comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mile. & sexaginta chori farinȩ. & decẽ boues pingues. & ui¬
gniti boues pascuales. & centũ arietes. excepta uenatione
ceruorũ. caprearum atq bubalorũ: & ainum altilium. Quid
ergo cibus salomonis significat. nͥ refectionẽ regis nr̃i iesu
rp̃i. quibene pascit᷑ recta fide & oꝑib bonis quȩ illi cotidie
oferuntur ab eccła catholica: Triginta gͦ chori similȩ possc̃
exprimere. fidẽ sõe trinitatis iuxtã qͦd in lege dñi scriptũ con¬
tinetur. & sexaginta chori farinȩ : ꝑfectionẽ bonorum oꝑũ.
ccem boues pingues doctores decalogi. &. xxͣ. boues pascua¬
les. p̃dicatores noui testamenti. qͥ quasi decalogũ geminatũ
nse habent: cũ nouum & uetus testamentũ equaliter p̃di¬
cant. pleni dilectione dĩ & ꝓximi. Centũ arietes qͦs meliꝰ signi¬
cant. quã eos qui in grege. dñi bene dominantes. simul cũ sibi
ubditis ȩternȩ beatitudinis głam consequi festinant: Uenatio

Expanded text:
 decem boves pingues, et viginti boves pascuales, et centum arietes, excepta venatione cervorum, caprearum atque bubalorum et avium altilium. » Quid ergo cibus iste Salomonis significat, nisi refectionem regis nostri Jesu Christi, qui bene pascitur recta fide et operibus bonis quae illi quotidie offeruntur ab Ecclesia catholica? « Triginta » ergo « chori similae » possunt exprimere fidem sanctae Trinitatis, juxta quod in lege Domini scriptum continetur; et « sexaginta chori farinae, » perfectionem bonorum operum: « decem boves pingues, » doctores decalogi; et « viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei et proximi. « Centum arietes, » quos melius significant quam eos qui in grege Domini bene dominantes, simul cum sibi subditis aeternae beatitudinis gloriam consequi festinant? « Venatio
Abbreviated transcription (Latin):
tionis satagit pastũ illis salubrẽ conferre. Un de subse¬
quens scriptura de eis dicit. Sed & necessaria mensȩ regis
salomonis cũ ingenti cura p̾bebant. intẽpore suo. Ordeũ
quoq & paleas equorũ & iumentorũ. Quia ne qͥd desit us qͥ
in domo regis manent. totꝰ ordo scõrum predicatorũ ser¬
bendo scilicet & loquendo laborat ut mensa diũ abunde
in copia librorũ. & decentem pastũ inde habeant quiq fide¬
lium. Dedit qͦq ds̃ sapientiã salomoni & prudentiam
multam nimis. & latitudinẽ cordis quasi arenã quȩ ÷ in
litore maris. & prȩcedebat sapientia salomonis sapientiam
om̃ium orientaliũ & egẏptiorũ. & erat sapientior eunctis
hominibus. & eęc̾a. Dedit itaq ds̃ salomoni nr̃o sapientiã et
prudentiam ultra om̃s homines. & omnẽ creaturam rationa¬
bilem. deqͦ ioħs dicit. Quẽ enim misit ds̃ uerbum cdi loquit.

Expanded text:
tionis, satagit pastum illis salubrem conferre. Unde subsetionis, satagit pastum illis salubrem conferre. Unde subsequens Scriptura de eis dicit: « Sed et necessaria mensae regis Salomonis cum ingenti cura praebebant tempore suo. Hordeum quoque et paleas equorum et jumentorum. » Quia ne quid desit his qui in domo regis manent, totus ordo sanctorum praedicatorum scribendo scilicet et loquendo laborat, ut mensa Domini abundet in copia librorum, et decentem pastum inde habeant quique fidelium. « Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni, et prudentiam multam nimis et latitudinem cordis, quasi arenam quae est in littore maris. Et praecedebat sapientia Salomonis sapientiam omnium Orientalium et Aegyhol. » Dedit itaque Deus Salomoni nostro sapientiam et prudentiam, ultra omnes homines et omnem creaturam rationabilem; de quo Joannes dicit: « Quem enim misit Deus, verbum Dei loquitur;
Abbreviated transcription (Latin):
inas ꝑtimescunt: sed in laudib dei iugid
inces er habent ad dñm & ad ꝓximũ. Habebat saloma
quaraginta milia prȩsepia equorũ currilium. & duode
miha cauestriũ. nutriebantq eos supradicti regis prefao
Qͥd ꝓquadragenariũnumerũ nisi tẽpora legis prises desin¬
tur Quia & moyses illã accepturus quadraginita dieb. Te¬
uinauit. & popłs isrliticus qui ꝑcã instruebat᷑ quadrag ii¬
ta annis mansit in heremo. Duodenarius uͦ numerꝰ psns
tempus significat. in qͦ apłica doctrina noui testamentim
pulum nutrit. Bene qͦ ꝑ quadragenariũ ud duodenaris
numerũ presepia equoꝵ salomonis numerant᷑. quia inino
ꝑopło legali iudelicet & euangłico illi qͥ minus intelligents
fuerunt ad p̾sepia scãrum scripturarũ inuitantur : ut u
bulum ibi doctrinȩ sacrȩ acciꝑent. quatinꝰ equitatui sũm
regis habiles fierent. Nutriebantq eos supradicti regis pͣt¬
ctĩ. cũ unusqͥsq doctorũ sermone fidei & exemplo bonȩant¬

Expanded text:
inas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiteincessanter habent ad Dominum et ad proximum. « Habebat Salomon quadraginta millia praesepia equorum currilium, et duodecim millia equest quadragenarum numerum; nisi tempora legis priscae designantur? Quia et Moyses illam accepturus quadraginta diebus jejunavit, et populus Israeliticus, qui per eam instruebatur, quadraginta annis in eremo mansit. Duodenarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium, sive duodenarium numerum, praesepia equorum Salomonis numerantur; quia in utroque populo legali videlicet et evangelico, illi qui minus intelligentes fuerunt, ad praesepia sabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui summi regis habiles fierent. « Nutriebantque eos supradicti regis praefecti, » cum unusquisque doctorum sermone rectae fidei, exemplo bonae opera
Abbreviated transcription (Latin):
currere quomodo ꝑ apłm Paulũ & eccłasticos iiros in¬
culreris eccła non eẽ. suum filiũ qui tenebatur in lege
et inluce cognouerit quẽ in tenebris ñ indebat. Incdẽ
iursui ortum ẽ. presente rege. Altera dicente. Filiuis tirus
moituiis ẽ. ineus autẽ uiuit. altera respondente mentiris.
filius qͥppe m̃s uiuit. & filiꝰ tuus mortuus ẽ. Atq in hunc
molum contendebant coraᷤ rege. Tunc rex salomon a
manifeste. saluator accipit᷑ scdm psalmũ septuagesimũ
pͥmum qui ticulus salomoni inscribit᷑ ubi nulla dubita¬
dio s̃. qui euncta quȩ dicunt᷑ non salomoni mortuo seql
xpĩ conueniant. maiestati. simulat ignorantiã: & buma¬
nas ꝓ dispensatione carnis mentitur affectꝰ. sicut & in
ilio loco ub posuistis lazarũ. & admulierẽ fluentem
sanguine. qͥs me tetigit gladiũ postulat: deꝗͦ dixerat.
olitẽ putare qͦd uenerim pacẽ mittere suꝑ terrã. Non ue.¬

