comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum ĩp̃e arbitrio meo aliam
esnt̾ee. utium per ꝓmisiorem
mora ñ fusset. quo mimis opꝰ
añ kłdas iunias. Ita uti stipu¬
latione comp̾hensum erit ꝓficis¬
tẽretur. an cum iam opui᷑ effici
ñ posset añ kłdaos innias. stipm¬
lator diem in kldas augͦti pꝗo¬
tulisset. nã sicũ diem stiꝑlla¬
tor ꝓtulit. cũ iam opus ante ͥł¬
das iunias efati ñ pot̾at᷑. pͥuto
penam ẽe comimssani. nec ad
rem ꝑtinere quod aliquod tr¬
pus añ kłdas iunias fu̾it qd̾ ꝙ¬
stipulator ñ desiderauit io̾ añ
arbitratus. ut fieret sp ñ fieri
pot̾at. aut si hoc falsum ẽ. deiã
si stipulatoꝵ pridie kłdas iumi¬
as mortinus euet. pena cominĩ¬
sa ñ eẽt. qm mortuus arbitra.¬
ri nõ potiiet ⁊ aliqd̾ tp̃s pͥoit᷑.
morteꝑ eius oꝑ efatiendo suꝑ¬
fuiss. Ppe modum eciã si ante
kł̃das innias futurũ ẽẽ ceꝑit
opui añ eam aiẽ effici ñ posse
pena coimissã ẽ. ¶Cum uen¬
deret aliquis ꝓmisit emptori

Expanded text:
cum ipse arbitrio meo aliam est interesse, utrum per promissorem mora non fuisset, quo minus opus ante kalendas Iunias ita, uti stipulatione comprehensum erat, perficeretur, an, cum iam opus effici non posset ante kalendas Iunias, stipulator diem in kalendis Augustis protulisset. nam si tum diem stipulator protulit, cum iam opus ante kalendas Iunias effici non poterat, puto poenam esse commissam nec ad rem pertinere, quod aliquod tempus ante kalendas Iunias fuit, quo stipulator non desiderauit id ante non est arbitratus ut fieret quod fieri non poterat. aut si hoc falsum est, etiam si stipulator pridie kalendas Iunias mortuus esset, poena commissa non esset, quoniam mortuus arbitrari non potuisset et aliquod tempus post mortem eius operi perficiendo superfuisset. et propemodum etiam si ante kalendas Iunias futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est.Cum uenderet aliquis, promisit emptori
Abbreviated transcription (Latin):
ñ añ cõtmtti stipulationem qmͣ
dediset posse paphilus dar Sa¬
binui ã existmabat ex fñia cõr¬
trahentium pastqͣm homo potu¬
iiet dari. dfestim agendũ est.
⁊tamdiu ex supulatione nͥ pos¬
se agi. qmͣ di ꝓpromissorẽ nõ
stec̾it. quo iins eum daret.
idq defendebat exempio pemis
set penum nec oedisset. cõ festim
ĩ pecumã legatã teneri scripsit.
idq utilitatis cã receptũ ẽ. obde¬
functi uoluntatẽ. ⁊ ip̃nꝰ rei na¬
tur᷑. Itaq potest sabim sm̾a
recim. si stipulatio ñ aconͣditiom

Expanded text:
n ante committi stipulationem, quam des‹is›set posse Pamphilus dari.Sabinus autem existimabat ex sententia contrahentium, postquam homo potuit dari, confestim agendum et tamdiu ex stipulatione non posse agi, quamdiu per promissorem non stetit, quo minus hominem daret, idque defendebat exemplo penus set penum nec dedisset, confestim in pecuniam legatam teneri scripsit, idque utilitatis causa receptum est ob defuncti uoluntatem et ipsius rei natura‹m›. itaque potest Sabini sententia recipi, si stipulatio non a condicione
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dubis u̾n erit cũio actũ ꝓba¬
tur. si hõ datus ñ fu̾it ⁊ ho ⁊ pe¬
cunia debeatur. S si ita cantu
sit. ut sola pecunia p̃ soluto ho¬
mine deleatir. Idem defadendũ
erit᷑. qͣm̃ suisseͣ uoluntas ꝓbatur
ut homo selanatur. aũ peninia

Expanded text:
ubio uerum erit, cum id actum probatur, ut, si homo datus non fuerit, et homo et pecunia debeatur. sed et si ita cautum sit, ut sola pecunia non soluto homine debeatur, idem defendendum erit, quoniam fuisse uoluntas probatur, ut homo soluatur aut pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
obligatione. au aũ mucare uo¬
luutatem possit. ⁊ ad alt̾int pe¬
titionem uenire. querentib res¬
piciendus erit sermo scipulan¬
onis. utrum ne talis sit quen
uoluero. anque uolã. namsi
talis fuit quẽ uoluero: cum se¬
mel eg̾it mutare uoluntatẽ
ñ pot̾it / Si u̾o tractũ hãt ser¬
mo illuis. ⁊ sit talis qut̃ uolã
donit iudicnm diget mutan¬
oi pot̾ate᷑ hẽbit. Siqͥł tta sti¬
pulatus fu̾nt ꝓ .s. aurenͣ satis
dabis ⁊ reũ dederis in istã sum¬
mant. ꝓeulus ait. semꝑ insatũ.¬
dationis stipulationem uenire
ꝙ sut̾eẽt stipulantis. ut alias
tota sors intererit. ułi si idone¬
us pminoe nõ sit. alias miinis.
Si in aliqd̾ idneus eẽt debitor
alias nichił si statim locuplex
eẽt ut nr̃a ñ nt̾sit satis ab eõ

Expanded text:
bligatione. an autem mutare uoluntatem possit et ad alterius petitionem transire, quaerentibus respiciendus erit sermo stipulationis, utrumne talis sit, 'quem uoluero' an 'quem uolam': nam si talis fuerit 'quem uoluero', cum semel elegerit, mutare uoluntatem non poterit: si uero tractum habeat sermo illius et sit talis 'quem uolam', donec iudicium dictet, mutandi potestatem habebit.Si quis ita stipulatus dabis?' et reum dederit in istam summam: Proculus ait semper in satisdationis stipulatione uenire, quod interesset stipulantis, ut alias tota sors inesset, ueluti si idoneus promissor non sit, alias minus, si in aliquid idoneus esset debitor, alias nihil, si tam locuples esset, ut nostra non intersit sat
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem aũ meã ꝓhiberes. uł
etiã uxore mea cipulatã mẽ
ꝓħibe̾as. an comuipittatur stipu¬
latio ⁊ latius ẽ het u̾ba sic accĩ¬
te ñ fieri quo inimis michiuia.
itinere. actu uti liceat. s si non
me. s aliũ noĩe meo iugredi¬
entem ꝓhibeas. sciendum est cõ¬
mitti fipulationẽ. Ideu.

Expanded text:
hiberes, uel contra uxore mea stipulata me prohibeas, an committatur stipulatio? et latius est haec uerba sic accite non fieri, quo minus mihi uia itinere actu uti liceat', etsi non me, sed alium nomine meo ingredientem prohibeas, sciendum erit committi stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
Un stipulatus sum i ꝓculo
si opus axbitratu meo᷑ añ kꝑ¬
dai iumas effectũ nonsit penã
⁊ ꝓtuui diẽm. piłtas ne u̾e me
posie ditere arbitratu meo op
effectũ ñ ẽẽ añ kldas iuniar.¬

Expanded text:
um stipulatus sim mihi, Procule, si opus arbitratu meo ante kalendas Iunias effectum non sit, poenam, et protuli diem: putasne uere me posse dicere arbitratu meo opus effectum non esse ante kalendas Iunia
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑ errorẽ omssus fu̾it. cũt
id ageretur uit ͭ certo die siste¬
res. inꝑfecta erit stipulatio.
Nou iecus. ac si qd̾ pond̾e. mño
m̃sura ꝯrinetur. sñ ad iectione

Expanded text:
one per errorem omissus fuerit, ‹c›um id ageretur, ut certo die sisteres, inperfecta erit stipulatio, non secus ac si quod pondere numero mensura continetur sine adiectione
Abbreviated transcription (Latin):
tio titio. ñ in iq ꝑdoli exceptionẽ.
uti prẽtur ei furtiua ⁊ditio desi¬
d̾abitur. Ꝙ si petuma fu̾it debita:.
ratum hñte ricio furti actiꝗ eua¬
nescit. qͥa debitor lib̾atur. ¶ Faisꝰ
aũ ꝓrurator. ita demũ furtũ pe¬
cume faciet: si noĩe quoq ueri
ꝓturatoris. quem creditor huit
assumpto. debitorẽ alienũ cirtũ¬
ucm̾it. ꝙ eq̃ ꝓbatur ⁊ in eo qui sibi
sempnii creditoris asseu̾auit.
Eũ eẽt alius quirẽ titi agebat.
eius noĩe faiso ꝓcuratori credito¬
ris soluit. ⁊ titisis ratum habuit
ñ nascitur ei furti actio. que statĩ
tũ petunia soluta ẽ. ei qui dedit
ceꝑit: arbitrio iudicis ei p̾stabit᷑.
ł sartienda uestusita accepat. si for¬
te is utat᷑: ex contraxione eꝑꝵ fur¬
tum fetisse uidetur. Qͥa ñ in eam
cãmi ab eo uidentur accepta.
trũgib ex fundo surreptis. tam
colonus qm dñs furti ag̾e poss
ancillã ñ merecͥcem libidins cã
surrpuit. furti actione tenebi

Expanded text:
to Titio non inique per doli exceptionem, uti praestetur ei furtiua condictio, desiderabitur. quod si pecunia fuit debita, ratum habente Titio furti actio euanescit, quia debitor liberatur.Falsus autem procurator ita demum furtum pecuniae faciet, si nomine quoque ueri procuratoris, quem creditor habuit, adsumpto debitorem alienum circuue probatur et i‹n› eo, qui sibi Sempronii creditoris adseuerauit, cum esset alius.Qui rem Titii agebat, eius nomine falso procuratori creditoris soluit et Titius ratum habuit: non nascitur ei furti actio, quae statim, cum pecunia soluta est, ei qui dedit perit, arbitrio iudicis ei praestabitul sarcienda uestimenta accepit, si forte his utatur, ex contrectatione eorum furtum fecisse uidetur, quia non in eam causam ab eo uidentur accepta. Frugibus ex fundo subreptis tam colonus quam dominus furti agere possunt, ancillam non meretricem libidinis causa subr
Abbreviated transcription (Latin):
ommmodo furtum facit: mani¬
festus fur estimandus ẽ. ISã cuins
doło fu̾it raptum. furti quidẽ nõ
tenebitur s in borioꝵ raptoꝵ.¬
si titius. cuius noĩe pecunia ꝓpe¬
ram falsus ꝓcurator accepit. ratũ
heãt: ip̃e quidẽ titus negotioꝵ
gestoꝵ aget. ei u̾o qui debitam pe¬
cuniã dedit : adu̾sus tinium erit

Expanded text:
omnimodo furtum facit, manifestus fur existimandus est: Is autem, cuius dolo fuerit raptum, furti quidem non tenebitur, sed ui bonorum raptorum.Si Titius, cuius nomine pecuniam perperam falsus procurator accepit, ratum habeat, ipse quidem Titius negotiorum gestorum ag‹et›, ei uero, qui pecuniam indebitam dedit, aduersus Titi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑsrantẽ ⁊ frusrratõm alios uex¬
acent litib. lñ camsllatio dicta ẽ.
post hłas ianuarias. die t̾uo po
uite pͥcipis uota suscipiuntur.
ita setͥtur ut ⁊ lapas ⁊ lignũ ⁊ fer¬
tũ hoc noĩe utineatur. dictũꝙ ab
eo ꝙ iiongiaquũ mititur. gͣca

Expanded text:
 fraudem et frustrationem alios uexarent litibus: inde et cauillatio dicta est. Post kalendas Ianuarias die tertio pro salute principis uota suscipiuntur. ita sequitur, ut et lapis et lignum et ferrum hoc nomine contineatur: dictumque ab eo, quod in longinquum mittitur, Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
tuoq marcus rescripsit ñ uitłi
sine lib̾is defunctũ quinepotẽ suũ
natura nos docet parentes pros. qͥ
liberoꝵ ꝓtreandoꝵ animo ⁊ uoto
uxores ducunt filioꝵ appeslatõe
omnres qͥ ex nobis descendunt conti¬
ueri. Nec enĩ dictiore noĩe possumꝰ
nepotes urõs qmͣ filii appellare. Et¬
enĩ itirto filios filiasue comipamꝰ:
aut edimꝰ. ut ex prole eoꝵ eaꝵ ire
diurintans nobis memoriamĩe ñi
rolinguamus. ¶al.¬

Expanded text:
 Marcus rescripsit non uideri sine liberis defunctum, qui nepotem suum natura nos quoque docet parentes pios, qui liberorum procreandorum animo et uoto uxores ducunt, filiorum appellatione omnes qui ex nobis descendunt continer‹e›: nec enim dulciore nomine possumus nepotes nostros quam filii appellare. etenim idcirco filios filiasue conc‹i›pimus atque edimus, ut ex prole eorum earumue diuturnitatis nobis memoriam in aeuum relinquamus.
Abbreviated transcription (Latin):
iucturrere quos noĩatĩ enu̾ent.
it ubi ñ ꝑsonis certis ñ qͥbdã g¬
dib prãntur. sed õib ꝙ exeodẽ ge¬
uilico. ⁊ contub̾uali eins. ⁊ filiis le¬
gato. nepores quo ex filiis dtiñ infi
uolutates testatoris alir̃ sehãt.¬
¶ filri enĩ appellatõe sepe ⁊ nepotes ac

Expanded text:
 quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnibus, qui ex eodem geuilico et contubernali eius et filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi uoluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellatione saepe
Abbreviated transcription (Latin):
lix .xii. tab̾. comp̾hendit. Totiens
enĩ leges netessariã dicunt cogna¬
tionẽ singłoꝵ nõib uti. ueluti

Expanded text:
im tabularum comprehendit. totiens enim leges necessariam d‹u›cunt cognationem singulorum nominibus uti ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
qui doẽ solent aqmͣ iloticã cõ¬
tondione sua ⁊ ꝓ adiissi men¬
scd̾m suã dignitatẽ. ¶ Si ũ
arbores sicomoꝵ extidit. Nã ⁊
het res uindicatur extra ordinẽ.
nõ lempenia. ucirto qd̃ hee arbo¬
res colligunt aggeres inloritos.
ꝓquos increm̃ta nilidispensan¬
tur ⁊ tohercent᷑ ⁊ diminitiones
⁊ diotopi qͥ ĩ aggeri s sunt plet

Expanded text:
quidem solent aquam Niloticam concondicione sua et pro admissi mensecundum suam dignitatem. si quis arborem sycaminonem exciderit, nam et haec res vindicatur extra ordinem non levi poena, idcirco quod hae arbores colligunt aggeres Niloticos, per quos incrementa Nili dispensantur et coercentur. et deminutiones et diacopi, qui in aggeribus fiunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
ollititatores alienaꝵ nuꝑtiaꝵ.
itemq mairimonioꝵ interpei¬
latores. ⁊ si effectu sceleris pot̾ii
ñ possunt. pp̃ noluntatẽ ꝑnicio¬
se libidi extra ordinam pu¬
nuuntur.. ¶fit iniuiria contͣ
bonos mores uelicti siquis fui¬
mo corrupto aliquẽ ꝑfud̾it.
cenꝯ. luto. oblimerit: acuas
spureauit. fistulas. lacus. tuid¬
dnĩe aluid ad iniuriã publicã
contammau̾it iquos granĩt
aiãdu̾tisolet. ¶ Qui puero.
stuprũ. abducto ab eo. uł cormu¬
pto comite ꝑsuaserit. aut mu-¬
lierem puellã int̾pellau̾it qͥd¬
due in pͥudicie grã fec̾it ddm¬
nm p̃buerit. p̾ctũ ne quo ñ
quisuadet dederit. ꝑ fecto fla¬
gitio punitur capĩte. inꝑfec¬
to. ĩisulã deportatur: cõrrim¬
ti comites sũmo supplitio af¬
ficiuntur. ¶p̃.
sp̃e soluendi noti cetꝰ illititos
ne quet̾anis tẽptari oportet.
satõm quidẽ hñt. sedñ sunt pu¬
uius seuerus ⁊ ant̾. rescͥpse¬
runt eãqͥ dada oꝑa abeg̾it.
ap̾side intemporalẽ exiliũ dan¬

Expanded text:
ollicitatores alienarum nuptiarum itemque matrimoniorum interpellatores et si effectu sceleris potiri non possunt, propter uoluntatem perniciosae libidinis extra ordinem puniuntur. Fit iniuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno luto oblin‹i›erit, aquas spurcauerit, fistulas la‹c›us quidu‹e› aliud ad iniuriam publicam contaminauerit: in quos grauiter animaduerti solet. stuprum abducto ab eo vel corrupto comite persuaserit, aut mulierem puellamve interpellaverit, quidue impudicitiae gratia fecerit, donum praebuerit pretiumue, quo is persuad‹e›at, dederit: perfecto flagitio punitur capite, inperfecto in insulam deportatur: corrupti comites summo supplicio adficiuntur. 2 specie solvendi voti coetus illicitos nec a veteranis temptari oportet. sationem quidem habent, sed non sunt puDiuus Seuerus et Antoninus rescripserunt eam, quae data opera abegit, a praeside in temporale exilium dan
Abbreviated transcription (Latin):
crum inclatum ẽẽ dicetur. in
eũ infcm̃ iudiciũ daba. ut ei ad
quẽ ꝑtineat qnͣti ob eam rem
etpũt uidebitur. condẽpnetur si
nemo erit ad miẽ ꝑtineat siue
ag̾e nollet. quicũq ag̾e uolet.
ei centũ aureoꝵ actõm dabo.
Siplẽs ag̾e uoluerpnt. cun̾is ius¬
tulima causa ẽẽ indebitur. ei a¬
gendi pot̾atẽ faciã. ¶ Suiͥs inse¬
pulcro dolo malo hĩtau̾it. edi¬

Expanded text:
cetur, in eum in factum iudicium dabo, ut ei, ad quem pertineat, quanti ob eam rem aequum uidebitur, condemnetur. si nemo erit, ad quem pertineat, siue agere nolet: quicumque agere uolet, ei centum aureorum actionem dabo. si plures agere uolent, cuius iustissima causa esse uidebitur, ei agendi potestatem faciam. si quis in sepulchro dolo malo habitauerit aedi
Abbreviated transcription (Latin):
i sepislcra quis diruit. ce t. u¬
sat aquilia. ꝙ uni tã ant
cłam agendũ erit ita ⁊ deua
statuta demonuũto euulsa
celsus scͥbit. Itẽ qͣritur sinz ad¬
plũbata suit. n affixa anꝑs
moniũti effecta sit. an u̾o ma-¬
neat inbonis nr̃is ⁊ celsus scribit
sic ẽẽ monuñti. ut ossuariã ⁊ iõ
ꝙ ui aut clam int̾dc̃o locum

Expanded text:
i sepulchrum quis diruit, cessat Aquilia: quod ui tamen aut clam agendum erit: et ita de statua de monumento euolsa Celsus scribit. idem quaerit, si neque adplumbata fuit neque adfixa, an pars monumenti effecta sit an uero maneat in bonis nostris: et Celsus scribit sic esse monumenti ut ossuari‹a› et ideo quod ui aut clam interdicto locum
Abbreviated transcription (Latin):
nnonã ad temꝑtare. ⁊ nexare
uł marĩe dardaruĩ solent. quo¬
tũ auaricie obuiã itum ẽ. tã
mandatis. qmͣ ꝯstitutioĩb. Mã¬
datis deniq ita cauetur p̃ter¬
ca de beb̾ custodire. ne dardarii
ulliꝰ m̾tis sint. ne ab his qui

Expanded text:
e uel maxime dardanarii solent: quorum auaritiae obuiam itum est tam mandatis quam constitutionibus. mandatis denique ita cauetur: 'Praeterea debebis custodire, ne dardanarii ullius mercis sint, ne aut ab his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
onstitutionib pͥntiꝵ alib caue¬
us inmonum̃ta ꝓubłica poĩta sr̃
tolu demedio. etiã ex lege torne¬
lia in iuxiarũ actio ciuilit᷑ mo¬
ueri potͣ. contlempnanone esti-¬
matione iudicis facienda.
cauetur nequis imagiiem imꝑ¬
atoris iuiniuriã altͥuis portaret
⁊ quidtra fec̾it in uutula ꝑu
li licet. nisi ita coniunctus ẽ. ł̃¬
affinitare. ut ĩ uitus ĩ reũtes¬
timonium dic̃e togi ñ possit.

Expanded text:
titutionibus principalibus cauecausa in monumenta publica posita sunt, tolli de medio. Etiam ex lege Cornelia iniuriarum actio ciuiliter moueri potest condemnatione aestimatione iudicis facienda.cauetur, ne quis imaginem imperatoris in inuidiam alterius portaret: et qui contra fecerit, in uincula publi licet, nisi ita coniunctus est adfinitati, ut inuitus in reum testimonium dicere cogi non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
erint. dũ minꝰ uberes ꝓuectus
expectant ue annoisa oũetur.
pen̾a ã inhos uaria statutur.
hampler̃a sinegotiantes st̃.
⁊re legari solent. humilioresad
opꝰ puplicũ dari. onoxant an

Expanded text:
nt, dum minus uberes prouentus exspectant, ‹an›nona oneretur'. poena autem in hos uarie statuitur: nam plerumque, si negotiantes sunt,ur, interdum et relegari solent, humiliores ad opus publicum dari. Onerant an
Abbreviated transcription (Latin):
nisio diogem itã rescriꝑsit atͤ¬
tis iniurie dampnatus ĩ ordine
debet error p̃fidũ aut cuus quide
te aliquid ꝓminciauit. ant eoꝵ
qui contra formam iuris man¬
sisse te iuordine deturionũ pai¬
tau̾unt. Derat᷑.¬
ater cnui filio facta ẽ iniui¬
fieri ñ oportet alioqu infamia
notantur. O aius.¬

Expanded text:
sio Diogeni ita scripsit: "Atrocis iniuriae damnatus in ordine debet error praesidum aut eius, qui de te aliquid pronuntiavit, aut eorum, qui contra formam iuris mansisse te in ordine decurionum putaverunt". Neratater, cuius filio facta est iniurifieri non oportet: alioquin infamia notantur. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
lus statu̾unt mabsentes pecum¬
arias ꝗdem penas ł eas qie estima¬
tionẽ ꝯtingunt si seꝑius admoni¬
ti ꝑcõtumatia desinit statui posse
siꝗd gramus irrogandum fuisset
prta ietaslũ ł capits penam ñẽt
absentib irrogandã. Inaccꝰatorẽ
ã absentẽ ñ nĩꝙͣ gͥuius statuendũ
qm turpiliam senatus .c. pena ir¬
rogatur dicendũ ẽ. ¶ Refert ⁊ĩ
maiorib delictu consulto aliquid
admittatur. an casu ⁊ sane in oĩ¬
b cͥminib distinctio hec penam
aũ penistã elig̾e debet. aut tꝑamẽ¬
tum eligere.Is.
ditat se hr̃e ꝙ principi referat
salutis ip̃iꝰ cã an remitendus sit
ad eũ iudendum ẽ. st funt płiq
eo dictam penã sustiueant. nec qͥs¬
qm audeant. alii om̃o ñ ꝑatiuntur
ꝗciimͣ tale allegantes. Nõ mlli n
semper n miniqmͣ remittunt. sed
inquirunt. ꝗd sit qd̃ allegare pͥn¬

Expanded text:
us statuetur in absentes pecuniarias quidem poenas vel eas, quae existimationem contingunt, si saepius admoniti per contumaciam desint, statui posse si quid gravius irrogandum fuisset, puta in metallum vel capitis poenam, non esse absentibus irrogandam. In accusatorem autem absentem nonnumquam gravius statuendum, quam Turpilliani senatus consulti poena irrogatur, dicendum est. Refert et in maioribus delictis, consulto aliquid admittatur, an casu. et sane in omnibus criminibus distinctio haec poenam aut iustam elicere debet aut temperamentum admittere. dicat se habere quod principi referat salutis ipsius causa, an remittendum sit ad eum, videndum est. et sunt plerique eo dictam poenam sustineant nec quicquam audiant: alii omnino non patiuntur quicquam tale allegantes: nonnulli neque semper neque numquam remittunt, sed inquirunt, quid sit, quod allegare prin
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾o die applłare debeas. qͥa cũde
tua appellatione ĩ iusta ꝓnuncia.¬
timisit: tua int̃ fuisse uidet᷑. S rec¬
tuus dicetur t̾cia die applłare te
posse. qͥa nirħominꝰ alienã tãm dẽ¬
fcnd̾is. S si aliꝰ qmͣ qui iuditio exꝑ¬
tus ẽ appesiet. qualis ẽ cuiꝰ int̾ ẽ. an¬

Expanded text:
do die appellare debeas, quia, cum de tua appellatione iniusta pronuntiatum sit, tua interfuisse uidetur. sed rectius dicetur tertia die appellare te posse, quia nihilo minus alienam causam defenderis. Sed si alius, quam qui iudicio expertus est, appellet, qualis e
Abbreviated transcription (Latin):
ut cãm suã auenã ud̾ri: semel ip¬
sũ excludit᷑ qͥa in alieuãcãm ei ꝙ ĩiu¬
ditio ex ꝑtus ñ ẽ appellare ñ liceat᷑.ͤ
Si is qui ex lib̾ditate ĩmgenuitatẽ
se defendebat. uictus applłare ouisit
an pat̾ eius applłare possit. maxĩe

Expanded text:
uam alienam uideri, semet ipsum excludit, quia in aliena causa ei, qui iudicio expertus non est, appellare non liceat. Si is, qui ex libertinitate in ingenuitatem se defendebat, uictus appellare omiserit, an pater eius appellare possit, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ex emplũ utc̾arũ litigatori editum
lit n is aͣaplłau̾it ⁊ postea contra
emurescͥptum sit anappeliare ali¬
t̃s pridẽ ssbi editis potut. qͥli quitũt
fiste uidr̃ nec audiendui ẽ si dicat

Expanded text:
exemplum litterarum litigatori editum sit, neque is appellaverit, et postea contra eum rescriptum sit, an appellare a litteris pridem sibi editis possit? quia qui tunc sisse videtur, nec est audiendus, si dicat
Abbreviated transcription (Latin):
sum hõis comparatus possõ ab a.¬
gro iuris ꝓpͥetate distat. qͥcqͥd enĩ
app̃hendimmus. cunis ꝓpͥetas ad nos
ñ ꝑtinet. aut nec pot ꝑtin̾e hoc
ager ꝓpͥetas loci ẽ. p̃dium: utrius¬
q suprascͥpte gñale nom̃ ẽ. Nã ⁊

Expanded text:
sum hominis comparatur. 'possessio' ab agro iuris proprietate distat: quidquid enim adprehendimus, cuius proprietas ad nos non pertinet aut nec potest pertinere, hoc ager proprietas loci est. 'praedium' utriusque supra scriptae generale nomen est: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
uinciã. Siciliã mag̾ int̾ continẽ¬
tes uos acciꝑe oportet. q̃ modito
feco abitalia diuiditur. ¶ Instru
isetuitute. uł ꝙ actor fuit ꝯsaitu¬
tus: pͥute᷑ uidi instrim̃toꝵ cã peti

Expanded text:
uinciam Siciliam magis inter continentes accipere nos oportet, quae modico freto Italia diuiditur. 'Instrumein seruitute, uel qui actor fuit constitutus, putem uideri instrumentorum causa peti
Abbreviated transcription (Latin):
Wamuis ad u̾sus fiscum usucͤã¬
pio ñ ꝓcedat tñ si ex bonis uacã¬
extaret inemptus fieret. ⁊ is tra
ditus ẽ tibi ⁊ postea condito eꝑt¬
torem fint accedere uenditori de¬
berx existimo. qm̃ eo gñe recco
acta uenditõ eẽt redintioni si¬
milis. inqua ñ d xͣbito tp̃s eiꝰ qui
redibuerit uenditori accessurũ.¬

Expanded text:
amvis adversus fiscum usucapio non procedat, tamen ex bonis vacanextitisset, inemptus fieret, et is tibi traditus est et postea condicio emptorem fuit, accedere uenditori debere existimo, quoniam eo genere retro acta uenditio esset redhibitioni similis, in qua non dubito tempus eius qui redhibuerit uenditori accessuru
Abbreviated transcription (Latin):
labeo emas. quẽ p̃tor uet̾uit alie¬
nare. idq tu scias. usucapere non
quia ꝓ aliꝙͫ pusndemis. Ilum qui a
fimoso bona fide emit usucaꝑe pos¬
se responsum ẽ. Simandau̾o tibi
ut fundũ emas. ex ea cã traditu
tibi dintina possõe usu capis. qmͣuit
possis uideri nõ ꝓtuo possidere: cummi
nicħ int̾ sit. ꝙ Cͦ mandati iuditio.
tenearis.¶ Lem.
quo anqmͣ uend̾et ponidet. Nã si
post oa nactus ẽ poub̃em uenditor.
hec possõ ẽpgori nõ ꝓ ficiet. ¶ In
possedit legatarimt quodammo do
quasi heres est.Idem. su
dendum e. ou h̾edi eiuis ꝓcedit usu¬
capio. Nã int̾rumpitur usu capa¬
o. ⁊ si ip̃ reũsoñ ꝓ dest. quẽ admodũ¬

Expanded text:
ab eo emas, quem praetor uetuit alienare, idque tu scias, usucapere nonquia pro alieno possidemus. Eum, qui a furioso bona fide emit, usucapere posse responsum est. Si mandauero tibi, ut fundum emas, ex ea causa traditum tibi diutina possessione capis, quamuis possis uideri non pro tuo possidere, cum nihil intersit, quod mandati iudicio tenearis. 14 quo antequam venderet possedit: nam si postea nactus est possessionem venditor, haec possessio emptori non proficiet. In repossedit, legatarius quodammodo quasi heres est. Idem libdendum est, an heredi eius procedat usucapio: nam interrumpitur usucapio, et si ip
Abbreviated transcription (Latin):
loi apd̾ furẽ concepit. uł ap̃ furis
heredẽ pariatq ap̃ furis ħedẽ. usu¬
capi ab h̾ede distractũ muencũ nõ
posse. Sic inquit ꝯmad̾m nec ⁊ an¬
cilłe ꝑtus. Sceuoła ã scribit se putã.¬

Expanded text:
os apud furem concepit vel apud furis heredem pariatque apud furis heredem, usucapi ab herede distractum iuvencum non posse: sic, inquit, quemadmodum nec ancillae partus. Scaevola autem scribit se puta
Abbreviated transcription (Latin):
ris ui possedisie.¶Hb̾tatẽ qui¬
stituebat nͥ ⁊̃ eã que lib̾tatẽ p̃star
sulłata seruitute. Itaq n cũ tibi
seniitutẽ deb̾em. ne iͥputa lic̾et
altlꝰ edificare. ⁊ ꝑstatutũ tp̃ alti
edificatũ habu̾o subata ent ser¬

Expanded text:
ris ui possedisse. Libertatem seruistituebat, non etiam eam, quae libertatem praestat sublata seruitute. itaque si, cum tibi seruitutem debere‹m›, ne mihi puta liceret altius aedificare, et per statutum tempus altius aedificatu
Abbreviated transcription (Latin):
segerat. indetur adomino possid̾i.
sus fu̾it. nõ sit paratꝰ ꝓsua libtate
na fide possidens añ usũcapionẽ
amissa possoe cognou̾it rem eẽ
alienama pt̾rum uansastatur
possõem. ñ nsucapiet. qr initium

Expanded text:
domino possideri: sus fuerit, non sit paratus pro sua libertate na fide possidens ante usucapionem amissa possessione cognoverit esse rem alienam et iterum nanciscatur possessionem, non capiet
Abbreviated transcription (Latin):
sinesciret posse sꝙy si cũiam u̾suca¬
peret cognou̾it eam alienã ẽẽ In¬
sicut in emptis reb ꝑlacuit. ¶La¬
na omum fiituarũ siquidẽ aꝑd̾
furem detonsa ẽ usucapi ñ pot̃.
Si u̾o ap̃ lone fid̾i emꝑtorem ꝯtͣ¬
qm̃ ĩfurtũẽ fr̾uctu ẽ nec usucapi
debet. s statim ep̃toris fit. Idem ĩ
agins ditendum est siconsũpti fint
qd̾ nerũ ẽ. si exłana furitua uesti¬
rem pignor datã debitor surripu¬
erit ⁊ uendid̾it usucapi eã posse cas¬
sius stribit. qr ĩpot̾ate dm̃i indetur¬

Expanded text:
 posse. quod si, cum iam usucaperet, cognoverit alienam esse, insicut in emptis rebus placuit. Lana ovium furtivarum si quidem apud furem detonsa est, usucapi non potest, si vero apud bonae fidei emptoremm in fructu est, nec usucapi debet, sed statim emptoris fit. idem in agnis dicendum, si consumpti sint, quod uerum est. Si ex lana furtiua uestirem pignori datam debitor subripuerit et uendiderit, usucapi eam posse Cassius scribit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
surripetur. aut cũ rescireiis: inpe¬
culium eumhre consensimuis.
¶Item labeo ait. si rem qmͣ aꝑd̾ de
deposueram lutri faciendi causauẽ¬
dideris. deinde expenitencia redeni¬
ris ⁊ eodem statu habeas suie igno¬
rante me. susciente ea gestasint
uideri in potͣatem meam redisse. se
Si pupilu res surrepta sit suffi¬
cere dicendũ ẽ. situtor rem sciat¬
rediste eam indomũ pupiii ⁊ si furio¬
so suffic̾eturatorẽ scire. ¶ Eunc ĩpo¬
testatẽ dũi redisse dicendum ẽ. cum
iupossõem ełꝰ nactussit. ut iuste a
uelli ñ possit. s ⁊ caninͣ sue rei. Nã
si ignorans rem mͥ reisurreptã. emã
ñ inderi in pot̾atẽ meam reuersam.
extimationẽ acceꝑim. licet corporałr
aius nõie ñ sun nactus possõemꝯifu¬
capietur. Idem dicendũ est etiã fiuo¬
unitate mea alii tradita sit. A he¬
res qui inius de functi suctedit. licet
apud eũ ignorantẽ ancillam furti
capiet.: ¶ De illo querit᷑ si simis
m̃s ancillã qm surripuerit: ꝓ lib̾tate

Expanded text:
retur, aut, cum rescissemus, in peculio eum habere concessimus: item Labeo. Si rem, quam apud te deposueram, lucri faciendi causa uendideris, de‹in›de ex paenitentia redemeris et eodem statu habeas: siue ignorante me siue sciente ea gesta sint, uideri in potestatem meam redisse secuSi pupilli res subrepta sit, sufficere dicendum est, si tutor eredisse eam in domum pupilli: et si furioso, sufficere curatores scire. Tunc in potestatem domini redisse dicendum est, cum possessionem eius nactus sit iuste, ut auelli non possit, sed et tamquam suae rei: nam si ignorans rem mihi subreptam emam, non uideri in potestatem meam reuersam. aestimationem accepero, licet corporaliter eius non sim nactus possessionem, usucapietur. Idem dicendum est etiam, si uoluntate me‹a› alii tradita sit. Heres, qui in ius defuncti succedit, licet apud eum ignorantem ancillam furtiucapiet. De illo quaeritur, si seruus meus ancillam, quam subripuit, pro libertate
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ¶Et si posiõ ꝓ proturatorẽ ig¬
noranti queritur. urucapio u̾o
scient̾i competit. tñ euiectionis ac
dati eã cedere cogetir.¬
iusto ductus errorẽ filiummeum
re mea mͥ quent᷑.¶Per seruum̃⁊
fuga agentẽ. si n ab alio ppssideat᷑
neq se liberum eẽ credat: possõ nõ
bis adquiritur. Iabolenis

Expanded text:
est. Etsi possessio per procuratorem ignoranti quaeritur, usucapio vero scienti competit, tamen evictionis actonem mandati ea cedere cogitur.iusto ductus errore filium meum re mea mihi quaeritur. Per servum in fuga agentem, si neque ab alio possideatur neque se liberum esse credat, possessio nobis adquiritur. Iavolenus
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ int̾dictũ unde inlocũ habeat.
qr uerũ ẽ ui me detectũ. Nõ tñ ue¬
rũ ẽ. ⁊ ui possessũ. Eet̾im ⁊ si mala
fide fundũ me posadentem deieteris.
⁊ uendideris: non pot̾it usucapi.
qm̃ uerũ ẽ ui posiesium ẽẽ. licet ñ
adño Idem dicendũ ẽ meũ qui ui
expulit eũ qui ꝓherede pastidebat.
qsmis sciat eẽ hereditatium. ¶ Si¬

Expanded text:
interdictum unde vi locum habeat, quia verum est vi me deiectum, non tamen verum est et vi possessum. Ceterum etiamsi mala fide fundum me possidentem deieceris et vendideris, non poterit capi, quoniam verum est vi possessum esse licet non a domino. Idem dicendum est in eo, qui eum expulit qui pro herede possidebat, quamvis sciat esse hereditarium,
Abbreviated transcription (Latin):
deposiõe in deicitum. uł alicres er¬
pmiu quorasu ñ adu̾sus eum tm̃ qͥ
eriꝑit. int̾rumpit᷑ posiõ. s adn̾sus
omnes. nec es casu quicqmͣ int̾ẽ it
qui usurpau̾it. dñi sit. necne . ac
quisq possideat: an ex lucrãtina ꝑ
usucapiposse. qr hec ⁊ ignorante
dñi usucapiunt. Idem nli anus se
se pedius scribit. Ganis.¬

