comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ea quȩ huic inimica sunt uidec:
dNullomodo michi uidetur hoc posse
quisquam sine prudentia. A Recte.
Sed cur non huic etiam fortitudinẽ
tribuimus. Illa quippe omĩa quȩ in nr̃a¬
potestate non sunt. amare iste ac plu-¬
rimi existimare non potest. Mala enĩ
uoluntate amantur: cui tanqu̾a ini¬
micȩ carissimo suo bono. resistat neces¬
se est. Cum autẽ non amat hȩc: non
dolet amissa. & om̃ino contemnir.
Quod opus esse fortitudinis. dictum
atq concessum est. d Tribuamꝰ sane.
Non enim intelligo. quem fortẽ ueriꝰ
appellare possim: quam eum qui reb
his. quas neq ut adipiscam᷑. neq ut
optineamus in nobis situm est. ȩquo
ꝙ tranquillo animo caret. Quod hc̃
necessario facere comꝑtum ẽ. A Uide
iam nunc utrum ab eo temꝑantiam
alienare possimus: cum ea sic uirtus
quȩ libidines cohibet. Quid autẽ tã
iniquum bonȩ uoluntati est quam
libido: Ex quo ꝓfecto intelligis. istũ

Expanded text:
tanda ea quae huic inimica sunt videt? tanda ea quae huic inimica sunt videt? Nullo modo mihi videtur hoc posse quisquam sine prudentia. A. Recte: sed cur non huic etiam fortitudinem tribuamus? Illa quippe omnia quae in potestate nostra non sunt, amare iste ac plurimi aestimare non potest. Mala enim voluntate amantur, cui tanquam inimicae charissimo suo bono resistat necesse est. Cum autem non amat haec, non dolet amissa, et omnino contemnit; quod opus esse fortitudinis, dictum atque concessum est. E. Tribuamus sane: non enim intelligo quem fortem verius appellare possim, quam eum qui rebus iis quas neque ut adipiscamur, neque ut obtineamus in nobis situm est, aequo et tranquillo animo caret; quod hunc necessario facere compertum est. A. Vide jam nunc utrum ab eo temperantiam alienare possimus, cum ea sit virtus quae libidines cohibet. Quid autem tam inimicum bonae voluntati est quam libido? Ex quo profecto intelligis istum
Abbreviated transcription (Latin):
darum rerum scientia. D Uidetur.
AQuid fortitudo. nonne illa ẽ animȩ
affectio: qua om̃ĩa in commoda ꝙ dam¬
na rerum non innr̃a potestate consti-¬
tutarum contemnimus: O Ita existimo.
APorro temꝑantia ẽ affectio cohercens
& cohibens appetitum ab his rebus
quȩ turpiter appetuntur. Antu aliter
putas. Dlmmo ita ut dicis sentio. Alã
iustitiam quid dicamus esse: nisi uir¬
tutem qua sua cuiq tribuuntur: dNul¬
la michi alia iustitiȩ notio est. A Qͥsqͥs
ergo habens bonam uoluntatẽ de
ciuus excellentia iam diu loquimur.
hanc unam dilectione amplexetur.
qua interim melius nichil habet. hac
sese oblectet. hac deniq ꝑfruat᷑ ꝙ gaudeat.
considerans eam & uidicans quanta
sit. quamq in uito illi eripi uł surripi
nequeat. num dubitare poterimus
istum aduersari reb om̃ib quȩ hiuc
uni bono inimicȩ sunt: D Necesse ẽ
om̃ino. ut aduersetur. A Nulla ne
hunc putamus prȩditũ esse pruden¬
tia qui hoc bonum appetendum. & ui¬

Expanded text:
darum rerum scientia. E. Videtur. A. Quid? fortitudo nonne illa est animae affectio, qua omnia incommoda et damna rerum non in nostra potestate constitutarum contemnimus? E. Ita existimo. A. Porro temperantia est affectio coercens et cohibens appetitum ab iis rebus quae turpiter appetuntur: an tu aliter putas? E. Imo ita ut dicis sentio. A. Jam justitiam quid dicamus esse, nisi virtutem qua sua cuique tribuuntur? E. Nulla mihi alia justitiae notio est. A. Quisquis ergo bonam habens voluntatem, de cujus excellentia jam diu loquimur, hanc unam dilectione amplexetur, qua interim melius nihil habet, hac sese oblectet, hac denique perfruatur et gaudeat, considerans eam et judicans quanta sit, quamque invito illi eripi vel surripi nequeat; num dubitare poterimus istum adversari rebus omnibus, quae huic uni bono inimicae sunt? E. Necesse est omnino ut adversetur. A. Nullane hunc putamus praeditum esse prudentia, qui hoc bonum appetendum, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit aduersus sp̃m ꝙ sp̃s aduer-¬
sus carnẽ. hȩc enĩ inuicẽ aduersant᷑ ut
non ea quȩ uultis faciatis. ad eos ꝑti¬
nere qui sub lege sunt nondum sub
grã. Adhuc enim non intellexerã Hȩc
uerba & illis qui sub gr̃a sunt ñ sub
lege ꝓpterea conuenire. quia & ipsi con¬
cupiscentias carnis contra quas sp̃u
concupiscunt. qũaius eis ñ consentiant.
nollent tam̃ ullas habere si possent.
Et ideo non quȩcũq uolunt faciunt:
quia uolunt eis carere nec possunt. Tc̃
enim eas non habebunt: quando nec
corruptibilem carnẽ. hic liber sic incip̃.
Causa ꝓpt̾ quã seribit apł̃s ad Galatchas

Expanded text:
concupiscit adversus spiritum, econcupiscit adversus spiritum, esus carnem; haec enim inuicem aduersantur, ut non ea, quae uultis, faciatis, ad eos pertinere, qui sub lege sunt, nondum sub gratia. adhuc enim non intellexeram haec uerba et illis, qui sub gratia sunt, non sub lege, propterea conuenire, quia et ipsi concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, quamuis eis non consentiant, nollent tamen illas habere, si possent. non ideo, non quaecumque uolunt faciunt, quia uolunt eis carere nec possunt. tunc enim eas non habebunt, quando nec corruptibilem carnem. Hic liber sic incipit: Causa, propter quam scribit apostolus a l Galatas,
Abbreviated transcription (Latin):
ut tamen sciamus etiam utrũq ad
generalem dĩ grãm ꝑtinere: quomodo
in popło dĩ aliud specialit̃ isrł. aliud
iudas: & tamen utrũq generalit̃ isrł.
Item cum exponerẽ. quid ergo lex trans¬
gressionis grã posita ẽ. ita distinguen
dum putaui. ut interrogatio ẽẽt. quid
ergo: Ac deinde responsio. lex transgressio¬
nis grã posita ẽ. Quod quid̾e non abhor¬
ret a uero. Sed melior michi uidet᷑ ista
distinctio. ut interrogatio sit. quid ergo
lex: ꝙ inferat᷑ responsio. transgressionis
grã posita ẽ. Quod autẽ dixi. ordinatis¬
sime itaq subiunxit. quod si sp̃u du¬
cimini non adhuc estis sub lege. ut
intelligamus eos esse sub lege quoꝵ
sp̃s ita concupiscit aduersus carnem.
ut non ea quȩ uolunt faciant. id est
non se teneant inuictos in caritate u¬
stitiȩ. sed a concupiscente ad uersum se
carne uincantur: hoc ex illo sensu est
quod sentiebam id quod dictum ẽ caro

