comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gestis. qͥb ab om̃i traditionis crimine alienꝰ iudicatus est ille que maxime crimino sum
auris ꝓlita concilii gesta sonuerunt. Dicimꝰ atraditorib confessis in eos qͥtraditores
dicerentur dictas fuisse sententias: ꝓbamꝰ hoc eccłeasticis gestis. ubi nominatĩ decla¬
rantur : in qͥb scđs tigisitanꝰ ea quȩ cognouit uelut c̃tuitu pacis ignouit. & cũ qͥb postea
iouit. discissa pace damnauit: unde apparuit eum & iam primo non paci c̃sul
sed sibi timuisse. Obiecerat ei nãq purpurius liniatensis. quod &iã ipse cũ detentꝰ ẽẽt
acuratore & ordine ut scripturas trader& dimissus est utiq nonfrustra. nisiquia tradidit:
autradi aliquid iussit. Hanc ille suspitionẽ satisꝓbabilem metuens. accepto ronsilio
Aminore scđo consanguineo suo. c̃sultisq ceteris quicũ eo erant ep̃is. manifestissima

Expanded text:
gestis, quibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum gestis, quibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum a uestris prolata concilii. gesta sonuerunt. dicimus a traditoribus confessis in eos, qui traditores dicerentur, dictas fuisse sententias. probamus hoc ecclesiasticis gestis, ubi nominatim declarantur, in quibus Secundus Tigisitanus ea, quae cognouit, uelut contuitu pacis ignouit et, cum quibus postea non cognouit, discissa pace damnauit. unde apparuit eum etiam primo non paci consuluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namque Pufpurius Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et ordine, ut scripturas traderet, dimissus est utique non frustra, nisi quia tradidit aut tradi aliquid iussit. hanc ille suspicionem satis probabilem metuens accepto consilio a minore Secundo consanguineo suo consultisque ceteris, qui cum eo erant, episcopis manifestissima
Abbreviated transcription (Latin):
iudicib gesta eccłastica in romana urbe habita. quib illi imꝓbatisunt: cecilianꝰ auł̃
inepiscopali honore firmatus. postremo c̃stantini imperatoris litteras quib om̃ia multo
maxime testa tissima claruer̃. Quid uultis amplius homines. quid uultis amplius.
onde auro & argento uro agitur: non terra. non ꝑ̃dia. nondeniq salus ur̃i corporis
indis crim uocatur. Deadipiscenda uita eterna. & fugienda morte ȩt̃na: c̃õpellamꝰ
animas uras. Ex ꝑ giscimin aliquando. Non aliqua obscura questione uersam̃.
non recondito. secreta rimamꝰ. qͥb penetrandis uł nulla uł rata humana corda sufficun
Res in aꝑto est. Quid emin& clarius. quid cernicur citius: Dicimꝰ temerario concilio
qua lib& numerossissimo. in nocentes absentesq fuisse damnatos ꝓ bamꝰ hoc ꝓ c̃ sularib

Expanded text:
iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem in episcopali honore firmatus, postremo Constantini imperatoris litteras, quibus omnia multo maxime testatissima claruerunt. Quid uultis amplius, homines? quid uultis amplius? non de auro et argento uestro agitur; non terra, non praedia, non denique salus uestri corporis in discrimen uocatur: de adipiscenda uita aeterna et fugienda morte aeterna compellamus animas uestras. expergiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, non recondita secreta rimamur, quibus penetrandis uel nulla uel rara humana corda sufficiant. res in aperto est. quid eminet clarius? quid cernitur citius? dicimus temerario concilio quamlibet numerosissimo innocentes absentesque fuisse damnatos. probamus hoc proconsularibus
Abbreviated transcription (Latin):
gestis & iam ipsum fuisse purgatũ. Sed quia hȩc om̃ia dicebamꝰ tantum. ñ & iã legebamꝰ.
minꝰ ꝓfecto uob agere uidebam᷑. quã de nr̃a expectabatis instancia. Quod ubisensimus:
ad ea quȩ legenda ꝓmiseramꝰ non distulimꝰ mittere. Que om̃ia dum excurrimꝰ ad ȩccłam
gelititanam. inde ad ur̃m oppidũ reuersuri. bidui non pleni int̾missione uenerunt.
atq ut nostis quantũ tepꝰ ad misit un pdie recitatasunt uob̃ pͥmo ubi scdmͦ tigisitanꝰ
confessos traditores acollegio suo remouere non ausus .ẽ: cũ qͥb postea non confessum
& absentẽ cecilianũ aliosq suos collegas damnare ausus. ẽ: deinde gesta proõsularia
ubifelix diligentis simo examine ꝓbatus ẽ. in nocens. Hȩc ante meridiem uob̾ lecta
ẽẽ memi nisti Nost meridiem uͦ recitauimꝰ p̃ces eor ad cons tantinũ. datisq abeo

Expanded text:
gestis etiam ipsum fuisse purgatum. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, gestis etiam ipsum fuisse purgatum. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus profecto uobis agere uidebamur, quam de nostra expectabatis instantia. quod ubi sensimus, ad ea, quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. quae omnia, dum excurrimus ad ecclesiam Gelizitanam inde ad uestrum oppidum reuersuri, bidui non pleni intermissione uenerunt atque, ut nostis, quantum tempus admisit, uno die recitata sunt uobis: primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo remouere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est, deinde gesta proconsularia, ubi Felix diligentissimo examine probatus est innocens. haec ante meridiem uobis lecta esse meministis; post meridiem uero recitauimus preces eorum ad Constantinum datisque ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
& illis qui ad uersus eum naerauerant. uidicante melciade tunc romanȩ urbis ep̃o
cũ collegis sius quo s adp̃ces donatistarũ miserat imperator. nihil inceciliano ꝓbari
potuiss&. ac ꝑ hoc illo inepiscopatu c̃firmato: donatũ qui ad uersus eũ tunc aderat un-¬
ꝓbatũ. Quib ꝑactis reb cum illi om̃s in ꝑtinacia scelestissimi scismatis ꝑ manerent.
post apud arelatũ memoratũ imperatorẽ eandem causam diligentius examinandam
t̃minan dãq curasse. illos uͦ ab ȩccłastico udicio ꝓ uocasse: ut constantinꝰ causã audir&.
Quo postea quã uentum.ẽ. utraq parte assistente. innocentẽ cecilianũ fuisse iudicatũ.
atq illos recessisse superatos. & in eadem tam̃ ꝑuersitate
mansisse. nec defelicis
autum nitam causa neglegentiã c̃ secutã: sed ad eiusdem pͥncipis iussionẽ ꝓc̃sularib

Expanded text:
et illis, qui aduersus eum nauigauerant, iudicante Melchiade tunc Romanae urbis episcopo et illis, qui aduersus eum nauigauerant, iudicante Melchiade tunc Romanae urbis episcopo cum collegis suis, quos ad preces Donatistarum miserat imperator, nihil in Caeciliano probari potuisse ac per hoc illo in episcopatu confirmato Donatum, qui aduersus eum tunc aderat, inprobatum. quibus peractis rebus cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eandem causam diligentius examinandam terminandamque curasse, illos uero ab ecclesiastico iudicio prouocasse, ut causam Constantinus audiret. quo postea quam uentum est, utraque parte adsistente innocentem Caecilianum fuisse iudicatum atque illos recessisse superatos et in eadem tamen peruersitate mansisse. nec de Felicis Aptungitani causa neglegentiam consecutam, sed ad eiusdem principis iussionem proconsularibus
Abbreviated transcription (Latin):
habere alia gesta ecłastica. in quibus scds tigisitanꝰ quitunc agebat innumidia pͥme
p̃sentes & confessos traditores reliquit dõ uidicandos. & eos inepis copalib sedib sicuti
erant manere ꝑmisit. quoꝵ nomina int̾dam natores ceciliani numerantur: cũ &iã
scđs ipse concilii eius dem pͥncipatũ tener&. ubi absentes quasi traditores ꝑ eor ꝑ
sententias damnauit: quib p̃sentib & confessis ignouit. Deinde diximꝰ ali quanto
post maiorini ordinationẽ quẽ contra cecilianũ nefarioscelere leuauerunt erigentes
altare c̃tra altare. & unitatẽ xp̃i discor diis furialib dissipantes. eos petisse ac̃sta Nt ino
tunc imperatore iudices ep̃os qui desus questionib quȩ mafrica exortȩ pacis unculũ
dirimebant: arbitro medio uidicarent. Quod postea quã factũ ẽ. p̃sente ceciliat

Expanded text:
habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, praesentes et confessos traditores reliquit deo iudicandos et eos in episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina inter damnatores Caeciliani numerantur, cum etiam Secundus ipse concilii eiusdem principatum teneret, ubi. absentes quasi traditores per eorum sententias damnauit, quibus praesentibus et confessis ignouit. Deinde diximus aliquanto post Maiorini ordinationem, quem contra Caecilianum nefario scelere leuauerunt erigentes altare contra altare et unitatem Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petisse a Constantino tunc imperatore iudices episcopos, qui de suis quaestionibus, quae in Africa exortae pacis uinculum dirimebant, arbitro medio iudicarent. quod postea quam factum est, praesente Caeciliano
Abbreviated transcription (Latin):
luisse. quia nr̃ȩ cõmumonis. non estis: cum tam̃ side negocio fundi. aut alicuiꝰ pecuniarię
litis diri mendȩ uob̃ aliquid scriberẽ. nemofortasse rep̃hender&. Usq adeo carus ẽ. hic
nouit qͦ animo fecerim: & qͥdix̃. beati picifici: quia ipsi filii di uocabuntur. Ergo ut meminisse
dignamini cũessemꝰ inura cuntate & nonnulla uob̾cũ decom mumone xp̃iane unitatis ageremꝰ:
ꝓlita sunt a partib ur̃is gesta quędĩ. quibus recitatum est quod septua ginta ferme ep̃i ceci-
lianum quondam nr̃e cõmumionis ep̃m carthaginensis eccłȩ cumsuis collegis & ordinatorib
damauer: ubi & iamfelicis autumnitanĩ causa multo p̃ceteris inuidiosius & criminisius
uentilata :ẽ. Que cũ essent cuncta ꝑlecta: respondimꝰ non ẽẽ miran dum si homites
quitunc illud scis ma fecer̃ non sine confectione gestoꝵ eos in quos fuerant abemulis
& ꝑditis concitati absentes. causa in cognitu temere damnandos ẽẽ puta uer̃: nos autẽ

Expanded text:
luisse, quia nostrae communionis non estis, cum tamen. si de negotio fundi aut alicuius pecuniariae litis dirimendae uobis aliquid scriberem, nemo fortasse reprehenderet. usque adeo carus est hic nouit, quo animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia ipsi filii dei uocabuntur. Ergo, ut meminisse dignamini, cum essemus in uestra ciuitate et nonnulla uobiscum de communione Christianae unitatis ageremus, prolata sunt a partibus uestris gesta quaedam, quibus recitatum elianum quondam nostrae communionis episcopum Carthaginensis Ecclesiae cum suis collegis et ordinatoribus damnaverunt. Ubi etiam Felicis Aptungitani causa multo prae caeteris invidiosius et criminosius ventilata est. Quae cum essent cuncta perlecta, respondimus non esse mirandum, si homines qui tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione Gestorum, eos in quos fuerant ab aemulis et perditis concitati, absentes causa incognita, temere damnandos esse putaverunt. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
comunicatorias litteras fecit. atq ita magnũ scan dilũ scismatis inunitate xp̃i iã pacatis
contra orbẽ terrarũ quiei ꝑ ignoranciã cõmunicat altare alterũ erigere audeamꝰ. Huc¬
aliquẽ absentium collegarum ẽẽt dam naturus. cũ in potestate acta c̃cilii non haber& contra
rectoq c̃silio quisqͥs infrenis obtẽperare noluiss& quid ẽet facturus. aut.¬
dicente pͥmatuꝰ Quodsitanta & aduersꝰ pͥmã sedẽ sedicio nasceretur ut non nulli

Expanded text:
municatorias litteras fecit; atque ita magnum scandalum schismatis in unitate Christi jam pacatis municatorias litteras fecit; atque ita magnum scandalum schismatis in unitate Christi jam pacatis contra orbem terrarum, qui ei per ignorantiam communicat, altare alterum erigere audeamualiquem absentium collegarum esset damnaturus, cum in potestate acta concilii non haberet contrarectoque consilio quisquis infrenis obtemperare noluisset, quid esset facturus autsaeculi pacem esse concessam; non debemus nos Christiani et episcopi unitatem disrumpere
Abbreviated transcription (Latin):
ion insequitur mimicꝰ. Itaq aut oms istas causas quas clades turbulen
temporis inflixit ecđȩ dõ iudici dimittamꝰ: aut si aliqui in uobissunt qui certa istor
crimina ita nouerint ut ea facile ualeant edocere negantesq conuncere. & talibus
conscii uenire Noluer̃. aut̃ inde illis denuntietur ut ueniant: ibiq obiectis respondeant.
uodsi non fecerint: ibi&ia eorũ prauitas & puersitas in notesc&. missasq tractatoria suꝑ
eorũ nomine. ꝑ totũ orbem terrarũ quacumq iam xp̃i eccła dilatata. ẽ. ab om̃ib eccłis
eorum cõmunio p̃cidetur. nealiqͥs error incathedra eccłȩ carchaginis oriatur: tũ demũ
securi ep̃m aliũ plebi carchaginis ordinabimꝰ. cũ atota eccła istifuerint separati: neforte
cũ alius modo fuerit ordinatus. non ei cõmunicetur ab eccła trans marina: quia iste ab
honore depositus ñ uidebitur quẽ iã ordinatũ fama celebrauit. & adeum cõmeare com¬

Expanded text:
on insequitur inimicus. itaque aut istas omnes causas, quas clades turbulentissimi temporis inflixit ecclesiae, deo iudici dimittamus aut, si aliqui in uobis sucrimina ita noverunt, ut ea facile valeant edocere negantesque convincere, et talibus conscii venire noluerunt, aut illis denuncietur, ut veniant ibique obiectis respondeant. Quod si non fecerint, ibi eorum etiam pravitas et perversitas innotescet, missaque tractatoria super eorum nominibus per totum orbem terrarum, quacunque iam Christi aecclesia dilatata est, ab omnibus aecclesiis eorumsecuri episcopum alium plebi Carthaginis ordinabimus, cum a tota Ecclesia isti fuerint separati: ne forte cum alius modo fuerit ordinatus, non ei communicetur ab Ecclesia transmarina, quia iste ab honore depositus non videbitur, quem jam ordinatum fama celebravit, et ad eum commeare com
Abbreviated transcription (Latin):
firmius diuino iure possidet xp̃c qđ emit sanguine suo: Et illeqͥdẽ inc̃cusse possidebit totũ¬
qđemit deqͦ dictũ ÷ dominabitur amarius que ad mare. & a flumine usq ad t̃minos orbt̃re.¬
ad solã africã remanssisse: qͥd multa: Suoluntatesua mappalenses intuã cõmuniotuem
transier̃: ambos nos audiant. ita ut rescribantur quȩ dicimꝰ. & a nob subscripta eispunice
int̾ pretentur : & remototimore dominationis. eligant qđ uoluerint. Exhisenĩquȩdic
apparebit utrũ coacti infalsitate remaneant: aͥnuolentes ueritatẽ teneant. Sienĩ hȩc non
intelligunt. quatemeritate traduxisti non intelligentes : Siautẽ intelligunt. ambos ut dixi
ad ominis coactas hoc & ibifiat. Ambos nos audiant. & eligant qđ placuerit. Siautẽ non uis
hocfieri. cui non appareat nonuos deueritate p̾sumere: Sed cauenda est ira dĩ. & hic

Expanded text:
uo, quanto firmius diuino iure possidet Christus, quod emit sanguine suo! et ille quidem inconcusse possidebit totuuo, quanto firmius diuino iure possidet Christus, quod emit sanguine suo! et ille quidem inconcusse possidebit totum, de quo dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbad solam Africam remansisse? Quid multa? si uoluntate sua Mappalienses in tuam communionem transierunt, ambos nos audiant, ita ut scribantur, quae dicimus, et a nobis subscripta eis Punice interpretentur, et remoto timore dominationis eligant, quod uoluerint. ex his enim, quae dicimus, apparebit, utrum coacti in falsitate remaneant, an uolentes teneant ueritatem. si enim haec non intellegunt, qua temeritate traduxisti non intellegentes? si autem intellegunt, ambos, ut dixiquas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant et eligant, quod placuerit. si autem non uis hoc fieri, cui non appareat non uos de ueritate praesumere? sed cauenda est ira dei et hic
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ qui dem timere debuisti. sed quia inrebapcitandis mappalensib sicut homo timere uoliuisti.
cur non ualeat iussio regalis in ꝓuintia. sitantũ ualuit iussio ꝓuinciualis inuilla: Siꝑ so¬
nas c̃õpares: tupossessor. ille imperator. Siloca cõpares: tuinfundo. ille in
Sicausas cõpares: ille ut diuisio resarciatur. tu ut unitas diuidatur. Sed nostẽ dehomine
non terremꝰ: nã possemꝰ agere ut decẽ libras auri scđm imperatoria uissa ꝑsolueres. Anforte
pterea non habes unde reddas qđ dare iussisunt rebaptizatores. dũ multũ ei
quo rebaptizes: sed nos ut dixi dehomine te nonterremꝰ. Xp̃c tepocius terreat. cuiuoloscire
quid respondeas. Sitͥ dicat. crispiane carũ fuit p̃ciũ meũ ad em̃dũ timorẽ mappalensium.
lis mors mea ad em̃ dũ amorẽ om̃iũ gentiũ. plus ualuit rebaptirandis coloni
uamini. Sienĩ humano iure p̃sumis firme tẽpossidere qđ emisisti argentot

Expanded text:
m quidem timere debuisti; sed quia in rebaptizandis Mappaliensibus sicut homo timeri uoluisti, cur non ualeat iussio regalis in prouincia, si tantum ualuit iussio prouincialis in uilla? si personas compares, tu possessor, ille imperator; si loca compares, tu in fundo, ille in regno; si causas compares, ille ut diuisio resarciatur, tu ut unitas diuidatur. sed nos te de homine non terremus. nam possemus agere, ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolueres. an forte propterea non habes, unde reddas, quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas, quos rebaptizes? sed nos, ut dixi, de homine te non terremus; Christus te potius terreat. cui uolo scire quid respondeas, si tibi dicat: \'Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et uilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? plus ualuit rebaptizandis colonishristum loquamini. si enim humano iure praesumis firme te possidere, quod emisti argento t
Abbreviated transcription (Latin):
apłorũ in causa fidei res alienas inuasit: nullũ quidem indiuinis litteris huiꝰ fac̾ti
reppenr& exemplũ: s tam̃ forte inuȩnir& aliquã uerã defensionẽ. si uerã eccłan¬
exerenda: illi quidem a quibus uos separastis a cerrimi fuer̃. & contrauos quantũ audire
potuimꝰ. & contra maxinuanistas: quod gestorũ &iam certis docum̃tis ꝓbamꝰ: s tam̃ ñ dũ
ab eis separati eratis: quando uiliano imꝑatori insua poitione dixer̃ quod apud eum
sola iusticia locũ tenera quẽ certe apostatã nouerant . & idolatrus deditũ sic uide

Expanded text:
apostolorum in causa fidei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuinis litteris huius facti apostolorum in causa fidei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuinis litteris huius facti reperiret exemplum; sed tamen forte inueniret aliquam uerara defensionem, si ueram eccexserenda, illi quidem a quibus vos separastis acerrimi fuerunt, et contra vos, quantum audire potuimus; et contra Maximianistas, quod Gestorum etiam certis documentis probamus: sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando Juliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola justitia locum haberet; quem certe apostatam noverant, et idololatriis deditum sic vide
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera ꝓpterea mansuaa dr̃: qi dentes a ungues ñ hab&. Seuire uos nole dicitis
ego ñ posse arbitror Ita enĩ estis numero exigui: ut mouere uos contra ad uersarias
uob multitudines ñ audeatis & sicupiatis. S ponamꝰ uos &iã nolle quod ñ ual&is ponamꝰ
nos ȩuuanglicam sententiã qua scriptũ ẽ. siquis tͥ uoluerit tunicã tollere: & iudico tecũ
contendere. dimitte illi & palliũ. sic intelligere. sic tenerȩ: ut ꝑsequentib uos ñ solũ
nulla in iuria. uerũ &iam iure nullo resistendũ put&is. Hunc certe intellectũ rogatus
auctor ur aut ñ habuit aut ñ impleuit. qͥde nescio quibus rebus ut dicitis uris acerri¬
ma ꝑ seuerantia &iam forensi disceptatione conflix̃ Cui si diceraur quis umꝗ apłorũ
in causa fidei ressuas uidicio publito defendit sicut tuin epła tua posiusti. quis uiꝗ

Expanded text:
uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam, qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere, ut persequentibus uos non solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intellectum Rogatus auctor uester aut non habuit aut non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut dicitis, uestris acerrima perseuerantia etiam forensi disceptatione conflixit. cui si diceretur: Quis umquam apostolorum in causa fidei res suas iudicio publico defendit?\' sicut tu in epistula posuisti: Quis umquam
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã uultis constituere. quando ñdicitis iustificari nsi eos qui auobis potuerint bap¬
ri In hac gͦ apłica sententia quã deuideis ptulit hoc distatis auideis: quod uo
& suã uolentes constituere. & qd relũ dĩ habent s ñ sodm scientiã: pares estis omino. ex¬
idolatriã forsitan superat.S qr ñ facile conuinci possunt. in animo nãq lat& hoc malũ:
oms taniquã ñ a nob nimis alieni. leniore seueritate cohercemini : & hoc quidena uł
de omibus heraicis qui xp̃ianis sacram̃tis imbuunt᷑. & axp̃i ueritate siue unitate dis¬
sentiunt: uł donatistis omib dixerĩ Quod aut̃ aduos adtin&. qͥñ solũ cũ illis cõmunit᷑
donatistis a donato uerũ&iam ꝓpriȩ rogatistȩ arogato appellamini mitiores quidem
eẽ. uidemini qr circũ cellionũ ĩmanissimis gregib ñ seuitis S nulla bestia sĩ nemine

Expanded text:
iustitiam uultis constituere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint bapiustitiam uultis constituere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint baptizari? in hac ergo apostolica sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uoset suam uolentes constituere, et quod zelum dei habent sed non secundum scientiam, pares estis omnino exidolatriam forsitan superat. sed quia non facile conuinci possunt — in animo namque latet hoc malum —, omnes tamquam non a nobis nimis alieni leniore seueritate cohercemini. et hoc quidem uel de omnibus haereticis, qui Christianis sacramentis inbuuntur et a Christi ueritate siue unitate dissentiunt. uel Donatistis omnibus dixerim. Quod autem ad uos adtinet, qui non solum cum illis communiter Donatistae a Donato uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑuersis ne forte oues xp̃i snt errantes. & ad gregẽ alit̾ reuocande sint tẽperata
sẽueritas & magis mansu&udo seruat᷑: ut choeratione̾ exiliorũ atq dampnorũ. am mo¬
tatit᷑ considerare quid quare patiant᷑. & discant p̃ponere rumorib & calũ pi
nũ scripturas quas legunt. Quis enĩ nr̃m. quis urni ñ laudat leges ab imperatorib
datas adisus sacrificia paganorũ: Et certe longe ibi pera seuerior constituta est.
uis quippe impi&atis. capitale suppliciũ ẽ. de uob̾ aut̃ corripiendis atq chi
habita ratioe. qua potius ad moneremini ab errore difedere: quã ꝑscelere puna¬
remini. Potest enĩ fortasse &iam de uob̾ dici. qd ait apłs de uideuꝰ. Testimoniũ illis
ciam uolentes constituere: iusticiȩ dĩ ñ sunt subiets. Quid enĩ aliud & uos quã uram

Expanded text:
a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praeponere rumoribus et calumniis hominum scripturas, quas legunt. quis enim nostrum, quis uestrum non laudat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia paganorum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; illius quippe impietatis capitale supplicium est. de uobis autem corripiendis atque cohercendis habita ratio est, qua potius admoneremini ab errore discedere. quam pro scelere puniremini. potest enim fortasse etiam de uobis dici. quod ait apostolus de Iudaeis: Testimonium illis iam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quid enim aliud et uos quam uestram
Abbreviated transcription (Latin):
uomi ei aduiensus xp̃im en A eraptat̃ si facta p̃terita in ꝓphaicis librs figurȩ fuerant
futurorũ mrege illo qͥ appellabat᷑ nabucho do nosor ũtrũq tepus figuratũ est
a quod ab apłis habuit. & quod nunc haba eccła. Temporib itaq apłorũ & martirũ
illud implebat᷑ quod figuratũ e. quandorex memoratus pios & iustos cogebat ad orare
mulacrũ : a retusantes mittebat inflãmã. Nunc aut̃ illud ĩplaur. quod paul
in eode rege figuratũ e. cũ conu̾sus ad õnorandũ dmn uerũ decreuit in regnosuo. nt qui¬
cũq blasphemar& diñ sidrach misac & abdenago. penis debitis subiacer&. Priulgͦ tẽ¬
pus illius regis significabat priora tempora regum infideliũ : quos passisunt xp̃iani
ꝓimpus posterius uͦ tempus illius regis significauit tempora posteriorũ regũ iam fide¬
liũ: quos patiunt᷑ impii ꝓxpianis S plane ineis qui sub nomine xp̃i errant seducti

Expanded text:
 si facta praeterita in propheticis libris figurae fuerunt futurorum, in rege illo, qui appellabatur Nabuchodonosor, utrumque tempus figuratum est, et quod sub apostolis habuit et quod nunc habet ecclesia. temporibus itaque apostolorum et martyrum illud implebatur, quod figuratum est, quando rex memoratus pios et iustos cogebat adorare simulacrum et recusantes mittebat in flammam; nunc autem illud impletur, quod paulo post in eodem rege figuratum est, cum conuersus ad honorandum deum uerum decreuit in regno suo, ut, quicumque blasphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, poenis debitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significabat priora tempora regum infidelium, quos passi sunt Christiani pro impiis; posterius uero tempus illius regis significauit tempora posteriorum regum iam fidelium, quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti
Abbreviated transcription (Latin):
te indicauit: Si semꝑ essa laudabile ꝑsetutionẽ pati. sufficer& dño dicere. beatiqui ꝑ¬
facere ñ scriptũ ess& in scis lbris : darahentẽ secrao ꝓximo suo octulte. hunc ꝑ sequebar
liquando gͥ & qͥ eã patit᷑ in iustuse & qͥeam facit iustũs ẽ. S planȩ semꝑ & itiali ꝑsetuti
sunt bonos : & boni ꝑsecutisunt malos Illi nocendo ꝑ iniusticiã: illi consulendo ꝑlisci¬
plinã Idli immanit᷑. illi temperant᷑: ili seruentes cupiditati ilicaritatue abamqii
rincidat: ñ consicient quẽ ad modũ lani&. Qui ant̃ curat. considerat que abmedii
seacislte enc psequrt sanitate uie putredinẽ ecider̃ impu ꝓphaas occider̃ imipio¬

Expanded text:
esse iudicauit? Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret domino dicere: Beati, qui pesse iudicauit? Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret domino dicere: Beati, qui ps: Detrahentem proximo suo occulte hunc persequebar. aliquando ergo et qui eam patitur iniustus est et qui eam facit iustus est. sed plane semper et mali persecuti sunt bonos et boni persecuti sunt malos, illi nocendo per iniustitiam, illi consulendo per disciplinam; illi immaniter, illi temperanter; illi seruientes cupiditati, illi caritati. nam qui trucidat, non considerat, quem ad modum laniet; qui autem curat, considerat, quem ad modum secet; ille enim persequitur sanitatem, ille putredinem. occiderunt impii prophetas, occiderunt i
Abbreviated transcription (Latin):
militudo cliscernit. Nempe ds̃ ꝓprio filio rĩ pepercit. s ꝓ nobis om̾ub tradidit eũ
suũ. & udas dũm suũ. cur in ha: traditione ds̃ ẽ. pius & homo reus. nisi quia in re una
in alia latro clã ꝑnandus: in medicxp̾s: alterũ alterũ liberaturus alterũ dãpnaturus. Quid
similuis istis crucibus. quid dissimiius istis pendentib Tradituse. paulus indudendus&¬
idus s quolib& custode cuxteris peor e. utiq sathanas: cuitam̃ ipse paulus tra
hominẽ in interitũ carnis. ut sp̃ssaluus sit in die dñi iħu Et hic qͥd dicimꝰ ecce mitiori
tradidit crudelis traditor. cruceliori tradidit misericors tracutor discamꝰ fr̃ insimi
atudine operũ discernere animos operantiũ neclansis oculis calumpniam᷑: & beniuolos
ꝓ nocentib accusemꝰ. Item cũ ait dem apł̃s tradidisse se quosdã sathanȩ. ut discerent ñ
blasphemare: malũ ꝓmaloreddidit: anpotius malos & iã ꝑ malũ em̃ clare bonũ opus

Expanded text:
militudo discernit? nempe deus proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum: suum et ludas dominum suum, cur in hac traditione deus est pius in alia, latro damnandus; in media, Christus alterum liberaturus, alterum damnaturus: quid similius istis crucibus? quid dissimilius istis pendentibus? Traditus est Paulus includendus ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. et hic quid dicimus? ecce mitiori tradidit crudelis traditor, crudeliori tradidit misericors traditor. discamus, fratres, in similitudine operum discernere animos operantium, ne clausis oculis calumniemur et beniuolos pro nocentibus accusemus. item cum ait idem apostolus tradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare, malum pro malo reddidit, an potius malos etiam per malum emendare bonum opus
Abbreviated transcription (Latin):
temnere ꝑeuntẽ. Funde pillo pias & assiduas orationes. sacrifica lacrimas tanquã uulnerati
sanguinẽ cordis: & scribe ad eũ satis factionẽ. petens ueniã quia incũ peccasti. qđ p̃t̃ eiꝰ con¬
Siliũ &euoluntatẽ dereb. tius fecisti qđ faciendũ putasti: ñ ut te peniteat tribuisse pauperib
sedeũ bonitui opis participẽ & moderatorẽ habere noluisse P mitte decetero inaditorio diũ
si& dlũ suȩ turpitudinis penituerit. & conitinentiã quã deseriũt repetiuerit te illi sicut
decet in omib seruiturã: neforte ut ait apłs det illi ds̃ pęnitentiã: & resipiscat de diabolilaqueis
nuptus suscepisti. magis in patris quã in tua ee potestate qͥs nesciat: &ideõ ei negari ñ potest.

Expanded text:
temnere pereuntem. Funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrymas tanquam vulnerati temnere pereuntem. Funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrymas tanquam vulnerati sanguinem cordis. Et scribe ad eum satisfactionem, petens veniam, quia in eum peccasti, quod praeter ejus consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. nuptiis suscepisti. magis in patris quam in tua esse potestate quis nesciat? et ideo ei negari non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ex tremo periculo nõnsuo tantũ sed &iã gentissuȩ qͥ tunc erat popłs dĩ dñoꝓsterneret᷑ orando:
inipsa oratione sui dixit ita sibi eẽ ornatũ regiũ. sicut pannũ meustrualẽ: & ita orantẽ c̃festim
exaudiuit quicordis inspector eã uerũ dicerẽ sciuit. & utiq maritũ habebat multarũ mulierũ
uirũ. & deorũ alienorũ falsorũq cultorẽ. Iuautẽ si &ille in ꝓposito qđ tecũ susceperat ꝑduraret.¬
ec ate offensus inflagiciũ corruisset: maritũ habebas non solũ fidelẽ & uerũ dm̃ti
indum̃ta: ad suꝑba tam̃ ornam̃ta noncogeret. Hȩc tibi scripsi. qm̃mecoNi sulendũ putasti
uiritui factũ dolerẽ. decuiꝰ reparatione debesuchementissime ͤegͦitare: siuere ad xp̃miuis
ꝑtinere. Indue itaq humilitatẽ m̃tis: & ut teds̃ conseruec ꝑseuẽrantẽ. noli maritũ con¬

Expanded text:
extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autenec a te offensus in flagitium corruisset, maritum habebas non solum fidelem, et verum Deumindumenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. 11. Haec tibi scripsi, quoniam me consulendum putasti, ute agente, viri tui factum dolerem. De cujus reparatione debes vehementissime cogitare, si vere ad Christum vis pertinere. Indue itaque humilitatem mentis, et ut te Deus conservet perseverantem, noli maritum con
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ dehuniili ueste uiro suꝑbire. cuite pocius expediret obcẽperare candidis moribus
quã nigellis uestib repugnare: quia & site indum̃tũ monachȩ delectabat: & ĩ hoc grati
posset marito obseruato exoratoq sumi: quĩ illo inc̃sulto c̃tẽptõq p̾sumi. Qđsi om̃ino n̾sineret.
quid tuo ꝓposito deperiret: Absit uthinc displiceres dõ. qđ coniuge tuo ñdũ defunc to
non indueres sicut anna. sed sicut susanna. Neq enĩ & ille qͥtecũ iãceperat custodire tãma¬
nũ continentiȩbonũ. & iã si coniugale ñ uiduale uoluisset ut acciperes indum̃tũ: adir¬
decentẽ qͦq te cõpulisset ornatũ. Quo & si aliqua dura c̃ditionẽ cogereris: posses habere
iꝑbo cultu corhumile. Nempe apud patres hester illa regina dm̃timens dm̃
subdita : marito regi alienigenȩ noneundẽ secũ colenti dm̃. tam̃ subiecta seriuebat. Quȩcũ

Expanded text:
mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta sunt dñi cũ uiro tuofideli & tecũscã continentia pactaseruante c̃siliũ cõmuNcare
ocres eiusdemq nonspernere uoluntatẽ. quamto magis dehabitu atq uestitu
p̾ter eius arbitrium mutandũ uł usurpandũ fuit. unde nichil diuinitꝰ legimꝰ imperatũ: Scrip
est quidẽ mulieres ẽẽ debere in habitu ordinato: auriq circũ positio. & intorcio crinium.
terahuiꝰ modi quȩ uł ad inanẽ põpã. uł ad illebrã forme adhiberi solent: merita¬
Sedẽ qͥ dã promo dulo ꝑsonȩ habitus matronalis acuduali ueste distinctus: quipost fidelibus
coniugatis salua religionis obseiuntia conuenire. Huncte maritussi deponere nolut net e
uelut iuduã illo uuente lactares: quia puto nonfuerat inhicre usq ad dissensionis scandalũ
ꝑducendus magis in obedientiȩ malo. quã ullius abstinentie bono. Quid enĩ ẽ absurdius quã

Expanded text:
praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formsed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ monachi ꝓfessiont̃ aneccłasticũ ministeriũ. anconiugalis necessituduus uiNiculũ:
iuis auttm sic: nisi forte talia propiciens & precauens rep̃hendendus. ẽ pat. cũbi¬
Cũuͦ defaciendis ipsis elemosinis loqueretur. ait. Nonut aliis refectio: uobis a
angustia. Parit̾ gͦ consiliũ deom̃ib haberetis. pariter moderare mini qͥd thesaurizaNidũ
ectio uob̃ añgustia. & in his disponendis atq faciendis siquid tͥ forte melius u
gereres uiro reuerenter: eiꝰdẽq auctoritatẽ tanquã tuicapitis sequereris oboedient̃. ut
om̃s qͥsanũ sapiunt ad quos posset hocbonũ ur̃m fama ꝑferre. dedomꝰ ur̃ȩ fructu ac pace gau¬
rent: & aduersarius reuerteret᷑ nihilhabens deuob̾ dicere praui. Porro sifa
clemosinis & in pauperes impendendis reb tuis deqͦbono oꝑe & magnotã euideNtia

Expanded text:
utrum monachi professionem an ecclesiasticum ministerium an coniugalis necessitudinis uinculum? utrum monachi professionem an ecclesiasticum ministerium an coniugalis necessitudinis uinculum? t adeo alius sic aliusautemsic, nisi forte talia prospiciens et praecauens reprehendendus est pater, cum beuero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia
Abbreviated transcription (Latin):
magnu̾ locũ panis fractus esurienti. qͣntũ locũ ibi credendaẽ. habere miscđia quahonio eripit᷑
uolo tanquã leonirugienti. & quẽ deuoret inqͥrenti: Nleq hoc itadicimꝰ. ut si
dalizatus fuerit debonis oꝑib. nr̃is abeis desistendũ putemꝰ. Sed alia causa ẽ alienarũ: alia
necessarioͣrũ insocietate aliqua ꝑsonarũ. Alia fidelis: alia infidelis. Alia parentũ ega filios:
filiorũ ergaparentes. Alia postremo eaquȩ inhis reb uł maxime intuendũ
hocẽ. uirisui. Nasic quȩdã ut cõmemorat apłs petrus mulieres sc̃ȩ quȩ in dm̃ sperabant ornabat̃
ecte suis uiris. sicut sara obsequebatur abrahȩ dominũ eũ uocans: cuiꝰ inquit f.
sustentaculis amatre nudari ignorans quid sectaturus ẽẽt cũ in etatt̾ grandiuscula et coepisset

Expanded text:
magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda ehoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae, q u ae in deum sperabant, ornabant se subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, bat huius uitae sustentaculis a matre nudari ignorans, quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
idaretur ds̃ in oꝑib. ur̃i. quorũ eet tamfida societas. ut a uob cõmuniter te
non solũ sũma castitas: uerũ &iã głosa pauꝑtas. Func autẽ in considerata festinatioꝵ ie.
attende quid feceris. Sc enĩ deillis monachis aqͥb. teipse nonedificaitã sed spoliatã ee c̃querit᷑
bene sentiã. nec homini p̾ira turbatũ oculũ habenti contradĩ fortasse famulos
malũ ẽ. qđ uiritui meNtẽ a tambono ꝓposito subriusti: Ancuiꝰ quã tͥ temporalis
perib restuas erogare differres ne scandalizatus maritus tuus dõperiret. uberiores tibi ds
elemosinas imputaret: proinde sirecolis qͥd ad qͥsiueras quando lucrata fueras uirũ tuũ
cũ xp̃o sanctiore castitate seruiret. intellige ꝑ illas elemosinas tuas qͥb cor
qͣnto grauiore dãno ꝑcussa fueris quã s̃ illa lucra. quȩ celestia cogitabas. Siem̃ habet ibi

Expanded text:
daretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis monachis, a quibus te ipse non aedificatam sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam nec homini prae ira turbatum oculum habenti contra dei fortasse famulos malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis ogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi
Abbreviated transcription (Latin):
pclarissima łenitas emincra : nisi potestas parit̾ apparer&. Nonte gͦ exasper& uin¬
dican di potestas: cui lenitatẽ non excussit examinandi necessitas. Noli facinore in¬
uento querere percussorẽ: in qͦ inuemendo noluisti adhibere tortorẽ. Postrẽ mo
ꝓ eccłe utilitate missus es: hoc eccłe catholicȩ age. ut modum dispensationis ineȩ no
suꝑ gredi uideas. Hoc ecdẽ adhopponiensiũ regionũ diocesi ꝑtinenti ꝓdesse. hoc
ex pedire contestor. Sinon audis amicũ petentẽ. audi ep̃m c̃sulentẽ: quã uis qm̃
pectibilem ꝓ consulem ꝑtinere: ad eum quoq litteras dedi quas rogo ut iꝑsi illi traderẽ¬

Expanded text:
praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non te ergo exasperet uinpraeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non te ergo exasperet uindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli facinore inuento. quaerere percussorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc ecclesiae ad Hipponiensium-Regiorum dioecesim pertinenti prodesse, hoc expedire contestor. si non audis amicum petentem, audi episcopum consulentem, quamuispectabilem proconsulem pertinere, ad eum quoque litteras dedi, quas rogo ut ipse illi tradere
Abbreviated transcription (Latin):
sol& ab ep̃is haberi. Noligͦ atrocius uindicare: quod lenius inuenisti. Inqͥreni di
quã pumendi : necessitasꝰ maior ẽ. Adhoc enĩ & mitissimi hominis facinꝰ ocultatum
diligent̃ atq instant̃ ex aminant: ut inueniant qͥb parcant. Un de plerũq necesse. ẽ
exerceatur acrius inqͥsitio: ut manifestato scelere. sit ubi appareat mansuetudo. Omia
qͥppe bona oꝑa amant inluce cstitui. non ꝓpt̃ humanã głam: sed ut uideant ait dñs
bona oꝑa ura. & glorificent patrẽ ur̃m qͥ incelis ẽ. Etideo nonsufficit apło monett
ut mansue tudinem seruaremꝰ: sed ut eam & iam notã hominib faceremꝰ. Mansuetudo
inquit u̾ra. notasit om̃ib: hominib. E t̾alio loco mansuetu dinem ostentantes ad om̃s
homines: ut neo illa sc̃i dauid quando inimico sibi in manꝰ tradito cleit̃ pe per cit

Expanded text:
solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi homines. facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inueniant, quibus parcant. unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manifestato scelere sit, ubi appareat mansuetudo. omnia quippe bona opera amant in luce constitui non propter humanam gloriam, sed ut uideant, ait dominus, bona opera uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. et ideo non sufficit apostolo monere, ut mansuetudinem seruaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, uestra nota sit omnibus hominibus, et alio loco: Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines, ut nec illa sancti Dauid, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit,
Abbreviated transcription (Latin):
parte truncati. uł ab in qͥetudine insana. ad sanitatis otiũ legum cohercitionie
dirigant᷑. uł amalignis operib alicui utili operi deputent᷑. Nocatur quidẽ & ista
damnatio. sed quis non intelligat magis beneficiũ quã suppliciũ nuncupan dum.
ubi nec seuiendi relaxetur audacia. nec penitendi subtrahatur me dicina: Imple
xp̃iane udex: pupatris offitium. Sic succense iniquitati: ut c̃sulere memineris¬
humanitati. Nec inpeccator atrocitatib exerceas ulcis cendi libidinẽ: sed peccator¬
uulnerib curandi adhibeas uoluntatẽ. Noli perdere pat̾ nã diligentiã. quã in ip¬
sa inqͥsitione seruasti: quando tantoꝵ scelerũ c̃fessione non extendente eculeo. non
sulcantib ungulis. non urentib flam mis: seduir garum uerberib eruisti. Qui modꝰ
coher citionis: & amagistris arcium liberalium. & abipsis parentib: & sepe &iã inuidicus

Expanded text:
a corporis parte truncati uel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione a corporis parte truncati uel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur quidem et ista damnatio, sed quis non intellegat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur audacia nec pchristiane judex, pii patris officium; sic succense iniquitati, ut consulere humanitati memineris: nec in peccatorum atrocitatibuulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
Circũ celliones illos & cdericos partis donati quos de hyppomensi ad iudiciũ
ꝓfactis eoꝵ publicę disciplinę cura deduxerat atua nobilitatẽ comperi
iditos: & plurimos eor dehomicidio quod in restitutũ catholicũ prb̃n
fuisse c̃fessos. Unde mͥ sollicitudo maxima incussa est: neforte sublimitas tua censeat
stanta legum seueritat᷑e plectendos. ut qualia fecer̃. talia paciantur.
his litteris obtestor fidemtuã quã habes inxp̃o per ipsius dm̃i xp̃i miscđiam: ut hoc
nec facias. nec fieri omino ꝑmittas. Quam uis enĩ abeoꝵ interitu dissimulare pos¬
mꝰ qui non acusantib nr̃is sed illoꝵ notatoria ad quos tuendȩ plublicȩ
lantia ꝑtinebat p̾sentati uideantur ex amini: nolumꝰ tam̃ passiones seruoꝵ dei
quasi uice talionis parib suppliciis uindicari. non quo scelestis hominib licentiam
cinoꝵ ꝓhibeamꝰ auferri: sedhoc magis sufficere uolumꝰ. ut uiui & nulla

Expanded text:
 DOMINO SALUTEM. Circumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponiensi ad iudicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua nobilitate comperi auditos et plurimos eorum de homicidio, quod in Restitutum, catholicum presbfuisse confessos. unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua censeat eos tanta legum seueritate plectendos, ut, qualia fecerunt, talia patiantur. ideoque his litteris obtestor fidem tuam, quam habes in Christo, per ipsius domini Christi misericordiam, ut hoc nec facias nec fieri omnino permittas. quamuis enim ab eorum interitu dissimulare possumus, qui non accusantibus nostris sed illorum notoria, ad quos tuendae publicae pacis uigilantia pertinebat, praesentati uideantur examini, nolumus tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus auferri, sed hoc magis sufficere uolumus, ut uiui et null
Abbreviated transcription (Latin):
bas mͥ. tuosq om̃s quos insinitensi uł in ipponietisi habes. ad catholice ecłe com¬
lutes p̾eto: & nos uisere non graueris. Quod &iã ꝓpt̾remtuã quã hic habes meliorem
apud dm̃ meliorẽ faciendã. non inpudent̃ exposco. Dĩ miscđa tecũcir plectatur:
& ab omi iniquitate c̃seruet.

Expanded text:
bas mihi, tuosque omnes quos in Sinitensi vel Hipponensi habes, ad catholicae Ecclesiae combas mihi, tuosque omnes quos in Sinitensi vel Hipponensi habes, ad catholicae Ecclesiae comsalutes peto et nos uisere non graueris. quod etiam propter rem tuam, quam hic habes, meliorem apud deum faciendam non inpudenter exposco. dei misericordia te circumplectatur et ab omni iniquitate c