comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoncessant quos certe alie¬
nos ab huius mortis passio¬
contempnunt. Nec sic uolt̃
considerare quam fieri potue¬
it: ut in semanens. nec ꝑ se
ipsum exulla parte muta¬
bile uerbum dĩ. ꝑ inferio¬
res tamen nature susceptio¬
nem aliquid inferius pati
possit quod in mundus demon
quia t̃renum corpus non ha¬
b&. pati non possit: sicut
cum sint ipsi demonibus
meliores tam̃ quia carnem
portant mori sic possunt
quẽ ad modũ mori dȩmones
qui eam non portant non
utiq possunt. Et cũ dertabꝰ
sa crificioꝵ suoꝵ multum
p̃sumunt. quȩ fallacibus suꝑ¬
iuisꝙ spiritibus im molare
non sentut. Aut si & iã sen¬
tiunt aliquid sibi ꝓdesse
arbitrant᷑: ꝑ fidoꝵ & in ui¬
dioꝵ amiciciam. Quoꝵ in¬
tentiones nullũ nego cium
est : nisi inpedicio redditus.
sos quidẽ su ꝑ bissimos spẽ
honoribus sacrificioꝵ gau¬
dere potuisse nisi uno uero
dõ proqͦ coli uolunt. uerũ
sacrificium deberetur¬
eque id rite posse offer¬

Expanded text:
non cessant, quos certe alienon cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passiocontemnunt. Nec sic volunt considerare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae se fallacibus superbisque spiritibus immolare non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquid sibi prodesse arbitrantur perfidorum et invidorum amicitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi impeditio reditus sos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetureque id posse rite offer
Abbreviated transcription (Latin):
quo est inicium spiritalis
creaturę. Usq ad finem in¬
feriorem quod est mors cor¬
poris ꝑtendens fortit̃ &
disponens omĩa suauiter
At tingit enim ubiꝙ prop¬
ter suam mundiciam & n¬
currit Amorte aũt carnis
alieno diabolo unde nimiũ
suꝑ bus incedit mors alteriꝰ
generis p̃parat᷑ in ȩt̃no igne
tartari . quo non solum cũt̃¬
renis sed &iam cũ aerus cor¬
poribus excruciari sp̾c pos¬
sint. Suꝑbi aut̃ homines qͥ¬
bus xp̾c quia mortuus est
uiluit ubi nos tam magno
emit & istam mortẽ reddt̃
cũ hominibus condicioni Frũ¬
nose naturȩ quȩ trahitur
aprimo peccato & inillam
cũ illo precipitabant᷑ quem
propterea x p̃o p̃posuerunt.
quia eos inistam deiecit quo
ꝑdis tam̃s naturam. ipse non
cecidit. & quo ꝓpt̃ eos ꝑ in¬
gentem miscricordiam illedes¬
cendit. Et tam̃ se laemonibus
esse meliores nondubitant cre¬
derere: eosq maledĩctis om¬
nibus in sectari de testariꝙ

Expanded text:
quod est initium spiritualis quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim ubique propter suam munditiam, et ncurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari spiritus possint. Superbi autem homines, quibus Christus, quia mortuus est, viluit, ubi nos tam magno emit , et istam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipitabuntur. Quem propterea Christo praeposuerunt, quia eos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique
Abbreviated transcription (Latin):
quod inpsalmis legitur. mi¬
nuisti eum paulo minus ab
angłis. Ut ab incquo uelut
a quo iure aduersus nos agen¬
te ipse occisus in nocens eum
iurȩ aequissimo suꝑaret
propt̾ peccatũ iusta suo iusto
songuine inuiste effuso: mor¬
tis ciro graphum delens & iꝰ¬
tificando redimens peccato¬
tores Hinc &iam diabolus
adhuc suos inludit. qͥbus
se ꝑ sua sacra ueluel pur¬
gandis uel pocius inplican¬
dis atꝙ mergendis falsus
mediator opponit. quod
suꝑbis facillie ꝑ suad&
in ridere atq contempnere
mortẽ xp̃i. aqua ipse quan¬
to est alienior tanto abeis
creditur sanctior. atq di¬
uinior. Qui tam̃ aput eũ
paucissimi remanserunt
agnoscentibus gentibus &
pia humilitate bibentibꝰ
p̃cium suũ eiusq fiducia
deserentibus hostẽ suum
& concurrentibus ad redeptorẽ
suum Nescit enim diabolus
quo modo illo & in sidiante
& fuitunte utatur ad salutẽ
fidelium suoꝵ: Excelsisna
sapientia dĩ afine suꝑiore

Expanded text:
quod in Psalmo legitur, Miquod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversum nos agente, ipse occisus innocens eum jure aequissimo superaretpropter peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum, et concurrentibus ad redemptorem suum. Nescit enim diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore,
Abbreviated transcription (Latin):
extinxit: & sua resurrectio¬
ne in nouam uitam nos p̃des¬
tinatos uocauit Uocatos uis¬
tificabit iusticatos glorificabit.
Ita diabolus hominẽ quẽ ꝑ con¬
senfionẽ seductũ tanquam
uire in tegro possidebat & ip¬
se nulla corruptione carnis
& sanguinis septus ꝑ istam
corporis mortalis fragilitatẽ
nimis egeno & infirmo tanto
suꝑbior. quanto uelud dicior
& fortior quasi pannoso & e¬
rumpnoso dominabitur in ip¬
sa morte carnis amisit. Quo
enim cadentẽ non secutus in¬
pulit peccatorẽ: illuc descen¬
dentem ꝑ secutus conpulit
redemptorem Sic in mortis
consortio filiu̾dĩ nobis fieri
dignatꝰ est amicus. quo non ꝑ¬
ueniendo meliorẽ se nobis
atq maiorẽ putab̾i̾t inmucꝰ
Dicit enim redẽptor nr̃. Maio¬
rem dilectionẽ nemo hab&
quam ut animã suam quis¬
ponat ꝓ amicis suis. Quo cir¬
ca &iam ipso dño secredebat
diabolus suꝑiorẽ in quantũ
illi dñs in passionibus cessit
Quia & de ipso intellectum ẽ

Expanded text:
exstinxit; et sua resurrectioexstinxit; et sua resurrectione in novam vitam nos praedestinatos vocavit, vocatos justificavit, justificatos glorificavit . Ita diabolus hominem, quem per consensionem seductum, tanquam jure integro possidebat, et ipse nulla corruptione carnis et sanguinis septus, per istam corporis mortalis fragilitatem, nimis egeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝑ emptor. ubi ꝑ om̃s ad¬
itus adint̾iora moliens in¬
repere expul sus est post
baptismum inheremo con¬
pleta omĩ tẽptatione in le¬
quo quo m aidus mortis
humane. conũtit se ad fa¬
ciendam mortẽ quã potut
& ꝑmissus est in illud quo
ex nobis mortale uiuus
mediator acceꝑat. Et ubi
potuit aliquid facere ibi ex
om̃i parte diuisus est. Etun¬
de accepit exterius potesta
est. Factum est enim ut
umcula peccatoꝵ multoꝵ
in multis mortibus ꝑ unius
unam mortẽ quã peccatũ
debitam reddidit ut nobis
debita non nocer&. Neꝙ enĩ
cuius quã iure potestatis exu¬
nis est carne : sed ipse se exu¬
it: Nam qui posset non mori
si noll& procul dubio quia
uoluit mortuus est. & idõ
principatus & potestates exẽ¬
plabit fiducialit̃ trium phan̾
eas insem& ipso. Morte sua
qui ppe uno uerissimo sacrifi¬
cio pro nobis ob lato quic qͥd
culparũ erat unde nos pͥn¬
cipatus & potestates adluen¬
da supplicia uire d& ine-¬

Expanded text:
ille primitus ubi per omnes adille primitus ubi per omnes aditus ad interiora moliens irrepere, expulsus est, post baptisma in eremo completa omni tentatione illequoquo modo avidus mortis humanae convertit se ad faciendam mortem quam potuit, et permissus est in illud quod ex nobis mortale vivus Mediator acceperat. Et ubi potuit aliquid facere, ibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius potestatest. Factum est enim ut vincula peccatorum multorum in multis mortibus, per unius unam mortem quam peccatum debitam reddidit, ut nobis debita non noceret. Neque enim jure cujusquam potestatis exutus est carne, sed ipse se exuit. Nam qui posset non mori si nollet, procul dubio quia voluit mortuus est: et ideo principatus et potestates exemplavit, fiducialiter trillos in semetipso. Morte sua. Uno quippe verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum erat unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia vitae detine
Abbreviated transcription (Latin):
ante sabbatum. deponeren¬
tur crura confractasunt:
Ille aut̃ quia mortuus est¬
inuentus miraculo fuit: hoc
&̾iam pilatum legimus fuis¬
homini mediator ad mortẽ
falsoq se opponit ad uitam
nomine purgationis ꝑ sacra
& sacrificia sacrilega quibꝰ
suꝑbi seducunt᷑ quia nec
participatione mortis nr̃ȩ
habere potuit. nec resurrec¬
tionẽ spe. simplam qͥdẽ su¬
am mortẽ adduplã nrãm
potuit afferre simplã uͦ
resurrectionẽ in qua & sa¬
cram̃tũ esset renouationis
nr̃e & eius quę infine futu¬
ra est euigilationis exemplũ
non utiq potuit. Ille pro¬
carnẽ suam resuscitabit. Ue¬
rus uitȩ mnediator illũ sp̃m
mortuũ & mortis mediatorĩ
abspiritibus in se credentiur
foras misit ut ñ regnaret in¬
trin secus sed forinsecus opiua¬
naret: nec tam̃ ex pugnate
cui se ipse quoq temptandũ
p̃butt ut ad suꝑandas &iã
temptationes eius mediator
esset non solũ ꝑ ad uitoriũ
uerum &iã ꝑ em plum at

Expanded text:
ante sabbatum deponerenante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt. Ille autem quia mortuus inventus est, miraculo fuit. Hoc etiam Pilatum legimus fuishomini mediator ad mortem, falsoque se opponit ad vitam nomine purgationis per sacra et sacrificia sacrilega, quibus superbi seducuntur, quia nec participationem mortis nostrae habere potuit, nec resurrectionem suae, simplam quidem suam mortem ad duplam nostram potuit afferre: simplam vero resurrectionem, in qua et sacramentum esset renovationis nostrae, et ejus quae in fine futura est evigilationis exemplum, non utique potuit. Ille procarnem suam mortuam resuscitavit, verus vitae Mediator, illum spiritu mortuum et mortis mediatorem a spiritibus in se credentium foras misit, ut non regnaret intrinsecus, sed forinsecus oppugnaret, nec tamen expugnaret. Cui se ipse quoque tentandum praebuit, ut ad superandas etiam tentationes ejus mediator esset, non solum per adjutorium, verum etiam per exemplum. At
Abbreviated transcription (Latin):
cum spc corpori prȩ¬
ponatur mors quȩ sit spc
adõ deseri mors aũt corpo¬
ris abspũ de seri ea que sit
pęna in morte corporis. Ut
deserat corpus inuitus. Et
cũ sp̃c dm̃ deseruit quia
uoluit deserat corpus &iã¬
si noluerit. nec deserat cũ
uoluerit nisi aliquã sibi
ium quia ipsum corpus ꝑ¬
imatur intulerit: De mons¬
trabit sp̾e mediatoris quã
nulla pena peccati usq ad
mortẽ carnis accesserit. quia
non eam deseruit inuitus.
s quia uoluit. quando uo¬
luit . quomꝰ uoluit. Quip¬
pe dĩ ubum adinitatẽ cõ¬
mixtus. hinc ait Potestatẽ
habeo ponendi animã meã
& potestatẽ habeo iterum
sum̃di eam Nemo tollit
eam ame sed ego pono eã
ame. & iterũ summo eam
Et hoc maxime mirati sit. sic̃
euangłm loquitur qui p̃sen¬
tes erant. Cum post illam uo¬
cem inqua figuram peccatĩ
nostri edidit. continuo tra¬
didit sp̃m Longa eium mor¬
te cruciabantur. ligno sus¬
pensi Unde latronibus ut
iam morerent᷑ & de ligno

Expanded text:
us corpori praeponatur, morsque sit spiritus a Deo deseri, mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut deserat corpus invitus; ut cum spiritus Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, nisi aliquam sibi vim, qua ipsum corpus perimatur, intulerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad unitatem commixtus hinc ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam . Et hoc maxime mirati sunt, sicut Evangelium loquitur, qui praesentes erant, cum post illam vocem, in qua figuram peccati nostri edidit, continuo tradidit spiritum. Longa enim morte cruciabantur ligno suspensi. Unde latronibus, ut jam morerentur, et de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
potestates siue angłis ea
nuntiantibus. siue homit¬
bus. & tantũ audiunt qui¬
tum opus esse illi cdicat: a
sub iecta sunt om̃a: Multa
&iam p̃dicunt᷑ instinct
quodam inpulso spũ ness¬
entia sicut ca iphas. nes
quid dixit : s cũ ess& pontifex
pro phetauit: Ergo de successi¬
onibus sȩculoꝵ & de resurrec¬
tione mortuoꝵ philosophos
nec illos consulere debemus
qui creatoris eternitatẽ in qͦ
uiuimus mouem᷑ & sumus
quantũ potuer̃ intellexer̃:
quia ꝑ ea quȩ facta sunt cog

Expanded text:
potestates, sive Angelis ea potestates, sive Angelis ea nuntiantibus, sive hominibus: et tantum audiunt, quantum opus esse ille judicat, cui subjecta sunt omnia. Multa etiam praedicuntur instinctu quodam et impulso spiritu nescientium: sicut Caiphas nescivit quid dixit, sed cum esset pontifex prophetavit . 23. Ergo de successionibus saeculorum et de resurrectione mortuorum philosophos nec illos consulere debemus, qui Creatoris aeternitatem, in quo vivimus, movemur et sumus , quantum potuerunt intellexerunt. Quia per ea quae facta s
Abbreviated transcription (Latin):
Sam quã & prophetarum
nom̃ non omĩno alie¬
num est alitt̃is eoꝵ s plu¬
rimũ int̾ est utrũ experi¬
m̃to p̃teritoꝵ infutura co¬
nicantur sicut medici mul¬
ta p̃uidendo &iam lit̃tis
manda uer̃ quȩ ipsi exꝑta
notauerant sicut deniq agri¬
colȩ uel &iam nautȩ mul¬
ta p̃nontiant tali enim
si ex longis interuallis tẽpoꝵ
fiant : diuinationes putan¬
tur An uero iam uent᷑a ꝓ¬
cesserint & longeus aue¬
mentia nuntient᷑ pacuto
sensu uidentium quod cũfa¬
ciunt aerię potestates diui¬
nare credunt᷑ tanquam sique¬
ꝙ de montis uertice aliquꝰ
longe uideat uenientẽ & ꝓ
xime in campo habutantib
ante nunti&. Ana bangłis
sapientiam quȩ suam inai¬
cat ubi& futura & p̃teri
stant uelquibus dam pri¬
nuntient᷑ hominibus uel
ab eis aucdita rursus adalia
homines trans mittant᷑: Ai
ipsoꝵ hominũ quorundan
głos s ꝑ se ipsas futuroꝵ
stantes causas in ipsa sũma
rerum archȩ conspiciunt
Audi unt aũt ista & aȩrię

Expanded text:
anquam et Prophetarum nomen non omnino alienum est a litteris eorum: sed plurimum interest, utrum experimento praeteritorum futura conjiciantur; sicut medici multa praevidendo, etiam litteris mandaverunt, quae ipsi experta notaverunt; sicut denique agricolae vel etiam nautae multa praenuntiant talia enim si ex longis intervallis temporum fiant, divinationes putantur: an vero jam ventura processerint, et longe visa venientia nuntientur pro acuto sensu videntium, quod cum faciunt aereae potestates divinare creduntur; tanquam si quisquam de montis vertice aliquem longe videat venientem, et proxime in campo habitantibus aute nuntiet: an ab Angelis Sapientiamque suam indicat, ubi et futura et praeterita stant, vel quibusdam praenuntientur hominibus, vel ab eis audita rursus ad alios homines transmittantur: an ipsorum hominum quorumdam gelos, sed per se ipsas futurorum stantes causas in ipsa summa rerum arce conspiciant. Audiunt enim ista et aereae
Abbreviated transcription (Latin):
o ordine consulendist̃. Nũ¬
quid enum quia uerissimȩ
disputant & do cum̃tis certis¬
simis ꝑsuadent aeternis rati¬
onibus omĩa tẽporalia fieri.
propterea potuer̃ in ipsis ra¬
cionibus ꝑficere uel ex ipsis
colligere quod sint. animaliũ
genera que semina singuloꝵ
in exordiis qui modus in in¬
crem̃tis qui num̃ĩ ꝑ conceptꝰ
motus in adpetendis qui se¬
comdum naturam sunt. fu¬
giendisq contͣriis Non ne is¬
ta om̃a non ꝑ illã in cõmuta¬
bilem sapientiam sed ꝑlocoꝵ
ac tempoꝵ historiam que si¬
uerunt. et ab aluis ex ꝑta atq
conscripta credider̃ Q uomi¬
nus mirandum est nullo mͦ
eos potuisse prolixoꝵ sęculoꝵ
seriem uestigare & quandã
mȩtam huiꝰ excursus: quo
tan quã fluuio genus decur¬
rit humanũ atq inde con¬
uersionẽ ad suum cuiq de¬
bitum t̃minum ista enim
ne historici scribere potu¬
erunt longe futura & a
nullo exꝑta atꝙ narrata
noc isti philosophi. cȩteris
meliores in illis sũmis act̾nis¬

Expanded text:
 ordine consulendi sint. Numquid enim quia verissime disputant, et documentis certissimis persuadent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, propterea potuerunt in ipsis rationibus perspicere, vel ex ipsis colligere quot sint animalium genera, quae semina singulorum in exordiis, qui modus in incrementis, qui numeri per conceptus, motus in appetendis quae secundum naturam sunt, fugiendisque contrariis? Nonne ista omnia, non per illam incommutabilem sapientiam, sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripta crediderunt? Quo minus mirandum est, nullo modo eos potuisse prolixiorum saeculorum seriem vestigare, et quamdam metam hujus excursus, quo tanquam fluvio genus decurrit humanum, atque inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque narrata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternis
Abbreviated transcription (Latin):
ic &iam resurrectionem
Icarnis nr̃ȩ reprȩhenduit
sibiꝙ pocius &iam dehis rebus
redi uolunt: quasi uero quia
pcelsam incõmutabilẽ ꝙ sub¬
stanciam ꝑ illa que factast̃
intelligere potuer̃. proptẽa
de conũsione rerũ in cõmuta¬

