comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creatura nequit treaturam uequit saluaroita nõ
largiente iueminus gr̃am ens ad saluandñ ho¬
mĩem cũ nb̃r o ar ͦ concordare ita ut gr̃a sola possit
homĩem saluarenisiems lib̾ro ar ꝰ agente sicut fit
in infantibet in intelligentib ut ip̃a semꝑ adiu¬
net lib̾rũ ar  naturalo quod sine illa nich ual ad
salutemdando uoluntati rectitudinem quã ser

Expanded text:
creatura nequit creaturam salvare; ita non largiente, invenimus gratiam ejus, ad salvandum hominem, cum libero arbitrio concordare; ita ut gratia sola possit hominem salvare, nihil ejus libero arbitrio agente sicut fit in infantibus, et in inintelligentibus ipsa semper adjuvet liberum arbitrium naturale, quod sine illa nihil valet ad salutem, dando voluntati rectitudinem quam servet
Abbreviated transcription (Latin):
te iisi quia recta est sicut nãq uisus non ẽ acutus
quia uidet acute sed idtntouidet acute quia est acu¬
proculdubio recte uulti non igitur uult rectitudinẽt
insi quia recta estridem autem est uoluntati rectã
essciet rectitudinem hr̃eppalam igitur esti quia nõ
uult rectitudmemnsi quia rectitudinen h. dẽ¬

Expanded text:
te, nisi quia recta est. Sicut namque non est acutus visus quia videt acute, sed ideo videt acute quia acuprocul dubio recte vult; non ergo vult rectitudinem, nisi quia recta est: idem autem 129 est voluntati rectam esse, et rectitudinem habere. Palam igitur est quia non vult rectitudinem, nisi quia rectitudinem habe
Abbreviated transcription (Latin):
hunc modũ qũo aꝑitur hostiũu̾bi insi cũ sensus
uꝑitur audientis ut credat et micio fidei fc̃o ea
que ad edificandã salubrem doctrinam p̾ditan¬
tur et disputantur admittat ne ꝑ infidelitatem
corde clauso que dicuntur improbet ac repeslat
et eudens. et adu̾sarii multi quid s ciliud potest
nitessigunisi predicato ꝑ eñ ibi premitus enuã¬
geliotredidisse multos et multos emusdem fidei ad¬

Expanded text:
uomodo aperitur ostium verbi, nisi cum sensus aperitur audientis ut credat, et initio fidei facto, ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat; ne per infidelitatem corde clauso, ea quae dicuntur improbet ac repellat? et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei ad
Abbreviated transcription (Latin):
tutem baptissim ꝑmilis quidẽ culpan remittus
gĩa infudintur quo ad hĩtũ et si nõ pro ino tẽpore
quo ad usumi subiũgit nos attendentes gen̾alem ef
formãtẽ gr̃amet uirtutes tanquam probabi¬
liozem et dictis sanctorũ ac doctorũ modernorũ
th̾o ͤ magis consonã et concordemsacro aprobã¬
te conxilio duximus eligendam. ¶ Ntemnustus¬

Expanded text:
tutem baptismi parvulis quidem culpam remitti, sed gratia infunduntur quoad habitum, etsi non pro illo tempore quoad usum: nos autem, attendentes generalem effformantem gratiam et virtutes, tamquam probabiliorem et dictis sanctorum ac doctorum modernorum theologiae magis consonam et concordem, sacro approbante concilio duximus eligendam.
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ħ loco nõ ipa untus s opus enis signatũ estiqͥs
em̃ facitin hoĩe iusticiã insi qui iustifitat impuimi
s est ꝑ grãm suãcex impio facit instũ. uñ apostolus
istificati gratis ꝑ grãm ip̃ĩus facit igitur isticiã
ĩ. opus iustitiequih in se iusticiamquib et multi¬

Expanded text:
nomine hoc loco, non ipsa virtus, sed opus ejus significatum est. Quis enim facit in homine justitiam, nisi qui justificat impium, hoc est, per gratiam suam ex impio facit justum? Unde ait Apostolus: «Justificati gratis per gratiam ipsius» . Facit ergo justitiam, id est, opus justiti
Abbreviated transcription (Latin):
rali cõpassione opus est bomĩm istobono male u¬
titimqui ĩfideliter utitimiet ħ bomĩ insile farit qin¬
nic  pen infidelter facitiqui antẽ male facit ailiquidipro¬
fecto pectat ex quo colli eciam ip̃a bona oꝑtique
faciũt infideles nõ ip̃orũ ẽẽssed islius quiutitur bñ

Expanded text:
rali compassione opus est bonum; etiam isto bono male utitur qui infideliter utitur, et hoc bonum male facit, qui infideliter facit: qui autem male facit aliquid, profecto peccat. 32. Ex quo colligitur, etiam ipsa bona opera quae faciunt infideles, non ipsorum esse, sed illius qui b
Abbreviated transcription (Latin):
luũtis temporalib senm̃t uere prorsus esse nõ
pñtique autem milli rei seriure uolunt nec ip̃e u̾e
uere sunt uere qmippe uirtutes deo sermũtim hoĩ¬
a quo douantur et angelis quid quid a bomĩ
fit ab homĩeiet non propter ħ propter quod fieri
tenetur uerti sapiencia p̾cipit et si officio uideatu
bonũ ipõ nourecto fine pctm est. Et mfa .12. reci¬

Expanded text:
lumentis temporalibus serviunt, verae prorsus esse non lumentis temporalibus serviunt, verae prorsus esse non possunt. Quae autem nulli rei servire volunt, nec ipsae verae sunt. Verae quippe virtutes Deo serviunt in hominia quo donantur et Angelis. Quidquid autem boni fit ab homine, et non propter hoc fit, propter quod fieri debere vera sapientia praecipit, etsi officio videatur bonum, ipso non recto fine peccatum est. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
impiorũ quia cũ non ad siñ referuntur auctoremi
dona dei h ipõ mialo hus utentes efficuntur ĩnsti
Et infra .s. noĩs inquit mon officiis s fimbusi
a uicus discerne ndas esse untutes officiũ est autẽ
quod faciend estifimis uero propter quod faciend
esticũ itaq facit hõ aliquidubi pettare non uide¬
tusi nõ propter ħ facit propter quod facere ds
percare cõm̃citimque tñ non attendens fines ab
officiis seꝑcisriet unrtutes ueras officia sine finib
appessanda esse dixistrex quo te tanta ab ẜditas
sequitur ut ueram appellare cogaris nsticiam
etiam cuus dñam repieris auariciam sicut maiꝰ
abstinere ab alienoisi officiũ cogites potest uidĩ
quam faceret propter il lamnel adipiscendam
facerent iueltenend absit autemiut uirtutes u̾e
ciul tui sermãtimsi illi uel propter illũtm ditiꝰ
deus uirtutũ cõu̾te nos prom̃ untutes q̃ tarnali¬
b delectaciomibznel quibuscũz cõmodis et enio¬

Expanded text:
quia cum non ad suum referuntur auctorem dona Dei, hoc ipso mali his utentes efficiuntur injustint. 21. Noveris itaque, non officiis, sed finibus a vitiis discernendas esse virtutes. Officium est autem quod faciendum est: finis vero propter quod faciendum est. Cum itaque facit homo aliquid ubi peccare non videtur, si non propter hoc facit propter quod facere debet, peccare convincitur. Quae tu non attendens, fines ab officiis separasti, et virtutes veras officia sine finibus appellandas esse dixisti. Ex quo te tanta absurditas sequitur, ut veram cogaris appellare justitiam, etiam cujus dominam reperis avaritiam. Si quidem manus abstinere ab alieno, si officium cogites, potest viderquid facerent, propter illam vel adipiscendam facerent vel tenendam. Absit autem ut virtutes verae cuiquam serviant, nisi illi vel propter illum cui dicimus, Deus virtutum, converte nos , Proinde virtutes quae carnalibus delectationibus, vel quibusque commodis et emo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut suꝑ unã urbenisicut suꝑ unam gentẽ sic¬
sic intendit doꝰ singulis at si uacet a tuctis
et sic sił intendit homĩb ac si uacet a singulis
qui em̃ omĩa admnstrando iupplet implẽdo¬
regit nec unuersis de esticũ disponit unde nec

Expanded text:
sicut super unam gentem; sic super unam gentem, sicsic intendit Dominus singulis, ac si vacet a cunctis; et sic simul intendit omnibus, ac si vacet a singulis. Qui enim omnia administrando implet, regit implendo; nec universis deest, cum disponit unum; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut deus aꝑiat nobis hostiũ u̾biansi aꝑttissina de¬
mostratioetiam ip̃m miciũ eẽ fidei dom̃i demnon
em̃ orando pat̾etur ab eonisi ab eo fien crederetur
ħ dom̃ĩ celestis gr̃em illam purpuraciã descẽde¬
rat. tin situt scriptura dicit iactib apłorum
consiliũ predestinait fieri. Melius gͥ mͥ uidetur

Expanded text:
ut deus aperiat nobis ostium uerbi, nisi apertissima demonstratio etiam ipsum initium fidei donum dei? non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut scriptura dicit in Actibus apostolorum,consilium praedestinauit fieri. Frustra itaque
Abbreviated transcription (Latin):
fitibt cũ audientis cor exigentib culpis omĩpotentis
dei grã non repleturin casum exf̾nis a predicatore
moueatimquia mutũ est os om̃e ꝙ loquitun si ille
int̾ins in corde non clamet qui aspirat u̾ba que au¬
diuntihinc proph̾a ait insi dñs edifictuint et c̃. hnic¬
salomon ditit considera oꝑa dei ꝙ nemo possit corn¬
gere quem ille despex̾it nec mirũ si a corde reprobo p̾¬
dicator mĩc audiatundũ non m̃quã ip̃e quoq dñs
in hiis que loquitur in resistentiñ morib ĩpugnatur¬
tari non potint quia exigente tulpa malicie iam
intus dens cor relinquerat cui foris ad testi uerba

Expanded text:
fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, iSalomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribtari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba
Abbreviated transcription (Latin):
tanondeus coronat m̾ita tuactanquã m̾ita tu¬
a sedtanquã dona sua. ¶Istam quoq senten
inquit se extollat humana suꝑbia doĩs sins deus
retribint bona p̾mia. Sed iste qui iam orat et
dicit retribue seruo tuo uitã si penitus iam esset
mortinis nonoraret sed ab illo accepit miciũ bo

Expanded text:
tua, non Deus coronat merita tua tanquam merita tua, sed tanquam dona sua. CAPUT ergo se extollat humana superbia: donis suis Deus retribuit bona praemia. Sed iste qui jam orat et dicit, «Retribue servo tuo, vivam;» si penitus esset mortuus, non oraret: sed ab illo accepit initium bo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯindgloriaris prorsus talia togitastouenssime
dititur dona sua toronatideus mõ m̃ita tur. sit᷑
a te ipõnon ab illo suit m̾ita tuausi emĩisi talia
sunt m ͤ sunt que non coronat dens. si autem
bona suntidei dona sunt quia sicut dicit iacobus

Expanded text:
eris ? Prorsus talia cogitanti verissime dicitur: Dona sua coronat Deus, non merita tua; si tibi a te ipso, non ab illo sunt merita tua. Haec enim si talia sunt, mala sunt; quae non coronat Deus: si autem bona sunt, Dei dona sunt; quia sicut dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nos predestinaint opus siñi predestmnaiiti quo¬
oti nos sanctos et minaculatos fatitis quoq eirore ip̃e¬
gnis putans fidem qua in dñi credimus non esse
doñ seda nobis esse i nobis. et ꝑilsam nos impet᷑¬
possennis si non precederet pretoͫ beritatis ut a
predicato nobis euuangelio consentiremus ur esse.
propnũet nobis ex nobis esse arbitrabar quẽ erro¬
rem non milla opuscula messatis iudicant. hũc¬

Expanded text:
ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo nos sanctos et immaculatos facit. In conspeutans fidem qua in Deum credimus, non esse donum Dei, sed a nobis esse in nobis, et per illam nos impetpossemus, si non praecederet praeconium veritatis: ut autem praedicato nobis Evangelio consentiremus, nostrum esse proprium, et nobis ex nobis esse arbitrabar. Quem meum errorem nonnulla opuscula mea satis indicant,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ hꝙ uox ioquentis cõmĩnter admouz est magr̃
interior qui de uotis intelligentia quosd̾ specialr̃
sicut unctio enis docet nos de om̃b ꝑ uocem ergo
non instrintur qñ mens ꝑ sp̃m non ungitim sed cur
ista de doctrina hom̃i loquimur qñ et ip̃e conditor.
non ad erudicionẽ hoĩs loquitir si eidẽ hoĩ ꝑ unc¬
pis sins exigentib uoce est admonitus non unccõ¬
ne spũs audire uerba potint. sed sernare cõtẽpsiti¬

Expanded text:
 quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini per uncpis suis exigentibus, voce est admonitus, non unctione Spiritus, audire verba Dei potuit, sed servare contempsit
Abbreviated transcription (Latin):
insi unat ex fideaustus enĩ ex fide uunt quis porro
eorũ qui sexp̃ianos hrĩ noluntimsi soli pelagiami
aut in ipĩs forte etiam tu solug nistũ dixeritifide¬
lem iustũ dix̾it impiũ inustũ dix̾̃it dyabolo macipa
tũporro si uerã nsticiam non h̃ impnprofecto nec
alias uirtutes coĩtes et socias si quas hñt ueras h¬

Expanded text:
nisi vivat ex fide: Justus enim ex fide vivit . Quis porro eorum qui se christianos haberi volunt, nisi soli Pelagiani, aut in ipsis etiam forte tu solus, justum dixerit infidelem, justum dixerit impium, justum dixerit d. Porro si veram justitiam non habent impii; profecto nec alias virtutes comites ejus et socias, si quas habent, veras h
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e et didicit ueiit ad meuidete quo trahit pr. I
tur cines tiitatis deian hac terra ꝑegrinantes.
extrinsetus alio quin etiam si dens ipẽ utens crea¬
aasdi̾its pe tura sibi sb̾ditam alia spẽ humana sensus alloqͣ¬
re tur humanos sine istos corporis siue illos quosi
peti simlimos hẽmus in sõpniis nec intenor̾are gr̃a
nentẽ regaratq agat nich prodest hoĩs omĩs pre

Expanded text:
tis. si tur ciues ciuitatis Dei in hac terra peregrinantes eextrinsecus. Alioquin etiamsi Deus ipse utens creatura sibi subdita in aliqua specie humana sensus adloquatur humanos, siue istos corporis siue illos, quos istis simillimos habemus in somnis, nec interiore gratia mentem regat adque agat, nihil prodest
Abbreviated transcription (Latin):
crediderantupĩ eñ prius utiq elegeranticredendom eñ
ut eligi mererentur aufertiautẽ s oĩo qui dicitinon
ros me elegistis sed ego elegi uos rnsiquia eltĩ et ip̃i¬
protuldubio elegenĩt eñ qũ crediderũt meũ unde nõ
ailiud dicitinon uos me elegistis sed ego elegi uos. nsi
quia non elegerunt eũ ut eligeret eos sed ut elgerẽt

Expanded text:
crediderant, ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur: aufert autem hoc omnino, qui dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. » Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum; unde non ob aliud dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi, » nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur pectare quod aibsit et est sensus. Si deus
tas apud dñiimox ut probar nulla iiqͥtate
deiet ꝑdurãt in oꝑib malis sieciã ex hac mi
pẽ illis mors male uite cresu̾ntripẽ ad õe opus
nortis ũntos p̾cipitau̾t ab sit ħ a dĩo propõĩ¬

Expanded text:
upra iniquitas. Et est sensus: Si Deus itas apud Deum; mox ut probaret nulla hoc iniquitate Dei, et perdurant in operibus malis, si etiam ex hac migipse illis mores malae vitae creaverit, ipse ad omne opus mortis invitos praecipita
Abbreviated transcription (Latin):
claris testĩoniis apsicis repugnare et tñ nolens a se
ip̃õ sibi esse ꝙ creditiq. cõponit hõ cũ deout ꝑtẽ fidei
uẽdicetiatq illi ꝑtẽ relinquat. ¶ Et quod est ela-¬
ciꝰ primã tossitupẽ sequentem dat islret in eo ꝙ di¬
cit esse amborũpriorẽ se facitiposteriorei dñuecce¬

Expanded text:
claris testimoniis repugnare, et tamen volens a se ipso sibi esse quod credit, quasi componit homo cum Deo, ut partem fidei sibi vindicet, atque illi partem relinquat: et quod est elatius, primam tollit ipse, sequentem dat illi; et in eo quod dicit esse amborum, priorem se facit, posteriorem De
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mnet tamen sine alia fide donaibait. et orabat nã
qũo motabat in quẽ nontredidert. Sed si poss ẽe
sine fide xpĩesse saluus. non ad eñ edificandũ mitte¬
retur architectus apostolus petrus. Quã nõ nsi de¬
us edificai̾ntidomũ in uanũ leboz auerũt edificũ¬
deo estme forte quis extollatur. Adultiiũ p ꝑidẽ

Expanded text:
: nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non crediderat ? Sed si posset sine fide Christi esse salvus, non ad eum aedificandum mitteretur architectus apostolus Petrus: quamvis nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificandum est, ne forte quis extollatur. CAPUT VIII. 13. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
ut denꝙ nib rogant em̃ credentes iot sibi angeatur
fides rogant pronõ tredentibz ut eis douetur fides
et in sins igitur incrementis et in sins miciis dei
donuĩ fides quãnis et ipã cũ dicitur. Si credideris
dei ẽe mr̃antu ut intelligatur ꝙ nos et ea facimꝰ
et deus facitiut illa facianus sicut ꝑ prophameze¬

Expanded text:
jubet, et rogant credentes ut sibi augeatur fides: rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides; et in suis igitur incrementis et in suis initiis Dei donum est fides. Sic autem dicitur: Si credideris, Dei esse monstrantur, ut intelligatur quod et nos ea facimus, et Deus facit ut illa faciamus, sicut per Prophetam Eze
Abbreviated transcription (Latin):
unde sic aitim libro quẽ ad demetnadẽ uirginem
xp̃ide institutione uirginis scripsit ħ eadem de po
brũ non nulli nr̃m studiose legentes scĩ et t̾atho¬
lici doctores Nomin esse tenere arbitrantur mĩ
essequim poꝰ ipẽ fi dem enis uel magis ꝑfidiam
in dyalo ͦ aciti et cirtaboluquẽ uniẽte pelagio e¬
diditicũ adhrc nlianuis ab eo pu̾lus iq. intaũ¬
na colubri intriebatur regulus dimius expu¬

Expanded text:
d et in libro, quem ad Demetriadem virginem Christi de institutione virginis scripsit, haec eadem de potbrum nonnulli nostrum studiose legentes, sancti et catholici doctoris Hieronymi esse temere arbitrantur: minesse. Quin potius ipse fidem ejus, vel magis perfidiam in dialogo Attici et Critobuli, quem vivente Pelagio edidit, cum adhuc Julianus ab eo puerulus, quasi in caverna colubri, nutriebatur regulus, divinis expu
Abbreviated transcription (Latin):
facit ꝑ lib̾rũ an presulãte gr̃a et malũ sola sua
oꝑante propria uolũtate. ¶ Et quid hẽat de ꝯ
in malis sine culpa suaet hõ m bonis cũ laude
suasot tñ bona hoĩs uideantur aꝑta ĩputãda
deo et mala hoĩcũ de gr̃a et lb̃ro ar ͦ tractabiꝰ
ut puto deo donante aꝑciꝰ patebit. Silr̃¬

Expanded text:
itrium, praesulante gratia, et malum sola sua operante propria voluntate; et quid habeat Deus in malis, sine culpa sua, et bomo in honis, cum laude sua; ut tamen bona hominis videantur aperte imputanda Deo, et mala homini: cum de gratia et libero arbitrio tractabimus, ut puto Deo donante, apertius patebit.
Abbreviated transcription (Latin):
quidest recti corde non residentes deo quisquis hõ
quid quid deo/ patitur propter uolũtatẽ affliccões
merores labores et hũiliacõnes non tribint nͥ
uolũtati dei iuste ipẽ est rectus corde pũsi autem
corde pram et discorti st̃ qui mala q̃ paciũtar
insi qui se pati dicĩtt dantes illi inquitatẽ ꝑ
ciis uolũtatẽ paciũtin aut qr non audẽt ei da
ze imquitatẽ anferũt ei gub̾nacionẽ et hn distor
stultus in corde suo aut ꝙ ñustus est deꝰ qui nõ
distrbint peioza peiorib ant ꝙ deꝯ nõ res hũas¬

Expanded text:
us, “recti corde” nisi non resistentes Deo? Quisquis homo quicquid patitur propter uoluntatem afflictiones, maerores, labores et humiliationes non tribuit nisi uoluntati Dei iustae; ipse enim est rectus corde. Peruersi autem corde praui et distorti sunt, qui mala quae patiuntur non recte se pati dicunt, dant illi iniquitatem per cuius uoluntatem patiuntur, aut quia non audent dare ei iniquitatem, auferunt ei gubernationem. Et hi distortstultus in corde suo, aut quod iniustus est Deus qui non tribuit peiora peioribus, aut quod Deus non res
Abbreviated transcription (Latin):
nre casũ esse mopĩtatũ ex cõfiuentib cansis
in hiis que ad aliud gerũt euentũ concurrere
autẽ atq confluere causas facit ordo ille mem¬
tabili cõnexione procedens qui de proiidencie
fonte descendens cinicta sins temporib locisq

Expanded text:
 esse inopinatum ex confluentibus causis in his quae ob aliquid geruntur euentum; concurrere uero atque confluere causas facit ordo ille ineuitabili conexione procedens, qui de prouidentiae fonte descendens cuncta suis locis temporibusque
Abbreviated transcription (Latin):
it deus ut uelimns et credanus ut sine extrmsetꝰ
ꝑ angelicas exhortationes sme ꝑ mandata legisi
siue intrinsetusdobi nemo ħz in po ͭ ͤ quideibemat
in mentem. Et ad diti sed consentire uel dissentire.
proprie uolimtatis esti ¶Sns igitur modis qñ
deus agit tũ anma racionalicot ei credatiueq em̃¬

Expanded text:
it deus, ut uelimus et ut credamus, siue extrinsecus per euangelicas exhortationes, ubi et mandata legis siue intrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei ueniat in mentem, sed consentire uel dissentire propriae uolnntatis est. his ergo modis quando deus agit cum anima rationali, ut ci credat
Abbreviated transcription (Latin):
cetidisse. Et augꝰ contra eũ quid gͥ plus fcm̃ ests
obsecrote ant ut ꝙͥ dret apostolus tradidit illos
deus in desideria cor dis eorñ si iã erant possessi-
quod modo malis desideriis cordis sui uñ autẽ
eis ad cõmittenda ead malasac ꝑ ħ aliuid est hr̃e
mala desideriasailiud tradi eis ut ꝯsẜiᵈ ͦ eis possideã¬
re fecisti nos dñe a uia tua obdurtisti corda nr̃a

Expanded text:
 est, obsecro te, aut ut quid diceret, Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum; si jam erant possessi quodam modo malis desideriis cordis sui? Numquid aeis ad committenda eadem mala? Ac per hoc aliud est habere mala desideria cordis, aliud tradi eis; utique ut consenre fecisti nos, Domine, a via tua; obtudisti corda nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
indicãte et mittẽte angelũ malũ ut aꝑtiꝰ intel¬
ligereꝯ quõ in ps ͦ dcm̃ sit inͥsisse irã indigna¬
cõis sue ꝑ angelos malos s nõꝙͥ errãdo nũquit
ĩiste quid quã nel tem̾e indicãdo siue faciendo
absit sed nõ frustra issi dcm̃ estͥmditia tua sicut

Expanded text:
te angelum malum; ut apertius intelligeremus quomodo in Psalmo dictum sit, misisse iram indignationis suae per angelos malos . Sed numquid errando, numquid injuste quidquam vel temere judicando, sive faciendo? Absit: sed non frustra illi dictum est, Judicia tua sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ emquitas pũiatininõ propter potestatẽ dẏa¬
bolo datã et. ⁊ob prostratus est ut nstus app̾etiet
petius tẽptatus ne de se presueret et paulus cola¬
phitꝰ ne se extolleret et indas dãpnatus ut suspẽ¬
deret. Cũ igitur ꝑ potestatẽ ꝙͣ dyaibolo dedit omĩa
inste ipẽ deus fecit non tñ pro hiis iuste fons p̾mnũ
sed pro miqua nocẽdi uolũtate que ip̃is dỹaboli

Expanded text:
puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
bonos uiros acceptos q deqͥlabore sudare ꝑ ardu¬
ñ extendere malte autẽ lascimis et uoluptatib
fluere cogita filiorũ non esse delectaris umilarũ u̾¬
tenͣ illos disciplina tristiori contĩeri horũ aluan¬
daciã idem tibi de deo liqueat bonũ uirũ in delicus
ris tu si deus ille beatorũ amãtissimꝰ qui ilsos ꝙͣ
optimos ẽẽ at excellentissimos uł fortuã ilsis
cũ qua er̾ceãtur assignat ego uero non miror si
ailũ ĩpetũ capit spectãt dn magnos colluctantes
cũ aliqua calamitate nobis ĩterdũ uoluptati esti
si aidoloscens cõstãtis ãm irruẽtẽ ferã uenabso
ercepit si leoĩs incursũ interitꝰ ptulit tãto qr spͨ¬
ticilũ est gracius ꝙͣto illud hõestior fecitnon st̃
mod respiciat intensiꝰ oꝑi suo dens ecce ꝑ deo di¬
suũ uir fortis cũ fortima mala cõpotꝰ utiq si et

Expanded text:
bonos uiros acceptosque diis laborare, sudare, per arduum extendere, malos autem lasciuire, uoluptatibus fluere, cogita filiorum nos modestia delectari, uernularum licentia; illos disciplina tristiore contineri, horum ali audaciam. Idem tibi de Deo liqueat: bonum uirum in deliciis ris tu, si Deus, ille bonorum amantissimus qui illos quam optimos esse atque excellentissimos vult, fortunam illis cum qua exerceantur adsignat ? Ego vero non miror, si aliquando impetum capiunt spectandi magnos viros conluctantis cum aliqua calamitate. Nobis interdum voluptati est, si adulescens constantis animi irruentem feram venabulo excepit, si leonis incursum interritus pertulit, tantoque hoc spectaculum est gratius, quanto id honestior fecit. Non suquod respiciat intentus operi suo deus, ecce par deo dignum, vir fortis cum fortuna mala compositus, utique si et
Abbreviated transcription (Latin):
libro. iͦ suꝑ y̾s o stultissime mortaliũ dei irã pu¬
tas esse sapienciã et issiꝰ iussionẽ ad tuã ref̾s
fortitudĩem/ qũo si securis głeꝰ cõtra eñ qui se¬
cim̃ t et sup se tontra eñ a quo trahitur et dicã
oꝑa cũcta que ꝑ securĩ et serrã fm̃t sua se arte
fcã. ¶ Et si eleuz quispiã ungã et exalt batu¬
lũ cũ poͣ ad ꝑtuciendũ quẽ uolu̾it et ipã u̾galet¬

Expanded text:
ieronymus: O stultissime, ait, mortalium, Dei iram tuam putas esse sapientiam et illius iussionem ad tuam refers fortitudinem? Quomodo si securis glorietur contra eum qui securim tenet, et serra contra eum a quo trahitur, et dicant opera cuncta, quae per securim et serram fiunt, sua se arte perfecta. Et si eleuet quispiam uirgam et exaltet baculum cum potentia ad percutiendum, quem uoluerit, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuit luxͣies ut nichil sib eo prtaretur u̾ile
metuend tanta credulitas ut inchil molle hr̃e
trederetur si nesciretur etiam talib dñandiscũ
potestas non datur/ insi sĩm dei proidencias
qũ res hũas indicat talib dñis dignas aꝑta
de hac re uox dĩa est loquente dei sapientia ꝑ
me reges regnant et tyrãm ꝑ me t terrain s
ne tyrãm non pessum at improbi reges sed
retero noĩe fortes dc̃i estĩentur unde uirgilius
.Pars michi pars erit dexterã tetigisse tirãm.¬
¶ Aptissime antẽ loco de eo dc̃m̃ est qui regna¬
re facit homĩem pͥpocritã propter ꝓuersitatẽ

Expanded text:
ta luxuries, ut nihil ab eo putaretur virile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei providentia, quando res humanas judicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re vox divina est, loquente Dei sapientia: Per me reges regnant, et tyranni per me tenent terram . Sed ne tyranni non pessimi atque improbi reges, sed vetere nomine fortes dicti existimentur, unde ait Virgilius, Pars mihi pacis erit, dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est, Qui regnare facit hominem hypocritam propter. perversitatem
Abbreviated transcription (Latin):
et misericors mortaliũ acta disponẽs alia cõce᷑
propiciꝰ alia ꝓmittit iratus al ea que sic ꝑunt
tit tolłat ut ħm sin cõsiliiusũ cõu̾tat uñ miro
modo fit ut et ꝙ sine uolũtate dei agitur uolũta¬
ti dei cõtrarm̃ nõ sit qr dñ ĩ bomĩ usũ mala fcã¬

Expanded text:
et misericors mortalium acta disponens, alia concedit propitius, alia permittit iratus; atque ea quae permittit sic tolerat, ut haec in sui consilii usum vertat. Unde miro modo fit, ut et quod sine voluntate Dei agitur, consilio Dei contrarium non sit, quia, dum in bonum usum mala fa
Abbreviated transcription (Latin):
oriut citha significaret uitã t̾renã psalteriũ
celestẽ que est in.ia. mandatis et ĩ utroq laudẽ¬
quis ex istis non laudat est ingratus quia dei
sunt net ab altero danti/ aduersitates si sit
es sapiencia q̃ attĩgit a fine usq ad finẽ fortit̾
et dispoint omĩa suainter non enĩ celestia regit¬

Expanded text:
ithara significet uitam terrenam, psalterium caelestem, quae est in decem mandatis, et in utroque laudanquis ex istis non laudat est ingratus, quia Dei sunt nec ab altero dantur. Aduersitates sunt ea sapientia quae attingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia sua
Abbreviated transcription (Latin):
mos. ꝯ nĩquit non ut fili ethyopũ uos estis mͥ
filii isrs dicit dñs nũquit non isrł ascendere feti
de terr egu̾ꝑti et ꝑalestĩos de caꝑadotia et syros
de syrene. ¶ Scce oculi dñi suꝑ regnũ peccans
et conteram illud a facie terre. Cui concordat a

Expanded text:
is mihi filii Israhel ait Dominus numquid non Israhel ascendere feci de terra Aegypti et Palestinos de Cappadocia et Syros de Cyrene ecce oculi Domini Dei super regnum peccans et conteram illud a facie terrae verumta
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs uictoria cũ etiam malis prouenit dĩo inditio
uictos hũiliat ⁊ emẽdans pcc̃a uel punẽs. Testis
est et homo dei damel cũ i captutate possitus
pcc̃a suauł pcc̃a ppłi dño cõfitetur et hãc ẽẽ cãm
issius taptinitatis pro dolore testatur. Et l stet

Expanded text:
omnis uictoria, cum etiam malis prouenit, diuino iudicio uictos humiliat uel emendans peccata uel puniens. Testis est homo Dei Daniel. cum in captiuitate positus peccata sua et peccata populi sui confitetur Deo et hanc esse causam illius capt
Abbreviated transcription (Latin):
aueratinã dũ tẽpoze regis cũcoĩs telerib api
glasconiã lugubrtet extubiis subisset q illũ
cogitacio que fre: eñ angebat de regia stirpe
anglorũ pene deleta hic mediati sopo irrepsi¬
¶ Et ecce in suꝑna raptus uidet apostolorũ
principem petrũ ip̃m edimardũ qui tũc ĩ nor¬
mãmia exulabat / in regẽ consectare celibe de¬
dere regũ anglorũ est dei post te prouidit sib¬

Expanded text:
averat. Nam dum, tempore regis Cnutonis, coelestibus apud Glastoniam lucubraret excubiis, subissetque illum cogitatio, quae frequenter angebat, de regia stirpe Anglorum pene deleta; haec meditanti sopor irrepsit: et ecce, in superna raptus, videt apostolorum principem, Petrum, ipsum Edwardum, qui tunc in Normannia exulabat, in regem consecrare, coelibe dedere, « Regnum Anglorum est Dei: post te providit
Abbreviated transcription (Latin):
ens me appellare fortimã quãms non a lã deã
uoluerim ħ nonũe intelligis sed fortintũ rerum
euentũ uel in corporis uri/ uel in extremis bo¬
ins ant malis unde et illa uerba sunt que mil
uulgo fortima noĩatur occulto quodã ordine re¬
giur huchil q aludi reb crisũ rocaumis nisi
quia racio et causa setreta seu m occultoems di¬

Expanded text:
m, quamuis non aliquam deam uoluerim hoc nomine intellegi, sed fortuitum rerum euentum uel in corporis nostri uel in externis bonis aut malis. unde et illa uerba sunt, quae nulla uulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur, nihilque aliud in rebus casum uocamus, nisi cuius ratio et causa secreta est.
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatus qui corporaliter inferĩtim aut ex̾cẽt
cõuersos ad dñisant ut cõuertantur ad mouẽ
aut iuste dampnaciom yltime preparãt ob¬
duratos/ et sic omĩa ad diẽ prouidentie regnũ
referuntim que stulti tasn et teniere mista dĩ¬

Expanded text:
cruciatus, qui corporaliter inferuntur aut exerceant conversos ad Deum, aut ut convertantur admoneant, aut justae damnationi ultime praeparent obduratos, et sic omnia ad divinae providentiae regimen referantur, quae stulti quasi casu et temere et
Abbreviated transcription (Latin):
delictineq dũ quiq nstisunt a deo impellũti ut
mali fiant sed dũ mali iam sunt indurãtur ut
erroris facit ergo deus quosd pectare s in quib
iam talia pcc̃a precesserũt ut nistoniditio eius
m̃antur in desideriis ire. ¶ Respondebitur for

Expanded text:
icunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, uterroris . Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire.
Abbreviated transcription (Latin):
chi fielnt nec qui urgebant me bñ faciebant
sed bñ nichi fiebat cibste deus meus. ¶ ⁊lli
enĩ non intuebantur quib referrẽ ꝙ me disce¬
⁊c cogebant /preter quam ad faciendũ et scicia¬
biles cupientes copiose m opie et ignomĩose
glone tu uero tin noĩati sunt capilli capitis
tin errore om̃ qui nistabant ut discrecione ute¬

Expanded text:
cit. Nec qui me urgebant bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te deus meus. Illi enim non intuebantur quo referrem quod me discere cogebant, preterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates copiose inopie et ignominiose glorie. Tu vero cui numerati sunt capilli nostri et errore omnium qui mihi instabant ut discerem ute
Abbreviated transcription (Latin):
qui ne ei eciã nolẽs ẜinatssi hãc sr̃biẽs decłiat.
uitari enĩ uis sr̃m cõsilii nequaquã potestsed
magna. sibi uirtute hãc tẽpat qui se sub ens
nutib refrenatienis q sibi ponda leingat qͥ hãc
sub recto torde humo nolẽs ꝑtat. ¶ Ex quibo¬

Expanded text:
qui, ne ei etiam nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest; sed magna sibi virtute hanc temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat: ejusque sibi pondera levigat, qui hanc subjecto cordis humero volens portat. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
quisq enĩ tẽptatur a cõtupiscẽtia sua abstractus
et illectus autẽ forte ħ a deo petimus ut nõ sit erga
nos paciens bonitas eis, non ergo ens m̃otaꝰ¬
camus quis ista sapiat sapiat samis ymo quis
furiosus ħ dicatstradidit ergo deus in pasiones
ignomi ͤ ut fiant que cõueniũt s ip̃e cõmũtter
tradidit et fint ead pcc̃a et pcc̃orũ supplicia p̾t̾i¬

Expanded text:
quisque enim tentatur, a concupiscentia sua abstractus et illectus . An forte hoc a Deo petimus, ut non sit erga nos patiens bonitas ejus? Non ergo ejus invocacamus. Quis ista sapiat sanus? Imo quis vel furiosus haec dicat? Tradit ergo Deus in passiones ignominiae, ut fiant quae non conveniunt . Sed ipse convenienter tradit, et fiunt eadem peccata, et peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
sic eut feti unam massam grandem distructã
generib corpor ũ creaturcun tuam sine reuera
que corpora ercuit siue que ipẽ qui spĩb fixerã
etecim feci grandeminon quantum erat ꝙ sci¬
re non poteranssed quantumlibuit uudiq u̾¬
sum scine funtanste autem dounne ex omin
esset ondiq spongia illa ex sucionũ parte ex in¬
mensomari. Sic trecituram tuam finitam
te infunto pleuam putabam et dicebam ecce
deuslet ette qui crecunt deus. et bonus deus atz
bonus bona creunt et ecce qũo ambitiet ĩpl¬

Expanded text:
 et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae ipse pro spiritibus finxeram, et eam feci grandem, non quantum erat, quod scire non poteram, sed quantum libuit, undiqueuersum sane finitam, te autem, domine, ex omni esset utique spongia illa ex omni sua parte ex inmenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam et dicebam: "ecce deus et ecce quae creauit deus, et bonus deus atqubonus bona creauit: et ecce quomodo ambit atque impl
Abbreviated transcription (Latin):
multo prius uno quoq mansionũ et staicõ¬
nũet collotacionũ cãle estet continẽs et fĩs¬
et bonũ et optimũ et suꝑ omnem statum
et motũ propt̾es omĩs status et motus ex
seipõ et ꝑ se ipĩ et in ip̃m et propter ip̃m
et enĩ ex ip̃o et propter ipñ et ẽẽ et uita om̃is

Expanded text:
multo prius unoquoque mansionum et stationum et collocationum causale est, et continens, et finis bonum et optimum, et super omnem statum et motum. Propterea omnis status et motus et ex ipso, et per ipsum, et in ipsum, et propter ipsum. Etenim ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
framm est ꝙ causa longĩqua eit plus
cõprehendens et uehementius tanscirei
mis non patitur insi a uirtute longĩg
demnde ꝑatitur 2a untute que est subp¬
suam quomam omnem operationez
altiorem et sublĩorem. Et quando re
tur abeo causa prima / quia tausa prima
est inaioris/ et uehemencioris ad h̾enͤ tu
re quam causa propinqua. ¶¶tem sant

Expanded text:
lanum quod causa prima longinqua est plus comprehendens et vehemendius causa rei imis non patitur nisi a virtute longinqua; deinde patitur secundo a virtute quae est sub psuam, quoniam omnem operationem altiorem et sublimiorem. Et quando remtur ab eo causa prima, quoniam causa prima est maioris et vehementioris adhaerentiae cum re quam causa propinqua. Et
Abbreviated transcription (Latin):
de regem ħ̾ inquit cissimulandus est deo et o ĩo
regem assimulari et ĩmician altissimũ inoĩ¬
ous sius oꝑib dens uero sapiens est atsciens
et eius precomũ et enis nomñagloriose sunti
i ip̃õ et magnitudo enis dĩimaior est supra¬
inuentũ est scriptu in uno lapide lingua cal¬
dealrex et intellectus sunt frcitres alter altero
indigens nec sufficit unus sine reliquo. ¶ Po¬

Expanded text:
Ergo in hoc assimilandus est Deo, et ideo oportet regem assimilari et imitari Altissimum in omnibus suis operibus. Deus vero sapiens est atque sciens, et ejus preconium et ejus nomina gloriosa sunt in ipso, et magnitudo ejus dominii major est iptum velsculptum in uno lapide lingua Caldea: Rex et intellectus sunt fratres alter altero indigens, nec sufficit unus sine reliquo. Et o
Abbreviated transcription (Latin):
totus esticut enĩ celũ michisedes osqiterrti antẽ
scabellũ pedũ meorũ et de ipõscriptũ est qui ce¬
lũ metitur palmo et terram pugillo concludit
suꝑ et intus eti et quicelum palmo metitur et¬
terrcun pugilło concluditexteris supenus et
interiore se esse/et supenorem omnib celum¬
sibi sedom ẽẽ ꝑhibuit ut uero se ostenderet om̃a
cutõdare celum metin palmo et terrã se asẜit

Expanded text:
um est: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Rursumque scriptum est: Coelum metitur palmo, et terram pugillo concludit super et intus est. Et qui coelum palmo et terram pugillo concludit, exterius, superius et interiorem se esse et superiorem omnibsibi sedi esse perhibuit: ut vero se ostenderet omnia circumdare, coelum metiri palmo, et terram se asserit
Abbreviated transcription (Latin):
quõ artifex regens quo ᷤ fecit uon emĩ sit feciti
quo facit faber forĩsetꝰ est archam quam fe¬
cit et illau alio loco poĩta est cumfabricatur
et quãius iuxta sitipẽ malioloco sed qui fa¬
bricat et extrinsecus est adillud quod fabricat
deus autem infusus mundo fabricat/ obiq
poͭꝰ faibricat et non recedit ciliquo modoextr̃¬
secus q uersat molem quam fabritat pña
marestatis facit quod facit pña suaguberuat
quod fecit ¶Sic igitur erat in inundo qũo

Expanded text:
o artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: Deus autem mundo infusus fabricat, ubique positus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mund
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis igitur ita se habentib nichil stabile
cele ͫ nec terrenorum sedsolus deus et meri¬
to solus ip̃ẽ em̃ estuise/ et a se est/ et cutõse to¬
tus est ꝑlemuis at ꝑfectus/is q sua firma sta¬
bilitas estuec alicinus in pulsuuet locomo¬
uere potest/ cum in eo sint omma et in om̃ib

Expanded text:
Cunctis ergo ita se habentibus nihil stabile,aelestium nec terrenorum: solus deus et merito solus; ipse enim in se est et a se est et circum se totus est, plenus atque perfectus, isque sua firma stabilitas est nec alicuius inpulsu nec loco moueri potest, cum in eo sunt omnia et in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
oñu i ꝑtenon est quia ubiq estͥet tunc miꝰ
iuenitin quandois qui totus ubiq est in
parte queritimincirtõscriptus nainq sp̃c
omĩa intra sem ip̃m h quetamen et ĩplẽdo
crrtõdat et cirtõdando implet sustinendo trãs¬
cẽdit et transcendendo sustinet. ¶AAugustinꝰ¬

Expanded text:
n parte non est, quia ubique est. Et tunc minus invenitur, quando is qui totus ubique est in parte quaeritur. Incircumscriptus namque spiritus omnia intra semetipsum habet, quae tamen et implendo circumdat, et circumdando implet, et sustinendo transcendit, et transcendendo sustinet. Ben
Abbreviated transcription (Latin):
nemot et quod scriptum est de sapiencia
enis ꝑtingitasine us ad sinem fortitere
disponit onĩai tueiuter de qua id scuptũ
est ꝙ motus eius agilio cełiorq sit om̃ibus
motib satis app omĩb recte intuentibus
hunc ipm̃ incõꝑabilem et mestunabilez
et si po intelligi stabilem motũ suũ reb
eam prebere suautter dispoñdis/ quo utiq
ꝑiturcis. Et illud ꝙ aitapostolus cũ dñicõ
ditum atheĩẽsib predicaret in illouinimꝰ
monemnir et sumius liquide cõgnitũ quã¬
tũ humana m̃su adinat hanc senten¬
ciam qua dicimus et credimus dm̃i i hi¬
is que creauit et desiñ ͤ operarineq enĩ taꝙͣ
substanciacius sic in illosuꝰ quamadmodũ

Expanded text:
apientia eius: pertingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter, de qua item scriptum est, quod motus eius agilior celeriorque sit omnibus motibus: satis adparet recte intuentibus hunc ipsum inconparabilem et ineffabilem, et si possit intellegi, stabilem motum suum rebus eam praebere suauiter disponendis, quo utiqueperituras. et illud, quod ait apostolus, cum deum Atheniensibus praedicaret: in illo uiuimus et mouemur et sumus, liquide cogitatum, quantum humana mens ualet, adiuuat hanc sententiam, qua credimus et dicimus deum in his, quae creauit, indesinenter operari. neque enim tamquam substan
Abbreviated transcription (Latin):
atus non defficient. Linc et ad moyseni dici¬
regosum qui sum sic dices filiis isrł. qui
toms i mnsit me ad uos. ¶ Solus quippe est uera
nes  enqui solus ĩcõmutabilit̾ ꝑmanetinam
pionen ĩe quod modo sic estmodo aliter est iuxta¬
radm i u esse e siipmanere enĩ instatu suonon
golim  testͥect ali quomodo. ad non esse/ itur dum
ilbm  eo quod fuerat/ semꝑ ad aliud ꝑ momiẽta

Expanded text:
deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Solus quippe veraciter est, qui solus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque 597 aliquo modo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm iom̃b proprie unitirq societates et
cõpagĩationes et in confu ͤ aĩci ͤ et armone
umuersitatis et uinu̾se cont̾ciones ĩ solubiles
faciendorũ statu somnes et motus silii in¬
tellectua.alii aumarũ alii corporimista¬
tus est enĩ omnib et motus suꝑ ominẽ statũ¬

Expanded text:
omnium in omnibus propriae unicuique societates, et compaginationes, et inconfusae amicitiae, et harmoniae universitatis, in universo concretiones, insolubiles faciendorum, status omnes et motus: alii intellectualium, alii animarum, alii corporum. Status enim est omnibus et motus, super omne
Abbreviated transcription (Latin):
de hiis dicere quando quid dĩorũ nostrorũ
et magistrorũ et ꝑ se ipñi boĩtatis et dĩta¬
tis substitutritem cnunt plusquam optiniẽ
et plusquam diumamꝑ se ipãm bonitateꝵ
et dumtatem dicentes esse bĩficamet dĩ¬
ficam ex deo procedentem donaicõmi et ꝑse
ipãm formauiet ꝑ se ipãm for̾ficã fusionem ⁊
totam formani et ꝑticularẽ formaniet uniu̾¬
saliter bona et quetuniq alia secundũ enud̾
dicta sunt et ditentur mod decłana proriden 

Expanded text:
de his dicere, quando quidam divinorum nostrorum sacrorum magistrorum per seipsam bonitatis et deitatis substitutricem aiunt plusquam optimam et plusquam divinam per seipsam bonitatem et divinitatem, dicentes esse beneficam et deificam ex Deo procedentem donationem, et per se ipsam formam per se, ipsam formificam fusionem, et totam formam, et particularem formam, et universaliter bona, et quaecunque alia secundum eundem dicta sunt et dicent
Abbreviated transcription (Latin):
iniiquit sunt honũes omnes quib nõ sbe
sciencia dei et de huis que uidentur bona uou
poterunt intelligere eum qui est neq oꝑib
attendentes agnouerunt quis esset cutitex
et sequitur a magnitudine em̃speciei et cre
ature cognoscitur poterit creator horum

Expanded text:
inquit sunt omnes homines in quibus non subest scientia Dei, et de his quae videntur bona non potuerunt intelligere eum qui est, neque operibus attendentes agnoverunt quis esset arti fex; et infra: A magnitudine eaturae, cognoscibiliter poterit creator horum
Abbreviated transcription (Latin):
gelex qua ꝑseipãm uitri et omĩs uitalet aque
proprie unicuq exseĩcitur igitur et ĩmorta¬
liũ angelorum uita et ĩmortalitas et ĩꝑdibi¬
lem ip̃m angelite semꝑ mocionis ex ip̃a et
ꝑ ipcĩm estrẽ ut subsistit. ꝓdcuto et uiuentes
ai non a se ipĩs habent ĩ mor᷑ essqet eterucilite
uierͤsedex unuficti et tocius uite factrice et
contĩaitrice tanseset sicut inonte .i. i ente dici¬
quitiet ꝑ se ipãm uite est diunici uita uitailis
et subctãcialis et omĩs uitelet uitalis motus
ex ipã uita q̃ est suꝑ omnem uitamet oume
principiũ totius dite ex ipã et amie ĩꝑdibi¬
le habent et aunnalicionñas et g̾m̃a scd̃m
uouissimam consonãciã aunue habẽt piu̾es
firutate it̾mcõuersaltt̾m aĩmalia fiũt et do¬
natur quid p ͫ et ꝑ se ipãu uite esse uitaniet
onĩ pite ab ea ꝑsingula essesproprie singula
estimatur non subsistere. ¶ Qui supra adhuc¬

Expanded text:
ex qua per seipsam vita, et omnis vita, et a qua proprie unicuique exseminatur. Igitur et immortalium angelorum vita, et immortalitas, et imperdibile ipsum angelicae semper motionis, ex ipsa et per ipsam est et substitit. Idcirco et viventesa non a seipsis habent immortaliter esse et aeternaliter vivere, sed ex vivifica et totius vitae factrice et continuatrice causa. Et sicut in onte diciquia et per seipsam vita est divina vita, vitalis et substantialis, et omnis vita, et vitalis motus ex vita ipsa, quae est super omnem vitam et omne principium totius vitae. Ex ipsa et animae imperdibile habent, et animalia omnia et germina secundum novissimam consonantiam animae habent vivere. firmitate, iterum conversa, iterum animalia fiunt. Et donatur quidem primo per seipsam vitae, esse vitam, et omni vitae et ab ea per singula esse proprie, singulam aestimatur natura subsistere. Et quidem su
Abbreviated transcription (Latin):
iũgens quantonos equius est qui uniu̾sita¬
tis nille substantie q racionem pr̃atur suꝰ
inuotare diuinam openi nsi plane seuo quo¬
d̾ furore eit explicabili raptemur am̃cia. Foit
nobis quoq ipĩs consequatimpropo ͭ ͦ q oꝑi

Expanded text:
itatem, quanto nos aequius est, qui uniuersitatis naturae substantiaeque rationem praestaturi sumus, inuocare diuinam opem, nisi plane saeuo quodam furore atque implacabili raptamur amentia. Sit nobis quoque ipsis consequenter propositoque operi
Abbreviated transcription (Latin):
cipationes et participantia diuidentes quidꝰ
bonum esse diͥmus pulcri participes pulcrum
pulcritudinem et ueludor̃m bene cõpat ͥ  et
cłitat causaleinstar lucis fulmm̃ans sił omi¬
bus pultrificaus fontalis radiism traditõnes/
et ueludomĩa ad se ip̃m uotans̾ymone dum

Expanded text:
ipationes et participantia dividentes, bonum quidem esse dicimus pulchri particeps, pulchrum pulchritudinem, et velut omnium bene compactionis et claritatis causale, instar lucis fulminans simul omnibus pulchrificas fontalis radii sui traditiones, et velut omnia ad seipsum vocans. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
sednatura id agit interiore mo ͬͥnobis occul¬
truo cuitamen si deus abstrahat oꝑõm ĩtĩam
que eam sustuunt et facit contiꝰ tanquã extĩc¬
quit discernens interius dm̃ creantematz for¬
mantem ab operib crea ͤ que admouentur
ientum dedit. ¶ Sicut igitur in ip̃a uitti nr̃a
mentem iustificando formai non potestinside¬
pũt in crecicionem renĩ uisibiliũ deus interius
operatur exteriores autem operationes sine
bonorũ siue malorũ angelorum uel hõmisme
cciam quorũcũq aminaliũ scd̾m imperium
suũ et ci se ꝑtitas distribuciones potestatum
et appetitudines cõmoditũ ita rerũ mlle adħt
in qua creat ouuĩa quamadinodũ terre agri¬

Expanded text:
t? Natura id agit interiore motu, nobisque occultissimo. Cui tamen si Deus subtrahat operationem intimam, qua eam substituit et facit, continuo tanquam exstincdiscernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur mentum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non potest nisi deta creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agri