comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut maiore sui parte maiorem locum oc¬
cupet. et breuiore breuiorem. minus qz
sit in parce ꝙͣ in toto: non est corpꝰ aĩa.
per totum quippe corpus quod animat.
non locali diffasione sed quãdam uita¬
li intensione porrigitur. Nam ꝑ om̃s
eius particulas tota simul adest. nec
minor in minorib. et in maiorib ma¬
ior. sed alicubi intensius. alicubi remis¬
sius. et in omnibus tota et in singulis
tota est. Neq enim aliter quod in cor¬
pore etiam non toto sentit tamen tota
entit. Nam cum exiguo puncto in car¬
suebiua asiquĩd tangitur. quamiue lo¬
ais ilse non sosum totius corporis non
sit. sed uix in corpore iudeatur. aĩam
tamen totam non latet: neq ĩd quõd
sentitur per corporis cuncta discurrit.
edibitantum sentitur ubi fit. nde
eigo ad totam mox peruemt q̃d̃ non ĩ
toto fit. nisi quia tota ibi est ubi fit.
Nee ut tota ibi sit cetera deserit. Di¬
uunt enim et illa ea presente: ubi i¬

Expanded text:
ut maiore sui parte maiorem locum ocut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi n
Abbreviated transcription (Latin):
inulnerabilis si mullus ei casus accidis¬
set. Non est itaq natura incominuta¬
bilis: que aliquo mõdo. aliqua causa.
aliqua parte mutabilis est. Deum autẽ
nefas est nisi uere fummeq incominu¬
tabilem crẽdere. Non est igitur amma
pars dei. Incorꝑoream quoq ẽẽ animam
et si difficile tardioribus persuaderi põt:
michi tamen fateor ẽẽ persuasum. S
ne uerbi controuersiam uel super fluo
faciam uel merito patiar. quoniã cũ
de re constat non est opus certare de noĩe.
si corpus est omnis substantia uel essen¬
tia. uel si quid aptius nincupatur id qͦd
aliquo mõdo est in se ip̃o corpus est aĩa.
Item si eam solam incorpoream placet
appellare naturam que summe incom¬
mutabilis et ubiq tota est corpus est
anima: quoniam tale aliquĩd ip̃a non
est. Porro si corpus non est insi quõd ꝑ
loci spacium aliqua longitũdine. latitu-¬
dine. altitũdine ita fistitur uel mouet᷑.

Expanded text:
inuulnerabilis, si nullus ei casus accideinuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur,
Abbreviated transcription (Latin):
bilis atq incorruptibilis ẽẽt. Quõd si
ẽẽt: nec deficeret in deterius. nec pro¬
ficeret in melius. nec aliquĩd in semet
ip̃a uel inciperet habere quõd non ha¬
bebat. uel desmeret habere quod ha-¬
bebat quantum ãd eius ip̃ius affecti¬
ones pereinet. Qm̃ uero aliter se ha¬
beat non opus est extrinsecus testi-¬
monio: quisquis seip̃m aduertit agno¬
scit fiustra autem dicitur ab eis qui am¬
main dei partem ẽẽ uolunt. hanc eius la-¬
bem ac turpitũdinem quam uidemus in
nequissimis hominibus. hanc deniq in¬
firmitatem et egritũdinem quã sentimꝰ
in ommibus hominibus. non ex ip̃a illi
ẽẽ sed ex corpore. Quĩd interest unde egro¬
tet. que si ẽẽt incommuitabilis uñdelibet
egrotare non posset: Nam quõd uere in¬
commutabile et incorruptibile est: nul¬
lius rei accessu commuitari uel corrũpi
potest. Alioquin non achillea tantum
sicut fabule ferunt. sed omnis caro esset

Expanded text:
bilis atque incorruptibilis esset. quod si bilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantum ad eius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset
Abbreviated transcription (Latin):
fide agendi. et alacritate obẽdiendi. et
exercitatione peregrinandi. Ubi ergo
iscum iuuenem expertus sum: eum
ip̃m ẽẽ qualem a domino petebam du¬
bitare non potui. Accipe igitur que mͥ
peto aperire ac disserere non graueris.
Questio de anima multos mouet: in
quibus et me ẽẽ confiteor. Nam quĩd
de anima firmissime teneã nõ tacebo:
deinde subingam quid michi ad huc
expediri uesim.Anima hominis ĩmor¬
talis est. secundum quendam mõdum
suum. Non enim omni mõdo ficut deus.
de quo ditum est q̃d̾ solus habeat im¬
mortalitatem. Nain de anme mortib
sancta scriptura multa commemorat.
unde illũd est. dine mortuos sepeltre
mortuos suos. Sed qd̾ moriatur ita¬
alienata a uita dei. ut tamen in na¬
tura sua uiuere non omnino desistat.
ita mortalis ex aliqua causa ĩuenit᷑.
ut etiam immortalis non sine ratiorie
dicatur. Non est pars dei anima. Si
enim hoc ẽet: omnimodo in commuta¬

Expanded text:
fide agendi et alacritate oboediendi et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
filius honore compresbiter nr̃ orosiꝰ.
bigis ingemo. parcitus eloquio. Fagns
studio. utile uas in domo dm̃ eẽ defide¬
rans ad refellendas falsas perracio¬
saeq doctrmas. que ammas hispanior
musto infelicius qm corpora barbari¬
cus glãdius trucidarunt. Nam m̃de
ad nos usq ab occeam lictore prope¬
rauus. fama extitus quõdame pos¬
set de his que scire uellet aũdrre. Hleo
mullum cepit aduentus sui fructum.
primo ne de me multum fame crederet.
deinde docui hominem quod potui. Qͦd
autem non potui unde discere posset ad¬
monui: atq ut ad te iret hortatꝰ sum.
Qua in re consilium uel preceptũ meũ
cum libenter et obẽdienter acciperet: ro¬
gaui eum ut abs te ueniens per nos
ad propria remearet. Quam eius possi¬
citationem tenens. occasionem michi
credidi a domino ẽẽ concessam qua tibi
scriberem de his que per te scire cupio.
Querebam enim quem ad te mitterem.
nec michi facile occurrebat ĩdeneus. et

Expanded text:
filius, honore conpresbyter noster Orosius, filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et
Abbreviated transcription (Latin):
ominum nr̃m qui nos bocauit
n suum regnum et gloriam.¬
M
et rogaui et rogo ut hoc quod
ad te scribo sancte frater iero¬
mie. consulens te de his que nescio fru¬
tuosum ẽẽ nob̾is uelit. Quamꝙ̃ eam
te multo ꝙͣ ego sum etate maiorem.Fo
etiam ip̃e iam senex confitlo. Sẽd ad di¬
scendum quõd opus est milla mͥ etas
sera uideri potest: quia et si senes ma¬
gis decet docere ꝙͣ discere: magis tñ
discere ꝙ̃ quid doceant ignorare.Alichns
equidem molestius fero i omnib an¬
gustiis meis quas patior i difficillimis
questiombus ꝙͣ in tam songiquo tuẽ
caritatis ab sentiam ut ux possim
meas dare uix recipere litteras tuas
per interuasła non dierũ. non meri¬
sium. sed aliquot annoꝵ: cũ si fieri
posset quotidie presentem te habere
uelsem. cum quo soquerer quicquid
uellern. Nec ideo tamen non debiu fa¬
cere quod potiu: si non potiu totim
quõd uosui. fcce uenit ad me resigiosus
iuuenis. catholica pace frater. etate

Expanded text:
m, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mimerus. ut nec addatur eis quisꝙͣ
nec minuatur ex eis. non de his qui cũ
amminciasset et locutus eẽt multipli¬
cati sunt suꝑer nuimerum. ip̃i autẽ ho¬
cuti dici possunt non autem electi: quia
non fecundum propositum uocati. c̾tũ
rero eẽ mimerum electoꝵ neq auger¬
dim neq minuendum ꝯuarius et lo
hannes baptista significet ubi dicit. fa¬
ite ergo fructum dignum pententie.
Et nolite dicere apud uosmetipos prem
habemus abraham. potens ẽ enĩ deus
de la pidibus istis suscitare filios abra¬
he. ut ostenderet sic eẽ istos amputãdes
si non fecerint fructum ut non defit mi¬
merus qui promissus ẽ abrahe: tamen
aptius in apocasipsi dicitur tene quod
hes ne asiue accipiat coronam tuam.
sienm alius non ẽ accepturus nͥ iste¬
perdiderit. certus c̃ mimerus. qd̾ auĩt
etiam per seueraturis scĩs sic ista dicũ¬
tur quasi eos perseuenaturos heatur
incertum. non aliter hec audire debẽt

Expanded text:
est numerus, ut nec addatur eis quisquam, est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui, cum annuntiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neque augendum neque minuenannes Baptista significet, ubi dicit: Facite ergo dignum fructum poenitentiae, et nolite dicere apud vosmetipsos: Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae , ut ostendat sic esse istos amputandos si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae; tamen apertius in Apocalypsi dicitur: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est accepturus nperdiderit, certus est numerus. 40. Quod autem etiam perseveraturis sanctis sic ista dicuntur, quasi eos perseveraturos habeatur incertum: non aliter haec audire debent,
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis erat que bonitate sui condi¬
toris acceperat. Neq enĩ ea bona et
ille suis meritis comparauerat. ĩ qͥb
pror sus millum patiebatur malum.
Suncti uero in hac uita ad quos ꝑtinet
liberationis hec gr̃ in malis funt:
ex quib clamant ad deum. libera nos
a malo. Ille in illis bonis xp̃i morte
nõ eguit. istos a reatu et herẽditario
et proprio illius agni sanguis ab sol¬
uit. Ille nõ opus habebat eo adiuto¬
rio quod implorant isti cum dicunt
Uideo aliam legem in membris me¬
is repugnantem legi mentis mee. ⁊
captiuantem me in lege peccati que

