comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gister ur̃ : Et patrẽ nolite uocare uob suꝑ terrã. unus est em̃
ceptum doctorẽ gentiũ cepostolus esse sedixerit. aut quomo¬
do uulgato sermone maximo & in paclestina x in egyptimo¬
noesteriis seinuicem patres uocent quod sic soluitur aliud
essenaturo patrem esse uł in aegistrũ aliud indulgentia
Eos si hominẽ patrẽ uocamus honorem aetaeti deccrimus nos
austorẽ nr̃e ostendimꝰ uitae margister quoq dr̃ ex quo n sor¬
tio ueri magistri a ne lnfinita replicem quo modo unus ꝑ natu¬
recm dr̃ & unur silius nom prieiudiccet ceteris. neꝑ aedoptio¬
uocentur & filii. Itac & unus pater & magiste non praeiudicat aliir

Expanded text:
unus est Pateceptum doctorem Gentium se esse Apostolus dixerit, aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palaestina et in Aegypti monasteriis se invicem patres vocent. Quod sic solvitur: aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et, ne infinita replicem, quomodo unus Pater natura Deus, et unus Filius non praejudicat caeteris, ne per adoptiovocentur et fi
Abbreviated transcription (Latin):
silius sit interrogatioihũ nobis psicit usq hodie contra
iudaeor: & hni enĩ qui confitentur xp̃m esse uenturum
hominẽ simplicem a scm uirũ adserunt degenere dđ
Interro gemus ergo eos dostia dñosisim plex homo est
& cantũ filius dđ quomodo đd uocet eũ dnmsuũ nonea¬
roris incato nec ꝓ price uoluntate sed in sp̃u scõ: Testi
monium aũ quod posuit decentesimo non o psalmo sũp¬
tumat dnsigit᷑ dauid uocat non secimntũ id quoo deco
natus et. sed iuxte id quod natus expactte semꝑ suit p̃ue¬
niens ipsũ carnis suae patrẽ iudiei adeludendam in ter¬
rogationis uernatẽ fribola multa confringunt uerna¬
culũ habrahae aderentes culus fuerit filius decina s

Expanded text:
sit? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim, qui confitentur Christum esse venturum hominem simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocat eum Dominum suum? Non erroris incerto, nec propria volumonium autem quod posuit, de centesimo nono psalmo sumptum est. Dominus igitur David vocatur non secundum id quod de eo natus est, sed juxta id quod natus ex Patre semper fuit praeveniens, ipsum carnis suae patrem, Judaei ad deludendam interrogationis veritatem frivola multa confingunt, vernaculum Abrahae asserentes, cujus filius
Abbreviated transcription (Latin):
scientiae sed absconditi: quore aobs conditi past sesur¬
sectionẽ interrogatus aeb apostolis dedie manifestius
sespondit. ae est uestrum scise tempur & & momiei
quie pater posuit insua potestate : quando dicit non est
urm sore. ostendit quod ipse scicet sed non expediat nosso

Expanded text:
scientiae, sed absconditi sunt. Quare absconditi sunt? Post resurscientiae, sed absconditi sunt. Quare absconditi sunt? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis, de die manifestius respondit: Non est vestrum scire tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quanvestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed non expediat nosse
Abbreviated transcription (Latin):
ihs hoc est uerbumdĩ. omia enĩ ꝑisum feccta sun & sine ipso
fccctum est nihil momnibus autem temporibus &icm
dies iudici sit quac consequentia potest eius ignoretre
partem culus totum nouerit b ocquoq dicendum est
quid est mec lus notitiam patris aniudicii simalus nouit quo¬
modo ignorat quodminus est: scribtum legimus oma quae
patrisunt mihi tradita sunt. si om̃a poctris silii sunt qua
ractione unius sibi disi notitic̃ seseuacuit & noluit eccm
communicare cumfilio. sed hoc inferendum si nouissi¬
mum diem temporũ ignorat. Ignoraet & poene ulti¬
maõ & retrorũ om̃r non enĩ potest fieri ut qui primũ igio¬
rat non sciat qui secundũ sit . Igit᷑ quia ꝓbaebimur
doc esticur ignorase diccetur apostolus suꝑ saluoctore
scribit in quosunt oms thesicuri sapientiae & scientiae
abs conditi sunt ergo om̃s thesicuri inxp̃o sccpientiae &

Expanded text:
Jesus, hoc est, Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso Jesus, hoc est, Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil , in omnibus autem temporibus, etiam dies judicii sit: qua consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Hoc quoque dicendum est: Quid est majus, notitia Patris, an judicii? Si majus novit, quomodo ignorat quod minus est? Scriptum legimus. Omnia quae Patris sunt, mihi tradita sunt . Si omnia Patris Filii sunt, qua ratione unius sibi diei notitiam reservavit, et noluit eam communicare cum Filio? Sed et hoc inferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, ignorat et pene ultimum, et retrorsum omnes.Non enim potest fieri, ut qui primum ignorat, sciat quid secundum sit. Igitur quia probavimus da est cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scribit: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Sunt ergo omnes thesauri in Christo sapientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
mectionẽ mundi a quasi ꝓhemia & ꝑcursor&s quos damuenire
mus generactiones bonorũ & contrario malorũ &se singulas
igitur ac ut omnẽ hominũ significat genus aut speciceliter
iudieorum: Caelũ & terra transibunt uerba uerome a
Caelum & terra quie transibunt in muttenone non abolitio¬
ne sui. alioquin quomodo sol obscuraebit & luna non dcbit
lumensuum & tellae cccdent. sic caelum in quo isto sunt
terraq non fu erit: Dedie ccũt illec & horc nemo scit neque
cengeli cȩlorum nisi patersolus in quibus dam lactinis codicibus¬
cdditum est neque silius cum in grecis & maxime cedam est
& peerii exemplaribus hoc non habeatar eeds criptum sed qua
in non nullis legitur disserendũ uidetur gccude cet arius &ci
nomius quacsiigno rcencia mecgistrigloria discipulorum sit
& dieunt non potest ae qualis esse qui nonnouit & ignoraet contra
quos breuiter istadicendrst. gimoma tempora secerit

