comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat uͥtus &ͥ: que sic cor dñi ad donandum
animal p̃parauit. E adduxerunt asinã¬
enim nudam asinã dñs. ñ nudũ debuit as¬
Uestes apłoꝵ sunt diuina p̃cepta. ⁊ gratia
sp̃alis. quibꝰ turpitudo nr̃e carnis tegitur.
ñ potuit uestes suꝑ asinam pon̾e s in
uia. quia. scĩ martyres carnem exuen¬
tes. que quasi tegumentũ anime ẽ sim¬
plicioribꝰ ꝑ exemplum uiam sanguine suo
p̃parant. ne dubitent. ibi ponere pedẽ
uͥ uident eos in bello martyrii p̃cessisse.
apłi ponunt uestimenta. s sub pedibꝰ
mandata conculcantur. quando obser
quisq fidelis animam suam seił ium̃tũ
suum regens. ad pacis intime uisionẽ
ducit. Qui uͦ uestes st̾nunt in uia. sig¬
nificant eos qui corpora sua ꝑ abstinen¬
tiam domant. ut ei it̾ ad m̃tem p̃parent.

Expanded text:
erat virtus Christi, qui sic cor Domini ad donandum animal praeparavit. Et adduxerunt aenim Dominus asinam nudam, non nudum debuit asVestes apostolorum sunt divina praecepta et gratia spiritualis, quibus turpitudo carnis nostrae tegitur. non potuit vestes super asinam ponere, sed in via, quia sancti martyres carnem exuentes, quae quasi animae tegumentum est, simplicioribus per exemplum, viam sanguine suo parant, ne dubitent ibi ponere, ubi viderint eos in bello martyrii praecessisse. apostoli ponunt vestimenta, sed sub pedibus mandata conculcantur, quod est, dumquisque fidelis animam suam, scilicet jumentum suum regens, ad pacis intimae visionem ducit. Qui vero vestes straverunt in via, significant eos qui corpora sua per abstinent
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatum scͥbit. ad gñtiũ respicit¬
salutem. quoꝵ cecitas nouissima erat. ꝓp-¬
terea marchꝰ qui gñtibꝰ sc̾bebat. mito uñ
cõmemorat. ut figura congrueret salua¬
tioni eoꝵ. qͦs ad fidem instituebat. Ma-¬
theus uͦ qui hebreis scͥbebat eugłm. qd̃
in gñtium qͦq noticiam ꝑuenturũ erat.
recte duos dicit illuminatos. ut ad utrũ¬
q ppłm grãm fidĩ ꝑuenire doceret. Qui¬
duo ceci sedebant secus uiam. quia ut̃q
ppls qui cecus erat. ñ in uia. s secus uiã
sedebat. dum iam fidĩ xp̃iane ꝑ deside¬
rium adherebat ⁊ idõ illuminari cupie¬

Expanded text:
 respicit, quarum caecitas notissima erat. Praeterea Marcus qui gentibus scribebat, merito unum commemorat, ut figura congrueret salutationi eorum quos ad fidem instituebat. Matthaeus vero qui Hebraeis scribebat Evangelium, quod in gentium quoque notitiam perventurum erat, recte dicit duos illuminatos, ut ad utrumque populum gratiam fidei pertinere doceret. Duo caeci sedebant secus viam, quia uterque populus qui caecus erat, non in via, sed secus viam sedebat, dum jam fidei Christianae per desiderium adhaerebat, et a Deo illuminari cupie
Abbreviated transcription (Latin):
liquit ut temptaret. ¶Confestim dimit¬
tet eos. indnĩ scł seruicio mancipandoᷤ.
Animalis aũ ꝓpħia in eccła remansit. De
animali &̃ illo. ñ quod uidebatur erat
necessarium xͦ. s illud qͦd intelligebat᷑
id est ñ caro s ratio. ideoq caro remissa ẽ.
ratio aut̃ retenta ẽ. qua ait. Q̾ confestĩ
dimittet eos. Nota quia ũ dixit ad di¬
abolum qui pͥus tenebat eos s in arbitͥo
Adhibetur hiuic facto huiꝰ ꝓpħiȩ testimoni
bas ⁊ phariseos. ea que ipsi legebant in¬
tellige̾ noluisse. Dicite filie syon. filia sy¬

Expanded text:
it ut perderet. Et confestim dimittet eos. In Domini scilicet servitio mancipandos. Animal autem prophetia in Ecclesia remansit. De animali etiam illo, non quod videbatur, erat necessarium Christo, sed illud quod intelligebatur, id est non caro, sed ratio. Ideoque caro remissa est, ratio autem retenta est. Quod ait: et confestim dimittet eos, nota quod non dixit ad diabolum, quia prius tenebat eos, sed in arbitrio Adhibetur autem huic facto prophetae testimoniuibas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ erat ex discumbentibꝰ. Et tunc ma
ria unxit pedes eius. In cͣstinũ uͦ ueñ
iherosolimam: ⁊ acceꝑunt eũ cũ ramis
palmarũ. Uñ habemꝰ qr quinto die añ
pascha uenit iherłm. qui ẽ decimꝰ dies
m̃sis. Pascha enim celebratur in .xiiii
die. Decimo aũ die idõ uoluit ingredi
quia ita p̃figuratũ erat. in lege uͥ dr̃.¬

Expanded text:
unus eunus exit pedes Jesu. In crastinum vero venit Jerosolymam, et acceperunt eum cum ramis palmarum . Unde habemus quia quinto die ante pascha venit Jerusalem, qui est decimus dies mensis. Pascha enim celebrabatur in quarta decima die. Decimo autem die ideo voluit ingredi, quia ita praefiguratum erat in lege, ubi pr
Abbreviated transcription (Latin):
dicit cum appropinquaret iherosolimã.¬
niam. In hac figura totiꝰ eccłȩ uocatio
significatur. Quod in expositione huiꝰ e¬
uangłii intelligit᷑. Ad litt̾am uͦ qui toti¬
ens iherłm uenit sine laudibꝰ. mͦ cum ra¬
mis palmarum ⁊ frondibꝰ. ⁊ uoce pue¬
roꝵ recipi uoluit. quia in aliis tempo¬
ribus nundũ uenit hora eius. quia iõ
sionis. sponte accessit. sponte se ip̃m ob¬
tulit. ⁊ ad maiorem inuidiam eos ꝑ hono¬
rificam susceptionem inuitauit. Hoc
enim nequitia illoꝵ exigebat. ut qui
corrigi nolebant. det̾iores effic̾entur. Mi¬
rałm uͦ auditũ de lataro ad hanc ho¬
norificam obuiationẽ cõmoirit ppłm.
Uñ ait ioħs. ꝓpt̾ea quia suscitauit laza¬
rum a mortius: obuiam uenit t᷑ba.
Nec sine ratione ui hac die uenit iherłm
Decima enim erat dies mensis. qd habemꝰ
ex ȩuugłio ioħis. Ait enim. Añ sex dies
pasc̾e uenit bethaniam. ⁊ ibi facta ẽ ce¬
na ⁊ martha ministrabat. latarꝰ uero

Expanded text:
Et cum appropinquasset Jerosolymc. In hac figura totius Ecclesiae vocatio figuratur, quod in expositione hujus evangelii intelligitur. Ad litteram vero, qui toties Jerusalem venerat sine laudibus, modo cum ramis palmarum, et frondibus, et voce puerorum recipi voluit, quia in aliis temporibus nondum venerat hora ejus, et ideo sionis, passioni sponte accessit, sponte seipsum obtulit, et ad majorem invidiam per honorificam susceptionem invitavit. Hoc enim nequitia eorum exigebat ut qui corrigi nolebant, deteriores efficerentur. Miraculum vero auditum de Lazaro, ad hanc honorificam obviationem commovit. Unde ait Joannes: Propterea quia suscitavit Lazarum a mortuis, obviam venit ei turba . Nec sine ratione in hac die venit Jerusalem. Decima enim erat dies mensis, quod habemus ex Evangelio Joannis. Ait enim ante sex dies paschae venit Bethaniam, ubi facta est coena, et Martha ministravit. Lazarus vero
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis ponit᷑. Pretẽa ẽ ẽ arbor pa
quia sicut oleum suꝑ natat om̃ibꝰ aliis
alias uͥtutes. Nunc misit duos de dis¬
cipłis. ⁊ c̃. Cum gͥ pͥmituam eccłam do¬
minꝰ conu̾tisset. uoluit alios ꝑ eos conu̾¬
tere. quos ad celestem iherłm possit ꝑdu¬
cere. Misit gͦ duos discipulos .i. duo gn̾a
p̃dicatir. alios gñtes. alios ad iudeos. Qͥ¬
dam dicunt hos petrum fuisse ⁊ phy-¬
lippum. quia petrus corneliũ pͥmũ gen¬
tilem ꝯũsum baptitauit. phylippꝰ uͦ sa¬
marie p̃dicauit. que asina int̃p̃tat᷑. Ad¬
duxit itaq phylippꝰ asinam. petrꝰ uͦ cor¬
nelium. qͣi asine pullum. Siue duos mi¬
sit ut eosdem doctna & oꝑatione ꝑfectos
ẽẽ mon̾et. uł duos. ꝓpter sacͣmenta dilec¬
tionis. & dixit eis. Ite in castellũ quod
contra uos ẽ. Ite contra mundũ qui

Expanded text:
ento baptismatis ponitur. Praeterea est etiam arbor pac comparatur. Quia, sicut oleum supernatat omnibus aliis isit duos discipulos, etc. Cum ergo primitivam Ecclesiam Dominus convertisset, voluit et alios per eos convertere, quos ad coelestem Jerusalem posset perducere. Misit ergo duos discipulos, id est duo genera praedicatorum: alios ad gentes, alios ad Judaeos. Quidam dicunt hoc fuisse Petrum et Philippum, quia Petrus Cornelium primum gentilem conversum baptizavit. Philippus vero Samariae praedicavit, quae asina interpretatur. Adduxit itaque Philippus asinam, Petrus vero Cornelium, quasi asinae pullum. Vel duos misit, ut eos de doctrina et operatione perfectos esse moneret. Seu duos, propter sacramenta dilectionis. Et dixit eis: Ite in castellum, etc. Id est, ite contra mundum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
añ .u. dies pasche in ciuitatem in qͣ pat̾et᷑
erat ingressurꝰ. Modo ad myst̾ium rede-¬
amꝰ. Bethfage ẽ uiculꝰ sac̾dotum in mon-¬
te oliuieti. ⁊ domꝰ buoce int̃p̃tatur. Sig-¬
ificat gͦ pͥmos p̃dicatores qui fuerunt
domꝰ bucce ad quos pͥmũ uenit. xp̃s. qr

Expanded text:
nque dies paschae in civitatem, in qua pateretur, erat ingressurus. Modo ad mysterium redeamus. Betphage est vinculus sacerdotum in monte Oliveti, et domus Buccae interpretatur. Significat ergo primos praedicatores, qui fuerunt domus Buccae, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uid aũ uob̾ uidetur: homo qͥdam ⁊ c̃.
Confutatis sac̾dotibꝰ cauta responsione:¬
statim infert parabolam. qua ce illos im¬
pietatis arguit. ⁊ ad gentes regnũ dĩ tnͣs¬
ferendũ docuit. siue simplicit̾ parabola ñ¬

Expanded text:
uid autem vobis videtur? Homo quidam, etc. Confutatis sacerdotibus cauta responsione,statim infert parabolam qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei transferendum doceat; vel simpliciter haec parabola n
Abbreviated transcription (Latin):
Osanna u̾bum hebraicũ ẽ. compositũ
ex corrupto & integro. Or enim osan¬
na quasi osianna. Osi int̾pretatur sal¬
ua. uł saluifica. uł saluum fac. Anna
ẽ int̾iectio dep̃cãtiᷤᷤ. sicut apud nos ob¬
secro. Uñ theronimꝰ ita int̾p̃tat᷑. osan
na .i. salua obsecro. & uersus iste sũp¬

Expanded text:
osanna verbum hebraicum est, compositum ex corrupto et integro. Dicitur enim Hosanna, quasi osi anna. Osi interpretetur salva, vel salvifica, vel salvum fac. Anna est interjectio deprecantis, sicut, apud nos, obsecro. Unde Hieronymus ita interpretatur: Hosanna, id est salva, obsecro. Et versus iste sump
Abbreviated transcription (Latin):
comedens ⁊ qͥ comedit᷑ illiꝰ bibimꝰ sangͥnẽ. ⁊ sũ
ip̃o potare ñ possumꝰ ⁊ cotidie ĩ sacͥficiis eiꝰ de
genimine uitis uere. ⁊ unee soreth q̃ int̾p̃ta¬
t᷑ electa. rubũtia musta caleamꝰ.⁊ nouũ ex his
uinũ bibimꝰ ĩ regno patͥs. neqͣqͣm in tetꝰtate
litre̾ s ĩ nouitate sp̃s. canentes canticũ nouũ
qͦd nemo pot̃ cane̾. nͥ ĩ regno eccłe. qđ regnũ
patͥs ẽ. hc̃ panẽ ⁊ iacob comedẽ patͥarcha cupi¬
ebat dicens. Si fũ̾it dñs ds̃ mec̃. ⁊ ded̾it mͥ pa¬
nẽ ad edñdũ &e uestim̃tũ ad oꝑiendũ. Qtiͦt enĩ

Expanded text:
 comeditur. illius bibimus sanguinem et sine ipso potare non possumus et cotidie in sacrificiis eius de genimine uitis uerae et uineae Sorech, quae interpretatur \'electa\', rubentia musta calcamus et nouum ex his uinum bibimus in regno patris nequaquam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus canentes canticum nouum, quod nemo potest canere nisi in regno ecclesiae, quod regnum patris est. hunc panem et Iacob comedere patriarcha cupiebat dicens: si fuerit dominus deus mecum et dederit mihi panem ad uescendum et uestimentum ad operiendum. quotquot en
Abbreviated transcription (Latin):
discipłm ad penitñtiã multis modis uocare. occul¬
tis uideł notatiõibꝰ. minis. sacͣm̃to unitatis. exẽ¬
plo humilitatis. Occultis notatiõibꝰ ħ mͦ. Cũ uidaᷤ
putaret ꝯscientiã suã dm̃ late̾. ostñdit dñs eã sͥ
manifestã eẽ. tñ ñ noĩando discipłm. ne impu¬
dñtiorẽ fac̾et. manifeste redargutũ. dñ mittit qͥp¬
unitatis c̃ corpꝰ suũ ei tͣdidit. Exemplo humilita¬
tis. c̃ ei pedes abluit. Et contͥstati s̃. Notandũ qr¬

Expanded text:
discipulum ad poenitentiam multis modis revocare, occultis videlicet notationibus, minis, sacramento unitatis, exemplo humilitatis. Occultis notationibus hoc modo: Cum Judas putaret conscientiam suam Deum latere, ostendit Christus eam manifestam esse, tamen non nominando discipulum, ne impudentiorem faceret manifeste redargutum; dum tangit unitatis, cum corpus suum ei tradit; exemplo humilitatis, cum ei pedes abluit. Et contristati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de polluendũ. cõmisit eiꝰ filĩ qͥcqͥd habebant ĩ sac
ti honoris uł habite memoria pecunie m̃tẽ ab
ip̃iꝰ uenditione reuocaret. Uerũ qr semꝑ auarꝰ:¬
neq umꝗͣ bñficioꝵ ꝑ fidẽ meminit impiꝰ a fur¬
to pecunie qͣm portabat ueñ ad tͣditignẽ dñi qui
pecuniã sibi seruandã ꝯm̃dabat. ¶ Per h euglista¬

