comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum iam
deberetis tempore ipso eẽ doctores. iterũ
doctrina indigetis. quȩ sint elementa ser¬
monũ dei. et facti estis opus lacte haben.¬
tes. ñ solido cibo Omnis enĩ qui lactat in.¬
exꝑtus ẽ uerbũ iusticiȩ. in fans enim ẽ: Per¬
fectorum ẽ autẽ solidus cibus eorũ qui per
habitũ exercitatos habent sensus ad sepa¬
randum bonũ a malo Hic enĩ uidemꝰ tan.¬
quã definitũ eẽ. quẽ ꝑfectorum dicat so¬
lidum cibum E hoc ẽẽ illud qđ ad corin¬
thios scriptum ẽ: Sapientiã loquimur
inter ꝑfectos Quos autẽ ꝑfectos uolue¬
habitũ exercitatos habent sensus ad seꝑan¬
dum bonũ a malo: Hoc gͦ qui inualida et in¬
exercitata mente ñ possunt. ꝓfecto nisi
fidei quodã lacte teneantur. ut et inuisi¬
bilia quȩ ñ uident. et intelligibila quȩ nec¬
dum intelligunt credant. facile ad uanas
et ad sacrilegas fabulas ꝓmissione scien¬
tiȩ secducuntur. ut et bonũ et malũ. ñ nisi

Expanded text:
Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans est enim. Perfectorum est autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo » . Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluehabitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata mente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
ilexerunt enim głam hominũ scđm ioħ.¬
magis quam głam dei Uidete quemad¬
moum notauerit euangelista. et impba.¬
uerit quosdam quos tamen in eum credi¬
disse dixit. qui in hoc ingressu fidei si pro¬
cens: Michi autem absit głari. nisi incruce
cifixus ẽ. et ego mundo: Adhoc enim et ip¬
se dñs crucem suam. ubi eum dementia
superbȩ impietatis irrisit. in eorum qui
in illum crederent frontibus fixit. ubi ẽ
quobammodo sedes uerecundiȩ. ut de
nomine eius fides nonerubescat. et magi
dei głam quam hominũ diligat:¬

Expanded text:
ilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei. Videte quemadmodum notaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si procens, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce cifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impin illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diliga
Abbreviated transcription (Latin):
sortita omniũ partiũ significat unitatẽ.
quȩ caritatis uinculo continetur: De ca.¬
ritate autẽ locuturus apłs. suꝑ eminenti.¬
orem in quit uiã uobis demonstro: E alio
loco ait: Cognoscere etiã suꝑ eminentẽ
scientiȩ caritatẽ. rꝑi Itemq alibi Suꝑ om¬
nia autẽ hȩc caritatem quȩ ẽ. uinculum ꝑ¬
fectionis: Sigͦ caritas et suꝑ eminentiorem
habet uiam. et suꝑ eminet scientiȩ. et suꝑ
omnia p̃cepta ẽ. merito uestis qua signi.¬
ficatur. de suꝑ contexta ꝑhibetur In con¬
sutilis autẽ ne aliquando dissuatur. et
ad unũ ꝑuenit. quia in unũ om̃s colligit:¬

Expanded text:
sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus: Supereminentiorem, inquit, viam vobis demonstro . Et alio loco ait: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi : Itemque alibi: Super omnia autem haec charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis, qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur; et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit
Abbreviated transcription (Latin):
cendo quis me tetigit. tetigit me aliqͥs.
ut illum tactum fidẽ credamus eẽ. tan¬
gentis. uel pocius crecdentis accessũ Quid
sibi ergo uult. noli me tangere. nundũ
enĩ ascendi ad patrẽ meũ: Quod me ui.¬
cdes: hoc me putas: Nundũ ascendi ad pa¬
trem: Hominẽ me uides. hominẽ me solũ¬
putas Sum quidẽ homo. s non hic stet
fides tua: Noli me sic tangere. ut tantũ¬
modo hominẽ credas: Nundũ enĩ ascen¬
di ad patrẽ: Ascendo ad patrẽ et tange me.
id ẽ ꝓfice. intellige me ȩqualẽ patri. et
tunc tange et salua eris: Noli me tang̾e.
nundũ enĩ ascendi ad patrẽ meũ: Quod
descendi uides. quod ascendi nundũ ui
des: Memetipsum ex in aniui formam ser¬
ui accipiens. in similitudinẽ hominũ fac¬
tus et habitu inuentus ut homo: hoc
crucifixum ẽ. hoc sepultũ ẽ. hoc resus¬
citatum: Illud autẽ cum in forma dei
eẽt non rapinã arbitratus ẽ. eẽ ȩqualis

Expanded text:
cendo, Quis me tetigit? Tetigit me aliquis. cendo, Quis me tetigit? Tetigit me aliquis. Ut illum tactum fidem credamus esse tangentis, vel potius credentis accessum. Quid sibi ergo vult, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum? Quod me vides, hoc me putas: nondum ascendi ad Patrem. Hominem me vides, hominem me putas: sum quidem homo, sed non hic stet fides tua. Noli me sic tangere, ut hominem tantummodo credas. Nondum enim ascendi ad Patrem meum. Ascendo ad Patrem meum, et tange me: id est, profice, intellige me aequalem Patri, et tunc tange, et salva eris. Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quod descendi vides, quod ascendi nonMemetipsum exinanivi formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Hoc crucifixum est, hoc sepultum, hoc resuscitatum. Illud autem, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
cłm et hominẽ xꝑm et factorẽ rerum
et factum in rebus. xꝑm et creatorẽ ho¬
qualis ille. hoc ẽ. quod ille. non hic ẽ. qui
ille: Hoc ẽ qđ ille. ille d̾s et ipse ds. ille
omnipotens et ille omp̃s. ille inmutabi¬
lis. et ille inmutabilis: Hoc ẽ qł ille. ñ
hic ẽ. qui ille. quia ille pater. ille filiꝰ. Hoc
quicumq nouit. ille ascendit ad patrem:
Qui hoc non nouit: nundũ illi xꝑc ascẽ
dit ad patrẽ Paruulus cum illo ẽ. int̾ra
qui ꝓficit ascendit Quid ẽ gͦ noli me tan¬
gere: Tactus fidem significat: Tangen¬
do enĩ acceditur ad eum qui tangitur:
Mulierẽ illã uidete. quȩ fluxũ sangui¬
nis patiebatur: Dixit in corde suo Sana¬
bor. si tetigero fimbriã uestimenti eius:
Accessit et tetigit et sanata ẽ Quid ẽ ac¬
cessit et tetigit: Propinquauit et credi¬
dit Ut sciatis eam credendo tetigisse.
dñs dicit: Tetigit me aliquis: Turba ista
premere me nouit.tangere non nouit:
Constat hoc eum significare uoluisse di¬

Expanded text:
Deum et hominem, Christum et factorem rerum et factum in rebus, Christum et creatorem hoqualis ille: hoc est quod ille; non hic est, qui ille. Hoc est quod ille; quia ille Deus; et ille Deus ille omnipotens, et ille omnipotens; ille immutabilis, et ille immutabilis: hoc est quod ille. Non hic est, qui ille; quia ille Pater, hic Filius. Hoc quicumque novit, illi ascendit ad Patrem: qui hoc non novit, nondum illi ascendit Christus ad Patrem; parvulus cum illo est, in terra qui proficit ascendit. Quid est ergo, Noli me tangere? Tactus fidem significat. Tangendo enim acceditur ad eum qui tangitur. Mulierem illam videte, quae fluxum sanguinis patiebatur. Dixit in corde suo: Sanabor, si tetigero fimbriam vestimenti ejus . Accessit et tetigit, sanata est. Quid est, Accessit et tetigit? Propinquavit et credidit. Ut sciatis eam credendo tetigisse, Dominus dixit: Tetigit me alipremere novit, tangere non novit. Constat hoc eum significare voluisse di
Abbreviated transcription (Latin):
ille genuit. sine tempore natus ẽ. ꝑ quẽ
facta sunt tempora Sic tange. et ascen¬
dit tibi ad patrem Uerbũ s coȩternũ dõ:
Sapientia dei. s sine qua nunquã fuit
pater: Respondere tibi habet caro tua
et con fabulari tecum. et dictura tibi in
tenebri. Quomodo natus si sic fuit: Te¬
nebrȩ tecum locuntur: Exponatur mͥ¬
clamas. clamo exponatur mͥ Quid tibi ex¬
ponatur: Natus ẽ. aut non natus: Non
enĩ eẽt filius. nisi natus Si gͦ natus ẽ. fu¬
it tempus quando non erat falsum ẽ hoc.
terra loqueris. de terra loqueris: Ex pone
propħam oppono: Generationẽ eius quis
enarrabit:

Expanded text:
ille genuit, sine tempore natus est, per quem ille genuit, sine tempore natus est, per quem facta sunt tempora. Sic tange, et ascendit tibi ad Patrem. Verbum, sed coaeternum Deo: Sapientia Dei, sed sine qua nunquam Pater fuit. Respondere tibi habet caro tua, et confabulatura tecum, dictura tibi in tenebris: Quomodo natus is fuit? Tenebrae tecum loquuntur. Exponatur mclamas: clamo, exponatur mihi. Quid tibi vis exponatur? Natus est, an non natus? Non enim esset Filius, nisi natus. Si ergo natus est, fuit tempus quando non erat. Falsum est hoc: terra loqueris, de terra loqueris. Expone ergo prophetam oppono, Generationem ejus quis enarrabit
Abbreviated transcription (Latin):
Respondemus fotiniano. noli tangere:
Quid ẽ noli tangere: Noli sic credere
Nundũ tibi xꝑc ascendit ad patrẽ Pro¬
cedat arrianus: Ego inquit d̾m credo
x ꝑm. s minorẽ: Nec tibi adhuc acendit
ad patrem: Cum ascenderit ad patrẽ. ex¬
tende te ut tangas: Eatende te:tange:
non ꝑ quẽ creata sunt omnia factum ñ
in principio uerbũ sine tempore: Adhuc
gͦ in fra es. nundũ tibi ascendit ad patrẽ:
Uis tibi ascenda ad patreme Crede. cum
informa dei eẽt non rapinã arbitratus ẽ.
eẽ ȩqualis deo: Rapina non erat. quia na¬
tura erat Rapina usurpatur. natura
cognoscitur In forma dei non rapinam
arbitratus est eẽ. ȩqualis deo Sic ẽ. natꝰ
et semꝑ natus: E natus et semꝑ natus.
et sine initio natus: Tu quid dicis arri¬
ane: Erat tempus quando non erat fi¬
lius: Uides quia nundũ tibi ascendit
ad patrem: Noli tangere noli sic crede:
Non ẽ tempus inter patrẽ et filiũ Ge¬
nuit pater. natus ẽ filius: Sine tempore

Expanded text:
Respondemus Photiniano: Noli tangere. Quid est, Noli tangere? Noli sic credere: nondum tibi Christus ascendit ad Patrem. Procedat Arianus. Ego, inquit, Deum credo Christum, sed minorem. Nec tibi adhuc ascendit ad Patrem. Cum ascenderit ad Patrem, extende te, ut tangas: extende te, tange non per quem creata sunt omnia; factum, non in principio Verbum sine tempore. Adhuc ergo infra es; nondum tibi ascendit ad Patrem. Vis ascendat tibi ad Patrem? Crede, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Rapina non erat, quia natura erat. Rapina usurpatur, natura cognoscitur. In forma Dei non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Sic est natus, et semper natus; et natus, et semper natus, et sine initio natus. Tu quid dicis, Ariane? Erat tempus, quando non erat Filius. Vides quia nondum tibi ascendit ad Patrem? Noli tangere, noli sic credere. Non est tempus inter Patrem et Filium. Genuit Pater, natus est Filius: sine tempore
Abbreviated transcription (Latin):
mi sunt non contempneremꝰ inferiora: et
temperaremus nos eis qui non possunt nob̾¬
cum uidere sublimia: Hoc ergo ẽ siue m̃te
excessimus deo: Ille enim uidet quod uidemꝰ
inmentis excessu: ille solus reuelat secreta
sua: Iile quippe hoc loquitur. qui se dicit ar¬
reptum eẽ et ablatum intercium cęlum: et au¬
disse ineffabilia uerba quȩ non licet homi-¬
ni loqui Tantus autem fuit ille mentis exces
sus: ut diceret siue in corpore siue extra corpꝰ
nescio deus scit

Expanded text:
mi sunt, non contemneremus inferiora, et mi sunt, non contemneremus inferiora, et temperaremus nos eis qui non possunt nobiscum videre sublimia? Hoc ergo est, sive mente excedimus, Deo. Ille enim videt quod videmus in mentis excessu, ille solus revelat secreta sua, quippe hoc ille loquitur, qui se dicit abreptum esse, et ablatum usque ad tertium coelum, et audisse ineffabilia verba, quae non licet hominibus loqui. Tantus autem fuit ille mentis esus, ut diceret: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit
Abbreviated transcription (Latin):
xtasiᷤ uerbum ẽ grecum: Latine quantũ
datur intelligi: uerbo uno exꝑoni potest si
dicatur excessus Excessus autem: ꝓprie solet
extasis dici In excessu uero mentis duo intel¬
liguntur: aut pauor. aut intentio ad suꝑna:
ita ut quod ammodo de memoria labantur
inferna In hac extasi fuerunt omnes scĩ: qͥbꝰ
archana dei mundum istum excedentia re-¬
uelata sunt: De hoc mentis excessu id÷ extasi.
paulus cum loqueretur: se ipsum insinuats
ait Siue enim mente excessimus deo: siue
temperantes sumus uobis Caritas enim ap̃i
comꝑellit nos Hoc ẽ si ea tantum agere uel-¬
lemus. ut ea tantum contemplari. quȩ men-¬
tis excessu contuemur. uobiscum non eẽmus:
sed eẽmus insuꝑnis. tanquam contemptiᷤᷤuob
Et quando uos ad illa suꝑiora et interiora infir-¬
mo passu sequeremini: nisi rursus compellen-¬
met ipsum exinaniuit formam serui accipienᷤ.
consideraremꝰ nos eẽ seruos: et non ingrati
ei a quo accepimus altiora ꝓpter eos qui infir-¬

Expanded text:
tasis. Verbum ectasis graecum, latine, quantum datur intelligi, verbo uno exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu vero mentis duo intelliguntur; aut pavor, aut intentio ad superna, ita ut quodam modo de memoria labantur inferna: in hac ecstasi fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu, id est ecstasi, Paulus cum loqueretur, seipsum insinuans, ait: Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis, charitas enim Christi compellit nos . Hoc est, si ea tantum agere vellemus, et ea tantum contemplari quae mentis excessu intuemur, vobiscum non essemus, sed essemus in supernis, tanquam contemptis vobis: et quando nos ad illa superiora et interiora infirmo passu sequeremini, nisi rursus compellenet consideraremus nos esse servos, et non ingrati ei a quo accepimus altiora, propter eos qui infir
Abbreviated transcription (Latin):
t nos quidem de sc̃ȩ uirginis disciplina
et humilitate xꝑiana. inqua nutrita et e.¬
ducata ẽ. hoc existimamus. quod illa uerba
cum legeret si tamen legit ingemuit et
pectus humiliter tutudit. ac fortassis et fle.¬
uit dmq cui data a quo sc̃ĩficata ẽ. fident̃
orauit ut quomodo illa non sunt uerba ip¬
suis s alterius. ita non sit talis et fides eius
qua se aliquid habere credat. de quo in se
non in dño głȩtur Nam gła quidẽ eius in
ipsa ẽ. non inuerbis alienis sicut apłs dicit
Opus autem suum ꝓbet unus quisq et tunc
in semetipso tantum głam habebit et non in
altero: S absit ut gła sua ipsa sit. et non il¬
le cui dicitur. gła mea et exaltans caput me.¬
um: Ita quippe ẽ. in ea salubriter gła eiꝰ. cũ
cłs qui in illa ẽ. ipse ẽ gła eius. aquo habet
omĩa bona. quib ẽ bona. et habebit omĩa bona
qͥb melior erit. in qͣntũ in hac uita melior. ẽẽ
poterit. & quib ꝑfecta erit qͣndo fuerit diuina

Expanded text:
t nos quidem de sanctae uirginis disciplina et humilitate Christiana, in qua nutrita et educata est, hoc existimamus, quod, illa uerba cum legeret, si tamen legit. ingemuit et pectus humiliter tutudit ac fortassis et fleuit deumque, cui dicata et a quo sanctificata est, fidenter orauit, ut, quo modo illa non sunt uerba ipsius sed alterius, ita non sit talis et fides eius, qua se aliquid habere credat, de quo in se non in domino glorietur. nam gloria quidem eius in ipsa est non in uerbis alienis, sicut apostolus dicit: Opus autem suum probet unusquisque et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero. sed absit, ut gloria sua ipsa sit et non ille, cui dicitur: Gloria mea et exaltans caput meum. ita quippe est in ea salubriter gloria eius, cum deus, qui in illa est, ipse est gloria eius. a quo habet omnia bona, quibus est bona, et habebit omnia, quibus melior erit, in quantum in hac uita melior esse poterit. et quibus perfecta erit, quando fuerit diuina
Abbreviated transcription (Latin):
sub ista uero et parcente et opitulante.
nec qui mala ẽ operatus extinguitur. ⁊
ut bona operetur accenditur Quid ergo
mirum ẽ. si illa dicta ẽ ministratio mor¬
tis ubi littera occidit malum ꝓhibendo.
quod fit et bonum imperando qd non
fit. ista uͦ dicta ẽ ministratio sp̃c utiq ui-¬
uificantis ut ap̃uaricationis morte sur-¬
gamus et iusticiam non rei legamus in
tabulis s liberi in cordibꝰ et in moribꝰ ha¬
beamus: Hoc et testam̃tum nouum dis-¬
tat aueteri. quia ibi uetꝰ homo formidi¬
nis coartatur angustiis. hic nouus homo
spaciatur latitudine caritatis. atq ut õs
auferantur ambages. quomodolex et mi-
nistratio mortis recte dicta sit. et tamen
dixisset. ita ut seruiamꝰ in nouitate sp̃c ⁊
non inuetustate littere. quȩ sententia
simillima ẽ illi quã iste non intelligens
posuit. continuo ꝓsꝑ ex̃ istos futuros uerbo¬
sos atq blasphemos. qui putaturi ẽẽnt ex hoc

Expanded text:
sub ista vero et parcente et opitulante, sub ista vero et parcente et opitulante, nec qui mala est operatus exstinguitur, et ut bona operetur accenditur. Quid ergo est mirum, si illa dicta est ministratio mortis, ubi littera occidit, malum prohibendo quod fit, et bonum imperando quod non fit; ista vero dicta est ministratio spiritus, utique vivificantis, ut a praevaricationis morte surgamus, et justitiam non rei legamus in tabulis, sed liberi in cordibus et in moribus habeamus? Hoc est Testamentum Novum distans a Vetere; quia ibi vetus homo formidinis coarctatur angustiis, hic novus homo spatiatur latitudine charitatis. 26. Quod aunistratio mortis recte dicta sit, et tamen um enim dixisset, Ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae; quae sententia simillima est illi quam iste non intelligens posuit: continuo prospexit istos futuros verbosos atque blasphemos, qui putaturi essent ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tantummͦ s uiuantem. quȩ nouo testam̃¬
to ẽ reuelata Hinc putant isti diuinoꝵ
eloquioꝵ blasphematores malam fuisse
legem quȩ data ẽ ꝑ moysen. quia dicta
est ministratio mortis in litteris figurata
lapideis. non intuentes ꝓpter eos ẽẽ dic¬¬
tum. qui suolibero arbitrio legem suffi
bantur Unde alibi dicit: Lex iram operat᷑
Ubi enim lex non ẽ: nec preuaricatio Hinc
ostendens unde dixerit. lex iram operat᷑.
Neq enim eius preuaricatio mala eẽt: nͥ
lex ipsa bona eẽt Multum ẽ. et nimis lon-¬
gum cuncta colligere. q̃ in hanc senten¬
tiam beatus dic̃ aptłs legem distinguens
agr̃a. eo quod sub illa elidantur elatiꝰ sub
ista erigantur elisi: et quod illa in tantũ
bona sit ut bona iubeat᷑. hȩc in tantum
ut bona conferat: Illa iusticiȩ fac̃ audito¬
rem: ista factorem: Et ideo sub illa pecca¬
tor. in suꝑ etiam preuaricator amissa
excusatione ignorantiȩ conuictus iacet.

Expanded text:
tantummodo, sed juvantem, quae Novo Testametantummodo, sed juvantem, quae Novo Testamento est revelata. Hinc putant isti divinorum eloquiorum blasphematores, malam fuisse Legem quae data est per Moysen, quia dicta est ministratio mortis in litteris figurata lapideis: non intuentes propter eos esse dictum, qui suo libero arbitrio Legem sufficbantur. Unde alibi dicit, Lex iram operatur: ubi enim lex non est, nec praevaricatio : hinc ostendens unde dixerit, Lex iram operatur. Neque enim ejus praevaricatio mala esset, nisi Lex ipsa bona esset. 25. Multum est et nimis longum colligere, quae in hanc sententiam beatus dicit Apostolus, Legem distinguens a gratia; eo quod sub illa elidantur elati, sub ista erigantur elisi; et quod illa in tantum bona sit ut bona jubeat, haec tantum ut bona conferat. Illa justitiae facit auditorem, ista factorem. Et ideo sub illa peccator, insuper etiam praevaricator amissa excusatione ignorantiae convictus jacet:
Abbreviated transcription (Latin):
ministratio dampnationis gloria ẽ: mul-¬
tomagis ministratio iusticiȩ abundauit
in gloria: & enim non głificatum ẽ in hac
parte id qd̾ declaratum ẽ ꝓpter eoxcellentẽ
claritatem: Nam si id quod destruit᷑ in głia:
multomagis illud qd̾ manet in głia ẽ: Hoc
modo iste posuit uerba apłica: nec a melio¬
re interp̃tatione plurimum distat. qua
dicta ẽ ministratio mortis inlitteris forma¬
ta lapideis: Hinc existimat insanus iste¬
qd̾ morti ministrauerit moyses id est mor¬
tis auctori. maligno scilicet sp̃ui quem
mundi huius iste opinatur auctorẽ. igno¬
rans ministrationem mortis dictam legẽ
Lex enim quamius uista et sca et bona p̃¬
uaricatoribus intulit mortem: quos dei
gr̃a non adiuuit ad iusticiam legis implen-¬
clam: Oportebat enim ut testamento uete-¬
ri lex imponeret᷑ suꝑb et de suȩ uoluntatiᷤᷤ
uirtute fidentibꝰ. quȩ non daret iusticiã
s iuberet. acsi morte preuaricationis impli-¬
citi ad g̾r̃am confugerent. non iubentem

Expanded text:
onis gloria est, multo magis ministratio justitiae abundabit in gloria. Etenim non glorificatum est in hac parte id quod declaratum est propter excellentem claritatem. Nam si id quod destruitur, in gloria est; multo magis illud quod manet, in gloria est. Hoc modo iste posuit verba apostolica, nec a meliore interpretatione plurimum distat. Quia ergo dicta est ministratio mortis in litteris formata lapideis, hinc existimat quod morti ministraverit Moyses, id est, mortis auctori, maligno scilicet spiritui, quem mundi hujus iste opinatur auctorem: ignorans ministrationem mortis dictam Legem,Lex enim quamvis justa et sancta et bona, praevaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia non adjuvit ad justitiam Legis implendam. Oportebat enim ut Testamento Vetere Lex imponeretur superbis, et de suae voluntatis virtute fidentibus, quae non daret justitiam, sed juberet; ac sic morte praevaricationis impliciti, ad gratiam confugerent, non jubentem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum per bonum operatum ẽ damp-¬
cͥua ministratio mortis dicitur: si bona
eꝰ lex: Quia peccatum ut appareat pecca-¬
tum: ꝑ bonum michi operatum ẽ mortẽ:
Mec mireris cum de ipsa predicatione eu-¬
gelii dictum sit:. xp̃i bonus odor sumus
in his qui salui fiunt. et in his qui pereuis.
aliis quidem odor uitȩ in uitam. aliis
autem odor mortis ad mortem: Ad uideos
enim dicta ẽ lex ministratio mortis ad
quos et in lapide scripta ẽ ad eoꝵ duri¬
tiam figurandam. non ad eos qui legem
ꝑ caritatem implent Plenitudo enim le-¬
gis caritas Qui enim diligit alterum le-¬
gem impleuit: Non adulterabis. non ho-¬
micidium facies. non furaberis. et si quod¬

