comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Hic gͦ roboam filius salomonis.
& iheroboam seruus. sub quib isrł
in duas partes diuisꝰ est. designant il¬
lam dissensionem in domini aduen¬
tu factam. in qͣ pars credentium ex
uid genere ortꝰ: pars uͦ secuta ẽ anti¬
xp̃m. cuiꝰ cultui nefandȩ seruitutis
errore constricti sunt. Alit̾ autem ro¬
boam significat malos reet̾ores in ȩx¬
clesia: qui t̾renis cupiditatibus debrti.
negligunt curam hab̃e subditorum:
& delectantes in multitudine sibi ob¬
sequentium. nec tam̃ condignam ha¬
bent sollicituoinem sibi cõmissors.
Iheroboam int̾ptat᷑ iudicatio. siue cau¬
sa populi. uelut quidam aiunt. diui¬
sio: eo qͦd in regno eius diuisꝰ fit popłs
isrł. & p̃cisꝰ a regno styrpis dauid. Di¬
uisionis enim popłi causa iste extitit:
significat hereticos qͥ dissensionem
amant &e unitatem fidei catholicȩ here¬
sibus scindunt: ac sic cultui malignoꝵ
spũum sibi obsequentes tradunt. Int̾
pretat᷑ gͦ iheroboam. diiudicans popu¬

Expanded text:
alomonis et Jeroboam servus, sub quibus Israel in duas partes divisus est, designant dissensionem illam in Domini adventu factam, in qua pars credentium ex vid genere ortus; pars vero secuta est Antichristum, cujus cultui nefandae servitutis errore constricti sunt. Aliter autem Roboam significat malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti negligunt curam habere subditorum, et delectantur in multitudine sibi obsequentium nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Jeroboam interpretatur judicatio, sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio, eo quod in regno ejus divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David; divisionis enim populi causa iste exstitit. Significat haereticos, qui dissensionem amant, et unitatem fidei catholicae haeresibus scindunt, ac sic cultui malignorum spirituum sibi obsequentrpretatur autem Jeroboam dijudicans popu
Abbreviated transcription (Latin):
mio. posuit. Tola qͥ int̾pretat᷑ uermicu-¬
lus. uel coccinum. significat eos qͥ ge¬
minȩ caritatis ardore accensi. bene
ducatum popłi xp̃iani gerunt. Iair
qui int̾ptatur illuminans:. hic signi¬
ficat redemptorem nr̃m. qui dux ⁊ rex
est populi xp̃iani. Quod b̃n ipsa de¬
monstrant nomina. Iair int̾pretatur
illuminans: & galaad. aceruus testi¬

Expanded text:
mio posuit. Thola, qui interpretatur vermicumio posuit. Thola, qui interpretatur vermiculum, vel coccinum, significat eos qui geminae charitatis ardore accensi bene ducatum populi Christiani gerunt. Jair, qui interpretatur illuminans, hic significat Redemptorem nostrum, qui dux et rex est populi Christiani. Quod bene ipsa demonstrant nomina. Jair enim interpretatur illuminans, et Galaad acervus testi
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit. Gedeon gͦ iste qͥ eum trecentiᷤᷤ
prexit ad p̃lium. typum xp̃i gestauit:
qͥ in signo crucis de mundo uictoriã
reportauit. Trecentorum numerus¬
enim tau littera continet᷑: quȩ speci¬
em crucis ostendit. Abimelech. pat̾
Et̃ linguȩ uel nationes: qͥ credentes.
ꝑ sedam regenerationem filii dĩ ẽẽ
meruerunt. Abimelech uͦ filiꝰ ancil¬
lȩ. typum antixp̃i portasse intelligit᷑
qui congregatis ꝑditis nationibus.
regnum sibi imꝓbe usurpabit. õsq
scõs ui & persecutione. omniq crudeli¬
tate trucidabit. Ioathan uͦ iunior: figͤa
scõrum fuit. Siẽ enim ioathan ꝑ fugã
recessit &e reliqui int̾fecti sunt fratres:
sic nemo euadere pot̾it ꝑsecutionem
antixp̃i. nisi qͥ ꝑ fugam recesserit: & in
montem benedictionis ascenderit.
Hic est mons. quem sc̃i eircum dabuñ.
quem & sc̃s moyses in benedictionib
sic̃ iam suꝑius dictum ẽ in deuterono¬

Expanded text:
sumpsit. Gedeon ergo iste, qui cum trecentis sumpsit. Gedeon ergo iste, qui cum trecentis perrexit ad praelium, typum Christi gestavit, qui in signo crucis de mundo victoriam reportavit. Trecentorum enim numerus Tau littera continetur, quae speciem crucis ostendit. Abimelech interp linguae vel nationes; qui credentes per secundam regenerationem filii Dei esse meruerunt. Abimelech vero filius ancillae typum Antichristi portasse intelligitur, qui congregatis perditis nationibus regnum sibi improbe usurpabit, omnesque sanctos vi et persecutione, omnique crudelitate trucidabit. Jonathan vero junior figura sanctorum fuit. Sicut enim Jonathan per fugam recessit, et reliqui interfecti sunt fratres, sic nemo evadere poterit persecutionem Antichristi, nisi qui per fugam recesserit, et in montem benedictionis ascenderit. Hic est mons, quem sancti circumdabunt, quem et sanctus Moyses in benedictionibus, sicut jam superius dictum est, in Deuterono
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphia falsum ẽ. Non enim secut st̃
ꝓphiamut credent ei: de quo omĩs
ad eum debbora. Iho tecum: uerun¬
tamen scito. qͥ a non erit pͥmatus tuus
in uia hac quã incedis: s in manu
mulieris tradet dñs sẏsaram: euiden¬
ter ostendetᷤ. qͥa non erit apud illum
popłm primatꝰ. nec ꝑmanebit apud
eum uictoriȩ palma: s in manus mu¬
lieris eui nom̃ iael tradit᷑ sysara. Ia¬
hel qͦq int̾pretatur ascensio: ce signi¬
ficat eccłiam qua ascendit᷑ in cȩlum.
Cui traditur sysara qui int̾pretatur
uisio eqͥ: hoc ẽ diabolus suꝑbus ⁊ in¬
centor carnaltum uitiorum. Quod
autem iael ligno timpora sysarȩ tͣns¬
fodit. eccłiȩ triumphum expressit:
que ex illo crucis ligno diaboli imꝑ¬
ium interfecit. Gedeon: int̾p̾tatur
exꝑimentum iniquitatis eoꝵs. Freqͦnti¬
bus enim documentis informatꝰ est:
quas i p̾sagio contra hostes futuram
uictoriam expediret. Ex quo futuro
exꝑimento: ethimologiam nominis

Expanded text:
prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetiam, ut crederent ei, de quo omnis ad eum Debora: Ibo tecum; verumtamen scito, quia non erit primatus tuus in via hac qua incedis, sed in manu mulieris tradet Dominus Sisaram. Evidenter ostendit quia non erit apud illum populum primatus, nec permanebit apud eum victoriae palma, sed in manus mulieris, cui nomen Jael, tradetur Sisara. Jael quoque interpretatur ascensio, et significat Ecclesiam, qua ascenditur in coelum; cui traditur Sisara, qui interpretatur visio equi, hoc est, diabolus superbus et incentor carnalium vitiorum. Quod autem Jael ligno tempora Sisarae transfodit, Ecclesiae triumphum expressit, quae vexillo crucis diaboli imperium interfecit. Gedeon interpretatur experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est, quasi praesagio contra hostes futuram victoriam expediret: ex quo futuro experimento etymologiam nominis
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ excelsa scilicet &e domum dei: qͥa
que sunt suꝑ t̾ram querere: s qͦ
in cęlis sunt. & in excelsis. Hec gͦ
pretat᷑ chorus catio. Choruscatio uͦ¬
est. que ht quidem lucem. s non ꝑ¬
manentem. Ad modicum enĩ tem¬
poris resplendet: & desinit. Unde
bar ach michi uidetur formam ge¬
rere pͥoris popłi. qui primo õĩum
ꝑ ꝓphiam uocat᷑ est: & legis splen¬
dore choruscauit. sed ñ ꝑmansit.
Cum gͦ dixisset debbora ad bar ach.
id ẽ ꝓpħia ad pͥorem popłm. tibi p̃¬
cepit dñs ds is rael. & tu ascende
in montem tabor. & accipe decem
milia uiros. & reliqua que scͥpta
sunt: quid respondit bar ach ex
Non inquit ascendam nisi tu as¬
cenderis mecum: quia nescio di¬
em in quomisit dominꝰ angłm
suum mecum. De excusatione qͥ¬
dem uerum ẽ: s de repromissione
falsum est. Qd enim ñ ascend̾int
inmontem dei certum ẽ: qͦd autẽ
pollicent᷑ se ascensuros ẽẽ eum

Expanded text:
inter excelsa videlicet et domum Dei; quia inter excelsa videlicet et domum Dei; quia quaerere, sed quae in coelis sunt et in excelsis. Haec ergo rpretatur coruscatio. Coruscatio vero quae habet quidem lucem, sed non permanentem; ad modicum enim temporis resplendet, et desinit. Unde Barach mihi videtur formam gerere prioris populi, qui primo omnium per prophetiam vocatus est, et legis splendore coruscavit, sed non permansit. Cum ergo dixisset Debora et Barach, id est, prophetia, ad priorem populum: Tibi praecepit Dominus Deus Israel: et tu ascende in montem Thabor, et accipe decem millia viros, et reliqua quae scripta sunt ; quid respondit Barach ex Non, inquit, ascendam, nisi et tu ascenderis mecum, quia nescio diem in qua misit Dominus angelum suum mecum. De excusatione quidem verum est, sed de repromissione falsum est. Quod enim ascenderint in montem Dei, certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiam ueram. illum qͥ diẽ. Ego sũ uia¬
nr̃m. Samgar qͥ interp̾tatur nomen
aduenȩ. siue ibi colonꝰ. qui ot sexcen¬
tos uiros de phylistuimuomere per¬
cussit. & defendit isrł. Ipse signifi¬
cat doctores ex gentib. qui colunt a¬
grum dominicum: ce non semꝑ gla¬
dio distͥcti ex aminis contͣ adu̾sarios
utunt᷑. s aliquando agresti &e sim¬
plici com moͣtione de animis audi¬
torum uitia & peccata depelluñ.
Namq senariꝰ numerꝰ. qui multipli¬
catus ꝑuenit in sexcentos. mundi huiꝰ
figuram denet: qui in sex diebus dR
consũmatus. Sexcentos gͦ in aratro
dr ꝑcussisse ille: eui ꝑ crucem xp̃i cru¬
cifixus est mundꝰ. Debbora quł int̾p̃¬
tatus apis. significat ꝓpħiȩ suauitatẽ.
ce cȩlestis doctͥnȩ dulcedinem. Hȩc
habitabat sub palma. int̾ rana ce be¬
thel. Rama interp̾tat᷑ excelsa: bethel
domus dei. Sub palma sedẽ habet ꝓ¬
phecia: quia iustꝰ ut palma florebit.

Expanded text:
veram viam, illum qui dicit: Ego sum veram viam, illum qui dicit: Ego sum nostrum. Samgar, qui interpretatur nomen advenae, sive ibi colonus, et qui sexcentos viros de Philisthiim vomere percussit, et defendit Israel, ipse significat doctores ex gentibus, qui colunt agrum Dominicum, et non semper gladio districti examinis contra adversarios utuntur, sed aliquando agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propellunt. Namque senarius numerus, qui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet, qui in sex diebus dicitur consummatus. Sexcentos ergo in aratro dicitur percussisse ille cui per crucem Christi crucifixus est mundus. Debora, quae interpretatur apis, significat prophetiae suavitatem, et coelestis doctrinae dulcedinem. Haec habitabat sub palma inter Rama et Bethel. Rama interpretatur excelsa, Bethel domus Dei. Sub palma sedem habet prophetia, quia justus ut palma florebit ,
Abbreviated transcription (Latin):
moabitarum qͥ inter p̾tat᷑ rotatꝰ. uel
orbitas. typum tenet diaboli: qͥ fati
uitute constituit. Hunc aoth iudex.
qui int̾ptatur głosꝰ. & est ambidexter:
habens gladium ancipitem. int̾fecit.
Sic doctor catholicꝰ rotantem diabo¬
lum in argumentis phylos ophor s
sermone euangelico atq ꝓpħico con¬
cludit. & extinguit omnem praui do¬
gmatis & crassȩ intelligentiȩ sensum:
qui se extollit &e erigit aduersum spi¬
ritalem scientiam xp̃i. Possunt ⁊ ange¬
li salutares in othonielis uł aoth spe¬
cie designari: quia sic̃ sepe ostendimꝰ.
non solum a contrariis uirtutib im¬
pugnamur: s ae diuinȩ boneq uirtuteᷤ
ad auxilium nr̃m mittunt᷑ a domino.
Mitait etiam nob dominꝰ uirtutẽ suã
cȩlestem. ꝑ quam liber emur a iugo
seruitutis diabolicȩ: que uirtus oĩa
ꝓ nob̾ agat dext̾a & ꝓsꝑa: quȩ faciat
nos relinquere uiam sinistram que
oucit in ꝑditionem: & reuocet nos ad

Expanded text:
Moabitarum, qui interpretatur rotatus, vel Moabitarum, qui interpretatur rotatus, vel orbitas, typum tenet diaboli, qui fatigvitute constituit. Hunc Aod judex, qui interpretatur gloriosus, et est ambidexter habens gladium ancipitem, interfecit. Sic doctor catholicus rotantem diabolum in argumentis philosophorum sermone evangelico atque prophetico concludit, et exstinguit omnem pravi dogmatis et crassae intelligentiae sensum, qui se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam Christi. Possunt et angeli salutares in Othonielis vel Jacob specie designari, quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. mittit etiam nobis Dominus virtutem suam coelestem, per quam liberemur a jugo servitutis diabolicae, quae virtus omnia pro nobis agat dextra et prospera, quae faciat nos relinquere viam sinistram quae ducit in perditionem, et revocet nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
manus eiꝰ suꝑ chusar sathon. ce post
hec dic̃: qͥa qui euit t̾ra sub eo iudice
xl. annis. Uidens quam larga ẽ diuina
clementia: oct̾o annis filii isrł seruie
uniꝰ iusticia in pace ꝑͣdurauit. Ado¬
nibezech qui int̾ptat᷑ dñs fulminis.
significat diabolum: de qͦ apłs ait. Ip¬
se enim sathanas trans figurat se in
angłm lucis. Tota autem eiꝰ potentia
atq potestas. uanitas ẽ: quem filii iu¬
da. hoc est filii confessionis. ae filii sy¬
meon. id ẽ filii ex auditionis. debellãt:
cum fideles qͥq scuto fidei atq armis
uirtutum contra eum dimieant. Com¬
prehendentesq eum. cedunt summi¬
tates manuum ac pedum eiꝰ cum pri¬
mordia malȩ oꝑationis. atq uestigia
pr aui exempli abscidere uirilit̾ con¬
tendunt: quatinꝰ maligni fraus effica.¬
tiam repentinȩ deceptionis non in¬
ueniat: cum uigor illi nocendi sp̾ita¬
li dimicatione aufert᷑. E glon gͦ rex

Expanded text:
manus ejus super Chusar Sathon. Et manus ejus super Chusar Sathon. Et haec dicit: Quia quievit terra sub eo judice annis . Vides quam larga est divina clementia. Octo annis filii Israel serviunius justitia in pace perdurant. Adonibezec, qui interpretatur dominus fulminis, significat diabolum, de quo Apostolus ait: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Tota autem ejus potentia atque potestas vanitas est. Quem filii Juda, hoc est, filii confessionis, ac filii Simeon, id est, filii exauditionis debellant, cum fideles quique scuto fidei atque armis virtutum contra eum dimicant; comprehendentesque eum, caedunt summitates manuum ac pedum ejus, cum primordia male operationis atque pravi exempli abscidere viriliter contendunt, quatenus malignae fraudis efficaciam repentinae deceptionis non inveniant, cum vigor illi nocendi spiritali dimicatione aufertur. Eglon ergo rex
Abbreviated transcription (Latin):
est assertiones subuertere falsitatis: ut¬
& tu merearis benediei ab iħu. & acci¬
pere ebron. Int̾ytat᷑ autem ebron con-¬
iunct̾io. uel coniugium. uel qͦd potest
fortasse illut ostendi. quod spelunca
duplex comparata ab abraham patri
archa. in ea est. in qͣ coniugia patrum¬
& reliquiȩ eoꝵ iacent: id ẽ abraham
cum sara. ysa ac cum rebecca: iacob
cum lya. Ipse gͦ in memoriis patrum
hereditatem capit prudens &e sapiens
caleph: ipsi iħs enachitarum gentium
metropolim tͥbuit ebron. & efficit᷑ ei
sors usq in hodiernum diem. O thoni¬
el qui interp̃tatur tempꝰ eiꝰ d̾s. uł res¬
ponsio der: Iste significat rectores eccłia
datum ẽ. s ce animaꝵs. Ilam scͥptum ẽ
de ipso othoniel & factꝰ est sp̃s dñi su-¬
per eum. & iudicauit isrł̃ & exiuit ad
bellum: & tradidit dominꝰ in manꝰ eiꝰ
chusar sathon regem. Quare hoc: qͥa
sp̃s domini erat in eo: ce confortata est

Expanded text:
est, assertiones subvertere falsitatis, ut etest, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium; per quod potest fortasse illud ostendi, quod spelunca duplex comparata ab Abraham patarcha in ea est, in qua patrum reliquiae jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem capit prudens et sapiens Caleb; ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodiernum diem. Othoniel, qui interpretatur tempus ejus Deus, vel responsio Dei. Iste significat rectores ecclesidatum est, sed et animarum. Nam scriptum est de ipso Othoniel: Et factus est spiritus Domini super eum, et judicavit Israel, et exiit ad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusar Sathon regem. Quare hoc? quia spiritus Domini in eo, et confortata est
Abbreviated transcription (Latin):
dñi fecit. Hec in domo sua coccum. id
est signum sanguinis posuit extͣ hanc
siquis fu̾it inuentꝰ: ruinam scl atq in¬
cendium mundi. nulla ratione uita¬
bit. Achar qui de iericho anathe¬
mate concupiuit. significat nequã
xp̃ianum: qͥ post ꝑceptam fidem. scl̃a¬
res mores uel mundi illecebras appe-¬
tit. Calephuͦ qui interpretat᷑ quasi cor.
aut canis. significat doctorem catholi¬
cum sapientem corde. & fortem ac stre¬
nuum in ex̾citio uirtutum. Iste depos¬
cit sibi ab osee ꝑmitti facultatem. ut
congrediat᷑ cum dialecticis scłi. cum
his qui ꝓueris falsa confirmant. ut
eos confutet & suꝑet: & subuertat oĩa
que illi falsis assertionib construxer̃t.
Ideo deniq uidens alacritatem eius
iħs. benedixit inquit eum: scilicet qͦd
talia deposcat &e audeat. s & tu siuis
dare oꝑam studiis & legem prudenter
meditari. & efficicor in lege ch: potes
istas magnificas & munitas urbes. id

Expanded text:
Domini fecit, haec in domo sua coccum, id Domini fecit, haec in domo sua coccum, id est, signum sansi quis fuerit inventus, ruinam saeculi atque incendium mundi nulla ratione vitabit. Achan, qui de Jericho anathemate concupivit, significat nequam Christianum, qui post perceptam fidem saeculares mores vel mundi illecebras appetit. Caleb vero, qui interpretatur quasi cor, aut canis, significat doctorem catholicum sapientem corde et fortem ac strenuum in exercitio virtutum. Iste deposcit sibi a Josue permitti facultatem ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertet omnia quae illis falsis assertionibus construxerunt. Ideo denique videns alacritatem ejus Jesus, benedixit, inquit, eum scilicet, quod talia deposcat et audiat. Sed et tu si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cordatus in lege Dei, potes istas magnificas
Abbreviated transcription (Latin):
uehit inspicit: & sequitur xp̃m. Iosue
enim qͥ int̾p̾tat᷑ saluator ipse in figu¬
ram xp̃i popłm a deserto saluauit. ⁊
in t̾ram repromissionis induxit. Iste
iħs mittit duos exploratores ad iericho
urbem: qui suscipiuntur a meretrice
raab. Iħs ille dux popłi: in semetips o
Iericho autem ciuitas. mundꝰ est: ad
hominum duo testamenta direxit.
Nam in eout credentium fidem obre¬
bellium ꝑuicatiam pleniꝰ comproba¬
ret: ante aduentum iudicii sui quasi
exploratores duos. legem &e euangłm
tenet ȩccłiȩ. que de extraneis atq alie¬
nis gentib congregata est: quȩ antea
uiuens in desid̾iis carnis. formeabat᷑
quod p̃cedent eos in regno cȩlorum.
Hec gͥ testamenta domini sola suscip̃:
ce ea fidelit̃ ꝯseruanꝰ ĩimicis omnino
non tradidit: ipsa poti ꝑiclitari optans.
dum mͦ illes a ac salua seruaret. Hȩc
casurum mundum. sic̃ illa ciuitatem
firmit̾ credidit. Hȩc ꝓse ac suorum oĩ¬
um salute pactum eum testamentis

Expanded text:
ehit, inspicit et sequitur Christum. Josue enim, qui interpretatur salvator, ipse in figuram Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Iste Jesus mittit duos exploratores ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Raab. Jesus ille dux populi in semetipso DJericho autem civitas mundus est, ad hominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret, ante adventum judicii sui, quasi exploratenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est; quae antea vivens in desideriis carnis, fornicabatur quod praecedent vos in regno coelorum . » Haec igitur testamenta Domini sola suscipit, et ea fideliter conservat. Inimicis omnino non tradit ipsa: potius periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaretur Haec casurum mundum sicut illa civitatem firmiter credidit; haec pro se ac suorum omnium salutare pactum cum testamentis
Abbreviated transcription (Latin):
seruum eẽ. ꝙͣ ꝑsuasione. delectatiõe.
atq consensu antiquo¬
sti subditum fore: & in cogitando. lo¬
quendo. atq in agendo totum
uitiis deditum. quasi libere ab eo possi¬
deri. Ioachim siue iechonias qui cum
matre ductꝰ: ĩbabylonem simul ce the¬
auro templi dñi. significat lapsum
chodonosor hoc ẽ diaboli arte delusi.
in confusionem abducunt᷑ erroꝵ atq
bonum alios sermone doetͥnȩ & boniᷤ
exemplis ad ueram religionem suscita¬
re debuerant. ipsi uariis uitiis trucida¬
ti. morte absorti st̃ peccators. Hoc enim
nomen ioachim qͥ resuscitans uł qͥ est
consurgens int̾ptat᷑. significat: cũ qͦ
simul p̃ciosissima uasa dñi in capti¬
uitatem asportabant: qͥa illi qͥ ingenii
acumine excellebant. uł mors hone¬
state fulgebant: maloꝵ depͣuati exem¬
plis.simul cum ipsis in p̃dam cessere
diaboli. Sedechia Sint̾p̃tat᷑ iustꝰ
dñi. huiꝰ ocłos in reblata rex babyloniᷤᷤ

Expanded text:
servum esse, quam persuasionis delectatione servum esse, quam persuasionis delectatione atque consensu antiquo hosti subditum fore, et in cogitando, loquendo atque in agendo, totum vitiis deditum quasi libere ab eo possideri? Joachim sive Jechonias, qui cum matre ductus est in Babylonem simul et thesauro templi Domini, significat lapsum chodonosor, hoc est, diaboli arte delusi, in confusionem abducuntur errorum atbonum alios sermone doctrinae et bonis exemplis ad veram religionem suscitare debuerant, ipsi variis vitiis trucidati, morte absorpti sunt peccatorum. Hoc enim nomen Joachim, qui resuscitans, vel qui est consurgens, interpretatur, significat. Cum quo simul pretiosissima vasa Domini in captivitatem asportabantur, quia illi qui in regni culmine excellebant, vel morum honestate fulgebant, malorum depravati exemplis simul cum ipsis in praedam cessere diaboli. Sedecias, qui interpretatur justus Domini. Hujus oculos in Reblatha rex Babylonis
Abbreviated transcription (Latin):
carnales uidelicet. t̾renȩ cupiditati de¬
diti. scđm mores suos consentientes ui¬
tiis suis ꝑsonas eligunt: qͦs pharao in
reblata uinxit. & in egyptum duxit.
cumdiabolus ꝑ multitudinem adula¬
torum eneruans. decipit corda p̾lators:
Reblata enim multitudo int̾pretat᷑.
sicq in sp̃italis egypti uinc̃tos cathenᷤᷤ
peccatoꝵs. tenebrosam mergit abyssũ.
Ioachim idem ẽ qui &e eliachim. Nã
ioachim int̾pretat᷑ ubi ẽ p̃paratio: &
eliachim dei resurrectio sigc̃at atitẽ de¬
uiantes pastores fidelium qui st̾ ỹscien¬
tia p̃parati atq ornati &e potestate sub¬
limati s magis ꝑ hec dona diaboloser-
tur uitiis. Sciendum autem quod cũ
semel qͥs cuilibet se manciparit uitio.
ñ uno s multis dñis obnoxiꝰ erit. Un¬
de ioachim quem pharao ante censũs
soluere coegit: nc̃ nabuchodonosor
rex babylonis sͥ tͥbꝰ annis seruire cõpel¬
lit. Qͥd est gͦ aliud regis babylonis

Expanded text:
carnales videlicet terrenae cupiditati decarnales videlicet terrenae cupiditati dediti, secundum mores suos consentientes vitiis suis personas eligunt; quos Pharao in Reblata vinxit, et in Aegyptum duxit, cum diabolus per multitudinem adulatorum enervans decipit corda praelatorum. Reblata enim, multitudo interpretatur; sicque in spiritali Aegypto vinctos catenis in peccatorum tenebrosum mergit abyssum. Joachim idem est qui et Eliachin. Nam Joachim interpretatur ubi est praeparatio, et Eliachin, Dei resurrectio. Significat deviantes pastores fidelium, qui sunt scientia apparati atque ornati, et potestate sublimati; sed magis per haec dona diabolo servtur. Sciendum autem, quod cum semel quis cuilibet se manciparit vitio, non uno sed multis dominis obnoxius erit. Unde Joachim, quem Pharao ante censum sibi dare coegit, nunc Nabuchodonosor, rex Babylonis, sibi tribus annis servire compellit. Quid est ergo aliud regis Babylonis
Abbreviated transcription (Latin):
am spem hab̾e ueniȩ. si eam rite ꝑfec̾it.
Amon int̾ytatur fidelis & honestꝰ. Qͦd
magis de eo ꝑ antifrasin dictum intelli¬
gi potest. ꝙͣscđm ueritatem᷑ quia cum
enim ipse tenet hereticorum: qui licet
fingunt se ẽẽ bonos & di cultores: dñ
errantes & in errorem mittentes. magiꝰ
diabolo qm dño seruire ꝓbant᷑. Iosiaᷤᷤ
rex qui int̾ptatur ubi ẽ incensum dñi:
hec enim est ꝓpͥa ethimologia nomi¬
nis eiꝰ eo qͦd deo incensum sacrȩ oratio¬
nis &e bonoꝵ oꝑum sacͥficium offereis.
simulacͣ quȩ fecerunt ant̾iores reges cõ¬
bussit: &e celebrauit pascha legitamũ.
& de popło dñi idola multa depulit.
passionem suscepit: atq omnia execra-¬
bilia gentium de templis corporis no¬
stri deiciens. igne uirtutis suȩ exusta
cõminuit: atq in huiꝰ scłi torrentẽ ꝓ¬
iecit. Ioachaz qui int̾ptatur retentꝰ.
significat pͣuos rectores: qͦs popłs terrȩ.

Expanded text:
am spem habere veniae, si eam rite perfecerit. am spem habere veniae, si eam rite perfecerit. Ammon interpretatur fidelis vel honestus. Quod magis de eo per antiphrasin dictum intelligi potest, quam secundum veritatem, quia cum enim ipse tenet haereticorum, qui licet fingant se esse bonos et Dei cultores, tamen errantes, et in errorem mittentes, magis diabolo quam Deo servire comprobantur. Josias rex, qui interpretatur ubi est incensum Domini haec enim est propria etymologia nominis ejus, eo quod Deo incensum sacrae orationis et bonorum operum sacrificium offerens, simulacra quae fecerunt anteriores reges combussit, et celebravit Pascha legitimum, et de templo Domini idola multa depulit. passionem suscepit, atque omnia exsecrabilia gentium de templis corporis nostri dejiciens, igne virtutis suae exusta comminuit, atque in hujus saeculi torrentem projecit. Joachas, qui interpretatur retentus, significat pravos rectores, quos populus terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝑse suosq opꝰ dei strenue iussit.
immo ꝑnuncios ad simile studium
alios ꝓuocauit. typum gerit dñi sal¬
uatoris. in qͦ habitat omnis plenitudo
& cultum pietatis in eccłia plene in¬
staurauit. Ipse legatossuos ad conuo¬
candas gentes ad fidem. hoc ẽ pͥmum
ꝓpħas. deinde apł̃os misit: ñ solum de
iudea s de aliis nationib plurimos
ad catholicam fidem & adueram re¬
ligionem ꝑ p̃dicationem euangelii sui
conduxit. Qͦd autem ezechiȩ ꝓ bono
oꝑe adiciunt᷑ qͥndecim anni. signifi¬
cat om̃sscõs quib obꝰsequendam uitã
et̾nam qͥnq libri legis moysi cũ decẽ
u̾bis decalogi datisunt: ut ꝑ comple¬
mentum legis ce p̃ceptoꝵ. regni cȩlestiᷤ
plenitudinem consequant᷑. Manases
autem qͥ int̾ptat᷑ obliuiosus. ꝑmulta
enim scelera & sacͥlegia reliquerat &
dentium. Docet enim nos qͦd post com¬
missa scelera nuiꝰ debet de d̃i miscđia
desꝑare: s magis ꝑpęnitentiam cõgru¬

Expanded text:
r se suosque opus Dei strenue gessit, imo per nuntios ad simile studium alios provocavit, typum gerit Domini Salvatoris, in quo habitat omnis plenitudo  cultum pietatis in Ecclesia plene instauravit. Ipse legatos suos ad convocandas gentes ad fidem, hoc est, primum prophetas, deinde apostolos misit, non solum de Judaea, sed et de aliis nationibus, plurimos ad catholicam fidem, et ad veram religionem post praedicationem Evangelii sui conduxit. Quod autem Ezechiae pro bono opere adjiciuntur quindecim anni, significat omnes sanctos quibus ob sequendam vitam aeternam quinque libri legis Moysi cum decem verbis Decalogi dati sunt, ut per complementum legis et praeceptorum regni coelestis plenitudinem consequantur. Manasses autem, qui interpretatur obliviosus per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat etcordiam confitentium. Docet enim nos quod post commissa scelera nullus debet de Dei misericordia desperare, sed magis per poenitentiam congru
Abbreviated transcription (Latin):
siastes. latine concionator eo qͦd ad
populum loqueretur. Hic gͦ xp̃i p̃¬
nunciat figuram. qui ȩdificauit do¬
mum domino in cȩlesti irłm: ñ de
lignis & lapidibus. s de scĩs hoĩb.
Ad cuius sapientiam audiendam
regina uenit ethiopiȩ: hoc est ȩcc łia
de gentib. Hȩc gͦ ad pacificum nr̃m ⁊
amabilem dño. de qͦ pat̾ ait. Hic est
filius m̃s dilectꝰ. in quo michi bene
complacui. Ut audiret sapientiam
eiꝰ uenit de ultimis t̾rȩ finibus: & au¬
dito. uisisq ministeriis eiꝰ. in laudem
ipsius ꝓrupit dicens. Beati uiri tui.
a beati serui tui. qui stant coram te
semꝑ: & audiunt sapientiam tuam.
Sit dñs d̾s tuus bndictus. cui placui¬
sti: & posuit te suꝑ thronum israel.
eo qͦd dilexerit dominꝰ israel in sem¬
piternum: & constituit te regem. ut
faceres iudicium & iusticiam: & cęt̾a.
Roboam int̾pretat᷑ latitudo populi.

Expanded text:
siastes, Latine concionator, quod ad siastes, Latine concionator, quod ad populum loqueretur. Haec ergo nuntiant figuram, qui aedificavit domum Domino in coelesti Hierusalem, non de lignis et lapidibus, sed de sanctis hominibus. Ad cujus sapientiam audiendam regina venit Aethiopiae, hoc est, Ecclesia de gentibus. Haec ergo ad pacificum nostrum et amabilem Domino, de quo Pater ait: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui , ut audiret sapientiam ejus, venit de ultimis terrae finibus, et audito eo, visisque ministeriis ejus, in laudem ipsius prorupit dicens: Beati viri tui, et beati servi tui, qui stant coram te semper, et audiunt sapientiam tuam. Sit Dominus Deus tuus benedictus, cui placuisti, et posuit te super thronum Israel: eo quod dilexerit Dominus Israel in sempiternum, et constituit te regem, ut faceres judicium et justitiam, etc. . Roboam interpretatur latitu
Abbreviated transcription (Latin):
uotionem erga dauid nr̃m ꝑcipi¬
unt. Urias qui int̾ytat᷑ lux mea dei
est. significat diabolum: qui se per
fictionem in angłm lucis tͣnstulit.
Cuius comugio prius erat copula¬
ta ȩccłia. quam xp̃s concupiuit la¬
uantem. id ẽ semetipsam a sordib
scłi. ꝑ lauac̾ undam purificantem.
Absalon pax patris interpretatur
ꝑ antifrasin:. eo quod bellum adu̾sꝰ
patrem gessisset: siue quod in ips o
bello dauid pacatum fuisse legitur
filio: adeo ut etiam magno eum do¬
lore extinct̾um plangeret. Hic typũ
tenet iudeoꝵ. uel uidȩ ꝓditoris. qui
seditionem leuauerunt contra ue¬
rum dauid: inuidentes ei. &e pͥnei¬
patui eiꝰ insidias molientes. Dalo¬
mon tribus nominib fuisse ꝑhi¬
betur. Primum uocabulum eius
salomon đr. id est pacificꝰ: eo qͦd
in regno eius pax fuerit. Sed̃m no¬
menẽ idida: eo quod fuerit dilec¬
tus ce amabilis domino. Tercium.
coheleth quod grece appellat᷑ ecele¬

Expanded text:
votionem erga David nostrum percipivotionem erga David nostrum percipiunt. Urias interpretatur lux mea Dei est. Significat diabolum, qui se per fictionem in angelum lucis transtulit. Cujus conjugio prius erat copulata Ecclesia, quam Christus concupivit lavantem, id est, semetipsam a sordibus saeculi per lavacri undam purificantem. Absalon patris pax interpretatur per antiphrasim, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David pacatum fuisse legitur filio, adeo ut etiam magno cum dolore exstinctum plangeret. Hic typum tenet Judaeorum vel Judae proditoris qui seditionem levaverunt contra verum David, invidentes ei, et principatui ejus insidias molientes. Salomon tribus nominibus fuisse perhibetur. Primum vocabulum ejus Salomon, id est pacificus, eo quod in regno ejus pax fuerit. Secundum nomen est Idida, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium Coeleth, quod Graece appellatur eccle
Abbreviated transcription (Latin):
it: & noui sacerdotii successionem
abiecto ueteri sacerdotio p̾nunciauit.
Isai qui interp̃tat᷑ insulȩ sacrificium
uel incensum. popłm significat pͥorẽ.
qͥ ꝑ mare rubrum ꝑ moysen tͣnslatꝰ.
sacrificium sedm legem deo exhibuit
in deserto. De qͦ scdm carnem natꝰ ẽ
est rex regum. & dñs dominorum.
Saul: peticio int̾p̾tat᷑. Notum ẽ enĩ
quod hebreoꝵ populus eum sibi re
rex. iudaici popłi insinuat reprobatio
conat᷑ est ꝑdere. Dauid int̾pretat᷑ for¬
tis manu:utiq quia fortissimus in p̃¬
liis fuit: ipse & desiderabilis in
styrpe scilieet sua: de
qͣ p̾dixerat ꝓpħa lieniãt deside¬
ratus cunctis gentibus. Hic salua¬
toris nr̃i exp̾ssit imaginem: siue qͦd
in sectatione iudeoꝵ iniustam ꝑse¬
cutionem sustinuit. siue qͦd manu
fortis fortem uicit diabolum. atq
alligauit: eiusq spolia in toto orbe
distribuit. Goliad designat diabo¬
humilitas. Ionathansint̾ptatur co¬

Expanded text:
sit. Novi sacerdotii successionem sit. Novi sacerdotii successionem abjecto veteri sacerdotio praenuntiavit. Isai, qui interpretatur insulae sacrificium, vel incensum, populum significat priorem, qui per mare Rubrum per Moysen translatus, sacrificium secundum legem Deo exhibuit in deserto. De quo secundum carnem natus est est Rex regum et Dominus dominantium. Saul petitio interpretatur. Notum est enim quod Hebraeorum populus eum sibi regrex Judaici populi insinuat reprobationconatus est perdere. David interpretatur fortis manu, utique quia fortissimus in praeliis fuit, ipse et desiderabilis in stirpe scilicet sua, de qua praedixerat propheta: Veniet desideratus cunctis gentibus . Hic Salvatoris nostri expressit imaginem, sive quod in sectatione Judaeorum injustam persecutionem sustinuit, sive quod manu fortis fortem vicit diabolum atque alligavit, ejusque spolia in toto orbe distribuit. Goliath designat diabohumilitas. Jonathan interpretatur co
Abbreviated transcription (Latin):
p̾figurauit: quia licet illud a deo per
moys en scdm tempus ordinatum
fuisset. tamen non ꝑmansit: quia
aliud meliꝰ futurum erat. ut in ȩt̾¬
num scđ̃m ordinem melchis edech.
Ophni: discaleiatus filiꝰ
enim hely fuit. electus in ministe¬
rium sacerdotii: cuius amissionem
suo exp̃sste uocabulo. Apł̃s enimait.
Calciati pedes in p̃paratione euangłii
pacis. Et ꝓpha. Quam speciosi pedes
qui annunciant pacem. Iste gͦ discal¬
ciatus interp̾tatur: ut eius nomine
ueteris testamenti sacerdotium a ue-¬
terł popł̃o significaretur ablatum.
finees fr̾ ophni. os mutum interp̃tat᷑:
quo significat᷑ sacerdotii uet̾is ce doc¬
trine silentium. Higͦ sacerdotes qͥ cap¬
ta a gentib archa. ꝑ empti sunt. signãt
postitatem sacerdotii pͥoris fuisse extin¬
ctam: & legis testamentum ẽe trans la-¬
tum ad cultum gentium. Damuel in¬
terpretat᷑ nomen eius ds. Hic repro¬
bato hely. in ministio sacerdotali surrex¬

Expanded text:
praefiguravit; quia licet illud a Deo per praefiguravit; quia licet illud a Deo per Moysen secundum tempus ordinatum fuisset, tamen non permansit, quia aliud melius futurum erat ut in aetenum secundum ordinem Melchisedech . Ophni, discalciatus, filius enim Heli fuit, electus in ministerium sacerdotii; cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Et Propheta: Quam speciosi pedes, qui annuntiant pacem! Iste ergo discalceatus interpretatur, ut ejus nomine veteris testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. Phinees super Ophni os mutum interpretatur; quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. Hi ergo sacerdotes, qui capta ex gentibus arca perempti sunt, signant posteritatem sacerdotii prioris fuisse exstinctam, et legis testamentum esse translatum ad cultum gentium. Samuel interpretatur nomen ejus Deus. Hic reprobato Heli in ministerio sacerdotali succes
Abbreviated transcription (Latin):
lila quȩ int̾ytatur pauꝑcula uel situ¬
la. & sanson u̾ticem decaluauit: sina¬
gogam significat. quȩ xp̃m in loco eal¬
uariȩ crucifixit. Boor qui interp̃tat᷑
in fortitudine. siue in qͦ robur: xp̃mue
rum ȩccł̃iȩ sponsum exp̃ssit. Ruth in¬
terpretat᷑ festinans. Alienigena emm
erat ex gentili popło: que relicta patͥa.
festinauit transire in t̾ram isrł. dicens
socrui sue quocunq prexeris: ꝑgam
Hec alienigena que isrłitico uiro nup¬
sit: eccłiam ad xp̃m uenientem osten¬
dit. Anna: gr̃a eius int̾pretat᷑. Que dũ
prius ẽet sterilis natura: postremo dͥi
gratia fecundata ẽ. Hec priꝰ sterilis
& postinodum fecunda effecta. ȩe
clesiȩ xp̃i typum tenet: que prius in
gentibus erat sterilis. nunc largiter
pollet ꝑ uniu̾sam terram ꝓle nume-¬
rosȩ fecunditatis. Hely. interpretatur
ds meus. hic sacerdos reprobatus. ab¬
iectionem sacerdotii uet̾is testamenti

Expanded text:
lila, quae interpretatur paupercula, vel situlila, quae interpretatur paupercula, vel situla, et Samson verticem decalvavit, Synagogam significat, quae Christum in loco Calvariae crucifixit. Booz, qui interpretatur in fortitudine, sive in quo robur, Christum verum Ecclesiae sponsum expressit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex gentili populo; quae, relicta patria, festinavit transilire in terram Israel, dicens socrui suae: Quocunque perrexeris pergam . Haec alienigena, quae Israelitico viro nupsit, Ecclesiam ad Christum venientem ostendit. Anna gratia ejus interpretatur. Quae dum prius esset sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. Haec quae fuit sterilis, et postmodum fecunda effecta est, Ecclesiae Christi typum tenet, quae prius in gentibus erat sterilis, nunc largiter pollet per universam terram prole innumerosae fecunditatis. Heli interpretatur Deus meus. Hic sacerdos reprobatus abjectionem sacerdotii veteris testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
turis sacͥs eius noticia ꝑcipitur: quem
qui ibi corde ereduloquerit: sine du¬
bio inuenit. Iepthe. qui int̾pretatur
aꝑiens uł aꝑtum est. Hic post uictori¬
am filiam immolauit. redemptoris
ostendens figuram: qui a facie fr̃m su
orum id ẽ iudeoꝵ abscedens. in genti¬
bus pͥncipatum accepit: qͥ omnia
humanȩ salutis sacram̃ta. tanqͣm
uiratꝰ expleuit: & quasi filiam ita
carnem ꝓpͥam ꝓsalute israelis domi¬
legimus psalmo dicente. Dicut iu¬
rauit domino. uotum uouit deo iacob:
scilicet ut sacramentum religionis.
in carnis suȩ passione ꝓ salute gene¬
ris humani expleret.Sam son qͥ int̾¬
pretatur sol eorum uel solis fortitudo.
fuit enim uir uirtute clarꝰ. & lib̾auit
isrł de hostib. Hic saluatoris nr̃i mor¬
tem & uictoriam figurauit. siue quia
de faucib diaboli gentes quasi fauum
ab ore p̾repti leonis abstraxit: siue qͥa
post mortem plures lucratꝰ ẽ. plurimoᷤ¬
q moriens quam uiuus extinxit. Ba¬

Expanded text:
turis sacris ejus notitia percipitur: quem qui ibi corde credulo quaerit, sine dubio invenit. Jephte qui interpretatur aperiens, vel apertum est. Hic post victoriam filiam immolavit, Redemptoris ostendens figuram, orum, id est, Judaeorum abscedens, in gentibus principatum accepit? Qui omnia humanae salutis sacramenta, tanquam juratus, explevit, et quasi filiam, ita carnem propriam pro salute Israelis Domilegimus psalmo dicente: Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob ; scilicet ut sacramentum religionis in carnis suae passione pro salute generis humani expleret. Samson interpretatur sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus: Salvatoris nostri mortem et victoriam figuravit, sive quia de faucibus diaboli gentes quasi favum ab ore praecepti leonis abstraxit, sive quia post mortem plures lucratur, plurimosque moriens quam vivus exstinxit. Da
Abbreviated transcription (Latin):
os meditata ẽ mortem xp̃i. Hic gͦ achab
ueros ꝓpħas deisꝑnens. falsos ꝓpħas audi¬
uit: & sic delusꝰ a diabolo. gladio hostis
int̾it: sic &e popłs iudaicꝰ sꝑnendo docto¬
res euangłu. & sequendo p̃cursores an¬
ticristi. necnon & ipsum caput iniqͦꝵs
inmortem corruet sempit̾nam. Ocho¬
zias qͥ int̾ptat᷑ app̃hendens dm̃ filiꝰ erat
maxime helyam. significat popłm iti
deorum. & maxime principes synago¬
ge: qͥ peccatis ce uitiis dediti. ueritatem
a se repellebant. immo ꝑsequebantur.
Unde legit᷑ in euangłio. qͦd miserunt
pͥncipes &e pharisei minists. ut app̃hende
rent iħm. Domͦ gͦ ochoriȩ. synagoga ẽ
uideoꝵ: quȩ legalib p̃ceptis quasi can¬
cellis cęnacłi undiq circundata erat:
s sic̃ ochorias ꝑ cancellos qͥb tueri de¬
buit ruens egͥtudinem nimiam incur¬
rit: ita ce popłs iudeorum legis custo¬
diam excedens. in languorem desꝑabi¬

Expanded text:
os meditata est mortem Christi. Hic ergo Achab, os meditata est mortem Christi. Hic ergo Achab, veros prophetas Dei spernens, falsos prophetas audivit, et sic delusus a diabolo, gladio hostis interiit. Sic et populus Judaeorum spernendo doctores Evangelii, et sequendo praecursores Antichristi, necnon et ipsum caput-iniquorum, in mortem corruet sempiternam. Ochosias, qui interpretatur apprehendens Deum, filius erat maxime eorum, et maxime principes significat, qui peccatis et vitiis dediti, veritatem a se repellebant, imo persequebantur. Unde legitur in Evangelio, quod « miserunt principes et Pharisaei ministros, ut apprehenderent Jesum. Domus ergo Ochoziae Synagoga est Judaeorum, quae legalibus praeceptis quasi cancellis coenaculi undique circumdata erat; sed sicut Ochozias per cancellos, quibus tueri debuit, ruens aegritudinem nimiam incurrit, ita et populus Judaeorum, legis custodiam excedens, in languorem desperabi
Abbreviated transcription (Latin):
ce docere p̃cepta legis ipsiꝰ de quo etiam
xp̃s carnem assumere dignatꝰ est. Con¬
cupiuit gͦ achabuineam naboth. qui
int̾ptat᷑ ꝑspicuus siue confessio. hiezra¬
elite. hoc est honestatis dei. siue semi
filii dei cuiꝰ uinea plebs ẽ isrłitica de qͣ
isrł ẽ: ut faceret in ea ortum holerum:
hoc ẽ ut ubi uinum gr̃ȩ sp̃italis germi-¬
nare debuit. ibi fragilia queq dogma¬
ta ꝑpharisaicam suꝑstitionem trans¬
plantaret: s naboth hanc uineam da-¬
re nolenti. id est xp̃o phariseoꝵ suꝑsti¬
cionibus non consentienti. impia uxor
ihezabel. hoc ẽ synagoga iudeorum ma¬
chinata ẽ mortem. Int̾ptat᷑ enim iheza¬
bel cohabitatrix. siue fluxus uanꝰ qͦd
bene ꝯuenit synagoge. quȩ uidebat᷑¬
in domo dñi. s ꝑuaria desideria uani¬
subintroductis falsis testib. testimoniũ
falsum cum naboth ponerent. qͦd b̃n-¬
dixisset dm &e regem: & sic eductum de
ciuitate. lapidarent ut moreret᷑: cum
synagoga ꝑpontifices. scͥbas & pharise¬

Expanded text:
 docere praecepta ipsius legis: de quo etiam Christus carnem assumere dignatus est. Concupivit ergo Achab vineam Naboth, qui interpretatur perspicuus, sive confessio: Jezrahelitae, hoc est, honestatis Dei, sive seminFilii Dei, cujus vinea plebs est Israelitica. De qua est; « ut fecisset in ea hortum olerum, » hoc est ut ubi vinum gratiae spiritalis germinare debuit, ibi fragilia quaeque dogmata per Pharisaicam superstitionem transplantaret. Sed Naboth hanc vineam dare nolenti, id est Christo Pharisaeorum superstitionibus non consentienti, impia uxor Jezabel, hoc est Synagoga Judaeorum machinata est mortem. Interpretatur enim Jezabel cohabitatrix, sive fluxus vanus, quod bene convenit Synagogae, quae habitin domo Domini, sed per varia desideria vanisubintroductis falsis testibus, testimonium falsum contra Naboth ponerent quod benedixisset Deum et regem, et sic eductum de civitate lapidarent, ut moreretur, cum Synagoga per pontifices, scribas et Pharisae
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾ni sabbati requiem non meret᷑ acci-¬
pere. Duodecim exploratores. scͥbarũ
ac phariseors imaginem tenuerunt:
qui ifraeliticum popłm au̾terunt. ne
confident grãm diuinȩ repromissio¬
nis adipisci posse ꝑ xp̃m. Duo porti¬
tores qui de t̾ra repromissionis botrũ
in ligno humeris gestauerunt. duoꝵ
popłoꝵ significationem exp̃sserunt:
quorum pͥor iudaicꝰ gradiens adu̾sus

Expanded text:
aeterni sabbati requiem non meretur acciaeterni sabbati requiem non meretur accipere. Duodecim exploratores scribarum ac Pharisaeorum imaginem tenuerunt, qui Israeliticum populum averterunt, ne confiderent gratiam divinae repromissionis adipisci posse per Christum. Duo portitores, qui de terra repromissionis botrum in ligno humeris gestaverunt, duorum populorum significationem expresserunt. Quorum prior Judaicus gradiens adversus
Abbreviated transcription (Latin):
mundo diffusas ostend̃t̃ : ex quib
multi credentes. grãm sp̃s sancti ac¬
cȩperunt. Dathan & abiron ⁊ cet̾i
quise a moyse ce aaron segreganteᷤ.
societate eccłiȩ diuidunt. & saeri¬
ficia ꝓphana assumunt. Balaam
qui int̾pretat᷑ uanꝰ popls. ⁊ cadens
tenuit. qui ꝑ fidem cognitionem d̾i hñt:
s obscurati oꝑib corruunt. finees: ori
parcens intery̾tat᷑. Transfixit enĩ pugio¬
ne zambri cum scorto madianitide:
⁊ dñi furorem placauit. ut par¬
ceret. Nam iste finees qui zambri ce
scortam in adult̾io conuersantes talit̾
interemit. figuram tenuit scõrum doc¬
torum: qͥ uideos &e hereticos spiritali
muerone uerbi dei in amplexu falsȩ
doctrinȩ & concubitu interfecerunt.
cans. Propͥe enim nom̃ ab amaritudi¬
ne figuratum: quod peccando amari¬
cauerit popłm. Iue quoq qui sabbato
ligna collegit. significat eum quem cũ
peceato iudicii dies inueniet: unde

Expanded text:
mundo diffusas ostendit, ex quibus mundo diffusas ostendit, ex quibus multi credentes gratiam Spiritus sancti acceperunt. Dathan et Abiron, et caeteri qui se a Moyse et Aaron segregantes, societate Ecclesiae dividunt, et sacrificia profana accipiunt. Balaam qui interpretatur vanus populus, et cadens tenuit, qui per fidem cognitionem Dei habent, sed obscurati operibus corruunt. Phinees ori parcens intrepretatur. Transfixit cum pugione Zambri cum scorto Madianitide; id est, Domini furorem placavit, ut parceret. Nam iste Phinees, qui Zambri et scortum in adulterio conversantes taliter interemit, figuram tenuit sanctorum doctorum qui Judaeos et haereticos spiritali mucrone verbi Dei in amplexu falsae doctrinae et concubitu interfecerunt. cans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Ille quoque, qui sabbato ligna collegit, significat eum quem cum peccato judicii dies invenerit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
Uxor moysi ethiopissa figurauit ȩc¬
clesiam ex gentib xp̃o coniunctam
cuiꝰ ob caus am zelo synagoga ob¬
tractans adu̾sus xp̃m. ilico cogitatio¬
ne lepre ꝑfundit᷑. Eleazar int̾p̾tat᷑
ds m̃s adiutor: siue dei adiutorium.
Hic tẏpum tenet scoꝵ doctorum.
qͥ uerbo &e exemplo scãm adiuuant
eccłiam: quoꝵ unꝰ ait. d̃i sumus ad¬
uitores: dei agricultura estis: dei edi-¬
ficatio estis. Amalech qͥ int̾p̾tatur
popłs lambens siue lingens. cum
ex̾citu suo qui humanam semper
desidat ꝑditionem. & ꝑ doli machi
cis euincit᷑. Seon quoq rex amorreo¬
rum. qͥ in latinum temptatio u̾titur
ocłoꝵs. eundem diabolum significat:
qͥ mendacio fallendi se uelut angłm
transfigurauit. Og rex basan. qui int̾¬
pretatur conclusio:. Hic int̾cludere
molit᷑ difficultate uitiorum uiam fi¬
dei ñrȩ ne pateat nob̃ transitꝰ ad reg¬
num ꝓmissum uite et̾nȩ. Septuagin¬
ta uiri seniores suꝑ qͦs cecidit sp̃s dei.

Expanded text:
Uxor Moysi Aethiopissa figuravit EcUxor Moysi Aethiopissa figuravit Ecclesiam ex gentilibus Christo conjunctam, cujus ob causam zelo Synagoga obtrectans adversus Christum illico contagione leprae perfunditur. Eleazar interpretatur Deus meus adjutor, sive Dei adjutorium. Hic typum tenet sanctorum doctorum, qui verbo et exemplo sanctam adjuvant Ecclesiam; quorum unus ait: Dei sumus adjutores, Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis . Amalec, qui interpretatur populus lambens, sive lingens cum exercitu suo. Qui humanam semper desiderat perditionem, et per doli machincis evincitur. Seon quoque rex Amorrhaeorum, qui in Latinum tentatio vertitur oculorum, eumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi se velut angelum transfiguravit. Og rex Basan, qui interpretatur conclusio. Hic intercludere molitur difficultate vitiorum viam fidei nostrae, ne pateat nobis transitus ad regnum promissum vitae aeternae. Septuaginta viri seniores, super quos cecidit spiritus D
Abbreviated transcription (Latin):
dei adiutorium. Que nomina b̃n
conueniunt popło xp̃iano: ex circũ¬
cisione & p̾putio conuocato. Adue¬
nȩ enim sunt: quia in incolatu istiꝰ
mundi a celesti patͥa mͦ ꝑegrinant᷑:
s tamen dei adiutorio nunquam ca¬
rebunt. Laron mons fortitudinis
int̾ptatur. ꝓpt̾ quod thuribulum ac¬
cipiens. in medio suꝑstitum ce inter¬
emptorum obuiam stetit: & ruinã
mortis quas: quidam mons fortis
exelusit. Hic sacerdotio suo xp̃i expͥ¬
mit sac̾dotiũ : qr sicut ille cruore uie¬
timarum. popłm expiabat: ita ce
xp̃s sacrificio sanguinis sui peccata
diluit mundi. Nam uirga a aron
abscisa refloruit. ac fructꝰ ꝓtulit:
sic & arbor crucis xp̃i yabulũ et̾̃ne uiri¬
ditatisce fructum uite ꝑpetuȩ ꝓ passio¬
nem xp̃i uniu̾so ꝓtulit mundo: de¬
monstrauitq xp̃i sacerdotium ꝓpe-¬
tuo ẽẽ mansurum. & credentibus
in eum ẽẽ ꝓfieuum. Maria soror
aaron: synagogȩ speciem protulit.

Expanded text:
Dei adjutorium. Quae nomina bene Dei adjutorium. Quae nomina bene conveniunt populo Christiano ex circumcisione et praeputio convocato. Advenae enim sunt, quia in incolatu istius mundi a coelesti patria modo peregrinantur; sed tamen Dei adjutorio nunquam carebunt. Aaron mons fortitudinis interpretatur; propter quod thuribulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit; et ruinam mortis, quasi quidam mons fortis, exclusit. Hic sacerdotio suo Christi exprimit sacerdotium, quia sicut ille eruore victimarum populum expiabat, ita et Christus sacrificio sanguinis sui peccata diluit mundi. Nam virga Aaron abscissa refloruit ac fructus prosulit: sic et arbor crucis Christi aeternae viriditatis et fructum vitae perpetuae per passionem Christi universo protulit mundo, demonstravitque Christi sacerdotium perpetuo esse mansurum, et credentibus in eum esse proficuum. Maria soror Aaron Synagogae speciem praetulit.