comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ dñs nec plene rid&. nec
uultu subsannat sed uirtute
suac sp̃iticlit̃ ꝑ agit quaecũq dis¬
ponit. Haec figura grecedicit᷑
m&onomia. lactine trans nomi¬
natio quotiens intellectũ rei
diuersis modis uerbis alienis ac
trans laticus indicamꝰ. Iuxta
igit᷑ proph&a iudueorũ ꝑfidiã
usserit in ridendã qui fulsos
testes contraueritatem ad du¬
cere temptauer̃ : qui dnm̃glo¬
ria crucifegere mcdluerunt. qui
resurrecturi omni potentis xp̃i
stulte sepulchri receptacula sig¬
nauer̃. tante si quidem scelerũ
moles contra potentiã dni de¬
menter adq in aniter probant᷑
INPURORE SUO CONTURBA¬
BiT EOS:
ed ne irrisos tantũ impios p̃u¬
Itarem̃. nunc eos grauit̃ com¬
memorat arguendos. Ira uero
et furor. similiss̃ uerba p̃ce¬
dentibus. Nũ ds̃ &cũ tranquil¬
litate iudicat & seruat. api&ate
conturbat. Non in mal ismo¬
tu ccliquo surgente candescens
sed ab eis suae gratiȩ mom̃ta

Expanded text:
Caeterum Dominus nec splene ridet, nec Caeterum Dominus nec splene ridet, nec vultu subsannat; sed virtute sua spiritualiter peragit quaecunque disponit. Haec figura Graece dicitur metonymia, Latine transnominatio, quoties intellectum rei diversis modis, verbis alienis ac translatitiis indicamus. Juste igitur propheta Judaeorum perfidiam asserit irridendam, qui falsos testes contra veritatem adducere tentaverunt, qui Dominum gloriae crucifigere maluerunt, qui resurrecturi omnipotentis Christi stulte sepulcri receptacula signaverunt. Tantae siquidem scelerum moles, contra potentiam Domini dementer atque inaniter probantur in furore suo conturbabit eos. Sed ne irridendos tantum impios putaremus, nunc eos graviter commemorat arguendos. Ira vero et furor similia sunt verba praecedentibus. Nam Deus et cum tranquillitate judicat, et servata pietate conturbat: non in malos motu aliquo surgente candescens, sed ab eis suae gratiae momenta
Abbreviated transcription (Latin):
dis Rum pamꝰ uinicul aeoꝵ.
Terba s̃ ista dem̃tiũ iudeoꝵ¬
UDicebant uincula quae po¬
tius peccata soluebant. sic enĩ
putauer̃ se uincula ista disrum¬
pere. si in prȩceptorem legis
& cipostolos ipsius scelesta uolim
sub numero pluralidñ regula
ꝓbantur ad stringi:
Et proiciam azobis iu¬
quos ipsorum:
In umentorum insipientium
digna sibi conparationeman¬
serunt qui ñ piciunt iugũ nisi
prius eiꝰ uincula disruperint
in totũ uanissima uoluntati de¬
cepti. Nam cũ iugũ h̃i saluato¬
rissit succue & onus leue domina¬
tionem eiꝰ grauissimã putauerit
istam qđ eos continere ac regere
poterat. hoc infelicit̃ abicere
festinabant: qui habitat
Incaelas inridebit eos:
et drĩs sus sxuxbit eos
celos hic scõs uiros significat.
Sic̃ & alibi ipse dicturus est
Cueli ennarrant gloric̃dĩ. quos
aptissime cõmemorandos ele¬
git. ut amplius impiorum ela¬
tionẽ malitiãq confunder&
In ridebit & sub sannabit & his
similia ex nr̃o usu accipienda s̃

Expanded text:
Disrumpamus vincula eorum. Verba sunt ista dementium Judaeorum. Dicebant vincula, quae potius peccata solvebant. Sic enim putaverunt se vincula ista disrumpere, si in praeceptorem legis et apostolos ipsius scelesta voluntsub numero plurali Domini regula probabantur astringi. Et projiciamus a nobis jugum ipsorum. In jumentorum insipientium digna sibi comparatione manserunt, qui non projiciunt jugum, nisi prius ejus vincula disruperint, in totum vanissima voluntate decepti. Nam cum jugum Domini Salvatoris sit suave, et onus ejus leve , dominationem ejus gravissimam putaverunt. Ita quod eos continere ac regere poterat, hoc infeliciter abjicere festinabant. Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Coelos hic viros sanctos significat, sicut et ipse alibi dicturus est: Coeli enarrant gloriam Dei , quos aptissime commemorandos elegit, ut amplius impiorum elationem malitiamque confunderet. Irridebit et subsannabit, et his similia, ex nostro usu accipienda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut est illud. qui ẽ misit me cuius
omne uerbũ subtiliter in qui¬
situm copiosis sensib: scaturrit.
Nã sic̃ fecundissimꝰ ager odori¬
feras herbas sclut i nrãe ꝓduc̃
a commodas. Sic lectio diuina
cũ ꝑsingula uerba requiritur
semꝑ illic cura mentis sauciȩ
repperitur. Decuiꝰ eloquen¬
tiȩ modis multi patres latius
plixiusq dixer̃ quorũ nomina
in libris introductoriis cõme¬
moranda ꝑ speximꝰ. Sed fons
ille caelestis quantũ assiduae
constat auriri. tantũ nescit
expendi ac nediutius ingene¬
ralib: remouemur speciulia
psulterii dnõ iuuante tangamꝰ
qm̃ ipsares euident̃ agnoscitur
quae communib reb p̃mis¬
sis postec sub aliqua ꝓpri&a¬
te describitur: XUI.
DEpropria eloquentia
PSALTERII

Expanded text:
ut est illud: Qui est misit me . Cujus ut est illud: Qui est misit me . Cujus omne verbum subtiliter inquisitum copiosis sensibus scaturit. Nam sicut fecundissimus ager odoriferas herbas saluti nostrae producit accommodas, sic lectio divina cum per singula verba requiritur, semper illic cura mentis sauciae reperitur. De cujus eloquentiae modis multi Patres latius prolixiusque dixerunt, quorum nomina in libris introductoriis commemoranda perspeximus. Sed fons iste coelestis quantum assidue constat hauriri, tantum nescit expendi. Ac ne diutius in generalibus remoremur, specialia Psalterii, Domino juvante, tangamus: quoniam ipsa res evidenter agnoscitur, quae communibus rebus praemissis, postea sub aliqua proprietate describitur. CAPUT XVI. De propria eloquentia Psalterii
Abbreviated transcription (Latin):
principale uirgineũ & salutase
locutionis genꝰ plerũq rescdi¬
quas refer& & sepe longe cclia
quã audiuntur exponit simpli¬
cittis duplex & sinedolo bilingui¬
tas sic̃ fec̃ ioseph quidũ fr̃rsuos
aspectuipso & sermone patrio
comouiss&. Ita eis uidebatur
loqui ut nullatenus potuis s&ag¬
nosci qđ non ẽ ad deceptionis
studiũ sumptũ sed a cõmodũ
magne ut ilitatis affectum.
Haebreos sermones adhib& cau¬
sas ꝓfundissimas inuentes unã
sem inmalo & in bono plerũq
ponit. ut qđ nomine uid&ur
eẽ cõmune ꝓb&ur qualitatib
dis crepare cuelestia terrenis
mparat. Vt qđ in conphen¬
sbilis magnitudo u&at intel¬
legi ꝑ notissimas similitudines
possit caduerti. In uerbis autẽ
serendis mira potentia ẽ. ut
subito in m̃sa nob̵ atq: in comp̃hen¬
sibilia duob: tribq sermonib:
explicentur. Quid breuius dicã
frequent̃ & una sylleba in effa¬
bilem dnĩ naturã de monstrat.

Expanded text:
principale virtutum et salutare principale virtutum et salutare locutionis genus plerumque res aliquas refert, et saepe longe alia quam audiuntur, exponit. Simplicitas, duplex et sine dolo bilinguitas; sicut fecit Joseph , qui dum fratres suos aspectu ipso et sermone patrio cognovisset, ita eis videbatur loqui, ut nullatenus potuisset agnosci. Quod non est ad deceptionis studium sumptum, sed ad commodum magnae utilitatis effectum. Hebraeos sermones adhibet, causas profundissimas innuentes. Unam rem in malo et in bono plerumque ponit, ut quod nomine videtur esse commune, 8 probetur qualitatibus discrepare. Coelestia terrenis comparat, ut quod incomprehensibilis magnitudo vetat intelligi, per notissimas similitudines possit adverti. In verbis autem serendis mira potentia est; ut subito immensa nobis atque incomprehensibi ia duobus tribusque sermonibus explicentur. Quid brevius dicam, frequenter etiam una syllaba ineffabilem Domini naturam demonstrat;
Abbreviated transcription (Latin):
uit quos grãmatici siue r&cho¬
res nullatenꝰ attiger̃. Dixer̃
hoc apud nos & alii doc tissimi
patres. idẽ hieronimꝰ. ambro¬
sius hilarius ut nequa quã nos¬
p̃sumptores huius rei. sed pedi¬
sequi eẽ uideicmur. Sed dic
aliquis nec pastes ipse sylogis¬
morum nec nomina: sche mi¬
tũ nec uocabula disciplinarũ
nec aliahuiꝰcemodi ullatenus
inueniunt᷑ inpsalmis inueniumꝰ
plane inuirtute sensuũ ñ effa¬
tione uerborum. Sic enim
uina in uitib messem insemine
frondes in radicib fruetus in
ramis arboresipsas sensu contẽ¬
plamur innucleis. Nã & de pro¬
fundissimo abrsso delicios uspiscis
artingit᷑ qui ttim̃ ante captionẽ
suã humanis oculis ñuid&ur
merito ergo ẽẽ dicimꝰ. quȩ in eẽ
nihilominus uistute sentimus
nã sapientiã mundi ista uero¬
ñ abnegat inlitteris eẽ diuinis
ceste accedamꝰ ad psalmos & in t̃¬
rogemꝰ quȩ omni disputatione
maior ẽrerũ fidem istud ergo

Expanded text:
vit, quos grammatici sive rhetovit, quos grammatici sive rhetores nullatenus attigerunt. Dixerunt hoc apud nos et alii doctissimi Patres, id est Hieronymus, Ambrosius, Hilarius; ut nequaquam praesumptores hujus rei, sed pedisequi esse videamur. Sed dicit aliquis: Nec partes ipsae syllogismorum, nec nomina schematum, nec vocabula disciplinarum, nec alia hujuscemodi ullatenus inveniuntur in psalmis; inveniuntur plane in virtute sensuum, non in effatione verborum: sic enim vina in vitibus, messem in semine, frondes in racidibus, fructus in ramis, arbores ipsas sensu contemplamur in nucleis. Nam et de profundissima abysso deliciosus piscis attingitur, qui tamen ante captionem suam humanis oculis non videtur. Merito ergo esse dicimus, quae inesse nihilominus virtute sentimus.vanam sapientiam mundi: ista vero non abnegat in litteris esse divinis. Certe accedamus ad psalmos, et interrogemus, quae omni disputatione major est, rerum fidem. Istud ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in lectionib sacris trẽquã clec¬
rissima sidera relutent & sig¬
nificantia srerũ ut illi mis con¬
pendis decent̃ inluminant. quȩ
nos breuit̃ locis aptissimis a mo¬
nebimus qm̃ respͥge commodis¬
sime deducentur ad mediũ ꝑ
quas concepti sensus clarius
elucebunt. Nã & pat̃ augustin
in libro testio ded octrina cristia¬
na ita ꝓfessus ẽ. sciant autem
lit terati modis omniũ locutionũ
quos granatici greco nomine.
tropus uocant. auctores nrõs
usus fuisse. & pauło p̃sequit᷑.
Quos tam̃ tropus id ẽ modus
locutionũ qui nouer̃ agnoscunt
in litteris sc̃ĩs eorũq scientia
ad etcs intellegendas aliquan¬
tulũ adiuuantur. Cuꝰ sei &
in alis codicib suis fecit. eui¬
dentissimã mentionem. Inli¬
bris quippe. quos appella uit
demodis locuti onũ diuersa
schematte saeculariũ lit terarx
inueniri probauit. In litteis
sacris alios autẽ ꝓprios modos
indiuims eloquuis eẽ declara¬

Expanded text:
in lectionibus sacris tanquam clain lectionibus sacris tanquam clarissima sidera lucent, et significantias rerum utillimis compendiis decenter illuminant. Quae nos breviter locis aptissimis admonebimus, quoniam res ipsae commodissime deducentur ad medium, per quas concepti sensus clarius elucebunt. Nam et Pater Augustinus in lib. III, de Doctrina Christiana , ita professus est: Sciant autem litterati modis omnium locutionum, quas grammatici Graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse. Et paulo post sequitur: Quos tamen tropos, id est modos locutionum, qui noverunt agnoscunt in litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantulum adjuvantur. Cujus rei et in aliis codicibus suis fecit evidentissimam mentionem. In libris quippe quos appellavit de Modis Locutionum diversa schemata saecularium litterarum inveniri probavit in litteris sacris; alios autem proprios modos in divinis eloquiis esse declara
Abbreviated transcription (Latin):
purissima s̃. Cũ uero adopimo¬
nes hominũ & questiones nanis¬
simas ueniunt. ainbiguis alter¬
actionũ fluctib agitantur. ut q̃d
hic ẽ firmissime semo uerum
frequenter. Alibi reddatur in cer¬
tum sic & lingua nr̃a dũ psalmo¬
diam canit nobilitate ueritatis or¬
natur. cũ ad fabulas in eptas &
blas phema se uierba conueste¬
rit adhonore prabitatis exlu¬
ditur. Sic̃ apłs iacob dic̃. Ex
ipso orebenedicimꝰ dñ & patrẽ
& exipso ore male dicim᷑ hominẽ
qui udimaginẽ & similitudinẽ
dĩ factus ẽ. Haec mundanarũ
astiũ periti quos tam̃ multo pͦ¬
terius ab exordio diuinorũ libroꝵ
extitisse manifestũ ẽ ad collec¬
tiones argumentorũ quece grece
topica dicunt & ad artẽ dialec¬
ticã & r&horicã transtulerunt.
Ut cunctis euident̃ appareat
prius adexp rimendut uerita¬
tem iustismentib datũ qđ pos¬
tea gentiles humanȩ sapientiae
apttindũ eẽ putauer̃. Haec

Expanded text:
purissima sunt. Cum vero ad opiniopurissima sunt. Cum vero ad opiniones hominum et quaestiones inanissimas veniunt, ambiguis altercationum fluctibus agitantur, ut quod hic est firmissime semper verum frequenter alibi reddatur incertum. Sic et in lingua nostra, dum psalmodiam canit, nobilitate veritatis ornatur. Cum ad fabulas ineptas et blasphema se verba converterit, ab honore probitatis excluditur. Sicut apostolus Jacobus dicit: Ex ipso ore benedicimus Deum et Patrem, et ex ipso ore maledicimus hominem, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus est . Haec mundanarum artium periti, quos tamen multo posterius ab exordio divinorum librorum exstitisse manifestum est, ad collectiones argumentorum, quae Graeci topica dicunt, et ad artem dialecticam et rhetoricam transtulerunt; ut cunctis evidenter appareat prius ad exprimendam veritatem justis mentibus datum, quod postea gentiles humanae sapientiae aptandum esse putaverunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
nes hab& ut eã uniuersi incunc¬
tant̃ admitant: Sensus autem
recondit ueritatis archano. ut
ipsa studiosissimae uitalis senten¬
tia debeat indegari: Nã eã re¬
uera eẽ diuinã. Hinc maxime
datur intellegi. qđ in docti subti¬
lissima temporadis aẽma non¬
nisi diuino repl&i spũ potuisse
tradere sentiuntur : Postremo
qđ miracula iugit̃ facta s̃ donec
scriptura ipsa mundi ambitum
deuulgata compler&. Sic̃ scrip¬
tũ ẽ. In omnẽ terrã exnt sonuseoꝵ
& infines orbis terrȩ uerba eorũ
Unde ad ꝓbationẽ ꝑtin& maximã¬
quia lex diuina ꝑcunctas mundi
pastes cognoscitur fuisse suscepta
Haec multis modis genera suelo¬
cutionis exerc&. definitionib
succincta scematib: decora. uer¬
borũ ꝓpri&ate signata. si logis¬
morũ cõplexionib expedita. disci¬
plinis rutilans. Non tam̃ ab eis
accipiens extrineũ decorem. sed
potius illis ꝓpriã conferens digni¬
tatem: Haec enĩ quando in diui¬
nis scripturis splendent cesta atq

Expanded text:
nes habet, ut eam universi incunctanter admittant. Sensus autem recondit veritatis arcano, ut in ipsa studiosissime vitalis sententia debeat indagari. Nam eam revera esse divinam hinc maxime datur intelligi, quod indocti subtilissima, temporales aeterna nonnisi divino repleti Spiritu potuisse tradere sentiuntur. Postremo quot miracula jugiter facta sunt, donec Scriptura ipsa mundi ambitum divulgata compleret? sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Unde ad quia lex divina per cunctas mundi partes cognoscitur fuisse suscepta. Haec multis modis genera suae locutionis exercet definitionibus succincta, schematibus decora, verborumque proprietate signata, syllogismorum complexionibus expedita, disciplinis irrutilans, non tantum ab eis accipiens extraneum decorem, sed potius illis propriam conferens dignitatem. Haec enim quando in divinis Scripturis splendent, certa atque
Abbreviated transcription (Latin):
Haec sic̃ patris hieronim testat᷑
auctoritas. apud hebreos aut
rrhtmo aut m&rica constat
lege compositaq̃: ut ipsi dicunt
fastutiis contin&ur. fastutium
enĩ est ꝑ cõmata ꝓcedens ad dȩp¬
med indũ sensũ nauiter explica¬
ta conceptio. cuius si uirtutem
lector diligens ꝑscrutaris. audi
apłm adhebreos dicentẽ: Ni¬
uus ẽ enĩ dĩsermo & eficax &arior
omnigladio ancipiti. & ꝑ tingens
usq ad diuisionem animȩ ac sp̃s.
conpacgũ quoq & medullarũ &
discr&or cogitationũ &intentionũ¬

Expanded text:
Haec, sicut Patris Hieronymi testatur Haec, sicut Patris Hieronymi testatur auctoritas, apud Hebraeos IV, aut rhythmo, aut metrica constat lege composita, quae, ut ipsi dicunt, fastutiis continetur. Fastutium enim est per commata procedens ad depromendum sensum naviter explicata conceptio. Cujus si virtutem lector diligens perscrutaris, audi Apostolum ad Hebraeos dicentem: Vivus est enim Dei sermo et efficax, et acrior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum et discr
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ & pharisȩi. Illeenĩ indubita¬
ta loquit᷑ cui om̃a inp̃sentia s.
& rerum exitus ꝓbat̾ eẽ subiectus.
eloquentia siquidẽ ẽ ad unã quã¬
q rem conp&ens & decoralocutio
Hȩc igit᷑ casta fixa uerax &
&n a p̃dicationeͥmis purissimo
nit& eloquio Cuius utilitas
luc& mugnisicentia uistutis
ap̃par&. operatio scclutis arri¬
d& sic̃ & incentesimo oc tauo
decimo psclmo dicturus est
quia eloquiũ tuũ uiui ficabitme.
Etiterum. Lucerna pedib meis
suerbũ tuũ hĩẽ & lum̃ semitis
meis. Reuela lum̃ quia semꝑ
uitalia iub&. noxia ꝓhib&. ter¬
rena remou& caelestia ꝑsuad&i
Hinc & doctorgentiũ in epła ad
corinthios scribit: Non enĩ in ser¬
mone ẽ regnũ di. sed inuistute :
Item adtimotheũ in secunda memi¬
nit dicens : Omĩs scriptura diui¬
nitus inspirata utilis ẽ ad docen¬
dũ. ad arguendũ  derudiendũ
ad corripiendũ in disciplina quȩ
est iustitiȩ. ut ꝑfectus sithomo
dĩ ad omne op̃bonũ instructus.

