comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueracẽ piũq doctorẽ.qui cum hinc ageret ait. Wellẽ om̃s eẽ. ic̃ me
ipsum. Sed unusquisq ꝓpͥum donum ht̃ adõ. aliussie. alius autẽ
sic. Audiat etiam ipsum ñ tantum suum sed unuerse eccłie un
eum sponsum de tali castitate atq integritate dicentẽ. Nlon om̃s
capunt uerbũ hoc s quibꝰ datum ẽ. ut intelligat exeo qđ̃ ht̃ tã
sonantis adulatoris ne de occutis hominũ temere iudicare uidea¬
mom eerto er rantis laudatoris audire. Om̃e quippe datum optimũ
de om̃e donum ꝑfectum sic̃ dicit etiam apłs iacobꝰ esur sum ẽ. descen¬
dens apatre luminũ. hinc gͦ et scã uurgintas quate filia uolentẽ
Gaudentẽq natu posterior actu prior. genere exte. honore ante
te etate subsequens. scĩtate p̃cedens. in qua etiam tuũ ee. gpit qd
unte eẽ ñ potuit. Illa quippe carnalit̃ ñ nupsit. ut ñ tantũ fibi

Expanded text:
ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ueracem piumque doctorem, qui, cum hinc ageret, ait: Vellem omnes esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo alius sic alius autem sic. audiat etiam ipsum icum sponsum, de tali castitate atque integritate dicentem. Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est ; ut intelligat ex eo quod habet tam sentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere judicare videamur, certe errantis laudatoris audire. Omne quippe datum optimum, et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Jacobus, desursum est, descendens a patre luminum. hinc ergo et sancta uirginitas. qua te filii uolentem gaudentemque uicit natu posterior. actu prior. genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens, in qua etiam tuum esse coepit, quod in te esse non potuit. illa quippe carnaliter non nupsit, ut non tantum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qui plantat ẽ. aliquid. neq qui rigat. s qui increm̃tũ dat deus.
Acꝑhoc sic̃ exhortat᷑ et p̃dicat recte s ille qui accepit hoc donũ.
ita exhor tantem recte atq p̃dicantẽ ꝓfecto ille obedient̃ audit
qͥ accepit hoc donum. Hinc ẽ. qͦd dñs cum eis loqueret᷑ qui car¬
nis aures aꝑtas hab̾ent. dicebat tam̃. Quiht̃ aures audiendi au¬
diat. quas ñ om̃s hab̾e proculdubio uenerat. Aquo autẽ habe¬
ant quicumq habent. ipse dñs ostendit ubi ait. Dabo eis cor
cognoscendi me. et aures audientes. Aures gͦ audiendi. ipsum
pauꝑtatem cordis humani. et dõ nͥ sponsi sui donis nescit or¬
castam ex hibe xp̃o. Timeo autẽ ne sic̃ serpens euam seduxit
possunt. ẜ illum audiat qui dicit. habeinus thesaurum istum
inuasis fictilib ut eminentia uirtutis sit dĩ et non ex nob̾ de
ipsa quoq sacra continentia uirginali qđ non sibi sit ex se ipsa
s. sic dĩ donuni qͣmuis credenti uolentiq collatũ. eundẽ audiat

Expanded text:
qui plantat, aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ac per hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille obedienter audit, qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum paupertatem cordis humani, et ideo illic nisi sponsi sui donis nescit orcastam exhibere Christo. Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit in te esse non possunt, sed illum audiat. qui dicit: Habemus thesaurum istum in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex nobis. De ipsa quoque sacra continentia uirginali, quod non sibi sit ex se ipsa, sed sit dei donum quamuis credenti uolentique conlatum, eundem audiat
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. si pͥus ꝑmiserit et postea ꝓhibuerit. etiã hic tam̃ ñ dix̃
ut fiat mulier quod uouerat. quia ꝑmissa pͥus a uiro fuerat. s¬
uiri dixit eẽ. peccatum quia abnuit quod pͥus concesserat. non
tamen mulieri uł ex hoc ꝑmissum dedit. ut cum pͥus ei uis
concesserit. postea si ꝓhibuerit conteninat᷑. Utrum autẽ ista eciã
aduota continentiȩ et ad concubitum abstinentiȩ ꝑtineant. me¬
rito querit᷑ ne forte ea tantum intelligenda sint aduersus ani¬
tatem uiro tribuat ñ mulieri quȩ uiro subdita ẽ. ut tunc ꝑsoluen
da uota mulieris si uir approbauerit. si autem renuerit ñ debeant᷑.
apłs tam̃ cum de concubitu coniugatorum loqueretur. ñ ibi maio¬
rem auctoritatem uiro quam feminȩ dedit.s uxori inquit uir debi¬
tum reddat. similit̃ uxor uiro. Uxor non habet potestatẽ corporis

Expanded text:
luerit, si prius permiserit, et postea prohibuerit; etiam hic tamen non dixit luerit, si prius permiserit, et postea prohibuerit; etiam hic tamen non dixit ut faciat mulier quod voverat, quia permissa prius a viro fuerat. Viri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat: non tamen mulieri vel ex hoc permissum dedit, ut cum prius ei vir concesserit, postea si prohibuerit, contemnatur. Utrum autem ista etiam ad vota continentiae et a concubitu abstinentiae pertineant, merito quaeritur, ne forte ea tantum intelligenda sint adversus anitatem viro tribuat, non mulieri, quae viro subdita est: ut tunc persolvenda sint vota mulieris, si vir approbaverit; sin autem renuerit, non debeantur. Apostolus tamen cum de concubitu conjugatorum loqueretur, non ibi majorem auctoritatem viro quam feminae dedit: Sed uxori, inquit, vir debitum reddat, similiter et uxor viro. Uxor non habet potestatem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑuenire. Indue itaq humilitatẽ mentis. et ut ds̃ te conseruet
ꝑseuerantẽ. noli maritum contempnere ꝑeuntem. Funde ꝓillo
quia in eum peccasti. qđ p̃t̃ eiꝰ consilium et uoluntatẽ de rebus cuis
fecisti quod faciendum putasti. ñ ut te peniteat tribuisse pauꝑib
s eum boni tui oꝑis participem et modatorẽ hab̾e noluisse. Pro¬
mitte de cȩtõ in adiutorio dñi si et illum suȩ turpidinis penitue¬
rit et continentiȩ qͣm deseruerit repetiuerit. te illi sic̃ decet in
om̃ib seruiturã. ne forte ut ait apłs. det illi deus pęnitentiã. ut
resipiscat adiaboli laqueis a quo captiuus tenetur scđm ipsius
festum ẽ. ita uoluisse legẽ feminã eẽ. subuiro. ut nulla uota eiꝰ
que abstinentiȩ causa uouerit reddant᷑ ab ea. nisi auctor uir¬
fuerit ꝑmittendo. Nam cum ad peccatum eiꝰdẽ uiri ꝑtinere uo¬

Expanded text:
uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus conseruet uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro ilquia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: festum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantfuerit permittendo. Nam cum ad peccatum ejusdem viri pertinere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñ eundẽ sec̃ colenti. dm̃. tanĩ subiecta seruiebat. Quȩ cum ex¬
tremo ꝑicło non suo tantum si etiam gentis suȩ qui tunc erat
popłs dĩ dño prosterneret᷑. orando inipsa oratione dixit ita sibi
eẽ. ornatũ regium sic̃ pannũ mestrualẽ. & ita orantẽ confestim
exaudiuit qͥ cordis inspector eam uerum dicere seuut. et utiq ma-¬
ritum habebat multarũ mulierũ iurum. & dõꝵ alienoꝵ falsorũq
cultorẽ. Tu autẽ &e sulle inproposito qđ tecum susceꝑat ꝑduraret.
nec ate offensus inflagitium corruisset. maritum habebas ñ solũ
menta. adsuꝑba tam̃ ornam̃ta ñ cogeret. Hȩc tͥ scripsi qm̃ me con¬
sulendum putasti. ñ ut tuum rectum iustitutũ sermone meo fran¬
gerem .s quod te inordinate & incaute agente uiritui factum dole¬
rem. De cuiꝰ reparatione debes uehem̃tissime cogitare si uere ad ip̃m

Expanded text:
non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum exnon eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solummenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi, scripsi, quoniam me consulendum putasti, non ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si uere ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
gatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritꝰ
si deponere uoluit. ne uelut uiduam illo uiuente iactares: puto
qđ ñ fuerat in hac re usq ad dissensionis scandalũ ꝑducendus.
magis in obedientie malo quam illiꝰ abstinentiȩ bono. Quid ẽ.
eium absurdius. qͣm mulierẽ de humili ueste uiri suꝑbire ciu
te potiꝰ expediret. obtemꝑare candidis morib quam ngellis. ue¬
stib repugnare : quia et si te indum̃itũ monachile delectabat
etiam hoc posset gratius marito obseruato exoratoq p̾sumi.¬
Quod si omino ñ sineret quid tuo ꝓposito deꝑiret: absit ut
hinc displiceres dõ quod coniuge tuo ñdum de functo ñ indue¬
luiss ut acciꝑes indumentũ: ad indecentem quoq te compulissec
ornatum. Quo &e si aliqua dura conditione cogereris: posses ha¬
bere insuꝑbo cultu cor humile. Nempe apud patres hester illa

Expanded text:
gatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus gatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoqQuod si omnino non sineret, quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non indueluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum: quo etsi aliqua dura conditione cogereris, posses habere in superbo cultu cor humile. Nempe apud patres, Esther illa
Abbreviated transcription (Latin):
ent ut om̃s qui sanum sapiunt adqͦs posset hoc bonũ ur̃m fa¬
na ꝑferre de domus uit̃. fructu ac pace gaudent. et aduersa¬
rius reuereretur. nicħ habens de uob̾ dicere praui. Porro si de
faciendis elemosinis et in pauꝑes impendendis rebus cuis. de
quo bono ope et magno tam euudentia pcepta sunt cdñicũ
uro tuo fideli et tecum scã continentię pacta seruante consili¬
um cõmuncare deb̾es. eiusdemq ñ sꝑnere uoluntatẽ qͣnto
magis dehabitu atq uestitu nicħ tͥ p̃t̃ eiꝰ arbitrium utendũ
uł usurpandum fuit. Unde nil diuinitꝰ legimus imꝑatum.
Scriptum ẽ. quidẽ mulieres eẽ. debe in habitu ornato. auriq
circumpositio &e intorsio crinium. et cet̾a huiꝰmodi quȩ uł adin¬
anem pompam uł ad illecebram forme adhibi solent meri¬
to rep̃hensa sunt. S ẽ. quidã ꝓmodulo ꝑsone habitus
matronał auiduali ueste distinctus. qui potest fidelib coniu¬

Expanded text:
enter; ut omnes qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum vestrum faenter; ut omnes qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum vestrum fama perferre, de domus vestrae fructu ac pace gauderent, et adversarius revereretur nihil habens de vobis dicere pravi. 9. Porro si de faciendis eleemosynis et in pauperes impendendis rebus tuis, de quo bono opuiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniu
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo tanq̃m leoni rugienti &e quem deuoret inquirenti: noq
hoc ita dicimus. ut si quis qͣm scandalizatꝰ fuerit de bonis oꝑib
nr̃is. ab eis desistendum putemus. Si alia causa ẽ. alienorum. alia
necessariuim in societate aliqua ꝑsonarum. alia fidelis. aliamfide¬
lis. alia parentum erga filios. alia filiorum erga parentes. alia po¬
stremo ea quȩ inhis rebus uł in axime intuenda ẽ. uiri &e uioris.
ubi mulierẽ coniugatã non licet dicere fatio qđ uolo de meo
cum & ipsa ñ sit sua s capitis sui. hoc ẽ. uirisui. Nam sic quedã
dñm eum uocans. cuiꝰ uos factȩ estis filiȩ. cum ad xp̃ianas nõ
adiudeas feminas loqueretur. Parit̃ gͦ de om̃ib consilium ha
betis. parit̾ modaremini qͥd thesaurizandũ eẽt incelo. quid
faciendis si quid tͥ forte melius uidetur suggereres iuro reueren
t̃. eiusdemq auctoritatẽ tanqͣm tui capitis sequereris obedi¬

Expanded text:
diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\', cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic quaedam, dominum eum uocans, cuius. inquit, factae estis filiae. cum ad Christianas, non ad Iudaeas feminas beretis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid fater, ejusdemque auctoritatem tanquam tui capitis sequereris obedi
Abbreviated transcription (Latin):
& laudaretur deus inoꝑibus ur̃is quorũ eẽt. tam fida societas.
ut auobis communit̃ teneretur. ñ solum summa caritas. uerũ
etiã głosa pauꝑtas. Nunc autem in considata festinatione at¬
largiorib elemosinis refecisti. quantũ malum ẽ. qđ uiri tui m̃¬
tem atam bono ꝓposito subriustis aut cuiꝰquam tͥ temporalis
salus carior eẽ. debuerat. quam huiꝰ ȩt̃na: nonne si ampliorẽ mi¬
scdiam cogitans. idõ pauꝑib restuas erogare differres ne scan
ret: ꝓuide si recolis quid ad quisieras quando lucrata fueras ui¬
rum tuum. ut tecum ip̃o sanctiore castitate seruiret. Intellige
pillas elemosinas tuas quib cor eiꝰ euersum ẽ. quanto grauiore
dampno ꝑcussa fueris. quam sunt illa luera quȩ cȩlestia cogita¬
bas. Si enim habet magnum locum panis fractus esurienti. qͣn¬
tum locum ibi credenda ẽ. hab̾e miscđia. qua homo eripitur

Expanded text:
 laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas,  laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adlargioribus elemosynis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scan inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut uindm continentiȩ quo se dilectus innexuerat contẽp¬
tus abrumꝑet. & iratustͥ. non parceret sibi. Sic̃ enim retulit
habebas. nescio quib duobꝰ transeuntibꝰ monachis tanqͣm pau¬
ꝑibus eroganda donaueris. tunc ille dde testans eos tecum. &
non dĩ seruos. s domus aliene penstrateres. & tuos captiuatores
& p̃datores putans. tam scãm sarcinam quam tec̃ subierat indig¬
natus abiecit. Infirmus enimerat. Et ideo tͥ quȩ in cominum pro¬
posito fortior uidebaris. ñ erat p̃sumptione turbandus. s dilec
tis nonferiretur expensis.s. expectatis inuitaretur obsequiis. ut
etiam qđ temere sola fecisti. multo consultius dilectione concor¬
di multoq ordinatius et honestius ambo faceretis. neblasphe.¬
marentur serui dĩ si tam̃ hoc fuerunt. qui marito absente atq
nesciente abignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt.¬

Expanded text:
est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contempest, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit habebas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilecttis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et
Abbreviated transcription (Latin):
me du uix̃. suoq consensu apeccato illo qͦei debitum carnis ne¬
redir debeas ad concubitum uiri. Qđ enim dõ pari consensu am¬
bos noueratis: pseuerant̃ usq infinẽ redđe ambo debuistis.: A quo
proposito si lapsus ẽ ille tu saltem constantissime ꝑseuera. Q a te
serhortarer uͥ quia tͥ adhoc ipse consenserat. Nam si niunꝗ tenu¬
iunis te obseruasse contristor quia tanto humili & obedientus
et obsanui indomestica conuet satione debisti qu anto ille resi¬
piosis tibi nem magnam etiam imitando concesserat. Non em̃ qr
pare tempabatis acommixtione carnali idõ tiuus maritus ae
destiterat. imino uͦ sanctius int̃ uos coniuges manebatis. qͣnto san¬
ctiora concordit̃ placita seruabatis. Nichil gͦ de tua ueste. ni¬
chil de auro uł argento uł quacumq pecunia rebus ue ullis
terrenis sine arbitrio eiꝰ facere debiusti. ne scandalizares hominẽ

Expanded text:
me diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis neme diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis neredire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuillud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
statem corporis sui. si uir. Similit̃ &e uir ñ habet potestatẽ corpo¬
ris suis. mulier. Nolite fraudare inuioẽ nͥ exconsensu ad tempus
ut uacetis oratiomi. et it̃m ad idipsum estote: ne temptet uos sa¬
tanas ꝓpt̃ incontinentiã urãm. Scđ̾m hȩc uerba apłica etiam
si ipse continere uoluisset et tu noluisses: debitum tͥ reddere coge¬
retur. Et illi deus imputaret continentiam. si ñ suȩ s tuȩ cedens in¬
firmitati. ne in aldult̾ũ dampnabile flagitiũ cades. maritalẽ tͥ
concubitum ñ negaret. Quantomagis te qͣm magis subiectã
cẽ. decuerat. ne ip̃se quoq in adult̾ium diabolica temptatione
traheret᷑ inreddendo huiꝰmodi debito uolunitati eius obtemꝑare
conuenerat. cum tͥ uoluntatẽ continendi acceptaret ads̃. quia pro¬
ꝑterea ñ faceres neꝑiret maritus.  s hoc ut dixi omitto qm̃po¬
sea tibi noleuti sibi adreddenda coniugalia debita consentire ad
eadem continentiȩ pacta ipse consensit. Et tecum continentissi¬

