comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re probare singula r&inere quaebona sunt
Et afide ecclesiae catholicae non recedere
Volens ad alias quaestiunculas respondere
Et uel mea uel aliena dictare. ex templo afra¬
tro sisinio admonitus sum ut & aduos & ad cȩte¬
ros scõs fratres quinos a mare dignantur litte¬
ras scriberem Cohbebo igitur gradum. &siuita
comes fuerit. futuro meo perire seruabo. ut
& uobis perpastos paream & fractum ac senile
corpusculum onus possit ferre moderatum
Illud autem breuiter infine commoneo: hoc quod
in latinis codicibus legitur Omnes quidem re¬
surgemus non omnes autom immutabimur
Ingraecis uoluminibus non haberi sed uol omne
dormiemus pon omnes autem immutabimur
uel non omnes dormiemus omnes autem immuta¬
bimur quorum qui sensus sit supra diximus

Expanded text:
re, probare singula, retinere, quae bona sunt, re, probare singula, retinere, quae bona sunt, et a fide ecclesiae catholicae non recedere. Uolens ad alias quaestiunculas respondere et uel mea uel aliena dictare extemplo a fratre Sisinnio admonitus sum, ut et ad uos et ad ceteros sanctos fratres, qui nos amare dignantur, litteras scriberem. cohibebo igitur gradum et, si uita comes fuerit, futuro me operi reseruabo, ut et uobis per partes paream et fractum ac senile corpusculum onus possit ferre moderatum. illud autem breuiter in fine commoneo, hoc, quod in Latinis codicibus legitur: omnes quidem resurgemus, non omnes autem inmutabimur, in Graecis uoluminibus non haberi, sed uel: omnes dormiemus, n.on omnes autem inmutabimur uel:non omnes dormiemus, omnes autem inmutabimur, quorum qui sensus sit, supra diximus
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã simplices ecclesiae uiros inter rogare
debeo quorum alia gratia est Et unus quis que
in suo sensu abunda. praesestim cum in domo mag¬
na uasorum patris familiae diuersitas multa
dicatur : sed eos qui astem didicere ab astifice
& in lege dĩ meditantur die ac nocte. Ego &
in adulescentia & in extrema adate profiteor
qt origenem & eusebium caesariensem uiror
esse doctissimos sed errasse in dogmatum
ueriiate quod econtrario detheadore. a¬
cacio apolinari. possumus dicere & tamen
omnes in explanationib scripturarum sudo¬
ris sui nobis memoriã reliquerunt: Inter¬
ra aurum quaeritur & defluuiorum al ueis
splendens profestur glarca. pactolus que
ditior caeno est quam fluento. Cur me la¬
cerant amicimei & aduersum silentem cras¬
saesues grunniunt᷑ quarum omnestudiumẽ
immo scientiae super cilium aliena carpere
&sic u&erum defendere ꝑfidiam ut perdant
fidem suam: meum propositum est. antiquor loge¬

Expanded text:
quaquam simplices ecclesiae uiros interrogare quaquam simplices ecclesiae uiros interrogare debeo, quorum alia gratia est— et unusquisque in suo sensu abundat, praesertim cum in domo magna uasorum patris familiae diuersitas multa dicatur —, sed eos, qui artem didicere ab artifice et in lege dei meditantur die ac nocte. ego et in adulescentia et in extrema aetate profiteor et Origenem et Eusebium Caesariensem uiros esse doctissimos, sed errasse in dogmatum ueritate. quot e contrario de Theodoro, Acacio, Apollinare possumus dicere! et tamen omnes in explanationibus scripturarum sudoris sui nobis memoriam reliquerunt. in terra aurum quaeritur et de fluuiorum alueis splendens profertur glarea Pactolusque ditior caeno est quam fluento. cur me lacerant inimici mei et aduersum silentem crassae sues grunniunt ? quarum omne studium est, immo scientiae supercilium, aliena carpere et sic ueterum defendere perfidiam, ut perdant fidem suam. meum propositum est antiquos lege
Abbreviated transcription (Latin):
eruditi uiri deutroq sentirent loco. et quibus
argumentis suas uellent probare sententias.
uestrae prudentiae exponens. Neque enim tan¬
ta est meae pu sillitatis auctoritas qui nihili sum.
& inuidorum tantum morsibus pateo
quanta torum quinos in dño praecesserunt. Nec
iuxta phrtagorae discipulos praeiudicata doc¬
toris opinio sed doc trinae ratio ponderanda est:
iquis autem contrariae factionis immur murat.
quare eorum explanationes legam quorum dog¬
matibus non ad quiesco sciat me illud apostolu
liberiter audire Omnia probate: & quod bonũ
est rainete. Et saluatoris uerba dicentis
estote probati num mularii: ut siquis Nummus
adulter est: & figuram caesaris non hab& nec sig¬
natus monaa publicareprob&ur qui autem
xp̃i faciem claro praefest lumine in cordis nr̃i¬
imar suppium recondatur. Et enim sidialectica
scire uoluero. Aut philosoporum dogmata. & ut
ad nostra redeame scientiam scripturarum. Ne¬

Expanded text:
eruditi uiri de utroque sentirent loco et quibus eruditi uiri de utroque sentirent loco et quibus argumentis suas uellent probare sententias, uestrae prudentiae exponens. neque enim tanta est meae pusillitatis auctoritas, qui nihil sum et inuidorum tantum morsibus pateo, quanta eorum, qui nos in domino praecesserunt, nec iuxta Pythagorae discipulos praeiudicata doctoris opinio, sed doctrinae ratio ponderanda est. si quis autem contrariae factionis inmurmurat, quare explanationes eorum legam, quorum dogmatibus non adquiesco, sciat me illud apostoli libenter audire: omnia probate, quod bonum est, retinete et saluatoris uerba dicentis: estote probati num mularii, ut, si quis nummus adulter est et figuram Caesaris non habet nec signatus moneta publica, reprobetur, qui autem Christi faciem claro profert lumine, in cordis nostri marsuppium recondatur. etenim, si dialecticam scire uoluero aut philosophorum dogmata et-ut ad nostram redeam scientiam-scripturarum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. et idcirco audiuit uerba ineffabi¬
lia: quomodo autem hi qui rapiuntur in nubib
rapiantur obuiam xp̃o. diligentius contemplan¬
dum est. scimus nubes proph&as. quibus prae¬
cepit ds̃. nepluerent suꝑ israhel imbrem quando
impleuerunt mensuram patrum suorum & fac¬
ta est lex & proph&ae usque ad iohannem baptistã
Et quia d̃ posuit inecdesia primum apostolos. secun¬
do proph&as non solum proph&ae sed & apostoli
nubes intellegendi sunt Siquis igitur rapi
proph&as & a postolos et ad sumptir alis colum¬
bae eorum que doctrina adex celsa sublatos
occurrit. nondeor sum sed inaere. & spiritali
intellegentia scripturarum: occurrens autem
inspiritalib & terrena dimit tens. siue ille sit
dormiens. siue in xp̃o mostuus. siue uiuens
et in illius praesentiam reseruatus semꝑ cumillo
erit. & fruetur uerbo dĩ & sapientia ueritate atq
iustitia.: haec celeri ser mone dictaui. quid

Expanded text:
ascendit et idcirco audiuit uerba ineffabiascendit et idcirco audiuit uerba ineffabilia. quomrapiantur obviam Christo, diligentius contemplandum est. Scimus nubes Prophetas, quibus praecepit Deus ne pluerent super Israel imbrem, quando impleverunt mensuram patrum suorum, et facta est lex et prophetae usque ad Iohannem Baptistam. et quia deus posuit in ecclesia primum apostolos, secundo prophetas, non solum prophetae, sed et apostoli nubes intellegendi sunt. si quis igitur rapitprophetas et apostolos et adsumptis alis columbae eorumque doctrina ad excelsa sublatus occurrit non deorsum, sed in aere et spiritali intellegentia scripturarum. occurrens autem in spiritalibus et terrena dimittens, siue ille sit dormiens siue in Christo mortuus siue uiuens et in illius praesentiam reseruatus, semper cum illo erit et fruetur uerbo dei et sapientia, ueritate atque iustitia\'. Haec celeri sermone dictaui, quid
Abbreviated transcription (Latin):
riur est. Uox autem archangeli & tubae dĩ. his
qui uiuunt. & in praesentiã dñi reseruantur.
Videamus quid possit intelligi. & id quod sequitur
simulcum illis rapiemur. quo uerbo ostendi
puto subitum ad mebora trans censum. Et idcir¬
co raptum uoliurse sedicere. ut uel ocitas
transeuntis sensum rogitantis exceder &.
quod & in alio loco tiurdem uerbi propri&ãte
signauit. Scio hominem in xp̃o ante annor
quattuor decim siue incorpore nescio. siue ex¬
tra corpus nescio dr̃ scit.raptum istius modi
usque ad caelum et scio huius cemodi hominẽ
siue incorpore siue ex tracorpus nescio dr̃
scit. quia raptum in paradisum. et audiuit
uerba ineffabilia quae non lic& homini lo qui
Alui enim proficientes. & ut itadicam gradien¬
tes ad maiora crescebant. don eo fierent iuxta
id quod scriptum est magni ualdenimis
et ꝑ quos dam in oaelum ad sumptor legimus. Paulus¬
autem uas el cetionis intestium caelum raptus

Expanded text:
rius est, uox autem archangeli et tubae dei his, rius est, uox autem archangeli et tubae dei his, qui uiuunt et in praesentiam domini reseruantur. uideamus, quid possit intellegi et id, quod sequitur: simul cum illis rapiemur. quo uerbo ostendi puto subito ad meliora transcensum et idcirco raptum uoluisse se dicere, ut uelocitas transeuntis sensum cogitantis excederet. quod et in alio loco eiusdem uerbi proprietate signauit: scio hominem in Christo ante annos quattuordecim — siue in corpore, nescio, siue extra corpus, nescio, deususque ad tertium coelum. Et scio hujusmodi hominem, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit, quia raptus est in paradisum, et audivit verba ineffabilia, quae non licet homini loqui. » Alii enim proficientes et ut ita dicam gradientes ad majora crescebant, donec fierint juxta id quod scriptum est Magni valde nimis: et quosdam in autem, uas electionis, in tertium caelum raptus
Abbreviated transcription (Latin):
carnis humilitate uenienti seder qui est apud
patrem uerbum ds̃ Et tunc quidem egredie¬
bantur in desetum ut audirent adsumpti homi¬
nis praecursorem & uiderent harundinem
uento agitatam dequa factae sunt tibiae.
& uocalis calamus qui inore puerorum dulei
sonat modulamine: canentium in plateis atque
dicentium. cantabimus uobis & non saltastis.
Nunc autem in uoce archangeli praecedentis dñm
descendentom decaelis & inclarissima tuba unus¬
quisque credentium uel ad proeliũ uel ad sacer¬
dotalia ministeria prouocatur: Legimus innu¬
merorum libro sacratas dõ tubas quȩ ante
hostias personent. sin autem magna est uox
angeli & tubae & archangeli. quanto maior
erit tubae dĩ quae parat uias primum dor¬
mientium & mostuorum in xp̃o deinde eorum
quiuiuunt & residuisunt. & ser monis dĩ praesto¬
lantur aduentum forsitan simplicis tubae
clangor dormientib: & mostuis in xp̃o necessa¬

Expanded text:
carnis humilitate uenienti, sed ei, qui est apud carnis humilitate uenienti, sed ei, qui est apud patrem uerbum deus. et tunc quidem egrediebantur in desertum, ut audirent adsumpti hominis praecursorem et uiderent harundinem uento agitatam, de qua factae sunt tibiae et uocalis calamus. qui in ore puerorum dulci sonat modulamine canentium in plateis atque dicentium: cantauimus uobis et non saltastis; nunc autem in uoce archangeli praecedentis dominum descendentem de caelis et in clarissima tuba unusquisque credentium uel ad proelium uel ad sacerdotalia ministeria prouocatur. legimus in Numerorum libro sacratas deo tubus, quae ante hostias personent. sin autem magna est uox et angeli tubae et archangeli, quanto maior erit tubae dei, quae parat uias primum dormientium et mortuorum in Christo, deinde eorum, qui uiuunt et residui sunt et sermonis dei praestolantur aduentum! forsitan simplicis tubae clangor dormientibus et mortuis in Christo necessa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i clementia ut prosalute nostra non solum
caro factus sit. sed admostuos usque descenderit.
et in ipsa moste habeat signa uiuentium. aqua
enim & sanguis delatere eius egrersa sunt:
Descend& igitur sermo diuinus uoce archangeli
praecedente & praeparante sibi uiam. inhisqui
eius possunt ferre praesentiam. quod utique a¬
mus intellegere. primi aduentus mr̃steria
cognoscamus. Scriptũ ẽ deiohanne qui praecur¬
sor eius fuit. quod inheremo dixerit.
Ego uox clamantis indesesto. & reliqua. quid
clamauit uox indesesto. parate uiam dñi. reo¬
tas facite semitas eius Ob quod premium quã¬
ue mercedem. omnis uallis implebitur & om¬
nis mons & collis humiliabitur derunt praua
in recta. &aspera in uias planas. et uidebit
omnis caro salutare dĩ. hoc autem ideo quia
uerbum caro factum est & habitauit in nobis
Nunc autem nequa quã uox prophetae. in deser¬
to erit sed uox archangeli parantis ias non in

Expanded text:
Christi clementia, ut pro salute nostra non solum Christi clementia, ut pro salute nostra non solum caro factus sit, sed ad mortuos usque descenderit et in ipsa morte habeat signa uiuentium! aqua enim et sanguis de latere eius egressa sunt. descendit igitur sermo diuinus uoce archangeli praecedente et praeparante. sibi uiam in his, qui eius possunt ferre praesentiam. quod ut queamus intellegere, primi aduentus mysteria cognoscamus. scriptum est de Iohanne, qui praecursor eius fuit, quod in heremo dixerit: ego uox clamantis in deserto et reliqua. quid clamauit uox in deserto? parate uiam domini, rectas facite semitas eius. ob quod praemium quamue mercedem? omnis uallis inple bitur et omnis mons et collis humiliabitur et erunt praua in directa et aspera in uias planas et uidebit omnis caro salutare d e i. hoc autem ideo, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. nunc autem nequaquam uox prophetae in deserto erit, sed uox archangeli parantis uias non in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuremus dño & uotum faciamus dõ iacob. unus¬
quis quo dicens incorde suo s ascendamus super
stratum meum sidedero somnum oculis mens. &
palphebrismeis dormitationem: donec inueniã
locum dño haut dubium quin inanima sua. ta¬
bernaculum dõ ia cob: ut dr̃ in illo a uerna sede
requi escat: Sequitur. quia ipse dñs. in ius su
&reliqua: Descend& enim missus a patre non di¬
uersitate uistutis. sed dispensatione iudicis.
et descend& adeos qui deorsum sunt. uerbum
di & sapientia &ueritas atque iustitia. Et.
quam quam mostui sint adquos dignatur descen¬
dere. tamen non sunt abeo alieni. mostui enim
uocantur in xp̃o qui autẽ uiuunt᷑ hoc habent
prim legium quod eliguntur pluribus
Ad tamen utrumque agmen & mostuorum in
xp̃o & uiuentium pariter rapi&ur innubibus
obuiã dño ut non eum expeotent donec adtor¬
rena descendat Sed praesentia illius & contu¬
bernio insublimib ꝑ fruantur quantaque

Expanded text:
iuremus domino et uotum faciamus deo Iacob unusiuremus domino et uotum faciamus deo Iacob unusquisque dicens in corde suo: si escendam super stratum meum, si dedero somnum oculis meis et palpebris meis dormitationem, donec inueniam locum domino — haud dubium, quin in anima tua-, tabernaculum deo Iacob, ut deus in illo aeterna sede requiescat. sequitur: quia ipse dominus in iussu et reliqua. descendet enim missus a patre non diuersitate uirtutis, sed dispensatione iudicis, et descendet ad eos, qui deorsum sunt, uerbum dei et sapientia et ueritas atque iustitia. et quamquam mortui sint, ad quos dignatur descendere, tamen non sunt ab eo alieni; mortui enim uocantur in Christo. qui autem uiuunt, hoc habent priuilegium, quod eliguntur e pluribus. attamen utrumque agmen, et mortuorum in Christo et uiuentium, pariter rapientur in nubibus obuiam domino, ut non eum expectent, donec ad terrena descendat, sed praesentia illius et contubernio in sublimibus perfruantur. quantaque
Abbreviated transcription (Latin):
trium phantis : Et considerandũ quo modo
primum dormientes appellauerit demn in
xp̃o mostuos. quos uiuentes prouenire non
poterunt qui enim non custodierit hoc
quod scriptum esti pedederos somnũ ocubis
tuis. neque palphebristuis dormitationem
ut saluus fias sicut caprea deuinculis. & sicut
auis delaqueis. Dormia& & cul pabili sopor e
tor pest et: Cumque dor mierit transibit
in mostem. sicut enim mou&ur quiuigilat
sic qui dormitia & inmotus. & mortir torp&
similitudinem Quod autem dormitionem
sequatur mors et prima adcorinthios de¬
cere nos poterit. In qua ita scriptum est.
Nunc autem xp̃s sur rexit ex mostuis. primitiae
nes dormiomus sed omnes immutabimur. in mo¬
mento inictu oculi. in nouissima tuba: can& enim
& mostui resurgent in corrupti. & nos immutabimꝰͦr
Cum ergo haecdedor mitione dicantur & mostem
& illud legamus in apostolo. Surget quidormis
& ex surge demostuis & in luminabit te xp̃s.

Expanded text:
triumphantis. et considerandum, quomodo triumphantis. et considerandum, quomodo primum dormientes appellauerit, deinde in Christo mortuos, quos uiuentes praeuenire non poterunt. qui enim non custodierit hoc, quod scriptum est: ne dederis somnum oculis tuis neque palpebris tuis dormitationem, ut saluus fias sicut caprea de uinculis et sicut auis de laqueis, dormiet et culpabili sopore torpescet, cumque dormierit, transibit in mortem. sicut enim mouetur, qui uigilat, sic, qui dormit, iacet inmotus et in mortis torpet similitudine. quod autem dormitionem sequitur mors, et prima ad Corinthios docere nos poterit, in qua ita scriptum est: nunc autem Christus resurrexit a mortuis, primitiae nes dormiemus, sed omnes inmutabimur in momento, in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. cum ergo haec de dormitione dicantur et morte et illud legamus in apostolo: surge, qui dormis, et exsurge de mortuis et inluminabit te Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod fruuntur bono conscientiae & uiuunt.
et relicti sunt maduentu dñi saluatoris :
sed quia clemenr est Nr̃. et uult saluare &iam
eos qui dor mierunt. & inxp̃o mostui sunt non
praeuenient illos neque soli rapientur innu¬
bibus. sed iuxta exemplum euangelicae parabo¬
lae unum denarium unam quȩ mercedem &
undecima e horae operarii : & primae qui in
uineam missi sunt salutis accipient: Nec hoc
alicui uideatur iniustũ ut dispar labor unũ¬
praemium consequatur magna quippe diuer¬
sitas est eorum qui post uulnera sunt sanati.
dehis puto dictum. quis est homo qui uiuat
& non uideat mostem. Redim& de moste animã
suã Neque enim ut qͣidam putant. quis
proeo quod est nullus accipitur. sed quasi
dixerit. quis putas iuxta illud quod scriptũ
Et iterũ: quis cognouit sensum dñi. Residui
ergo erunt decredentib pauci qui aduentũ
dñi. uideant secundũ id quod dr̃ uerbum est
Nequa quã inuilitate carnis. sed ingloria

Expanded text:
quod fruuntur bono conscientiae et uiuunt quod fruuntur bono conscientiae et uiuunt et relicti sunt in aduentu domini saluatoris. sed quia clemens est deus et uult saluari etiam eos, qui dormierunt et m Christo mortui sunt, non praeuenient illos neque soli rapientur in nubibus, sed iuxta exemplum euangelicae parabolae unum denarium unamque mercedem et undecimae horae operarii et primae, qui in uineam missi sunt, salutis accipient. nec hoc alicui uideatur iniustupraemium consequatur. Magna quippe diversitas est eorum, qui post vulnera sunt sanati, De his puto dictum: Quis est homo, qui vivat, et non videat mortem? redimet de morte animam suam . Neque enim, ut quidam putant, quis pro 812 eo quod est nullus, accipitur: sed quasi dixerit, quis putas, juxta illud, quod scriptum et iterum: quis cognouit sensum domini? residui ergo erunt de credentibus pauci, qui aduentum domini uideant secundum id, quod deus uerbum est, nequaquam in uilitate carnis, sed in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
et omnis qui uiuit & credit in me non morie¬
tur in aeternum Siuiuos ita intelligimus
ut iam anobis dictum est. dormientes & inxp̃o
mostuos illos esse credamus. qui cum uelint in
xp̃o uiuere. tamen peccato mostui sunt.
Sint autem reliquiae & electio secundũ gratiã
appellantur uiuentes qui non ita credunt
Nec deisrahelica nobilitate generati sunt. dor¬
mientes & mostui appellabuntur in xp̃o.
Sunt qui hunc locum ita edisserant: uiui ap¬
pellantur. qui num quã peccato sunt mostui.
qui autem peccauerunt. et meo quod pecca¬
uerunt mostui sunt. Et postea conuersi
ad paenitentiã purgant. antiqua delicta
mostui appellantur quia peccauerant.
Nxp̃o autem mostui. quia plena addm̃ mente
conuersi sunt: Porro quiuiuunt & habent
testimoniũ fidei & neodum reciperunt prd¬
missionem dĩ. qui & dealiis quiddam melius
coritauit. ut non absque hisqui iussi sunt co¬
ronentur In eo habebunt beattudinem

Expanded text:
et omnis, qui uiuit et credit in me, non morieet omnis, qui uiuit et credit in me, non morietur in aetern u m. si uiuos ita intellegimus, ut a nobis dictum est, dormientes et in Christo mortuos illos esse credamus, qui, cum uelint in Christo uiuere, tamen peccato mortui sunt. sin autem reliquiae et electio secundum gratiam appellantur uiuentes, qui non ita credunt nec de Israhelitica nobilitate generati sunt, dormientes et mortui appellabuntur in Christo. Sunt, qui hunc locum ita edisserant: uiui appellantur, qui numquam peccato sunt mortui; qui autem peccauerunt et in eo, quod peccauerunt,: mortui sunt et postea conuersi ad paenitentiam purgant antiqua delicta, mortui appellantur, quia peccauerunt, in Christo autem mortui, quia plena ad deum mente conuersi sunt. porro, qui uiuunt et habent testimonium fidei et necdum receperunt promissionem dei, qui et de aliis quiddam melius cogitauit, ut non absque his, qui iusti sunt, coronentur, in eo habebunt beatitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
serptum est In tuba dĩ descend& decaelo. com¬
para illi quod adcorinthios dicitur. In nouissima
tuba can& enim. illi autem quod ad thessaloni¬
censes legitur. Et mostui qui in xp̃o resurgent
primi hoc quod ad corinthios scriptum est
etmortui resurgent in corrupti. Porro quod se¬
quitur deinde nos quiuiuimus qui residui sumus:
illis respond& et nos immutabimur. quorum
utrum que sic intelligi potest. Nos qui uiuimus
qui residui sumus in aduentu dñi et nos qui im¬
mutabimur & non sumus exhisqui appellantur
mostui. sed uiuimus ideirco praesentiam dñi
non in moste sed inuita praestolamur. quia
de israhelitico genere sumus: & electae sunt
de nobis reliquiae de quibus olim dñs loque¬
batur. De reliqui mihi septem milia uiros
qui non cur uauerunt genu bahal.
niohannis quoqde euangelio uiuorum & non
uiuorum. duplex ordo describitur. Omnis
qui credit inme. &iam simostuus fuerit uiu&

Expanded text:
scriptum est: In tuba Dei descendet de coelo; comscriptum est: In tuba Dei descendet de coelo; compara illi quod ad Corinthios dicitur: In novissima tuba; canet enim tuba , illi autem, quod ad Thessalonicenses legitur: Et mortui in Christo resurgent primi , hoc quod ad Corinthios scriptum est, Et mortui resurgent incorrupti. Porro quod sequitur, Deinde nos qui vivimus, qui residui sumus, illi respondet: Et nos immutabimur, quorum utrumque sic intelligi potest. Nos qui vivimus, qui residui sumus in adventu Domini, et nos qui immutabimur et non sumus ex his, qui appellantur mortui, sed uiuimus, idcirco praesentiam dei non in morte, sed in uita praestolamur, quia de Israhelitico genere sumus et electae sunt de nobis reliquiae, de quibus olim dominus loquebatur: dereliqui mihi septem milia, uiros, quinon curuauerunt genua Bahal. in Iohannis quoque euangelio uiuorum et non uiuorum duplex ordo describitur; omnis, qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet;
Abbreviated transcription (Latin):
sic qui mostificationem ihũ in corpore suo circum¬
ferunt & nequa quã uiuunt iuxta carnem sed
iuxta sp̃m uiunt. in eo qui uita est. & uiuit in eis
xp̃s. dequo scriptum est. uiuens sermo dĩ. &
efficax qui est dĩ uistus di que sapientia.
uiunt enim in quib uiuit uistus dĩ. omni huma¬
na fragilitato deposita & in quibus uiuit sapien¬
tia quae abscondita ẽ. in dõ. Et in quibus uiuit
& in operatur iustitia. Xp̃s enim factus est nobis
non solun iustrtia exdõ sed & sapientia. & omne
quod uistus est. Et siquidem in p̃senti loco se
adormientibus. & in xp̃o mostuis quihunc scri¬
ad notatio. & ex uno loco ad sumptum testimoniũ
non ualer& Nunc uero eodem sensu quia eodẽ¬
& spũ. et in prima adcorrinthios loquitur
Omnes non dormiemus. omnes autem immuta¬
bimur in momento in motu ocule in nouissima
tuba. Can& enim. & mostui resurgent incorrupti.
& nos immutabimur. hoc quod in praesenti loco

Expanded text:
sic, qui mortificationem Iesu in corpore suo circumsic, qui mortificationem Iesu in corpore suo circumferunt et nequaquam uiuunt iuxta carnem, sed iuxta spiritum, uiuunt in eo, qui uita est, et uiuit in eis Christus, de quo scriptum est: uiuens sermo dei et efficax, qui est dei uirtus deique sapientia. uunt enim, in quibus uiuit uirtus dei omni humana fragilitate deposita et in quibus uiuit sapientia, quae abscondita est in deo et in quibus uiuit et inoperatur iustitia. Christus enim factus est nobis non solum iustitia ex deo, sed et sapientia et omne, quod uirtus a dormientibus et in Christo mortuis, qui hanc scriadnotatio, et ex uno loco assumptum testimonium non valeret. Nunc vero eodem sensu, quia et eodem spiritu, in prima ad Corinthios loquitur, Omnes non dormiemus, omnes autem immutabimur, in momento, in motu oculi, in novissima tuba. Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Hoc quod in praesenti loco
Abbreviated transcription (Latin):
mus eos quidor mierunt : Qui sunt isti uiuentes
qui loquuntur talia: utique paulus non ab homi¬
nibus nec perhomines a postolus & carissimus
filius eius infide timotheus & siluanus qui illis
erat & affectione & uistutib copulatus et
hoc non solum illi sed quicumque pauli &scientia
& conuersatione similis est dicere potest: Nos
qui uiuimus quorum corpus mostuum est prop¬
ter peccatũ sp̃r autem uita propter iustitiam.
et quorum mostificata sunt membra suꝑ terram.
Ita ut nequa quã concupiscat caro contra sp̃m̃
Si enim ad huc desiderat caro uiuit. & quia uiuit
desiderat : a non sunt mostificata membra illius
super terrã quod si mostificata sunt nequaquã
contra sp̃m concupiscunt. quae mostificatione¬
sui huius cemodi desiderium perdiderunt
Sicut igitur qui uita caruere praesenti. & ad me¬
liora translati sunt magis uiuunt deposito
mostis corpore & uitiorũ omnium incentiuis

Expanded text:
mus eos, qui dormierunt? qui sunt isti uiuentes, mus eos, qui dormierunt? qui sunt isti uiuentes, qui loquuntur talia? utique Paulus, non ab hominibus neque per homines apostolus, et carissimus filius eius in fide Timotheus et Siluanus, qui illis erat et affectione et uirtutibus copulatus. et hoc non solum illi, sed, quicum-que Pauli et scientia et conuersatione similis est, dicere potest: n o s, qui uiuimus, quorum corpus mortuum est propter peccatum, spiritus autem uiuit propter iustitiam et quorum mortificata sunt membra super terram, ita ut nequaquam concupiscat caro contra spiritum. si enim adhuc desiderat caro, uiuit et, quia uiuit, desiderat et non sunt mortificata membra eius super terram, quod, si mortificata sunt, nequaquam contra spiritum concupiscunt, quae mortificationis ui huiusce modi desiderium perdiderunt. sicut igitur, qui uita caruere praesenti et ad meliora translati sunt, magis uiuunt deposito mortis corpore et uitiorum omnium incentiuis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui unam sequuntur sententiã. quorũ diodo¬
rur haec scripsit. Residuos atq uiuentes pau¬
lus apostolus uocati non quo uelit intelligi
&se & alios resurrectionis tempori incorpose
repperiendos. sed nos dixit. proeo quod est
iustos dequorum & ego sum pumero. ipsi enim
rapientur obuiam xp̃o. & non peccatores
Uiuentes autem non iuxta tropologiam scõs
accipimus qui peccato non mostui sunt. sed om̃s
quos incorpore adueniens xp̃s inuenerit
Quod que sequitur. Non prae ueniemus eos quidor¬
miunt. nequaquã ad peccatores referre de¬
bemus Neque enim pec catores cũ iustis. IUN¬
episto lae pauli adthessalonicenses primae.
Post multa quae uario prudentique ser mone
disseruit. hacc intulit dequibus nullidubium
est. Et a cacium plera que libarse. Quid est
ergo quod scribunt thessalonicensibus in uerbo dĩi
paulus & siluanus & timotheus Nos quiuiuimus
qui residui sumus in aduentu dñi non praeuenie¬

Expanded text:
qui unam sequuntur sententiam. quorum Diodoqui unam sequuntur sententiam. quorum Diodorus haec scripsit: \'residuos atque uiuentes Paulus apostolus uocat, non quo uelit intellegi et se et alios resurrectionis tempore in corpore repperiendos, sed \'nos\' dixit pro eo, quod est \'iustos, de quorum et ego sum numero\'. ipsi enim rapientur obuiam Christo et non peccatores. \'uiuentes\' autem non iuxta tropologiam sanctos accipimus, qui peccato mortui sunt, sed omnes, quos in corpore adueniens Christus inuenerit. quodque sequitur: non praeueniemus eos, qui dormiunt, nequaquam ad peccatores referre debemus — neque enim peccatores cum iustis Epistolae Pauli ad Thessalonicenses primae, post multa, quae vario prudentique sermone disseruit, haec intulit: de quibus nulli dubium est et Acacium pleraque libasse. « Quid est ergo quod scribunt Thessalonicensibus in verbo Dei Paulus et Sylvanus et Timotheus: Nos qui vivimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeuenie
Abbreviated transcription (Latin):
uxores & nubebant. & repente uenit diluuiũ
& tulit omnes: sic erit aduentus filui hominis:
Quibus sermonibus ad probatur infine mundi
multos uiuos & ad huc incorporibus repperien¬
dos. Sequitur. in iussu. inuoce archangeli. et
mostui resurgent primi. Et hoc rursum sal¬
uator loquitur in euangelio. media autem
nocte sponsus uenit qui utique uiuentes in
corpore de praehend&. quando duo erunt iN
lecto uno. unus ad sum&ur. & alius relinquetur
et duae molentes . una ad sum&ur & alia relin¬
qu&ur: Quibur dictis ostenditur. media noctis
securis omnib consummationem mundi esse uen¬
turam Origenis intestio uolumine ẽznr̃ati¬
deinde nos qui uiuimus quireliquisumus simul
cum illis rapiemur in nubib obuiam xp̃o. IN
aere. &ita semꝑ cum dño erimus: de quo
quã uis superiora cacii. disputatio plenius uen¬
tilarit. tamen dicendum ẽ. quid uideatur
aliis theodoro uidelic& apolinari adiodoro.

Expanded text:
uxores et nubebant et repente uenit diluuium uxores et nubebant et repente uenit diluuium et tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. quibus sermonibus adprobatur in fine mundi multos uiuos et adhuc in corporibus repperiendos. sequitur: in iussu, in uoce archangeli et mortui resurgent primi. et hoc rursum saluator in euangelio loquitur: media autem nocte sponsus uenit, qui utique uiuentes in corpore deprehendet, quando duo erunt in lecto uno, unus adsumetur et alius relinquetur, et duae molentes, una adsumetur et alia relinquetur. quibus\' dictis ostenditur medio noctis securis omnibus consummationem mundi esse uenturam\'. Origenes in tertio uolumine mul cum illis rapiemur in nubibus obuiam Christo in aera et ita semper cum domino erimus. super quo quamuis superior Acacii disputatio plenius uentilarit, tamen dicendum est, quid uideatur aliis, Theodoro uidelicet, Apollinari et Diodoro,
Abbreviated transcription (Latin):
ris est. super fluum fuit dicere & nos immu¬
tabimur
quam obrem Italegendum est. Om
nes quidem dormiemus. non omnes autem immu¬
bimur.Si enim omnes in adam moriuntur
& in moste dormitio est. Omnes ergo dormi¬
emus siue moriemur Dormit autem iuxta
iauo nã scripturarum qui mostuus ẽ. spe re¬
surretionis futurae omnisque qui dormit
utique expergescitur si tamen non subita eũ
uis mostis oppresserit. & mors somno fuerit
copulata. Cumque omnes ita dormierint le¬
mutabuntur. ita ut incorruptio omnium re
surgentiũ sit gloria atque mutatio propriae
utrumque enim legitur. et nostri interprȩ¬
tati sunt. in momento & inictu. siue in motu
resurrectione rapientur obuiam xp̃o. sed eos¬
quos mors dis soluerit: Uerum quid ista per¬
quiro & a postolicis dictis: calumniam facio cũ
ipse manifestissime scribat: qui residui sumus
in aduentu dñi Qui sint autem residui uerbis
discimus saluatoris sicut in dieb noe. ducebant

Expanded text:
ris est, superfluum fuit dicere, et nos immuris est, superfluum fuit dicere, et nos immutabimur. Quamobrem ita legenduuidem dormiemus, non omnes autem inmutabimur. si enim omnes in Adam moriuntur et in morte dormitio est, omnes ergo dormiemus siue moriemur. dormit autem iuxta idioma scripturarum, qui mortuus est s\'pe resurrectionis futurae. omnisque, qui dormit, utique expergiscetur, si tamen non subita eum uis mortis oppresserit et mors somno fuerit copulata. cumque omnes ita dormierint lemutabuntsurgentium sit; gloria autem atque mutatio proprie Sφθαλμοῦ utrumque enim legitur et nostri interpretati sunt, in momento et in ictu, sive, in moturesurrectione, rapientur obviam quos mors dissoluerit. uerum quid ista perquiro et apostolicis dictis calumniam facio, cum ipse manifestissime scribat: qui residui sumus in aduentum domini? qui sint autem residui, uerbis discimus saluatoris: sicut in diebus Noe ducebant
Abbreviated transcription (Latin):
Et theodorus ad seruit quos dam non esse mori¬
turos & de praesenti uita rapiendos in futura
ut mutatis glorificatis que corporib: sint cũ xp̃o
Quod nunc de enoch & helia credimus.
Di drmus non pedibus sed uerbis in origenis senten¬
tiam transiens contraria uia graditur
ecce mysteriũ uobis loquor: oͥmnes qui dem dor¬
miemus. sed non omnes autem immutabimur
quod ita dirseruit. si non indiger& resurrectio
inter praete nec obscuritatem haber& insensib:
Num quã paulus post multa quae deresurrecti¬
one locutus est in tuliss&: Ecce mysterium
uobis dico. omnes quidem dormiemus. Id est
morimur. Non omnes autem sed soli scĩ immu¬
tabimur. Scio quod in non nullis codicibus scrip¬
tum est. Non quidem omnes dormiemus. omnes
autem immutabimur Sed considerandũ: An
ei . quod praemis sum ẽ. omnes immutabimur
possit conuenire quod sequitur. mostui resur¬
gent incorrupti. & nos immu tabimur: Si enim
omnes immutabuntur. & hoc commune cͥum c&e¬

Expanded text:
e Theodorus asseruit: quosdam non esse morituros, et de praesenti vita rapiendos in futuram, ut mutatis glorificatisque corporibus, sint cum Christo. Quod nunc de Enoch, et Elia credimus. 5. Didymus non pedibus, sed verbis in Origenis transiens sententiam, contraria via graditur. Ecce mysterium vobis loquor: Omnes quidem dormiemus, non omnes autem immutabimur. Quod ita disseruit: « Si non indigeret resurrectio interprete, nec obscuritatem haberet in sensibus, nunquam Paulus post multa, quae de resurrectione locutus est, intulisset: Ecce mysterium vobis dico: Omnes quidem dormiemus, id est, moriemur non omnes autem, sed soli sancti immutabimur. Scio quod in nonnullis codicibus scriptum sit: Non quidem omnes dormiemus, omnes autem immutabimur. Sed considerandum, an ei quod praemissum est, omnes immutabimur, possit convenire quod sequitur: 802 Mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Si enim omnes immutabuntur, et hoc commune cum caete
Abbreviated transcription (Latin):
uult: & quando dicit dñs alium para cletũ mittam
uobis: & seostendit eẽ paracletũ. qui appellatur con¬
solator : Vnde & ds̃ pater: hoc cens&ur nomine : ds̃mi¬
serationũ & totius consolationis : Siautẽ pater consola
zantur credentes. Quorũ unũ diuinitatis. & consola¬
toris est nomen: ergo &una naturaẽ : hic sp̃s sẽs. non
solum in a postolis: sed & in proph&is fuit: de quodauic
oratdicens: sp̃m scm̃tuum neauferas ame: & dauid spm̃¬

Expanded text:
uult, et, quando dicit dominus: \'alium paracletum mittam uult, et, quando dicit dominus: \'alium paracletum mittam uobis\', et se ostendit esse paracletum, qui appellatur \'consolator\'. unde et deus pater hoc censetur nomine: de u s miserationum et totius consolationis. si autem pater consolatzantur credentes. quorum unum diuinitatis et consolatoris est nomen, . ergo et una natura est. hic spiritus sanctus non solum in apostolis, sed et in prophetis fuit, de quo Dauid orabat dicens: spiritum sanctum tuum ne auferas a me. et Danihel sp
Abbreviated transcription (Latin):
uno filiodĩ. sicut noua heresis calumniatur: sed unus
atq idem filius dĩ. & filius hominis ẽ: & quicquid loquinir
aliud referimus ad diuinã eius gloriã. aliud ad nr̃am sa¬
lutẽ: Proquib non rapinã arbitratus ẽ. eẽ se aequalẽdõ:
sed sei ipsũ ex inaniuit formã serui accipiens. factus
oboedi ens usque ad mortem. mortẽ autem crucis:
Querbũ caro factum ẽ : & habitauit in nobis: mir or
autẽ montanũ & insanas feminas eius ab or tiuos
propb&as. dño promit. te atq dicente.: Uado & aliũ
paraclrtũ mittam uobis: & postea lucae euangelista
ciuitate : quo adusq induamini uirtutẽ ex alto. & re¬
priscillã & maximillã : & illis ait: Quorũ dimiseritis
peccata dimittentur: & quorũ r&inueritis r&eita
eruNt⁊ a postolis in quã praecepit ner ecederent ab
hiero solymis: sed expectarent promissionẽ sp̃s. &
postea quod promissũ est expl&um legimus: Repl&i

Expanded text:
uno Filio Dei, sicut nova haeresis calumniatur; sed unus uno Filio Dei, sicut nova haeresis calumniatur; sed unus atque idem Filius Dei et filius hominis esset. Quidquid loquitur aliud referimus ad divinam ejus gloriam, aliud ad nostram salutem, pro quibus non copinam arbitratus est esse aequaiuit factus oboediens patri usque ad mortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Montanum et insanas feminas eius, abortiuos prophetas, domino promittente atque dicente: uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euangelista ciuitate, quoad usque induamini uirtutem ex alto, et rePriscillae et Maximillae — et illis ait: quorum dimiseritis peccata, dimittentur et, quorum retinueritis, retenta erunt. apostolis, inquam, praecepit, ne recederent de Hierosolymis, sed expectarent promissionem spiritus. et postea, quod promissum est, expletum legimus: repleti
Abbreviated transcription (Latin):
suscitant : Inter flagella la&antur : fundunt sanguinẽ
& suis supplicis coronantur: nondũ ergo erat sp̃s in apos¬
tolis: nec de uentreeorũ fluebant gratiae spĩtalas : quia
dñs nec dũ fuerat glorificatus: quaesit autẽ gloria ĩ pse
in euangelio loquitur: pater glorificame : gloria quam
aput tehabui prius quã mundus e& : gloria saluatoris
patibulum trium phantis ẽ: Cruci figitur ut homo:
glorificatur ut ds̃ ⁊ Deniq solfugit: luna mutatur insan¬
guinẽ. & terrae motus insolito contremescit : A peri¬
untur inferi: mortui ambulant : saxa rumpuntur :
Haecẽ gloria dequa loquebatur inpsalmo Ex surge glo¬
riamea exsurge psalterium & cythara: ipsaque deseres¬
pondit gloria: & dispensatio carnis ad sumpta: exsurgã
diluculo : utimpleatur uicesimi primi psalmi titulus pro
ad sũptione matutina : haec dicimus : Non quo aliũ dm̃ &
alium hominẽ eẽ credamus : & duas ꝑsonas faciamus in

Expanded text:
suscitant, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem suscitant, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem et suis suppliciis coronantur. nondum ergo erat spiritus in apostolis nec de uentre eorum fluebant gratiae spiritales, quia dominus nec- J dum fuerat glorificatus. quae sit autem gloria, ipse in euangelio loquitur: pater, glorifica me gloria, quam apud te habui prius, quam mundus esset. glona saluatoris patibulum triumphantis est. crucifigitur ut homo, glorificatur ut deus. denique sol fugit, luna mutatui in sanguinem, terra motu insolito contremiscit, aperiuntur inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur. haec est gloria, de qua loquebatur in psalmo: exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara. ipsaque de se respondit gloria et dispensatio carnis adsumptae: e xsurgam diluculo, ut impleatur uicesimi primi psalmi titulus: pro adsumptione matutina. haec dicialium hominem esse credamus, et duas personas faciamus in
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenĩ uos estis qui loquimini: sed sp̃s patrisur̃i quilo¬
quitur in uobis: Ego audacter & tota libertate ꝓnuntio
exeotempore quo apłi dño crediderunt : semꝑ eos habu¬
isse sp̃mscm̃ nec potuisse signꝰ fcare absq sp̃s sc̃ĩ gratia
sed ꝓmodulo atq mensura : Vnde saluator clamabatꝰ
intemplo dicens: Quisitit: ueniat ad me & bibat: Quicre¬
dit inme sicut dicit scriptura: flumina deuentre eius
fluentaquȩ uiuȩ : hoc autẽ dixit despũ que maccepturi
erant credentes in eũ: & in eodem loco infert nondũ
enimerat sps̃ditus: quia ihĩ nondũ fuerat glonificatus.
in apostolis morabatur : quã obrẽ cumduceraur adpas¬
sionẽ dñs & negant & xp̃m nescire se iuranti Post quã
autẽ baptizantur in spũ sco &effunditur hieis sp̃is sc̃i
gratia : tunc libere loquuntur ad principes iudaeorũ:
Oboedire dõ magis opost& quam hominib mortuos

Expanded text:
non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui lonon enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. ego audacter et tota libertate pronuntio ex eo tempore, quo apostoli domino crediderunt, semper eos habuisse spiritum sanctum nec potuisse signa facere absque spiritus sancti gratia, sed pro modulo atque mensura. unde saluator clamabat in templo dicens: qui sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. etin eodem loco infert: nondum enim erat spiritus datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus, in apostolis morabatur. quam ob rem deterrentur ad passionem eius et negant et Christum nescire se iurant. postquam autem baptizantur in spiritu sancto et effunditur in eos spiritus sancti gratia, tunc libere loquuntur ad principes Iudaeorum: oboedire magis deo oportet an hominibus? mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut ax̃p̃o lingua san&ur : Non ergo iobannes lu¬
casque discordant: ut quod ille prima resurrectionis
die datum eẽ significat. Hic die quinqua gensima ue¬
nisse describat: sed profectus a postolicus ẽ: ut qui primũ
remittendorũ peccatorũ gratiã acceperant: postea
acciperent operationes uirtutũ: & cuncta donationũ
genera: quae ab apło descripta memorauimus : & qd
magis nec essariũ erat diuersitate linguarũ uniuersa¬
rũq gentiũ : Vt adnuntiaturi xp̃m : nullo egerent inter¬
pra&e: unde & licaoni: Cũ audissent paulũ & barnaban
loqui linguis suis : deos in homines conuersas eẽ credebaNT
Q reuera indum̃tũ uirtutis sp̃sscĩ gratia ẽ: quã possiden¬
tes : iudicũ tribunalia & regũ purpuras nontimebant :
Promiseratenim dñs prius quã pater &ur & dixerat: Cũ
autẽ tradent uos. nolite cogitare quomodo aut quid lo
quamini: dabitur enĩ uobis in illa hora quidloquamini

Expanded text:
tura Christum lingua sanetur. non ergo Iohannes Lutura Christum lingua sanetur. non ergo Iohannes Lucasque discordant, ut, quod ille prima resurrectionis die datum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profectus apostolicus est, ut, qui primum remittendorum peccatorum gratiam acceperant, postea acciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuersitatem linguarum uniuersarumque gentium, ut adnuntiaturi Christum nullo egerent interprete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sancti gratia est, quam possidentes iudicum tribunalia et regum purpuras non timebant. promiserat enim dominus, priusquam pateretur, et dixerat: cum autem tra dent uos, nolite cogitare, quomodo aut qim uobis in illa hora, quid loquamini.
Abbreviated transcription (Latin):
despũ meo suꝑ omnẽ carnẽ : & ꝓph&abunt filii ur̃i & filiae
urãe : &iuuenes ur̃i uisiones uidebunt : Uerbũ autem
effusionis significat gratiae largitatẽ: &ipsum sonat quod
dñ srepmisit : uos autẽ baptiz abimini spũ sc̃õ : non postmultos
hosdies ÷ In tantũ eñi spũ sc̃o baptiz atisunt: utrepler&ur
totadomus ubierant sedentes : &ignis sp̃s sc̃i stationem
In eis inuenir & optatam. linguasque diuider& & secun¬
dum esaiam quiln munda labia habere sedixerat: pur¬
gare labia eorũ: & euangeliũ xp̃i purius praedicarent
& inesaia quidem superliminaredicitur fuisse con¬
motũ & repl&a ẽ omnis domus fumo. Idestterro¬
re &tenebris: ueriq ignorantia: In principis autẽ
euangelii repl&ur spũ ecclesia : ut gratia eius atq fet¬
uore omnium credentiũ peccata purgentur: &ig¬
ne sp̃s scĩ quem dñs missurũ eẽ sedixerat. Praedica¬

Expanded text:
de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii uestri et filiae de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae et iuuenes uestri uisiones uidebunt. uerbum autem effusionis significat gratiae largitatem et id ipsum sonat, quod dominus repromisit: uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies. in tantum enim sancto spiritu baptizati sunt, ut repleretur tota domus, ubi erant sedentes, et ignis spiritus sancti stationem in eis inueniret optatam linguasque diuideret et secundum Esaiam, qui inmunda labia habere se dixerat, purgaret labia eorum, ut euangelium Christi purius praedicarent. et in Esaia quidem superliminare templi dicitur fuisse commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in principio autem euangelii repletur spiritu ecclesia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata purgentur et igne spiritus sancti, quem dominus missurum esse se dixerat, praedica
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscer&ur : qui apłoꝵ quib deberent gentib nuntiare:
deniq apłs paulus quide hierus alem usq adhyliricũ prae¬
dicauit. & inde perromã adspanias ire festinat: Gra¬
tias agit dõ : quod cunctis apłis magis linguis loquatur:
Quienĩ cunctis gentib ad nuntiaturus erat: Multar ũ
linguarũ acciperat gratiã: quaerepromissio sp̃sscĩ. die
decimo postascensionẽ saluatoris. expl&a ẽ ⁊ Lucare feren¬
te quiscripsit: Cumq conplerentur dies pente costes.
erant om̃s parit̃ in eodem loco & factus ẽ repente sonus¬
decaelo tamquã aduenientis sp̃s uehementis & reple¬
illis disꝑtitae linguae tãquã ignis. seditq suꝑ singuloseorũ :¬
& repl&isunt om̃s spũ sc̃o: & coeperunt loqui uariis linguis.
prout sps̃ sc̃s dabat eloqui illis: Tunc conpl&ũ ẽ illudͥ qd
legitur in iohel: &erit innouissimis dieb: dicit dñs: effundã

Expanded text:
cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent gentibus nuntiare. cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent gentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad Hispanias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus adnuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. quae repromissio spiritus sancti die decimo post ascensionem saluatoris expleta est Luca referente, qui scribit: cumque conplerentur dies pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco et factus est repente caelo sonus tanquam venientis Spiritus vehementis et implet eis dispartitae linguae tanquam ignis, et stetit super t repleti sunt omnes spiritu sancto et coeperunt loqui aliis linguis, prout spiritus sanctus dabat eloqui illis. tunc conpletum est illud, quod legitur in Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam
Abbreviated transcription (Latin):
patris : quã audistis in quid ꝑ osmeũ Quiã iohannes
quidem baptizauit aqua : uos autẽ baptirabimini inspũ
scõ non postmultos hosdies : Rursum infine euangelii
secundũ iohannẽ. Eodie quoresurrexerat. id est die
dominica. clausis ianuis ad a postolos: Introisse narratur
& dixisse eis secundo pax uobis: & intulisse : sicut misit
mepat̃. & ego mittamuos : Hoc cum dixiss& in suflauit
& dixcit eis: Accipite sp̃m scm quorũ remiseritis pecca
ta nemittentur eis : & quorũ r&inueritis r&enta
erunt : die autẽ pente coster eis amplius rȩꝓmissũ est
Vt baptiz arentur spũ scõ: & induerentur uirtute : qua
xp̃i euangeliũ cunctis gentib praedicarent᷑: iuxta illud
quod in sexagensimo sep̾timo salmo legimus. Dñs dabit
uerbũ euangelizantib uirtutẽ multã: ut haberent ope¬
rationẽ uirtutũ: & gratiã sanitatũ : & praedicaturi mul¬
tis gentibus : acciperent genera linguarũ : ut iam tunc

Expanded text:
 os meum, quia Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies, rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et dicit eis: accipite spiritum sanctum; quorum ta, remittentur eis et, quorum retinueritis, retenta erunt. die autem pentecostes eis amplius repromissum est, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtutem, qua Christi euangelium cunctis gentibus praedicarent, iuxta illud, quod in sexagesimo septimo psalmo legimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum, ut iam tunc