comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crat enimhabens possessiones multas haec est tristitia quie
ducitadmostem. Ciusa quaetristitiac redditur quod habuerit
possessiones multas id est spinas & tribulos quaes ementẽ domini¬
diues difficile ineacuit insegno cieloꝵ: & quomada abrahcem¬
isa ac & ia cob intrarunt in regno caeloꝵ. & in sucengelio mat¬
theus atq gaccheus diuitus derelistis dñĩ testimonio praedican
tur: Sed considercndũ quod eo tempore co intracrunt
diuites essedesierant. tam diuergo non Intrabunt quacidiu
diuites fuerint. & tamen quia difficulter diuiti ce contem¬
cile ubi difficile ponitur non inporsibilitas prietenditur sed
hoc dicto ostendit᷑ non difficile esse sed inpossibile. si en ĩ quo¬
mod o cormelus non pot et intracse ꝑforamen acus sic diuq
introire non potest in regna caeloꝵ nullus diuitum sccluis esst
gedsilegamusesauem quo modo cacmeli median &s efaon
uenient ecdhirłm cem donis atqi muneribus & qui priũ scuruern

Expanded text:
rat enim habens possessiones multas. Haec est tristitia, quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit possessiones multas, id est, spinas nascentes et tribulos, quae sementem dominiQuam difficile acob divites intrarunt in regnum coelorum , et in Evangelio Matthaeus et Zachaeus, divitiis derelictis, Domini testimonio praeditur. Sed consideran dum quod eo tempore quo intraverunt, divites esse desierant. Tandiu ergo non intrabunt, quandiu divites fuerint. Et tamen quia difficulter divitiae contemcile; ubi diHoc dicto ostenditur non difficile esse, sed impossibile. Si enim quomodo camelus non potest intrare per foramen acus, sic dives intrare non potest in regna coelorum, nullus divitum salvus erit. Sed si legamus Isaiam, quomodo cameli Madian et Epha veniant Jerusalem cum donis atque muneribus : et qui prius curvi era
Abbreviated transcription (Latin):
tentia congruente. fr̃r nolite pueri fteri sensibus sed moclitia
pasuuli estote sensum ccũ ut ꝑfestisitis: Et ec ceunus ac ce¬
dens ait illi imagister quidboni faccicem ut habeã uitã aer¬
listam non uoto discentis sed temptantis inter rogat:
ex cludi cbonitate silium dĩ. legimur inalio loco pastorbonus pont

Expanded text:
tentiam congruente: Fratres nolite pueri effici sensibus, sed malitia tentiam congruente: Fratres nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote: sensu autem ut perfecti sitis . Et ecce unus accedens ait illi: Magister bone, quid boni faciam, ut habeam vitam aeterlistam, non voto discentis, sed tentantis interrogat . excludi a bonitate Filium Dei, legimus in alio loco: Pastor bonus ponit
Abbreviated transcription (Latin):
liuntur infeminas uel ꝑsuccsione heretica simulant
cecsti. tatem u mentientur seligionis ueriratẽ sed
nullus eorum consequit᷑ regna cęloꝵ. nisi quise ꝑp̃t xp̃m¬
castracuerint. unde & infat qui potest capere ccpiat
ut unus quisq: consideret inres suecs utrum possi t̃
uirgintelic & pudicitiae implere praecepta ꝑ seenim casti¬
tas blanda est adquem lib& aedse adliciens sed consi¬
dercend& uires sunt qui potest capere capiat quoc si
ostantis uoxdnĩ est & milites suos ad pudicitiae p̃miũ
concitantis quisot est cocpere ccepiat quipotest pugn&¬
dici sed quod nec du hobentes plenissimcc̃ fidem putacrent eũ in simn¬
litudinem hominũ offerentium in postunitate lassacte : Dimnt
significanter dixit aliũ nonistorum ut ostendera nonieta tẽ r¬
nase sed mores & his qui similẽ haberent in nocentium & simplie¬
tactem priemiũ
seꝓmitti: a postolo quoq: ineccdem sen¬

Expanded text:
liuntur in feminas, vel persuasione haeretica simulant liuntur in feminas, vel persuasione haeretica simulant charitatem, ut mentiantur religionis veritatem; sed nullus eorum consequitur regnum coelorum, nisi qui se propstum. Unde et infert: Qui potest capere capiat; ut unusquisque consideret vires suas, utrum possit virginalia et pudicitiae implere praecepta. Per se enim castitas blanda est, et quemlibet ad se alliciens. Sed considerandae sunt vires, ut qui potest capere, capiat. Quasi hortantis vox Domini est, et milites suos ad pudicitiae praemium concitantis. Qui potest capere, capiat; qui potest pugndici, sed quod necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum, in similitudinem hominum, offerentium importunitate lassari. Jesus Significanter dixit, talium, non istorum: ut ostenderet non aetatem regnare sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem, praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sen
Abbreviated transcription (Latin):
pot est sub ho c uerbo uel fectum uel furiunam introduci
quchi sint uirgines quibus aedõdatum sit aut quos quid ocm
ab hoc cecsus adduxerat. sed his doctum qui petierunt quiuo¬
luerunt quiut acsiperent lobora uerunt. omni eni peten¬
ti dabitur & quierens inuenit & pulsanti aperit᷑:
heunuchi quifcostisunt ab hominib & sunt heunuchiqui
se ipsos castracuerun prop̃t segnũ caeloꝵ qui potest cape¬
recapiat: triplex genus est heunuchoꝵ duoꝵ carnalium
& tercii spiteler alii sunt qui dematris utepi sic nascuntus
alii uel quos ccptiuntes foccit uel delici e matronales. ter
miũ. superioribus aut quibus castimoniae necessites non uo¬
luntoes est nihil omnino debetur: possumus & cliter dicere
hȩunuchisunt exmatris utero quifrigidiori nacturis sunt
nec libidinum appetentes & alii qui cob hominibus siunt
quos aeut philosophi fecciunt aut ꝓpt̃ iduloꝵ cultu emul¬

Expanded text:
putet sub hoc verbo, vel fatum, vel fortunam introduci: putet sub hoc verbo, vel fatum, vel fortunam introduci: quod hi sunt virgines, quibus a Deo datum sit, aut quos quidam ad hoc casus adduxerit, sed his datum est qui petierunt, qui voluerunt, qui ut acciperent, laboraverunt. Omni enim petenti dabitur, et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur . cti sunt ab hominibus: et sunt eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere, capiat. Triplex genus est eunuchorum: duorum carnalium, et tertii spiritualis. Alii sunt qui de matris utero sic nascuntur. 147 Alii quos vel captivitas facit, vel deliciae matronales. Tertmium: superioribus autem quibus castimoniae necessitas, non voluntas est, nihil omnino debetur. Possumus et aliter dicere. Eunuchi sunt ex matris utero, qui frigidioris naturae sunt, nec libidinem appetentes. Et alii, qui ab hominibus fiunt: quos aut philosophi faciunt, aut propter idolorum cultu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tocle est nisi propt̃ libidmẽ sed prop̃t in iuriae dimit¬
tis uxosem quacre exꝑtus infelices priores nupties nouarũ
te ininittes peric ulo. nec non qui ce poterat euenire ut
iuxtoc eudem legem uxor quoq: marito decrerepudium
eccdem cacutelec priecipitur ne secundum accipiat uirũ
& quiameretrix quie semel fuerct adultera obꝓbriũ
nontimebat secundo praecipitus uiro qđ sitalem duxe¬
rit sub adulter i crimine sit: dicunt e discipuli sinta
pondus uxorũ est si excepta cecͬra fornicationis eccdimit¬
tre non licet quid enĩ sitemulenta fuerit sura cunda
simalis moribus siluxoriora sigula si uocgo sigurgitrix
si madedica tenendaerit. istius modi uolumus nolu
subgecimus serui tute uidentes ergo aposto li grocue uxo¬
rum iugum ꝑfer̃ motũ inimisui &dicunt: siita est
cccusa homini cuminxore non expedit nubere: quidixit non
om̃s eccpiunt uerbum istuds ed quibus datum esti nemo

Expanded text:
dicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimitdicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem: quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Necnon quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium, eadem cautela praecipitur, ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix, et quae semel fuerat adultera, opprobrium non timebat, secundo praecipitur viro, quod si talem duxerpondus uxorutere non licet. Quid enim si temulenta fuerit, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si gulosa, si vaga, si jurgatrix, si maledica, teneda erit istiusmodi? Volumus nolumsubjecimus servituti. Videntes ergo apostoli grave uxorum jugum, proferunt motum animi sui, et dicunt: si ita est causa homini cum uxore non expedit nubere. Qui dixit illis: Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
rio non ita sentiendum est sed moyser cum uider& prop̃t
desideriũ secundarũ coniugũ quȩ uel diciorer uel iuhorer
uel pulchriores essent primas uxores interfici aut malcẽ uitã
ducere maluit indilgere discordiem quamodia & homicia ꝑseuen¬
non imperiumdĩ dico aũ uob qui cquicumq dimi serit ixor
suem nisi obforni catione & ediom duxerit mechactur : sol¬
fornicaticest quieuxoris uincoet effectũ. Immocumillam
un ocincaernem inodia diuiserit & sef ornicatione separuie¬
rit amarito non deb& teneri neuirum quoque sub mcledi¬
to faciat. dicente scribturce qui cedulterum tenet stultur&
impiur est. ubicũq: est fornicctio & fornitationis suscipio
libere uxor dimittitur & quiapoterat accidere uttcliquis calum¬
niem foccer& in nocenti & ut secundã copulaẽ nupticrũ uettri
cłimen inpingeret. sic priosem dimittere iub& uxorem
ut secundam pri in auiuentie non habect: quodenim

Expanded text:
rio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter rio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum quae vel ditiores, vel juniores, vel pulchriores essent, primas uxores aut interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam quam odia et homicidia persevernon imperium Dei. Dico autem vobis, quia quicunque dimiserit uxorem suam nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, maechafornicatio est quae uxoris vincat affectum: immo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit 146 a marito, non debet teneri: ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram tenet, stultus et impius est. Ubicumque est igitur fornicatio, et fornicationis suspicio, libere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum, veteri crimen impingeret, sic priorem dimittere jubetur uxorem, ut secundam, prima vivente, non habeat. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
carnem fieri castitas iunctu spũ unus efficitur sps
Quodergo dĩ coniuexit homo non sepcret. Dr̃coniunexit
unã facciendo carnẽ uiri& fieminȩ hanc homonon
pot est sepcrecre nisi forsitan solus ds̃. homo seporat
quando prop̃t desideriũ secundie uxoris primã dimitti¬
mus dr̃ separat qui & coniun cxerat quaendo ex consensu
ꝓp̃t reruitutem dĩ eo quod tempus inartosit sic habecemꝰ
uxores qua sinon habentes : dicuntilli quod ergo moyses
mandecuit dare libellũ repudii & dimitcere: aperiunt
calomniã quac̃ parauerant. & cestie dñs non ꝓpricc̃ senten¬
tiam ꝓtulerat sedueteris historiae & mandectorum fuerat
recor dactus dĩ : qm̃ moses aduritiam cordis ur̃i ꝑmisit
uobis dimittere uxores urces abinitio aũ non suit sio: quod
dicit istius modi est. numquid potest dr̃ sibi esse contrarius
ut cdiudcente iusserit & sententiã succ̃ nouo frangat impe¬

Expanded text:
carnem fieri. Castitas juncta spiritui, unus efficitur spiritus. carnem fieri. Castitas juncta spiritui, unus efficitur spiritus. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet. Deus conjunxit, unam facpotest separare, nisi forsitan solus Deus. Homo separat quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittimus: Deus separat qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in angusto sit, sic habemus uxores, quasi non habentes. Dicunt illi: Quid ergo Moyses mandavit dari libellum repudii, et dimittere? Aperiunt calumniam, quam paraverant. Et certe Dominus non propriam sententiam protulerat, sed veteris historiae et manduritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras: ab initio autem non fuit sic. Quod dicit istiusmodi est: Nunquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat impe
Abbreviated transcription (Latin):
tio interrogit eũ utrũ liceat homini dimittere uxorem suã
quac lib& cccuscc̃ aut quasi cognacto eũ teneaent syllogismo & qđ¬
cumq responderit cacptioni pateat si dixerit dimittendã
esseuxorẽ que lib& excccusc & ducendas aliar pudititie
rit non omnẽ obeccusã debere dimitti quasi scccrilegiireus
tenebitur:
&aduersus dotrinã moysi ac ꝑmosen dĩ foccere : Igitur dñs
sio sponsionẽ temperaet ut decipulam transeat: scribturam
scam adducens intestimoniũ & natur alẽ legem primac̃q disen¬
tenticc̃ secundie obponensq: non uoluntac tedĩ sed peccantium
masculũ & femicm fecit eos: hoc in exordio geneseos scribtũ
est dicendoccũ masculũ & fiemincẽ ostendit secunda uitaendoc
coniugia non ait masculũ a feminas quod ex prioꝵ repudio
quierebat᷑: sed masculũ & faminã ut unius coniugis consortia
rebit uxori suȩ similiter atgit & adherebit uxorisuie ñ uxorib
& erunt duo incarne una praemiũ nupticcrũ ȩduabus uncẽ

Expanded text:
 Interrogant ergo, utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto eum teneant syllogismo, et quodcunque responderit captioni pateat. Si dixerit dimittendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiarit non omnem ob causam debere dimitti, quasi sacrilegii reus tenebitur, adversus doctrinam Moysi ac per Moysen Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem primamque Dei sententiam secundo opponens, quae non voluntate Dei, sed peccantium masculum et feminam fecit eos. Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia; non enim ait masculum et feminas, quod ex priorum repudio quaerebatur, sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortia ed una caro. Similiter ait, adhaerebit uxori suae, non uxoribus. Et erunt duo in carne una. Praemium nuptiarum, e duabus unam
Abbreviated transcription (Latin):
potest unus quisq dicere nihil habeo controceum ipse nouit
habet dm̃ iudicẽ non mihi cure at quid uell& agere ego ignou
& confirmat sententiã succ̃ & omnẽ simulationẽ factie pauis
suertit dicens sinonsemiseritis unus quisq fractrisuode cordi

Expanded text:
potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit, dicens: Si non remiseritis u
Abbreviated transcription (Latin):
operis nr̃i hoc cogere ut ma lorũ nob delistoꝵ uenia non relaxetur.¬
Oblectus est ei unꝰ quidebebat decimmilia teclentec. scio quosdamisti
qui deb& decim milice talentoꝵ diabolũ interp̃taeri culus uxoro
& silios uenundectidos. ꝑseuerante illo in malitia insipientium
& mclas cogitoctiones intellegi uolunt si enimiusti uxor dr̃ sapi¬
entia sic uxorem in iusti & peccator is ceppellari stultiacẽ: Sc̃d
quomodo dimittat dñs decimmilia tedenta. ille nob conser¬
uissuis centũ denarios non demiserit nec ȩcdes iasticȩ interp̃¬
tactionis est nec ceprudentibus uirir recipiendie: sic& pacter
m̃s cielestis fecciet uobis sinonse miseritir unusquisq: frcctri
suo de cordibus urir: Formi dolora sententice iuetcc̃ nr̃am
mentem sententia dĩ flestit᷑ atq mutactur si pcrua fratribꝰ
non dimittimus magnac nobis cedo non dimittert᷑ & quia

Expanded text:
operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxeturoperis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxeturistum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestissuo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
mini regi qui uoluit ractionẽ ponese cũ seruir suir
formilicre est syris & maeximȩ poclestini sad omnẽ
sermonem suum pacrerbulas iungere ut qđ ꝑ simplex
prieceptum teneri abccuditoribus ñ pot est psimilitu¬
dinẽ exemplocque teneat᷑ praecepit itooq petrosub
u lentecrum cedño rogaens uenicm impetro uercet
ut ipstanuoq: dimittat conseruis suis minora peccantibꝰ
sienim ille rex &d nr seruo debitori decem milic telai¬
torũ tom faccile dimisit quaento magis serui conseruis
debent minoreo dimittere quod ut minifestius fiat di¬
cacmus sub exemplo siquis nrm commiserit oodulte¬
rium
homicidiũ saccrilegũ maciora crimina decim milia todentoꝵ rogam
b: dimittant᷑: Sic & ipsi dimittant᷑ minora peccantib sincu obfacã
contumelic̃ simus in plac cabiles & pp̃t amarius uerb ꝑpetes habeccmus dr¬
cordics: non ne nobinui demus tectie sẽdiendi incaciterẽ & sub exemplo

Expanded text:
mini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. mini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Familiare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Petro sub143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorumntibus. Sin autem ob factam contumeliam simus implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
nuis ta ullud ex emplum tyranni quiduos amictis captorcum
unus ccduisenditm matrem seuertisser &amicum ꝓ seuadẽ
dedissa sic ꝓbare uoluerit ut unotento alterũ dimitte set
cumqi reuersa ad condictom diem aomirans cemboꝵ side¬
uo geeuerit ut sehaberent tertiũ possumus hocꝰ spitainer
intellegere quod ibi spr̃ & anima corpurq consenserit a non
interse bellum diuerscerũ habueritet uoluttatum carne
Eret sibi sermo dominicus & in modũ funiculi triplicis rũpi
non potest supra dixerat uidete ne contemꝑnactis unũ
depusillis istir & cd iecerat sipec cauerit inte fr̃tuus uade
& corripeeum intertȩ & ipsum. & praemiũ seꝓmiseriet
dicens. siduo ex uob consenserint suꝑ terram deomni se
impe trabunt quam petierint & ego ero inmedio eorũ
ꝓuocatus apostalus petrus interroga quotiens fratri
inrepeccaenti dimittere debeat &cum interrogitione
ens peccaenti fratri dimitte& indie quotiens ille pecca¬
se non posset: pdeo adsimilactũ est regnũ caelorũ ho¬

Expanded text:
os amicos captos cum unus ad visendam matrem revertisset, et amicum pro se vadem dedisset sic probare voluit, ut uno tento, alterum dimitteret. Cumque revertisset ad condictam diem, admirans amborum fidem, rogavit ut se haberent tertium. Possumus et hoc spiritualiter intelligere, quod ubi spiritus et anima corpusque consenserint, et non inter se beleret sibi sermo Dominicus, et in modum funiculi triplicis rumpi non potest. Supra dixerat: Videte ne contemnatis unum ex his pusillis; et adjecerat; Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum; et praemium repromiserat dicens: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re impetrabunt quam petierint, et ego ero in medio eorum. ocatus apostolus Petrus interrogat, quoties fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione es peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non possit. Ideo assimilatum est regnum coelorum ho
Abbreviated transcription (Latin):
contemptorir srĩs haec occultoo esse responsio ueltecci¬
ta cogi naetio eune despicir & ego toderpicio situ conder¬
nei a meco sententuc condempnaber is potestateon
tubuit epostolis utsciant quiac tolibus condempnan¬
tur hiuincncẽ sententicẽ diuina sententioc robo¬
rarila qđ eũ ligatũ suerit interra ligari puate
Nin cielo: Iterũdico uoł quia si ex uob consenser in
suꝑ terrã deomni re quac cũꝙ petierint siet illis¬

Expanded text:
nsio, vel tacita cogitatio, si me despicis, et ego te despicio, si tu me condemnas, et mea sententia condemnaberis: potestatem tribuit apostolis, ut sciant qui a talibus condemnantur, humanam sententiam divina sententia roborari, et quodcumque ligatum fuerit in terra, ligari pariter et in coelo. Iterum dico vobis: quia si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re 142 quamcumque peti
Abbreviated transcription (Latin):
bolis decem dragiecrũ & duoꝵ filioꝵ scribta et: sic non et uo¬
luntas ante pactrẽ urm qui incelis es utpereat unusdepus il¬
lis istisi resert adsuperius ꝓpositu dequodixerat. uidete ne con¬
tempnatis unũ depus illis istis & docet idcirco parabolã positã
ut pusilli non contempnant᷑ in eo ante qđ dicit non est uolunttes ante
patrẽ ur̃m ut pereat unus des illis istis quotiens aliquit perie¬
rit depusillis ostendit᷑ quod non uoluntate patrisperierit :
siccũ peccuerit inte fr̃tuus uade & corripe eũ interte &ipsũ¬
leserit dimittendi habemus po testatẽ immone cessi tatẽ
dm̃ quis peccauerit non est nr̃i arbitru dicit enĩ scribtura diui¬
na si peccauerit homo In hominẽ rogauit ꝓeo sacerdor. siccũ
indm̃ peccauerit quis rogac uit peo nos contrario indĩ iniuria
benȩ gnisumus in nr̃is contu meliis exercemus odia corripien
ꝑmaneat inpeccato & siquidẽ cudierit lucrisicemus animãs:¬

Expanded text:
cripta est . Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui in coelis est, ut pereat unus de pusillis istis. Refert ad superius propositum, de quo dixerat: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis; et docet idcirco parabolam positam, ut pusilli non contemnantur. In eo autem quod dicit: Non est voluntas ante Patrem vestrum, ut pereat unus de pusillis istis: quoties aliquis perierit de pusillis istis, ostenditur quod non voluntate Patris perierit. Si autem peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum inter te et ipsut causa nos laeserit, dimittendi habemus potestatem, immo necessitatem, Deum quis peccaverit, non est nostri arbitrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem in Deum peccaverit, quis rogabit pro eo? Nos econtrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripienremaneat in peccato. Et siquidem audierit, lucrifacimus anima
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenicet scandala uerũ tam̃ uie homini ꝑquẽ scandolũ ueniti
non quo nec esse sit uenire sccendala alioquin cebsq culpoc essenr
qui scaendalũ faciunt. sed cum necessesit inisto modo sieri scandali
unus quisq suo uitio scaendadis pectet simulq ꝑ genereclem sententiã

Expanded text:
enim ut veniant scandala; verumtamen vae homini per quem scandalum venit. enim ut veniant scandala; verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Non quo necesse sit venire scandala alioquin absque culpa essent qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet; simulque per generalem sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
quod qui scandaligat᷑ pecruulus est maiores enĩ scandala non recipiunt.
Expedit ei ut suspendatur mola as in aria incolloei: & demergat᷑ in ꝓfundo
maris: quam quã haec generclis possit esse sententia aduerrũ om̃s qui ali¬
que scandaligent tam̃ iuxta consequentiã sermanis &iã contra a posto¬
los dictum intellegi potest qui interro gcendo quis maior esse in regnoce¬
lorum uidebant insededignitate contendere &si in hoc uitio ꝑ man
sissent poterant eos quos adsidẽ uocabant ꝑ suũ scandalũ ꝑdere: dum
ccpostolor uident interse dehonore certari÷ quod acu dĩx expedit s¬
ut suspendat᷑ mola as in aria in collogus. & qui dumritũ prouintiae loꝗ¬
tur quimaiorũ criminũ ista apud ueterer iudaeos paena suerit ut in ꝓ¬
findo ligacto saxo demergerent᷑ : Expedit aũꝗ quiacmultũ melius est
ꝓculpac̃ brieuẽ recipere poenã quac̃ eternis serua cruciatib: nonenĩ

Expanded text:
quod qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. quod qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio sissent, poterant eos, quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum Apostolos vident inter se de honore pugnare. Quod autem dium provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi fueritis ut efici cmini ut paruuli non intrabitis in regna
cał lorum: Non praecipitur a postolis ut aetatẽ hacbeant par
uuloꝵ sed innocentiam & quod illi per annor possident hipos¬
humiliauerit se sic̃ paruulus istae hic est maior in regnocaeloꝵ
sic̃ istee paruulurculur uobis exemplũ tribuo non ꝑseuerat in ira
cundia non liesus meminit non uidens pulchra mulierẽ deleo¬
tatur. non aliuo cogitat & aliud loquit᷑ sic& uos nisi talem habue¬
ritis in nocentiam & animi puritatẽ regna caeloꝵ non poteris¬
inccior inregno caelorũ. quiimitatus me suerit & se in exemplum mei
piens hic intricuit in regna caeloꝵ: & quis usceperit unũ pariiulum talẽ
in nomine meo me suscepit: quitalis fuerit ut xp̃i imitetur humilitatẽ
& in nocentiã in eo xp̃r suscipit᷑ & prudenter res ponsum ut eũ dilictũ fue¬
rit apostolis reputet honoratum adiecit non illos sui merito sed magis mn

Expanded text:
conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praevulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi poshumiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cucundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritmajor in regno coelorum. Qui imitatus fuerit me, et se in exemplum mei piens, hic intrabit in regnum coelorum . Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo Christus suscipitur. Et prudenter, ne cum delatum fuerit apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
quis putas maior est inregno caelorũ. quod sepe monuit &iã nunc ob¬
secrandũ est causae quaerendie st singulorũ dñe dictorum atq faltor
post inuentum stacterẽ post tributa reddita quid sibi uult repentina
a postolorũ interrogatio: In illa hora accesser discipuli adihm̃ dicen¬
tes quis putas malor est in segno caelorum quiccudierant propetro
& dño idem tributum sedditũ ex equalitate praecii arbitratis unt
omnibus copostolis petrũ esse praelatũ qui redditione tributi dño
suerat compuratus. Ideo interrogant quis macior sit in rognocae¬
lorum : Vidensq: ihs̃ cogitationes eoꝵ & causas errorir intellegens.
uult desideriũ glãe humilitatis contentione sanare : Et aduocans
par uulum ut aetatẽ quiereset & similitudinẽ in nocentiae demon¬
trar& uelceste paruulũ statuit in medio eorũ seipsũ qui nonminis¬
discipulorum ut suꝑbiã humilitate mutaret᷑: Amen dico uobis nisi

Expanded text:
Quis putas major est in 137 regno coelorum? Quod saepe monui, etiam nunc obQuis putas major est in 137 regno coelorum? Quod saepe monui, etiam nunc observandum est. Causae quaerendae sunt singulorum Domini dictorum atque factorum. Post inventum staterem, post tributa reddita, quid sibi vult apostolorum repentina interrogatio? In illa hora accesserunt discipuli ad Jesum dicentes, Quis putas major est in regno coelorum? Quia viderant pro Petro et Domino idem tributum redditum, ex aequalitate pretii, arbitrati sunt Petrum omnibus apostolis esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, humilitatis conteparvulum ut aetatem quaereret, et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio eorum seipsum, qui non minisdiscipulorum, ut superbiam in humilitatem mutaret. Amen dico vobis: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nescio utrum priesentiã an magnitudinẽ saluctoris priesentiam quo
nouerat habere piscem in ore staterẽ & qđ primus ipsecapiendus esset¬
& magnitudinẽ atq uistutẽ si aduerbũqus statim statere in orepiscs
crecctus est & quod futurũ erat ipse loquendo fecerit: Uidet cũt mihi secind
misticos intellestos iste esse pisces qui primus captus est qui ln ꝓfundũ maris
erat & in salsis amarisq: gurgitibus .norabat ut ꝑ secunđ cedam libera¬
et quicc ꝓpetro quacsi peccactore prieciũ redde bat᷑: Dñs ccũ nr̃ pec cac¬
ta non fecerat nec dolus inuentus est in ore eis. stater dr̃ qui duo hab&
pccuptatis ut unde tributa pse & cpostolo rodderet non habuerit.
quodsi qui s ubicere uoluerit & quomodo iudas in loculis postabat pecunũ
tribuit exemplum: In illac hora accesserunt discipuli adiħm dicente

Expanded text:
nescio, utrum praescientiam an magnitudinem Salvatoris? Praescientiam, quod nescio, utrum praescientiam an magnitudinem Salvatoris? Praescientiam, quod noverat habere piscem in ore staterem, et quod primus ipse capiendus esset; magnitudinem atque virtutes, quod ad verbum ejus statim stater in ore piscis creatus est, quod futurum erat, ipse loquendo fecerit. Videbatur autem mihi secundum mysticos intellectus iste esse piscis, qui primus captus est, qui in profundo maris erat, et in salsis amarisque gurgitibus morabatur, ut per secundum Adam liberaest, quia pro Petro quasi pro peccatore pretium reddebatur,  non fecerat, nec dolus inventus est in ore ejus . Stater dicitur, qui duo habet paupertatis, ut unde tributa pro se et apostolo redderet, non habuerit. Quod si quis objicere voluerit: et quomodo Judas in loculis portabat pecuniambisque idem tribuit exemplum. In illa hora accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ utiq: quididragina exiebaat seorsũ conuenerant petrum. cumq: intrassa
domũ ante quam petrus suggerat dñs interrogat nesaendaclitent᷑ discipuli
adpostulationẽ tributi cum uideant eũ nosse quaecebsente gesta sunt:
Quid tibi uidet᷑ si mon petre reges terrae a quibus accipiunt tributum uel cen¬
sum afiliis suis anabalienis &ille diã abalienis: Dñ illi iłis ergo liberi st filii
qui humilitate cccrnis adsumpserat adimplere omnẽ iustitiam: nosq
infelices qui xp̃i censamur nomine & nihil dignũ tante facimus malestati
ille ꝓnob & crucẽ sustinunt & tributa reddidit nos pillius honore tributa ñ
reddimus & quasi filii regis a uestiga libus inmunes sumus: Eladȩ ad mare
& mittȩ amũ & eũ piscem qui primus ascenderit tolle & aꝑto ose eus inuenies
statese m illũ sumens daceis prome &te: Quid primũ mire in hocloco

Expanded text:
. Qui didrachma exigebant, seorsum convene. Qui didrachma exigebant, seorsum convenedomum, antequam Petrus suggerat, Dominus interrogat, ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi, cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tributum, vel censum, a filiis suis, an ab alienqui humilitatem carnis assumpserat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices, qui Christi censemur nomine, et nihil dignum tanta facimus majestate: ille pro nobis et crucem sustinuit, et tributa reddidit, nos pro illius honore tributa non reddimus, et quasi filii regis a vestigalibus immunes sumus. Ut auteeum piscem qui primus ascenderit, tolle. Et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis pro me et te. Quid primum mirer in hoc loco,
Abbreviated transcription (Latin):
ilir̃ silius hominis traedendus est in manus hominũ & occident eũ & tera
die resurg& & con tristati st uehem enter: Semꝑ prosperis misce tristiũ
ut cũ sepente uenerit non terreant apostolos sed cep̃me ditactis fern¬
tur cenlmir sienim contristat eos quod occidurest deb& leti ficccre
quo die tertio ri surtesturus: Norro qđ contristant᷑ & contris¬
tantur uehementer non de insdeli tecteuenit celioquin & petrum
audire: Etcũ uenissedeapharnccũ coccesser qui didragmeo accis¬
ebant cedpetrũ & dixerꝰ magister ur non soluit didragiao aitꝰ & iam¬
censi cccpite ferebaentur.
trituserat in narareth. quod est oppidum galilie capharnaum ubi subla cens
repossitur tributa a pros ignoꝵ magnitudine hi qui exiebaent non uadent ipsum sepe¬
tere sed discipulum conueniunt siue maliciose interrogaent utrum seddat tri¬
buta ancontradicat ciescoris uoluntaq iuta quod & inalio loco legimiis licet
tributa cesccri soluere annon: Et cũ intrasset domum praeuenit eũ iħrdicens¬

Expanded text:
lius hominis tradendus est in manus hominum et occident eum, et tertia die resurget. Et contristati sunt vehementer. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, sed a praemeditatis ferantur animis. Si enim contristat vos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertia resurrecturus. Porro quod contristantur vehementer, non de infidelitate venit; alioquin et Petrum audire. Et cum venisset Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrucensi capite ferebantur. tritus erat in Nazareth quod est oppidum Galilaeae Capharnaum urbi subjacens ex more poscunt tributa: et pro signorum magnitudine hi qui exigebant, non audent ipsum repetere, sed discipulum conveniunt, sive malitiose interrogant: utrum reddat tributa, an contradicat Caesaris voluntati; juxta quod in alio loco legimus: Licet Caesaris tributa solvere, an non ? Et cum intrasset in domum, praevenit eum Jesus, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
inmontibꝰ & uadit quierese ecõ qui eerracuit: consequenter cod
clementicõ ꝓuocat qui p̃miseraet dicens uidete ne contempnatis unui
d epusillis istis & subiungit parabolam non aginta nouẽ ouiũ in
montibus relistarũ & unis erroris quam pastorbonus quia
prop̃r nimicẽ in firmitatẽ ambulase ñ poterat humeris suis
gregem reliquũ reporites& quidã putantis tum esse paestore
quicũ informa dĩ esse nonrapinã arbitratus est esse seequodem
dõ sed ex inauit se formã  serui accipiens. stastus oboediens
patri usq admostẽ mortem aut̃ crucis. & obid adterrenader¬
cenderit ut saluam facceret unã ouiculac̃ quie perierat hocet
humanũ genus clii uero innanaginta nouem ouibus iustorũ
putant numerũ intellegi & in unc ouicula peccatorũ. secunđ
qđ inalio locodixerit. non uenilustos uocare sed pessat orer

Expanded text:
er ad clementiam provocat qui praemiserat dicens: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis. Et subjungit parabolam nonaginta novem ovium in montibus relictarum, et unius erroneae, quam pastor bonus quia propter nimiam infirmitatem ambulare non poterat, humeris suis gregem reliquum reportet. Quidam putant istum esse pastorem, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est sd exinanivit se, formam servi accipiens, factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis : et ob id ad terrena descenderit, ut salvam faceret unam oviculam quae perierat, hoc est, humanum genus. Alii vero in nonaginta novem ovibus, justorum putant numerum intelligi; et in una ovicula, peccatorem, secundum quod in alio loco dixerat: Non veni justos vocare, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
li eoꝵ incuelis sonpiudent facciẽ patris mer magnaȩ dignitas animarũ
ut una quieq habeat abortu natiuitatis incustodic̃ sui angelũ delega¬
tũ. undelegimus inapolypsin iohanir angelo epheri thyaetyrȩ &
angelo philadel phiae & congelis quattuor reliquaerũ cecdesi crũ
scribue. haec ccpostolus quoque p̃cipit uel ari inaec clesur capita

Expanded text:
gna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum, unde legimus in Apocalypsi Joannis: Angelo Ephesi, Thiathirae et angelo Philadelphiae , et angelis quatuor reliquarum Ecclesiarum scribe. Et Apostolus quoque praecepit velari in ecclesiis capita
Abbreviated transcription (Latin):
uident faciem patris mei qui ln caelis est: supra dixerat ꝓmanum
& pedem &oculũ om̃s ꝓpinquitater & necessitu diner quae sccendalũ
faccere poterant amputandas. austen tectem itecq sententi ae
subiectec precepto temperat dicens uidetene contemnatis unũ de
pusillis istis sic in quid praecipio seueritatem ut commrystĩ dementiã
docecm quantũ in uobir et nolite contenere sed ꝑuram salutẽ &i
illoꝵ quaerite sanitatẽ sincũ ꝑseuerantes inpeccactis etis &uitur

Expanded text:
 Supra dixerat per manum, et pedem, et oculum, omnes propinquitates et necessitudines, quae scandalum facere poterant, amputandas: austeritatem itaque sententiae, subjecto praecepto temperat, dicens: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis. Sic, inquit, praecipio severitatem, ut, commisceri clementiam doceam. Quantum in vobis est, nolite contemnere, sed per vestram salutem etiam illorum quaerite s
Abbreviated transcription (Latin):
ter ecccus at apostolos cum in possibilitar curaendi interdum
non cod in becilli tacte curantiũ. sed cdeorũ quicurandisunt
sidem seferat dicente dño fiat tibi secuđ fidem tucẽ: sespon
usq: quo pactio uos non quo tiedio superatus sit & mansue¬
tus ac mitis qui noncperuit sic̃ cognus corãtondente os suũ
in uerba furoris eruperit sed quo insimilitudinẽ medici si
egrotum uideat contra succ prieceptia egredere dicat usque¬
quo a ccedã addomũtuã quousq: certis ꝑdãc̃ industria m
me cliud iubente teoliud ꝑpetrante. In tarntũ aũ non est iratus
homini sed uitio & ꝑ unũ hominẽ iudieos crguit infideli tactis
uit stactim intulerit adferte eũ adme : & increpecuit eumiłs¬

Expanded text:
ter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum ter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Responvos, et patiar vos? Non quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini, sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Adduc huc
Abbreviated transcription (Latin):
sic & pilius hominis paos surus est cebens quieriturccũ cum herodes
& hero dicc des io haennẽ interfecerint quomodo ipsi  xp̃mquoq:
crucifixisse dicuntur: Cum legamus eum a scribis & ꝓharisieis
interfectum & breuiter respondendum qđ & in iohannis nece phcc¬
ris eorum factio consenserit. & in oc cirsionẽ dñi herodes iuncxe¬
rit uoluntatensuã qui inlusum atq: despectũ remiserit ad pila¬
& mncclepatit᷑ sepecadit inignem & crebro inaquam & obtuli eĩ
discipulistius & non potuer curate eũ: Q uac̃ obcatuscm diemon
obseruans lunie cursũ corripiat homines & ꝑcrieaturas in foc¬
mare studeat crectosem supradiximus. mihi cũ uidetur
iuxta trophologiam lunaticos esse ꝗ ꝑ orecrũ iomentec mu¬
tectur aduitia. nec ꝑ sistit inco epto sed crescit atq decrescit¬
& nuncinigne fertur qđ adul terantiũ corda succẽsasunt nuno
inaquas quie non udent extingure aacritatem quod ccũ dicit¬
obtuli eum discipulis tuis & non potuerunt curacreeum: laten¬

Expanded text:
Sic et filius hominis passurus est ab eis. Quaeritur autem cum Herodes et Herodias Joannem interfecerint, quomodo ipsi quoque Jesum crucifixisse dicantur, cum legimus eum a scribis et Pharisaeis interfectum. In quo breviter respondendum quod et in Joannis nece et Pharisaeorum factio consenserat, et in occisione Domini Herodes junxerit voluntatem suam, qui illusum atque despectum remiserit ad Pilaobtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum. Quam ob causam daemon observans lunae cursum, corripiat homines, et per creaturas infamare studeat Creatorem, supra diximus. Mihi autem videtur juxta tropologiam lunaticus esse, qui per horarum momenta mutatur ad vitia, nec persistit in coepto, sed crescit atque decrescit: et nunc in ignem fertur, quo adulterantium corda succensa sunt : nunc in aquas, quae non valent exstinguere charitatem. Quod Obtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum, laten
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietis as mã alligatã & pullum cumea soluite & adducr
mibi & siquis uob cliquid dixerit dicite quia dñs his opus hab&
& confestim dimitte eos: E gredit᷑ dehiericho turbis ed octir
indequat plurimis & uecis reddita samtute adꝓpinquaet hie¬
rosolymis magnis dititis mercibus salutem credentiũ sedit
ingredi cupit urbẽ paccis & locum ussionisdĩ & arcẽ speculatoris
mum maxillcrũ qui sacerdołum uiculus erat & confessioner
postaebat typimi & erat sił in montẽ oliuet ubilumen scien¬
tie ubilaborũ doloꝵ requies. misit duos discipulos suos. eĩeã¬
derentur castellũ dixitq. es ite incastellũ qđ contrte uos ot : con¬
tre ccpostolos enĩerat. nec iugumdo strinarũ uolebat accipore
& adaucrte mł, Alligatac erut asinec multr uinculir peccatoriu
pulus quoq: Iasciuus ã frenoꝵ inpacient cum matre. Secundu
euangelium lucae multos habebat dominos non uno erom a do¬
meti fubdito seditema multi domin: quisibi pote secetem inus

Expanded text:
lvite et adducite mihi. Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet: et confestim dimittet eos. Egreditur de Jericho, turbis eductis inde quamplurimis, et caecis reddita sanitate, appropinquat Jerosolymis, magnis ditatus mercibus: salute credentium reddita, inmum maxillarum qui sacerdotum viculus erat, et confessionis portabat typum; et erat situs in monte Oliveti, ubi lumen scientiae, ubi laborum et dolorum requies, misit duos discipulos suos, θεωderentur castellum. Dixitque eis: Ite in castellum quod contra vos est. Contra apostolos enim erat, nec jugum doctrinarum volebat accipere. et adducite mihi. Alligata erat asina multis vinculis peccatorum. Pullus quoque lascivus, et frenorum impatiens 160 cum matre, secundum Evangelium Lucae , multos habebat dominos, non uni errori et dogmati subditus: et tamen multi domini qui sibi potestatem illicitam
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ loquentis ccudieraent. quiae huma nee fregilitoes conspestũ¬
maloris doriae ferrenon sustinet as toto animo & corporis contrem¬
eens cedterr c̃ ecedit : Quanto quis cempliore quaesierit tecnto nuo

Expanded text:
vocem loquentis audierant: quia humana fragilitas conspectuvocem loquentis audierant: quia humana fragilitas conspectumajoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corpore contremiscens, ad terram cadit. Quanto quis ampliora quaesier
Abbreviated transcription (Latin):
dida obumbrauit eos. & uox denube dicens hic est silius m̃s dilectus in quo
mihi conplacui ipsũ ccudite: Quia stulte interrogacuaat ppr̃ ea
responsionẽ dñi non meret᷑. sed pacter sespondit ꝓfilio ut uerbum
dñi compleret᷑: ego testimoniũ nondico ꝓme sed pacter quimisit me
ipse promedicit testimoniũ. Mubes coũ uidet᷑ lucidec & obumbra uit
eos ut quicarnale frondibus aut tentoriis quierebanr tarberna¬
culũ nubis lucidie operisent᷑ umbraculo: Mox quoq: decielo patris
to docecet docect ueritatẽ immo ꝑpetrũ ceteros ccpostolos hic et
ait filius ms̃ dilectus huicsiendũ est tabernaculũ huic obtemperaen¬
dum hic est filius illi serui sunt moses & helices debent &ipsi uobiscũ
inpenetrabilib: cordirsui dño tabernaculum praepaertese:
Et acudientes discipuli caecider̾ infacciem suã & timuer̾ uolde
triplicem obcacusaẽ pacuose terrent᷑ uel qui ase errasse cognoue¬
rant u& quia nubes lucida obumbra uerat eos aut quia dĩpatris

Expanded text:
icens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui: ipsum audite. Quia imprudenter interrogaverat, propterea responsionem Domini non meretur, sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me dicit testimonium . Nubes autem videtur lucida, et obumbrat eos: ut qui carnale e frondibus, aut tentoriis quaerebant tabernaculum, nubis lucidae operirentur umbraculo. 131 Vox quoque de coelo Patris to, doceat veritatem: immo per Petrum caeteros apostolos. Hic est, ait, Filius meus dilectus: huic figendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est filius, illi servi sunt: Moyses et Elias debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Et audientes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde. Triplicem ob causam pavore terrentur, vel quia se errasse cognoverant, vel quia nubes lucida operuerat eos, aut quia Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
paercetẽ pceruã dici quoregnũ cieloꝵ gracnosinccpr conferatur
apostolus dicaat & sitotcẽsid ẽ habuero itaut montes: traniferim
ergo magna est fides quie grano sincepis quoe quat: mantir ircomilo¬
tio non eis significat quemoculis ccernis cespicimus sed illiur quitd̃
trcens latus fuercet ex lunatico : Quidem̃cit. dicetis montihuicir
cepostolor om̃sq credentes ne paruã quidem hacbuisse fidem
quior nullur eorum montes transtulerit. neq enĩ tantũ ꝑde est ma
tis declio incliũ loco transferre & uana signorũ quieren dẽc osto¬
tctio quantũ in uti litcctẽ omniũ iste mons trans ferendus et quii¬

Expanded text:
paratam, parvam dici, quod regnum coelorum grano sinapis conferatur; cum apostolus dicat: Et si totam fidem habuero, ita ut montes transferam . Ergo magna est fides, quae grano sinapis coaequatur. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. Quod enim ait: Dicetis monti huic, apostolos, omnesque credentes, ne parvam quidem habuisse fidem: quia nullus eorum montes trantis de alio in alium locum translatio, et vana signorum quaerenda ostentatio, quantum ob utilitatem hominum iste mons transferendus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quidam de hic adstintibꝰ qui n on gustabt̃ mostẽ donec uideanl
silium hominis uenientem in regnosuo: Terrosem apostoloꝵ
spemedicam uoluerat promissurum dicens filius hominis
uenturus est ingł tompatrirsui cumangelis suis. Insuꝑ ccucto¬
ritatem iudicis addit & redd& unicuiq secunđ operce
sua poteriet cepostolorũ teccita cogitactio istiur modi scan¬
delum surtinere occasionẽ & mostem nunc dicis esse uenui
ministeriis & iudicis potestate hoc in dieserit & intempora
quid possent obicere pnesentem timorẽ pnesenti compen¬
sat priemio qui enim dicit: Ffunt quid ec̃ dehuo adstantibus qui
non gustebt̃ mostem donec uidecnt filũ hominis uenientẽ¬

Expanded text:
quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Terrorem apostolorum spe medicari voluerat promissorum, dicens: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: et reddet unicuique secundum opera sua. Poterat apostolorum tacita cogitatio, istiusmodi scandalum sustinere: occisionem et mortem nunc dicis esse venturministeriis, et judicis potestate, hoc in dies erit, et in tempquid possent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Fil