Expanded text:
peccatum per bonum operatum est dampeccatum per bonum operatum est damgo ministratio mortis dicitur, si bona est lex? Quia peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Nec mireris, cum de ipsa praedicatione Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, aliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem . Ad Judaeos enim dicta est lex ministratio mortis, ad quos et in lapide scripta est ad eorum duritiam figurandam; non ad eos qui legem per charitatem implent. Plenitudo enim lestolus: Qui enim diligit alterum, Legem implevit. Nam, Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Non co
Abbreviated transcription (Latin):
dens. occasione inquit accepta. peccatum
ꝑ mandatum operatum ẽ in me omnẽ
concupiscentiã: ꝑ qd̾ mandatũ. nisi qđ ait
concupiscentiam nesciebam. nisi lex dice-¬
ret non concupisces: Numquid malum
ẽ non concupiscere: Immo maxime bo-¬
num: Bona ẽ ergo lex. quȩ occidit S uͥ
non ad est uiuificans sp̃c: hec ipsa lex
q̃ bonum dicit occidit. quia peccatiuir-¬
tus ẽ cum ꝑ illam operatur omnem con-¬
cupiscentiam. inflammans de ꝓhibitioẽ
quod non extinguit᷑ per iubentem litte¬
ram timore penȩ. s per uiuantem sp̃m di-¬
lectione iusticiȩ: Ideo ait Peccatum ut
appareat peccatum: per bonum michi ope¬
ratum ẽ mortem: Eon enm ait ꝑ malũ:
sed per bonum: Hic euigilent si posunt:
qui legem dei atq eius ministrum moy-¬
sen. cȩco et furioso corde reprehendunt:
l deo quippe ẽ ministratio mortis quia pec-¬
catum per bonum operatum ẽ mortem.
ideo ẽ ministratio dampnationis. quia

Expanded text:
dens, Occasione, inquit, accepta peccatum dens, Occasione, inquit, accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo maxime bonum. Bona est ergo Lex quae hoc dicit: sed ubi non adest vivificans spiritus, haec ipsa Lex quae bonum dicit, occidit: quia peccati virtus est, cum per illam operatur omnem concupiscentiam, inflammando prohibitione; quod non exstinguitur per jubentem litteram timore poenae, sed per juvantem spiritum dilectione justitiae. Ideo ait, Peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Non enim ait, Per malum; sed, per bonum. Hic evigilent, si possunt, qui Legem Dei atque ejus ministrum Moysen caeco et furioso corde reprehendunt. Ideo quippe est ministratio mortis, quia peccatum per bonum operatum est mortem: ideo est ministratio damnationis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiam. hoc ẽ adueniente manda-¬
to peccatum reuix̃. hoc ẽ inuentum ẽ mͥ
mandatum qđ erat in uitam hoc eẽ in
mortem. hoc ẽ occasione accepta peccatũ
ꝑ mandatum fefellit me. et ꝑ illud occi-¬
dit. hoc ẽ lex subintrauit ut abundaret de¬
lictum. hoc ẽ lex iram operat᷑ hoc ẽ uirtus
peccati lex: Prohibitio enim peccati quod
est lex auget ꝓfecto desiderium peccandi.
quod non extinguitur nͥ contrario deside-¬
rio recte faciendi. ubi fides ꝑ dilectionem
operatur: Hoc autem non prestat littera
ubens: s sp̃c uiuans: Honlex ergo s grã.
non uetus testamentum in seruitutem ge-¬
nerans quod ẽ agar. s nouum in qͦ non
sumus ancille filii s libere. qua libertate
xp̃c nos liberauit. et tamenlex sca ẽ et man-¬
datum sc̃m et iustũ et bonum: Per hoc gͦ¬
mandatum sc̃m. et iustum. et bonum. in
his qui non habent sp̃m xp̃i. operatur pec¬
catum omnem concupiscentiã qualẽ se fui¬
se in ueteri testam̃to. etiam ipse apłs osten-¬

Expanded text:
 hoc est, Adveniente mandato peccatum revixit; hoc est, Inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem; hoc est, Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit; hoc est, Lex subintravit, ut abundaret delictum ; hoc est, Lex iram operatur ; hoc est, Virtus peccati Lex . Prohibitio enim peccati quod est Lex, auget profecto desiderium peccandi: quod non exstinguitur, nisi contrario desiderio recte faciendi, ubi fides per dilectionem operatur . Hoc autem non praestat littera jubens, sed spiritus juvans: non Lex ergo, sed gratia; non Vetus Testamentum in servitutem generans, quod est Agar, sed Novum in quo non sunt ancillae filii, sed liberae, qua libertate Christus nos liberavit . Et tamen Lex sancta est, et mandatum sanctum et justum et bonum. Per hoc mandatum sanctum et justum et bonum, in his qui non habent spiritum Christi operatur peccatum omnem concupiscentiam. Qualem se fuisse in Vetere Testamento etiam ipse Apostolus osten
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ꝑ mandatũ operatum ẽ in me
omnem concupiscentiã: Sine lege enim:
peccatum mortuum erat Ego autem uiue
mortuus sum et inuentum ẽ michi man-¬
datum quod erat in uitam. hoc ẽẽ in mortẽ:
Peccatum enim occasione acceꝑta ꝑ manda-¬
tum fefelit me: et per illud occidit: Itaq
lex quidem scã. et mandatum scm̃: et iꝰ¬
tum et bonum: Qd̾ ergobonum ẽ. mͥ¬
factum ẽ mors: Absit S peccatum ut
appareat peccatum: ꝑ bonum michi ope¬
ratum ẽ mortem: Ecce quod ẽ ministra¬
tio mortis. ecce qd̾ est littera occidit. ecce
quemadmodum lex non ẽ peccatum. et
mandatum erat in uitam. et lex scã. et
mandatum scm̃. et iustum. et bonum &
tamen quia de ipso bono interficitur in-¬
obediens anima. ubi dei non adiuuat gr̃a.
ministratio moxtis facta ẽ lex in ueterites¬
tamento ꝓpter occidentem litteram. et mi-¬
nistratio uitȩ facta ẽ gr̃a in nouo testam̃to.
ꝓpter uiuificantem sp̃m Quod ẽ autem

