comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tizati sunt: innube & inmari. Si ergo figura
maris tantũ ualuit. species baptismi quan¬
tũ ualebit: Si quod gestũ est infigura tra¬
iectum populum ad magna ꝑduxit. qͥd
ex hibebit xp̃c inueritate bapͥtismi sui tra¬
iecto ꝑeum ppło suo: Per baptismũ suũ tra¬
icit credentes. occisis om̃ib peccatis tamquã
hostibus consequentibus: sicut in illo ma¬
ri om̃s egyptii ꝑierunt. Quo traicit fr̃s
mei. quo traicit ꝑ baptismum iħe. cuius fi¬
guram tcͣ gerebat᷑ moyses. qui ꝑ mare traicie¬
bat: Quo traicit: Ad maniia. Quod ẽ manna.
Ego sum inquit panis uiuus. qui de celo des¬
cendi. Manna accipiunt fideles: iam traiec¬
ti ꝑmare rubrum. Quare rubrũ mare :
Iam mare. Quare et rubrum: Significa¬
bat mare illud rubrum. baptismum xpͣi.
Unde rubet baptismus axpisti. nisi xpĩ
sanguie consectatꝰ. Quo ergo ꝑdueit ere¬
dentes & baptizatos: Ad manna. Ecce dico
manna. Notum est quid acceꝑint uidei. po¬

Expanded text:
tizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura tizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura maris tantum tum valebit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Christi. Unde rubet baptismus Christi, nisi Christi sanguine consecratus? Quo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, po
Abbreviated transcription (Latin):
nunc aut̃e lux in dño. Sicut filii lucis am¬
bulate. Et iterum. Nos autẽ qui diei sumꝰ:
sobrii simus. Qͥ gͦ renati st̃ noctis fuerunt:¬
& diei sunt. Tenebre fuerunt: et lumen sunt.
lam ait se illis iħc: & non nocte uenunt
ad iħm sicut nichodemus. & non intenebris
querunt diem. Tales enim iam etiam ꝓfiten¬
tur. Accessit ad illos iħc: fecit in illis salutẽ.
quia ipse dixit. Nisi quis manducauerit car¬
nem meam. & bib̾it sanguinem meũ: non
habebit in se uitam. Et quod signũ crucis ha¬
bent infronte cathecumini. iam dedomo mag¬
na sunt: s fient ex seruis filii. Non enĩ nicħ
sunt: qui iam ad domũ magña ꝑtinent. Qnͣ¬
sum transisset mare rubrum. Mare rubrũ
autem quid significet: audi apłm. Nolo au¬
tem uos ignorare fr̃s: quia om̃s patres nr̃i
sub nube fuerunt. et om̃s ꝑmare transiert̃.
Ut quid ꝑ mare transierunt quasi quereres
abillo: secutus ait. Et omnes ꝑ moysen bap¬

Expanded text:
nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis amnunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crucis habent in fronte catechumeni, jam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinent. QuanCum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, audi Apostolum: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia omnes patres nsub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt . Ut quid per mare transierunt? quasi quaereres ab illo, secutus ait: Omnes per Moysen bap
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ nichodemus de illis multis erat. qui
crediderant in nomine eius: iam inisto nicho¬
demo ad tendamus. quare iħc non se crede¬
bat eis. Respondit iħc & dixit ei. amen am̃
dico tibi. nisi quis natus fuerit denuo: non
potest uidere regnum dei. Ipsis ergo se cre¬
dit iħs: qui nati fuerint denuo. Ecce illi cre¬
diderant in eũ: et iħc non se credebat eis. Ta¬
les sunt om̃s cathecumini. Ipsi iam credunt
dat et intelligat caritas ur̃a. Si dixerimus
cathecumino. credis in xp̃m : Respondet cre¬
do: et signat se. Iam crucẽ xp̃i portat in fr̃o¬
te: nec erubescit decruce dñi sui. Ecce cre¬
didit in noĩe eiꝰ. Interrogamus eũ. Mandu¬
cas carnẽ filii hominis. et bibis sanguinem
filii hominis: Mescit quid dicatur. quia iħc
Et hoc forte ad rem ꝑtinet. Ad dñm uenit: et
nocte uerit. Ad lucem uenit: et intenebris
uenit. Renati autem exaqua et spũ. quid au¬
diunt ab apło : fuistis aliquando tenebre:

Expanded text:
Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis. Tales sunt omnes catechumeni: ipsi jam credunt dat et intelligat Charitas vestra. Si dixerimus catechumeno, Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se: jam crucem Christi portat in fronte, et non erubescit de cruce Domini sui. Ecce credidit in nomine ejus. Interrogemus eum, Manducas carnem Filii hominis, et bibis sanguinem Filii hominis? nescit quid dicimus, quia Jesus et hoc forte ad rem pertinet. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae;
Abbreviated transcription (Latin):
credebat semet ipsũ illis. et hoc manifestũ ẽ:
& nullus xp̃ianus dubitat. quia et hoc eugłm
loquit᷑: & idem uerax eugłista testatur. Quare¬
gͦ illi crediderunt in nomine eiꝰ. et iħc non cre¬
debat semetipsum illis : Sequentia uideamꝰ.
Erat autem homo ex phariseis. nichodemus
nomine: princeps uideoꝵ. Hic uenit ad eũ
nocte & dixit ei. Rabi. Iam hoc nostis: qͥa
rant innomine eiꝰ: uidences signa & ꝓdigia
quȩ faciebat. Suꝑius enim hoc dixit. sum
autem ẽẽt in hierosolimis inpascha indie
festo: multi crediderunt in nomine eius.
Quare crediderunt : Sequitur et dicit: iuden¬
tes signa eius que faciebat. Et de nichodemo
qͥd dicit : Erat princeps iudeorũ noĩe nichode¬
mus. hic uenit ad eum nocte etait. Rabbi:
scimus qͥa adeo uenisti magister. Et iste ergo
crediderat in nomine eiꝰ. Et ipse unde credide¬
rat : Sequitur. Nemo enim potest hȩc signa
facere quȩ tu facis: nisi fuerit deus cum eo.

Expanded text:
credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, et nullus christianus dubitat; quia et hoc Evangelium loquitur, et idem verax Evangelista testatur. Quare ergo crediderunt illi in nomine ejus, et Jesus non credebat semetipsum illis? Sequentia videamus. 3. Erat autem homo ex Pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps Judaeorum: hic venit ad eum nocte, et dixit ei, Rabbi. Jam hoc nostis, quia rant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse nosset om̃s: et quia opus illis ñ
erat. ut quis testimoniũ ꝑhiberet de homi¬
ne. Is s̃e eniebat: quid eẽt in homine. Plus
nouerat artuxx quid eẽt inoꝑe suo. quam
Nipsum opus: qͥd eẽt insemet ipsum. Creator
hominis nouerat quid eẽt in hoĩe: qd̃ ipse¬
I creatus homo non nouerat. Nonne hoc ꝓba¬
Smus de petro. qͥa ñ nouerat. qͥd in ipso eẽt qnͣ¬
S do dixit tecum ero usq ad mort̾e: Audi quia
dñs nouerat: quid eẽt in homine. Tu mecũ¬
N usq ad mortem : amen am̃ dicotibi. prusꝗͣ
gallus cantet: ter me negabis. Homo gͦ nesci¬
ebat. quid eẽt inse: s creator hoĩs sciebat
quid eẽt in homine. Crediderunt tam̃ in nõie
eius multi: & ipse iħc nonse credebat eis. Qͥd
dicimus fr̃s: forte consequentia indicabunt
nobis. quid sibi uult mysteriũ. istoꝵ uerboꝵ.
quia crediderant ineum homines. Manifestũ
est: uerũ ẽ. nemo dubitat. eugłiũ loquitur:
uerax eugłista testatur. Item quia ipse ihc ñ

Expanded text:
s, et quia opus ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine. Plus noverat artifex quid esset in opere suo, quam ipsum opus quid esset in semetipso. Creator hominis noverat quid esset in homine, quod ipse creatus homo non noverat. Nonne hoc probamus de Petro, quia non noverat quid in ipso esset, quando dixit, Tecum usque ad mortem? Audi quia Dominus noverat quid esset in homine: Tu mecum usque ad mortem? Amen, amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Homo ergo nesciebat quid esset in se; sed Creator hominis noverat quid esset in homine. Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Quid dicimus, fratres? Forte consequentia indicabunt nobis quid sibi vult mysterium verborum istorum. Quia crediderant in eum homines, manifestum est, verum est: nemo dubitat, Evangelium loquitur, verax Evangelista testatur. Item quia ipse Jesus non
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit. Dicunt nr̃i illos se p̃cipitasse. Si non
sunt discipłi ipsorũ qui se mͦ desaxis nullo
ꝑsequente precipitant: non credamus. Qͥo
mirũ si fecerunt illi quod solent: slã potes¬
tates romane. nũquam talib suppliciis usȩ
sunt. Non enim ñ poterant occidere aꝑte :
S illi qui se mortuos coli uoluerunt: famo¬
siorem mortem ñ in uenerunt. Postremo
quicquid illud ẽ: non noui. Et si passa es
o pars donati corporalem afflictionẽ ab ex¬
cłia catholica: a sara passa es. Agar: redi ad
domiña tuã. Locus quidẽ necessarius. ali¬
quanto duitius nos tenuit: ut totum tex¬
tũ eugłice lectionis exponere minime ua¬
leremus. Sufficiat interim caritati ur̃ȩ.
ne hȩc quȩ dicta sunt: dicendo. alia ex clu¬
dantur decordib uris. Hȩc tenete. talia di¬
cite. flamantes illuc ꝓcedite: accendite. ac¬
frigidos.

