comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦcunq loco uel mom̃to ubicunq eue¬
nerit. siue in flumine. siue in mari.
siue in fontibꝰ: tantũ. xp̃ianȩ c̾fessione
credulitatis clarificata baptizentur.
psis qͦq qͣdmn baptismo polliciti sc̃ sũmoꝑe
ẽ attendendũ ne infideles s fideles inue̾¬
niant᷑. Ipsi uͦ qui infidelitatis not a
asꝑgunt᷑. in fames efficiunt᷑. atq int̾
fideles minime reputant᷑. hȩc uͦstatuta
nulla debent imꝓbitate c̾uelli. nulla
nouitate mutari. qr alia ratio.ẽ. cau¬
sarum scłarium alia diuinarum.

Expanded text:
ubicunque evenerit, sive in flumine, sive in mari, sive in fontibus, tamen, Christianae confessione credulitatis clarificata, baptizentur. Ipsis quoque quod in baptismo polliciti sunt summopere est attendendum, ne infideles, sed fideles inveniantur. Ipsi vero qui infidelitatis nota asperguntur, infames efficiuntur, atque inter fideles minime reputantur. Haec vero statuta nulla debent improbitate convelli, nulla novitate mutari, quia alia ratio est causarum saecularium, alia est divinarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Adecretali suo. Celebritatem scĩ
pasche die dnĩca agi deb̾e & p̃decesso¬
res nrĩ iã statuer̃. &ͦ nos illud eademi
die celebrare sollennit̾ mandamus.
q ñ decet ut membra a capite distrepe
nec c̾tra gerant. a.xiiii. uͦ luna pͥmi m̃sis¬
usq ad .xxi. diem eiꝰdẽ mensis eadem
baptismũ celebrandũ ẽ catbolicũ. Sed¬

Expanded text:
decretali suo. Celebritatem sanctae Paschae die Dominico agi debere, et praedecessores nostri jam statuerunt; et vos illud eadem die celebrare solemniter mandamus; quia non decet ut membra a capite discrepent, nec cusque ad XX diem ejusdem mensis eadem baptismum est celebrandum catholicum, e
Abbreviated transcription (Latin):
XII De his qui nolentes homicidium fecerint
XIII De his qui more gentilium uiuunt
QuII De eo qui sororem sponse sue uiciauit

Expanded text:
 De his qui volentes homicidium fecerunt. 23. De his qui more gentilium vivunt. 24. De eo qui sororem sponsae suae vitiavit
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint & irrephensibiles rebaptizati:
rursus etiã ordinent᷑ ab epo ȩccłȩ catholicȩ.
Siuͦ examinati minꝰ reꝑti fuerint rep̾hensi :
deponi eos oportet. Similit̾ autẽ & cuta
diacones & de omĩb qui in eodẽ clero
inueniunt᷑ eadẽ forma seruabit᷑. Cõme¬
morauimꝰ autẽ diaconissas quȩ in hoc
ordine inuentȩ st̃. quȩ nec manꝰ impo¬
sitionẽ aliquã habent. ut omnimodis
int̾ laicas habeant᷑. Similit̾ autẽ diaco¬
nissȩ quȩ in catholico canone ñ habent᷑.
deputent᷑. De diebus dominicis et
pentȩ costes ut in eis stantes oremꝰ. xs¬
m̃ st̃ indie dnĩca quidã ad orationẽ
genua flectentes. & in diebꝰ pentecosteᷤᷤ.

Expanded text:
fuerint et irreprehensibiles, rebaptizati fuerint et irreprehensibiles, rebaptizati rursus etiam ordinentur ab episcopo Ecclesiae catholicae; si vero examinati minus apti fuerint reprehensi, deponi eos oportet: similiter autem circa diacones, et de omnibus qui in eodem clero inveniuntur eadem forma servabitur. Commemorabimus autem diaconissas quae in hoc ordine inventae sunt, quae nec manus impositionem aliquam habent, ita ut omni genere inter laicas habeantur: similiter autem diaconissae quae in catholico canone non habentur, deputentur. XX. De diebus dominicis et Pentecoste ut in eis stantes oremus. Quoniam sunt in die dominica quidam ad orationem genua
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. De clericis alienis sine coniuen
qͥad alt̾m ꝑtinet ordinare in eccła
cũ ñ habeat consensũ epĩ illius a quo
recessit clericꝰ: irrita sit huiusmo di
ordinatio. De clericis usuram aut
ampliationem accipientibus. xuiii.¬
m̾ multi clerici auariciȩ causa tͣ᷑pia
lucra sectantes obliti sc̃ diuini p̾ce¬
pti quo dictũ ẽ. Q pecuniã suã ñ dedit
ad usurã. fenerantes centesimas exigant.
statuit hoc scm̃ c̾ciliũ. siquis inuentus
fuerit ptͦ hanc diffinitionem usuram
acciꝑe. uł ex qͦlibet tali negocio turpia
lucra sectari. uel etiã species frumtoꝵ
ad sescuplũ dare: omnis qͥ tale aliquid
conatꝰ fuerit ad questũ deiciat᷑ aclero.
& alienꝰ ab eccłastico habeatur gradu.
De paulianistis & cathafrigis rebaptirand.
iqͥs confugit ad eccłam catholicã de
paulianistis & cathafrigis. statutũ ẽ
rebaptitari eos omnimodo deb̾e. Siqͥ
uͦ clerici erant apud eos. siqͥdẽ inculpati

Expanded text:
oportet. XVII. De clericis alienis sine connivenad alterum pertinet ordinare in sua Ecclesia, cum non habeat consensum episcopi ipsius a quo recessit clericus, irrita sit hujusmodi ordinatio. XVIII. De clericis usuram aut ampliationem accipientibus. Quoniam multi clerici avaritiae causa turpia lucra sectantes, obliti sunt divini praecepti quo dictum est: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, fenerantes contesimas exigunt, statuit hoc sanctum concilium: si quis inventus fuerit post hanc definitionem 7 usuram accipere, vel ex quolibet tali negotio turpia lucra sectari, vel etiam species frumentorum ad sexcuplum dare; omnis qui tale aliquid commentus fuerit ad quaestum, dejicietur ex clero, et alienus ab ecclesiastico habeatur gradu. XIX. De Paulianistis et Cataphrygis rebaptizandis. Si quis confugerit ad Ecclesiam catholicam de Paulianistis et Cataphrygis, statutum sit rebaptizari eos omnimodo debere. Si qui vero clerici erant apud eos, siquidem inculpati
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ipsi ꝓferant & edant. S nec sedere qͥdẽ
bis sufficiens eẽ: ptͦ hanc diffinitionẽ
cesset eẽ diaconus. De clericis temere
ab eccła recedentibus.x
ropt̾ multas ꝑturbationes & freq̃n¬
es cumultꝰ seditionũ quȩ fieri solent.
placuit omĩmꝰ abscidi istã c̃suetudinẽ
quȩ c̾tra regłam ẽ sic ubi tam̃ fit. idẽ. de
ciuitate dd ciuitatẽ transeat uł epc̃ uł
infringet᷑ omni gn̾e huiꝰcemodi conatꝰ.

Expanded text:
 ipse proferat et det. Sed ne sedere quidem his sufficiens esse, post hanc definitionem cesset esse diaconus. XV. De clericis temere ab ecclesia recedentibus. Propter multas perturbationes et frequentes tumultus seditionum quae fieri solent, placuit omnimodo abscidi istam consuetudinem quae contra regulam est, si ubi tamen fit, id est ne de civitate ad civitatem transeat vel epinfringetur omni genere hujuscemodi conatus
Abbreviated transcription (Latin):
sticȩ. Cũ enĩ cõꝑtum fuerit: de pponant᷑.
De his qui sponte lapsi st̃ qͣlit̃ beant
ostendi. Si qui gͦ exanimo penitent. trib
annis int̾ audientes habeant᷑. si tamen
fideles st̃. Septẽ annis aliis int̾ pęniten
in oratione sola participent populo.
ostender̃ fidẽ suã deposito militiac
cingulo. Post hȩc auit̃ ad ꝓpͥũ uomitum
reuersi st̃ ut & pecunias darent ꝙ am¬
birent redire rursũ ad militiã: isti .x.
annis sint int̾ penitentes. ptͦ primum
trienniũ qͦ fuerint int̾ audientes. Ab
omĩb uͦ illud p̃cipue obseruet᷑. ut ani
eoꝵ & fructꝰ penitentiȩ obseruet᷑. Qͥ cun¬

Expanded text:
sticae; cum enim compertum fuerit, deponentur. XI. De his qui sponte lapsi sunt, qualiter debeant ostendi. Si qui ergo ex animo poenitent, tribus annis inter audientes habeantur: si tamen fideles sunt, et septem annis aliis inter poenitentes in oratione sola participent populo. ostenderunt fidem suam deposito militiae cingulo, post haec autem ad proprium vomitum reversi sunt, ut et pecunias darent et ambirent redire rursum ad militiam, isti decem annis sint inter poenitentes post primum triennium quo fuerint inter audientes: ab omnibus vero illud praecipue observetur, ut animus eorum et fructus poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd epc̃ quidẽ catholicꝰ suã habeat digni¬
tatem. Similit᷑ autẽ prb̃i atq diaconi
habeant. hi uͦ qui abistis ueniunt. sifore
epc̃ fuerit habeat sacdotii dignitatẽ nͥ
forte & placeat epõ catbolico ccedere a
etiã ep̃ãlis nominis honorẽ. Siuͦ ñ placa¬
erit: inueniat ei locũ ut sit in parrochiu
corepẽ. auc in clero prb̃r. ut in ciuitate
una ñ uideant᷑ duo epĩ eẽ & ille om̃ib¬
modis inclero ꝑmanere uideatur.
& cum confessi ñ fuissent c̾tra regulam
uenientes homines manꝰ eis temere
imposuer : hos eccłasticꝰ ordo ñ recipit.
In om̃ĩb enĩ qͦd irrep̾hensibile ẽ destndt
ȩccła. De lapsis cleris ordinatis.x.¬

Expanded text:
quod episcopus quidem catholicus suam habeat digniquod episcopus quidem catholicus suam habeat dignitatem. Similiter autem presbyteri et diaconi habeant. Hi vero qui ab istis veniunt, si forte episcopus fuerit, habeat sacerdotii dignitatem, nisi forte placeat episcopo catholico concedere et etiam episcopalis nominis honorem. Si vero non placuerit inveniat ei locum, ut sit in parochia coepiscopus, aut in clero presbyter, et in civitate una non videantur duo episcopi esse, et ille omnimodet cum confessi fuissent, contra regulam venientes homines manus eis temere imposuerunt, hos ecclesiasticus ordo non recipit: in omnibus enim quod irreprehensibile est defendit Ecclesia. X. De lapsis clericis ordinatis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
& scm̃ censuit nͦ deb̾e eẽ epm. Saneꝰ si
cõmuni omĩũ consensu rationabilit᷑
ꝓbato scđm eccłasticã regulã duo ł tres
animositate ducti ꝑ c̾centionẽ contra¬
dicant: obtineat plurimorũ sententia
sac̾dotũ. De honore epĩ ierosolimitani.
mꝰ mos antiquus obtinuit. & uetusta
traditio ut heliȩ. id .ẽ. ierosolimoꝵ
ep̃o honor deferat᷑. habeat consequent᷑
ut ordinent᷑. & sic maneant in clero.
Ante omã autẽ hanc habeant c̃fessionẽ.
quã ꝑscripturã exigi oportet. ut fateant᷑
secõmuni c̾sensu catholicȩ eccłȩ statuta
obseruaturos. idẽ cõmunicaturos se &
his qui forte scđas nuptias exꝑti sunt.
uł his qui ꝑsecutionis tempore lapsi st̃.
Quibꝰ tam̃ lapsis pęnicentie modus & tp̃s
ascriptꝰ ẽ ut in omnibꝰ scqͥnt᷑ ea q̃ in eccła¬
catholica obseruant᷑. Et sic ubi idc̃ ipsi
fuerint inuenti. suie in uicis. seu in ur¬
bibꝰ clerici ordinati a catholicis: sic etiã
adquẽ aliqui ex his accedunt: certum ẽ

Expanded text:
esse episcopum: sane si communi omnium consensu rationabiliter probato secundum ecclesiasticam regulam, duo vel tres animositate ducti per contentionem contradicant, obtineat plurimorum sententia sacerdotum. VII. De honore episcopi Hierosolymitani. Quoniam mos antiquus obtinuit et vetusta traditio ut Aeliae, id est Hierosolymorum episcopo deferatur habeat consequenterut ordinentur, et sic maneant in clero. Ante omnia autem hanc ab eis confessionem per scripturam exigi oportet, ut fateantur se communi consensu catholicae Ecclesiae statuta observaturos, id est communicaturos se et his qui forte secundas nuptias experti sunt, vel his qui persecutionis tempore lapsi sunt. Quibus tamen lapsis poenitentiae modus et tempus ascriptum est, ut in omnibus sequantur ea quae in Ecccatholica observantur. Et sicubi iidem ipsi fuerint inventi, sive in vicis seu in urbibus clerici ordinati a catholicis, sic etiam ad quem aliqui ex his accedunt, certum est
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑.xp̃ianos ortȩ fuerint: ad ȩccłam
deferant᷑. & ab ȩccłasticis uiris t̾mineñ.
Oaior autẽ ñ potest aminore iudicari.
Nec epĩ pontifici a qͦ consecrati ꝓbant᷑
p̃udiciũ inferre ullũ posst̃. Qđ si p̾sũ¬
ptũ fuisse cognoscit᷑: uirib carere non
dubiũ ẽ. Nec posse int̾ eccłastica ullomͦ
statuta censeri. qđ liceat laico clericũ
ficis sui ꝑmissu nullũ p̾sumat ad scła¬
re iudicium attrahere. nec laico quẽ¬
libet clericũ liceat accusare. Quod¬

Expanded text:
tianos ortae fuerint, ad Ecclesiam deferantur, et ab ecclesiasticis viris terminentur. II. Major autem non potest a minore judicari, nec episcopi pontifici, a quo consecrari probantur, praejudicium inferre ullum possunt. Quod si praesumptum fuisse cognoscitur, viribus carere non dubium est, nec posse inter ecclesiastica ullo modo statuta censeri. III. Clericus ficis sui permissu, nullus presumat ad seculare iudicium attrahere nec laico quemlibet clericum liceat accusare.
Abbreviated transcription (Latin):
rint.⁊ ab his uulneratꝰ mortuus fuerit.
quicunq eoꝵ plagã ei imposuerit: scd
statuta canonũ ut homicida iudicetur.
reliqͥ aũ qui eũ impugnabant uolentes
int̾ficere: similit̾ peniteant. Qͥnec eũ
impugnabant nec uulterabant. nec
consilio nec auxilio cooꝑatores fuert̃
s tantũ affuer̾. extra noxam sint.

Expanded text:
b his vulneratus mortuus fuerit, quicunque eorum plagam ei imposuit, secundum statuta canonum, ut homicida judicetur; reliqui autem qui eum impugnabant volentes eum interficere, similiter poeniteant. Qui vero nec eum impugnabant, nec vulnerabant, nec concilio nec auxilio cooperatores fuerunt, sed tantum affuerunt, extra noxam sint.
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ scismatis ur̃i. illi qͥdẽ corre¬
rũ rei qͥ penas legib pendẽ ꝓfecto infe¬
lices. ⁊ in hoc scło ⁊ in futuro. Item. Pro
m̃bris xp̃i adu̾sus uos seuiunt: & uobis
ꝓ xpĩ nomine strinx̾.S multũ int̾ est
int uram ꝑsecutionẽ uistoꝵ. Uos similes

Expanded text:
lli quidem correrum rei qui poenas legibus pendunt, profecto infelices et in hoc saeculo et in futuro. Item . Pro membris Christi adversus vos saeviunt, et vobis pro Christi nomine strinxit. sed multum interest inter uestram persecutionem et istorum. uos similes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutit in eo quod mali sunt. xliii.¬
Q& ht̃ uasa int̾fectionis ut occidat pes¬
simos. minister.ẽ. domini. Itẽ suꝑ epłam¬
udex ñ ẽ auctor sceleris. neq hoẽs unciẽdo.
omicidas enĩ & sacrilegos & uenenari¬
os punire ñ ẽ effusio sanguinis. s legũ
libro.xuiii. cap̃.iii. Qͦd iustum sit bellũ
ustum bellũ ẽ quod exedicto geritur
de reb repetendis. aut ꝓpulsandorum
dictat popło. siue qͦd iure disceptec. Iure
aut̃ disceptare ẽ iuste iudicare. Non ẽ enĩ
iudex. si non in eo iusticia ẽ. Pandactar

Expanded text:
percutit, in eo quod mali sunt, um interfectionis, ut occidat pessimos, minister est Domini; limatus eJudex non est auctor sceleris, nequam homines vinciendo. omicidas enim et sacrilegos, et venenarios punire non est effusio sanguinis, sed legum . CAP. LIV. Quod sit justum bellum. Justum bellum est quod ex edicto geritur de rebus repetendis, aut pro pulsandorum dictat populo sive quod jure disceptat. Jure autem disceptare, est juste judicare. Non est enim judex, si non in
Abbreviated transcription (Latin):
i homicidiũ ÷ hominẽ occidẽ. potest
occicłe aliqͣndo sine peccato. Nam ⁊ miles
hostem. & iudex ł minister eiꝰ nocentem.
& cui forte inuito atq imprudenti telum
manu fugit: ñ mͥ uident᷑ peccare cũ hoc̾m
occidt̃. R̃. Asseutio. Si homicide isti ap¬
pellari ñ solent. Aug̃ questionum in¬

Expanded text:
i homicidium est hominem occidere, potest accidere aliquando sine peccato: nam et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugit, non mihi videntur peccare, cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non solent. Responde i
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo reges dnõ seruiunt in timore
nͥ ea quę c̾tra diũ iussa fiunt religiosa
seueritate ꝓhibendo atq plectendo.
Alit̾ enĩ seruit qi homo s. alit̾ quia etiun
rex ẽ. Quia homo ẽ seruit uiuendo fit¬
entes & contraria ꝓhibentes c̃ueniena

Expanded text:
Quomodo reges Domino serviunt in timore, nisi ea quae contra Domini jussa fiunt religiosa severitate prohibendo atque paliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fidens et contraria prohibens convenienti
Abbreviated transcription (Latin):
ug. de diu̾sis eccłę obseruationibꝰ. Cap.xu.¬
pud ueros dĩ cultores etiam ipsaca sc̃.¬
bella peccata st̃. quȩ ñ cupiditate aut cru¬
delitate s pacis studio gerunt᷑. ut mali co¬
herceant᷑ & boni sulleuentur. Aug̃ q̃stio¬

Expanded text:
e diversis ecclesiae observationibus, cap.pud veros Dei cultores etiam ipsa bella pacata sunt, quae non cupiditate aut crudelitate, sed pacis studio geruntur, ut mali coerceantur, et boni subleventur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
cati quȩ ñ fit nocendi s corrigendi stu¬
dio. etiam pat̾na tollenda. aut oꝑa miscdłic
cohibenda st̃: Hȩc cũ accidunt. debemꝰ
eis humanũ dolorẽ. ñ ꝓpt̾ illa ne acci¬
dant recte factoꝵ repͥmimꝰ uoluntatẽ.

Expanded text:
cati, quae non fit nocendi sed corrigendi stucati, quae non fit nocendi sed corrigendi studio, etiam paterna tollenda aut opera misericordiae cohibenda sunt? haec cum accidunt, debemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorum reprimimus uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ion frustra instituta st̃ potestas regis.
ius cognitoris. ungulȩ carnificis.
arma militis. disciplina dominantis:
seueritas etiã boni patris. Habent ista
omã modos suos causas. rationes. utilita¬
tes. Hec cũ tim̃t᷑: & cohercent᷑ mali& boni
quieti inter malos uiuunt. Item.
distat utrũ fiat nocendi cupiditate. uel
iniuste aliquid auferendi. sic̃ fu ab inimico
sic̃ alatrone aut ulciscendi ł obediendi or¬
dine. sic̃ auidice sic̃a carnifice uł euddendi
uł subueniendi necessitate sic̃ interimit᷑
latro auiatore. hostes amilite. ⁊ aliqͦndo
qͥ causa mortis fuit potiꝰ inculpa ẽ quã
ille qui occidit. uł si quispiã decipiat
fide ussorẽ suũ. atq ille ꝓ isto suppliciũ
Quid si filiꝰ timens patris pia uerb̾a p̾ci¬
picio ꝑeat. quid si alius homine liberato.
uł ne alius lib̾etur sibi ipsi mortẽ inferat.
nũ ꝓpt̾ istas alienarum mortium causas
aut sceleri c̃sentiendũ c̃ aut uindicta pec¬

Expanded text:
 frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. homnia modos suos, causas, rationes, utilitates; haec cum timentur, et coercentur mali, et quieti inter malos vivunt boni. Idistat utrum fiat nocendi cupiditate, vel injuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone; an ulciscendi vel obediendi ordine, sicut a judice, sicut a carnifice; an evadendi vel subveniendi necessitate, sicut interimitur latro a viatore, hostis a milite. Et aliquando qui causa mortis fuit potius in culpa est quam ille, qui occidit, uelut si quisquam decipiat fideiussorem suum atque ille pro isto supplicium quid, si filius timens patris pia uerbera praecipitio pereat? quid, si alius homine liberato uel ne alius liberetur sibi ipse mortem inferat? num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est aut uindicta pec
Abbreviated transcription (Latin):
raui de pugna c̃quereris. dubites nolo.
Utiletͥ tuisq dabo consilium. Arripe
manib arma. oratio aures pulset aucto
ingladio usus fuerit. gladio cadet. Ille
Qaut̃ utit᷑ gladio. qͥ nulla suꝑiore ac
legitima potestate ł iubente ł cedente
in sanguinẽ alicuiꝰ armat᷑. Ieronunus¬

Expanded text:
ravi de pugna conquereris: dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium: arripe manibus arma; oratio aures pulset Auctori gladio usus fuerit gladio cadet. Ille autem utitur gladio qui, nulla superiore ac legitima potestate, vel jubente vel cogente, in sanguinem alicujus armatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
ilitare ñ ẽ delictum. s ꝓpt̾ p̾dã mili¬
care peccatũ ẽ. Hec rempublicam ge¬
rere criminosum ẽ.s idõ agere rẽ pu¬
blicã ut rem familiarẽ potius augeas.
udet᷑ eẽ dãnabile. Propt̾ea enũ ꝓuidentia
quadam militantib st̃ stipendia c̃stitu¬
ta. nedũ sũptꝰ querit᷑. p̃da grasset᷑. Item.
Dñs ipse dixit. reddite que sunt dei dõ.
& que st̃ cesdris cesari. Ig̾ qͦd cesar p̃ci¬
pit ferendum ẽ: qͦd imꝑii dic̃ colerandũ
ẽ. S fit intolerabile. dum illum preda
exactionis accumulat. Iltem.
nt̾rogauer̾ ioħm milites dicentes. Q d
faciemꝰ & nos: Ait ilł. Neminẽ c̾cutiatis.
neq calũniam faciatis.s c̾tẽpti estote
stipendiis uris. Sic aut̃ cognoscere sodeb
omnis homo qui militat. Nonenũ tantũ
his militantib scriptura loquit᷑ qui
armata militia decinent᷑. s quisquis
militie suę cingulo utit᷑ dignitatis suę
miles asseribit᷑. atq idõ hȩc sententia

Expanded text:
ilitare non est delictum, sed propter praedam militare, peccatum est. Non rempublicam gerere criminosum est; sed ideo gerere rempublicam ut rem familiarem et divitias potius augeas, videtur esse damnabile. Propterea enim providenda quaedam militantibus sunt stipendia constituta, nedum sumptus quaeritur, praeda grassetur. Item Dominus ipse dixit: Reddite quae sunt Dei Deo, et quae sunt Caesaris Caesari . Igitur quod Caesar praecipit, ferendum est, quod imperat, tolerandum est; sed fit intolerabile, dum praedam exactores accumulant. Item interrogaverunt milites Joannem dicentes: Quid faciemus nos? Aineque calumniam faciatis, sed contenti estote stipendiis vestris . Heic jam cognoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur, qui armata militia detinentur; sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia
Abbreviated transcription (Latin):
liquando eousq ꝑuenit hȩc libidinosa
crudelitas. ł libido crudelis. ut etiã cru¬
delitatis sterilitatis uenena ꝓcu ret.
uolendo suam plẽ prius int̾ire. quam
uiuere. aut si inꝰ uto uiuebat. occidi ante
Et si ab initio tales ftierint. ñ sibi ꝑ conu¬
biũ. s ꝑstuprũ potiꝰ c̃uener̾. Si autem
ambo non st̃. tales audeo dicere aut illa
ẽ qͦdãmͦ mariti meretrix aut ille adult̾

Expanded text:
liquando eo usque peruenit haec libidinosa crudelitas uel libido crudelis, ut etiam sterilitatis uenena procuret uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. & corpori xpĩ qͦd ẽ eccła toto orbe
diffusa & rebaptitando. & blaspheman¬
do. ⁊ qͦntum potestis oppugnando adu̾¬
sari scã canonica scriptura cum uincit
uos impii atq sacrilegi. illi autẽ qͥ uos
pͥuatione deterrendos cohercendosq
decernunt. ut cogitantes qͣr ista patia¬
mini sacrilegiũ urm̃ cognitũ fugiatis.
& ab et̾na dãnatione lib̾emini. & rectoreᷤᷤ
diligentissimi. ⁊ c̾sultores pussimidepu
sedabit᷑ si cogitetis ⁊ intelligatis priꝰ ñ
omnẽ ꝑsecutionẽ eẽ culpabilẽ. Alioqͥni.
ñ laudabilit̃ diccret᷑. Detrahentẽ ꝑ rimo

Expanded text:
et corpori Christi, quod est ecclesia toto orbe diffusa, et rebaptizando et blasphemando et quantum potestis oppugnando aduersari sancta et canonica scriptura conuincit, uos impii atque sacrilegi, illi autem, qui uos  uel pecuniae priuatione deterrendos cohercendosque decernunt, ut cogitantes quare ista patiamini sacrilegium uestrum cognitum fugiatis et ab aeterna damnatione liberemini, et rectores diligentissimi et consultosedabitur, si cogitetis et intelligatis prius non omnem persecutionem esse culpabilem. Alioquin non laudabiliter diceretur: Detrahentem secreto
Abbreviated transcription (Latin):
Qui peccat. ñ peccat legis auctoritate. s c̃tra
legis auctoritatẽ. Qͥa uͦ int̾rogas quȩ sit
ratio ꝑ seq̃ndi. uicissim de interrogo cuiꝰ
sit uox in psalio dicentis. Betrahentẽ
secreto ꝑximo suo. occulte hunc ꝑseq̃bar.
Quere itaq ꝑsecutionis ł causamuł modũ.
& noli tanta imꝑia gn̾alit̾ maloꝵ ꝑsecti¬
tiones rep̾hendere. Item. Qͦd autem etiã¬
templo flagellando expulit: iã supra
diximꝰ. Item. Nec ꝑsequim᷑ uos nͥ quem¬
Itẽ. Ad fidem nullus ÷ cogendꝰ. s ꝑ seueri
nũ flagelł solet ꝑfidia castigari. Nũqͥd
q mores optimi lib̾tate uoluntatis eli¬
gunt᷑. idõ mores pessuni ñ legis in tegri¬
tate p̾munt᷑. c̾ S tam̃ mala uiuendi
ultrix disciplina p̾postera c̃. nͥcura
p̃cedetis beneuitiendi doctrina c̾tendit᷑.
ñ eis benefacere cogimini. s male fac̾e
ꝓhibemini. Nam bene facere nemo
pot̾ nͥ elegerit. nͥ amauerit. qͦd. ẽ. in lib̾a
uoluntate. Cum aliqͥd ad u̾sus uos reges

Expanded text:
Qui peccat, non peccat legis auctoritate, sed contra legis auctoritatem. quia uero interrogas, quae sit ratio persequendi, uicissim te interrogo, cuius sit uox in psalmo dicentis: detrahentem secreto proximo suo occulte, hunc persequebar. quaere itaque persecutionis uel causam uel modum et noli tanta imperitia generaliter malorum persecutores reptemplo flagellando expulit , jam supra diximus. Item . Nec persequimur vos, nisi quemtem. num flagellis solet perfidia castigari. Numquid quia mores optimi libertate voluntatis eliguntur, ideo mores pessimi non legis integritate puniuntur? Sed tamen male vivendi ultrix disciplina praepostera est, nisi cum praecedens bene vivendi doctrina contemnitur. non eis benefacere cogimini, sed male facere prohibemini. Nam benefacere nemo potest nisi elegerit, nisi amaverit, quod est in libera voluntate. Cum aliquid adversus vos reges
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾ep̃cepit. Itẽ. Doli existimre neminẽ
dõ placere posse qͥ in armis Ellicis mili¬
tat. In his erat sc̃s dauid: cuilns cam
magnũ ꝓhibuit testimoniuetiã in his
plurimi illi temporis iusti. Iphis erat
& ille centurio qui dnõ dix̃. ñsũ dignꝰ
ut intres sub tectũ meũ Ex ccił guarma¬
ciensi. cap̃.V. be illis qui in oꝑe neces¬
sario casu homicidium ꝑpetrauerint.
Insistens arborẽ incidat. ⁊ aliquis subtꝰ
ipsam ueniens depͥmat᷑. ⁊iccirco si uolun¬
tate ł negligentia incidentis arborem
factũ ẽ: ut homicidi penitentię debet
omnino sũmitti. Qͦdsi ñ uoto s incuria
illiꝰ. ñ deniq hȩc sententia eũ c̾tingit.
s dũ ille oꝑi necessario fortassis incugo¬
beret. iste insꝑatꝰ occurrit sub arbot ͥ e.¬
& sub ipsa oppressus ÷. incisor arboris
Si duo fr̃s in silua arbores succiderint.
& apꝓpinqͣnte casura uniꝰ arboris fr̃
frĩ dixerit. caue. ⁊ ille fugiens in p̃ssurã

Expanded text:
dem paulo ante . Noli existimare neminem Deo placere posse qui in armis bellicis militat. In his erat sanctus David , cui Dominus tam magnum perhibuit testimonium; etiam in his plurimi illius temporis justi. In his erat et ille centurio qui Domino dixit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum . CAP. CAP. 150. - De illis qui in opere necessario casu homicidium perpetraverintinsistens arborem incidit, aliquis subtus ipsam veniens deprimatur; et idcirco si voluntate vel negligentia incidentis arborem factum est, ut homicida poenitentiae debet omnino submitti. Quod si non voto, nec incuria illius, non denique hoc cum scientia contingit, sed dum ille operi necessario fortassis incumberet, iste insperatus occurrit sub arbore, et sub ipsa oppressus, incisor arboris Si duo fratres in silva arbores succiderint, et appropinquante casura unius arboris, frater fratri dixerit: Cave, et ille fugiens in pressuram
Abbreviated transcription (Latin):
tale iudicium donauerat dt̃. Inde ẽ qͦd
helias multos morte affec ⁊ ꝓpͥa manu
& igne diuinitꝰ impetrato. Quod & ali
multi magni ⁊ diuim uiri eodem spũ
c̃sulendo reb humanis ñ temere fecer̃.
De qͦ helia cũ exemplũ dedissent discipłi¬
cõmemorantes qđ ab eo factũ sit ut etiã
ipsis potestatem petendi de cęlo ignem
ad consum łndum eos qͥ sibi hospitium
qͥd eẽt diligere ꝓximũ tanqͣm se ipsũ.
infuso etiam spũ scõ. quẽ decem diebꝰ
completis ꝑtͦ ascensionem suã desuper
ut ꝓmiserat misit. ñ defuer̾ tales uindictȩ
quanuis multo rarius ꝙͣ in uet̾i testam̃to.
bi c̾nĩ ex maiori part̾e seruientestimo¬
re p̃mebant᷑. hinc autẽ maxime dile¬
ctione lib̾i nutriebant᷑. Nam & uerb
scitati sunt. s sepulti. Augustinꝰ ẽtra¬

Expanded text:
tale judicium donaverat Deus. Inde est quod tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu , et igne divinitus impetrato : quod et alii multi magni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere fecerunt. De quo Elia cum exemplum dedissent discipcommemorantes quid ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potestatem petendi de coelo ignem, ad consumendum eos qui sibi hospitium quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majori parte servientes timore premebantur, hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis scitati sunt, sed sepulti. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
filium quẽ diligit. Dic̃ ⁊ dñs. Seruus qui
nescit uoluntate᷑ dni sui. ⁊ fac̾ digna plagiᷤᷤ
uapulabit pauca. Seruus aũ qui scit
uoluntatẽ dni sui. & facit digna plagis.
dicet. cui rerũ ordine potestas data ẽ &
enĩ aꝑtissimũ exẽplũ dr̃. quo satis appa¬
reat posse peccatum amore potiꝰ uindi¬
cari. quã impunitũ relinqͥ. ut illũ quẽ
uindicat ñ petia miserũ. s correptios
beatũ uelit. paratꝰ cam̃ si opꝰ sit eqͦ animo
plura tolerare ab eo illicita quẽ uult eẽ
correptũ. sice in cum hat̾ potestatẽ co¬
hercendi. siue ͥ hãt. Magni aut̃ ꝯ scĩ uiri
qͥ iam obtine scirent mortẽ istam
quȩ animã dissolut acorpore ñ ẽẽ for¬
midandã. scđm eoꝵ tam̃ animũ qͥ illã
timerent ñnulla peccata morte punier̃.
qͦ ⁊ uiuentib utił metꝰ inciteret᷑. & illis
qui morte puniebant᷑. ñ ipsa mors no¬
ceret. s peccatũ qͦd augeri posset. si uice¬
rent. Non temere illi uidicabant. quibꝰ

Expanded text:
filium quem recipit . Dicit et Dominus: Servus qui nescit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, dicet, cui rerum ordine potestas data est; enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatuplura tolerare ab eo illicita , quem vult esse correptum; sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore, non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uod errauerat inqͥt dñs ñ reuocast
& qͦd ꝑierat ñ requisistis. Hoc uob̃ ꝑ
uos deu̾s ipse fac̃. ipse obsecrando. ipse
minando. siue corripiendo. siue dãns
siue laborib. siue ꝑ suas occultas adm¬
nitiones uł uisitationes. siue potestati

Expanded text:
uod errauerat, non reuocastis et, quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deus ipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestatum
Abbreviated transcription (Latin):
in seruo. pͥat᷑ infilio. maritus in coniuge.
cũ sint utriq xpi̾ani ñ debent ꝓsequi
ucia xp̃ianę c̾traria ueritati: An uͦsiñ
ebet homo diligere ꝑximu̾ tanꝗͣ. se ipsĩ
ut quẽ potuerit hominẽ beneficientrae
c̃solatione ł informatione doctrine. uł
disciplinȩ cohercitione adducat ad colen¬
& crudelit̾ ꝑmittendi ñ st̃. s ubi pot¬
tas dat᷑ & amalo ꝓhibendi. & adbonum
cogendi. Nam si uoluntas mala semꝑ sue
ꝑmittenda ẽ lib̾tati. qr isrłitici recusar¬
tes ⁊ murmurantes tam duris flagellis
amalo ꝓhibebant᷑ .⁊ ad t̾ram cõpellebu¬
ẽ lib̾tati. qrͣ paulus ñ ẽ ꝑmissus uti pes¬
ma uoluntate. qr ꝑ seq̃bat᷑ eccłam : Sed
ꝓstratꝰ ÷ ut excecaretur. excecatꝰ: ut mu¬
taret᷑ mutatꝰ: ut miteretur. missus ⁊
qualia fecerat in errore talia ꝓ ueritate
scĩs filiũ durũ ñ solũ uerb̾ corriꝑe. sd
etiam latera eiꝰ tonde. ut ad bonam die¬

Expanded text:
in seruo, pater in filio, maritus in coniuge, cum sunt utrique christiani, non debent persequi uitia christianae contraria ueritati. an uero, Debet homo diligere proximum tanquam seipsum, ut quem potuerit hominem vel beneficentiae consolatione vel informatione doctrinae, vel disciplinae coercitione, adducat ad colenet crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi, et ad bonum cogendi. Nam, si voluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israelitae recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, et ad terram pr libertati, quare Paulus non est permissus uti pessima voluntate, qua persequebatur Ecclesiam? Sed prostratus est ut excaecaretur, excaecatus ut mutaretur, mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat in errore talia pro veritatsanctis filium duris non solum verbis corripere, sed etiam latera ejus tundere, ut ad bonam dis
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset extinctꝰ: qͣnuis magna cura manda¬
uerat suis ut eũ quantũ possent uiuũ saluũq
seruarent ⁊ eẽt cui penitenti pat̾nꝰ affectꝰ
innotesceret. qͥd ei restitit. nͥ ꝑditũ flere.
& sui regni pace ad quisita suam mesticiã

Expanded text:
fuisset extinctus, quamuis magna cura mandauerit suis, ut eum, quantum possent, uiuum saluumque seruarent, ut esset, cui paenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere et sui regni pace adquisita suam maestitiam
Abbreviated transcription (Latin):
hostes eccłȩ ñ tã sui ulcisci causa. quani
ñ eiꝰ fuisset laudanda patientia. s negli¬
gentia merito culpanda. Neq etenum
ipłs paulus uitȩ suȩ transitoriȩ. s eccłe
ci consuluit. quando ẽtrã qͥ eum occidẽ¬

Expanded text:
hostes ęcclesię, non tam sui ulciscendi causa, quam non eius fuisset laudanda patientia, sed negligentia merito culpanda. Neque enim apostolus Paulus vitę suę transitorię, sed ęcclesię Dei consuluit, quando contra illos qui eum occide
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo quẽ correptum eẽ uult plura ꝑferre.
S huic uindicte referende ne idoneus. nͥ
qui odiũ quo solent flagrare qͥ se uindi¬
care desiderant. dilectionis mansuetudi¬
ne suꝑauerint. Non enĩ metuendũ ẽ
ne odisse paruulũ filiũ parentes uideant᷑.
cũ ab eis uapulat peccans. ne peccet ult̾iꝰ.¬

Expanded text:
ab eo quem correctum esse vult plura perferre, sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium, quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnitudine superaverit. Non enim metuendum est ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans, ne peccet ult
Abbreviated transcription (Latin):
xcõmunicator int̾fectorib ꝓut morẽ
romane eccłẽ nosti scđm ipsoꝵ inten¬
tionẽ modum c̃gruę satisfactioĩs iniun¬
ge. Non enĩ eos homicidas arbitramur.
quos adu̾sus ex cõmunicatos ⁊elo catholi¬
ce matris ardentes eoꝵ qͦslibet trucidasse
c̃tigerit. Ne tam̃ eiꝰdem eccłe matris di¬
sciplina deseuiat. tenore quẽ diximus
penitentiã eis indicito c̃gruentẽ. qͣ diui¬
ne simplicitatis ocłos adu̾sus se cõplaca¬
re ꝑualeant. si forte qͥd duplicitatis ꝓ
humana fragilitate in eodem flagitio

Expanded text:
interfectoribus prout morem Romanae Ecclesiae nosti secundum ipsorum intentionem modum congruae satisfactionis injunge. Non enim eos homicidas arbitramur, quod adversus excommunicatos zelo catholicae matris ardentes, eorum quoslibet trucidasse contigerit. Ne tamen ejusdem Ecclesiae matris disciplina desaeviat, tenore quem diximus, poenitentiam eis indicito congruentem, qua divinae simplicitatis oculos adversus se complacere pervaleant, si forte quid duplicitatis pro humana fragilitate in eodem flagitio
Abbreviated transcription (Latin):
iles obediens potestati sub qͥ legitime
Iẽstitutꝰ ÷. hominẽ occidit. nulla ciuita¬
tissuȩ lege reus homicidui. ĩmo nͥ fecerit
reus imꝑii deserti atq c̾tempti ẽ. Quod si
sua sponte atq auctoritate fecisset. crim̾
effusi humani sanguinis incidisset. Itaq
unde punit᷑ si fec̾ iniussus. inde punietur

Expanded text:
cum obediens potestati, sub qua legitime constitutus est, hominem occidit, nulla civitatis suae lege reus est homicidii; imo nisi fecerit, reus est imperii deserti atque contempti. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, in crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecerit injussus, inde punietur
Abbreviated transcription (Latin):
coegit: Ecce hñt apłm paulũ. cognoscant
in eo pͥus cogentẽ. xpm̃. ⁊ ptͦea docentem.
coactꝰ intrauit: plus uł om̃ĩb qͥsolo ubi
uocati st̃ in euangło laborauit. & quem
maior timor cõpulit ad caritatem. eiꝰ
ꝑditos filios ut redirent. ⁊ si ꝑditi filii coeger̃
alios ut ꝑirent: Qͥ nuis etiam illos qͦsnon
coeger̃ s tantũmꝰ seduxer̃ si ꝑterribiles
s. salubres leges in eiꝰ gremio reuocentur.
illas oues ꝗ̃ ñ uiolent̾ erepte s blande le¬
nitq seductȩ agrege aberrauerint. & ab
alienis ceꝑint possidi: inuentas ad ouile
dñicũ eas si resistere uioluerint flagel

Expanded text:
coegit\'? ecce habent apostolum Paulum: agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eiusperditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagel
Abbreviated transcription (Latin):
Contemplem᷑ fact᷑am adę. In adam enim
exẽplum datũ ẽ ut ex eo intelligat᷑ qr
iã formatũ corpꝰ accepit animã. Nã potu¬
erat animã limo t̾re ad miscere. & sic for¬
mare corpꝰ.s ratione informabat᷑. qr
pͥmũ oportebat domũ compaginari.
& sic habitatorẽ induci. Anima certe
Ncuti semina paulatĩ formant᷑ in uter
& tandu ñ reputat᷑ homicidiũ donec
elem̃ta c̾fecta suas imagines m̃braq susch¬
piant: ita sensus ratione c̾ceptꝰ. nͥ in oꝑao

Expanded text:
Contemplemur facturam Adae. In Adam enim Contemplemur facturam Adae. In Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intelligatur, quia jam formatum corpus accipit animam. Nam potuerat animam limo terrae admiscere, et sic formare corpus. Sed ratione infirmabatur, quia primum oportebat domum compaginari, et sic habitatorem induci. Anima certe,cuti semina paulatim formantur in uteris, et tamdiu non reputatur homo, donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant: ita sensus ratione conceptus, nisi in o
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ñ formatũ puerꝑiũ uoluit ad homi¬
idiũ ꝑtinere ꝓfecto nec hominem
deputauit: qͦd tale in uto gerit᷑. Hic de
anima qͣstio solet agitari. utrũ qͥcquid
formatũ ñ ẽ: nec animatũ qͥdẽ possit
intelligi. idõ ñ sit homicidiũ q nec
animatũ dici potest. si adhuc animam
ñ habebat. Item. Si illud informe puer¬
infornut᷑ animatũ. qm̃ magna de anima
q̃stio ñ ẽ p̃cipitanda indiscussa temeritat
sententie. ideo lex noluit ad homicidium
ptinere. qr ñdũ dici pot̾ anima uiua in eo
corpore qđ sensu caret. De eodem. xuii.
in ut̃o hñtem & abortiuerit. si formatũ
fuerit: det animã ꝓ anima. si aũ informa
tũ: multet᷑ pecunia. ut ꝓbaret ñ cẽ animã
ante formam. Itaq si iã formato corpori
det᷑. ñ inc̾ceptu corporis nascit᷑ cũ semune
diriuata. Nã si cũ semine ⁊ aiã existit
exanima: multe animȩ cotidie ꝑeunt.
si pͥus respiciamꝰ: uidebimꝰ qͥd seqͥ debeam

Expanded text:
n formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit, quod tale in utero geritur. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quod formatum non est nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebat. Item: § 1. Si ergo illud informe puerinformiter animatum quoniam magna de anima quaestio non est praecipitanda indiscussa temeritate sententiae, ideo lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici potest anima viva in eo corpore, quod sensu caret. C. IX. in utero habentem, et abortiverit, si formatum fuerit, det animam pro anima; si autem informatum fuerit, mulctetur pecunia, ut probaret non esse animam ante formam. Itaque si jam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima exsistit ex anima, multae animae quotidie pereunt, si propius respiciamus, videbimus, quid sequi debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ladem plenã ualde gemitib audiens
Ambrosiꝰ cum pͥnceps Theodosius me¬
diolanuꝰ uenisset. ⁊ sollenniter uoluissec
intrare templũ: occurrit foras ad ianuas
& ingredientẽ his sermonib asacri limi¬
p̃sũptionis agnoscit. s forte recognitionẽ
peccati ꝓhibet potestas imꝑii. decet tam̃
ut ducat ratio potestatẽ. Item. Ambrosius¬
cõmisisti. & ñ ratio ꝓtulit sententiam. s
potiꝰ iracundia. scribe lege̾ quȩ decreta fu
& iudiciũ rationis expeccet. Quibꝰ tnsactis
dieb ira uidelicet iam cessante ratio causã
uidicans apud semet ipsam q̃ cognouerit
sub ueritate disponat. In his enim dieb
agnoscet᷑. aut uista sit quã ꝓtuleris aut
iniusta sententia. Et si quidem ratio ꝓba¬
uerit iniusta quę st̃ ꝓlata: disrumpet. si uͦ
iusta: firmabit. Bierũ uͦ numerꝰ ad hȩc
examinanda sufficiet. Hanc ad monitio¬
nẽ imꝑator animo libenti suscipiens. &
optimã eẽ c̃fidens: lege̾ c̾scribi repente

Expanded text:
Cladem plenam valde gemitibus audiens Ambrosius, cum princeps Theodosius Mediolanum venisset, et solemniter in sacintrare templum, occurrit foris ad januas, et ingredientem his sermonibus a sacri limipraesumptionis agnoscit; sed forte recognitionem peccati prohibet potestas imperii. Decet tamen ut vincat ratio potestatem. Scicommisisti, et non ratio protulit sententiam, sed potius iracundia: scribe legem quae decreta furet judicium rationis exspectet; quibus transactis diebus, ira videlicet jam cessante, ratio causam judicans, apud semetipsam quae cognoverit sub veritate disponat. In his enim diebus agnoscetur an justa sit quam protuleris, an injusta sententia. Et siquidem ratio probaverit injusta quae sunt prolata, disrumpet; si vero justa, firmabit. Dierum vero numerus ad haec examinanda sufficiet. Hanc admonitionem imperator animo lubenti suscipiens, et optimam esse confitens, legem conscribi repente
Abbreviated transcription (Latin):
dictis isidori. In qͦ ramusculo e̾sangui¬
ptatis legitima c̃iugia fieri possiNt.
eatꝰ isidorꝰ de c̾sanguinitate sic loquit᷑.
łscorsũ se uinctis. ex radice illiꝰ trunci
grediunt᷑ isti ramusculi. nepos et neptis
i consanguinitas dũ se paulatiꝰ in ꝓpagi¬
ũ ordinib: dirimens usq ad ultimum
gradũ sese subtraxerit. ⁊ ꝓpinquitas eẽ
desierit: tc̃ pͥmũ lex in matrimonii uin¬
łm recipietur. ⁊ qͦdã mͦ reuocabit fugien¬
tẽ. Idõ aũ usq ad sextũ generis gradum
c̃sanguinitas c̃stituta ẽ ut sic̾ in sex etatib
mundi generatio. ⁊ hominis statꝰ finit᷑
ita ꝓpinquitas gn̾is tot gradib t̾minet᷑.

Expanded text:
 10.-- In quo ramusculo consanguinitatis legitima connubia fieri possint. Beatus Isidorus de consanguinitate sic loquitur:Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi, nepos et neptis,Haec consanguinitas, dum se paulatim in propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum sese subtraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum recipietur, et quodammodo revocabit fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut in sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinqu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑator gratianꝰ ualentimꝰ. & theodosius
Laugusti: flauiano p̾fecto p̾toru illirici.
Si uindicari in aliquos seueriꝰ c̾tra nr̃ãm
c̃suetudinem ꝓ causȩ intuitu iusserimꝰ.
nolumꝰ statim eos aut subire penã aut

Expanded text:
ator Gratianus, Valentinianus et Theodosius Augusti, Flaviano praefecto praetorii Illyrici. Si vindicari in aliquos severius contra nostram consuetudinem pro causae intuitu jusserimus, nolumus statim eos aut subire poenam, au
Abbreviated transcription (Latin):
e prboꝵ flagellatorib noccisorib p̃do¬
nibꝰ. scił qui scłari brachio minime co¬
hercent᷑. uixta p̾ceptũ dnĩ placet frat᷑no
amore c̃ueniant᷑ scdo ac tͣtio quiq si ñ ce
audierint. c̃ueniente eccła eos eucharist
pͥuare. atq in sua obstinatione pana¬
pendentes sac̾dotalia monita fortip¬
manserint: ab ȩccłȩ compage sub anc¬
matis int̾dictione resecare licentiam
tribuimꝰ. Quos etiã resipiscentes tanden
digna satisfactione p̾missa in gremio
sc̃ę matris eccłȩ reuocari noueris posi¬

Expanded text:
erorum flagellatoribus et occisoribus, praedonibus scilicet, qui saeculari brachio minime coercentur, juxta praeceptum Domini , placet fraterno amore conveniantur secundo ac tertio: quique si te non audierint, conveniente Ecclesia eos eucharistia privare, atque si in sua obstinatione parvipendentes sacerdotalia monita forte permanserint, ab Ecclesiae compage sub anathematis interdictione resecare licentiam tribuimus. Quos etiam resipiscentes, tandem digna satisfactione praemissa, in gremio sanctae matris Ecclesiae revocari noveris pos
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsũ occide. cũ in eo qͦd scriptũ ẽ ñ occideᷤᷤ.
nichil dein addito. nec ipse utiq cui p̾cipit᷑
intelligat᷑ exceptus.ltem.
ritas. S his exceptis qͦs ds̃ occidi iubet. siue
data lege ad ꝑsonã ꝓ tpr exp̃ssa iussione.
ñ aut̃ ipse occidit qui ministerium debet
iubenti. sic̃ ad miniculũ gladius utenti.
ẽ n occides. qui dõ auctore bella gesserunt.
aut ꝑ sonagerentes publice potestatis scđ̾m
leges eiꝰ. hoc iustissimȩ rationis imꝑio sce¬
leratos morte punier᷑. ⁊ abrahã ñsolum
ñ ẽ culpandꝰ crudelitatis crimine. uerũ
etiã laudandꝰ ẽ nomine piecatis. qͦd uoluit
filiũ neqͦꝙͣ scclerate s obedient᷑ occidere.
Et merito utrũ quęrit᷑ ꝓ iussu dĩ sit haben¬
dũ. qͦd iepte filiã q̃ patri occurrit occidit.
cũ seaduouisset ĩ molaturũ dõ qͦd ei rede¬
unti de pͣlio uictori pͥmitꝰ occurrisset.
nec sanson alt̾ excusat᷑. quod seipsũ cum

Expanded text:
seipsum occidere cum in eo quod scriptum est: Non occides , nihil deinde addito, nec ipse utique cui praecipitur intelligatur exceptus. ritate. Sed his exceptis quos Deus occidi jubet sine data lege ad personam pro tempore expressa jussione, sive autem ipse qui occidit qui ministeiubenti sicut amminiculum gladius utenti. est: Non occides, qui deo autore bella gesserunt aut personam gerentes publice potestatis secundum eius leges, hoc est iustissime radonis imperium, sceleratos morte peremerunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum
Abbreviated transcription (Latin):
tib dira c̾tagia ñ p̾beat. Egeat gͦ epãlib
subsidiis sibimet aliunde depensis. que
sacrã in suo gremio collocatã fuso crudeliqͥ
utroq hac ẽ ultione plectenda. siue sel
instinctu domestico: seu furis incitata
nefas hoc cõmittit exterius. Hicholaiꝰ¬

Expanded text:
tibus dira contagia non praebeat. Egeat ergo episcopalibus tibus dira contagia non praebeat. Egeat ergo episcopalibus subsidiis sibimet aliunde depensis, quae sacram in suo gremio collocatam fuso crudeliter utroque hac est ultione plectenda, sive scilicet instinctu domestico, seu furiis incitata, nefas hoc committit exterius. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ta nos quidẽ latinoꝵ cedes geminata pon¬
tificum horrendi sceleris atrocitate con¬
fudit. ut dui constitutio nr̃e delibatioĩs
hesitaret. dũ ⁊ ingerere quenquã parri¬
cidalib exemplis dubitaremꝰ antisticẽ.
Quaꝓpter iam uelut usũ c̾suetudinẽq
sacrilegã declinantes: eatenus religioni
duximꝰ c̃sulendũ. ut parrochie uicia
abextrinsecꝰ positis sac̾dotibꝰ gub̾nent᷑. Qui
ibidẽ cõmanentes ferro didicer̃ necare pa¬
stores. inauditoq facinore. qͦd etiam in ilł
ꝓuinciis nusꝙͣ ꝓrsus accidit. quȩ belloꝵ
c̃tinuis di̾sisq incursionib affliguntun
hec reꝑta sit ciuitas qͦ p̾sules ministrande
fidẽ sibi xp̃ianã sine ꝑsequutore ꝓsterna
Curandũ ÷ gͥ ut illic funesta ꝑnicies cessati¬
one ꝓpͥoꝵ sanet᷑ antistitum. atq ita saltẽ
furoris tanti mat̾ies subtrahat᷑. eoq mͦ
uł illadũ inqͦs seuiat ñ habebit. abhuiꝰ¬
modi temeritate desistat. uł aliis imitas¬

Expanded text:
ta nos quidem Latinorum caedes geminata pontificum horrendi sceleris atrocitate confudit, ut diu constitutio nostrae deliberationis haesitaret; dum et ingerere quemquam parricidialibus exemplis dubitaremus antistitem. Quapropter jam velut usum consuetudinemque sacrilegam declinantes, catenus religioni duximus consulendum ut paroeciae vices ab extrinsecus positis sacerdotibus gubernentur, quia ibidem commanentes ferro didicerunt necare pastores, inauditoque facinore quod etiam nullis provinciis nusquam prorsus acciderit, quae bellorum continuis diversisque incursionhaec reperta sit civitas, quae praesules ministrando sibi fidem Christianam, sine persecutore prosternat. Curandum est igitur ut illic funesta pernicies cessatione propriorum sanetur antistitum, atque ita saltem furoris tanti materies subtrahatur, eoque modo vel illa dum in quos saeviat non habebit, ab hujusmodi temeritate desistat, vel aliis imitan