comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s. mare ingrediens. qͦ cũq pergere
festinabat. Et magis hoc conuenit
fugitiuo. & timido. non locũ fuge oci¬
ose eligere. s pͥmũ. occasionẽ arriꝑę
us ego sũ: onm̃ cęli ego timeo. qͥ fecit
mare & aridam. Sin autẽ ipse fecit
mare & aridã: cur aridã derelinꝗns.
arbitraris ce conditorẽ maris in mari
posse uicare ᷑ Simulq instruitur ꝑ
salutẽ conuersionẽq nautarũ: ȩtiam
tantã multitudinẽ niniue. simili
dimiserit domũ & patriã suã: & assũpta
coiste quẽ formasti.ad illudendum ei.
dcirco enim. & inpassione dicebat. Pat̃
si possibile ẽ. cranseat a me calix iste :

Expanded text:
sed mare ingrediens, quocumque pergere sed mare ingrediens, quocumque pergere festinabat: et magis hoc convenit fugitivo, et timido, non locum fugae otiosae eligere; sed primam occasionem arripere us ego sum, et Dominum coeli ego timeo, qui fecit mare et aridam: si autem ipse fecit mare et aridam, cur aridam relinquens arbitraris te conditorem maris in mari posse vitare? Simulque instruitur per salutem conversionemque nautarum, etiam tantam multitudinem Ninive simili dimiserit domum, et patriam suam, et assumpta co iste quem formasti ad illudendum ei . Idcirco enim et in passione dicebat: Pater, si possibile est, trans
Abbreviated transcription (Latin):
se solũ electũ qͥ mitteret᷑ ad assyrios
inimicos isrł. & ad ciuitatẽ hostium :¬
maxime ubi idolatriaubi ignoratio
dei: &. qͦo his maius ẽ: timebat ne ꝑ
occasionẽ p̃dicationis suȩ. illis con¬
uersis ad pęnitentiã. isrł relinqͤret᷑¬
pęnitꝰ. Nouerat enĩ eodẽ spũ qͦ illi
gentiũ p̃coniũ credebat᷑. qd̾ quando
nationes crelidissent. tunc piret
domꝰ isrł: & qͦd aliqnͣdo futurũ erat.
hoc ne in suo cẽpore fieret uerebat᷑.
Unoe imitatꝰ cain ionas. & recedens
a facie dei. fugere uoluit intharsis:
qͦo iosephus incp̃tat᷑ charsũ. cilicie
ciuitatẽ. prima tantũ lictera cõmu¬
tata. Q uantũ uero inparalipome¬
nonis libro intelligi dat᷑. qͥdã locus
indiȩ sicuocat᷑. Porro hebrei. tharsis
mare dici generaliter autumant. scd̾m
illud᷑ in sp̃u uehem̃ti confringes na¬
ues charsis. id ẽ. maris: & in ysaia:
ululate naues tharsis: suꝑ qͦ annos

Expanded text:
se solum 393 electum, qui mitteretur ad Assyrios se solum 393 electum, qui mitteretur ad Assyrios inimicos Israel, et ad civitatem hostium maximam, ubi idololatria, ubi ignoratio Dei: et quod his majus est, timebat ne per occasionem praedicationis suae, illis conversis ad poenitentiaretur. Noverat enim eodem spiritu, quo illi gentium praeconium credebatur, quod quando nationes credidissent, tunc periret domus Israel, et quod aliquando futurum erat, hoc ne in suo fieret tempore, verebatur. Unde imitatus Cain Jonas , et recedens a facie Domini, fugere voluit in Tharsis, quam Josephus interpretatur Tharsum Ciliciae civitatem, prima tamen littera commutata: quantum vero in Paralipomenon libris intelligi datur, quidam locus Indiae sic vocatur. Porro Hebraei THARSIS  , mare dici generaliter autumant secundum illud: In spiritu vehementi confringes naves Tharsis , id est, maris. Et in Isaia: Ululate, naves Tharsis . Super quo ante
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiat: & hoc ꝓpterea. qͥa ascend̾it
malicia eiꝰ corã dõ. Cũ enĩ dñs. quasi
quandã pulcherrimã domũ. serui¬
turo sͥ homini exstruxerit. depra¬
uat᷑ ẽ homo ꝓpria uoluntate: & a
puericia diligenter appositum est
& exstructa turrę suꝑbiȩ. meretur
prĩȩ suȩ. non tã saluti inuidet niniue.
qua ñ uult ꝑire ppłm suum. Alioqn
legerat moysen. rogantẽ dixisse ꝓeo.
sidimittis ei peccatũ dimitte. sin
autẽ non dimittis. & me dele de li
fusse deletũ: quin pocius dñm oc¬
casionẽ accepisse ꝑ seruũ: ut cȩteris
conserius illius parceret. Dũ enim
dicit dimitte me. ostendit se pos se
retineri. Iale qͥd & apłs loq̃r Obta¬
desideret cui uiuere xp̃c ẽ. & mori
lucrũ s magis meret᷑ uitã dũ salua¬
re uultcęteros. Propterea uidens io¬
nas conpphas suos.micti ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. ut ad pęnigentiam
ppłm ꝓuocarent. balaam qͦ diuinũ de
salute isrłitici ppłi ꝓpħasse: dolet

Expanded text:
a ascenderit malitia ejus coram Deo. Cum enim Deus quasi quamdam pulcherrimam 392 domum servituro sibi homini exstruxerit, depravatus est homo propria voluntate, et a pueritia diligenter appositum est et exstructa turre superbiae , meretur patriae suae, non tam saluti invidet Ninive, quam non vult perire populum suum. Alioquin legerat Moyse rogantem dixisse pro eo: Si dimittis eis peccatum, dimitte: sin autem non dimittis, et me dele de libfuisse deletum, quin potius Dominum occasionem accepisse per servum, ut caeteris conservis illius parceret. Dum enim dicit, dimitte me, ostendit se posse retineri. Tale quid et Apostolus desideret, cui vivere Christus est, et mori lucrum ; sed magis meretur vitam, dum salvare vult caeteros. Praeterea videns Jonas comprophetas suos mitti ad oves perditas domus Iocarent, Balaam quoque divinum de salute Israelitici populi prophetasse , delet
Abbreviated transcription (Latin):
Et uel descendit in eã ut ꝓpriȩ conti¬
netͣ᷑ in hebraico. hiret enĩ descendit dr̃
ut fugitiuus sollicite latebras quere¬
ret: uel ascendit ut scriptũ ẽ. in editi¬
one uulgata: ut quocũq nauis ꝑger&e.
ꝑueniret᷑. euasisse se putans. si uid ȩã
labat᷑ pulcherrimũ. non uult collere
panẽ filioꝵ. & dare canibꝰ. s qͥa uenerat
ad oues ꝑditas domꝰ isrł. dat uectoribꝰ
ppłm. saluet & accolas maris: & inter
turbines. & tẽpestates. id ẽ. passionem
suã. crucisq conuicia. submersus in
ferno. saluet eos qͥͦs quasi innaui
dormiens negligebat. Prudens ro¬
gandus ẽ. lector: non eundem ordi¬
nem tropologiȩ. quẽ hystoriȩ que¬
rere. Nã & apłs agar & saram duo
testam̃ta refert. & tam̃ non om̃ia
quȩ in hystoria illa narrantur
tropologicȩ interpretari possumuᷤ.
& ad effesios de ad am. & eua. dispu¬
tans.ait. Propter hoc relinquet
homo patrẽ & matrẽ suam. & ad¬
herebit uxori suȩ: & erunt duo incar¬