Expanded text:
dum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non dum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donati, corporalem afflictionem ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeremus. Fratres, sufficiat interim Charitati vestrae, ne haec quae dicta sunt, dicendo alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite, accendite frigidos.
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃ sidrac. misac. et abdenago. ininteri¬
tum erunt & domus eoꝵ inꝑditionẽ: quo
ipsos liberatos de gehenna. quando uident
xp̃m. aquo liberati sunt ex sufflari in xp̃ia¬
nis: Quando audiunt dici xp̃iano. dic noc
te ẽẽ xp̃ianũ : ĩalia facere uolunt: et saltẽ
talia pati nolunt. Nam uidete qualia faci¬
unt: & qualia patiuntur. Occidunt aĩas:¬
& affliguntur incorꝑe. Sempiternas mor¬
tes facunt. et temporales se ꝑpeti conqui¬
runtur: & tam̃ quas paciuntur. Pro fert̃
nobis. nescio quos in ꝑsecutione: suos mar¬
tyres. Ecce marcellus: de petra precipitatus
est. Ecce donatus uagatensis: inputeo mis¬
sus est. Quando potestates romane talia
supplicia decreuerunt. ut precipitarentur
homines: Quid autem respondent nr̃i: Qͥa
sit gestum nescio. Tamen quid tradunt nr̃i:
Qͥa ipsi se precipita uerunt: & potestates in¬
famauerunt. Recordemur consuetudinem
potestatũ romanarũ: et uideamus cui creden¬

Expanded text:
in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interiin Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum eripsos liberatos de gehenna, quando vident Christum, a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis? quanesse christianum? Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui creden
Abbreviated transcription (Latin):
phemiã indm̃ sydrac mysac. abdenago
in interitum erunt: et domus eoꝵ inꝑdi¬
cionẽ. Ecce quomͦ seuit rex alienigena. ne
blasphemetur dẽ isrł: Quia potuit tres
pueros de igne liberare. & nolunt ut se¬
uant reges xp̃iani. quia xp̃c ex sufflat᷑.
a quo nontres pueri s orbis terrarũ cum
ipsis regib ageh ennarum igne liberatur:
Nam tres illi pueri fr̃s mei: liberati sunt
ab igne temporali. Numqͥd ñ ipse est as
machabeorum. qui & triũ puerorũ: Illos
abigne liberauit. illi intorm̃tis igneis cor¬
pore defecerunt: s uilegitimis mandatis
animo ꝑmanserunt. Illi aꝑte liberati st̃:
illi occuite coronati sunt. Plus ẽ liberari
de flamina gehennarũ: quã defornace po¬
testatis humane. Si gͦ nabuchodonosor
laudauit et p̾dicauit᷑ et głam dedit deo.
quia liberauit deigne tres pueros: et tan¬
tam głam dedit ut decretum mitteret ꝑ
regnũ suũ. quicũq dixerint blasphemĩã

Expanded text:
phemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago phemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago in interitum erunt, et domus eorum in perditionem. Ecce quomodo saevit rex alienigena ne blasphemetur Deus Israel, quia potuit tres pueros de igne liberare: et nolunt ut saeviant reges christiani, quia Christus exsufflatur, a quo non tres pueri, sed orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam
Abbreviated transcription (Latin):
fligitur ut reuertatur. atq utiña reuer¬
tatur: quia ꝑles eius sicut filii iacob cum
fr̃ib hereditatẽ tenebit. Mirantur gͦ qͥa
com mouentur potestates xp̃iane. aduer¬
sus detestandos dissipatores ȩccłȩ. Nongͦ
dicam. quia ꝑtinet hoc ad reges seculi
xp̃ianos: ut temporib suis pacatam ue¬
lint matrem suã eccłiam. unde spiritali¬
ter nati sunt. Legimus danielis uisiones:
et gesta ꝓpħica. t̃ res pueri inigne lauda¬
uerunt dm̃. Miratus est nabuchodono¬
sor rex. laudantes dm̃ pueros: et circa eos
ignem in nocentem. Et cum ad miratus
esset. quid ait nabuchodonosor rex : ñ uel
iudeuis uel circumcissus ille qui statuã suã
erexerat. et ad eam ad orandam om̃s coege¬
rat. tamen laudibus trium ꝓuerorũ com¬
motus. ubi uidit maiestatẽ dei p̾sentis in
igne quid ait: Et ego ꝓponam decretũ
om̃ib. tribubus & lingius in omni terra.
Quale decretum: Quicumq dixerint blaᷤ¬

Expanded text:
fligitur, ut revertatur, atque utinam reverfligitur, ut revertatur, atque utinam revertatur, quia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus haereditatem tenebit. Mirantur autem, quia commoventur potestates Christianae adversus detestandos dissipatores ecclesiae. Si ndicam, quia pertinet hoc ad reges saeculi christianos, ut temporibus suis pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritualiter nati sunt. Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omrat? Tamen laudibus trium puerorum commotus, at ubi majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. Quale decretum? Quicunque dixerit blas
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m sara ei dederat. unde ꝓlem susciꝑet:
ait ei. Ecce ancilla tua: utere ea sicut uis.
& afflixit eam grauiter sara: et fugit afa¬
cie eiꝰ. Ecce libera afflixit ancillã: & non il¬
lam uocat ꝑsequutionẽ apłs. Ludit ser¬
uus cũ dño: & ꝑsecutionẽ uocat. Afflictio
ista. non uocatur ꝑsecutio: & lusio illa uo¬
catur ꝑsecutio. Quid nobis uidecur tr̃s:
Nonne intelligitis qͥd significatũ sit : Sic
ergo quando uult ds̃ concitare potestates
ad uersus hereticos. aduersus schismaticos
aduersus dissipatores eccłiȩ. ad uersus ex¬
sufflatores xp̃i. aduersus blasphematores baptis¬
mi ñ mirent᷑ quia ds concitat. ut asara uerberetur
agar. Cognoscat se agar: ponat ceruicẽ. qͥa cũ humi¬
liata discederet ã dña sua: occurrit ei an
głs & dixit ei. Quid est agar ancilla sare
cũ questa eẽt de dña. quid audit ab angło:
Reuertere ad domina tuam. ad hoc gͦ af¬

Expanded text:
quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit ancillam, et non illam vocat persecutionem Apostolus; ludit servus cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a dgelus, et dixit: Quid est Agar, ancilla Sarae? Quum questa esset de domina, quid audivit ab angelo? Revertere ad dominam tuam. Ad hoc ergo af
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ aliquando passi sunt. Aut quomͦi
passi sunt ipsi sciant: et conueniant con¬
scientias suas. Tamen afflictionem corꝑis
passi sunt. Persecutio quam faciunt: gra¬
iuorest. Caue quando uult ludere ysma¬
hel cum ysaac: quando tibi blanditur.
quando offert alterũ baptismũ: responde.
Iam habeo baptismũ. Si enim uerus est
iste baptismus: qui tibi uult dare alterũ.
Inludere uult. Caue anime ꝑsecutorem.
Nam si aprincipibus catholicis passa est
pars donati aliquando. scđm corpus passa
est: non scđm inlusionem sp̃c. audite &
uidete: in ipsis ueterib factis omĩa futura¬
rũ rerum signa & indicia. Inuenitur sara
afflixisse agar ancillam. Sara libera est.
Postea quam suꝑbire cȩpit ancilla: questa
est abrahe. sara & dixit. Ecce ancilla erexit
aduersum me ceruicem suã. Q quasi ab a¬
braham fieret : deabraham questa ẽ mulier.
Abraham uero qui non inancilla libidine
abutendi tenebatur. s officio generandi:

Expanded text:
si tamen aliquando passi sunt, aut quomodo si tamen aliquando passi sunt, aut quomodo passi sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus, qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est pars Donati aliquando, secundum corpus passa est, non secundum illusionem spiritus. Audite et videte in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur, sed officio generandi,
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. S quid dicit scriptura : Eice ancillã
et filium eius. Non enim heres erit filius
ancille: cum filio meo ysaac. Querimus u¬
bi hoc dicat scriptura. ut uideamus utrũ
aliqua ꝑsecutio preces serit ysmahelis in
ysaac: & inuenimus hoc dictum ẽẽ asara.
quando uidit pueros ludentes simul. Quã
lusionem dicit scriptura uidisse saram:
hanc ꝑsecutionem dicit apłs. Plus ergo uos
ꝑsequuntur: qui uos inludendo se duc̃t
Ueni. ueni. baptizare hic: hic habes uerũ
baptismũ. Noli ludere: unus ẽ uerus. Iue
lusus ẽ: serluceris. et ista ꝑsequutio: grauis
tibi erit. Melius erat: ut ysmahelem tu
lucrareris ad regnũ. S non uult ysmahel:
quia ludere uult. Tene tu hereditatem pa¬
tris & audi. fice ancillam et filiũ eius.
Non enim heres erit filius ancille: cũ filio
meo ysaac. Isti etiam audent dicere. quia
ꝑsequutionem solent pati a catholicis re¬
gibus: aut acatholicis principib. Quam
ꝑsecutionẽ tolerãt: afflictionem corporis:

Expanded text:
criptura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicit Scriptura vidisse Saram, hanc persecutionem dicit Apostolus. Plus ergo vos persequuntur qui vos illudendo seducunt: Veni, veni; baptizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus est verus; ille lusus est: seduceris, et ista persecutio gravis tibi erit. Melius tibi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non vult Ismael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. 13. Isti etiam audent dicere quia persecutionem solent pati a catholicis regibus, aut a catholicis principibus. Quam persecutionem tolerant? Afflictionem corporis:
Abbreviated transcription (Latin):
tur eugłm. Et cum uoluissent eum deuercice
montis precipitare: discessit ab eis illesus.
Et quando uenerunt ad eũ comprehenden¬
dum. iam uenditum auida traditore: cũ ille
putaret in potestate se habere. tradere magis¬
trum suũ c&e dñm suũ: & ibi ostendit dñs
uoluntatem se pati ñ necessitate. Ilam cum
cõprehendere eum uidei uoluissent: dixit il
eos respondens deiecit. ostendit potestatẽ:
ut in eo quod ab eis comprehensus est. osten¬
deret uoluntatem. Ergo quod passus ẽ: mise¬
ricordiȩ fuit. Traditus est enim propter de¬
licta nr̃a: & resurrexit ꝓpter iustificationẽ
nr̃am. Audi uerba ipsuis. Potestatem habeo
ponendi animam meã: et potestatem habeo
iterum sumendi eam. Nemo tollit eam ame:
s ego pono illam ame ipso ut iterum sumã
eam. Cum gͦ haberet tantã potestatem. cum
eã dictis predicaret. factis ostenderet: qͥd sibi
uult. qđ se non credebat eis iħc quasi aliqͥd

Expanded text:
itur Evangelium: Et cum voluissent eum de vertice itur Evangelium: Et cum voluissent eum de vertice montis praecipitare, discessit ab eis illaesus . Et quando venerunt ad eum comprehendendum, jam venditum a Juda traditore, cum ille putaret in potestate se habere, tradere magistrum et Dominum suum; et ibi ostendit Dominus voluntate se pati, non necessitate. Nam cum eum compreheneos respondens dejecit, ostendit potestatem; ut in eo quod ab eis comprehensus est, ostenderet voluntatem. Ergo quod passus est, misericordiae fuit. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Audi verba ipsius: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono illam a meipso, ut iterum sumam eam . Cum ergo haberet tantam potestatem, cum eam dictis praedicaret, factis ostenderet; quid sibi vult quod non se credebat eis Jesus, quasi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sarcina: premit et mergit. Ecc̃e audistis
cha indie festo: multi crediderunt innõie
eius. Uidendes signa eiꝰ quȩ faciebat: multi
crediderunt in nomine eiꝰ. Et quid sequitur :
Ipse autem iħc non credebat semet ipsum
eis. Quid sibi hoc uult: Illi credebant in no¬
mine eius. & ipse iħc non credebat semet ip¬
sum eis: An forte non crediderant. et finge¬
bant se credidisse. et ꝓpterea iħc non se crede¬
bat eis: S non diceret eugłista. multi cre¬
diderunt in nomine eiꝰ: nisi uerum illis tes¬
timonium ꝑhiberet. Magna ergo res: et mi¬
se credit hominibus: presertim quia filius
dei est. Utiq uolens passus ẽ. Et si nollet nũ¬
quam pateretur: qui si nollet nec nas ce¬
retur. Si autem hoc solum uellet. nasceret᷑
tantũ: & non moreretur. & quiquid uellet
faceret: quia omnipotentis patris filius: om¬
nipotentis ẽ. Ipsis rebus ꝓbemus. quia cũ
uoluissent eum tenere: discessit abeis. Loqͥ¬

Expanded text:
sarcina; premit, et mergit. 2. Ecce audistis sarcina; premit, et mergit. 2. Ecce audistis cha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa ejus quae faciebat. Multi crediderunt in nomine ejus: et quid sequitur? Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quid sibi ergo hoc vult, Illi credebant in nomine ejus; et, Ipse Jesus non credebat semetipsum eis? An forte non crediderant ei, et fingebant se credidisse, et propterea Jesus non se credebat eis; Sed non diceret Evangelista, Multi crediderunt in nomine ejus, nisi verum illis testimonium perhiberet. Magna ergo res, et mise credit hominibus. Praesertim quia Filius Dei est, utique volens passus est; et si nollet, nunquam pateretur; qui si nollet, nec nasceretur: si autem hoc solum vellet, ut nasceretur tantum, et non moreretur, et quidquid vellet, faceret; quia omnipotentis Patris Filius omnipotens est. Ex ipsis rebus probemus. Quia cum voluissent eum tenere, discessit ab eis; loqu
Abbreviated transcription (Latin):
Portune nobis dñs procurauit
hodierno die. lectionis huius
ordinem. Nam quia exordine
rate atq tractare suscepimus:
credo quod aduerterit caritas
ur̃a. Oportune gͦ occurrit. ut hodie audire¬
tis ex eugłio: quia nisi quis renatus fuerit
exaqua & sp̃u scõ. non uidebit regnũ dei.
Tempus ẽ ergo ut uos exortemur qui adhuc
estis cathecumini. qui sic credidistis inxp̃m:
ut ad huc ur̃a peccata portetis. Nullus aut̃e
regnum cȩlorum uidebit honeratus pecca¬
tis: quia nisi dimissa fuerint. non regnabit
cũ xp̃o. Dimitti autẽ non possunt: nisi ei qui
ba quem ad modum se habeant aduertamꝰ.
ut hic rareniant qui pigri sunt: quanta sol¬
licitudine sibi festinandum sit ad onus de¬
ponendum.Quia si ferrent aliquã sarcinã
grauem. aut lapidis. aut ligni. aut alicuiꝰ
etiam lucri. si frumentũ portarent. si uinũ.
si pecuniã: currerent ut ponerent honera.
Portant sarcinam peccatorũ. et pigri sunt
currere: Currendum ẽ: ut deponatur. Hȩc

Expanded text:
portune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordinerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia nisi cui dimissa fuerint, non regnabit cum Christo: dimitti autem non possunt, nisi ei qui ba quemadmodum se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut deponerent onera: portant sarcinam peccatorum, et pigri sunt currere. Currendum est ut deponatur haec
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt scdm carnem nati: Dilectores mũ¬
di: amatores scłi. Qui sunt scdm sp̃m natif᷑
amatores regni cȩlorum. dilectores xp̃i.
desiderantes uitam ȩternã: gratis colentes
dm̃. Ludunt: et dicit apłs ꝑsecutionẽ. Nã

Expanded text:
Qui sunt secundum carnem nati? Dilectores mundi, amatores saeculi. Qui sunt secundum spiritum nati? Amatores regni coelorum, dilectores Christi, desiderantes vitam aeternam, gratis colentes Deum. Ludunt, et dicit Apostolus persecutionem. N
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptizat inspũ scoͤ Qui dicturi sunt quia
non scimus quando uenerit columba. ne forte
ibi lateant: leguntur alii euangłiste qui pla¬
nius illud dixerunt & inuenimus aꝑtissime
tunc descendisse columbam: cum dñs ab aqua
ascendit. Suꝑ baptizatum enim aꝑti sunt
trzatum cognouit. uenienti adbaptismum
quom̃ dicit. ego ate debeo baptizari: Hanc uo¬
biscum interim ruminate. hanc uobiscum con¬
tractate. Prestet dñs ds̃ nr̃. ut antequam me au¬
diatis: alicui ur̃m priori eam reuelet. Tamen fr̃s
hoc sciatis: quia ꝑ istius questionis solutionem.
uocem pars donati debaptismi grã ubi nebulas
obtendunt imperitis. & retia tendunt auib uo¬
lantibus. si frontem habeant omnino non habe¬
bunt: omnino eorum ora claudentuR

Expanded text:
qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt tizatum cognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudentur
Abbreviated transcription (Latin):
ista questio si hodie soluatur. grauat uos. Nondu¬
bito quia iam multa dicta sunt. Sciatis autem
talem ẽẽ istam questionem: ut hȩc sola ꝑinat
partem donati. Ad hoc dixi caritati ur̃ȩ. ut inten¬
tos uos facerem similiter ut soleo: simul ut oretis
uos digna capere mereamini. Interim hodie
dignamini differre. S hoc breuiter dico: interĩ
donet ut. soluatur. Interrogate pacifice: sine rixa.
sine ꝯtentione. sine alt̾cationib. sine inimicitiis : iuob̾c̃ q̃rite.
et alios interrogate. Dicite. Hanc questionem ꝑ
rit soluturus eam. s siue soluatur. siue non sol¬
uatur: putate me ꝓposuisse quod me mouet. Mo¬
ueor enim multum. dicit ioħes. Ego ate debeo
baptizari: tamquã xp̃o cognito. Si enim non no¬
uerat eum a quo uolebat baptizari. temere dice¬
bat: ego a te debeo baptizari. Nouerat ergo eum.
Si nouerat eum. quid ẽ qͦd dicit non noueram
eum. s qui me misit bapti ⁊ are in aqua ipse mi¬
chi dixit. Suꝑ quem uideris sp̃m descendentẽ

Expanded text:
ista quaestio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul ut oretis vos digna capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios interrogate, et dicite, Hanc quaestionem psi Dominus concesserit, soluturus eam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi di
Abbreviated transcription (Latin):
mus non tantum nos: s & uniuersis orbis t̾rarũ.
est baptizandus usq infinem. Quis nr̃m potest
ex aliqua parte comparari xp̃o. cuiꝰ se iohannes
dixit indignum soluere corrigiam calciam̃ti:
Si ergo ille xp̃c tante excellentie homo. ds̃ solus
baptiraretur baptismo ioħis. quid dicturi erant
homines: Quale baptismum habuit iohannes:
Magnum baptismum habuit: in effabile sacra¬
mentũ. Uide quia solus xp̃c meruit baptizari
iohannis baptismo. Atq ita maior uideretur bap¬
tismus serui: quam baptismus dñi. Bapti zati st̃
& alii baptismo iohannis: ne melior iohannis bap
nouerat: Si non nouerat. quare dicebat quando
uenit ad fluurum xp̃c. ego ate debeo baptizari :
hoc est scio qui sis. Si ergo iam nouerat: certe tunc
cognouit. quando uidit columbam descendentem.
Manifestum est quia columba non descendit suꝑ
dñm: nisi postea quam ascendit abaqua baptis¬

Expanded text:
mus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, mus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte comparari Christo, cujus se Joannes dixit indignum solvere corrigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Christus meruit baptizari Joannis baptismo. Atque ita major videretur baptismus servi, quam baptismus Domini. Baptizati sunt et alii baptismo Joannis, ne melior baptismus vidhristum, an non noverat? Si non noverat, quare dicebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptis
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Qͥd est impleatur omnis iusticia : Mori ueni
ꝓhominib baptizari non debeo ꝓhominibus:
Qͥd est impleatur omnis iusticia: Impleatur
omnis humilitas. Quid gͦ : Non erat suscepturꝰ
baptismũ abono seruo: qui passionẽ suscepit
amalis seruis: Intendite gͦ baptizato dño. Si
ꝓpterea baptizauit iohannes. ut in eius baptis¬
mo dñs ostenderet humilitatem: nemo alius
baptizaretur baptismo ioħis. Multi autem
baptizati sunt baptismo ioh̃is. Baptiratus ẽ.
& dñs baptismo iohannis: & cessauit baptismꝰ
ioħis. Inde iam missus est incarterem iohis:
deinceps nemo baptizatus inuenitur illo baptis¬
mate. Si gͦ ꝓpterea uenit iohannes baptizans. ut
dñi nobis humilitas demonstraretur. ut qui a ille
suscepit aseruo. non nos dedignaremur susciꝑe
rent sanctius fuisse baptismũ ioħĩs quam xp̃i.
quasi baptismo iohannis solus xp̃c meruisset.
baptizari. baptismo aut̃ẽ xp̃i genus humanum.
Intendat caritas ur̃a. Baptismo xp̃i baptizati su¬

Expanded text:
omnis justitia? Mori veni pro hominibus, baptizari non habeo pro hominibus? Quid est, impleatur omnis justitia? Impleatur omnis humilitas. Quid ergo? non erat suscepturus baptismum a bono servo, qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo Joannis; baptizatus est ominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignaremur susciperrent sanctius fuisse baptisma Joannis quam Christi: quasi baptismate Joannis solus Christus meruisset baptizari, baptismate autem Christi genus humanum. Intendat Charitas vestra. Baptismate Christi baptizati su
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o: Non parua questio est fr̃s mei. Si uidistis
questionẽ: non parum uidistis. Suꝑ est: ut ip¬
sius solutionem dñs det. Tamen illud dico: si ui¬
distis questionem. non est parum. Ecce positus ẽ
iohannes. ante oculos urõs: stans adfluiuium
iohes baptista. Ecce uenit dñs adhuc baptizandus:
nondum baptizatus. Audi uocem ioħis. Tu ad me
uenis : Ego ate debeo baptizare. Ecce iam cognoscit
dñm: a quo uult baptizari. Baptizatus dñs ascen¬
dit abaqua: ãꝑuintur cęli: descendit sp̃s. Modo
illum cognoscit iohannes. Si modo illum cognos¬
cit. cui dixit antea ego ate debeo baptizari : Si au¬
tem non modo cognoscit. quia iam nouerat eũ:
Quid est quod dixit noueram eum. s qui me mi non¬
sit baptizare inaqua. ipse michi dixit. suꝑ quem

Expanded text:
 Non parva quaestio est, fratres mei. Si vidistis quaestionem, non parum vidistis: superest ut ipsius solutionem Dominus det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo illum cognoscit, quid dixit antea, Ego a te debeo baptizari? Si autem non eum modo cognoscit, quia jam noverat eum, quid est quod dixit, « Non noveram eum; sed qui me misit
Abbreviated transcription (Latin):
lis: Quanta est excellentia tua. quanta gr̃a tua.
Maior esse potest quam mea: Si ergo ueni ad ser¬
uum. tu dedignaris uenire ad dñm: Si ego sus¬
cepi baptismũ serui. tu dedignaris adño bapti¬
zariͦ. Nam ut noueritis fr̃s mei. quia non ex ne¬
cessitate alicuius uinculi peccati dñs ueniebat.

Expanded text:
lis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? lis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat
Abbreviated transcription (Latin):
ipse distribuit iam pauꝑibus: & meliorem se ar
bitrans ẽẽ. quam ille qui iam baptizatus ẽ: de¬
dignetur uenire ad baptismũ dicens. Hoc sum
accepturus. qd habet ille & ille: Et ꝓponat sibi
illas quos contempnit. & quasi sordeat illi hoc ac¬
ciꝑe quod acceꝑunt inferiores: quia iam uide¬
tur ipse sͥ melior. & tamen omĩa peccata supra
illum sunt: & nisi aduenerit salutare baptisma.
ubi peccata soluuntur: cum omni ex cellentia sua
non potest intrare in regnum cȩlorũ. S ut illã
excellentiam inuitaret dñs ad baptismũ suum.
ut peccata illi dimitterentur: uenit ipse ad bap¬
tisinum serui sui. Et cũ ipse non haberet qd̃ ei di¬
mittereatur. nec quid in illo lauaretur: suscepit
aseruo baptismũ. et tanquam ad locutus ẽ filium
suꝑbientem: et extollentẽ se acdedignantem forte
acciꝑe cum idiotis. unde ei salus possit uenire: et
quasi dicens. Quantum te extendis. quantũ ex tol¬

Expanded text:
ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extol
Abbreviated transcription (Latin):
rogans cito respondeo. Opus erat dño nasci. o¬
pus erat dño crucifigi. opus erat dño mori. opꝰ
erat dñõ sepeliri : Si gͦ tantam suscepit ꝓnobis
humilitatem. baptismũ non erat suscepturus:
Et quid ꝓfuit. quia suscepit baptismũ serui:
ut tu non dedignareris suscipere baptismum
dñi. Intendat caritas ur̃a. futuri erant in ec¬
cłia aliqui. excelsioris gr̃ȩ cathecumini. Fit enĩ
aliqͣndo. ut uideas cathecuminũ abstinentem
ab omni concubitu: uale facientem scło. renunti¬
antem omnib quȩ possidebat: distribuentem
pauꝑibus. & cathetuminus est. Instructus est eti¬
am forte doctrina salutari: supra multos fideles.
Timendum est huic: ne dicat apud semetipsum de
baptismo sc̃o. quo peccata dimittuntur. Quid plus
accepturus sum: Ecce ego melior sum illo fideli: &
illo fideli. Cogitans fideles aut coniuigatos. aut
idiotas. aut habentes & possidentes res suas. quaᷤᷤ

Expanded text:
rogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? orogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant aliqui in Ecclesia excelsioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
dentem. & manentem suꝑ eum: hic est qui bap¬
tizat in spũ sc̃o. Et ego uidi. et testimonium ꝑ¬
hibui: quia hic est filius dei. Intendat modicũ
caritas ur̃a. Iohannes quando didicit xp̃m:. Mis¬
sus est enĩ: ut baptizaret inaqua. Quesitum ẽ
quare: ut manifestaretur isrł dixit. Quid ꝓfu¬
it baptismus iohannis frẽs mei :. Si ꝓfuit aliqͥd:
& modo maneret. & baptizarentur homines
inbaptismo iohannis: & sic uenirent ad bap¬
tismum xp̃i. S quid ait : Ut manifestaretur
isrł: id est ipsi isrł populo isrł ut manifestaret᷑
xp̃c. uenit baptizare in aqua. Accepit ministe¬
rium baptismi iohannes in aqua penitentie.
parate uiam dño: non existens dñs. at ubi
cognitus est dñs: suꝑfluo ei uia ꝑabatur. qͥa
cognoscentibus se: ipse factus est uia. Itaq non
durauit du baptismus iohannis. S quomodo
de monstratus est dñs humilis. ut ideo accepe¬
ret baptismũ ioħes. in quo baptizaretur ipse
dñs : Et opus erat dño baptizari : Et ego inter¬

Expanded text:
super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charitas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Israeli: id est, ipsi Israel, populo Israel ut manifestaretur Christus, venit baptizare in aqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? Et ego inter
Abbreviated transcription (Latin):
Tante excellentie iohannes. Dicitur ei. T̃u es
xp̃c: Dicit. Non. Tu es helyas: dicit. Non. T̃u
es ꝓpħa : Dicit. Non. Quare ergo baptrzas : Ecce
agnus dei: ecce qui tollit peccata mundi. Hic est
dequo dixi. Post me uenit uir qui ante me fac¬
tus est: quia prior me erat. Post me uenit: quia
posterus natus est. Ante me factus est: quia
prelatus est michi. Prior me erat: quia in princi¬
pio erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃: et
ds̃ erat uerbum. Et ego nesciebam eum: dicit.

Expanded text:
Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Christus? Dicit, Non. Tu es Elias? Dicit, Non. Tu es propheta? Dicit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 12. « Et ego nesciebam eum, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
demortalitate conceptus est. Nec eum in peccatis
mater eius in utero aluit. quem uirgo conce¬
pit. uirgo peperit: quia fide concepit. & fide
suscepit. Ergo. ecce agnus dei. Non habet iste
traducem deadam. Carnem tantum assumꝑsit
deadam: peccatum non assumpsit. Qui non as¬
sumpsit de nr̃a massa peccatum: ipse est qui tol¬
lit peccataim nr̃m. Ecce agnus dei: ecce qͥ tollit
peccata mundi. Nostis quia quidam homines
dicunt aliquando. Nos tollimus peccata homi¬
nib: quia sc̃ĩ sumus. Sienim non fuerit sc̃s qͥ
baptizat. quomodo tollit peccatum alterius.
cum sit ipse homo plenus peccato: sontra istas
disputationes uerba nr̃a non dicamus: hunc
legamus. Ecce agnus dei : ecce qui tollit pecca¬
ta mundi. Non sit p̃sumptio hominibꝰ in hõĩes:
non transmigret passer inmontib. indño
confidat. Et si leuat oculos suos in montib.
unde ueniet auxilium ei: intellegat quia
auxilium eius adño. qui fecit cȩlum & terrã.¬

Expanded text:
de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terra