Expanded text:
eccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum erat, ego autem uiuebortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat ad uitam, hoc esse ad mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum seduxit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est, mAbsit: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce quid est ministratio mortis; ecce quid est, Littera occidit : ecce quemadmodum Lex non est peccatum; et, mandatum erat in vitam; et, lex sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum: et tamen quia de ipso bono interficitur inobediens anima, ubi Dei non adjuvat gratia, ministratio mortis facta est Lex in Veteri Testamento propter occidentem litteram; et ministratio vitae facta est gratia in novo Testamento propter vivificantem spiritum. Quod est autem,
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas quȩ nunc maior nunc minor pro
peccatorũ diuersitate salubriter adhibet᷑.
tunc ẽ salubris quando suꝑnus medicus
respicit: Non enĩ aliquid ꝓficit nisi cum fa¬
cit. ut peccati sui quemq peniteat & quis
hoc dat nisi qui respexit apłm petrum ne¬
gantẽ. et fecit flentem: Unde et paulus
apłs postea quã dixit cum modestia corri¬
piendos eẽ diuersa sentientes ꝓtinus addi¬
dit: Ne quando det illis ds penitentiam ad
cognoscendã ueritatẽ. et resipiscant de
diaboli laqueis:¬

Expanded text:
utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur, tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit, ut phoc dat, nisi qui respexit apgantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo quippe tales futuri eramus. quia ele¬
git ipse predestinans ut tales ꝑ gr̃am eius
essemus: Ita nos gͦ benedixit benedictione
spiritali incęlestibus in xꝑo iħu. sicut ele¬
git nos ante mundi constitutionẽ. ut eẽmꝰ¬

Expanded text:
ideo quippe tales eramus futuri, quia eleideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
legit deus in xꝑo ante mundi consti.¬
tutionem menbra eius: Q quomodo eli¬
geret eos qui nundum erant. nisi p̃des¬
tinando: Elegit gͦ predestinans nos: Nũ¬
quid eligeret impios et in mundos: Nã
si questio ꝓponatur. utrum hos eligat.
an potius scõs et inmaculatos. qͥd horũ
respondeat. quis requirat. ac non statim fe.¬
bitrium. et ideo eos ante mundi constitu¬
tionem in ipsa sua prescientia qua tales
futuros eẽ presciit. elegit Elegit gͦ in qͥt
futuros scõs inmaculatosq presciuit. uti¬
ꝙ ipse non fecit. nec se facturum s ipsoᷤ
facturos ẽẽ pre uidit: Intueamur gͦ uerba
apłi. atq uideamus utrum ꝓpterea nos
elegerit ante mundi constitutionẽ. quia
scĩ et inmaculati futuri eramus. an ut es.¬
ni benedictione spiritali incęlestibus in
xꝑo. sicut elegit nos in ipso ante mundi
constitutionem. ut essemus scĩ et in macu¬
lati: Non gͦ quia futuri eramus. s ut eẽmꝰ
Nempe certum ẽ. nempe manifestum est:

Expanded text:
legit Deus in Christo ante constitutionem mundi membra ejus: et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim featis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » infuturos sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut esni benedictione spirituali in coelestibus in Christo: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est:
Abbreviated transcription (Latin):
głȩtur: Ut simus in laudem głȩ eius: Ipse
quippe operatur scđm ꝓpositum suum. ut
simus in laudem głȩ eius: atq sc̃i et in ma¬
culati. ꝓpter quod nos uocauit p̃destinanᷤ
ante constitutionẽ mundi Ex hoc ꝓposi.

Expanded text:
glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constituti
Abbreviated transcription (Latin):
terris in ipso. in quo etiãet sortẽ con
secuti sumus. predestinati
propositum eius qui uniuersa oꝑat᷑ sccłm
consilium uoluntatis suȩ. ut simus in lau-¬
dem głȩ eius: Elegit gͦ nos ds inxꝑo an-¬
te mundi consticutionem predestinans
nos in adoptionem filiorum. non quia ꝑ.
nos scĩ et inmaculati futuri eramus. s ele¬
git p̃destinauitq ut eẽmus: fẽcit autem
hoc scdm placitum uoluntatis suȩ. ut ne¬
mo de sua s de illius erga se uoluntate
glorietur fecit hoc scđm diuicias gr̃ȩ suȩ
scđm bonam uoluntatẽ suam. quã ꝓposuit
indilecto filio suo. in quo sortem consecuti
sumus. p̃destinati scdm ꝓpositum ñ nr̃m
s eius qui uniuersa operatur. usq ad eo ut
ipse in nobis operetur et uelle: Operatur
autem scdm consilium uoluntatis suȩ. ut
simus in laudem glȩ eius: Hinc ẽ. quod cla¬
mamus ut nemo głȩtur in homine. ac per
hoc in se nec ipso. s qui gloriatur in domino

Expanded text:
terris in terris in cati sumus: predestinati propositum ejus: qui omnia operatur secundum consilium voluntatis sue: ut simus in lau ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui universa operatur, usque adeo ut ipse in nobis operetur et velle . Operatur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑ ih̃m xꝑm in ipsum: Deide quid adiun¬
gat attendite: Scd̃m placitum inquit uo¬
luntatis suȩ. ne intanto beneficio gr̃ȩ. de
placito głaremur uoluntatis nr̃ȩ: Inqua
gratificauit nos inquit in dilecto filio suo:
Inqua utiq uoluntate sua gratificauit noͦ.
Sic dictum ẽ. gratificauit agr̃a. sicut iusti.¬
ficauit dicit᷑ aiusticia: In quo habemꝰ in qͥt
redemptionẽ ꝑ sanguinem ipsius. remissi
onem peccatorum. scdm diuicias gr̃ȩ eiꝰ
quȩ habundauit in nos in omni sapientia
et prudentia ut ostenderet nobis myste.¬
rium uoluntatis suȩ. sedm bonã uoluntatẽ
suit diuicias gr̃ȩ suȩ. scđm bonam uolũ¬
tatem suam. non scđm nrãm. quȩ bona
eẽ non posset. nisi ipse sccłm bonam uo.¬
luntatem suam ut bona fieret subueni¬
ret Cum autem dixisset scđm bonã uo-¬
luntatem suam subiecit. quam ꝓposuit
in illo. id ẽ in dilecto filio suo. in dispositio¬
nem plenitudinis temporum. instaurare
omnia inxꝑo quȩ incęlis sunt et quȩ in

Expanded text:
um Christum in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguineonem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suit divitias gratiae suae, secundum bonam voluntatem suam, non secundum nostram: quae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispnem plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in coelis sunt, et quae in
Abbreviated transcription (Latin):
u autem cum oras intra in cubiculũ . cxbi.¬
tuum. et claude ostium et deprecare dñm
tuum. mocculto. et qui uidet in occulto red¬
det tibi Si homines reddituri sunt effunde
ante homines precem tuam Si cl̃s redditu.¬
rus ẽ. effunde ante eum precem tuam. & clau¬
de ostium ne temytator ingrediatur: Tẽp.¬
tator non cessat pulsare. ut irrumpat:. Si
clausum inuenerit transit: Ideo apłs quia
in nr̃a potestate ẽ. ostium claudere. ostium
cordis non parietum. ibi enim et cubiculũ.
quia gͦ inpotestate nr̃a ẽ. hoc ostium clau¬
dere. neq detis inquit locum diabolo: Et̃¬
enim si intrauit et possedit. attende quia
tu negligenter clausisti. aut claudere ne.¬
glexisti:¬

Expanded text:
u autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostolus, quia in nostra potestate est ostium claudere: ostium cordis, non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negligenter clausisti aut claudere neglexisti
Abbreviated transcription (Latin):
eius et recedat abiniquitate omnis qui
nominat nomen dñi Modo ab iniquita¬
te recedat: Ab iniquis enĩ non pot̾ rece¬
dere. quia mixta ẽ palea tritico usq dũ
uentiletur Quid dicimꝰ fr̃s: E in ipsa a.¬
rea mira res ẽ de tritico Recedit apalea
cum ex poliatur. non recedit ab area cum
trituraret᷑ Quando autẽ omnino separa¬
bitur: Cum uenerit uentilator Ergo
mͦ area in orbe terrarũ ẽ Necesse ẽ ut si
proficis. inter iniquos uiuas: Ab iniquis re¬
cȩdere non potes. ab iniquitate recede:¬

Expanded text:
et? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede
Abbreviated transcription (Latin):
uod occurrit loth angłis et ad orauit
infaciẽ uidet᷑ intellexisse qł angłi eẽn:
S rursus cũ eos ad refectionẽ corporis
inuitat. quȩ mortalibꝰ necessaria ẽ uide¬
tur putasse quod homines eẽnt: Ergo
questio similit̾ soluit᷑. ut soluta ẽ intri¬
bus qui uenerunt ad abraham Ut ali.¬
quibus signis appareret eos diuinitus
missos. qui tamen homines crederentur:
Nam hoc in epła quȩ ẽ ad hebreos cũ de
hospitalitatis bono scriptura loqueret᷑
ait: ꝑhanc enĩ quidã nescientes hospicio
receperunt angłos

Expanded text:
uod occurrit Lot angelis, et adoravit in faciem, videtur intellexisse quod angeli essent. Sed rursus cum eos ad refectionem invitat corporis, quae mortalibus necessaria est, videtur putasse quod homines essent. Ergo quaestio similiter solvitur, ut soluta est in tribus qui venerunt ad Abraham, ut aliquibus signis apmissos, qui tamen homines crederentur. nam hoc et in epistula quae est ad Hebraeos, cum de hospitalitatis bono scriptura loqueretur, ait: per hanc enim quidam nescientes hospitio receperunt angelos
Abbreviated transcription (Latin):
pena Ex uindicta primi hominis qͦs erat
fu̾imus et nos natura filii irȩ. sicut & cȩteri:
Patura filii irȩ. id ẽ portantes uindictam:
S quare dicit fuimus: Quia iam spe non
lud dicimus quod spe sumus. quia certi su¬
mus de spe: Non enim incerta ẽ. syes nr̃a.
ut de illa dubitemus

Expanded text:
ena ex vindicta. Primo homini quod erat Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . Natura filii irae, id est, portantes vindictam. Sed quare dicit, Fuimus? Quia spe jam non lius dicimus quod spe sumus, quia certi sumus de spe. Non enim incerta est spes nostra, ut de illa dubitemus
Abbreviated transcription (Latin):
nde gͦ uiuitur. ẽ necessitatis accipere¬
ẽ caritatis prebere. non tanquã uenale
sit ȩuangeliũ. ut illud sit p̃cium eius. qđ
sumunt qui annuntiant unde uiuant:
Si enĩ sic uendunt. magnã rem uiliuen
dunt: Accipiant sustentationẽ necessita¬
tis apopulo. mercedẽ dispensationis adño
Non enim ẽ idoneus populus reddere
mercedem illis. qui sibi incaritate ȩuan-¬
gelii seruiunt: Non expectant illi mer-¬
ceclem. nisi et unde isti salutem: Dicit enĩ

Expanded text:
nde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere. Non tanquam venale sit evangelium, ut istud sit pretium ejus quod sumunt qui annuntiant, unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
huc dm debitorẽ tenebat: De cȩtero in¬
quit suꝑ ẽ. michi corona iusticiȩ: Adhuc gͦ¬
aliqͥd mͥ debet᷑. corona iusticiȩ. quã reddet
mͥ dñs in illa die iustꝰ uidex: Primo benignus
pat̾. ut erueret de lacu miseriȩ. ut donaret
peccata. lib̾aret de luto limi. postea iustꝰ udex.
reddens bene ãbulanti qđ ꝓmisit. cui pͥmo ut
bene ãbularet donauit:¬

Expanded text:
huc Dominum debitorem tenebat? De caetero, inhuc Dominum debitorem tenebat? De caetero, inquit, superest mihi corona justitiae. Adhuc id debetur? Corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Primo benignus pater, ut erueret de lacu miseriae, ut donaret peccata, ut liberaret de luto limi: postea justus judex, reddens bene ambulanti quod promisit, cui primo ut bene ambularet donavit
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s. ego me ipsum non arbitror apprehen¬
disse: Quid tibi gͦ prestitum ẽ. si non appre¬
hendistie Unde gͦ gr̃as agis cum dicis. s
miscłiam consecutus sume Quia directi
sunt pedes. quia iam supra petram ambu-¬
labant: Quid enim ait: Unum autẽ quȩ re¬
tro oblitus Quȩ retro: Lacum miseriȩ: Quid
ẽ retro: Limus luti. concupiscentia carna¬
lis. tenebrȩ iniquitatũ: Quȩ retro oblitus.
in ea quȩ antesunt extentus: Non se
diceret extentum. si iam ꝑuenisset Exten¬
ditur enim animus desiderio concupitȩ le-
ticiȩ. non consecutȩ: In ea quȩ ante sunt in¬
quit extentus. sequor ad palmã suꝑnȩ uoca
bat. sequor ad palmã suꝑnȩ uocationis.
quia iam pedes eius in petra directi erant.
iam uiam bonam ambulabant. habebat
unde grãs ageret. habebat quod peteret
grãs agens de acceptis. petens debita De
quibus acceptis: De indulgentia peccato.¬
rum. de illuminatione fidei. de robore
spei. de flamina caritatis: Unde autẽ ad¬

Expanded text:
ego non arbitror me apprehendisse. Quid ergo tibi praestitum est, si non apprehendisti? Unde gratias agis, cum dicis: Sed misericordiam consecutus sum ? Quia directi sunt pedes, quia jam supra petram ambulat. Quid enim ait? Unum autem quae retro oblitus. Quae retro? Lacus miseriae. Quid est, retro? Limus luti, concupiscentiae carnales, tenebrae iniquitatum. Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus. Non se diceret extentum, si jam pervenisset. Extenditur enim animus desiderio rei concupitae, non laetitia consecutae. In ea quae ante sunt, inquit, extentus, sequor ad palmam supernae vocbat, Sequor ad palmam supernae vocationis, quia jam pedes ejus in petra directi erant, jam viam bonam ambulabat: habeat unde gratias ageret, habebat quod peteret, gratias agens de acceptis, petens debita. De quibus acceptis? De indulgentia peccatorum, de illuminatione fidei, de robore spei, de flamma charitatis. Unde autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
demptionem ꝑ sanguinẽ eius remissionẽ
peccatorum. scđm diuitias gr̃ȩ eius quȩ
suꝑ habundauit in nobis. in omni sapi-¬
entia et prudentia. ut notum faceret no¬
bis sacramentum uoluntatis suȩ. scdm
bonum placitum eius quod ꝓposuit in
eo dispensatione plenitudinis temporũ
instaurare omnia in xꝑo. quȩ in cęlis et
quȩ interra sunt in ipso. in quo etiam sor.¬
te uocati sumus predestinati scđm pro¬
positum eius. qui omnia oꝑatur scđm c̃¬
silium uoluntatis suȩ. ut simus in laudẽ¬

Expanded text:
mptionem per sanguinem eius, remissionem peccatorum, secundum diuitias gratiae eius, quae superabundauit in nobis in omni sapientia et prudentia: ut notum faceret nobis sacramentum uoluntatis suae secundum bonum placitum eius quod disposuit in eo dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in caelis et quae in terra sunt in ipso in quo etiam sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum eius qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ut simus in laude
Abbreviated transcription (Latin):
n passione
magis eius humilitas quã claritas cõmen¬
iam dicit: Propter qd et d̾s illũ ex altauit
dñi nr̃i iħu .xꝑi. quȩ ab eius resurrectione
sumpsit exordium: humilitas gͦ eius inci¬
pit in sermone apłi abeo loco ubi ait. semet¬
ipsũ exinaniuit formã serui accipiens. et
ꝑuenit usq ad mortẽ crucis Claritas uͦ
eius incipit abeo loco ubi ait. ꝓꝑter quod
d̾s illũ exaltauit et ꝑuenit usq qđ ẽ in
rificaretur. uel głificaretur prius humi¬
liatus ẽ. passione: Non enĩ amortuis re-¬
surrexisset. si mortuuiᷤᷤ non fuisset: Humi¬
litas claritatis ẽ meritũ. claritas humili¬
tatis ẽ premiũ S hoc totũ factum ẽ. in
forma serui: Informa uero dei semꝑ fuit
semꝑ erit claritas: Homo non fuit quasi
iam non sit. nȩc erit quasi nundũ sit. s
sine initio. sine fine semꝑ ẽ claritas: Ex¬

Expanded text:
n passione magis ejus humilitas quam claritas commenjam dicit, « Propter quod et Deus illum exaltavit, i Jesu Christi, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium. Humilitas ergo ejus incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens; et pervenit usque, ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait, Propter quod et Deus exaltavit eum; et pervenit usque, in rificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione: non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Q
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria aduersus tot et tantas temp¬
tationes. quȩ in paradyso non fueruit.
dono ꝑseuerantiȩ munita. atq firma¬
ta: ut cum omnibus amoribꝰ terroribꝰ
erroribꝰ suis uincat᷑ hic mundus: Hoc
scõrum martiria docuerunt. donante¬
illo a quo misccłiam consecuti sunt. ut
fideles eẽnt aquo acceperunt sꝑm non
timoris quo ꝑsequentibꝰ cederent. sed
uirtutis et caritatis et continentiȩ. qͦ
cuncta minantia. cuncta nutantia.
cuncta crutiantia. superarent: Tu gͦ¬
xꝑo iħu. et quȩ audisti ame ꝑ multos
testes. hec commenda fidelibus omni-¬
bus qui idonei erunt et alios docere:¬

Expanded text:
necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. dillo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? Christo Jesu; et quae audisti a me per multos testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere
Abbreviated transcription (Latin):
Attendite scripturas et uidete. quia p̃po¬
siti commendant se populo Nam apłs di¬
cit plebi Orantes simul et ꝓnobis: Orat
bis fr̃s: s et uos orate ꝓ nobis: Inuicẽ ꝓse
omnia menbra orent. caput ꝓ omtubus int̾¬

Expanded text:
attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit plebi, Orantes simul et pro nobis . Oratvobis, fratres: sed et vos orate pro nobis. In vicem pro se omnia membra orent, caput pro omnibus inte