comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi abhis que noxie blandiunt᷑:
& lex peccati que ẽ. in membͥs nr̃is. dei le
multe insidient᷑ illecebre: animꝰ tam̃ cui
summũ bonũ & uerum gaudiũ ds ẽ. in¬
t̾ castas spiritalesq: delicias. in sapientie
latitudine. ⁊ inu̾itatis luce u̾setur. Si enĩ
seipsũ sͥ rationał hõ cõparet. õsq suoꝵ
actuum qͣlitates uera inspectione diiu¬
dicet: nunqͥd mnintimis ꝯscientie sue
hoc delectacioĩs inueniet de iniquitate
cõmissa qd de equitate seruata: Aut tm̃
ei iotunditatis carnał uoluptas ⁊ qͣntũ
spiritał pariet appetitꝰ: Nich ꝓrsꝰ de ur¬
tutum bonis attigit. nichil de pietatis
suauitate gustauit: qͥ magis uult sordes¬
cere inhis q̃ immunda sunt. quam inhis
splende que scã st̃. Non sinit oratio ut
cordibꝰ ñ usqueqͣq captiuis. ita placeat
saciata ira. ut remissa uindicta: aut
tantũ generent. gaudiũ mala que sita
de alieno. qͣntũ bona expensa de ꝓpͥo.

Expanded text:
dilectissimi, ab his quae nobis noxie blandiuntur, et lex peccati quae est in membris nostris , Dei leorporis multae insidientur illecebrae, anima tamen, cui summum bonum et verum gaudium Deus est, inter castas spiritalesque delicias in sapientiae latitudine et in veritatis luce versetur. Si enim seipsum sibi rationalis homo comparet, omnesque suorum actuum qualitates vera inspectione dijudicet, numquid in intimis conscientiae suae hoc delectationis inveniet de iniquitate commissa, quod de aequitate servata? aut tantum ei jucunditatis carnalis voluptas, quantum spiritalis pariet appetitus? Nihil prorsus de virtutum bonis attigit, nihil de pietatis suavitate gustavit, qui magis vult in his sordescere quae immunda sunt, quam in iis splendere quae sancta sunt. Non sinit ratio ut cordibus non usquequaque captivis ita placeat satiata ira, ut remissa vindicta; aut tantum generent gaudium male quaesita de alieno, quantum bene expensa de proprio.
Abbreviated transcription (Latin):
hec addit dñs & dicit. Beati qui esuriuĩt
& sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑.
Nichil ħ esuritio corporeũ: nich expetit
sitis ista t̾renũ: s uisticie bono desidat
saturari: & momniũ occultoꝵ intͦducta
secretũ. ipso dño optat impleri. Felix meis
que hunc ꝯcupiscit cybũ. & ad talem
estuat potũ: quem utiq: ñ expeteret. si
nichil de eius suauitate gustasset. Audi
castissime uoluptatis exarsit: ut spretis
omnib temporalibꝰ ad ecdendã bibendãq
iusticiã toto accencdet᷑ affectu: & illiꝰ pri¬
mi mandati app̃hendet u̾itatẽ dicentis
diliges dnm̃ dm̃ tuũ ex toto corde tuo
& ex tota mente tua: & ex tota iurtute¬

Expanded text:
ec addit Dominus et dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiecastissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
minũ multe bone ꝯcupiscentie. & lauda-¬
biles uoluntates. qͥd ẽ. qđ iubet᷑. ut nr̃is
ñ consentiamꝰ affectibꝰ: nisi qł ab illa con-¬
cupiscentia ꝓhibem᷑. & ab illa uoluntate
reuotam᷑. cuiꝰ ortus ex nob̾ ẽ. ⁊ ideo mala
ꝓnuntiatur. qr nr̃a eẽ. conuincit᷑: Ad diᷤ¬
tinctiones gͥ concupiscentiarũ que sunt
ex deo. bene hoi dictam ẽ. pꝰ ꝯcupiscen¬
tias tuas ñ eas: ut quas cognouerit ꝓpͥas
sciat eẽ. uitandas. Merito gͦ dñs in ora¬
tione quam tradidit. noluit nos ad dm̃
dicere fiat uoluntas nr̃a: s fiat uoluntã
tua. Hoc ẽ. ñ illa quam caro incitat: s
quam sp̃c sc̃s inspirat. Uñ aut hoc desi¬
d̃ium conceptum sit cui semꝑ debeat re¬
pugnari. ñ difficult̾ intelligunt. qui se
gen̾is pat̾re. ñ dubitant inꝓpagine uici¬
atum eẽ. qd ẽ. in radice corruptũ. Quam
nos t̾reni hoĩs. homo celestis exuerit: do¬
nec tam̃ corpꝰ mortale gestamꝰ. necesse est
ut ꝯtra carnis desicłia dicoicemꝰ. Bonũ

Expanded text:
piscentiae et laudabiles voluntates, quid est quod jubetur ut nostris non consentiamus affectibus, nisi quod ab illa concupiscentia prohibemur, et ab illa voluntate revocamur, cujus ortus ex nobis est, et ideo mala onuntiatur, quia nostra esse convincitur? Ad distinctionem igitur concupiscentiarum quae sunt ex Deo bene homini dictum est: Post concupiscentias tuas non eas, ut quas cognoverit proprias sciat esse vitandas. Merito ergo Dominus, in oratione quam tradidit, noluit nos ad Deum dicere: Fiat voluntas nostra, sed fiat voluntas tua : hoc est, non illa quam caro incitat, sed quam Spiritus sanctus inspirat. Unde autem hoc desiderium conceptum sit, cui semper debeat repugnari, non difficulter intelligunt qui se Ageneris patre non dubitant in propagine vitiatum esse quod est in radice corruptum. Quamvnos terreni hominis homo coelestis exuerit; donec tamen corpus mortale gestamus, necesse est ut contra carnis desideria dimicemus. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
te conceptꝰ. nec editionẽ partꝰ. nec pmordia
fastidiuit infandie ut u̾bum di patͥs hu¬
manam sͥ in eẽ. fubstantiã. ⁊ditatis poten¬
cia. & carnis infirmitate loqueret᷑: de cor¬
pore habens corporeas actiones: spu̾aleᷤᷤ
de deitate uirtutes. Humanũ quippe ẽ.
esurire. sitire. & dormire: humanũ est
metuere. flere. tͥstari. Humanũ deniq:
est crucifigi. mori. atq: sepeliri. S di¬
uinum ẽ. suꝑ mare ambłãre ⁊ aquas ĩ
uina conuertere: mortuos suscitare: mũ¬
dum ꝓpͥa morte tremefac̾e : & cũ uiuificata:
suꝑ omnẽ celoꝵ altitudinẽ carne conscen¬
dere: ut qͥ ħ credunt dubitare ñ possint
quid humanitati a scͥb̃e. qͥd debeant assig¬

Expanded text:
te conceptus, nec editionem 374 partus, nec primordia fastidivit infantiae: ut Verbum Dei Patris humanam sibi inesse substantiam, et deitatis potentia, et carnis infirmitate loqueretur, de corpore habens corporeas actiones, et spiritales de deitate virtutes. Humanum quippe est esurire, et sitire, et dormire; humanum est metuere, flere, tristari; humanum denique est crucifigi, mori, atque sepeliri: sed divinum est super mare ambulare, aquas in vina convertere, mortuos suscitare, mundum propria morte tremefacere, et cum vivificata super omnem coelorum altitudinem carne conscendere: ut qui hoc credunt dubitare non possint quid humanitati ascribere, quid debeant assig
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi deqͥbꝰ loquim᷑ tanꝙͣ uenenũ
mortiferũ fugite. execramini. declinate᷑.c¬
& ab eoꝵ colloquiis si increpati a uob̾ cor¬
rigi noluerint abstinete: qm̃ sic̃ scͥptũ ẽ.
sermo eoꝵ serpit ut cancer. Iusto enim
iudicio ab eccłie unitate reiectis. nulla
est tͥbuenda comminio: ꝙͣ ñ urĩs odiis
s suis sceleribꝰ ꝑdiderunt. Uos gͣ dilecti do
& apłico testimonio comꝓbati. qͥbꝰ beatꝰ apłs
paulus doctor gentiũ dicit. qm̃ fides ur̃a
annuntiat᷑ in uniu̾so mundo: custodite in
uobis qđ tantũ p̾dicatorẽ agnoscitis sen¬
sisse de uob̃. Nemourm̃ efficiatur huiꝰ
laudis alienꝰ : ut qͦs ꝑ tot scła docente scõ
spũ heresis nulla iuolauit. ne euthicia¬
ne quidem impietatis possint maculare
contagia. Confidimꝰ autem qł ꝓtectio di
corda ur̃a fidemq custodiat: ut cui hac¬
tenus fidelit̾ obrdistis : inet̾num ꝑseueran¬
te catholice fidi obseruantia placeatis. ꝑ¬

Expanded text:
dilectissimi, de quibus loquimur, tamquam venenum mortiferum fugite, exsecramini, declinate, et ab eorum colloquiis, si increpati a vobis corrigi noluerint, abstinete: quoniam, sicut scriptum est, Sermo eorum serpit ut cancer . Justo enim judicio ab Ecclesiae unitate rejectis nulla est tribuenda communio, quam non nostris odiis, sed suis sceleribus perdiderunt. Vos ergo, dilecti Deo et apostolico testimonio comprobati, quibus beatus apostolus Paulus doctor gentium dicit: Quoniam fides vestra annuntiatur in universo mundo, custodite in vobis quod tantum praedicatorem agnoscitis sensisse de vobis. Nemo vestrum efficiatur hujus laudis alienus, ut quos per tot saecula docente Spiritu sancto haeresis nulla violavit, ne Eutychianae quidem impietatis possint maculare contagia. Confidimus autem quod protectio Dei corda vestra fidemque custodiat; ut cui hactenus fideliter obedistis, in aeternum perseverante catholicae fidei observantia placeatis,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt socios sue ꝑdicionis efficere. Et id̾o
pat̾na uos ⁊ frat̾na sollicitudine cõmonemꝰ.
ut inimicos catholice ficłi. hostes eccl̃ie in¬
carnationis dñice negatores. & instituto
a scĩs apłis simbolo repugnantes. innullũ
recipiatis consensionis affectum: dicente
onẽ deuita: sciens qͣ huiꝰmi ẽ. subu̾sꝰ ẽ. &
ꝑtinatia ꝑit. & sua axp̃o discedit insania.
qui eam impietatẽ ꝑquã ante se multos
scit ꝑisse sectatur: & religiosum sͥ atq ca¬
tholicũ putat. id qđ scor̃um patrũ iudicio.
& infotini ꝑfidia. & in manichei dem̃tia.
& in apollinaris insania constat eẽ. dãp¬
natum. Ut adhuc qiͣ noue & nec dũ dãpna¬
te inꝑniciẽ animars suarũ ꝯsentiant pͣ¬
uitati. qui incarnatioĩs dñĩce denegant
sacramentũ: qͣsi aliud tota lectione euãglica
doceam̃. qͣm hoc uno diuine miscđie sacͣ¬
mento. humanũ genꝰ inhis qui credunt

Expanded text:
volunt socios suae perditionis efficere; et ideo volunt socios suae perditionis efficere; et ideo paterna vos et fraterna sollicitudine commonemus ut inimicos catholicae fidei, hostes Ecclesiae, incarnationis Dominicae negatores, et instituto a sanctis apostolis Symbolo repugnantes, in nullum recipiatis consensionis affectum, dicente onem devita, sciens quia qui hujupertinacia perit, et sua a Christo discedit insania, qui eam impietatem per quam ante se multos scit periisse sectatur, et religiosum sibi atque catholicum putat id quod sanctorum Patrum judicio et in Photini perfidia, et in Manichaei dementia, et in Apollinaris insania, constat esse damnatum: ut adhuc quasi novae et necdum damnatae in perniciem animarum suarum consentiant pravitati, qui incarnationis Dominicae denegant sacramentum. Quasi aliud tota evangelica lectione doceamur quam hoc uno divinae misericordiae sacramento humanum genus in iis qui credunt
Abbreviated transcription (Latin):
icut ꝑitorum dilectissimi prudentrũq
medicors ẽ. passiones infirmitatis hu¬
mane remediis p̾uenire ⁊ & quẽ ad modum
saluti contͣria declinent᷑ ostendẽ: ita pastora¬
lis officii ẽ. ne dñico gregi heretica malig¬
nitas noceat ꝓuidẽ: & qualit̾ lupoꝵs ⁊ latͦñ
imꝓbitas sit cauenda monstrare: qͥa nũꝙͣ
potuit heretica impietas sic latere: ut ñ
re dampnata. Sollicitudinẽ itaq nr̃am ꝙͣ
dilectioni ur̃e impendimꝰ lat̾e ñ potuit: qͦs¬
dam egyptios p̃cipue negotiatores ad urbẽ
uenisse ea que alexandrie sceleste ab hereticiᷤ
ft̃ admissa defendẽ. asserentes solã deitatis
unxp̃o fuisse naturã: nec carnis humane ꝗͣ
sũpsit ex beata maria uirgine habuisse pe¬
nitꝰ u̾itatẽ. que impietas ⁊ falsum hõiem.
& d̃m dic̃ eẽ. passibilem. Qd̃ qͦ audeant
animo. que ue consilio: dubitare ñ possumꝰ.
Quia enĩ ipsi aueritate euangłii recessert̃.¬
& mendacia diaboli sunt seuiti: alios qͦq

Expanded text:
icut peritorum, dilectissimi, prudentiumque medicorum est, passiones infirmitatis humanae remediis praevenire, et quemadmodum saluti contraria declinentur ostendere, ita pastoralis officii est, ne Dominico gregi haeretica malignitas noceat, providere, et qualiter luporum et latronum improbitas sit cavenda demonstrare: quia numquam potuit haeretica impietas sic latere ut non re damnata. Sollicitudinem itaque nostram, quam dilectioni vestrae impendimus, latere non potuit, quosdam Aegyptios, praecipue negotiatores ad Urbem venisse, eaque quae Alexandriae sceleste ab haereticis 373 sunt admissa, defendere, asserentes solam deitatis in Christo fuisse naturam, nec carnis humanae, quam sumpsit ex beata Maria Virgine, habuisse penitus veritatem: quae impietas, et falsum hominem, et Deum dicit esse passibilem. Quod quo audeant animo quove consilio dubitare non possumus: quia enim ipsi a veritate Evangelii recesserunt et mendacia diaboli sunt secuti, alios quoque
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris. que & diabolum suꝑauit et
mundũ: humilitate ẽ. conceptã. humili¬
tate ẽ. confecta. Dispositos dies sub ꝑ se
passionis. nec passuro defuit mansuetu¬
do puerił: quia unigenitꝰ dĩ sub una
maiestatis sue inclinatiõe suscepit. ut
mis malã. humilitatis pͥuilegio bonã
fecit. & ideo destruxit mortẽ. & mortis
auctorẽ. qi oĩã q̃ ꝑsecutores intulere ñ
remut. s obediens patͥ crudelitates seui-¬
entiũ mitissima lenitate tolerauit: qͣn¬
tũ noᷤ humiles. quantũ oportet eẽ. paci¬
entes. qͥ siqͥd laboris incidimꝰ. nunꝙͣ nͥ
se castũ habere cor. aut mundũ se eẽ. a
peccato. & dicente beato ioħe. si dix̾imꝰ

Expanded text:
Salvatoris, quae et diabolum superavit et mundum, humilitate coepta, humilitate confecta est. Dispositos dies sub persepassionis, nec passuro defuit mansuetudo puerilis: quia unigenitus Dei Filius sub una majestatis suae inclinatione suscepit, ut et mis malam humilitatis privilegio bonam fecit, et ideo destruxit mortem et mortis auctorem, quia omnia quae persecutores intulere non renuit, sed obediens Patri crudelitates saevientium mitissima lenitate toleravit; quantum nos humiles, quantum oportet esse patientes, qui si quid laboris incidimus, numquam  castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? et dicente beato Joanne: Si
Abbreviated transcription (Latin):
emoria rerũ abhumani gen̾iᷤᷤ salua¬
tore gestaꝵ magnã nob̾ dilectissimi
confert utilitatẽ: si q̃ uen̾am᷑ credita. suˢ¬
cipiamꝰ imitanda. Indispensatiõibꝰ enim
citam̃ta doctͥne: ut quẽ confitem᷑¬

Expanded text:
emoria rerum ab humani generis Salvatore gestarum, magnam nobis, dilectissimi, confert utilitatem, si quae veneramur credita, suscipiamus imitanda. In dispensationibus enim citamenta doctrinae: ut quem confitem
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. humilitatis magistrã ⁊ innocentie re¬
gulã: mansuctudinis formã. Amat xp̃c
eos ad suũ inclinat exẽplũ. quos ad reg
mira ꝯfessio. & inpuerilẽ gͣdũ. qͣ nobis
mutaciõe redeundũ sit: doceat nos be¬
atus paulus & dicat. Nolite pueri effici
sensib: s malicia pariuuili estote. Non
gͦ ad lubrica infantie & in ꝑfecta nob̾ pͥ¬
mordia reu̾tendũ: s aliqͥd qł etiã graueᷤ
annos deceat inde sum̃dũ ẽ. uelox cõmu¬
tacionũ tͣnsitꝰ ⁊ citꝰ ad pacẽ recursus. Nui
la memoria offensioĩs: nulla cupiditas
referre inuiriã mundi huiꝰ prudentia
um hodierne festiuitatis inuitat: & hãc
uob̾ humilitatis formã adoratꝰ a magis
puer saluator insinuat. Qui ut imitato¬
ribꝰ siuis qͥd głe pararet ostendẽt. ortꝰ sui
tempore editos martyrio osecͣuit: ut in
humilitas: & oĩs a fidelibꝰ uetetur elatio.
At̾ alt̾ũ sͥ p̃ferat: & nemo qđ suũ ẽ. q̃rat.

Expanded text:
tiam, humilitatis magistram, innocentiae regulam, mansuetudinis formam. Amat Ceos ad suum inclinat exemplum, quos ad regnmira conversio, et in puerilem gradum qua nobis mutatione redeundum sit, doceat nos beatus Paulus, et dicat: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Non ergo ad ludicra infantiae et imperfecta nobis primordia revertendum est, sed aliquid quod etiam graves annos deceat, inde sumendum, ut velox sit commotionum transitus, citus ad pacem recursus: nulla sit memoria offensionis, nulla cupiditas referre injuriam, mundi hujus prudentia um hodiernae festivitatis invitat; et hanc vobis humilitatis formam adoratus a magis puer Salvator insinuat: qui ut imitatoribus suis quid gloriae pararet ostenderet, ortus sui tempore editos martyrio consecravit: ut in humilitas, et omnis a fidelibus vitetur elatio. Alter alterum sibi praeferat, et nemo quod suum
Abbreviated transcription (Latin):
cordibꝰ rectis inuna eaoẽq: ꝑsona. & hu¬
mana humilitas. & diumna maiestas. Quẽ
cune testant᷑ infantẽ: celũ & celestia su¬
um locunt᷑ auctorẽ. Puer corporis parui.
dñs & rector ẽ. mundi: & genitͥcis gremio
continet᷑. qui nullo fine concludit᷑. S in his
nr̃oꝵ uulnerũ ẽ. curatio: & nr̃e deuotionis
erectio. Ꝙ nͥ in unũ tanta diu̾sitas conue¬
sanxerunt. Et inde data ẽ. moribꝰ forma:
unde mortuis ẽ. impenisa medicina. Nec
immerito cum tres magos ad adorandũ
iħ̾m noui sidis claritas deduxisset: non
eum imꝑantẽ demonibꝰ. ñ mortuos sus¬
citantem. nec cecis uisum. aut claudis gͣs¬
sum. aut mutis eloquiũ reformantẽ. uł
in aliqͣ diuinarũ uirtutũ actione uidert̃:
s puerum silentem. quietum. & sub ma¬
tris sollicitudine constitutũ. Inqͦ nullum
quidẽ apparet de potestate signũ: s mag¬
nũ p̃bet᷑ de humilitate miracłm. Ipsa itaq

Expanded text:
in una eademque persona et humana humilitas, et divina majestas. Quem cunae testantur infantem, coelum et coelestia suum loquuntur auctorem. Puer corporis parvi, Dominus et Rector est mundi; et genitricis gremio continetur, qui nullo fine concluditur. Sed in his nostrorum vulnerum est curatio, et nostrae dejectionis erectio: quia nisi in unum tanta diversitas convesanxerunt: et inde data est moribus forma, unde mortuis est impensa medicina. Nec immerito, cum tres magos ad adorandum Jesum novi sideris claritas deduxisset, non eum imperantem daemonibus, non mortuos suscitantem, non caecis visum, aut claudis gressum, aut mutis eloquium reformantem, nec in aliqua divinarum virtutum actione viderunt; sed puerum silentem, quietum, et sub matris sollicitudine constitutum; in quo nullum 137 quidem appareret de potestate signum, sed magnum praeberetur de humilit
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: Ne ipsũ qͥdem templum ingredi
sinitur: qͥ ñ fuerit etiã in minimis qͥbꝰq aĩa
mundus & corpore. Et qͦmͦ temere & inꝯ¬
sidate irruimꝰ in ipsa scã scõꝵe. qͦ uni soli
pontifici. & ipsi semel in anno ingredi fas

Expanded text:
dicam? ne ipsum quidem templum ingredi dicam? ne ipsum quidem templum ingredi sinitur qui non fuerit etiam in minimis quibusque anima mundus et corpore. et quomodo temere et inconsiderate inrui- mus in ipsa sancta sanctorum, quo uni soli pontifici et ipsi semel in anno ingredi fas
Abbreviated transcription (Latin):
etudine patͥs: ñ seu̾itate & auctoritate pon¬
cificis. Quid orias ille qui archã testam̃ti
dñi cum iuuenca fetꝰ impaciens. directili¬
mitis orbitam declinasset. & iã iãq lapsurã
manu sedula ac sollicita sustentasset: ñ ne
te multatꝰ ẽ: Scio ego nec corporis qͥdẽ ma¬
cłas insac̾dotibꝰ p̃t̾mitti: s ꝑscrutari & reqͥri
omĩa ꝑ legem. nequid corporale uicium uł
hostia habeat uel sacerdos. Que utiq figͣe
sunt ꝑfectioĩs eiꝰ & pͣitatis: qͤ eẽ. debet ĩ cor¬
de et iñ anima sacerdotis. Sed ne ipsa qͥdẽ
indumenta sacerdotalia uel minist̾ii uasa.
cuilibet conting̾e saltem aut contrectare fas
est. Ipsa qͦq sacͥficia non passim omnib
s certis qͥbꝰq: indulget᷑ insumere: & intra cer¬
tum tempꝰ. & intͣ p̃finitum locũ. S ne cõ¬
positione qͥdẽ olei et crismatis unitari ciuiꝙͣ
fas ẽ: neq mixt᷑am incensi. E qͥd ampliꝰ

Expanded text:
etudine patris, non seueritate et auctoritate ponetudine patris, non seueritate et auctoritate pontificis. quid Oza ille, qui arcam testamenti domini, cum iuuenca fetus inpatiens directi limitis orbitam declinasset, iam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasset, nonne tate multatus est? 94. Scio ego ne corporis quidem maculas in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per legem, ne quid corpo­ ralis uitii uel hostia habeat uel sacerdos. quae utique figurae sunt perfectionis eius et puritatis, quae esse debet in corde et anima sacerdotis. sed ne ipsa quidem indumenta sacerdotalia uel ministerii uasa cuilibet contingere saltim aut contrectare fas est. ipsa quoque sacrificia non passim omnibus sed certis quibusque indulgetur insumere et intra certum tempus et intra praefinitum locum. sed ne conpositionem quidem olei chrismatis imitari cuiquam fas est neque mixturam incensi. et quid amplius
Abbreviated transcription (Latin):
daretur: &ita ꝓcul astantibꝰ magnum
eis erat. uł sonitum uocis audire. & hoc
scĩficatis cum om̃i diligentia & cautela.
Moyses uͦ solus & montẽ ascendit. & mi¬
bem ingredit᷑. & flagrantibꝰ nusꝙͣ flãmiᷤᷤ
aduritur. & tabulas suscipit: ad multi¬
tudinem uulgi qͥdẽ tabulas littere. ad
eos autem qͥ capiunt que sunt sp̃s: ta¬
bulas scͥptas spũ d̃i uiui. Nadab uͦ &¬
abiu qm̃ alienũ ignem ad incensũ alta¬
ris obtulerunt. ꝓ hoc solo consumunt᷑
igni:. et eundẽ pene locum pene int̾ituᷤᷤ
quem culpe & impietatis habuert̃: ne
aaron quidem idoneꝰ ad int̾cedendum
fuit. cum utiq: pat̾ eẽt: & sccl̃s eẽt p̃ost
moysen deo honore sacerdotii ꝓpinqͣret.
Hely quoq: saterdos ꝓfilioꝵs iniqͥtate
dampnatur: qđ eos diuina sacͥficia tem̾antes
minꝰ seuera anmadu̾sioẽ plectebat. Miserũ
me. eqͥdẽ coħcuit. eqͥdẽ corriput. s lenitate ⁊mãsu¬

Expanded text:
daretur — et ita procul adstantibus magnum daretur — et ita procul adstantibus magnum eis erat uel sonitum uocis audire, et hoc sanctificatis cum omni diligentia et cautela —, Moyses uero solus et montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam flammis aduritur et tabulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, ad eos autem, qui capiunt quae sunt spiritus, tabulas scriptas spiritu dei uiui. 93. Nadab uam alienum ignem ad incensum altaris obtulerant, pro hoc solo consumuntur igni, et eundem paene locum poenae et interitus quem culpae et inpietatis habuere. et ne Aaron quidem idoneus ad interceden­ dum fuit, cum utique pater esset et secundus post Movsen deo honore sacerdotii propinquaret. Heli quoque sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos diuina sacrificia teme- rantes minus seuera animaduersione plectebat. miserum me et quidem cohercuit et quidem corripuit, sed lenitate et mansu
Abbreviated transcription (Latin):
ficium sacerdotis. nisi se ꝓximũ & amicũ
uideat d̃i uerum. Unde inhunc metum
uenerĩ sne forte arbitremini plus iꝰto
meticulosũ. indicare uob̃debeo: ut ñ tam
timidum me qͣm consulentẽ mͥmet uidicetiᷤ.
Ds̃ qͣndo ad moysen loqueret᷑ in monte.
plures qͦq alios cũ eo iussit ascendẽ: inqͥbꝰ
erat & aaron scum filiis suis sacerdotib &e
septuaginta p̃sbit̾i ex senioribꝰ: qͥ om̃s as¬
tantes eminus uissi sunt adorare. ꝓpe
uero accedẽ moyses iubetur: nec alius cũ
eo ullus accedẽ. Ex qͦ manifeste indicat᷑:
qd ñ ẽ. cuiꝰ libet ꝓximũ fieri deo. nisi fit
aliqͥs qualis moyses: qui capere insemet
ipso possit głam dei. Sed et antea cum
primũ legis latio pararetur. cet̾os quidẽ
tubarũ sonus & fulgura ac tonitrua
ꝑstrepebant: caligo quoq: & fumꝰ mon¬
tis ardentis & metꝰ ac t̾ror horribilis. ita
ut uel bestia si montẽ contigisset lapi¬

Expanded text:
ficium sacerdotis —, nisi se proximum et amicum ficium sacerdotis —, nisi se proximum et amicum uideat dei. 92. Uerum unde in hunc metum uenerim, ne forte me arbitremini plus iusto esse meticulosum, indicare uobis debeo, ut non tam timidum me quam consulentem mihimet iudicetis. deus cum ad Moysen loqueretur in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendere, in quibus erat et Aaron cum filiis suis sacerdotibus et septuaginta presbyteri ex senioribus, qui omnes adstantes eminus iussi sunt adorare, prope uero acce­ dere Moyses solus iubetur nec alius cum eo ullus ascendere. ex quo manifeste indicatur quod non est cuiuslibet proximum fieri deo, nisi sit aliquis qualis Moyses, qui capere in semet ipso possit gloriam dei. sed et antea, cum primum legis latio pararetur, ceteros quidem tubarum sonus et fulgura ac tonitrua perstrepebant, caligo quoque et fumus montis ardentis et metus ac terror horribilis, ita ut uel bestia, si montem contigisset, lapi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecis cũ in hesimꝰ teni sui fetorem ue¬
nis capacioribꝰ exalante s & lege peccati
que ẽ. in membris nrĩs legi sp̃s repug¬
nante. dum imaginem regiam que intͣ
nos ẽ. captiuam ducere studet: ut spoliis
eius cedat quicqͥd illud ẽ. qđ in nos benefi¬
cio diuine ac pͥme illiꝰ condicioĩs influxit.
Unde & uix fortasse aliqͥs longius se & dis¬
inse ẽ. humili huic & tenebroso luto ꝯum
cta reuocet. ac reflectat ad dm̃ uł si certe ꝓ¬
picio eo agat utrũq parit̾ reuocabit: si
tam̃ longa & assidua meditacioẽ insuescat
sursũ sẽꝑ aspicẽ: & deorsũ male tͣhentem
ac degrauantẽ mat̾iam sͥmet ast̾ctam.
frenis artioribꝰ subleuare. Priꝰ autẽ qͣm
hoc optineat. & ut inquantũ fieri potest.
cet̾os homines cordis puritate precedat:
p̃ ẽẽ. hiis uelle ñ debet. quoꝵ se pͣgatiorẽ
eẽ. ñ sentit: nec tutum putare mediatorẽ
effici popłi apud dm̃. quod speciale of¬

Expanded text:
hoc faecis cui inhaesimus, coeni sui fetorem vehoc faecis cui inhaesimus, coeni sui fetorem venis capacioribus exhalante; sed et lege peccati, quae est in membris nostris, legi spiritus repugnante; dum imaginem regiam, quae intra nos est, captivam ducere studet: ut spoliis ejus cedat, quidquid illud est quod in nos beneficio divinae ac primae illius conditionis influxit: unde vix aliquis fortasse longa se et disin se est humili huic et tecta, reuocet ac reflectat ad deum; uel si certe propitio eo agat, utrumque pariter reuocabit, si tamen longa et adsidua meditatione insuescat sursum semper aspicere et deorsum male trahentem ac degrauantem materiam sibimet adstrictam frenis artioribus subleuare. prius autem quam hoc obtineat et ut, in quantum fieri potest, ceteros homines cordis puritate praecedat, praeesse his uelle non debet, quorum se purgatiorem esse non sentit, nec tutum putare mediatorem effici populi apud deum — quod est speciale of
Abbreviated transcription (Latin):
cognosãmꝰ qđ uniꝰ patris filii. qđ fr̃s sumꝰ:
ut ñ iam ultra popłs dĩ iudas & isrł di¬
catur. nec roboam ⁊ ieroboam. nec ierłm
& samaria que nc̃ incaptiuitatẽ tradunt᷑:
nc̃ domi lamentantur. Et ego qͥdem fateor
inualidissimũ me eẽ. adhuiꝰ modi p̃lia: &
ꝓpterea t̾ga me dedisse confiteorUnde et
uelans faciem meã ꝯfusioẽ. sedi singłaris :
quia a maritudine repletꝰ sum. Quesiui
& tacere. & tanquam intelligens qcł tẽpus
malũ sit qr recalcitrauerunt dilecti. & facti
sunt filii dicedentes. Uitis quoq: leta pal¬
mitibꝰ ⁊ uitis uera tota fructifera in ama¬
ritudinẽ uersa ẽ: & diadema decoris
facta est mͥ. Si uero quis aliꝰ audacter
& fortit̾ huiꝰcemodi p̃lioꝵ paratꝰ ẽ. subire
certamina: hunc gͦ & beatum dico ꝓconfi
tis huiꝰ & corporis mortis urgem᷑ nc̃ laten¬
ter. nc̃ etiam palam ꝓuocantibꝰ uͥq & ir
ritantib rerum uisibilium illecebͥs. Luto

Expanded text:
cognoscamus quod unius patris filii, quod fratres sumus, cognoscamus quod unius patris filii, quod fratres sumus, ut non iam ultra populus dei ludas et Israhel dicatur nec Roboam et Hieroboam nec Hierusalem et Samaria, quae nunc in captiuitatem traduntur, nunc domi lamentantur? 90. Et ego quidem fateor inualidissimum me esse ad huiusce- modi proelia et propterea terga me dedisse confiteor. unde et uelans faciem meam confusione sedi singularis, quia amaritu­ dine repletus sum. quaesiui et tacere tamquam intellegens quod tempus malum sit, quia recalcitrauerunt dilecti et facti sunt filii discedentes. uitis quoque laeta palmitibus et uitis uera, tota fructifera in amaritudinem uersa est et diadema decoris facta est mihi. si .uero quis alius audacter t fortiter huiuscemodi proeliorum paratus est subire certamina, hunc ego et beatum dico pro contis huius et corporis mortis urguemur, nunc latenter ritantibus rerum visibilium illecebris, luto
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s inuocẽ. qͥbꝰ armis spũalibꝰ adu̾sꝰ dia¬
boli astucias me circundẽ: quis moyses
extensis in monte manib. & crucis iam
iam tẽ simulacra p̾nuncians. bella ista
cohibeat: quis sc̃s castrorũ d̃i ꝓbabił mili
cie pͥnceps: quis dauid aut psallens incy¬
thara. aut fundiabalo pugnans.⁊ a deo
uirtute p̃cinctꝰ adbellum. & digitos apta¬
tos adp̾lium. qͥs samuel orationib celum
concitans. imbrem eliciens. tonitrua mouess:
quis ħ digne lamentabit᷑ & flebit: Hiere¬
remias nẽpe aliquis noua lamentatione
ꝓ nr̃a noua hac captiuitate consc̾bens:
exclamet it̾um ad dm̃ & dicat. Parce dñe¬
parce popło tuo. & ne tradas inopprobiuan
hereditatẽ tuã: ut dominent᷑ eoꝵ gentes.
Qs ꝓ nob̾ noe & daniel & iob orabit ad dñm.
ut cesset & quiescat parũꝑ a nob̾ ista uas¬
tacio: ut aliquando redeamꝰ ad nos met
ipsos. uelut depulsa ab ocłis caligine re¬

Expanded text:
spiritus inuocem, quibus armis spiritalibus aduersum diaspiritus inuocem, quibus armis spiritalibus aduersum diaboli astutias me circumdem, quis Moyses extensis in monte manibus et crucis iam tunc simulacra praenuntians bella ista cohibeat, quis Hiesus castrorum dei probabilis mili­ tiae princeps, quis Dauid aut psallens in cithara aut in fundi­ bulo pugnans et a deo uirtute praecinctus ad bellum et digitos aptatus ad proelium, quis Samuhel orationibus caelum concitans. imbrem eliciens, tonitrua mouens — quis haec digne lamen- tabit et flebit? 89. Hieremias nempe aliquis nouam lamentationem pro nostra noua hac captiuitate conscribens exclamet iterum ad deum et dicat: parce, domine, populo tuo et non tradas in obprobrium hereditatem tuam, ut domi- nentur eorum gentes. quis pro nobis Noe et Danihel et Iob orabit ad dominum, ut cesset et quiescat parumper a nobis ista uastatio, ut aliquando redeamus ad nosmet ipsos et uelut depulsa ab oculis caligine re
Abbreviated transcription (Latin):
men enim cl̃i ꝑuos blasphemat᷑ ingentib:
sicut scͥptum ẽ. Demones qͥdẽ usq: adhuc
cum inuocat᷑ nom̃ xp̃i contremiscunt. Ee
ne nr̃a quidẽ malicia euanescere fecit
uirtutem tanti nominis & potestatẽ. Ee noᷤ¬
ñ reuerem᷑ hoc nom̃. s agimꝰ omnia ad
inuiriam tanti nominis ⁊ & ꝓ eo qđ man¬
datum habemꝰ ita agere. ut uidentes ho¬
mines oꝑa nr̃a bona magnificent patrẽ
nrm̃ qui inceł ẽ: nos ium p̃cepti incontra¬
rium ꝑmutantes ꝑ contencioẽs nras blas¬
phemari facimꝰ ingen̾ib nom̃ dĩ. E qͥdem
ext̾nabella ñ metuo. nͨ istã bestiã q̃ nc̃ in
licet ignes minet᷑. licet gladios intentet et
bestias: licet cruces. & p̾cipicia p̃paret: licet
suꝑ om̃s qui ante se fuerunt ꝑsecutores cru¬
delior fiat : licet noua suplicioꝵ genera
exquirat. unum mͥ est ad omĩa stare me¬
quid agam nescio. qͣ mͥ auxilia comparẽ.
qui mͥ sapientie sermo occurrat: qł donũ

Expanded text:
men enim dei per uos blasphematur inter gentes, men enim dei per uos blasphematur inter gentes, sicut scriptum est. 86. Daemones quidem usque adhuc cum inuocatur nomen Christi contremescunt, et ne nostra quidem malitia euanescere fecit uirtutem tanti nominis et potestatem; et nos non reuere- mur hoc nomen sed agimus omnia ad iniuriam tanti nominis, et pro eo quod mandatum habemus ita agere, ut uidentes homines opera nostra bona magnificent patrem nostrum qui in caelis est, nos uim praecepti in contrarium permutantes per contentioneS nostras blasphemari facimus in gentibus nomen dei. 87. Et quidem externa bella non metuo nec istam bestiam quae nunc insulicet ignes minetur, licet gladios intentet et bestias, licet cruces et praecipitia praeparet, licet super omnes qui ante se fuerunt persecutores crudelior fiat, licet noua suppliciorum genera exquirat: unum mihi est ad omnia ista remequid agam nescio, quae mihi auxilia conparem, qui mihi sapientiae sermo succur­ rat, quod donum
Abbreviated transcription (Latin):
qui adu̾eꝰ pͥncipatꝰ & potestates agones
desudabat : s theatrũ factisumꝰ abiectiᷤᷤ
hõibꝰ & indignis: ut ita dix̾im monstͥs
& beluis ꝑ om̃e tempꝰ. & in om̃i loco. in
plateis & intab̾nis inconuiuiis. inconci¬
lĩs ⁊ etiã usq: ad ipsã c̾enã: qd cũ lacͥmis
dico deducim᷑. & atͣpissimis atꝙ impudi¬
cissimis hystrionib irridem᷑. & nicħ iã
ita delectabile gerit᷑ in mimis. nicħ ita
grate cantatur incomediis ꝙͣ in xp̃ianꝰ.¬
Hoc aut̃ nob̾ inde descendit. dũ nos in-¬
uicem impugnamꝰ : dum uidem᷑ nob̾ ni¬
mis catholici nimis fideleᷤ & zelo dei
excitari. s ñ sicut expedit: & certare
ꝓ deo. s ñ sicut fas ẽ. nec ut lex certamiũ
continet: qr certam̃ nr̃m in hoc uenit ut uic¬
toriam capiamꝰ. infam̃ ⁊ ut tunc magis ꝑda¬
mꝰ palmã. cũ incertamine uicerimꝰ. Aut ñ
legimꝰ quia nemo coronat᷑ : nͥ legitime cer¬

Expanded text:
qui aduersum principatus et potestates agones qui aduersum principatus et potestates agones desudabat, sed theatrum facti sumus abiectis omnibus et indignis et, ut ita dixerim, monstris et beluis per omne tempus et in omni loco, in plateis in tabernis in conuiuiis in consiliis. etiam usque ad ipsam scaenam — quod cum lacrimis dico — deducimur et a turpissimis atque inpudicissimis histrionibus inridemur, et nihil iam ita delectabile geritur in mimis, nihil ita grate cantatur in comoediis quam ChriHoc autem nobis inde descendit, dum nos inuicem inpugnamus, dum uidemur nobis nimis catholici, nimis fideles et zelo dei excitari, sed non sicut expedit, et certare pro deo, sed non sicut fas est nec ut lex certaminum continet, quia certamen nostrum in hoc uenit, ut uictoriam capiamus infa­ mem, ut tunc magis perdamus palmam, cum in certamine uicerimus. aut non legimus quia nemocoronatur nisi legi- time cer
Abbreviated transcription (Latin):
s humanibꝰ motibꝰ incitati. Hii ꝙͣ płimos
asciscunt insanie sue socios: dũ contẽcioĩ
atq insolentie magnificũ & uenerabile fi
dei nom̃ omnibꝰ imponunt: fedissime
intencioĩs sue causam honestissimi huiꝰ
uocabuli spẽ colorantes. Exhiis gͦ ut mͥ
udetur. & odio habem᷑ int̾gentes: & qd ÷
grauiꝰ nec habemꝰ fiduciam dicendi. qr.
oderunt nos gratis. S & ipsi nrõis popło
pessime cõm̃dam᷑: & hiis precipue qui uel
honesti uel religiosi uident᷑ inplebem.
Hii enim cum aliquid adu̾sꝰ quẽpiam
de sac̾dotibꝰ uł minist̾s d̃i culpabile uł re¬
p̃hensibile ab istis qͥ supͣ dorsum. nr̃m
fabͥcantur audierint: tanꝙͣ ꝓhonestate
ac religioẽ animi sui exetrabiliꝰ qđ cͥmi¬
nant᷑ accipiunt ⁊ & qđ de uno iam cre¬
didint. id de om̃ibꝰ sentiunt: & facti sumꝰ
theatrũ qͦddã publicũ. ñ angłis & ho¬
minibꝰ sicut athleta d̃ĩ paulus dicebat.

Expanded text:
sed humanis motibus incitati. hi quam plurimos sed humanis motibus incitati. hi quam plurimos adsciscunt insaniae suae aocios, dum contentioni atque insolentiae suae magnificum et uenerabile omnibus fidei nomen inponunt foedissimae inten­ tionis suae causam honestissimi huius uocabuli specie colo­ rantes. ex his ergo, ut mihi uidetur, et odio habemur inter gentes et, quod est grauius, nec habemus fiduciam dicendi quia oderunt nos gratis. sed et ipsi nostrorum populo pessime commendamur, et his praecipue qui uel honesti uel religiosi uidentur in plebe. 84. Hi enim cum aliquid aduersum quempiam de sacerdo­ tibus uel ministris dei culpabile uel reprehensibile ab istis qui supra dorsum nostrum fabricantur audierint, tamquam pro honestate ac religione animi sui exsecrabilius quod crimina­ tur accipiunt, et quod de uno iam crediderint id de omnibus sentiunt. et facti sumus theatrum quoddam publicum non angelis et hominibus, sicut athleta dei Paulus dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ignobile. & imꝑitũ urgetur mał. nobi¬
liores uͦ quiq: inpopło & uastiores aliter
agunt. qͥnimmno isti etiã manifestiꝰ & ua¬
lidius impugnant sacerdotes. S fortasse
qm̃ etiam isti scł̃i homines sunt adhuc
isti uͦ etiam aꝑtum bellum & certam̃ mi
pudens adu̾sꝰ sacerdotes gerunt. eo magiᷤ
quo specie religiosi habitꝰ faciliꝰ eis credi
auulgo etiã calũpniantib potest: p̃cipne
cum defide que ẽ. sumina rerum q̃stioẽs
mouent. Non nullos dico. de quoꝵ num̾o
eẽ. etiã ego opto. & desidio unꝰ ex ipsis fie¬
ri. qui integro & sano ꝓposito certam̃ pro
ueritate suscipiunt: qui ꝓfide dei cer¬
uices suas et animas ponunt. Melior ÷
enĩ tał pugna que deo proximũ facit:
quã pax illa que separat a deo. ꝓpterea
& mansuetũ bellatorem iubet eẽ. sp̃e sc̃s.
Non ergo de huiꝰmodi bellatorib dico. in
qͥdã qͥ ingentes rixas mouent. ex reb
uł sermonib paruis. uł etiã ñ diumis

Expanded text:
ignobile et inperitum urguetur his malis, nobiignobile et inperitum urguetur his malis, nobiliores uero quique in populo et uastiores aliter agunt. quin immo isti etiam mani- festius et ualidius inpugnant sacerdotes; sed fortassis, quoniam etiam isti saeculi homines sunt adhuc,isti uero etiam apertum bellum et certa­ men inpudens aduersum sacerdotes gerunt eo magis quo specie religiosi habitus facilius eis credi a uulgo etiam calum- niantibus potest, praecipue cum de fide, quae est summa rerum, quaestiones mouent. non illos dico, de quorum numero esse etiam ego opto et desidero unus ex ipsis fieri, qui integro et sano proposito certamen pro ueritate suscipiunt, qui pro fide dei ceruices suas et animam ponunt; melior est enim talis pugna quae deo proximum facit quam pax illa quae separat a deo; propterea enim et mansuetum bellatorem inbet esse spiritus non ergo de huiuscemodi bellato­ ribus dico, quidam qui ingentes rixas mouent ex rebus uel sermonibus paruis, uel etiam non diuinis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfusa oĩa ⁊ incõposita: & potentem con¬
ditoris manum uirtutẽo: poscebant. Su¬
mus gͦ uelut innocturno quodã p̃lio ꝑ¬
exiguo lune lumine utentes. & ipso int̾¬
dum int̾uenientib assiduis nubibꝰ obfuᷤ¬
cato: sociorũ ⁊ hostium agnitio nulla seu
discretio⁊ uł sic̃ innauali certamine. cum
& uentoꝵ rabies ꝑurget & fluctuũ estꝰ
atcollit᷑ impulsioẽs cunctoꝵ resultant.
clamor nauticꝰ intonat ⁊ fragor nauium
concrepat uulneratoꝵs gemitꝰ. & aeris ip¬
sius confundit uniu̾sa mugitꝰ ÷ & nec uir¬
tuti tẽpꝰ. nec consilio locus ẽ: ita nos qͦq
miserrime inruimꝰ in alterutrũ & mor¬
demꝰ inuicem acclamamꝰ scił ut abinui
cem ꝯsumam᷑. S fortassis plebs qͥdẽ ita ÷ͥ
sac̾dotes uͦ alit̾⁊ immo uͦ illudmͥ nc̃ uidet᷑
impleri. qđ dictum ẽ: factus ẽ. sacerdos
sicut popłs: qđ aliquando in maledicti
loco dicebat᷑. Aut fortasse uulgꝰ quidem

Expanded text:
confusa omnia et inconposita et potentem conconfusa omnia et inconposita et potentem conditoris manum uirtutemque poscebant. sumus ergo uelut in nocturno quodam proelio perexiguo lunae lumine utentes et ipso interdum inter­ uenientibus adsiduis nubibus obfuscato — sociorum et hostium agnitio nulla, nulla discretio — uel sicut in nauali certamine cum et uentorum rabies perurguet et fluctuum aestus adtollitur, inpulsiones contorum resultant, clamor nauticus intonat, fragor nauium concrepat, uulneratorum gemitus et aeris ipsius confun­ dit uniuersa mugitus et nec uirtuti tempus nec consilio locus est, ita nos quoque — miserum me! — inruimus in alterutrum et mordemus inuicem ac laniamus, scilicet ut ab inuis quidem ita est, sacerdos uero aliter. immo uero illud mihi nunc uidetur inpleri quod dictum est: factus est sacerdos sicut populus, quod aliquando in maledicti loco clicebatur. aut fortasse uulgus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
latiꝰ & ac̾biuis obtrectare. uł c̾te qͥ utiliter
& figͣalit̾ momorderint. & sublingua sua
posuerint dolorẽ & laborẽ. & uenenũ aspi¬
dum fuerit sublabiis eoꝵs. Obseruamꝰ
inuicẽ diligent̾ ñ nr̃a s aliena peccata:
ñ ut plangamꝰ s ut imputemꝰ & exꝓbre¬
mus. nec ut curemꝰ s ampliꝰ uulneremꝰ:
malos autẽ & bonos ñ ex moribꝰ neq ex ꝯ¬
uersatione. s expartibꝰ uidicamꝰ ⁊ & ea que
placebant hodie in aliqͦ. crastino si fue¬
rint partis alteriꝰ displicebunt: & qui
laudabant᷑ hest̾no culpabaͣnt᷑ hodie. Tc̃
uͦ ea que apd̃ alios culpant᷑: apud nos ĩ
admiratione habent᷑. Ignoscimꝰ autẽ oĩa
facile & libent̾ factoribꝰ nr̃is. etiam si im¬
pie cõmittant᷑: ut in mał benigni uide¬
arnͣ & magnifici. facta sunt omĩa sic̃ ab
initio cum mundus ñdum erat scđm
ordinem suum spetiesq dispositꝰ. s cũ erãt

Expanded text:
latius et acerbius obtrec- tare uel certe qui subtiliter latius et acerbius obtrec- tare uel certe qui subtiliter et figuraliter momorderint et sub lingua sua posuerint laborem et dolorem, et uenenum aspidum fuerit sub labiis eorum. 80. Obseruamus inuicem diligenter non nostra sed aliena peccata, non ut plangamus sed ut inputemus et exprobremus, nec ut curemus sed ut amplius uulneremus. malos autem et bonos non ex moribus neque ex conuersatione sed ex partibus iudicamus, et ea quae placebant hodie in aliquo, crastino, si fuerit partis alterius, displicebunt, et qui laudabatur hesterno culpabitur hodie. tum uero ea quae apud alios culpantur apud nos in admiratione habentur. ignoscimus autem omnia facile et libenter fautoribus nostris, etiamsi inpie committantur, ut in malis benigni uideamur et magnifici. 81. Facta sunt omnia sicut ab initio, cum mundus nondum erat per ordinem suum speciesque dispositus, sed cum erant
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbra. ut effugentirr reliquie. si qͤ ille
sunt caritatis. dum noua noĩa nob̃ sa¬
cerdotibꝰ acquirunt᷑: & sic̃ scͥptũ ẽ effusũ ẽ.¬
tia. Quicumq uoluerit scientiam sibi
uendicat: summa & ꝓfunda sp̃c intra
se eẽ. deputat. Om̃s autẽ ex hoc docti ⁊
catholici uolumꝰ uicłi. si abos rep̃hendamꝰ
et impios iudicemꝰ÷ int̾dum etiam iu¬
dices eligimꝰ de deo eos qui ignorant dm̃.
et iactamꝰ scã canili et mittimꝰ marga¬
ritas ante porcos: pollutis uidelicet au¬
rib et animis diuina myst̾ia publican¬
tes. Qđ utiq ex uoto cedit inimicis. qͥbꝰ
cum eccłiam nram adire ñ liceat : ꝑ noᷤᷤ
tam̃ scã nr̃a conculcant. Apperuimꝰ gͦ
om̃ibꝰ ñ portas iusticie. s maledicendi & ob¬
trectandi aditum atq: insolentie uiã ÷ et
illo ᷤᷤ solos optimos iudicamꝰ ñ qͥ nec u̾bũ
quidem ociosum de ore ꝓtulerint ꝓpter
timorẽ di.s quicumq: potuerint de fr̃ibꝰ

