comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perfectam ẽẽ sapienciam uerum ẽ.
Sed ne ipse quid̾ satis prudenter.
qui auteui ne terioribus cepta me
ant a nous anctai. ant mor apos¬
terioribus perfectiuuri putanit. nũ¬
quam enim potest inuestigari. quod
tamus id quod omisumis. fortime
ergo per se nichil est. nec sic habend̾
est. tainquam sit mali quo sen su.
Si quid̾ fortima est a ccidencium re¬
rume subitus atq mopinatus enẽ¬
tus. Uerum phĩ ne aliquando nõ
errent in restulta nolunt ẽẽ sapiẽ¬
tes. qui fortime serum uutant. eã¬
qz non deam sicut nulgus. s deuni
ẽẽ dicunt: Enuidem tamen dicunt.¬
Iuterdum naturam. I terdum for¬
tuuam nocant. Quod multa in qͣt
idem cicero efficiat mopinata nob̃.
propter obscuritatem iguoracionez¬
q causaru: Cuugitur causas
ignorent. propter quas fiat aliꝙͥ.
et ipsum qui faciat iguorent. nc̃ce
serio. In quo precepta uite deprop̾ta
ex plũa filio dabat. Maguam inqͥt
ẽẽ fortunaemiui. in utramq ꝑtez

Expanded text:
perfectam esse sapientiam, verum est: perfectam esse sapientiam, verum est: sed ne ipse quidem satis prudenter, qui aut a veteribus coeptam, aut a novis auctam, aut mox a posterioribus perfectum iri putavit. Nunquam enim potest investigari, quod tamus id quod omisimus. Fortuna ergo per se nihil est; nec sic habendum est, tamquam sit in aliquo sensu. Siquidem fortuna est accidentium rerum subitus atque inopinatus eventus. Verum philosophi, ne aliquando non errent, in re stulta volunt esse sapientes; qui fortunae sexum mutant, eamque non deam, sicut vulgus, sed deum esse dicunt. Eumdem tamen interdum naturam, interdum fortunam vocant; « quod multa, inquit idem Cicero, efficiat inopinata nobis, propter obscuritatem ignorationemque causarum. » Cum igitur causas ignorent, propter quas fiat aliquid, et ipsum qui faciat ignorent, necesse serio, in quo praecepta vitae deprompta ex philosophia filio dabat: « Magnam, inquit, esse fortunae vim in utramque partem,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina dici potest. in qua igno¬
racio et dicitur et docetur. Sed ne
illi quid qui scienciam sibi ad sup¬
serut. id ipsum quod scre puta tãt
coustanter deffendere potuerunt. qͥ
quoniam racio illis non quadrabt̃
per ignor aucia in rerum duaꝵ.
tam uarii tam incerti fuerunt. sibi¬
qz sepe contraria disserentes. ut ꝙͥ
senciant. quid ueluit statuere. ac
duudicare non possis: Quid igitꝰ
pugues aduersus eos hommes qui
suo sibi gladio peremit. quid la bo¬
res nt eos destruas. quos sua ipsa
destrint atq infligit oracio: Aristo¬
tiles inquid aicero. neteres phõs ac¬
cus aus ait. eos aut stultissimos. Q
gloriossissimos fuisse. qui existima¬
nissent ph̾iam sins ingeniis esse p¬
fectam. sed se nni dere quod pancis a̾¬
is magna accessio facta esset. bre¬
in tempore phĩam plane ab solutã
fore: Quod igitur fint illud tempꝰ
uam quod ait stultissimos fuisse.
Qui putassent ingeniis suis per¬

Expanded text:
disciplina dici potest, in qua ignodisciplina dici potest, in qua ignoratio et discitur et docetur. Sed ne illi quidem, qui scientiam sibi assumpserunt, id ipsum, quod se scire putabant, constanter defendere potuerunt. Qui, quoniam ratio illis non quadrabat, per ignorantiam rerum divinarum tam varii, tam incerti fuerunt, sibique saepe contraria disserentes, ut quid sentirent, quid vellent, statuere ac dijudicare non possis. Quid igitur pugnes adversus eos homines, qui suo sibi gladio pereunt? Quid labores, ut eos destruas, quos sua ipsos destruit atque afficit oratio? Aristoteles, inquit Cicero , veteres philosophos accusans, ait eos aut stultissimos, aut gloriosissimos fuisse, qui existimassent philosophiam suis ingeniis perfectam: sed se videre, quod paucis annis magna accessio facta esset, brevi tempore philosophiam plane absolutam fore. Quod igitur fuit illud tempuss absoluta? Nam quod ait stultissimos fuisse, qui putassent ingeniis suis
Abbreviated transcription (Latin):
clamant cecos ẽẽ se et excordes. ana¬
xagoras pronuntiat. circunfus a
ẽe tenebris omnia: Empedocles. au¬
gustas esse sensumi senutas que¬
ritur. tamquam ad cogitandum
redis et quadrigis opus ẽẽt. Demo¬
critus. quasi imputeo sic alto ut
tere demersam: Ni mirum stulte
nt cetera: non enim tainquam in
puteum de mersa ueritas est. quo
uel descendere. nel eciam cadere illi
licebat. sed tam quam insumino mõ¬
tis excel si nertice: nel pocius ĩ ce lo
quod est nerissimu. Quid est enum cur
eam pocius nuumum de pressam dice¬
ret quam in summũ leuatam: nnisi
forte mentem quoq inped ibus aut
minus calcibus constituere in alebt
pocius quam in pectore. aut incapi¬
te. a deo remotissimi fuerint ab ip̃a
neritate. ut eos nestatus quid̃ si
corporis admoueret. neritatem il
hac desperacione. confessio illa socin
tis est. qua se nichil scire dixit: nͥ
hoc unum quid nichil fiat. Hinc a¬
cadenne discipline manauit. si tñ

