comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie iliuinitatis inuexit. ut de uirgine nasceret
Qui enĩ ueniebat inue teratã peccatis hominũ reno¬
re naturã: nouã legem uoluit habere nascendi
Unigenitus igitur dĩ factus . ẽ. filius hominis: ut qui
creator mundi erat. fieret et redẽptor Qui sub po
fusio. qui a habemus de eius passione uictoriã Sici
enĩ sempiter nus dĩfilius nonsibi sed nobis est natus
ita in maculatus dĩ agnus. nonsibi sed nobis. ẽ. passus
Quis aũt non mirificũ ad uertat. eẽ. nusteriũ ubi ipse
homo p̃dicatur quids̃. ẽ: et ubi idẽ dñs ad nunciatus
qui ad seritur erucifixus : nec in cogitata ei quod pi¬
emptus.ẽ. aut ꝓuisa res accedit. qui diuinitatis suer
consilio ideir co suscepit hominẽ : ut ꝓhomine possio
occidi Suppliciũ aut̃ crucis elegit: ut sublimiore
uictoriam pareret poena de terior Et qui uniuer¬
tatis bono paciebatur: quasi in conspectu mundi in al¬
tũ sublatus occũberet: simul ut quicrucifixũ uide¬

Expanded text:
e virgine nasceretur. Qui enim veniebat inveteratam peccatis hominum revocare naturam, novam legem voluit habere nascendi. Unigenitus igitur Dei factus est filius hominis, ut qui Creator mundi erat fieret et Redemptor. Qui sub Ponfusio, quia habemus de ejus passione victoriam: sicut enim sempiternus Dei Filius non sibi, sed nobis est natus; ita immaculatus Dei Agnus non sibi, sed nobis est passus. Quis autem non mirificum advertat esse mysterium, ubi ipse homo praedicatur, qui Deus est; et ubi idem Dominus annuntiatur, qui asseritur crucifixus? nec incogitata ei, quod peremptus est, aut improvisa res accidit, qui divinitatis suae consilio idcirco suscepit hominem, ut pro homine posset occidi. Supplicium autem crucis elegit, ut sublimiorem victoriam pareret poena deterior; et qui universitatis bono patiebatur, quasi in conspectu mundi in altum sublevatus 271 occumberet, simul ut qui crucifixum vide
Abbreviated transcription (Latin):
sanatisumus Cũ itaq dĩ filius dicit pater sifieri
potest transeat calix iste ame. nr̃e utitur uoce
nature et causã agit fragilitatis et trepidacionis
humane. ut in his que toleranda sunt. et pacien ia
roboretur et formido pellatur. Denique cessans
hoc ipsũ petere: excusato quodã modo mãe pedr¬
mitatis metu. in quo nobis remanere non expedit
tua: Haec uox capitis salus ẽ. tocius corporis. haes
uox om̃s fideles instruxit. Om̃s confessor es accen¬
dit. om̃s martires corona uit: Nã quis mundi
odia quis tẽptationũ turbines. quis posset ꝑsecu¬
cionũ superare terrores: nisixp̃s in om̃ib et pro
om̃ib diceret patrifiat uoluntas tua hinciã¬
diłmi ad ꝑstringendũ ordinẽ dominice passion
sermo ẽ dirigendus. quẽ ne uos cumolo ꝓlixitatis
onere mus insextã sabbati di uiso cõmuni labore
differamus : aderit p̃cantib uobis gr̃ãdĩ. que mih
sol uendi debiti tribuat facul tatẽ ꝑ dñm nr mihi¬

Expanded text:
 Dei Filius dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste , nostrae utitur voce naturae, et causam agit fragilitatis et trepidationis humanae: ut in iis quae toleranda sunt, et patientia roboretur, et formido pellatur. Denique cessans hoc ipsum petere, excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo nobis remanere non expedit,tua . Haec vox capitis salus est totius corporis; haec vox omnes fideles instruxit, omnes confessores accendit, omnes martyres coronavit. Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines, quis posset persecutorum superare terrores, nisi Christus in omnibus et pro omnibus diceret Patri: Fiat voluntas tua?  Diimi, ad perstringendum ordinem Dominicae passionis sermo est dirigendus, quem ne vos cumulo prolixitatis oneremus, in quartam sabbati, diviso communi labore, differamus. Aderit precantibus vobis gratia Dei, quae mihi solvendi debiti tribuat facultatem. Per Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitamus. mirabilior nobis fit indõ humilitas quã
potestas. et difficilius capitur maiestatis diuine ex¬
manicio quã seruilis forme sũ ma ꝓfectio Sedmultũ
nos ad intellectũ iuuat: quod licet aliud sit cre ator
iliud creatura. aliud deitas in uiolabilis. aliud caro
passibilis. in unã tam̃ ꝑsonã concurrit ꝓprictas utri¬
usq substanciae. ut siue infirmitatib siue in uirtutib

