comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litate te noũ̾s audiendum ut si
innoxio ꝑ hemisti crim̃ pu. distͥt¬
tione resecetur. Si maie initos cõ¬
plexus adult̾orum morte diuisis¬
ti estimetur pocius uindicta qmͣ
culpa. Siquis autẽ calumpni an
stit̾it fuisse peccuniam ur̃a iussi¬
one conuentus scd̾mleges ab¬
cis. tͥ tuitionem sub eqͣbili defen¬
sione ꝑ̾stamus ut nͨ legib te sb̾tͣ¬

Expanded text:
i tui qualitate te noveris audiendum; ut si i tui qualitate te noveris audiendum; ut si innoxios peremisti, crimen publica districtione resecetur. Si male initos complexus adultti, aestimetur potius vindicta quam culpa. Si quis tibi autem calumniantistiterit fuisse pecuniam, nostra iussione conventus secundum leges abcis tibi tuitionem sub aequabili defensione praestamus, ut nec legibus te subtr
Abbreviated transcription (Latin):
Uamuis homiadii facinus p̾niꝰ
de testetur auditus. ⁊ cruenta
manũ oculi refugiant iudicant᷑
mentib semꝑ patet. tñ iusticie ⁊¬
testatio cuuctoꝵ si se s̾uet in nox¬
uni. Quis emn ferat hominẽ ad
leges trahere qui miniii. ius est ĩa
uiolare: feris insitum est copulã
suam ext̾ma conc̾catione defend̾e.
dum omnib animantib ẽ inumni¬
cum ꝙ nͣli lege dampnatur. bide¬
mus tauros femĩas suas cornua¬
li conc̾tatione defendere arietes ꝓ
suis ouib capitalit̾ inseuire. eͦqͦs
adiunctas sibifeminas colaphis
ac morsib uindicare. Ita ꝓcopu¬
latis sibi animas ꝓoñt qͥuod ũ
quere ꝙ ad et̾num suũ dedecus ꝯ¬
gnoscitur ꝯmisisse: Et i̾o si obla¬
te peticionis minime u̾itate frau
prehensi adult̾i sangͥne diluisti.
nec sub p̾textu cruente mentisc̃ã
pudoris iutendis ab exilio quodt
constat infuctum ce p̾cipimus ali¬
enum. qm̃ ꝓ amore pudicicie por¬
rigere ferrum maritis ũ est leges

Expanded text:
uamvis homicidii facinus primus detestetur auditus, et cruentam manum oculi refugiant judicantummentibus semper patet, tamen justitiae ctestatio cunctorum, si se servet innoxium. Quis enim ferat hominem ad leges trahere, qui matrimonii nisus est jura violare? Feris insitum est copulam suam extrema concertatione defendere: dum omnibus est animantibus inimicum, quod naturali lege damnatur. Videmus tauros feminas suas cornuali concertatione defendere; arietes pro suis ovibus capitaliter insaevire; equos adjunctas sibi feminas colaphis ac morsibus vindicare. Ita pro copulatis sibi animas ponunt, qui verquere, quod ad aeternum suum dedecus cognoscitur omisisse  ed. Nitae petitionis minime sis veritate fraudprehensi adulterii sanguine diluisti, nec sub praetextu cruentae mentis causam pudoris intendis, ab exsilio quod tibi constat inflictum, te praecipimus alienum: quoniam pro amore pudicitiae porrigere ferrum maritis, non est leges
Abbreviated transcription (Latin):
peregrina famulantur porf agẽ¬
si pro lato auro ad quiritur ex ti¬
t̾na deuocio qͣnto mag̃ sius bouis
habundare deb italia cum nulla
inparendo ꝓ betur sentire det̾m ẽta.
Et ideo spem laridi nillatenus in¬
bemus ad ꝑegrina cransmitti s
in usus nr̃os ꝓpicia diuinitate ẜ¬
tur noxia negligentia de ẽẽ uide¬
atur. C auete ita ne culpis qͣm¬
uis parua p̾beatur occasio. Sciẽ¬
tes ꝑiculum grauissimũ foresi
studeatis uel leuit̾ iniussa com¬
mitt̾e. In qͣlitate est non inqͣnͣti¬
tate pecãn. mĩsuram si qui deni ñ
q̃rit in iuria. Imꝑium simparuo
contempint in omni ꝑte uiolat᷑
frumarich saiomi

Expanded text:
peregrina famulantur, si prolato auro adquiritur externa devotio, quanto magis suis bonis abundare debet Italia, cum nulla in parendo probetur sentire detrimenta? et ideo speciem laridi nullatenus iubemus ad peregrina transmitti, sed in usus nostros propitia divinitate stur, noxia neglegentia deesse videatur. Cavete itaque, ne culpis quamvis parva praebeatur occasio, scientes periculum gravissimum fore, si studeatis vel leviter in iussa committere. in qualitate est, non in quantitate peccatum: mensuram siquidem non quaerit iniuria. imperium, si in parvo contemnitur, in omni parte violatur. PRUMARITH SAIONI
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam ut quod publicis u¬
nongͣuent᷑. Nec dignum est ut oͦ¬
quͣi iedat inuidia ur̃is morib ordi¬
nata. Qua pp̃ figulinis regia uo¬
bis auct᷑. coucessis operam ouãt᷑
impendite nec u̾eamini ad alias
actiones uos posse traduci a quib
miuncta p̾sentia uix credimus
ecplicari. Celsauit g cita uos im¬
proboꝵ nefanda p̾sumptio ⁊ ob¬
scis doł effeccum nr̃a tollit auc¬
toritas. Incassum enmi odit c̾ se
clementia pͥncipalis obiec̾it. Se
natu urbis. Rome.

Expanded text:
disciplinam, ut, qui publicis unon graventur. nec dignum est, ut cuiusquam laedat invidia nostris motibus ordinata. quapropter figulinis regia vobis auctoritate concessis operam navanter impendite, nec vereamini ad alias actiones posse traduci, a quibus iniuncta praesentia vix credimus explicari. cessabit ergo circa vos improborum nefanda praesumptio et obscuris dolis effectum nostra tollit auctoritas. in cassum enim odit, cui se clementia principalis obiecerit. XXIIII. SENATUI URBIS ROM
Abbreviated transcription (Latin):
decorem crescere ciuitatis. quia ñ÷
capientie ꝓ futura contempnere
Et ideo illustris sublimitas t̃. ma¬
rmoꝵ quadratos qui passim diru¬
ti negliguntur quib hoc opus
indetur iniunctum infabricam
muroꝵ fatiat deputari ut redeat
indecorem .p. prisca constructio et
ornent altud saxa iacentia post
rumas. Itatũ ut metalla ipͣ. de
locis .pi. corruisse apud te mai¬
festa rõne doccatur. quia sicut no¬
lumus ornatum urbis cuiꝰqͣm p̾¬
sumpt̾one temerari: ĩ pͥuatis cõ¬
pendiis calumpnniam de testam᷑
inferri.
Seuero uiro uen̾ablĩ epͦ

Expanded text:
decorem crescere civitatis, quia non est sapientiae profutura contemnere. et ideo illustris sublimitas tua marmorum quadratos, qui passim diruti negleguntur, quibus hoc opus videtur iniunctum in fabricam murorum faciat deputari, ut redeat in decorem publicum prisca constructio et ornent aliquid saxa iacentia post ruinas: ita tamen, ut metalla ipsa de locis publicis corruisse apud te manifesta ratione doceatur, quia sicut nolumus ornatum urbis cuiusquam praesumptione temerari, ita privatis compendiis calumniam detestamur inferri. VIII. SEVERO VIRO VENERABILI EP
Abbreviated transcription (Latin):
pidinci iudiane cemplo sũ aͣ
alligatione pendere. hec hodie fa¬
cit muta. cantare iusensata bi¬
bere. ĩ mobilia uor̾ir. Mechamo
si fas est dr̃e pene socius ÷ u᷑e occulta.
reserans manifesta conũtens m¬
se cognouimus p̃dicta nobis hor¬
rologia qm toeius tnͣsmitt̾e mat᷑¬
abis ut tenotum in illamundi ꝑ¬
te facias misi alit̾ ꝑue nire non
poteras. agnoscant ꝑ te ext̾e gs̃
cales uos hr̃e nobiles q̃les legũt᷑
auctores. Qͦ ciens nonsunt credi¬
curi qui uid̾int. quociens hanc u̾¬
tatem lusoria sompnia putabũt
Et qñ fu̾int abstupore conuersi ñ
audebunt se equales nobis dr̃e a¬
pud quos sciunt sapientes talia.
cogitare¬

Expanded text:
pidinem in Dianae templo sine aliqua pidinem in Dianae templo sine aliqua alligatione pendere. Hoc hodie facit muta cantare, insensata vivere, immobilia moveri. Mechanicus, si fas est dicere, pene socius est naturae: occulta reserans, manifesta convertens, misse comperimus, praedicta nobis horologia quantocius transmittere maturabis. Ut te notum in illa parte mundi facias, ubi aliter pervenire non poteras. Agnoscant per te exterae gentes, tales nos habere nobiles, quales leguntur auctores. Quoties non sunt credituri qui viderint? quoties hanc veritatem lusoria somnia putabunt? et quando fuerint a stupore conversi, non audebunt se aequales nobis dicere, apud quos sciunt sapientes talia cogita
Abbreviated transcription (Latin):
soł cquiperat ꝙ motum sꝑ igno¬
rat. Inuid̾e̾nt talib si astra senti¬
rent. ⁊ ineatum suum fortasse de¬
flect̾ent. ne tali ludibrio subiacẽt
uͥ est illud horarum de lumĩe ueni¬
entum singulare miraculum si
has. ⁊ umbra demonstrat ubi p̾di¬
cabilis indefessa rõ si hoc ⁊ metal¬
la pagunt que situ perpetuo con¬
tinentur. Oartis in estimabilis
uircus que dum se dicit ludere ne
p̾ualet secreta uulgare. S sit
ubi p̾t̾ solis radios hora dinos¬
citur noctes in partes diuidens ꝙ
ut nichil debet astͥs rõnem celi
ad aquar̃ pocius fluenta conũtit.
quoꝵ motib ostendit quod celoũ
uoluitur. ⁊ audaci p̾sumptione ⁊¬
cepta ars elementis confert quod
originis conditio denegauit.u¬
niuerse discipline ciuictis prudẽ¬
tium labor nãture potentiam ut
tm̃ possint nosse ꝑ quirit mecha
in quib dam eciam nititur su
.perare. hec eitim fecisse diuoscĩ
dedalum ugĩaresbee ferreum cu¬

Expanded text:
solis aequiperat, quod motum semper ignosolis aequiperat, quod motum semper ignorat. Inviderent talibus, si astra sentirent, et meatum suum fortasse deflecterent, ne tali ludibrio subiacerent. ubi est illud horarum de lumine venientium singulare miraculum, si has et umbra demonstrat? ubi pcabilis indefecta rotatio, si hoc et metalla peragunt, quae situ perpetuo continentur? O artis inaestimabilis virtus, quae dum se dicit ludere, naturae praevalet secreta vulgare. Secundum ubi praeter solis radios hora dignoscitur, noctes in partes dividens: quod ut nihil deberet astris, rationem coeli ad aquarum potius fluenta convertit: quorum motibus ostendit, quod coelo volvitur: et audaci praesumptione concepta ars elementis confert, quod originis conditio denegavit, universae disciplinae cunctus prudentium labor naturae potentiam, ut tantum possint nosse, perquirit. Mechain quibusdam etiam nititur velle superare. Hoc enim fecisse dignoscitur Daedalum volare. Hoc ferreum Cu
Abbreviated transcription (Latin):
dura cum fu̾int: ingeniosa dis¬
põne soluiuitur. M etalla mugi¬
unt. diomedes uiero grauius
bucinat. eueꝰ augͥs iusibilat a¬
ues sinmilate firtinũt. ⁊ que uo¬
cem ꝓpriam nescuint hr̃e dulce¬
dinem ꝓbantur emitt̃e cantilene¬
Darua d̾e illa re ferimus cui celum
in archimedis spera discurrere
hec alt̾um ÷ odiachum circulum
humano consilio fabricauit. hec
lunam defectu suo reparabilem
artis illumĩatione monstrauit.
paruainq machiuam guidam
mundo celum gestabile. compẽ¬
dium.r̾t. speculum nature ad spe¬
ciem echcis indep̾hensibili mobi¬
litate uolutauit. Sic astͣ quoꝵ
licet cursum sciamus fallentibꝰ
in illis transitus est ⁊ que uelocit̾
currere uera rõne cognoscis te mo¬
uere ñ respicis. Quale est hoc eciã
homuini facere quod uel intlh̾xisse
pot̃ eẽ mirabile. Quare cum uos hor¬
net calium rr̃ p̾dicanda uoticia ho¬
sueuit ostendere. Radius ĩq ĩmo
da soł magnitudo discurrit. ⁊ fugã

Expanded text:
dura cum fuerint, ingeniosa disdura cum fuerint, ingeniosa dispositione solvuntur. metalla mugiunt, Diomedes in aere gravius bucinat, aeneus anguis insibilat, aves simulatae fritinniunt et quae vocem propriam nesciunt habere, dulcedinem Parva de illa referimus, cui coelum undum solem in Archimedis sphaera decurrere: haec alterum zodiacum circulum humano consilio fabricavit. Haec lunam defectu suo reparabilem artis illuminatione monstravit: parvamque machinam, gravidam mundo, coelum gestabile, compendium rerum, speculum naturae, ad speciem aetheris incomprehensibili mobilitate volutavit. Sic astra, quorum licet cursum sciamus, fallentibuStans quidam in illis transitus est: et quae velociter currere vera ratione cognoscis, se movere non respicis. Quale est, hoc homini etiam facere, quod vel intellexisse potest esse mirabile? Quare cum vos ornet talium rerum praedicanda notitia, hosuevit ostendere. radius itaque immda solis magnitudo discurrit, et fugam
Abbreviated transcription (Latin):
claros. tanta linge ꝓpͥetate conspi¬
cuos. ut potuissent. ⁊ illi opus cu¬
um ꝓferre si utrumq didiciscent.
Tu aũt p̾dictam exdisciplims nobi¬
lib natam ꝑ qͣdrifarias mathesis
ianuas introisti. Tu illam innate᷑
penetralib considentem auctorum
libris inuitantib cordis lumine
cognouisti. Cui ardua nosse usus
miracula monstͣre ꝓpositum est. Mo¬
litur ostendere quod obstupescant
honũes euenisse. Miroq modo na¬
tis cum u̾sis fcĩ detrahit fidem õ
ostũtet ⁊ occuł uisioẽm. facit aq̃s
ex imo surgentes. p̾cipites cadere
iguem ponderib currere. organa
extraneis uocib nsonare ⁊ ꝑ egͥ¬
nis flatib calamos complet. ut
minuta possit arte cantare uide¬
mus ꝑ eam defeusiones iam mitã¬
tium ciuitatum subito tali firmi¬
tate consurg̾e ut machinam̃toꝵ
auxiliis suꝑior reddatur qui desꝑ¬
atus uirib inuent᷑. Madentes
fabrice in aqua marina siceant᷑

Expanded text:
claros, tanta linguae proprietate conspiclaros, tanta linguae proprietate conspicuos, ut potuissent et illi opus tuum praeferre, si utrumque didicissent. Tu artem praedictam ex disciplinis nobilibus notam per quadrifarias mathesis ianuas introisti. tu illam in naturae penetralibus considentem, auctorum libris invitantibus, cordis lumine cognovisti, cui ardua nosse usus, miracula monstrare propositum est. molitur ostendere, quod obstupescant homines evenisse miroque modo naturis conversis facti detrahit fidem, cum ostentet et oculis visionem. facit aquas ex imo surgentes praecipites cadere, ignem ponderibus currere, organa extraneis vocibus insonare, et peregrinis flatibus calamos complet, ut minuta possint arte cantare. Videmus per eam defensiones iam nutantium civitatum subito tali firmitate consurgere, ut machinamentorum auxiliis superior reddatur, qui desperatus viribus invenitur. madentes fabricae in aqua marina siccantur:
Abbreviated transcription (Latin):
ruditione saginatum. ĩ nosse didi¬
cimus ut artez quas ex̾cont uul¬
gariter nescientes in ip̃o discipli¬
ach̾ndnsium scolas longe positus
introisti sic palleatoꝵ choris miscu¬
isti cogam. ut gͥcorum doginã doc¬
t̾nam fec̾is cẽ romanam: didicisti.
enim qͣ ꝓfunditate c̾ ss ꝑtib specu¬
laciua cogitetur. Qͣ rone actiua
cumsua diuisione discatur. dedu¬
cens ad romuleos senatores quic¬
quid cytropide mundo fec̾ant sin¬
gulare. Transłonib .ii. tuis pig¬
tagorias. music᷑ łtoloniẽ. astrono¬
mus. leguntur itali. Nichomat̾ a
timeticus. geometͥtus endides. au¬
diunt᷑ ausonii. Piato tħologus.
aristotiles logieꝰ qͥriuali uocedis¬
ceptant. Mechanicum ⁊̃ archune¬
dem. latilem sicłis redidisti. Et
quascum disciplinas uł artes¬
greca facundia g̾cia ꝑsingulos
uiros edidit te uunc aͥ uctore p̃rio
sermone romia suscepit. Quos tã¬
ta u̾borum luculentia reddidisti¬

Expanded text:
ruditione saginatum ita nosse didiruditione saginatum ita nosse didicimus, ut artes, quas exercent vulgariter nescientes, in ipso discipliAtheniensium scholas longe positus introisti, sic palliatorum choris miscuisti togam, ut Graecorum dogmata doctrinam feceris esse Romanam. didicisti enim, qua profunditate cum suis partibus speculativa cogitetur, qua ratione activa cum sua divisione discatur: deducens ad Romuleos senatores quicquid Cecropidae mundo fecerant singulare. Translationibus enim tuis Pythagoras musicus, Ptolemaeus astronomus leguntur Itali: Nicomachus arithmeticus, geometricus Euclides audiuntur Ausonii: Plato theologus, Aristoteles logicus Quirinali voce disceptant: mechanicum etiam Archimedem Latialem Siculis reddidisti. et quascumque disciplinas vel artes facunda Graecia per singulos viros edidit, te uno auctore patrio sermone Roma suscepit. quos tanta verborum luculentia reddidisti
Abbreviated transcription (Latin):
tium f̾uor animoꝵ bona pacis q̃ dõ
ꝓpicio nr̃o labore m̾ustis cur sedici¬
omb fedantur illicitis: Num qmͣ
maiori dampno ꝑiclitati sunt. mo¬
res cum gͣuitas romana culpatur.
Reparet ita honesta cͥi. mod̾atio¬
uenis uam ꝑudor ÷ de gñ asse pͥoribꝰ.
Co p̾ẜtim temꝑecum talem p̾nci¬
pem cognoscitis uos hr̃c qui p̾mia
bene m̃itis ultionem tribuat in
regib p̃sumptõnis gr̃a p̾tulã¬
tur dum plinq res ꝑue plus p̾ua¬
lent pr̃are qͣm magne possunt obti
nere diuicie. freq̃nt enim quod armͣ
sa querimus ut ꝑ ip̃a seria complea
gium ꝙ aquis submodulo fluenti¬
b̃ temiperatur.⁊ quod solũs ĩ men¬
sis comprehensa illumũatione dis¬
cingͤ cum magistris rr̃ ei tnͣsiuit¬
terẽ debere mus. qͣtenus imꝑetͣtis
de lectationib ꝑfruendo quod no¬
bis condianum illis uideatur c̃ẽ
miratłm. nũto si quidem respic̾ẽ cu¬
puint quod legatoꝵ si oꝵ relatõ¬
nib ob̾tupescunt. hec te multa e¬

Expanded text:
tium fervor animorum. bona pacis, quae deo propitio nostro labore meruistis, cur seditionibus foedantur illicitis? numquam maiori damno periclitati sunt mores, quam cum gravitas Romana culpatur. reparet itaque honesta civitas moderationem suam. pudor est degenerasse prioribus, eo praesertim tempore, cum talem principem cognoscitis vos habere, qui praemia bene meritis, ultionem tribuat inqregibus praesumptionis gratia postulantur, dum plerumque res parvae plus praevalent praestare quam magnae pnere divitiae. Frequenter enim quod arma sa quaerimus, ut per ipsa, seria compleamgium, quod aquis sub modulo fluentibus temperatur, et quod solis immensi comprehensa illuminatione distinguitur, cum magistris rerum ei transmittere deberemus: quatenus impetratis delectationibus perfruendo, quod nobis cottidianum, illis videatur esse miraculum. merito siquidem respicere cupiunt, quod legatorum suorum relationibus obstupescunt. Hoc te multa e
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipuam nos hr̃e ex ip̃a me
mur ẽe solliciti ut nicħ ãmonitõ¬
ns paciamur omitti. Cantelasi:¬
quidem ꝓdit affectum.⁊ q̃ studio¬
sius diligimus maiori gr̃a custo¬
dimus . h ĩc ÷ ꝙ uiro illustri. arche¬
midoro diu nr̃is obsequiis erudi¬
to p̃fecture urbane de dimus fasce̾
regendos. ut quia quoꝵ dam illi¬
citis seditionib ciuilitas turba¬
batur. hr̃ent ⁊ in noxii puriss imũ
tamur insontib incunctoꝵ noti¬
tiam duximus ꝑferend̾ nequis in¬
opinata districtiõe solite p̾s uinat
excetere. q uocirca talia uoc p̾fato
uiro delegasse uou̾itis ut si quis¬
piam in ciuił exstit̾it: districtiõem
ilico nr̃e iussionis iucurrat. Et ꝙͣ¬
qmͣ p̾ fecture urbanc hauc potesta

Expanded text:
cipuam nos habere ex ipsa cura mur esse solliciti, ut nihil ammonitionis patiamur omitti. cautela siquidem prodit affectum et quae studiosius diligimus, maiori gratia custodimus. Hinc est quod viro illustri Artemidoro, diu nostris obsequiis erudito, praefecturae urbanae dedimus fasces regendos, ut, quia quorundam illicitis seditionibus civilitas turbabatur, haberent et innoxii purissimum tectamur insontibus, in cunctorum notitiam duximus perferendum, ne quis inopinata districtione solite praesumat excedere. Quocirca talia nos praefato viro delegasse noveritis, ut, si quispiam incivilis extiterit, districtionem ilico nostrae iussionis incurrat. et quamquam praefecturae urb
Abbreviated transcription (Latin):
um uocis ht̃is nicħ sb̾e: priores e¬
mulicum ꝑse iam nimus uałent.
quosdam ad u̾sum me nouos apłos
quibꝰ mnuudꝰ płimum credebat exci¬
tau̾int. Quorum alt̾ regłarium:
cauonicorum uitam. alt monacho¬
rum se resuicitasse głiabatur. Hi p̃¬
dicando ꝑmũd̃ discurreutes. st mo
impndent̃. qͣntum pot̾ant corro dẽ
de mea fide qmͣ uita. Adeo sinistra di¬
ssemin auerunt: ut ip̃os quoq ami¬
corum nrõrum p̾cipuos ame auet te¬
rent. et si qui ad huc pͥsti amoris
erga me aliqui dretinerent. hoc ip̃i
modis om̃̃ib̾ metu illor aissimula¬
rent. deus ip̃e mͥ testis ẽ. quocione
aliquem eccłiasticarum ꝑ sonarũ
ꝯuentum ad im ari nou̾am. ħ in
dampnacõem meam agi credebã.
Stupe factꝰ ilico. qi suꝑuementis ic¬
tum fulguris erspectabam. ut qi
Hr̃ticus aũ ꝓfanus inconcilus tra¬
herer. aut sinagogis. atq ut de ꝑnͣ¬
pulice ad leonomide formica adele¬
fantem compacõ ducatur nõ me
minori ammo ꝑseq̃bantͤ enuili

Expanded text:
 nihil subest: priores aemuli cum per se jam minus valerent, quosdam adversum me novos apostolos, quibus mundus plurimum credebat, excitaverunt. Quorum alter regularium canonicorum vitam, alter monachorum se resuscitasse gloriabatur. Hi praedicando per mundum discurrentes, et me impudenter quantum poterant corrodentemea tam fide quam vita adeo sinistra disseminaverunt, ut ipsos quoque amicorum nostrorum praecipuos a me averterent, et qui adhuc pristini amoris erga me aliquid retinerent, hoc ipsi modis omnibus metu illorum dissimularent. Deus ipse mihi testis est, quoties aliquem ecclesiasticarum personarum conventum adunari noveram, hoc in damnationem meam agi credebam. Stupefactus illico quasi supervenientis ictum fulguris, exspectabam ut quasi haereticus aut profanus in conciliis traherer aut Synagogis. Atque ut de pulice ad leonem, de formica ad elephantem comparatio ducatur, non me mitiori animo persequebantur aemuli
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdam ad eptus. qua insiclias:
istas panlulum declinare me credi¬
ditor. incidi inxͥanos atq monac¬
hos gentibꝰ longe samores atq pe¬
iores. erat quippe ibritanina mi¬
nore mep̃atu uenetensi abbacia:
re defuncto desolata. ad qͣm me ꝯ¬
cors fr̃m eleccõ cum assensu pͥnci¬
pis t̾re nocauit. Atq ħ ab abb̾e no¬
stro et frĩbus facile impetrauit. gͦ¬
q me francorum inuiia ad occi¬
dentem: Sicut ierominum. roma¬
norum. expulit adorientem. nũc¬
qͣm enĩ huic rei sciat deus ad quie¬
ussem. insi ut quotũq modohas
quas incessant̾ sustinebam opp̾ssi¬
ones ut dixi declinarem. Derra
quippe barbara. et cerce lĩgua m
inco̾gnita erat. et turpis atq in¬
domabilis. illorum monachorum
inta. omĩbꝰ fere notissima et gẽs
terre illius inhumana atq incom
lidit. et ut puncto temporis mor¬
tem unam differat. aliam incur¬
rit:⁊ Sic ego ab uno piculo maliud
Scient̾ me contuli Ibiq ad horris¬
soni undas occeani. cum fugam ul

Expanded text:
quamdam adeptus qua insidias istas paululum declinare me credidi, incidi in Christianos atque monachos gentibus longo saeviores, atque pejores. Erat quippe in Britannia minore in episcopatu Venetensi abbatia qre defuncto desolata. Ad quam me concors fratrum electio cum assensu principis terrae vocavit, atque hoc ab abbate nostro et fratribus facile impetravit. Sicque me Francorum invidia ad Occidentem, sicut Hieronymum Romanorum expulit ad Orientem. Nunquam enim huic rei sciat Deus acquievissem, nisi ut quocunque modo has, quas incessanter sustinebam, oppressiones, ut dixi, declinarem. Terra quippe barbara, et terrae lingua mihi incognita erat, et turpis atque indomabilis illorum monachorum vita omnibus fere notissima, et gens terrae illius inhumana atque incomlidit, et ut puncto temporis mortem unam differat aliam incurrit; sic ego ab uno periculo in aliud scienter me contuli, ibique ad horrisoni undas Oceani cum fugam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta enĩ anxitate illa eciam
qmͣ regendam susceꝑam in discipli¬
nata fr̃m congregacõ cor meum
die ac nocte cruciaret. cum tam a¬
nurie ꝙͣ corporis ꝑicula pensarem.
nemuem iam lat̾e arbitror. Cer¬
tum quippe hẽbam ꝙ sieos ad re¬
głarem uitam qm ꝓ fessi fu̾ant.
complle temptarem. me uiu̾e nõ
posse. Et si ħ in qͣnͣtum pꝰsem nõ

Expanded text:
Quanta enim anxietate illa etiam, quam regendam susceperam, indisciplinata fratrum congregatio cor meum die ac nocte cruciaret, cum tam animae meae quam corporis pericula pensarem, neminem jam latere arbitror. Certum quippe habebam, quod si eos ad regularem vitam, quam professi fuerant, compellere tentarem, me vivere non posse. Quod si hoc inquantum possem no
Abbreviated transcription (Latin):
tanto magͣ ꝓpicios me hĩturũ
credebam quanto mo minꝰ x anũ
ex impo̾ito mͥ crimñe suspicaren¬
tur. et ob ħ facilius ad sectam su¬
am in clinari posse credererent.

Expanded text:
tanto integre propitios me habiturum credebam, quanto me minus Christianum ex imposito mihi crimine suspicarentur, et ob hoc facilius ad sectam suam inclinari posse crederent.
Abbreviated transcription (Latin):
se eis quor uerum echibuit ꝑ adi¬
tum. et ciraniadiacentes ppłos
nusericordes eis atz ꝓpicios effecit.
Et plussciebat deusait arbitror
si ibi ꝑ mansissem. quippe quo fe
to earum inopia mirabilior faci¬
it̃tm dilig̾ent. et om̃es panit᷑
eĩ religionem prudenciam et ĩ
om̃ibus incomꝑabilem paciencie
manfuctu dinem ãmirabantus.
Que qnͣto rarius se uideri ꝑut¬
tebat ut .s. clauso cubiculo ꝯ actis
meditacõnibꝰ atq orõmbus pu¬
rius uaccaret. tanto ardentis
monita hii qui foris sunt effla¬
gitꝗbant.

Expanded text:
se eis quoque verum exhibuit Paraclse eis quoque verum exhibuit Paracletum, et circumadja centes populos misericordes eis atque propitios effecit. Et plus sciat Deus ut arbitror si ibi permansissem. Quippe quo  ato earum inopia miserabilior facimatrem diligerent: et omnes pariter ejus religionem, prudentiam, et in omnibus incomparabilem patientiae mansuetudinem admirabantur. Quae quanto rarius se videri permittebat, ut scilicet clauso cubiculo sacris meditationibus atque orationibus purius vacaret, tanto ardentius monita hi qui foris sunt efflagitabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ut debebat ꝓidit oratorio Ca¬
ccidit namqͦ ut abb̾s nr̃. scĩs.i
dionisui p̾dc̃am illam argente
hĩtum nr̃a illa iami inxp̃o soror
pociꝰ qͣm uxor heloysa susceꝑat.
tamqmͣ adius monast̾ii sui an¬
tiquitus ꝑtinentem quotum
mod̾o acqͣunet. et ꝯuentum iñ
scimonialium uͥ illa comes nr̃a
pͥoratum hẽbat iuuolent̾ expelłet.
Que cum diu̾sis locis exules disꝑ¬
g̾entur. oblatam mͥ ad omino in¬
tellexi occasionem. qͣ nr̃o consula¬
rem oratorio. illud ita rou̾sꝰ. eã
cum quibꝰdam aliis deead̾ congre¬
gacõne ip̃i ad berentibꝰ ad p̾dc̃m
oratorium ĩ ui taui. eoq illis ad¬
ductis ip̃m oratorium cũ ominbͦ
ei ꝑtinentibꝰ concessi et donaui. ip¬
samq p̾t mod̾ donacõem nrãm
assensu atq int̾uentu ep̃i terre.
papa ĩ nocencius ẜs. ip̃is et earũ
sequacibꝰ ꝑ priuilegium inꝑpetu¬
um corroborauit. Q uas ibi quid̃
pͥmo mopem sustinentes uitam.
et ad tempꝰ płmnum desolatas.

Expanded text:
prout debebat providit oratorio. Aprout debebat providit oratorio. Accidit namque ut abbas noster Sancti Dionysii praedictam illam Argenteohabitum nostra illa jam in Christo soror potius quam uxor Heloissa susceperat, tanquam ad jus monasterii sui antiquitus pertinentem, quocunque modo acquireret, et conventum inde sanctimonialium, ubi illa comes nostra prioratum habebat, violenter expelleret. Quae cum diversis locis exsules dispergerentur, oblatam mihi a Domino intellexi occasionem, qua nostro consulerem oratorio. Illuc namque reversus, eam cum quibusdam aliis de eadem congregatione ipsi adhaerentibus ad praedictum oratorium invitavi. Eoque illis adductis, ipsum oratorium cum omnibus ei pertinentibus concessi et donavi, ipsamque postmodum donationem nostram assensu atque interventu episcopi terrae papa Innocentius secundus ipsis et earum sequacibus per privilegium in perpetuum corroboravit. Quas ibi quidem primo inopem sustinentes vitam, et ad tempus plurimum desolatas,
Abbreviated transcription (Latin):
et miseram uitam duc̾em. et qmͣ
infructuose tam michi qͣm aliis:
et ꝙ nũc eis pp̃ monachos dimissis.
nͨ in ip̃is nec in monachis aliquẽ
fructum hr̃em et qͣm inefficar ĩ
om̃ibꝰ inceptis atq conatibꝰ meis
redderer. ut iam mͥ de omnbꝰ illd̾
imꝑperari rectissime deb̾et. ħͥ hõ
cep̃ edificare. et nõ potuit ꝯsum¬
mare. desꝑabam penitꝰ cum recor¬
darer que fug̾em. et consid̾aremq̃
in currerem. et pores molestias
qiͣ iam nullas reputans crebro a¬
put me ingonuscens dicebam.:
i. consolatorem deserens inde sol¬
acõem certam me intrusi. et mi¬
nas euitare cupiens: ad certa con¬
fugi ꝑicula illud aut̃ płintum
me cruciabat ꝙ oratorio nr̃o di¬
misso de diuini celebracõne of¬
ficii ita ita ut oporteret ꝓ ui dere
nõ poteram. qm̃ loci nimia pa¬
nꝑtas uix unius honinis ne¬
cessitudini suff̾iceret. S ip̃e
mie suꝑhoc desolato. u̾am at¬
tulit consolacõeme et ꝓprioꝓ

Expanded text:
et miseram vitam ducerem, et quam et miseram vitam ducerem, et quam infructuose tam mihi quam aliis et quod nunc eis propter monachos dimissis, nec in ipsis, nec in monachis aliquem fructum haberem, et quam inefficax in omnibus incoeptis atque conatibus meis redderer, ut jam mihi de omnibus illud improperari rectissime deberet: « Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . » Desperabam penitus, cum recordarer quae fugeram, et considerarem quae incurrerem, et priores molestias quasi jam nullas reputans, crebro apud me ingemiscens dicebam: id est consolatorem, deserens in desolationem certam me intrusi, et minas evitare cupiens ad certa confugi pericula. » Illud autem plurimum me cruciabat quod, oratorio nostro dimisso, de divini celebratione officii ita ut oporteret providere non poteram; quoniam loci nimia paupertas vix unius hominis necessitudini sufficeret. Sed ipse ime super hoc desolato veram attulit consolationem, et proprio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ monast̾ii nact᷑ occõnem: ut
omĩa loca monast̾io ad iacençia
musus ꝓpͥos redegiss. ac grauior¬
ibus exaccõnbus monachos ip̃os
qmͣ tributarios iudeos exagitaret.
¶Urgebant me monachi ꝓnecessi¬
tuamibꝰ cotidianis cum nichil in
ꝯmune hr̃ent ꝙ eis iainistrarem.
S unus quis de ꝓpriis olim marsu¬
piis se et concubinas suas cum filiis
uł filiabus sustentarent. Gaudeb¬
ant me suꝑ ħ anxiari. et ip̃i quoq
furabantur. et asportabant que po¬
terant. ut cum in administracõne
ciplma cessare autͥ oñmo recedere.
C uin aut̃ tota terre illiꝰ barbaries
pariter exlex et in disciplmata ẽẽt.
nulli erant houimũ ad quornin
ꝯfug̾e possem ad iuitorium cũ amo¬
ribꝰ om̃ium parit̾ dissid̾em. foris
me tirainius ille ot satellites sui
assidue oppͥmebant. int᷑ nchi fr̃s
incessanter insidiabant᷑ ut illud:
apłi in me sp̃alr̾ dc̾m res ip̃a indica¬
ret. foris pugne. nitus timores. con¬
sid̾abam et plangebam qmͣ ĩ utilõ

Expanded text:
ipsius monasterii nactus occasionem, ut omnia loca monasterio adjacentia in usus proprios redegisset, ac gravioribus exactionibus monachos ipsos quam tributarios Judaeos exagitaret. Urgebant me monachi pro necessitudinibus quotidianis, cum nihil in commune haberent quod eis ministrarem, sed unusquisque de propriis olim marsupiis se et concubinas suas cum filiis et filiabus sustentaret. Gaudebant me super hoc anxiari, et ipsi quoque furabantur et asportabant quae poterant, ut cum in administratione ciplina cessare, aut omnino recedere. Cum autem tota terrae illius barbaries pariter exlex et indisciplinata esset, nulli erant hominum ad quorum confugere possem adjutorium, cum a moribus omnium pariter dissiderem. Foris me tyrannus ille et satellites sui assidue opprimebant, intus mihi fratres incessanter insidiabantur, ut illud Apostoli in me specialiter dictum res ipsa indicaret, « foris pugnae, intus timores . » Considerabam, et plangebam quam inutilem
Abbreviated transcription (Latin):
Enantis tutoris plu¬
ciam aditione cognonimus in
eare qm ñ decuetat accione uersa¬
tum. ut eum quem sumptu ꝓp̾o
inuare debuisses dispendio ꝓpri¬
etatis afflig̾es. affinitatem qui¬
mpensa testari. Quale ergo uidr᷑
sangͥne coniunctis ꝙ cͥminosum
x haretur extͣueis: atq ĩo p̾ senti
iussione censemus. ut quicquid
a sieo chercͥo ꝓdiga uolintate las¬
ciuo te non tam comparasse qmͣ
subripuisse cognoscis in corporã¬
da nliti nr̃o sñ ã dilatione re¬
legibus uindicare qui nunt ui¬
demus omĩa mansuetud̃ e tem¬
perasse. ꝑire enim pupillo non
patimur quodparentib sub nr̃a
laude dederamus. Stauissimum:
enim est ꝑcalumpniam subtra¬
hi quod collatum est munificen¬
tia principar. Beliqua u̾o que
prouigalis tue asẜeres portione
contrmptu iusticie tͥmite diuisis¬
se si tũ applłanda diuisio ÷ qmͣsb̾
unius celebratam c̾ẽ coustat arbi¬
tris ad nr̃m comitatum festiuan¬
tius. occurre. ut int̾ nos qͥue iustici¬

Expanded text:
enantii tutoris Plutiani aditione cognovimus, in eo te, qua non decuerat, actione versatum; ut eum, quem sumptu proprio juvare debuisses, dispendio proprietatis affligeres. Affinitatem quiimpensa testari. Quale ergo videtur sanguine conjunctis, quod criminosum probaretur extraneis? Atque ideo praesenti iussione censemus, ut, quicquid a Neoterio prodiga voluntate lascivo te non tam comparasse quam subripuisse cognoscis, incorporanda militi nostro sine aliqua dilatione relegibus vindicare, qui nunc videmur omnia mansuetudine temperasse. perire enim pupillo non patimur quod parentibus sub nostra laude dederamus. gravissimum est enim per calumniam subtrahi, quod collatum est munificentia principali. Reliqua vero, quae pro iugalis tuae assereris portione contempto iustitiae tse si tamen appellanda divisio est, quam sub unius celebratam constat arbitrio, sic ad nostrum comitatum festines occurrere; ut inter vos ea quae justiti
Abbreviated transcription (Latin):
n egociis ad hibere custodiam rex¬
qr nobis ordinationib illafĩ de¬
bent q̃ regiam possiuit demõstͣre
p̾sentiam. Sic enim rredimus qr
iemor natalium tuoꝵ ate abici¬
as om̃e uicio s ⁊ nia sola dilig̾e
possis que ⁊ uos amare cognoscis.
prauoꝵ forsitan oblit̾entur exem¬
pla longi genis minus fcã reco¬
iantur. Siles autẽ fili pr̃m p̾co¬
nia mox secunif. R.enatus itaq
flebili nob̾adicione cono̾stuo ÷
nobis del egancibr cognitores i
dicatum se cẽ inquilmã noĩe pꝰu
iouga temporis int̾uallla meru¬
ille et excubiis dampnisci ꝯfrctõ
utam tandem ꝓsperisse iuistuã
nec tam̃ migatoris iuꝓpaam
cessart caldumyuiam dum uedimu¬

Expanded text:
negotiis adhibere custodiam, quia vobis ordinantibus illa fieri debent quae regiam possunt demonstrare praesentiam. sic enim credimus, quia memor natalium tuorum a te abicias omne vitiosum et illa sola diligere possis, quae et nos amare cognoscis. proavorum forsitan oblitterentur exempla, si longi generis minus facta recolantur: similes autem filii patrum praeconia mox sequuntur. Renatus itaque flebili nobis aditione conquestus est vobis delegantibus cognitores idicatum se contra Inquilinam nomine post longa temporis intervalla meruisse; et excubiis damnisque confecto vestram tandem prospexisse justitiam: nec tamen litigatoris improbam cessare calumniam, dum
Abbreviated transcription (Latin):
riem idesq pr̃nas. insignibat acu. ue¬
t̾em aͣ lege tumlt̃. discreuit nͥ parẽs ⁊
sem̃a iustis discessere locis quicꝙͥ leue
fertur ĩ alt̃. In mediũ gͣuiora cadt̃ e¬
ther. eꝙ̃ flãma polũ. flux̃ mare tiũ pe¬
pẽdit. nͨ color unus erat stellas accẽd
ĩ auro. ostͦ fũdit aqͣs attollit lictora

Expanded text:
ries sedesque paternas Insignibat acu veterem qua lege tumultum Discrevit natura parens et semina iustis Discessere locis, quicquid leve fertur in altum In medio graviora cader Egit flamma polum, fluxit mare, terra pependit Nec color unus erat, stellas accendit in auro Ostro fundit aquas, attollit litora
Abbreviated transcription (Latin):
ut sr̃ne maiestatis affectat to urb¬
lu alami. ⁊ obolitus pietatis cruoe
sectatur erroris. qm̃ eum sꝑauit :¬
uenie locum quu reu̾endum coa¬
terlit auctorẽ: Ab scedat riti3.
medio iam ꝓfamis. conticesc
nale murmur animar̃. U satiũli¬
cet in magicis artib temꝑib xͥams

Expanded text:
upernae majestatis affectat injuriam, et oblitus pietatis, crudelia sectatur erroris. Quem enim speravit veniae locum, qui reverendum contempsit auctorem? Abscedat ritus de medio jam profanus; conticescat poenale murmur animarum. Versari non licet in magicis artibus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
instre iam dui contigione pouiutoᷤ
ĩ accusardem nu examins ꝑsonar̃
intecione deductos. Sr̃ qͣ re nr̃amte
e̾st asyis spectare suñam utcon fidẽ¬
cus fiat quod pietatis nr̃e mainda
crapare quoꝵ eordis ÷ inomib mo¬
datam tere iusticiam p̾senti auc
to decio. uolusiano atq ceuano uͨ
Ñ il lustri uitomaxiiiano. hanccaͣ
quo legũ distitione plcetat᷑ ut
rei additi atq Gecreri ⁊ hec uiuocẽ
genus aculpis talib arccantur
ques ad leges tralxre n põt̃ mẽta
noticia. d qua ⁊e allustriuro co¬
miti arigteno p̾cepta eioreinus
ut oĩun uiolenta deferisione sũ¬
meta li s cecultant adiudieut̃ pro¬
trahat inpecitos ⁊ ub̾cũ ĩ hac cati

Expanded text:
nistrae jamdiu contagione pollutos, in accusationem tui examinis personarum intentione deductos. Super qua re nostram te asseris spectare sententiam, ut confidentius fiat quod pietatis nostrae mandcrepare, quorum cordi est in omnibus moderatam tenere justitiam, praesenti auco, Decio, Volusiano atque Coeliano, nec non illustri viro Maximiano, hanc causam quoque legum districtione plectatur, ut rei abditi atque secreti per hoc vindictae genus a culpis talibus arceantur, quos ad leges trahere non potest incerta notitia. De qua re illustri viro comiti Arigerno praecepta direximus, ut omnium violenta defensione submota, si se occulunt, ad judicium protraha
Abbreviated transcription (Latin):
rum in uobis ostendatis eẽ uir¬
tutem. ⁊ nr̃am peragatis felicit̾
iussionem. ꝓducite iuuenes nrõ
in marciam disciplinam sũo uo¬
uis uideant quod post̾is referre ⁊¬
tendant. Nam quod ĩ iniuuentu¬
te non discitur inmatura etate
nescr᷑. Accipitres ip̃i quoruns uic¬
tus semper ex preda est fetus suõ
nouitate marcentes id ͭ ꝓturb¬
aut ne molle ocium consuescant
alis uerberant. in morantes cogc̃
pullos ren̾os aduolatum. ut ta¬
les debrant existere de quib pos¬
sit pietas mat̾na p̾sumere. Uo:
aũt quos ⁊ nat᷑a erigit.⁊ amor o¬
pinionis exacuit stu dere tales fi¬
lios relinquere qualez uos pr̃es
ur̃os constat habuisse

Expanded text:
rum in vobis ostendatis inesse virrum in vobis ostendatis inesse virtutem et nostram peragatis feliciter iussionem. Producite iuvenes vestros in Martiam disciplinam: sub vobis videant, quod posteris referre contendant. nam quod in iuventute non discitur, in matura aetate nescitur. accipitres ipsi, quorum victus semper ex praeda est, fetus suos novitate marcentes nidis proturbant, ne molle otium consuescant: alis verberant immorantes, cogunt pullos teneros ad volatum, ut tales debeant existere, de quibus possit pietas materna praesumere. vos autem, quos et natura erigit et amor opinionis exacuit, studete tales filios relinquere, quales vos patres vestros constat habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
bet ẽẽ. D eb enim de talibus uiris¬
eẽ cura precipua qui dare possũt
minorib euidenter ex᷑. Nam qui
it̾ sumos uiros litem negligit
ab holendam hoc iuitari reli quõ
suadenda certamina ꝙr bellicosei
stirpi est gaudium comprobari
.La borem qiuppe ñ refugit qui uir¬
tutis głiam concupiscit. ⁊ i̾o iuuã¬
te deo quo auctore omnia ꝓsperã¬
tur ꝓcoĩ utilitate ex̾citum ad gal¬
lias coustituimus destinare. ut si¬
milis et uos prouectus occõnuz
hr̃e possitis. ⁊ nos que p̃stitimus
nũtis conculisse uideamur. Lat.
enim sub ocio laudabilis fortitu¬
do ⁊dum se probandi non ht̃ spaci¬
um oculta est lux tota m̾itorum.
atq i̾o ꝑ nandium sayonem nr̃m
ad mouendum curauimus ut ad
expeditioẽm iudĩ nonñe more so¬
uto armis equis reb q ominib
necͣcizs sufficient̾ instructi .uiii.
die.Rł. Iuuiar̃ ꝓxime ueni ente
modur omnib deo fauente mo¬
ueatis qͣtenus ⁊ parentum ur̃o¬

Expanded text:
bet, esse debet enim de talibus virisbet, esse debet enim de talibus viris cura praecipua, qui dare possunt minoribus evidenter exempla. nam qui inter summos viros litem neglegit abolendam, hoc imitari reliquos ssuadenda certamina, quia bellicosae stirpi est gaudium comprobari: laborem quippe non refugit, qui virtutis gloriam concupiscit. et ideo, iuvante deo, quo auctore omnia prosperauni utilitate exercitum ad Gallias constituimus destinare; ut simul et vos provectus occasionem habere possitis, et nos quae praestitimus, meritis contulisse videamur. Latet enim sub otio laudabilis fortitudo; et dum se probandi non habet spatium, occulta est lux tota meritorum. Atque ideo per Nandium Saionem nostrum admonendum curavimus, ut ad expeditionem, in Dei nomine, more solito, armis, equis, rebusque omnibus necessariis sufficienter instructi, octavo die cal. Juliarum proxime veniente, modis omnibus, Deo favente, moveatis, quatenus et parentum vestro
Abbreviated transcription (Latin):
curam generalitatis custodi¬
re concordiam. Qm̃ ad laudem
reguantis trahitur si ab omnib
pax ametur. Quid est enim quod
uos melius p̾dicet qmͣ quietus
ppłs. concors senatus totaq.r.p.
hinc est ꝙ p̾senti iussione de c̾ui¬
mus ut magnifici uiri atq pr̃i
ci festus acq simachus contra il¬
lustrem. ⁊ pr̃icium pauliũ iniu¬
dicio ur̃o quas sehr̃e dñc ex ant ac¬
tiones. Quib ꝓleguni rõne sus¬
ceptis ⁊ si uiris ordo patitur dif¬
finitis tunc pr̃icius paulinus qͥc¬
quid adu̾sum supͣ memoratos
magnificos uirq sehr̃e causatur
pari sorte depromat nec tardari.
uolumus in eius quo parte sẽ¬
tentiam dum uelunus int̾ eos:¬
onũa ẽe decisa nicħq aliud relĩciͥ
nisi quod debetur affectui. Lide¬
te ergo tanti iudicii arbitros uoz
electos . uidete ex spectationem
nr̃am equabilem flagitare iusti¬
ciam. Relaturi gr̃e hub̾rimum
fructum si p̾sens disceptatio qͦs
dignos credidit non impares pro¬

Expanded text:
curam generalitatis custodire concordiam, quoniam ad laudem regnantis trahitur, si ab omnibus pax ametur. quid est enim, quod nos melius praedicet, quam quietus populus, concors senatus totaque res Hinc est quod praesenti iussione decernimus, ut magnifici et patricii viri Festus atque Symmachus contra illustrem et patricium Paulinum in iudicio vestro, quas se habere dicunt, exerant actiones. quibus pro legum ratione susceptis et, si iuris ordo patitur, definitis tunc patricius Paulinus, quicquid adversum supra memoratos magnificos viros se habere causatur, pari sorte depromat. nec tardari volumus in eius quoque parte sententiam, dum velimus omnia inter eos esse decisa nihilque aliud relinqui, nisi quod debetur affectui. Videte ergo tanti iudicii arbitros vos electos: videte expectationem nostram aequabilem flagitare iustitiam: relaturi gratiae uberrimum fructum, si praesens disceptatio quos dignos credidit, non impares pro
Abbreviated transcription (Latin):
esigeri in regiõ ib gillicanis uͥ
et cecens uãstatio ñ portat ĩ t̃iã
et ip̃a inicia bñ plantare debent nr̃i
nonũs famam. Principis si quid̃:
opimõni longe lateq dissemĩat
suboꝵ custodita secuntas. ⁊ uͥ ex̾ci¬
tus dĩgitur ñ gͣuatidi. s deffendẽ¬
di pocius extimẽt᷑ atq i̾o p̾senti auc¬
toritate delegamus ut in amõnie ĩ
qua resides nillam fi̾ uiolentiam
paciaris. uiuat nr̃ ex̾citus ciuiliter
cũ romanis ꝓfit eis destinata defẽ¬
sio nec aliquid illos a nr̃is siuatis
pati qͦs abhostili nitimur. opp̾ssiõe
liborari.

Expanded text:
e geri in regionibus Gallicanis, ubi et recens vastatio non portat iniuriam et ipsa initia bene plantare debent nostri nominis famam. principis siquidem opinionem longe lateque disseminat subiectorum custodita securitas, et ubi exercitus dirigitur, non gravandi, sed defendendi potius existimentur. Atque ideo praesenti auctoritate delegamus, ut in Avinione, qua resides, nulla fieri violenta patiaris. vivat noster exercitus civiliter cum Romanis: prosit eis destinata defensio nec aliquid illos a nostris sinatis pati, quos ab hostili nitimur oppressione liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
n̾ota qm prestita. Nuꝑ siquid̾ ino¬
ti iusticia iusẜanius ut ꝑs aliqͣ ĩ¬
lesa ꝓuincie gothis nr̃u alimoĩa
reperta pr̃aret. S quia licet p̾nci¬
pemi semꝑ hũ amora censere dũ
uarirtatis ũ hc̃ uicium quod ꝑ
beneficio fu̾it ĩmutatũ q ut uec
minima possõres illacone gͣuatẽ¬
tur ex italia destinauimꝰ ex̃citua¬
les expensas ut ad deffensione m
tatib aleretur. fosumq auxili¬

Expanded text:
ota quam praestita. nuper siquidem moti iustitia iusseramus, ut pars aliqua illaesa provinciae Gothis nostris alimonia reperta praestaret. Sed quia licet principem semper humaniora censere, dum varietatis non habet vitium, quod pro beneficio fuerit immutatum, sed ut nec minima possessores illatione gravarentur, ex Italia destinavimus exercituales expensas, ut ad defensionem itatibus aleretur solumque auxili
Abbreviated transcription (Latin):
me qnͣtitatẽ ut eoꝵ p̃bende que ñ
pocu̾unt connehi ita debuissent
sinc aliciũ dispendio comꝑari qr
dełctu nr̃o nec illa uolumꝰ impo¬
uere que uos potiustis ut arbit᷑m᷑
offerre.

Expanded text:
iae quantitatem; ut eorum praebendae, quae non potuerunt convehi, ibi debuissent sine alicujus dispendio comparari: quia delectui nostro nec illa voluimus imponere quae vos potuistis ut arbitramur offerre.
Abbreviated transcription (Latin):
ne arma necͣtia procurabit.q fi
discat milos mocio quid ꝓficere pꝰ¬
sit in bello. Animo subito ad armͣ
tiunt untuli c̾camina que imple¬
ant etate robusta. Catuli m̃ouł.¬
lis uenationib ludunt. focos
ip̃os comp̃ hendere uirgłtis tenis
inchoamius. Cctͫ.si robora pͥmis i¬
scintilł ad hibeas igniculum oꝑ¬
primis quem fouere contendis.Sͦ
animi hoĩum nisi prius leuiter fu¬
crint in buti ad hoc quod tendis ydo¬
nei neq̃unt reperiri. Primordia
cuncta pauida sunt ⁊ alit̾ timuiditã
ũ tollitur nisicum reb necͣciis no¬
intas ab regatur

Expanded text:
ne arma necessaria procurabit, quia discat miles in otio, quod perficere possit in bello. animos subito ad arma tiunt vituli certamina, quae impleant aetate robusta: catuli in novellis venationibus ludunt. focos ipsos comprehendere virgultis teneris inchoamus: ceterum si robora primis scintillis adhibeas, igniculum opprimis, quem fovere contendis. sic animi hominum, nisi prius leniter fuerint imbuti, ad hoc, quod tendis, idonei nequeunt reperiri. primordia cuncta pavida sunt et aliter timiditas non tollitur, nisi cum rebus necessariis novitas abrogatur
Abbreviated transcription (Latin):
timur quia locus sub reptionib
non relinquitur q ueciens rõna¬
bilit̾ coustituta ẜuantur. Et id̾o
supplicationum tuar̃ tenore com
quicquid ad antiochũ siliqͣti ci ł
monopolii titulos ex̾centem nr̃a
iussione ꝑtinuit adte rõne simi¬
li transfẽratur. ccͣ oĩum calump¬
niantiũ insidias salua equita¬
eciam ãminicła saionis q̃ pro
ciis nusceat᷑ defensio tͥ. Nam ꝙ
ad auxilium dedimus ccͣruu
nullo modo iusticie sentiatur.
Quia rõnabilit̾ aliena culpa te
respicit si ꝙ̃ tibi petis ꝓ desse ꝑ
te sibi alter sensiat ob fuisse¬
fausto

Expanded text:
ionibus non relinquitur, quotiens rationabiliter constituta servantur. et ideo supplicationum tuarum tenore compus, ut quicquid ad Antiochum, siliquatici vel monopolii titulos exercentem, nostra iussione pertinuit, ad te ratione simili transferatur, contra omnium calumniantium insidias salva aequitaetiam amminicula saionis, quae pro tiis misceatur defensio tua. nam quod ad auxilium dedimus, contrarium nullo modo iustitiae sentiatur, quia rationabiliter aliena culpa te respicit, si quem tibi petis prodesse, per te sibi alter sentiat obfuisseFAUSTO
Abbreviated transcription (Latin):
tigium. Nec tĩ p̾r ymagiem
dedisse cͦꝑis qm sigͣ iudicetur in¬
fudisse uirtutis. Uixit enim int̾
uos utscitis non consuetudĩe
peregrina s gͣuitate romana ab:
ip̃is quupe ymordiis honoribus
ag̾gatus pu̾itiam suam quod
certissime ꝓbitatis iudicium glo¬
riosissimis uiris emulata semꝑ
grauitate sociauit. ut post domẽ¬
tice nirtutis exempla sumieret de
oĩum gr̃am indisc̾ta fuit ełctiꝰ¬
ile sectatus quod de magͥs caro
auit affectu ut hinc daret mirabi¬
ł cousc̃ie signum quod ad uirũ
uisus est festinare p̾cipuũ. Pte¬
cat enim decus amicicia desidera¬
tapocioꝵ qmͣ sacietas bonoꝵ ui
rorum allet infunde dumae¬
fectione concordi parem sibistu¬
auitis bonis c̃ ss m̾itis relucenti
parat curialium insignia uenit
qui dem speciosa stirpe descendit. leg̃
enim. Roma freq̃nter faceres de
menib gallicanis ne aũ in dãp¬
no suo p̾cipua contempn̾et aut
Impleat᷑ gͦ nobił curia ꝓuincia¬

Expanded text:
tigium, nec tam pater imaginem tigium, nec tam pater imaginem dedisse corporis, quam signa judicetur transfudisse virtutis. Vixit enim inter vos, ut scitis, non consuetudine peregrina, sed gravitate Romana. Ab ipsis quippe primordiis honoribus aggregatus, pueritiam suam quod est certissimae probitatis indicium gloriosissimis viris aemula semper gravitate sociavit, ut post domesticae virtutis exempla sumeret deomnium gratiam indiscreta fuerit electione sectatus quod de magnis raro icii Paulini affectu, ut hinc daret mirabilis conscientiae signum, quod ad virum visus est festinare praecipuum. Praestat enim decus amicitia desiderata potiorum, quam societas bonorum morum callet infundere, dum affectione concordi parem sibi stuavitis bonis cum suis meritis relucenti,par ad curialium insignia venit, qui de speciosa stirpe descendit. Legit enim Roma frequenter fasces de moenibus Gallicanis: ne aut in damno suo praecipua contemneret, aut Impleatur igitur nobilis curia provincia