Expanded text:
corporis sui sed mulier. nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet Satanas propter incontinentiam uestram. secundum haec uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continendi acceptaret deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentissi
Abbreviated transcription (Latin):
pudititia coniugali. nempe apłs ait. Quod uult faciat nom peccat
nubat. Et tamen etiam hõc dĩ donum est dicente scriptura. A dño
iuingit᷑ mulieruiro. Idõ doctor gentium ce pudititiam coniugalẽ ꝑ
qͣm ñ fiunt adultia. & ꝑfectiorem continentiã ꝑquam nullus con¬
cubitꝰ querit᷑. suo sermone commendans. et ħ & illud donum dĩ
cum ammonuisset adiecit. Uellem autem om̃s bomines eẽ. sicut
me iꝑsum. quia utiq ipse ab om̃i concubitu continebat. Et conti.¬
nuo subiunxit.S imusquisq propͥum donum habet adõ alius
sic. alius uͦ sic. Uellem inquit om̃s homines ce sicut me ip¬
sum. Sed unus quisq proprium donũ a deo habet. alius sic
alius autem sic. Ubi satis ostendit non tantum continentiã do.¬
num dĩ eẽ. sed coniugatoꝵ etiam castitatẽ. Quȩ cum uera sint hor¬
tam̃ ad hȩc tam̃ qͣntum ciuq nr̃m datum ẽ. ut possit hortari. qͥa
&e hoc eiꝰ donum ẽ. in cuꝰ manu sunt et nos et sermones nr̃. Unde

Expanded text:
pudicitia conjugali nempe Apostolus ait, Quod vult faciat, non peccat si nubat : et tamen etiam hoc Dei donum est, dicente Scriptura, A Domino jungitur mulier viro . Ideo Doctor Gentium et pudicitiam conjugalem per quam non fiunt adulteria, et perfectiorem continentiam per quam nullus concubitus quaeritur, sermone suo commendans, et hoc et illud donum Dei cum admonuisset, adjecit, Vellem autem omnes homines esse sicut et me ipsum; quia utique ipse ab omni concubitu continebat: et continuo subjunxit, Sed unusquisque proprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sic sum; sed unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ fornicatur incorpꝰ ꝓpͥum peccat. sic accipiendũ ẽ. et intel¬
ligendum ut quisq dum ñ adheret dõ quia ad heret mundo oĩa
temporalia diligens & concupiens merito incorpus ꝓpͥum peccare
dicatur. id ẽ. uniuerse concupiscentiȩ carnali deditus et subdit
factꝰ. tamꝗͣ totiꝰ creaturȩ seriuis. ab ipso creatore alienus. ꝑ illam
initium om̃is peccati suꝑbiam. cuiꝰ suꝑbiȩ initium ẽ. ut scriptũ
ẽ. apostatare adõ. Aqͦ generalis fornicationis malo quisq alie¬
nus quodcumq aliud peccatum potuerit ut homo corrupti¬
bilis adhuc &e mortał incurrere. hoc intelligat᷑ extra corpꝰ eẽ.
num eẽ. extra corpiis ut sepe dictum ẽ. eẽ. Qđ generał fornica¬

Expanded text:
autem fornicatur, in corpus proprium peccat, sic accipiendum est et intelautem fornicatur, in corpus proprium peccat, sic accipiendum est et intelligendum, ut quisque dum non adhaeret Deo, qui adhaesit mundo, omnia tamen temporalia diligens et concupiscens, merito in corpus proprium peccare dicatur, id est, universae concupiscentiae carnali deditus et subditus factus, tanquam totus creaturae servus ab ipso Creatore alienus, per illam initium omnis peccati superbiam; cujus superbiae initium est, ut scriptum est, apostatare a Deo. A quo generali fornicationis malo quisque alienus, quodcunque aliud peccatum potuerit, ut homo corruptibilis adhuc et mortalis, incurrere, hoc intelligatur extra corpus essnum esse extra corpus, ut saepe dictum est esse. Tantummodo eni
Abbreviated transcription (Latin):
trait᷑ atq distrait᷑ creaturȩ seruiens potiꝰ qͣm creatori qͥ ẽ. benedietꝰ
inscła. Sic gͦ quantũ mͥ uidetur salua fide intelligi pot̃ utriusq
fornicationis malũ tam speciał qͣm uniũsał in hoc uno capitulo
tanti & tam magni doctoris ubi ait. omne peccatum qđ cumq
fecerit homo extra corpus ẽ. qui autẽ fornicat᷑ incorpꝰ ꝓpͥum peccat.
ut aut exaggeratio facta sit ab apło huiꝰ specialis fornicationis qͣ
uncorpꝰ ꝓpͥum peccari recte intelligit᷑. quia nusqͣm sic totus homo
corporis ipsius uoluptati addicit᷑. et in effabilit̾ uł ineuitabiliter
afficit᷑ ut incomparatione huiꝰ tanti mali cȩta peccata extra cor¬
pus eẽ. uideantur etiam si ꝑcorpꝰ exerceantur. Si autẽ etiam gene¬
ralẽ uoluit significare apłs fornicationẽ. ꝓpt̃ quam dixisse uidea¬
tur om̃e peccatum qđ cumq fecerit homo extra corpis ẽ. qui

Expanded text:
trahitur atque distrahitur, creaturae seruiens potius quam creatori, qui est benedictus trahitur atque distrahitur, creaturae seruiens potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. Sic ergo, quantum mihi, uidetur salua fide intellegi posse utriusque fornicationis malum, tam specialis quam uniuersalis, in hoc uno capitulo tanti et tam magni doctoris, ubi ait: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, ut aut exaggeratio facta sit ab aposin corpus proprium peccari recte intelligitur; quia nusquam sic totus homo corporis ipsius voluptati addicitur, et ineffabiliter vel inevitabiliter affigitur, ut in comparatione hujus tanti mali, caetera peccata extra corpus esse videantur, etiamsi per corpus exerceantur. Queme videatur: Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e peccatum qđ cumq fecerit homo extra corpꝰẽ Qui autem¬
fornicat᷑ in ꝓpͥum peccat. Quia si ñ fornicet᷑ anima humana
adherendo dõ ñ adherendo mundo. quȩ cumq alia peccata a con-¬
cupiscentia carnali prorsus aliena potuerit ꝓipsa fragilitate mor¬
talitatis. uł ignorando. uł negligendo. uł obliuiscendo. uł ñ in¬
telligendo. homo incurrere. hoc fit qđ dictum ẽ. omne peccatũ
qđ cumq fecerit homo extra corpꝰ ẽ. quia nullũ hic corporał uł
temporalis concupiscentiȩ peccatum pot̾it reꝑiri. Unde merito
extra corpꝰ ẽ. eẽ. qđ libet tale peccatum dici uidetur. Qđ si adhereis
mundo mundanꝰ homo longe se faciat adõfornicando ab ipso
dõ incorpꝰ ꝓpͥum peccat. quia corporali concupiscentia inquȩq
temporalia et carnalia. carnali sensu et prudentia humanꝰ animꝰ

Expanded text:
omne peccatum, quodcumqomne peccatum, quodcumqorpus proprium peccat. Quia si non fornicetur anima humana, adhaerendo Deo, nec adhaerendo mundo, quaecunque alia peccata, a concupiscentia carnali prorsus aliena, potuerit pro ipsa fragilitate mortalitatis, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo, vel non intelligendo homo incurrere, hoc sit quod dictum est: Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est, quia nullum hic corporalis uel temporalis concupiscentiae peccatum poterit reperiri; unde merito extra corpus esse quodlibet tale peccatum dici uidetur. quod si adhaerens mundo mundanus homo longe faciat a deo, fornicando ab ipso deo, in corpus proprium peccat, quia corporali concupiscentia <in quaeque temporalia et carnalia carnali sensu et prudentia humana
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibunt. ꝑdidisti omnẽ qui fornicat᷑ abste. Ubi subsequent᷑ qualit̃
ista generalis fornicatio euadi & effugi possit adiunxit dicens.
Michi autẽ adherere dõ bonum ẽ. ut exinde adũtamꝰ illã. eẽ.¬
generalẽ fornicationẽ animȩ humanȩ. qua ñ adherens qͥsq dõ
amicitia huiꝰ mundi inimica ẽ. dõs breuit̃ gͦ definitum ẽ. non
posse hab̃e dilectionẽ dĩ. qͥhabuerit dilectionẽ mundi. & uumi¬
in euuangłio dicit. Nemo potest duobꝰ dm̃s seriure. aut eñi unũ
odio habebit & alt̾um diliget. aut unum paciet᷑ & alt̾um contẽ.¬
net. Et conclusit. Non potestis dõ seruire et maminone. Ista ẽ. gͦ
generalis ut dictum ẽ. animȩ fornicatio. omĩa omĩno inse conti¬
nens. qua ñ adheret᷑ dõ dum adheret᷑ mundo. ut etiam sic intelli¬
gere ualeamis scđm istam generalẽ fornicationẽ qđ ait apłs:

Expanded text:
peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subsequitur qualiter peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subsequitur qualiter ista generalis fornicatio euadi et effugi possit; adiunxit dicens: mihi autem adhaerere deo bonum est, ut exinde facilegeneralem fornicationem animae humanae, qua non adhaerens quisque Deo, amicitia huius mundi inimica est deo? breuiter ergo definitum est non posse habere dilectionem dei qui habuerit dilectionem mundi et inimiod dominus in euangelio dicit: nemo potest duobus dominis seruire: aut enim unum odio habebit et alterum diliget, aut unum patietur et alterum contemnet, et concludit: non potestis deo seruire et mamonae. ista est ergo generalis, ut dictum est, animae fornicatio omnia omnino in se continens, qua non adhaeretur deo, dum adhaeretur mundo, ut etiam sic intellegere ualeamus secundum istam generalem fornicationem quod ait apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis paulus. coniugib ait. Nolite fraudare inuicẽ. nͥ ex consensu ad
tempus ut uacetis orationi. Et it̃um idipsum estote. ne uos temp¬
tet satanas ꝓpt̃ incontinentiam ur̃am. Quod putari posset noneẽ.
peccatum misceri scilicet coniugi ñ filioꝵ procreandorum causa qđ
bonuni ẽ. nuptiale. s carnalis etiam uoluptatis. ut fornicationis siue
adulterii. siue cuiꝰqͣm alterius immunditię mortiferũ malũ qđ tur¬
pe ẽ. etiam dicere. quo pot temptãte satana libido ꝑtrahere. inconti-¬
nentium deuitet infirmitas. Posset gͦ ut dixi hoc putari non ẽẽ. pec-¬
catum nisi addidisset hoc autem dico scđm ueniam ñ scđ̾m imꝑiũ.
Quis autem neget iam eẽ. peccatum cum dari ueniam facienti¬
bꝰ apłica auctoritate fateat᷑: ꝓpt̾ hec atq huiꝰmodi peccata. et alia¬
licet his minora quȩ fiunt uerborũ et cogitationum offensionib
apło iacobo confitente ce dicente imultis enim offendimꝰ om̃s oporce

Expanded text:
raudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, fateatur? Tale quilicet his minora, quae fiunt, verborum et cogitationum offensionibus. Apostolo Jacobo confitente et dicente: In multis enim offendimus omnes , oporte
Abbreviated transcription (Latin):
tantum mali accidit. dum tu eiꝰ animũ ñ qua debiusti modatio¬
ne tractasti. quia et si carnali consortio iam exconsensu uob̾ non
conniscebamim. incȩt̾is tam̃ reb coniugali obsequio uiro tuo mu¬
lier seruire debuisti. p̃sertim cum ambo eẽtis. membra xp̃i corpo
ris. & utiq si maritum infidelem habuisses. agere te conuersatio¬
ne subdita oportuit ut eum dño lucrarełis sic̃ apłi monuerunt.
Omitto enim qđ ipsam continentiã illo ñdum uolente ñ scdm sa¬
nam doctrinam te suscepisse cognoui. Neq enim corporis tui
debito fraudandus fuit. pͥusquam ad illud bonum qđ susceꝑat
pudicitiã coniugalẽ. tuę uoluntati uoluntas quoq eiꝰ accedẽt.
Uisi forte ñ legeras nec audieras uł non attendas apłm dicentẽ.
bonũ ẽ. homini mulierem ñ tangere. ꝓpt̃ fornicationẽ autẽ unus.¬

Expanded text:
tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatiotantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adtenderas apostolum dicentem: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationes autem unus
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ. Si caput ẽ. ducat. uxor sequat᷑. Si caput es duc. Sequat᷑
illa caput suum. S uide qua eas. Noli ire. qͦñ uis ut sequat᷑. Noli
ire qua tunes pedissequam. ne infoueam simul ruatis. ne cum tu
facis doceas quid facis. Doleat tͥ anima. si infoueam adulterii
re noli ruere tu. Nolite autẽ pudicissime feminȩ immitari impu
pudico mnarito ñ debet mulier pudicitiam.s dõ illã debet. xp̃o il¬
te uoluisse agere cum marito ut edificium continentiȩ qđ in eo
iam construi ceꝑat amissa ꝑseuerantia. in adulterii ruinã mise¬
rabilit̾ lib̾atur. Cum enim lugendus eẽt. si post continentiam uo¬
tam dõ iamq actu ipso moribusq susceptam reuerteret᷑ ad coniu¬
gis carnem. qͣntomagis nunc demnersus in interitu ꝓfundiore
lugendus ẽ. qui tam abruta dissolutione inęchatur: iratꝰ tͥ
ꝑnitiosus sibi. tanqͣm inte acerbius seuiat si ipse ꝑeat. Hoc autẽ

Expanded text:
verum est. Si caput est, ducat, uxor sequatur. Sed ubi recta verum est. Si caput est, ducat, uxor sequatur. Sed ubi recta illa caput suum. Sed vide quo eas. Noli ire quo non vis ut sequatur: noli ire quo times pedissequam, ne in foveam adulterii simul ruatis: ne cum tu facis, doceas quod facis. Dolet tibi anima, si in foveam adulterii noli ruere. Nolite autem, pudicissimae feminae, imitari impudpudico marito non debet mulier pudicitiam, sed Deo illam debet, Christo ilte uoluisse agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. ego iubeo. nolite uiros ur̃os ꝑmittere fornicari. Interpellatae
contra illos ȩccłiam. ñ dico iudices publicos. ũ ꝑconsulẽ. ñuicariũ.
rum. subditȩ obsequimini. nulla sit in uob̃ ꝓt̾uitas. nulla suꝑbia.
ñ contumeliosa ceruix. ñ aliqͣ in obedientia prorsus tanqͣm ancillȩ
seruite. S ubi uentũ fuerit ad illud negotium ubi uos beatus apłs
or ñ habet potestatem corporis sui s uir. quid te extollise audi qđ
tradicere. Contemptꝰ auri tui. dilectio ẽ. iuritui. Si uillã tuam pro
ẽ. caritas inte quȩ debet eẽ. inuxore. ferto pacient̃. Et si dubitat. tu
te litiga. pacient̃ ꝑeat iulla tua. ñ anima ipsius te paciente ꝑeat.
ult̾um uirum: Diusticia. quare rogo te quare: qͥa ego uir sum.
Uir es. infortitudine tua ꝓbem quia iures. Uir es. uince libidi¬
nem. Quomͦ uirquo uxor ẽ fortior: tues caput mulieris uir.

Expanded text:
meum. Ego, inquam, jubeo. Nolite viros vestros permittere fornicari. Interpellate meum. Ego, inquam, jubeo. Nolite viros vestros permittere fornicari. Interpellate contra illos Ecclesiam. Non dico, judices publicos, non proconsulem, non vicarium, orum, subditae ad obsequium. Nulla sit in vobis protervitas, nulla superbia, non contumeliosa cervix, non aliqua inobedientia: prorsus tanquam ancillae servite. Sed ubi ventum fuerit ad illud negotium, ubi vos beatus Aposor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Quid te extollis? Audi quotradicere. Contemptus auri tui, dilectio est viri tui. Si villam tuam pro est charitas in te, quae debet esse in uxore, ferto patienter; et si dubitat, tu te litiga. Patienter pereat villa tua, non anima ipsius te patiente pereatulterum virum! O justitia! Quare, rogo te? quare? Quia ego sum vir. Vir es? in fortitudine tua probemus, quia vir es. Vir es? vince libidinem. Quomodo vir, quo uxor est fortior? Tu es caput mulieris,
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine filii sui. Nonestis inquid ur̃i. Empti enim estis p̃cio
magno. glorificate & portate dm̃ in corpore uro. Ergo ille aqͦ
redemptꝰ es. fecit te domũ suam. nunqͥd tuuis euerti domũ tu¬
anr: si nec ds̃ fuam hoc ẽ. te ipsum: Si tͥ ñ parcis ꝓpt̃ te ipsum. par¬
utinam faciatis qđ scriptum ẽ. Irascimini. et nolite peccare. Ti
mͦ cum legeretur si intenti fuistis audistis. Ergo inimicꝰ factus
sum uob̾ uerum p̃dicans. Et si ita ẽ. fiat. Si necesse ẽ. ut inimicꝰ
uxorib ur̃is. Piliȩ meȩ sunt sic̃ &e uos filii mei estis. Audiant me. ze.¬
lent iuros suos. non sibi seruent uanam gloriam qua solent ama-¬
ritisinpudicis matrone laudari. quia inpudicitiam uirorum suoꝵ
equo animo ferunt. Nolo talem pacientiam habeant. xp̃iane mu¬
lieres. Prorsus zelent uiros suos ñ ꝓpt̃ carnem suam. s ꝓpt̃ animos
ep̃s iubet. xp̃sinme iubet. nouit ille incuiꝰ conspectu ardet cor

Expanded text:
 empti enim estis pretio magno: glorificate et portate Deum in corpore vestro . Ergo ille a quo redemptus es, fecit te domum suam. Numquid tu vis everti domum tuam? Sic nec Deus suam, hoc est, te ipsum. Si tibi non parcis propter te ipsum, parUtinam faciatis quod scriptum est, Irascimini, et nolite peccare . Ti cum legeretur, si intenti fuistis, audistis: Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans ? Et si ita est, fiat. Si necesse est ut inimicusuxoribus vestris. Filiae meae sunt, sicut et vos filii mei estis. Audiant me: zelent viros suos; non sibi servent vanam gloriam, qua solent a maritis impudicis matronae laudari, quia impudicitiam virorum suorum aequo animo ferunt. Nolo talem patientiam habeant christianae mulieres: prorsus zelent viros suos; non propter carnem suam, sed propter animas ubet, Christus in me jubet. Novit ille in cujus conspectu ardet cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto creatura rationalis eẽt. Ipsa ẽ. enim insumma creatura.
& idõ inregula fidĩ ñ poneretur ante eccłiam. quia & ipse ad
eccłiam ꝑtineret in illa eius parte quȩ incelis ẽ. nec hab̾et templũ
si etiam ipse templum eẽt. Templum autẽ habet de quo dicit apłs.
xp̃o ẽ. cuiꝰ menbra templum habet : neq aliud templum eiꝰ ali¬
ud templum dĩ ẽ. cum idem dicat apłs. nescitis quia templũ
dĩ estis: quod ut ꝓbaret adiecit. &e sp̃s dĩ habitat in uobis. Deus
Qui etiam de corpore suo ꝑ qđ factus ẽ. caput ȩccłiȩ quȩ in
hominib ẽ. ut sit in om̃ib ipse pͥmatũ tenens ait. Soluite
templũ hoc. & post triduũ suscitabo illud. Templũ gͦ dĩ hoc
ẽ. tociꝰ summe trinitatis. scã ẽ. eccłia scilicet uniuersa incęlo
et int̾ra. Sids̃ sp̃s sc̃s ñ eẽt. templũ utiq nos ipsos non

Expanded text:
profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de quo dicit ApostChristo est, cujus membra templum habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus et Filius, qui etiam de corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Templum ergo Dei, hoc est totius summae Trinitatis, sancta est Ecclesia, scilicet universa in coelo et in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
bendo ñ ꝑtinere ad ea uota ubi non habent parem uir et mulier
potestatẽ. s uir maior ẽ. ac ꝓpe eiꝰ solius ẽ. Non enim ait lex uirũ
ñ debe redde uota sua simulier ꝓhibuerit. s uxorẽ siuir ꝓhibuerit.
uis enim nescit uxorem marito tãqͣm dño deb̾e seruire: ẜ qđ
Uadmenbra corporis attinet quib sexꝰ ipse distinguit᷑. apłs dic̃.
Similit̃ et uir sui corporis potestatem ñ habet s mulier. ut cum
incęt̾is actib ad humanã pacem ꝑtinentib mulier uiro debeat

Expanded text:
pertinere ad ea uota, ubi non habent parem uir et mulier potestatem, sed uiri maior est ac prope eius solius est. non enim ait lex uirum non debere reddere uota sua, si uxor prohibuerit, sed uxorem, si uir prohibuerit. uis enim nescit uxorem marito tamquam domino debere seruire? sed quod ad membra corporis adtinet, quibus sexus ipse distinguitur, apostolus dicit: similiter et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. ut cum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat
Abbreviated transcription (Latin):
Cc̃ificatus ẽ. enim inquit uir infidelis in uxore: et scĩficata ẽ. mu¬
lier infidelis infrẽ. Credo iam ꝓuenerat ut non nullȩ feminȩ ꝑuiros
fideles. et uiri ꝑuxores fideles infidem uenirent. Et qͣmuis ñ dicens
nomina: exemplis tam̃ ornatus ẽ. ad confirmandũ consilium suum
Deinde sequit᷑. Alioquin filii ur̃i. inmundi eẽnt: nunc autẽ scĩ fc̃.
Iam enim erant paruuli. ꝓpĩani. Qui siue auctore uno exparentib
siue utͦq consentiente. scificati erant. Qđ ñ fieret: si uno credente
dissociaret᷑ conuigium. et non toleraret᷑ infidelitas conuigis usq ad
oportunitatẽ credendi. hoc ẽ. gͦ consilium eiꝰ cui credo dictum eẽ.
siquid suꝑ erogaueris. rediens reddam tͥ. Quod ait apł̃s. cum¬

