comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo suꝑbi homines inmundana
potentia confidentes p̃figurantur.
Mulus autenrex greco tract̾um
uocabulum h̃t. Grece eniminde
uocatur: quod iugo pistorum sub ac¬
tus tardas molendo ducat ingyrum
molas. Iudei asserunt qͦd anaa abne¬
pos esau equarum greges ab asinis
indeserto ipse fecerit pͥmus ascendi.
ut mulors inde noua contra naturã
missos ẽẽ ad asinas. & ipsum istiꝰ mo¬
di reꝑisse concubitum: ut uelocissi¬
mi ex his asini nascerentur. Mulꝰ
enim quod oneriferum ẽ animal.
lon mulo sedens. & seditionem contͣ
patrem leuans. secutꝰ merito int̾iit.
ꝓinde psalmista auditores suos com¬
pescit dicens. Nolite fieri sic̃ equus
& mulus: in qͥb non est intellectus.
Infreno &e chamo max illas eorum
mines diabolicis fraudib insideri
&e uitiorum on̾ib pregrauari: ne ma¬
le obȩdiendo suꝑbiȩ magis partibus
addicant᷑. Uerumistis talib qͥd dicit
ẽẽ faciendum: scilicet quod anma¬
lib im¬

Expanded text:
quando superbi homines in mundana quando superbi homines in mundana potentia confidentes praefigurantur. Mulus autem ex Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim inde vocatur, quod jugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyrum molas. Judaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi: ut mulorum inde nova contra naturam missos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Mulus enim, quod oneriferum est animal, lon mulo sedens, et seditionem contra patrem levans, secutus, merito interiit. Proinde Psalmista auditores suos compescit dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus: in freno et chamo maxillas eorum mines diabolicis fraudibus insideri, et vitiorum oneribus praegravari, ne male obediendo superbiae magis partibus addicantur. Verum istis talibus quid dicit esse faciendum? Scilicet quod animalibus im
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum gͦ unanimitas. currꝰ ẽ dñi:
qͣuem ille uelut auriga insidet. &
ad uoluntatis suȩ ministerium sa¬
lutari lege modat᷑. S ut istum cur¬
rum ostendet non eqͥs deditum s
humanis cogitationib attributũ.
ait. Decem milibꝰ multiplex. Quod
bene ad innumeros popłos non
ad eqͦs noscit᷑ ꝑtinere sed iunxit
milia letandium: quod utiq de fi-¬
delibus debet intelligi. ce ut osten¬
deretur lȩticiȩ plenitudo: ait dñs
in illis. qui magnȩ exultationis ẽ
cumulus. & bonorum omnium
dulcedo mirabilis. Idem in aliam¬
partem currꝰ societas intelligitur
impiorum. uincłis peccatorum al¬
ligata: de qͦ in exodi cantico scrip¬
equites singłares ideo currere di¬
cuntur: quia singłarit̾ unusqͥsq
cursum uitȩ huius ꝑagit atq tͣns¬
it. Alus alio tempore sequens ali¬
um: ꝑunam tamenuiam morta¬
litatis: usq ad ꝓpͥam metam mor¬
malam partem possunt accipi.
Inbonam: quando domatores
uitioꝵ sig̾cant. In malam autem:

Expanded text:
orum ergo unanimitas currus est Domini, quem ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum currum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait, decem millium multiplex, quod bene ad innumeros populos, non ad equos noscitur pertinere. Subjunxit, millia laetantium, quod utique de fidelibus debet intelligi. Et ut ostenderetur laetitiae plenitudo, ait, Dominus in illis, qui magnae exsultationis est cumulus, et bonorum omnium dulcedo mirabilis. Sequipartem currus societas intelligitur impiorum vinculo peccatorum alligata: de quo in Exodi cantico scripequites singulares ideo currere dicunt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mormalam possunt accipi. In bonam, quando domatores vitiorum significant: in malam autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo. int̾ que stare describit̾. angłi¬
cȩ intelligunt᷑ potestates: que ei etiam
in carne posito ministrauerunt. Equi
telligunt᷑: quorum alii martyrio co¬
ronati sunt. &e appellant᷑ rufi: alii oꝑi¬
bus &e doctrina ac uarietate signorum
uarii nuncupant᷑. Alii uirgimitatis de
core integritateq corꝑ is ornati & puri¬
tate cordiscernere dm̃ in p̾mio susce¬
perunt. Adño enim missisunt apłi.
ut totum mundum euangłica p̃dicati-¬
one complerent. Qui postquam exple¬
uerunt opꝰ. reu̾si sunt ad magni con¬
silii angłm qui stabat int̾ eos. ⁊ dixer̃
ad eum. P ambulauimꝰ terram: imple¬
uimus opꝰ quod nobis iniunctum est. &¬
ecce omnis t̾ra habitat᷑ & qͥescit a bellis
uitiorum: & que ante erat deserta a
dño. nc eiꝰ habitatio est: quou ait. An¬
noseptuagesimo mis erebit᷑ irłm ⁊ urbi¬
bus iuda: hic ẽ sensꝰ. Iuera pax ñfiet

Expanded text:
profundo, inter quae stare describitur, angeliprofundo, inter quae stare describitur, angelicae intelliguntur potestates, quae ei etiam in carne posito ministraverunt. Equi emorantur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitacore, integritateque cordis ornati, et puritate cordis, cernere Deum in praemio susceperunt. A Domino enim missi sunt Apostoli, ut totum mundum evangelica praedicatione complerent, qui postquam opus expleverunt reversi sunt ad magni consilii Angelum, qui stabat inter eos, et dixerunt ad eum: Perambulavimus terram, et implevimus opus, quod nobis injunctum est: et ecce omnis terra habitatur et quiescit a bellis vitiorum, et quae ante erat deserta a Domino nunc ejus habitatio est. Quod ait: anno septuagesimo miserebitur Jerusalem et urbibus Juda: hic est sensus: ut vera pax non fiat
Abbreviated transcription (Latin):
&e luxuriosi homines: ut in ihere¬
mia. Equi emissarir unꝰ quisq ad
uxorem proximi sui hinniȩbat.squus
carnalis potentia in ysaia. uȩ qͥ ascen¬
ditis suꝑ equos: ut descendatis in egyo¬
tum. Impsalmo. Dormitauerunt qui
ascenderunt eqͦs. Quod autem equi
rufi & uarii. nigͥ & albi. in ꝓpha za-¬
charia apparuisse legunt᷑: aut castiga¬
tionem peccantium designat. aut
consolationem conu̾sor. Scͥptam ẽ
enim inzacharia dño dicente. Ego iraᷤ¬
cor suꝑ gentes opulentas: quia ego ira¬
tus sum paruo. ⁊ Ipsi uͦ addiderunt
inmalum . Ee rursum ipse ꝓpħa ait.
Uidi ꝑ noetem. & ecce uir ascendens
suꝑ equum rufum. & ipse stabat int̾
myrteta quȩ erant in ꝓfundo: ce post
eum equi rufi. ⁊ uarii & albi. & cȩt̾a.
Nox in qͣcernit᷑ uisio: obscuritas my¬
sticȩ uisionis intelligit᷑. Uir qͥ ascendit
suꝑ equum rufum. dñs atq saluator
est: qui dispensationem nr̃e carnis as¬
sumpsit. Myrteta autem quȩ erant in

Expanded text:
et luxuriosi homines, ut in Jereet luxuriosi homines, ut in Jeremia: Equi emissarii; unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Equus, carnalis potentia. In Isaia: Vae quia ascenditis super equos ut descendatis in Aegyptum . Et in psalmo: Dormitaverunt, qui ascenderunt equos . Quod autem equi rufi et varii nigri et albi in propheta Zacharia apparuisse leguntur, aut castigationem peccantium designat, aut consolationem conversorum. Scriptum est enim in Zacharia, Domino dicente: Ego irascor super gentes opulentas. Quia ego iratus sum parum, ipsi vero addiderunt in malum . Et rursum ipse propheta ait: Vidi per noctem, et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo: et post eum equi rufi, varii et albi, etc. . Nox, in qua cernitur visio, obscuritas mystice visionis intelligitur. Vir, qui ascendit super equum rufum, Dominus atque Salvator est, qui dispensationem nostrae carnis assumpsit. Myrteta autem, quae erant in
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ sessor dñs ẽ. qui eis fortitudinẽ
hoc est constantiam mentis dat. &
sonum sanȩ p̃dicationis. E contrario
uͦ de alia specie equorum. in cantico
exodiscͥptum ẽ. Equum & ascenso¬
rem ꝓiecit in mare. Irursꝰ. Quadri¬
gas pharaonis & exercitum eiꝰ ꝓiecit
in mare.Sunt equi quos dominꝰ¬
ascendit. & circumeunt omnẽ t̾rã:
autem qͥ ascensores habent diabolũ
& anglos eiꝰ. Iudas equuserat. s do¬
necascensorem habuit dñm. de eqͥ¬
languentib p̾stitit: s ubi se diabolo
substrauit. post bucellam enim intͦ¬
uit in eum sathanas. Ascensor sui
effectꝰ est sathanas: Iillius habenis
ductꝰ adu̾sum dñm & saluatorem
nr̃m cȩpit eqͥtare. Omnes enim qui
ꝑsequunt᷑ scõs. equisunt himmen¬
tes: ⁊ hñt ascensores quib aguntur¬
angłos malos. & inde feroces sunt.
Dñs gͦ equum ce ascens orem ꝓiecit
in mare: & factus est michi in salu¬
tem. Equi peccatores intelligunt᷑.

Expanded text:
quorum sessor Dominus est, qui eis fortitudinem, quorum sessor Dominus est, qui eis fortitudinem, hoc est, constantiam mentis dat, et sonum sanae praedicationis. E contrario vero de alia specie equorum in cantico Exodi scriptum est: Equum et ascensorem projecit in mare . Et rursus: Quadrigas Pharaonis, et exercitum ejus projecit in mareascendit, et circumeunt omnem terram.autem equi qui ascensores habent diabolum et angelos ejus. Judas equus erat; sed donec ascensorem habuit Dominum, de equlanguentibus praestitit. Sed ubi se diabolo substravit post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas; et illius habenis ductus, adversum Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes enim qui persequuntur sanctos, equi sunt hinnientes; sed habent ascensores, quibangelos malos, et inde feroces sunt. Dominus ergo equum et ascensorem projecit in mare, et factus est mihi in salutem. Equi peccatores intelliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
cula onagri huiꝰ in t̾ra sunt salsugi.¬
nis. Salsugo incendere sitm solet:
eo quod seĩ uiri quamdiu in huius
uitȩ tab̾nacłis degunt. ad suꝑnã
patriam desiderii sui cotidianis
estib accenduntur. Onager arro¬
gans qͥq. id ẽ amator uanȩ gloriȩ:
ut in iheremia. Onager assuetus
in solitudine. desidio anime suȩ tͣx¬
it uentum amorissui: id est sp̃m su¬
perbiȩ. Onagri. pͥncipes iudeorũ:
ut in iheremia. S &e onagristete¬
runt in rupib: traxerunt uentũ
quasi leones. Eqͥ dicti. eo qͦd qͣndo
quadrigis iungebant᷑. equabant.
paresq forma &e simili eursu co¬
pulabant᷑. Caballus acauo pede
dictus. ꝓpt̾ quod gradiens ungła
imp̃ssa terrã concauit: quod reliqͣ
animalia non habent: inde ce so¬
nipes. quod yedib sonat. Equus
uͦ aliqͣndo in bonam partem uertit
significationem: aliquando in ma
dabis collo eiuꝰ hinnitum: ce cȩt̾a.
Hic equus p̃dicatores scĩ intelligunt᷑.

Expanded text:
cula onagri hujus in terra sunt salsugicula onagri hujus in terra sunt salsuginis. Salsugo incendere sitim solet. Et sancti viri quamdiu in hujus vitae tabernaculis degunt, ad supernam patriam desiderii sui quotidianis aestibus accenduntur. Onager, arrogans quisque, id est, amator vanae gloriae: ut in Jeremia: Onager assuetus in solitudine desiderio animae suae traxit ventum amoris sui , id est, spiritum superbiae. Onagri principes Judaeorum, ut in Jeremia. Sed et onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventum quasi dracones . Equi dicti, eo quod quando quadrigis jungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea a cao dictus, propter quod gradiens ungula impressa terram concavat: quod reliqua animalia non habent: inde et sonipes, quod pedibus sonat. Equus vero aliquando in bonam partem vertit significationem: aliquando in maldabis collo ejus hinnitum, etc. . Hic equus praedicatores sancti intelliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
mum reddit᷑ eumsilius retinentibꝰ
efferat᷑. His obstinati merito cõpa¬
rantur. qui ferocina mentis ⁊ callo¬
sa fatuitate durati sunt: nec satiari
cito pocłisuitalib adquiescunt. Nã
quod dic̃ expect̾abunt illud sig̾eat
quod frequent̾ dictum est: quod
in fine scłi helya ce enoch uenientib.
creditura ẽ multitudo iudeorum.
Rursꝰ in ubro iob dñs dixisse fert᷑.
Qͥs dimisit onagrum uberum. &
umcula eiꝰ quis soluit. & cȩtã sub¬
audis nisi egoᷤ. Onager enim qͥ in soli¬
tudine commorat᷑ eorum uitam sig¬
nificat: qͥ remoti a turbis popłaribꝰ
conu̾santur. Liber gͦ dimittit᷑. qͥ cal¬
catis terrenis desideriis. ab appetitu
onerum temporalium securitate
Cui dedi habitacłm in solitudine:
ce tab̃nacła eius in t̾ra salsuginis.
Nam remotiuiri. id ẽ a carnalib
desideriis aliens. hoc silentium m̃tiᷤ
inhabitant. ut turba desideriorũ
carnalium ñ pͥmantur: & tab̃na¬

Expanded text:
mum redditur, cum silvis retinentibus mum redditur, cum silvis retinentibus efferatur. His obstinati Judaei merito comparantur, quia ferocia mentis et callosa fatuitate durati sunt, nec satiari cito poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabunt, illud significat, quod frequenter dictum est: quia in fine saeculi, Helia et Enoch venientibus, creditura est multitudo Judaeorum. Ruquis dimisit onagrum liberum, et vincula ejus quis solvit, etc? . Subaudis, nisi, ego. Onager enim, qui in solitudine commoratur, eorum vitam significat, qui remoti a turbis popularibus conversantur. Liber ergo dimittitur, qui calcatis terrenis desideriis appetitu onerum temporalium, securitate Cui dedi habitaculum in solitudine, et tabernacula ejus in terra salsuginis . Nam remoti viri, id est, a carnalibus desideriis alieni hoc silentium mentis inhabitant: ut turba desideriorum carnalium non premantur. Et taberna
Abbreviated transcription (Latin):
dum pasceret asinos patris sui esebeon.
inueniret aqͣs calidas in deserto. Hĩe
nessunt ut carnes asinorum. Onager:
int̾ptatur asinꝰ ferus. On qͦ gͥei asinũ
uoeant agriamferum. Hos affrica
magnos ht ce indomitos: & in deserto
uagantes. Singłi autem feminarum
gregib p̾sunt. Nascentib mascłis eoᷤᷤ
zelant: &e testicłos eoꝵ morsu detrun¬
cant: quod cauentes matres eorum in
secretis locis occultant. Sig̾cat autẽ
onageraut iudaicum popłm: aut
hominem heremitam. Iudaicum au¬
tem popłm sig̾cat in ꝓsalt̾io ubi serip¬
tum est. Expectabunt onagri in siti
sua. Cum suꝑius dix̾it bestias siluaꝵ
aqͥs decurrentib ẽe potatas: onagͦs
tantum posuit sitim suam expect̃a¬
re scilicet iudeos: qui neglexerunt
fluenta diuinȩ pietatis haurire. O¬
nager enim siluester est asmꝰ: qui int̾
reliqua ammalia cor đr habe pin-¬
guissimum. Quod genꝰ quantum
patiens ẽ domitum: tantum seuissi¬

Expanded text:
dum pasceret asinos patris sui Sebeon, dum pasceret asinos patris sui Sebeon, invenit aquas calidas in deserto. Hinc nes sunt ut carnes asinorum . Onager interpretatur asinus ferus. Onon quippe Graeci asinum vocant, agrion ferum. Hos Africa magnos habet et indomitos et in deserto vagantes: singuli autem feminarum gregibus praesunt: nascentibus masculis eos zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres earum in secretis locis occultant. Significat autem Onager aut Judaicum populum aut hominem eremitam. Judaicum autem populum significat in psalmis ubi scriptum est: Exspectabunt onagri in siti sua . Cum superius dixerit bestias silvarum aquis decurrentibus esse potatas, onagros jam nunc ponit sitim suam exspectare: scilicet Judaeos, qui neglexerunt fluenta divinae pietatis haurire. Onager enim sylvester asinus est, qui inter reliqua animalia cor dicitur habere pinguissimum. Quod genus quantum patiens est domitum, tantum saevissi
Abbreviated transcription (Latin):
rat: nullasratione subsistens. Nunc uͦ
fortis est. saluatori nr̃o mentis occulta
subigens: ac redemptoris dñio colla
subiciendo. iugum disciplinȩ euan¬
gelice ꝑferens. Unde &e factus est tri¬
butis seruiens: hoc est regi &e xp̃osuo
fidei bona oꝑumq bonor munera of¬
ferens. Item asinꝰ. homostultꝰ. In deut̾o¬
nomionon arabis in boue ce asmo: id
est stultum in p̃dicatione sapienti ñ
genesi. Ligans ad uineam puilum su¬
um: & ad uitem ofilimi asinam suã.
Asinus corpus hominis: unde in libͤ
iudicum scͥptum est. Qui ascenditis
suꝑ nitentes asmos. Item ibi de asina fi¬
liȩ caleph. que animȩ gerit imaginẽ.
dr: cumq suspirasset sedens masina.
Primogenita asini. exordia uitȩ luxu¬
riosȩ: ut m exodo. Primogenita asi¬
ni redimes oue.Tunc enim stultum
hominem sig̾cat asinus: quandopec¬
cati oña portantem. & usq ad finem
uitȩ libidines carnis exercentem de¬
monstrat. Unde scͥptum est. Quod anaa

Expanded text:
rat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero rat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero fortis est, Salvatori nostro mentis occulta subigens, ac Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum disciplinae evangelicae perfert. Unde et factus est tributis serviens, hoc est, regi et Christo suo fidei bona operumque bonorum munera offerens. Item asinus homo stultus. In Deuteronomio: Non arabis in bove et asino ; id est, stultum praedicatione sapienti non Genesi: Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam . Asinus corpus hominis: unde in libro Judicum scriptum est: Qui ascenditis super nitentes asinos . Item ibi de asina filiae Caleph, quae animae gerit imaginem, dicitur: Cumque suspirasset sedens in asino . Primogenita asini exordia vitae luxuriosae, ut in Exodo: Primogenita asini redimes ove ; tunc enim stultum hominem significat asinus, quando peccati onera portantem et usque ad finem vitae libidines carnis exercentem demonstrat. Unde scriptum est, quod Ana
Abbreviated transcription (Latin):
niebat. ideo hoc animal sumpsit: qͥa
pͥusquam equos capent homines. hu¬
ic p̾sidere cȩperunt. Animal quippe
tardum. & nulla ratione renitens: sta¬
timut uoluit sibi homo substrauit.
luxurios orum petulantia: aliqͣndo
mansuetudo simplicium:auquando
stulticia gentilium designat᷑. Asinus
enim mystice quod brutum & libidi-¬
nosum ẽ animal. aut gentilem ppłm
ut diximus sig̾eat. suꝑ quem dñs sedere
dignatꝰ est ad iheros olimam tendens.
ut eam sibi subiectam faceret. & ad cȩ¬
lestem patͥam ꝑduceret aue stultũ hoĩẽ
et luxuriam istiꝰ mundi tantũm
sectantem. Unde iacob ad ysachar fili¬
um suum qͥ int̾ptatur merces: ait.
sachar asmꝰ fortis: accubans int̾ termi¬
nos. Uidit requiem qͦd eẽt bona. &e t̾rã
quod obtima: & supposuit humerum
suum ad portandum. factꝰq est tͥbutis
seruiens. Gentilis gͦ popłs quem dñs
sanguinis sui p̃ciomercatꝰ ẽ. priꝰ qua¬
sibrutum & luxuriosum animal e¬

Expanded text:
niebat, ideo hoc animal sumpsit quia niebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum, et nulla ratione renitens, statim ut voluit, sibi homo substravit. luxuriosorum petulantia, aliquando mansuetudo simplicium, aliquando stultitia gentilium designatur. Asinus enim mystice, quod brutum et libidinosum est animal, aut gentilem populum ut diximus significat, super quem Dominus sedere dignatus est ad Hierosolymam tendens, ut eum subjectum faceret, et ad coelestem patriam perduceret: aut stultum hominem, et luxuriam istius mundi tantummodo sectantem. Unde Jacob ad Issachar filium suum, qui interpretatur merces, ait: Issachar asinus fortis accubans inter terminos, vidit requiem, quod esset bona, et terram, quod optima, et supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tributis serviens . Gentilis ergo populus, quem Dominus sanguinis sui pretio mercatus est, prius quasi brutum et luxuriosum animal e
Abbreviated transcription (Latin):
ferules camelorum: omnisq ꝓuintia
uocatur saba: unde uenit reginasa¬
ba ad salomonem. Cȩdar autem regio
sarracenorum ẽ: qui ce hismaelite
dicunt᷑. E nabaioth unꝰ est filioꝵ
ismael: ex quorum nominib solitudo
uocat᷑: que frugum inops: pecorum
plena est. ꝑ familiaria gentium nomi
na barbararum que uicinȩ sunt his¬
maelitis: totiꝰ mundi conu̾sio p̾dicat᷑
Madian enimin hoc loco interpreta¬
tur iniquitas: & epha. solutꝰ uel fundẽs.
Saba conu̾sio uł captiuitas. Cȩdar te¬
nebrȩ. Nabaioth: ꝓpħiȩ. Greges gͥ ca¬
melorum id ẽ diuituo  & peccatoꝵ
iniquitatis uincłis resoluti. & animas
suas effundentes deo. oꝑient irłm mu¬
nerib: & om̃s de captiuitate uenient.
& cont̾sione sua aurum fidei. & thus
sacrificii deferent. In tantum ꝓficien¬
tes. ut & aliis p̾dicent salutare dei. A¬
sinus & asellꝰ a sedendo dictꝰ: quasi a̾se¬
dus. S hoc nom̃ quod mag̃ eqͥs conue¬

Expanded text:
fertiles camelorum. Omnis provincia fertiles camelorum. Omnis provincia vocatur Saba, unde venit Saba regina ad Salomonem. Cedar autem regio Sarracenorum est, qui Ismaelitae dicuntur, et in Nabaioth unus est filiorum Ismael, ex quorum nominibus solitudo vocatur, quae frugum inops, pecorum plena est. Per familiaria ergo nomina gentium barbararum, quae vicinae sunt Ismaelitis, totius mundi conversio praedicatur. Mathan enim in hoc loco interpretatur iniquitas et Epha solutus vel fundens: Saba conversio vel captivitas. Cedar tenebrae: Nabaiot prophetiae. Greges igitur camelorum, id est, divitum et peccatorum, iniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo, operient Jerusalem muneribus; et omnes de captivitate venient, et conversione sua aurum fidei et thus sacrificii deferent: intantum proficientes, ut et aliis praedicent salutare Dei. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conve
Abbreviated transcription (Latin):
lit. In qͦ enim manifestiꝰ intelligitur.
qͣm in ipso quod scͥptum est. Quan¬
to magnus es humilia te in omnib:
Pacum autem: punctiones sig̾cant᷑.
Ppunẽtiones: dolores in passione sus¬
ceptos. foramengͦ acus dicit angu¬
stias passionis: qua scissȩ nr̃ȩ quasi
uestimenta nature quodamm re¬
sarcire id e̾ recuperare dignatꝰ ẽ:
quatinus post lapsum meliꝰ refor¬
mati: gaudeamꝰ ad testimonium a¬
postoli dicentis. Quieunq enim
in xp̃obaptizati estis: xp̃m induistiᷤ.
ipsum peccatorum nr̃oꝵ onera por¬
tauit. Camelus. amor scłi huius: cuiꝰ
fuguram camelus ille gerebat. quẽ
rebecca nuptura uirosuo ysaac. des¬
cendit ac reliquit. Camelus. peccato¬
res morib distorti: ut in iudicum.I
saba uenient aurum & thus deferen¬
tes: & laudem dño annunciantes. Sig¬
nificat enim hȩc sententia conuentũ
nationum: ad eccłiam xp̃i. Madian
& epha regionessunt trans arabiam:

Expanded text:
pit. In quo enim manifestius intelligitur, pit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Per acum autem punctiones significantur, per punctiones dolores in passione suscepti. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati gaudeamus ad testimonium Apostoli dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . ipsum, peccatorum nostrorum onera portavit. Camelus, amor saeculi, cujus figuram camelus ille gerebat, quem Rebecca nuptura viro suo Isaac descendit ac reliquit. Cameli peccatores moribus distorti, ut in Judicum: esaba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes . Significat enim haec sententia conventum nationum ad Ecclesiam Christi. Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam
Abbreviated transcription (Latin):
breue dicunt: siue quia curuus est
dorso. Camir enĩ uerbo greco cͥuũ
sig̃cat: hos lcet & aliȩ regiones mit¬
tant. s arabia plurimos. Differunt
autem sibi. Nam arabici bina tub̾a
indorso habent: reliquarum regionũ
singła. Cameli uͦ nomine aliquando
insacro eloquio dñs: aliquando au¬
tem gentilium suꝑbia expͥmitur: qͣsi
ex crescenti desuꝑ tumore tortuos a.
Dromeda genꝰ camelorum ẽ. iinoris
quidem staturȩ. s uelocioris: unde
& nom̃ habet. Nam dromos grece
cursus ce uelocitas appellat᷑. Centũ
&e ampliꝰ milia: uno die ꝑgere solet.
Quod animal sic̃ bos & ouis & came¬
lus: ruminat. Ruminatio autem
dicta ẽ. a ruma eminente gutturis
parte: ꝑ quam dimissus cibꝰ acertis
reuocat᷑ animalibus. Camelus aut̃
aut xp̃i humilitatem sig̾cat. qͥ onera
peccatorum nrõrum portabat aut
gentilem popłm conu̾sum ad fidem
se intelligi uoluit: quia sponte hu¬
miliatꝰ infirmitatis nr̃e onera sustu-¬

Expanded text:
breve dicunt sive quia curvus est breve dicunt sive quia curvus est dorso. Camur enim verbo graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos: differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Cameli vero nomine aliquando in sacro eloquio Dominus, aliquando autem gentilium superbia exprimitur, quasi excrescente desuper tumore tortuosa. Dromeda genus camelorum est minoris quidem staturae, sed velocioris, unde et nomen habet. Nam dromos Graece cursus velocitas appellatur: centum et amplius millia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Camelus autem aut Christi humilitatem significat, qui onera peccatorum nostrorum portabat, aut gentilem populum conversum ad fidem se intelligi voluit, quia sponte humiliatus infirmitatis nostrae onera susce
Abbreviated transcription (Latin):
eis gerulȩ fiant. In bubalis autẽ uł
uris possunt accrpi suꝑbi doctͥores
uel dominatores pleb̃: qui haben¬
tes similitudinem bonorum doc¬
torum in graduul officio qͦd ge-¬
stant. S suꝑbia tum̃tes. & in cornibus
potentiȩ mundanȩ potiꝰ confidentes
quamin diuinum auxiliu̾m: contra
apłm eligunt dñari in clerisñ ra for¬
mafieri gregis. Quib dñs ꝑ ꝓpħam
comminat᷑ dicens. Ue pastorib is raebqͥ
pascebant semetipsos. &nonne greges
pascunt᷑ a pastorib: Lac comedebatis
&e lanis oꝑiebamini: & quod crassum
erat occidebatis. gregem autem meũ
non pascebatis: quod infirmum fuit
ñ consolidastis: & quod egrotum ñ sa¬
nastis qͦd fract̾um est non alligastis:
& qͦd abiectum est non adduxistis. qͦd
ꝑierat non quesistis: s cum aust̾itate
imperabatis eis & cum potentia. Ca
melis causa nom̃ dedit. siue qͦd qͣndo
onerant᷑ ut breuiores & humiles fiãt.
accubant. Qͥ a greei cami humile ce

Expanded text:
eis gerulae fiant. In bubalis autem vel eis gerulae fiant. In bubalis autem vel uris possunt accipi superbi doctores et dominatores plebis, qui habentes similitudinem bonorum doctorum in gradu vel officio, quod gestant: sed superbia tumentes, et in cornibus potentiae mundanae potius confidentes quam in divinum auxilium, contra Apostolum eligunt dominari in cleris, non forma fieri gregis, quibus Domribus Israel, qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, et lanis operiebamini, quod crassum erat occidebatis; gregem autem meum non pascebatis, quod infirmum fuit non consolidastis, quod aegrotum non sanastis, quod fractum est non alligastis, et quod abjectum non reduxistis, quod perierat non quaesistis; sed cum austeritate imperabatmelis causa nomen dedit, sive quod, quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accumbant quia graeci camai humile et
Abbreviated transcription (Latin):
punctionem cordis scõrum sig̾eant:
ut in leuitieo. Iimposito desuꝑ holo¬
causto: adolebis adipes pacificorum.
Adip ssp̃italis gr̃ȩ intellectus: ut in
psalmo. & a dipe frumenti saci¬
at te. Padipes qui oꝑiunt genitalia
qui comedi ꝓhibent̃. animȩ origo
sicut & suꝑius de sanguine dictum
est: quibusdam significari uidet᷑.
in leuitico. Adeps crassitudo mali¬
ciȩ: ut inpsalmo. Ediit quasi ex adi-¬
pe iniquitas eorum. Item. Ibi adiyẽ
concluserunt. Crassitudo duritia ẽ
faciem eiꝰ: & de lat̾ib eiꝰ aruina de¬
pendet. Medulla cogitationes sc̃ȩ:
siue compunc̃tio ex intimo corde ꝓ¬
cedens. In ꝑsalmo. Holo causta me-¬
dullata offeram tͥ. Im malam par¬
tem de reꝓbis in ihezechiele dicitur.¬
Et fuerunt iniquitates eorum: in os
quod sint similes boum: adeo indo¬
miti ut ꝓferitate iugum ceruicibus
ñ recipiant. hos affrica procreat.U¬
ri agrestes bouessunt ingermania:
habentes cornua in tantum ꝓtens a.
ut regiis mensis insigni Mcita ex

Expanded text:
punctionem cordis sanctorum. In Levitico, et imposito desuper holocausto adolebit adipes pacificorum . Adeps, spiritalis gratiae intellectus: ut in psalmo: et adipe frumenti satiat te . Adipes, quae operiunt genitalia, quae comedi prohibentur, animae origo, sicut et superius de sanguine dictum est, a quibusdam significari videtur in Levitico: Adeps crassitudo malitiae, ut in psalmo: Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum . Item ibi: adipem concluserunt . Crassitudo duritia estfaciem, et de lateribus ejus arvina dependet . Medulla, cogitationes sanctae sive compunctio ex intimo corde procedens in psalterio: Holocausta medullata offeram tibi , et in malam partem de reprobis in Ezechiele dicitur: Et iniquitates eorum in osstionem, quod sint similes boum, adeo indomiti, ut pro feritate jugum cervicibus non recipiant, hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa, ut regiis mensis insigni capacitate ex
Abbreviated transcription (Latin):
ui trituranti. Rursum qͥa bouis no¬
mine plebs isrłitica figurat᷑. ꝓpħa as¬
serit: qui redemptoris aduentum
denuncians diẽ. Cognouit bos pos¬
sessorem suum: & asinꝰ p̾sepe dñisui.
Item ibi. beati qͥ seminatis suꝑ om̃s
aqͣs: immitentes pedem bouis ⁊ as:¬
ni. Item bos diabolus inmembris¬
suis hoc ẽ hereticis: unde in iob. fẽ¬
num ut bos comedet.Uacca: quasibo¬
acca. Est enim ex qualitate mobiliũ
nominum: sic̃ leo leena. draco drace¬
na. Hec aliquando in bonam signi¬
ficationem sensum trahit: ut ẽ illud
in lege ubi uacca rufa ȩtatis integrȩ.
& quȩ non traxerit iugum. immola¬
ri iubet᷑ In expiatione scũarii dñiso
let ꝑ masculinum fortitudo: ꝑ femi¬
ninum uͦ infirmitas designari. Quid
gͦ ꝑuaccam: nͥ assumpta ad sacͥficium
infirmitas incarnationis dñicȩ fi¬
guratur: De qͦ scͥptum ẽ. Qui et si
mortuus ẽ ex infirmitate: s uiuit ex
uidelicet humanitate macła ñ fuit:

Expanded text:
vi trituranti . Rursum quia bovis novi trituranti . Rursum quia bovis nomine plebs Israelitica figuratur, Propheta asserit qui Redemptoris adventum denuntians dicit: Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Item ibi: Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini . Item bos diabolus in membris, hoc est, haereticis. Inde in Job: Fenum ut bos comedet . Vacca quasi boacca, est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Haec aliquando in bonam significationem sensum trahit, ut est illud in Lege , ubi vacca rufa aetatis integra, et quae non traxerit, immolari jubetur in expiatione sanctuarii Domini. Solet per masculinum fortitudo, per femineum vero infirmitas designari. Quid ergo per vaccam, nisi assumpta ad sacrificium infirmitas incarnationis Dominicae, figuratur, de quo scriptum est: Quia etsi mortuus est ex infirmitate, sed vivit ex videlicet humanitate macula non fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ceruice seducunt animas inno¬
centes & ad suum gregem trahunt.
qͦs infelici ꝑsuasione decipiunt. Uac¬
cȩ qͦq popłoꝵ sunt mulieres. duẽti¬
li uoluntate leuissimȩ: qͤ ꝑfidiȩ doe¬
tores tanquam tauros sequuntur.
Bouem greci boeten dicunt. Hunc
latinitrionemuocant. eo qͦd terrã
terat quasi terionem. Neuiu. T̃rionẽ
hic modat᷑ rusticꝰ. Cuius latitudo pel¬
lium a m̃to ad crura. palearia di¬
cuntur a pelle ipsa: quasi pellearia.
In bub gͦ aliqñ luxuriosorum de¬
mentia: aliqͣn laborios a fortitudo
p̃dicantium: aliq̃n humilitas expͥ¬
mitur isrłitarum. Qͥa enimbouis no¬
mine ꝑ comparationem luxuriosorũ
dementia designat᷑ Salomon autem¬
indicat: qͥ cum malesuadentis muli¬
exis petulantiam p̾misisset. adiunx̃
statimq sequit᷑. Quasi bos ductus ad
uictimam. Rursũ qͥa bouis nomine
labor p̾dicatoris expͥmit᷑. legis uerba
testant᷑ quȩ ait. Non obturabis os bo¬

Expanded text:
ta cervice seducunt animas innota cervice seducunt animas innocentes, et ad suum gregem trahunt, quos infelici persuasione decipiunt. Vaccae quoque populorum sunt mulieres ductili voluntate levissimae, quae perfidiae doctores, tanquam tauros, sequuntur. Bovem Graeci boun dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur a pelle ipsa, quasi pelearia. In bubus ergo aliquando luxuriosorum dementia, aliquando laboriosa fortitudo praedicantium, aliquando humilitas exprimitur Israelitarum, quod enim bovis nomine per comparationem luxuriosorum dementia designatur, Salomon indicat, qui cum male suadentis mulieris petulantiam praemisisset, adjunxit: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam . Rursum, quod bovis nomine labor praedicatoris exprimitur, Legis verba testantur, quae ait: Non obturabis os bo
Abbreviated transcription (Latin):
supbiȩ humiles plebes uentilantes:
de qͥb iniheremia. Mugistis ut tauri.
&e tauri cum potentib. Tauri enim¬
ce in bonam &e in aduersam partem
significationem trahunt. In bonam.
qͦq ut est illudin euangłio. Ecce pnͣ¬
dium meum paraui. taurimei ⁊ alti¬
lia occisa sunt: & omnia parata. Qd
gͦ ꝑ tauros nͥ patres testam̃ti ueteris
significant᷑: Nam dum ex ꝓmissione
legis acceꝑant. qͣtinꝰ aduersariossu¬
os odiiretͥbutione ꝑcuterent. ut ita
dicati. quid aliud quam tauri erant:
qui inimicos suosuirtutis corporeȩ
cornu feriebant᷑. Qͥd uͦ ꝑ altilia nisi
noui testam̃ti patres figurantur: qͥ
dum grãm pinguedinis int̾nȩ ꝑci¬
piunt. et̾nis des idiis innitentes ad
sublimia contemplationis suȩ pen¬
nis subleuantur: In contrariamuͦ
partem tauri positi accipiunt᷑: ut ẽ
illud in psalmo. Concilium tauroꝵ
int̾ uaccas popłoꝵ. Hie ꝑtauros he¬
retieos significat indomitos: qͥ erec¬

Expanded text:
superbiae humiles plebes ventilantes, superbiae humiles plebes ventilantes, de quibus in Jeremia: Mugistis ut tauri . Et alibi: Et tauri cum potentibus . Tauri et in bonam et in adversam partem significationem trahunt. In bonam quoque, ut est illud in Evangelio: Ecce prandium meum paravi, et altilia occisa sunt, et omnia parata . Quid, ergo per tauros, nisi Patres testamenti veteris significantur? nam dum ex permissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant? Quid vero per altilia, nisi novi testamenti Patres figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, aeternis desideriis innitentes, ad sublimia contemplationis suae penna sublevantur. In contrariam vero partem tauri positi accipiuntur, ut est illud in psalmo: Concilium taurorum inter vaccas populorum . Hic per tauros haereticos significat indomitos, qui erec
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant᷑: qui adhuc insiti de fruet̾uo¬
autem ferum. titum eiꝰ filium memorat:
qui reliquias belli tanta populatiõe
contriuit. ut gentem ce ciuitatem qͣsi
herbarum pabxla t̾ribili depastione
consumeret. Necesse enim fuit hocui¬
neȩ contingere: cuiꝰ maceriaui debat᷑
ẽẽ deposita. Spiritalit̾ autem aper
ꝓpt̾ ferocitatem & fortitudinem ni¬
miam. diabolus intelligi potest. De
silua autem dix̃: qͥa cogitationes eiꝰ
agrestes auieq semꝑ existont. Iuuen¬
hominum usus in colenda terra:
uel qͥa apud gentiles ioui semper
ubiq iuuencus immolabatur. nũ¬
quam taurꝰ. Nam in uict̾imis: etiã
etas considerabat᷑. Taurus grecum no¬
men est: siẽ ce bos. Indicis tauris color
fuluus est: uolues ꝑnieitas: pilis in
contrarium u̾sis. Caput circum flec¬
tunt flexibilitate qua uolunt: t̾gi du¬
ricia omne telum respuunt inimici
feritatem. Taurꝰ xp̃s: ingenesi. Ifuro¬
re suo: subneruauerunt taurum.
Item tauri potestates huiꝰ scłi. cornu

Expanded text:
antur, quae adhuc insitae de fructuoautem ferum, Titum ejus filium memorat, qui reliquias belli tanta populatione contrivit, ut gentem et civitatem quasi herbarum pabula terribili depastione consumeret. Necesse enim fuit hoc vineae contingere, cujus maceria videbatur esse deposita. Spiritualiter autem aper propter ferocitatem et fortitudinem nimiam diabolus intelligi potest. De silva autem dixit, quia cogitationes ejus agrestes aviaeque semper existunt. Ehominum usus in colenda terra, et quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus immolabatur, nunquam taurus, nam in victimis aetas etiam considerabatur. Taurus Graecum nomen, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis. Caput circumflectunt flexilitate, qua volunt: tergi duritia omne telum respuunt, immiti feritate. Taurus Christus. In Genesi: Et furore suo subnervaverunt taurum . Item tauri, potestates saeculi hujus, cornu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃notat᷑. Transmiserunt autem reliquias
peccatoꝵs filiis suis: quando dixerunt:
Sanguis huius suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nr̃os
Item sus peccator. recte intelligens ⁊ lu¬
xuriose uiuens: ut ĩ salomone. sirels au¬
reus in narib suis: mulier pulchra ⁊ fa-¬
tua. Item sus carnalium cogitationessor¬
didȩ: ex quib oꝑa praua uelut decocta
ꝓcedunt. In ysaia. Qͥ comedunt carnẽ
suillam: & ius ꝓphanum inuasis eorum.¬
ablata .f. litt̾a ce subrogata.p. Unde ⁊ apd̃
greeos. siagros id ẽ ferꝰ dicit᷑. Omne enĩ
quod ferum est ⁊ immite: abusiue agre¬
ste uocamꝰ. Alii autem aprum dicunt
ẽẽ nuncupatum: qͦd in locis asꝑis cõmo¬
rantur. Sig̾cat autem aper ferocitatem
pͥncipum huiꝰ scłi. Unde ⁊ in psalmo de
uinea dñi scͥptum ẽ. Ext̾minauit eam aꝑ
de silua: ⁊ singłaris ferꝰ depastus est eam.
Ext̾minauit. extͣ t̾minos atq patͥam suã
Aprum uespasianum forsitan debemꝰ

Expanded text:
praenotatur. Transmiserunt autem reliquias praenotatur. Transmiserunt autem reliquias peccatorum filiis suis, quando clamabant: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Item sus peccator recte intelligens, et luxuriose vivens in Salomone: Circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua . Item sus carnalium cogitationes sordidae, ex quibus opera prava velut decocta procedunt, in Isaia: Qui comedunt carnem suillam, et jus profanum in vasis eorumablata f littera et subrogata p. Unde et apud Graecos suagros, id est, ferus dicitur. Omne enim, quod ferum est et immite abusive agreste vocamus. Alii autem aprum dicunt esse nuncupatum, quod in locis asperis commoratur. Significat autem aper ferocitatem principum hujus saeculi. Unde in psalmo de vinea Domini scriptum est: Exterminavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Exterminavit extra terminos atque patriam suam Aprum Vespasi
Abbreviated transcription (Latin):
cos intꝰ depͥmebat ꝓiciunt confitendoꝙͣ
post confessionem dum repetunt resu¬
munt. Sus lota in uolutabro luti dum
lauat᷑. sordidior reddit᷑. admissum plan¬
git. nec tam̃ deserit: grauiori culpȩ se su¬
bicit qͥa ipsamueniam contemiiit. qͣm
flendo imyetrare potuit. Iquasi in luto
semetipsum inuoluit: qui dum suis lac̾¬
mis uitȩ mundieiam subtrahit. ante
dei ocłos sordidas ipsas lacrimas facit.
Item porcihomines immundi atq lux¬
uriosi. In euangłio. si eicis nos: mitte in
porcos. Item ibi. Ne mittatis margaritas
immundos sig̾cat ⁊ peccatores: de qͥbus
in psalmo scͥptum est:De absconditis tuiꝰ
a dimpletus est uent̾ eorum. Saturati ft̃
porcina: & reliquerunt quȩ suꝑfuert᷑
paruulis suis. Iudeos dic̃. de immundi¬
ciis quȩ a dño abscondita idẽ noscunt᷑
ẽẽ ꝓhibitã. Porcina aũ polluta resdr. quȩ
int̾ cęt̾a uet̾is testam̃ti p̾cepta immunda

Expanded text:
eos intus deprimebat, projiciunt confitendo; quam eos intus deprimebat, projiciunt confitendo; quam post confessionem, dum repetunt, resumunt. Sus lota in volutabro luti, dum lavatur, sordidior redditur: et qui admissum plangit, nec tamen deserit, graviori culpae se subjicit, qui et ipsam veniam contemnit, quam flendo impetrare potuit; et quasi in lutosa aqua semetipsum involvit, quia dum suis lacrymis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas lacrymas facit. Item porci, homines immundi atque luxuriosi. In Evangelio: Si ejicis nos, mitte in porcos . Item ibi: Ne mittatis margaritas immundos significat et peccatores: de quibus in psalmo scriptum est: De absconditis tuis adimpletus est venter eorum: saturati sunt porcina, et relinquentur, quae superfuerant parvulis suis . Judaeos dicit de immunditiis, quae a Domino abscondita, id est, noscuntur esse prohibita. Porcina ad polluta respicit, quae inter caetera Veteris Testamenti praecepta immunda
Abbreviated transcription (Latin):
mergit imo illinit: oratius: & amica lu¬
to sus hinc etiam spurcicia uel spuriꝰ
nuncuꝑat᷑. Porcorum pilos. setas uoca¬
mus. Isetas a sue dictas a qͥb ⁊ sutores
uoeant᷑: quod ex setis suant. id est consu¬
ant pelles. Sues peccatores sig̾cant ce ĩmun¬
dos: uł hereticos de quib in lege p̃cipit᷑.
ob hoc quod ungłam findunt ce ñ ru¬
minant: ne afidelib eorum carnes
contingant᷑. Hi licet utrunq testam̃¬
tum legis &e euangłii suscipiant. sed
qͥa sp̃italem cibum ñ ruminant. im¬
mundi sunt. Item sues penitentes ne-¬
gligentes. & ad eaquȩ fleuerant reuer¬
tentes significant: Sic̃ petrꝰ in epła sua
ait. Canis reu̾sꝰ ad uomitum suum: et
sus lota in uolutabroluti. Canis gͦ cum
uomit: ꝓfecto cibum qui pectus depͥme¬
bat ꝓicit. S cum ad uomitum reu̾titur.
unde leui latꝰ fuerat rursꝰ onerat᷑. Sic
qͥ admissa plangunt. ꝓfecto mentis ne-¬
quiciam de qͣ male saturati fuerant. & qͦ

Expanded text:
mergit; limo illinit. Horatius: Et amica lumergit; limo illinit. Horatius: Et amica luto sus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupamus. Porcorum pilos setas vocamus; setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. Sues peccatores significant, et immundos vel haereticos, de quibus in lege praecipitur, ob hoc, quod ungulam findunt, et non ruminant, ne a fidelibus carnes eorum contingantur. Hi licet utrumque testamentum Legis et Evangelii suscipiant, sed quia spiritalem cibum non ruminant, immundi sunt. Item sues poenitentes negligentes, et ad ea, quae fleverant, revertentes significant: sicut Petrus in Epistola sua ait: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Canis ergo cum vomit, profecto cibum, qui pectus deprimebat, projicit; sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat, rursus oneratur. Sic qui admissa plangunt, profecto mentis nequitiam, de qua male saturati fuerant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
de quib scđm originem duxit. Lepus
leinpes. qͥa uelocit̾ currit: unde et
grece ꝓcursulagos đr. Uelox enim ani¬
mal: & satis timidum. Significat enim
lepꝰ homines timentes dm̃: qui non in
semetipsis s in ereatore suo fiduciam
fugium leporib & herinaciis. Petra aut̃
xp̃s est. Hinc de moyse scribit᷑. quod
lepuscłm dñi moyses steterit in forami¬
ne petre:qui in passione redemptoris
spem salutis suȩ habuit. Herinatius
uͭ est quemuocamus hericium. animal
omnino timidum. natura ꝓuidente
ssemꝑ armatum: cuius eutem inuice
setarum sudes acutissimȩ densissimȩq
communiunt. Cui tam̃ non sufficit na¬
tiua munitio s ne aliqͣ fraude possit in-¬
tercipi: refugium semꝑ habet in saxis.
Huic competent̾ aptat᷑: qui peccatis suiꝰ
hispidus futura iudicia m̃ouens petrã
fugium. Sus dicta. qͦd pasera subigat.
id est t̾ra subacta escasrequirat. Uerres.
eo qͦd grandes hñt uires. Porcus quasi
spurcꝰ. Ingurgitat enim se cȩnoluto im¬

Expanded text:
dum carnem originem duxit. Lepus quasi levipes, quia velociter currit. Unde et Graece pro cursu lagos dicitur, velox enim animal et satis timidum. Significat autem lepus homines timentes Deum: qui non in semetipsis, sed in Creatore suo fiduciam fugium leporibus et erinaciis . Petra autem Christus est. Hinc de Moyse scribitur , quod lepusculus Domini Moyses steterit in foramine petrae: quia in passione Redemptoris spem salutis suae habuit. Erinacius vero est quem vocamus hericium, animal omnino timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis. Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram fugium. Sus dicta, quod pascua subigat: id est, terra subacta escas inquirat. Verres eo, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus; ingurgitat enim se coeno; luto im
Abbreviated transcription (Latin):
sticia. fortitudo. temꝑantia: quȩ cur-¬
rui domini bene conueniunt: quia
ꝑ ipsas elect̾os suos inuiam iusticiȩ di¬
rigens. ꝑducit ad regnum ꝑpetuum.
Currꝰ autem a cursu dictus: uł qͥa
rotas hab̃e uidet᷑. Currus enim scorũ
angłorum societatem. aut scõrum ho¬
minum unanimitatem mistice desig¬
nat: ex qͥb dñs uolũptatis sue regim̃
exercet unde in curru igneo legitur
helyas sublatꝰ in cȩlum: ut uidelicet
apte monstraretur: quia homopurꝰ
adiutorio egebat alieno. Pangelos
qͥppe illa fact̾a ce ostensa sunt adium̃¬
ta: quia nec ad cęlum qͥdem aereũ
ꝑ se ascendere pot̾at. quem naturȩ
suȩ infirmitas grauabat. Redemp-¬
tor autemñr non curru ñ angłis sub¬
leuatus legit᷑: quia is qui fecerat omĩa
nimirum suꝑ omnia sua uirtute fere¬
batur. Illiic enim reu̾tebat᷑ ubi erat.
ce inde redi bat ubi remanebat. Qa
cum ꝑ humanitatem ascenderet in

Expanded text:
stitia, fortitudo, temperantia. Quae curstitia, fortitudo, temperantia. Quae currui Domini bene conveniunt, quia per ipsas electos suos in viam justitiae dirigens perducit ad regnum perpetuum. Currus autem a cursu dictus, vel quia rotas habere videtur. Currus enim sanctorum angelorum societatem, aut sanctorum hominum unanimitatem mystice designat, in quibus Dominus voluntatis suae regimen exercet. Unde in curru igneo legitur Elias sublatus in coelum : ut videlicet aperte monstraretuadjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster, non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat: quia cum per humanitatem ascenderet in
Abbreviated transcription (Latin):
lios in gente iudea fuisse clementes. ut
gaium cesarem augustum ⁊ claudiũ.
ꝑsecutores alios. atq t̾ribiles uit gaiũ
uł neronem. uespasi anum & adria-¬
num. Epħa gͦ querente quid sibi an-¬
gelus qͥ loquebatur uellet significa¬
re que cerneret. Angl̃s qui loqueba¬
tur in eo respondit. Inarrauit .iiii. ẽẽ
uentos cȩli. id est .iiiͦiʳ. plagas mundi
que uocant᷑ grece. kaialatã. qui asi¬
stont &e parent dñi uoluntati. Nichil
enim hȩc .iiiͦiͦ. regna quȩ diximus: ab¬
sq dñi uoluntate fecerunt. Item iuxta
allegoriam In quadriga duo testam̃¬
ta. siue ipsorum testamentorum in p̃¬
ceptis caritatis p̃dicatores: seu etiam
duo popłi. uel ip̃sorum popłorum doc¬
tores possunt intelligi. hoc ẽ iudeorũ
& gentium: quib xp̃i potentia presi¬
dens regimen congruum p̃stat. Item
euangłia possunt accipi: uł .iiii. uir¬
tutes pͥncipales. hoc est prudentia. iu¬

Expanded text:
lios in gente Judaea fuisse clementes, ut lios in gente Judaea fuisse clementes, ut Gaium Caesarem, Augustum et Claudium: persecutores alios atque terribiles, ut Gaium vel Neronem, Vespasianum et Adrianum. Propheta ergo quaerente, quid sibi angelus, qui loquebatur, vellet significare, quem cerneret: angelus qui loquebatur in eo, respondit et narravit quatuor ventos esse coeli, id est, quatuor plagas mundi, quae vocantur Graece climata: quae assistunt et parent Domini voluntati. Nihil enim haec quatuor regna, quae diximus, absque Domini voluntate fecerunt. Ita juxta allegoriam in quadriga duo testamenta, sive ipsorum testamentorum in praeceptis charitatis praedicatores, seu etiam duo populi vel ipsorum populorum doctores possunt intelligi, hoc est, Judaeorum et gentium, quibus Christi potentia praesidens regimen congruum praestat. Item evangelia possunt accipi, vel quatuor virtutes principales, hoc est, prudentia, ju
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ eccłia et̾na quiete. nisi post labo¬
rem .ui. ȩtatum sine omni ꝑturbatiõe
in.Uͣiͥi. requiescet. Uerba consolatoria.
autem in ꝓpħis legimus bigas & qͣdri¬
gas iuxta allegoriam. aut tempora reg¬
norum: aut pͥncipatum uel factum ip¬
sorum regum ostendit. Nam bigas in
ysaia legimꝰ: & in zacharla quadrigas:
ita qͦq ubi scͥptum est. Leuaui oculos
meos ae uidi: & ecce .iiͦiͬ. quadrige egre¬
dientes de medio duorum montum:
&e in quadriga t̾cia equi albi: & in qua¬
driga .iiii. equi uarii fortes: De quadri¬
ga pͥma eqͥrufi erant & cruenti ⁊ san¬
guinarii: & babyloniȩ crudelitate ter¬
ribiles. Inquadriga scda equi nigri.
regnum medorum & psarum: quod
bige sedens & egͥdiens. ꝑ assueri regis edi¬
ct̾um. mortem omnium iudeorum dri¬
sti nuncio p̃ferebat. In qͣdriga tercia
eqͥ albi. macedones: sub quoꝵs impio
de antiocho machabeoꝵ uictoriam le¬
gimus. In quadriga .iiii. equi uarii
fortes scimus enim romanoꝵ reges. A¬

Expanded text:
id est, Ecclesia aeterna quiete, nisi post laborem sex aetatum, sine omni perturbatione in septima requiescet. Verba consolatoria dautem in prophetis legimus bigas et quadrigas, juxta allegoriam aut tempora regnorum, aut principatum vel actum ipsorum ostendit. Nam bigas in Isaia legimus, et in Zacharia quadrigas. Ita quoque ibi scriptum est: Levavi oculos meos, et vidi, et ecce quatuor quadrigae egredientes de medio duorum montium:et in quadriga tertia equi albi, et in quadriga quarta equi varii fortes . De quadriga prima equi rufi erant et cruenti et sanguinarii et Babyloniae crudelitate terribiles: in quadriga secunda equi nigri regnum Medorum et Persarum, quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat: in quadriga tertia equi albi Macedones, sub quorum imperio de Antiocho Machabaeorum victoriam legimus: in quadriga quarta equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges a