allegoriarũ caligineᷤᷤ
inuet̾i testam̃to rimarent᷑: recte subdi¬
tur Profunda quoq fluuioꝵ scrutatꝰ¬
namq hic aliud flumina. nͥ antiquoꝵ
patrũ dicta nuncupant᷑: Quis enim
pensare sufficiet. quã uehemens fluuiꝰ
dum legem conderet expectore moy.¬
seos erupit: Quam uehemens fluuiꝰ
exdaud ore defluxit. quanta salomo¬
nis ore atq om̃ium propħarũ fluminũ
fluenta manarunt: Sed hoꝵ flumi.¬
nũ udea speciem tenuit. dum littere
siꝑficiem seruans eoꝵ profunda nes.¬
cunit Hos uͦ qui ueniente dño meis
int̾na spu̾alia querimꝰ. eoꝵ profunda

Expanded text:
ris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima humana. Qui ergo pretiosum a vili separat, quasi os Domini vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam animam evellit. Et quia novi Testamenti doctores ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligines in veteri Testamento rimentur, recte subditur: namque hic aliud flumina, nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda
Abbreviated transcription (Latin):
leena: Incunctis latinis codicibus insti¬
tores positos reperimꝰ. in grecis uͦ nego.¬
ciatores inuenimus Ex qua recolligi
ualet. quod hoc in loco pro institoribus
institutores scriptores quiq ignorando
posuerunt: Institores enim negociato.¬
res dicimus. pro eo quod exercendo oꝑi
insistant Sed ut̾q sermo licet ĩuoce
dissonet. in intellectu non discrepat:
Quia om̃s qui fideliũ mores instituut:
spu̾ale negocium gerunt. ut cũ p̃dica.¬
cionẽ suis auditoribus p̾bent: ab eis
fidẽ et oꝑa recta ꝑcipiant: Sicut de
scã eccłia scriptũ ẽ Sindonẽ fecit.
Uidit quod bona ẽ negociacio eiꝰ. Qui
hoc loco institores nͥ propħe scĩ uocati
sunt. qui sinagoge mores ad fidẽ insti.¬
tuere propħando curauerunt : Quoꝵ
nimirũ filii etiam apłi nuncupant᷑.
qui ut dm̃ hominẽ cred̾ent: ad ean¬

Expanded text:
« In cunctis Latinis codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet, quod hoc in loco pro institoribus, institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi instant. Sed uterque sermo, licet in voce dissonet, intellectu tamen non discrepat; quia omnes, qui fidelium mores instituunt, spirituale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem, et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est: Sindonem fecit, ubditur. Vidit quod bona est negotiatio ejus. Quid ergo hoc loco institores, nisi prophetae sancti vocati sunt, qui Synagogae mores ad fidem instituere prophetando curaverunt? Quorum nimirum filii sancti apostoli nuncupantur, qui, ut Deum hominem crederent, ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
uitã nr̃am gła de eius morte sequeret᷑
Unde adcrudelitatẽ quoq ꝑsecucionis
exarsit. uerba uite ꝑciꝑe renuit. p̾dica.¬
tores regni celoꝵ prohibendo. seuiendo.¬
in gentilitatis colleccione disꝑsi sunt:¬

Expanded text:
vitae nostrae gloria de ejus morte sequeretur. vitae nostrae gloria de ejus morte sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque persecutionis exarsit, verba vitae percipere renuit, praedicatores regni coelorum prohibendo, sin gentilitatis collectionem dispersi sunt