Expanded text:
de polluendum, commisit ejus fidei quidquid habebat in saccti honoris, vel habitae memoria pecuniae mentem ab ipsius venditione revocaret. Verum quia semper avarnquam beneficiorum per fidem meminit impius, a furto pecuniae quam portabat, pervenit ad traditionem Domini, qui pecuniam sibi servandam commendabat. « Dixit erg
Abbreviated transcription (Latin):
guenti recõpensare in p̾cio ꝓditionis magist᷑. Cũ gͦ
dicturꝰ ẽẽt tc̃ abiit iͥdas ad pͥncipes sac̃dotũ. ut cau¬
sam ostendat redit ad relauonẽ effusionis unguen¬
ti. q̃ facta ẽ in domo symonis leꝓsi. Et nota qr in¬
t᷑ruptus ẽ tractatꝰ ħ enĩ effusio facta ẽ añ .ui. di¬
es pasche ut refert iohes. in die qñ recipiebat᷑ cum
ramis palinarũ. S hic int̾serta ẽ qr causa fuit ꝓdi

Expanded text:
ecompensare in pretio proditionis Magistri. Cum ergo dicturus esset: Tunc abiit Judas ad principes sacerdotum, etc., ut causam ostendat, redit ad relationem effusionis unguenti, quae facta est in domo Simonis leprosi. Et nota quia interruptus est tractatus. Haec enim effusio facta est ante sex dies Paschae, ut refert Joannes in die quo reciperetur cum ramis palmarum. Sed hic inte
Abbreviated transcription (Latin):
xit & comedit: sic ⁊ iste int̾fecit diabolũ. & sc̃am
iccłam de ore eius rapuit. cuiꝰ dulcedine bonoꝵ¬
oꝑm delectat᷑. Et sicut ille clausus in gata media
nocte consurgens portas ciuitatis ipsuis abstulit:
& in u̾ticem montis conscendit: & sicut ille plureᷤ
int̾fecit moriens ꝗͣ uiuens: sic ⁊ dñs plures occidit
fecit ad fidem. ut inciꝑent eẽ qd̃ ñ erant: & desi-¬

Expanded text:
axit et comedit, sic et iste interfecit diabolum, et sanctam axit et comedit, sic et iste interfecit diabolum, et sanctam Ecclesiam de ore ejus rapuit, cujus dulcedine bonorum delectatur. Et sicut ille clausus in Gaza media nocte surgens portas ipsius civitatis abstulit, et verticem montis conscendit, sinterfecit moriens quam vivens, sic et iste plures occidit verti ad fidem, ut inciperent esse quod non erant, et desin
Abbreviated transcription (Latin):
ica ueritate. Ait enim. Exiet uͥga de radice iesse
&e natareus de radice eius ascendet. Dictus ẽ iħ̾s
e nuiͥtus. Dr̃ etiam nazareus ab officio. Omneᷤᷤ
enim illi nazareni dicebant᷑. qui uota dõ uoue-¬
bant & se ipsos castos custodiebant. & suꝑ quoꝵ
capita nouacula ñ ascendebat. usq ad tempꝰ con¬
stitutũ. Iste gͦ pulchre natareus dictꝰ ẽ: quia de
eo scͥptum ẽ. Notum uouit dõ iacob. uotum uoũ
deo patͥ ut ueniret & redim̾et genꝰ humanũ:
uenit. & redemit. Ipse cẽ de seipso dicit. Caput
meum plenũ ẽ rore: & cincini mei guttis nocti
um. Ab ip̃o habitu capitis ostendit se uerũ na¬
tarenũ. & hoc sciendum quia om̃s illi natareni
in uet̾i testam̃to figuram istiꝰ ueri nazarenig̾e
xime ille fortissimꝰ sanson. pene in omnibꝰ actibꝰ
suis figuram istius gessit. Nam sicut ille habu¬
it.uͭii. cͥnes: ita & iste habuit septiformẽ spiritũ:
ce sicut ille occidit leonem & mel de ore ipsus attͣ¬

Expanded text:
hetae in Hebraica veritate. Ait enim: « Exiet virga de radice Jesse, et Nazareus de radice ejus ascendet. » Dictus est Jeet nutritus. Dicitur etiam Nazareus ab officio; omnes enim illi Nazareni dicebantur qui vota Domino vovebant, et se ipsos castos se custodiebant, et super quorum capita novacula non ascendebat usque ad tempus constitutum. Et iste pulchreo scriptum est: « Votum vovit Deo Jacob. » Votum vovit Deo Patri ut veniret, et redimeret genus humanum: venit et redemit. Ipse etiam de se ipso dicit: « Caput meum plenum rore, et crines mei guttis noctium, » in quo ab ipso habitu capitis ostendit se verum Nazareum. Et hoc sciendum quia omnes illi Nazareni in Veteri Testamento figuram istius veri Nazareni gerxime ille fortissimus Samson pene in omnibus actibus suis figuram istius gessit. Nam sicut ille habuit septem crines, ita et iste habuit septiformem spiritum; et sicut ille occidit leonem, et mel de ore ipsius abstr
Abbreviated transcription (Latin):
a reu̾sione de egypto. usq ad p̃dicationem ioħis
s lucas int̾serit illud tm̃ quod cͥca duodecĩ annos
cum parentibꝰ ascendit in iherłm: & ibi solus re¬
mansit. De ioh̾e baptista dicit lucas. Puer aut̃
crescebat & confortabat᷑ sp̃u. & erat in deserto
usq in diem ostensionis sue in isrł. Nixit enim
in heremo indutꝰ camelino cilicio. ⁊ cibis deser¬
ti uescens. sic edomans carnem suã &e p̃dicatiõĩ
Fuit homo missus a dõ qͥ testimoniũ ꝑhib̾et
de lumine. Ioseph mnegypto .xxxͣ. annoꝵ erat

Expanded text:
nem Joannis; sed Lucas interserit illud tantum quod, circa duodecimum annum, cum parentibus ascendit in Jerusalem, et ibi solus remansit. De Joanne Baptista dicit Lucas: Puer autem crescebat et confortabatur spiritu, et erat in deserto usque in diem ostensionis suae in Israel . Vixit enim in deserto indutus camelino cilicio, et cibis deserti vescens, sic edomans carnem, et praedicationi Fuit homo missus a Deo ut testimonium perhiberet de lumine . Joseph in Aegypto triginta erat
Abbreviated transcription (Latin):
quib hoc potuit accicde. Q quia timebat ne puer
poris occultaret. ideo uitletur pueros ab imnatu
usq ad puerũ uniꝰ diei occidisse. Et ne puer
in finib bethleem occultaret᷑. int̾fecit pueros
nͦ solum in bethleem. s etiam in finibꝰ euis. ut
in tanta multitudine ñ posset euad̾e. Et ido̾ for¬
sitan abumatu in t̾fecit: ut sicut addidit loco ꝑ
tẏranuidem add̾et & tempori. Hi martyres ad
inferos descend̾unt. quia ñdum passus erat xp̃s:
⁊ iõ in sollempnitate eoꝵ tacentur uoces gaudii
natiuitate xͥ: qui potuit fieri scđ̾m tempꝰ stelle qd
ex quisierat a magis. ꝑ hoc quod paruuli occisi st¬

Expanded text:
quibus hoc potuerit accidere; quas tquibus hoc potuerit accidere; quas t occultaret, ideo videtur pueros a bimatu usque ad pueros unius diei interfecisse. Et ne puer in finibus Bethlehem occultaretur, interfecit pueros non solum in Bethlehem, sed in omnibus finibus ejus, ut in tanta multitudine non posset evadere, et ideo forsitan eos a bimatu interfecit, ut sicut addidit loco per tyrannidem adderet et tempori. Hi martyres ad inferos descenderunt, quia nondum passus erat Christus, et ideo in solennitate eorum etiam tacentur voces gaudii,nativitate Christi, quod potuit fieri secundum tempus stellae, quod exquisierat a magis. Vox in Ra
Abbreviated transcription (Latin):
magis animadu̾t̾e. Sciendum ẽ quia ħ int̾fectio pu¬
eroꝵ ñ statim facta ẽ: s ꝑ magnũ tempꝰ dilatar
Cum enim sibi nchil renuntiatũ eẽt. edidit magos¬
illusoᷤ ⁊ deceptos eẽ. & ĩo ad se ñ reu̾sos. Unde tam
sciuit. & tunc ꝑsecutꝰ ẽ illos usq ad tharsum cili¬
ciȩ. Quibus ñ inuentis: naues quibꝰ tͣnsuecti fue¬
rant destruxit. Inde autem rediens. int̾fectionem
pueroꝵ distulit: tumebat enim eum a parentibꝰ
occultari: ⁊ ideo putabat se parentibus incautis
accusatũ rome. roiam ꝓfectum eẽ : &. ꝓpt̾ has oe¬
cupationes necem pueroꝵ ꝑ duos annos distulisse:
⁊ edeo pueros abunatu int̾fecisse. S magis ueri¬
simile ẽ pꝰ annum ⁊ quatuor dies herodem in pu¬
eros deseuisse. ⁊ fuit forsitan illo anno aliquibus im
& quantis occupationib regia cura distendi potu.¬
erit. ꝑ plurimos dies ab illa intentione uł au̾ti om¬
nino uł impediri: neq enum̾ari possunt cause

Expanded text:
magis animadvertere. Sciendum quia interfectio puerorum non statim facta est, sed per magnum tempus dilata. Cum enim nihil sibi renuntiatum esset, credidit magos deceptos esse, et ideo ad se non reversos, unde tam sensit, et tunc persecutus est illos usque ad Tharsum Ciliciae. Quibus non inventis, naves quibus transvecti fuerant, destruxit. Inde autem rediens interfectionem puerorum distulit. Timebat enim puerum a parentibus occultari, et ideo putabat se, incautis parentibus, accusatum Romae, et Romae profectum esse, et propter has occupationes, necem puerorum per duos annos distulisse, et ideo pueros a bimatu interfecisse. Sed est magis verisimile, post annum et quatuor dies Herodem in pueros desaevisse, et forsitan fuit illo anno aliquibus occ quantis occupationiberit, et per plurimos dies ab illa intentione vel averti omnino, vel impediri. Neque enim enumerari possunt causae
Abbreviated transcription (Latin):
originale pecc̃m. ⁊ alia retinebant: sed qͣi dimiitti sͥ
dicebant. dũ ꝑ esfusionẽ sanguinis .xͥ. ab eis serelaxari in
fuco c̾debant. Similit̾ dũ penitentiã ag̾ent fubioħ̾e.
ñ remissionẽ peccõꝵ recipiebant. nͥ subexpectatione.
Cantũ gͦ ꝓdat penitentia baptizatis a ioħe: qnͣtũ ⁊ dał̾

Expanded text:
originale et sua actualia retinebant, sed quasi dimitti sibi dicebant, dum effusione sanguinis Christi ab eis relaxari in futuro se credebant. Similiter dum poenitentiam agerent sub Joanne, non remissionem peccatorum recipiebant, nisi sub exspectatione. Tant
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fecert̃. ⁊ qd u̾bo p̾dicabat. exẽplo ostendebat. Ge-¬
rebat enĩ habitũ penitñtiȩ. dũ cilicio camelino indu¬
dinẽ refrenandã. Locustȩ st̾ minuta anginalia ⁊ si¬
miles nr̃is. i alt̾iꝰ saporis. plene qͣi melle. ⁊ dulces ad
comedendũ. s cap̃ hnt amarũ. Uolant saltando qͣi
nr̃e. Mel siluestre inueniebat intruncis uł marun¬
dinib. St̾ enĩ quedã arundines plenȩ nat᷑alit̃. ¶ Mo¬

Expanded text:
em Joannes quod verbo praedicabat, exemplo ostendebat. Gerebat enim habitum poenitentiae, dum cilicio camelino indudinem refrenandam. Locustae sunt minuta animalia, et similes nostris, sed alterius saporis, plenae quasi melle, et dulces ad comedendum, sed caput habent amarum, volant saltando quasi nostrae. Mel sylvestre inveniebat in truncis sive in arundinibus. Sunt enim quaedam arundines plena
Abbreviated transcription (Latin):
non ht̃. Eres sunt qi de tͥbus partibus mund gen¬
tes ueniunt: i. asta. europa. affrica. uł quia de tͥ¬
bus filiis noe ꝓcreate sunt. Chesauros in domo
aꝑiunt.dum fidem cordis ꝑ confessionẽ oris aꝑuĩt.
b̾ene in domo ⁊ ñ in uia thesautꝰ aꝑuur: nealatrun-¬
culis forte reͣpiatur. ꝑħ docenur ne thesaurũ bo-¬
nȩ conscientiȩ iactando ꝓpalemꝰ. nea sp̃ualibꝰ hos¬
tibus ꝑ manem głam nob̾ subripratur: s soli deo

Expanded text:
tibus mundi gentes veniunt, id est Asia, Europa et Africa. Vel quia de tribus filiis Noe procreatae sunt. Thesauros in domo aperiunt, dum fidem cordis per confessionem oris ostendunt. Bene in domo, non in via, thesaurus aperitur, ne a latrunculis forte rapiatur. Per hoc docemur ne thesaurum bonae conscientiae jactando propalemus, ne a spiritualibus hostibus per inanem gloriam nobis subripiatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: alt̾a que ẽ in t̾ra ⁊abulon. alt̾a que ẽ in
peccora sua bethleem dicta ẽ. Effrata enim int̾¬
p̾tatur uidens furorem seu specłm quia ibi pꝰ ea
exercuit herodes furorem suum circa pueros qͣi
uida ꝓcesserat: Tempꝰ etiam conuenit: quia alie¬
nigena rex isrł factus erat ut impleretur ꝓpħia
que ait. Non auferetur sceptrũ de iuda &. dux de
femore eius donec uemiat qͥ mittendꝰ ẽ. Ex quo enĩ

Expanded text:
sunt, altera quae est in terra Zabulon, altera quae est in ethlehem dicta est: Ephrata enim interpretatur videns furorem vel speculum, quia postea exercuit Herodes furorem suum circa pueros, et quasi Judae processerat. Tempus etiam convenit. Quia ecce alienigena rex Israel factus erat, ut impleretur prophetia, quae dicit: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittend
Abbreviated transcription (Latin):
Mystice ꝑ ioseph sig̃cantur p̃dicatores. qui augmñ¬
tant gͤgem dñi: uñ ⁊ augm̃tũ int̾p̃tat᷑. Hi portant¬
puerum ⁊ mat᷑m eius in egyptum: dum fidem xͥ
delitate iudeoꝵ. In nocte portant: quamdiuui¬
delicet iudei sunt in nocte ignorantiȩ. Uel ꝑ ioseph¬

Expanded text:
MYSTICE. Joseph figurat praedicatores qui augmentant gentem Domini, unde et augmentum interpretatur. Hi portavepuerum et matrem ejus in Aegyptum, dum fidem Chrdelitate Judaeorum. In nocte portant, quandiu scilicet Judaei sunt in nocte ignorantiae. Sed tande
Abbreviated transcription (Latin):
nire mientur. Qui cum audissent regem: abiert᷑.
diert̃ ut ad eum reu̾t̾entut. Sig̃cat herodes in hoc
loco malos p̾dicatores uͥ ista p̃cipit. qui bona qͥdem
p̃dicant. s mala oꝑantur. Magi uͦ sig̃cant bonos
auditores qui bona quidem q̃ audiunt a malis p̃-¬
Et ecce stella. Dimisso ꝯsilio pͣuoꝵ: ecce redit uera
cognitio. Stella enim eꝰ: qͣlib bona exhortatio. du-
cens ad a pͣm: uł pociꝰ fides que ẽ m̃tis illuminatio.
Uł alit̾. Illud sciendũ quia magi mox ut ingͤssi sunt

Expanded text:
operantur. « Qui cum audissent abierunt. » men non audierunt ut ad eum reverterentur. Significat Herodes in hoc loco malos praedicatores qui bona quidem praedicant, sed mala operantur; Magi vero significant bonos auditores, qui bona quidem quae audiunt a malis praEt ecce stella. Dimisso consilio pravorum, ecce redit vera cognitio. Stella enim est quaelibet exhortatio bona ducens ad Christum, vel potius fides, quae est mentis illuminatio.ud autem sciendum quia Magi mox ut ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cipient antixp̃m: in quibꝰ habitabit archelaꝰ
.i. diabolus. ꝑillam uͦ partem in qua secure ha¬
bitauit ioseph. designant᷑ illi qui cͥca finem scłi
p̃dicantibꝰ helya & enoch suscipient xp̃m. in qͥbꝰ¬

Expanded text:
cipient Antichristum, in quibus habitabit Archelaus, id cipient Antichristum, in quibus habitabit Archelaus, id est diabolus; per illam vero partem in qua secure habitabat Joseph, designantur qui circa finem saeculi, praedicantibus Elia et Henoc, suscipient Chri
Abbreviated transcription (Latin):
morte mea. s potõ habere multos lugentes.
p̃paratis militibus int̾ficite omnes qͦs ego habeo
reclusos in custodia. ut omnis domus & omnis ui¬
dea &̃ nolens defleat obitum meũ. Habebat aut̃
consuetudinẽ ut p᷑ omnẽ cibum purgaret pomũ¬
ipse & comedet. Qd̃ cum fecisset quadã die: aspe¬
xx it huc atq illue ut uidet si quis eẽt qui eũ ꝓhi
bere posset. Cumq neminẽ iudisset. uibrato eul¬
occisi sunt om̃s qui tenebant᷑ in cꝰtodia. & sic fc̃m
destruunt᷑ heretici. qui dixert̃. xp̃m ñ sũpsisse
ut utrũq redim̾et .i. animã et carnem. Et qd̃
ille ueram habuisset animã: ipse manifestat
cum ait. Potestatem habeo ponendi animam
& cet᷑a. Archelaus int̾p̃tatur agnoscens leo. ⁊
significat illum leonem de quo petrꝰ ait. Sobͥ
estote & uigilate: quia adu̾sarius ur. ⁊ cet̾a. P¬
illam partem ppłi inqua ñ ausus fuit ioseph
habitare: designant᷑ illi qui cͥca finem scłi sus¬

Expanded text:
morte mea, sed potero habere multos lugentes, morte mea, sed potero habere multos lugentes, tuum, praeparatis militibus, interficite omnes, quos ego habeo reclusos in custodia, ut omnis domus, et omnis Judaea etiam invita defleat obitum meum. Habebat is praeterea consuetudinem ut post omnem cibum purgaret ipse malum et comederet; quod cum fecisset quadam die aspexit huc et illuc ut videret si esset aliquis qui eum prohiberet; cumque neminem vidisset, vibrato culoccisi sunt omnes qui tenebantur in custodia, et sic factum destruuntur haeretici qui dixerunt Christum non sumpsisse ut utrumque redimeret, id est animam et carnem. Et quod ille veram animam habuerit, ipse manifestat cum ait: « Potestatem habeo ponendi animam  » Archelaus interpretatur agnoscens leo; et significat illum leonem de quo Petrus ait: « Solliciti estote et vigilate quia adversarius vester illam partem populi in qua non ausus fuerit habitare Joseph, designantur illi qui circa finem saeculi sus
Abbreviated transcription (Latin):
rat ȩccłastica hẏstoria. Dicit enim quia herodes
ꝓptͣ necem paruuloꝵ diu̾sis cruciatibꝰ uexabatur.
Assiduis cruciabat᷑ febribꝰ. &. cͦb errimo dolore coli.¬
&e tumore pedum: &. int̾ cetã. u̾enda illius u̾mibꝰ
scate̾ ceꝑant. Et cum adhuc hab̾et sp̃m uiuendi.
deportatꝰ ẽ iericho. Accepto uͦ ꝯsilio medicoꝵ ute¬
batur aquis calidis: & intͦiuit in oleũ calidum.
Uñ adeo resoluta sunt omĩa m̃bra illiꝰ ut etiam
ipsi oculi a ꝓpͥis sedibus expelli uid̾entur. & tan¬
ta auiditas manducandi in illo fuit: ut om̃s
pene coci illiꝰ ux possent tanta p̃parare qͣnta
ille manducare. Et cum iã desꝑasset de salute
corꝑis. iussit colligi ad se nobiliores &e pͥmarios
de uicis &e castellis ⁊ ciuitatibꝰ totiꝰ uideȩ. &
iussit eos recludi in loco qui dr̃ ypodromos.
Et cum uidet imminere sibi diem mortis sue. uo¬
cauit sororem suam salome & uirũ enis alexa.
⁊ dixit illis. Scio quidem uideos gauisuros de

Expanded text:
rat historia ecclesiastica; dicit enim quia Herodes propter necem parvulorum diversis cruciatibus vexabatur; assidue enim cruciabatur febre, et creberrimo dolore coli, tumore pedum, et inter caetera, verenda illius vermibus scatere coeperant; et cum adhuc haberet spem vivendi, deportatus est in Jerichum: accepto vero consilio medicorum utebatur aquis calidis, et introivit in oleum calidum; unde adeo sunt resoluta omnia membra illius, ut etiam ipsi oculi a propriis sedibus expelli viderentur, et tanta aviditas manducandi in illo fuit, ut omnes pene coqui ejus vix possent tanta praeparare, quanta ipse manducare, et cum jam desperatus esset de salute corporis sui, jussit colligi ad se omnes nobiliores et primarios de vicis, castellis et civitatibus totius Judaeae, et jussit eos recludi in loco qui dicitur hippodromus; et cum videret sibi imminere diem mortis suae, vocavit sororem suam Salome, et virum ejus Alexandrum, et dixit illis: Scio quidem Judaeos gavisuros de
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła ꝑ compassionem mr̃es int̾fectos. ⁊ uox illa audi¬
tur in rama ħ e̾ in excelso .i. in celo. Rama enim ex
quia dominꝰ uindicat sanguinẽ mr̃m suoꝵ. Et quauis
tum illius. scił quia uellet eos ẽẽ filios suos. Illos potiꝰ
suum quãdu uiuit idõ quia ñ sunt: ĩ. qr omĩno ꝑie¬
runt. S querit᷑ uixta litt̾am qͦmͦ rachel plorauit fi¬
lios suos. cum tͥbus uida que bethleem tenebat ñ de ra¬
chel s de sorore eius lẏa fuerit orta. Quod facile soluit᷑
trucidati. Tribus autem beniamin q̃ de rachel orta ẽ:
ꝓ xima fuit tͥbui iude. Unde credi potest ñ paucosde
beniamin int̾fectos suisse. Uł iõ quia rachel uixta
bethleem sepulta ẽ. uoluit ꝓpħa homines loci illius ꝑ
rachel designare. De functo autem herode. Mortuus
fuit herodes tułpiissima morte ut refert iosephꝰ. ꝓ¬
s pꝰea dãpnatus a romanis lugduno relegatus ẽ. & ibi
mortuus. Postea diuisum ẽ regnũ in quatuor partes.

Expanded text:
er compassionem martyres interfectos, et vox illa auditur in Rama, id est in excelso, id est in coelo. Rama enim exca Deus vindicat sanguinem martyrum suorum. Et quamvis tum illius: quia scilicet vellet eos esse filios suos. Illos etiam ino perierunt. Sed quaeritur juxta litteram: Quomodo Rachel ploraverit filios suos, cum tribus Juda, quae Bethlehem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerit orta? Quod facile solviturs ejus pueri sunt trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae, unde credi potest non paucos de Benjamin interfectos fuisse. Vel ideo quia Rachel juxta Bethlehem sepulta est, voluit propheta homines illius loci per Rachel designare. Defuncto autem Herode. Mortuus fuit Herodes turpissima morte, ut refert Josephhic postea damnatus a Romanis, Lugduno exsilio relegatus est, et ibi mortuus. Postea divisum est regnum in quatuor partes,
Abbreviated transcription (Latin):
ingalileã sicur in uideã. cũ cẽ ibi tam bñ regna¬
ret archelaus. S melius potuit fab̾ille latere
cũ puero in natartht ꝗͣ in iherłm: uͥ erat cap̃t
regni & assiduus archelau̾. In eo qd̃ fugit dñs
nob̾ reliquit exemplũ fugiendi. Rep̃hensibile
docuit cum ait. Si uos ꝑsecunt᷑ in una ciuitate:¬
rodis fugit in egỹptũ & extincto illo reu̾sus ẽ in
t̾ram isrł: significabat᷑ quia multi scõꝵ expellen¬
di erant a sedibus suis. ẽ ñ nulli exilio relegandi.
ce ex tinctis ꝑsecutorib & denuo reddita pace eccłe.
reu̾suri erant ad ꝓpͥas sedes. Alit̃. Quod reu̾titur

Expanded text:
in Galilaeam sicut in Judaeam, cum et ibi regnaret Archelaus tam bene? Sed melius potuit faber ille latere cum puero in Nazareth, quam in Jerusalem, ubi erat caput regni et assiduus Archelaus. Defuncti sunt enim.  reliquit fugiendi, reprehensibile erbis docuit cum ait: « Si vos persecuti fuerodis fugit in Aegyptum, et exstincto illo reversus est in terram Israel significabatur quod multi sanctorum expellendi erant ex suis sedibus, et nonnulli etiam exsilio relegandi, et exstinctis persecutoribus, et, denuo reddita pace Ecclesiae, reversuri erant ad proprias sedes. Nam quod puer
Abbreviated transcription (Latin):
regem iudeoꝵ queri qua se turbatus ẽ: tũ ꝓpt̾ se
pat̾etur si consentiret. Decͤu̾ant enim romani: ne
quis rex uł ds̃ sine consilio eoꝵ dic̾e̾tur. Turbatus ẽ¬
etiam ppt̾ astantem multitudinẽ magos comitan-¬
tem quasi erubescens aliũ ꝗͣ se q̃ri regem. Uñ notan¬
dũ ẽ quia rex hic noĩat᷑: ut ex collatioe eius qui q̃ri¬
tur. ipse ex tͣneus intelligat᷑. Et uide quia celi rege
do ꝯfundr̃ dum celsitudo celestis aꝑitur: Canto .ii.

Expanded text:
regem Judaeorum quam se, turbatus est, et propter se, pateretur si consentiret. Decreverant enim Romani ne quis rex vel Deus sine suo consilio diceretur. Turbatus est propter astantem multitudinem magos comitantem, quasi erubescens alium quam se quaeri regem. Unde notandum, quia rex hic nominatur, ut ex collatione ejus qui quaeritur, ipse extraneus intelligatur. Et vide quia coeli Regi d
Abbreviated transcription (Latin):
spectu illius. claritate suꝑnȩ sapĩȩ resplendemus.
Thꝰ osfi̾mꝰ: si cogitationes carnis ꝑ studiũ erationis in
ara cordis incendimꝰ. Myrram offimꝰ: si carnis
uicia ꝑ abstinentiã mortificamꝰ. Mystice. Ueni¬
unt gentes. dimisso herode .i. diabolo. qui pelli¬
oeus int̾ptatur. uł dimissis hypocͥtis qͥ uere pel¬
licei sunt: i. mortuis pellibꝰ induti .i. pecc̾is. Qt

Expanded text:
nspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis, per studium orationis in ara cordis incendimus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. MYSTICE. Veniunt gentes, dimisso Herode, id est diabolo qui pelliceus interpretatur, vel dimissis hypocritis qui vere pellicei sunt, id est mortuis pellibus induti, id est peccatis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mo ẽ de stella sicut de magis. Quidam enim diẽt
fuisse sp̃m sc̃n. ut ipse qui pꝰea suꝑ baptitatũ dñm
magis. Alii dicunt angłm fuisse: ut qui apparuit
m̃agis apparusset cẽ pãstorib. Alii dicunt fuisse
nouam stellam qd̾ magis ẽ cͤdendũ: quia talis pu
parere debuit: qualis nec antea nec pꝰea apparuit.

Expanded text:
o de stella, sicuti de magis. Nonnulli enim dicunt fuisse Spiritum sanctum, ut ipse qui postea super baptizatum Dominum apparuit pastoribus apparuerit etiam magis; alii dicunt fuisse stellam novam, quod magis est credendum, quia talis pueparere debuit, qualis nec antea, nec postea apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
egͣssus eius ab inicio: quia ab inicio natꝰ ẽ a patre
sicut scͥptũ ẽ. In pͥncipio erat u̾bum. E. ne iniciũ
uidetur habere: det̾minat cum dic̃. a dieb ȩt̾nita¬
tis. Nec multũ differt sensus a u̾bis positis in eugho
Cum enim dicit de t̾ra uida: tm̃ ualet quantũ ef¬
frata. Quod aũ dicit neqͣqͣm minima es in pͥn

Expanded text:
essus ejus ab initio, quia ab initio natus est ex patre, sicut scriptum est: In principio erat Verbum ; et ne initium videretur habere, determinat cum dicat, a diebus aeternitatis. Nec multum differt sensus iste a verbis positis in Evangelio: cum enim dicit, terra Juda, tantumdem valet quantum Ephrata
Abbreviated transcription (Latin):
maret.xͫ in cordibus eoꝵ Ecce magi. Isti tͦs magi ñ
ut dr᷑ malefici s sapientes astꝰlogi fuerunt. de t̾ra
Ouȩ enim arabie sunt: una uͥ ẽ syna de quadicit apłs
syna mons ẽ in arabia: ⁊ alia que ẽ in calida roua.
Uñ lucanꝰ. Ignotum uobis arabes uenistis in orbem.
Isti uid̾unt nouam stellam in aere: que nouũ regẽ
natũ fuisse designabat. Babilonii enim & chaldei
sunt ꝑiti astrũ. Dubium ẽ utrũ stella orta sit ĩ ori¬
añ cedebat eos. usq dum ueniens staret supͣ uͥ erat

Expanded text:
abit unctio vestra. Ecce magi. Isti tres magi non, ut dicitur, malefici, sed sapientes astrologi fuerunt, de terraDuae enim Arabiae sunt, una ubi est Sina, de qua ait Apostolus: Sina mons est in Arabia . Altera, quae est in zona calida. Unde Lucanus: Ignotum vobis, Arabes, venistis in orbem. Isti viderunt novam stellam in aere, quae novum Regem natum fuisse designabat. Babylonaei enim et Chaldaei sunt periti astrorum. Dubium est, utrum stella orta sit in oriantecessit eos, usque dum veniens staret supra, ubi puer
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinem illiꝰ doloris ⁊ int̾fectionis de qua
legitur in libro iudicum scił quod quidã leuita
uenit cum uxore sua in tͥbum beniamin uͥ quidã
nimia stupͥ assiduitate eam int̾fecerunt. Quam
maritꝰ in duodecim partes diuidens. misit ꝑ .xͦii.
tͥbus isrł nequiciam beniamin ostendendo. Qua¬
re alie tͥbus in beniamin ĩsurgentes: tͥbum illam
habitꝰ ẽ: quod uox dolentium in rama audita ẽ.
S quamuis ꝓpħa de ꝑsecutione nabuchod onosor h
dice̾t. tam̃ sig̃catum illius intelligebat. Nlabucho-¬
donosor enim omnes ꝑsecutores ȩccłȩ designat: qͥ

Expanded text:
ad similitudinem illius doloris et interfectionis de qua legitur in libro Judicum, quod quidam Levita venit cum uxore sua in tribu Benjamin, ubi quidam nimia stupri assiduitate interfecerunt, quam maritus in duodecim partes dividens, misit per duodecim tribus Israel, nequitiam Benjamin ostendendo. Quare aliae tribus in Benjamin insurgentes, tribum illam habitus est, quod vox dolentium in Rama audita est. Sed quamvis propheta de persecutione Nabuchodonosor hoc diceret, tamen significatum illius intelligebat. Nabuchodonosor enim omnes persecutores Ecclesiae designat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ⁊ cet̾a. Duo inuestigat herodes: locũ ⁊ tẽpꝰ.
Locum a iudeis qui cognou̾ant a ꝓpħis: tempꝰ a ma¬
gis qͥ cognou̾ant astella. ⁊ cͥca locũ illũ q̃rere pos¬
sit pueru̾. ⁊ sia magis illudat᷑. pueros om̃s illius
temporis int̾ficiat. ⁊ illiꝰ loci. His u̾bis demonstͭtͤ¬

Expanded text:
 etc. Duo investigat Herodes, locum et tempus. Locum a Judaeis, qui cognoverant ex prophetis. Tempus a magis, qui cognoverant a stella, ut circa locum illum quaerere possit puerum: et si a magis illudatur, pueros omnes illius temporis interficiat, et illius loci. Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
&e ñ cognoscebat eam. Fuerunt ñ nulli qui dixer̃t
qd̃ ioseph nͨ celebratis nuptiis beatani mariam
acceꝑit. S dicit beda. Ille qui ħ dicit ostendat uͥ¬
h licitum fuit unꝗͣ apud iudeos. quod sponsi et
sponse simul conuenirent absq celebratione
uideat ne aliqͥd tale ꝓferat qd matͤm diũ infamet.
Et cum ħ ostend̾e ñ potuerit: nr̃ȩ credat assertioĩ.
Et ñ cognouit eam. Hoc u̾bum cognosco: aliqͣndo
in sacͥs scripturis ꝓ cognitione ponit᷑: aliqͣndo¬

Expanded text:
non cognoscebat eam. » Fuerunt quoque nonnulli qui dixerant quod Joseph non celebratis nuptiis beatam Mariam accepit, sed bene ait Beda: Ille qui hoc didicit ostendat ubi licitum fuit unquam apud Judaeos quod sponsi et sponsae simul convenirent absque celebratione videat ne aliquod tale proferat, quod matrem Domini infamet; et cum hoc ostendere non potuerit, nostrae credat assertioni. Et « non cognoscebat eam. » Hoc verbum cognosco aliquando in sacris Scripturis pro cognitione ponitur, ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
disparuit. donͦ ab herode discessert̃: & tr̃ eos pͥmũ
stella añcessit: ⁊ usq bethleem ꝑduxit. Ueritas
uͦ rei ex ȩuangłio ñ pot᷑ ꝑcipi. Ubi enim dicꝰ uidi¬
mꝰ stellam eius in oriente. potest ĩ telligi uł uosexis
S ieronimꝰ suꝑ ysaiã dic̃. Magi ab oriente doeti a
demonib uł uixta ꝓph̾iam balaam intelligentes¬
natũ filium dĩ. qui omẽm artis eoꝵ destrueret po-¬
testatem. uenert̃ bethleem: & ostendente stella ad¬
ã enim ꝗͣ docuerunt demones doctierant. Demo-¬
quot reges uenerunt: s nũs eoꝵ ex nũo mun̾um
accipit᷑. Nec soli s multis militib stipati uenisse cre-¬

Expanded text:
disparunt donec ab Herode discesserunt, et tunc iterum stella eos antecessit, et usque ad Bethlehem perduxit. Veritas vero rei ex Evangelio non potest percipi. Ubi enim dicunt: Vidimus stellam ejus in oriente, potest intelligi: Vel nos exiSed Hieronymus super Isaiam dicit: Magi ab oriente docti a daemonibus, vel juxta pnatum filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, uenerunt Bethlehem, et ostendente stella, adaemones docuerunt, docti erant. Daemoquot reges fuerunt, sed numerus eorum ex numero muneris percepitur. Nec soli, sed multis militibus stipati venisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
illis erat nullomͦ posset extingui. quia ueraciter
uimꝰ. siue morim᷑ dño morim᷑ : siue uiuimꝰ siue mo¬
historiam hec ꝓpħia de int̾fectione quã fecit nabu¬
chodonosor agiti quan p̾uidens ꝓpħ̾a ait. uoxĩ
in rama audita ẽ. Quasi dic̾et. Tanta int̾fectio erit
in tͥbu beiamin: quod uox plorantiũ in rama au-
dietur. qui locus distat abethleem duodecimo mi-¬
liario . ⁊ tunc rachel que fuit mat̾ beniamin plo¬

Expanded text:
illis erat nullo modo posset exstingui, qui veraciter vimus, sive morimur Domino morimur, sive enim vivimhistoriam haec prophetia de interfectione quam fecit Nabuchodonosor agit, quam praevidens propheta ait: Vox in Rama : quasi diceret, tanta interfectio erit in tribu Benjamin, quod vox plorantium et ululantium audietur in Rama, qui locus distat a Bethlehem duodecimo milliario, et tunc Rachel, quae fuit mater Benjamin, plo
Abbreviated transcription (Latin):
scił in bethleem. & qua occasione illuc beata ma¬
ria & ioseph ꝓfecti sunt. Ait enim. Exiit edie¬
tum a cesare augꝰto & cet̾a: & qualit̾ angłi apparu¬
erunt pastorib. Matheus de die circumcisiõis
tantũ facit m̃tionem. dicens ita. Et uocauit
nom̃ eius iħm: quod lucas explanatiꝰ exequit᷑.

Expanded text:
icet in Bethlehem, et qua occasione illuc Maria et Joseph profecti sunt. Ait enim. Exiit edictum a Caesare Augusto , etc., et qualiter angeli apparuerunt pastoribus. Matthaeus vero de die circumcisionis tantum facit mentionem, dictus ita: Et vocavit nomen ejus Jesum, quod Lucas explicatius exsequi
Abbreviated transcription (Latin):
eos dr̃ ẽẽ. Adie natiuitatis &xͥ cͤditur stella t̾m appa-¬
ruisse: ⁊ ꝑacto officio cum noua ẽẽt desiit esse.
Nit enim fulgentiꝰ. Puer uatus nouam stellam fa¬
bͥcauit. Ne mireris eos in tͤdecim diebus ĩ bethle-
em uenisse. tum equos arabicos ⁊ dromedarios ha-¬
beant: nec multũ sint a uidea remoti. GGͣ. Merito¬
nato dño angłs pastoribus apparuit: magos autẽ
de stellis bñ sciebant .xͦ ostendẽtur: & ꝑ angłos iu¬

Expanded text:
eos dicitur esse. A die nativitatis Domini creditur stella tantum apparuisse, et peracto officio, cum nova esset desinit esse. Ait enim Fulgentius: Puer natus novam stellam fabricavit. Nec mireris eos in tredecim diebus venisse in Bethlehem, cum equos arabicos et dromedarios habeant, nec multum sunt a Judaea remoti. nato Domino angelus pastoribus apparuit; magos autem de stellis sciebant Christus ostenderetur, et per angelos Ju
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur ioseph. ⁊ quasi notum & familiarem sibi
ut ad memoriã reuocet se & mariã eẽ de stirpe dł̃.
cui ꝓmissio facta ẽ. &. io nullatenꝰ diffidat illam ꝓ-¬
missionẽ posse compleri in maria cum subdit. No-¬
li timere. Ostendit quare hec cogitauit. scł quia
timebat se rei incognitȩ sociare. Actiꝑe ad nomen
tu ce assidua cohabitatione. Cum uocat eam con¬
iugem suam: scđ̾m augustinũ ħ exemplo magni¬
fice insinuat᷑ fidelibus coniugatis etiam seruata
pari consensu continentia posse ꝑmane̾ uocariq
coniugiũ: ñ mixto corꝑis sexu: s custodito m̃tiᷤᷤ
affectu. Quod enim in ea natũ ẽ: de spũ sco est.

Expanded text:
omine vocat, quasi notum et familiarem sibi ut ad memoriam revocet se, et Mariam esse de stirpe David cui promissio facta est, et ideo nullatenus diffidat illam promissionem posse implere in Maria, cum subdit: Noli timere. Ostendit quare hoc cogitabat, quia scilicet timebat se rei incognitae sociare. Accipe Mariam tu et assidua cohabitatione. Cum vocet eam conjugem suam, secundum Augustinum hoc exemplo magnifice insinuatur fidelibus conjugatis, etiam servata pari consensu continentia posse permanere, vocarique conjugium, non permisto corporis sensu, sed custodito mentis affectu
Abbreviated transcription (Latin):
renuitam: cum sciret salomonẽ dõ placuisse qđ ñ
petiisset ampliores annos. s quia dubitabat ne ñ
ꝓmissio dĩ impleret᷑. cũ sciret se eẽ de dd. ꝑ quẽ opor-¬
t̾et uenire xp̃m. et ipse eẽt sine lib̾is. TInde & dicebat.

Expanded text:
rem vitam, cum sciret Salomonem Deo placuisse quod non rem vitam, cum sciret Salomonem Deo placuisse quod non petisset ampliores annos, sed quia dubitabat ne non promissio Dei impleretur, cum sciret se esse de David, per quem oporteret venire Christum, et ipse esset sine
Abbreviated transcription (Latin):
regnare cepit. & unũ annũ regnaũ. qđ eẽ n potest.
quia ioram pat̃ eiꝰ.xxͫ.xii. annoꝵ erat cum regna-
rare sculptilia. & tachariam filiũ ioiade sacerdotis
qui eũ nutͥu̾at & regem fec̾at. & ne occidet᷑ ab atha-¬
lia custodierat. p̃cepit occidi. qͥa eũ ꝓ ydolatͥa incͤ¬
pabat. Amasias quoq coluit deos seyr: & ioͦ hi tres
pecẽa patrũ in filios: usti in t̾ciã &e qͣrtam gn̾ationẽ.
S sciendũ ẽ ħ eis eẽ dictum. qui patrũ pecc̾a sequunt᷑.
bono natꝰ pena plectit᷑. Alii qui ponunt᷑ qͣmuis ma-¬
li uł bonos gn̾ant. uł a bonis gn̾ant᷑ : ut iorã filius
iosaphat iuri iuisti. Ochorias uͦ pene in omĩb fecit
rectũ: nͥ quod ipse incensũ adolere uoluit: Tñ in fron¬
te quasi ĩ loco lamine lepͣ ꝑcussus fuit. E nota qͦd
Nota de exechia qui cũ ẽẽt sine lib̾is. dictũ ẽ ei. dispone
domui tuȩ quia morieris: & io fleuit. ñ ꝓpt̾ longio¬

Expanded text:
regnare coepit, et per unum annum regnavit . Quod esse non potuit, regnare coepit, et per unum annum regnavit . Quod esse non potuit, quia Joram parare sculptilia, et Zachariam filium Joiadae sacerdotis, qui eum nutrierat, et regem fecerat, et ne occideretur ab Athalia, custodierat, praecepit occidi, quia eum pro idololatria increpabat. Amasias quoque coluit deos Seir, et ideo hi trepeccata patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem . Sed sciendum hoc esse de eis dictum qui peccata patrum sequuntur; bono natus poena plectitur. Alii qui ponuntur quamvis mali, vel bonos generant, vel a bonis generantur, ut Joram filius Josaphat viri justi. Ozias vero in omnibus pene fuit rectus, nisi quod ipse incensum adolere voluit. Unde in fronte quasi in loco velamine lepra percussus fuit. Et notandum quod Nota de Ezechia quod, cum esset sine liberis, dictum est ei: Dispone domui tuae, quia morieris , et ideo flevit non propter longio
Abbreviated transcription (Latin):
In ea tam̃ ẽ maximũ sacientũ. Dicit enim historia.
quia dd in solario existens. uidit bersabee lauantẽ
se: placuit ei. uocauit. iacuit cũ ea. Ea facta gͣuida.
reuocauit uriã de exercitu. ut hac occasiõe intͣret ĩ
domũ suã. &. ita sͥ partꝰ ascb̾etur. Noluit ille intͣre
s iacuit in uestibulo dicens. quia cum archa dĩ eẽt.
in tab̾nacłis. non erat congruũ eum ĩtrare in domũ
suam. Acceptis itaq litt̾is mortis suȩ redit ad ex¬
piationẽ. & mortuꝰ ẽ machinante ioab sic̃ dd p̃cepit.
iosaphat. iosaphat iorã. iorã gn̾ otiam. Nota qđ iorã
S quia ȩiuangelista ꝓposuerat ab abrahã usq ad.xͫ
filiꝰ iosaphat semiscuerat impiissimo genĩ ierabel. du¬
fornicatus fr̃s suos occidit. Uñ et infirmatꝰ ẽ dolore ut̾.
ut uisca eger̾et: quẽ secutꝰ filius suus ochorias ingͥs¬
sus ẽ ꝑ uias domꝰ achab. De isto ochoria legitur in
paralipomenon. quod qͣdraginta .ii. annoꝵ erat cũ

Expanded text:
In ea tamen maximum est sacramentum. Dicit enim historia quod David in solario existens, vidit Bethsabee lavantem se, placuit ei, vocavit, et jacuit cum ea, et, facta ea gravida, revocavit Uriam de expeditione, ut hac occasione intraret in domum suam, et ita partus ei ascriberetur. Noluit ille intrare, sed jacuit in vestibulo, dicens quia, dum arca Dei esset in tabernaculis, non erat congruum eum intrare in domum suam. Acceptis itaque litteris mortis suae, rediit ad expeditionem, et mortuus est, machinante Joab, sicut praecepit Josaphat; Josaphat, Joram; Joram genuit Oziam. Nota quod Joram Sed quia evangelista proposuerat ab Abraham usque ad Chfilius Josaphat se miscuerat impiissimo generi Jezabel, dufratres suos, unde et infirmatus est dolore uteri ut viscera egereret, quem secutus filius suus. Ochozias ingressus est per vias domus Achaz. De isto Ochozia legitur in Paralipomenon, quod quadraginta duorum annorum erat cum