comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitũ non posse dici nͥ eũ
qui habeat ⁊ fratres.sieut unigeni¬
tus ille uocetur. qui parentib solꝰ
Om̃is unigenitꝰ : pͥmogenitꝰ: non
om̃is pͥmogenitus ÷ unigenitus.
Primogenitũ ẽẽ. non post quem
& alii. sed ante quẽ nullus. Om̃e
inquit dñs ad aaron quod aꝑit
uuluam ab om̃i carne quȩ offert᷑
dño ab homine usq ad pecus tͥ erus.
Tantummꝰ preciis redimant pͥmoge¬
nita hominum:i ꝑͥmogenita pecorũ
immundoꝵ. Definiuit sermo dĩ qͥd
sit primogenitum. Om̃e inquit quod
aꝑit uuluam. Alioquin si non ẽ pri¬
mogenitus. nisi is tantum quẽ secun¬
tur ⁊ fratresztam diu sacerdotib pͥmo¬
genita non debentur. quandiu. ⁊ alia
fuerint ꝓcreata. ne forte partu postea
ñ sequente. unigenitꝰ sit ⁊ ñ pͥmogeni¬
tus. Redemptio in quit eius erit ab ii¬
pͥmogenita uitulorũ. ⁊ pͥmogenita o¬
uium. ⁊ pͥmogenita caprarum ñ re¬
dimes: quia sc̃a sunt. Cogit me sermo

Expanded text:
primogenitum non posse dici, nisi eum primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus soluOmnis unigenitus est primogenitus: non omnis primogenitus est unigenitus. Primogenitus est, non tantum post quem et alii: sed ante quem nullus. Omne, 215 inquit Dominus ad Aaron, quod aperit vulvam, ab omni carne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei, quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uprimogenita vitulorum, et primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit me sermo
Abbreviated transcription (Latin):
xorem.Sic incipiant nuptie:ne euã¬
głista mentitus sit. S absit. ut hoc
de matre saluatoris .⁊ uiro iusto sit¬
estimandum. Nulla ibi obstetrix
nulla muliercłarum sedulitas int̾¬
cessit. Ipsa pannus inuoluit infantẽ.
ipsa ⁊ mater & obstetrix fuit. Et col¬
locauit eum inquit in p̃sepio: quia
non erat ei locus indiuersorio. Quȩ
sententia ⁊ a pchriphoꝵ deliramenta
conuincit. dum maria ipsa pannis
inuoluit in fantem: ⁊ heluidii exple¬
re non patitur uoluntatẽ. dum in
diuersorio locus ñ fuit nuptiarum.
respondimus ad id qͦd ꝓposuerat.
ante qͣm conuenirent:i non cogno¬
uit eam donec peꝑit filium: ad ter
Uult enim alios quoq filios mari¬
am ꝓcreasse: & ereo quod scriptũ
est ascendit autẽ ⁊ ioseph inciu¬
tatem dauid. ut ꝓfiteretur cũ ma¬
ria urore sua pregnante. factũ÷
audem cum ibi essent impleti st̃
dies ut pareret. ⁊ peꝑit filium suũ
primogenitũ. nitrair approbare

Expanded text:
xorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evanxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sitstimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio . Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non fuit nuptiarum. respondimus ad id quod proposuerat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertVult enim alios quoque filios Mariam procreasse; et ex eo quod scriptum est: Ascendit autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare
Abbreviated transcription (Latin):
argumentatationes suꝑflue: ⁊ disputa¬
tio magis curiosa quam uera. Nun¬
quid non potuit scriptura dicere. &
accepit uxorem suamri non fuit am¬
plius ausus contingere eam:. sicut de¬
l Ithamar dixit & iuda: Aut de fueruis
matheo uerba. quib id quod uolebat¬
lu intelligi. posset effari: Non cognou̾¬
queiphasso aberis. Nolo michi aliqd inter partũ¬
le imm anqli & coitum tempus interseras. Nolo di¬
nur mulit cas. mulier quecumq conceꝑit ⁊ ꝑe¬
litinulmsesili perit masculum immunda erit seꝑtẽ
⁊ nuna insnbi tionis sue immunda erit::i octauo die¬
& omne santũ non canget: & reliqͣ.
Statim ea m inuadat oseph: statim
audiat ꝑiere nim. Equi insanienteᷤᷤ
infeminas. facti sunt michrunusqͥsq
ad uxorem ꝓxinu sui hinmebat. Au¬
oquin quomodo stare poterit. non
cognouit eam donec peꝑit filium.
si purgationis tempus expectat. si qͣ¬
draginta rursum dieb tanto tẽꝑe
dilata libido diffeto olluat᷑ cruo

Expanded text:
argumentationes superfluae, et disputaargumentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo verba quibus id quod intelligi volebat, posset effari? Non cognouperaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et peperit masculum, immunda erit septem ationis suae immundata erit: et octavo dieet omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi, unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruor
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis. qui symeonem iustum
inter amplexus ꝑaruuli uiderat p̃¬
dicantẽ. nunc dimittis seruũ tuũ¬
dñe scđm uerbum tuum in pace. qͥa
uiderunt ocłi mei salutare tuum:
qui annam ꝓphetissam. magos. stel¬
lam.herodem.angłos uiderat:qui
inquam miracła tanta cognouerat.
matrem audebat attingere Et cer¬
te maria conseruabat omĩa uerba
hec: conferens in corde suo. Ac ne ĩ
pudenter neges ista ignorasse iosep:
⁊ erant inquit lucas pater illius
& mater admirantes suꝑ his que
dicebant᷑ de eo. Licet du mira impu¬
dentia hec ingrecis codicib falsata
contendas. que non solum omnes
pene grecie tractatores in suis uo¬
luminib reliquerunt. sed ñ nulli
quoq elatinis ita ut ingrecis ha¬
betur assumpserunt. Hec necesse
est nunc de exemplarioꝵ uarie¬
tade tractare: cum om̃e ⁊ ueteris
& noue scripture instrum̃tum in
latinum sermonẽ ex inde trans¬
latum sit: ⁊ multo purior ana¬
re credenda sit fontis unda quã

Expanded text:
voluntatis: qui Simeonem justum voluntatis: qui Simeonem justum inter amplexus parvuli viderat praedicantem, Nunc dimittis servum tuudum verbum tuum in pace: quia viderunt oculi mei salutare tuum : qui Annam prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; qui, inquam, miracula tanta cognoverat, matrem audebat attingere? Et certe Maria conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . Ac ne impudenter  Al. imprudenter neges, ista ignorasse Joseph: Et erant, inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo. Licet tu mira impudentia haec in Graecis codicibus falsata contendas, quae non solum omnes pene Graeciae Tractatores in suis voluminibus reliquerunt; sed nonnulli quoque e Latinis, ita ut in Graecis habetur, assumpserint. Nec necesse est nunc de exemplariorum varietate tractare, cum omne et veteris et novae Scripturae instrumentum in Latinum sermonem exinde translatum sit, et multo purior manare credenda sit fontis unda, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph usq ad partus diem. Respoi¬
debit utiq quia angłm audierit di¬
centem: quod enim in ea natum ẽ.
de spũ sco est. Ad quod nos inferi¬
mus. Et certe audierat. Ioseph fili
dauid: ne timeas acciꝑe mariã uxorẽ
tuã Prohibitum ei fuerat ne relin-¬
queret: ne adulterã estimaret uxorẽ.
Hunquid ⁊ a congressu coniugis se¬
paratus fuerat: cum utiq ne sepa¬
raretur magis fuisset admonitus:
Et audebat inquit uir iustus. dei
inutero audiens filium. de uxoris
coitu cogitare: Pulchre. Qui ergo
somnio tantum credidit ut uxorẽ
non auderet attingere: is postquã
pastoꝵ uoce cognouerat angłm do¬
mini uenisse de çelis ⁊ dixisse ad eos.
nolite timere ecce euangłizo uobis
gaudrum magnum quod erit oĩ
populo. quia natus est uobis hodie
saluator qui ẽ xp̃c dominꝰ inciuitate
dauid.:⁊ cum eo laudes milicie con¬
cinuisse celestis. gła in excelsis deo
i suꝑ terrã pax in hominib bone

Expanded text:
Joseph usque ad partus diem. ResponJoseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audierit dicentem: Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Ad quod nos inferimus, et certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum voce cognoverat, Angemini venisse de coelis, et dixisse ad eos: Nolite timere; ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie SDavid ; et cum eo laudes militiae concinuisse coelestis: Gloria in excelsis Deo, et super terram pax hominibus bonae
Abbreviated transcription (Latin):
annorum usq ad nos uoluminib
exactis. aut idola que sub terebinto
condita fuerant reꝑta. aut moysi
tumulum inuestigatum. quia obni¬
e asserit. post donee ⁊ usq. ẽẽ in¬
ciꝑe qđ tam diu non fuit. quandiu
usq compleret᷑ & donec. Qum potiꝰ
animaduertat scripture scẽ idioma
& nobiscum in quo hesitabat intelli¬
gat. Intelligat ea de quib posset am¬
bigi si ñ fuissent scripta signari. ce¬
tera uͦ. nr̃e intelligentie derelinqui.
Si enim ad huc recenti tempore ui¬
uentib his qui uiderant moysen. se¬
pulchrũ eius potuit ignorari. mul¬
do magis tot seculis pretereuntib.
Iuxta quod ⁊ illud intelligit᷑ de ioseh
euangłistam id indicasse de quo scan¬
dalum poterat moueri. non eã cog¬
nitam eẽ a uiro suo usq ad partum:
ut multomagis intelligeremꝰ cog¬
nicam ñ fuisse post partum: aqua
tunc se abstinuit. cum adhuc de ui¬
sione poterat fluctuare. Ad summã.
illud requiro. quare se abstinuerit

Expanded text:
annorum usque ad nos voluminibus annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit
Abbreviated transcription (Latin):
merabilia suꝑ hoc exempla congerere.
& omnẽ lacessentis ꝓcacitatẽ destimo¬
morum nube celare. Uerum adhuc
pauca subiciam: ut his similia ipse sibi
lector inueniat. Loquit᷑ ingenesi ser¬
mo diuinus. Et tradiderunt iacobde¬
os alienos qui erant in manib eoꝵs.
& in aures que erant in auricłis eoꝵ
& abscondit eos iacob subtꝰ terebintu
qui ẽ insycimis. & ꝑdidit eos usq in
hodiernum diem. Item infine deuto¬
nomii. Q de functus ẽ moyses seuᷤᷤ
dñi iuterra moab ꝑ uerbum dñi.i
sepelierunt eum ingeth ꝓpe domũ
ꝑhegor. ⁊ nemo serc sepulchrum eius
usq ad indiem istum. Certe hodiernꝰ
dies. illius temꝑoris estimandus est.
quo hystoria ipsa conterta est. Siue
moysen dicere uolueris auctorẽ pen¬
dateuchi. siue ez ram eiusdem instau¬
ratorem oꝑis: non recuso. Nunc hoc
querit᷑. ut id qd̃ dictum est usq in
diem istum: ad illa referat᷑ etatem.
qua libri editi siue conscripti sunt.
Doceat gͥ post illam diem. tot iam

Expanded text:
merabilia exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernum diem . 212 Item in fine Deuteronomii: Et defunctus est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam
Abbreviated transcription (Latin):
ne longum faciam: ad extremã diuisio¬
nis partem reuertar. id est ⁊ affectu
fratres dici. qui in duo scindit᷑. in sp̃ua¬
le & incommune. Inspũale: quia om̃s
xp̃iani. frẽs uocantur. ut ibi. Ecce qͣm
inquit nomen tuum fr̃ib meis:ialibi.
Uade dic fr̃ib meis. Porro in cõmune:
gimur. Dicite ait his qui oderunt uos.
Fratres nr̃i uos estis. Et apłs ad corin¬
thios. Si quis frat̾ nominat᷑ fornicator.
aut auarus. aut ydolis seruiens. aut
maledicus. aut ebriosus aut rapar: cũ¬

Expanded text:
ne longum faciam, ad extremam divisione longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: Ecce quaminquit, nomen tuum fratribus meis . Et alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in commune, gimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapa
Abbreviated transcription (Latin):
oues laban frĩs matris sue. Et osculatꝰ
est iacob rachel. Et ex clamans uoce
sua plorauit:indicauit rachel quia
frater ẽ patris eius: ⁊ quia filius rebec¬
ce est. Ecce ⁊ hic eadem lege qua supra'
frater. sororis filius appellatur. Iiterũ.
merces tua. Expletis itaq uiginti anniᷤᷤ
cum ignorante socero uxorib filiisq
comitatus reuerteret᷑ ad ꝑatriã: con¬
sequutꝰ ẽ eũ laban in monte galaad.
& cum idola que rachel occultabat
quesita ñ inuenisset insarcinis: respõ¬
dit iacob:⁊ dixit ad laban. Que culpa
mea est. ⁊ quod delictum meũ qd̃ ꝑse¬
quutus es me: i quia scrutatꝰ es om̃ia
uasa mea: Quid inuenisti de om̃ib¬
duos nos. Responde qui sint isti frẽs
iacob ⁊ laban: qui tunc fuerint in pre¬
senti. Esau certe fr̃ iacob absens erat. &¬
laban filius bathuel. frẽs excepta rebec
ca sorore non habuit. Innumerabilia st̃
istius modi. libris inserta diuinis. Sed

Expanded text:
oves Laban fratris matris suae . Et osculatus oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterummerces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibnos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sorore Rebecca, non habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aram: ⁊ aram genuit loth. Et rur¬
sum. Abraham autẽ erat annorũ
septuaginta quinq cum exir& de
carra. & sumpsit abraham sarain
uxorem suã. ⁊ loth filium fr̃is sui.
Qd̾ si ad huc dubitas. frẽm. fr̃is filiũ
nuncupari: accipe exemplũ. Cuĩ autẽ
audisset abraham quia captiuus ductꝰ
est loth frater suus: numerauit u̾na¬
culos suos trecentos decem & octo. Et cũ
cedem nocturni impetꝰ de scripsisset:
adiecit. Et eduxit omnẽ equitatũ sodo¬
morumri loch frẽm suum reuocauit.
Sufficiebant hec. ad ea que diximus ap¬
probanda. S ne in aliquo cauilleris. &
de quasi lubricus anguis euoluas. desti¬
moniorum stringendus es uinculis:
ne queruluᷤ sibiles. & te dicas magis
argumentationib tortuosis. qͣm scͥpt᷑arũ
ueritate suꝑatum. Iacob. ysaac filius &
rebecce. cum fr̃ĩs insidias metuens.
mesopotamiam ꝑ rexisset: accessit ⁊ de¬
uoluit lapidem deore putei.:⁊ ad aqͣuit

Expanded text:
Aram: et Aram genuit Lot. Et rurAram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit
Abbreviated transcription (Latin):
Et in eodem. Constituendo constitu¬
es suꝑ de principem quẽ elegerit dñs
deus tuus. eum qui ex frĩb tuis sit.
Non enim poteris constituere suꝑ te
tuus. Et rursum. Ne uiso uitulo fr̃iᷤᷤ
tui uel oue eius errantib ꝑuiã. negle¬
gas ea. Reuersione reduces ea fr̃i tuo:¬
quat tibi fr̃ diuuis. neq uoueris eum:
colliges ea intra domum tuã: ⁊eruis
tecum donec querat ea frater tuus. &
reddes ei. Item apłs paulus. Optabã
pro frib meis cognatis scdm carnem:
qui sunt isrłite. Porro cognatione fr̃s
uocantur. qui sunt de una familia. id
est patria quas latini ꝑaternitates in¬
terpretantur: cum ex una radice mul¬
ta generis turba diffundit᷑: ut inge¬
nesi. Dixit autẽ abram ad loth. Non
nos sumus. Ibiq Et elegit sibi loth
regionem iordanis. i eleuauit loth
ab oriente: ⁊ discesserunt unusquisq
a fr̃e suo. Ꝙ certe loch non est fi
abrahe. s filius fr̃is eius aram. Cara
quippe genuit abraham:⁊ nachor. &

Expanded text:
Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te tuus . Et rursum: Ne viso vitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, pro fratribus meis, cognatis secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit autem Abraham ad Lot: Non nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et
Abbreviated transcription (Latin):
ad coitum quoq ẽẽ referendum. ⁊ ꝑse
disseruit. nullo dubitante quin ad
sicut ipse disseruit in eius assuptione
significat. seꝑe infinitum. ut est illd̃
sum. Nunquid postqͣm illi senueriis¬
ds̃ ẽẽ desistet: Et saluator in euãgłio¬
dieb usq ad consũmationẽ scłi. Ergo
iudicaturi sunt duodecim trib isrł.
dñi consortio fraudabunt᷑: Paulus
quoq apłs chorinthiis scribens. pͥmi

Expanded text:
ad coitum esse referendum, ipse ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad s ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud,sum . Numquid postquam illi senueris esse desistet? Et salvator in Evang usque ad consummationem seculi. Ergo iudicaturi sunt duodecim tribus Israel, Domini consortio fraudabuntur. Paulus quoque Apostolus Corinthiis scribens, Pri
Abbreviated transcription (Latin):
& accepit uxorem suam ⁊ non cog¬
noscebat eam. donec peꝑit filium. &
uocauit nomen eiꝰ iħm. In quo pͥmũ
aduersarius superfluo labore desudat.
cognoscendi uerbum ad coitum magis
quam ad scientiam eẽ referendũ. qͣsi
hoc quisqͣm negauerit: ⁊ eas ineptias
quas redarguit. aliquando prudens
quispiam potuerit suspicari. Deinde
uult docere quod donec. siue usq ad¬
uerbium. certum tempꝰ significet.
quo completo fiat id quod usq ad
illud temporis quod p̃ scriptum est
non fiebat. uelut in presenti.:⁊ ñ cog¬
noscebat eam: donec peꝑit filium.
Apparet inquit coguitam ẽẽ post
partum: cuius cognitionem filii tã¬
approbandum: congerit de script᷑is
exempla qͣm plurima more andaba¬
tarum. gladium intenebris uentilais.
& lingue sonum ad confodienda sui
tantum corporis mbra concutiens.
Ad quod nos breuiter respondemus:
et cognoscebat:i usq sermonẽ. in scͥp¬
turis sc̃ĩs dupliciter intelligi. & de eo
quidem quod seriptum ẽ cognoscebat.

Expanded text:
t uxorem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Apparet, inquit, cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii tanapprobandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hieronymus. --Ad quod nos breviter respondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat,
Abbreviated transcription (Latin):
cum reuerterent᷑ remansit puer
ih̾c in ierłm. & non cognouerunt
parentes eius. Ipsa quoꝵ maria q̃
ad gabrihelem responderat dicens.
quomodo erit hoc quia uirum noi
cognoui: quid de ioseph loquitur
ausculta. Fili quid fecisti nobis sic:
Ecce pater tuus & ego. dolentes que¬
rebamus te. Non ne hic iudeor ple¬
riq argumentant᷑: Non enim¬
ludentium uox estz euangłiste pa¬
trem dicunt. patrem maria confi¬
detur. Non quo ut suꝑius indicaui
uere ioseph pater fuerit saluatoris.
sed quo ad famam marie conseruã¬
dam. pater sit ab omnib estimatꝰ.
mariam coniugem tuam. qd̃ enim
in ea natum ẽ de spũ scõ est. cogita¬
bat occulte dimittere eam.In tantũ
suum ñ ẽẽ qui conceptus fuerat con¬
fidebat. S iam satis docendi magis
qͣm respondendi studio disputatum
est:cur ioseph pater dm̃. cur maria
appellata sit coniunx. In quo ⁊ hoc
breuit̾ continet᷑ cur fratres eius qͥdã
hinc questiuncłe reseruamꝰ. & ad
reliqua festinat oratio: nunc illud

Expanded text:
erterentur, remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox est. Evangelistae patrem Joseph dicunt: patrem Maria confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimatuMariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quidamhuic quaestiunculae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud
Abbreviated transcription (Latin):
brihel. dei fuisse mandatũ. ac ñ magiᷤᷤ
quasi adulteram iuxta exemplũ susã¬
ne sententie omniũ condempnassent. ⁊¬
cum hodie toto credente iam mundo
uirginem.id÷ a alma non betola:
Aduersum quos in alio loco cõpeden¬
tius disseremꝰ. Deniq excepto ioseph.
& helysabeth. & ipsa maria. paucisq
ad modum si quos abhis audisse pos¬
sumꝰ estimare. om̃s iħm. filium esti¬
mabant ioseph: intantum ut etiã
euangłiste opinionẽ uulgi expͥm̃tes.
que uera hystorie lex est. patrem eũ
dixerint saluatoris. ut ibi. Ꝙ uenit
inspũ intemplũ: aut dubium qͥn
symeon. Et cum inducerent paren
tes puerum iħm ut facerent de illo
scdm consuetudinẽ legis. Et alibi.
Et erant pat̾ illius ⁊ mat̾ admiran¬
tes. suꝑ his que dicebant᷑ de eo. Ec
rursum. & ibant parentes eius ꝑ

Expanded text:
 detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo,virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes eju
Abbreviated transcription (Latin):
cui autem scrupulus commouetur.
quare desponsata ⁊ non potius si ne
sponso. sinie ut scriptura appellat ma¬
rito uirgo conceꝑit: sciat triplice fuis¬
se rationem. Primo. ut ꝑ genealogiã
ioseph. cuius maria cognata erat ori¬
go quoq marie monstraret᷑. Scd̃o ne
iuxta legem moysi. ut adultera lapi¬
daretur a popło. Tercio. ut adegyp¬
tum fugiens. haber& solatium custo¬
dis: potius qͣm mariti. Quis enĩ intẽ¬

Expanded text:
cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam mariti. Quis enim in tem
Abbreviated transcription (Latin):
dus dñs iħciut sacri uentris hospi¬
tium cuius decem mensib in habi¬
tator fuit. ab om̃i concubitꝰ suspi¬
tione tueatur. Ipse quoq ds̃ pater
est in precandus. ut matrẽ filii
sui. uirginẽ ostendat fuisse post
partum: que fuit mater anteqͣm
nupta. Non campum rechorici
desideramꝰ eloquii. non dialecti¬
corum tendiculas:. nec aristoti lis¬
spineta conquirimꝰ. Ipsa scriptura¬
rum uerba ꝑonenda sunt. ut iꝑsis
quib aduersum nos usus ẽ testimo¬
niis reuincatur: ut intelligat se ⁊ le¬

Expanded text:
us Jesus, ut sacri ventris hospitium, cujus decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam nupta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelisspineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatur, ut intelligat, se et le
Abbreviated transcription (Latin):
quod difficile fuerit hominẽ rus¬
ticanum ⁊ uix primis quoq imbu¬
tum litteris suꝑiori assertione con¬
iuncere: s ne respondendo dignus
fieret qui uinceretur. Huc accedebat.
quod homo turbulentus: ⁊ solus in
unruerso mundo sibi ⁊ laicus &
sacerdos. qui ut ait ille loquacita¬
cere om̃ib. bone conscientie signum
arbitratur. accepta materia disputã¬
di. amplius inciperet blasphemare.
& quasi de sublimi loco in totũ orbẽ
ferre sententiam: meq quia uerita¬
tii mei cause obscandalum fratrum
qui ad eius rabiem mouebant᷑ iusti¬
ori fine cessarunt.Iam adradices in¬
fructuose arboris. euangłii securis
est admouenda:⁊ cum infecũditate
foliorum tradenda flammis. ut discat
aliquando reticere. qui nunꝗͣ didic̃
loqui. Igitur sc̃s michi inuocandus

Expanded text:
quod difficile fuerit, hominem rusticanum, et vix primis quoque imbutum litteris, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, et solus in universo mundo sibi et laicus et sacerdos qui, ut ait ille, loquacitacere omnibus, bonae conscientiae signum arbitratur accepta materia disputandi, amplius inciperet blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum orbem ferre sententiam: meque quia veritatii mei causae, ob scandalum fratrum, qui ad ejus rabiem movebantur, justiori fine cessarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reticere, qui numquam didicit loqui. 2. Igitur sanctus mihi invocandus
Abbreviated transcription (Latin):
te adsc̃oꝵ locorũ inuitẽ habitacłm. Ha¬
bundantia tua multoꝵ in opiã susten¬
tauit. ut & horum diuitie intuam indi¬
gentiam redundarent. fecisti tͥ amicos
de iniquo mammona: qui de reciꝑent
met̾na tab̾nacła. Laudanda res:i apłicoꝵ
temporum uirtutib coequanda:. qͣndo
uenditis possessionib suis credentes af¬
ferebant pecunias atq fundebant ante
pedes apłorũ: ostendentes auaritiã esse
calcandam.S dñs magis querit animas
credentium: quã opes. Legimꝰ. Redẽp¬
tio anime uiri: proprie diuitie. Possu¬
mus quidem diuitias ꝓprias intellige¬
re. que non de alieno. non de rapinis
sunt. iuxta illud. Honora dñm de tu¬
is iustis laborib.S melior ÷ illa indel¬
ligentia. ut diuitias ꝓprias cognoscamꝰ
chesauros absconditos quos nec fur
possit suffodere. nec latro uiolentus
eriꝑe. Opuscła mea que ñ sui merito
s bonitate tua desidãre te dicis. addes¬

Expanded text:
te ad sanctorum locorum inuitem habitaculum. ate ad sanctorum locorum inuitem habitaculum. abundantia tua multorum inopiam sustentauit, ut et horum diuitiae in tuam indigentiam redundarent. fecisti tibi amicos de iniquo mammona, qui te reciperent in aeterna tabernacula. laudanda res et apostolicorum temporum uirtutibus coaequanda, quando uenditis possessionibus suis credentes afferebant pecunias atque fundebant ante pedes apostolorum ostendentes auaritiam esse calcandam. sed dominus magis quaerit animas credentium quam opes. legimus: redemptio animae uiri propriae diuitiae. possumus quidem diuitias proprias intellegere, quae non de alieno, non de rapinis sunt, iuxta illud: honora dominum de tuis iustis laboribus, sed melior est illa intellegentia, ut diuitias proprias cognoscamus thesauros absconditos, quos nec fur possit suffodere nec latro uiolentus eripere. Opuscula mea, quae non sui merito, sed bonitate tua desiderare te dicis, ad des
Abbreviated transcription (Latin):
nudus euasit. Helyas igneo curru
raptus ad celum: melotem reliquit
interris. Helyseus boues & iuga pͥoris
oꝑis. uertit in uota. Loquit᷑ sapientissi¬
mus uir. Qui tangit picem: inqͥnabi¬
tur abea. Quandiu uersam in rebus
scłi. ⁊ anima nr̃a possessionũ ac reddi¬
tuum ꝓcuratione de uincta ẽ: de dõ
libere cogitare non possumꝰ. Que enĩ
participatio iusticie cum iniquitate:
Aut que societas luci ad tenebras.
Qui consensus xp̃i adbelialꝰ Que parsꝰ
fideli cum infideli: Non potestis inqͥt
ponere: incipientium ẽ. non ꝑfectorũ.
fecit hoc thebanus crates. fecit antisteneᷤ.
Se ipsum offerre deo. ꝓprie. xp̃ianorũ
est & apłorum: qui duo cum uidua pau¬
pertatis sue ingarophylatium exa mit¬
tentes. totum censum quẽ habuerant dño
tradiderunt: & merentur audire. Sede¬
bitis suꝑ duodecim solios. iudicantes duo¬
decim trib isrł. Hȩc & ipse intelligis qͦ
animo replicem:i quod subaliis uerbis.

Expanded text:
nudus euasit. Helias igneo curru nudus euasit. Helias igneo curru raptus ad caelum melotem reliquit in terris. Heliseus boues et iuga prioris operis uertit in uota. loquitur sapientissimus uir: qui tangit picem, inquinabitur ab ea. quamdiu uersamur in rebus saeculi et anima nostra possessionum ac redituum procuratione deuincta est, de deo libere cogitare non possumus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi ad Belial? quae pars fideli cuponere incipientium est, non perfectorum. fecit hoc Thebanus Crates, fecit Antisthenes. se ipsum offerre deo proprie Christianorum est et apostolorum, qui duo cum uidua paupertatis suae in gazophylacio aera mittentes totum censum, quem habuerant, domino tradiderunt et merentur audire: sedebitis super duodecim solios iudicantes duodecim tribus Israhel. Haec et ipse intellegis quo animo replicem et quod sub aliis uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝓpħe dauid oꝑe cõplebat. Aduena
sum apud te & peregrimis. sicut om̃es
sitor. dum non ÷ p̃senti uirtute conden¬
tus. s p̃teritorum obliuiscens infuturti
se extendit. & scit illud. ibunt de uirtute
inuirtutem. mysticum sortitus ẽ nomen:
& uiam tͥ aꝑuit quomͦ non queras ea qͦ
tua sunt s que aliena. & illos putes parẽ¬
tes. frẽs affines. atq cognatos. qui tibi in
xp̃o copulati sunt. Alater inquit mea.
& fratres mei hi sunt: qui faciunt uo¬
luntatem patris mei. Habes tecũ priꝰ
incarne. nunc in sp̃u sociam. de coniu-¬
ge germanã: de femina uirũ: de sub¬
iecta parem: que sub eodem iugo ad
celestia simul regna festinet. Cauta rei
familiaris dispensatio. & ad calculosre¬
diens: non cito deponit᷑. Ioseph cũ tu¬
nica egipti effugere non potuit. Ado¬
lescens ille qui opertꝰ sindone seque¬
batur iħm. quia tentus fuerat a mi¬
iistris. terrenum abiciens oꝑim̃tum:

Expanded text:
illud prophetae Dauid opere conplebat: aduena illud prophetae Dauid opere conplebat: aduena sum apud te et peregrinus sicut omnes sitor, dum non est praesenti uirtute contentus, sed praeteritorum obliuiscens in futurum se extendit et scit illud: ibunt de uirtute in uirtutem, mysticum sortitus est nomen et uiam tibi aperuit, quomodo non quaeras ea, quae tua sunt, sed, quae aliena, et illos putes parentes, fratres, adfines atque cognatos, qui tibi in Christo copulati sunt. mater, inquit, mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. Habes tecum prius in carne, nunc in spiritu sociam, de coniuge germanam, de femina uirum, de subiecta parem, quae sub eodem iugo ad caelestia simul regna festinet. cauta rei familiaris dispensatio et ad calculos rediens non cito deponitur. Ioseph cum tunica Aegyptiam effugere non potuit. adulescens ille, qui opertus sindone sequebatur Iesum, quia tentus fuerat a ministris, terrenum abiciens operimentum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quidem currunt. s unus accipit
coronam. At econtra de nob̾ dicitun
Sic currite ut apprehendatis. Non ÷ in¬
uidus agonitheta noster: nec alteri pal-¬
mam. alteri parat ignominiã. Om̃s
athletas suos desiderat coronare. Gaudo
anima mea: & magnitudine leticie.
rem meroris patior. Ruch in lacrimis
uerba ꝓrumpant. Zacheus publicanꝰ.
adunius ore conuersionẽ: hospitem
habere meruit saluatorẽ. Alartha
& maria conuiuio p̃parato dnm̃ sus¬
cepere. Meretrir lauat fletib pedes.:¬
& unguentis bonorum oꝑum. dnĩci cor¬
poris dedicat sepulturam. Symon le¬
prosus inuitat magistrũ cum discipłiᷤ.
& non contempnit᷑. Abrahe dicit᷑. Egre¬
dere de t̾ra tua & de cognatione tua
& de domo patris tui: & uade in t̾rã
quam monstrauero tͥ. Relinqͥt chal¬
deam. relinquit mesopotamiam: qͣrit.
quod nescit. ne ꝑdat quem inueneratz¬
Non enim arbitratus: simul se hab̾e
posse & patriam & dnm̃: sed iam tunc

Expanded text:
omnes quidem currunt, unus autem accipit omnes quidem currunt, unus autem accipit coronam. at e contra nobis dicitur: sic currite, ut adprehendatis. non est inuidus agonitheta noster nec alterius palma alteri parat ignominiam. omnes athletas suos desiderat coronari. gaudet anima mea et magnitudine laetitiae rem maeroris patior, ut in lacrimas uerba prorumpant. Zacheus publicanus ad unius horae conuersionem hospitem habere meruit saluatorem, Martha et Maria conuiuio praeparato dominum suscipere. meretrix lauat fletibus pedes et unguentis bonorum operum dominici corporis dedicat sepulturam. Symon leprosus inuitat magistrum cum discipulis et non contemnitur. Abrahae dicitur: egredere de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et uade in terram, quam monstrauero tibi. relinquit Chaldaeam, relinquit Mesopotamiam; quaerit, quod nescit, ne perdat, quem inueneranon enim arbitratus est simul habere se posse et patriam et dominum, sed iam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
gurgites. scissuras montium:: ⁊ leuia tã
regnantem in aquis. cum iħu deserta¬
expetens contempsisti. ut possis ꝓpħicũ
illud canere. Interra deserta ⁊ ininuio
& in aquoso sic insc̃õ apparui tͥ. Ꝙ iterũ
Ecce elongaui fugiens: ⁊ mansi insolitu¬
dine. Ex pectabam eum qui saluũ me
fecit. a pusillanimitate sp̃e ⁊ tempestate.
Obsecro gͦ te ⁊ moneo parentis affectu.
ut qui sodomã reliquisti. ad montana
festinans postergum ne respiciafine
aratri stiuam. ne fimbriã saluatoris.
ne cincinnos eius noctis rore madefa¬
ctos quos semel tenere cepisti aliqͣndo
dimictasmne de tecto uirtutũ pͥstina
quesiturus uestim̃ta descendas:ne de
agro reuertaris domũtne campestria
cum loch & amoena hortoꝵ diligasquȩ
non irrigant᷑ de celo ut t̾ra scã. s de tͦ¬
binoso flumine iordane: postqͣm dul¬
ces aquas maris mortui cõmirtione
mutauit. Cepisse multoꝵ ẽ ad culmen
ꝑuenisse paucoꝵ. Qͥ instadio currun:

Expanded text:
gurgites, scissuras montium et Leuiathan gurgites, scissuras montium et Leuiathan regnantem in aquis cum Iexpetens, contempsisti, ut possis Propheticum illud canere: In terra deserta, et invio, et in inaquoso, sic in sancto apparui tibi . Et iterum: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine. expectabam eum, qui saluum me fecit a pusillanimitate spiritus et tempestate. obsecro ergo te et moneo parentis affectu, ut, qui Sodomam reliquisti ad montana festinans, postergum ne respicias, ne aratri stiuam, ne fimbriam saluatoris, ne cincinnos eius noctis rore madefactos, quod semel tenere coepisti, aliquando dimittas, ne de tecto uirtutum pristina quaesiturus uestimenta descendas, ne de agro reuertaris domum, ne campestria cum Loth et amoena hortorum diligas, quae non inrigantur de caelo ut terra sancta, sed de turbido flumine Iordane, postquam dulces aquas Maris Mortui commixtione mutauit. Coepisse multorum est, ad calcem peruenisse paucorum. qui in stadio currunt,
Abbreviated transcription (Latin):
on opinanti michi subito
litterȩ tuȩ reddite sunt: quȩ
quanto insꝑate. tanto gaudi¬
orum plene quiescentem am¬
mam suscitarunt: ut statim
amore complecterer que ocłis ignorabam.
& illud mecum tacitus mu sitarem. Mul
ti de oriente & occidente uenient. & recũ¬
bent insinu abrahe. Cornelius centurio
cohortis italice: iam nunc lucini mei p̾fi¬
gurabat fidem. Apłs paulus scribens ad
romanos. cum in hispaniam ꝓficisci ceꝑo.
spero quod p̾teriens iudeam uos. & a uo¬
bis deducar illuc: tantis fructib approba¬
uit. quid de illa ꝓuintia querer&. Inbre¬
ui tempore abiherosolimis usq milliri¬
cum euangłii iaciens fundam̃ta. romã
uinctus ingreditur. ut uinctos suꝑstici¬
onis errorib liberos faciat. Alanet iN
hospicio conducto ꝑ biennium: ut nobis
utriusq instrum̃ti et̾nam reddat domũ.
Piscator hominũ misso rete apłico. te
quoq quasi pulcherrimũ au̾ratã. in t̾
innumera piscium genera traxit ad
litus. Reliquisti amaros fluctus. salsos

Expanded text:
 opinanti mihi subito litterae tuae redditae sunt: quae quanto 431 insperatae, tanto gaudiorum plenae, quiescentem animam suscitarunt, ut statim amore conplecterer, quem oculis ignorabam, et illud mecum tacitus musitarem: ti de oriente et occidente uenient et recumbent in sinu Abrahae. Cornelius, centurio cohortis Italicae, iam tunc Lucini mei praefigurabat fidem. apostolus Paulus scribens ad Romanos: cum in Hispaniam proficisci coepero, spero, quod praeteriens uideam uos et a uobis deducar illuc, tantis fructibus adprobauit, quid de illa prouincia quaereret. breui tempore ab Hierosolymis usque in Illyricum euangelii iaciens fundamenta Romam uinctus ingreditur, ut uinctos superstitionis erroribus liberos faciat. manet in hospitio conducto per biennium, ut uobis utriusque instrumenti aeternam reddat domum. piscator hominum misso rete apostolico te quoque quasi pulcherrimum auratam inter innumera piscium genera traxit ad litus. reliquisti amaros fluctus, salsos
Abbreviated transcription (Latin):
lum & cum eo credentes fecisse legimꝰ.
nec tam̃ manichee hereseos accusandi
sunt: cum carnalis cib p̃ferri non
debuerit sp̃uali: eucharistiam quoq
absq condemnatione nr̃i ⁊ pungen-¬
te conscientia semꝑ acciꝑe. ⁊ psalmis¬
tam audire dicentem. gustate ⁊uide¬
te quam suauis ẽ dñs. ⁊ cũ eo canere
Eructauit cor meum u̾bum bonum.
Nec hoc dico quod festis dieb ieiunã-¬
dum putem: ⁊ contertas quinqͣginta
dieb ferias auferam: s una queq ꝓ¬
uuntia abundet in sensu suorip̾cep¬
ta maioꝵ leges apostolicas arbitret᷑.
Duo palliola ⁊ amphimallũ. de tuis
usib uelutenda uł scĩs danda susce¬
pi. Ego insignia pauꝑtatis ⁊ cotidia¬
ni sẏmboli ac penitentie tͥ & sorori
tue nͥsi quatuor ciliciola. apta ꝓpo¬
sito & usib ur̃is. & codicem boc est
uisionis isaie ualde obscurissimas
quas nuꝑ hystorica explanatione
cumq mea opuscula uideris. to

Expanded text:
lum et cum eo credentes fecisse legimus — lum et cum eo credentes fecisse legimus — nec tamen Manicheae hereseos accusandi sunt, cum carnalis cibus praeferri non debuerit spiritali -, eucharistiam quoque absque condemnatione nostri et pungente conscientia semper accipere et psalmistam audire dicentem: gustate et uidete, quam suauis est dominus, et cum eo canere: eructuauit cor meum uerbum bonum! nec hoc dico, quo festis diebus ieiunandum putem et contextas quinquaginta diebus ferias auferam, sed unaquaeque prouincia abundet in sensu suo et praecepta maiorum leges apostolicas arbitretur. Duo palliola et amphimallum de tuis usibus uel utenda uel sanctis danda suscepi. ego insignia paupertatis et cotidianae symbola paenitentiae tibi et sorori tuae misi, quattuor ciliciola apta proposito et usibus uestris et codicem, hoc est uisiones Esaiae ualde obscurissimas, quas nuper historica explanatione cumque mea opuscula uideris, to
Abbreviated transcription (Latin):
braice ueritatis excepto octatheuco
quẽ nunc in manib habeo: pueris tisᷤ
& notariis de scribendũ dedi. Septua¬
ginta int̾pretum editionẽ ⁊ de habere
non dubito: ⁊ ante annos plurimos di¬
ligentissime em̃datam studiosis tͣdidi.
Nouum testam̃tum grece reddidi au¬
ctoritati. Lit enim ueterum librorũ
fides de hebreis uoluminib examinã¬
da ẽ: ita nouoꝵ greci sermonis normã
desid̾at. De sabbato qd̃ queris utrum
ieiunandũ sit. ⁊ de eucharistia an acci¬
pienda cotidie. qd̃ romana ȩccł̃ia et
hispaniȩ obseruare phibent᷑. scͥꝑsit
quidem ⁊ yppolitus uir disertissimꝰ.
& carptim diuersi auctores inuariis
auctorib edidere. S ego illud breuit᷑
te admonendum puto. traditiones eo¬
clesiasticas p̾sertim quȩ fidei non
officiant. ita obseruandas. ut amaio¬
rib tradite sunt: nec aliorũ consuetu¬
dinem. aliorum contrario more sub¬
uerti. Atq utinam om̃i tempore ieiu

Expanded text:
braicae ueritatis excepto octateucho, braicae ueritatis excepto octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis describendum dedi-septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito — et ante annos plurimos diligentissime emendatum studiosis tradidi. nouum testamentum Graecae reddidi auctoritati. ut enim ueterum librorum fides de Hebraeis uoluminibus examinanda est, ita nouorum Graeci sermonis normam desiderat. De sabbato quod quaeris, utrum ieiunandum sit, et de eucharistia, an accipienda cotidie, quod Romana ecclesia et Hispaniae obseruare perhibentur, scripsit quidem et Hippolytus, uir disertissimus —-{\' in carptim diuersi auctores in uariis auctoribus edidere-, sed ego illud breuiter te admonendum puto, traditiones ecclesiasticas — praesertim quae fidei non officiunt - ita obseruandas, ut a maioribus traditae sunt, nec aliarum consuetudinem aliarum contrario more subuerti. atque utinam omni tempore ieiun
Abbreviated transcription (Latin):
scripta uidi in kartaceis codicib: ac fre¬
quenter admonui ut conferrent diligẽ¬
tiꝰ ⁊ em̃darẽt. Ego enim tanta uolumina p̃
frequentia cõmeantum. & ꝑegrinorũ
turbis relegere non potur. ⁊ut ipsi ꝓba¬
uere p̃sentes. longo tentus in cominodo
uix dieb quadragesime quib ipsi ꝓfi¬
ciscebant᷑. respirare cepi. Unde si para¬
grãmata reppereris. uel minus aliqua
de scripta sunt que sensum legentis im¬
pediant. non michi debes imputare s
tuis. ⁊ imꝑitie notariorũ. librariorũq
incuriȩ. qui scribunt non qd̃ inueniuis
s quod intelligunt. ⁊ dum alienos erip¬
res emendare nitunt᷑. ostendunt suos.
Porro iosephi libros:⁊ scõꝵ papiȩ ⁊ po¬
licarpi uolumina. falsus adte rumor
pertulit ame ẽe transiata: quia nec otii
nec uirium est tantas res. eadem in
alteram linguam ex pͥmere uenustate.
Origenis & scĩ didymi pauca tͣnstulimꝰ:
uolentes nr̃is ex parte ostendere quid
greca doctrina retiner&. Canonem he-¬

Expanded text:
scripta uidi in chartaceis codicibus ac frequenter admonui, ut conferrent diligentius et emendarent. ego enim tanta uolumina prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui et, ut ipsi probauere praesentes, longo tentus incommodo uix diebus quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. unde, si paragrammata reppereris uel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis inpediant, non mihi debes inputare, sed tuis et inperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non, quod inueniunt, sed, quod intellegunt, et, dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. porro Iosephi libros et sanctorum Papiae et Polycarpi uolumina falsus ad te rumor pertulit a me esse translata, quia nec otii nec uirium est tantas res eadem in alteram linguam exprimere uenustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus uolentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. canonem He
Abbreviated transcription (Latin):
ciens amici dulcissimi recordatus.
nauigationem quam parũꝑ distuleraᷤᷤ
pares. & quia non ẽ in homine uia eiꝰ.
& ad ño gressus hominis diriguntur.⁊
si forte qͦd ꝓcul absit aliqͥd fuerit
impedimento. queso ut quos caritas
iungit.t̾rarum longitudo ñ separ&.
& absentẽ lucinum nr̃m semꝑ pre¬
sentem litterarũ uicissitudine senti¬
amus.

Expanded text:
iens amici dulcissimi recordatus nauigationem, quam parumper distuleras, pares. et quia non est in homine uia eius et a domino gressus hominis diriguntur, si forte - quod procul absit - aliquid fuerit inpedimento, -quaeso, ut, quos caritas iungit, terrarum longitudo non separet et absentem Lucinum nostrum semper praesentem litterarum uicissitudine sentiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
alios ad seruitutẽ trahi. Hic nup¬
tias. ibi planctum. illos nasci. istos
mori. alios affluere diuitiis. alios
mendicare. ⁊ non xerses tantum
exercitum. s totius mundi homineᷤ
qui nunc iuuunt in breui spatio
de futuros. Uincitur sermo rei ma¬
gnitudine. ⁊i minus ẽ om̃e qd̾ dici¬
mus. Redeamus gͥ adnos ⁊ quasi
eçelo descendentes. paulisper nr̃a¬

Expanded text:
alios ad seruitutem trahi; hic nupalios ad seruitutem trahi; hic nuptias, ibi planctum; illos nasci, istos mori; alios affluere diúitiis, alios mendicare; et non Xerxis tantum exercitum, sed totius mundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuturos. uincitur sermo rei magnitudine et minus est omne, quod dicimus. Redeamus igitur ad nos et quasi e caelo descendentes paulisper n