Expanded text:
clamant se caecos esse et excordes. Anaclamant se caecos esse et excordes. Anaxagoras pronuntiat circumfusa esse tenebris omnia. Empedocles angustas esse sensuum semitas queritur, tamquam illi ad cogitandum rheda et quadrigis opus esset. Democritus quasi in puteo quodam sic alto, ut cere demersam; nimirum stulte, ut caetera. Non enim tamquam in puteo demersa veritas est, quo vel descendere, vel etiam cadere illi licebat, sed tamquam in summo montis excelsi vertice, vel potius in coelo, quod est verissimum. Quid enim est, cur eam potius in imum depressam diceret, quam in summum levatam? nisi forte mentem quoque in pedibus, aut in imis calcibus constituere malebat potius, quam in pectore, aut in capite. Adeo remotissimi fuerunt ab ipsa veritate, ut eos ne status quidem sui corporis admoneret, veritatem in hac desperatione confessio illa Socratis nata est, qua se nihil scire dixit, nisi hoc unum, quod nihil sciat. Hinc Academiae disciplina manavit; si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uexetur. Marcus tullins in sua con¬
sola cione pugnasse se semper con¬
tra fortumam loquitur. eainqz a se
semper ẽẽ superatam: Cum fortiter
nunicorum impetus recudisset: ne
tum qui d se ab ea factum: Cum do¬
mo pulsus. patria caruit. Tum au¬
tem cum amserit carissimam filiã
uctum se a fortima turpiter confi¬
tetiuz Cedo inquit. et manum tollo:
Quid hoc homine uuiserns. qui sic
ia ceatur. insipientem inquit qui se
profitetur ẽẽ sapientem. Quid ergo
sibi nlt ad sumpcio nominis. quid.
contemptus ille rerim. qui magni¬
ficis uerbis pretenditur. Quid dis¬
par ceteris abitus. ant car ounino
precepta sapiencie datis. si nemo ad¬
huc qui sapiat inuentus est. et quis¬
quam nobis inuidiam facit. quia
phõs neganus eẽ sapientes. Cum
ipsi nescire se quid quain posse net sa¬
pere fateantur. nam si quando ita
defferint ut ne ad fingere quicquaz
possint quod faciunt iurebus ceteris.
et quasi furibundi exiliit. et ex¬

Expanded text:
vexetur. M. Tullius in sua Convexetur. M. Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur, eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus retudisset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caruit: tum autem, cum amiserit charissimam filiam, victum se a fortuna turpiter confitetur. Cedo, inquit, et manum tollo. Quid hoc homine miserius, qui sic jaceat? Insipienter, inquit: sed qui profitetur se esse sapientem. Quid ergo sibi vult assumptio nominis? Quid contemptus ille rerum, qui magnificis verbis praetenditur? Quid dispar caeteris habitus? Aut cur omnino praecepta sapientiae datis, si nemo, qui sapiat, adhuc inventus est? Et quisquam nobis invidiam facit, quia philosophos negamus esse sapientes? cum ipsi nec scire se quidquam, nec sapere fateantur. Nam si quando ita defecerint, ut ne affingere quidem quidquam possint, quod faciunt in rebus caeteris: et quasi furibundi exiliunt, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est. quod si deuni natura in
nocant. que pernersitas est natu¬
ram pocius quai deuni nominare:
Si autem natura est racio. aut nec¬
cessitas nel condicio nascendi. non
est per se ipsa sensi bilis. sed necces
se est mentem c̃e dininaz. que sua
pronidencia nascendi principumi
rebus omnibus prebeat. aut si na¬
tura est celum atqz terra. et oue
quod uatum est. non est deus na¬
tura. sed dei opus non dissimili er¬
rore credunt ẽẽ fortiman. qua si de¬
am quaind̾ res humanas uariis
casibus in lu dentem. quia nesciñt
unde sibi bona ant mala eueni ãt:
Cum hac se compositos. ad preliã¬
dum putant. nec ullam trueu ra¬
cionem reddunt. a quo et quam
ob causai. sed tantum cui for¬
tuna sedigladiari momentis oĩb
gloriantur. Iai quicunqz consola
ti sunt aliquos ab interitu amissi¬
oneqz carorum. fortime nomen a¬
cerrimis accusaciombus proscide¬
runt. nec ouiiuo eoꝵ nlla disputa¬
cio de nirtute est: In qua nou fortũa

Expanded text:
nihil est. quodsi deum naturam nihil est. quodsi deum naturam uocant, quae peruersitas est naturam potius quam deum nominare? si autem natura est ratio uel necessitas uel condicio nascendi, non est per se ipsa sensse est mentem esse divinam, quae sua providentia nascendi principium rebus omnibus praebeat. Aut si natura est coelum atque terra, et omne, quod natum est, non est Deus natura, sed Dei opus. Non dissimili errore credunt esse fortunam, quasi deam quamdam res humanas variis casibus illudentem; quia nesciunt, unde sibi bona, et mala eveniant. Cum hac se compositos ad praeliandum putant; nec ullam tamen rationem reddunt, a quo et quam ob causam: sed tantum cum fortuna se digladiari momentis omnibus gloriantur. Jam quicumque aliquos consolati sunt ob interitum amissionemque charorum, fortunae nomen acerrimis accusationibus prosciderunt; nec omnino ulla eorum disputatio de virtute est, in qua non fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Et cogitacio eius in spe uite
perpetue tota nersetur. Qua propt̾
nichil est aluid uita. qua racio et
condicio uostra uitatur. isi dei qͥ
nos genut agnicio. et religiosꝰ
ac puis cultus: Uude quo man
ph̃i ab erranerunt. sapientes ntiq
non fuerunt: Quesmerint illi q̃d̾
sapienciam: sed quia non rite que¬
rebant: prolapsi sunt longuis. et
multos errores inciderunt. ut eciaz
cominunem sapientiam non tene¬
rent: Non euim tantum ueligioneni
ad se reuoluermt. uerum eciam sꝰ¬
tulerunt dum specie false nirtutis
inducti. conantur animos omni
metu liberare. que religionis ener¬
sio nature nomen inneuit. Illi eĩ
cum iguorarent a quo ẽẽt mundus
effectus. et persua dere uellent. in¬
chil ẽẽ diuina mente perfectum. na¬
turam ẽẽ dreerunt reruu omnũ
matrem: quasi dicerent. omni a
sua sponte eẽ nata: Quod nerbo na¬
ta plane inprudenciam suai con¬
fitentur. uatura enim remota pro¬
indencia et potestate diuina prorcꝰ

Expanded text:
nat et cogitatio eius in spe uitae nat et cogitatio eius in spe uitae perpetuae tota uersetur. Quapropter nihil est aliut in uita quo ratio, quo condicio nostra nitatur, nisi dei qui nos genuit agnitio eus: unde quoniam philosophi aberrauerunt, sapientes utique non fuerunt. quaesiuerunt illi quidem sapientiam, sed quia non rite quaerebant, prolapsi sunt longius et in nobis errores inciderunt, ut etiam communem sapientiam non tenerent. non enim tantum religionem adserere noluerunt, uerum etiam sustulerunt, dum specie falsae uirtutis inducti conantur animos omni metu liberare. quae religionis euersio naturae nomen inuenit. illi enim cum aut ignorarent a quo esset mundus effectus aut persuadere uellent nihil esse diuina mente perfectum, naturam esse dixerunt rerum omnium matrem, quasi dicerent omnia sua sponte esse nata: quo uerbo plane inprudentiam suam confitentur. natura enim, remota prouidentia et potestate diuina, prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
emun deus qui solus potest houorare
nirtutem: Cums merces inmorta¬
litas sola est. quam qui uon ad pe¬
tunt. nec religionem tenent. Cu
eterna subiacet uita: Profecto ue¬
q nirtutis nm sciunt. cuis pre¬
miũ ignorant. neq incelun expec¬
tant quod ipsi fa cere se putant. cũ
res nestigabiles querunt. quia ra¬
cio incelum spectandi nulla est alia.
in si aut religionem suscipere. aut
a minam suam in mortalem esse cͥ¬
dere: Quis quis enuui aut deuni co¬
lendum ẽẽ intellegit. aut inior¬
talitatis spem proposita m sibi h
mens eins inicelo est. Et li ce iude
non aspiciat occulis auiui. ta ñ
lumen aspicit: Qui srutem religio¬
nem nou suscipiunt. terre in sunt.
quia ueligio de celo est. Et quaui¬
mami putant cum corpore interire
eque interram spectant. quia uit̾
corpus quod est terra: s ichil ampliꝰ
indent quod sit iumnorta le. nichil
nem. ut recto corpore spectet in ce¬
lum. insi nt recta mente deuni cer

Expanded text:
enim deus qui solus potest honorare enim deus qui solus potest honorare uirtutem, cuius merces inmortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabiles quaerunt, quia ratio in caelum spectandi nulla est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis enim aut deum colendum esse intellegit aut inmortalitatis spem propositam sibi habet, mens eius in caelo est et licet id nlumine aspicit. Qui autem religionem non suscipiunt, terreni sunt; qui religio de coelo est, et qui animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus quod est terra, nihil amplius vident, quod sit immortale. Nihil um, ut recto corpore spectet in coelum; nisi erecta mente Deum
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aliud exuirtute captetur nisi
gloria. sed ant superuacua. ant bre¬
nis est. aut prains hominum in di¬
cus non sequetur. nillus igitur ex
nirtute frnctus est. ibi nirtus mor¬
talis est et caduca. Itaq hec locuti
sunt. quia umbram quauid̾ uirtutis
indebant ipsam nrtutem non inde¬
lant: De fixi enm fuermt interra.
Nec nultus suos in altum erigebãt
ut eam possent intueri. que se se a
celi relgionibus ostensta ostenta¬
bat: Hec causa est. auir preceptis e¬
orum nullus obtemperet. q noniã
ant ad uicia erudiunt. si uoluptatẽ
deffendunt. aut si uirtutem deffen¬
dunt ad serunt. neq peccato penã
nmantur. insi solius turpitudĩs:
s eq inituti ullun premium polli¬
centur. insi solus houestatis et lau¬
dis: Cum dicant non propter alind.
sed propter se ipsain expetendai ẽẽ
uirtutem¶ Beatus igitur est sapiẽs
intormentis. sed cum torquetur. pro
fide. pro iusticia. pro deo. illa paciẽ¬
cia doloris besitissimun faciet. Est

Expanded text:
nihil aliut ex uirtute captetur nisi nihil aliut ex uirtute captetur nisi gloria. sed haec aut superuacua et breuis est aut prauis hominum iudiciis non sequetur. nullus igitur ex uirtute fructus est, ubi uirtus mortalis est et caduca. ita qui haec locuti sunt, umbram quandam uirtutis uidebant, ipsam uirtutem non uidebant. defixi enim fuerunt in terram nec uultus suos in altum erigebant, ut eam possent intueri, quae sese a caeli regionibus ostentabat. haec causa est cur praeceptis eorum nullus obtemperet, quoniam aut ad uitia erudiunt, si uoluptatem defendunt, aut si uirtutem adserunt, neque peccato poenam minantur nisi solius turpitudinis neque uirtuti ullum praemium pollicentur nisi solius honestatis et laudis, cum dicant non propter aliut, sed propter se ipsam expetendam esse uirtutem. beatus est igitur sapiens in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro iustitia, pro deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. est
Abbreviated transcription (Latin):
et nelud inclusus infalaridis tane.
bauc nocem mittet suaue ẽẽ ⁊ inichil
curo: Quis enim non mu sit. marĩe
quod honio uoluntarius. persouai
sibi niri fortis in possut et quid sup̃
modum. non enini fieri potest. it
quis quam cruciatis corporis pro uo¬
luptatibus ducat. Cum satis sit
ad officium uirtutis implendum
perferre ac sustinere: Quid dicitis stoi
ci. quid tu epucure. beatus est sapiẽs
eciam cum torquetur. si propter glo¬
riam paciencie non finetur. In tor¬
mentis enim fortasse morietur. si
propter memoriam. aut non senci¬
et si ocaidunt a mine. ant si senciet
nichil exea consequetur. Quis er¬
go alius innirtute fructus est que
be atitudo inte. si quo anunt moriaai̾o
Ronũ michi ad fertis unius hore:
ant fortasse mouenti. propter quod
nou expediat in tota inta miserus.
et laboribus confici: Quantum ã
temporis mors occupat. que comme¬
mat. utrum a quo an mniquo aĩo
subieris. iam nichil refert. Ita fit ut

Expanded text:
et vel inclusus in Phalaridis tauro et vel inclusus in Phalaridis tauro hanc vocem emittet: « Suave est, et nihil curo. » Quis eum non irriserit? Maxime, quod homo voluptarius personam sibi viri fortis imposuit, et quidem supra modum, non enim fieri potest, ut quisquam cruciatus corporis pro voluptatibus ducat, cum satis sit, ad officium virtutis implendum, perferre ac sustci? quid tu Epicure? beatus est sapiens, etiam cum torquetur. si propter gloriam patientiae, non fruetur: in tormentis enim fortasse morietur; si propter memoriam, aut non sentiet, si occidunt animae, aut si sentiet, nihil ex ea consequetur. quis ergo alius in uirtute fructus est? quae beatitudo uitae? aequo aiunt animo moriatur. bonum mihi adfertis unius horae aut fortasse momenti, propter quod non expediat in tota uita miseriis et laboribus confici. quantum autem temporis mors occupat? quae cum uenit, utrum aequo an iniquo animo subieris, iam nihil refert. ita fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
go nichil ne illi precipitur. Inmo
per multa et ad uerum frequenter ac¬
siccedunt sed nichil prompte ponde¬
ris habent illa precepta. quia sunt
humana. et auctoritate maiore. idẽ
diuina caresnt. Nemo igitur credit¬
quia tam hominem putat ẽẽ q ui
au dit: quain est ille qui precipit: p̃¬
terea. nichil apud eos certi est. nichꝰ
quod fet ad scienciam uenat. Se d
cum omnia comiecturis agantim mł¬
ta eciam et diuersa et uaria proferã¬
tui. Stultissimi est honuis precep¬
tis eorum nelle parere. que utrum ne¬
ra sint an falsa dubitatur. ideo nẽo
paret: quia nemo ad incertum labo¬
rare¶ Uirtutẽ ẽẽ stoiti annt. que so¬
la efficiat uitam beatam. nichil pot̾
uerius dici. s quid si cruciabitur. a
dolore ad ficitur. potest ue quisquai
inter carnnfices beatus ẽe. Iniuio ne¬
ro inlatus corpori dolor materia uirtu¬
tis est. Itaq nec intoru̾itis quidem
miser est: Epicurns multo forcius
sapiens iuquit semper beatus est.

