comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qulitise ipsũ drserr quibusda mireẽ aliquis
quando psũdnmmagnaliaea mirabilia sum
facientem et upritesdipitri fictorilsustu
estrmonio conprobinte dis ppctosu sreui¬
quetute utemenille non ingepis reden¬
usrdirerauider cõminatus est seimnigis ccio¬
uersu sad aplossuosdixit. uquibe tuse
unst sirea seruans scilic& legem qua homo
libestati suaerelictus & in arbitrio prapoio
constitutus. sibi m& ipsi. uel mostẽ app&it uelsa¬
lutem. Petrustamensupquẽ aedificata ab eo¬
dem dno fuerat eccła unus proomnibus loquens
et ecclesi ae uoce respondensait. Dñe adquem
Significans scilic& et ostendens cosquiaxp̃o
inxpm̃ credat: et quae semel id qđ cognoue

Expanded text:
t seruum deseri a quibusdam miretur aliquis, quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia summa facientem et uirtutes Doi patris factorum suorum testimonio conprobantem discipuli sui reliquerint. et tamen ille non increpuit recedentes ant grauiter comminatus est, sed magis conuersus ad apostolos suos dixit: numquid et nos uultis ire? seruans scilicet legem qua homo libertati suae relictus et in arbitrio proprio constitutus sibimet ipse uel mortem adpetit uel salutem. Petrus tamen super quem aedificata ab eodem Domino fuerat ecclesia unus pro omnibus loquens et ecclesiae uoce respondens ait: Domine, ad quem significans scilicet et ostendens eos qui a Christo ae in Christum credat et quae semel id quod cognoue
Abbreviated transcription (Latin):
nis appropinquas sehostẽ uiolentucito con¬
tranosex urgere pugnã nontale qualis fun
sedgruiorẽ multo et acriorẽ uenire. hoc no¬
bis diuinitus frequenter ostendit᷑ de hoc
nebis prouudentii et misericordiadñi sicpi¬
isaflmonetͣi deciu sope et pietate. quimeu
confidimiis possumus eẽ securi: quid quimn
picemilitib suis futurĩ praenuntiat pugnã.
dabit militantibus in congressione uictoriã¬

Expanded text:
nis adpropinquasse, hostem. uiolentum cito connis adpropinquasse, hostem. uiolentum cito contra nos exurgere, pugnam non talem qualis fuit sed grauiorem multo et acriorem uenire, hoc nobis diuinitus frequenter ostendi, de hoc nos prouidentia et misericordia Domini saepius admoneri: de cuius ope et pietate qui in eum confidimus possumus esse securi, quia qui in pace militibus suis futuram praenuntiat pugnam dabit militantibus in congressione uictoria
Abbreviated transcription (Latin):
trahaouesmeas deoreeorũ: et pascã eascũ iudi¬
cio Neigit᷑ orenro quõ pacem negamꝰ. quõ du¬
riciã magis humanae crudelitatis quã diuine
& paternae pi&atis opponimus. oues nobis cõ¬
missae adnõreposcant᷑ : placuit nobisscõspũ
suggerente. &d nõ ꝑuisiones multas & mani¬
festas admonente. ut quia hostis nobis immi¬
nere prȩnuntiat᷑ & ostendit᷑ colligere intra
castra milites xp̃i. et examinatis singulorũ
causis. pacem lapsisdare. immopugnaturis
arma suggerere: qđ credimus uobis quoque
paternaẽ misericordiae contẽplatione placi¬
turũ. Quod si decollegis aliquis extiterit. quiur¬
gente cestamine pacem fratrib et sororibus
nomputat dandã : reddet illerationẽ indie
iudicud ño uel in postun ecensurae uelinhũ¬
manae duritiesiue . Nos quod fidei et carita¬
tis et sollicitidinis congruebat quaecrant
inconscientia nr̃a protulimus diem cestami¬

Expanded text:
traham oues meas de ore eorum et pascam eas cum iuditraham oues meas de ore eorum et pascam eas cum iudicio. .Ne igitur ore nostro, quo pacem negamus, quo duritiam magis humanae crudelitatis quam diuinae et paternae pietatis opponimus, oues nobis commissae a Domino reposcantur, placuit nobis sancto spiritu suggerente et Domino per uisiones multas et manifestas admonente, ut quia hostis nobis inminere praenuntiatur et ostenditur, colligere intra castra milites Christi et examinatis singulorum causis pacem lapsis dare, immo pugnaturis arma suggerere. quod credimus uobis quoque paternae misericordiae contemplatione placiturum. quod si de collegis aliquis extiterit qui urguente certamine pacem fratribus et sororibus non putat dandam, reddet ille rationem in die iudicii Domino uel inportunae censurae uel inhumanae duritiae suae. nos quod fidei et caritati et sollicitudini congruebat, quae erant in conscientia nostra protulimus, diem certami
Abbreviated transcription (Latin):
Decesserit Nonne nob imputabit̃ quo stam
honus miles quiomni isua dereliquit et conte¬
ptadomo& parentibus &liberis sequidominũ
suũ maluit si nepace &sine cõmitstione de¬
cidit : Non ne nobis uel neglegentia segnis uel
duritia crudelis a scrib&urꝰ Indieiudicii qđ
pastores creditas & cõmissas nobisoues neccu¬
rare in pace. nec in a cie uoluerimus armare e¬
nisuos tegitis. et qđ crassũ est int̾̃ficitis
& oues meas non pascitis: Quod infirmatũ est
non confostastis. et quod maleh abuit non cor¬
roborastis. et qđ contribulatũ est non consola¬
tiestis. et quoderrabat non reuocastis. et qđ pe¬
riit non inquisistis. et quod foste fuit confscistis
labore: Et disꝑsaesunt oues meae eoqđ non
sint pastores. et factae sunt in comesturã om̃ib
bestiis agri. et non fuit quiinquirer& neque
qui inuocar& . propterea haec dicit dñs . Ecce
ego suꝑ pastores : et inquirã ouesmeas demanib

Expanded text:
decesserit, nonne nobis inputabitur quod tam decesserit, nonne nobis inputabitur quod tam bonus miles, qui omnia sua dereliquit et contempta domo et parentibus ant liberis sequi dominum suum maluit, sine pace et sine communicatione decedit? nonne nobis uel neglegentia segnis uel duritia crudelis adscribetur in die iudicii quod pastores creditas et commissas nobis oues nec curare in pace nec in acie uoluerimus armarenis vos tegitis, et quod crassum est interficitis, et oves meas non pascitis; quod infirmatum est non confortastis, et quod male habuit non corroborastis, et quod contribulatum est non consolati estis , et quod errabat non revocastis, et quod periit non inquisistis, et quod forte fuit, confecistis labore: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sint pastores, et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri: et non fuit qui inquireret, neque qui revocaret. Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego super pastores, et inquiram oves meas de manibu
Abbreviated transcription (Latin):
Hec paxilli abepõ neces saria est. habituro
gloriae suae pacẽ. et accepturo maiorem
dednĩ dignatione mercedẽ. Primo idone¬
us eẽ non potest ad mastrriũ : qui ab ecł a
non armat᷑ ad proeliũ. Et mensdeficit:
quã non recepta eucharistia erigit & ac¬
cendit: Dñs enĩ ineuangelio suo dicit
Cũ autẽuos tradiderint nolite cogitare
quid loquamini. Dabit enĩ uobis in illahora
quid loquamini. Non eniuosestis quiloqui¬
mini sed sp̃spatris ur̃i quiloquit᷑ in uobis
Quando autẽdicat intriditis atq in confes¬
sione nominis constitutis spmpatris loqui
quomodo potest ad confessione piritus aut
idon eus inuenir. qui non prius pace accepta
receperit spmpitris qui corroborans seruos
suos ipseloquit & confit& in nobis tunc dein¬
desirelicti s omnib rebussuis fugerit. et inlate¬
bris atq: in solitudine confitutus in latrones
fost incurrerit. aut infebribus & in languor

Expanded text:
nex pax illi ab episcopo necessaria est, habituro nex pax illi ab episcopo necessaria est, habituro gloriae suae pacem, et accepturo majorem de Domini dignatione mercedem. Primo idoneus esse non potest ad martyrium, qui ab Ecclesia non armatur ad praelium: et mens deficit, quam non recepta Eucharistia erigit et accendit. Dominus enim in Evangelio suo dicit: Cum autem vos tradiderint, nolite cogitare quid loquamini; dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini. non enim uos estis qui loquimini, sed spiritus patris uestri qui loquitur in nobis. quando autem dicat in traditis adque in confessione nominis constitutis spiritum patris loqui, quomodo potest ad confessionem paratus aut idoneus inueniri qui non prius pace accepta receperit spiritum patris, qui corroborans seruos suos ipse loquitur et confitetur in nobis? tunc deinde si relictis omnibus rebus suis fugerit et in latebris adque in solitudine constitutus in latrones forte incurrerit aut in febribus et in languore
Abbreviated transcription (Latin):
pacem de disse mastrribus : ut sicerdors
qui sacrificiadĩ qotidie celebramus. hosti¬
a sdo etuictimas praeparemus. Si autem
qđ dns auestat afribusnris aliquis lapso¬
rũ fefellerit ut pacem subdole petat. et im¬
pendentis proelii tẽpore. cõmunicationẽ
non praeliaturus accipiat. seipsũ fallit et de¬
cipit. qui aliud corde occultat. et aliud uoce
ꝓnuntiat. Nosinquantũ nobis etuidere et
iudicare concedit᷑. faciem singulorũ uidemꝰ:
corscrutari et mentẽ pspicere non possumus
Dehisiudicat occultorũ scrutator et cogni¬
torcitouenturus: et de archanis cordis atq
abditis iudicaturus. Obesse autẽ maliuolis
non debent: sed magis maliabonis adiuuari
Necideo mastrriũ facturis pax neganda est.
quia sunt quidã negaturi cũ ꝓpter hoc pax
dandasit omnib militaturis nepignõ¬
rantiãnram̃ ille incipiat practeriri quiha¬
b& in proclio coronari. Necquisquã dicat
quimastrriũ tollit. sanguine suobaptizat᷑:

Expanded text:
pacem dedisse martyribus, ut sacerdotes pacem dedisse martyribus, ut sacerdotes qui sacrificia Dei cotidie celebramus hostias Deo et uictimas praeparemus. si autem, quod Dominus auertat a fratribus nostris, aliquis lapsorum fefellerit, ut pacem subdole petat et inpendentis proelii tempore communicationem non proeliaturus accipiat, se ipsum fallit et decipit, qui aliud corde occultat et aliud uoce pronuntiat. nos in quantum nobis et uidere et iudicare conceditur, faciem singulorum uidemus, cor scrutari et mentem perspicere non possumus. de his iudicat occultorum scrutator et cognitor cito uenturus et de arcanis cordis adque abditis iudicaturus. obesse autem mali bonis non debent, sed magis mali a bonis adiuuari. nec ideo martyrium facturis pax neganda est quia sunt quidam negaturi, cum propter hoc pax danda sit omnibus militaturis, ne per ignorantiam nostram ille incipiat prabet in praelio coronari. IV. Nec quisquam dicat, qui martyrium tollit, sanguine suo baptizatur:
Abbreviated transcription (Latin):
mus ecs. inconfessione nominis sanguinẽ
suũ fundere si eis militaturis xp̃ĩ sangui nẽ
denegamus: Aut quomodo ad mastrriipo¬
culũ i doneos facimus .s. non eos prius adbi¬
bendũ in eccła poculũ dñuure cõmunica¬
tonis admittimus : Inter eedebe t frater
lem e. intereos quiuel a postatauerunt
et adsaeculũ cui renuntiauerant reuersi
gentiliter uiuunt. uel adhereticos trans¬
fugȩficti. contra ecclesiã parricidalia qͥoti¬
diẽ arma suscipiunt : et intereos quiabec¬
clesiae limine non recedentes. etimplo
Nunc se aopugnã paratos eẽ. et prodomi¬
ni sui nomine ac prosua salutestare fostit̃
etrepugnare profitent᷑. hoc intẽpore
pacemi nos nondor mientibus seduigilan¬
tihus damus pacẽ non deliciis sedarmis
damus : pacemnon ad quietẽ sedad aciem
in congressione prostrauerint : non pie¬
nit& pacẽ concessisse tã fostibus immo
episcopatus nr̃i honor grindis et gloriaẽ

Expanded text:
mus eos in confessione nominis sanguinem mus eos in confessione nominis sanguinem suum fundere, si eis militaturis Christi sanguinem denegamus? aut quomodo ad martyrii poculum idoneos facimus, si non eos prius ad bibendum in ecclesia poculum Domini iure communicationis admittimus? Interesse debet, frater carissime, inter eos qui uel apostatauerunt et ad saeculum cui renuntiauerant reuersi gentiliter uiuunt, uel ad haereticos transfugae facti contra ecclesiam parricidalia cotidie arma suscipiunt, et inter eos qui ab ecclesiae limine non recedentes et inplornunc se ad pugnam paratos esse et pro Domini sui nomine ac pro sua salute stare fortiter et pugnare profitentur. hoc in tempore pacem nos non dormientibus sed uigilantibus damus, pacem non deliciis sed armis damus, pacem non ad quietem sed ad aciem in congressione prostrauerint, non paenitet pacem concessisse tam fortibus, immo episcopatus nostri honor grandis et gloria est
Abbreviated transcription (Latin):
et instrui opostere. Obtẽperandũ est
nãq: ostensicnib itq: admonitionibus
iustis. ut a pastorib oues in periculo non
deserant᷑ : sed grex omnis inunũ ingreg&
et exercitus inͦi ad cestim militi ae cȩlestis
armetur. Merito enĩ trahebat᷑ dolentiũ :¬
poenitentia tempore longiore . ut infirmis
inexitu subuenir& quãdiuquies et tranquil¬
lit as aderat quae differrediu plangentiũ
lacrimas. et subuenire sero morientibus. in in¬
firmitate pateretur. Aduero nunc
uoninfirmis sed fostibus pax necessariaẽ.
necm orientibus seduiuentibus cõmuni¬
catio a nobdanda est : Vt quos excitamus
ethostam᷑ ad proeliũ non in ermes et nudos
relinquamus. sed protectione sanguinis et
corporis xpĩmuniamus. Et cũ ad hoc fiat
eucharistia ut possit accipientib eẽtute¬
la: quos tutos ee contra aduersariũ uolumꝰ
mrnimento dominicae saturitatis arme¬
mus. Nã quo modo docemus aut prouoca¬

Expanded text:
et instrui oportere. Obtemperandum est et instrui oportere. Obtemperandum est namque ostensionibus adque admonitionibus iustis, ut a pastoribus oues in periculum non deserantur, sed grex omnis in unum congregetur et exercitus Domini ad certamen militiae caelestis armetur. merito enim trahebatur dolentium paenitentia tempore longiore ut infirmis in exitu subueniretur quamdiu quies et tranquillitas aderat, quae differre diu plangentium lacrimas et subuenire sero morientibus in infirmitate pateretur. at uero nunc non infirmis sed fortibus pax necessaria est nec morientibus sed uiuentibus communicatio a nobis danda est,, ut quos excitamus et hortamur ad proelium non inermes et nudos relinquamus, sed protectione sanguinis et corporis Christi muniamus, et cum ad hoc fiat eucharistia ut possit accipientibus esse tutela, quos tutos esse contra aduersarium uolumus, munimento dominicae saturitatis armemus. nam quomodo docemus ant prouoca
Abbreviated transcription (Latin):
tas et diuina dem̃tia eccłampulsantibus
cludi & dolentib et deprecantibus spei sa¬
lutaris subsidiũ denegari: Vt desacculo
recedentes sine cõmunicatione ꝰ ut pace ad
dnmdimitterent᷑ : quando ꝑmiserit ipsȩ legẽ
dedit. ut ligata interris et incaelisligat ieent.
solui aut̃ possent illicquaehicprius in ecđa
soluerent᷑. Sed enĩ cũ uideamꝰ diemrursus
alterius infestationis apꝓpinquare coepis¬
se. et crebris atq: assiduis ostensionib ad¬
moneam᷑ ut ad cestamen qđ nobis hostis in¬
dicit. armati et paratisimus plebẽetiã nob
dediuina dignatione cõmissa exhostatio¬
nib nris praepiremus et omnes omnino
milites xp̃i. qui arma desiderant et proeliũ
flagitant intracastra dominica colligamꝰ :
Nec essitate cogente censuimus eis quide
eccł adnĩ non recesserunt sed poenitentiã
agere. et lam̃tari acdnm̃ dep̃cari. a primo
lpsus sui die non destiter pacem dandã
esse. et eos ad proeliũ qđ immin& armari

Expanded text:
santibus cludi et dolentibus ac deprecantibus spei salutaris subsidium denegari, ut de saeculo recedentes sine communicatione et pace ad Dominum dimitterentur, quando permiserit ipse et legem dederit ut ligata in terris et in caelis ligata essent, solui autem possent illic quae hic prius in ecclesia soluerentur. sed enim cum uideamus diem rursus alterius infestationis adpropinquare coepisse et crebris adque adsiduis ostensionibus admoneamur ut ad certamen quod nobis hostis indicit armati et parati simus, plebem etiam nobis de diuina dignatione commissam exhortationibus nostris paremus, paremus omnino milites Christi qui arma desiderant et proelium flagitant intra castra dominica colligamus: necessitate cogente censuimus eis qui de ecclesia Domini non recesserunt et paenitentiam agere et lamentari ac Dominum deprecari a primo lapsus sui die non destiterunt, pacem dandam esse et eos ad proelium quod inminet armari
Abbreviated transcription (Latin):
a fratribus. quod passus est xp̃s: Necillis glori¬
a est facere. quod fecerit iudas : Quaeautem
suielatio est. quae cõminantiũ tumens et in¬
flata etuana iactatio. illic absenti minari.
cũ hic mehabeant in potestate praesen teuim:
conuitiaeorũ quibusse et uitã suam qotidie
lacerant. nonti memus fustes & lapides et gla¬
dios quos uerbis parricidalib iactitant. Ñ
ꝑhorrescimus : Quod in illis est̃ homicidaes
apũd dm̃ tales Negaretime non possunt :

Expanded text:
a fratribus quod passus est Christus nec illis gloria fratribus quod passus est Christus nec illis gloria est facere quod fecerit ludas. quae , autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et uana iactatio, illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? conuicia eorum quibus se et uitam suam cotidie lacerant non timemus, fustes et lapides et gladios quos uerbis parricidalibus iactitant non perhorrescimus. quod in illis est, homicidae sunt apud Deum tales. necare tamen non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mobile etstabilis atq: in concussiuistus
contraomnes incursus atq: imp&us obla¬
tamiũ fluctuũ uelut p&rie obiacentis fosto¬
iudine & moledeb& obsistere Nec interet
undeepiscopo autterror aut periculũ ueni¬
at quiterroribus & periculis uiuit ob noxius.
ettam̃ fit deipsis trorib: acpericulis glorichus:
Nequecnim solasgentilium ueliud aeorũ minas
cogitare et spectare debemus: cũ uideamus
psũ dnm a fratribus esse detentum. et ab eo
quẽ inter apłos ipse delegerat proditum. In¬
fermitia quoq mundi. abeliustum nonnisi
frater occiderit᷑: Ia cobfugientẽ ꝑsecutus sit
friter infestus. et ioseph ꝑuenierit usdentibus
fratribus : In eu ingelio etiã legimus eẽpraedio¬
ftum. magis domesticos inimicos futuros . Et
qui prius copulati sacramento unanimitatis
fuerint. ipsos inuicemtradituros : Nihil in¬
ter est quistradat aut saeuiat: cũds̃ tradiꝑmit
tatcoronari. Neq nobis ignominia est pati

Expanded text:
mobile et stabilis adque inconcussa uirtus mobile et stabilis adque inconcussa uirtus contra omnes incursus adque inpetus oblatrantium fluctuum uelut petrae obiacentis fortitudine et mole debet obsistere. nec interest unde episcopo aut terror aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim solas gentilium uel Iudaeorum minas cogitare et spectare debemus, cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil interest quis tradat aut saeuiat, cum Deus tradi permittit et coronari. neque nobis ignominia est pati
Abbreviated transcription (Latin):
te secundũ qđ scripsisti aggressi essent. cũ sũ¬
ma desperitione cominantes qđ silitteris
quas attulerant non iccepisses. publicecis
recitarent. et multa turpia acprobrosa.
etoresuo digna proferrent : Qd sutares est fra¬
teramãe ut ne quissimorũ timeat᷑ audaci
et qae maliiure atq equitate non possunt
de mesitare aedesperatione ꝑficiant actũ e
depiscopatus uigore et deerliegubernan¬
dic sublim acdiuna potestatę Necxpĩa¬
noc len autdurare aut ec̃ iã possumus slio
poc uentũess uitꝑditorũminas atq insidias
ptimescamus : Nã et gentiles &iu dacimi¬
mentes bereticatq: om̃nes quorũ pectora &
mentes diabolus obsid& uerenat a ribiemsuã
potie lie suriosa uoce testant᷑: Nont onigostio
cedendũ est quiaminant᷑ aut ieseo acdur¬
surui &inimicus maior est xp̃o : quĩtantũ
sibi uindicat eta sumit in sacculo : Manere
apud nos deb& fraterlimãe fidei robur im¬

Expanded text:
te secundum quod scripsisti adgressi essent, cum sumte secundum quod scripsisti adgressi essent, cum summa desperatione comminantes quod si litteras quas adtulerant non accepisses, publice eas recitarent, et multa turpia ac probrosa et ore suo digna proferrent. quod si ita res est, frater carissime, ut nequissimorum timeatur audacia et quod mali iure adque aequitate non possunt temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus uigore et de ecclesiae gubernandae sublimi ac diuina potestate, nec christiani ultra aut durare aut esse iam possumus, si ad hoc uentum est ut perditorum minas adque insidias pertimescamus. nam et gentiles et Iudaei minantur et haeretici adque omnes quorum pectora et mentes diabolus obsedit uenenatam rabiem suam cotidie furiosa uoce testantur. non tamen idcirco cedendum est quia minantur, aut inde aduersarius et inimicus maior est Christo quia tantum sibi uindicat et adsumit in saeculo. manere apud nos debet t frater carissime, fidei robur in
Abbreviated transcription (Latin):
gulas psaturũ fraitrenrm a colrtum misisti : Et
dilectionis fraternae. et ecclesi isticae discipli¬
nae. et sacerdotalis censurie satis plenas quib
significastitẽfelicissimũ hostẽ xp̃i. Non nouũ
sedim pridem obcriminasua plurima et
griuissima ostensũ: et nontantũ mea. sed
et plurimorũ coeporũ sententia condẽnatũ :¬
reiectũ ateillic eẽ. Et cũ uenis s& stipatus ca¬
terua et factione desperatorũ. uigorepleno
quoe põ agere opostet. pulsũ deecclesia esse:
sus est. nescis matis et discidia uctor. Nepecu¬
niae comissaesibi fraudator. Nestu prator
uirginũ nema trimoniorũ multorũ depopu¬
lator atq: corruptor. ultra adhuc sponsa xp̃ĩ
incorruptã scampudicã praesentiae suie de¬
decore. et inpudica atq: intesti contagione
uolar&. Sedenĩ lecta alia epistolatua frat̃
quã primis litteris subiun xistisatis miratus
sũ cũ anĩ ad uestissemte minis acterroribus
eorũ quiuenerint aliquantũ et̃ cõmotũ cũ

Expanded text:
uas per Satyrum fratrem nostrum acolythum misisti, et dilectionis fraternae, et ecclesiasticae disciplinae, et sacesignificasti a te Felicissimum hostem Christi non nonam, sed iam pridem ob crimina sua plurima et grauissima abstentum et non tantum mea sed et plurimorum coepiscoporum sententia condemnatum reiectum a te illic esse, et cum uenisset stipatus caterua et factione desperatorum, uigore pleno quo episcopos agere oportet pulsum de ecclesia esse, sus est, ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator uirginum, ne matrimoniorum multorum depopulator adque corruptor ultra adhuc sponsam Christi incorruptam sanctam pudicam praesentiae suae dedecore et inpudica adque incesta contagione uiolaret. Sed enim lecta alia epistula, frater, quam primis litteris subiunxisti, satis miratus sum, cum animaduertissem te minis ac terroribus eorum qui uenerant aliquantum esse commotum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Hieq maledici regnũ di consequentur. ⁊
Et iterũ dñs in eu angeliosuo dicat: quidi
non solusrauribis sed etsacerdotibus quibus
qunor fa cerdoneius et ad rẽpus nequdicanti
feccrit iosuꝑbium ut nonex iudiat sauidd
mut uidicemquicumq fuerit in diebusettio:
ritimehu: Et nonagent impio xtians cuaie li
quoq in euangelio Qui iudit inquituos mei
nudit etcum quime misit. Si quirciat sime¬

Expanded text:
Neque maledici regnum Dei consequentur , Neque maledici regnum Dei consequentur , et iterum Dominus in Evangelio suo dicat: Qui dinon solum fratribus, sed et sacerdotibus; quibus quisquis sacerdoti ejus et ad tempus hic judicanti fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, , timebit; et non agent impie etiam nunc . quoque in Evangelio: Qui audit vos, inquit, me audit et eum qui me misit: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ in montes altos in aquilone uucendasis
nubes erosimilis altissimo. Et addidit dicens
Tuucro ad inferos descendes infundamenta
Ferrae : et quiuidebuntte. mirabunt᷑ suꝑte
Vnde & parem talibus poenam scriptura di¬
uina loco alio cõminatur: et dicit. Diesenim
dñi sabaoth suꝑomnẽ iniuriosũ et suꝑbum :¬
et suꝑomnẽ elatũ et excelsũ. Deore itaq: ac
de uerbis suis. unusquisq: statim proditur
Et utrũxpm in cordesuo. anuero antix pm
habeat. loquendo detegitur: Secundũ qđ
dñs in euangelio suo dicit. Progonies uipera¬
rũ. quo modo potestis bonaloqui cũsitis ne¬
quã: de habundantia enĩ cordis osemittit:
qua Vnde et diues ille peccator. quidelazaro
insinu ibraham posito atq: in refrigerio con¬
stituto implorat auxiliũ cũ in tormentis cru¬
ciabundus flã maecremantis ardoribus ad¬
urat᷑ interomnes corporis pastes magisoseius
edingui poenasdat : qui aplus scilic& lingua
sui etore peccauerit: Uã cumscriptũ sitꝰ

Expanded text:
super montes altos in aquilonem, ascendam super nubes, ero similis altissimo. et addidit dicens: tu uero ad inferos descendes in fundamenta terrae: et qui uidebunt te, mirabuntur super te. unde et parem talibus poenam scriptura diuina loco alio comminatur et dicit: dies enim Domini Sabaoth super omnem iniuriosum et superbum et super omnem elatum et excelsum. de ore itaque ac de uerbis suis unusquisque statim proditur, et utrum Christum in corde suo an uero antichristum habeat, loquendo detegitur, secundum quod Dominus in euangelio suo dicit: progenies uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit.quam. unde et diues ille peccator, qui de Lazaro in sinu Abraham posito adque in refrigerio constituto inplorat auxilium, cum in tormentis cruciabundus flauratur , inter omnes corporis partes magis os ejus et lingua poenas dat; quia plus scilicet lingua sua et ore peccaverat. IV. Nam cum scriptum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
pasticipit o inuicem nob cũ consilio. ut qui
in ꝑsecutionis infestatione supplantati ab
aduersario etlapsi fuissent. acsacrificiis se
colicitis maculassent aregenondiu poeni¬
tentiã plenã. Et si periculũ infirmitatis
urger& : pacem subictu mostis acciperent

Expanded text:
participato invicem nobiscum consilio, ut qui in persecutionis infestatione supplantati ab adversario et lapsi fuissent, et sacrificiis se illicitis maculassent, agerent diu poenitentiam plenam, et si periculum infirmitatis urgeret, pacem sub ictu mortis accip
Abbreviated transcription (Latin):
nuumu s bocest dõ honorem nondare. quus
min ee arbinio regi et gubern inomniuss¬
nus et credimus: Plincepiscopinon deuo¬
secd quiconeri dispositionẽ &taditiosom
cuangeli fiunt :sicut ipsedñs induo decim
prophetis ponit: et dicit. Sibim& ipsi regẽ con¬
stituerunt : et non ꝑme. Et iterũ. Sacrificia
eorũ tanquã panis luctus: omnes quimandu¬
haec dicit dñs: habuistis consiliũ non ꝑme. &
tus dico dolens: dico conpulsus: Quando ep̃s
in locũ defuncti substituit᷑. quando populi uni¬
uersi suffragio in pacedelegit᷑. quando dia uxi¬
lio in ꝑsecutione protegit᷑ collegis omnibus
fideliter iunctus. plebisuae in epis copatu
quad riennio iam probatus. inqui&e seruiers
disciplinae intẽ pestate proscriptus. ad plici¬
to. et adiuncto epis copatus sui nomine. toti¬
ens ad leonẽ p&itus. in circo inamphiteatro
dominicae dignationis testimoniohonora¬
tus his ipsis etiã diebus quibus ad telitteras

Expanded text:
vivimus, hoc est Deo bonorem non dare, cujus vivimus, hoc est Deo bonorem non dare, cujus nutu et arbitrio regi et gubernari omnia scimus et credimus. Plane episcopi non de vosed qui contra dispositionem et traditionem Evangelii fiunt: sicut ipse Dominus in duodecim Prophetis ponit et dicit: Sibimetipsis regem constituerunt, et non per me . Et iterum, Sacrificia eorum tamquam panis luctus, omnes qui manduhaec dicit Dominus: habuistis consilium, non per me: et tus, dico dolens, dico conpulsus quando episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi uniuersi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione protegitur, collegis omnibus fideliter iunctus, plebi suae in episcopatu quadriennio iam probatus, in quiete seruiens disciplinae, in tempestate proscriptus, adplicito et adiuncto episcopatus sui nomine, totiens ad leonem petitus, in circo in amphitDominicae dignationis testimonio honoratus: his ipsis etiam diebus, quibus has ad te litteras
Abbreviated transcription (Latin):
tur Neq: enĩ aliunde hereses oꝑostȩsunt
uuit nita sunt schis mataquundosacerdotidi
non optemperat᷑ Nec unius in eccła ad tẽpus
sacerdos. et adtẽpus iudex uic exp̃ĩ cogitat᷑:¬
Cui si secundũ magisteria diuina op̃temperaret
srateruitus uniuersa : nemo aduersũ sacerdo
dusol legitum quicquã mouer&: pemopost
dosirunidicium postpopuli sufsragnomo
post ccipuorũ consensũ iudicem se noniam epis¬
scolesi s scinder& nemosibi placens actiimer
efentiquis sacrilege temeritatis ac p̃ditat
mert snetput& sinedi iudicio fiers sac erdotẽ¬
passufineuangeliosuo dicato Ronne dulo
passeres us se uencunt : et neuter corũcadit in
temanisremituis uoluntate Cuille necm¬
nima ficrisineuoluntatedi dicat ÷ exiftimu
ibquis sũma &e magna aut non sciente aut
nom ꝓmitentedo inecclesi adifieri : et sacer
dotes id est dispensitor es cius. Nondeetlisen¬
ieuimoslio aes: hoc est fidem nonhiber quea

Expanded text:
tur? Neque enim aliunde haereses obortae sunt, tur? Neque enim aliunde haereses obortae sunt, aut nata sunt schismata, quam dum sacerdoti Dei non obtemperatur, nec unus in Ecclesia ad tempus sacerdos, et ad tecui si secundum magisteria diuina obtemperaret fraternitas uniutum collegium quidquam moveret; nemo post divinum judicium, post populi suffragium, post coepiscoporum consensum, judicem se jam non episEcclesiam scinderet; nemo sibi placens ac tumensisi si ita est aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis, ut putet sine Dei judicio fieri sacerdoteduo passeres asse ueneunt et neuter eorum cadit in terram sine patris uoluntate? cum ille nec minima fieri sine uoluntate Dei dicat, existimat aliquis summa et magna aut non sciente aut non permittente Deo in ecclesia Dei fieri, et sacedotes, id est, dispensatores ejus, non de ejus sententia ordinari? Hoc est fidem non habere qua
Abbreviated transcription (Latin):
pote passtonis alapam accepisse  seruo ltor¬
ddoris cũqr eidoxissa sicrespondes aseruo cicio
uersus contifice dñscontumelios enihildao
pecquiequã desacerdotis hon oredetri git
sed innocentiã suam magis asserens. et ostendens:
stolorũ post modũ beatus apłs paulus cũ ei dic̃¬
etũ ess& sic insilis insacerdotẽdĩ maledicendo:
quãuis dño iãcrucifixo sacrilegi et impii et cru¬
enti illi ẽe coepissent : Neciamꝰ quicquã desacer¬
dotalihonore &auctoritateretinerent : tam̃
ipsũ quãuis in ane nomen : & umbrã quandã
sacerdotis cogitans paulus. Nesciebam fr̃s in¬
quit quia pomifex est. Scriptũ estenim Prin¬
cipem populitui non maledices : Cũ haec tan¬
ta actalia: et multa exempla praecedant.
quibus sacerdotalis auctoritas & potestas de
diuina dignatione firmat᷑ quales putas esse
eos quis acerdotũ hostes. et contra eclesiam
catholicã rebelles. Nec praemonentis dñi cõ¬
minatione Nec futuri iudicii ultione terren¬

Expanded text:
apam accepisset a servo sacerdotis, cumque ei dixisset, Sic respondes pontifici? adversus pontificem Dominus contumeliose nihil dixit, nec quidquam de sacerdotis honore detraxit; sed innocentiam suam magis asserens et ostendens, Sstolorum postmodum beatus apostolus Paulus, cum ei dictum esset, Sic insilis in sacerdotem Dei maledicendo? quamvis Domino jam crucifixo sacrilegi et impii et cruenti illi esse coepissent, nec jam quidquam de sacerdotali honore et auctoritate retinerent: tamen ipsum quamvis inane nomen et umbram quamdam sacerdotis cogitans Paulus: Nesciebam fratres , inquit, quia pontifex est, scriptum est enim, Principi plebis tuae non maledices . V. Cum haec tanta ac talia et multa alia exempla praecedant, quibus sacerdotalis auctoritas et potestas de divina dignitatione firmatur; quales putas esse eos, qui sacerdotum hostes, et contra Ecclesiam catholicam rebelles, nec praemonentis Domini comminatione, nec futuri judicii ultione terren
Abbreviated transcription (Latin):
esse. quos uidemus de pacifica et diuina do¬
mo furore discordiae recessisse: hostamur
plan equantũ possumus fraterkm e. pro¬
caritate mutua qua nobis inuicem coheremꝰ:
ut quõ prouidentia dñĩ monentis instruimꝰ
et diuinae misericordiae consiliis salubribus
admonem᷑ Appropinquare iãcestaminis
& agonis nr̃idiem ieuniis. uigiliis. orationib
insiftere cũ omni plebe non desinamꝰ: incũba¬
mus gemitibus adsiduis: et dep̃cationibus
crebris. haec sunt enĩ nobis armacuel estia:
quaestare & ꝑ seuerare fostiter faciunt
haec sunt munim̃ta spĩtali i & telidiuin
quae protegunt. Memores nr̃i inuicẽ
simiis. concordes atq unanimes. ut robiq
pronobis semꝑ oremus . pr essuras et angu¬
stias mutua caritate releuemus : Etsiquis
istincnrm̃ prior diuinaedignationis celeri¬
tate praecesserit : ꝑseuer& apud dm̃ Nrã di¬
lectio. profratrih & sororibus nris apud
mi sericordiã patris noncess& oratio: Opto

Expanded text:
esse, quos videmus de pacifica et divina domo furore discordiae recessisse. V. Hortamur plane, quantum possumus, fratertate mutua qua nobis inuicem cohaeremus ut, quoniam prouidentia Domini monentis instmimur et diuinae misericordiae consiliis salubribus admonemur adpropinquare iam certaminis et agonis nostri diem, . ieiuniis uigiliis orationibus insistere cum omni plebe non desinamus. incumbamus gemitibus adsiduis et deprecationibus crebris. haec sunt enim nobis arma caelestia quae stare et perseuerare fortiter faciunt. haec sunt munimenta spiritalia et tela diuina quae protegunt. memores nostri inuicem simus, concordes adque unanimes, utrubique pro nobis semper oremus, pressuras et angustias mutua caritate releuemus, et si \\ quia istinc nostrum prior diuinae dignationis celeritate praecesserit, perseueret apud Dominum nostra dilectio, pro fratribus et sororibus nostris apud misericordiam patris non cesset oratio. opto
Abbreviated transcription (Latin):
& pecator cu senptusit Ds peccatorẽ ponaudit
Sed quicũ colucrit et uoluntatẽcius fecertt illũ
audt: Quis aut ẽpotest dare qd ipsenon habem
aut quomodo potest spitalia agere quia ipseami¬
serit spm̃ scm: Et id circobaptirandus est &unno¬
uandus quiad eccłamrudis uenit ut intus ꝓseos¬

Expanded text:
et peccator, cum scriptum sit : Deus peccaet peccator, cum scriptum sit : Deus peccaum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audit. quis autem potest dare quod ipse non habeat, aut quomodo potest spiritalia gerere qui ipse amiserit spiritum sanctum? et idcirco baptizandus est et innouandus qui ad ecclesiam rudis uenit, ut intus pe
Abbreviated transcription (Latin):
nonniineccładar: Apud hereticos aut ẽubiecla
non sit non possepeccata dimita: Itaq qui here¬
ticos adserunt aut int̾rogationẽ mutent. aut
uindicent ueritatẽ. nisisieis & eccłam tribuunt
quos baptis mahabere contendunt : lingiquoq
necesseest eũ quibaptizatussit. ut accepto chris¬
mate idest unctione esse unctus dĩ. & habere inse
xp̃igratiã possit: Porro autẽ eucharistiaest unde
baptizatiungunt᷑ oleũ in altari scĩficatũ: Sc̃ĩfi¬
care autem non potuit olei creaturã quinec
altarehabuit. Nec eccłam unde necunctio sp̃i¬
talis apudhereticos potest eẽ : quando const&
oleũ sc̃ĩficari & eucharistiã fieri apudillos omni¬
nonon posse : Scireautẽ & meminissedebemꝰ
scriptũ eẽ. oleũ peccatoris nonungat caput meũ:
Qđ ante in psalmis praemonuitsp̃s sc̃s. Nequisex¬
orbitans & aui aueritatis exerrans apudher&
to quã facere praecem potest sacerdos sacrilegus

Expanded text:
i, apud haereticos autem ubi ecclesia i, apud haereticos autem ubi ecclesia non sit non peccata dimitti. itaque qui haereticos adserunt, ant interrogationem mutent ant uindicent ueritatem, quos Baptisma habere contendunt. Ungi quoque necesse est eum qui baptizatus sit, ut accepto Chrismate, id est, Unctione, esse unctus Dei et habere in se gratiam Christi possit. Porro autem Eucharistia est unde baptizati unguntur oleo in altari sanctificato. Sanctificare autem non potuit olei creaturam qui nec altare habuit nec Ecclesiam. Unde nec unctio spiritalis apud haereticos potest esse, quando constet oleum sanctificari et Eucharistiam fieri apud illos omnino non posse. Scire autem et meminisse debemus scriptum esse : Oleum peccatoris non ungat caput meum, quod ante in psalmis praemonuit Spiritus sanctus, ne quis exorbitans et a via veritatis exerrans apud haerto quam precem facere potest sacerdos sacrilegus
Abbreviated transcription (Latin):
uatã uobiscũ pariconsensione coniungimus
Vensentesscilic& & procestotenentes neminẽ
baptiariforis extraeccłam posse. cũ sit baptis¬
maunũ in scã eccła constitutũ. & scriptũ sitdño
dicente : Medereliquer̃ fontẽ aquae uiuȩ gra¬
ts &effoder sibilacos detritos quinon possunt
a quã postare : Et iterũ scriptura dilina prae¬
moneat &dicat: Ab aqua aliena abstinete &
a fonte aquae aliene nebiberis : Opost& uero
mundar & sc̃ificariaquã prius a sacerdote ut
possitbaptis mosuo peccata hominis quibap¬
dñs : Et asꝑgã suꝑuosa quã munda  munda¬
bimini ab omnib inmundicis uris. & abom¬
t&igerit in mundus inmundaerunt. Aut
quo modo baptizans dare alteri remis sã pecca¬
torũ potest quiipsesua peccata de ponere extr
eccłam non potest: Sed & ipsa int̾rogatio quae
fit in baptismo ⁊ estis est ueritatis : Nacũ dicimus
credis inuitã a&ernã & remissionẽ peccatorum.¬

Expanded text:
uatam uobiscum pari consensione coniungimus, uatam uobiscum pari consensione coniungimus, censentes scilicet et pro certo tenentes neminem baptizari foris extra ecclesiam posse, cum sit baptisma unum in sancta ecclesia constitutum et scriptum sit Domino dicente: me dereliquerunt fontem aquae uitae, et effoderunt sibi lacus detritos qui non possunt aquam portare, et iterum scriptura diuina moneat et dicat: ab aqua aliena abstine te et a fonte alieno ne biberis. oportet uero mundari et sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possit baptismo suo peccata hominis qui bapnus:et aspargam super uos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inmunditetigerit inmundus inmunda erunt. aut quomodo baptizans dare alteri remissam peccatorum potest qui ipse sua peccata deponere extra ecclesiam non potest ? Sed et ipsa interrogatio quae fit in baptismo testis est neritatis. nam cum dicimus: credis in uitam aeternam et remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
NPRIANUS LIBERALIS CALIDONIUS
iunius primus. cecilius. policarpus. Nico¬
medes. felix marrucius. successus. lucianus
honoratus. fostunatus. uictor donatus. lucius
herculanus. pomponius. demetrius quintũs
saturninus. ianuarius. marcus alius saturninꝰ
alius donatus. rogatianꝰ. sedatus testullus
hostensianꝰ. itẽ alius saturninꝰ. satius. lanua¬
rio saturnino. maximo uictori. alio uictori
cassio proculo modiano cittino. gargilio
eutrciano. alio gargilio alio saturnino. Ne¬
mesiano nãpulo antoniano rogatiano ho¬
norato fratrib salutem : Cũ simulin concilio
cistis dehis qui apud hereticos & schis maticos
baptizatiuident᷑. an ad eccłam catholicã quae
unaest uenientes baptizaridebeant : Dequa
re quã quã & ipsi illicueritatem & firmitatẽ
catholicaeregulae teneatis. tam̃ quõ consulen¬
dos nos procomuni dilectione existi mastis sen¬
tentiã nram non nouam promimus sediã pride¬
ab antecessoribus nr̃is statutã. &a nobis obser¬

Expanded text:
PRIANUS, LIBERALIS, CALDONIUS, JUNIUS, PRIMUS, CAECILIUS, POLYCARPUS, NICOMEDES, FELIX, MARRUTIUS, SUCCESSUS, LUCIANUS, HONORATUS, FORTUNATUS, VICTOR, DONATUS, LUCIUS, HERCULANUS, POMPONIUS, DEMETRIUS, QUINTUS, SATURNINUS, MARCUS, ALIUS SATURNINUS, ALIUS DONATUS, ROGATIANUS, SEDATUS, TERTULLUS, HORTENSIANUS, ITEM ALIUS SATURNIUS, SATTIUS, JANUARIO, SATURNINO, MAXIMO, VICTORI, ALIO VICTORI, CASSIO, PROCULO, MODIANO, CITTINO, GARGILIO, EUTYCIANO, ALIO GARGILIO, ALIO SATURNINO, NEMESIANO, NAMPULO, ANTONIANO, ROGATIANO, HONORATO FRATRIBUS SALUTEM. I. Cum simul in concilio cistis de his qui apud haereticos et schismaticos baptizati uidentur, an ad ecclesiam catholicam quae una est uenientes baptizari debeant. de qua re quamquam et ipsi illic ueritatem et firmitatem catholicae regulae teneatis, tamen quia consulendos nos pro communi dilectione existimastis, sententiam nostram non nouam promimus, sed iam prideab antecessoribus nostris statutam et a nobis obser
Abbreviated transcription (Latin):
poenã diaboli &a censurã generis humani. ulto¬
ris uigore &iudicis potestate: Perorbẽ uero dis¬
cipuli magistro & dõ monente diffusi praecepta
insalutẽdarent aberrore tenebrarũ aduitã lucis
ad ducerent caccos &ignaros adagnitionẽ uerita¬
tis oculare. Ac neess& probatiominus solida.
& dexpõdelicata confessio: ꝑ torm̃ta ꝑcruces
pmulta poenarũ genera tẽptant᷑ : dolor quiuer
aduitã datus credit᷑. nontantũ praeconio uocis
sed & passionis testimonio praedicar& : hunc
igit᷑ comitam: hunc sequim. hunchabem̃ itineris
ducem: lucis principem salutis auctor et alũ
pariter & patrẽ quacrentib et credentib polli¬

Expanded text:
poenam diaboli et ad censuram generis humani ultopoenam diaboli et ad censuram generis humani ultoris uigore et iudicis potestate: per orbem uero discipuli magistro et Deo monente diffusi praecepta in salutem dare, ab errore tenebrarum ad uiam lucis adducere, caecos et ignaros ad agnitionem ueritatis oculare. Ac ne esset probatio minus solida et de Christo delicata confessio, per tormenta, per cruces, per multa poenarum genera temptantur. dolor, qui uead uitam datus creditur, non tantum praeconio uocis sed et passionis testimonio praedicaretur. hunc igitur comitamur, hunc sequimur, hunc habemus itineris ducem, lucis principem, salutis auctorem, caelum pariter et patrem quaerentibus et credentibus polli
Abbreviated transcription (Latin):
bat. accensa ira & indignatione prouocata : ut
postremo detentũ pontio pilato quituncex
paste romana srriã procurabat. tradiderunt : cru
Hoc eos facturos &ipsepraedixerat : & proph&a¬
rũ omniũ testimoniũ sic ante praecesserat: o¬
postere illũ patinonut sentir& mostem. sed ut
uincer&: Et cũ passus ess& denuo ad superos
regredi: ut uim diuinae maiestatis ostender&:
Fidemitaq rerũ cursus impleuit : Nã et crucifi¬
xus praeuento carnificis officio spm̃sponte di¬
misit & dietestio rursus amostuis surrexit: Ap¬
paruit discipulissuis talis ut fuerat: adagnoscen¬
dũ seuidentib: praebuit. simul iunctus. & sub¬
stantia corporalis firmitate conspicuus. ad dies
xl remoratusest: ut deeo ad praecepta uitalia
instrui possent et discerent quaed ocerent : Tc̃
in caelũ circũ fusa nub esublatus est: ut homine
quẽdilex̃ . quẽ induit . quẽ amorte protex̃. ad pa¬
trẽuictor in poner&. Iamuenturus ec aelo ad

Expanded text:
bat, accensa ira et indignatione prouocati, ut bat, accensa ira et indignatione prouocati, ut postremo detentum Pontio Pilato, qui tunc ex parte Romana Syriam procurabat, traderent, crucem Hoc facturos et ipse praedixerat et prophetarum omnium testimonium sic ante praecesserat, oportere illum pati, non ut sentiret mortem sed ut uinceret, et cum passus esset, ad superos denuo regredi, ut uim diuinae maiestatis ostenderet. fidem itaque rerum cursus inpleuit. nam et crucifixus praeuento carnificis officio spiritum sponte dimisit et die tertio rursus a mortuis sponte surrexit. apparuit discipulis suis talis ut fuerat, agnoscendum se uidentibus praebuit simul iunctis et substantiae corporalis firmitate conspicuus ad dies quadraginta remoratus est, ut de eo ad praecepta uitalia instrui possent et discerent, quae docerent. tunc in caelum circumfusa nube sublatus est, ut hominem, quem dilexit, quem induit, quem a morte protexit, ad patrem uictor inponeret, iam uenturus e caelo ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiabat᷑ sed significato dupliciei aduentuunũ
qui exercitio & exemplo hominis funger&
alterũ qui dm̃ fater&. non intelle gendo primũ
aduentũ qđ in passione praecessit occultus unũ
tantũ credunt quaerit in potestate manifestus :
Qđ autẽhoc iuda eorũ populus intellegerenon
potuit: delictorũ meritũ fuit: Sicerant sapien¬
tiae & intellegentiae mutati caecitate. ut qui
uita in digniessent haberentuitã ante oculos
ante praedicta uerbo & uocis imperio dȩ moni¬
ade hominib excuter& : paralrticos restrin¬
ger&. lȩprosos purgar& illuminar& caccos
cla dis gressũ dar& mostuos rursus animar&
coger& sibi elem̃ta famulari : serui reuentos
maria oboedire : infero scedere: iudaeiquiillũ
crediderant hominẽ tantũ dehumilitate car¬
nis &corporis existimabant magũ diligentia
potestatis: hunc magistrieorũ atq primores
hocest quos & doctrina ille& sapientia reuince¬

Expanded text:
tiabatur. sed significato duplici eius aduentu, uno tiabatur. sed significato duplici eius aduentu, uno qui exercitio et exemplo hominis fungeretur, altero qui Deum fateretur, non intellegendo primum aduentum, quod in passione praecessit occultus, unum tantum credunt qui erit in potestate manifestus. quod autem hoc Iudaeorum populus intellegere non potuit, delictorum meritum fuit: sic erant sapientiae et intellegentiae caecitate multati, ut qui uita indigni essent, haberent uitam ante oculos a prophetis ante praedicta uerbo et uocis imperio daemonia de hominibus excuteret, paralyticos restringeret, leprosos purgaret, inluminaret caecos, clodis gressum daret, mortuos rursus animaret, cogeret sibi elementa famulari, seruire uentos, maria oboedire, inferos cedere, Iudaei, qui illum crediderant hominem tantum de humilitate carnis et corporis, existimabant magum de licentia potestatis. hinc magistri eorum adque primores, hoc est quos et doctrina ille et sapientia reuince
Abbreviated transcription (Latin):
redd& & sids̃ dederit. aut quac est hace suma
ddicti: olle agnoscere que ignorare non possise
quoduerox p̃ssit et quomodo ꝑipsũ nobis salus
gratia. sicolim iustierant: sic maiores eorũ religi¬
post modũ facti: & fidutia patrũ inflati: dũ
diuina praecepta contẽpnunt. datã sibigratiã
ꝑdiderunt: Quã fuerit illis uero profanauita
quae contractasit uiolataereligionis offensa:
ipsi quoq testant᷑: qui & si uocetacent. exitu
confitent᷑: disꝑsi & palabundi uagant᷑ soli: &
caeli sui profugi ꝑ hospitia aliena iactant᷑: Nec
non ds̃ anto praedixerat fore uergente saeculo
r&ds̃ multo fideliores. qui indulgentiã dedi
disciplinȩq: arbit̃ magłt sermo & filius dimit
ut quipproph&as om̃s r&ro illuminator &
deductor humanigeneris praedicat᷑: hic est
uistus dĩ hicratio: hicsapientia eius & gloria: hic
duorũ hominẽ induit quẽ ꝑducat ad patrem:
Tahocillis semꝑ prophetis monentib: aðnun¬

Expanded text:
et si Deus dederit: at quae est haec summa et si Deus dederit: at quae est haec summa delicti, nolle agnoscere quem ignorare non possis! Quod uero Christus sit et quomodo per ipsum nobis salus gratia. sic olim iusti erant, sic maiores eorum religipostmodum facti et fiducia patrum inflati, dum diuina praecepta contemnunt, datam sibi gratiam perdiderunt. quam fuerit illis profana uita, quae contracta sit uiolatae religionis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi uoce tacent, exitu confitentur: dispersi et palabundi uagantur, soli et caeli sui profugi per hospitia aliena iactantur. Nec non Deus ante praedixerat, fore ut uergente saeculo Deus multo fideliores, qui indulgentiam de didisciplinaeque arbiter et magister sermo et filius Dei mitui per prophetas omnes retro inluminator et deductor humani generis praedicatur. hic est uirtus Dei, hic ratio, hic sapientia eius et gloria: hic duorum hominem induit, quem perducat ad patrem. nam hic illis semper prophetis monentibus adnun
Abbreviated transcription (Latin):
nectam̃ necessitudinis foedus in aemula potes¬
tate tenuer : Nec ho c dehomine mireris : cũ in
hoc omnis natura consentiat: Rexunus ẽ apib
& dux unus ingregib: & in arm̃tis rector unus :
multo magis mundiunus est rector: quiuniuer¬
saquaecũq sunt uerbo iub& ratione dispen¬
sat uistute consũmat: hic Nec uideri potest.
uisuclarior est. Nec cõp̃hendi actupurior
est : Nec aestimarisen su maior est: et i deo siceũ
digne aestimamꝰ dm̃dũ i naestimabilem dicimꝰ:
quoduero tẽplũ habere possit ds̃ cuiꝰtẽplum
totus est mundus et cũ homolatius maneat.
intraunã aediculã uimtantae maiestatis in
cludat: in nr̃a dedicandus est mente: in nr̃o con¬
pellationũ insignib: multitudo dirim̃da est :
Ds quisolus est di uocabulũ totũ est: ergo un est :
Rubiq ipse diffusus est : Nãduulgus in mul¬
ts dmnaturalit̃ confit& cũ mens& anima sui
auctoris & principis est ad mon&: dicifrequent᷑

Expanded text:
nec tamen necessitudinis foedus in aemula potesnec tamen necessitudinis foedus in aemula potestate tenuerant. nec tu de homine mireris, cam in hoc omnis natura consentiat. rex unus est apibus et dux unus in gregibus et in armentis rector unus. multo magis mundi unus est rector, qui uniuersa quaecumque sunt uerbo iubet, ratione dispensat, uirtute consummat. Hic nec uideri potest, uisu clarior est, nec conprehendi, tactu purior est, nec aestimari, sensu maior est. et ideo sic eum digne aestimamus deum, dum inaestimabilem dicimus. quod uero templum habere possit Deus, cuius templum totus est mundus? et cum homo latius maneam, intra unam aediculam uim tantae maiestacludam? In nostra dedicandus est mente, in nostro conpellationum insignibus multitudo dirimenda est: Deo, qui solus est, Dei vocabulum totum est. Ergo unus est, et ubique totus diffusus est. Nam et vulgus in multis Deum naturaliter confitetur, cum mens et anima sui auctoris et principis admonetur. Dici frequenter