Expanded text:
i de‹i›citur uel alicui res eripitur. quo casu non aduersus eum tantum, qui eripit, interrumpitur possessio, sed aduersus omnes. nec eo casu quicquam interest, is qui usurpauerit dominus sit nec ne: ac quisque possideat an ex lucratiua cauusucapi posse, quia haec etiam ignorantes domini usucapiunt: idem Iulianus scrse Pedius scribit. 9 Gai
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si res petuliaris seruimei.
surrepta sit. Ie ignoraute. dem̃
eam nattuͣ st uid̾i inpat᷑atẽ me¬
inpecuno eã ẽẽ nolui. Nam si no¬
lun. tunt exigendũ ẽ. ut ⁊ ego fa¬
cultatẽ ẽius nactꝰ sim ⁊ iõ siser.¬

Expanded text:
ait, si res peculiaris serui mei subrepta sit me ignorante, deinde eam nanctus sit, uideri in potestatem mein peculio eam esse uolui: nam si nolui, tunc exigendum est, ut ego facultatem eius nactus sim. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rum uitii quid̃ ad did̾it. qui ar¬
genteos mĩmos ad ult̃łos flaũit.
talsicrimine ten̾i. Ladem pena
afficitur ⁊̃ is qui cun ꝓhibere tã¬
le quid posset: ñ ꝓhibuit. Ex en
lege expͥritur. ne quis num¬
mos stagneos plumibeos ep̃ie
uend̾e dolomalo uellet. ¶ ꝑe¬
ualegis cornelie irrogatur ei ꝗ
qͥd alind qmͣ ĩ testam̃to sciens do¬
lo malo falsũ signifitau̾it sig¬
nitari ueturau̾it. Itẽ qui falsas
testatõnes faciendas testimona¬
ue falsa inuitẽ dixenda: doio
malo coierint. ¶Qui de latorẽ
sũmis̾it ĩ cã petuniaria eꝯdẽ
pena tenetur. qua tenẽt᷑. huqͥ
obstruendas lites .p acceperuit.¬

Expanded text:
rum uitii quid addiderit, qui argenteos nummos adulterinos flauerit, falsi crimine teneri. Eadem poena adficitur etiam si qui, cum prohibere tale quid posset, non prohibuit. Eadem lege exprimitur, ne quis nummos stagneos plumbeos emere uendere dolo malo uellet. Poena legis Corneliae irrogatur ei, qui quid aliud quam in testamento sciens dolo malo falsum signauerit signariue curauerit, item qui falsas testationes faciendas testimoniaue falsa inuicem dicenda dolo malo coierint. Qui delatorem summisit in causa pecuniaria, eadem poena tenetur, qua tenentur hi qui ob instruendas lites pec
Abbreviated transcription (Latin):
iquis prĩs sui testam̃tũ abole¬
u̾it. ⁊ qͣi ĩ cestatus decessisset. ꝓ
hr̃de gesserit. atq ita diẽ surm
obiet̾it. iustissime tota h̾rditas
pat̾na hr̃di eius eripatur. Lod̾.¬

Expanded text:
quis patris sui testamentum aboleverit et, quasi intestatus decessisset, pro herede gesserit atque ita diem suum obierit: iustissime tota hereditas paterna heredi eius eripietur. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
uta stipulatus suero si titius con¬
sui fc̃s fu̾it. tunc ex die hac in au¬
nos singłos de nã dare spondes. p̾
triennium conditione existente. Qut¬
xxx peti potuerunt. ¶ticnus a
meilio fundum detracto usuf.
aipulatus ẽ. ⁊ abeodẽ emndem

Expanded text:
ta stipulatus fuero: 'Si Titius consul factus fuerit, tunc ex hac die in annos singulos dena dare spondes?', post triennium condicione existente triginta peti potuerunt.Titius a Maeuio fundum detracto usu fructu stipulatus est et ab eodem eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
candidi serulus actor scripsi to¬
ram sb̃scribente ⁊ signante dño
neo acce puse me a uilio rora¬
se remagesite uilui quintinani
absentis. mutata oenaria milleq̃
didus dñt pñs subdie supͣscripta.
si satu co noĩe fcm si erit. tunc qͦ
post soluetur usuraꝵ noĩe dena¬
⁊ rios octo pr̃ari stipulatus iulianꝰ
zoras. spopondit flanius candidũ

Expanded text:
cripsit, coram subscribente et adsignante domino meo, accepisse eum a Iulio Zosa, rem agente Iulii Quintilliani absentis, mutua denaria mille. quae didus dominus meus. sub die supra scripta si satis eo nomine factum non erit, tunc quo post soluetur, usurarum nomine denarios octo praestari stipulatus est Iulius Zosas, spopondit Flauius Candidus
Abbreviated transcription (Latin):
łpollititatoib incuntate fc̃is iu¬
dicum cognitõm eẽ. diui fr̃s flaui
statius ruffumit si opus ꝓscenis ꝙ
se gabimis extructurum ꝓmisit.
ꝙ tandẽ agressus fuerat᷑ ꝑfitiat.
Namsiadu̾sa fortima usus ĩt̾en¬

Expanded text:
pollicitationibus in ciuitatem factis iudicum cognitionem esse diui fratres FlauioStatius Rufinus, si opus proscaeni, quod se Gabinis exstructurum promisit, quod tandem adgressus fuerat, perficiat. nam etsi adu
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ in excuum ꝓfitscatur cognos¬
cẽt. ⁊ siopus ꝓfit̃e ad eo deb̾e con¬
stit̾it. ob beoire eũ rei .p. ob hanc
causam iubrbunt. aũ ꝓhibebunt
distrabi fundũ mĩe int̾itorio gabi

Expanded text:
exilium proficiscatur, cognoscent et, si opus perfic‹i› ab eo debere constituerint, oboedire eum rei publicae ob hanc causam iubebunt, aut prohibebunt distrahi fundum, quem in territorio Gabi
Abbreviated transcription (Latin):
les ipõs cultedã agroꝵ ł puscectores
deferre utensilia incuuntete iusserit.
ut ip̃i ea distͣhant. destituet᷑ p̃bitio
festim ubi deturuit m̃cẽ. tradere
tam ⁊ adoꝑa sua reu̾ti debeant.
deniq sũme pendentie ⁊ auctorita¬
rs ap̃ gretos plato: cũ insatu̾at quẽ¬
adm tiuitas bene beate hĩtimi possit.
inpͥmis negociatores necãios dux̃.¬

Expanded text:
s ipsos cultores agrorum uel piscatores deferre utensilia in ciuitate‹m› iusserit, ut ipsi ea distrahant, destituetur annonaefestim ubi detulerint mercem, tradere eam et ad opera sua reuerti debeant. denique summae prudentiae et auctoritatis apud Graecos Plato cum institueret, quemadmodum ciuitas bene beate habitari possit, in primis istos negotiatores necessarios dux
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ tũ mascłos s ⁊̃ femuinas si quid
obhonores pollitite ft̃: deb̾e umple
res .p. netessitatẽ imposuit statu¬
arũ pͥntipi ponderarũ qui nõ ꝓmi¬
sit. nõ eẽ ei necẽe obtẽꝑare rescͥptis
imꝑatoris ur̃i ⁊ diui prĩs elꝰ cõtine

Expanded text:
ntum masculos, sed etiam feminas, si quid ob honores pollicitatae sunt, debere implerres publica necessitatem imposuerit statuarum principi ponendarum, qui non promisit, non esse ei necesse obtemperare rescriptis imperatoris nostri et diui
Abbreviated transcription (Latin):
Imquis possit aliena. U lp̃.¬
re: poterit ⁊ consentire alieuanomi.
Cui autẽ douare noncõmittitur: ꝓ¬
bandum erit. nec si donationis aauisa
consenserit: ratã eius uoluntatẽ ha

Expanded text:
quis possit alienare, poterit et consentire alienationi. cui autem donare non conceditur, probandum erit nec, si donationis causa consenserit, ratam eius voluntatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
habitio mandato comparauir.
Incontractib quib doli prestatio
uł bona fides mest hr̃s insondum
husdem incontrattium actib sib̾arã.

Expanded text:
habitio mandato comparatur. In contractibus, quibus doli praestatio vel bona fides inest, heres in solidum isdem in contrarium actis libera
Abbreviated transcription (Latin):
dicannus. Et em̃fructus ꝙͣ dui solo
coħ̾eant fudieẽ. Et iõ tolonum
quia uolũtate dñi eos ꝑcipere ni¬
deatur: suos fructus fac̾e. qd̾ cer¬
one doloni aeri possunt. qpu emp¬
tor ebs suo noĩe cogat᷑.: ¶ Statu¬
liberum qui six. ded̾it. liber ẽe
nissus erat: heres noxan iuditio
defend̾at pendente iuditio secnis
datis .x. heredi ad lib̾tatẽ ꝑuenit.¬

Expanded text:
dicamus. etenim fructus, quamdiu solo cohaereant, fundi esse et ideo colonum, quia voluntate domini eos percipere videatur, suos fructus facere. quod cerni fieri possint, cum emptor eos suo nomine cogat? Statuliberum, qui, si decem dederit, liber esse iussus erat, heres noxali iudicio defenderat: pendente iudicio seruus datis decem heredi ad libertatem peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ĩlotatione. siñ dolo qͥd fec̃it.
ũo ultra p̾tiũ serm quid amissu-¬
rum. Quin etiã paulo remissuis:
tirta int̾pretationẽ doli mali de¬
bere nos u̾sari. qm̃i ut dactum ẽ
nilla utslitas cõmodantis int̾¬
ueniat. hec ita puto u̾a ẽẽ. si
nulla culpa ip̃iꝰ. qui mandatũ
ł depositimi suscepit. int̾tedat.
Eet̾m sup̃c ultro ei custodiam ar¬
genti fore ł mmmoꝵ cominisit.
cũ alioqn nichil unqmͣ dñs tale
uti fructus obm̾tedẽ pignori mͥ
eẽt᷑: si eos clam deportau̾is. furti
tetũ ag̾e posse aiebat. S ⁊ si tu
alii fructus pendentet uendid̃ĩs.
⁊ emptor eos oeportau̾it: cõseqĩs
erit. ut furtiuã cãm eos ĩcidere

Expanded text:
fecerit non ultra pretium servi quid amissurum: quin etiam paulo remissius circa interpretationem doli mali debere nos versari, quoniam, ut dictum sit, nulla utilitas commodantis interveniat. Haec ita puto vera esse, si nulla culpa ipsius, qui mandatum vel depositum susceperit, intercedat: ceterum si ipse ultro ei custodiam argenti forte vel nummorum commiserit, cum alioquin nihil umquam dominus tale uti fructus ob mercedem pignori mihi essent. si eos clam deportaveris, furti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructus pendentes vendideris et emptor eos deportaverit, consequens erit, ut in furtivam causam eos incidere
Abbreviated transcription (Latin):
amplius qm̃ insuꝑiorib causis
feruandum ut etiã si ignora¬
u̾it is qui certũ hoĩem emi mau¬
dau̾it furẽ eẽ. nichilommius tñ
dampnũ decid̾e cogetur. Iustis¬
sime enim ꝓcuratorẽ auegare
no fusde sẽ id dampnum passu:¬
rã: si id mandatũ nõ recepisset.
idq eideutiꝰ incã depositi appã¬
rere. Naml alicui eituiũ iudea-¬
tur. ñ oport̾e cui qͣm plus dãpni
ꝑseruũ euenire. qmͣ qnͣti seruus
sit. multo tñ equius ẽẽ nremini

Expanded text:
amplius quam in superioribus causis seruandum, ut, etiamsi ignorauerit is, qui certum hominem emi mandauerit, furem esse, nihilo minus tamen damnum decidere cog‹a›tur. iustissime enim procuratorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque euidentius in causa depositi apparere. nam licet alioquin aequum uideatur non oportere cuiquam plus damni per seruum euenire, quam quanti ipse seruus si
Abbreviated transcription (Latin):
todĩ loso habetur: S ⁊ tircatũ¬
ratorẽ furiosi eadẽ dicenda sunt:
qui ab co ꝑsonã dñi sustinet. ut
etia tradendo rem furiosi aliena¬
re existimetur. Cõ dic̃e autẽ rem
furtiua̾. tutor ⁊ curator furtosi
eoꝵ noĩe possunt. ¶Si duo ser¬
ui tui uestẽ. ⁊ argentũ surripu¬
exĩt: ⁊ alt̾ius nõte de ueste actũ
fu̾t. alt̾ius deargento agetur:
mlla exceptio dari debebit. ob
ea rẽ. qd̾ iamde ueste actũ fu̾it.

Expanded text:
domini loco habetur. sed et circa curatorem furiosi eadem dicenda sunt, qui adeo personam domini sustinet, ut etiam tradendo rem furiosi alienare existimetur. condicere autem rem furtiuam tutor et curator furiosi eorum nomine possunt. Si duo serui tui uestem et argentum subripuerint et alterius nomine tecum de ueste actum fuerit, alterius de argento ag‹a›tur: nulla exceptio dari debebit ob eam rem, quod iam de ueste actum fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tione pignore. dolũ eius qui scieis
reticuerit. puuendũ ẽẽ dictũ sit:
Ita in hiis culpam eoꝵ. quoꝵ cã
cont᷑atur. ip̃as potiꝰ dãpnosam eẽ
deb̾e. Nã mandantis certam cuł¬
pam ẽẽ qui talẽ seruũ emi sibi
mandau̾it. Et simłr eius qui
deponit ꝙ ñ fu̾it diligentior cͥca
monendũ qualẽ seruũ deponẽt.
Eirta ã cõmodatũ merito aluid

Expanded text:
tione pignore, dolum eius, qui sciens reticuerit, puniendum esse dictum sit, ita in his culpam eorum, quorum causa contrahatur, ipsis potius damnosam esse debere. nam certe mandantis culpam esse, qui talem seruum emi sibi mandauerit, et similiter eius qui deponat, quod non fuerit diligentior circa monendum, qualem seruum deponeret. Cir
Abbreviated transcription (Latin):
ita accipiendum ẽ: si nullas reti¬
nendi cãs is tui commodata res
erat habuit. Nam si impensas
netessarias in rẽ cõmodatã fec̾at
int̾ fu̾it eius potiꝰ ꝑ retentionem
eas seruare qm uitro cõmodati a-
admodũ sui furtũ fac̾e intelli¬
gitur. ita partũ quoq dtcͣtando
furtũ facit. ¶Lesii.¬
Iseruus coĩs uni ex dñis furtum
fec̾it. cõi diuidundo agi deb̾e pla¬
cet. ⁊ arbito iuditis contineri.
ut aut dãpnũ p̃stoͣt aut partẽ
cedat. Cu conseriens iudetur
ẽẽ. ut etiã si alienau̾it suã ꝑtẽ
similr̃ ⁊ cũ ẽptore agi possit. ut
quodammꝰ noxalip actio caput
cendum ait. ut etiã si liber sit
fc̃s cum ip̃o agi possa dicamus.
sicuti ñ ag̾etur. etiã. si ꝓprius fu¬
illet. ex hus gͥ apparer. ⁊ mortuo
seruo inchil ẽẽ qd actor uoĩe eo
consequi possit. nisi forte quid
ex refurtina adsonũ ꝑuen̾it.
hus etiã illud dsequens ẽẽ ait.
ut si is seruus quẽ mͥ pignori
ded̾is furtum michi fetit agen¬

Expanded text:
ita accipiendum est, si nullas retinendi causas is cui commodata res erat habuit: nam si impensas necessarias in rem commodatam fecerat, interfuit eius potius per retentionem eas seruare quam ultro commodati ageadmodum sui furtum facere intellegitur, ita partum quoque contrectando furtiuum facit. 62 Iseruus communis uni ex dominis furtum fecerit, communi diuidundo agi debere placet et arbitrio iudicis contineri, ut aut damnum praestet aut parte cedat. cui consequens uidetur esse, ut etiam, si alienauerit suam partem, similiter et cum emptore agi possit, ut quodammodo noxalis actio caput cendum ait, ut etiam, si liber sit factus, cum ipso agi posse dicamus, sicuti non ageretur etiam, si proprius fuisset. ex his igitur apparere et mortuo seruo nihil esse, quod actor eo nomine consequi possit, nisi forte quid ex re furtiua ad socium peruenerit. His etiam illud consequens esse ait, ut et si is seruus, quem mihi pignori dederis, furtum mihi fecerit, agen
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. questionẽ furti sublatã ẽẽ.
Si res petuliaris surrepta in pot̾a¬
tẽ serui redierit. soluitur furti
iutũ ⁊ incipit hoc casu ĩ petulio
ẽẽ. ⁊ a dũo possid̾i. ¶ Eum autẽ ser¬
uus rẽ sua̾ petuliarẽ furandi cõ¬
filio amonet. ꝙͣdu etiã retinet.¬

Expanded text:
t quaestionem furti sublatam esse. Si res peculiaris subrepta in potestatem serui redierit, soluitur furti uitium et incipit hoc casu in peculio esse et a domino possideri. Cum autem seruus rem suam peculiarem furandi consilio amo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidc̾: existimandus ẽ elegisse
mam quarẽ ꝑseq̾retur: ⁊ si nego¬
receptaẽ petimia sublata insimp.¬
lum. iudetur furii questio subla¬
ta. maximesi ñ solũ rẽ furtiuam
sur restituere iussus fu̾it. sed am¬
plius aliqͥd ineũ iudex conaitũit.
S ⁊ si nichil amplius quł furtina̾
rẽ restitũe sussus fu̾it: eoipso qd̾

Expanded text:
sidem, existimandus est elegisse uiam, qua rem persequeretur: et si negorecepta est pecunia sublata in simplum, uidetur furti quaestio sublata, maxime si non solum rem furtiuam fur restituere iussus fuerit, sed amplius aliquid in eum iudex constituerit. sed et si nihil amplius quam furtiuam rem ‹restituere iussus fuerit›, ip
Abbreviated transcription (Latin):
¶titio h̾ede hõ seio leganis ante
aditã hereditatẽ tiuo furiũ fecit.
si adita hr̃ditatẽ senis legatum
adse ꝑtinere uoluerit furc eis
serni noĩe aget cũ eo tinus le¬
furtũ: eius fuit. Ut maxime
eius cui furtũ fecerat: tollifur¬
ti actionẽ. It nec si aliemis sit:
agi possit eo noĩe. Nec post ꝗdẽ
q̃ legantur recta uia ab eo qui
legauit ad eũ cui legata sunt:
transeunt.¶ l̃.

Expanded text:
Titio herede homo Seio legatus ante aditam hereditatem Titio furtum fecit. si adita hereditate Seius legatum ad se pertinere voluerit, furti eius servi nomine aget cum eo Tifurtum, eius fuit, et ut maxime eius, cui furtum fecerat, tolli furti actionem, ut nec si alienatus sit, agi possit eo nomine ne post adita, quia ea, quae legantur, recta uia ab eo qui legauit ad eum cui legata sunt transeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tus emptor restituere cogitur.
Ita ⁊ contͣrio uenditor quoq u
dap̃nũ decid̾e. ł ꝓ noxe deditiope
hoĩem relinquere cogatur. nͥ ꝙ
ĩ his ampliꝰ sit. qd̾ si sciens quis
ignoranti furem pugnori ded̾it.
onnimodo dampinuum pr̃are so¬
gendus ẽ. Id em̃ bone fid̾i conue¬
ti acttonem atinet. dubitare se
ait. nũ eq dicendũ sit om̃i tͦ
dapnũ pr̃are deb̾e. Et qͥdẽ hoc

Expanded text:
restituere cogitur, ita et e contrario uenditor quoque uel damnum decidere uel pro noxae deditione hominem relinquere cogatur. Nisi quod in his amplius sit, quod, si sciens quis ignoranti furem pignori dederit, omni modo damnum praestare cogendus est: id enim bonae fidei conueti actionem attinet, dubitare se ait, num aeque dicendum sit omni modo damnum praestari debere, et quidem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mipetrabile e̾. Pansidocu̾it ꝑ̃¬
dũt suis aqua debit  ⁊ sinoĩe
ci fluxiet aquo dñiũ ad se
tranut indubitate impetrat
ius aque ducende. Hec ẽ hoc le¬
neficiũ s iniuria siquis forte ñ
impetrauit. Meminisse aũ
debenius in hoc int̾dc̃o totã quel¬
tionẽ fin̾i assignatiõis. Nõ tm̃
pͥparat hoc interdictũ catii ut
suꝑiora int̾aca. nec ad possõm¬

Expanded text:
petrabile est: nam si docuerit praediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis forte non impetrauerit. Meminisse autem debemus in hoc interdicto totam quaestionem finiri adsignationis: non enim praeparat hoc interdictum causam, ut superiora interdicta, nec ad poss
Abbreviated transcription (Latin):
utio tiçio exfonte meo. ut aqual
ducẽt cessi q̃sitũ ẽ an ⁊ menio ce.¬
dẽ possim. ut ꝑemidẽ aque ductũ
aquã dugat. Et siputau̾s ppise ce
diꝑeunde aque ductũ duob qnẽ¬
admodũ i debeant. R. Sicut
it̃. actus. ma. plurib cedi. ł simł.
ł separatĩ pot̃. ita aque ducende
iui recte cedetuꝑ S sĩ int̾ eos qͥb
aqua cessa ẽ. ñ cõuenit. qm̃ad̾m
utãtur. ñ erit iniquũ utile iudiͤ¬
tiũ reddi. sicut int̾ eos ad quos u¬
sus fructus ꝑtinet. utile cõi diui-¬
dundo iuidicaũ reodꝭ pler̃q pła¬
cuit.
um conster ñ solũ temporib s
etiam m̃sus pposse aquã diuidi.
pot eodẽ tpr. alius condianam.
alius estiuiam aquã duc̾e. itaut
estate diuidatur. int̾ eos aqua
hieme salm ducat isqui cotidia¬
ne uis hẽat. ⁊ Int̾ duos qui eo¬
dẽ rino aquã tertis horis separa.¬
tim ꝯucebant. ꝯuenit. ut ꝑmuta¬
tis int̾se temꝑorib a qua uterẽt
Quero cũ amplibus tempore ser

Expanded text:
ucio Titio ex fonte meo ut aquam duceret, cessi: quaesitum est, an et Maeuio cedere possim, ut per eundem aquae ductum aquam ducat: et si putaueris posse cedi per eundem aquae ductum duobus, quemadmodum uti debeant. respondit: sicut iter actus uia pluribus cedi uel simul uel separatim potest, ita aquae ducendae ius recte cedetur. sed si inter eos, quibus aqua cessa est, non conuenit, quemadmodum utantur, non erit iniquum utile iudicium reddi, sicut inter eos, ad quos usus fructus pertinet, utile communi diuidundo iudicium reddi plerisque placuit. um constet non solum temporibus, sed etiam mensuris posse aquam diuidi, potest eodem tempore alius cottidianam, alius aestiuam aquam ducere, ita ut aestate diuidatur inter eos aqua, hieme solus ducat is qui cottidianae ius habeat. Inter duos, qui eodem riuo aquam certis horis separatim ducebant, conuenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius tempore ser