comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib suis spiritalia nec cer¬
neret utiq nec uidet. Cesset gͦ de eiꝰ
corꝑalicate suspicio. quancdo et dis¬
funitionẽ corꝑis a se om̃ib modis
reddidit alienã: et tales causas ex¬
quirit ad quas solus sublumis sp̃e
ꝑuentre contendit. Hinc ẽ. qd̾ scrip¬
turis sc̃is iustissime cõmonet᷑ om̃nia
mundi istius uisualia contẽpnere
qm̃ ipsa incorꝑea ẽ: ut merito ad
spiritalia tendat quib se simileor
cognoscit ẽẽ.formatã. Propria ẽ. utiq
illi suba. quãdo nullus sp̃c alter car¬
nem suscipit ut eiꝰ passionib aut
condoleat aut letetur. Illud aut̃
qd̃ diximus sui corꝑis uiuificatrix
qĩ mox ut data fuerit ineffabili
conditione diligit carcerẽ suuor
amat ꝓpter qd̃ lib̾a ẽẽ. non pot̃. dolo¬
rib eius uehem̃ter afficitur formi¬
dat interitũ que ñ potest mori:⁊
sic ẽ ad corꝑis sui casus trepida. ut
ma que non pot̃ deficere ꝑ nacurã

Expanded text:
cogitationibus suis spiritalia nec cercogitationibus suis spiritalia nec cerneret utique, nec videret. Cesset ergo de ejus corporalitate suspicio, quando et definitionem corporis a se omnibus modis reddit alienam, et tales causas exquirit, ad quas solus sublimis spiritus pervenire contendit. Hinc est quod et scripturis sanctis justissime commonetur, omnia mundi istius visualia contemnere: quoniam ipsa incorporea est, ut merito ad spiritalia tendat, quibus se similem cognoscit esse formatam. Propria est utique illi substantia, quando nullus spiritus alter carnem suscipit, ut ejus passionibus aut condoleat, aut laetetur. Illa autem, quomodo diximus, sui corporis vivificatrix est: quia mox ut data fuerit, ineffabili conditioamat propter quod libera esse non potest, doloribus ejus vehementer afficitur, formidat interitum quae non potest mori; et sic est ad corporis sui casus trepida, ut ma, quae non potest deficere per naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜditum ẽ. quasi parcurialeouũ.
ubi uita future aius pennarũq
grata uarietas continetur. Hunc
Adeo fieri uel factas animas pru¬
cleutium nullus ignorat quãdo
om̃e qd̾ erutit aut creacor aut cre¬
atura ẽ. Creatrix igitur nulla cre
subsistat indiget. des et dare non
pot̃ alteri subsistentiã. quã tantũ
rissime a diuinitate conditã fate¬
talia et inmortalia. Euident̃ enĩ
legitur in salomone ut reuertat᷑
pulius interrã sicut erat et sp̃e re¬
uercatur ad eum qui dedit eũ. Et
alibi. omnẽ flatum ego feci. Aepin
luta ratio conficetur: qr dũ omnia
corꝑalia trib nouerimus lineis con¬
tineri. longitudine. latitudine. ꝓfũ¬
ditate: nchil tale ꝓbatur in ani¬
ma repꝑiri. demde corꝑi sociata ꝙͣ.¬
ius ipsius mole p̃grauetur: opinios
rerum sollicita curiosicate ꝑpendit.
celestia ꝓfunde cogitat. naturalia
subtili indagatione uestigat: et
de ipso quoq conditore suo ardua
nosse desid̾at. Quod si ẽẽt corꝑalis:

Expanded text:
ditum est quasi parturiale ovum, ubi vita futurae avis, pennarumque grata varietas continentur. Nunc A Deo fieri, vel factas hominum animas prudentium nullus ignorat. Quando omne quod existit aut Creator est, aut creatura. Creatrix igitur nulla creasubsistat, indiget Deo, et dare non potest alteri subsistentiam  ms. S. Aud.rissime a Divinitate conditam esse fatetalia et immortalia. Evidenter enim legitur in Salomone: Et revertatur pulvis in terram sicut erat, et spiritus revertatur ad Deum, qui dedit eum . Et alibi: Omnem flatum ego feci . Hanc luta ratio confitetur: quia dum omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, longitudine, latitudine, profunditate, nihil tale probatur in anima reperiri. Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones rerum sollicita curiositate perpendit, coelestia profunde cogitat, naturalia subtili indagatione investigat, et de ipso quoque Conditore suo ardua nosse desiderat. Quod 629 si esset corporalis,
Abbreviated transcription (Latin):
tiuãerga nos renate fr̃ rarissime. et fra¬
ternam benuolentiam. ac mucua
dileclionis affectum. probatum qui¬
dem et antea tenebamus: uerum
nunc probatiorem nobis amica
diligentia demonstrasti: quod
michi duos libros etus quidem ho¬
minis quem penitus ignorabam
nec tamen ideo contempnandi. iũ¬
centii uictoris. sic enim prenota