Expanded text:
Et descendit in eam, ut proprie continetur in Hebraico: IERED   enim descendit dicitur: ut fugitivus sollicite latebras quaereret. Vel ascendit, ut scriptum est in editione Vulgata: ut quocumque navis pergeret, perveniret: evasisse se putans, si Judaeam rlabatur pulcherrimum non vult tollere panem filiorum, et dare eum canibus ; sed quia venerat ad oves perditas populum, salvet accolas maris, et inter turbines ac tempestates, id est, passionem suam, crucisque convicia submersus in inferno, salvet eos, quos quasi in navi dormiens negligebat . Prudens rogandus est lector, ne eumdem velit ordinem tropologiae, quem et historiae quaerere. Nam et Apostolus, Agar et Saram ad duo Testamenta refert: et tamen non omnia quae in historia illa narrantur, tropologice interpretari possumus. Et ad Ephesios, de Adam et Eva disputans, ait: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in car
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m & ad ęccłam referre possumus:
quia hoc testimonio sic ab usus ẽ.
apłs: fãc enim qͦd scriptũ ẽ. ideo
relinquet homo prẽm suum. refe¬
ramꝰ ad xp̃mꝰ ut dicamꝰ eũ. patrẽ
nisi forte dicamꝰ reliqͥsse eũ cę̧lestẽ
& cȩtera multo his difficiliora: Ii¬
bant enim de sp̃ali consequenti eoᷤ
petra: petra autẽ erat xp̃c: neqͣquã
nos artat. ut omẽm exodi librum
dicere. qͦd hȩc petra a moysȩ ꝑcussa
sit. non semel. s bis. qͦo aquę fluxert̃.
& correntes repleti st̃: Num uni¬
uersã loci illiꝰ hẏstoriã. ꝑ hanc occa¬
allegoriȩ. & non potius unusquisq

Expanded text:
 ad Ecclesiam referre possumus, quia hoc testimonio sic abusus est Apostolus? Fac enim hoc quod scriptum est: Ideo relinquet homo patrem suum, referamus ad Christum, ut dicamus eum Patrem nisi forte dicamus reliquisse eum coelestem caetera multo his difficiliora? Ilbant autem de spirituali consequente eos petra: petra autem erat Christus , nequaquam nos arctat ut omnem Exodi librum dicere? quod haec petra a Moyse percussa sit, non semel sed bis , quod aquae fluxerint, et torrentes repleti sint. Num universam loci hujus historiam per hanc occaalle
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ: ad quẽ hẏram qͦ rex tẏri. ligna
de libano ratibꝰ trans ferebat. qͦ hierłm
t̃reno itinere ꝓueherent᷑. Hic est locꝰ.
in quo usq hodie saxa monstrantur
inlictore: in qͥbꝰ andromeda religata.
ꝑsei quondã sit liberata presidio.
Scit eruditꝰ lector hẏstoriã. s & iuxta
regionis naturã. de montanis. & ardu¬
is ad ioppẽ. & cãpestria ueniens ꝓpħa.

Expanded text:
legimus , ad quem Hiram quoque rex Tyri ligna de Libano ratibus transferebat, quae Jerusalem terreno itinere perveherentur. Hic locus est, in quo usque hodie saxa monstrantur in littore, in quibus Andromeda religata, Persei quondam sit liberata praesidio. Scit eruditus lector historiam; sed et juxta regionis naturam de montanis et arduis ad Joppen et campestria veniens propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
diuersam intelligentiam recipiet¬
spiritalẽ : Igit᷑ sicut hȩc cestimoma
suas incerp̃tationes habent. & nec
p̃cedentia. nec consequentia eandẽ
referre ad dnm poterit. nec exeo qͦd
inȩuangelio dr̃. generatio pessima

Expanded text:
ntelligentiam spiritualem? Igitur sicut haec testimonia suas interpretationes habent, et nec praecedentia, nec consequentia eamdem referri ad Dominum poterit. Nec ex eo quod in Evangelio dicitur: Generatio pessima
Abbreviated transcription (Latin):
liter. Ante dnĩ passionẽ cim̃tes
clamauert̃ ad dõs suos: post passio¬
nẽ eiꝰ dnm̃ timent. id est uenerant᷑.¬
& colunt. Et non cunt̃ simpliciter.
ut inpͥncipio legimꝰ. s timore magno:
iuxta illud qͦd dr̃. ex cota anima. &
ex coto corde tuo. & ex tota m̃te tua.

Expanded text:
liter. Ante Domini passionem timentes clamaverunt ad deos suos: post passionem ejus Dominum timent, id est, venerantur et colunt, et non timent simpliciter, ut in principio legimus, sed timore magno, juxta illud quod dicitur: Ex tota anima, et ex toto corde, et ex tota mente tua
Abbreviated transcription (Latin):
talem. nos non habemꝰ regẽ nisi cȩsarẽ.
plenitudo gentium subintͣret. & fran¬
gerẽt᷑ rami oliuȩ: ꝓ qͥbꝰ oleastri uirgul¬
incruce posit᷑ diceret. Pat̃ ignos ce
eis: qͦd enim faciunt nesciunt. Uel
&e ipsa speciosã sonat. ire festinat ad gau¬
dũ de qͥetis beatitudine ꝑfruens. totũ
se tradere cheoriȩ. meluis ȩȩ arbitrans
pulchritudinȩ &e uarietatȩ sententiȩ
ꝑfrui:. quã per occasionẽ salutis genti¬
ũ cȩterarũ perire ppłm: de quo xp̃c
incarne generandus sit. Et descen-¬
dit in iopen: & inuenit naueNc
euntẽ intharsis. Et dedit naulũ eiuꝰ.
Q̾ descendit in eam: ut iret cũ eis inthar¬
sis.a facie dñi. LU. Descendit

Expanded text:
emus regem nisi Caesarem , plenitudo gentium subintraret, et frangerentur rami olivae, pro quibus oleastri virgulin cruce positus diceret: Pater, ignosce eis, quod enim faciunt, nesciunt . Vel ta, quae et ipsa speciosam sonat, ire festinat ad gaudium, et quietis beatitudine perfrui, totum se tradere theoriae, melius esse arbitrans pulchritudine et varietate scientiae perfrui, quam per occasionem salutis gentium caeterarum perire populum, de quo Christus in carne generandus sit. Et descendit in Joppen, et invenit navem euntem in Tharsis: et dedit naulum ejus, et descendit in eam, ut iret cum eis in Tharsis a facie Domini. LXX: Et ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
erat fugȩ. & peccati. quo dni p̃cepta
ne glexerat: & tẽpestatẽ ignorantibꝰ
cęteris. contra se seuire cernebat. Ideo
descendit ad interiora nauis. & cristiꝰ
abscondit᷑. ne quasi dei uindices fluctꝰ
aduersũ se uideret intumescere. Qs
autem dormit: non securitatis est.
s meroris. Nã & apłos legimꝰ in dnĩ
passione. pre tristitiȩ magnitudine
somno fuisse depressos. S in autem
interp̃tem᷑ in cẏpo: somnus ꝓpħȩ &
grauissimꝰ sopor. hominẽ significat
erroris sopore torpentẽ. Cui non suf¬
fecerat fugisse a facie dni. nisi & qͣdã
uecordia mens illius obruta. ignora¬
ret iracundiã dei. & quasi securuᷤ
dormiret: & ꝓfundissimũ sõnũ rauca
nare sonaret᷑. Accessit ad eũ gub̾nator

Expanded text:
erat fugae et peccati, quo Domini praecepta erat fugae et peccati, quo Domini praecepta neglexerat: et tempestatem, ignorantibus caeteris, contra se saevire cernebat: ideo descendit ad interiora navis, et tristis absconditur, ne quasi Dei vindices fluctus adversum se videret intumescere. Quod autem dormit, non securitatis est, sed moeroris. Nam et Apostolos legimus in Domini passione prae tristitiae magnitudine somno fuisse depressos . Sin autem interpretamur in typo, somnus prophetae et gravissimus sopor hominem significat erroris sopore torpentem, cui non suffecerat fugisse a facie Dei, nisi et quadam vecordia mens illius obruta, ignoraret iracundiam Dei, et quasi securus dormiret et profundissimum somnum rauca nare resonaret. Et accessit ad eum gu
Abbreviated transcription (Latin):
Arbitrant᷑ nauẽ solito onere p̃gͣuari:
& non in telligunt cocũ pondꝰ esse
fugitiui ꝓpħȩ. Timent naute clamãt
unusqͥsq ad dnm suum. ignorantes
ueritatẽ. non ignorant prudentiam :¬
& sub religionis errore.sciunt aliqd
esse uenerandũ. Deniq ꝓiciunt one¬
ra in mare: ut magnitudinẽ fluctuũ
cdassis leuior transiliret. At econt᷑
isrł. nec bonis. nec malis intelligit
ocłos habet᷑. Ꝙ̾ ionas descendit ad
interiora nauis. & dormiebat sopore gͣui.
Lxxͣ. Ionas aut̃ descendit in uentrẽ nauis: & dor¬
secura describitur. non tempestate. non
ꝑiculis concurbat᷑: eundẽ & ingran¬
quillo. & in imminente ꝑicło animũ
gerens. Deniq alii clamãt addeos
suosͥ uasa ꝓiciunt.: nititur unꝰqͥsq
qͦd potest: iste tam qͥetꝰ ẽ. & securus.
animiq tranquilli. ut ad nauis in¬
teriora descendens. sõno placido per¬
fruat᷑. S & hoc dici potest: conscuiᷤ

Expanded text:
Arbitrantur navem solito onere praegravari, Arbitrantur navem solito onere praegravari, et non intelligunt totum pondus esse fugitivi prophetae. Timent nautae, clamat unusquisque ad Deum suum; ignorantes veritatem, non ignorant providentiam, et sub errore religionis sciunt aliquid esse venerandum: projiciunt onera in mare, ut magnitudinem fluctuum classis levior transiliret. At contra Israel nec bonis nec malis intelligit oculos habet. Et Jonas descendit ad interiora navis, et dormiebat sopore gravi. LXX: Jonas autem descendit in ventrem navis, et dorsecura describitur: non tempestate, non periculis conturbatur, eumdem et in tranquillo, et imminente naufragio animum gerens. Denique alii clamant ad deos suos, vasa projiciunt, nititur unusquisque quod potest. Iste tam quietus est et securus, animique tranquilli, ut ad navis interiora descendens, somno placido perfruatur. Sed et hoc dici potest: Conscius
Abbreviated transcription (Latin):
est cẽpestas magna in mari: & nauis
perichtabat᷑ conteri. Potest fuga ꝓ¬
pħȩ. & ad hominis referri in cõmune
ꝑsonam: ꝗͥ dei p̃cepta contẽpnens
recessit a facie eiꝰ & se mundo cradidit:
ubi postea maloꝵ tẽpestate. & totiuiꝰ
mundi contra se seuente naufragio.
cõpulsus ẽ. sentire dm̃: & reuerti ad
eum quẽ fugerat. Unde intelligimꝰ
ȩtiam ea quȩ sͥ homines estimant
quibꝰ p̃bet᷑. s & ipsos qͥ p̾bent parit᷑
conteri. sicut legimꝰ uictã ab assyriis
ȩgyptum qͥa opitulabat᷑ ispłi contra
dni uoluntatẽ. Periclitabat᷑ nauis
quȩ ꝑiditantẽ susceꝑat.: uento maria
concitant᷑: intranquillitate cẽpestas
oritur. Nichil deo aduersante secu¬
rũ est. Et timuert̃ nautȩ & clama¬
uerunt ad dnm̃ suum: & misert̃ uasa
quȩ erant innaui inmare. ut alleuiaret᷑
ab eis.L XͭX. Et timuert̃ qͥna
uigabant. & clamauert̃ unusqsq
addnm̃ suũ: & iactũ fecert̃ uasoꝵ na¬
uis in mare.ut alleuiaret᷑ nauis:

Expanded text:
est tempestas magna in mari, et navis periclitabatur conteri. Potest fuga prophetae et ad hominis referri in communi personam, qui Dei praecepta contemnens, recessit a facie ejus, et se mundo tradidit, ubi postea malorum tempestate, et totius mundi contra se saeviente naufragio, compulsus est sentire Deum, et reverti ad eum quem fugerat. Unde intelligimus etiam ea quae sibi homines aestimant quibus praebetur; sed et ipsos qui praebent, pariter conteri. Sicut legimus victam ab Assyriis Aegyptum, quia opitulabatur Israeli contra Domini voluntatem. Periclitatur navis quae periclitantem susceperat: vento maria concitantur, in tranquillitate tempestas oritur, nihil, Deo adversante, securum est. Et timuerunt nautae, et clamaverunt viri ad Deum suum, et miserunt vasa 397 quae erant in navi in mare, ut alleviaretur abvigabant, et clamaverunt unusquisque ad Deum suum, et jactum fecerunt vasorum navis in mare, ut alleviaretur navis.
Abbreviated transcription (Latin):
breos elem̃toꝵ diuersitate. & suis ꝓ¬
prietatibꝰ distinguntua. Hic igitur
ꝓpħa quẽ neine habemꝰ in manibus.
fuit de oppido techue. qͦd sex milibꝰ
ad meridianã plagã ab est a sca beth¬
leem: quȩ mundi genuit saluatorẽ.
& ultra nullus est uiculus: neq a¬
grestes qͥdẽ casȩ. & furnoꝵ similes.
quas afri appellant mapalia. lanta
est heremi uastitas: quȩ usq ad mare
rubrum. ꝑsarũq. & ȩthyopũ. atq
indoꝵ terminos dilatet᷑. Et qͥa humo
arida. atq harenosa. nichil omnino
frugũ gignit᷑. cuncta st̃ plena pasto¬
ribus: ut sterilitatem terrȩ cõpen-¬
sent pecoꝵ multitudine. Ex hoc
numero pastoꝵ. & amos ꝓpħa fuit.:
inperitꝰ sermone. s non scientia: idẽ enĩ

Expanded text:
braeos elementorum diversitate, et suis proprietatibus distinguuntur. Hic igitur propheta quem nunc habemus in manibus, fuit de oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est eremi vastitas, quae usque ad mare Rubrum, Persarumque et Aethiopum atque Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cuncta sunt plena pastoribus, ut sterilitatem terrae compensent pecorum multitudine. Ex hoc numero pastorum Amos propheta fuit, imperitus sermone, sed non scientia. Idem enim,
Abbreviated transcription (Latin):
QUI SEQUITUR
iohelem. & est
tercius duodecĩ
propħãrum :
non est ipse
quem pacrẽ
legimus:
Ille enim
scribitur
ꝑ primã
& ultinam nominis sui licteram
alepħ. & sadẽ. & interpretat᷑ fortis.
atq robustus: hic uero per am. et
sametħ. & interpretat᷑ ppłs auulsus.

