comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo. uelli. uel uulsi. Per cello quoq
perculi. et excello. uel excelleo. extu¬
li. uel excellui. scd̃m quosdam quo¬
rum simplex non est in usu.  sallo
otiam psalli. Supina eorum que
unam habent .l.o. in tum. uertunt
ut occulo. occultum. colo. cultum:
etiam . o. in .u. uersa consuo: consultũ.
Auolo quoq uolui. uultus partici¬
paale alo uͦ tam altus. quam alitus
que uͦ duplicant .l. per sum. faciiit
ut fallo. falsum. pello. pulsum. uel¬
lo. uulsum. perrello. perculsum.
excello. excelsum. Inmo. si uocalis lõ¬
ga antecedat. o. in.psi. uertunt.
ut. promo. prompsi. Supina uͦ fa¬
ciunt. si. in tum. dempsi. demptũ.
alia uͦ per. ui. diuisas. faciunt. ut
quia.m. aute .t. non inuenttur.
sine. p. ⁊ promo. pressi. pressum. In
no. o. uel .g. autecedentib. per .ui.
duuisas. faciunt p̃teritum. ut po
pina faciunt subtracta .u̾. ⁊ addi
cinui. licet salustius. occano. occa¬
nui. dixit quidam. etiam. occint.

Expanded text:
lo, uelli" uel "uulsi"; "percello" quoque lo, uelli" uel "uulsi"; "percello" quoque "perculi", et "excello" uel "excelleo" "exculi" uel "excellui" secundum quosdam, quorum simplex non est in usu; "psallo" etiam "psalli". 86 Supina eorum que unam habent l, o in tum mutant, ut "occulo, occultum", "colo, cultum", o etiam in u uersa, "consulo, consultum". 87 A "uolo" quoque "uolui, uultus", participiale; "alo" uero tam "altus" quam "alitus". 88 Que uero duplicant l, per sum faciunt, ut "fallo, falsum", "pello, pulsum", "uello, uulsum", "percello, perculsum", "excello, excelsum". 89 In mo, si uocalis longa antecedat, o in psi uertunt, ut "promo, prompsi"; supina uero faciunt si in tum, "dempsi, demptum". 90 Alia uero per u-i diuisas faciunt, ut quia m ante t non inuenitur sine p, et "premo, pressi, pressum". 92 In no, o uel g antecedentibus, per u-i diuisas faciunt preteritum, ut "popina fiunt subtracta u et addita cinui" licet Salustius "occano, occanui" dixit; quidam etiam "occini",
Abbreviated transcription (Latin):
que habent. a. uel .i. penuł. causa eu¬
phonie. ut frango. fractum. paugo.
pactum. fingo. fictum. puigo. prots̃i.
different̾ causa. et omnia supina ser¬
uant simplices litteras. ingegras. ⁊̃
compositione. licet in aliis modis mu¬
intur. ut rego. rectum. pergo. perrec¬
tum. ago. actum. abigo. abactum. cõ¬
tingo. contactum. defringo. defractũ.
impiugo. impactũ. Nota quoq figo
fixi. fixum. et frigeo. frixi. Frixum.
In gor. deponentia mutant gor. inctũ.
bungor. Functum. In ho. mutant ho
in .xi. ut ueho. uexi. ⁊ xi. in ctum. ut
trax. tractum. uexi. uectum. In lo
per lui. faciunt. ut alo. alui. Extipiũ¬
tur duplicantia .l. Que si amuta
incipiant. geminant primam silla¬
bam. quamuis non semper seruant
eandem uocalem. ut pello. pepuli. fal¬
lo. fefelli. tollo. tetuli. pro quo nũc
sustuli utimur. Atulo quoq anti¬
quo. tetuli dicobatur. Cetera uero .l.
dupplicantia. o. in .i. mutant. ut uel¬

Expanded text:
que habent a uel i penultimam, causa euque habent a uel i penultimam, causa euphonie, ut "frango, fractum", "pango, pactum", "fingo, fictum", "pingo, pictum", differentie causa. 81 Et omnia supina seruant simplices litteras integras in compositione, licet in aliis modis mutentur, ut "rego, rectum", "pergo, perrectum", "ago, actum", "abigo, abactum", "contingo, contactum", "defringo, defractum", "impingo, impactum"; nota quoque "figo, fixi, fixum" et "frigo, frixi, frixum". 82 In gor deponentia, mutant gor in ctum, "fungor, functum". 83 In ho mutant ho in xi, ut "ueho, uexi", et xi in ctum, ut "traxi, tractum", "uexi, uectum". 84 In lo, per lui faciunt, ut "alo, alui"; excipiuntur duplicantia l, que, si a muta incipiant, geminant primam sillabam, quamuis non semper seruent eandem uocalem, ut "pello, pepuli", "fallo, fefelli", "tollo, tetuli" pro quo nunc "sustuli" utimur; a "tulo" quoque antiquo "tetuli" dicebatur. 85 Cetera uero l duplicantia, o in i mutant, ut "uel
Abbreviated transcription (Latin):
sita .e. i .i. uebtiuit. sicut sedeo. ill¬
sideo. Excipiuntur. Frango. ẜregi. A¬
go. egi. lego. legi. Quorum cõmpd¬
sita. simplicium sequititur decdina¬
tionẽ. confringo. confregi. exigo. exegi.
cogo.coegi. ꝑlego. ꝑ legi. relego. rolegi.
quod differentio causa non mutant
le. iii li. colligo. collegi. Que uero sĩ¬
plicium mutant significationem eo¬
rum non sequuntur declinationem.
ut ianxi. an negligo. neglexi. intell¬
mutant. ut exigo. Pango quoq ꝓ in
pingo. pegi. et ex eo impingo. impegi.
Simplex tamen pango etiant pepigb.
et ex eo compositum. contingo. contigi
penult̾. cors̃. et piugo pupugi. ueb
punxi. Expungo. expunxi. Repũ
go. uͦ repunxi. cum de ratioue lune
uł de computatione. klarum loquim᷑.
repupugi. oũ ostendimꝰ uicem reddi¬
tam. Supina. in si. ꝑ sum ꝓferuntur.
ut mersi. mersũ. Alia uͦ go. in.ctum.
uertunt. ut rego. roctum. ago. actũ.
pungo. puuctum. Abioiunt tam̃ .n.

Expanded text:
sita e in i uertunt sicut "sedeo, insita e in i uertunt sicut "sedeo, insideo". 74 Excipiuntur "frango, fregi", "ago, egi", "lego, legi", quorum composita simplicium sequuntur declinationem: "confringo, confregi", "exigo, exegi", "cogo, coegi", "perlego, perlegi", "relego, relegi" quod differentie causa non mutat le in li, "colligo, collegi". 75 Que uero simplicium mutant significationem, eorum non sequuntur declinationem, ut "negligo, neglexi", "intellmutant, ut "exigo". 76 "Pango" quoque pro "impingo" "pegi", et ex eo "impingo, impegi"; simplex tamen "pango" etiam "pepigi" et ex eo compositum "contingo, contigi", penultima correpta et "pungo, pupugi" uel "punxi", "expungo, expunxi". 78 "Repungo" uero, "repunxi" cum de ratione lune uel de computatione kalendarum loquimur, "repupugi" cum ostendimus uicem redditam. 79 Supina in si per sum proferuntur, ut "mersi, mersum"; alia uero go in ctum uertunt, ut "rego, rectum", "ago, actum", "pungo, punctum"; abiciunt tamen n
Abbreviated transcription (Latin):
et geminant .s. si fit penultima bre¬
uis in pret̾ito. ut fidi. fissum. scidi.
scissum. Sin producatur unam .S.
habet fudi. ẜusum. Tundo uͦ tutu¬
di. tussum. et tunsum fecit. Compo¬
sita simplicium regulam sequuntur
Cedo uero cessi. cessum. ⁊ pando. pas¬
sum. licet eodem faciant modo pati¬
or. ⁊ pateo. Dedo supinum non ht̃
in usu. Tendo quoq dentum ⁊ ten¬
sum facit. uude ostendo. ostentum.
et ostensum. Edo. es. est. anomalũ
est. antiqui tamen edo. dis. dit. pe¬
nult̾. corf. dixerunt. Supinum eiꝰ
tam esum. quam estum. A comeden¬
do enim. comesum. et comestum fit
Reperitur etiam ambesus. In .go.
autecedeute.u. si non sunt a regendo
composita . go. in si conuertunt. ut
mergo. mersi. Nam a regendo com¬
postta. licet quedam sincopam. e.
patiantur in presenti. in pret̾ito
tamen seruaut .e. aute .xi. ut por¬
go. anxi. porrigo. porrexi. corrigo
cor rext. ⁊ arrigo. que a rego compo¬

Expanded text:
et geminant s, si sit penultima breet geminant s, si sit penultima breuis in preterito, ut "fidi, fissum", "scidi, scissum"; sin producatur, unam s habet, "fudi, fusum"; "tundo" uero "tutudi, tusum" et "tunsum" fecit. 69 Composita simplicium regulam sequuntur. 70 "Cedo" uero "cessi, cessum" et "pando, passum" licet eodem faciant modo "patior" et "pateo"; "pedo" supinum non habet in usu; "tendo quoque "tentum" et "tensum" facit, unde "ostendo, ostentum" et "ostensum". 71 "Edo, es, est" anomalum est; antiqui tamen "edo, edis, edit", penultima correpta, dixerunt; supinum eius tam "esum" quam "estum" a "comedendo" enim "comesum" et "comestum" fit; reperitur etiam "ambesus". 72 In go, antecedente r, si non sunt a "regendo" composita, go in si uertunt, ut "mergo, mersi"; nam a "regendo" composita, licet quedam sincopam e patiantur in presenti, in preterito tamen seruant e ante xi, ut "porgo, anxi", "porrigo, porrexi", "corrigo, correxi" et "arrigo" que a "rego" compo
Abbreviated transcription (Latin):
nentibus in do remauent cliuido.
diuisi. unde diuisum. et cado qui
ceoidi facit. ad differentiam cadi. qd̾
est nomen. Gomposita tamen a su¬
periorib uel aliis non dupplicant᷑.
sed seruaut penultiam. ut teten¬
di. contendi. tutudi. contudi. cicidi.
concidi. cecidi. concidi. Excipiunt᷑
composita. a do. sto. disco. ⁊ posco. Cur¬
ro uero utroq modo in compositioe
reperitur. Repupugi. quoq ⁊ re¬
punxi. Supiua.que a do. das. cõ¬
poniuitur.o. ii.i. corroptam mirtãt
et assumunt. tum. ut reddo. redditũ.
condo. conditum. Ab eotamen compo¬
situm facit. absconsum. et absconlitũ.
Alia conuertunt. do. in suni. ut ludo.
lusuum. cudo. cusum. Unde cuso. cu¬
sas. scaudo. scansum. tendo. censũ.
cado. casum. ca. ta men producta. A.
enu penultima in omni supino ⁊
participio producitur. Exceptis da¬
tum. statum. satum. ratum. Et sci¬
endum quod .n. anuttentia in prete¬
rito.a. amittunt. etiam i supino.

Expanded text:
nentibus in do, remanent "diuido, nentibus in do, remanent "diuido, diuisi", unde "diuisum", et "cado", quod "cecidi" facit, ad differentiam "cadi", quod est nomen. 64 Composita tamen a superioribus uel aliis non duplicantur, sed seruant penultimam, ut "tetendi", "contendi", "tutudi", "contudi", "cecidi, concidi", "cecidi, concidi"; excipiuntur composita a "do", "sto", "disco" et "posco". 65 "Curro" uero utroque modo in compositione reperitur; "repupugi" quoque et "repunxi". 66 Supina que a "do, das" componuntur, o in i correptam mutant et assumunt tum, ut "reddo, redditum", "condo, conditum" ab eo tamen compositum facit "absconsum" et "absconditum". 67 Alia conuertunt do in sum, ut "ludo, lusum", "cudo, cusum" unde "cuso, cusas", "scando, scansum", "tendo, tensum", "cado, casum", ca tamen producta; a enim penultima in omni supino et participio producitur, exceptis "datum", "statum", "satum", "ratum". 68 Et sciendum quod n amittentia in preterito, n amittunt etiam in supino
Abbreviated transcription (Latin):
si. Cedo. uͦ cessi. et cessum. s. gemina¬
uit. Excipiunt᷑ etiam cedo. cicidi. ce¬
sum. pedo. pepedi. Sido autẽ pret̾i¬
tum ñ habet. nisi de sedeo. unde pas¬
sita. et cum p̾positione. tercie sunt
conuigatõnis. dupplicantia similit̃
pret̾itum. et .e. in .i. rouu̾sa. ut do. de¬
di. reddo. reddicli. Similiter ab eo cõ¬
posita. credo. credidi. uendo. uendi
di. Que omnia nuitant . o. in .i. cor̾.
et assumunt. tum. ut reddo. reddi¬
tum. credo. creditum .i. uͦ aute do
habentia .o. in .i. mutant. ⁊ si uel .i.
ante .ii. habu̾int amittunt .n. ut fũ¬
do. fudi. stindo. scidi. ẜuido. fidi. Ce¬
tera enim seruant. ut pando. paridi.
accendo. aceendi. Excipiuntur dup¬
plicantia pͥmam sillabam. ut pen¬
do. pependi. tendo. tetendi. tundo. tu¬
tudi. Cuius penult̾. licet breuiet᷑.
quidam tamen produxerunt. ne a p̃¬
seuti pret̾itum iuncatur in composi¬
tione. in tempore sillabarum. De desi¬

Expanded text:
si"; "cedo" uero,"cessi" et "cessum" s geminasi"; "cedo" uero,"cessi" et "cessum" s geminauit. 58 Excipiuntur etiam "cedo, cecidi, cesum", "pedo, pepedi"; "sido" autem preteritum non habet, nisi de "sedeo" unde passita et cum prepositione, tercie sunt coniugationis, duplicantia similiter preteritum et e in i conuersa, ut "do, dedi", "reddo, reddidi". 60 Similiter ab eo composita "credo, credidi", "uendo, uedi"; que omnia mutant o in i correptam et assumunt tum, ut "reddo, redditum", "credo, creditum". 61 N uero ante do habentia, o in i mutant et, si u uel i ante n habuerint, amittunt n, ut "fundo, fudi", "scindo, scidi", "findo, fidi"; cetera n seruant, ut "pando, pandi", "accendo, accendi". 62 Excipiuntur duplicantia primam sillabam, ut "pendo, pependi", "tendo, tetendi", "tundo, tutudi", cuius penultima, licet breuietur, quidam tamen produxerunt, ne a presenti preteritum uincatur, in compositione, in tempore sillabarum. 63 De desi
Abbreviated transcription (Latin):
ti dicatur. Notantur tamon cogno¬
nitum. in maiori usu. et paui. pastũ
quod sumpsit .s. Compesco uero et
deposco. posco. et disco. a presenti fa¬
cuint supinum. mutato .o. iii .i. cor̾.
et addito. tum. compescitum. discitũ.
In .xi. uero in ctum. facit supinum.
sicut iam dictum est. ut dyxi. dictum.
peperci. uel parsi. parsum. uudo par¬
surus. deponentia. in soor. habentia
in ante penultima . a. uel.e. uel .i. cor¬
repp. in ctum. faciunt supuia. pascis¬
oor. pactum. proficiscor. profectum.
expergiscor. experrectum. quod est ã ꝑ¬
ago. nauciscor. nactum. absq .n. ali¬
a uͦ. abso e. faciunt irascor. iratsi.
ulciscor. ultum. nascor. natum.
obluuscor. oblitum. Excipiuntur.
defetiscor. de fessus. a deficio enim de¬
fectus fit et comininiscor. commentu
adipiscor. adeptum. reminiscor caret
supiuo. In do. si penultina natura
longa sit. do. in si conuertunt. ut ua¬
do. uasi. ledo. lesi. rodo. rosi. ludo. lu¬

Expanded text:
ti dicatur. 52 Notantur tamen "cognoti dicatur. 52 Notantur tamen "cognonitum", in maiori usu, et "paui, pastum", quod sumpsit s. 53 "Compesco" uero, et "deposco", "posco" et "disco" a presenti faciunt supinum, mutata o in i correptam et addita tum, "compescitum", "discitum". 54 In xi uero, in ctum facit supinum, sicut iam dictum est, "dixi, dictum"; "peperci" uel "parsi", "parsum", unde "parsurus". 55 Deponentia in scor habentia in antepenultima a uel e uel i correptas, in ctum faciunt supina: paciscor, pactum", "proficiscor, profectum", "expergiscor, experrectum" quod est a "perago", "nanciscor, nactum", absque n. 56 Alia uero absque c faciunt: "irascor, iratum", "ulciscor, ultum", "nascor, natum", "obliuiscor, oblitum"; excipiuntur "defetiscor, defessus a deficio" enim "defectus" fit et "comminiscor, commentum", "adipiscor, adeptum"; "reminiscor" caret supino. 57 In do, si penultima natura longa sit, do in si conuertunt, ut "uado, uasi" , "ledo, lesi", "rodo, rosi", "ludo, lu
Abbreviated transcription (Latin):
est linquo. liqui.S. uͦ precedente mu¬
tant. sco. in ui. uisi inchoatiua. ut
quiesco. quieui. ascisco. asciui. quod
tamen pret̾itum est a scio. Nam scis¬
co. ichoatiuum est consuesco. eui. ł
consuetus sum. Excipitur conquiuis¬
co. conquexi. idest caput inclino. Com¬
pesco. compescu. despexo. dispexui.
disco. didici. posco. poposci. et exeis
composita. que similiter dupplicant
pret̾itum. Uocali quoq longa aute¬
cedente. excipitur dico. dixi. duco.
duxi. Parco etiam peperci. ⁊ parsi.
Ico etiam penult̾. cor̾. in presenti. qͣm
tamen lucretius prod̃. ici. fecit unde
est ictus. Supina faciunt. que in
ci. terminant. pret̾itum .i. in tum.
conu̾sa. uici. uictum. ut liqui. lic¬
tum. Que uͦ in iii. mutant. eam qͦ
in tum. ut requieui. requietum. cres¬
co. creui. cretum. nosco. noui. uotu.
et ex eo compositum. ignosco. ignoui
ignotum licet ignosciturus a presen¬

Expanded text:
est "linquo, liqui"; s uero precedente, muest "linquo, liqui"; s uero precedente, mutant sco in ui, nisi sint inchoatiua, ut "quiesco, quieui", "ascisco, asciui" quod tamen preteritum est a "scio", nam "scisco" inchoatiuum est "consuesco, consueui" uel "consuetus sum". 48 Excipitur "conquinisco, conquexi", id est "caput inclino", "compesco, compescui", "dispesco, dispescui", "disco, didici", "posco, poposci" et ex eis composita, que similiter duplicant preteritum. 49 Vocali quoque longa antecedente excipitur "dico, dixi", "duco, duxi"; "parco" etiam "peperci" et "parsi". 50 "Ico" etiam, penultima correpta in presenti quam tamen Lucretius producit, "ici" fecit, unde est "ictus". 51 Supina faciunt, que in ci terminant preteritum, i in tum conuersa: "uici, uictum", ut "liqui, lictum"; que uero in ui, mutant eam quoque in tum, ut "requieui, requietum", "cresco, creui, cretum", "nosco, noui, notum", et ex eo compositum "ignosco, ignoui, ignotum", licet "ignosciturus" a presen
Abbreviated transcription (Latin):
in uocalem redeunte. ut solui. solu¬
usu. Galumnia ex hoc deruiari uide¬
tur. uixi uero uictum facit. In bo. uo¬
cali longa antecedente bo. ui psi. con¬
uertunt. ut scribo. scripsi. nubo. nu¬
psi. Numquam .ii .b. ante .S. uel .t.
in principio sillabe inuenitur causa
euphonie. Alia uero .o. in .i. mutant.
ut bibo. bibi. lambo. lambi. scabo.
scabi. Excipiuntur. incumbo. in oũ¬
bis. uel incubo. incubas. incubui. ac¬
cumbo. accumbis. accubu. et nunc qͥ¬
dem simplex eorum. idest cubo cubas.
prime est conuigationis. Uetustissi
mi hec et omnia quecumq in ii. diui¬
sas faciunt pret̾itum in prima con¬
iugatione. etiam scd̃m terciam solebãt
declinare. Supina siin tum. u̾tunt
ut scripsi. scriptum. In bi. uero tam̃
assumunt. penult̾. corb̾. bibi. bibitũ.
similiter accubitum. In bor. ipsum
mutant in psum. ut labor. lapłum.
In eo .ii. antecedente .n. ab iecta .o. in
.i. uertunt. ut unco. uici. Similis

Expanded text:
in uocalem redeunte, ut "solui, soluin uocalem redeunte, ut "solui, soluhabet "calumnia" ex hoc deriuari uidetur; "uixi" uero "uictum" facit. 40 In bo uocali longa antecedente, bo in psi conuertunt, ut "scribo, scripsi", "nubo, nupsi"; numquam enim b ante s uel t in principio sillabe inuenitur, causa euphonie. 41 Alia uero o in i mutant, ut "bibo, bibi", "lambo, lambi", "scabo, scabi". 42 Excipiuntur "incumbo, incumbis" uel "incubo, incubas", "incubui", "accumbo, accumbis, accubui". 43 Et nunc quidem simplex eorum, id est "cubo, cubas", prime est coniugationis; uetustissimi tamen hec et omnia quecumque in u-i diuisas faciunt preteritum in prima coniugatione, etiam secundum terciam solebant declinare. 44 Supina si in tum uertunt, ut "scripsi, scriptum". 45 In bi uero tum assumunt, penultima correpta, "bibi, bibitum"; similiter "accubitum". 46 In bor ipsum mutant in psum, ut "labor, lapsum". 47 In co, n antecedente, n abiecta o in i uertunt, ut "uinco, uici"; similis
Abbreviated transcription (Latin):
pluui. Nam ungo facit unxi. uelun
go. puixi. hec tamen.uo. diuisas non
uidentur terminaro. in quibus.u.
iuni lutere aititit. Sic extinguo.
extixi. cuius simplex in raro est usio
cicero tamen in arato stinguens parti¬
cipio usu est. Supina a pret̾ito. in.ui.
tum. uel ruitum. penult̾. corp̃. uł. u.
dicitur tamen. erutus. sed uidetur ꝑ
sincopam .i. fieri aspuo. metuo. pluo.
supina non sunt in usu. alia uero ex¬
tremam sillabam pret̾iti uertunt in
ctum. ut struxi. structum. unci. unc¬
tum. liqui. lictum. Excipitur fluxũ.
Deponentia in quor. mutant eam in
cu. ⁊ assumunt tum. loquor. locirtu.
sequor. secutum. Fruor uero fructũ.
facit. quamius fruiturus dicatur.
quomodo erutum. eruiturus. U. uero
loco cousonantis ante .o. posita .l. an¬
cecedente in penult̾ .o. in .i. conuertũt.
ito soluo. solui. caluo. calui. Uocali uͦ
longa antecedente. uo. in .xi. conu̾tit.
uiuo. iuxi. Supina .i. in tum.u.

Expanded text:
pluui" - nam "unguo" facit "unxi" uel "upluui" - nam "unguo" facit "unxi" uel "ugo, pinxi". 31 Hec tamen in u-o diuisas non uidentur terminare, in quibus u uim littere amittit; sic "extinguo, extinxi", cuius simplex in raro est usu; Cicero tamen in Arato "stinguens" participio usus est. 32 Supina a preterito in u-i tum" uel "ruitum", penultima correpta uel u; dicitur tamen "erutus", sed uidetur per sincopam i fieri. 34 A "spuo", "metuo", "pluo" supina in usu non sunt; alia uero extremam sillabam preteriti uertunt in ctum, ut "struxi, structum", "unxi, unctum", "liqui, lictum"; excipitur "fluxum". 35 Deponentia in quor mutant eam in cu et assumunt tum: "loquor, locutum", "sequor, secutum". 36 "Fruor" uero "fructum" facit, quamuis "fruiturus" dicatur, quomodo "erutum, eruiturus". 37 V uero loco consonantis ante o posita, l antecedente in penultima, o in i conuertunt, ut "soluo, solui", "caluo, calui"; uocali uero longa antecedente, uo in xi conuertit "uiuo, uixi". 38 Supina i in tum, u
Abbreviated transcription (Latin):
et supium. ceptum. In rio. pario. pe̾¬
peri. Quod antiquitus quarte fuit
coniugationis. Supinum partum.
licet paritura .i. addita repiatur. In
rior. deponentia. orior. morior. ambo.
tercie. et quarte conuigationis. Sup̃.
cors. oritum. ⁊ moritum. quamuis ori¬
turus. futurum participi sit. Notan¬
dur ediam. cum moriturus sit futu¬
rum participium. scd̃m analogiam.
mortius tamen ꝓ mortus. uel moritꝰ
fecit pret̾itum geminata .u. quod in
fecit pret̾itum geminatã .s. quatio.
quassi. percutio. percussi. Supina. in
sum. quassum. ꝑcussum. ude quas¬
so. In tior. deponent̾. tercie et quar¬
ds coniugationis. potior. potiri. tantõ
facit. Supina. prod̃. penł. potitum.
In uo. diuisas .o. in .i. mutant. ut acu¬
o. aciui. imbuo. imbui. induo. indui
dilio. dilui. annuo. annui. penult̾
cors̾. licet antiqui prod̃. acui. Excipi¬
untur struo. struxi. fluo. fluxi. pluo

Expanded text:
et supinum "ceptum". 24 In rio, "pario, peet supinum "ceptum". 24 In rio, "pario, peperi", quod antiquitus quarte fuit coniugationis; supinum "partum", licet "paritura", i addita, reperiatur. 25 In rior deponentia, "orior", "morior", ambo tercie et quarte coniugationis; supinum eorum "ortum" et "moritum", quamuis "oriturus" futurum participium sit. 26 Notandum etiam quod, cum "moriturus" sit futurum participium secundum analogiam, "mortuus" tamen pro "mortus" uel "moritus" fecit preteritum, geminata u, quod in nfecit preteritum, geminata s: "quatio, quassi", "percutio, percussi"; supinum si in sum, "quassum", "percussum" unde "quasso". 28 In tior deponens tercie et quarte coniugationis "potior", "potiri" tantum facit; supinum producta penultima "potitum". 29 In u-o diuisas o in i mutant, ut "acuo, acui", "imbuo, imbui", "induo, indui", "diluo, dilui", "annuo, annui", penultima correpta, licet antiqui producant "acui". 30 Excipiuntur "struo, struxi", "fluo, fluxi", "pluo,
Abbreviated transcription (Latin):
momordi. morsum. Excipitur dedli
datum. et ex eo composita. In dior.
quoq deponĩ. in sum. fut. ordior.
nsum. ingredior. ingressum. In gio.
similiter abiecta .o. et pros̾.i. ut
fugio. fugi. et ex hoc composita.
Denpiua fiunt .o. in. tum. fugio
sugitum. Incipio. capio. mutat .a.
orreptam. in .e. ꝓductam. et abiecta
citus .i. in pret̾ito cepi. Ab eo compo¬
sagitam muttat in presenti . a. in .̃. co.¬
reptam. pretttum uͦ in tegoum ma¬
nes att uicipto. incepi. Supinum iam
preditumo fauinantium ꝑ ptum p¬
fertur. ut cepi. captum. concepi. cõcep¬
tum. compsi. comptum. emi. emp¬
tum. Rapui etiam. raptum. et ex eo
tum. quod quarte antique fuit. Du
pradicte t̾minationis unum inuonio
cum sius compositis. in .ui. diuisas.
rapio. rapu. surripio. surripu.⁊ sur¬
pu. ꝑ sincoꝑam et supinum. impiũ.
rapium. raptłi. Sapio uͦ sapiui. uł sa¬
piu. sapitum supinum .iii. in tum.
Sepio. quod non ẽ inusu. cepi facit.

Expanded text:
"momordi, morsum"; excipitur "dedi, "momordi, morsum"; excipitur "dedi, datum" et ex eo composita. 16 In dior quoque deponentia in sum finiunt, "ordior, orsum", "ingredior, ingressum". 17 In gio similiter, abiecta o et producta i, ut "fugio, fugi" et ex hoc composita; supina fiunt o in tum, "fugio, fugitum". 18 In pio, "capio" mutat a correptam in e productam et abiecta o producit i in preterito, "cepi"; ab eo compositum mutat in presenti a in i correptam, preteritum uero integrum manet, ut "incipio, incepi". 19 Supinum tam preteritum terminantium per ptum profertur, ut "cepi, captum", "concepi, conceptum", "compsi, comptum", "emi, emptum"; "rapui" etiam "raptum" et ex eo tum", quod quarte antique fuit". 21 Supradicte terminationis unum inuenio cum suis compositis in u-i diuisas, "rapio, rapui", "surripio, surripui" et "surpui" per sincopam, et supinum in ptum, "raptum". 22 "Sapio" uero "sapiui" uel "sapui"; "sapitum" supinum, ui in tum. 23"Cepio", quod non est in usu, "cepi" facit
Abbreviated transcription (Latin):
icio. iois. simplex ⁊ ico. Que uero .i. ha¬
bent.cio.i. in .e. conu̾tunt. et cio. in
xi. ut aspicio aspext. illicio. illexi.
Excipuntur. elicio. alicui. pelliceo.
pellexi. et pellicui. antique. Alicui
etiam inuenitur. Supina faciunt
que habent.a. aute cio. a presenti
io. in.tum. conuersa. ut facio. fac¬
tum. iacio. iactum. In omni enim
uerbo siue sit penultima.a. siue añ¬
penultimam seruat eam.a. in su¬
pinum. quamius mutet᷑ in pret̾ito
at ago. egi. actum. Ex his composi¬
ta simutant. a. ii .i. in presenti. in
supinum.a. in .e. conuertunt. ut fa¬
ctum. in fectum. Excipitur occasũ
et illa que componuntur a uerbis.
in go. que seruant.a. ut exactum.⁊¬
pactum. contactum. infractum. Que
uero .xi. hñt .xi. inctum. conu̾tunt
ut aspexi. aspectum. Glicui uero
elicitum fecit. In dio. unum fodio.
fodi. ed ex eo composita. Supinum
eius fossum. Omnia enim que in
di. prec̾itum faciuint. in sum. su¬
pinuim finiunt. ut prandi pransũ.

Expanded text:
icio, icis" simplex et "ico". 9 Que uero i habent ante cio, i in e conuertunt et cio in xi, ut "aspicio, aspexi", "illicio, illexi"; excipiuntur "elicio, elicui", "pellicio, pellexi" et "pellicui" antique; "allicui" etiam inuentur. 10 Supina faciunt, que habent a ante cio, a presenti io in tum conuersa, ut "facio, factum", "iacio, iactum". 11 In omni enim uerbo, siue sit penultima a siue antepenultima, seruatur a in supino, quamuis mutetur in preterito, ut "ago, egi, actum". 12 Ex his composita, si mutant a in i in presenti, in supino a in e conuertunt, ut "factum, infectum"; excipitur "occasum" et illa que componuntur a uerbis in go, que seruant a, ut "exactum", "impactum", "contactum", "infractum". 13 Que uero xi habent, xi in ctum conuertunt, ut "aspexi, aspectum"; "elicui" uero "elicitum" fecit. 14 In dio unum "fodio, foci" et ex eo composite; supinum eius "fossum". 15 Omnia enim que in di preteritum faciunt, in sum supinum finiunt, ut "prandi, pransum",
Abbreviated transcription (Latin):
mor uerbo passiuo nascitur. ⁊ p̾t̾itłi
tempus significat. Sed non uidet᷑
in congruum uerba quoq ex suꝑi¬
orib ad horum similitudinem posse
proferre. et dicere tunico. ⁊ tunicor.
tunicatus. Ergo si uerboꝵ seruau̾int
consequentiam: participia sunt.
Sin amissis cemporibz. casus nomi¬
num attrabant. nomina fiunt. ut
amans illum. participium ⁊ presens
est. Amo eium illum dicimus. amais
aicro illius nomien. ut amator illius
Et quamuis ab indicatuus u̾bis
deriuont᷑. ii.tamen significationis
omnes contiuent modos uel tempora.
ud exponens. doco: pro expone ⁊ doce.
udiuam exponens docuisses. pro uti¬
nam exposuisses et docuisses. Expo¬
uens docere uolo. ꝓro exponere ⁊do¬
core uolo. In quo cum infinito uerbo
coniunctionẽ habet. Hoc eni ouio
ab indicatiuo nascatur. pro omni acci¬
pitur iͦ ut soribere medico. pro scͥbo
scribere te imnperb. pro scribe. scribe

Expanded text:
mor" uerbo passiuo nascitur et preteritum mor" uerbo passiuo nascitur et preteritum tempus significat; sed non uidetur incongruum uerba quoque ex superorbus ad horum similitudinem posse proferre, et dicere "tunico" et "tunicor", "tunicatus". 10 Ergo, si uerborum seruauerint consequentiam, participia sunt; sin amissis temporibus casus nominum attrahant, nomina fiunt: ut "amans illum, participium et presens est "amo" enim "illum" dicimus, "amans" uero "illius" nomen, ut "amator illius". 11 Et quamuis ab indicatiuis uerbis deriuentur, ui tamen significationis omnes continent modos uel tempora, ut "exponens doce" pro "expone et doce", "utinam exponens docuisses" pro "utinam exposuisses et docuisses", "exponens docere uolo" pro "exponere et docere uolo". 12 In quo cum infinito uerbo coniunctionem habet: hoc enim cum ab indicatiuo nascatur, pro omni accipitur modo, ut "scribere me indico" pro "scribo", "scribere te impero" pro "scribe", "scribe
Abbreviated transcription (Latin):
gura ungi si possint. papticipiueme
cum uerbo. absqe conuinstionẽ uene
profertur. u̾ti lego. et disco. legens. dis¬
co. Sicut igit᷑ pronomen ideo est in¬
uentum. ut adiungi pͣme et scd̾e ꝑ¬
sone uerbi posset. nomina enim ma¬
gis tertie sunt. absq uocatio. Sio
participiũ inuentum ẽ ut quod
de est uerb̾ .i. casus compleat con¬
iunctũ noĩb. Et sciendum qd̾ ad
eum casum. participia ꝯuingunt᷑.
quem sua desid̾ant u̾ba. ut misere¬
or tui. misertus tui. in uideo. ⁊ in¬
uidens tͥ accuso. ⁊ accusans. te. dig¬
nor. ⁊ dignans te. illa re. Sciendũ
otiã quod participia sũ uerbis esse
ñ possunt. Que licet formam hẽarł
noĩ a tamen sunt dicenda. ⁊ carent
temporali significatione. ut penu¬
latus. togatus. Sunt tam̃ que no¬
mina et participia esse possunt.
Nomina quidem cum ipsum habi¬
tum significant. ni passionem nec
tempũs. ut armatus. ab armis ha¬
bendis. Participiũ uero ẽ. cum ab ar¬

Expanded text:
gura, iungi non possint, participum gura, iungi non possint, participum cum uerbo absque coniunctione bene profertur, ut "lego et disco = legens disco". 6 Sicut igitur pronomen ideo est inuentum, ut adiungi prime et secunde persone uerbi posset - nomina enim magis tercie sunt, absque uocatiuo -, sic participium inuentum est, ut quod deest uerbis, id est casus, compleat coniunctum nominibus. 7 Et sciendum quod ad eum casum participia coniunguntur, quem sua desiderant uerba, ut "misereor tui", "misertus tui", "inuideo" et "inuidens tibi", "accuso" et "accusans te", "dignor" et "dignans te illa re". 8 Sciendum etiam quod participia sine uerbis esse non possunt; que, licet formam habeant, nomina tamen sunt dicenda et carent temporali significatione, ut "penulatus", "togatus". 9 Sunt tamen que nomina et participia esse possunt: nomina quidem, cum ipsum habitum significant, non passionem nec tempus, ut "armatus" ab armis habendis; participium uero est, cum ab "ar
Abbreviated transcription (Latin):
Salio qͦ saluu. saltũ. Sallio uͦ salli¬
pro u̾bo accipitur. ex quo deri¬
uatur. nat᷑aliter hñs genus. et casũ
ad similitudinem nominis et acci¬
dentia uerbo absq discretione ꝑ so¬
narum ⁊ modoꝵ. Unde et participi¬
um dicitur. quod partem nomuiiᷤ
partẽq capiat u̾bi. ⁊ qr ex utroq nas¬
cit᷑. sequentẽ uire exigit locu. Et so¬
la hec pars. semꝑ ẽ iuderiuatione. nul¬
lam propriam habens positionem.
adiungitur in tͣnsitiue. ut lego ego
bonus. Si uero nomen per obliquos
inflectas casus. non potest uerbi
nomuu iungi uitͣnsituie. s loco u̾bi
subit participium. ut facio boni.
ñ dicitur. s facientis uł legentis
boni ẽ dicitur̾. legenti respondeo.
Sic in cet̾s casib nisi uocatino. q re
similiter ut mĩnatiuus intransiti¬
ue iungitur. ut doctus. loqueus ꝓ¬
ficis ⁊ docte loquens. profiots uł pro¬
fice. Per nominatiuũ quod est atu¬
le participium. Cum̃ enum liuiersa
uerba absq coniuuctione nisi sit fe¬

Expanded text:
Salio" quoque "saliui, saltum"; "sallio" uero "sallipro uerbo accipitur, ex quo deriuatur naturaliter, habens genus et casum ad similitudinem nominis et accidentia uerbo absque discretione personarum et modorum: unde et participium dicitur, quod partem nominis partemque capiat uerbi. 2 Et quia ex utroque nascitur, sequentem iure exigit locum, et sola hec pars semper est in deriuatione, nullam propriam habens positionem. 3 adiungitur intransitiue, ut "lego ego bonus"; si uero nomen per obliquos flectas casus, non potest uerbum nomini iungi intransitiue, sed loco uerbi subit participium, ut "facio boni" non dicitur, sed "facientis" uel "legentis boni est" dicitur, "legenti respondeo". 4 Sic in ceteris casibus, nisi uocatiuo, qui similiter ut nominatiuus intransitiue iungitur, ut "doctus loquens proficis" et "docte loquens proficis" uel "profice". 5 Per nominatiuum quoque est utile participium: cum enim diuersa uerba absque coniunctione, nisi sit fi
Abbreviated transcription (Latin):
uain. Hec ab oriente ortu solis. a meridie oc¬
sya ininor ab occidente capadotia cingitur.
ab aliis partib undiq mari curũdatur Nã
a septẽtrione pontũ cusinũ ht̃. ab¬
occasu ꝓpon tidem: et ameridie egyp¬
tium mare. ht̃ ꝓuitias. bithiniã. fri¬
giam. ga lathiam. lidiam. pãphiliam.
ysauriam. liciã. atq cilithiam. Asya mi

Expanded text:
a, ab Oriente ortu solis, a Meridie Osia minor ab oriente Cappadocia cingitur, ab aliis partibus undique mare circumdatur; nam a septentrione pontum Euxinum haboccasu Propontidem, a meridie Aegyptium mare. Habet provincias Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphyliam, Isauriam, Lyciam atque Cilicia
Abbreviated transcription (Latin):
dicta quod pedibus primum steru̾en¬
turꝰ. quasi tapedia. Hec euitem simpla¬
amphitapa. sicut ex utraq parte uil¬
.y. corpipiturꝰ. Tapiuosis est humilitas. sta¬
tum magne rei dictis infirmans. ut
apparent rari nautes ui gurgite. ꝓ ma

Expanded text:
dicta, quod pedibus primum sternerentur, quasi tapedia. Tapeta autem aamphitapa. Sipla tapeta, ex una parte vilt. 11. Tapinosis est humilitas statum magnae rei dictis infirmans, ut: Apparent rari nantes in gurgite va
Abbreviated transcription (Latin):
tractet. et taugat. et per omnia membra
bamus quicquid ceteris sensib iudicare
non possumus. Duo autem sunt genera
eius. Nam aut extͥnsecus uonit quod
ferit. aut intus in ipio corpore oritur. Tad¬

Expanded text:
tractet et tangat, et per omnia membra bamus, quidquid caeteris sensibus judicare non possumus. Duo autem genera tactus sunt. Nam aut extrinsecus venit, quod feriat: aut intus in ipso corpore oritur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
te. et tibi et uisidior tibi. misereor tu
et multa. alia que tamen communia
inueniuntur antiquitus. Quedam
passiuam significationem tantum
habent ut nascor a te. orior a te. pati¬
or a te. mereor a te. Idq ostendit ca¬
suum coniunctio. Namq actuiam
ium habent. genituium uel datuiu
pleraq acusatuium sequuntur. Qͤ
uero passiuam. ablatiuum. Quedã
sunt absoluta. que non egent supra¬
dictis casibus. ut labor. morior. letor
glorior. ⁊ sicut in neutris alia signifi¬
cant actionem intrinsecus. ut medi¬
tor. alia extrinsocus it uagor. alia
passionem interius. ut morior. Alia
extrinsecus: ut labor. Ex omnibus
supradictis generum uerb iueniunt᷑
uam. aliquando absolutam. Ut ui¬
deor ti te passuium. iudeor esse bo¬
nus absolutum. Sic quoot que ac¬
tiua sunt. absoluta. fuint. ut cum
dico deo gratias. bene sapio. uideo.
audio. Sic ruo. mundo. uergo. aliqͣn¬
do actiua. aliquando sunt passiua

Expanded text:
te" et "tibi", "insidior tibi", "misereor tui" te" et "tibi", "insidior tibi", "misereor tui" et multa alia que tamen communia inueniuntur antiquitus; quedam passiuam significationem solum habent, ut "nascor a te", "orior a te", "patior a te", "mereor a te", idque ostendit casuum coniunctio. 25 Nam que actiuam uim habent, genitiuum uel datiuum, pleraque accusatiuum sequuntur, que uero passiuam, ablatiuum. 26 Quedam sunt absoluta, que non egent supradictis casibus, ut "labor", "morior", "letor", "glorior" et, sicut in neutris, alia significant actionem intrinsecus, ut "meditor", alia extrinsecus, ut "uagor", alia passionem intrinsecus, ut "morior", alia extrinsecus, ut "labor". 27 Ex omnibus supradictis generum uerbis inueniunuam, aliquando absolutam, ut "uideor a te" passiuum, "uideor esse bonus" absolutum. 28 Sic quoque que actiua sunt absoluta fiunt, ut cum dico "deo gratias, bene sapio", "uideo", "audio". 29 Sic "ruo", "inundo", "uergo", aliquando actiua, aliquando fiunt passiua
Abbreviated transcription (Latin):
sibus. ut prandeo. ceno. curro. ambu¬
lo. Intercia uoro persona passium in¬
uenitur. ad ceteras res. ut aratur terra.
inseritur arbos. bibitur uinum. Uñ
etiam participia preterita habent.
ut decursum. epotatum. aratum. ħ
igit᷑ modo neutra actiua. ab actuus
discernuntur. Neutra quoq passiua.
casibus rao ꝯ uinguntur sed figurate
ut ardebat alixin pro amabat. Sunt
tamen quinq uerba que proprie neu¬
tra passiua dicuntur. quia preterz
passina habent ut gati deo gauifus
sum. audeo ausus sum. sio factus
sum. Fido fisus sum. soleo solitus
sum. Neutra ergo dici possunt queꝰ
nec actuiam nec passiuam ium so¬
lum habeant.
eponons uocatur quod cum de¬
sinat inor. sicut commune abso¬
uitum tamon est. et per se ponitur.
uel quod deponit alteram significati¬
onem. hec quoq species diuersas ht̃
significationes. Nam quedam hñt
actuiam ium. ut sequor te. prestolor

Expanded text:
sibus, ut "prandeo", "ceno", "curro", "ambusibus, ut "prandeo", "ceno", "curro", "ambulo". 18 In tercia uero persona passiuum inuenitur ad ceteras res, ut "aratur terra", "inseritur arbos", "bibitur uinum"; unde etiam participia preterita habent, ut "decursum", "epotatum", "aratum". 19 Hoc igitur modo neutra actiua ab actiuis discernuntur. 20 Neutra quoque passiua casibus raro iunguntur, sed figurate, ut "ardebat Alexin", pro "amabat". 21 Sunt tamen V uerba que proprie neutra passiua dicuntur, quia preterita passiua habent, ut "gaudeo, gauisus sum", "audeo, ausus sum", "fio, factus sum", "fido, fisus sum", "soleo, solitus sum". 22 Neutra ergo dici possunt, que nec actiuam nec passiuam uim solum habeant. 23 Deponens uocatur quod cum desinat in or, sicut commune, absolutum tamen est et per se ponitur, uel quod deponit alteram significationem. 24 Hec quoque species diuersas habet significationes: nam quedam habent actiuam uim, ut "sequor te", "prestolor
Abbreviated transcription (Latin):
dam euun ex his ium habent actuia.
ut facio te. calefacio te. officio tibi. no¬
ceo. tibi. Quedam passiuiam. ut uapu¬
lium. nec alium in nos aliquid agere
significant ut spiro. uiuo. ambulo.
pergo. ferueo. sedeo. ditesco. hec propͥe
neutra uel absoluta dicuntur quia ñ
egent ullis casib. licet figurate possĩt
iuingi siuis nominibus. ut iuiuo uita
Neutrorum igit᷑. quatuor sunt gen̾a.
alia enum agunt in seipsis. ut iuuo.
sedeo. alia extruisecus. ut facio. man¬
duco. Similiter quedam patiuntur
intrinsecus. ut gaudeo. ferueo. Que¬
dam extrinsecus. ut exulo. ueneo. Q
tur. casus asciscunt. ut uapulo a te.
facio te. hec autem quamius habeart
significationem actiuam. ut percur¬
ro forum. prandeo piscem. passiuam.
tamen uou habent. quia non tran¬
sit eorum actus. ad rationale animal
quod est sola causa quare passiua fiat̃
in prima et scd̃a persona que sole si¬
bi loquuntur. nec semper egent ca¬

Expanded text:
dam enim ex his uim habent actiuam, dam enim ex his uim habent actiuam, ut "facio te", "calefacio te", "officio tibi", "noceo tibi", quedam passiuam, ut "uapulium nec alium in nos aliquid agere significant, ut "spiro", "uiuo", "ambulo", "pergo", "ferueo", "sedeo", "ditesco"; hec proprie neutra uel absoluta dicuntur, quia non egent ullis casibus, licet figurate possint iungi suis nominibus, ut "uino uitam". 15 Neutrorum igitur IV sunt genera: alia enim agunt in seipsis, ut "uino", "sedeo", alia extrinsecus, ut "facio", "manduco"; similiter quedam patiuntur intrinsecus, ut "gaudeo", "ferueo", quedam extrinsecus, ut "exsulo", "ueneo". 16 Que tur, casus asciscunt, ut "uapulo a te", "facio te". 17 Hec autem quamuis habeant significationem actiuam ut "percurro forum", "prandeo piscem", passiuam tamen non habent, quia non transit eorum actus ad rationale animal, quod est sola causa qua re passiua fiant, in prima et secunda persona, que sole sibi loquuntur, nec semper egent ca
Abbreviated transcription (Latin):
non uingitur por se nisi oum alio.
ud uideo solem oculis.
assiuum ost quod ex actiuo nas¬
citur. sumendo .u. et sempot sig¬
nificat passionem preter supra licta
et solet coniungi ablatiuo. cum ab
uel. a. ut abstineor a te. imperor ab
illo. Datiuo etiam iungitur. ut ser¬
uor tibi. Acusatiuo quoq iungitur
passiua. sed figurate tripliciter. Uel
oum totum pro parte significatur pati.
ut truncatur manum. uel cum ipsũ
passiuum ad agentem refertur. ut
passitur miseros. artus. uebquand
ꝑ diuersas res fieri solet passio. ui
doeoꝵ. gramaticam. uel dialeticam.
ominune uerbum est.
quod una terminatione. ⁊. pdb
siua. tam actionem quam passionẽ
significat ut criminor. osculor. am¬
plector. et multa alia apud antiquos.
nia certam et prefinitam habent sig¬
nificationem. Neutra uͦ ⁊ deponen¬
ta uariam.
cutra enum generali nomine sũt.
que in o. desinentia sicut actiua
non faciunt ex se passiua. quamius
habeant uarias significationes. Que¬

Expanded text:
non iungitur per se nisi cum alio, ut "uideo solem oculis". 7 Passiuum est quod ex actiuo nascitur sumendo r et semper significat passionem, preter supradicta, et solet coniungi ablatiuo cum "ab" uel "a", ut "abstineor a te", "imperor ab illo". 8 Datiuo etiam iungitur, ut "seruor tibi". 9 Accusatiuo quoque iunguntur passiua, sed figurate, tripliciter: uel cum totum pro parte pati significatur, ut "truncatur manum", uel cum ipsum passiuum ad agentem refertur, ut "pascitur miseros artus", uel quando per diuersas res fieri solet passio, ut "doceor gramaticam uel dialecticam". 10 Commune uerbum est quod una terminatione, id est passiua, tam actionem quam passionem significat, ut "criminor", "osculor", "amplector", et multa alia apud antiquos. nia, certam et prefinitam habent significationem; neutra uero et deponena, uariam. 12 Neutra enim generali nomine sunt que in o desinentia, sicut actiua, non faciunt ex se passiua, quamuis uarias habeant significationes. 13 Que
Abbreviated transcription (Latin):
Tola. anñ .xxiii. Priamus regnauit in
iecit. Abesan. anñ .uii. alexander helenam.
et asaph ꝓphant. Salomon annis. xl tem¬
annis .xuii. Regnũ isrł et iuda diuiditur.
Abia anñ .iii. sub quo abimelech pontifex

Expanded text:
s. IIIMDCCCCLVIII. Tola ann. XXIII. Priamus regnavit in iecit. IVMIX. Abessa ann. VII. Alexander Helenam et Asaph prophetaverunt. Salomon annis XL. Temannis XVII. Regnum Israel et Judae dividitur. Abia an
Abbreviated transcription (Latin):
Ethimologia est origo uocabulorum.
nota facit exemplo posito. ut puta flumen
quia fluendo currit. a fluendo dicit᷑. Cuius
est nomen: citius uĩ eius intelligis. Mon
est quod omniũ noĩum echimologia ñ re¬
ꝑitur. quia quedam ñ scł̃m qͣlitatem qͣ ge̾¬
nita sunt. s uixta arbitͥium humane uolũ¬
tatis uocabula acceꝑunt. Sunt autẽ estio¬
logie nominũ. aut ex causa datem. ut rex
siex humo. aut ex contͣriis ut lutum a
lauando. dum lutum ñ sit mundum. Q¬
dam etiam facta st̃ ex nominũ deriuatione.
ut a prudentia. prudens. quedam etiand
ex uocib ut agarrulitate garrulus. Q¬
dam ex greca ethimologia orta. et in latmnũ¬
dicit᷑ tectum. Alia quoq ex nominib locoꝵ
urbium. fluminũ tͣxerunt uocabula. Mul¬
ca etiam ex diu̾sarum gentium sermone
uocantur. uñ et origo earum uyc cerniturꝰ.
Sunt etiam quedam barbaroꝵ nomina. ⁊ ĩ¬

Expanded text:
Etymologia est origo vocabulorum, nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius est nomen, citius vim ejus intelligis. Omniest quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa datae, ut 'regsit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, dam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a PRUDENTIA prudens. Quaedam etiam ex vocibus, ut a GARRULITATE graculus. Quaedam ex Graeca etymologia orta, et silva, domus. 5. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde, et origo eorum vix cernitur. Sunt enim ple
Abbreviated transcription (Latin):
maior cunctis anunantib sũ pedib. In
speluncis requiescunt. et in aerem sustol¬
tur in aerem. concitatur q ꝓp̃ eũ aer. Est
autem cͥstatus. ore paruo. ⁊ artis fistulis.
Draco marinus acuieum in brachiis it ad

Expanded text:
maior est cunctis animantibus sine pedibus. In speluncis requiescit et in aerem sustoltur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et artis fistulis pDraco marinus aculeos in branciis habet ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut ulud litus est qua fluctus eliait. Hoc ua¬
rie tractari potest. Modo ut moueat. modo
ut designet. modo ut uituꝑet aut laudet.
Ut moueat. nobilitatis est. iurtutis modoꝵ
apud posteros sartina ut designet: aspex eft
corpori̾. ut laudet: adolescentia est flos etatis
sint uenantiũ. latini ꝑ pͥuantiam ꝯtͣrii. eiͦ
quod diffinit᷑ dicunt. Ut bonũ est quod ma
lum non ẽ. Iustũ est quod iniustum si est. &
hissimilia. Hoc aũ gen̾e uti debemꝰ. cum. con

Expanded text:
 'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie tractari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. sin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quod definitur dicunt, ut: 'Bonum est, qulum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definition
Abbreviated transcription (Latin):
loquentie sue. maxime in ciuilib questio¬
nib uecessaria estimat᷑. Tertia dialeti¬
ca cognom̃to logica que disputafõib sb̾¬
tilisimeꝯ. uera secernit a falsis. Quarta
arimetica. que continet numeroꝵ cau¬
sas ⁊ diffinitiones. Quinta musica que
in carmuub cantib q consistit. Sexta
geomet̾ca. que mensuras dimensiones q
complectitur. Septima astronomia q̃

Expanded text:
loquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
te macedonie. a septemtͥone misie. ab occasu
istria t̾minatur. a meridie uero. adriatico
tio g̾cie. Damas cus. urbs syrie: condita mo
minata. a damasco dispensatore habrahe: per
hibetur. Hec antea in õni syria tenuit pͥn¬
cipatum. Nundum enim ib florebant an

Expanded text:
te Macedoniae, a Septentrione Moesiae, ab Occasu Istria terminatur, a Meridie vero Adriatico sinu t. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi
Abbreviated transcription (Latin):
quod uerior sit cet̾is lensib ac prestantior
et uelotior amplius q uigilat. quantum
memoria inter cet̾a mentis officia: uicini¬
or est enim cerebro. uñ płina manant.
Ex quo fit ut ea que ad alios ꝑtinent sen¬

Expanded text:
quod vivacior sit caeteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter caetera mentis officia; vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit, ut ea, quae ad alios pertinent sen
Abbreviated transcription (Latin):
fabule st̃ cum animalia muta int̾ se sermo¬
cinasse fingunt᷑. uel que animã non hñt ut
liqsai. Hispalim eesar uilus condidit quã
ex suo rome urbis uocabulo uiliam romu¬
lam nuncupauit. Byspalia aũ a situ dcã¬
est co quod in solo pꝰlaust̃ suffixis in ꝓfim¬
do palis. locata sit. ne lubrico fundam̃to ced̾e̾t
Hyspania. prius ab hybero fluuio dicta. post¬
ea ab byspalo byspania cognominata est ip¬
sa. ⁊ hysꝑia ab hesꝑo stella occidentali. Sita aũ
sa. omniũ frugum gen̾ib fecimcla metalloꝵ¬

Expanded text:
sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut is. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognest, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instSpania prius ab Ibero amne Iberia, postea ab Ispalo Spania cognominata. Ipsa est Esperia ab Espero stella occidentali dicta. Sitsa. Omnium frugum generibus fecunda, ge
Abbreviated transcription (Latin):
octob̾ mensis. Heresis grece ab electione dr̃
de domino uel de creatura suie de xp̃o uel
eccłia pͥue sentiunt. ac de hinc ꝯceptam
noui erroris ꝑfidiam ꝑtinaci pͣuitate de¬
fendunt. Hereticum autem facit. aut cdũ¬
scͥpture sacre figurata iuus intelligim¬
tur mistĩa. atq hystorice u̾itatis ⁊ spũ al̃
sensus non considerat᷑ differentia aut dũ
ꝓturiositate animus cupidus delectat᷑ sci¬

Expanded text:
te. Haeresis Graece ab electione vocade Deo uel de creatura siue de Christo uel aecclesia praua sentiunt ac dein detecti conceptam noui erroris perfidiam pertinaci prauitate defendunt. scripture sacre figurata minus intelleguntur misteria, aut dum sthorice ueritatis et spiritalis sensus non consideratur differentiam, aut dum per curiositatem animus cupidus delectatur sci