Expanded text:
tuam erga nos, Renate frater charissime, et fraternam benevolentiam, ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus: verum nunc probatiorem nobis amica diligentia demonstrasti, quod mihi duos libros, ejus quidem hominis quem penitus ignorabam, nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris sic enim praenota
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃ianorum disputationum scͥp¬
tores commemoraret. qui non aliud
ex quo xp̃i ecclesia est constituta
senserunt. non alud a maioribus
acceperunt. non aliud posteriscra¬
diderunt. Ego quidem quamius
longe pauciora legeru:non me¬
mini me aliud audisse a xp̃ianis
qui utrumq accipiunt testamentũ.
non solum incacholica ecclesia. ue¬
rum etiam in qualibet heresi uel
scismate constitutis. Non meminime
aliud legisse apud eos quos de his
rebus aliquid scribentes legere po¬
tui: qui scripturas canonicas se¬
querentur uel sequi se credereit
crecliue uoluissent. Unde nobis
hoc negocium repente emerserit
nescio. Ham ante paruum tempꝰ
a quibusdam transitorie loquen¬
tibus. cursim michi aures perstrice
sunt. cum illic apud cartaginem es¬
semus. non ideo paruulos baptirari
ut remissionem accipiant peccato¬
rum. sed ut sanctificentur in xp̃o.
Qua nouitate permotus: et quia o¬
portunum non fuit ut contra aliqͥ

Expanded text:
et christianarum disputationum scripet christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis longe pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui utrumque accipiunt testamentum, non solum in catholica ecclesia, uerum etiam in qualibet heresi uel schismate constitutis, non memini me aliud legisse apud eos, quos de his rebus aliquid scribentes legere potui quiscriptura. canonicas sequerentur uel sequi se crederent crediue uoluissent. unde nobis hoc negotium repente emerserit nescio. nam ante paruum tempus a quibusdam transitorie conloquentibus cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem essemus, \'non ideo paruulos baptizari, ut remissionem accipiant peccatorum, sed ut sanctificentur in Christo.\' qua nouitate permotus et quia oportunum non fuit, ut contra aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nonnullis uidebantur incerta. tan¬
quam certissimum proferebant.
Quando enim primitus hoc dispu¬
tari ceperit: nescio. Illud tamen sçio
quod etiam sanctus iheronimus qͥ
hodieq uiter litteras ecclesiasticas
tam excellentis doctrine fama ac la¬
bore uersatur: ad quasquam soluen¬
das in suis libris questiones. etiam
hoc certissimum adhibet sine ulla
disceptatione documentum. Nam
in eo libro quem in ionam prophetã
scripfit cum ad eum uenisset locuoi
ubi cominemorantur paruuli ieui¬
nio etiam castigati. maior inquit e¬
tas incipit. usq ad minorem ꝑuenit.
Nullus eium absq peccato: nec si uni¬
us inquit diei fuerit uica eius et
numerabiles anni uite illuis. Si enĩ
stelle non funt munde in conspectu
dei. quancomagis uermis et pucre¬
do. et hii qui peccato offendentis adã
tenentur obnoxii: Hunc doccissimũ
uirum si facile interrogare possemꝰ.
quam multos utruisq lingue diui¬
narum scripturarum cractatores

Expanded text:
nonnullis uidebantur incerta, tamnonnullis uidebantur incerta, tamquam certissimum proferebant. quando enim primitus hoe disputari coeperit nescio; illud tamen seio quod etiam sanctus Hieronymus, qui hodieque in litteris ecclesiasticis tam excellentis doctrinae fama ac labore uersatur, ad quasdam soluendas in suis libris quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione documentum. nam in eo quod in Ionam prophetam scripsit, cum ad eum uenisset locum, ubi commemorantur etiam paruuli ieiunio castigati: maior, inquit, aetas incipit, usque ad minorem peruenit. nullus enim absque peccato nec si unius quidem diei fuerit uita eius et numerabiles anni uitae illius. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae diuinarum scripturarum tractatores
Abbreviated transcription (Latin):
uitam sine illius sacramenti conse¬
quutione finiret. et quainius ab u¬
tero recentissimi paruuli solo reatu
essent peccati originalis obstricti. qͦ¬
re illis et si es multo facilior quoo a¬
lienorum. sed tamen esset necessaria
remissio peccatorum. His certis illa
incerta de octauo die questio disso¬
luta est. atq in concilio iudieatur.
homini nato ne in eternum pereat
omui die debere succurrere: cum
etiam de ipsa carnali circumcisione
ratio redderetui: quod umbra esset
fucuri. non quo intelligeremus etiã
bapcismum octauo ex quo natus
est homo die dari oportere. sed nos
in xp̃i resurrectionem spiritaliter
circumcidi qui tercio quidem post
diem passionis sed in liebus ebdoma¬
darum quibus tempora prouoluũ¬
tur octauo hoc est post sabbatum
primo die a mortuis resurretit. Et
nunc nescio cuius noua disputati¬
onis audacia. quiflam nobis facere
conantur incertum. quod maiores
nr̃i ad dissoluenda quedam que

Expanded text:
uitam sine illius sacramenti conseuitam sine illius sacramenti consecutione finiret, quamuis ab utero recentissimi paruuli solo reatu essent peccati originalis obstricti; quare illis etsi multo facilior, quod alienorum, sed tamen esset necessaria remissio peccatorum. his certis illa incerta de octauo die quaestio dissoluta est atque in concilio iudicatum homini nato, ne in aeternum pereat, omni die licere succurrere, cum etiam de ipsa carnali circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri, non quo intellegeremus etiam baptismum octauo ex quo natus est homo die dari oportere, sed nos in Christi resurrectione spiritaliter circumcidi, qui tertio quidem post diem passionis, in diebus tamen ebdomadum, quibus tempora prouoluuntur, octauo, hoc est post sabbatum primo die, a mortuis resurrexit. Et nunc nescio cuius nouae disputationis audacia quidam nobis facere conantur incertum, quod maiores nostri ad dissoluenda quaedam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
udam in hoc ipso facilius accedit.¬
l. quod illi remutuntur non pro¬
pria sed aliena peccata. Uides
quanta fiducia ex antiqua et indu¬
litata fidei regula uir tantus ista
lquatur: quia hec documenta certis¬
ima ideo protulit. ut illud quoderat
nercum unde consuluerat ille cui.
siribit. et unde concilii decretum
aite octauim diem ex quo die nat᷑
set infans eum si afferretur baptira¬
ie nemo dubitaret. per hec firmamen¬
sa probaretur. Neq enim hoc tunc̾ no¬
uum quasi. aut quasi aliqua cuius¬
quam contradicione pulsatum. conci
lio statuebatur seu firmabatur. qͦd
obstricti originali peccato cenerent᷑
nifantes: sed cum illic alia consulta¬
no uersaretur: et disceptaretur prop¬
ter legem carnalis circumcisionis
utrum eos ante octauum diem et¬
baptirare oporteret: id eo ei qui hoc
negabat nemo consensit quia iam
non consulendum. nec disceptandũ
sed firmum certumq habebatur. ani¬
mam saluti eterne perituram.si hãc

Expanded text:
endam hoc ipso facilius accedit,endam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. Vides quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula uir tantus ista loquatur. qui haec documenta certissima ideo protulit, ut illud quod erat incertum, unde consuluerat ille cui rescribit et unde concilii decretum ante octauum diem, ex quo die natus esset infans, cum, si afferretur, baptizare nemo dubitaret, per haec firmamenta probaretur. neque enim hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione pulsatum concilio statuebatur seu firmabatur, quod obstricti originali peccato tenerentur infantes: sed cum illic alia consultatio versaretur, et disceptaretur, propter legem carnalis circumcisionis, utrum eos et ante octavum diem baptizare oporteret; ideo ei qui hoc negabat, nemo consnon consulendum necdisceptandum, sed firmum certumque habebatur animam saluti aeternae pcrituram, si hanc
Abbreviated transcription (Latin):
perdenda est. Aduertisne quid dica
quemaomodum sentiat non cantũ
caruis. sed anime quoq infantis exi¬
ciabile esse atq mortiferum. sine ills
salutari sacramento exire de hac uita:
unde si iam nichil aliud diceret: incel¬
ligere nr̃m fuit sine peccato animam
perire non posse. Sed uicle paulopost de¬
fendens innocentiam paruulorum. qͥd
tamen de illis apertissime faceatur.
seterum. si homines inquit impedire
aliquid ad consequutionem gratie pos¬
set: magis adultos et profectos et maio¬
res natu possent impedire gramora
peccata. Porro aucem si etiam grauissi¬
mis delictoribus et indeum multuo
ante peccantibus. cum postea credide¬
unt a remissa peccatorum et baptis¬
mo atq gratia nemo prohibetur:
quantomagis prohiberi non debet
ufans qui recens natus nichil pecca¬
uit. nisi quod secundum adam car¬
naliter natus contagium mortis an¬
nque prima natiuitate contraxit:
ui ad remissam peccatorum accipi¬

Expanded text:
perdenda est. aduertisne quid dicat, perdenda est. aduertisne quid dicat, quemadmodum sentiat non tantum carni, sed animae quoque infantis exitiabile esse atque mortiferum sine illo salutari sacramento exire de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit sine peccato animam perire non posse. sed uide paulo post defendens innocentiam paruulorum quid tamen de illis apertissime fateatur: ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit! qui ad remissam peccatorum accipi
Abbreviated transcription (Latin):
negaret. ipsius baptismi causam ꝓp¬
ter quam suscipiendam eos defende¬
bat auferret. Noces ipsam epistolam
memorati martyris de baptirandis
paruulis legere si uolueris. Neq e¬
num pocest deesse liartagini. Uerum
questioni satis uisum est.pauca inde
tranfferenda arbitratus sum: que
prudenter actende. Quantum uero
inquit ad causam infantium pertint.
quos dixisti intra secundum uelte¬
cim diem quo nati sunt constitutos
baptizari non oportere. et consideran¬
dam esse dicens legem circumcisionis
antique. intra octauum diem eum
qui natus est baptirandum et sanc¬
tificandum non pucares: longe ali¬
ud in concilio nobis uisum est. In hoc
enum quod tu putabas esse faciendũ
nemo consensit: sed uniuersi potius
uidicauimus nulli hominum na¬
to.misericordiam dei et gratiam dei¬
denegandam. Nam cum dominus
in eu angelio suo dicat filius homi¬
nis non uenit anunas hominum
perdere seo saluare:quantum inm
bis est si fieri potuerit nulla anima

Expanded text:
negaret, ipsius baptismi causam, propnegaret, ipsius baptismi causam, propter quem percipiendum eos defendebat, auferret. potes ipsam epistolam memorati martyris De baptizandis paruulis legere, si uolueris; neque enim potest deesse Karthagini. uerum senti quaestioni satis nisum est, pauca inde transferenda arbitratus sum, quae prudenter adtende: quantum uero, inquit, ad causam infantium pertinet, quos dixisti intra secundum ueltertium diem quo nati sunt constitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumcisionis antiquae, ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares, longe aliud in concilio nostro uisum est. in hoc enim, quod tu putabas esse faciendum, nemo consensit; sed uniuersi potius iudicauimus nulli hominum nato misericordiam dei et gratiam denegandam. nam eum dominus in euangelio suo dicat: \'filius hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluare\', quantum in nobis est, si fieri potuerit, nulla anima
Abbreviated transcription (Latin):
aduertantur atq traccentur. sicut
in primo duorum illorum libro ut¬
cumq conatus sum: etiam si subos¬
curum pariunt rerum ipsarum ne¬
cessicate sermonem. non tamen pote¬
runt alium sensum habere. nisi per
quem factum est ut antiquitus uni¬
uersa ecclesia retineret fideles paruu¬
los. originalis peccati remissionem ꝑ
xp̃i baptisium consequutos. Unde
non inmerico beatus cyprianus satis
ostendit: quam hoc creditum et in¬
tellectum seruet ecclesia. Qui cum
paruulos amaterno utero recentissi¬
mos. iam idoneos ad percipienduor¬
xp̃i baptismum assereret. quoniao
cõsultus fuerat utrum hoc ante occa¬
uum diem fieri deberet: quantuor
potuit conatus est eos demonstrare ꝑ¬
fectos. ne quis pro numero dierum
quia octauo ancea circiucideban¬
tur infances. eos adhuc perficiendos
existimaret. Sed cum magnum eis
defensionis pacrocinium prestitisset.
ab originali tamen peccato eos immu¬
nes non esse confessus est:quia si hoc

Expanded text:
aduertantur atque tractentur, sicut aduertantur atque tractentur, sicut in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum, etiamsi subobscurum pariunt rerum ipsarum necessitate sermonem, non tamen poterunt alium sensum habere, nisi per quem factum est. ut antiquitus uniuersa ecclesia retineret fideles paruulos originalis peccati remissionem per Christi baptismum consecutos. Vnde non inmerito beatus Cyprianus satis ostendit, quam hoc ab initio creditum et intellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipiendum Christi baptismum adsereret, quoniam consultus fuerat, utrum hoc ante octauum diem fieri deberet, quantum potuit, conatus est eos demonstrare perfectos, ne quis ipso numero dierum, quo octauo antea circumcidebantur infantes, eos adhuc perficiendos existimaret. sed cum magnum eis defensionis patrocinium praestitisset, ah originali tamen peccato eos inmunes non esse confessus est, quia, si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
est ad saluatorem et ad medicum
xp̃m piis gestantium manibus
ferri. nisi ut per medicinam sacra¬
mentorum eius. possint a peceati¬
peste sanari: Quid ergo cunctamur
apostoli uerba de quibus forte dubi¬
tamus. etiam ipsa sic intelligere. ut
his congruant testimoniis de quib
dubitare non possumus: Quamqͣm
toco ipso loco ubi per unius peccatũ
multorum condempnationem. et
per unius iusticiam multorum ius¬
tificationem apostolus loquitur.
nichil michi uidecur ambigui. nisi
quod ait adam formam futuri. Hoc
enun reuera non solum huic senten¬
tie conuenit. qua intelligitur futu¬
ros eius posteros ex eadem forma cum
peccato esse generatos: sed etiam in ali¬
os et alios incellectus possunt hec
uerba deduci. Nam et nos aliudin¬
de aliquando diximus: et aliud fortas¬
se dicemus. quod tamen huic intellec¬
tui non sit aduersum. Et ipse pelagi¬
us non uno modo id exposuit. Cetera
uero que ibi dicuntur. si diligenteR

Expanded text:
est ad saluatorem et ad medicum est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint a peccatipeste sanari? quid ergo cunctamur apostoli uerba, de quibus forte dubitabamus, etiam ipsa sic intellegere, ut his congruant testimoniis, de quibus dubitare non possumus? Quamquam toto ipso loco, ubi per unius peccatum multorum condemnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem apostolus loquitur, nihil mihi uideatur ambigui, nisi quod ait \'Adam formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit, qua intellegitur futuros eius posteros ex eadem forma cum peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera uero quae ibi dicuntur, si diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
illud ambiguum est nisi quis re¬
natus fuerit ex aqua et spiritu. ñ
pocest intrare in regnum der: Nun¬
quid et illud uocabis nomen eius
iħm. ipse eium saluum faciet popu¬
lum suum a peccatis: Hunquid eti¬
am et illud quia non est opus sanis
medicus sed egrocantibus. hoc est qͥa
non est necessarius eis qui non ha¬
bent peccatum. sed eis qui saluan¬
di sunt a peccato: Nunquid etiam
illud quia nisi manducauerint
homines carnem eius. hoc est parti¬
cipes facti fuerint corporis eius. non
habebunt uitam: his atq hiuius¬
modi aliis que nunc pretereo testi¬
moniis diuina luce clarissimis. di¬
uina auctoritate certissimis. nonne
ueritas sine ulla ambiguitate pro¬
clamat. non solum in regnum dei
non baptiratos paruuilos intrare
non posse sed nec uitam eternam
posse habere. precer xp̃i corpus.
cui ut incorporentur sacramento
baptismatis imbuuntur: Honne
ueritas sine ulla dubitatione tes¬
tatur eos non ob aliud ad iħm. hoc

Expanded text:
illud ambiguum est: nisi quis reillud ambiguum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei? numquid et illud: uocabis nomen eius Iesus; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum? numquid etiam illud, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, hoc est quia non est necessarius Iesus eis qui non habent peccatum, sed eis qui saluandi sunt a peccato? numquid etiam illud, quia nisi manducauerint homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo, testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulos intrare non posse, sed nec uitam aeternam posse habere praeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione testatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
estimoniis diuinorum eloquiorum.
quibus dilucidissime apparet nec
yreter xp̃i societatem. aduitam salu¬
temq eternam posse quemquam
hominum peruenire. nec diuino ui¬
aicio iniuste aliquem posse damp¬
uri. hoc est ab illa uita et saluce se¬
uarr Unde fit consequens. ut
uoniam nichil agitur aliuid cum
iruuli baptirantur. nisi ut incor¬
mentur ecclesie. ioest xp̃i corpori
nembrisq sociencur. manifestum
sit eos ad dampnationem nisi hoc
as collacum fuerit pertinere. Non
utem dampnari possent: si pecca¬
um utiq non haberent. Hoc quia
lla etas nullum in uita propria cõ¬
tahere potuit: restat incelligere uel
si hoc nonclum possumus. saltun cre¬
dere.traliere paruulos originale pec¬
catum. Ac per hoc si ambigui aliqͥd
habent uerba apostolica. quibus di¬
cit per unum hominem peccatuor
intrauit in mundum et per pecca¬
tum mors. et ita in omnes homines
pertransiit. possuncq ad aliam du¬
ci tranfferriq sententiam. num qͥd

Expanded text:
testimoniis diuinorum eloquiorum, testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, nisi ut incorporentur ecclesiae, id est Christi corpori membrisque socientur, manifestum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis conlatum fuerit, pertinere. non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc quia illa aetas nullum in uita propria contrahere potuit, restat intellegere uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos originale peccatum. Ac per hoc si ambigui aliquid habent uerba apostolica, quibus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, possuntque in aliam duci transferrique sententiam, numquid et
Abbreviated transcription (Latin):
nifestauerit etiam quid sic suum
regnum quod dicebat ita concluds
Sic ibunt illi in combustionem ettt¬
nam: usti autem in uitam eternã
hec ergo et alia que istum sequul¬
tur errorem iumium peruersa. et xͥa¬
ne repugnantia ueritati. credo quod
tiat. sed fieri pocest ut etiam istoruor
argumentis qui contra traducem
peccati sentiunt. adhuc fortasse ita
moueatur. ut audire uel nosse quid
contra eos dicatur expeccet. Et ideo
quid illi dicant qui contra peccati
traducem sentuint nec tacere uolu¬
it. ut questio discucienda insinuare¬
tur. et a persona sua remouit:ne
hoc etiam ipse sentire iudicaretur.
ego aucem et si refellere istorum ar¬
gumenta non ualeam: uideo tamen
inherendum esse his que in scriptu¬
is sunt apertissima. ut ex his reue¬
entur obscura. aut si mens nondũ
est idonea que possit ea uel demon¬
hata cernere. uel abstrusa inuesti¬
are.sine ulla hesitatione credant᷑.
lud aucem apercius tot tantisq

Expanded text:
nifestauerit etiam quid sit ipsum nifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur errorem, nimium peruersa et christianae repugnantia ueritati credo quod tiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque
Abbreviated transcription (Latin):
uescio quam esse nouicatem. que cõ¬
tra autiquam ecclesie insitam opini¬
onem sonare nunc ceperit. ut eam ip¬
se confiteri aut uerecundatus aut ue¬
ritus fuerit: Et forte hoc ipse non seu¬
tit: quod sine peccato nascatur homs
cui fateatur necessarim esse bapil¬
mum in quo fit remissio peccatoꝵ.
quod sine peccato dampnetur homo
quem necesse est uon baptiratum in
non credentibus deputari. quia uc
scriptura euangelica fallere non pi¬
test in qua apertissime legitur. qui
non crediclerit condempnabitut
postremo quod sine peccato unagod
non admittatur ad regnum dei. quo¬
niam nisi quis renatus fuerit exi
qua et spiritu non pocest incrou
in regnum dei: atq ita uel in etd¬
nam mortem sine peccato precipit¬
cur: uel quod est absurdus extratis¬
niun dei habeat uitam eternam: cũ
dominus predicens quod suis in fin
dicturus sit. uenite benedicti patri
mei percipite regnum quod uobis
paratum est ab inicio munde. ma¬

Expanded text:
nescio quam esse nouitatem, quae connescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, ma
Abbreviated transcription (Latin):
non ex propria posuisse persona:
seo quid illi dicant qui eam non
approbant incunasse. Hec solum hoc
quod modo proposui eiq respondi:
uerum etiam cetera quibus me in
illis libris iam respondisse recolui.
Ham cum dixisset. si ade inquiuit
pondi. cernis quam non solum non
expugnet quod dicimus sed etiam
nos admoneat quid dicamus: se
quutus adunxit. Deinde aiunt
si bapcismus mundat antiquum
illud delictum: qui de duobus bap¬
tizatis nati fuerint debent hoc care¬
re peccato. Hon enu potuerunt ad¬
posteros transmitere: quod ipsi
minime habuerunt. Illud quoq
tum habet traducem peccati. et ip
sa sola penam meretur: inuistum
esse dicentes ut hodie nata anima ñ
ex massa ade. etiam antiquum pecca¬
inquit nulla ratione concedi: ut de¬
us qui propria peccata remittit. i¬
putet aliena. Uidesne obsecro quem¬
admodum hoc totum pelagius non
ex sua sed ex aliorum persona indide¬
rit scriptis suis. usq ad eo sciens hanc

Expanded text:
non ex propria intulisse persona, non ex propria intulisse persona, sed quid illi dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset: si Adae, inquiunpondi cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed etiarn nos admoneat quid dicamus -, secutus adiunxit: deinde aiunt: si baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccato; non enposteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. In hoc addunhabet traducem peccati, sola et poenam meretur. Injustum est enim, ut hodie nata anima non ex massa Adae, tam antiquum pecinquit, nulla ratione concedi, ut deus qui propria peccata remittit imputet aliena. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis. etiam sub parentibus rema¬
nebunt.si eis xp̃i gracia denegabit᷑
quam per se ipsi flagitare non posst̃.
Illud autem quod dicunt sine ullo
peccato aliquos homineᷤ iam ratione
utentes in hoc seculo uixisse. uel uiue¬
re.optandum est ut fiat conandum e
ut fiat. supplicandum est ut fiat: non
tamen quasi factum fuerit confiten¬
dutm. Hoc enim optantibus et conani¬
bus. et digna supplicatione deprecant

Expanded text:
pupillis etiam sub parentibus remapupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt? 23. Illud autem quod dicunt, sine ullo peccato aliquos homines jam ratione utentes, in hoc saeculo vixisse vel vivere: optandum est ut fiat, conandum est ut fiat, supplicandum est ut fiat; non tamen quasi factum fuerit confidendum. Hoc enim optantibus et conantibus et digna supplicatione deprecant
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubitatione tenendum est. que¬
cumq illa sanctificatio sit. non ualere
ad xp̃ianos faciendos atq ad dimicten¬
da peccata. nisi xp̃iana et ecclesi astica
institutione sacramentis efficiancur
fideles. Nam nec conuiges infideles
quamlibet sanctis et iustis conuigib
hereant. abiniquicate mundantur
que a regno dei separatos in dampna¬
tionem uenire compellit. nec paruu¬
li de quibuslibet sanctis iustisq pro¬
creati originalis peccati reacu absol¬
uuntur. nisi in xp̃o fuerint baptira¬
ti. Pro quibus tanto impensius loqui
debemus: quanto prose ipsi minus
possunt. Id enum agit ista disputacio
contra cuiis nouitatem antiqua ue¬
ritate nitendum est: ut infantes
omnino superfluo baptizari uidean¬
tui. Sed aperte hoc non dicicur: ne tã
firma salubriter ecclesie consuetudo.
uolatores suos ferre non possit. seo si
pupillis opem ferte precipimur.
quantomagis pro istis laborare debe¬
mus. qui destitutiores et miseriores

Expanded text:
sine dubitatione tenendum est, quaesine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non ualere ad Christianos faciendos atque ad  dimittenda peccata, nisi christiana et ecclesiastica institutione et sacramentis efficiantur fideles. nam nec coniuges infideles, quamlibet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua ueriomnino superfluo baptizari videantur. Sed aperte hoc non dicitur, ne tam firmata salubriter Ecclesiae consuetudo violatores suos ferre non possit. Sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis laborare debemus, qui destitutiores et miseriores
Abbreviated transcription (Latin):
filii ur̃i unmundi essent. nunc aut̃
sancti sunt: aut sic est accipiendum
quemadmodum et nos alibi et pela¬
gius cum eandem ad chorinchios epis¬
tolam tractaret exposuit: quod exem¬
pla iam precesserant. et uirorum qͦs
uxores et feminarum quas mariti
lucrifecerant. et paruulorum ad qͦs
faciendos xp̃ianos uoluntas xp̃iana
etiam unius parentis euicerat. aut
si quod magis apostoli uerba uiden¬
tur sonare. et quodammodo cogere.
aliqua illic incelligenda est sanctifi¬
catio. qua sanctificabatur uir uel
mulier infidelis in coniuge fideli.
et qua sancti nascebantur filii fideliũ
siue quia in nienstruo cruore mulieris
a concubitu continebat quicumq iur
uel femina id in lege didicerat. nam
hoc iherechiel inter illa precepta ponit
que non figurate accipienda sunt:
siue propter aliam quamlibet quȩ i¬
bi aperte posita non est. ex ipsa necessi¬
tudine coniugiorum atq filiorum.
sanctitatis asperginem. Illud tamen

Expanded text:
filii uestri inmundi essent, nunc autem filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt, aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos alibi et Pelagius cum eandem ad Corinthios epistolam tractaret exposuit, quod exempla iam praecesserant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt — siue propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine coniugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem, illud tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ret peccatum: et conclusit scriptura
omnia sub peccato. Sed deo gratias
ut promissio ex fide iħu xp̃i cdaretur
credentibus. et uinceremus mortem.
ꝑ unmortalem resurrectionem. et acule¬
um eius peccatum per gratie iustifica¬
tiouem. Nemo itaq de hac re fallatur.
et fallat. Omnes adimit atq aufert iste
scripture sensus manifestus ambages.
Quemadmodum aborigine trahitur
mors incorpore mortis huius: sic abo¬
rigine tractum est. peccatum in bac car¬
nẽ peccati. Propter quod sanandum ⁊
propagine actractatum. et uoluntate
auctum: atq ad ipsam carnem resus¬
citandam medicus uenit in similitu¬
dine carnis peocati. Qui non est opꝰ
sanis sed egrotantibus. nec uenit uoca¬
re iustos sed peccatores. Proinde quod
ait apostolus cum fideles moneret ut
se ab infidelibus conuigibus non dis¬
iungerent. sanctificatus est enuim uir¬
infidelis in uxore. et sanctificata est
mulier infidelis in fratre. alioqui

Expanded text:
ret peccatumet: conclusit scriptura ret peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato. sed deo gratias,ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem\'. Nemo itaque de hac re fallatur et fallat. omnes adimit atque aufert iste sanctae scripturae sensus manifestus ambages. quemadmodum ab origine trahitur mors in corpore mortis huius, sic ab origine tractum est et peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum et propagine adtractum et uoluntate auctum atque ipsam carnem resuscitandam medicus uenit in similitudine carnis peccati, qui non est opus sanis. sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores. proinde quod ait apostolus, cum fideles moneret, ut se ab infidelibus coniugibus non disiungerent: sanctificatus est eninfidelis in uxore fideli et sanctificata est mulier infidelis in fratre. alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam resurrectione corporis ab¬
sorbebitur: Tunc ei dicetur. Ubi ẽ. mors
uictoria tua: ubi est mors aculeus tu¬
us: Morti ergo corporis hoc dicetur.
hanc enum absorbebit uictoriosa un¬
mortalitas: cum mortale hoc induet᷑
uictoria tua qua omnes sic uiceras
ut etiam dei filius tecum conflige¬
ret teq non uitando sed suscipiendo
consuperaret. Uicisti in morientibus:
uicta est in refurgentibus. Uictoria tu¬
a qua absorbueras corpora morientiũ.
temporalis fuit: iuctoria nr̃a qua in
corporibus absorta es. resurgentium
eterna constabit Ubi est aculeus cu¬
ulꝰ hoc est peccatum quo puncti et
uenenati sumus. ut etiam in nostris
iorporibus fieres. et ea tam longo tem¬
pore possideres. Aculeus aucem mor
Is peccatum: uirtus uero peccatilex.
lncauimus in uno omnes: ut more¬
temur. In uno omnes accepuus legẽ.
lit non emencdatione finuremus pec¬
satum. sed ut transgressione augereniꝰ.
lex enim subintrauit ut habunda¬

Expanded text:
victoriam resurrectione corporis abvictoriam resurrectione corporis absorbebitur. Tunc ei dicetur, Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Morti ergo corporis hoc dicetur. Hanc enim absorbebit victoriosa immortalitas, cum mortale hoc immortalvictoria tua, qua ut etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo possideres? aculeus autem -mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abunda
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Sic ergo et aculeus mortis. qͦ mos
facta est non quem mors fecit. Sic
num dicimus et poculum mortis
aliquis mortiuis sit. uel mori possi
non quod moriens mortiuisue cons¬
cerit. Aculeus itaq mortis peccatus¬
est. idest peccati punctu mortificatꝰ
est genus humanum. Quid adhuc q¬
rimmus cuius mortis. utrum animo
an corporis. utrum prime qua om̃s
morimur: an secunde qua tunc in¬
pii morientur: Hulla causa est exd¬
gitandi questionem: nullus tergius¬
sandi locus. Apostoli uerba quibusi
agebat interrogata respondent. Cum au¬
mortale hoc inquit induerit immorta¬
litatem: tunc fiet sermo qui scriptus
est. Absorta est mors in uictoria. Ubi ẽ.
mors uictoria tua: ubi est mors acule¬
us tuus: Aculeus autem mortis: pec¬
catum. Uirtus uero peccatr.lex. De re¬
surrectione corporis agebat: qua ab¬
sorbebitur mors in uictoria. cum mor¬
tale hoc induerit immortalitatem.
Tunc ipsi morti insultabitur: que in

Expanded text:
homo. Sic ergo et aculeus mortis, quo mors homo. Sic ergo et aculeus mortis, quo mors facta est, non quem mors fecit. Sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit, vel mori possit, non quod moriens mortuusve confecerit. Aculeus itaque mortis peccatum est, peccati punctu mortificatum est genus humanum. Quid adhuc quaerimus cujus mortis, utrum animae, an corporis? utrum primae qua nunc omnes morimur, an secundae qua tunc impii morientur? Nulla causa est exagitandi quaestionem, nullus tergiversandi locus; Apostoli verba quibus id agebat, interrogata respondent: Cum mortale hoc, inquit, induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. De resurrectione corporis agebat, qua absorbebitur mors in victoriam, cum mortale hoc induerit immortalitatem. Tunc ipsi morti insultabitur, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit incorruptionem. et mortale hoc
immortalitatem: tunc fiet inquit
sermo qui scriptus est Absorta ẽ. mor
in uicioria. Ubi est mors uictoria cua
Ubi est mors aculeus tuus: deinde
subiecit. Aculeus autem mortis: est
peccatum. Uirtus autem peccatilex.
Quia ergo sicut apostoli aꝑtissima
uerba declarant. eo absorbebitur mo
in uictoria. quo corruptibile et mor¬
tale hoc induet incorruptionem. et
immortalitatem. idest quo uiuifica¬
bit deus. et mortalia corpora nr̃a ꝓp¬
ter inhabitantem spiritum eius in
nobis. manifestum est et huius mor¬
tis corporis. quȩ resurrectioni corpor
contraria est. aculeum fuisse pecci¬
tum. aculeum autem quo morsf¬
ta est: non quem mors fecit. Peccat
num morimur: non morte pecean
Sic itaq dictus est aculeus mortis:
modo lignum uite. Non quod homin
uita faceret. sed quo hominis uita¬
eret. Et quomodo lignum scientu
per quod scientia fieret hominisi
quod per suam scientiam fecerit

Expanded text:
fuerit incorruptionem et mortale hoc fuerit incorruptionem et mortale hoc inmortalitatem, tunc fiet, inquit, sermo qui scriptus est: absorta est mors in uictoriam. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde subiecit: aculeus autem mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. quia ergo, sicut apostoli apertissima uerba declarant, 10 absorbebitur mors in uictoriam, quo corruptibile et mortale hoc induet incorruptionem et inmortalitatem, id est quo uiuificabit deus et mortalia corpora nostra propter inhabitantem spiritum eius in nobis, manifestum est et huius mortis corporis, quae resurrectioni corporis contraria est, aculeum fuisse peccatum, aculeum autem, quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomper quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
mors. et per hominein resurrectiomor¬
tuorum. sicut enuum in adam omnes
moriuntur. sic et in xp̃o omnes uiui¬
ficabuntur. Hemo quippe ambigit
hoc ibi de corpore mortis dictum.
quoniam de resurrectione corporis
magna apostoli intentione questio
uersabatur: et ideo uidetur ibi de
peccato tacuisse quia non erat que¬
stio de iusticia. Hic autem ad roma¬
nos utrumq posuit. et utrumq di¬
utissime commendauit. peccatum
in adam. iusticiam in xp̃o. et mor¬
tem in adam. uitam in xp̃o. Que om¬
nia uerba. sermonis apostolici. quan¬
tum potiui. satisq uisum est in pͥmo
ut iam dixi duorum illorum libro
perscrutatus aperui. Quamquam
etiam ibi ad chorinchios locum ipsũ
de resurrectione diu tractatum. sic
in fine concluserit: ut nos dubitare
non sineret. mortem quoq: corporis
merito accidisse peccati. Cum enum
cdixisset oportet corruptibile hoc in¬
duere incorruptionem. et mortale
hoc induere immortalicatem. cum
autem corruptibile hoc indutum

Expanded text:
resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Nemo quippe ambigit, hoc ibi de corporis morte dictum, quoniam de resurrectione corporis magna Apostoli intentione quaestio versabatur: et ideo videtur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de justitia. Hic autem ad Romanos utrumque posuit, et utrumque diutissime commendavit, peccatum in Adam, justitiam in Christo; et mortem in Adam, et vitam in Christo: quae omnia verba sermonis apostolici, quantum potui satisque visum est, in primo, ut jam dixi, duorum illperscrutatus aperui. Quamquam etiam ibi ad Corinthios locum ipsum de resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret mortem quoque corporis merito accidisse peccati. cum enim dixisset: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. cum autem corruptibile hoc indutum
Abbreviated transcription (Latin):
peccati subeat originale peccatum.
baptismatis sacramento et gratie mi¬
seratione mundandum. Si autem il¬
lud ostendinon pocest. neq hoc posse
arbitror. aut ergo utrumq occultũ
feramus. et nos homines esse memine¬
rimus: aut alias aliud de anima opꝰ
si necesse uidebitur: caute et sobrie
dispucando moliamur. Nunc tamen
illud quod ait apostolus. ꝑ unum ho¬
minem peccatum intrauit in mun¬
dum et ꝑ peccatum mors. et ita in
omnes homines pertransiit. in quo
omnes peccauerunt. sic acciplamus:
ne toc et tantis apertissimis diuinar.
scripturarum testimoniis. quibus doce¬
mur precer xp̃i societatem q̃ an illo ⁊
cum illo stat. cum sacramentis eius
imbiumur. et eius membris incorpo¬
ramur: uitam salutemq eternam
adipisci neminem posse. nimis insipi¬
enter acq infideliter repugnare iu¬
dicemur:. Neq enum alio sensu dic¬
tum est ad romanos. per unum hominẽ
peccatum intrauit in mundum. et
per peccatum mors: et ita in omnes

Expanded text:
peccati subeat originale peccatum peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando moliamur\'. Nunc tamen illud, quod ait apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, sic accipiamus, ne tot tantisque apertissi- Illis diuinarum scripturarum testimoniis, quibus docemur praeter Christi societatem, quae in illo et cum illo fit, cum sacramentis eius inbuimur et eius membris incorporamur, uitam salutemque aeternam adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare iudicemur. neque enim alio sensu dictum est ad Romanos: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors atque ita in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
c eium sentiunt inuistum esse di¬
tes ut hodie nata anima. non ex
sa ade. tam antiquum peccatũ
et alienum. Accende obsecro te
quemadmodum uir circumspectus
pelaguis. nam ex eius libro hec que
modo posui uerba transcripsi: sensit
setur. Non enum ait quia anima non
est ex traduce. sedsi anima non est ex
traduce: reccissime faciens de retam
obscura. de qua nulla inscripturis
sanctis certa et aperta testimonia.
pocius quam fidenter. Quappter ego
opto huic propositioni non precipiti
assertioni respondere.Si anima non
est ex traduce: ergo que ista iusticia
est. ut recens creata et ab omni delic¬
to prorsus immunis. ab omini conta¬
gione penitus libera. passiones carnis
diuersosq cruciatus. et quod est hor¬
ribilius etiam demonum incursus.
in paruulis sustinere cogatur: Neq
enim aliquid horum caro sic patitur
ut non ibi anima pocus que uiuit
ac sentit penas luat. Hoc enim si uis¬
tum ostenditur: sic etiam ostendi
potest qua iusticia in carne quoq

Expanded text:
tiunt, « injustum esse » dicentes, « ut hodie nata anima non ex massa Adae, tam antiquum peccatum portet alienum. » Attende, obsecro te, quemadmodum circumspectus vir Pelagius nam ex ejus libro haec quae modo posui verba transcripsi sensit setur. Non enim ait, quia anima non est ex traduce, sed, « si anima non est ex traduce: » rectissime faciens de re tam obscura, de qua nulla in Scripturis sanctis certa et aperta testimonia ppotius quam fidenter. Quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiti assertione respondeo: Si anima non est ex traduce, ergo quae ista justitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus immunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiondiuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque