comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. te non leuaret ubi et tu posses uidere
Quid autem fecit: Descendit Nam ibi ait Si¬
ue enim mente excessimus deo: siue tẽperan¬
tes sumus uobis: Quid ẽ temperantes sumus:
Sic loquimur ut capere possitis: quia et xp̃c ta¬
lem se fecit nascendo et paciendo ut possent
de illo homines loqui. quia de homine homo
facile loquitur: de deo quando homo loquit᷑
sic quomodo ẽ deus: Nomo autem de hoĩe
facile loquitur Ut ergo magni descenderens
ad paruos. et non illis tamen loquerentur nͥ
magnum: ipse qui magnus erat factus ẽ par-¬
uusꝰ: ut de illo magni parus loquerentur:¬

Expanded text:
poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. Quid autem fecit? Descendit. Nam ibi ait: «Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis» . Quid est, «temperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sic, quomodo Deus est? Homo autem de homine facile loquitur. Ut ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur
Abbreviated transcription (Latin):
Iultum autem interest. inter ps̃ .c.x.ix.¬
descendere et cadere: Nam quia cecidit adã:
ideo descendit xp̃c Ille cecidit: ille descen¬¬
dit: Ille cecidit suꝑbia: ille descendit miscd̾ia
Non autem ipse solus descendit: E quidem ip
se solus de cȩlo descendit: sed multi imitan¬
tes eum scĩ descendunt ad nos. et descendert̃
ad nos: Nam in quadam altitudine corde ha-¬
bitabat apłs cũ diceret: Siue enim mente ex¬
cessimus deo Iam qd̾ mente excesserat: deo
excesserat: Excedens enim mente omnem hu¬
manam fragilitatem. omnẽ scłi temporalitatẽ.
omnia quecumq nascendo et occidendo uaneᷤ¬
cunt transeuntia: habitabat corde in quadã
in effabili contemplacione quantum poterat.
de qua dicit: quod audiuit in effabilia uer-¬
ba quȩ non licet homini loqui: sed tibi illa
loqui non posset: Ipse autem uidere illa uttũ¬
q posset: quȩ tibi lo qui non posset: Itaq si sẽꝑ
manere uellet in eo quod uidebat et loqui non

Expanded text:
ultum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi loqui non posset. Itaque si semper manere vellet in eo quod videbat, et loqui non
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ordinẽ melchisedech
Si natũ exutero de uirgine. intel cix¬
ligimus ante luciferũ noctu. sicut ȩuan¬
geli a contestantur. ꝓculdubio inde ex
utero ante luciferum ut eẽt sacerdos
in ȩt̃num scđm ordinẽ melchisedech slã
scłm id qł natus de patre. d̃s apud dm̃
coȩt̃nus gignenti ñ sacerdos S sacerdoᷤᷤ
propt̃ carnem assumptã. ꝓpt̾ uictimam
qũa ꝓ nobis offerret. a nobis acceptam:¬
Q enim cum deberetis magistri eẽ. ꝓpt̾¬
tempꝰ rursus indigetis ut uos doceamin
quȩ sint elementa exordii sermonũ dei. et
facti estis quibus lacte opꝰ sit ñ solido cibo

Expanded text:
m ordinem Melchisedec. Si natum ex utero, de virgine intelligimus; ante luciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Nam secundum id quod natus de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, non sacerdos; sed sacerdos propter carnem assumptam, propter victimam quam pro nobis offerret a nobis acceptamritis magistri esse propter 428 tempus, indigetis ut vos doceamini, quae sunt elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo
Abbreviated transcription (Latin):
nõtescit angłis quod absconditum ẽ. ue¬
rum etiã hic eis apparet cum efficitur at¬
q ꝓpalatur E nisi fallor mirũ ẽ. si non
omnia quȩ dicit᷑ ds tanquã ad p̃sens tem¬
pus cognoscere. ideo dicit᷑ quia cognosci
facit. suie ab angłis siue ab hominibus:
Modus quippe iste locutionis cum ꝑ effi¬
cientem id quod efficitur significatur.
me cum dedeo aliquid dicitur quod ei ad
propͥetatem locutionis non conuenire p̃¬
sicdens mentibꝰ nr̃is ipsa ueritas clamat:

Expanded text:
notescit angelis quod absconditum est, verum etiam hic eis apparet cum efficitur atin gloria. et. nisi fallor, mirum est, si non omnia, quae dicitur deus tamquam ad praesens tempus cognoscere, ideo dicitur, quia cognosci facit, siue ab angelis siue ab hominibus. modus quippe iste locutionis, cum per efficientem id quod efficitur significatur. me cum de deo aliquid dicitur, quod ei ad proprietatem locutionis non conuenire praesidens mentibus nostris ipsa ueritas clamat.
Abbreviated transcription (Latin):
cum quisq fuerit apeccati dñatione libe.¬
ratus. iam non indigeat sui liberatoris au-¬
xilio. s ita potius ut ab illo audiens. sine
me nichil potestis facere. dicat ei et ipse.
adiutor meus esto. ne derelinquas me Qd̾ si.¬
ministratio mortis litteris deformata in la¬
pidibus fuit in gloria.ita ut non possent
intendere filii israhel in faciem moysi ꝓpt̾.

Expanded text:
cum quisque fuerit a peccati dominatione libecum quisque fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio; sed ita potius, ut ab illo audiens: « Sine me nihil potestis facere , » dicat ei et ipse: « Adjutor meus esto, ne derelinquas me , ministratio mortis litteris deformata in lapidibus fuit in gloria, ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Hs autem ipse non solum ostendit
nobis a quo malo declinemus. et quod
bonũ faciamus quod solum potest legis
littera. uerum etiam adiuuat nos ut de¬
clinemꝰ a malo et faciamꝰ bonum. quod
nullus potest sine sp̃u grȩ: Quȩ si desit
ad hoc lex ad est ut reos faciat et occidat:
Propter quod dicit: apłs: Littera occidit. spc̃
autem uiuificat. Qui gͦ legittime lege utit᷑
discit in ea bonum et malum. et non c̃¬
fidens in uirtute sua confugit ad g̃ram.
qua prestante declinet amalo et faciat
bonum: Quis autem confugit ad gr̃am.
nisi cum ad nõ gressus hominis dirigun¬
tur et uiam eius uolet: Acꝑ hoc et desi-¬
derare auxilium gr̃ȩ. initium grẽ ẽ: de
quo ait ille: & dixi nunc cȩpi hec ẽ mu¬
tatio dexterȩ excelsi: Liberũ ergo arbitͥũ¬
do liber ẽ quisq iusticiȩ seriiusq pecati.
in bono autem liber ẽẽ nullus potest nisi
fuerit liberatꝰ ab eo qui dix̃ siuos filius li¬
berauerit. tc̃ uere liberi eritis. nec ita ut

Expanded text:
s autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis anisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viani ejus volet? ac per hoc et desiderare auxilium gratiae, initium gratiae est, de quo ait ille: « Et dixi, nunc coepi, haec est mutatio dexterae Excelsi . » II. Liberum arbido liber est quisque justitiae, servusque peccati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit: « Si vos filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . » Nec ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
trimoniales quoq tabulȩ presegerunt
liberorum ꝓcreandorum causa. unde uere
non tam concumbere quã nubere ꝓhibe.¬
tis: Concumbitur enim etiã causa libidi¬
nũ: Nubitur autẽ non nisi filiorũ Uidetis¬
gͦ multũ inter eẽ. inter hortantes ad uirgi¬
nitatẽ. bono minori bonũ amplius prepo¬
nendo. et ꝓhibentes nubere concubitum
propagationis qui solus ꝓpriȩ nuptialis
ẽ. uehementius accusando. multũ int̃ eẽ
inter abstinentes acibis ꝓpt̃ sacratã sig¬
nificationem. uel ꝓpt̃ corporis castiga¬
tionem. et abstinentes acibis quos ds cre¬
auit. dicendo quod eos łs non creauit:
Pro inde illa doctrina ẽ ꝓpħarum et

Expanded text:
trimoniales quoque tabulae prae se gerunt, trimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam nubere prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. neergo multum interesse inter hortantes ad uirginitatem bono minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacramenti significationem uel propter corporis castigationem et abstinentes a cibis, quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa doctrina est prophet
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. qm̃ omnis creatura dei bona ẽ. et
nichil abiciendũ quod cum gr̃arum acci-¬
one ꝑcipitur Sc̃ificatur enim ꝑuerbum
dei et orationẽ: hȩc sunt quȩ negatis. hoc
animo. hac uoluntate. hac opinione ab ȩscis
huius modi temꝑantes. quod non significa¬
tione. s natura male et in mundȩ sint: Qua
in re creatorem earum sine dubio blasphe¬
matis. hoc ẽ. quod ꝑtinet ad doctrinam de¬
moniorũ: Nolite gͦ mirari. hoc de uobis tan
ginitatem sic hortaremini quemad modũ
hortatur apłica doctrina. qui dat nuptũ
benefacit. et qui non dat nuptũ melius fa-¬
cit. ut bonũ eẽ. nupcias diceretis s melio¬
rem uirginitatẽ. sicut facit eccłia quȩ ue
aret dicens. ꝓhibentes nubere Ille enim
prohibet qui hoc malũ eẽ dicit. non qͥ huic
bono alud melius ante ponit: Deniq uos
eum p̃cipue concubitũ de testamin. qui
solus honestus et conuigalis ẽ. et quẽ ma¬

Expanded text:
ueritatem, quoniam omnis creatura dei bona est, et ueritatem, quoniam omnis creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis tantginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, sicut facit ecclesia, quae aret dicens: prohibentes nubere. ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem ma
Abbreviated transcription (Latin):
udi gͦ quod confiteris te non uidere. qua
mente aut consilio hoc aduersum uos ca¬
pitulũ ꝓferamus. non quod acarnalibus
abstineatis: Nam hoc aquibusdã et primi
patres nr̃i fecerunt sicut commemoras ñ
tamen ea dampnandi s significandi gr̃a
quod non intelligitis et xꝑiani ñ heretici
animã in orationibus amplius humilian-¬
dam non qđ illa eẽ in munda credant. non
solũ acarnibus uerũ aquibusdã etiã t̾rȩ
fructibus abstinent. uel semꝑ sicut pauci
uel certis diebus atq temporibꝰ sicut per
quadragesimã fere om̃s quantõmagis
quisq uel minus seu uoluerit seu potuerit:
Uos autẽ ipsam creaturã negatis bonã et
inmundã dicitis. qd carnes diabolus oꝑet᷑
feculentiore materia mali. ac ꝑhoc eas tan¬
quã in mundiora et truculentiora dei ur̃i
uncula exhorrentes abicitis Cum enim
apłs dixisset. abstinentes acibis quos deus
creauit ad ꝑcipiendũ cum gr̃arũ actione
fidelibus secutus ait E his qui cognouert̃

Expanded text:
udi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum proferamus . non quod a carnibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et unde iam quantum animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse immunda credant, non solum a carnibus, verum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent; vel semper, sicut pauci, vel certis diebus atque temporibus sicut per Quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque vel minus seu voluerit, seu potuerit. Vos autem ipsam creaturam negatis bonam, et immundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali; ac per hoc eas, tanquam immundiora et truculentiora dei vestri vincula, exhorrentes abjicitiapostolus dixisset: abstinentes a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus, secutus ait: et iis, qui cognouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ex uno capitulo epłȩ pauli apłi¬
ex primitur. ubi manifestius ista distin.¬
ctio cõmendatur: Ait enim: Qui cum in
patri natura ȩqualis habitu minor: Infor¬
ma enĩ serui quã accepit minor. ẽ patre.
informa autẽ dei inqua erat etiã anteꝗͣ
hanc accepisset. ȩqualis ẽ patri In forma
dei uerbũ ꝑ qd facta sunt omnia. informa
autẽ serui factus ex muliere. factus sub
lege. ut eos qui sublege erant redimeret:
Proinde informa dei fecit hominẽ infor¬
ma serui factus ẽ homo: Nam si pater tan¬
tũ sine filio fecisset hominẽ. non scriptũ
eẽt faciamus hominẽ adimaginẽ et simi¬
litudinẽ nrãm Ergo quia forma dei accep̃
formã serui. utrunq d̾s et utrunq homo
S utrunq ds. ꝓꝑter accipientẽ d̾m. utrun¬
q autẽ homo ꝓpter acceptũ hominẽ: Neq
enĩ illa susceptione alterũ eorũ in alterũ
quippe in creaturã mutata ẽ. ut desisteret

Expanded text:
tionis ex uno capite epistulae Pauli apostionis ex uno capite epistulae Pauli apostoli promitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in patri natura aequalis, habitu minor; in forma enim serui, quam accepit, minor est patre, in forma autem dei, in qua erat etiam antequam hanc acciperet, aequalis est patri. in forma dei uerbum, per quod facta sunt omnia, in forma autem serui factus ex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. proinde in forma dei fecit hominem, in forma serui factus est homo. nam si pater tantum sine filio fecisset hominem, non scriptum esset: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. quia forma dei accepit formam serui, utrumque deus, utrumque homo; sed utrumque deus propter accipientem deum, utrumque autem enim illa susceptione alterum eorum est quippe in creaturam mutata est, ut desisteret
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ dicunt minorẽ filiũ eẽ. quã pat̾
ẽ. quia scriptũ ẽ. ipso filio dicente. pat̃
maior. me ẽ Ueritas autẽ ostendit scđm
istum modũ etiã se ipsum minorẽ filiũ
Quomͦ enĩ non etiã se ipso minor factus
ẽ. qui semetipsum ex in aniuit formam
serui accipiens: Neq enĩ sic accepit for¬
mã serui. ut amitteret formã dei. in qua
erat ȩqualis patri Si gͦ ita accepta ẽ.
forma serui. ut non amitteretur forma
dei. cum et informa dei. et informa ser¬
ui idem ipse sit filius unigenitus cłi pa¬
tris. in forma dei ȩqualis patri. informa
etiã ipse se ipso maior. ẽ. informa autẽ
serui etiã se ipso minor. ẽ: Non itaq in¬
merito scriptura utrunq dicit. et ȩqua¬
lem patri filiũ. et patrẽ maiorẽ filio Il¬
lud enĩ ꝓpter formã dei. hoc autẽ ꝓpter
formã serui. sine ulla confusione intel¬
ligitur: & hȩc nobis regula pia ꝑ omnes
scãs scripturas dissoluendȩ huius ques¬

Expanded text:
 quam Pater est, quia scriptum est, ipso Domino dicente: Pater major me est. Veritas autem ostendit, secundum istum modum, etiam seipso minorem Filium; quomodo enim non etiam seipso minor factus est, qui semetipsum exinanivit formam servi accipiens? Neque enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. Si ergo ita accepta est forma servi, ut non amidei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaes
Abbreviated transcription (Latin):
et terrã. Terra autẽ erat inuisibilis et
in composita Id ẽ in pͥncipio fecit deus
cȩlũ et t̾ram: Terra autẽ ipsa quã fecit
deus. inuisibilis erat et in composita ante¬
quã ds omniũ rerũ formas locis et sedi¬
bus suis ordinata distinctione dispone¬
ret. antequã diceret fiat lux et fiat
firmamentũ. et congregent᷑ aquȩ et
appareat arida. et cȩtera quȩ in eodem
go tenebrȩ erant suꝑ abyssum antequã
tenebre sunt: Non quia aliquid sunt te¬
nebrȩ. s quia ipsa lucis absentia tene¬
brȩ dicunt᷑. sicit silentiũ ñ aliqua res
ẽ. s ubi sonus ñ ẽ silentiũ dicitur. & nu¬
ditas ñ aliqua res ẽ. s incorpore ubi te.¬
gumentũ ñ ẽ. nuditas dr̃. et in anitas ñ
ẽ. aliquid. s locus ubi corpꝰ ñ ẽ inanis dr̃¬

Expanded text:
et terram; terra autem erat invisibilis et incomposita; id est, In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem ipsa quam fecit Deus, invisibilis erat et incomposita, antequam Deus omnium rerum formas locis et sedibus suis ordinata distinctione disponeret: antequam diceret, Fiat lux, et, Fiat firmamentum, et Congregentur aquae, et, Appareat arida, et caetera quae in eodem go tenebrae erant super abyssum, antequam tenebrae sunt; non quia aliquid sint tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur. Sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis d
Abbreviated transcription (Latin):
etiã aqua dicta ẽ. ista materia quȩ om¬
nia quȩ int̾ra nascunt᷑. siue animalia.
siuẽ arbores uel herbȩ et siqua similia
ab humore incipiunt formari atq nutͥri
tenebris siue aqua suꝑ quã sꝑc fereba¬
tur: omĩa informis materia. ut res ig¬
nota notis uocabulis insinuaret᷑ impe¬
ritioribꝰ et ñ uno uocabulo s multis Nã
re Dictum ẽ gͦ cęlũ et t̾ra quia futurũ¬
inde erat cęlum et t̾ra: Dicta ẽ t̾ra in¬
uisibilis et in composita et tenebrȩ suꝑ
abyssum quia in formis erat. et nulla
speciȩ cerni aut tractari poterat. etiã¬
si eẽt homo qui uideret atq tractaret:
Dicta ẽ aqua quia facilis subiacebat
oꝑanti. ut de illa omĩa formarent᷑: Sed
subhis omnibꝰ nominibꝰ materia erat in¬
uisa et informis. de qua d̾s fecit mundũ¬
fide qui uocat᷑ abraham. obediuit in lo.¬
cum exire quẽ accepturus erat in here¬
ditatẽ. et exiit nesciens quo iret : E¬

Expanded text:
aqua dicta est ista materia, quia omnia quae in terra nascuntur, sive animalia, sive arbores vel herbae, et si qua similia, ab humore incipiunt formari atque nutriritenebris, sive aqua super quam Spiritus ferebatur, nomina sunt informis materiae: ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus; et non uno vocabulo, sed multis, ne cta est coelum et terra, quia inde futurum erat coelum et terra. Dicta est terra invisibilis et incomposita, et tenebrae super abyssum, quia informis erat, et nulla specie cerni aut tractari poterat, etiamsi esset homo qui videret atque tractaret. Dicta est aqua, quia facilis et ductilis subjacebat operanti, ut de illa omnia formarentur. Sed sub his omnibus nominibus materia erat invisa et informis, de qua Deus condidit munduFide qui vocatur Abraham, obedivit in locum exire, quem accepturus erat in haereditatem; et exiit, nesciens quo iret:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. primo cȩlum et terra E dictũ ẽ
in pͥncipio fecit ds cȩlũ et terrã. ñ quia
iam hoc erat. s quia hoc ẽẽ poterat:
etiã t̾ram inuisibilẽ atq in compositam
uoluit appellare: quia int̾ omnia elem̃¬
ta mundi. t̾ra uidetur minꝰ speciosa qͣm
cȩtera Inuisibilẽ autẽ dixit ꝓpt̾ obscu

Expanded text:
ta est primo coelum et terra, et dictum est, ta est primo coelum et terra, et dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram; non quia jam hoc erat, sed quia hoc esse poterat: etiam terram invisibilem atque incompositam voluit appellare, quia inter omnia elementa mundi terra videtur minus speciosa quam caetera. Invisibilem autem dixit, propter obs
Abbreviated transcription (Latin):
co. ut hȩc anobis intelligatur quã uidere
iam et tangere possumus: quomͦ nec t̾ra
quȩ inuisibilis et incomposita erat. talis
erat qualis ista quȩ iam uideri et tracta.¬
ri potest. s illud qđ dictũ ẽ. in principid
fecit ds cȩlũ et t̾ram Cȩli et t̾rȩ nomine
uniuersa creatura significata ẽ quã fe.
cit et condidit d̾s: Itleo autẽ nominibus
usibiliũ rerũ hȩc appellata sunt ꝓpter
paruulorũ infirmitãtẽ qui minus ido¬
nei sunt inuisibilia comp̃hendere: Primo
gͦ materia facta ẽ confusa et in formis
unde omĩa fierent quȩ distincta atq for.¬
mata sunt. qđ credo a grecis chaos ap¬
pellari Sic enĩ et alio loco legimꝰ scrip¬
tum in laudibꝰ dei Qui fecit mundum
de materia informi. quod aliqui codices
habent de materia inuisa Ꝙ ideo deus
rectissime credit᷑ omĩa de nichilo fecisse
qͥa etiã si omĩa formata de ista materia
facta sunt. hȩc ipsa tamen materia de
materia quã de nichilo d̾s fecit appella-¬

Expanded text:
co, ut haec a nobis intelligatur quam videre jam et tangere possumus: quomodo nec terra, quae invisibilis et incomposita dicta est, talis erat qualis ista quae jam videri et tractari potest; sed illud quod dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Coeli et terrae nomine undidit Deus. Ideo autem nominibus visibilium rerum haec appellata sunt, propter parvulorum infirmitatem, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere. Primo ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent quae distincta atque formata sunt, quod credo a Graecis Chaos appellari. Sic enim et alio loco legimus dictum in laudibus Dei, Qui fecisti mundum de materia informi, etc., quod aliqui codices habent de materia invisa. Et ideo Deus rectissime creditur omnia de nihilo fecisse, quia etiamsi omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de materia quam de nihilo Deus fecit, appella
Abbreviated transcription (Latin):
eo modo reliquisse patrẽ. quo cum in forma
dei. ẽẽt non rapinã arbitratus ẽ eẽ. equalis
deo. s semetipsum ex inaniuit formã serui
accipiens. reliquisse etiã matrẽ synagogã
uideorũ. ueteri testamento carnaliter in¬
herentem. et adhesisse uxori suȩ sce ȩccle¬
siȩ ut pace noui testamenti. eẽnt duo in
carne una: Quia cum sit cłs apud patrẽ
ꝑquẽ facti sumus. factus ẽ. ꝑcarnẽ particep
nr̃. ut illius capitis corpus eẽ. possemus

Expanded text:
a dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? reliquisse etiam matrem, synagogam Iudaeorum ueteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una? quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possimus
Abbreviated transcription (Latin):
constituto hoc ẽ iam egresso de t̾ra calde¬
orum dicit d̾s exi de t̾ra tua et de cog-¬
natione tua et de domo patris tui. non
ut corpus inde eiceret quod iam fece-¬
rat. s animũ auelleret dicit᷑. Non enĩ
exierat inde animo. s spe redeundi et
desiderio tenebatur. quȩ spes et deside¬
rium deo iubente ac uiuante. et illo obe¬
diente fuerat amputandũ: fide et ipsa

Expanded text:
constituto, hoc est iam egresso de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiderio tenebatur, quae spes et desiderium Deo iubente ac iuuante et illo oboediente fuerat amputandum. Non sa
Abbreviated transcription (Latin):
tutem redigit. siqͥs deuorat. siquis accipit. si
qͥs extollitur. siquis in faciem uos cedit Dem¬
de continuo subiungit Scdm̃ ignobilitatem
dico: ut erponat quid sit in faciem cedi hoc ẽ
contempni et despici Qđ quidem non ideo
dicit apłs ut illos non sustinerent. sed ut se
magis qui eos sic diligeret. ut seipsum proeiᷤ

Expanded text:
s accipit, si quis extollitur, si quis in faciem vos caedit: deinde continuo subjungit, Secundum ignobilitatem dico ; ut exponat quid sit in faciem caedi, hoc est contemni atque despici. Quod quidem non ideo dicit Apostolus, ut illos non sustinerent; sed ut se magis qui eos sic diligeret, ut seipsum pro eis
Abbreviated transcription (Latin):
omnis domꝰ isrł et domus uida: Neq enim
om̃s qui ex isrł hi sunt isrł. s om̃s quibꝰ dr̃.
in psalmo ꝓsusceptione matutina. hoc ẽ ꝓ
luce noua testamenti scilicet noui. unuier-¬
sum semen iacob magnificate eum timeat

Expanded text:
 et domus Juda. Neque enim  et domus Juda. Neque enim omnes qui ex Israel, hi sunt Israel: sed omnes quibus dicitur in Psalmo pro susceptione matutina, hoc est, pro luce nova, Testamenti scilicet Novi, Universum semen Jacob, magnificate eum; timeat
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti noui. cuius ꝑ ꝓpħam ẽ facta
promissio ꝑ hȩc uerba quȩ ex illa ꝓpħia
commemorauimꝰ: Cur gͦ ad huc dicit unꝰ¬
quisq ciui suo et frĩ suo. cognosce dnĩne
An forte ñ dicit᷑. cum euangłium p̃dicetur.
et eius ipsa sit pdicatio. ut hoc ubiq dicat᷑.¬
nisi quia eiusdẽ testamenti noui ȩternã mer¬
cedem id ẽ ipsius dei beatissimã contemplati.¬
onẽ ꝓmittendo coniunxit: Quid gͦ ẽ omnes
a minore usq ad maiorẽ eorũ. nisi om̃s ꝑti¬
nentes spiritalit᷑ ad domũ isrł. et ad domum
uida. hoc ẽ ad filios ysaãc. ad semen abrabȩ:
Ipsa ẽ enĩ ꝓmissio qua ei dictum ẽ: In ysaac
uocabitur tibi semen. ñ enĩ qui filii carnis. hi
filii dei. s filui ꝓmissionis deputant᷑ in semen
qui uenit ex tribu uida. domus filiorũ ꝓmis¬
sionis. hoc ẽ ñ oꝑum ꝓpriorũ s beneficii dei
hoc enĩ ds ꝓmittit qł ipse facit. ñ enim ipse
promittit et alius facit. qđ iam ñ ẽ ꝓmittere

Expanded text:
nti noui, cuius per prophetam est facta promissio per haec uerba, quae ex illa prophetia commemorauimus. cur ergo adhuc dicit unusquisque ciui suo et fratri suo: cognosce dominum? an forte non dicitur, cum euangelium praedicetur et eius ipsa sit praedicatio, ut hoc ubique dicatnisi quia eiusdem testamenti noui aeternam mercedem, id est ipsius dei beatissimam contemplationem, promittendo coniunxit? Quid ergo est \'omncs a minore usque ad maiorem eorum\' nisi omnes pertinentes spiritaliter ad domum Israhel et ad domum Iuda, hoc est ad filios Isaac, ad semen Abrahae? ipsa est enim promissio, qua ei dictum est: in Isaac uocabitur tibi semen. non enim qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis depqui uenit ex tribu Iuda, domus filiorum promissionis, hoc est non operum propriorum, sed beneficii dei. hoc enim deus promittit, quod ipse facit; non enim ipse promittit et alius facit, quod iam non est promittere,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt mͥ in popłm: hoc ẽ illud qđ deo ait
ille: Michi autẽ adherere deo bonum ẽ:
Ero illis inquit in dm̃. et ipsi erunt michi
popłs. Quid hoc bono meluis. quid hac
felicitate felicius. uiuere deo. uiuere de
deo. apud quẽ ẽ fons uitȩ. et in cuius lu¬
mine uidebimꝰ lumen. ut in eo merces. in¬
eo finis. in eo ꝑfectio felicitatis. in eo be-
atȩ ȩternȩq uitȩ summa consistat: Cũ
enim dixisset et ero illis in dm̃. et ipsi
michi põpłs. erunt continuo addidit. et
ñ docebunt unusquisq ciuẽ suũ et unus¬
quisq frẽm suũ dicens. cognosce dñm.
qͣm om̃s cognoscent me. a minore us ꝙ

Expanded text:
erunt mihi in populum. hoc est illud, quod deo ait erunt mihi in populum. hoc est illud, quod deo ait ille: mihi autem adhaerere deo bonum est. ero, inquit, illis in deum et ipsi erunt mihi p u lus. quid hoc bono melius, quid hac felicitate felicius uiuere deo, uiuere de deo, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimeo finis, in eo perfectio feliciatae aeternaeque uitae summa consistat. cum enim dixisset: et ero illis in deum et ipsi erunt mihi populus, continuo addidit: et non docebunt unusquisque ciuem suum et unusquisque fratrem suum dicens: cognosce dum i num, quia omnes cognoscent me a mi nore
Abbreviated transcription (Latin):
dis. quia ñ attramento s sꝑu dei uiui:
Nec ob aliud arbitror in eo loco apłm uolu¬
isse commemorare testamentũ nouum. ibi
quippe ait. qui et idoneos nos fecit minis¬
ret. ñ in tabulis lapideis. s in tabulis cor¬
dis carnalibꝰ Qm̃ hic dictum ẽ in cordib
eorũ scribo eas. ubi nominatĩ ꝓmissum ẽ.
testamentũ nouũ: Quid sunt ergo leges
dei ab ipso deo striptȩ in cordibus nisi ip
p̃sente diffunditur caritas in cordibꝰ nr̃is.
quȩ plenitudo legis ẽ et finis p̃cepti: Nã
quia ueteris testamenti ꝓmissa t̾rena st̃.¬
nunc ipsius cordis bonũ ꝓmittit᷑. mentis
bonũ sꝑs bonũ: hoc ẽ intelligibile bonum.
cum dicit᷑. dans leges meas inmente eoꝵ
et incordibus eorũ scribã eas Unde signi¬
ficauit eos ñ forinsecus terrentẽ legem
formidaturos. s intrinsecus habitantem
ipsã legis iusticiã dilecturos: Deinde ad¬
didit et mercedẽ. et ero eis in dm̃. et ipsi

Expanded text:
dis; quia non atramento, sed spiritu Dei vivi. dis; quia non atramento, sed spiritu Dei vivi. Nec ob aliud arbitror in eo loco Apostolum voluisse commemorare Testamentum Novum ibi quippe ait, Qui et idoneos nos fecit minisret: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis cordibus, quoniam hic dictum est: in cordibus eorum scribo eas, ubi nominatim promissum est testamentum nouum. Quid sunt ergo leges dei ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsdei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est et finis praecepti? nam quia ueteris testamenti promissa terrena sunbonum. spiritus bonum, hoc est intellegibile bonum. cum dicitur: dans leges meas in mente eorum et in cordibus eorum scribam eas. unde significauit eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intrinsecus habitantem ipsam legis iustitiam dilecturos. Deinde addidit et mercedem: et ero eis in deum et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ Quid ẽ consummabo. nisi ĩpleboe
Non sccłm testamentũ qcł feci patribus
eorũ in die qua apprehendi manũ eorum
ut eicerẽ eos de terra egipti Ergo illud¬
uetus erat. quia hoc nouum ẽ Unde gͦ
illud uetus hoc nouũ. cum lex eadẽ ĩple¬
atur ꝑtestamentũ nouũ. quȩ dixit in te¬
re ñ concupisces: Quia ipsi inquit non
ꝑseuerauerunt intestamento meo. & ego
neglexi eos dicit dñs Ergo ꝓpt̃ uete.¬
ris hominis noxam quȩ ꝑ litteram iuben¬
tem et minantẽ minime sanabatur. dr̃
illud testamentũ uetus. hoc autẽ nouũ
propt̃ nõuitatẽ sꝑc quȩ hominẽ nouum
sanat. a uitio uetustatis Deniq attende
qđ sequit᷑. et uide quanta luce fiat ꝑspi.¬
cuũ. qđ sibi fidentes nolunt homines in¬
tueri Qluia hoc testamentũ ẽ inquit qđ¬
ordinabo domui isrł post dies illos dicit
dñs. dabo leges meas incor. illorũ et in
ait. ñ in tabulis lapideis s intabulis cor.¬

Expanded text:
Novum: quid est, Consummabo, nisi, Implebo? Novum: quid est, Consummabo, nisi, Implebo? non secundum testamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut eicerem eos de terra Aeguetus erat, quia hoc nouum est. unde igitur illud uetus, hoc nouum, cum lex eadem inpleatur per testamentum nouum, quae dixit in uetere: non concupisces ? quia ipsi, inquit, non perseuerauerunt in testamento meo, et ego neglexi eos, dicit dominus. ergo propter ueteris hominis noxam, quae per litteram iubentem et minantem minime sanabatur, dicitur illud testamentum uetus, hoc autem nouum propter nouitatem spiritus, quae hominem nouum sanat a uitio uetustatis. denique adtende quod sequitur et uide quanta luce fiat perspicuum, quod sibi fidentes nolunt homines intueri. quia hoc testamentum est, inquit, qordinabo domui Israel. Post dies illos, dicit Dominus, dabo legem meam in cordibus eorum, et in n in tabulis lapideis, sed in tabulis cor
Abbreviated transcription (Latin):
Uempe inueteribꝰ libris. aut nus quam rũ¬
aut difficile p̃ter hunc ꝓpħicum locum.
legit᷑ facta commemoratio testam̃ti noui.
ut omnino ipso nomine appellaret᷑: Nam
multis locis hoc significatur et p̃nuntiat᷑
futurũ. s ñ ita ut etiã nomen legat᷑ exp̃s.¬
sum: Considera gͥ diligent̾ quã differen¬
tiã int̾ duo testamenta. id ẽ uetus et no¬
uũ d̾s eẽ testatus sit. cum dixisset ñ scđ̾m
testamentũ qđ feci patribꝰ eorũ in die qua
app̃hendi manũ eorũ ut eicerem eos de
terra egipti Uide quid adiunxit. quia ip¬
si ñ ꝑseuerauerunt in testamento meo
Uitio eorũ deputat qđ intestamento łi
ñ ꝑ manserunt. ne lex quã tunc accepert̃
culpanda uideatur Ipsa enĩ ẽ quã non
uenit x ꝑc soluere s implere: Non tamen
ꝑ eandẽ legẽ iustificatis impiis. s ꝑ gr̃am:
Hoc quippe ait uiuificans sꝑc. sine quo
littera occidit: Consummabo in qͥt suꝑ¬
domũ isrł et suꝑ domũ uida testamentũ

Expanded text:
empe in ueteribus libris aut nusquam aut difficile praeter hunc propheticum locum legitur facta commemoratio testamenti noui, ut omnino ipso nomine appellaretur. nam multis locis hoc significatur et praenuntiatur futurum, sed non ita, ut etiam nomen legatur expressum. considera igitur diligenter quam differentiam inter duo testamenta, id est netus et nouum, deus esse testatus sit. Cum dixisset: non secundum testamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eurum, ut eicerem eos de terra Aegypti, uide quid adiunxit: quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo. uitio eorum deputat. quod in testamento dei non permanserunt, ne lex, quam tunc acceperunt, culpanda uideatur.. ipsa est enim, quam non uenit Christus soluere, sed inplere, non tamen per eandem legem iustificatis impiis, sed per gratiam; hoc quippe agit uiuificans spiritus, sine quo littera occidit. domum Israel et super domum Juda Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Ecce quomodo ꝓpicius erat ei deus.
uindicans in om̃s affectiones eiꝰ Quȩ sunt
affectiones in quas sic uindicabat: Iꝑse
exposuit. ipse dixit In magnitudine in qͥt
reuelationum ne extollar. datus ẽ michi
stimulus carnis meȩ angelus sathane. qui
me colaphizet: Tam ꝑfectus erat ut tam̃
timendum eẽt ne extolleret᷑ Nam non po¬
neret ds̃ medicamentũ. ubi uulnus non eẽt
Et rogauit ut tolleretur: Eger ille rogauit
ut auferretur medicamentum: Propter qd̾
ter dñm rogaui inquit. ut auferret eum a
me. id est stimulum carnis a quo colaphiza¬¬
batur aliquem forte dolorem corporis: Ro-¬
gaui inquit ut auferret eum ame et dixit
michi Sufficit tibi gr̃a mea. nam uirtꝰ in
infirmitate ꝑficitur Ego noui quẽ curo: Non
michidet qui egrotat consilium: Tanquã
emplastrum mordax urit te: sed sanat te:
Rogat medicum ut tollat emplastrum. et
non tollit nisi cumfuerit sanatum qͦ posue¬

Expanded text:
retur. Ecce quomodo propitius erat Deus, retur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vindicans in omnes affectiones ejus. Quae sunt affectiones in quas sic vindicabat? Ipse exposuit, ipse dixit: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medicamentum: «Propter quod ter Dominum rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me,» id est, stimulum carnis a quo colaphizabatur, aliquem forte dolorem corporis: «rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posue
Abbreviated transcription (Latin):
apponit dolorem: Ecce abundet inte caritas:
plus dolebis peccantem: Quanto inte maior
caritas ẽ: tanto amplius te torquebit quem
toleras: Nontorquebit tanquam irascentem illi.
s tanquam dolentẽ ꝓ illo: Uide paulũ apłm
quid patiebatur: Uide inquam quid patie¬
batur: Pret̃ illa inquit quȩ extrinsecus sunt:
Birit enim multa quę patiebatur et cȩpit di¬
cere interiora. p̃ter illa quȩ extrinsecus erant
quȩ patiebatur a malis ꝑsecutoribꝰ. xp̃i Incur¬
sus in me cotidianꝰ sollicitudo om̃ĩum ȩccłia¬
rum Et uide quał sollicitudo: quam pat̾na
quam mat̾na: Uide quomodo cedebatur. ut
uindicaretur in õs affectiones eiꝰ: Dicemus &
affectiones eius in quas undicabat deus:
Quis infirmat᷑ inqͥt lego non infirmore Quis
scandalizatur et egononuror: Quanto ma¬
ior caritas. tanto maiores plagȩ de peccatis.
alienis: acceperat quidem ille stimulum
carnis angelum sathane a quo colaphiza¬

Expanded text:
apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus et affectiones ejus, in quas vindicabat Deus. «Quis infirmatur,» inquit, «et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphiza
Abbreviated transcription (Latin):
me Ignorabat peccatum: et hoc ignorabat
non quasi iudicando. sed non committendo:
Sunt huuismodi locutiones etiam cotidianȩ:
Cũ dicis de aliquo non nouit stare hoc ẽ quia
non stat: et non nouit bene facere quia non
bene facitꝰ. non nouit male facere quia non
num uidetur et abscientia: et dicitur nesci-¬
uit: quomodo ars non nouit uitia: et tamen
ꝑ artem cognita deuitant᷑: Hoc ergo nobis ca-¬
put nr̃m int̾rogantibꝰ: ex ipsius euangelii sui
ueritate respondet Cum dixerimꝰ domine
quid ignorabas: quid tu potiusti in terrogari
qd̾ ignorabas: Respondet Iniquitates ignora¬
bam: de iniquitatibꝰ interrogabar Habes in
euangelio: si non me credis ignorare iniquita¬
tes. quia et ipsos iniquos ignoro: quibꝰ in fine
dicturus sum: Non noui uos: recedite ame qͥ
operamini iniquitatem: Numquid non noue-¬
rat quos dampnabat: Aut potest iuste damp¬
nare nͥ bonus cognitor: Et tamen bonus cogni-¬
tor non ẽ mentitus dicendo non noui uos: id ÷

Expanded text:
 Ignorabat peccatum: et hoc peccatum ignorabat, non quasi non judicando, sed non committendo. Sunt hujusmodi locutiones etiam quotidianae, cum dicis de aliquo, Non novit stare, hoc est, quia non stat: et, Non novit benefacere, quia non benefacit. Non novit malefacere, quia non num videtur et a scientia. Ita dicitur Deus nescire, quomodo ars non novit vitia; et tamen per artem cognita dijudicantur. Hoc ergo nobis caput nostrum interrogantibus ex ipsius Evangelii sui veritate respondet, cum dixerimus, Domine, quid ignorabas? quid tu potuisti interrogari quod nesciebas? Respondet: Iniquitates ignorabam, de iniquitatibus interrogabar. Habes in Evangelio, si non me credis ignorare iniquitates, quia et ipsos iniquos ignoro, quibus in fine dicturus sum: Non novi vos, recedite a me qui operamini iniquitatem . Numquid non noverat quos damnabat? aut potest juste damnare, nisi bonus cognitor? Et tamen bonus cognitor non est mentitus, dicendo, Non novi vos: id est,
Abbreviated transcription (Latin):
et dolet: qđ nemo illi communicauerat
in ratione dati et accepti Quid ẽ in rati¬
one dati et accepti. nisi qđ in alio loco
aꝑte exposuit.si nos uobis spiritalia se¬
minauimus. magnũ ẽ. si ur̃a carnalia
metamus: & uerum ẽ. quod timpanũ
de corio fit ad carnẽ ꝑtinet Psalmus gͦ
spiritalis ẽ. tẏmpanũ carnale Ergo plebs
dei. congregatio dei. accipite psalmũ et
date tympanũ: Accipite spiritalia. et da¬
te carnalia Si auidi estis in spiritalib¬
accipiendis. deuoti estote in carnalibus

Expanded text:
et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos vestra carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. accipiendis, devoti estote in carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
apłs datũ non querebat. fructuosas tam̃
oues suas eẽ cupiebat. non steriles sine
lactis ubertate:. Itaq cum eẽt quodã tem¬
pore in magna indigentia uinctus in cõ¬
fessione ueritatis. missum ẽ illi a fr̃ibus
unde necessitati et indigentiȩ eius mini¬
straretur Respondit autẽ illis gr̃as agens
et dicit: Benefecistis communicare ne¬
cessitatib meis: Ego enĩ didici in quibus
sum sufficiens eẽ Scio et abundare no¬
ui et penuriã pati. omnia possum. in eo qͥ
me confortat: Ueruntamen uos benefe¬
cistis usib meis mitere S ut ostendet
in eo qđ illi benefecerunt quid ipse que¬
reret. ne inter illos eẽt qui se ipsos pas.¬
cunt non oues. non tam suȩ gaudet sub¬
uentũ eẽ. enecessitati. quã illorũ gratula¬
tur fecunditati Quid gͦ ibi querebat: Nõ
quia quero in quit datum. sed requiro
fructum: Non ut ego inquit explear. s
ne uos inanes remaneatis

Expanded text:
s datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis communicantes necessitatibus meis: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis
Abbreviated transcription (Latin):
qd dixit iacob pharaoni dies annorũ
uitȩ meȩ quos incolo sic enĩ habent
greci. quod latini habent ago uel ha-
beo uel siquid aliud utrũ gͦ ideo dix̃¬
quos incolo. quia int̾ra natus ẽ. quã ñ¬
dum popłs diuina ꝓmissione heredita¬
tis accẽꝑat. et ibi uitã ducens utiq in
aliena terra erat. ñ solũ quando pere¬
grinabat᷑. sicut in mesopotamia. uerũ
etiã quando ibi erat ubi natus ẽ: An
in psalmo dictum inteligit᷑ Inquilinus
ego sum in t̾ra et persgrinus. sicut om̃s
patres mei: Nam iterũ dicit de ipsis die¬
bus uitȩ suȩ Non ꝑuenerunt in diebus
annorũ uitȩ patrum meorũ. qđ dies in-¬
coluerunt: Non enĩ hic aliud uoluit in¬
telligi. quã id qđ latini codices haben
uixerunt: Ac ꝑ hoc significauit hanc
uitam incolatus eẽ suꝑ t̾ram: id ẽ pere¬
grinationis habitationẽ S credo scĩs
hoc conuenire quibꝰ aliã patriã ȩternã¬

Expanded text:
d dixit lacob Pharaoni: dies annorum uitae meae, quos incolo? sic enim habent graeci, quod latini habent "a g 0" uel "h a be 0" uel si quid aliud. utrum ergo ideo dixiquos incolo, quia in terra natus est, quam nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur. sicut in Mesopotamia, uerum etiam quando ibi erat ubi natus est? an in psalmo dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc significauit hanc uitam incolatum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus aliam patriam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam dñs dicit: & dabo uobis cor nouũ
et sp̃m nouum dabo inuos: et auferam
carnalibꝰ. corcarneum a corde lapideo uo¬
luit uita sentiente discerni. et ꝑuitam
sentientem significauit intelligentẽ Sic
fit isrł spiritalis non uniꝰ gentis. s omniũ
carnali qui ẽ unius gentis nouitate grȩ.
non nobilitate patrie. et mente non gen¬
te distinguitur: S altitudo ꝓphetica dum
de illo uel ad illum loquit᷑ latenter tran¬
sit ad hunc. et cũ iam de isto uł ad istum¬
loquat᷑ ad huc de illo uel ad illum loqui
uidet᷑ non intellectum scriꝑturarũ nobis
quasi hostiliter inuidens.s exercens medicina¬
liter:¬

Expanded text:
a dicit: et dabo nobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uos; et auferam carnalibus — a corde lapideo uoluit uita sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem. sic fit Israhel spiritalis non unius gentis, sed omnium, ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uloquatur, adhuc de illo vel ad illum videtur loqui, non intellectum Scripturarum nobis quasi hostiliter invidens, sed exercens medicinaliter
Abbreviated transcription (Latin):
hominem bonum atq custocdiat. qui in com¬
mutabiliter bonus ẽ Semꝑ ab illo fieri sem¬
perq ꝑfici debemus. inherentes ei et in ea cõ.¬
uersatione quȩ ad illum ẽ ꝑmanentes de quo
dicitur. mͥ autem adherere deo bonum ẽ. et
cui dicit᷑ fortitudinẽ meã ad te custodiã Ip.¬
sius enim sumus figmentum. non tantũ acd
hoc ut homines simus. s adhoc ut etiã boni
simus: Nam et apłs cum fidelibus ab impie¬
tate conuersis grãm qua salui facti sumus
commendaret: Gr̃ã enim inquit salui facti
estis ꝑfidem. et hoc non ex uobis s dei donũ¬
ẽ. et cȩtera Q alibi cum dixisset. cum timore
et tremore urãm ipsorum salutem oꝑami¬
ni. ne sibi putarent tribuendum tanquã
ipsi se facerent iustos et bonos. continuo
subiecit Deus enim ẽ. qui operatur inuob̾¬

Expanded text:
hominem bonum atque custodiat, qui incommutabiliter bonus est. semper ab illo fieri semperque perfici debemus inhaerentes ei et in ea conuersione, quae ad illum est, permanentes, de quo dicitur: mihi autem adhaerere deo bonum est, et cui dicitur: fortitudinem meam ad te custodiam. ipsiuhoc ut homines simus, sed ad hoc etiam ut boni simus. Nam et Apostolus cum fidelibus ab impietate conuersis gratiam, qua salui facti sumus, commendaret, gratia enim, inquit, salui facti estis per fidem; et hoc non ex uobis, sed dei donu. et alibi cum dixisset: cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini, ne sibi putarent tribuendum, tamquam ipsi se facerent iustos et bonos, continuo subiecit: deus enim est, qui operatur in uob
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce gladius ex utraq parte acutus pro¬
Nonne ȩccłia ꝑ totũ mundũ non erat:
Ecce ẽ: Ante legebatur et non uidebatur.
modo sicut legitur. ita cernitur. Quic qͥd
temporaliter nobis ꝓmissum ẽ. ad unam
partẽ gladii ꝑtinet. quic quid in sempit̃¬

Expanded text:
Ecce gladius ex utraque parte acutus, proNonne Ecclesia Dei per totum mundum non erat? Ecce est. Antea legebatur, et non videbatur: modo sicut legitur, ita cernitur. Quidquid temporaliter nobis promissum est, ad unam partem gladii pertinet: quidquid in sempit
Abbreviated transcription (Latin):
bis acutus. Unde bis acutus: Dicit detem¬
poralibus dicit de ęternis: In utroq probat
qđ dicit. et eum quẽ ferit separat amundo:
Nonne ipse ẽ. gladius de quo dñs dicit. ñ
ueni pacẽ mittere in terrã s gladium:¬

Expanded text:
bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo. Nonne ipse est gladius, de quo Dominus dicit: «Non veni pacem mittere in terram, sed gladium