comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rgo suscepi hec iubente atq ad u¬
Quante dño deo nr̃o. non tam cog¬
nita cum auctoritate disserere: quã ea
cum pietate disserendo cognoscere. Qui¬
sima diuinorũ testimoniorũ & consona
uoce conuicti sunt. Unde sunt illa. In
principio erat uerbum. & uerbũ erat
apud deum. & deus erat u̾bum. Ma¬
nifestum ẽ. enim: quod u̾bum dei. filiũ
dei unicũ accipimus. De quo pꝰ dicit.
& u̾bum caro factum ẽ: ꝑꝑ natiuitatẽ
incarnationis enus quȩ facta ẽ. in tp̃re
hoc erat inquit in pͥncipio apud deum:
om̃ia ꝑ ipsum facta sunt &e sine ipso
factum ẽ. nicħ. Neq enim dicit om̃ia
nisi quȩ facta sunt: id est. om̃em crea¬
turam. Unde liquide apparet. ipsum
factum non eẽ: ꝑ quem facta sunt om̃ia.
&̾ si factus non ẽ: creatura non ẽ. Si aũ
creatura non ẽ: eiusdem cũ patre sub̾e ẽ.

Expanded text:
Ergo suscepi haec, jubente atque adjuErgo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo nostro, non tam cognita cum auctoritate disserere, quam ea cum pietate disserendo cognoscere. sima divinorum testimoniorum et consona voce convicti sunt, unde sunt illa: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Manifestum est enim quod Verbum Dei, Filium Dei unicum accipimus: de quo post dicit: Et Verbum caro factum est: propter nativitatem incarnationis ejus, quae facta est in tempore hoc erat, inquit, in principio apud Deum. omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et si factus non est, creatura non est; si autem creatura non est, eiusdem cum patre substantiae est.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ querunt ista homines. & tedio nobis
sunt. ut siquid ex ͤ dono dei sapit infir¬
mitas nr̃a. edisseramus eis ut possumꝰ.
neq cum inuidia tabescente iter habea¬
mus: Si dicimus nos nichil de talib rebꝰ
cogitare solere. mentimur: Si aũ fatem
habitare ista in cogitationib nr̃is. qm̃
rapimur amore indagande ueritatis:
flagitant iure caritatis. ut eis indicemꝰ
quod hinc excogitare potuerimus. Non
qr iam acceꝑim: aut iam ꝑfectus sim. Nã
si paulus apłs. quantomagis ego longe
infra illius pedes iacens: ñ me arbitror
ad palmam suꝑne uocationis. quantũ
enusdem uie ꝑegerim. & quo ꝑuenerĩ.
unde michi in finem reliquus cursus ẽ.
ut aꝑiam desid̾atur a me. illis desid̾an¬
tibus. quib me seruire cogit lib̾a caritas.
Oportet aũ & donabit deus. ut eis minis¬
trando quȩ legant. ipse quoq ꝓficiam:
& eis cupiens respondere querentib ipse
quoq inueniam quod querebam.U

Expanded text:
ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogitationibus nostris, quoniam rapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam.
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ dm̃ sp̃m scm: & tam̃ hanc trinitatẽ
non tres deos s unum dm̃. & quẽ admo¬
dum id intelligant querunt: p̾sertĩ
cum dicitur. inseparabilit oꝑari trini¬
tatem in om̃i requam deus oꝑatur. &
tamen uocem quadam patris sonuisse
quȩ uox filii non sit: in carne aũ natũ
non nisi filium: in columbe aũ specie
uenisse non nisi sp̃m scm: intelligere
uolunt. quomodo & illam uocem quȩ
non nisi patris fuit trinitas fecerit:⁊
illam carnem in qua non nisi filius de
iurgine natus ẽ. eadem trinitas crea¬
uerit : & illam columbȩ speciem in qua
non nisi sp̃s sc̃s apparuit. illa ipsa tri¬
nitas oꝑata sit. Alioquin. non insepara¬
biliter trinitas oꝑatur: s alia fac̃ pat̾
alia filius. alia sp̃s sc̃s. Aut si quedam si¬
mul faciunt. quedam sine inuicem: iã
non inseparabilis ẽ. trinitas. Mouet eti¬
am quomodo sp̃s sc̃s in trinitate sit: quẽ
nec pater nec filius nec ambo genueriNł.
cum sit spiritus & patris &e filii. Quia

Expanded text:
m sanctum, et tamen hanc Trinitatem non tres deos, sed unum Deum; et quemadmodum id intelligant quaerunt: praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae vox Filii non sit; in carne autem natunonnisi Filium; in columbae autem specie venisse nonnisi Spiritum sanctum: intelligere volunt, quomodo et illam vocem, quae nonnisi Patris fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in qua nonnisi Spiritus sanctus apparuit, illa ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctus: aut si quaedam simul faciunt, quaedam sine invicem, jam non inseparabilis est Trinitas. Movet etiam quomodo Spiritus sanctus in Trinitate sit, quem nec Pater, nec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ. quod ipse filius dicit̾.
quecumq enimi pater facit. hec ͣ ᷤᷤ filius
facit similiter: An quicquam ẽ. int̾ mi¬
rabilia mirabilius. quam resuscitare &
iuuificare mortuos: Dicit aũ idem filius.
Sxcut pat̾ suscitat mortuos & uuificat:
sic & filius quos uult iuuificat. Quomͦ
g̃ solus pat̾ facit mirabilia. ci hȩc u̾ba
nec patrem tantum nec filium tantum
ꝑ ipsum. Quis dubitet eum om̃ia quę
creata sunt dicere: sicut ioħs. om̃ia ꝑ
ipsum facta sunt: Quero itaq de quo
dicit alio loco. Qm̃ex ipso. & ꝑ ipsum.
& in ipso sunt om̃ia: ipsi gła in scła scło¬
rum. Si enim de patre & filio & sp̃u scõ:
ut singłis ꝑsonis singła tribuantur. ex
ipso expatre. ꝑ ipsum ꝑ filium. in ip¬
so in sp̃u scõ: manifestum᷑: quod pat̃ &e
filius & sp̃s sc̃s unus deus ẽ. quando sin¬
głariter intulit. ipsi gła in scła scłorũ.
Unde enim cepit hunc sensum: non ait

Expanded text:
uerum est quod ipse filius dicit: uerum est quod ipse filius dicit: quaecumque enim pater facit, haec eadem et filius facit similiter? an quicquam est inter mirabilia mirabilius quam resuscitare et uiuificare mortuos? dicit autem idem filius: sicut pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum m omnia et nos per ipsum. quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Iohannes: omnia per ipsum facta sunt? quaero itaque, de quo dicit alio loco: quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum? si enim de patre et filio et spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur, ex ipso, ex patre, per ipsum, per filium, in ipso, spiritu sancto, manifestum, quod pater et filius et spiritus sanctus unus deus est, quando singulariter intulit: ipsi gloria in saecula saeculorum. unde enim coepit hunc sensum, non ait:
Abbreviated transcription (Latin):
rex regum &e dñs dñantium. qui solus
habet inmortalitatem. & lucem habi¬
tat maccessibilem: quem nemo homi¬
num uidit nec uidẽ potest. cui ẽ. ho¬
nor &e gła in secula scłorum. In quib
uerbis nec pater ꝓprie nominatus ẽ.
lus potens. rex regum & dñs dñan¬
tium. Quod est. unus & solus uerus
deus: ipsa trinitas. Nisi forte quȩ se¬
cuntur ꝑturbabunt hunc intellec¬
tum: quia dixit. quem nemo hõiũ
udit. nec uidere pocest. Cum hoc
etiam ad xp̃m ꝑtinere. scd̾m eius
diumitatem accipiatur. quam non
uiderunt iudei: qui tamen carnem
uiderunt & crucifixerunt. Uideri
autem diuinitas humano iuisu nul¬
lo modo potest: s eo iusu uidetur:
quo iam qui uident. non hommes.
s ultra homines sunt. Recte gͦ ip¬
se deus trinitas. intelligitur heatus
& solus potens: ostendens aduentũ
Sic enim dictum ẽ. solus habet in¬
mortalitatem: quomodo dictum ẽ.
qui facit mirabilia solus. Quod ue¬
lim scire de quo dictum accipiant.
Si de patre tantum: quomodo g

Expanded text:
qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre potest, cui est honor et gloria in saecula saeculorum. In quibus verbis, nec Pater proprie nominatus est, lus potens, rex regum et dominus dominantium, quod est unus et solus et uerus deus, ipsa trinitas. Nisi forte quae secuntur conturbabunt hunc intellectum, quia dixit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, cum hoc etiam ad Christum pertinere secundum eius diuinitatem accipiatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens aduentum sic enim dictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim scire, de quo dictum accipiunt; si de patre tantum, quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quo uidi deus ñ potest. S si eum
quem uidet humano uisu. spiritali
caritate diligeret : uidet dm̃ qui ẽ.
ipsa caritas. uisu int̾iore quo uidi
pocest. Itaq qui frẽm quẽ iudet
deus dilectio ẽ. qua caret qͥ frẽm
ñ diligit: quomͦ potest diligere :
Mec illa iam questio moueat. ꝗͣtum
caritatis fri debeamus impendẽ:
quantũ deo. Fratri enĩ: quantũ
nob̾ ipsis. Nos aũ ipsos cantomagis
diligimus: qͣ tomagis diligimus dm̃¬

Expanded text:
quo uideri deus non potest. sed si eum quo uideri deus non potest. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, deus dilectio est, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? nec illa iam quaestio moueat, quantum caritatis fratri debeamus impendere, quantum deo. fratri enim quantum nobis ipsis; nos autem ipsos tanto magis diligimus, quanto magis diligimus d
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. tanta accoitate p̾dicari. Cũ
gͦ de dilectione diligimus frẽm: de
deo diligimus frẽm. Nec fien potest
ut eãdem dilectionem ñ precipue di¬
ligamus. qua frẽm diligimus. Unde
colligitur: duo illa p̃cepta ñ posse  si¬
ne inuicem. Qm̃ quippe d̃s dilectio ẽ.:
dm̃ certe diligit qui diligit dilectionẽ.
Dilectionem aũ necẽẽ. ẽ. diligat: qui
diligit fr̃em. Et ideo quod paulo pꝰ
ait. non potest dm̃ diligere quem
ñ uidet. qui frẽm quẽ indet ñ diligit:
Quia hȩc illi causa ẽ. ñ uidendi dm̃
quod ñ diligit frem. Qui enĩ ñ dilig̃
frem: ñ ẽ. in dilectione. & qui ñ est
in dileccione. ñ ẽ. in dõ: qr d̃s dilec¬
tio ẽ. Porro. qui ñ ẽ. in dõ. non ẽ. in
lumine: Quia deus lumen ẽ: et te¬
nebrȩ in eo ñ sunt ullȩ. Quigͦ ñ ẽ.
in lumine. quid mirũ si ñ uidet lu¬
men. id÷ ñ uidet dm̃: quia in tene¬
bris ẽ : fr̃em aũ uidet humano uisu:

Expanded text:
esse tanta auctoritate praedicari. cum esse tanta auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est non uidendi deum, quod non diligit fratrem. qui enim non diligit fratrem, non est in dilectin dilectione, non est in deo, quia deus dilectio est. porro qui non est in deo, non est in lumine, quia deus lumen est et tenebrae in eo non sunt ullae. qui ergo non est in lumine, quid mirum, si non uidet lumen, id est non uidet deum, quia in tenebris est? fratrem autem uidet humano uisu,
Abbreviated transcription (Latin):
ligit quidẽ se: s nisi se aliquid dili¬
gentem diligat. ñ caritate se diligit.
Q uid gͣ diligit caritas: nͥ qđ capteate
diligimus : Id aũ ut a ꝓrimo ꝓucham̃
frat ẽ. Dilectionẽ aũ frat̾nam ꝗͣtum
diligit inquit frẽm suũ in lumine
manet: et scandalum in eo non est.
Manifestum ẽ: quod iusticiȩ ꝑfecti¬
onem in fris dilectione posuerit. Nã
in quo scandalũ ñ ẽ: utiq ꝑfectus ẽ.
Et cam̃ uidetur dilectionem dĩ tacu¬
isse. Quod nũquã facet: nͥ quia in
ipsa frac̃na dilectione uult dm̃ in¬
telligi. Aptissime enim in eadẽ epła
paulopꝰ ita dicit. Dilectissimm. dili¬
gamus inuicem : qr dilectio ex dõ:
Et om̃is qui diligit. ex dõ natus ẽ:
et cognouit dm̃. Qui ñ diligit. non
cognouit dm̃: quia deus dilectio ẽ.
Ista contextio. satis apteq declarat:
eãdem ipsam frat̾nam dilectionem.
Nam frat̾na dilectio ẽ. qua diligimꝰ
inuicem: n solũ ex dõ. s etiam dm̃

Expanded text:
ligit quidem se, sed nisi se aliquid dililigit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non caritate se diligit. quid ergo diligit caritas nisi quod caritate diligimus? id autem, ut proximo prouehamur, frater est. dilectionem autem fraternam quantum diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est . Manifestum est quod justitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit: nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. Et tamen videtur dilectionem Dei tacuisse: quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistola paulo post ita dicit: Dilectissimi, diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cogncognovit Deum, quia Deus dilectio est. Ista contextio satis aperte declarat eamdem ipsam fraternam dilectionem nam fraterna dilectio est qua diligimus invicem non solum ex Deo, sed etiam Deum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Quanto gͥ saniores sumꝰ a tu¬
more suꝑbiȩ: tanto sumus dilecti¬
one pleniores. Et quo nͥ dõ plenus ẽ.
qui plenus ẽ. dilectione : At enĩ cari¬
tatem uideo. & quantũ possũ eam
m̃te. conspicio: et credo scripture di¬
centi qm̃ deus caritas ẽ. & qͥ manet
in caritate in dõ manet: S cũ eam
uidco. ñ in ea uideo tͥnitatem. Im¬
mo uͦ uides tͥnitatem: si caritatem
uides. S cõmonebo si potõ. ut uidẽ
te uideas. Ad sit tantũ ipsa: ut mo¬
ueamur caritate. ad aliquod honũ.
Quia cũ diligimus caritatẽ. aliquid
diligentem diligimus: ꝑꝑ hoc ipsũ
quia diligit aliquid. Ergo qͥd dili¬
git caritas: ut possit etiam ipsa ca¬
ritas diligi: Caritas enim non ẽ. q̃
nicħ diligit. Si aũ se ipsam diligit:
diligat aliquid oportet. ut caritas
se diligat. Sicut enim u̾bum indi¬
cat aliquid. indicat etiam se ipsum ⁊
S ñ se u̾bum indicat. nisi se aliqͥd
indicare indicet: Sic et caritas di¬

Expanded text:
sibi. quanto igitur saniores sumus a tusibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit aliquid. ergo quid diligit caritas, ut possit etiam ipsa caritas diligi? caritas enim non est, quae nihil diligit. si autem se ipsa diligit, diligat aliquid oportet, ut caritate se diligat. sicut enim uerbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum; sed non se uerbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et caritas di
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos suscitare: s ait discite a
me quia mitis sum et humił code
Potentior ẽ. enim et tutior solidissi¬
ma humilitas: quã uentosissima
celsitudo. & idco seq̃r dicens. &̾ in¬
uenietis requiem animabus ur̃is.
Dilectio enĩ ñ infiatur: & ds̃ dilectio
ẽ: et fideles in dilectione adquiescĩt
illi. reuocati ab strepitu qui foris ẽ.
ad gaudia silentia. E cce ds dilectis:
Ut quid imus et currimus in fublina
cedorum et ina trarum: querentes eũ
quie. apud nos. si nos cẽ. ulimꝰ apd̾ cũ.
Non noui qͣuod diligam. Di¬
igat᷑ frẽm: et diligat eãdem dilecti¬
onem. Magis enim nouit dilectionẽ
qua diligit: quam frem quẽ diligit.
fcce iam potest notiorem dm̃ hab̾e:
tiorem. Nociorem: quia certiorem. No
dilectionem dĩ: & dilectione ample¬
etere din. Ipsa ẽ. dilectio. quȩ om̃s
lonos angelos et om̃s di seruos con¬
sociat uinculo scĩtatis: nosq ⁊ illos
cõiungit inuicem nob̾. et subiungit

Expanded text:
mortuos . suscitare, sed ait: discite a mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid coelorum et ima terrarum, quaerentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem, quam diligit, quam fratrem quem diligit. Ecce jam potest notiorem habere diletiorem, quia interiorem, quia cerdilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit
Abbreviated transcription (Latin):
auferuntur ab eo longeq iactant᷑.
si int̾uallis locorum. s diu̾sitate affec¬
tuum. Erterius enim conantur ire:
et interiora sua deserunt. quib inte¬
rior ẽ. deus. Itaq si etiam aliquam
scãm celi potestatem. uł audierint
uł utcũq cogitau̾int. facta magis
eius appetunt quȩ humana mirat᷑
infirmitas: ñ imitant᷑ pietatem
qua diuma requies comparatur.
Al alunt enim supbe hoc posse ꝙͥ
angelus: quã deuote hoc eẽ. quo
angelus. Non enim sc̃s quisquin
potestate sua gaudet: s euis aqi
habet posse quicquid congruente
potest. & nouit potentius ẽẽ. cõni¬
gi om̃ipotenti pia uoluntate.: qui
ꝓpria uoluntate posse quod contie¬
mirantes docet ampliora : et tprali¬
bus insolitis intentos atq suspensos
ad et̾̃na atq int̾iora conu̾teret: ue¬
nite inquit ad me qui laboratis
honerati estis. et ego uos refician
⁊ollite ugum meũ suꝑ uos. Et nõ
dixit. discite a me quatriduanos

Expanded text:
auferuntur ab eo longeque jactantur; auferuntur ab eo longeque jactantur; non intervallis locorum, sed diversitate affectuum: exterius enim conantur ire, et interiora sua deserunt, quibus interior est Deus. Itaque etiamsi aliquam sanctam coelestem Potestatem vel audierint, vel utcumque cogitaverint, facta magis ejus appetunt quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem qua divina requies comparatur. Malunt enim supangelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremirantes doceret ampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ. nob̾: & alia multa: quia et
qui diligit dm̃. consequens ẽ. ut fa¬
ciat quod p̃cepit deus: et in tantũ
diligit in quantũ facit: consequens
gͦ ẽ. ut et ꝓrimũ diligat. qr hoc pce¬
pit deus: siue tantũ ꝓximi dilecti¬
onem scriptura cõmemorat: sicuti ẽ.
illud. inuicem honera ur̃a portate
et sic adimplebitis legem xp̃i:⁊ illud:
om̃is enim lex in uno sermone im¬
pletur in eo quod scriptui ẽ. diliges
ꝓximum tuũ tanquã te ipsum: &e
in cuangłio: om̃ia quȩcũq uultis
ut faciant homines uob̾ bona. hec
et uos facite illis: hec ẽ enim lex ⁊
ꝓpħe. Et pleraq alia repꝑimus in
litt̾is scĩs: in quib sola dilectio ꝓ¬
mͥna ximi ad ꝑfectionem p̃cipi ui¬
ginem detur. et taceri de dilectio¬
nomen ideo: quia et qui ꝓximum¬
Quam diligit. consequens ẽ. ut ipsã
ẽ: ut p̃cipue dm̃ diligat. Quaꝓpt̃
qui querunt dm̃ ꝑ istas potestateᷤ
quȩ mundo p̾sunt uł partibꝰ mũdi:

Expanded text:
datus est nobis, et alia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletximum tuum tamquam te ipsum, .et in euangelio: omnia, quaecumque uultis ut faciant uobis homines bona, haec et uos facite illis; haec est enim lex et prophetae. et pleraque alia reperimus in litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectiohoc ideo, quia et qui proximum diligit consequens est, ut ipsam est ut praecipue Deum diligat. 11. Quapropter, qui quaerunt Deum per istas Potestates, quae mundo praesunt vel partibus mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ manifestiꝰ ⁊ qͦ firmius diligatur.
uid ẽ autem
dilectio uł caritas. quam
tantoꝑe seriptura duuna laudat.
⁊ p̃dicat: nisi amor boni: Amor aũ.
alicuius amantis ẽ: & amore ali¬
quid amatur. Ecce tria sunt. amais.
et quod amatur. et amor. Quid gͦ
ẽ. amor. nisi quedam inta. duo aliqͦ
copulans. uł copulare appetens:
amantem scł. et quod amatur: Et
hoc etiam in extremis carnalibus q
amorib ita ẽ. S ut aliquid purius
et liquidius hauriamiis: calcata car¬
ne ascendamus ad animũ. Quid amat
animus in amico. nisi animũ: Et
illic gͥ tria sunt: Amans. & qd̃ amat᷑.
et amor. Restat eciam hinc ascend̾e
et suꝑius ista querere: ꝗ̃ͥtum homini
datur.S hinc paululũ requiescat in¬
tentio: Non ut se iam existimet inue¬
nisse quad querit: s. sicut solet inue¬
niri locus ubi  querendũ ẽ. aliquid:
Nondu illud inuentũ ẽ. s iam inuen¬
tum ẽ. ubi queratur. Ita hoc dixisse

Expanded text:
catur manifestius, et quo firmius diligatur.catur manifestius, et quo firmius diligatur.Quid est autem dilectio vel charitas, quam tantopere Scriptura divina laudat et praedicat, nisi amor boni? Amor autem alicujus amantis est, et amore aliquid amatur. Ecce tria sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid est ergo amor, nisi quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem scilicet, et quod amatur? Et hoc etiam in externis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud inventum est, sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
atq incomutabilem cernimus. Pci¬
pue dilg̾emus: ñ ideo dilig̾emꝰ illũ.
qua euis uitam cũ in carne uiueret
huic formȩ caaptatã et cõgruentẽ
ampluis et in ipsuis formȩ caritate
acitam̃: ꝑ fidem qua credimꝰ uixisse
sic aliquem. et spem qua nos quoq
ita posse uiu̾e qui homines sumus ex
eo quod aliqui homines ita uixerũt
minime desꝑamus: ut hoc et desidẽ¬
mus ardentius et fidentius p̃cemur.
Ita et ipsorũ uitam facit a nob̾ diligi
forme illius dilectio. scđ̾m quã iuxis¬
se creduntur : et eorũ uita credita ĩ
eadem formam flagrantiorẽ excitat
caritatem. Ut quanto flagrantius
diligimus dm̃ : tanto certius fereniꝰq
uideamus. qr in dõ conspicimus in¬
cõmutabilem formã iusticie: scd̃m
quã hominẽ uiu̾e oport̾ẽ iudicamꝰ.
Ualet gͦ fides ad cognitionẽ et ad di¬
lectionem dĩ: ñ tanꝗͣ. om̃ino in cog¬
niti. aut om̃ino ñ dilecti : s qͦ cogno ᷤᷤ¬

Expanded text:
atque incommutabilem cernimus, praeciatque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatam et congruentem amplius et in ipsius formae charitatem excitamur, per fidem qua credimus vixisse sic aliquem; et spem, qua nos quoque ita posse vivere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita vixerunt, minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam vixisse creduntur, et illorum vita credita in eamdem formam flagrantiorem excitat charitatem: ut quanto flagrantius diligimus Deum, tanto certius sereniusque videamus; quia in Deo conspicimus incommutabilem formam justitiae, secundum quam hominem vivere oportere judicamus. Valet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem Dei, non tanquam omnino incogniti, aut omnino non dilecti; sed quo cognos
Abbreviated transcription (Latin):
enim ẽ. queso. quod erardescimus eũ
audimus et legimus. ecce nunc tẽpis
acceptabile. ecce nunc dies salutis.
nullam in quoquã dantes offensio¬
nem ut si rephendatur ministium
nr̃m. s in om̃ib cõmendantes nos¬
met ipsos ut dei ministros in mutta
cerib. in iactationib. in laboriba
in uigiliis. in ieiuniis. in castitate
in scientia. in longanimitate. in bo
races. ut qͥ ignoramur et cognoscim̃
quasi morientes et ecce iuimus. ut
coherciti et ñ mortificati. ut trista
semꝑ aũ gaudentes. sicut egeni mi¬
tos aũ ditantes. tanquã nicħ haben¬
tes. et om̃ia possidentes : Quid ẽ. qͥ
accendimur in dilectione pauli apł
cum ista legimus: nͥ quod credimꝰ el
ita uixisse : Uiuendũ tam̃ sic et d̃
ministris. ñ de aliquib auditũ ad¬
dimus : s intus apud nos. uł pocul
supra nos. in ipsa u̾itate. cõspicimꝰ.
Illu gͦ quem sic uixisse credimꝰ: ex
hoc quod uidemus diligimus. Et nͥ
hanc formam quam semꝑ stabilem

Expanded text:
enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros, in multa ceribus, in iactationibus, in laboribus, in uigiliis. in ieiuniis, in castitate, in scientia, in longanimitate, in bonraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem
Abbreviated transcription (Latin):
in hac questione que de tͥ¬
Tnitate nob̾ ẽ. et de cognoscendo dõ.
nisi quid sit uera dilectio: immo
ũ quid sit dilectio. Ea quippe dilec¬
tio dicenda: quȩ uera ẽ. Alioqͥn. cupi¬
ditas ẽ. Atq ita cupidi abusiue di
ẽ aũ uera dilectio. ut inherentesia in¬
u̾itati iuste uiuamus: & idõ dm̃ in¬
uolumus iuste uiu̾e. Ita enĩ o ex dõ ÷
ẽẽ potĩmus : quod nos exẽplo suo
p̃cepta sint in quib tota lex pendet
et ꝓpħe. dilectio dĩ & dilectio ꝓximi:

Expanded text:
in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicest autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo uolumus iuste uiuere. ita enim et mori sse poterimus, quod nos exemplo suo enim duo praecepta sint, in quibus tota lex pendet et prophetae, dilectio dei et dilectio proximi,
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Sub̾a itaq nr̃a mutatur in
melius : cũ filii eius efficimur. Simul
&e ille pat̾̃ nr̃ c̾e̾. incipit: s nulla suȩ
cõmutatione sub̾e. Quod gͦ tp̃ralit̃
dici incipit deus. quod antea ñ di¬
cebatur: manifestũ ẽ. relatiue dici.
Non tam̃ scd̃m accidens dĩ. quod ei
aliquid accidit : s plane scdm ac¬
cidens eius ad quod dici aliquid as
incipit relatiue. & quod amicisdi
iustus eẽ. incipit: ipse mutat᷑. Dus
aũ absit ut tẽporalit̃ aliquẽ dilgĩ
quasi noua dilectione. quȩ in pso
ante ñ erat : apud quẽ nec p̃t̃ita
transierunt. & futura iam facta st̃.
Itaq om̃s scõs suos ante mundi con¬
stitucionem dilexit: sic̃ pdestinaut.
S cum amuertunt᷑ & inueniunt illũ.
tunc inciꝑe ab eo diligi dicuntur:
ut eo mͦ dicatur. quo potest humano
affectu capi quod dr̃. Sic etiam cũ
iratus malis dr̃. & placidus bonis:
illi mutantur. ñ ipse. Sicut lux in¬
firmis oculis asꝑa. firmis lenis est:
ipsorũ scł mutatione non sua.

Expanded text:
ia itaque nostra mutatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sed nulla suae commutatione substantiae. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. sic etiam, cum iratus malis dicitur et placidus bonis, illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua.
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim cẽ incipit. nͥ cũ amare ce¬
ꝑit. fit ͤaliqua mutatio uolũtatis:
ut amicus dicatur. Nũmus aũ cũ
dr̃ p̃cium. relatiue dicitur : nec tam̃
mutatus ẽ. cum ee̾ cepit p̃ciũ. Neq
cũ dr̃ pignus: & siqua similia. Sigͦ nũmꝰ
potest nulla sui mutatione tociens
dici relatiue. ut neq cũ incip̃ dici
neq cũ desinit. aliquid in eiꝰ natura
uł forma qua nũmus ẽ. mutationis
fiat: quanto facilius de illa incõmu¬
tabili dĩ suba debenus acciꝑe. ut
ita dicatur relatiue aliquid ad crea¬
turam: ut quis tẽporalit̾ incipiat
dici. ñ tam̃ ipsi sub̾e dĩ accidisse
aliquid intelligatur. s illi create.
ad quam dr̃ : Dñe inquit refugiũ
factus es nob̾. Refugiũ gͣ nr̃m ds̃
relatiue dr̃. Ad nos enim refertur.
&e tunc refugiũ nr̃m fit : cũ ad eũ
refugimus. Nũquid tunc fit aliqͥd
in eius natura. quod antequã ad
eũ refug̾emus si erat: In nob̃ gͦ fit

Expanded text:
neque enim esse incipit, nisi cum amare coeneque enim esse incipit, nisi cum amare coeperit; fit ergo aliqua mutatio uoluutatis, ut amicus dicatur. nummus autem cum dicitur pretium, relatiue dicitur, nec tamen mutatus est, cum esse coepit pretium; neque cum dicitur pignus et si qua similia. si potest nulla sui mutatione totiens diei relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit, aliquid in eius natura uel forma qua nummus est mutationis fiat, quanto facilius de incommutabili Dei substantia, debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut quamuis tamen temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur? Domine, inquit, refugium factus es nobis . Refugium ergo nostrum Deus relative dicitur, ad nos enim refertur, et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: numquid tunc fit aliquid in ejus natura, quod antequam ad eum refugeremus non erat? In nobis ergo fit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore cẽ. ceꝑunt: quid responde¬
bit de homine qui in tẽpore factus
ẽ. ciuius utiq dñs ñ erat. antequã
eẽt. cui eẽt : Certe uelut dñs hõĩs
eet: ex tempore accidit dõ. & ut
om̃is auferri uideatur contͦuersia:¬
certe ut tuus dñs eẽt. aut meus.
qui modo ec̃. cepimus ex tẽpore : acci¬
dit. deo. Aut si cr̾ hoc ꝑꝑ obscuram
questionem animȩ uidetur incertũ:
quidut eẽt dñs ppłi isrł: Quia ce̾¬
si iam erat animȩ nat᷑a. quã ille ppłs
habebat. quod mͦ ñ querimus: tam̃
ille ppłs ñdum erat. & quando esse
cepit apparet. Postremo. ut dñs eẽt
huuis arboris & hunis segetis ex tp̃r
accidit: que mͦ cẽ. ceꝑunt. Quia ⁊ si
te : quod utiq ñ erat : cũ ligni dñs
scdm accidens dici dm̃: nisi qr ipsiꝰ
nature nicħ accidit quo mutet᷑. ut
ea sint accidentia relatiua quȩ cũ
aliqua mutatione rerum de quib dir̃
accidunt : Sicut amicus relatiue dr̃

Expanded text:
tempore esse coeperunt — quid respondetempore esse coeperunt — quid respondebit de homine, qui in tempore factus est, cuius utique deus non erat, antequam esset cuius esset? certe uel ut dominus hominis esset, ex tempore accidit deo; ut omnis auferri uideatur contcerte ut tuus Dominus esset, aut meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidit Deo. Aut si et hoc propter obscuram quaestionem animae videtur incertum, quid ut esset Dominus populi Israel? Quia etsi jam erat animae natura, quam ille populus habebat, quod modo non quaerimus; tamen ille populus nondum erat, et quando esse coepit apparet. Postremo ut Dominus esset hujus arboris et hujus segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt. Quia etsi e, quod utique non erat, cum ligni dominus secundum accidens dici deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit, quo mutator, ut ea sint accidentia relatiua, quae cum aliqua mutatione rerum, de quibus dicuntur, accidunt? sicut amicus relatiue dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
quod sp̃s sc̃s cum sit coȩt̾nꝰ
patri &e filio. dicitur tam̃ aliquid
ex tempore: ueluti hoc ipsum quod
donatum diximus. Nam sempit̾ne
sp̃s donum: tẽporalit aũ donatum.
incipit seruum: etiam ista appella
tio relatiua ex tempore ẽ. deo. Non
enim sempitna creatura ẽ. cuiꝰ ille
e. dñs. Quomͦ gͦ optinebimus nec
ipsa relatiua ẽẽ. accidentia: qm̃
nicħ accidit deo tẽporalit̃. quia ñ
ẽ. mutabilis. sicut in exordio dispu¬
tationis huius tractauiimis: E cce
cogamut etiã creat᷑am sempit̾nam
t̃ne : nisi etiam ista sempit̾ne famu¬
laretur. Sicut aũ ñ potest e̾e. seruus
qui si habet dñm: sic nec dñs qui
non habet seruum. & quisquis exti¬
terit qui ȩtnum quidẽ dm̃ solum
tam̃ tempora ñ in dẽpore eẽ. cepisse.
ñ enim erat tempus anteꝗͣ incipe¬
rent tempora. & ideo ñ in tempore
accidit deo ut dñs ẽẽt. quia ipsoꝵs
temporũ dñs erat. quȩ utiq ñ in

Expanded text:
quod Spiritus Sanctus, cum sit coaeternus quod Spiritus Sanctus, cum sit coaeternus Patri et Filio. dicatur tamen aliquid ex tempore ueluti hoc ipsum quod donatum dicimus. Nam sempiterne Spiritus donum, temporaliter autem donatum. incipit seruum, tio relativa ex tempore est Deo: non enim sempiterna creatura est, cujus est ille Dominus. Quomodo ergo obtinebimus nec ipsa relativa esse accidentia, quoniam nihil accidit Deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio hujus disputationis tractavimus. Ecce cogamur etiam creaturam sempiternam naretur, nisi etiam ista sempitlaretur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. et quisquis extiterit qui aeternum quidem deum solum tamen tempora non in tempore esse coepisse — non enim erat tempus, antequam inciperent tempora, et ideo non de tempore accidit deo, ut dominus esset, quia ipsorum temporum dominus erat, quae utique non in
Abbreviated transcription (Latin):
Iterius aũ queritur. A¬
utrũ quẽ ad modum filius. non hoc
tantum habet nascendo ut filiꝰ sit.
s om̃ino ut sit: sic & sp̃s sc̃s eo quod
datur habeat ñ tantũ ut donũ sit.
s om̃ino ut sic. Utrum gͦ erat an¬
tequam daretur. s ñdum erat do¬
num: an eo ipso quod daturus eũ
erit deus. iam donũ erat & anceqͣ.
daretur. S si ñ ꝓcedit nisi cũ dat᷑.
nec ꝓced̾et utiq priusquã e̾et cui
daretur : quomͦ iam erat ipsa suła
si non ẽ. nisi quia datur. sicut filiꝰ
ñ tantũ ut sit filius. quod relatiue
dicitur. s om̃ino ut sit ipsa suba nas¬
cendo habet: an semꝑ ꝓcedit sp̃s sc̃s:¬
&e̾ si ex tempore s ab ȩcñitate ꝓcedit :
S quia sic ꝓcedebat ut e̾et donabile.
iam donum erat. & antequã eẽt cui
daretur. Alit̾ enim intelligitur. cũ
dr̃ donum: aliter cũ dicitur donatũ.
am donũ potest ẽẽ: & anteꝗͣ decur.
Donatũ aũ nͥ datũ fuerit. nullo mͣ pot̃.
ec moueat. xUI.¬

Expanded text:
terius autem quaeritur, utrum quemadmodum Filius non hoc tantum habet nascendo ut Filius sit, sed omnino ut sit; sic et Spiritus sanctus eo quo datur habeat non tantum ut donum sit, sed omnino ut sit: utrum ergo erat antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum Deus, jam donum erat et antequam daretur. Sed si non procedit nisi cum datur, nec procederet utique priusquam esset cui daretur; quomodo jam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur: sicut Filius non tantum ut sit Filius, quod relative dicitur, sed omnino ut sit ipsam substantiam nascendo habet? An semper procedit Spirituset non ex tempore, sed ab aeternitate procedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter enim intellegitur, cum dicitur donum, aliter, cum dicitur donatum; nam donum potest esse, et antequam detur, donatum autem nisi donatum fuerit nullo moec moueat
Abbreviated transcription (Latin):
unum: quãius ꝑ id quod eccłȩ
caput ẽ. & corpus eius eccła. posset
dicere. ego & ipsi ñ unum s unus:
quia caput &e corpus unus est. xp̃c.
S diuinitatem suam consubstantialẽ
genere. hoc ẽ. in eiꝰdem naturȩ cõsub¬
stantiali parilitate uult c̾e̾ suos unũ.
s in seipso. Quia in seipsis non possent:
dissociati ab inuicem ꝑ diu̾sas uolun¬
tates ⁊ cupiditates. & inmundicias
pecc̃orum. Unde mundant᷑ ꝑ media¬
torem. ut sint in illo unũ : ñ cantũ
ꝑ eãdem nat᷑am qua om̃s ex hominib
mortalib equales angłis fiunt : sed
etiam ꝑ eãdem in eadem beatitudinẽ
conspirantem cõcordissimam uolunta¬
igne conflatam. Ad hoc enĩ ualet qd
ait: ut sint unũ. sicut ⁊ nos unũ sumꝰ.
Ut quẽ ad modũ pat̾ & filius ñ tantũ
equalitate sub̃ȩ. s etiam uoluntate¬
mediator ẽ. filius. ñ tantũ ꝑ id quod
eiusdem nat᷑ȩ sunt. s etiam ꝑ eãdem
dilectionis societatem unum sint.
Dehinc. idipsum quod mediator ẽ. ꝑ

Expanded text:
unum; quamvis per id quod Ecclesiae caput est et corpus ejus Ecclesia , posset dicere, Ego et ipsi, non unum, sed unus, quia caput et corpus unus est Christus: sed divinitatem suam consubstantialem genere, hoc est, in ejusdem naturae consubstantiali parilitate, vult esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possent, dissociati ab invicem per diversas voluptates et cupiditates et immunditias peccatorum: unde mundantur per Mediatorem, ut sint in illo unum; non tantum per eamdem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed etiam per eamdem in eamdem beatitudinem conspirantem concordissimam voluntae charitatis conflatam. Ad hoc enim valet quod ait, Ut sint unum, sicut et nos unum sumus: ut quemadmodum Pater et Filius, non tantum aequalitate substantiamediator est Filius, non tantum per id quod ejusdem naturae sunt, sed etiam per eamdem dilectionis societatem unum sint. Deinde idipsum quod Mediator est, per
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sacrificium. hic sacerdos.
ic deus. antequã missus ueniret.
factus ex femina: om̃ia quȩ sacrate
atq mistice patrib nr̃is ꝑ angelica
miracula apparuerunt. siuie q̃ ꝑ ipsos
facta sunt. similitudines fiuierunt: ut
om̃is creatura factis quodãmͦ loq̃retur
unum fut᷑um. in quo e̾et salus uniuer¬
sorum a morte reparandorũ. Qa enim
ab uno deo sũmo & uero. ꝑ impietatis
miquitatem resilientes & dissonãtes.
defluxeramus & euanueramus in
multa. discissi ꝑ multa. & inheren¬
tes in multis: oportebat nuci ⁊ imꝑio
dĩ miserantis. ut ipsa multa concla¬
marent unum : & a multis cõclamatꝰ
ueniret unus: & multa cõtestarent᷑
uenisse uniĩ : & a multis exhonerati
ueniremus ad unum : oe multis pecca¬
carne morituri. amaremus sine pecc̃o
mortuũ in carne ꝓ nob̾ unum:. Et
ĩ resuscitatũ credentes. & cũ illo ꝑ fidẽ
ĩ sp̃u resurgentes: iustificarem̃ in uno
iusto facti unũ: Nec in ipsa carne
nos resurrecturos desꝑaremus : cum

Expanded text:
hoc sacrificium, hic sacerdos, hic Deus, antequam missus veniret, factus ex femina, omnia quae sacrate atque mystice patribus nostris per angelica miracula apparuerunt, sive quae per ipsos facta sunt, similitudines hujus fuerunt, ut omnis creatura factis quodam modo loqueretur unum futurum in quo esset salus universorum a morte reparandorum. Quia enim ab uno vero Deo et summo per impietatis iniquitatem resilientes et dissonantes defluxeramus, et evanueramus in multa, discissi per multa et inhaerentes in multis: oportebat nutu et imperio Dei miserantis, ut ipsa multa venturum conclamarent unum; et a multis conclamatus veniret unus, et multa contestarentur venisse unum; et a multis exonerati veniremus ad unum, et multis peccaatum in carne morituri, amaremus sine peccato mortuum in carne pro nobis unum; et in resuscitatum credentes, et cum illo per fidem spiritu resurgentes, justificaremur in uno justo facti unum: nec in ipsa carne nos resurrecturos desperaremus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
patri ꝑ diuinitatis unitatem. & par¬
ticeps nr̃ ꝑ humanitatis susceptionẽ.
patrem int̾pellans ꝓ nob̾ ꝑ id quod
homo erat. nec tamen tacens qd̾ deus
cum patre unum erat : inter cet̾a ita
loquitur. Non ꝓhis aũ rogo inquit
tantum: s ꝓ eis qui credituri sunt
ꝑ u̾bum eorum in me. Ut om̃s unũ
sint. sicut tu pat̾ in me. & ego in de:

Expanded text:
ivinitatis unitatem, et particeps noster per humanitatis susceptionem, Patrem interpellans pro nobis per id quod homo erat , nec tamen tacens quod Deus cum Patre unum erat, inter caetera ita loquitur: Non pro his autem rogo, inquit, tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in
Abbreviated transcription (Latin):
citur ꝑ dilectionẽ: ꝓfecto reppit illiꝰ
sume tͥnitatis imaginẽ: ad quã sũ¬
mim tͥnitatẽ reminiscendã. uiden¬
dam. diligendã. ut eã recordet᷑. cam
contẽpletur. ea delectetur: totũ debet
referre qd̾ uiuit. Uerũ ne hanc ima¬
gnem ab eadẽ t̾nitate factã. ⁊ suo
uicio in det̾ius cõmutatã. ita eidem
cõparet tͥnitati ut om̃imꝰ ex istimet
simulem: s pociꝰ in qualicũq ista si¬
militudine magnã qͦ dissimilitudi¬
nen cernat: quantũ satis e̾ẽ. uide

Expanded text:
titur per dilectionem — profecto reperit illius titur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imaginem. ad quam summam trinitatem reminiscendam, uidendam, diligendam, ut eam recordetur, eam contempletur, ea delectetur, totum debet referre quod uiuit. uerum ne hanc imaginem ab eadem trinitate factam et suo uitio in deterius commutatam ita eidem comparet trinitati, ut omni modo existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem ce
Abbreviated transcription (Latin):
magis hoc nom̃ sp̃ui scõ cõpecit. sicut
caritas. Nam qͥd ẽ. aliud caritas. quã
uoluntas: Uideo me de sp̃ũ sc̃õ in
isto libro scdm scͥpturas scas hoc dis¬
putasse. quod fidelib sufficit iã sci¬
uerum eẽ. dociumus. De creat᷑a sane
quã fecit deus. quantũ ualiumus
admonuimus eos qui rõem de talib reb
poscunt: ut inuisibilia ens ꝑ ea quȩ
facta sunt sicut possent intellecta
cospic̾ent: et maxime ꝑ racionale
uł intellectualẽ creat᷑am q̃ facta est
ad miaginẽ dĩ: ꝑ quod uelut specłm
qͥtũ possent si possent cernerent tri¬
nitatẽ dm̃: in nr̃a memoria. intelli¬
gentia. uoluntate. Quȩ tria in sua
inte naturalit̾ diumnitus instituta.
quisqͥs iuuacit̃ ꝑspicit: et quã mag¬
num sit in ea. unde pot̃ eciã sempi¬
t̃na inmutabiłq nat᷑a recoli. cons¬
pici. cõscupisci. reminiscit᷑ ꝑ memo¬
ram. intuet᷑ ꝑ intelligentiã. amplec¬

Expanded text:
magis hoc nomen Spiritui sancto competit, sicut magis hoc nomen Spiritui sancto competit, sicut charitas: nam quid est aliud charitas quam voluntas? Video me de Spiritu sancto in isto libro secundum Scripturas sanctas hoc disputasse quod fidelibus sufficit, jam sciuerum esse docuimus. de creatura etiam, quam fecit deus, quantum ualuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut inuisibilia eius per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent, et maxime per rationalem uel intellectualem creaturam, quae facta est ad imaginem dei, per quod uelut speculum, quantum possent, si possent, cernerent trinitatem deum in nostra memoria, intellegentia, uoluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplec
Abbreviated transcription (Latin):
et uoluntas de uoluntate. sicut subu
absurditate illa quã iã refellimus.
filius dicat᷑ patrẽ fac̾e̾ sapientẽ uł
uolentẽ. si n habet pat̾ in sub̾ci sua
consiliũ uł uoluntatem. Acute sane
quidam respondit heretico u̾sutissi¬
me int̾roganti. utrũ deus filium uo¬
lens an nolens genuerit. Ut si dic̾et
nolens: absurdissima dĩ miseria se
queret᷑. Si aũ uolens: continuo quod
intendebat uelud iniucta racione cõ¬
cludet. si naturȩ c̾ẽ. filiũ s uolũtatis.
At ille uigilantissime uicissim q̃siuit
ab eo: utrũ deus pat̾ uolens an nolens
sit deus. Ut si respondẽt nolens: seq̃¬
retur illa miseria quã de dõ credẽ
magna insania ẽ. Si aũ dic̾et uoles.
respondetur ei. E rgo et ipse uolunt
te sua deus ẽ. ñ nat᷑a. Quidgͦ refi¬
bat. nͥ ut obmutesc̾e̾t: et sua int̾ro¬
gatione obligatũ insolubili uincło
se uidet: S uoluntas dĩ. si et ꝓprie
dicenda ẽ. aliqua in tͥnitate ꝑsona:

Expanded text:
et voluntas de voluntate, sicut substet voluntas de voluntate, sicut substabsurditate illa quam jam refellimus, Filius dicatur Patrem facere sapientem vel volentem, si non habet Pater in substantia sua consilium vel voluntatem. Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si diceret, Nolens, absurdissima Dei miqueretur, si autem nolens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntte sua Deus est, non natura. Quid ergo restabat, nisi et obmutesceret, et sua interrogatione 38 obligatum insolubili vinculo se videret? Sed voluntas Dei, si et proprie dicenda est aliqua in Trinitate persona,
Abbreviated transcription (Latin):
ridenda ẽ. dialectica eunomii:
isset. unigenitũ dĩ u̾bum ꝑ qd̃ facta
sunt om̃ia filiũ dĩ ẽẽ. nat᷑a. hoc est. de
suba patris genitũ: n nat̾e uł sube¬
siue c̾e̾ntiȩ dixit eẽ. filiũ: s filiũ uo¬
luntatis di: accidente scł dõ uolens
asserere uolũtatem. quagign̾et filui:
iudelicet idõ. quia nos aliquid aliqñ
enim ob aliud scriptũ ẽ. multȩ cogi¬
tationes in corde uiri. consiliũ aũ dñi
manet in et̃num: nͥ ut intelligamus
siue credamus. sicut ȩtnũ dm̃ ita eius¬
et̃num eẽ consiliũ: ac ꝑ hoc inmuta¬
bile : sicut ipse ẽ. Quod aũ de cogita¬
tionib. hoc eciã de uoluntatib ueris¬
sime dici pot̃. Multȩ uoluntates in
corde uiri: uoluntas aũ dñi manet
m ȩc̾num. Quidã ne filiũ consilii uł
uoluntatis dĩ dic̾ent unigenitũ uer¬
bum. ipsũ cõsiliũ seu uoluntatẽ patͥs
idem u̾bum ẽẽ. dixerunt. Sed melius
ꝗͣtum existimo dĩ: consiliũ de consilio.

Expanded text:
ridenda est dialectica Eunomii, isset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia, Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum, non naturae vel subsive essentiae dixit esse filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquanenim ob aliud scriptum est: Multae cogitationes in corde viri, consilium autem Domini manet in aeternum . Nisi ut intelligamus sive credamus, sicut aeternum Deum, ita aeternum esse consilium ejus, ac per hoc immutabile, sicut ipse est. Quod autem de cogitationibus, hoc etiam de voluntatibus verissime dici potest. Multae voluntates in corde viri; voluntas autem Domini manet in aeternum. Quidam ne filium consilii vel voluntatis Dei dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem Patris idem Verbum esse dixerunt. Sed melius, quantum existimo, dicitur consilium de consilio,