Expanded text:
eorum et Pharisaei . Ille enim indubitata loquitur, cui omnia praesentia sunt, et rerum exitus probatur esse subjectus. Eloquentia siquidem est ad unamquamque 7 rem competens et decora locutio. Haec igitur casta, fixa, verax et aeterna praedicatio, nimis purissimo nitet eloquio, cujus utilitas lucet, magnificentia virtutis apparet, operatio salutis arridet; sicut et in centesimo octavo decimo psalmo dicturus est: Quia eloquium tuum vivificabit me . Et iterum: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. Revera lumen, quia semper vitalia jubet, noxia prohibet, terrena removet, coelestia persuadet. Hinc et Doctor gentium in Epistola ad Corinthios scribit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute . Item ad Timotheum in secunda meminit dicens: Omnis scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad arguendum, ad erudiendum, adest justitiae, ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus.
Abbreviated transcription (Latin):
psclmos facere nob difficile
fuisse profitemur. qđ inde ter¬
minatũ atq suspensũ. Patrum
&iã reliquid austoritas: Reli¬
quos autẽ sibi calculos diligens
ꝑscrutator exquirat. qm̃ multa
accessu temporis inscripturis
diuinis fiunt clara: quae nunc
uidentur ab scondita: In condu
sionib: uero aut sũmã totius psal¬
mĩ subbreuitate cõplectimur.
aut contra hereses aliquid dicimꝰ
destruendas: Ipsa ẽ enĩ dñi sin
loquentia legis diuine huma¬
nis non ẽ formata sermonib:
neq confusis incesiti festur am¬
bagib̾. ut aut reb p̃teritis obliui¬
one discedat. aut p̃sentiũ confu¬
sione turb&ur. aut futurorum
dubis casib: eludatur. sed cordi
ñ corporalib aurib: loquens mug¬
na ueritate magna p̃sentiȩ sir¬
mitate cuncta diuidicans. auc¬
torissui ueritate consistit: Sic

Expanded text:
psalmos facere nobis difficile psalmos facere nobis difficile fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum etiam reliquit auctoritas. Reliquos autem sibi calculos diligens perscrutator exquirat. Quoniam multa accessu temporis in Scripturis divinis fient clara, quae nunc videntur abscvero aut summam totius psalmi sub brevitate complectimur, aut contra haereses aliquid dicimus destruendas. Ipsa est enim Domini sincinae. Eloquentia legis divinae humanis non est formata sermonibus, neque confusis incerta fertur ambagibus, ut aut a rebus praeteritis oblivione discedat, aut praesentium confusione turbetur, aut futurorum dubiis casibus eludatur; sed cordi, non corporalibus auribus loquens, magna veritate, magna praescientiae firmitate cuncta dijudicans, auctoris sui veritate consistit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sis lac ted sensus di uinȩ p̃dicatio¬
nis emanat.Tunc unusquisq
psalm̃ ꝓsua equalitate diuiden¬
dus ẽ. ne nob intellectũ ꝑmisceat.
aut occulta mutatio rerũ. aut
uari&as introducta loquentiũ :
Testio archanũ psclmi pastim se¬
cundũ spiritalem intellegen¬
tiam. pastim secundũ is toricam
lectionem. partim secundũ mis¬
ticũ sensũ subtilitates rerum dis¬
cutiens ꝓpri&atesq uerborum
put concessum fuerit conabor
aperire. Quasto ꝓutlocus exi¬
gerit uistutem eius breuit̃ demons¬
trare contendã. quatenꝰ intentio
digesti carminis diuino munere
oculis interiorib elucescat. Vir¬
tutem psalmidico inspirationẽ
diuinã qua nob̵ intentio suꝑna
reseratur. & sermone dauitico
auiciis nos remou&. & reste nob
uiuere ꝑ succd&: Quinto deor¬
dine numeri psalmorũ cũ res
exigerit memorauim̃ qui reue¬
rentissimarũ rerũ honore sacra¬
tus ẽ : Hoc enĩ ꝑsingulos quosq

Expanded text:
sis, lacteus sensus divinae praedicatiosis, lacteus sensus divinae praedicationis emanat. Tum, unusquisque psalmus pro sua qualitate videndus est, ne nobis intellectum permisceat aut occulta mutatio rerum, aut varietas introducta loquentium. Tertio, arcanum psalmi, partim, secundum spiritalem intelligentiam, partim, secundum historicam lectionem, partim, secundum mysticum sensum, subtilitates rerum discutiens, proprietatesque verborum, prout concessum fuerit, conabor aperire. Quarto, prout locus exegerit, virtutem ejus breviter demonstrare contendam, quatenus intentio digesti carminis, divino munere, oculis interioribus elucescat. Virtutem psalmi dico inspirationem divinam, qua nobis intentio superna reseratur, et, sermone Davidico, a vitiis nos removet, et recte nobis vivere persuadet. Quinto, de ordine numeri psalmorum, cum res exegerit, memorabimus; qui reverendissimarum rerum honore sacratus est. Hoc enim per singulos quosque
Abbreviated transcription (Latin):
nuat Haecideo p̃fati sumus ut
cũ uentũ fuerit ad locatidia in¬
trepidus lector audire possit.
qđ se iã salubrit̃ didicisse cogno¬
uerti : illud tam̃ auitoritate
patrũ & ueritate ipsius ad testa¬
tiones firmissima credulitate
tenendũ ẽ. Vnũ d&rinitate
siue unã extrinitate ꝑsonam
dm̃ uerbũ misseratione mortaliũ
exmecria uirgine hominẽ factũ.
spontanea uistute ñ ministrato¬
ria necessitate. quia nec naturȩ
suae mutabilitatẽ sustinuit.
Nec ad sumptione carnis augm̃¬
tum trinitatis effłcit: sed sicut
quidã ait maculas nras lauit
inscinguine. rugas &ia tetendit
in crucehoc cumsit speinrȩ sin¬
gulare p̃sidiũ beatitudo creden¬
tium felicitas magnauistorum :
nondesinunt her&ici impia uo¬
luntate currere: dere quae
humana generi salutis causam
cognoscitur prestitisse: XIIII
Quie Mad modũ sit Ex¬
positio dices ł apsalmo
Rimo nob̾ d&itulorũ ins¬
criptione dño iuuante dicen¬
Idũ ẽ unde uelud uberib expres¬

Expanded text:
nuat. Haec ideo praefati sumus ut, cum ventum fuerit ad loca talia, intrepidus lector audire possit, quod se jam salubriter didicisse cognoverit. Illud tamen auctoritate Patrum, et veritatis ipsius attestatione firmissima credulitate tenendum est: Unum de Trinitate, sive unam ex Trinitate personam, Deum Verbum, miseratione mortalium ex Maria Virgine hominem factum spontanea virtute, non ministratoria necessitate, quia nec naturae suae ullam mutabilitatem sustinuit, nec assumptione carnis, augmentum Trinitatis effecit, sed, sicut quidam ait: Maculas nostras lavit in sanguine, rugas etiam tetendit in cruce. Hoc, cum sit spei nostrae singulare praesidium, beatitudo credentium, felicitas magna justorum, non desinunt haeretici impia voluntate corrodere, quod humano generi salutis causam cognoscitur praestitisse. XIV. Quemadmodum sit expositio digesta psalmorum. Primo nobis de titulorum inscriptione, Domino juvante, dicendum est. Unde, velut uberibus expres
Abbreviated transcription (Latin):
sensa posteritas. Credo dũ sibi
consultũ iudicauit q̃d in
multas pastes constubatur
tediosa longinquitas. hilarus
autẽ pictauiensis ep̃s diuinarũ
rerũ acutis simꝰ & profundissim̃
exquisitor. congruentius librũ
estimat dicͥdebere psalmorũ.
quia inhebreo unũ uolũment
ẽ &maxine cũ in actib apłoꝵ
legatur. dictũ in libro pscbmoꝵ
qui tanta auctoritate firmatur
fideliũ. Prinũ ꝑ id qđ ad
humanitatẽ ei noscitur
ꝑtinere. ut ẽ illud secundi
psalmi: Adstiter̃ reges terrȩ & prin¬
mo psalmo: desideriũ anime eiꝰ

Expanded text:
sensa posteritas. Credo, dum sibi sensa posteritas. Credo, dum sibi consultum judicavit: quod in multas partes curtabatur taediosa longinquitas. Hilarius autem Pictaviensis episcopus, divinarum rerum acutissimus et profundissimus exquisitor, congruentius librum aestimat dici debere psalmorum; quia in Hebraeo unum volumen est, et maxime, cum in Actibus apostolorum legatur dictum, in libro Psalmoruqui tanta auctoritate firmatur.fidelium: primum, per id quod ad humanitatem ejus noscitur pertinere, ut illud secundi psalmi: Astiterunt reges terrae, et prinmo psalmo: Desiderium animae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Srerũ obscurarũ subtilissimꝰ
indagator Int̃ ardua sine
offensione discurrens: Hanc
potius pastem elegisse cogoscit᷑.
ut magis diuisio eẽ uideatur: no¬
minis ipsius discutiens qualitatẽ:
simpsalma qui ppedicitur greco uo¬
cabulo. uocũ adunata copulatio.
continuatio docens ubi cũq nꝑtũ ÷
fuerit aut ꝑsonarũ aut rerũ fieri
ꝑmutationẽ: Merio ergotule
nom̃ illic int̾ponitur ub uł sen¬
sus uł ꝑsona diuidi conprobantus
unde & nos diuisiones congrue fa¬
ciemus Vbi cũq in psalmis diap¬
salma potuerit inueniri : Reliqͥas
autẽ ꝓutdatũ fuerit indagabumꝰ
Vbi tam̃ auctoritas huĩ nomi¬
nis non potuerit in ueniri
xii Uprũ quiniq uoluoi¬
da contexnio azt certe
untus Hib debeat nun¬
CUPARI:
eatus hieronimus ꝓph&ia¬
psalmorũ quinq libris
putauit eẽ diuidendam
quia intextu operis huiꝰ quasto
legit᷑ fiat fiat. Dũ hoc uerbo in¬
t̃cedente ñ nulla seuideatur
aperire diuisio huic fauitas¬

Expanded text:
rerum obscurarum subtilissimus indagator, inter ardua sine offensione discurrens, hanc potius partem elegisse cognoscitur, ut magis divisio esse videatur, nominis ipsius discutiens qualitatem, sympsalma, quippe dicitur Graeco vocabulo, vocum adunata copulatio, continuatio docens, ubicunque repertum fuerit, aut personarum aut rerum fieri permutationem. Merito ergo tale nomen illic interponitur, ubi vel sensus, vel per sona dividi comprobantur. Unde et nos divisiones congrue faciemus, ubicunque in psalmis diapsalma potuerit inveniri. Reliquas autem, prout datum fuerit, indagabimus, ubi tamen auctoritas hujus nominis non potuerit inveniri. XII. Utrum in quinque volumida contextio, an certe unus liber debeat nuncupari. Beatus Hieronymus prophetiapsalmorum quinque libris putavit esse dividendam, quia in textu operis hujus quarto legitur: Fiat, fiat, dum hoc verbo intercedente, nonnulla se videatur aperire divisio. Huic favit as
Abbreviated transcription (Latin):
net ate nons abscondita. qđ dic¬
tĩ ꝓuno quoq fideliũ debem̃ ac̃¬
cipere. c&erũ delicta axp̃o pro¬
bant᷑ funditus alioia. Unde
ticonius in libro regulariũ lati¬
us diligentq disseruit. hoc si
animo recondimꝰ. nulla confusio¬
ne turbamur quia error ma¬
ximus inde nascitur : quando.
inconuenient̃ redditur alibi.
qđ dictũ constat ad aliudi Na
si uno modo fuiss& locutus. quis
cͥ gemincm substantiã potiuss&
ag noscere . cũ &iã nunc intã eui¬
dentissim ꝗ distinctione naturã
diuinitatis & humanitatis cbũ
xp̃i aliqui nitantur sacrilega
uo luntate confundere ͦ multa
quoq secundũ lit terã cõmon&
multa sp̃itadit̃ iub& ꝑsonas subi¬
to deicterim mutat. ut nunc
mo factuscaput ecłae nunc
ipsa ecclesia. Nunc homo iustus.
iunc penitens loqui uideatur.
ut omnia necessaria tingat atq
concludat. ubiq plenissim ũ
caelestium rerũ scm̃uibrat elo¬
quiũ & multi plici diuersitate
uistutũ ꝓpt̃ humam generis largi¬

Expanded text:
sunt abscondita. Quod dictum pro unoquoque fidelium debemus accipere. Caeterum delicta a Christo probantur funditus aliena: unde Tichonius in libro Regularum latius diligenterque disseruit. Hoc si animo recondimus, nulla confusione turbamur, quia error maximus inde nascitur quando inconvenienter redditur alicui, quod dictum constat ad aliud. Nam si uno modo fuisset locutus, quis ejus genuinam substantiam potuisset agnoscere, cum etiam nunc in tam evidentissima distinctione naturam divinitatis et humanitatis Domini Christi, aliqui nitantur sacrilega voluntate confundere? Multa quoque secundum litteram commonet; multa spiritaliter jubet; personas subito decenter immutat, ut nunc mo factus, caput Ecclesiae; nunc ipsa Ecclesia; nunc homo justus; nunc poenitens loqui videatur, ut omnia necessaria tangat atque concludat. Ubique plenissimum coelestium rerum sanctum vibrat eloquium, et multiplici diversitate virtutum, propter humani generis largi
Abbreviated transcription (Latin):
ecessitas dicit᷑ ab eo qđ in necest po¬
ta ĩd ẽ in mortis angustiis constita
Nã quando peccatorx laquei s innodis
nec ab eis possumꝰ nrẽ cuir tte dissdlus
necessitas appellat᷑: ergo tunc dents¬
sitatib: liberata ẽ anima dñĩ saluati
cũ apeccatis reddita ẽ modis omnibae
na: sequit᷑: Nec c̃clusistime in mans
mici: Ipscerat necessitas quã supent
dix̃ si potestati diabo licae delictisti

Expanded text:
ecessitas dicitur quod in nece sit posita, id est in mortis angustiis constituta. Nam quando peccatorum laqueis innodamur, nec ab eis possumus nostra virtute solvi, necessitas appellatur. Ergo tunc de necessitatibus liberata est anima Domini Salvatoris, cum a peccatis reddita est modis omnibus aliena. Sequitur, nec conclusisti me in manus inimici. Ipsa erat necessitas quam superius dix
Abbreviated transcription (Latin):
nec intelleg& qđ sequitur
neobliuiscaris pauperem
infinem. Non enĩ dic̃ nil
eos eẽ passuros. sed nullata¬
usq in finem eẽ deserendos
tua n eobliuis caris pauperũ inss
ecursis quat tuor par
nunc exaltatiuȩ ꝓph&
se conuestit ad quintã sup¬
plicans fieri. qđ tam̃ scide
eẽ uenturũ. Ex surgedia
citius surge . hoc ẽ. cȩlerũ
ueni. Exalt&ur manꝰ itui
manus openction ẽ signisue
sed ista opestctio iudiciũ ẽ
Illud enĩ desiderobat uen
ubi iste suꝑbus possit ocu¬
bere. Neobliuis caris pu¬
perem infinem. Contri
quos impius dicebat. auo¬
tit faciem succ̃ neuideatis
infinem Nunc rogatus
secundũ uotũ antixp̃i obli¬
uiscatur pauperem infinrđ
sȩculi ubi futura ẽ r&rib¬
tio meritorũ : propt̃quo

Expanded text:
nec intelliget quod sequitur: nec intelliget quod sequitur: Ne obliviscaris pauperum in finem. Non enim dicit nihil eos esse passuros, sed nullatfinem esse deserendostua: ne obliviscaris pauperum in finem. ecursis quatuor partibus, nunc exaltative propheta se convertit ad quintam: supplicans fieri quod tamen sciebat esse venturum. Exsurge dicitur, citius surge, hoc est celeriter veni. Exaltetur manus tua: manus operationem significat: sed ista Dei operatio judicium est, Illud enim desiderabat venire, ubi iste superbus posset occumbere. Ne obliviscaris pauperum in finem. Contra quos impius dicebat: Avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Nunc rogat ne secundum votum Antichristi obliviscatur pauperum in finem saeculi, ubi futura est retributio meritor
Abbreviated transcription (Latin):
Inlaqueo suo humiliiuit cũ. Ia¬
queus significat dolũ quo simpli¬
ciũ corda capiunt᷑. & ttelud nodo
ꝑ uersitas lam̃ tubilit̃ alligant᷑
humiliccuit aut̃ benedictũ ẽ
qm̃ deuera religione sine dubio
Hic iã deipso trranno dicitur
qui in dĩ seruos ꝑmissa potestate
grassabit᷑ inclinauitse. Idẽ
cũ animũ suũ nimia ꝑditorum
ad quisitione remiserit & quasi
mcclorũ copia crapulat᷑ in aliqđ
otiũ p̾scõrũ poenas codflictionesq
ꝑuenerit : Tunc ergo desua p̃sup¬
tione nequissimꝰ cadit quando
illi cũ suis sequacib suꝑ uenerit
repentinꝰ interitus. finẽ quip¬
pe saeculi nescit qm̃ eũ dñs̃ in¬
dix̃ enĩ i corde suo oblitus ẽ dr̃ auestit
faciem suã n euideat᷑ in finem:
imis stulta cogitatio cre¬
diturus ẽ dm̃ dissimulare
cui honorem sacrilegus conat᷑
eripere. putans eũ fideles suos
nolle respicere cũ propt̃ ipsũ
doceunt᷑ omã poenalia susti¬
nere. Ignarus ueritas contra¬
ria suspectione mouebitur.

Expanded text:
In laqueo suo humiliabit eum. Laqueus significat dolum, quo simplicium corda capiuntur, et velut nodo perversitatis lamentabiliter alligantur. Humiliabit autem, bene dictum est: quoniam de vera religione sine dubio Hic jam de ipso tyranno dicitur, qui in Dei servos permissa potestate grassabitur. Inclinabit se, id est, cum animum suum nimia perditorum acquisitione remiserit, et quasi malorum copia crapulatus, in aliquod otium post sanctorum poenas afflictionesque pervenerit. Tunc ergo de sua praesumptione nequissimus cadet, quando illi cum suis sequacibus supervenerit repentinus interitus. Finem quippe saeculi nescit, quoniam eum DominDixit enim in corde suo: Oblitus est Deus: avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Nimis stulta cogitatio. Crediturus est Deum dissimulare, cui honorem sacrilegus conatur eripere, putans eum fideles suos nolle respicere, cum propter ipsum doceantur omnia poenalia sustinere. Ignarus veritatis contraria suspicione movebitur;
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ poterat uinci nisi trrannidis
eĩ ianuas introiss&. sic tenebrȩ
ꝑ manere nequeunt. cũ p̃sentia
luminis excluduntur
Odicitur serui. hominis enĩsus¬
ceptio ẽ. uerbũ caro factũ qua ꝓ¬
ꝓpt̃ glori cc̃suã & exaltationem
capiti sui. Caro dic̃ quã suscepit
omp̃s uerbũ ut diuina humanaq
substantia una e& sine aliqua
confusione ꝑsonã. Hoc &iã ad
paligianos ꝑtin& destruendos
qui putant hominẽ aliquid ꝑse
efficere posse qđ bonũ ẽ. Nã
quis rogo sibi adbene agendũ
sine diuinȩ gractiȩ lurgitate
sufficiat. cũ humana natura ꝑ
gractiã qua unita ẽ dõ ad pa¬
tris sit dexterã conlocata qđ
becctꝰ augustinus in enchiridion
mores uolatius & ut ilit̃ explica¬
uit. Factũ ẽ aut̃ hic pulcher¬
rimũ schema qđ grece dicitur
ausesis quae addendo quȩdã no¬
mina ꝑ membra singula rerũ
augmenta congeminat. dic̃
enĩ . Tuaut̃ dnẽ susceptor m̃s es
gloria mea & exaltans capud me¬

Expanded text:
aliter poterat vinci, nisi vita tyrannidis aliter poterat vinci, nisi vita tyrannidis ejus januas introisset. Sic tenebrae permanere nequeunt, cum praesentia luminis excluduntur.dicitur servi; hominis enim susceptio, est Verbum caro factum. Quapropter gloriam suam et exaltationem capitis sui caro dicit, quam suscepit omnipotens Verbum, ut divina humanaque substantia una esset sine aliqua confusione persona. Hoc etiam ad Pelagianos pertinet destruendos, qui putant hominem aliquid per se efficere posse quod bonum est. Nam quis, rogo, sibi ad bene agendum sine divinae gratiae largitate sufficiat, cum humana natura per gratiam, qua unita est Deo, ad Patris sit dexteram collocata? Quod beatus Augustinus in Enchiridio more suo latius et utiliter explicavit . Factum est autem hic pulcherrimum schema, quod Graece dicitur auxesis, quae addendo quaedam nomina per membra singula rerum augmenta congeminat. Dicit enim: Tu autem, Domine, susceptor meus es, gloria mea, et exaltans caput me
Abbreviated transcription (Latin):
tatos. qui ad eos cognoscit᷑ uenis¬
se saluandos dicendo TribulanT
us cecitate doluisse qui saluta¬
resuũ obstinatis mentib respu
meae :multi in surgunł ceduersũ me.
multi dicunt animȩ meae :¬
N tantũ multi fuer̃ ut &icc̃
denumero discipulorũ traedi¬
tor iudas illis fuerit adgregactꝰ
Et cũ repetitur saepius multi.
ostenditur a cerlia num erositas
impiorũ. quia conspiratione den¬
sissima. nequaquã roc rescerepo¬
tuerunt. Haec figura locutionis
dicit᷑ ephembasis enum erationis
studio. uerba rep&ens ut rei de
qua loquitur. procur& augm̃tũ:¬
s non est salus il li indõ eius.
oc ad illas uoces ꝑtin& iudȩ¬
orũ dicentiũ alios saluos
fec̃. seipsũ non potest saluũ
facere s putabatur enĩ pater
dilectionem nonhabere filii. quẽ
carnaliter ꝑmittebat occidi.
One fariȩ turbȩ stultissimum
dictum. Num quid redemptio
mundi infirmitati debuit appli¬
cari : Non enĩ insaciabilis mors

Expanded text:
tatos, qui ad eos cognoscitur venistatos, qui ad eos cognoscitur venisse salvandos. Dicendo, Tribulant um caecitate doluisse, qui salutare suum obstinatis mentibus respuemeae . Multi insurgunt adversum me; multi dicunt animae meae. In tantum multi fuerunt, ut etiam de numero discipulorum traditor Judas illis fuerit aggregatus. Et cum repetitur saepius, multi, ostenditur acerba numerositas impiorum, qui a conspiratione densissima nequaquam rarescere potuerunt. Haec figura locutionis dicitur epembasis, enumerationis studio verba repetens, ut rei de qua loquitur procuret augmentum. Non est salus illi in Deo ejus. Hoc ad illas voces pertinet Judaeorum dicentium: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere . Putabatur enim Pater dilectionem non habere Filii, quem carnaliter permittebat occidi. O nefariae turbae stultissimum dictum! nunquid redemptio mundi infirmitati debuit applicari? Non enim insatiabilis mors
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓqualitate dictorũ ordople¬
rumq ponit᷑ lectionũ mem̃to
aut̃ alios eẽ psalmos qui passionẽ
& resurrectionẽ dnĩ breuit tani¬
gunt. alios uero qui distintius
aꝑtiusq declarant. Sed p̃sens
eorũ primus ẽ quihȩcbreuiter
dicunt: DIUISIOPSalm
otus hic psalmꝰ ad ꝑsonã xpĩ¬
nauero eiꝰ ẽ uistus omnipotentis
dĩtatis. & humilitas humanita¬
tis ad sumptȩ non sub ꝑmixtio¬
ne confusa & in diuisibili adu¬
natione subsistens. primo itaq
modo ced patrem loquit᷑: ꝑsecu¬
torib ex probraens. qui irȩ rele¬
giosa contra ipsũ uerbaloque¬
bant᷑. Secundo loco. fidelis po
pulus nemostem formid& ins¬
truitur. quando eũ exẽpla
austoris sui ꝑ resurrectionis cer¬
tissime consolictur:¬
DNe quidmultiplicatis̃
qui tribulafit me:
Necundi psclmi hoc quasi simile
uid&ur initiũ. sed illa in t̾ro¬
gitio increpantis ẽ. hic aut̃ ãm¬
mircctur contrase populos exci¬

Expanded text:
sed pro qualitate dictorum ordo plesed pro qualitate dictorum ordo plerumque ponitur lectionum. Memento autem alios esse psalmos, qui passionem et resurrectionem Domini breviter tangunt; alios vero qui distinctius apertiusque declarant, sed praesens, eorum primus est, qui haec breviter dicunt. Divisio psalmi. Totus hic psalmus ad personam Chrtus omnipotentissimae Deitatis, et humilitas humanitatis assumptae, non sub permixtione confusa, sed indivisibili adunatione subsistens. Primo itaque modo ad Patrem loquitur, persecutoribus exprobrans, qui irreligiosa contra ipsum verba loquebantur. Sepulus ne mortem formidet, instruitur, quando eum exemplo auctoris sui spe resurrectionis certissime consolaturne, quid multiplicati sunt qui tribulant me? Secundi psalmi hoc quasi simile videtur initium. Sed illic interrogatio increpantis est, hic autem admiratur contra se populos exci
Abbreviated transcription (Latin):
qui cumq seuult eẽ catholicũ
quae si memoriae prestaonte
dño recondimus in ecclesiasti¬
cis semꝑ regulis ambulamus
sam quercũ ramis eius collu
nec terentib in aeris subli¬
mitate suspensus ẽ quadã
p̃figuratione dominicitradi¬
toris ut sic̃ iudas in nodatus
licqueo uitã finiuit. itie & ꝑse¬
cutor dicuid constrictis fau¬
cib expirar&. Testunte aut̃
regũ historia. psalm̃ iste qui¬
cidii ab absalon filii eiꝰ ꝑsecuti
noscit᷑ contigisse sed prouir¬
tutesua conpetenti numero
ꝓpbatur aptatus. Tenereenĩ
illũ locũ testiũ opostueret.
qui & scãe trinitatis potentiũ
& triducone resurrectionis in
se mysteria conti nebat.
Nlã ꝑliberationẽ dđ resur¬
rectio dñi congrue significa¬
tur ut animi xp̃ianorũ. tali¬
exemplo roborati in cduersis
casib constant̃ erigant᷑ simile
ẽ dillud qđ epta theucus legitur
ante iob: cũ p̃multos an nosmor¬
ses extitisse noscatur: Quappt̃
ñ secundũ existentiã tẽporum.

Expanded text:
quicunque vult esse catholicus. Quae si memoriae, praestante Domino, recondimus, in ecclesiasticis semper regulis ambulamus.sam quercum, ramis ejus colla nectentibus, in aeris sublimitate suspensus est, quadam praefiguratione dominici traditoris; ut sicut Judas innodatus laqueo vitam finivit, ita et persecutor David constrictis faucibus expiraret. Testante autem Regum historia psalmus iste quicidii Abessalom filii ejus persecutio noscitur contigisse; sed pro virtute sua competenti numero probatur aptatus. Tenere enim illum locum tertium oportuerat, qui et sanctae Trinitatis potentiam, et triduanae resurrectionis in se mysteria continebat. Nam per liberationem David resurrectio Domini congrue significatur; ut animi Christianorum talxemplo roborati, in adversis casibus constanter erigantur. Simile est et 20 illud quod Octateuchus legitur ante Job, cum post multos annos Moyses exstitisse noscatur. Quapropter non secundum existentiam temporum,
Abbreviated transcription (Latin):
eius & ecclesiã diuersis quidem
locis aptissime significatur.
hic tam̃ dictũ intellegendũ ẽ.
demonte. id.ẽ. dediuinitatis
excellentissima sũmitate. sic̃
&clius psalmꝰ dic̃. Iustitia tua
sic̃ montes dĩ Equum enĩ fue¬
rat. ut natura humanitatis
a sumpte quȩ int̾ris singulare
patientiȩ monstrauit ex ẽplũ.
ut incȩlis acciper& creaturarũ
omniũ principatũ. Eto dor

Expanded text:
ejus, et Ecclesia diversis quidem locis aptissime significantur. Hic tamen dictum intelligendum est de monte, id est de divinitatis excellentissima summitate; sicut et alius psalmus dicit: Justitia tua sicut montes Dei . Aequum enim fuerat ut natura humanitatis assumptae, quae in terris singulare patientiae monstravit exemplum, in coelis acciperet creaturarum omnium principatum. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
iter&ur. sic̃ ẽ illud apłi. scien¬
tes qm̃ tribulutio patientiũ
operatur patientia. probati¬
onem. probatio. spem. spesue¬
tionis ppriȩ scissimã purita¬
tẽ. Non enĩ illius integritas tẽ
aliqua imago phantasiȩ pote¬
rat inpedire. ut c&eris mortu¬
lib: infirmitate carnis. plerũ¬
q sub ripit᷑. qđ aut̃ dic̃ uoce
mea ad dñm clamaui. hoc euar¬
gelica uerba declarant. ubi
ait filius. pat̃ glorifica filiũ
tuum &cetera nã qđ dix̃ mea
indicat quod ipse locutus ẽ &icẽ
ꝑproph&as. Illud uero qđ seqt
& exaudiuit me demontes cõ

Expanded text:
ud Apostoli: Scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes vetionis propriae sanctissimam puritatem. Non enim illius integritatem aliqua imago phantasiae poterat impedire, ut caeteris mortalibus infirmitate carnis plerumque subripitur. Quod autem dicit: Voce mea ad Dominum clamavi, hoc evangelica verba declarant, ubi ait Filius: Pater, glorifica Filium tuum , etc. Nam quod dixit, mea, indicat quod ipse locutus est etiam per prophetas. Illud vero quod sequitur, et exaudivit me de monte sancto
Abbreviated transcription (Latin):
S Nontimebomilia populicircũdantis me:
imere non potuit iniquũ ppłm
Icuierat insuadiuin itatẽ p̃sidiũ
scriptum ẽ enĩ in euangło quia in
passione magna eũ populi multi¬
tudo circũdedit. Nam qđ dic̃ ñti¬
mebo. ñ significat se non eẽ mori¬
turum. sed mostem formidare
non poterat. quã triduanã &
mundo futuram eẽ prȩscibat.

Expanded text:
 Non timebo millia populi circumdantis me.  Non timebo millia populi circumdantis me. Timere non potuit iniquum populum, cui erat in sua divinitate praesidium; scriptum est enim in Evangelio, quia in passione magna eum populi multitudo circumdedit. Nam quod dicit: Non timebo, non significat se non esse moriturum, sed mortem formidare non poterat, quam triduanam, et mundo profuturam esse praesciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ex sur rexi quia dr̃s sus¬
cepit me:
Tenit ud secundã pastẽ in qua
Ydubitantiũ corda roborant᷑
ut crederent eũ confestĩ resur¬
recturũ. quẽ uisuri erant impi¬
orũ maenib crucifixum. Dor¬
miui dix̃. quia cȩlerit̃ resurre¬
xit. quod fit in somno isto uitale.
ubi ñ uitȩ terminus. sed tẽpora¬
lis requies inuenit᷑ Soporatus
sum. securã significat pausati¬
onem: non sic̃ impii in moste qua¬
tiuntur. quos in qui&at iugiter
conscientia peccatorũ: sed so¬
poretio ista fuit sacri corporis
beccta dormitio. Exsurgere ẽ¬
autẽ. cũ a lacritate. Resurgere
quippe quia caro mostalitate
deposita. inmostalitatẽ sũpsit
& gloriã sempit̃nam. sed quare
exsurrexit. euident̃ exponit.
qm̃ dñs suscipi& m e. Natura enĩ
humanitatis ꝑse non potuiss&
ppria uistute resurgere nisi eam
diuina omni potentia suscepiss&
sic̃ ipsedix̃. potestatẽ habeo po
nendi animã meã & potestictem
habeo iterum sumendi eã:

Expanded text:
xsurrexi, quia Dominus suscepit me. Venit ad secundam partem, in qua dubitantium corda roborantur, ut crederent eum confestim resurrecturum, quem visuri erant impiorum manibus crucifixum. Dormivi, dixit, quia celeriter resurrexit; quod fit in somno isto vitali, ubi non vitae terminus, sed temporalis requies invenitur. Soporatus sum, securam significat pausationem; non sicut impii qui in morte quatiuntur, quos inquietat jugiter conscientia peccatorum: sed soporatio ista fuit sacri corporis beata dormitio. Exsurgere autem, est cum alacritate resurgere; quippe quia caro, mortalitate deposita, immortalitatem sumpsit, et gloriam sempiternam. Sed quare exsurrexerit, evidenter exponit, Quoniam Dominus suscepit me. Natura enim humanitatis per se non potuisset propria virtute resurgere, nisi eam divina omnipotentia suscepisset, sicut ipse dicit: Potestatem habeo 21 ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum s
Abbreviated transcription (Latin):
iurias carnimiracula diuini¬
tati. discernamꝰ intellectu
naturacs . & noxios uitamꝰ erro¬
res: Diuinitas enĩ sic sibi huma¬
nitatem ad unauit. ut nulla¬
tenus cũ humanitate confun¬
di possit. sed utraq in con¬
fusa & ad unata ꝑmanetnt.
quia lic& in carnationis dis¬
pensatio p̾resurrectionem
glorificata sit. Tam̃ in huma

Expanded text:
jurias carni, miracula divinijurias carni, miracula divinitati; discernamus intellectu naturas, et noxios vitemus errores. Divinitas enim sic sibi humanitatem adunavit, ut nullatenus cum humanitate confundi possit, sed utraque inconfusa et adunata permaneat. Quia licet incarnationis dispensatio post resurrectionem glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
lestib psalmũ ꝑ acta exposi¬
done reuocemus. ut eius uir¬
ius euidenter possit intellegi :
Cum ipsius ualuerint mebra
cognosci Respiciamꝰ psal¬
mistã. quanta sit gratia di¬
uinitatis ornatus. ante dñi
uerba p̃dicauit. Iterũ p̾eius
dicta reloquitur Cũp̃cedit
proph&a ẽ. Cum sequitur apłs
quia & uentura integra fide
p̃dix̃ & psequens ꝑfectaueri¬
tate consonuit. Ipse aut̃ dñs
demedio tac̃quã decaelore¬
tonans potentiȩ suȩ nob̵ ar¬
chana pate fecit. ut haec di¬
uinitatis eiꝰ gloriã & in carna¬
tionis i ysteria: ꝓm adulo
nro salutarit̃ disceremus.
In hoc aut̃ secundo num ero
qui exducb monadib pul¬
chre cõpositus ẽ. aptissim e
duȩ naturȩ in confusȩ atq
ꝑ fectȩ inuna ꝑsona s̃ positȩ
regnat. & altera quaministrat.
prima creatrix : posterior
creata. &ideo quae cad sũp¬
sit in passibilis. quȩ uero ẽ
ad sumpta passibilis : Nã
sic̃ patresmonent. demus in¬

Expanded text:
lestibus psalmum, peracta exposilestibus psalmum, peracta expositione revocemus, ut ejus virtus evidenter possit intelligi, cum ipsius valuerint membra cognosci. Respiciamus Psalmistam, quanta sit gratia Divinitatis ornatus. Ante Domini verba praedicavit, iterum post ejus dicta reloquitur. Cum praecedit propheta est, cum sequitur apostolus: quia et ventura integra fide praedixit, et prosequens perfecta veritate consonuit. Ipse autem Dominus de medio, tanquam de coelo retonans, potentiae suae nobis arcana patefecit; ut et divinitatis ejus gloriam, et incarnationis mysteria pro modulo nostro salutariter disceremus. In hoc autem secundo numero, qui ex duabus monadibus pulchre compositus est, aptissime duae naturae inconfusae atque perfectae in una persona sunt positae regnat, et altera qua ministrat; prima creatrix, posterior creata; et ideo quae assumpsit, impassibilis; quae vero est assumpta, passibilis. Nam, sicut Patres monent, demus in