Expanded text:
go? nihilne illi simile praecipiunt? immo go? nihilne illi simile praecipiunt? immo permulta, et ad uerum frequenter accedunt, sed nihil ponderis habent illa praecepta, quia sunt humana et auctoritate maiore id est diuina carequia tam se hominem putat esse, qui audit, quam est ille, qui praecipit. Praeterea nihil apud eos certi est, nihil quod a scientia veniat. Sed cum omnia conjecturis agantur, multa etiam diversa et varia proferantur, stultissimi est hominis, praeceptis eorum velle parere, quae utrum vera sint, an falsa, dubitatur; et ideo nemo paret, quia nemo vult ad incertum laborare. Virtutem esse Stoici aiunt, quae sola efficiat vitam beatam. Nihil potest verius dici. Sed quid, si cruciabitur aut dolore afficietur? Poteritne quisquam inter carnifices beatus esse? Imo vero illatus corpori dolor materia virtutis est: itaque ne in tormentis quidem miser est. Epicurus multo fortius. Sapiens, inquit, semper beatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
deus et innocens erit. mno enim la¬
uacro. malicia ounis abolebitur.
Gaute diuine sapiencie ins est. ut
in hominis pectus infusam matrẽ
delictorum stulticiam. uno semel ĩ¬
petu expellat. ad faciendu nou nier¬
cede. non libris. ant lucubracionib
opus est. gratis ista funit. facile ci
to pateant. modo aures et pectus.
sapienciam siciat. nemo uerea tur
nos. a quain uou uendunus. uec
sole merce de prestamus: Dei fous
nberrimus. atq patet pleniss imus
cunctis. et hoc celeste lumen uniu̾¬
sis oritur. quicumq occulos habent.
Nñ quis hec phõri. aut inqua
pcestitit. aut prestare si nelit potest.
qui cum etates suas instudio phĩe
conterant. neqz alium quenquani.
neq se ipsos. si natura parum obsti¬
tit. possunt facere meliores: Itaq
sapiencia illorum ut plurium effici¬
at. non excidit incia. sed abscondit.
pauca nero dei precepta sic totum ho¬
exposito uetere nouum reddinit. ut
non coguoscas eunidem ẽe: Quid er¬

Expanded text:
dens, et innocens erit. Uno enim ladens, et innocens erit. Uno enim lavacro malitia omnis abolebitur. Tanta divinae sapientiae vis est, ut in hominis pectus infusa, matrem delictorum stultitiam uno semel impetu expellat: ad quod efficiendum, non mercede, non libris, non lucubrationibus opus est. Gratis ista fiunt, facile, cito; modo pateant aures, et pectus sapientiam sitiat. Nemo vereatur: nos aquam non vendimus, nec solem mercede praestamus. Dei fons uberrimus atque plenissimus patet cunctis: et hoc coeleste lumen universis oritur , quicumque oculos habent. Num quis haec philosophorum aut unquam praestitit, aut praestare, si velit, potest? Qui cum aetates suas in studio philosophiae conterant, neque alium quemquam, neque seipsos si natura paululum obstitit possunt facere mesapientia illorum, ut plurimum efficiat, non excindit uitia, sed abscondit. pauca uero dei praecepta sic totum hoexposito uetere nouum reddunt, ut non cognoscas eundem esse. Quid er
Abbreviated transcription (Latin):
li poscente natura fa ciendum ẽẽ sen¬
meu neqz ipsi facere potuerunt. ne¬
q a phĩs fieri posse inderunt. Sola
hec efficit doctrina celestis. quia sola
sapiencia est. illi scilicet persuadere
cui quaui non potuerunt. quia ni¬
chil persnadent eciam sibi. suit cu¬
ius ꝙͣ cupiditates oppriment. iram
turam: Dei autem precepta. quia
et simplicia sunt et uera. quantũ
nale ant in animis homininu: co¬
tidiaua experimenta demonstrant.
Da michi nirum qui sit iracundus.
maledictus. effẽnatus. paucissimis
dei uerbis. tan placidum. quani
oueni reddam. Da cupidum auaꝵ.
tenacem. iam tibi eum liberalem
dabo. et peccumiain suam plenis qz¬
manibus largienteu: Da tuuidũ
doloris ac mortis: iaui cruces et ig¬
net. Da libidinosum. adulterum.
ganconem. I am sobrimm. casti
coutinentem uidebis. Da crudelez
et sangunus ad petentem: iam in
uerulclemenciam. furor ille mu¬
tabitur. Da in iustum. insipientez
peccatoreu. continuo equns. et pru¬

Expanded text:
li poscente natura faciendum esse senli poscente natura faciendum esse senque ipsi facere potuerunt, neque a philosophis fieri posse viderunt, sola haec efficit doctrina coelestis; quia sola sapientia est. Illi scilicet persuadere cuiquam poterunt, qui nihil persuadent etiam sibi? aut cujusquam cupiditates oppriment, iram turam? Dei autem praecepta, quia et simplicia, et vera sunt, quantum valeant in animis hominum, quotidiana experimenta demonstrant. Da mihi virum, qui sit iracundus, maledicus, effraenatus: paucissimis Dei verbis: Tam placidum, quam ovem, reddam. Da cupidum, avarum, tenacem: jam tibi eum liberalem dabo, et pecuniam suam plenis manibus largientem. Da timidum doloris ac mortis: jam cruces, et ignet. Da libidinosum, adulterum, ganeonem: jam sobrium, castum, continentem videbis. Da crudelem et sanguinis appetentem: jam in veram clementiam furor ille mutabitur. Da injustum, insipientem, peccatorem: continuo et aequus, et pru
Abbreviated transcription (Latin):
te implicatis. et ingeniorum uari¬
etate confusis: et eloquencium in
rorum ex quisitofucatis. quis impe¬
rito ac rudi locus est. Deiqz mil¬
las ninquam mulieres ph̾opha¬
ri docuerunt preter unam ex omĩ
memoria thenustem. neq seruos
preter uium pithagoram. quen
male sermentem redemisse ac docu¬
isse tradunt. Enumerant eciam pla¬
tonem ac diogenein. qui ta men ñ
seru fuerut. s hiis seruitus ene¬
nerat: Sunt e num capti. platonẽ
quid̾ redemisse. auceres quid̾ tra¬
ditur se sterciis octo: Itaq iusecca¬
tus est counitus hunc ipsumi re¬
demptorem senecca. quo parno
platonem estumanerit furiosus
ut michi indetur qui honum fuerit
iratus. quod non multam pecciũ¬
amn perdidit. scilicet aurum perdi¬
dere doant debuit. tam quain pro
mortuo hectore. aut tanti iuge¬
uere mumoru. quantum nẽ¬
ditor non poposcit. Ex barbaris ne¬
ro nillum preter unum auachar.¬
seu scithani. qui phĩam. ne somp¬
masset quid̃ insi et lingnam et

Expanded text:
te inplicatis et ingeniorum uarite inplicatis et ingeniorum uarietatrorum exquisito sermone fucatis, quis imperito ac rudi locus est? Denique nullas unquam mulieres philosophari docuerunt, praeter unam ex omni memoria Themisten; neque servos, praeter unum Phaedonem, quem male servientem redemisse ac docuisse Cebetem tradunt. Enumerant etiam Platonem, ac Diogenem; qui tamen servi non fuerunt: sed his servitus evenerat; sunt enim capti. Platonem quidem redemisse Anniceris quidam traditur sestertiis octo. Itaque insectatus est conviciis hunc ipsum redemptorem Seneca, quod parvo Platonem aestimaverit. Furiosus, ut mihi videtur, qui homini fuerit iratus, quod non multam pecuniam perdidit: scilicet aurum appendere debuit, tamquam pro mortuo Hectore, aut tantum ingerere nummorum, quantum venditor non poposcit. Ex Barbaris vero nullum, praeter unum Anacharsim Scytham, qui philosophiam ne somniasset quidem, nisi et linguam, et
Abbreviated transcription (Latin):
oumia. nec memoria contineri.
Gra maticis quoq non parnni ope¬
re landandum est. ut rectam loꝙ̃¬
di racionem scias id multos annos
au ferat neccesse est. ne oratoria q̃d̾
iguoranda est: nt ea que didiceris
proferre atqz eloqui possis: Geume¬
tria quoq ac musica. et astro logia
neccessaria est. ꝙ hec artes cum ph̾i¬
a habent aliquam societatem. que
miniersa prediscere. neq femine
possunt. quib intra ꝓuberes amios
officia mox usibus domesticis pro¬
futura dicenda sunt. ueqz serm qui¬
bus per eos annos nel marie ser¬
mendum est. quibus possunt disce¬
re.neqz pauperes. aut opiee opifi¬
ces ant rustici. quibus iudiem uctꝰ
la bore querendus est. Obeam cãm
tullius ait. aborrere a miltitudi¬
ne phĩans at enim rudes epicurꝰ
accipiet. quo modo ergo illa que
de principiis uerum dicuntur intel¬
ligunt. que perplera. et et in uolu¬
ta nre eciam pesiti homines ad se¬
cuntur. In rebus igitur obscurita¬

Expanded text:
omnia, nec memoria contineri. omnia, nec memoria contineri. Grammaticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias. Id multos annos auferat necesse est. Nec oratoria quidem ignoranda est; ut ea, quae didiceris, proferre atque eloqui possis. Geometria quoque, ac musica, et astrologia necessaria est, quod hae artes cum philosophia habent aliquam societatem: quae universa perdiscere neque foeminae possunt, quibus intra puberes annos officia mox usibus domesticis profutura discenda sunt neque servi, quibus per eos annos vel maxime serviendum est, quibus possunt discere; neque pauperes, aut opifices, aut rustici, quibus in diem victus labore est quaerendus. Ob eam causam Tullius ait abhorrere a multitudine philosophiam. At enim rudes Epicurus accipiet. Quomode principiis rerum dicuntur intellegent, quae perplexa et inuoluta uix etiam politi homines adsecuntur ? in rebus igitur obscurita
Abbreviated transcription (Latin):
indeant. Ram quid est aliud homi¬
nbus negare sapienciam. quai
mentibus eorum nerum ac dimnũ
lumen aufferre: Q si natura hoĩs
sapiencie capar est. oportint et opi¬
fices. et rusticos. et mulieres. et om¬
nes deuiqz qui humanam formaz
gerunt doceri. ut sapiant populũ
et sexn. et eta te. comflari. maxnũ
itaq argumentum ẽ phĩam. ueq
ad sapienciam tendere. neqz ip̃am
ẽe sapienciam. Q uod misterium
barba tantum celebratur et pallio.
Senserunt hoc a deo stoici. quod ⁊
sernis et mulieribus phylo sophã¬
dum ẽe dixerunt: Epicurus quoq¬
qui rudes omnium litterarum. ad
phĩam inuitat. Item plato qui
cuntatem de sapientibus nolint
conponere. Cognati quid illi sunt
facere quod neritas exigebat: sed
non potuit ultra progredi primum
quia multis artibus opus est. ut
ad phĩam possit a ccedi. discende
iste communes littere propter usũ
legendi. quia in tanta rerum na¬
rietate. neᷤ disci audiendo possunt

Expanded text:
uideant. nam quid est aliut homiuideant. nam quid est aliut hominibus negare sapientiam quam mentibus eorum uerum ac diuinum lumen auferre? quodsi natura hominis sapientiae capax est, oportuit et opifices et rusticos et mulieres et omnes denique qui humanam formam gerunt doceri, ut sapiant, populumet sexu et aetate conflari. maximum itaque argumentum est philosophiam neque ad sapientiam tendere neque ipsam esse sapientiam, quod mysterium eius barba tantum celebratur et pallio. senserunt hoc adeo Stoici, qui et seruis et mulieribus philosophandum esse dixerunt, Epicurus quoqqui rudes omnium litterarum ad philosophiam invitat; item Plato, qui civitatem de sapientibus voluit componere. Conati quidem illi sunt facere, quod veritas exigebat: sed non potuit ultra verba procedi. Primum, quia multis artibus opus est, ut ad philosophiam possit accedi. Discendae istae communes litterae propter usum legendi, quia in tanta rerum varietate, nec disci audiendo possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ni et liberiam concludendus esset.
et ad huc a liqua restarent que ma¬
gis sint presenti operis neccessaria.
¶Et quomam singulornm errores ꝑ¬
currere. nou est unius libri opus:
satis sit pauca enumerasse ex quib
possent qualia sit et cetera intelli¬
gi: Nunc pauca nobis de phĩa in
commnune dicenda sut. ut confir¬
mata causa poremus. suminus i ͤ
noster platonis imitator existĩa nł
ꝑ hĩaui non ẽẽ nulgarem. quod eã
non usi docti homines ad sequi pos¬
sent: Est inquit phĩa paucis con¬
tenta indicbus. Multitudinem cõ¬
sulto ipsa fugiens. non est ergo sa¬
piencia. si ab hominum cetu ab¬
horret: Quomain sapiencia si ho¬
mini data est. sine illo discrimine
ommnibus data est. ut uemo sit ꝓr¬
sus qui eta eam capere non possit.
at illi mitutem hũ auo geneu datã
sic aplexautur. ut soli omnnum pub¬
lico bouo fun nelle indeantur. tain
i indi quain si ueluit deligare oc¬
culos. aut effodere ceteris ne solez

Expanded text:
nisi et liber iam concludendus esset nisi et liber iam concludendus esset et adhuc aliqua restarent quae magis sint praesenti operi necessaria. et quoniam singulorum errores percurrere non est unius libri opus, satis sit pauca enumerasse, ex quibus possit qualia sint cetera intellegi. Nunc pauca nobis de philosophia in commune dicenda sunt, ut confirmata causa peroremus. summus ille noster Platonis imitator existimauit philosophiam non esse uulgarem, quod eam non nisi docti homines adsequi possint. est inquit philosophia paucis contenta iudicibus multitudinem consulto ipsa fugiens. non est ergo sapientia, si ab hominum coetu abhorret, quoniam sapientia si homini data est, sine ullo discrimine omnibus data est, ut nemo sit prorsus qui eam capere non possit. at illi uirtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frui uelle uideantur, tam inuidi quam si uelint deligare oculos aut effodere ceteris, ne solem
Abbreviated transcription (Latin):
ria consternat. quod si ẽẽt. eciam
sequebatur illud extremum. ut uł¬
la sit pars terre. que non ab hoĩbz
ceterisq anim alibus incolatur
sic pendulos istos antipodas celi
rotunditas ad inneuit. quod si que¬
ras ab hiis. qui hec portenta deffen¬
dunt. quomo do ergo non caduuit¬
omnia min feriorem illam celi par¬
tem. respoudent hanc rernui ẽẽ na¬
turam. ut pondera in medinni ferã¬
tur. Ad medium conuexa sint om̃ia.
si cut radios indemus in rota. que
autem lema sunt. ut uebula fuimus
ignis si medio differantur. ut celu̾
petant: Quid dicam de hiis nescio qͥ
cuum semel aberrauerint. constant
instulticiam persenerant. et naua
deffendinit. insi quod eos interdum
puto. aut ioci causa p hophari. ant
prudentes et socios mendacia deffen¬
danda suscipere. quia sicut ingeĩa
sua inmnalis rebus. exerce ant nel
ostendant. Ego multis sirgumen¬
tis probare possint possim. nillo m̃o
fieri posse. nt celum teria sit inferins.

Expanded text:
ria consternat. Quod si esset, etiam ria consternat. Quod si esset, etiam sequebatur illud extremum, ut nulla sit pars terrae, quae non ab hominibus caeterisque animalibus incolatur. Sic pendulos istos Antipodas coeli rotunditas adinvenit. Quod si quaeras ab iis, qui haec portenta defendunt, quomoomnia in inferiorem illam caeli partem, hanc respondent rerum esse naturam, ut pondera in medium ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula fumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant. quid dicam de his nescio, qui cum semel aberrauerint, constanter in stultitia perseuerant et uanis uana defendunt, nisi quod eos interdum puto aut ioci causa philosophari aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant uel ostendant. at ego multis argumentis probare possem nullo modo fieri posse ut caelum terra sit inferius,
Abbreviated transcription (Latin):
atq lunam. in eadem partem semp
occidere. et oriri semper ab eadem cũ
autem nou perspicerent que machi¬
na cio cursus eorum temperaret:
Nec quoniodo ab ocrasu ad orientez
remearent: Cel nui autem ipsum
quod sic uideri propter inmens am
latitudinem neccesse est. estimaue¬
runt rotundum ẽẽ mundum sit̃
pilam. et ex motu siderum opina¬
ti sunt celuiu uolui. sic astra solez
que occidere. et exnobilitate ipsa
mundi ad ortum referri: Itaq et
aereos orbes fabrisati sunt. quasi
ad figuram iniuidi eosq cela rũt
portentis .i. quibusdam simulacris.
que astra dicerent. hanc igitur ce¬
li rotundita tem illud seque batur
nt terra inmedio simi eius esset
inclusa: Quid si ita ẽet. eciam ip¬
sam terram globo similem.: neq
enim fieri poss. ut non eẽt rotun¬
dum. quod rotundo conclusum te¬
netur. Sic eciam rotunda terra es¬
set. neccesse ẽẽt ut ad omnes celi ꝑ¬
tes eauidem faciem gerat. id est e¬

Expanded text:
atque lunam in eamdem partem semper atque lunam in eamdem partem semper occidere, atque oriri semper ab eadem. Cum autem non perspicerent, quae machinatio cursus eorum temperaret, nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, coelum autem ipsum quod sic videri, propter immensam latitudinem necesse est: existimaverunt, rotundum esse mundum sicut pilam, et ex motu siderum opinati sunt coelum volvi, sic astra solemque, cum occiderint, volubilitate ipsa mundi ad ortum referri. Itaque et aereos orbes fabricati sunt, quasi ad figuram mundi, eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. Hanc igitur coeli rotunditatem illud sequebatur, ut terra in medio sinu ejus esset inclusa. Quod si ita esset, etiam ipsam terram globo similem; neque enim fieri posset, ut non esset rotundum, quod rotundo conclusum teneretur. Si autem rotunda etiam terra esset, necesse esse, ut in omnes coeli partes eamdem faciem gerat, id est m
Abbreviated transcription (Latin):
aut est quisquan tam ineptus qui
credat ẽẽ homines. quorum uestigi¬
a sint superiora qua in capitar aut
ibi que apud nos iacent. muersa
pendere fruges et arbores deorsuz
uersus crescere. plumas et mues
et grandinem. sursum uersus ca¬
dere interraui: Et miratur a liqͥs
hortos pensiles inter septem mira
uarrari cum phĩ. et agros. ⁊ urbes.
et maria. et moutes pensiles faci¬
ant. Hnis quoq erroris aperien¬
da nobis origo est. Nam semper eod̾¬
modo falluntur. Cum enim falsu
aliquid inprincipio sumpserunt.
ueris mulitudine inducti: ue ccesse
est eos mea que sequntur incurr̾e.
Sic intendunt multa ri dielã que¬
necte est falsa esse. que rebus falsis cõ¬
grunt: Cum autem primis habne¬
rint fidem: Qualia sunt ea que se¬
unt. sed deffendint ouii modo. cũ
debeant prima illa ntrum nera sĩt
an falsa exconsequentibus indica¬
re: Que igitur illos ad antipodas
racio perduxit. indebant si derum
cursus moccasum meantum. solẽ