Expanded text:
cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam potestas; et difficilius capitur divinae majestatis exinanitio, quam servilis formae in summa provectio. Sed multum nos ad intellectum juvat, quod licet aliud sit Creator, aliud creatura, aliud Deitas inviolabilis, aliud caro passibilis; in unam tamen personam concurrat proprietas utriusque substantiae, ut sive in infirmitatibus, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
titur: Quia et si difficile ẽ de eadẽ re sepius dis¬
ne apteq disserere : non ẽ. tam̃ liberũ sacerdo
sub trahere ser monis officiũ. cũ ipsa materia exe
quod .ẽ. in effabilis fandi tribuat facul tatẽ. nec po¬
se deficere quoddicatur. de qua nũquã potest satis
ẽẽ quod dr̃ Succũbat ergo humana infir mitas
aeficiamus eloquio. bonũ est ut nobis parũsit: quod
uã recte de dñi maiestate senciamus Dicente enĩ
ppha. querite dñm et consor tamini: querite fa¬
dem eius semꝑ Nemini p̃sumendũ. ẽ. quodtotum
quod querit inuenerit: nedesinat ꝓpinquare quices¬
urit accedere Quid aũt inter omĩa operadĩ in quib
numane admiracionis fatigatur intentio: ita contẽ¬
placionẽ mentis nrãe et oblectat et superat. sicut
pissio saluatoris decuius om̃ipotentia que ei cũ patr
unius et equalis essentie ẽ: quociens ut possumus

Expanded text:
patitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digpatitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digne apteque disserere, non est tamen liberum sacerdotsubtrahere sermonis officium, cum ipsa materia, ex eo quod est ineffabilis, fandi tribuat facultatem; nec possit deficere quod dicatur, de qua numquam potest satis esse quod dicitur. Succumbat ergo humana infirmitas deficiamus eloquio: bonum est ut nobis parum sit quod etiam recte de Domini majestate sentimus: Dicente enim propheta: Quaerite Dominum et confirmamini, quaerite faciem ejus semper , nemini praesumendum est quod totum quod quaerit invenerit, ne desinat propinquare qui cessarit accedere. Quid autem inter omnia opera Dei, in quibus humanae admirationis fatigatur intentio, ita contemplationem mentis nostrae et oblectat et superat, sicut passio Salvatoris? De cujus omnipotentia, quae ei cum Patre unius et aequalis essentiae est, quoties, ut possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
distribu unt: atq spoli antes dñm falsa dogiata
uesti erunt Uestim̃tũ aũt̃ eius quod non erat con¬
sutũ: sapientiã eius caelestẽ possumus ad ꝓbare
quia erat alsuperiori contextũ Nr̃a enĩ sapient
hoc ẽ. humana consuitur Ad suitur enĩ. cũlibe
ros adstudia grammaticis tradimus: philosophi
erudimus. ut sapientia in illis que non erat ad qui¬
ratur Dni aũt sapientia non ad suta. ẽ: non quesit
non enĩ didicit a magistro. sicut ipsi iudei dicunt
Quomodo hic lit teras nouit : cũ non didicerit. Et
memisit Hoc. ẽ. quod ait de superiore contextu
quo uestim̃to. uel quib om̃ib uestim̃tis eccła
catholica semꝑ amicta .ẽ: sicut ꝓpħa ait. Adstit
regina ad extris tuis. in uestitu de aurato Fr̃ .II.¬
esiderata nobis dtłmi et uniuerso ob tabilis¬
mundo ad est festiuitas dñice passionis: quen
inter exultacionis sp̃italiũ gaudiorũ silere nonf

Expanded text:
distribuunt, atque spoliantes Dominum, sua falsa dogmata distribuunt, atque spoliantes Dominum, sua falsa dogmata vestierunt. Vestimentum autem ejus, quod non erat consutum, sapientiam ejus coelestem possumus approbare: quia erat de superiore contextum. Nostra autem sapientia, hoc est humana consuitur; assuitur enim cum liberos damus ad studia grammaticis, tradimus philosophis, erudimus eos, ut sapientia in illis, quae non erat, acquiratur. Domini autem sapientia non assuta est, non quaesita; non enim didicit a magistro, sicut ipsi Judaei dicunt: Quomodo hic litteras novit, cum non didicerit, et jus qui me misit . Hoc est, quod ait de superiore contextum, quo vestimento, vel quibus omnibus vestimentis Ecclesia catholica semper amicta est, sicut propheta ait: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato .esiderata nobis, dilectissimi, et universo optabilismundo adest festivitas Dominicae passionis, quae nos inter exsultationes spiritualium gaudiorum silere non
Abbreviated transcription (Latin):
na p̃cepta tractan tib uermes effectisunt: id est
contumacie ultores et iudices Que simili tu do
xp̃m indicat dnm̃: quẽ qui su auẽ cibũ & dulcẽ potũ
uurire ne glexerit: iudicẽ pacietur sicut ipse ait:
eq enĩ pater iudicat quẽquã: sed om̃e iudiciũ dedit
flio: Quod aũt̃ dicit di uiserunt sibi uestimenta mea
et suꝑ ueste mea miserunt sor tẽ: hoc factũ in eugłio
reperimus. quod mili tes quat tuor qui crucifixerunt
saluatorẽ. in quat tuor par tes eius sibi di uiserunt
uestimenta Uestim̃tũ uero eius quod ad sutũ non
eiat: sed erat desuperiore contextũ. sor te ꝑciperent:
uȩ igitur ista uestimenta sunt uideamus : qui milites.
et unũ ꝑomĩa nunciantes: ad uersarii saluatoris hoc
est ꝑ uersi here tici. qui coti die in illo tãquã milites
manus inpias ingerunt: hoçꝓsua sibi diuidunt
uoluntate. et unius corporis uestim̃ta ꝑuaria mebi

Expanded text:
na praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est na praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum et dulcem potum haurire neglexerit, judicem patietur, sicut ipse ait: Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Ftum meum miserunt sortem : hoc factum in Evangelio reperimus, quod milites quatuor, qui crucifixerunt Salvatorem, in quatuor partes ejus sibi diviserunt vestimenta; vestimentum vero ejus, quod assutum non erat, sed erat de superiore contextum, sorte perceperunt. Quae igitur ista vestimenta sunt, videamus; qui milites, qet unum per omnia nuntiantes adversarii Salvatoris, hoc est 140 perversi haeretici, qui quotidie in illo tanquam milites manus impias ingerunt, hoc pro sua sibi dividunt voluntate, et unius corporis vestimenta per varia membra
Abbreviated transcription (Latin):
li tati primitus ad signare. que scorũ uirtus. ẽ. maxin
sicut sc̃s moyses ante dm̃ animal se in raciona bile pro¬
sicetur Dauid pulice se sepe cõmemorat: sed magis il¬
lud accipiendũ puto. qm̃ uermis nulla ex trinseeis
amixtione alieni corporis. sed desola et puta terra
procreatur Ideo illũ cõparatũ dño. qm̃ et ipse salua¬
tor desola et pura maria generatur: Legimus etiam
in libris moysi demanna uermiculos ꝓcreatos. digna
psã mariã mannã dixerim: quia est substilis. splen¬
dida. suauis. et uirgo: que uelut cęlitus ueniens.
cunctis eccłarũ ppłis cibũ dulciorẽ melle de flux̃
ue qui edere ac manducare neglexerit: uitã inse¬
met ipso habere non poterit: Sicut ipse dñs ait Nisi
quis man ducauerit meã carnẽ. et biberit meũ sangui¬
nc non habebit uitã insemet ipso: sed potius ipse cibus
tu .ẽ. inue teri testam̃to Manna enĩ illis contra diui¬

Expanded text:
litati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, litati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis illud accipiendum puto: quoniam vermis nulla extrinsecus admixtione alieni corporis, sed de sola ac pura terra procreatur, ideo illum comparatum Domino, quoniam et ipse Salvator de sola et pura Maria generatur. Legi etiam in libris Moysis de manna vermiculos procreatos : digna ipsam Mariam manna dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, non habebit vitam in semetipso ; sed potius ipse cibus prophetatum est in Testamento. Manna enim illis contra divi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sol iusticie qui habitaculũ dñi sumus: om̃is cogi¬
gestus. ẽ. ex ꝑsonadñi saluatoris. quippe cũplura deeo
innouosint posita testam̃to. Dicit itaq ds ds̃m̃s: res
pice in me. et rełq Quare ad sumpti hominis agit cu¬
sã: ut interrogare quod ammodo uideatur dicens.
Dsomniũ quies asm̃s. cur me dereliquisti: nibil enim
nec erat dolus inore eius Hoc aut̃ dicit: ut manifesta¬
ret ꝓpt̃ nos se eẽ derelictũ. quorũ peccata por tabat.
acuidentes disceremus et nos pipsoscõ et iusto mori.
cũ ꝑ nr̃o peccato ille morere tur Deniq hac uoce inpassi
in quã uoce usus ẽ: ut quod ꝓphetia ad nunciauerat.
rei exitus ad probaret Et qm̃ sequentia pene manifes¬
ta tȩ sunt. illũ inspiciamus uersiculũ in quo ait E goaut
sũ uermis et non homo: Cur tocius dñs creature uermi¬
culo seuoluerit cõparari Pos suinus hoc qui de humi¬

Expanded text:
nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis coginobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis cogigestus est ex persona Domini Salvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil enim nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, cum pro peccatoribus et ille moreretur. Denique hac voce in passioinquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sicut dicit apłs lex sp̃italis est: et sp̃italib spĩtalia
conparanda sunt: Solem hic iusticie arbitror designari.
hoc.ẽ. xp̃m dñm qui nobis ignorancie tenebris et pecca¬
torũ cecitate submersis. caclestis doctrine sue lumen
infudit Et quos non habebamus oculos cordis inseruit.
ecuelut radios quosdã apłossuos misit quinos denoe te
teterrima delinquencie liberarent: et paulatim reso¬
lutis in nobis tenebris peccatoꝵ. matutinos suscepcione
consuescerent. ut ꝑfecti facilius possimus tolerare solis
asdorẽ. hoc. ẽ. primũ nos p̃ceptis simpliciorib erudirent:
quo capaciores efficerent caelestiũ secre torũ Huius
itaq solis iusticie matutino: peccatorũ caligo tota ꝑhi¬
nitur. sicut ipse ꝓpħã ait exꝑsona dñi Inmatutinis
inter ficiebam om̃s peccatores terre Hoc .ẽ. oriente in