Expanded text:
currere quomodo per apostolum Paulum et ecclesiasticos viros incurrere quomodo per apostolum Paulum et ecclesiasticos viros intellexerit Ecclesia non esse suum filium qui tenebatur in lege, et in luce cognoverit quem in tenebris non videbat. Inde jurgium ortum est praesente rege, altera dicente: « Filius tuus mortuus est, meus autem vivit, » altera respondente: « Mentiris, filius quippe meus vivit, filius tuus mortuus. Atque in hunc modum contendebant coram rege. » Tunc rex Salomon, qui manifeste Salvator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, qui in Salomonem inscribitur, ubi nulla dubitatio est, quin caetera quae dicuntur, non Salomoni mortuo, sed Christi conveniant majestati, simulat ignorantiam, et humanos pro dispensatione carnis mentitur affectus, sicut in alio loco: « Ubi posuistis Lazarum ? » Et ad mulierem fluentem sanguinem: « Quis me tetigit ? » Gladium postulat, de quo dixerat: « Nolite putare quod venerim pacem mittere super terram; non ve
Abbreviated transcription (Latin):
simul. Multitudinis autẽ credentiũ. erat cor unũ & anima
una. Nullusq aliꝰ in domo nobiscũ. exceptis nobis duabus
Hon blasphemantiũ iudcorum. ñ gentilium idolis seruiend¬
um. Mlortuus ẽ. autem filiꝰ mulieris huiꝰ nocte. dumeus
sequitur legis obseruantiã. & grãm ȩuangelii iugo mosal̃
doctrinȩ copulat: tenebrarum errore cõopta s̃. Oppresls
eum dormiens mater sua. Quȩ non pocedicere egd
aormis & cor meũ uigilat. Media nocte conugens
dusit siliũ de ladere ȩccłȩ dormientis. & ir iuo col¬
coeauit simii. Relege totam apłi ad galathas epłamꝵ &̃
nmnaduertis quomodo flios eccłac suos facere Fo¬
mnes synagoga. & dicat apłs. filioli mei quos iterum
arturio. cdonec formetur. xp̃c in uobis. Unu̾i culd. ñ
ut hossideret sed ut occideret. Non enĩ amore fecit hoc
flis sed emulȩ odio. & suũ mortuum ꝑlegis cerimonias
msinu ȩccłe supposuit. Longumẽ. si uelim ꝑ singula

Expanded text:
simul . Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima simul . Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una » « Nullus quoque alius in domo nobiscum, exceptis nobis duabus. » Non blasphemantium Judaeorum, non gentilium idolis servientum. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis sequitur obseruantiam et gratiae euangelii iugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. oppressitque eum dormiens mater sua, quae non poterat dicere: ego dormio et cor meum uigilat. media nocte consurgens tulit filium de latere ecclesiae dormientis et in suo conlocauit sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et animo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festinet synagoga et dicat apparturio, donec formetur Christus in vobis . » Unum tulit, non ut possideret, sed ut occideret; non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio. Et suum mortuum per legis caeremonias in sinu Ecclesiae supposuit. Longum est, si velim per singula
Abbreviated transcription (Latin):
ccła enĩ de gentib quȩ ñ habebat prius legẽ. & ꝓphetas.
peperit in domo synagoge: nec egressa ẽ. de cubiculo sed
ingressa. Unde licit᷑ in cantico canticorũ. Introduxit me
rex in cubiculũ suum. & iterũ equidem ñ sꝑnente assu¬
mens. introducã te in domũ matris meȩ: & in cubiculũ eiꝰ
quȩ concepit. me. Tercia autẽ die postquã ego peꝑi: peꝑit
et hȩc. Si consideres pilatũ lauante̾ manꝰ atq dicentẽ mund̾
ego sum asanguine iusti huiꝰ. si centurionẽ ante patibulum
confitentẽ. uere hic erat filius dĩ⁊ si eos qui ante passionẽ per
philippum dñm uidere desiderant: haud ambigis prima
peꝑisse eccłam & postea natũ popłm iudeorum ꝓ quo dñs pi¬
cabatur pater ignosce illis quia nesciunt. qͥd faciunt: unaq
die crediderunt᷑ tria milia. & alia quinq milia. Et eramus

Expanded text:
Ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, Ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo Synagogae, nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. Unde dicit in Cantico canticorum: « Introduxit me rex in cubiculum suum . » Et iterum equidem non spernentem assumens: « Introducam te in domum matris meae, et in cubiculum ejus quae concepit me « Tertia autem die, postquam ego peperi, peperit et haec. » Si consideres Pilatum lavantem manus atque dicentem: « Mundus ego sum a sanguine justi istius ; si centurionem ante patibulum confitentem: Vere hic erat Filius Dei ; » si eos qui ante passionem, per Philippum, Dominum videre desiderant : haud ambiges primam peperisse Ecclesiam, et postea natum populum Judaeorum, pro quo Dominus precabatur: « Pater, ignosce illis, quid enim faciunt nesciunt . » Unaque die crediderunt tria millia, et alia quinque millia . « Eramus
Abbreviated transcription (Latin):
entibis congrogatã. Hȩc iccirco in pͥma fronte repbs¬
caui/ ne cui uideatur in congruũ si meretrices dicantur
quarũ una salomonis iudicio filii possessione donata
rudens quęrat auditor quom meretrix significat ȩccła
quiȩ ñ habet maculã neq rugam. Nam dicimꝰ ȩccłam ñ¬
omansisse meretric̃e sed fuisse. Nam & symonis lepros
homo saluador scribit᷑ inisse conuiuiũ. utiq non qui
leprosus erat eo tẽpore quo habebat hospitẽ saluatorẽ.
sed quia leꝓsus ante fuerat. Matheus qͦq in catalogi
Apłorum publicanꝰ dicitur. non quo ꝑmanserit publi¬
canus p̾t apłicam dignitatẽ: sed qͦd prius fuerat publican
ut ubi abundauit peccatũ. suꝑ abundaret gra. Simul
considera qͥd dicat ȩccła contra synagogã calumniatric̃
go & mulier hȩc habitabamꝰ in domo una. Post resurreca¬
õnem dñi saluatoris. una de utroq popło congregata ẽ.
Et quã eleganter eccła peperi inqͥt apud eã in cubiculo.

Expanded text:
entibus congregatam. Haec idcirco in prima fronte replicavi, ne cui videatur incongruum si meretrices dicantur, quarum una Salomonis judicio filii possessione donata est. Prudens quaerat auditor quomodo meretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam . Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et Simonis leprosi domo Salvator scribitur inisse convivium , utique non quia leprosus erat eo tempore quo habebat hospitem Salvatorem, sed quia leprosus ante fuerat. Matthaeus quoque in catalogo apostolorum publicanus dicitur , non quod permanserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed quia prius fuerat publicanus, ut ubi abundaverat peccatum, superabundaret gratia . Simulque considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem: « Ego et mulier haec habitabamus in domo una. » Post resurrectionem enim Domini Salvatoris una de utroque populo congregata est. Et quam eleganter Ecclesia, « peperi, » inquit, « apud eam in cubiculo! »
Abbreviated transcription (Latin):
latitudine adornanda s in oꝑe. Alioquin qͥd utilitatis
habebat decor marmoris p̾ciosissimi lignoꝵ tabulis obte¬
ctum. si non mysticũ aliqͥd tacite signabat. hoc ẽ. bonorũ
amplitudinẽ operum. fortitudinẽ fidei intemeratȩ suffule¬
endam docebat: Abies uͦ ꝓꝑter altitudinẽ sui & robur diu
durabile. mentẽ doctorũ infima quȩq desideria sꝑnentẽ
et cȩlestium contẽplationi semꝑ intentã. uirtute quoq patien

Expanded text:
latitudine adornanda est in opere: alioquin quid utilitatis latitudine adornanda est in opere: alioquin quid utilitatis habebat decus marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectum, si non mysticum aliquid tacite signabat? hoc est bonorum amplitudinem operum, fortitudine fidei intemeratae suffulciendam docebat. Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute q
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Strauit qͦ pauimentũ dempli p̃ciosissimo mar¬
more. decore multo. Unde patet. quia tabulas abic¬
gnas quib pauimentũ tegeret nequaquã in terra posiu
Sed pͥmo illud marmore p̃texit. ac deinde tabulas mar¬
mori suꝑposuit: ac terciũ his duob auri uestitũ suꝑad¬
didit. ut in sequentib legit᷑. Sicut autẽ latitudo parietis
in altũ exurgens atq usq ad laquearia ꝑueniens. ꝓfectus
uirtutum quib electi ad regnũ cȩleste̾ ꝑueniunt. uel
certe. ipsos electoꝵ choros sibimet ꝑ tẽpora uaria succeden¬
tes significat: ita ęqualitas pauimenti concordẽ. eorundẽ
humilitatẽ. qua in tẽporali adhuc uita positi socialiter
inuicem caritate dictante conuersant᷑. ñ immerito demo¬
strat. Qͦd uidelicet pauimentũ preciosissimo erat marmore
stratũ. decore. multo. idemq marmor in hoc cabulis abie¬
gnis dectũ. Quia nimirũ uita iustoꝵ pͥmo fidei firmitate
prȩmunienda in corde. ac deinde sp̃ualium uirtutum

Expanded text:
st: « Stravit quoque pavimentum templi, pretiosissimo marmore decore multo . » Unde patet quia tabulas abiegnas quibus pavimentum tegeret, nequaquam in terra posuit, sed primo illud marmore praetexit, ac deinde tabulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem latitudo parietis, in altum exsurgens, atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros, sibimet per tempora varia succedentes, significant: ita aequalitas pavimenti concorditer eorumdem humilitatem, qua in temporali vita adhuc positi, socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo. Idemque marmor in hoc tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita justorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spiritualium virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
pumacul̃ templi unde ad popłm concionaret. leuatu
esso legimꝰ. Utrum autẽ moris fuerit doctorib ut sulu
sermonem. nusquã scriptum inuenimꝰ. Pacet ĩ. tatior
cramenti quia tabulata hec tria totidem gradꝰ ficdelui
coniugatorũ uidelicet. continentiũ & uirginum desiis
discinẽtos quidẽ alditudine ꝓfessionis. seo docietate hat
en ueritatis eiusdẽ om̃s ad domũ dñi ꝑtinentes: eis fra

Expanded text:
aculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus . Utrum autem moris fuerit doctoribus, ut in his nt sermonem, nusquam in Scripturis invenimus. Patet ergo ratio sacramenti, quia tabulata haec tria totidem fidelium gradus, conjugatorum videlicet, continentium, et virginum, designant, distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i inimicis deletis. thronꝰ dauid idẽ. eecła et̾na pact
fruens maneat. in ȩternũ. Dixitq salomon ad semei. Noni
deistificatus sũ tibi ꝑ dnm & prȩdixi tibi. quacunq dic ẽ¬
gressus leris huc & illuc. scito te cẽ. moriturũ : Precipitur
hobis auero salomone sicut & semei asalomone rege. ut
habitemus in ierłm. nec unquã egrediamur exea. Qͦdsi
sugerit nos id qͦd nobis fuerat. ante subiectũ. & ierit ad
alophilos: ñ egrediamur muros ciuitatis nr̃x. nec sequa¬
mur fugitiuorũ uestigia.ne. dũ uolumꝰ saluare fugien¬
ses ipsi pͥcamus. quin potiꝰ dimittamus ut mortui sepe¬
liant mortuos suos. & scandalizantẽ oculum. manũ et
pelem dũ licet eruamꝰ & abscidamus anobis. Accepit nanq
quã salomon in coniuigio sibi cõpulauit. eccłam ex gentib¬

Expanded text:
i inimicis deletis, thronus David, id est Ecclesia, aeterna pace fruens maneat in aeternum. « Dixitque Salomon ad Semei: Nonne testificatus sum tibi per Dominum, et praedixi tibi, quacunque die egressus ieris huc, et illuc, scito te esse moriturum? » Praecipitur nobis a vero Salomone, sicut et Semei a Salomone rege, ut habitemus in Jerusalem, nec unquam egrediamur ex ea. Quod si fugerit nos, id quod nobis fuerat ante subjectum, et ierit ad Allophylos, non egrediamur muros civitatis nostrae, nec sequamur fugitivorum vestigia: nedum volumus salvare fugientes, ipsi pereamus. Quin potius dimittamus, ut mortui sepeliant mortuos suos : et scandalizantem oculum, manum, et pedem, dum licet, eruamus et abscindamus a nobis . CAPUT III. «quam Salomon in conjugio copulavit, Ecclesiam ex gentib
Abbreviated transcription (Latin):
potest quã futuram retributionẽ iudicu uenturi. in qua im¬
pii ꝓ mercede penã perpetuam. iusti autẽ eternam beatitudinẽ
ꝑcipient: In psenti quoq padientia dĩ sepe bonos cribula
ni atq angustari ꝑmittit. & econͣtrario reꝓbos delicus dem¬
poralibus & ꝓsperitate derrena uti concedit. Quib cam̃
utrisq ꝑ iudicem uiuorũ & mortuorũ prȩmia certa in fu¬
duro restituet. quando iis qui ad dexterã eius st̃ dicturus erit.¬

Expanded text:
potest, quam futuram retributionem judicii venturi, in qua impotest, quam futuram retributionem judicii venturi, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In praesenti quoque ri atque angustiari permittit, et econtrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit. Quibus tamen utrisque, per judicem vivorum et mortuorum praemia certa in futuro restituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit
Abbreviated transcription (Latin):
gnaturum: Unde & bene nomen adonie qͥ dñator dñs int̾pre¬
tatur typũ expressit qͥ solũ se dominari eũ dño arbitratus
est. sed ecclȩ popłm cum uero salomone id ẽ. pacifico nr̃o
cuius ipse corpus ẽ. ꝑ diuinã ordinationem in regnũ substi¬
tuitur. de quo merito ꝑfidię maior filiꝰ idẽ. prior popłs
precipitatus ẽ. Hic gͦ adonias behsabee int̾ueniente quȩ
ii.terpretat᷑ filia saturitatis abisac sunamiten corrũpere
gestiuit. quia iudaicus popłs ꝑ obseruantiã cerimoniarum
legis qua saturus & plenissimus erat. uerã sapientiam spũa¬
lid sensus quȩ dauid nr̃o comuncta ẽ. stuprare uolens ñ me
ruit eius ẽsortum cuiꝰ uiolare appediuit ĩmaculatum thorũ.
d autẽ datud salomoni filio suo p̾ceꝑit de iusta recributione
eorũ qui sibi solatio fuert uł inuste nocuerunt. licet ipse
patientissime eos regnans doleraret: qͥd melius significare

Expanded text:
gnaturum. Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator dominus interpregnaturum. Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator dominus interpretatur, typum expressit, qui solum se dominare cum domino arbitratus est; sed Ecclesiae populus cum vero Salomone, id est pacifico nostro, cujus ipse corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur. De quo merito perfidiae major filius, id est prior populus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bersabee interveniente, quae interpretatur filia saturitatis, Abisag Sunamitidem corrumpere gestivit; quia Judaicus populus per observantiam caeremoniarum legis, qua saturus et plenissimus erat, veram sapientiam spiritalis sensus, quae David nostro conjuncta est, stuprare voleruit ejus consortium, cujus violare appetivit immaculatum thronum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt, vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret: quid melius significare
Abbreviated transcription (Latin):
te corporis iuuentute. int̾ bella corporis & inter incentiua
uitiorũ sapientiam ediscere debemus ut insenectute etiã fri¬
sescentibus mẽbris in sinu mentis nr̃e requiescat & foueat
dormiatq nobiscũ immo cibũ syualis intelligentiȩ rob̃
ministret: Potest nimirũ etiam ista mulier contẽplatiuȩ
uite gestare figurã. quam om̃s ꝑfecti incredibili amore con¬
plectentes in eius dilectione. flãmascunt. Adonias autẽ. filiꝰ
aggith. eleuabat᷑ dicens. Ego regnabo. Fecitq sibi currum g
ersites & qͥnquaginta iuiros qui antẽ eũ currerent. & reliqͣ.
SSautẽ adonias filiꝰ dauid maior in regnũ ꝓ patre succe¬
dere uoluit ꝑ fastũ suꝑbiȩ non ꝑuirtute disciplinȩ. quid
significat nisi qͦd iudaicus popłs qui quasi maior filius
uidetur eẽ. cum pͥor legẽ suscepit gentilem popłm qui ꝑ grãm
dei uocatꝰ ẽ. posterior spernens. solũ se cum dño estimabat re¬

Expanded text:
te corporis juventute, inter bella corporis, et inter incentiva te corporis juventute, inter bella corporis, et inter incentiva vitiorum sapientiam ediscere debemus, ut in senectute etiam frigescentibus membris, in sinu mentis nostrae requiescat et foveat dormiatque nobiscum, imo cibum spiritalis intelligentiae nobis ministret. Potest nimirum etiam ista mulier contemplativae vitae gestare figuram, quam omnes perfecti incredibili amore complectentes, in ejus dilectione flammescunt. « Adonias autem filius Hagith elevabatur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currum et equites, et quinquaginta visuccedere voluit, per fastum superbiae, non per virtutem disciplinae, quid significat? nisi quod Judaicus populus, qui quasi major natu filius videtur esse, cum prior legem suscepit, gentilem populum qui per gratiam Dei posterior vocatus est spernens, solum se cum Domino aestimabat re
Abbreviated transcription (Latin):
flosculos dialecticoꝵ ac uerborũ lenocinia & cȩcera huim¬
di ex bumana sapientia figmentisq poetarũ. neq curas
istius scłi aut honores huiꝰ mundi : sed sapientiã tanqm
abisac cũ dauid quȩ nunquã senescit in nr̃o requiescat sim
mpolluta c̃. enim uirginitatis ꝑpetuę. & insimilitudinẽ
maris : quȩ cũ cotidiẽ generet semꝑq pariat. incorrup
est.Si enĩ cato humani generis disertissimꝰ ut quidã do¬
ctorum ꝓtulit centenariꝰ & senex grecas litteras nec erubu¬
erit nec discere despauerit. & si certi ut aiunt omerus re¬
fero qͦd de lingua nestoris iã uetuli & pene decrepiti duleis
melle oratio fluxerit. & sapiens quidã greciȩ cũ egredereꝰ¬
cõpletis centum & uii. annis se cerneret mori: dixisse fertur. doled
seribens mortuus ẽ. socrates septuaginta & ne ntos in
docendi scribendiq labore cõpleuit. quantom igis lalescen¬

Expanded text:
flosculos dialecticorum, ac verborum lenocinia, et caetera hujusmflosculos dialecticorum, ac verborum lenocinia, et caetera hujusmodi ex humana sapientia figmentisque poetarum: neque curas istius saeculi, aut honores hujus mundi; sed sapientia tanquam Abisac cum David, quae nunquam senescit, in nostro requiescat sinu. Impolluta enim est virginitatis perpetuae, et in similitudinem Mariae, cum quotidie generet semperque parturiat, incorrupta est. Si enim Cato Romani generis disertissimus, ut quidam doctorum protulit centenarius jam et senex Graecas litteras nec erubuerit, nec discere desperaverit: et si certe ut aiunt Homerus refert quod de lingua Nestoris, jam vetuli et pene decrepiti, « dulcior melle oratio fluxerit: » et sapiens quidam Graeciae, cum completis centum et septem annis se cerneret mori, dixisse fertur, dolereimo anno, scribens mortuus est; Socrates septuaginta et novem annos in docendi scribendique labore complevit, quanto magis calescen
Abbreviated transcription (Latin):
tuteer sonat ꝗͦd amplior insenib & redundans ẽ. ac larga
sapientia. & bene rugitꝰ qd maris fluctus resonat. & ut ita
dicam de pelago ueniens fremitus audit᷑. ex quo ostendit
Abundantissimũ & ultra humanã uocem̃ insenib duuii
sermonis tonitruũ cõmorari. Sunamitis uͦ. coceinea in
lingua nr̃a sonat. ut significet calere sapientiã diuina&
lectione feruerȩ. Qꝰd licet dñici sanguinis udicet sacram¬
tum. & tamen feruorẽ ostendit sapientis. Hinc dñs nr in
euanglio ait. Ignẽ inquit ueni mittere. in terrã. quẽ tolo
uolo lit ardeat. qui discipłorum corda succendens coge¬
bat dicere. Nonne cor nr̃m ardens erat in nobis. dũ loqueꝰ¬
retur inuia & apiret nobis scripturas: Hanc siquidẽ pued¬
lam amplecti ac diligere debemꝰ quȩ sapientiã significas
senum ampliorẽ. ñ pueriles declamationes & sapientium

Expanded text:
tutem sonat, quod amplior in senibus et redundans est, ac larga tutem sonat, quod amplior in senibus et redundans est, ac larga sapientia. Et fit bene rugitus, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur, ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Sunamitis vero coccinea in lingua nostra sonat. Ut significet callere sapientiam, divinaque lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Hinc Dominus noster in Evangelio ait: « Ignem inquit veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? » Qui discipulorum corda succendens, cogebat dicere: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? » Hanc siquidem puellam amplecti ac diligere debemus, quae sapientiam significat senum ampliorem; non pueriles declamationes, et sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
plexus. Posside sapientiã. posside intelligentiã: ne obli¬
uiscaris eã. & ne declinaueris ab ipsa. Ne derelinquas cã
& apprehendet te. ama illã & seruabit te. Principiũ sap¬
endȩ posside sapientiã. & in om̃i possessione tua ad quire
intelligentiam. & reliqua. Ista quidẽ sapientia licet
faembris. tamen senis feruenti dilectio
nia. camenie. & elemosinȩ. huc illucq discursus. ꝑegriae
susçeptio. defensio pauꝑum. instantia orationũ &e ꝑͥseueran¬
t& iusitatio languentiũ. labor manuũ unde prebeartan
elemosine ift nȩ sermonẽ longius traham. cuncta quci
corptis exercent᷑ facta. corpore senili minora fiunt: sola
pientia ñ dico in uiuenib sed etiam insenib qui in lete dñ
meditat st̃ die de nocte ꝑmanet. & dulcissimos fructus
studiorũ metit. Unde abisac merito int̾pretatur patris
mei ꝗaudiũ. uel patris mei rugitus. Qͦd in pͣsentilocour¬

Expanded text:
plexus, « Posside sapientiam, posside intelligentiam; ne obliplexus, « Posside sapientiam, posside intelligentiam; ne obliviscaris eam, et ne declinaveris ab ipsa. Ne derelinquas eam, et apprehendet te; ama illam, et servabit te. Principium sapientiae, posside sapientiam; et in omni possessione tua, acquire intelligentiam , » et reliqua. Ista quidem sapientia, licet membris, tamen senis ferventi dilectionjunia, chameuniae et eleemosynae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, instantia orationum et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum unde praebeantur eleemosynae. Et ne sermonem longius traham, cuncta quae per corpus exercentur facta, corpore senili minora fiunt; sola sapientia non dico in juvenibus, sed etiam in senibus qui in lege Domini meditati sunt die ac nocte permanet: et dulcissimos fructus studiorum metit. Unde Abisac merito interpretatur patris mei gaudium, vel patris mei rugitus. Quod in praesenti loco vir
Abbreviated transcription (Latin):
uestibus. & nisi complexu ad oleseentulȩ non depesere. Uro¬
uebat adhuc bethsabee. & superat abigail & relique uro
ris a concubinȩ. quȩ ascriptura om̃s quasi frigide repu¬
diantur. & in unius tantũ adolescentulȩ grandeuus cale¬
sc amplexibus. Abraham multo dauids enior fuit nbe
tamen uiuente sara aliã non quȩsiuit uxorẽ. Isaac dupliceᷤᷤ
dauid annos habuit. & cũ rebecca iam uetula nunꝗͣ refrpero
aceo de priorib ante diluuiũ uiris qͥ post annosqngen¬
tos non dico senilib sed pene iam cariosis artub nequãqͣm
puellares quesiuere complexus. Certe moyses dux urlitici
popłi centũ uiginti annos habebat. & sepphoram noru
mutauit. Quȩ ÷ gͦ ista sunamitis uxor & uirgo tã ferueni
ut frigidũ calefaceret. & tã sc̃a ut calentem ad libidinem
non ꝓuocaret. nisi sapientia ut beatus ieronimꝰ ait. qu&̃
liniasset ꝑsonam: Hanc exponat sapientissimꝰ salomon.

Expanded text:
uestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuebat adhuc Bersabee, supres et concubinae, quae a Scriptura omnes quasi frigidae repudiantur: et in unius tantum adolescentulae grandaevus calefit amplexibus. Abraham multo David senior fuit, et tamen vivente Sara aliam non quaesivit uxorem. Isaac duplices David annos habuit, et cum Rebecca vetula nunquam refrixit. Taceo de prioribus ante diluvium viris, qui post annos quingentos, non dico senilibus, sed pene jam cariosis artubus, nequaquam puellares quaesivere complexus. Certe Moyses dux Israelitici populi centum viginti annos habebat, et Sephoram non mutavit. Quae est igitur ista Sunamitis uxor et virgo, tam fervens ut frigidum calefaceret, et tam sancta ut calentem ad libidinem non provocaret, nisi sapientia ut beatus Hieronymus ait quae liniasset personam? Hanc exponat sapientissimus Salomon:
Abbreviated transcription (Latin):
in eius dilectione caluit. ut ꝓpter illiꝰ amorem uariss
ericulis se ultro cõmitteret. & adultiu uis no
norinon recusaret. de qua pleniꝰ dicemus in asbo
donias autẽ filius aggith eleuabat᷑ dicens. Egar Nabo.¬
diqua. Adonias enĩ iste ꝗͥ suꝑbia elatus gratu regnare
uoluis qui asalomone intfeccus en sigeram geboiti su¬
uobis iudeorũ. quiꝓptea Quod regnũ terream obtine¬
euosuit. asalomone indelicet xp̃o & regnũ amisiu. d ii¬
tam ꝑdidit. De quo hic p̾libando prȩdiximus. scl insub
squentibus uberiꝰ indagabimus. Nex aut̃ senuerat nac¬
mis. & abisach sunamitis ministrabat ei. Quęritur itaq
qulo inhoc facto significet qͦd dauid annos natꝰ septua¬
ainta. bellicosus quondã uir. senectute. frigescente ñ po¬
ari caleficri. & ꝓpt̾ea queritur ista ꝑuella speciosa quȩ
eu rege dormiret & senile corpꝰ calefaceret & ministra¬
re regi. Sienĩ occidentem sequimur liderã uidet̃ quasi
fiamentũ esse de mimo. eoqͦd frigidus sener obuoluitur

Expanded text:
in ejus dilectione caluit, ut propter illius amorem variis ericulis se ultro committeret, et ad ultimum pro ejus nomine mori non recusaret. De qua plenius dicemus in subditis. « Adonias autem, filius Haggith, elevabatur, dicens: Ego regnabobia elatus gratis regnare voluit, qui a Salomone interfectus est, figuram gestavit superbiae Judaeorum: qui propterea quod regnum terrenum obtinere voluit a Salomone, videlicet Christo, et regnum amisit, et vitam perdidit. De quo hic praelibando praediximus, sed in sequentibus uberius indagabimus. « Rex autem senuerat nimis et Abisag Sunamitis ministrabat ei. » Quaeritur itaque quid in hoc facto significet quod David annos natus septuaginta bellicosus quondam vir, senectute frigescente, non poterat calefieri. Et propterea quaeritur ista puella speciosa, quae cum rege dormiret, et senile corpus calefaceret, et ministraret regi. Si enim occidentem sequimur litteram, videtur quasi figmentum esse de mimo, eo quod frigidus senex o
Abbreviated transcription (Latin):
ctus intime largitatis illuminat : hanc ꝓtinꝰ cciam lidi¬
ee cogitationes turbant. ut quȩ sulleuata immenso muꝰ¬
re exultat. etiam tq̃ptatione pussata quid sit inueniab̃.

Expanded text:
ctus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubrictus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exsultat, etiam tentatione pulsata, quid sit inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
donem abso. obseruatione mandatorũ dei adipisei ner
nionem: & eet̃a. Duȩ mulieres int̃ quas salomon prinu
indicium suũ exercuit. quarũ una dilectione arceũ
restituit. sbenc ꝑ hanc mulierẽ hereticorũ uel synari¬
gp. etiam impietasᷤ figuratur. quȩ & suos nequiter nutri¬
endo interimunt. & alienos quo usq ꝑdant illiciendio
puadunt. Ded quia solent pͦt. uirtutes uitia suboriri. at
forda hominũ temptando ꝓbent᷑. ne animꝰ in culmine
iurtutum c̾sistens tanquã salomon in regno ex se ipso gli¬
tur & hoc ꝑmittente dõ qui lucis suȩ illũstratione illis¬
trare dignatur. Ut gͦ ea firmitatis dona habeat. & infirn¬
caum suam humiliter agnoscat: ꝑ accessum grg̃ ad alta su¬
cpilitur. & precessũ quid ex se ipso sit ꝓbatur. Qͦd in ipso dens¬
stratur qͥ diuinitꝰ accepit sapientiã. & tamen pͦt ucceptã ean¬
dem sapientiã duarum meretricũ questione pulsatuso
Quia nimirũ sepe cũ mentem nram concessis uirtutib respe¬

Expanded text:
ne, omo una, » etc. Duae mulieres inter quas Salomon primum judicium suum exercuit, quarum una dilectione ardebat, restituit. Et bene per hanc mulierem haereticorum vel Synagogae etiam impietas generatur, quae et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant, illiciendo persuadent. Sed quia solent post virtutes vitia suboriri ut corda hominum tentando probentur, ne animus in culmine virtutum consistens tanquam Salomon in regno ex seipso glorietur: et hoc permittente Deo qui lucis suae illustratione illustrare dignetur. Ut ergo ea firmitatis dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat per accessum gratiae ad alta sustollitur et per recessum quid ex seipso sit probatur. Quod in ipso demonstratur, qui divinitus accepit sapientiam, et tamen post acceptam eamdem sapientiam, duarum meretricum quaestione pulsatus est. quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus respe
Abbreviated transcription (Latin):
giens iubente. salomone ibidẽ interfectus ẽ. significat
Seribas & phariseos seu magistros ꝑuersi dogm̾atis here.¬
ticos qui obhoc qͦd ꝓximos suos uidelicet eccłasticos ui
ros pinsidias ꝑimunt. sicut & ipse ioab abner atq amase
fecisse legiturͭ. ab alcario fidei expulsi ꝑpecua morte pu¬

Expanded text:
giens, jubente Salomone, ibidem interfectus est, significat giens, jubente Salomone, ibidem interfectus est, significat Scribas et Pharisaeos, seu magistros perversi dogmatis haereticos: qui ob hoc quod proximos suos, videlicet ecclesiasticos, per insidias perimunt, sicut et ipse Joab, Abner atque Amasae fecisse legitur: ab altario fidei expulsi, perpetua morte pu
Abbreviated transcription (Latin):
qu longe. & pacẽ iis qͥ ꝓpe: sicut in ȩuangłio dicit. pa¬
oem meam do uobis. pacẽ relinquo uobis. his et alus¬
multis testimonus. dñs iesus pacificus
pum gestasse non dubium ẽ. Et ait adonias asabee.
peor ut dicas salomoni regi. ut det mͥ abisach simamten
uxorem. Adonias dũ in typo iudeorũ. xp̃i eccłam quȩ est
uirgo incorrupta demerare uoluit. iusto iudicio motẽ
quam meruit incurrit. Uenit gͦ bechsabee ad regẽ salomo¬
nem. ut loqueret᷑ ꝓ adonia. Bechsabes quȩ apudsalomorẽ
padonia int̾uenire uoluit nec tamen ei quippiã ꝓfuit. fi¬
guram legis hoc in loco p̾tendisse non dubiũ est: quam
iudei sibi adiutricẽ apud dm̃ esse opinant᷑. Abiathar qͦq
sacerdotio pulsus ẽ. non tamen occisus. significat popłn
iudeorũ quorum licet sacerdotiũ sit abolitũ. ipsi tamen
ꝓpter eos qui in fine mundi ex ipsis credituri st̃ deleti pe¬
nitus non sunt. Fugit gͦ ioab incabernaculũ dñi. & ap¬

Expanded text:
Evangelio dicit: « Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . » His et multialiis testimoniis Dominus Jesus pacificus pum gestasse non dubium est. « Et ait Adonias Bethsabee: Precor ut dicas Salomoni regi, ut det mihi Abisac Sunamitem uxorem. » Adonias, dum in typo Judaeorum Christi Ecclesiam, quae est virgo incorrupta, temerare voluit, justo judicio mortem quam meruit incurrit. « Venit ergo Bethsabee ad regem Salomonem ut loqueretur pro Adonia. » Bethsabee, quae apud Salomonem pro Adonia intervenire voluit, nec tamen quippiam profuit, figuram legis hoc in loco praetendisse non dubium est: quam Judaei sibi adjutricem apud Deum esse opinantur. « Abiathar qusacerdotio expulsus, non tamen occisus est, significat populum Judaeorum, quorum licet sacerdotium sit abolitum, ipsi tamen propter eos qui in fine mundi ex ipsis credituri sunt, deleti penitus non sunt. « Fugit ergo Joab in tabernaculum Domini, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
faloinon ide pacificus nr̃ nasci ꝓmissus ẽ. Et nunciauoꝰ¬
punt regi licentes. Adest nathan ꝓpħa. Nathan qui clau¬
puetatũt donũ figura ucceris ꝓpheciȩ gestasse manite¬
adocli intex pretat᷑ iustus. figuiã inse gerens anscolai
uatoris nr̃i. quic̃. uerus sacerdos inȩcernũ scđm gidine
melchisedech. Et imponite salomonẽ filium meũ super
mulam mcã. Mulã dauid alii eccłam. alii uͭ synagosi
filio gechẽt. & reliqua. Dauid &ͥ precepit ioab interfic
phariscis necnon & hereticis infuturo s dporteat. sicut
hoc qͦd dauid de ioab &e semei ficri p̃cepit: salomon iple¬
uit. dalomon autẽ sedit suꝑ thronũ isrł. Salomon eui
patri suo dauid successit. xp̃i figuram sine dubio gestaui
suum. Sic & ipse dñs. rex pacis ẽ. dictus. Ac ꝑhoc. illius
uocabulũ illi uerissime congruit. ꝑquẽ mediatorone
inimicis accepta remissione peccatoꝵ reconciliam᷑ deo

Expanded text:
Salomon, id est, pacificus noster, nasci promissus est. « Et nuntiaverunt regi dicentes: Adest Nathan propheta. » Nathan, qui interpretatur donum, figuram veteris prophetiae gestasse manifeSadoc interpretatur justus, figuram in se gerens Domini et Salvatoris nostri, qui est verus « sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » « Et imponite Salomonem filium meum super mulam meam. » Mulam David, alii Ecclesiam, alii vero Synagogam filio Jether, » etc. David qui praecepit Joab interfici Pharisaeis necnon et haereticis, in futuro fieri oporteat. Sicut hoc quod David de Joab et Semei fieri praecepit, Salomon vero implevit. « Salomon autem sedit super thronum Israel. » Salomon qui patri suo David successit, Christi figuram sine dubio gestavitsuum, sic et Dominus Rex pacis est dictus, ac per hoc illius vocabulum illi verissime congruit, per quem Mediatorem, ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
mos annos. Senectus dauid. humani generi
figurauit uetustatẽ. in quib quia fides defe¬
cerat uelut. indauid dilectio dei friguerat.
Uestimenta eiꝰ quib adoꝑtus calefieri non
poterat. typũ habuisse iudaicȩ plebis non
dubium ẽ: quȩ ante aduentũ saluatoris ꝑ cognitionem
legis uelut uestimenta dño adheserant. Sed quia eadem
psebs ut apłs dicit seruitutis sp̃m & non libertatis habuit.
in amore diuino minime caluit. Uirgo uͦ speciosaquȩ in
cunctis finib isrł quęsita ÷. ac ꝑseruos dauid adeũ ꝑdu

Expanded text:
a. Senectus David humani generis figuravit Vetus Testamentum, in quo quia fides defecerat velut in David, dilectio Dei friguerat. Vestimenta ejus, quibus adopertus calefieri non poterat, typum habuisse Judaicae plebis non dubium est. Quae ante adventum Salvatoris per cognitionem legis, velut vestimenta Domino adhaeserant. Sed quia eadem plebs, ut Apostolus dicit, « servitutis spiritum, et non libertatis habuit , » in amore divino minime caruit. Virgo vero speciosa quae in cunctis finibus Israel quaesita est, ac per servos David a
Abbreviated transcription (Latin):
in electis accipit᷑. unde. ꝓpħa destat᷑ dicens. Iustus ut palma
florebit. & sicut cedrus quȩ ÷ in libano multiplicabitur.
ysopus autẽ herba ẽ. humilis saxo herens. qua signat᷑ humi¬
litas xp̃i. Redẽptor quippe nr̃ acedro usq ad hyðopũ dispu¬
cauit. quia ab alta excellentia głe glestis usq ad carnis hu¬
militatem descensencdo ꝑuenit. Siquidẽ & cedri nomine
prauorũ suꝑba elatio designat᷑. sicut & ꝑ dauid dicit᷑. Uox
dñi confringentis cedros. A cedro itaq xp̃c usq ad hysopum
disputat. quia ipse suꝑboꝵ corda & humiliũ iudicat. duꝑ li¬
gna autẽ dispucauit. dũ incruce pependit. Tuncenĩ in ce¬
dro scłi arrogantiã inclinauit. quã etiam usq ad hysopi
humilitatẽ. id ÷ usq ad erucis stulticiã ad contẽptibilem se¬
monem deduxit. fidei. Hinc paulus ait. Uerbum enĩ crucis

Expanded text:
in electis accipitur. Unde Propheta testatur, dicens: « Justus ut palma in electis accipitur. Unde Propheta testatur, dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus quae est in Libano multiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio designatur. Sicut et per David dicitur: « Vox Domini confringentis cedros . » A cedro itaque Christus usque ad hyssopum disputat, quia ipse superborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam judicavit. Quam etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim crucis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ sapientes st̃. & illum qui ẽ. fons sapientiȩ ꝙ origo
uirtutum. Hinc ẽ. illud qd sequit᷑. Et erat nominatꝰ in uni¬
uersis gentib ꝑ circu̾itum. quia nomen eiꝰ prȩdicatur
uniuer̾so mundo. nec ẽ. nomen aliud sub cęlo datũ hõibus
in quo oporteat. eos saluos fieri. Locutꝰ ÷ quoq salomon tria
milia parabolarũ. & fuert̃ carmina eiꝰ quinq milia. & cȩt̾a.¬
Quid enĩ ꝑtria milia parabolarũ. nisi plenitudo fidei in lege
et in euangłiis axp̃o tradita designatur: Qͥ dũ tota multi¬
pliciter ꝑ allegoriarũ sensus sub ministerio trinitatis disse¬
ritur. quasi tria milia parabolarũ nuncupantur. Carmi¬
na autẽ eius quinq milia ꝑ quinq sensus corporis intelli¬
guntur. quos qui in diuersis uirtutib bene regit beatus ẽ:
et ꝑeos quasi qͥnq milia dño carmina canit. Disputauit autẽ
salomon a cedro usq adhysopũ. Cedri nomine celsitudo głe

Expanded text:
ientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc est illud quod sequitur: « Et erat nominatus in universis gentibus per circuitum. » Quia nomen ejus praedicatur in universo mundo: nec est nomen aliud sub coelo datum hominibus in quo oporteat non salvos fieri . « Locutus est quoque Salomon tria millia parabolarum, et fuerunt carmina ejus quinque millia. » Quid enim per tria millia parabolarum, nisi plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allego riarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. Carmina autem ejus quinque millia per quinque sensus corporis intelliguntur, quos qui in diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carminum canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. » Cedri nomine, celsitudo gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
sa habet. & dñatur scriptura deste. amari usq ad mare. t a
Numine usq ad derminos orbis cerrȩ. Ipsi seruiunt om̃s popłiet
et tribus & linguȩ offerentes ei scilicet munera rectȩ fidei & bo

Expanded text:
sua habet, et dominatur Scriptura teste « a mari usque ad mare, et a sua habet, et dominatur Scriptura teste « a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . » Ipsi serviunt omnes populi, et tribus et lingu
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis. ut ex eorũ discipłis alii quidem magisterii laudem
habeant. si camen integritatẽ. uit idẽ discipuli n᷑ amittant.
ꝑ quȩ pietatis uiscera hȩc eadẽ mater uera agnoscit᷑ om̃ino. qͥd
magisteriũ in examine caritatis. approbatur. & sola totũ reci¬
pere meruit : quȩ quasi totũ concessit. Quia fideles p̃positi ꝓ
eo qͦd ex bonis discipłis suis ñ solum aliis laudẽ non inuidens
sed utilitatem eis etiam ꝓfectꝰ exorant: ipsi & integros et uiuent
filios recipiunt. quando insupremo ex amine ex eoꝵ uita ꝑfi¬
salomonis qͥ in regno eiꝰ uarus officus deputati fuerant. seudius¬
sis ꝓuincus prȩerant: sequitur scriptura ita dicens. Salomos
ra. & seruientiũ ei cunctis dieb uitȩ eiꝰ. Et quis in hoc meliꝰ signi.¬
featur quã pacificus nr̃ quem p̃figurabit idem salomonꝰ¬
so enĩ omĩa regna terrȩ asolis ortu usq ad occasũ in ditioNe

Expanded text:
discipulis, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem discipulis, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant, si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant. Per quae pietatis viscera, haec eadem mater vera agnoscitur omnino, quia magisterium in examine charitatis approbatur et sola totum recipere meruit, quae quasi totum cessit. Quia fideles praepositi, pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant: ipsi et integros et viventes filios recipiunt, quando in supremo examine ex eorum vita perfeSalomonis qui in regno ejus variis officiis deputati fuerant, seu diversis provinciis praeerant, sequitur Scriptura, ita dicens: « Salomon ra, et servientium ei cunctis diebus vitae ejus. » Et quis in hoc melius significatur quam Pacificus noster, quem praefigurabIpse enim omnia regna terrae a solis ortu usque ad occasum, in ditione
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat. Ibi & illudẽ. sollerter intuendũ quod filis
uiuens prius diuidi prȩcipit᷑. ut soli ꝓͦtmodũ matri redũ
Quia inhac uita quasi partiri concedit᷑ iuita discipłi. dũ en
illa ñ nunquã alter apud dñm meritum. alter apud ho¬
mines laudẽ habere ꝑmittatur. ded falsa mater eũ quen
non genuit oceidinͣ metuit. quia arrogantes magistr
et caritatis ignari si plenissimũ nomen laudis ex aliens
discipłis cons equi nequeunt: eorũ uitam crudeliter inse¬
cuntur. Inuidiȩ enĩ facib succensi. nolunt aliis uiuert: oͥ
se conspiciunt ñ posse possidere. Unde & illic puersa mu¬
lier clamat. Nec meus sic. nec tuaᷤ. Ut enĩ diximus qͦs sibi oh¬
sequi ñ uident ad glam demporalẽ. eos aliis inuident. ꝓueri
tadem uiuerẽ. Uerã autẽ mater satagit. ut eius filiꝰ saltem
apud extraneam sit & uiuat. Q uia concedunt ueraces magilti

Expanded text:
demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius vivens prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur. Quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Dominum meritum, alter apud homines laudem habere permittatur. Sed falsa mater eum quem non genuit occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus succensi, nolunt alios vivere quod se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat: « Nec meus sit nec istius. » Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam sit et vivat. Quia et concedunt veraces magistri