comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trari. Nunqͥd eñ credi decet: dño tt̃ pͥmũ celestia
patuisse secreta : fides ht̃ catholica: ñ mninꝰ tempore.
qͦ cũ hominib conu̾satꝰ. ẽ. quã pͦ & antea in suu
patris dei filiũ mansisse. & sedẽ tenuisse cȩlestem
Aut credendũ. ẽ. ã tricesimo etatis anno. qͥndo bap-
menbra sumꝰ: sunt hȩc celebrata mysteria. Qͥa eñi
nob̾ dñs sacroscõ sui corꝑis intinctu baptismi laua¬
chrũ dedicauit: nob̃ qͦ pͦ acceptũ baptisma cȩli ad
grua multũ distantia: qͥa pͥmus adã ab ĩmundo
sp̃u deceptus ꝑserpentẽ. gaudia regni celestis ami
dem regni limina reserauit: flãmamq uibrantẽ
qͣ ingressũ paradisi. expulso adam pͥmũ cherub
custos int̾clusit. scds adã ꝑ aquã lauachri renas¬
centis. extingui debere monstrauit: ut unde ille
cum sua coniuge ab hoste uictus exiit: ibi iste cũ
scõrum ȩccłia sponsa uidelicet sua de hoste uictor
rediret. Bene aut̃ sp̃e reconciliator in columba

Expanded text:
trari. Nunquid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta? fides habet catholica non minus tempore quo cum hominibus conversatus est, quam post, et antea, in sinu Patris Dei Filium mansisse, et sedem tenuisse coelestem. Aut credendum est a tricesimo aetatis anno, quando baptmembra sumus, sunt haec celebrata mysteria; quia enim nobis Dominus sacrosancti sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli adigrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem gaudia regni coelestis amissdem regni lumina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi, expulso Adam primo, cherub custos interclusit, secundus Adam per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit. Ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, illuc iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret. Bene autem Spiritus reconciliator in columba,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ingalileã: & fama exĩt ꝑ uniu̾sam regionẽ de io
Uñ intelligt᷑ hos trrs euangłistas ioħi non euangłis
contraria narrasse ⁊ s p̃t̾misifse pͥmũ dñi aduentũ
ingalileam. postea qͣm baptitatꝰ. ẽ. qͥndo illic aquan
conu̾tit in uinum. Tc̃ enĩ non dũ erat traditꝰ ioħes¬

Expanded text:
am et fama exiit peruniuersam regionem de illo. unde intellegitur hos tres euangelistas non Iohanni euangelistae contraria narrasse, sed praetermisisse primum domini aduentum in Galilaeam, posteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus Io
Abbreviated transcription (Latin):
qi in ea significat᷑ hȩc uita laboriosa. cui opꝰ.ẽ. conti
nentia: ut ab ipsius mundi amicitia ieuinet᷑: Alit̾
Ieiunauit dñs. cum temptaret᷑ ante mortẽ cibo ad¬
huc indigens: manducauit aut̃ & bibit cũ glorifica¬
tur post resurrectionẽ iam cibo ñ indigens. Hic eñi
ostendebat inse nrm laborẽ. illic aut̃ in nob suã
consolationẽ: qͣdragenis dieb utrũꝙ definiens.
Qͥa numerus ipse hoc.ẽ. quadiragenariꝰ huiꝰ scłi
significare uidet᷑ excursus: obseruandꝰ in his qui
ex quatuor partib mundi uocant᷑ ꝑ grãm ad
eũ. qͥ non uenit legẽ soluere s adimplere. Decẽ
nãq p̃cepta st̃ legis. iam grã xp̃i diffusa ꝑmun¬

Expanded text:
quia in ea significatur haec uita laquia in ea significatur haec uita lanentia, ut ab ipsius mundi amicitia jejunetur. Aliter: jejunavit Dominus, cum tentaretur ante mortem cibo adhuc indigens. Manducavit autem et bibit cum glorificatur, post resurrectionem jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se nostrum laborem, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens, quia numerus ipse, hoc est, quadragenarius, hujus saeculi significare videtur excursus, observandus in his qui ex quatuor partibus mundi vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimplere. Decem namque praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c mali ĩc agit᷑ in desertum: s uoluntate sui sp̃c
boni. locũ certaminis qͦ ailuersariũ sternat. de uic¬
toria certus ingredit᷑. Ubi nob parit̾ ordinẽ recte con-¬
uersandi p̃monstrat: ut post acceptã uidelicet in
menteq scłm deserentes. qͣsi manna deserti. sola
tt̾nȩ uitȩ gaudia discamꝰ esurire.
Ex cum ieuinasset qͥdraginta dieb & qͣdragin¬
ta noctib: postea esuriit. Quadragesime ieiunium
ht̃ auctoritatẽ. & inueterib libris ex ieiunio moy¬
si & helys. & in euangłio: quia totidẽ dieb dñs ie¬
iunauit̾ demonstrans ȩuangeliũ ñ dissentire ã le¬
ge. & ꝓpłns. In ꝑsona qͥppe moysi lex: in ꝑsona he¬
lye ꝓpħs accipiunt᷑. Int̾ quos in monte głosus ap¬
paruit: ut euidentiꝰ emineret. qͦd de illo dicit apłs.
Testimoniũ habens ã lege: & ꝓpħis. Inqͥ aut̃ parte
anni. congruentiꝰ obseruatio qͦdragesime consti¬
tueret᷑. nͥ confinis atq contigua dñice passionis:

Expanded text:
s mali Jesus agebatur in desertum, sed voluntate sui Spiritus boni locum certaminis quo adversarium sternat de victoria certus ingreditur. Ubi nobis pariter ordinem recte conversandi praemonstrat, ut post acceptam videlicet in menteque saeculum deserentes, quasi manna deserti, sola aeternae vitae gaudia discamus esurire. Et cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus postea esuriit. Quadragesimae jejunium habet auctoritatem et iu ueteribus libris et ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ẽ. inuiam gentiũ ne abieritis: & inciuitatẽ
samaritanos ne intraueritis: qͦd ꝑsecutionẽ
timere ñ debeant. & debeant declinare. Qd qͥdt̃
uidemꝰ in pͥncipio fecisse credentes: qͣndo orta
icrosoluns ꝑsccationt disꝑsi sunt inuniu̾ sam iu¬
deam: ut tribulationis occasio fieret euanglii se¬
minariũ. Am̃ dico uob̾: ñ consũmabitis ciuitates
maotiꝰ i srł donet ueniat filiꝰ hominis. Prȩdicit enĩ qͦd

Expanded text:
tium ne abieritis, et in civitatem Samaritanorum ne intraveritis . Quod persecutionem timere non debeant, et debeant declinare. Quod quidem vidimus in principio fecisse credentes, quando orta Hierosolymis persecutione dispersi sunt in tota Judaea, ut tribulationis occasio fieret Evangelii seminarium. Amen dico vobis, non consummabitis civitates Israel, donec veniat Filius hominis. Praedicit
Abbreviated transcription (Latin):
da decernitur: ut mutandi hospicũ necessitudi¬
nisq uiolande causa ñ suppetat.xxx.iiii.¬
Ntrantes aut̃ indomiũ: salutate eam dicentes. Pax
huic domui. Et si qͥdẽ fueric. domꝰ digna: ueniet
pax ur̃a suꝑ cam. Si aut̃ ñ fuerit digna: pax uiã ad
uos reuercet᷑. Occulte salitationẽ hebraici acsyri
ne aue. hoc hebraito syriacoꝙ sermone appellã¬
p̃cpit: tale. c̃. Intro euntes indomĩ. pacem inp̃camm
hospt: &e qͣntũ inuob̾. ẽ. discordis bella sedate. Si
aute orta fuerit contradictiõ. uos mercedẽ habebitis
ar oblata pace: illi bellũ quod habere uoluerint pos¬
sebunt. Paxenim quȩ ab ore p̃dicatoris offertur.
aut reqͥelcit in cdomo sim ea fuerit filiꝰ pacis. aut ad
cundt̃ p̃dicatorẽ rcu̾titur: qͥa aut erit qͥsq p̃destina¬
tus aduitã. & celestȩ uerbũ sequit᷑ qͦd audit: aut si
nillus audire uoluerit. ipse p̃dicator sine fructu
sui operis reconpensatur. merces.lxxxu.¬

Expanded text:
da decernitur, ut mutandi hospitii necessitudida decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Intrantes autem in domum, salutateem fuerit domus illa digna, veniet pax nostra super eam: sin autem non 60 fuerit digna, pax vestra ad vos revertetur. Occulte salutationem Hebraei ac Syri ne, ave, hoc Hebraico Syroque sermone appellapraecipit tale est: Introeuntes in domum, pacem imprecamini hospiti, et quantum in vobis est, discordiae bella sedate. Si autem orta fuerit contradictio, vos mercedem habebitis de oblata pace; illi bellum, quod habere voluerunt, possidebunt. Pax enim, quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad umdem praedicatorem revertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit, aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu sui operis recompensatur. Ecce au
Abbreviated transcription (Latin):
N quãcumq ciuitatem aut castellũ intraueritis. in¬
terrogate quis mnea dignꝰ sit . & ibi manete donec¬
eix. exeatis. Suꝑordinatione ep̃i & diaconi: paulus loqͥtur
Oportet aut̃ & testimonium eos habere bonũ: abhis
qͥ foris sunt. Apłi nouã introeuntes urbẽ: scire ñ po¬
terant quis qͦus ẽĩt. Eigo hospes fama eligendꝰ. ẽ. popł
& iudicio uicinoꝵ: ne p̃dicationis dignitas. suscipien¬
tis infamia de turpetur. Cũ uniuersis ciebeant p̃di¬
care. hospes unꝰ eligitur: ñ magnũ tribuens bencfi¬
cium ei qui apud se mansurus. ẽ. s accipiens. hoc
eñ dr̃ quis in ea dignꝰ. ẽ: ut magis se nouerit accipe¬
nb̾. giãm quã dare. Qcd aut̃ dicit & ibi manete conce
exeatis: dat constantiȩ generale mandatũ. ut hol¬
pitalis necessitudinis iura custodiant: Alienum
ã p̃dicatore regni celestis astruens. cursitare ꝑdomd̾
& inuiolabilis hospicii iura mutare. Nec otiose
scdm matheum domꝰ quã ingrediartur apłi legen¬

Expanded text:
averitis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete donec exeatis. Super ordinatione episcopi et diaconi Paulus loquitur: Oportet autem et testimonium eos habere bonum ab his qui foris sunt. Apostoli novam introeuntes urbem scire non poterant quis, qualis esset; ergo hospes legendus est populi, et judicio vicinorum, ne praedicationis dignitas suscipientis infamia deturpetur. Cum universis debeant praedicare, hospes unus eligitur, non magnum tribuens beneficium ei qui apud se mansurus est, sed accipiens. Hoc enim dicitur: Quis in ea dignus est, ut magis se noverit accipere gratiam quam dare. Quod autem dicit: Et ibi manete, donec exeatis, dat constantiae gererale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatione regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura amittere. Nec otiose secundum Matthaeum domus quam ingrediantur apostoli, legen
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm inmortẽ: & pat̾ filiũ. Et in surgent filis inpa¬
rentes: & morte eos afficient. Et eritis odio om̃ib:
ꝓpt̾ nom̃ meũ. Hoc in ꝑsecutionib fieri crebro ui¬
demꝰ. Nec ullus. ẽ. int̾ eos fidus affectus: quoꝵ di¬
uersa. ẽ. fides. Minorẽ tam̃ dolorẽ mala ĩgert̃: qͥ
ab extraneis inferunt᷑. Plus uͦ innob̃ ea torm̃ta
scuiunt. q ab illis patimur de quoꝵ mentib
p̃imnebamꝰ: qͥa cum dampno corporis. mala nosciu

Expanded text:
fratrem in mortem, et pater filium, et insurgent filii in parentes, et morte eos afficient, et eritis odio omnibus propter nomen meum. Hoc in persecutionibus fieri crebro videmus, nec ullus est inter eos fidus affectus quorum diversa est fides: minorem tamen dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur: plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos
Abbreviated transcription (Latin):
uitates isrł: quã resurrectio dñi fuerit ꝑpetrata:
c in tot̾o orbeterrarũ. p̃dicandi ȩuangłium po¬
Ienꝵ. testas concessa. Spiritaliter autẽ possumꝰ dicere.
cũ ꝑsecuti uos fuerint in una ciuitate. hoc. ẽ. in
unoscripturarũ libro. uł testimonio. nos fugia¬
mꝰ acdalias ciuitates. id. ẽ. ad alia uolumina.
Et qͣm uis contentiosus fuerit ꝑsecutor: ante p̾si¬
diũ saluatoris adueniet. qͣm aduersariis uictoria
concedatur.
on.ẽ. discipłs suꝑ magistrũ: nec seruus suꝑ
dñn suũ. Sufficit discipło: ut sit sic̃ magister
ciꝰ. & scmius sit̃ añs ciꝰ. Ac si diceret. Q ego magis¬
ter &e dñs patior: uos discipłi & serui ne dedigne.¬
mini pati. Si magister qͥutiq qͣsi ds̃ potui. s no¬
lui meas ultisci in urias. immo malui meos inlec¬
tatores patiendo reddere mitiores: eandẽ necesse
ẽ. uos discipłi qͥ puri homines estis regulam per.¬
fectionis sequamini.
Si patrẽ familias beelrebub uocauerunt: qͣn¬