Expanded text:
qui sequitur Joelem, et est tertius duodecim prophetarum, non est ipse, quem patrem legimus. Ille enim scribitur per primam t ultimam nominis sui litteram ALEPH et SADE, et interpretatur fortis, atque robustus. Hic vero per AIN et SAMECH, et interpr
Abbreviated transcription (Latin):
iubete tantũ: & nos cuncta uastabi¬
mꝰ. Ex eo autẽ qͦd posuit. date nob̾
filio. uel intẽplo. uel in omĩ qͥ sc̃s.ẽ.
& appellat᷑ tẽplũ dei: qͦd uentura
sit dies non longe. & post multa
scła s iã imminens dies captiuitatiᷤ.
& angustiȩ. in qͦ uaccȩ eleuent᷑ incontiᷤ.
& reliqͥȩ earũ in olł feruentibꝰ: ꝓ quo

Expanded text:
jubete tantum, et nos cuncta vastabijubete tantum, et nos cuncta vastabimus. Ex eo autem quod posuit, date nobisFilio, vel in Templo, vel in omni qui sanctus est et appellatur templum Dei, quod adventura sit dies non longe et post multa saecula, sed jam imminens, dies captivitatis et angustiae, in quo vaccae leventur in contis, et reliquiae earum in ollis ferventibus, pro
Abbreviated transcription (Latin):
tides. q̃ estis in monte samariȩ. ꝙ̃ oppͥ¬
mitis pauꝑes. & conculcatis ȩgenoᷤ:
quȩ dicitis dñis ur̃is. date nobiᷤᷤ
stilentes: & eiciemini nudȩ contra
inuicem: & ꝓiciemini suꝑ moncẽ
reman. dicit dñs ds̃. & uaccis pin
la. & theodotio ipsũ uerbũ hȩbrai¬
cũ ẜasañ: nos syminachi interp̃ta¬
ỹoguỹ. id est boues saginatȩ. uaccaᷤᷤ
pingues interp̃tati sumꝰ. Loqͥtur
autẽ ad principes isrł. & optimate ᷤᷤ
quosq decẽ tribuũ. qͥ deliciis ac
rapinis uacabant. ut audiant ser¬
monẽ dei: & non aratores boues.s
uaccas pingues de ariñto esse se
nouerintꝰ siuȩ quȩ nutriant᷑ in
pascus basan. quȩ st̃ loca herbarũ
fertilissima: ac ꝑ hoc significat eos
non agri culturȩ. s ummolationi &
ȩsui p̃paratos. Uos uaccȩ pingues
estis in monte samariȩ. & humiles
quoq confringitis: & dicitis dnĩs
urĩs id ẽ. pastoribꝰ. ꝑ qͦs reges in¬
celligimꝰ: date nob̾ &bibemꝰ: id est

Expanded text:
tides, quae estis in monte Samariae, quae opprimitis pauperes, et conculcatis egenos, quae dicitis dominis vestris: Date nobis ustilentes, et ejiciemini nudae contra invicem, et projiciemini super montem mam, dicit Dominus. Pro vaccis pingila et Theodotio ipsum verbum Hebraicum BASAN  ; nos Symmachi interpretaὔτροφοι, id est, boves saginatae, vaccas pingues interpretati sumus. Loquitur autem ad principes Israel et optimates quosque decem tribuum, qui deliciis ac rapinis vacabant, ut audiant sermonem Dei, et non aratores boves, sed vaccas pingues de armento se esse noverint, sive quae nutriantur in pascuis Basan, quae sunt loca herbarum fertilissima: ac per hoc significat eos, non agriculturae, sed immolationi et esui praeparatos. Vos vaccae pingues estis in monte Samariae, et humiles quosque confringitis, et dicitis dominis vestris, id est, pastoribus, per quos reges intelligimus, Date nobis, et bibemus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. Qͥ dam remmañ uisionem
Non enĩ om̃ia uidere poterant. ss
Possumꝰ iuxta litt̾am. quando uene¬
rint dies captiuitatis. suꝑ uaccas
samariȩ intelligere. qͦd suꝑent ea ᷤ
inp̃lio. & opprimant armis suis:
& in congressione suꝑatas. cõpellãt
ad urbes munitas. quȩ comꝑ ant᷑
ollis feruentibꝰ: ut qͦmͦ hierłm ha¬
bens clausos ppłos & obsessos. assi-¬
milat᷑ ollȩ feruenti. & plenę car¬
niũꝰ sic & urbes samariȩ ollis fer-¬
uentibꝰ cõparent᷑: quȩ famȩ. & pesti-¬
lentia ppłos dausos exire cõpellãt.¬
& irȩ incaptiuitatẽ. mutuo se uiden¬
tes: & transferri in arm̃oñ montes
armeniȩ: qͥ medis ꝑsisq confines sc̃.
Uenite ad betheł. & impiȩ agitȩ :
ad galgalã. & multiplicate pͤuari

Expanded text:
Remman, visionem Non enim omnia videre poterant; sed sibi Possumus juxta litteram, quando venerint dies captivitatis super vaccas Samariae, intelligere quod superent eas in praelio, et opprimant armis suis, et in congressione superatas compellant ad urbes munitas, quae comparentur ollis ferventibus: ut quomodo Jerusalem habens clausos populos et obsessos, assimilatur ollae ferventi et plenae carnium; sic et urbes Samariae ollis ferventibus comparentur, quae fame et pestilentia clausos populos exire compellant, et ire in captivitatem mutuo se videntes, et transferri in Armon montes Armeniae, qui Medis Persisque confines sunt. Venite ad Bethel, et impie agite: ad Galgalam, et multiplic
Abbreviated transcription (Latin):
XUNN: quã si confusionẽ dicere
uoluerimꝰ babylonẽ magis quã¬
basan interp̃tabim᷑. Hȩ uaccȩ pin¬
gues. siue ignominiosȩ. & aridȩ.
nam basan & hoc intelligitur.
inmonte samariȩ st̃: cui & in oses
dr̃: aufer uitulũ tuũ samaria: &
rursũ in eodẽ: qͥa seducens erat
uitulus tuus samaria: & ideo in
montẽ samariȩ. qͥa semꝑ erigunt᷑
insuꝑbiã: & sͥ sublimia reꝓmittun.
Samaria quoq custodia dr̃: non qͦ
custodiant sermones dñi.s quo
confringuss pauꝑes. Egenũ & pau-¬
perem. intellige uirũ ȩccłasticũ:¬

Expanded text:
 quam si confusionem dicere voluerimus, Babylonem magis quaBasan interpretabimur. Hae vaccae pingues, sive ignominiosae et aridae, nam Basan et hoc intelligitur, in monte Samariae sunt, cui et in Osee dicitur: Aufer vitulum tuum, Samaria. Et rursum in eodem, Quia seducens erat vitulus tuus, Samaria : et ideo in monte Samariae, quia semper eriguntur in superbiam, et sibi sublimia repromittunt. Samaria quoque custodia dicitur, non quo custodiant sermones Domini: sed confringunt pauperes. Egenum et pauperem 267 intellige ecclesiasticu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quȩdã figm̃ta cõponitis: sine
fundam̃to. parietibꝰ cectũ de suꝑ
imponentes. Nec hoc st̃ hȩretici
tenti. s legert̃ foris legem dei. de ecłia
recedentes & singulis dogmatibꝰ suiᷤᷤ.
quȩ ꝑuerso corde simulauert̃. con¬
fusiones. & testimonia sotiare cona¬
t st̃: siue sacrificauert̃ de ferm̃to.
suꝑ qͦd in ȩuiangelio dr̃ͥ cauete uob
a fermento. id est doctrina ꝓha¬
riseoꝵ. Et hȩc fecert̃. non errore.
s studio: non fortuita uoluntate.
s maloꝵ eatate plenissima. Un-

Expanded text:
vobis quaedam figmenta componitis sine vobis quaedam figmenta componitis sine fundamento, et parietibus tectum desuper imponentes. Nec hoc sunt haereticitenti: sed legerunt foris legem Dei de Ecclesia recedentes, et singulis dogmatibus suis, quae perverso corde simularunt, confessiones et testimonia sociare conati sunt: sive sacrificaverunt de fermento, super quo in Evangelio dicitur: Cavete vobis a fermento, id est, doctrina Pharisaeorum . Et haec fecerunt non errore, sed studio: non fortuita voluntate, sed majorum charitate plenissima. Un
Abbreviated transcription (Latin):
dicere uoluerimꝰ: libroꝵ patitur
magnitudo. Ingressi estis inbechel.
id est indomũ dei. qͦd sentit᷑ ęccłia:
& impie egistis in dnm̃: illius pre¬
cepta calcantes. In galgala autem
qͦd interp̃tat᷑ reuelatio. siue uolu¬
tabrũ impietates multiplicastis:
& scãrũ uobis scripturarũ scientiã
uendicantes : dũ erigimini insuꝑbiã.
listis quoq mane hostias ur̃asͥ die
tercio decimas urãs: trans figurati
in angłm lucis. & criplicẽ intelligen¬
tiam scripturarũ de qua nobis
p̃ceptũ ẽ. ut describamꝰ eam cripli¬
citer in cordibꝰ nrĩs. inuniꝰ dicti sen¬
tentiam coartantes. Debemꝰ enim
scripturã scãm. primo scd̃m litt̾am
intelligere. facientes in ȩthica quę¬
cũq p̾cepta st̃. scd̾o.iuxta alle¬
goriã. id est intelligentiã spiri¬
talẽ: cercio. scd̃m futuroꝵ beatitu¬
dinem. Uos autẽ primã in qtͥ &
scd̾am contẽpnentes diem: spiritalia

Expanded text:
dicere voluerimus, librorum patitur dicere voluerimus, librorum patitur magnitudo. Ingressi estis in Bethel, id est, in domum Dei, quod sentitur Ecclesia: et impie egistis in Dominum, illius praecepta calcantes. In Galgala autem, quod interpretatur revelatio, sive volutabrum, impietates multiplicastis, sanctarum vobis Scripturarum scientiam vindicantes: et dum erigimini in superbiatulistis quoque mane hostias vestras, die tertia decimas vestras, transfigurati in angelum lucis: et triplicem intelligentiam Scripturarum de qua nobis praeceptum est, ut describamus eam tripliciter in cordibus nostris in unius dici sententiam coarctantes. Debemus enim Scripturam sanctam, primum secundum litteram intelligere, facientes in ethica quaecumque praecepta sunt. Secundo juxta allegoriam, id est, intelligentiam spiritualem. Tertio secundum futurorum beatitudinem. Vos autem primam, inquit, et secundam contemnentes diem, spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
appellant spontaneas. Ultroneũ
om̃ib nuntiate: ut non solũ fecissȩ.
s & alios docuisse uideamini. Hȩc
autẽ p̃cipio. & imperatiuo modo
loqͦr. ut ur̃ȩ satisfaciã uoluntati:
qͥa sic egistis. & sic uoluistis filii isrł.
oicit dñs ds̃. Qua ꝓpt̃ & ego dedi
uobis stuporẽ dentium . ut lxx.
transtulert̃: qͦs in hoc loco propt̃
simplicitatẽ uerbi secuti sumꝰ: siue
munditiam dentiũ. ut int̃p̃tati st̃
a qͥla. & sẏmiachus: ut ꝑ mundoᷤᷤ
dentes. famis magnitudinẽ demon¬
strarent. & fȩci indigentiam paniᷤ.
non inuna urbȩ. s incunctis urbibꝰ
ur̃is: nec inuno loco. s in omĩbꝰ lociᷤ
urĩs. Cũq hoc fecerim ñ puniens.
s occasionẽ tribuens pęnitentię:
nec sic qͥdẽ reuersi estis ad me. dicit
dñs. Hȩc iuxta hȩbraicũ diximꝰ.
Transeamꝰ ad lxx. interp̃tes: & qͥd
nobis iuxta anagogem uideatur.
insingulis breuit̃ disseramus. Ne¬
q enim si in utraq editione. utrũq

Expanded text:
est, spontaneas. Ultroneum ram omnibus nuntiate: ut non solum fecisse, sed et alios docuisse videamini. Haec autem praecipio, et imperativo modo loquor, ut vestrae satisfaciam voluntati, quia sic egistis et sic voluistis, filii Israel, dicit Dominus Deus. Quapropter et ego dedi vobis stuporem dentium, ut LXX transtulerunt, quos in hoc loco propter simplicitatem verbi secuti sumus: sive munditiam dentium, ut interpretati sunt 270 Aquila et Symmachus, ut per mundos dentes, famis magnitudinem demonstrarent. Et feci indigentiam panum, non in una urbe, sed in omnibus urbibus vestris; nec in uno loco, sed in omnibus locis vestris. Cumque hoc fecerim, non puniens, sed occasionem tribuens poenitentiae: nec sic quidem reversi estis ad me, dicit Dominus. Haec juxta Hebraicum diximus: transeamus ad LXX interpretes, et quid nobis juxta anagogen videatur in singulis, breviter disseramus; neque enim si in utraque editione utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
Sannocħ. aqͥla int̾p̃tatꝰ ẽ clypeus:
sẏminachus .& lx x. arma. solus
theodotio doẜatã: quẽ nos secuti
contos. uel hastas int̃pretati sumꝰ.
Hoc autem significat: qͦd capiant᷑
inplio. & portent᷑ atq auferantur
iure uictoriȩ seruans tam̃ ceptam
uaccarũ methaphoram: ut qͣs e̾ȩ̾
nes narret in contis. uel inscutis
ȩssȩ portandas: & sicut lebes fer¬
uentissimꝰ. minutos pisces parit̃
inuoluit: ita & uaccas basan. absq
ullo ordine captiuitatis miseriis
explanari pocest. Aꝑta uobis ẽ
captiuitatis uia: & cũ lebetes ur̃i
fuerint exusti. exibitis altera
contra alterã scd̃m hȩbreoꝵ ĩdiomã.
qͥ ꝓ eo qͦd nos dicimꝰ mutuo. uel
uicissim: mulierẽ. & mulierẽ. hoc ẽ
alterã contra alteram. uocant.
quȩ uocant᷑ aRmonã. Deniq sym¬
machus ita in terp̃tatꝰ ẽ: & ꝓicie-¬
theodotio montẽ moͣnã: quinta

Expanded text:
SANNOTH  , Aquila interpretatus est clypeos: Symmachus et LXX, arma; solus Theodotio δόρατα, quem nos secuti, contos vel hastas interpretati sumus. Hoc autem significat, quod capiantur in praelio, et portentur atque auferantur jure victoriae: servans tamen coeptam vaccarum metaphoram, ut quas esse nes narret in contis vel scutis esse portandas. Et sicut lebes ferventissimus minutos pisces pariter involvit: ita et vaccas Basan absque ullo ordine captivitatis miseriis explanari potest: Aperta vobis est captivitatis via, et cum lebetes vestri fuerint exusti, exibitis altera contra alteram, secundum Hebraeorum idioma, qui pro eo quod nos mutuo vel vicissim, mulierem et mulierem, hoc est, alteram contra alteram vocant. quae vocantur Armona  . Denique Symmachus ita interpretatus est: Et projicieTheodotio montem Mona: quinta
Abbreviated transcription (Latin):
dearũ. uel pͥncipes ꝑuersoꝵ dogma¬
tũ possumꝰ appellare. ut ualenti-¬
nũ. & martionẽ. & arriũ. & euno¬
miũ: aut eos qͥ mulciplices libroᷤᷤ.
ab alips male inuenta corroborant.
Istis dicunt uaccȩ basanitides: affer-¬
te nobis. & bibemꝰ.nisi enĩ illi dede-¬
rint. isti qͦd deuorent ñ habebunt:
immo qͦd bibant ut in ebrientur.
Ut autẽ sciamꝰ aqͣs. & pocula. signi¬
ficare doctrinã: dñs loq̃r ad sama-¬
ricanã. Om̃is qͥ biberit exaqͣ hac:¬

Expanded text:
 dogmatum possumus appellare, Valentinum, et Marcionem, et Arium, et Eunomium: aut eos qui per multiplices libros ab aliis male inventa corroborant. Istis dicunt vaccae Basanitidis: Afferte nobis, et bibemus. Nisi enim illi dederint, isti quod devorent non habent, immo quod bibant ut inebrientur. Ut autem sciamus aquas et pocula significare doctrinam, Dominus loquitur ad Samaritanam: Omnis qui biberit Al.
Abbreviated transcription (Latin):
& non estis reuersi ad me dicit dĩs.
Primũ hẏstoriȩ fundam̃ta iaciamꝰ
Oisrł miserabilis. iã tͥ uicina capti¬
uitas: iã tͥ assẏriꝰ instat exercitꝰ.
Fac qͦd libet: age impie cũ idolis li¬
bere fornicare᷑ ut quanto fueris
impudentior tanto mea suꝑ torm̃¬
tis tuis iustior uideat᷑ sententia.
Uenite inqͥt in bethel. inqua aureũ
posuistis uitulũ: & impie agite in
dm̃. U enite ad galgalã. locũ idola¬
triȩ: de qua ꝑ os ee locutꝰ sũ. omĩs
malitia eoꝵ ingalgalis: & rursum
in eodẽ. frustra erant ingalgala.
bubꝰ immolantes. Cũq ueneritis
ad galgalã: multiplicate p̃uaricati¬
onẽ. Qͥcqd enim ibi egeritis. contͣ
Et afferce mane uictimas urãs: ne
inscelere sit ulla dilatio. Tribꝰ diebꝰ
decimas urãs. siue ut intp̃tatꝰ est
sẏmiachus. tercia die decimas
urãs: cuiꝰ loci hȩc nobis uidet᷑ expla¬
natio. In leuitico legimꝰ preceptũ
seruentur: & ne aliȩ indiem terciã
remaneant. Qd si remanserint: in¬

Expanded text:
. Primum historiae fundamenta jaciamus: O Israel miserabilis, jam tibi vicina captivitas, jam Assyrius instat exercitus: fac quod libet, age impie: cum idolis libere fornicare, ut quanto tu fueris impudentior, tanto mea super tormentis tuis justior videatur sententia. Venite, inquit, in Bethel, in qua aureum posuistis vitulum, et impie agite in Deum. Venite ad Galgalam locum idololatriae, de qua per Osee locutus sum: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et rursum in eodem: Frustra erant in Galgala bobus immolantes . Cumque veneritis ad Galgalam: multiplicate praevaricationem. Quidquid enim ibi egeritis, praevaEt afferte mane victimas vestras, ne in scelere sit ulla dilatio. Tribus diebus decimas vestras: sive, ut interpretatus est Symmachus, tertia die decimas vestras. Cujus loci haec nobis videtur explanatio: in Levitico lege praeceptum serventur, et ne aliae in diem tertium remaneant: quod si remanserint, im
Abbreviated transcription (Latin):
contra uaccas. saginȩ. & dapibꝰ ser¬
uientes. siue iurat in scĩs suis qͦd
ueniant dies suꝑ eas. dies iudicii
atq pęnarũ: & portent eas in ar-¬
mis suis. & eos qͥ cũ illis st̃ mittant
in lebetes. siue porcent: & uel ipsȩ
uaccȩ sint negotiatores pestilen-¬
ces. uel illi qͥ ueniunt ut portent
eas: & eiciant᷑ nudȩ. inuicẽ se ui¬
dentes: ꝓiciant᷑q suꝑ montem
remmañ.dicit dñs ds̃. Debemꝰ
enĩ & iuxta lxx. dicere: ne frustra
eos ꝓposuisse uideam᷑. Quando
uenerit contͣ hȩreticos dies iudi¬
cii. acq uindictȩ: tunc auferent᷑
in armis. hoc ẽ cũ armis suis qͥbꝰ
aduersus ȩccłam dimicauerant: uel
uicti armatura dei. & ab illiuꝰ pug¬
natoribꝰ superati. mittentur in le¬
betes: ut exurant᷑. & excoquantua.
qͥ pͥus fuert̃ negotiatores pestilente.
dient᷑ nudi: nichil eoꝵ habentes
ignominiam suam. & ꝓicient᷑ suꝑ¬

Expanded text:
pibus servientes, sive jurat in sanctis suis, quod venient dies super eas, dies judicii atque poenarum, ut portent eas in armis suis, et eos qui cum ipsis sunt, mittant in lebetes, sive portent: et vel ipsae vaccae sint negotiatores pestilentes, vel ipsi qui veniunt ut portent eas, et ejiciantur nudae invicem se videntes: projicianturque super montem Remman, dicit Dominus Deus. Debemus enim et juxta LXX dicere, ne frustra eos proposuisse videamur. Quando venerit contra haereticos dies judicii atque vindictae, tunc auferentur in armis, hoc est, cum 268 armis suis, quibus adversus Ecclesiam dimicaverant: vel victi armatura Dei, et ab illius pugnatoribus superati, mittentur in lebetes, ut exurantur et excoquantur qui fuerunt prius negotiatores pestilentes; dientur nudi, nihil eorum habentes, ignominiam suam, et projicientur su
Abbreviated transcription (Latin):
uras. tribꝰ diebꝰ decimas ur̃as: &
sacrificate de fermentato. laudẽ. &
uocate uoluntarias oblationes. & ad¬
nuntiatẽ. Sic enĩ uoliustis. filiĩ isrł.
dicit dñs ds. Unde & ego dedi uob
stuporem dentium in cunctis urbi
bꝰ urĩs: & indi gentiam panũ in oĩbꝰ
locis ur̃is: & non estis reuersi ad me
chel. & iniquȩ egistis ingalgala: mul¬
ciplicastis impie agere. Inculistis
mane hostias ur̃as: indie tertio de¬
cimas urãs. Et legert̃ fortes legẽ:
& inuocauert̃ confessiones. Ad nun¬
tiate. qͥa hȩc dilexert̃ filii isrł dicit
dñs ds̃. & ego dabo uobis stuporẽ

Expanded text:
tribus diebus decimas vestras et sacrificate de fermentato laudem et vocate voluntarias oblationes et adnuntiate sic enim voluistis filii Israhel dicit Dominus Deus unde et ego dedi vobis stuporem dentium in cunctis urbibus vestris et indigentiam panum in omnibus locis vestris et non estis reversi ad me thel, et inique egistis, in Galgala multiplicastis impie agere: et intulistis mane hostias vestras, in die tertio decimas vestras. Et legerunt foris legem, et invocaverunt confessiones. Annuntiate quia haec dilexerunt filii Israel, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ salientis inuitã ȩternam.
Ergo qͥ de samaritanȩ. id ẽ. hȩreticoꝵ
aqͥs biberit. semꝑ sitiet: & ardorẽ
somniat qͥ sitit quasi bibat. & cũ
surrexerit ad huc sitit. anima au-¬
quȩ pugnant contra hierłm. He¬
re enĩ qͥ de hę̧reticoꝵ aqͥs biberit.
& pugnauerit contra hierłm. ec
cłam deiꝰ. in sõnis bibit: & anima eiꝰ
uanis imaginibꝰ illudit᷑. Cũq se
estimauerit satiatũ: tunc siciendi
habebit pͥncipiũ. Unde ad ȩccłasti-

Expanded text:
. Ergo qui de Samaritanae, id est, haereticorum aquis biberint, semper sitient et ardorem somniat qui sitit quasi bibat, et cum surrexerit, adhuc sitit, anima auquae pugnant contra Jerusalem . Vere enim qui de haereticorum aquis biberit, et pugnaverit contra Jerusalem Ecclesiam Dei, in somnis bibit, et anima ejus vanis imaginibus illuditur. Cumque aestimaverit se satiatum, tunc sitiendi habebit principium. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ ẜãorachi cano iã mecũ capite:
impetra mͥ a dño. ut comitem mͥ
merear habere sapientiã. de qͣ
scriptũ ẽ: ama illã. & seruabit te.
honora illã. & amplexabit᷑ te: ut
ipsa ad iuuante & sotia. cȩꝑtũ in
aoos opus expleamꝰ scd̃sq liber
principiuosumat ã uaccis basan:
ut qͥ inos Ef ꝓpħa de uaccis. siue
uitulis bethauen. pleno sermone
tractauiꝰ nunc quoq de uaccis
pinguissimis possim disseRens:
udite uerbum

Expanded text:
Quam ob rem, Pammachi, cano jam mecum capite, Quam ob rem, Pammachi, cano jam mecum capite, impetra mihi a Domino, ut comitem mihi merear habere sapientiam, de qua scriptum est: Ama illam, et servabit te: honora illam, et amplexabitur te : ut, ipsa adjuvante et socia, coeptum in Amos opus expleam, secundusque liber principium sumat a vaccis Basan: ut qui in Osee propheta de vaccis sive vitulis Bethaven pleno sermone tractavi: nunc quoque de vaccis pinguissimis possim disserere. udite verbum
Abbreviated transcription (Latin):
stomachi podagrȩ. & quȩ chiragrȩ
doloribꝰ sepe torquet᷑. ita ut nec sti¬
lũ qͥdẽ. aut calamũ tenere queat.¬
& suis pedibꝰ ñ possit incedere: ma-¬
gnaq parte uitȩ uideat᷑ e̾ȩ̾ crun-¬
cata: & multis membris p̃mortua.
Cũ hȩc ita se habeant: in maloꝵ cõpa¬
ratione. tolerabilius ẽ. sustinere
morbos. dũ modo una. & grauissi¬
ma dña libidine caream. Pacit᷑
qͥdẽ & senectꝰ ñnũꝗͣ incentiua ui¬
tioꝵ: nullusq iuxta scm martẏrẽ
cyprianũ. diu tutꝰ ẽ. ꝑiculo ꝓximꝰ.
S aliud ẽ. citillari. aliud obrui uo¬
luptatibꝰ: ubi cũ apło adolescentia
loqͥt᷑ quȩ nouit urentis corporis
necessitates. Non enim qͦd uolo
bonũ. hoc ago: s qͦd nolo malum. hoc
facio. Et miser ego homoꝰ qͥs me
liberabit de corpore mortis huiꝰ :
Hic autẽ raro int̾ mortuos cyneres.
scintilla sublucẽs reuiuiscere nitit᷑:
& tam̃ incendia non potest sꝰcitare.

Expanded text:
stomachi, podagraeque et chiragrae stomachi, podagraeque et chiragrae doloribus saepe torquetur: ita ut ne stylum quidem aut calamum tenere queat; ut  Al. et suis pedibus non possit incedere magnaque parte vitae videatur esse truncata, et multis membris praemortua. Cum haec ita se habeant, in malorum comparatione tolerabilius sustinebo morbos, dummodo una et gravissima domina libidine caream. Patitur quidem et senectus nonnumquam incentiva vitiorum: nullusque juxta sanctum martyrem Cyprianum, diu tutus est periculo proximus. Sed aliud est titillari, aliud obrui voluptatibus. Ibi cum apostolo adolescentia loquitur, quae novit virentis corporis necessitates: Non enim quod volo bonum hoc ago, sed quod nolo malum illud facio ; et: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Hic autem raro inter emortuos cineres scintilla sublucens reviviscere nititur, et tamen incendia non potest suscitare.
Abbreviated transcription (Latin):
controreasia. In becil¬
litas corporis: animȩ quoq uires
secum trahit. Ecõntͣrio ẜaylus
asłs. quando infirmor inqtͥ tunc
fortior sũ: & uirtꝰ in infirmitate ꝑ¬
ficit᷑. Sp̃c enim contra carnem: &
caro contra spm. Hȩc inuicem sͥ
aduersant᷑: ut non quȩ uolumꝰ illa
fatiamꝰ. Unde & in euangelio dicit᷑.¬
Sp̃c promptꝰ: caro autẽ infirma. De¬
nectꝰ. multa secũ. & bona affert: &¬
mala. Bona: qͥa nos ab impudentiᷤ¬
simis dominis liberat uoluptatibꝰ. ⁊
gulȩ imponit modũͥ libidinis fran¬
git impetꝰ: auget sapientiam. dat
macura u consilia: & frigescente
corpore. dormit cũ ꝑpetua uirginȩ su¬
namite. luxuriam contẽpnens:
cũ berzellai delegat eam ad oles
putant᷑ senectutiᷤᷤ mala: ista st̃. Crebrȩ
infirmitates pituita molestissima.
nuncupant: caligandes oculi. laces¬
centes cẏbiꝰtremens interdũ manꝰ:
nudi gingiuis dentes. & int̾ cyboᷤᷤ
cadentes. Ad hȩc corminibꝰ & aculeisᷤᷤ

Expanded text:
controversia: Imbecillitas corporis animi quoque vires secum trahit. E contrario Paulus apostolus: Quando infirmor, inquit, tunc fortior sum ; et: Virtus in infirmitate perficitur . Spiritus enim contra carnem, et caro contra spiritum ; haec invicem sibi adversantur, ne quae volumus, illa faciamus. Unde et in Es est, caro autem infirma . Senectus multa secum et bona affert et mala. Bona, quia nos ab impudentissimis dominis liberat voluptatibus, gulae imponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia; et frigescente corpore, dormit cum perpetua virgine Sunamite: luxuriamque contemnens cum Berzellai, delegat eam filio adputantur senectutis mala, ista sunt: crebrae infirmitates, pituita molestissima, nuncupant, caligantes oculi, acescentes cibi, tremens interdum manus, nudi gingivis dentes, et inter cibos cadentes. Ad haec torminibus et aculeis
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuerant. In eo autẽ loco ubi¬
septuaginta transtulert̃ in accharĩ.
theodotio ipsũ uerbũ hȩbraicum
posuit innocedim̃: quod aqͥla uertit
ralibꝰ. symiachus. & quinta editio.
Et puto ꝓꝑter delet.⁊ ã ẽs. licterarũ
similitudinẽ. hic quoq deceptos ꝓ
nocedim̃. quasi nocenim̃. & ex inde
accharim̃ posuisse sermonẽ: quaqmͣ
in principio nominis. Nñ. littera.
nullã excusationẽ relinqͣt erroris.
Accharim̃ autẽ usq inp̃sentiarũ hȩbre¬
um esse non legiꝰ & qͥ sterilitatem
accharoñ. urbẽ philistiim. quam
accharim̃. exprimunt: quȩ om̃ino
non legitur. Sermones igit᷑ amos
qͥ fuit᷑ de oppido cechuȩ. ex numero
pastoꝵ. qͥa pastoralis & ipsa ẽ. regio.
hoc uolumine continent᷑: qͦs uidit

Expanded text:
obtinuerant. In eo autem loco ubiobtinuerant. In eo autem loco ubiSeptuaginta transtulerunt, in Accarim, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit: in NOCEDIM  , quod Aquila vertit ralibus: Symmachus et quinta editio Et puto propter DALETH et RES litterarum similitudinem hic quoque deceptos, pro NOCEDIM, quasi NOCERIM: et exinde Accarim posuisse sermonem, quamquam in principio nominis NUN littera nullam excusationem relinquat erroris. Accarim autem usque in praesentiarum Hebraeum esse non legi. Et qui sterilitatem, ACCARON urbem Philistiim, quam Accarim exprimunt, quae omnino non legitur. Sermones itaque Amos, qui fuit de oppido Thecue ex numero pastorum, quia pastoralis et ipsa est regio, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
decem tribꝰ quȩ appellabant᷑ isrł. &
erant insamaria ꝓphetasse. Qͦd qͥdẽ
& aqͥla. & syminachus. & theodotio si¬
militer transtulert̃. Primꝰ gͦ os ee ꝓpħa
ad decem tribꝰ quȩ appellant᷑ ephra-¬
im. samaria. domꝰ ioseph. & isrł. loqͥt᷑.
Scds iohel ad hierłm. & duas tribꝰ quȩ
uaticinium: nullam om̃ino israhelis
faciens mentionẽ. Tercius amos. ne¬
quaquã ad hierłm. quȩ regebatur
a tribu iuda: s ad isrł. & insamaria
p̃dicat. Qd̃ & de toto uolumine eiꝰ
ꝓbari potest. & maxime exeo quod
scriptũ ẽ: misit amasias sacerdos be¬
thel. ad hieroboam regẽ isrł dicens.
Rebellauit contͣ te aoos: in medio do
amasias ad amos. Ouidens egredere.
fuge in terrã auda. & comede ibi pa¬
nem. & ibi ꝓpħabis. & in bechel non
adicies ultra ut ꝓphetes: qͥa scĩficatio
regi s. & domꝰ regũ ẽ. Cui respondit
ut male apud grecos. & latinos habe¬
turꝰ s ad isrł. id est decẽ tribꝰ. quȩ ob
ppłi multitudinem pristinũ nom̃

Expanded text:
ecem tribus quae appellantur Israel, et erant in Samaria, prophetasse. Quod quidem et Aquila et Symmachus et Theodotio similiter transtulerunt. Primus ergo Osee propheta ad decem tribus quae appellantur Ephraim, Samaria, domus Joseph et Israel, loquitur. Secundus Joel, ad Jerusalem et duas tribus quae vaticinium, nullam omnino Israelis faciens mentionem. Tertius Amos, nequaquam ad Jerusalem quae regebatur a tribu Juda; sed ad Israel in Samaria praedicat. Quod et de toto volumine ejus probari potest, et maxime ex eo quod scriptum est: Misit Amasias sacerdos Bethel ad Jeroboam regem Israel, dicens: Rebellavit Amasias ad Amos qui vides gradere fuge in terram Iuda et comede ibi panem et ibi prophetabis et in Bethel non adicies ultra ut prophetes quia sanctificatio regis est et domus regni est et resput male apud Graecos et Latinos habetur, sed ad Israel, id est, decem tribus, quae ob populi multitudinem, pristinum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nicaai. id est dnĩ mora: siue tẽporali¬
tas. Uerba itaq amos quo tẽpore
ppłs isrł auulsus erat a dño. & aureiᷤᷤ
uitulis seruiebat. siue auulsus a re-¬
gno stirpis dauid. clara uoce cecine¬
rt̃ instar clangentis cubȩ. quȩ int̾
qui quondam erat rectissimus dei.
suoq regebat imꝑio ppł̃m conficentẽ.¬
Nomen autem hieroboam qͥ diuisio¬
nis ppłi causa extiterat. significat
israhelem. longo tẽpore in idolatriȩ
errore mansisse. priusquã captiuitaᷤᷤ
uniuersa concuteretꝰ. quȩ induobꝰ
annis duplicem ostendit angustiã
decẽ tribuũ ac duarũ: ut agentes
si uellent pęnitentiã. motũ terrȩ
de cȩtero non sentirent. Hȩc pã-
ticinio futuroꝵ. om̃i arte pugnandi
aduersũ diabolũ. & contrarias potesta¬
tes debellare demostraris: qͣsi argum̃
mone cõplexus sum: illud breuiter
ammonens. explanationem & huiꝰ.
aliis quidẽ scĩs uiris. s precipuȩ sc̃ę &
uenerabilis memoriȩ. parenti tuę

Expanded text:
 id est, Domini mora, sive temporalitas. Verba itaque Amos, quo tempore populus Israel avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David, clara voce cecinerunt instar clangentis tubae, quae interIsraelem, qui quondam erat rectissimus Dei, suoque regebat imperio populum confitenteNomen autem Jeroboam, qui divisionis populi causa exstiterat, significat Israelem longo tempore in idololatriae 224 errore mansisse, priusquam captivitas universa concuteret, quae in duobus annis duplicem ostendit angustiam decem tribuum, ac duarum: ut agentes, si vellent, poenitentiam, motum terrae de caetero non sentirent. Haec, Pammticinio futurorum omni arte pugnandi adversum diabolum et contrarias potestates te bellare demonstras, quasi argumenmone complexus sum. Illud breviter admonens, explanationem et hujus aliis quidem sanctis viris, sed praecipue sanctae et venerabilis memoriae parenti tuae
Abbreviated transcription (Latin):
intuitu: qͥa ꝓpħȩ uocabant᷑ uidenteᷤ.
Alioqnͥ scd̃m litterã: sermones non
uident᷑. s audiunt᷑. Unde & ppłs
uidebat uocẽ dei & moyses tacens
gimꝰ cestam̃to: qͦd uidimꝰ. & audiuimꝰ.¬
idimꝰ oculis nr̃is: & manꝰ nr̃ȩ palpa¬
uert̃ de uerbo uitȩ. Uerbũ enim

Expanded text:
ntes; alioquin secundum litteram sermones non videntur, sed audiuntur. Unde et populus videbat vocem Dei, et Moyses tacens gimus Testamento: Quod vidimus, et audivimus oculis nostris, et manus nostrae palpaver
Abbreviated transcription (Latin):
filii ioas regis isrł. ante duos annos
cerrȩ motꝰ. qͥuando apud assyrios.
urbesq ciliciȩ. regnabat sardanapal¬
lus. de quo insignis arator. curpior
inqtͣ uiciis quã nomine: & apud la-¬
tinos ꝓcax siluius.: cui amuliꝰ expusso
numitore germano. successit in regnũ.
Quo int̾fecto: congregata pastoꝵ. &
latronũ manu. romulus sui nominiᷤ
condidit ciuitatẽ. Hic est autẽ oriaᷤᷤ
rex iuda. cognom̃to azarias. qͥ indebi¬
tũ sͥ sacerdotiũ uendicare conatꝰ.
lepra ꝑcussus infronte ẽ: qͣndo irã dei
non solũ pęna eiꝰ. qͥ sacrilegiuis fuit.¬

Expanded text:
filii Joas regis Israel, ante duos annos terrae motus. Quando apud Assyrios urbesque Ciliciae regnabat Sardanapalus, de quo insignis orator: Turpior, inquit, vitiis, quam nomine. Et apud Latinos Procas Silvius, cui Amulius, expulso Numitore germano, successit in regnum. Quo interfecto, congregata pastorum et latronum manu, Romulus sui nominis condidit civitatem. Hic est autem Ozias rex Juda, cognomento Azarias, qui indebitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra percussus in fronte est , quando iram Domini non solu