comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eneam uirgilius refert.
cũ post pericula sua.
suorumq naufragia:
residuos egre socios sola¬
retur. forsan et hec olun
meminisse iuuabit. Hec sententia se¬
mel apte ficta. semꝑ uim sui triplicem:
diuersissimis effectib refert. Cũ et pre¬
terita tanto gratiora habent᷑ in uerbis
quanto grauiora referunt᷑ in gestis.
Et futura dũ desiderabilia fastidio p̃¬
sentiũ fuuit: semꝑ meliora credunt᷑.
Ipsis autẽ presentib ob hoc nulla in
parte miseriaꝵ iusta cõparatio adhi¬
beri potest: quia multo maiore mo¬
lestia afficiunt. quantulacumq sint
ista que sunt: quam illa que siue tnͣs¬
acta. siue uentura et si magna dnͣR.
interim omĩo tunc non sunt. Uelu¬
ti si quis nocturnis pulicib titillatus
atq exeo uigilus anxius. alias forte quas
aliquando ex ardentissimis febribus dui
sustinuit uigilias recordet᷑: procul du¬
bio pacientius feret istarũ inqͥetudi¬
nem. quã illarũ recordationẽ. Sed
quanuis apud om̃iũ sensus pro captu

Expanded text:
enean Virgilius refert, cum post pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur, Forsan et haec olim meminisse iuuabit. haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt. ueluti si quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, uigilias recordetur, procul dubio inpatientius feret istarum inquietudinem \t quam illarum recordationem. sed quamuis apud omnium sensus pro captu
Abbreviated transcription (Latin):
pene mari cingebat᷑. absq faucib
que tribus milib passirum appe¬
riebant᷑. Is locus murũ triginta pe¬
des latũ habuit. saro quadrato in
alticudinẽ cubicorum quadraginta.
Arx cui birse nomen erat paulo am¬
plius quã duo milia passurũ tene¬
bat. Ex una parte murus cõmunis
est urbis et birse immuiens mari.
qd̃ maristagnũ uocant. qm̃ obiectu
protente lingue strangulabat᷑. Con¬
sules igit᷑ quanus aliquantã muri
partem quassacã machinis diruis¬
sent: tamen a cartaginiensib incti
ac repulsi sunt. Quos fugientes scipio
repulso intra muros hoste defendit.
Censormus in urbem redut. Manliꝰ
omissa cartagine: ad hasdrubalem
arma conuertit. Seipio masmissa
mortuo int̃ masinisse filios tres. mui¬
medie regnũ diuisit. Quo circa car¬
taginem reuerso manlius ciricam ur¬
bem expugnauit. atq diripuit. qua
lia capta sunt. Hasdrubal penorũ
imꝑator masinisse nepos. subsellioꝵ

Expanded text:
pene 280 mari cingebatur, absque faucibus, pene 280 mari cingebatur, absque faucibus, quae tribus millibus passuum aperiebantur. Is locus murum triginta pedes latum habuit, saxo quadrato, in altitudinem cubitorum quadraginta. Arx, cui Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo millia passuum tenebat. Ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae inminens mari, quod mare stagnum vocabant, quoniam objectu protentae linguae tranquillatur. Consules igitur quamvis aliquantam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus victi ac repulsi sunt: quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Urbem rediit. Manilius omissa Carthagine ad Asdrubalem arma convertit. Scipio, Massanissa mortuo, inter Massanissae filios tres Numidiae regnum divisit: quo circa Carthaginem reverso, Manilius Tezagam urbem explia capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum
Abbreviated transcription (Latin):
Que res postea uniuerse hispanie ꝓp¬
nnio ab urbe condita secentesi¬
marco manlio consulibus: tercium
punicũ bellum exortum est. Igitur
cũ senatus delendam cartaginẽ censu¬
isset. profecti in affricã consules. et sci¬
pio tunc tribunꝰ militũ prope uticã
maioris affricani castra tenuer̃t. Ibi
cartaginiensib euocatis. iussisq ut
tanta uis armorum repente tradita
est: ut facile tota ex his affrica po¬
cuisset armari. Sed cartaginienses
posiquã arma tradiderunt. et re¬
licta urbe recedere procul armari
decem milib passuũ iussi sunt: do¬
lorem ac desperationem contuleruts.
aut defensuri ciuitatem. aut cũ ip¬
sa et ꝑ ipsam sepeliendi. duces q si¬
bi duos hasdrubales creauerunt.
Arma primũ facere aggressi eris
ferriq inopiam: auri argentiq me¬
tallis suppleuer̃t. Consules oppugna¬
re cartaginẽ statuunt. cuius situs
fuisse huiusmodi dicit᷑. trignita mi¬
libus passuũ muro amplexa. tota

Expanded text:
quae res postea uniuersae Hispaniae propquae res postea uniuersae Hispaniae propnno ab Vrbe condita DCIM. Manilio consulibus tertium Punicum bellum exortum est. igitur cum senatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules et Scipio tunc tribunus militum prope Vticam maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem fuisse hujusmodi dicitur: Viginti millia passuum muro amplexa, tota
Abbreviated transcription (Latin):
mo cunc pluruma erant. Sed thea¬
tra nouerant. in quib quod incredi¬
bile dictu est. ad aram lururie. ur¬
tutũ uictime trucidant᷑. Cartagini¬
ensibus aliquando uisum est homi¬
nes ĩmolare sed male presũpta per¬
suasio breui pret̾missa est. A roma¬
nis uͦ eractũ est. ut semet ipsos ꝑdi¬
tioni impenderent. factũ est sic canit᷑
et clamat᷑ ut fiat. qui pro mactanda
gregis sui pecude fortasse offenderẽtur
pro interficienda cordis sui uirtuce le¬
tant᷑. Qui potius nassice erubescant
qͥ xp̃ianis ex ꝓbrandũ putant. et non
nobis de hostibr quos semꝑ habuer̃t.
s illi de theathro qd̾ haberi prohibu¬
erat conquerant᷑. Igit᷑ in hispania.
sergius gabba pretor. lusitanos citra
tagũ flumen habitantes cũ uolunta¬
r ios in deditionẽ recepisset: per scelus
int̾fecit. Si mulans enĩ de cõmodis eoꝵ
se acturũ fore: a circũpositis militib
cunctos inermes. incautosq prostͣuit.

Expanded text:
mo tunc plurima erant, sed theamo tunc plurima erant, sed theatra non erant, in quibus, quod incredibile dictu est, ad aram luxuriae virtutum victimae trucidantur. Carthaginiensibus aliquando visum est, homines immolare, sed male praesumpta persuasio brevi praetermissa est, a Romanis vero exactum est, ut semetipsos perditioni impenderent. Factum est, fit, amatur, et clamatur ut fiat: qui pro mactanda gregis sui pecude fortasse offenderentur, pro interficienda cordis sui virtute laetantur: quin potius Nasicae erubescant, qui Christianis exprobrandum putant: et non nobis de hostibus, quos semper habuerunt, sed illi, de theatro, quod haberi prohibuerat, conquerantur. Igitur in HSergius Galba praetor Lusitanos citra Tagum flumen habitantes cum uoluntarios in deditionem recepisset, per scelus interfecit; simulans enim de commodis eorum se acturum fore, circumpositis militibus cunctos inermes incautosque prostrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
O tempore censores theatrum
lapideũ in urbe construi cen¬
suẽrunt. quod ne tunc fieret. scipio
nassica grauissuma oratione obstitit
dicens: inimicissimũ hoc fore bella¬
tori popłõ ad nutriendam desidiam
lascuuãq cõmentũ. Adeoq monu¬
it senatũ. ut non solũ uendi omĩa
theatro cõparata uisserit: sed etiã
subsellia ludis poni prohibuerit.
Quã obrem intelligant nr̃i qui¬
bus quiquid extra oblectamentũ
libidinis occurrit offensio est. prop¬
ter hoc quod infirmiores esse hosti¬
bus suis ipsi sentiunt. et fateantur
theatra accusanda non teimpora. nec
blasphemandũ d̃m uerũ qui usq
ad nunc ea ꝓhibet. sed abhominan¬
dos deos uel demones suos qui ista
pecierunt. Profudo quidem sa¬
tis malignitatis sue argumento.
tale sacrificium flagitantes: quo
non magis fuso eruore pecudũ quam¬
profligata uurtute hominũ pascerent᷑.
Nlam utiq tune nec hostes nec fames
nec morbi. nec prodigia deerant. mi¬

Expanded text:
m tempore censores theatrum m tempore censores theatrum lapideum in Urbe construi censuerunt: quod ne tunc fieret, Scipio Nasica gravissima oratione obstitit, dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad nutriendam desidiam, lasciviaeque commentum: adeoque movit senatum, ut non solum vendi omnia theatro comparata jusserit, sed etiam subsellia ludis poni prohibuerit. Quamobrem intelligant nostri quibus quidquid extra oblectamentum libidinis occurrit, offensio est, propter hoc quod se infirmiores esse hostibus suis ipsi sentiunt et fatentur, theatra incusanda, non tempora: nec blasphemandum Deum verum, qui usque ad nunc ea prohibet, sed abominandos deos vel daemones suos, qui ista petierunt, profundo quidem satis malignitatis suae argumento, tale sacrificium flagitantes, quo non 278 magis fuso cruore pecudum, quamprofligata virtute hominum pascerentur. Nam utique tunc nec hostes, nec fames, nec morbi, nec prodigia deerant, im
Abbreviated transcription (Latin):
atq in tͥumpho cũ filiis ante currũ
actus est: et post in custodia defecit.
filius eus iunior fabricam erariã
ob tolerandam inopiam rome didi¬
cit: ibiq consũptus est. Pluruna p̃¬
terea et satis diuersa prouentib bel¬
la multarũ gentiũ ibiq gesta sunt.
que breuitatis causa p̾termisi:¬
cinio lucullo. aulo postumio albino
consulib cũ om̃s romanos ingens
celtiberoꝵ metus inuasisset. et ex õi¬
bus non esset qui ire in hispaniam
uel miles uel legatus auderet: publi
scipio. qui postea affricanus erit. ultro
se milicaturũ in hispania obtulit. cũ
tñ in macedoniã sorte iam deputat᷑
esset. Itaq profectus in hispaniam
magnas strages gentium dedit. sepuis
etiam militis quã ducis usus officio.
Nam et barbarũ prouocantẽ singu¬
larit̾ congressus: occidit. Sergius au¬
tem gabba pretor. a lusitanis magno
prelio uictus est. uniuerso q exercitu
amisso. ipse cũ paucis uix elapsus

Expanded text:
atque in triumpho cum filiis ante currum atque in triumpho cum filiis ante currum actus est: et post apud Albam in custodia defecit. Filius ejus junior fabricam aerariam ob tolerandam inopiam Romae didicit, ibique consumptus est. Plurima praeterea et satis diversis proventibus bella multarum ubique gentium gesta sunt, quae brevitatis causa praetermisicinio Lucullo et A. Postumio Albino consulibus, cum omnes Romanos ingens Celtiberorum metus invasisset, et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam vel miles vel legatus auderet, P. Scipio, qui postea Africanus est dictus, ultro sese militaturum in Hispaniam obtulit, cum tamen in Macedoniam sorte 277 jam deputatus esset. Itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit, saepius etiam militis quam ducis usus officio. Nam et barbarum provocantem singulariter congressus occidit. Ser. autem Galba praetor, a Lusitanis magno praelio victus est: universoque exercitu amisso, ipse cum paucis vix elapsus
Abbreviated transcription (Latin):
est: merito inter marima bella refe¬
rendum. Nam in auxilio romanoꝵ
tota pͥmum italia. deinde ꝑtolomeus
rex egipti. et ariarates cappadocie.
eumenis asie. masinissa numedie fue¬
runt. Perseũ et macedones secutist
thraces cũ rege occotun. & uniuersi
cũ rege genitio illiru. Itaq aduenien¬
ti crasso consuli: perseus occurrit. com¬
misso q p̃lio miserabilit̃ uicti fugere
romani. Sequenti pugna. pene pari
clade partis utriusq in hibernia dis¬
cessũ est. Deinde ꝑseus profligato mul¬
tis prelus exercitu romano: in illiri¬
cũ transgressus. sulcanũ oppidum
defensum a presidus romanis: pug¬
nando cepit. Ilbi magnam roma¬
norum p̃sidiorum multicudinẽ par¬
tim occidit: partim sub corona uen¬
didit. partim secum in macedoni¬
am duxit. Postea cũ eo lucius emi¬
lius paulus consul dimicauit. et
uicit. Nlam uiginti milia peditũ:
in eo bello interfecit. Rer eñ cũ eqͥ¬
tatu subt̾ fugit. sed continuo captus

Expanded text:
est, merito inter maxima bella refeest, merito inter maxima bella referendum. Nam in auxilio Romanorum tota primum Italia, deinde Ptolemaeus rex Aegypti, et Ariarathes Cappadociae, Eumenes Asiae, et Massanissa Numidiae fuerunt. Perseum et Macedonas secuti sunt Thraces cum rege Cotye, et universi cum rege Gentio Illyrii. Itaque advenienti Crasso consuli Perseus occurrit: commissoque praelio, miserabiliter victi fugere Romani. Sequenti pugna pene pari clade partis utriusque in hiberna discessum est. Deinde Perseus profligato multis praeliis exercitu Romano in Illyricum transgressus, Sulcanum oppidum defensum a praesidiis Romanis pugnando 276 cepit: ubi magnam Romanorum praesidiorum multitudinem partim occidit, partim sub corona vendidit: partim secum in Macedoniam duxit. Postea cum eo L. Aemilius Paulus consul dimicavit, et vicit. Nam viginti millia peditum in eo bello interfecit. Rex cum equitatu subterfugit, sed continuo captus
Abbreviated transcription (Latin):
draginta milia hostium bello incerfe¬
cit. Grachus pretor. ibidem iterũ ducen¬
ta oppida expugnauit: et cepit. Lepio
et mutio consulib basternar ũ gens fi¬
rocissima auctore perseo philippi filio
predarũ spe sollicitati. et transeundi hi¬
stri fluminis facultate sine ulla pugna
uel aliquo hoste deleta est. Nam cune for¬
te danubius. qui et hister crassa glacie
suꝑstratus. pedestrem facile transitum
paciebat᷑. Itaq cũ in ꝓuide toto et mayi¬
mo suul agmine mnestimabilis homi¬
num uel equoꝵ multicudo transiret:
enormiuate ponderis. et concussione gra¬
dientium concrepans gelu et glacialis
christa dissiluit. uniuersũ q agmen
quod diu sustinuerat: medus gurgiti¬
bus uicta tandem et cõminuta desti¬
tuit. atq eadem rursus fragmentis
impedientib supducta submersit.
pauci ex om̃i poplõ per utramq ri¬
pami uix concissis uiscerib euaseruis.
nio crasso gaio cassio longino
consulib macedonicũ bellum gestũ

Expanded text:
draginta millia hostium bello interfecit. Gracchus praetor ibidem iterum ducenta oppida expugnavit et 275 cepit. Lepido et Mucio consulibus, Basternarum gens ferocissima, auctore Perseo Philippi filio, praedarum spe sollicitata, et transeundi Istri fluminis facultate, sine ulla pugna vel aliquo hoste deleta est. Nam tunc forte Danubius, qui et Ister, crassa glacie superstratus, pedestrem facile transitum patiebatur. Itaque cum improvide toto et maximo simul agmine inaestimabilis hominum vel equorum multitudo transiret, enormitate ponderis et concussione gradientium concrepans gelu, et glacialis crusta dissiluit, universumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus victa tandem et comminuta destituit: atque eadem rursus fragmentis impedientibus superducta, submersit. Pauci ex omni populo per utramque ripam, vix concisis visceribus, evaserunt. nio Crasso et C. Cassio Longino consulibus Macedonicum bellum gestum
Abbreviated transcription (Latin):
uigor romanus bellis semꝑ erercitat᷑:
in languidam segniciem securitate
atq ocio solueret᷑. incolumem carta¬
ginem statui suo permittendam esse
censerent. causam non ex inruria la¬
cessantiũ cartaginiensiũ. sed inconstan¬
cia torpescentiũ romanoꝵ ortam in¬
uenio. Quod cũ ita sit. cur xp̃ianis
temporib imputant hebetationem
ac rubiginem suam. qua foris crassi
intus exesi sunt: Qui porro ante septi¬
gentos fere annos sicut sui prudenteᷤ
doris et acuminis sui cartaginem per¬
diderunt. Itaq finem uolumini fa¬
ciam. ne forsitan collidendo uehem̃¬
tius discussa ad tempus rubigine.
ubi necessariũ acumen elicere ñ pos¬
sum. suꝑuacuam asperitatem inue¬
niam. Quãquã obuiantem asꝑita¬
tem nequaquã expauescerem. si inte¬
rioris spem acuminis inuenirem:¬

Expanded text:
uigor Romanus bellis semper exercitus uigor Romanus bellis semper exercitus in languidam segnitiem securitate atque otio solueretur, incolumem Carthaginem statui suo permittendam esse censerent: causam non ex iniuria lacessentum Carthaginiensium sed ex inconstantia torpescentium Romanorum ortam inuenio. quod cum ita sit, cur Christianis temporibus imputant hebetationem ac robiginem suam, qua foris crassi, intus exesi sunt? qui porro ante sescentos fere annos, sicut sui prudentes doris et acuminis sui Carthaginem perdiderunt. Itaque finem uolumini faciam, ne forsitan conlidendo uehementius discussa ad tempus robigine ubi necessarium acumen elicere non possum, superuacuam asperitatem inueniam. quamquam obuiantem asperitatem nequaquam expauescerem, si interioris spem acuminis inuenirem
Abbreviated transcription (Latin):
tinuis dieb arsit. miserũq specta¬
culum de uarietate conditionis hu¬
mane uictorib suis prebuit. Diru¬
ta est autẽ cartago om̃i murali la¬
pide in puluerem cõminuto: septi¬
gentesimo post anno quan condita
erat. Multitudo om̃is captiuorum
exceptis paucis principib uendita ẽ.
Ita quarto postquã ceptũ fuit anno
bellũ punicũ. terciũ terminatum ẽ.
Sed mͥ quãlibet studiose querenti.
uerũtamen homini cardioris inge¬
nui.nusquã om̃io causa tereu belli
punici. quã in cantũ cartago accen¬
derit: ut iuste decerneret᷑ eluxit. Ii¬
ludq uel maxime mouet me. qd
si ita ut in suꝑioribus bellis eui¬
dens. in adsurgentem causa et do¬
lor accendebat: consultatione non
opus erat. At uero cũ alii romano¬
rum propt̃ perpetuam rome secu¬
ritatem delendam esse discerneren¬
alii uero propter perpetuam romane
uirtutis curam. quam sibi semper ex sus¬
pitione emule urbis impenderent. ne

Expanded text:
tinuis diebus arsit miserumque spectatinuis diebus arsit miserumque spectaculum de uarietate condicionis humanae uictoribus suis praebuit. diruta est autem Carthago omni murali lapide in puluerem conminuto septingentensimo post anno quam condita erat. multitudo omnis captiuorum exceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum fuit anno bellum Punicum tertium terminatum est. Sed mihi quamlibet studiose quaerenti uernmtamen homini tardioris ingenii nusquam omnino causa tertii belli Punici, quam in tantum Carthago accenderit, ut iuste euerti decerneretur, eluxit, illudque me uel maxime mouet, quod, si ita ut in superioribus bellis euidens in adsurgentem causa et dolor accendebat, consultatione non opus erat. at uero, cum alii Romanorum propter perpetuam Romae securitatem delendam esse decernerenalii uero propter perpetuam Romanae uirtutis curam, quam sibi semper ex suspicione aemulae urbis inpenderent, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita secentesi¬
mo serto. idest anno quinqua¬
gesimo post bellũ punicũ scdm gne¬
o comelio. lentulo lucio munmo
conss. publius scipio suꝑioris anni
uonsul: delere cartaginẽ sup̃ma sorte
molitus. cothonẽ ingreditur. Ubi
dũ continius serdieb noctib q pug¬
nat᷑. ultima carthaginienses despe¬
ratio ad deditionem trarit. petentes
ut quos belli clades reliquos fecit:
saltem seruire liceat. Primũ agmen
mulierũ satis miserabile. post uiroꝵ
magis deforme descendit. Nam fius¬
se mulierũ uiginti quinq milia.
uiroꝵ triguita milia: memorie tra¬
ditũ est. Rex hasdruibal: se ultro
dedit. Transfuge qui escolapii templũ
occupauerant uoluntario precipitio
dati igne consũpti sunt. Uyor hasctru¬
balis se duos quoq filios secum. uiri
dolore. et furore femineo: in mediũ
iecit incendiũ. Eundẽ nunc mortis
exitum faciens nouissima regina car¬
taginis: quẽ quondam pͥma fecisset.
Ipsa autẽ ciuitas decem ⁊ septẽ con¬

Expanded text:
nno ab Urbe condita DCVI, id est, anno quinquagesimo post bellum Punicum secundum, Cn. Cornelio Lentulo, L. Mummio coss.; P. Scipio, superioris anni cos., delere Carthaginem suprema sorte molitus, Cothonem ingreditur: ubi dum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginienses desperatio ad deditionem traxit, petentes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem servire liceat. Primum agmen mulierum satis miserabile, virorum post magis deforme descendit. Nam fuisse mulierum viginti quinque millia, virorum triginta millia, memoriae traditum est. Rex Asdrubal se ultro dedit. Transfugae, qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praecipitio dati igne consumpti sunt, uxor Нasdrubalis se duosque filios secum uirili dolore et furore femineo in medium iecit incendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. ipsa autem ciuitas decem et septem con
Abbreviated transcription (Latin):
liũ sapientieꝙ ueritatis exereuit: michi
suꝑ eo audere fas ñ est. Cõmonuisse me
satis sit ⁊ ex qualibet intentione lectorẽ
ad illius lectionis plenicudinem remi¬
equit᷑ hanc miseram luem. mi¬
serioremq eius expiationem pro¬
rimo anno satis criste prodigiũ. Repen¬
te siquidem medio loco urbis terra dis¬
siluit. uastoq prerupto byantia subito¬
inferna patuerunt. Manebat cliu ad
spectaculũ terrorem q cunctoꝵ. patenti
uoragine impudens specuͭ. nefarianisui¬
ui hominis sepulturam: dus in t̾pretibus
ex pͥetebat. Satis fecit improbis faucibus
precipitio sui marcus eurtius uir eques
armatꝰ. iniecit q crudeli cerre inopinã¬
idest mnopina sacietatẽ cui parũ esset qd̃
ex tanta pestilentia mortuos per sepule
susciperet. nisi etiã uiuos scissa absorber.

Expanded text:
dium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi dium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi super eo audere fas non est, commonuisse me satis sit et ex qualibet intentione lectorem ad illius lectionis plenitudinem remiequitur bano miseram luem miserioremque eius expiationem proximo anno satis triste prodigium. repente siquidem medio Vrbis terra dissiluit, uastoque praeruptu hiantia subitο·ιinferna patuerunt. manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti uoragine inpudens specus nefariamque uiui hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. satisfecit inprobis faucibus praecipitio sui M. Curtius, uir eques armatus, iniecitque crudeli terrae inopimam satietatem, cui parum esset, quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulchra susciperet, nisi etiam uiuos scissa sorber
Abbreviated transcription (Latin):
repentinꝰ calor ueris. aut incongriuis
humor estatis. uel aucunni dliuitus incli¬
gesta illecebra insuꝑ etiã inspirata de cala¬
brus saltib aura corrũpens. repentinos acu¬
tarũ infirmitatũ afferret transcursus. Sed
grauis duturnaq in nullo dispor seru.
in nulla etate dissimilis. generali cunc¬
tos per bienniũ iugit̃ tabe confecit. ut
etiã quos non egit in mortẽ tur pi a ma¬
tie ex inanitos afflictos q climiserit. Con¬
quererent᷑ hoc ut arbitror loco obtrecta¬
tores temporis xp̃iani. si forte silentio pre¬
terierim. quib tunc cerimoniis: roma¬
ni placuerint deos. & sedauerint morbos.
Cum pestilentia in clies erudesceret auc̃to¬
res suasere pontifices. ut ludi scenici dus
expetentib ederentuꝵ. Ita ꝓdepellenda
tẽporali peste corpoꝵ.: arcessit᷑ est perpe¬
tuus morb animoꝵ: Uber nunc qͥlem
michi iste doloris acq increpationis locꝰ
est. sed in quo iam reuerentia tua stu¬

Expanded text:
repentinus calor veris, aut incongruus repentinus calor veris, aut incongruus humor aestatis, vel autumni divitis indigesta illecebra, insuper etiam exspirata de Calabris saltibus aura corrumpens, repentinos acutarum infirmitatum afferre transcursus: sed gravis diuturnaque in nullo dispar sexu, in nulla aetate dissimilis, generali cunctos per biennium jugiter tabe confecit: ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos afflictosque dimiserit. Conquerentur hoc ut arbitror loco obtrectatores temporis Christiani, si forte silentio praeterierim, quibus tunc caerimoniis Romani placaverint deos, et sedaverint morbos. Cum pestilentia in lies crudesceret, auctores suasere pontifices, ut ludi scaenici diis expetentibus ederentur. ita pro depellenda temporali peste corporum arcessitus est perpetuus morbus animorum. uber nunc quidem mihi iste doloris atque increpationis locus est, sed, in quo iam reuerentia tua stu
Abbreviated transcription (Latin):
deret. donec orationib archacdii princi¬
pis & poplĩ xp̃iani presentẽ ꝑclitionẽ ds̃
eroratus auerteret. probans se solũ ẽẽ ꝙ.
conseruatorem humiliũ ⁊ punitorem ma¬
loꝵ. Sed hec ut cõmemorata st̃ magis
quã explicita uerecundie concesseru
ut et qui scit recolat.ꝙ qui nescit inqͥ¬
Nterea romani qui per septuaginta
annos ab urbe uulc̾oꝵ. preterea falis¬
corum. equioꝵ & subtrinoꝵ subactiꝙ
atriti. assiduis bellis conficiebant᷑. tãdẽ
insupra scͥptis dieb camillo cluice easdẽ
cepere ciuitates. ⁊ rediuiuo finẽ dedere
certamini. Prenestinos etiam eodem
tempore. qui usq ad portam rome bel¬
lando & cecdendo per uenerant. ad flu¬
men halem tito quintio pugnante ui¬
genutio. et quinto seruilio consulib:
ingens uniuersam romam pestilencia
corripuit. Non ut adsolet plus minus¬
ue solito tempoꝵ turbata temperies. hoc¬
est aut intẽpestiua siccitas hiemis. aut

Expanded text:
deret, donec orationibus Arcadii princideret, donec orationibus Arcadii principis et populi Christiani praesentem perditionem Deus exoratus auerteret, probans se solum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commemorata sint magis quam explicita uerecundiae concesserim ut et qui scit recolat et qui nescit inqunterea Romani, qui per septuainta annos ab urbe Vulseoram, praeterea Faliscorum Aequorum et Sutrinorum subacti et adtriti adsiduis bellis conficiebantur, tandem in supra scriptis diebus Camillo duce easdem cepere ciuitates et rediuiuo finem dedere certamini. Praenestinoa etiam eodem tempore, qui usque ad portam Romae bellando et caedendo peruenerant, ad flumen Haliam T. Quintio pugnante uiGenucio et Q. Seruiilio consulibus ingens uniuersam Romam pestilentia corripuit: non ut adsolet plus minusue solito tempoest, aut intempestiva siccitas hiemis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tans lacedemonioꝵ ciuitas. uix centũ
habere potuit senes. Ita incessabilib
circũuenta malis. ĩmaturas misere¬
expenclebat etates. Et querunt᷑ nunc
homines. quoꝵ referte pueris ⁊ senib
ciuicates. secura iuuenũ peregrinatiõe
dicant᷑. pacificisq exerticiis: stipenclia
domestice uoluntatis adquirunt. Nisi
forte ut ad solent. humane motabilicati
om̃ia sordere presentia. nouitates rerũ
actu audicuq prureentib ipsa etiam
uita fastidiũ est. Cap̃. ui¬
nno ab urbe condita
seiussimo terre motu achaia uniuersa con¬
cussa est. & due tunc ciuitates. id est ebora
& belice abrutis locoꝵ hyatib deuorate
Nc ego nunc e contrario poteram similia
inclieb nr̃is apud constantinopolim eqͣ
modo principem gentiũ predicta ⁊ facta.
sed ñ ꝑfecta narrare. cũ post terribilem
denuntiationẽ. consciẽtiamq mali sur
presciam. subt̃ cõmoca funditus terra trȩ¬
meret. et de suꝑfusa celicus flamina pen¬

Expanded text:
tans, Lacedaemoniorum civitas, vix centum tans, Lacedaemoniorum civitas, vix centum habere potuit senes: ita incessabilibus circumventa malis, iexpendebat aetates: et queruntur nunc homines, quorum refertae pueris et senibus ciuitates secura. iuuenum peregrinatione ditantur pacificisque exercitiis stipendia domesticae uoluptatis adquirunt? nisi forte — ut adsolent humanae mutabilitati omnia sordere praesentia — nonitates rerum acta audituque prurientibus ipsa etiam uita fastidio est. Anno ab Vrbe condita nissimo terrae motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice, abruptis locorum hiatibus deuoratae. At ego nunc e contrario poteram similia in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque modo principem gentium, praedicta et facta sed non perfecta narrare, cum post terribilem denuntiationem conscientiamque mali sui praesciam subter commota funditus terra tremeret et\' desuper fusa caelitus flamma pen
Abbreviated transcription (Latin):
quantornagis orcdinẽ eustodiui. Imꝓba
dominandi lacedemonioꝵ cupiditas.
quantis populis. qualib urbibe et quib
prouincus. cuius modi odioꝵ motus. qͣn¬
tas causascertaminũ suscitar it quis uel
nuño ues ordine. uel ratione disponat. eũ ipsi
quoq non ampliꝰ afflicti belli. quã bel¬
loꝵ confusione referant᷑. Siqͥdem trac¬
to per aliquot etates hoc bello continio
ci. chebani. postremo grecia. asia. ꝑsis.
atq egyptꝰ cũ libia. insulisq marimis:
nauales simul pedestres q conflictus in¬
cliseretis egere cliscursib Referre cesa
hominũ milia non possem: etiã si bella
numerarem. At nc̃ increpet hectem¬
pora atq illa collaudet. quicũq neseit
hosce om̃s istarũ urbiũ prouinciarũ q
popłos. ita nunc in solis ludis ac theatͥs
consenescere. sicucitunc in castris maxi¬
me prelisq tabuissent. Florentissima
illa & cocius tunc imper nĩ orientis affec¬

Expanded text:
quanto magis ordinem custodiui. improba quanto magis ordinem custodiui. improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas quantis populis, qualibus urbibus, quibus prouinciis cuiusmodi odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis uel numero uel ordine uel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus adflicti bellis quam bellorum confusione referantur: siquidem tracto per aliquot aetates hoc continuo tii, Thebani, 155 postremo Graecia, Asia, Persis, atque Aegyptus cum Libya, insulisque maximis, navales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. Referre caesa hominum millia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc increpet haec tempora atque illa collaudet, quicumque nescit hosce omnes istarum urbium provinciarumque populos, ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc in castris maxime praeliisque tabuisse. Florentissima illa, et totius tunc imperium Orientis affec
Abbreviated transcription (Latin):
His itaq cantam belli molem sustinenci¬
bus. uiuentus superueniens congredi ad¬
uersus chebanos aperto certamine incun¬
ctant̃ cdecreuit. Cõmisso prelio cũ lacecle¬
monu uincerent᷑. repente epaminundaᷤ
clux chebanoꝵ incaucius climicans uul¬
nerat᷑. Qua re clũ his ex dolore mecus il¬
lis ex gaudio stupor nascit᷑ ueluci ex con¬
sensu tacito utrimq cliscessum est. Epa¬
minundas autẽ saucius grauit csi de uie¬
toria suoꝵ cõperisset scutũq exosculatꝰ
esset. remota manu qu a uulnus obcluse¬
rat. egressum sanguinis ac mortis pacefe¬
eit introitũ. Cuius mortẽ sic chebanoꝵ
ꝑditio secuta est. ut non ꝑclidisse clucẽ
s ipsi cũ eo tunc perisse uiderent᷑. Con¬
texui. indigeste hystorie mextr icabilem¬
molem seu materiam. atq incertos bel¬
lorũ orbes. huc⁊ illuc infinito furore ges¬
torũ. u̾bis e uestigio secutus implicui.
qm̃ tanto ut uideo inorclinatiꝰ scripsi

Expanded text:
his itaque tantam belli molem sustinentihis itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneratur. quare dum his ex dolore metus, illis ex gaudio stupor nascitur, ueluti ex consensu tacito utrimque discessum est. Epaminondas autem grauiter saucius cum de uictoria suorum conperisset scutumque exosculatus esset, remota manu, qua uulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit introitum: cuius mortem sic Thebanorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse uiderentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes huc et illuc lymphatico furore gestorum uerbis e uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinatius scripsi,
Abbreviated transcription (Latin):
excitati iniuria. iuncto sibi tebanoꝵ auxi¬
lio. amissa furto bello repetiuit. In eo
prelio archidamꝰ clux laceclemonioꝵ uul¬
neratꝰ cũ cecli suos. iam ꝙ uictos uideret.
occisoꝵ corꝑa per preconiũ ad sepulturã
poscit. Quod signũ uictorie tradite inter
grecos haberi solet. Thebani autẽ hac
confessione contenti. dato parcendi sig¬
no: finẽ dedere certamini. Paucis demñ
int̾uenientib induciarum dieb lacede¬
moniis ad alia bella conuersis. thebami
cũ epamimunda duce cle inuacdenda
lacedemona quasi secura ⁊ clestituta ce¬
pere fictuciã. Taciti intempesta nocte
lacedemonã uentunt. Sed non ita incau¬
tam uel incdefensam sicuc rebant᷑ offend̾t.
Armati enĩ senes cũ reliqua turba imbel¬
lis etatis.. p̃cognico aduentu hostium
in ipsis se portarũ angustus obiererunt
Et aduersum uiginci qͥnq milia militũ
uir cencũ confecti euo homines proruper̃t

Expanded text:
exciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxiexciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxilio amissa furto bello repetunt. in eo proelio Archidamus dux Lacedaemoniorum uulneratus cum iam caedi suos ut uictos uideret, corpora per praeconem ad sepulturam poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti, dato parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt: armati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
culcuq ornatissimã. nunc miserabili ru¬
inarum ac desolationis sealore confectã.
Itaq magnũ pietatis. miserationisq mo¬
nimentũ in reparatione eius operat᷑ est.
Namq eam a lacedemonus exmnanitam.
laceclemonioꝵ predus repleuit. Persis incen¬
dentib concrematã. ꝑsis eclificantib refor¬
Nterea artarxerses rex persaꝵ sieut
principio dictum est. uniuersis grecie
populis: ꝑ legatos ut armis cliscederens
et paci acquiescerent imperauit. non
quia miser icordit fessis consuleret. sed ne
se in egypto bellis occupato. aliqua in reg¬
nũ suũ temptaret᷑ irruptio. Cunctis gͥ
grecis obtatissima quiete resolutis. do¬
mestico q ocio torpentib laceclemonii
inqͥeti magis quã strenui.& furore potius
quã uirtute intolerabiles post bella depo¬
sita temptant furta belloꝵ Nam specu¬
lati absentiã archalũ. castellũ eoꝵ repen¬
tina irruptione ꝑfringunt. Archades uͦ

Expanded text:
cultuque ornatissimam, nunc miserabili rucultuque ornatissimam, nunc miserabili ruinarum ac desolationis squalore confectam. itaque magnum pietatis miserationisque monumentum in reparatione eius operatus est. namque eam a Lacedaemoniis exinanitam Lacedaemoniorum praedis repleuit, Persis incendentibus concrematam Persis aedificantibus refornterea Artaxerxes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio. Cunctis igitur Graecis optatissima quiete resolutis domesticoque otio torpentibus Lacedaemonii, inquieti magis quam strenui et furore potius quam uirtute intolerabiles, post bella deposita temptant furta bellorum. nam speculati absentiam Arcadum castellum eorum repentina inruptione perfringunt. Arcades uero
Abbreviated transcription (Latin):
tiores segniores q aggredit᷑. nec difficile
superat. Maxime cũ adhuc apud ipsum
pene integre uires haberent᷑. Ipse tam̃
ageselaus grauit̾ uulnerat᷑. At uero a¬
thenienses cũ cõperissent insperata lace¬
demonios uictoria subleuatos. pristine
seruitutis. cle qua tunc respirare uix ce¬
perant. trepidi metu. exercitũ contrahuis.
eũq birocss in aurilio adiungunt. cõmis¬
su miricratis clucis. Qui adolescens ad modũ
uix dũ annos uignnti natus infirmitatem
etatis: maturitate animi muniebat. Co
autẽ ꝑsici exercitus. audito ageselai recli¬
tu. ad populandos laceclemonioꝵ agros
reuertit᷑. Ita spartani strepitu circum¬
stantiũ uncliq hostium. clausi atq exter¬
riti. ultima prope modũ desperatione ta¬
buerunt. Sed conon postqũa uasta hosti¬
lis soli populatione saciatꝰ est: athenas ꝑ¬
git in marimo gauclio ciuiũ: ipse tristis.
quippe cũ uideret urbem popło quondã

Expanded text:
tiores segnioresque adgreditur nec difficile tiores segnioresque adgreditur nec difficile superat, maxime cum adhuc apud ipeum paene integrae uires haberentur. ipse tamen Agesilaus grauiter uulneratur. at uero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaemonios uictoria subleuatos, pristinae seruitutis, de qua tunc respirare uix coeperant, trepidi metu exercitum contrahunt que Boeotiis in auxilium adiungunt, commissum Iphicrati duci, qui adulescens admodum, uixdum annos uiginti natus, infirmitatem aetatis maturitate animi muniebat. Conautem Persici exercitus, audito Agesilai reditu ad populandos Lacedaemoniorum agros reuertitur. ita Spartani, strepitu circumsonantium undique hostium clausi atque exterriti, ultima propemodum desperatione tabuerunt. sed Conon postquam uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas pergit, in maximo gaudio ciuium ipse tristis, quippe cum uideret urbem populo quondam
Abbreviated transcription (Latin):
diunt᷑. multa animati fiducia. propt̃
uirtutẽ atq industriã ep aminunde
ducis. cũ quo sibi facile obtinere posse
imperiũ tocius grecie uidebantur.
Fit itaq terrestre preliũ. thebanis mi¬
nmo labore uincentib. Uincit᷑ enim
etiã hoc conflictu: pisander et occidit᷑.
bam autẽ uictoria potiti. collecta uniũ¬
si exercitus manu spartam contenclunt.
putantes sese uacuam p̾sidio eiuitatẽ.
millo intraturos negotio. cuius iam om̃s
pene copias cũ ipso irege cdelessent. atq ab
onũb socis desticucos uiderent. Lacede¬
monu ꝑicło ciuicatis impulsi. habito in¬
erercitati milicis qualicũq clilectu. ob¬
uiam hosti ꝓcedunt. Sed uictis se mel
aduersũ uictores obsistendi nec uirtus
nec animꝰ erat. Cũ igit᷑ cedis unius tancũ
pene partis ageret᷑ repente rex ageselaus
arcessitꝰ exasia improuisus bello suꝑuenit.
Thebanos iam successu duplicis uictorie le¬

Expanded text:
diuntur, multa animati fiducia propter diuntur, multa animati fiducia propter virtutem atque industriam Epaminondae ducis sui, cum quo sibi facile obtinere posse imperium totius Graeciae videbantur. Fit itaque terrestre praelium, Thebanis minimo negotio vincentibus. Vincitur etiam hoc conflictu Lysander et occiditur. bani autem victoria potiti, collecta universi exercitus manu, Spartam contendunt, putantes se vacuam praesidio civitatem nullo intraturos negotio, cujus jam omnes pene copias cum ipso rege delessent, atque ab omnibus sociis destitutos viderent. Lacedaemonii periculo civitatis impulsi, habito inexercitati militis qualicumque dilectu obuiam hosti procedunt. sed uictis semel aduersum uictores obsistendi nec uirtus nec animus erat. oum igHur oaedes tantum unius paene partis ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ex Asia inprouisus bello superuenit; Thebanos iam successu duplicis uictoriae lae
Abbreviated transcription (Latin):
cdebens socus sollicitudinẽ patrie ficlem:
Ut huic exhiberet naturam. illis prebe¬
ret inclustr iã. In hoc propensior eiuib
qd̾ quieti libertatiq eoꝵ. alieni sangui¬
nis cliscrumen impenderet. expugnar⁊
aduersum insolentissimos hostes. peri¬
culo hostis. premio patrie. Conserunt
itaq nauale certamen. perse cononi a
spartani pisandro duce. Milites remi¬
ges. ipsiq cluctores. uno pariter. in mu¬
tuam cedem ardore rapiunt᷑. magnitu¬
cline atq atrocitate belli istius. inclina¬
tus est ex hoc semꝑ inposterũ laceclemo¬
nioꝵ status. Prona nãq ex illo fluere.
ac sublapsa retro refferri spartanoꝵ spes
uisa est: donec adsurgendo egre ac mi
sere recedendo confecta. ꝙ potestate care¬
ret ⁊ nomine. Atheniensib uero hec
eadem pugna initiũ recuperande poten¬
tie. sicut laceclemoniis admittencle fuit.
auxilus atheniensiũ fulti su¬
periore clade saucios ac trepidos aggre¬

Expanded text:
debens sociis sollicitudinem, patriae fidem, debens sociis sollicitudinem, patriae fidem, ut huic exhiberet naturam, illis praeberet industriam: in hoc propensior ciuibus, quod quieti libertatique eorum alieni sanguinis discrimen inpenderet et pugnaret aduersus insolentissimos hostes periculo regis, praemio patriae. conserunt itaque nauale certamen Persae Conone, Spartani Pisandro duce; milites remiges ipsique ductores uno pariter in mutuam caedem ardore rapiuntur. magnitudinem atque atrocitatem belli istius inclinatos ex hoc semper in posterum Lacedaemoniorum status prodit: namque ex illo fluere ac sublapsa retro referri Spartanorum spes uisa, donec adsurgendo sere recidendo, confecta, et potestate careret, et nomine. Atheniensibus vero haec eadem pugna initium recuperandae potentiae, sicut Lacedaemoniis amittendae, fuit. auxilio Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos aggre
Abbreviated transcription (Latin):
ita pares om̃i industria. cluces in unũ
cobnure bellũ. Qui acerbissimis inuicẽ
prelus fatigati. et multo sanguine obliti
uelut inuicti ab alterutro recesserunt.
Igit᷑ conon accepto iterũ per se ipsumꝰ mag¬
no stipendio: reuersus ad classem. inuadis
hostiles agros. turres. castella cetera q pre¬
sidia expugnat. Et ueluci effusa tempes¬
tas. quacũq incubuit cuncta proster¬
nit. Lacedemoni uero domesticis malis
circumuenti. externis in hiare desistum̃
abiciuntq spem dominationis: ĩminen¬
te pericło seruitutis. Ageselaũ quẽ cum
exercitu in asiã miserant: ad subsidium
patrie reuocant. Interea pisander clux
apud spartã per ageselaũ relictus maxi¬
mã munitissimã q tunc classem instru¬
rerat. motus amuiticione uirtucis agese¬
lai. Ut illo pedestrem expeditionẽ agi¬
tante. ipse quoq nauali discursu. ora
maritima peruagaret᷑. Conon uero
suscepto negotio: duplicem nipendebat.

Expanded text:
ita pares omni industria duces in unum ita pares omni industria duces in unum coiere bellum, qui acerbissimis inuicem proeliis fatigati et multo sanguine obliti uelut inuicti ab alterutro recesserunt. igitur Conon accepto iterum per se ipsum a Rege Magno stipendio reuersus ad classem inuadit hostiles agros, turres castella ceteraque praesidia expugnat et ueluti effusa tempestas quacumque incubuit cuncta prosternit. Lacedaemonii uero domesticis malis circumuenti externis inhiare desistunt ahiciuntque spem dominationis inminente periculo seruitutis; Agesilaum, quem cum exercitu in Asiam miserant, ad subsidium patriae reuocant. interea Pisander , dux apud Spartam per Agesilaum regem relictus, maximam munitissimamque tunc classem instruxerat, motus aemulatione uirtutis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, ipse quoque nauali discursu oram maritimam peruagaretur. Conon uero suscepto negotio duplioem curam inpendebat
Abbreviated transcription (Latin):
dus gemine congressionis elucleret unũ
denuntiato bello appetit. alterũ pacta
pace suspenclit. far nabutus cissafernem
apud artarxersem cõmunẽ tunc regem
defert ꝓclicorem. p̃sertim qͥ cũ hoste bel¬
li cempore cle federis conlicione placuis¬
set. Ortat᷑ q regẽ ut in loco eiꝰ cononem
acheniensem uirũ quitunc forte apud
cyrũ exulabat clucẽ nauali bello consti¬
tuat. Acceptis igit᷑ quindecim argenti
talentis conon ꝑ farnaburũ euocatur.
classiq declinatur. Quib comꝑtis lacede¬
momi
& ipsi aux ilia naualis belli a rege egypti
hercimone: ꝑ legatos petunt. A quo centũ
instructas triremes ⁊ secenta milia modi¬
orum frumenti acceperunt. Asocus etiã
undiq magna contraxere subsidia. Cui
milicie consensu om̃iũ ageselaũ duc̃ẽ clecre¬
ueruint. uirũ pede claudũ. Sed qui indifi¬
cillimo rerum statu. mallent sibi regem
claudicare quã regnũ. Raro umquã

Expanded text:
dus geminae congressionis eluderet, unum dus geminae congressionis eluderet, unum denuntiato bello appetit, alterum pacta pace suspendit. Pharnabazus Tissafernem apud Artaxerxem, communem tunc regem, defert ut proditorem, praesertim qui cum hoste belli tempore de foederis conditione pepigisset; hortaturque regem, ut in locum eius Cononem Atheniensem uirum, qui tunc forte apud Cyprum exulabat, ducem nauali bello constituat. acceptis igitur quingentis argenti talentis Conon per Farnabazum euocatur classique praeficitur. quibus conpertis Lacedaemonii et ipsi anxilia naualis belli a rege Aegypti Hereynione per legatos petunt, a quo centum instructas triremes et sescenta milia modium frumenti acceperunt; a sociis etiam undique magna contraxere subsidia. cui militiae consensu omnium Agesilaum ducem decreuerunt, uirum pede claudum, sed qui in difficillimo rerum statu mallent sibi regem claudicare quam regnum. raro umquam
Abbreviated transcription (Latin):
cile indigna etiã conditione deposuerunt.
Nam qͥd tam indignũ liberis ⁊ fortib ui¬
ris quãlonge remoti sepe uicti. adhuc hos¬
tis. & deinde minitantis imꝑio arma depo¬
nere. paciq seruire. si non ipso tantũ annun¬
ciante pacis sono ꝑ corda cunctoꝵ egra bel¬
li tabusset intentio. ꝙ post diuturnas la¬
boꝵ uigilias. oscitantes ac stupefactos:
quies inpma larasset. priusquã ipsam qͥ¬
etem uoluntas ꝑͥdcta componẽt. Unde au¬
ros aĩos ignoto acqͥescere ocio tã facile ꝑsua¬
sit: quã breuissime ostendã .L. acedemoni
utpote homines. ꝙ greci homines. quã
plura habebant. eo ampliora cupientes
postquã atheniensiũ potiti st̃: uniuersã
taq toti orienti bellũ mouentesi
hircilidem ducẽ in hanc miliciam
legunt. Qui cũ sibi aduersus duos poten¬
tissimos artarrersis ꝑsarũ regis p̃fectos
farnaburũ & cissafernẽ pugnandum
uideret. ꝓuiso ad tempus consilio ut pon¬

Expanded text:
cile, indigna etiam conditione, deposuerunt: cile, indigna etiam conditione, deposuerunt: nam quid tam indignum liberis et fortibus viris, quam longe remoti, saepe victi, adhuc hostis, et deinde minitantis, imperio arma deponere, pacique servire? si non ipso tantum annuntiatae pacis sono per 147 corda cunctorum aegra belli tabuisset intentio: et, post diuturnas laborum vigilias, oscitantes ac stupefactos quies inopina laxasset, priusquam ipsam quietem voluntas pacta componeret. Unde aue efferos animos ignoto acquiescere otio tam facile persuasit, quam brevissime ostendam. Lacedaemonii, utpote homines, et Graeci homines, quo plura habebant, eo ampliora cupientes, postquam Atheniensium potiti sunt, universam taque toti Orienti bellum moventes, Dereyllidam ducem in hanc militiam legunt, qui cum sibi adversus duos potentissimos Artaxerxis Persarum regis praefectos, Pharnabazum et Tissafernem pugnandum videret, proviso ad tempus consilio, ut pon
Abbreviated transcription (Latin):
tñ intelligendi uigorem. Sed ego cũ
utrumq uicanlũ sciam: utrũq faci¬
am: ut quocũq modo alter utra tẽpe¬
rent᷑. si non hec multũ p̃termissa nec
mulcũ constricta uideant᷑. Cap̃ i.¬
nno ab urbe conclita cricence¬
annũ sicũt grauissimũ propt̃ ignora¬
tam sibi captiuitatẽ rora ꝑsensit. ica
magnificũ propt̃ insolitã pacem gre¬
cia habuit. eo siquidem in tempore quo
galli romã captã incensamq tenuer̃t
⁊ uendilerunt. artar xerses rex persaꝵ
cliscedere ab armis q̃ quiesc̾e in pace uni¬
uersam greciã ꝑ legatos p̃cepit. demm¬
cians contͣdictorem pacis bello ĩpetendũ.
Quem ita uibentẽ potuissent utiq greci
tã constant̃ contẽpnere: quã fortit̃ sepe ui
cerunt. nisi porrectam undecũq occasi¬
onẽ quã auide desiderauer̃t. tã libenter
desideatissent. Ostencler̃t enĩ quã egre
admisere illa que eatenꝰ gesser̃t. que tã fa¬

Expanded text:
tamen intellegendi uigorem. sed ego cum tamen intellegendi uigorem. sed ego cum utrumque uitandum sciam, utrumque faciam ut quocumque modo alterutra temperentur, si nec multa praetermissa nec multum constricta uideantur. Anno ab Vrbe condita CCCLannum sicut grauissimum propter ignotam sibi captiuitatem Roma persensit ita magnificum propter insolitam pacem Graecia habuit, eo siquidem tempore, quo Galli Romam captam incensamque tenuerunt ac uendiderunt, Artaxerxes rex Persarum discedere ab armis et quiescere in pace uniuersam Graeciam per legatos praecepit, denuntians contradictorem pacis bello inpetendum. quem ita iubentem potuissent utique Graeci tam constanter contemnere, quam fortiter saepe ucerunt, nisi porrectam undecumque occasionem, quam avide desideraverant, tam libenter hausissent: ostenderunt enim quam aegre admisere illa quae eatenus gesserunt, quae tam fa