Expanded text:
i etiam resurrectionem carnis nos credere reprehendunt, sibique potius etiam de his rebus credi volunt. Quasi vero, quia praecelsam incommutabilemque substantiam per illa quae facta sunt intelligere potuerunt , propterea de conversione rerum
Abbreviated transcription (Latin):
pittant ad contẽp landũ
dm̃: & inherendũ dõ uirtu¬
te ꝓpria se posse purgari
quos ipsa suꝑbia maximȩ¬
maculat Nullum enĩ iue¬
um est cui magis di uinale¬
ge resistit᷑: & in quod maus
accipi& dominandi ius ille
suꝑbissimus spꝰc ad ima me¬
diator. ad sũma intercluse
nisi occulte insidi aus alia us
deuitetur : aut ꝑ ppłm de¬
ficientem quod in tp̃tatur
amalech aꝑte serui ens & ad
t̃ram ꝓmissionis repurgans¬
do transitum negans. per oi¬
cẽ dñi que moysi manibus
extentis est p̃figurata suꝑe¬
tur: hinc eium sibi purga¬
cionem. isti uirtute ꝓpͥa pl¬
licentur quia non nulli eoꝵ
potuer̃ aciem m̃tis. Utra
omnẽ creaturam trans mitt
& lucẽ in cõmutabilis uerua¬
tis quantu la cũꝙ ex parte
contingere quod ap̃ianos mul¬
tos ex fide int̾im nossola ui¬
uentes nondum potuisse de¬
rident sed quid ꝓdest suꝑ¬
bienti & obhoc erubescenti
lignum conscendere delon¬
qinquo prospicerȩ patriam
trans marinam : aut quid

Expanded text:
qui se putant ad contemplandum Deum et inhaerendum Deo virtute propria posse purgari, quos ipsa sumaculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum negans per crucem domini, quae Moysi manibus extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti uirtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos multos ex fide interim sola uiuentes nondum potuisse derident. sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum ascendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam ? aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes se esse sapientes
tulti factisunt. Et cũ idonei
non essent in et̾nitate spiri¬
alis in cõmutabilis quȩ na¬
turȩ aciem m̃tis tam constan¬
terꝰ infigere ut in ipsa sapi¬
entia sapientiam creatoris at¬
ꝓ rectoris umiuersitatis
uiderent uolumina sȩculoꝵ
quȩ ibi iam essent. & semper
ssent: hic aũt futura essent
ut non essent atꝙ ut ubi
uiderent conũsationes in
nelius non solum animoꝵ
ed &iam corpoꝵ humanoꝵ
isꝙ ad sui modi ꝑ fectionẽ:
ũ g adhec ⁊bi uidenda
iullo modo essent idonei
nec ad illud quidem digni
habitisunt ut eis ista ꝑ scõs
an głos nunciarent᷑. siue
forii secus ꝑ sensus corporis
si ue interioribus reuelatio¬
nibus in spũ exp̃ssius sicut
patribus nr̃is uera pietate
p̃ditis hȩc de monstrata funt
qui ea p̃dicentes & uel de p̃¬
sentibus signis uel de ꝓximis
rebus ita ut p̃dixerant fac̾¬
tis fidem facientes auctorita¬
tem cui de longe futuris usꝙ
dam de societate & ci uitate

Expanded text:
dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt . Et cum idonei non essent, in aeternitatem spiritualis incommutabilisque naturae aciem mentis tam constanter infigere, ut in ipsa sapientia Creatoris atque Rectoris universitatis viderent volumina saeculorum, quae ibi jam essent et semper essent, hic autem futura essent ut non essent; atque ut ibi viderent conversiones in melius, non solum animorum, sed etiam corporum humanorum usque ad sui modi perfectionem: cum ergo ad haec ibi videnda nullo modo essent idonei, ne ad illud quidem digni habiti sunt, ut eis ista per sanctos Angelos nuntiarentur; sive forinsecus per sensus corporis, sive interioribus revelationibvera pietate praeditis haec demonstrata sunt, qui ea praedicentes, vel de praesentibus signis vel de proximis rebus, ita ut praedixerant, factis fidem facientes, auctoritatem cui de longe futuris usquedam de societate et civitate
Abbreviated transcription (Latin):
atq huus modi quã uis insen¬
sibilibus atq in eis que inde
animus ꝑsensum corporis tra¬
xit agantur atq uersantur
non sunt tamen rationis ex¬
perti: Non hec hominibꝰ peco¬
ribusq comunia : sed sublimi¬
oris rationis est iudicare de
istis corporalibus secundũ ra¬
ciones incorporales & sempit¬
nas que nisi supramentẽ hu¬
manã essent in conmutabiles
pro fecto non essent. atq his
nisi sub uingeretur aliquid
nr̃orũ non scdm eas possem
camus aut̃ decorporalibus ex
ratione dimensionum atque
figurarum quã in comutalit
manere mens nouit :¬

Expanded text:
i quamvis in sensibilibus, atque in eis quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, non sunt tamen rationis expertia, nec hominibus pecoribusque communia. Sed sublimioris rationis est judicare de istis corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas: quae nisi supra mentem humanam essent, incommutabiles profecto non essent; atque his nisi subjungeretur aliquid nostrum, non secundum eas possemucamus autem de corporalibus ex ratione dimensionum atque figurarum, quam incommutabiliter manere mens novit
Abbreviated transcription (Latin):
quippe respondeatur: hec in
carnalibus abere ofensionẽ
dum corporei coceptus part̾¬
que cogitantur: Quã quã
& hec ipsa castissime cogitent
quibus mundis omnia mun¬
da sunt: Inmundis aũt &
infidelibus quorum pollu¬
ta sunt & mens & cõscientia
ita nihil est mundum. ut cos¬
dam eorũ etiã deuirgine
scđm carnẽ natus xp̃s offen¬
dat: Sed tam̃ in piritalibus
illis sũmis ubi non est aliqͥd
uiolabile aut corpuptibile.
nec tantum extẽpore nec ex
informi formatũ: siquadi¬
cuntur talia edcorũ similitu¬
linẽ ȩtiã ista inferioris crea¬
iure genera quã uis longerẽ¬
motissima facta sunt nõ debent
cuius quã sobriã ꝑturbare
prudencia: Necum uanum
deuitat orrorẽ in ꝑniciosum
incurrat erronem ad suescat
incorporibus ita spiritalium
reperire uestigia Ut cum in¬
desumsum uersus duce racio¬
ne ascendere ceperit ut adip¬
sa incomutabibem ueritatẽ
at. non secũ ad sũm a ꝑtrahat
qđ contempnit in infimis::

Expanded text:
quippe respondeatur haec in quippe respondeatur haec in carnalibus habere offensionem, dum corporei conceptus partusque cogitantur. Quanquam et haec ipsa castissime cogitent, quibus mundis omnia munda sunt: immundis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem at, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis.
Abbreviated transcription (Latin):
ro inde nõ mihi uident᷑
probabilẽ afferre sentenciã
qui sic arbitrantur trinitatẽ
imaginis dĩ intribus ꝑsonis
qđ adtinet adumanã naturã
posse reperiri ut incon uigiũ
masculi & feminȩ. atq in eoꝵ
prole conpleatur: Quod qua¬
si uir ipse patris ꝑsonam inti¬
met: Fili uero qđ deillo ita
processit ut nasceretur. ut nõ
ꝑsonam uelut sp̃s dicunt ẽẽ
mulierẽ quȩ ita deiuro pro¬
cessit ut non ipsa ẽẽ filius aut
filia quã uis ea concipiente
ples nasceretur: Dixit enim
et tam̃ filius non est: In huius
igitur opinionis errore hoc so¬
lum ꝓbabiliter ad fertur quod
ditur non omne quod deali¬
qua ꝑsona ita existit uꝑsonã
alteram faciat filiũ non posse
dici quando quidẽ deuiro ꝑ¬
sona estitit ꝑsona mulieris.
nec tam̃ eius filia dicta est:
Cecetera sane ita sunt absur¬
da imo uero ita falsa ut fa¬
cillime redarguantur omit¬
to enim quale sitit sp̃m sc̃m
matrẽ filii dei pututarẽ
& coniugem patris fortassis

Expanded text:
roinde non mihi videntur probabilem afferre sententiam, qui sic arbitrantur trinitatem imaginis Dei in tribus personis, quod attinet ad humanam naturam, posse reperiri, ut in conjugio masculi et feminae atque in eorum prole compleatur: quod quasi vir ipse Patris personam intimet; Filii vero, quod de illo ita processit ut nasceretur; atque sonam velut Spiritus dicunt esse mulierem, quae ita de viro processit, ut non ipsa esset filius aut filia , quamvis ea concipiente proles nasceretur. Dixit enim , et tamen Filius non est. In hujus igitur opinionis errore, hoc solum probabiliter affertur, quod ditur, non omne quod de aliqua persona ita existit, ut personam alteram faciat, filium posse dici; quandoquidem de viri persona exstitit persona mulieris, nec tamen ejus filia dicta est. Caetera sane ita sunt absurda, imo vero ita falsa, ut facillime redarguantur. Omitto enim quale sit, Spiritum sanctum matrem Filii Dei putare et conjugem Patris: fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt aut̃ & pecora sen¬
tire ꝑcorporis sensus ex¬
trinsecus corporalia eadem
memoriȩ fixa reminisci atq
in eis adpetere conducibilia
fugere in cõmoda: Uerũ et¬
ea notare nõ solum naturalit̃
apta sed &iam de industria
memorie comendata retine¬
re & iobliuione iam que la¬
bencia recordando atq cogi¬
tando rursus in primene Ut
quẽ admodũ exeo quodge¬
rit memoria cogitatio for¬
matur: Sic & hoc ipsum qđ
in memoria est cogitatione uii¬
formetur Fictas autẽ uisio¬
nes hinc atq inde recordata
quelibet sum̃do & quas ad suen¬
do conponere inspicere. quẽ¬
admodũ in hoc regũ genere
quȩ ueri similia sunt discer¬
natur aueri non spiritalibus

Expanded text:
ossunt autem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
sie nunc uideamus ubi
sit quasi quoddã hominis
exterioris que confiniũ: Quic¬
quid enim habemus in animo
conmune cũm pecore. recte ad¬
huc dicitur ad exteriorẽ ominẽ
ꝑtinere: Non enim solũ corpus
homo exterior deputabitur. sed
ad iuncta quadã uita sua qua
conpages corporis & om̃s sensu¬
suigent. quibus instructus est
ad exteriora sentienda quoꝵ
sensorum imagines infixe in
memoria cum recordando re¬
uisuntur res adhuc agitur ad
exteriorẽ hominẽ ꝑtinens: Atq
in his omnibus. non distamus
apeccore nisi quod figura cor¬
poris non ꝓni sederecti sumus
Qua inre admonemur ab eo
qui nos fecit ne meliore nr̃i par¬
te idest anima similes pecoribꝰ.
simus aquibus corporis erectio¬
ne distamus: Non ut in ea que
sublimia sunt incorporibus ani¬
mum ꝓciamus: Nam uel inta¬
libus qui etẽ uoluntatis ad pe¬
tere ꝓsternere ẽ animũ: Sed sĩc
corpus ad eã quę sunt excelsa
corporũ id est ad celestia natu¬
ralit̾ erec tum est sic animus

Expanded text:
e nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter erectum est; sic animus,
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur dsserimus de
naturamentis humane.
delina quã redisserimus nec
eam inhac duo que conme¬
morauiunus nisi ꝑ officia ge¬
minamꝰ: Itaq cum in ea que¬
rimus trinitatẽ in tota que¬
rimus non separantes acionẽ
rationalẽ intemporalibus a cõ¬
templatione eternorum ut
certium aliquid inquiramus
quo trinitas impleatur sed
in tota natura mentis ita tri¬
nitatẽ repperiri opus est ut
sid est accio temporaliũ cui
operi necessariũ sit adutoriũ
ꝓter quod adhȩc inferiora
administranda deriuatur ali¬
quid mentis in una nus quã
dis ꝑtita mente trinitas inue¬
niatur & facta iam ista dis¬
tributione in eo solo quod ad
contemplationẽ ꝑtineat eter¬
norum non solũ trinitas sed
etiam imago dĩ: In hoc aut̃
quđ deriuatum est in actio¬
nẽ temporaliũ & am sitrinitaᷤ
possit nontam̃ imago dei pos¬
sit inueniri:¬

Expanded text:
um igitur disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravi, nisi per officia geminamus. Itaque cum in ea quaerimus trinitatem, in tota quaerimus, non separantes actionem rationalem in temporalibus a contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus quo trinitas impleatur. Sed in tota natura mentis ita trinitatem reperiri opus est, ut si desit actio temporalium, cui operi necessarium sit adjutorium, propter quod ad haec inferiora administranda derivetur aliquid mentis, in una nusquam dispertita mente trinitas inveniatur: et facta jam ista distributione, in eo solo quod ad contemplationem pertinet aeternorum, non solum trinitas, sed etiam imago Dei; in hoc autem quod derivatum est in actione temporalium, etiamsi trinitas possit, non tamen imago Dei possit inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
llut uero nr̃m qđ in actione
corporaliũ atq temporaliũ
tractandorũ ita uersatur
ut non sit nobis commune
cum peccore: rationale est¬
quidem. sed exilla rationali
nr̃e mentis substantiã qua
sub heremus intelligibili atq
in cõmutabili ueritati. tam¬
quã ductum ex &inferioribꝰ.
trac tandis gubernandisq de¬
putatum est:. Sic̃ enim in
omnibus pecoribus non inuen
tum est uiro aduitoriũ simi¬
le illi nisi de illo detractum
ncon uigium formaretur
Ita menti nr̃e qua suꝑnam¬
dinternã consulimus uerita¬
tem nullu est adusum re¬
rum corporaliũ quatũ na¬
turȩ. hominis satis est simile
adiutoru ex anime partibus
quas conmune cum pecoribꝰ.
habemus & ideo quid idam¬
ationale nr̃m non abunitã¬
is diuortio separatum sed
nauxilio societatis quasi
tur officio & sicut unacaro
est duorũ inmasculo & fe
mina sec intellectũ nr̃m &
actionẽ uel consiliũ & exse¬
cucione uel rationem & ap¬
petitũ rationalẽ uel si quo

Expanded text:
llud vero nostrum quod in actione corporalium atque temporalium tractandorum ita versatur, ut non sit nobis commune cum pecore, rationale quidem est, sed ex illa rationali nostrae mentis substantia, qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in otum viro adjutorium simile sibi, nisi de illo detractum in conjugium formaretur; ita menti nostrae qua supernam consulimus Veritatem, nullum est ad usum rerum temporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecoribus habemus . Ideoque rationale nostrum non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi tur officio. Et sicut una caro est duorum in masculo et in femina; sic intellectum nostrum et actionem, vel consilium et exsecutionem, vel rationem et appetitum rationalem, vel si quo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam scilicet uoluntatẽ bonã
qui debonis quoꝵ capax est.
humana natura non deulli¬
us mali ꝑpetratione uel ad¬
eptione gaudere desiderat:
& bona qualia in hac mise¬
ra uita. esse possunt pruden¬
ti temperanti forti & iusta
mente sectatur. & quantum
datur ad sequitur ut &iam
inmalis sit bonus & finitis ma¬
lis omnibus atq impletis bons
omnibus sit beatus

Expanded text:
ipsam scilicet voluntatem bonam, ipsam scilicet voluntatem bonam, qui de bonis quorum capax est humana natura, non de ullius mali perpetratione vel adeptione gaudere desiderat; et bona, qualia et in hac misera vita esse possunt, prudenti, temperanti, forti, et justa mente sectatur, et quantum datur assequitur; ut etiam in malis sit bonus, et finitis malis omnibus atque impletis bonis omnibus sit beatus.
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo exhis duobus¬
beata uita constet atq:
omnibus nota omnib cara
sit quid putamꝰ eẽ cause quur
horũ duorũ quando utrũq
non possunt magis eligant
homines ut omnia que uolunt
habeant quã ut omnia bene
uelint &iã nõ habeat: Anipsa
est prauitas generis humani
ut cum eos non lateat nec illũ
beatũ eẽ quiqđ uult non ha¬
b& nec illũ quiqđ male uult
habet sed illũ qui & habet
quecũq uult bona & nulla
uult mala exis duob quib
beata uita ꝑficitur. quando
utrũq non datur ideligatur
pocius unde magis beata uita
recedartir: Longius quippe
abilla est quicũq adipiscit᷑
male cupita quãqͥ nõ adipi¬
scitur concupita Cum pocius
eligii debuerit uoluntas bo¬
na atq ꝓponi &iã nõ adep¬
ta que appetit: Propinquat
enim beata uitȩ. qui bene uult
quecũq uult & que adeptus
cũ fuerit beatus erit. Qutiq
non mala sed bona beatum
faciunt quando faciunt qͥe
aliquid habet iam id que.
nõ parui existimandum eã

Expanded text:
um ergo ex his duobusbeata vita constet, atque omnibus nota, omnibus chara sit; quid putamus esse causae cur horum duorum, quando utrumque non possunt, magis eligant homines, ut omnia quae volunt habeant, quam ut omnia bene velint etiamsi non habeant? An ipsa est pravitas generis humani, ut cum eos non lateat, nec illum beatum esse qui quod vult non habet, nec illum qui quod male vult habet; sed illum qui et habet quaecumque vult bona, et nulla vult mala, ex his duobus quibus beata vita perficitur, quando utrumque non datur, id eligatur potius, unde magis a beata vita receditur longius quippe ab illa est quicumque adipiscitur male concupita, quam qui non adipiscitur concupita; cum potius eligi debuerit voluntas bona, atque praeponi, etiam non adepta quae appetit? Propinquat enim beato, qui bene vult quaecumque vult, et quae adeptus cum fuerit beatus erit. Et utique non mala, sed bona beatum faciunt, quando faciunt: aliquid jam, idque non parvi aestimandum, eam
Abbreviated transcription (Latin):
quale sit nescit nec potest
nescire quid sit qđ uellescit
Sequitur ut om̃s beatam uitã
sciant: Om̃s aut̃ beati habent
qđ uolunt quã us non om̃s
qui habent qđ uolut conti¬
nuo sint beati. Cõ tinuo aut̃
miseri qui uel nõ habent qđ
uolunt uelid habent qđ nõ
non recte uolunt: Beatus igi¬
tur non est nisi qui &habet
omĩa que uult & nihil uult
male:¬

Expanded text:
quale sit nescit, nec potest quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt continuo sint beati: continuo autem miseri, qui vel non habent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus igitur non est, nisi qui et habet omnia quae vult, et nihil vult male
Abbreviated transcription (Latin):
Praeclarissime omuino atq
uerissime: quis nãq ita sit m̃o
cecus & ab omni luce ueritadꝰ
alienus actenebris dedecoris
inuolutus ut eũ qui nequitͥ
uiuit acturpiter & nullo ꝓi¬
bente nullo ulciscente. nullo
saltim reprehendere auden¬
te. insuꝑ & laudantib pluri¬
mis qm̃ sicut ait scriptura
diuina laudatur peccator
indesideris anime sue & qui
iniqua gerit benedicitur:
Implet om̃s suas facinoriss¬
mas & flagitiosis simas uolun¬
iates ideo beatũ dicit qui
uuit ut uult. Cum ꝓfecto ui¬
quã uis & sic miser est ut mi¬
nus tam̃ esset si nihil eorũ
ue p̃erperã uoluisset habe¬
re potuiss& &iã maleenĩ
uoluntate uel sola quisq
miser efficitur sed miserior
potestate qua desideriũ ma¬
le uoluntatis impetur:
Qua propt̾ qm̃ uerũ est
qđ om̃s homines ẽẽ beati ue¬
lint. idque unũ ardentissi¬
mo amore appetant. & ꝓp¬
ter hoc cetera quecumq ap¬
petunt nec quisquã potest
amare qđ omnino quid uel

Expanded text:
Praeclarissime omnino atque Praeclarissime omnino atque verissime. Quis namque ita sit mente caecus, et ab omni luce decoris alienus ac tenebris dedecoris involutus, ut eum qui nequiter vivit ac turpiter, et nullo prohibente, nullo ulciscente, et nullo saltem reprehendere audente, insuper et laudantibus plurimis, quoniam sicut ait Scriptura divina, Laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur , implet omnes suas facinorosissimas et flagitiosissimas voluntates, ideo beatum dicat, quia vivit ut vult: cum profecto quamvis et sic miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset? Etiam mala enim voluntate vel sola quisque miser efficitur: sed miserior potestate, qua desiderium malae voluntatis impletur. Quapropter, quoniam verum est quod omnes homines esse beati velint, idque unum ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel
Abbreviated transcription (Latin):
N forte illut ẽ. qđ nos ab
illis angustus possit eru¬
ere Ut qm̃ diximus ibi quos¬
que posuisse beatã uitã quo
eos maxime delectauit ut uo¬
luntas epyscoporũ uirtus ze¬
nonent: Sic aliũt aliquid ali¬
ut nihil dicamus eẽ uiuere
sini uiuere scđm delectationẽ
suã: & ideo falsum nõ esse
quod om̃s beate uiuere uelint.
quia om̃s ita uolunt ut quẽ¬
que delectat. Nam & hoc po¬
pulo si pronunciatũ esset in
teatro om̃s id insuis uolun¬
tatib inuenirentur: Sed hoc
quoq cicero cum sibi exad¬
uerso proposuiss& ita redar¬
guit ut cui hoc sentiunt eru¬
bescant: Ait enim: Ecce aut̃
non filosofi. quidẽ. sed prom¬
ti tamen addisputandum:
Om̃s aiunt eẽ beatos quiui¬
uant uiuunt ut ipsi uelint¬
Ecce aut hoc est qđ nos di¬
ximus ut quosq delectat:
Sed mox ille subiecit fal¬
sum quidẽ uelle enim quod
non deceat idest ipsum miser¬
rimũ nec tã miserũ est non
adipici qđ uelis quã ad ipi¬
ci uelle qđ nõ oporteat:

Expanded text:
n forte illud est quod nos ab his angustiis possit eruere, ut quoniam diximus ibi quosque posuisse beatam vitam quod eos maxime delectavit, ut voluptas Epicurum, virtus Zenonem; sic alium aliquid aliud, nihil dicamus esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam, et ideo falsum non esse quod omnes beate vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Nam et hoc populo si pronuntiatum esset in theatro, omnes id in suis voluntatibus invenirent. Sed hoc quoque Cicero cum sibi ex adverso proposuisset, ita redarguit, ut qui hoc sentiunt, erubescant. Ait enim: Ecce autem non philosophi quidem, sed prompti tamen ad disputandum, omnes aiunt esse beatos, qui vivant ut ipsi velint: hoc est quod nos diximus, Ut quosque delectat. Sed mox ille subjecit: Falsum id quidem. Velle enim quod non deceat, idipsum miserrimum est: nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat.
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Illa &iã que ita sciunt᷑
ut num quã exidere possint
ipsius animi naturã ꝑtinent
ut est illud qđ nos uiuere
scimꝰ: Man& enim hoc quam¬
diu animꝰ man& & quia sẽꝑ
Id ergo & si qua repperiuntur
similia in quibus imago dĩ.
pocius intuenda est. &iã si
semꝑ sciuntur. tam̃ quia nõ
sẽꝑ &iã cogitantur: Quo mͦ
dehis dicatur uerbũ sẽpiter¬
nũ cum uerbũ nr̃m nr̃a cogi¬
tatione dicatur: inuenire dif¬
ficile est: Sempiternũ est
enim animo uiuere. sempit̾¬
nũ ẽ scire qđ uiuit: Nec ta¬
men sempit̃ nũ est cogitare
uitã suã. uł cogitare scienciã
uitȩ suȩ: Quoniã cũ aliut
atq aluit ceperit. hoc desine
cogitare. quã uis nõ desinat
scire: Ex quo fit ut si potest
esse ananimo ali qua sciencia
sempiterna & sempit̾na ẽe nõ
potest eius dẽ scienciȩ cogita¬

Expanded text:
mus. 25. Illa etiam quae ita sciuntur, mus. 25. Illa etiam quae ita sciuntur, ut nunquam excidere possint, ipsius animi naturam pertinent, ut est illud quod nos vivere scimus manet enim hoc quamdiu animus manet, et quia semper id ergo et si qua reperiuntur similia, in quibus imago Dei potius intuenda est, etiamsi semper sciuntur, tamen quia non semper etiam cogitantur, quomodo de his dicatur verbum sempiternum, cum verbum nostrum nostra cogitatione dicatur, invenire difficile est. Sempiternum est enim animo vivere, sempiternum est scire quod vivit: nec tamen sempiternum est cogitare vitam suam, vel cogitare scientiam vitae suae; quoniam cum aliud atque aliud coeperit, hoc desinet cogitare, quamvis non desinat scire. Ex quo fit, ut si potest esse in animo aliqua scientia sempiterna, et sempiterna esse non potest ejusdem scientiae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis: hoc non potest: Non
enĩ potest facere quic quã.
nisi quod uiderit patrẽ facien¬
tẽ: & nõ aseipso loquitur. sed
apatre illi est omne qd loqui¬
tur: Cum ipsũ pater unice
loquitur: Et magna illius
uerbi potencia est nõ posse
mentiri. quia nõ potest illic
ẽẽ est. & non. sed est. est ñ. ñ
At enim : nec uerbũ dicendũ
est qđ uerũ nõ est. Scita li¬
bens adsertior: Quid cum
uerũ est uerbũ nr̃m. &ideo
recte. uerbũ uocatur: Num¬
quid sic̃ dici potest uel uisio
deuisione. uel sciencia desci¬
encia. ita dici potest. essencia
de essencia: Sic̃ illud dĩ uer¬
bũ maxime dicitur: Maxi¬
me que dicendũ est: Quid
ita: Quia nõ hoc est nobis ẽẽ
quod nosse: Multa quippe
nouimus. quȩ ꝑ memoriã qđ¬
admodo uiuunt. ita hec obli¬
uione qđ ad modo moriunt᷑:
atque ideo cũ illa iam non
sint in notitia nr̃a nos tam̃ sumꝰ.
& cũ scientia nr̃a animo lapsa
perierit anobis. nos tam iuiui¬

Expanded text:
est nobis, hoc non potest. Non est nobis, hoc non potest. Non enim potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: et non a se ipso loquitur, sed a Patre illi est omne quod loquitur, cum ipsum Pater unice loquitur: et magna illius Verbi potentia est, non posse mentiri; quia non potest esse illic Est et non , sed Est, est; Non, non. At enim nec verbum dicendum est, quod verum non est. Si ita, libens assentior. Quid, cum verum est verbum nostrum, et ideo recte verbum vocatur, numquid sicut dici potest vel visio de visione, vel scientia de scientia, ita dici potest essentia de essentia, sicut illud Dei Verbum maxime dicitur maximeque dicendum est? Quid ita? quia non hoc est nobis esse, quod est nosse. Multa quippe novimus quae per memoriam quodam modo vivunt, ita et oblivione quodam modo moriuntur: atque ideo cum illa jam non sint in notitia nostra, nos tamen sumus; et cum scientia nostra animo lapsa perierit a nobis, nos tamen vivi
Abbreviated transcription (Latin):
um quid uerbũ nr̃m de
sola sciencia nr̃a nascitur
Nonne multa dicimꝰ &iã que
nescimꝰ. nec dubitantes ea di¬
cimus sed uera ẽẽ arbitran¬
tes: Que fortes uera sunt
in ipsis rebus dequibus lo¬
qui mur: nõ in uerbo nr̃o.
uera s̃: Qui uerbũ uerũ nõ
ẽ.nisi qđ dere. quascitur gig¬
nitur: Falsũ ẽ. ergo isto mo¬
do uerbũ nr̃m. nõ cũ menti¬
mur. sed cũ fallimur: Cum
aut̃ dubitamꝰ nõdũ est uer¬
bum dere qua dubitamꝰ. sed
deipsa dubutatione uerbum
est: Quã uis enim non noue¬
rimus anuerũ sit unde dubi¬
tamꝰ : tam̃ dubitare nos noui¬
mus: Ac ꝑhoc cũ hoc dicimus
mus dicimus quid quod &iã
mentiri possumꝰ: Qd cũ facimꝰ
utiq uolentes & scientes falsũ
uerbũ habemꝰ. & ubi uerũ uer¬
bum est mentiri nos. hoc enĩ
scim̾. & cũmenti tos nos ẽẽ cõ¬
fitemur uerũ dicimꝰ. Qđ sci¬
mus enim dicim̾: Scim̾ nãq
nos ẽẽ mentitos Uerbũ aut̃
illud quod est ds̃ & potencius

Expanded text:
umquid verbum nostrum de sola scientia nostra nascitur? Nonne multa dicimus etiam quae nescimus? Nec dubitantes ea dicimus, sed vera esse arbitrantes: quae forte si vera sunt, in ipsis rebus de quibus loquimur, non in verbo nostro vera sunt; quia verbum verum non est, nisi quod de re quae scitur, gignitur. Falsum est ergo isto modo verbum nostrum, non cum mentimur, sed cum fallimur. Cum autem dubitamus, nondum est verbum de re de qua dubitamus, sed de ipsa dubitatione verbum est. Quamvis enim non noverimus an verum sit unde dubitamus, tamen dubitare nos novimus: ac per hoc cum hoc dicimus, mus dicimus. Quid, quod etiam mentiri possumus? Quod cum facimus, utique volentes et scientes falsum verbum habemus: ubi verum verbum est mentiri nos; hoc enim scimus. Et cum mentitos nos esse confitemur, verum dicimus: quod scimus enim dicimus; scimus namque nos esse mentitos. Verbum autem illud quod est Deus et potentius
Abbreviated transcription (Latin):
omnimodã similitudinẽ
capiens ut quomodo res
quȩ quęscitur. sic &iã co¬
gitetur: Id est sine uoce
sine cogitatione uocis
que profecto alicuius lin¬
gue est si incorde dicatur.
ac ꝑhoc &iã si cõcedamus
ne contra uersia uocabuli
laborare uideamur iam
uocandũ ẽẽ uerbũ quiddã
illud mentis nr̃e qđ de nr̃a
sciencia formamari potest.
&iã prius quã formatum
sit quia iam ut ita dicam
formabile est quis non ui¬
deat quunta hic sit dissi¬
militudo ab illo dĩ uerbo
quod informa dĩ sic est ut
non ante fuerit formabile .¬
post que fomatũ nec ali¬
quando ee possit informae
sed sit forma simplex & sim¬
pliciter equalis ei dequo ẽ.
& cui mirabilit̾ co ęterna ẽ:¬

Expanded text:
omnimodam similitudinem omnimodam similitudinem capiens; ut quomodo res quaeque scitur, sic etiam cogitetur, id est, sine voce, sine vocis cogitatione, quae profecto alicujus linguae est, sic in corde dicatur. Ac per hoc etiam si concedamus, ne de controversia vocabuli laborare videamur, jam vocandum esse verbum quiddam illud mentis nostrae quod de nostra scientia formari potest, etiam priusquam formatum sit, quia jam, ut ita dicam, formabile est; quis non videat, quanta hic sit dissimilitudo ab illo Dei Verbo, quod in forma Dei sic est, ut non antea fuerit formabile priusquam formatum, nec aliquando esse possit informe, sed sit forma simplex et simpliciter aequalis ei de quo est, et cui mirabiliter coaeterna e