Expanded text:
tus est enim, inquit, vir infidelis in uxore; et sanctificata est mulier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi .
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Tu autem qui patrem &e filium diuersas uis eẽ. substan¬
tias. inuenire ñ potuisti ubi  diuersis substantiis dictum fuerit
unum sunt. Et qui ñ sunt ius dicere cum filiꝰ patri adheret unꝰ
deus ẽ. adhibiusti et tu apłicum testimoniũ qđ ego adhibuerã.
ẽ.Numqͥd apłs diceret qui autẽ adheret dño unum sunt:
quid enĩ aliud diceret si hoc diceret. nͥ homo sẽs & deus imum
sunt: s absit abilla sapientia ista sententia. Et tam̃ dixit. qͥ ad¬

Expanded text:
autem qui Patrem et Filium diversas vis esse substantias, invenire non potuisti, ubi de diversis substantiis dictum fuerit, Unum sunt. Et qui non vis dicere, Cum Filius adhaeret Patri, unus Deus est; adhibuisti et tu apostolicum testimonium quod ego adhibueram; ed numquid Apostolus diceret, Qui autem adhaeret Domino, unum sunt? Quid enim aliud diceret, si hoc diceret, nisi, Homo sanctus, et Deus, unum sunt? Sed absit, absit ab illa sapientia ista sententia: et tamen dixit, Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
Caput es duc. sequatur. s nolire. quo ñ uis ut sequat᷑. Sic uos para¬
te intrare ad illam nouam nuptam. ad illam pulchram ornatam
uiro suo. non monilibꝰ s uirtutib. Si enim casti et scĩ et boni intraue¬

Expanded text:
Caput es, duc quo sequatur: sed noli ire quo non vis ut sequatur. Ne Caput es, duc quo sequatur: sed noli ire quo non vis ut sequatur. Ne te intrare ad illam novam nuptam, ad illam pulchram, ornatam viro suo, non monilibus, sed virtutibus. Si enim casti, et sancti, et boni intrave
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant uobis ur̃ȩ uxores. qm̃ sufficere uos uultis uxorib ur̃is. Nõ
uis abilla fiat aliquid p̃ter te. noli facere aliquid p̃t̃ ipsam. Tu dñs
es. illa ancilla. ds̃ fecit. Sarra inquit scriptura obsequebat᷑ abra
hȩ dñm eum uocans. Uerum ẽ. istas tabulas subscribit ep̃s. Ancillae
ur̃ȩ sunt uxores ur̃ȩ. dñi estis uxorum ur̃arũ. S quando uenitur ad
illud negotium quo sexus discernitur. et sexus sibi utq miscetur.
uxor non ht̃ potestatem corporis sui.s. uir. Gaudebas. erigebas te.
iactabaste. Benedixit apłs. optime dix̃ uaselectionis. uxor ñ ht̃
potestatem corporis sui. s uir. quia ego fum dñs. Laudasti. audi
qđ sequit᷑. Audi quod non uis. rogo ut uelis. Quid ẽ. hoc: audi.
Similit̃ & uir. Dñsille. Similit̾ et uir non habet potestatem corpo.¬
ris sui s mulier. hoclibent̃ audi. Uicium tͥ tollitur. ñ dñium. Ad¬
ult̃ia tua ꝓhibentur. ñ feminȩ subriguntur. Tu uir es. ostende.

Expanded text:
ficiant vobis uxores vestrae, quia sufficere vos vultis uxoribus vestris. Non vis ab illa fiat aliquid praeter te: noli facere aliquid praeter ipsam. Tu dominus es, illa ancilla: Deus fecit utrhae, dominum eum vocans . Verum est; istis tabulis subscripsit episcopus: ancillae vestrae sunt uxores vestrae, domini estis uxorum vestrarum. Sed quando venitur ad illud negotium, quo sexus discernitur, et sexus sibi uterque miscetur; Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Gaudebas, erigebas te, jactabas te. Bene dixit Apostolus, optime dixit Vas electionis: Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Quia ego sum dominus. Laudasti: audi quod sequitur, audi quod non vis, rogo ut velis. Quid est hoc? Audi: Similiter et vir; dominus ille; similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Hoc libenter audi. Vitium tibi tollitur, non dominium: adulteria tua prohibentur, non feminae subriguntur. Tu vir es, ostende:
Abbreviated transcription (Latin):
uersis substantiis dici pot̃. sic̃ dictum ẽ. qui adheret dño unus sp̃s
ẽ. & de rebꝰ unius substantiȩ sic̃ dictum ẽ. erat eis anima &e cor unũ.
Erat dixit. ñ dixit erant. qm̃ dixit et quid erat idẽ. anima et
cor S etiam de patre & filio & unum sunt dicimus. qͥa unius
substantię duo sunt. Et unꝰ ẽ. dicimꝰ. s addimus quid unus. idẽ.

Expanded text:
ci potest, sicut dictum est, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; et de rebus unius substantiae, sicut dictum est, Erat eis anima et cor unum . Erat, dixit; non dixit, Erant: quoniam dixit et quid erat; id est, anima et cor. Sic etiam de Patre et Filio, et, Unum sunt, dicimus, quia unius substantiae duo sunt: et, Unus est, dicimus, sed addimus quid unus; id est
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ita enim subiungit. Siquis fr̃ ht̃ uxorẽ infidelẽ et hec consen¬
tit habitare cum illo. ñ dimitat illam. Ergo etiã muine his dicit
qui sunt inconiugio. Quid sibi gͦ uult qdđ ait cȩtis. nͥ quia siꝑius
eis loquebat᷑ qui sic copulati erant ut parit̃ infide ip̃i eẽnt : cete¬
pis uͦ nune dic̃. id ẽ. eis qui sic copulati sunt. ut non ambo fideles
sint. Si quid eis dic̃ : si quis fr̃ ht̃ uxorem in fidele et hec consentit
cabicae eum llo ñ dimittat illam. Et si qua mulier ht aurami

Expanded text:
tur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essent; caeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo,