comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ illis hȩc ex hibe uoluerimꝰ non libent̃
accipiunt : & cũ ad homines ita mit tantur
ut eoꝵ p̾sentia sentiat᷑ aꝑtissime uetant. St̃
ficando qui debet dõ & eoꝵ sunt ad moniti¬
one ꝓhibiti: iussiq hoc ei deferre cui fas. eẽ
nouer̃. Imitati sunt angłos scõs etiã scĩ ho¬
mines dĩ. Nam paulus & barnabas in lica¬
onia facto quodã miraculo scĩtatis putati
sunt dii eisq lrcaonii uictimas immolare
uoluer̃. Quod a se humili pietate remouen¬
tes : eis inquẽ credent annuntiauer̃ dm̃. Nec
ob aliud fallaces sibi suꝑbe exigunt : nisi qr
uero dõ deb̾i scuint. Non enĩ reuera ut ait
porphiruis & non nulli putant cadauerinis
nidorib sed diuinis honorib gaudent. Co¬
piã uero nidorũ magnã habent undiq &
si amplius uellent. ipsi sibi poterant ex hibe.
Qui gͦ diuinitatẽ sibi arrogant sp̃s non
cuius libet corporis fumo sed supplicantis

Expanded text:
Si autem illis haec exhibere voluerimus, non libenter Si autem illis haec exhibere voluerimus, non libenter accipiunt; et cum ad homines ita mittuntur ut eorum praesentia sentiatur, apertissime vetant. Sunt de ficando, qui debetur Deo; et eorum sunt admonitione prohibiti, jussique sunt hoc ei deferre, cui uni fas esse noverunt. Imitati sunt angelos sanctos etiam sancti homines Dei. Nam Paulus et Barnabas in Lycaonia facto quodam miraculo sanitatis, putati sunt Dii, eisque Lycaonii victimas immolare voluerunt: quod a se humili pietate removentes, eis in quem crederent annuntiaverunt Deum. Nec ob aliud fallaces illi superbe sibi hoc exigunt, nisi quia vero Deo deberi sciunt. Non enim revera ut ait Porphyrius, et nonnulli putant cadaverinis nidoribus, sed divinis honoribus gaudent. Copiam vero nidorum magnam habent undique, et si amplius vellent, ipsi sibi poterant exhibere. Qui ergo divinitatem sibi arrogant spiritus, non cujuslibet corporis fumo, sed supplicantis
Abbreviated transcription (Latin):
siue quod honestius putant theurgicis credunt.
quid causȩ. ẽ. cur illis lit teris nolint cređłe
ista facta. eẽ : quib tanto maior debet᷑ fides.
quanto suꝑ om̃s .ẽ. magnus eui unisoli sacri¬
illi uere tanquã inuisibili in uisibilia. &
maiora maiori. me lioriq: meliora: qualia
sunt purȩ mentis & bonȩ uoluntatis officia
ꝓfecto nesciunt hȩc ita signa. eẽ. illorũ sicut
uerba sonantia signa sunt rerũ. Quo circa
si orantes atq laudantes ad eũ dirigimus
significantes uoces cuires ipsas in corde quas
significamus offerimꝰ: ita sacrificantes non
alteri uisibile sacrificiũ offerendũ. ẽe. noue¬
rimus quã illi cuius in cordib nr̃is inuisibile
sacrificiũ nos ipsi. eẽ. debemus. Tunc nob fa¬
uent nob̾q congaudent. atq ad hoc ipsũ nos
ꝓsuis uirib ad uiuant angłi quiq uirtutesq
suꝑiores : & ipsa bonitate ac pietate potentiores.

Expanded text:
siue, quod honestius putant, theurgicis credunt: siue, quod honestius putant, theurgicis credunt: quid causae est, quur illis litteris nolint credere ista facta esse, quibus tanto maior debetur fides, quanto super omnes est magnus, cui uni soli sacriilli vero tanquam invisibili invisibilia, et majora majori, meliorique meliora, qualia sunt purae mentis, bonaeque voluntatis officia: profecto nesciunt haec ita signa esse illorum, sicut verba sonantia signa sunt rerum. Quocirca sicut orantes atque laudantes, ad eum dirigimus signifsignificamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerendum esse nouerimus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium nos ipsi esse debemus. Tunc nobis fauent nobisque copro suis viribus adjuvant angeli quique virtutesque superiores, et ipsa bonitate ac pietate potentiores.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ueracissimꝰ ait. Michi autẽ adherere dõ
bonũ .ẽ. De fine namq int̃ phylosophos qͦe¬
ritur: ad quẽ ad ipiscendũ om̃ia officia refe¬
renda sunt. Nec dix̃ iste . mͥ aut̃ diuiti is ab un¬
dare bonũ. ẽ. aut in signiri purpura & sceptro
uel diademate ex cellere. aut quod non nul¬
li etiã phrlosophorũ dicere ñ erubuer̃. michi
uoluptas corporis bonũ. ẽ. aut quod melius
uel meliores dicere ausi sunt. mͥ uirtus ani¬
mi mei bonũ. ẽ : sed michi inquit ad herere
dõ bonũ. ẽ. Hoc eũ docuerat cui uni tantũ mͦ
sacrificandũ scĩ quoq angłi eius miraculoꝵ
etiã contestatione monuer̃. Unde & ipse sa¬
crificiũ eius factꝰ erat: cuius igne intelligibili
correptꝰ ardebat. & in eius in effabilẽ in cor¬
poreũq cõplexũ scõdesidio ferebat᷑. Porro
aut̃ simultorũ dõꝵ cultores qualescũq dõs
suos arbitrentur. ab eis facta. eẽ. miracula
uel ciuiliũ rerũ hystoriȩ uel libris magicis

Expanded text:
utem adhaerere Deo bonum est. De fine boni namque inter philosophos quaeritur, ad quod adipiscendum omnia officia referenda sunt. Nec dixit iste: Mihi autem diuitiis abundare bonum est, aut insigniri purpura et sceptro uel diademate excellere, aut, quod nonnulli etiam philosophorum dicere non erubuerunt: Mihi uoluptas corporis bonum est; aut quod melius uelut meliores dicere uisi sunt: Mihi uirtus animi mei bonum est; sed: Mihi, inquit, adhaerere Deo bonum est. Hoc eum docuerat, cui uni tantummodo sacrificandum sancti quoque angeli eius miraculorum etiam contestatione monuerunt. Unde et ipse sacrificium eius factus erat, cuius igne intellegibili correptus ardebat, et in eius ineffabilem incorporeumque conplexum sancto desiderio ferebatur. Porro autem si multorum deorum cultores qualescumque deos suos esse arbitrentur ab eis facta esse miracula uel ciuilium rerum historiae uel libris magicis
Abbreviated transcription (Latin):
patris sui. Tunc ipse pͥmitꝰ a chaldeoꝵ
suꝑstitionib lib̾atꝰ unũ uerũ dm̃ seqͥen¬
do coluit: & hȩc ꝓmit tenti fidelit̃ credi¬
dit. Haec ÷ uniuersał uia : de qͣa in sca
dicat nos: illuminet uultũ suũ suꝑ nos
& misereat᷑ nr̃i. Ut cognoscamꝰ in t̃rauiã
tuã. in om̃ib gentib salutare tuũ. Un¬
de tanto pꝰ ex semine abrahȩ carne sus¬
cepta de se ipso ait saluator. Ego sũ uia¬
& ueritas & uita. Haec . ẽ. uniuersał uia :
de qͣa tanto ante ꝓpħatũ . ẽ. Frit in nouis

Expanded text:
patris sui . Tunc ipse primitus a Chaldaeorum patris sui . Tunc ipse primitus a Chaldaeorum superstitionibus liberatus, unum verum Deum sequendo coluit, cui haec promittenti fideliter credidit. Haec est universalis via, de qua in sancta dicat nos; illuminet vultum suum super nos, et misereatur nostri, ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum. Unde tanto post ex Abrahae semine carne suscepta de ipso ait ipse Saluator: Ego sum uia, ueritas et uita. Haec est uniuersalis uia, de qua tanto ante praedictum est: Erit in nouis
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ animȩ libande uniuersalis uia : id .ẽ.
uniuersis gentib diuina miseratione cori¬
cessa. Cuiꝰ ꝓfecto notitia ad qͦscũq iã uenit :¬
& ad qͦscũq uentura. ẽ. Nec debuit nec de¬
bebit ei dici. quare mͦ & quare sero : qm̃ mit¬
tentis consiliũ ñ .ẽ. humano in genio peni¬
trabile. Quod sensit etiã iste cũ dix̃ none¬
dũ receptũ hoc donũ dĩ: & ñ dũ in suã noti¬
tiã fuisse ꝑ latũ. Neq enĩ ꝓpt̃ ea uerũ . eẽ.
iudicauit : qͥa ñ dũ infidẽ suã receptũ fue¬
rat uel in notitiã ñ dũ ꝑuenerat. Hec ẽ. in¬
quã lib̾andoꝵ credentiũ uniuersał uia : de
qua fidelis abraham diuinũ accepit oracu¬
lũ. in semine tuo benedicent᷑ om̃s gs̃. Qui
fuit qͥdẽ gente chaldeus : sed ut calia pro¬
missa ꝑciꝑet & ex illo ꝓpagaret᷑ disposi¬
om̃ib gentib data. uissus ÷ disceđe de
t̃ra sua & de cognatione sua & de domo

Expanded text:
igitur animae liberandae uniuersalis uia, id est igitur animae liberandae uniuersalis uia, id est uniuersis gentibus diuina miseratione concessa, cuius profecto notitia ad quoscumque iam uenit et ad quoscumque uentura est, nec debuit nec debebit ei dici: Quare modo? et: Quare sero? quoniam mittentis consilium non est humano ingenio penetrabile. Quod sensit etiam iste, cum dixit, nondum receptum hoc donum Dei et nondum in suam notitiam fuisse perlatum. Neque enim propterea uerum non esse iudicauit, quia nondum in fidem suam receptum fuerat uel in notitiam nondum peruenerat. Haec est, inquam, liberandorum credentium uniuersalis uia, de qua fidelis Abraham diuinum accepit oraculum: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Qui fuit quidem gente Chaldaeus, sed ut talia promissa perciperet et ex illo propagaretur somnibus gentibus data, jussus est discedere de terra sua et de cognatione sua et de domo
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã si ista uniuersali uia lib̾andȩ animȩ
genus humanũ relinqͦere potuisse ñ credit.
Neq enĩ ait ñ. eẽ : s hoc tantũ bonũ tantũq
ad utoriũ ñ dũ receptũ. ñ dũ in suã notitiã
.eẽ. ꝑlatũ. Nec mirũ. Tunc enĩ porphyriꝰ erat
in reb humanis quando ista libandȩ animȩ
uniuersał uia quȩ ñ. ẽ. alia quã religio xp̃i¬
ana oppugnari ꝑmittebat᷑ abidoloꝵ dęmo¬
nũq cultorib regibq t̾renis ꝓpt̃ asserendũ
& con secrandũ martrrũ numerũ: hoc. ẽ.tes¬
tiũ ueritatis. ꝑ quos ostendet᷑ om̃ia corpora¬
lia mala ꝓfide pietatis & cõmendatione
uiã periturã. & ꝓpt̾ ea ñ. eẽ. ipsam lib̃andȩ
animȩ uniuersalẽ putabat. ñ intelligens
hoc qđ eũ mouebat. & qđ in eiꝰ electione ꝑ¬
peti metuebat ad eius confirmationẽ robus¬
tiorẽq cõm̃dationẽ potius ꝑtinere. Hȩc . ẽ.

Expanded text:
diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae genus humanum relinquere potuisse non credit. Neque enim ait non esse, sed hoc tantum bonum tantumque adiutorium nondum receptum, nondum in suam notesse perlatum: nec mirum. Tunc enim Porphyrius erat in rebus humanis, quando ista liberandae animae universalis via, quae non est alia quam religio christiana, oppugnari permittebatur ab idolorum daemonumque cultoribus regibusque terrenis, propter asserendum et consecrandum martyrum numerum, hoc est testium veritatis, per quos ostenderetur, omnia corporalia mala pro fide pietatis et commendatione viam perituram, et propterea non esse ipsam liberandae animae universalem putabat, non intelligens hoc quod eum movebat, et quod in ejus electione peti metuebat, ad eius confirmationem robustioremque commendationem potius pertinere. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. uel ab indoꝵ morib ac disciplina. uel ab
inductione chaldeoꝵ. uel alia qͣlibet uia. mani¬
festa uoce testat᷑ neq illis quȩ ab indis. neq ilt
qͥȩ achaldeis didicerat hanc uniuersalẽ liban
la diuina sũpsisse quoꝵ assiduã cõmemorati¬
onẽ facit tacere ñ potuit. Quã uult gͦ intelligi
animȩ libandȩ uniuersalẽ uiã non dũ recep¬
tã uel ex aliqͣ uerissima phrlosophia. uel ex
earũ gentiũ doctrinis quȩ magnę uelut in di¬
uinis reb habebantur: qͥa plus apud eas cu¬
riositas ualuit quoꝵq angłoꝵ cognoscendoꝵ
& colendoꝵ ñ dũq in suã notitiã historiali
cognitione ꝑ latã: Quae nã ista . ẽ. uniuersa¬
lis uia: nisiquȩ ñ suȩ cuiq genti ꝓpria s uni¬
uersis gentib quȩ cõmunis. eẽt. diuinitꝰ im¬
ꝑtita est : Quã certe iste homo ñ mediocri
in genio p̃ditꝰ. eẽ. ñ dubitat. Prouidentiã qͥppe

Expanded text:
dicit: uel ab Indorum moribus ac disciplina, uel ab dicit: uel ab Indorum moribus ac disciplina, uel ab inductione Chaldaeorum uel alia qualibet uia\', manifestissima uoce testatur neque illis quae ab Indis neque illis quae a Chaldla divina sumpsisse, quorum assiduam commemorationem facit, tacere non potuit. Quam vult ergo intelligi animae liberandae universalem viam nondum receptam, vel ex aliqua verissima philosophia, vel ex earum gentium doctrinis, quae magnae velut in divinis rebus habebantur, quia plus apud eas curiositas valuit quorumque angelorum cognoscendorum et colendorum, nondumque in suam notitiam historiali cognitione perlatam? Quaenam ista est uniuersalis uia, nisi quae non suae cuique genti propria, sed uniuersis gentibus quae communis esset diuinitus inpertita est? Quam certe iste homo non mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidentiam quippe
Abbreviated transcription (Latin):
aut inductione caldeoꝵ. aut alia qͣlibet uia.
ñdũq in suã notitiã eandẽ uiã hystoriali cog¬
nitione ꝑlatã : ꝓculdubio confitet᷑.eẽ. aliquã.
s nondũ in suã uenisse notitiã. Ita ñ sufficiebat
qͥcqͥd de anima libanda studiosissime didicerat.
sibiq uel potius aliis nosse ac tenere uidebatur.
Sentiebat enĩ ad huc sibi de. ẽẽ. aliquã p̃stantis¬
simã auctoritatẽ : quã dere tanta sequi oporte¬
ret. Cũ aut̃ dic̃ uł aphylosophia uerissima ali¬
qua ñdũ in suã notitiã ꝑuenisse sectã qͥe uniuer¬
salẽ uiã contineat animȩ liandȩ : satis quantũ
arbitror ostendit uel eã phylosophiã in qͣ ipse
phrlosophatꝰ ÷ ñ. eẽ. ueris simã uel ea non contineri
talẽ uitã. Et qͦmͦ iã potest. eẽ. uerissima qua ñ
continet᷑ hȩc uia : Nã quae alia uia .ẽ. uniuersał
animȩ libandȩ nisi qua uniuersȩ animȩ libant᷑ :
Ac ꝑhoc sine illa nulla lib̾at᷑. Cũ aut̃ addit &¬

Expanded text:
 aut alia qualibet uia, nondumque in suam notitiam eandem uiam historiali cognitione perlatam: procul dubio confitetur esse aliquam, sed nondum in suam uenisse notitiam. Ita ei non sufficiebat quidquid de anima liberanda studiosissime didicerat sibique uel potius aliis nosse ac tenere uidebatur. Sentiebat enim adhuc sibi deesse aliquam praestantissimam auctoritatem, quam de re tanta sequi oporteret. Cum autem dicit uel a philosophia uerissima aliqua nondum in suam notitiam peruenisse sectam, quae uniuersalem contineat uiam animae liberandae: satis, quantum arbitror, ostendit uel eam philosophiam, in qua ipse philosophatus est, non esse uerissimam, uel ea non contineri talem uiam. Et quo modo iam potest esse uerissima, qua non continetur haec uia? Nam quae alia uia est uniuersalis animae liberandae, nisi qua uniuersae animae liberantur ac per hoc sine illa nulla anima liberatur? Cum autem addit et
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenta. ẽ. enĩ ammȩ beatitudo: quȩ cũ initiũ tẽ¬
poris habuerit. finẽ tẽpr̃is ñ habebit. Qua ꝓpt̃
diuinȩ auctoritati humana cedat infirmitas:
eisq beatis & immortalib de uera religione cre¬
damꝰ. qͥ sibi honorẽ ñ expetunt quẽ dõ suo qͥ etiã
nr̃ .ẽ. deb̾i scuint. Nec iubent ut sacrificiũ facia¬
mꝰ nisi ei tantũ cuiꝰ & nos cũ illis ut sepe dixi &
sepe dicendũ. ẽ. sacrificiũ. eẽ. debemꝰ ꝑ eũ sacerdo¬
tẽ offerendi. qͥ in forma quã suscepit. secđm & sa
continet uiã animȩ lib̾andȩ : qm̃ nulla nisi hac
lib̾ari potest. Haec ẽ. enĩ qͦdã mͦ uitał uia: qͣe una
ducit ad uitã ñ tẽporali fastigio timidã. s ȩt̃nita¬
tis firmitate securã. Cũ aut̃ dicit porphyrius iN
primo iuxta finẽ de regressu animȩ libro. ñdũ re¬
ceptũ in unã quandã sectã quod uniuersalẽ con¬

Expanded text:
Inuenta est enim animae beatitudo, quae cum initium temInuenta est enim animae beatitudo, quae cum initium temporis habuerit, finem temporis non habebit. Quapropter diuinae auctoritati humana. cedat infirmitas, eisque beatis et inmortalibus de uera religione credamus, qui sibi honorem non expetunt, quem Deo suo, qui etiam noster est, deberi sciunt, nec iubent, ut sacrificium faciamus, nisi ei tantum, cuius et nos cum illis, ut saepe dixi et saepe dicendum est, sacrificium esse debemus, per eum sacerdotecontinet uiam animae liberandae, quoniam nulla nisi hac liberari potest. Haec est enim quodam modo regalis uia, quae una ducit ad regnum, non temporali fastigio nutabundum, sed aeternitatis firmitate securum. Cum autem dicit Porphyrius in primo iuxta finem de regressu animae libro nondum receptum in unam quandam sectam, quae uniuersalem con
Abbreviated transcription (Latin):
at. Uerũ icl qͦ mͦ intelligant uidint. ñ. eẽ. hoc
iudelicet tẽporis sed substitutionis initiũ.
Sic̃ enĩ inqͥunt si pes ex et̃nitate sẽꝑ fuisset
in puluere. sꝗ̃ ei sub. eẽt. uestigiũ. qđ tamen
uestigiũ a calcante factũ nemodubitaret. nec
alterũ altero priꝰ. eẽt. quã uis alterũ ab altero fac¬
tũ . eõẽ : sic inquiunt & mundus atq in illo dii cre¬
ati & semꝑ fuer̃ sẽꝑ existente qͥ fecit: & tam̃ facti
ex at̾no ñ fuit. eẽ. cepit ex tẽpore: cur ñ fieri potu¬
erit ut ipsa. eẽt. extẽpr̃ quȩ antea ñ fuis set: Deinde
beatitudo qͦq eiꝰ pꝰ exꝑim̃tũ maloꝵ firmior & sine
fine mansura sic̃ iste confitet᷑ ꝓcul dubio cȩpit ex
tẽpr̃: & tam̃ semꝑ erit cũ ante ñ fuerit. Illa gͥ oãus
argum̃tatio dissoluta.ẽ. qua putat᷑ nichil. ẽẽ pos¬
se sine fine tẽporis: nisi qͦd initiũ ñ habet tẽpris.

Expanded text:
at. Verum id quo modo inat. Verum id quo modo invidelicet temporis, sed substitutionis initium. Sicut enim, inquiunt, si pes ex aeternitate semper fuisset in pulvere, semper ei subesset vestigium; quod tamen vestigium a calcante factum nemo dubitaret, nec alterum altero prius esset, quamvis alterum ab altero factum esset: sic, inquiunt, et mundus atque in illo dii creati, et semper fuerunt semper existente qui fecit, et tamen facti ex aeterno non fuit, esse coepit ex tempore, quur non fieri potuerit, ut ipsa esset ex tempore quae antea non fuisset? Deinde beatitudo quoque eius post experimentum malorum firmior et sine fine mansura, sicut iste confitetur, procul dubio coepit ex tempore, et tamen semper erit, cum antea non fuerit. Illa igitur omnis argumentatio dissoluta est, qua putatur nihil esse posse sine fine temporis, nisi quod initium non habet temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
sententia ẽ his qͥnimirũ circulos alt̾nante
sẽꝑ beatitudine & miseria suspicati st̃. Qđ suta
.ẽ: ecce platonicꝰ in melius a platone dissen¬
tit. Ecce uidit qđ ille ñ uidit: nec pꝰ talẽ
ac tantũ magistrũ refugit correctionẽ. sed
homini p̃posuit ueritatẽ. Cur gͦ ñ potius di
uinitati credimꝰ de his reb: quas humano in¬
genio ꝑuestigare ñ possumꝰ. qͦȩ animã qͦq: ip¬
sã ñ dõ coat̃nã s creatã dic̃. eẽ. qͦe ñ eratꝰ. bt
enĩ hoc platonici nollent cređe : hanc utiq
causã idoneã uidebant᷑ afferre : qͥa nisi qđ
semꝑ ante fuisset sempit̃nũ deinceps. eẽ. non
possec quã quã & de mundo & dehis quos in
mundo dõs a dõ factos scribit plato aꝑtis¬
sime dicat eos. eẽ. cȩpisse & hab̾e initiũ. finẽ
tam̃ ñ habituros. s ꝑ conditoris potentissi¬
mã uoluntatẽ in ęt̃nũ mansuros. eẽ. ꝑhibe¬

Expanded text:
sententia, his qui animarum circulos alternante sententia, his qui animarum circulos alternante semper beatitate et miseria suspicati sunt. Quod si ita est, ecce Platonictit; ecce uidit, quod ille non uidit, nec post talem ac tantum magistrum refugit correctionem, sed homini praeposuit ueritatem. CAPUT uinitati credimus de his rebus, quas humano ingenio peruestigare non possumus, quae animam quoque ipsam non Deo coaeternam, sed creatam dicit esse, quae non erat? Ut enim hoc Platonici nollent credere, hanc utique causam idoneam sibi uidebantur adferre, quia, nisi quod semper antea fuisset, sempiternum deinceps esse non posset; quamquam et de mundo et de his, quos in mundo deos a Deo factos scribit Plato, apertissime dicat eos esse coepisse et habere initium, finem tamen non habituros, sed per conditoris potentissimam uoluntatem in aeternum mansuros esse perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
causa ꝑfectio sapientiȩ. & immunditiȩ causa
sũma mundatio. Nec ueritate ibi beata erit
anima: quã diucunq erit ubi oportet falla¬
t ut beata sit. Non enĩ beata erit nisi secura.
Ut aut̃ secura sit falso putabit semꝑse beatã
fore : qm̃ aliquando erit & misera. Cui gͦ gau¬
dendi causa falsitas erit. qͦmͦ de ueritate gau¬
debit: uidit hoc porphrriꝰ : purgatãq ani¬
mã obhoc reuerti dix̃ ad patrẽ ne aliquando
iã maloꝵ polluta contagione teneat᷑. ł also
gͥ aquib dã . ẽ. platonicis creditꝰ quasi neces¬
di. Qđ etiã siuerũ. eẽt. qͥd hoc scire ꝓd eẽt.
nisi forte inde se nob̾ auđent p̃ferre plato¬
nici. quia id nos in hac uita iã nesciremꝰ qͦd
ipsi in alia meliore uita purgatissimi & sa¬
pientissimi fuerant nescituri. & falsũ creden
do beati futuri : Qđ si absurdis simũ & stul¬
tissimũ. ẽ dicere : porphẏrii ꝓfecto p̃ferenda

Expanded text:
causa perfectio sapientiae et inmunditiae causa causa perfectio sapientiae et inmunditiae causa summa mundatio. Nec ueritate ibi beata erit anima, quamdiucumque erit, ubi oportet fallatur, ut beata sit. Non enim beata erit nisi secura; ut autem secura sit, falso putabit semper se beatam fore, quoniam aliquando erit et misera. Cui ergo gaudendi causa falsitas erit, quo modo de ueritate gaudebit? Vidit hoc Porphyrius purgatamque animam ob hoc reuerti dixit ad Patrem, ne aliquando iam malorum polluta contagione teneatur. Falso igitur a quibusdam est Platonicis creditus quasi necesdi. Quod etiamsi uerum esset, quid hoc scire prodesset, nisi forte inde se nobis auderent praeferre Platonici, quia id nos in hac uita iam nesciremus, quod ipsi in alia meliore uita purgatissimi et sapientido beati futuri? Quod si absurdissimum et stultissimum est dicere, Porphyrii profecto est praeferenda
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis. ita uiuos ex mortus semꝑ fieri : falsũq
.eẽ. ostendit qđ platonice uidet᷑ dixisse uirgi¬
lius. in campos elrsios purgatas animas mis¬
sas. Quo nomine tanquã ꝑ fabulã uident᷑ sig¬
nificari gaudia. beatorũ ad fluuiũ letheum
euocari hoc ÷ ad obliuionẽ p̃teritoꝵ scilicet
immemores suꝑũ ut conuexa reuisant rursi&
incipiant in corpora uelle reuerti. Meritodis¬
plicuit hoc porphrrio: qm̃ reuera credđe stultũ
.ẽ. ex illa uita quȩ beatissima. eẽ. ñ poterit
nisi de sua fuerit et̃nitate certissima deside¬
rare animas corruptibiliũ corporũ labẽ
& inde ad ista remeare: tanquã hoc agat sũma
purgatio ut in quinatio requirat᷑. Si enĩ qđ ꝑ
fecte mundant᷑ hoc efficit ut om̃iũ obliuis¬
cant᷑ maloꝵ: maloꝵ aut̃ obliuio facit corpoꝵ
desidiur̃ ubi rursꝰ implicent᷑ malis: ꝓfecto erit
in felicitatis causa sũma felicitas. & stultitiȩ

Expanded text:
uiuis, ita uiuos ex mertuis semper fieri; falsumque uiuis, ita uiuos ex mertuis semper fieri; falsumque esse ostendit, quod Platonice uidetur dixisse Vergilius, in campos Elysios purgatas animas missas quo nomine tamquam per fabulam uidentur significari gaudia beatorum ad fluuium Letheum euocari, hoc est ad obliuionem praeteritorum: Scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti. Merito displicuit hoc Porphyrio, quoniam re uera credere stultum est ex illa uita, quae beatissima esse non poterit nisi de sua fuerit aeternitate certissima, desiderare animas corruptibilium corporum labem et inde ad ista remeare, tamquam hoc agat summa purgatio, ut inquinatio requiratur. Si enim quod perfecte mundantur hoc efficit, ut omnium obliuiscantur malorum, malorum autem obliuio facit corporum desiderium, ubi rursus inplicentur malis: profecto erit infelicitatis causa summa felicitas et stultitiae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ spũ acti locuti sunt. qđ ipse quẽ uenturũ sal¬
honestius credit᷑ reuerti animas semel ad cor¬
pora ꝓpͥa quã reuerti totiens ad diuersa: uerũ
tam̃ ut dixi ex magna parte correctꝰ.ẽ. in hac
opinione porphrriᷤꝰ. ut saltẽ in solos homines
humanas animas p̃cipitari posse sentiret.
beluinos aut̃ carceres euertere minime dubi¬
taret. Dic̃ etiã ad hoc dm̃i animã mundo dedissẽ:
ut materiȩ cognoscens mala ad patrẽ recur¬
reret: nec aliquando iã taliũ polluta conta¬
gione teneret᷑. Ubi & si aliqͥd in conuenient̃
sapit. magis enĩdata ÷ corporiut bona faceret
ñ enĩ mala disceret si ñ faceret. in eo tam̃ alioꝵ
platonicoꝵ opinionẽ & ñ inre parua em̃ dauit.
qđ mundatã ab om̃ib mał animã & cũ patre
constitutã nunꝗ iã mala mundi huiꝰ passurã
confessus .ẽ. Qua sententia ꝓfecto abstulit q̃o
.eẽ. platonicũ maxime ꝑhibet᷑. ut mortuos ex

Expanded text:
rophetae Dei spiritu acti locuti sunt, quod ipse quem uenturum Salrophetae Dei spiritu acti locuti sunt, quod ipse quem uenturum Salhonestius creditur reuerti animas semel ad corpora propria quam reuerti totiens ad diuersa! Verum tamen, ut dixi, ex magna parte correctus est in hac opinione Porphyrius, ut saltem in solos homines humanas animas praecipitari posse sentiret, beluinos auttaret. Dicit etiam ad hoc Deum animam mundo dedisse, ut materiae cognoscens mala ad Patrem recurreret nec aliquando iam talium polluta contagione teneretur. Ubi etsi aliquid inconuenienter sapit magis enim data est corpori, ut bona faceret; non enim mala disceret, si non faceret, in eo tamen aliorum Platonicorum opinionem et non in re parua emendauit, quod mundatam ab omnibus malis animam et cum Patre constitutam numquam iam mala mundi huius passuram esse confessus est. Qua sententia profecto abstulit, quod esse Platonicum maxime perhibetur, ut mortuos ex
Abbreviated transcription (Latin):
ioħm quidã platonicus sic̃ a scõ sene sim¬
pliciano qui pꝰ ea metdiolanensi ȩccłȩ p̾sedit
ep̃s solebamus audire aureis litt̃is conscri¬
bendũ. & ꝑ om̃s eccłias in locis eminentissi¬
mis ꝓponendũ. eẽ. dicebat. S idõ uiluit su¬
ꝑbis dĩ ille magit᷑. qͥa uerbũ caro factũ. ẽ.
& habitauit in nobis. ut parũ sit miseris qđ
egrotant. nisi se in ipsa etiã egritudine ex tol¬
lant. & de medicina qͥ sanari poterant eru¬
bescant. Non enĩ hoc facunt ut erigant᷑: s ut
em̃dare existimat᷑ indignũ : cur ipse porphirꝰ
rũ scripsisse certissimũ . ẽ. Hanc sententiã por¬
phr̃rii ductor tenuit & plotinꝰ: porphyrio tam̃
iure displicuit. In hominũ sane ñ sua quȩ dimi¬
serant. s alia noua corpora redire humanas
animas arbitratꝰ ÷. suduit scilicet illud credẽ
ne mat̾ fortasses inmulã reuoluta uectaret :
& ñ puduit hoc crede ubi reuoluta mat̾ inpu¬
ellã. filio forsitan nub̃&. Qͦ anto credit᷑ hones¬

Expanded text:
 quidam Platonicus, sicut a sancto sene Simpliciano, qui postea Mediolanensi ecclesiae praesedit episcopus, solebamus audire, aureis litteris conscribendum et per omnes ecclesias in locis eminentissimis proponendum esse dicebat. Sed ideo uiluit superbis Deus ille magister, quia Verbum caro factum et habitavit in nobis : ut parum sit miseris quod aegrotant, nisi se in ipsa etiam aegritudine extollant, et de medicina qua sanari poterant, erubescant. Non enim hoc faciunt ut erigantur, sed ut emendare existimatur indignum, quur ipse Porphyriurum scripsisse certissimum est. Hanc sententiam Porphyrii doctor tenuit et Plotinus; Porphyrio tamen iure displicuit. In hominum sane non sua quae dimiserant, sed alia noua corpora redire humanas animas arbitratus est. Puduit scilicet illud credere, ne mater fortasse filium in mulam reuoluta uectaret; et non puduit hoc credere, ubi reuoluta mater in puellam filio forsitan nuberet. Quanto creditur hones
Abbreviated transcription (Latin):
ad exꝑimentũ celeri facilitate ꝑduci. S alia
erant uere magna. atq diuina : quȩ qͦantũ da¬
bat᷑ cognita dĩ uoluntate futura nuntiabant.
Xp̃c quippe incarne uenturꝰ & quȩ in illo tã
clara ꝑfecta sunt atq in eiꝰ nomine impleta.
pęnitentia hominũ: & ad dm̃ conuesio uolun¬
tatũ. remissio peccatoꝵ. gr̃a iustitiȩ. fides pio¬
rũ. & ꝑ uniuersũ orbẽ inuerã diuinitatẽ mul¬
titudo credentiũ. culturȩ simulachroꝵ dȩmo¬
nũq sub uersio. & atẽptationib exercitatio ꝓ¬
ficientiũ. purgatio & lib̾atio ab om̃i malo.
iudicii dies. resurrectio mortuoꝵ. societatis
impioꝵ aet̾na dãpnatio. regnũq et̃nũ głosis¬
simȩ ciuitatis dĩ conspectũ eiꝰ immortalit̾
ꝑfruentis in huius iuiȩ scripturis p̃dicta
atq p̃missa sunt. Quoꝵ tam multa impleta
conspicimꝰ : ut recta pietate futura. eẽ. cȩtera

Expanded text:
ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant vere magna atque divina, quae quantum dabatur, cognita Dei voluntate, futura nuntiabant. Christus quippe in carne venturus, et quae in illo tam clara perfecta sunt atque in ejus nomine impleta, poenitentia hominum et ad Deum conversio voluntatum, remissio peccatorum, gratia justitiae, fides piorum et per universum orbem in veram divinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subuersio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, iudicii dies, resurrectio mortuorum, societatis inpiorum aeterna damnatio regnumque aeternum gloriosissimae ciuitatis Dei conspectu eius inmortaliter perfruentis in huius uiae scripturis praedicta adque promissa sunt; quorum tam multa inpleta conspicimus, ut recta pietate futura esse cetera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentiũ diuinationẽ p̃dictionẽq contẽpnere :¬
qͦd merito in aliis uaticinantib & qͦoꝵ libet
modoꝵ uel artiũ diuinationib faciunt. Nega¬
nt enĩ hȩc uel magnoꝵ hominũ. uel magni. eẽ.
pendenda. Et recte. Nã uel in feriorũ fiunt p̃¬
sensione causarũ sic̃ arte medicinȩ. qͥb ante¬
cedentib signis plurimȩ uenture ualitudi¬
nes p̃uident᷑. uel immundi dȩmones sua dispo¬
sita facta p̃nuntiant: quoꝵ uis & mentib atq
cupiditatib inquoꝵ ad quęq congruenda fac¬
ta ducendis quodã mͦ sibi uindicant. & in ma¬
teria in firma fragilitatis humanȩ. Non ta¬
lia scĩ homines in ista uniuersali animarum
lib̾andarũ uia gradientes tanquã magna ꝓ¬
pħare curar̃ : q̃ã uis & ista eos ñ fugerint. &
abeis sepe p̃dicta sint ad eoꝵ fidẽ faciendã
qͦe mortaliũ sensibus ñ poterant intimari. nec

Expanded text:
pertinentium diuinationem praedictionemqpertinentium diuinationem praedictionemqquod merito in aliis vaticinationibus et quorumlibet modorum vel artium divinationibus faciunt. Negant enim haec vel magnorum hominum, vel magni esse pendenda: et recte. Nam vel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima eventura valetudini praevidentur; vel immundi daemones sua disposita facta praenuntiant, quorum jus et in mentibus atque cupiditatibus iniquorum ad quaeque congruentia facta ducendis quodam modo sibi vindicant, et in materia infima fragilitatis humanae . Non talia sancti homines in ista universali animarum liberandarum via gradientes, tanquam magna prophetare curarunt: quamvis et ista eos non fugerint, et ab eis saepe praedicta sint, ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non poterant intimari, nec
Abbreviated transcription (Latin):
& im mortalẽ ex om̃ib qͥb constat partib
p̃parat. Ut enĩ ñ alia purgatio ei parti
quȩreret᷑ quã uocat in tellectualẽ porfr¬
rius : alia ei qͣam uocat spũalẽ. alia qͥȩ ipsi
corpori: ꝓpt̃ea totũ suscepit ueracis simꝰ
potentissimꝰq mundator atq saluator. Pre¬
t̃ hanc uiã qͣe partim cũ hec futura p̃nun¬
tiarent᷑. partim cũ facta nuntiant᷑ nunqͥã
generi humano defuit nemolib̾atꝰ. ẽ. ne mo
lbat᷑. nemo lib̾abit᷑. Quod aut̃ porphrriꝰ
uniuersalẽ uiã animȩ lib̾andȩ ñdũ in suã
notitiã hystoriali cognitione dicit. eẽ. per¬
latã. qͥd hac hrstoria uel illustriꝰ inueniri
potest qͦe uniuersũ orbẽ tanto apice auc¬
toritatis optinuit uel fidelius: in qͦa ita
multa uidemꝰ impleta: Ex quib ea qͦȩ restant
sine dubio sꝑemꝰ implenda. Non enĩ potest
perpheriꝰ uel. qͥcũq platonici etiã in hac
uia qͥasi trenarũ rerũ & ad istã uitã mortalẽ

Expanded text:
i mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam vocat intellectualem Porphyrius, alia ei quam vocat spiritualem, aliaque ipsi corpori, propterea totum suscepit veracissimus potentissimusque mundator atque salvator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali cognitione dicit esse perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita tur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem
Abbreviated transcription (Latin):
diuina iussa fecer̃: in ferna cesser̃. mortui
reuixer̃. ex ceptis ipsius saluatoris ꝓpͥis sin¬
gularibq miraculis. maxime natiuitatis
& resurrectionis. Quorũ in uno mat̾nȩ uir¬
ginitatis tantũ mͦ sacram̃tũ: in altero aut̃
etiã eoꝵ qͥ in fine resurrecturi st̃ demonstra

Expanded text:
diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem et
Abbreviated transcription (Latin):
inpaueis hominib ubi potuer̃ dĩ gratiã
reperientib & maxime in hebrea gente cuiꝰ
erat ipsa qͦdã mͦ sacrata res publica in ꝓpħa¬
tionẽ & p̃nuntiationẽ ciuitatis dĩ ex om̃ib
gentib congregandȩ & tabnaculo & tẽplo
& sacerdotio ac sacrificuis significauer̃: &
eloquiis quib dã manifestis: plerisq mrsticis
p̃dixer̃. Presentes autẽ in carne mediator
iste & beati eius apłi iã testam̃ti noui gr̃am
reuelantes aꝑtius indicar̃ qͥe aliqͣnto occul¬
tius suꝑiorib sunt significata tẽporib ꝓęta¬
tũ generis humani distributione sic̃ eã dõsa¬
signis. Non enĩ apparuer̃ tantũ mͦ uisiones an¬
gelicȩ. & cęlestiũ ministroꝵ sola uerba sonu¬
er̃ : uerũ etiã hominib dĩ uerbo simplicis
pietatis agentib. sp̃s immundi de hominũ
corporib ac sensib pulsi sunt: uitia corporis
languoresq sanati. fera animalia t̾rarũ &
aquarũ. uola tilia cęli. ligna. elem̃ta. syđa

Expanded text:
in paucis hominibus ubi potuerunt Dei gratiam reperientibus, et maxime in Hebraea gente, cujus erat ipsa quodammodo sacrata respublica, in prophetationem et praenuntiationem civitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sasignis. Non enim apparuerunt tantummodo uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis languoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera
Abbreviated transcription (Latin):
pulosiuis int̃ xp̃ianoꝵ scripturarũ doctissi¬
xp̃c demons trauit exemplũ. Sed qͦalia cũq
sint cũ incorruptibilia ꝓrsus & immortalia
nichiloq animȩ contemplationẽ qua in dõ
figitur impedientia p̃dicent᷑ uosq etiã dica¬
tis. eẽ. in celestib im mor talia corpora im¬
mortalit̃ beatoꝵ. quid ÷ ut quod beati simꝰ
om̃e corpus fugiendũ. ẽẽ. opinamini ut fi¬
dẽ xp̃ianã quasi rationabilit̃ fugere uide¬
amini. nisi quia illud ÷ quod iterũ dico xp̃e
.ẽ. humilis. uos suꝑbi: An forte corrigi pu¬
det : & hoc uitiũ non nisi suꝑboꝵ. ẽ. Pudet
udelicet doctos homines ex discipulis
platonis fieri discipło xp̃i : qui piscatorẽ
suo spũ docuit saꝑe ac dicere. In princi¬
pio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃.
& ds̃ erat uerbũ. Hoc erat in pͥnicipio apđ¬

Expanded text:
pulosius inter Christianarum scripturarum doctissipulosius inter Christianarum scripturarum doctissiChristus demonstrauit exemplum. Sed qualiacumque sint, cum incorruptibilia prorsus et inihiloque animae contemplationem, qua in Deo figitur, impedientia praedicentur; vosque etiam dicatis esse in coelestibus immortalia corpora immortaliter beatorum: quid est quod ut beati simus, omne corpus fugiendum esse opinamini, ut fidem christianam quasi rationabiliter fugere videamini; nisi quia illud est, quod iterum dico, Christus est humilis, vos superbi? An forte corrigi pudet? Et hoc vitium nonnisi superborum est. Pudet videlicet doctos homines ex discipulis Platonis fieri discipulos Christi, qui piscatorem suo Spiritu docuit sapere ac dicere, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio ap
Abbreviated transcription (Latin):
tim cũ de anima mundi huiꝰ uisibilis. & tam
ingentis corporeȩ molis cũ illo tam inere¬
dibilia sapiatis: Platone quippe auctore
animal . eẽ dici smundũ. & animal beatis¬
simũ: quod uultis etiã. eẽ. sempit̃nũ. Quomͦ
gͦ nec uniquã soluet᷑ a corpore. nec umquã
beata sit
om̃e fugiendũ: Solem quoq istum & cetera
syđa non solũ in libris ur̃is corpora. ẽẽ. fate¬
mini. qđ uobiscũ om̃s homines & conspicere
ñ cunctant᷑ & dicere. uerũ etiã altiore ut
putatis peritia hȩc . eẽ. animalia beatissima
ꝑhibetis. & cũ his corporib sempit̃na. Qio
gͦ. ẽ. quod cũ uobis fides xp̃iana suadet᷑
tunc obliuis cimini. aut ignorare uos fingi¬
tis. quid disputare aut docere soleatis :¬
ones ur̃as quas uos ipsi oppugnatis xp̃ia¬
ni. eẽ. nolitis. nisi quia xp̃c humilit̾ uenit. &
uos suꝑbi estis : Qualia scoꝵ corpora in resur¬
rectione futura sint potest aliquando scru¬

Expanded text:
tim cum de anima mundi huius uisibilis et tam tim cum de anima mundi huius uisibilis et tam ingentis corporeae molis cum illo tam incredibilia sapiatis. Platone quippe auctore animal esse dicitis mundum et animal beatissimum, quod uultis esse etiam sempiternum. Quo modo ergo nec umquam soluetur a corpore, nec umquam beata sitomne fugiendum? Solem quoque istum et cetera sidera non solum in libris uestris corpora esse fatemini, quod uobiscum omnes homines et conspicere non cunctantur et dicere; uerum etiam altiore, ut putatis, peritia haec esse animalia beatissima perhibetis et cum his corporibus sempiterna. Quid ergo est, quod, cum uobis fides Christiana suadetur, tunc obliuiscimini, aut ignorare uos fingitis, quid disputare aut docere soleatisones uestras, quas uos ipsi obpugnatis, Christiani esse nolitis, nisi quia Christus humiliter uenit et uos superbi estis? Qualia sanctorum corpora in resurrectione futura sint, potest aliquanto scru
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus uero animȩ coherere ut homo totꝰ
& plenus sit : natura nr̃a ipsa teste cognos¬
cimꝰ. Quod nisi usitatũ. eẽt : hoc ꝓfecto. eẽt
in credibilius. F acilius quippe in fidẽ infi
uerbis utar quȩ inusu habetis in corporeũ in¬
corporeo quã corpus incorporeo coherere.
Anforte uos offendit inusitatus corporis
partꝰ ex uirgine : Neq hoc debet offendẽ :¬
immo potius ad pietatẽ suscipiendã debet
adducere quod mirabilis mirabilit̃ natꝰ. ẽ.
An uero quod ipsũ corpus morte depositũ.
& in melius resurrectione mutatũ iã in cor¬
ruptibile neq mortale insuꝑna subuexit.
hoc fortasse crede recusatis. intuentes por¬
phiriũ in his ipsis libris ex quib multa po¬
sui quos de regressu animȩ scripsit tam cre¬
bro p̃ciꝑe om̃ne corpus. ẽẽ. fugiendũ. ut ani¬
ma possit beata ꝑmanere cũ dõ: S ipse
potius ista sentiens corrigendus fuit .: p̃ser¬

Expanded text:
Corpus uero animae cohaerere, ut homo totus Corpus uero animae cohaerere, ut homo totus et plenus sit, natura ipsa nostra teste cognoscimus. Quod nisi usitatissimum esset, hoc profecto esset incredibilius; facilius quippe in fidem recipuerbis utar quae in usu habetis, incorporeum incorporeo, quam corpus incorporeo cohaerere. An forte uos offendit inusitatus corporis partus ex uirgine? Neque hoc debet offendere, immo potius ad pietatem suscipiendam debet adducere, quod mirabilis mirabiliter natus est. An uero quod ipsum corpus morte depositum et in melius resurrectione mutatum iam incorruptibile neque mortale in superna subuexit, hoc fortasse credere recusatis intuentes Porphyrium in his ipsis libris, ex quibus multa posui, quos de regressu animae scripsit, tam crebro praecipere omne corpus esse fugiendum, ut anima possit beata permanere cum Deo? Sed ipse potius ista sentiens corrigendus fuit, praeser
Abbreviated transcription (Latin):
hominib homine medio. qͦo ad illũ ab homi¬
nib ueniret᷑. Qui tam longe erat im morta¬
lis a mortalib incõmutabilis a cõmutabilib
iustus ab impis: beatꝰ amiseris. & qͥa na¬
turalit̃ indidit. ut beati immortalesq eẽ.
cupiamus : manens beatꝰ suscipiensq morta¬
lẽ. ut nob tribueret qͦd amamꝰ. ꝑpetiendo
docuit contemnere qͦd timemꝰ. S huic ueri¬
tatiut possemꝰ ad quiescere humilitate opꝰ
erat : quȩ ceruici nr̃ȩ difficillime ꝑsuađi
potest. Quid enĩ incredibile dicitur. p̃ser¬
tim uob qui talia sapitis quib ad hoc creden¬
manã animã & corpus : Uoscerte tantum
tribuitis animȩ intellectuali: quȩ anima utiq
humana. ẽ: ut eã con substantialẽ pat̾nȩ illi
menti quã dĩ filiũ confitemini fieri posse di
catis. Quid gͦ in credibile. ẽ. si aliqua una
in tellectualis anima mͦ quodã in effabili
& singulari ꝓmultoꝵ salute suscepta est:

Expanded text:
hominibus, homine medio, quo ad illum ab homihominibus, homine medio, quo ad illum ab hominibus veniretur, qui tam longe erat immortalis a mortalibus, incommutabilis a commutabilibus, justus ab impiis, beatus a miseris. Et quia naturaliter indidit nobis, ut beati immortalesque esse cupiamus, manens beatus, suscipiensque mortalem, ut nobis tribueret quod amamus, perpetiendo docuit contemnere quod timemus. 2. Sed huic veritati ut possetis acquiescere, humilitate opus erat, quae cervici vestrae difficillime persuaderi potest. Quid enim incredibile dicitur, praesertim vobis qui talia sapitis, quibus ad hoc credenmanam animam et corpus? Vos certe tantum tribuitis animae intellectuali, quae anima utique humana est, ut eam consubstantialem paternae illi menti, quem Dei Filium confitemini, fieri pcatis. Quid ergo incredibile est, si aliqua una intellectualis anima modo quodam ineffabili et singulari pro multorum salute suscepta est?
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: quando quidem ad deum ꝑuirtutem
cessum : procul dubio dei gratiam non
hominis suffitieritiam con fi¬
ters.. uteris etiã hoc uerbo
aptius. ubi platonis sententiã sequens nec
ipse dubitas in hac uita hominẽ nullo mͦ
ad ꝑfectionẽ sapientiȩ ꝑuenire: scđ in tel¬
lectũ tam̃ uiuentib om̃e quod de . ẽ. ꝓuiden
tia dĩ & gr̃a post hanc uitã posse cõpleri.
nis animã corpusq suscepit : summũ. eẽ . ex¬
emplũ gr̃ȩ uide potuisses. Sed quid faciam :
Sciome frustra loqui mortuo. Sed quantũ
ad te attinet : quantũ aut̃ ad eos qͥ te magni¬
pendunt. & te uel qualicũq amore sapien¬
tiȩ uel curiositate artium quas ñ debius ti
discere diligunt. quos potius in tua cõpella¬
tione alloquor fortasse non frustra. Gr̃a dĩ
ñ potuit gratiꝰ cõmendari. quã ut ipse unicꝰ
dĩ filiꝰ inse in cõmutabilit̃ manens in due¬
retur homine : & spẽ suȩ dilectionisdaret

Expanded text:
tiam, quando quidem ad Deum per uirtutem tiam, quando quidem ad Deum per uirtutem cessum, procul dubio Dei gratiam, non hominis sufficientiam confiteris. Uteris etiam hoc uerbo apertius, ubi Platonis sententiam sequens nec ipse dubitas in hac uita hominem nullo modo ad perfectionem sapientiae peruenire, secundum intellectum tamen uiuentibus omne quotia Dei et gratia, post hanc vitam posse compleri. nis animam corpusque suscepit, summum esse exemplum gratiae videri potuisses. Sed quid faciam? Scio me frustra loqui mortuo: sed quantum ad te attinet; quantum autem ad eos, qui te magnipendunt, et te vel qualicumque amore sapientiae, vel curiositate artium, quas non debuisti discere, diligunt, quos potius in tua compellatione alloquor, fortasse non frustra. Gratia Dei non potuit gratius commendari, quam ut ipse unicus Dei Filius in se incommutabiliter manens indueret hominem, et spem dilectionis suae daret
Abbreviated transcription (Latin):
grecis xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã: q̃m
stultũ dĩ sapientius. ẽ. hominib & in firmũ
dĩ fortiꝰ. ẽ. hominib Hoc quasi stultũ & in¬
firmũ tanquã sua uirtute sapientes fortesq
contemnunt: s haec. ẽ. gr̃a quȩ sanat in fir¬
mos ñ suꝑbe iactantes falsã beatitudinem
suã. sed humilit̃ potius ueram miseriã confi¬
tentes.: Predicas patrẽ & eius filiũ quẽ uo¬
cas pat̾nũ intellectũ seu mentẽ & horum
mediũ. quẽ putamus te dicere sp̃m sc̃m : &
indisciplinatis utimini. uidetis tam̃ qualit̃¬
cũq & quasi ꝑ quedã tenbis imaginationib
umbracula quonitendũ sit : sed in carnati¬
onẽ in cõmutabilis filii dĩ qua saluamur
ut ad illa quȩ credimus uel ex qͣntula cũq
parte intelligimꝰ uenire possimꝰ ñ uultis ag¬
noscere. Itaq uidetis ut cũq & si de longinqͦ
& si acie caligante patriã in qͣ manendũ. ẽ: s
uiã qͦa eundũ ẽ ñ tenetis. Confiteris tam̃ gra¬

Expanded text:
tem et Dei sapientiam; quoniam stultum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseriam confitentes. cas paternum intellectum seu mentem, et horum medium, quem putamus te dicere Spiritum sanctindisciplinatis utimini, uidetis tamen qualitercumque et quasi per quaedam tenuis imaginationis umbracula, quo nitendum sit; sed incarnationem incommutabilis Filii Dei, qua saluamur, ut ad illa, quae credimus uel ex quantulacumque parte intellegimus, uenire possimus, non uultis agnoscere. Itaque uidetis utcumque, etsi de longinquo, etsi acie caligante, patriam in qua manendum est. sed uiam qua eundum est non tenetis. Confiteris tamen gra
Abbreviated transcription (Latin):
nare possunt : s expugnare non possunt.
Qͥa ꝓpt̃ in decẽ libris istis & si minꝰ quã ñ¬
nulloꝵ de nob̃ ex pectabat intentio. tamen
qͦoꝵdã studio qͥantũ uerꝰ dĩ & dñs ad iuuare
dignatꝰ.ẽ. satis fecimꝰ refutando contradicti¬
ones impioꝵ : qui conditori sc̃ẽ ciuitatis de
qua disputare instituimꝰ dõs suo preferunt.
Quoꝵ.xͨ. libroꝵ quinq suꝑiores ad uersꝰ eos
conscripti sunt qͥ ꝓpt̃ bona uite huiꝰ dõs colen
dos putant : quinq aut̃ posteriores ad uers
eos qͦi cultũ deoꝵ ꝓpt̃ uitã quȩ pꝰ mortẽ futu¬
ra. ẽ. seruandũ existimant. Deinceps itaq ut
in pͥmo libro polliciti sumus de duarũ ciuita¬
tũ quas in hoc scło ꝑ plexas diximꝰ inuicẽq
ꝑmixtas ex ortu & ꝓcursu & debitis finib
qͦd dicendũ arbitror quantũ diuinitꝰ ad iuua

Expanded text:
expugnare non possunt. Quapropter in decem istis libris, etsi minus quam nonnullorum de nobis expectabat intentio, tamen quorundam studio, quantum uerus Deus et Dominus adiuuare dignatus est, satisfecimus refutando contradictiones inpiorum, qui conditori sanctae ciuitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores aduersus eos conscripti sunt, qui propter bona autem posteriores aduersus eos, qui cultura deorum propter uitam, quae post mortem futura est, seruandum existimant. Deinceps itaque, ut in primo libro polliciti sumus, de duarum ciuitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus inuicemque permixtas, exortu et procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuu
Abbreviated transcription (Latin):
tonicis & ꝑmulta testantib solũ beatificũ
bonũ .ẽ. malignorũ dȩmonũ ludibria &
seductoria impedimenta quȩ uera pietatȩ
cauenda sunt prudent̃ intelligantur :
Porro aut̃ quȩcũq miracula siue ꝑ angłos
siue quocunq mͦ ita diuinitꝰ fiant ut dei
unius in quo solo beata uita . ẽ. cultũ reli¬
gionẽq cõmendent: ea uere ab eis qui
ipso dõ in illis oꝑante credendũ ẽ. Neq enĩ
audiendi sunt qui dm̃ in uisibilẽ uisibilia
miracula oꝑari negant : cũ ipse etiã scđm
ipsos fecerit mundũ quẽ certe uisibilem
negare non possunt. Quicquid igit᷑ mira¬
bile fit in hoc mundo: ꝓfecto minꝰ. ẽ. quã
totus hic mundus. id ÷ celũ & t̾ra. uisibilia

Expanded text:
tonicis et per multa testantibus solum beatificum tonicis et per multa testantibus solum beatificum bonum est, malignorum daemonum ludibria et seductoria inpedimenta, quae uera pietate cauenda sunt, prudenter intellegantur? Porro autem quaecumque miracula siue per angelos siue quocumque modo ita diuinitus fiunt, ut Dei unius, in quo solo beata uita est, cultum religionemque commendent, ea uere ab eis uel ipso Deo in illis operante credendum est. Neque enim audiendi sunt, qui Deum inuisibilem uisibilia miraculaipsos fecerit mundum, quem certe visibilem negare non possunt. Quidquid igitur mirabile fit in hoc mundo, profecto minus est quam totus hic mundus, id est coelum et terra et omnia