comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctum. eẽ. Sicut eñi epi apłoꝵ
in ecła. lta nimirum prb̃ni cet̃orũ
discipuloꝵ dtũ uicẽ tenent. et illi
tenent gradum sũmi pontificis aaron.
Isti uͦ filioꝵ eius. Vnde oꝑt& uos
semꝑ memores tantȩ dignitatis. memo¬
res
ur̃ae consecrationis
memores urãe sacrae
quam in manib: suscepistis unctionis.
ut nec ab eadem dignitate digner&is.
Nec ur̃am consecrationẽ irritam faci¬
atis. Nec manussacro ungendo deli¬
butas peccando pollutis. Sed cordis
et corporis munditiã conseruantes ple¬
bib exemplũ bene uiuendi p̾bentes
his quib p̃estis ducatum ad cȩlestia
regna p̃beatis
port&uos assiduitatẽ habere ua¬
legendi. et instantiã orandi. quia
uĩta uiri iusti lectione instruitur.
oratione ornat᷑ et assiduitate lectio iis

Expanded text:
conjunctum esse. Sicut enim episcoconjunctum esse. Sicut enim episcoia, ita nimirum presbyteri caeterorum discipulorum Domini vicem tenent; et illi tenent gradum summi pontificis Aaron, isti vero filiorum ejus. Unde oportet vos semper memores esse tantae dignitatis, memores vestrae consecrationis, memores sacrae quam in manibus suscepistis unctionis, ut nec ab eadem dignitate degeneretis, nec vestram consecrationem irritam faciatis, nec manus sacro unguine delibutas peccando polluatis, sed cordis et corporis munditiam conservantes, plebibus exemplum bene vivendi praebentes, his quibus praeestis ducatum ad coelestia regna praebeatisportet vos assiduitatem habere legendi, et instantiam orandi. Quia vita viri justi lectione instruitur, oratione ornatur, et assiduitate lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
SSecro uos tr̃s dilectis¬
simi uterga subditarum plebiũ
ꝓfectũ et em̃dationẽ uigilantis sima
cura labor&is. quatenũs illis uiã
salutis ostendentes et eos uerbis ex
emplis instruentes. et uos de eoꝵ ꝓ
xp̃o auxiliante fructuosos illi ma¬
nipulos reportemus. Obsecro &iã
quae adem̃dationẽ uitae breuiter
digessi. assidue legatis. et moriae
cõm̃deis. et eoꝵ siue scãrũ script᷑arũ
lectione mores cõnponatis uitã em̃d&is
et cũ subditis plebib opitulante dr̃o
ad regna calestia ꝑgere cert&is.
eraciter nosse deb&is et semꝑ me¬
minisse . quia nos quib regendarũ
animarum cura cõmissa . ẽ. ꝓ his qui
nr̃a neglegentia ꝑeunt rationẽ red¬
dituri sum̃us. ꝓhis uͦ quos uerbis et
exemplis lucrati fuerimus p̃miũ aec̃na
uitae ꝑcipiemus. Nobis em̃ ad tĩo dictũ
est. Vos estis salterrae qđ sipopuls
fidelis cibus ẽt dĩ eusdem cibi con¬
dimendũ nos sumus. Scitote ur̃m
gradũ nr̃o gradui scđm. et poene

Expanded text:
Obsecro vos, fratres dilectissimi, ut erga subditarum plebium profectum et emendationem vigilantissima cura laboretis: quatenus illis viam salutis ostendentes, et eos verbis et exemplis instruentes, et vos de eorum ro Jesu Christo auxiliante, fructuosos illi manipulos reportemus. Obsecro etiam quae ad emendationem vitae breviter digessi, assidue legatis, et memoriae commendetis, et eorum sive sanctarum scripturarum lectione mores componatis, vitam emendetis, et cum subditis plebibus, opitulante Domino, ad regna coelestia pergere certetis. Veraciter nosse debetis et semper meminisse, quia nos, quibus regendarum animarum cura commissa est, pro his qui nostra negligentia pereunt, rationem reddituri sumus: pro his vero quos verbis et exemplis lucrati fuerimus, praemium aeternae vitae percipiemus. Nobis enim a Domino dictum est, Vos estis sal terrae . Quod si populus fidelis cibus est Dei, ejus cibi condimentum nos sumus. Scitote vestrum gradum nostro gradui secundum et pene
Abbreviated transcription (Latin):
brari. eẽ. enĩ debent qui ei circum¬
stent quos ille salut&. aquib ei
respondeatur. et ad memoriã illi
reducendũ . ẽ. illud dominicũ. ubicũq
fuerint duo uel tres in nomine meo
fenum congeri. Vnde uolumus
ut hoc pęnitus obseru&lur. ut nihil
in ecła p̃ter uestim̃ta et ecłiastica et
uasa sc̃ã et libros recondat᷑. ne for¬
te si alia ibiꝗ oport& negotia ex¬
erceant᷑ adtĩo audiamus. Domus
mea domus orationis uocabitur.
Uosaut̃ fecistis eã speluncã latronũ

Expanded text:
brari. Esse enim debent qui ei circumbrari. Esse enim debent qui ei circumstent, quos ille salutet, a quibus ei respondeatur, et ad memoriam illi reducendum est illud Dominicum: Ubicunque fuerint duo veltres in nomine meo fenum congeri, unde volumus et hoc penitus observetur, ut nihil in ecclesia praeter vestimenta ecclesiastica, et vasa sancta, et libros recondatur: Ne forte, si alia ibi quam oportet negotia exerceantur, a Domino audiamus: Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis eam speluncam latronum
Abbreviated transcription (Latin):
anes quos dõ in sacrificio offertis
corã uob̃ nitide ac studiose fiant.
et diligenter obseru&. et panis &
uinum etaqua sine quib misae
nequeunt caȩlebrari mundissime
atq studiose tractentur. et nihib in his
uile nihil non ꝓbatũ inueniatur
luxta illud qđ ait scriptura. sit
timor drũ uobiscũ et cum diligentia
cuncta facite
eminae misam sacerdote cȩlebrante
nequaquã ad altare accedant. sed
locis suis stent. etibi sacerdo s earũ
oblationes dõ oblaturus accipiat
memores eñĩ. eẽ. debent feminae infir¬
mitatis suae. et sexus in becillitatis.
et id circo scã quȩ lib& inministerio
ecłae contingere ꝑtimescant. quae
&iam laici uiri ꝑtimescere debent
Ne oze poenam subeant qui dum arcã
diũ extra ordinẽ contingere uoluit
quia sicut illa cȩlȩbrari non potest.
sine salutatione sacerdotis res¬
pontione plebis ad monitione sacer¬
dotis. respontione nihil hominus plebis
ita nimirũ nequã ab uno deb& cęle¬

Expanded text:
anes quos Deo sacrificium offertis,coram vobis, nitide ac studiose fiant, et diligenter observentur: ut panis, et vinum, et aqua sine quibus missae nequeunt celebrari, mundissime atque studiose tractentur, et nihil in eis vile, nihil non probatum inveniatur, juxta illud quod ait Scriptura: Sit timor Domini vobiscum, et cum diligentia cuncta faciteeminae missam, sacerdote celebrante nequaquam ad altare accedant, sed locis suis stent, et ibi sacerdos earum oblationes Deo oblaturus accipiat. Memores enim esse debent feminae infirmitatis suae at sexus imbecillitatis, et idcirco sancta quaelibet in ministerio Ecclesiae contingere pertimescant; quae etiam laici viri pertimescere debent, ne Ozae poenam subeant, qui dum arcam Domini extraordinarie contingere voluit, quia sicut illa celebrari non potest sine salutatione sacerdotis, responsione plebis, admonitione sacerdotis, responsione nihilominus plebis, ita nimirum nequaquam ab uno debet cele
Abbreviated transcription (Latin):
muriosum non de ractorem pemsua
dõ cõmittere. bonũ aliqͥđ Acũ
uiderit dõ applic& nonsibi. made¬
uͦ semꝑ a se factũ sciat ecsibi repute
diem iudicu timere. gehennã ex.
pauescere. uitã aeternã omni con¬
cupiscentia sp̃ĩtali desiderare. mor¬
tem cotidie ante oculos tuos suspec¬
tam habere. actus uitae sue om̃i
hora custodire. In omñi loco dm̃
respicere: ꝓcerto scire cogitationes
malas cordi suo aduenientes. mox
ad xp̃m adlidere et seniori spĩtali
patefacere. Ossuum amalo ł prauo
eloquio custodire. multũ loqui ñ
amari. uerba uaria aut risui apta
non loqui. risum multum aut excusũ
non amare. Lectiones scãs libenter
audire. orationi frequenter in com¬
bere mala sua p̃terita in lacrimis
et gemitu cõtidie in oratione
dõ confiteri. de ipsis malis deceero
em̃dare desideria carnir ñ ꝑficere
sacerdotis & p̃ceptorib: uinomib:

Expanded text:
muriosum. Non detractorem. Spem suam muriosum. Non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi. Malum vero a se factum sciat, et sibi reputet. Diem judicpavescere, vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare, mortem quotidie ante oculos suspectam habere. Actus vitae suae omni hora custodire. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare, verba vana aut risui apta non loqui, risum multum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire, orationi frequenter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri. De ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere. sacerdotis et praeceptor
Abbreviated transcription (Latin):
patris de instrum̃tis bonoꝵ oꝑum in
qua magna breuitate quid agi qͥdue
pximum tamꝗ te ipsum. De in de
non occidere non adulterare non facere
furtum non concupiscere. non falsũ
testimonium dicere. honorare om̃s
homines. et qđ sibi quis fieri ñ uult alio
ne faciat. abnegare semecipsum sibi
ut sequat᷑. xp̃m corpus castigare:
dilicias noli amare. tellinium amare:
pauꝑes recreare. tiudũ uestire
infirmum uisitare. mortuũ sepelire
p̃ponere irã non
ꝑficere. iracondiȩtempus ñ seruare
dolum in corde non tenere. pacem
falsam nondare. caritatem non
derelinquere non iurare ne for¬
te ꝑiures ueritatẽ ex corde etore
ꝓferreo malũ ꝓmalo non reddere.
iniuriã ñ facered. sed et factã pati
sufferre: in imicos
ib maledicenes se
remaledicere sed
magis benedicere ꝑ secutionem
piustitia sustinere. ñ eẽ suꝑbum
nec uinolentum nec multum edacẽ¬
nec somno lentũ non pngrum ñ mur¬

Expanded text:
Patris de instrumentis bonorum operum, in Patris de instrumentis bonorum operum, in qua magna brevitate quid agi quidveproximum tanquam teipsum. Deinde non occidere, non adulterare, non facere furtum, non concupiscere, non falsum testimonium dicere, honorare omnes homines, et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare, delicias non amplecti, jejunium amare, pauperes recreare, nudum vestire, infirmum visitare, mortuum sepelire,aeponere, iram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjures. Veritatem ex corde et ore proferre, malum pro malo non reddere, injuriam non facere, sed et factam patienter sufferre. Inimicos e, maledicentes maledicere sed magis benedicere. Persecutionem propter justitiam sustinere. Non esse superbum. Non vinolentum. Non multum edaceNon somnolentum. Non pigrum. Non mur
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ae crucis aut in monasterio scĩ anni¬
ani aut scĩ benedicti aut scĩ nifar¬
di aut inc&eris dehis cȩnubus quae
nobis adregendũ concessȩ sunt ei
licentiam id faciendi concedimus.
fidelium suos paruu
los
ad discendas litteras eis
cõm̃dare
uult eos susciꝑe & do¬
cere nonrenuant. sed cum sũ ma
caritate eos doceant adtendentes
illud qđ scriptum . ẽ. Qui autẽ
docti fuerint fulgebunt q̃si splen¬
dor firmam̃ti. et qui iustitiam
erudiunt multos fulgebunt ꝗs̃i
stellae in ꝑp&uas aet̃nitates.
Cum er̃ eos docent nihil ab eis
p̃tu ꝓhac re exigant nec aliquid
abeis accipiant excepto qđ eis
parentes caritatis studio sua uoluntate
obtulerint
um er̃c omniũ scãrũ scripturarum
pagine instrum̃tis bonoꝵ oꝑum re¬
fertȩ sunt et ꝑscarum scripturarũ¬
compos possint Uinueniri arnia
quab uitia conpͥmantur et uirtutes
nutriantur. Libuit nobis huic nr̃o
capitulari inserere sententiã cuiusdã

Expanded text:
Sanctae Crucis, aut in monasterio Sancti AniSanctae Crucis, aut in monasterio Sancti Aniani, aut Sancti Benedicti, aut Sancti Lifardi, aut in caeteris de his coenobiis quae nobis ad regendum concessa sunt, ei licentiam id faciendi concedimus. filos ad discendas litteras eis commendare vult, eos suscipere et docere non renuant, sed cum summa charitate eos doceant, attendentes illud quod scriptum est: Qui autem docti fuerint fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, fulgebunt quasi stellae in perpetuas aeternitates . Cum ergo eos docent, nihil ab eis pretii pro hac re exigant, nec aliquid ab eis accipiant, excepto quod arentes charitatis studio sua voluntate obtulerintum ergo omnium sanctarum Scripturarum paginae instrumentis bonorum operum refertae sint, et per sanctarum Scripturarmpos possint inveniri arma quibus vitia comprimantur et virtutes nutriantur, libuit nobis huic nostro capitulari inserere sententiam cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
iquis prb̃r inuentisam
fuerit alteri clerico aut laico
munera dare aut dedisse. ut
se ꝓhac rapina et sua cupiditate
aut gradum amisurum aut incar¬
ceris erũna longo tempore pȩni¬
tentiam agendo detinendum.
decuius libet parechia ad lãtis
fuerit ei baptismi sacram̃tũ nullo
modo neg&ir. siquis hoc munis
pecenti concordere detractauerit
et ille paruulus absq baptismatis¬
iis gratia mortuus fuerit no¬
uerit se ille qui eũ non baptizauit
peius anima rationẽ redditurũ.
laicus p̃sũmat. Calicem aut pa¬
tenam. aut quȩ lib& uasa sacra et
diuino cultui mancipata ad alios
usus retorquere. Nam quicũque
decalice saerato aliud bibit p̃ten
xp̃i sanguinẽ qui in sacram̃to accipit᷑
et patenam ad aliud oficiũ hab&
quã ad altaris ministeriũ deterren¬
dus ẽ. exemplo baldasar. Quidũ
uasa dtũ inusus cõmunes adsumpsit
uitam pariter cum regno amisit.¬
iquis exp̃sbiteris uolueritXPXXII
ne potem suum. aut aliquẽ consan¬
guineum ad scolam mittere in ecła

Expanded text:
quis presbyter inventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare, aut dedisse, ut se pro hac rapina et saeva cupiditate, aut gradum amissurum, aut in carceris aerumna longo tempore poenitentiam agendo detinendum. de cujuslibet parochia allatus fuerit, ei baptismi sacramentum nullo modo negetur. Si quis hoc munus petenti concedere detrectaverit, et ille parvulus absque baptismatis gratia mortuus fuerit, noverit se ille qui eum non baptizavit, pro ejus anima rationem redditurum.laicus praesumat calicem, aut patenam, aut quaelibet vasa sacra et divino cultui mancipata, ad alios usus retorquere. Nam quicunque de calice sacrato aliud bibit praeter Christi sanguinem qui in sacramento accipitur, et patenam ad aliud officium habet quam ad altaris ministerium, deterrendus est exemplo Baltassar qui dum vasa Domini in usus communes assumpsit, vitam pariter cum regno amisitquis ex presbyteris voluerit nepotem suum, aut aliquem consanguineum, ad scholam mittere, in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
munitur homo apeccato iuxta illũ
qui dicebat. Incorde meo abscondi
eloquia tua ut non peccarẽ tibi.
oratio quib diabulus expugnatur
Haec sunt instrum̃ta quib: et̃na
his armis uita conprimuntur his
alim̃tis uirtutes nutriuntur.
ed et si qnđo alectione cessatun.
Debe manuũ oꝑatio subsequi. quia
otiositas inimica .ẽ. animae etantiquus
hostis quem electione siue ab oꝑatione
uacantẽ inuenerit facile aduitta
rapit. Perusumtnamque lectionis
disc&is. qualiter ietuos uiuatis et
alios doceatis. Perusum orationis
et uob et his quib incaritate con¬
iuncti estis ꝓdess& ualebitis. Per
manuum oꝑationẽ et corporis
macerationẽ et uitiis alimenta nega¬
bitis. et urĩs necessitatib: subueni&is
et habebitis quid necessitatẽ patientib
porrigatis.
uando solito ad syno¬
dũ
conuenitis uestim̃ta
et libros et uasa scã cum quib ur̃m
ministerium et in iunctũ officium
ꝑagitis uobiscũ deferte. Nec non
duos aut tres clericos siue laicos

Expanded text:
munitur homo a peccato, juxta illum qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua ut non peccem tibi . oratio, quibus diabolus expugnatur. Haec sunt instrumenta quibus his armis vitia comprimuntur; his alimentis virtutes nutriuntur. Sed et si quando a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi, quia otiositas inimica est animae. Et antiquus hostis quem a lectione sive ab oratione vacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis. Per usum orationis et vobis, et his quibus in charitate conjuncti estis, prodesse valebitis. Per manuum operationem et corporis macerationem, et vitiis alimenta negabitis et vestris necessitatibus subvenietis, et habebitis unde necessitatem patientibus porrigatis .  solito ad synodum convenitis, vestimenta, et libros, et vasa sancta cum quibus vestrum ministerium et injunctum officium peragatis, vobiscum deferte, necnon duos, vel tres clericos sive laicos,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ludum spectare desiderat degra¬
d&ur. IT EM Quicũq clericus in
bello aut in rixa mortaliũ etgentiũ
ludis mortuus fuerit neque obla¬
tione neq oratione postul&ur ꝓeo.
sed in manus incedat iudicis: sepult᷑a

Expanded text:
qui ludum spectare desiderat, degradetur. Item: Quicunque clericus in bello aut in rixa mortalium et gentium ludis mortuus fuerit, neque oblatione, neque oratione postuletur pro eo, sed in manus incidat judicis; sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
balenet᷑ lauandi gratia fuiss&
ingressus. et uidisse ibi cirintũ
exsiluisse continuo fert᷑: et dis¬
cessisse non lotus : dicens fugi
aliquanto cum occurrisse et
dicenti sibi agnoscis nos respon¬
dit agnosco agnosco pͥmogenitũ¬

Expanded text:
balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum, exsiliret continuo, et discederet non lotus, dicens: « Fugiaaliquando cum occurrisset, dicenti sibi: « Agnosce nos, » respondit: « Agnosco, agnosco primogenitu
Abbreviated transcription (Latin):
luxta eiuselem dđ sententiam ꝗ re¬
mittuntur peccata ꝑbaptismũ teguñ
ꝑ pęnitentiã ñ imputant᷑ ꝑ martyriũ
Tertio ꝑelimosinã iuxta danielẽ
qui ꝓfano nabuo donosor regi ait.
Peccata tua el rmosinis redime in mise¬
ricordus pauꝑũ. et sicut . ẽ. illud ignẽ
ardentem extinguit aqua. it a et ele¬
mosina extinguit peccata. Et dñs

Expanded text:
Remittuntur peccata per baptismum, teguntur per poenitentiam, non imputantur per martyrium. Tertio, per eleemosynam, juxta Danielem, qui profano Nabuchodonosor regi ait, Peccata tua eleemosynis redime in misericordiis pauperum ; et illud, Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna exstinguit p
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunet ad nonã. et carne et uino
abstineat sȩ  alut̃ uͦ erbũ pꝰꝗ
psallat sũmat. in aliis aut̃ añ.
remisior pȩnitentia erit. et denade
drũ usq in ephifaniã: et illos p̃dic¬
tos dies qui supͣ scribunt qͥ ĩ pęnitentia
ñcupant᷑ . Item qui ñ potest sic agere
pęnitentiã .i. ẽ. suꝑius dixins itĩpͥme

Expanded text:
jejunet ad nonam. A carne et vino abstineat se, alium cibum postquam psallat sumat. In secundo anno remissior poenitentia erit, de Natali Domini usque in Epiphania, et illos praedictos dies, qui supra scribuntur, qui impoenitentiae non computantur. Item qui non potest sic agere poenitentiam, sicut superius
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum matre fornicauerit xu. añ
carnis ab om̃i carne se abstineatxu.
cũ filio suo paruulo fornicauerit
.iiii. abstineat se a carne. et diem
uxorẽ duxerit inconscientiã populi
deponatur. si adultiũ ꝑ p&rauerit
cum ea. et in conscientia populi deuenit.
ꝓpitiat᷑ extrẽ ȩcłam et inter laicos
pẽn. qnđiu uixerit. Qui dimiserit
uxorem suam alt̾ise coniungit .xii.
ann peñ. Si clericus homicidium
fecerit et ꝓximũ suũ occiderit .x.
hodi meditatione fuit. si laicus

Expanded text:
Qui cum matre fornicaverit, XV annocarnis, ab omni carne se abstineat, XVcum filio suo parvulo fornicaverit, tres annos abstineat se a carne, et diem uxorem duxerit, in conscientia populi deponatur. Si adulterium perpetraverit cum ea, et in conscientia populi devenit, projiciatur extra Ecclesiam, et inter laicos poeniteat quandiu vixerit. Qui dimiserit uxorem suam alteri conjugi, VII annos poeniteat. Si clericus homicidium fecerit, et proximum suum occiderit, X odii meditatio fuit. Si laicus
Abbreviated transcription (Latin):
et illius sc̃ĩ festiuitate qui in ibla
ꝓuincia ẽ. in his p̃dictis dieb faciat
caritatẽ sc̃ sui cõpares clericos
siue laicus ebrieatẽ et uentris dis¬
tentionẽ in his om̃ib caueat faciat.
bibitis ł qͥcqͥd faciatis om̃a ad gloriã
dĩ facite. t unc er̃ digna pęnitentia
est. si hoc impl&
aut ꝑiurio aut captus ẽ deponat᷑
non cam̃ cõmunione pͥueur. quia
ñiudicat ds̃ bis in idipsum. Siquis ẽ.

Expanded text:
illius sancti festivitatem, qui in illa provincia est in his praedictis diebus faciat charitatem, sicut sui compares, clerici sive laici. Ebrietatem et ventris distentionem in omnibus caveant. Faciant bibatis, vel quidquid facitis, omnia ad gloriam Dei facite. Tunc ergo digna poenitentia est, si hoc impleaaut perjurio aut furto captus est, deponatur, non tamen communione privetur, quia non judicat Deus bis in
Abbreviated transcription (Latin):
dragessimȩ confessiones sacerdo¬
tib landae sunt. Poenitentia
accipienda discordantes reconcis¬
liendi. et om̃a iurgia sedanda et
dimittere debent debita inuicẽ
de cordib suis ut liberius dicant Di¬
mitte nob debita nr̃a sicut et nos dim¬
timus debitorib nr̃is. Et sic in gredi¬
entes inbeatȩ quadragessimȩ tempus
mundis et purificatis mentib ad sc̃m̃
pascha ꝑ accedant et ꝑ poenitentiã
se renouent: quae .ẽ. scđm baptismũ
Sicut enĩ baptismũ peccata. ita et pȩ¬
nitentia purgat. &quia pͦbaptismũ
peccator denuo non potest baptizari.
hoc medicam̃t ũ ad tĩo poenitentiae
datũ . ẽ. Vt ꝑ eam uice baptismi
peccata pͦbaptismũ diluant᷑. Septẽ
enĩ modis peccata dimitti scripturȩ
sacrae demonstrant. Primo ĩbaptis¬
mate. qđ propt̾ remissionẽ pece a¬
torũ dictũ .ẽ. secundo ꝑmartrriũ
iuxta illud qđ ait psalmista. Beatis

Expanded text:
dragesimae confessionis sacerdodragesimae confessionis sacerdotibus dandae sunt, poenitentia accipienda, discordantes reconciliandi, et omnia jurgia sedanda, et dimittere debent debita invicem de cordibus suis, ut liberius dicant, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et sic ingredientes in beatae Quadragesimae tempus mundis et purificatis mentibus ad sanctum Pascha accedant, et per poenitentiam se renovent, quae est secundus baptismus. Sicut enim baptismus peccata, ita poenitentia purgat. Et quia post baptismum peccator denuo non potest baptizari, hoc medicamentum a Domino poenitentiae datum est, ut per eam vice baptismi peccata post baptismum diluantur. Septem enim modis peccata dimitti Scripturae sanctae demonstrant. Primo, in baptismate, qui propter remissionem peccatorum datus est. Secundo, per martyrium, juxta illud quod ai
Abbreviated transcription (Latin):
dmonendi sunt qui negotus acmer¬
Icationib rerum inuigilant. Vt non
plusa terrena lucra quam uitam
cupiant sempiternã . Nam qui
plus deterrenis reb quã deanimae
suae salute cogitat ualde auia
ueritatis oberrat. & iuxta quen¬
dam sapientẽ in uita sua ꝑdidit
intima sua sequendus ẽ. enĩ in hac par¬
te sic̃ et in c&eris apłicus sermo
quiait et nequis suꝑ gradiat᷑ neque
circũueniat in negotio ꝓximũ suũ
uindex est ds̃ dehis omnib¬
Sĩe eñ ab his qui labori
agroꝵ et c&eris laborib uictũ
atque uestitũ et necessaria usib
humanis adquirere in hiantes in¬
stant decimȩ et elemosinae dandȩ
sunt. Ita hisquoq qui ꝓ necessi¬
tatib suis negotus insistunt faci¬
endũ ẽ. Vnicuiq enĩ homini ds̃
dedit artẽ qua pascit᷑. et unus¬
quisq dearte sua de qua corporis
necessaria subsidia hab& animae
quoq qđ magis necessariũ ẽ sub¬
sidĩ. administrare deb&¬
bdo mada pͥma ante initiũ qua¬

Expanded text:
dmonendi sunt qui negotiis ac mercationibus rerum invigilant, ut non plus terrena lucra quam vitam cupiant sempiternam. Nam qui plus de rebus terrenis quam de animae suae salute cogitat, valde a via veritatis aberrat, et juxta quemdam sapientem, in vita sua perdidit intima sua. Sequendus est enim in hac parte, sicut et in caeteris, apostolicus sermo, qui ait, Et ne quis supergrediatur, neque circumveniat in negotio fratrem suum; vindex est enim Deus de his omnibus. Sicut ab his, qui labori agrorum et caeteris laboribus victum atque vestitum et necessaria usibus humanis adquirere inhiantes instant, decimae et elimosinae dandae sunt: ita his quoque qui pro necessitatibus negotiis insistunt, faciendum est. Unicuique homini Deus dedit artem, qua pascitur; et unusquisque de arte sua, de qua corporis necessaria vel subsidia habet, animae quoque, quod magis necessarium est, subsidium administrare debdomada una ante initium Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ignorans. et pꝰea cognoscit .ii. añ łiii.
ac leg̃ fer̃ alii .iii. añ uñ exhis in pane
et aqua iudicant. Item ꝑiurii .iii.
qui in quadragessimna ante pascha
cognoscit mulierẽ suã nolens abstinere

Expanded text:
m seductus ignorans, et postea cognoscit, I ann., alii III, annum unum, et ex eis in pane et aqua, ut alii judicant. Item perjuri III Qui in quadragesima ante Pascha cognoscit uxorem suam, et noluit abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
et dimitt&ur uob. date et dabit᷑ uob.
et illud. Sicut et pater ur̃ cęlestis
dimittat uob peccata ur̃a. Sire¬
miseritis unicuiq de cordib ur̃is.
Q uinto si p̃dicationẽ suam quis et ꝑ
bonoꝵ oꝑũ et exercitiũ alios ab
errore suo conuertat. Iuxta illud

Expanded text:
et dimittetur vobis, date et dabitur vobis ; et illud, Sic et Pater vester dimittet vobis peccata vostra, si remiseritis unicuique de cordibus vestris . Quinto, si per praedicationem suam quis et per bonorum exercitium alios ab errore suo convertat, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ iudicare ut attendat. ad conses¬
sionem poenitentis. et ad flecus atque
lacrimas corrigentis actũ iubere di¬
mitti. cũ uiderit congruã satis factionẽ
sane siquis in egritudinẽ inciderit.
atq usq ad disꝑationẽ deuerit ei .ẽ.
ante tempus paschȩ relcixandũ ne
descło absq cõmunione discedat.
non dubiũ ẽ nam id circo prb̃is dictũ
est. quia ep̃i Soccupationib alus
in pediti ad om̃s languidos ire ñ possunt
ceerum si ep̃s aut potest aut dignum
ducit aliquẽ a se uisitandũ et benedicere
et tangere. crismate sine cunctatione
potest. cuius . ẽ. ipsum crima conficere
nã poenitentib istud fundi ñ potest
ꝗ genus ẽ. sacram̃ti nã qͥb: reliqua
sacram̃ta negantur. quomodo unum
genus putatur posse concedi. ad¬

Expanded text:
tis est judicare: ut attendat ad confestis est judicare: ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrymas corrigentis, ac tum jubere dimitti, cum viderit congruam satisfactionem. Sane si quis in aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de saeculo absque communione non dubium est. Nam idcirco presbyteris dictum est, quia episcopi occupationibus aliis impediti ad omnes languidos ire non possunt. Caeterum si episcopus aut potest, aut dignum ducit aliquem a se visitandum, et benedicere, et tangere chrismate sine cunctatione potest, cujus est ipsum chrisma conficere. Nam poenitentibus istud fundi non potest quia genus est sacramenti. Nam quibus reliqua sacramenta negantur, quomodo unum genus putatur posse concedi?
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Idcirco ferm̃tũ a nobis
confectũ ꝑ acolitos accipiunt. ut se
a nr̃a cõmunione maxime illa die
non iudicent se paratos . qđ pͥarechias
fieri debere ut puto qi non longo
portenda sunt sacram̃ta nec nõs per
crmiteria diuersa constitutis p̃bis
destimus. et prbi eoꝵ conficiendoꝵ
ueniente arripiunt᷑. Quaesiuit de¬
lectiotua si aprb̃o uel diacono possint
inponenda omnino non .ẽ. nisi ep̃s
auctoritatẽ dederit idefficiendi.
ut aut fiat ep̃i .ẽ. imꝑare: manus¬
natur. nã quomodo id fieri sine
magno labore poterit. ut longe
constitutos energuminus ade p̃m
deducatur . Lũ aliis casus ei initinere
acciderit. Nec ferri ad ep̃m tiecre:¬
ferri adsua facile possit
dẽpoeuitentibus .uii.
epoenitentib aũt qui siue exgrauio¬
rib cõmissis. siue exleuiorib poeni¬
tentiã gerunt. si nulla interueniat
egritudo quinta feria ante pascha
pondere estimando delictoꝵ sacerdo¬

Expanded text:
possunt; idcirco fermentum a nobis possunt; idcirco fermentum a nobis confectum per acolythos accipiunt, ut se a nostra communione, maxime illa die, non judicent separatos. Quod per paroecias fieri debere non puto; quia nec longe portanda sunt sacramenta nec nos per coemeteria diversa constitutis presbyteris destinamus et presbyteri eorum conficiendorum veniente, arripiuntur, est sollicita dilectio tua, si a presbytero vel diacono possint imponenda omnino non est, nisi episcopus anctoritatem dederit id efficiendi. Ut autem fiat, episcopi est imperarnatur. Nam quomodo id fieri sine magno labore poterit, ut longe constitutus energumenus ad episcopum deducatur? cum si talis casus ei in itinere acciderit, nec perferri ad episcopum, nec referri ad sua facile possit. De poenitentibus. VII. De poenitentibus autem qui, sive ex gravioribus commissis, sive ex levioribus poenitentiegritudo, quinta feria ante pascha pondere estimando delictorum sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
nitus noncelebrari. quae forma
utiq ꝑ singulos tenenda est ebdomadas.
ppter id qđ cõmemoratio diei illius
semꝑ .ẽ. cȩlebranda. quod si putant
semel atq uno sabbato. ieiunandũ
ergo et dominicũ. et sexta feria semel
in pascha erit. utiq celebrandũ
siaũt dominici diei ac sextae feriȩ
ꝑ singulas ebdomadas reparanda
imago est dem̃tis ẽ. bidui agere
consu eũdinẽ sabbato p̃termisso. Cũ
ñ disparem ab eat causam. a sexta
uidelic& feria. in qua dt̃ĩs passus est.
qnđo et adimferos fuit. et tertia die
resurgens redder& laetitiã pͦbidua nã
tristiciã p̃cedentẽ. Nunc ergo nos non¬
neranus. Sexta feria ieiunandũ sed
dicimus esabbato hoc agendũ. quia
ambo dies tristitiam apłis uel his
qui xp̃m secuti sunt indixerunt
quia die dominico hilarati. non solũ
ipsum festiuissimum ẽẽ uoluer̃. uerũ
etiam ꝑ om̃s ebdomadas frequentantũ
sibi creditam nobiscũ conuenire non

Expanded text:
nitus non celebrari. Quae forma nitus non celebrari. Quae forma utique per singulas tenenda est hebdomadas, propter id quod commemoratio diei illius semper est celebranda. Quod si putant semel atque uno Sabbato jejunandum, ergo et Dominicum, et sexta feria semel in Pascha erit utique celebrandum. Si autem Dominici diei ac sextae feriae per singulas hebdomadas reparanda imago est, dementis est bidui agere consuetudinem Sabbato praetermisso, cum non disparem habeat causam; a sexta videlicet feria, in qua Dominus passus est, quando et ad inferos fuit, ut tertia die resurgens redderet laetitiam post biduanam tristitiam praecedentem. Non ergo nos negamus sexta feria jejunandum, sed dicimus et sabbato hoc agendum, ambo dies tristitiam Apostolis, vel his qui Christum secuti sunt, indixerunt. Qui die Dominico hilarati, non solum ipsum festivissimum esse voluerunt, verum etiam per omnes hebdomadas frequentandum sibi creditam nobiscum convenire non
Abbreviated transcription (Latin):
acem igitur aseris ante con¬
fecta mrsteria quosdam populis imꝑare.
postom̃a quae aꝑire non debeo pax sit
populũ ad om̃a quae in mrsteriis agunt᷑.
atq in ecła celebrent᷑ p̃buisse consensũ.
ac finita ẽẽ pacis concludentis signacalo
demonstrentur¬
p̃cem sacerdotis¬
non recitantis
uod nondebeant baptizati nisi ab
epĩs consignari
Sabato ieiun
Sabbato uero ieiunandũ eẽ ratio
euidentissima demonstr&. nam sidiẽ
dominicũ obuenerabilẽ resarrectionẽ
celebramus. uerũ &iam ꝑsingulos
circulos ebdomadoꝵ ipsius diei imaginẽ
frequentamus. acsi sexta feria ꝓpter̃
passionẽ drũ ieiunamus sabbatum p̃t̃¬
mittere non debemũs. qui intentisti¬
tam atq lȩcitiã temporis illius uidoꝰ
incluscis Nam utiq constat apłosili
biduo isto et inmerore fuisse. et ꝓpt̃
melum iudeoꝵ se occuluisse. qđ utiq
non dubium .ẽ. Intantum eos ieiunas se
biduo memoratur. Ut traditio
ecłȩ habeat isto biduo. sac ram̃ta pȩ¬

Expanded text:
acem igitur asseris ante confecta mysteria quosdam populis imperare, post omnia, quae aperire non debeo, pax sit populum ad omnia quae in mysteriis aguntur atque in Ecclesia celebrantur, praebuisse consensum, ac finita esse pacis concludentis signaculo demonstrenturcem sacerdotisnon recitandis. --III. Quod non debeant baptizati nisi ab episcopo consignari. sabbato jejunSabbato vero jejunandum esse ratio evidentissima demonstrat. Nam si die Dominica ob venerabilem resurrectionem celebramus, verum etiam per singulos circulos hebdomadum ipsius diei imaginem frequentamus, ac sexta feria propter passionem Domini jejunamus, Sabbatum praetermittere non debemus, qui inter tristitiam atque laetitiam temporis illius videtur inclusus. Nam utique constat apostolos biduo isto et in moerore fuisse, et propter metum Judaeorum se occuluisse. Quod utique non dubium est in tantum eos jejunasse biduo memorato, ut traditio Ecclesiae habeat isto biduo sacramenta pe
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus celestinus diaconus. in epła
sua ẽẽ atua dilectione. possitum illud.
inbeati apłi iacobi ȩpłã c̃scriptum ẽ.:
infirmatur quis in uobis inducat
prb̃os etorent suꝑeum. ungentes eum¬
oleo in nomine dtũ etoratio fidei
saluabit imfirmum et suscitabit illũ
dñs. et si inpeccatis fuerit remitt&
ei . qđ non .ẽ. dubiũ defidelib egro¬
tantib accipi uel intelligi deberi.¬
Qui scõ oleo crismatis ꝑungui possuNt.
Qđ ab ep̃o confectũ. Non solũ sacerdo¬
aut suoꝵ necessitate ungendũ. cetũ

Expanded text:
dilectus Coelestinus diaconus in epistola sua esse a tua dilectione positum illud, quod in beati apostoli Jacobi epistola conscriptum est. Si infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros, et orent super eum ungentes oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et suscitabit illum Dominus, et si in peccatis fuerit, remittentur ei. Quod non est dubium de fidelibus aegrotantibQui sancto oleo perungi possunt, quod ab episcopo confectum, non solum sacerdoaut suorum necessitate ungendum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Iaec ergo erit lex homicide fugi¬
entis c̃uiꝰ uita seruanda. ẽ.
Lui peuserit ꝓximum suũ nesciens
et qberi etnudius tertius nullũ
contra eum habuisse odium
conpbatur sed abisse simpliciter
et in suecessione lignoꝵ securis fugent
et ferrum lapsum demanubrio
amicum eiꝰ ꝑcuserit. et occiderit
hic aduncm supradietarũ urbiũ
confugie et iuiu&¬
i quis aũt odio habens ꝓximum
suũ insidiatus fuerit uitae eius
et surgens ꝑcuserit eũ et mortuus
fuerit et fugerit adunam de
supͣdictis urbibus mittent
seniores ciuitatis. et arripient
eum deloco refugii et tradent
eũ in manum ꝓximi eiꝰ cuiꝰ sanguis
effussus ẽ. et mori&ur nec mĩse¬
reberis eiꝰ.¬

Expanded text:
aec erit lex homicidae fugientis cuius vita servanda est qui percusserit proximum suum nesciens et qui heri et nudius tertius nullum contra eum habuisse odium conprobatur sed abisse simpliciter et in succisione lignorum securis fugerit manu ferrumque lapsum de manubrio amicum eius percusserit et occiderit hic ad unam supradictarum urbium confugiet et vii quis, inquit, odio habens proximum suum, insidiatus fuerit vitae ejus, et surgens percusserit illum, et mortuus fuerit, et fugerit ad unam de supradictis urbibus, mittent seniores civitatis illius, et eripient eum de loco refugii: et tradent eum in manus proximi ejus, cujus sanguis effusus est, et morietur, nec misereberis e
Abbreviated transcription (Latin):
et filii ur̃i pupilli. Si pecuniã
dederis mutuam populo meo
iuꝑi qui habitat tecum non
Ceum quasi exactor nec
obpͥmes. Si pignus
a proximo tuo acciꝑis uesti¬
mentum ante solis occasum
reddes ipsum est solum quo
oꝑi&ur indum̃tũ carnis eius.
non hab& aliud in quo dormiat
sicla mauerit ad me exaudiã
eum quia misericors sum
ieͥs non detrahes.
rincipem populi tui ñ maledices.
Decimas tuas et pͥmitiuas offerre
Primogenitũ filioꝵ tuoꝵ dab mͥ.
Debob quoq etouib similit̃
facies. ui dieb sit cum matre sua.
die .uii. reddes illum mihi uiri
abestiis fuerit p̾gustata non
nec iunges manum tuam ut
ꝓimpio dicas falsum testimoniũ
non sequeris turbam ad faciendũ
malum. Nec in iudicio plurimoꝵ
ad quiesces sententiae ut auero
deuies. pauꝑi quoq ñ misereberis.¬
Si occurreris boi inurici tui
aut asino erranti reduces adeũ
Si uideris asinum odientis te
acere sub honere non p̃transibis

Expanded text:
et filii uestri pupilli. si pecuniam mutuam et filii uestri pupilli. si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi, qui habitat tecum, non urges eum quasi exactor nec usuris opprimes. si pignus a proximo tuo acceperis uestimentum, ante solis occasum redde ei: ipsum enim est solum quo operitur indumentum carnis eius, nec habet aliud in quo dormiat: si clamauerit ad me, exaudiam eum, quia misericors sum. diis non detrahes, et principi populi tui non male dices. dePrimogenitum filiorum tuorum dabis mihi. De bobus quoque, et ovibus similiter facies: septem diebus sit cum matre sua, die octava reddes illum mihi. C. a bestiis fuerit praegustata, nonnec iunges manum tuam, ut pro impio dicas falsum testimonium. non sequeris turbam ad faciendum malum, nec in iudicio plurimorum adquiesces sententiae, ut a uero deuies. pauperis quoque non misereberissi occurreris boui inimici tui aut asino erranti, reduc ad eum. si uideris asinum odientis te iacere sub onere, non pertransibis,
Abbreviated transcription (Latin):
et quic qͥd dampnum inferripotest
addeos utriq causa ꝑueni&. et
si illi iudic auerint duplũ restitu&
domino suo. Si quis comm̃ cdauerit.
ꝓximo suo assinum bouẽ or
et omne iumestum ad custo
etmortuum fuerit aut debilitatũ
uel captum ab estus et nullus hoc
uderit iusiurandũ enit et ille¬
abestia defert̃ ad eũ quod occis¬
sum est et non restitue qđ si furto¬
Qui aproximo suo quicquam
domino non p̃sente reddere
conpellitur. quod si in p̃senti fuerit
dominus non restituet maxime
si conductum uenerat ꝓmercede
uirginis dare uoluerit: Reddet
pecunam iuxta modum dotis
quam uirgines acciꝑe consuer
Ialeficõs non patieris uiuere.
Qui coierit cũ ium̃to morte moriat᷑
contristaberis neq affliges eum
aduenae etenim fuistis in terra
aegypti. Uiduam et pupillam
non nocebitis. si enĩ leseritis
uociferent᷑ adme et ego audiã
clamorem eoꝵ et indignabit᷑ furor
meus percutiamq eos gladio
et erunt uxores ur̃ae uiduae

Expanded text:
et quicquid damnum inferre potest: et et quicquid damnum inferre potest: et ad deos utriusque causa perueniet: et si illi iudicauerint, duplum restituet proximo suo. si quis commendauerit proximo suo asinum, bouem et ouem et omne iumentum ad custodiam et mortuum fuerit aut debilitatum uel captum ab hostibus nullusque hoc uiderit, iusiurandum erit a bestia, proferat ad eum quod occisum est, et non restituetQui a proximo suo quidquam domino non praesente, reddere compelletur. Quod si in praesentiarum fuerit dominus, non restituet, maxime si conductum venerat pro merceuirginis dare noluerit, reddet pecuniam iuxta modum dotis quam uirgines accipere consuerunt. maleficos non patieris uiuere. qui coierit cum iumento, morte moriatur. contristabis neque adfliges eum: aduenae enim fuistis in terra Aegypti. uiduae et pupillo non nocebitis. si laeseritis eos, uociferabuntur ad me, et ego exaudiam clamorem eorum et indignabitur furor meus percutiamque uos gladio et erunt uxores uestrae uiduae
Abbreviated transcription (Latin):
edde bouẽ ꝓboe et cadauer
tegrum accipiet. Siquis furatꝰ
ent bos aut ouem et occide
ꝓfurto reddat uenundabit᷑. si in¬
uentum fuerit apud eum qđ furat᷑
Est uiuens siue bossiue assinus siue
ouis duplum restituet: Si effrin
gens fur domum. siue suffodiens
fuerit inuentus ecaccepto uulnere
mortuus fuerit ꝑcusor non erit
reus sanguinis: qđ si orto sole hoc
fecerit homicidiũ ꝑpetrauit et¬
agrum uel uineam et dimiserit
iumentum suum ut depascatur
aliena quid quid obtimum habuerit
in agro suo uel in uinea ꝓdamni
estimatione restituet. Si egressus
ignis inuenerit spinas et incenderit
reddet damnum qui ignem succenderit
Si quis comiñdauerit amico pecuniã¬
suam aut uas in custodiã et abeo
qui susciꝑat furto ablatũ fuerit
si inuenit᷑ fur duplum redd&
si latet dominus domus adplicabit᷑
ad deos et uirabit qđ ñ extenderit
manum in rem ꝓximi sui ad ꝑpe¬
trandam fraudem tam in boe quã
inassino et oue ac uestimento.

Expanded text:
reddet bouem pro boue et cadauer reddet bouem pro boue et cadauer integrum accipiet. Si quis furatus fuerit bouem aut ouem et occiderit pro furto reddat, uenundabitur. si inuentum fuerit apud eum quod furatus est uiuens, siue bos siue asinus siue ouis, duplum restitugens fur domum sive fodiens fuerit inventus, et accepto vulnere mortuus fuerit, percussor non erit reus sanguinis. Quod si orto sole hoc fecerit, homicidium perpetravit; etagrum uel uineam et dimiserit iumentum suum, ut depascatur aliena, quicquid optimum habuerit in agro suo uel in uinea, pro damni aestimatione restituet. si egressus ignis inuenerit spinas et conprehenderit reddet damnum qui ignem succenderit. si quis commendauerit amico pecuniam aut uas in custodiam et ab eo qui susceperat furto ablata fuerint, si inuenitur fur, duplum reddet: si latet, dominus domus adplicabitur ad deos et iurabit quod non extenderit manum in rem proximi sui ad perpetrandam fraudem, tam in boue quam in asino et oue ac uestimento,
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem et mortui fuerint lapi
dib obruat᷑ : Et non commedent᷑
carnes eius. dominus aũt bouis
in nocens erit. Quod si bos cornupea
fuerit abheri et nudius tertius
et contestati sunt domino eius.
nec recluserit eum occideritq uirũ
aut mulierem etbos lapidib obruat᷑.
et dominum illius occident. Qđ
si p̃tium fuerit inpositum dabit
filiũ quoq aut filiam si cornu ꝑcuse¬
rit simili sententiae subiacebit. Si
seruũ aut ancillam inuaserit. lexR
siclos argenti dabit domino. etbos
lapidib obruat᷑. Si qͥs aꝑuerit
cisternam et foderit et non aꝑuerit
eam cecideritq bos aut asinus in
ea dominus cisternae reddet p̃tiũ
iumentorum. qđ aũt ẽ mortuũ ipsiꝰ
erit. Si bos alienus bouem alt̾ius
uulnerauerit et ille mortuus
fuerit uendent bouem uiũ et
diuident p̃tium eius. Cadauer
aũt mortui interse dispdent.
i autem sciebat qđ bos cornupela
ẽẽ abheri et nudius tertius et
oncustodiuit eũ dominus suus̃

Expanded text:
mmdibus obruetur: et non comedentur carnes ejus, dominusque bovis innocens erit. Quod si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati sunt dominum ejus, nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem: bos lapidibus obruetur, et dominum illius occident. Quod si pretium ei fuerit impositum, dabit Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiae subjacebit. Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti dabit domino; bos vero lapidibus obruetur. Si quis aperuerit cisternam, et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos aut asinus in eam; dominus cisternae reddet pretium jumentorum: quod autem mortuum est, ipsius erit. Si bos alienus bovem alterius vulneraverit, et ille mortuus fuerit; vendent bovem vivum, et divident pretium; cadaver autem mortui inter se dispertient. Sin autem sciebat quod bos cornupeta esset ab heri et nudiustertius et non custodiuit eum dominus suus,
Abbreviated transcription (Latin):
patrisuo łmatri. mortemoriat᷑: Sirixati
fuerint uiri: & ꝑcusserit alt̃ ꝓximũ suũ
lapide autpugno. & ille mortuus non fu¬
erit & iacuerit inlectulo si surrexerit. &
ãbulauerit foris suꝑbaculũ suũ: in nocens
erit qui ꝑcusserit. itatam̃. ut oꝑa eiꝰ & in¬
pensas in medicos restituat:
Quiꝑcussent seruũ suũ ł ancillã rga
& mortui ffuerint inmanib: eus crimi¬
nis reus erit: Siaut̃ unodie suꝑuixerint.
ł duobus: non subiacebit penȩ quia pe¬
subiacefł dãp̃no quantũ expeti¬
erit maritus mulderis. & arbrt̃ iu¬
dicauerint: Sin autem mors eius
fuerit sub sequuta: reddec animã
proanima: Oculũ prooculo. &den¬
tem prodente. manũ promanu.
one. uulnus prouulnere . liuorẽ
pro liuiore
ipercusserit quispiam oculũ
serui sai. aut ancillȩ suȩ a iuscos
fecerit dimittat eos liberos
poculo quem eruit. Dentem ergo
si excuserit seruo uel ancillae stiae
similiter dimittat eos liberos.
i bos cornu ꝑcuserit uirum aut

Expanded text:
matri, morte moriatur. si rixati fuerint uiri et percusserit alter proximum suum lapide uel pugno et ille mortuus non fuerit, sed iacuerit in lectulo, si surrexerit et ambulauerit foris super baculum suum, innocens erit qui percussit, ita tamen ut operas eius et inpensas in medicos restituat. qui percusserit seruum suum uel ancillam uirga, et mortuus fuerit in manibus eius, criminisvel duobus, non subiacebit poenae, quia pesubiacebit damno, quantum expetierit maritus mulieris et arbitri iudicarint: sin autem mors eius fuerit subsecuta, reddet animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, one, uulnus pro uulnere, liuorem pro liuore. si percusserit quispiam oculum serui sui aut ancillae et luscos eos fecerit, dimittet liberos pro oculo quem eruit. dentem quoque si excusserit seruo aut ancillae suae, similiter dimittet eos liberos. si bos cornu petierit uirum aut
Abbreviated transcription (Latin):
medio tui ꝓphea aut qͥs omniũ
uidisse se dicit et p̃dixerit
signum atq portendũ eteuene¬
rit qđ locutꝰ. ẽ. et dixerit tibi
eamus et sequamur deos alienos
quos ignoras et seruiamus eis
non audiecis uerba ꝓph&iae illiꝰ
eregrino qui intra portastuas ẽ.
da ut commnedat uende ei quia
tu populus sc̃s dñi tui es.

Expanded text:
somnium vidisse se dicat, et praedixerit signum atque portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit tibi: eamus, et sequamur deos alienos, quos ignoras, et serviamus eis: non audias verba prophetae illius, eregrino, qui inter portas tuas est, da, ut comedat, aut vende ei, quia tu populus sanctus Domini Dei tui
Abbreviated transcription (Latin):
te cũ illa educes uterq̃. ad portã
ciuitatis illius. et lapidib: obruent᷑.
Puella ꝗ̃ non clamauit cũ eẽt in
reꝑit uir puellam quae disponsata
.ẽ. et ad p̃hendens concupuerit
cũ ea. ille mõrieur solus. puella

Expanded text:
t cum illa, educes utrumque usque ad portam civitatis illius, et lapidibus obruentur, puella quia non clamavit cum esset in reppererit uir puellam, quae desponsata est, et adprehendens concubuerit cum illa, ipse morietur solus: puella
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ gentiũ locuti sunt. ut nulla
gens illis extranea lingua barbaris.
in accessa uel inuia loqueresur. p̃cep¬
dĩ uerbũ ad singulas quasq nationes
abire ante discessum itaq ab inuicẽ
normam pͥus sibi futurae p̃dication
in cõmune c̃stituunt ne hoc aliter
inuicem discedentes diuersis aliquid
ł disonum p̃dic̃ aret᷑ his: qui ad fidẽ
inuitabantur. Om̃s ergo inunum
positi. et spũ scõ repleũ. breue sibi

Expanded text:
omnium gentium loquerentur, ut nulla illis gens extera, nulla lingua barbaris inaccessa vel invia videretur, praecepDei verbum ad singulas quasque nationes abire. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in communi constituunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquid vel dissonum praedicinvitabantur. Omnes ergo in uno positi, et Spiritu sancto repleti, breve sibi
Abbreviated transcription (Latin):
erua morbo ꝑit mortis salustia ns
anno aecatis suae lxxxv cũ ian
annis regnauit . xviii et mensibus mi
gitur uigurtha micimipe mundar̃
regis adopauus filius heres. atq int
nãturales eius filios factus. pͥmum
id est emisalem occidit. atq herbis
uictum a frica expulit. adoptiu
filius. ẽ. qui apatre eius iusto aut ao
qut ꝓ auo cuius potestatis maneipior¬
filius ẽ. tradit᷑ in alienam potestatn
qui ut riusq fert nõ ut fabius emelis

Expanded text:
erva morbo periit in hortis Sallustianis, anno aetatis suae LXXIII  AliasUS, XI, regnavit annis XVIII et mensibus sepgitur Jugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptivus, haeresque inter naturales ejus filios factus, primum id est, Hiempsalem occidit, Adherbalem, bello victum, Africa expulit. Calpufilius est qui aut patre iusto aut avo aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, quia utriusque fert nomen ut Fabius Ãmilius,
Abbreviated transcription (Latin):
Et eñi uos docet uetus traditio. has
easdem terras cananeorum inquas
introducentur filii sem quondam fuer̃
in orbis diuitione sorti. quas de in¬
ceps ꝑuim atq. potentiam posteritas
cham ꝑuasionis iniquitate possedit.
in quo et dĩ iudiciũ rectissimũ con¬
ꝓbatur. qui et illos delocis alienis
quae male occupauer̃ expulit:
fuerat deputata restituit pilippus¬

Expanded text:
tum docet vetus traditio has easdem terras Chananaeorum, in quas introducuntur filii Israelis, filii Sem quondam fuerant in orbis divisione sortiti: quas deinceps per vim atque potentiam posteritas Cham per invasionis iniquitatem possedit. In quo et Dei judicium rectissimum comprobatur, qui et illos de locis alienis quae male occupaverant expulit; fuerat deputata, restituit. Quae f