comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u&eranorum. sed ordine non dignitate : unde &p itea q̃: tẽpo¬
rum posteriores sunt euacuatis anterioribus: maiora priorum ha¬
bentur: Per hieremiam quoq: ꝓph&am testamentum nouũ sedatu¬
rum euacuato priore : sio dñs polliceur : Eccedies ueniunt dic̃ dñp
& feriam domui isrł. domui iuda fedus nouum. Non scđm pactum¬
qđ pẽpigi cumpatrib ur̃is indie quando ad prehendi manum eorum
ut educerem eos detora aegypti pactum qđ in ritum fecerunt & ego
dominatus sum eorum dicit dm̃ Sed hoc ẽ pactum: quod seriam
cumdomus issł : In coloco uaticinuis ꝓph&arum testamenti noui
est. facta cõmemoratio: qđ quia discrepare potuit aue teritesta¬
mento inde adiungt: Non scđm testamentum qđ dedipatrib: eorum:
Est enim inutroq: mirabilir differentia p̃ceptorum: In illo enim & cep¬
tis sacramentis qua umbrȩ erant futurorum e&era promissa

Expanded text:
vetera novorum, sed ordine, non dignitate; unde et pacta quae tempovetera novorum, sed ordine, non dignitate; unde et pacta quae tempore posteriora sunt, evacuatis anterioribus, majora priorum habentur. 4. Per Jeremiam quoque prophetam, Testamentum Novum se daturum, evacuato priore, sic Dominus pollicetur: « Ecce dies venient, dicit Dominus, et feriam domui Israel, et domui Juda foedus novum, 93 quod pepigi cum patribus vestris in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti: pactum, quod irritum fecerunt, et ego dominatus sum eorum, dicit Dominus. Sed hoc erit pactum, quod feriam eam. 5. In quo loco vaticiniis prophetarum Testamenti Novi est facta commemoratio, quod quia discrepare potuit a Veteri Testamento, inde adjungit: Non secundum Testamentum, quod dedi patribus eorum. Est enim in utroque mirabilis differentia praeceptorum. In illo, exceptis sacramentis, quae umbrae erant futurorum, caetera promissa
Abbreviated transcription (Latin):
ua: quaenunc arieur : utique cognor c&rea : ponam ineserto uiam
&minuio fluminea : Glorifi cauit me bestia agi. dracones & stru¬
ciones : quia dedi indeserto uiam flumina in inuio : Talibus enim
uaticinus legem ueteris testamenti cõmendat obliuisci:
N oui facit mencionem dicendo : Nomem ineritis priorum ecce ego¬
facuonoua: &ut demonstrar& quae ess& nouatumꝵ adiecit: po¬
nam in de sertouiam & in inuio flumina quossigificar& ingenti¬
bus Suam de diss& : doctrinam : ubi glorificat eum bestia agri
Dumipsum credenter conlaudant &iam regna mundi : quẽ populum
sibi adquȩ situm dicit : C&erum contra isrł qua secuntur ad iun¬
git : Nonme inuocasti ia cob nec laborasti inmȩ isrł : Decuiur
quidem noui testamenti ꝓmis sicineq: sequentur. Idem dñs ꝑeun
Noua quoq ego ad nuncio ante quam :oriantur. auditã uob faciã¬
In quib uerbis & uaus testamentum uenisse declarat : & nouum
adnunciat: quoͣ xp̃i anitate conpl&um est : prima enim sunt

Expanded text:
 ea: ponam in deserto viam, et in invio flumina. Glorificabit me bestia agri, dracones, et struthiones, quia dedi in deserto viam, flumina in invio . » 2. Talibus enim vaticiniis legem Veteris Testamenti commendat oblivisci, et novi facit mentionem, dicendo: Ne memineritis priorum, ecce facio nova; et ut demonstraret quae essent nova, tum adjecit: Ponam in deserto viam, et in invio flumina. Quo significaret in gentibus suam dedisse doctrinam, ubi glorificat eum bestia agri, dum ipsum credentes collaudant, et regna mundi, quem populum sibi acquisitum dicit. Caeterum contra Israel quae sequuntur adjungit: Non me invocasti, Jacob, nec laborasti in me, Israel. 3. De cujus quidem Novi Testamenti promissione sequenternova quoque ego adjicio, antequam oriantur audita vobis, facia. Quibus verbis et Vetus Testamentum venisse declarat, et novum annuntiat, quod Christiana aetate completum est. Prima enim sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
orationis uocabitur sc̃s erit uob̵ & humili abitis ani¬
mas uras in iorunio : Om̃is anima quȩ cumq: senon h¬
umilia uerit in ipsodie ieiunio. ext̃minabitur
depopulo suo: & om̃is anime quȩ focerit opus in ipso
die. peribit anima illa depopulo suo : quod quidẽ
ieiunium usus fuisse anti quos hesdre lib̵ meminit
Dehino conuenerunt in ie uinio & in sacois. &
unius suꝑ eos & st&or & confitebantur pecca¬
ta sua & iniquitates patrum suorum: E consur¬
mense septimo sol. secđm conputum incipit fa¬
um hab&ur in hoo mense quia hostendit᷑ inde fec¬
tionesolis & noctis augmento uita nr̃a deficere:
Adueniente morte quae mors in iudiciodĩ & re¬
uartum ieiumum calendarum nouembrium eft
quod diuina auctoritate uł initiarum uł institu¬
Itumo hieremiae ꝓph&e testimonium decla¬
ratur dicente adeũ dño: tolle uolumen libri
& scribes in eo om̃ia queloquutus sum tibi aduer¬

Expanded text:
xorationis vocabitur. Sanctus erit vobis, et humiliabitis anixorationis vocabitur. Sanctus erit vobis, et humiliabitis animas vestras in jejunio. Omnis anima quaecunque se non humiliaverit in ipso die jejunio, exterminabitur de populo suo; omnis anima quae fecerit opus in ipso die jejunii, peribit anima illa de populo suo. Quo quidem jejunio usos fuisse antiquos, Esdrae liber meminit.Dehinc convenerunt in jejunio, in saccis, et humus super eos, et steterunt confitentes peccata sua, et iniquitates patrum suorum, et consurmense septimo sol secundum computum incipit faum habetur in hoc mense, quia ostenditur in defectione solis et noctis augmento vita nostra deficere, adveniente morte, quae mors judicio Dei et reNovembrium, quod divina auctoritate vel initiatum, vel institutum Jeremiae prophetae testimonio declaratur, dicente ad eum Domino: « Tolle volumen libri, et scribes in eo omnia verba quae locutus sum tibi adver
Abbreviated transcription (Latin):
itrostenalia die in coatur socundum quod & moysor
ait: Initium mensis or dearii faci&is uob̵ ebdo¬
madas septem. hoc ieiunium aplerisq: ex auctori¬
tate enagłii postdñi ascensionem conpl&ur
testimonium illud dominicum stori alit̃ accipien¬
tes ubi dicit: Nuno quis possint filiisponsi lugere
quã diucum illis ẽ sponsus : uenient aũt dies cum
aufcretur ab eis sponsus & tunc ieuinabunt. dicunt
cipulis postea logitur conuersatus non oportere.
nec ieiunare nec lugere quia in l&itia sumus:
Postea uero quam tempus illut expletur. quod xp̃s
aduolans ad celos p̃sentia corporali secessit:
ł unc indicendum ieiunium. ut ꝑ cordis humilitatẽ
& abstinentia carnis mereamur ecelis ꝓmissum
ertium ieiunium ẽ quod adiudeis a gebat᷑ post
tabernaculorum sollemnitatem quod decimodie
septem brimensis eccła celebrat. hoc eñĩ primũ
in lege aadño institutum ẽ dicente ad moysen : Loq¬
refiliis irł dicens dicimodiemensis septum dies r¬

Expanded text:
osten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: Initium mensis ordearii facietis vobis hebdomadas VII. Hoc jejunium a plerisque ex auctoritate Evangelii post Domini ascensionem completur, testimonium illud dominicum historialiter accipientes, ubi dicit: Nunquid possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur bus quibus cum discipulis postea legitur conversatus, non oportere nec jejunare nec lugere: quia in laetitia sumus. Postea vero quam tempus illud expletur, quo Christus advolans ad coelos, praesentia corporali recessit, tunc indicendum esse jejunium, ut per cordis humilitatem et abstinentiam carnis, mereamur e coelis promissum Tertium jejunium est, quod a Judaeis agebatur post tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die Septembris mensis Ecclesia celebrat. Hoc enim primum in lege a Domino constitutum est, dicente ad Moysen: Loquere filiis Israel dicens: Decimo die mensis septimi, dies e
Abbreviated transcription (Latin):
Docninoneo & dĩseruo pulgentio ȩpis copo
isidorus euȩras ame originẽ oppicionum:
Quorũ magisterio in ȩcđiis erudimur . Vt quibus sint
inuenta auctoribus. Breuibus cognoscas indiciis
Itaque it uoluisti libellum de genere officiorũ ordi¬
natũmisi exscriptis u&ustissimis auctorũ. ut
locus obtulit cõmendatũ. In quo pleraq: meostilo
ȩlicui. Non nulla uero itaut aput ipsos erant admis¬
cui. Quo facilius lectio de singulis fidei a uotoritatẽ
tener&. Si quatam̃ ex hisdis plicuerint errorib:
meis paratior uenia erit Quia nan sunt referenda
adculpȩtitulũ de quib: testificatio adhib& auctorũ¬
Naque in officiis celebrantur. parũ scarũ scrip¬
turarũ auctoritata. pastim apłica traditione
uł consu&udine uniuersalis ȩcđe statuta reppe¬
riuntur . Quorũ quidẽ primordia repetentes qͥb:
exosta fuerint ut p̃diximus auctoribus refera¬

Expanded text:
Domino meo et Dei servo Fulgentio episcopo Isidorus. Quaeris a me originem officiorum, quorum magisterio in Ecclesiis erudimur, ut quibus sint inventa auctoribus, brevibus cognoscas indiciis. Itaque, ut voluisti, libellum de origine officiorum misi, ordinatum ex scriptis vetustissimis auctorum, ut locus obtulit, commentatum, in quo pleraque meo stylo elicui, nonnulla vero, ita ut apud ipsos erant, admiscui. Quo facilius lectio de singulis fidei auctoritatem teneret. Si qua tamen ex his displicuerint, erroribus meis paratior venia erit, quia non sunt referenda ad culpae meae titulum de quibus testificatio adhibetur auctoruur, partim sanctarum Scripturarum auctoritate, partim apostolica traditione, vel consuetudine universalis Ecclesiae statuta reperiuntur. Quorum quidem 364 primordia repetentes, a quibus exorta fuerint ut praediximus auctoribus refera
Abbreviated transcription (Latin):
cipio sus penderat &iã intemporum fine r&ra xit
Loquens ꝑ apłum suum bonum ẽ non manducare
carnem nec bibere uinum. & iterumo qui infir¬
mus ẽ oleramanduc& Non legitur quia carnes
malesint ideo prohibent᷑ sed quae arum epule
carnis luxoriamgignunt: ꝑomeronim ac nu¬
trimentum omnium uitiorum erc auentri &
uenter escis: ds̃ autem sicut scriptum ẽ &
hunc & haec destru& : Piscem sane quia

Expanded text:
cipio suspenderat etiam in temporum fine retraxit, cipio suspenderat etiam in temporum fine retraxit, loquens per Apostolum suum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum. Et iterum: Qui infirmus est, olera manducet . 2. Non igitur quia carnes malae sunt, ideo prohibentur, sed quia earum epulae carnis luxuriam gignunt, fomes enim ac nutrimentum omnium vitiorum, esca ventri, venter escis, quia scriptum est: Deus hunc et has d
Abbreviated transcription (Latin):
riao ꝑdiuersa loca obseruantur. sicuti ẽ quod alii
ieiunant sabbato aliinon. Alii cottide cõmunicaN :
Alii cortis dieb: ab aliis nullius dies p̃emittitur
qua nanofferat᷑ sa crificium aii sabbato tanto &
dominico aliitan tũ dominico : ut siquid clit hui¬
modi anim adũti potest : Totum hoogenꝰ rerum ut
ẽ graui prudenti qua e xp̃i ano. tusi ut eomodo
agatquo agere uiderit eccłam ad quã forte de¬
uenerit : Quod enim neq: contra fidem neq: con¬
tramores bonos hab&ur in different̃ sequendum :¬
& propter eorum interquos uiuitur. soci&te ser¬
uandum ẽ neꝑ diuꝰ satate obseruationum scis ma¬
inusum concessum Nam ininitium ꝑmissum non
fuerat nis itantum illut qđ scriptum ẽ : Lignũ
fructiferum & herbam seminalem dedi uob̵ in escã
Postea uero ꝑ noedata s̃ in esum cuncta animalia
uiniq: tunc ad tributa licentia ẽ : Sed post quam
xp̃s quiẽ principium & finis apparuit. hoo qđ in prin¬

Expanded text:
r diversa loca observantur, sicuti est 412 quod alii jejunant Sabbato, alii non, alii quotidie communicant, alii certis diebus, ab aliis nullus dies praetermittitur quo non offeratur sacrificium, alibi Sabbato tantum et Dominico, alibi tantum Dominico, et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum, ut est gravi prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere viderit ecclesiam ad quam forte devenerit. Quod enim neque contra fidem, neque contra mores bonos habetur, indifferenter sequendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est, ne per diversitatem observationum schismain usum concessa sunt: nam ab initio permissum non fuerat, nisi tantum illud, ut scriptum est: Lignum fructiferum et herbam seminalem dedi vobis in escam . Postea vero per Noe data sunt in esum cuncta animalia, vinique tunc attributa licentia est . Sed postquam Christus, qui est principium et finis, apparuit, hoc quod in prin
Abbreviated transcription (Latin):
animas sine dubio pi&ate suorũ uiuentiũ reuelari
cum ꝓillis sacrificium offestur uł elimosine fiuNt
Sitamen aliqđ quisq: sibi meritũ p̃parauit dũ ad¬
huc incorpore uiuer& perquđ ista prosint
quaecumq: ꝓ illo fiunt : Num no n omnib: prosun:
nsi ꝓpt̃ differentĩa uitȩ quã quis que gessit in
corpore. Nã proualdebonis gratiarũ actiones s̃¬

Expanded text:
animas sine dubio pietate suorum viventium relevari, animas sine dubio pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium offertur, vel eleemosynae fiunt si tamen aliquod quisque sibi meritum praeparavit, dum adhuc in corpore viveret, pro qua ista prosint, quaecunque pro illo fiunt. Nam non omnibus prosunt, nisi pro differentia vitae, quae quisque gessit in corpore. Nam pro valde bonis gratiarum actiones s
Abbreviated transcription (Latin):
ab opere coniugali sacai. Nũquã panes quos
prius negauerat concersisr& : Quantũ in t̃ est
int̃positiones panis & corpus xp̃i quȩ differentia
interumbrã & corpus. Int̃ imaginẽ & ueritatem
Int̃exompluria futurorũ & eaipsa q̃: ꝑ exem plaria
prae figurabartur : Qua ꝓp̃t eligendis̃ aliquidies
quibus purus homo continentius que uiuat quo
ud tantũ sacram̃tũ dignus accedere possit:
Sacrificium prode functorũ fideliũ requie offerre
uł ꝓeis orare quia ꝑ totũ hoc orbẽ custoditur :
Credimus quod ab ipsis apłis traditum sit : Hoc eñĩ
defunctis dimitti peccata ñ peorũ sp̃it ub: uł ele¬
mosinã facer& : uł sacrificiũ dõ offerr& : Nam&
cũ dñs dicit qui pec cauerit in sp̃m scm non remitt&
eineque in hoc scło neque in futuro : Ne monstrat
quibusdã illicdimittenda peccata. & quodã
purgatorio igne purganda : Ergo in quodã loco
dictum est a sc̃ĩssimo aqustino de functorũ

Expanded text:
ab opere conjugali, nunquam panes quos ab opere conjugali, nunquam panes quos prius negaverat concessisset. Quantum interest inter propositionis panes et corpus Christi? quae differentia inter umbram et corpora, inter imaginem et veritatem? inter exemplaria futurorum et ea ipsa quae pepraefigurabantur. Quapropter eligendi sunt aliquot dies, quibus prius homo continentius vivat, quo ad tantum sacramentum dignus accedere possit. 386 11. Sacrificium pro defunctorum fidelium requie offerre, vel pro eis orare, quia per totum hoc orbem custoditur, credimus quod ab ipsis apostolis traditum sit. Hoc enim ubdefunctis dimitti peccata, non pro eorum spiritibus vel eleemosynam faceret, vel sacrificium Deo offerret. 12. Nam et cum Dominus dicit: Qui peccaverit in Spiritum sanctum, non remittetur ei, nec in hoc saeculo, nec futuro , demonstrat quibusdam illic dimittenda peccata et quodam purgatorio igne purganda. Ergo in quodam loco dictum est a sanctissimo Augustino: « Defunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
manducauerit in digne iudicium sibimanducat &¬
bibit hocẽ eñi indigne suscipere si e o tempore
quis accipiat quodeb& agere penitentiã. Ceerũ
si tanta non sunt peccata ut ex cõmunicandus quis ꝗ
parure : Nedũ foste diuabstentus prohibitur
axp̃i corpore separ&ur : Manifestũ ẽ enĩ eos¬
uiuere qui corpuseius ad tingunt : Vndetimendũ ẽ
nedũ diuquisq: separatur axp̃i corpore alienus
remaneat a salute. ipsodicente : Nisi cõme de¬
ritis carnẽ filii hominis & biberitis eius sangunẽ
ñ habebitis uitã in uobis: Quiiam peccare
abstinendũ est a coitu plurimisq dieb: orationi ua¬
care & sic de inde ad xp̃i corpus accedere : legamus
regnorũ libros & inueniemus sacerdotẽ achime lech
depanib: propositionis noluis se prius dare dauid
& pueris eius inisi ante intorroga r&ur utrũ mundi
ẽent pueri amuliere ñ utiq: ab aliena sed a coniuge
& nisi eos audirs& abheri & nudu̾stertius uacarse

Expanded text:
manducaverit indigne, judicium sibi manducat et manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore quis accipiat quo debet agere poenitentiam. 8. Caeterum si non sunt tanta peccata, ut excommunicandus quisque parare, ne, dum forte diu abstinendus prohibetur, a Christi corpore separeturst enim eos vivere, qui corpus ejus attingunt, unde timendum est, ne dum diu quis separatur a Christi corpore, alienus remaneat a salute, ipso dicente: Nisi coritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Qui enim jam peccare abstinendum est a coitu plurimis diebus, atque orationi vacare, et sic dein ad Christi corpus accedeRegum libros, et inveniemus sacerdotem Abimelech de panibus propositionis noluisse prius dare D. D. et pueris ejus, nisi interrogaret utrum mundi essent pueri a muliere, non utique aliena, sed conjuge? et nisi eos audiisset ab heri et nudius tertius vacasse
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem copulutur . Tunc sac ram̃tũ sp̃itale & cȩlestȩ
ꝑficitur. Sic uero ñ potest calix dñ i nr̃i eẽ aqua
sola autuinum solũ nisi utrũq: simulmisceatur
Quomodo nec corpus dñi potest eẽ simila sola aut
aquasolu. Ni si utrũq: ad unatũ fuerio & copulatum
& panis unius conpage solidatũ quo & ipso sacra¬
mento populus nr ostenditur adunatus. Vt quem¬
ad modum granamulta in unũ collecta & cõmolita
& cõmixta panẽ unũ faciunt sic in xp̃m quẽ panis
cȩlestis unum sciamus ẽẽ corpus cui coniunctus sit
in t̃numerus & adunatos. Dicunt aliqui nisi aliquo¬
intercedente peccato heucaristiã cotidiȩ accipien¬
& deuotione & humilitate suscipiunt : Ne fidendo
deiustitia suꝑbie p̃sũtione id faciant : C&erum sita¬
lia s̃ peccata que quasimostuũ ab altari remoueant
prius agenda pęnitentia est .  ac sic de in de boc
saluti ferum medicamentũ suscipiendũ. Quienim

Expanded text:
inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero sola aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur; quomodo nec corpus Domini, nec potest eaqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit, et copulatum, et panis unius compage solidatum. 6. « Quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus, ut quemadmodum grana multa in unum collecta, et commolita, et commista panem unum faciunt, sic in Christo, qui est panis coelestis, unum sciamus esse corpus, cui conjunctus sit noster numerus, et adunatus. intercedente peccato, Eucharistiam quotidie accipienet devotione et humilitate suscipiunt, ne de iusticia superba presumpcione id faciant. Ceterum si talia sunt peccata, que quasi mortuum ab altari removeant, prius agenda penitsalutiferum medicamentum 385 tunc suscipiendum. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
prius dominicũ corpus intrar& quã c&ericibi. &ideo
ꝑ uniuersũ orbẽmos iste seruatur. Panis eñi quẽ
frangimus corpus xp̃iest. quidix̃ ego sũ panis uiuus
mat. Ideo corpus xp̃i nunccupatur. Uinum autẽ
quia sanguinẽ operat᷑ h ic in carne ideo ad sangunẽ
xp̃i refestur. hȩc aũt̃ duo sunt uisibilia scificata
Pro inde aũt ut scis simusciprianus ait. Calix domini
intellegi. in uino uero ostendi sanguinem xp̃i. Quan¬
do aut̃ in calice uino aquamiscitur xp̃o populus ad¬
unatur & credentiũ plebs & inquẽ credidit copulat᷑
& iungitur . Quae copulatio & coniunctio aque &
uini sic mis c&ur incalice dñi ut cõmixtio illa ab inuieẽ
potest quomodo nec uinũ solũ potest. Nũ siuinum
tantũ quis offerr& sanguis xp̃i inciper& eẽsine nob̵
Si uero aquasit sola plebs incipit erse sine xp̃o. Quan¬
do aut̃ utrũq: misc&ur &adunatione confusa sibi

Expanded text:
prius dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi, et ideo prius dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi, et ideo per universum orbem mos iste servatur. Panis enim quem frangimus corpus Christi est , qui dixit: Ego sum panis vivus, mat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. 4. Haec autem dum sunt visibilia, sanctificata Proinde autem, ut sanctissimus Cyprianus ait: « Calix dominicintelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Quando autem in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credidit copulatur et jungitur. Quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut commistio illa ab invicem potest quomodo nec uinum solum potest. nam si uinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. si uero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. quando cõm̃dauit apłis corpus & sanguinem
suũ prius quã trader&ur. sicat & legitur in euuan¬
gelio. Accepit inquid ihs panẽ &calicẽ & benedi¬
censeis Quod quidẽ sacram̃tũ melchi sedech rex
salem figuralit̃ in typũ corporis & sanguinis xp̃i
primus obtulit. primusq: misteriũ tanti sa crifi
p̃ceptumest. Relictis acfinitis iudaicis uictimis
quȩ in seruitute u&eres populicelebrare imperata
sunt. hoc itaq fit a nobis qđ pronob̵ dñs ipse fecit. Qđ¬
ñ mune sed post cenã inuesperũ obtulit. Sic eñ ixp̃m
oportebat idimplere circa ues pere diei ut hora
ipsa sacrificii ostender& uespera mundi : ꝓinde
aut̃ non cõmunicauerunt iei unuapłi quia necesse erat
ut pascha illud typicũ ante impler&tor & sic denuo
aduerũ pasche sacram̃tũ transirent. Hoc eñi in mi¬
nisterio tunc factũ est. qđ primũ discipuli corpus &
sanguinẽ dñi acceper̃ ieiunii ab uniuersa aũt ȩccła
ꝑ apłos ut in honorẽ tanti sa cramenti in os xp̃iani

Expanded text:
tuit, quando commendavit apostolis corpus et sanguinem suum priusquam traderetur, sicut legitur in Evangelio. Accepit Jesus, inquit, panem et calicem, et benedicens dedit eis. Quod quidem sacramentum Melchisedech rex Salem figuraliter in typum corporis et sanguinis Christi primus obtulit, primusque mysterium tanti sacrificipraeceptum est, relictis ac finitis Judaicis victimis, quae in servitute veteris populi celebrare imperata sunt. Hoc itaqnon mane, sed post coenam in vesperum obtulit. Sic enim Christum oportebat adimplere circa vesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet vesperam mundi. Proinde autem non communicaverunt jejuni apostoli, quia necesse erat ut pascha illud typicum antea impleretur, et sic denuo ad verum paschae sacramentum transirent. 3. Hoc enim in mysterio tunc factum est quod primum discipuli corpus et sanguinem Domini non acceperunt jejuni. Ab universa autem Ecclesia ancto per apostolos, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani
Abbreviated transcription (Latin):
cco .xuIIͦIͦ patrum conlatione aput sinodũ nicena
ẽ editum. cuius uere fidei regula tantis doctrine
mysteriis p̃cellit ut de ommi paste fideiloquatur
Hullaq: pene sit heresis cuius ꝑ singula uorba uł sen¬
tentias ñ respondeat. Om̃s em̃errores impi&atũ
perfidiȩq: blas phemias calcat & ab hoc inuniuer¬
sis eohis patricon fossione appło proclamatur
Epmoy senbene dictio pandit & conpbat quabene
dicere populo subsacram̃totrine inuocationis iub&
Ait enĩ ad moysendñs. Sic benedices populũm eũ &
ego benedicã illos. Benedicattedñr &ccustodiatte
In lumin & dñs faciem suã suꝑte & misereaturtui:
Attollut dñs faciem suã suꝑte & d& tibi pacem

Expanded text:
ctorum Patrum collatione apud synodum Nicaenam est editum. Cujus verae fidei regula tantis doctrinae fidei mysteriis praecellit, ut de omni parte fidei loquatur, nullaque pene sit haeresis cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes enim errores impietatum perfidiaeque blasphemias calcat, et ob hoc in universis Ecclesiis pari confessione a populo proclamatur.per Moysen bendicere populum sacramento trinae inuocationis iubetur. Ait enim deus ad Moysen: sic benedices populum meum et ego benedicam illos: benedicat te dominus et custodiat te; inluminet dominus faciem suam super te et misereatur tui; adtollat dominus faciem suam super te et det tibi pacem
Abbreviated transcription (Latin):
choantur sed in illauita sperantur ubi scĩ fica¬
tiodĩ & uoluntas & regnũ in scĩs suis in mortalit̃ ꝑ¬
manebit. Ia uero panis cotidianus quł animȩ uł
carni tribuitur hic exposcit᷑. hic &iã post subsidiũ
cibi uenĩã de exemplo fraternȩ indulgentiȩ
postolatur. hic ne in peccati tẽptatione inci¬
damus exposcimus. Hic postom̃ia ut amalis li¬
beremur di auxilio imploramus. Illic aut̃ nihil:
istorũ ẽ Hanc itaꝗ orationẽ saluator docuit. In
qua & spes c̃tin& fideliũ & confessio peccatorũ
inuocauerit nom̃ dñi saluus erit : Haec s̃ itaque
sẽptem sacrificii orationes cõmendate euuan¬
gelica apłicaq: doctrina cuius numeriratio

Expanded text:
antur, ubi sanctificatio Dei, et voluntas, et regnum in sanctis suis immortaliter permanebit. Jam vero panis quotidianus, qui vel animae, vel carni tribuitur, hic exposcitur; hic etiam post subsidium cibi venia de exemplo fraternae indulgentiae postulatur; hic, ne in peccati tentationem incidamus, exposcimus. Hic, post omnia, ut a malis liberemur, Dei auxilium imploramus. Illic autem nihil istorum est. 5. Hanc itaque orationem Salvator docuit, in qua et spes continetur fidelium, et confessio peccatorum; invocaverit nomen Domini salvus erit . Hae sunt autem septem sacrificii orationes commendatae evangelica apostolicaque doctrina, cujus numeri ratio
Abbreviated transcription (Latin):
origonis repperit. &cũ c&eris sup̃dictis ȩdi¬
tionibus conparauit. Hi sunt itaq: tantũ qui scriptu¬
degreco in nr̃m ȩloquiũ transtuler̃ ut meminit
sc̃s agustinus infinitus numerus est. sicuienĩ inquid
primis fidertẽporibus ad manus uenit qđ ex grecos
atq aliquantulũ sibi utriusq: lingue peritiam
sensit aususest statim interp̃tare atq: inde
accidit tã innumerabiles aput latinos extitisse
int̃ p̃tes. de ebreo aut̃ in latino ȩloquio tantũ modo
hieronimus pbt sacras scripturas conuestit
Cuius editionem generalit̃ om̃s ecłȩ usquequaꝗ
utuntur ꝓ eo qđ ueratior sit insententus & darior
in uerbis Librum sapientiȩ salo monscripsis se
probatur testimoniis illis quib: ubi legitur. Tume
Inquid ȩlegisti regẽ in płotuo & dixisti ȩdificare
tẽplũ in nomine sc̃õtuo & incunctatẽ habitationis

Expanded text:
Origenes reperit, et cum caeteris supradictis ediOrigenes reperit, et cum caeteris supradictis editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scriptude Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecus, atque aliquantulum esse sibi utriusque linguae peritiam sensit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. De Hebraeo autem in Latinum eloquium, tantummodo Hieronymus presbyter sacras Scripturas convertit: Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me inquit elegisti 376 regem populo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitat
Abbreviated transcription (Latin):
bentur & littere. primũ post sdr̃ã ȩditionem
de ebreo ingreco lxx interp̃tes ȩdiderunt sub
ptolomeo egrptio rege successore alexandri.
Qui in legendo studiosus fuit omniũq: libros gentiũ
congregauit. Iste eñi qui ab ȩleagaro quierat
princeps sacerdotum multa dona mittens ad populũ
p&ut ut senes duod ecim trib: isrł transmitterent᷑
qui int̃ p̃tarent om̃s libros. & ut fidẽ in t̃p̃tationis
auerterent : singulis eorũ qui fueran destinati.
singulas cellulas dedit & ad signans omnib: om̃s
rei negotio adimplessent omniũ simul inter p̃
propinquante fecerunt. Congregauit in unum
tatio uera acdiuina. hos libros meditare omniũ
gentiũ ȩcłe primũ cȩper̃. Eosdẽq: degreco in la¬
tinũ int̃p̃tantes primi ȩccłarũ prouisorestradider̃
Posthȩc secundã meditationẽ aquila Testiam
& quartam teodotio & symmachus ȩdiderunt
Ambo iudei prosiliti. Quintã uero & sextã ȩditionẽ

Expanded text:
abentur et litterae. 4. Primam post Esdram Editionem abentur et litterae. 4. Primam post Esdram Editionem de Hebraeo in Graecum LXX interpretes ediderunt sub Ptolomaeo Aegyptio rege, successore Alexandri, qui in legendo studiosus fuit, omniumque libros gentium 375 congregavit. Iste enim ab Eleazaro, qui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petiit ut seni de duodecim tribubus Israel transmitterentur, qui interpretarentur omnes libros. adverteret, singulis eorum qui fuerunt destinati singulas cellulas dedit, et assignans omnibus, omnrei negotium adimplessent, omnium simul interpretpropinquante fecerunt, congregavit in unum, tatio vera ac divina. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam editionem
Abbreviated transcription (Latin):
ut tot libriessent : Quotnationes quibus płi
&gentes ad ꝑcipiendã fidȩ igratiã aedifica¬
rentur
Ieteris autẽ testamenti scđm ȩbreorũ tradi¬
Itionẽ scriptores hubentur: Primũ moyses
scripsit penta theucum. Ie sunaue ȩdidit bibrũ
suum. Iudicum aũt & ruth & samuhelis primã
pastẽ scripsit samuhel sequentia samubelis
usque ad calcem scripsitdauid. Malachim
ꝑsingulorũ regũ historias. Ioblibrũ hȩbrer
moy senscripsis seputant alii unũ ex ꝓph&us
ꝑsalterium uero scripserunt x proph&ae
idest moyses dauid salomon a saph et han.
iditun eman & filiichore Idẽ asir elena &
elia zaph: sunt qui& esdram. & ageum & zacha¬
riam scripsis sedicunt. Salo monscripsit ꝓuerbia
ecclesiasten cantica canticorũ Esaias scripsit
librũ suum. Hieremias librũ suũ cũ lamenta
Acaldȩ is dũ iudor regressi fuissent in hiera salẽ
correxit . totumq: testam̃tũ inuigintiduos libros
constituit. Vt tot libri essent in lege quod &

Expanded text:
ut tot libri essent quot nationes, quibus populi et gentes ad perficiendam fidei gratiam aedificarentur. Veteris autem Testamenti secundum Hebraeorum traditionem 374 hi scriptores habentur: primus Moyses scripsit Pentateuchum, Jesus Nave edidit librum suum, Judicum autem et Ruth, et Samuelis primam partem conscripsit Samuel; sequentia Samuelis usque ad calcem scripsit David. Malachim per singulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. 2. Psalterium vero scripserunt decem prophetae, id est, Moyses, David, Salomon, Asaph, Etham, Idithum, et Eman, et filii Core, id est, Asir, Elcana, Abiasaph. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicant. Salomon scripsit Proverbia, Ecclesiastem, et Cantica canticorum. Isaias scripsit librum suum, Jeremias librum suum cum lamentata Chaldaeis, dum Iudaei regressi fuissent in Hierusalem, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot li
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctum Ałł aut sicut & amen de ebrea
in aliã linguã nequaquã trans festur. Non
quia int̃ p̃tare minime queant. sed sicut aiunt
doctorer seruatur in eis antiquitas ꝓpter
sanctionẽ auctoritatẽ: In a fricanis autem
regionib: non omni tẽpore sed tantũ dominifis
diebus & quinquaginta postdm̃ resurrectionẽ
ałł cantatur. ꝓsignificatione future resur¬
rectionis & lxuitiȩ. Verũ apudnos secundã
antiquã spaniarũ traditionẽ p̃t̃ dies ioiunioꝵ
uł quadra gesime omni tõpore canitur alł
scriptũ estoni semꝑ lauseius in oremeo. qđ uero
significans post adnuntiationẽ regnicȩ lorum
quae in hac uita ꝑ utrũ ꝗ testam̃tũ mundo p̃dicatur
actionẽ nram non eẽ futurã nisi in laude dĩ sicut

Expanded text:
utem, sicut et amen, de Hebraea in aliam linguam nequaquam transferuntur, non quia intepretari minime queant, sed, sicut aiunt doctores, servatur in eis antiquitas, propter sanctiorem auctoritatem. In Africanis autem regionibus non omni tempore, sed tantum Dominicis diebus et quinquaginta post Dominicam resurrectionem, alleluia cantatur pro significatione futurae resurrectionis et laetitiae. Verum, apud nos, secundum antiquam Hispaniarum traditionem, praeter dies jejuniorum, vel Quadragesimae, omni tempore canitur alleluia. Scriptum est enim: Semper laus ejus in ore meo . Quod vero significans post annuntiationem regni coelorum, quae in hac vita per utrumque Testamentum mundo praedicatur, actionem nostram n
Abbreviated transcription (Latin):
quos ob amorẽ doctrinȩ & pieatis. legendos re¬
cipiendosq: ecdesiarũ principes tradideruNt
priminaq legis idẽ moysi libri quinq sunt. Gene¬
sis exodi leuitici numeri deutero nomium
hos secuntur storicilibri sedecim. iesun aue
scilia& & iudicum libri singuli. Siue ruth. Regiũ
&iã libriquattuor. Parali pomenon duo
chabeorũ. Suꝑ hos ꝓph&icilibri sed ecim sunt
Aesaias hieremias ezechiel &d anihel libri
singuli. Duo decim quoq: ꝓph&arũ libri singuli
& hȩc quidem prophetica sunt. post hȩc uersũ
octo librihabentur : quidiuerso apudhebreos
metro scribuntur. Id est iobliber & liber
psalmorũ. Et ꝓuerbiorũ & ecclesiastes &
cantica canticorũ siue sapientiȩ & ecde siasticũ
lamentationes quȩ hieremiȩ sicq cõplentur
marci luce & iob Hõs quattuor decimpauli
septem catholicȩ ȩpłe. Iacobi ÷ p&ridue

Expanded text:
quos ob amorem doctrinae et pietatis legendos requos ob amorem doctrinae et pietatis legendos recipiendosque Ecclesiarum principes tradiderunt. 4. Primum namque legis, id est, Moysi libri quinque sunt. Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Hos sequuntur historici libri sedecim, Jesu Nave scilicet, et Judicum libri singuli, sive Ruth, Regum etiam libri quatuor, Paralipomenon duo,chabaeorum. Super hos prophetici libri sedecim sunt, Isaias, Jeremias, et Ezechiel, et Daniel, libri singuli: duodecim quoque prophetarum libri singuli, et haec quidem prophetica sunt. 5. Post haec versuum octo libri habentur, qui diverso apud Hebraeos metro scribuntur, id est, Job liber, et Psalmorum, et Proverbiorum, et Ecclesiastes, et Cantica Canticorum, liber Sapientiae, et Ecclesiasticus, Lamentationesque Jeremiae; sicque complentur Marci, Lucae et Joannis. Hos quatuordecim Pauliseptem catholicae epistolae, Jacobi, Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
ronuntiantur aũtlectiones in xp̃i ȩclesiis
de scripturis sc̃ĩs. constataũt eadẽ sacra
scriptura exuetorilege & noua. Vxus lex
łestamentũ aũt dicitur quia idoneis testibus
utiq aꝓph&us scriptũ est atq signatũ. Noue
uerolex euangeliũ ẽ qđ dicitur nouũ testam̃tũ¬
illalex u&us uelut radixest. haec noua
uelit fructus ex radice. exlege eñiuenitur
adeuangelium. Si quidẽ xp̃s qui hic mani¬
festatus est ante in legẽ p̃dicatus ẽ immo
ipse locutus in proph&is. Sicut scriptum est
quilo quebar ecce adsum : Legem quidem¬
prȩmitens uelut infantib: pedagogam. Euange¬
liũuero ꝑfectũ uitȩ magistoriũ iam adultus omnib:
prȩstans : Ideo in illa operantib: bona t̃rȩ ꝓmitte¬
bantur . hic uero subgratia exfide uiuentib: regnũ
caeleste tribuitur : Euuangeliũ aũtdicit᷑ bonum
nuntĩa & reuera bonũ nuntiũ. Vt qui s usciperint
filiidi uocentur . Hi sunt aut̃ libriueteris testam̃ti

Expanded text:
Pronuntiantur autem lectiones in Christi ecclesiis, Pronuntiantur autem lectiones in Christi ecclesiis, de Scripturis sanctis. Constat autem eadem sacra Scriptura ex veteri lege et nova. Vetus lex Testamentum autem dicitur, quia idoneis testibus utique a prophetis scriptum est atque signatum. Nova vero lex est Evangelium, quod dicitur Novum TestamentuIlla lex vetus velut radix est, haec nova velut fructus ex radice. Ex lege enim venitur ad Evangelium. Si quidem Christus qui hic manifestatus est, ante in lege praedictus est. Imo ipse locutus in prophetis, sicut scriptum est: Qui loquebarpraemittens, velut infantibus paedagogum, Evangelium vero perfectum vitae magisterium jam adultis omnibus praestans. 3. Ideo in illa operantibus bona terrae promittebantur, hic vero sub gratia ex fide viventibus regnum coeleste tribuitur. Evangelium autem dicitur bonum nuntium, et re vera bonum nuntium, ut qui susceperint filii Dei vocentur. Hi sunt autem libri Veteris Testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
audiat᷑ acunctis Nã & situnc suꝑueniat quis cũ lectio
cȩlebratur ad or& tantũ dm̃ & p̃signata fronte
aurẽ sollicite ac cõmod&. Pat& tẽpus orandi cũ om̃s
oramus. Pat& cũ uoluerit orare priuatim obob¬
tentu orationis ne ꝑ dideris lectionẽ. Quia ñ sẽ ꝑ¬
eũ quilib& paratã potest habere Cũ orandipo¬
testas inpͥmitu sit neputes paruã nasci utilitatẽ
ex lectionis auditu si quide oratio ipsa fit pinguor
dũmens recenti lectione saginata ꝑ diuinarũ
rerũ quas nuꝑ audiuit imaginescun& Nũ & ma¬
ria soror marthe que sedens ad pedesihũ
sorore neglecta uerbũ intentius audiebat
bonũ pastẽ sibi elegirse dñiuoce firmatur
Ideo & dia conus clara uocesilentiũ ã mon&
ut siue dũ psallitur siuedũ lectio pronuntiatur
ab omnibur. unitas conseru&ur . ut qđ omnib:
p̃dicatur ȩqualit̃ ab omnib: audiatur
Delibris testamentorum.

Expanded text:
audiatur a cunctis. Nam et si tunc superveniat quisque cum lectio audiatur a cunctis. Nam et si tunc superveniat quisque cum lectio celebratur, adoret tantum Deum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet cum voluerit orare privatim, obtentu orationis. Ne perdideris lectionem, quia non semper quilibet paratam eam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit; nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu: siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens recenti lectione signata, per divinarum rerum quas nuper audivit imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur . Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur, aequaliter ab omnibus audiaturduorum Testamentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ante a aũt id solus quisq agebat. Nunc inter¬
dũ unus interdũ duo ul tres cõmuniter caneNT
choro in plurimis respondente
uI
I& cõposuit & constituit. Cũ ergo quȩ rerent suppli¬
p̃ces stati dñs delibro iuris caelestis docuit
quomodo orarent ad quomodo dñm impe trarent
ex hoc ꝑducta ẽ consu&iudo ȩcłe dm̃p̃cibus ex¬
poscere contra egritudinis animȩ et utere p̃ces
ad instar earũ quas constituit dñs quasq: primi
greciceperum componere quib: dño supplicarentur¬
Lectiones pronuntiare Delectionisus
antiquȩ institutionis esse iudȩorũ traditio
doc& Nã &ipsi legitimis p̃finitisq: dieb: exlege
& ꝓph&is lectiones insinagogis utuntur & hoc
deueteri patrũ institutione seruantes. Est aũt
lectio ñ parua audientũ ȩdificatio. Vnde oport&
ut quando psallitur psallatur ab omnib: Cũ oratur
or&ur ab omnibus. Cũlectio legit᷑ facto silentio eaꝗ

Expanded text:
Antea autem id solus quisque agebat, nunc interAntea autem id solus quisque agebat, nunc interdum unus, interdum duo vel tres communiter canent, choro in plurimis respondenteum et composuit, et constituit. Cum ergo quaererent supplipreces. Statim Dominus, de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent vel quomodo Deum impetrarent. Ex hoc perducta consuetudo Ecclesiae Deum precibus exposcere contra aegritudines animae, et uti precibus ad instar earum quas constituit Christus, quasque primi Graeci coeperunt componere, quibus Domino supplicarentLectiones pronuntiare, antiquae institutionis esse, Judaeorum traditio habet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus, ex lege et prophetis, lectionibus utuntur, et hoc de veteri Patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio: unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio aeque
Abbreviated transcription (Latin):
admouendum piȩ animo & ad inflãmandum
diuine dilectionis affectum : Sunt autem
diuinih ymni sunt & humano angonio cõpositi
eloquentia conspicuus hẏmnorũ carmine
tor copiosius in huius modi carmine cla¬
ruisse cognoscitur. At que in de hymni ex
eius nomine ambrosi aniuo cantur . quia eus
tẽpore primũ in ȩcła medio lanensi cȩlebrare
coeperunt. cuius cȩlebritatis deuotio de hinc
ꝑtotius occidentis ȩccłas obseruatur. Carmi¬
naatẽ quȩcũq: in laude dĩ dicuntur hymni
uocantur
deantiphonis
nmplonas greciprimi conposuerunt. duobus
Achoris alternatim cõcinnentib: quasiduo sera¬
phim duoq: testam̃ta inuicem sibi conclaman¬
tia. Aput latinos autẽ primus idẽ beatis¬
simus ambrosius antiphonas instituit. Gre¬
corũ exemplũ imitatus. exhinc incunctis oc¬
cidius regionibus earũ usus increbuit.
Creperta & uocata hoc nomine qđ uno
canente. chorus consonando respondeat.

Expanded text:
ad movendum pie animum et inflammandum ad movendum pie animum et inflammandum divinae dilectionis affectum. Sunt autem et divini hymni, sunt et ingenio humano compositi. eloquentia conspicuus, hymnorum carmine tor, copiosius in hujusmodi carmine claruisse cognoscitur, atque inde hymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur. Carmina autem quaecunque in laudem Dei dicuntur, hymni vocantur. De antiphonis. Antiphonas Graeci primum composuerunt, duobus thoris alternatim concinentibus, quasi duo seraphim, duoque Testamenta invicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius antiphonas instituit, Graecorum exemplum imitatus; ex hinc in cunctis Occiduis regionibus earum usus increbuit. reperta, et vocata hoc nomine, quod uno canente chorus reconsonando respondeat.
Abbreviated transcription (Latin):
resonare psallentem . Ita ut pronuntiati uicinior ẽa
quã canenti propt̃ carnales aut̃ in ȩccła non ꝓpt̃
spitales consu&udo cantandiẽ instituta Vt qui
auerbis non cõpuntur suauitate modo laminis
moueantur. Sicnãq: & beatissimus agustinus
in libris confessionũ suarũ consu&udinẽ canendi
ad probat in eccła. Vt ꝑ oblecta mento inquid au¬
rium in firmi oranimus ad effectum pigatis
ex surgat. Nam in ipsis scĩs dictis religiosius &
ardentius mouentur animinr̃i ad flãmã pixatis
cũ cantatur quamsi non cant&ur: Om̃s enim
affectus nr̃i prosonorũ diuersitate uł nouitate
nescio qua occulta familiaritate excitant᷑
Magis cum suauius & astificiosa uoce cantatur
deinde & alios proph&as . poste a quidẽ & tres
pueri infornace positi conuocata omnicrea¬
tura creatori omnium hẏmnũ canentes dixer̃
Itaq & in hymnis & psalmis canendis non solũ
proph& arũ sed &iã ipsius dñi & apłorũ habe¬
mus exemplum & p̃cepta de hac reutilia

Expanded text:
resonare psallentem, ita ut pronuntianti vicinior esset quam canenti. Propter carnales autem in Ecclesia, non propter spirituales, consuetudo cantandi est instituta, ut qui verbis non compunguntur, suavitate modulaminis moveantur. Sic namque et beatissimus Augustinus, in libro Confessionum suarum , consuetudinem canendi approbat in Ecclesia, ut per oblectamentum, inquit, aurium, infirmior animus ad affectum pietatis exsurgat. Nam in ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius moventur animi nostri ad flammam pietatis, cum cantatur, quam si non cantetur. Omnes enim affectus nostri, pro sonorum diversitate vel novitate, nescio qua occulta familiaritate excitantur magis, cum suavi et artificiosa voce cantatur.deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri intura, Creatori omnium hymnum canentes dixerunt. Itaque in hymnis et psalmis canendis non solum prophetarum, sed etiam ipsius Domini et apostolorum habemus exemplum, et praecepta de hac re utilia
Abbreviated transcription (Latin):
lib: ut ꝑ eode sacrificiũ ueniã consequantur Quasta
posthȩc infestur ꝓ osculo pacis. ut caritate recon¬
tiliati om̃s in uicem digne sacram̃tũ corporis &
sanguinis xp̃i consotientur quia non recipit dissen¬
soneeuius uuo. Xp̃i indiuisibile corpus quarta
demde infostur in latio in sc̃ificatione oblationis
in qua aciã & adđi laude terrestriũ creaturam
uirtutũ que cȩlestiũ uniuersitas prouocatur
& os anna in excelsis cantatur qđ saluatore de
ꝑuenerit. Porro sexta exhinc succedit confir¬
matio sacramenti. Vt oblatioq đõ offestur sc̃i¬

Expanded text:
libus, ut per idem sacrificium veniam consequantur. 2. Quarta libus, ut per idem sacrificium veniam consequantur. 2. Quarta post haec infertur pro osculo pacis, ut charitate reconciliati omnes invicem digne sacramento corporis et sanguinis Christi consocientur, quia non recipit dissensionem cujusquam Christi indivisibile corpus. Quinta deinde infertur illatio in sanctificatione oblationis, in qua etiam et ad Dei laudem terrestrium creaturarum virtutumque coelestium universitas provocaet Hosanna in excelsis cantatur, quod Salvatore pervenerit. Porro sexta proinde succedit confirmatio sacramenti, ut oblatio, quae Deo offertur sancti
Abbreviated transcription (Latin):
fferturiaq: in sacri ficiorũ honore canuntur ȩcł ast¬
cus liber indicio ẽ. Vxeres cantare solitiquando
uictime immolabantur. Si c eñidix̃ porrex inquid
uue. effudit in fundam̃to altaris odorẽ diuino ex
celso principi. Tunc exclamauer̃ filii auron in
tubis productilibus & sonauer̃ & auditã fecerunt
magnã uocẽ in memoria coramdo : Non aliter
Rnuno in sonitutube Idẽ in uoces p̃dicationum
cantus accondimus simulq corde laude sdño¬
declamantes iubilamus in illo scilic& uerum
sacrificium cuius sanguine saluatus ẽ mundus
rdo autẽ mis se uł orationũ quibus oblata dosa¬
crificia consecrantur. primo ãscõp&ero est
institutus cuius cȩlebrationẽ uno eođeq modo
uniuersus ꝑ agit orbis. Prima earunde oratio
admonitionis ost ergapłm ut excitentur : ad exoran¬
dudm̃. Secunda inuocationis ad dm̃ ẽ ut elem̃ter
suscipiat p̃cefideliũ oblationẽ quȩ eorũ. Tostia
auteoffunditur ꝓ offorentib: siue ꝓ de functis fide¬

Expanded text:
e quae in sacrificiorum honore canuntur, Ecclesiasticus liber indicium est, dum dicit veteres cantare solitos quando victimae immolabantur, ubi ita legitur: « Porrexit, inquit, uvae, et fudit in fundamentum altaris odorem divino et excelso principi. Tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus, et sonaverunt, et auditum fecerunt magnam vocem in memoriam coram Domino. Non aliter et nunc in sonitu tubae, id est, in vocis praedicatione cantus accendimus. Simulque corde edeclamantes jubilamus in illo scilicet vero sacrificio, cujus sanguine salvatus est mundusOrdo autem missae, et orationum, quibus oblata Deo sacrificia consecrantur, primum a sancto Petro est institutus, cujus celebrationem uno eodemque modo universus peragit orbis. Prima earumdem oratio admonitionis est erga populum, ut excitentur ad exorandum Deum. Secunda invocationis ad Deum est, ut clementer suscipiat preces fidelium oblationesque eorum. sive pro defunctis fide
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius psalterium id circo cũ me lodia cantilenarũ
suauium ab ȩccła frequentatur. quo facilius
animi ad conpunctionẽ flectantur. primitiua
aũt ȩccła it apsallebat ut modico flexu uocis facer&¬

Expanded text:
cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. 2. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis facer