comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gestas in quo nr̃e salutis aucto¬
rem credimus pependisse. erue
nos ab his malis nam diucius
sustinere nõ possumus. Erat aũ
populus in modum fabrorum
officinas exercencium uento agi¬
tante fuliginem. tam facie ꝙͣ to¬
to corporis habitu ingredine
factus decolor. & tam estatis ꝙͣ
incendiorum caumate duplicato
ad supremũ afflictus siti supra
uires laborabit. Ad has itaq
gementis populi uoces. uir deo
aniabilis contritus corde. &
ammo ualde compaciens salu¬
tare lignum crigit circa ĩcẽdia
q̃ illi totis uiribus procurabãt
& muccato de superins auxilio
statim affuit uirtus diuina oe
in momẽto conuerlis ĩ oppõitũ
flatibus: nicendia simul cum
retra fumi caligine in hostes
qui nrm̃ precedebant exercitũ
se dirigunt. & que in nram̃
parauerant lesionẽ in suam
uident retorta perinciẽ. Stupẽt
hostes nouitate miraculi. et
singularẽ reputant xpĩanoꝵ
fidem que tam pñs possit a doᷤᷤ

Expanded text:
gestas, in quo nostrae salutis auctogestas, in quo nostrae salutis auctorem credimus pependisse, erue nos ab his malis, nam diutius sustinere non possumus. Erat autem populus, in modum fabrorum officinas exercentium, vento agitante fuliginem, tam facie quam toto corporis habitu, nigredine factus decolor; et tam aestatis quam incendiorum caumate duplicato, ad supremum afflictus siti, supra vires laborabat. Ad has itaque gementis populi voces, vir Deo amabilis, contritus corde et animo valde compatiens, salutare lignum erigit contra incendia, quae illi totis viribus procurabant; et invocato de supernis auxilio, statim adfuit virtus divina, et in momento conversis in oppositum flatibus, incendia simul cum tetra fumi caligine in hostes, qui nostrum praecedebant exercitum, se dirigunt; et quae in nostram paraverant laesionem, in suam vident retorta perniciem. Stupent hostes novitate miraculi, et singularem reputant Christianorum fidem, quae tam praesens possit a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ores. quod de tanta in missione
sagittarũ. de crebris cõflictib
detanta sitis. puliu̾s estus mi¬
moderiti molestia. nullus ũꝙͣ
mortuus auł deficiens muem¬
retur. populum uidicant ferreũ.
qui tot tamq continua possint
tam perseueranter sustinere dis¬
pendia. Uidentes porro hostes
quod sic non proficerẽt. ad alia
se cõuertunt molimiã. Erat sa¬
ne regio tota iprib. &e frutec¬
tis humilib. cardius. aridis
& sinapis silua ueteribus stipu¬
lis. & frugib iam maturis ob¬
sita. his omnibus ignẽ subii¬
ciunt uñto nrĩs obiio. fomitẽ
qe uires munstrante. Hic ĩ cen¬
dii uicimoris afflatu. fuq oc¬
currentis nube densissima. nr̃is
ingeminatur molestia. cũ ecce
ad uenerabilem uirum dinñ ro¬
bertum nazarenum archiepm̃
qui crucem dm̃cam bauilabat
omnis populus cum clamore
& euilatu conuersus: postulat
cum lacrimis dicens. Ora pro
nobis piter et per ħ uiufice
crucis lignum quod manibus

Expanded text:
ores, quod de tanta immissione ores, quod de tanta immissione sagittarum, de crebris conflictibus, de tanta sitis, pulveris, aestus immoderata molestia, nullus unquam mortuus aut deficiens inveniretur; populum judicant ferreum, qui tot tamque continua possint tam perseveranter sustinere dispendia. Videntes porro hostes quod sic non proficerent, ad alia se convertunt molimina. Erat sane regio tota vepribus et frutectis humilibus, carduis aridis et synapis silva, veteribus stipulis et frugibus jam maturis, obsita: his omnibus ignem subjiciunt, vento nostris obvio fomitem et vires ministrante. Hic incendii vicinioris afflatu fumique occurrentis nube densissima, nostris ingeminatur molestia, cum ecce ad venerabilem virum dominum Robertum Nazaraenum archiepiscopum, qui crucem Dominicam bajulabat, omnis populus cum clamore et ejulatu conversus, postulabat cum lacrymis, dicens: Ora pro nobis, pater; et per hoc vivificae crucis lignum, quod manibus
Abbreviated transcription (Latin):
Eddita igr̃ terris die
ecce noradinus mau¬
xilium soc̾i uocatus infinita secũ
trahens turcoꝵ agiĩa: ab urbe pͦ¬
dicta ueniens ad hostium se adiũ¬
git cohortes. Nrĩ uero ad redeũ¬
dum scdm̃ propositũ it arripiũt.¬
Quod uidentes aduersirii. cda¬
moribus perstrepentes obiuam
le dare contendunt ut impediãt
regressum. At nr̃i ip̃a difficultate
que undiq premebat facti aĩo¬
siores. obiuas acies gladiis &
ferro dissoluentes uiam sͥ cum
summo periculo &e strage suoꝵ.
uiolenter aperũt. Erat autem
nrĩs in dictum publice uł defũ¬
ctorum corpora camelis et aliis
aĩalib ad sarcinas deputatis ĩ¬
ponerent. ne nr̃orum considera¬
ta strage. redderentur fortiores
inimici. Debiles quoq &e sauci¬
os iumentis impom mandat᷑.
ne oiõ nr̃õrum aliquis aut mor¬
tuus aut debilis crederctur. His
etiam datum erat in mandatis
uł gladios educentes saltẽ spem̃
ualidorum exprimerent. Mira¬
bantur itaq hostium prudenti¬

Expanded text:
eddita igitur terris die, ecce Noradinus in auxilium soceri vocatus, infinita secum trahens Turcorum agmina, ab urbe praedicta veniens, ad hostium se adjungit cohortes. Nostri vero ad redeundum, secundum propositum, iter arripiunt.Quod videntes adversarii, clamoribus perstrepentes obviam se dare contendunt, ut impediant regressum. At nostri ipsa difficultate, quae undique premebat, facti animosiores, obvias acies gladiis et ferro dissolventes, viam sibi cum summo periculo et strage suorum violenter aperiunt. Erat autem nostris indictum publice, ut defunctorum corpora camelis et aliis animalibus ad sarcinas deputatis imponerent, ne nostrorum considerata strage, redderentur fortiores inimici; debiles quoque et saucios, jumentis imponi mandatur, ne omnino nostrorum aliquis aut mortuus aut debilis crederetur. His et datum erat in mandatis ut, gladios educentes, saltem speciem validorum exprimerent. Mirabantur itaque hostium prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
lus domini xercituũ uiarũ seq̃ns
compendia. et ad aquis ducens p̾us
in cognibis congrius et cõmodis
stationibus castra metia docebit.
Sic igitur cum quinqz diebus usq
ad predictam caueni uix peruemis¬
sent cxpeditioes tribus postea sub
iam dicto duce. & itineris pꝰ ambu

Expanded text:
lus Domini exercituum, viarum sequens lus Domini exercituum, viarum sequens compendia et ad aquas ducens prius incognitas, congruis et commodis stationibus castrametari docebat. Sic igitur cum quinque diebus, usque ad praedictam Caveam vix pervenissent expeditiones, tribus postea sub jam dicto duce
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Predictus uero dimascenoꝵ
procurator amardus. uidens ꝙ rex
cum sius exercitibus uersus pre¬
dictun uallem properabat: missis
nunciis offert quod si ei bonum ui¬
deretur. transcaueam ei faceret ho¬
neste prandium prepirari. Nou̾at
eium um per dies aliquoł ex̾citum
alimentorũ i opia laborisse. Qd̾
uerbum utrum exdilectiomis scin¬
ceritate processerit. an ex dolo uo¬
lentis nr̃as expeditiones in peri¬
culosarum uallium angustias im¬
mergere pro certo non hñis cõꝑ¬
tum. Reguliriter tñ creditur eẽ
traditum. quod hostium munera
merito ctim hm̃tur suspecta. Ce¬
nerili ergo decerto decernũt uia
superiore qmĩ plamor et minus ꝑi¬
culosi erat. incedere. Cumq ducẽ
non haberent qui agmina preiret
& locorum per q̃ transituri erant hi¬
beret periciam: ecce subito cohortes
precedens miles quidam ignotus.
albi sessor equi. rubei coloris uexil¬
lum bauilans lorica indutus cur¬
cis usq ad cubitos manicis ante¬
cedebat exercitum. Hic tinꝙͣ ange¬

Expanded text:
Praedictus vero Damascenorum procurator Ainardus, videns quod rex cum suis exercitibus versus praedictam vallem properabat, missis nuntiis offert quod, si ei bonum videretur, trans Caveam ei faceret honeste prandium praeparari; noverat enim jam per dies aliquot exercitum alimentorum inopia laborasse. Quod verbum utrum ex dilectionis sinceritate processerit, an ex dolo, volens nostras expeditiones in periculosarum vallium angustias immergere, pro certo non habemus compertum. Regulariter tamen creditur esse traditum, quod hostium munera merito etiam habeantur suspecta. Generali ergo decreto, decernunt via superiore, quoniam planior et minus periculosa erat, incedere. Cumque ducem non haberent qui agmina praeiret, et locorum per quae transituri erant haberet peritiam, ecce subito cohortes praecedens miles quidam ignotus, albi sessor equi, rubei coloris vexillum bajulans, lorica indutus, curtis usque ad cubitos manicis antecedebat exercitum. Hic tanquam ange
Abbreviated transcription (Latin):
in cilicum uniuersos dirigit. excitꝰ.
Unde completis negociis circa ci¬
liciam & sẏriam preparatisq ad

Expanded text:
in Ciliciam universos dirigit exercitus. Unde, completis negotiis circa Ciliciam et Syriam, praeparatisque ad
Abbreviated transcription (Latin):
de statu suo significans. statim re¬
misteret hostium se exponens ĩ¬
sidiis. egressus est. et domini pro¬
tectus misericordia. ignorantił¬
bus his qui castrum obsederat
cum duobus consortibus ut pre¬
ordinatum fuerat: uiam arripit
tercium remittens inopidum:
cui et anulum sium tradidit m̃
signum quod cum salute hostiũ
cũneos euaserãt. Rex autem cũ
his quorum ope solutus erat p̃¬
sidium inunire totis uiribus sa

Expanded text:
de statu suo significans, statim rede statu suo significans, statim remitteret, hostium se exponens insidiis, egressus est; et Domini protectus misericordia, ignorantibus his qui castrum obsederant, cum duobus consortibus, ut praeordinatum fuerat, viam arripit, tertium remittens in oppidum, cui et annulum suum tradidit in signum, quod cum salute, hostium cuneos evaserat. Rex autem cum his quorum ope solutus erat, praesidium munire totis viribus sa
Abbreviated transcription (Latin):
in locis ad iacentibus enoruiter
et contra disciplinam tempoꝵ
fieret: id se uelle cum lacrimis
protestari asserunt. Alii dñt
eos qua si mercatores uilium
mercium portitores. oppidum
ingressos. Admiftuntur ł ande.
et muncipium ingressi ⁊ exect
gladios. et occurrentes sibi per¬
mittunt uinuersos Quid pluri.
Obtento castro regem soluunt
et comitem et castrum mumũt
quantum possunt. Rex interĩ
disponit. u̾ sibi eł sociis quorum
opera expediti uidebantur: au¬
xilium congreget. et uelocius mil¬
tere non moretur. Cognoscentes
autem qui in subirbanis habita¬
bant turci. ꝙ hac frande rex et qͥ
cum eo nitus erant castrum obti¬
nuerant: arma corripiunt. & ad
locum accedentes: procurant dili¬
gencius. uł saltem usq ad aduen¬
tum balac domini sui his qui ĩ
opido erant. introitus negent &¬
exitus. Comes tamen ioscelimis.
assimiptis sibi tribus sociis qͦ¬
rum duos itineris haberet comi¬
tes. teitium ad dominum regem

Expanded text:
in locis adjacentibus enormiter in locis adjacentibus enormiter et contra disciplinam temporum fieret, id se velle cum lacrymis protestari, asserunt. Alii dicunt eos quasi mercatores, vilium mercium portatores, oppidum ingressos. Admittuntur tandem, et municipium ingressi, exerunt gladios et occurrentes sibi perimunt universos. Quid plura? Obtento castro, regem solvunt et comitem; et castrum muniunt quantum possunt. Rex interim disponit, ut sibi et sociis, quorum opera expediti videbantur, auxilium congreget, et velocius mittere non moretur. Cognoscentes autem, qui in suburbanis habitabant Turci, quod hac fraude rex, et qui cum eo intus erant, castrum obtinuerant, arma corripiunt, et ad locum accedentes, procurant diligentius, ut saltem usque ad adventum Balac domini sui, his qui in oppido erant, introitus negent et exitus. Comes tamen Joscelinus, assumptis sibi tribus sociis, quorum duos itineris haberet comites, tertium ad dominum regem
Abbreviated transcription (Latin):
Omino ergo rege apd̃
cistium prenominatũ
cum domino comite in uniculis
constituto notum habentes qui¬
dam armenii deterra comitis.
quod tanti principes xp̃iam no¬
minis in eo muncipio captum
tenerentur: pro ichilo dicẽtes
periculum. si ctiam eorum artes
prospetum non haberent exitũ.
nouas meunt in auditi molimĩs
uias. Quidam tamen asserunt.
hos eosdem domini ioscelim di¬
ligencia uocatos. et spe remune¬
rationis amplissime: huic se ex¬
posuille discrimim. Quinquagĩ¬
ta emm ex eis qui rubustiores
uidebantur fide interposita. et
nuitius obligati uiramentis.
apud se constituunt uł illuc eñ¬
tes predictos uiros magnificos
quocumq periculo li berare cõ¬
tendant. Habitu ergo se simu¬
lant monachos. sichas sublaxis
uestibus portantes: ad predic¬
tum tendunt opidum. tanꝙͣ de
negociis monasteriorum ac turi
aliquid : simulant uerbo. et ge¬
mitu et faciei modificatione. se
aquibusdam ium inuiriamq
passos: prefecto loci ad cuius
sollicitudinem spectabat ne qͥd

Expanded text:
omino ergo rege apud castrum praenominatum, cum domino comite in vinculis constituto, notum habentes quidam Armenii de terra comitis, quod tanti principes Christiani nominis in eo municipio captivi tenerentur, pro nihilo ducentes periculum, si etiam eorum artes prosperum non haberent exitum, novas ineunt inauditi moliminis vias. Quidam tamen asserunt hos eosdem domini Joscelini diligentia vocatos, et spe remunerationis amplissimae, huic se exposuisse discrimini. Quinquaginta enim ex eis, qui robustiores videbantur, fide interposita, et mutuis obligati juramentis, apud se constituunt, ut illuc euntes, praedictos viros magnificos, quocunque periculo, liberare contendant. Habitu ergo se simulant monachos; sicas sub laxis vestibus portantes, ad praedictum tendunt oppidum, tanquam de negotiis monasteriorum acturi aliquid; simulant verbo et gemitu, et faciei modificatione se a quibusdam vim injuriamque passos: praefecto loci ad cujus sollicitudinem spectabat, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
discipluus conuementer instructꝰ
Qui cum orationis gratia et dẽuo¬
tionis intuitu icrosolimam uenis¬
set.ibi q transitum expectans mo¬
ram faceret: contigit ꝙ post obse¬
quias domimi gormundi patriar¬
che dum clerus &̾ populus de sub¬
stituendo pistore tractarent. coĩ
omnium uolo dectus est. Post¬
ꝙͣ ergo consecratus ẽ cepit adũ¬
sus dinũ regeni. questiones mo¬
uere difficiles: allegans ⁊ oppen¬
sem cuutatem. aduis suum et
ccclĩe dominice relurrectionis
pirtinere ip̃amq sanctam cuu¬
titem: post ciptam ascalonam
eodem modo ecclie censurim de
uire confirmans. Erit autent
honio magnificus in proposito
constans. honeste conuersitiois
iuiris sui sollicitus prosequitor
Aende inter eum et dommum
regem. grauos exorte sunt nnumi¬
cicie quãrum tñ mors ĩ nitura
fuiem dr̃ fecisse. Nami non com¬
plecto biennno: infiti cõcessit.
Opnintur nomiulli eum ueneno
dito interisse. sed nos procecto
id compertum non hubenus

Expanded text:
disciplinis convenienter instructus. disciplinis convenienter instructus. Qui cum orationis gratia et devotionis intuitu Hierosolymam venisset, ibique transitum exspectans, moram faceret, contigit quod post exsequias domini Gormundi patriarchae, dum clerus et populus de substituendo pastore tractarent, communi omnium voto electus est. Postquam ergo consecratus est, coepit adversus dominum regem quaestiones movere difficiles, allegans, Joppensem civitatem ad jus suum et ecclesiae Dominicae Resurrectionis pertinere; ipsamque sanctam civitatem post captam Ascalonam eodem modo ecclesiae cessuram, de jure confirmans. Erat autem homo magnificus, in proposito constans, honestae conversationis, juris sui sollicitus prosecutor. Unde inter eum et dominum regem graves exortae sunt inimicitiae; quarum tamen, morsr fecisse. Nam non completo biennio, in fata concessit. Opinantur nonnulli, eum veneno dato interiisse; sed nos pro certo id compertum non habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Odem anio dñs gor¬
mundus bone mẽorie
ierosolunt̾inus patuarcha dum
n pigo sydomensi presidium q.¬
dim cui belhasẽ nom̃ obsideret᷑.
quod a quibusdam detinebatur
predonibus. mortis causi collec¬
ti: egritudine correptus ualidi.
sydonem deportatus est. Uhi m¬
nalescente egritudine conditiom
mortaliũ satis faciens. uiam um¬
uerse carius ingressus est. cum ie¬
rosolunitine quasi annos dec̃e pre¬
fuisseł eccli̾e. Cui substitutus est uir
quidem scdmĩ carnem nobilis. sed
uita eł moribus multo nobilior.
stephams nomine abbis sincti io¬
hamus de uilea qui locus in urbe
enniotensi habetur. Erit antẽ ipẽ
carnoten genere. domini regis bal¬
dium̃ consanguineus. Hic eiusdẽ
ciuititis ante conuersionem suã
in equestri ordine & hibitu: fue¬
rit uice domnnius. Postinodum se¬
culo remuicians. habitum religi¬
oms. in predicto el iustro suscepit
Demum suffragantibus meritis:
ad regimen eusdem ecclic promolꝰ
est in adolescencia sua liberalibus

Expanded text:
odem anno dominus Gormundus, bonae memoriae Hierosolymitanus patriarcha, dum in pago Sidoniensi praesidium quoddam, cui Belhasem nomen, obsideret, quod a quibusdam detinebatur praedonibus, mortis causa collecta, aegritudine correptus valida, Sidonem deportatus est: ubi invalescente aegritudine, conditioni mortalium satisfaciens, viam universae carnis ingressus est, cum Hierosolymitanae quasi per annos decem praefuisset ecclesiae. Cui substitutus est vir quidam secundum carnem nobilis, sed vita et moribus multo nobilior, Stephanus nomine, abbas Sancti Joannis de Vallea, qui locus in urbe Carnotensi habetur. Erat autem ipse Carnotensis genere, domini regis Balduini consanguineus. Hic ejusdem civitatis, ante conversionem suam, in equestri ordine et habitu fuerat vice dominus; postmodum saeculo renuntians, habitum religionis in praedicto claustro suscepit, demum suffragantibus meritis, ad regimen ejusdem ecclesiae promotus est; in adolescentia sua liberalibus
Abbreviated transcription (Latin):
et auctor. et impensaꝵ quantitas.
et quo tpẽ opus meeptũ. quoꝙ
cõsummatũ fu̾it cuidenter decla¬
ratur.

Expanded text:
et auctor, et impensarum quantitas, et quo tempore opus incoeptum, quoque consummatum fuerit, evidenter declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
preda dimussa expeditiores sine dif¬
ficultate redirent ad prop̾a. elegert
Ut predam & spolia non deserentes
cum hostib ñ per eos staret stre¬
nue decertarent. Mane itaq fctõ
e die iam aliꝙ̃tulum adulta. con¬
currentib agminib pugna com¬
mittitur. instantib hostib arcub
& gladiis studio ualde ptinaci.
Nostri autem & si p̾ma facie am¬
mum resistendi uisi sunt huisse:
nouissime tũ mente consternati
tergi dederunt fugam dnmissis
spoliis eligentos. Princeps autem poc¬
catis sius exigentib omnes quas
commiserat impietates qͣs corporalr̃
luiturus. captus ẽ ⁊ compedib re¬
ligatus halapiam cum aliis cõcap¬
tiuis spectaculum fctus populis ĩ¬
fidelibus cum summa ignomina
cressum &x mares. in eo loco qui
dicitur cõmi.

Expanded text:
praeda dimissa, expeditiores sine multa difpraeda dimissa, expeditiores sine multa difficultate redirent ad propria; elegerunt ut, praedam et spolia non deserentes, cum hostibus, nisi per eos staret, strenue decertarent. Mane itaque facto et die jam aliquantulum adulta, concurrentibus agminibus pugna committitur, instantibus hostibus arcubus et gladiis, studio valde pertinaci. Nostri autem, etsi prima facie animum resistendi visi sunt habuisse, novissime tamen mente consternati, terga dederunt, fugam dimissis spoliis eligentes. Princeps autem, peccatis suis exigentibus, omnes quas commiserat impietates corporaliter luiturus, captus est et compedibus religatus, Halapiam cum aliis concaptivis, spectaculum factus populis infidelibus, cum summa ignominia Cressum et Mares, in loco qui dicitur Commi.
Abbreviated transcription (Latin):
exdiuersis partib preda & manubisᷤᷤ
nemine prohibente comportatis ho¬
nusti spolus & multimoda superlec¬
tile locupletati sospites & cumomin
tranquilitate reuertebintur. cum ecce
mehgedm prefectus halapiensis. no¬
radino familiaris & fidei sincentate
comunc tissimus. assumpta s̾ umu̾se
rogioms expeditiore milicia. eius pre¬
coginto reditu maturat ei exire ob¬
uiam. uł sarcuus &e preda honatos
aliquibus locoꝵ angustiis. auł ĩpedi¬
tos opprimeret. aut̃ saltem impedi¬
menta reluiquere compelleret uio¬
lenter. Factumq est uł iuxͣ prudẽ¬
tis uiri conceptum. properantes il¬
li obuum. ducib itineris qui de
exercitu principis aduenerant ad
locum perueniut destinatum pro¬
ximum satis regiom uͥ princeps
cum uiuersa preda sua castra lo¬
cauerat. Qui cognito hostium ad¬
uentu. cum sius deliberat. quid
cum in pñti necͤcitate oporteat face̾
relic toq samore consilio uidelz ut

Expanded text:
ex diversis partibus praeda et manubiis ex diversis partibus praeda et manubiis nemine prohibente comportatis, onusti spoliis et multimoda supellectile locupletati, sospites et cum omni tranquillitate revertebantur; cum ecce Megedin praefectus Halapiensis, Noradino familiaris, et fidei sinceritate conjunctissimus, assumpta sibi universae regionis expeditiore militia, ejus praecognito reditu, maturat ei exire obviam, ut sarcinis et praeda oneratos, aliquibus locorum angustiis, aut impeditos opprimeret, aut saltem impedimenta relinquere compelleret violenter. Factumque est, ut juxta prudentis viri conceptum, properantes illi obviam, ducibus itineris qui de exercitu principis advenerant, ad locum perveniunt destinatum, proximum satis regioni, ubi princeps cum universa praeda castra locaverat. Qui cognito hostium adventu, cum suis deliberat quid eum in praesenti necessitate oporteat facere; relictoque saniore consilio, videlicet ut
Abbreviated transcription (Latin):
On multo aũ interiecto
tempore. accidit quod
princeps antiochenus xuualdus co¬
guito per exploratores quod ĩpar¬
tibus illis que aliquando fueranst
comitis edessam. inter maresiam. &
tulupam. absq militarib uitis ⁊ͤ¬
ra armentis & gregib referta. lo¬
corum in colis armorum usum nes¬
cientib: facille posset patere ad pre¬
dam credulus aurẽ prebet dictis
corum facilem & collecta ingenti
milicia in faustis auib iter aggred̃
peruemensq ad loca predicta dic¬
toꝵ plenã muenit fidem. Nam pro¬
culdubio armentoꝵ & gregũ stu¬
pendim repperit multitudiẽ. Sed
populus cuius ħerant: populus
fidelis erat. eota enim illa regio nõ
insi in presidis turcos ht paucos ad¬
modum qui & presidia tuentur &
rusticorum prestaciones colligunt
dommis maiorib quoꝵ procura¬
tores sunt conseruandas. Suburbi¬
na autẽ soli xp̃iam. suriam. & arme¬
in inhĩtant ot agrculture operam
dant. & rura collunt. Collecta igitꝰ

Expanded text:
on multo autem interjecto tempore, accidit quod princeps Antiochenus Rainaldus, cognito per exploratores, quod in partibus illis, quae et aliquando fuerant comitis Edessani, inter Maresiam et Tulupam absque militaribus viris, terra armentis et gregibus referta, locorum incolis armorum usum nescientibus, facile posset patere ad praedam; credulus aurem praebet dictis eorum facilem, et collecta ingenti militia, infaustis avibus iter aggreditur. Perveniensque ad loca praedicta, dictorum plenam invenit fidem; nam procul dubio armentorum et gregum stupendam reperit multitudinem; sed populus cujus haec erant, populus fidelis erat. Tota enim illa regio non nisi in praesidiis Turcos habet, paucos admodum, qui et praesidia tuentur, et rusticorum praestationes colligunt, dominis majoribus quorum procuratores sunt, conservandas. Suburbana autem soli Christiani, Suriani et Armeni inhabitant, et agriculturae operam dant, et rura colunt. Collecta igitur
Abbreviated transcription (Latin):
que a cipro. rodo et aliis insulis
rebus omiste uenalibus frequẽ¬
ter accedebant: que nostris legi¬
ombus multam inferebant cõ¬
solationem. Assumptis igitur
ducibus itineris tum expredic¬
tis fidelib. tum octripolitam
principis familia. oram legen¬
tes maritimam: iugalibam
a simstris habentes biblium ꝑ¬
transeuntes super ripam flumĩs
secus locum cui nomen est mauᷤᷤ
castra netati sunt. U̾ per diem
uulgus debile. et cos qui non
ita celerint sub sequi poterant
operientes. habuerunt requĩẽ

Expanded text:
quae a Cypro, Rhodo, et aliis insulis quae a Cypro, Rhodo, et aliis insulis rebus onustae venalibus frequenter accedebant, quae nostris legionibus multam inferebant consolationem. Assumptis ergo ducibus itineris, tum ex praedictis fidelibus, tum ex Tripolitani principis familia, oram legentes maritimam, juga Libani a sinistris habentes, Biblium pertranseuntes, supra ripam fluminis secus locum cui nomen est Maus, castrametati sunt, ubi per diem vulgus debile, et eos, qui non ita celeriter subsequi poterant, operientes, habuerunt requie
Abbreviated transcription (Latin):
compellerentur. et agrorum cul¬
toribus inferre molestiam. acci¬
tis ctiam quibusdam fidelibus
syris montis libam habitatori¬
bus qui urbibus illis a parte
supereminet orientali. excelsus
admodum et in sublime iuga
porrigens: ⁊anꝙͣ a uiris pruden¬
tibus et locorum generaris qui
ad cos gratulabundi descenderãt
uł friterne caritatis dependerẽt
affcctum. consilium abeis peci¬
crunt: quã uia uersus icrłima
tucuis possent ncedere. et como¬
dius. Lui tandẽ cum penssatis
bona fide uinuersarum iuarum
que illuc ducebant tam como¬
ditatib ꝙͣ compendiis nouissiẽ
Uian eis commendauerunt ma¬
ritunam. Uł eł directiorem seq̃rẽ¬
tur: et nauium suarum que pro¬
ficiscentem subsequebantur ex̾¬
citum: eis solacium non de eẽt
Erant autem in nr̃orum dasse
non solum giummeri sociorum¬
q cius qui a flandria. norman¬
ma.et anglia. uł premisimus
descenderant. Uerum ianuenssiũ
Uenecorum grecorumq naues

Expanded text:
compellerentur, et agrorum culcompellerentur, et agrorum cultoribus inferre molestiam. Accitis etiam quibusdam fidelibus Syris, montis Libani habitatoribus, qui urbibus illis a parte supereminet orientali, excelsus admodum et in sublime juga porrigens, tanquam a viris prudentibus et locorum gnaris, qui ad eos gratulabundi descenderant, ut fraternae charitatis dependerent affectum, consilium ab eis petierunt, qua via versus Hierosolymam tutius possent incedere, et commodius. Illi tandem, compensatis bona fide universarum viarum, quae illuc ducebant tam commoditatibus quam compendiis, novissime viam eis commendaverunt maritimam, ut et directiorem sequerentur, et navium suarum quae proficiscentem subsequebantur exercitum, eis solatium non deesset. Erant autem in nostrorum classe, non solum Guinimeri, sociorumque ejus, qui a Flandria, Normannia et Anglia, ut praemisimus, descenderant; verum et Januensium, Venetorum, Graecorumque naves,
Abbreviated transcription (Latin):
querentur. Quo intellecto uidẽe
quod neq precibus neq pollici¬
tis eos reuocare polerit. ficios de
neccitate uirtutem: alios sequitꝰ
est. licet nuitus. Cumq iuix qͥn¬
q uix miliaribus progressi ante
urbem tripolitinam castra me¬
tati essent: ciusdem loci preses. qͥ
egipeii caliphe mea regione pro¬
curabit negocia depositi illi tali
arrogancia qua prius cum nr̃is
principibus de pari posse conten¬
dere arbitratus fuerat: cognoscẽs
sc ipm̃ missa legatione a principi¬
bus obtinuit. Ut oatis quindecĩ
milibus aureorum: in super ctiã
muneribus in equis mulis scri¬
cis et uisis preciosis: et restitutiͤ
uiuersis quos de nr̃o populo de¬
tinebit ciptiuis: a sibi cõmissa
discederent proiuncia. ac tribus
quibus pre erat ciuitatibus. ar¬
chis uidelicet tripolis ac biblio
cum sius pertinenciis: Parcerẽt
trinscuntes. Misit in super gre¬
ges e t armenta. et almientoꝵ
Uberem copiam ne preuictuali¬
um mopia: suburbana spoliare

Expanded text:
querentur: quo intellecto, videns querentur: quo intellecto, videns quod neque precibus neque pollicitis eos revocare poterat, faciens de necessitate virtutem, alios secutus est, licet invitus. Cumque vix quinque milliaribus progressi, ante urbem Tripolitanam castrametati essent, ejus loci praeses, qui Egyptii caliphae in ea regione procurabat negotia, deposita illa tali arrogantia, qua prius cum nostris principibus de pari posse contendere arbitratus fuerat, cognoscens seipsum, missa legatione a principibus, obtinuit ut, datis quindecim millibus aureorum, insuper etiam muneribus in equis, mulis, sericis et vasis pretiosis, et restitutis universis quos de nostro populo detinebat captivis, a sibi commissa discederent provincia; ac tribus, quibus praeerat civitatibus, Archis videlicet, Tripolis ac Biblio cum suis pertinentiis parcerent transeuntes. Misit insuper greges et armenta, et alimentorum uberem copiam, ne prae victualium inopia, suburbana spoliare
Abbreviated transcription (Latin):
cohortibus: hostes nifugam uer¬
sos. intra urbem certatim se ieci¬
pere proterna compulerunt in¬
stancia: septingentis ex eorum
numero glidio peremptis. De
mĩs uero tres auł quatuor coci¬
disse dicuntur. ꝑ bi celebrauert
pischi. quarto idus aprilis:
btenti igitur uicto¬
na: in castra iterum
reuersi sunt. U̾ inchillonimus
uriferari et a clamare cepit po¬
pulus uinuersus uł illa ꝑincio¬
si obsidione dimissi. uersus ic¬
rosolmnam quo eorum onme fe¬
stinabint desiderium: iter ani¬
perent. Obtimut q proterna ĩ¬
stancia populus. Ut nicenssis ca¬
stris dux. et flandrensium comes
necnon et norminnorum comes
sed et tancredus populo satis fa¬
cientes. inuito et plurimũ rem¬
nem deserentes uersus tripolimi
tanꝙͣ iter continuari: expeditio¬
nes direxerunt. Erantq in co
fac to procliiores: qui predicti
comitis ab micio castra fuerant
sequiti. it a ut eum deserentes
predic tos principes certatim se¬

Expanded text:
cohortibus hostes in fugam vercohortibus hostes in fugam versos, infra urbem certatim se recipere proterva compulerunt instantia, septingentis ex eorum numero gladio peremptis; de nostris vero tres aut quatuor cecidisse dicuntur. Ibi celebraverunt pascha, quarto Idus Aprilis. btenta igitur victoria, in castra iterum reversi sunt, ubi nihilominus vociferari et acclamare coepit populus universus, ut, illa perniciosa obsidione dimissa, versus Hierosolymam, quo eorum omnino festinabat desiderium, iter arriperent; obtinuitque proterva instantia populus, ut incensis castris, dux et Flandrensium comes, nec non et Normannorum comes, sed et Tancredus, populo satisfacientes, invito et plurimum retnem deserentes, versus Tripolim, tanquam iter continuaturi, expeditiones direxerunt. Erantque in eo facto procliviores, qui ab initio praedicti comitis castra fuerant secuti ita ut eum deserentes, praedictos principes certatim se
Abbreviated transcription (Latin):
aliis non nullis uius potent¬
b in obsidione qui castra tue¬
rentur. principes indic to p̾lio
instructis aciebus e ⁊ ordine cõ¬
gruo dilpolitis. Uerlus tripoli
agmina dirigunt. Quo perue¬
mentes ciuldem loci presidem
cum uinuersa ciuium multitu¬
dine tam cquitum ꝙͣ peditũ
exͣ urbem reperiunt. U̾ ordiã¬
tis pari modo agunnib nr̃oꝵ
aduentum prestolabantur in¬
trepidi. Cum enim duobus
mensibus et amplius aliquid
comes tolosanus in predic la
obsidione operam consumpsis¬
seł in utiliter. nec profecissẽt qͥd¬
piam:ceperant eos tripolitim
contempnere. et nostrum ex¬
citum minus et minus habx̾
suspectum quasi ab ea uirtute
ꝙͣ prius audierant. Fac tide¬
generes inse ip̃is strenuitatis cõ¬
sucte paterentur defectum. Pꝰ¬
ꝙͣ ergo ad urbem uentum est. e
hostĩum contri se positas nostris
datum est intueri legiones: in
cos statim irdieriuit᷑ ammosius
eł primo impctu dissolutis coꝵ

Expanded text:
aliis nonnullis viris potentaliis nonnullis viris potentibus in obsidione, qui castra tuerentur, principes indicto praelio, instructis aciebus, et ordine congruo dispositis, versus Tripolim agmina dirigunt: quo pervenientes, ejusdem loci praesidem, cum universa civium multitudine tam equitum quam peditum extra urbem reperiunt, ubi, ordinatis pari modo agminibus, nostrorum adventum praestolabantur intrepidi. Cum enim duobus mensibus et amplius aliquid, comes Tolosanus in praedicta obsidione operam consumpsisset inutiliter, nec profecisset quidpiam, coeperant eos Tripolitani contemnere, et nostrum exercitum minus et minus habere suspectum, quasi ab ea virtute quam prius audierant, facti degeneres, in seipsis strenuitatis consuetae paterentur defectum. Postquam ergo ad urbem ventum est, et hostium contra se positas nostris datum est intueri legiones, in eos statim irruerunt animosius, et primo impetu dissolutis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ignomimosum reputabat. si
a propolito ita manifeste defi¬
ceret: desiderium non ualens
adimplere. Aliis autem obpo¬
sita longe melior uidebatur
sentençia. uidelz ut cepto nista¬
rent itineri. et uotum pro quo
tot labores pertulerant. felici¬
ter consummarent. Fraudes ei
imperatoris et eius uersucias
quas sepius expecti fuerant:
declinare iudicabant comodius
ne eius labernitis. et ambagib
ilerum sc inuolucrẽt: a quib no
latis facile postinodum possent
expediri. Eftusa est igitur inł
principes contencio: et eorum
pene nnullo consolabant de¬
sideria. Unde et his qui urbi
Preerat tripolitane cum prius
infinitam obtullisset pecume
summam. ut obsidione soluta
ab eius finbus nostre migͣrẽt
expeditiones cognito scismate
quod inter principes erat exor¬
tum: non solum dare pecumam
prius oblatam renuit uerum
nostris sponte oxcurrere. et cũ
eis experiti proposuit. factu
est autem ꝙ de cominuna con¬
silio relicto albarienst ep̃õ. et

Expanded text:
ignominiosum reputabat, si ignominiosum reputabat, si a proposito ita manifeste deficeret, desiderium non valens adimplere. Aliis autem, opposita longe melior videbatur sententia, videlicet ut coepto instarent itineri, et votum pro quo tot labores pertulerant, feliciter consummarent: fraudes enim imperatoris, et ejus versutias, quas saepius experti fuerant, declinare judicabant commodius, ne ejus labyrinthis et ejus ambagibus iterum se involverent, a quibus non satis facile postmodum possent expediri. Effusa est igitur inter principes contentio, et eorum pene in nullo consonabant desideria. Unde et is, qui urbi praeerat Tripolitanae, cum prius infinitam obtulisset pecuniae summam ut, obsidione soluta, ab ejus finibus nostrae migrarent expeditiones, cognito schismate, quod inter principes erat exortum, non solum dare pecuniam prius oblatam renuit, verum nostris sponte occurrere, et cum eis experiri proposuit. Factum est autem, quod de communi consilio, relicto Albariensi episcopo, et
Abbreviated transcription (Latin):
neglexit frandulenter adimple¬
re cum sine difficultate utrũ¬
q posset effectui mancipare.¬
Unde quod de antiochia factum
fuerat qm̃ idiure fecisse uidelan¬
tur: ratum uolebant permanere.
et in conuulsum. Ut is eam uire
hereditario possideret imperpetu¬
um: cui de comnium liberalitate
concessa fuerat. Instabant p̾terca
ciuldem imperatoris legati per¬
suadere cupientes. uł ciusdem
imperatoris aduentum quem
in krłendis uilii ad futurum per¬
mittebant. Prestolaretur ex̾citꝰ
pollicentes ꝙ singulis principi¬
bus ingencia daturus esset mu¬
nera:. sed et plebeis cum multa
liberalitate stipendia. Uñ honeste
sustentari possent esset lãgiturꝰ
Super quo ᷤ liberationem habẽtos
dissenciebant abinucem. Nam
tolosanus comes expectandi
esse tanti principis aduentum
utile indicabat. siue ex eo quod
ita futurum arbitraretur: sine
pͥulum detinere laboraret. quo¬
usq urbem ꝙͣ obsederat sibi
posset uendicare. Tipe .n. et

Expanded text:
neglexit fraudulenter adimpleneglexit fraudulenter adimplere, cum sine difficultate utrumque posset effectui mancipare.Unde quod de Antiochia factum fuerat, quoniam id jure fecisse videbantur, ratum volebant permanere et inconvulsum, ut is eam jure haereditario possideret in perpetuum, cui de communi liberalitate concessa fuerat. Instabant praeterea ejusdem imperatoris legati, persuadere cupientes, ut ejusdem imperatoris adventum, quem in Kal. Julii adfuturum promittebant, praestolaretur exercitus, pollicentes quod singulis principibus ingentia daturus esset munera; sed et plebeis cum multa liberalitate stipendia, unde honeste sustentari possent, esset largiturus. Super quo deliberationem habentes, dissentiebant ab invicem. Nam Tolosanus comes exspectandum esse tanti principis adventum utile judicabat, sive ex eo quod ita futurum arbitraretur; sive pulum detinere laboraret: quousque urbem quam obsederat, sibi posset vindicare. Turpe enim et
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimam detinere presumerẽt
sed ea capta eius imperio resigͣ¬
rent. De reliquis uͦ habite con¬
uentionis partibus: nullam oĩo
habebant memoriam. Certũ
est autem quod id inter eum
et principes apud constantino¬
polim conuenerat. sed infine cõ¬
uentorum fuerat adnexum:
quod ip̃e cum omni suo comita¬
fu et ingentibus copiis eos
deberet sme dilatione sub sequi
et auxilium insius neccͣitatib
muistrare. Quibus de cõi p̃n¬
cipum consilio responsum est:
quod imperator pacta cõuẽta
prior uiolauerat uñ merito et
ab his que uixͣ legem pactoꝵ
sibi poterant competere: casũ
paciebatur. Iinquum enim ẽ
fidem ei seruari: qui contra pac¬
ta intitur uersari. Nam cum
nr̃is principib ex compacto
teneretur obligatus. quod cõ¬
uocatis ex̾citibus stati eos
sequeretur: et per mare nauib
continuum eis ministrari face¬
ret cominercium: et rerum ue¬
nalium toto itinere ochiberi
preciperet opulenciam utrũq

Expanded text:
rosolymam, detinere praesumerent, rosolymam, detinere praesumerent, sed ea capta, ejus imperio resignarent; de reliquis vero habitae conventionis partibus, nullam omnino habebant memoriam. Certum est autem, quod id inter eum et principes, apud Constantinopolim convenerat; sed in fine conventorum fuerat annexum, quod ipse cum omni suo comitatu, et ingentibus copiis eos deberet sine dilatione subsequi, et auxilium in suis necessitatibus ministrare. Quibus de communi principum consilio responsum est, quod imperator pacta conventa prior violaverat; unde merito et ab his quae juxta legem pactorum sibi poterant competere, casum patiebatur. Iniquum enim est ei fidem servari, qui contra pactum nititur versari. Nam, cum nostris principibus ex compacto teneretur obligatus, quod convocatis exercitibus, statim eos sequeretur; et per mare navibus continuum eis ministrari faceret commercium, et rerum venalium toto itinere exhiberi praeciperet opulentiam, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
portarent: in omni conflictu
oeteriorem. Luxͣ ꝙͣ eorum con¬
ditionem inualescente super eos
egypciorum regno. per manum
auusdam cui nomen emrerius
principis milicie regis egypcioꝵ
ierłimam amiserant: ꝙͣ trignita
et oc to amnis ante ab cisdem
turci eripuerant uiolenter. Uñ
factum est ut hostes quos prius
quasi fortiores orruerant nunc
per nrõrum operam deiectos et
confractis uiribus in uno uidẽ¬
tes constitutos: nrorum auxi¬
lium quod prius instanter immiᷤ
expecierant: contempnebant:
constantinopolita¬
in imperatoris legati. multum
conquerentes de dommo boa¬
mundo. qui contra legẽ pacto¬
rum et exibiti tenorem iuram̃¬
ti. antiochiam presumebat deti¬
nere. allegantes in conspec tu
principum. quod domimo suo
prebitis corporaliter iuramẽtis
omnes qui per eum transierant
tractis sacro sanctis euangeliis
promiserant. quod neq de opi¬
dis neq deciuitatibus aliꝙ̃ que
de imperio eius fuerant: usq ie¬

Expanded text:
portarent in omni conflictu portarent in omni conflictu deteriorem. Juxta quam eorum conditionem, invalescente super eos Aegyptiorum regno, per manum cujusdam, cui erat nomen Emireius, principis militiae regis Aegyptiorum, Hierosolymam amiserant, quam triginta et octo annis ante ab eisdem Turci eripuerant violenter. Unde factum est, ut hostes, quos prius quasi fortiores horruerant, nunc per nostrorum operam dejectos, et confractis viribus, in imo videntes constitutos, nostrorum auxilium, quod prius instanter nimis expetierant, contemnebant. Constantinopolitani imperatoris legati, multum conquerentes de domino Boamundo, qui contra legem pactorum et exhibiti tenorem juramenti Antiochiam praesumebat detinere; allegantes in conspectu principum, quod domino suo praebitis corporaliter juramentis, omnes qui per eum transierant, tractis sacrosanctis Evangeliis, promiserant quod neque de oppidis, neque de civitatibus aliquam, quae de imperio ejus fuerant, usque Hie
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere laborassent precum
pum contra insolenciam tut¬
corum et persarum haberent
gratiam et auxilium minc
muitato cantico pro summo
beneficio se arbitrabantur no¬
stuis indulgere si ierłimam du¬
centos aut trecentos simul ꝑ¬
mitteret marmes accedere: et
complctis orationibus redire
in columes. Quod uerbum
nr̃i principes pro ludibrio ha¬
bentes predictos nuncios redi¬
re compulerunt: signficantes
quod nõ scdm̃ propositas cõ¬
diciones particulitim illuc
accedereł exeicitus: Ced inotis
agminbus ierłimam proficiscẽ¬
tur unammes eius regno pericu¬
lum illaturi. Huius autem mista¬
cionis cã fuerat quiddam. quod
ex nostra uictoria que apud an¬
tiochiam acciderat: habuerat or¬
tum. Nam turcis ita ibi ꝑiclitan¬
tibus ita per omnem orientem
eorum confractus est gladius
et sublimis que fuerat gloria
uerla est in confusionem. Ut ubi¬
cumq cum aliis nationibus e¬
rat eis negocium. i omni loco
subcumberent: et calculum re¬

Expanded text:
obtinere laborassent precum obtinere laborassent precum pum contra insolentiam Turcorum et Persarum haberent gratiam et auxilium; nunc mutato cantico, pro summo beneficio se arbitrabantur nostris indulgere, si Hierosolymam ducentos aut trecentos simul permitteret inermes accedere et completis orationibus redire incolumes. Quod verbum nostri principes pro ludibrio habentes, praedictos nuntios redire compulerunt, significantes quod non secundum propositas conditiones particulatim illuc accederet exercitus; sed junctis agminibus Hierosolymam proficiscerentur unanimes, regno ejus periculum illaturi. Hujus autem mutationis causa fuerat quiddam, quod ex nostra victoria, quae apud Antiochiam acciderat, habuerat ortum. Nam Turcis ita ibi periclitantibus, ita per omnem Orientem eorum confractus est gladius; et sublimis quae fuerat gloria, versa est in confusionem, ut ubicunque cum aliis nationibus erat eis negotium, in omni loco succumberent, et calculum re
Abbreviated transcription (Latin):
nem: sed maiorẽ suscitauit
Nam infra paucos dies: uitan
decessit. Cuius acceleriti obipꝰ
occasionem cum homo sanus
et uitalis prius uiderctur.qͥ.¬
dam asserebant temptitum i¬
cendium dicentes quod in eo
tanꝙͣ fraudis patronus. mor¬
tis cansam collegisset Aliiꝟo
dicebant quod ib incendio si¬
nus cuaserat. eł incolumis:
sed egressum ab igne. turbe ca
deuotioms. iruentes obpresse¬
rant. et contriuerant eatenus
Ut uite finem ministrarent.
Sicqz res que indubium uene¬
rat millam recipiens decisioe
maius induxit imbiguum. E¬
Er idem tempus
legati nostri qui m¬
Suitantibus egipciis qui ad ob¬
sidionem antiochenam missi
a calipha egypcio uenerant ut
premisimus descenderant ĩ egip¬
tum. post innũ quo tam uiole¬
ter ꝙ dolose octenti. fuerant: ad
principes qui eos miserant. st
reuersi. Uenerantq cum eis
egypciorum principis legati.
uerbi deferentos multum ab
his qui prius attullerant dis¬
similia. Cum emm multa pꝰ

Expanded text:
nem, sed majorem suscitavit; nem, sed majorem suscitavit; nam infra paucos dies vita decessit, cujus accelerati obitus occasionem, cum homo sanus et vitalis prius videretur, quidam asserebant tentatum incendium, dicentes quod in eo tanquam fraudis patronus, mortis causam collegisset. Alii vero dicebant quod ab incendio sanus evaserat et incolumis; sed egressum ab igne, turbae, causa devotionis irruentes, oppresserant et contriverant eatenus, ut vitae finem ministrarent. Sicque res, quae in dubium venerat, nullam recipiens decisionem, majus induxit ambiguum. er idem tempus legati nostri qui, invitantibus Aegyptiis, qui ad obsidionem Antiochenam missi a calipha Aegyptio venerant, ut praemisimus, descenderant in Aegyptum, post annum quo tam violenter quam dolose detenti fuerant, ad principes, qui eos miserant, sunt reversi; venerantque cum eis Aegyptiorum principis legati, verba deferentes multum ab his quae prius attulerant, dissimilia. Cum enim multa prius
Abbreviated transcription (Latin):
se iuctore dño certo per ignem
x perimento fidem se ficturum ĩ¬
credulis: quod nichil fictum. in¬
chil cominento ad umbratum
in eo facto intercessisse sed sola
reuclatione diuina. ad noticia
homium et corum consolatio¬
nem totum ẽẽt procuratum.
Accenso igitur rogo copioso
admodum cuius mcendii fer¬
uor etiam circumpositos teireᷤ
poterat conuenit uinuersus
populus a maiore usq admi¬
norem. in ea sexta feria que
sctm̃ domni pasca precedit .
qua et mundi saluator pro nr̃a
salute pissus ẽe legitur. Ut tante
rei plenum haberet experimẽtũ
Quiuo tam periculosum exam
sponte subiturus erat. diceba¬
tur petrus bartholonier. cłĩcus
quidem. sed modice litteratus
et quantum ad humaũ diem
dundicire ptinet: homo siplex
Uidebitur. Qui orõne fic ta.
inconspectu circumpositirum
legionum. assumpta secum p̾¬
dicta lancea. Per ignẽ transui᷑
quantum populo uidebatur
iesus. Nerum ħ eius factũ.
non solum amputauit questio¬

Expanded text:
se, auctore Domino, certo per ignem se, auctore Domino, certo per ignem experimento fidem se facturum incredulis, quod nihil confictum, nihil commento adumbratum in eo facto intercessisset; sed sola revelatione divina, ad notitiam hominum et eorum consolationem, totum esset procuratum. Accenso igitur rogo copioso admodum, cujus incendii fervor etiam circumpositos terrere poterat, convenit universus populus a majore usque ad minorem, in ea sexta feria, quae sanctum Domini Pascha praecedit, in qua et mundi Salvator pro nostra salute passus esse legitur, ut tantae rei plenum haberet experimentum. Qui vero tam periculosum examen sponte subiturus erat dicebatur Petrus Bartholomei, clericus quidem, sed modice litteratus, et quantum ad humanum diem dijudicare pertinet, homo simplex videbatur; qui oratione facta in conspectu circumpositarum legionum, assumpta secum praedicta lancea, per ignem transivit, quantum populo videbatur, illaesus. Verum hoc ejus factum non solum non amputavit quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
Enouata est ibi que¬
stio de lancea quea
puo antiochiam repecta fuerat
utrum ea eẽt qua de latere dm̃
sangus et unda profluxit. an
res cet cõm̃ticia. Dubitabat eĩ
ualde super ħ populus. sed et
maiores penitus fluctuabant
incerti. Iliis dicentib quod ue¬
tcip̃a erat que dñi cruce madue¬
rageins latus aperiens. et per
inspirationem diuinam in con¬
solationem plebis reuelati: alii
assencrantibus quod uersuciaꝵ
tolosam comitis esset irgumiẽ¬
tum et grã questus admuencio
ficti. Hꝰ iutem dissensionis it¬
auctor erat precĩpuus quidim
amulfus. dm̃ normannoruim
comitis familiatis et capellans
quid litteratus sed mimunde cõ¬
uersationis. et scandalorum pro¬
curator. de quo in scquentibus
multa dicenda occurrent. Cum¬
q dui super in populo hec sermo
hic discurrent contradictorius:
hic qui eam reuelationem sibi
factim fuisse asserebit. Ut populo
fidem faceret: et onnĩẽ tolleret
ambiguititem. rogum cõpio¬
lum precepit accendi. pollicẽs

Expanded text:
enovata est ibi quaestio de lancea, quae apud Antiochiam reperta fuerat: utrum ea esset, qua de latere Domini sanguis et unda profluxit; an res esset commentitia. Dubitabat enim valde super hoc populus; sed et majores penitus fluctuabant incerti; aliis dicentibus quod vere ipsa esset, quae Domini cruore maduerat, ejus latus aperiens, et per inspirationem divinam in consolationem plebis revelata; aliis asseverantibus, quod versutiarum Tolosani comitis esset argumentum, et gratia quaestus adinventio ficta. Hujus autem dissensionis auctor erat praecipuus quidam Arnulphus, domini Normannorum comitis familiaris et capellanus; vir quidem litteratus, sed immundae conversationis et scandalorum procurator; de quo in sequentibus multa dicenda occurrent. Cumque diu super hoc in populo sermo hic discurreret contradictorius, hic qui eam revelationem sibi factam fuisse asserebat, ut populo fidem faceret et omnem toleret ambiguitatem, rogum copiosum praecepit accendi, pollicens