Expanded text:
quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Christum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in
Abbreviated transcription (Latin):
Os al mi uicesimi primi quilectus. ẽ. seriem decur sur
diligenter prius debemus intendere. quid insuꝑscrip¬
cione contineat. ut cognita eius origine. intellegen¬
ciã ipsius facilius consequamur Et manifestato ca¬
pite : possint rectius mẽbra distribui Inscribitur enĩ
ita: Infinẽ ꝓsuscepcione matutina: psalmus ipsi dauid
usi fallor susceptio matutina solis ortũ semꝑ ante uenit
et prius quã orbem radiorũ clarus splendor inluminet:
matutinũ nocciũ tenebris terminũ ponit. ac resolu¬
ta sensim caliginũ cecitate. reb cunctis facies qued ã
aclum̃ infunditur. Et cũ ueluti sub una materie tene¬
brarũ mundus in confusione iacuerit. in ter ueniente
matutino di uersa specierũ uarietate distinguitur:
oc.ẽ. cũ omĩa ceca fuerint: oculi om̃ium reparantur.
iox enĩ quod ammodo aufert. oculos mundo aurora
restituit. atq ita aute matutina suscepcione ꝑfruimꝰ.
ut gloriosius post modũ solis splendore pociamur Sed

Expanded text:
salmi vigesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
mea manus: uau. Candidiores natarei eius niue.
nitidiores lacte. rubicundiores ebore antiquo.
saphiro pulcriores: Et h Denigrata ẽ. suꝑ carbones
facies eoꝵ et non sunt cogniti inplateis ad esit cutis
coꝵ ossibus. aruit. et facta .ẽ. quasi lignũ. Teth Melius
fuit occisis gladio quã inter fectis fame. qm̃ isti ex¬
tabuerunt consũpti abstergͥlitate terre: iot h.¬

Expanded text:
 Candidiores Nazaraei ejus nive, nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, sapphiro pulchriores.  Heth.  Denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in plateis: adhaesit cutis eorum ossibus: aruit, et facta est quasi lignum.  Teth.  Melius fuit occisis gladio, quam interfectis fame: quoniam isti extabuerunt consumpti a sterilitate terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
intulerit: cũ ad ãbiendã cernenciũ diffident
inspici oculis. digitisq tractari. patentes adhud
fixuras clauoꝵ. et recens conpuncti lateris uul
exigeret. At si intan ta luce ueritatis tenebi
suas here tica obduratio non relinquid: ostena
unde sibi spẽ uite polliceantur ȩt̾ne. unde re¬
sinonsunt dehumana stirpe nature Qui enĩ pr
om̃iũ resurrexit: eius plenitudinis ẽ porcio qũ
p̃cessit Et pie creditur hoc quod .ẽ. incapite incl¬
atũ: in mẽbris quoq eẽ cõplendũ: Quia sicut in
dã om̃s moriuntur: ita et inxp̃o om̃s uiuificabi
sicut apłs ait. plenitudo diuinitatis corporaliten
et estis in illo repleti Nã cũ in corporeasit substa
cia dĩ: quo modo corporaliter in xp̃o habitat : Nisie
caro nr̃i generis facta . ẽ. caro deitatis: et in illo sum
dõ repleti. in quo crucifixi. in quo sepulti. in quosum
&iã suscitati. ut possimus cũ apło dicere. Nrã aut̃ co¬

Expanded text:
, intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam, , intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam, inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compuncti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resi non sunt de humanae stirpe naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut in Adam omnes moriuntur, itasicut Apostolus ait, plenitudo divinitatis corporaliter et estis in illo repleti . Nam cum incontia Dei, quomodo corporaliter in Christo habitat, nisi quia caro nostri generis, facta est caro Deitatis; et in illo sumus Deo repleti, in quo crucifixi, in quo sepulti, in quo sumus etiam suscitati; ut possimus cum Apostolo dicere: Nostra autem co
Abbreviated transcription (Latin):
uicia &iã adinpassibilẽ redundabat. ut merito ei
uantur inlata que in ipsius sunt corpus amissa: Dicen
apło Si enĩ cognouissent: nũquã dnm̃ maiestatis
fucifixissent Ob cecati eñĩ iudei malicia sua: inquod
tupissent facinus nesciebant: Unde misericors cħs. qui
morancia seuientiũ decrucis altitudine supplicabat
luens. Pater ignosce illis: non enĩ sciunt quid faciunt:
fintellectu enĩ cordis. nec auditu duris. nec oculorũ
uerunt humilem. et non adorauerunt uniuersitatis aue¬
tre. Nec intellexerunt potestatẽ iudicaturi: despicien¬
es mansue tudinẽ iudicati Ut ꝑsecutores ueridĩ : et ne¬
itores ueri hominis. impietas una sociaret. dũ serui forma
Np̃o et iudei estimant solã : et here tici estimant aut¬
que substancia saluatoris ad fixasit ligno. que iacuer
in sepulchro. et reuoluto monum̃ti lapide qu
ter cio die caro surrexit. uel quale corpus ths
discipuloꝵ uisui clausis ad eos hostiis in gressus

