comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cio nc̃ loco ꝯpararet᷑ cum t̃cio. In t̾cio itaq angło. boni bñfici¬
um ad ꝯsolationẽ accipiũt: in quarto de qͦ et mͦ agimꝰ flagellis
fatigari se sentiuĩt. In illo fouent᷑: in isto ex̃centur. In illo sua¬
uit̃ pausant: in isto fortit᷑ pugnant. In illo a rege suo quasi
militaturi donatiua percipiũt: in isto pugnandõ uictoriã. et
iĩcendo et̾ne retributionis palmam acquirt̃. In illo itaq an¬
gulo ex accepto diuino bñficio. id in eis agit᷑. ut dei sĩt fidei debi¬
tores: in hoc aũ angulo ex patientie ⁊ fortitudis sue m̾ito id in
eis agitur. ut dĩ fiant si dici fas est iꝰti exactores. De reliquo
inquit apł. reposita ẽ. mͥ corona iusticie: qͣm reddet mͥ dñs
in illa die iustus uidex. Red̾det ait. ñ dabit: ⁊ iuistꝰ uidex. ñ piꝰ.¬
S ut fcerit pꝰmodũ tanti p̃mii iustꝰ debitoꝵ: sponti pͥus factus
est tał meriti gͣtuitꝰ largitor. Cogita gͦ qͣle sit dm̃ cũ magno qͦ¬

Expanded text:
io nunc loco comparetur cum tertio. In tertio itaque angulo boni beneficium ad consolationem accipiunt, in quarto de quo et modo agimus, flagellis fatigari se sentiunt: in illo foventur, in isto exercentur; in illo suaviter pausant, in isto fortiter pugnant; in illo a rege suo quasi militaturi donativa percipiunt, in isto pugnando victoriam, et vincendo aeternae retributionis palmam acquirunt. In illo itaque angulo ex accepto divino beneficio id in eis agitur, ut Dei sint fidei debitores, in hoc autem angulo ex patientiae, et fortitudinis suae merito id in eis efficitur, ut Dei fiant, si dici fas est, justi exactores: De reliquo, inquit Apostolus, reposita est mihi corona justitiae quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Reddet, ait, non dabit, et judex Sed, ut fieret postmodum tanti praemii justus debitor, sponte prius factus est talis meriti gratuitus largitor. Cogita ergo quale sit Deum cum magno qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nr̃a utilitate fugienda. Quid ÷ qd̃ ꝓpitiatoriũ ne lignis in¬
mediate uingat᷑. deqlationis int̾positione semouet᷑: nͥ qd̃ ex
mutab iliũ cognitione. ⁊ mutabilitatis ꝯtẽplatõne ab eoꝵ amo¬
re repellimͣ: Actendat gͦ unꝰqͥsq nr̃m. in huiꝰmi ꝓpitiatoriũ:

Expanded text:
pro nostra utilitate fugienda. Quid est quod propitiatorium ne lignis impro nostra utilitate fugienda. Quid est quod propitiatorium ne lignis immediate jungatur deaurationis interpositione semovetur, nisi quod ex mutabilium cognitionis, et mutabilitatis contemplatione ab eorum repellimur? Attendat ergo unusquisque nostrum in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e deauratio paulatĩ surgit ab imo: et dum sensim ad altiora
ꝓficit. qñq arte nr̃e sũmitatẽ app̾hendit. Sic nimir᷑. sic et
rerũ iisibiliũ cognitione: ex uanitatis mitabilitatisq cõsid̾¬
atione. cogitur aĩs ea ip̃a q̃ in unis mirat᷑ sugere. et de qͦdã
qͣ in m̃se Eluctuatõnis diluuo in aurã uere libtatis effugere:
cui est periculũ plene euasisse. ĩ feriora omĩa ꝑ despectum cal¬
carer ⁊ in sũmis ⁊ ueris bonis ꝑ desideriũ reqmescere. Nichil
ueriꝰ. nichil rectiꝰ. utiq ⁊ absq ulla dubitatõne ninidanoꝵ
mutabilitas qͣnto diligentiꝰ ꝯspicit᷑: tanto meliꝰ. tanto ma¬
nifestiꝰ ⁊ ꝑ fetitudinẽ fugienda. ⁊ ꝑ despectum calcanda cogno¬
scitur. Qmͣius enĩ in ip̃is sĩt ĩ nuñia ex diuina dispensatõne
intͣnda: sunt tñ eadẽ ip̃a ⁊ ꝓ sui mutabilitate ꝯtẽpnĩda. et

Expanded text:
nostrae deauratio paulatim surgit ab imo, et dum sensim ad altiora nostrae deauratio paulatim surgit ab imo, et dum sensim ad altiora proficit quandoque arcae nostrae summitatem apprehendit. Sic nimirum sic ex rerum visibilium cognitione ex vanitatis mutabilitatisque consideratione cogitur animus ea ipsa quae minus miratur fugere, et de quodam quasi immensae fluctuationis diluvio in auram verae libertatis effugere cui est periculum plene evasisse inferiora omnia per despectum calcare, et in summis et veris bonis per desiderium ertius utique et absque ulla dubitatione mundanorum mutabilitas quanto diligentius conspicitur, tanto melius, tanto manifestius, et per formidinem fugienda, et per despectum calcanda cognoscitur. Quamvis enim in ipsis sint innumera ex divina dispositione miranda, sunt tamen eadem ipsa et pro sui mutabilitate contemnenda, et
Abbreviated transcription (Latin):
am arboꝵ. Cogita quid sit int̾ arte deauratõnẽ ⁊ ꝓpiciatouum
aureũ: opus indelicet scd̃m ⁊ qͣrtum. Attende itaq utͥusco si¬
tũ et lotum. Et illud quidẽ adheret: istud autẽ supponit᷑ ligno.
S et illud surgit ab imo: istud uͦ iacet in sũto. Et quidem
utr̃q opꝰ ex auro ꝯficit᷑: nam ⁊ in utraq harũ speculationũ re-¬
rũ existentiũ id̃ querit᷑  s in illa rõnẽ rerũ uisibiliũ. ĩ ista eẽn
tiarum ĩuisibiliũ dignitatẽ. aut occultã rimam᷑: aut ꝓpala¬
tam miram᷑. Ibi gͦ ligna quedam uelut auri fulgere ornamꝰ.
ubi rerum cam. modum. dispõnẽ. cũ rationis assignatione discu¬
timus. S artificiale illud ꝓpitiatorii nri opus recte quidẽ lig¬
nis omib suꝑfert᷑: qi calcatis undiq corporaliũ fantasmatũ
occursionib sublimis huiꝰ ĩuestigationis libramine auĩs ad
sũma leuatut. ⁊ in eoꝵ ãnnuatione suspendita Ibi quidẽ arce

Expanded text:
am amborum. Cogita quid sit inter arcae deaurationem et propitiatorium aureum, opus videlicet secundum et quartum. Attende itaque utriusque situm et locum. Et illud quidem adhaeret, istud autem superponitur ligno. Sed et illud surgit ab imo, istud vero jacet in summo et quidem utrumque opus ex auro conficitur. Nam et in utraque harum speculationum rerum existentium ratio quaeritur. Sed itiarum invisibilium dignitatem aut occultam rimamur, aut propalatam miramur. Ibi ergo ligna quaedam velut auri fulgore ornamus ubi rerum causam, modum, dispositionem cum rationis assignatione discutimus. Sed artificiale illud propitiatorii nostri opus recte quidem lignis omnibus super fertur, quia, calcatis undique corporalium phantasmatum occursibus, sublimis hujus investigationis libramine animus ad summa levatur, et in eorum admiratione suspenditur. Ibi quidem arcae
Abbreviated transcription (Latin):
sit harũ qͣs hic adĩuicẽ ꝯferimꝰ speculationũ: saltẽ te admo¬
neat utriꝰq ĩstrum̃tũ. Illa siquidẽ ymaginationi: ista autẽ ĩ¬
nitit᷑ rõni. S qnͣtũ int̾eẽ putamꝰ int̾ ymaginatõnẽ. ⁊ rõnem:¬

Expanded text:
sit harum quas sic ad invicem conferimus speculationum saltem te admosit harum quas sic ad invicem conferimus speculationum saltem te admoneat utriusque instrumentum. Illa siquidem imaginationi, ista autem innititur rationi. Sed quantum interesse putam
Abbreviated transcription (Latin):
armoniã intendit. ut om̃em mũdanã głam om̃em huianã pru¬
dentiã et per despͥtũ deorsũ p̃mat: ⁊ sibi ip̃i int̾im ꝓ obliionẽ
abscondat: Optimꝰ mundator auri peritꝰ artifex ꝓpitiatorii. qui
tanta nouit intentione inħere celestib q̃rens sola que sursũ ft̃
gentẽ. ratio manifesta latere ñ sinit.
Is scire qͣntũ int̾sit inter pͥmũ
et hoc de quo loquim᷑ quartũ i
Discute si potes qnͣtũ int̾ se distent aurũ. ⁊ lignũ. Nam pͥmum
spm̃ ⁊ corpus : Si tantum a se distant corpꝰ ⁊ corpus: qͣnta erit disfͦ¬
entia corꝑis ⁊ sp̃c: Compara si placet solem cum silice: ⁊ q̃ sit sũ¬
moꝵ ⁊ ĩ fimoꝵ corpoꝵ diffrã facile potes ad ũtere. Longe it. tam̃
maior credit᷑ ciu̾lib diffr̃a corꝑis ad quẽlibet sp̃m: qͣm possit eẽ dif
fentia qͦrũlibet ⁊ qͣmlib⁊ dissimiliũ corꝑũ. Puto qr scd̃m distãti¬
am eẽntiar̃: erit etiã differentia sciarũ. Quanta autẽ differẽtia

Expanded text:
danam gloriam, omnem humanam prudentiam, et per despectum deorsum premat et sibi ipsi interim per oblivionem abscondat? Optimus mundator auri peritus artifex propitiatorii, qui tanta novit intentione inhaerere coelestibus, quaerens sola quae sursum sunt gentem ratio manifesta latere non sinit.is scire quantum intersit inter primum et hoc de quo loquimur quartum? Discute, si potes, quantum a se distent aurum et lignum. Nam primum spiritum et corpus. Si tantum a se distant corpus et corpus, quanta erit differentia corporis et spiritus? Compara, si placet, solem cum silice, et quae sit summorum et infimorum corporum differentia facile potes advertere. Longe tamen major creditur cujuslibet differentia corporis ad quemlibet spiritum, quam possit esse diorum. Puto quia secundum distantiam essentiarum erit etiam differentia scientiarum. Quanta autem differentia
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cationẽ restringunt: nc̃ utrũq sensũ sub imiꝰ huiꝰ uocabuli
sigͤcatione cõprehendũt. Uer̾tam̃ hunc geminũ suꝑioꝵ ⁊ ĩferioꝵ
intuitũ. siue dicamꝰ geminũ quasi ĩ uno capite sensũ. sine duplex
eiusdẽ tñ sensus instrum̃tũ. suie eiusdẽ instrum̃ti geminũ effic¬
tum: quictͥd hoꝵ uelimus elig̾e: nichil tñ impedit dr̃e utͣmq
horum. ad ĩtetłcuale celũ ꝑtincre. Cur etenĩ ħ etiã celũ duo mag¬
na lumĩãria ñ dicatur hr̃e. sicut ⁊ de cet̾is oportet crede: ut in
ħ supꝓremo celo specilatio sublimior. atq subtitior sit. luminare
mauis. ⁊ speculato ĩ ferior. atq subobscurior sit luminare minꝰ:¬

Expanded text:
cationem restringunt, nunc utrumque sensum sub unius hujus vocabuli significatione comprehendunt. Verumtamen hunc geminum superiorum et inferiorum intuitum, sive dicamus geminum quasi in uno capite sensum, sive duplex; ejusdem tamen sensus instrumentum, sive ejusdem instrumenti geminum effectum, quidquid horum velimus eligere, nihil tamen impedit dicere, utrumque horum ad intellectuale coelum pertinere. Cur etenim hoc etiam coelum duo magna luminaria non dicatur habere, sicut et de caeteris oportet credere, ut in hoc supremo coelo speculatio sublimior atque subtilior sit luminare majus, et speculatio inferior atque subobscurior sit luminare min
Abbreviated transcription (Latin):
bus estimare. Hec porta. hec scala. hic intͦitꝰ: iste ascensus
Iac intrãtur ad ĩtima: hac eleuatad sũma. Hec uia ad hui
speculatõis suffingiũ hoc fabricandi ꝓꝑitiatoriũ artificiũ. H

Expanded text:
bus aestimare. Haec porta, haec scala, hic introitus, iste ascensus, bus aestimare. Haec porta, haec scala, hic introitus, iste ascensus, hac intratur ad intima, hac elevamur ad summa, haec via ad hujus speculationis fastigium, haec fabricandi propitiatorii artificium, h
Abbreviated transcription (Latin):
opottet eam sola deauratione ꝯtentam eẽ : nã sñ oꝑculo ñ pot̾
ĩtertiam mũditiã ꝯseruare. Stude gͦ iuxta diuinum docuniẽ.¬
tum facere ꝓpiciatoriũ: et quale sapiẽ artam decet. accepit oꝑ¬
tilũ. ꝑhilosophe imũde. si uis hr̃e sapĩe archã intrĩsetꝰ mũdã ͥ
si ꝯseruare cupis cordis munditiã: ascende ad hunc qͣrtũ cõtẽpla¬
tionis gradũ qui designat᷑ ꝑ arce ꝓpiciatoriñ. Snperiꝰ iã diximꝰ
qd hec illa est specu latio que hetur de sub̾iis ĩ nisibilib. hu
manis iisdelicet siũ etiã angłicis spib. Primũ gͦ ẽ in hac
ꝯsid̾at᷑one ut redeas ad te ip̃m: in s intres ad cor tuũ: discas
estimare spm̃ tuũ. Discute quid sis. quid fu̾is: quid ẽẽ de¬
bueris. qͥd eẽ pot̾is. Quid fu̾is ꝓ nat᷑am. quid mͦ scił per cul¬
pam:. quid ẽẽ debueris ꝑ industriã: quid adhuc eẽ possis ꝑ
grãm. Disce ex tuo spũ cognoscere: quid debeas de aliis sp̃ĩti¬

Expanded text:
ulo non potest internam munditiam conservare. Stude ergo, juxta divinum documentum, facere propitiatorium, et quale sapientiae arcam decet, accipe operculum. Philosophe immunde, si vis habere sapientiae arcam intrinsecus mundam, si conservare cupis cordis munditiam, ascende ad hunc quartum contemplationis gradum, qui designatur per areae propitiatorium. Superius jam diximus quod haec illa emanis videlicet, seu etiam angelicis spiritibus. Primum ergo est in hac consideratione, ut redeas ad teipsum, intres ad cor tuum, discas aestimare spiritum tuum. Discute quid sis, quid fueris, quid esse debueris, quid esse poteris. Quid fueris per naturam, quid modo sis per culpam, quid esse debueris per industriam, quid adhuc esse possis per gratiam. Disce ergo ex tuo spiritu cognoscere quid debeas de aliis spiriti
Abbreviated transcription (Latin):
na cõsiderats̃ fluctuat: Si enĩ tantam moꝵ diu̾sitatẽ diuina iꝰ¬
ticia non ignorat . cur queso morib tam disꝑib disꝑia ñ dispẽ¬
sat : Si deus maloꝵ om̃iũ finẽ p̃uidit. si certos qͦsq ad utã pre
tritũ diuitiis iuduatos in uiciĩs diu iacere ꝑmittiti Si uͦ in oĩ
huiꝰ modi fluctuatõne. p̃dictos diuine sapĩe circulos fidei manu
fortit atp̃ hendimꝰ: ad firmũ certitudĩs statũ nos ip̃os ciciꝰ erigimꝰ.
Si hiis circulis fortiter inheremus. si dnĩ nõ mͦ omĩa scire omĩa
disponere. ĩ mo omĩa ab et̾no ⁊ p̾scisse. ⁊ preordinase firmit̾ ccdiã
credimus: facile p̾uidẽ pot̾imꝰ quomͦ in hiis om̃ib sapi sue peri¬
ciam ꝯm̃dat: qd in tam tenebrosa tante ꝯfusionis caligine. nichł
umꝙ᷑ aliciuꝰ offensionis obstaculũ qͣntulũ cũq prepediat: qd̾ int̾

Expanded text:
na consideratio fluctuat? Si enim tantam morum diversitatem divina juna consideratio fluctuat? Si enim tantam morum diversitatem divina justitia non ignorat, cur, quaeso, moribus tam disparibus disparia non dispensat? Si Deus malorum omnium finem praevidit, si certos quosque ad vitam ptutum divitiis viduatos in vitiis diu jacere permittit? Si vero in omni hujusmodi fluctuatione praedictos divinae sapientiae circulos fidei manu fortiter apprehendimus, ad firmum certitudinis statum nosipsos citius erigimus. Si his circulis fortiter inhaeremus, si Deum non modo omnia scire, omnia disponere, imo omnia ab aeterno et praescisse, et praeordinasse firmiter credimus, facile praevidere poterimus quomodo in his omnibus sapientiae suae peritiam commendat, quod in tam tenebrosa tantae confusionis caligine nihil eunquam alicujus offensionis obstaculum quantulumcunque praepediat, quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
uarietas. qͣnte ꝯfusioni subiaceat : cũ uniũsa eq̃ ueniãt iusto¬
⁊ impio: bono ⁊ malo. mundo. ⁊ inmũdo. ĩmolanti uictinas ⁊
satͥficia ꝯtempnẽti: Sicut bonꝰ sic et peccator: ut ꝑuirꝰ ita et
ille qͥ uer̃ dicebat. Quis q̃so est iste rerũ ordo. ĩ mo qͣnta ꝯfu
sio qd omĩbus omĩa eqiue eueniũt: qs bonis bona ⁊ mala. qd̾
go. imperitoꝵ. obtutũ obnubilat: ut dm̃ res humanas cura¬
re dubitet. uł penitus diffĩdat. Hunc utiq fc̾m esse quis
neget. ut antiqitas fortune fanũ erig̾et. altare ꝯsetiareti
Certe si solis donis sola bona. et solis mali solã ꝯting̾e cernerẽt:
id recte. so iuste fieri nec imperiti negarent. Si uero bonis tm̃
ne assignanda. nimis fortaslis laborarẽt. uidẽtur forte diui¬
ne iuisticie ꝯgruere: non nͥ multis laboribꝰ ꝓbatos ad p̃mia eter¬
na ꝓuehere. Ñ unc aũ cũ ꝯmunis casusꝰ ꝯmunit̾ om̃s ĩuol¬
natł qͣntũ putas in tanta diuinoꝵ iuditioꝵ abysso huma¬

Expanded text:
r Moysen de circulis et vestibus statim subjungitur, postquam de triplici contemplationis genere mystica descriptione digessit quod, uti superius monstratum est, de rebus visibilibus surgit. Quis enim nesciat hujus visibilis machinae tam varia multiplicitas et tam multiplex sio quod omnibus omnia aeque eveniunt, quod bonis bona et mala, quod go imperitorum obtutum obnubilat, ut Deum res humanas curare dubitet vel penitus diffidat. Hinc utique factum esse quis neget, ut antiquitas Fortunae fanum erigeret, altare consecraret? Certe, si solis bonis sola bona, et solis malis sola mala contingere cernerent, id recte, id juste fieri nec imperiti negarent. Si vero bonis tantione assignanda minus fortassis laborarent. Videretur fortae divinae justitiae congruere nonnisi multis laboribus probatos ad praemia aeterna provehere. Nunc autem cum communis casus communiter omnes involvit, quantum putas in tanta divinorum judiciorum abysso huma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sũ añreo ꝓpitiatorio cordis archana mũda seruare s̃i posset. S eo
ad huc temꝑe qñ ꝑsecutꝰ est eccłiam dĩ: puto qr ꝓpitiatorio care¬
ret. S repntatum est ei ad indulgentiã. eoqnod nescꝰ ħ faceret:
⁊ aurum non hẽret. uñ sibi ꝓpitiatoriũ fac̾et. Deniq quonãmͣ ꝑ
piciatoriũ facere pot̾at. qñ apertis oculis nichil uidebat:. S ed
postqͣm recepit lum̃ oculoꝵ suoꝵ. fc̃s̃ est uir uidẽs pauꝑtatẽ suã.
ti dei celiquo curã sui curiosius agens. reu̾sus est in semet ip̃m
et experim̃to didicit. qͣm absq dubio intra nos sit regnũ cełorũ.
Inuento nãty thesauro abscondito inagio. ditatꝰ ẽ uasde⁊. factue
tlitus. cepit possidere sibam multã nimis: suꝑ milia auri et

Expanded text:
t sine aureo propitiatorio, cordis arcana munda servare non posset. Sed eo adhuc tempore quando persecutus est Ecclesiam Dei, puto quia propitiatorio careret. Sed reputatum est ei ad indulgentiam, eo quod nescius hoc faceret, et aurum non haberet unde sibi propitiatorium faceret. Denique, quonam modo propitiatorium facere poterat, quando apertis oculis nihil videbat? Sed, postquam recepit lumen oculorum suorum , factus est vir videns paupertatem suam, et de reliquo curam sui, curiosius agens reversus est in semetipsum, et experimento didicit quoniam absque dubio intra nos sit regnum coelorum. Invento namque thesauro abscondito in agro ditatus est valde, et factus inclytus coepit possid
Abbreviated transcription (Latin):
Damͥ intellectum dñe ⁊ aurims habeo: ⁊ diues sum. Eustodi
aĩam nicam qm̃ ĩfirmꝰ sum: ⁊ tale habeo quale concupisco ꝓpi
tiatoriũ. O qͣnta illi copia auri extitit: qni ĩ ueritate psauere
potuit. Super om̃s docentes me ĩtellexi. Suꝑ senes intellexi: qr
mandata tua q̃suii. Q qͣle ꝓpiciatoriũ hẽbat: qui corã dno fidu

Expanded text:
 intellectum, Domine, et aurum habeo, et dives sum. Custodi animam meam quoniam infirmus sum, et quale concupisco, habeo propitiatorium. O quanta illi copia auri exstitit, qui in veritate psallere potuit: Super omnes docentes me intellexi. Super senes intellexi, quia mandata tua quaesivi . O quale propitiatorium habebat
Abbreviated transcription (Latin):
etrat: nunqͣm eius dispõ in suo ꝯsilio nutat. Dñ enĩ circulꝰ
ĩ semet ip̃m ab omĩ ꝑte reflectitur: in ip̃o ꝓcul dubio sic̃
nec iuicium sic nec finis inuenit᷑. Illa itaq nichillominꝰ
ꝯsid̾atio ad hos circulos pertinet: qd in omĩ diuine ꝯp̃hen¬
sionis ꝯtempłone mitiũ finẽq uel modũ mens nr̃a ĩues¬
tigare ñ ualet. Hoꝵ circuloꝵ ambitus ab om̃i ꝑte ad u

Expanded text:
errat, nusquam ejus dispositio in suo consilio nutat. Dum enim circulus in semetipsum ab omni parte reflectitur, in ipso procul dubio sicut nec initium, sic nec finis invenitur. Illa utraque nihilominus consideratio ad hos circulos pertinet, quod in omni divinae comprehensionis contemplatione initium, finem vel modum mens nostra investigare non va
Abbreviated transcription (Latin):
amare : Ad huius ãmirationis cumulũ. illud accedit qd ma¬
lis etiam lona temporalia tribuit. ꝑ que quodãmͦ in eis esti ma¬
la multiplicare indetur. que p̃ omnbꝰ ⁊ suꝑ omĩa detestat᷑
qd̃ aĩs gerant ignorant: S qͥtꝰ hoc discere audeat: Attende gͦ.ꝙͣ.
sit difficile huius ꝑplerionis in uolucr̃ digna ãmiratione uen̾¬

Expanded text:
amare? Ad hujus admirationis cumulum illud accedit, quod maamare? Ad hujus admirationis cumulum illud accedit, quod malis etiam bona temporalia tribuit per quae quodammodo in eis ea mala multiplicare videtur quae prae omnibus et super omnia detestatur. quo animo gerant ignorat? Sed quis hoc dicere audeat? Attende ergo quam sit difficile hujus perplexionis involucrum digna a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd quod in ip̃a amplius mireris ĩuenias: Quid q̃so reꝑbos ꝑ
adũsantiũ maloꝵ flagella corripit. si eos a suis malis nũqm̃
uelle resipiscere cognoscit: Quid eis qiͣ pat̾nitatis ub̾a adhi¬
bet. p̃ceptis cohibet: minis fret quos eternis malis addictos
ed preuidet: Si gͥ in diuina p̃scĩa qd̃ amplius mireris non
ĩuenis: ñ est cur eam huic angulo arcuis inħere mireris. Itẽ
luperius monstiatũ est ocursionẽ ꝓsperitatis ⁊ ꝑũsitatis scdm
angulum fac̾e. ⁊ cum ad maloꝵ destitutionẽ ⁊ deiectionẽ mari¬
me pertinere. Nũc q̃so ad diuine scĩe ꝯsiderationem. intelli¬
gñtie oculos reflecte᷑ diligentiꝰ obsetro intuere: mirare. ob¬
stupesce. Stupendũ ualde qͦmͦ mala homiũ deꝰ indesuẽt᷑ aspi¬
cit : que tãtum delectatur ⁊ odit. Nũqͥd̾ queso nõ potest dei
omĩpotentia. tot ⁊ tanta mala cohibere. que omĩpotentb sa¬
pĩa nusqͣm potest ignorare: q̃ omĩpotẽs bonitas nũqͣm pot̃

Expanded text:
in ipsa amplius mireris invenies? Quid, quaeso, reprobos per adversantium malorum flagella corripit, si eos a suis malis nunquam velle resipiscere praenoscit? Quid eis quasi paternitatis verba adhibet, praeceptis cohibet, minis terret, quos aeternis malis addictos esse praevidet? Si igitur in divina praescientia quod amplius mireris non invenis, non est cur eam huic angulo arctius inhaerere mireris. Item superius monstratum est, occursionem prosperitatis et perversitatis secundum angulum facere, et eum ad malorum destitutionem et delectationem minime pertinere. Nunc, quaeso, ad divinae scientiae considerationem intelligentiae oculos reflectere; diligentius, obsecro, intuere, mirare, obstupesce. Stupendum valde quomodo mala hominum Deus indesinenter aspicit quae tantum detestatur et odit. Nunquid, quaeso, non potest Dei omnipotentia tot et tanta mala cohibere quae omnipotens sapientia nusquam potest ignorare, quae omnipotens bonitas nunquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
inteligentia recruirit᷑. dimidiꝰ ille cubitꝰ qui arce nr̃e altitudĩ
in diuinis ĩstitutionib ascribit᷑. qiͣ in suis superioriorib corona
aurea decoratur. S̾ nec in hac quidem parte siłitudinis acco-¬
modatio ab illarũ quinq supradcãrũ consid̾ationũ ꝓprictate
penitꝰ recedit: unde ÷ qd̃ corona sbi se iuixta longrudinẽ latitu

Expanded text:
entia requiritur, dimidius ille cubitus qui arcae nostrae altitudini in divinis institutionibus ascribitur, quasi in suis superioribus corona aurea decoratur. Sed nec in hac quidem parte similitudinis accommodatio, ab illarum quinque supradictarum considerationum proprietate, penitus reced
Abbreviated transcription (Latin):
uia gͦ iam que sint lat̾a
arce habemus. qr eiꝰdem angulos qͣtuor iam exp̃one tene¬
mus : q̃ranus adhuc qui sint illi qͣtuor anuli aurei. qͥ ibent᷑
singuli in singuł anguł poni. De auro satis ꝯstat qd̃ cet̾a
omĩa metalla claritatis sue magnitudĩe superat: s diuina
sapientia quid clariꝰ. quid lucidius: cui etiã nichil cõparabile
iuenimus: De hoc auro qiͣ ad diũsas operationes mat̾iã sumimꝰ:
qñ illam q̃ in se simplex ⁊ una est diũso mͦ ꝯsideramꝰ. Dei siqͥdẽ
sapĩa. cum sit ut dictũ ÷ simplex ⁊ una. mͦ p̾scĩa dr̃. mͦ scĩa no¬
minat᷑: nc̃ eam predestinationẽ dicimꝰ. Nc̃ dispositõnẽ uocamꝰ.
Sic res una a nob̃ diũso mͦ distinguit᷑. ut nr̃a exiguitate qͣli¬
cumq mͦ uł ex ꝑte capiatur. Sc̃ia ẽ: que omĩa cognoscit. p̃¬
scĩa: que ab et̃no omĩa p̃uidit. Predestinatio: qua ab et̾no õs
siue ad uitam siue ad mortem p̃ordinauit. Dispositio: qua õ¬

Expanded text:
uia ergo jam quae sunt latera arcae habemus, quia ejusdem angulos quatuor jam expositione tenemus, quaeramus adhuc qui sint illi quatuor annuli aurei qui jubentur singuli in singulis angulis poni. De auro satis constat quod caetera omnia metalla claritatis suae magnitudine superat. Sed divina sapientia quid clarius, quid lucidius? cui etiam nihil comparabile invenimus. De hoc auro quasi ad diversas operationes materiam sumimus, quando illam, quae in se simplex et una est, diverso modo consideramus. Dei siquidem sapientia cum sit, ut dictum est, simplex et una, modo praescienminatur, nunc eam praedestinationem dicimus, nunc dispositionem vocamus. Sic res una a nobis diverso modo distinguitur ut a nostra exiguitate qualicunque modo, vel ex parte capiatur. Scientia est qua omnia cognoscit. Praescientia qua ab aeterno omnia praevidit. Praedestinatio qua ab aeterno omnes sive ad vitam, sive ad mortem praeordinavit. Dispositio qua om
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ perspecte ãmiratione ruspendimur. quotiens attenden¬
tes intelligimꝰ. ⁊ intelligentes atcendimus. huiꝰ mũdane ma-¬
chine que uidentur omĩa qͣm sint mirabilit̾ facta. ꝙͣ conue-¬
nient̃ ordinata: qͣm sapient̾ disposita. ream nr̃am de¬
auramus qñ cuiuscũto rei cãm modũ ⁊ effectum. utilita¬
tem ⁊ rationem consideramus. O qͣnto scĩe auro hñdabat. qͦ¬
mͦ ei ad totius arce sue deaurationem sufficere pot̃at: qui
ueracit᷑ dicebat. Michi autẽ dedit deus discere ex scientia.¬

Expanded text:
s attendentes intelligimus et intelligentes attendimus hujus mundanae machinae, quae videntur omnia quam sint mirabiliter facta, quam convenienter ordinata, quam sapienter disposita. Arcam nostram deauramus, quando cujusque rei causam, modum et effectum, utilitatem et rationem consideramus. O quanto scientiae auro abundabat! quomodo ei ad totius arcae suae deaurationem sufficere poterat, qui veracit
Abbreviated transcription (Latin):
imana̾me plangit. ⁊ mor ñ ĩ illũ. s in alios maledictionis iaculum
ĩ torsit: nisi qd̃ in illos ꝑ imp̃cationẽ scuit. quoꝵ seiitia pacis sue
qͥetem amisit: Tu uͦ homo inqͥt unanimis dux meꝰ et notꝰ meꝰ. Qui
simul met̃ dulces capiebas cibos. in domo dĩ ambulauimꝰ c̃ consensu.
Et subiũgit statĩ. Ueniat mors super illos. Non dicit suꝑ te: s
fuꝑ illos. De hiis gͦ se umdicat: quoꝵ fraude pacis sue ꝯsortem ami¬
serat. Sepe .it. sp̃c maligni. paci sp̃c inuidentes. dũ carnẽ subita et
uehem̃ti temptatione fatigant: sp̃t pacem perturbant. et reddunt
ei de unanrme hostem. de duce seductorẽ. et effitiũt de noto ignotũ.
⁊ de domestico inimicũ. S ecce dũ unũ scripture locũ pleniꝰ ꝑscru¬
tari uolumꝰ: circũ adiacentia ꝓlustrare ꝯpulsi sumꝰ. Nam dũ de eite¬

Expanded text:
unanime plangit, et mox non in illum, sed in alios maledictionis jaculum unanime plangit, et mox non in illum, sed in alios maledictionis jaculum intorsit, nisi quod in illos per increpationem saevit, quorum saevitia pacis suae quietem amisit? Tu vero, inquit, homo unanimis, dux meus, et notus meus qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei amungit statim: Veniat mors super eos . Non dicit super te, sed super illos. De his ergo se vindicat, quorum fraude pacis suae consortem amiserat. Saepe enim spiritus maligni paci spiritus invidentes, dum carnem subita et vehementi tentatione fatigant, spiritus pacem perturbant, et reddunt ei de unanimi hostem, de duce seductorem, et efficiunt de noto ignotum, et de domestico inimicum. Sed ecce, dum unum Scriptura locum plenius perscrutari volumus, circumadjacentia perlustrare compulsi sumus. Nam dum de exte
Abbreviated transcription (Latin):
funde ĩgemiscit. ⁊ ad eius gemitũ ext̾ior homo ub̃tim latͥmas fun¬
dit. rius autẽ omĩs homo ꝯpungit᷑ tumore: ꝓꝰmodũ uͦ ꝯpungit᷑
ex amore. Compũctio timoris amaritudinem ht̃: ꝯpũctio amoris
Dulcedinẽ ht̃. Qui gͥ adhuc solo timore ꝯpungitur: cibis quidẽ
spũalib minime tñ dulcib pascitur. Qui uͦ iam ex et̾norũ gau¬
dioꝵ desiderio lacrimas fundit: iste ꝓfecto dulcib cib spũalibq re
ficit. um gͦ ceperit homo ille uiterior domesticũ suũ talibus
abis reficere: potest de eo ueracit̾ psallere. Qui metum dulces capi¬
bas cibos. Talibus ergo studiis qͣnto ut̃q homo amplius ad puritatẽ
ꝓficũte tanto utiq alacrꝰ currũt. Qd̃ uͦ ꝗ post tante concordie
ꝑfectionẽ carnis ⁊ spũs. eorum pacem. malignoꝵ spũum ĩfestatio per¬
turbet: ex eo qd̃ subiungit᷑ recte intelligenti liquide apparet. Qd ẽ il.
qd̃ ille qui scd̃m deũ creatꝰ ÷ homo uit̾ior. de hoĩe pacis sue. de homĩe

Expanded text:
tum exterior homo ubertim lacrymas fundit. Prius autem omnis homo compungitur timore, postmodum vero compungitur ex amore. Compunctio timoris amaritudinem habet, compunctio amoris dulcedinem habet. Qui igitur adhuc solo timore compungitur, cibis quidem spiritalibus, minime tamen dulcibus pascitur. Qui vero jam ex aeternorum gaudiorum desiderio lacrymas fundit, iste profecto dulcibus cibis spiritalibusque se reficit. Cum ergo coeperit homo ille interior domesticum suum talibus cibis reficere, potest de eo veraciter psallere: Qui mecum dulces capiebat cibos. Talibus ergo studiis, quanto uterque homo, amplius ad puritatem proficiunt, tanto utique alacrius currunt. Quod vero, post tantae concordiae perfectionem carnis et spiritus eorum pacem malignorum spirituum infestatio perturbet, ex eo quod subjungitur, recte intelligenti liquide apparet. Quid est enim quod ille qui secundum Deum creatus est homo interior de homine pacis suae, de homine
Abbreviated transcription (Latin):
re. tandemq obliuisa: assuescitq nichilominꝰ spũalibꝰ alim̃tis delec¬
tari. Mirum ħ uel potius incredibile alicui uidebit᷑: s si mͥ inde ñ
credit᷑. uł experto credatur. udiamus illum quem ħ experiẽtia
docuerat: ⁊ attendamꝰ quid dicat. Homo inqͥt pacis meẽ in quo spera¬
bam. qui edebat panes meos. Et in hoc it̾m loco. Qui simul metũ
Dulces capiebas cibos: in domo dĩ ambislauimꝰ cũ ꝯsensu. Qui autẽ
sũt panes quos int̾ior homo nr̃ ext̾iori apponit. uł quibꝰ eũ cib̾ re¬
ficit: manifestat scͥptuca que dicit. fuert̃ mͥ lacͥme inee panes die
ac nocte: dum dr̃ mͥ cotidie ubi est deus tuus. Et alibi de huiꝰmͦi
pellit. Panẽ suũ sp̃c solus comedit. qñ añis quid̃ de peccatis sius
dolet: uer̃tũ lacrunas nulla rõne extorq̃re ualet. Panẽ doloris

Expanded text:
re, tandemque oblivisci, assuescitque nihilominus, spiritalibus alimentis delecre, tandemque oblivisci, assuescitque nihilominus, spiritalibus alimentis delectari. Mirum hoc, vel potius incredibile alicui videbitur. Sed, si mihi inde non creditur, vel experto credatur. Audiamus illum quem haec experientia docuerat, et attendemus, quid dicat: Homo, inquit, pacis meae in quo sperabam, qui edebat panes meos . Et in hoc iterum loco: Qui simul mecum dulces capiebat cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Qui autem sunt panes quos interior homo noster, exteriori apponit, vel quibus eum cibis reficit, manifestat Scriptura, quae dicit: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, ubi est Deus tuus? . Et alibi de hujusmodi pellit. Panem suum spiritus solus comedit, quando animus quidem de peccatis suis dolet, verumtamen lacrymas nulla ratione ex
Abbreviated transcription (Latin):
corporis pene p̾uenit. Mira noticie familiaritas: ubi qͥcqͥd corpꝰ
sentit. aũis pene p̾sentit. Et ht̃ quidẽ ille uttior homo noster
de hac domestici siu tam familiari noticia: ht̃ inqm uñ mire¬
tur: nõ tñ ũ głietur. on magna głatio aĩũ nosse. q̃ uale¬
at corpuiꝰ suũ delectari uł ledere. S sllud ꝓcul dubio magnũ erit.
cum iã multis experientie documtis nosse ceꝑit. qua discretõe
debeat appetitui carnis. ⁊ ĩ necessariis optẽꝑare. ⁊ in suꝑflus ꝯtͣ-¬
ire: ne si nimis foueat. suscitet sibi hostem. et nutͥat rebellẽ.
uł si mimis affligat: ꝑunat ciuẽ. ⁊ opptimat ad iutorẽ. Sane ad
huiꝰmodi noticie ꝑfcõnem. auis uir ꝑ multa argum̃ta. iuix pꝰ
multa exꝑim̃ta ꝑtingit: s ea semel adepta. ex slla nimirum
nõ parum ꝓficit. Sine hac numꝙͣ pot̾it adam ad iutorio suo

Expanded text:
corporis pene praevenit. Miranda notitiae familiaritas, ubi quidquid corpus corporis pene praevenit. Miranda notitiae familiaritas, ubi quidquid corpus sentit, animus pene praesentit. Et habet quidem ille interior homo noster, de hac domestici sui tam familiari notitiam; habet, inquam, unde miretur, non tamen unde glorietur. Non magna gloriatio animudelectari vel laedere. Sed illud procul dubio magnum erit, cum jam multis experientiae documentis nosse coeperit, qua discretione debeat appetitui carnis, et in necessariis obtemperare, et in superfluis contraire, ne, si minus foveat, suscitet sibi hostem, et nutriat rebellem. Vel, si nimis affligat, perimat civem et opprimat adjutorem. Sane ad hujusmodi notitiae perfectionem, animus vix per multa argumenta, vix post multa experimenta pertingit, sed ea semel adepta, ex illa nimirum non parum proficit. Sine hac nunquam poterit Adam adjutorio suo
Abbreviated transcription (Latin):
ubieq̃ qͣlibet delectatione fouet᷑. statim ad aĩ noticiã ꝑuenit:
et cum om̃ino latere ñ possit. q̃cũq afflictio uł delectatio sen¬
sum carnis afficit. Et sicut motꝰ cordis absq ꝯtradcõne statim
exit ꝓ motũ corporeũ: sic omĩs sensꝰ corporis abs mora ĩtrat ad
animũ. Et sic̃ in omĩ accione sua corporał motꝰ arbitrio cordis
obsequit᷑. Sic omĩs passio corporał absq repulsa ad anim̃ ĩgie¬
ditur. ⁊ quam uere nulla corporis inuria uł oblectatio aũĩ
lateat illa tam subita ꝯpassionis uł ꝯgratulationis uelocitas
ꝓbat. Nam sicut uno eodẽq tẽꝑe moueri uelle atq moueri:
si uno eodemq mom̃to est corpore pati et corde compati. ext̾rus
delectari ⁊ int̾us ꝯgratulari.
lige quid magis mireris. an
corporis ad aĩum tam celerẽ obedientiã: aut aĩ ad corpus tã fami¬
liarẽ notitiam. Mira obedientia: ubi om̃e aĩ desideriũ motus

Expanded text:
ione fovetur, statim ad animi notitiam pervenit, ut eum omnino latere non possit quaecunque afflictio vel delectatio, sensum corporeum afficit, et sicut motus cordis, absque contradictione statim exit per motum corporeum, sic omnis sensus corporis absque mora intrat ad animum; et sicut in omni actione sua corporalis motus, arbitrio cordis obsequitur, sic omnis passio corporalis absque repulsa ad animum ingreditur, et quam vere nulla corporis injuria, vel oblectatio animum lateat illam tam subita compassionis, vel congratulationis velocitas probat. Nam, sicut uno eodemque est tempore moveri velle atque moveri, sic uno eodemque momento est corpore pati et corde compati, exterius delectari, interius congratulari. Elige quid magis mireris, aut corporis ad animum tam celerem obedientiam, aut animi ad corpus tam familiarem notitiam. Mira obedientia ubi omne animi desiderium, motus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ angulum corripiunt᷑ mali: ad qͣrtum corrigunt᷑ boni. Itẽ
ad scd̃m destitiuint᷑ destituũt᷑ mali: ad t̾ccũ ꝓtegunt᷑ boni. ꝑ ad¬
ũsitatẽ siquidẽ reꝑbi corripũt᷑: ñ aũ corrigunt᷑. Si enĩ se ipõs

Expanded text:
primum angulum corripiuntur mali, ad quartum corriguntur boni; item primum angulum corripiuntur mali, ad quartum corriguntur boni; item ad secundum destituuntur mali, ad tertium proteguntur boni. Per adversitatem siqu
Abbreviated transcription (Latin):
entes duo abii parietes per transuersũ occurentes hinc ĩn p̃ci¬
dant: ⁊ ad certam m̃surã restringant. Iuxta hãc silĩtudinẽ di¬
iuna dispensatio diu̾sis uoluntatibꝰ nc̃ ad uotum famulatur:
ut ĩueniat qͦmͦ se extendat: mͦ eis adũsat᷑. ne destinationis p̃fi¬
nite modum excedat. Ne enĩ ꝑ effluamus uti iam diximꝰ hiic re-¬
ligamur uinculo cupiditatis: alinc obstruiur repagulo necãta¬
tis. Multa enĩ sepe dimitimmꝰ ne amittamꝰ qd diligimꝰ: multa
nichilominꝰ ne incurramꝰ qd̃ odimus. Ubi gͦ adu̾sitas atq ꝑ¬
ũsitas se inuicem collidunt: quodãm in arca nr̃ã angulũ esti¬
ciunt. ubi uͦ ꝓsperitas atq ꝑuersitas inuicẽ occurũt᷑ alt̃m an¬
gulũ ꝯponũt. Occursio uͦ eqͥtatis ⁊ ꝓsperitatiꝰ: t̾ciũ angulũ cõ¬
stituit. Collisio autẽ equitatis ⁊ adusitatis: qͣrtum ꝯuingit. Ad

Expanded text:
entes, duo alii parietes per transversum occurrentes hinc inde praecientes, duo alii parietes per transversum occurrentes hinc inde praecidant, et ad certam mensuram restringant. Juxta hanc utique similitudinem divina dispensatio diversiut inveniant quomodo se extendant, modo eis adversatur ne destinationis praefinitae modum excedant. Ne enim per effluamus, uti jam duximus, hinc religamur vinculo cupiditatis, illinc obstruimur repagulo necessitatis. Multa enim saepe dimittimus ne amittamus quod diligimus; multa nihilominus, ne incurramus quod odimus. Ubi ergo adversitas, atque perversitas se invicem collidunt quodammodo in arca nostra angulum efficiunt. Ubi vero prosperitas atque perversitas invicem occurrunt, alterum angulum componunt. Occursio vero aequitatis et prosperitatis tertium angulum constituit. Collisio autem aequitatis et adversitatis quartum conjungit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
a uero ꝯsid̾atio ẽ. qͣ attendimꝰ eoꝵ que cotidie fuĩt alia iusta a
lia esse inuista: ⁊ loge alia ꝯsid̾atio illa. qua ꝯspicimꝰ huma¬
nis usib alia ẽẽ ꝯmoda. alia u̾o inꝯmoda. Erigũt ergo ĩ arta
nr̃a parietes duos sibi ĩ incem e dũso oppositos: hinc unũ equi¬
tas. illĩc alt̾m iniquitas. Duos uero alios parietes e regione se ĩ¬
uitẽ respicientes efficiũt. nichillominꝰ huic unũ ꝓsperitas: illĩc
altum adu̾sitas. Illud autẽ ualde ãmirandũ. ⁊ multa ãmnatione
dignũ. quomͦi uł uoluntas bona uł qͣlit̃ uolintas mala do̾ omĩa¬
mod̾ante ⁊ iuste disponente. hĩc mͦ adũsitate repellit᷑. mͦ illĩc
ꝑsperitate relegatur: ne hec uł illa in ĩfmitũ excrescat. ⁊ diui-¬
ne dispositõnis modum excedat. Cogita nc̃ quẽadmodũ in arca
nr̃a parietes se in longum extendentes ⁊ longitudinẽ arce meti¬

Expanded text:
a vero consideratio est qua attendimus eorum quae quotidie fiunt aliaa vero consideratio est qua attendimus eorum quae quotidie fiunt aliaatio illa qua conspicimus humanis usibus alia esse commoda, alia vero incommoda. Erigunt ergo in arca nostra parietes duos sibi invicem e diverso oppositos, hinc unum aequitas, illinc alterum iniquitas, duos vero alios parietes e regione se invicem respicientes efficiunt nihilominus hinc unum prosperitas, illinc alterum adversitas. Illud autem valde admirandum et multa admiratione dignum, quomodo vel voluntas bona vel qualiter voluntas malapellitur, modo illinc prosperitate religatur, ne haec, vel illa in infinitum excrescat et divinae dispositionis modum excedat. Cogita nunc quemadmodum in arca nostra parietes se in longum extendentes, et longitudinem arcae meti
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal sibi in m̃te format. Cogita nũc qͣntũ sit int̾ illud qd̃ uidet
ext̾ius. ⁊ int̾ hoc qd̃ in sua cogitatione sibi fingit utt̾ius. Sic sa¬
ne in hoc ꝯtemplationis gñe longe a se distant inuisibilia q̃ in
m̃te uersamꝰ. ⁊ ea que ꝑ ymaginationẽ cernimꝰ : et tñ ad illa expri¬
menda ex istis siłitudinẽ trahimꝰ. Reddidimꝰ quomͦ potuimnꝰ rõnem:
cur ħ genꝰ ꝯtemplationis uideat᷑ eẽ in rõne. ⁊ scd̃m ymaginationẽ.¬
Ostulat rõnis
ordo de cutulis ⁊ uectibus hoc loco aliqua uł breuit᷑ dicere:
ut idem ordo seruct᷑ in expõne quem auctor seruare uoluit in
descͥptione. Primo itaq ꝯseruandũ est que sunt lat̾a arte. ut
ꝯseguent̾ possimꝰ agnoscere quos in quo lat̾e tirculos debeaiis
subleuate mentis capacitate dilatat: omĩa que sub ꝯtemplationẽ
cadere possunt. ad hanc se arram ꝑtinere: euident̾ ostendũt. Ali¬

Expanded text:
animal sibi in mente format. Cogita nunc quantum sit inter illud quod videt animal sibi in mente format. Cogita nunc quantum sit inter illud quod videt exterius, et inter hoc quod in sua cogitatione sibi fingit interius. Sic sane in hoc contemplationis genere longe a se distant invisibilia quae in mente versamus, et ea quae per imaginationem cernimus, et tamen ad illa exprimenda ex istis similitudinem trahimus. Reddidimus quomodo potuimus rationem cur hoc genus contemplationis videatur esse in rostulat rationis ordo de circulis et vectibus hoc loco aliqua vel breviter dicere, ut idem ordo servetur in expositione, quem auctor servare voluit in descriptione. Primo itaque considerandum est quae sint latera arcae, ut consequenter possimus agnoscere quos in quo latere circulos debeamus sublevata mentis capacitate dilatat, omnia quae sub contemplationem cadere possunt, ad hanc se arcam pertinere evidenter ostendunt. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentat. Et dum ducatus si officiũ explet. illuc istũ siłitudinum
calle perducit. quo ille intrare ñ audet. Sic sepe famuli dños suos ĩ
uia usq ad regias fores p̾eunt: ⁊ tñ istis intro usq ad init̾iora palatii
ꝓperantib. illi exteriꝰ subsistunt. Patet gͦ ut arbitror quod superiꝰ is
diximꝰ. quomͦ hoc ꝯtẽplationis gñs ẽẽ quid̃ in r̃one. ⁊ scd̾m ymagina¬
tionem intelligere debeamꝰ: qr ⁊ ĩuisibilia sunt q̃ m̃te ꝯspicunus.
et tũ ex rerũ iisibiliũ siłitudĩe illa nob̃ formam᷑. Quid enĩ dix̾im
rerũ iusibiliũ formam: nisi qͣndam qiͣ rerum ĩ iusibiliũ picturã.:
Sit mͦ aliquis qui nũꝙͣ leonẽ iudisse se dicat. ꝙ̃ tñ uidere desid̾at.
si ei leonis ymago i pictura aliqua ꝯuenient̃ exp̃ssa ostendit᷑. pro¬
fecto qualẽ eum cogitare debeat ex eo qd uidet statĩ ãmonet᷑. Deni¬
q scd̃m liniam̃ta que suꝑficietenꝰ exp̃ssa ꝯsid̾at: solida m̃bra. ⁊ iuuũ

Expanded text:
raesentat. Et, dum ducatus sui officium explet, illuc istum similitudinum calle perducit, quo ille intrare non audet. Sic saepe famuli dominos suos in via usque ad regias fores praeeunt et tamen, istis intro usque ad interiora palatii properantibus, illi exterius subsistunt. Patet ergo, ut arbitror, quod superius jam diximus, quomodo hoc contemplationis genus esse quidem in ratione, et secundum imaginationem intelligeret tamen ex rerum visibilium similitudine illa nobis formamus. Quid enim dixerim rerum visibilium formam nisi quamdam quasi rerum invisibilium picturam? Sit modo aliquis qui nunquam leonem vidisse se dicat, quem tamen videre desiderat, si ei leonis imago in pictura aliqua convenienter expressae ostenditur, profecto qualem eum cogitare debeat ex eo quod videt statim admonetur. Denique secundum lineamenta quae superficietenus expressa considerat, solida membra et vivum
Abbreviated transcription (Latin):
mali in se ip̃is resoliuit᷑: ⁊ a deo destituũt᷑. Boni autẽ per ꝓsꝑ¬
a ⁊ ad bona fouentur: ⁊ a mał ꝓtegunt᷑. Igit᷑ pͥmꝰ angłs est ad cor¬
reptionẽ: scd̃s ad destitutionẽ: t̾cius ad ꝓtectionẽ: quartꝰ ad cor¬
rectionem. Patet autẽ ꝙ illi parietes pͥer moisen latera arce
dicuntur: qui longitudinẽ arce metumt᷑. Hoꝵ duoꝵ qͣm cet̾o¬
rũ parietũ sicut in arce ꝯpõne est qͣtititas maior: sic ĩ rerũ

Expanded text:
t a Deo destituuntur. Boni autem per prospera et ad bona foventur et a malis proteguntur. Igitur primus angulus est ad correctionem, secundus ad destitutionem, tertius ad protectionem, quartus ad correctionem. Patet autem quod illi parietes per Moysen latera arcae dicuntur, qui longitudinem arcae metiuntur. Horum duorum, quam caeterorum parietum, sicut in arcae compositione est quantitas major, si
Abbreviated transcription (Latin):
o doiatũ añ illud respicere iudetur: ubi sapĩa de se ip̃a locuit᷑.
Sicut cnnamonũ et balsam̃ aromatizans odorẽ dedi: qiͣ
nuria electa dedi fuanitatẽ odoris. A deliciis gustꝰ similitudo
assiuuit᷑. ubi eadẽ ip̃a de semet ip̃a fatetur. Sp̃c me̾ super
mel dulcis: et hereditas mea suꝑ mel et fauum. Delitias tac¬
tus redolet: qd̃ alias habes. Sicut unguẽtũ in capite: quod
descẽdit inbarbam. barbã aaron. Hec de qͣlitate uttͥnseca dic¬
tasint ꝓ ca iudelicet parte qua eam torporei sensꝰ attingere
possunt. Nat᷑alis operatio ꝓ simłitudĩs gratia ĩ ꝯfid̾ationẽ
adducio᷑: cum a domino ꝓpħe uoce ꝓmittit᷑. Quomͦ descend̃¬

Expanded text:
odoratum autem illud respicere videtur, ubi Sapientia de seipsa loquitur: odoratum autem illud respicere videtur, ubi Sapientia de seipsa loquitur: Sicut cinnamomum et balsamum aromatizans, odorem dedi, quasi myrrha electa dedi suavitatem odoris . A deliciis gustus similitudo assumitur, ubi eadem ipsa de semetipsa fatetur: Spiritus meus super mel dulcis, et haereditas meas super mel et favum . Delicias tactus redolet, quod alias habes: Sicut unguentum in capite quod descendit in barbam, barbam Aaron . Haec de qualitate intrinseca dicta sint, pro ea videlicet parte, qua eam corporei sensus attingere possunt. Naturalis operatio, pro similitudinis gratia, in considerationem adduci
Abbreviated transcription (Latin):
colligitur ex eo quod in re ip̃a uł ab ip̃a fit scd̾m motum
natinalem: qͥntus demũ ex eo qd̃ agitur sdõm modũ ar¬
icialem. ⁊ ꝓpͥetate mat̾ie similitudo trahit᷑. cũ dr̃
Crura illius columpne marmioreẽ: que fũdate st̃ suꝑ base̾
aureas. Qualitas extͥnseca: ꝯstat in colore et siguia. A co¬
lore silitudo asfignaitur. in eo qd̃ legit᷑. Dilectuiꝰ meus can-¬
didus et rubicundus. Afigure qualitate sumlitudo sumi¬
tͣ: ubi mystica descriptione sacre scripture qͣlitas ꝯm̃datur.
Afpectus car̃. et opus earũ: quasi si sit rota ĩ medio rote. No¬
ta quod extͥnseta qͣlitas ꝑtinet ad solum uisũ. ꝙadmodũ in¬
trinseca qͣlitas ad quẽlibet cet̾orũ sensuũ. Ad auditũ ꝑtiner
illa asignatio siłitudis: ubi audił. Quia uocem qͣm audiui tã¬
qͣm uocem cicharedoꝵ ꝙytharitantiũ in cycharis suis. Ad

Expanded text:
colligitur ex eo quod in re ipsa, vel ab ipsa fit, secundum motum colligitur ex eo quod in re ipsa, vel ab ipsa fit, secundum motum naturalem. Quintus demum ex eo quod agitur secundum motum artificialem. Ex proprietate materiae similitudo trahitur, cum dicitur: Crura illius columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas . Qualitas extrinseca constat in colore et figura. A colore similitudo assignatur in eo quod legitur: Dilectus meus candidus, et rubicundus . A figurae qualitate similitudo sumitur, ubi mystica descriptione sacrae Scripturae qualitas commendatur: Aspectus rotarum, et opus earum quasi si sit rota in medio rotae . Nota quod extrinseca qualitas pertinet ad solum visum quemadmodum intrinseca qualitas ad quemlibet caeterorum sensuum. Ad auditum pertinet illa assignatio similitudinis, ubi audis: Et vocem quam audivi, tanquam vocem citharaedorum citharizantium in citharis suis . Ad
Abbreviated transcription (Latin):
dictos illos considerationũ modos ex quib ĩuisibiliũ inuestiga¬
tionẽ scłitudinum rõ q̃rit᷑ uł assignatur. Cum enim siłitudo
ex aliquo ad aliquid assumitur: scd̃m cosdem modos uario
ordine formatur. Primꝰ itaq modus est qñ siłitudo sumit᷑
ex eo unde ip̃m est. uł potius ex eo qd̃ ip̃m est. Scd̃s et t̾cius
similitudinem tͣhit ex eo qd̃ in ip̃o est: quartꝰ et quintꝰ exeo
quod per ip̃m ẽ. Et scd̾̃s quidem ex eo qd̾ in ip̃o est s intͥnset᷑.
Citꝰ uͦ ex eo ꝙ ꝑ ip̃m fit. impulłu quodã necessitatis: qͥntꝰ aũ
ex eo qd̃ per ip̃m fit. s ꝓposito uoluntatis. Primꝰ gͦ huiꝰcemodi
rõcinationis modus in hac spetulatione trahitur rõne ex
mat̾ie ꝓpͥetate: scd̃s et t̾cius ex rei ip̃ius qualitate: s scd̃s
ex qualitate extͥnseca. quo diximus formã: t̾cus uͭ ex qͣlita¬
te intͥnseca. qd̵̃ superiꝰ diximꝰ irat᷑am. Quartꝰ aritẽ modus

Expanded text:
m quinque dictos illos considerationum modos, ex quibus in invisibilium investigationem, similtiudinum ratio quaeritur vel assignatur. Cum enim similitudo ex aliquo ad aliquid assumitur, secundum eosdem modos vario ordine formatur. Primus itaque modus est, quando similitudo sumitur ex eo unde ipsum est, vel potius ex eo quod ipsum est. Secundus et tertius similitudinem trahit ex eo quod in ipso est. Quartus et quintus ex eo quoecessitatis. Quintus autem ex eo quod per ipsum fit, sed proposito voluntatis. Primus ergo hujuscemodi ratiocinationis modus in hac speculatione trahitur ex materiae proprietate. Secundus et tertius ex rei ipsius qualitate. Sed secundus ex qualitate extrinseca, quod diximus formam. Tertius vero ex qualitate intrinseca, quod superius diximus naturam. Quartus autem modus
Abbreviated transcription (Latin):
tiuas aĩalium. ⁊ iras bestiat᷑. uim uentoꝵ ⁊ cogitationes
hominũ. ⁊ differentias inigultoꝵ. ⁊ uirtutes radicũ. De¬
niq audi quid ad extremum inferat. ut plenuus indelligaᷤᷤ
in deaurationis sue opus qͣnta ei eiusmodi census copia ha¬
bundabat. Et quetumq inqͥt sunt absconsa. ⁊ inꝑuisa
didici. Cõstat ergo arce nr̃e deauratio in contemplanda ia¬
tione diuinoꝵ operim. uiditioꝵ. saciam̃toꝵ ⁊ humanaꝵ
nichilominꝰ actionũ. uel institutionũ. Scianis deniq

Expanded text:
bestiarum, vim ventorum et cogitationes hominum, et differentias virgultorum, et virtutes radicum . Denique audi quid ad extremum inferat, ut plenius intelligas in deaurationis suae opus, quanta ei ejusmodi census copia abundabat: Et quaecunque, inquit, sunt absconsa, et improvisa didici . Constat ergo arcae nostrae deauratio in contemplanda ratione divinorum operum, judiciorum, sacramentorum et humanarum nihilomi
Abbreviated transcription (Latin):
illud caritatis desiderium figurat. qd̾ ꝯtushunt de iocunditate
mutue iusionis: suppiema pars cororone q̃ supͣ ꝓpitiatoriũ
eleuatur. ĩ effabile illud gaudiũ exprimit. qd haureũt de
iugi ꝯtempłone sui creatoris. iscamꝰ ⁊ nos contemplantes¬
is camꝰ ⁊ nos contemplantes
mirari. ⁊ mirantes cõtemplari qͦmͦ illi suꝑne beatitusdĩs ciuiẽ
omĩa q̃ sub ip̃is sũt indesment̾ aspitiãt. om̃iũq que ab alto

Expanded text:
illud charitatis desiderium figurat, quod contrahunt de jucunditate illud charitatis desiderium figurat, quod contrahunt de jucunditate mutuae visionis. Suprema pars coronae quae supra propitiatorium elevatur ineffabile illud gaudium exprimit, quod hauriunt de jugi contemplatione sui Creatoris. Discamus et nos contemplantes mirari, et mirantes contemplari quomodo illi supernae beatitudinis cives omnia quae sub ipsis sunt indefiniter aspiciant, omniumq