comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gariam. fssociatur autem cuidam duci teuthonicoꝵ nomine
Godefrido. qui erat eustachii bolomensis comittis filius. s of¬
ficio dignitatis dux erat theuthonicus. Nic uultu elegans.
statura ꝓcerus dulcis eloquio. morib egregius. & intantum¬
nutib lenis. ut magis inse monachũ quam militem figura¬
ret. Nic tamen cũ hostem sentiebat adeẽ & inminere plium.
tunc audaci mente concipiebat animum. & quasi leo fren¬
dens adnulluis pauebat occursum. Et que lorica uel chype¬
us sustinere poterat impetum mucronis illius Nio cum
tum peditumq ꝑhungariam iter arripuit. ꝑuiam scili¬
cet quam rarolus magnus incomꝑabilis rex francoꝵ olim
suo exercitui fieri usq constantinopolim p̾cepit. Prim
gͥ petiuis heremita cũ suis & magna gente alemannorũ
constantinopolim uenit. & copiosa langobardorũ gentem
multosq alios exdiu̾sis locoꝵ spaciis aggregatos inuenio.

Expanded text:
gariam. Associatur autem quidam duci Teutonicorum, nomine gariam. Associatur autem quidam duci Teutonicorum, nomine Godefrido, qui erat Eustachii Boloniensis comitis filius, sed officio dignitatis dux erat Teutonicus. Hic vultu elegans, statura procerus, dulcis eloquio, moribus egregius, et in tantum lenis ut magis in se monachum quam militem figuraret. Hic tamen, cum hostem sentiebat adesse, et imminere praelium, tunc audaci mente concipiebat animum, et quasi leo frendens ad nullius pavebat occursum. Et quae lorica vel clypeus sustinere posset impetum mucronis illius? Hic cumtum peditumque per Hungariam iter arripuit. Per viam scilicet, quam Carolus Magnus, incomparabilis rex Francorum, olim suo exercitui fieri usque ad Constantinopolim praecepit. Primus igitur Petrus Eremita cum suis, et magna gente Alemannorum, Constantinopolim venit; et copiosam Langobardorum gentem, multosque alios ex diversis locorum spatiis aggregatos invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtatis ac potentie. seu domesticȩ facultatis homines in illo cõ¬
cilio cruces acceꝑunt. & uiam sã sepulchri spoponderunt.
inc diuulgatũ ẽ ubiq t̾rarũ concilium illud uenerabile. & ad
aures regum acpͥncipum ꝑuenit concilii constitutũ honora¬
bile. Diacuit om̃ib & plusquã trecenta milia mente iter c̃õ¬
cipiunt. & adimplere satagunt. ꝓnt unicuiq posse contult
dñs Iamꝙ triuiatim dissultare cepit srancigene genti in¬
manitas. & desiderio iam cũ tuitis pugna bat eorum
ꝑba ferocitas.
Rat iuillis dieb quidam qui heremi
rat nomine petaus. qui apud illos qui
abbates efferebatur. eo qd̾ nec pane nec carne uescebatur. s tam̃
uino. aliisq cibis om̃ib fruebatur. & famam abstinentie in
delitiis querebat. Nic ea tempestate. collegit sibi non modicã
equitum peditumq multitudinẽ. & iter suum direxit ꝑhun¬

Expanded text:
aetatis ac potentiae seu domesticae facultatis homines in illo conaetatis ac potentiae seu domesticae facultatis homines in illo concilio cruces susceperunt, et viam sancti sepulcri spoponderunt! Hinc divulgatum est ubique terrarum illud concilium venerabile, et ad aures regum ac principum pervenit concilii constitutum honorabile. Placuit omnibus, et plus quam trecenta millia mente iter concipiunt, et adimplere satagunt, prout unicuique posse contulit Dominus. Jamque turmatim exsultare coepit Francigenae gentis unanimitas; et desiderio jam cum Turcis pugnabat eorum proba ferocitas. n illis diebus quidam, qui eremita exstiterat, nomine Petrus, qui apud illos qui s efferebatur, eo quod nec pane nec carne vescebatur, sed tamen vino aliisque cibis omnibus fruebatur, et « summam abstinentiam in deliciis quaerebat. » Hic ea tempestate collegit sibi non modicam equitum peditumque multitudinem, et iter suum direxit per Hun
Abbreviated transcription (Latin):
nans tante constitutionis. totum commouit orbem. ita ut etiã
inmaritimis occeam insulis diuulgatũ ẽẽt. qd̾ iherosolimitanũ
tter. in concilio sic stabilitum fuisset. Giła ꝓuenit indę xp̃ianis
Nis atditur animi multitudo. illis incutitur pauor i mentis he¬
bitudo. Ad eo cȩlestis tuba ꝑcrepuit. qd̾ ubiꝙ gens om̃is infesta
ap̃ianonomini intremuenit. Elucet igitur qr ñ fute humane
itaq reuersus ẽ unusquisq laicoꝵ. & urbanus papa incias¬
entium. qi ñdum erat inter eos aliquis nomitanoꝵ pͥncipũ
Uniuersi uero elegerunt ^ pͣodiensem ep̃m. asserentes eum
reb humanis ac diuinis ualde ẽẽ idoneum. & utraq scientia
ꝑitissimum. suisq actionib multiuidum. Iue itaq licet
inuitꝰ suscepit quasi alter moyses ducatũ ac regimen dñici
popłi. cũ benedictione ilłius pape actotiꝰ concilii. Oqt diuerse

Expanded text:
nans tantae constitutionis totum commovit orbem, ita ut etiam nans tantae constitutionis totum commovit orbem, ita ut etiam in maritimis Oceani insulis divulgatum esset, quod Hierosolymitanum iter in concilio sic stabilitum fuisset. Gloria provenit inde Christianis trepidatio. His additur animi magnitudo, illis incutitur pavor et mentis hebetudo: adeo coelestis tuba percrepuit, quod ubique gens omnis infesta Christiano nomini intremuit. Elucet igitur quod non fuit humaitaque reversus est unusquisque laicorum. Et Urbanus papa, in crasentium, quia nondum erat inter eos aliquis nominatorum principum. Universi vero elegerunt Podiensem episcopum asserentes eum rebus humanis ac divinis valde esse idoneum, et utraque scientia peritissimum, suisque in actionibus multividum. Ille itaque, licet invitus, suscepit quasi alter Moses ducatum ac regimen Dominici populi, cum benedictione domini papae ac totius concilii. O quot diversae
Abbreviated transcription (Latin):
buerio. & d̾o sponfionem inde fecerit. eiq libaturũ hostiam
uiuentem scãm. n beneplacente deuouerit. signũ dñice crucis
infronte sua siue inpectore p̾ferat. qui uͦ indeuoti cõpos regͤdi
uoluerit. int̾ spatulas recto ponat. Tales quippe bifaria oꝑatioe
cõplebunt islud dñi p̃ceptum qd ipse iub& ꝑeuuangłiam.
Qi non baiulat crucem suam & uenit post me. non ẽ me dignꝰ.
His ita cõpletis. unus exromanis cardinalib nomine gregorius.
ꝓ om̃ib terre ꝓstratis: dyat cõfessionem suam. & sic om̃s pectora sua
tondentes. impectauerunt dehis quȩ male cõmiserant absolu¬
tionem. & factã absolutione. benedictionem. & benedictione ꝯ¬
secuta. ad ppͥa remeandi licentiam. Et ut cunctis clarescat si¬
delib qoͦ hȩc uia ado non abhomine sit constituta. sicut amul¬
tis cõꝑimus. postea ipso die quo hȩc facta st̃ & dicta. fama pco¬

Expanded text:
buerit, et Deo sponsionem inde fecerit, eique se litaturum hostiam buerit, et Deo sponsionem inde fecerit, eique se litaturum hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, devoverit, signum Dominicae crucis in fronte sua sive in pectore praeferat. Qui vero inde voti compos ingredi voluerit, inter scapulas retro ponat. Tales quippe bifaria operatione complebunt illud Domini praeceptum, quod ipse jubet per Evangelium: Qui non bajulat crucem suam et venit post me, non est me dignus . » His ita completis, unus ex cardinalibus, nomine Gregorius, pro omnibus terrae prostratis dixit confessionem suam, et sic omnes pectora sua tundentes, impetraverunt de his quae male commiserant absolutionem, et facta absolutione, benedictionem; et benedictione consecuta, ad propria remeandi licentiam. Et ut cunctis claresceret fidelibus quod haec via a Deo non ab homine sit constituta sicut a multis postea comperimus ipso die quo haec facta et dicta sunt, fama praeco
Abbreviated transcription (Latin):
tib ur̃is affuisset: una om̃ium urm uox ñ fuisset.
Licet enĩ uiã uox numerosa ꝓdierit. tamen origo uocis una fuit.
ꝓpt̾ea dico uobis. qr ds hanc auobis elicuit. qui ur̃is eam pectorib
inseruit. Sit gͦ uobis uox ista inreb bellicis militare signum.
qr ubum hoc ado ẽ ꝓbatum. Cum inhostem fiet bellicosi impetꝰ
congressiti. ent uniuersis hȩc exparte di una uociferatio. Dr̃
uult ds uult. Et non p̃cipimus aut suademus. ut senes aut
in becilles. & usui armoꝵ miie idonei. hoc it arripiant. nec
mulieres sine conuigib suis aut frib. aut legitimis cestimoniis
ullatenus incedant. Tales enim magis sunt inpedimento. qm̃
adiumento. plus honeri quã utilitati. Ditiores in opib subueni¬
ant. & expeditos adbellum. desuis facultatib secũducant. Preᷤᷤ¬
tia. Quippe nec laicis expedit ꝑegͥnari. nͥ cũ su benedictione
sacerdotis. Qꝰ cumq ergo huius scẽ ꝑegͥnationis animum ha¬

Expanded text:
estris fuisset, una omnium vestrum vox non fuisset. Licet enim vox vestra numerosa prodierit, tamen origo vocis una fuit. Propterea dico vobis quod Deus hanc a vobis elicuit, qui vestris eam pectoribus inseruit. Sit ergo vobis vox ista in rebus bellicis militare signum, quia verbum hoc a Deo est prolatum. Cum in hostem fiet bellicosi impetus congressio, erit universus haec ex parte Dei una vociferatio: DEUS VULT, DEUS VULT. Et non praecipimus aut suademus, ut senes aut imbecilles, et usui armorum minime idonei, hoc iter arripiant, nec mulieres sine conjugibus suis, aut fratribus, aut legitimis testimoniis ullatenus proficiscantur. Tales enim magis sunt impedimento quam adjumento; plus oneri quam utilitati. Divites in opibus subveniant, et expeditos ad bellum de suis facultatibus secum ducant. Prestia. Quia nec laicis expedit peregrinari, nisi cum sui benedictione sacerdotis. Quicunque ergo hujus sanctae peregrinationis animum ha
Abbreviated transcription (Latin):
galearũ. aut scutoꝵ. aut lancearũ. sole radiante ferre pot̾at
intuitũ: Pedites uͦ om̃i genere teloꝵ sic p̃muniti sunt. qͥ
& armis accingant᷑. tam̃ ut in ermes peregͥni necessaria
sibi mercant᷑. Quȩ cũ audiss uir circũspectꝰ. & diuitiis
opulentissimꝰ. talia u̾ba ꝓtulit corã om̃ib. Grãs agere dõ
om̃s debemꝰ qui in sua potestate habet om̃iũ corda. & quo
uult inclinat ea. Quis enĩ tot pͥncipes tantũq ppło insi¬

Expanded text:
galearum, aut scutorum, aut lancearum, sole radiante, ferre poterat galearum, aut scutorum, aut lancearum, sole radiante, ferre poterat intuitum! Pedites vero omni genere telorum sic praemuniti sunt, quicum sic telis et armis accingantur, tamen ut inermes peregrini necessaria sibi mercantur. Quae cum audisset vir circumspectus et divitiis opulentissimus, talia verba protulit coram omnibus: « Gratias agere Deo omnes debemus, qui in sua potestate habet omnium corda et quo vult inclinat ea. Quis enim tot principes, tantum populum in u
Abbreviated transcription (Latin):
Sacsic apłica bñdictione ꝑcepta. ab urbe discessert̃. & ꝑapuliã
U uͦ sic incederent. rumor. tanti exercitus ad aures cuiꝰ¬
dam t̾re illius pͥncipis ꝑuenit nomine boamundi. qui
tunc erat in obsidione malphi suꝑ litus scaphardi pelagi consti¬
tuti. Qui hec audiens. fecit inquiri quib pͥncipib tantus exer¬
citus regebatur. quib armis muniebatur: quo ordine in cede¬
rent. utrũ raꝑe uenerant. aut sibi necessaria cõꝑarent. Cui
abinqͥsitorib relatũ ẽ. depͥncipib quia hugo magnꝰ philippi
regis francoꝵ germanꝰ. signifer erat & dux tante militiȩ. E¬
bertꝰ comes normannꝰ. Rob̃tꝰ comes frandrensis. Stephanus
comes carnotensis. Raymiuidꝰ comes scĩ Eg̾idii. ⁊ ep̃c podienꝰ¬
sis. duces erant & dñi. Exercitꝰ aũt sic de¬
uote & seriatĩ ꝓcedebat. quia cui nocerent nullus erat. Lima
equitũ tam idonea erant: quia intanto ꝓcinctu militie.
dĩ conueniebãt. Nam quis carneus oculus loricarũ aut̃

Expanded text:
Ac sic apostolica benedictione percepta, ab urbe discesserunt, et per Apuliam vero sic incederent, rumor tanti exercitus ad aures cujudam terrae illius principis pervenit, nomine Boamundi, qui tunc erat in obsidione Malphi super littus Scaphardi pelagi constituti. Qui hoc audiens, fecit inquiri quibus principibus tantus exercitus regatur, quibus armis muniatur, quo ordine incedant, utrum rapere venerant, aut sibi necessaria compararent. Cui ab inquisitoribus relatum est de principibus, quod Hugo Magnus, Philippi regis Francorum germanus, signifer et dux sit tantae militiae, Robertus comes Northmannus, Robertus comes Flandrensis, Stephanus comes Carnutensis, Raimundus comes Sancti Aegidii, et episcopus Podiensis duces erant et domini. Exercitus autem sic devote et seriatim procedebat, quia cui nocuerit nullus erat. Arma equitum tam idonea erant, quia in tanto procinctu militiae Dei conveniebat. Nam quis carneus oculus loricarum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾cari. N uobis quidm p̾cipue erigit subsiaium: qm̃
a do uobis collatum e. pre cunctis nationib ut iam di¬
rimus in signe decus armoꝵ. Arripite gͥ uiam hanc
urrbanus urbano sermone ꝑ orauit: ita om̃ium qͥ
aderant affectus in unum conciliauit. ut ad clama¬
rent. Ds̃ uult: ds uult. Quod ut uenerandi pon¬
tifex romanus audiuit. erectis incelum luminib

Expanded text:
imprecari. A vobis quidem praecipue exigit subsidium, quoniam imprecari. A vobis quidem praecipue exigit subsidium, quoniam a Deo vobis collatum est prae cunctis nationibus, ut jam diximus, insigne decus armorum. Arripite igitur viam hanc,Urbanus urbano sermone peroravit, ita omnium qui aderant affectus in unum conciliavit, ut omnes acclamarent, Deus vult; Deus vult. Quod ut venerandus pontifex Romanus audivit, erectis
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum exuberat. & uix sola alimenta suis cultorib ammi¬
nistrat. Inde ẽ quod uos ininuicem mordetis & contenditis. bella
mouetis. & plerumq mutuis uulnerib occiditis. Cessent gͥ
inter uos odia. conticescant uirgia. bella quiescant. & toti
controuersiȩ dissensiones sopiantur. Niam scĩ sepulchri in¬
cipite. terram illam nefariȩ genti auferte. eamq uobis subi¬
cite. Terra illa filiis isrł adõ inpossessionẽ data fuit. sicut
script᷑a dicit. quȩ lacte & melle fluit. Iherłm umbilicus
ẽ terrarum. tra p̃cetis fructifera quasi alter paradisus deli¬
ciarum. Hanc redẽptor humani generis suo illustiauit
ad uentu: de corauit conuersatione. sacrauit passione.
morte redemit: sepultura in signiuit. Hec igit᷑ cuuitas
regalis in orbis medio posita. n c asuis hostib captiua
tenetur: & ab ignorantib dm ritui gentium ancillat᷑.
Q uerit gͥ & optat liberari: & ut ei sub ueniatis ñ cessat

Expanded text:
tiorum exuberat; et vix sola alimenta suis cultoribus admitiorum exuberat; et vix sola alimenta suis cultoribus administrat. Inde est quod vos invicem mordetis, et comeditis; bella movetis, et plerumque mutuis vulneribus occiditis. Cessent igitur inter vos odia, conticescant jurgia, bella quiescant et totius controversiae dissensiones sopiantur. Viam sancti sepulcri incipite, terram illam nefariae genti auferte, eamque vobis subjicite. Terra illa filiis Israel a Deo in potestatem data fuit, sicut Scriptura dicit quae lacte et melle fluit . Hierusalem umbilicus est terrarum, terra prae caeteris fructifera, quasi alter paradisus deliciarum. Hanc redemptor humani generis suo illustravit adventu, decoravit conversatione, sacravit passione, morte redemit, sepultura insignivit. Haec igitur civitas regalis in orbis medio posita, nunc a suis hostibus captiva tenetur, et ab ignorantibus Deum ritui gentium ancillatur. Quaerit igitur et optat liberari, et ut ei subveniatis non cessat
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinem animorũ. agilitatem corporum. uirtutem hu¬
miliandi uerticem capilli uobis resistentium. Moueant uoᷤˢ
& incitens animos ur̃os adiurilitatem gesta p̾decessorum ur̃oꝵ¬
ꝓbitas & magnitudo karoli magni regis. & ludouici filii
reuerent᷑ eoꝵ inmunditiis sordidantur. Ofortissum milites.
& in uictorum ꝓpago parentum. nolite degenerari. s uͥtutis pͥoꝵ¬
ur̃oꝵ reminiscimini. Eͦd si uos carus lib̾orum & parentum. &
coniugum detinet affectꝰ. recolite qͥd in euuanglio dicat dns
ͥ amat patrem aut matrem suꝑme. nonẽ me dignus. Omiᷤᷤ
qui reliquerit domum aut patrem aut matrẽ aut̃ uxorem
aut filios aut agros ꝓpt̃ nomen meum centuplum accipiet
& uitam aternam possidebit. Pon uos ꝓtrahat ulla pos¬
sessio. nulla rei familiaris sollicitudo. qm̃ terra hȩc quam
in habitatis. clausura maris undiq & uigis montium cͥcũ¬
data. numerositate ur̃a ooangustatur. nec copiarum diui¬

Expanded text:
magnitudinem animorum, agilitatem corporum, virtutem humagnitudinem animorum, agilitatem corporum, virtutem humiliandi verticem capilli vobis resistentium? Moveant vos et incitent animos vestros ad virilitatem gesta praedecessorum, probitas et magnitudo Caroli Magni regis, et Ludovici filii reverenter eorum immunditiis sordidantur. O fortissimi milites, et invictorum propago parentum, nolite degenerare, sed virtutes um reminiscimini. Quod si vos charus liberorum et parentum et conjugum continet affectus, en recolite quid in Evangelio dicat Dominus: Qui amat patrem aut matrem super me, non est me dignus . Omnis qui reliquerit domum, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Non vos protrahat ulla possessio, ulla rei familiaris sollicitudo, quoniam terra haec quam inhabitatis clausura maris undique et jugis montium circumdata, numerositate vestra coangustatur; nec copia divi
Abbreviated transcription (Latin):
euerterit. aut suorum ritui sacroꝵ mancipauerit. Altaria
suis in i quitatib inquinata subuertunt. xp̃anos cicũcidunt.
cruoremq cituncisionis aut suꝑ altaria fundunt. aut
inuasis baptisterii inmnergunt. & quod eis places turpi oc¬
cubitu multare. umbilicum eis ꝑforant. capud uitaliorum
abstraunt. ad stipitem ligant. & sic flagellando cntũducunt
qͥadusq extractis uiscerib solo ꝓstrati corriuuint. Quosdam
stipiti ligatos sagitant. quosdã extento collo & nu¬
dato. gladio appetunt. & utrũ uno ictu truncare
possint ꝑtemptant. Q dicam denefauda mulierum constru¬
patione. dequa loqui detͣius ẽ quam silere: Regnũ fuͣmͤ coꝵ
iam abcis ita emutilatum ẽ. & suis usib mancipatum.
qd̾ tratisi eari non potest itinere duoꝵ ribi mensium. qͥb
gͥ ahoc ulciscendum. ad hoc eripiendum labor incũbit. nisi
uobis. quib p̾cet̾is gentib contulit ds̃ insigne decus armorum.

Expanded text:
everterit, aut suorum ritui sacrorum mancipaverit. Altaria everterit, aut suorum ritui sacrorum mancipaverit. Altaria suis foeditatibus inquinata subvertunt, Christianos circumcidunt, cruorem circumcisionis, aut super altaria fundunt, aut in vasis baptisterii immergunt. Et quos eis placet turpi occubitu mulctare, umbilicum eis perforant, caput vitaliorum abstrahunt, ad stipitem ligant, et sic flagellando circumducunt, quoadusque extractis visceribus solo prostrati corruunt. Quosdam stipiti ligatos sagittant; quosdam extento collo et nudato gladio appetunt, et utrum uno ictu truncare possint pertentant. Quid dicam de nefanda mulierum constupratione? De qua loqui deterius est quam silere. Regnum Graecorum jam ab eis emutilatum est, et suis usibus emancipatum, quod transmeari non potest itinere duorum mensium. Quibus igitur ad hoc ulciscendum, ad hoc eripiendum, labor incumbit, nisi vobis, quibus prae caeteris gentibus contulit Dominus insigne decus armorum,
Abbreviated transcription (Latin):
berrimum. conuentii gallorum ac germanorũ. tam eĩorum qͣm¬
& pͥncipum. Ordinatis igitur in eo reb eccłiasticis. ex uit da¬
nus papa. in qͣda filii spaciosam latitudinis platea. qr nor po¬
terat om̃s illos capare. cuius libet edifitii clausura. Q hac sia¬
elucet oꝑib adõ electa & dilecta. tam situ tͣrarum quã fide ca-¬
tholica. qmͣ honore sce̾ ȩccłiȩ abuniuersis nationib: segregata.
ad uos sermo nr̃ dirigitur. uobisq nr̃a exortatio ꝑten
ditur. Scire uos uolumus. quȩ lugubs̃  causa acduros fineᷤ
nos addixerit. quȩ necessitas ur̃a contorumq s̃idelium attraxe¬
rit. Aiherosolimorum finib & urbe constantinopolitana rela¬
tio grauis emersit. & sepissime iam adaures nĩas ꝑuenit. qd̾ ui¬
populauerit. ipsosq captiuos. partun int̾ram᷑ ab̃ duxerint.
partĩq nece miserabili ꝓstrauerint. eccłasq dĩ aut sunditꝰ

Expanded text:
berrimum, conventu Gallorum ac Germanorum, tam episcoporum quaberrimum, conventu Gallorum ac Germanorum, tam episcoporum quam principum. Ordinatis igitur in eo rebus ecclesiasticis, exivit dominus papa in quadam spatiosae latitudinis platea, quia non poterat illos capere cujuslibet aedificii clausura. Qui hac suaelucet operibus, a Deo dilecta et electa, tam situ terrarum quam fide catholica, quam honore sanctae Ecclesiae, ab universis nationibus segregata, ad vos sermo noster dirigitur, vobisque exhortatio nire vos volumus quae lugubris causa ad vestros fines nos adduxerit, quae necessitas vestra cunctorumque fidelium attraxerit. Ab Hierosolymorum finibus et urbe Constantinopolitana relatio gravis emersit, et saepissime jam ad aures nostras pervenit quod vipopulaverit ipsosque captivos partim in terram suam abduxerit, partimque nece miserabili prostraverit ecclesias Dei aut funditus
Abbreviated transcription (Latin):
one. conmendari deb& notitie tã p̃sentium qmͣ futuroꝵ. ut ꝑ
hoc & spes indm̃ xꝑiana magis solidet᷑. & laus eiꝰ in eoꝵ m̃tib
uiuatior. incitet᷑. Nam qͥs regum & pͥncipũ posset subigere. tot
ciuitates ⁊ castella nat᷑a arte seu humano ingenio p̃munita.
nͥ francoꝵ beata gens cuiꝰ ẽ dñs ds̃ eiꝰ. popłs queni elegit inhe¬
reditatem sibi: Inferat gͦ nobis dĩ sapientia. qd̾ ad laudem
sui nominis ꝓferãmus. & ĩciant qui hec legerint uel audierit.
qr nichil fuuoli. nichil mendatii. nichil nugarũ. nͥ qd̾ uerũ ẽ
Ngo domritics incarnationis millesimo. nona¬
gesimo. auinto. magnũ intia fines galliȩ conciliũ¬
celebratum ẽ. in aluernia scilicet ciuitate quȩ clarus ditis. bella¬
mons appellatur. cui papa urbanus scd̃s cum romanissent gͥ¬
ep̃is & cardinalib p̃fuit. ẜuit autem illud concilium ualdde cele¬

Expanded text:
one commendari debet notitiae tam praesentium quam futurorum, ut per one commendari debet notitiae tam praesentium quam futurorum, ut per hoc et spes in Deum Christiana magis solidetur, et laus ejus in eorum mentibus vivacior incitetur. Nam quis regum aut principum posset subigere tot civitates et castella, natura, arte, seu humano ingenio praemunita, nisi Francorum beata gens, cujus est Dominus Deus, populus quem elegit in haereditatem sibi? Inferat ergo nobis Dei sapientia quod ad laudem sui nominis proferamus. Et sciant, qui haec legerint sive audierint, quod nihil frivoli, nihil mendacii, nihil Dominicae Incarnationis millesimo nonagesimo quinto, magnum inter fines Galliae conciliucelebratum est, in Arvernia scilicet, in civitate quae Clarusmons appellatur. Cui papa Urbanus secundus cum episcopis et cardinalibus praefuit. Fuit autem illud concilium valde cele
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ obtinet pͥncipatum. qui diuino spũ ꝓphetiȩ ebracis hste¬
ris. quarũ dõ reuelante ipse auctor extitit. mundi descripsit
exordium. & pͥme etatis ac scdẽ. facta mirabiliora. nec ñ & patͥ¬
archarũ gesta nobis adduxit inmediũ. Nuiꝰ exemplum imi¬
ti sunt ihu naue. samuel & dauid. quoꝵ pͥmꝰ iosue librum.
sed̾s. & teitiꝰ regũ hystorias conscripserunt. Eixhoc gͦ liquido
qr reuera do fit acceptabile. ut adnoti¬
titiam fidelium suoꝵ litt̃is cõmendet᷑. cũ int̾ra ꝑagit qͦo p̾fixis
temporib
fieri disposuit aliqͦd opus mirabile. S post cͤa
cis mẏsterium. qmͣ qd̾ modernis temporib actũ ẽ in hoc itinere
nr̃oꝵ iherosolimitarũ. Quod quanto studiosius qͥsq auertet.
tanto ubius intramentis sue dilatatos recessus obstupescet. Hoc
enĩ non fuit humanũ opus. s diuinũ. & id̾o litt̃ali cõpaginati¬

Expanded text:
sanctus obtinet principatum, qui divino spiritu prophetiae, Hebraicis littesanctus obtinet principatum, qui divino spiritu prophetiae, Hebraicis litteris, quarum ipse autor exstitit, mundi descripsit exordium, et primae aetatis ac secundae facta mirabiliora, nec non et patriarcharum gesta nobis adduxit in medium. Hujus exemplum secuti sunt Jesus Nave, Samuel et David, quorum primus Josue librum, secundus et tertius Regum historias conscripserunt. Ex hoc ergo liquido quod revera Deo sit acceptabile, ut ad notitiam fidelium suorum litteris commendetur, cum in terra peragit quod praefixis temporibus fieri disposuit, aliquod opus mirabile. Sed quid poscis mysterium, quam quod modernis temporibus actum est in hoc itinere nostrorum Hierosolymitarum? Quod quanto studiosius quisque adverterit, tanto uberius intra mentis suae dilatatos sinus obtupescet. Hoc enim non fuit humanum opus, sed divinum. Et ideo litterali compaginati
Abbreviated transcription (Latin):
rata compositio dictionis. Unde sicui achademicis studiis in¬
nutrito displicet hec nr̃a edicio. ob forsitan q pedestͥ sermone
incedentes. plus iusto in ea rusticauerimus. notificare ei uolu¬
mus. qi apud nos ꝓbabilius ẽ abscondita rusticando elucidare.
quã aꝑta philosophando obnubilare. Sermo enim semꝑ ex¬
actꝰ. semꝑ ẽ ingratꝰ. qr qd̾ difficile intellectu ꝑcipitur. aure sur
dior hauritur. Nos uero plebeio incessu sic uolumꝰ ꝓgredi
nr̃m sermonem. ut qui uis cuͣ audierit speret idem. & si for¬
te idem es se temptauerit. longe separetur abidera. Si quis
affectat scire locum quo hȩc hystoria composita fuerit. scat
eẽ claustrum cuiusdam cellȩ sc̃i nemign. constitute in ep̃atu
remensi. Si nomen auctoris exigitur qui eam composuit. Rotb̃tꝰ
appellatur. Explicit A logus: Incipit serno.¬
Nten om̃s hystorio graphos uet̾is ac noui testamenti. moyse

Expanded text:
rata compositio dictionis. Unde, si cui academicorum studiis inrata compositio dictionis. Unde, si cui academicorum studiis innutrito displicet haec nostra editio, ob hoc forsitan quod pedestri sermone incedentes plus justo in ea rusticaverimus, notificare ei volumus quod apud nos probabilius est, abscondita rusticando elucidare, quam aperta philosophando obnubilare. Sermo enim semper exactus, semper est ingratus; quia quod difficili intellectu percipitur, surdiori aure hauritur. Nos vero plebeio incessu sic volumus progredi sermonem nostrum, ut quivis cum audierit, speret idem; et si fortassis idem tentaverit esse, longe separetur ab idem. Si quis affectat scire locum quo haec historia composita fuerit, sciat esse claustrum cujusdam cellae S. Remigii constitutae in episcopatu Remensi. Si nomen auctoris exigitur, qui eam composuit, ROBERTUS appellatur. INCIPIT PROLOGUS Inter omnes historiographos Novi ac Veteris Testamenti Moses
Abbreviated transcription (Latin):
niuenzos qͥ hanc hystoriam legerint. siue le¬
gere audierint. & auditam intellexerint. depcor
ut cũ in ea aliqͥd inurbane ꝯpositum inuenerint
concedant ueniam. qr hanc scribere conpulsus sum
ꝑobedientiam. Qdam & enim albas .s. nomine. uit¬
terarum scientia. & morum pbitate preditꝰ. oftendit mutram hs¬
toriam scd̃m hanc materiam. s: ei ao modum displiceb̾at. partim
q initium suum quod inclarimontis concibo consatutum
fuit non habebat. partim qr series tã pulchie ma¬
teriei inculta iacebat. & litterarum compositio dichonum.
inculta uacillabat. Precepit igitur michi. et eur ÷ ut qui
clarimontis concilio int̾fui acephale materiei cᷤput᷑ ppͥonerẽ.
& lecturis eam. accuratiori stilo componerem. Ego uero ꝙ nota¬
rium non habui alium nisi me. & ditaui et scripsi. sic continua¬
tim paruit menti manꝰ. & manu penna. et pene pagina. &
fidem satis p̾stare potest & liuitas carminis. & mininie phale¬

Expanded text:
Universos qui hanc historiam legerint, sive legi audierint, et auditam intellexerint, deprecor, ut cum in ea aliquid inurbane compositum invenerint, concedant veniam, quia hanc scribere compulsus fui per obedientiam. Quidam enim abbas, nomine N., litterarum scientia et morum probitate praeditus, ostendit mihi unam historiam secundum hanc materiam, sed ei admodum displicebat: partim, quod initium suum quod in Clarimontis concilio constitutum fuit, non habebat; partim quod series tam pulchteriae inculta jacebat, et litteralium compositio dictionum incondita vacillabat. Praecepit ergo mihi ut qui Clarimontis interfui concilio, acephalae materiei caput praeponerem, et lecturis eam accuratiori stylo componerem. Ego vero, quia notarium non habui alium nisi me, et dictavi, et scripsi: sic quod continuatim paruit menti manus, et manui penna, et pennae pagina, et fidem satis praestare potest et levitas carminis, et minime phale
Abbreviated transcription (Latin):
afinib suis non elongare. S ne om̃ino uideamur ut elingueᷤ
p̃t̾isse urbem regiam. loquamur aliquid deea qm̃ dissonũ
egimus inquadam historia. quia constantinus imꝑator
romanus. cũ quadam nocte inciuitate quȩ bitantium
memorabatur obdormisset. uisionem uidit. que inhunc
modum ei apparuit. Anus quedam ueste dissuta. & quasi se¬
micintiis circumsepta ueniebat ad eum: ⁊ sue opis flagita¬
bat subsidium. Uestem exigebat qua indueretur. cooptu¬
ram qua oegeretur. alimoniam qua pasceretur. Pmisitq rex
continuo se subuenturum. ⁊ indubitanter postulata collatu¬
rum. Uꝰ sic uisio disparuit. Tunc uir potentissimus. sonno
excitꝰ. cũ incorde suo quenam ȩȩt hec uisio uersaretur. diui¬
no nutu intellexit. ciuitatem ipsam iꝑ qua erit auxiliũ
querere. & se in melius restitu poptare
Sicq constantinus afunda

Expanded text:
finibus non elongare. CAPUT IV. Sed ne omnino videamur ut elingues praeterisse urbem regiam, loquamur aliquid de ea, quoniam dissonum egimus in quadam historia quod Constantinus imperator Romanus, cum quadam nocte in civitate quae Byzantium memoratur, obdormisset, visionem vidit, quae in hunc modum ei apparuit. Anus quaedam veste dissipata et quasi semicinctis circumsepta, veniebat ad eum, et suae opis flagitabat subsidium. Vestem exigebat qua indueretur, cooperturam qua tegeretur, alimoniam qua pasceretur; promisitque ei rex continuo se subventurum, et indubitanter postulata collaturum. Et sic visio disparuit. Tunc vir potentissimus somno excitus, cum in corde suo quaenam esset visio haec versaretur divino nutu intellexit, civitatem ipsam in qua erat auxilium quaerere et se in melius restitui peroptare. Sicque Constantinus a funda
Abbreviated transcription (Latin):
bre onaust &e adlo nultos suos ñ audent ꝓhibere. Reuera
dũs nunc ascendit suꝑ occasũ. qm̃ requiescit lrani meuers
eceidentaliũ. Nunc ocere dens illustrare
parat ouentẽ. & nouis syderib suis excitatis qua pͥmebat᷑
de pellere cȩcitatẽ. Et cũ int̃ tanta agmima enites ceree tubi¬
lis fulgor armor. hunc tam̃ reu̾beraret. si posset intueri
splendor animoꝵ. Hii ad bellũ imnanimit̃ incedunt nõ
ut sugiant. s ut aut moriant᷑ aut uincãt. Qou qpe
nullũ uide credunt dispendiũ. uincere uͭ dium subsii ẽ.
p̃coniũ. Plui gͦ memorati pͥncipes quos supͣ dicimꝰ sabscon¬
diguo tẽpe de suis sedib exieit: s natale solũ transeune
Duerso tẽꝑe & itinere transalpiauerũt. Itaq ꝑitalia iter
direrer̃t. & diuma p̾eunte custodia scc̃o appiss sp rona ulqs
ꝑuenert. Et o głosa ap̃i militia quã ñ potuert᷑ ẽtinere tã
speciose uibis in tra su incolatꝰ spatia. ł domicilia. & ob hoc

Expanded text:
ibere. Revera nunc Dominus ascendit super occasum, quoniam requiescit in animabus occidentalium. Nunc occidens illustrare parat orientem, et novis sideribus suis excitatis, qua premebatur, depellere caecitatem. Et cum inter tanta agmina enitesceret terribilis fulgor armorum, hunc tamen reverberaret, si intueri posset, splendor animorum. Hi ad bellum unanimiter incedunt, non ut fugiant, sed ut aut moriantur, aut vincant. Mori quippe nullum vitae credunt dispendium; vincere vero divini subsidii est praeconium. Hi ergo memorati principes, quos supra diximus, satis congruo tempore de suis sedibus exierunt, sed natale solum transeuntes, diverso tempore et itinere transalpinaverunt. Itaque per Italiam iter direxerunt, et divina praeeunte custodia, secundo appulsu Romam usque pervenerunt. Et, o gloriosa Christi militia, quam non potuerunt continere tam spatios
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio uiui eua serant. retro ad illud casttũ confluxerãt.
Qios tur lerur ei insequentes stiues lignor ut nros com¬
buterent cucum posuerunt. s qui obsessi erant de tuie iõe
uit sollicid ignem in stiues miseit. & dĩ nutu flane uerõ¬
do plerosq de hostib cõbussert. E uaci tande illosianopusren

Expanded text:
aelio vivi evaserant, retro ad illud castellum confluxerant; quos Turci insequentes, strues lignorum, ut nostros comburerent, circumposuerunt. Sed qui obsessi erant de tuitione vitae solliciti, ignem in strues immiserunt, et Dei nutu flante vento, plerosque de hostibus combusse
Abbreviated transcription (Latin):
duos. quib unũ nom̃. una c̃sanguinitas. equa potestas. idẽ
e arius e animis etiam gla consulatiis. compares. norman¬
nus scilicet. & flandrensis comes. Cũ quib higo n lagrinan
tẽ iu iilupi regis fiancoꝵ qui ipso tempe francia suoasuo su¬
gauiit unperio. Pic honestate moꝵ a elegentia conpni x
anun u tute. regilem de qua ortus erat cõmendabat
ꝓsapiã. Q ũ quo &ͥ stephanꝰ carnotensis comes quiabo¬
nis intiis prauos deinceps obtinuit extꝰ Squani abo
numeri obtimates &s minoris faine consules. ĩnͣ his sunt asso¬
ciati. tam eiusdẽ franciȩ qu̾a maioris & minoris brittants
A parte austral mota sunt̾ castra podiensis ep̃i. & comitis sei egi¬
dii nomine Rarmundi. Uir iste cũ p̃diues eẽt & temꝑalibus
bonis locupletaret᷑. om̃a sua uendidit: & uiã deliberationu
dĩci sepulchri arripuit. Ecce p̾sentialit̾ nc̃ uidemꝰ in re.

Expanded text:
duos, quibus unum nomen, una consanguinitas, aequa potestas, idem et armis et animis, etiam gloria consulatus compares, Northmannus scilicet et Flandrensis comes, cum quibus Hugo Magnus, frater Philippi regis Francorum, qui ipso tempore Franciam suo subjugabat imperio. Hic honestate morum, et elegantia corporis, et animi virtute, regalem de qua ortus erat commendabat prosapiam. Cum quo et Stephanus Carnotensis comes, qui a bonis initiis pravos deinceps obtinuit exitus. O quam alii innumeri optimates et minoris famae consules, cum his sunt associati tam ejusdem Franciae quam majoris et minoris Britanniae! A parte australi mota sunt castra Podiensis episcopi, et comitis Sancti Aegidii, nomine Raimundi. Vir iste cum praedives esset, et temporalibus bonis locupletatus, omnia sua vendidit, et viam deliberationis sancti sepulcri arripuit. Ecce praesentialiter nunc videmus in re,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. denuntiarent. & ꝓhdolor uidicauer̃t om̃s ut qͥa
regi mittebant. regalis nuntius debebat ire & electiis ẽ hugo
magnuis uere regalis & genere & morib. Qũe nullatenus
misessent. si non reuersurũ scissent. Hic cũ regi legationẽ suã
implesset. morte interceptus occubuit. & quo regredi dispo¬
suerat. ad extremũ non potuit. Constantinopolitanꝰ aũt im¬
perator uulpinus. ꝓ receptii tant& urbis non p̃sũpsit uenire:
qm̃ recognoscebat fidem & sacram̃ti uira. & data pignora fran

Expanded text:
veniret, denuntiaverunt. Et, proh dolor! judicaverunt omnes, ut quia veniret, denuntiaverunt. Et, proh dolor! judicaverunt omnes, ut quia regi mittebant, regalis nuntius debebat ire; et electus est Hugo Magnus, vere regalis et genere et moribus. Quem nullatenus elegissent, si non reversurum sciissent. Hic cum regi legationem suam complesset, morte interceptus occubuit, et quo regredi disposuerat, ad extremum non potuit. Constantinopolitanus autem imperator vulpinus pro receptu tantae urbis non praesumpsit venire, quoniam recognos
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet apłoꝵ Petri & pauli. Sicq diuina respicien¬
te miscdĩa. ꝓcella antiochenȩ tribulationis. quȩ fere ꝑ .&.
menses intumuerat sedata fuit. & regia ciuitas quȩ longo
tractu temꝑũ iugo diabolice captiuitatis inclinata fue¬
rat amissa pͥstinȩ libertatis gãm recuperauit. Hostes uͦ¬
qui eam captiuauerant. fiunt & ipsi captiui. & in latebris
siluarũ cauernisq petrarũ. & fossis montiũ st̃ dispersi.
Armenii enim & surani habitatores patriȩ illius. ꝑ dies plurimos.
scrutati sunt illos. & inueniebant illos semineces. alios uulnerat̃¬
tos alios parte capitis carentes. alios uentͥ suo ne om̃ino uitalsa
exirent. manussuas opponentes. & de tractis eoꝵ spoliis interfi¬
ciebant. Itaq in imici dĩ deppłãti sunt. & ap̃iani serui dĩ ex¬
celsi in glosa urbe cũ gaudio & leticia aggregati sunt. Cũq
quadã die conuenirent. conciliauert̃ ut ad constantinopolita¬
nũ imꝑatorem legatos mitterent. suamq ciuitatẽ ut reciꝑe

Expanded text:
scilicet apostolorum Petri et Pauli. Sicque, divina respiciente misericordia, procella Antiochenae tribulationis, quae fere per decem menses intumuerat, sedata fuit, et regia civitas quae longo tractu temporum jugo diabolicae captivitatis subjecta fuerat, amissam pristinae libertatis gratiam recuperavit. Hostes qui eam incaptivaverant, fiunt et ipsi captivi; et in latebris silvarum, cavernisque petrarum, et fossis montium sunt dispersi. Armenii quoque et Surani habitatores terrae illius, per dies plurimos scrutati sunt illos, et inveniebant alios semineces, alios vulneratos, alios parte capitis carentes, alios ventri suo, ne omnino vitalia exirent, manus suas apponentes, et detractis eorum spoliis interficiebant. Itaque inimici Dei depopulati sunt, et Christiani, servi Dei excelsi in gloriosa urbe cum gaudio et laetitia aggregati sunt. Cumque quadam die convenirent, consiliaverunt ut ad Constantinopolitanum imperatorem legatos mitterent; suamque civitatem ut recipere
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea principes in urbe residentes. tractare cepert̃ de uia
dñici sepulchri qͥd agerent. aut mex inciꝑent. aut quando
tempus terminarent. Ad hoc si quidẽ cõmunis ad sensus ad
in gressuri erant. in aquosa & nimis arida erat. ꝓpterea
tempus expectauert̃ qđ tunc humidũ fit. & quo tellus
absconsos latices erampit. Definiendũ simili modo erat
qͥd tantus popls̃ interim ageret. & ubi & quomͦ uiueret.
no egens erat. in urbe remaneret. illisq qui ditiores erant.
conuentionẽ faceret ac seriuret. Principes aũt diuisi sunt. ꝑ

Expanded text:
Interea in urbe residentes, tractare coeperunt de via Dominici sepulcri: quid agerent, an mox inciperent, aut quando tempus terminarent. Ad hoc siquidem communis assensus addingressuri erant, inaquosa et nimis erat arida. Propterea tempus exspectaverunt quod tunc humidum fit, et quo tellus absconditos latices erumpit. Definiendum simili modo erat, quid tantus populus interim ageret; et ubi, et quomodo viveret. no egens erat, in urbe remaneret, cumque illis qui ditiores erant conventionem faceret ac serviret. Principes autem divisi sunt per
Abbreviated transcription (Latin):
ne equos & bestias suas refocillati sunt. Quia uero
ingressuri erant terram desertam & in aquosam: cõ¬
silium inierunt inter se ut diuiderentur. & induo
agmina partirentur. Nouenum una terra. una re¬
gio sufficiebat tot hominib. tot equis. tot am¬
malibus. Sna igitur & maior acies hugoni magno
commnittitur. altera uero boamundo comungitur.
quodda flumen ꝑuenert̃. ibiq duob dieb hospitati sunt.
Altera aut̃ die cursores qui p̃ibant agnina. pͥmo uenerũt
ad ciuitatẽ que eraclea memorat᷑. in qua turcoꝵ marima
multitudo aggregabat᷑. Qui ut alonge dep̃hendert̃ uexil¬
la francoꝵ uolitantia ꝓtinꝰ confugert᷑. ut damulus ereptꝰ
de laqueo. aut cerua sagittata. N r̃ĩ uͦ laudantes dñm si¬
ne obstacło ciuitatẽ in trauert̃. & ꝑdies quatuor ibi diutur¬

Expanded text:
ne equos et bestias suas refocillaverunt. Quia vero ne equos et bestias suas refocillaverunt. Quia vero ingressuri erant terram desertam et inaquosam, consilium inierunt ut dividerentur, et in duo agmina partirentur. Non enim una terra, una regio sufficiebat tot hominibus, tot equis, tot animalibus. Una igitur et major acies Hugoni Magno committitur. Altera vero Boamundo conjungitur. quoddam flumen pervenerunt, ibique duobus diebus hospitati sunt. Altera autem die cursores qui praeibant agmina, primo venerunt ad civitatem, quae Heraclea memoratur, in qua Turcorum maxima multitudo aggregabatur. Qui ut a longe deprehenderunt vexilla Francorum volitantia, protinus effugerunt ut damulus eruptus de laqueo, aut cerva sagittata. Nostri vero laudantes Dominum sine obstaculo civitatem intraverunt, et per dies quatuor ibi diet
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib qui erant in exercitii. largas elemosinas p̾cepit ero¬
gari. Seꝑtem itaq ebdomadib & trib dieb Nichee ciuitafis
ꝑtensa est expugnatio. nec ulla uihumana suꝑrata fuiss&
nisi dĩ adiitorio. Est enim muris densissimis: et altis tur¬
rib p̃munita. ut caput aꝰ nulli comꝑar in tota romania
In hac olim temꝑe constantini imꝑatoris. trecenti. &: xuni
uersutiam qui tunc temꝑis erant tractauerunt. & ita
sanxerunt. Et ob hoc dignum erat. ut inimicis scẽ fidĩ
auferretur. & deo reconciliaretur. n sc̃e matri nr̃e eccłiȩ
sita fuit a deo hec noua redintegratio. qm̃ plurimoꝵ
qui ibi occisi sunt. consecrata ẽ martyrio. Caliter utꝰ
diximus liberata ẽ Nichea ciuitas & expulsa est abilla
om̃is diabolica captiuitas. Hlis ita patratis. sua mox
tentoria nr̃i defigunt. & abire parant. sic urbe re¬
licta. missis legatis constantinopolitanis. De diuisi¬

Expanded text:
pauperibus qui erant in exercitu, largas eleemosynas praecepit eropauperibus qui erant in exercitu, largas eleemosynas praecepit erogari. Septem itaque hebdomadibus et tribus diebus Nicaeae civitatis protensa est expugnatio, nec ulla vi humana superata fuisset, nisi Dei adjutorio. Est enim muris densissimis et altis turribus praemunita, ut caput et nulli compar in tota Romania. In hac olim, tempore Constantini imperatoris, trecenti et octodeversutiam qui tunc temporis erant, tractaverunt, et ita sanxerunt. Et ob hoc dignum erat ut inimicis sanctae fidei auferretur et Deo reconciliaretur, et sanctae matri nostrae Ecclesiae,  et disposita fuit a Deo haec nova redintegratio, quoniam plurimorum qui ibi occisi sunt consecrata est martyrio. Taliter ut diximus, liberata est Nicaea civitas, et expulsa est ab ea omnis diabolica captivitas. CAPUT II. His ita patratis, sua mox tentoria nostri Defigunt, et abire parant, sic urbe relicta, Missis legatis Constantinopolitanis. P
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiderunt naues hi qui erant inciuitate. pͥnimio timo¬
re ext̾riti sunt. & ultra non habentes spm. quasi iam mor¬
tui int̾ra corruerunt. Ululabant om̃s filie cum matrib
iuuenes cum uirginib. senes cum iuniorib Tlndiq luc̾tꝰ
undiq miseria. quia euadendi spes non erat ulla. Int̾
erat meror. & m̃tis hebitudo. foris gaudium et exultatio
sos & incolumes cũ suis reb eos ꝑmitteret abire. Quod u̾
imꝑatori nuntiatur. admodum inde gratulatur. s &
ind̾e mente concipit fraudem. ut deinceps parturiat
iniquitatem. Iubet ut suis ciuitas reddatur. turcis inte¬
gra fidutia tribuatur. & ad se constantinopolim conducant᷑
Quod ido fecit ut res ipsa deinceps innotuit. ut cũ tempus
accederet. ad detrim̃tum. francorum paratiores inueniret
taq ciuitas redditur. & tura constantino polim declucunt
Nec inmemor tam̃ fuit imꝑator tantibeneficii. quia

Expanded text:
ut viderunt naves hi qui erant in civitate, prae nimio timout viderunt naves hi qui erant in civitate, prae nimio timore exterriti sunt, et ultra non habentes spiritum, quasi jam mortui in terram corruerunt. Ululabant omnes filiae cum matribus, juvenes cum virginibus, senes cum junioribus. Undique luctus, undique miseria, quia evadendi spes non erat ulla. Intus erat moeror et mentis hebetudo, foris gaudium et exsultatio. sos et incolumes cum suis rebus eos permitteret abire. Quod ubi imperatori nuntiatur, admodum inde gratulatur; sed et inde mente concipit fraudem, ut deinceps parturiat iniquitatem. Jubet ut suis reddatur civitas, Turcis integra fiducia tribuatur, et ad se Constantinopolim conducantur. Quod ideo fecit ut res ipsa deinceps innotuit ut cum tempus accederet, ad detrimentum Francorum paratiores inveniret. Itaque civitas redditur, et Turci Constantinopolim deducuntur. Nec immemor tamen fuit imperator tanti beneficii, quia
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ corporib extrahere animas. quã quilibet famelicus
eundi ad nuptias. Turci uͦ ut uiderunt tot armorum.
p̾nimium splendorem. suggerebat & enĩ flammantib
radiis sol fulgorem. tot ueloces equoꝵ occursus frem̃tiũ
tot hastas contra se uibrantes. terga uerterunt. & mmis pigͥ.
& mertes admontana redire uoluerunt. s quicũq inde
descenderant. rursus ascendere non potuerunt. Ft̃ male
multati. nece dira sunt crutiati. Auxiliante do sic agmina
nr̃a trohpeo tali letantur. & adurbem regrediuntur. Qui
iterum machinas ascendentes. ut maiorem metum hostib
incuterent. balistis & fundis occisorum capita turcoꝵ intus
pitiebant. Nec tardante mora. sunt illa temꝑis hora. Nhaueᷤᷤ
allate. constantinopolitane. S illa die in lacum non inmise¬
rund.s nocte plenas turcopolis. gente scilicet imꝑatons.
bene docta & assueta anmnis. Incrastinum surgente aurora

Expanded text:
corum corporibus extrahere animas, quam quisquam famelicus corum corporibus extrahere animas, quam quisquam famelicus eundi ad nuptias. Turci vero, ut viderunt tot armorum praenimium splendorem suggerebat enim flammantibus radiis sol fulgorem tot veloces equorum occursus frementium, tot hastas contra se vibrantes, terga verterunt, et nimis pigri et inertes ad montana redire voluerunt, sed quicunque inde descenderant, rursus ascendere non potuerunt. Et male multati nece dira sunt cruciati Auxiliante Deo, sic agmina nostra trophaeo Tali laetantur, et ad urbem regrediuntur. Qui iterum machinas ascendentes, ut majorem metum hostibus incuterent, balistis et fundis occisorum capita Turcorum intus projiciebant. Nec tardante mora, sunt ipsa temporis hora Naves allatae Constantinopolitanae. Sed illa die in lacum non immiserunt, sed nocte, plenas Turcopolis, gente scilicet imperatoris bene docta et assueta navibus. In crastinum surgente aurora,
Abbreviated transcription (Latin):
nusquam habebant. Iamq ut se uictum redderet para
spexit. Ipsi enim deciuitate p̃miserant ad illos dicentes.
ut ꝑmeridianam portam uenirent ad ipsos. & adiuuaret᷑
eos. Nr̃ĩ uero int̾im obsederant illam portam magno comt¬
tatu. q custodiebant eam podiensis ep̃c. & comes sci es̃ĩdii
urti uͦ demontanis descendentes. ut eminus nr̃oꝵ agmi¬
na conspexerunt. timore ꝑcussi sunt. & nisi inłua mul¬
titudine considerent: fuge p̾sidium frenis retro flexis
arnperent. Feceruntq tres turmas. ut una supradictã
irrũꝑet portam. & due confligendo si necesse eis incu̾beret
liberius subsequerentur t̾tiam. Sic tuici disposuerunt.
s dĩ consilio nr̃i eruditiores. hanc diffitutionem aliter
mo cursu irruunt in illos. non plus eoꝵ formidantes multi¬
tudinem. quam canes fugientem leporem. O quot milia
electorum militum illos sunt insecuti. paratiores detur¬

Expanded text:
nusquam habebant. Jamque ut se victum reddere parabnusquam habebant. Jamque ut se victum reddere parabspexit. Ipsi enim de civitate praemiserant ad illos, dicentes, ut per meridianam portam venirent ad ipsos et adjuvarent eos. Nostri vero interim obsederant illam portam magno comitatu, et custodiebant eam Podiensis episcopus et comes sancti Aegidii. Turci vero de montanis descendentes, ut eminus nostrorum agmina conspexerunt, timore perculsi sunt, et nisi in sua multitudine confidissent, fugae praesidium, frenis retroflexis, arripuissent; feceruntque tres turmas, ut una supra dictam irrumperetportam, et duae confligendo, si necesse eis incumberet, liberius subsequerentur tertiam. Sic Turci disposuerunt, sed Dei consilio, nostri eruditiores hanc definitionem aliter mo cursu irruunt in illos, non plus eorum formidantes multitudinem quam canes fugientem leporem. O quot millia electorum militum illos sunt insecuti, paratiores de Tur
Abbreviated transcription (Latin):
eoru̾ legatio ad imꝑatorem cucurrit. ut naues cnduci
faceret usq qiuito ubi portꝰ ẽ. & boues cũ eis qui eas usq
aallacum adtraherent. Qui ilico dictis pariit.  iuxta
pͥncipum uelle factum fuit. Quid plura. Dispositis
arca urbem agminib xꝑicole uiriliter insistunt.
& turci quia deorum uita agitur. fortiter resistunt. Tur¬
ci toricatas mittebant sagittas. ut quos uel ieui iactu
sautiarent. graui morte ꝑimerent. Nri uͦ puita mo¬
niminine formidantes. altas curra muros machinai
erigunt. quib infra se illos qui erant inmuris despi¬
tiebant. Lignee turres. lapideis turrib opponuntur. n
iam comminus hostis lanceis & ensib inpugnatur. Iamq
sudesq faces. lapides. iaculantur inurbem. Hostis terrecͦ.
quia iam demorte timetur. Unde fragor turbe clamoꝵq
sonat in urbe. Passim fugiebant matres cu̾filiis & filiab
solutis crinib latebrasq querebant. quia spem fuge

Expanded text:
tum legatio ad imperatorem cucurrit, ut naves conduci tum legatio ad imperatorem cucurrit, ut naves conduci faceret usque Civito ubi portus est, et boves cum eis qui eas usque ad lacum traherent. Qui illico dictis paruit, et juxta principum velle factum fuit. Quid plura? Dispositis circa urbem agminibus, Christicolae viriliter insistunt, et Turci, quia de vita eorum agitur, fortiter resistunt. Turci toxicatas sagittas mittebant, ut quos vel levi tactu sauciarent, gravi morte perimerent. Nostri vero pro vita mori non formidantes, altas circa muros machinas erigunt, quibus infra se illos qui in muris erant despiciunt. Ligneae turres lapideis turribus opponuntur, et jam cominus hostis lanceis et ensibus impugnatur. Jamque sudesque, faces, lapides jaculantur in urbem. Hostis terretur, quia jam de morte timetur. Unde fragor turbae, clamorque, sonabat in urbe. Passim fugiebant matres cum filiis et filiabus suis, solutis crinibus, latebrasque quaerebant, quia spem vitae