comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pollices preciderentur hoc insum eii
le uimis enim inminebat propter pro¬
pom quitatem egina pireo. Sed mhil qd
Qrudele utile pst enim hominum natẽ
quara seꝗni debemus maxime in imice
crudelitas male etiam qui peregrinos
uebibus uti prohibent eosq esterii¬
uant. ut penius apud patres nostros pa¬
piuis uuper. Nam esse prociue qui cuus
non sit rectum est nonlicere  Quamre¬
gem tulerunt sapientissimi consule
Spassus et Sceuola usu uero urbis pro¬
bibere peregrinos sane inhumqnaes
est Alla funt preclara in quibus publi¬
ce utilitatis speties prehonesta te om¬
est nostra res .p. cum sepetuns mariẽ
bello pumeo secundo que canensi ca¬
lamitate accepta maiores animos habuit
ꝙͣ unꝙͣ rebus secundis. nulla timoris si¬
gͥnificatio. nulla mentio pacis tanta uis
est honesti. ut spetiem utilitatis obscu¬
ret Athenienses enim quom personaꝵ
impeturri nullo modo possent sustinẽ
statuerentq ut urbe relicta coningi¬

Expanded text:
pollices praeciderentur. Hoc visum est pollices praeciderentur. Hoc visum est utile; nimis enim imminebat propter propinquitatem Aegina Piraeo. Sed nihil, quod crudele, utile; est enim hominum naturae, quam sequi debemus, maxime inimica crudelitas. Male etiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent eosque exterminant, ut Pennus apud patres nostros, Papius nuper. Nam esse pro cive, qui civis non sit, rectum est non licere; quam legem tulerunt sapientissimi consules Crassus et Scaevola; usu vero urbis prohibere peregrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae utilitatis species prae honestate conest nostra res publica cum saepe, tum maxime bello Punico secundo; quae Cannensi calamitate accepta maiores animos habuit quam umquam rebus secundis; nulla timoris significatio, nulla mentio pacis. Tanta vis est honesti, ut speciem utilitatis obscuret. Athenienses cum Persarum impetum nullo modo possent sustinere statuerentque, ut urbe relicta coniugi
Abbreviated transcription (Latin):
amicitiis. Nam in sapientibus uiris p¬
fectisq mhil potest esse tale Damonem
et phiutiam pithagore os ferunt hoc
animo inter se fuisse. ut quom eorũ alti
Dyonsius tyrannus diem necis destina¬
uisset. et is qui morti adhitus esset paucos
sibi dies comnendandorum suor caula
postulauisset.uas factus est alter ens
sistendi ut si ille non reuertisset. mo¬
riendum esset ipsi. Qui quom ad die
se recepisset. ad miratus est corum fide
torannus ꝑetiuit ut se ad amicitiam
tertum ascriberent. Cum igitur icł
quod utile uidetur. in amicitia cũ eo
quod honestum est comperatur. iaceat
u̾tilitatis sp̃es ualeat honestas Quora
autem in amicitia que honesta non
sunt postulabuntur religio et fdes
anteponatur amicitie sis habebitu
isquem exquirimus delectus offiti
Secł utilitatis spetie in re.p. sepissime
deccatux. ut mchorithi ddisturbanioe
uostri. durius etiam athemenses qui
sciuerunt ut eginatis qui classe uelabãt

Expanded text:
amicitiis; nam in sapientibus viris pamicitiis; nam in sapientibus viris perfectisque nihil potest esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyrannus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyrannus petivit, ut se ad amicitiam tertium ascriberent. Cum igitur id, quod utile videtur in amicitia, cum eo, quod honestum est, comparatur, iaceat utilitatis species, valeat honestas; cum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utilitatis specie in re publica saepissime peccatur, ut in Corinthi disturbatione nostri; durius etiam Athenienses, qui sciverunt, ut Aeginetis, qui classe valebant,
Abbreviated transcription (Latin):
est ded huius generis totuis breue et
non difficile Preceptum est. que enim
uidentur utilla honores diuitie uolu¬
micitie nũꝙͣ anteponenda sunt. At ne¬
q contra rem .p. neq contra iusiuran¬
dum ac fidem amic ⁊ causa uir homis
fatiet.ti si iudex erit. de ipso quidem¬
amico posuit enim personam amiciqu
om induit uidicis. tantum dabit ami¬
citie. ut ueram amici causam esse ma¬
lit. ut orande litis temprs quo ad per
leges liceat ac cõmodet Cum uero iura¬
tosententia dicenda sit meminerint se
leum adhibete testem idest ut egd arbi¬
tror mentem suam qua nihil homini de¬
dit deus ipse diuinius Itaq preclarum
amaioribus accepimus morem rogan¬
di uidicis. si ea teneremus. que salisa fi¬
de facere posset. Nec rogatio adea ꝑti¬
net que paulo ante diet honeste amico
uidice posse concedi Namsi omnia
fatienda sint. quȩ amici uelint. non
amucitiȩ tales sed coniurationes putã¬
desunt. Loquor autem de comunibus

Expanded text:
est. Sed huius generis totius breve et est. Sed huius generis totius breve et non difficile praeceptum est. Quae enim videntur utilia, honores, divitiae, volumicitiae numquam anteponenda sunt. At neque contra rem publicam neque contra ius iurandum ac fidem amici causa vir bonus faciet, ne si iudex quidem erit de ipso amico; ponit enim personam amici, cum induit iudicis. Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, ut orandae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato sententia dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed coniurationes putandae sint. Loquor autem de communibus
Abbreviated transcription (Latin):
animum pepulit eius. cui cum insum
esset utilius solum ꝙͣ cum altero rognaẽ
fratrem interemit. Obmisit hic etꝰ pie¬
tatent et humanitatem ut id quod
utile iudebatur. neq exat. assequi posse
et tamen muri causã opposuit. pẽ
honestatis. nec probabilem. nec satis
ydoneam. peccauit igitur pace uelq¬
rini uel romuli dixerim Nec tamen
nostre nobis utilitates õmittende sũt
aliisq tradende cum iis ip̃i egeamus
sed cuiq sue utilitati quod sine al¬
terius iniuria n fiat seruien dum est
Scite hoc Crisippus ut multa quista¬
dium inquit currit. eniti et contendẽ
debet quam maxime possit. ut uincat.
supplantare eum qui cuom certet et
manu depellere. nullo modo debet
sic inuita sibi quemq petere quod
ꝑtineat ad usum non inĩquum ẽ et al¬
teri sutripere ius non est. Maxime aut
perturbantur offitia mamicitiii quib
et non tribuere quod recte possis. et tribu¬
ere quod non sit equum. contra offitiu

Expanded text:
animum pepulit eius; cui cum visum animum pepulit eius; cui cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare, fratrem interemit. Omisit hic et pietatem et humanitatem, ut id, quod utile videbatur neque erat, assequi posset, et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere ius non est. Maxime autem perturbantur officia in amicitiis, quibus et non tribuere, quod recte possis, et tribuere, quod non sit aequum, contra officium
Abbreviated transcription (Latin):
derint. se impunitate proposita factu¬
tos. quod expediat. facinorosos esse se
fateantur. Si negent omma turpia
perse ipsa fugiendla esse concedan
sediam ad pt̾opositm reuert murin¬
cidunt sepe multe cause que untut bẽt
animos utilitatis specie. non quom hoc
deliberetur relinquenda ne sit hone¬
stas propter utilitatis magnibad ine
nam id quidem improbum est sed il¬
lud. possit ne id quod utile uideatur
fieri non tuxpiter: cum collatino colle
uideri facere Ed ĩiuste. fuerat: enim
in regibus expellendis sotius bruti
consiflorum etiam ad uitor Quom aut
consilium hoc principes cepissent cog¬
nationem superbi nomenq tarquor
et mernoriam regni esse tollendam qđ
erat utile patrie. consulere id erat ita
honestum ut etiam ipi collatino placẽ
deberet Itaq utilitas ualuit prop̾ter
honestatem sine qua nec utilitas quid
esse potunsset. At in eo rege qui urbem
condidit. non ita. spẽs ctam utilitatis

Expanded text:
derint se impunitate proposita factuderint se impunitate proposita facturos, quod expediat, facinorosos se esse fateantur, si negent, omnia turpia per se ipsa fugienda esse concedant. Sed iam ad propositum revertamur. Incidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino colleg videri facere id iniuste; fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti consiliorum et adiutor. Cum autem consilium hoc principes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id erat ita honestum, ut etiam ipsi Collatino placere deberet. Itaque utilitas valuit propter honestatem, sine qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
anulum si haboat sapiens mHil plus sibi
licere putet peccare ꝙͣ si non haberet
Nonesta enim bonis ilirismon occulta
queruntur. Itaq hoc loco philosophi ꝗ¬
dama minime mali illi quidem sed no
satis acuti. fictam conmentitiamꝰ fabu¬
lam prolatam dicunt a platone qua si
uero illȩ aut factum esse id aut fieri po¬
tuisse defendat. Nec est ius huius anuli
et huius exempli si nemo sciturus nemo
ne suspicaturus quidem sit quom ali¬
quid diuitiaru potentie dominationis
libidinis cansa feceris si id diis homi¬
nbusq futurum sit semper ignotum
sis ne facturus negant id ficti posse
ꝙͣ ꝙͣ potest id quiddem sed quero quod
negant posse. id sipossent. quid nam fa¬
cerent. urgent. rustice sane Negant eĩ
posse et in eo perstant.hoc uetbꝰu quid
ualeat.non uident.Quom enim queriꝰ¬
si possint celare. quid facturi sint. non
querimus possint ne celare. sed tan cꝙͣ tor¬
menta quedam adhibenius. ut si respõ¬

Expanded text:
anulum si habeat sapiens, nihilo plus sibi anulum si habeat sapiens, nihilo plus sibi licere putet peccare, quam si non haberet; honesta enim bonis viris, non occulta quaeruntur. Atque hoc loco philosoplis quidam, minime mali illi quidem, sed non satis acuti, fictam et commenticiam fabulam prolatam dicunt a Platone; quasi vero ille aut factum id esse aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo sciturus, nemo ne suspicaturus quidemn sit, cum aliquid divitiarum, potentiae, dominationis, libidinis causa feceris, si id dis hominibusque futurum sit semper ignotuml, sisne facturus. Negant id fieri posse. Nequaquam potest id quidem; sed quaero, quod negant posse, id si posset, quidnam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum enim quaerimus, si celare possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celare, sed tamquam tormenta quaedam adhibemus, ut, si respon
Abbreviated transcription (Latin):
omnes dros hominesq celare possi
nihil tamen auare nihil iniuste mhil
libi dinose. mhil incontinenter esse fa¬
tiendum. Hinc ille giges inducitux a
platone. qui quom tet̾ra di sces siss
magnis quibusdam imbribris descẽ¬
dit In illum hyatum eneumq equũ
ut ferunt fabule animaduertit. cui
in lateribus fores essent. quibus aꝑtis
corpus hominis mortui. uidit corpris¬
magitudine inusitata. anulum ꝙ
anreum in digito quem ut detraxerat
ipse induit. Erat autem regius pastor
tum in concilium sepastorum recepit
ubi cum palam eius anli ad palma
conuerterat anullo uidebatur. ipse au¬
tem omnia uidebat. idem rursus uide¬
batur. quom in locum anulum ĩuerte¬
rat. Itaq hac oportunitate amili usꝰ
regine stuprum intulit eaq adiutri¬
ceꝰ regem dominum interemit. sub¬
stulir quos obstare arbitrabatur. n
in hiis eum facinoribus quisꝙͣ potuit
uidere. Sic repente anuli benefitio
rer exortus est lydie Hunc igitur ip̃m

Expanded text:
omnes deos hominesque celare possimus, omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum. Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quibusdam imbribus, descendit in illum hiatum aeneumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent; quibus apertis corpus hominis mortui vidit magnitudine invisitata anulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat autem regius pastor, tum in concilium se pastorum recepit. Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, nec in his eum facinoribus quisquam potuit videre. Sic repente anuli beneficio rex exortus est Lydiae. Hunc igitur ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur.hinc furta peculatus ex¬
plilationes direptionesq soticrum et
ciuium Hmc opum iniiarum potẽ¬
tie non ferende. Postremo etiand in
liberis ciuitatibus regnandi eristant
cupiditates. quibus ihil nec tetrius¬
et deterins nec fedius excogitari potest
Emolumenta enim rerum fallacibus iu¬
ditiis uiddent. penam non dicolegum qͥ
sepe perrumpunt sed ip̃ius turgitudi¬
nis que acerbissima est. non uident. quã
obrem hoc quidem deliberantium ge¬
nus pellatut e medio. Est enim tot᷑a
sceleratum impium qui deliberant
utrum assequantur. quod honestu esse
uideantur an sescientes scelere conta¬
miuent In ipsa enim dubitatione facinꝰ
in est. etiam si ad id non peruenerit
Ergo ea deliberanda omnino delibe¬
ratida non sunt. in quibus est turpis
deliberatio Atq etiam ex omni deli¬
beratione celandi et occultandi spel
opinioq remouenda est. Satis enim
nobis. si modo in phylosophia aliquid
perfecimis persuasum esse debet si

Expanded text:
nascuntur, hinc furta, peculatus, exnascuntur, hinc furta, peculatus, expilationes dir-ptionesque sociorum et civium, hinc opum nimiarum, potentiae non ferendae, postremo etiam in liberis civitatibus regnandi exsistunt cupiditates, quibus nihil nec taetrius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enim rerum fallacibus iudiciis vident, poenam non dico legum, quam saepe perrumpunt, sed ipsius turpitudinis, quae acerbissima est, non vident. Quam ob rem hoc quidem deliberantium genus pellatur e medio est enim totum sceleratum et impium, qui deliberant, utrum id sequantur, quod honestum esse videant, an se scientes scelere contaminent; in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiamsi ad id non pervenerint. Ergo ea deliberanda omnlino non sunt, in quibus est turpis ipsa deliberatio. Atque etiam ex omni deliberatione celandi et occultandi spes opinioque removenda est. Satis enim nobis, si modo in philosophia aliquid profecimus, persuasum esse debet, si
Abbreviated transcription (Latin):
necesse et sed sicum animum attende¬
ris turpitudinem uideas ei ad iunetas
rei que speciem utilitatis attulerit tu
non utilitas relinquenda est sed mrelli¬
gendum ubi turpitido sit ib utilita¬
tem esse non posse. quod simhil est taz
contra naturam quam turpitudo.recta
enim et conuenientia et constantia na¬
tura desiderat aspernaturq contraria
nihilq tam secundum naturam ꝙ̃¬
enim utilitas. certe in eadem re uti¬
litas et turpitudo esse non posset. Itẽq
siad honestatem nati sumus eaq aut
sola expetenda est. ut çenoni uisum
est aut certe omni pondere grauior
habenda ꝙͣ reliqua omnia. Quod aril¬
totili placet. necesse est quod hon oitã
sit. id esse. aut solum aut sũmu bonũ
Quod antem bonum id certe utile ita
quicquid honestum id utile. Quare ex¬
ror hominum non proborum quom
aliquid quod utile uisum est arripuit
id continuo seceruit ab honesto. sice hiẽ
hinç uenena. hinc et falsa testamenta

Expanded text:
necesse est; sed si, cum animum attendenecesse est; sed si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitude sit, ibi utilitatem esse non posse. Quodsi nihil est tam contra naturam quam turpitudo recta enim et convenientia et constantia natura desiderat aspernaturque contraria nihilque tam secundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet, necesse est, quod honestum sit, id esse aut solum aut summum bonum; quod autem bonum, id certe utile; ita, quicquid honestum, id utile. Quare error hominum non proborum, cum aliquid, quod utile visum est, arripuit, id continuo secernit ab honesto. Hinc sicae, hinc venena, hinc falsa testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ius satis est. et tum hoc. tum illud.
probabilius undetur. nec preterea quicꝙ
drobabile. Ac primum in hoc panetius
defendendus est. quod non utilia cum
honestis pugnare aliquando posse dire¬
xit. neꝙ entin ei faserat. sed ea que iuide¬
rentur utilia. Nihil uero utile. quod no
idem honestum mhil honestum quodd
non idem utile sit. sepe testatur. negat¬
q ullam pestera maiorem. in uitarti ho¬
thinis inuasisse. quam eorum opimo¬
nem. qui ista distraxerint It aq nõ ut
aliquando anteponeremus utilia ho¬
nestis. sed ea ut sine errore diindica¬
remus siquando incidissent indaxit
cam que iuderetur esse. non que esset
repugnantiã. Hanc igitur partem re¬
lictani ex plebimus nullis ad miniculis.
sed ut dicitur marte nostio Rleq emi
quicꝙ est de hac parte post pauctem
explicatum: quod quidem mhi pro¬
baretur de hiis que in manus meas ue¬
nerunt. Quom igitur aliqua s pettese
utilitatis obiecta est cõmoueri animu.¬

Expanded text:
utrumvis satis est et tum hoc, tum illud utrumvis satis est et tum hoc, tum illud probabilius videtur nec praeterea quicquam probabile. Ac primum in hoc Panaetius defendendus est, quod non utilia cum honestis pugnare aliquando posse dixerit neque enim ei fas erat, sed ea, quae viderentur utilia. Nihil vero utile, quod non idem honestum, nihil honestum, quod non idem utile sit, saepe testatur negatque ullam pestem maiorem in vitam hominum invasisse quam eorum opinionem, qui ista distraxerint. Itaque, non ut aliquando anteponeremus utilia honestis, sed ut ea sine errore diiudicaremus, si quando incidissent, induxit earn, quae videretur esse, non quae esset, repugnantiam. Hanc igitur partem relictam explebimus nullis adminiculis, sed, ut dicitur, Marte nostro. Neque enim quicquam est de hac parte post Panaetium explicatum, quod quidem mihi probaretur, de iis, quae in manus meas venerunt. Cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est, commoveri
Abbreviated transcription (Latin):
feritas et in manitas belue a co̾mum tã¬
ꝙ humanitate corporis segreganda est
Huius generis questiones. sunt om̃es he.
in quibus extempore offitium exquitit᷑.
eius modi igitut credo tes panetium per¬
secuturum fuisse. isi aliquis casus aut
occupatio eius consilium peremisset. ad
quas ipsas consultationes. ex supioribus
libris satis multa precepta sunt. quibus
perspici possit. quid sit propter turpitu¬
dinem fugiendum qui& sit quod idcirco
fugiendum non sit. quod omuino turpe
nonsit. Sed quoniam operi inchoato
prope tamen ab soluto tanꝙͣ fastigum
imponimus ut geometre solent nõ dmia
docere. sed postulate. ut siͥ quedam cõ
cedantur quo facilius que uolunt expli¬
cent. Sic ego postulo ate mi Cicero ut in
concedas si potes mhil preter id quod ho¬
nestum sit. propter se esse expetendum.
Sin hoc non licet propter cratippum.
at illud certe dabis. quod honestum sit. id
esse maxime propter se expetendum. in

Expanded text:
feritas et immanitas beluae a communi tamferitas et immanitas beluae a communi tamquam humanitatis corpore segreganda est. Huius generis quaestiones sunt omnes eae, in quibus ex tempore officium exquiritur. Eius modi igitur credo res Panaetium persecuturum fuisse, nisi aliqui casus aut occupatio eius consilium peremisset. Ad quas ipsas consultationes superioribus libris satis multa praecepta sunt, ex quibus perspici possit, quid sit propter turpitudinen fugiendum, quid sit, quod idcirco fugiendum non sit, quod omnino turpe non sit. Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto tamquam fastigium imponimus, ut geometrae solent non omnia docere, sed postulare, ut quaedam sibi concedantur, quo facilius, quae volunt, explicent, sic ego a te postulo, mi Cicero, ut mihi concedas, si potes, nihil praeter id, quod honestum sit, propter se esse expetendum. Sin hoc non licet per Cratippum, at illud certe dabis, quod honestum sit, id esse maxime propter se expetendum. Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
paturam est est enim inista Itaqr lee
psa nanrte que utilitater hominum
conseruat et continet lecernet profriro¬
ut ab homine inexti atq inutili ad sapiẽ¬
tem bonum fortem uirum transferantur
res ad uiuendũnecessarie. quisi occiderit mł¬
tum de comimi utilitate detraxerit. mo
hocita fatiat. ut ne ipse dese bene existim¬
ans seseq diligens. Hanc causam habeat
ad iniuriam. Ita semper officio funget᷑
utilitati consulens hominum. et ei qua
sepe cõmemoro humane sotietati. Nam qđ
ad phalarim attinet perfacile iucditiu
est. Nulla enim sotietas est nobis cum
tyrannis et potius suma listractio ẽ. Neq
est contra tiaturam. spoliare eum sipos¬
sis quem est honestum necare. Atq hoc
omne genus pestiferum atq impium
ex hominu comunitate exterininãdũ
est. Et enim ut membra quedam ampu¬
tantur. si et ipsa sanguine et tanꝙ spiri¬
tu carere ceperuntut noceant reliquis
partibus corporis. Sicista infigura hoĩs

Expanded text:
naturam est; est enim iniusta. Itaque lex naturam est; est enim iniusta. Itaque lex ipsa naturae, quae utilitatem hominum conservat et continet, decernet profeut ab homine inerti atque inutili ad sapientem, bonum, fortem virum transferantur res ad vivendum necessariae, qui si occiderit, multum de communi utilitate detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene existimans seseque diligens hanc causam habeat ad iniuriam. Ita semper officio fungetur utilitati consulens hominum et ei, quam saepe commemoro, humanae societati. Nam quod ad Phalarim attinet, perfacile iudicium est. Nulla est enim societas nobis cum tyrannis, et potius summa distractio est, neque est contra naturam spoliare eum, si possis, quem est honestum necare, atque hoc omne genus pestiferum atque impium ex hominum communitate exterminandum est. Etenim, ut membra quaedam amputantur, si et ipsa sanguine et tamquam spiritu carere coeperunt et nocent reliquis partibus corporis, sic ista in figura hominis
Abbreviated transcription (Latin):
regina uirtutum. Forsitan quis piam dix¬
erst. non ne igitur sapiens si fame ipẽ cõ¬
fitiatur ab seulerit cibum alter homini.
ad nullam tem utili. minime uero. nõ
enum efmibi uita mea utilior quã animi
talis affectio neminem ut uiolem. umo¬
di mei gratia. ꝙͥ si phalarim crudelestyͦ¬
tannuuidi et inmanem. iur boniis. ne ipse
frigore conficiatur. uestitum spoliare
possit nõne fatiat łlec ad uidicandu
sunt facilima Narasi quid ab homine
ad nullam partem utilitatis tue causa
detraters in humane feceris. contraq
nature legem. sinautem is tusis. qui mul
Si tauita remaneas affetre possis siot
obeamcausam alten detraxeris. hoꝗt
teprehendendu Sin autem non sit eius
modisuũ cuiq inconmodum ferendũ
est potuis ꝙ de alterius conmnodis dẽ¬
trahendum Non igitur magis est cont
nasuram moribus aut egestas. aut siqd
gis modi ꝙp detractio atq appetitio alieu
Sed eomunis utilitatis derehctio conea

Expanded text:
regina virtutum. Forsitan quispiam dixregina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam partem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhumane feceris contraque naturae legem; sin autem is tu sis, qui multcietati, si in vita remaneas, afferre possis, si quid ob eam causam alteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alterius commodis detrahendum. Non igitur magis est contra naturam morbus aut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio contra
Abbreviated transcription (Latin):
uerum igitur extremum. Nam illud
quidem absurdum est. quod quidam
dicunt. parentise aut fratri. nihil detrac¬
turos. sui cõmodi causa. Aliam rationẽ
esse ciuium teliquoꝵ. hi sibi. nhil uiris. nullã
sotietatem ciuitatis comunis utilitatis causa.
statuunt essecum ciuibus que sententia oe
sotietatem distrahit ciuitatis. Qui autemꝰ
ciuium rationem dicunt habendam ex¬
ternoꝵ negant. hii dirimunt comunem
humani generis sotietater. qua sublata be¬
tuficentia liberalitas bomtas iustitia fii¬
ditus tollitur. quȩ qui tollunt. etiam adũ¬
sus deos ĩmortales. impii iudicandi sũt.
Ab hiis enim constitutam inter homines
sotietatem euertunt cuius sotietatis at¬
tissimum uinculum est. magis arbitrari
esse contra naturam hominem homini
detrahere. sui cõmodi causa ꝙ omĩa ĩ cõ¬
moda subire. uel externa uel corporis. uł
etiam ip̃us animi. que uacent iustitia
hec emiti una uirtus. orum est domina et

Expanded text:
verum igitur extremum. Nam illud verum igitur extremum. Nam illud quidem absurdum est, quod quidam dicunt, parenti se aut fratri nihil detracturos sui commodi causa, aliam rationem esse civium reliquorum. Hi sibi nihil iuris, nullam societatem communis utilitatis causa statuunt esse cum civibus, quae sententia omnem societatem distrahit civitatis. Qui autem civium rationem dicunt habendam, externorum negant, ii dirimunt communem humani generis societatem; qua sublata beneficentia, liberalitas, bonitas, iustitia funditus tollitur; quae qui tollunt, etiam adversus deos immortales impii iudicandi sunt. Ab iis enim constitutam inter homines societatem evertunt, cuius societatis artissimum vinculum est magis arbitrari esse contra naturam hominem homini detrahere sui commodi causa quam omnia incommoda subire vel externa vel corporis vel etiam ipsius animi, quae vacent iustitia; haec enim una virtus omnium est domina et
Abbreviated transcription (Latin):
giendam censet mortem paupertato
Uolorem amissionem etiam liberoruz
propinquor amicorum ꝙͣ facere cuiꝙͣ in¬
iuriam Si nihilextimat contra natura
fieri in hominibus uolandis quid cum
eo disseras qui omnino hominem ex ho¬
mine tollat. Sin fugiendum id quidem
censet. sed multo magis illa peiora mortẽ
paupertatem dolorem errat in eo quod
ullum aut corpons aut fortune uitium
uitiis animi grauius existimat. Ergo unũ
debet esse oninibus propositum ut eade
sit utilitas uniuscuiusq et uniuersorum.
quam si ad se qrasq rapiet. dissoluetur oĩs
humana consortio:atq etiam sihoc na¬
tura prescribit ut homo homini quicũq
sit obeam ipsam causam quodnꝰ homo sit
consultum uelit. necesse est secundu ean¬
dem naturam. omnium utilitatem esse
cõmimem. quod siita est. una continemur
om̃is et eadem lege nature. idq ipu si
ita est. certe uiolare alterum. nature lege
prohibemur. Uerum autem primum

Expanded text:
giendam censet mortem, paupertatem, giendam censet mortem, paupertatem, dolorem, amissionem etiam liberorum, propinquorum, amicorum quam facere cuiquam iniuriam. Si nihil existimat contra naturam fieri hominibus violandis, quid cum eo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod ullum aut corporis aut fortunae vitium vitiis animi gravius existimat. Ergo unum debet esse omnibus propositum, ut eadem sit utilitas unius cuiusque et universorum; quam si ad se quisque rapiet, dissolvetur omnis humana consortio. Atque etiam, si hoc natura praescribit, ut homo homini, quicumque sit, ob eam ipsam causam, quod is homo sit, consultum velit, necesse est secundum eandem naturam omnium utilitatem esse communem. Quod si ita est, una continemur omnes et eadem lege naturae, idque ipsum si ita est, certe violare alterum naturae lege prohibemur. Verum autem primum;
Abbreviated transcription (Latin):
diuitie que quidem contemnere. et pro
nihilo ducere comparantem cũ utilitate
comuni magni animi et excelsi ẽ. detra¬
here autem de altero sui conmodi causa
magis est s contra ⁊ naturam ꝙͣ mors
ꝙ dolor ꝙ̃ cetera generis eiusdem. Itemq
magis est secundu naturam prõ oĩbus
gentibus sifieri posset conseruandis aut
duuandis maximos labores molestiasq
suscipere.⁊mitantem hexculem illum
quem hominum fama benefitior me¬
mor in concilio celestium collocauit qͣ
uiuere in solitudine. Non modo sine ul¬
lis molestiis sed etiam in maximis uo¬
luptatibus. abundantem omnibꝰ copiis
ut excelsas et in pulcritudine et iutibul
Quocirca optino quisq et splendidissiõ
ingenio longe illam uitam huic ante¬
ponit. Ex quo efficitur homine nat᷑e
obedientem hommni noçere non posse.
Deinde qui alterum uiolat. ut ipse aliqd
conmodi consequatur aut nihil extiniat
se facere contra naturam aut magis fu¬

