comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meiusdem anni custodia te atqp lutium¬
Murenam fortuna potiuss& aliquo tecum hoc
rei publice unculo esse cominctu quod atro¬
citer in senatu dixisti aut non dixisses aut
seposuisses aut mitiorem in partem int̾pre¬
tarere ac te ipũm quantu ego opimone an¬
guror nũc et animi quodain impetu com¬
Sitatum et ui nature atq ingenii elatum
et recentibus p̃ceptoꝵ studiis flagrantem ia
usiis flectet dies lemet etas mitłgabit Et ei̃
mihi isti ⁊pĩ udent᷑ uestri p̃ceptores ut uir¬
tutis magistri finis officioꝵ paulo longus
ꝙͣ natura uellet protulisse ut cum ad filtimu
aiõ contendissemꝰ ibi tamen ubi oporteret
consisterem N ihil ignoueris imo aliquid
sistito gratie cumꝰ offitiu et fides postulabit
te. sed tamen est laus aliqua seueritatis ĩ sen¬
ucerit melior. Hunis cemoi scipio ille fuit
quem non pemtebat facere idem quod tu
Habere erueditissimu hominem et pene do¬

Expanded text:
in eiusdem anni custodia te atque L.Luin eiusdem anni custodia te atque L.LuMurenam fortuna posuisset, aliquo te cum hoc rei publicae vinculo esse coniunctum; quod atrociter in senatu dixisti, aut non dixisses aut, si potuisses, mitiorem in partem interpretarere. ac te ipsum, quantum ego opinione auguror, nunc et animi quodam impetu concitatum et vi naturae atque ingeni elatum et recentibus praeceptorum studiis flagrantem iam usus flectet, dies leniet, aetas mitigabit. etenim isti ipsi mihi videntur vestri praeceptores et virtutis magistri finis officiorum paulo longius quam natura vellet protulisse ut, cum ad ultimum animo contendissemus, ibi tamen ubi oporteret consisteremus. 'nihil ignoveris.' immo aliquid,sistito gratiae, cum officium et fides postulabit. te; sed tamen est laus aliqua humanitatis. 'in senntentia alia vicerit melior. huiusce modi Scipio ille fuit quem non paenitebat facere idem quod tu, habere eruditissimum hominem Panaetium do
Abbreviated transcription (Latin):
enm Cato ihe quoq in adulescentia dif¬
fusum ingrnio meo quesisse adiumẽta doc¬
trine nostri in ꝙͣ illi a Platone et Aristote¬
le moderati homies et temperati am̃t apd
sapientem ualere aliquando grãm uiti
boni eẽ misereri distincta genera ẽẽ delic¬
toꝵ et dispares penas ẽẽ apisd hoiẽm con¬
stantem ignoseendi locint ip̃m sapienter
sepe aliquid opinari quod nesciat irascino
nunꝙͣ exorari eundem et ꝑlacari quod dix¬
erit niterdu suta rectus sit mutare desẽ¬
tentia decedere aliquando omẽs uirtutes
mediotritate quadam ẽẽ moderatas. Hos
ad magrõs siqua te fortima Cato cum ista
natura detulisset nõ tu quidem uir me¬
hor esses nec fortior nec tempantior neq
iustior neq eram ẽẽ potes seł paulo ad le¬
intatem propensior nõ accusares nullis
adductus miacitus nulla lacessitus iut¬
na ptudentissimu hominem sũma dig¬
mtate atq honestate preditu putares cuꝰ

Expanded text:
enim, Cato, me quoque in adulescentia difenim, Cato, me quoque in adulescentia diffisum ingenio meo quaesisse adiumenta doctrinae — nostri, inquam, illi a Platone et Aristotele, moderati homines et temperati, aiunt apud sapientem valere aliquando gratiam; viri boni esse misereri; distincta genera esse delictorum et disparis poenas; esse apud hominem constantem ignoscendi locum; ipsum sapientem saepe aliquid opinari quod nesciat, irasci non numquam, exorari eundem et placari, quod dixerit interdum, si ita rectius sit, mutare, de sententia decedere aliquando; omnis virtutes mediocritate quadam esse moderatas. hos ad magistros si qua te fortuna, Cato, cum ista natura detulisset, non tu quidem vir melior esses nec fortior nec temperantior nec iustior — neque enim esse potes — sed paulo ad lenitatem propensior. non accusares nullis adductus inimicitiis, nulla lacessitus iniuria, pudentissimum hominem summa dignitate atque honestate praeditum; putares, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nari nullius rei pemitere nulla inre falli
sissimus Marcus Cato autoribus eruditis¬
simis iter inductus arripuit neq disputã¬
dicausa ut magna pars set ita uiuendi
Petunt aliquid publicani caue quicꝙͣ ha¬
beat momenti grã supplices aliqui uenĩt
miseri et calamitosi sceleratus et nefarius
fueris si quicꝙͣ masericordia adductus fe¬
ceris fatetur aliquis se peccasse et eiusdem
delicti uemam petit nefarium ẽ facinus
ignoscere at leue delictum est Omiã pecca¬
ta sunt paria dixisti. quippe iata fixu et
statutum est Non reductus es s& opimoe
sapienis nihil opinatur errasti aliqua ĩ re
maledici putat. Hac ex disciplina nob
illa sunt dixi in senatu me nomen cõsu¬
latis candidati delatuꝵ rratus dixisti nũꝙͣ
inquit sapiens rrascitur at temporis causa
ĩprobi inquit hoĩs set mendatio fallere
mittate sententiam tuxpe est ex orari scelus
misereri flagitiu Nostri enim illi fatebor

Expanded text:
nari, nullius rei paenitere, nulla in re fallinari, nullius rei paenitere, nulla in re fallisissimus, M.Marcus Cato, auctoribus eruditissimis inductus adripuit, neque disputandi causa, ut magna pars, sed ita vivendi. petunt aliquid publicani; cave ne quicquam habeat momenti gratia. supplices aliqui veniunt miseri et calamitosi; sceleratus et nefarius fueris, si quicquam misericordia adductus feceris. fatetur aliquis se peccasse et sui delicti veniam petit; 'nefarium est facinus ignoscere.' at leve delictum est. 'omnia peccata sunt paria.' dixisti quippiam: 'fixum et statutum est.' non re ductus es sed opinione; 'sapiens nihil opinatur.' errasti aliqua in re; male dici putat. hac ex disciplina nobis illa sunt: 'dixi in senatu me nomen consularis candidati delaturum.' iratus dixisti. 'numquam' inquit 'sapiens irascitur.' at temporis causa. 'improbi' inquit 'hominis est mendacio fallere; mutare sententiam turpe est, exorari scelus, misereri flagitium.' nostri autem illi — fatebor
Abbreviated transcription (Latin):
durior ꝙͣ aut ueritas aut natura patiatur
Et quoniam non est nobis hec oratio habẽda
aut imperita multitudine aut in aliquo cõ¬
uentu agrestiu audatius paulo destudiis hu¬
manittis que & mihi et uobis nota et
udicanda sunt disputabo Fuit em uir
sũmo ingenio Ceno cuiꝰ inueritoꝵ emu¬
li stoici non min̾ant᷑. Huius sententie
sunt etiam p̃cepta eiusmoĩ. Sapientẽ grã
nimnꝙͣ molieri nũꝙ cuiꝰꝙͣ delicto ignoscẽ
neminem miscricordem esse insi stultum
et leuem Uiri non esse neq exorari neq pla¬
cari solos sapientes esse si distortissimi sunt
formosos si mendicissim sunt dinites siser¬
uitutem seruiant reges. Nos autem qui sa¬
pientes non siis fagituos exnles hostis
nisanos demq esse ditunt. Omĩa peccata
esse paria omẽ delictum scelus esse nefariu
nec minus delinquere eum qui gallu gal¬
linatiu cum opus non fuerit ꝙͣ eum qui
patrem suffocauerit. Sapientem trihil opi¬

Expanded text:
durior quam aut veritas aut natura patitur. durior quam aut veritas aut natura patitur. et quoniam non est nobis haec oratio habenda aut in imperita multitudine aut in aliquo conventu agrestium, audacius paulo de studiis humanitatis quae et mihi et vobis nota et iucunda sunt disputabo. in M.Marsummo ingenio vir, Zeno, cuius inventorum aemuli Stoici nominantur. huius sententiae sunt et praecepta eius modi. sapientem gratia numquam moveri, numquam cuiusquam delicto ignoscere; neminem misericordem esse nisi stultum et levem; viri non esse neque exorari neque placari; solos sapientes esse, si distortissimi sint, formosos, si mendicissimi, divites, si servitutem serviant, reges; nos autem qui sapientes non sumus fugitivos, exsules, hostis, insanos denique esse dicunt; omnia peccata esse paria; omne delictum scelus esse nefarium, nec minus delinquere eum qui gallum gallinaceum, cum opus non fuerit, quam eum qui patrem suffocaverit; sapientem nihil opi
Abbreviated transcription (Latin):
mnpertnitie ciuiu repudietitꝰ. Nam siquis hoc
fotte dicet Catonem descensitu ad accusan¬
dum nõ fiusse insi pxius de causa indicass&
miquam legem udices et miseram cõditionẽ
iastituet periculis hor̃i si estimabit uiditu
accus atoris in rcum aliquo preuiditio ualẽ
oporitre. Ego tun consiliu Eato proptee sin¬
gulare amitm mei de tua uirtute uiditiu
iutuperare nõ nulla forsitan re et lerurer
emetidare possim. Non multa peccas ĩqt
ille fortissimo uito semor magr̃ s& peccas
te regere possum At ego non te uerissime dix¬
erim peccare te inhil iteq ulla inre tecẽ eus
moĩ lit corrigendis potuis ꝙͣ lenittt ĩflecten¬
dus cẽ indear̾e finxit eintti te ipsa natura
ad honestatem grauitatem temperantiara ma¬
gnitudinem aisim iustitiam ad omẽs demiq
uirtutes magnu homine et excelsum Ac¬
cessit iis tot doctrina non moderata nec
mitis sed ut mihi iudetur paulo asporior &

Expanded text:
in pernicie civium repudientur. nam si quis hoc in pernicie civium repudientur. nam si quis hoc forte dicet, Catonem descensurum ad accusandum non fuisse, nisi prius de causa iudicasset, iniquam legem, iudices, et miseram condicionem instituet periculis hominum, si existimabit iudicium accusatoris in reum pro aliquo praeiudicio valere oportere. ego tuum consilium, Cato, propter singulare animi mei de tuaum; non nulla forsitan conformare et leviter emendare possim. 'non multa peccas,' inquit ille fortissimo viro senior magister, 'sed peccas; te regere possum.' at ego non te; verissime dixerim peccare te nihil neque ulla in re te esse huius modi ut corrigendus potius quam leviter inflectendus esse videare. finxit enim te ipsa natura ad honestatem, gravitatem, temperantiam, magnitudinem animi, iustitiam, ad omnis denique virtutes magnum hominem et excelsum. accessit istuc doctrina non moderata nec mitis sed, ut mihi videtur, paulo asperior et
Abbreviated transcription (Latin):
ma eloquentia sũma fides sũma integritas
autoritas tauta quanta imperio pop̾uli ro¬
mani quod illuus opera tenebatur sepe hoc
maiores natu dicere audiui hanc accusato¬
ris eximiam uim dignitatem phurimũ lutio
Cocte profuisse Nolutrunt sapientissimiho¬
mines qui tum tem illam iudicabant ita ꝙ̃q̃
cadere inauditio ut mitis aduersatii irib
abiectus inderetur. Quid seruiu Galbami
Nam traditum memorie non ne pro auo
tuo fortissimo atq florentissimo uo Marco
Catonĩ incumbenti ad eius petratiem popuil
romatius eripuit Semper in hac ciuitate in¬
mis magnis accusatoꝵ operibris et populus
uniu̾sts et sapientes ac multum inposteru
prospiticntes uidices restiterũt. Nolo accu¬
sator in uuditiu potentiam afferat nõ uim
maiorem aliquam non autoritattm excelle¬
tem non nitiam gram ualeant hec omia
ad salutem ĩ nocenflu ad opem ĩpotentur
ad auxiliu calamitosoꝵ in periculo uero et

Expanded text:
ma eloquentia, summa fides, summa integritas, ma eloquentia, summa fides, summa integritas, auctoritas tanta quanta in imperio populi Romani quod illius opera tenebatur. saepe hoc maiores natu dicere audivi, hanc accusatoris eximiam vim et dignitatem plurimum L.Lucio Cottae profuisse. noluerunt sapientissimi homines qui tum rem illam iudicabant ita quemquam cadere in iudicio ut nimiis adversarii viribus abiectus videretur. quid? Ser. Galbam — nam traditum memoriae est — nonne proavo tuo, fortissimo atque florentissimo viro, M.Marco Catoni, incumbenti ad eius perniciem populus Romanus eripuit? semper in hac civitate nimis magnis accusatorum opibus et populus universus et sapientes ac multum in posterum prospicientes iudices restiterunt. nolo accusator in iudicium potentiam adferat, non vim maiorem aliquam, non auctoritatem excellentem, non nimiam gratiam. valeant haec omnia ad salutem innocentium, ad opem impotentium, ad auxilium calamitosorum, in periculo vero et
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quo facto lcha udctur p̃toriue
Candidatus in consularem quasi desultoris
in quadrigarum curriculum inqirrere cuiꝰ
competitores si nihil deliquerũt dignitati
coꝵ concessit cum petere destitit sin̾ autem
coꝵ aliquis larginis est expetendus aicus
est quui alienatti potus inuiriam ꝙ̃ suam
persoquat᷑¬
Ucgio ad nuncad Marcum Catonem qͥd
est firmamentu et rohur totius actusatibĩs
qui tamonita grauis est accusator et uehę¬
mens ut multo magis eius autoritatem ꝙͣ
criminatignem ꝑtimescam In quo ego accu¬
satoce uidices primu illud deprecabor ne
quid Lutii Murene dignitas illius nequid
expectatio tribimatiis hequid tonus uite
splendor et grauitas noceat. Demq ne ea soli
huic obsint bona Marci Catoriis que ille ad¬
eptus est ut multis prrodesset bis consulfuerat
publius a fricanus et duos terrori huiꝰ impii
Carthaginemet. Numaatiamq deleuerat
cum acc̾nsauit luciu Coctam erat in eosũ¬

Expanded text:
nescio quo pacto mihi videtur praetorius nescio quo pacto mihi videtur praetorius candidatus in consularem quasi desultorius in quadrigarum curriculum incurrere. cuius competitores si nihil deliquerunt, dignitati eorum concessit, cum petere destitit; sin autem eorum aliquis largitus est, expetendus amicus est qui alienam potius iniuriam quam suam persequatio nunc ad M.Marcum Catonem, quod est fundamentum ac robur totius accusationis; qui tamen ita gravis est accusator et vehemens ut multo magis eius auctoritatem quam criminationem pertimescam. in quo ego accusatore, iudices, primum illud deprecabor ne quid L.Lucii Murenae dignitas illius, ne quid exspectatio tribunatus, ne quid totius vitae splendor et gravitas noceat, denique ne ea soli huic obsint bona M.Marci Catonis quae ille adeptus est ut multis prodesse possit. Bis consul fuerat P.Publius Africanus et duos terrores huius imperi, Carthaginem Numantiamque, deleverat cum accusavit L. Cottam. erat in eo sum
Abbreviated transcription (Latin):
dum dignnitatis conatus est uenat in percu¬
lumne sitea que telicta et hec que ab ipõ
parata sunt aiutat. Caem de propterstu¬
qim noue laudis etiam inueteris fortu¬
ne cuscrimen adducitur que cur sũt gra¬
nia iudices tum ulud acełbissinu ẽ quod
habet eos actusatores nõ qui odio ĩunia¬
tarum ad accui nidum Sec quistudioas¬
cusatidi ad inimicitias descenderent ł lã
ut onuittam Sęriuum sinpatiu quẽ intel¬
ligo nõ ĩ uria Lucũi Murene sec hotioris
contentione permotu accusat paterrus
amicus tum postinnus uetus utait ipse ui¬
cun ac necessarins qui uccessitudinis ca¬
usas comeluris protuit simultatis nollã
cõtuemotar potuit agisat secnins dul¬
pitius sedalis filius ci in gerno paterra
orc̃s pecessariĩ mnnitios esse dedebant
Accusat Miarcus cat qu quanꝙ a mure¬
na nuila reuinꝗͣ alicous fuit rñ ea cẽdi¬
tiois uiohilis erat inhac ciutatotatas ut
enis opei ut ragemu presicio multis etia
respondobo iguur postutio pemiu qua

Expanded text:
atis conatus est, venit in periculum ne et ea quae ei relicta, et haec quae ab ipso parta sunt amittat, deinde propter studium novae laudis etiam in veteris fortunae discrimen adducitur. quae cum sunt gravia, iudices, tum illud acerbissimum est quod habet eos accusatores, non qui odio inimicitiarum ad accusandum, sed qui studio accusandi ad inimicitias descenderint. nam ut omittam Servium Sulpicium quem intellego non iniuria L.Lucio Murenae sed honoris contentione permotum, accusat paternus amicus, C.Gaius Postumus, vetus, ut ait ipse, vicinus ac necessarius, qui necessitudinis causas compluris protulit, simultatis nullam commemorare potuit. accusat Ser. Sulpicius, sodalis filius, cuius ingenio paterni omnes necessarii munitiores esse debebant. accusat M.Marcus Cato qui cum a Murena nulla re umquam alienus fuit, tum ea condicione nobis erat in hac civitate natus ut eius opes, ut ingenium praesidio multis etiam respondebo igitur Postumo primum qui
Abbreviated transcription (Latin):
hos menses in hom ines audaͥssimõs
est facta lemtate ac miscricordia miti
causa debettum etiam uestri amii ac
uirtutis declarare non esse cos uos ad qͣł
potissimum interposita reiectione de¬
uenire conuenerit. Linquo ego indiceis¬
tulat tantum hortor ut cõr̃ studio qͥm
in re publica comuncti sumus mansucta¬
dine et misericordia uestra failsam a nobs
crudelitatis famam repellamus

Expanded text:
hos mensis in homines audacissimos hos mensis in homines audacissimos facta sunt lenitate ac misericordia mitigsa ipsa debet, tum est vestri animi atque virtutis declarare non esse eos vos ad quos potissimum interposita reiectione devenire convenerit. in quo ego vos, iudicestulat, tantum hortor ut communi studio, quoniam in re publica coniuncti sumus, mansuetudine et misericordia nostra falsam a nobis crudelitatis famam repellamus
Abbreviated transcription (Latin):
piditatem o. preposteram gratulatione
ꝙͣ çito illa ominia ex letitia & uoluptate
Ad luctum et lacrimas reciderunt ut
hiic spoliato honore fama fortuns de¬
ẽe inderetur aut cii noue calamitatis
locus ullus relictus esset. Uiget eadem
fortuna que cepit. Repperit nouu me¬
rorem non patitur hominem calamito¬
sum uno iodo afflictum uno ĩ luctu
perire. S& iam impedior ego met Indi¬
ces dolore animi ne de huius miscria
plura dicam. Uestrę iam sunt p̃ces Iudi¬
ces in uestra mansuetudine atq huma¬
nitate causam totam repono Uos et re¬
iectio re interposita nilslispicantibus
nobis repentini innos indices consedis¬
tis ab accusatoribus delecti ad spem acer¬
bitatis a fortuna nobis ad presidium
ĩnocentie constituti ut ego quid de me
populus Romaniis existimaret quia seue¬
ruis in improbos fuctam laboram et que
prima ĩnocentis mihi defensio est oblata
suscepi sic uos seueritate indinoꝵ que p

Expanded text:
piditatem, o praeposteram gratulationem! piditatem, o praeposteram gratulationem! quam cito illa omnia ex laetitia et voluptate ad luctum et lacrimas recciderunt, uthuic spoliato fama, honore, fortunis deesse videretur? aut cui novae calamitati locus ullus relictus? Vrget eadem fortuna quae coepit, repperit novum maerorem, non patitur hominem calamitosum uno malo adflictum uno in luctu perire. sed iam impedior egomet, iudices, dolore animi ne de huius miseria plura dicam. vestrae sunt iam partes, iudices, in vestra mansuetudine atque humanitate causam totam repono. vos reiectione interposita nihil suspicantibus nobis repentini in nos iudices consedistis, ab accusatoribus delecti ad spem acerbitatis, a fortuna nobis ad praesidium innocentiae constituti. Vt ego quid de me populus Romanus existimaret, quia severus in improbos fueram, laboravi et, quae prima innocentis mihi defensio est oblata, suscepi, sic vos severitatem iudiciorum quae per
Abbreviated transcription (Latin):
honore neq gratia neq fortums ante fer¬
ret Nunc spͥoliatus omñi dignitate que
crepta sunt non te petit quodd fortuna ĩ
malis reliqui fecit ut cum parente cum
liberis cum fratre cum iis necessariis iun¬
gere suam calamitatem liceat id sibi ne
eripiatis iudices uos obtestamur Te ipu
oportebat Honoris enim contentio nos
ad causam non inimicitie deduxerũt
S& cum hinc omnia cum honore detcͣ¬
ta sint cum in hac fortuna misera ac luc¬
tuosissima destitutus sit quid est quod ex¬
pectas amplius. Lucis ne hanc usurata eri¬
pere uis plenam lacrimaru atq meroris
quam clim matimo cruciatu atq dolo¬
re retinet. Lihenter reddiderit adempta
ignominia fidissimi criminis an uero
inimicum ut expellas cuius ex miscriie
si esses exudelissimus indendo fructum
caperes maiorem ꝙͣ audiendo o miseꝵ
Oinfelicem illum diem quo consul omĩ¬
bus publius silla renuntiatus O falsam
spem .o. uolucrem fortunam o. cecam cu¬

Expanded text:
honore neque gratia neque fortunis anteferhonore neque gratia neque fortunis anteferret, nunc spoliatus omni dignitate quae erepta sunt non repetit; quod fortuna in malis reliqui fecit, ut cum parente, cum liberis, cum fratre, cum his necessariis lugere suam calamitatem liceat, id sibi ne eripiatis vos, iudices, obtestatur. te ipsum oportebat; honoris enim contentio vos ad causam, non inimicitiae deduxerunt. sed cum huic omnia cum honore detracta sint, cum in hac fortuna miserrima ac luctuosissima destitutus sit, quid est quod expetas amplius? Lucisne hanc usuram eripere vis plenam lacrimarum atque maeroris, in qua cum maximo cruciatu ac dolore retinetur? libenter reddiderit adempta ignominia foedissimi criminis. an vero inimicum ut expellas? cuius ex miseriis, si esses crudelissimus, videndo fructum caperes maiorem quam audiendo. O miserum et infelicem illum diem quo consul omnibus centuriis P. Sulla renuntiatus est, o falsam spem, o volucrem fortunam, o caecam cu
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinis iuratur. Nam ipse quidem si
erit uestro iuditio liberatus que habet or¬
namenta que solana iute reliqua quibꝰ
letari et perfrm possit domus etit credo
exornata aperientur maioru ymagines
ipse ornatum ac nestitum recuperabit
Omiã hec iudices amissa surit oiniã ge¬
neris nominis honoris insignia atq or¬
stis appelletur ne hanc labem tanti gene¬
ris in familia relinquat id laborat ⁊d
sit traditurus ne eterna memoriam de¬
decoris relinquat. Hic uos orat indices
patriuis ut se aliquando si non integra
fortuna ut afflicta patri suo gratulati
sinatis. Hiuc misero notiora sunt iuditior
de uita publii Sille iudices s& de sepultaͬ
contenditur uita erepta est superiore iudi¬
tio nũc ne corpus eiifiatur laboramus. ꝗd
enim est hinc reliqui quod inuita hac te¬
neat Aut quid est quam obrem hec cuiꝙͣ
uita uideatur. Nuper his homo fuit iñ
ciutate publius Silla ut nemo ei se neꝙ

Expanded text:
pitudinis inuratur. nam ipse quidem, si pitudinis inuratur. nam ipse quidem, si erit vestro iudicio liberatus, quae habet ornamenta, quae solacia reliquae vitae quibus laetari ac perfrui possit? domus erit, credo, exornata, aperientur maiorum imagines, ipse ornatum ac vestitum pristinum recuperabit. omnia, iudices, haec amissa sunt, omnia generis, nominis, honoris insignia atque orstis appelletur, ne hanc labem tanti sceleris in familia relinquat, id laborat, id sit traditurus, ne aeternam memoriam dedecoris relinquat. hic vos orat, iudices, parvus, ut se aliquando si non integra fortuna, at ut adflicta patri suo gratulari sinatis. huic misero notiora sunt itinera ide vita P. Sullae, iudices, sed de sepultura contenditur; vita erepta est superiore iudicio, nunc ne corpus eiciatur laboramus. quid enim est huic reliqui quod eum in hac vita teneat, aut quid est quam ob rem haec cuiquam vita videatur? nuper is homo fuit in civitate P. Sulla ut nemo ei se neque
Abbreviated transcription (Latin):
ilioq seruastis testor integro me animo
ac libero pubiii sille causat defendere e
nullum ame scicnte facinus occultari uł¬
lum scelus susceptum contra salutem oiũ
defendi ac tegi nihil de hoc consul cõperi
nihil suspicatus sum nhilaudim. Itaq
idem ego ille qui uehemens in alios qui
in exorabilis inceteros iusus sum psolia
patrie quod debiu reliqua iam ame mec
nissimus in quo uehemens fui uobiscu
nil feci insi coactus rerpriblice p̃cipitãti
subrieni patriam demersam extuli mise¬
ricordia ciuium adducti tunc fuimus tã
uehementes ꝙͣ necesse fuit. Salus eẽt oiu
amissa una nocte insi ẽẽt seueritas illa su¬
scepta S& ut ad sceleratoꝵ penam amore
rei publice sum adductus sic ad salute
in nocentium uoluntate adducor. Nihil
dignum misericordia digna multa neq
enim propulsande calamitatis sue causa
supplex ad uos indices confugit s& nequa
generi ac nomini suo nota tiefarie tur¬

Expanded text:
ilioque servastis, testor integro me animo ilioque servastis, testor integro me animo ac libero P. Sullae causam defendere, nullum a me sciente facinus occultari, nullum scelus susceptum contra salutem omnium defendi ac tegi. nihil de hoc consul comperi, nihil suspicatus sum, nihil audivi. itaque idem ego ille qui vehemens in alios,qui inexorabilis in ceteros esse visus sum, persolvi patriae quod debui; reliqua iam a me mealenissimus; in quo vehemens fui vobiscum nihil feci nisi coactus, rei publicae praecipitanti subveni, patriam demersam extuli; misericordia civium adducti tum fuimus tam vehementes quam necesse fuit. salus esset amissa omnium una nocte, nisi esset severitas illa suscepta. sed ut ad sceleratorum poenam amore rei publicae sum adductus, sic ad salutem innocentium voluntate deducor. nihil dignum, misericordia digna multa. neque enim nunc propulsandae calamitatis suae causa supplex ad vos, iudices, confugit, sed ne qua generi ac nomini suo nota nefariae tur
Abbreviated transcription (Latin):
non his temporibus caput meum obtu¬
li pro patrie periculis omnibus nõ arit
ita sunt extncti quos inci aut ita grati
quos seruaui ut ego mihi plus appetere
coner ꝙͣ quantum om̃es inimiti ĩ ui¬
diq patiantur graue esse eum in detur
qui inuestigarit conuirationem qui op
presserit cui Senatus singularibus uerbis
grãs egerit cui uni togato supplicationem
Aecretierit. Dicere iniuditio non defende¬
rem si conuirasset non dico id quod graue
est dico illud quod is causis coniuiratio¬
nis cum autoritati assumam sed pudori
meo. Ego ille conuirationis ĩ uestigator
atq ultor certe non defenderem Sillam
si coniurasse arhitrarer. Ego uidices de ta¬
tis horum periculis cum quererem omia
nullius suspitione nullius literis de re¬
publica Sille rem ullam ad me eẽ delata
Quam obrem uos diĩ patrii acpęnates
Hoc imperium qui hanc facultatem po
pulumq romanum qui hec tecta atb
templa me consule uestro numine alix¬

Expanded text:
non eis temporibus caput meum obtunon eis temporibus caput meum obtuli pro patria periculis omnibus, non aut ita sunt exstincti quos vici aut ita grati quos servavi, ut ego mihi plus appetere coner quam quantum omnes inimici invidique patiantur. grave esse videtur eum qui investigarit coniurationem, qui patefecerit, qui oppresserit, cui senatus singularibus verbis gratias egerit, cui uni togato supplicationem decreverit, dicere in iudicio: 'non defenderem, si coniurasset.' non dico id quod grave est, dico illud quod in his causis coniurationis non auctoritati adsumam, sed pudori meo: 'ego ille coniurationis investigator atque ultor certe non defenderem Sullam, si coniurasse arbitrarer.' ego, iudices, de tantis omnium periculis cum quaererem omnia, nullius suspicione, nullius litteris de P. Sulla rem ullam ad me esse delatam. quam ob rem vos, di patrii ac penates, hoc imperium, qui hanc libertatem, qui populum Romanum, qui haec tecta atque templa me consule vestro numine aux
Abbreviated transcription (Latin):
reconderim flamam restrixerim eiusd
nunc causam uitamq defendere. Si medi¬
usfidius iudices non te ipsa respublica me¬
is laboribus & periculis conseruata ad gra¬
uitatem animi et constantiam sua digni¬
tate reuocaret tamen hoc natura ẽ ĩsit̾u
ut quem timueris qui cum de uita fortu¬
nisq contenderis cunis ex insidiis euascris
hunc semper oderis. Sed cum agatur honol
meus amplissimus gloria rerinn gestaru
singularis cum quotieris quisq ẽ In hoc
scesere conuictus totiens renouetur memo¬
ria per me inuente salutis. Ego sum tam
deniens ego eomittam ut que pro salute
oium gessꝰ casum magis & fellcitate ame
ꝙͣ uirttite et consilio gesta esse iudeantur
Lego hoc tibi sumes dicet fortasse quispia
ut quia tu defendis innocens iudicetut.
Ego uero iudices non modo mihi nil as¬
silmo in quo quispiam repugnet s& etiã
si quid ab homibus conceditur id reddo
ac remitto. Non mea republica uersor

Expanded text:
rettuderim flammamque restinxerim, eiusdem rettuderim flammamque restinxerim, eiusdem nunc causam vitamque defendere? si me dius fidius, iudices, non me ipsa res publica meis laboribus et periculis conservata ad gravitatem animi et constantiam sua dignitate revocaret, tamen hoc natura est insitum ut, quem timueris, quicum de vita fortunisque contenderis, cuius ex insidiis evaseris, hunc semper oderis. sed cum agatur honos meus amplissimus, gloria rerum gestarum singularis, cum, quotiens quisque est in hoc scelere convictus, totiens renovetur memoria per me inventae salutis, ego sim tam demens, ego committam ut ea quae pro salute omnium gessi, casu magis et felicitate a me quam virtute et consilio gesta esse videantur? 'quid ergo? hoc tibi sumis,' dicet fortasse quispiam, 'ut, quia tu defendis, innocens iudicetur?' ego vero, iudices, non modo mihi nihil adsumo in quo quispiam repugnet sed etiam, si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto. non in ea re publica versor,
Abbreviated transcription (Latin):
lares fuisse ꝙͣ his temporibus & periculis ꝗb
pene oppressa est res publica quis non de
cipue de consularibiis dicoseu disputoꝰ. Na
hec et hoium ornatissimoꝵ qui pretores fu¬
exunt et uniuersi Senatus comuhis est laus
ut constet post hoium memoriam nunꝙͣ
in illo ordine plus uirtutis plus a moris in
rem publicam plus grauitatis fuisse. S& qr
sunt descripti consitlares de his taritum
mihi dicendum pritau quod satis eẽt atte¬
stantem memoriam omium neminem
esse ex illo honoris gradu qui non omni
studio uirtute autonitate studuerit ad re
publicam conseruandam. S& quid ego ꝗ
Catilinam non laudaui qui reo catiline
consul non affui qui testimoniu de con¬
iuratione dixi in alios. Adeo ne uobis alie¬
nus a sanitate adco oblitus constantie mee
adeo ĩmemor rerum gestarum a me esse ui¬
deor ut cum consul bellum gesserim cum
coniuratis nunc eoꝵ ducem seruare cupia
et in aium inducam cuius nunc ferrum

Expanded text:
laris fuisse quam his temporibus et periculis quibus laris fuisse quam his temporibus et periculis quibus paene oppressa est res publica? quis non de cipue de consularibus disputo; nam haec et hominum ornatissimorum, qui praetores fuerunt, et universi senatus communis est laus, ut constet post hominum memoriam numquam in illo ordine plus virtutis, plus amoris in rem publicam, plus gravitatis fuisse; sed quia sunt descripti consulares, de his tantum mihi dicendum putavi quod satis esset ad testandam omnium memoriam, neminem esse ex illo honoris gradu qui non omni studio, virtute, auctoritate incubuerit ad rem publicam conservandam. sed quid ego? qui Catilinam non laudavi, qui reo Catilinae consul non adfui, qui testimonium de coniuratione dixi in alios, adeone vobis alienus a sanitate, adeo oblitus constantiae meae, adeo immemor rerum a me gestarum esse videor ut, cum consul bellum gesserim cum coniuratis, nunc eorum ducem servare cupiam et animum inducam, cuius nuper ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
alio in iuditio cum adessent ceteri Si postea
cognorat ipse aliquid quod in consulatu ig¬
norasset ignoscendum est iis qui postea nil
audierunt.Sin illa res prima ualitit non
inuerata. ꝙͣ recens debuit esse grauior d&
si tuus parens etiam in illa suspitione peri¬
culi tui tamen humanitate adductus aduo¬
cationem hominis improbissimi sella cu¬
ruli atq ornamentis et suis et consulatui ho¬
nestauit quid est quamobrem consulares
qui Catiline affuerunt reprehendant᷑ At
uder his qui ante hunc causam dixerunt¬
de coniuratione non affucrũt tanto scelẽ
astrictis homĩbus statuerũt nihil ad se ad¬
iumenti nihil opis nihil auxilii ferri oportẽ
atq ut de eoꝵ constantia atq animo ĩ rem
publicam dicam quoꝵ tacita grauitas et
fides de unoquoq loquitur neq cuiusꝙͣ or¬
namenta orationis desiderat. Post quisꝙ dic̃ẽ
unꝙͣ meliores fortiores constantiores consu¬

Expanded text:
alio in iudicio, cum adessent ceteri.' si postea alio in iudicio, cum adessent ceteri.' si postea cognorat ipse aliquid quod in consulatu ignorasset, ignoscendum est eis qui postea nihil audierunt; sin illa res prima valuit, num inveterata quam recens debuit esse gravior? sed si tuus parens etiam in ipsa suspicione periculi sui tamen humanitate adductus advocationem hominis improbissimi sella curuli atque ornamentis et suis et consulatus honestavit, quid est quam ob rem consulares qui Catilinae adfuerunt reprendantur? 'at idem eis qui ante hunc causam de coniuratione dixerunt non adfuerunt.' tanto scelere astrictis hominibus statuerunt nihil a se adiumenti, nihil opis, nihil auxili ferri oportere. atque ut de eorum constantia atque animo in rem publicam dicam quorum tacita gravitas et fides de uno quoque loquitur neque cuiusquam ornamenta orationis desiderat, potest quisquam dicere umquam meliores, fortiores, constantiores consu
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est quanꝙͣ a me timide modice
ceteris coniurationis causis abstiniumus
sicum ceteri de Nobis silent. non etiam nos¬
met ipsi tacemus graue s& siledimur si ac¬
cusamur si ĩ uidiam uocamur profecto cõ¬
cedetis iudices ut nobis libertatem retinẽ
liceat si minus liceat dignitatem. Accusa¬
ti sunt uno nomĩe consulares ut iam iude¬
atur honoris amplissimi nomen plus ĩui¬
die ꝙͣ dignitatis afferre. Affueritit ĩquit
Catiline Illumq laudauerũt nulla tanitiã
patebat nulla erat cognita coniuratio. Defe¬
debant amicum adexant supplici uite eiꝰ
turpitudinem in sũmis cius periculis nõ
isequebantur. Qum etiama parenis tuus¬
Torquate consul reo de pecuniis repetundis Ca¬
tiline aduocatus fuit improbo homini ac
supplici fortasse audatiat aliquando ⁊mico
cui cum affinit post delatam ad eum pͥma
illam coniurationem indicauit se audisse
aliquid non credidisse. At idem non affuit

Expanded text:
dicendum, quamquam a me timide modiceqdicendum, quamquam a me timide modiceqceteris coniurationis causis abstinuimus, si, cum ceteri de nobis silent, non etiam nosmet ipsi tacemus, grave; sed, si laedimur, si accusamur, si in invidiam vocamur, profecto conceditis, iudices, ut nobis libertatem retinere liceat, si minus liceat dignitatem. accusati sunt uno nomine omnes consulares, ut iam videatur honoris amplissimi nomen plus invidiae quam dignitatis adferre. 'adfuerunt,' inquit, 'Catilinae illumque laudarunt.' nulla tum patebat, nulla erat cognita coniuratio; defendebant amicum, aderant supplici, vitae eius turpitudinem in summis eius periculis non insequebantur. quin etiam parens tuusTorquate, consul reo de pecuniis repetundis Catilinae fuit advocatus, improbo homini, at supplici, fortasse audaci, at aliquando amico. cui cum adfuit post delatam ad eum primam illam coniurationem, indicavit se audisse aliquid, non credidisse. 'at idem non adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗi relinquatur. Uita publii Sille Torquate ex
ea queratur num que occultetur libido nuĩ
quid lateat facinus nunque crudelitas nũ
quȩ audatia nil erroris erit in causa neq
nullum in Hac causa testem timemus ni¬
hil quandoq scire nihil uidisse nihil audis¬
se arbitramur. Sec tamen si nihil uos pub
lui Sille fortuna monet indices uestra moue¬
at. uestra enim qui cum sũma elegantia
atq integritate urxistis. hoc maxime in¬
ter est non ex libidine aut simultate aut
leuitate testium causas honestissimoꝵ horũ
ponderari set in magnis disquisitionibus re¬
pentinisq periculis ditam urmis cuiusq ẽẽ
testem Quam uos iudices nolite armnissius
spoliatam atq nudatam obiicere inuidic¬
debere suspitioni Mumte comunem arce
bonoꝵ obstriute perfugia improboꝵ ualeat
solam uidetis ipsam exui sua naturaq fa¬
cile perspici subito flecti fingiq non posse
Quid uero hec autoritas. Semp enini de ea

Expanded text:
ci relinquatur. vita P. Sullae torqueatur, ex ci relinquatur. vita P. Sullae torqueatur, ex ea quaeratur num quae occultetur libido, num quod lateat facinus, num quae crudelitas, num quae audacia. nihil erroris erit in causa nec onullum in hac causa testem timemus, nihil quemquam scire, nihil vidisse, nihil audisse arbitramur. sed tamen, si nihil vos P. Sullae fortuna movet, iudices, vestra moveat. vestra enim, qui cum summa elegantia atque integritate vixistis, hoc maxime interest, non ex libidine aut simultate aut levitate testium causas honestorum hominum ponderari, sed in magnis disquisitionibus repentinisque periculis vitam unius cuiusque esse testem. quam vos, iudices, nolite armis suis spoliatam atqdedere suspicioni, munite communem arcem bonorum, obstruite perfugia improborum. Valeat solum videtis ipsam ex vi sua, naturaque facillime perspici, subito flecti fingique non posse. quid vero? haec auctoritas—saepe enim est de ea
Abbreviated transcription (Latin):
tur illis inclusis in rem pliblicam pestibus
duitiuis hec stare potuisse. Itaq eos non ad
perfitiendum scelus s& ad luendas reipublice
penas furie quedam incitauerunt Inhunc
igitur gregem uos nunc pribliu Sillam Iu¬
dices ex his qui cum hoc uiuunt atq uix¬
crunt honestissimoꝵ horum gregibus r̾iectis¬
et ex hoc hoium numero ex hac familiari di¬
gnitate in impioꝵ partem atq in paricidar
cedem ac numor transferctis. Ubi erit igit
illud fortissimum presidium pudoris. quo
in loco uita nobis anteacta proderit quod
ad tempus estimationis parte fructus reser¬
uabitur si in extremo discrimine ac dimi¬
catione fortune deserit si non aderit si nil
adiuabit Questiones nobis seruoꝵ ac tor
nil periculi suspicamur tamen illa torte¬
ta gubernat dolor moderatur natura cuiꝰ
ꝙͣ ⁊ nimi tum corporis regit questor flec¬
tit libido corrumpit spes infirrnat metus
ut in tot rerum anglstiis nihil ueritati lo¬

Expanded text:
tur illis inclusis in re publica pestibus tur illis inclusis in re publica pestibus diutius haec stare potuisse. itaque eos non ad perficiendum scelus, sed ad luendas rei publicae poenas Furiae quaedam incitaverunt. in hunc igitur gregem vos nunc P. Sullam, iudices, ex his qui cum hoc vivunt atque vixerunt honestissimorum hominum gregibus reicietis, ex hoc amicorum numero, ex hac familiarium dignitate in impiorum partem atque in parricidarum sedem et numerum transferetis? Vbi erit igitur illud firmissimum praesidium pudoris, quo in loco nobis vita ante acta proderit, quod ad tempus existimationis partae fructus reservabitur, si in extremo discrimine ac dimicatione fortunae deseret, si non aderit, si nihil adiuvabit? quaestiones nobis servorum accusator amquam nihil periculi suspicamur, tamen illa tormenta gubernat dolor, moderatur natura cuiusque cum animi tum corporis, regit quaesitor, flectit libido, corrumpit spes, infirmat metus, ut in tot rerum angustiis nihil veritati lo
Abbreviated transcription (Latin):
illa ĩmanitas exorta est incredibilis fuit ac
singularis fuxor ex multis ab adolescentia
collectis perditoꝵ honũ uitiis repente ista ĩ
portuntas inauditi sceleris exarsit. Nolite
iudices arbitrari horũ illum impetu et co
set imus tam crudelis hostis patrie sit ĩuẽt
Belue quedam ille exportentis immanes
ac fere forma hoiũ indute extiterunt
Perspicite etiam atq etiam iudices nilcr̃
est quod in hac causa dici posset uehemẽ¬
tius penitus introspicite Catilie Antroni
Cethegi lennili certroꝵq mentes quas uos
in his libidines que flagitia quas turpitu¬
dities quantas aiclatias qͣ ineredibiles furo¬
res quas notas scelerum que inditia patricidaꝵ
quaritos aceruos facinorum reperietis Ex ma¬
gnis diuturnis et iam desperatis rei publice mo¬
ubis ista repente ius eripuit ut ea confecta et
ciecta conilalescere aliquando et sanari Ciui¬
tas possit. Neq enim ese quisꝙͣ qui arbitre¬

Expanded text:
illa immanitas exorta est, incredibilis fuit ac illa immanitas exorta est, incredibilis fuit ac singularis furor, ex multis ab adulescentia conlectis perditorum hominum vitiis repente ista tanta importunitas inauditi sceleris exarsit. nolite, iudices, arbitrari hominum illum impetum et consed unus tam crudelis hostis patriae sit inventus—, beluae quaedam illae ex portentis immanes ac ferae forma hominum indutae exstiterunt. perspicite etiam atque etiam, iudices,—nihil enim est quod in hac causa dici possit vehementius— penitus introspicite Catilinae, Autroni, Cethegi, Lentuli ceterorumque mentis; quas vos in his libidines, quae flagitia, quas turpitudines, quantas audacias, quam incredibilis furores, quas notas facinorum, quae indicia parricidiorum, quantos acervos scelerum reperietis! ex magnis et diuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis erupit, ut ea confecta et eiecta convalescere aliquando et sanari civitas posset; neque enim est quisquam qui arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
inceteris. Postea uero quis publiu Sillam no
merentem demissum afflictumq uidit.ꝗs
unꝙͣ est suspicatus hunc magis odio ꝗͣ pudo¬
re honim aspectum lucemq uitare qui cũ
multa haberet inuitamẽta urbis et fori pp
sũma studia amicoꝵ que tamen eisola ĩ ma¬
lis restarent ab fuit ab oculis uestris & cum
lege rctinerctur ipse se exilio penc multau¬
it In hoc uos pudore iuditii ciet in hac uita
tanto sceleri locum fuisse creditis aspicite ip
contuemim os conferte crimen cum uita uiq
noscite. Mitto rem publicam que fuit semp
Sille carissima hos ne amicos tales turosta
cupidos sui per quos res eius secunde quon¬
dam erant ornate nunc subleuant᷑ aduer¬
se crudelissime perire uoluit ut cum Len¬
tulo & catilina et cethego fedissima uita
et miseram turpissima morte proposita de¬
geret. Non in quam cadit in hos mores in
Bunc pudorem non in hanc uitam nõ in
hunc hominem ista suspitio Houa queda

Expanded text:
in ceteris. postea vero quis P.Sullam nisi in ceteris. postea vero quis P.Sullam nisi maerentem, demissum adflictumque vidit, quis umquam est suspicatus hunc magis odio quam pudore hominum aspectum lucemque vitare? qui cum multa haberet invitamenta urbis et fori propter summa studia amicorum, quae tamen ei sola in malis restiterunt, afuit ab oculis vestris et, cum lege retineretur, ipse se exsilio paene multavit. in hoc vos pudore, iudices, et in hac vita tanto sceleri locum fuisse credatis? aspicite ipsum, contuemini os, conferte crimen cum vita, vitanoscite. Mitto rem publicam, quae fuit semper Sullae carissima; hosne amicos, talis viros, tam cupidos sui, per quos res eius secundae quondam erant ornatae, nunc sublevantur adversae, crudelissime perire voluit, ut cum Lentulo et Catilina et Cethego foedissimam vitam ac miserrimam turpissima morte proposita degeret? non, inquam, cadit in hos mores, non in hunc pudorem, non in hanc vitam, non in hunc hominem ista suspicio. nova quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
equestris ordinis quoꝵ prosalute sehic sille
obligauit quos ego nominarem neq enir
nolunt et hinc an̾imo gratissimo assunt sec
quia manus est benefitiu ꝙͣ posse debet ciuis
ciui dare ideo a uobis peto uit quod potuit
tempori tribuatis quod fecit ipsi Quid reliq
constantiam uite cõmemorem dignitate
liberalitatem moderationem in pr̾iuatis re¬
bus splendorem in publicis que ita a fortua
defotmata sunt ut tamen anatura in coata ap¬
pareant.Que domiis que celebratio quotidi¬
ana que familiaris dignitas. que studia ami¬
coꝵ que ex quoq ordine multitudo Hec
uideretur eius uita et natura accipere potis¬
se. Honestatis et dignitatis habuisse nimis
magnam iudicattis est cupiditatem. qua
si nemo alius habuit in consulatu petendo
iudicatus est cupidior hic fuisse ꝙͣ ceteri din
ctiam in aliis non nullis fuit iste cõsulatus
amor fortuna in hoc fuit fortasse gramor ꝗͣ

Expanded text:
et equestris ordinis, quorum pro salute se hic Syllae et equestris ordinis, quorum pro salute se hic Syllae obligavit! quos ego nominarem: neque enim ipsi nolunt, ethuic animo gravissimo, adsunt: sed quia maius est beneficium, quam posse debet civis civi dare, ideo a vobis peto, ut quod potuit, tempori tribuatis, quod fecit, ipsi. Quid reliquam constantiam vitae commemorem? dignitatem, liberalitatem, moderationem in privatis rebus, splendorem in publicis? quae ita a fortuna deformata sunt, ut tamen a natura inchoata compareant. Quae domus, quae celebratio quotidiana? quae familiaris dignitas? quae studia amicorum quae ex quoque ordine multitudo? Haec videretur eius vita et natura accipere potuisse. Honestatis et dignitatis habuisse nimis magnam iudicatus est cupiditatem: quam si nemo alius habuit in petendo iudicatus est hic fuisse quam ceteri; sin etiam in aliis non nullis fuit iste consulatus amor, fortuna in hoc fuit fortasse gravior quam
Abbreviated transcription (Latin):
in stuproꝵ defensionibus non solum uerbis
ut inprobissimis solitum esse scimus ueru
ctiam pugnis et calcibiis quem exturbare ho¬
mines e possessionibus solitum facere uicino¬
rum spoliare fana sotioꝵ ui conatu et ariis
disturbare inditia in bonis rebus onines cõ¬
temnere in malis pugnare contra bonos nõ
rei publice cedere nõ fortie ipsi suç cũbere
Huiꝰ si causa nõ manfestissimis rebus te¬
neretur tamen cum mores ip̃ius ac uta cõ¬
uincerent Agendum conferte nũc cu illis
tissimatli uidices et cam tate oculos uestros
proponite et quod huius factum aut cõ¬
missum non dicam audatius set quod cuiꝙͣ
paulominus consideratum inderetur fac¬
tum quero. Uerbum et quod unꝙͣ ex ore
eius excidit unde quisꝙͣ posset offendi At
uero in illa gram Lutii Sille iuctoria turbu¬
lentaq quis publio Silla minor multoru
uitam est a Lutio Silla deprecatus ꝙͣ mul¬
ti sunt sũmi homĩes et ornatissimi et nri

Expanded text:
in stuprorum defensionibus non solum verbis in stuprorum defensionibus non solum verbis uti improbissimis solitum esse scimus, verum etiam pugnis et calcibus: quem exturbate homines e possessionibus caedem facere vicinorum, spoliare fama sociorum, vi conatum, et armis disturbare iudicia, in bonis rebus omnes contemnete, in malis pugnare contra bonos, non reipubl. cedere, non fortunae ipsi succumbere. Huius si ccausa non manifestissimis rebusteneretur, tamen eum mores ipsius, ac vita convincerent. Agedum, conferte nunc cum illius tissimam, iudices, et cam ante oculos vestros proponite. Ecquod huius factum, aut commissum, non dicam audacius, sed quod cuiquam paullo minus consideratum videretur factum, quaero verbum, ecquod unquam ex ore huius excidit, unde quisquam posset offendi? At vero in illa gravi L. Syllae victoria turbulentiisque, quis P. Sylla mitior? quam multorum hic vitam est a Sylla deprecatus? quam multi sunt summi homines, et ornatissimi, et nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
natum esse hominem a pueritia non sum
intemperatia et scelere set etiam consuctu¬
dine & studio in omni flagitio stupro cede
uersatum Quis eum contra patriam perisse
miratur pugnantem quera semper omnes
ad ciuile latrocimum natum putauerunt
Quis Lentuli sotietates cum indicibus quis
insanias libidinum quis peruersam atq ĩ¬
piam religionem recordatur qui illum aut
nefarie aut stulte cogitasse miretur quis
de Caio Cetego atq euis in hispaniam pro¬
fectionem ac de uulnere Quinti Metelli pii
cogitat cui non ad illius penam carcer edsfi¬
catus esse uideatur Omilto ceteros ne sit in¬
finitum tamen a uobis peto ut taciti de om̃i¬
bus quos coniurasse cognitum est cogitetis In¬
telligetis unumquenq eorum priu̾s a sua ui¬
ta ꝙ nostra suspitione esse cdamnatum Ipĩn
illum Antronium quoniam ȩius nomen fi¬
nitimum maxime est huius periculo et cri
mini nõ sua consuctudine ac iuta cõuin¬
cit semper audax petulans libidinosus que

Expanded text:
natum esse audacter hominem a pueritia non solum natum esse audacter hominem a pueritia non solum intemperantia et scelere sed etiam consuetudine et studio in omni flagitio, stupro, caede versatum? quis eum contra patriam pugnantem perisse miratur quem semper omnes ad civile latrocinium natum putaverunt? quis Lentuli societates cum indicibus, quis insaniam libidinum, quis perversam atque impiam religionem recordatur qui illum aut nefarie cogitasse aut stulte sperasse miretur? quis de C. Cethego atque eius in Hispaniam profectione ac de volnere Q. Metelli Pii cogitat cui non ad illius poenam carcer aedificatus esse videatur? omitto ceteros, ne sit infinitum; tantum a vobis peto ut taciti de omnibus quos coniurasse cognitum est cogitetis; intellegetis unum quemque eorum prius ab sua vita quam vestra suspicione esse damnatum. ipsum illum Autronium, quoniam eius nomen finitimum maxmini non sua consuetudo, ac vita convincit? Semper audax, petulans, libidinosus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enit istoꝵ facinoꝵ tantoꝵ tam atro¬
tium crimen Iudices publii Sille persona sus¬
cipit. Iam enim fatiam criminibus omĩb
fere dissolutis contra atq inceteris causis fic¬
ri solet ut nunc deniq de uita homĩs ac de
moribus dicam. Et enim de principio stu¬
duit animus occurrere magnitudim crimi¬
nis satisfactre expectationi horum de me ⁊¬
liquid de ipso qui accusatus erat dicere Nũc
iam reuocandi estis coquo uos ista causa et
Iudices que grauiores maioresq sunt quid
quisq uoluerit cogitarit admiscrit non ex
crimine sed ex moribus eniis qui arguit᷑ est
ponderandum. Neq enim potest einusꝙͣ no¬
strum subito fingi neq cuilsꝙͣ reperite̾ uita
mutari aut natura conuerti: Circunspicite
paulisper mentibus uestris ut alia orriitamꝰ
hosce ipsos homines qui huic affines sceleri
fucrunt. Catilina contra rem publicami con¬
iurauit cuius aures unꝙ hoc respuerunt co¬

Expanded text:
neque enim istorum facinorum tantorum, tam atroneque enim istorum facinorum tantorum, tam atrocium crimen, iudices, P. Sullae persona suscipit. iam enim faciam criminibus omnibus fere dissolutis, contra atque in ceteris causis fieri solet, ut nunc denique de vita hominis ac de moribus dicam. etenim de principio studuit animus occurrere magnitudini criminis, satis facere exspectationi hominum, de me aliquid ipso qui accusatus eram dicere; nunc iam revocandi estis eo quo vos ipsa causa etiam iudices, quae graviores maioresque sunt, quid quisque voluerit, cogitarit, admiserit, non ex crimine, sed ex moribus eius qui arguitur est ponderandum. neque enim potest quisquam nostrum subito fingi neque cuiusquam repente vita mutari aut natura converti. circumspicite paulisper mentibus vestris, ut alia mittamus, hosce ipsos homines qui huic adfines sceleri fuerunt. Catilina contra rem publicam coniuravit. cuius aures umquam haec respuerunt? co