comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidenter ddicat apłs̃ paulus ex se¬
sam quoq mariam de stirpe dauio
aliquam consiguinitatem duxisse
dubitate utiq non debemus. Cuius
femine quoniam nec sacerdotale
genus tacctur insinuante lucha
quoo cognata erus eẽt helisabeht:
quam dicit dicit de filiabus aaton:
firmissime tenẽdum ẽ carnem. xp̃i
erutroq genere. ꝓpagatam et regũ
scuicet et sacerdotum. In quibus ꝑ¬
sonis apud illum populum hebre¬
rum etiam mistica unctio figuta¬
batur id est crisma unde. xp̃i nom̃
elicet: tanto ante etiam ifta eiude¬
tissima significatione premintia¬
tum. Quos autem mouet quod ali¬
os progenitores inatheus enumerat
descendens a dauio usq ad ioseph.
alios autem uicas ascendens a ioseph
usq ad dauio: facile ẽ ut auertant
duos patres hab̾e potuisse. ioseph:
unum a quo genitus. alterum a
quo fuerit adoptatus. Antiqua ẽ.
enem confuetudo adoptandi. etiã
milio ppło dei: ut sibi filios facerẽt
quos non ipsi genuissent. Nam

Expanded text:
uidenter dicat apostolus Paulus ex seuidenter dicat apostolus Paulus ex sesam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam, et regum scilicet et sacerdotum, in quibus personis aput illum populum Hebraeorum etiam mystica unctio figurabatur, id est chrisma, unde Christi nomen elucet tanto ante etiam ista euidentissima significatione praenuntiatum. III. Quos autem mouet, quod alios progeneratores Mattheus enumerat descendens a Dauid usque ad Ioseph, alios autem Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus, alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tes consanguineos potius marie
cum ipsa matre etus intelligendos
putet: quid ad ilid̃ respondebit.
quoo ipse item lucas supius di¬
.rit. et erant pater eius et mater
mirantes suꝑ his quȩ dicebantur
de illo: cum igitur ipse nairet.
non ex ᷤ cubitu iosep. sed et matia
uirgine natum.xp̃m. unde eum
patrem etus appellat: isi quia et
iurum matiȩ recte intelliginus
sine cominirtione. carins ipsa copu¬
latione contugii et obhoc etiam
xp̃i patrem mutto conuintius qͥ
er etus contuge natus sit quam
si eẽt aliunde adoptatus : Unde
manifestum ẽ illuo quod ait sic̃
putabatur filius ioseph: ꝓpter illos
dirisse qui eum ex ioseph sicut alis
homines nascuntur natum arbitra¬
bantur. ac ꝑ hoc etiam si demonstra¬
re aliquis posset mariam ex dauio
nuilam consanguiatis originem du¬
cere: sat erat scd̃m istam rationem ac¬
ciꝑe. xp̃m filtum dauid qua ratioe
etiam ioseph pater cuis recte appella¬
tus ẽ. Quanto magis quia cum e¬

Expanded text:
tes consanguineos potius Mariae tes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod ait: sicut putabatur, filius Ioseph, propter illos dixisse, qui eum ex Ioseph, sicut alii homines nascuntur, natum arbitrabantur. II. Ac per hoc, etiamsi demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
corporis seru: s custodito m̃tis af¬
fectu Presertim quia nasci etiam
eis filius potuit: sine ullo comple¬
xui carnali: qui ꝓpter solos gignẽ¬
do filios adhibendus ẽ. Neq enum
ꝓpterea non erat appellandus io-¬
seph pater. xp̃i: quia non eum cõ¬
cumben do genuerat. quando quio
recte pater eẽt. etiam eius quem
non ex fua comuge ꝓcreatum ati¬
unde adoptasset. Putabatur quid̾
xpͣc etiam aliter filius ioseph: tã¬
quam exeis omninocarne ꝓge¬
nitus Sed ad eis hoc putabatur.
quos marie latebat uirginitas
Nam lucas ait. et ipse iħ̾e erat in¬
cipiens quasi annorum triginta.
ut putabatur fuius iosepħ eui
tamen lucas non eius parentem
solam mariam sed ambos paren¬
tes eius appellare minime dubi¬
tauit ubi ait puer autem cres¬
cebat et confortabatur: plemis
sapientia et gr̃ã dei erat in cuo.
et ibant parentes eius ꝑ omnes an¬
nos in ierłm: in die sollempni pas¬
che: Sed ne quisquam hic paren¬

Expanded text:
corporis sexu, sed custodito mentis afcorporis sexu, sed custodito mentis affectu, praesertim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo conplexu carnali, qui propter solos gignendos filios adhibendus est neque enim propterea non erat appellandus Ioseph pater Christi, quia non eum concumbendo genuerat, quando quidem recte pater esset etiam eius quem non ex sua coniuge procreatum alicunde adoptasset. Pulabatur quidem Christus etiam aliter filius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi ait: puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic paren
Abbreviated transcription (Latin):
orsus est: liber generatioĩs
abraham. Quo. xrordio fuo satis
ostendit generationem. xp̃i scd̾m
carnem se suscepisse uarrandam
secundum banc enim.ap̃e futus
hominis est. Quos etiam sẽ sepussime
ipse. appellat: cominendans nobis
quid misericorditer dignatussit
eẽ pro nobis Ham illa supna et e¬
terna generatio scd̃m quam fuiꝰ
dei umgenttus ẽ. ante omnem cre¬
aturam quia omnia ꝓ iꝑfum
facta sunt tea tneffabilis ẽ ut de
illa dictum a ꝓph̾a intelligatur
generationem etus quis euarra¬
bit. grequitur ergo humanam
generationem. xp̃i matheus ab
braliam generatoies commoran
quos ꝑducit ad ioseph uiritm ma¬
rie de qua natus ẽ: ihesus. Neq
emm fas erat ut eum obhoc acon¬
uigio matie seꝑandum eẽ. putaret
quod non. ex eius concubitu. seduit¬
go peperit. xp̃m. Nocenun exemplo
magnifice insinuatur fidelibus
conugatis etiam seruata pari cõ¬
sensu continentia posse ꝑmanere.
uocariꝰ coniugium. non ꝑmixrto

Expanded text:
orsus est: liber generationis orsus est: liber generationis Abraham. quo exordio suo satis ostendit generationem Christi secundum carnem se suscepisse narrandam. secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam se ipse saepissime appellat commendans nobis, quid misericorditer dignatus sit esse pro nobis. nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam filius dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intellegatur: generationem eius quis enarrabit? exsequitur ergo humanam generationem Christi Mattheus ab Abraham generatores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum Mariae, de qua natus est Iesus. neque enim fas erat ut eum ob hoc a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgo peperit Christum. hoc enim exemplo magnifice insinuatur fidelibus coniugatis etiam seruata pari consensu continentia posse permanere uocarique coniugium non permixto
Abbreviated transcription (Latin):
loniam
SERMone
NOL
BREUI
et admõtum neccessario quem
libro uno conplexi sumus. refuta¬
iuimus eorum uanitatem quiqs¬
pulos.xp̃i euangeltum conscrio¬
tes ideo contempnandos putam
quia ipsius. Xp̃i quemliet ut
non ut deum. tamen ut hom¬
nem sapientia longe p̃ceteris
ercellentem honorandum eẽ.
non clubitant. nulla scripta ꝓ¬
feruntur a nobis. et eum taua
scripssisse uideri uotunt. qua¬
lia puersi cliligunt. non quali¬
bus lectis et creditis apuersitate
corrigi possunt: minc iam ui¬
cleamus ea que quatuor euan¬
geliste de xp̃o scrͥpserunt. quemad¬
modum sibi atq inter se congru¬
ant. ne quid ex hoc in fide: xp̃ĩa¬
na offendiculi patiantur: qui
curiosiores quam capatiores sũt
euuit cumq perlectis. et quasi
diligentius ꝑscruptatis euangel¬
cis ubris inconuenientia quedas
et repugnantia se dep̃hendisse. ei¬
stimantes magis ea contentiose. ob¬
iectanda quam prudenter consi¬
deranda esse arbi tuiłui .a.h¬
atheus euangelista sic ex¬

Expanded text:
oniam sermone non breui et admodum necessario, quem libro uno conplexi sumus, refutauimus eorum uanitatem qui discipulos Christi euangelium conscribentes ideo contemnendos putant, quia ipsius Christi, quem licet non ut deum, tamen ut hominem sapientia longe prae ceteris excellentem honorandum esse non dubitant, nulla scripta proferuntur a nobis, et eum talia scripsisse uideri uolunt, qualia peruersi diligunt, non qualibus lectis et creditis a peruersitate corrigi possunt, nunc iam uideamus ea quae quattuor euangelistae de Christo scripserunt quemadmodum sibi adque inter se congruant, ne quid ei hoc in fide christiana offendiculi patiantur qui curiosiores quam capaciores sunt, quod non utcumque perlectis, sed quasi diligentius perscrutatis euangelicis libris inconuenientia quaedam et repugnantia se deprehendisse existimantes magis ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda esse arbitranttheus euangelista sic
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea quam illo ereunte. dicit
ancilla his qui secum erant in
atrio quia hicex illis ẽ. hoc al¬
dio ille regressus ẽ ut se quasi
nignaret negando siue quod
s eredibiluis non audiuit qͥd
de illo dictum fuerit cum foras
enret. et pꝰ ea quam redut dire¬
nnt ei ancilla et ille. aliꝰ quem
lucaᷤᷤ commemorat num quio
et tu ex iliscipuliseuis es. et dir̃
non sum: ꝑtinatius insistente
illo de quo lucas ait atiꝑ dicen¬
te et tude illis es: cui pettus ai
o homo non sum: liquido tamẽ olugr
collatis de hacre omnibus euã¬
gelistarum testaonus non añ
ianuam scd̃o petrum negasse.
s intus in atrio adignem. matħm
autem et marcum qui comme¬
morauerunt eum erisse. foras.
regressum sĩ breuitatis causa ta¬
une iam de t̾cia negatio¬
ne inspiciamꝰ eorum cõ¬
gruentiam quam matheum
solum iam explicasse. memine¬
rimꝰ. Sequitur gͦ matheus et dic̃

Expanded text:
posteaquam illo exeunte dixit posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum erant in atrio, quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purgaret negando: sive, quod est credibilius, non audivit quid de illo dictum fuerit, cum feras exiret, et posteaquam rediit, dixerunt ei ancilla, et ille alius quem Lucas commemorat, Numquid et tu ex discipulis ejus es? et dixit, Non sum: pertinacius insistente illo de quo Lucas ait, atque dicente, Et tu de illis es; cui Petrus ait, O homo, non sum. Liquido tamen colligitur, collatis de hac re omnibus Evangelistarum testimoniis, non ante januam secundo Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem. Matthaeum autem et Marcum, qui commemoraverunt exiisse eum foras, regressum ejus brevitatis causa taNunc jam de tertia negatione inspiciamus eorum congruentiam, quam Matthaeum solum jam explicasse meminerimus. Sequitur ergo Marcus et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
foris erierat. Neq entm iam ex¬
ierat᷑. et foris eum uidit attera
ancilla: s cum exiret eum uiat
Io ẽ cum resurrgeret ut exuit
animaduertit eum et dir̃ hisͥ
erant ibi idẽ. qui simul erant
ad ignem intus in atrio. Et hie
erat cum iħu natareno. Ile
autem qui foras exierat. thoc
audito rediens iurauit illis
contra nitentibus quia nour
non hominem. Nam et marcus
sicait de eadem ancilla. Et ꝙ¬
pit dicere circumstantibus:.
quia hic ex illis ẽ. Uicebat enun
non illi s his qui illo ereuintt
ibi remanserant sic tam̃ ut il¬
le audiret Ynde rediens et rr¬
sus ad ignem stans resistebat
negando uerbis eorum. Neuide
in eum quod ioħs ait direria
Num quid et tuex discipulis el.¬
es: Quod redeumti et stanti:. die¬
ctum intelligimꝰ. Noc quoq cõ¬
firmatur. non iliam tantum as¬
teram ancillam quam comine¬
morat uihac scd̃a negatione
matheus et marcus s et alium
quem cominemorat lucas cũ
petro idegisse. unde. ioħs dic̃
Iutrunt gͦ ei. Quappter siue

Expanded text:
foras exierat. neque enim iam exierat et foris eum uidit altera ancilla, sed cum exiret, eum uidit, id est cum surgeret, ut exiret, animaduertit eum et dixit his qui erant ibi, id est qui simul erant ad ignem intus in atrio: et hic erat cum Iesu Nazoreno. ille autem qui foras exierat hoc audito rediens iurauit illis contra nitentibus. quia non nouit hominem. nam et Marcus sic ait de eadem ancilla: et coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. dicebat enim non illi, sed his qui illo exeunte ibi remanserant, sic tamen, ut ille audiret, unde rediens et rursus ad ignem stans resistebat negando uerbis eorum. deinde in eo quod Iohannes ait: dixerunt: numquid et tu ex discipulis ees? quod redeunti et stanti dictum intelligimus, quod quoque confirmatur, non illam tantum alteram ancillam, quam commemorant in hac secunda negatione Matthaeus et Marcus, sed et alium quem commemorat Lucas, cum Petro id egisse; unde Joannes dicit, Dixerunt ergo ei. Quapropter sive
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturam ꝑe grinorum: tanq
uymansionem quietis eorum. qͥ
sptionem agri hoc significare a
ꝑmansio captiuitatis lib̾atoꝵ¬
qula t̾ra. Nec tanquam delibanda
abitratus sum cum admonerem
quid in his ꝓpħicis testimonus in
inum redactis et euangłice nar¬
rationi couatis. diligentius atten¬
tusq requiratur.
ex iut̾posuit matħs de u¬
da traditore: deinde sequit᷑