Expanded text:
divitiae; quae quidem contemnere et pro divitiae; quae quidem contemnere et pro nihilo ducere comparantem cum utilitate communi magni animi et excelsi est. Detrahere autem de altero sui commodi causa magis est contra naturam quam mors, quam dolor, quam cetera generis eiusdem. Itemque magis est secundum naturam pro omnibus gentibus, si fieri possit, conservandis aut iuvandis maximos labores molestiasque suscipere imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio caelestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic anteponit. Ex quo efficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam aut magis fu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ut quisꝙ malit quod ad usum uite
ptineat ꝙ alteri acquir ere conçessimẽ
non repugnante natura Illud quideta¬
natura non patitur. ut alioꝵ spoliis uras
facultates copias opes augeamus. Neq
uero hoc solum natura .i. iuire gentium
sed etiam legibis populophoꝵ. quibus:
singulis ciuitatibis tes .p. continetur. eo¬
dem modo constitutum est ut non liceat
sui conmodi causa nocere alteri. Hoc
enimspectant leges hoc uolunt ĩ columẽ
esse ciuuium coninitione. quam qui di¬
rimunt. eos morte exilio uinculis data¬
no cohercent. Atq hoc multo magis
efficit ipsa nature ratio. que est lexꝰ di¬
uina et humana cui parere qui uelit
Omes autem parebunt qui secundum
naturam uolent uiuere /nũꝙͣ cõmittet
ut alienum appetat. et id quod alter de¬
traxert. sibi ad sũmat: et enim multo
magis est secundum naturam. excelsitas
animi et magnitudo Itemq comunitas
institia liberalitas ꝙͣ uoluptas ꝙ uita ꝙͣ

Expanded text:
sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae pertineat, quam alteri acquirere, concessum est non repugnante natura, illud natura non patitur, ut aliorum spoliis nostras facultates, copias, opes augeamus. Neque vero hoc solum natura, id est iure gentium, sed etiam legibus populorum, quibus in singulis civitatibus res publica continetur, eodem modo constitutum est, ut non liceat sui commodi causa nocere alteri; hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem; quam qui dirimunt, eos morte, exsilio, vinclis, damno coërcent. Atque hoc multo magis efficit ipsa naturae ratio, quae est lex divina et humana; cui parere qui velit omnes autem parebunt, qui secundum naturam volent vivere, numquam committet, ut alienum appetat et id, quod alteri detraxerit, sibi adsumat. Etenim multo magis est secundum naturam excelsitas animi et magnitudo itemque comitas, iustitia, liberalitas quam voluptas, quam vita, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod cunq maxime probabile occur¬
rat id nostro iure liceat defendere. Sec
redeo ad formulam. Detrahere igitur al¬
teri aliquid et hominem hominis ĩcõmo¬
dosuum cõmodum augere. magis ẽ cont
naturam ꝙ̃ mors ꝙͣ paupertas ꝙ̃ dolor
ꝙ cetera cuncta que possunt aut corpori
accidere aut rebus externis. Nam pͥnci¬
pio tollit coniunctionem humana et so¬
tietatem.Si enim sic erimus affecti ut ꝑꝑ
suum quisq emolumentu spoliet aut iuo¬
let alterum. disrumpi necesse est eam que
maxima est secundum naturam humaĩ
generis sotietatem: ut si unum quodq mẽ¬
b̾rum sensum hunc haberet. ut posse puta¬
ret seualere. si proximi membri ualitudi¬
nem ad se traduxisset debilitari et inter¬
ire totum corpus necesse esset sic si unus
quisq nostrum ad se rapiat cõmoda a¬
liorum. detrahatq quod cuiq possit. e¬
molumenti si gratia. sotietas hominu
et comunitas eifertatur necesse est. Nam

Expanded text:
ut, quodcumque maxime probabile occurut, quodcumque maxime probabile occurrat, id nostro iure liceat defendere. Sed redeo ad formulam. Detrahere igitur alteri aliquid et hominem hominis incommodo suum commodum augere magis est contra naturam quam mors, quam paupertas, quam dolor, quam cetera, quae possunt aut corpori accidere aut rebus externis. Nam principio tollit convictum humanum et societatem. Si enim sic erimus affecti, ut propter suum quisque emolumentum spoliet aut violet alterum, disrumpi necesse est, eam quae maxime est secundum naturam, humani generis societatem. Ut, si unum quodque membrum sensum hunc haberet, ut posse putaret se valere, si proximi membri valetudinem ad se traduxisset, debilitari et interire totum corpus necesse esset, sic, si unus quisque nostrum ad se rapiat commoda aliorum detrahatque, quod cuique possit, emolumenti sui gratia, societas hominum et communitas evertatur necesse est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
preclaris factis. illud pulcherrimu exis¬
timat. uicit ergo utilitas honestatemimo
uero honestatem utilitas secuta est. Itaꝙ
ut sine ullo errore diiudicare possimus
si quando cum illo quod honestum ĩtel¬
ligimus pugnare id iudebitur quod ap¬
pellamus utile. formula quedam consti¬
tuenda est quam sisequerur in compe¬
ratione rerum ab offitio nunꝙͣ recedeꝰ
Erit autem hec formula stoycoꝵ rationi
disciplineq maxime consentanea. quã
quidem hiis libris propterea sequimur
quod quamꝙͣ et a ueteribus acha demi¬
cis et a peripateticis nostris qui quonda
ii dem erant qui achademici que hones¬
ta sunt anteponunt᷑ hiis que udentur
utiliatamen splendidius hec ab eis dis¬
seruntur. quibus quicquid honestu ẽ.
id utile uidetur. nec utile quicꝙͣ. quod
non bene honestum. ꝙͣ ab hiis quibus
et honestum aliquid non utile aut uti¬
le non honestum Nobis aute nostra
achademiça magnam licentiam dat

Expanded text:
praeclaris factis illud pulcherrimum exispraeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile, formula quaedam constituenda est; quam si sequemur in comparatione rerum, ab officio numquam recedemus. Erit autem haec formula Stoicorum rationi disciplinaeque maxime consentanea; quam quidem his libris propterea sequimur, quod, quamquam et a veteribus Academicis et a Peripateticis vestris, qui quondam idem erant, qui Academici, quae honesta sunt, anteponuntur iis, quae videntur utilia, tamen splendidius haec ab eis disseruntur, quibus, quicquid honestum est, idem utile videtur nec utile quicquam, quod non honestum, quam ab iis, quibus et honestum aliquid non utile et utile non honestum. Nobis autem nostra Academia magnam licentiam dat,
Abbreviated transcription (Latin):
metiuntur emolumentis et cõmodis neq
ea uolunt preponderari honestate. hii
solent in ddeliberando honestum cum eo
quod utile putant comparare boni uiri
non solent. Itaꝙ existimo panetium quo
dixerit homines solere iti hac compera¬
tione dubitare. hoc ipsum uideci it sen¬
sisse quod dixerit solere modo non etiã
oportere. et emiti non modo plutis puta¬
bitare turpissimu est. Quid ergo ẽ quod
non nũꝙͣ dubitationem afferre soleat
considerandumq undeatur. credo siqñ
dubitatio accidit. quale sit id de quo cõ¬
sideretur. Sepe enim tempore fit. ut qđ
turpe plerunq haberi soleat. ĩueniat᷑
non ẽẽ turpe.ꝑdrempli causa ponatur
aliquid ꝗuod pateat latuis. Quid potest
maius esse scelus ꝙ non modo homine
sed etiam familiarem hominem occidẽ
Num igitur se astrinxit scelere. si quis ty¬
rannum occidit. qũanis familiarẽ. pplo
qui dem romano nõ uidetur. qui ex oĩb/

Expanded text:
metiuntur emolumentis et commodis neque metiuntur emolumentis et commodis neque ea volunt praeponderari honestate, ii solent in deliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum dixerit homines solere in hac comparatione dubitare, hoc ipsum sensisse, quod dixerit, solere modo, non etiam oportere. Etenim non modo pluris putabitare turpissimum est. Quid ergo est, quod non numquam dubitationem afferre soleat considerandumque videatur? Credo, si quando dubitatio accidit, quale sit id, de quo consideretur. Saepe enim tempore fit, ut, quod turpe plerumque haberi soleat, inveniatur non esse turpe; exempli causa ponatur aliquid, quod pateat latius: Quod potest maius esse scelus quam non modo hominem, sed etiam familiarem hominem occidere? Num igitur se astrinxit scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familiarem? Populo quidem Romano non videtur, qui ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
detii auit duo scipiones fortes iuricõ¬
memorantur aut quom fabritius aut atis¬
tides iustus nominatur. aut ab illis fortitu¬
dinis. aut ab hiis institie. tanꝙ̃ a sapiente
petitur exemplum Nemo emm horum sic
sapiens. ut sapientem uolumus intelligi
Nec hii qui sapientes habiti et nomĩati n
septem sed ex medioꝵ offitior frequẽtia
similitudinem quandam gerebant.
spetiemq s apientium Quotirca necid
quod uere Honestum est phas est cũ utibis
repugnantia comparati nec id quod co¬
muniter appellamus honestum. quod co¬
litur ab hiis qui sebonos uiros haberi uo¬
lunt. cum emolumentis auꝙͣ est cõpera¬
dumta qid honestum quod in nostra
intelligentiam cadit tuendum conseruã¬
dumq nobis est ꝙͣ illud quod proprie
dicitur uereq est honestum sapientib
Aliter enimteneri non potest siqua ad
uirtutem est facta progressio. Sed hec
quidem de hiis qui conseruatione offiti¬
orum extimantur boni. qui autem omĩa

Expanded text:
Decii aut duo Scipiones fortes viri comDecii aut duo Scipiones fortes viri commemorantur, aut cum Fabricius aut Aristides iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum; nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem volumus intellegi, nec ii, qui sapientes habiti et nominati, Milli quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. Quocirca nec id, quod vere honestum est, fas est cum utilitatis repugnantia comparari, nec id, quod communiter appellamus honestum, quod colitur ab iis, qui bonos se viros haberi volunt, cum emolumentis umquam est comparandum, tamque id honestum, quod in nostram intellegentiam cadit, tuendum conservandumque nobis est quam illud, quod proprie dicitur vereque est honestum, sapientibus; aliter enim teneri non potest, si qua ad virtutem est facta progressio. Sed haec quidem de iis, qui conservatione officiorum existimantur boni. Qui autem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
artom offitiu quod rectumndem aꝑ¬
pellant perfectum atq absolutum est a
ut idem dicunt om̃es numeros hab
nec preter sapientem cadere in quẽꝙͣ
potest. Quor autema aliquid actum
in quo media offitia compacant᷑ id
cumulate uidetur esse perfectum pro¬
pterea quod uulgiis quid absit a perfe¬
cto non fere intelligit. quatenus autẽ
intelligit. mhil putat pretermissiite
Quod autem in poematibus epicturis
usuuenit in aliisq conpluribus ut delec¬
tentur imperiti. laudentq ea que lau¬
danda non sunt ob eam credo causam
quod insit aliquid in hiis probi quod
capiat ignaros qui idem quod ĩ unaqͦ
res uitii sit. nequeant iudicare Itaqꝙ
quom sint docti a peritis desistunt
facile a sententia. Nec igitur offitia
de quibus hiis libris disserimus quasi
secuuida quedam honesta esse dicũt᷑
nõ sapientium modo propria sed cũ
Hni omines in quibus est uttutis indo¬
les cuõmouentur. nec uero quom duo

Expanded text:
autem officium, quod rectum idem apautem officium, quod rectum idem appellant, perfectum atque absolutum est et, ut idem dicunt, omnes numeros habet nec praeter sapientem cadere in quemquam potest. Cum autem aliquid actum est, in quo media officia compareant, id cumulate videtur esse perfectum, propterea quod volgus quid absit a perfecto, non fere intellegit; quatenus autem intellegit, nihil putat praetermissum; quod idem in poematis, in picturis usu venit in aliisque compluribus, ut delectentur imperiti laudentque ea, quae laudanda non sint, ob eam, credo, causam, quod insit in iis aliquid probi, quod capiat ignaros, qui quidem, quid in una quaque re vitii sit, nequeant iudicare; itaque, cum sunt docti a peritis, desistunt facile sententia. Haec igitur officia, de quibus his libris disserimus, quasi secunda quaedam honesta esse dicunt, non sapientium modo propria, sed cum iis omnes, in quibus est virtutis indoles, commoventur. Nec vero, cum duo
Abbreviated transcription (Latin):
debiusse eius modi deliberatione intro¬
ducere in qua quod utile udẽtur cum
eo quod honestum est comparetur. Et¬
enim quod sũmum bonũm a stoycis di¬
citur. conuenienter nature uiuere. id
habet hanc ut opinor sententiam cũ
uirtute congruere semper. Cetera aut
que secundum naturam essent itale¬
gere. siea uirtuti non repugnarẽt qd
Quom ita sit.putant quidam hanc cõ¬
parationem non recte introductam
Nec omnino de eogenere quicꝙͣ pre¬
cipiendum fuisse Atq illud quidem
honestum quod proprie uereq dicit
id in sapientibus est solum neqꝙ auir¬
tute duelli unꝙͣ potest in hiis aute
in quibus sapientia perfecta non est
ipsum illud quidem perfectum hone¬
stum nullo modo similitudines hone¬
sti esse possunt. Hec enim offitia de qb¬
inhus libris disputamus media stõpci
appellant. ea comunia sunt et late pa¬
terit. que et ingenii bomtate multi aꝰse¬
cuntur. et progressione discendi Ĩa

Expanded text:
debuisse eius modi deliberationem introdebuisse eius modi deliberationem introducere, in qua, quod utile videretur, cum eo, quod honestum est, compararetur. Etenim quod summum bonum a Stoicis dicitur, convenienter naturae vivere, id habet hanc, ut opinor, sententiam: cum virtute congruere semper, cetera autem, quae secundum naturam essent, ita legere, si ea virtuti non repugnarent. Quod cum ita sit, putant quidam hanc comparationem non recte introductam, nec omnino de eo genere quicquam praecipiendum fuisse. Atque illud quidem honestum, quod proprie vereque dicitur, id in sapientibus est solis neque a virtute divelli umquam potest; in iis autem, in quibus sapientia perfecta non est, ipsum illud quidem perfectum honestum nullo modo, similitudines honesti esse possunt. Haec enim officia, de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant; ea communia sunt et late patent; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
solure bonum est ut stoycis placet siue qd
honestum est idita sũmum bonumuet
quem admodum perypateticis nostris
iudetur. ut omĩa ex altera parte colloca¬
ta uix minimi momenti istar habeant
dubitandum non est quin unꝙͣ possit
utilitas cum honestate contendere Itq
accepimus socratem execrari solitum e¬
os qui primum hec natura coherentia
opinione distraxissent. cui quidem
ita sunt stoyci assensi. ut etiam ꝗcquid
honestum esset. id utile esse censerent.
nec utile quicꝙͣ. quod non honestum.
quod si is esset panetius qui uirtutem
propterea coletidam diceret. quod ea
effitiens utilita̾s esset. ut hii qui res ex¬
petendas uel uoluptate uel indigentia
metiuntur liceret ei dicere utilitater
aliquando cum honestate pugnare ded
quom sit is qui id solum bonum⁊ udicet
quod honestum sit Que autem huic
repugnent spetie quadam utilitatis
coꝵ. tie̾q accessione meliorem ut ã fieri
nec de cessione peiorem. non uidetur

Expanded text:
solum bonum est, ut Stoicis placet, sive, quod solum bonum est, ut Stoicis placet, sive, quod honestum est, id ita summum bonum est, quem ad modum Peripateticis vestris videtur, ut omnia ex altera parte collocata vix minimi momenti instar habeant, dubitandum non est, quin numquam possit utilitas cum honestate contendere. Itaque accepimus Socratem exsecrari solitum eos, qui primum haec natura cohaerentia opinione distraxissent. Cui quidem ita sunt Stoici assensi, ut et, quicquid honestum esset, id utile esse censerent nec utile quicquam, quod non honestum. Quodsi is esset Panaetius, qui virtutem propterea colendam diceret, quod ea efficiens utilitatis esset, ut ii, qui res expetendas vel voluptate vel indolentia metiuntur, liceret ei dicere utilitatem aliquando cum honestate pugnare; sed cum sit is, qui id solum bonum iudicet, quod honestum sit, quae autem huic repugnent specie quadam utilitatis, eorum neque accessione meliorem vitam fieri nec decessione peiorem, non videtur
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. quia nunꝙͣ posset utilitasꝰ cu
honesto pugnare. De quo alterũ pot
habere dubstationem adhibenduri¬
ne fuerit hoc genus quod in disioẽ
dum. Alterum dubitar non potest qn
Apanetio susceptum sit sed relictum
Ham qui e diuisione tripertita duasp¬
tes absoluerit. hiuc necesse est restare
tertiam Preterea inextremo libroter¬
tio de hac parte pollicetur sedeiacepi
esse dicturum Accedit eodem testi
lecuplex possidonius qui etiam scripsit
inquadam epistola .p. rutilium t̾u¬
fum tcere solere. qui panetium au¬
dierat. ut nemo pictor esset ĩuentus
Partem quã appelles inchoatam xe¬
turquisset ab solueret oris enim pulcri¬
tudo reliqui corporis imitandispemi
auferebat sic ea que panetius preter¬
misisset et non perfecisset proptereoꝵ
oaneti dubitari non potest. Recte ne qute
hanic tertiam partem ad equirer dut
olfitium adiunxerit m secus deeo forta¬
lle disputar potest. Nlam siuę honesturti

Expanded text:
fuisse, quia numquam posset utilitas cum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alterum potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus, quod in divisione ndum, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset inventus, partem, quam Apelles inchoatam reliquisset, absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitandi spem auferebat, sic ea, quae Panaetius praetermisisset et non perfecisset propter Panaeti dubitari non potest; rectene autem hanc tertiam partem ad exquirendum officium adiunxerit an secus, de eo fortasse disputari potest. Nam, sive honestum