Expanded text:
plicia etiam ad impassibilem redundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt corpus admissa, dicente Apostolo: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Obcaecati enim Judaei malitia sua in quod prorupissent facinus nesciebant. Unde misericors Dominus Jignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et negatores veri hominis una impietas sociaret: dum servi formam in Christo et Judaei aestimant solam, et haeretici asserunt falquae substantia Salvatoris affixa sit ligno, quae jacuerit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide, quae tertia die caro resurrexerit, vel quale corpus Jesus discipulorum visui, clausis ad eos ostiis ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
uir tute ꝓster neret Quia uero saluando humano ges¬
neri alterius operis racio congruebat: nec posset sanguli
xp̃i p̃ciũ credenciũ fieri. si redemptor se nonsineret cõp̃¬
hendi: Ad misit inse impias manus: et cohibita. ẽ. poten¬
cia deitatis. ut ꝑ ueniretur ad głam passionis Cuius
utiq in anis fuisset species. et nulli ꝓfutura imago tollẽ¬
ranciae: nisi uera diuinitas ueris se humane carnis senst
pdissec. Et unus dĩ atq hominis filius: aliunde inte¬
erabiis. aliunde passibilis. mor tale nr̃m ꝑ suũ in mor¬
ule renouaret Et ideo mestitudine. ideo for midine
oncarebat: ut ade uincendas huius modi ꝑ turbatio¬
aes. non solũ sacram̃to nos suscepeionis. sedetiã exemplo
acitudinis roboraret Nã iniusta uideretur ex us
dpacienciã cohortacio: ciu nulla eẽt in nr̃a infirmi¬
te cõmunio Ueras aũt dñi passiones: esaias ꝓpħa ip

Expanded text:
virtute prosterneret. Quia vero salvando humano gevirtute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat, nec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. Cujus utique inanis fuisset species, et nulli profutura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis, mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine non 253 carebat, ut ad evincendas hujusmodi perturbationes, non solum nos sacramento susceptionis, sed etiam exemplo fortitudinis roboraret. Nam injusta videretur ejus ad patientiam cohortatio, cui nulla esset in nostra infirmitate communio. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̃iudicant. nec humana diuinis: cũ ita in id ipsum
utraq concurrant. ut in eis nec ꝓprietas adsumatur.
nec ꝑsona geminetur Transcursis igitur his que passio
dñi p̃cesserunt: quid docum̃ toꝵ habeat saeram̃ tũ pase
tracte mus Nã exar descente ad affectũ sui scelerisse¬
uicia iudeorũ : cũ ds̃ eẽt in xp̃o mundũ reconcilians
sibi. nulla uis tẽplo corporis eius nisi ꝑmit teret potu¬
isset inferri Si quidẽ terribilis illa militũ cohors: et
a principib hacphariseis misa cũ gladus et fustib mu¬
titudo: ita una dnĩ uoce ꝑculsasit : ut cũ turbe dixis¬
sent iłm se querere nazarenũ. respondissetq egosum:
nemo eorũ subsistere. sed om̃s simul amisso mẽbrorũ offici
retrorsũ acti elisiq conruerent: In quo utiq diuine et
potestatis indiciũ : que impiorũ conatus non armis cor¬
trariis neq ullius creature potentis auxilio: sedsola uer

Expanded text:
manis praejudicant, nec humana divinis, cum ita in idipsum manis praejudicant, nec humana divinis, cum ita in idipsum utraque concurrant, ut in eis nec proprietas absumatur, nec persona geminetur. CAP. II. Transcursis igitur iis quae passionem Domini praecesserunt, quid documentorum habeat sacramentum paschale tractemus. Nam exardescente ad effectum sui sceleris saevitia Judaeorum, cum Deus esset in Christo mundum reconcili nulla vis templo corporis ejus, nisi ipse permitteret, potuisset inferri. Siquidem terribilis illa militum cohors, et a principibus et Pharisaeis missa cum gladiis et fustibus multitudo, ita una Domini voce perculsa fuit, ut cum turbae dixissent Jesum se quaerere Nazarenum, et ipse respondisset, Ego sum ; nemo eorum subsisteret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi tħuxp̃i passionẽ promissũ: ita ex pectationiur e
intellego ẽẽ reddendũ ut officiũ disserendi. et festo
paschali seruiat. et ausib impii erroris. occurrat :¬
ui enĩ dĩ filiũ uerã nrãe carnis negant suscepisse na¬
turã: inimicisunt fidei xp̃i ane. et euangelicã p̃dica¬
uonẽ nimis inpudenter inpugnant. ut scđm ipsos crux
xp̃i aut simulacio fuerit phantasmatis. aut suppliciũ
deitatis Quod a cordib piorũ longe. ẽ. repellendũ
quia catholica in tegritas. nec maculã ꝑfidie. necru¬
fuisse passibilẽ: Quã uis ergo ab illo inicio quo inuter
uirginis uerbũ caro factũ .ẽ. nihil umquã inter diuin
humanãq subs tanciã diuisionis extiterit: et ꝑor
increm̃ta corporea. unius ꝑsone fuerint tocius te¬
poris acciones. ea ipsa tam̃ que inseparabilit̃ factast
nulla ꝑmixtione confundimus: sed quid cuius natu
sit ex operũ qualitate sentimus Nec diuina enĩhu¬

Expanded text:
isti passione promissum, ita exspectationi vestrae intelligo esse reddendum, ut officium disserendi et festo paschali serviat, et ausibus impii erroris occurrat. Qui enim Dei Filium veram nostrae carnis negant suscepisse naturam, inimici sunt fidei Christianae, et evangelicam praedicationem nimis impudenter impugnant: ut secundum ipsos crux 252 Christi aut simulatio fuerit phantasmatis, aut supplicium Deitatis. Quod a cordibus piorum longe est repellendum, quia catholica integritas nec maculam perfidiae, nec rufuisse passibilem. Quamvis ergo ab illo initio, quo in utero Virginis Verbum caro factum est , nihil umquam inter divinam humanamque substantiam divisionis exstiterit, et per omnia incrementa corporea unius personae fuerint totius temporis actiones, ea ipsa tamen quae inseparabiliter facta sunt, nulla permixtione confundimus: sed quid cujus naturae sit ex operum qualitate sentimus; nec divina enim hu
Abbreviated transcription (Latin):
pȩ nitentiae conderetur: Et ne mo auderet
sua uir tute confidere: quando mutabilitatis
periculũ nec beatus petrus potuisset euader
Dñs aũt ihs qui intra pontificale conciliũ soloco¬
pore tenebatur: trepidacionẽ discipłi foris pos
diuino uidit intuitu: & pauentis animũ moxs
respexit erexit: et infletus penitudinis incitas¬
T elices sẽẽ apłe lacrime tue: que ad diluendã culs
negationis uir tutẽ sacri habuere baptis matis.
quã deicereris exciperet. et firmitatẽ standi in
cadendi periculo recepisti Uidit inte dñs non fig
uictã non dilectionẽ auersã. sed constanciã fuisse
turbatã. Abundauit fletus ubi non defecit affes
et fonscaritatis lauit uerba formidinis Nec tarde
remediũ abolicionis: ubi non fuit iudiciũ uolunte
Cito itaq insoliditatẽ suã reduit petra: tantã req¬
ens for titudinẽ. ut quod tunc in xp̃i ex pauerat pa¬

Expanded text:
poenitentiae conderetur; et nemo auderet de poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. A priusquam dejicereris, exciperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passi
Abbreviated transcription (Latin):
utorẽ: Inuenit sane in illo molimine in prudentis au¬
icie dignũ coopera torẽ dignũq consor tẽ: cũ impius
pegermina ec quales fructus de auaricie stirpe nas¬
esniuit: qui a nullũ peccatũ sine cupiditate cõmit
ttur. Et om̃is inlicitus appetitus: istius auiditatis . ẽ.
porbus. Amori pecunie uilis ẽ omĩs affectio: et anuna
ucri cupida etiã ꝓ exiguo perire non me tuit Nullũq
st iusticie in illo corde uestigiũ: in quosibi auaricraio¬
rit habitaculũ: Hoc ꝑfidus iudas inebriatus ueneno
iusitit lucrũ. ꝑuenit adlaqueũ: Et tãstulte impius
it: ut triguita argente is dnm uenderet et iagistrũ.
Fũ aũt se ad excipiendũ iniquitatis iudiciũ dĩ filius
buisset: beatus apłs petrus cuius fides ea de uoci
fer uebat ut dño et cõpati paratus eẽt & cõmon
ancilla sacerdotis calũ niante per territus in
hesitare ꝑmissus: ut in ȩccł& principe remediu

Expanded text:
vatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis auvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius quae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nasfinivit ; quia nullum peccatum sine cupiditatitur, et omnis illicitus appetitus istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit, nullumque est justitiae in illo corde vestigium, in quo sibi avaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumniante perterritus, ex haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium
Abbreviated transcription (Latin):
nonger men carnis sedfidei propago benedicitur: Nis
renunciatũ festis om̃ĩb festũ sacer nouorũ mensis
atuit. Vt inquo accepit mundus exordiũ: in eodẽ
beret xp̃iana creatura principiũ. Quã uis igitur
aentes iudei fecerunt in dnm ihm̃ quecũq uoluerus¬
siscepti hominis ueritatẽ nullis eoꝵ ausib potestas
una sub traxerit: paciencia tam̃ dñi consilii sui munꝰ
uoleuit. et ꝑtinacia sacrilege crudelitatis ꝓfecit operi
uatoris: Quod non scribe. non pharisaei. nec sũ mi intel¬
uere pontisices: sienĩ cognouissent. nũquã dnm̃ maies¬
peis crucifixissent Neꝙ. ipse diabolus intellexit.
uod seuiendo in xp̃m. suũ destrueret principatumn
puantiq fraudis iura non ꝑderet: sise adñi ihũ sanguine
putiner et Sedmalicia norendi aiuda dũ inrurt eruit
uoit: capta ẽ. Et dũ ꝑsequitur mor talẽ: ineidti sal¬

Expanded text:
non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt in Dominum Jesum quaecumque voluerususcepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent . Nec ipse itaque diabolus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia antiquae fraudis jura non perderet, si se a Domini Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Sal
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ mesti tudine paschalis . ẽ. obseruanda sollen¬
nitas Nec cũ tristicia gestorũ nobis ordo recolen¬
dus. ẽ. cũ it adñs usussit malicia iudeorũ. ut de intes¬
cione facinoris. uoluntassit impleta miserentis: Si
inexitu isrł de egipto agni sanguis fuit restitucio lil¬
tatis. et sacratissima ẽ facta festiuitas. que ꝑ hostia
pecudis. irã auerteret uastatoris Quanto ppłisxi¬
suo unigenito non peꝑcit: sed pro nobis om̃ib tradis
eũ: Ut in occisione xp̃i pascha eẽt uerũ et singulan
sacrificiũ : quo non ex dominatione pharaonis unus
ppłs. sedex dĩaboli captiuttate totus mundus eruit
sũmi pastoris eloquitur : et in parricidio iudeorum
cain inter fector frĩs agnoscitur Nunc diluuium
et noe arca manifestat: quid sit renouacionis in be¬
tismo. et quid salutis in ligno. Nunc abraham get¬
ciũ pat̾ ꝓmissos ad quirit heredes: et insemine eus

