comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eandem escam sp̃alem manducaue¬
runt. Spãlem utiq eandem: nam
corporalem alteram Quia illinanna:
nos aluid. Sp̃alem uero quam nos:
sed patres nr̃i nõ patres illoꝵ. Quibꝰ
nos similes sumꝰ: nõ quibꝰ illi similes
fuerunt. Et ad̾ iungit. Et omnes
eundem potum spãlem biberunt. Ali¬
ud illi. aliud nos: sed specie uisili.
Quod tamen hoc idem significaret uir-¬
tute sp̃ali Quomꝰ enim eundem potũ¬
de spiritali. se quenti petra. Petra
aut erat xp̃c: lnde panis: in de pot̾.
bo & incarne. Et quomͦ biberunt:
P ercussa est petra de uirga bis. Ge¬
mina percussio: duo lign̾a crucis
significat. Hic est ergo panis de cęlo.
cauerit nõ moriatur. Sed quod per¬
tinet ad uirtutẽ sacramenti: nõ qđ
pertinet ad usibile sacramentum.
Q uimanducat intꝰ nõ foris: qui man-¬
ducat corde. nõ qui premit dente.
Ego sum panis uuius: qui de celo des¬
cendi. Ideo uiu̾s qui de celo descendi.
De celo descendit & manna: sed man¬
na umbra erat. iste ueritas erat. Si qͥs

Expanded text:
eandem escam spiritalem manducaverunt. Spiritalem utique eandem, nam cornos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potude spiritualat Christus . Inde panis, inde potus. bo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo dx ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
pio fecit deus uerbum: quomͦ in prin¬
cipio fecit cȩlum & terram. Ecce quia
nõ est creatura: disce trahi ad filium
apatre. Docent te pater. audi uerbũ
eius. Quod uerbum eus in quis audiõ.
Inprincipo erat uerbum. Nõ factum
est: sed eiãt. Et uerbum erat apud
dm̃: & ds̃ erat uerbum. Quomͦ hoĩes¬

Expanded text:
pio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
& post fide̾m. ac baptisma quȩ
essent obseruanda preciperent.
Ac ne putemus leuia esse quȩ uissa
sũt & pauea: addidit omĩa quȩ¬
cumq mandaui uob̃. ut quicũq
crediderint: qui in trinitate fue¬
rint baptizati. omĩa faciant quȩ
piecepta sut. Ecce ego uob̾eũ sũ
tionẽ scłi. Cum discipłis se futu.¬
rum esse ꝓmittit. & illos osteñdit
semꝑ esse uicturds: & se numquã
a credemtib recessurum Qui aũt
usq ad cõsumationẽ mundi sui
presentiam pollicetur: nõ igno¬
ra t eum diem. in qua se seit fu.¬

Expanded text:
et post fidem ac baptisma, quae et post fidem ac baptisma, quae essent observanda praeciperent. Ac ne putemus levia esse quae jussa sunt et pauca, addidit: Omnia quaecumque mandavi vobis. Ut quicumque crediderint, qui in Trinitate fuerint baptizati, omnia faciant quae praecepta sunt. Et ecce ego vobiscum sum tionem saeculi cum discipulis se futurum esse promittit, et illos ostendit semper esse victuros, et se numquam a credentibus recessurum. Qui autem usque ad consummationem mundi sui praesentiam pollicetur, non ignorat illam diem, in qua scit se fu
Abbreviated transcription (Latin):
ni moute conspicitur. ibiqz adorat᷑:
licet quidã dubitent. et dubitatio
eorũ nostrã augeat fidẽ. Tunc ma¬
infestius ostenditur thome et latus
lancea uulneratum: et manus fixe¬
clauis. Et accedens ih̾s: locutus est
eis dicens. Data est michi ouũs
potestas: in celo et in terra. I lli po¬
testas data est: qui paulo ante cruci¬
fixus. qui sepultus. in tumulo qui
m̃ortuns iacuerat: qui postea resur¬
rexit. In celo auten et in terra po¬
testas data est ei: ut qui ante reg¬
nabat in celo. per fidem credentiũ
regnet et interra. Euntes ergo
docete omnes gentes. baptiz antes
eos in nomine patris: et filii. et spi¬
ritus sancti. Primum doceant
omnes gentes: deinde doctas in tin¬
guent aqua non enim potest fieri.
ut corpus baptisini recipiat sacra¬
una sit largitio. Nomenq trinitati
unus ds̃ est. Socentes eos seruare
omnia. quȩ cũq mandaui uobis.
Ordo precipuus. lussit apłis ut primũ
dacerent uniuersas gentes. de inde
fider inting erent sacramento:

Expanded text:
ea conspicitur, ibique adoratur, licet quidam dubitent, et dubitatio eorum nostram augeat fidem. 3. Tum manifestius ostenditur Thomae: et latus lancea vulneratum, et manus fixclavis. Accedens Jesus locutus est eis dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Illi potestas data est, qui paulo ante crucifixus, qui semortuus jacuerat, qui postea resurrexerat. In coelo autem et in terra potestas data est, ut qui antea regnabat in coelo per fidem credentium regnet in terris. Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Primum docent omnes gentes, deinde doctos intinguunt aqua. Non enim potest fieri ut corpus baptismi recipiat sacrauna sit largitio: nomenque Trinitatis, unus Deus est. Docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis. Ordo praecipuus: Jussit apostolis ut primum docerent universas gentes, deinde fidei intingerent sacramento,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueri agni idest xp̃i carne̾ co¬
medit. per omne tempus uite suȩ
quȩ per septem uoluitur dies: si.¬
pliciter & innocent̃ deb& cõuer¬
sari. Uidete frẽs uidete. ne ferm̃tũ
uerus sit apud uos: sicut monet
apłs dicendo. Expurgate uetus
fermentum. idest ueteris homi¬
nis conuersationem. ⁊ une eñi
cͥrus ueri xp̃̾iani. si omne malũ
declinaueritis: quod designatur
ꝑ ueius fermentum & hoc quod
In baptismo ꝓmisistis custodieri

Expanded text:
qui veri Agni, id est, Christi, carnem coqui veri Agni, id est, Christi, carnem comedit, per omne tempus vitae suae, quod per septem volvitur dies, simpliciter et innocenter debet conversari. Videte, fratres, videte ne fermentum vetus sit apud vos, sicut monet Apostolus, dicens: Expurgate vetus fermentum , id est, veteris hominis conversationem. Tunc enim eritis veri christiani, si omne malum declinaveritis, quod designatur per vetus fermentum, et quod in baptismo promisistis, fideli
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ cordib tales tenebre sũt:
nõ uident lucem. nõ intelligũt
omnes delectationes. õꝑa mala:
& curatẽ habere aromata. hoc
est orationem mundam habenteᷤᷤ
cum psalmista. Dirigatur oratio
mea: sicut incensum in cõspec.¬
monumentũ. quem querebat
inuenit: quia qui ꝑ seuerauerit
usq infinem hic saluus erit. Un¬
de sicut neccesse ẽ ut malũ a
uob̾ repellatis: ita expedit omni
frẽs quid est pascha. Pascha: tra
transierunt filii isrł de ecipto.¬
mundo ad patrem. Et quid uob̾
ꝓdest quod pascha cȩlebiatis.
si nõ imitamini quod colitis. hoc
est si nõ transitis ab egipto. idest
a tenebris uitioꝵ ad lucem uirtu¬
tũm. & amundi huiꝰ amore.
ad desiderium cȩlestis patrie: Sũt
enim multi xp̃iani. qui gaudent
in ista festiuitate: & colunt hanc
solemnitatem. & tam̃ male & ma.¬
lo suo: quia nõ trmseunt ex hoc
mundo ad patrem idest nõ tran¬
te diaboli. & gaudent in malis¬
celebrabant per septen. dies azima
comedebant: ita om̃is xp̃ianus

Expanded text:
o cordibus tales tenebrae sunt, non vident lucem, non intelligunt omnes delectationes, et omnia opera mala, et curate habere aromata, hoc est, orationem mundam, dicentes cum psalmista: Dirigatur, Domine, oratio mea, sicut incensum in conspecmonumentum, quem quaerebat, invenit; quoniam qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde sicut necesse est ut malum a vobis repellatis; ita expedit omninfratres, quid sit pascha. Pascha vero transierunt filii Israel ex Aegypto,mundo ad Patrem. Verum quid vobis prodest quod Pascha celebretis, si non imitamini quod colitis? hoc est, si non transitis ab Aegypto, id est, a tenebris vitiorum ad lucem virtutum, et a mundi hujus amore ad desiderium coelestis patriae? Nam sunt multi qui gaudent in ista festivitate, et colunt hanc solemnitatem; et tamen male, et malo suo, quia non transierunt ex hoc mundo ad Patrem, id est, non trante diaboli, et gaudent in malcelebrabant, septem dies azyma comedebant; ita omnis christianus,
Abbreviated transcription (Latin):
citis: uidete si lumen ueritatis scitĩ.
Scitis aũt dico. nõ per fidem: sed per
amorem. Scitis dico nõ ex creduli¬
tate: sed ex operatione. Nam idem
ipse qui hec loquitur ioħes euan¬
głista: testatur dicens Qui dieit
se nosse dm̃. & mandata eius nõ

Expanded text:
citis, videte si lumen veritatis scitis. citis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus no
Abbreviated transcription (Latin):
rit: interiora gregis dampna neg¬
ligenter patitur. Unde & mox
ad ungitur. Mercennarus aũt
figit. quia mercennarius est: &
no pertinet ad eum de ouibꝰ. Sola
ergo causa est ut mercennarus fu¬
giat: quia mercennarius est. Ac si
aperte diceretur. Stare inpericulo
ouium nõ potest: qui in eo quod
ouibus pre est nõ oues diligit. sed
luerum terrenũ querit. Dumꝰ enim
honorem amplectitur. dum tẽpora.¬
libus commodis letatur: opponere
secontra periculum trepidat. ne
hoc quod diligit amittat. Sed qͥa
redemptor nr culpas ficti pastoris
innotuit: iterum formam eui debe¬
amus imprimi ostendit dicens. Ego
sum pastor bonus. Atq sub iungͥit.
me meȩ Et cognoseu meas: hoc
est diligo. Et cognoseunt me meȩ.
Ae si patenter dicat. diligentes obse¬
cuntur. Qui em̃ ueritatem nõ dili¬
git: adhue minime cognouit. Iuia
nrm̃: pensa te in uerb̃ dominicis
etiam periculum urm̃. Uidete si
oues eius estis. uidete si eum cognoᷤ¬

Expanded text:
rit, interiora gregis damna negrit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra phoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit:  Et cognosco oves meas, hoc est diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia nostrum, pensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem lupum uiderit: fugit. Sed
est alius lupus. qui sine cessatione co¬
tidie nõ corpora sed mentes dilamat:
malignus uidelicet sp̃e. qui c aulas
fidelium insidians cireuit: & mortes
animarum quent. De quo lupo mox
subditur. Et lupus rapit: & dis.¬
pergit oues. Lupus uenit. & mer¬
cennarius fugit: quia malignus
spẽ mentes fidelium in temptatio¬
ne cdilaniat. & is qui locum pastorĩ
tenet. euram sollicitudinis nõ ha¬
bet. Animȩ pereunt: & ipse de.
terrenis commodis lȩtatur. Lupꝰ
rapit. & dispergit oues: cum aliũ
ad luxuriam pertrahit. alium ina¬
uaritiam accendit: alium insuper¬
biam erigit. alium per iracundiã
diuidit. hune inuidia stimulat. il.¬
lum fallatia supplantat. Quasi ergo
gregem lupus dissipat: cum fideliu
populũ diabolus per temptationeᷤᷤ
necat. Sed contra hȩc mercennariꝰ
nullo zelo accenditur. nullo feruo¬
re dilectionis excitatur: quia dũ
sola exteriora commoda requi¬

Expanded text:
venientem lupum viderit, fugvenientem lupum viderit, fugest alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circumit, et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. 567 Lupus venit et mercenarius fugit; quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requi
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Sed lupus ueniens indicat: quo
quisq animo super gregis custodiã
staibat. Lupꝰ & enim suꝑ oues uenit:
cin quilib& iniustus & raptor. fide¬
les quosq atq humiles opprimit.
Sed is qui pastor esse udebatur & nõ
erat. relinquit oues & fugit. quia
dum sibi ab eo periculum metuit.
iesistere eius in iusticiȩ nõ presimit.
Fucit aũt nõ iautando locum: sed
subtrahendo solatium. fugit. quia ĩn.¬
iusticiam uidit & facuit. fugit: quia
se subsilentio abscondit. Qiuibꝰ bene
per ꝓpħam dicitur. Non ascendistis ex
ad uerso. neq opposiustis murum ꝓ
domo israhel: ut staretis in prelio in
die domini
x aduerso quippe ascendere est: quibꝰ¬
ꝯ lib& p̾otestatibꝰ praue agentibus.
rationis libera uoce contra ire. Et in
die dñi pro domo israhel in prelio stamiꝰ.
ac murum opponimus. si fideles in¬
nocentes contra peruersoꝵ in iustici¬
am. ex iusticię auctoritate uindicamꝰ
Q uod quia mercennarius nõ facit. cũ

Expanded text:
stat; sed lupus veniens indicat quo stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam quã oues diligut᷑: meritum
pastoris perdunt. De quibꝰ ꝓtinꝰ subdit᷑.
M ercennarius aũt & qui nõ est pastor.
cuius nõ sũt oues ꝓpriȩ: uidet lupũ
uenientem. & dimttit oues & fugit.
ox pastor sed mercennarius uocat᷑
qui nõ ꝓamore intimo oues dñicas.
sed ad temporales mercedes pascit:
Mercennarus quippe est: qui locũ qͥdẽ
pastoris tenet. sed luera animaꝵ non
querit. Terrenis commodis inhiat.
honore prelationis gaudet. Tempora¬
libus lucris pascitur: impensa sibi
ab hominibus reuerentia lȩtatur.
Istȩ sũt & enim merces mercennarii.
ut pro eo ipso quod in regimine labo.¬
rat: hic quod querit inueniat. & ab
hereditate gregis in posterum alienꝰ
existat. Utrum uero pastor sit an
mercennarius. cognosci uera citer
nõ potest: si occasio necessitatis de¬
est. T ranquillitatis enim tẽpore: ple¬
rumq ad gregis custodiam. sicut
uerus pastor sic etiam mercennarius

Expanded text:
stantiam quam oves diligunt, merito nomen stantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius
Abbreviated transcription (Latin):
euangłica eruditionẽ urãm: audis.¬
Cece cnim is qui nõ ex accidenti dono.
sed essentialiter bonus ẽ: dicit. Ego sũ:
pastor bonus. Atq eiusdem bonitatis
formam quam nos imitemur: ad uin¬
git dicens. Bonus pastor: animã suã
ponit ꝓ ouibꝰ suis. fecit quod monuit:
ostendit quod iussit. Bonus pastor ani-
sacramento nr̃o corpus suũ & sangui¬
nem uerter&. & oues quas redemerat
carnis suȩ aliuiento saciar&. Ostensa
nob est de contemptu mortis uia quã
sequamur: apposita forma cui impri¬
mamur. Primum nob̃ est exteriora ña
misericorditer ouibꝰ eius impendere:
postremum uero si necesse sit etiam
mortem nrãm ꝓ eisdem oiuibꝰ ministra¬
re. A primo aũt hoc minimo: perue.¬
nitur ad postremum mauis. Sed cum
in comparabiliter longe sit meliorani¬
ma qua uiuimus. a t̾rena substantia
quam exxterius possidemus: qui nõ dat
ꝓ oiubꝰ sub̾rantiam suam. quando ꝓ
his daturus ẽ animam suam: Et sũt
nõ nulli qui dum plus t̾renam sub.¬

Expanded text:
evangelica eruditionem vestram, audisEcce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam sub
Abbreviated transcription (Latin):
occidit funditus. sed momordit in¬
fernum. Ait ergo. Ero mors tua: o
mors. Ac si aperte dicat. Quia in
electis meis: te funditus perimo. Ero
eis te exparte transfigo. Iue est ergo
ista solemnitas. quȩ inferni claust᷑
destruxit. & ianuas nob̾ regni cȩle¬
tis aperuit : Inquiratur subtilius
nomen eius: requirat᷑ egregius pre¬
dicator. uideamus quid de eiꝰ esti.¬
matione denuntiet. Ait em̃. Et enĩ
ẽ quid de pascha lex loquitur. ut
indagemus subtilius: an de xp̃o dic¬
ta uideantur. Moyses quippe ait.
S ument de sanguine agni ac ponent
suꝑ utrumq p̾ostem: & in suꝑ lumi¬
narib domoꝵ. in quibꝰ comedent
illum. Et edent carnes nocte illa

Expanded text:
occidit funditus, sed momordit inoccidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te funditus perimo, ero eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus aestimatione denuntiet. Ait enim: Etenim andum nobis est quid de pascha lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte il
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Per hanc electi. quiquãuis in
tranquillitatis sinu. tamen apud in¬
ferni claustra tenebantur: ad para¬
disi amena reducti sũt. Quod ante
passionem dixit. in passione sua
dñs ad impleuit. Si exaltatus fuero
a t̾ra: omĩa traham ad me. Omĩa &¬
enim traxit: qui de electis siuis apud
inferos nullum reliquit. Omnia ab.¬
stulit utiq electa. Neq & enim in¬
fideles quosq. & ꝓ sius criminibus
ȩternis suppliciis deditos. ad ueniã
dñis resurgendo reparauit: sed illos
ex inferni claustris rapuit. quos suos
in fide & actionib recognouit. Uñ
recte etiam ꝑosee dicit. Ero mors
tua o mors: ero morsus tuus o in¬
ferne. Id namq quod occidimꝰ. agimꝰ
ut penitus nõ sit. Ex eo & eni quod
mordemꝰ. partem ab strahimꝰ. parteq
relinquimus. Quia ergo in electis suis
funditui occidit mortem: mors mor¬
tis extitit. Quia uero ex in ferno par.¬
tem abstulit. partemq reliquit: nõ

Expanded text:
gloria. Per hanc electi, qui quamvis in gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevit: Si exaltatus fueroa terra, omnia traham ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs resurrexerat quẽ quere¬
bat: Non utiq: quia ad huc tene¬
brȩ erant admonumentũ. Et sub-¬
iuncta quoq uerba contra dicũt:
cum dicit᷑. Nondum enim sciebat
scripturas: quia oporter& eum a mor¬
tius resurgere Quid ergo uidit. & qͥd
credidit: Widit linteamina posita.
& credidit quod mulier dixerat: de
monum̃to dñm fuisse sublatum.
Qua inre diuinȩ dispensationis mag¬
nitudo pensanda ẽ: quod discipu¬
loꝵ corda & accenduntur ut que¬
rant. & differunt᷑ ne inueniant: qua¬
tinus infirmitas animi ipso suo mero.¬
re cruciata. purgatior ad inuenien
nunc restat ut de ipsa tantȩ solem¬
nitatis nobilitate. aliquid loquam᷑.
Hanc enu recte nobilitatem solemni¬
tatis dicam. quia solemnitates cet̾as
antecedit. Sicut enim in saero eloqͥo
nitatum. Ex hac quippe solemnitate.
exemplum nob̃ resurrectionis datũ
est: spes cęlestis patriȩ aꝑta ẽ: &¬
facta suꝑni regni iam presumptibilis

Expanded text:
quia Dominus resurrexerat, quem quaerequia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendnunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquionitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
cationis spicula eoꝵ corda penetra¬
rent. dum passionis euis laborem
ledignati sũt: quasi eundem labo¬
em illius pro scuto tenuerunt. ut
eo ad se transire eius uerba nõ per¬
miterent: quo eum laborare usq
ad mortem uiderent. Sudariũ ergo¬
quod super caput eius fuerat. seo¬
rsum inuenitur: quia ipsa redemp¬
toris nr̃i passio. longe a nr̃a passi¬
one disiuncta ẽ Qmͦ ipse sine cul¬
pa pertulit: quod nos cum culpa
toleramus. Ipse sponte morti sue.¬
cumbere uoluit. ad quam nos ue¬
nimus inuiti. Sequitur. Tunc ergo
introiuit & ille discipłs. qui uene¬
rat prior ad monumentum. Postꝗͣ
intrauit petrus: in gressus ẽ & ioħes.
Posterior intrauit: quiꝰ prior uenerat.
N otum frẽs est: quod infine mundi
ad redemptoris fidem. etiam iudea
colligitur: paulo attestante qui ait.
Donee plenitudo gentium intrar&:
& sic om̃s isrł saluus fierae. Et ui¬
dit & credidit. Quid frẽs. quid esti¬
mandus est credidisse: Numquid

Expanded text:
cationis spicula eorum corda penetracationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderunt. Quid quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. Notandum, fratres, est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
Et notandum quod nõ solum separatĩ.
nec initium nec finis aspicitur. Rec¬
te ergo sudarium capitis dñi iuo¬
lutumꝰ inuentum est. quia celsitudo
diuinitatis nec cȩpit eẽ nec desinit.
Nec per initium nascitur: nec termino
coangustatur. Bene aut̃ ad ditur in
uno loco: quia incissura mentiũ ds̃
nõ est. Ds̃ quippe inunitate est: &
illi eius habere grãm merentur. qui se
abinuicem per sectarum scandala
nõ duudunt. Sed quia sol& ꝑsudariũ¬
laborantium sudor de tergi: potest
etiam sudarii nomine exprimi labor
dĩ qui inse quidem quietus semꝑ atq
in commutabilis ꝑman&: sed tamen
laborare se denuntiat. eum duras.
hominũ prauitates portat. Unde
& per ꝓpħam dicit. Laboraui sustinẽ:
Ds̃ aũt apparuit in carne laborauit
ex nr̃a infirmitate. Quem laborẽ pas¬
duinitate. Unde etiam hieremiasait.
Reddes eis icem dñe: uixta oꝑa
manuum suaꝵ. Dabis eis scutum
cordis: laborem tuum. Ne eñi predi¬

Expanded text:
Et notandum quod non solum separatim, Et notandum quod non solum separatim, nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudariulaborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem pasdivinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedi
Abbreviated transcription (Latin):
mandata percepit. ꝓphetias de in¬
carnatione ac passione dñiea audi¬
uit : sed credere in mortuũ noluit.
Uidit enim ioħes posita linteamina:.
dnicȩ intrare distulit. Quem diu lon¬
geq ꝓphetauit : presentẽ uidit & re¬
nuit. Hominem esse despexit dm̃
carne mortalem factum credere
noluit. Iuid ergo est. nisi quia &ci¬
cius cucurrit. & tamen ante monu¬
mentum uacua stetit: uenit aũt
symon petrus sequens eum: & intro¬
unt inmonumentũ. Quia se cuta
posterior ȩccła gentium. mediatorẽ
dĩ & hominum hominem xp̃m iħm.
& cognouit carne mortuum. & uiu¬
entemꝰ credidit dm̃. U idit linteami
na posita. & sudarium quod fuerat
suꝑ caput eius nõ cum linteaminibꝰ
positum: sed separatim inuolutum
muno loco. Quid esse fr̃s credimus.
qͦd sudari um capitis dñi cumlin¬
teaminib nõ. inuenitur in monum̃to.
cognitione disuincta sũt. eiꝰq poten¬
tia creature transcendit naturam:

Expanded text:
mandata percepit, prophetias de inmandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, ndominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium, mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum et cognovit carne mortuum, et viventem credidit Deum. Vidit ludarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento,cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam?
Abbreviated transcription (Latin):
aut duo simul: sed ioħes precueurrit
citius petro. Uenit prior ad monum¬
tum: & ingredi nõ presumpsit. ue¬
nit uero posterior petrus: & in¬
trauit. Quid frẽs quid cursus iste
significat : Num quid hȩc tam sub.¬
tilis euangłistȩ de seriptio. amysteriiꝰ
uacare credenda est: Minime. Neq
enim se ioħes & preisse. & intrasse
dicen&: si in ipsa sua trepidatione
natur: Nec mirum esse uideatur.
quod per iuniorem synagoga: ꝑ
prior est synagoga. quã eccła gen¬
tium: ad usumꝰ tamen scłi. prior
est multitudo gentium quã sẏna¬
goga: paulo attestante qui ait.
Quiaꝰ nõ prius quod sp̾ritale ẽ: sed
quod ammale.
eR seniorem ergo petrum. signi¬
ficatur ȩccła gentium. Per uini¬
orem uero ioħm: synagoga udeoꝵ
Cucurrerunt ambo simul: quia ab
ortu sui temporis usq ad occasum.
pari & cominuni uia: & si nõ pari
& cõmuni sensu. gentilitas cum sy¬
nagoga de cueurrit. Uenit sy na¬
goga prior ad monumentũ. sed
minime intrauit: quia legis quid ẽ

Expanded text:
es praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione natur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, peprior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitis me: & iterum modicũ
& udebitis me. & quia uado ad
patrem: ita erant obscura discipu¬
us antequam id quod dicit esset
impletum. ut querentes in ter se
quid esset quod diceret: omnino
se nescire faterentur. Sequit᷑ enmi
euangłium. Dixerunt ergo ex diᷤ¬
cipulis eius ad inuicem Quid est
hoc quod dicit nob modicum &

Expanded text:
videbitis me; et iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem. Haec ita obscura erant discipulis antequam id, quod dicit, esset impletum, ut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se nescire faterentur. Sequitur enim Evangelium: Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem: Quid est hoc, quod dicit no
Abbreviated transcription (Latin):
tas suꝑnoꝵ ciuium. ibi dulcis solẽ¬
nitts a ꝑ egrinationis huius labore
tusti redeuntium. Ibi prouidi ꝓpħaꝵ
chori. ibi uidex apłoꝵ numerus:
ibi innumerabilium martir ũ uie¬
tor exercitus. tanto illie lȩtior.
quanto hic durius afflictus. lbi
confessoꝵ constantia: premii per¬
ceptione consolata. Ibi fideles ui.¬
ri. quos auirilitatis suȩ robore uo¬
luptas scłi emollire nõ potuit. Ibi
sc̃ȩ mulieres: quȩ eum scło & sexũ
uicerunt. Ibi pueri: qui hice annoᷤᷤ
suos morib transcenderunt. Ibi
senes. quos hic & ȩtas debiles red¬
didit: & uirtus operis nõ reliquit.

Expanded text:
tas supernorum civium. Ibi dulcis solemtas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non reliquit. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium oues deducit. De quibꝰ
ꝓfecto oubꝰ. rursum dicit. Oues
meȩ uocem meam audiunt. & ego
cognosco eas. & sequuntur me:
& ego uitã ȩt̾nã do eis. De quibꝰ
& paulo suꝑuis dicit. Per me
siquis introierit saluabitur. & in¬
gredietur & egredietur: & pas¬
cua inueniet. In gredietur quippe
ad fidem. egredietur uero a fide
ad speciem: a credulitate ad con¬
templationẽ. Paseua aũt inueni¬
et: in ȩterna refectione. Oues gͦ
eius pascua inuenient: qi ia qͥs̃¬
quis illum corde simplici sequitur.
ȩterne uiriditatis pabulo nutrit᷑.
Quȩ aut sũt istarum ouium pascua.
nisi ȩterna gaudia sempit̾nȩ ui¬
rentis paradisi: Pascua namq elec¬
łoꝵ sũt uultus presens dĩ: qui dũ
sine de fectu conspicitur. sine fine
mens uitȩ cibo saciatur. In istis pas¬
cuis de ȩternitatis sacietate leti
sũt : qui iam laqueos uoluptuo¬
se temporalitatis euaserunt. Ibi
hymnidici angłoꝵ chori. ibi socie¬

Expanded text:
proprium oves deducit, de quibus proprium oves deducit, de quibus profecto ovibus rursum dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis. De quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem. Pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesentis Dei, qui dum sine defectu conspicitur, simens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi socie
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in loco. dñs ꝓtins subdit.
Sieut nouit me pater. & ego agnoeo
patrem: & animam meam pono
ꝓ ouib meis. Acsi aperte dicat.
I ñ hoc constat quia & ego agnosco
patrem. & cognoseor a patre: quia
animam meam pono ꝓ ouib meis.
Idest ea caritate per quam ꝓ ouibꝰ
morior: quantum patrẽ diligam
ostendo. Quia uero nõ solum iude.¬
am. sed etiam gentilitatem redime¬
re uenerat: adiungit. Et alias
oues habeo quȩ nõ sut ex hoc oui¬
li. & illas oportet me ad ducere.
&euocem meam audient. Et fiet
unum ouile: & unus pastor. Re¬
demptionem nrãm qui ex gentili
ppło uenimus dñs aspexerat᷑: cum
se ad ducere & alias oues dicebat.
Hoc cotidie fien fr̃s aspicitis: hoc
reconciliatis gentib factum hodie
uidetis. Quasi ex duobus gregibꝰ
unum ouile efficit: quia uidaicũ
&r gentilem ppłm in sua fide cõun¬
git᷑. paulo attestante qui ait. Ipse
est pax nr̃a. qui fecit utriq unũ
Dum enĩ ad ȩternam uitam ex utq
natione simplices eligit: ad ouile

Expanded text:
c loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiunum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram, quia ex gentili populo venimus, Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis, hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit; Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. Dicebant ergo. Quid ẽ hoc
quod dicit modicum: Nescimus
quid loquitur. Hoc enim est quod
eos mouebat. quia dixit modicũ
⁊ nõ uidebitis me: & ierum mo¬
dicum & uidebitis me. Nam in pre¬
cedentibꝰ quia nõ dixerat modicũ.
sed dixcerat ad patrem uado & iã
non uidebitis me: tanquam aꝑte
illis uisus ẽ locutus. nec inter se
de hoc aliquid quesierunt. Nunc
ergo quod illis tunc obscurũ fuit.¬
& mox manifestum est: iam nob̃
utiq manifestum est. Post paulu¬
lum enim passus est: & nõ uiderũt
eum. Rursus post paululum re
surrexit: & uiderunt eum.
llud aũt quod ait iam nõ uidebitis
me: quia isto uerbo idest iam: hoc
intelligi uoluit quod eum ulteruis
nõ uiderent: ibi ex posuimus qͦmͦ
accipiendum sit ubi dixit. de uis¬
ticia arguet mundum sp̃e sc̃s. quia
ad patrem uado. Et iam nõ iudebi¬
tis me: quia scilic&r mortalem xp̃m
ulterus nõ uiderent. Cognouit
aut iħe sic̃ sequens euangłista
dicit. quia uolebant eum in terro¬

Expanded text:
m? Dicebant ergo, Quid est hoc quod dicit, Modicum? Nescimus quid loquitur. Hoc enim est quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me ; tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliquid quaesierunt. Nunc ergo quod illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; rursus, post pasurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait: Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit, quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus, quomodo accipiendum sit, ubi dixit: De justitia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me, quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent. Cognovit autem Jesus, sicut sequens evangelista dicit, quia volebant eum interro
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs. paulo attestante didicimꝰ quia
rare est. diuinitatẽ illius fide ꝑciꝑe.
Pedes uero agni uorare est: uestigia
humanitatis eius amando. & imitan.
do ꝑquirere. Quid uͦ sũt intestina.
nisi uerboꝵ illuis occulta & misti¬
ca mandata: Quȩ tunc uoramus:
cum uerba uitȩ cum auiditate su¬
mimus. In quo uorationis uerbo.
por reprehenditur. qui eius uerba
atq mystena ꝑ nosmetipsos nõ re¬
quirimus. & dicta ab aliis audimus
muiti: Non remanebit ex eo qͥcquã
usq mane. quia eiꝰ dicta magna sũt
sollicitudine discucienda: quatinus
priusquã dies resurrectionis appareat.
in hac presentis uitȩ nocte: omnia mã¬
data illus intelligendo & operando
penetrentur. Sed quia ualde est dif.¬
ficile. ut omne sacrum eloquium pos¬
sit intelligi. & omne eus mysteriũ
penetrari: recte subiungitur. Siquid
aũt remanserit: igni comburetis. Qđ
ex agno remanet igni comburimꝰ:
quando hoc quod de mysterio in car¬

Expanded text:
fratres, Paulo attestante didicimus quodfratres, Paulo attestante didicimus quodrare, est divinitatem illius fide percipere. Pedes vero agni vorare, est vestigia humanitatis ejusdo perquirere. Quid vero sunt intestina, nisi verborum illius occulta et mystica mandata? Quae tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo, por reprehenditur, qui ejus verba atque mysteria, et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus inviti? Non remanebit ex eo quidquam usque mane, quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis vitae vocatione omnia mandata illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjungitur: Si quid autem remanserit, igni comburetis. Quod ex agno remanet igni comburimus, quando hoc quod de mysterio incar
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs enim qui redemptorẽ nr̃m
purum hominẽ credit. quid iste
aliud quam agni carnes erudas
comedit. quas uidelicet coquere
per diumnitatis eius głam. & intelli¬
gentiã noluit : Omĩs uero qui in car¬
nationis eiꝰ mysteria. iuxta sapien¬
tiam humanam discutere conatur:
carnes agni aqua uult cõquere.
idest dispensationis eius mysteriũ:
per dissolutã uult scientiam pene¬
trare. Qui igitur paschalis gaudii
solemnitate celebrare desiderat.
agnum neq aqua coquat. neq
crudum cõmedat: ut neq ꝑ hu¬
manam sapientiã. ꝓ funditatẽ in
carnationis illius penetrare appe¬
tat: neq in eum tanquã in homi¬
nem purum credat. Sed assas igni
carnes comedat. ut dispensari oĩa
per scĩ sp̃c potentiã sciat. De quo
adhuc recte subiungit᷑. Caput
cum pedib: & intestinis uorabitis.
Quia red: emptor nr̃ est alpha & u
dñs uidelic& ante scła. & homo
in fine scłoꝵ: & sic̃ iam prediximꝰ

Expanded text:
Omnis enim qui Redemptorem nostrum Omnis enim qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid iste aliud quam agni carnes crudas comedit, quas videlicet coquere per divinitatis ejus intelligentiam noluit? Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria juxta humanam sapientiam discutere conatur, carnes agni aqua vult coquere, id est dispensationis ejus mysterium per dissolutam vult scientiam penetrare. Qui ergo Paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum nec aqua coquat, nec crudum comedat, ut neque per humanam sapientiam profunditatem illius incarnationis penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat; sed assas igni carnes comedat, ut dispensari omnia per sancti Spiritus potentiam sciat. De quo adhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus et intestinis vorabitis , quia Redemptor noster est α et ω, Deus videlicet ante saecula, et homo in fine saeculorum. Et sicut jam praediximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃is infletibꝰ affligamus: quatinꝰ
ipsa amaritudo pęnitentiȩ. abster.¬
gat a mentis stomacho: per uersȩ
humorem uitȩ. Ubi & subditur.
Non comedetis ex eo crudum quid:
neq coctum aqua. Ecce iam nos
ipsa uerba hẏstoriȩ: ab intellectu
hystorico repellunt. Numquid frẽs
constitutus. comedere agnum crudũ
cõsuerat. ut ei lex dicatꝰ. nõ come¬
detis ex eo crudum quid: Ubi &
additur. Neq coctum aqua. Sed
quid aqua. nisi humanam scientiã
designat : Iuxta hoc quod ꝑsalo¬
monem sub hereticoꝵ uoce dieit᷑.
Aquȩ furtiuȩ. dulciores sũt. Quid
crudȩ agni carnes. nisi in cõsidera¬
tam ac sine reuerentia cogitationiᷤ.
relictam illius humanitatẽ: Om̃e
enim quod subtiliter cogitamꝰ. quasi
mente coquimus. Sed agni caro
nec cruda edenda ẽ. nec aqua
cocta: quia redemptor nr̃. neq
purus homo ȩstimandus est: neq
ꝑhumanã sapientiã. qualiter in car¬
nari ds̃ potuit cogitandus.

Expanded text:
tis nostris in fletibus affligamus, quatenus tis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et subditur: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico repellunt. Nunquid, fratr in Aegypto constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Nec coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae dulciores sunt . Quid crudae Agni carnes 1535 nisi inconsideratam ac sine reverentia cogitationis relictam illius humanitatem significant? Omne enim quod subtiliter cogitamus quasi mente coquimus. Sed agni caro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam qualiter incarnari Deus potuit cogitandus.
Abbreviated transcription (Latin):
menta: ad ueram solemnitatẽ mentiᷤᷤ
nõ. sufficiunt: nisi eis quoq & bona
oꝑa iungantur. Quid enĩ ꝓdest corpꝰ
& sanguine illiꝰ ore ꝑciꝑe. & ei per¬
uersis morib contraire : Unde be.¬
ne ad huc ad comedendum subditur.
Et a zimos panes. cum lactucis agrestib̾ꝰ.
Panes quippe sine fermento cõmedit.
qui recta oꝑa sine corruptione uane
głȩ exxerc&: qui mandata misedĩȩ
sine ãmixtione peecati exhib&. ne
per uerse diripiat quod quasi recte
dispensat. Hoc quoq peccati ferm̃ti.
bonȩ suȩ actioni miscuerant: quibꝰ
ꝓphete uoce per increpationẽ dñs
dicebat. Uenite adbethel: & impie
agite. Atq post pauca. Et sacrifi.¬
cate de fermento laudem. de ferm̃ta.¬
to namq laudem immolat. qui dõ
sacrifitium de rapina parat. Lac¬
tucȩ uero agrestes. ualde amarȩ s̃.
Carnes uero agni cum lactucis agreᷤᷤ¬
tibus edendeꝰ sũt: ut cum corpus
redemptoris accipimꝰ. nos ꝓpecca.¬

Expanded text:
menta ad veram solemnitatem mentis menta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore percipere, et ei perversis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae suae actioni miscuerant, quibus prophetae voce per increpationem Dominus dicebat: Venite ad Bethel, et impie agite . Atque post pauca: Et sacrificate de fermentato laudem . De fermentato namque laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina parat. Lactucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis agrestibus sunt edendae, ut cum corpus Redemptoris accipimus, nos pro pecca
Abbreviated transcription (Latin):
habitamus. Et in suꝑliminare domꝰ
agni sanguinẽ ponimꝰ: quia erucẽ
passionis illiꝰ in fronte portamus.
De quo adhuc agno subditur. Et edet̃
carnes nocte illa: assas igni. In nocte
quippe agnum comedimus: quia in
sacram̃to dnicum corpus accipimꝰ.
quando adhue ab inuicem nrãs cõ¬
scientias nõ uidemus. Quȩ tam̃ car
Quas uero ignis sine aqua exquoqͥt.¬
roborat. Carnes itaq agni nr̃i ignis
coxit: quia eum ipsa uis passionis
illius. ad resurrectionem ualentiorẽ
reddidit: atq ad in corruptionem
roborauit. Qui enim exmorte con¬
ualuit: uidelicet carnes illius ab
igne duruerunt. Unde etiam per
psalmistam dicit. Ex aruit uelut
testa uirtus mea auid namq ẽ testa
ante ignem. nisi molle lutum: Sed
ei ex igne agitur: ut solidetur. uirtꝰ
ergo humanitatis eiꝰ. uelut testa exa¬
ruit: quia abigne passionis ad iur¬
tutem incorruptionis creuit. Sed
sola redemptoris nr̃i percepta sacra¬

Expanded text:
habitamus. Et in superliminari domus habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ad invicem nostras conscientias non videmus. Quae taquas vero ignis sine aqua excoqroborat. Carnes itaque Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. 8. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacra