comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
colosensib p̃cipit dicens. Sermo ũr. sẽꝑ
in gr̃a sale sit conditꝰ: ut sciatis quomͦ
oporteat uos unicuiq respondere. Sit
qͥ lingua nr̃a modesta: sobria. pudica.
Sit ori nr̃o saliua uirgo die crescente:
&. nͥ utilitatis occasio p̃beat᷑. usq in crati¬
num suie ꝑendie. incorrupta seruetre
salubrit̾ ori ur̃o. Auceps ñ emitat u¬
pitrem nͥ anserem uideat: & monaehi
dimittit linguã suã. si loquendine¬
sitas ñ assisfat: Dedignat᷑ uenato
tulũ soluere. nͥ lepus appareat: uibos
habet monachꝰ linguã suã. quã ad mulls
salutẽ uł commodũ inutilit̾ soluat:
Sudat lapis in manu oppugnantiũ me¬
ma in cassũ uolat u̾bum de ore stams
in sc̃e eccłie disciplina: Arcus flexis cores¬
frustra ñ intendit᷑ : & rationale os adcfra¬
Partit᷑ pharetre ut ex ea sagitea leuit᷑ ñ
exeat ÷ ñ parcit᷑ lingue. ut mordax ia
lib u̾bum uelut ictũ uulneris ñ inoe¬
gate Quid ad hoc fr̃s dicimꝰ: Quansi

Expanded text:
cipit, dicens: «Sermo vester semper in gratia sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere . » Sit igitur lingua nostra modesta, sobria, discreta, pudica; sit oris nostri saliva virgo die crescente, et nisi utilitatis occasio praebeatur, usque in crastinum, sive perendie incorrupta servetur. salubriter ori vestro. Auceps non emittit accipitrem, nisi anserem videat, et monachus dimittet linguam suam, si loquendi necessitas non assistat? Dedignatur venator catulum solvere, nisi lepus appareat; viliorem habeat monachus linguam suam, quam ad nullius salutem, vel commodum inutiliter solvat? Sudat lapis in manu oppugnantium moenia, et incassum volet verbum de ore stantis in sanctae militiae disciplina? Arcus frustra flexis cornibus non intenditur, et rationale os ad effuParcitur pharetrae, ut ex ea sagitta leviter non exeat; non parcitur linguae, ut mordax in quemlibet verbum velut ictum vulneris non infligat? Quid ad haec, fratres, dicimus; qua nos
Abbreviated transcription (Latin):
de quibdã ꝑ ieremiã dr̃. Docuer̃t lingũ
suã loqͥ mendaciũ: ut inique agereut
meliꝰ quieuissent. Et si forte quemlibet
frẽm in lingua se fatigare uigrt delacta
paulũ audiat. qͥd chorithiis dicat. sla
ħypsim habet. linguã ht̃. intp̃tationẽ sĩ
oĩa ad edificationẽ fiant. Si quẽ gͦ cdeo
linguã suã rigida silentĩ censura cõpl¬
cere. orando. psallendo. legendo siui cel
suibait ex erte: ne cui ñc ardet lingua
omendi concupiscentia. dãpnatioĩs
ltmodũ cõburat᷑ in pena. Neq
ns̃ pesligerst audiendũ ẽ: qđ diuesille
uedat in fiamma. Quia enĩ iuxta apłi¬
mnseontentiã humana lingua a gehen¬
nhioc ẽ a gehennalib incolis nunc ar
obures iustos. Qui de relinqͥt dm inci¬
pumnisla: a. exardebit in illis. & ñ extm¬

Expanded text:
de quibusdam per Jeremiam dicitur: «Docuerunt linguam suam loqui mendacium; ut inique agerent melius quievissent. Et si forte quemlibet fratrem in lingua se jugiter fatigare delectat, Paulum audiat quod Corinthiis dicat: «Quilypsin habet, linguam habet, interpretationem habet: omnia ad aedificationem fiant .» Si quem ergo taedet linguam suam rigida silentii censura compescere, orando, psallendo, legendo, sive etisalubriter exercere, ne cui nunc ardet lingua in loquendi concupiscentia, damnationis suae postmodum comburatur in poena. Neque enim negligenter audiendum est quod dives ille ciabatur in flamma . Quia enim, juxta apostolicam sententiam, humana lingua a gehenna, hoc est a gehennalibus incolis, nunc dicomburet justos. Qui relinquunt Deum, incident in illam, exardebit in illis, et non ex
Abbreviated transcription (Latin):
stiori. qdł u̾itas ait. om̃e u̾bum ociosum
decoin die iudicii. Audiat uamloqua¬
que uelut scabiem quandã atq pruri
pauestat: intelligat. & ꝯtra t̾ribilem sen¬
reatiã ꝑhorrescat. Audiat t̾rorẽ iudicii:
de ore ipsius iudicat᷑i. An ñ habet aures
ut possit audire que & manũ habet
ut possit occidere: Tors emĩ & uita: in
mami lingue. Audiat gͦ qͥd de ore ueri¬
taus dr. & subtili meditatione discutiat

Expanded text:
ori quod Veritas ait: «Omne verbum otiosum, in die judicii .» Audiat lquae velut scabiem quamdam atque pruripavescat, intelligat et tam terribilem sententiam perhorrescat. Audiat terrorem judicii de ore ipsius judicaturi. An non habet aures ut possit audire, quae et manum habet ut possit occidere? «Mors enim et vita in manu linguae .» Audiat ergo quod ex ore Veritatis dicitur; et subtili meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Patum cor meũ d̾s. ꝑatum cor meũ.
Ac si aꝑte diceret. Cor meũ dñe ad capi¬
enda tue largitatis mun̾a p̾paro: qͥa
cunctis hoc praue cogitationis squalo¬
rib purgo : nicħq in eo relinquitur.
quo gr̃e tue munus desuꝑ uemens
refundat᷑. Ego curaui q̃ intus male ser¬
uabant᷑ eg̃ere: tu illud accelera dono
tue pietatis dignant̃ implere. Cor meũ
uacuefactũ atq attẽꝑatũ teneo: quia
effosis ex eo uitioꝵ ruderib. ad amplec¬
tandam tui sp̃c grãm tota mentis in¬
tentione suspiro. Eece pauꝑ di cor tenes
tanqͣm dice̾t. Cor utiq meũ p̃paro. &
uoces ĩportune postulationis emitto.
ut ae uox ad miserandũ audita ꝑmoue¬
at÷ & ꝑatum cor id qd̃ ex largitate mi¬
sercutis emittit᷑. ñ effundat. hec nempe
duo fr̃s mei nob̾ ꝑmaxime necessaria st̃.
qͥ heremi remotiora studio singłaritatis
incolitis: qͥ contẽplatiuȩ uite specłaciõib

Expanded text:
cens: «Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum .» cens: «Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum .» Ac si aperte dicat: Cor meum, Domine, ad capienda tuae largitatis munera praeparo, qui a cunctis hoc pravae cogitationis squaloribus purgo, nihilque in eo relinquitur, quo gratiae tuae munus desuper veniens refundatur. Ego curavi quae intus male servabantur egerere, tu illud accelera domo tuae pietatis dignanter implere. Cor meum vacuefactum atque ad te paratum teneo, quia effossis ex eo vitiorum ruderibus 112 ad amplectendam tui Spiritus gratiam tota mentis intentione suspiro. Ecce pauper Dei cor tentanquam diceret: cor utique meum praeparo, et voces importunae postulationis emitto, ut et vox ad miserendum audita permoveat; et paratum cor, id quod ex largitate miserentis emittitur non effundat. Haec nempe duo, fratres mei, vobis permaxime necessaria sunt, qui eremi remotiora studio singularitatis incolitis, qui contemplativae vitae speculationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ms. apiet᷑ nobͣte pat̃ ñr de celo. da¬
ui sp̃mbonũ petentib se. S qui a di¬
uuit nr̃o elemosinã querimꝰ: ut impe¬
endi copia concedat᷑. querendi formam.
eua a munddi pauꝑib mutuem᷑. Pauꝑes
cui cũ ab altiora degentib aliqͥd accipere
gstiuni. ora mox sacculoꝵ laxant⁊& sic
a accipiendũ ꝑati. quib p̾ualent uoci¬
h elamant: ut dũ sic ꝑatus quisq a
specłatore ddomus aspicit᷑. facile omĩa¬
consequat᷑. Sacculus quid̃e m̃r: cor nr̃m
susciꝑe: ab om̃i t̾rena concupiscentia.
ferm̃to uidelicet uet̾i necesse ẽ uacuare.
suiꝰ ꝓfecto sacculi sinũ indubitanter
expandimꝰ: si ꝑfecti amoris incendio.
donis celestib nihiamꝰ. Cuiꝰ sacculi bene
palus ora laxau̾at: cũ dicebat. Os ntr̃m
patet ad uos o corinthii: cor nr̃m dilata¬
tum ẽ. hc̃ laxare & illos monuit: cum
subiunxit. Non angustiamim in nobis.
Et paulopt. t anqͣm filiis aico.: dilatami¬
ni e uos. C onsicdemꝰ etiã quomͦ se pauꝑ

Expanded text:
Pater noster de coelo dabit spiritum bonum petentibus se .» Sed qui e divite nostro eleemosynam quaerimus, ut impetrandi copia concedatur, quaerendi formam ab hujus etiam mundi pauperibus mutuemur. Pauperes enim cum ab altiora degentibus aliquid accipere gestiunt, ora mox sacculorum laxant, et sic ad accipiendum parati, quibus praevalent vocibus clamant, ut dum sic paratus quisque per speculare domus aspicitur, facile miconsequatur. Sacculus quidem noster, cor nosuscipere, ab omni terrena concupiscentia, fermento videlicet veteri necesse est vacuare. Cujus profecto sacculi sinum indubitanter expandimus, si perfecti amoris incendio donis coelestibus inhiamus. Hujus sacculi bene Paulus ora laxaverat, cum dicebat: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est .» Hunc laxare et illos monuit, cum subjunxit: «Non angustiamini in nobis. Et paulo post: Tanquam filiis dico, dilatamini et vos .» Consideremus etiam quomodo se pauper
Abbreviated transcription (Latin):
queos nob metipsis loq̃ndo cõpingimnꝰ:
ut cor eiꝰ modiũ illiꝰ qͥ ꝯtraria uerba
ꝓtulerat. uehement̾ accendat. Et si
facultas assit. ñ tam u̾bis u̾ba reddere:
qͣm male retributionis parat actib res¬
pondere. Hec aũt in ipsa u̾boꝵ confabũ¬
latione. paruipendenda nob uident᷑ et
leuia: s cũ ad orationũ secreta recurriis
reducta ꝓtinꝰ ad memoriã. dura ꝓrsus
&e intolerabilia uidicamꝰ. Quappt̾. adilechis¬
ini fr̃s iei. studeamꝰ nosmet ipsos intra silq¬
tii claustra repͥmere: & linguas nr̃as ans¬
nis &e inutilib elo quiis cohib̾e. dĩa nani¬

Expanded text:
queos nobismetipsis loquendo compingimus, queos nobismetipsis loquendo compingimus, ut cor ejus in odium illius, qui contraria verba protulerat, vehementer accendat, et, si facultas adsit, non tam verba verbis reddere quam malae retributionis parat actibus respondere. Haec autem in ipsa verborum confabulatione parvipendenda nobis videntur et levia, sed cum ad orationum secreta recurrimus, reducta protinus ad memoriam, dura prorsus et intolerabilia judicamus. Quapropter, dilectissimi fratres mei, studeamus nosmetipsos intra silentii claustra reprimere, et linguas nostras a vanis et inutilibus eloquiis cohibere. Anima na
Abbreviated transcription (Latin):
tii nr̃i custodiã reddeuntes. tã ingruenti¬
um cogitationũ molestiã patimiur: ut
uix tolerare possimꝰ. Et penicet qͥdem
omino tã incaute noxia ꝓtulisse: sed
remediũ ñ occurrit: qͥa qđ semel emissũ
uolat. ñ possumꝰ reuocare. Iuxta quem
fiaccus art: et semel emissũ uolat irre¬
uocabile u̾bum. Oramꝰ. psallimꝰ: s euel¬
lere de corde nr̃o infixũ spine illius
aculeũ ñ ualemꝰ. Tunc ueteranꝰ hostis
cũ ment̃ẽ nr̃am in tanto u̾sari turbine
ꝯspicit: uictor & insultans gauaet se
qͣsi fructus de suo labore collig̾e. qͦs
in maleferaci t̾ra lingue nr̃e meminit
seminasse. In qͦuidelicet facto. qͥd aliud
qͣm turdlelam imnitat᷑. que ex eo quod
dig̾io morit᷑: Ex eiꝰ qͥppe st̾core planta
nascit᷑. de cuiꝰ humore uiscus ꝯficit᷑. qͦ
Ptinodũ &e ipsa capiat᷑: atq ex eo agit
qd pͥus fuerat cibꝰ sinis. ut & ipsa p̾t̾mo¬
dum sit cibꝰ alienus. Ita gͦ cũ ĩmunda
q̃q ac uana ꝓferimꝰ. qͥd aliud qͣm la¬

Expanded text:
tii nostri custodiam redeuntes, tantam ingruentium cogitationum molestiam patimur, ut vix tolerare possimus. Et poenitet quidem omnino tam incaute noxia protulisse, sed remedium non occurrit, quia quod semel emissum est, non possumus revocare. Juxta quod Flaccus ait: Et semel emissum volat irrevocabile verbum. Oramus, psallimus, sed evellere de corde nostro infixum spinae illius aculeum non valemus. Tunc veternosus hostis cum mentem nostram in tanto versari turbine conspicit, victor et insultans gaudet se, quasi fructus de suo labore colligere, quos in male feraci terra linguae nostrae meminit seminasse; in quo videlicet facto quid aliud quam turdelam imitantur, quae ex eo quod digerit moritur? Ex ejus quippe stercore planta nascitur, de cujus humore viscus conficitur, quo postmodum et ipsa capiatur, atque ex eo agitur quod prius fuerat cibus suus, ut et ipsa postmodum sit cibus alienus. Ita ergo cum immunda quaeque ac vana proferimus, quid aliud quam la
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitas ẽ iniqͥtatis. lingua ꝯstituitur
in m̃bris nr̃is. que maculat᷑ totũ corpus. &
inflãmat rotam natiuitatis nr̃e. inflãma¬
ta a gehenna. Non aũt unm̾ito lingua
ignis dr: qͥa sicut de insipiente salomon
dit. si uniu̾sitas ẽ iniqͥtatis. si totũ corpꝰ
sua feditate ꝯtaminat. si rotã nr̃e nati¬
uitatis inflãmat. id ẽ si ome meritũ
instabilis huiꝰ uite nr̃e. sue dãpnatiõis
incendio deuorat: nͥ linguã suã quis
discreta mod̾atione custodiat. quis de
sobrietate. qͥs de castitate p̾sumere. qͥs
de ieuniis. siue uigiliis. atq alia se po¬
terit bona oꝑatione iactare: Ponamus
pant. Non lingua nr̃a fr̃s infirmi uitam
detractione mordeat: ñ bene currentis
oꝑa sub uite huiꝰ incerto. p̾cipitant᷑ extol¬
lat. Non p̃t̾ita facta uł dicta mamit᷑ reci

Expanded text:
stituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata a gehenna .» Non autem immerito lingua ignis dicitur, quia sicut de insipiente Salomon dit, si universitas est iniquitatis, si totum corpus sua foeditate contaminat, si rotam nostrae nativitatis inflammat, id est si omne meritum instabilis hujus vitae nostrae suae damnationis incendio devorat, nisi linguam suam quis discreta moderatione custodiat, quis de sobrietate, quis de castitate praesumere, quis de jejuniis, sive vigiliis, aut aliqua se poterit bona operatione jactare? Ponamuspant; non lingua nostra fratris infirmi vitam detractorie mordeat; non bene currentis opera sub vitae hujus incerto praecipitanter extollat; non praeterita facta, vel dicta inaniter reci
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. aliqͥa hic pret̾ aquã biberent. nag ii¬
qͥdã adheremũ tͣnsire cupientes. hu̾rq
ut ueriꝰ dicã cõmuni ibecillitati dispense¬
torie concedentes indulsimꝰ. ut uinum hic
seruato sobrietatis mo amine biberet᷑
ut qd cũ ioħe ñ possumꝰ ex toto relinque
sartĩ cũ timotheo pauli discipło studeamꝰ
infirmo stomacho sobrie & humilit̾ mun¬
trare: & qͥ ꝓrsus abstemii ẽẽ ñ possumu
monachis. neq laicis. uini uł ẽ piscis ꝑcepit
concedat᷑. Pulm̃tũ qͦ in eisdẽ qͣdragesmis
ñqͣm sit pret̃ unũ: nͥ his quatuor festiuites

Expanded text:
ni, aliquid hic, praeter aquam biberent: neque viquidam ad eremum transire cupientes, hujus ut verius dicam, communi imbecillitati dispensatorie condescendentes indulsimus, ut vinum hic servato sobrietatis moderamine biberetur: ut quod cum Joanne non possumus ex toto relinquere, saltem cum Timotheo Pauli discipulo studeamus infirmo stomacho sobrie, et humiliter ministrare : et qui prorsus abstemii esse non possumus, monachis, neque laicis vini vel etiam piscis perceptio concedatur. Pulmentum quoque in eisdem quadragesimis nunquam sit praeter u
Abbreviated transcription (Latin):
relenet᷑ officii: totũ panẽ qͥ uoluerint co¬
medunt. alnĩ nͦ cibũ. siue laici. siue mons¬
chipenitꝰ ñ admittunt. Tres aut̃ solusi
octaue ꝑ annũita celebrant᷑. ut ieuma
nñ continuare refectionẽ. q̃nqͥdem

Expanded text:
relevetur officii totum panem, 336 qui voluerint, comedunt: alium vero cibum, sive laici, sive monachi penitus non admittunt. Tres autem solummodo octavae per annum ita celebrantur, ut jejunabinam continuare refectionem, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
gidũ: ad adu̾sa suꝑanda robustũ. Ille
erhibet bene uiuentib humilit̾ subdi¬
tum: ille obicit praue agentib in ura
libere auctoritatis erectũ. Ile quẽ replit
alienat. An ñ erant ill i aiuina sobrico¬
te ueratit̾ ebriside quib a male insan
ad ea que ñ uident᷑ aoto ñrtus desidi
telealitus anhelare. mollia queq c iocun

Expanded text:
 ille exhibet bene viventibus humiliter subditum; 111 ille objicit prave agentibus in jura liberae auctoritatis erectum; ille, quem replet tis scienter alienat. An non erant illi divina sobrietate veraciter ebrii, de quibus a male insaniad ea quae non videntur, toto mentis desiderio medullitus anhelare, mollia quaeque et juc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet. ce ossa cõminuit: qͥa cũ ipsa ꝑ
uentosa u̾ba leuit̾ effiuit. fortiora at¬
q: robusta uirtutis nr̃s facta corrũpit.
Nam cũ mors & uita sit in manu lin¬
gue: ualde cauendũ ẽ uiciũ. qđ & ma¬
ni aa feriendũ uti dr. unde in aniter
loquentis aĩa trucidet᷑. Unde ñ imi̾ito
idem qͥ supra sapiens dicit. Mult ceti¬
derunt in ore gladii: s ñ sic quasi qui
int̾ierunt ꝑ linguã suã. Duo aũt̃ uni¬
cuiq necessaria st̃. qͥ se ab huiꝰ neqͥtie.
peste custodire desid̾at: ut uidelicet
&e ꝓpͥum os a suꝑuacuis sermonib
compͥmat. & aures etiã ab ineptis
aliene loquacitatis fabulationib clau¬
dat: q̃m hoc uirus ñ solũ eos a quib
orit᷑. letalit̾ inficit: s eos etiã in qͦs¬

Expanded text:
 ossa comminuit, quia cum ipsa per ventosa verba leviter effluit fortia atque robusta virtutis nostrae facta corrumpit. Nam cum mors et vita sit in manu linguae , valde cavendum est vitium quod et manu ad feriendum uti dicitur, unde inaniter loquentis anima trucidetur. Unde non immerito idem, qui supra, Sapiens dicit: «Multi ceciderunt in ore gladii, sed non sic, quasi qui interierunt per linguam suam .» Duo autem unicuique necessaria sunt qui se ab hujus nequitiae peste custodire desiderat, ut videlicet, et proprium os a supervacuis sermonibus comprimat, et, aures etiam ab ineptis alienae loquacitatis confabulationibus claudat, quoniam hoc virus non solum eos a quibus oritur lethaliter inficit
Abbreviated transcription (Latin):
gua. & cadas in conspectu inimicorum
insidiantiũ tͥ: & sit casus tuus insana¬
bilis in mortẽ. Salomon aũ dicit. Qui
custodit os suũ. custodit ammã suã: qͥ
aut̃ inconsid̾atus ẽ ad loquendũ sentiet ma¬
lum. Nec enĩ credendũ ẽ fr̃s ici. scõs docto¬
res noui scił ac uet̾is testam̃ti: tot sine cau¬
sa sententias adu̾sus lingue uiciũ ꝓtulisse.
Nisi cm̃ huic morbo ĩmane ꝑicłm inesse
cognosc̾ent. nequaqͣm adu̾sus hunc tam
austere. tã acute. tã multiplicit̾. tã unifor¬
mit̾ disputarent. Ut enĩ cet̾a testimonia
sacre scͥpte p̃tereã: quẽ apłica u̾ba illa
ñ t̾reant. que de hac ꝑnicie t̾ribiliter

Expanded text:
adas in conspectu inimicorum insidiantium tibi, et sit casus tuus insanabilis in mortem .» Salomon autem dicit: «Qui custodit os suum, custodit animam suam; qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet malum .» Nec enim credendum est, fratres mei, sanctos doctores Novi scilicet ac Veteris Testamenti tot sine causa sententias adversus linguae vitium protulisse. Nisi enim huic morbo immane periculum inesse cognoscerent, nequaquam adversus hunc tam austere, tam acute, tam multipliciter, tam uniformiter disputarent. Ut enim caetera testimonia sacrae Scripturae praeteream, quem apostolica tuba illa non terreat, quae de hac pernicie ter
Abbreviated transcription (Latin):
pita se religiosũ ẽẽ. ñ refrenans linguã
dã s seducens cor suũ: huiꝰ uana ẽ reli¬
tio. sluib nimirũ u̾bis. luce clariꝰ ꝯstat:
a m nchilũ om̃is nr̃a religio rediget᷑.
sollert᷑ immołata lingue lascuuia
̃pescat᷑. Qui rursus ait. Quim u̾bo ñ
fendit: hic ꝑfectus ẽ uir. Si uiri ꝑfe¬
ctio m u̾bi custodia ponit᷑: ꝓfecto patet
ha ꝑeffrenate loquacitatis incuriã.
omins e ꝑfecte uite cõpositio dissipat᷑.
isirem uelimꝰ diligent᷑ inspic̾e: det̾ius
perat plerũq lingua qͣm uita. Nam
ꝓ si uigilant᷑ aĩam nr̃am custodire ꝓ¬

Expanded text:
giosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio .» Quibus nimirum verbis luce clarius constat quia in nihilum omnis nostra religio redigitur, nisi solerter immoderatae linguae lascivia compescatur. Qui rursus ait: «Qui in verbo non offendit, hic perfectus est vir . » Si viri perfectio in verbi custodia ponitur, profecto patet quia per effrenatae loquacitatis incuriam, omnis etiam perfectae vitae compositio dissipatur. Et si rem velimus diligenter inspicere, deterius peccat plerumque lingua quam vita; nam et si vigilanti
Abbreviated transcription (Latin):
spei nr̃e radix innitit᷑. illa ẽ ꝓfecto de
qua ꝑ psalmistã dr. Portio mea int̾ra
uiuentiũ. Siue etiã humanitas xp̃i:
Et enĩ firmauit orbem t̾re qui ñ com¬
mouebit᷑. Si gͦ ut infructuose arbores
arescere nolumus. si securib excidi.
ac deputari ignib utilit̃ formidamꝰ:
in illa suꝑnoꝵ ciuiũ patria. in huma
ctus. in robur fortitudinis firmiter
conualescat. S sicut arbor. si sine¬
gestantis succi humore deserit᷑ ꝓtinꝰ
ad nullius scẽ oꝑationis germ̃ poterit
ẽs fecunda. Ille eñ mentib lum̃ ingerit:
desidium excitat: uires infundit. Ilustrat
si quide ut uideamꝰ: ꝓuocat ut uelimus:
roborat ut bona que uolumꝰ ĩplert ualeamꝰ.
Ex illa nempe fecunditate ꝓdeunt. lacͥ¬
me nr̃e: ex illa compunctiones ñttiũ:
ex illa confessio peccatoꝵ. Sicut enim
si sp̃c uiuificator abscesserit. necesse ẽ
moriat᷑. Sine cuius uidelicet munere.
nec ad agnitionẽ di qualibet ratione
ꝑtingere. nec ea que di sunt. possumus

Expanded text:
spei nostrae radix 110 innititur, illa profecto est de qua per Psalmistam dicitur: «Portio mea in terra viventium ; » sive etiam humanitas Christi, «Etenim firmavit orbem terrae, qui non commovebitur .» Si ergo ut infructuosae arbores arescere nolumus, si securibus excidi ac deputari ignibus inutiliter formidamus, in illa supernorum civium patria, in humanctus, in robur fortitudinis firmiter convalescat. Sed sicut arbor si vegetantis succi humore deseritur, protad nullius sanctae operationis germen poterit esse fecunda. Ille enim lumen mentibus ingerit, desiderium excitat, vires infundit. Illustrat siquidem, ut videamus; provocat, ut velimus; roborat, ut bona quae volumus implere valeamus. Ex illa nempe fecunditate prodeunt lacrymae nostrae, ex illa compunctiones mentium, ex illa confessio peccatorum. Sicut enisi Spiritus vivificator abscesserit, necesse est moriatur, sine cujus videlicet munere nec ad agnitionem Dei qualibet ratione pertingere, nec ea quae Dei sunt possumus
Abbreviated transcription (Latin):
graue sit in lingua delinquere. que
cõpuncti & amari cordis int̾pres ꝓ nr̃is
delictis efficatit᷑ consueuit orare: ꝙ eã
uanissime loquacitatis uicio. reã atq
obnoxiã diuino conspectui reddere:

Expanded text:
grave sit in lingua delinquere, quae compuncti et amari cordis interpres pro nostris delictis efficaciter consuevit orare, et eam vanissimae loquacitatis vitio ream atque obnoxiam divino conspectui redd
Abbreviated transcription (Latin):
u mis nr̃e faucib tota debemus i¬
fiore sitire. Querat gͦ assidue aĩa
ara hunc sp̃m: quo uegetante uiuiat.
quo uluftrante uideat: quo docente
Uad: quo duce. inoffenso amoris
ioiyis indumentũ. Seit enĩ ille qͥad bee
poesuctat ẽt sollicitos. qͥa his om̃b indi

Expanded text:
debemus intentione sitire. Quaerat ergo assidue anima nostra hunc Spiritum, quo vegetante vivat, quo illustrante videat, quo docente sapiat, quo duce, inoffenso amoris corporis indumentum. Scit enim ille qui ad haec nos esse sollicitos vetat, quia his omnibus indi
Abbreviated transcription (Latin):
obliuoni traditũ a cogitatione deleri.
Ñnulli eñ fr̃m pꝰtqͣm se aliq̃n duitiꝰ silius¬
se memuu̾nt. quadã qͣsi ex ipso silento
sccuritate p̾sumpta. mox ad ꝓferenda ni¬
na q̃libet ce leuia defluunt & ñ ad r¬
cessitatis indicia: s ad uoluptatis potꝰ
petulantiã in discreta ora resoluunt.
Quib ꝓfecto ualas timendũ ẽ. ne magł
dm̃ de uitio uaniflue u̾bositatis offenst̃
rant. Dm̃ siqͥd̾e quẽ silentio e orationt
insistendo. inse susciꝑe fortassis anti
meruerant: ñc uacando fabulis. & set¬
monib ociosis. tanto ꝑicłosiꝰ. quant
uicimiꝰ ꝑseqͥ ñ formidant. Audiant itaꝙ
qͥ il paulus ephesiis aicat. Om̃is inquĩ
sermo malꝰ ex ore ur̃o ñ ꝓcedat:s siqͥs
bonꝰ ẽ. add ecdificationẽ fidi oportunꝰ ̃

Expanded text:
oblivioni traditum a cogitatione deleri. Nonnulli enim fratrum postquam se aliquanto diutius siluisse meminerint, quadam quasi ex ipso silentio securitate praesumpta, mox ad proferenda vana quaelibet et levia defluunt, et non ad necessitatis indicia, sed ad voluptatis potius petulantiam indiscreta ora resolvunt. Quibus profecto valde timendum est, ne magis Deum vitio vanifluae verbositatis offendanterant. Deum siquidem, quem et silendo et orationibus insistendo in se suscipere fortassis ante meruerant, nunc vacando fabulis et sermonibus otiosis tanto periculosius quanto vicinius persequi non formidant. Audiant itaque quid Paulus Ephesiis dicat: «Omnis, inquit, sermo malus ex ore vestro non procedat, sed si quid bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
diuina p̃cepta contẽpnere: t̾rems nego¬
ciis delectabilit̾ inherere. mundane
dñationis culm̃ appetere: carnalis ille¬
cebre passionibꝰ turpit̃ subiacere: asi¬
torie possessionis fines extendere. tu¬
mido suꝑbie fastu. suꝑ ꝓximos ura
quas replet m̃tes ad celestia ꝓuocat: ti
expulso torporis & negligentic̃ frigore ad
amorem diuinũ inflaminat: petulama
carnis desidia repͥmit: & liberũ cor ab
onũ t̾rena delectatione suspendit. Ile

Expanded text:
divina praecepta contemnere, terrenis negotiis delectabiliter insudare, mundanae dominationis culmen appetere, carnalis illecebrae passionibus turpiter subjacere, transitoriae possessionis fines extendere, tumido superbiae fastu super proximos jura eo est, quas replet mentes ad coelestia provocat, et, expulso corporis et negligentiae frigore, ad amorem divinum inflammat, petulantia carnis desideria reprimit, et liberum cor ab omni terrena delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis nr̃e ur animꝰ tanqͣm uilia ad
uescendũ poma suscipiat: ut pꝰtmodum
a d pͥores epulas qͣnto esurientiꝰ. tanto a¬
uidiꝰ recurrat. Curate gͥ fr̃s mei. cum
inuicẽ conuenitis. ut honeste. grauit̾. et
morose incedere studeatis: quatinus
debite mortificationis in signia p̾ferents
& int̾ uosmet ipsos. qͥete ac pacifice fr̃m
ualeatis caritate congruere. & extͥnse
aduentantib sc̃ẽ conuersationis etẽpla
p̾bere: p̃cipue tam̃ loqͣcitatis uicio sent

Expanded text:
vitutis nostrae vester animus tanquam vilia ad vitutis nostrae vester animus tanquam vilia ad vescendum poma suscipiat, ut postmodum ad priores epulas quanto esurientius tanto avidius recurrat. Curate igitur, fratres mei, cum invicem convenitis, ut honeste, graviter et morose incedere studeatis, quatenus debitae mortificationis insignia praeferentes, et inter vosmetipsos quiete ac pacifice fraterna valeatis charitate congruere, et extrinsecus adventantibus sanctae conversationis exempla praebere, praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
uariis uirtitũ florib asꝑgam᷑. Delec¬
tatur ds nitidũ pectoris nriꝰ tab̾nacłm
ingredi: & suauib in eo bonoꝵ oꝑum
deliciis epulari. Sicq p̾ꝑato atq com¬
posito decent̾ intime domus ornatu:
psallamꝰ. oremus. & quib illũ possumus
clamose m̃tis supplicationib inuitemꝰ.
Sicq complebitur in nob̾ uox illa ꝓpħica:
&e totis ullũ iusci̾b imploremꝰ. ut cor nr̃m
dignet᷑ clement̾ inuisere. & dimota om̃i
quatinꝰ quo in illũ regen̾ante credidimꝰ.
eod̾e inspiraute recto tͣmite ad ipsum
Uin uicio lingue.
pius exactor quecunq
mertes sub cyrographo
cautionis offeruntur.
libent̃ audienda q̃ de mee rusticita¬
tis inopia ꝓferunt᷑. intentos aspicio:
a d redaendũ uob̃ de inceps ꝓmissi ser¬
monis ddebitũ ꝓmptior conualesco. Et qr
ꝑ totiꝰ ebdomade circulũ in cellulis sin¬
gularit᷑ ꝯstituti. affluentib scͥpt᷑e sacrȩ.
estis dapib saginati. nc̃ de manib ser¬

Expanded text:
floribus aspergamus. Delectetur Deus nitidum nostri pectoris tabernaculum ingredi, et suavibus in eo bonorum operum deliciis epulari. Sicque praeparato atque composito decoro intimae domus ornatu, psallamus, oremus, et quibus illum possumus clamosae mentis supplicationibus invitemus. Sicque complebitur in nobis prophetica et totis illum visceribus imploremus, ut cor nostrum dignetur clementer invisere, et dimota omni quatenus quo in illum regenerante credimus, eodem inspirante, recto tramite ad ipsum  VITIO LINGUAE. Cum pius exactor quaecunque merces sub chirographo cautionis offeruntur alibenter audienda quae de meae rusticitatis inopia proferuntur intentos aspicio, ad reddendum vobis deinceps promissi sermonis debitum promptior convalesco. Et quia per totius hebdomadae circulum in cellulis singulariter constituti, affluentibus Scripturae sacrae dapibus estis saginati, nunc de manibus ser
Abbreviated transcription (Latin):
sci sp̃c mertat afflari. ucet conct᷑. licet
ad tempus eniti uideat᷑: nunqͣm tam̃
ad bona ꝑagenda ꝓrsus assurgere:
nunqͣm dõ placita oꝑis ualet fructus af¬
ferrt. Arbor nãq solo radicitus fixa. suc¬
cos ex fuligine concipit: quib ꝑ int̾iora
diffusis. & in increm̃ta se roboris erigit:
& germ̃ emittit. Quiq aũt fideles ar¬
uores sumus: intra sc̃ẽ nemus eccłie illiꝰ
summi agricole dispositione plantaa.
Q uã plantationem. paulus indicabat
ephesis: cum dicebat. Ut det uobis.
F rari

Expanded text:
Spiritus mereatur afflari, licet conetur, licet ad tempus eniti videatur, nunquam tamen ad bona peragenda prorsus assurgere, nunquam Deo placiti operis valet fructus afferre. Arbor namque solo radicitus fixa succos ex uligine concipit, quibus per interiora diffusis, et in incrementa se roboris erigit et germen emittit. Quique autem fideles arbores sumus intra sanctae nemus Ecclesiae, illius summi Agricolae dispositione plantati. Quam plantationem Paulus indicabat Ephesiis, cum dicebat: «Ut det vobis rari
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. qui tã iuste. tã decent̾. tã honeste
uixisset. audiuit. qͥa ꝓpt̾ quandã pre¬
dii possessionẽ metensis eccłie. ꝗͣ bea¬
tostephano ꝓauus eiꝰ abstulerat. cui
uidelicet iste iã decimꝰ in heretltate
successit: om̃s isti ñc diu̾so supplicio
deputati st̃. Et sic̃ eos ad peccandũ.
ñ dispar auaricie culpa coniuuxit:
ita nichilominꝰ ad ꝑferendas atͦcis
penas incendii. cõmune suppliciũ
copulauit. Hoc eccłiastici niris in¬
iusti possessores aduertãt: & subtilit̾
caueãt. nedũ se de redditib eccłie

Expanded text:
retur, qui tam juste, tam decenter, tam honeste retur, qui tam juste, tam decenter, tam honeste vixisset, audivit: Quia propter quamdam praedii possessionem Metensis Ecclesiae, quam beato Stephano proavus ejus abstulerat, cui videlicet iste jam decimus in haereditate successit, omnes isti non diverso supplicio deputati sunt; et sicut eos ad peccandum non dispar avaritiae culpa conjunxit, ita nihilominus ad perferendas atrocis poenas incendii commune supplicium copulavit. Hoc ecclesiastici juris injusti possessores advertant 432 et subtiliter caveant, ne dum se
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferiora descendit: p̾fatũꝙ comi¬
to in sirpmo gradu cuiꝰda scale posttã
tudit. Aiebat naq qͥa scala illa ireͥstri¬
dentes ⁊ crepitantes ultrices incenda
flamas iuidebat᷑ erecta: atq ad suscipi¬
endos om̃s q̃ ex eadẽ comitũ genealo¬
gia descendent ꝯstituta. Erat autẽ te¬
teũchaos ⁊ ĩmane baratrũ infrarte
la pducta surgebat. hoc gͣ ordine sue.¬
cedentiũ sibi met series texebat᷑. uit cũ
qͥs eoꝵ nouus accederet. pͥmũ int̾im
scale gractũ teneret. is autẽ qui illic
reꝑtus erat. aliiq om̃s ad ꝓxiniũ sibi
gradũ in una descenderẽt. Cũq alii
atq alii ex eodẽ gen̾e hoĩes pꝰt car¬
nis obitũ ad p̾fatã scalã ꝑ tẽpoꝵ in¬
terualla confluerẽt. alii ꝓtinꝰ cede¬
rent: ineffabił necessitate iudicii.
ad inferiora migrabãt. Plane dum
uir qͥ hec contẽplabatur. causã huiꝰ
horrende dãpnatioĩs inqͥreret: & pre¬
sertim cur ille comes sui tẽporis puni¬

Expanded text:
ad inferna descendit; praefatumque comitem in supremo gradu cujusdam scalae positum vidit. Aiebat namque, quia scala illa inter stridentes et crepitantis ultrices incendii flammas videbatur erecta, atque ad suscipiendos omnes, qui ex eadem comitum genealogia descenderent, constituta. Erat autem tetrum chaos, et immane barathrum infinite la producta surgebat. Hoc igitur ordine succendentium sibimet series texebatur, ut cum quis eorum novus accederet, primum interim scalae gradum teneret, is autem qui illic repertus erat, aliique omnes ad proximorum sibi graduum ima descenderent. Cumque alii atque alii ex eodem genere homines post carnis obitum ad praefatam scalam per temporum intervalla confluerent, alii protinus cedentes inevitabilis necessitate judicii ad inferiora migrabant. Plane dum vir qui haec contemplabatur, causam hujus horrendae damnationis inquireret, et praesertim cur ille comes sui temporis puni
Abbreviated transcription (Latin):
tima concionaret᷑ eccłia: intulit con¬
gruent᷑ exemplũ. In teutonicis par¬
ħ qd in illo hominũ ordine ꝓdigiñi est
reꝑiri. bone opiniõis ⁊ in nocentim
te put humanũ erat de eiꝰ estimatiõe

Expanded text:
tina concionaretur Ecclesia, intulit congruenter exemplum: In Teutonicis, inqsed quod in illo hominum ordine prodigium est reperiri, bonae opinionis, et innocentis vitae, prout humanum erat de ejus aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
qua nasceret᷑: ut illĩc ꝓcederet tanꝙͣ
sponsus de thalamo suo: qͥ mortahb
oculis possit uideri Quanta fuit he
dignatio. ut crearet᷑ exte qm creauit
portaret᷑ manib quas formauit᷑. sug¬
geret cua ubera q̃ ipse impleuit: ͣ
itaq laudes caritati d̾i dicamꝰ. qͣs gras
fieret ut uterum nr̃e conditionis in¬
traret ⁊ ut contumelias nati infantis
subiret: atq cuncta humanitatis neqꝰ¬
saria sustineret : Agenites gͦ qͣntũ suf¬
ficimꝰ creatori nr̃o grãs: natalem p̾cio¬
sissime illꝰ genitͥcis. cũ gaudio celebre¬
mꝰ Dignũ namq ẽ cũ sũma eigratu¬
latione famulari : ꝑ qmͣ uͥgnutatis
insignia pullarũt. Si quidẽ ipsa uͥgo
extitit ante conuiguĩ ⁊ uͥgo incõpi¬
gio : uͥgo p̃gnans u̾go pariens: uͥgo¬

Expanded text:
qua nasceretur, ut illinc procederet tanquam qua nasceretur, ut illinc procederet tanquam sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis possit videri. Quanta fuit haec dignatio, ut crearetur ex te, quam creavit; portaretur manibus quas creavit, sugeret 45 ubera quae implevit? Quas itaque laudes caritati Dei dicemus, quas gratias fieret, ut uterum conditionis nostrae intraret, ut consubiret, atque cuncta humanitatis necessaria sustineret? Agentes ergo quantum sufficimus, creatori nostro gratias, natalem pretiosissimae illius genitricis cum gaudio celebremus. Dignum namque est cum summa ei gratulatione famulari, per quam virginitatis insignia pullularunt. Siquidem ipsa virgo exstitit ante conjugium, virgo in conjugio; virgo praegnans, virgo pariens,
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ ꝑ hennis uite potandos inuitas:
tu uillarũ beatarũ uͥtutũ felicissi¬
ma regione. pͥmi ordinis dignitate
indempta plantis roscidis oberrans:
int̾ ꝑadis amenitatis gͣmi neos cho¬
ros. tenero poplite ꝑgens: feliciq pal¬
ma. uiolas inmarcessibiles carpis.
Tu concinentib sine fine coniuncta
choris. angłis. archangłisq sociata:
indeffessa uoce sc̃s clamitare ñ de¬
sinis: S quid dicam pauꝑ ingenio:
cũ dete quidqͥa dixero. minꝰ ꝓfecto e
qmͣ dignitas tua meret᷑: Simatrea
gentiũ te uocẽ: p̃cellis. Si formã adi
appellem: digna exsistis Si mit̾aem e¬
lestis panis. te uo̾citẽ: Lactis dulceo me
reples. lacta gͦ mat̾ cibũ nr̃mꝰ lactapi¬
nem celestem lacta cibũ angłoꝵ Nad
eũ qͥ talem fecit te. ut ipse heret inte
qͥ tͥ munus fecunditatis attuht cones¬
ptꝰ. ⁊ decꝰ uͥginitatis ñ abstulit nasꝰ qͥ
pͥusqm nasceret᷑. te matrẽ creauit eo

Expanded text:
fontem perennis vitae potandos invitas. fontem perennis vitae potandos invitas. Tu in illarum beatarum virtutum felicissima regione primi ordinis dignitatem adepta, plantis roscidis oberrans, inter paradisi amoenitatis gramineos choros tenero poplite pergens, felicique palma violas immarcessibiles carpis. Tu concinentibus sine fine conjuncta choris, angelis archangelisque sociata, indefessa voce Sanctus clamitare non desinis. Sed quid dicam, pauper ingenio, cum de te quidquid dixero, minus profecto est quam dignitas tua meretur? Si matrem gentium te vocem, praecellis; si formam Dei appellem, digna existis; si nutricem coelestis panis te vocitem, lactis dulcedine reples. Lacta ergo, mater, cibum nostrum, lacta panem coelestem, lacta cibum angelorum, lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te; qui tibi munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus; qui priusquam nasceretur, te matrem creavit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
la. labiis imp̾ssa lactantis: cũ int̾ crebͣ¬
indicia reptantis infantię. ut pote ue¬
rꝰ exce filiꝰ. tͥ inat adluderet: cũ exꝑat᷑
dñs imꝑaret. Nam auctorẽ tuũ ipsa
concipiens. edidisti intẽpore puberem.
quẽ habueras ante tempora conditorẽ:
O felix puerperiũ : delectabile angłis:
expectabile scĩs: necessariũ ꝑditis: cõgru¬
um ꝓfligatis: qͥ post multas assũpte car¬
nis inirias. ⁊ adultimũ urebat᷑ flagͥs:
matrẽ ostenderet. uerũ se hominẽ pa
ciendo torm̃ta monstrauit: Tu uͦ bea¬
ta głosaq maria. int̾ ista ⁊ ꝓpt̾ ista lau¬
dabił : q̃ sic fecunditatis meruisti domũ.
uͥginitatisq ñ amisist suffragiũ. Tues
enĩ benediea int̾ mulieres: tu p̃clara
cunctis uͥgitũ cateruis : tu sequeris
agnũ qcumq ꝑrexerit᷑. tu uͥgineos
choros ⁊ abincentiuis carnis illecebris
alienos. ꝑ albentia  rosasq u̾nantes. ad

Expanded text:
la labiis impressa lactantis, cum inter crepla labiis impressa lactantis, cum inter crepundia reptantis infantiae, utpote verus ex te filius tibi matri alluderet, cum ex Patre Dominus imperaret. Nam auctorem tuum ipsa concipiens edidisti in tempore puberem, quem habueras ante tempora conditorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagris, matrem ostenderet, verum se hominetiendo tormenta monstravit. Tu vero, beata gloriosaque Maria, inter ista et propter ista laudabilis; quae sic fecunditatis meruisti donum, virginitatis quod non amisisti suffragium. Tu es enim benedicta inter mulieres, tu praeclara cunctis virginum catervis, tu sequeris Agnum quocunque perrexerit. Tu virgineos choros, et ab incentivis carnis illecebris alienos, per albentia lilia rosasque vernantes ad
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Demq tm̃ se ad cel fastigiũ sub¬
leuauit: ut ũbũ inpͥncipio apud de¬
ũ id ẽ adei filiũ de sũma arce susciꝑet.
Cumq semꝑ mistcũ diumnitatis ar¬
chanũ. carnis nr̃e fragilitatẽꝙ cõmis¬
ceret: latuit in homine diuinitas. ut
diuinitat humanitas ñ periret az
subuelam̃to assũpte carnis abscon¬
ditꝰ. p̃ciosiꝰ redemit ꝑditos: qmͣ si de¬
fensa sit. ab imminente hoste capti¬
uos. Inmensa pietas: ⁊ supͣ ꝗͣ fari poꝰ¬
sit p̃dicanda maiestas: uiscera
puelle aula sancti spc̃ replebat.
innupta rurginis uulua u̾bi se¬
mine c̃soente tegebant. Replebã¬
tur inꝗͣ archana uiscerũ. sacri spẽ
fecunditate repleta: ⁊ erat spes in partu.
qͦ ñ erat uoluptas incoitu. Stupebat
speciossima genttͥx : ⁊ apud se tacita
Sciens enĩ suam in tegͥtatẽ: merebat᷑ uen¬
tͥs ubertatẽ. O felir maria. o genig̾e gło¬
sã o puerpera sublimis: cuiꝰ uiscerib
auctor celi t̾req cõmittit᷑ Ofelicia oscu¬

Expanded text:
tantum se ad coeli fastigium sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum, id est, Dei Filium de summa arce susciperet. Cumque semper mysticum divinitatis arcanum carni nostrae fragilitatique commisceret, latuit in homine divinitas, ut divinitati humanitas non periret; et sub velamento assumptae carnis absconditus, pretiosius redemit perditos, quam si defensaret ab imminente hoste captivos. Immensa pietas, et supra quam fari possit praedicanda majestas, viscera puellinnupta Virginis vulva Verbi semine crescente tegebat. Replebantur, inquam, arcana viscerum, sacri Spiritus fecunditate repleta; et erat spes in partu, quia non erat voluptas in coitu. Stupebat speciosissima genitrix, et apud se tacita sciens enim suam integritatem, mirabatur ventris ubertatem. O felix Maria! O genitrix gloriosa! O puerpera sublimis, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscu
Abbreviated transcription (Latin):
dorem ñ ꝑdiderat castitatis. Miraba¬
tur partuis insignia: que nulla noue¬
rat iir⁊ contagia. Obene fecunda u̾g¬
nitas. que nouo inauditoꝙ genere ⁊
mat᷑ dici possit. iet uͥgo. Peꝑit eũ a
qͥ cepit: portauit. aqͦ creata exticit
Siqͥuide ipse : auctor marie: qͥ ẽ ortꝰ
ex maria. Sic in enarrabili mͦ beata
maria. ⁊ mat᷑ ⁊ uͥgo ẽ: dum fructꝰ ꝑegͥ¬
nationis extitit. integͥtatis dispẽdiũ
ñ incurrit. Apud qm ita celestis pui¬
dentia negocũ ipsiꝰ. condicionẽ dispo¬
suit: ut magis obedientiã exiberet
inmandato. cũ honorificentiam ag¬
nosceret exangło. Neq enĩ fidem deͤ.¬
rogat nuncii: que dignitatẽ intelli¬
git᷑ nunciante sibi angło ⁊ dicente Sp̃e¬

Expanded text:
dorem non perdiderat castitatis; mirabadorem non perdiderat castitatis; mirabatur partus insignia, quae nulla noverat virgo contagia. O bene fecunda virginitas, quae novo inauditoque genere et mater effici possit, et virgo! Peperit enim atque portavit, in quo creata existit, siquidem ipse est auctor Maria qui natus est ex Maria. Sic inenarrabili modo beata Maria mater et virgo, dum fructum praegnationis excepit, integritatis dispendium non incurrit. Apud quam ita coelestis pdentia negotii ipsius conditionem disposuit, ut magis obedientiam exhiberet in mandato, cum honorificentiam agnosceret ex angelo. Neque enim fidem derogat nuntii, quae dignitatem intelligit, nuntiante sibi angelo et dicente: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
paruit: ⁊ siñ honorificam᷑ meritis sal¬
r telebremꝰ obseqͥis⁊ scientes errorism̃
n soluĩ restaurauit diruta: s etiam¬
tuit lempit̾na. Et iccirco cunctis
poniis uenerem auctͥcem: q̃ dũ aue¬
torem suũ concepit. excelsũ nob rede¬
porẽ ostendit inscło. E qi aduicem
mat̾s ẽ matͥs nr̃e eccłie forma constitu¬
it: ipsa eam int̾ ꝓ cellas scłi frementes
aspiciat᷑: ipsa int̾ cursus mundiales.
continua oratione confoueat: Neq
enĩ dubiũ illam q̃ meruit ꝓ lib̾andis
dore p̾ciũ: posse lib̾atis imꝑtiri suffra¬
gium. Nra int̾ hec oratio iigis ad
dum dirigat᷑: ut qͥ ꝓ honore nominiᷤ
suiuiscera illa que scĩficauit intͣuit :
nos sedulitate debita ueneram᷑: ꝓsit
nob̾ adremediũ. quod ꝑ eam se nobis
dedit inp̃ciũ. Merito beata maria
mertiũ mundo p̃buit Merito int̾
feminas tũc &̃ letabat᷑. cũ singularẽ
medicinã pudico aluo gestabat. Sen¬
tiebat qͥdem pondera uentͥs: que pu¬

Expanded text:
paruit, et si nequimus meritis, saltem celebremus obsequiis: scientes erroris nostri non solum restauratribuit sempiterna. Et idcirco cunctis praeconiis veneremur auctricem, quae dum auctorem suum concepit, excelsum nobis redemptorem ostendit in saeculo. Et quia ad vicem matris ejus, matris nostrae Ecclesiae forma constituitur, ipsa eam inter procellas saeculi frementes aspiciat, ipsa inter cursus mundiales continua oratione confoveat. Neque enim dubium illam quae meruit pro liberandis dare pretium, posse liberatis impartiri suffragium. Nostra inter haec oratio jugis ad Deum dirigatur, ut qui pro honore nominis sui viscera illa quae sanctificavit intravit, nosque sedulitate debita veneramur, prosit nobis ad remedium, quod per eam se nobis dedit in pretium. Merito beata Mariamercium mundo praebuit; merito inter feminas tum etiam laetabatur, cum singularem medicinam pudica alvo gestabat. Sentiebat quidem pondera ventris, quae pu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tationẽ : iam dictꝰ doctissimꝰ do¬
ctor: Mater syon dicet homo. ⁊ homo
natꝰ ẽ in ea: ⁊ ipse fundauit eam al¬
tissimꝰ Matrem autẽ scd̃m diuii ni¬
tatẽ habere ñ potuit: qr auctor ẽ
matͥs. Ille homo factus ẽ. ñ diuina
generatione s humana: quiq homo
bes. Nuer natꝰ ẽ nob̾: filiꝰ datus ẽ nob̃.
Inpuero enĩ nom̃ etatis: infilio ẽ ple¬
nitudo diuinitatis factꝰ ẽ ex matre.
dine. s in uno concurrit nomine. sic̃
⁊ p̃sens lectio docet: qͥa homo factꝰ ẽ.
inea. ⁊ ipse fundaũ eã altissimꝰ. hi¬
mo utiq corꝑe ⁊ altissimus potestar¬
Q. si ds ⁊ homo. diu̾sitate nature ilre

Expanded text:
interpretationem jam dictus doctissimus dointerpretationem jam dictus doctissimus doctor : Mater Sion dicet: Homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Matrem autem secundum divinitatem habere non potuit, quia auctor est matris. Ille homo factus est, non divina generatione, sed humana; quique homo bes. Puer natus est nobis, Filius datus est nobis. In puero enim nomen ætatis, in filio, plenitudo est diuinitatis. Factus ex matre, dine, sed in vno concurrit nomine, sicut & præsens lectio docet, Quia & homo natus est in ea, & ipse fundauit eam Altissimus. Homo vtiq. corpore, altissimus potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
ne contẽplationis asũpra dauiteis
edodta testimomuis: ꝓ cesurũ de se
dñm. tanqm de tchalamo suo spon¬
sũ. ⁊ ipsum speciosũ. ut idem ꝓpħa p̃
lumine: qͦd isaiam ꝓpħam recolebat
dixisse. Ecce uͥgo concipiet ⁊ pariet
filiũ : ⁊egrediet᷑ uͥga de radice iesse.
⁊ flos de radice eĩ ascendet. Quid aꝑciꝰ
gam gin̾ẽ deradice iesse ꝓcessurã : nobilis¬
simnꝰ ꝓpħaꝵ ꝓnunciat. Pacuit gͥ in
serere huic nr̃e declamatiuncule sen¬
tentiã psalmi octogesimi sexti.quẽ
ad memoriã dñi genitͥcis. ⁊ misteri¬
um dnĩce incarnationis ⁊ natiui¬
tatis. beat᷑ ambrosiꝰ. uir ꝑcuncta lau¬
dabilis. ⁊ uerꝰ assercor fid̾i catholice:
ado festiue uoluit exponere. W ic¬
circo ut dix̃ sententiã tanti ponti fi¬
cis pauꝑculo nr̃o oꝑi apponere uo¬
lui: ut quod digne ñ potuit ꝓseqͥ
ingenioli nr̃i pauꝑtas: sententie
tanti pontificis. nobilitet ⁊ cõmen¬
det auctoritas: Ait enĩ sccłm antiqm

Expanded text:
nae contemplationis assumpta, Davidicis edocta testimoniis, processurum de se Dominum tanquam de thalamo suo sponsum ; et ipsum speciosum, ut idem Prophetalumine, quod Isaiam prophetam recolebat dixisse: Ecce virgo concipiet et pariet filium. Et egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Quid apertius? gam de radice Jesse processuram, nobilissimserere huic nostrae declamatiunculae sententiam psalmi octogesimi sexti, quem ad memoriam Dei genitricis et mysterium dominicae Incarnationis et nativitatis beatus Ambrosius, vir per cuncta laudabilis, et verus assertor fidei catholicae, adeo festive voluit exponere. Et idcirco, ut dixi, sententiam tanti pontificis pauperculo nostro operi apponere volui, ut quod digne non potuit prosequi ingenioli nostri paupertas, sententiae tanti pontificis nobilitet et commendet auctoritas. Ait enim secundum antiquam
Abbreviated transcription (Latin):
ugines: q̃ cum lanilib ⁊ exequiil hocdie
erottata. ⁊ magnio cũ tumpho yncelo ro¬
głosissime enecta: Aceiꝑe itaq pusuera
ac miseri cordissima. qͣs eũꝙ eriles meri¬
tis tuis in pares grarũ actiones: ⁊ cũ uo¬
ta susceꝑis. culpas nr̃as orando excusa.
Adnistte niãs p̾ces int᷑ sacͣrium graui¬
ditionis. ⁊ retͥbue nob gram reconcili¬
ationis Sit ꝑte exeusabile: qͦd ꝑte mn
gerimꝰ. Acipe qͦd offerimꝰ impetra qͦd
rogamꝰ: q potentior ẽ ad placanła ir̃a
udicis inuenire ñ possumꝰ. qmͣ te q̃ me¬
ruistimat᷑ eristere. eiꝰdẽ redẽptoris ⁊ ui¬
miseris adte confugientib: adiuua ⁊ re¬
foue. om̃s qͥ inte conficlunt: Ora ꝓtociꝰ
mundi piaculis ⁊iuteruem ꝓclero in¬
tẽede ꝓmonachoꝵ choro: ora ꝓdeuo¬
to femineo sexu sentiant om̃s tuam
clem̃tiam: qͥcunꝙ inuocant tuũ gło
sũ nomen Sit tͥ compassio suꝑ afflic¬
tionẽ captiuoꝵ: sit puis affectus suꝑ

Expanded text:
ibus et exsequiis hodie exaltata, et magno cum triumpho in coelos gloriosissime evecta! Accipe itaque, piissima ac misericordissima, quascunque exiles meritis tuis impares gratiarum actiones; et cum vota susceperis, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, et retribue nobis gratiam reconciliationis. Sit per te exofferimus, impetra quod rogamus: quia potentiorem ad placandam iram judicis invenire non possumus, quam te quae meruisti mater existere ejusdem redemptoris et jumiseris ad te confugientibus, adjuva et refove omnes qui in te confidunt. Ora pro totius mundi piaculis, interveni pro clero, intercede pro monachorum choro, ora pro devoto femineo sexu: sentiant omnes tuam clementiam, quicunque invocant tuum nomen gloriosum. Sit tibi compassio super afflictionem captivorum, sit pius affectus super
Abbreviated transcription (Latin):
causa: ligo ẽ maria semꝑintada. uir
ñ tnsiet ꝑ eã q ioseph ñ cognouit eã.
Clausa fuit inet̾nũ: ꝙ maria uͥgo ẽ.
ante p̃arcĩ uͥgo in partu: ⁊ uͥgo post
partũ. Princeps inea sedit. ut come¬
beret panem coram dño: ꝙ d̃i file¬

Expanded text:
clausa, virgo est Maria semper intacta. Vir non transiet per eam, quia Joseph non cognovit eam. Clausa fuit in aeternum, quia Maria virgo est ante partum, virgo in partu, et virgo post partum. Princeps in ea sedit, ut comederet panem coram Domino, quia Dei Fil
Abbreviated transcription (Latin):
r at putent ext̾minatũ : qr man¬
sit uͥgo post parcũ. Exultent uidue
natalem uͥginis celebrantes: anna
uidua uͥginẽ matrẽ agnouit. Ex¬
ultent conuigate. sollempnia bea
⁊ aets frequentantes helisabet con

Expanded text:
rat putent exterminatum, quia mansit virgo post partum. Exsultent viduae natalem Virginis celebrantes, Anna vidua Virginem matrem agnovit. Exsultent conjugatae solemnia beatae matris frequentantes, Elisabe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ncon phensibił credat. coniteas
Sadoret tuitas. ⁊ inuitet nos scarom
rupattũ.eoꝵr inoelicet fidelis auctori¬
tal posooteat: inqͦꝵ intellectua ⁊ scptie
focipietas. ⁊ ueritas ñuacillot: Oiste¬
nostaq baptĩmatis ꝑacto. ac psentia

Expanded text:
& incomprehensibilis credatur, confiteatur & adoretur Trinitas: inuitet nos sanctarrum Patrum, eorum videlicet fidelis auctoritas nos doceat, in quorum intellectu & scriptis fidei pietas & veritas non vacillat. Mysterio itaque baptism
Abbreviated transcription (Latin):
tua uͥgo maria celos
ascendit: hodie de t̾¬
ris ⁊ de psenti scło ne¬
qm crepta. secura de in¬
marcesibili gła. adceli ꝑuenit pala¬
ciarhat inqm die meruit exalcar
dit. Que merito adm̃ tẽplũ. sp̃c sc̃ sac¬

Expanded text:
tua virgo Maria, coelos ascendit: hodie de terris et de praesenti saeculo nequam erepta, secura de immarcessibili gloria ad coeli pervenit palatia. Hac, inquam, die meruit exaltaridit, quae merito Domini templum, Spiritus sa