Expanded text:
fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemfidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christiater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populus, sed ex diaboli captivitate totus mundus eruitusummi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ilis conuersa est in noctẽ: nobis coruscet in lucem¬
ncrux xp̃i e adẽ est et credenciũ gła: et nonere¬
lenciũ poena Qũa ius enĩ ꝑsequenciũ furor nihil
iliud in dño ma iestatis operatasit quã atrocem
rudelitatũ et inmite suppliciũ: redẽptis tam̃
uedñi passione uerior iustiorq ẽ letandi racio.
qũ ddolendi fuerit tunc discpłoꝵ excusabilis pauor:
Nec diffi dencie culpã apostolicus meror inciderit.: qu¬
do concurrentib ad unũ scelus iudeis iudeorũq pris¬
cipib: suꝑb taurorũ pinquiũ tumor. et ꝓterua uid¬
lorũ petulancia seuiebat. quando sub oculis ouius
pastoris iusti sanguinẽ fremenciũ bestiarũ rabies
expetebat. quando deniq &iã ipse quipati ueneri
de nr̃ae nature cõmunione dicebat. Tristis . ẽ. anin
mea: usq ad mortẽ. Nunc aũt post quã ꝑsusceptio
infirmitatis potencia .ẽ. clarificata uirtutis: nul

Expanded text:
illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucemillis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucemcrux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
uassionis insalutẽ humani generis ante tpr̃a aet̃na
spositũ: et ꝑmultas significaciones om̃ib retro scłia
uiciatũ. non adhuc expectamus manifestandum.
uiã ad oramus impletũ: Concurrentib aderudici
nca cecinit tuba. euangelica pandit istoria. Sicut
enptũ ẽ. Abissus abissũ inuocat inuoce catharactarũ
furũ: Qm̃ adenarrandã głam grãe dĩ: parib sibi uocib
imusq testam̃ti altitudo respondet: et quoderat
itam̃ inter illa miracula saluatoris que sub pplorum
rebantur aspectu: pauci ueritatis presentiã sencie¬
unt. Ipsiq discipłi uoluntaria dñi passione turbati.
on euaserunt scandalũ crucis: sine tẽptatione formi¬
ns: Unde fides nr̃a in tellegentiã sumeret. unde con¬
uencia robur acciperet. nisi que facta cognoscimus.
mũpho et consũmatis dispensationib quas omĩa ue¬
teris testam̃ti eloquia nunciarunt Lugeat carnalis.
udeus sed spĩtalis gaudeat xp̃ianus. Et festiuitas quȩ

Expanded text:
passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur adphetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod eratperspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognoscimus, triumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qui innumeris charis inatũ donis. ita uniuer sui
eccłae corpus exornat: ut ꝑ multos unius lumins
ndios idem ubiq splendor appareat: Nec possit: nisi
ierũ lum̃ quod omnẽ hominẽ iustificat et inlustrat.
oc ẽ. quod eruit depotestate tenebrarũ et trans¬
ert in regnũ filiidĩ Hoc .ẽ. quod ꝑ nouitatẽ uite
lesideria animi ꝓuehit. et concupiscencias carnis
rtinguit Hoc ẽ. quod pascha dñi inatimis sinceri¬
atis et ueritatis legitime caelebratur dũferm̃ to
malicie ueteris ab iecto. noua creatura de ipsodnõ
nebriatur et pascitur : non enĩ aliud agit partici¬
ucio corporis et sanguinis xp̃i quã ut in id quod su¬
nimus transeamus. et in quo cõmor tui et consepulti
icconresuscitati sumus. ipsũ ꝑ omĩa et spũ et carne
este mus Dicente apło Mor tui enĩ estis: et uita
uã abscondita. ẽ. cũ xp̃o in dõ Cũ enĩ xp̃s apparuerit

Expanded text:
entes misericordiae Dei, qui innumeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, nec possit nisi gverum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento veteris malitiae abjecto, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim Christus apparueri
Abbreviated transcription (Latin):
titur: dũ enĩ renunciatur diabolo et crediture
Afor ma suscipitur: que dã species mortis. e
quẽdã similitudo resurrectionis interuenit.
post lauacrũ qui an te baptis mũ fuit. sed corpul
generati fiat caro crucifixi Haec cõ mutacio di

Expanded text:
patitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur patitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit, post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucifixi. CAP. VII. Haec commu
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Qui non exsanguinib neq exuoluntate uiri.
ieq ex uoluntate carnis. sed ex dõ natisunt: Ipse ẽ inquo
semen abraham tocius mundi adoptione benedicit
et sit pater gentiũ patriarcha. dũ ꝓmissionis filis
fide non carne nascuntur Ipse est qui nullius ge¬
quod ꝓferat dicens habeo et alias ouesque nonsu
ex hoc ouili et illas oportet me adducere. & uo¬
cẽ meam audient. et erit unus grex et unus pa
Quãuis enĩ beato petro princi palit̾ dicat pasce
oues meas : ab uno tam̃ dño ipsa om̃iũ regitur cu
pastorũ. et uenientes ad petram. tã letis tãq inr¬
guis pascuis alit. ut innumere oues di lectionis
pinguedine robora te sicut bonus pastor digna¬
tus .ẽ. ꝓ ouibus suis animã suã ponere: ita et ipse
non dubitent pronomine pastoris occũbere Ip
est cui nonsolũ głosa mar tirũ fortitudo: sed&i
om̃iũ renascenciũ fides in ipsa regeneratione cõ¬

Expanded text:
dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gequod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione com
Abbreviated transcription (Latin):
ieritas ꝑ ihm̃ xp̃m fac taẽ: Omĩa enĩ que scđm legem
siue incircũcisione carnis. siue indiuersitatib ostiarũ.
siue insabbati obseruancia p̃cesserunt. xp̃m testificata
xp̃isunt grãm p̃locata Et ipse. ẽ. finis legis: non euacu¬
uindo significationes ipsius sed implendo Quilicet idem
sit auctor ueterũ qui nouoꝵ: figura tarũ tam̃ ꝓmissionũ
sicram̃ta mutauit Quia ꝓmissa ꝑficit: & denunciacio¬
nib cessacionẽ inposuit. Qm̃ denunciatus aduenit:
ip̃ceptis aũt moralib nulla prioris testam̃ti decreta
reꝓbata. sed euangelico magisterio multa sunt aucta.
it ꝑfectiora et lucidiora essent dancia salutẽ.
natantũ p̃teritarũ accionũ nouimus. sed &iã in pre¬
entiũ operũ uir tute sentimus Ipse. ẽ. quidespũ scõ
ex matre editus uirgine incontaminatã eccłam suã
cadẽ inspiracione fecundat: ut ꝑ baptismatis partum
imnume rabilis filiorũ dĩ multitudo gignatur: dequib:

Expanded text:
a est . Omnia enim quae secundum legem, sive in circumcisione carnis, sive in diversitatibus hostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi sunt gratiam praelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem qria tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cantib crediderunt: Una enĩ fides iustificat uni¬
uersorũ temporũ scõs: et eandẽ spem fideliũ ꝑtinet.
nos confitemur factũ. uel patres nr̃i adora uere
faciendũ Nec inter iudeos atq gentiles ulla dis¬
tinctio ẽ. siquidẽ sicut ait apłs cir cũ cisio nihil .ẽ.
et p̃puciũ nihil . ẽ. sed obseruatio mandatorum dĩ
que sicũ fidei in te gritate seruetur. ueros abrabae
filios id .ẽ. ꝑfectos faciunt xp̃ianos Dicente eodẽ apło:
uicũq enim in xp̃o iħu baptitati estis. xpm̃ induistis.
lon ẽ iudeus neq grecus. non est seruus neq liber.

Expanded text:
cantibus crediderunt. Una enim fides justificat unicantibus crediderunt. Una enim fides justificat universorum temporum sanctos, et ad eamdem spem fidelium pertinetnos confitemur factum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. Siquidem, sicut ait Apostolus, circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio mandatorum Dei ; quae si cum integritate fidei serventur, veros Abrahae filios, id est perfectos faciunt Christianos, dicente eodem Apostolo: Quicumque enim in Christo Jesu baptizati estis, Christum induistis. Non est Judaeus, neque Graecus; no
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit in nobis: et dicente apło quodds̃ erat in
xp̃o mundũ reconcilians sibi: Ostensũ . ẽ. quia unige¬
nitus patris sũmi. tale init cũ humana humilitate
consor tiũ. ut susceptã nrãe carnis animeq substan¬
nã unus atq idẽ filius dĩ ꝑmaneret. nr̃a augendo
non ꝓpria. quia infir mit̾as erat ꝓuehendã ñ uirtꝰ:
cũ suo creatori creatura eẽt unita: nihil ad sũpto
diuinũ. nihil ad sum̃ti deeẽt humanũ: Hoc consiliũ
iuisticiae et miãe dĩ. licet inp̃teritis seculis quibus dã
uelaminib fuerit obrũbratũ: non tam̃ ita obtec¬
tũ. ẽ. ut scõꝵ qui ab inicio usq ad ad uentũ dñi lau¬
dabiles extite tunt intellectui negaretur: Cum
et ꝓphe ticis uerbis. et rerũ gestarũ significationib
salus que inxp̃o erat uentura promissasit: quã non
solũ quip̃dicabant ad eptisunt: sed &iã om̃s quip̃di¬

Expanded text:
habitavit in nobis ; et dicente Apostolo quod Deus erat in habitavit in nobis ; et dicente Apostolo quod Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi : ostensum est, quia Unigenituconsortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia, unus atque idem Filius permaneret, nostra augendo non propria. Quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil assumpto divinum, nihil assumenti deesset humanum. » V. Idem ustitiae Dei, licet in praeteritis saeculis quibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant adepti sunt, sed omnes etiam qui praedi