Expanded text:
in bonis erat, quae de bonitate sui Condiin bonis erat, quae de bonitate sui Conditoris acceperat: neque enim ea bona et ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sancti vero in hac vita, ad quos pertinet liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clamant ad Deum, Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio, illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati
Abbreviated transcription (Latin):
beati. id ẽ ut cãdere non posset ulterius:
et hoc certissime sciret. neq ip̃e posset
etiam in parãdiso beatus eẽ. imimo ibr
non eẽt ubi ẽẽ miserum nõ deceret si eũ
sui casus prescientia et timor tãti ma¬
li misecum faceret. Quia uero ꝑ libe¬
rum arbitrium deũ deseruit. iũstum
iudicium dei expertus ẽ: ut cũ tota sua
stirpe que in illo adhuc posita tota cum
ilło peccauerat dampnaretur. Quotqͦt
enĩ ex hac stirpe gũa dei liberunt᷑. a dam¬
pnatione utiq liberantur qua iam te¬
nentur obscriti. Unde etiã si nullus
liberaretur. iustum dei iudicium ne¬
mo iuste reprehenderet. Quod ergo pau-¬
a ĩ comparatione pereuntiũ. in suo
uero mumero multi siberantur. gn̾̃a
fit:gratis fit. grẽ sunt agende. qui a
fit ne quis uelut de sius meritis extol¬
latur: s omne os obstruatur. et qui
ergo adam non hũit dei grãm: ĩmo
uero hũit magnam. s dis parẽ. Ille

Expanded text:
beati, id est ut cadere nbeati, id est ut cadere net hoc certissime sciret. Nam neque ipse posset etiam in paradiso beatus esse, imo ibi non esset, ubi esse miserum non deceret, si eum sui casus praescientia timore tanti mali miserum faceret. Quia vero per liberum arbitrium Deum deseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat, damnaretur. Quotquot enim ex hac stirpe gratia Dei liberantur, a damnatione utique liberantur, qua jam tenentur obstricti. Unde etiamsi nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo vero numero multi liberantur, gratia fit, gratis fit, gratiae sunt agendae quia fit, ne quis velut de suis meritis extollatur, sed omne os obstruatur , et quiergo? Adam non habuit Dei gratiam? Imo vero habuit magnam, sed disparem. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam premium ip̃ius ꝑmansio¬
mo accaperent.id ẽ ut magna ꝑ sp̃mm
sanctum data abundantia caritatis
deicadere usterius oninino ñ possene.
et hoc de se certissume nossent hã ple¬
ntudinem beatitũdinis nõ habebant.
sed quia nesciebant suam fututum mi¬
seriam.minori quidem s tamẽ beatitu¬
dine sine ullo uicio fruebantur. Nam
si suum casum futurum nossent eter¬
numq supplicium. beati utiq ẽẽ nõ
possent: quos huius tanci mali me¬
tus iam tunt miseros ẽẽ compesleret.
dic et hominem fecit cũ libero arbitrio. et
quannus sui futuri casus ignarũ. tñ
ideo beatum quia et non mori et mise¬
rum nõ fieri in sua potestate ẽẽ senti¬
ebat. In quo statu recto ac sine uicio si
per ip̃m liberum arbitrium manere
uoluisset: profecto sine ullo mortis et
infelicitatis experimento acciꝑet illã
merito huius permansionis beatitudĩs
plenitudinem qua et sancti angeli sũt

Expanded text:
tanquam praemium ipsius permansiotanquam praemium ipsius permansionis acciperent, id est, ut magna per Spiritum sanctum data abundantia charitatis Dei, cadere ulterius omnino non possent, et hoc de se certissime nossent. Hanc plenitudinem beatitudinis non habebant: sed quia nesciebant suam futuram miseriam, minore quidem, sed tamen beatitudine sine ullo vitio fruebantur. Nam si suum casum futurum nossent aeternumque supplicium, beati utique esse non possent, quos hujus tanti mali metus jam tunc miseros esse compelleret. 28. Sic et hominem fecit cum libero arbitrio, et quamvis sui futuri casus ignarum, tamen ideo beatum, quia et non mori et miserum non fieri in sua potestate esse sentiebat. In quo statu per ipsum liberum arbitrium homo manere voluisset, profecto sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet illam merito hujusmodi permansionis beatitudinis plenitudinem, qua et sancti angeli sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate steterunt: eamq de suo casu
nũꝙ futuro certissimam saire meruer̃t.
Si enĩ nos de scripturis sanctis nosse ꝑo¬
tiumus sanctos angelos iam missos ẽẽ
casuros. quanto magis hoc ip̃i reuesa¬
ta sibi sublumꝰ ueritate nouerũt.: nobis
quippe beata sine fine uita promissa ẽ
equalitas angeloꝵ. ex qua promissiõe
certi sumus cum ad illam uitam post
iuĩdicium Benerimus. non mde nos ẽẽ
lapsuros. Quod si de ip̃is angeli nesci¬
unt non equales sed beatis beatiores
eriis. ueritas aũt nob̾is eoꝵ promi¬
sit equalitatem. sertũ ẽ igitur hoc eos
nosse per spc̃m quod nos per fide̾ muil¬
lam scilicet iam ruinam cuiusquã sc̃i
angesi futuram. Diabosus uero et an¬
grli eius et si beati erant anteꝙͣ cade¬
rent. et se in miseriam casuros ẽẽ ne¬
saebant. enit tam̃ adhuc qd̾ eoꝵ adde¬
retur beatitũdim si ꝑer liberũ arbit᷑¬
umm ueritate stetissent. donee istan
sumine beatitudims psenitudinem

Expanded text:
veritate steterunt, eamque de suo casu veritate steterunt, eamque de suo casu nunquam futuro certissimam scire meruerunt. Si enim nos de Scripturis sanctis nosse potuimus sanctos Angelos jam nullos esse casuros; quanto magis hoc ipsi revelata sibi sublimius veritate noverunt? Nobis quippe beata sine fine vita promissa est, et aequalitas Angelorum: ex qua promissione certi sumus, cum ad illam vitam post judicium venerimus, non inde nos esse lapsuros: quod si de se ipsis Angeli nesciunt, non aequales, sed beatiores erimus. Veritas autem nobis eorum promisit aequalitatem . Certum est igitur hoc eos nosse per speciem, quod nos per fidem, nullam scilicet ruinam cujusquam sancti angeli jam futuram. Diabolus vero et angeli ejus, etsi beati erant antequam caderent, et se in miseriam casuros esse nesciebant, erat tamen adhuc quod eorum adderetur beatitudini, si per liberum arbitrium in veritate stetissent, donec istam summae beatitudinis plenitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
potest ideo non accepisse quia non
e discretus a massa perditionis gr̃e
largitate. Nondum quippe enit ila
in genere humano perditionis massa
anteꝙͣ peccasset: ex quo tracta ẽ ori¬
gouiciata. Quapropter saluberrime
confitemur quod rectissime credimus
deum dñm q terũ ominum qui creałi
ommnia bona uasde. et mala et bois
eroritura ẽẽ presciuit. et sciuit magis
ad suam onmpotentissimã bonitatẽ
portiere etiam de malis beneffice ꝙͣr
mala ẽẽ non sinere. sic ordiasse an¬
gesoꝵ et hominum uitam ut mea pͥ
ostenderet quid posset eoꝵ liberũ arbi¬
trium. deinde quĩd posset sue gratie
beneficiũ iusticieq iudiciũ. Demiq
angesi ꝯuidam quoꝵ ẽ princeps qui
dicitur diabolus per liberum arbitriũ
a dño deo refugi fucti sunt. resugien¬
tes tamen eius homtatem qua bẽati fu¬
ceruit non potunt eius effugere iudiciũ.
per quod miserrimi effecti sunt. Ceteri
autem per ip̃m siberum arbitrium m

Expanded text:
potest, ideo non accepisse, quia non potest, ideo non accepisse, quia non est discretus a massa perditionis gratiae largitate. Nondum quippe erat illa in genere humano perditionis massa antequam peccasset, ex quo tracta est origo vitiata. » 27. Quapropter saluberrime confitemur, quod rectissime credimus, Deum Dominumque rerum omnium, qui creavit omnia bona valde, et mala ex bonis exoritura esse praescivit, et sciad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis benefacere, quam mala esse non sinere, sic ordinasse angelorum et hominum vitam, ut in ea prius ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gratiae beneficium justitiaeque judicium. Denique angeli quidam, quorum princeps est qui dicitur diabolus, per liberum arbitrium a Domino Deo refugae facti sunt. Refugientes tamen ejus bonitatem, qua beati fuerunt, non potuerunt ejus effugere judicium, per quod miserrimi effecti sunt. Caeteri autem per ipsum liberum arbitrium in
Abbreviated transcription (Latin):
bono quo sine uicio fuit non ꝑseuera¬
uit : cepit enim hẽre uicium ex quo
cndit. Et si accepit anteꝙͣ accepisset
utiq sine uicio fuit. aliud ẽ enĩ here
quippe ip̃o non dicit nũꝙͣ sine uicio
fuisse ẜ dicitur sine uicio ꝑmansisse.
proculdubio demonstratur sine uicio
fuisse in quo bonio non permanfisse
caspatur. s issud magis querendiũ
operosiusq tractandum est quoru
respondeamus eis qui dicũt. si ĩ illa
rectitudine in qua sine uicio factus ẽ
hũit per seuerantiam. proculdubio per¬
seuerauit in ea: et si perseuerauit utiq
non peccauit. nec ilsam etiã rectitu¬
dmnem deumq deseruit. Eum autẽ
peccaisse et desertorem bom fuisse be¬
ritas clamat. non ergo hũit in illo
bono perseuerantiam: et si non huit
non utiq accepit. Quomõdo enĩ et
accepisset perseuennitiam et nõ per¬
seuenisset. porro si propterea non
huit quia non accepit. quid ip̃e nõ
perseuerando pecoiuit: qui ꝑseue¬
untiam non accepit. Neq enĩ dici

Expanded text:
uo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non quippe ipso quod non dicitur nunquam sine vitio fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse, procul dubio demonstratur sine vitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sed illud magis quaerendum operosiusque tractandum est, quomodo respondeamus eis qui dicunt, « Si in illa rectitudine in qua sine vitio factus est, habuit perseverantiam, procul dubio perseveravit in ea: et si perseveravit, utique non peccavit, nec illam suam rectitudinem Deumque deseruit. Eum autem peccasse, et desertorem boni fuisse, veritas clamat. Non ergo habuit in illo bono perseverantiam: et si non habuit, non utique accepit. Quomodo enim et accepisset perseverantiam, et non perseverasset? Porro, si propterea non habuit, quia non accepit; quid ipse non perseverando peccavit, qui perseverantiam non accepit? Neque enim dici
Abbreviated transcription (Latin):
cocreptione compienctus salubriter ĩ¬
gemit. et ad similia bona opera uel
etiam mesiora reuertitur. Nempe hic
apertissime utisitas correptionie appa¬
ret s per hominem correptio siue ex
caritate sit siue non sit. tamen ut cor¬
reptio prosit non nsi per deũ fit. An
adhuc et iste nosens corripi põt dic̾e.
Qunid ego feci qui non accepi quem cõ¬
stat accepisse et sua culpa quod accepe¬
ait amisisse. possum in quit possurꝙ
ommno quando me arguit quod er bo¬
na uita in masam mc̃a uosuntate re¬
lapsus sim dicere adhuc. quid ego feci¬
quid ego feci qui non accẽpi. Accepi eĩ
fidem que per dilectionem operatur.
s illamusq in finem perseuerantiã
non accepi. an quisquam dicere aude¬
Bit istam per seuerantiam non ẽẽ do¬
nũ dei. et hoc tam magnum bonum
ita ẽẽ nr̃m ut cũ quisq id habuerit
non ei possit aplũs dicere. Quid em̃
habes quod non accepisti. qm̃ hoc sic
hẽt ut non acceperit. Ad hec nos nega¬

Expanded text:
correptione compunctus salubriter incorreptione compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona opera vel etiam meliora revertitur; nempe hic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi per Deum fit. 10. An adhuc et iste nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos nega
Abbreviated transcription (Latin):
prauus effectus ẽ.. An uero ideo prauitas
ista corripienda non ẽ in homine. quia
non eius propria qui corripitur. sz coĩs
ẽ omnib. Inmo uero corripiatur et ĩ
singulis. quod est ominium. Non enim
propterea auusquam non ẽ. qd̾ ab ea
nussus iminums ẽ. Peccata quidem
ista originalia ideo dicuntur aliena.
qd̾ ea singuli de parentibus trahunt.
s nõ sine causa dicuntur et nr̃a: quia
in illo uno omnes sicut dicit aplũs pec¬
cauerunt. Corripiatur ergo origo dam¬
pnabilis. ut ex dolore correptionis uolũ¬
to regeuerationis oriatur. si tamẽ qui
cortipitur filius ẽ promissionieut stre¬
pitu correptionis formsetus insonante
at flagellante deus in illo intrinsecus
octusta insprratiorie operetur et uesse.
conauitem iam regeneratus et iustifi¬
catus in malam uitam sua uolunta¬
cerelabitur. certe iste non potest dic̾e.
nõ accepi qd acceptam grãm dei suo ĩ
malum libero arbitrio amisit. Qui si

Expanded text:
pravus effectus est. An vero ideo pravitas pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis forinsecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere, Non accepi: quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio. Qui si
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit etiam sine correptiorie profic̾e:
sed quare isti sic. illi alicer. atq alii ali¬
ter diuersis et innumerabilib modis
uocentur ut reformentur. absit ut di¬
enĩ hẽs quod nõ accepisti: si autẽ et acce¬
pisti quid gloriaris qiͣ nõ acceperis: Cur
ergo corripimur. arguimur. reprehendi¬
mur. accusamur: quid facimꝰ qui non
accepimus. Qui hec dicũt exͣ culpam
se uider uolunt. in hoc qd̾ nõ obẽdiunt
deo: quia utiq ip̃a obedientia munus
eius ẽ. que ncc̃e ẽ ut sit in eocui caritas
mest: que sine dubio ex deo ẽ. ec dat eã
simꝰ. Nec actendunt si nondũ regen̾ati
sunt primam ẽẽ causam cur obuirgati
ꝯd̾ fint inobedientes deo. sibi debeant di¬
splicere: quia fecit deus hominẽ rectum
abinitio humane creature. et non ẽ mi¬
quitas apud deum. ac per hoc prima
prauitas qua deo non obeditur ab hoĩe
ẽ: qui ex rectitudine in qua eũ deus pri¬
mitus fecit sua mala uoluntate decidẽs

Expanded text:
voluerit etiam sine correptione proficere. voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut diautem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam limus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens,
Abbreviated transcription (Latin):
ut abste accipiamus atq discaniꝰ quod
tu nõ ab homine accepisti neq didicisti:
potens est enim ille qui tibi dedit sic et
nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc ñ
audent dicere. s patiuntur sibi euange¬
lium ab homme predicari. quãius possit
etiam non per hominem homini dari. con¬
cedant etiam corripi se debere a prepõitis
sius a quib xp̃iana gr̃a prẽdicatur. quã¬
ius non negetur deus posse quem uelit
etiam nulso homine corripiente corrig̾e.
et ad dolorem salubrem pemtentie occuł-¬
tissima et potentissima mẽdicine sue
potestate perducere. Et sicut nõ ẽ ab
or̃one cessandum pro eis quos corrigi uo-¬
sumus. etiam si nullo hominum orante
pro petro dñs resperit eum et fecit eũ suũ¬
flere peccatum. ita non est negligeñda
correptio: quanuis deus quos uoluerit
etiam non correptos faciat esse correctos
Tunc aũt correptione proficit homo cũ
miseretur atq ãdiuuat qui facit quos

Expanded text:
ut abs te accipiamus atque discamus, quod ut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur sibi Evangelium ab homine praedicari; quamvis etiam possit non per hominem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos
Abbreviated transcription (Latin):
apłm petrum negantem. et fecit flentẽ:
Unde et paulus aplũs postea ꝙͣ dixit. cũ
modestia corripiendos ẽe diuersa senti¬
entes. protinus addidit. nequando det
eis deus penitentiam ad cognoscendam
ueritatem: et resipiscant de diaboli la¬
queis. Curaũt isti qui corripi nolunt di¬
cunt. Tantũ precipe michi et ora pro me
ut quod precipis faciam: cur nõ potius
secundum suum prauum sensum ⁊ ista
me uolo. Quis enĩhominum ostenditur
orasse pro petro. ut daret ei deus penitẽ¬
tiam qua se negasse dñm fleuit. Quis
hominum paulum diuinis preceptis ad
fidem xp̃ianam pertinentib erudiuit.
Cum ergo audiretur predicans euange¬
lium et dicens. Notum enim uobis facio
fratres euangelium quod euangelizatũ
ẽ a me. quia non ẽ secundum hominem.
neq enĩ ego ab homine accepi illud neq
didici: sed per reuelationem xp̃i ihũ. Re¬
spond̾etur ei. Quid nobis molestus es

Expanded text:
apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista me volo? Quis enim hominum ostenditur orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Christi Jesu : responderetur ei, Quid nobis molestus es,
Abbreviated transcription (Latin):
in illa remaneas feditate. cuũ quippe
indifferenter hẽnda fint uicia ut neq
laudentur neq uituperentur. Aut
uero nichil agat timor correpti homis.
ues pudor ues dosor. aut asiud agant
cũ salubriter stimulant insi ut rogetur
bomis ut ex masis qui corripiũt᷑. bonos
faciat qui saudentur. Quod em̃ uuse
pro se fieri qui corripi non uult.aedicit
otu potius prome. ideo corripiendus ẽ
ut faciat cciam ip̃e prose. dolor quippe
ille qui sibi displicet quando sentit cor¬
irptioms acuscum. excitat eum in ma¬
ioris or̃onis affectum. ut deo miserãte
inccemento caritatis adiutus. desiat
agere pudenda et dosenda. et agat saudã¬
da atq gratanda. Hec ẽ correptionis uti¬
litas. que nunc maror. nunc minor pro
peccatoꝵ diuersitate salubriter adhibet᷑.
et tunc ẽ salubris. quando super nos me¬
dicus respicit. Non enim aliquid proficit.
nisi cum facit ut pc̃ci sui queniq peni¬
teat. Et quis hoc dat insi qui respexit

Expanded text:
in illa remaneas foeditate. Tuum quippe in illa remaneas foeditate. Tuum quippe indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃s predicatoribus corripi nolũt pcpe
michi quid faciam. et si fecero. age pro
me gritias deo qui michi ut facere de¬
dit. Si aũt nõ fecero. non ego corripien¬
dus sum. s ille orandus est ut det quod
non dedit. id ẽ ip̃am qua precepta eius
fuit fidelem dei et proximi caritatem.
Ori ergo pro me ut hancaccipiam: et
per hanc ex ammo cum bona uolũtate
que precipis faciam. Recte autem corri¬
perer. si cam mea cuspa non haberem.
hoc ẽ si eam possem michi dare uel sũ¬
niere ip̃e nec facerem. uelsi dante illo
accipere noluissem. Cum ergo et ip̃a uo¬
suntas a dommo preparetur. cur me
corripis quia uides me precepta eius
facere nolle: et non potius ip̃m rogas
ut in me operetur et uesse. Ad hec re
tibi nota non facis. et corripi non uis.
uis ut feriantur. fiatq tibi utilis do¬
sor quo medicum queras. non uis tibi
tũ ip̃e ostendi uiciũ. ut deformẽ te iudẽs
reformatorẽ desideres: eiq supplices nẽ

Expanded text:
gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius ipsum rogas, ut in me operetur et velle? » CAPUT V.tibi nota non facis, et corripi non vis, vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne
Abbreviated transcription (Latin):
te fiant. Corripit dicens. Iam quidem oĩo
re non magis iniquitatem patimini. qͣre
non potius fraudamini: s uos iniqui¬
tatem facitis et fraudatis: et hoc fr̃ib.
an nescitis quia miusti regnũ dei non
possidebunt: audiamꝰ et orantem. uos
autem inquit dominus multiplicet.i
ab̾undare faciat in caritate in inuicem.
et inomnnes. precipit ut hõatur caritas.
Corripit quia nõ hẽtur caritas. orat ut
abundet caritas. Ohomo in preceptione
cognosce quid debeas here. ĩ correptione.¬
ut cognosce ͭ tuo uicio non hĩe ĩ op̾one
cognosce unde accipias quod uis hẽre
quod nõ accepi ab ilło a quo nͥ detur nõ
ẽ omnino asiud unde tase ac tantum
mumus hẽatur. Patimini me paulu¬
lum fratres mei non aduerfum uos
quorũ rectum ẽ cor cum deo. s aduer sus
cos qui terrena sapiunt. uel aduersus
rp̃as humanas cogitationes pro celesti:
qui in siuis malignis operibus ab huiꝰ

Expanded text:
te fiant . Corripit dicens, Jam quidem omnino te fiant . Corripit dicens, Jam quidem omnino enim non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non possidebunt? » Audiamus et orantem: « Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, ut abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias quod vis haberequod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestiqui in suis malignis operibus ab hujus
Abbreviated transcription (Latin):
namia et snictib bonis. mestimabilis.
sme simusatione. Quidbom ergo nõ habe¬
bit qui hanc sapĩam postularit et impe¬
trarit. ⁊ dño Et hinc intelligite gratiam.
quia si ex nob̾is eẽt ista saprentia desur¬
sum non eẽt: nec ab ip̃o qui nos creauit
deo postusanda eẽt. frẽs onice et ꝓ nobie
ut temperanter et pie et iuste iuiuamꝰ
in hoc seculo ex pectantes illam beatam
spem et manifestationem dñi et salua¬

Expanded text:
ia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione Quid boni ergo non habebit, qui hanc sapientiam postularit et impetrarit a Domino? Et hinc intelligite gratiam; quia si ex nobis esset ista sapientia, desursum non esset, nec ab ipso qui nos creavit Deo postulanda esset. Fratres, orate et pro nobis, ut temperanter et pie et juste vivamus in hoc saeculo, exspectantes illam beatam spem, et manifestationem Domini et Salva
Abbreviated transcription (Latin):
quod scit ẽẽ faciendum: scit enĩ talem
corripiendum facturo deo aut mĩam
aut iudicium. Misericordiam quĩdem.
si a massa perditionis ille qui corripi¬
tur gr̃e largitate discretus ẽ: et non ẽ
inter uasa ire que perfecta sunt in per
in illis ẽ dampnatus. in his non ẽ pre
non saue contempnenda: ẜ madiu¬
torio dm̃ in cuius manu sunt et nos
e sormones nr̃i aggredienda atq sol¬
uenda. Queritur enĩ a nobis ꝙͣtum
attinet ad hoc domim dei quod̾ est ĩ
bono perseuerare usq in finẽ. quãd
de ip̃o primo homine sentiamus: qui
cette sine ullo uicio factus est rectus.
nec dico si perseuerantiam non hu̾it
quomodo sine uicio fuit: cui tamen¬
ncem dei donum fuit. Hiuic tamen
interrogatiomi facile respondet: eũ

Expanded text:
quod scit esse faciendum: scit enim talem quod scit esse faciendum: scit enim talem corripiendum; facturo Deo aut misericordiam, aut judicium: misericordiam quidem, si a massa perditionis ille qui corripitur, gratiae largitate discretus est, et non est inter vasa irae quae perfecta sunt in perdin illis est damnatus, in his non est pranon sane contemnenda, sed in adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum defuit? Huic namque interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo faciem dñs. et factus ẽ ꝯturbatus.
ita ut eum mori pro illo metuens ter ne¬
garet. s rursus conuertit ad eũ faciem
suam dñs: et culpam lacrimis diluit. Qͥd
ẽ enm aliũd. respexit eũ. nisi faciẽ quã
paululum ab illo auerterat reuocauit
ãd eũ. Factus ergo fuerat conturbatus:
sed quia didicit non de se ip̃o fidere. etiã
hoc ei profecit in bonum. faciente illo.
disigentib deum omnia cooperatur in
bonum. quia secundũ propositum uo¬
catus erat: et nemo eum posset eripere
de manu xp̃i cui datus erat. Nemo gͦ
dicat non eẽ corriprendum qui exorbi¬
tat de uia iusta: s ei reditum et perse¬
uerantiam.a dño tantum ẽẽ poscendã
Nemo prũdens et fidelis hoc dicat. si
enĩ secundum propositum uocatus ẽ
iste: proculdubio illi etiam quod cor¬
ripitur deus cooperatur in bomun.
Utrũ autem ita sit uocatus qm̃ qui
corripit nescit. faciat ip̃e cum caritate

Expanded text:
ab illo faciem Dominus, et factus est conturbatus, ab illo faciem Dominus, et factus est conturbatus, ita ut eum mori pro illo metuens ter negaret. Sed rursus convertit ad eum faciem suam Dominus, et culpam lacrymis diluit. Quid est enim aliud, Respexit eum ; nisi, Faciem, quam paululum ab illo averterat, revocavit ad eum? Factus ergo fuerat conturbatus: sed quia didicit non de se ipso fidere, etiam hoc ei profecit in bonum, faciente illo qui diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; quia secundum propositum vocatus erat, ut nemo eum posset eripere de manu Christi, cui datus erat. 25. Nemo ergo dicat non esse corripiendum qui exorbitat de via justa, sed ei reditum et perseverantiam a Domino tantum esse poscendam: nemo prudens et fidelis hoc dicat. Si enim secundum propositum vocatus est iste, procul dubio illi, etiam quod corripitur, Deus cooperatur in bonum. Utrum autem ita sit vocatus, quoniam qui corripit nescit, faciat ipse cum charitate
Abbreviated transcription (Latin):
abuñdantia sua nõ mouebor ĩeternũ.
sed quia filius erat promissionis non
per̃ditionis exꝑtus deo paululum desẽ¬
rente quid eẽt ip̃e. domine inquit in uo¬
luntate tua prestitisti decori meo uir¬
tutẽ. Auertisti faciem tuam a me: et
factus sum conturbatus. Ecce doctior
et obhoc etiam humilior tenuit uiã
iam uidenis et confitens in uoluntate
sua deum decori eius prestitisse uirtutẽ
quod sibi ip̃e tribuens et de se presumẽs
in tali abrndantia quam prestitert
deus non de illo qui eam prestiterat di¬
cebat. non mouebor ineternum. ftũs ẽ
ergo conturbatus ut se mueniret: et
humiliter sapiens non solum eterne ui¬
te. uerum etiam in hac uita pie ꝯuersa¬
tionis et perseuerantie in quo spes ha¬
benda ẽẽt ãddisceret. Hec uox et apłi pe¬
tri ẽẽ potuit. dixerat quippe et ip̃e ĩ abũ¬
dantia sua. Animã meam pro te ponã
sibi festinando tribuens qd̾ ei fuerat
a dño postea largiendum: Auertit autẽ

Expanded text:
abundantia sua, Non movebor in aeternum. abundantia sua, Non movebor in aeternum. Sed quia filius erat promissionis, non perditionis, expertus Deo paululum deserente quid esset ipse: Domine, inquit, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ecce doctior, et ob hoc etiam humilior, tenuit viam, jam videns et confitens, in voluntate sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens in tali abundantia quam praestiterat Deus, non de illo qui eam praestiterat, dicebat, Non movebor in aeternum. Factus est ergo conturbatus, ut se inveniret, et humiliter sapiens, non solum aeternae vitae, verum etiam in hac vita piae conversationis et perseverantiae, in quo spes habenda esset, addisceret. Haec vox et apostoli Petri esse potuit: dixerat quippe et ipse in abundantia sua, Animam meam pro te ponam ; sibi festinando tribuens, quod ei fuerat a Domino postea largiendum. Avertit autem
Abbreviated transcription (Latin):
tate ei cũ tremore. Nequando irascatur
dominus et pereatis de uia iusta. neqz
enĩ ait. et non ueniatis ad uiã iustũ. s
pereatis inquit de uia iusta. Quid ostẽ¬
dens nisi eos ẽe commonitos qui iã am¬
bulant in uia iusta. ut in timore deo
seruiant. ĩd ẽ nõ altum saprant s time¬
ant. quõd significat non superbi s hu¬
miles sint. Uñde alibi dicit. non alta
sapientes. sed humilibus consentientes.
Hi erultant deo sed cũ tremore. ĩ nullo
gloriantes. quando nr̃m nichil sit. ut qͥ
gloriatur in dño glorietur. ne pereant
de uia iusta: in qua iam ãbulare ceperũt.
dum sibi hoc ip̃m assignant quod in ea
sunt. His uerbrs usus est et aplũs ubi
ait. cum timore et tremore ur̃am ip̃oꝵ
salutem operamini. Et ostendẽs quare
cũ tremore et timore. Deus ẽ eĩ inquit
qui operatur in uobis et uelle et oꝑari
probona uoluntate. Non enĩ hẽbat hũc
timorem et tremorem qui dicebat. in

Expanded text:
tate ei cum tremore, ne quando irascatur tate ei cum tremore, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim ait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes, quando nostrum nihil sit; ut qui gloriatur, in Domino glorietur : ne pereant de via justa, in qua jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant, quod in ea sunt. His verbis usus est et Apostolus, ubi ait, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ostendens quare cum timore et tremore: Deus est enim, inquit, qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Non enim habebat hunc timorem et tremorem, qui dicebat in