comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille iuctus illepfcũs est. qͥsqͥs gͥ
in omibus p̾ceptis celestibus ob¬
temperauerit: cuitor est iu̾ dei.
cuins sacrificia sunt: inausuetu¬
do auimi. et iura inuocens et
actus boni que omina qͥ exbib
tociens sacrificat. quociens ro¬
num aliquid ac pium fecerit.
deus enui non desiderat ucti¬
mortis ac sanguus. sed hoĩs
et uite ad ꝙ sacrificium ueq uer¬
berus opus est ueq rebris neq
cespiribus que sunt utiq uains¬
suua. sed biis que de intuuo pec¬
tore ꝓferuntur. Itas maram dei
que uere maxima est et que uicorde
honnius comanta inquinari u̾
pocest. sanguine iusticia ĩpoĩtur.
paciencia. fides. innocencia. casti¬
tas. ab srinencia. b est uenssinius
ritus. ħ̾ illa lex dei ut a cicerone
dictum est p̾clam et diuia sꝑq¬
recta et honesta iubet. Uetat pi
est uniere cins legis pauca eqͥ¬
dem capita posui ꝙ sũ pollicitus
ea me tiũ modo esse dicturum. q̃

Expanded text:
ille justus, ille perfectus est. Quisquis igitur ille justus, ille perfectus est. Quisquis igitur his omnibus praeceptis coelestibus obtemperaverit, hic cultor est verus Dei, cujus sacrificia sunt, mansuetudo animi, et vita innocens, et actus boni. Quae omnia qui exhibet, toties sacrificat, quoties bonum aliquid ac pium fecerit. Deus enim non desiderat victimortis ac sanguinis, sed hominis et vitae. Ad quod sacrificium neque verbenis opus est, neque februis, neque cespitibus, quae sunt utique vanissima: sed iis quae de intimo pectore proferuntur. Itaque in aram Dei, quae vere maxima est, et quae in corde hominis collocata, coinquinari non potest sanguine, justitia imponitur, patientia, fides, innocentia, castitas, abstinentia. Hic est verissimus ritus: haec illa lex Dei, ut a Cicerone dictum est, praeclara et divina, srecta et honesta iubet, uetat praest uiuere. cuius legis pauca equidem capita posui, quod sum pollicitus ea me tantummodo esse dicturum quae
Abbreviated transcription (Latin):
poscenti actus suos ĩficiarun li¬
cebit. ergo saciꝰ aut effugere con¬
stienciam aut uos ipsos ultio ap¬
perire aĩumũ et pinaẽ recicsis
uulũbus est̾iuidere quibus ueno
alius mederi potest. uisi solus ille
qui gressum. claudis. Uisum ortis
reddit. maculata membra p᷑gauit¬
mortuos excitauit. ille ardorem
cupiditatis extuiguet Excrupabit
libidines. mudiam dictihet. irã
untigabit. ille reddet ueram et ꝑ¬
petuam saiitatem. Appetenda
est ħ omnibus medicina quoniã
maiore periculo uexatur amma
ꝙͣ corpus. et ꝙͣ p̾mum lacentibus
inorb̾ adhibenda aracio est. Neq
emm siutatur aliquis oculoꝵ a
cie clare membris omnibus inte¬
gus firmissuma tocius corpis ua¬
litudine. tũ eum dix̃im samim¬
si efferatur. ita suꝑbia tumidis
ifletur libidim suat cupidita¬
tibus mardestat᷑. s euni pocius
qͥ ad alieuam fencitatem uou
attollat oculos opes non adiui
ꝓpetua uersecur: I lie homo sans

Expanded text:
poscenti, actus suos inficiari non liposcenti, actus suos inficiari non licebit. Ergo satius est aut effugere conscientiam, aut nos ipsos ultro aperire animum, et perniciem rescissis vulneribus effundere: quibus nemo alius mederi potest, nisi solus ille, qui gressum claudis, visum caecis reddidit, maculata membra pmortuos excitauit. ille ardorem cupiditatis extinguet, extirpabit libidines, inuidiam detrahet, iram mitigabit, ille reddet ueram et perpetuam sanitatem. adpetenda est haec omnibus medicina, quoniam maiore periculo uexatur anima quam corpus et quam primum latentibus morbis adhibenda curatio est. neque enim si utatur aliquis oculorum acie clara, membris omnibus integris, firmissima totius corporis ualitudine, tamen eum dixerim sasi efferatur ira, superbia tumidus infletur, libidini serviat, cupiditatibus inardescat: sed eum potius, qui ad alienam felicitatem non attollat oculos, opes non admirperpetua versetur. Ille homo sanus,
Abbreviated transcription (Latin):
pietibus oculis hoĩmm sũ mouẽt
dei aũ dumintas n ͨ iust̾ibus sũ mo¬
i̾n potest quonunus totum boĩez
ꝑspiciat et norit. Idem inenusdẽ
opis pͥmo quid agis inquit. quid
in achinaris quid abstondis custo¬
sre tuus seq ͦ aliũ tibi ꝑegͥnacõ sb̾¬
duxit. aliũ mors. aliũ ualitudo
heret luc quo carere munꝙͣ potes ꝙͥ
locum abditum legis et abitros
remones puta tibi contigisse uͭ
oculos oĩim effugias demens. ꝙͥ
tibi prodest non hr̃e constium ha
ut ego arbitior m̃tẽ suam qͦ nich̃
honũ dedit deus ipse diuiniꝰ Itẽ
cum de casto incro ac bono iiro lo¬
queretur. Itaq talis uir inquit
non modo facere si ue cogitare qͥ¬
deu qͥcꝙͣ audebit ꝙ non audeat p̾¬
dicare. purgemus igitur ꝯstienci¬
am que oculis dei pͥma est ut ait
reddendam nobis arbitremur.
Pucemusq nos mou̾itis omĩb
non aliquo ut ille dixit et bis t̾re
theatro ab homimibus s de suꝑ
qectari abeo qui uudex ⁊ cestis
idem futurus est cui rõm iite re¬

Expanded text:
us oculi hominum submoventur, dei autem diuinitas nec uisceribus submoueri potest, quominus totum hominem perspiciat et norit. idem m eiusdem operis primo quid agis? inquit quid machinaris? quid abscondis? custos te tuus sequitur. alium tibi peregrinatio subduxit, alium mors, alium ualitudo: haeret hic quo carere numquam potes. quid locum abditum legis et arbitros remoues? puta tibi contigisse ut oculos omnium effugias, demens: quid tibi prodest non habere conscium habut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse diuinius. item cum de iusto ac bono uiro loqueretur, itaque talis uir inquit non modo facere, sed ne cogitare quidem quicquam audebit quod non audeat pdicare. » Purgemus igitur conscientiam, quae oculis Dei pervia est; et, ut ait reddendam nobis arbitremur; » putemusque nos momentis omnibus non in aliquo ut ille dixit, orbis terrae theatro ab hominibus, sed desuper spectari ab eo, qui et judex, et testis idem futurus est; cui rationem vitae re
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ cupiditatis ꝙͣ quidam nec¬
cessitatẽ dr̃e maluerunt. eamq
arecto et bono ad pͣnim et ad¬
malum transtt᷑. Illicita enim
desideria ĩmittit ut aliena certa¬
nũent quibus hr̃e ꝓpͥa sũ delicto
licet. obicit quippe oculis irrica¬
biles formas. sugg̾itq rom̃ta et
uiciis pabulum subuũstrat. Tñ¬
ĩ intimis uistibus stimulos om̃s
conturbat et conuiouet. ⁊ uat᷑alẽ
illũ incitat atq ĩ flãmat ardorẽ
douec u̾etitũ hoĩem ĩplicacumq deni¬
piat ac uequis essz qui penaꝵ metu
absriueret a lieuo lupanaria quoq
consituit. et pudorem infeliciu
mulierum publicauit ut ludib̾o
hr̃et tau eos qui faciunt ꝙͣ eas q̃s
pati neccesse est. hic ob scenitatibus

Expanded text:
hujus cupiditatis, quam quidam nechujus cupiditatis, quam quidam necessitatem dicere maluerunt; eamque a recto et bono, ad malum et pravum transfert. Illicita enim desideria immittit, ut aliena contaminent, quibus habere propria sine delicto licet. Objicit quippe oculis irritabiles formas, suggeritque fomenta, et vitiis pabulum subministrat: tum intimis visceribus stimulos omnes conturbat et commovet, et naturalem illum incitat atque inflammat ardorem, donec inretitum hominem inplicatumque decipiat. ac ne quis esset qui poenarum metu abstineret alieno, lupanaria quoque constituit et pudorem infelicium mulierum publicauit, ut ludibrio haberet tam eos qui faciunt quam quas pati necesse est. his obscenitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ictu ꝙͣ la quei et plage ne suaintu¬
duuũ mollicie capti subdicõm mor¬
tis cum ip̃o corpore rediganuir cui
mancipariums. Uenio nũc ad eã
que ꝓcipitur ex tactu uoluptatem
qui sensus est quidem tocius cors.
s ego nõ deoruau̾itis aut nestibus.
s de sola libidine dicendum michi
puto que marime coh̾ cenda est
quia marime nocet cumi ercogi¬
tass deus duoꝵ seruũ iõm. actͥ¬
buit biis ut se iunicem appeterẽt
et cominccõne gauderent. Itaꝙ
ardentissimam cuꝑiditatem cũc¬
tarum aĩcncum corꝑibus ad¬
mistuit. ut in hos affcũs auidis¬
sime rũent eaq rõne ꝓpagari et
mulciplicari gn̾a possent que cu¬
piditas et appetencia inhonĩe
uehemencior et acrior innenitur.
uel quia hominum multitudĩe
uolunit esse maiorem. uł quĩ uir¬
tutem soli honũ dedit ut ess laus
et glia ĩcoh̾cendis uoluptatibus
et abstinencia sui Sat ergo ad¬
uersarius ille nr̃ quanta sit uis

Expanded text:
ista tamquam laquei et plagae, ne suauituista tamquam laquei et plagae, ne suauitudinum mollitie capti sub dicionem mortis cum ipso corpore redigamur, cui nos manciparimus. Venio nunc ad eam quae percipitur ex tactu uoluptatem: qui sensus eSed ego non de ornamentis, aut vestibus, sed de sola libidine dicendum mihi puto; quae maxime coercenda est, quia maxime nocet. Cum excogitasset Deus duorum sexuum rationem, attribuit iis, ut se invicem appeterent, et conjunctione gauderent. Itaque ardentissimam cupiditatem cunctorum animantium corporibus admiscuit, ut in hos affectus avidissime ruerent, eaque ratione propagari et multiplicari genera possent. Quae cupiditas et appetentia in homine vehementior et acrior invenitur; vel quia hominum multitudinem voluit esse majorem, vel quoniam virtutem soli homini dedit, ut esset laus et gloria in coercendis voluptatibus, et abstinentia sui. Scit ergo adversarius ille noster, quanta sit vis
Abbreviated transcription (Latin):
uisi forte isi forte quis erigit᷑ ut
dicamus turpe esse sapienti ac
bono si uetri. et gule suiat. si siguẽti
oblitus aut floribus corouatus
incedat. que qui facit utiq insipiẽs
et ineptus mich̾ est ⁊ queni ne odor
quidem uirtutis attig̾it fortasse qͥc¬
piam dix̾it. Cur ergo illa fcã sunt¬
msi uthiis fiuamur. At enini sepe
iam dcm̃ est uirtutem millam
futurã fuisse nisi h̾ret que obpͥm̾et.
Itaq fecit omnia deus ad instmued̾
certamen r̾r duaꝵ. ergo illecebre iste
uoluptatum arma sunt illius co
ymũ opus est expugnare uirtutẽ
iucriciamq ab honimibus exclu¬
dere hiis blandim̾tis ⁊ suanitatib
titillat auimas. sat eniui quna
est r̾abricatrre uoluptas. Nami sicus
deus homuriem adintam non nisi
ꝑ u̾tuteui ac laborem uocat ata ille
ad mortem ꝑ delicias ac uolupta¬
tes. et sicut aduerum bonum ꝑ
fallacia mala: sic ad uerum ma¬
lum ꝑ fallacia bona puenitur.
Cauenda sunt igitur oblectam̃ta

Expanded text:
ur, nisi forte quis exigit ut ur, nisi forte quis exigit ut dicamus turpe esse sapienti ac bono, si uentri et gulae seruiat, si unguentis oblitus aut floribus coronatus incedat: quae qui facit, utique insipiens et ineptus et nihili est et quem ne odor quidem uirtutis attigerit. fortasse quispiam dixnisi ut iis fruamur? Atenim jam saepe dictum est, virtutem nullam futuram fuisse, nisi haberet quae opprimeret. Itaque fecit omnia Deus ad instruendum certamen rerum duarum. Ergo illecebrae istae voluptatum arma sunt illius, cujus opus unum est, expugnare virtutem, justitiamque ab hominibus excludere. His blandimentis et suavitatibus titillat animas. Scit enim quia mortis est fabricatrix voluptas. Nam sicut Deus hominem ad vitam, non nisi per virtutem ac laborem vocat: ita ille ad mortem tes, et sicut ad uerum bonum per fallacia mala, sic ad uerum malum per fallacia bona peruenitur. cauenda sunt igitur oblectamenta
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dulces preferant uera falsi
eterua b̾nibus utilia iocundis.
nich̃ aspectu gratum sit uisi ꝙ iuste
ꝙ pie fĩ indeais nicħ auditus uaue
uisiꝙ alit amniuau meliorem q¬
te reddit marmueq ħͥ sensus ñ est
ad uicium decorquendus qui nob̾
ideo datus est ut doctrinam deip¬
cipere possemus. Itaq si uolupta ᷤ
est audur cantus et carmina dei
laudes cauere et audur iocundũ
sit. Hec est uo luptas uera que
comes est et socia uirtutis. ħ non
est caduca et b̾uis. ut ille quas
appetunt qui corpori ut pecudes
seruiunt. sed ꝑpetua et sine ulla ĩt̾¬
nussione delectans cinus t̾minos
siquis excesserit nich̃q aliud ex no¬
liuitate pet̾it. isi ipsam uolupta¬
tem hic mortem meditatur. qui a
sicut uita ꝑpetua inuirtute est:
ita mors in uoluptate. qui emui
qui trena ꝑtulit celestia non he̾b ͭ
ad uoluptates añ saporis ⁊ doloris
qui duo sensus ad solum corpus
ꝑtinent nich̾ est ꝙ auobis dispnte᷑¬

Expanded text:
cibi dulces: praeferantur uera falsis, cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremqte reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpetua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui enim qui terrena praetulerit, caelestia non habebit. Ad uoluptates autem saporis et odoris, qui duo sensus ad solum corpus pertinent, nihil est quod a nobis disputet
Abbreviated transcription (Latin):
nntunũ penetrant. nam illa oĩa
que uerbis carent .i. a eris. ac u̾uo
suaues soui post̾ facile contẽpni
quia non adhent nec stribi possũt.
Certum aũ cõpõitum et oracio cũ
sucuntate decipiens capit mentes
et quo uolu̾it ĩpellit. In de hoĩes
litt̾ati cum ad religionem dei acces¬
seruit ab aliquo ĩꝑico doctore fĩm¬
daci minꝰ credunt. Assueti enn
dulcibus ⁊ politis sine orõnibus
sũ carminibus diuinaꝵ lr̃aꝵ. sini¬
plicem cõiuuẽq ẜmoueni pro
sordido asꝑuantur. Id enim q̃rẽ ꝙ
sensuu demulceat. persuadet au̾t
quicꝙͣ suaue est et aĩo penitus d̾
⁊delectat incidit. Nũ igitur deus et
mentis et nocis et lingue arrifer
deserti loqui non potest ymo uero
sũma promdencia carere fuco
uoluit ea que diuiua sunt ut os
intelligerent que ipse ouiuibus
loquebatur. ergo qui ueritati stud
qui nou nult se ipsum decipere ab¬
iciat inuuicas ac norias uolup¬
tates que acãm sibi uĩceant ut corꝰ

Expanded text:
intimum penetrant. nam illa omnia intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibus et politis sine orationibus siue carminibus diuinarum litterarum simplicem communemque sermonem pro sordido aspernantur. id enim quaerunt quod sensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est et animo penitus, dum delectat, insidit. num igitur deus et mentis et uocis et linguae artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam uitiant ut corpus
Abbreviated transcription (Latin):
atz a boms operibus auertat. Nam
ludorum celebraciones deoꝵ festa st̃.
si quidem obnatales eorn uel tẽ¬
por nouorum dedicacões sunt con¬
stituti et pͥmitus quidem uenacc̃es
que uotantur uniu̾sato suit actͥ¬
buce ludi aũ scenia libro cͥcenses
uͦ neptimo paulatiu tũ et cetis
dis idem houes tribii cepit sin¬
guliq ludi nom̃bus eoꝵ ꝯsecrati
sunt. sicut suituꝰ capito in libris
spectaculorum docet. si quis igitur
specta culis int̾est at religionis
gr̃ri conuenitur discessit adei cultu
et ad deos contunt quoꝵ natales
et fecta celebraint saurum uolup¬
tas ex uocum et cãtuũ suauitate
oblectacio illa dequa dixiuis o¬
oculorum. quis eniui non luxurio¬
sum ac neꝙͣ putet enui qui sreui¬
cas artes donu hẽat at quin nich̾
refert mr̃ ne luxuriam solus domi
au cuni ppło ex̃ceas intheatro. sed
iam despecta culis dictum est testat
uuũ ꝙ est nobis expugnand nnu
et capiannir hiis que ad sensui

Expanded text:
atque a bonis operibus auertat. nam atque a bonis operibus auertat. nam ludorum celebrationes deorum festa sunt, siquidem ob natales eorum uel templorum nouorum dedicationes sunt constituti. et primitus quidem uenationes, quae uocantur munera, Saturno sunt attributae, ludi autem scaenici Libero, circenses uero Neptuno. paulatim tamen et ceteris diis idem honos tribui coepit singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sinnius Capito in libris spectaculorum docet. si quis igitur spectaculis interest ad quae religionis gratia conuenitur, discessit a dei cultu et ad deos se contulit, quorum natales et festa celebrauit. Aurium uoluptas ex uocum et cantuum suauitate oblectatio illa de qua diximus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum
Abbreviated transcription (Latin):
nnas ĩhonestis cestibus mẽti¬
uutur.¶Qui demiuius loquar cor¬
ruptelarm preferentibus dictipli¬
nam qui docent adulteria dui
euigunt et sumulacus erudiunt
aduem. Quid inuenes aut uirgi¬
nes faciant ami h. et fi sũ pudore
et spectari libent̾ ab omubus cer¬
uunt. Admonentur utiq quid
facere possunit. et uiaammnantur
libidineq aspectu maxime cõa¬
tatur. ac sequisq ꝓ sexu in illis
ymagunbus p̾figurat ꝓbantq
illa dum rident. et ad herentib
uiciis corrupcões ad cubicuia re
cẽciũ quoq iudornui racio quid
aᵈ habet. nͥ lenitatem uanitatẽ
incaniani. Tanto nauiq impetu
conacantur aĩ infurorem ꝙͣto illic
impetu curritur ut iau plus expec¬
taculi exhibeant quis peccandi grã
ueuiunt. cũ exclamare et efferri. ⁊
exileie cepunt. Ditanda ergo specta¬
cula omĩa non solum nequid ĩtroꝵ
pectoribus insidat. que sedata et
pacifica esse debent. s uec co nos no¬
luptatis ꝯsuetudo delemat. ⁊ ad̾o

