comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Phariseus aute qui ieiuniũ exibuit. decimas dedit. dõ gr̃as retulit. quasi pe
ne ꝑcircuitũ in suȩ ciuittitis custodicĩ uigilauit Sed quia in se unũ foram̃
suꝑbiȩ nõ ad tendit: ibi hostẽ ꝑtulit. ubi ꝑ negligentiã oculũ clausit. Quia
ergo scoꝵ mentes undiq se circũspicientes inuigilant. atq in om̃i suo oꝑe
pauoris & sollicitudinis oculũ circũducunt. ne aut praua agant. aut rec¬
ta quȩ p̃ceptti sunt nõ agant. aut bonis actib expletis in suis cogitati¬
onib in tumescant: & tanto grauius offendant. quanto qui iusti uident᷑
foris occultius peccent: recte dicit᷑. totũ corpus eoꝵ plenũ incircuitu ocłis.
nũ oculis incircuitu: s dicit᷑ dorsa eoꝵ plena oculis. Quȩ uidelic& senten¬
cia: ab ȩdificationis intellectudiscrepat. Ea enĩ quȩ sunt in facie: sepe

Expanded text:
Pharisaeus autem qui jejunium exhibuit, decimas dedit, Deo gratias retulit, quasi pene Pharisaeus autem qui jejunium exhibuit, decimas dedit, Deo gratias retulit, quasi pene per circuitum in suae civitatis custodia vigilavit. Sed quia unum in se foramen superbiae non attendit, ibi hostem pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe
Abbreviated transcription (Latin):
S sciendũ nob̃ est: quia sepe dũ aliis reb intendimꝰ. fit ut alia neglegamꝰ
⁊ ubi negligimus. ibi ꝓculdubio oculũ nõ habemus. Nã phariseus ille qui
ascenderat in templũ orare testante euangelio: quid dixit agnouimꝰ. Ait
enĩ. Ds̃ grãs ago tibi. Recte autẽ dõ gr̃as agebat: a quo acceꝑat bona
quȩ fecerat: Qui cit̃ subiunxit. Quia nõ sũ. sicut cȩteri hominũ. Rap-
iniusti. ad ulteri: uelut etiã hic publicanus leiuno bis in sabb.
cimas do om̃iũ que possideo: Ecce ad exibendã abstinentiã. ad impen-¬
dendã miscđiam. ad referendas dõ gr̃as oculũ phariseus habuerat: s ad
humilitatis custodicĩ: oculũ non habebat: Et quid ꝓd ÷ qđ cõtra hostiũ
insidias pene tota ciuitas ccute custoditur. si unũ foram̃ aꝑtũ relinquit᷑.
ide ab hostib intretur: Quid ꝓd est ergo custodia quȩ pene
circũponitur. quando inimicis tota ciuittis ꝑ neglectũ loci unius aꝑitur:

Expanded text:
endum nobis est quia saepe, dum aliis rebus intendimus, fit ut alias negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam Pharisaeus ille qui ascenderat in templum orare, testante Evangelio, quid dixit agnovimus. Ait enim: Deus, gratias ago tibi . Recte autem gratias Deo agebat, a quo acceperat bona quae fecerat. Qui etiam subjungit: Quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic Publicanus; jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo . Ecce ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum Pharisaeus habuerat, sed ad humilitatis custodiam oculum non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur? Quid ergo prodest custodia quae pene ubique circumponitur, quando inimicis tota civitas per neglectum loci unius aperitur?
Abbreviated transcription (Latin):
translatione ueteri nõ habet᷑: Et queri potest. cur postquã dictũ ẽ. unũ¬
qd̃q duab alis uelabat corpus suũ. subiungit᷑. & alterũ similit̾ uelabatur.
ꝑseruttintes: nichil ex his uerb̾ inuenimꝰ. S beati hieronimi scripta rele¬
gentes agnouimꝰ. qr hanc sententiã in hebrea ueritate ita positt̃. non
quidẽ uixta uerbũ. s iuxtti sensũ inuenerit: Queri & enĩ potest. cur post¬
quã dictũ ÷ unũ qđq uelabat corpꝰ suũ . sttitĩ subdit᷑. ⁊ alterũ similit̾ ue¬

Expanded text:
cur postquam dictum est: Unumcur postquam dictum est: Unumquodque duabus alis velabat corpus suum, subjungitur: Et alterum similiter velabatur. perscrutantes, nihil ex his verbis invenimus; sed beati Hieronymi scripta relegentes 1234 agnovimus quia hanc sententiam in Hebraea veritate ita positam, non quidem juxta verbum, sed juxta sensum invenerit. Quaeri etenim potest cur postquam dictu
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ iuxta. pennȩ cooꝑiant corpora: ut. ide bonis actib p̃beamꝰ exempla.
⁊ mala quȩ egimꝰ abscondant a iudicio. timor ⁊ pęnitencia. In trans latione
autẽ ueteri. de his alis dicit᷑. singulis duȩ. cõiunctȩ. ⁊ tegentes corpora eoꝵ.
In quib uerbis intelligitꝰ q ⁊ ipse erant pennȩ quȩ iungebant᷑ alteriꝰ ad alti¬
rũ: & ipse quȩ eoꝵ corpora cooꝑiebunt. Qđ ꝑfigurã bene accipit᷑. qr ille
nos uirtutes apud om̃i potentẽ dm̃ ꝓtegunt. quas ex caritate ꝓximis
in ꝑtim̃ atq coniungimꝰ: cũ quib dũ concordit̃ uiuimꝰ. mala quȩ fecimꝰ
uelamꝰ. Possunt gͦ &ic̃ ꝑ has alas duo p̃cepta caritatis intelligi: amor di
scilie& ⁊ ꝓximi. Amando enĩ dm̃ nr̃a in nob̾ mala ꝑsequim᷑: id ÷ corpus
uelamꝰ. Diligendo autẽ ꝓximũ: ei in quo ꝓd esse possumꝰ festinamꝰ. id÷ alas

Expanded text:
dantur juxta, pennae cooperiant corpora, ut et de bonis actibus praebeamus exempla, dantur juxta, pennae cooperiant corpora, ut et de bonis actibus praebeamus exempla, et mala quae egimus abscondant a judicio timor et poenitentia. In translatione autem veteri de his alis dicitur: Singulis duae conjunctae, et tegentes corpora eorum. In quibus verbis intelligitur quia et ipsae erant pennae quae jungebantur alterius ad alterum, et ipsae quae eorum corpora cooperiebant. Quod per figuram bene accipitur, quia illae nos virtutes apud omnipotentem Deum protegunt, quas ex charitate proximis impertimur atque conjungimus; cum quibus dum concordittentia. Possunt etiam per alas has duo praecepta charitatis intelligi, scilicet Dei et proximi. Amando igitur Deum nostra in nobis mala persequimur, id est corpus velamus. Diligendo autem proximum ei in quo possumus prodesse festinamus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩlib& enĩ penna uirtutis. cũ ad ꝓximũ imꝑciendo tendit᷑: recta ñ erit̾
dixim. Et cũ iã dicat. subfirmam̃to autẽ pennȩ eoꝵ rectȩ alteriꝰ ad alterũ:
querendũ ÷ qualit̃ subdit᷑. unũ qđq duab alis uelabat corpꝰ suũ. Qua in re
hoc patent̃ indicat᷑. qr ⁊ pennas alias ad alterũ tendebant: ⁊ tam̃ duab alis
corpꝰ ꝓpriũ uelabant. Quid ÷ hoc nisi qr sic debemꝰ uirtutes quas accepimꝰ aliis
impendere. ut ea in quib peccauimꝰ nõ desinamꝰ caute cogitare. ⁊ reatũ nr̃m
cotidie ꝑtimorẽ ⁊ penitentiã plangere: Duas enĩ alcis suꝑius quib corpꝰ uelat᷑.
timorẽ & penitentiã diximꝰ Sic gͦ in carittite crescamꝰ. ⁊ pennas tendamꝰ
in ꝓximos: ut nũquã desinamꝰ cogittire ⁊ plangere nosmet ipsos Pennȩ ten-¬

Expanded text:
Quaelibet enim penna virtutis cum ad proximum impertiendo tenditur, recta non erit, Quaelibet enim penna virtutis cum ad proximum impertiendo tenditur, recta non erit, diximus . Et cum dicat: Sub firmamento autem pennae eorum recte alterius ad alterum, quaerendum est qualiter subditur: Unumquodque duabus alihoc patenter indicat, quia et pennas alius ad alterum tendebant, et tamen duabus alis corpus proprium velabant. Quid et hoc, nisi, quia sic debemus virtutes quas accipimus aliis impendere, ut ea in quibus peccavimus, non desinamus caute cogitare, et reatum nostrum quotidie per timorem et poenitentiam plangere? Duas enim alas superius quibus corpus velabatur, timorem et poenitentiam diximus. Sic ergo in charitate crescamus, ut pennas tendamus in proximos; et nunquam desinamus cogitare et plangere nosmetipsos. Pennae ten
Abbreviated transcription (Latin):
apud iez echielẽ penna. hoc apud petrũ apłm: accepta gr̃a dicit᷑: Et qđ ille
ait recte penne alteriꝰ ad alterũ. hoc eccłȩ pastor dicit. unusquisq sic̃ accepit
gr̃am in alterutrũ illã ad ministrantes. Pennȩ enĩ nr̃ȩ recte iã nõ sunt: si
ad utilitatẽ nr̃am solũmodo reflectunt᷑: S tunc recte fiunt: cũ inutilitatẽ
ꝓximi dirigimꝰ qđ habemꝰ. Quia enĩ bona nr̃a nõ a nob̾ sunt. s abeo hȩc ac¬
cepimꝰ a quo factũ ÷ ut essemꝰ: tanto nob̃ ea nõ debemꝰ retinere priuata. quan¬
to ea nob̾ conspicimꝰ ab auctore nr̃o ad cõmunẽ utilitatẽ data Unde rec¬
te petrus apłs in exortatione huiꝰ rei subdit dicens Sicut boni dispensato¬
res: multi formis gr̃ȩ dĩ. Atq ad huc ad iecit: Siquis loquit᷑ quasi sermones
dĩ: siquis ministrat. ttmquã exuirtute quã ad ministrat ds̃. Acsi aꝑte
diccit Humilit̃ impendite bonũ ꝓximis. qr scitis uob nõ a uob̃ eẽ. qđ habetis.

Expanded text:
 hoc apud Petrum apostolum accepta gratia dicitur. Et quod ille ait: Rectae pennae alterius ad alterum, hoc Ecclesiae pastor dicit: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes . Pennae enim nostrae rectae jam non sunt, si ad utilitatem nostram solummodo reflectuntur. Sed tunc rectae fiunt, cum in utilitatem proximi dirigimus quod habemus. Quia enim 1233 bona nostra non a nobis sunt, sed ab eo haec accepimus a quo factum est ut essemus, tanto ea nobis non debemus retinere privata, quanto ea nobis conspicimus ab auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus apostolus in exhortatione hujus rei subdit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Atque adhuc adjicit: Si quis loquitur, quasi sermones Dei; si quis ministrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ac si aperte dic
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrer̃ ꝓ ipso popło ex orantes quẽ fugiebant. Scã autẽ eoꝵ mens
& timorẽ suꝑbientiũ ꝑtulit: & tam̃ contra eos ad odiũ nõ erupit. Pacientia¬
eni uera ẽ: quȩ & ipsũ amat quẽ portat. Nã tolerare s odisse. nõ ÷ uirtꝰ man¬
suetudinis: s uelam̃tũ furoris: In eisdẽ quoq eloquiis inuenit. qđ samuhel
de principatꝰ culmine deiectus. orasse se &iã ꝓ deicientib confitet᷑: Per qdđ

Expanded text:
cucurrerunt pro ipso populo exorantes, quem fugiebant. Sancta autem eorum mens cucurrerunt pro ipso populo exorantes, quem fugiebant. Sancta autem eorum mens et timorem superbientium pertulit, et tamen contra eos ad odium non erupit. Patientia vero est, quae et ipsum amat, quem portat, nam tolerare, sed odisse, non suetudinis, sed velamentum furoris. In eisdem quoque eloquiis invenit quod Samuel de principatu dejectus 1229 orasse se etiam pro dejicientibus confitetur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ delinquentib ꝓximis ex oret Fit autẽ sepe ut qui t̾rȩna substancia nimis
occupat᷑: orationi ñ quantũ debet inuigiloe Et fit plerũq ut his qͥ ad ex oran¬
dũ dñm cunctis mundi honerib exutꝰ uacat. sustentationẽ uiuendi nõ ha-¬
sucĩ animȩ diuitis impendit. pennȩ animaliũ recte alterius ad alterũ ten-¬
dunt᷑: Nã dũ ille michi uerbũ p̃dicationis exib&. ⁊ lumine ueritatis ex
corde meo ignorantiȩ tenebras expellit: dũq illi ego qr forttisse a mundi
huiꝰ potente opprimit᷑. solatiũ meȩ defensionis imꝑtior. atq hunc de uiolen¬
tis manib euello. uicissi nob̾ pennas nr̃as tendimꝰ: ut nos affectu uicario¬
⁊ ope uicaria ex bono qđ accepimꝰ tangamꝰ. Unde bene primꝰ pastor: admo¬
net dicens. Om̃iũ finis ad ꝓpinquauit: Estote ittiq prudentes. iigilate ni

Expanded text:
pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis occupatur, orationi quantum debet non invigilet; et fit plerumque ut is qui ad exorandum Dominum cunctis mundi oneribus exutus vacat, sustentationem vivendi non hasuam animae divitis impendit, pennae animalium recte alterius ad alterum ten Nam dum ille verbum praedicationis exhibet, et lumine veritatis ex corde meo ignorantiae tenebras repellit, et dum illi ego quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impertior, atque hanc de violentis manibus evello, vicissim nobis pennas nostras tendimus, ut nos affectu et ope vicaria ex bono quod accepimus, tangamus. Unde bene primus pastor admonet, dicens: Omnium finis appropinquabit: Estote itaque prudentes, et vigilate in
Abbreviated transcription (Latin):
lustus in principio. accusator ÷ sui. Quilibet enĩ peccator cõuersus infle-¬
tib ĩ iustꝰ eẽ incoat. cũ cȩꝑit accuscire qđ fecit. Cur enĩ iustꝰ nõ sit. qui
cõtra suã iniusticiã iã ꝑ lacrimas seuit : iustus igit᷑ aduocatꝰ nr̃. iustos nos
defendet in iudicio: qr nosmet ipsos ⁊ cognoscimꝰ. ⁊ accusamꝰ iniustos Non gͦ
nfletib nõ in actib nr̃is. s in aduocati nr̃i alligatione confidamꝰ:¬

Expanded text:
Justus in principio accusator est sui . Quilibet enim peccator conversus in fleJustus in principio accusator est sui . Quilibet enim peccator conversus in fletibus iam iustus esse inchoat, cum coeperit accusare, quod fecit. Cur enim iustus non sit, qui contra suam iniustitiam iam per lacrimas saevit? Iustus igitur advocatus noster iustos nos defendet in iudicio, quia nosmetipsos et cognoscimus et accusamus iniustos. Non ergo in fletibus, non in actibus nostris, sed in advocati nostri alligatione confidam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ ocłos ponamꝰ. Imitem᷑ quȩ in illis aspicimꝰ. ut dũ cȩꝑimꝰ ꝑ increm̃tt eres¬
cere. possimꝰ ab illo districto examine mala quȩ fecimꝰ uelare. In assidius
enĩ fletib. in cotidiana nr̃a penitentia. habemꝰ sacerdotẽ in cęlis: qui int̾¬
pellat ꝓ nob. De quo &iã ꝑ iołm dicit᷑.: Si quis peccauerit: ad uocatum
habemꝰ apud patrẽ iħm xp̃m iustũ. ⁊ ipse ÷ ꝓpiciatio ꝓpeccatis nr̃is Ecce
exultat animꝰ: cũ ad uocati nr̃i potenciã audimꝰ. S exultationẽ nr̃am
iterũ remord& timor: qr ⁊ ipse qui nob̾ ad uocctꝰ ẽ: iustus dicit᷑. Nos enĩ:
ausas in iusticiȩ habemꝰ: lustus uͦ ad uocatꝰ: in iustas causas nullomo
pit. nec uerba dare ꝓiniusticia consentit. Quid gͦ agemꝰ fr̃s mei : S occurrit¬
animo quid agamꝰ. Multa quȩ fecimꝰ. ⁊ deseramꝰ: & accusemꝰ. Scriptũ ÷ enĩ

Expanded text:
nostrae oculos ponamus. Imitemur quae in illis aspicimus, ut dum coeperimus per incrementa cresnostrae oculos ponamus. Imitemur quae in illis aspicimus, ut dum coeperimus per incrementa crescere, possimus ab illo districto examine mala quae fecimus velare. In assiduis enim fletibus, in quotidiana nostra poenitentia, habemus Sacerdotem in coelis, qui interpellat proem Iesum Christum iustum, et ipse est propitiatio pro peccatis nostris. Ecce exultat animus, cum advocati nostri potentiam audimus; sed exultationem nostram iterum remordet timor, quia ipse, qui nobis advocatus est, dicitur iustus. Nos enim causas iniustitiae habemus, / iustus vero advocatus iniustas causas nullo modo suscipit nec verba dare pro iniustitia consentit. Quid ergo agimus, karanimo quid agamus. Mala quae fecimus, et deseramus et accusemus. Scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ uitc̃. & ꝓficientiũ merita distinguimꝰ: ⁊ unũ qđq & alterũ nõ rͣaͣtio¬
nabilit̾ positũ uidemꝰ. Qui enĩ ⁊ sua deflent. ⁊ uirtutũ pennas ad ꝓximos
in exemplũ extendunt: ꝓculdubio ꝑfecti sunt. Sunt autẽ pleriq paruuloꝵ
qui ⁊ eoꝵ lacrimas conspiciunt. ⁊ imitant᷑. Et qui nudi in suis prauitatib
eẽ potuissent : scõs uigilantioresq uiros consid̾ant. moxq sius prauitatib
irati. accendunt᷑ ut plangant: In flãmant᷑ ad penitentiã. atq ut uelare scõs
corpora sua conspiciunt: itti ipsi quoq lacrimarũ sucirũ alis uelant᷑. Se ip¬
sos enĩ magnis increpationib feriunt. cur qui uirtutes nõ habent. peccata
sua minime deplorant: si ⁊ illi plangere ad huc nõ desistunt. qui ic̃ uirtu¬
tũ pennas ꝑ exempla ad ꝓximos tendunt. In quib uerbis necesse ÷ ut nos
qui paruuli ad huc sumꝰ. ꝑfectoꝵ semꝑ ⁊ uirtutes ⁊ lacrimas ante mentis

Expanded text:
 et proficientium merita distinguimus, et unumquodque et alterum non irrationabiliter positum videmus. Qui enim et sua deflent, et virtutum pennas ad proximos in exemplum tendunt, procul dubio perfecti sunt. Sunt autem plerique parvulorum qui eorum lacrymas conspiciunt et imitantur. Et qui nudi in suis pravitatibus esse potuissent, sanctos vigilantioresque viros considerant; moxque suis pravitatibus irati, accenduntur ut plangant, et inflammantur ad poenitentiam. Atque ut velare sanctos corpora sua conspiciunt, ita ipsi quoque lacrymarum suarum alis velantur. Seipsos enim sua minime deplorant, si et illi adhuc plangere non desinunt, qui jam virtutum pennas per exempla ad proximos tendunt. « Et audiebam sonum qui parvuli adhuc sumus, perfectorum semper et virtutes et lacrymas ante mentis
Abbreviated transcription (Latin):
qr sp̃s uitȩ erat in rotis. Qđ idcirco secundo dicit᷑ uitȩ sp̃s in rotis eẽ: qr
scripturȩ sacrȩ duo sunt testam̃ta quȩ utraq di sp̃s scribi uoluit. ut nos
ab animȩ mortȩ libaret. Uł certe qr duo sunt p̃cepta caritatis. dilectio

Expanded text:
Quia spiritus vitae erat in rotis. Quod idcirco secundo dicitur vitae spiritus in rotis esse, quia Quia spiritus vitae erat in rotis. Quod idcirco secundo dicitur vitae spiritus in rotis esse, quia Scripturae sacrae duo sunt Testamenta, quae utraque Dei spiritus scribi voluit, ut nos a morte animae liberaret. Vel certe quia duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
State & tenete traditiones quas didicistis Et rursũ. Ad uersarius ur
diabolus tcnquã leo rugiens. circuit querens quẽ deuoret: cui resistite
fortes infide. Et sunt alii qui om̃ia t̾rena despiciunt. nulla quȩ p̃tereunt
possid̾e dignant᷑: in di se ut p̃dictũ ÷ contẽplatione suspendunt. Cũ his-
ergo eleuantib ⁊ parit̾ rotȩ eleuant᷑. qr in quantũ quisq ad alta ꝓfecerit.
in tantũ ei & sacra eloquia de altiorib locunt᷑. Uadunt ergo animalia
ad utilititẽ ꝓximi: stant ad custodiã sui. eleuant᷑ ad contẽplationem
di. S & rotȩ parit̾ uadunt stant. eleuant᷑: qr quesita sacra lectio.talis in¬
uenit᷑: qualis &e fit ipse a quo querit᷑. Ad actiua enĩ uitã ꝓfecisti: ambu¬
lat tecũ. Ad immobilittitẽ atq constanciã sp̃s ꝓfecisti. tecũ stat. Ad¬
conteplatiuci uitt̃ ꝑdĩ gr̃am ꝑuenisti: uolat tecũ. Et rursũ subdit᷑.

Expanded text:
sum: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt, nulla quae praetereunt, possidere dignantur, et in Dei se, ut praedictum est, contemplatione suspendunt. Cum his ergo elevatis et rotae pariter levantur, quia in quantum quisque ad alta profecerit, intantum ei et sacra eloquia de altioribus loquuntur. Vadunt ergo animalia ad utilitatem proximi, 1230 stant ad custodiam sui, elevantur ad contemplationem Dei. 16. Sed et rotae pariter vadunt, stant, elevantur, quia quaesita sacra lectio talis invenitur, qualis et fit ipse, a quo quaeritur. Ad activam enim vitam profecisti, ambulat tecum. Ad immobilitatem atque constantiam spiritus profecisti, stat am per Dei gratiam pervenisti, volat tecum. Et rursum subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
In et̾nũ nõ obliuiscar iustficationes tuas: qr in ipsis uiuificasti me. Iustifi¬
cationes enĩ p̃cepta dni dicunt᷑: in quib nos corrigendo iustificat, De
quib psalmistti aꝑtius dicit: In tuis iustificationib meditabor: nõ obli¬
uiscar sermones tuos In eis ittiq nos uiuificat: qr ꝑ hec nob spiritalẽ
nob scriptura in tenebris uitȩ p̾sentis facta e. lum̃ itineris. hinc ⁊enĩ
petrus ait Cui benefacitis intendentes quasi lucerna lucenti in caliginoso
loco hinc psalmista dicit. Lucerna pedib meis uerbũ tuũ dñe: ⁊ lumen
semitis meis. Scimꝰ tam̃ qr & ipsa nob̃ nr̃a lucerna obscura ẽ: nisi hanc
nr̃is mentib uerittis illustret. Unde iterũ psalmista ait. Qm̃ tu illumi¬
nas lucernã meã dñe: ds̃ m̃s illumina tenebras meas. Quid enĩ lucerna
ardens. nisi lum̃ est: S lum̃ creatũ nob̃ nõ lucoe: nisi inluminetur
a lumine nõ creato. Quia ergo omp̃s ds. ad salutẽ nr̃am sc̃oꝵ testam̃¬

Expanded text:
 in ipsis vivificasti me . Justificationes enim praecepta Dei dicuntur, in quibus nos corrigendo justificat, de quibus idem Psalmista apertius dicit: In tuis justificationibus meditabor, non obliviscar sermones tuos . In eis itaque nos vivificat, quia per haec nobis spiritalem nobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itineris. Hinc etenim Petrus ait: Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Hinc Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Scimus tamen quia et ipsa nobis nostra lucerna obscura est, nisi hanc nostris mentibus veritas illustret. Unde iterum Psalmista ait: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine, Deus meus, illumina tenebras meas . Quid enim lucerna ardens, nisi lumen est? Sed lumen creatum nobis non lucet, nisi illuminetur a lumine non creato. Quia ergo omnipotens Deus ad salutem nostram sanctorum Testame
Abbreviated transcription (Latin):
hec sic̃ nostis fris Rem̃i ex maxima parte ici dicta sunt. s t̾aꝑta de scripti¬
one narrant᷑. Nec nos ituq pigeat. eadẽ breuit̃ exponendo repetere. quȩ
sp̃s ꝑ propħam dignatꝰ ÷ replicando narrare.: Hoc enĩ solũ in his uerbis no¬
uii addit᷑. qđ dictũ est: cũ stantib sttibant Sunt autẽ quidã qui usq ad
hoc ꝓficiunt. ut t̾rena quȩ accipiunt bene dispensare nouerint: miscđiȩ oꝑib
intendant. opp̃ssis subueniant. Hi uidelicoe uadunt. in eo qđ se a ꝓximi uti¬
litatẽ tendunt: Cũ his ergo rotȩ gradiunt᷑: qr sacra eloquia dictoꝵ suoꝵ
passus in eiꝰ itinere disponunt: Et sunt alii qui in fide quã acceꝑunt ita
ad tenendũ fortes sunt: ut aduersis quibusq resistere ualeant. ⁊ nõ solũ
minime ad ꝑuersittitẽ trahant᷑ ꝑfidie: s & ic̃ ꝑuersẽ loquentes inpugnent.

Expanded text:
es charissimi, ex maxima parte jam dicta sunt, sed iterata descriptione narrantur. Nec nos itaque pigeat eadem breviter exponendo repetere, quae spiritus per prophetam dignatus est replicando narrare. Hoc enim solum in his verbis novum additur, quod dictum est: Cum stantibus stabant. Sunt autem quidam qui usque ad hoc proficiunt, ut terrena quae acceperunt bene dispensare noverint, misericordiae operibus intendant, oppressis subveniant. Hi videlicet vadunt, in eo quod se ad proximi utilitatem tendunt. Cum his ergo rotae gradiuntur, quia sacra eloquia dictorum suorum passus in eorum itinere disponunt. Et sunt alii qui in fide quam acceperunt ita ad tenendum fortes sunt, ut adversis quibusque resistere valeant, et non solum minime ad perversitatem trahant
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ nõ scandalizemus eos. uade ad mare ⁊ mitte amũ. & eũ piscẽ
qui primꝰ ascendit tolle: & aꝑto ore eiꝰ inuenies sttterẽ. Illũ sumens: da¬
eis ꝙ me ⁊ te. Qui rursũ cũ diceret. quia om̃e qđ in os intrat nõ coinqui¬
nat hominẽ. tunc accedentes discipuli dixer̃: Scis quia pharisei audito
uerbo scandalizati sunt: At ille respondens ait. Om̃is plantatio quã
nõ plantauit pater m̃s celestis: eradicabitur Sinite illos: ceci sunt duces
cecoꝵ Ecce magistra ueritts. ne in quorundã cordib scandalũ gigneret᷑:
& qđ nõ debuit tributũ dedit. Et rursũ quia generari scandalũ in quorun¬
dc̃ cordib cõtra ueritatẽ uidit: in suo eos sccndalo remanere ꝑmisit.
Ex qua re nob̾ considerandũ est. quia in quantũ sine peccato possumus.
uitare ꝓximoꝵ scandalũ debemus: Si autẽ de ueritate scandalũ sumit᷑.

Expanded text:
Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem qui primus ascenderit tolle, eteis pro me et te . Qui rursum, cum diceret, quia omne quod in os intrat, non coinquinat hominem, et tunc accedentes dixerunt: Scis quia Pharisaei audito verbo scandaliznon plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur: sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum. Ecce magistra Veritas, ne in quorumdam cordibus scandalum gigneretur, quod non debuit tributum dedit. Et rursum, quia generari scandalum in quorumdam cordibus contra veritatem vidit, in suo eos scandalo remanere permisit. Ex qua re nobis considerandum est quia, quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus; si a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbona oꝑa manꝰ brachiis inheserunt: Hoc uero om̃e corpus redemptoris nr̃i coti-¬
die ꝑ nexus & coniunctiones sub ministratur in celo: quia cũ ad eũ illuc electȩ
amȩ ducunt᷑: ei sua membra colligantur: De quo bene dicit᷑. submini
quo ꝓficiat non habet: ad huc ꝑ membra sua cotidie augmentũ habet. Unde
rursũ scriptũ est. Donec occurramus om̃s inuirũ ꝑfectũ in mensuram ȩtatis
plenitudinis xp̃i. Astile uero eiusdẽ candelabri. ipsa ȩccłia debor intelligi quȩ
corpus eius ẽ: quia int̾ tot aduersa libera sttit: Calami autẽ qui de astile ꝓde¬
unt p̃dicatores sunt : qui dulcẽ sonũ in mundo ediderunt: uidelicet canticũ
uũ. Sciphi autẽ: uino repleri solent. Quid ergo mentes auditoꝵ

Expanded text:
bona opera, manus brachiis inhaeserunt. Hoc vero omne corpus Redemptoris nostri quotibona opera, manus brachiis inhaeserunt. Hoc vero omne corpus Redemptoris nostri quotidie per nexus et conjunctiones subministratur in coelo, quia cum ad eum illuc electae animae ducuntur, ei sua membra colligantur, de quo bene dicitur: Subminiquo proficiat non habet, adhuc per membra sua quotidie augmentum habet. Unde rursum scriptum est: Donec occurramus omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Hastile vero ejusdem candelabri ipsa Ecclesia debet intelligi, quae corpus ejus est, quia inter tot adversa liber stat. Calami autem qui de hastili prodeunt, praedicatores sunt, qui dulcem sonum in mundo ediderunt, videlicet canticum novum. Scyphi autem vino repleri solent. Quid ergo mentes auditoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecit. Nam iuxta uirtutes animȩ quib ꝑcussionib potuisset proficere: om̃ino
non habuit. In membris autẽ suis quȩ nos sumus. cotidie ꝑcussionib proficit:
quia dũ nos tundimur & afficimur. ut eius corpus eẽ. mereamur: ipse ꝓficit De
cuiꝰ corpore scriptũ est: Ex quo totũ corpus ꝑnexus & cõiunctiones sub ministratũ
& constructũ: crescit in augmentũ dei. Corpus quippe illius: nos om̃s sumus:
Per nexus uero & coniunctiones corpus ligatur: quia dũ capiti pectus. dũ pector
brachia. dũ brachiis manus. digiti manib sunt cõiuncti: ac membra ceteris mem-¬
bris inherent: corpus om̃e ꝑficitur. Sicut scĩ apłi quia redemptori nr̃o propinqͥ
steterunt: quasi pectus capiti in hesit.: Quos quia martires sunt secuti: quasi
coniunciti brachia pectori fuerunt. Quib dũ pastores & doctores subiuncti sunt.:

Expanded text:
profecit. Nam juxta animae meritum, quo percussionibus potuisset proficere, omnino profecit. Nam juxta animae meritum, quo percussionibus potuisset proficere, omnino non habuit. In membris autem suis, quae nos sumus, quotidie percussionibus proficit, quia dum nos tundimur et afficimur, ut ejus corpus esse mereamur, ipse proficit, de cujus corpore scriptum est: Ex quo totum corpus per nexus, et conjunctiones subministratum et constructum crescit in augmentum Dei . Corpus quippe illius nos omnes sumus, per nexus vero et conjunctiones corpus ligatur; quia dum capiti pectus, dum pectori brachia, dum brachiis manus, digiti manibus sunt conjuncti, et membra caetera membris inhaerent, corpus omne perficitur; sic sancti apostoli qui Redemptori nostro propinqui steterunt, quasi pectus capiti inhaeserunt. Quos quia martyres sunt secuti, quasi conjuncta brachia pectori fuerunt. Quibus dum pastores et doctores subjuncti sunt per
Abbreviated transcription (Latin):
altũ leuat: ⁊ inde sursũ erigitur: unde terrã tangere paulo ante uidebatur:
Quia uero undiq ȩdificat: quasi ꝑ circulũ rota currit Unde & in lege scrip¬
tũ est. Facies & candelabrũ ductile de auro mundissimo. hastile eiꝰ & calamos
tor humani generis designat᷑: qui innatura humanitatis infulsit lumine diui¬
nitatis ut mundi candelabrũ fieret: quatinꝰ in eiꝰ lumine. om̃is peccator in
quib iaceret tenebris. uideret. Qui ꝓ eo qđ naturã nr̃am sine culpa susce¬
pit: candelabrũ tabernaculi ex auro purissimo fieri iubetur. Ductile autẽ
feriendo ꝓducitur : quia & redemptor nr̃ qui exconceptione & natiuitate
ꝑfectus ds̃ & homo extitit. passionũ dolores ꝑtulit: & sic ad resurrectionis
glam ꝑuenit. Ex auro ergo mundissimo ductile candelabrũ fuit: quia &
peccatũ non habuit. & tam̃ eius corpus ꝑ passionis cõtumelias ad inmortalitatẽ

Expanded text:
altum levat; et inde sursum erigitur, unde terram tangere paulo ante videbatur. 8. altum levat; et inde sursum erigitur, unde terram tangere paulo ante videbatur. 8. Quia vero undique aedificat, quasi per circulum rota currit. Unde et in lege scriptum est: Facies et candelabrum ductile de auro mundissimo, hastile ejus et calamostor humani generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumen divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator, in quibus jaceret tenebris, videret. Qui pro eo quod nostram naturam sine culpa suscepit, candelabrum tabernaculi de auro purissimo fieri jubetur. Ductile autem feriendo producitur, quia et Redemptor noster, qui ex conceptione et nativitate perfectus Deus et homo exstitit, passionum ictus pertulit, et sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Ex auro ergo mundissimo ductile candelabrum fuit, quia et peccatum non habuit, et tamen ejus corpus per passionis contumelias ad immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cati iudaicus populus in fine liberabitur. Sicut scriptũ est donec plenitudo
gentiũ introiret: & sic om̃is isrł saluus fieret. Quẽ nõ paruuloꝵ ipsa euan
gelica historia. in miraculi oꝑatione reficiat. qđ ydrias uacuas dñs aqua im¬
plere p̃cepit. eandẽq aquã ꝓtinus in uinũ uertit: Sed cũ hȩc uigilantiores
ingenio audiunt. & sacram historiã credendo uenerant᷑: quid in terius
innuant requirunt: Qui enĩ muttire aquã in uinũ potuit: &it̃ uacuas
ydrias ualuit uino sttitĩ replere Sed implere ydrias aqua iubet: qr prius
ꝑ sacrȩ lectionis historiã corda nr̃a replenda sunt: Et aquã nob̾ in uinũ
uertit: quando ipsa historia ꝑ allegoriȩ misteriũ in spiritalẽ nob̾ intelligen¬
ticĩ cõmuttitur. Rota ergo quasi ꝑ terrã trahitur: quia paruulis humili
sermone concordat. & taim̃ magnis spiritalia in fundens quasi circulũ in

Expanded text:
cati Judaicus populus in fine liberatur, sicut scriptum est: Donec plenitudo cati Judaicus populus in fine liberatur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . uli operatione reficiat, quod hydrias vacuas Dominus aqua impleri praecepit, eamdemque aquam protinus in vinum vertit ? Sed cum haec vigilantiores ingenio audiunt, et sacram historiam credendo venerantur, et quid interius innuat requirunt. Qui enim mutare aquam in vinum potuit, etiam vacuas hydrias valuit vino statim replere. Sed impleri hydrias aqua jubet, quia prius per sacrae lectionis historiam corda nostra replenda sunt. Et aquam nobis in vinum vertit, quando ipsa historia per allegoriae mysterium in spiritalem nobis intelligentiam commutatur. Rota ergo quasi per terram trahitur, quia parvulis humili sermone concordat, et tamen magnis spiritalia infundens, quasi circulum in
Abbreviated transcription (Latin):
eius uirtutib quas agit om̃s qui intelligunt bone odore opinionis repl&e: dicat᷑
recte. odor filii mei sicut odor agri pleni Sed quia easdẽ uirtutes ex semet¬
ipso nõ habet: ad iungitur cui benedixit dñs ds̃. Et qm̃ isdem electoꝵ popłs
ꝑ quosdã etiam in contẽplationem surgit. ꝑ quosdc̃ uero in actiuȩ uitȩ solũmo¬
do oꝑa pinguescit: recte illuc additur: Det tibi dñs de rore cęli & de pingue
rore cęli accipimus: quotiens ꝑ infusionẽ contẽplationis intimȩ de suꝑnis
aliquid tenuit̃ uidemus: Cũ uero bona oꝑa & iam ꝑ corpus agimus : de t̾rȩ
pinguedine ditam᷑: Quid est autẽ qđ esaũ tarde ad patrẽ redit. nisi qđ
iudaicus populus ad placendũ dño sero reuertit᷑: cui & hoc in benedictione
dicitur: Tempusq erit cũ soluatur iugũ de collo tuo: quia a seruitute pec¬

Expanded text:
eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjungit: Cui benedixit Dominus Deus. Et quoniam iisdem electorum populus per quosdam etiam in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opere pinguescit, recte illu; et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam per corpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. 6. Quid est autem quod Esau tarde ad patrem redit, nisi quod Judaicus populus ad placendum Domino sero revertitur? Cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo . Quia a servitute pec
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ ꝑductus ꝑ electos suos in uniuerso mundo uirtutib redolet: odor
filii. odor ÷ agri pleni. Alit̃ namq olet flos uuȩ. quia magna est uirtus
⁊ opinio p̃dicatoꝵ. qui debriant mentes audientiũ. Aliter flos oliuȩ: quia
suaue ÷ opus miscđiȩ. qđ more olei refouet & lucet. Alit̃ flos rosȩ: quia
mira ẽ. fraglantia quȩ rutilat & redol& ex cruore martirũ. Aliter flos
lilii: quia ecndida uita carnis ẽ. de in corruptione uirginitatis.: Aliter
flos uiole: quia magna ẽ. uirtus humiliũ. qui ex desiderio loca ultima
tenentes. se ꝑ humilitaitẽ a terra in altũ nõ subleuant. & celestis regni pur¬
purã in mente seruant. Aliter redolet spicci cũ ad maturxtatẽ ꝑducitur.
quia bonoꝵ oꝑum ꝑfectio. ad sacietatẽ eoꝵ qui iusticicĩ esuriunt p̃parat᷑.
Quia ergo gentilis populus in electis suis ubiq ꝑ mundũ sparsus ẽ: & ex

Expanded text:
ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet, odor ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet, odor filii odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui inebriant mentes audientium. Aliter flos olivae, quia suave est opus misericordiae quod more olei refovet et lucet. Aliter flos rosae, quia mira est fragrantia quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium qui ex desiderio loca ultima tenentes, se per humilitatem a terra in altum non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad satietatem eorum, qui justitiam esuriunt, praeparatur. Quia ergo Gentilis p
Abbreviated transcription (Latin):
ccrnalib confiteri nõ erubuit: Quid ÷ qđ uestim̃tis fris maioris induit.
nisi qđ sacrȩ scripturȩ p̃ceptis quȩ maiori popło datti fuerant in bona oꝑa
tione uestitus est. & eis minor in domo utitur: quȩ maior foras exiens. intꝰ
reliquit: quia ille gentilis populus p̃ceptai tenet in m̃te. quȩ iudaicus
populus habere nõ potuit: dũ solã in eis litterã attendit: Et quid ÷ qđ
isaac eundẽ filiũ nescit quẽ benedicit. nisi hoc qđ de gentili popło dñs
ꝑ psalmistũ dixit. populus quẽ nõ cognoui seruiuit mͥ. ob auditu auris ob
gr̃am p̃ rogandã. eam & inp̃senti ꝑ gr̃am nõ uidit. quia tunc in errore de¬
reliquit. & ttim̃ quia hanc quandoq collecturus erat ꝑ benedictionis gr̃am
p̃uidit: Unde & idem iacob qui gentilis popłi figuram tenet: in benedictione
dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni: tui benedixit dñs. Sicut

Expanded text:
carnalibus confiteri non erubuit Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, carnalibus confiteri non erubuit Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis quae majori populo data ftione vestitus est? et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia ille Gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est, quod Isaac eumdem filium nescit, quem benedicit, nisi hoc quod de Gentili populo Dominus per Psalmistam dicit: Populus, quem non cognovi, servivit mihi, ob auditum augratiam praerogandam, eam et in praesenti per gratiam non vidit, quia tunc in errore dereliquit, et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit? Unde et eidem Jacob, gentilis populi figuram tenenti, in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
utrorũq factũ uelit ꝑallegoriȩ archana discutere: ꝓtinus ab historia in
misteriũ surgit: Quid ÷ enĩ qđ isaac de maioris filii sui uenatione uesci
sed illo tardante minorẽ rebecca subposuit: quia dũ iudaicus populus bona
oꝑa foris quȩrit. gentilem popłm mat̾ gr̃ã instruxit. ut om̃ipotenti patri
cibũ boni oꝑis offerret. & benedictionẽ maioris fr̃ĩs acciꝑet: Qui eosdẽ
cibos ex domesticis animalib p̾buit: quia gentilis popłs placere dõ de ex¬
teriorib sacrificiis nõ querens. ꝑ uocẽ ꝓphetiȩ dicit. In me sunt ds̃ uota
tua: que reddã laudationes tibi. Quid ẽ. qđ isdẽ iacob manus ac brachia. &
collũ edinis pellib texit. nisi qđ hedus ꝓpeccato offerri consueuit: & gen¬
tilis populus carnis quidẽ in se peccata macttiuit. s cooꝑtũ se peccatis:.

Expanded text:
utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgit. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti patri cibum boni operis offerret, benedictionemque majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis 1214 non quaerens, per vocem Prophetae dicit: In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam, laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit? Et gentilis populus carnis quidem in se peccata mactavit, sed coopertum se peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
& nullo erroris angulo a p̃dicationis suȩ uia retinetur: Ex om̃i autẽ parte
uoluitur : quia int̾ ad uersa & prospera. & recte & humilit̾ acͥcedit: Circu-¬
lus quippe p̃ceptoꝵ eius. modo sursũ. modo deorsũ est: quia ipsa quȩ ꝑfectio¬
ib spiritalit̾ dicunt᷑. in firmis iuxta litteram congruunt. Et ipsa
paruuli iuxta litteram intelligunt: docti uiri ꝑspiritalẽ intelligentiam in
altũ ducunt: Quis nc̃q paruuloꝵ in facto esau & iacob qđ alter ad uena¬
tũ mittit᷑ ut benedicatur. alt̾ uero ꝑ subpositionẽ matris a patre benedi¬
citur. nisi iuxtti sacrȩ lectionis historiã pascitur : in qua uidelic& historia.
si ad intellectũ paulo subtilius adstringat᷑: uidet quia iacob primogeniti
benedictionẽ nõ ꝑ fraudẽ subripuit. sed ut sibi debitã accepit: quã conce¬
dente fr̃e data lentis mercede emerat. At uero siquis altius se

Expanded text:
et nullo erroris angulo a praedicationis suae via retinetur? Ex omni autem parte et nullo erroris angulo a praedicationis suae via retinetur? Ex omni autem parte velvitur, quia inter adversa et prospera recte et humiliter incedit. Circulus quippe praeceptorum illius modo sursum, modo deorsum est, quae perfectioribus spiritaliter dicuntur, infirmis juxta litteram congruunt; et ipsa quae parvuli juxta litteram intelligunt, docti viri per spiritalem intelligentiam in altum ducunt. Quis namque parvulorum in facto Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur , nisi juxta sacrae lectionis historiam pascitur? In qua videlicet historia si ad intellectum paulo subtilius astringatur, videt quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed sibi debitam accepit, quam, concedente fratre, datae lentis mercede emerat. 3. At vero si quis altius sentiens
Abbreviated transcription (Latin):
in nubib aeris : quia obscura ÷ scientia in propħis: Sed
salomonis uoce attestante didicimus. Gła regũ celare uerbũ: ⁊gła
dei ẽ. in uestigare sermonẽ. Quia & honor ÷ hominũ eoꝵ secreta abscon¬
dere: & gl̃a dĩ est. misteria sermonis eiꝰ aꝑire. Ipsa autẽ ꝑ se ueritas
dicit discipłis: Quȩ dico uob̃ in tenebris dicite illumine: id ÷ aꝑte
exponite quȩ in allegoriarũ obscuritatib audistis Magne uero utilitatis ẽ.
ipsa obscuritas eloquioꝵ dĩ: quia exercoe sensũ ut fatigatione dilatetur.
& exercitatus capiat qđ caꝑe nõ potest ociosus: habet quoq ad huc maiꝰ
lã locis obscuriorib tunto maiore̾ dulcedine inuenta reficit: quar
labore maiori fatigat animũ quesitt Ecce enĩ scĩ iezechielis uoce nunc dicit᷑.¬
Cũq aspicerẽ animalia: apparuit rotti una suꝑ terrã. Quid autẽ rota. nisi
sacram scripturã signat : quȩ ex om̃i parte ad auditorũ mentes uoluitur.

Expanded text:
in nubibus aeris , quia obscura est scientia in prophetis. Sed Salomonis voce attestante didicimus: Gloria regum celare verbum, et gloria Dei est investigare sermonem, quia et honor est hominum eorum secreta abscondere, et gloria Dei est mysteria sermonis ejus aperire . Ipsa autem per se Veritas discipulis dicit: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine ; id est, aperte exponite quae in allegoriarum obscuritatibus auditis. Magnae vero utilitatis est ipsa obscuritas eloquiorum Dei, quia exercet sensum ut fatigatione dilatetur, et exercitatus capiat quod capere non posset otiosus. Habet quoque adhuc aliudquibusdam locis obscurioribus tanto majore dulcedine inventa reficit, quanto majore labore fatigat animum quaesita. Ecce enim sancti Ezechielis nunc voce dicitCumque aspicerem animalia, apparuit rota una super terram. 2. Quid autem rota, nisi sacram Scripturam signat, quae ex omni parte ad auditorum mentes volvitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mitate decũbens in uincta sibi exeqͥ nõ potera t officia hoc enĩ intantũ
tumorẽ excesserat ut amissa naturali forma glob̾ qͥdã uidet᷑ Cũ autẽ
morib̾ excrescens nichil aliud ꝗm mortẽ. loq̃ret᷑ ille totꝰ ad abbis mertũ
spe cõuersus et fide manibꝰ ad motis tum̃ti cruri p̃cipio in qͥt tibi passio
tas in uinctã m̃ explere obedientiã Seqͣnti nocte dormienti duo in
albis apparuere monachi qͥ dicerent ab eato se hugone directos: de¬
hinc umꝰ qͥdẽ cruri manꝰ apposuit. infudit olcũ. alt uͦ lemori ⁊ uelua
suspenso cõtactu partes in firmas ꝑ ungere uisus. ẽ. Quo ꝑ acto. cũ re¬
cedentibꝰ monachis ipsa in firmitas recessit et in columitatẽ ꝗm me.¬
dicina nõ potuit gr̃a redux̃. Euigilans monachus cũ sentiret ext̾mina¬
tas in firmitatis angustiã beato patri suo restitutã ascripsit sanitatẽ.
x difficultatẽ partꝰ qͣdã mulier amisso ling̃ de c¬

Expanded text:
mitate decumbens, injuncta sibi exsequi non poterat officia. Hoc enim in tantum tumorem excesserat ut amissa naturali forma, globus quidam videretur. Cum autem morbus excrescens, nihil aliud quam mortem loqueretur, ille totus ad abbatis meritum, spe conversus et fide, manibus admotis tumenti cruri: « Praecipio, inquit, tibi, passio,tas injunctam mihi explere obedientiam. » Sequenti nocte, dormienti, duo in albis apparuere monachi, qui dicerent se a B. Hugone directos; dehinc unus quidem cruri manus apposuit, infudit oleum; alter vero leniori, et velut suspenso contactu, partes infirmas perungere visus est. Quo peracto, cum recedentibus monachis ipsa recessit infirmitas, et incolumitatem, quam medicina non potuit, gratia reduxit. Evigilans monachus cum sentiret exterminatas infirmitatis angustias, beato Patri suo restitutam ascripsit sanitatem. 27. Ex difficultate partus, quaedam mulier, amisso linguae
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ in alto debet fixa ꝑmanere. ut more nariũ. discernat fetores uicioꝵ. odo¬
resq uirtutũ. In cursus malignorũ spirituũ longe ꝓspiciat: ⁊ cõnussas
qͥñ audierit. S priꝰ aurẽ cordis aꝑiat uoci creatoris: ⁊ post modũ os sui
corporis apiat aurib pleb̾ Unde ꝓpħa aliꝰ dic̃. In clinabo ad similitu.¬
dinẽ aurẽ meã : aꝑiã ĩpsalt̾io ꝓpositionẽ meã Qui enĩ recte p̃dicat. pͥus
sic̃ dictuᷤͤ. aurẽ cordis locitioni ĩtime in clinat: ut pꝰmodũ os corporis in¬

Expanded text:
semper in alto debet fixa permanere, ut more narium discernat fetores vitiorum odosemper in alto debet fixa permanere, ut more narium discernat fetores vitiorum odoresque virtutum. Incursus malignorum spirituum longe prospiciat, et commissas quod non audierit, sed prius aurem cordis aperiat voci creatoris, et postmodum os sui corporis aperiat auribus plebis. Unde propheta alius dicit: Inclinabo ad similitudinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam . Qui enim recte praedicat prius, sicut dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas dicit. Ille enĩ erat lucerna ardens &xlucens Ardens uidelic&e ꝑ cȩleste desi¬
deriũ : lucens ꝑ uerbũ. Ut gͦ seruet᷑ ueritas p̃dicandi: teneat᷑ necesse ÷ altitudo
uiuendi. Uide recte quoq scẽ eccłȩ sponsi uoce in cantico canticoꝵ dr̃: Nasus
tuus. sicut turris libani. Quȩ gͦ laus ÷ fr̃s mei. ut sponse nasus turri cõparetur:
S ꝙ ꝑ nasũ semꝑ odores fetoresq discernimꝰ. qͥd ꝑ nasũ. nisi speculatoꝵ discretio
designat᷑ : qui nimirũ nasus & sicut turris eẽ & libani dr̃. qr uidelicet p̃positoꝵ
diseretio. & munita semꝑ debet eẽ ex circũ spectione: & in altitudine uitȩ cõsis¬
tere. id est in ualle infirmi oꝑis nõ iacere Sicut enĩ turris inmonte idcirco
ad speculandũ ponit᷑. ut hostes qͥ ueniunt longiꝰ uideant᷑: sic p̃dicatoris uita

Expanded text:
Veritas dicit: Ille enim erat lucerna ardens et lucens ; ardens videlicet per coeleste desiVeritas dicit: Ille enim erat lucerna ardens et lucens ; ardens videlicet per coeleste desiderium, lucens per verbum. CAP. clesiae sponsi voce in Canticis Canticorum dicitur, Nasus tuus sicut turris Libani. Quae ego laus est, fratres mei, ut sponsae nasus turri comparetur? sed quia per nasum semper odores fetoresque discernimus, quid per nasum, nisi speculatorum discretio designatur? Qui nimirum nasus sicut turris Libani dicitur, quia videlicet praepositorum discretio et munita semper debet esse circumspectione, et in altitudine vitae consistere, id est in valle infirmi operis non jacere. Sicut enim turris in monte idcirco ad speculandum ponitur, ut hostes qui veniunt longius videantur, sic praedicatoris vita
Abbreviated transcription (Latin):
tedebat cadere: libet iacere: Quis gͦ ego uł qualis speculator sũ qͥ nõ inmonte
oꝑis sto. s ad huc in ualle infirmitatis iaceo : Potens uͦ ÷ humani generis erea¬
tor ⁊ redẽptor. indigno mͥ & uitȩ altitudinẽ. ⁊ linguȩ efficaciã donare ꝙ euiꝰ amore
in eiꝰ eloquio nec mͥ parco. Esse gͦ speculatoris uita. & alta deb&e semꝑ. ⁊ circũ specta
Ne enĩ t̾renarũ rerũ amore succũbat. alta sit: ne occulti hostis iaculis feriat᷑. ex
om̃i latere circũ specta. Heq hoc speculatori sufficit ut alte uiuat. nisi ut loquen¬
do assidue ad altti auditores suos ꝑtrahat: eorũq m̃tes ad amorẽ cęlestis patriȩ lo¬
quendo suecendat. S tunc hȩc recte agit: cũ lingua eiꝰ exuita arserit. Nã lucer-¬
na quȩ in semae ipsa nõ ardet: eam rẽ cui subponit᷑ nõ accendit: Hinc enĩ de ioħe

Expanded text:
taedebat cadere, libet jacere. Quis ergo ego vel qualis speculator sum, qui non in monte taedebat cadere, libet jacere. Quis ergo ego vel qualis speculator sum, qui non in monte operis sto, sed adhuc in valle infirmitatis jaceo? Potens vero est humani generis creator et redemptor indigno mihi et vitae altitudinem, 1284 et linguae efficaciam donare, pro cujus amore in ejus eloquio nec mihi parco. 7. Esse ergo speculatoris vita et alta debet semper, et circumspecta. Ne enim terrenarum rerum amori succumbat, alta sit; ne occulti hostis jaculis feriatur, ex omni latere circumspecta. Neque hoc speculatori sufficit, ut altum vivat, nisi et loquendo assidue ad alta auditores suos pertrahat, eorumque mentes ad amorem coelestis patriae loquendo succendat. Sed tunc haec recte agit, cum lingua ejus ex vita arserit. Nam lucerna quae in semetipsa non