Expanded text:
am resurrectio Domini fuerit perpetrata, et in toto orbe terrarum praedicandi Evangelium potestas concessa. Spiritaliter autem possumus dicere: Cum persecuti vos fuerint in una civitate, id est, in uno Scripturarum libro, vel testimonio nos fugiamus ad alias civitates, id est, ad alia volumina, et quamvis contentiosus fuerit persecutor, ante praesidium Salvatoris adveniet, quam adversariis victoria concedatur. Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum. Sufficit discipulo ut sit sicut magist dominus ejus. Ac si diceret: Quod ego magister et Dominus patior, vos discipuli et servi ne indignemini pati. Si magister, qui utique quasi Deus potui, sed nolui meas ultum ire injurias, imo malui meos insectatores reddere patiendo mitiores, eamdem necesse est vos discipuli, qui puri homines estis, regulam perfectionis sequamini. Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit sic̃ magister eiꝰ. & seruus sic̃ dñs eiꝰ. Nã se
patrẽ familias appellat: cui celestiũ & terrestriũ
& infernoꝵ familie genu flectunt: quẽ ꝑfidia
nideorũ in beelz ebub pͥncipe demoniorũ eiecis¬
se demonia blasphemauit. Ac ido ñ mirum:
si domesticos eiꝰ quib regnũ celoꝵ ipse ꝓmisit.
eodẽ instinctu malitiȩ calũpnient᷑. Notandũ
autẽ qͦd beclrebub idolũ. ẽ. accaron: qͦd uocat᷑
dr̃ ꝓpt̾ immunditiã quȩ exterminat olei suauita¬

Expanded text:
ut sit sicut magister ejus, et servus sicut dominus ejus. Nam se patremfamilias appellat, cui coelestium, et terrestrium, et infernorum familiae genuflectunt, quem perfidia Judaeorum in Beelzebub principe daemoniorum, ejecisse daemonia blasphemavit: non mirum, si domesticos ejus, quibus regnum coelorum ipse promisit, eodem instinctu malitiae calumnientur. Notandum eos. Beelzebub, idolum est Acaron, quod vocatur dicitur, propter immunditiam, quae exterminat suavita
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consensu. Et rursũ. homo pacis meȩ in qͦ sꝑa¬
bam. qui edebat panes meos: ampliauit adu̾sum
me supplantationẽ. Ac si de traditore suo: aꝑtis
uotib dicat. Transgressionẽ eiꝰ tanto grauiꝰ ꝑtuli:
qͥnto hanc ab eo qͥ m̃s eẽ. uidebat᷑ sensi. Om̃s ergo
acti qͥa sũmi capitis m̃bra st̃ caput qͦ suũ in pas¬
sionib sequunt᷑: ut ipsos adu̾sarios insua mor¬
te sentiant. de qͦrũ uita p̃sumebant : Et tanto eis
ciescat mertes oꝑis: qͣnto eis uirtutis lucrũ ꝓficit.
xaliene dãpno caritatis. Et eritis inqͥt odio õib
di. ͥ aut ꝑseuerauerit usq infinẽ: hic saluus e¬
rit. Precepto enim legis: cauda hostiȩ in sacrificio
uibet᷑ offerri. In cauila qͥppe: finis. ẽ. corporis. Et
ille bene immolat: qͥ sacͥsiciũ boni oꝑis. usq ad
finẽ debite ꝑducit actionis. Docet gͦ dñs in hac
ꝑseuerandi sententia uirtutẽ longammitaͣs &
patientie: qͥa ñ cepisse uł facere. s ꝑficere uirtu¬

Expanded text:
rursum: Homo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi, quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant, de quorum vita praesumebant: et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. Et eritis, inquit, odio omnDei. Qui autem perseveraverit usque ad finem, hic salvus erit. Praecepto enim legis cauda hostiae in sacrificio jubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Docet ergo Dominus in hac perseverandi sententia virtutem longanimitatis, et patientiae; quod non coepisse, vel facere, sed perficere virtu
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt increm̃tum. Iuxta tropologiam uͭ p̃cipit᷑ nob̾ qͥ
xxp̃i censemur nomine. ne in uia gentiũ & hereticoꝵ
ambulemꝰ errore: ut quaꝵ religio separata. ẽ. sepa¬
retur & uita. Immo magis satagamꝰ: ut qͥcũq nr̃m
id.ẽ. fideliũ. graui delicto ab ȩccł̃iȩ domicilio recelle¬
rint: ꝑpenitentiȩ lamentũ iterũ ad ipsã redeant.
Euntes p̃dicate dicentes. lxxx.ii.¬
quia appropinqͦuit regnũ cȩloꝵ. Apppinquare dr̃
regnũ cȩlorũ: ꝑcollatam nob fidẽ inuisibilis crea¬
toris. ñ aliqͦ motione elem̃toꝵ. Qa enim pectanti ho¬
mini dictũ. ẽ. terra es & interrã ibis: hoc gͦ qͥsq. ẽ.
qͦd diligit. E contra iustus celũ. ẽ: qͥdm̃ inse por¬
tat. & celestia diligit. Deus qͥppe qͥ incircũ scriptꝰ
& mlocabilis. & ubiq p̃sens uirtute ñ corpore. ẽ:
localiter tam̃ in suis ambulat sc̃is sic̃ iple dicit. In¬

Expanded text:
esset incrementum Juxta tropologiam vero praecipitur nobis, qui esset incrementum Juxta tropologiam vero praecipitur nobis, qui Christi censemur nomine, ne in via gentium et haereticorum ambulemus errore, ut quorum religio separata sit, separetur et vita. Imo magis satagamus ut quicunque nostrum, id est fidelium, gravi delicto ab Ecclesiae domicilio recesserint, per poenitentiae lamentum iterum ad ipsam redeant. Euntes praedicate, dicentes: Quia appropinquat regnum coelorum. Appropinquare dicitur regnum coelorum, per collatam nobis fidem invisibilis creatoris, non aliqua motione elementorum. Quia enim peccanti homini dictum est: Terra es, et in terram ibis : hoc ergo quisque est quod diligitlestia diligit. Deus quippe qui incircumscriptus, et illocalis, et ubique praesens virtute, non corpore est, localiter tamen in suis ambulat sanctis, sicut dicit: In
Abbreviated transcription (Latin):
rit: audiamꝰ. In uiam gentiũ ne abieritis: & intiui-¬
tates samaritanoꝵ ne intraueritis: s ponus ite ad
oues quȩ ꝑierunt domꝰ isrł. Non.ẽ. contrariꝰ locꝰ
baptizantes eos in nomine patris & filii. & sp̃c sc̃i:
qͥa hoc ante resurrestionẽ p̃ceptũ. ẽ. & oportebat
pͥmũ aduentũ xp̃i annuntiari iudeis: ne iustam
haberent excusationẽ dicentes. ideo se dnm rriecis¬
se. quia adgentes & ad samaritanos apłos miserit:
ut scilicet pͥus ã iuidea apłoꝵ repulsa p̃dieatio tunc
nob̃ madiutoriũ fieret: cũ hanc illa ad dãpnatio¬
nis suȩ testimonium suꝑb: a reppuliss: ut dũ illa
cou̾ti uocata renueret: p̃dicatores sci aduocationem
gentiũ ꝑordinẽ uenirent: qͣtinꝰ redẽptoris nr̃i p̃dica¬
tio ã ꝓpriis repulsa gentiles popłos qͣsi extraneos qͦ¬
reret: & qͦd iudȩ fiebat mnͣstimoniũ. hoc gentib gne

Expanded text:
rit, audiamus: In viam gentium ne abieritis, et in civirit, audiamus: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis. Sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel. Non est contrarius locus baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Quia hoc ante resurrectionem praeceptum est, et oportebat primum adventum Christi annuntiari Judaeis, ne justam haberent excusationem, dicentes ideo se Deum rejecisse quia ad gentes et ad Samaritanos apostolos miserit. Ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio, tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent. Quatenus Redemptoris nostri praedicatio, a prbat in testimonium, hoc gentibus gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
notati sunt aptissimi. eẽ. ad dispensandũ diuina
mysteria. Hi eni fc̃ duodecĩ filii ueri iacob: hi duo¬
detim pͥncipes pleb isrł. Hi duodecĩ fontes reꝑti in
elim: hi duodecĩ castra de ramesse usq syna. Hiduo¬
decim lapides. in ueste sacerdotis: hi duodecĩ panes
ꝓpositionis. Hi duodetĩ ex ploratores. mi ssi ã moy¬
se. hi duodetim duces popłi. t̾am ingiessi. Hi
duodetĩ lapides altaris: hi auodetĩ lapides de
icrdane eleuati: hi duoditim lapi̾es in eundẽ allati.
hiduodetĩ duces salomonis: hidnodetĩ bouet sub
mare ȩneo. hi duodecim leunculi inthrono salomo¬
nis: hi duodecim stelle in corona sponse. Hi duodecĩ
fundam̃ta: hi duodecim porte ciuitatis ci. hi duo¬
decim menses anni: hi duodecĩ horȩ dici. Isti sunt
sagittȩ misse de manu potentis: in corda inimicoꝵ
regis. ꝑhos pacificus nr̃ de bellauit mundi pͥnci-¬
pem: & uasa eiꝰ diripuit. Qͥd gͦ eis tc̃ p̃cipiens dixe¬

Expanded text:
aenotati sunt aptissimi esse ad dispensandum divina aenotati sunt aptissimi esse ad dispensandum divina mysteria. Hi enim sunt duodecim filii veri Jacob ; hi duodecim principes plebis Israel ; hi duodecim fontes reperti in Elim ; hi duodecim castra de Ramesse usque Sina ; hi duodecim lapides in veste sacerdotis ; hi duodecim panes propositionis ; hi duodecim exploratores missi a Moyse ; hi duodecim duces populi terram ingressi ; hi duodecim lapides altaris ; hi duodecim lapides de Jordane elevati ; hi duodecim lapides in eumdem allati ; hi duodecim duces Salomonis ; hi duodecim boves sub mari aeneo ; hi duodecim leunculi in throno Salomonis ; hi duodecim stellae in corona sponsae ; hi duodecim fundamenta ; hi duodecim portae civitatis Dei ; hi duodecim menses anni ; hi duodecim horae diei; isti sunt sagittae missae de manu potentis in corda inimicorum regis . Per hos Pacificus noster debellavit mundi principem, et vasa ejus diripuit. Quid ergo eis tunc praecipiens dixe
Abbreviated transcription (Latin):
madinꝰ. ditionis patrasse flagitiũ. Qui ñ ꝑimprudentiam:
s ꝑ ꝓuidentiam int̾ apłos eligit᷑. Qnta em̃. ẽ. ucritas:
quã nec aduersarius minister infirmat: Quanta
ma ralitas dñi: qui ꝑiclitari apud nos iuditiũ suũ
quã asfectũ maluit: Susceperat em̃ hominis fragili¬
tatem: & ideo nec has partes retusauit infirmitatis
humane. Holuit descri. uoluit ꝓdi ÷ uoluit ab apło
suo tradi: ut tu ã socio descrtꝰ. a socio ꝓditꝰ. modeste
feras tuũ exasse iudiciũ. ꝑisse bencficiũ. lxxxi.
Hos cluodecim misit iħc: p̃cipiens & dicens eis.¬
hił. Animaduercendum. ẽ. qͦd scͥptura euangelica & aplica
ñ solos illos duodetim appellat discipłos ei: s om̃s
qui meum credentes. magisterio tiꝰ ad regnũ celorum
erudiebantur. Ex quoꝵ multitudine clegit duode¬
cim qͦs apłos nominauit: sic̃lucas cõmemorat. Duo¬
decim gͦ discipłos. dñs iũc misit adp̃dicandũ: quia
multis figurarũ indiciis. eodẽ numero ipsi antea p̃¬

Expanded text:
itium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? Quanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusavit fragilitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, modeste feras tuum errasse judicium, perisse beneficium. II. Hos duodecim misit Jesus, praecipiens et dicens eis. Animadvertendum est quod Scriptura evangelica et apostolica non solos illos duodecim appellat discipulos ejus, sed omnes qui in eum credentes magisterio ejus ad regnum coelorum erudiebantur. Ex quorum multitudine elegit duodecim, quos apostolos nominavit, sicut Lucas commemorat. Duodecim ergo discipulos Dominus Jesus misit ad praedicandum, quia multis figurarum indiciis eodem numero ipsi antea pr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ actib eiꝰ. qͥ tenet in se leprã peccati: & induant
nouũ qͥ scđm dm̃ creatꝰ. ẽ. in iusticia & sc̃ĩtate ueri¬
tatis: qͥ nescit corruptionẽ culpe. Simplicitas co¬
lũbarum: ex sp̃c scĩ specie demonstrat᷑. Unde dicie
& apłs. Alalitia paruuli estote. Cuiꝰ species. genui¬
ne simplicitatis: in suꝑiorib admor alitatẽ int̃¬
prȩtati sumus. LxXxUII.¬

Expanded text:
se lepram peccati et induant se lepram peccati et induant novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis , qui nescit corruptionem culpae. Simplicitas columbarum expressius sancti specie demonstratur; unde dicit et Apostolus: Malitia parvuli estote , cujus species genuinae simplicitatis in superioribus ad moralitatem interpretati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
rat aures suas. ne audiat incantantes. Quer̃t̃ enim
uenena: qͥ sunt in capitib serpentiũ admedicam̃¬
ta. At ille hoc p̃sentiens: caput intͣ spiras corporis
uolutũ abdit: & unã auit̃ petie apponit: alterã cau¬
tã suã. qͦsi incutulis tempors complexã. cura pͥncipa¬
lẽ partẽ animȩ ponit. & ut ipsa illesa fiat. xp̃o ad¬
nuante qͥ. t̃. petra & subtili scripturarũ docum̃to
cam imbuente. qͦd cauda significat. nimiũ satagit.
Incantantes aut̃ sunt. qͥ uoluptates corporis ꝑsua¬
dent: & peccantes blandde lenit̾q fouent: ut uigorẽ
m̃tis in ipsis emolliant. Itẽ alia prudentia fert᷑ ser¬
pentis. Nã qͣndo squamis & putredine aclepra ag-¬
grauat᷑. in petrarũ scissurã ingredit᷑: ut ꝑforam̃ an¬
gustũ exuat se tunica ueteri. & ͦ illi nocent de po¬
nat: s̃icq sanatꝰ euacdat. hoc eñĩ ꝓprie xp̃ianors
ẽ: ut ꝑpenitentiȩ stricturã exuant ueterẽ hominẽ

Expanded text:
rat aures suas, ne audiat incantantes. Quaerunt enim rat aures suas, ne audiat incantantes. Quaerunt enim venena quae sunt in capitibus serpentum ad medicamentum: at illa, hoc praesentiens, caput intra spiras corporis volutum abdit, et unam aurem petrae apponit, alteram cautam suam quasi in circulis temporum complexam, circa principalem partem animae ponit: et ut ipsa illaesa fiat, Christo adjuvante, qui est petra, et subtili Scripturarum documento eam imbuente, quod cauda significat, nimium satagit. Incantantes autem sunt qui voluptates corporis persuadent, et peccantes blande leniterque fovent, ut vigorem mentis in ipsis emolliant. Item alia prudentia fertur serpentis, quod quando squamis et putredine ac lepra aggravatur, in petrarum scissuram ingrediatur, aut per foramen angustum, ut exuat se tunica veteri, et quae illi nocent deponat, sicque sana evadat. Hoc enim proprie Christianorum est, ut per poenitentiae stricturam exuant veterem homin
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ adpassionẽ mittunt᷑ in mundũ. Qd enĩ dicit ecce
egn: auctoritas. & fortitudo ditatis hominib. ẽ. Ego
enĩ ds̃: uos homines mitto. Qͥ eni misi ꝓphas patri¬
b u̾ris: uos iudeis att gentilib parit̾ mitto. Et no¬
tandũ qͦd uno eodĩq tempore atꝙ p̃cepto instruunt᷑:
qͦm int̾ fideles iudeos atq gentiles agant. Sic̃ oues in
medio luporũ. Contraria sunt ista sͥ animalia: ut
alia ab aliis deuorent᷑. S bonꝰ pastor lupos gregi suo
timere ñ nouit: idõq istidiscipłi ñ inp̃dã. s adgrã¬
tiã dirigunt᷑. Quatinꝰ scruantes innocentie sensũ:
malitiş morsũ ñ habeant. Qa qͥlocum p̃dicationis
suscipit: mala inferre ñ debet. s tolerare. E stote gͦ
prudentes sic̃ serpentes. & simplices sic̃ columbe.
Ut ꝑprudentiã deuitent insidias: ꝑ simplicitatẽ ñ faci¬
ant malũ. Serpentis astutia ponitur inexemplũ: qͥa
toto corpore occultat caput: & illud in qͦ. ẽ. uita ꝓtegit.

Expanded text:
n mundum. Quod enim dicit: Ecce ego, auctoritas et fortitudo Deitatis hominibus est. Ego enim Deus vos homines mitto. Qui enim misi prophetas patribus vestris, vos Judaeis atque gentilibus pariter mitto. Et notandum quod uno eodemque tempore atque praecepto instruuntur quomodo inter infideles Judaeos atque gentiles agant. Sicut oves in medio luporum. Contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis devorentur. Sed bonus pastor lupos gregi suo timere non novit. Ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur, quatenus servantes innocentiae sensum, malitiae morsum non habeant. Quia qui locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare. Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Ut per prudentiam devitent insidias, per simplicitatem non faciant, serpentis astutia ponitur in exemplum. Quia toto corpore occultat caput, et illud in quo vita est, protegit;
Abbreviated transcription (Latin):
ibi fecisse signa ꝑhibet᷑. Atq ideo cuimultũ datũ. ẽ.
multũ queret᷑ abeo: potentesq potent̾ torm̃ta patien
t᷑. Ergo sic̃ int̾ iustos diuersa retributio. ẽ: ita & int̾
petcatores diuersa supplicia sunt. lxxxui.¬
Ecce ego mitto uos: sic̃ oues inmedio lupors. Ecce
inquit ego mitto uos: hoc. c̃. ego qͥ uos p̃scuu ce elegi
de mundo. qͥ uos docui. qͥ ea quȩ uob̃ uentura stͣ
omĩa noui: qͥ etiã uob̾ laborantib condignam
mercedẽ restituã in futuro: ipse uos scłm nom̃ urm
Ecce ego ait mitco uos: sic̃ oues in medio luporũ. Qͥa
gͦ oues mox estis: uolo ut mansuetudinẽ & bumili

Expanded text:
ibi fecisse signa perhibetur. Atque ideo cui multum datum est, ibi fecisse signa perhibetur. Atque ideo cui multum datum est, multum quaeretur ab eo, potentesque potenter tormenta patieninter peccatores diversa supplicia sunt. Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. Ecce, inquit, ego mitto vos, id est, ego qui vos praescivi et elegi de mundo, qui vos docui, qui ea quae vobis ventura sunt, omnia novi, qui etiam vobis laborantibus condignam mercedem restituam in futuro, ipse vos secundum nomenEcce, ait, mitto vos sicut oves in medio luporum; quia ergo oves m
Abbreviated transcription (Latin):
suctiones curasq doctorum. ꝙͣ ꝓse tolerabant in
argum̃tum sibi uertunt humilitatis. Q ũ spͣeue¬
rint doctrinã docentiũ: sibi labores & ꝑiculate¬
diũq sollicitudinũ. ad testimoniũ dãpnationis
inflectunt. Et ipse. ẽ. puluis: qͥ ineuangłis con-¬
tẽptores ext̾gi: & a qͦ ꝑbonos auditores ȩuange¬
listarũ iubent᷑ pedes ablui: immo ꝑ ipsũ salua¬
torẽ narrantur abluti. Am̃ dico uob̾. tolera¬
bilus erit terrȩ sodomoꝵ & gomoireors in dĩs uidicii.
sꝑnebant: iudei uͦ simul & natuix & littere legẽ con¬
tempserunt: & ꝓpħarum dictis ñ credidert̃: nec
apłors p̃dicationẽ recepert̃. Notandũ qͦꝙ: q̃d sodo¬
mitȩ int̾ tot carnis aminȩq flagitia. qͥb insatiabi.¬
liter ardebant: in hospitales ꝙͦ heiechiel attestante
fuert̃. S nulli apud eos tales hospites: quales apud
tu & auditu iustꝰ erat: ñ aliqͥd tam̃ docuisse. nulla

Expanded text:
flictiones curasque doctorum, quas pro se tolerabant, in flictiones curasque doctorum, quas pro se tolerabant, in argumentum sibi vertunt humilitatis: qui vero spreverint doctrinam docentium, sibi labores et pericula, taediumque sollicitudinum ad testimonium damnationis inflectunt. Et ipse est pulvis qui in Evangelii contemptores extergi, et a quo per bonos auditores evangelistarum jubentur pedes ablui, imo per ipsum Salvatorem narrantur abluti. Amen dico vobis, tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum, in die judicii, spernebant. Judaei vero simul et naturae et litterae legem contempserunt, et prophetarum dictis non crediderunt, nec apostolorum praedicationem receperunt. Notandum quoque quod Sodomitae inter tot carnis animaeque flagitia, quibus insatiabiliter ardebant, inhospitales quoque, Ezechiel attestante , fuerunt; sed nulli apud eos tales hospites quales apud tu et auditu justus erat, non aliquid tamen docuisse, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nesurõs: exeuntes foras de domo. uł ciuitate. excu¬
ute puluerẽ de pedib ur̃is. Puluis excutit᷑ de pe¬
dib intestimoniũ laboris sui: qͦd ingressi sint ci¬
uitatẽ: & p̃dicatio apłica ad illos usq ꝑuenerit.
Siue extutitur puluis: ut nichil abeis accipiant.
ne ad uictũ qͥdẽ necessariũ. qͥ euangllum spreue¬
rino. Hoc ido iubent᷑ facere aut ad contestationẽ
laboris terreni. qu̾e ꝓillis maniter susceperant:
aut ut ostenderent usq adeo se ab ipsis nichil t̾re¬
nũ querere: ut etiã puluerẽ det̾ra eorũ ñ sibi pate¬
unt᷑ ad hertre. Aliter. Pedes discipłorũ: ipsũ opꝰ
mcrssumq p̃dicationis significant. Puluis uͦ quo
asꝑgunt᷑. terrenȩ leuitas. ẽ. cogitationis: aqͣ ipsie
tiam summi doctore s immunes. eẽ. nequeunt: tũ
pauditorib solliciti. salubrib curis incessanter
intendunt: & qͣsi ꝑitinera mundi imo uye calcaneo.
terix puluerẽ legunt. Qͥ gͦ receꝑini uerbũ: ipsi af¬

Expanded text:
te, excutite pulverem de pedibus vestris. Pulvis excutitur de pedibus, in testimonium laboris sui, quod ingressi sint civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis recne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Hoc enim jubentur facere, aut ad contestationem laboris terreni, quem pro illis inaniter susceperant, aut ut ostenderent usque adeo se ab ipsis nihil terrenum quaerere, ut etiam pulverem de terra eorum non sibi paterentur adhaerere. Aliter, pedes discipulorum ipsum opus incessumque praedicationis significant; pulvis vero, quo asperguntur, terrenae levitas est cogitationis, a qua etiam ipsi summi doctores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus solliciti salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi, imo vix calcaneo terrae pulverem legunt. Qui ergo receperint verbum, ipsi af
Abbreviated transcription (Latin):
cũ additam̃to posuit: ad distinctionẽ symonis petri.
& iude iacobi. Symon aut̃ chanancus: ã chana ui¬
co galilex cognom̃ accepit. Qc euangłista lucas cum
interp̃tatione posuit: symon zelotes. Chana qͥ ppe
zelus: chananeus dr̃ relotes. id.ẽ. emulator. Iudas
aut̃ scarioth aut ã uico in quo ortus. ẽ. aut extribu
ysachar: p̃sagum suȩ dãpnationis uocabulũ sũpsit.
Ysachar qͥppe qͦd dr̃ merces: p̃tiũ ꝓditionis insinuat.

Expanded text:
monis Petri monis Petri et Judae Jacobi. Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit, quod evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagium suae damnationis, vocabulum sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pretium prodition
Abbreviated transcription (Latin):
estusionẽ. uerus etiam ipse carnalis desid̃ii sit supplan-¬
tator: testat᷑ egesippus uicinꝰ apłorum tempoꝵ histõ¬
uiram non bibit: carnẽ nullã comedit: nunqͣm ad ton-¬
sus. ẽ. neq unctus. ẽ. unguento: neq usus. ẽ. balneo.
plum: & fixis genib ꝓpopło dep̃cabat᷑⁊ in tantũ ut
us autẽ apłs. ab euangłista luca iudas iacobi d̃r: & ali¬
bi appellatur libeus. quod interp̃tat᷑ conculus. id.ẽ. cordis
cultor. Credendũꝙ. ẽ. eũ fuisse trionimũ sic̃ symon pe¬
tius: & filii rebedei boanerges. exfirmitate & magni-¬
tudine fidei nominati sunt. Erat enim fr̃ iacobi fr̃is
dñr: ut ipse in epła sua scribit. Unde ctrã ipse frat̾
dñi uocabat᷑: attestantib ciuib ipsius qͥ de uirtutibꝰ
eus stupentes aitbant. Nonne iste. ẽ. faber filiꝰ marie
fr̃iacobi & ioseph. & iude. & symonis: Symon cha¬
naneus. & uidas scariothis: qui tradidit eũ. Et hos

Expanded text:
effusionem verus etiam ipse carnalis desiderii sit supplaneffusionem verus etiam ipse carnalis desiderii sit supplantator, testatur Hegesippus, vicinus apostolorum temporum histoceram non bibit, carnem nullam comedit, nunquam attonsus est, neque unctus est unguento, neque usus est balneo. plum, et fixis genibus pro populo deprecabatur in tantum, ut us, qui ab evangelista Luca Judas Jacobi dicitur et alibi appellatur Libbeus, quod interpretatur corculus, id est cordis cultor, credendumque est eum fuisse τριώνυμον, sicut Simon Petrus et filii Zebedaei Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est faber filius Mariae, frater Jacobi, et Joseph, et Judae, et Simonis? Simon Chananaeus, et Judas Scario
Abbreviated transcription (Latin):
sus. uł geminꝰ. Inde & grece didimꝰ appellatur.
Qa quo cet̾is diutiꝰ dubitauit: eo dñice resurre¬
tionis. ueritatẽ altius didicit. Dequo pulchre
paulinꝰ nolane antistes cetinit. Hic dubiꝰ gemi¬
it & nos hoc duce firmati. dnm̃q dm̃q trem̃tes. in¬
uer pͥmortẽ uͦ fateamur iħm. Cor̃pore uiua sue mon¬
stantẽ uulnera carnis. Matheus donatꝰ dr: uidelicit
qͥa magno dñi munere de theloneario publicano. in
clrophe iohes euangłista cognominat. fortasse qͥa uł
isac̃ alpheus eciam cleophas ÷ dictꝰ: uł ipsa maria
defuncto pꝰ natũ iacobũ alpheo. cdeophe nupsit. cui
symeonẽ filiũ genuisse eũq consobrinũ dñi existen¬
ũ. eo qͦd cleophas fr̃ fucrit iostphierosolimȩ post ia¬
iobũ rexisse ȩccłiam hystorra eccłiastica tradit: siue
hic apłs symon: seu qͥlibet alius symeon fuerit. Quia
ũ iacob meritofiliꝰ alphei id . ẽ. docti sit dognomi¬
nat᷑: ipsi testant᷑ apłi. qͥ eũ post dñi passionẽ statim

Expanded text:
inde Graece δίδυμος appellatur: quia quo caeteris diutius dubitavit, eo Dominicae resurrectionis veritatem altius didicit. De quo pulchre Paulinus, Nolae antistes, cecinit: Hic dubius gemiut et nos hoc duce firmati dominumque deumque trementes uiuere post mortem uero fateamur Iesum corpore, uiua suae monstrantem uuquia magno Domini munere de teloneario publicano in aCleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas dictus est, vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Cui Simeonem filium genuisse, eumque consobrinum Domini existentem, eo quod Cleophas frater fuerit Joseph, Hierosolymae post Jacobum rexisse Ecclesiam, historia ecclesiastica tradit: sive hic apostolus Simon, seu quilibet alius Simeon fuerit. Quod vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus ipsi testantur apostoli, qui eum pos
Abbreviated transcription (Latin):
de se. habentes uictũ & uestim̃tũ: his contenti sumꝰ.
Et in alio loco. Cõmunicet aut̃ is qͥ catecirat᷑ uerbo.
eiqͥ catecitat se in om̃ib bonis: ut quoꝵ discipłi
metent spiritalia. consortes eos fatiant carnaliũ
Una inuia: altera inpatria. Una quȩ nos in labore
sustentat: alia quȩ nos in resurrectione remunerat.
rimꝰ: ꝯt̾um scł̾m anagogen ñ licet magistris aurã
&e argentũ. & petumã quȩ inronis. ẽ. possidere. Au¬
ꝙ hereticorũ & philosophoꝵ ꝑuerseq doctrine
susciꝑe disciplinas: ñ scłi pondere p̾mi. neq dupli

Expanded text:
contenti sumus. contenti sumus. Et in alio loco: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui catechizat se in omnibus bonis. Ut quorum discipuli metant spiritalia, consortes eos faciant carnalium una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, altera quae nos in resurrectione remunerat.aeterum secundum anagogen, non licet magistris aurum et argentum, et pecuniam quae in zonis est, possidere. Auque haereticorum et philosophorum perversaeque doctrinae suscipere disci
Abbreviated transcription (Latin):
tores scłi & om̃ia ꝓnichilo ducentes. cellariũ secum
uehant. Heq duas tunicas. Induab tunicis. uide¬
tur mͥ duplex ostendere uestim̃tum: ñ qͦd in locis
scihie glaciali niue rigentib. una qͥs tunica debcat
r̃. tontentꝰ. s qͦ intunica uestim̃tum intelligamꝰ. ne
alio uestiti. aliua nob̃ futuroꝵ timore scruemꝰ. Neq
calciam̃ta. Et p̃cipit plato duas corporis sũmitates
ñ. eẽ. uelandas: nec assuttã fieri debere mollitiem ea¬
pitis. & pedũ. Cũ hȩc habuerint firmitatẽ: ꝗtera
robustiora sunt. Noq uirgã. Quidm̃ habemꝰ auxi¬
lums baculi p̃sidium cur queremꝰ: Et qͥa qͦdãmo¬
do nudos expeditos ad p̃dicandũ aplos miserat. &
dura uidebat᷑. eẽ. conditio magistrors: seueritatem
p̃cepti. sequenti sententia temperauit. dicens. Dignꝰ
c̃ opariꝰ cibo suo. Pantũ inqͥt accipite: qͣntũ in uictu
& uestitu uob necessariũ. ẽ. Inde & apłs replicat

Expanded text:
tores saeculi, et omnia pro nihilo ducentes cellarium secum tores saeculi, et omnia pro nihilo ducentes cellarium secum vehant. Neque duas tunicas: in duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum; non quod in locis Scythiae glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus; sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti aliud nobis futurorum timore servemus. Neque calceamenta: et Plato praecipit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuetam fieri debere mollitiem capitis et pedum; cum haec habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam: qui Dei habemus auxilium, baculi praesidium cur quaeremus? Et quia quodammodo nudos et expeditos ad praedicandum apostolos miserat, et dura videbatur esse conditio magistrorum, severitatem praecepti sequenti sententia temperavit, dicens: Dignus est operarius cibo suo. Tantum, inquit, accipite, quantum in victu et vestitu vobis necessarium est. Und
Abbreviated transcription (Latin):
aat. E go magister & dñs. absꝙ p̃cio hoc tribui
aob̃ & uos sinc p̃cio date. ne euangelii gra corrũ:¬
nes p̾eccuniã in zoms ur̃ĩs. Non perã inuia. ne¬
ꝙ duas tunicas: neq calciam̃ta. neq uirgam.
Ddignꝰ ẽ. eñĩ oꝑariꝰ cibo suo. Consequent᷑ hec p̃ci¬
pt uangditatorib ueritatis: qͥb ante arxerat gratis
aitpnistis giats date. Siem̃ sic p̃dicant. ut p̃cium ũ
actipiant: snꝑslua. c̃. auri. argenti nũmonumq pos¬
isio. Nam si habuissent autum & argentũ: uidetmn¬
t̃ ñ cansa hominũ salutis. s lucri causa p̃dicare. Ne¬
ꝙ es in sacculis. Qui diuitias decruncauerat. ꝓpe mo-¬
religionis. qͥ instituebant om̃ia dñi ꝓuidentia gu-¬
bernari. se ipsos oftenderent nichil cogitare de crasti.¬
no. Non perã in uia. Ex hoc p̃cepto arguit philoso¬
phol. qͥ uulgo appellant᷑. bactroperite: qͦd cont̃p.¬

Expanded text:
dicat: Ego magister et Dominus absque pretio hoc tribui dicat: Ego magister et Dominus absque pretio hoc tribui vobis, et vos sine pretio date, ne Evangelii gratia corrumris, non peram in via, neque duas tunicas, neque calceamenta, neque virgam. Dignus est enim operarius cibo suo. Consequenter haec praecipit evangelizatoribus veritatis, quibus ante dixerat: Gratis accepistis, gratis date. Si enim haec praedicent, ut pretium non accipiant, superflua est auri, argenti nummorumque possessio. Nam si habuissent aurum et argentum, viderentur non causa hominum salutis, sed lucri causa praedicare. Neque aes in sacculis: qui divitias detruncaverat propemodli, qui instituebant omnia providentia gubernari, seipsos ostenderent nihil cogitare de crastino. Non peram in via: ex hoc praecepto arguit philosophos, qui vulgo appellantur Bactroperitae, quod contemp
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd tc̃ ꝑ apłos corporaliter faciebat. Nã infir mol
curat: cũ ꝑ saccrilores suos oleo sacrato infirmai¬
tes ꝑungit in nomine dñi. simul & orationẽ ꝓtil
addm̃ fundit. ut recipiant sanitatẽ. Nec non¬
& incȩtera turba fidelium idẽ facere solet: cũ qͦsubes
ã statu boni oꝑis infirmari conspicit: & pia exorta¬
tione atq exemplo. eos ad statũ pͥstinũ reparare sa¬
tagit. Mortuos qͦ suscitat: cũ uł infideles ad fidem
conuocat: uł peccatis pł mortuos ad penitentiã &
adexercitium uirtutũ excitat. Le ꝓsos mundat: cũ
uariis errorũ maculis asꝑsos. adunitatẽ fidei. &
adpuritatẽ ueritatis. deducere ñ cessat. Demones e¬
cit: cũ ꝑ exortismi grãm. ab obseslis hominibꝰ eos
expellit: nec in illorũ m̃tib malignos sp̃c dñari¬
ꝵ. ꝑmittit. S qͥa semꝑ dona spiritalia. si meires me¬
dia sit uniliora fiunt: ad iũgitur auaritiȩ condeo¬
ano. Gratis inquit acepistis: grats date. Ac si apce

Expanded text:
tolos corporaliter faciebat. Nam infirmos curat, cum per sacerdotes suos oleo sacrato infirmantes perungit, in nomine Domini, simul et orationem pro eis ad Deum fundens ut recipiant sanitatem: nec non in caetera turba fidelium idem facere solet, cum quoslibet a statu boni operis infirmari conspicit, pia exhortatione atque exemplo eos ad statum pristinum reparare satagit. Mortuos quoque suscitat, cum vel infideles ad fidem convocat, vel peccatis mortuos ad poenitentiam et ad exercitium virtutum excitat. Leprosos mundat, cum variis errorum maculis aspersos ad unitatem fidei et ad puritatem veritatis deducere non cessat. Daemones ejicit, cum per exorcismi gratiam ab obsessis hominibus eos expellit, nec in illorum mentibus malignos spiritus dopermittit. Sed quia semper dona spiritalia, si merces media sit, viliora fiunt, adjungitur avaritiae condemnatio. Gratis, inquit, accepistis, gratis date. Ac si aperte
Abbreviated transcription (Latin):
nium: ut inde ꝑuersi sine excusatione ꝑeant: un-¬
de electi exemplũ capiunt ut uiuant. S auditis ite
terrorib. turbari poterant infirmorũ corla: atq
iło consolatio adiungit᷑. cũ ꝓtinꝰ sub infert᷑. lxxxin
Cum aut tradent uos: nolite cogitare. qͦmͦ aut qͥd

Expanded text:
nium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unnium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur: Cum autem tradent vos, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
prȩtati sumus.¬
Cauete aut̃ ab hominib. Nc̃ demonstrat.: quos
antea lupos appellauerit. Homines eñ sunt idem qͥ
& lupi: quia peccatores sunt & fragiles. s tam̃ fero¬
ces. Ptadent eñi uos in conciliis. & in synagogis sins
flagellabunt uos: & ad reges & p̃sides ducemim ꝓp
ter me intestimonium illis & gentib. Hec qͥppe ui¬
daice genti uł sola uł marima causa exitis fuerat:
qͥa post dñi saluatoris occisionẽ. nominis qͦ el p̃co¬
nes. simul & confessores. impia crudelitate uexanit.
nirꝰ. Qͦd aũt lucas dicit dnm̃ dixisse ad aplos. continge
aut̃ uob̾ intestimoniũ. & matheus in testimoniũ
illis & gentib: significat ꝑsecutionẽ nominis xp̃i
ñ solum iudeis & gentib. eorũ malitie. s etiã ipsi
apłis fieri intestimoniũ ipsoꝵ innocentie. Testimo¬
nũ uidelicet quoꝵ fit: nͥ eoꝵ qͥ aut ꝑ sequendo
mortes inferunt: aut uiuendo ñ imitant᷑: Mors
qͥppe iustoꝵ bonis in adiutoriũ. ẽ. malis inr testimo.¬

Expanded text:
pretati sumusCavete autem ab hominibus. Nunc demonstrat quos antea lupos appellaverit. Homines enim sunt iidem qui et lupi: quia peccatores sunt et fragiles, sed tamen feroces. Tradent enim vos in conciliis, et in synagogis suis flagter me, in testimonium illis et gentibus. Haec quippe Judaicae genti vel sola vel maxima causa exitii fuerat, quia post Domini Salvatoris occisionem, nominis quoque ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexavit. Quod autem Lucas dixit Dominum dixisse ad apostolos: Continget autem vobis in testimonium; et Matthaeus: In testimonium illis et gentibus, significat persecutionem nominis Christi non solum Judaeis et gentibus eorum malitiae, sed etiam ipsis apostolis fieri in testimonium ipsorum innocentiae. Testimonium videlicet quorum fit, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ assurgat. Nec debeo stultorũ oꝑum exempla consyi¬
cere: ne sua oꝑa qͣsi ex mortuis peslib credat muniz
Omĩs uͭ qͥ salutat inuia. ex occasione salutat itinctis
ñ ex studio obtinende eiusdẽ salutis. Qui igit᷑ ñ amore
ȩt̾nȩ patriȩ. s p̃miorũ ambitu. salutẽ audientib p̃di¬
cat: qͣsi in itinere salutat: quia ex ocrasione & ñ exm

Expanded text:
non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspinon assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio obtinendae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salu
Abbreviated transcription (Latin):
hos ñ deesse certissime sciar: nedũ mens eiꝰ occupat᷑
adtemporalia. minꝰ aliis ꝓuudeat ȩc̾na. Cui etiam
luca attestante ꝑuiã neminẽ salutare conceditur:
ut subquanta festinatione iter p̃dicationis ꝑgere dde¬
bcat ostendat᷑. Hȩc siqͥs euangłi uerba ꝑallegoriã
enucleatiꝰ uelit in telligi: inauro sensum scłaris sa¬
pientie: in argento rechoriti artis facundiã signifi¬
catã accipiat: inpecuma il rona inclusa. sapienti¬
am occultam. Qigit᷑ sapientiȩ uerbũ habet. s hoc
erogare porimo negligit: Qi petumã in tona li¬
gatan tenet. Unde scriptũ. ẽ. Sapientia abstoncita. &
thesaurus occultatus: quȩ ittilitas muteisq: Qͥl ñ ꝑ
petã nͥ onera sctl: Et qͥd hoc loco ꝑcalciam̃ta: nͥ mortin¬
rum opũ exempla signant᷑: Quigͥ officium p̃cications
suscipto. dignũ non.ẽ. ut onus setularium negotioꝵ
portet: ne dũ hoc eiꝰ colla depͥmit. ad p̃dicancla gliba

Expanded text:
hos non deesse certissime sciat; ne dum mens ejus occupatur hos non deesse certissime sciat; ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis praevideat aeterna. Cui etiam, Luca attestante, per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat, ostendatur. Haec si quis Evangelii verba per allegoriam enucleatius velit intelligi, in auro sensum saecularis sapientiae, in argento rhetoricae artis facundiam significatam accipiat: in pecunia vero zonae inclusa sapientiam occultatam. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona ligatam tenet; unde scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultatus, quae utilitas in utrisque? Quid peram, nisi opera saeculi? et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui igitur officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia