comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nebunt. Nã & scĩficatio nominis diꝰ sempit̾na ẽ
& regni eiꝰ non ẽ sinis. & ꝑfectȩ nr̃ȩ beatitudini
ȩtͣna uita ꝓmutitur. Permanebunt gͦ ista tria
c̃sũmata atq cumulata in illa uita quȩ nobis
pmitut. reliqua uͦ quatuor quȩ petimus ad te¬
porale istã uitã ꝑtinere: mͥ uidetur. uł hoꝵ qđ
in sacram̃to aut in uictu isto uisibili. ad hoc
tempꝰ ꝑtinet qđ appellauit hodie. ñ qr spuał
cibus ñ est sempit̾nus.s. quia iste qͥ cotidianꝰ dic¬
tus ẽ in scripturis siue in strepitu sermonis suuie
quibusq temporalibꝰ signis exhibet᷑ animȩ. quȩ
om̃a t̾c utiq ñ erunt cũ om̃s erͣt docibiles dño
& ipsã in effabilẽ lucẽ ueritatis ñ motu corporũ
significantes. s puritate mentis haurientes. Nã
fortasse & propterea panis dictus ẽ ñ potus. quia
panis frangendo atq mandendo in alimentũ con¬
uertitur sicut seripturȩ aperiendo & disserendo
animã pascunt. Potus autẽ paratus sicuti est¬

Expanded text:
catio nominis Dei sempiterna erit, et regni ejus non erit finis, et perfectae nostrae beatitudini aeterna vita promittitur. Permanebunt ergo ista tria consummata atque cumulata in illa vita quae nobis promittitur. Reliqua vero quatuor, quae petimus, ad temporalem istam vitam pertinere mihi videntur. Quorum in Sacramento aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non qcibus non est sempiternus, sed quia iste, qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae. Quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Dei, et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt. Potus autem paratus, sicuti est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃na priora sint dignitate quãuis tẽporalibꝰ pri¬
us actis ad illa transeat᷑. triũ primarũ petitionũ
impetrationes quãquã in hac uita quȩ isto scło agi¬
turꝰ ex ordiũ capiant. nã & scĩficatio nominis dñi ab
ipso humilitatis uł humanitatis dĩ aduentu agi ce¬
pit. et aduentꝰ filii eiꝰ uł regni quo in claritate uen¬
turꝰ est ñ iã sinito scło sed in sine scłi manifestabi¬
tur. et ꝑfectio uoluntatis eiꝰ sic̃ in celo & in terra¬

Expanded text:
aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus priaeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant nam et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilitatis Domini adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarũ molestia. qui ꝓsperarũ delectatione ñ
capitur. Ultima petitio. & septima petitio.S E p
chil remanebit formidolosũ. nec omĩno metuen¬
da erit ulla tẽptatio. Qd̾ tam̃ in hac uita quã diu
ista mortalitate circũferim᷑ in quã serpentina
ꝑsuasione inducti sumus ñ desperandũ est pos¬
se fieri. sed tamen aliquando futurũ esse spe¬
randũ est. Et hec ẽ spes quȩ ñ iuidet᷑. de qͣ cũ lo¬
queret᷑ apłs ait. Spes autẽ quȩ uidet᷑ ñ est spẽ.
sima uigilantia sugiamus. & id qđ dño reuelan¬
te appetendũ esse intellexerimꝰ. flagrantissima
cariate appetamus. Ita enĩ reliquo mortalita¬
tis huius onere ipsa morte deposito. ex om̃i ho¬
minis parte oportuno tẽpore ꝑficiet᷑ beatitudo
quȩ in hac uita inchoata est. & cui capessendȩ
atq obtinendȩ aliquando nc̃ omnis conatꝰ ĩpen
lit᷑ nc̃ agatur atq speret᷑ futura uł et̾na. & cũ

Expanded text:
adversarum molestia, qui prosperarum delectatione non adversarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. 35. Ultima et septima petitio est, Shil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio. Quod tamen in hac vita quamdiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri; sed tamen aliquando futurum sperandum est, et haec est spes quae non videtur: de qua cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae videtur, non est spes . sima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissima charitate appetamus. Ita enim reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc omnis conatus impenliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
missione dĩ ad homines aut ꝓ sius peccaus pu¬
dos. It interest plurmiũ in qualẽ quisq tẽpta¬
tionẽ incidat. Non enĩ in talẽ incidit iudas qͥ
uendidit dñm. in qualẽ incidit petrꝰ cũ t̾ri¬
tus dñm negauit. St̃ etiã humanȩ tẽptatio¬
nes credo cũ bono quisq animo scđm tam̃ hu¬
manã. fragilitatẽ in alic c̃silio labitur. aut ir¬
di paulo tñ amplius quã xp̃iana tranquilli¬
tas p ostulat. De qua apłs dicit. Teniptatio uos
non ap̃hendat nisi humana. cũ idẽ dicat. side¬
lis ds̃ qui non sinat uos tẽptari supra quã po¬
testis ferre. sed faciat cũ temptatione etiã puen¬
tum ut possitis tolerare. In qua sententiã satis
mur enĩ si tales acciderint quas ferre ñ possimus.
Sed cũ temptationes periculose in quas inferri atq ĩ¬
duci periculosũ uł ꝑniciosum ẽ aut ꝓsperis rebus
tẽporalibus aut aduersis oriant᷑: nemo frangitur

Expanded text:
missu domini ad homines aut pro suis peccatis pumissu domini ad homines aut pro suis peccatis puxercendos. et interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irdi, paulo tamen amplius quam christiana tranquillitas ponon apprehendat, nisi humana; cum idem dicat, Fidelis Deus, qui vos non sinat tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis tolerare . In qua sententia satis mur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. Sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus, aut adversis oriantur, nemo frangitur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus uocatur. Gaudete inquit & ex ultate. qͣm
merces ur̃a multa ẽ in cęlis. Non hic cęlos puto dici
superiores partes huius uisibilis mundi. Non e¬
nĩ merces nr̃a quȩ inc̾cussa & ętna eẽ debet.
in rebus uolubilibus & temporalibus collocanda
est. Sed in cęlis dictũ puto in spiritalibꝰ sirmamen¬
tis ubi habitat sempiterna iustitia. In quoꝵ cõpara¬
tione terra dicitur anima iniqua. cui peccanti dic¬
tũ est. Terra es. & in terrã ibis De his cȩlis

Expanded text:
Christianus vocatur. Gaudete et exsultate, quoniam Christianus vocatur. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia. In quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis . De his coelis
Abbreviated transcription (Latin):
maledictũ iactatur cͥtumelia corã illo qui maledici¬
tur. sic̃ dño nr̃o ñnumquã dictũ ẽ. Nonne uerũ
dicimus qđ samaritanus es. & demoniũ habes:
Aliter cũ absentes maledicimur. sic̃ de illo itẽ scri¬
bit᷑. Alii dicebant. ꝓpheta est. alii dicebant. non.
sed seducit populum. Persequi aut̃ est. uĩ inferre.
uł insidiis appetere. qđ fecit qui eũ tradidit. uł
qui eũ crucisixert᷑. Sane. qđ etiã hoc ñ est nude
positũ. ut diceretur. & dicent om̃e malũ aduer¬
sũ uos. s additũ ẽ mentientes. additũ ẽ etiã. ꝓptͣ
me. propt̾ eos additũ puto qui uolunt de ꝑsecu¬
tionibus. & de famę suȩ turpitudine głari. Et
dicant᷑ mala. cũ & uera dicant᷑. quando de illorũ
errore dicunt᷑. Et si aliquando etiã ñnulla falsa
iactant᷑. qđ temeritate hominũ plerũq accidit.
ñ tam̃ propt᷑ xp̃m ista patiunt᷑ Non enĩ xp̃m se¬
quit᷑. qui ñ scđm uerã sidẽ. & catholicã disciplinã

Expanded text:
maledicitur, sicut Domino nostro dictum est, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, sicut de illo item scribitur, Alii dicebant, Quia propheta est: alii autem dicebant, Non, sed seducit populum . Persequi autem, est vim inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et dicuntur mala; cum et vera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam nonnulla falsa jactantur, quod temeritate hominum plerumque accidit, non tamen propter Christum ista patiuntur. Non enim quitur, qui non secundum veram fidem et catholicam disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
De quibus tñ magna merces in cęlis est. quȩ sentit᷑
in corde patientia eorũ. qui iã possunt dicere. Glo¬
riamͣ in tribulationibus. scientes. qr tribulatio. pa¬
tientiã operatur. patientia: pbationẽ. ꝓbatio. spẽ.¬
ñ solũ ȩquo animo. sed etiã cũ exultatione tolerare.
Nã multi heretici nomine xp̃iano animas decipien¬
tes multa talia patiunt᷑. Sed ideo excludunt᷑ ab ista
mercede. quia ñ dictũ est tantũ. beati qui ꝑsecuti¬
onẽ patiunt᷑. sed additũ est ꝓpter iustitũ. Ubi au¬
tẽ sana sides ñ est. non potest ẽẽ iustitia. quia iustꝰ
ex side uiuit. Neq scismatici aliqiđ sibi ex ista mer¬
cede ꝑmittant. quia similit̾ ubi caritas ñ est. ñ po¬
test eẽ iustitia. Pilectio ꝓrimi malũ ñ operat᷑. quã
si haberent ñ declamarent. neq dilaprarent corpꝰ

Expanded text:
de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sentitur de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sentitur in corde patientium, eorum qui jam possunt dicere, « Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia autem non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia; quia justus ex fide vivit . Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant; quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia: dilectio enim proximi malum non operatur , quam si haber
Abbreviated transcription (Latin):
taua die in ueteri testamento. & dnĩ resurrectionẽ
septenario septies multiplicato quo fiunt quadragin¬
ta nouẽ. quasi octauus additur. ut quinquaginta cõple¬
ant᷑. & tamquã redeatur ad caput qͦ dic missus est
sp̃s sc̃s. quo in regnũ cęlorũ ducimur & hereditatẽ ac¬
cipimus. & c̃solam. & pascimur. ac miscđiam c̃sequi¬
murꝰ. & mundamur. ac pacificamur. Atq ita ꝑfecti
om̃s. extrinsecus illatas molestias ꝓ ueritate & iustiti¬
& ꝑsequent᷑ uos. & dicent om̃e malũ aduersũ uos. men¬
tientes propter me. Gaudete & exultate. qm merces
ur̃a multa est in cęlis. Aniaduertat quisquis deli¬
cias huuis scłi. & facultates rerũ temporaliũ quęrit
in nomine xp̃iano intrinsecus eẽ beatitudinẽ nr̃am
ic̃ de anima eccłiastica ore ꝓphetico dicitur. Om̃
pulcrhitudo filiȩ regis mnirinsecus. Nã extrinsecus
maledicta & ꝑsecutiones. & deiractiones ꝓmiitunt᷑.

Expanded text:
tavo die in Veteri Testamento; et Domini resurrectione ptavo die in Veteri Testamento; et Domini resurrectione pseptenario numero septies multiplicato, quo fiunt quadraginta novem, quasi octavus additur, ut quinquaginta compleantur et tanquam redeatur ad caput: quo die missus est Spiritus sanctus, quo in regnum coelorum ducimur, et haereditatem accipimus, et consolamur; et pascimur, et misericordiam consequimur, et mundamur, et pacificamur; atque ita perfecti, omnes extrinsecus illatas molestias pro veritate et justitiadversum vos, mentientes, propter me. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de anima ecclesiastica ore prophetico dicitur: Omnis pulchritudo filiae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ mersi st̃ Beati lugentes. qm̃ ipsi c̾solabunt᷑. Esu¬
rientibus & sitientibꝰ saturitatẽ. tãquã refectio labo¬
bus miscdia. tamquã uero & optimo c̃silio utentibꝰ.
Et hoc eis ex hibeatur a potentiore. qđ inualidiorib:
quent᷑. uł quia ipsorũ miserebitur Mundis corde.
facultas uidendi dm̃. tamquã purũ oculũ ad in¬
telligenda ȩterna gerentibus. Beati mundo corde.
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Pacisicis similitudinẽ dĩ. tã¬
quã ꝑfecte sapientibus. formatisq ad imaginẽ dĩ.¬
ꝑ regenerationẽ renouati hominis. Beati pacifici.
Nã illa om̃imoda. & in angelicã formã muta¬
tͥa quȩ post hanc uitã ꝓmutit᷑. nullis uerbis¬
exponitur nec exponi potest. Beati gͦ qͥ ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ propt̃ iustitiã. qm̃ ipsorũ est regnũ cęlorũ.
Hec octaua sententia quȩ ad caput redit ꝑfectũq ho¬
minẽ declarat. significat fortasse circũcisionẽ. oc¬

Expanded text:
 mersi sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio labobus misericordia, tanquam vero et optimo consilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus uoniam ipsorum miserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaginem Dei per regenerationem renovati hominis: Beati pacifici; Nam illa omnimoda in angelicam formam mutatio, quae post hanc vitam promittitur, nullis verbis exponi potest. Beati ergo qui persecutionem patiuntur propter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Haec octava sententia, quae ad caput redit, perfectumque hominem declarat, significatur fortasse et circumcisione oc
Abbreviated transcription (Latin):
uobis tradẽt. & hic est calix sanguinis mei. mxꝰ¬
steriũ fidei. qͥ pro uobis & ꝓ multis effundetur.
Et panis quẽ ego dedero caro mea est ꝓ mundi
uita. Et. nisiꝰ manduca ueritis carnẽ silu ho¬
minis & biberits euis sanguinẽ: ñ habebitis
uitã in uob̃ Ex quibꝰ dñi uerbis. ortȩ st̃ duȩ

Expanded text:
uobis tradetur, et Hic est calix sanguinis mei misterium fidei, qui pro uobis et pro multis effundetur. Et Panis quem ego dedero caro mea est pro mundi uita. Et Nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem, non habebitis uitam in uobis. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
miles & timentes dm̃. idest ñ habentes inflatũ sp̃m¬
Aliunde non abunde omĩno incipere oportuit beati¬
tudinẽ. Si quidẽ ꝑuentura ẽ ad sũmã sapientiã. Ini¬
ciũ autẽ sapientiȩ. timor dñi. qm̃ & econtrario ini¬

Expanded text:
miles, et timentes Dominum, id est, non habentes inflantem spmiles, et timentes Dominum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem, siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini .
Abbreviated transcription (Latin):
iquabant. Aperiens os suũ docebat eos dicens. Ist
circulocutio qua scribitur. & aperiens os suũ fortassis
ipsa hora cõmendat. aliquando longiorẽ futurũ ẽe
sermonẽ. nisi forte ñ uacet qđ nc̃ eũ dictũ ẽ aperuis¬
se os suũ. quod ipse in sege ueteri aperire soleret
ora ꝓphetarũ. Quid ergo dicit: Beati paupe¬
res sp̃u. qͣm ipsoru᷑ ẽ regnũ cȩlorũ. Legimus scriptũ
appetitione rerũ temporaliũ. Omnia uanitas. &
p̃sumptio sp̃s. Presumptio autẽ sp̃s. auariciã & suꝑbi¬
am significat. Uulgo etiã magnũ spm suꝑbi habere
dicuntur. Et recte. qm̃ quidẽ sp̃s etiã uentus uocatur:.
Unde ẽ scriptũ. Ignis. grando .nix. glacies sp̃s ꝓcellarũm.¬
Quis gͦ nesciat suꝑbos inflatos dici tanꝗͣ uento disten¬
tos: Unde ͤ etiã illud apłi. Scientia inflat. caritas uͦ ȩdi¬
ficat. Quapropt᷑ recte intelliguntur pauperes spũ hu¬

Expanded text:
pinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista pinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Legimus scriptum de appetitione rerum temporalium, Omnia vanitas et praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spquis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos; unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte intelliguntur hic pauperes hu
Abbreviated transcription (Latin):
cebat cos dicens. Si queritur qid significat mons. bene
intelligitur significare maiora p̾cepta iustitiȩ. quia
minora erant quȩ uideis data sunt. Unus tam̃ ds̃ per
scõs prophetas & famulos suos scđm ordinatissimã di¬
stributionẽ temporũ dedit minora p̾cepta populo.¬
quẽ timore adhuc alligari oportebat. Et ꝑ filiũ su¬
um maiora populo. quẽ caritate liberari cuenerat
Cũ autẽ minora minoribus. maiora maioribꝰ dant᷑.
ab eo dant᷑. qͥ solus nouit c̃gruent᷑ suis tẽporibus
generi humano exhibere medicinã. Nec mirũ ẽ qđ
dant᷑ p̃cepta maiora propter regnũ cęlorũ. & mino¬
ra data st̃ ꝓpter regnũ terrenũ ab eodẽ io dõ qͥ
fecit cęlũ & tram. De hac gͦ uistitia quȩ maior est
bene significat. qđ ab uno solo magistro docendis
tantis rebus docetur in montẽ. Sedens autẽ docet
qđ ꝑtinet ad dignitatẽ magisterii. Et accedunt ad
corpore uiciniores. qͥ p̾ceptis implendis animo pro¬

Expanded text:
cipuli ejus. Si quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data sunt. Unus tamen Deus per sanctos prophetas et famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora pquem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum maiora populo, quem caritate iara liberari conveneratum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta majora propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major esbene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo docetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii. Et accesserunt corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo pro
Abbreviated transcription (Latin):
riarũ tantis implicamentis expediat. Est autẽ iustũ
ẽsiliũ ut qui se a potentiore adiuuari uult. aduuet
inferiorẽ inquantũ ipse potentior est. Itaq beati mi¬
sericordes. qm̃ ipsorũ miserebit᷑ ds̃: Sextus gradus ẽ
cordis munditia de c̃scientia bona bonoꝵ operũ. ua¬
lens ad contẽplandũ sũmum illud bonũ. qđ solo pu¬
sopa sereno intelleesti cerni potest. Postrema ẽ ipsa septimna
sapientia. idest contẽplatio ueritatis. pacisicansto¬
tũ hominẽ & suscipiens similitudinẽ dĩ. quȩ ia c̃¬

Expanded text:
miseriarum implicamentis expediat: est autem justum miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita co
Abbreviated transcription (Latin):
post hanc uitã ne ꝑgat ad penas. etiã si forte
in hac uita sibi beata esse uideat᷑. Inde ue¬
nit ad scripturarũ diuinarũ cognitionẽ.
ubi oportet etiã semitã p̃bere pietati. ne
id qđ imperitis uidetur absurdũ uituperare audeat
& ꝑuicacibus c̃certationibꝰ efficiat᷑ indocilis. Inde iã
incipit scire quibꝰ nodis scłi huiꝰ ꝑ carnalẽ c̃suetudiuẽ
as peteata teneat᷑. Itaq in hoc t̾eio gradu in qͦ scientia
est lugetur amissio summi boni. quȩ inheret extre¬
mis. h quarto autẽ gradu labor ẽ ubi uehementior
incũbit. ut se se animꝰ euellat ab eis quibꝰ pestisera diu¬
cedine innexus est. hic gͦ esuritur & sicit᷑ iustitia. &.
multũ necessaria fortitudo. quia ñ relinquetur sine do
lore qđ cũ delectatione retinetur. Qiunto autẽ gradu
pseuerantib̾ in labore dat᷑ euadendi c̃siliũ. qr nisi quisq
adiuuet̾ a suꝑiore nullomͦ sibi ẽ idoneus. ut sese miseꝰ

Expanded text:
post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine etur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis
Abbreviated transcription (Latin):
cus ẽstituta atq firmata: quascũq ꝑsecutiones ille
qͥ foras missus ẽ forinsecus ẽcitauerit: auget głãm
tans. s deficientib machinis suis in notescere faci¬
ens quanta firmitas intus extructa sit. Beati q ꝑ
sententiȩ octo. Iã enĩ cętera cõpellans loquit᷑ ad
ilos qͥ aderant dicens. Beati eritis cũ maledire¬
autẽ sententias generaliter dirigebat. Non enĩ
& cetera usq ad octauã sententiã. ubi ait. beati
pit loqui p̾sentes cõpellans. cũ & illa quę supra
dicta sunt ad eos etiã ꝑtineant. qͥ p̃sentes audię¬
bant. & hec postea quȩ uident᷑ p̃sentibꝰ spęcialit᷑
dici. ꝑtinent ȩtiã ad illos qͥ absentes. & pꝰ futuri¬
st̃. Quapropt̾ iste sententiarũ numerꝰ diligent᷑
c̃siderandus ẽ. Incipit enĩ beatitudo ab humi¬
litate. Beati paupere ᷤᷤ sp̃u. id est ñ inflati. sed
se diuinȩ auctoritati subdit anima. timens

Expanded text:
cus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille cus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriatans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis malediceautem sententias generaliter dirigebat: non enim ita caeteras usque ad octavam sententiam, ubi ait: Beati pit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineerant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens
Abbreviated transcription (Latin):
di pacisici. qͣm nichil in his resistat dõ. & utiq fi¬
lii dĩ similitudinẽ patris habere debeant. Pacifi¬
ci autẽ in semetipsis sunt. qͥ omnes animi sui mo¬
tus cõponentes. & subicientes rationi id est men¬
ti & spũi. carnalesq c̃cupiscentias habentes edo¬
mita. fiunt regnũ dĩ. in qͦ ita st̃ ordinata om̃a
ut id quod ẽ in homine p̾cipuũ & excellens
hoc imperet. & cȩt̾is ñ reluctantibꝰ quȩ st̃ nobis
bestusq cõmimia. atq id ipsũ qđ excellit in
hominẽ id est mens & ratio subiciat᷑ potiori. quȩ
est ipsa ueritas unigenitꝰ filius dĩ: Neq eĩ ĩ¬
perare inferioribus potest. nisi suꝑiori ipse su¬
biciat᷑. Et hec est pax. quȩ dat᷑ in terra ho¬
minibꝰ bonȩ uoluntatis. Hec uita c̃sũmati ꝑfecti¬
q sapientis. De huiusmodi regno pacatissimo & or¬
dinatissimo missus ẽ foras princeps huiꝰ scłi. qͥ ꝑ
uersis inordinatisq dominat᷑. hac pace intrinse¬

Expanded text:
pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter te lassatus ad puteũ sedit. propt̃ fatigatꝰ ĩ
naue dormiuit. propter te c̃tumelias indignuf
audiuit. propt̾ te a facie sua sputa hominũ ñ ab¬
egit. propt᷑ te alapas in faciẽ accepit. propt᷑ te:. in
ligno pependit. propter te animã effuditꝰ. propt̃
te in sepulchro positus ẽ. Hec om̃a forte contẽpniᷤ
in xp̃o. Uis nosse qui sit: Recole euangeliũ qđ au¬
disti. Ego & pater unũ sumus c̃uersi ad dñm Am e q¬

Expanded text:
propter te lassatus ad puteum sedit; propter te fatigatus in propter te lassatus ad puteum sedit; propter te fatigatus in navi dormivit, propter te contumelias indignas audivit; propter te a facie sua sputa hominum non abegit; propter te alapas in faciem accepit; propter te in ligno pependit; propter te animam effudit; propter te in sepulcro positus est. Haec omnia forte contemnis in Christo? Vis nosse quis sit? Recole Evangelium quod audisti: Ego et Pater unum sumus . 16. Conversi ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ terrent lapides. ñ terrent spinȩ. Iaciat ille qđ suũ
est. Iui timuerit ne cadat in t̾ram malã. ñ ꝑuenit
ad terrã bonã. Et nos dicimus. Iactamus semina.
spargimus semina. sunt qui contẽħunt. sunt qͥ re¬
p̃hendunt. st̃ qui irrident. Istos si nos timuerimuᷤᷤ.
nichil habemus seminare. & in messe habemꝰ esuri¬
re. Ergo uenit semen ad terrã bonã. Scio quia qͥ au¬
dit. & bene audit. deficit. & ꝓficit. Desicit iniquita¬
nientũ eiꝰ accipere. qui in me loquitur xp̃s: Xp̃s
ẽ qui docet. cathedrã in cęlo habet. ut paulo an¬
te dixi. scola ipsuis in terra ẽ. & scola ipsius. corpꝰ
ipsius ẽ. Caput docet membra sua. lingua loqͥtur
pedibus suis Xp̃s ẽ qui docet. audiamus. timea¬
mus. faciamus. Et ne contẽpnas. & ipsũ xp̃m. qr
propter te in carne ẽ natus. pannis ĩ mortali¬
tatis circumdatꝰ. propt̃ te esuriuit. & sitiuit.

Expanded text:
non terrent lapides, non spinae: jactat ille quod suum non terrent lapides, non spinae: jactat ille quod suum est. Qui timuerit ne cadat in terram malam, non pervenit ad terram bonam. Et nos dicimus, jactamus semina, spargimus semina. Sunt qui contemnunt, sunt qui reprehendunt, sunt qui irrident. Istos si nos timuerimus, nihil habemus seminare, et in messe habemus esurire. Ergo veniat semen ad terram bonam. Scio quia qui audit et bene audit, deficit, et proficit: deficit iniquitarimentum ejus accipere, qui in me loquitur Christus ? Christus est qui docet; cathedram in coelo habet, ut paulo ante dixi. Schola ipsius in terra est, et schola ipsius corpus ipsius est. Caput docet membra sua, lingua loquitur pedibus suis. Christus est qui docet: audiamus, timeamus, faciamus. Et ne contemnas et ipsum Christum, qui propter te in carne natus est, pannis mortalitatis circumdatus; propter te esurivit et sitivit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi mala mors iacentis pauperis ante ianuã di¬
uitis. inter linguas canũ in fame & siti micas de
mensa desiderantis. Mala mors. a uersanda morᷤ
finẽ respice. xpianus es. fidei oculũ intende:
Contigit mori in opẽ illũ. & offerri ab angelis in sinu abra¬
hȩ. Quid ꝓderat diuiti sepulchrũ marmoreũ sitienti
apud inferos. Quid oberant pauperi panni cũ sanie
ulcerũ eius. requiescenti in sinu abrahȩ. Longe uidit
requiescentẽ eũ. quẽ contẽpserat iacentẽ. Modo eli¬
ge mortẽ. dic mͥ quis bene mortuus. quis male. Pu¬
to quia melius ille pauper. quã ille diues. An uis a¬
romatibus sepeliri. & ad inseros sitire. Respondes. Ab¬
sit a me. Puto quia hoc eliges. Disces gͦ bene mori si
didiceris bene uuere. Merces enĩ bonȩ uitȩ ȩterna ẽ¬
Qui discunt. xp̃iani sunt. Qui audiunt & ñ discunt.
qid̃ ad seminantẽ. Seminantis manũ ñ terret uia.

Expanded text:
Quasi mala mors jacentis pauperis ante januam diQuasi mala mors jacentis pauperis ante januam divitis, inter linguas canum, in fame et siti micas de mensa desiderantis: mala mors, aversanda mors. Finem respice: christianus es, fidei oculum intende. Contigit mori inopem illum, et efferri ab Angelis in sinum Abrahae. Quid proderat diviti sepulcrum marmoreum sitienti apud inferos? Quid oberant pauperi panni cum sanie ulcerum ejus, requiescenti in sinu Abrahae? Longe vidit eum requiescentem, quem contempserat jacentem . Modo elige mortem: dic mihi, quis bene mortuus est, quis male? Puto quia melius ille pauper, quam ille dives. An vis aromatibus sepeliri, et apud inferos sitire? Respondes: Absit a me. Puto quod hoc dices. Disces ergo bene mori, si didiceris bene vivere. Merces enim bonae vitae, aeterna eQui discunt, christiani sunt: qui audiunt et non discunt, quid ad seminantem? Seminantis manum non terret via,
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ tibi uidetur mala mors naufragio perire. gladio
ꝑcuti. a bestiis laniari. mors mala tibi uidetur. Non¬
ne istas mortes martres subierunt. quorũ natalicia
celebramus Qđ̾ genus mortis nͣ subierunt : Et tam̃
si xp̃ĩani sumus. si in domo discipline nos eẽ memi¬
nimus. uł cũ hic sumus. uł cũ hic audimus. si exe¬
untes hinc nͣ obluiscimur. si meminimꝰ qđ hic au¬
dimus. nonue martires beatificamus: Quere mor¬
tes martyrii᷑. oculos carnis interroga. Male mortui
sunt. Oculos fidei int̾roga. pͣciosa in c̃spectu dni
mors scoꝵ eius. Quicquid gͦ est. qđ exhorres. ĩ mon¬
te om̃ino non exhorreas. si eos imitaris. Id age ut
bonã uitam habeas. Quȩcumq occasio fuerit ut
exeas de hoc corpore: exis ad requiẽ. ex is ad beati¬
tudinẽ. quȩ ñ habet timorẽ nec finẽ. Nã bona
mors diuitis in purpura. & bisso. seu mala morᷤ
sicientis. & in tormenta guitã aque desiderantis

Expanded text:
ibi enim videtur mala mors? naufragio perire, gladio ibi enim videtur mala mors? naufragio perire, gladio percuti, a bestiis laniari, mors mala tibi videtur? Nonne istas mortes martyres subierunt, quorum natalitia celebramus? Quod genus mortis non subierunt? Et tamen si christiani sumus, si in domo disciplinae nos esse meminimus, vel cum hic sumus, vel cum hic audimus, si exeuntes hinc non obliviscimur, si meminimus quod hic audimus, nonne martyres beatificamus? Quaere mortes Martyrum; oculos carnis interroga: male mortui sunt. Oculos fidei interroga: Pretiosa in conspectu Domini, mors sanctorum ejus . Quidquid ergo est quod exhorres in morte, omnino non exhorreas, si eos imitaris. Id age, ut bonam vitam habeas; et quaecumque occasio fuerit ut exeas de hoc corpore, exis ad requiem, exis ad beatitudinem, quae non habet timorem nec finem. Nam quasi bona mors divitis in purpura et bysso: sed mala mors sitientis et inter tormenta guttam aquae desiderantis.
Abbreviated transcription (Latin):
cata. Mlodo aute ꝑuersus plus amas mortẽ quã ui
uitã. Ecce unde te c̃iunco. amas tunicã tuã. bonã
eã ius. Amas uillã tuã. bonã illã uis Amas filiũ tu¬
um. bonũ eũ uis. Amas amicũ tuũ. bonũ eũ uis.
Amas domũ tuã. bonã eã uis. Quid ẽ. qđ etiã bonã
uis habere mortẽ : Cotidie enĩ rogas. ut qmͣ mors
tat a me malã mortẽ. Plus amas gͦ mortẽ tuã
quã uitã tuã. Mori male. times. male uiuere ñ times.
Corrige male uiuere. & male mori noli timere. Non
potest male mori. qui bene uxerit. Prorsus c̃sirmo.
audeo dicere. Credidi ꝓpter qd locutꝰ sum. Non potest
ale mori. qui bene uixerit. Iã tu dicis tibi. Non mi¬
ti iusti naufragio perierunt. Certe non potest male
mori. qui bene uxerit. Non multos iustos gladius
ꝑemit hostilis. Certe ñ potest male mori qͥ bene uixe¬
rit. Non multos iustos latrones occiderunt: Certe ñ potest

Expanded text:
cata. Modo autem perversus plus amas mortem quam vitcata. Modo autem perversus plus amas mortem quam vitvitam. Ecce unde te convinco. Amas tunicam tuam, bonam eam vis: amas villam tuam, bonam eam vis: amas filium tuum, bonum eum vis: amas amicum tuum, bonum eum vis: amas domum tuam, bonam eam vis. Quid est quod etiam bonam vis habere mortem? Quotidie enim rogas, ut quoniam mors us avertat a me malam mortem. Plus ergo amas mortem tuam, quam vitam tuam. Mori male times, male vivere non times. Corrige male vivere, time male mori. Sed noli timere: non potest male mori, qui bene vixerit. Prorsus confirmo, audeo dicere, Credidi, propter quod locutus sum: non potest male mori, qui bene vixerit. Jam tu dicis tibi: Non multi justi naufragio perierunt? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos gladius peremit hostilis? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos latrones occiderunt? Non multos justo
Abbreviated transcription (Latin):
didicimꝰ litteras. Non enĩ parentes nr̃i quando nos in
scola mittebant hoc nobis dicebant. Discite luteras.
ut habeatis unde legere codices dñicos. Nec ipsi xp̃ia
mo. Qid̃ enĩ: modo pecus sum:. Quid: dico ut sis ho
mo. ut sis eminens int̾ homines. Unde & illud ꝓuer¬
biũ. Quantũ habebis. tantus eris. ut habeas quantũ
cȩteri. aut quantũ pauci. aut plus quã cęteri. aut pliᷤᷤ
quã pauci. habeas inde honorẽ. habeas inde dignitatẽ.
& ubi erunt ista om̃a cũ mors uenerit: Quomͦ stimu¬
lat: Iuomͦ metus iste interpellat. Quomͦ nomen ip¬
sũ a me cõmemoratũ omniũ corda percussit: Quo
timorẽ ur̃m teste gemitu declarastis. Audiui. Audi
ra est. Timeã. ñ timeã uenire habet. Sero. etto.
uentura est. Si timeas. ñ efficies ut ñ sit qđ times.
re. Peccare time. quia si amaueris peccare. in aliã
mortẽ irrues. quo posses n᷑ uenire. si ñ amares pec¬

Expanded text:
didicimus litteras. Non enim parentes nostri, quando nos in didicimus litteras. Non enim parentes nostri, quando nos in scholam mittebant, hoc nobis dicebant: Discite litteras, ut habeatis unde legere possitis codices dominicos. Nec ipsi Christmo. Quid enim? modo pecus sum? Quod dico, ut sis homo, hoc est, ut sis eminens inter homines. Unde et illud proverbium: Quantum habebis, tantus eris. Ut habeas quantum caeteri, aut quantum pauci; aut plus quam caeteri, aut plus quam pauci; habeas inde honorem, habeas inde dignitatem. Et ubi erunt ista omnia, cum mors venerit? Quomodo stimulat, quomodo metus iste interpellat? Quomodo nomen ipsum a me commemoratum omnium corda percussit? Quomodo timorem vestrum teste gemitu declarastis? Audivi, audivra est: timeam, non timeam, venire habet; sero, cito, ventura est. Si timeas, non efficies ut non sit quod timere. Peccare time, quia si amaveris peccata, in aliam mortem irrues; quo posses non venire, si non amares pec
Abbreviated transcription (Latin):
pectus. & cędamus nos. & corrigamur a nob̾. ne ille
nos postea cedat. qui magister ẽ. Diximus enĩ qiđ̃
hic discatur. quare discatur. Quare isti in scola.
& uapulasti. & a parentibus ductus. & fugitans que¬
sitꝰ. & inuentus atractus es. & adductus extentꝰ es:
Quare uapulasti  Quare tanta mala in pueritia
ꝑtulisti: Ut disceres. Quid disceres: Litteras. Quare :
Ut haberet᷑ pecunia. aut ut cõpararetur honor ⁊
teneat᷑ sublimitas dignitatis: Uide quia periturꝰ
ꝓpterꝰ periturã rẽ. Peritura rẽ cũ tanto labore di¬
dicisti in tantis pęnis. & amabat qͥ te ad poenas
trahebat. Ipse qui te amabat. ipse te ad poenas
trahebat. ut uapulares. Amando faciebat ut di¬
sceres. Quid : literas. Bonũ sunt luterȩ. Noui. dicturꝰ s
mͥ. Quare uos epiꝰ ñ litteras legistis: Quare ñ diuinas scrip¬
turas in ipsa litturatura tractastis. Ita uͦ. sed ad hoc ñ¬

Expanded text:
pectus, et caedamus nos, et corrigamur a nobis, ne ille pectus, et caedamus nos, et corrigamur a nobis, ne ille postea nos caedat, qui magister est. Diximus enim quid hic discatur: jam quare discatur. CAPUT XI. 12.quare vapulasti, et a parentibus ductus, et fugitans quaesitus, et inventus attractus es, et adductus extensus es? Quare vapulasti? quare tanta mala in pueritia pertulisti? Ut disceres. Quid disceres? Litteras. Quare? Ut haberetur pecunia, aut ut compararetur honor, et teneretur sublimitas dignitatis. Vide quia periturus, propter perituram rem, perituram rem cum tanto labore didicisti in tantis poenis, et amabat te qui te ad poenas trahebat: ipse qui te amabat, ipse te ad poenas trahebat; ut vapulares, amando faciebat; ut disceres, quid? Litteras. Bonae sunt litterae? Bonae. Novi, dicturus es mihi: quare et vos, episcopi, litteras legistis; quare nunc divinas Scripturas in ipsa litteratura tractatis. Ita vero: sed non ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nebas. & quando uiuebas. qr ñ uidebas qđ habebas
De dõ quid tͥ dicitur. Ecce hoc tͥ dicit ipsa sapientia.
amate illã tamquã pecuniã. Indignũ est. inuiriosũ
ẽ. ut sapientia pecuniȩ cõparetur. sed amor amori
cõparatur. Uideo eniꝰ hic uos sic amare pecuniã. u¬
bente amore pecuniȩ. Labores suscipiatis. ieiunia to¬
leretis. mare transeatis. uentis & fluctibus uos cõmit¬
tatis. Habeo unde eligã qđ ametis. sed ñ habeo qđ ad¬
dã ad amorẽ qͦ amatis. Sic amate. plus nolo me a¬
mari ait ds̃. Impbis loquor. auaris loquor. Pecuni¬
am diligitis. tantũ me diligite. Certe meliorꝰ sũ in¬
cõparabiliter. Nolo a uobis ampliorẽ amorẽ. Quan¬
tũ diligitis pecuniã. tantũ me amate. Crubescamꝰ
saltẽ c̃fiteamur. & pectora tundamꝰ. ñ ut suꝑ pecca¬
ta nr̃a pauimentũ solidemus. Na̾ qui tundit pectꝰ
& non corrigit᷑. solidat peccata. ñ tollit. Tundamꝰ

Expanded text:
nebas et quando vivebas; quia non videbas quod habebas. 11. nebas et quando vivebas; quia non videbas quod habebas. 11. De Deo quid tibi dicitur? Ecce hoc tibi dicit ipsa Sapientia: Ama illum tanquam pecuniam . Indignum est, injuriosum est, ut sapientia pecuniae comparetur: sed amor amori comparatur. Video enim hic vos sic amare pecuniam, ut jubente amore pecuniae labores suscipiatis, jejunia toleretis, mare transeatis, ventis et fluctibus vos committatis. Habeo unde eligam quod ametis, sed non habeo quod addam ad amorem quo amatis. Sic me amate, plus nolo me amari, ait Deus. Improbis loquor, avaris loquor: Pecuniam diligitis, tantum me diligite. Certe melior sum incomparabiliter: nolo a vobis ampliorem amorem; quantum diligitis pecuniam, tantum me amate. Erubescamus saltem, confiteamur, et pectora tundamus, non ut super peccata nostra pavimentum solidemus. Nam qui tundit pectus et non corrigitur, solidat peccata, non tollit. Tundamus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ pecuniã & dm̃ tuũ. Pulchior est iste sol. quã pe¬
cunia tua. & tam̃ sol iste non ẽ ds̃ tuus. Porro si pul¬
chior lux ista quã pecunia tua. quantũ est pulchri¬
orꝰ qui fecit hanc lucẽ.: An forte cõparare us pecuniã
luci : Ecce occidit sol. ostende mͥ pecuniã tua. Nitet.¬
& nocte subtraho lucernã. Certe diues es. ostende mͥ
diuitias tuas. Iã si lumine priueris. iã si ñ habeas.
unde qđ habes uideas: ubi sunt diuttiȩ tuȩ : Et sic
Etam̃ horrenda ꝓfunditas auaritię. ñ patet ocu¬
lus. & scatet animus. Uidimus & cecos auaros. Pi¬
cat᷑ mͥ. unde auari sunt ceci. qui ñ uident. Qđ
habet: nec habet. & tam̃ auarꝰ est cȩcus. Quare : ala
credit se habere. auarus ẽ. fides eũ facit diuitem.
Credendo diues ẽ. ñ uidendo. Quanto melius fidẽ
cuniã o cece. quã nũquã uidebis. caecus possides. cae¬
cus moriturꝰ es. quod possides hic relicturꝰ es. Non te¬

Expanded text:
inter pecuniam tuam et Deum tuum. Pulchrior est iste sol quam peinter pecuniam tuam et Deum tuum. Pulchrior est iste sol quam pecunia tua, et tamen sol iste non est Deus tuus Porro si pulchrior est lux ista quam pecunia tua. quantum est pulchrior qui fecit hanc lucem? An forte comparare vis pecuniam tuam luci? Ecce occidit sol; ostende mihi pecuniam tuam. Nitet, et nocte subtraho lucernam; ecce dives es, ostende mihi divitias tuas. Jam si lumine priveris, jam si non habeas unde quod habes videas, ubi sunt divitiae tuae? Ctamen horrenda profunditas avaritiae non patet oculis, et scatet animis. Vidimus et caecos avaros: dicatur mihi unde avari sunt caeci, qui non vident. Quod habet nec habet, et tamen avarus est caecus. Quare? Quia credit se habere, avarus est. Fides eum facit divitem: credendo dives est, non videndo. Quanto melius fidem cuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides hic relicturus es. Non te
Abbreviated transcription (Latin):
n olo. ĩmo uolo sed ñ possum disiungere te ab auri¬
bus aliorũ. Alios ãmoneã. ad quorũ aures ambis.
quorũ aures penetrare moliris. ad quorũ corda
per aures intrare disponis. O qui accipis ũbũ sanũ
in domo disciplinȩ sepi aures tuas spinis. Corrũ¬
punt mores bonos colloquia mala. Sepi aures tuas.
erit ñ solum repellatur. sed etiã compungat᷑. Repel
quo gratis intrauimus. Non ħ didicimꝰ sub illo magistro.
cuiꝰ cathedra in cȩlo est. Noli mͥ ista dicere. aut noli ad
me. accedere. Hoc est enĩ. sepi aures tuas spinis. Conuer¬
tã me ad illũ. Auarus es. pecuniã amas. ꝑeatꝰ tu ẽẽ
uis. dm̃ tuũ ama. Pecunia te ñ facit beatu᷑. tu eã faciꝰ
ornatã. ñ illa te beatũ. Sed quia multũ anias pecuni¬
am & uideo. quia ꝑgis qͦ uisserit cupiditas: piger ꝑge
qͦ uibet caritas. Respice. & uide quia multũ intersit

Expanded text:
Nolo, imo volo, sed non possum, disjungere te ab auriNolo, imo volo, sed non possum, disjungere te ab auribus aliorum. Alios admoneam, ad quorum aures ambis, quorum aures penetrare moliris, ad quorum corda per aures intrare disponis. O qui accipis verbum sanum in domo disciplinae, Sepi aures tuas spinis . Corrumpunt bonos mores colloquia mala: sepi aures tuas serit, non solum repellatur, sed etiam compungatur. Repelquam gratis intravimus; non hoc didicimus sub illo magistro cujus cathedra in coelo est. Noli mihi ista dicere, aut noli ad me accedere. Hoc est enim, Sepi aures tuas spinis. 10. Convertam me ad illum. Avarus es, pecuniam amas: beatus esse vis? Deum tuum ama. Pecunia te non facit beatum: tu eam facis ornatam, non illa te beatum. Sed quia multum amas pecuniam, et video quia pergis quo jusserit cupiditas; piger, perge quo jubet charitas: respice, et vide quantum intersit
Abbreviated transcription (Latin):
ubus uocibꝰ .&. dicis. Et quid seruo filiis meis Epͥm
uii oppono. filios suos mͥ reponit. Ita uero magna ui¬
stitia est ut habeat unde luxuriet᷑ filius tuus. egeat
dñs ds̃ tuus. Cum eiu᷑ uni ex minimis meis fecisti mͥ
fecisti. non legisti. ñ timiusti. Ecce quis eget. & filios tu¬
os numeras. Postremo numera filios tuos. Adde unũ¬
illũ inter illos dñm tuũ. Unũ habes. sit ille scds̾. Nu¬
Quid illi in aures insurrabis homo auare Nisi fili.
aut frater. aut pater bonũ ẽ nobis. ut cũ hic uiui¬
mus. bene sit nobis: Quantũ habebis: tantus eris.
frange lunã. fac fortunã. Ista susurras ꝑximo tuo
quȩ ñ didicisti in domo disciplinȩ. Non audisti
nulli iungereris. Corrũpunt enĩ mores bonos col¬
loquia mala. Sed ñ possũ facere ut nemini iunga¬
ris. cui mala ista quȩ ñ uis dediscere insusurres.
& non solũ nolis dedoceri. sed affectes etiã docere.

Expanded text:
libus vocibus, et dicis, Et quid servo filiis meis? Christum libus vocibus, et dicis, Et quid servo filiis meis? Christum illi oppono, filios suos mihi reponit. Ista vero magna justitia, ut habeat unde luxurietur filius tuus, egeat Dominus tuus? Cum enim uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Non legisti, nos numeras? Postremo numera filios tuos, adde unum inter illos, Dominum tuum. Unum habes, sit ille secundus; dus proximum tuum? Quid illi in aures insusurrabis, homo avare; nisi, Fili, aut frater, aut pater, bonum est nobis ut cum hic vivimus, bene sit nobis? Quantum habebis, tantus eris. Frange lunam, et fac fortunam. Ista susurrabis proximo tuo, quae non didicisti in domo disciplinae, nec audisti nulli jungereris! Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Sed non possum facere ut nemini jungaris, cui mala ista quae non vis dediscere insusurres; et non solum nolis dedoceri, sed affectes etiam docere.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. si bonũ ẽ bene optare. redde mercedẽ. Optat tibi
bene pauper. quid trepidas: Addo aliquid. in domo
discipline es. addo aliquđ. Qđ dixi: da bene optan
per esse uoluit. ut haberes pauperes quibꝰ dares:
Ua aliqiđ frĩ tuo.da aliquil ꝓximo tuo. da aliquđ
comiti tuo. Tu diues es. ille pauper est. Urta ista
uia est. siuiul ambulatis. Sed forte dicis. Ego¬
diues. ille pauperꝰ. Siniul ambulatis. an non:
Quid ẽ qđ dicis ego diues. ille pauꝑ. nisi. ego
oneratꝰ. ille leuis. Ego diues. ille pauper sarcinã tuã
cõmemoras. pondus tuũ laudas. & qđ ẽ grauius
constrinxisti ad te sarcinã tuaᷤ. Ideo n potes porꝰ¬
rigere manum. Onera te. liga te. Zid̃ te iactas.
auid te laudas : Solue uincula tua. minue de sar¬
cina tua. da comuiti. & illũ adiuuas. & te releuas.
Inter has uoces laudantis sarcinã tuã. adhuc xp̃s
petit. & n accipit. & offendis nomen pietatis crude¬

Expanded text:
ti. Si bonum est bene optare, redde mercedem. Optat tibi ti. Si bonum est bene optare, redde mercedem. Optat tibi bene pauper, quid trepidas? Addo aliquid: In domo disciplinae es. Addo aliquid his quae dixi, Da bene optantper esse voluit, ut haberes pauperes quibus dares. Da aliquid fratri tuo, da aliquid proximo tuo, da aliquid comiti tuo. Tu dives es, ille pauper est. Vita ista via est, simul ambulatis. dives, ille pauper est. Simul ambulatis, annon? Quid est quod dicis, Ego dives, ille pauper; nisi, Ego oneratus, ille levis? Ego dives, ille pauper. Sarcinam tuam commemoras, pondus tuum laudas. Et quod gravius est, constrinxisti ad te sarcinam tuam: ideo non potes porrigere manum. Onerate, ligate, quid te jactas? quid te laudas? Solve vincula tua, minue de sarcina tua. Da comiti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter has voces tuas laudantes sarcinam tuam, adhuc Christus petit, et non accipit: et obtendis nomen pietatis crude