comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domu duci non oportet. ꝑhȩc facilius
solent ad uersa puenire. Tepora uero obser¬
uant cũdicunt. Hodie ueris initiũ est . & ideo
festiuitasest. post cras uulcanaria sunt.
& rursũ: Posteriuest: domu egredi non lica
est annus. quasi non cotidie anmi impleant᷑.
haec suꝑstitio longe deb& esse aseruis dei.
tionẽ gentiliũ obseruare: ł colereelem̃ta
aut lunã aut stellarũ cursũ. & in anẽ signoꝵ
fallatiã considerare. prodo facienda uł sege¬
tes. uł arbores plandas. aut coniugia sociandi
Scriptũ est enĩ. Omia quȩ cũq facitis in uerbe
tegratias agentesdo. EXEODEM
liũ. aliquas obseruationes. ł incantationes
attendere. nisi tantũ cũ symbolo diuino
Itatẽ insuis lanificiis obser uare. sed
dm̃ inuocent adiuto rẽ. qui e issapienti an
Iuimanducat carnẽ inmunda. Aut¬
morticinũ aut dilaceratũ abestia .Xł dies poent᷑¬
iquis necessitate famis cogente manducauit.

Expanded text:
domum duci non oportet. Et per haec facilius domum duci non oportet. Et per haec facilius solent adversa provenire. Tempora vero observant, cum dicunt: Hodie veris initium est, et ideo festivitas est. Post cras Vulcanalia sunt. Et rursum: Posterum est, domum egredi non licet. rii novus est annus, quasi non quotidie anni impleantur. Haec superstitio longe debet esse a servis Dei. tionem gentilium observare, vel colere elementa, aut lunam aut stellarum cursum et inanem signorum fallaciam considerare pro domo facienda, vel segetes vel arbores plantandas, aut conjugia socianda. Scriptum enim est: Omnia quaecunque facitis in verbo te, gratias agentes Deo . lium aliquas observationes vel incantationes attendere, nisi tantum cum symbolo divino, vanitatem in suis lanificiis observare: sed Dominum invocent adjutorem, qui eis sapientiam Qui manducat carnem immundam aut dilaceratam a bestiis, XL dies poeniteat. Si necessitate famis cogente,
Abbreviated transcription (Latin):
statim fui insp̃u. & paulus non aud& sedicere raptũ
in corpore. om̃ib: itaq: publice adnuntiandũest.
qͣd quitalia & hissimilia credit. fidẽ ꝑdidit. & qui fidẽ
recta indo non hab&. hic non est ciꝰ. sedillius
inquẽ credit. id est diabolo Nã de dñõni o scriptũ est.
Om̃ia ꝑ ipsufacta sunt : Quisquis ergo aliquid
credit possesteri. aut aliquã creaturã in melius:
aut in de terius in mutari. aut transfor mari
in aliã speciem. ł similitudinẽ. Nisi ab ipso crea¬
tore qui om̃ia fecit. &ꝑ quẽ om̃ia facta sunt
ꝓcul dubio infidelis est. Ex DICTIS AMBROSII¬
płsdicit. Dies obseruatis & m̃ses & tẽpora ClxVI
Axannos. Timeo nesine causa laborauerim
in uob̾. Dies obseruant quidicunt putacrastino
proficiscendũ non est. Post crastinũ eni non deba&
aliquid in cͥoari. & sic solent magis decipi. hiaũt
colunt m̃ses. qui cursũ lunȩ ꝑscrutantur
dicentes. Septima luna strum̃ta confici
nondebent. Nonaiterũ luna emptũ seruũ

Expanded text:
t, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, quia talia et his similia credit, fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non habet, hic non est ejus, sed illius in quem credit, id est diaboli. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quisquis ergo aliquid credit posse fieri, aut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari aut transformari, aut in aliam speciem vel similitudinem nisi ab ipso Creatore qui omnia fecerat et per quem omnia facta sunt, procul dubio infidelis est, et pagano deteridicit: Dies observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne sine causa laboraverim in vobis. Dies observant, qui dicunt: Puto crastino proficiscendum non est. Post crastinum enim non debet aliquid inchoari, et sic solent magis decipi. Hi autem colunt menses, qui cursum lunae perscrutantur, dinon debent. Nona iterum luna emptum servum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit clericũ suũ deȩccła: prouidendũ
est ne in nocens dãpn&᷑. & ideo habeatpo¬
testatẽ. ut ep̃os finitimos inter pellͤ t&
causi eiꝰ audiat᷑ ac diligentius tractet᷑. qr
non o port& negari audientiã roganti
& ep̃s patient̃ accipiat. ut aut prob& sen¬
tentia eiꝰ aut em̃ d&¬

Expanded text:
oluerit clericum suum de Ecclesia, providendum est ne innocens damnetur: et ideo habeat potestatem ut episcopos finitimos interpellet, et causa ejus audiatur, ac diligentius tractetur, quia non oportet negari audientiam roganti; et episcopus patienter accipiat ut aut probetur sententia ejus, aut emend
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ep̃s dãp natꝰ asinodo. ł prbt aut diaconꝰ
a suo ep̃o ausifuerint aliquid deminis terio
contingere. Nullo modoliceat eis nec in alio
si nodo restitutionis sp̃e aut locũ habere
satis factionis. EXCONCL CRTAGINE

Expanded text:
iscopus damnatus a synodo, vel presbyter aut diaconus a suo episcopo, ausi fuerint aliquid de ministerio contingere, nullo modo liceat eis, nec in alia synodo, restitutionis spem aut locum habere satisfactionis. De excommunicato
Abbreviated transcription (Latin):
issidentes ep̃os si nontimor di. CARTAI
sinodus reconcili &. Ex EODẼ
siuelaicos. ad pacẽ magis qua adiudiciũ hortit᷑¬
aut port at suꝑse. unde ex istimat dĩ iudi¬
ciũ ꝑuer tere posse. & exinde cõprobatꝰ fuent
eadẽ sententia feriat᷑. quamagi & arioli. & in¬
di sunt ut redant. qd fruudulenter abstu¬
ler̃. Siuero reddere noluerint: usq: quo
reddant sicut sc̃a sy nodus constituit ab aec
rentũ. aut donatas. aut testam̃to reltetas i&i¬

Expanded text:
issidentes episcopos si non timor Dei, synodus reconciliet. XXVI. Ut sive laicos ad pacem magis quam ad judicium cohortetaut portat super se unde existimat Dei judicium pervertere posse, et exinde comprobatus fuerit, eadem sententia feriatur qua magi et harioli et indi sunt ut reddant quod fraudulenter abstulerunt. Si vero reddere noluerint, usquequo reddant, sicut sancta synodus constituit, ab Eccrentum aut donatas, aut testamento relictas reti
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ẽẽ arbi tratur. Qui propt̃ sacer dotes
peccłas sibi cõmissas populo om̃i instantia
p̃dicaredebent. ut nouerirt hȩc om̃i modis falsae&
cũm tẽ cuiꝰcũq mulierculȩ coeperit. & hanc
sibi ꝑ infidelitatẽ. & in crudelitatẽ cuiꝰ cũq: subiuga¬
uerit. ilico transformat se in diuersarũ ꝑsonarũ
species atq similitudines. &m̃tẽ quã captiuam
ten& in sõnis deludens modol&a. modo strita.
modo cognitas. modo in cognitas ꝑsonas ostendens:
ꝑ deuia quȩq deducit. & cũ solus sp̃s hoc patit᷑
infidelis mens hȩc non inanimo. sed incor pore
euenire opinatur. Quis enĩ non in sõnis. & noł¬
nis uisionib ex trase ipsũ educit᷑ & multa
uidet dormiendo.quȩ nũqua uiderat
uigilando. Quis uero tãstultus & hebessit.
qui hȩc om̃ia quȩ insolo spufiunt. &iã in cor¬
pore accidere arbitretur. Cũ iezechiel ꝓpħ

Expanded text:
deum arbitrantur. Quapropter sacerdotes deum arbitrantur. Quapropter sacerdotes per ecclesias sibi commissas populo dei omni instantia predicare debent, ut noverint hec omnino falsa cum mentem cuiusque mulieris ceperit et hanc per infidelitatem verit, illico transformat se in diversarum personarum species atque similitudines, et mentem, quam captivam tenet, in somnis deludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, per devia quaeque deducit; et cum solus spiritus hoc patitur, infidelis mens haec, non in animo, sed in corpore, evenire opinatur. Quis enim non in somnis et nocturnis visionibus extra seipsum educitur, et multa videt dormiendo quae nunquam viderat vigilando? Quis vero tam stultus et hebes sit qui haec omnia, quae in solo spiritu fiunt, etiam in corpore accidere arbitretur; cum Ezechiel propheta
Abbreviated transcription (Latin):
t ep̃i ep̃exq ministri. om̃ib uirib elabo¬
rarestudeant. ut ꝑnitiosã & adiabolo in¬
uentã soctilegã. & maleficã artẽ poenitꝰ
expar roechiis suis eradant. & si aliquẽ
uirũ aut feminã huiꝰ cemodi sceleris secta¬
torẽ inuenerint. turpit̃ dehonestatũ
de parroechiis suis eiciat. Ait enĩ apłs.¬
deuita: sciens quia subuer sus est. qui eiꝰ modi est
Subuersisunt : xadiabolo captitenentur. qui
&iã non omitendũ qd quȩ dã seleratȩ mulieres
sitentur noc turnis horis cũdiana paganoe
dea. & innumert multitudine mulierum
aequitare suꝑ quas dãbestias. & multa terrarũ
noctib adeius ser uitiũ euocari. Sedutinã hȩ
solȩ in ꝑfidia suaperissent. & non multos secũ
in infidelitatis interitũ ꝑ trax issent nã in nu¬
mera multitudo. ac falsa opimone decepta
hȩc uera esse credit. & credendo arecta fide
deuiat . & merrore paganx reuoluitur
cũ aliquid diuinitatis aut numinis ex traunũ

Expanded text:
aborare studeant ut perniciosam et a diabolo inventam 345 sortilegam et maleficam artem penitus ex paroechiis suis eradant, et si aliquem virum aut feminam hujuscemodi sceleris sectatorem invenerint, turpiter dehonestatum de paroechiis suis ejiciant. Ait enim Aposdevita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est . Subversi sunt et a diabolo capti tenentur, qui etiam non omittendum quod quaedam sceleratae mulieres fitentur nocturnis horis cum Diana paganorum et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias et multa terrarum noctibus ad eius servitium evocari. Sed utinam he sole in perfidia sua periissent et non multos secum ad infidelitatis interitum pertraxissent. Nam et innumera multitudo, hac falsa opinione decepta, hec vera esse credunt et credendo a recta fide deviant et errore paganorum involvuntur, cum aliquid divinitatis aut numinis extra unum
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾hensus fuerit sollicitas se fremsuũ defilus isrł.
& uendidisse accipiendo preciũ inter. ficiatur.
Vnde michi uidet᷑ sicut parsententia in lege
diuinaest constituta de homicida. & fure
hominẽ uendente. sit᷑ & ca nonica auctori¬
tate parimodo plectendũ eẽ. qui fremsuũ
furando. atq sollicitando uendiderit. & illũ
qui proximũ suũ. hoc est xpianũ hominẽ iniuste
pemerit.
abstulerint. &ubicũq trans duxerint
siue ingenuus. siue seruus sit mor te pumat᷑.
seruũ xp̃ianũ habereliceat ne cadsuã lege
tranferre p̃sumat. DEICANTATONO
uiliu ina tiones expecunt a more gentiVII¬
liũ sub secunt᷑. aut indomossuas hunus cemodi
homines introducunt. ex quirendi aliquid
ar te malefica. auterpiandi causa subregula
quinque nnii iaceant seðm gradus poenitentiȩ
nos & sortilegos indomũ suã introduxerint.
quasi ut malũ foras mittant. aut maleficia

Expanded text:
deprehensus fuerit sollicitasse fratrem suum de filiis Israel deprehensus fuerit sollicitasse fratrem suum de filiis Israel et vendidisse, accipiendo pretium, interficiatur . Unde mihi videtur, sicut par sententia in lege divina est constituta de homicida et de fure hominem vendente, sic et canonica auctoritate pari modo plectendum esse qui fratrem suum furando atque sollicitando vendiderit, et illum qui proximum suum, hoc est Christianum hominem, injuste peremerit. abstulerint, et ubicunque transduxerint, sive 340 ingenuus, sive servus sit, morte puniaturservum Christianum habere liceat, nec ad suam legem transferre praesumat. DE INCANTATORIBUS, ui divinationes expetuntlium subsequuntur, aut in domos suas hujuscemodi homines introducunt, exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii jaceant, secundum gradus poenitentiae dnos et sortilegos in domum suam introduxerit, quasi ut malum foras mittant, aut maleficia
Abbreviated transcription (Latin):
alsustestis prout crim̃ est abstinebit᷑. sitam̃
Nonfuerit mortis qͦd obiecit & probauent
qd diutacuit. biennii tẽpre abstin ebitur
iaut̃ non probauerit in conuentu clericoꝵ¬
ꝑlacuit ꝑ quinquenniũ abstiner ENC̃ ł AGNΗ
alsos testes a cõmunione aecclastica submo¬
uendus nisi ponitentiȩ satis factione crimina
ad missa diluerint. VNIDESVERA¬
capitale crim̃ nonesset. Nequa quã dñs
in euangelio int̃ principalia crimina Adnu¬
merass& : Aitenĩ. decorde exeunt. homi¬
cidia adulteria furta. falsa testimonia
& ideo similit̃ debet poenitere & ex cõmu¬
nicari falsustestis. sicut adulter & fur
qui hominẽ xp̃ianũ sollicitan do fuerit :¬
furatus & ad paganã gentẽ tradendo uendi¬
derit: Ad qͥd tunc respondi homicidi ireatũ
ipsũ hominẽ sibi contrahere mihi uideri
qd & postea legens diui nãlegẽ indeutero¬
uomio itarepperi animã proanima
homicidã reddere debere. Oculũ: poculo
dentẽ prodente. & c&era. & rur sũ. Siquis

Expanded text:
alsus testis prout crimen est, abstinebit, si tamen non fuerit mortis quod objecit, et si probaverit quod diu tacuerit, biennii tempore abstinebit. Si autem non probaverit in conventu clericoplacuit per quinquennium abstineri. LXXIV. alsos testes a communione ecclesiastica submovendos, nisi poenitentiae satisfactione crimina admissa diluerint. CAcapitale crimen non esset, 339 nequaquam Dominus in Evangelio inter principalia crimina adnumerasset. Ait enim: De corde exeunt homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia. Et ideo similiter debet poenitere et excommunicari falsus testis sicut adulter et fur qui hominem Christianum sollicitando fuerit furatus, et ad paganam gentem tradendo vendiderit. Ad quod tunc respondi, homicidii reatum ipsum hominem sibi contrahere mihi videri. Quod et postea, legens divinam legem, in Deuteronomio ita reperi, animam pro anima homicidam reddere debere, oculum pro oculo, dentem pro dente, etc. . Et rursum: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
singuli singulos biberes accipiant &nichil ãplius
contingere p̃sumant. & sic unus quisq ad sua cum
bene dic tionedĩ redeat.
t siquilib& prbox defunctus fuerit uicinus prbt
temo ȩccłlam illa obtineat. quia titulus ꝑse con¬
stans antea extitit: sed neq capella sine consultu
ep̃i. Qd si fecerit definitã sententiã sibi pro lata
suscipiat: sicuti deep̃o canoniea decreuit aucto¬
ritas. ut ꝑ ambitionẽ maiorẽ ciuita tẽ a pecerit.
us siceciderit in liquorẽ
tollatur inde &asꝑͣgatur aquabenedicta &sumat᷑.
Siuero mor tua fuerit inuenta. abiciatur totus
ille liquor. Qd simultũ est deliquore: pur get ille
liquor & aspargatur aqua sca & sumatur sine¬
cesse est. Si infarina. aut in lacte coagulat᷑
aut inmelle mus mor tua inuenitur. qd incircuei: foras ut supra.
proiciatur. reliquũ sumat ur.¬

Expanded text:
singuli singulos biberes accipiant, et nihil amplius singuli singulos biberes accipiant, et nihil amplius contingere praesumant. Et sic unusquisque ad sua cum benedictione Domini redeat. Ut si presbyter defunctus fuerit, vicinus presbyter xenio ecclesiam illam obtineat, quia titulus per se constans antea exstitit, sed neque capellam, sine consultu episcopi. Quod si fecerit, definitam sententiam sibi prolatam suscipiat, sicuti de episcopo canonica decrevit auctoritas, ut qui per ambitionem majorem civitatem appetierit, us si ceciderit in liquorem, tollatur inde, et aspergatur aqua benedicta, et sumatur. Si vero mortua fuerit inventa, abjiciatur totus ille liquor. Quod si multum est de liquore, purgetur ille liquor, et aspergatur aqua sancta, et sumatur, si necesse est. Si in farina aut in lacte coagulato aut in melle mus mortua invenitur, quod in circuitu ejus est foras projiciatur, reliquum sumatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui contra hoc decr&ũ agere presũpserit. si prbt
fuerit ł qui lib& clericꝰ gradu priu&̃ silaicest aut
femini ab ȩccła usq: ad satis factionẽ separ&. Con¬
uentꝰ aut taliu confr̃m. sinecesse fuerit aut simul con¬
ueniant. aut forte aliquis contrapa trẽ suũ discor¬
dã habuerit. que reconciliari necessesit. & sine
illa quȩdisunt & xp̃i anȩreligioni conueniunđ & post
debitas ad monitiones si contigerit ut iurȩ caritatir
& frater nȩ i inuice consolationis om̃s adrefechoñe
conueniant. sic taliafieri ꝑmittimꝰ ut seruata mo¬
destia &e tẽperantia & sobrietate pacisq concordia
sicut dec& sts̃. Omia inaedificationẽ fraternitatis
& laudẽ & glam di. & gratiarũ actionsfiant. & hoc
om̃ino caueatur qd saluator ait. Videte ne grauent᷑
cordaur̃a incrapula. & ebriȩtate. Quiuo lueri&
eulogias a prbo accipiant panẽ tantũ fragentes

Expanded text:
ut qui contra hoc decretum agere praesumpserit, si presbyter ut qui contra hoc decretum agere praesumpserit, si presbyter fuerit, vel quilibet clericus, gradu privetur; si laicus est aut femina, ab Ecclesia usque ad satisfactionem separetur. Conventus autem talium confratrum, si necesse fuerit ut simul conveniant, aut forte aliquis contra parem suum discordiam habuerit, 376 quem reconciliari necesse sit, et sinilla quae Dei sunt et Christianae religioni conveniunt, et post debitas admonitiones, si contigerit ut verae charitatis et fraternae invicem consolationis omnes ad refectionem conveniant, sic talia fieri permittimus, ut servata modestia et temperantia et sobrietate pacisque concordia, sicut decet fratres, omnia in aedificationem fraternitatis et laudem et gloriam Dei et gratiarum actiones fiant. Et hoc omnino caveatur quod Salvator ait: Videte ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . Qui voluerint, eulogias a presbytero accipiant; et panem tantum frangentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ peratu fuerit auctores factuinter ficiantir
adiutores uero illox singuli alt̃ ab altero flag ei¬
lentur. & nares sibi inuicem precidant. Vbi uero
nichil mali ꝑp&cratũest. similiter quidẽ inter se
flagellentur. & capillos sibi uicis simde tondeant.
Siuero ꝑdex tras conspiratio facta fuerit . siliberi
sunt. aut iurent cũ idoneis iuratorib aut si hoc
facere non possunt: sualegẽ cõponant. Siuero
quas consorta uocant sicut uerb nouimus.
& nuncscriptis exp̃ssȩ p̃cipimꝰ ut tantũ fiat
quantũ rectũ ad auctoritatẽ & utilitatẽ atq ad
salutẽ animȩ ꝑtin&. ultra aut nemo. neq: sa¬
cerdos. neq fidelis quis qua in parroechianr̃a progeedi audeat.
id est ut inom̃i obsequi o religionis uidelic& ioblatione.
inluminarib: in orationib: mutuis q exequis defunctoꝵ
inelemosinis & cxeris pi&atis officuis. Pastos aũt & comes¬
sationes quas diuina auctorita u&at. ubi & grauedines
& indebitȩ ex acciones. & turpes acin anes lxitiae &rixȩ

Expanded text:
petratum fuit, auctores facti interficiantur. Adjutores vero illorum singuli alter ab altero flagellentur, et nares sibi invicem praecidant. Ubi vero nihil mali perpetratum est, similiter 375 quidem inter se flagellentur, et capillos sibi vicissim detondeant. Si vero per dextras conspiratio facta fuerit, si liberi sunt, aut jurent cum idoneis juratoribus; aut si hoc facere non possunt, suam legem componant. Si vero quas consortia vocant, sicut verbo monuimus, et nunc scriptis expresse praecipimus, ut tantum fiat quantum rectum ad auctoritatem et utilitatem atque ad salutem animae pertinet. Ultra autem nemo neque sacerdos neque fidelis quisquam in parochia nostra progredi audeat, id est, ut in omni obsequio religionis, videlicet in oblatione, in luminaribus, in orationibus mutuis, in exsequiis defunctorum, in eleemosynis et caeteris pietatis officiis. Pastos autem et comessationes quas divina auctoritas vetat, ubi et gravedines et indebitae exactiones et turpes ac inanes laetitiae et ri
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis coactus puita redim̃da uel exeode
ꝓqualibet causa ł necessitate ꝑiurat. tres
quad ragesimas. alin iudican tresanñ. Vnũ
exhis in pane et aqua. pȩnit̃. DEEALSO
munione consessa abordine degradetur.
dequalib& causa conte: tionẽ habuerit
& testes contra cũ ꝑ iudiciũ producti
fueriñ sulle falsoseos esse suspicatur. liceat
e aliostestes quos meliores potuerit
contraeos ob ponere. Odsi ãbepartes ita in¬
trase dissentiunt. ut nullatenꝰ ulla parsal¬
teri cedere uelit . eligant᷑ duo exipsis. qui
cũ scutis & fustib: in campo decerteNt & cam¬
pioni quiuictus fuerit ꝓpt̃ ꝑ iuriũ dex¬
tramanꝰ amputet᷑. C& eriuero falsitestes
manꝰsuas redimant. Ouȩ partes ex hoc ꝑ¬
soluantur quicalunatus est. tercia pro
fredo. & hoc inscłari causa. Inȩccłasticis
uero ubideunaparte scłare. dealte ra
ȩccłasticũ negotiũ. idẽ inodusseruet᷑
Vbi aũt ex utraq par te ȩccłasticũ
si se rectores pacificare non possurł. ad¬

Expanded text:
Si quis coactus pro vita redimenda, vel pro qualibet causa vel necessitate perjurat, tres quadragesimas. Alii judicant tres annos, unum ex his in pane et aqua, poeniteat. De falso munione concessa ab ordine degradetur. de qualibet causa contentionem habuerit, et testes contra eum per judicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere. 337 Quod si ambae partes ita inter se dissentiunt, ut nullatenus ulla pars alteri cedere velit, eligantur duos ex ipsis, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, et campioni, qui victus fuerit, propter perjurium dextra manus amputetur. Caeteri vero falsi testes manus suas redimant. Duae partes ex hoc persolvantur qui calumniatus est, tertia pro fredo. Et hoc in saeculari causa. In ecclesiasticis vero, ubi de una parte saeculare, de altera ecclesiasticum negotium est, idem modus servetur. Ubi autem ex utraque parte ecclesiasticum, si se rectores pacificare non possunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
alibi deferat. nisi ad aeccłam dño dosuo. Scrip¬
tũ est enĩ. Vou&e &reddite dñ o dõ ur̃o.
Nouimꝰ siquidẽ quanta dñs antiquopopulo
ꝑ proph&as suos interminatus est qui
abscidat᷑ & nisi digne poe nituerit nonrecipiat᷑.
bem in quib: scriptũ est. Qui immolan
demoniisinmini mis. anñ .i. penit̃. qui
aut infornacẽ prosanitatẽ febris. uii
uiñ poenit. Quiar derefacit grana
ubi mortuus esthomo prosanitate
sanguinẽ suũ inmiscuit crbo. ł potu. & dedit
uiro suo ut cõmeder&. et de illa quȩ sem̃ uiri
sui inpotubibit. & de ea quȩ testã hominis
cõbussit igni. & uirosuo dedit pro infirmitate
uitanda: qualipoenitentia sint plectendȩ
Vt nob uidetur. talisententia feriendisunt.
sicut magi. & arioli. quia magicã artẽ exer
ulier sicũ muliere fornicata fuerit. anñ.iii¬

Expanded text:
alibi deferat nisi ad ecclesiam Domino Deo suo. Scripalibi deferat nisi ad ecclesiam Domino Deo suo. Scriptum est enim: Vovete et reddite Domino Deo vestro. Novimus siquidem quanta Dominus antiquo populo per prophetas suos interminatus est, qui abscidatur, et nisi digne poenituerit, non recipiatubemus, in quibus scriptum est: « Qui immolant daemoniis in minimis, annum unum poeniteant. Qui aut in fornacem pro sanitate febris, septem annos poeniteat. Qui ardere facit grana ubi mortuus est homo pro sanitate sanguinem suum immiscuit cibo vel potui, et dedit viro suo ut comederet; et de illa quae semen viri sui in potu bibit, et de ea quae testam hominis combussit igni et viro suo dedit pro infirmitate vitanda, quali poenitentia sint plectendae; ut nobis videtur, tali sententia feriendi sunt sicut magi et harioli, quia magicam artem exerc CCCLXIII. Mulier si cum muliere fornicata fuerit, ann
Abbreviated transcription (Latin):
uiauguriis ł diuinationib: inserur¬
iINT . U annos poeniteanit. immissores
nes qui eas obseruauerit. ł quarũ cũq scriptu¬
rarũ ł uota uouerit. łꝑsoluerit ad arborẽ.
poenitentiã uenerint: clerici. annosiii. laici .i.
nistri. ut arbores doemonib: consecratas
quas uulgus colit. & in tatã ue nerationẽ
hab& ut nec ranũ Nec sur culũ inde audeat
ãputare radicitꝰ excidantur. atq cõburant
Lapides quoq: quos inruinosis locis. & sil ues¬
trib doe monũ ludificationib deceptiue¬
nerant᷑. Ibi &uota buent & defer̃ fundi¬
tus effodiant᷑. atq: intaliloco proicianur
ubinũ quã acultorib suis uenerari pos¬
sint. & om̃ib adnuntietur quantũ scelus
sit idolatria. & quihȩc uenerat᷑ & colit
quasi dm̃ suũ negat. &xp̃ianitatẽ abre¬
nuntiat. & talẽ poenitentiã in dedeb&
suscipe re.quasi idola ad orasset. om̃ib¬
q interdicat᷑ ut nullus uotũ faciat. aut
candela. ł aliquod munꝰ prosalutesua rogatur

Expanded text:
ui auguriis vel divinationibus inserviunt, quinque annos poeniteant. Immissores nes, qui eas observaverit, vel quarumcunque scripturarum, vel vota voverit vel persolverit ad arborem, poenitentiam venerint, clerici annos tres, laici unum nistri ut arbores 343 daemonibus consecratae, quas vulgus colit et in tanta veneratione habet ut nec ramum nec surculum inde audeat amputare, radicitus excindantur atque comburantur. Lapides quoque, quos in ruinosis locis et silvestribus daemonum ludificationibus decepti venerantur, ubi et vota vovent et deferunt, funditus effodiantur atque in tali loco projiciantur ubi nunquam a cultoribus suis venerari possint. Et omnibus annuntietur quantum scelus sit idololatria, et qui haec veneratur, et colit, quasi Deum suum negat, et Christianitati abrenuntiat; et talem poenitentiam inde debet suscipere, quasi idola adorasset. Omnibusque interdicatur ut nullus votum faciat, aut candelam vel aliquod munus pro salute sua rogaturus
Abbreviated transcription (Latin):
int̃paganos. Hinc paulus dñi & magistri
doc trinã sequens corinthios redar guit: quare
cũ criminosis acsceleratis cõmunionẽ habereNT
paretur auro consotio quitalescelus ope¬
ratus est & ad iungit. Eoquidẽ absenscor¬
pore p̃sens aũt sp̃ũ. ia iudicaui ut p̃sens eũ
qui sicoperatus est. Ini nomine dñi nri uiuxp̃i

Expanded text:
inter paganos. Hinc Paulus Domini et magistri inter paganos. Hinc Paulus Domini et magistri doctrinam sequens, Corinthios redarguit, quare cum criminosis ac sceleratis communionem haberent paretur a vestro consortio, qui tale scelus operatus est. Et adjungit: Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu, jam judicavi ut praesens eum qui si
Abbreviated transcription (Latin):
dieb: postlectionẽ euuangłi plebib sibi comis¬
sis publice adnuntient ipsã ex cõmunicat¬
onẽ. ut nequis ꝑ ignorantiã cõmunic& ex cõ¬
municato. Oport& eciã ut ali is ep̃s ipsa ex cõ¬
mumicatio manifestet᷑. Precepit enĩ tol&anũ
municatus dudiat᷑. Seniori &iã ei ipsa excõ¬
udistis dilectissimi quanta. & quã horrenda
prauitatis. aciniquitatis opera: ł adiabolo
instigatꝰ ꝑ p&rare nontimuerit. & quo modo
ꝑ apostasiã a totius xp̃ianȩ religionis cultu
ꝓfanam̃te recesserit. Audistiquẽ ad modũ
canonice adsatis faciendũ euocatꝰ sit. sedue¬
ad strictus. saluberrimas ad monitiones
obduratis aurib: cordis audire contẽpserii.
Dũs dicit ine uuangelio detali contumaci
fratre quiȩ ccł asticã rennuit sus cipere
correptionẽ. Sia eccłam non audierte: sic
tibi inquit sicut &hnicus. & publicanꝰ. id est
iã non est computandus inter xp̃ianos: sed

Expanded text:
diebus post lectionem Evangelii, plebibus sibi commisdiebus post lectionem Evangelii, plebibus sibi commissis publice annuntient ipsam excommunicationem, ut ne quis per ignorantiam communicet excommunicato. Oportet etiam ut aliis episcopis ipsa excommunicatio manifestetur. Praecipit enim Toletanum municatus audiatur. Seniori etiam ejus ipsa excomallocutio. Audistis, dilectissimi, quanta et quam horrida pravitatis ac iniquitatis opera. N. a diabolo instigatus perpetrare non timuerit, et quomodo per apostasiam a totius Christianae religionis cultu profana mente recesserit. Audistis quemadmodum canonice ad satisfaciendum evocatus sit, sed veadstrictus, saluberrimas admonitiones obduratis auribus cordis audire contempserit. Dominus dicit in Evangelio, de tali contumaci fratre, qui ecclesiasticam renuit suscipere correptionem: Si Ecclesiam non audierit, sit tibi, inquit, sicut ethnicus et publicanus, id est, jam non est computandus inter Christianos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cludimꝰ & ex cõmunicatũ & anathe matizatũ
esse decernimꝰ. & dãpnatũ cũ diabolo etangelieiꝰ
& om̃ib: reprobis. inigne aet̃no iudicamꝰ. Nisi foete
Aut fiat fiat. aut anathe masit. Debenit enĩ
xni sacer dotes ep̃m circũstare. &lucer nas
ardentes in manib tenere. quas in conclusione
anathe matis ł ex cõmunicationis. proicere
deben interrã. & pedib conculcare. Post hȩc ep̃s
plebi ipsa ex cõmunicationẽ cõmunib: uerb deb&
explanare ut om̃s intellegan qua terribilit᷑
dãpnatus sit. & ut nouerint qd ab illa hora mre¬
liquũ non proxp̃iano. sed propaganohaben¬
dus sit. & quuilli quasi xp̃ia noco muni cauerit
aut cũ eo manduc auerit aut biberit aut eũ
osculatꝰ fuerit. ł cũ eo colloquiũ familiare ha¬
buerit. Nisiforte ad satis faccionẽ & poeniten
tiã eũ prouocare studerit. dut indomosua cum
receperit. aut simul cũeo orauerit: procul dubio
cõmunicationis in quib: iubeatur ut dominicis

Expanded text:
excommunicatum et anathematizatum esse decernimus, et damnatum cum diabolo et angelis ejus et omnibus reprobis in igne aeterno judicamus, nisi forte aut: Fiat, Fiat; aut: Anathema sit. Debent autem duodecim sacerdotes episcopum circumstare et lucernas ardentes in manibus tenere, quas in conclusione anathematis vel excommunicationis projicere debent in terram et pedibus conculcare. Post haec episcopus plebi ipsam excommunicationem communibus verbis debet explanare, ut omnes intelligant quam terribiliter damnatus sit, et ut noverint quod ab illa hora in reliquum 362 non pro Christiano, sed pro pagano, habendus sit, et qui illi quasi Christiano communicaverit, aut cum eo manducaverit aut biberit, aut eum osculatus fuerit, vel cum eo colloquium familiare habuerit, nistiam eum provocare studuerit, aut in domo sua eum receperit, aut simul oraverit cum eo, procul dubio communicationis. In quibus jubeatur, ut Dominicis
Abbreviated transcription (Latin):
dominicũ p̃ceptũ uocatus adenĩdationẽ xpoe¬
nitentiã uenire dispex̃: quuculpã sua necdũ
cogno uit nec confessus est necmissa nob̵ legatione
qui causa ipsius ex equimur. qui anr̃ parroechi¬
an est ueniã postulauit : quia inceptamalitia
diabolocor indurante ꝑseuerat. & iuxta qd

Expanded text:
ptum vocatus ad emendationem et poenitentiam venire despexit, quia culpam suam necdum cognovit nec 361 confessus est, nec missa nobis legatione, qui causam ipsius exsequimur, quia noster paroechianus est, veniam postulavit, quia in coepta malitia, diabolo cor ejus indurante, perseverat, et, juxt
Abbreviated transcription (Latin):
non conducantur. & nullus testimoniũ dicat
nisi iȩunus. & ut testes prius quã iurent se¬
paratĩ dis cutiantur. quid dicere uelint: ł
illa rẽ ude testimoniũ redde redebens¬
capitalia crimina obiecis se comuic tifuerias
placuit eos usq adexitũ non cõmunicart nisi
digna satis factione poenituerint carenisi

Expanded text:
non conducantur. Et nullus testimonium dicat nisi jejunus. Et ut testes, priusquam jurent, separatim discutiantur quid dicere velint de illa re unde testimonium reddere debencapitalia crimina objecisse convicti fuerint, placuit eos usque ad exitum non communicare, 338 nisi digna satisfactione poenituerint. De
Abbreviated transcription (Latin):
ad deferendũ infirmis. & quib: ꝓ hib&᷑
nesa crariũ ingrediantur. nec ad altare ap¬
ꝓpinquent illis scascoꝵ cõmittuntur. Qđ qua
sit horribile quide testabile. om̃iũ religio¬
sorũ anim aduertit prudentia. Igit᷑ int̃ dicit
ꝑ om̃iasy nođ necalis temeraria p̃sũptio ul¬
sui periculo sub iacebit.
nulla p̃figant. Nec inlationib: quib: lib&
inpositis xagitare cupiant renascentes qm̃ qđ
gratis accrpimꝰ gratis dare mandamꝰ. Et idõ
nihil ap̃dictis proesus &igere moliantur.
qđ uel pauꝑtate cogente deterrit. uel indig¬
natione uocati redẽptionis sue causas adire
despitant. certu habentes qđ qͥ ꝓhibata des¬
pitiant dep̃hensi fuerint admissẽ uel cõmis¬
sa non potius sua sponte correxerint. peri¬
culũ subtturi ꝓ prusint honoris

Expanded text:
ad deferendum infirmis; et quibus prohibetur ne sacrarium ingrediantur, nec ad altare appropinquent, illis Sancta sanctorum committuntur. Quod quam sit horribile, quam detestabile, omnium religiosorum animadvertit prudentia. Igitur interdicit per omnia synodus ne talis temeraria praesumptio ulsui periculo subjacebit. nulla praefigant, nec illationibus quibuslibet impositis exagitare cupiant renascentes: quoniam quod gratis accepimus, gratis dare mandamur. Et ideo nihil a praedictis prorsus exigere moliantur, quo vel paupertate cogente deterriti, vel indignatione revocati, redemptionis suae causas adire despiciant, certum habentes, quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel commissa non potius sua sponte correxerint, periculum subituri proprii sint honoris
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid tribuere. aut etiã post mortẽ
illius quib: cõmissus est eiꝰ ele mosinã
facere dereb: illius aliquid daresponte
uoluerit. Tam̃ nulla tenꝰ a prb̃is illis
aliquid &igat᷑ siue ab illis quilocis &uicis
prȩsunt. Prohibendũ &iã scđm maiorĩ
instituta ut in aeccła Nullatenꝰ sẽpeliant᷑ sed in
atrio aut inportico aut &edre ȩccłe. infra eccłam
uero aut ꝓpe altare ubi corpꝰ dñi & sangus con¬
ficit᷑ Nullatenꝰ habeat licenciã sepeliendi.

Expanded text:
aliquid tribuere, aut etiam post mortem aliquid tribuere, aut etiam post mortem illius, quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illius aliquid dare sponte voluerint. Tamen nullatenus a presbyteris illis aliquid exigatur, sive ab illis qui locis et vicis praesunt. Prohibendum etiam, secundum majorum instituta, ut in ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in atrio aut in porticu aut exedra ecclesiae. Infra ecclesiam vero, aut prope altare, ubi corpus Domini et sanguis conficitur, nullatenus habeant licentiam sepeliendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tnemo cũ lib& mortuũ ineccta quasi hereditario
quis quã ossa cuiꝰ lib& moctui desepulchrosuo eicere
aut sepulturã cuiꝰ quã temerario usu quo modo
concesso aduentũ sui uidicis prestolari concedat.
Maxime connon solũ diuine legis sed &iã &
humane apud humanarẽ publicã se pulchr̃ũ
uio latores reo mortis diuidicent. sed& neq ꝓloco
Si quando aũt ꝓximi uł he redessponte aliquid
offerre in ȩcela uoluerint melemosina defuncti
accipere non u&amꝰ. P&iuero autaliquid &igi
omni no ꝓhibemꝰ. Ne qđ ualde in religiosũest
aut uenalis qđ absit dicatur ȩccła aut dehu¬
manis mortib: uideam᷑ gratulari. si cõpendiũ
&inde studemꝰ modo quo lib& querere.
tnullus dein ceps inȩ ccła motuũ sepeliat.¬
tio seruetur que ab antiquis patrib: consticutaes
recipiendũ scđm canonũ auctoritate᷑ ut de
sepulchris & hominib: sepeliendis ruhil mu¬
neris &igant. nisi forte qui sepelitur uiuens
iusserit eccłe incuiꝰ atria sepelit᷑ desuis reb

Expanded text:
nemo quemlibet mortuum in ecclesia quasi hereditario quisquam ossa cujuslibet mortui de sepulcro suo ejiciat, aut sepulturam cujusquam temerario ausu quoquo modo concesso adventum sui judicis praestolari concedat; maxime cum non solum divinae leges, sed etiam et humanae apud humanam rem publicam sepulcrorum violatores reos mortis dijudicent. Sed et neque pro loco Si quando autem proximi vel heredes sponte aliquid offerre ecclesiae voluerint in elemosina defuncti, accipere non vetamus: peti vero aut aliquid exigi omnino prohibemus; ne, quod valde irreligiosum est, aut venalis, quod absit, dicatur Ecclesia, aut de humanis mortibus videamur gratulari, si compendium exinde studemus modo quolibet quaerere. Ut nullus tio illa servetur quae ab antiquis Patribus constituta esecipiendum, secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant; nisi forte qui sepelitur, vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, de suis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
rauinimis & ꝓculest asacerdotis officio
p̃tiũ deterra concessa putre querere
& dealieno uelle facereluctu conpendiũ.
Hoc aũt uitiũ & nos post quã dõ auctore
adepis copatus honorẽ accessimꝰ. deȩc cłanra
nequaquã usur pari ꝑmisimꝰ memores quia
dũ habraam affiliis effron hoc est filiũ so &
sepulcri p̃tiũ adhumandũ corpꝰ coniugi
postular& p̃miũ accipere rennuit ne cõ¬
modũ uideretur decada uere consecutꝰ.
Sier gotante considerationis paganꝰ uir fuit
quantomagis nos quia sacerdo tes dicimꝰ
hoc facere non debemus:: Vnde hoc auari¬
ciȩ uitiũ neuel in alienꝰ denuo tr̃ptari
prȩsumat᷑ ammoneo. Sedsi quando aliquẽ
in ȩccła ur̃a sepeliri concȩditis. si quidẽ pa¬
rentes ipsius ꝓximi uel heredes pluminarib:
sponte quid offerre uoluerint accipere
nonu&amus. P&iuero aut aliquid &igiom̃i¬
modo ꝓhibemus ne qđ ualde in religiosũ est aut

Expanded text:
uit, et procul est a sacerdotis officio, pretium de terra concessa putredini quaerere, et de alieno velle facere luctu compendium. Hoc autem vitium et nos, postquam, Deo aad episcopatus honorem accessimus, de Ecclesia nequaquam usurpari permisimus, memores quia dum Abraham a filiis Ephron, hoc est, filio Seor, sepulcri pretium ad humandum corpus conjugis postularet, pretium accipere renuit, ne commodum Si ergo tantae considerationis paganus vir fuit, quanto magis nos qui sacerdotes dicimur, hoc facere non debemus? unde ne hoc avaritiae vitium, vel in alienis denuo tentari praesumatur, admoneo. Sed si quando aliquem in ecclesia vestra sepeliri conceditis, si quidem parentes ipsius, vel proximi, vel haeredes pro luminaribus sponte quid offerre voluerint, accipere non vetamus. Peti vero, aut aliquid exigi omnino prohibemus: ne quod valde irreligi
Abbreviated transcription (Latin):
onlie re alenicũ iduarũ ciuitatũ conserior
simul ȩcclesus. & inqua initig orsanaterb
& ad quã confugit. quasi ad potiorẽ obinanis
gloriȩ cupiditatẽ hoc aut̃ facientis reuo cari
debere adsuã eccłam inqua primitꝰ ordi¬
natisunt. & ibitantũ modo ministrar&¬

Expanded text:
on licere clericum in duarum civitatum conscribi simul ecclesiis, et in qua initio ordinatus est, et ad quam confugit, quasi ad potiorem, ob inanis gloriae cupiditatem. Hoc autem facientes revocari debere ad suam ecclesiam in qua primitus ordinati sunt, et ibi tantummodo ministrar
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq temere ac penculose. neq
timorẽ dñi poculis habentes. Nec agnoscentes
hiniequaꝗ debent in aliã ȩccłam recipi sed
om̃emne cessitatẽ conuenit illis imponi.
ut adsuas parroechias reuertant᷑. Qđ si
nonfecerint opot& eos cõmunione priuari.

Expanded text:
uicunque temere ac periculose, neque timorem Domini prae oculis habentes, nec agnoscentes hi nequaquam debent in aliam Ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur. Quod si non fecerint, oportet eos communione privari.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuiꝰ uxor adulterata fuerit. Esi ipsead ulteriũ cõ¬
miserit.Aiii. annoꝵ poenitentia oport& eũ ꝑfectio¬
nẽ consequi seðmpristinos gradus. ExC̃ ł TOL&ANO
ut non cõmunic&. C&erũ his qui non hab& uxorẽ.
& puxore concubinã hab&. a comumone non re¬
pellat᷑ tantũ ut unius mulieris. Aut uxoris aut
concubinȩ ut eiplacuerit sit coniunctione con¬
tẽptus. Alias uero uiuens abiciat᷑ donec desinat
ehis &iã requisiuit dilectiotua quiiter uemi¬
ente repudio aliisse matrimonio copula¬
uer̃. quos in utraq: parte adulteros essemani¬
festũ est. Qui uero ł uxore uiuente quã uisdis¬
sociatũ esse uideatur coniugiũ. ad aliã copͣ a festi¬

Expanded text:
Si cujus uxor adulterata fuerit, vel si ipse adulterium commiserit, septem annorum poenitentia oportet eum perfectionem consequi secundum pristinos gradus. De eo qui, uxorut non communicet. Caeterum is qui non habet uxorem, et pro uxore concubinam habet, a communione non repellatur. Tantum ut unius mulieris, aut uxoris, aut concubinae, ut ei placuerit, sit conjunctione contentus. Alias vero vivens abjiciatur, donec desinat inquit, requisivit dilectio tua, qui interveniente repudio aliis se matrimonio copularunt; quos in utraque parte adulteros esse manifestum est. Qui vero vel vivente uxore, quamvis dissociatum videatur esse conjugium, ad aliam cop
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ cada uera illox adȩccłas deferenda sint & obla¬
tiones ꝓeis offerendȩ. & mis sȩ cȩlebrandȩ annon
Quib respondemꝰ. Si om̃ib depeccatis suis pura con¬
fessionẽ Agentib & digne poenitentib cõmu¬
nio infinẽ scdm canonicũ iussũdan da est. cur
non eis qui propecatis suis pȩnã & tremã ꝑsol¬
uunt. Scriptũ estenĩ non iudicat ds̃ b inid ipsũ.¬
ures & latrones. si infurando & p̃liando occi¬
dunt᷑ uisuest peis non orandũ. sic̃phensi. aut
uulnerati prbo. Idiacono confessi fuerint.
cõmunionẽ eis non negamꝰ. Exc̃ đ. mogontia c¬
uiodi meditatione ł ꝓpt̃ cupiditatẽ iudȩũ ł
paganũ occiderit. quia non leuȩ uitiũ cũ¬
mittit᷑ uthomicidã cõuenit. poenitere quando¬
quidẽ nec & teris gentib: nisi oblatã pacẽ res¬
pueri bellũ est populo antiquopoenit᷑ inferre
m̃ tẽ ꝑuenerit. leuioe poenitentia imponen¬
daest qua ei quis a nam̃te tale quid cõmiserit

Expanded text:
utrum cadavera illorum ad ecclesias deferenda sint, et oblationes pro eis offerendae, et missae celebrandae, an non. Quibus respondebimus: Si omnibus de peccatis suis puram confessionem agentibus, et digne poenitentibus, communio in fine secundum canonicum jussum danda est, cur non eis qui pro peccatis suis poenam extremam persolvunt? Scriptum est enim: « Non vindicat Deus bis in idipsuures et latrones si in furando et praedando occiduntur, visum est pro eis non orandum. Si comprehensi aut vulnerati presbytero vel diacono confessi fuerint, communionem eis non negamus. CAP. 46. ui odii meditatione, vel propter cupiditatem, Judaeum vel paganum occiderit, quia non leve vitium committitur, ut homicidam convenit poenitere; quandoquidem nec exteris gentibus, nisi oblatam pacem respuerint, bellum est populo antiquo penitus inferre m pervenerit, levior ei poenitentia imponenda est quam ei qui sana mente tale quid commiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotali catalogo facta oblatione nĩ cõmu¬
nicauerit. aut causãdicat. & sirationabi lis
fuerit. ueniã consequat᷑. aut si non dixerit.
cõmunione priuetur tãꝗ qui populo causa
lesionis ꝯierit.¬

Expanded text:
cerdotali catalogo, facta oblatione non communicaverit, aut causam dicat, ut si rationabilis fuerit, veniam consequatur: aut si non dixerit, communione privetur tanquam qui populo causa laesionis exst
Abbreviated transcription (Latin):
dnis uob̾cũ aut sursũ corda. aut grãs agamꝰ
dño dõ nr̃o cũ nullus sit quires pondeat.
aut in canone & omiũ circũ ad stantiũ cũ
tiemo adsit. Aut quẽ inuitat ad oratio¬
nẽ cũ dicit oremꝰ. cũriullus sit quisecũor&:
aut ergo ista penitus reaicenda sunt. & ñ
solũ nonerit ꝑfectũ sacrificiũ. uerũ &ia
in curr& quis quis ille est illã terribilẽ
sententiã. Siquis tulerit dehaee. tollat
ds̃ par tẽeiꝰ delibro uite. Aut si hac muris & pari¬
eab: in susurrauert . ridiculosũ erit. Quaꝓpt̃
periculosa suꝑstitio imaxime amonas teriis
monachox &trrminandaest. Prȩuideant
aut̃ p̃lati. ut prbi in coenobiis cooperatores
habrant incȩlebratione missarũ. Si quis haec
trans gressus fuerit. ab officio suspendatur.

Expanded text:
Dominus vobiscum, Sursum corda, aut Gratias agamus Domino Deo nostro, cum nullus sit qui respondeat; aut, in canone, Et omnium circumstantium, cum nemo adsit. Aut quem invitat ad orationem, cum dicit Oremus, cum nullus sit qui secum oret? Aut ergo ista penitus reticenda sunt, et non solum non erit perfectum sacrificium, verum etiam incurret quisquis ille est illam terribilem sententiam: Si quis tulerit de hoc, tollat Deus partem ejus de libro vitae, aut si haec muris et parietibus insusurraverit, ridiculosum erit. Quapropter periculosa superstitio maxime a monasteriis monachorum exterminanda est. Praevideant autem praelati ut presbyteri in coenobiis cooperatores habeant in celebratione missarum. Si quis haec transgressus fuerit, ab officio suspendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quiinipsa par roechia lecto decũbunt. ꝓnuꝑ
defunctis. in quib singillatĩ p̃cib plebs oratio¬
nẽ dominicã subsilentio dicat. sacer dos uero
orationes adhoc ꝑtinentes ꝑsingulas ad mo¬
nitiones sollẽpnit &pls at. Posthaecsacra
celebret᷑ oblatio. Ait enĩ apłs. Obsecro pri¬
mũ om̃iũ fieri orationes. obsecrationes.
gratiarũ acciones. & cetera.

Expanded text:
qui in ipsa parochia lecto decumbunt, pro nuper defunctis, in quibus sigillatim precibus plebs Orationem Dominicam sub silentio dicat. Sacerdos vero orationes ad hoc pertinentes per singulas admonitiones solemniter expleat. Post haec sacra celebretur oblatio. Ait enim Apostolus: Obsecro, primum omnium fieri orationes, obsecrationes, gratiarum actiones, et caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
on oporide cdericos uellaicos r eligiosos. ante
sacrã horã die terciã inire conuiuia neq: ali¬
quando dericos rusi hymno dicto ȩdere panẽ
x post erbũ gr̃as autondõ referri¬
tsacram̃ta altaris
nonnisi aie iunis cȩlebrent᷑ & cepto uno die ani¬
uersario quocena dñi celebratur. Nãsia liquoꝵ
ꝓmeridianotẽ pore defunctix siue ep̃oꝵ siue¬

Expanded text:
Non oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem, et post cibum gratias auctori Deo referrsacramenta altaris nonnisi a jejunis celebrentur, excepto uno die anniversario quo coena Domini celebratur. Nam si aliquorum pomeridiano tempore defunctorum epi
Abbreviated transcription (Latin):
&iã accedentib: tresorationes consumari fideliũ.
ita in prima quidem subsilentio seða uero & tercia
ꝑ &clamationes solitas & pleantur.
monẽ in tramissarũ sollẽpnia habitũ ad plebẽ
sacerdos admoneat. ut iuxta apłicã institutio¬
nẽ . orationẽ om̃s in cõmune ꝓdiuersis¬

Expanded text:
iscedentibus tres orationes consummari fidelium, ita ut prima quidem sub silentio, secunda vero et tertia per exclamationes solitas expleantur. monem intra missarum solemnia habitum ad plebem, sacerdos admoneat ut juxta apostolicam institutionem orationem om
Abbreviated transcription (Latin):
t prbt uł diaconꝰ. ł quilib& ȩccłȩ deputatꝰ
deric̾ suntra ciuitatẽ fuerit ł in loco in quo
eecłaest aut castaella aut uicus. aut uillȩ ad
ecclam ad sacrificiũ cotidianũ non uenertt
cleric̃ non habeatur si castigatus non em̃ dauerit.

Expanded text:
ter vel diaconus vel quilibet ecclesiae deputatus clericus, si intra civitatem fuerit, vel in loco in quo ecclesia est, aut castella, aut vicus, aut villae, ad ecclesiam ad sacrificium quotidianum non venerit, clericus non habeatur, si castigatus non emendaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
abernas pullus clericoꝵ ut canonũ ꝓhibent
decreta. causa sumendi cibi aut potꝰ. audeat
ingredi. Si quis hacino lauerit. ut scõꝵ cano¬
nũ contemptor acerrimis cocri plat᷑ disci¬
plinis.

Expanded text:
abernas nullus clericorum, ut canonum prohibent decreta, causa sumendi cibi aut potus audeat ingredi. Si quis haec violaverit, ut sanctorum canonum contemptor, acerrimis corripiatur disciplinis.
Abbreviated transcription (Latin):
Si feminã ad altare ꝑmittit accedere & qđ ñ li¬
c& calicem dñi tangere CAP XIUI
Si ꝑ pecumã fuerit ordinatus ł ipsã inqua cantat
p̃tio obtinuerit aecclesiam. CAT̃ XIUII
Sialiã ante habuerit ȩccłam. & eademissa ad
aliã quaestus causa migrauerit. caP̃XLUIII

Expanded text:
mittat accedere, et, quod non licet, calicem Domini tangere. 44. Si per pecuniam fuerit ordinatus, vel ipsam in qua cantat pretio obtinuerit ecclesiam. 45. Si aliam ante habuerit ecclesiam, et, ea dimissa, ad aliam quaestus causa migraverit. 46.
Abbreviated transcription (Latin):
riũ &curtẽ ubi ȩccła & domꝰ prb̃i continet᷑ &siha¬
bead mancipia quatuor.¬
uot mansos ha¬
beat ingenuiles. & quot ser uiles
ut a colas. unde decima reddat᷑
onsi derandũ ȩtiã sia triũ ȩccłȩ sit sepe munitum. ne
aliqua in munditia polluat᷑.¬
nquirendũ si prbt cellã habeat iux taeccłam.
aut si suspitiosa incircuituhostiola sint.
uspitio sus deali quafeminasit. aut in sua domo aliquã
sub intro ductã habeat mulierẽ.
ipbaptizandis infantib: aut infirmisrec̃ciliandis
iarma ferat inseditione
icanũ autauiũ iocis deseruiat.
i intaber nis bibat.
idercũ habeat qͥleget epł̃aon ł lectionẽ & qͥad missa
respondeat & cũ eo psal mos cant&
inoctur nis horis ad matutinas laudes ꝑsoluen¬
das omni nocte surgat.
i primã terciã sexiã nonã certortẽp signo ȩecde
de nunti& & cursũ debitũ cant&.¬

Expanded text:
 et domus presbyteri continetur, et si habeat mancipia quatuor.uot mansos habeat ingenuiles, et quot serviles, aut accolas, unde decima reddatur. Considerandum etiam si atrium ecclesiae sit saepe munitum, ne aliqua immunditia polluatnquirendum si presbyter cellam habeat juxta ecclesiam, aut suspiciosa in circuitu ostiola sint. 17. Si suspiciosus de aliqua femina sit, aut in sua domo aliquam subintroductam habeat mulierem. Si pro baptizandis infantibus, aut infirmis reconciliandis, i arma ferat in seditione. 24. Si canum aut avium jocis deserviat. 25. Si in tabernis bibat. 26. Si clericum habeat qui legat Epistolam vel lectionem et qui ad missam respondeat, et cum eo psalmos cantet. 27. Si nocturnis horis ad matutinas laudes persolvendas omni nocte surgat. 28. Si primam, tertiam, sextam, nonam certo tempore signo ecclesiae denuntiet, et cursum debitum cant