comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe blandꝰ. inimicꝰ ẽ. Nulla rethoriei põpa sermonis
que te iã int̾ angłos statuat: ⁊ beatitudine uirgim¬
tatis exposita: mũdũ subiciat pedibꝰ tuis. Nolo t̾
uenire suꝑbiã de ꝓposito. s timorẽ. Onusta incedis
auro: latro uitandꝰ ẽ. Stadiũ ẽ. hec uita mortalis. hi
cõtendimꝰ: ut alibi coronem᷑. Nemo int̃ serpentes ⁊ sc̃o¬
piones: seourꝰ ingredit᷑. In ebriatꝰ ẽ. inqͥt dñs gladius
m̃s in celo. ⁊ tu pacẽ arbitraris in t̾ra. quȩ tribulos ge

Expanded text:
quippe blandus inimicus est —, nulla erit rhetorici pompa sermonis, quippe blandus inimicus est —, nulla erit rhetorici pompa sermonis, quae te iam inter angelos statuat et beatitudine uirginitatis exposita mundum subiciat pedibus tuis. Nolo tibi uenire superbiam de proposito, sed timorem. onusta incedis auro, latro uitandus est. stadium est haec uita mortalibus: hic contendimus, ut alibi coronemur. nemo inter serpentes et scorpiones securus ingreditur. inebriatus est, inquit dominus, gladius meus i
Abbreviated transcription (Latin):
ut ibi in uza carne: s m uno spũ. Nõ ẽ. sponsꝰ tuus arro¬
sans. ñ suꝑbꝰ ethiopissã dux̃ uxorẽ. Statĩ ut uolueris
spientiam ueri. audire salomonis. ⁊ ad eũ ueneris.:
cõfitebit᷑ tͥ cuncta quȩ nouit. ⁊ inducet te rex incubi¬
culũ suũ. & mirũ in modũ colore mutato: sermo tͥ ille
b̾nemet. Quȩ ẽ. ista quȩ ascendit dealbata:Ne¬
uento mi dña eustochuĩ. dñam qͥppe debeo uocare
sponsã dñi mei: ut ex ipso pͥncipio lectionis agnosceriᷤᷤ
ñ me nc̃ laudes uirginitatis ẽe. dic turũ: quã ꝓbasti
optimã. quã cõsecuta es: nec enumeraturũ molestias
nuptiarũ. qͦmͦ uterꝰ intumuerit. infans uagiet. eru¬
ciet pelex. domꝰ eura sollicitet. ⁊ omĩa quȩ putant᷑ͥ bo¬
na mortis extrema p̃cidant. Habent enĩ ⁊ maritatȩ
ordinẽ suũ. honorabiles nuptias ⁊ cubile ĩmaculatũ:
s ut intelligeres tͥ exeunti de sodoma. tim̃dũ eẽ. loth
uxoris exẽplũ. Nulla in hoc libello adulatio. Adulatos

Expanded text:
una carne, sed spiritu. non est sponsus tuus adrogans, non superbus: Aethiopissam duxit uxorem. statim ut uolueris sapientiam ueri audire Salomonis et ad eum ueneris, confitebitur tibi cuncta, quae nouit, et inducet te rex in cubiculum suum et mirum in modum colore mutato sermo tibi ille conueniet: quae est ista, quae ascendit dealbataomina Eustochium — dominam quippe debeo uocare sponsam domini mei —, ut ex ipso principio lectionis agnosceres non me nunc laudes uirginitatis esse dicturum, quam probasti optime, eam cum secuta- es, nec enumeraturum molestias nuptiarum, quomodo uterus intumescat, infans uagiat, cruciet paelex, domus cura sollicitet et omnia, quae putantur bona, mors extrema praecidat — habent enim et maritatae ordinem suum, honorabiles nuptias et cubile inmaculatum —, sed ut intellegeres tibi exeunti de Sodoma timendum esse Loth uxoris exemplum. nulla in hoc libello adulatio — adulator
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃a ⁊ t̾cia matrimonia cõcedant᷑. ⁊ reliqͣ. Quid hic locutꝰ
it nomine. Ego arbitror qͣndo dic̃ ad id ipsũ. ⁊rẽ ipsã tacet.
neũ nominare palã coitũ. s. uerecunde ostend̾e. Anqr seqͥt᷑.
sithanas ꝓpt̃ incõtinentiã ur̃am : an ꝗe dixi imusitamꝰ
adhuc nuptias ñ uocare indulgentiã s p̃ceptũ Qd si du
ñ uixta imꝑiũ. ⁊ñ mͥ qͥ excepto p̃postero ordine. nec
snsũ nec u̾ba mutaui. Transeamꝰ ad reliqͣ. Epilogari
nũ breuitate: festinat oratio. Dico in qͥt apłs innuiptis
nudius: bonũ ẽ. eis si sic ꝑmanserint: sic̃ ⁊ ego. Si aũ¬

Expanded text:
secunda et tertia matrimonia concedantur?, et reliqua. quid hic locutuscit suo uocare nomine? ego arbitror, quando dicit \'ad id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. an quia sequsatanaspropterincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuet non mihi. qui excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si au
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ thesaurũ in uasis fictilibꝰ ⁊ cõcupiscit sp̃s ad¬
uersꝰ carnẽ. ⁊ caro adu̾sꝰ sp̃m: nulli ẽ.certa uictoria.
aduersariꝰ ur̃ diabolꝰ tanꝗͣ leo rugiens. aliqͥd deuora¬
net. Posuisti ait dd̾ tenebras. ⁊ facta ẽ.nox: in ipsa ꝑ¬
ransibunt om̃s bestiȩ siluȩ. Sic̃ catuli leonũ rugien¬
es ut rapiant.: ⁊ querant a dõ escam sͥ. Non querit
nabolꝰ homines infideles. neq eos qͥ foris s: ⁊ quoꝵ car-¬
nes rex in olla succendit assiriꝰ. De eccłia xp̃i raꝑe festi¬
nat. E sce eiꝰ scd̃m abacuc: elec te sũt̃. Iob subuertere
upit. ⁊ deuorato uida ad scribandos apłos expetit
otestatẽ. Nõ uenit saluator pacẽ mittere. s gladium¬

Expanded text:
stum in uasis fictilibus et concupiscit spiritus aduersus carnem et caro aduersus spiritum, nulla est certa uictoria. aduersarius noster diabolus tamquam leo rugiens aliquid deuorat. posuisti, ait Dauid, tenebras et facta est nox. in ipsa pertransibunt omnes bestiae siluae, catuli leonum rugientesdiabolus homines infideles, non eos, qui foris sunt et quorum carnes rex in olla succendit Assyrius: de ecclesia Christi rapere festinat. escae eius secundum Ambacum electae sunt: Iob subuertere cupit et deuorato Iuda ad cribrandos apostolos expetit potestatem. non uenit saluator pacem mittere su
Abbreviated transcription (Latin):
coitũ qd̾ minꝰ ẽ. impedit᷑: multomagis qd maiꝰ ẽ. Dui¬
mus in eodẽ uolumine panes ꝓpositionis ex lege ñ po¬
tuisse comed̾e dd̾ ⁊ socios eiꝰ nͥ se triduo mu̾ndos a mulis¬
ribꝰ respondisset. Nõ utiq a meretricibꝰ qd dãpnabati
in lege: s ab uxoribꝰ qͥbꝰ licite uingebant᷑. Popłm qͦq¬

Expanded text:
coitum, quod minus est, inpeditur, multo magis, quod maius est. dixicoitum, quod minus est, inpeditur, multo magis, quod maius est. diximus in eodem uolumine panes propositionis ex lege non potuisse comedere Dauid et socios eius, nisi se triduo mundos a mulieribus respondissent, non utique a meretricibus, quod damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito i
Abbreviated transcription (Latin):
s maioꝵ in om̃ibꝰ secutũ ẽẽ. sententiã. tã huiꝰ iudelicet que
reliquoꝵ. qͥ de eccłiasticis dogmaticis disputar̃. quorũ
emulari exopto negligentiã. potiꝰ quã alioꝵ obscurã dil¬
gentiã. Tument cõtra me mariti. quare dixerĩ. oro te qͥ
illud bonũ ẽ qd̵ orare ꝓhibet. qd corpꝰ ap̃i acciꝑe ñ ꝑmitto
qͣndo impleo mariti officiũ. ñ impleo cõtinentis. Iubet
do orare ñ possũ. Hoc quare dixerĩ ꝑspicuũ ẽ: qr int̾pre¬
tabar illud apłi dictũ. Nolite fraudare inincẽ nͥ forte e
cõsensu ad tẽpꝰ ut uacetis orationi. Paulꝰ apłs dic̃. Quan¬
do coit᷑ cũ uxoribꝰ orare ñ posse. Petrꝰ ad cõtinentiam
cohortat᷑. ne impediant᷑ orationes nr̃e. Ad hic queso
peccatũ meũ ẽ: quid cõmerui: qͥd deliqͥ Si turbidȩ ⁊ ne¬
bulose aque fluunt. ñ ẽ. aluei culpa s fontis. Anidcireo
arguor qd̾ de meo sũ ausꝰ dicere. quale illud bonũẽ. qd

Expanded text:
esse sententiam, tam huius uidelicet quam reliquorum, qui de ecclesiasticis dogmatibus disputarunt; quorum aemulari exopto neglegentiam potius, quam aliorum obscuram diligentiam. tument contra me mariti, quare dixerim: oro te. quale illud bonum est, quod orare prohibet, quod corpus Christi accipere nondo inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet do, orare non possum. hoc quare dixerim, perspicuum est, quia interpretabar illud apostoli dictum: nolite frau d are inuicem nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Paulus apostolus dicit, quando coimus cum uxoribus, nos orare non posse; Petrus ad continentiam co-hortatur, ne inpediantur orationes nostrae: quod hic, quaeso, peccatum meum est? quid commerui? quid deliqui? si turbidae et nebulosae aquae fluunt, non est aluei culpa, sed fontis. an idcirco arguor, quod de meo sum ausus adicere: quale illud bonum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
pe ita loqͥm᷑. ut pascha ꝓpinqͣnte dicamꝰ :
crastinã uł ꝑhendinã dñi passionẽ. cũ
ille ante cã mulcos annos passus sit: nec
omĩno nͥ semel illa passio facta sit: Nẽpe
ipso die dñico dicimꝰ. ho die dñs resurrexit:
cũ ex qͦ resur rex̃. tot anni transiert̃ Cur
nemo cã ineptꝰ ẽ. ut nosita loqͤntes arguat

Expanded text:
pe ita loquimur, ut pascha propinquante dicamus pe ita loquimur, ut pascha propinquante dicamus crastinam uel perendinam domini passionem, cum illomnino nisi semel illa passio facta sit. Nempe ipso die dominico dicimus, Hodie Dominus resurrexit; cum ex quo resurrexit tot anni transierint. Cur nemo tam ineptus est, ut nos ita loquentes arguat
Abbreviated transcription (Latin):
angustiȩ c̃sid̾atis: recordatꝰ sũ nebridiũ ami¬
cũ meĩ. qͥ cũ eẽt rerũ obscurarũ ad doctrinã
pietatis maxime ꝑtinentiũ diligentissimꝰ
et acerrimꝰ inqͥsitor: ualde od̾at de qͦstione
magna responsionẽ breuẽ: Et qͥsqͥs id popoᷤᷤ¬
cisset: egerrime ferebat: eũq si eiꝰ ꝑsona
pateret᷑ uultu indignabundꝰ et uoce cohi¬
bebat : indignũ deputans qͥ talia qͦ re¬
ret: cũ de re tanta qͣm multa dicipossent.
deb̾entq nesciret: S ego tͥ ñ similit̾. ut so-¬
lebat ille succenseo: es enĩ ep̃s. multicuriᷤ
occupatꝰ ut ego: unde nec tͥ facile uacat
ꝓlixũ aliqͥo leg̃e: nec mͥ scb̾e Nã ille tc̃
ad olescens qͥ taliabreuit̃ nolebat audire.
& de multa in nra sermocinatione qͤrebat:
abocioso qͦͤ rebat ociosus Tuuͦ cogitans nc̃
qͥs et aqͦ ista flagites: breuit̃ de retanta
respond̾e uibes: Ecce facio qͣntũ possũ: dñs
adiuuet ut qd̾ postulas possim Nẽpe se¬

Expanded text:
ustiae, consideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus et uoce cohibebat indignum deputans, qui talia quaereret, cum, de re tanta quam multa dici possent deberentque, nesciret. sed ego tibi non similiter, ut solebat ille, suscenseo; es enim episcopus multis curis occupatus ut ego; unde nec tibi facile uacat prolixum aliquid legere nec mihi scribere. nam ille tunc adulescens, qui talia breuiter nolebat audire et de me multa in nostra sermocinatione quaerebat, ab otioso quaerebat otiosus; tu uero cogitans nunc, quis et a quo ista flagites, breuiter de re tanta respondere me iubes. ecce facio, quantum possum; dominus adiuuet, ut, quod postulas, possim. Nempe sae
Abbreviated transcription (Latin):
hec gesta st̃ similitudinẽ ñcupamꝰ. ut dicat᷑
ipse dies qͥñ ẽ ipse. s reuolutione tp̃ris si¬
milis esꝰ. et dicat᷑ illo die fieri ꝓpt̃ sacram̃ti
celebrationẽ : qd̾ ñ illodie. s ia olĩ factũ ẽ.:
Nonne semel ĩmolat᷑ est xp̃c inseipsoe fc̃
tam̃ insacram̃to ñ solum ꝑ om̃s paschȩ sollẽp.¬
nitates: s omĩ die pͦpłis ĩmolat᷑ Nec utiq

Expanded text:
litudinem nuncupamus, ut dicatur ipse dies qui non est ipse, sed revolutione temporis similis ejus, et dicatur illo die fieri, propter sacramenti celebrationem, quod non illo die, sed jam olim factum est? Nonne semel immolatus est Christus in seipso, et tamen in sacramento non solum per omnes Paschae solemnitates, sed omni d
Abbreviated transcription (Latin):
longeq melior ẽ. ille paruulꝰ. qͥ etiã sifidẽ
ñdũ habet in cogitatione. ñ ei tam̃ obicem
c̃trariȩ cogitationis opponit: unde sacram̃¬
tũ eiꝰ salubrit̃ ꝑcipit Respondi sic̃ existi.¬
mo qͤstionib tuis qͣntũ attinet ad minꝰ ca¬
paces. et c̃centiosos ñ satis: qͣntũ aut̃ ad pa.¬
catos et intelligentes. pł forte ꝙͣ satis Nec
tͥadexcusationẽ meã obieci firmissimã
c̃suetudinẽ: s salub̾rimȩ c̃suetudinis.
reddidi qͣntũ potui rationem: Epła scĩ¬

Expanded text:
longeque melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem longeque melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam satis. nec tibi ad excusationem meam obieci firmissimam consuetudinem, sed saluberrimae consuetudinis reddidi, quam potui, rationem. XCI
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑ fidem hab̾e ꝓpt̾ fidei sacram̃tũ:
et cu̾tere se ad dm̃ ꝓpt̃ c̃usionis sacram̃tũ:
q et ipsa responsio ad celebrationẽ ꝑtinet
sa cram̃ti. sic̃ de ipso baptismo apłs: Conse.
lũ et si nondũ fides illa. qͦ in credentiũ
uoluntate c̃sistit: iã tam̃ ipsius fidĩ sa
cram̃tũ fidelẽ fac̃ Nã sic̃ crede responden.¬
cͦ. ita etiã fideles uocant᷑: ñ rẽ ipsã m̃te an
s intelliget: eiꝰ q u̾itati consona etiã uo¬
luntate coaptabit᷑ Hoc quãdui ñ potest
ua lebit sacram̃tũ ad eiꝰ tutelã. adu̾sus con¬
trarias potestates: & tantũ ualebit. ut si
ante maioris usũ ȩtatis ex hac uita emigra.¬
u̾it: ꝑ ipsũ sacram̃cũ cõm̃dante ȩccłȩ cari¬
tate. ab illa condẽpnatione qͣ ꝑunũ hominẽ
intrauit in mundũ: xp̃iano adiutorio li¬
b̾et᷑ Hoc qͥ ñ credit. et fieriñ posse arbittat᷑.
ꝑfecto infidelis ẽ. et si habeat fidĩ sacram̃tũ:

Expanded text:
respondetur fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti; sicut de ipso baptismo apostolus: consepulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei scramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondetur, ita etiam fidelis vocatur, non rem ipsam mente annsed intelliget, ejusque veritati consona etiam voluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, Christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾um tolletur arbitrium Et nͦ qͣꝗͣ
nr̃m fiet s naturȩ bonum: quȩ peccata
ut te inminorib exercerem: Quidad
illud dic̾e poces. qd quamius sis inge¬
niosus. nulla ualebis arte subu̾tereᷤ :¬
Primum ponam de uet̾̃i testam̃to: de.¬
inde de nouo Uet̾is cestam̃ti pͥnceps mos¬
ses est: noui dñs atq saluator: Moyses
loquit᷑ ad pͦpłm: Perfecti estote in conspe.
sibile ẽ audientib fac̾e. qd̾ moyses et dñsp̃¬
ceꝑunt: aut sumpossibile. ñ ẽ culpa eors
qͥ obedire ñ possunt: s eiꝰ qui impossibilia

Expanded text:
liberum tolletur arbitrium, et nequaquam liberum tolletur arbitrium, et nequaquam nostrum fiet, sed naturae bonum, quae peccata ut te ad majora exercerem. Quid ad illud dicere potes, quod quamvis sis ingeniosus, nulla valebis arte subvertere? Primum ponam de veteri Testamento, deinde de novo. Veteris Testamenti princeps Moyses est; novi, Dominus atque Salvator. Moyses loquitur ad populum: Perfecti estote in conspectsibile est audientibus facere quod Moyses et Dominus praeceperunt: aut si impossibile est, non est culpa eorum qui obedire non possunt, sed ejus qui impossibilia
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: ut omnib misereat᷑: Et hȩc ho¬
minis est summa iusticia: quicquid
potuerit hab̾e uirtutis: ñ suum puta¬¬
re eẽ. s dñi qui largitus est: Qui gͦ natꝰ
est ex deo ñ peccat: quam diu sem̃ dei
manet in eo Et ñ potest peccare:q
ex deo natus ẽ S quia in agro dñico
dormiente patre familias inimicus
homo zizania suꝑseminat. et frum̃to
bono dum nescimus. lolium auenasq
et frum̃to horreis condito. paleas uen¬¬
torum flatib disꝑgendas. et urendas
ignib derelinquit: Unde et in iheremia
scriptum legimus: Quid paleis ad fru-¬
m̃tum dicit dñs: Paleȩ aut̃: a frum̃to
in consummatione scłi separant᷑: Ex quo
approbat ᷑ dum sumus incorpore isto
mortali: mixtas eẽ cum tritico: Qd̃ si op¬
posueris. quare dixerit. et ñ potest pec¬
care. quia ex deo natus est: audies Et
ubi erit p̃mium uoluntatis: Si enim
ideo non peccat. quia peccare ñ potest:

Expanded text:
peccato, ut omnibus misereatur . Et haec hopeccato, ut omnibus misereatur . Et haec hominis summa est justitia, quidquid potuerit habere virtutis, non suum putare esse, sed Domini qui largitus est. Qui ergo natus est ex Deo, non peccat, quamdiu semen Dei manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Sed quia in agro Dominico , dormiente patrefamilias, inimicus homo zizania superseminat, et frumento bono, dum nescimus, lolium avenasqueet frumento 706 horreis condito, paleas ventorum flatibus dispergendas et urendas ignibus derelinquit. Unde et in Jeremia scriptum legimus: Quid paleis ad frumentum, dicit Dominus ? Paleae autem a frumento in consummatione saeculi separantur. Ex quo approbatur dum sumus in corpore isto mortali, mixtos esse cum tritico. Quod si opposueris quare dixerit: Et non potest peccare, quia ex Deo natus est: audies, et ubi erit praemium voluntatis? Si enim ideo non peccat, quia peccare non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
qui natus ẽ ex deo ñ peccat: s gen̾atio
dĩ conseruat eum. et malignꝰ ñ tangit
eum: Scimus qm̃ ex dõ sumꝰ. et mundꝰ
totus in maligno positus ẽ :At̾: Par pari
referam: et paruam eu głistȩ epłam. scd̾m
sensum tuum docebo sibi ẽẽ contrariã
Si enim omnis qͥ natꝰ ẽ ex deo peccatũ
ñ facit. qm̃ sem̃ eiꝰ manet in eo. et ñ po¬
test peccare.q ex deo natus ẽ. qͣ conse¬
quentia idem in eodem loco loquit᷑: si
dixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ habemꝰ. ipsinos
sed ucimꝰ. et u̾itas in nob ñ ẽIgnoras
rationẽ Hesitas atq turbaris Audi
omĩ iniquitate Tunc gͦ iusti sumꝰ.
quando nos peccatores fatem᷑: et uisti.¬
nr̃a non ex ꝓpͥo m̾ito. s ex dĩ consistit
miscd̾a : dicente scã seͥptura: Iustus ac¬
cusator sui est in pͥncipio sermonis Et
in alio loco Dic tu peccata tua. ut iusti¬
ficeris Conclusit enim ds̃ omnia sub

Expanded text:
qui natus est ex Deo, non peccat; sed generatio qui natus est ex Deo, non peccat; sed generatio Dei conservat eum, et malignus non tangit eum? Scimus quoniam ex Deo sumus, et mundus totus in maligno positus est . A. Par pari referam, et parvam Evangelistae Epistolam, secundum sensum tuum docebo sibi esse contrariam. Si enim omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen ejus manet in eo, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, qua consequentia idem in eodem loco loquitur: Si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est ? Ignoras rationem, haesitas atque turbaris. Audi omni iniquitate . Tunc ergo justi sumus, quando nos peccatores fatemur, et justinostra non ex proprio merito, sed ex Dei consistit misericordia, dicente sancta Scriptura: Justus accusator sui est in principio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Conclusit enim Deus omnia sub
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ silentio condempnat᷑ Eris tacens.
et loqui ũ pot̾is usq ad diem qͦ fiant bec:
q ñ credidisti u̾bis meis. qͣ cõplebunt᷑
in tp̃r suo Ex quo ꝑspicuum ẽ. iustos
quidem dici. et ĩmaculatos: s si negligen¬
tia subrepserit. posse concide: Et semꝑho.
minẽ inmeditullio positum: ut et de uir-¬
tutum culmine ad uitia delabat᷑: et de ui¬
tiis ascendat ad sublimia Et nunqͣ eũ eẽ
securum: s semꝑ metuere intran quil¬
litate naufragiũ: Ac ꝑ hoc hominẽ sine
peccato eẽ ñ posse: dicente salomone:
Non ẽ homo iustuis suꝑ t̾ram: qͥ faciatbo.¬
num et ñ peccet: Et eodem in regũ libro:
Neq enim ẽ homo: qͥ ñ peccet: Ac beato
dd: Delicta quis intelligit: ab occultis
meis munda me dñe: et abalienis par¬
ce seruo tuo: Et it̃um Non ingrediaris
in iudiciũ cum seruo tuo: q ñ iustifica¬
bit᷑ in conspectu tuo omnis iuuens: Et

Expanded text:
statim silentio condemnatur: Eris tacens statim silentio condemnatur: Eris tacens et loqui non poteris usque ad diem, quo fient haec, quia non credidisti verbis meis quae implebuntur in tempore suo . Ex quo perspicuum est, justos quidem et immaculatos dici; sed si negligentia subrepserit, posse concidere, et semper hominem in meditullio positum, ut et de virtutum culmine ad vitia delabatur, et de vitiis ascendat ad sublimia; et numquam eum esse securum, sed semper 705 metuere in tranquillitate naufragium: ac per hoc hominem sine peccato esse non posse, dicente Salomone: Non est homo justus super terram, qui faciat bonum, et non peccet . Et eodem in Regum libro: Neque enim est homo qui non peccet . Ac beato David: Delicta quis intelligit? ab oculis meis munda me et ab alienis parce servo tuo . Et iterum: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et
Abbreviated transcription (Latin):
in cunctis iustificationib dñi. uisti
sunt in conspectu eius: puto qd̃ pecca¬
to careant: et nulla re indigeant. qͦ ad
iusticiam ꝑtinet Atͣ: ꝓposiusti te¬
stimonia quȩ ñ de alt̾uis scͥpte loco. s
de ꝓpͥis libris absoluta sunt Nã et iob
pꝰquã ꝑcussus ẽ plaga: multa ad u̾sus
sententiã dĩ. ꝓuocans eũ adiudiciũ. dixis¬
se conuincitur: Atq utinã sic iudicaret᷑
uircũ deo : qͦmͦ iudicat᷑ filiꝰ hominis cũ col¬
lega suo Et it̾um Quis mntribuat ad¬
utorem. ut desid̾ium mesĩ omĩps audiat:
et librũ scͥbat ipse qui uidicat: Et rur¬
sum Si fuero iustus: os meũ impialoqͦt᷑
Et si absq cͥmine: prauus inueniar: Et
sipurificat᷑ niue et lotus mundis manib.
satis me sorde tinxisti: et execratum ẽ
me uestim̃tũ meũ: Et de racharia seͥp¬
tũ ẽ: qd̾ angło natiuitatẽ filii pollicente.
dixerit Unde hoc seiã : Ego enĩ sũ senex:
et uxor mea ꝓcessit in dieb suis Obquȩ:

Expanded text:
in cunctis justificationibus Domini, justi sunt in conspectu ejus ; puto quod peccato careant, et nulla re indigeant, quae justitiam pertinet. A. Proposuisti testimonia quae non de alterius Scripturae loco, sed de propriis libris absoluta sunt. Nam et Job postquam percussus est plaga multa adversus Dei sententiam, provocans eum ad judicium, dixisse convincitur: Atque utinam sic judicaretur vir cum Deo, quomodo judicatur filius hominis cum collega suo ! Et iterum: Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum omnipotens audiat, et librum scribat ipse qui judicat ? Et rursum: Si enim fuero justus, os meum impia loquetur, et si absque crimine, pravus inveniar: et si purificatus nisatis me sorde tinxisti, et exsecratum est me vestimentum meum . Et de Zacharia scriptum est quod, Angelo nativitatem filii pollicente, dixerit: Unde hoc sciam? Ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis; ob quae
Abbreviated transcription (Latin):
dui Int̾ dd̃ uirũ sc̃m. et saul regẽ pes¬
simũ mediꝰ ionathan fuit: quẽ nec int̾
maxime cum et ipse int̾fectus sit: Erit
gͥ int̾ oues: s in inferiori ordine: Et qͦmͦ
int̾ dd̃ et ionathan : ita int̾ ouẽ et ouẽ
cogeris susciꝑe differentias: Seruus qͥ
cognoũ uoluntatẽ dñi sui. et ñ p̃parauit.
nec fec̃ scđm uoluntatẽ eiꝰ : uapulabit

Expanded text:
du. Inter David virum sanctum, et Saul regem pesdu. Inter David virum sanctum, et Saul regem pessimum, medius Jonathas fuit. Quem nec inter maxime cum et ipse interfectus sit. Erit igitur inter oves; sed in inferiori ordine. Et quomodo inter David et Jonatham, ita inter ovem et ovem cogeris suscipere differentias. Servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non praeparavit; nec fecit secundum voluntatem e
Abbreviated transcription (Latin):
dotales st̃ Rogare libet: fugitiuos
istos int̾ hircos tuos. an. int̾ oues nr̃as
colloces: Si hirci eẽnt occid̾ent᷑. ut ho¬
micide teneri nec ministroꝵ dei in¬
trarent ciuitates: Si oues dixeris:
utiq ñ ert̃ tales oues ꝗͥ absq lupoꝵ
metu tota lib̾tate pascant᷑: et ꝓbabit᷑
tͥ. oues qͥdẽ eas eẽ s erroneas: a dexłs
eẽ. uerũ ñ stare. s fugere. donec mo¬
riat᷑ sac̾dos magn̾: & ad infernadescen¬
dens. lib̾et animꝰas fugitiuorũ: Gabao¬
occurrunt filiis isrł: et cesis aliis gen¬
tib. in lignarios. et aqͥrios reseruant᷑.
Tantiq apud dm̃ m̃iti sunt: ut styxps
saul obeorum inuirias sit deleta Inter
quos eos collocabis: Int̾ hircosꝰ s ñ st̃
in t̾fecti: et sententia dñi uindicant᷑¬
int̾ oues S dic̃ scͥpt᷑a diuina qd̾ ñ sint
eiꝰdẽ m̃iti cuiꝰ et isrłitȩ Uides gͦ qd̾stent
quidẽ adextris: s multo inferiori gra¬

Expanded text:
rdotales sunt. Rogare libet, fugitivos rdotales sunt. Rogare libet, fugitivos istos inter hircos tuos, an inter oves nostras colloces? Si hirci essent, occiderentur ut homicidae caeteri, nec ministrorum Dei intrarent civitates. Si oves dixeris, utique non erunt tales oves, quae absque luporum metu tota libertate pascantur. Et probabitur tibi, oves quidem eas esse, sed erroneas: a dextris esse, verum non stare, sed fugere, donec moriatur Sacerdos magnus, et ad inferna descendens, liberet animas fugitivorum. Gabaooccurrunt filiis Israel, et caesis aliis gentibus, in lignarios et aquarios reservantur . Tantique apud Deum meriti sunt, ut stirps Saul ob eorum injurias sit deleta . Inter quos eos collocabis? 377 Inter hircos? Sed non sunt interfecti, et sententia Domini vindicantInter oves? Sed dicit Scriptura divina, quod non sint ejusdem meriti cujus et Israelitae. Vides ergo quod stent quidem a dextris; sed multo inferiori gra
Abbreviated transcription (Latin):
laudanda cautio reseruantis. qͣ cassus
labor eorũ. qui sine laboris p̾mio de su¬
darunt: de hinc qd̾ hoc ipsum talen¬
tum qd̃ aufert᷑ a timido uł negligente
seruo: ñ det᷑ ei qͥ minus lucrifecerat. s
qui plus: id ÷ qͥ suꝑ decẽ positꝰ fuerat
ciuitates: Sinumerꝰ ñ fac̃ ordinẽ: qͣre
dix̃. dedit unicuiq scđm uires suas e Si
eãdem lucra st̃ qͥnq talentoꝵ et decẽ:
cur ei qͥ minꝰ lucrifecerat ñ decẽ. et ei
qui plus non quinq tradunt᷑ urbese
Qd̃ aut̃ dñs ñ his content̾ su qͤ habem̾.
s semꝑ maiora desid̾et: ipse demonstrat
dicens: Quare ñ dedisti pecuniã meã
ad traperetas: et ego ueniens cũusu¬
ꝓfic̃: nec seruat insudario delicate
gr̃am quã accep̃: s auarꝰ nego ciator
renouat᷑ de die in diẽ: et decrescere se
putat. nͥ semꝑ creuerit: Sex urbes
fugitiuorũ descͥbunt᷑ in lege qͥ homi¬
nẽ int̾fecerit nolens: et ipse urbes sac̾¬

Expanded text:
laudanda est cautio reservantis, quam cassus laudanda est cautio reservantis, quam cassus labor eorum, qui sine laboris praemio desudarunt. Deinde quod hoc ipsum talentum quod aufertur a timido, vel negligente servo, non datur ei qui minus lucri fecerat; sed qui plus, id est, qui super decem positus fuerat civitates. Si numerus non facit ordinem, quare dixit, Dedit unicuique secundum vires suas. Si eadem lucra sunt quinque talentorum et decem: cur ei qui minus lucri fecerat, non decem, et ei qui plus, non quinque traduntur urbes? Quod autem Dominus non his contentus sit, quae habemus: sed semper majora desideret, ipse monstrat, dicens: Quare non dedisti pecuniam meam ad trapezitas, et ego veniens cum usuproficit, nec servat in sudario delicate gratiam, quam accepit; sed avarus negotiator renovatur de die in diem, et decrescere se putat, nisi semper creverit . Sex urbes fugitivorum describuntur in Lege, qui homines interfecere nolentes: et ipsae urbes Sace
Abbreviated transcription (Latin):
minimꝰ: Si om̃s in cęlo ȩquales futuri
sumꝰ: frust᷑ nos hic humiliamꝰ. ut ibi
possimꝰ ẽẽ maiores De duob debitorib
quingentorum denariors. et qͥnqͣginta :
cui plus dimitat᷑. plus amat Unde &
saluator: Dico inquit tͥ: remittunt᷑ ei
peccata multa: qm̃ dilȩx̃ multũ:
Cui aut̃ minus dimitit᷑.: minꝰ diligit:
Qui minꝰ diligit. et minꝰ ei dimittit᷑:
titiq in minori gradu erit. Pat̾ fami¬
lias ꝓficiscens. tradidit seruis suis
uit acciꝑet sibi regnũ et reu̾teretur.
uocau̾it decem seruos. et ded̾it eis sin¬
głas mnas: eqͥb unus lucratꝰ ẽ decẽ
mnas. aliꝰ qͥnq et singuli uixta uires
suas: et emolum̃tũ uł decẽ. uł qͥnq ac¬
ceꝑint ciuitates: Porro aliꝰ qͥ unũ talen¬
tum siue unã mnã acceꝑat: qd̾ accep̃
infodit. siue in sudario colligauit: et
iste qui mnam uł talentum infodit ne
ꝑd̾et qd̃ acceꝑat ñ peccauit: magisq

Expanded text:
minimus . Si omnes in coelo aequales futuri minimus . Si omnes in coelo aequales futuri sumus, frustra nos hic humiliamus, ut ibi possimus esse majores. De duobus debitoribus quingentorum denariorum, et quinquaginta, cui plus dimittitur, plus amat. Unde et Salvator: Dico, inquit, tibi, remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Cui autem minus dimittitur, minus diligit . Qui minus diligit, et minus ei dimittitur, utique in minori gradu erit. Paterfamilias proficiscens tradidit servis suis ut acciperet sibi regnum, et reverteretur, vocaverit decem servos, et dederit eis singulas mnas, de quibus unus lucratus est decem mnas, alius quinque: et singuli juxta vires suas, et emolumentum, vel decem, vel quinque acceperint civitates. Porro alius, qui unum talentum, sive unam mnam acceperat, quod accepit, infodit, sive in sudario colligavit, et iste qui mnam et talentum infodit, ne perderet quod acceperat, non peccavit; magisque
Abbreviated transcription (Latin):
dio mundi usq ad finẽ. uocationum
sacram̃ta sunt diu̾sarum Prima hora
uocatꝰ ẽ abel et sech Tercia. enoch et
noe: Sexta: abraham.Isaac. et iacob
Nona: oyses et ꝓpħe Undecima: genti¬
lium pͦpłs. cui priꝰ reddit᷑ merces : q in
crucifixũ credentes dñm difficultate
fidei. magnitudinẽ meruit p̃miorũ:
multiq ꝓpħȩ et reges quesier̃t uidere
unum est p̃miũ: s una uita. et una
de gehenna lib̾atio: Cȩt̾um qͦmͦ ad in¬
dulgentiam pͥncipalẽ diu̾sors criminũ
rei dimittuntur e carcere: et unꝰqͥsq ꝓ
labore et oꝑib suis. in hoc uł illo statu
uitȩ ẽ: ita et denariꝰ quasi indulgen¬
tia ueri pͥncipis om̃s ꝑ baptismũ emit¬
tit e carcere Iam nr̃i laboris ẽ: ꝓdiu̾si¬
tate uirtutũ. diu̾sa nob̾ p̃mia p̃parare
ucusq ꝑ partes ad ꝓposita respondimꝰ:
sequens sermo in cõmune ad oĩa
Frespondebit: Dñs ad discipłos: Qui
uult inquit int̾ uos maior eẽ: sit omĩũ

Expanded text:
dio mundi usque ad finem, vocationum sacramenta sunt diversarum. Prima hora vocatus est Abel et Seth: tertia Enoch et Noe: sexta Abraham, Isaac et Jacob: nona Moyses et Prophetae: undecima Gentium populus: cui primo redditur merces, quia in crucifixum credens Dominum, difficultate fidei magnitudinem 375 meruit praemiorum: multique reges et prophetae quaesierunt videre unum est praemium, sed una vita, et una de gehenna liberatio. Caeterum quomodo ad indulgentiam principalem, diversorum criminum rei dimittuntur de carcere, et unusquisque pro labore vel operibus suis, in hoc, vel in illo statu vitae est: ita et denarius quasi indulgentia veri Principis, omnes per baptismum emittit de carcere. Jam nostri laboris est, pro diversitate virtutucusque per partes ad proposita respondimus. Sequens sermo in commune ad omnia respondebit. Dominus ad discipulos suos: Qui vult, inquit, inter vos major esse, sit omnium
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ego tibi p̃cepi Si quis est sine cri¬
mine. unuis uxoris uir: filios habens fi¬
deles: nec in acusatione luxuriȩ. aut
non subditos Oportet aut̃ ep̃m eẽ sine
cͥmine. sine accusatione: Hoc enim mag̃

Expanded text:
sicut ego praecepi tibi. Si quis est sine crisicut ego praecepi tibi. Si quis est sine crimine, unius uxoris vir, filios habens fideles, nec in accusatione luxuriae, aut non subjectos. Oportet autem episcopum esse sine crimine, sive sine accusatione hoc en
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq nemo: Nides gͦ qd̾ et ds̃ possi¬
bile iusserit: et tam̃ id quod possibile
est ꝑ naturam nullum posse complere :
Dedit itaq p̃cepta diuersa. uirtutesq ua¬
rias: quas om̃s simul hab̾e non possumus
Atq ita fit. ut quod in alio. aut primũ
aut totum est. in alio ex parte u̾setur:
et tam̃ non sit in crimine qui non hab&
omnias nec condempnetur exeo qd̾ non
habet: s iustificetur ex eo quod possid&
Definit paulus qualis eẽ ep̃s debeat: seͥ¬
bens ad timotheum Oportet ep̾m irrep̃¬
brium.pudicum. ornatum. hospitalẽ.
tem: filios habentem subditos. cum omĩ
pudicitia: Et it̾um Non neophitum.
ne inflatus in iudicium incidat diabo¬
li Oportet aut̃ eum etiam testimoni.
cidat et laqueum diaboli: Tito qͦ seͥbenꝰ
discipulo: quales ep̃os debeat ordina¬
re.breui sermone demonstrat: Ideo re¬
liqui te cretȩ. ut quȩ reliqua sunt cor¬
rigas: et constituas ꝑ ciuitates prbos.

Expanded text:
utrumque nemo. » Vides ergo, quod Deus possiutrumque nemo. » Vides ergo, quod Deus possibile jusserit, et tamen id, quod possibile est, per naturam nullum posse  Al. potuisse complere. Dedit itaque praecepta diversa, virtutesque varias, quas omnes simul habere non possumus. Atque ita fit, ut quod in alio aut primum, aut totum est, in alio ex parte versetur: et tamen non sit in crimine, qui non habet omnia, nec condemnetur ex eo, quod non habet; sed justificetur ex eo, quod possidet. Definit Apostolus, qualis episcopus esse debeat, scribens ad Timotheum: Oportet episcopbrium, pudicum, ornatum, hospitalem, tem, filios habentem subditos cum omni pudicitia . Et iterum: Non neophytum, ne inflatus in judicium incidat diaboli. Oportet autem eum etiam testimoniumcidat, et laqueum diaboli . Tito quoque scribens discipulo, quales episcopos debeat ordinare, brevi sermone demonstrat: Ideo reliqui te Cretae, ut quae reliqua sunt, corrigas, et constituas per civitates presbyteros,
Abbreviated transcription (Latin):
responsio ẽ Pone gͥ ut uolueris Qr Aut
possibilia ds̃ mandata dedit: aut ĩpossi¬
sͦbilia:
Si possibilia: in nr̃a est potestate ea fac̾e
siuelimus: Si impossibilia: nec in hoc rei
sumus. si non facimus quod implere non
possumus Ac ꝑhoc siue possibilia dedit
os mandata. siue impossibilia : potest ho.¬
mo sine peccato ẽẽ si uelit: At̾: Quȩsout
patient̃ audias: Non enim de adu̾sario
uictoriam : s contra m̃datium querimꝰ
u̾itatem: Ds possibiles dedit humano in¬
genio om̃s artes: quippe quas plurimi
ꝑtinere possumus dic̃e. u̾bi gr̃a Grãma¬
ticam. rethoricam. phylosophiȩ tria gen̾a.
physicam. hethicam. logicam. geometri-¬
tam qͦ astronomĩam. astrologiam. arihme¬
chicem. musicam. quȩ et ipsȩ partes
phylosophiȩ sunt: medicinam etiam qͤ¬
EIB EIBIaN. uiris qͦ et legum scientiam.
quis nr̃m quamuis sit ingeniosus potest
uniu̾sa comp̃hende: cum eloquentissi¬
disputans dixerit. pauci unum possunt.

Expanded text:
responsio est. Pone igitur ut volueris. CRIT. Aut possibilia Deus mandata dedit, aut impossibilia. Si possi velimus. Si impossibilia, nec in hoc rei sumus, si non facimus, quod implere non possumus. Ac per hoc sive possibilia dedit Deus mandata, sive impossibilia, potest homo sine peccato esse, si velit. A. Quaeso ut patienter audias; non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Deus possibiles dedit humano generi omnes artes, quippe quas plurimi pertinere possumus dicere: verbi gratia, grammaticam, rhetoricam, philosophiae tria genera, alia, quibus respondeam; aut desine superbiquoque, et astronomiam, astrologiam, arithmeticam, musicam, quae et ipsae partes nectis, ac per Scripturarum latissimos camἐμπειρίαν: juris quoque et legum scientiam. Quis nostrum, quamvis sit ingeniosus, poterit tacuisti, oblivionem simulans, ut neces scientia disputans, dixerit: « Pauci unum possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũtam̃ in eo qd̾ se humiliat. ostendit
posse apłos alios minores. alios ce maio¬
res Et qui utiq electionis uas dr̃. et cun¬
ctis amplius laboraũ ⁊ ñ ẽ iniustꝰ õs. ut
obliuiscat᷑ oꝑis eiꝰ: et dispar m̃itũ ȩqͣli mer¬
cede compenset: De hiue legimus: Siẽ in
adam om̃s moriunt᷑. ita et in xp̃o om̃s
uiuificabunt᷑. Unus quisq aut̃ in suo
alia pecorum. alia caro uoluerum. alia aut̃
piscium Et corpora celestia. et corpora t̾re¬
stria: s alia quidem cȩlestium gła. alia aut̃

Expanded text:
erumtamen in eo quod se humiliat, ostendit posse Apostolos alios minores, alios esse majores, et qui utique vas electionis dicitur, et cunctis amplius laboravit, non est injustus Deus, ut obliviscatur operis ejus, et dispar meritum aequali mercede compenset. Dehinc legimus: Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur; unusquisque autem in sualia pecorum, alia volucrum, alia autem piscium. Et corpora coelestia, et corpora terrestria; sed alia
Abbreviated transcription (Latin):
donata ẽ. libi arbitri gr̃a: ut dĩ ꝑ singła
collat᷑ ãminiculũ : Et N tollit᷑ dĩ adiuto¬
riũ: cũ creat᷑ȩ et semel dati lib̾i arbitrii
gr̃a conseruet᷑. Si enĩ absq deo et nͥ ꝑsin¬
gula ille iuu̾it nicħ possũ agere: nec ꝓbo
nis me iuste oꝑib coronabit: nec affli¬
get ꝓmalis: s inutroq suũ itł recipiet.
uł dãpnabit auxiliũ: At̃ Dic gͦ sĩplicit̃ :
qd̃ dĩ auferas gr̃am Qͥcqͥd enĩ tollis in
partib: neceẽ ẽ ut et ingen̾e neges Crͣ

Expanded text:
arbitrii gratia, ut Dei per singula tollatur adminiculum. C. Non tollitur Dei adjutorium, cum creaturae ex semel dati liberi arbitrii gratia conserventur. Si enim absque Deo, et nisi per singula ille me juverit, nihil possum agere: nec pro bonis me juste operibus coronabit, nec affliget pro malis; sed in utroque suum vel recipiet, vel damnabit auxilium. A. Dic ergo simpliciter, cur Dei auferas gratiam? Quidquid enim tollis in partibus, necesse est ut et
Abbreviated transcription (Latin):
reb. s in conditionis et arbitriĩ intelli-¬
gant potestate Cr̃ Non ẽ ita ut autu¬
mas: s a me utrũq d̾r: ut et dei gr̃ȩ sic.
qd̃ tales conditi sumꝰ: et ꝑ singła oꝑa illiꝰ
ãminiculo fulciam᷑: At̾ Constat gͦ int̃
Constat: et suꝑ hoc nulla contentio ẽ
At̃ Male gͦ sentiunt. qͥ ꝑ singłas res qͣs
agimꝰ. dei auferunt adiutoriũ : et illd̃ qd̾
psalmista canit. Nisi dñs ȩdificau̾it do¬
mum. inuanũ laborauert̃ qͥ edificant

Expanded text:
rebus, sed in conditione arbitrii intellirebus, sed in conditione arbitrii intelligant potestatem. C. Non est ita ut autumas, sed a me utrumque dicitur, ut et Dei gratiae sit, quod tales conditi sumus, et per singula opera illius adminiculo fulciamur. A. Constat ergo inter Constat, et super hoc nulla contentio est. A. Male ergo sentiunt, qui per singulas res quas agimus, Dei auferunt adjutorium, et illud quod Psalmista canit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant
Abbreviated transcription (Latin):
ct. Errat Quin potiꝰ arbitrandus ẽ impiꝰ: cũ
deinutu omnia gub̃nent᷑: et hoc qd sumꝰ.
et habemus appetitum ꝓpriȩ uoluntatis.
dei conditoris sit beneficium: Ut enim li¬
b̾um possideamꝰ arbitrium ⁊ et uł ad bonã
itł ad malã partẽ declinemꝰ ꝓpͥa uoluntate :¬
eiꝰ ẽ gr̃ȩ. quinos ad imaginẽ et similitudi¬
bole dubium ẽ. ex eiꝰ cuncta pendẽre iu¬¬
dicio. qui creator ẽ omniũ: et qͥcqͥd habemꝰ
illiꝰ beneficio deputandũ: S qͤro : hocip¬
sum qd̃ dei asseris gr̃ȩ. ad conditionis re¬
feras beneficiũ. anin singulis reb putes
eẽ. qͣs gerimꝰ: ut scilicet illiꝰ in omnib uta¬
mur auxilio: ansemel ab eo lib̃i arbitrii
conditi. nr̃a uoluntate uł uirib agamͦ
qd̃ uolumus Noui enĩ plerosq ur̃m. ita
ad dei cuncta referre gr̃am: ut ñ in par.¬
tib s in gen̾e : hoc ẽ nequaqͣ in singulis

Expanded text:
C. Errat. Quin potius arbitrandus est impius, cum C. Errat. Quin potius arbitrandus est impius, cum Dei nutu omnia gubernentur, et hoc quod sumus et habemus appetitum propriae voluntatis, Dei conditoris sit beneficium. Ut enim liberum possideamus arbitrium, et vel ad bonam, vel ad malam partem declinemus propria voluntateiae, qui nos ad imaginem et ad similitudibule, dubium est, ex ejus cuncta pendere judicio, qui creator est omnium, et quidquid habemus, illius beneficio deputandum. Sed quaero, hoc ipsum quod Dei asseris gratiae, utrum ad conditionis referas beneficium, an in singulis rebus putes esse quas gerimus, ut scilicet illius in omnibus utamur auxilio; an semel ab eo liberi arbitrii conditi, nostra voluntate vel viribus agamus quod volumus? Novi enim, plerosque vestrum ita ad Dei cuncta referre gratiam, ut non in partibus, sed in genere, hoc est, nequaquam in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
habeo: illo suggerente. et adiuuante
cõplet᷑ At. N denat᷑a qͤro: s de accu
Quis enĩ dubitat dm̃ omniũ creatorẽͦ
hoc mͥ respondeas uelim Qd̃ agis bonũ :
tuũ ẽ. an dei: Crͣ Meũ : et dei Ut ego
oꝑer: et ille adiuuet: At Et qͦmͦ hȩc
omniũ opinio ẽ. qd̾ dei auferas gr̃am:
et qͥcqͥd homines agimꝰ ꝓpͥȩ tantũ asse-¬
ras uoluntatiꝰᷤ Cr̃ Miror ataice. curer¬
roris alieni a me causam rationẽq fla.¬
gites: et id qͦͤras qd̃ scͥptũ ñ ẽ: cũ ꝑspicuũ
sit quid scͥpserĩ: Bixi posse hominẽ sine
peccato eẽ si uelit Nũqͥd addidi absq
dei gr̃a : At̃ S exeo qd̃ ñ addidisti: uid̾is
negare: Crͣ Immo ex eo qd̃ ñ negaui: di¬
negare arbitrandi sumus At̾ Confiteri gͥ
posse hominẽ sine peccato eẽ siuelit. cũ
dei gr̃a: Cr̃ Non solũ fatebor: s et lib̾e
ꝑclamabo: At Errat gͦ qͥ dei gr̃am tollit:

Expanded text:
habeo, illo suggerente et adjuvante habeo, illo suggerente et adjuvante completur. A. Non de natura quaero, sed de actu. Quis enim dubitat Deum omnium Creatorem? Hoc mihi respondeas velim: quod agis bonum, tuum est, an Dei? C. Meum est, et Dei; ut ego operer et ille adjuvet. A. Et quomodo haec omnium opinio est, quod Dei auferas gratiam, et quidquid homines agimus, propriae tantum asseras voluntatis? C. Miror, Attice, cur erroris alieni a me causam rationemque flagites, et id quaeras quod scriptum non est, cum perspicuum sit quod scripserim. Dixi hominem sine peccato esse posse, si velit. Numquid addidi, absque Dei gratia? A. Sed ex eo quod non addidisti, videris negare. C. Immo ex eo quod non negavi, din dicimus, negare arbitrandi sumus. A. Confiteris ergo, posse hominem sine peccato esse, si velit, cum Dei gratia? C. Non solum fateor; sed et libere proclamo. A. Errat ergo qui Dei gratiam tollit?
Abbreviated transcription (Latin):
acticua
Icmͥ crithobole. uerum ẽ qd̾ a te
scͥptum audio: posse hominẽ
sine peccato eẽ si uelit. et facilia
dei eẽ p̃cepta : crithoboł Uerum attiẽe:
s non eodem sensu ab ẽmulis accipit᷑. qͦ
ame dictum ẽ Aiticus: Quid enim am¬
biguitatis indicto est. ut diu̾sȩ intelli¬
gentiȩ tribuat᷑ occasio: Nec quero ut
de utroq parit̃ respondeas: Duo enĩ a te
ꝓposita sunt: Unum posse hominẽ sine
peccato eẽ siuelit: alterũ facilia dĩ eẽ p̃cep¬
ta Licet gͦ simul dicta sint. tam̃ ꝑ partes
singulas disserantur: ut quors una ui-¬
detur fides: nulla sit insentenciarũ diu̾¬
sitate contentio Crithoboł Ego actice
oixi hominẽ absq peccato posse eẽ si
uelit: ñ ut qͥdã maledici calũpniant᷑
absq dei gr̃a. qd̃ etiã cogitasse sacrilegũ
ẽ: s simplicit̃ posse si uelit: ut subau¬
diat᷑ cũ dei gr̃a Acticꝰ Ergo et malorũ
N eqͣꝗͣ ita ut estimas: S si qͥd in me boni

Expanded text:
ATTICUS. mihi, Critobule, verumne est quod a te scriptum audio: Posse hominem sine peccato esse si velit: et facilia Dei esse praecepta? CRITOBULUS. Verum, Attice, sed non eodem sensu ab aemulis accipitur, quo a me dictum est. A. Quid enim ambiguitatis in dicto est, ut diversae intelligentiae tribuatur occasio? Nec quaero ut de utroque pariter respondeas. Duo enim a te proposita sunt. Unum, posse hominem sine peccato esse, si velit: alterum, facilia Dei esse praecepta. Licet ergo simul dicta sint, tamen per partes singulas disserantur, ut quorum una videtur fides, nulla sit in sententiarum diversitate contentio. C. Ego, Attice, dixi hominem absque peccato posse esse, si velit, non ut quidam maledici calumniantur, absque Dei gratia quod etiam cogitare sacrilegium est, sed simpliciter posse, si velit, ut subaudiatur cum Dei gratia. A. Ergo et malorum Nequaquam ita ut autumas. Sed si quid in me boni
Abbreviated transcription (Latin):
potens. urbs orbis dña: urbs apłi uo¬
ce laudata: int̾pretare uocabulum
tuum. pͣcoͦ ałtt. aut fortitudinis nom̃
ẽ iuxta grecos: aut sublimitatis iuxta
hebreos Serua qd̾ diceris: Uirtus te
excelsam faciat: ñ uoluntas Humi¬
le maledictionẽ quã tͥ saluator in
apochalipsi cõminat᷑ ẽ. potes effugere

Expanded text:
potens, urbs orbis domina, urbs Apostoli vopotens, urbs orbis domina, urbs Apostoli voce laudata , interpretare vocabulum tuum. Roma aut fortitudinis nomen est apud Graecos, aut sublimitatis juxta Hebraeos. Serva quod diceris, virtus te excelsam faciat, non voluptas humilem. Maledictionem quam tibi Salvator in Apocalypsi comminatus est, potes e
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitiam. s uerecundiã ꝑdidert̃:
Maioriq ꝓcacitate defendunt libi¬
dinem. qͣ exercent Habes in exerci-
tu tuo plures succenturiato s: habes
scurras. et uelites inp̃sidiis: crassos.
comptos. nitidos. qui te pugnis calci¬¬
bq defendant : Tibi cedunt de uia
nobiles: tͥ osculant᷑ diuites caput:
Nisi enim tu uenisses: hebri atq ru-¬
ctantes para dysum intrare ñ pot̾ant:
Macte uirtute. immo uitiis Habes
in castris cus et amazonas: exerta
manma. et nudo brachio ac genu. ue¬¬
nientes contͣ se uiros adpugnã libi.¬
dinum ꝓuocantes: Et q opulentus
pat̾ familias es: in auiariis tuis ñ tur-¬
tures s hupupȩ nutriunt᷑. qͦ tote fe¬
tidȩ uoluptatis lustra circumuolent:
Me carpe: me dissice ⁊ obice cͥmina
quȩ uolueris: argue luxuriȩ et delitia¬
rum Magis me amabis: si talis fuero
quar: quȩ scͥptam infronte blasphe¬
miam in xp̃i confessione delesti Urbs

Expanded text:
pudicitiam, sed etiam verecundiam perdiderunt, pudicitiam, sed etiam verecundiam perdiderunt, majorique procacitate defendunt libidinem, quam exercent. Habes praeterea in exercitu plures succenturiatos, habes scurras et velites in praesidiis, crassos, comptos, nitidos, clamatores, qui te pugnis calcibusque defendant. Tibi cedunt de via nobiles, tibi osculantur divites caput. Nisi enim tu venisses, ebrii atque ructantes paradisum intrare non poterant. Macte virtute, immo vitiis, habes in castris tuis et Amazones exerta mamma, et nudo brachio et genu, venientes contra se viros ad pugnam libidinum provocantes. Et quia opulentus paterfamilias es, in aviariis tuis non turtures, sed upupae nutriuntur, quae tota foetidae voluptatis lustra circumvolent. Me carpe, me disjice, objice crimina quae volueris, argue luxuriae et deliciarum. Magis me amabis, si talis fuero, quar, quae scriptam in fronte blasphemiam, Christi confessione 383 delesti. Urbs
Abbreviated transcription (Latin):
inulsũ et carnes et nucleũ sũꝑseritis
Uirib opꝰ ẽ. ad libidinẽ: cito caro consũp.¬
ta marcescet Nolite metuere fornica¬
tionẽ: Qͥ semel in xp̃o baptitat᷑ ẽ. cade
ñ pocest: habet enim ad despumandas
libidines solatia nupti arum: Qd̃ et si
cecid̾itis. redintegrabit uos penitentia:
et qui in baptismate fuistis hypo critȩ:
eritiꝰ in penitentia solide fid̃ĩ Neq turbemini
humiliorem gradum. dare quidem
ueniam. s coronam tollere. una ẽ re
tributio Qui ad dext̃am steterit: in¬
troibit regna celorum: His consiliis
subulci tui nr̃is pastorib ditiores sunt.
et hirci plurimas capras secum trahunt:
equi insanentes infeminas facti sunt:
Statim ut mulieres uiderint adhin¬
niunt: et impacientiã suam prohne¬
fas scͥpturarum solant᷑ exemplis S
et ipse mulierculȩ miserȩ nec ñ mise¬
rabilis p̃ceptoris sui t̾iba cantantes:
quid enim nͥ sem̃ requirit ds̃: ñ solũ

Expanded text:
si mulsum, et carnes, et nucleum sumpseritis. si mulsum, et carnes, et nucleum sumpseritis. Viribus opus est ad libidinem. Cito caro consumpta marcescit 382. Nolite timere fornicationem. Qui semel in Christo baptizatus est, cadere non potest: habet enim, ad despumandas libidines, solatia nuptiarum. Quod et si cecideritis, redintegrabit vos poenitentia, et qui in baptismate fuistis hypocritae, eritis in poenitentia solidae fidei. Neque turbemini,humiliorem gradum dare quidem veniam, sed coronam tollere. Una est enim retributio. Qui ad dexteram steterit, introibit in regna coelorum. » His consiliis subulci tui, pastoribus nostris ditiores sunt, et hirci plurimas secum capras trahunt. Equi insanientes in feminas facti sunt , statim, ut mulieres viderint, adhinniunt, et impatientiam suam, proh nefas! Scripturarum solantur exemplis. Sed et ipsae mulierculae miserae et non miserabiles, praeceptoris sui verba cantantes, Quid enim nisi semen requirit Deus? non solum