Expanded text:
sepulturam peregrinorum, tanquam sepulturam peregrinorum, tanquam ad permansionem quietis eorum cum emptionem agri hoc significare, ait permansio captivitati liberatoin illa terra. haec tamquam delinianda arbitratus sum, cum admonerem, quid in his propheticis testimoniis in unum redactis et euangelicae narrationi conlatis diligentius adtentiusque requiratur. haec interposuit Mattheus de Iuda traditor
Abbreviated transcription (Latin):
um manifestum ẽ. S ad hoc pti¬
nere ectam illuo de agro empto
quod iheremias dic̃. hinc poturi
mistice significari. ut non hicra¬
chariȩ nom̃ poneretur quidut
triginta argenteis. s theremie qͥ
dix̃ de agro empto. Ut lecto euan¬
gelio atq inuento nomine ihe¬
remie. lecto auͣt iheremia et ñ
inuento testimonio de triginta
argenteis. inuento tanto agro
empto: admoneatur lector utiũ
conferre: et inde sensum enuele¬
are ꝓphetie. quomͦ ꝑtineat adhae
quos in dño impletum est. Nam
uluo quod subieeit hiric testimo¬
nio matheus cum ait quemai¬
p̾tiauerunt fau istł et dederun
eos inagrum figuli sicut constitu¬
itmͥ dñs: nec apud ⁊achariam. nec¬
apud iheremiam reppitur. Unde
magis er ꝑsona ipsiꝰ euangelist
accipiendum ẽ elegant̾. et mistice
insertum quia et hoc ex dm̃ ru¬
latione cognouerit adhanc rem
ti agri apud iheremiam tubetur
mitti in uas fictile: et emiturhie
de p̾tio oñi ager figuli. Et hocad

Expanded text:
um, manifestum est; sed ad hoc pertium, manifestum est; sed ad hoc pertinere etquod Jeremias dixit, hinc potuit mystice significari, ut non hic Zachariae nomen poneretur, qui dixit triginta argenteis, sed Jeremiae, qui dixit de agro empto; ut lecto Evangelio atque invento nomine Jeremiae, lecto autem Jeremia et non invento testimonio de triginta argenteis, invento tamen agro empto, admoneatur lector utrumque conferre, et inde sensum enucleare prophetiae, quomodo pertineat ad hoc quod in Domino impletum est. Nam illud quod subjecit huic testimonio Matthaeus cum ait, Quem appretiaverunt filii Israel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus, nec apud apud Jeremiam reperitur. Unde magis ex persona ipsius evangelistae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia et hoc ex Domini revelatione cognoverit ad hanc remti agri apud Jeremiam jubetur mitti in vas fictile, et emitur hic de pretio Domini ager figuli, et hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
et in quo maioreẽt constantiaue¬
ritatis. quam si omnia ila unꝰ
homo quamlibet doctissumuis
loqueretur: Quod gͦ hunc argu¬
m̾tum sumere. conantur. uel in¬
fideles. uel impiti homines. qua¬
si ad ostendendam dissonantiam
scõrum euangłistatu: hoc potiꝰ
debent assumere fideles et docti
ad ostendendam unttatem sc̃oꝵ
etiam ꝓpħarum. Est aua causa
quȩ michi uidetur alio tempe
diligentius ꝑtractanda. ne am¬
pliꝰ sermonem ꝓtendamꝰ quam
huiꝰ temꝑis terminandi neccessi¬
tas flagitat: cur hoc nom̃ ihere¬
miȩ. in testimomo zacharie sit
apuo iheremiam quodemerit a-¬
grum a filio fr̃is sui. et ded̾it ear¬
gentum non quid̃ subhoe nomine.
p̃cu quod positum ẽ. apuo rachari¬
am
triginta argenteis. Uerumptam̃
agriemptio non ał apuo racha¬
riam. Quod au̾t ꝓpħram de trig̾i¬
ta argenteis ad hoc int̾pretatus
sit euangułsta quod mͦ de dño
conpletiu ẽ. ut hoceẽt eius p̾ti¬

Expanded text:
et in quo maior esset constantia ueet in quo maior esset constantia ueritatis, quam si omnia illa unus homo quamlibet doctissimus loqueretur? quod ergo hinc argumentum sumere conantur uel infideles uel inperiti homines quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum euangelistarum, hoc potius debent adsumere fideles et docti ad ostendendam unitatem sanctorum etiam prophetarum. Est alia causa, quae mihi uidetur alio tempore diligentius pertractanda, ne amplius sermonem protendamus, quam huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae in testimonio Zachariae sic aput Hieremiam, quod emerit agrum a filio fratris sui et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii, quod positum est aput Zachariam, triginta argenteis, uerum tamen agri emtio non est aput Zachariam; quod autem prophetiam de triginta argenteis ad hoc interpretatus sit euangelista, quod modo de domino conpletum est, ut hoc esset eius preti
Abbreviated transcription (Latin):
tuerat ei dñs. ad informandos
nos tantam uerborum suorum
int̾ ꝓpħas ẽẽ: concordiam ut nõ
absurde. unmo congiuentissi.¬
mȩ etiam ihereiniȩ deputaremꝰ
qd̃ ꝑrachariam dictum repꝑire¬
mus: Sienm hodie quisqͣm
uoleis alicuiꝰ uerba indicare.
cdicat nom̃ alt̾ius a quo dicta sint
qui tam̾ sit amicissimꝰ. et familia¬
ritate coniunctissimꝰ illiꝰ cuius
uerba dicere uoluit. et continuo
recordatus. alxuim ꝓ alio se dirisse
ita se colligat atꝰ corrigat. ur tam̃
dicat. benediri. quid altud intuens
nifitautam int̾ ambos ee̾ concordi¬
am int̾ ium scilicet cuiꝰ u̾ba dic̾e
uoluit: et alium cuiꝰ ei nom̃ ꝓ iuiꝰ
nomine oceutrit ut tale sit hoc
istum dixisse. quale si ille dirisset:
quanto magis hoc de ꝓpħis sc̃is
intelligendum et marime com̃dã¬
dum fuit ut ominum libros tã¬
quam uiꝰ unum librum accipe¬
mꝰ: in quo nulla retum discrepan¬
tia crederetur. sic̃ nulla inueniret᷑

Expanded text:
tuerat ei dominus, ad informandos tuerat ei dominus, ad informandos nos tantam uerborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperiremus? si enim hodie quisquam uolens alicuius uerba indicare dicat nomen alterius, a quo dicta sint, qui tamen sit amicissimus et familiaritate coniunctissimus illius, cuius uerba dicere uoluit, et continuo recordatus alium pro alio se dixisse ita se colligat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cuius uerba dicere uoluit et alium cuius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset, quanto magis hoc de prophetis sanctis intellegendum et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tamquam unius unum librum acciperemus, in quo nulla rerum discrepantia crederetur, sicut nulla inueniretur,
Abbreviated transcription (Latin):
aret recordationi sue quȩ scõ
sp̃u regebatur non frustra occur¬
isse aliuo ꝓ alio nomen ꝓphiȩ: nͥ
quia dominus ita hic seribi consti¬
tuit. Cur aũt ita constituerit do
minus. primo ilia causa utiissi¬
ma debet facillune eogitari etiã
sic ẽẽ: insimiatum: itaom̃s scõs
ꝓph̃as uno spũ locutos mirabili
int̾ se consensione. constrare: ut
hoc multo ampliꝰ fit. quam si om¬
num omma ꝓpħarum unouniꝰ
hominis hore. dicerentur: et ideo
indubitant᷑ accipi debere quȩ
Cum gͥ et quȩ dicta sunt ꝑ ihe¬
remiam tam suit tachariȩ quã
iheremiȩ: et quȩ dicta sunt per
rachatiam tam suit ieremiȩ ꝗͣ
tacharie: quio opꝰ erat ut emen¬
daret matheus. cum aliuo ꝓ auo
sibi nom̃ occurrens ase scriptum
relegiss acnon potiꝰ sequens auc¬
toritatem sp̃c scĩ aquo m̃tem su¬
am regi plus nobis ille. utiq sen¬
tiebat. ita hoc s̾criptum relinq̃¬
ret. sicut eum admonendo consti¬

Expanded text:
aret recordationi suae, quae Spiaret recordationi suae, quae Spiritu sancto regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia Dominus hoc scribi constituit. Cur autem ita consminus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari etiam sic esse insinuatum ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sit. quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur, et ideo indubi. tanter accipi debere quaeccum igitur et quae dicta sunt per Hieremiam tam sint Zachariae quam Hieremiae et quae dicta sunt per Zachariam tam sint Hieremiae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo consti
Abbreviated transcription (Latin):
iriam. ynde putatur codices eẽ:
ilosos. qui habent nomen ihe¬
ie: quiuel racharie. habere
utiq intelligitur racharias. Sed
utatur ista defensione eui placet.
Michi autem cur non placeat. hec
causa ẽ: quia et plures codices ha¬
bent iheremie nom̃. et qui diui¬
gentius ingrecis exemplaribus
uangłm consid̾auerunt. in an¬
quioribus grecis itase ꝑhibẽt
nuenisse. et nulla fuit causa
cur add̾etur hocnom̾ ut m̃dosi¬
as fieret.Cut autem de nonnul¬
lis codicibus tolłẽtur fuit utu
ciusa ut hoc audar imꝑitia fa¬
uret.cum turbaretur questione.
uod hoc testimonium apuo ihe¬
imiam non inueniretur. Quid
gͦ intelligendum ẽ nisi hoc actũ
ẽ secretiore. consilio ꝓuidentie
a qua m̃tes euangelistarum st̃
ubnate : Potuit enun fieruit
anmomathei euangelium cõn-
scribentis. ꝓracharia iheremtas
occurreret. sicut ficri solet. Quod
m̾̃ sine. ulla dubitatione em̃¬
eret saltem ab alus admonitꝰ.
sripso adhuc incarne uiuente
a legere potuerunt: nisi cogi

Expanded text:
riam, unde putatur codices esse mendosos, qui habent nomen Hieremiae, quia uel Zachariae habere utique intellegitur Zacharias. sed utatur ista defensione cui placet; mihi autem cur non placeat. haec causa est, quia et plures codices habent Hieremiae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur adderetur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperitia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieremiam non inueniretur. Quid ergo intellegendum est, nisi hoc actum esse secretiore consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim fieri, ut animo Matthei euangscribentis, pro Zacharia Jeremias occurreret ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne vivente hoc legere potuerunt, nisi cogit
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur et dicit. quod etiam
illi direrunt. Pilatus autem:
int̾rogauit eum dicens. Tud
rex iudeorum: At ille respod¬
dens ait. Tu dicis. Noc au̾t mab̾s
x martus cominemorauerunt:
intequam dicerent conpellatum
qm quod eis accusantibus non
nspeliderent. Nichil au̾t int̾ est
ueniatis quo ordine. lucas istare¬
uliit: quemadmodum nichil
unt̃ est. si alius aliquid tacet qd̃
alus cõmemorat: quem adinod̾
inconsequentibꝰ dicit. dit autem
pilatus ad pͥncipes. sacerdotum.
et turbas. Nichil inuenio causȩ:
in hoc homine: At illi inualesce¬
bant dicentes. Commouit poplin
locens ꝓ uniu̾sam iudeam: et

Expanded text:
sequitur et dicit quod etiam sequitur et dicit quod etiam illi dixerunt: Pilatus autem interrogauit eum dicens: tu es rex Iudaeorum? at ille respondens ait: tu dicis. hoc autem Mattheus et Marcus commemorauerunt, antequam dicerent conpellatum legum, quod eis accusantibus non responderet. nihil autem interest ueritatis, quo ordine Lucas ista rettulerit, quemadmodum nihil interest, si alius aliquid tacet quod alius commemorat, quemadmodum in consequentibus dicit: ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: nihil inuenio causae in hoc homine. at illi inualescebant dicentes: commouet populum docens
Abbreviated transcription (Latin):
mauꝰ coram populo. ut innocen¬
tem se. a sauguine. uisti fignifica¬
ret: quod item et marcus et alii
tacent: satis ostendit matħs etũ
egisse p̾sidem cum populo ut.
dimiteretur: Quod breutter sis¬
nificauit marcus in eo quoo n¬
fert pilatum dixisse. Quidemm
mali fecit: Deuide. sic etiam ppͥe
concludit quȩ ꝑ pilatum cum
domino gesta sunt. Pilatus au̾t
inquit uolens populo satis face̾.
dimisit itus baraban. et tradie
iħm flagellis cesum. ut crucisiqi¬
tur. Hec adpud p̾sidem gestasta
narrauit marcus. Lucas apus
pilatum gesta sic nartat. Cquit
aũt accusare. illum licentes.
Func inuenimꝰ subuertentem
gentem nra̾m. et ꝓhibentem ie¬
buta darcesari. et dicentem se
.xp̃m regem ẽẽ: Noc illi luo etian¬
geliste . non clixerunt: cum tam̃
dicerent quod eitm accusabant.
Ergo iste etiam ipsa criina
quȩ falso obiecerunt apuit.sa¬
cuit aut̃ qd̾ eicdix̃ pilatus uon
respondes quiequam uide in
quantis te accusant. S plane

Expanded text:
manus coram populo, ut innocenmanus coram populo, ut innocentem se a sanguine iusti significaret, quod item et Marcus et alii tacent. satis ostendit etiam Mattheus egisse praesidem cum populo, ut dimitteretur. quod breuiter significauit Marcus in eo quod refert Pilatum dixisse: quid enim mali fecit? deinde sic etiam ipse concludit quae per Pilatum cum domino gesta sunt: Pilatus autem, inquit, uolens populo satisfacere, dimisit illis Barabban et tradidit Iesum flagellis caesum, ut crucifigeretur. haec aput praesidem gesta narrauit Marcus. Lucas aput Pilatum gesta sic narrat: 2 coeperunt autem accusare illum dicentes: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. hoc illi duo euangelistae non dixerunt, cum tamen dicerent, quod eum accusabant. ergo iste etiam ipsa crimina, quae falsa obiecerunt, aperuit. tacuit autem quod ei dixit Pilatus: non respondes quicquam? uide, in quantis te accusant, sed plane
Abbreviated transcription (Latin):
quos hic tacuit marcus de bara¬
ba. hoc solum uolens dicere. qd̾
ad dñm ꝑtinebat. quando quid̾
in eorum respõsione. satis ex ip̃e
ostendit quem sibi dititi uo¬
luerunt. Pontifices inquit con¬
citauerunt turbam. ut magis
baraban dimuteret eis. Sequit᷑
aũt et dicit. Pilatus autem iter̃
respondens ait uus. Quid gͦ uul¬
tis faciam regi uideorium : Unde
satis apparet quod idem marcus
uelit ostendere. dicendo regem
iudeorim: qd̾ matħ̾s dicendo
reges nisi uideorum. Namq
ineo etiam loco matheus ait. Dic̃
illis puatus. Quis gͥ faciam de
iħu quidicitur. rp̃c ͦ Ergo sequi¬
tur marcus. At illi iterum clama¬
uerunt. Ctucifige eum. Quos
ille. ait. Dicunt om̃s. Crucifigat᷑.
Et seguitur marcus. Pilatus uͦ
dicebat eis. Quid enuim malifecit:
At illi mag̃ clamabant. Crucifige
eum Hoc matheus non dix̃. Sed
quomꝰ dix. uidens aũt pilatus.
quia nichil ꝓficeret. s magis tui¬
multus fieret. et dir̃ eium lauisse.

Expanded text:
quod hic tacuit Marcus de Barabquod hic tacuit Marcus de Barabba hoc solum uolens dicere quod ad dominum pertinebat, quando quidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti uoluerint: pontifices, inquit, concitauerunt turbam, ut magis Barabban dimitteret eis. sequitur autem et dicit: Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? unde iam satis apparet, quod id Marcus uelit ostendere dicendo: regem Iudaeorum, quod Mattheus dicendo: reges nisi Iudaeorum: namque in eo etiam loco Mattheus ait: dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? ergo sequitur Marcus: at illi iterum clamauerunt: crucifigeeum, quod ille ait: dicunt omnes: crucifigatur. et sequitur Marcus: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? at illi magis clamabant: crucifige eum. hoc Mattheus non dixit, sed quoniam dixit: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, dixit etiam eum lauisse
Abbreviated transcription (Latin):
dir̃. S anguis eiꝰ suꝑ nos: et̃ filios
suꝑ nr̃os. Tunc dimisit ilus ba¬
raban: iħ̾m aũt flagellatum tra¬
didit eis: ut crucifigeretur. Nec
narrauit matħs ꝑ pilatum gesta
de domino. Marcus quoq pene
isdem uerbis et rebus coneunt.
Uerba aũtem pilati quibus res¬
pondit populo pecenti ut souẽp¬
int̾ unus uinctus dimuteretur:
ita refert. Pilatus aũt: respondit
eis et dix̃. Uiltis dimiitam uob̾
regem uideorum : Matheus aũt
sicait. Congregatis gͦ. illis: dirit
pilatus. Quem uultis dimitt̃a
uobis bataban aniħm qui dr̃¬
xp̃e: Nuata questio ẽ. quoo ta¬
cet ipsos petisse. ut aliquiseis
dimitteretur. S queri potest q̃
uerba pilatus direrit utrum quȩ
amatheo. au quȩ. amarco referũt᷑
.luuo enim uidetur ẽẽ. quem uul¬
tis dimictam uobis. baraban an
tis climittam uobis regem iuide¬
et qui dix̃ illum an illum mami¬
festum ẽ eum quesisse anueuẽt
cdimitti sibi regem iudeorum. id
ẽ. Ip̃m: nichil int̾ est sententie:

Expanded text:
os nostros. tunc dimisit illis Barabban; legum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeretur. haec narrauit Mattheus per Pilatum gesta de domino. Marcus quoque paene isdem uerbis et rebus concinit. uerba autem Pilati, quibus respondit populo petenti, ut sollemniter unus uinctus dimitteretur, ita refert: Pilatus autem respondit eis et dixit: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum ? Mattheus autem sic ait: congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui d nulla quaestio est quod tacet ipsos petisse, ut aliquis eis dimitteretur. sed quaeri potest, quae uerba Pilatus dixerit, utrum quae a Mattheo an quae a Marco referuntur. aliud enim uidetur esse: quem uultis dimittam uobis, Barabban an tis dimittam uobis regem Iudaeet qui dixit illum an illum, manifestum est eum quaesisse, an uellent dimitti sibi regem Iudaeorum, id est Christum, nihil interest sententiae,
Abbreviated transcription (Latin):
dime: et conuertere domine. lib̾a
animam meam. itadictum ar¬
uitror conu̾sus dñs resperit pe¬
tum. et recordatus petrus uerbi
dm̃ Ueniq cũ frequentuis sole¬
ant in narrationibus suis pone̾
iħm quam domintm. mͦ iucas
bominum posuit dicens. Conuer¬
sus dominus resperit petrum
et recordatus ẽ petrus uerbi dñ.
Natheus autem et marcus quide
ista respectione tacuerunt nonũ
di dñi s uerbi iħu eum recordatũ
ẽẽ duerunt. Ut etiam ex hoc intelli¬
gamus illam respectionem a ihu
non bumanis oculis s diuinitus
factam. Sequitur gͦ matheus.
Mane autem facto confiliũ

Expanded text:
di me, et: conuertere, domine, libera di me, et: conuertere, domine, libera animam meam, ita dictum arbitror: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini. denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Iesum quam dominum, modo Lucas dominum posuit dicens: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini, Mattheus autem et Marcus, qui de ista respectione tacuerunt, non uerbi domini, sed uerbi Iesu eum recordatum esse dixerunt. ut etiam ex hoc intellegamus illam respectionem a Iesu non humanis oculis, sed diuinitus factam. Sequitur ergo Mattheus Imane autem facto consilium
Abbreviated transcription (Latin):
quis ẽ quite ꝓcussit: secutus est
dicens. Petrus uͦ sedebat foris in
atrio. Quos non diceret. nͥ illacũ
dño intus agerentur. Et quan¬
tum colligitur innarratione
marci non solum ininterioribꝰ
s etiam insuperioribus domus
agebantur. Nam pꝰea quam.
mareus talia nariauit: secutꝰ
ait. Et cum eẽt petrus in atrio
deorsum. Sicut qͦ eo quod ma¬
theusait. petrus u sedebat foris
in atrio. ostendit qd̾ illa intus
agerentur: sic eo quod dut
marcus. et cum eẽt petras ia
trio deorsum. ostendit non seli
in interiorbus. s etiam insuꝑ¬
oribus gesta quȩ dixerat. Que
illa respectio diunitus facda:
ut eiueniret inm̃tem quoticus
iam negasset. et quid ei dñs pre¬
dixisset: atq ita misericorat
lomino respieiente. peniteret
um et salubrit̾ fleret. sicut coti¬
de dicimꝰ dñe respice me et res¬
perit eum dñs qui de aliqͦ piculo
ues labore diuina misco̾ia liberatus
ĩ et sicut dictum ẽ tespice. et exau¬

Expanded text:
quis est qui te percussit? secutus est dicens: Petrus uero sedebat foris in atrio, quod non diceret, nisi illa cum domino intus agerentur. et, quantum colligitur in narratione Marci, non solum in interioribus, sed etiam in superioribus domus agebantur. nam posteaquam Marcus talia narrauit, secutus ait: et cum esset Petrus in atrio deorsum. sicut ergo eo quod Mattheus ait: Petrus uero sedebat foris in atrio, ostendit, quod illa intus agerentur, sic eo quod dixit Marcus: et cum esset Petrus in atrio deorsum, ostendit non solum in interioribus, sed etiam in superioribus gesta quae dixerat. quomilla respectio diuinitus facta, ut ei ueniret in mentem, quotiens iam negasset et quid ei dominus praedixisset, adque ita misericorditer domino respiciente paeniteret eum et salubriter fleret. sicut cotidie dicimus \'domine, respice me\', et \'repexit eum dominus qui de aliquo periculo uel labore diuina misericordia liberatus est, et sicut dictum est: respice et exau
Abbreviated transcription (Latin):
mici erant ad inuicem. Nec omĩa
id est quod a pilato ad herodem
domimis missus ẽ. et quȩ ubi gesta
sunt lucas solus iudicat. etiam¬
si aliquid ibi ait simile. quod in
alus narrationiu locis apudali¬
os possit inuenuri. Ceteri autem ea
tantum dicere uoluerunt quȩ
aput pilatum gesta sunt: quo¬
usq dominus erucifigendus tͣ¬
deretur Rediens gͦ iucas adea quȩ
apud p̾sidem gerebantur unde
digressus erat. ut narraret quod
tͥlpud herodem actum ẽ. ita sequi¬
tur Puatus autem conuocatis pͥn¬
cipibus sacerdotum et magistrati¬
bus et plebe: dũ. adillos. Obtulis¬
tis mͥ hunc hominem. quasi euer¬
tentem populum. et ecce ego cora
uobis int̾rogans nullam causam
unieni in homine. isto ex his inqͥbꝰ
eum accusatis. Nic intelligimꝰ eum
p̃t̾misisse. quemadmodum a du̾o
quȩsierit quid accusatoribus res¬
ponderet. S neq herodes inquit.
Nam remisiuos ad illum: et ecce
uichil dignum morte. actum est¬
ei. Emendatum gͦ ilum dumitt᷑a.

Expanded text:
mici erant ad invicem. Haec omnia, id est, quod a Pilato ad Herodem Dominus missus est, et quae ibi gesta sunt, Lucas solus indicat; etiamsi aliquid ibi ait simile, quod in aliis narrationum locis apud alios possit inveniri: caeteri autem ea tantum dicere voluerunt quae apud Pilatum gesta sunt, quousque Dominus crucifigendus traderetur. Rediens ergo Lucas ad ea quae apud praesidem gerebantur, unde digressus erat, ut narraret quod apud Herodem actum est, ita sequitur: Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum et magistratibus et plebe, dixit ad illos: Obtulistis mihi hunc hominem quasi avertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans, nullam causam inueni in homine isto ex his, in quibus eum accusastis. hinc intellegimus eum praetermisisse, quemadmodum a domino quaesierit, quid accusatoribus responderet. sed neque Herodes, inquit, nam remisi uos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum estei. emendatum ergo illum dimittam.
Abbreviated transcription (Latin):
erant s inondum commemoraue¬
er quanta parte uisum ẽ et petri
negationem totam cõmemorass.
adducunt gͦ inquit ih̾m ad caipha
inp̃tortum. Erat ẽnu mane:
Ybi intelligimꝰ aut aliquam fu¬
isse causam. quȩ coegerit caiphã
eẽ: in p̃torio. nec ẽẽ. p̃sentem cum
ali principes sacerdotum habe¬
rent de domino questionem aut
in domo eius fuisse. p̃torium. Ta¬
tur ad quem in extremo ꝑerclue¬
tus ẽ. S quia iam tanquam con-¬
uictum reum adducebant cai phȩ
aũt iam antea uisum fuerat ut
ih̾c moreretur: nulla mora inter¬
posita ẽ. quin occidendꝰ pilatotra-¬
deretur. Qus igitur ꝑpilatum
cum domino gesta sunt ita math̾s
narrat ac pͥmum exeurrit inde
ut commemoraret eiitum uide
traditoris quem solus narrauit
ita dicens. Tunc uidens uidas qͣ
eum tradidit qd̾ danpnatus eẽt.
penitentia ductus retulit trigi¬
ta argenteos principibus sacer

Expanded text:
erant, sed nondum commemoraueerant, sed nondum commemoraueesta sunt, ex quanta parte uisum est, et Petri negationem totam commemorasset, adducunt ergo, inquit, Iesum ad Caifan in praetorium. erat autem mane. ubi intellegimus aut aliquam fuisse causam, quae coegerit Caifan esse in praetorio nec esse praesentem, cum alii principes sacerdotum haberent de domino quaestionem, aut in domo eius fuisse praetorium. tatur, ad quem in extremo perductus est. sed quia iam tamquam conuictum reum adducebant, Caifae autem iam antea uisum fuerat, ut Iesus moreretur, nulla mora interposita est, quin occidendus Pilato traderetur. quae igitur per Pilatum cum domino gesta sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc uidens Iudas, qui eum tradidit, quia damnatus est, paenitentia ductus rettulit triginta argenteos principi
Abbreviated transcription (Latin):
testimonuum: ipsi enun audtui¬
mus:de ore euts. Et surgens oĩs
multitudo eorum: durerunt il¬
lum adpilatum. Nec omnia nar¬
rauit lucas. Ubi intelligitur qd̾
etiam matheus et marcus narta¬
uerunt qd int̾rogatus sit dñs
utrum ipse eẽt filiꝰ dei et quoo
direrit dicouobis amͦ udebitis
filium hominis sedentem a dex¬
tris uirtutis. et uenientem inmi¬
bibus celi: iam lucescente die
gestum. quando lucas dicit. et ut
factus ẽ. dies. atq ita uarrat similia
et siguio etiam ip̃e. cominemorat
quod illi tacuerunt. Nocte autem
intelligimꝰ ꝑ falsos testes actim
eẽ. cum domino quod breutt̃ eom¬
memorauerunt matheus et mar¬
cus lucas tacuit quienarrauit
que circamane. sunt gesta. Nam
et ili ioẽ. matheus et marcus con¬
teruerunt nartationem in his:
quȩ cum domino actasunt usq
admane: s pꝰea redierunt ad nar¬
randam petri uegationem. Qua
t̃minata redierunt ad mane ut
inde: cet̾a contererent quousq ꝑ¬
durerant que cum domino acta

Expanded text:
um? ipsi enim audiuimus de ore eius. et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illum ad Pilatum. haec omnia narrauit Lucas, ubi intellegitur, quod etiam Mattheus et Marcus narrauerunt, quod interrogatus sit dominus, utrum ipse esset filius dei. et quod dixerit: dico uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factus est dies; adque ita narrat similia, etsi quid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt. nocte autem intellegimus per falsos testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarrauit quae circa mane sunt gesta. nam et illi, id est Mattheus et Marcus, contexuerunt narrationem in his quae cum domino acta sunt usque ad mane, sed postea redierunt ad narrandam Petri negationem, qua terminata redierunt ad mane, ut inde cetera contexerent, quousque perducerent quae cum domino acta
Abbreviated transcription (Latin):
tium adp̾tiati quem ad p̃tiaueti
afilius isrł et dederunt eos ingã
figuli: sicut constituit in domt
Si quis aũt mouetur quod ha
testimonium non inuenitur
prino nouerit nonom̃s codicese¬
uangeliorum habere: quod pãt
iereiniam dictum sit: s tantũ¬
motdo ꝑ ꝓph̾am. Possemꝰ gͦ dicea
his potuis codicibus eẽ. credens¬

Expanded text:
uem adpretiauerunt filii Israhel et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. Si quis autem mouetur, quod hoc testimonium non inuenitur primo nouerit non omnes codices euangeliorum habere, quod per Hieremiam dictum sit, sed tantummodo per prophetam. possemus ergo dicere his potius codicibus e
Abbreviated transcription (Latin):
cordatus ẽ petrus uerbi dñi siẽ
eantet ter me negabis. Et egre¬
ssus foras petrus fleuit a ma¬
te. Ioħs de recordatione et fle¬
tu petri: tacet. Sane in eo quod
ait lucas quod conuersus do¬
minus resperit pctrum. quo¬
modo accipiendum fit diligenti
confiłandumẽ. Quanius enim
dicantur etiam interiora atria.
tam̃ in ext̾iore. atuio fuit petrus
int̾ seruos qui simulse. ad ign̾e
calefiebat. Non ẽ enim credibile.
quod ibi audiebatur dñs auidis
ut corporalis fieret illa respectio
Namq cum dixisset matheus.
tune erpuerunt in faciem ietur
et colaphis eum ceciderunt. alii
autem palmas ei dederunt: infa

Expanded text:
cordatus est Petrus uerbi domini, cordatus est Petrus uerbi domini, cantet, ter me negabis. et egressus foras Petrus fleuit amare. Iohannes de recordatione et fletu Petri tacet. sane in eo quod ait Lucas, quod conuersus dominus respexerit Petrum, quomodo accipiendum sit, diligentius considerandum est. quamuis enim dicantur etiam interiora atria, tamen in exteriore atrio fuit Petrus inter seruos, qui simul se ad ignem calefaciebant. non est autem credibile, quod ibi audiebatur dominus a Iudaeis, ut corporalis fieret illa respectio. namque cum dixisset Mattheus: tunc expuerunt in faciem eius et colafis eum ceciderunt, alii autem palma
Abbreviated transcription (Latin):
asscuciat. nonne. egote iudi in
orto cum illo: marcus autem int̾
se illos de petro locutos dic̃ uere
exuus ẽ. nam et galileus ẽ sicut
et lucas non petro. ẜ. de petro diẽ.
alius quidam affirmabat di¬
cens uert et hic cum illo erat.
nam et galileus e̾: aut sententi¬
am intelligimꝰ tenuisse: eos qui
conpellatum dicunt petrum.
tantum dem entm ualuit qd̾ de
iuio coram illo dicebatur. quan¬
tum sulli diceretur: aut utroq
modo actum. et alios illum. ali¬
os modum alium cõmemorasse:
Galli autem cantum pꝰ terciã
negationem scd̾m intelligimus
sicut marcus exp̾ssit.
equitur gͥ matħs itadicẽs¬
Et recordatus ẽ petrus u̾bi
iħu quod dixerat priꝰ quam gal¬
lus cantet ter me negabis. et egre¬
sus foras fleuit amare. Mareus
autem itadicit. Recordatus est
petrus u̾bi quos dixerat ei iħc
prius quam galius cantet bis.
ter me negabis. et cepit flere.
Lucas autem sic atc. Et conuer¬
sus dñs resperit petrum. Et re¬

Expanded text:
asseverat, Nonne ego te vidi in asseverat, Nonne ego te vidi in horto cum illo? Marcus autem inter se illos de Petro locutos dicit, Vere ex illis est; nam et Galilaeus est; sicut et Lucas, non Petro, sed de Petro dicit, Alius quidam affirmabat dicens: uere et hic cum illo erat; nam et Galilaeus est, aut sententiam intellegimus tenuisse eos, qui conpellatum dicunt Petrum — tantundem enim ualuit quod de illo coram illo dicebatur, quantum, si illi diceretur —, aut utroque modo actum, et alios illum, alios alium modum commemorasse. galli autem cantum post tertiam negationem secundum intellegimus, sicut Marcus expressit. Sequitur ergo Mattheus ita dicenset recIesu quod dixerat: priusquam gallus cantet, ter me negabis. et egressus foras plorauit amare. Marcus autem ita dicit: recordatus est Petrus uerbi quod dixerat ei Iesus: priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. et coepit flere. Lucas autem sic ait: et conuersus dominus respexit Petrum. et re
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ego te uidi mnorto cum
illo: Iterum gͦ negauit petrus.
et statim gallus eantaitit. qo
gͥ matheus et marcus dicunt
pꝰ pusillum: quantum ee̾t hoc
temꝑis manifestat lucas dicen¬
do .Et int̾uallo facto:. quasihore
unius. Ue hoc autem int̾uallo
tacet ioħs. Item quod matheus
et marcus non singulari s plu¬
rali numero enuntiant eos qui
petro agebant cum lucas unũ
dicat. ioħs quoq unum. eumq
cognatum eiuis cuius petrus ads
cidit auriculam: facile ẽ intel¬
ligere aut pluralem numerũ
ꝓ singulari usitata locutione
usurpasse matheum et marcum.
aut quod unꝰ maxime tanquã
sciens et qui eum uiderat affir¬
mabat: cet̾i autem secuti eius
fidem petrum simul urgebãt
Unde duos euangelistas conpẽ¬
dio pluralem numerum posu¬
isse: alios autem duos eum solũ
significare uoluisse qui p̃cipu¬
us in hoc erat. Iamuͦ illud quod
matħs ipsi petro dictum fuisse
assent. uere et tu ex illis es. nã
et loquela tua mani̾stum te fac̃
sicut iolis eidem petro dictun

Expanded text:
o cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Quod igitur Matthaeus et Marcus dicunt, post pusillum, quantum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo, Et intervallo facto quasi horae unius: de hoc autem intervallo tacet Joannes. Item quod Matthaeus et Marcus non singulari, sed plurali numero enuntiant eos qui cum Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Joannes quoque unum, eumque cognatum ejus, cujus abscidit Petrus auriculam; facile est intelligere, aut pluralem numerum pro singulari, usitata locutione usurpasse Matthaeum et Marcum; aut quod unus maxime tanquam sciens, et qui eum viderat, affirmabat, caeteri autem secuti ejus fidem, Petrum simul urgebant: unde duos Evangelistas compendio pluralem numerum posuisse; alios autem duos eum solum significare voluisse, qui praecipuus in hoc erat. Jam vero illud quod Matthaeus ipsi Petro dictum fuisse asserit, Vere et tu ex illis es; nam et loquela tua manifestum te facit; sicut Joannes eidem Petro dictum
Abbreviated transcription (Latin):
i sacertdotes eum semoribus et
sitibis. et uniuerso concilio: iun¬
cientes ih̾m durerunt et tradidnt
plato. Lucas aũt pꝰ ea quam con¬
plcuit natrando petri negationẽ
recapitulauit que cum domino
gesta sunt iam ut apparet circa
mane atq ita conteruit narrati¬
onem. Et uiri qui tenebant illũ
illudebant eicedentes. et uelaue¬
runt eum et ꝑcutiebant faciem
eiꝰ et int̾rogabant eum dicentes.

Expanded text:
sacerdotes cum senioribus et scribis et uniuerso concilio uincientes. legum duxerunt et tradiderunt Pilato. Lucas autem, posteaquam conpleuit narrando Petri negationem, recapitulauit quae cum domino gesta sunt iam, ut apparet, circa mane adque ita contexuit narrationem: et uiri, qui tenebant illum, inludebant ei caedentes, et uelauerunt eum et percutiebant faciem eius et interrogaba
Abbreviated transcription (Latin):
cetens duobus qd̾ matħs de ma¬
te ex fribꝰ dñi narrat. neq in uer¬
uis domin. neq in ipso ordine re¬
rum gestarum.
equitur matħs. In illo die
eriens iħ̾c de domo: sedebat
secus mare: et congrate sunt ad
eum turbȩ multe itaut in naui

Expanded text:
ceteris duobus quod Mattheus de matre et fratribus domini narrat, neque in uerbis domini, neque in ipso ordine rerum gestarum. XLI. Sequitur Mattheus: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare. et congregatae sunt ad e
Abbreviated transcription (Latin):
tifunt ei paruuli: ut ma¬
nus eis imponeret et oraret Dis¬
cipuu au̾t inctepabant eos. et¬
ti enim sunt uocati: pauci au̾t
electi. Nunc cum inatho matĩ
ordinem tenuit: s de conuc¬
tis oꝑarus adiuneam solus ma¬
theus int̾ponit. Laucas aũt cĩ
cõmemorasset iluo qdꝰ eisduit
querentibus int̾ se quisnam
maior eẽt: adiuniit de iuoqu̾e
iuderunt eitientem demonia.
cum eum non obsequeretur.
Inde iam digreditut ab istis du¬
obus: ubiatt eum firmasse fa¬
rursum ad cõmemorandum is¬
stum diuitem: cui dicitur ua¬
de uende omina quȩ habes
quem nunc isli cõmemorant.
ex ordine quo pautter eunt.
Nam ibi etiam uicas de ittis par¬
uulis ante quam diuitis faci¬
at mentionem: quemadmnodꝰ
et isti non p̾termitut. Ue ulogͦ
diuite qui querit quid uoni
faciat ut uitam et̾nam conse¬
quatur potest uideri distare

Expanded text:
ti sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret. Discipuli autem increpabant eos. nim uocati, pauci autem electi. hunc cum Mattheo Marcus ordinem tenuit, sed de conductis operariis ad uineam solus Mattheus interponit. Lucas autem cum commemorasset illud quod eis dixit quaerentibus inter se, quisnam maior esset, adiunxit de illo quem uiderunt eicientem demonia, cum eum non sequeretur; inde iam digreditur ab istis duobus, ubi ait eum firmasse farursus ad commemorandum istum diuitem, cui dicitur: uende omnia quae habes, quem nunc isti commemorant ex ordine, quo pariter eunt. nam ibi etiam Lucas de istis paruulis, antequam diuitis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non praetermittit. de illo ergo diuite, qui quaerit, quid boni faciat, ut uitam aeternam consequatur, potest uideri distare