Expanded text:
membra, ut effugentur reliquiae, si quae illae membra, ut effugentur reliquiae, si quae illae sunt, caritatis, dum noua nomina nouis sacerdotibus adquiruntur et, sicut scriptum est, effusum etia. quicumque uoluerit scientiae sibi uindicat summam et profunda spiritus intra se esse deputat. omnes autem ex hoc docti et catholici uolumus uideri, si alios reprehendamus et inpios iudicemus. interdum etiam iudices eligimus de deo eos qui ignorant deum, et iactamus sancta canibus et mittimus margaritas ante porcos pollutis uidelicet auribus et animis diuina mysteria publicantes. quod utique ex uoto cedit inimicis, quibus cum ecclesiam nostram adire non liceat, per nos tamen sancta nostra conculcant. aperuimus ergo omnibus non portas iustitiae sed maledicendi et obtrectandi aditum atque insolen- tiae uiam. et illos solos optimos iudicamus, non qui ne uer­ bum quidem otiosum de ore protulerint propter timorem dei, sed quicumque potuerint de fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hab̾e solum uidebar⁊ litt̾as & instituta
lib̾alia exqͥbꝰ hoc solum lucri habui ut
& effecta sunt mͥ eloquia eiꝰ ut fauus
mellis: & uocaui prudentiã & sapientie
id ẽ. iracundiam coercere. refrenare lingͣm.
ocłm pudiciciꝰ agere uentrẽ castigatius
gub̾nare. calcare humanĩ głam ⁊ sed
uelut insipiens loquor lum ñ auob̃ ce-¬
latum uolo. qđ in hiis quidem ꝓut po¬
tiumꝰ studiũ gessimus: ñ satis eẽ. cet̾is
inferiores. Philosophari uͦ scd̃m dm̃ et
scire animaꝵs gub̃nacłã continere: & p̃ẽe
cet̾is. & regere alios. cum ipse recte regen¬
tib obedire ñdum didicerĩ. supͣ me esse
negotiũ duxi ͥ p̃cipue in hoc tempore in qͦ
uidemꝰ homines huc atq illuc conu̾ti.
& conturbare omĩa: ut nicħ eẽ. melius
iudeat᷑. quam fugere e medio & latere.
Omnia impugnat & ꝑturbat inimicꝰ ⁊
et uelut inceca caligine uelum mouet
quo magis adusum se inuicem dimicẽt

Expanded text:
quod habere solum uidebar: litteras et instituta quod habere solum uidebar: litteras et instituta liberalia, ex quibus hoc solum lucri habui, utet effecta sunt mihi eloquia eius sicut fauus mellis, et uocaui prudentiam et sapientiae id est iracundiam cohercere, refre- nare linguam, oculum pudicius agere, uentrem castigatius gubernare, calcare humanam gloriam. sed uelut insipiens loquor, dum non a uobis celatum uolo quod in his quidem prout potuimus studium gessimus non satis esse ceteris inferiores. 78. Philosophari uero secundum deum et scire animarum gubernacula continere et praeesse ceteris ac regere alios, cum ipse recte regentibus oboedire nondum didicerim, supra me esse negotium duxi praecipue in hoc tempore, in quo .uidemus homines huc atque illuc conuerti et conturbare omnia, ut nihil esse melius uideatur quam fugere e medio et latere. omnia enim inpugnat et perturbat inimicus et uelut in caeca caligine bellum mouet, quo magis aduersum se inuicem dimicent
Abbreviated transcription (Latin):
teriora amatorẽ suum: ut ampliꝰ desid̾et᷑
mus. quem sequim᷑. ⁊ adquem festinamꝰ:
qͣlem oportet eẽ. eum ꝑquẽ desidantes
anime accessũ debent habere ad illum
qui querit᷑ & desid̾at᷑: Michi quidem
ingens metꝰ ẽ. ne etiam de ipso thala-¬
mo sponsi foris ꝓiciar colligatꝰ manibꝰ
pedibq: uelut qui mͥ ñ p̃parauerĩ in¬
dumenta nuptialia: s qui temere ir¬
repserim in mediũ recumbentiũ. E qͥ¬
dem ut ꝓdam aliqͥd eoꝵ que apd̃ nos
latent. et ego a pueritia inuitatꝰ sum a
deo. & in ipsũ iactatꝰ sũ ex ut̾o. ac deuen¬
tre matͥs donũ mat̾ne ꝓmissioĩs oblatꝰ
sum. et pꝰ hec ꝑpericła ꝯfirmatꝰ sum. &
desidium eiꝰ in me conualuit. & in id oĩa
concurrert̃: uñ etiã ego obtuli me ĩpos¬
sessionẽ ei cui fueram & incunabulis
mancipatꝰ. & aqͦ fuerã de ꝑicl̃is lib̾atꝰ.
obtuli ei omĩa mea. Qđ dico omĩa hoc

Expanded text:
teriora amatorem sui et amplius desideretur, teriora amatorem sui et amplius desideretur, mus, quem sequimur et ad quem festinamus, qualem oportet esse eum, per quem desiderantes animae accessum habere debent ad illum qui quaeritur et desideratur? mihi quidem ingens metus est, ne etiam de ipso thalamo sponsi foras proiciar conligatus manibus pedibusque, uelut qui mihi non praeparauerim indumenta nuptialia, sed qui temere inrepserim in medium recumbentium. et quidem — ut prodam aliquid eorum quae apud nos latent — et ego a pueritia inuitatus sum a deo et in ipsum iactatus sum ex utero ac de uentre matris donum maternae promissionis oblatus sum, et post haec per pericula confirmatus sum et desiderium eius in me conualuit et in id omnia concurrerunt. unde etiam ego obtuli me in possessionem ei cui fueram ex incunabulis mancipatus et a quo fueram de periculis liberatus; obtuli ei omnia mea. quid dico omnia? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile & inuisibile⁊ tẽporale & ĩmortale ÷
terrenũ & celeste: ꝯtingens d̾m & ñ cõpre¬
hendens: approximans & longe positum.
ciar: & ipsa sapĩa longe facta ẽ. a me. lon¬
ge plus ꝙͣ erat ÷ & qͥ adiecerit scĩam adici¬
et laborẽ: qr ñ tantũ letificant ea que
inuenta sunt ꝑ scientiã qͣntum ꝯtͥstant
illa que fugiunt & cõp̃hendi ñ possunt:
sic̃ euenire solet. his qͥbꝰ adhuc scientibꝰ
uires fieri doctorẽ. Si altitudo celestium
& p᷑itas suꝑnors uix possunt caꝑe clari
tatem dr. cuiꝰ abyssus oꝑtorium ẽ. cuiꝰ
tenebre latibulum: cum lux ipse sit totꝰ
⁊ lucem habitet iaccessibilem: qu
in om̃ibꝰ ẽ. & extra om̃s ẽ. qui omne bonũ
est. & supͣ om̃e bonũ ẽ. qͥ illuminat mentẽ
& effugit m̃tẽ. intantum se cedens qͣntum
accesserit. sensu scilicet. ut dum ipse ultͣ
refugit & abscedit ꝓuocet: inuitet adĩ¬

Expanded text:
uisibile et inuisibile, temporale et inmortale, uisibile et inuisibile, temporale et inmortale, terrenum et caeleste, contingens deum et non conprehendens, adproximans et longe positum? mon, et ipsa sapientia longe facta est a me, longe plus quam erat. et qui adiecerit scien­ tiam adiciet dolorem, quia non tantum laetificant ea quae inuenta sunt per scientiam, quantum contristant illa quae effugiunt et conprehendi non possunt, sicut euenire solet his quibus adhuc sitientibus uires fieri doctorem: si altitudo caelestium et puritas supernorum uix possunt capere clari­ tatem dei, cuius abyssus opertorium est, cuius tenebrae lati­ bulum, cum lux ipse sit totus et lucem habitet inaccessibilem, qui in omnibus est et extra omnes est, qui omne bonum est et supra omne bonum est, qui inluminat mentem et effugit mentem in tantum secedens quantum accesseris sensu sci­ licet, ut, dum ipse ultra refugit et abscedit, prouocet et inuitet ad in