comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis nb̃ pat filium nusit ut reparare posset.
qdq filius dei mussus ẽ. ⁊ hominis filius fi
uoluit ut nos filios dei face̾t humuliauit
se ut pplm̃i qui prius tacebat erig̾et ⁊ uul¬
natus est. ut uulna nr̃a curaret. ẜuunit.
ut ad lib̾tatem seriuentes extrah̾et mori
sustinuit ut in mortem mortislib exhibe¬
ret. multa ħ sunt ⁊ magna diumne m̃ie nui
nera. S qualis adbuc ꝓuidentia illa
⁊ qͣnta clementia ẽ qd̾ ub̃ salutari rone
ꝑspicitur. ut hommu qui redemptus ẽ reẜua¬
do.plemius consulatur. Nam cum dominu
adueniens sanass illa q̃ adam portasset
uuln̾a. ⁊ uenene ẜpentis antiqua curas¬
quid pcc̃i grauius enemret. quo artati e¬
ranius ⁊ in augustam in nomine p̾scrip¬
tione conclusi. Nec hebat quid fragilitas
oꝑib oñsis uiam qnͣdam tuende salutis
apiret. ut sordes postmnodum qͣscunq ꝯtͣ¬
binus. elemosnus abluamus. loquitur
licta purgantur. nõ utiq illa dlicta que
funt ante contracta. namiq illa xp̃i sangͥ¬

Expanded text:
reparare nos posset quodque filius missus esse et hominis filius uocari uoluit ut nos Dei filios faceret: humiliauit se ut populum qui prius iacebat erigeret, uulneratus est ut uulnera nostra curaret, seruiuit ut ad libertatem seruientes extraheret. mori sustinuit ut immortalitatem mortalibus exhiberet. multa haec sunt et magna diuinae miserised adhuc qualis prouidentia illa et quanta clementia est, quod nobis salutari ratione prospicitur, ut homini qui redemptus est reseruando plenius consulatur. nam cum Dominus adueniens sanasset illa quae Adam portauerat uulnera et uenena serpentis antiqua curasquid peccanti grauius eueniret. coartati eramus et in angustum innocentiae praescriptione conclusi. nec haberet quid fragilitatis ostensis uiam quandam tuendae salutis aperiret, ut sordes postmodum quascumque contrahimus eleemosynis abluamus. Loquitur osynis et fide delicta purgantur. non utique illa delicta quae fuerant ante contracta: nam illa Christi sangu
Abbreviated transcription (Latin):
claritas dei circundabit te. ⁊ tunc exclam̃¬
bis ⁊ dominus exandiet te. dum adhuc
loq̃ris. dicet. ecce adsum. remedia ppiciã
do deo. ip̃ius dei u̾bis data sunt. quid de¬
bent face̾ peccantes. magist̾ia diuina do¬

Expanded text:
claritas Dei circumdabit te. Tunc exclamaclaritas Dei circumdabit te. Tunc exclamabis, et Deus exaudiet te, et dum adhuc loqueris dicet: do Deo ipsius Dei uerbis data sunt, quid deberent facere peccantes magisteria diuina do
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ elemosina duuna q̃ cum sciat nõ deee sa¬
natis q̃dam postinodum uuln̾a. dedit cu¬
randis denuo sanandis q uulu̾ib reme¬
dia salutaria. Nunqͣm deniq frẽs dilctis¬
sum ammonitio duna cessauit. nunꝙ̃
tacuit quo munus in scripturis scĩs tamne¬
t̾ib qͣm nouis. semꝑ ⁊ ubiq ad mie oꝑa de¬
tante spũ scõ. quisq ad sꝑem regni celes¬
tis instriutur. face̾ elemosmnas iubetur. ⁊¬
mandat ⁊ pcipit esaie dominus. Exclama
inquit in fortitudine ⁊ noli parcere. sicut
tuba exalta uocem tuam. Annũtia plebi
mee poc̃ã ip̃orum. ⁊ donu iacob facinora
dei posse lenire in nouissinia tm̃ ꝑte demo¬
trans solis elemosinis posse deuin placa¬
ii. addidit dicens. frange esurienti pane
tuum. ⁊ egenos uagos q induc in domũ
tuam. si uidis iuidum. uesti. ⁊ domesticoᷤ
sennnus tui ne despicies. tunc erumpet tẽ
poraneum lum̃e tuum. ⁊ uestimẽta tua
cito oꝑientur. ⁊ p̾hibit ante te iusticia ⁊

Expanded text:
 clementia, quae! cum sciat non deesse sanatis quaedam postmodum uulnera, dedit curandis denuo sanandisque uulneribus remedia salutaria. Numquam denique, fratres dilectissimi, admonitio diuina cessauit et tacuit quominus in scripturis sanctis tam ueteribus quam nouis semper et ubique ad misericordto, quisquis ad spem regni coelestis instruitur, facere eleemosynas jubetur. Mandat et praecipit Esaiae Deus: Exclama, inquit, in fortitudine, et noli parcere. Sicut tuba exalta vocem tuam, et annuntia plebi meae peccata ipsorum et domui Jacob facinora , iram Dei posse lenire, in novissima tamen parte, demonstrans solis eleemosynis Deum posse placari, addidit dicens: Frange esurienti panem tuum, et egenos sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, vesti eum, et domesticos seporaraneum lumen tuum et vestimenta tua cito orientur, et praeibit ante te justitia, et
Abbreviated transcription (Latin):
ininatus. siu̾am suam ꝓtłit. quid uidi¬
caturus sit ante p̾dixit. que eccusatio pͥ¬
ee cessanti. Que defensio sterili. nisi qd nͥ
fuciente ẜuo quicquid pcip̃r. dominus fa¬
ciet qd̾ minatur. Qui ⁊ dicit. Cum uenit
filius homnus inclaritate sua. ⁊ om̃s au¬
geli cium eo. tunc sedbit i tbrono clarita

Expanded text:
mminatus sententiam suam protulit, quid iudimminatus sententiam suam protulit, quid iudicaturus sit ante praedixit. quae potest excusatio esse cessanti, quae defensio sterili? nisi quod non faciente seruo quod praecipitur Dominus faciet quod minatur. qui et dicit: cum uenerit filius hominis in claritate sua et omnes angeli cum eo, tunc se
Abbreviated transcription (Latin):
uel obligatis muinus comꝑatione uel ue¬
ditis ac si editio honesta successit. cum ui
pene lapidantur. tuos tales numarios xpe
fiuentes. sane in eoc̾a p̃sidente te ⁊ spectã
te. cuiusinocli nunus edant obpignora¬
tis ł distractis reb sius. nmo ad celestes
th̾sauros mutata in melius possõne trar¬
latis ni istis mimib nũs caducis atq t̾re¬
ns. nemo pascitur. nemo uestitur. nemo
cibi auicuius aut potus solatio sustinetur.
cuncta nt furorem credentis. ⁊ expectãtis
errorem. pdiga ⁊ stulta uoluptatun fr¬
stuuntuuu uanitate dperemit. illic i pau¬
par tuis uestieris ⁊ pasceris. tu et̾nam ui¬
tam opantib polliceris. ⁊ uixtus̃. ieis ur¬
tib adeqͣntur. qui ate diunis incedib
quadam tenebraꝵ nocte cooꝑtas duntu
mentes qua rõne defendimus. Qua ex¬
cnsatione purgamur. qui draboli ẜuis
rius. Precepta ille nb dedit quid facere
suoo eius oporte̾t. instrurit oꝑantib pre¬
mium. pollicitus ⁊ supplicium stilib cõ¬

Expanded text:
uel obligatis in muneris comparationem uel uenditis: ac nisi editio honesta successerit, conuipaene lapidantur. tuos tales munerarios, Cfluentes, an in ecclesia praesidente et spectante te eiusmodi munus edant obpigneratis uel distractis rebus suis, immo ad caelestes thesauros mutata in melius possessione translatis. in istis muneribus meis caducis adque terrenis nemo pascitur, nemo uestitur, nemo cibi alicuius aut potus solacio sustinetur. cuncta inter furorem edentis et spectantis errorem prodiga et stulta uoluptatum frustrantium uanitate depereunt. illic in pauperibus tuis tu uestiris et pasceris, tu aeternam uitam operantibus polliceris: et uix tui meis perdentibus adaequantur qui a te diuinis mercedibus quadam tenebrarum nocte coopertas diuitum mentes qua ratione defendimus, qua excusatione purgamus? qui diaboli semis mus. praecepta ille nobis dedit, quid facere seruos eius oporteret instruxit, operantibus praemium pollicitus et supplicium sterilibus co
Abbreviated transcription (Latin):
culi suptusi uigoris tenebris ⁊ nocte cotecti¬
locuples ⁊diues es. donunicum celebrare
te credis qui corban omnmno nõ respicis
qui in dominicum sine sacrificio uenis. qui
partem d̾ sacrificio qd̾ nuꝑ obtulit sumis.
Intuere in engłio uduam pceptorum celẽ¬
tium ñmorem. iit̾ ipãs p̾ssuras ⁊ angus¬
tias egestatis oꝑantem in gazofilacium
dit ⁊ dixit am̃ dico ub̃. qm̃ uidua ista pł¬
omnib misit in dona dei. Onis eium isti
d̾eo qd̾ hndauit illis nuserunt indona dei
laudari. pudeat diuites st̾elitatis atq ĩ¬
felicitatis sue iudua ⁊ moꝵ. iudua in ope¬
nõ inuenitur. cumq uniu̾sa q̃ dãtur pu¬
pillis ⁊ uidius conferantur. dat illa qm
oportebat accipe. ut sciamus que pena
duutem st̃ilem maneat qnͣ hoc docum̃ to
opari ⁊ pauꝑes d̾beant. atq ut intlłigamꝰ
ħ oꝑa deo dari. Et cum quisq ħ faciat de
dona dei uiduam duos quadͣntes misi¬
se significat. ut magis possit eẽ manu qr¬

Expanded text:
culi superfusi nigrore, tenebris et nocte contectlocuples et diues dominicum celebrare te credis quae corban omnino non respicis, quae in dominicum sine sacrificio uenis, quae partem de sacrificio quod pauper obtulit sumis? intuere in euangelio uiduam praeceptorum caelestium memorem, inter ipsas pressuras et angustias egestatis operantem, in gazophylacium dit et dixit: amen dico uobis quoniam uidua ista omnibus plus misit in dona Dei. omnes enim isti ex eo quod abundauit illis miserunt in dona Dei. udicis uoce laudari. pudeat diuites sterilitatis adque infelicitatis suae. uidua et inops uidua in opere inuenitur, cumque uniuersa quae dantur pupillis et uiduis conferantur, dat illa quam oportebat accipere, ut sciamus quae poena sterilem diuitem maneat, quando hoc documento operari etiam pauperes debeant. adque ut intellegamus haec opera Deo dari et eum quisque haec faciat Deudona Dei uiduam duos quadrantes misisse significat, ut magis ac magis possit esse man
Abbreviated transcription (Latin):
legio dicatur. polluitur.⁊ pccm mundat.¬
maxime quia sic dicitis. qñdam dei ꝑter
ẽe pollutum. ut ppea ligetur in et̾num
globo tencbrarum. quia nõ potuit mum¬
dari. hoc qd̾ nõ anathemat flm̾. paulo
ante rendit. quia onnus qui dicit corru¬
ptibilem deum anath̾mandus e. felu
Hoc qd dixit scĩtas tua quia pars q̃
se nunc mundanit a comquinatione ge¬
tis tenebrarum.⁊ sic dicit manichens. qr
no sunt missi in regnum dei. hoc enim as¬
seris tu quia dampnati sunt. s ad custo

Expanded text:
legio dicatur polluitur et mundatlegio dicatur polluitur et mundatmaxime quia sic dicitis quamdam Dei partem esse pollutam, ut propterea ligetur in aeternum globo tenebrarum, quia non potuit mundari. Hoc qui non anathemat, falsum paulo ante respondit, quia omnis qui dicit corruptibilem Deum, anathemandus est. CAPUHoc quod dixit Sanctitas tua, quia pars quae se non mundavit ab coinquinatione gentis tenebrarum: et sic dicit Manichaeus, quia non sunt missi in regnum Dei. Hoc enim asseris tu, quia damnati sunt: sed
Abbreviated transcription (Latin):
rendisti. quia ⁊ quicquid de dei natura
deus est. ⁊ deus lux est. ⁊ tenebre in eo nõ
sunt. ⁊ talis lux luxit in tenebris⁊tene¬
bre eam nõ comp̾hendunt. uideamus g
utrum manichens partem dei nõ dicat
ce comphensam atenebris. nõ ⁊̃ teneri li¬
gatam. no ⁊ maculatam ⁊ pollutum. sic
confessiones tuas anath̃mandus est.
quia partem dei ⁊ naturam dei qd̾ ẽ ip̃e
dens. dicit comp̾bensam atenebris. ⁊ li¬
gatam ⁊ pollutam. qd tu ip̃e ẜm engłin
loq̾ns no potiusti dice. S u̾m dixisti. qr
lux lucet in tenebris. ⁊ tenebre eam non
comp̾hendunt. Mmicheus ergo anathe¬
mandus qui dixit. quia lux tenebratae
in tenebris. ⁊ tenebre eam comprehende¬
runt. felix dixit. S ⁊ qui polluitur ⁊ qui te¬
netur lib̾atur. ⁊ nos si polluti sumus mu¬
damur. lug dix̃ S hoc de dei natura nõ
recte dr̃. s de illa que pollui pot recte dr̃.
quia polluitur ⁊ mundatur. De illa uero
que pollui nõ põt. iudes cum q̃nto sacri¬

Expanded text:
ndisti, quia et quicquid de dei natura est, deus est et deus lux est et tenebrae in eo non sunt; et talis lux luxit in tenebris et tenebrae eam non conprehenderunt. uideamus ergo, utrum Manichaeus partem dei non dicat conprehensam a tenebris, non etiam teneri ligatam, non etiam maculatam et pollutam, sic confessiones tuas anathemandus est, quia partem dei et naturam dei, quod est ipse deus, dicit conprehensam a tenebris et ligatam et pollutam : quod tu ns non potuisti dicere ; sed uerum dixisti, quia lux lucet in tenebris et tenebrae eam non conprehenderunt. Manichaeus ergo anathemandus, qui dixit, quia lux tenebrata est in tenebris et tenebrae eam conprehenderunt,. FEL. dixit: Sed et qui polluitur et qui tenetur, liberatur; et nos si polluti sumus, mundamur. AUG. dixit: Sed hoc de dei natura non recte dicitur. sed de illa, quae pollui potest, recte dicitur, quia polluitur et mundatur; de illa uero, quae pollui non potest, uides cum quanto sacri
Abbreviated transcription (Latin):
totilex omisit. nec a nb̃ lector inquirat.
dicamus. siue de situ ut quidam putãt
q cafhgoria in ad aliquid relatis iam ur
ee contracta. Si quid qd̾ iacet positum ia¬
tet positum uero positionis ẽ. ⁊ põ positi.
qua d̾ cã ut ip̃e quoq aristotiles quem

Expanded text:
toteles omisit, nec a nobis lector inquiret. dicamus siue de situ, ut quidam putant quae categoria in ad aliquid relatis iam uidetur esse tractata; siquidem quod iacet positum iacet, positum uero positionis est et positio positi. Qua de causa, ut ipse quoque Aristoteles -- quem
Abbreviated transcription (Latin):
duisis honorib constat. Saluators ant̾
uncicia inse ⁊ ꝓcimos diligendo consũ
icitur quocienscmq de bonis actib
pitor nos odit. Ideo nõ p̃t̾nuttanius re¬
remptorem. nec sequanuir p̾donem. sari
nobis sit qui libtati restituit. qͣm qui
nos captiuanit ⁊eituti sb̃dioit.
Emꝑ ante occłos cordis pone ad a

Expanded text:
Salvatoris autem amicitia in se et proximos diligendo consistit. Igitur quotiescumque bonis actibus proditor nos odit: ideo non praetermittamus Redemptorem, nec sequamur praedonem. Charior nobis sit qui libertati restituit, quam qui nos captivavit, et servituti subdidit. Semper ante oculos cordis pone,
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd uiulo post dicit. Cetare st̃ils que
non piris. erumpe ⁊ clama que nõ parturt.
qu multi filii deserte. magis qm̃ eius que
ht iurum. Sixit enim dominus. Dilata
locui tadnacui tii. ⁊ aulas tuas confige
tes. ⁊ cinitutos que d̾serte erant iħitabis
nõ e qd̾ metuas. p̾nalebis emm. Nonẽ
nibescus qd detestabilis fuis. confusioẽ
enim in ꝓpetuum obliuisceris. ignonimie¬
⁊ iidiitutis tuc nõ eris memor. qmi egõ
sun domius qui facio te dominus uom
ei. ⁊ qui erut te. ip̃e deus isrł unulse terre
uocab. Inhus certe łris scĩs eccam didi

Expanded text:
e non paris; erumpe et clama, quae non parturis: quoniam multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum. Dixit enim Dominus: Dilata locum tabernaculi tui, et aulas tuas confige;tes; et civitates quae desertae erant, inhabitabis. Non est quod metuas; praevalebis enim: nerubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. In his certe litteris Sanctis ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
bomunem dico. Tam honiinis confirrnutũ
testm nemo irtitum facit. aut suꝑ odit
Ibrabe dicte sunt pmissiones ⁊ semui eni
fecinditas tam copiosa ꝓmissa estꝰ. ut dic¬
turei sic erit semen tuum. sicut stelle celi⁊
sicut arena maris qͥnõ pot dnuinari. hie
i multiplicationi atq libtati ecc̃e q̃ toto
orbe dilatatur. que ꝓplata sis creditur. Sic
onuiuim ⁊ infideluim acclis erbib ut clau¬
dat ⁊̃ ora paganoru. qui adsisus eam
paucissimm remanserunt. puteu donati au¬
des pponere dicens. Qd ⁊pret affricam nes¬
io quos latis. quib tu nõ apparentib er
affuca uos soli remitte epos no ueretis. iuiiui

Expanded text:
ominem dico; tamen hominis confirmatum testamentum nemo irritum facit, aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. fecunditas tam copiosa promissa est, ut diceretur ei: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris quae non potest dinumerari. huic tu multiplicationi atque ubertati ecclesiae, quae toto orbe dilatatur, quae prophetata sic creditur, sic omnium etiam infidelium oculis exhibetur, ut claudat etiam ora paganorum, qui aduersus eam paucissimi remanserunt, partem Donati audes praeponere, dicens quod et praeter Africam nescio quos habeatis, quibus tamen non apparentibus ex Africa uos soler
Abbreviated transcription (Latin):
quid in illo p̾claro concilio fateatur uerilo¬
quin os illud epõrum tuorum. arimia¬
num inquit fidei emulum nitatis adult¬
nauit. iaptus enim penam suam compen¬
dio lucratus fuat fimis nsuras. nunc gra¬
mores colligit fenoris cum mortuus int̾¬
est uiiuis. Ita ne tandem in huius scisma¬
te sicut ip̃e dixisti psistens. ante ꝙͣ intra
tempo dilonis sicut tu item dixisti se nr̃e
ecc̃e reddidissent. nullam uel paruam de
huius societate maculam traxerant. Sed
audi deinde quid sequatur. Audi inqm
dictator uel dictor illius sine quid connectt̃.
Nec solum hunc inquit scełis sui mors iust̃
condempnat. trahit ⁊̃ ad consorcium crim¬
ius plurimos cathina sacrilegii. de quibus
scriptum est. uenenum aspidum sb̃ labus
corum. quorum os maledictione. ⁊ amari¬
tudine plemun est. ueloces pedes eorum ad

Expanded text:
quid in illo praeclaro concilio fateatur ueridiquid in illo praeclaro concilio fateatur ueridicum os illud episcoporum tuorum: Maximianum, inquit, fidei aemulum, ueritatis adultvavit. Raptus enim poenam sui compendio lucraverat funeris, usuras nunc gravioris colligit fenoris, cum mortuus interest uiuis. itane tandem in huius schismate, sicut ipse dixisti, persistentes, antequam intra tempus dilationis, sicut tu item dixisti, se uestrae ecclesiae reddidissent, nullam uel paruam de huius societate maculam traxerant? audi deinde quid sequatur; audi, inquam, dictator vel dictor illius sententiae quid connectnec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, de quibus scriptum est: uenenum aspidum sub labiis eorum quorum os maledictione et amaritudine plenum es
Abbreviated transcription (Latin):
erat. tanto nimus utiq contempnenda e¬
ꝯ facetis erroris. Uides cte in ħ maxinua¬
uensium ad nr̃am cõmumionem reditur
pateftm̃. Ra ẽe que d̾ baptismo dũr a nb̃.
Laui si ullus est in hominib itllos uel
dicendi uel aliquid audiendi. Qui añ¬
qͣm redeat ad coc̃am bapti at ꝓfecto ext
eccam baptirat. Et tñ resciadendus bapts
non est. sicut nec in illis anb rescisus est.
recti integrum ꝑseu̾at. D̾ ipã correctorum
expiatione nel mundatione nolo aliquid
dix̃. meministi enim que adusus nos dixĩ
qd uementes ad nos aub̾ exhrticorum sa¬
crilego erore sine ulla expiatione suscep¬
tos himus. Tunb̾ dic mõ d̾scismate muxi¬
miami reteuntes ad nos cum in suis etiã
suscixentur bonorib qua tandem q̃so expiati¬
onc mundati sint. In illo tanto scelere par¬
ticipato non erant tam nefaria socictate ñi¬
culati. Attende quid insonet. quid increpet

Expanded text:
erat tanto minus utique contemnenda eerat tanto minus utique contemnenda eo faceretis erroris. uides certe in hoc Maximianensium ad uestram communionem reditu pate factum uera esse, quae de baptismo dicuntur a nobis. nam si ullus est in hominibus intellectus uel dicendi aliquid uel audiendi, qui, antequam redeat ad ecclesiam, baptizat, profecto extra ecclesiam baptizat, et tamen rescindendus baptismus non est, sicut nec in illis rescissus a uobis est. recti integrum perseuerat, de ipsa correctorum expiatione uel mundatione uolo aliquid dicere. meministi enim quae aduersus nos dixeris, quod uenientes ad nos a uobis ex haereticorum sacrilego errore sine ulla expiatione susceptos habeamus. tu nobis dic modo, de schismate Maximiani redeuntes ad uos, cum in suis etiam susciperentur honoribus, qua tandem, quaeso, expiatione mundati sint. an illo tanto scelere participato non erant tam nefaria societate maculati? Attende quid insonet, quid increpet,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quos sacrilegi surculi nõ polluere plã¬
taria. hoc ẽ quia marimiam capite ꝓpͥas
manus uecundo fidei trax̾unt ad mrem¬
a u̾ba non reperirem. hic ce̾rte dicem hic ꝓ
uitate clamarem. Quo ad inrẽm ecc̃am
redire ꝑmittuntur qui ab ecc̃a mr̃e non re¬
cesserunt. Aut si recesserunt quo iire ante¬
qm̃ redirent baptizare potunt. uusi quia
in causa resarciendi huius scismatis obli¬
ti estis ꝓprie uanitatis. quia post epos ab
ipis apsorum sedib inconcussami seriẽ
usq in ħ tempora ꝑducentes ñ unum bo¬
nimem non unam domum. nõ miam ciui¬
tatem. ñ unam gentem. s orbem traru
rebuptizandum ẽẽ censetis. Aut cte quia
huius fc̃i error semp ⁊̃ facientium corda cõ¬
cussit tot ppls ad uram cominunonem
a mariuam commumone redenutibus
tam multos quidem libint reparare. s pu¬
duit tum multos rebaptizare. Qd tñ qui¬
b libet detestantib ⁊ exhorrentil ꝓp salu¬
tem hominum facetis. q qͣnto plurnim fu¬

Expanded text:
autem quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capite proprias manus verecundo fidei pudorea verba non reperirem, hic certe dicerem, hic pro veritate clamarem, Quomodo ad matrem Ecclesiam redire permittuntur, qui ab Ecclesia matre non recesserunt? Aut si recesserunt, quo jure, antequam redirent, baptizare potuerunt; nisi quia in causa resarciendi hujus schismatis obliti estis propriae vanitatis, qua post episcopos ab ipsis apostolorum sedibus inconcussam seriem usque in haec tempora perducentes non unum hominem, non unam domum, non unam ciuitatem, non unam gentem, sed orbem terrarum rebaptizandum esse censetis? aut certe quia huius facti honor semper etiam facientium corda concussit, tot populis ad uestram communionem a Maximiani communione redeuntibus tam multos quidem libuit reparare, sed puduit tam multos rebaptizare. quod tamen quibuslibet detestantibus et exhorrentibus propter salutem hominum faceretis, quae quanto plurium fu
Abbreviated transcription (Latin):
posset. quo compto continuo consecutus
est. tauta cetus insania ut iam lat̾e̾ tiupe
arbitraretur. Tunc domim in qua cum sui
se possidius induserat sepire armatis lapi¬
dib circumtonde ambue fiamũs aditur
ex onmi ꝑte molir. Que uero aderat n¬
colentium multitudo memor ꝑiculi sui. si
in eo loco agssum tm̃ facinus imipleretur.
partim ip̃m dꝑ̾catur ut parcet. qui resistẽdo
nõ audelut offende. partun nero ignes sup¬
positos extingnebat. Cum ille nicho segni
ceptis fu̾idus at mexoratus instaret. cessit
afficientes placis ⁊contumelus ubi negͣ¬
uius semrent mtcessit ipe crispinus ulut aͥ¬
lus roguntib fierus. quorum nõ tam ui¬
dbatur in ur sua curare depcatõm q̃m ut
pbrm iundicaret. Accessit ⁊̃ ꝑtestatio nuunci¬
palib gestis exp̾ssa. Cuius uel tinore nel
pudore cogetur ercere ecensticam uindeam¬

Expanded text:
posset. Quo comperto, continuo consecutus posset. Quo comperto, continuo consecutus est tanta caecus insania, ut jam latere turpe arbitraretur. Tum domum in qua cum suis se Possidius incluserat, sepire armatis, lapidibus circumtundere, ambire flammis, aditum ex omni parte moliri. Quae vero aderat incolentium multitudo, memor periculi sui, si in eo loco aggressum tantum facinus impleretur, partim illum deprecabatur ut parceret, quem resistendo non audebat offendere, partim vero ignes suppositos exstinguebat. Cum ille nihilo segnius coeptis fervidus atque inexoratus instaret, cessit afficientes plagis et contumeliis. Ubi ne gravius saevirent, intercessit ipse Crispinus, velut aliis rogantibus flexus, quorum non tam videbatur in ira sua curare deprecationem, quterum uindicaret. accessit etiam protestatio municipalibus gestis expressa, cuius uel timore uel pudore cogeretur ecclesiasticam e
Abbreviated transcription (Latin):
auderet. ⁊ in aures imprudentis nolle se ali¬
auid dre qͣr aliqd̾ secretum fu̾at imprudetis
aurib teni̾e cominissurus. cum ea que dr̃et
multi possent prudentes audire. qualiu
causa ⁊ dominus xp̃s tanta phiseis qñus
imprudentib loq̃batur. ⁊ nolle se nosse ma
impiorum qͣimas suas eum docẽ uellent qͦ
impios putabat. Ac nõ pocius ipe se triet
uisis dei ⁊ imipios doce debe̾t sicut scriptum
est. Doceam iniquos mas tuas. ⁊ impii ad
te conutentur. simi ergo istu Rensio amul¬
tis intelligetur multis ⁊̃ d̾mostraret. qm
q ita eius ficut ap̃ nos hẽtur doctissinia an¬
nositas hesterno contra stante tyrone n¬
cħ adu̾sum uitatem posse ꝓbaretur sida¬
retur sb̃ito post paucos dies it̾ agenti pos¬
in qua pene ini nr̃ icid̾at. nisi eis ꝓspẽc¬
tis atq nuntiatis ad qñdam fundum fu¬
giens duitisset. nisi i ͤ nich audet. uel non
pualeret. uel si quid ⁊ fecisset negure nõ

Expanded text:
auderet, et in aures inprudentis nolle se aliauderet, et in aures inprudentis nolle se aliquid dicere, quasi aliquod secretum fuerat inprudentis auribus temere commissurus, cum ea quae diceret multi possent prudencausa et Dominus Christus tanta Pharisaeis quamvis imprudentibus loquebatur; et nolle se nosse vias impiorum, quasi vias suas eum docere vellent quos impios putabat, ac non potius ipse si teneret vias Dei, etiam impios docere deberet, sicut scriptum est: Doceam iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Cum ergo ista responsio a multis intelligeretur, multis etiam demonstraretur quam que ita ejus, sicut apud vos habetur, doctissima annositas, hesterno contra stante tirone nihil adversum veritatem posse probaretur, rideretur: subito post paucos dies iter agenti Posin quas pene jam noster inciderat, nisi eis prospectis atque nuntiatis, ad quemdam fundum fugiens divertisset, ubi ille nihil auderet, vel non praevaleret, vel si quid etiam fecisset, negare non
Abbreviated transcription (Latin):
inuuine dfuisse. nr̃i pacitice conuenirent
epi. quisq ad eo urni qui eod̾ loco in quo
pace frueremur. id intuentes quia si hoc fi
uellent adiuuante mĩa dei facillime pote¬
rat quioquid in cã nr̃ eẽt agnosci. Si a
recusarent saltem decidentia corum nõ
frustra illis qui hoc arb poposcant appa¬
reret. fcm̃ ẽ cum uenti sunt recusarunt q¬
o collega meo n cad ciuitate apͥ acta conuẽ¬
tus ad conciliui ur̃i. pͥmo distulerat pol¬
licens cum collegis sius ibi se uisurum ꝗd
rendere debet. Deiide post non parum tem¬
po repetita conuentione rursus rendit a
it̾ui in aures imprudentis cane ne quicqmͣ
dix̾is ne cum audierit irrideat sensatos ẜ¬
mones tuos. Postremo hanc rensionem
nican patriarchali ẜmone defimo. Rece¬
dant a me impu mas corum nosse nolo.
hanc eius rensionem cum docti indoctiq
rident quippe hominis dicentis. Yba iur
pẽcoris se non timere. Cui rendere m̃ime

Expanded text:
minime defuisse, vestri pacifice convenirentur minime defuisse, vestri pacifice convenirentur episcopi, quisque ab eo nostrum qui eopace frueremur, id intuentes, quia, si hoc fieri uellent, adiuuante misericordia dei facillime poterat quidquid in causa nostra esset agnosci, si autem recusarent, saltem diffidentia eorum non frustra illis, qui hoc a nobis poposcerant, appareret. factum est, conuenti sunt, recusarunt; qo collega meo in eadem ciuitate apud acta conuentus ad concilium uestrum primo distulerat, pollicens cum collegis suis ibi se uisurum, quid respondere deberet. deinde post non paruum tempus repetita conuentione rursus apud actaiterum: in aures inprudentis caue quicquam dixeris, ne cum audierit inrideat sensatos sermones tuos. postremo hanc responsionem meam patriarchali sei-mone definio: recedant a me impii, uias eorum nosse nolo.\' hanc eius responsionem cum docti indoctique riderent — quippe hominis dicentis uerba uiri peccatoris se non timere, cui respondere minime
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur ꝓtestatoes quid̾ poitus. s ad ipos
uiiidicantu nulla ꝓlata est. Audi ergo qdua
que ipe sum exptus. cum receptorum a nrĩs
iuarumanensirm quos dampuau̾ant
casum cognonissemus. ⁊ cam quaqua nsu
potamus feruenti diffamarenus instanti¬
a illi reb tam recentib ⁊ tanta manifesta¬
tione clarentib. quid rendere possent nõ
ruuemientes. solito crebrius ⁊ audatius cir¬
concellionum molentus turbis ꝙ furenti¬
b nos a pͥdicanda catholita uitate suaq
fullacia coniuncenda defrere ceꝑurit. Et qr
multi eriores eorum laq̃is implicati cuiu
quib ut uide libarentur agebanus . ixnde¬
bant nb. ħ nos cumi epĩs suis age debe col¬
latõni q̃ nr̃am se uelxiuent optare no po¬
sent udere. quib asserentib suparet iuta¬
flitatem in curthaginensi tutius affrite co¬
cilio nob̾ placuit. ut hita eorum publicoꝵ
testificatone gestorum quo possimus eis
qui hoc flagitabant ꝓbare dsidio eorum noᷤᷤ

Expanded text:
atur protestationes quidem depositas, sed ad ipsos uindicanda nulla perlata. audi ergo quaedam, quae ipse sum expertus. cum receptorum a uestris Maximianensium quos damnauerant causam cognouissemus et eam quaquauersum poteramus feruenti diffamaremus instantia, illi rebus tam recentibus et tanta manifestatione clarentibus quid respondere possent non inuenientes solito crebrius et audacius circumcellionum uiolentiis turbisque furentibus nos a praedicanda catholica ueritate suaque fallacia conuincenda deterrere coeperunt. et quia multi erroris eorum laqueis implicati, cum quibus ut inde liberarentur agebamus, respondebant nobis hoc nos cum episcopis suis agere debere conlationemque nostram se uehementer optare, ubi possent uidere quibus adserentibus superaret ufalsitatem; in Carthaginensi totius Africae concilio nobis placuit, ut adhibita etiam publicorum testificatione gestorum, quo possemus eis qui hoc flagitabant probare, desiderio eorum nos
Abbreviated transcription (Latin):
te conati sunt ⁊ oms negure eẽ xp̃ianos
Iissa e nob tandem alii marinnanensiũ
causa in qua iũi dimpnarent. ip̃i dampn¬
tos ꝑscqrentur. ip̃i psequtes in cod honor
recipent. ip̃i baptisium dampnatorim
acceptarent. ut qui umocentes ansi sunt
accare. innocentes cogentur ab solue. nou
quos ninocentes ẽẽ credidant s quos ut di¬
cint dei psentis arbitrio ueredico plenar
accrisanti credidisti. reus es cum ip̃is quos
dignam. Iccusarunt affii aftros crimine
tindicionis accatos. transnarim iudices
absolunt ⁊ traditores tã sunt ppłi geutiũ
quia uidicib ab soluentib pocius qui ac¬
cusatorib cruninantib credidint. se¬
to tibi e ꝑs donati marumanensium ca
ꝓpͥmata bibe calicem de manii domini cor¬
ripientis ⁊ admonentis. Si intiligis et
cidas in iudicium pumentis. Cibi dr si

Expanded text:
te conati sunt et omnes negare esse christianos, te conati sunt et omnes negare esse christianos, missa est uobis tandem aliquando Maximianensium causa, in qua ipsi damnarent, ipsi damnatos persequerentur, ipsi persecutos in eodem honore reciperent, ipsi baptismum damnatorum acceptarent, ut, qui innocentes ausi sunt accusare, nocentes cogerentur absoluere, non quos innocentes esse crediderant, sed quos. ut dicunt, dei praesidentis arbitrio ueridico plenariaccusanti credidisti, reus es cum ipsis quos indignam! accusarunt Afri Afros crimine traditionis, accusatos transmarini iudices absoluerunt, et traditores facti sunt populi gentium, quia iudicibus absoluentibus potius quam accusatoribus criminantibus crediderunt. Merito tibi est, pars Donati. Maximianensium causa propinata: bibe calicem de manu domini corripientis et admonentis. si intellegis etcidas in iudicium punientis. tibi di
Abbreviated transcription (Latin):
criminari uellent quia illo innocente uba¬
cium ep̃ali platum iuditio dlegerunt con¬
stantino impatore tanqͣm corrupto gr̃a si¬
ue sentiatis siue fingatis. Om̃s tñ qui tũc
erant uel in ꝓpinquis uel ni remotis tris tam
longe lateq diffusi catholiti xp̃iam ad quo
fama d cecilumo ⁊ collegis enis potiut pue¬
mre ñ debuisse actorib uictis s eccasticis u¬
dicib crede. Ubi cium iudices omnes eẽ no
possimus melius Iis qui ẽẽ potunt iudic¬
b credimus qͣm credendo ligatoribe uictis
Quorum ee indicos nõ potimus ne de ipis
indicare uidicib audeamus. Pide qm il¬
li quib acc̾antib p̾ns absolutus ẽ um ⁊̃
gentib constitutos. qui nel illam dissensio¬
nem aftrorum penitus nescierunt uel me
A iudicib sicut eis uisum ẽ suo ꝑiculo pͥnũ¬
ciantib qui uictis accrntib credere malu¬
erunt. ceciliam crimnnb uel fictis uel certe
no ꝓbatis ꝑfunde autacissima nuprobita¬

Expanded text:
criminari uellent, qui illo innocente liberacriminari uellent, qui illo innocente liberacium episcopali praelatum iudicio delegerunt, Constantino imperatore tamquam corrupto gratia siue sentiatis siue fingatis, omnes tamen, qui tunc erant uel in propinquis uel in remotis terris tam longe lateque diffusi catholici christiani, ad quos fama de Caeciliano et collegis eius potuit peruenire, non debuisse accusatoribus uictis, sed ecclesiasticis iudicibus credere. ubi enim iudices omnes esse non possumus, melius his qui esse potuerint credimus quam credendo litigatoribus uictis, quorum esse iudices non potuimus, de ipsis iudicare iudicibus audeamus. Proinde quoniam illi, quibus accusantibusgentibus constitutos, qui uel illam dissensionem Afrorum penitus nescierunt uel in ea iudicibus, sicut eis uisum est. suo periculo pronuntiantibus quam uictis accusatoribus credere maluerunt, Caeciliani criminibus uel fictis uel certe non probatis perfundere audacissima inprobita
Abbreviated transcription (Latin):
bitum fincmi ẽẽ pductam. us ad pnigou
felicis aꝑtuguensis &rdmatoris cecilian
qm inconalio carthugincnsi malorumi
omium fonteni dixerunt. ⁊ apeuute:
constantinum sicut scriptis sus ipe ind¬
ent assidis intpellationib accusarunt
pronsulania testuntin archina. resistitis
reclaniatis. repugnatis aptissime uitati
Dicitis ⁊̃ transmarinos iudices acccilião
ce corriptos. ipii imprem nescio qua gͦ¬
cist eepranatum. eo quippe impudentior
uictus accator. quo fit ⁊ iudicis calũp¬
datia quib tuansinariius iudicib ailup̾iu¬
anum saltem hoe optinẽmus. qd prui
maiores nr̃i ad imꝑatorem cãm istam de¬
tulerunt primi apd̾ impatorem cecilianũ
⁊ eius ordinatorem acc̃aunt. pͥmi apd̃
imꝑrem cecilianum ⁊ eiuus socios ꝑsecuti
sunt. unde nob̾ sic̃ ub̾ uidetur grauissĩr.
concitatis muidiam. quia uicti patinũ
qd uictores utiq face̾tis. nłut si damelem

Expanded text:
um finem esse perductam usque ad purgationem um finem esse perductam usque ad purgationem Felicis Aptugnensis ordinatoris Caeciliani, quem in concilio Carthaginiensi \'malorum omnium fontem\' dixerunt et apud eundem Constantinum, sicut scriptis suis ipse indicat, adsiduis interpellationibus accusarunt, proconsularia testantur archiua. resistitis reclamatis repugnatis apertissimae ueritati, dicitis etiam transmarinos iudices a Caeciliano esse corruptos, ipsum imperatorem nescio qua gratia deprauatum; eo quippe est inpudentior uictus accusator quo fit etiam iudicis calumndacia, quibus transmarinis iudicibus calumniamini, saltem hoc optinemus, quod primi maiores uestri ad imperatorem causam istam detulerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius ordinatorem accusauerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius socios persecuti sunt. unde nobis, sicut uobis uidetur, grauissimam concitatis inuidiam, quia uicti patimini quod uictores utique faceretis, uelut si Danihelem
Abbreviated transcription (Latin):
monem rententur. S cum hoc optatus nł¬
lis gestis publicis exegit. ut quid agam
tłib adusus uos paratos negare quicqd
negare potu̾itis. Acta exrant bconsulari¬
A.⁊ inuincipalia. Quib recitatis ondinui
qͣuta iuinemorati a nrĩs ut locis cedentur¬
gebantur. Non culpanius nõ muidemus.
nõ frustiu laborastis. ñ i cassum t̾riusti
no manit aigitustis. Displicint eis aftuc¬
tis animositus sua fracti sunt emendati si
correcti ae recepti sunt. Post suam dam¬
pnntõm.post aliorum dilationem. post
nram ꝑsecutionem recepti sunt aut̃ sic̃
bimuiliatione uel expiati uel degraditi.
sicciii nec ñi cum quib recepti sunt. qͣs
secum sepiunt contra nos baptrrauant
er̃ nos quos rebaptirauant fortasse post
nos. Nichii hetis iam unde cangniosa m¬
dacia hominib ignaris de reb songe pti¬
tis ing̾atis. Qd nr̃i ap̃ constantunun tẽ
impatõrem accauiit ceciliania prblicũ
moninĩta ꝓclamant dcam eccam. ⁊ ad de

Expanded text:
nionem reuerterentur. sed cum hoc Optatus nunionem reuerterentur. sed cum hoc Optatus nullis gestis publicis exegerit, ut quid agam talibus aduersus uos, paratos negare quidquid negare potueritis? acta extant proconsularia et municipalia, quibus recitatis ostendimus, quanta ui memorati a uestris ut locis cederent urgebantur. non culpamus, non inuidemus: non frustra laborastis, non in cassum terruistis, non inaniter agitastis. displicuit eis adflictis animositas sua, fracti sunt, emendati sunt, correcti ac recepti sunt post suam damnationem, post aliorum dilationem, post uestram persecutionem. recepti sunt autem sicut uioris humiliatione uel expiati uel degradati nec ipsi nec illi, cum quibus recepti sunt, quos secum separauerant contra uos, baptizauerant extra uos, quos rebaptizauerant fortasse post uos. Nihil habetis iam unde caliginosa mendacia hominibus ignaris de rebus longe praeteritis ingeratis. quod uestri apud Conatantinum tunc imperatorem accusauerunt Caecilianum, publica mon
Abbreviated transcription (Latin):
itiouem possedentib postulabant. allegͣ¬
bant nr̃i bagagiense concilium ⁊ dampñ¬
pelli instabatur. Dicta cansa est. Cum m
tis. expulistis ꝑsccutõm igitur illos pas¬
sos ẽẽ nos fecisse indeo. Iustos q̃ro nos ꝑ
hibebis. Ego concludo. Non ergo qui cã
patitur conseqͣnt̾ nistus. nec qui facis cõ¬
seqͣnt iniustus est. Tu rursus artes dyale¬
ticas accusabis. metũ um dice̾ saltem tacit
approbabis. ⁊ cligens tuam sinĩam pocnas
corrige qͣm nullam instam ꝑsecutom ẽẽ
dixisti. qr marinuaneusium psecutores
dice miustos quos nrõs ẽẽ tandem gestis
ꝓconsularib agnonisti nõ sane sine frue¬
tu scismaticorum nr̃orum ꝑsecuti estis er¬
rorem. Nam felicianum ⁊ pretertatum eo¬
dem confuctu ⁊ molestus correristis. Et op¬
tutum quidem dildomanum granioni exiti¬
a commmantem musicam. ⁊ assuritam sic̃
ab eis quoꝵ p̾sens audim timuisse dicunt᷑.
⁊ suos epos cregisse ut ad primiam cõnu¬

Expanded text:
itionem possidentibus postulabant, allegitionem possidentibus postulabant, allegtri Bagaiense concilium et damnapelli, instabatur, dicta causa est, cum eotis expulistis. persecutionem igitur illos - passos esse, uos fecisse uideo; iustos quaero, uos esse perhibebis; ego concludo: non ergo qui eam patitur consequenter iustus nec qui facit consequenter iniustus est. Tu rursus art-es dialecticas accusabis: me tamen uerum dicere saltem tacitus adprobabis et eliges tuam sententiam potius corrigere, qua nullam iustam persecutionem esse dixisti, quam Maximianensium persecutores dicere iniustos, quos uestros esse tandem gestis proconsularibus agnouisti. non sane sine fructu schismaticorum uestrorum persecuti estis errorem; nam Felicianum et Praetextatum eodem conflictu et molestiis correxistis. et Optatum quidem Gildonianum grauiora exitia comminantem Mustitani et Adsuritani, sicut ab eis quoque praesens audiui, timuisse dicuntur et suos episcopos coegisse, ut ad Primiani commu
Abbreviated transcription (Latin):
tionem face nõ licet. cur fecit optatus. Ne
tus eis ignorantib fecit. cum ip̃i dr̃e nõ
ꝑ mutant tr̾as ab affrica remotissimas. qͥ
traditores in affrica fu̾nt. qui mali affri eͥ¬
piscopi fec̾unt ignoranus. S plane dico.
si ꝑsecutionem facere non licet uri mari¬
nuanensib ita nõ ut possitis negare fe¬
cerunt. Si ꝑsecutionem qui paciuntur i¬
nocentes sunt passi sunt maxinuanenses.
destruxit. Qm̃qm̃ si cuius comiunionis
turba illa fuit inquiratur nõ anb̾ credã¬
tur nimissi. Ip̃i reꝑiantur forsitan nri.
aut cte nĩs adinuando ꝓmitti. S qd
ad uos. rendes enim. non fecimus. non
imisimius. qui nera illi funt ignoram
ꝑsecutionem. tu a quibcimq passimi eũ
qm fecis iiustum qui clara res ẽ. ea que
patium uos iustos dmostrare nõ possut᷑
S a quib ⁊ maximianeses ꝑsecutionem
passi sunt. ꝓconsularia gesta testantur.
instructi sunt aduocati. addita iudicia.
⁊ tanqͣm in ẜrticos excitata. Illi sibitu¬

Expanded text:
tionem facere non licet, fecit Optatus; ne tus eis ignorantibus fecit; cum ipsi dicere non permittant terras ab Africa remotissimas. Qui traditores in Africa fuerint, quid mali Afri episcopi fecerint, ignoramus: sed plane dico, si persecutionem facere non licet, vestri Maximianensibus, ita ut non possitis negare, fecerunt. Si persecutionem qui patiuntur innocentes sunt, passi sunt Maximianenses. destruxit? Quanquam si cujus communionis turba illa fuerit inquiratur non a vestris credantur inmissi —, ipsi repperientur forsitan uestri aut certe uestris adiuuando permixti. sed quid ad nos? respondes enim: non feci-mus, non inmisimus, quinam illi fuerunt ignoramus. persecutionem tamen a quibuscumque passum eum, quem fateris iniustum, quoniam clara res est, ea quae patimini uos iustos demonstrare non possunt. sed a quibus etiam Maximianenses persecutionem passi sunt, proconsularia gesta testantur. instructi sunt aduocati, adita iudicia et tamquam in haereticos excitata, illi sibi tu
Abbreviated transcription (Latin):
gent. Feges tharsis ⁊ insule muua offeret
reges ar̾bum ⁊ sabba dona addiicent. Et
aidorabunt eum oms reges tre. ouines gẽ¬
omnia sacrificia uidorum. Et no a quoscis
ecc̃am in eo qd sequitur. Qm ab ortu solis
usq ad ocasun. glorificatum e nomeu i

Expanded text:
a offerent, reges Arabum et Saba dona adducent; et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes genomnia sacrificia Judaeorum: et non agnoscis Ecclesiam in eo quod sequitur, Quoniam ab ortu solis usque ad occasum, glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
taris maiit contia eidentissimam uita¬
tem. ꝗd ideo ub nõ totus orbis cominu¬
cet. quia adhuc multi sunt gentium bar¬
unirum qui in xp̃m nõdum credidunt.
uel sub nomine xp̃i hrses multi a comnu¬
mone nr̃e societatis aliene. nec attendis.
nec saltem a scientib queris. qm multi
pirum barbararum gentium qs comnie¬
morasti xp̃i iam nomine macipati suit. ⁊
quiad in cet̾as eñglium crescendo fructi¬
ficure no cesset donec in omnib cum fũit
pdicatum ueniat finis. Sic enim domini
in desturonium omuib gentib ⁊ tunc ue¬
ec fiuiis. Nisi forte nos ⁊ nõ tantuns nõ
ẽe parte donati putetis incipiendum non
ex illis ec̃cus quas apli plantaunt. qͥb
non comuinunicat pars donati. In cipas
ut uiundum implcat rebapti are cõmu¬
nicab. tum etrolica ꝑ cuncta crescente il¬
la ⁊ i ipã affrica cotidie minuatur. Que¬
uansꝰ pu̾sitas romnium. Landari te credi
d xr̃o credendo qd no uides. ⁊ dampnarite
nõ credis d̾ ecca uendo ꝗd uides. Cum ilis

Expanded text:
aris inaniter contra euidentissimam ueritatem, quod ideo nobis non totus orbis communicet, quia uel adhuc multa sunt gentium barbararum, quae in Christum nondum crediderunt, uel sub nomine Christi haereses multae a communione nostrae societatis alienae. Nec attendis nec saltem ab scientibus quaeris, quam multa ipsarum barbararum gentium quas commemorasti Christi iam nomini mancipata sint et quemadmodum in ceteras eficare non cesset, donec in omnibus cum fuerit praedicatum, veniat finis. Sic enim Dominus in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis dictum est de parte Donati putetis incipiendum. non ex illis ecclesiis quas apostoli plantauerunt, quibus non communicat pars Donati. an et ipsas, ut mundum impleat, rebaptizare conabitur, cum catholica per cuncta crescente illa et in ipsa Africa cotidie minuatur? o uesana peruersitas hominum! laudari te credis de Christo credendo quod non uides, et damnari te non credis de ecclesia negando quod uides, cum illud
Abbreviated transcription (Latin):
ram totum coragetis ⁊ sicut i AD NO
ita tit ⁊ uos ad mrem catiolicam redireti
Contia qͣm frat cresconi tanta es elatue
audatra. ut ame cominemoratu ⁊ iltadi¬
ura testinonia retellere conareris. ⁊ obstre¬
pere dei nocib hec enim posin mia epl

Expanded text:
am totum corrigeretis et sicut illi ad uos, ita illi et uos ad matrem catholicam rediretis! Contra quam. frater Cresconi, tanta es elatus audacia, ut a me commemorata etiam illa diuina testimonia refellere conareris et obstrepere dei uoci
Abbreviated transcription (Latin):
eccus quad apli funduuint. Sam mptis¬
mos rcdepisto odcui danipnati ante yti
tior re conaliarentur dedunt. Qiud de psecu¬
tione gĩo patenis glaris. Suustite sigueu
est iuistior est pars maxiuam. Nancett
uissa est. ⁊ pititur. Et cum eo auditt psat¬
minui duunum. Iolite eesicut equxet
oulus no bntes intesic̃m.  secutores
eri uros uos dicitis cum uõs salucs fie

Expanded text:
, quas Apostoli fundaverunt? Jam Baptisma recepisti, quod tui damnati, antequam tibi reconciliarentur, dederunt. Quid de persecutione quam pateris, gloriaris? Si justitiae signum est, justior est pars Maximiani. Nam et a te passa est, et patitur: et cum eo audite Psalmum divinum, Nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum . Persecutores enim vestros nos dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ a me dictum est. Iam tni sentire debẽt
qnͣta sit. ꝓ pace toleranda. Et ꝓ pace xp̃i¬
redire ad eccaui. q̃ nõ dampnauit incogni¬
ta si ꝓ pace donati placuit reuocure damp¬
nata. multo magis ħ enim sm tuam nar¬
ratõii umi est qui dicisti. ⁊ illos dildne cõ¬
cessa reuocatos.d̾ nominatim exp̾ssis ian
dictum fir̾it d̾ p̾scientis arbitrio nnuisalis
conclii ore iu̾dico dampnatos ẽẽ cognos¬
cite. Cum enim post ħ uba illa est dilatio
constituta quo nõ placuit renocare doni¬
nata. Aut quõ nob tanto post natis uel
possint q̃ ꝓbari nõ potun̾t d̾ ceciliano in e
me de traditione in nr̃os maiores dicis
qĩ ꝑ ante cathegoriam qd̾ a nris maiori¬
b fcm̃ est retoniuere uoluisse. culpans ꝙͣ

Expanded text:
quod a me dictum est: iam tandem sentire deberent, quod a me dictum est: iam tandem sentire deberent, quanta sint pro pace toleranda, et pro paredire ad ecclesiam quae non damnauit incognita, si pro pace Donati placuit reuocare damnata. multo magis hoc enim secundum tuam narrationem uerum est, qui dixisti etiam illos dilatione concessa reuocatos, de quibus nominatim expressis iam dictum fuerat: dei praesidentis arbitrio uniuersalis conciliiore ueridico damnatos esse cognoscite. cum enim post haec uerba illa est dilatio constituta, quomodo non placuit reuocare damnata? aut quomodo nobis tanto post natis uel possint, quae probari non potuerunt de Caeciliano in eome de traditione in uestros maiores dicis quasi per anticategoriam quod a nostris maioribus factum est retorquere uoluisse, culpans quod
Abbreviated transcription (Latin):
ouem. s correctõm pocius cogitare. uides ei
uunc saltem qm̃ ueracit a me ista dicta st̃
quib frustra mendacit rende̾ conatus es. ꝙͣ
rõnem dix̾mi si ꝓunitate ptis donati in ne¬
phurio scismate baptizatos nemo rebaptizat
cum ꝓ imuitate xp̃i uera ⁊ plenaria lex illius
brditatis agnoscitur. cum ipẽ fatearis eos
qui in maximam scismate pstitissent nu¬
isse siñam qua nõ terientur sumt̃ diem di¬
lationis se ecc̃e reddidissent. unde constat
aute qm sereddidissent eos n scismate in
quo ꝑstit̾ant baptirasse. cum quib in ur̃a
comunionem recepti sunt. Uides qmad̾ mł
tiorum ad modum exemplo ꝑeuntiumi
fimib plexia sunt littora. Qd uero dixi. qñ
ap̃ eos decnenda recitata est. ore latissimo
adclauiaunt. Lunc aut cum a rib̾ recitata
funt obmutescunt. Quib penis. Ecce ia
multo melius obmutesc̾ent. cum talia q̃¬
rentur. implicarentur. Uides qm̃ um sit.

Expanded text:
onem, sed correctionem potius cogitare. Vides enim onem, sed correctionem potius cogitare. Vides enim nunc saltem, quam veraciter a me illa dicta sint, quibus frustra mendaciter respondere conatus es: quam recte dixerim, Si pro unitate partis Donati in nefario schismate baptizatos nemo rebaptizat, cur non pro unitate Christi vera et plenaria lex illius haereditatis agnoscitur ? Cum ipse fatearis, eos qui in Maximiani schismate perstitissent meruisse sententiam qua non tenerentur, si intra diem dilationis se ecclesiae reddidissent. unde constat, antequam se reddidissent, eos in schismate in quo perstiterant baptizasse cum quibus in uestram communionem recepti sunt. uides quemadmodtiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena sunt littora: quibus itiorum admodum exemplo pereuntium apud eos decernenda recitata est, ore latissimo acclamaverunt; nunc autem cum a nobis recitata fuerit, obmutescunt : quibus poenis ecce jam multo melius obmutescerent, quam cum talia loquuntur, implicar
Abbreviated transcription (Latin):
Nmquid in hus erat conscĩa sc̃edantium.
q̃ ablueret accipientium. Nunquid cos
saltem fama bona uel falsissima comenda¬
bat. Que tibi in illis angustus nõ qua
eos tam insigne concilium clamet. famosi
Quonio suscipiuntur in honorib suis cum
eis quos ex̃ ecc̃am cum maxinuano cons¬
tituti in cathena sacrilegii scismate baptiza¬
u̾ant. Unde sacrilegio tanto expiantur a ca¬
trena illa. Unde soluuntur labia eorum. ꝙ
eorum ueneno aspidum a maledictione
ab effusione sangiis abluuntur. quoi
uelocit̾ cucurrerunt. Unde manus afune¬
to ope ꝑditionis emaculantur. Unde ab il
lum ꝑ occultos. uui ⁊̃ ꝑ manifestos malos ñ
inconcussam sui roboris firmitatemi. ⁊ eis pꝰ¬
se quidem in oe s nisi correctis non posse pro¬
ianensium susceptione mentiti sunt. s ip¬
sum mendatium coru ⁊ narratom tuam ꝙ
tota causa ma sbusa sit. Puto qd ñ iam q̃¬
rẽ debeas s agnosce nec parare contradicti¬

Expanded text:
numquinumquiquae ablueret accipientium? Numquid eos saltem fama bona vel falsissima commendabat, quae tibi in illis angustiis non quaeos tam insigne concilium clamet famosi cquomodo suscipiuntur in honoribus suis, cum eis quos extra Ecclesiam cum Maximiano, constituti in catena sacrilegi schismatis baptizaverant? Unde a sacrilegio tanto expiantur? A catena illa unde solvuntur? Labia eorum, os eorum a veneno aspidum, a maledictione ab effusione spiritualis sanguinis abluuntur, quo velociter cucurrerunt? Unde manus a funesto opere perditionis emaculantur? Unde ab illlum per occultos, sed etiam per manifestos malos; nes datum, habere inconcussam sui roboris firmitatem; et eis posse quidem inesse, sed nisi correctis non posse proscopi de Maximianensium susceptione mentiti sunt, secundum ipsum mendacium eorum et narrationem tuam, quam tota causa vestra subversa sit puto quod non jam quaerere debeas, sed agnoscere, nec parare contradicti