comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taturta humana non arceant eũ in ali¬
qu e e qetia pp̃e debet seipm artare. ita ut si
nõ esset illud statutũ. tamẽ taueret sibi ⁊¬
ab omm qd̾ nõ esset expediens ꝑ talia
em̃ tatuta reprimũtur excessus eorum.
qui metas distipline tñs grediunt᷑ Hnis
de obedĩa premissis. que iiciũ bom̃ reli¬

Expanded text:
tatuta humana non arctent eum in aliquo: quia ipse debet semetipsum arctare, ut si non esset illud statutum, tamen caveret sibi ab omni quod non est expediens. Per talia enim statuta reprimuntur excessus eorum qui metas 810 disciplinae transgrediuntur. His de obedientia praemissis, quae initium bonae reli
Abbreviated transcription (Latin):
Illi u̾e̾ plati st̾. ⁊ scdm deũ curã r̾gimĩs agũt.
qͥ ad hoc tm̃ laborãt ut plures secũ ad deum
trahant᷑. qͦs delcãt onꝰ nõ honor. cai̾tas non
potescas. ẜuitus ĩpensa aliis nõ suscepta ab
aliis: iupta qd̾ paulꝰ apłu̾s ait Cũ essem lib̾
ĩ oĩbꝰ: oñ me seruũ feci. ut plures luc̃fa¬

Expanded text:
Illi vere praelati sunt et secundum Deum curam regiminis agunt, qui ad hoc tantum laborant, ut plures ad Deum secum trahant, quos delectat onus non honor, charitas non potestas, servitus impensa aliis, non suscepta ab aliis. Juxta quod Apostolus ait: Cum essem liber in omnibus, omnium me servum feci, ut
Abbreviated transcription (Latin):
deforme uel ĩꝯpositũ. uł ĩordinatũ ĩuene¬
cõpon̾e student. qͣtenꝰ sc̃i ⁊ ĩmaculati corã¬
dño deo tam ĩ corꝑe ĩuemiant᷑. ꝙͣ in añna
Ideo psalmista ait Tũt nõ ꝯfundar : cũ ꝑspy¬
ero in oĩbus mãdatis tuis et aplu̾s ãmo¬
net dicens Renonamĩ in spũ mẽtis ur̃e.

Expanded text:
dinatum invenecomponere se student: quatenus sancti et immaculati coram Deo tam in corpore inveniantur quam in anima. Ideo Psalmista ait: Tunc non confundar cum perspexero in omnibus mandatis tuis . Et Apostolus admonet, dicens: Renovamini spiritu mentis vestrae .
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ex fragilitate . oportet cõtinuo ad satis¬
factionẽ festinare. et contͣ ẜmonẽ durũ
ꝓferre dulcem atq placabilem : ut uulnꝯ
cõmocoĩs sanet medicina hũilis ꝯfessiois.
Q sicut p̃diximiꝰ. meliꝰ est ante cauere ui¬
ciũ: ꝙͣ postea emendare cõmissũ Ideo ser¬
uus dei semꝑ deb pon̾e custodiã ori suo.
ut nõ delinquat ĩ lingua sua. et tũc max¬
imie qñ aduersꝰ eũ ꝯsistit pccõr. uideli ca

Expanded text:
mus ex fragilitate, oportet continuo ad satisfactionem venire, et contra sermonem durum proferre dulcem atque placabilem, ut vulnus commotionis sanet medicina humilis confessionis. Sed sicut praediximus: Melius est ante cavere vitium quam postea emendare commissum. Ideo servus Dei debet semper ponere custodiam ori suo, ut non delinquat in lingua sua, et tunc maxime quando adversus eum consistit peccator, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
despcũs p̃cipit᷑. cũ probra adipisci ⁊ cõtume¬
lie iubent̾ͥ nisi hec exsemzipo aĩꝰ appe¬
tat.obedĩe meritũ sibi minuit: q̃ ad ea q̃ in
hac uita despecta sũt ñitus nolensq descẽ
no ordini eciã ex desidi̾o nĩgit᷑. et ĩ ꝓsꝑis

Expanded text:
despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientiae meritum sibi minuit, quia ad ea quae in hac vita despecta sunt, ino ordini etiam ex desiderio jungitur, et in prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
fugit.cũ sese ĩcrepacõ plus ꝙͣ ncc̃e est ĩ as¬
ꝑitatẽ ꝓtrabit: ferrũq de maũbrio ꝓsilit.
cũ de correpcõe sermo durior excedit᷑. et
amicũ ꝑcuciens occidit: qa auditorẽ suũ
plata ꝯtumelia a spũ dilectoĩs interficit.
Correpti nãq mens ad odiũ prũpit : si
hũc ĩmnoderata ĩtrepacõ plusꝙͣ debuit
addicit S is qui ĩcante lĩgna ꝑcutit. 2 ꝓx¬
imũ extinguit. ad tres nẽcessẽ est urbes¬
ut fugiat. ut ĩ una eaꝵ defensꝰ uiuat᷑.
gͥa siad penitẽtie lamẽta ꝯu̾sus ĩ unitate sa¬
t̾menti sub spe fide ⁊ caritate absconditur.
reus ꝓpetͣti homicidii nõ tenet᷑ Cũq extĩc¬
ti ꝓxĩmꝰ cũ ĩuenit nõ occidit. qaͥ cũ distr¬

Expanded text:
 plusquam necesse est in asperitatem protrahit, ferrumque de manubrio prosilit, cum de correctione sermo durior excedit, et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. Correcti namque mens ad odium proruit si hunc immoderata increpatio plusquam debuit addicit. Sed is qui incaute lignum percutit et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat ut in una earum defensus vivat. Quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus cum invenerit non occidit. Quia et just
Abbreviated transcription (Latin):
mertes tua in uita eterna.ͦ Sicut gͦ ꝓpt̾
nullũ aliũ uenisti. ita ꝓpter nillũ alium
ip̃o Et ideo debet ei maxĩe om̃is honio
quod scit et qd̾ͥ potest Et si omia seruiunt
creatori pro posse suo. mltomagis homo quẽ
rauit. libero arbito nobilitauit. mũdi dĩ
constituit. sibi similem fecit. naturam eius
assumipsit uerbo et exemplo eũ instrruxne
ꝓprio sanguine suo eũ de morte eterna re
in cibum dedit.curam sui habet sicut ipra¬

Expanded text:
merces tua in vita aeterna? Sicut enim propter nullum alium venisti, ita propter nullum alium t nisi ab ipso: et ideo debet ei maxime omnis homo, , et quod potest. Et sicut omnia serviunt Creatori pro posse suo; multo magis homo, quemravit, libero arbitrio nobilitavit, mundi dominum constituit, sibi similem fecit, naturam ejus assumpsit: verbo et exemplo eum instruxit, proprio sanguine eum de morte aeterna redin cibum tradidit ei, curam ejus habet sicut ma
Abbreviated transcription (Latin):
ia dilabim᷑ Inde aliqñ ad m̃mura et de¬
titões descendimꝰͥ plerũq eciã usq ad
lites et cõtencões: inde ad nam et odium.
Et iuxta salomoĩs uocem. dũ negligimꝰ
corrige̾ mima: prolabim᷑ ad maiora Dũ
gͦ uiciũ ex uicio orit᷑: ñquitas ꝓlongat᷑
Hĩt ꝓpheta ait Ue qui tͣħitis ñquitatẽ: in

