comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam sie ꝑ oboedientiam siue ꝑ offensionem siue ꝑ fidem nabac
regesta p̃figuntuent quantũ ds̃ adiuuat requirttmus breuit̃q pcex¬
dmus : Admon& enimnos &urgn& quodammodo ste sc̃are serip¬
tuntn locus cogitire.: quendam potentem uistute tadis em̃ dr̃¬
ieote qđ nom̃ hrt̃ p̾tatur apiens: dñs aũt xp̃s sic̃ hdicat euangeliũ
discipulss sus a peruit sensum ut intellegerent scripturtes: hunc
iepte fr̃r eius reꝓbauerunt & depaterna domo expulert. obici¬
entes ei qđ && filius fornicanae ttomquã ipsiessent deixore legi¬
tmapi: hoce&uam egerunt aduersus dñm principes sacerdotũ
& scribe & pharisei quidelegis obseructione glon cri uidebantꝰ
tum quã ille soluer& legẽ. &ideo ueluti ũ ess& legitimus filius
& qũo desac̃a quidemurgine corpus cdsumpserat qđ fid elibus
notum ÷ tum̃ eius maet̃ quantũ &gentẽ ꝑtin& &iã illa iudaica

Expanded text:
dentiam siue per oboedientiam siue per offensionem siue per fidem in hac dentiam siue per oboedientiam siue per offensionem siue per fidem in hac re gesta praefigurauerit. quantum deus adiuuat, requiramus breuiterque pandamus. admonet enim nos et urget quodam modo iste sanctarum scripturarum locus cogitare quendam potentem uirtute. talis enim dngelium, discipulis suis aperuit sensum, ut intellegerent scripturas. hunc Iephte fratres eius reprobauerunt et de paterna domo expulerunt obicientes ei quod esset filius fornicariae, tamquam ipsi essent de uxore legitima nati. hoc etiam egerunt aduersus dominum principes sacerdotum et scribae et pharisaei, qui de legis obseruatione gloriari uidebantur. tamquam ille solueret legem et ideo ueluti non esset legitimus filius. et quamquam de sancta quidem uirgine corpus adsumpserat, quod fidelibus notum est, tamen eius mater, quantum ad gentem pertinet, etiam illa iudaica
Abbreviated transcription (Latin):
non fier& oboedir&ur. quõ hoc senolle & in abrahae filio & lu
legitima ꝓhibitione monstrauerat: uerum tam̃ si propterea
lepte non facer& sibi podus in unica pepercisse quã di uoluntat
secutus ẽẽ uider&ur : magis ergo intellexit in eo qđ illi filia
occumt ultorem dm̃. iusteque poenae se fideliter subdidit
timens scuiorem tamquam d&ergiuersatione undictã: Credebat
enim &icbonae &urginis animã filice benae pecipi qđ ñ seipsa uo¬
uer& immolindũ seduoto & uoluntati ũ pesisterat patris & dĩ fue¬
paet secuta ludicium: Mors enim sic̃ necsibi aquoquã sponte neccuiquã
sponte in ferenda ẽ. Ita dõ iubente recussundañ ẽ: Cuius constrto¬
tione quo cũq tempons ob eumdac t: Necquisquã quieti ꝑp&i d&racltut
u tomnino euit&ur. sed tantummodo ut differatur laborat : Nc̃ lam
quid spĩ dñi siue ꝑ nescientem iepte siue ꝑscientem siue ꝑeius hapru¬

Expanded text:
non fieret, oboediretur, quoniam hoc se nolle et in Abrahae filio et in non fieret, oboediretur, quoniam hoc se nolle et in Abrahae filio et in legitima prohibitione monstrauerat. uerum tamen si propterea Iephte non faceret, sibi potius in unica pepercisse quam dei uoluntatem secutus esse uideretur. magis ergo intellexit in eo, quod illi filia occurrit, ultorem deum iustaeque poenae se fideliter subdidit timens saeuiorem tamquam de tergiuersatione uindictam. credebat enim etiam bonae et uirginis animam filiae bene recipi, quod non se ipsa uouerat immolandam, sed uoto et uoluntati non restiterat patris et dei fuerat secuta iudicium. mors enim sicut nec sibi a quoquam sponte nec cuiquam sponte inferenda est, ita deo iubente recusanda non est, cuius constitutione quocumque tempore subeunda est; nec quisquam qui eam perpeti detrectat, ut omnino euitetur, sed tantummodo ut differatur, laborat. Nunc iam quid spiritus domini siue per nescientem Iephte siue per scientem siue per eius inpru
Abbreviated transcription (Latin):
cepit cuius ũlic& iussa contempnere. n solũ insipientia culpau
da ũt uere &iã laudanda oboedientia ẽ : Hoceñ &ia sise homo
ipse interimat . Qđ utiq humana uoluntute atq consibo rao¬
cerenefas ẽ. Pro festo intellegendũ ẽ. oboedient fieri potius
quam sceleste si diuinitus iussum ÷ : dequa quaestione setotu
primo libro deciunt tedõ disputauimus: si aũt iepte hum anũ
secutus errorem humanũ sacrificiũ uouendũ putcant. Eius qu¬
uerum ttomen &iam hic eius error bab& aliquã lacudẽ fidei qua
dm̃ timuit ut quod uouerat red der& Nec dium ilnse iudicu sen¬
tentiam dedinauit siuespentns dm̃ ꝓhibitur sic̃ fect ab rabie
siue eius uoluntatem &iam ñ ꝓhibentis intellestam facere potius
quã contem pnere statuens : Quam quã & hic mento quaen potest
utre uerius intellegitur hocdm̃ nolle fien & in eo potius dõsi

Expanded text:
aecepit, cuius non licet iussa contemnere, non solum insipientia culpanda aecepit, cuius non licet iussa contemnere, non solum insipientia culpanda non est uerum etiam laudanda oboedientia est. hoc enim, etiam si se homo ipse interimat, quod utique humana uoluntate atque consilio facere nefas est, profecto intellegendum est oboedienter fieri potius quam sceleste. si diuinitus iussum est: de qua quaestione satis in primo libro de ciuitate dei disputauimus. si autem Iephte humanum secutus errorem humanum sacrificium uouendum putauit, eius quuerum tamen etiam hic eius error habet aliquam laudem fidei. qua deum timuit, ut quod uouerat redderet, nec diuini in se iudicii sententiam declinauit, siue sperans deum prohibiturum, sicut fecit Abrahae, siue eius uoluntatem etiam non prohibentis intellectam facere potius quam contemnere statuens. Quamquam et hic merito quaeri potest utrum uerius intellegitur hoc deum nolle fieri et in eo potius deo. si
Abbreviated transcription (Latin):
hostia moye pecons immolatur: quid sicat aliquis quo pecorx
uictimae lam eo ipso quo fueraent usitate. quamuis &ipsa¬
et recte intellegentib ad significationẽ spiritaliũ referuntꝰ
minus tam̃ faciebant intentos admagnũ sacrem eritũ xp̃i
& edesice requi rendum ꝑpt̃ eads̃ relrisigni & inopinata uolens
quisi dormientes hominum animos exctre . Comagis quo tlia
sibi sacrificia offerriu& uerat . cunebit sibi eius modi aliquid õ ffe¬
rendum ut ipsa ad minetio magnã gigner & quaestionẽ &megra
quaestio ad ꝑ scrutundũ magnũ mrsteriũ stidium pienĩus engera
Dne ueroscrutens mens hominis adtraidinem ꝓph&iaȩ uelit
ittioni &s considẽmttioni non obsistimus: sed alia quacestioi deasm
uouentis alia de puidentia dĩ qualicũq animoeius optime itentr
qua mobren si s p̃s dñ quifactus ẽ suꝑiepte ut hocuouere& omnino
p̃cepit : Qđ quidem scriptura nona peruit T aom̃ si ho ciller¬

Expanded text:
hostia more pecoris immolatur. Quid? si, ait aliquis, quoniam pecorum hostia more pecoris immolatur. Quid? si, ait aliquis, quoniam pecorum uictimae iam eo ipso quo fuerant usitatae, quamuis et ipsae a recte intellegentibus ad significationem spiritalium referrentur, minus tamen faciebant intentos ad magnum sacramentum Christi et ecclesiae requirendum, propterea deus re insigni et inopinata uolens quasi dorsibi sacrificia offerri vetuerat, curavit sibi ejusmodi aliquid offerendum, ut ipsa admiratio magnam gigneret quaestionem, et magna quaestio ad perscrutandum magnum mysterium studium piae mentis erigeret, pie vero scrutans mens hominis altitudinem prophetiae, velut rationi et considerationi non obsistimus. Sed alia quaestio est uouentis. alia de prouidentia dei qualicumque animo eius optime utentis. quamobrem si spiritus domini, qui factus est super Iephte, ut hoc uoueret omnino praecepit, quod quidem scriptura non aperuit, tamen, si hoc ille pr
Abbreviated transcription (Latin):
operatus ẽ. necideo peccata eor dicendum ẽ. non fuisse peccata:
quia &ds̃ qui& malis nñis beuti nouit . &ium ipsis eor peccatis usus :
adsignificanda qua euoluit: ꝓ inde si ꝓpter eic peccatum ñ fuit. siue
cuius lib& pecis humanȩ siue &iam parricidale sacrificium ueluouere
uelreddere. quia magnum aliquid & spintade significauit. frus¬
trac ds̃ talia ꝓhibuit & seo disse testatus ÷: quõ & illa quae fien
ius sit utiq ad aliquã significationẽ rerum spiritidiũ magnar&q.
referuntur. Curergo illa ꝓhiber& quando quidem potertnt ꝑꝑt̃
eundem perũ earundem significationẽ ꝑꝑt̃ quam & istalicte fiebar
Nihilomimis licite fiem pisi quia nectide aliquid significantia
quale ex pedit crederehumana sacrificia placuerunt quand oñ
ꝓlustitia quisque ab inimicis quia reste uiuere uoluit aut peccare
uoluit interimitur sed homo ab homine tam quam elesta

Expanded text:
ccata eorum dicendum est non fuisse peccata, ccata eorum dicendum est non fuisse peccata, quia et deus, qui et malis nostris bene uti nouit, etiam ipsis eorum peccatis usus est ad significanda quae uoluit. proinde si propterea peccatum non fuit siue cuiuslibet necis humanae siue etiam parricidale sacrificium uel uouere uel reddere, quia magnum aliquid et spiritale significauit. frustra deus talia prohibuit et se odisse testatus est, quoniam et illa quae fieri iussit utique ad aliquam significationem rerum spiritalium magnarumque referuntur. cur ergo illa prohiberet. quandoquidem poterant propter eandem rerum earundem significationem, propter quam et ista licite fiebant, nihilominus licite fieri? nisi quia nec tale aliquid significantia quale expedit credere humana deo sacrificia placuerunt, quando non pro iustitia quisque ab inimicis. quia recte uiuere uoluit aut peccare noluit, interimitur, sed homo ab homine tamquam electa
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ad signum crucis ipso numero ꝑtinentes. ydrias fistiles acciper̃
eisq cordentes faculas in dusert̃. quib: ydrus fracctis repente lumina
numero se micantia tantam hostium multitudinem terruerunt tã¬
quam a suo arbitrio uid&ur fecisse gedeon: Nonenĩ scripturte dĩc̃
dñm admomusse ut hoc facer& & tim̃ degiaende signum quis enis
animo atq consilio faciendum nisi dñs inspirocuit. qui p̃ figureruit
scõs suos thes sccurx euangeliciluminis inuasis fictilib habituros. sic̃
apostolus dt̃ habemus cait thesicura istũ inucsis fictilib: quib: in pas¬
sione mastyriitum quam uasculis fracctis macior eorum gloriue ful¬
gor emicuit quae impios euangelicae p̃dicationis inimicos. Inopinata
illis xp̃i daytate supericuit: seuergo ꝑ scientes seuꝑ nescientes p̃fi¬
gurationẽ p̃dicationemq futurora sp̃s dñi proph&icis temporib¬

Expanded text:
uiri ad signum crucis ipso numero pertinentes hydrias fictiles acceperunt uiri ad signum crucis ipso numero pertinentes hydrias fictiles acceperunt eisque ardentes faculas incluserunt, quibus hydriis fractis repente lumina numerose micantia tantam hostium multitudinem terruerunt, tamquam ex suo arbitrio uidetur fecisse Gedeon; non enim scriptura dicit dominum admonuisse, ut hoc faceret. et tamen tam grande signum quis eius animo atque consilio faciendum nisi dominus inspirauit? qui praefigurauit sanctos suos thesaurum euangelici luminis in uasis fictilibus habituros, sicut apostolus dicit: habemus autem thesaurum istum in uasis fictilibus: quibus in passione martyrii tamquam uasculis fractis maior eorum gloriae fulgor emicuit, quae inpios euangelicae praedicationis inimicos inopinata illis Christi claritate superauit. Seu ergo per scientes seu per nescientes praefigurationem praedicationemque futurorum spiritus domini propheticis temporib
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uero &iam tudieius animo ad hoc qđ genen humano significan
opostebat usus ẽ ds̃ ad eius intellegatur mi seri cordiam & mirae¬
bilem ꝓuid entiã ꝑtinere : siquis aũt dicit om̃a scientẽ fecisse &
dixisse gedeon ex reuelatione ꝓph&ica ut ꝑ eũ signatidia monstroe¬
rentur nede fecisse afide & qđ ei i cmmi senat dñs credidisse
sed actione ꝓph&ica inuellere uoluisse tempture. atq. ltc illius
temptationem fuisse inculpabilẽ sic̃ dolũ ia cob &illud qđ dño ait
Ñ raescatur indignatiocua inme. Ñideo dixisre quodinem eius
timer& sed qđ eum confider& non intsci cumea facer& quae
spũ eius ditante facienda ẽẽ tam quam ꝓph& a sentir&. dicat ut
uid&ur dummodo illud qđ defacto efud scriptur ipsaculpauit. qđ¬
lb& signific& noncudeat ex cusscore apeccato : nam &illud qđ trecenti

Expanded text:
quod uero etiam tali eius animo ad hoc quod generi humano significari quod uero etiam tali eius animo ad hoc quod generi humano significari oportebat usus est deus, ad eius intellegatur misericordiam et mirabilem prouidentiam pertinere. Si quis autem dicit omnia scientem fecisse et dixisse Gedeon ex reuelatione prophetica, ut per eum signa talia monstrarentur, nec defecisse a fide et quod ei iam promiserat dominus credidisse, sed actione prophetica in uellere uoluisse tentare atque ita illius tentationem fuisse inculpabilem sicut dolum Iacob et illud quod domino ait: non irascatur indignatio tua in me, non ideo dixisse, quod iram eius timeret, sed quod eum confideret non irasci, cum ea faceret quae spiritu eius dictante facienda esse tamquam propheta sentiret: dicat, ut uidetur, dum modo illud, quod de facto ephud scriptura ipsa culpauit quodlibet significet non audeat excusare a peccato. nam et illud, quod trecenti
Abbreviated transcription (Latin):
tum eius &mirebilis signi euidentia & magna uistonae ꝓspen¬
tus liberitionisq populi consecuta ẽ: lam enĩ dr̃ statuerat a f̃¬
flicto populo subuenire atq huius ducis quemadhocopus to¬
sumpsercet utebatur animo r̃ solum fideli & pio uer&iam
sub deficiente & delinquente & ad p̃nuntianda qua e uolebat
& cmplenda quaedixerait : ñ enĩ ꝑistos tm̃ qui&iam si pecc aue¬
runt interiustos tam̃ panuentꝰ sed &icm ꝑ ipsum siculem omiui
qui &iam ꝑ caiphan a cerrimũ dñi ꝑsecutorẽ nescientem qđ di¬
quis enimagit uisis pr̃ dñi curtens p̃nunticre uentur ut iũ dicige¬
deon temptiare uolenti dñm eñ credenti qđ ei fuentt ꝑ mcenũ cus
descdute popul: lam locutus hoc potissimũ deuellere prius conplut
post modũ sicco & deccrea primũ sicca postecrigata uenir& lx
mentem ut qđ subdefecit a fide in firmitaticius delictoq deput&ur

Expanded text:
tum eius et mirabilis signi euidentia et magna uictoriae prospertum eius et mirabilis signi euidentia et magna uictoriae prosperitas liberationisque populi consecuta est. iam enim deus statuerat adflicto populo subuenire atque huius ducis, quem ad hoc opus adsumpserat. utebatur animo non solum fideli et pio uerum etiam subdeficiente et delinquente et ad praenuntianda quae uolebat et complenda quae dixerat. Non enim per istos tantum, qui etiam si peccauerunt, inter iustos tamen narrantur, sed etiam per ipsum Saulem omni qui etiam per Caiphan, acerrimum domini persecutorem, nescientem quid diquis enim egit nisi spiritus domini curans praenuntiare uentura, ut iudici Gedeon tentare uolenti dominum et non credenti quod ei fuerat per manum eius de salute populi iam locutus, hoc potissimum de uellere prius conpluto, postmodum sicco et de area primum sicca, postea rigata ueniret in mentem? ut, quod subdefecit a fide infirmitati eius delictoque deputetur;
Abbreviated transcription (Latin):
uitum in qua eũ credendum ÷ ẽẽ de functum tale inepistole
hostes uincer& & qđ uouerat redder& spui dñi om̃a deputanda
sint ut ꝑ inde habeatur & hoc sacrificium tamquam id dñs sic̃
abrac hae fieri lussent. p̃ facile dixerim cũ utiq degedeon possit
ꝓsperitas. Postec euero quã iepte uotũ uouit illa ẽ. In signis aus
uictoria consecuta ꝑ ꝑt̃quam adipiscendã uouerat. & qua ad¬
eptic qđ uouerat soluit : Rursum enim considerandum ẽ. quia
gedeon & sinon postea quam fecit efud. Tam̃ postea quã tem p¬
ttaut dnm̃ qđ utiq peccatum ÷
magna sttge hostib ciesis atq supentas populo ad qui siuit salitẽ
Sicenim scriptum ẽ & dixit ged eon cd dñm: noninescatur hrdig¬
natiotua inme & loquar ad huc semel & temptibo ad huc seme
inuellere : Ircem quippedĩ m&uebat qua nouerat setem ptando
peccare qđ dr̃ inlegesua manifestissime ꝓhib& hoctam̃ pecca¬

Expanded text:
uitam, in qua eum credendum est esse defunctum, tale in epistula uitam, in qua eum credendum est esse defunctum, tale in epistula hostes uinceret et quod uouerat redderet, spiritui domini omnia deputanda sint, ut perinde habeatur et hoc sacrificium, tamquam id dominus sicut Abrahae fieri iusserit. non facile dixerim, cum utique de Gedeon possit prosperitas. postea uero quam Iephte uotum uouit, illa est insignis eius uictoria consecuta, propter quam adipiscendam uouerat et qua adepta quod uouerat soluit. rursus enim considerandum est, quia Gedeon, etsi non posteaquam fecit ephud, tamen posteaquam tentauit dominum, quod utique peccatum est, magna strage hostibus caesis atque superatis populo adquisiuit salutem: sic enim scriptum est: et dixit Gedeon ad dominum: non irascatur indignatio tua in me; et loquar adhuc semel et tentabo adhuc semel in uellere. iram quippe dei metuebat, quia nouerat Se tentando peccare, quod deus in lege sua manifestissime prohibet. hoc tamen pecca
Abbreviated transcription (Latin):
fidem atq iustitiã ueracit̃ laudat. ñ hincimpeditꝰ eor &iã peccata
siqua nouit & opostere iudicat notare ueroccit̃ . pã & in eo qđ idemge¬
deon signum p&ens sic̃ ipselocutus . ẽ temptauit inuellere pescio
ut ix ñ suenttraens gressus p̃ceptũ quoscriptũ ÷ p̃ temptibis dñm dm̃
tuũ: uerx tam̃ &iam in eius temptatione dñs qđ p̃nuntiare uolebat
ostendit in compluto scilic& uellere & creatotu circũ quaq sicca fi¬
gurtre primũ populũ isrł ubierant scĩ cumgratia caelesti: Tamquã
pluuia spiritidi & postea conpluta area siccouellere &area tota¬
figur&e ecdesiam toto orbe diffusam habentem ũ in uellere
tim quã inuelamine sed incꝑto caelestem gratiam illo priore po¬
pulo uelũd abenisdem graticerore alienato atq siccato nectum̃
frustra inter fideles &operentes iustitiam ꝑꝑt bonã fidelemq

Expanded text:
fidem atque iustitiam ueraciter laudat, non hinc inpeditur eorum etiam peccata, fidem atque iustitiam ueraciter laudat, non hinc inpeditur eorum etiam peccata, si qua nouit et oportere iudicat, notare ueraciter? nam et in eo, quod idem Gedeon signum petens, sicut ipse locutus est. tentauit in uellere, nescio utrum non fuerit transgressus praeceptum. quo scriptum est: non tentabis dominum deum tuum; uerum tamen etiam in eius tentatione dominus quod praenuntiare uolebat ostendit: in conpluto scilicet uellere et area tota circumquaque sicca figurare primum populum Israhel, ubi erant sancti cum gratia caelesti, tamquam pluuia spiritali; et postea conpluta area sicco uellere figurare ecclesiam toto orbo diffusam. habentem non in uellere tamquam in uelamine sed in aperto caelestem gratiam illo priore populo uelut ab eiusdem gratiae rore alienato atque siccato. nec tamen frustra inter fideles et operantes iustitiam propter bonam fidelemque
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑrexit galaad & manasse & traensiit speculam gedaad. & de
specula gala ad tirens filios ammon. &uouit iepte uotum dño &c&ere
adhocipsum uotum ꝑtinentia ut om̃a quaedeinceps facta sunt
ttom quam opera sp̃s dñi qui suꝑ eum factus . ẽ intellegen da uideantꝰ
istatestimonia nos conpellunt quaerere podus curfactũ sit quam
facile inꝓbare qđ factum ẽ : sed primo illud quo dex epistola quue
adhebreos ẽ. commem oritui inter illos laudabiles uiros quubidẽ
p̃dȩ operatus ẽ efud & fornicatus ẽ postillud omnis isrł & factũ ÷
domui gedeoꝵ in scansdadũ nonsolũ laudare ñ possimus uerx &iam
quia scriptura hinca ꝑ ossime iudicauit reꝓbare minime dubittmus
nestam̃ ex hoc ulla fit iniun a spũi dñi qui eum confostaant ut hostes po¬
puli eius tanta facilitate superar&. curergo intereos cõmemoratur
qui ꝑ fidẽ uicert regna operaentes iustitiam. nisi quia scã scriptura quor

Expanded text:
rexit Galaad et Manasse, et transiit speculam Galaad, et de specula Galaad trans filios Ammon, et vovit Jephte votum Domino, etc., ad hoc ipsum votum pertinentia; ut omnia quae deitamquam opera spiritus domini, qui super eum factus est, intellegenda uideantur. ista testimonia nos conpellunt quaerere potius cur factum sit quam facile inprobare quod factum est. Sed primo illud, quod ex epistula quae ad Hebraeos est commemoraui, inter illos laudabiles uiros, qui ibidem praedae operatus est ephud et fornicatus est post illud omnis Israhel et factum est domui Gedeon in scandalum, non solum laudare non possumus, uerum etiam, quia scriptura hinc apertissime iudicauit, reprobare minime dubitamus; nec tamen ex hoc ulla fit iniuria spiritui domini, qui eum confortauit, ut hostes populi eius tanta facilitate superaret. cur ergo inter eos commemoratur, qui per fidem uicerunt regna operantes iustitiam, nisi quia sancta scriptura, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
leris mecum nonibo. Quõ nesciodiem In qua prospertet angelũ
dñs mecum quasi a proph&issa diem cudire nonpotuent. Nec illa
diem respondit sed ꝑ irexit cumillo: & quid. ẽ. ꝓsperat angelum
dñs mecum. An hic demonstractum ẽ. quia & angelorx actus ꝓspe¬
rantur. Id . ẽ. adiuuantur adño ut feliciter cedant. An locuti¬
onis ẽ. ꝓsperat angelum mecum id . ẽ. facit mecum ꝓsperor ꝑ¬
Angelum.
t paue fecit dñs sisaram &omnes curros eius: Eccequẽ ammo
fecit uel obstupefecit sisccram ut tyader& eum.
Ibiiahel mulier quae occidit sisartem cum locuta ess& ad
ba rocac. quieum quaerebat. Scriptum . ẽ deipsoba rarac
quia introcuit ad eam: animaduertendum . ẽ. nonesse consequens
utcum scriptura dicinis deurro quod intracuit ad cliquam feminã.
lamenim concubuisse credatur: Assiduge quippe sicloquitur
scripturac Intracuit ad eam. ut nollit intellegi nisi quod ei mix¬

Expanded text:
 si non ieris mecum, non ibo, quoniam nescio diem in qua prosperat angelum  si non ieris mecum, non ibo, quoniam nescio diem in qua prosperat angelum dominus mecum, quasi a prophetissa diem audire non potuerit? nec illa diem respondit, sed perrexit cum illo. et quid est: prosperat angelum dominus mecum? an hic demonstratum est, quia et angelorum actus prosperantur, id est adiuuantur aonis est "prosperat angelum mecum," id est facit mecum prangelum? Et pauefecit dominus Sisaram et omnes currus eius. ecce quemadmodfecit uel obstupefecit Sisaram, ut traderet eum. Vbi Iahel mulier, quae occidit Sisaram, cum locuta esset ad Barac qui eum quaerebat, scriptum est de ipso Barac, quia intrauit ad eam: animaduertendum est non esse consequens, ut, cum scriptura dicit de uiro quod intrauit ad aliquam feminam, iam etiam concubuisse credatur. assidue quippe sic loquitur scriptura: intrauit ad eam, ut nolit intellegi nisi quod ei mix
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis in nexi. sed intellegendum itadictum seruauit. non quia
nocuerit aliquidhostis. sed nẽ ꝑ mitter&ur nocere: qũo credendũ :
bello coepisse temptare. & huius uictoria fuisse depulsum: sed
quidsibi uelit quod ad didit p̃teruitulos boum. obscurx .ẽ. Anfor¬
te & boum straegem pugnan do fecit. &ita dictum . ẽ. eum occidis¬
se sexcentos uiros p̃ter illud quod fect dedybubus occisis: sed quare
uitulos angretȩ locutionis consu&udo ẽ. &iamuitulos eos appel¬
lare qui graendes sunt. Nam italoqui uulgo inaegypto ꝑhibentur
sicut apud nos pulli appellantur gallinae cuius lib & c&cctis
Nonautem hab& int̃ p̃tatio & hebreo p̃teruitulos boum sicut
ista quae secundum septuaginta .ẽ. sicut hab & illa exhebreo uone¬
mere occisos sexcentos uiros quod ista non hab&.
Iuid ẽ. quod respondens barac deborrae ait: subis ibo &siñ

Expanded text:
seruitutis innexi. sed intellegendum ita dictum" saluauit," non quia seruitutis innexi. sed intellegendum ita dictum" saluauit," non quia nocuerit aliquid hostis, sed ne permitteretur nocere: quem credendum est bello coepisse tentare et huius uictoria fuisse depulsum. sed quid sibi uelit quod addidit: praeter uitulos boum, obscurum est. an forte et boum stragem pugnando fecit et ita dictum est eum occidisse sexcentos uiros praeter illud quod fecit de bubus occisis? sed quare uitulos? an graecae locutionis consuetudo est etiam uitulos eos appellare, qui grandes sunt? nam ita loqui uulgo in Aegypto perhibentur, sicut apud nos pulli appellantur gallinae cuiuslibet aetatis. non autem habet interpretatio ex hebraeo "praeter uitulos boum," sicut ista quae secundum Septuaginta est; sicut habet illa ex hebraeo: uomere occisos sexcentos uiros, quod ista non habet. Quid est quod respondens Barac Debborae ait: si ibis, ibo, et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ fuerart p̃termissum: Nam prius hoc fecisse intellegendum ÷
& sic de superius descendisse & transisse obseruantes.
uomodo pueriregis eglom laui a peruerint qđ aod
dicui ñ dccuserat poͣst mouere. Aut si ille daui dcuserart.
quo modo secũ eam ñ caifer&. ut istinecclaui aperire possent:
ꝓ inde aut alia clauis allata . ẽ. Aut tide clusurre genus fuit.
qđ sine dicui possit dudi. nec sine claue a periri : Nam sunt
quaedam talia. sicut ea quae uerrud ata dicuntur.
Cubiudice aod octoginti annos pacẽ habuit isrł. Inter xx ꝓ¬
missionis duplicato scilic& tempore quam fuit memora¬
bile romanorum subrege pompilio.o aano¬
Et post eum surrexit samegar filius anead & ꝑcussit alie¬
nigenas insexcentos uiros p̃teruitu los boum & sud uauitisił:
quomodo post aod iste ꝓisrł pugnauent. & dictussit saduas se
isrł. potest eẽ quaestio: ñ enim rursus fuerant captiuati ueliugo

Expanded text:
quod fuerat praetermissum. nam prius hoc fecisse intellegendum est quod fuerat praetermissum. nam prius hoc fecisse intellegendum est et sic de superioribus descendisse et transisse obseruantes. Quomodo pueri regis Eglom claui aperuerint quod Aod claui non clauserat, potest mouere, aut, si ille claui clauserat, quomodo secum eam non auferret, ut isti nec claui aperire possent. proinde aut alia clauis adlata est aut tale clusurae genus fuit, quod sine claui posset claudi nec sine claue aperiri. nam sunt quaedam talia, sicut ea quae ueruclata dicuntur. Sub iudice Aod octoginta annos pacem habuit Israhel in terra promissionis duplicato scilicet tempore quam fuit memorabile Romanorum sub rege Numa Pompilio. Et post eum surrexit Samegar filius Anath et percussit alienigenas in sexcentos uiros praeter uitulos boum et saluauit Israhel. quomodo post Aod iste pro Israhel pugnauerit et dictus sit saluasse Israhel potest esse quaestio; non enim rursus fuerant captiuati uel iugo
Abbreviated transcription (Latin):
r& : Quod cum factum ess&. lterum dixit aod: uerbum dĩ
mihi ad tẽ rex: sed potest non. eẽ. mendacium. quando quidẽ
uerbi nomine sol& &iam factum appellire scriptura: &
reuera ita erat : quod autem dixit uerbum dĩ. Intellegendũ
ẽ. hocillidm̃ ut facer& p̃cepisse. qui eum populo suo &xcitaue¬
ract saluatorem sicut illis temporib: tadia fieri diuinitus
opostebat.
Verito quaeritur quomodo fuerit ex illis ualde rex eglom
& concluserint adipes uulnus. quando ꝑ cussus. ẽ: sed intel¬
legendum ẽ. ea locutione dictum quae sol& a contracrio intel¬
legi sicut dr̃ lucus qđ minime luceat. & habundare responde¬
denabutte : Nam inea interp̃tatione quae nonsecundum sep¬
tuaginta sed ex hebreo. ẽ. Itt inuenimus. erat autem eglom cyaes¬
sus nimis.
texiit ad foras & traensiit obseruantes & dacusit lanuas
domus superioris suꝑ eũ & coastiuit: hoc recapitulando dictũ ÷

Expanded text:
ret. quod cum factum esset, iterum dixit Aod: uerbum dei ret. quod cum factum esset, iterum dixit Aod: uerbum dei mihi ad te, rex. sed potest non esse mendacium, quandoquidem uerbi nomine solet etiam factum appellare scriptura; et reuera ita erat. quod autem dixit: uerbum dei, intellegendum est hoc illi deum ut faceret praecepisse, qui eum populo suo excitauerat saluatorem, sicut illis temporibus talia fieri diuinitus oportebat. Merito quaeritur quomodo fuerit "exilis ualde rex Eglom" t concluserunt adipes uulnus," quando percussus est. sed intellegendum est ea locutione dictum, quae solet a contrario intellegi; sicut dicitur lucus, quod minime luceat, et abundare responde libro de Nabuthe. nam in ea interpretatione, quae non secundum Septuaginta, sed ex hebraeo est, ita inuenimus: erat autem Eglom crassus nimis. Et exiit Aod foras et transiit obseruantes et clausit ianuas domus superioris super eum et coartauit. hoc recapitulando dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
caleb iuniorem ipsius & ex cuidiuit eos: & exertuit dñs. In ter
illa autem quue appellantur y perbata hocgenus rocrum. ẽ.
quo habe & illud quodgreciuocant. ysterologian: quod
enimait postea & ex cudiuit si prius ponatur fit̃ sermo lucidior:
Namordo ẽ : &clamauerunt filii isrł ad dñm & exaudiuit &
excitiaut dñs scduatorem isrł: De inde quod hĩc interpositũ :
& sulucuit eos & postea dictum. ẽ. gothomel. ut gothonielem
filium cenet. Si ltadicer&ur planius fier&. & ex citauit
dñs soduatorem isrł gothomel filium cenet & saduauit eos
uid yac gintat annos qui euisse tenaem promissionis abellis sub
go thoniele iudice scriptura testatur. quantum tempons
rimordia rõmani imperii sub numma pamphilio tuntũ mode
uaeri pot: utrum mentitus fuerit aod iudex qnđo occiditeglom
mihi ẽ. adterex ut ille ase omnes quicum illo fuerant remoue¬

Expanded text:
Caleb iuniorem ipsius, et exaudiuit eos. inter Caleb iuniorem ipsius, et exaudiuit eos. inter illa autem quae appellantur uxsppotTot, hoc genus rarum est, quoniam habet et illud quod Graeci uocant uotspoXr/tfav. quod enim ait postea: et exaudiuit eos, si prius ponatur, fit sermo lucidior. nam ordo est: et clamauerunt filii Israhel ad dominum. et exaudiuit eos et excitauit dominus saluatorem Israhel. deinde quod hic interpositum est: et saluauit eos, et postea dictum est: Gothoniel — uelut Gothonielem — filium Cenez, si ita diceretur, planius fieret: et excitauit dominus saluatorem Israhel Gothoniel filium Cenez et saluauit eos. Quadraginta annos quieuisse terram promissionis a bellis sub Gothoniele iudice scriptura testatur: quantum temporis primordia Romani imperii sub Numa Pompilio tantummodo uaeri potest utrum mentitus fuerit Aod iudex, quando occidit Eglommihi est ad te, rex. ut ille a se omnes, qui cum illo fuerant, remoue
Abbreviated transcription (Latin):
latim &iam illos donec multi plicemini & crescatis & he¬
redit&s te iram. poterant hanc ꝓmissionem suam ser¬
uccre dñs erguo boedientes ut ex terminatio gentium illaꝵ
crescentib: isychelitis pastib: fier& cum eorẽ multitudo
tenus unde aduersani ex terminayentur desestus esse non
&. quod autem ait nemulti plicentur intẽ besticef
Mirum si non besticles quod am modo cupiditates & libidines
intellegiuoluit quitesolent derepentino successu teire ne. fe¬
licitutis existere. Neque enim ds̃ homines ex terminare poterat¬
& bestias non poterat uel ꝑdere uel pasci potius non ꝑmittere.
texcittunt dñs saluatorem isrł & seduacuit eos. De lnde
uelut quȩ rer&ur quem saduatorem gothomel inquiđ fi¬
lium cenet frẽm caleb accussatiuum enim casum hic debemus
accipere tam quam dicer&ur gothonielem: Aduertendum ÷
autem quod saduatorem dicat &iam hominem ꝑquem ds̃ scluos

Expanded text:
latim eiciam illos, donec multiplicemini et crescatis et helatim eiciam illos, donec multiplicemini et crescatis et hereditetis terram. poterat hanc promissionem suam seruare dominus erga oboedientes, ut exterminatio gentium illarum crescentibus Israhelitis partibus fieret, cum eorum multitudo terras unde aduersarii exterminarentur desertas esse non sineret. quod autem ait: ne multiplicentur in te bestiae ferae, mirum si non bestiales quodam modo cupiditates et libidines intellegi uoluit, quae solent de repentino successu terrenae felicitatis existere. neque enim deus homines exterminare poterat et bestias non poterat uel perdere uel nasci potius non permittere. Et excitauit dominus saluatorem Israhel et saluauit eos. deinde uelut quaereretur quem saluatorem, Gothoniel, inquit, filium Cenez. accusatiuum enim casum hic debemus accipere, tamquam diceretur " Gothonielem". aduertendum est autem quod saluatorem dicat etiam hominem, per quem deus saluos
Abbreviated transcription (Latin):
quam dicer&, hocaũt factum ẽ. ut temptr&ur in ipsisi srł
scire sicudient mandata dñi nonut scir& ds̃ omnium cog¬
nitor &iam futurora. sed ut scirent ipsi & sua conscientia
uelgloriarentur uel conuincerentur utix audirent mar¬
datic dñi quae mandacuit patrib eorum inmanum oysi
quõ ergo manifestati sibi sunt nonse oboedisse dõ in his
gentibus quae adeorum temptationem id . ẽ. exercituti¬
onem atque piobationem fuerant dereli tae. Propter¬
ecdixit ds̃ uelilla In quib apeste missus angelus & locutus
ex p̃ssus .ẽ. uel pcculo ante ubiait. propter quodtanta
derelinquit gens haectestamentum meum quod mandaui
patrib: eore & non oboedierunt uocimeae. & ego non
apponam aufene uirum a facie ipsorum: Dictum ẽ
autem indeutero nomio ex ꝑsona dĩ loquentis deistis
gentibus aduersariis. pon eiciam illos in announo pefiat
tente desesta & multi plicentur inte bestiae fenre. Pau¬

Expanded text:
quam diceret: hoc autem factum est, ut tentaretur in ipsis Israhel, quam diceret: hoc autem factum est, ut tentaretur in ipsis Israhel, scire si audient mandata domini; non ut sciret deus omnium cognitor etiam futurorum, sed ut scirent ipsi et sua conscientia uel gloriarentur uel conuincerentur utrum audirent mandata domini, quae mandauit patribus eorum in manu Moysi. quoniam ergo manifestati sibi sunt non se oboedisse deo in his gentibus quae ad eorum tentationem, id est exercitationem atque probationem fuerant derelictae, propterea dixit deus uel illa, in quibus aperte missus angelus et locutus expressius est, uel paulo ante, ubi ait: propter quod tanta dereliquit gens haec testamentum meum, quod mandaui patribus eorum, et non oboedierunt uoci meae, et ego non adponam auferre uirum a facie ipsorum. Dictum est autem in Deuteronomio ex persona dei loquentis de istis gentibus aduersariis: non eiciam illos in anno uno, ne fiat terra deserta et multiplicentur in te bestiae ferae; pau
Abbreviated transcription (Latin):
canaan. uerum propter generationes filiorũ isrł docere
illos bellũ. Eret ergo isti causa in eorum temptationẽ
ut bellare discerent id . ẽ ut tacnta pi&ate & oboedientia
legis dĩ bellayent quantas patres eorum quid nõ dõ &iam
bellando placuerunt. Nonquia optabile aliquid .ẽ bellũ:
sed quia pi&as laudabilis &inbello: Quod autem sequitur.
uere quia ante illos ñ scierunt illas quid nisi gentes uult In¬
tellegi: quas nescierunt bellando qui fuerunt ante istos. quo¬
rx temptitioni hoc . ẽ ꝓbationi relistȩsunt: De inde com¬
memoyoens quaesint. Quinque inquit satrapias alienige¬
nare . quas in libros regnor manifestius ex primitꝰ
satropiue aũt̃ dicuntur quasi parua regna quib: satrapes
p̃eraent qđ nomen in illis pastib: cuiusdam honors. ẽ siue
fuit : &omne in quit cananeum : & sidonium & eueum
In habitntem libanum ante montem hermon usque ad

Expanded text:
Chanaan: verum propter generationes filiorum Israel, docere Chanaan: verum propter generationes filiorum Israel, docere illos bellum. Erat ergo ista causa in eorum tentationem, ut bellare discerent, id est, ut tanta pietate et obedientia legis Dei bellarent, quanta patres eorum qui Domino Deo etiam bellando placuerunt: non quia optabile aliquid est bellum, sed quia pietas laudabilis et in bello. Quod autem sequitur, Verum qui ante illos erant, non scierunt illas; quid nisi gentes vult intelligi, quas nescierunt bellando qui fuerunt ante istos, quorum tentationi, hoc est probationi relictae sunt? Deinde commemorans quae sint, quinque, inquit, satrapias alienigenarum: quas in libris Regnorum manifestius exprimit. Satrapiae autem dicuntur quasi parva regna, quibus satrapes praeerant: quod nomen in illis partibus cujusdam honoris est, sive fuit. Et omnem, inquit, Chananaeum, et Sidonium, et Evaeum inhabitantem Libanum ante montem Hermon usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus quas relinquid iesus filius niue: de in de sub iungens
qua causa dereliquerit. & dimisit in quid ad temptaendum
isrł si obseruant uicm dñi. ab ire in ea quem ammodum custo¬
dierunt patres eorum annon. Eosuolens intellegi patres
custo disse uiam dñi qui fuerunt cumiesu. id ẽ eo tempore
quo ille uiuebat generationẽ quippe alteram superius reulit
surrexisse post illos qui uixerunt cumiesu. & cbipsis coepisse
tyrens gressiones quae o ffenderent dñm ꝓ quib: temptiondis
id ẽ. ꝓbandis relistȩ fueraent gentes necexterminatȩ ꝑiesũ.
deinde ueputtr&ur hoc iesus consilio suo  qͣuam huma no egisse
ut gentes illȩ relinquerentur sube iungit scriptu pae. & dimisit
dñs gentes has ut non ccuferr& illasceleriter & nontrar didit
eas In manus lesu Deinde sequitur & hae gentes quas relin qt
iesus ut temptar& in eis isrł om̃s quinescierunt omnia bella

Expanded text:
gentibus quas dereliquit Jesus filius Nave. Deinde subjungens gentibus quas dereliquit Jesus filius Nave. Deinde subjungens qua causa dereliquerit: Et dimisit, inquit, ad tentandum Israel, si observant viam Domini, abire in ea, quemadmodum custodierunt patres eorum, an non; eos volens intelligi patres custodisse viam Domini, qui fuerant cum Jesu, id est eo tempore quo ille vivebat. Generationem quippe alteram superius retulit surrexisse post illos qui vixerant cum Jesu, et ab ipsis coepisse transgressiones quae offenderent Dominum, pro quibus tentandis, id est probandis, relictae fuerant gentes, nec exterminatae per Jesum. Deinde ne putaretur hoc Jesus consilio suo, tanquam humano, egisse, ut gentes illae relinquerentur, subjungit Scriptura: Et dimisit Dominus gentes has, ut non auferret illas celeriter; et non tradidit eas in manus Jesu. Deinde sequitur: Et hae gentes quas reliquit Jesus, ut tentaret in eis Israel omnes qui nescierunt omnia bella
Abbreviated transcription (Latin):
ad temptundum in eis isrł sicut obseruabant uiam dñi abire
In eam. que mammodum custodierunt patres eorum annon.
& dimisit dñs gentes has ut nonaufer& illas tc̃. & non tradid
llas inmanum iesu. satis ostenditur causa quae re poniesus
omñs illas gentes bellando deleuerit. Quia hoc sifier& noness&
inquibus ifti probarentur Poteraent aũt eẽ. adutilitatẽ
ipsorum: sitem ptati in eis non re probi inuenirentur. Eis que
tidibus inuentis quades eos. eẽ. debere p̃ceperaet dñs. lam
gentesillȩ auferentur a facie eorum . silta uiuerent pecbelbs
eos exerceri oposter& : Verba enim dñi hucusque accipien¬
da sunt propter quod tanta dereliquid gens. haȩc testamentũ
meum quod mandaui patrib: eora & nonoboedierunt uoci¬
mete. &ego nonad ponam aufere uirum a facie ipsorum
id ẽ aduersinum : C&era uero uerba scriptoris sunt &x¬
ponentis unde dixerat dñs nonse ab laturum uirum de

Expanded text:
ad tentandum in eis Israel, si observabunt viam Domini, abire ad tentandum in eis Israel, si observabunt viam Domini, abire in eam, quemadmodum custodierunt patres eorum, an non. et dimisit Dominus gentes has, ut non auferret illas tunc; et non tradidit illas in manu Jesu, satis ostenditur causa, quare non Jesus omnes illas gentes bellando deleverit; quia hoc si fieret, non essent in quibus isti probarentur. Poterant autem esse ad utilitatem ipsorum, si tentati in eis, non reprobi invenirentur; eisque talibus inventis, quales eos esse debere praeceperat Dominus, jam gentes illae auferrentur a facie eorum, si ita viverent, nec bellis eos exerceri oporteret. Verba enim Domini huc usque accipienda sunt: Propter quod tanta dereliquit gens haec testamentum meum, quod mandavi patribus eormeae; et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum, id est adversarium. Caetera vero verba scriptoris sunt, exponentis unde dixerit Dominus non se ablaturum virum de
Abbreviated transcription (Latin):
nuenditi sigiittis & sine p̃tio & non potius donati: an foste
scraptu ntrum locutio ẽ ut uenditus &iam quidonatur
dici possit: Hic autem sensus ẽ optimus In eo quoddictum
estigratis uenditiestis. & uendi disti populum tuum sine
p̃tioi quia illi quib traedidisti populum impii fuerunt
nondm̃ colendo tradi sibi illum populum meruerunt
ut ipse cultus tamquam p̃tium uider&ur: quod uero dic¬
tum .ẽ. neque cumargento redimemini nonait neque
quale dicit a postolus p&rus: Nonenim argento & ccuro
redempti estis. sed p̃tioso sanguine agni inmaculati : In
argento enim prof&ra omnemꝰ pecuniam significauit¬
ubicat noncum argento redimemini. quõ p̃tio quidem scngui¬
nebi xp̃i. Nontamen p̃tio pecuniario fuerant redimen diIneo
quod dñs dicit. &egonon apponam uuferreuirum a facie
ipsorum degentibus quas reliquit filius Naue. & dimisit

Expanded text:
"uenditi", si "gratis" et "sine pretio" et non potius donati? an forte "uenditi", si "gratis" et "sine pretio" et non potius donati? an forte scripturarum locutio est, ut uenditus etiam qui donatur dici possit? hic autem sensus est optimus in eo, quod dictum est: gratis uenditi estis, et: uendidisti populum tuum sine pretio, quia illi, quibus tradidnon Deum colendo tradi sibi illum populum meruerunt, ut ipse cultus tanquam pretium videretur. Quod vero dictum est, Neque cum argento redimemini; non ait, neque intelligatur: quale dicit apostolus Petrus: Non enim argento et auro redempti estis, sed pretioso sanguine agni immaculati . In argento enim propheta omnem pecuniam significavitubi ait: Non cum argento redimemini; quoniam pretio quidem, sanguine Christi, non tamen pretio pecuniario fuerant redimendi. In eo quod Dominus dicit: Et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum de gentibus quas reliquit filius Nave, et dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
tot lunones quotisi mula croc intellegiuoluit: uo & atis
autem causa existimo iouem singulariter. iunonem pluroliter
commemoritre uoluisse: Nam eadem causa plurimum simu¬
lacrorum &iam pł ioues pluraditer dicipossent: hoc autẽ
id .ẽ. nomine plurali iunones. In grecis secundum septucc¬
ginta repperimus: Inlctinis autem singulariter erat:
quorum im illo qui non habebat septuaginta interp̃tationem
Sed exhebreo erat astiroh legimus Necbaal sedbaalim:
quod si forte aliud in hebrea uel sric lingua nomina ista sig¬
nficant. deos tamen alios fuisse constat & fidsos quibus sst
seruire nondebuit.
Et uendidit eos inmanum inimico r suorum incircuitu
quuerisol& quare dixerit uendidit: Tamquam ali¬
quod p̃tium intellegatur dactum : Sed & ixpsedmo legitur:
uendidisti populum tuum sine p̃tio: & apud proph&am gre¬
tis uenditiestis & noncum argento redimimini : quare ergi

Expanded text:
tot Iunones quot simulacra intellegi uoluit. uarietatis tot Iunones quot simulacra intellegi uoluit. uarietatis autem causa existimo Iouem singulariter, Iunones pluraliter commemorare uoluisse; nam eadem causa plurium simulacrorum etiam Ioues pluraliter dici possent. hoc autem, id est nomine plurali Iunones in graecis secundum Septuaginta reperimus, in latinis autem singulariter erat. quorum in illo, qui non habebat Septuaginta interpretationem, sed ex hebraeo erat. Astaroth legimus nec Baal, sed Baalim. quodsi forte aliud in hebraea uel syra lingua nomina ista significant, deos tamen alios fuisse constat et falsos, quibus Israhel seruire non debuit. Et uendiditeosin manu inimicorum suorum in circuitu. quaeri solet quare dixerit "uendidit" tamquam aliquod pretium intellegatur datum. sed et in psalmo legitur: uendidisti populum tuum sine pretio, et apud prophetam: gratis uenditi estis et non cum argento redimemini. quare ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dñm &operar eius quae fecit isrł. Ex posuit quomo do
dixeri t nonscierunt dñm in illis uidelic& p̃claris & mi¬
t seruierunt baal & startib: sol& dicibaal nomen. eẽ
Apud gentes illarum pastium iouis a starte aũt̃ iunonis:
quod & lingua punica putatur ostendere Nãbaal pumici
uidentur dicere dominum. undebalsamem quasidñm celi
Intelleguntur dicere samem quippe apud eos cęli appellan¬
tur: luno autem sine dubitatione ab illis estart uocatur:
& quõ iste linguace non multum interse differunt. merito
creditur hic defiliis isrł hoc dicere scriptura quodbaal ser¬
uierunt & startibus quia ioui & iunonibus nec mouere deb&¬
quod nondixit astusti id ẽ iunoni sed tamquam multȩ s int
iinones pluraditer hocnomen posuit. Ad simulacrorum
enim multitudinem referri uoluit intellectum. qũo uniũ¬
quodque lunonis simula crum luno uocabatur. Acꝑ hoc

Expanded text:
dominum et opera eius quae fecit Israhel. exposuit quomodo dominum et opera eius quae fecit Israhel. exposuit quomodo dixerit "non scierunt dominum", in illis uidelicet praeclaris et midominum. Et seruierunt Baal et Astartibus. solet dici Baal nomen esse apud gentes illarum partium Iouis, Astarte autem Iunonis, quod et lingua punica putatur ostendere. nam Baal Punici uidentur dicere dominum: unde Baalsamen quasi dominum caeli intelleguntur dicere; Samen quippe apud eos caeli appellantur. Iuno autem sine dubitatione ab illis Astarte uocatur. et quoniam istae linguae non multum inter se differunt, merito creditur hic de filiis Israhel hoc dicere scriptura, quod Baal seruierunt et Astartibus, quia Ioui et Iunonibus. nec mouere debquod non dixit Astarti, id est lunoni, sed, tamquam multae sint Iunones, pluraliter hoc nomen posuit. ad simulacrorum enim multitudinem referri uoluit intellectum, quoniam unumquodque Iunonis simulacrum Iuno uocabatur; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& dii eorum erunt uobis ins candalum: uisi ut intellegamus
non nulla &iam deipadĩ uenire peccata : ut enim diigentium:
Interquas nona se ex termina tas is rochelite babittore uoluert̃
essent Neis : scandalum. Id .ẽ. facerent cosscandalizari
indño dõ suo: eoque offenso uiuere indignans hoc commi¬
natus .ẽ. ds̃ quod cestae manifestum ẽ. magnum esse peccatũ
Et dimisit iesus populum & abierunt filii isrł unus¬
quisque indomum suam. & unus quisque in hereditatem
suam hereditare terarm: hoc ꝑ recapitulationem Ite nr¬
ri nulla dubitatio ẽ: nam & mors ipsius iesunaue &iaem
in hoc libro commemoratur. ut tamquam ab ex ordio cunsta
breuiter in sinuarentur ex quo eis dñs dedit tenirm. &
quemammodum sub ipsis iudicibus uixerint quaeue per¬
pessisunt atquelterum reditur ad ipsorum iudicum ordi¬
nem ab eo qui primus. ẽ. constitutus.
Et sunexit genenatio alterx posteos qui nonscierunt

Expanded text:
et dii eorum erunt uobis in scandalum, nisi ut intellegamus et dii eorum erunt uobis in scandalum, nisi ut intellegamus nonnulla etiam de ira dei uenire peccata? ut enim dii gentium, inter quas non a se exterminatas Israhelitae habitare uoluerunt, essent eis in scandalum, id est facerent eos scandalizari in domino deo suo eoque offenso uiuere indignans hoc comminatus est deus: quod certe manifestum est magnum esse peccatum. Et dimisit Iesus populum; et abierunt filii Israhel unusquisque in domum suam et unusquisque in hereditatem suam hereditare terram. hoc per recapitulationem iterari nulla dubitatio est. nam et mors ipsius Iesu Naue etiam in hoc libro commemoratur, ut tamquam ab exordio cuncta breuiter insinuentur, ex quo eis dominus dedit terram, et quemadmodum sub ipsis iudicibus uixerint quaeue perpessi sint; atque iterum reditur ad ipsorum iudicum ordinem ab eo qui primus est constitutus. Et surrexit generatio altera post eos, qui non scierunt
Abbreviated transcription (Latin):
cepit . quia hoc omnib: uoluit ex probrare ꝑ angelum: nondũ
autem omnes id feccerrnt uiuenteiesu & sicdiqui foste lam ce¬
peraent: credibilius. ẽ. tamen nihiltede fieri coeptum uiuenti
lesuncue. tantumq: tenitrum sub illo tenuisse filios is rł quaꝵ¬
tum eis ad considendum sufficer& qua muis in sostibus suis¬
unde haberent unde crescendo &conuadescendo adhuc ad¬
uersicrios exterminaƿent: proinde post mostem iesu post¬
ea quaem p̃uaduerunt ut hoc possent facere. maluerunt eos
habere tributarios setundum uoluntatem suam quam int̃¬
Imere & ꝑdere secundum uoluntatem dĩ: propter hoc adeos
corripiendos angelus missus. ẽ: quod uero comme morrtum ÷
in libro iesunaue magis existimo p̃ occupando comiemore¬
Quid ẽ quod angelus dñi inderc&erae diuinae comminatio¬
nis dicit: non aditiam troens mignaere populum quem dixi
eicere noncuferem eos a facie ur̃a. &erunt uobis in angostiuas

Expanded text:
coepit, quia hoc omnibus voluit exprobrare per angelum: nondum coepit, quia hoc omnibus voluit exprobrare per angelum: nondum autem omnes id fecerant, vivente Jesu, etsi aliqui forte jam coeperant. Credibilius est tamen nihil tale fieri coeptum vivente Jesu Nave, tantumque terrarum sub illo tenuisse filios Israel, quantum eis ad considendum sufficeret, quamvis in sortibus suis haberent unde crescendo et convalescendo adhuc adversarios exterminarent. Proinde post mortem Jesu, posteaquam praevaluerunt ut hoc possent facere, maluerunt eos habere tributarios secundum voluntatem suam, quam interimere et perdere secundum voluntatem Dei; propter hoc ad eos corripiendos angelus missus est. Quod vero commemoratum est in libro Jesu Nave, magis existimo praeoccupando commemorQuid est quod angelus domini inter cetera diuinae comminationis dicit: non adiciam transmigrare populum quem dixi eicere non auferam eos a facie uestra; et erunt uobis in angustias