comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uel illud ꝓuidens autẽ scriptura quia ex
fide iustificat gentes ds. p̃nuntiauit abra-¬
hȩ dicens: In semine tuo benenicent᷑ om̃s
gentes: Ipsam scripturã ꝓło posuit quia
dei ẽ: Uel illud de abrahan: In ꝓmissione
inquit dei. ñ hesitauit incredulitate sed
confortatus ẽ fide. dans głam deo et ple-¬
nissime credens quia quȩ ꝓmisit potens
ẽ et facere: Contra quã diuinã et aplicã¬
uocẽ canis iste rabiosus oblatrans ausus
ẽ dicere. abraham deo suo ꝓmittenti ꝓlẽ.
ñ credidisse. ignorans illud qł ait Si mͥ
centũ annos habenti nascetur filius: am¬
miratis eẽ gaudiũ ñ diffidentiã dubitan
gentiũ dicit apłs: ñ eos appellat ꝓpħas
dei. nec illarum scripturarũ dm dicit
auctorẽ. quamuis ibi aliqua uera reꝑiat
sicut de isto cretensi ait: Dixit quidam
ex ipsis ꝓprius eorũ ꝓpħa Cretentes sem¬
ꝑ mendaces: Non ergo iudeorũ ꝓprius.

Expanded text:
Vel illud: Providens autem Scriptura, quia ex Vel illud: Providens autem Scriptura, quia ex fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae dicens, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Ipsam Scripturam pro Deo posuit, quia Dei est. Vel illud de Abraham, In promissione, inquit, Dei non haesitavit incredulitate, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Contra quam divinam et apostolicavocem, canis iste rabiosus oblatrans, ausus est dicere, Abraham Deo suo promittenti prolem non credidisse, ignorans illud quod ait, Si mihi centum annos habenti nascetur filius , admirantis esse gaudium, non diffidentiam dubitanGentium dicit Apostolus, non eos appellat Prophetas Dei, nec illarum scripturarum Deum dicit auctorem quamvis ibi aliqua vera reperiat, sicut de isto Cretensi ait, Dixit quidam ex ipsis proprius eorum propheta, Cretenses semper mendaces : non ergo Judaeorum proprius,
Abbreviated transcription (Latin):
am illud ñ miror qđ homo ineruditus
de ꝓpħis iudeorũ existimat dictum qł
ait apłs Dixit quidã ex ipsis ꝓprius eoꝵ
propħa: Cretenses semꝑ menclaces. male
bestiȩ. uentres pigri Testimoniũ hoc ue¬
rum ẽ: ignorans dictum eẽ de quodam
epimenide qui cretensis fuit. in cuiꝰ libris
hoc inuenitur: Qui homo int̾ ꝓpħas dei
ñ inuenit᷑. nec ad illa eloquia dei ꝑtinet
quȩ udeis dicit credita qui ñ mentit᷑:
eius. sicut solet commemo rare pro¬
pħa dei. aliquando dicens. sicut et dauid
dicit E iterum: Isayas autẽ audet et dic̃
Sicut et oseę dicit Uel tacitis eorũ nomi¬
nibus cum dicit Sicut scriptum ẽ: Eł ea
scriptura intelligitur. in qua ẽ auctoritas
dei. aut euidenter dm dicere asserit. cum
aliquod adhibet testimoniũ de lege uel ꝓ-¬
phetis dei: quale illud. ẽ boui trituranti
os ñ infrenabis: Nunquid de bubus in qͥt
cura ẽ deo An ꝓpt̾ nos scriptura dicit: os¬
tendens utiq in eadem scriptura d̾m loqͥ

Expanded text:
am illud non miror, quod homo ineruditus de Prophetis Judaeorum existimat dictum, quod ait Apostolus, Dixit quidam ex ipsis proprius eorum propheta, Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri; testimonium hoc verum est : ignorans dictum esse de quodam Epimenide, qui Cretensis fuit, in cujus libris hoc invenitur; qui homo inter Prophetas Dei non invenitur, nec ad illa eloquia Dei pertinet, quae Judaeis dicit credita, qui non mentitur. s nomen ejus, sicut solet commemorare Prophetas Dei aliquando dicens, Sicut et David dicit ; Isaias autem audet et dicit , Sicut et Osee dicit : vel tacitis eorum nominibus, cum dicit, Sicut scriptum est ; et ea Scriptura intelligitur, in qua est auctoritas Dei: aut evidenter Deum dicere asserit, cum aliquod adhibet testimonium de Lege vel Prophetis Dei, quale est illud, Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? An propter nos Scriptura dicit ? ostendens utique in eadem Scriptura Deum loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me magna locutus fuisset: absconderẽ
me utiq ab eo Tu uero unanimis meus
Unanimem dicit tanquam unũ in xp̃o: Est
ergo ȩccłia quod ferat foris. gemat intus:
inimicos tamen suos. deputet foris et intus:
foris facilius euitabiles: intus difficilius to¬
lerabiles. Quoniam et si contristaui uos in epła
non me penitet: et si peniteret. uidens quod epiᷤ¬
tola illa et si ad horam uos contristauit nunc
gaudeo: non quia contristati estis. s quia contriᷤ¬
tati estis ad penitentiam: Contristati enĩ estis
scđm deum: ut in nullo detrimentum patia¬
mini a nobis:¬