Expanded text:
mationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire;mationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire;mus generationes bonorum, et econtrario malorum esse singulas. Igitur aut omne genus hominum significat, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terCoelum et terra transibunt immutatione, non abolitione sui: alioquin quomodo sol 199 obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent, si coelum in quo ista sunt, terraque non fuerit? De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli cadditum est, neque Filius, cum in Graecis, et maxime in Adamantii et Pierii exemplaribus hoc non habeatur ascin nonnullis legitur, disserendum videtur. Gaudent Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit, et dicunt: Non potest aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Contra quos breviter ista dicenda sunt: Cum omnia tempora fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ettunc parebit signũ filii hominis decielo. signũ hic autcrucis intel¬
legamus ut uideaent iuxta gachecria & iohannen iudieique¬
conpunxerant aut uex illum uictoriae triumphantir: Uunc plan¬
gent om̃s tribus terre plangent quimuni cipaetũ non habue
boc. dehoco tubo & aepostolus loquitur & in apoca lypsin iohan¬
nis legimus & inueteri testamento tuba ieductiles ex auro &
aere argentoq: fieri priecipiuntur ut sublimiado strinarum
resonent sacramente: Ad arbo re ficus discite paera bolam cũ
lamramur tener fuerit & folianatao scitis quicꝓpe ͤ estars &¬
reliquit: solo exemplo arboris docuit consummationis aduen¬
tũ: quomodo in quat quando teneri fuerint in arbore ficus culi
& gemma cerumpit inflorem cortixq folice parturit intellegi¬
tis uetittis ceduentũ & fouoni ilec cueris introitũ lta cũ haec
omĩa quie scribtac uideritis nolite putare lam ad esse consum¬

Expanded text:
Et tunc parebit signum Filii hominis in coelo. Signum hic, aut crucis intelEt tunc parebit signum Filii hominis in coelo. Signum hic, aut crucis intelligamus, ut videant juxta Zachariam et Joannem compunxerunt. Aut vexillum victoriae triumphantis, quia tunc plangent omnes tribus terrae. Plangent hi qui municipatum non habent m. De hac tuba et Apostolus loquitur : et in apocalypsi Joannis legimus : et in veteri Testamento , tubae ductiles ex auro, et aere argentoque fieri praecipiuntur; ut sublimia doctrinarum resonent sacramenta. Ab arbore autem fici discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, et folia nata, scitis quia januis. Sub exemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, quando teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et Favonii ac Veris introitum: ita cum haec omnia quae scripta sunt, videritis, nolite putare jam adesse consum
Abbreviated transcription (Latin):
festinare adeũ culur fulgur exnt aboriente & pecr& usq: in
occidentẽ. possumus cũ corpus id est. t teoeta quod signif
caentius lactiniedr̃ cadauercebeo quod ꝑ mostẽ cardit passionẽ
xp̃i intellegere cd quã ꝓuoccomur ut ubi cumq inscribturis leg¬
tu congregemur & ꝑ illum uenire possimus caduerbũ di ut at
bus in noueta et iuuentus ut aequile & iuxtec estciã plumes¬
cunt & cedsum unt aelas irt adxp̃iueniant passionem
Statim ccũ post tribulationẽ dierum ellorũ solobscura¬
bitur & lune non dabit lumen suũ & stello cieli ccdent¬
mouebunt᷑ non deminucone iuminis alioquin legimus solem septo
ri tenebrora. si itaq ista loqui nunc ꝑ totũ orbem rutilat & luna
quie secundũ est luminare & stelle quie codsolatiũ noctiss acce so
inaduentu xp̃i intenebras reputabuntur decutiatur suꝑcyliũ
eorũ quisercõs arbrtrantes praesentiã iudicis non formidant:

Expanded text:
festinare ad eum, cujus fulgur exit ab Oriente, et paret usque ad festinare ad eum, cujus fulgur exit ab Oriente, et paret usque ad Occidentem! Possumus autem corpus, id est, πτῶμα, quodicantius Latine dicitur cadaver, ab eo quod per mortem cadat, passionem Christi intelligere, ad quam provocamur; ut ubicumque in Scripturis legitur, congregemur, et per illam venire possimus ad Verbum Dei, ut est bus innovata est juventus ut aquilae; et qui juxta Isaiam plumescunt, et assumunt alas, ut ad Christi veniant passionem . Statim autem post tribulationem dierum illorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, commovebuntur . Non diminutione luminis alioquin legimus solem septupri tenebrosa. Si itaque iste sol, qui nunc per totum orbem rutilat, et luna quae secundum in adventu Christi in tenebras reputabuntur: decutiatur supercilium eorum, qui se sanctos arbitrantes praesentiam judiciis non formidant.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i seiaestoere uoluerit nonstactim ad com modetis sidem: Sienĩ
fulgur exiit aeboriente & par& usq in occidentẽ itccerit & aduen¬
tus filii hominis: nolite exire nolite credere quod filius hominis
uel in deserto gentiũ sit uel in penetrabilibus hereticoꝵ. sed quod
ceboriente usq in occidentẽ fides eis in cactholicis ecclesiis fulgeat
hoc quoq dicendũ quod secundus scluatoris aeduentus non in humi¬
litate ut prius sed ingłã demonstrandussit: stultũ est iaq
eũ inparuo loco uel inabscondito quierere quitotius mundilu¬
mensit : ubicũq fuerit corpus illuc congregabunt᷑ aquilȩ
deexemplo naturcli quo cotidie cernimur xp̃i instruimur
saccramento aquilȩ & uulturer & icm traens maric dicunt᷑
sentire cadec uera &adecam huiurcemodi congregari. si frgo
in rectio nabiles uoluere nactura sensu taentũ terrapmspeccis
& maris flustibus separate paruũ sada uer sentiunt ubi
iecceat quanto inaegis nos & om̃is multitudo credentiũ deb&

Expanded text:
modetis fidem. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem; ita erit et adventus Filii hominis. Nolite exire, nolite credere, quod Filius hominis vel 197 in deserto gentium sit, vel in penetralibus haereticorum; sed quod ab Oriente usque in Occidentem, fides ejus in catholicis Ecclesiis fulgeat. Hoc quoque dicendum, quod secundus Salvatoris adventus non in humilitate ut prius, sed in gloria demonstrandus sit. Stultum est itaque eum in parvo loco vel abscondito quaerere, qui totius mundi lumen sit. Ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. De exemplo naturali quod quotidie cernimus, Christi instruimur sacramento. Aquilae et vultures etiam trans maria dicuntur sentire cadavera, et ad escam hujuscemodi congregari. Si ergo irrationabiles volucres naturali sensu tantis terrarum spatiis, et maris fluctibus separatae, parvum cadaver sentiunt ubi jaceat: quanto magis nos et omnis multitudo credentium debet
Abbreviated transcription (Latin):
eccinuis & nos mori comurcumeo & sinem carnali festiui tati uolens
inponere umbra quie tran seunte paschae reddere ueritatem
dixerit desiderio des ideraui paescha hoc manducccre uobis cum
ante quã paticer: & enĩ pascha nr̃m immolatus est xp̃s. si tame
comed emus illud in agimis sinceritatis & ueritatis. porro quod
luminis ueteris ac noui testamenti uerũ ꝓmundo pascha ciele¬
bratur : paschac quod hebraciedr̃ phase & non adpassione
ut pbierique cerbitrantur sed adransitu nominatur eo quod
extermincctur uidens saenguinẽ inforibus ihł itterũ ꝑtransie¬
rit nec ꝑcusserit eos uel ipsedñs ꝑriebens auxilio populosuo
desuꝑ combularit: lege ex od librum dequoplenius siuitec
comes fuerit disputabimus : Traensitus aũt ñr idest phacse
it ac ciele bratur si terrena & egyptũ dimittenter ad sȩlestia
festinemus : Nunc congregati sunt principes saccerdotum

Expanded text:
Eamus et nos, et moriamur cum eo . Et finem carnali festivitati volens Eamus et nos, et moriamur cum eo . Et finem carnali festivitati volens imponere, umbraque transeunte, paschae reddere veritatem, dixerit: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Etenim pascha nostrum immolatus est Christus, si tamen comedamus illud in azymis sinceritatis et veritatis . Porro quod luminis, veteris ac novi Testamenti, verum pro mundo pascha celebratur. Pascha, quod Hebraice dicitur PHASE  , non a 211 passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur: eo quod exterminator videns sanguinem, in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit eos. Vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit. Lege Exodi librum , de quo plenius, si vita comes fuerit, disputabimus. Transitus autem noster, id est, PHASE, ita celebratur, si terrena et Aegyptum dimittentes, ad coelestia festinemus. Tunc congregati sunt principes sacerdotum,
Abbreviated transcription (Latin):
legentiac quid in omni paupere xp̃s esuriens paesceret᷑ sici¬
ens potaeret᷑ hospis induceret᷑ intecto nudus uestiretur in fir¬
mus uisitaret̃ clausus carcore haberes olcciũ conloquentir.
ribus sed dehis qui pccupere sp̃u sunt ad quor tendens inccnũ
dixerat. sractres mei & mater mea his quifcociunt uolunta¬
tẽ patris mei : &hibunt hi insuppliciũ ieternũ iustiaũ in
uitã aeternaem : Prudens lector intende quod & supplicia
aeterna sint & uita ꝑpetua metum de inceps non habeat
ruincrum: Efccstũ et cum consum maess& ihs sermones
hos om̃s dixit discipulir suis scitis quicpost biduum pcescha
fi& & siliur hominis tradetur ut crucisigectur: Grubescant
quiputant sccluactorẽ timius semostẽ & pcessionis. pceuore
nouit & tamen non declinat insidics. non territus fuit intentum
ut & icc̃ceteris irenolentibus pergat intrepidus quaendicitthomas

Expanded text:
lligentia, quod in omni paupere Christus esuriens pasceretur, sitilligentia, quod in omni paupere Christus esuriens pasceretur, sitiens potaretur, hospes induceretur in tectum, nudus vestiretur, infirmus visitaretur, clausus carcere haberet solatium colloquentis, ribus, sed de his qui pauperes spiritu sunt. Ad quos tendens manum dixerat: Fratres mei et mater mea hi sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei . Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Prudens lector, attende quod et supplicia aeterna sint, et vita perpetua metum deinceps non habeat ruinarum. Et factum est, cum consummasset Jesus sermones hos omnes, dixit discipulis suis: Scitis quia post biduum pascha fiet: et Filius hominis tradetur, ut crucifigatur. Erubescant qui putant Salvatorem timuisse mortem, et passionis pavore novit, et tamen non declinat insidias, non territus fugit: intantum ut etiam, caeteris ire nolentibus, pergat intrepidus, quando dicit Thomas:
Abbreviated transcription (Latin):
ccs inistris: post biduũ paescha focturus & tradendur
cruci & inludendur al hominibus & acceto acselle potan¬
dus fectae prȩmitut glam rium phantis ut securco
sccendaela pollicitetionis priemio compenscera : & notin¬
dũ
quod qui in malestate cernendus sit filius hominis sit : Quod que scmuet
statint oues quidem ed extrissuis hedos uero ad siniftris. Iuxtro
illudintellege quod alibi legir cor sapientir indexterceius & cor
stulti insenistra illius : & suprac in hoc eodem euangelionesciat si
ꝓpeccacto osferuntur inlege nec dix capraes quie possunt haebere
fetos & tonse egrediuntur delaba ero om̃s gemellis fieti¬
bus & sterelis nulla intereos. sed hedos loesciuum animcel
& petulcum & feruens semꝑ a co itum: Nenite bene dictipa¬
tris mei possidete paratum uob segnũ ad constitutione
mundi : Hoc iuxta praescientiam dĩ accipiendum apud
quem futura lamfasta st̃: amendico uob quam diufecistis¬
uni dehir sra trib imeis mihi fecistir : Niber a nob̵ erat intd¬

Expanded text:
s erunt. Post biduum Pascha facturus, et tradendus cruci, et illudendus ab hominibus; et aceto ac felle potandus, recte praemittit gloriam triumphantis, ut secutura scandala, pollicitationis praemio compensaret. Et notandum quod qui in majestate cernendus est, Filius hominis sit. Quodque sequitur: Statuet oves quidem a dextris suis, haedos autem a sinistris, juxta illud intellige, quod alibi legis: Cor sapientis in dextra ejus, et cor stulti in sinistra illius . Et supra in hoc eodem Evangelio: Nesciat spro peccato offeruntur in Lege . Nec dixit, capras, quae possunt habere fetus, et tonsae egrediuntur de lavacro, omnes gemellis fetibus, et sterilis nulla inter eas ; sed haedos, lascivum animal et petulcum, et fervens semper ad coitum. Venite, benedicti Patris is. Hoc juxta praescientiam Dei accipiendum, apud quem futura jam facta sunt. Amen dico vobis: quamdiuus meis minimis, mihi fecistis. Libera nobis erat inte
Abbreviated transcription (Latin):
exteriore illicerit flestus & stridor dentiũ dñr̃ lum en
et qui cebeo foraos mittitur cccret uerolumine quid
sit ccũ pletur & stridor dentium supradiximus : cum
cc̃ũ uenerit filius hominis inma gestate succ & om̃s̃ ange¬
licum eo. dunc sedebit suꝑ sedem malstatis suie & con

Expanded text:
exteriores: illic erit fletus et stridor dentium. Dominus lumen exteriores: illic erit fletus et stridor dentium. Dominus lumen est; qui ab eo foras mittitur, caret vero lumine. Quid sit autem fletus et stridor dentium, supra diximus. Cum autem venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo: tunc sedebit s
Abbreviated transcription (Latin):
raent inuebo đi : exeo quod maclus seruur ausus or dict
metis ubi non semincr & congreges ubi non sparsisti in¬
tellegimus & icc̃ gentilium & philosoporum bonoẽ uitoẽ
recipere dnm & utiliter habere eos qui iustae aliter quil niustae
agunt & acd compcrationameius quinaturccli legi soui& con¬
demnari eos quis cribiam legem neglegant : Omni enim hab un¬
danti debitur & habundabit. eiccũ quin on hebiet quoduidet᷑
habae ccufoetur ceb eo: Mubni cum sacpientes sint naturteli
ta a hacbeaent ar ume ingenii sisueri nt neglegentis & de¬
sidico bonum nacture corrupint ad comparittione ei
qui pecululum taerdior labore & industria compoisccuit
quodminur habuit ꝑdumbonum naturae & premiũ quod
qs suerat repromirsum uidat transire adadios. pot q
& sic intellegi s quisidem hab& & bon cõ in dño uoluntatẽ
& iam siquid minus in opere ut homo habuerit debitur
Et eleganter &icm quod uidetur inquid habere ccufcretur

Expanded text:
rant in verbo Dei . Ex eo quod malus servus ausus est dicere: rant in verbo Dei . Ex eo quod malus servus ausus est dicere: Metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti, intelligimus, etiam gentilium et philosophorum bonam vitam recipere Dominum, et aliter habere eos qui juste, aliter qui injuste agant, et ad comparationem ejus qui naturali legi serviat, condemnari eos qui scriptam legem negligant. Omni enim habenti dabitur, et abundabit: ei autem qui non habet, et quod videtur habere, auferetur ab eo. Multi cumter, et habeant acumen ingenii, si fuerint negligentes, et desidia bonum naturae corruperint, ad comparationem ejus qui paululum tardior labore industriae compensavit quod minus habuit, perdunt bonum naturae, et praemium quod eis fuerat repromissum videtur transire ad alios. Potest et sic intelligi: ei qui fidem habet, et bonam in Domino voluntatem, etiamsi quid minus in opere ut homo habuerit, dabitur dit. Eleganter etiam, quod videtur, inquit, habere auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
menoueroer & cdiencsestari ibiq metere ubiꝰ seuerm quare
non tibi istius modi cogitatio incursit timorem ut scises me
mea diligentius quaesiturum & dares pecunict̃ siue argentum
nũ mulariis utrumq ei s̃ apto no  grecus sormo signisi¬
cact: Elo quia in quit dñi eloquie ccestre asgentũ ignem ȩxa¬
mincctum ꝓbactum tere purgatum septuplum pecunia ego
& crgentum praedicatio euan gelii est et sorma diuinur qui
dari debuit num mulccriir & trapegitir idet uel ceths doc¬
possunt pecunicom dupliccre & cum usuris seddere ut
quidquid sermone didicerant opere explereit: tollit᷑
ccũ teclentũ & dectur s qui decem talemte fecerat ut
intellegamus lic& in utriusq: lacbore equalo sit gau¬
diũ dñi hoc est & qur quiquinque in decem duplica uercet
& husquiduo inquattuor temen malus deberi premium
s quiplus in dñi pecunialaborterit: undedicit & a postols
pbror honorco qui uere pb̃ri sunt maximie quilaebo¬

Expanded text:
me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non severim, quare non tibi instiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum nummulariis? Utrumque enim ἀργύριον, Graecus sermo significat. Eloquia, inquit, Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Pecunia ergo et argentum, praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit nummulariis et trapezitis, id est, vel caeteris docpossunt pecuniam duplicare, 208 et cum usuris reddere, ut quidquid sermone didicerant, opere explerent. Tollitur autem talentum, et datur ei qui decem talenta fecerat, ut intelligamus, licet in utriusque labore aequale sit gaudium domini, hoc est, et ejus qui quinque in decem duplicaverat, et ejus qui duo in quatuor: tamen majus deberi praemium ei, qui plus in domini pecunia laborarit. Unde dicit et Apostolus: Presbyteros honora, qui vere presbyteri sunt, maxime qui labo
Abbreviated transcription (Latin):
cumsc̃oꝵ pacssiones & merita describsiss& intulit lapidatist
ment. possumur & aliter dicere quod cepostoli uere ꝓpt̃ pacu¬
peres indignati sunt. iudcericũt propt̃ lucras uec unde
& musitatiogus cum ꝓcrimine ponitur quod non curaem
pcuperum hebuerit sediuofurta uoluerit ꝓ uideri. Sciens
cca iħis aitillis quid molasti estis mulieri opusbonũ operto est

Expanded text:
cum sanctorum passiones et merita descripsisset, intulit: Lapidati scum sanctorum passiones et merita descripsisset, intulit: Lapidati sment. Possumus et aliter dicere, quod apostoli vere, propter pauperes indignati 213 sint: Judas autem propter lucra sua. Unde et mussitatio ejus cum crimine ponitur, quod non curam pauperum habuerit, sed suo furto voluerit providere. Sciens autem Jesus, ait illis: Quid molesti estis hu
Abbreviated transcription (Latin):
simon quoque ipse oboediens dr̃ qui iuxtec aliecm intellegenciam
mundus inter pretari potest in cuius domo curcta est ecde¬
sicc: Iccessit ad eum mulier hiabens alalicstrum ungenti preciosi
& effudit super caput ipsius recumbentis: Nemo putet ecndem esse
que super caput effudit ungentum & que superpedes illecenim la
crimis labaet &crine tergit & manifeste meretrix ceppellatur
Dehac aũt nichil tedescriptum ẽ nec enim poterat stactim
capitedñi mere trix digna sieri clius eutengelis taepro clabas¬
troungenti preciosi quod genus est marmoris nardd̃ pisticum posunt
ccclum niari quare celius euangelista iudoem solum dixerit cn¬
trista. eo quod loculos tenuerit & furcbinitio fuerit. & mat¬
theus scribat om̃s apostolos indignactos. nescientes tropum
aeppellari soleat. nam & paculus apostolus in epis tola quie
scribitur adhebreos licet multideea lactinorũ dubitent

Expanded text:
Simon quoque ipse obediens dicitur, qui juxta aliam intelligentiam Simon quoque ipse obediens dicitur, qui juxta aliam intelligentiam mundus interpretari potest, in cujus domo curata est Ecclesia. Accesit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, et effudit super caput ipsius recumbentis. Nemo putet eamdem esse quae super caput effudit unguentum, et quae super pedes. Illa enim et lacrymis lavat, et crine tergit, et manifeste meretrix appellatur. De hac autem nihil tale scriptum est. Nec enim poterat statim capite Domini meretrix digna fieri. Alius evangelista pro alabastro unguenti pretiosi quod genus est marmoris, nardum pisticam posuit calumniari, quare alius evangelista Judam solum dixerit contristatum, eo quod loculos tenuerit, et fur ab initio fuerit, et Matthaeus scribat omnes apostolos indignatos, nescientes tropum,appellari soleat. Nam et Paulus in Epistola sua quae scribitur ad Hebraeos licet de ea multi Latinorum dubitent,
Abbreviated transcription (Latin):
ciderent: quidebuerant pascha uic inoparaere uistimas
leuigare & templi parietes pacuimenta uestere uac sa mun¬
decre & secundũritũ legis purificari ut. esu agni dignisie¬
rent: Congregeentur inientes consilium quomodo occidan
dñm nontimentes sedicionẽ ut simplex semodemonstrat:
sed ccuenter neccuxilio populi desuis manibus tolleretur.
Cura coutentesset iħs in bethania indomosimonis lȩpsi. paes¬
surus ꝓomni mundo & uniuersas nationes suo sanguine
redempturus moratur inb& hania domo oboedientiae
que quondem fuit simonis leꝑsi. non quo lepso & inillo tẽpore
permaner& sed quiante leprosus postecc a sed uactomundectus est
nomine pristino permanente ut uirtus curantis appareat
nam & in catelogo ccpostolorum cum pristino uitio & officio
mat theus publicanus appellabatur quicer tepublicanus esse
desiercit: Quidam simonis leprosi domum ecmualunt intes¬
legi pccr tem populi que crediderit dño & ab eo curcctasit

Expanded text:
 Qui debuerant Pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur, ineuntes consilium quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Cum autem Jesus esset in Bethania, in domo Simonis leprosi. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi. Non quod leprosus et illo tempore permaneret, sed qui antea leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio, Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat. Quidam Simonis leprosi domum, eam volunt intelligi 212 partem populi, quae crediderit Domino, et ab eo curata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
nt ceffastum siue incredulitatis signũ ceteri dum quinon erant ꝓdi¬
turi dicunt num quid ego sum dnẽ. istaequiꝓdururus gaet non
dñm sed magistrum uocat quoosi excus cotionem habeat sid ñõ
denegato sedtem magistro prodiderit & ait illi tudixisti eadẽ
reponsione confutatus est ꝓditor qua pilacto postea responsurus

Expanded text:
git affectum, sive incredulitatis signum. Caeteri enim qui non erant prodigit affectum, sive incredulitatis signum. Caeteri enim qui non erant prodituri, dicunt: Numquid ego sum, Domine? Iste qui proditurus erat, non Dominum, sed magistrum vocat, quasi excusationem habeat, si Domino denegato, saltem magistrum prodiderit. Et ait illi: Tu dixisti. Eadem responsione confutatus est proditor, qua Pilato postea responsurus
Abbreviated transcription (Latin):
scribtum est deillo uae aũ homim illi ꝑquemsilius hominis tradetur:
ꝗ eo primo nec secundo correpitis etprodicione retrahit pedem sed pac¬
tenticc dñi natrit inpudentiã suã & thens ccurigat sibi irac̃ indie ise
poenao prȩdicitur ut quempudor non uicerat corrigant denuntiacta
sup plicia quod ccũ sequit᷑ bonũ crat illi sinatus nonesset homoille non¬
deo putandusor ante fuisse quam nasceretur quicenulli possit ase
bene nisi quisuerit simplicite dictum at multo melius ese non subus¬
tere quam male subsistere. Nespondens aũ quitradidittũ dix̃ numquid
ego sum rebbi dit illi tu dixisti quia cateri trister & uol de triste inter¬
roga uerant num quid egosumdñe neteocendo seꝓdere uideretur & ipse
similite intarrogat quan conscientia remor debect quimcenum audac¬
ter miserat insccrabside numquid egosum rabbi &blandietis iun¬

Expanded text:
scientiam mentiretur. Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur. scientiam mentiretur. Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur. Nec primo, nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae . Poena praedicitur, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Quod autem sequitur: Bonum erat ei, si natus nonideo putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere quam male subsistere. Respondens autem Judas qui tradidit eum dixit: Nunquid ego sum, Rabbi? Ait illi: Tu dixisti. Quia caeteri tristes, et valde tristes, interrogaverunt eum: Nunquid ego sum, Domine? ne tacendo se prodere videretur, et ipse similiter interrogat, 216 quem conscientia remordebat, qui manum audacter miserat in paropside. Numquid ego sum, rabbi? Ait i
Abbreviated transcription (Latin):
unus urm̃ metraditurus at quidepossione praedixerat & de ꝓdi¬
tore priedicit doens locum paenitentiae ut cum Intellexiss& sciri
cogitectioner suas & occulta consilia paeniter& eum facsti sui &
teemen non signat spec iditer ne manifesto coargutur inpudent ior
sier& mittit crimen innumero ut aegat conscius penitenticc̃: & con¬
tristati uod de coeperunt singuli dicere numquid egorum dñe
& certe nouerant undecim apostoli quod nihil tele contracdñm
cogitar& sadplus credunt magistro quam sibi &timenter frocgili¬
ictem sucom trister interrogant depeccato cui us conscientiã
non habebaent: At ipse fespondens ait quilntingit mecum manu
in parebndem hic me trada. omira dñi paetientia primum dixerat unc
ppriae non de signat iudas ceterisam tristatis & retrahentibus ma¬
num & in terdicentibur cibos orisuo temneritate & inpudentiae quac pro¬
diturus ercit . &icem manũ cummagistramittit in parabside utccuda¬
tia bonã conscientiac̃ mentiretur. silius quidem hominis uadit sicut¬

Expanded text:
uspicio proditoris, sed qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas, et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. Et contristati valde coeperunt singuli dicere: Nunquid ego sum, Domine? Et certe noverant undecim apostoli, quod nihil tale contra Dominum cogitarent. Sed plus credunt magistro quam sibi; et timentes fragilitatem suam tristes interrogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. Et respondens ait: Qui intingit mecum manum in paropside hmen nomen proprie non designat Judas, caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et impudentia, qua proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur.
Abbreviated transcription (Latin):
te codquendcc̃ morem ueterir testamenti nou a scribtura conseruat
frequenter legim us dix ille illi& in locoillo & ilo quod hebreice dr̃ podo¬
inuenietis ait quendac̃ postantem la eoenam aquae quoꝵ idcirco uoca¬
bulec prieter missac sint ut omnibus qui paescha facsturi sunt liberco
festiuitatis occccsio paenderetur: & fecer̃ discipuli sic̃ constitunt qsbr̃¬

Expanded text:
 meis. Morem Veteris Testamenti Nova Scriptura conservat. Frequenter legimus, dixit ille, et in illo loco et illo, quod Hebraice dicinvenietis ibi quemdam, portantem lagenam aquae. Quorum idcirco vocabula praetermissa sunt, ut omnibus qui Pascha facturi sunt, libera festivitatis occasio panderetur. Et fecerunt discipuli sicut constituit
Abbreviated transcription (Latin):
efccisie credebat uult magistri priecio compensocre
necertr i postulaet sum mam ut saltem lucru seudere¬
tur prodicio sed quasi uile tradens mancipium inpotesteo
te mentium posuit quantum uellent docse qui constitue¬
runt s trigita argenteos i oseph non ut multi putoent
iuxta septuccginta inter pretes uiginti aureis uenditus
et sediuxta hebrȩicec̃ uernatẽ uiginti argenes neq¬
enim poterat pracciosior seruus esse quam dñs: torimco au ixmorum

Expanded text:
accessisse credebat, vult magistri pretio compensare. accessisse credebat, vult magistri pretio compensare. Nec certam postulat summam ut saltem lucro suaderetur proditio, sed quasi vile tradens mancipium in potestate ementium posuit quantum vellent dare. Qui constituerunt ei triginta argenteos. Joseph non ut multi putant, juxta Septuaginta interpretes, viginti aureis venditus est, sed juxta Hebraicam veritatem viginti argenteis; neqenim poterat pretiosior servus esse quam Dominus. Exinde
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ mundi & nunc loquatur me ũt non semꝑhade¬
bitis sed mihi uidetur in hoc loco do priesentia dicere corpo¬
reli quod nequac quac̃ cumeis ite fecsturus sit post securneo¬
tionẽ quomodo nuno in omni conuist u & focmilicr itate culus
re÷ memor ae postolus aiti & si noueroemus ihm̃ xp̃m secun¬
dũ ccernem sed nunticm non nouimus eum mittons en im
haec imguentũ hoc incorpus meũ eed sepelliendũ me fecit
quo duor putectir ꝑditionem ese unguenti officium sep ul¬
turȩ est nec mirũ simihibonũ odorẽ fide suie dederit cũ
ego ꝑ eco susurus sim scenguinem meũ: Amendico uobis ubi¬
cumq priedicactum fuerit hoc eurengeliũ in toto mundo
muli& ist quam eccła priedi cectur quod sepoilierit
sal uctorem quod unxerit capud gus & adtende notieiam
suturorũ quod paossurur postbiduum & moriturus sciat euange¬
lnim suum intoto orbe caelebraendum : & ait illir quid uultir
ut argeo s infelix iudas docmnũ qued ex effusione ungentis

Expanded text:
mationem mundi , et nunc loquatur: Me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali, quod nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc, in omni convictu et familiarirei memor Apostolus ait: Et si noveramus Jesum Christum secundum carnem, sed nunc jam non novimus eum . Mittens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. Quod vos putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum si mihi bonum odorem fidei suae dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelmulier ista, quam Ecclesia praedicatur, quod sepelierit Salvatorem, quod unxerit caput ejus. Et attende notitiam futurorum, quod passurus post biduum et moriturus, sciat Evangelium suum in toto orbe celebrandum. Et ait illis: Quid vultis um. Infelix Judas damnum, quod ex effusione unguenti
Abbreviated transcription (Latin):
bentes tacuros ho lacocusta suꝑ lignoꝵ struem incendio coniremantes & iuxta
dterius eucengelii fidẽ circũ cidentes poruulos insebbato ut dũ aliã legẽ
seruaer& upitis scebbatum destruatis : Nũ quã aũleges dĩ sibi contrec¬
riae sunt & prudenter ubitrans gressionis discipulis ut cergui potercent
od & ccchimelech dicit exempla sectatos uerũ aũt & absq necessitatis
btentus scebbati praeuacatione in ipsos refest quicedum nicc pecerant

Expanded text:
dentes tauros, holocausta super lignorum struem incendio concremantes: et juxta dentes tauros, holocausta super lignorum struem incendio concremantes: et juxta alterius Evangelii fidem , circumcidentes parvulos in sabbato, ut dum aliam Legservare cupitis Sabbatum destruatis. Nunquam autem leges Domini sibi contrariae sunt, et prudenter ubi transgressionis discipuli sui argui poterant, David et Achimelech dicit exempla sectatos. Veram autem et absque necessitatis obtentu Sabbati praevaricationem in ipsos refert, qui calumniam fecerant.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sccorificiũ hostiac enĩ placacbilis dõ hominũ salusest opponit
sadlegis uterq mondectũ ꝓbocbli excusatione traens gressisunt & fcc¬
mes in cacuseo est cur eundem famẽ non ꝓbactis incpostolis quac̃ ꝓbactis
inceteris quã quac̃ & in hoc multeo distantiasit isti spicar inscbbato
in anii confricent illi panes comedia leuiticos & csabbatisollemni ta¬
tẽ accidebaent numeniarũ dies quib: Inconuiuio requisitus fugit
Exaulcc regia obserua quod paner ꝓposiones neo dccuid nec pueri eius
acceperint ante quam sec mulierib: mundor esseres ponderint:
ut non legistis inlege quicc sabbatis saccerdoter intemplum sccbbatũ
uiolant & sinecrimi ne sunt. Ecclũni ominl inquit discpulos meos
cur ꝑsegetes tracns euntes spicas triuerint & hoc fecerim facmis necessita¬
te cogente cumipsis cebbatum uioletis intemplo linmolaentes uictimascae¬

Expanded text:
 sacrificium; hostia enim placabilis Deo, hominum salus est. Opponit sacrificium; hostia enim placabilis Deo, hominum salus est. Opponitsed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa est, cur eamdem famem non probatis in Apostolis, quam probatis in caeteris? Quanquam et in hoc multa distantia sit: isti spicas in sabbato manu confricant; illi panes comederunt Leviticos, et ad Sabbati solemnitatem accedebant neomeniarum dies, quibus in convivio requisitus fugit ex aula regia. Observa quod panes propositionis nec David nec pueri ejus acceperint antequam se a mulieribus mundos esse responderunt. Aut non legistis in lege quia sabbatis sacerdotes iviolant, et sine crimine sunt? Calumniamini, inquit, discipulos meos, cur per segetes transeuntes, spicas triverint, et hoc fecerint famis necessitate cogente, cum et ipsi sabbatum violetis in Templo, immolantes victimas, cae
Abbreviated transcription (Latin):
quari homines esuriebant qđ cc̃uspicas segetum manibus confrican
& in ediẽe consolant᷑ uitie ccusterioris indiciũest. non p̃paratas ȩpulas
sed cibos simplices quetentiũ : p harisei cc̃ũ uidentes dixers eccedis
sccluactoris litterã saebbitti destruunt aduersũ ebionitas quicũ cetero
recipiaent acpostolos peculũ quasi trans gressorẽ legis fepudiant: at ille
dixit eis non legistis quid fecerit dđ quando esuriit & cũ ea eraent quomod
intrecuit indomũ dĩ& panes propositionis manducccuit quos non licebat s¬
edere neq his quicũ eo erant nisi solis seccerdotib ad confutandc̃ eli¬
nampharis eorũ ueteris recordatus historiae quando dofugiens saulen
uenit in nombam & abachi melech saccerdote susceptur postulccuit cibos
quicũ pecner laicos non haber& dedit eis consecratos quib non licebat
dipueri amuliereb: & illo respondente abberi&nudus tertius non dubi¬
ta uerit panes dare melius arbitratur ꝓpheta dicente mĩcẽ uolod

Expanded text:
quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confricant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerentium. Pharisaei autem dicebant ei: Ecce Salvatoris, litteram legis Sabbatis destruunt adversum Ebionitas, qui cum caeteros recipiant Apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. At ille dixit eis: Non legistis quid fecerit David, quando esuriit, et qui cum eo erant, quomodo intravit in domum Dmanducare, neque his qui cum eo erant, nisi solis sacerdotibus? Ad confutandam calumniam Pharisaeorum, veteris recordatur historiae: quando David fugiens Saulem venit in Nobe, et ab Achimelech sacerdote susceptus, postulavit cibos; qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat t, si mundi essent pueri a mulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericord
Abbreviated transcription (Latin):
Iugum enim meum succue est & onus meum leue: Quomodo leuiur
lege euangeliũ cum inlege homicidium in euangeli ũ ira damnetur.
Quaratione euangeliigra facilior cũ inlege adulteriũ In euangelio
concupiscentiapuniat᷑ inlege multa priecepta sunt quie cpostolur
nom posse compleri plenissime docet inlege operase quiruntur quie
qui fecerit uiuet inas in euangelio uo luntas quierit᷑ quies i&iam
esfestũ non habuerit tamen prieniũ non amittit euangeliũ ea pne¬
cepit quee possumus nescilic& concupiscamus hoc inarbrtrio nr̃o
est lexcũ uoluntatem non pumit puniat effetũ neadulteriũ ftccius
finge in ꝑsecutione aliquam uirginẽ ꝓstitutam hiec cepud euangelium
quia uoluntate non peccat uirgo suscipitur inlege quasicorrupta repu

Expanded text:
Jugum enim meum suave est, et onus meum leve est. Quomodo levius lege Evangelium, cum in lege homicidium, in Evangelio ita damnetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepta sunt quae Apostolus non posse compleri plenissime docet. In lege opera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cum voluntatem non puniat, punit effectum: ne adulterium facias. Finge in persecutione aliquam virginem prostitutam: haec apud quia voluntate non peccat, virgo suscipitur, in lege quasi corrupta repu
Abbreviated transcription (Latin):
resiłis dixit confiteor tibi pater dñe cȩli & terre: con fesso
non semꝑ poenitentiac sed & grãcrũ actione significaet ut inpsal¬
mis sepessime legimus acudicent quised uactorem non nactu
sedirecctum cedumniantur quod patrẽ sutĩ uoc& cȩlicc̃u
terrie dñm sienim & ipse crecturq est & crectura condito¬
rem suũ patrem appellare potest stultum. fuit non & sui

Expanded text:
li et terrae. Confessio non semper poenitentiam, sed et gratiarum actionem significat, ut in Psalmis saepissime legimus. Audiant qui Salvatorem non natum, sed creatum calumniantur, quod Patrem suum vocet coeli et terrae Dominum. Si enim et ipse creatura est, et creatura conditorem sui p
Abbreviated transcription (Latin):
animali sedurãe auariciae consolentes. quaento macgis ego hom¬
minem qui multũ melior est oue debeo libercre: Tunc ait
homini extende manũ tucẽ & extendit & sestituta et sanitacti
sic̃ aelterc: I neuangelio quo ut unt᷑ nagareni. & hebionite quod
nuꝑ ingrecũ de hebreo sermone trans tulimus & quod uocatur ple¬
risq: mat thei aut henticũ. homo iste qui aridã heb& maenum
cementario scribit᷑ istius modi uocibus auxliũ praecans ceme¬
tarius ercem manibꝰ uictũ quaeritans priecorte iħu ut mihi sestitu¬
as sanitatẽ neturpiter mendicẽ cibus usq: aduentũ sal ucto
ccrida manus insinagoga iudieorũ fuit & dĩ opera non fiebeent in
eccpost quam ille uenit interras sedditec est inx postolis credent
dextera & operi pristino sestit uta: Exeuntes cũ phacrisaei
consilium facciebant aduersus eũ quomodo eũ ꝑderent. quoddĩs

Expanded text:
animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hoanimali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est ove, debeo liberare! Tunc ait homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati sicut altera. In Evangelio, quo utuntur Nazaraeni et Ebionitae quod nuper in Graecum de Hebraeo sermone transtulimus, et quod vocatur a plerisque Matthaei authenticum, homo iste, qui aridam habet manum, caementarius scribitur: istius modi vocibus auxilium precans: Caementarius eram, manibus victum quaeritans: precor te, Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Usque ad adventum Salvatoris arida manus in synagoga fuit Judaeorum, et Dei opera non fiebant in ea: postquam ille venit in terras, reddita est in apostolis credentibus dextera, et operi pristino restituta. Exeuntes autem Pharisaei, consilium faciebant adversus eum, q
Abbreviated transcription (Latin):
uolo & ñs a crificiũ supra diximus quod aũ sequit᷑ nũ quac̃ condemna re¬
tis in nocentes. Deccpostolis intellegendũ & at sensus simiam con
roseis quare meos discipulos condempnastis quinihil tale fecerunt.
& cũ inde traens is s& uenit ini ynccgo gec eorũ & ecce homo manũ haber
ondã: Tertius tecimus iste est quicurat̃ insynagogec & notitndum
quod non itinere & foris sed in conciliabulo iudieꝵ manur ccridec
safent eum. quia destrustionẽ sebbacti quam iudaei indiscipulis
arguebant ꝓbabile exemplo excusccuerat ipsũ calumniari uolun
& interrogaent utrũ licect curare insabbatis ut sinon curari cru¬
delitatis aut in becillitatis sicurccuerit trans gressionis accusfnt:¬
Ipse ccũ dixit illis quiserit ex uobis homo qui hec becet ouẽ uncom a
faccere sic soluit propositec̃ quaestionẽ ut interrogantes cua¬
riciae condempnaret: siuos inquit Insabbato ouẽ & ccliud
quo liber animal in fouec̃ decidens eripese festinatis non

Expanded text:
olo et non sacrificium supra diximus. Quod autem sequitur, nunquam condemnassetis innocentes, de Apostolis intelligendum est. Et est sensus, misros ejus: quare discipulos meos condemnatis, qui nihil tale fecerunt? Et cum inde transisset, venit in synagogam eorum. Et ecce homo manum habens aridam. Tertius decimus iste 77 est, qui curatur in synagoga. Et notandum, quod non in itinere et foris, sed in conciliabulo Judaeorum manus arida sarent eum. Quia destructionem sabbati, quam Pharisaei in discipulis arguebant, probabili exemplo excusaverat, ipsum calumniari volunt; et interrogabant utrum liceat curare in sabbatis: ut si non curaverit, crudelitatis aut imbecillitatis; si curaverit, transgressorem accusentIpse autem dixit illis: Quis erit ex vobis homo qui habeat ovem unam, et facere. Sic solvit propositam quaestionem, ut interrogantes avaritiae condemnaret. Si vos, inquit, in sabbato ovem et aliud quodlibet animal in foveam decidens, eripere festinatis, non
Abbreviated transcription (Latin):
signa atq uirtutes nonegerint poenitentia & prieferuntur sstrrus
Nidon urbis idoletriae & uitus deditȩ feperunt aũ ideo quodtyrur
& sidon nacturedem tantũ legẽ codeauerint iste uero post traens¬
gressionẽ naturadis legis & scribtae &iam signa quȩcpudecos fac¬
ta sint parui duxerint : Quierimus ubi scribtũ sit quod inchor¬
ceteras ergo urbes &uicos astimandũ est inchoro ⁊ ooin quoq

Expanded text:
 non egerint poenitentiam, et praeferuntur eis Tyrus et Sidon, urbes idololatriae et vitiis deditae. Praeferuntur autem ideo, quod Tyrus et Sidon naturalem tantum legem calcaverint, istae vero post transgressionem naturalis Legis et scriptae, etiam signa quae apud eas facta sunt, parvi duxerint. Quaerimus ubi scriptum sit, quod in Chornter caeteras ergo urbes et vicos aestimandum est quoque in Corozaim
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbis sime sestitisti uel ideo quicc ex altactausq aedcaelũ meo
hospicio & mas signir atq uirtutibus tantũ habenr priuilegũ
maloribus plecteris suppliciis quad his credere noluisti quia silns
& sodo ma potuerunt agere pienitentiã a priedicatione sed uactoris
signoꝵq: miracula non sunt inculpa quod non credider sed uitius
silentii In eo est qui ccstus is poenitentiã noluit priediccrer ad qđ
faccilis & ceꝑtec sesponsio est ignoricre nor iudiciadĩ & sin¬
gulcrũ dispensationum s: sacra menta nescire ꝓpositum
fuerat dño iudaeȩfines non excedere ne lustã phacris es & sac¬
dotibus ocacsione ꝑsecutionis daret uinde &ccpostolis an
passionẽ p̃cepit Inuiamgentiũ neabieritis & inciuitates si¬
maritanoꝵ ne introieritis. chorogain igit᷑ & b&hsccidco

Expanded text:
superbissime restitisti. Vel ideo, quia exaltata usque ad coelum meo hospitio, et meis signis atque virtutibus, tantum habens privilegium, majoribus plecteris suppliciis, quod his quoque credere noluisti. Quia si in et Sodoma potuerunt agere poenitentiam ad praedicationem Salvatoris, signorumque miracula, non sunt in culpa quod non crediderunt: sed vitium silentii in eo est, qui acturis poenitentiam noluit praedicare. Ad quod facilis et aperta responsio est: ignorare nos judicia Dei, et singularum dispensationum ejus sacramenta nescire. Propositum fuerat Domino Judaeae fines non excedere, ne justam Pharisaeis et sacerdotibus occasionem persecutionis daret. Unde et apostolis ante passionem praecepit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intr