Expanded text:
aut est quisquam tam ineptus qui aut est quisquam tam ineptus qui credat esse homines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrari, cum philosophi et . agros et urbes et maria et montes pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo est. nam semper eodmodo falluntur. Cum enim falsum aliquid in principio sumpserint, veri similitudine inducti, necesse est eos in ea, quae consequuntur, incurrere. Sic incidunt in multa ridicula; qunecesse est falsa esse, quae rebus falsis congruunt. Cum autem primis habuerint fidem, qualia sint ea, quae seunt, sed defendunt omni modo; cum debeant prima illa, utrumne vera sint, an falsa, ex consequentibus judicare. Quae igitur illos ad Antipodas ratio perduxit? Videbant siderum cursus in occasum meantium; solem
Abbreviated transcription (Latin):
Qm interra nichil indebat sole lucẽ¬
te: uenofanes dicentibus ina thena¬
aticis orbemi lune duo de iuguiti par¬
tibus. maiorem ẽẽ quam terram stł¬
tissume credidit. et ꝙ huic lenitati fu¬
it consentaneum. dreit intra con¬
canum lune signũ ẽẽ aliam terraz
et ibi aliud genus humanũ hoĩ.¬
sinili modo uiuere. quo nos in hac
terra ninimus: habent igitur illi lu¬
natici homines alteram luuam q̃
illis nocturnum lumen exhibest.
si cut hec ex hibet nobis. et fortasseñc
hic orbis alterius inferioris terre lu¬
na sit. fuisse seneca iuter stoicos ait.
qui deliberaret. utrum ne soli quoqz
suos populos daret. inepte salicet.
qui dubitauerit. quid enm perderet
si dedisset. sed credo calor deterre bat.
ne tantai multitudinem periculo
comuitteret. ne si estu uunio peris¬
sent. ipsins culpe uenisse tanta ca¬
la mitas dicereturs quid illi quiẽe
contrarios nestiguis nostris antipe¬
des putant. Num aliquid locuntͤ

Expanded text:
qui in terra nihil videbat sole lucenqui in terra nihil videbat sole lucente. Xenophanes dicentibus Mathematicis orbem lunae duodeviginti partibus majorem esse, quam terram, stultissime credidit; et quod huic levitati fuit consentaneum, dixit, intra concavum lunae sinum esse aliam terram, et ibi aliud genus hominum simili modo vivere, quo nos in hac terra vivimus. Habent igitur illi lunatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat, sicut haec exhibet nobis. Et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. Fuisse Seneca inter Stoicos ait, qui delisuos populos daret: inepte scilicet, qui dubitauerit. quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur. S Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nostris antipodas putant num aliquid locuntur ?
Abbreviated transcription (Latin):
tura hominis inbecillior sit ꝙͣ cetero¬
rum auimalium. que nel aid perfe¬
rendam temporum iim. nel ad in¬
cursiones a sins corporibus arceu¬
das. Natinalibus inuuimentis ꝓ¬
indentia celestis ornanit. homini au¬
tem quia istorum datum est. Acap̃
pro istis omnibus miseracionis ad¬
fectum: Qui plane nocatur huma¬
intas. quia nos met iuicem tuere¬
mur. Nam si homo ad conspectum al¬
terius homins efferaretur. Quod
facere indemus aammantes. quarũ
natura solmaga est. nulla ẽẽt hõmi
societas. nulla urbinui condenda rũ
nel cura nel racior sic ne nita quidez
satis tuta. Cui et ceteris anmali¬
bus exposita ẽẽt. mmbecillitas hoĩ:
Et si inter semet ip̃os beluarum mo¬
re seirent nou minor maliis cleũ¬
cia: Quid enim dici potest de illo qui
nigram ẽẽ dixit inuemi: Quai con¬
sequens erat. ut eciam piceu a ban
ẽẽ diceret: hic estille qui se id cuto na¬
tum ẽẽ dixit: Ut cel uin solem ẽt uidẽt

Expanded text:
tura hominis imbecillior sit quam caeterotura hominis imbecillior sit quam caeterorum animalium, quae vel ad perferendam vim temporum, vel ad incursiones a suis corporibus arcendas, naturalibus munimentis providentia coelestis armavit: homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro istis omnibus miserationis affectum, qui plane vocatur humanitas, qua nosmet invicem tueremur. Nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere videmus animantes quarum natura solivaga est, nulla esset hominum societas, nulla urbium condendarum vel cura, vel ratio. Sic neque vita quidem satis tuta, cum et caeteris animalibus exposita esset imbecillitas hominum, et ipsi inter semetipsos belluarum more saevirent. Non minor in aliis dementia. Quid enim dici potest de illo, qui nigram dixit esse nivem? quam consequens erat, ut etiam picem albam esse diceret! Hic est ille, qui se idcirco natum esse dicebat, ut coelum ac solem videret,
Abbreviated transcription (Latin):
mocritus quod agros suos relique¬
rit. eosq pascua publica fieri pas¬
sus sit: probarem si donass nichil
autem sapienter fit. quod mnutile
lerabilis. quid ille qui patrimoniũ
iuuimimos redactum infudit in
mare. ego dubito utrum ne samis
au demens fuerit. Arbite inprofũ
si tantus pectimie contemptus ẽ.¬
ffac illam beneficium. fac illam hu¬
manitatem: Largire pauperibus pot̾
hoc quod perditurus es multis suc¬
currere. ne fame aut siti aut nudi¬
tate moriantur. Imitare in samaz
saltem furorem. que tu ditam spte¬
spge populo. diripiendam potes. ⁊
pecañam effugere et tamen bene cõ¬
locare quia salmum est. quidquid
pluribus profuit: zenonis anten
propria pec̃a quis probati sed omit¬
tamus illud quod est ab hominib
semper nrisum. illid illud satis ẽ
ad coarguendum furiosi hominis
errorem. quod inter uicia et morbos.
misericordiam pount. aduint nob̾
ad fectum. quo racio humane uite pe¬
ne omnis continetur. Cum enim na¬

Expanded text:
mocritus, quod agros suos reliquemocritus, quod agros suos reliquerit, eosque pascua publica fieri passus sit. Probarem, si donasset. Nihil autem sapienter fit, quod si ab omilis. Quid ille, qui patrimonium in nummos redactum effudit in mare? Ego dubito utrumne sanus, an demens fuerit. Abite, inquit, iSi tantus pecuniae contemptus efac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potest hoc, quod perditurus es, multis succurrere, ne fame, aut siti, aut nuditate moriantur. Imitare insaniam saltem furoremque Tuditani; sparge populo diripienda. Potes et pecuniam effugere, et tamen bene collocare; quia salvum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? Sed omittamus id, quod est ab omnibus semper irrisum. Illud satis est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter vitia et morbos misericordiam ponit. Adimit nobis affectum, quo ratio humanae vitae pene omnis continetur. Cum enim na
Abbreviated transcription (Latin):
ammalibus officia marium. feni¬
narumqz nou ẽẽ dinisa existimanͭ
oportere eciam mulieres militare.
et consiliis publicis interesse. et
ma et equos ad signant. et imperi
et telam uiris. et infancium gestaci¬
onese nec indit imposibilia eẽ que
diceret. exeo quod morbe terre. neq
tam stulta neq tam sapiens ulla
gens extitit que hoc modo uineret.
rum principes depreheudantiu qͥd
illos minores putabimus: qui ñ¬
quam sibi tam sapientes inderi so¬
lent. quam cum peccunie contẽp̾̃tu
gloriantur. sed expecto quid faciat.
et quo ille contemptus euadat. tra¬
dita sibi aparentibus matrimoĩa.
tainquani malum fugiunt. ac
desermt. et ne intempestate uan¬
fragium faciant. intrausquillo se
ultro precipitant. non nixtute sed
pernerso metu fortes. sicut illi qui
cum timent ne ab hoste igulents
ipsi se ingulant. ut mortem morte
dinident. sed isti unde putant glĩa
liberalitatis ad quir̾e. sine honore.
sine gracia perdunt. Laudatur de¬

Expanded text:
animalibus officia marium foemianimalibus officia marium foeminarumque non esse divisa, existimavit oportere etiam mulieres militare, et consiliis publima et equos adsignauit: et telam viris, et infantium gestationes. Nec vidit impossibilia esse, quae diceret; ex eo quod adhuc in orbe terrae, neque tam stulta, neque tgens extitit, quae hoc modo uiueret. rum principes deprehendantur, quid illos minores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cum pecuniae contemptu gloriantur. \'fortis animus.\' sed expecto quid faciant et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine hsine gratia perdunt. Laudatur De
Abbreviated transcription (Latin):
troqz sexu maxne sunt: tu lit ne¬
recundiam. pudorem modestiam:
si honesta et legittua ẽẽ incipunt.
que solent flagiciosa et tupia indi¬
cari sic nirtutem cum ominibus ułt¬
dare. omnibus adeuit. uau propri¬
etas rerum. et inciorum et mitutũ.
materiam continet: Co uninntas
antem nichil aliud ꝙͣ inciorum li¬
cenciam. Nam nnuĩ qui multas uu¬
lieres habent. nichil aliud dici pũt
quam lireuriosi ac perditi. Itẽ ui¬
lieres que a multis habentur. nou
ntiq adultere qũi certum matrino¬
inum nillum est. sed prostitute
ac meretrices sint neccesse est¶ rede¬
tam ad similitudinem. non dican
mutorum. sed pecudum aic beluaꝵ
Nam uolucres pene omunes matri¬
gunt. et indos suos taniquam ge¬
males thoros concordi mente def¬
fendunt. et fetus suos qui certi
sunt amant. et si alieuos obiece¬
ris abigunt. At homo sapiens cõ¬
tra morem hominiũ. contraqz na¬
turami. stulciora sibi que mutaret᷑
elegit. et quoniam uidebat inceteris

Expanded text:
troque sexu maximae sunt. Tulit vetroque sexu maximae sunt. Tulit verecundiam, pudorem, modestiam, si honesta et legitima esse incipiunt, quae solent flagitiosa et turpia judicari. Sic virtutem dum vult omnibus dare, omnibus adimit. Nam rerum proprietas, et vitiorum, et virtutum materiam continet: communitas autem nihil aliud, quam vitiorum licentiam. Nam viri, qui multas mulieres habent, nihil aliud dici possunt, quam luxuriosi ac nepotes. Item mulieres, quae a multis habentur, non utique adulterae, quia certum matrimonium nullum est, sed prostitutae ac meretrices sint necesse est. Redetam ad similitudinem, non dicam mutorum, sed pecudum ac belluarum. Nam volucres pene omnes faciguntur, et nidos suos tamquam geniales toros concordi mente defendunt; et foetus suos, quia certi sunt, amant; et si alienos objeceris, abigunt. At homo sapiens contra morem hominum, contraque naturam, stultiora sibi, quae imitaretur, elegit. Et quoniam videbat in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
queretat quia nou uidebat ndeori¬
atus: Nani iusticia mextra positis
nichil momenti babet. ne incorpore
nis mente uersatur. qui ergo nult
homines ai dequare. nou matumo¬
ma. non opes subtrahere de bet: S
arroganciam. superbiam. tumore.
Ut illi potentes et elati. pares esse
eciam mendicissimis sciant. De¬
tracta enim dinitibus insolenciai
inquita te nichil intererit utrmu¬
nam a li duntes. alii pauperes sĩt.
Cum aiim pares fuerint quo deffice¬
nulla res alia preter religionem p̃t.
Putaint igitur se uuenisse insticiaz.
Cum eam prorsus enerterit: Cmu
non rerum fragilimu: sed menciũ¬
debet ẽẽ comimunitas: Ram si ius¬
ti cia uirtutum omiium mater ẽ:
Cum ille singule tolluntur ipsa
subuertitur. Tnlit autem plato
ante omnnia fingula frugalitem.
que utiqz nuilla est. ubi proprinu
nichil habetur. tulit abstinenciaui.
si quid̾ nichil fuerit quod abstinea¬
tur aliemim: Tulit temperanciar.
tulit castitatem. que uirtutes in u¬

Expanded text:
quaerebat; quia non videbat, unde oriquaerebat; quia non videbat, unde oriatur. Nam justitia in extrapositis nihil momenti habet, ne in corpore nis mente versatur. Qui ergo vult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet; sed arrogantiam, superbiam, tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. Detracta enim divitibus insolentia et iniquitate, nihil intererit utrumne alii divites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint; quod efficenulla res alia praeter religionem Dei potest. Putavit igitur se invenisse justitiam, cum eam prorsus everterit; quia non rerum fragiliudebet esset communitas. Nam si justitia virtutum omnium mater est, cum illae singulae tolluntur, ipsa subvertitur. Tulit autem Plato ante omnia frugalitatem: quae utique nulla est, ubi proprii nihil habeatur. Tulit abstinentiam: siquidem nihil fuerit, quod abstineatur, alienum. Tulit temperantiam, tulit castitatem; quae virtutes in u