Expanded text:
super me magna locutus fuisset, abscondissem super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis meus» . Unianimem dicit, tanquam unum in Christo. Est ergo Ecclesiae quod ferat foris, gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intus difficilius tolulum : Quoniam et si contristaui uos in epistula, non me paenitet: et si paeniteret, uidens quod epistula illa, etsi ad horam, uos contristauit, nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad paenitentiam. contristati enim estis secundum deum, ut in nullo detrimentum patiamini ex uobis
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum hoc tunc contigit: et futurorum
exemplum premissum est Multos enim fal¬
sos fr̃s pa ssura erat ȩecłia: ut adhuc et usq
in finem sponsum illum filius ꝑsequatur Si
enim inimicus exꝓbrasset michi sustinuissem
utiq ait: et si is qui oderat me suꝑme mag¬
na locutus fuisset abscondissem me utiq ab
eo Quis est inimicus: quis ẽ qui oderat me:
ẽ inquiunt nolens et uinctus: crucifixus. oc
apertas michi indicit inimicicias facile ẽ istũ
uł tolerare uel euitare Quid facio de abessa¬
lon. quid facio de uida. quid de falsis fr̃ibus:
Quid de malisfiliis et tamen filiis: qui non con¬
tra nos blasꝑhemant. xp̃m. s nobiscum adorans
xp̃m: et in nobis ꝑsecuntur. xp̃m: Abscondis¬
enim te apagano intrans ȩccłiam: Quando aũ
et ibi inuenis quod timeas: quid queris ubi
te abscondas: Beniq ille ipse apłs qui gemit
in periculis a falsis frĩbus: foris inquit pug.¬
nȩ intus timores: Si ergo is qui oderat me

Expanded text:
sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecclesia, ut et adhuc et usque in finem sponsum illum filius persequatur. «Si» enim «inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique,» ait; «et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo.» Quis est inimicus? quis est qui oderat me? t mortuus est, inquiunt, nolens, evictus, crucifixus, occapertas mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non contra nos blasphemant Christum, sed nobiscum adorant Christum, et in nobis persequuntur enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» . «Si» ergo «is qui oderat me,
Abbreviated transcription (Latin):
ax ista p̃cellit omnẽ intellectũ. s utiq
nr̃m. non eorũ qui semꝑ uident faciẽ patͥs:
Nos autẽ quantuscumq sit in nobis intelle¬
stus humanus ex parte scimus. et uidemus
nunc ꝑspeculũ meniginate Cum uͦ ȩqͣles
angłis dei fuerimus. tunc quemadmodũ
ipsi uidebimus facie ad faciem. tantamq
pacem habebimus erga eos. quantã et ipsi
erga nos. quia tantũ eos dilecturi sumꝰ. qͣn¬
tum abeis diligimur: Itaq pax eorum nota
nobis erit. quia et nr̃a talis ac tanta erit.
nec precellet tunc intellectum nr̃m Pei
uero pax quȩ illic ẽ. erga eos. et nr̃m et
illorum. intellectũ sine dubitatione pre¬
cellit: De ipso quippe beata ẽ. rationalis
creatura quecumq beata ẽ. non ipse de
illa: Unde scđm hoc melius accipitur ꝗđ
scriptum ẽ. pax dei quȩ precellit omnẽ
intellectum. ut in eo quod clixit omnem.
nec ipse intellectus scõrum angłorum ẽẽ.
possit excẽptus. s dei solius: Neq enĩ et

Expanded text:
 est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Patris. Nos autem, quantuscumque sit in nobis intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus nunc per speculum in aenigmate: cum vero aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorum Angelorum esse possit exceptus; sed Dei solius: neque enim et
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝓphetia antiquis temporibꝰ et .ix.
aprophiȩ dispensatione nulla tempora
cessauerunt. s illa prophetia quando in
ea xp̃c non intelligebatur aqua erat: In
aqua enimiunum quodãmodo latet: Di¬
cit apłs quid intelligamꝰ in aqua ista Usq
ad hodiernum inqͥt diem. quandiu legit᷑
moyses: id ipsum uelamen suꝑ cor eorũ
positum ẽ: Quod non reuelatur quia in
xp̃o euacuatur. et cum transieris inquit
ad dominum. auferetur uelamen: Uelam̃
dicit ad opertionem prophetiȩ ut non in-¬
telligeretur: Tolletur uelamen: cũ ꝑ tran¬
sieris ad dominum: Sic tollitur insipien¬
tia cum transieris ad dñm: et quod aqua
erat. uinum tͥ fit: Lege libros omnes pro-¬
pheticos Non intellecto xp̃o: quid tam in.¬
sipidum et fatuum inuenies: Intellige
ibi xp̃m. non solum sapis quod legis: sed
etiam in ebriat mutans mentem a torpore:
ut preterita obliuiscens. in ea q̃ ante sunt
extendaris :¬

Expanded text:
rat prophetia antiquis temporibus, et a prophetiae dispensatione nulla tempora cessaverunt: sed illa prophetia, quando in illa Christus non intelligebatur, aqua erat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inquit, ad Dominum, auferetur velamen » . Velamen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris
Abbreviated transcription (Latin):
duobus uiris dñm agnoscebant. cui ꝑsin¬
gularẽ numerũ loquebant᷑. etiam cum
eos homines eẽ arbitrarent᷑: Neq enĩ aliã
obcausã sic eos susceperunt. ut tanquã
mortalibꝰ et humana refectione indi¬
gentibꝰ ministrarent: S erat ꝓfecto
aliquid quo ita excellebant. licet tanqͣm
homines ut in eis eẽ dnm sicut eẽ asso¬
let in ꝓpħis. hi qui hospitalitatẽ illis
ex hibebant dubitare non possent: Atq
ideo et ipsos aliquando pluralit᷑. et in
eis dñm aliquando singularit᷑ appel¬
labant: Angłos autẽ fuisse scriptura
testat᷑. ñ solũ ingenesis libro. ubi hȩc
gesta narrant᷑ uerũ etiã in ȩpistola
adhebreos. ubi cũ hospitalitas laudaret᷑
ꝑ hanc inquit etiã quidã nescientes. hoᷤ.¬
picio receperunt angłos: Honorabile co

Expanded text:
duobus uiris Dominum agnoscebant, cui per singularem numerum loquebantur, etiam cum eos homines esse arbitrarentur; neque enim aliam ob causam sic eos susceperunt, ut tamquam mortalibus et humana refectione » indigentibus ministrarent; sed erat profecto aliquid, quo ita excellebant, licet tamquam homines, ut in eis esse Dominum, sicut esse adsolet in prophetis, hi, qui hospitalitatem illis exhibebant, dubitare non possent; adque ideo et ipsos aliquando pluraliter et in eis Dominum aliquando singulariter appellabant. Angelos autem fuisse scriptura testatur, non solum in hoc genesis libro, ubi haec gesta narrantur, uerum etiam in epistula ad Hebraeos, ubi, cum hospitalitas laudaretur: Per hanc. inquit, etiam quidam nescientes hospitio receperunt angelos. Per illo
Abbreviated transcription (Latin):
Si irasci non ẽ. fas¬
fr̃i suo. aut dicere racha. aut dicere fatuȩ.
multo minus ẽ. animo tenere aliquid ut
inodium indignatio conuertatur Ad qđ¬
ꝑtinet etiam qđ alio loco dicitur: Non oc¬
cidat sol suꝑ iracundiam ur̃ãm: Ex tͤctatu
urbatus ẽ. abira oculus m̃s: Si ira ps .ui.
sua dicit oculum suum eẽ turbatum: neq
hoc mirũ ẽ: Nam hinc forsitan dictum est.
non occidat sol suꝑ iracundiam ur̃ãm. quod
interiorem solem id ẽ sapientiam dei tan¬
quam occasum in se pati arbitratur mens
quȩ sua ꝑturbatione illum uidere ñ sinit᷑:¬

Expanded text:
si irasci fas non est fratcausa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Juurbatus est ab ira oculus meus. Si autem sua ira dicit oculum suum esse turbatum, neque hoc mirum est: nam hinc forsitan dictum est, Non occidat sol super iracundiam vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam occasum in se pati arbitratur mens, quae sua perturbatione illum videre non sinit
Abbreviated transcription (Latin):
qui labiis ꝑsonat cantat canticũ nouum.
s qui eo modo cantat ut apłs admonet di¬
cens. cantantes et psallentes incordibꝰ ur̃is
dño: Intus enim ẽ. hoc gaudiũ. ubi uox lau.¬
dis et canitur et auditur: Qua uoce lauda¬
tur qui gratis amandus ẽ. toto corde. tota
anima. tota mente. amatoremq suũ accẽ.¬

Expanded text:
qui labiis personat, cantat canticum nouum, sed qui eo modo cantat, ut apostolus admonet dicens: Cantantes et psallentes in cordibus uestris domino. intus est enim hoc gaudium, ubi uox laudis et canitur et auditur; qua uoce laudatur, qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente amatoremque suum accen
Abbreviated transcription (Latin):
suam anima nr̃a et ẽ quȩdam saturitas. lx.ii.¬
pinguis sapientiȩ Sapientia enim ista. ani-¬
mȩ quȩ carent macrescunt. et omnino ita
exiles fiunt. ut in omnibꝰ bonis operibus cito
deficiant: Quare cito deficiunt in omnibus
bonis operibus: Quia non habent ꝑinguedi-
Hylarem clatorem diligit ds̃: Quicquid facis¬

Expanded text:
m anima nostra. Est quaedam saturitas pinguis sapientiae. Sapientia enim ista animae quae carent, marcescunt; et omnino ita exiles fiunt, ut in omnibus bonis operibus cito deficiant. Quare cito deficiunt in omnibus bonis operibus? Quia non habent pinguedineHilarem datorem diligit Deus . Pinguis ani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem incordibus urĩs. in caritate radicati
et fundati Iam dat illis caritatem. dat illis a¬
las et pennas. Ut possitis inquit comprehen¬
dere quȩ sit latitudo. altitudo. longitudo.
et ꝓfundum: E quid postea: Cum hoc dixis¬
set apłs ad iecit Scire etiam suꝑ eminentẽ
scientiam caritatis xꝑi cum iam dictum fu¬
isset. in caritate radicati et fundati amatis
enim xꝑm et ideo incruce operamini:S
numquid amatis. quantũ uos ille amauit:
Amando autem quantumtumq amatis.
uolatis ad eum. ut cognoscatis quenadmo¬
dum uos ipse amau̾it. hoc ẽ ut sciatis suꝑ¬
eminentiam caritatis xꝑi dmatis enim uos

Expanded text:
fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» set Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos
Abbreviated transcription (Latin):
do tenemꝰ nos etiã a fr̃ĩbus nr̃is. et non
cum eis conuiuam᷑ ut corrigant᷑: Cum
ex traneis potius conuiuamur. cum pa¬
ganis. quã cum his qui nobiscũ erant. si
uiderimꝰ eos male uiuere. ut erubescant
et nolite commisceri cum eo. et cȩtera
et tamen cum ex traneis multis. et cum
cor pium. habet epulas suas cor suꝑbum:¬

Expanded text:
m: tenemus nos etiam a fratribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur et cum paganis, quam cum his qui nobis haerent, si viderimus eos male vivere, ut erubescant,et nolite commisceri cum eo: et non ut inet tamen cum extraneis multis, et cum cor pium, habet epulas suas cor superbum
Abbreviated transcription (Latin):
sinistra sunt arma iustorum: sicut idem .iii.
dicit apłs: P arma iusticiȩ dextra et sinistra.
idest ꝑ gloriam et ignobilitatem: atq ita de-¬
inceps cȩtera exequitur: dextra arma de mon¬
strans głiam. bonam famam. ueritatem. quod
cognoscebant᷑. quod uiuebant. quod non mor.¬
tificabantur. quod gaudebant. quod multoᷤ
ditabant. quod omĩa possidebant: sinistra uͦ
ꝗd̾ ignobiles et malȩ famȩ habebantur: quod
seluctores putabantur: quod ignorabant᷑.
occidebantur. cohercebantur. contristabant᷑
egere ac nichil habere uidebantur Et quid
mirum si milites. xp̃i. et cdextris et sinistris
armis diabolum expugnant: Sicut autem
par hominibꝰ bonȩ uoluntatis. et quando
sunt aliis odor mortis in mortem: sic interi¬
tus hominibꝰ malȩ uoluntatis. et quando ĩtiᷤ
arma sinistra sunt ad salutem Ut seductores¬

Expanded text:
sinistra sunt arma justorum; sicut idem dicit apostolus, «Per arma justitae dextra et sinistra,» id est, «per gloriam et ignobilitatem» : atque ita deinceps caetera exsequitur, dextra arma demonstrans, gloriam Dei, famam bonam, veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabaditabant, quod omnia possidebant. Sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque re
Abbreviated transcription (Latin):
euacuatur. Uelamen non lex: Attendite
quomodo dñs uenerit. et euacuat᷑ uela¬
men Quando pependit in ligno uelũ
scissum ẽ: O magnum misterium: õinef¬
fabile sacramentum: Transgressores legiᷤ¬
auctorem legis crucifixerunt: et legis se-¬
creta patuerunt: Nonne crux illa. clauis
fuit dñi: Tenuit et clausa dissoluit: s
iudei etiam discisso uelo coopertam haben
faciem: Nos autem ait apłs. reuelata facie
gloriam dñi speculantes. in eandem una-¬
ginem tranformamur de gloria in gloriã:
tanquam ad omini sp̃u¬

Expanded text:
evacuatur: velamen, non lex. Attendite quomodo Dominus venerit, et evacuatur velamen: quando pependit in ligno, velum scissum est. O magnum mysterium! o ineffabile sacramentum! Transgressores legis crucifixerunt, et legis secreta patuerunt. Nonne crux illa clavis fuit Domini? Tenuit, et clausa dissolvit. Sed Judaei etiam discisso velo coopertam habent faciem. Nos autem, ait Apostolus, revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, tanquam u Domini Sp
Abbreviated transcription (Latin):
datum s in quiro fructum. id ẽ. qcł que¬
ro datum ur̃m. non hoc quero s fruc-¬
tum uestrum: Hoc enim indicio appa-¬
rere poterat quantum profecissent in
deum cum id libenter facerent quod
non propter gaudium de muneribus.
s ꝓpt̃ communionẽ caritatis ab eis que-¬
rebatur:¬

Expanded text:
datum, sed inquiro fructum, id est: quod quaero datum uestrum, non hoc quaero, sed fructum uestrum. hoc enim indicio apparere poterat, quantum profecissent in deum, cum id libenter facerent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem caritatis ab eis quaerebatur
Abbreviated transcription (Latin):
fecta. uisione perunit᷑ E tamen nisi illaͬ
prior nos nutriret. ad aliã plenissimam et
euidentissimã ñ efficerem᷑ idonei Quod
tus ad mittat. ñ enĩ nos coheredes ẽẽ eiꝰ
possumus. nisi et ipse heres sit: incorꝑe
suo intelligat᷑ heres. id ẽ in eccłia cuius co¬
heredes sumꝰ quamuis ex nobis constet
quemadmodũ filii eius matris dicim᷑ quã¬
tas dei. scđm illud labo tibi gentes here¬
ditatẽ tuã nisi forte huius mundi quo
prius tanquã dominante tenebam᷑: Post
autẽ cum dicimus. mͥ mundus crucifixus
ẽ et ego mundo. possicdeat nos xꝑc. mor¬
tuo illo qui nos possidebat. cum ei renun¬
ciamꝰ morrimurq ei et ille nobis: Etiã tab̾¬
naculũ et omĩa uasa ministerii sanguine
similit᷑ asꝑsit. et omĩa pene in sanguine
mundantur scdm legem et sine sanguinis
effusione ñ fit remissio Necesse ẽ gͦ exem¬
plaria quidẽ cęlestium his mundari: Ipsa

Expanded text:
rfecta visione perimitur. Et tamen nisi illa rfecta visione perimitur. Et tamen nisi illa prior nos nutriret, ad aliam plenissimam et evidentissimam non efficeremur idonei. Quod tus admittat, non enim cohaeredes ejus esse possumus, nisi et ipse haeres sit, in corpore suo intelligatur haeres, id est in Ecclesia. Cujus cohaeredes sumus, quamvis ex nobis constet, quemadmodum filii ejus matris dicimur, quamtas Dei, secundum illud: Et dabo tibi gentes in haereditatem , nisi forte hujus mundi, quo prius tanquam dominante tenebamur. Post autem cum dicimus: Mundus mihi crucifixus est et ego mundo , possidet nos Christus, mortuo illo qui nos possidebat, cum ei renuntiamus, morimurque illi et ipse nobis. Si tanaculum et omnia vasa ministerii sanguine similiter aspersit et omnia paene in sanguine mundantur secundum legem et sine sanguinis fusione non fit remissio necesse est ergo exemplaria quidem caelestium his mundari ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
temporalis quã in hac utta possidemus.¬
qđ testatus ẽ dicens Pacẽ meã do uobis
pacẽ meã relinquo uobis Coheredes au-¬
tẽ eius efficiemur. cum infine scłi absor.¬
bebitur mors in uictoria: Tunc enĩ similes
ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ Quam
hereditatẽ ñ eius patris morte ad ipiscim᷑
qui mori ñ pot̃. quando quidẽ ipse sit here.¬
adhuc paruuli et ad spiritalia contemplan¬
dla minus idonei usq ad humillimas nr̃as
cogitationes se misccłia diuina porrexit.
ut quomꝰcunq cernere niterem̃. qł ñ eui:¬
dent̃ ati ꝓspicuȩ cernebamꝰ: idipsũ morit᷑
qtł in enigmate cernebamꝰ. cum facie adfa¬
ciem cernere cȩperimꝰ: Conuenient᷑ gͦ dr̃
moriturũ eẽ qđ auferetur: Cum autem
uenerit qđ ꝑfectũ ẽ. auferet᷑ qđ ex par.¬
te ẽ. Ita nobis quodammͦ moritur pater
ienigmate et idem ipse fit hereditas.
cum facie ad faciem possidetur: Non quia
ipse morit᷑. s imꝑfecta in eum nr̃a uisio ꝑ.¬

Expanded text:
ssidemus, ipso dicente: « Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . » Cohaeredes autem ejus efficiemur, cum in fine saeculi absorbebitur mors in victoria. Tunc enim « similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . » Quam haereditatem non patris ejus morte adipiscimur, qui mori non potest, cum ipse sit haereadhuc parvuli, et ad spiritalia contemplanda minus idonei, usque ad humilitatem nostrae cogitationis se misericordia divina porrexit, ut quomodocunque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus, ipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus . Convenienter ergo dicitur moriturum esse quod auferetur. Cum autem venerit quo perfectum est, auferetur quod ex parte est . Ita nobis quodammodo moritur Pater in aenigmate, et idem ipse fit haereditas cum facie ad faciem possidetur, non quia ipse moritur, sed imperfecta in eum nostra visio pe
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris morte firmat᷑ ꝓpterea mortuo
pronobis xꝑo nouũ testamentũ firmatũ
eẽ asserit Cuius similitudo uetus testa.¬
mentũ erat. in quo mors testatoris ꝑuic.¬
timã p̾figurabat᷑ Si gͦ querat᷑ quomodo
hereditas morte decessoris firma tenea¬
tur. nec ullo alio modo hereditas possit
intelligi respondetur: Ipso quidẽ mortuo
factos nos eẽ heretles. qm̃ filii etiã eius
dicti sumꝰ: Non enĩ ieiunant inqͥt filũ spõ¬
si. quandui cum illis ẽ sponsus: Heredes

Expanded text:
testatoris morte firmatur ; propterea mortuo pro nobis Christo, Novum Testamentum firmatum esse asserit: cujus similitudo Vetus Testamentum erat, in quo mors testatoris per victimam praefigurabatur. Si ergo quaeratur quomodo ereditas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio modo haereditas possit intelligi, respondetur, ipso quidem mortuo nos factos esse haeredes, quo filii etiam ejus dicti sumus. Non jejunant, inquit, filii sponsi, quandiu cum illis est sponsus. Haeredes
Abbreviated transcription (Latin):
futura s qđ magis ẽ mirandũ. p̃t̾ita
Sic enĩ ait in syem uitȩ ȩternȩ. quam
ꝓmisit ñ mendax d̾s ante temꝑa ȩter¬
na. manifestauit autẽ temporibus suis
uerbũ suũ Ecce dixit retro qđ fuerint tẽ¬
pora ȩt̾na quȩ tamen ñ fuerint deo co ȩt̃na
Si quidẽ ille ante tempora ęt̃na ñ solum
erat. uerũ etiã ꝓmisit uitã ȩternã quã ma¬
nifestauit temporibus suis. id ẽ congrius:
Quid aliud quã uerbũ suũ: hoc ẽ enim
uita ȩterna Quomͦ autẽ ꝓmisit. cum ho¬
minibus utiq ꝓmiserit. qui nundũ erant
ante tempora ȩterna. nisi quia in eius ȩt̃¬
nitate. atq in ipso uerbo eius eidem coȩt̃¬
no iam p̃destinatione fixum erat. qđ suo
temporẽ futurũ erat:¬

Expanded text:
is est mirandum, praeterita. Sic enim ait: In spem uitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; man i fe s tau ita autem temporibus suis uerbum suum. Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est enim uita aeterna. Quo modo autem promisit, cum hominibus utique promiserit, qui nondum erant ante tempora aeterna, nisi quia in eius aeternitate adque in ipso Verbo eius eidem coaeterno iam praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum erat
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi. ciuitas regis magni. gr̃a plena. ꝓle
fecunda. dicat quod tanto ante de se
Confirmatum ẽ cormeũ in dño. exal¬
tatum ẽ cornu meũ in deo meo Uere
confirmatum ẽ cor. et cornu uere ex¬
altatũ. quia ñ inse s in dño deo suo
Dilatatum ẽ suꝑ inimicos meos os meũ.
quia et in angustiis pressurarũ sermo cłi
non ẽ alligatus. nec in preconibus alliga

Expanded text:
i civitas legis magni gratia plena, prole fecunda dicat, quod tanto ante de se Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum est cor, et cornu exaltatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum. Quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alliga
Abbreviated transcription (Latin):
omo humiliari pot̾ ab eis qui ueritati
contradicunt. ñ ipsa ueritas quã credit
et loquit᷑. Unde et apłs cum de cathena
sua diceret. s sermo inquit dei non est
alligatus Sic et iste quia ipsa ẽ una ꝑ¬
sona scõrum testium hoc ẽ martyrũ dei.
credidi inquit ꝓpt̾ quod locutus sum.
quẽ ꝓtuli. s ego humiliatus sum nimis:
Icat gͦ eccłia¬

Expanded text:
omo humiliari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus» . Sic et iste, quia ipsa est una persona sanctorum testium, hoc est, martyrum Dei, Credidi, inquit, propter quod locutus sum, que ad ego humiliatus sum nimis. Dicat ergo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Non itaq dies obseruamꝰ et annos et rium.¬
menses. et tempora. ne audiamꝰ ab apło. time¬
o uos ne forte sine causa laborauerim in
uobis: Eos enim culpat qͥ dicunt: Non
proficiscar quia posterus ẽ. aut quia lu¬
na sic fertur. uel ꝓficiscar ut ꝓspera cedant.
quia ita se habet positio syderum: Non
agam hoc mense commerciũ quia illa stel¬
la michi agit. mensẽ. uel agam quia susce¬
pit mensem: Non plantem hoc anno uine¬
am. quia bissextus ẽ: Non autẽ quis quã
sapiens arbitratur obseruatores temporũ
reprehendendos qui dicunt: Non ꝓficis¬
car hodiȩ quia tempestas ex orta ẽ. aut nͣ
nauigem quia sunt hyberne reliquiȩ.
aut tempus seminandi ẽ. quod imbribus
autumnalibꝰ terra saciata ẽ. uel si qͥ forte
alii naturales effectus. circa motũ aeris
et humoris ad uariandas temporum qua¬
litates in syderum ordinatissima conuer-¬
sione notati sunt de quibus dictum ẽ. cũ
conderentur. et sint insignis et tempori¬

Expanded text:
non itaque dies obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non nauigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae\', aut: \'Tempus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et tempori
Abbreviated transcription (Latin):
deo sꝑc sc̃s omniũ gentiũ linguis se de¬
monstrare dignatus ẽ. ut ille se intelligat
habere sꝑm scm̃ qui in unitate ȩccłiȩ conti¬
netur. quȩ lingius omniũ loquitur: Paulꝰ
homo. menbra omnia colligo et uegeto Ii¬
pero menbris ut moueantur. intendo ocu-¬
los aduidendũ. aures ad audiendũ. linguã
ad loquendũ. manus ad operandũ. pedes ad
ambulandũ: Officia menbrorũ disꝑtita st̃.
s unitas sꝑc continet omnia Multa iuben¬

Expanded text:
 sanctus omnium gentium linguis se demonstrare dignatus est, ut ille se intelligat habere Spiritum sanctum, qui in unitate aecclesiae continetur, quae linguis omnium loquitur. Et homo, mepero omnibus membris ut moveantur, intendo oculos ad videndum, aures ad audiendum, linguam ad loquendum, manus ad operationem pedes ad ambulandum. Officia membrorum dispertita sunt, sed unitas spiritus continet omnia. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicit o mulier magna ẽ fides tua. et alteri.
modice fidei quare dubitasti. suam ciuq
na. quemadmodũ eadem uolentiũ uolun¬
tas una. cum et in ipsis qui hoc idem uoluit.
sua uoluntas sit cuiq compicua. alterius
autẽ lateat quamuis idem uelit. et si aliqͥ¬
bus signis sese indicet. creditur potius qm
uidetur:. Unusquisq autem sui animi cons.¬
cius. non credit utiq hanc eẽ suam. s plane

Expanded text:
dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuiquna, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi qd ẽ eccłia: Ideo apłs cum corpus unũ
nominasset. ne intelligeremus mortuum
corpus. unũ inquit corpus: S rogo te uiut
hoc corpus: Uiuit: Unde: E unus spiritꝰ.
Iam uero si menbrũ precidatur decorpore.
noscitur: Sic et homo separatus ab eccłia.
eã quȩ creduntur. aliud fides qua creditur
Illa quippe in rebus sunt. quȩ uel ẽẽ uel fuis.¬
se uel futura eẽ creduntur Hȩc autẽ in ani¬
mo credentis ẽ. ei tantũ conspicua cuius ẽ
quamiuis sit et in aliis non ipsa s similis:
Non enim numero ẽ una. s genere: Propt̃
similitudinẽ tamen ex nulla diuersitate. ma¬
gis unã dicimus eẽ. quã multas: Nam & du¬
os homines simillimos cum uiderimus. unã
faciẽ dicimus. et miramur amborũ: fãcilius
itaq dicit᷑ multas animas fuisse singulas
utiq singulorum. de quibus legimus inac¬
tibus apłorum. qđ eis fuerit anima una
quã ubi dixit apłs una fides. tot eas audet
quis quã dicere quot fideles Et tamen qͥ

Expanded text:
ti, quod est aecclesia. Ideo apostolus, cum corpus unum nominasset, ne intelligeremus mortuum corpus, 'unum', inquit, 'corpus'. Sed rogo te: vivit hoc corpus? vivit, unde? unus spiritus; iam vero, si membrum precidatur de corpore, membrum cognoscitur, sic et homo separatus ab aecclesia. ea quae creduntur: aliud fides qua creIlla quippe in rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum conspicua cujus est, quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuisse singulas utique singulorum, de quibus legimus in Actibus Apostolorum quod eis fuerit anima una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã uerũ eẽt accepit. ille autẽ ab uni.¬
co noluit consortio dirimi. nec in commu¬
nione peccati. nec ideo minus reus si sciens
prudensq peccauit:. Unde et apłs non ait
non peccauit. s non ẽ seductus: Nam utiq
ipsum ostendit. ubi ait Punum hominem
peccatũ intrauit in mundũ: E paulopost
aꝑtius. Insimilitudinẽ inquit p̃uaricatio¬
nis ade: hos autẽ secluctos intelligi uo.¬
luit: qui id quod faciunt. non putant esse
peccatum. Ille autẽ sciut: Alioquin quomͦ
uerũ erit. adam non ẽ seductus: S ex ꝑtus¬
in diuinȩ seueritatis. in eo falli potuit. ut ue¬
niale crederet eẽ commissum: Ac ꝑhoc. in
eo quidẽ quo mulier seducta ẽ. non ẽ ille
seductus. s eum fefellit quomͦ fuerat ui¬
dicandũ qđ erat dicturus. mulier quam de¬
disti mecũ. ipsa mͥ dedit et manducaui
Quid gͦ pluribus: E si credendo non sunt
ambo deceyti: peccando tamen ambo siut

Expanded text:
tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unitamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccauit. Unde et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus; nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decept
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc inuidus male suada uersutia in
hominis sensum serpere affectans. cui uti¬
q stanti qm̃ ipse ceciderat inuidebat. fal
latiam sermocinatus ẽ feminȩ. aparte sci¬
licet inferiori illius humanȩ copulȩ inci¬
piens ut gradatim ꝑueniret ad totum. ñ
existimans uirũ facile credulum. nec er¬
rando posse decipi. s dum alieno cedit
errori: Sicut enim aaron erranti popło
ad idolum fabricandum non consensit
inductus s cessit obstrictus. nec salomonẽ
credibile ẽ. errore putasse idolis eẽ serui¬
endum s blandiciis femineis ad illa sacri¬
legia fuisse compulsum. ita credendũ ẽ illũ
uirum suȩ feminȩ. uni unũ. hominẽ homi.¬
ni. conuigem conuigi. ad dei legem trans¬
grediendã. non tanquã uerum loquenti cre¬
didisse seductum. s sociali necessitudine
paruisse:. Non enim frustra dixit apłs. seo
acdam non ẽ seductus mulier autẽ seduc¬
ta ẽ. nisi quia illa qđ ei serpens locutus ẽ.

Expanded text:
aui, malesuada uersutia in hominis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, inuidebat, collacia sermocinatus est feminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
lle quidem serpens. id est ille error hereticoꝵ
qui temptat eccłiam. contra quem incantat
apłs cum dicit. metuo ne sicut serpens euam
seduxit astucia sua: sic et ur̃i sensus corrum¬
pantur: Ille gͦ error pectore et uentre serꝑit:
et terram manducat Non decipit nisi aut
suꝑbos qui sibi arrogant quod non sunt. aut
desideriis carnalibus implicatos: qui libent̃
riosos. qui terrena sapiunt: et spiritalia terre-¬

Expanded text:
lle quidem serpens, id est ille error haereticorum, qui tentat Ecclesiam, contra quem incantat Apostolus, cum dicit, Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et sensus vestri corrumpantur; ille ergo error pectore et ventre serpit, et terram manducat. Non enim decipit, nisi aut superbos, qui sibi arrogantes quod non sunt, citdesideriis carnalibus implicatos, qui libenterriosos, qui terrena sapiunt, et spiritualia terre
Abbreviated transcription (Latin):
es luceat: Uenturus ẽ gͦ dies post istam noc.¬
tem: Interim in hac nocte lucerna non de-¬
sit: Et hoc ẽ. fortasse quod nunc facimꝰ. has
litteras exponendo lucernã inferimus. ut
in hac nocte gaudeamus: Quȩ quidem de-¬
bet accensa eẽ. semꝑ. indomibꝰ ur̃is: Talib
enim dicit᷑ Sꝑm nolite ex tinguere: Q tan¬
quã exponens quid diceret. secutus ait

Expanded text:
estris . Venturus est ergo dies post istam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper in domibus vestris. Talibus enim dicitur: Spiritum nolite exstinguere . Et tanquam exponens quid dice
Abbreviated transcription (Latin):
piscebat aduersus sꝑm. aut erat ibi ista
pugna. ubi pax erat sola S facta trans.¬
gressione postea quam homo noluit ser¬
uire. deo et donatus ẽ sibi. nec sic donatꝰ¬
ẽ sibi. ut possit saltem possidere se. s ab eo
possessus aquo deceptus. cepit caro concu¬
piscere aduersus sꝑm Et hoc in bonis con¬
cupiscit aduersus spm̃ Nam in malis non
habet contra quem concupiscere Ibi enĩ
concupiscit aduersus sꝑm. ubi ẽ sp̃c: Quot
enim ait. caro concupiscit aduersus sp̃m.
spũi hominis tantum datum Sꝑc di ẽ.
qui pugnat inte aduersus te. aduersus il.¬
lud quod ẽ inte contra te: Nam ut nouerĩ¬

Expanded text:
piscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista piscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus spiritum, ubi est spiritus. enim ait, Caro concupiscit adversus spiritspiritui hominis tantum datum. Spiritus Dei est qui pugnat in te adversus te, adversus illud quod est in te contra te. Noluisti eni
Abbreviated transcription (Latin):
Bidete quale bellum ꝓposuit. qualẽ pugnã.
qualem rixam. intus intra te ipsum Caro
concupiscit aduersus sp̃m: Si non concupis¬
cit et sp̃c aduersus carnem. facis adulteriũ
Si autem sp̃c concupiscit aduersus carnẽ.
luctam uideo. uictum non uideo: Pugna ẽ.
concupiscit caro aduersus sꝑm. delectat
adulterium. fateor quia delectat: Si sꝑe cõ.
cupiscit aduersus carnem. delectet et casti.¬
tas Ergo uincat spiritꝰ carnem. aut certe
non uncatur a carne: Adulterium tenebras
querit. castitas lucem desiderat: Quomodo
rium: Contradicatur. resistatur. repugnet᷑.
Non enim non habes unde pugnes Beus tu¬
us ẽ inte. sꝑc bonus datus ẽ tibi: Et tamen
ꝑmittitur ipsa caro concupis cere abuer¬
sus sp̃m. suggestionibus prauis. et delecta.¬
tionib genuinis fiat quod ait apłs: Non
regnet peccatum in ur̃o mortali corpore:
Non dixit non sit: Iam ẽ ibi. quod ideo pec¬
catum uocatur. quia merito peccati cõ¬
tigit: Non enim in paradyso caro concu¬

Expanded text:
idete quale bellum proposuit, qualem pugnam, qualem rixam, intus, intra te ipsum. Caro concupiscit adversus spiritum. Si non concupiscit et spiritus adversus carnem, fac adulterium. Si autem spiritus concupiscit adversus carnem, luctam video, victum non video, pugna est. Concupiscit caro adversus spiritum: delectat adulterium. Fateor quia delectat. Sed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo rium. Contradicatur, resistatur, repugnetur. Non enim non habes unde pugnes. Deus tuus est in te, Spiritus bonus datus est tibi. Et tamen permittitur ipsa caro concupiscere adversus spiritum, suggestionibus pravis et delectationibus genuinis. Fiat quod ait Apostolus, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Non dixit, non sit. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concu
Abbreviated transcription (Latin):
co dicit ipse apłs: Si enim sebm̃ carnẽ ui¬
xeritis moriemini Si autem spu facta car¬
nis mortificaueritis uiuetis: In his uerbis
iam extollebat se homo. quasi sꝑu suo fac¬
ta carnis possit mortificare: Exꝑone nob̾¬
apłe. quo sꝑu habet enim et homo sꝑm ad
naturam ꝓpriam ꝑtinentem qua homo est:
homo enim constat excorpore et sꝑu. et de
ipso homi nis sꝑu dictum ẽ: Nemo scit quȩ
sint hominis nisi sꝑe hominis qui in ipso ẽ:¬

Expanded text:
m carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. In his verbis jam extollebat se homo, quasi spiritu suo facta carnis possit mortificare. Si e, quo spiritu. Habet enim et homo spiritum ad naturam propriam pertinentem, quo homo est. Homo enim constat ex corpore et spiritu. Et de ipso spiritu hominis dictum est: Nemo scit quae sunt hominis, nisi spi
Abbreviated transcription (Latin):
Audi quod sequitur et intellige Sublata
ẽ. questio sequentibus uerbis: Cum enĩ dix.¬
isset. si autem sꝑu facta carnis mortificaue.¬
ritis uiuetis. continuo addidit Quot quot
enim sꝑu dei aguntur. hi filii deĩ sunt: Ex¬

Expanded text:
Audi quod sequitur, et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt
Abbreviated transcription (Latin):
neq hoc dixit ne feceritis. s ne ꝑfeceritis:
Quid sit autem hoc. adiuuante dño dicã
ut potero: Ad estote ut intelligatis. si spũ
noluisse dicere. concupiscentias carnis ne
re. concupiscentias carnis ne feceritis. sed
dixisse concupiscentias carnis ne ꝑfeceri¬
tis. Ipsum nobis luctamen ꝓposuit. In hoc
prelio uersamur si deo militamus Quit gͦ
uultis faciatis: Hoc si non intelligatur
periculosissime auditur Ideo sollicitus ne
male homines intelligendo pereant. sus¬
cepi hȩc uerba apłi ad iuuante dño ur̃ȩ
xi. periculose auditur si non intelligat᷑:
Multi concupiscentiis carnalibus et damp¬
nabilibus uicti. committunt queq flagitia
atq facinora et inmundiciis tam pessi¬
mis uolutantur. quȩ turpe ẽ etiam dice¬
re. et dicunt sibi ista uerba apłi: Wide
quid dixit apłs ut non ea quȩ uultis il.¬
la faciatis: Nolo facere. cogor. compellor.
uin cor. facio quȩ nolo. sicut ait apłs. quia
caro concupiscit aduersus spm. et sp̃e ad.

Expanded text:
neque hoc dixit, Ne feceritis; sed, ne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut intelligatis, si Spiritu bulate, et concupiscentias carnis ne re, Concupiscentias carnis ne feceritis: sed dixisse, Concupiscentias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis luctam proposuit. In hoc praelio versamur, si Deo militamus. Quid erga quae vultis, faciatis. Hoc si non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba Apostoli, adjuvante Domino, xi, Periculose auditur, si non intelligatur? Multi concupiscentiis carnalibus et damnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque flagitia, et immunditiis tam pessimis volutantur, quae turpe est etiam dicere; et dicunt sibi ista verba Apostoli. Vide quid dixit Apostolus, Ut non ea quae vultis, illa faciatis. Nolo facere, cogor, compellor, vincor, facio quae nolo, sicut ait Apostolus : Quia caro concupiscit adversus spiritum, spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑc nisi sc̃s: Quod si absurdissimũ ẽ. restat
ut non solus ibi sit caritas sꝑc sc̃s. s ꝓpt̃
tur Quod autẽ dictum ẽ. filii caritatiᷤᷤ suȩ
nichil aliud intelligatur quã filii sui di¬
lecti quã filii postremo substantie suȩ:
Caritas quippe patris quȩ in natura eius
ẽ. in effabiliter simplici. nichil ẽ. alius quã
eius ipsa natura atq substantia. ut sepe
iam diximus et sepe iterare non piget. ac
ꝑ hoc filius caritatis eius nullus ẽ. alius ꝙͣ
qui de substantia eius ẽ. genitus:¬

Expanded text:
s sanctus. quod si absurdissimum est, restat, ut non solus ibi sit caritas spiritus sanctus, tur, quod autem dictum est: filii caritatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postremo substantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius quam qui de substantia eius est genitus
Abbreviated transcription (Latin):
diligit filium suũ. et patrẽ diligit filur
in effabiliter communionẽ demonstrat
amborũ. quid conuenientius quã ut ille
munis. ambobus: Alioquin si in illa tri
filius non solius patris. uerũ etiã sp̃c scĩ
filius inuenitur: Ita enĩ locis innumerabi¬
lib dicitur et legitur filius unigenitus
dei patris. ut tamen et illud uerũ sit quod
apłs ait dedeo patre. qui eruit nõs de po¬
testate tenebrarum. et transtulit in reg¬
nũ filii caritatis suȩ Non dixit filii sui.
quod si diceret uerissime diceret. quẽ ad¬
modũ quia seꝑe dixit uerissime dixit.
s ait filii caritatis suę filius gͦ ẽ etiam

Expanded text:
diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius, quam ut ille munis ambobus? Aliofecto et filius non solius patris uerum etiam spiritus sancti filius inuenitur. ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur filius unigenitus dei patris, ut tamen et illud uerum sit quod apostolus ait de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis suae. filius ergo est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinam᷑ ad omino: Et quid ẽ peregrina¬
mur: Per fidem enĩ ambulamus inquit: et¬
non ꝑ speciem: Qui ergo peregrinatur et ꝑ
fidẽ ãbulat. nũdũ ẽ. in pat̾ͥa: s ĩa ẽ in iuia Qui
aut̃ nec credit: nec in patͥa ẽ. nec in uia Sic gͦ
ambulemꝰ tanqͣm inuia sumus: qͥa ipse rex patriȩ
se enim dix̃ Ego sum uia: et ueritas et uita¬

Expanded text:
peregrinamur a Domino.» Et quid est, «peregrinamur? Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» . Qui ergo perefidem ambulat, non est in patria, sed jam est in via. Qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus tanquam in via simus, quia ipse rex patriae Ipse enim ait: Ego sum via, et veritas, et vita
Abbreviated transcription (Latin):
tistes unius uxoris uir significat ex om̃ibꝰ
gentibus unitatẽ uni uiro subditam xꝑo¬
Itaq sicut duobus dñis pluribus ue ser-¬
uire. sic auiuo uiro in alterius transire co¬
nubium. nec tunc licuit. nec nunc licet
nec unquã licebit. apostatare quippe ab
uno do et ire in alterius adulterinã suꝑ¬

Expanded text:
tistes unius uxoris uir significat ex omnibus tistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni uiro subditam itaque sicut duobus dominis pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam sup