Expanded text:
minas inhonestis gestibus mentiminas inhonestis gestibus mentiuntur. quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam, qui docent adulteria, dum fingunt, et simulacris erudiunt ad uera? quid iuuenes aut uirgines faciant, cum haec et fieri sine pudore et spectari libenter ab omnibus cernunt? admonentur utique quid facere possint et inflammantur libidine, quae aspectu maxime concitatur, ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat probantque illa, dum rident, et adhaerentibus uitiis corruptiores ad cubicula reucensium quoque ludorum ratio quid aliut habet nisi leuitatem uanitatem insaniam? tanto namque impetu concitantur animi in furorem, quanto illic impetu curritur, ut iam plus spectaculi exhibeant qui spectandi gratia ueniunt, cum exclamare et efferri et exsilire coeperint. uitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid uitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent, sed ne cuius nos uoluptatis consuetudo deleniat et a deo
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie deus ex duntibus ꝑ auꝑes
et expauꝑibus diuites faciat. qͣre
si quis li beros obpauperen si po¬
terit educare satis est ut se ab uro¬
ribus congressione contineat. ꝙͣ
scelemtis manibus dei opa corrũ¬
pat. ergo si honnadium facere
uullo modo licet uec interesse oĩõ
conceditur ue conspiciam ꝑ fi¬
dat ullus auor si quidem popło
sangins ille prestatur. Isteis ꝙͦ
nescio an sit corruptela incõsior
uã et connoe fabiue destupͥs uir¬
ginum loquitur aut amoribus
meretricu. et quo magis sunt
eloquentes au flagicia illa fui¬
ererunt eo magis sinaꝵ elegan¬
cia persuadente facilius mnħ̾ent
audiencium memorie uersus
mimerosi et ornati. Item tragi¬
te hystorie subiaunt oculis ꝑria¬
dia et incestargum malorum¬
et coturnata scelera de monstũt.
hystrionum quoq ĩpudicissum
motus qui ad insi ubidines et
decent et maigant quoꝵ enuata
corpora et inimilierẽ incessum
hĩtum q mollita inpudicas fe¬

Expanded text:
quotidie Deus ex divitibus pauperes, quotidie Deus ex divitibus pauperes, et ex pauperibus divites faciat. Quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est, ut se ab uxoris congressione contineat, quam sceleratis manibus Dei opera corrumpat. Ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor: siquidem populo sanguis ille praestatur. In scenis quoque nescio an sit corruptela vitiosior. Nam et comicae fabulae de stupris virginum loquuntur, aut amoribus meretricum; et quo magis sunt eloquentes, qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent, et facilius inhaerent audientium memoriae versus numerosi et ornati. Item tragicae historiae subjiciunt oculis parricidia, et incestaet coturnata scelera demonstrant. histrionum quoque inpudicissimi motus quid aliut nisi libidines et docent et instigant? quorum eneruata corpora et in muliebrem incessum habitumque mollita inpudicas fe
Abbreviated transcription (Latin):
uerum homines neꝙ sic facuiꝰ qͦ
manus suas non possuant rudi¬
bus ad hec ⁊ simplicibus añis
abuegant luceui non assedatã.
Expectet uero aliquis ut alieno
sang̾ui portant qui non ꝑ cunt
sud. s hni sũ ulla concron̾sia stele¬
rati et in iustisquid illi quos falsa
piecas cogit expouere. nũ possĩt
inocentes existuari qui iust̾a
sua ip̾dam camibus obicit.
et quantum impsis est crudelius
necant ꝙͣ si stnͣgulassent. quis
gregat ei ꝙ uoluit ut alatur ad¬
dix cerre sanguinem suum uel ad
suitucem nel ad lupauar. Q̾ añ
possuit uel soleant accidere ĩ utͦ
seru perrorem. quis non intesli¬
git. quis iguorat ꝙ ueliuns oedi¬
podis declarait exemplum dupu¬
as ceir confusum. tã igitur nefa¬
rium est erponere ꝙͣ ne careat
enim pricide facultatum augu¬
stias conqueriutur nec sepli̾bus
libris educandis sufficere posse
p̾cẽdunt. quasi n ͦ ut facultates
mpotestate suit possidend̾. aui. nõ

Expanded text:
Verum homines, ne quod sit facinus, quo Verum homines, ne quod sit facinus, quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Expectet vero aliquis ut alieno sanguini parcant, qui non parcunt suo: sed hi sine ulla controversia scelerati et injusti. Quid illi, quos falsa pietas cogit exponere? Num possunt innocentes existimari, qui viscera sua in praedam canibus objiciunt, et quantum in ipsis est, crudelius necant, quam si strangulassent? Quis tingat ei, quod voluit, ut alatur, ad certe sanguinem suum, vel ad servitutem, vel ad lupanar. Quae autem possint, vel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intelligit? quis ignorat? Quod vel unius Oedipodis declarat exemplum, duplici scelere confusum. Tam igitur nefarium est exponere, quam necare. At enim parricidae facultatum angustias conqueruntur; nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi vero aut facultates in potestate sint possidentium, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantibus insi celiter eduob
alter occisus est et tamꝙͣ huma¬
num saugunem siciant. oderũt
moras alios illis cõpes dau poscũt
recenciores ut ꝙͣ pͥmum oculos
suos sacient hac cousuetudine
ĩbuti humantatem ꝑdiderunt.¬
Itaq uou ꝑcunt eciaui innocen¬
tibus s excercent in omĩs ꝙ ĩ ma¬
lorum cruadacoẽ didicerunt. Huiꝰ
gͥ publia honicidii socies et p arti¬
cipes esse nou conueuit. ess qui
iusticie maui tenere intiuitur. ñ
enim cũ occidere deus uetat lat
uet que apud homines pronicitiᷤ
hũtur. Itaqͣs inuitare insto licebit
cuius mlicia est ip̃a insticia uz
uero accusare ꝙ̃ꝙͣ crimine capit¬
aliqua nichil dictat utrum ne
ferro au uerbo pocius occidas qm̃
occisio ipsa prohibetur. Itaq ħ dei
anual uoluit. ergo ne issud qͥd̃
concedi aliquis exictunet ut recẽs
natos liceat oblidere que uł mari¬
ma est impietas. ad uitam enii
deus iuspirat aĩas non ad mortẽ

Expanded text:
pugnantibus, nisi celeriter e duobus pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est, et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine inbuti humanitatem Itaque non parcunt etiam innocentibus: sed exercent in omnes, quod in malorum trucidatione didicerunt. Hujus igitur publici homicidii socios et participes esse non convenit eos, qui justitiae viam tenere nituntur. Non enim cum occidere Deus vetat, latnet, quae apud homines pro licitis habentur. Ita neque militare justo licebit, cujus militia est ipsa justitia; neque vero accusare quemquam crimine capitali: quia nihil distat utrumne ferro, an verbo potius occidas; quoniam occisio ipsa prohibetur. Itaque in hoanimal esse voluit. Ergo ne illud quidem concedi aliquis existimet, ut recens natos liceat oblidere, quae vel maxima est impietas; ad vitam enim Deus inspirat animas, non ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
ca nou coutempnunt. Itaq hiis
et delectautur et libenter int̾sũt.
que quomani maxima sunt irri¬
cameuta uiciorum. et ad corrũpẽ¬
dos amines potentissime ualent
tollenda sunt uobis quia ũ mõ
ad beatam uitam inch conferũt
sed eclam nocent pli̾mum Naui
qui hoĩem ꝙͣns obim̾ta damp¬
uatum in conspectu suo iugulari
pro uoluptate cõputat constĩa
ꝙ fit occulte spectator et ꝑticeps
fiat lios tũ lu dos uocant Iu quib
humanum saugnns effiuiditur.
A deo longe abhominbus secessit
humanitas. Ut cum ammas ho¬
minũ interficiant ludere se opinẽ:
uocenciores hiis om̃ibus quorum
sanguniem uomptati hũt q̃re
nũc au possint pu ⁊ iusti hoses
esse consticutos sb̾ictu mortis ac
ad mortem crudelia et inhumaua
suffragia nec mli̾bus saciat nec
auore contenti quin eciam ꝑcussos
iacentes q repeti inbent et cadau̾a
ictibus dissipari nequis illos s̃mła¬
ta morte deludat. Irascuntur eciam

Expanded text:
ca non contemnunt. itaque iis ca non contemnunt. itaque iis et delectantur et libenter intersunt: quae quoniam maxima sunt inritamenta uitiorum et ad corrumpendos animos potentissime ualent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscient homicidii quod fit occulte spectator et particeps fiat. hos tamen ludos uocant, in quibus humanus sanguis effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut cum animas hominum inter- Sciant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus quorum sanguinem uoluptati habent. quaero nunc an possint pii et iusti homines esse qui constitutos sub ictu mortis ac ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dono uich tam inumicum ꝙͣ uo¬
iuptatem. Nec euui libidine dñã¬
te tempaucie locum esse ueq u
uoluptatis regno uirtutem posse
cousistere. s contrario deus id cͥco
uirtucem dedit ut expugnaret
ac muceret uoluptatem. eãq egre¬
dientem fiuies sibi datos int̾ p̾stp¬
tum coh ceret. ne honnnem sua¬
uitatibus deluntum atq captũ
diciom sue subiceret ac sempit̾¬
ua morte mulccaret./ Uoluptas
oculorum uana est nnuitiplex
que capitur ex aspectu rerumi q̃
sint in usulpiniuũ uł uatura
uel opere delectabiles hanc philo¬
sofi rectissime suctulerunt. Aũt
enm multo esse pclarꝰ et hoĩe
diguus celum pocius ꝙͣ celata in¬
tuen et ħ pulcherrimum opus
inter mitantibus actiorum lu-¬
nibus tamꝙͣ floribus adorna¬
tum ꝙͣ ficta picta et ficta et gẽmis
distuicta nurari. s cũ diserte ad
contemptum frestrium uos exor¬
tati sunt et ad celum expectaculũ
exaitauerunt cũ spectacula ħ publi¬

Expanded text:
dono nihil tam inimicum quam uodono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum uel natura uel opere delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum potius quam caelata intueri et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astrorum luminibus tamquam floribus adornatum quam picta et ficta et gemmis distincta mirari. sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt et ad caeli spectaculum excitauerunt, tamen spectacula haec publi
Abbreviated transcription (Latin):
tifere sunt uirtute superati atq
oppͥmi debent uel ꝙ paulo aũ
dicebam de affribus ad racionẽ
suaui reciocan. Cetere aĩautes p̾t̾
unani uoluptatem que ad gene¬
raudum ꝑtinet milum senant.
Utuntur ergo sensibus ad uate
sue uecceciltatem udent ut appe¬
tent ea quibus opus est ad incã
tuendami. Audiuuit inncem seq
diuostunt ut possint congregare
que utilia sunt. adiccum. auit
exodore ĩueniunt. auc exsapore
pcipnuit. Inucilia respnuut. ac
recusant. edendi et bibendi officiũ
uentris plenitudine metiũtur
honuim uero sollertissum arcifi¬
cis prouidencia dedit noluptatẽ
infiuitaui et inincium cadentẽ
Quia ꝓposint ei uirtutem que
ai uoluptate semꝑ cãꝙ cim
domestico hoste puguarz. Cicero
iucatone maiore. scup̃ uero ĩqͥt
et adiucena et omine flagitiũ
nulł excitari aliis illecebris uͥ
uoluptatis cũq hoĩ siue uatura
sune quis deus nich̾ mente p̾ctabi¬
lius dediss. huic diuino inuñi ac¬

Expanded text:
tiferae sunt, virtute superari atque tiferae sunt, virtute superari atque opprimi debent; vel quod paulo ante dicebam de affectibus ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dediss
Abbreviated transcription (Latin):
mius ħ eit ut p̾tãtis eos assidius
uerberibus corriganus. ne amore
iutui ⁊ indulgencia iime du¬
centur admaluum et aduicia imi¬
triantur. s rr̃ ĩꝑiti et rõms ignan
eos actãis qui sunt honuĩ ad usꝰ
ronos dati ert̾inmauerunt ⁊ laciꝰ
ꝙͣ io postulat euagantur. Inde
in nste atq ĩpie muitur utunt
ira contra pares. hĩc dicridia hĩc
expulsiones. hĩc bella contra ni¬
cciciam nata sunt. Dtiuitur cu¬
piditates ad cong̾endas opes
hĩc fiauides hĩc latidamia. hĩc oĩa
iccelerũ genera exhorta sut. Utũ
ubidines ad capiendas tr̃ no
iuptates. hĩc stupͣ. hĩc adult̾ia. hĩc
cormuptele om̃s ertiterunt. qui¬
cumq igitur illos affr̃us intra
fines sus redig̾it ꝙ ignorantes
dm̃ facere non possunt. ħ paciẽs
ħ fortis. ħ mans est ¶restat ut ꝯͣ¬
aumq sensinm uoluptates di¬
cam b̾uiter. nam et ipĩns libri ñ¬
sura iam modum aagitat que
omnes quomam iuciose ac mor¬

Expanded text:
mus, hoc est ut peccantes eos adsiduis mus, hoc est ut peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est. Restat ut quinque sensuum voluptates dicam breviter; nam et ipsius libri mensura jam modum flagitat: quae omnes, quoniam vitiosae ac mor
Abbreviated transcription (Latin):
s hiis omnibus deus ctos inuites
statint ꝙ si tnͣscend̾int maiores q
esse cepuit neccesse est naturain
suani depranant et in moribos
ac uicia u̾tuitur. qui aũ sint icti
lunites nou est magui laboris ostẽ¬
dere cupiditas ad ea cõpanda nob
data est que st̃ ad intã necessaria.
libido ad sobolem ꝓpagandam.
ire affais ad coh̾cenda pccã eorũ
qui sunt inur̃a potestate. id ẽ ut
arciora dicciplina inuior ectas ad
ꝓpͥetatem insticiaiq formetur.
que insi metu cohibeatur ncencia
piet audaciam. que ad omue fla¬
giauui et racinus euadet. itaq ut
rr nti aduersus miores ⁊ muaũ
est et neccessarmui sic aduersus
pares et percuciosum: q łlis re
pugnantibus aut ꝑdere neccesse
est aut pire. baut aut ꝙͣ dixi esse
racionem cur honũ sit ire affcũs
adatus ex ipsius dep̾ceptis intelligi
pocest. qui iubet uti maledicis ⁊
ledentibus non nugtuntur. mauͦ
aũ nr̃as supra minores semꝑ hẽa¬

Expanded text:
Sed his omnibus Deus certos limites Sed his omnibus Deus certos limites statuit: quos si transcenderint, majoresque esse coeperint, necesse est naturam suam depravent, et in morbos ac vitia vertantur. Qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. Cupiditas ad ea comparanda nobis data est, quae sunt ad vitam necessaria; libido, ad sobolem propagandam; irae affectus, ad coercenda peccata eorum, qui sunt in nostra potestate, id est, ut artiore disciplina minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu cohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est et necessarium, sic aduersus pares et perniciosum est epugnantibus aut perdere necesse est aut perire. hanc autem quam dixi esse rationem cur homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti maledicis et laedentibus non irascamur, manus autem nostras supra minores semper habea
Abbreviated transcription (Latin):
que in mortalitatis nelut cãdidati
tauiꝙͣ morbos conantur euellere.
pipatetici se opponunt eos ꝙ non
modo retuent: szeciam defendunt
nichil qz iuhonune esse diauit ꝙ
non magnacione ac proindencia
sit innatunt. Recte id qui dem si
singuiaruu rerũ ueros termos
scirent. itaq hanc ipsami nrum cotẽ
dicunt esse mitutis. tamꝙͣ uenio
possit aduersus hostem fortiter
dumcare: nsi fu̾it ira concitatus
ꝙ plane ostendunt uequid sit u̾tꝰ
stire se nec cur honũ tribuent nrã
deus. que sinobis ideo daca est ut
ea utanuir ad occidendos hom̃es
quid in manius honune ꝙͥ simultꝰ
feris belius existunandum est ꝙͣ
id ammal ꝙ ad cõmumonem at
muo cenciam deus fecit.¶ Tres sunt
igitur affectus qui homines in oĩa¬
faciuora ꝓregꝑites agant. ia: cu¬
piditas libido. ꝓp̾ea poete tres sur¬
cas esse dix̾unt que mentes hoĩũ
exagitent. In ulcionem desiderat.
Cupiditas opes. libido uoluptates

Expanded text:
qui immortalitatis velut candidati qui immortalitatis velut candidati tanquam morbos, conantur evellere, Peripatetici se opponunt; eosque non modo retinent, sed etiam defendunt; nihilque in homine esse dicunt, quod non magna ratione ac providentia sit innatum. Recte id quidem, si singularum rerum veros terminos scirent. Itaque hanc ipsam iram, cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit aduersus hostem fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. quo plane ostendunt nec quid sit uirtus scire se nec cur homini tribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmanius homine, quid similius feris beluis existimandum est quam id animal quod ad communionem atque innocentiam deus fecit? tres sunt igitur afacinora praecipites agant; ira, cupiditas, libido. Propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido voluptates.
Abbreviated transcription (Latin):
luit illum deus ut sup̃ dictum est
liis fu̾it affectus quantum hẽat
fortitudinis inseipso cohibendo igͦ¬
rabitur. si aũ lacessitus ĩniria ledẽ¬
tem ꝑsequi ceꝑit uictus est Si uero
motum illum racione cõp̾sserit h
plane miꝑat sͥ hͥ regere se ꝑotest
que sub stentacio su teste paciẽtia
nominatur que una uirtus om̃ib
est opposita uiciis et affectibus ħꝑ
turbatum ac fluctuantentem ai¬
mum ad tranquillicatem suam
reuocat. ħ mtigat. l homineni
sibi reddit ergo quomiam nature
repugnare mpossibile est ⁊ ĩutile
non cõmoneamur omĩo p̾us tũ¬
ꝙͣ cõmocio illa prosiliat ad uocẽd̾
ꝙ fieri potest maturius sopiatur p̃¬
cepit deus non occidere soleui sr
stedat. deiq.m̃. tullius cont̾ suũ
p̾ceptum dequo aũ p aulo aũ dixi
oblinionem iuumarum ĩmag̾s
laudibus posint. sꝑo inquit cesar
lesti tantum sed apublica queq¬
quanto magis id nos facere de beꝰ

Expanded text:
luit illum Deus ut supra dictum est luit illum Deus ut supra dictum est liis fuerit affectus, quantum habeat fortitudinis in seipso cohibendo, ignorabitur. Si autem lacessitus injuria laedentem persequi coeperit, victus est. Si vero motum illum ratione compresserit, hic plane imperat sibi, hic regere se potest. quae snstentatio sui recte patientia nominatur, quae una uirtus omnibus est opposita uitiis et adfectibus. haec perturbatum ac fluctuantem animum ad tranquillitatem suam reuocat, haec mitigat, haec hominem sibi reddit. ergo quoniam naturae repugnare inpossibile est et inutile, ut non commoueamur omnino, prius tquam commotio illa prosiliat ad nocendum, quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem supescedat. Denique Marcus Tullius contra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, oblivionem injuriarum in magnis laudibus posuit. « Spero, inquit, Caesar,lesti tantum, sed a publica quoququanto magis id nos facere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
sallustius ab appio dciũ refert.
ex̾cuit uoluit hominem camno
mõ iuere nͭ remordeat lacessitꝰ
que recribucio cõtumelie ꝙͣ ꝑi¬
ciosa sit et quas edere soleat strages
unde oꝑtumiꝰ petetur exemplum.
ꝙͣ ex ip̃ius p̾ceptoris trctissimo caũ
qui dum hiis pbilosoforum p̾cep¬
tis obtempare gestit. ip̾e ꝑdidit ꝙ¬
E
boin uiri esse didicissz uec illas no¬
biles oroues alieno titulo iustriptas
ipaciencia et leuitas et insama
ꝑfudiss muiquam capite suo ro¬
stra in quibus aũfloruerat cruen
illa deless capientis ergo ac bom
uiri non est uelle certare ac se per¬
iculo cõmittere. quoniam et uni¬
cere uon est in nr̃a potestate et est
auceps oue certainen. s est sapi¬
entis atq optum uin non aduer¬
sanum uelle tollere. ꝙ sĩ sũ scelere
ac piculo non pͭ. s c̾taiien ipsimi
ꝙ fĩ et utilr̾ et iuste potest. sinuiua
igitur uirtus hũda paciencia est
quani ut caperet homo iuctus uo¬

Expanded text:
Sallustius ab Appio dictum refert, Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere soleat strages, unde oportunius petetur exemplum quam ei ipsius praeceptoris tristissimo casu, qui dum his philosophorum praeceptis obtemperare gestit, ipse eboni viri esse didicisset; nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas, impatientia, et levitas, et insania profudisset: nunquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruenilla delesset. Sapientis ergo ac boni viri non est velle certare, ac se periculo committere: quoniam et vincere non est in nostra potestate, et est anceps omne certamen: sed est sapientis atque optimi viri, non adversarium velle tollere; quod fieri sine scelere ac periculo non potest: sed certamen ipsum, quod fieri et utiliter, et juste potest. Summa igitur virtus habenda patientia est: quam ut caperet homo justus, vo
Abbreviated transcription (Latin):
ac fere nisi ꝑsequaris il occidas ne¬
gocium non exbibent. et ut ad
hoũuin exempla redeamus ĩpiti
auoq et insipientes si quando
accpint iniuram ceco et ĩ ra¬
cionabili furore ducunt᷑. et hiis qͥ
sibi uocent uicẽ retribuere couãt᷑
In quo igitur sapiens ac bonus
uir auialis et insipientib difft̃.
uisi ꝙ ht iuuictã pacienciam qͣ¬
si srulti carent uͥ ꝙ regere se ac mi¬
tigare unui suaui uouit ꝙͣ illi qͥ¬
tutis. uec nidere ullo modo potuit
hoĩem dolori et ire succumbentẽ.
et hiis affcĩbus indulgenteni qͥb
d pocius reluctan et mentem qͥq
iupbitas pronocant uirtucis. u̾cu¬
tis oaĩcium non tenere. qui enĩ
referre inuiriami utit᷑ eũ ipsũ
a quo lesus est gestit nuttar Itaq
qui malum mutatur bonus esse
uullo pecto potest duobus igitꝰ
u̾bis duas uirtutes maximas bo¬
no et sapienti uio inuocenciam
pacienciauiq detraxit. s quia ip̃e
cauinã illam facundiam sicut

Expanded text:
ac ferae, nisi persequare ut occidas, neac ferae, nisi persequare ut occidas, negotium non exhibent, et ut ad hominum exempla redeamus, inperiti quoque et insipientes si quando accipiunt iniuriam, caeco et inrationabili furore ducuntur et iis qui sibi nocent, uicem retribuere conantur. in quo igitur sapiens ac bonus uir a malis et insipientibus differt, nisi quod habet inuictam patientiam, qua stulti carent, nisi quod regere se ac mitigare iram suam nouit, quam illi qurtutis nec uidere ullo modo potuit hominem dolori et irae succumbentem et iis adfectibus indulgentem quibus debet potius reluctari, et ruentem quacumque inprobitas prouocarit, uirtutis officium non tenere. qui emm referre iniuriam nititur, eum ipsum a quo laesus est gestit imitari. ita qui malum imitatur, bonus esse nullo pacto potest. duobus igitur uerbis duas uirtutes maximas bono et sapienti uiro, innocentiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
citeto bonũ uirum si fu̾it lacessitꝰ
iami ex ħ ipso bomi nui nom̃ adinͭ¬
tat: neccesse est si nocebit nou mi¬
nus enim mali est referre iniuriã
ꝙͣ inferre. uam unde certauuua
uit honimes. Uude pugne contẽ¬
ciones ꝙ uastuntur msi ꝙ ĩꝓbitati
opꝑ oĩta inpaciençiami magnas
sepe concitat tempestates. ꝙ siꝑa¬
cienciam qua uirtute nich ueriꝰ
nich̾ homine dignius ĩueniript
inpbitatiopposius extinguetur ꝓ¬
cunis tamiꝙͣ igui aquam super¬
fudis sui aũ prouocatrix illa iuꝑ¬
bitas inpacienciam sibi cõpei
uacta est tãquã ꝑfusa oleo tr̃
excitabit incendium n ͨ id nõ fu
ro. Ut eium nichil malorin fiat
ħ̾ sola efficit que si detur omnibus
mllum celum nilla frans ire¬
bus hunianis erit. quid igitur
rono uiro potest essecami calami¬
tosũ tamꝙͣ ꝯtrariũ ꝙͣ ire frena ꝑ¬
nuttere que sllum non modo boĩ
s i bominis appellacione despoli¬
et si quidem uocere alt̾i ut ipse ue
aut corun repuguant et serpentes

Expanded text:
it bonum virum, si fuerit lacessitus: jam ex hoc ipso boni viri nomen amittat necesse est, si nocebit. Non minus enim mali est, referre injuriam, quam inferre. Nam unde certamina  homines, unde pugnae contentionesque nascuntur, nisi quod inprobitati opposita inpatientia magnas saepe concitat tempestates? quodsi patientiam, qua uirtute nihil uerius, nihil homine dignius inueniri potest, inprobitati opposueris, extinguetur protinus, tamquam igni aquam superfuderis. sin autem prouocatrix illa inprobitas inpatientiam sibi comparem nacta est, tamquam perfusa oleo tantum excitabit incendium, ut id non fluro. ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. quid igitur bono uiro potest esse tam calamitosum tamque contrarium quam irae frena permittere, quae illum non modo boni, sed etiam hominis appellatione despoliet, siquidem nocere alteri, ut ipse ueraut cornu repugnant, et serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
quis diuiua precepta circũstrib̾e
seputet posse. ad diuitur illi ut
omis calumpnia et occõ frau¬
dis remoneatur ad ul terum eẽ
quia marito dimissam dux̾it
et eum qui preter crimen adult̾i
uxorem dumeit ut alt̾aui ducat
dissociari eniui corpus et dictra¬
hi deus uoluit. p̾t̾ea non tm̃ ad¬
ulterium esse ntand̾ uerum ⁊
cogitacionen. Nequis aspiciat
alienaui. et aĩo concupscat. ad¬
magniem uoluptatis sibi ipsa
depĩxit. Mens est enui ꝓfro que
pecrat que ĩmodente libiduns fruc¬
tum cogitacione cõplectitur inht
cruuen est. inbac esse delictum.
uai ⁊ si corpus nulla sit labe ma¬
aua tũ non concat tũ pudicicie
rõ si ãims incestus est. nec ĩliba¬
cupiditas in quiuauit. nec uero
aliquis exictimet dicfiale eẽ fre¬
nos imponere uoluptati eamq
uagam et ermuitem castitatis
pudicicieq limitib includere. nec
ꝓpositum sit homũbus eciam iũc̾e̾
ac plurimi hãu atq in corruptã

Expanded text:
quis divina praecepta circumscribere quis divina praecepta circumscribere se putet posse, adduntur illa, ut omnis calumnia, et occasio fraudis removeatur, adulterum esse, qui a marito dimissam duxerit, et eum qui praeter crimen adulterii uxorem dimiserit, ut alteram ducat; dissociari enim corpus et distrahi Deus noluit. Praeterea non tantum adulterium esse vitandum, sed etiam cogitationem; ne quis aspiciat alienam, et animo concupiscat: admaginem voluptatis sibi ipsa depinxpeccat, quae immoderatae libidinis fructum cogitatione conplectitur, in hac crimen est, in hac omne delictum. nam etsi corpus nulla sit labe maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus incestus est, nec inlibacupiditas inquinauit. nec uero aliquis existimet difficile esse frenos inponere uoluptati eamque uagam et errantem castitatis pudicitiaeque limitibus includere, cum propositum sit hominibus eam uincere ac plurimi beatam atque incorruptam
Abbreviated transcription (Latin):
continencie docenda uxor ut se
caste gert. Inqũ est enii ut id
exigas ꝙ p̾stare ipse non possis q̃
iniquitas effĩcit ꝓfcõ ut essent ad¬
ulteri a femiuis egre fentibus p̾¬
ctare se fidem non exhibentibus
mutuam caritatem. Deniq nul¬
ia est tam ꝑdici pudoris adult̾a
que non hnͣc cãm niciis sins p̾¬
tendat imuriam sepeccando ñ
facere s referre. ꝙ optuue qͥncu¬
liauus exp̾ssit. Homo inquit
neq aliem mrionii ab stinens
neq sui custos que inter se nat᷑a
conera sunt. Nam neq maritus
citra corrumpendas alior ꝯniges
occupatus potest uacare domesti¬
ce stĩtati. ⁊ uxor cum intale ĩcidit
uir̃monium exemplo ip̃o conci¬
tata aut ĩmittan seputat ant
uindicari. Cauendum gͥne oc
aumus ferant nos ip̃os iualt̾o
cogitemus. nam fere in ħ. mai¬
ciẽ suiuma consistit: ut facias
alteri quicquid ip̃e ab altero pati
uolue̾s. ħ sunt que ad continẽ¬
ciam precipinutur adõs tũ ue

Expanded text:
continentiae docenda uxor, ut se continentiae docenda uxor, ut se caste gerat. Iniquum est enim, ut id exigas, quod praestare ipse non possis. Quae iniquitas effecit profecto, ut essent adulteria, foeminis aegre ferentibus praestare se fidem non exhibentibus mutuam charitatem. Denique nulla est tam perditi pudoris adultera, quae non hanc causam vitiis suis praetendat; injuriam se peccando non facere, sed referre. Quod optime Quintilianus expressit: Homo, inquit, neque alieni matrimonii abstinens, neque sui custos, quae inter se natura connexa sunt. Nam neque maritus circa corrumpendas aliorum conjuges occupatus potest vacare domesticae sanctitati; et uxor, cum in tale incidit matrimonium, exemplo ipso concitata, aut imitari se putat, aut vindicari. Cavendum igitur, animis ferant. Nos ipsos in altero cogitemus. Nam fere in hoc justitiae summa consistit, ut non facias alteri, quidquid ipse ab altero pati nolis. Haec sunt quae ad continentiam praecipiuntur a Deo. Sed tamen ne