Expanded text:
de aliquando ad murmura et detractiones decidimus; plerumque etiam usque ad lites et contentiones; inde ad iram et odium, et juxta Salomonis vocem dum negligimus corrigere minima, prolabimur ad majora . Dum ergo vitium ex vitio oritur, iniquitas prolongatur. Hinc propheta ait: Vae qui trahitis iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
On sis libent in curba. gienda turba¬
Non sis clamosus in loquẽdo. nec ĩpetuosq̃
ad euaporandũ quod intus tenes inclusũ.
his. ita nõ prodas detractorem aput illũ
ei sicut isce forte suspitatur de quo dixit.¬
⁊ incitat᷑ ad odium contͣ eum. uel ad uĩ
penituit. ꝓponens de cet̾o a simili caue¬
re Si aũt talia dicen̾tur de aliquo. ꝙ om̃o
expediret eũ scire de quo dicũtur. potes

Expanded text:
on sis libenter in turba; nisi quaficant. Non sis clamosus in loquendo, nec impetuosus ad evaporandum quod intus tenes. ahis, ita nullum prodas detractorem apud illum ei, sicut iste forte suspicatur, et incitatur ad odium contra eum, et ad vindpoenituit, proponens se de caetero a similibus cavere. Si autem talia dicerentur de aliquo, quod omnino expediret eum scire de quo dicuntur, potes
Abbreviated transcription (Latin):
de muliere ad ẜpentẽ dicit Ip̃a conte̾t ca¬
put tnũ Caput ẜpentis cõterit᷑: qñ pccm̃
ibi corrigit᷑. ubi nascit᷑ Deb gͦ quisq eẽ
sollicitꝰ. ut mox ibi sẽ scudeat emendare :¬
ubi nouit se deliquisse Qnͣtũ int̾est int̾
merito trabes appellet᷑ fieri ãt potest. ut
si iasca̾is hoĩ : uelis etiã eũ corrigi Si ãt
odis: nõ potes eũ uelle corrigi ꝑ̾ iram
mẽtis oculꝰ turbat᷑: ꝑ odiũ eciam exting¬
uit᷑ Uñ apłus Qui odit frem suũ : ĩ tene¬
bris est Nulli irastenti : ira sua uidetur
ĩiusta Unde ab oĩ indignatõe cito redeũ¬
dũ est : ad mãsuetudĩs lenitatẽ Nã ꝑtinax
motus facile ĩ eiꝰ odiũ tnͣsit: cui non ce¬

Expanded text:
de muliere ad serpentem dicit: Ipsa conteret caput tuum ; caput serpentis conteritur, quando peccatum ibi corrigitur ubi nascitur. Debet ergo quisque esse sollicitus, ut mox ibi se studeat emendare ubi se noverit deliquisse. Quantum interest inter merito vetus appellaretur. Fieri enim potest ut si irascaris homini, velis etiam corrigi; si autem oderis, non potes eum velle corrigi. Per iram mentis oculus turbatur; per odium etiam exstinguitur. Unde Apostolus: Qui odit fratrem suum in tenebris est . Nulli irascenti videtur ira sua injusta. Unde de omni indignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium transit cui non ce
Abbreviated transcription (Latin):
ant.errata corrigant:uitã et mores subdi¬
toꝵ u̾bo et exemplo cõponãt. apłi̾ formã
sectantes qͥ ait argue. obsecra. ĩtrepa: mm¬
miscentes temꝑibꝰ temꝑa. t̾roribꝰ blan¬
dimẽta Indisciplinatos et ĩq̃uietos debẽt
duriꝰ argũe: obedientes ⁊ mites ⁊ paciẽtes.
ut ĩ mełiꝰ ꝓficiant obsecͣre Niegligẽtes ⁊
cõtempnẽtes ⁊ suꝑbos aut ĩcrepent. aͥ corri¬
piãt᷑ nec dissĩmulẽt pccã delinꝙ̃aũ. s mox
ut cepint oriri radicitꝰ ut p̃ualent ãpu¬
tẽt: meores ꝑiculi hely sac̾dotis de filiis su¬
is lꝯonesciores atq ĩtelligibiliores: p̾ina
et scdã ãmonicõe corripiant. Intelligibilio

Expanded text:
ant, errata corrigant, vitam et mores subditorum verbo et exemplo componant, Apostoli formam sectantes qui ait: Argue, obsecra, increpa . Immiscentes temporibus tempora, terroribus blandimenta, indisciplinatos et inquietos debent durius arguere, obedientes, mites et patientes ut in melius proficiant obsecrare. Negligentes, contemnentes, et superbos aut increpent aut puniant. Neque dissimulent peccata delinquentium, sed mox ut coeperint oriri, radicitus ut praevalent, amputent, memores periculi Heli sacerdotis de filiis suis. Honestiores atque intelligibiliores prima et secunda admonitione corripiant; improbo
Abbreviated transcription (Latin):
qa mei estis discipłi: si dilcoẽm habueritis
adĩuitem Que dilcĩo si cor nr̃m ueracit̾ re¬
plet. duobꝰ modis ostendi solet:scilu si ami
fallit᷑ : seq illũ dilig̾e̾ falso arbitrat᷑ S tũt
ĩnici dilcĩo ueratit᷑ custodit᷑: cũ nec ꝓfectu
additim: nec de ruina illiꝰ letam᷑ Aduobꝰ

Expanded text:
 mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, si amicos in fallitur, seque illum diligere falso arbitratur. Sed tunc inimici dilectio veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur nec de ruina laetamur. A duo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocet. ut gͣtos quosq mĩsteriis ĩ amore¬
seruet: ut ꝓpimoꝵ mala cũ corrig̾e̾ nõ
ualet taceat ͬ ut q̃cũq corrigi loquẽdo pos
sint. cõsensũ esse silenciũ ꝑtimescat: ut
sic ea q̃ tacet tole̾t. ne tñ in aĩo uirus dolo¬
ris occultet᷑. ut sic maliuolis munꝰ benig¬
nitatis exhibeat. ne tñ ꝑ grãm a iure
rcĩtudinis excedat: ut cuncta ꝓpimis q̃
p̃ualet ĩpendat. s hec ĩpendendo nõ tu-¬
meat  ut sic ĩ bonis q̃ exhibet tumoris
p̃cipitiũ paueat. ne tñ a boni exc̾cicio ⁊¬
torpescat: ut sic q̃ possidet t̾buat. qͣtenꝰ ꝙͣ¬
ta sit Pargitas r̾merãtis attendat᷑ͥ ne cũ t̾¬
rena bargit᷑ suã plus ꝙͣ ncc̃ene est iõpiã co

Expanded text:
provocet; ut gratos quosque ministeriis iprovocet; ut gratos quosque ministeriis iservet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; ut quae, cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, ne tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis minus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis quae praevalet impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a bono exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, ne cum terrena largitur, suam p
Abbreviated transcription (Latin):
alto expcãt. pensat nimix ut malis bo¬
na ⁊ bonis meliora respõdeat:ut erga
ꝓtates mãsuetudinẽ longaĩmitatis exhi¬
beat᷑ ut malicie peste languẽtibꝰ grãm
benignitatis ĩpendat: ut discordes pace mu¬
mat. ut cõcordes ad cõcupisciãm u̾e̾ pacis ac¬
cendat᷑. ut ĩdigẽtibꝰ int̃aria tribuat. ut
errãtibꝰ uiã rcĩtudinis oscendat: ut afflic¬
tos u̾bo ⁊ cõpassione mulceat. ut accensos
ĩ luiꝰ mũdi desideriis ĩcrepacõe restrĩgat.
ut minas potentũ raciocinacoe mitiget.
ut oppressoꝵ angustias. qnͣta p̃ualet ope
leuet: ut foris obsistentibꝰ opponat paci¬
entiã. ut intꝰ suꝑbientibꝰ exhibeat cũ
paciã disciplinã: ut erga errata subdi-¬
torũ sic mãsuetudo zelũ temꝑet. qͣtenꝰ
a iusticie zelo nõ eneruetisic ad ulcionem
zelus fueat. ne tñ pietatis limitẽ feruẽdo
tnͣscendat. ut ĩgratos bñficiis ad amorẽ

Expanded text:
altero exspectat, pensat nimirum ut malis boaltero exspectat, pensat nimirum ut malis bona et bonis meliora respondeat, ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitibenignitatis impendat, ut discordes pace muniat, ut concordes ad concupiscentiam verae pacis accendat, ut indigentibus necessaria tribuat, ut errantibus viam rectitudinis ostendat, ut afflictos verbo et compassione mulceat, ut accensos in hujusmodi desideriis increpatione restringat, ut minas potentium ratiocinatione mitiget, ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet, et foris obsistentibus opponat patientiam; ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet: sic ad ultionem zelus ferveat, nec tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ gͦ meminimꝰ nos illicita cõmisisse
tantũ oportet a licitis abstinere ꝑ angu¬
stam emĩ portam ĩtrare cõtende̾ debemq:
ut ad latitudinẽ celestiũ gandioꝵ ꝑtinge
ualeamꝰ siã qnͣto artiorẽ uitã hit agia¬
in celo Sequit᷑. ¶Lites aut nillas habe¬
atis.aut pͣ celerrime fimatisͥ ne ira
crescat in odiũ. et trabem scĩat de festuta :¬
et aiam scĩat homicidã ẜit enĩ legitis.
Qui odit frẽm suũ: homicida est. De mi

Expanded text:
tum ergo meminimus nos illicita commisisse, tantum oportet a licitis abstinere. Per angustam enim portam intrare debemus, ut ad latitudinem coelestium gaudiorum pertingere valeamus. Nam quanto arctiorem vitam hic agi poscuntur Lites autem nullas habeatis aut quam celerime finiatis ne ira crescat in odium et trabem faciat de festuca et anima  faciat homicidam sic etiam legitis qui odit fratrem suum homicida est Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ipi suꝑ nos ĩducimꝰ maledictoẽm pociꝰ
ꝙͣ benedictionẽ Sicq fit. ut orõ que de¬
bebat esse nobis salubris sit nopia : et p¬
cata nr̃ã que debnimꝰ minu̾e orando
augeamꝰ De cotidianis aũt breuibꝰ le¬

Expanded text:
i super nos inducimus maledictionem potius quam benedictionem. Sicque fit ut oratio quae debebat nobis esse salubris, sit noxia, et peccata nostra quae debuimus minuere, orando augeamus. De quotidianis autem le
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minũ ꝓducamꝰͥ . s et ĩsidias ĩuicem
struimꝰ. siue rebꝰ siue u̾bis supplantare
cupientes ꝓpimos. mordentes ĩuicem
et comedentes: qd̾ utiq aꝑta ĩsania est.
Quid enĩ aliud faciũt ĩsam et demõe ple¬
ni ͥ insi mẽbra sua morsibꝰ lamante
Frustra gͦ est ĩ monastio. qui discordiam¬
hab cũ fr̃ẽ suo: qͥa nec deũ placat sacͤficiis.
¶Pinde uobis a u̾bis durioribꝰ ꝑcite.

Expanded text:
terminum producamus, sed et insidias invicem terminum producamus, sed et insidias invicem instruimus sive rebus sive verbis supplantare cupientes proximos, mordentes invicem et comedentes, quod utique aperta insania est. Quid enim aliud faciunt insani et daemone repleti, nisi membra sua morsibus dilaniant? Frustra est ergo in monasterio qui discordat cum fratre suo, quia nec Deum placat sacrificiis Proinde vobis a verbis durioribus parcite.
Abbreviated transcription (Latin):
passi uident᷑ iriam int̃ario dolent et
irascũtur Qui u̾o fecerũt : nec dolo̾is a¬
liꝙͣ nec iracũdie gerũt Ob hoc gͦ hũc
qui ab iracũdia liber est adducit ad illũ
qui ĩ dolore est et liber nõ est: ostendẽs
qͥa crimuĩs huiꝰ noxa penes hũc ma¬
gis est. qui et causas pccĩ dedit S n ͨ. sic
quidẽ emẽdamꝰ᷑. Psistimꝰ emĩ eciã pro
uerĩt᷑ oĩa que fiuĩt que dicũtur et audi¬
unt᷑. ita accipiunt᷑ et ĩtelligũtur: ut ad
maiores et longiores ꝓficiant inniciai¬
as Gi quid ãt mali: hoc solũ credit᷑ hoc
ꝯfirmat᷑ Iubet gͦ dñs relinqui donũ añ
alta̾e̾.et p̾us recõciliari frĩ : ut ex hoc discamꝰ.
q̃a si nec illo ĩ temꝑe quo ad mĩsteriũ dei ui¬
dem᷑. accede̾ recõciliacoẽm dissimulari ac
differri patit᷑ deus. qnͣto magis curari hoc
ĩ aliis temꝑibꝰ ĩubet: Bi forte accidat ira
suꝑ iracũdiam uram̃ Nos econtͣ nec hoc
ꝯtenti sumꝰ ut iracundiã ultra solis

Expanded text:
pati injurias, necessario dolent et irascuntur; qui vero fecerunt, nec doloris aliquid nec iracundiae gerunt. Ob hoc ergo hunc qui ab iracundia liber est adducit ad illum qui in dolore est, et liber non est, ostendens quia criminis hujus noxa penes hunc magis est qui causam peccati dedit. Sed nec sic quidem emendamur. Persistimus enim pro verint, omnia quae fiunt, quae dicuntur, quae audiuntur, ita accipiuntur et ita intelliguntur ut ad majores et longiores proficiant inimicitias. Si quid autem mali, hoc solum creditur et confirmatur. Jubet ergo Dominus relinqui donum ante altare et prius reconciliari fratri, ut ex hoc discamus quia si nec illo in tempore quo ad ministerium Dei jubemur accedere, reconciliationem dissimulari ac differri patitur Deus, quanto magis curanda sit haec in aliis temporibus. Si forte accidat irassuper iracundiam vestram . Nos contra nec hoc contenti sumus ut iracundiam ultra solis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ accensꝰ animꝰ a cõsueta locucõe restrĩ¬
git᷑. ꝑ accessũ temꝑis penitꝰ a proximi di¬
lectõne seꝑatur. et acriores stimuli sepia¬
ad mentem ueniũt. tauseq que gͣuiꝰ ex¬
asꝑant oriunt᷑. atq ĩ irati oculum festu¬
ca in trabem u̾tit᷑. dũ ira ĩ odiũ ꝑmutat᷑.
Uerem: sepe a ꝓximis despici: dedignam᷑.
ũurias toleare u̾bi Si cõtingat iurgiũ
fortasse cũ ꝓximo: erubescimꝰ p̾ores sa¬
tisface Cor quippe carnale dũ huiꝰ uite
głam q̃rit. hũilitatẽ respuit᷑ͥ et plerũ¬
q ip̃e hõ qui mastit᷑. discordanti sibi recõ¬
ciliari appetit: s ire ad satisfaciendũ p̾or
erubescit pensemꝰ facta capitis nr̃i Eite
int̾ nos et deũ discordiã pccando fecimꝰͥ
et tñ ad nos deus legatos suos p̾or mi¬
sit: ut nos ip̃i qui pccãuinꝰ. ad pacem
dei rogati ueniamꝰ Erubestat gͦ hũana
suꝑbia Confundat᷑ quisq si nõ satissñat

Expanded text:
dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores stimuli ad mentem veniunt, causaeque quae gravius exasperent oriuntur, atque in irati oculo festuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Veremur a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare, si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quidem carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit, et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus ergo facta capitis nostri, inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus, ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ oꝑacio subsequi: qa ociositas mi¬
mita est aĩe ͥ et antiquꝰ hostis quẽ a lã¬
one.siue ab orõẽ uacantẽ ĩuenerit: faci¬
le ad uicia rapit ꝑ usũ nãq lcoĩs diste¬
tis. qualit̾ et uos uiuatis: et alios doce¬
atis P usũ oroĩs : et uobis et hnis quiba
ĩ carĩtate ꝯiuĩcti estis. prodesse ualebitis.
ꝑ manuũ oꝑacoẽm. et corꝑis maceaci¬
onẽ. et uiciis alimẽta negabitis ÷ et ue¬
stris naĩtatibꝰ subueiẽtis : et habebitis
unde mt̃itatem pacientibꝰ porrigatis Se¬
quit᷑. ¶ Uestimenta uo̾ et calciamẽta. qñ
fuerint ĩdigentibꝰ mc̃aria: dare nõ dif¬
ferant. sub quoꝵ custodia sũt que poscũt᷑.
suꝑius dc̃ est: ut sine mmure ẜ¬
ria dare. faciũt fr̃ẽs mmurare : et fit
is mĩstrare Et hoc faciãt sine mmu̾e.
sine tristicia. sine dilacõeͬ s cũ gaudio ⁊ hi¬
laritate: qa hilarem datorẽ diligit deus ͥ
ut om̃es qdͥ opus est eis scdm modũ ꝯgͤ¬

Expanded text:
sequi: quia otiositas inimica est animae. Et antiquus hostis, quem a lectione sive ab oratione vacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis. Per usum orationis, et vobis et his, quibus in charitate conjuncti estis, prodesse valebitis. Per manuum operationem et corporis macerationem, et vitiis alimenta negabitis, et vestris necessitatibus subvenietis, et habebitis unde necessitatem patientibus porrigatis. Vestimenta vero, et calceamenta quando fuerint indigentibus necessaria dare non differant sub quorum custodia sunt, quae poscuntur. tum est, ut sine murmure sria dare, faciant fratres murmurare, et sint s ministrare. Et hoc faciant sine murmure, sine tristitia, sine dilatione, cum gaudio et hilaritate, quia hilarem datorem diligit Deus , ut omne quod opus est eis secundum modum congr
Abbreviated transcription (Latin):
sibi roganti utiq uult dimitti. cũ orat
et dicit. sicut et nos dimittimꝰ debitori
sicut et nos dimittimꝰ rogantibꝰ debito¬
ribꝰ nrĩs Iam u̾o qui eũ in quẽ pccr̃aut
hoiẽm rogat. si pcc̃o suo mouet᷑ ut roget᷑
nõ est adeo deputandꝰ innicq. ut eũ dili¬
g̾e sit difficile : sicut difficile erat qñ ini¬
micitias ex̾cebat Quisq̾s aũt sit rogũti
et pcũ sui penitẽti ex corde nõ dimittit᷑.
nullo modo existimet a dño sua pcc̃a di¬
dicit Si dimiseritis hoĩbus pccã eoꝵ : di-¬
mittet et uobis pr̃ uest̾ celestis delicta ue¬

Expanded text:
 quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitorisicut nos dimittimus rogantibus debitoribus nostris. Jam vero qui eum in quem peccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adeo deputandus inimicus, ut eum sic diligere sit difficile, ut difficile erat cum inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccata sua poenitenti ex corde non dimittit, nullo modo existimet a Domino peccata sua diim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta ue
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstrumi᷑. oꝑ acõe btificamur: sicut spũs
scũs dicit in psalmo labores manuũ tu¬
aꝵ. qͥa mãducabis: btũs es et bñ tibi eit.
Qd̃ aũt p̃cipit ut codices singulis diebus
petant᷑. frequẽtia legendi cõmendatur.
frequẽter deb leg̾e ẜuus dei : ualde enĩ
mꝰ: quid cauere. ꝙ age̾. quo tende̾ debe

Expanded text:
instruimur, operatione beatificamur, sicut Spiritus sanctus dicit in Psalmo: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit . Quia autem dicit ut codices singulis diebus petantur, frequentia legendi commendatur. Frequenter debet legere servus Dei. Valde enim mus quid caver
Abbreviated transcription (Latin):
mis abiecta et uilia ͥ nec hñtia ꝯposi¬
coem̃ plus ꝙͣ decet: nec ĩꝯposicõnem
ultra ꝙͣ oportet Talia gͦ sint: ut religi¬
onẽ simul cõmendent et honestatem.
ne quid expetant ĩportune a̾ suꝑflue.

Expanded text:
mis abjecta et vilia; nec habentia compositionem plusquam decet, nec incompositionem ultra quam oportet. Talia ergo sint ut religionem simul commendent et honestatem. ne quid expetant importune, aut quod no
Abbreviated transcription (Latin):
Uin dñs tantũ cure recõciliacoĩs
nr̃e habeat. ut paciat᷑ mun̾a sua
reliqui añ altare et ĩꝑfecta iman̾e. atq
int̾rũpi m̃steria sua. donet tu eas ⁊ re¬
cũ fr̃ẽ tuo. nos nec ip̃m erubestimq: ẜ ꝑ dies
multos patim᷑ mane̾ ĩmicicias. et trahi¬
cũdos tantũ et malicie meõres punit degi
s et eos qui irascentes aut offensos frẽs¬

Expanded text:
inus tantam curam reconciliationis nostrae habeat, ut patiatur munera sua relinqui, et ante altare imperfecta manere, atque interrumpi mysteria sua, donec eamucum fratre tuo, nec nos ipsum erubescimus, sed dies multos patimur manere inimicitias, et trahicundos tantum et malitiae memores punit Deus, sed et eos qui irascentes offen
Abbreviated transcription (Latin):
us.et ciciq iracũdie flãmas suscipiũt: et
tardiꝰ deponũt siõmilli uo̾ has et tarde
suscipiũt : et ciciꝰ amittũt In quibꝰ mii¬
⁊ qͣtuor modis liquido lcõr agnoscit qa
ad tnͣquillitatis bonũ ultimꝰ płꝰ ꝙͣ pͥma
Qnͣta gͦ sit iracũdie culpa pensemq: per
quã dũ mãsuetudo amittit᷑. similitudo

Expanded text:
et citius iracundiae flammas accipit et tardius deponit. Nonnulli vero has et tardius suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum liquido lector agnoscit quia ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam pQuanta sit ergo iracundiae culpa pensemus, per quam dum mansuetudo amittitur, similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
quisq pc̃auit Minꝰ enĩ magnũ est erga
eũ esse bemuolũ siue eciã beneficũ: qui
tibi nichil mali fecit Illud multo gran¬
dius et mqͣnificentissime bonitatis est.
ut tuũ quoq innicũ diligas. et ei qͥtibi
imricos urõs. bñfacite hiis qui uos oder̃t
et orate pro eis qui uos ꝑseqũtur s qͦ
se deb oĩs fidelis extende. et humanũ
añii ad hũc effcm orando deũ prsecũq a¬
magnũ bonũ tante młtitudĩs non est
qnͣtam nos credima exaudiriͥ cũ in oro¬
ne dicit᷑. dimitte nobis debita nrã sicut ⁊

Expanded text:
 peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sse debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque amagnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nob
Abbreviated transcription (Latin):
lunca dyaboli. qm̃ quẽ deus deserit dyabo
tio cor tuũ tangit nõ consentias illi. net si¬
nas eam ĩ corde tuo manere. S illico ne¬
pelle In micio cogitacõi inique resiste.
et fugiet a te sam ante dei oculos nõ uo
ꝯsuetudinẽ. ꝯsuetudo ncĩtatem. ncc̃ĩtas
mortem sicut enĩ uipera a filiis suis ĩ
utero positis lacerata ꝑimitur. ita nos
cogitacõnes nr̃e ntra nos nutrite occi-¬
dunt᷑ De monũ est cogitacoes malas sug¬
ger̾e. nostrũ est illico eas repelle siam ĩ¬
nõ nr̃o illas iatere nr̃e attinet uolũtati.
et ꝓprie deputat᷑ culpe Uolũtate nãq sua cadit
qui cadit. et uolũtate dei stat qui stat Cogita¬
tio tñ ĩmunda mentẽ non ĩquinat cũ pulsat.
nisi cũ hanc sibi ꝑ delectationẽ subiugat. De¬
Uꝑbia sicut est origo om̃ tri superbia.¬
minũ. ita est ruina om̃ uirtutũ Ip̃a ẽ
om̃ in pcc̃o prima. et ĩ ꝯflictu postrema.

Expanded text:
lunca diaboli: quoniam quem Deus deserit, diabolunca diaboli: quoniam quem Deus deserit, diabotio cor tuum tangit, non consentias illi: nec sinas eam in corde tuo manere, sed illico repelle. In initio cogitationis iniquae resiste, et fugiet a te. Nam ante Dei oculos non volconsuetudinem, consuetudo necessitatem, necessitas mortem. Sicut vipera a filiis suis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos nutritae occidunt. Daemonum est malas cogitationes suggerere: nostrum est illico illas expellere. Nam inostro eas jacere, nostrae attinet voluntati, et propriae deputatur culpae. Voluntate namque sua cadit qui cadit, et voluntate Dei stat qui stat. Cogitatio tamen immunda mentem non inquinat cum pulsat, nisi cum hanc sibi per delectationem subjugat. bia sicut est origo omnium criminum; ita est ruina omnium virtutum. Ipsa enim est in peccato prima: ipsa in conflictu postrema.
Abbreviated transcription (Latin):
natũ ad tormenta rapiant Tormẽta
erũt sine int̾uallo et sine temꝑamento.
Timor cõturbabit te cũ t̾ra aꝑietur corã
te. ⁊ tu rues et cades in stagnũ sulphũis
ardentis et fetentis Ignis exteriꝰ car¬
nem tuã comburet᷑. uermis interius
consciãm corrodet Ibi eris sine fine sñ
spe ueme ⁊ miẜicordie Om̃ia ueoͬ gehẽ¬
ne supplicia suꝑabit deũ nõ uidere. et
bonis carere que in potestate habuisti ob¬
tinere ¶Ei gͦ uis om̃ẽs malas cogitacõ¬
nes a corde tuo expelle. hec sepe cogita.
Ibi nãꝙ est cogitacõ tua ubi est affectio tua.⁊ ibĩ¬
est cor tuũ ubi est desideriũ tuũ Qm̃ illus se¬
pe in cogitacõne uoluimꝰ. cuiꝰ amore pla
affecti sumiꝙ In cogitacõne sua cadit quisq
uel stat Ei bona cogitas. cogitacõ sancta
custodiet te si mala cogitas. spũs scũs discipli¬
ne effugiet fictũ. et aufẽt se a cogitacõiba
que sũt sine ĩtellcũ Eritq templũ dei spe¬

Expanded text:
natum ad tormenta rapiant. Tormenta natum ad tormenta rapiant. Tormenta erunt sine intervallo et sine temperamento: timor conturbabit te, cum terra aperietur coram te, et tu rues et cades in stagnum sulphuris ardentis et fetentis. Ignis exterius carnem tuam comburet; vermis interius conscientiam corrodet: ibi eris sine fine, sine spe veniae et misericordiae. Omnia vero gehennae supplicia superabit, Deum non videre, et bonis carere, quae in potestate habuisti obtinere. 47. Si vis omnes malas cogitationes a corde tuo expellere, haec saepe cogita. Ibi namque est cogitatio tua, ubi est affectio tua; ibi cor tuum, ubi est desiderium tuum: quoniam illud saepius in cogitatione volvimus, cujus amore plus affecti sumus. In cogitatione sua cadit quisque, vel stat. Si bona cogitas, cogitatio tua sancta custodit te. Si mala cogitas, Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu ; eritque templum Dei spe
Abbreviated transcription (Latin):
eciã cogitacionũ et lonucionũ strulta etiã
pccã tunc pruent ex ĩprouiso quasi ex insi¬
diis que modo nõ uides. et forsitan plura
et t̾ribiliora hiis que uides Undiq erũt
tibi angustie siam hic accusancia pccã. illĩt
t̾rens iusticia. subtus patens horridũ cha¬
quã ꝑtem se premet latere erit ĩpossibile.
aꝑꝑere intoleabile cogita ĩ tanco distrimñe¬
qualit̾ torquebit te consc̃iã tua male sibi
chana cogente eciã constĩa. tuip̃e eris ac
conscia et testibus. oculis ip̃ius indicis fu-¬
g̾e̾ nõ potĩs E tremens et anxius scabis
suspensũs ad gͣuissimã sentenciã in ãgusto
ꝑiculo et ꝑiculosa angustia. tanꝙͣ illico
recepturꝰ. qd̾ imꝑpetuũ amitt̾e nõ pot̾is.
Iudex erit uehement̾ iratus. et t̾ribiliter
districtus Sentẽcia eiꝰ se mel lata. eit im¬
mutabilis Tortores t̾ribiles qui nũꝙͣ mi¬
serent᷑ erũt ꝑati. ut data sentẽcia t̾e dãp¬

Expanded text:
etiam cogitationum et locutionum. 46. Multa vero etiam cogitationum et locutionum. 46. Multa vero peccata tunc proruent ex improviso, quasi ex insidiis, quae modo non vides, et forsitan plura et terribiliora his quae nunc vides. Undique erunt tibi angustiae. Hinc erunt accusantia peccata; inde, terrens justitia: subtus, patens horridum chauam partem se premet? Latere erit impossibile: apparere intolerabile. In tanto discrimine torquebit te tua conscientia male sibi cana. Cogente etiam conscientia, tu ipse eris acca conscientia, et testibus oculis ipsius Judicis, fugere non poteris: sed tremens et anxius stabis suspensus ad gravissimam sententiam in angusto periculo et in periculosa angustia, tanquam illico recepturus quod in perpetuum amittere non poteris. Judex tunc erit vehementer iratus, et terribiliter districtus: sententia ejus semel lata erit immutabilis: tortores horribiles, qui nunquam miserentur, erunt parati, ut, data sententia, te dam
Abbreviated transcription (Latin):
entibꝰ p̃paratis ad escam Quis ꝯolabit᷑
eam cũ tet̾rima illa monstra demonioꝵ
occ̾rencia sibi cateruatim irru̾e uidebit. e¬
An quis deducet eam ꝑ ignotam regionẽ
Attende eciã qm subito uenit dies ultĩa.
Morosubito uenit. et forsitan hodie erit Iam
adest. iam pñtaberis ante tremendum
iudicem Tũc accusaberis multis et ingͣnis
offensis Non uno. nõ paucis. s ĩnumeris
triminiba Non ꝑuis .s ĩmensis Non dubiis.
sed certis Non breui accusacõne. sed tam lõ¬
ga ꝙͣ est tota nita tua Nõ uno accusatore. s
Boni quia deo debent equitatẽ. mali qã
te in bono oꝑe Tot arguentibꝰ cõfunde¬
ris. quot tibi p̃buerunt bñ uiuendi exẽ-¬
plum Tot cõuinceris testibus. quot te ⁊¬
monuerũt bonis sermonibꝰ et iustis ac¬
tionibꝰ Omnibꝰ populis nudabunt᷑ ini¬
quitates tue. et cũctis agminibus patebt̃
uniuersa stele̾a tua. nõ solũ actuũ uerũ

Expanded text:
entibus praeparatis ad escam: quis consolabitur entibus praeparatis ad escam: quis consolabitur eam, cum teterrima illa monstra daemoniorum occursantia sibi catervatim ruere videbit: ut quis deducet per ignotam regionem. Attende etiam quam subito venit dies ultima: subito venit, et forsitan hodie erit. Jam adest; jam praesentaberis ante tremendum Judicem: accusaberis multis et magnis offensis; non uno, non paucis, sed innumeris criminibus; non parvis, sed immensis; non dubiis, sed certis; non brevi accusaga quam longa est vita ejus; non uno accusatore, sed eo: boni, quia Deo debent aequitatem; mali, quia te in opere bono. Tot arguentibus confunderis, quot tibi praebuerunt bene vivendi exemplum. Tot convinceris testibus, quot te monuerunt bonis sermonibus, et justis actionibus. Omnibus populis nudabuntur iniquitates tuae, et cunctis agminibus patebunt universa scelera tua, non solum actuum, verum
Abbreviated transcription (Latin):
Uociens te sentis turpibus cogitatõi
deis tradit᷑. et qmͣ uiliter ꝑtractat᷑. blas¬
phemat᷑ et tolaphizat᷑ Iudicat᷑ et ꝯdemp¬
nat᷑. expoliat᷑ et flagellat᷑. ad ultimũ ueo cõtu¬
meliis et obprobriis affcũs int̾ duos latrones
suspendit᷑. clauis cruci affixus sputis derisus.
Epinis coronatus. lancea ꝑforatus. ex oĩbꝰ
ꝑtibus sanguis emanat. et ĩclinato capi¬
te emictit spm̃ Ita redemptor tuus mori¬
tur pro te. et tũ nescio cuigmodi sordida
cogitatõne sordidaris ĩ mente ¶ Suffic̾e
posset hec cogitatõ ad excludendas oñs
illicitas togitatõnes. sed eite alia Conside̾a
qũo morieris. nã aliqua gͣui ĩfirmita¬
te nexatus ad extrema deductus. et ad tͤ¬
ram piectus. int̾ longa suspiria et diffi¬
ciles singultus. int̾ diuersos dolores ⁊ ti
uermis et tibus u̾iniũ animã ueo mox
capient et rapient laruales ille facies.
que eam in exitu p̃stolantur Eo oĩ ꝑte t̾
les Cogita quis eam tũc defendet a rugi¬

Expanded text:
uoties te sentis turpibus cogitationibus daeis traditur, et quam viliter pertractatur, blasphematur et colaphizatur, judicatur et condemnatur, exspoliatur et flagellatur; ad ultimum vero contumeliis et opprobriis affectus inter duos latrones suspenditur: clavis cruci affixus, sputis derisus, spinis coronatus, lancea perforatus. Ex omnibus partibus sanguis emanat, et inclinato capite emittit spiritum. Ita Redemptor tuus moritur pro te: et tu nescio cujusmodi sordida cogitatione sordidaris in mente! Sufficere posset haec cogitatio ad excludendas omnes illicitas cogitationes. Sed ecce ad alia transearieris, quando aliqua gravi infirmitate vexatus, et ad extrema deductus, ibi ad terram projectus, inter longa suspiria et difficiles singultus, inter diversos dolores et tivermis et cibus vermium. Animam vero mox capient et rapient larvales illae facies, quae eam in exitu praestolantur: et ex omni pales. Cogita quis eam defendet a rugi
Abbreviated transcription (Latin):
uia tauenda sunt pcc̃a Nulta enĩ leuia
unũ grande efficiunt. sicut solent de ꝑ¬
uis et mĩmis guttis ĩmensa flumina
crest̾e son est dubiũ. ꝙ qui casti ꝑseuerãt
et uirgines. angelis dei efficiunt᷑ eqͣles.
adimplet Cum cetis uiciis et si interdum
nascim᷑ interdũ tamẽ cũ eis nõ mori¬
obnoxium pr̃ meus.sed ab oĩbus gr̃a di¬
liberatus sum Unis tñ suꝑest. a quo libe¬
rari nõ possum. idest uenter Uenter nã¬
ꝑuo tñ dimictit᷑. si dedĩs ei qd̾ debes. nor
quod potes Quosd̾am p̃sciens deus mul
guoribꝰ ad salutem. ꝙͣ remanere ĩco¬
lumes ad dampnacionẽ et emĩ ꝑnici¬
osa sanitas. que ad ĩobediam hõminẽ
ducit Est et salubris ĩfirmitas. que ꝑdi
uinã correctionẽ mentẽ a duricia et¬
yabolus qñ deciꝑe quẽpiam cõne.¬
temptat. prius naturã uniuscuis¬
qͣ intendit. et inde se applicat. unde
aptum hoĩem ad pcãndum aspicit siã

Expanded text:
via cavenda sunt peccata. Multa enim levia via cavenda sunt peccata. Multa enim levia unum grande efficiunt: sicut solent de parvis et minimis guttis immensa flumina crescere. Non est dubium quod qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiuntur aequaleurget Cum caeteris vitiis, etsi interdum nascimur, interdum 356 tamen cum eis non moriobnoxium pater meus: sed ab omnibus liberatus sum. Unus tamen superest a quo liberari non possum, id est venter. Venter o dimittitur, si modo dederis ei quod debes, non quod potes. Quosdam praesciens Deus peccguoribus ad salutem, quam remanere incolumes ad damnationem. Est perniciosa sanitas, quae ad inobedientiam ducit: est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia iabolus quando decipere quemquam tentat, prius naturam uniuscujusque intendit: et inde se applicat unde aptum hominem ad peccandum aspicit.
Abbreviated transcription (Latin):
le est ymo ĩp̃ossibile. ut et pñtibus quis
fruatur bonis et futuris. ut hic uentrẽ
et illic mentẽ impleat. ut de deliciis mnͣ¬
seat ad delicias. ut in c̾ra et in celo glo¬
riosus appeat bi uis cũ leticia aĩ uiu̾e.
noli multa habere Istam quisq finiens bi¬
tam. nisi quod meruit in ip̃a. non p̃t
habere post ipãm Qnͣto nãq inferius
delcãmur. tanto a suꝑno amore disum¬
tibi accid̾e nõ possit Uita foueam. ĩ quã
uides coram te aliũ cecidisse Aliorũ ꝑdicio.
Uin nescuꝰ repente mors uenit Ne¬
scimꝰ enĩ quid nobis hodie cõtingat.
et ignoramꝰ si in hac nocte aĩam nram
condicio mortis repostat Cotidie ad finẽ
tendimꝰ. et ad mortẽ ꝓperamus Idcrco
singulis horis cogitare debenia. ubi sin¬
gulis momẽtis ꝓperamꝰ Runꝙͣ oportet¬
penitentẽ habere de pccĩs secũritatem.
gentia aũt sepe incautũ ad uicia trans¬
acta reducit son solũ grauia. sed et le¬

Expanded text:
le est, imo impossibile, ut praesentibus quis le est, imo impossibile, ut praesentibus quis fruatur bonis, et futuris: ut hic ventrem, et illic mentem impleat; de deliciis transeat ad delicias; ut in terra et in coelo gloriosus appareat. Si vis cum laetitia animi vivere, noli multa habere. Istam quisque finiens vitam, nisi quod meruit in ipsa, non potest habere post ipsam. Quanto namque inferius delectamur, tanto a superno amore disjuntibi accidere non possit. Vita foveam, in quam vides alium coram te cecidisse. Aliorum perditio us, repente mors venit. Nescimus enim quid hodie nobis contingat: et ignoramus an hac nocte animam nostram conditio mortis deposcat. Quotidie ad finem vitae tendimus, et ad mortem properamus. Idcirco singulis horis cogitare debemus, quo singulis momentis properamus. Undepoenitentem habere securitatem gentiam parit, et saepe incautum ad vitia transacta reducit. Non solum gravia, sed et le
Abbreviated transcription (Latin):
dempnat. qm̃ nemo potest seipm effug̾e.
Ta clemens esto in alienis delictis sicut in
tius. ne quẽqm districtius ꝙͣ terpm̃ iudites Eit
alios iudita. ut ip̃e iudicari cupis lex tua te cõ¬
stringit. nã iudiciũ qd̾ aliis ĩponis ip̃e porta¬
añ proba. et sic iudica sion enĩ qui accusat᷑
sed qui cõmncit᷑ reus est Ualde ꝑiculosũ
est. de suspicõne quẽpiam iudicare In ã¬
bignis. dei iudicio serua sententiã¶ Non
eligas cui miserearis. ne forte p̃tereas
illum qui meret᷑ acciꝑe Om̃ibus te tri¬
bue si potes. quia ĩcertum est pro quo
magis placeas deo sraior sit beniuolen
qualis fu̾it intentio tua Qui cũ tristitia
manũ porrigit. fructũ remun̾acionis a¬
mictit siõ est miẜicordia. ubi nõ est bem¬
uolentia Nion auferas uni unde tribuas
ficis. unde aliũ manem facis. De ꝯtemp¬
ꝓpositũ impedire Contempne uiuẽs
que põst mortẽ habere nõ pates Diffĩci¬

Expanded text:
demnat; quoniam nemo potest se ipsum fugere. demnat; quoniam nemo potest se ipsum fugere. ta clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis: nec quemquam districtius quam te judices. Sic alios judica, ut ipse judicari cupis. Lex tua te constringit. Judicium quod aliis imponis, ipse portaante proba, et sic judica. Non enim qui accusatur, sed qui convincitur, reus est. Valde periculosum est de suspicione quempiam judicare. In ambiguis, Dei judicio serva sententiam. Non eligas cui miserearis, ne forte praetereas illum qui meretur accipere. Omnibus te tribue, si potes, quoniam incertum est pro quo magis placeas Deo. Major sit benevolentqualis fuerit intentio tua. Qui cum tristitia manum porrigit, fructum remunerationis amittit. Non est misericordia, ubi non est benevolentia. Non auferas uni, unde tribuas ficis, unde alium inanem facis. Abopositum impedire potest: contemne vivens quae post mortem habere non potes. 53. Diffici
Abbreviated transcription (Latin):
tibi Tempera gͦ dolorem. et dic Iupta mo¬
dũ delictorũ. ꝑua datur ulcio sr̃ala etiam¬
alioꝵ.bono tuo suꝑa Uince maliciam boni¬
tate.⁊ detͥhencium errores dissimulando
talca Nonsis in pace infidus. nec in amici¬
ria seus Odientes ad pacem ĩuita. et dis¬
cordantes ad ꝯcordiam reuota. De constĩa
cor hoĩs euatuari nõ potest cogitacõibꝰ sũ¬
is.ẜ ꝯtimia uolubilitate in eo uoluunt᷑
prare magnũ est et spaciosũ maniba ułit
reptilia quoꝵ nõ est nũs sicut enĩ reptile
latenter repit. et smnosis anfractibus huc
et illuc deambulat. ita consciam hoĩs male¬
et uenenate cogitacõnes intrant et exeũt.
ut nesciat homo unde beniãt aut quo uadãt.
Hoc bñ ꝯgnoueat qui dicebat Prauũ est cor
hõis et instrutabile. et quis ꝯgnoscet illud
Rulla pena gͣuior est praua conscia siã ma¬
la conscia ꝓpriis agitat᷑ scimulis si publita
fama te non dampnat. ꝓpria consciã te con¬

Expanded text:
tibi. Tempera ergo dolorem tuum, et dic: Juxta motibi. Tempera ergo dolorem tuum, et dic: Juxta modum delictorum parva datur ultio. Mala aliorum bono tuo supera. Vince malitiam bonitate: detrahentium errores dissimulando calca: non sis in pace infidus, nec levis in amicitia. Odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca. 355 CAcor hominis evacuari non potest a cogitationibus sutate in eo volvuntur. Mare magnum est, et spatiosum manibus; illic reptilia quorum non est numerus . Sicut enim reptile latenter repit, et sinuosis anfractibus huc et illuc deambulat: ita conscientiam hominis venenatae cogitationes intrant et exeunt; ut nesciat homo unde veniant, aut quo vadant. Hoc bene cognoverat, qui dicebat: Pravum est cor hominis, et inscrutabile; et quis cognoscet illudulla poena gravior est prava conscientia Mala conscientia propriis agitur stimulis. Si publica fama te non damnat, propria conscientia te con
Abbreviated transcription (Latin):
sumoꝑe fuge. nec casu nec studio loquais fal¬
sum. quia os qd mentit᷑ occidit ammã Per
nullam fallaciam uitam alicuiꝰ desen¬
das fuge ĩhonesta uerba. et reice uer¬
bum qd̾ nõ edificat audientes Germo
enĩ uanus cito polluit mentẽ. et facile
agitur qd̾ libent᷑ auditur Banus ser¬
mo. uane conscie index est strores hoĩs
lingna pandit. et qualis sermo ostendi¬
cõtu melias sentit Discerne te tuo iudi¬
cio. nõ alieno Nemo em̃ melius scie po¬
test qualis sis. ꝙͣ tu qui cõscius es tui.
Quid prodest dum malus es. si bonus
p̃diceris: Qualis haberi uis. talis esto.
Si sapiens fu̾is. te semꝑ habebis eundẽ.
Stude loqui nõ quod libet. sed qd̾ opor¬
tet Qui ociosum uerbũ non reprimit. ad
noxia cito tnͣsit Nagna eciã uirtus est. si non
ledas eũ a quo lesus es sragna est gloria. si
cui nocere potuisti ꝑcas siobile uindicte ge¬
mis. est ignosc̾e uicto Quitquid tibi conti¬

Expanded text:
summopere fuge. Nec casu, nec studio loquaris falsummopere fuge. Nec casu, nec studio loquaris falsum: quia os quod mentitur occidit animam . Per nullam fallaciam vitam alicujus defendas. Fuge inhonesta verba: rejice verbum quod non aedificat audientes. Vanus enim sermo cito polluit mentem: et facile agitur, quod libenter auditur. Vanus enim sermo, vanae conscientiae est index. Mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostendicontumeliam sentit. Discerne te tuo judicio, non alieno. Nemo enim magis scire potest quis sis, sicut tu, qui conscius es tibi. Quid enim prodest dum malus es, si bonus praediceris? Qualis haberi vis, talis esto. Si sapiens fueris, te semper habebis eumdem. Stude loqui non quod libet, sed quod oportet. Qui otiosum verbum non reprimit, ad noxia cito transit. Magna virtus est, si non laedas a quo laesus es: magna gloria est, si cui nocere potuisti, parcas. Nobile vindictae genus est ignoscere victo. Quidquid tibi conti
Abbreviated transcription (Latin):
q conspitinia. nõ facile eos iudicemus. G
magis defleama. quia in smmilibꝰ aut
lapsi sumq. aut labi possimꝰ Ei uis delin¬
quentẽ corriꝑe. aꝑte ĩtrepa ne occulte ⁊¬
mordeas Quid ẽnim prodest. si me nesti¬
ente aliis mala mea referas: Ue illi qui
suam rẽmit corrig̾e uitam. et aliis nõ
desmit detrah̾e Ei nis detrah̾e. in tua te
pcc̃a retorque. nõ alioꝵ delicta sed ꝓpria
cerne Cũqmͣ enĩ aliĩs detrahes. si te bene
ĩspexeris De malo igit᷑ alieno. os tuum
nõ inquines siõ detrahas pccãnti sed cõ¬
dole. qm̃ graue pcc̃m est detractio Detͣ¬
hentes et audientes. pam reatu detinẽ¬
tur Sicut irasc̃i̾s alti qñ detrahit tibi. sic
pcc̃a sua ignorat. ꝙͣ diu curiose aliena
ꝯsĩderat Qui se metipm bñ aspicit non
querit quid in aliis rep̃hendat. sed in se¬
uod int̾ se loqunt᷑ hoĩes. nĩꝙͣ scire¬
desideris Om̃e eciã genus mendacii

Expanded text:
que conspicimus, non que conspicimus, non quia in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus. Si vis delinquentem corripere, aperte increpa, nec occulte mordeas. Quid enim prodest, si me nesciente aliis mala mea referas? Vae illi qui suam renuit corrigere vitam, et alienae non desinit detrahere. Si vis detrahere, tua in te peccata retorque: non aliorum delicta, sed propria cerne. Nunquam enim aliis detrahes, si te bene inspexeris. De malo alieno os tuum non coinquines; non detrahas peccanti, sed condole: quoniam grave peccatum est detractio. Detrahentes et audientes pari reatu detinentur. Sicut irasceris alteri quando detrahit tibi: sic ccata ignorat, quamdiu curiose aliena considerat. Qui semetipsum aspicit, non quaerit quid in aliis frequenter reprehendat; sed in seod inter se loquuntur homines, nunquam sciredesideres. Omne etiam genus mendacii
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ ip̃e destruũtur. ut luxiñ̃a pudiciai¬
an ira pacĩam. sola uo̾ suꝑbia ꝯtra cũctas
animi uirtutes se erigit. et quasi genea¬
lis ac pestifer morbus õnes corrumpit.
Idcirto nisi oĩa oꝑa nr̃a hũilitas p̃cesserit
comitata et ꝯsecuta fuerit. ꝓposita quã in¬
tueam᷑. apposita cui ĩħereamꝰ. ĩposita
cui ĩprimam᷑. totũ de manu nr̃a extor¬
quet suꝑbia Et qnͣtalibet sit iusticia o¬
peris. aput ĩternũ iudicem nulla ẽ. si
hant eleuat tumor mentis Perit reue¬
ra om̃e quod agit᷑. si nõ sollicite in hũili¬
tate custodit᷑ Signa suꝑbie qec sũt. cla¬
mor in locucõne. amaritudõ in siłentio.
dissolucio in hilaritate. furor ĩ tristicia
honestas ĩ ymagine. ĩhonestas ĩ actiõe.
Nuidia est animi tinea. sensum comedit.
pectus urit. mentẽ affligit. cor hõĩs quasi
quedã pestis depastit. et cũcta bona ardore
pestifero deuorat Imudus alienũ bonum
suũ facit ĩuidendo pcc̃m Cum pc̃c̃ores quos¬

Expanded text:
quibus ipsa destruuntur; ut luxuria pudicitiam, ira patientiam: sola vero superbia contra cunctas animi virtutes se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus omnes corrumpit. Idcirco nisi omnia opera nostra humilitas praecesserit, comitata et consecuta fuerit; proposita quam intueamur; apposita cui adhaereamus; interposita qua reprimamur: totum de manu extorquet superbia. Quantalibet sit justitia operis apud internum judicem nulla est, si hanc elevat tumor mentis. Perit revera omne quod agitur, si non sollicite in humilitate custodiatur. Signa superbiae haec sunt: clamor in locutione, amaritudo in silentio; dissolutio in hilaritate, furor in tristitia; honestas in imagine, inhonestas in actione, nvidia est animi tinea. Sensum comedit, pectus urit, mentem afficit: cor hominis quasi quaedam pestis depascit, et cuncta bona ardore pestifero devorat. Invidus alienum bonum, suum facit invidendo peccatum. Cum peccatores quos
Abbreviated transcription (Latin):
quiti nõ obsunt.
opes si eis bñ utatur. nec pauꝑem ege¬
stas ꝯmendabilem facit. si int̾ inopiam sor
hoc accipit. sicut ille cui hoc iurat᷑ ĩtelligi¬
Et duplicit̾ reus est. qui et nomẽ dñ in
uanũ assumit. et ꝓximũ dolo capit unꝰ¬
quisq talem ĩdulgentiã accepturꝰ est a deo.
siam frustra deum sibi ꝓpiciari querit. qui
cito placari ꝓpimo negligit Ei uidis aliqñ¬

Expanded text:
iti obsunt opes, si eis bene utatur: nec pauperem egestas commendabilem facit, si inter inopiam sordhoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et nomen Dei in vanum assumit, et proximum dolo capitquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, . Frustra Deum propitiari sibi quaerit, qui cito placari proximo negligit. In tua in