comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audebat appetere. hoc nobis
est potius nouum. ꝙͣ. uobis ii.¬
cogintum. Magna ergo gratia
completum debet accipi. quod ue¬
lociter quam oportebat uideba.¬
tur aperiri. Sed ii quid de
uobis meremur. cum lamen
plurimum apud uos ualere
nostram confidantus. donne
et iororis nostre gloriosas lau.¬
des iugiler per sõnare. que
magmtudinem imperii iui no¬
stra uoluit participtitione to¬
borari: ut tanquam in duobus
luminibus unus esset aspectus.
et concordem ienium nemo
crederet segregatum. Sic
sunt enim imiul: quos et gra¬
tia iungit et parentela conci¬
liat. Arduum sibi hoc torsi.¬
tan estiment impares mores.
Difsicile est illos aliter uiuere.
qui sibi possunt honarum co¬
gitatiomim similitudine cõ¬
uenire. Consilium mutari
detrectat. improuidus: sapien¬
tiam uero illesquerit ii altero.
peues quem est scieutie ma¬
gnntudo. ed inter diuer¬
la nunera. que nobis cum
regna ma iestate diuina tribu¬
erunt. Ill ud amplius per mul¬

Expanded text:
audebat appetere. Hoc nobis audebat appetere. Hoc nobis est potius novum quam vobis icognitum. Magna ergo gratia completum debet accipi, quod velociter quam oportebat videatur aperiri. Sed si quid de vobis meremur, cum tamen plurimum apud vos valere nostram gloriam confidamus, domnae et sororis nostrae gloriosas laudes jugiter personate: quae magnitudinem imperii sui nostra voluit participatione roborari; ut tanquam in duobus luminibus unus esset aspectus, et concordem sensum nemo crederet segregatum. Sic sunt enim simul, quos et gratia jungit, et parentela conciliat. Arduum sibi hoc forsitan aestiment impares mores. Difficile est illos aliter vivere, qui sibi possunt bonarum cogitationum similitudine convenire. Consilium quippe mutare detrectat improvidus; sapientiam vero ille quaerit in altero, penes quem est scientiae magnitudo. Sed inter diversa munera, quae nobis cum regia majestate Divina tribuerunt, illud amplius permul
Abbreviated transcription (Latin):
modum: quia nimium non
placet. etiam quod bontuti
putatur. Saudete muic patres
conscripti. et superne gratie pro
nobis uota persoluite: quando
talem mecum constitui princi.¬
pem. qui et de nostra equitate
bona faciat: et propria sue pie.¬
tatis ostendat. Hunc emm et
maiorum suorun commonet
uirtus. et auunculus effĩcaci.¬
ter excitat theodoricus.
Uenatui urbis rome theocdaha.¬
dus rex.
Iuina uobis beneficia
patres conscripti pro¬
uenisse feliciter minciantus.
dominam rerum teto orbe glo.¬
tiosam consortem me regm sui
larga pietale tecisse: ut nec illi
deesset tidele solalium et nobis
habitum congrue prestaretur
imperium. Puscipiatur gta¬
minc sine metu uota cunctoruĩ:
ut unde periculum pertuli.
inde me unuiersitas cogno¬
scat ornari. P̾re sumpsistis enim
me in conscio susurrare: quod
palam non poteratis assinte¬
re. Quantum uobis debeam
hinc datur antelligi ut illud
michi testinaretis diuinitus e¬
uenire. quod meus animius nõ

Expanded text:
modum, quia nimium non modum, quia nimium non placet etiam quod bonum putatur. gaudete nunc, patres conscripti, et supernae gratiae pro nobis vota persolvite, quando talem mecum constitui principem, qui et de nostra aequitate bona faciat et propria suae pietatis ostendat. hunc enim et maiorum suorum commonet virtus et avunculus efficaciter excitat Theodericus. IV. SENATUI URBIS ROMAE THEODAHADUS REX. a. 534 Divina vobis benpatres conscripti, provenisse feliciter nuntiamus, dominam rerum, toto orbe gloriosam, consortem me regni sui larga pietate fecisse; ut nec illi deesset fidele solatium, et nobis avitum congrue praestaretur imperium. Suscipiatur granunc sine metu vota cunctorum; ut unde periculum pertuli, inde me universitas cognoscat ornari. Praesumpsistis enim me inconscio susurrare, quod palam non poteratis assumere. Quantum vobis debeam hinc datur intelligi, ut illud mihi festinaretis divinitus evenire, quod meus animus non
Abbreviated transcription (Latin):
etiam eccleuiasticis est literis
eruditus a quibus semper quic¬
quid est pro homine. commone¬
mur iudicare recte. bomim sa¬
pere. diuina uenerari: futura
coitare iuditia. Necesse est
emm uł sequatur iusticie uesti¬
gium: qui de lua sententia
causam se credit esse dictu.¬
rum. Uiderim que lectio acu.¬
at ingenium: dumia semper
eff̾icere intitur piumi. Uemamꝰ
ad illam priuate uite largissi¬
mam frugalitatem que lan.¬
tam procurabat donis habu¬
dantiam. conuiuiis copiam.
ul considerato eius antiquo
studio. nichil noui habere ui.¬
deatur in regno in hospitali¬
tate promptus in miseratione
piissimus. sic cum multa expẽ¬
deret. census eius celesti re¬
muneratione creicebat. Tale
uniu ersitas debuit optare. qͣ¬
lem nos probamus elegisse:
qui rationabiliter disponẽs
propria.non appetat aliena.
Tollitur enim necessitas prin¬
cipibus excedendi: quotiẽs
assueuerint propria mode¬
tari. Laudata est nimit innti
senlentia que rerum precipit

Expanded text:
etiam ecclesiasticis est litteris etiam ecclesiasticis est litteris eruditus: a quibus semper quicquid est pro homine, commonemur: iudicare recte, bonum sapere, divina venerari, futura cogitare iudicia. necesse est enim, ut sequatur iustitiae vestigium, qui de sua sententia causam se credit esse dicturum. viderim quae lectio acuat ingenium: divina semper efficere nititur pium. Veniamus ad illam privatae vitae largissimam frugalitatem, quae tantam procurabat donis abundantiam, conviviis copiam, ut considerato eius antiquo studio nihil novi habere videatur in regno. in hospitalitate promptus, in miseratione piissimus: sic cum multa expenderet, census eius caelesti remuneratione crescebat. talem universitas debuit optare, qualem nos probamur elegisse, qui rationabiliter disponens propria non appetat aliena: tollitur enim necessitas principibus excedendi, quotiens assueverint propria moderari. Laudata est nimirum sententia, quae rerum praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
factum nostrum supet ius com¬
mendate uirtutibus. Nichil
teprehensibile desiderauimꝰ
tius cuncta delegius ordi¬
nare. Communio siquide
regni mores asserit. quando
placabilis esse iuste creditur.
qui potestatis sue habere par¬
ticipem comprobatur. Rese¬
tauimus itaq deo iuuante
palatia. uiro nostri genetis
clatitate conspicuõ qui ha.¬
malorum styrpe progentus
regalem habeat in actibus di¬
gitatem patiets maduet¬
sis. moderatus in pro speris
et quod diffic illintum pote.¬
statis genus est olim rector sui
accessit his bonis desiderabi.¬
lis e ruditio litteratum. q̃
natixam laudabilem exume
reddit ornatam. Ibiprudes
muenit unde sapientior fiat.
ibi bellator teppetit onde
annii uirtut ẽ roboretur
mde princeps accipit quẽ¬
admodum populos iub eqͣ¬
litate componat. nec aliqua
in muudo potest esse tort una
quam litlerarum non augeat
gloriosa notitia Accipite
quid maius genetalitatis
uota meruerunt. Princeps uester

Expanded text:
factum nostrum supernis comfactum nostrum supernis commendate virtutibus. nihil reprehensibile desideravimus ilio cuncta delegimus ordinare, communio siquidem regni mores asserit, quando placabilis esse iuste creditur, qui potestatis suae habere participem comprobatur. reseravimus itaque deo iuvante palatia viro nostri generis claritate conspicuo, qui Hamalorum stirpe progenitus regalem habeat in actibus dignitatem: patiens in adversis, moderatus in prosperis et, quod difficillimum potestatis genus est, olim rector sui. Accessit his bonis desiderabilis eruditio litterarum, quae naturam laudabilem eximie reddit ornatam. ibi prudens invenit, unde sapientior fiat: ibi bellator reperit, unde animi virtute roboretur: inde princeps accipit, quemadmodum populos sub aequalitate componat: nec aliqua in mundo potest esse fortuna, quam litterarum non augeat gloriosa notitia. Accipite, quid maius generalitatis vota meruerunt. princeps vester
Abbreviated transcription (Latin):
Ost flebilem filii nostri
diue recordationtis oc¬
Ecasum uincit atntum pie ma¬
tris generalitatis affectio. ut nõ
mer̃oris iui causas sed uestra
potius augmenta cogitaret.
quesiuimus regales curas quo
solatio fulcirentus. Ened au.¬
ctor ille castitatis A muericor¬
die singularis. qui nobis pri¬
meuum̃ subtracturus erat fili¬
umi.maturi fatris reserua uit
affectum. ele gintus deo aus¬
pice consortem regni nostri
telicissintum theodahadum.
ut que hactenus reipublice
molem solitaria cogitatione per¬
tulimus. mine utilitates oniti.¬
um iunctis consiliis ex sequa.¬
mur: quatenus intractatibus
duo. in sententus yms esse ui¬
deamur. Astra ipsa celi uru.¬
tuo reguntur auxilio. & uica.¬
rio labore participata ntnidũ
suis luininibus amimnstrant.
Ipsĩ quoq honini duplices
manus. sotias aures. ot ulos ge¬
minos. diuina tribuetunt.
ut robust ius peragerẽtut of¬
titium. quod duorum fue¬
rat sotietate complendum.
Cultate patres conscripti. et

Expanded text:
ost flebilem filii nostri divae recordationis occasum vicit animum piae matris generalitatis affectio, ut non maeroris sui causas, sed vestra potius augmenta cogitaret. quaesivimus regales curas quo solacio fulciremus. sed auctor ille castitatis et misericordiae singularis, qui nobis primaevum subtracturus erat filium, maturi fratris reservavit affectum. Elegimus deo auspice consortem regni nostri felicissimum Theodahadum, ut quae hactenus rei publicae molem solitaria cogitatione pertulimus, nunc utilitates omnium iunctis consiliis exequamur, quatenus in tractatibus duo, in sententiis unus esse videamur. Astra ipsa caeli mutuo reguntur auxilio et vicario labore participata mundum suis luminibus amministrant. ipsi quoque homini duplices manus, socias aures, oculos geminos divina tribuerunt, ut robustius perageretur officium quod duorum fuerat societate complendum. Exultate, patres conscripti, et
Abbreviated transcription (Latin):
ciis optabatur impleri. Orati.¬
ficati uinnus cui leges tauerũt:
negauimus cui iustitia non pro¬
miiit. Nemo tristis extitit. quia
quando ut tieret superior nõ
redeurit. Hostis omne quod
loquimur. neq enim in cubi¬
culis nostris secretaria uestra
peracta sunt. Quod egimus:
cohortes nouerunt tuimus ni¬
mirum ad nocendum priuati
ad pre standum iudices. di.¬
strictio nostra in uerbis est
habita. et in factis sensabeni¬
guitas. Itascimur placati. mi¬
nabamur innorii. et ne potuii.¬
semus ledere. terrorem uuide.¬
baituir in ferre: Habetis ut soleba¬
tis dicere castissimum iudicem:
relinquam uos integerrimos
teste

Expanded text:
tiis optabatur impleri; gratitiis optabatur impleri; gratificati sumus, cui leges faverunt; negavimus, cui justitia non promisit. Nemo tristis exstitit de viquando ut fieret superior, non redemit. Nostis omne quod loquimur, neque enim in cubiculis nostris secretaria nostra peracta sunt. Quod egimus, cohortes noverunt. Fuimus nimirum ad nocendum privati, ad praestandum judices. Districtio nostra in verbis est habita; et in factis sensa benignitas. Irascebamur placati, minabamur innoxii; et ne potuissemus laedere, terrorem videbamur inferre. Habetis, ut solebatis dicere, castissimum judicem, relinquam vos integerrimos testes
Abbreviated transcription (Latin):
sibi interualla preteruehit.Lu¬
na peculiari nobis uiciuitate
prox innior triginta diebus per¬
agit. quod aĩm ipacio sol au.¬
rẽus circũ actus impleuerit.
Merito ergo laboris tmnem mor¬
tales inuem̃unt. quando ut phi¬
losophi dicunt. et ipia que de¬
ticere nequeruit. miĩ cum
mudo cur sus sui terminos ra¬
tionabiliter acceperunt: hac
tamen interuẽnte distantia.
quod illa opus iuum tiniũt
ut ad principiũ redeant. hu.¬
manum genus ideo militat.
ut peractis iudoribus con¬
quiescat. Et ideo illi qui in¬
culpabiliter cornicularii est
pertunctus offitio septingẽ.¬
tos solidos quos et longeua
consuetudo deputauit. Per
illam indictionem de samtui
prouincia ex illatatione ter.¬
cia ime ambiguitate cõtrade
quia non potest dubitare de
prennio.quem uera iudicis cõ¬
mendat assertio. prefut euim
curibus secretarii pretoriam:
unde ei nomen est deriuatũ:
lauclationbus comprobatui.
eo ministrante caliculum. Scrip

Expanded text:
sibi intervalla praetervehit. Lusibi intervalla praetervehit. Luna, peculiari nobis vicinitate proximior, triginta diebus peragit, quod anni spatio sol aureus circumactus impleverit. Merito ergo laboris finem mortales inveniunt: quando, ut philosophi dicunt, et ipsa quae deficere nequeunt nisi cum mundo cursus sui terminos rationabiliter acceperunt; hac tamen interveniente distantia, quod illa opus suum finiunt, ut ad principium redeant; humanum genus ideo militat, ut peractis sudoribus conquiescat. Et ideo illi qui inculpabiliter cornicularii est perfunctus officio, septingentos solidos, quos et longaeva consuetudo deputavit, per illam indictionem de Samnii provincia ex illatione tertia sine ambiguitate contrade: quia non potest dubitare de praemio, quem vera principis commendat assertio. Praefuit enim cornibus secretarii praetoriani, unde ei nomen est derivatum, laudatis actionibus comprobatus: eo ministrante caliculum  Gr.,
Abbreviated transcription (Latin):
Ui laboriolas excubias
et osfitia magne sedu.¬
litatis inuenit. rationabiliter. et te¬
poris detimita constituit. ut quod
erat sub uite termino positum
premium non haberet incertum.
Alioqui quis sufficere semper
et spectare posset. cum se mortali.¬
bus lux ipsa subduceret: Qua
de re sub incerta uita certa mili.¬
tia est: nec habet quod possit me¬
tuere.qui ad designatum tem.¬
pus in offense meruit perueni.¬
re. Astra ip̃a ut astronomi uo.¬
lunt. licẽt assidua repetitione
uluantur: cursus sin detinita
custodiant. Nequit esse ambi¬
guum: quod fine proprio tene¬
tur incluium. Saturuus an¬
nis ł riginta constituta sibi
celi spacia peruagatur. Stella
Iouis: duodecim annis attribu¬
tam regionem illustrat. Martis
lydus ĩgnea celeritate raptatꝰ.
decem et octo mensibus discur.¬
rit. Sol amni spacio zodiaci
circuli signa preteruolat: Astrũ
ueneris mensibus quindecim
CPacia concessa transcendit.
Mercurius uelocitate succuctus
tredecim mentibus proposita

Expanded text:
ui laboriosas excubias et officia magnae sedulitatis invenit, rationabiliter et temporis definita constituit; ut quod erat sub vitae termino positum, praemium non haberet incertum. Alioqui quis sufficere semper et spectare posset, cum se mortalibus lux ipsa subduceret? Qua de re sub incerta vita certa militia est. Nec habet quod possit metuere, qui ad designatum tempus inoffense meruit pervenire. Astra ipsa, ut astronomi volunt, licet assidua repetitione volvantur, cursus sui definita custodiunt. Nequit esse ambiguum, quod fine proprio tenetur inclusum. Saturnus annis triginta constituta sibi coeli spatia pervagatur. Stella Jovis duodecim annis attributam sibi regionem illustrat. Martis sidus, ignea celeritate raptatum, decem et octo mensibus deputata sibi discurrit. Sol anni spatio Zodiaci circuli signa praetervolat. Astrum Veneris mensibus quindecim spatia concessa transcendit. Mercurius, velocitate succinctus, tredecim mensibus proposita
Abbreviated transcription (Latin):
peris. dum̾ tibi soli non parci.¬
tur uenia generali: liuide mui¬
die comparandus. Sust ine
de omnium securitate iacturã.
qui habuisti de multorum
aftlictione leticiam. Sed ul tu¬
os quoq gemitus consolemtur
illos tibi ł antum modo umdi¬
ca quos lex pictatis gratia nõ
relaxat ne cum truculentis par¬
ceret. asperrima facinora lem¬
garet. Soluamur ergo cuncti
secłaribus actibus implicari.
patitur oninis homo pericu.¬
losos nexus. quos testmet eua¬
dere. Claustra ceos dimittãt
nos uincula improbe cogita¬
tionis absoluant

Expanded text:
peris, dum tibi soli non parciperis, dum tibi soli non parcitur venia generali, lividae invidiae comparandus. Sustine de omnium securitate jacturam, qui habuisti de multorum afflictione laetitiam. Sed ut tuos quoque gemitus consolemur, illos tibi tantummodo vindica, quos lex pietatis gratia non relaxat: ne cum truculentis parceret, asperrima facinora levigaret. Solvamus ergo cuncta, saecularibus actibus implicati. Patitur omnis homo periculosos nexus, quos festinet evadere. Claustra reos dimittant, nos vincula improbae cogitationis absolvant
Abbreviated transcription (Latin):
alacer inundans exilit: et
uitati periculi gaudia libe.¬
ratus agnoscit. Scarus esca
perlectus. cum uinceum car¬
cerem ceperit introire mox ut
se ad exitum iuum inuitat um
tuisse cognouerit: in cauclã
labitur. paulatun se ab augui.¬
cto Cubducens. Quemsi alter
e iuidem generis cognouerit
irrelitum extrema eius mor.¬
dicus trahit: ut qui sibi cap¬
tus non polest subuenire alteri.¬
us iolatio probetur euadere.
Sic el icauri argutum pisci.¬
um genus a uelocitate nomi.¬
nati cum se insidias nexuo.¬
sas impulerint: qua sĩ quibui.¬
dam timbus equabiliter illi¬
gati. totis mlibus trahentes re¬
trorsum:. sotium conantur li¬
berare captiuum. Plura sunt:
si talia per quirantur. Omma
casus absumeret: si curã Talu.¬
tis proprie non haberent. Ad
te claustrorum magister: uerba
reuocemus. Patere penale lecre.¬
tarium tuum: innocenter esse se¬
cretum. Corqueris quidem
quod nullus aft ligitur: a com¬
munibus gaudiis mestus exci¬

Expanded text:
alacer in undas exsilit, et alacer in undas exsilit, et vitati periculi gaudia liberatus agnoscit. Scarus esca pellectus, cum junceum carcerem coeperit introire, mox ut ad se exitium suum invitatum fuisse cognoverit, in caudam labitur, paulatim se ab angusto subducens. Quem si alter ejusdem generis cognoverit irretitum, extrema ejus mordicus trahit; ut qui sibi captus non potest subvenire, alterius solatio probetur evadere. Sic et sauri argutum piscium genus, a velocitate nominati, cum se in insidias nexuosas impulerint, quasi quibusdam funibus aequabiliter illigati, totis nisibus trahentes retrorsum, socios conantur liberare captivos. Plura sunt, si talia perquirantur. Omniacasus absumeret, si curam salutis propriae non haberent. Ad te claustrorum magistrum verba revocemus. Patere poenale secretarium tuum innocenter esse secretum. Torqueris quidem, quod nullus affligitur; a communibus gaudiis moestus exci
Abbreviated transcription (Latin):
la debetis ambitione iam de¬
cipi. delicta reliquite. cum
cathenis: dicrum beneticiis ab¬
ioluti. Uiuite nunc honestate:
qui didicistis iuperstites mori.
Cognoscile ꝙͣ beneficialis sit bo¬
na conuersatio. Altera contu.¬
lit teterrimum carcerem. hec
nouit splendidam tribuere
libertatem. Ista prestabit ut ue¬
lis uiuere: illa dedit ut eligeres
iam perire. Si leges astrĩ.¬
gunt: ulterius uos millus in.¬
cludit. Secreta pauescite: ad
torum sine trepidatione ue¬
nite. illa iuste refugitis: Per
que tristia pertulutis. Airẽ¬
tur uos liberos: qui uiderunt
reos. Odisse debetis: quod uos
tradidit neci. Pecora ipsa
uĩtare norunt: que iẽ lesĩsse
cognoiẽunt. It mera illa non
rep̾elunt: ubi in toueam co.¬
ruerunt. Tenaces laqueos
auis cauta declinat. heren.¬
tem uiscum alis. su specta nõ
inidet. Pisceꝰ lupus harens
ie mollibus ut plumbati lini
mũdias euadat. imergit: cu¬
us ut superducta retiã eius
tergum trustra diraserunt.¬

Expanded text:
la debetis ambitione iam dela debetis ambitione iam decipi, delicta derelinquite cum catenis, dierum beneficiis absoluti. vivite nunc honestate, qui didicistis superstites mori. cognoscite quam beneficialis sit bona conversatio: altera contulit teterrimum carcerem, haec novit splendidam tribuere libertatem: ista praestabit ut velis vivere, illa dedit ut eligeres iam perire. si leges astringunt, ulterius vos nullus includit. secreta pavescite: ad forum sine trepidatione venite. Illa iuste refugitis, per quae tristia pertulistis. mirentur vos liberos, qui viderunt reos. odisse debetis quod vos tradidit neci. pecora ipsa vitare norunt, quae se laesisse cognoscunt: itinera illa non repetunt, ubi in foveam corruerunt. tenaces laqueos avis cauta declinat, haerentem viscum ales suspecta non insidet. pisceus lupus harenis se mollibus, ut plumbati lini insidias evadat, immergit: cuius ut superducta retia eius tergum
Abbreviated transcription (Latin):
mentum iustinet.reus qui an.¬
teꝙͣ incurrat necis exitus: a
superis probatur ab ic̃uus. Pri¬
mum pedor ille collega cathel¬
narum. abhoninabiłi merore
discrutiat auditum alieni ge¬
mitus: Et lamenta conturbatit
gustum. iciunia longa debili¬
tant. iectum pondera premẽ¬
tia detatigant. lumina Alutius
tenebris obtuia torpeiẽunt.
Non est unura clausĩs exiti¬
um. Nultifaria morte perimi¬
tur:qui carceris squalore tor¬
quetur. Nunc ergo reos de a¬
uerno tuo uicturos emitle rede.¬
ant ad superos. qui ex magna
parte inferos protulerunt atri¬
a tua uacuitatibus implean.¬
tur. Locus ille perheminun la.¬
crimarum: quonlam tristes
incolas perdat. Non sunt i¬
de qui leti sunt. qui tunc ꝓ¬
tecto habebit gratiam. si de¬
sertus appareat. Exite iclusi.
uicina semper morte pallen¬
tes: redite al lucem quos cali¬
gantes tenebre possidebant.
inchil amplius optata morte
pailuri: nui quod adhuc pote¬
ratis occidi. Sed uos qui mul¬

Expanded text:
mentum sustinet reus, qui anmentum sustinet reus, qui antequam incurrat necis exitus, a supernis probatur abscissus. Primum pedor ille, collega catenarum, abominabili moerore discruciat; auditum alieni gemitus et lamenta conturbant; gustum jejunia longa debilitant; tactum pondera prementia defatigant; lumina diutinis tenebris obtusa torpescunt. Non est unum clausis exitium; multifaria morte perimitur, qui carceris squalore torquetur. Nunc ergo reos de Averno tuo 187 victuros emitte; redeant ad superos, qui ex magna parte inferos pertulerunt: atria tua vacuitatibus impleantur. locus ille perennium lacrimarum quondam tristes incolas perdat. non sunt inde qui laeti sunt: qui tunc profecto habebit gratiam, si desertus appareat. exite, inclusi, vicina semper morte pallentes: redite ad lucem, quos caligantes tenebrae possidebant, nihil amplius optata morte passuri, nisi quod adhue poteratis occidi. Sed vos, qui nul
Abbreviated transcription (Latin):
et celos. Ositecum liceret lon¬
gis ł emporibus habitare.totus
excluderetur reatus: et parceu¬
iacris iolum temporibus uide¬
tur esse concess.i. uł gratius
mundus acciperet. Unde pro
rerum nouitate ꝙ auderet.
Qua propter abst me noriam
lictor secirim: cuilicet impu¬
ne taccre. quod in aliis coguo.¬
iceris uindicare. Aina paulii.¬
per terrum splendidum: nõ
cruentum. Catheuas tuas la¬
crimis macdidas telicior rubi¬
go iuic̃ipiat: illud potius recon¬
de. quod tolebat mcludere.
Auditoria teralium uocum
meliore sorte uratescant. tĩt
reuera nomen etistodis. sine
mortibus alienis. Quid iẽm¬
per intẽris laboras. Aliquan.¬
do et tũperis milita. Otuim
tibi clemens actus indicił.
Qui usticie in exorabili ex¬
cubat: necessẽ est ut eum pic¬
lis benigna discingat. Et ideo
cella gemitiuim. tristitie domꝰ.
apuad iuperos plutonis hospi.¬
tium. locus perpetua nocte ce¬
catus. tandem nitiuĩone lucis
albeicat in quo non unum tor¬

Expanded text:
et coelos. O si tecum liceret lonet coelos. O si tecum liceret longis temporibus habitare! Totus excluderetur reatus, et parcensacris solum temporibus videtur esse concessa, ut gratius mundus acciperet unde pro rerum novitate gauderet. Quapropter abstine noxiam, lictor, securim, cui licet impune facere quod in aliis cognosceris vindicare; ama paulisper ferrum splendidum, non cruentum. Catenas tuas lacrymis madidas felicior rubigo suscipiat; illud potius reconde, quod solebat includere. Auditoria feralium vocum meliore sorte mutescant. Sic revera nomen custodis, sine mortibus alienis. Quid semper inferis laboras? Aliquando et superis milita. Otium tibi clemens actus indicit. Qui justitiae inexorabili excubat, necesse est ut eum pietas benigna discingat. Et ideo cella gemituum, tristitiae domus, apud superos Plutonis hospitium, locus perpetua nocte caecatus, tandem infusione lucis albescat: in quo non unum tor
Abbreviated transcription (Latin):
Uamnuis nomen ipiii
indicis dicatum ui.¬
deatur esse uistitie. et lotius
anni orbitam equitatis iubea.¬
mur. ambulare uestigiis his ta¬
men diebus in dom̾icilium pi¬
etatis iure detlectinius ut ad
hac etam uictute suauissimos
tructus legimnus: et remitten¬
do aliis nobis parcimus. Na
qui periculose iusti sinnis:
sub securitate iemper igno.¬
icimus. Qua propter penas
abdicimus. ł ormenta dam¬
namus: et tunc uere iudices
sinnus. Macte indulgentia:
que solius et presules. Tu pa¬
trona humani generis tu
ast lictis rebus medica Tm.
muere cum sit peccareᷤ com¬
mime: Ab uniueriis necessa¬
rio peteris: quando subte
spes uite sumitur: que iub
iusticia non habetur. Nam
dim tribus aliis sororibus
celestia gratra perruaris.
et amabili amplexatione ne¬
ctamini: omnes tibi quamuis
et ipie uirtutes sint. honorabi¬
liter cedunt. quaudo te huma¬
nogeneri ialutiteram essẽ co¬
guoscunt. Sed quid tantiun
deterrena conueriatione di¬
camus: Pictas est: que reg̃

Expanded text:
uamvis nomen ipsum judicis dicatum videatur esse justitiae, et totius anni orbitam aequitatis jubeamur ambulare vestigiis, his tamen diebus in domicilium pietatis jure deflectimus, ut adhac enim virtute suavissimos fructus legimus, et remittendo aliis nobis parcimus. Nam qui periculose justi sumus, sub securitate semper ignoscimus. Quapropter poenas abdicamus, tormenta damnamus, et tunc vere judices sumus. Macte indulgentia, quae solvis et praesul es. Tu patrona humani generis, tu afflictis rebus medica  edmunere, cum sit peccare commune? Ab universis necessario peteris; quando sub te spes vitae sumitur, quae sub justitia non habetur. Nam dum tribus aliis sororibus coelesti gratia perfruaris, et amabili amplexatione nectamini, omnes tibi quamvis et ipsae virtutes sint honorabiliter cedunt, quando te humano generi salutiferam esse cognoscunt. Sed quid tantum de terrena conversatione dicamus? Pietas est, quae regit
Abbreviated transcription (Latin):
tum̃ illud desideramus effi¬
cere quod uestro nequeat¬
uditio displicere: quando et
pietatem uestram hoc studere
cognoscinus. quod nobis per
omma prodesse sentius. Cui
uirum uenerabilem illum lega¬
tum nostrum ad iungendũ
esse credimus. ut non per oc¬
casionem legationis uestre.
sed propria potius aestma¬
tione nostra possitis uota cos¬
noscere

Expanded text:
tum illud desideramus effitum illud desideramus efficere, quod vestro nequeatudicio displicere: quando et pietatem vestram hoc studere cognoscimus, quod nobis per omnia prodesse sentimus. Cui virum venerabilem illum, legatum nostrum, adjungendum esse credidimus, ut non per occasionem legationis vestrae, sed propria potius destinatione nostra possitis vota cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
regna uenerantur.Iam comutu¬
ue est cinctis. in sius imperiis pre¬
dicari. iẽd illud est omnimodis
iingulare. in extranea gente lau¬
des proprias inuenire. quia ibi
sunt uera iuditia. ubi neminem
comprimit. ulla timiditas. dili¬
geris qui dem piissĩme impera¬
for in propriis regnis. sed quã¬
to prestantius est. ut in italie
partibus plus ameris. Unde no.
men romanum per orbem ter¬
tarum constat esse diffuium:
O portet ergo uestram pacem
seruari. que uobis contulit
gloriosa exordia uocabuli. Sed
ut sacris affatibus ordine res.¬
pondere uideamur: reueren¬
tissima salutatione decursa.
piis sensibus iudicamus. bea¬
tiaiimum papam urbis rome.
uel amplissĩmum senatum no¬
stra preceptione commonitos.
ut uite eloquentissimus petrꝰ
legatus serenitatis uestre. et
doctrina sunimus. et conscien.¬
tie claritate precipuus. sine ali¬
qua dilatione competentia res¬
ponsa reciperet. nec contra ue¬
congruas sustineret quia to.¬

Expanded text:
regna venerantur. nam commuregna venerantur. nam commune est cunctis in suis imperiis praedicari, sed illud est omnimodis singulare in extranea gente laudes proprias invenire, quia ibi sunt vera iudicia, ubi neminem comprimit ulla timiditas. diligeris quidem, piissime imperator, in propriis regnis: sed quanto praestantius est, ut in Italiae partibus plus ameris, men Romanum per orbem terrarum constat esse diffusum! Oportet ergo nostram pacem servari, quae vobis contulit gloriosa exordia vocabuli. Sed ut sacris affatibus ordine respondere videamur, reverentissima salutatione decursa, piis sensibus indicamus, beatissimum papam urbis Romae, vel amplissimum senatum nostra praeceptione commonitos, ut vir eloquentissimus Petrus legatus serenitatis vestrae, et doctrina summus, et conscientiae claritate praecipuus, sine aliqua dilatione competentia responsa reciperet, nec contra vocongruas sustineret, quia to
Abbreviated transcription (Latin):
Natias diuinitati re¬
serimus. cui est regũ
semper acepta trauquillitas. qd
prouentinu nostrum clementie
uestre grat issimum declarastis.
Constat enm amare uos posse.
quem gaudetis ad regni culmi¬
ma peruenisse. Sic decuit
suicipi: qui seper uos preiumpsit
augeri. Prestate igitut minido
nestre benignitatis exemplum.
ut detur intelligi quantum pro¬
moueat. qui se pura uobis affe¬
ctione commencdat. Nam enim
riras uiles per regna requirilis.
non uos inu ista certamina que
sunt bonis moribus inintica dele¬
dant: quia nichil aliud uos con¬
stat appetere:niti quod opinio.¬
nem uestram possit ornare. Que¬
adinodum enim pacem exdrati
poteritis abicere: quam pro nige¬
inta pietate et iracundis geutibꝰ
coniuestis imponere. Boua qui¬
dem uestre concordie non tace¬
mus: totum creditur eximium.
quicquid uobis fuerit predica¬
bili caritate sotiatum. Sed et
uobis gloriosĩ principes. cumsi¬
tis ab lolute mirabiles: Aliquid ia¬
men additur. cu uos oimtia

Expanded text:
atias Divinitati referimus, cui est regum semper accepta tranquillitas, quod provectum nostrum clementiae vestrae gratissimum esse declarastis. Constat enim amare vos posse, quem gaudetis ad regni culmina pervenisse. Sic decuit suscipi qui se per vos praesumpsit augeri. Praestate igitur mundo vestrae benignitatis exemplum, ut detur intelligi quantum promoveatur qui se pura vobis affectione commendat. Non enim rixas 165 viles per regna requiritis; non vos iniusta certamina, quae sunt bonis moribus inimica, delectant, quia nihil aliud vos constat appetere, nisi quod opinionem vestram possit ornare. quemadmodum enim pacem exorati poteritis abicere, quam pro ingenita pietate et iracundis gentibus consuestis inponere? bona quidem vestrae concordiae non tacemus. totum creditur eximium, quicquid vobis fuerit praedicabili caritate sociatum. Sed et vobis, gloriosi principes, cum sitis absolute mirabiles, aliquid tamen additur, cum vos omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cebat intrare. Confidentiꝰ
enĩm illud expetitur ubi
post collata beneficia fẽsti¬
natur. Sepe consules sqe
paltitios. sepe prefectos habtta
intercessione promoni. nobis
impetrare contendens quod
michi ardue potuissem opta¬
ti Congaudete nunc patres
conscripti meis auspitiis qͥ
Uestris faui semper honori¬
bus uultis scire qua uos aste¬
Aione complectar. Insertus
styrpe regia uocabulum uo.¬
biscum uoli habere contitu.¬
ne. Uiuite deo propitio secu.¬
ri. et quod est felicissĩmum
lua uilatis ꝙenus. exultate
cum liberis uestris Stude¬
te sicut semper predicari
moribus romanis et bonoꝵ
actuum famam lub alta qui¬
ete perquirite. inter est uostre
glorie. ut quorum numerũ
aux intus. eos propitia diui¬
nitate lueaitur

Expanded text:
cebat intrare. confidentius cebat intrare. confidentius enim illud expetitur, ubi post collata beneficia festinatur. saepe consules, saepe patricios, saepe praefectos habita intercessione promovi, vobis inpetrare contendens, quod mihi ardue potuissem optare. congaudete nunc, patres conscripti, meis auspiciis, qui vestris favi semper honoribus. Vultis scire, qua vos affectione complectar? insertus stirpe regia vocabulum vobiscum volui habere commune. vivite deo propitio securi et, quod est felicissimum suavitatis genus, exultate cum liberis vestris. studete, sicut semper, praedicari moribus Romanis et bonorum actuum famam sub alta quiete perquirite. interest nostrae gloriae, ut, quorum numerum auximus, eos propitia divinitate tueamur
Abbreviated transcription (Latin):
onfido patres con¬
sccipti quod ad a¬
gendas optimo regi gratias
omnium uestrum studia de¬
beant concitari. quando pro¬
uectum meum ex cogitatum
noscitis. pro utilitate cuncto¬
rum. Atq ideo alacriter ex¬
cipiendum est. quod neces¬
sarie tuissel optandum. Om.¬
nbus quidem utile est iu¬
ditia principum iequi: s
ipse facit propria qui gra¬
tanter susceperit aliena. Re¬
touisse cetum. sed nunc ma.¬
rime cum uestrum uidear
intrare collegium Assump¬
to dignitatis ordinis uestri
nobis gratiam duplicauit.
quando me inter eos esse sẽ¬
tio. aquibus me amari posse
confido. Accedit etiam il.¬
lud animi uestri gratissi¬
mum pignus. quod patritio¬
tum gemꝰ. Per nos constat
crectus. quando nemo gen¬
tilium in uobis putauit ab¬
iectum. quod in me respi¬
cit honoratum. In expeten¬
dis quoq honoribus apud
gloriose memorie theodori¬
cum princ ĩpeni regum.
mea uobis sepe uota con¬
iunxi: ut qua d am presen¬
tia talia uidear preuisisse.
ad quos me cum gratia de¬

Expanded text:
onfido, patres conscripti, quod ad agendas optimo regi gratias omnium vestrum studia debeant concitari, quando provectum meum excogitatum noscitis pro utilitate cunctorum. atque ideo alacriter excipiendum est, quod necessarie fuisset optandum. omnibus quidem utile est iudicia principum sequi, sed ipse facit propria, qui gratanter susceperit aliena. Refovisse coetum, sed nunc maxime, cum vestrum videor intrare collegium. assumptio dignitatis ordinis vestri nobis gratiam duplicavit, quando me inter eos esse sentio, a quibus me amari posse confido. accedit etiam illud animi vestri gratissimum pignus, quod patriciorum genius per nos constat erectus, quando nemo gentilium in vobis putabit abiectum, quod in me respicit honoratum. In expetendis quoque honoribus apud gloriosae memoriae Theodericum principem regum mea vobis saepe vota coniunxi, ut quadam praesentia talia videar praemisisse, ad quos me cum gratia de
Abbreviated transcription (Latin):
Ecet regalis api¬
cis curam gene¬
Eralitatis custodire cõcor¬
diam. quoniam ad laũ
regnantis trahitur. si
ab omnibus pax ametur.
Quid est enim quocl nos
melius predicet: ꝙͣ quie¬
tus populus. concors sena¬
tus. totaq respublica
morum nostrorum hone¬
state uestita. hinc est ꝙ
presenti iussione decer¬
nimus. ut magisici iuri¬
machus. contra illustrem
et patritiũ paulmum. in
uiditio uestro quas habere
dicunt exerant actiones.
Quibus pro legum rõne
susceptis. et iĩ uiris ordo
patitur defmitis. tunc pa¬
tricius paulinus quicquid
aduersum supra memora¬
tos magnisicos uiros se ha¬
bere cau̾latur: pari sorte de¬
promat nec tardari uolu¬
mus in eius quoq parte
sententiam. dum uelimꝰ
omnia inter eos esse deci¬
sa. nichilq aluid relinqui.
nisi quod debetur affectui
uidete ergo tanti iuditii
arbitros u̾os electos. uide¬
te expectalionem nostra
equabilem ⁊ lagitare iusti¬
tiam. Relaturi ergo uberri¬
nũ fructum. si presens di¬

Expanded text:
ecet regalis apicis curam generalitatis custodire concordiam, quoniam ad laudem regnantis trahitur, si ab omnibus pax ametur. quid est enim, quod nos melius praedicet, quam quietus populus, concors senatus totaque res publica morum nostrorum honestate vestita? Hinc est quod praesenti iussione decernimus, ut magnifici et pmachus contra illustrem et patricium Paulinum in iudicio vestro, quas se habere dicunt, exerant actiones. quibus pro legum ratione susceptis et, si iuris ordo patitur, definitis tunc patricius Paulinus, quicquid adversum supra memoratos magnificos viros se habere causatur, pari sorte depromat. nec tardari volumus in eius quoque parte sententiam, dum velimus omnia inter eos esse decisa nihilque aliud relinqui, nisi quod debetur affectui. Videte ergo tanti iudicii arbitros vos electos: videte expectationem nostram aequabilem flagitare iustitiam: relaturi gratiae uberrimum fructum, si praesens di
Abbreviated transcription (Latin):
sic ad humanos sermones
uel state uel crescere. ut cis
credas audiendi studi¬
um mirnne defuisse. fiat
beat et lucania iordanem
iuum: ille exemplum bap¬
tumatis prestitit. hic lacrũ
reuerentia loci et utilitas
rȩi dare debet populis sa¬
ctissimam pacem: quia
cunctorum iuditio ic̃ele¬
ratissimus habendus est
qui talium dierum gaudia.
temerate contendit. Rele¬
gantur populis. et proponĩ¬
tur ista que diximus: ut
cum multa esse minime cre¬
duntur. excedendi licen¬
tia non queratur

Expanded text:
sic ad humanos sermones sic ad humanos sermones vel stare, vel crescere, ut eis credas audiendi studium minime defuisse. Fiat beat et Lucania Jordanem suum. Ille exemplum baptismatis praestitit, hic sacrum et reverentia loci, et utilitas rei dare debet populis sanctissimam pacem; quia cunctorum judicio sceleratissimus habendus est, qui talium dierum gaudia temerare contendit. Relegantur populis et proponantur ista quae diximus, ut cum inulta esse minime creduntur, excedendi licentia non quaeratur
Abbreviated transcription (Latin):
letissimi pisces: qui ad ma¬
nus pascentium sic intrepi¬
di ueniunt. tanquam se
nouerint non esse capien¬
dos. Nani qui tale aliquidpre¬
sumpsit efficere. mox penam
diuinitauis cognoscitur ex ce¬
pisse Longa sunt illius son¬
tis memoranda describere:
Ue mamus ad illud ingu.¬
late munus. sanctumq mi.¬
raculum. nam cum die sa¬
crate noctis preesse baplu¬
matis ceperit iacerdos eftim¬
dere. & de ore saucto sermo.¬
nmi fontes emranare: mox
in altum unda proliliens.
aquas suas non per meatus
solitos dirigit: Sed in alti.¬
tu dinem cimulumq trãt¬
mitit. Erigitur brutum ele¬
mentum ĩponte iua. et qua¬
dam deuolione soleunti pre¬
parat se mira culis ut iancti¬
ficatio maiestatis possit os¬
tendi. Nam cum fonis ip̃e
quinq gradus tegat. eosq
tantum sub tran quillita¬
te pollideat. aliis duobus
cerintur crescere. quos nũ¬
quam preter illud tempus
cornoscitur occupare. Ma¬
ꝯnum stupendumq mira¬
culum: fluenta labentia

Expanded text:
laetissimi pisces, qui ad malaetissimi pisces, qui ad manus pascentium sic intrepidi veniunt, tamquam se noverint non esse capiendos: nam qui tale aliquid praesumpsit efficere, mox poenam divinitatis cognoscitur excepisse. longa sunt illius fontis memoranda describere. veniamus ad illud singulare munus sanctumque miraculum. Nam cum die sacratae noctis precem baptismatis coeperit sacerdos effundere et de ore sancto sermonum fontes emanare, mox in altum unda prosiliens aquas suas non per meatus solitos dirigit, sed in altitudinem cumulumque transmittit. erigitur brutum elementum sponte sua et quadam devotione sollemni praeparat se miraculis, ut sanctificatio maiestatis possit ostendi. nam cum fons ipse quinque gradus tegat eosque tantum sub tranquillitate possideat, aliis duobus cernitur crescere, quos numquam praeter illud tempus cognum stupendumque miraculum, fluenta labentia
Abbreviated transcription (Latin):
esse iub precio. led libertas. hos
merito parentes ueudunt: qui
de ipiã tamulatione profitit.
Dubium quippe non est iẽruos
posse meliori: qui de labore a¬
gro: un ad urbana iẽruitia
trausferinitur. Quid uestes
ceteram: innumera uarietate
dilc̃retas. Quid diueriĩ gene
ma. ubi tali cuncta taxatione
propouuntur. ut quamlibet
emptor tastidiotissimts iniri¬
tetur: lic de illo commercio ne.¬
mo ingratus redit. si cuncta
probabilis discipliua compo.¬
uit. Est enim et locus ipse cã¬
porum amenitate distensus
iuburbanum quoddam cõsi
accepit. Hic eruiupit aqua¬
rum peripicua et dulcis uber¬
tas. ubi in modum naturalis
antri ablidis tabricata conca¬
uitas. sic per spicuo liquores
emanat: ut uacuum Putes
la cum. quen non dubitas
esse plemisinium. Hic pethu¬
cidus usq ad tundum patet:
ut aspectibus tuis aerem potiꝰ
apparere iudices: non liquore
Emulat ur serenum diem aqͥ
subtilissima. nam quic quid
Colludunt illic gregatim

Expanded text:
esse sub pretio, sed libertas; hos esse sub pretio, sed libertas; hos merito parentes vendunt, quoniam de ipsa 140 famulatione proficiunt. Dubium quippe non est, servos posse meliorari, qui de labore agrorum ad urbana servitia transferuntur. Quid vestes referam innumera varietate discretas? Quid diversi generima? Ubi tali cuncta taxatione proponuntur, ut quilibet emptor fastidiosissimus invenitur. Sic de illo commercio nemo ingratus redit, si cuncta probabilis disciplina componit. Est enim et locus ipse camporum amoenitate distensus, suburbanum quoddam Consilaccepit. Hic erumpit aquarum perspicua et dulcis ubertas: ubi in modum naturalis antri absidis fabricata concavitas sic perspicuos liquores emanat, ut vacuum putes lacum, quem non dubitas esse plenissimum. Hic perlucidus usque ad fundum patet, ut aspectibus tuis aerem potius apparere judices, non liquorem. Aemulatur serenum diem aqua subtilissima; nam quidquid Colludunt illic gregatim
Abbreviated transcription (Latin):
ter ipsa iuĩtia comprchentus.
fustuarie iubdatur protinus
ultioni. A pompatus mala uo
ia corrigat. qui prius occultuut
facinus excitare temptabat. Est
enun conuentus iste. et nintia
celebriuate fẽst inus. et circunie¬
dis prouintiis ualde proficuꝰ.
Quicquid enimi precipuum
aut iudustriorã mittit camꝑa¬
nia. aut opulenti britii. aut
calabris peculiosi. aut apuli
idouei uel ipsã potest habere
prouintia. in ornatum pulcher¬
rime illius uenal itatis expo¬
uitur: ut merito tam ingentẽ
copiam uidices de multĩs re¬
gionibus congregatam.Ui¬
deas enu̾u illic collucere pul¬
cherrimis stationibus latissi¬
mos campos. et cle ameins fro¬
dibus intextas subito moniẽ¬
laneas domos: populorum cã¬
tintium. let antiumq discur¬
sum. ubi licet non conspitias
operam meniumi uideas tamiẽ
opinatiĩme ciuitatis ornatũ.
Presto iunt pueri. ac puelle
diuerlõ seru atq etate comp̃i¬
cui. quos non tẽcit captuntas

Expanded text:
ter ipsa initia comprehensus ter ipsa initia comprehensus fustuariae subdatur protinus ultioni; et pompatus mala nota  Ms., vota corrigat, qui prius occultum facinus excitare tentabat. Est enim conventus iste et nimia celebritate festivus, et circumjectis provinciis valde proficuus. Quidquid enim praecipuum aut industriosa mittit Campania, aut opulenti Brutii, aut Calabri peculiosi, aut Apuli idonei, vel ipsa potest habere provincia, in ornatum pulcherrimae illius venalitatis exponitur, ut merito tam ingentem copiam judices de multis regionibus congregatam. Videas enim illic collucere pulcherrimis stationibus latissimos campos, et de amoenis frondibus intextas subito momentaneas domos, populorum cantantium laetantiumque discursum. Ubi licet non conspicias operam moenium, videas tamen opinatissimae civitatis ornatum. Praesto sunt pueri ac puellae, diverso sexu atque aetate conspicui, quos non facit captivitas
Abbreviated transcription (Latin):
Iout icgnita uelle
mosse prudentis est.
ita comperta dissiniulare de¬
mentia est: copresertun tempo¬
re cum noxia res ad correctio.¬
nem possit celerrimam perue¬
uire. Frequenti siquidem pro¬
batione didicinius. Iucame cõ¬
uentum qui prica superstitio¬
ne locotea nomen accẽpit. qͦd
ibi sit aqua nio caudore per¬
ipicua presumptiouibus illi¬
citis rusticorum tac ultates ne¬
ꝯotiantiuui. hostili direptione
sepe laceratas: ut qui ad uata¬
le lãueli cypriam religioiiĩ¬
me uenerant peragendum.
mercimomiiq lius faciem ci¬
uilitatis ornare: egentes tur¬
piter: maneiq discedereut.
hoc nos iimplici ac tãcili reme¬
dio credidinius corrigendu
ut ipectabilitas uestra predicto
tempore una cum possessoribus.
atq couductoribus diuersarii
massarum. quietem conueniẽ¬
tium anticipata debeat caute¬
la procurare. ne atrocii factire¬
& inuemiat: quos pena consu¬
mat. Quod si aliquis rustico¬
rum. uel cuiuslibet loci homo
calsai inet̾ande litis attulerit: in¬

Expanded text:
icut incognita velle nosse, prudentis est, ita comperta dissimulare, dementia est; eo praesertim tempore, cum noxia res ad correctionem possit celerrimam pervenire. Frequenti siquidem probatione didicimus, Lucaniae conventu, qui prisca superstitione Leucothea nomen accepit, quod ibi sit aqua nimio candore perspicua, praesumptionibus illicitis rusticorum facultates negotiantium hostili direptione saepe laceratas; ut qui ad natale sancti Cypriani religiosissime venerant peragendum, mercimoniisque suis faciem civilitatis ornare, egentes turpiter inanesque discederent. Hoc nos simplici ac facili remedio credidimus corrigendum, ut spectabilitas vestra praedicto tempore una cum possessoribus atque conductoribus diversarum massarum, ad quietem convenientium, anticipata debeat cautela procurare, ut atrocis facti reos inveniat, quos poena consumat. Quod si aliquis rusticorum, vel cujuslibet loci homo, causas nefandae litis attulerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
publica refugit. manus pri¬
uata susceperit. Hunc
ergo audacem laborem ag¬
gr̃essururum lẽ laudabili
Pertẽctione pollicitus est.
ut pereunte damnosõ gur¬
gite. que fuerant ad mĩssa
ulterius non petirent. uñ
nr̃e super hac parte sereni¬
tatis postulat uissĩones. ut
aucłor itate publica sube¬
at opus ex imium. quod
erit cunctis iuuantibus
prosuturum. Sed nos
patres conscripti. quibꝰ
cordi est bomini desideriũ
iuuare auxiliaribus con¬
aitutis. presentibus decre¬
tis aunuimus ut ad loca
ip̃a decẽnouii duos ex urõ
corpore dirigatis quibꝰ
arbitrantibus quantum
spatii restagnatis incur¬
sibus. paludestris illuui es
xcupauit fixis teriims ã¬
notetur. ut cum ad perte¬
ctionem promissa perue¬
nerint. liberatori suo red.¬
dita terra proficiat. nec
quiiꝙ inde aliquid pre¬
iumat attingete. quod tã
diu inuadeñtibus aquis
non potuit uindicaro¬

Expanded text:
publica refugit, manus pripublica refugit, manus privata susceperit. hunc ergo audacem laborem adgressurum se laudabili perfectione pollicitus est, ut, pereunte damnoso gurgite, quae fuerant amissa ulterius non perirent. unde nostrae super hac parte serenitatis postulat iussiones, ut auctoritate publica subeat opus eximium, quod erit cunctis viantibus profuturum. Sed nos, patres conscripti, quibus cordi est bonum desiderium iuvare auxiliaribus constitutis, praesentibus decretis annuimus, ut ad loca ipsa Decemnovii duos ex vestro corpore dirigatis, quibus arbitrantibus, quantum spatii restagnatis incursibus paludestris illuvies occupavit, fixis terminis adnotetur, ut, cum ad perfectionem promissa pervenerint, liberatori suo reddita terra proficiat nec quisquam inde aliquid praesumat attingere, quod tam diu invadentibus aquis non potuit vindicar
Abbreviated transcription (Latin):
Rata nobis est patres
conscripti. circa uti¬
luates publicas impensa de¬
uotio. quia dum ciuiũ lau¬
dabiles animos comproba¬
mus. locum iustis beneficiis
repperinus. Quid est enĩ
tam senatorium ꝙͣ si utili.¬
iatis publicis impendat ef¬
fectum. ut possit patrie pro¬
desse. cui natus est uir itaq
magnificus atq patricius
deciꝰ. glor ioso circa rempi.¬
blicam̃ amore deuinctus ul¬
tro postulauit uoto mirabili.
quod iuix potuissẽt sub cõ¬
silio nr̃e pietatis impetu.
Paludem decẽnouii in ho¬
stis modum x icma uastãtẽ.
touearum ore patesacto. pro¬
misit ab sorbere illam samosã
scculi uastitatem. quam sub
diuturnitate licentie quon¬
dam mare palud estre cõsedii
cultis q locis ntiicu super¬
fundens unda diluuium
terrenam gr̃am sil uestri pa¬
titer horrore confodit nicħ
utile nuttiens iub liquore
ipoliatum est solum frudi¬
Bus postꝙͣ obnoxium cepit
esse paludibus. Et ideo mi¬
rauuir prisce confidentie
uirum ut quod diuuirtus

Expanded text:
rata nobis est, patres conscripti, circa utilitates publicas impensa devotio, quia, dum civium laudabiles animos comprobamus, locum iustis beneficiis repperimus. quid est enim tam senatorium quam si utilitatibus publicis impendat affectum, ut possit patriae prodesse, cui natus est? Vir itaque magnificus atque patricius Decius, glorioso circa rem publicam amore devinctus, ultro postulavit voto mirabili, quod vix potuisset sub consilio nostrae potestatis imponi. paludem Decemnovii in hostis modum vicina vastantem fovearum ore patefacto promisit absorbere, illam famosam saeculi vastitatem, quam sub diuturnitate licentiae quoddam mare paludestre consedit cultisque locis inimicum superfundens unda diluvium terrenam gratiam silvestri pariter horrore confudit. nihil utile nutriens sub liquore spoliatum est solum fructibus, postquam obnoxium coepit esse paludibus. Et ideo miramur priscae confidentiae virum, ut quod diu virtus