Expanded text:
ut tamen sciamus etiam utrumque ad ut tamen sciamus etiam utrumque ad generalem dei gratiam pertinere, quomodo in populo dei aliud specialiter Israhel, aliud ludas, et tamen utrumque generaliter Israhel. item cum exponerem: quid ergo? lex transgressionis gratia proposita est, ita distidum putavi, ut interrogatio esset, Quid ergo? ac deinde responsio, Lex transgressionis gratia proposita est . Quod quidem non abhorret a vero; sed melior mihi videtur ista distinctio, ut interrogatio sit, Quid ergo lex? et inferatur responsio, Transgressionis gratia proposita est. Quod autem dixi: Ordinatissime itaque subjunxit, « Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege » : ut intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita concupiscit adversus carnem, ut non ea quae volunt faciant; id est, non se teneant invictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; hoc ex illo sensu est, quo sentiebam id quod dictum est, Caro
Abbreviated transcription (Latin):
APOSTOLIAD ROMANOS.
oNe iie pistole
OSTHU NES
librum. exposui
eiusdem apłi eplam
ad salathas. non
carptim. id ẽ aliqͣ
p̃termittens. sed
continuanter & totã.
Hanc autẽ expositionem. uno uolumi¬
ne comp̃hendi. In quo illud quod di¬
ctum est. priores gͦ apłi ueraces qui ñ
talem. uerax etiam nouissimus apłs
resurrectionẽ eius missus ẽ. ꝓpter immor¬
talitatẽ dictum ẽ totum iam dm̃.
qũa post resurrectionẽ habere cȩpit.
non ꝓpter diuinitatẽ semꝑ immorta¬
lem. a qua nũquam recessit: in qua to¬
tus d̃s erat. & cum moriturus ad huc
erat. Hunc autẽ sensum sequentia ma-¬
nifestant. Ad iunxi enim dicens. Prio¬
id est om̃i ex parte unmortalem. Hoc
non sit homo. Sequitur enim. qui su¬
scitauit illum a mortius: ut hinc appa¬
niet quomͦ eum uiderunt qui uidert̃¬
eũ euntẽ in celum. Itẽ quod dixi. grã
dĩ ẽ qua nob̃ donant᷑ peccata ut reconciliem᷑
d̾o. pax aut̃ qua reconciliam᷑ dõ: sic accipiendũ ẽ

Expanded text:
- Pauli ad Romanos. O EPISTVLAE Post hunc librum exposui eiusdem apostoli epistulam ad Galatas non carptim, id est aliqua praetermittens, sed continuanter et totam; hanc autem expositionem uno uolumine conprehendi. In quo illud, quod dictum est: priores ergo apostoli ueraces, qui notalem; uerax etiam nouissimus apostresurrectionem eius missus est, propter inmortalitatem dictum est: totum iam deum, quam post resurrectionem habere coepit, non propter diuinitatem semper inmortalem, a qua numquam recessit, in qua totus deus erat, et cum moriturus adhuc erat. hunc autem sensum sequentia manifestant. adiunxi enim dicens: prioid est omni ex parte inmortalem. hoc esus Christus non sit homo. sequitur enim: qui suscitauit illum a mortuis, ut hinc appaniet, quomodo eum uiderunt, qui uiderunt euntem in caelum. Item quod dixi: gratia dei est, qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur deo; pax autem, qua reconciliamur deo, sic accipiendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
credo inuenturum regulam qua fi¬
dere possimus. omne sentiens meliꝰ
esse quam id quod abeo sentitur: ne
fortassis ex hoc etiam cogamur dice¬
re. omne intelligens esse melius quam
id quod ab eo intelligit᷑. Hoc enim fal¬
sum est. quia homo intelligit sapientiã.
ꝙ non est melior quam ipsa sapientia
Quam obrem uide: qua causa tibi iusũ
sit. sensum interiorem huic sensui quo
sentimus corpora esse p̾ferendum. O
Quia moderatorem & iudicem quen¬
dam huius illum esse cognosco. Nam
ꝙ siquid huic in officio suo defuerit:
ille tanquam debitum a ministro fla-

Expanded text:
credo inventurum regulam qua ficredo inventurum regulam qua figere possimus, omne sentiens melius esse quam id quod ab eo sentitur, ne fortassis ex hoc etiam cogamur dicere, omne intelligens melius esse quam id quod ab eo intelligitur. Hoc enim falsum est; quia homo intelligit sapientiam, et non est melior quam ipsa sapientia. Quamobrem vide qua causa tibi visum sit, sensum interiorem huic sensui quo sentimus corpora, esse praeferendum. E. Quia moderatorem et judicem quemdam hujus illum esse cognosco. Nam et si quid huic in officio suo defuerit, ille tanquam debitum a ministro fla
Abbreviated transcription (Latin):
tantum est.
uid illud. sensum interiorem quem
quidem infra rationem & adhuc nobis
communem cum bestiis suꝑius in¬
dagaiuimus: dubitabis ne huic sensui
p̃ponere quo corpus attingimus. &.
quem iam ipsi corpori p̃ponendum
ẽẽ dixisti: d Nullo modo dubitauerĩ.
AEtiam hoc cur non dubites. uolo
abste audire. Non enim poteris dicire
hunc sensum interiorem iam in eo ge¬
nere trium illoꝵ ẽẽ ponendum. quod
etiam intelligit: sed adhuc in eo quol
est & uiuit. etiam si intellectu caret.
Iste enim sensus in est & bestiis. quibus
in tellectus non in est. Quȩ cum ita sint: sensib qͥ¬
quęro cur preponas sensum interiorẽ
huic sensui. quo corporalia sentiunt᷑.
cum sit uterq in eo genere quod uiuit.
Sensum autẽ istum qui corpora attin-¬
gre. ideo p̃posiusti corporibus. quia
illa sunt in eo genere. quod tantum ẽ:
iste uͦ in eo quod etiam iuiuit. In
quo cum & ille interior reꝑiatur. cur
eum meliorem putes dic michi. Si enĩ
dixeris quia ille istum sentit. non te

Expanded text:
tantum est. 12. A. Quid? illum sensum interiorem, quem quidem infra rationem, et adhuc nobis communem cum bestiis superius indagavimus, dubitabisne huic sensui praeponere quo corpus attingimus, et quem jam ipsi corpori praeponendum esse dixisti? E. Nullo modo dubitaverim. A. Etiam hoc cur non dubites, volo abs te audire. Non enim poteris dicere hunc sensum interiorem jam in eo genere trium illorum esse ponendum, quod etiam intelligit, sed adhuc in eo quod et est et vivit, etiamsi intellectu caret: iste enim sensus inest et bestiis, quibus intellectus non inest. Quae cum ita sint, quaero cur praeponas sensum interiorem huic sensui quo corporalia sentiuntur, cum sit uterque in eo genere quod vivit. Sensum autem istum qui corpora attingit, ideo praeposuisti corporibus, quia illa sunt in eo genere quod tantum est, iste vero in eo quod etiam vivit: in quo cum et ille interior reperiatur, cur eum meliorem putes dic mihi. Si enim dixeris, quia ille istum sentit, non te
Abbreviated transcription (Latin):
in suo genere fieri decus. ornamentũq
terrarum. Iam uero ut meliores gigne¬
ret quam ipse esset non erat ȩquita¬
tis. sed ex conuersione ad d̾m. ut uinceret
quisq supplicium quod origo eius
ex auersione meruerat: non solum
uolentẽ non phiberi sed etiam ad iu¬
uari oportebat. Etiam sic enim rerum
ereator ostendit quanta facilitate
potuisset homo si uoluisset retinere
quod factus est. cum ꝓles eius potuit
etiam suꝑare quod nata est.
einde si una anima facta est. ex qͣ
om̃ium hõminum trahuntur na

Expanded text:
in suo genere fieri decus ornamentumque in suo genere fieri decus ornamentumque terrarum. Jamvero ut meliores gigneret quam ipse esset, non erat aequitatis: sed ex conversione ad Deum, ut vinceret quisque supplicium quod origo ejus ex aversione meruerat, non solum volentem non prohiberi, sed etiam adjuvari oportebat; etiam sic enim rerum Creator ostendit quanta facilitate potuisset homo, si voluisset, retinere quod factus est, cum proles ejus potuit etiam superare quod nata est. 56. Deinde, si una anima facta est, ex qua omnium hominum animae trahuntur na
Abbreviated transcription (Latin):
illud dicimus quod ꝓprie peccatum
uocatur. libera enim uoluntate et
absciente committitur. sed etiam illud
quod iam de huius supplicio consequa-¬
tur necesse est. Sic etiam ipsam naturã
aliter dicimus cum ꝓprie loquimur
naturam hominis. in qua primum in
suo genere inculpabilis factus est. alit̾
istam in qua ex illius damnati pęna ꝙ̃
mortales ꝙ ignari & carni subditi
nascimur. iuxta quẽ modum dicit
apłs. Fuimus enim & nos naturaliter
filii irȩ sicut ꝙ ceteri.
cum ignorantia. & cum difficultate.
& cum mortalitate nascamur. qm̃ illi
cum peccauissent & in errorem ꝙ in
erumnam & in mortẽ prȩcipitati suns.
rerum moderadori summo d̾o iustissi-¬
me placuit. ut & in ortu hominis ori¬
ginaliter appareret iustitia punientis.
&̃ in ꝓuectu miscđia liberantis. Non
enim damnato primo homini sic ad¬
ẽp̃ta est beatitudo: ut etiam fecundi-¬
tas ad imeret᷑. Poterat enĩ & de prole
eius quamius carnali & mortali aliqd̃

Expanded text:
illud dicimus, quod proprie vocatur illud dicimus, quod proprie vocatur peccatum, libera enim voluntate et ab sciente committitur; sed etiam illud quod jam de hujus supplicio consequatur necesse est. Sic etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur, naturam hominis, in qua primum in suo genere inculpabilis factus est: aliter istam, in qua ex illius damnati poena, et mortales et ignari et carni subditi nascimur; juxta quem modum dicit Apostolus, Fuimus enim et nos naturaliter filii irae, sicut et caeteri . cum ignorantia, et cum difficultate, et cum mortalitate nascamur; quoniam illi cum peccavissent, et in errorem et in aerumnam et in mortem praecipitati sunt, rerum moderatori summo Deo justissime placuit ut et in ortu hominis originaliter appareret justitia punientis, et in provectu misericordia liberantis. Non enim damnato primo homini sic adempta est beatitudo, ut etiam fecunditas adimeretur. Poterat enim et de prole ejus, quamvis carnali et mortali, aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
nantem adiuuet. exaudiat depretan-¬
tem. non tibi deputatur ad culpam
quod inuitus ignoras. sed quod ne¬
gligis querere quod ignoras. Neq
illud quod uulnerata membra non
colligis. sed quod uolentẽ sanare con¬
temnis. Ista tua propria peccata suñ.
Nulli enim homini ablatum ẽ scire
utiliter quęri quod utiliter ignorat.
& humilit̃ confitendam ẽẽ imbecilli¬
tatẽ ut quęrenti & confitenti ille sub¬
ueniat: qui nec errat dum subuenit
nec laborat:
am illud quod ignorans quisq non
recte facit. & quod recte uolens fa¬
cere non potest. ideo dicunt᷑ peccata:
quia de peccato illo liberȩ uoluntatis
originem ducunt. Illud enim p̾cedens:
meruit ista sequentia. Nam sicut lin¬
guam dicimus non solum mẽbrũ
quod mouemus in ore dum loqui-¬
mur. sed etiam illud quod huius
membri motum consequit᷑ id est for-¬
mam tenoremq uerboꝵ. scđm quem
modum dicitur. alia lingua greca.
alia latina: sic non solum peccatũ

Expanded text:
nantem adjuvet, exaudiat deprecannantem adjuvet, exaudiat deprecantem; non tibi deputatur ad culpam quod invitus ignoras, sed quod negligis quaerere quod ignoras; neque illud quod vulnerata membra non colligis, sed quod volentem sanare contemnis: ista tua propria peccata sunt. Nulli enim homini ablatum est scire utiliter quaeri quod inutiliter ignoratur, et humiliter confitendam esse imbecillitatem, ut quaerenti et confitenti ille subveniat, qui nec errat dum subvenit, nec laborat. 54. Nam illud quod ignorans quisque non recte facit, et quod recte volens facere non potest, ideo dicuntur peccata, quia de peccato illo liberae voluntatis originem ducunt: illud enim praecedens meruit ista sequentia. Nam sicut linguam dicimus non solum membrum quod movemus in ore dum loquimur, sed etiam illud quod hujus membri motum consequitur, id est formam tenoremque verborum, secundum quem modum dicitur alia lingua graeca, alia latina: sic non solum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
nis: sed pęna damnati. Cum autẽ de
libera uoluntate recte faciendi loqui¬
mur. de illa scilicet in qua homo factꝰ
est loquimur.
ter se murmurantes homines rodere
consuerunt. qui quodlibet aliud in
peccando quam se accusare paratift̃.
Dicunt enim. Si adam & eua pecca¬
uerunr: quid nos miseri fecimus. ut
cum ignorantiȩ cęcitate. & difficulta¬
tis cruciatibus nasceremur. & primo
erraremus. nescientes quid nobis esser
faciendum. deinde ubi nobis incipe¬
rent aperiri p̾cepta iustitiȩ. uellemus
ea facere & renitente carnalis concu¬
piscentiȩ nescio qua necessitate. non ua-¬
leremus: Quibus breuit̾ respondetur.
ut quiescant. & aduersus dm̃ mur¬
murare desistant. Recte enim fortasse
quęrerentur. si erroris & libidinis nul¬
lus hominum uictor existeret. Cum
uero ubiq sit p̃sens qui multis modis
ꝑcreaturam sibi dño seruientẽ auer¬
sum uocet. doceat credentẽ consolet᷑
sperantem. diligentẽ adhorretur. eo¬

Expanded text:
n i s, se d poena damnati. cum autem de n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. ter se murmurantes homines rodere consueverunt, qui quodlibet aliud in peccando quam se accusare parati sunt. Dicunt enim: Si Adam et Eva peccaverunt, quid nos miseri fecimus, ut cum ignorantiae caecitate, et difficultatis cruciatibus nasceremur, et primo erraremus nescientes quid nobis esset faciendum; deinde ubi nobis inciperent aperiri praecepta justitiae, vellemus ea facere, et renitente carnalis concupiscentiae nescio qua necessitate non valeremus? Quibus breviter respondetur ut quiescant, et adversus Deum murmurare desistant. Recte enim fortasse quererentur, si erroris et libidinis nullus hominum victor existeret: cum vero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi Domino servientem aversum vocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem adhortetur, co
Abbreviated transcription (Latin):
gendo. ut hominem iniusta pęna cru¬
ciaret. Relinquitur ergo. ut hȩc pęna
iusta de damnatione hominis ue-
uel ignorando non haber ar¬
bitrium liberum uoluntatis ad eli¬
gendum quid recte faciat. uel resisten¬
te carnali consuetudine quȩ iuolen¬
tia mortalis successionis quodãmodo
naturaliter in oleuit: uideat guid re¬
recte faciendum sit. & uelit nec pos¬
sit implere. Illa ẽ enĩ peccati pena iustissi-¬
ma: ut amittat quisq quod bene
utinoluit. cum sine ulla posset diffi¬
cultate si uellet. Id est autẽ ut qui sci¬
ens recte non facit: amittat scire qd̃
rectum sit. Et qui recte facere cum pos¬
set noluit: amutat posse cum uelit.
Nam sunt reuera omni peccanti
animȩ duo ista pęnalia. ignorantia.
ꝙ difficultas. Ex ignorantia: deho¬
nestat error. Ex difficultate: cruciatꝰ
affugit. Sed approbare falsa ꝓueris
ut erret inuitus. & resistente atq
torquente dolore carnalis uinculi
non posse a libidinosis opib tepa¬
re non est natura instituti homi

Expanded text:
gendo, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec justa poena de damnatione hominis veni vel ignorando non habeat arbitrium liberum voluntatis ad eligendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi
Abbreviated transcription (Latin):
scentium: quis potest dicere non se
peccasse. cum primus ille peccauit:
i autem singillatim fiunt in uno¬
quoq nascentium: non est ꝑuer¬
sum. immo conuenientissimũ & or-¬
dinatissimum apparet. ut malum
meritum prioris natura sequentis
sit. & bonum meritum sequentis.
natura prioris sit. Quid enim indi¬
gnum si etiam sic uolure ereator osten¬
dere. usq ad eo excellere creaturis cor¬
poreis animȩ dignitatẽ. ut ab eo gra-¬
du possit ẽẽ ortus alterius. ad quem
alterius ẽ ꝑductus occasus: Nam cũ
ad ignorantiam difficultatẽq ꝑue-¬
nerit illa peccatrix: id̾o pęna recte
dicitur. quia melior ante hanc pę¬
nam fuit. Si gͦ astera talis eẽ cepit ñ

Expanded text:
scentium, quis potest dicere non se peccasse, cum primus ille peccavit? Si autem singillatim fiunt in unoquoque nascentium, non est perversum, imo convenientissimum et ordinatissimum apparet, ut malum meritum prioris, natura sequentis sit; et bonum meritum sequentis, natura prioris sit. Quid enim indignum, si etiam sic voluit Creator ostendere, usque adeo excellere creaturis corporeis animae dignitatem, ut ab eo gradu possit esse ortus alterius, ad quem alterius perductus est occasus? Nam cum ad ignorantiam difficultatemque pervenerit illa peccatrix, ideo poena recte dicitur, quia melior ante hanc poenam fuit. Si ergo altera talis esse coepit, n
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ facit. Porro si sp̃m scm̃ ideo hȩc
loqui dicunt quȩ mandat filius. qͥa
scriptum est de meo accipiet & annun-¬
tiabir uobis: cur non & filius ea lo¬
quit᷑ quȩ mandat sp̃s sc̃s. cum dicat
confirmet quod unxit me euangłira¬
re pauꝑib : Si enim ꝓpter hoc unctus
ꝑibus nisi quod sp̃s dñi habebat quo
repletus erat: Nam & hoc de illo scri-¬
ptum est. quod repletus sit sp̃u sc̃o.

Expanded text:
facit similiter . Porro si Spiritum sanctum ideo haec facit similiter . Porro si Spiritum sanctum ideo haec loqui dicunt quae mandat Filius, quia scriptum est, De meo accipiet et annuntiabit vobis : cur non et Filius ea loquitur quae mandat Spiritus sanctus, cum dicat confirmet, quod scriptum est, Spirre pauperibus ? Si enim propter hoc unctus peribus, nisi quod Spiritus Domini habebat, quo repletus erat? Nam et hoc de illo scriptum est, quod repletus sit Spiritu san
Abbreviated transcription (Latin):
ilius inquiunt ministea ẽ patris: sp̃s
sc̃s minister est filii. nec adtendunt
quod isto modo meliores faciunt sp̃u
dicunt. non eos utiq isti etiã di patris
ministros negabunt. Hus quippe mi-¬
nistri facti sunt in cuius nomine etiao
res erunt trinitatis ministri: si ꝓpterea
a patre: sp̃s sc̃s iubet᷑ a filio. Nusqu̾a
hoc in scripturis scĩs legunt: gũauis
obȩdientẽ filium legamꝰ scđm formã
serui qua maior ẽ pater. non scd̃m for¬
mam di in qua unum st̃ ipse &. pater.
egitur itaq in scripturis sc̃ĩs.XuI.
filius subditus patri. Ibi ẽ enim forma
serui. in qͦ &. parentibus hominibus
subditus erat. sicut euangłm loquit᷑
ꝙ. descendit cum illis & uenit narareth.
s. erat subditus illis. Non autẽ alicu¬
bi sca scriptura dicit. sp̃m sc̃m subditũ¬
pater oꝑatur filius ꝓpter formã serui:
ꝙ quȩ oꝑatur pater. oꝑatur ꝙ. filius
ꝓpter formam dĩ. Non enim ait quȩ
quȩcumq pater facit hȩc &. filius

Expanded text:
ilius, inquiunt, minister est Patris: Spiritus sanctus minister est Filii. Nec attendunt quod isto modo meliores faciunt Spiristros esse dicunt, non eos utique isti etiam Dei Patris ministros negabunt. Ejus quippe ministri facti sunt, in cujus nomine etiam res erunt Trinitatis ministri; si propterea a Patre: Spiritus sanctus jubetur a Filio. Nusquam hoc in Scripturis sanctis legunt: quamvis obedientem Filium legamus secundum formam servi, qua major est Pater; non secundum formam Dei, in qua unum sunt ipse et Pater. 17. Legitur itaque in Scripturis sanctis Filius subditus Patri. Ibi est enim forma servi, in qua et parentibus hominibus subditus erat; sicut Evangelium loquitur: Et descendit cum illis, et venit Nazareth; et erat subditus illis . Non autem alicubi sancta Scriptura dicit Spiritum sanctuPater, operatur Filius propter formam servi: et quae Pater operatur, operatur et Filius propter formam Dei. Non enim ait, QuaeQuaecumque Pater facit, haec et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
honorat patrem: sp̃s sc̃s ad orat &.
honorar filium. Hic non opus est
scrupulose uelle discernere. inter
honorare & adorare quid distet. Ept̃
formam enim serui. dicunt᷑ ista de
filio. Dicant si possunt. ubi legerint
adorari filium a sp̃u scõ. Quod enim
subiciunt unde hoc ꝓbare conantur.
quia uidelicet scriptum ẽ. pat̾ ego
te honorificaui suꝑ terrã. opus qd̾
dedisti michi consum maui. & de sp̃y.
ille me honorificabit quia de meo
accipiet &. annuntiabit uobis: ad
rem de qua agitur non ꝑtinet. Hono¬
rat enim om̃is qui adorat: non autẽ
adorat om̃is qui honorat. Nam s̾.
prȩueniunt: nec tam̃ inuicẽ ad orant.
Alioquin si honorificare hoc ẽ ado¬
rare. dicant si placet quod filium
adoret &. pat̃. &. hoc iubente filio. qͥ
ei dicit. honorifica me.¬

Expanded text:
honorat Patrem: Spiritus sanctus adorat et honorat Filium. Hic non opus est scrupulose velle discernere, inter honorare et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, si possunt, ubi legerint adorari Filium a Spiritu sancto. Quod enim subjiciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi; et de Spiritu sancto, Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; ad rem de qua agitur non pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem adorat omnis qui honorat. Nam et fpraeveniunt , nec tamen invicem adorant. Alioquin, si honorificare, hoc est adorare; dicant, si placet, quod Filium adoret et Pater, et hoc jubente Filio, qui ei dicit, Honorifica me
Abbreviated transcription (Latin):
Simul enim te credo animaduertere:
etiam si quisqũa contendat: quãiuis
nullum edamus sonum. tamen qr
ipsa uerba cogitamꝰ. nos intus apud
animum loqui. Sic quoq locutionẽ
nichil aliud agere quam cominemo¬
rare:cum memoria cui uerba inhe-¬
rent. ea reuoluendo facit uenire in
mentem res ipsas. quarum signa suis
uerba. Ad o. Intelligo ac sequor. Aũs.¬
adõ. Constat. Aỹs. Quid. signum nͥ
aliquid significet potest esse signum:
adõ. Non potest. Aũs. Quot uerba
sunt in hoc uersu: si nichil ex tanta
suꝑis placer urbe relinqui:

Expanded text:
simul enim te credo animadvertere, simul enim te credo animadvertere, etiamsi quisquam contendat, quamvis nullum edamus sonum, tamen quia ipsa verba cogitamus, nos intus apud animum loqui, sic quoque locutione nihil aliud agere quam commonere, cum memoria cui verba inhaerent, ea revolvendo facit venire in mentem res ipsas quarum signa sunt verba. Ad. Intelligo ac sequor. Ad. Constat. Aug. Quid? signum, nisi aliquid significet, potest esse signum? Ad. Non potest. Aug. Quot verba sunt in hoc versu, Si nihil ex tanta Superis placet urbe relinqui?
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs. & in cubilibus ur̃ĩs compun¬
gimini: sacrificate sacrificium iu¬
stitiȩ. & sperate in dño. Ubi putas
sacrificium iusticię sacrificari: nisi in
templo mentis. et in cubilib cordis:
Ubi autẽ sacrificandum ẽ. ibi et
orandum. Quare non opus ẽ lo¬
cutione cum oramus: id est sonan¬
tibus uerbis: nisi forte sicut sacerdo¬
tes faciunt significandȩ mentis suȩ
causa. ñ ut ds s ut homines audiant.
& consensio ne quadã ꝑ cõmemorationẽ suspẽ¬
dantur in dm̃. An tu aliud existimas:
.Ado. Om̃ino assentior. Aũs Non¬
te ergo mouet quod summꝰ magi¬
stercum orare doceret discipłos. uer¬
ba quȩdam docuit: In quo nichil ali¬
ud uidetur fecisse: quam docuisse
quomodo in orando loqui oporteret.
Ado. Nichil om̃ino istud mouet.
Non enim uerba sed res ipsas eos
uerbis docuit: quib etiã seipsi cõ¬
mone facerent. a quo.et qd̾ ess et oran¬
dum. cum in penetralib ut dictũ ẽ
mentis orarent. Aũs. Recte intelligis.

Expanded text:
ris, et in cubilibus vestris compungimini: sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino? . Ubi putas sacrificium justitiae sacrificari, nisi in templo mentis, et in cubilibus cordis? Ubi autem sacrificandum est, ibi et orandum. Quare non opus est locutione cum oramus, id est sonantibus verbis, nisi forte, sicut sacerdotes faciunt, significandae mentis suae causa, non ut Deus, sed ut homines audiant, et consensione quadam per commemorationem suspendantur in Deum: an tu aliud existimas? Ad. Omnino assentior. Aug. te ergo movet quod summus Magister cum orare doceret discipulos, verba quaedam docuit ; in quo nihil aliud videtur fecisse, quam docuisse quomodo in orando loqui oporteret? Ad. Nihil me omnino istud movet: non enim verba, sed res ipsas eos verbis docuit, quibus et seipsi commonefacerent, a quo, et quid esset orandum, cum in penetralibus, ut dictum est, mentis orarent. Aug. Recte intelligis:
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ suȩ uoluntatis signum fo-¬
ras dat ꝑ articulatum sonum. Ds̃
autẽ in ipsis rationalis anime
secretis. qui homo interior uocat᷑:
& querenduf. & deprecandus est.
Hȩc enim sua templa esse uoluit
An apud apłm non legisti. Nescitis
quia templum dei estis. & sp̃s dĩ
habitat in uobis. &. in interiore ho¬
mine habitare xp̃m: Nec in ꝓpħa

Expanded text:
loquitur, suae voluntatis signum foloquitur, suae voluntatis signum foras dat per articulatum sonum: Deus autem in ipsis rationalis animae secretis, qui homo interior vocatur, et quaerendus et deprecandus est; haec enim sua templa esse voluit. An apud Apostolum non legisti, Nescitis quia templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis ; et, In interiore homine habitare Christum?
Abbreviated transcription (Latin):
mus. An tibi non uidetur: Ad eod̾.
Non prorsus. Nam rarum ad mo¬
dum ẽ. ut ego cantem cõmemoran-¬
di me grã. sed. tantũ modo delectan¬
di. Aỹs Uideo quid sentias. Sed non-¬
ne attendis id quod te delectat in
detrahi potest: aliud est loqui. ali
ud cantare. Nam et tybiis & cytha-¬
ra cantatur: & aues cantant: ꝙ nos
interdum sine uerbis musicum ali-¬
quid sonamus. qui sonꝰ cantus dici
potest. locutio non potest. An quicꝗͣ.
est quod contradicas: adõ. Nichil
sane. Aũs. Ui detur ergo tibi nͥ auc
docendi. aut commemorandi causa:
non esse institutam locutionem:
Adõ. Uideretur. nisi me moueret
quod dum oramus utiq loquim᷑.
nec tamen dm̃ aut doceri aliquid
aut cõmemorari fas est credere. Aũs.
Nescire te arbitror non obaliud
nobis preceptũ esse ut inclausis
cubiculis oremus. quo nomine
significantur mentis penetralia. nͥ
quod ds̃ in nobis quod cupimus
prestet. qui cõmemorari aut doceri.
nr̃a locutione non quęrit. Qui enĩ

Expanded text:
mus: an tibi non videtur? Ad. Non prorsus: nam rarum admodum est, ut ego cantem commemorandi me gratia, sed tantummodo delectandi. Aug. Video quid sentias. Sed nonne attendis id quod te delectat in i et detrahi potest, aliud est loqui, aliud est cantare? Nam et tibiis et cithara cantatur, et aves cantant, et nos interdum sine verbis musicum aliquid sonamus, qui sonus cantus dici potest, locutio non potest: an quidquam est quod contradicas? Ad. Nihil sane. 2. Aug. Videtur ergo tibi, nisi aut docendi, aut commemorandi causa non esse institutam locutionem? Ad. Videretur, nisi me moveret quod dum oramus, utique loquimur; nec tamen Deum aut doceri aliquid a nobis, aut commemorari fas est credere. Aug. Nescire te arbitror non ob aliud nobis praeceptum esse ut in clausis cubiculis oremus , quo nomine significantur mentis penetralia, nisi quod Deus, ut nobis quod cupimus praestet, commemorari aut doceri nostra locutione non quaerit. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ds hanc auertat amentiam. Iam
enim intelligo non ipsas cognitio-¬
nes. quibus animum imbuit optima
om̃rum disciplina: esse culpandas. sed
eos om̃ium miserrimos uidicandos.
sic̃ et ꝑsiuor udicasse arbitror. qui
tali morbo affecti sunt. cui nec tan¬
ta medicina subueniat. Aũs. Bene in¬
telligis. Sed quomͦ se habeat ꝑsiana
sententia. quid ad nos : Non enim
Deinde siqua cognitio. cognitioni
p̃ferenda sit. non hic est facile expli¬
care.Satis habeo quod effectum est.
cognitionem rerum quȩ fignifican-¬
tur. & si non cognitione signoꝵ.
ipsis tamen signis esse potiorem. Qua-¬
re iam illud magis magisq discutia¬
mus quale sit genus rerum quas sine
signis monstrari posse dicebamus.
ꝑseipsas. ut loqui. ambulare. sedere.
iacere. atq huiusmodi cętera. Al¬

Expanded text:
Deus hanc avertat amentiam: jam Deus hanc avertat amentiam: jam enim intelligo non ipsas cognitiones, quibus animum imbuit optima omnium disciplina, esse culpandas; sed eos omnium miserrimos judicandos, sicut et Persium judicasse arbitror, qui tali morbo affecti sunt, cui nec tanta medicina subveniat. Aug. Bene intelligis: sed quoquo modo se habeat Persiana sententia, quid ad nos? Non enim in talibus rebus. Deinde si qua cognitio cognitioni praeferenda sit, non hic facile est explicare. Satis habeo quod effectum est, cognitionem erum quae significantur, etsi non cognitione signorum, ipsis tamen signis esse potiorem. Quare jam illud magis magisque discutiamus, quale sit genus rerum quas sine signis monstrari posse dicebamus per seipsas, ut loqui, ambulare, sedere, jacere, atque hujusmodi caetera. A
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionem nominis. et cognitio¬
nem rei: primum. scđõ iuire p̃poni¬
mus. Hoc enim nom̃ positum in
carmine cum ait Persius. sed stu¬
pet hic uitio: non mͦ nichil uitii
fecit in uersu. sed non nichil etiam
ornatꝰ dedit. cum tam̃ res ipsa quȩ
significatur hoc nomine. in quocũq
in est. cogit esse uitiosum. An ñ ita
et tertium quarto. sed quartum
tertio uidemus excellere: Huius enĩ
cognitio nominis. uilis est. p̃cogni¬
tione uitioꝵ. Adõ. Etiamne cum
ista cognitio miseriores facit: censes
esse p̃ferendam: Nam idem ꝑsius
omnibus pęnisquas tyrannoꝵ uł
crudelitas excogitat. uł cupiditas
pendit: hanc unam anteponit. qua
cruciantur homines. qui uitia quȩ
uitare non possunt.coguntur agno¬
scere. Aũo. Potest hoc mͦ cognitioni hu¬
ius nominis. ipsam quoq uirtutũ
cognicionẽ negari p̃ferendam. quia
uirtutem uidere nec tenere supplici-¬
um est. Quod idem ille satiricus ty¬
rannis ut puniant᷑ optauitAdõ.

Expanded text:
cognitionem nominis et cognitiocognitionem nominis et cognitionem rei; primum secundo jure praeponimus. Hoc enim positum nomen in carmine, cum ait Persius, Sed stupet hic vitio , non modo nihil vitii fecit in versu, sed nonnihil etiam ornatus dedit: cum tamen res ipsa quae significatur hoc nomine, in quocumque inest, cogat esse vitiosum. At non ita et tertium quarto, sed quartum tertio videmus excellere. Hujus enim cognitio nominis vilis est prae cognitione vitiorum. Ad. Etiamne cum ista cognitio miseriores facit, censes esse praeferendam? Nam idem Persius omnibus poenis, quas tyrannorum vel crudelitas excogitavit vel cupiditas pendit, hanc unam anteponit, qua cruciantur homines qui vitia quae vitare non possunt, coguntur agnoscere. Aug. Potes hoc modo cognitioni hujus nominis ipsam quoque virtutum cognitionem negare praeferendam: quia virtutem videre nec tenere, supplicium est: quo idem ille satyricus tyranni ut puniantur optavit . Ad.
Abbreviated transcription (Latin):
gnorũ anteferenda ẽ. An tͥ non uidet᷑:
ad õNium ego cognitionẽ signoꝵ cognitio
ni rerũ. an ñ signis ipsis prestantiorẽ eẽ con¬
cessi: Quare uereor ut tͥ assentiar. Quid si
enĩ ut cenũ nom̃ meliꝰ ẽ ea re quã significat
ita & huiꝰ nominis cognitio cognitioni qͦ illiꝰreiẽ
anteponenda: quamuis ea cognitio¬
ne sit ipsum nomen inferius: Quatu¬
or quippe sunt. Nomen. Res. cognitio
nominis. & cognitio rei. Sicut ergo
primum scđo. cur non et tertium
quarto andecellit: Sed non antecellit.
Num etiam subiciendum ẽ: Aỹs Mire
om̃ino te uideo & tenuisse quod con-¬
senseris. et explicasse quid senseris. Sed
ut opinor intelligis hoc trissyllabũ
nomen quod sonat cum dicimus ui-¬
tium. melius esse qũa id quod signi-¬
ficat. cum ipsius cognitio nominis
multo sit inferior. cognitione uitioꝵ.
licer itaq constituas etiam ista qua¬
tuor atq consideres. Nomen. & rem.

Expanded text:
gnorum anteferenda est: an tibi non videtur? gnorum anteferenda est: an tibi non videtur? Ad. Num ego cognitionem rerum cognitione signorum, ac non signis ipsis praestantiorem esse concessi? quare vereor ut hic tibi assentiar. Quid si enim ut coenum nomen melius est ea re quam significat; ita et hujus nominis cognitio cognitioni quoque illius rei est anteponenda, quamvis ea cognitione sit ipsum nomen inferius? Quatuor quippe sunt: nomen, et res, cognitio nominis, et cognitio rei. Sicut ergo primum secundo, cur non et tertium quarto antecellat? Sed ut non antecellat, num etiam subjiciendum est? 28. Aug. Mire omnino te video et tenuisse quid concesseris, et explicasse quid senseris. Sed, ut opinor, intelligis, hoc trisyllabum nomen, quod sonat cum dicimus, Vitium, melius esse quam id quod significat; cum ipsius cognitio nominis multo sit inferior cognitione vitiorum. Licet itaque constituas etiam ista quatuor atque consideres, nomen et rem,
Abbreviated transcription (Latin):
ceas: Quod si hȩc uera sunt. sicuti ẽẽ
cognoscis: uides ꝓfecto quanto uerba
minoris habenda sint. qua id ꝓpter
quod utimur uerbis. cum ipse usus
uerboꝵ iam sit uerbis anteponendꝰ
Uerba enim sunt: ut his utamur. uti¬
mur autẽ his ad docendum. Quanto
ẽ igitur ẽ igit meliꝰ docere quam
loqui. tanto melior quã uerba locu¬
tio. Multo ergo melior doctrina quã
uerba. Sed cupio audire. quid forte
contradicendum putes. Adõ. Assen¬
tior qui dem. meliorem quã uerba ẽẽ
doctrinam: sed utrumq ad uersus
istam regulam qua dicitur. omne
quod ꝓpter aliud est inferius ẽẽ quam
id ꝓpter quod est: ut nichil sit quod¬
obici possit ignoro. Aũs. Alias hoc
oportunius diligentiusq tractabimꝰ.
Nunc illud quod concedis. sat est
ad id quod confiteri studeo. Das enĩ
cognitionem rerum quã signa rerũ
esse cariorem. Qu̾a obrem cognitio re-¬
rum quȩ significant᷑ cognitioni si¬

Expanded text:
ceas? Quod si haec vera sunt, sicuti esse ceas? Quod si haec vera sunt, sicuti esse cognoscis, vides profecto quanto verba minoris habenda sint, quam id propter quod utimur verbis; cum ipse usus verborum jam sit verbis anteponendus: verba enim sunt ut his utamur; utimur autem his ad docendum. Quanto est ergo melius docere quam loqui, tanto melior est quam verba, locutio. Multo ergo melior doctrina quam verba. Sed cupio audire quid forte contradicendum putes. 27. Ad. Assentior quidem meliorem quam verba esse doctrinam; sed utrum adversus istam regulam qua dicitur, Omne quod propter aliud est, inferius esse quam id propter quod est, nihil sit quodbjici possit, ignoro. Aug. Alias hoc opportunius diligentiusque tractabimus: nunc illud quod concedis, satis est ad id quod conficere studeo. Das enim cognitionem rerum quam signa rerum esse chariorem. Quamobrem cognitio rerum quae significantur, cognitioni si
Abbreviated transcription (Latin):
gno de quo agimus antelata ẽ. nisi
quia illud ꝓpter hanc. non hȩc ꝓpt̃
illud eẽ coniuncit᷑. Num ita cum
quidam uorator. uentris qui ab apło
dicitur cultor. diceret ideo se uiuere
ut uesceretur: non tulit qui audie¬
bat frugi homo. & quanto inquit
melius ideo uesce̾ris. ut uiueresͦ
Uterq tamen ex eadem ista regula
locutus est. Nam neq alia de causa
ille displicuit. nisi quod uitã suam
tam paruipenderit ut eam ducerer
gutturis uoluptate uiliorem. dicen¬
do se ꝓpter epulas uiuere: neq hic
ob aliud iure laudatur. nisi quod
in his duobus quid ꝓpter quod fieret.
hoc ẽ quid cui subiectum esset. in¬
telligens: cibandum potius ut ui-¬
uamus. quam uiuendum ut cibe-¬
mur monuit. Similiter &̾ tu fortasse.
ꝙ quilibet hominum. non imꝑite
res existimantium. dicenti cui piam
loquaci amatoriq uerboꝵ. ideo do¬
ceo ut loquar: responderet is homo.
cur non potius ideo loqueris ut do¬

Expanded text:
gno, de quo agimus, antelata est, nisi gno, de quo agimus, antelata est, nisi quia illud propter hanc, non haec propter illud esse convincitur. Nam ita cum quidam vorator, ventrisque, ut ab Apostolo dicitur, cultor , diceret ideo se vivere, ut vesceretur; non tulit qui audiebat frugi homo, et, Quanto, inquit, melius ideo vescereris ut viveres? quod utique ex eadem ista regula locutus est. Nam neque alia de causa ille displicuit, nisi quod vitam suam tam parvipenderet, ut eam duceret gutturis voluptate viliorem, dicendo se propter epulas vivere: neque hic ob aliud jure laudatur, nisi quod in iis duobus quid propter quid fieret, hoc est quid cui subjectum esset intelligens, cibandum potius ut vivamus, quam vivendum ut cibemur, admonuit. Similiter et tu fortasse, et quilibet hominum non imperite res aestimantium, dicenti cuipiam loquaci amatorique verborum, Ideo doceo ut loquar, responderetis, Homo, cur non potius ideo loqueris ut do
Abbreviated transcription (Latin):
nec quid fuerint secuti. scio. Aũs Po¬
tesne saltem scire. quid tu sequaris:
cum hoc nomen enuntias: Adõ Hoc
plane possum. Nam significare uo¬
lo ut eum cum quo loquor doceã
uł ammoneam de re illa. qũa euoo
doceri uł ammoneri oportere arbi-¬
tror. aus. Quid ipsum docere aut
ammonere. siue doceri. aut ammo¬
neri. quod uel du exibes commode
ꝑ hoc nomen uel exibetur tibi: ñ ne
carius quam ipsum nomen haben-¬
dum est: Adõ. Concedo ipsam scienti¬
am quȩ ꝑ hoc signum euenit eidem
signo esse anteponendam. sed non
ideo etiam rem ipsam puto. Aũs. In il¬
la igitur sententia nr̃a. qua quam
sit falsum. res. om̃s signis suis prę¬
poni oportere: non tamen falsum
est omne quod ꝓpter aliud est iultꝰ
esse quam id ꝓpter quod est. Cogni-¬
tio quippe cęni ꝓpter quam hoc
nomen est institutum. pluris haben¬
da est ipso nomine quod eidem ce¬
no preponendum esse comꝑimus.
Non enim obaliud ista cognitio si¬

Expanded text:
nec quid fuerint secuti scio. Aug. Ponec quid fuerint secuti scio. Aug. Potesne saltem scire quid tu sequaris, cum hoc nomen enuntias? Ad. Hoc plane possum: nam significare volo, ut eum cum quo loquor, doceam vel admoneam de re illa, quod eum doceri vel admoneri oportere arbitror. Aug. Quid? ipsum docere aut admonere, sive doceri aut admoneri, quod vel tu exhibes commode per hoc nomen, vel exhibetur tibi; nonne charius quam ipsum nomen habendum est? Ad. Concedo ipsam scientiam, quae per hoc signum evenit, eidem signo esse anteponendam; sed non ideo etiam rem ipsam puto. 26. Aug. In illa igitur sententia nostra, quanquam sit falsum, res omnes signis suis praeponi oportere; non tamen falsum est, omne quod propter aliud est, vilius esse quam id propter quod est. Cognitio quippe coeni, propter quam hoc nomen est institutum, pluris habenda est ipso nomine, quod eidem coeno praeponendum esse comperimus. Non enim ob aliud ista cognitio si
Abbreviated transcription (Latin):
pluris quam signa ẽẽ pendendas.
Quicquid enim ꝓpter aliud est.
uilius sit necesse est. quam id ꝓpt̾
quod est: nisi tu aliud existimas.
adõ Ui detur michi. non temere
hic esse assentiendum. Nam cum
dicimus cęnum longe hoc nom̃
arbitror rei qu̾a significar. antecel¬
lere. Quod enĩ nõs offendit audien¬
tes: non ad ipsius uerbi ꝑtinet so¬
num.Cȩnum enim nomen muta-¬
ta una littera: cęlum ẽ. Int̾ illa uͦ
quȩ his nominibus significantur.
quantum distet uidemꝰ. Qũa obrẽ
nequaquam huic signo tribuerĩ.
quod in re quam significat odimꝰ.
s. ꝓpterea illi iure antepono.liben¬
tius enim hoc audimus:. quaullo
sensu illud attingimus. Aũs. Higi¬
lantissime om̃ino. Ita falsum est:
om̃s res pluris quam earum signa
ẽẽ pendendas. adõ. Ita uidetur. Aũs
Dic ergo michi quid arbitreris
eos secutos ẽẽ. qui huic rei tam fȩ¬
dȩ atq asꝑnabili nomen indidert̃.
illos nec ꝓbare nec imꝓbare audeo:

Expanded text:
ppQuidquid enim propter aliud est, vilius sit necesse est quam id propter quod est; nisi tu aliud existimas. Ad. Videtur mihi non temere hic esse assentiendum: nam cum dicimus, Coenum, longe hoc nomen arbitror rei quam significat antecellere. Quod enim nos offendit audientes, non ad ipsius verbi pertinet sonum; coenum enim nomen, mutata una littera coelum est; inter illa vero quae his nominibus significantur, quantum distet videmus. Quamobrem nequaquam huic signo tribuerim, quod in re quam significat odimus; et propterea hoc illi jure antepono: libentius enim hoc audimus, quam ullo sensu illud attingimus. Aug. Vigilantissime omnino. Itaque falsum est, omnes res pluris quam earum signa esse pendendas. Ad. Ita videtur. Aug. Dic ergo mihi quid arbitreris eos secutos esse, qui huic rei tam foedae atque aspernabili nomen indiderunt;illos nec probare, nec improbare audeo,
Abbreviated transcription (Latin):
mal. uł etiam tota diffinitio dice¬
retur. id est animal rationale et¬
mortale. An tibi non uidetur: Adõ.
Prorsus uidetur. Sed cum esse no¬
men concesserimus. quomͦ illam
conclusionem nimis contumelio¬
sam euitabimus. qua nos homines
non esse conficitur: Aũs. Quomodo
putas: nisi docendo non ex ea parte
illatam. qua interroganti assentie¬
bamur: Aut si ex ea parte illam
se fateatr inferre: nullomͦ est for¬
midanda. Quid enim metuam:
hominem id est istas tres syllabas
non esse me confiteri: Adõ. Nichil
est uerius. AyoCur ergo animum
offendit: cum dicitur. non est gͥ
homo. cum scđm illa concessa
nichil uerius dici potuerit: Qͥa
non possum non putare ad id con-¬
clusionem referri. quod his duabꝰ
syllabis significatur. simul atq
ista uerba sonuerint. ea scilicer
regula quȩ naturaliter plurimũ
ualet. ut auditis signis ad res signi¬
ficatas feratur intentio. Adõ. Acci¬
pio quod dicis. As. Iam ergo in

Expanded text:
mal, vel etiam tota definitio dicemal, vel etiam tota definitio diceretur, id est animal rationale mortale: an tibi non videtur? Ad. Prorsus videtur: sed cum esse nomen concesserimus, quomodo illam conclusionem nimis contumeliosam evitabimus, qua nos homines non esse conficitur? Aug. Quomodo putas, nisi docendo non ex ea parte illatam, qua interroganti assentiebamur? Aut si ex ea parte illam se fatetur inferre, nullo modo est formidanda: quid enim metuam hominem, id est tres istas syllabas non esse me confiteri? Ad. Nihil est verius. Cur ergo animum offendit, cum dicitur, Non es igitur homo; cum secundum illa concessa, nihil verius dici potuerit? Aug. Quia non possum non putare ad id conclusionem referri, quod his duabus syllabis significatur, simul atque ista verba sonuerint, ea scilicet regula, quae naturaliter plurimum valet, ut auditis signis ad res significatas feratur intentio. Ad. Accipio quod dicis. CAPUT IX.-- An