comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nsupioꝵ parte oꝑis huiꝰ. conditionem ntipit.¬
omniũ a pͥncipio pͥmo cum lapsu hominis &
hus quȩ postea ad restarrationẽ usq ad eduen¬
tum uerbi pꝑata sunt. summati deliexi. nune ea
quȩ sequuntur usq ad finiẽ &e consũmationẽ om¬
niui gordine continge̾ libet. Tempꝰ grẽ ab ad¬
uentu sili cli ini carnẽ exordiũ sumpfit: sic̃ scrip¬
tum ẽ. Eiũ et ueritas: ꝑism xp̃m facta ẽ. Grã¬

Expanded text:
superiori parte operis hujus conditionem omnirerum a principio primo cum lapsu hominis et his quae postea ad restaurationem ejus usque ad adventum Verbi praeparata sunt, summatim deduxi, nunc ea quae sequuntur usque ad finem et consummationem omnium, ordine contingere libet. Tempus gratiae ab adventu Filii Dei in carnem exordium sumpsit, sicut scriptum est: Gratia et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Ieti quert de carne illa qua uͥbii assupsit .oii.
qnadit apecato munda fuerit: & qualit᷑
ni ptiato penã peccati portauit. Et de eo qͥdem¬
at̃apeceato uł munda fuerit uł mundata.
edm estimatione tacere ñ debemꝰ: ne forte si
itonatur ñ uideatur. & si ñ uideat᷑ qd̾ ẽ. creda¬
rquos non est. Quidam putant carnẽ illam que
uistodita & ab ipso pͥmo parente usq ad suscep¬
ioñe sui au̾bo libam ab om̃i peccato & mundã
utotł̃ latmm s lib̾am. Aiunt eñ quia illa pars
nature humane subpeccato e̾e. ñ debuit ꝑ quã
psa nat̾a humana uͥ obnoxia peccato fuerat. a.
pecto lb̾anda erat. &d cõpbandam quoq eãd̃
estimationẽ adducunt illud qđ apłs cũ nouu
dech qui tẜpũ ipsi ap̃i ac noui sacdotii gerebat.
Ab ab rabam decimas accepisse ostendit. inqua
decuinatioe etiã leuis aquo ueteris sacͥdotĩ mini¬
Arobdescendise dubiũ ñ est decimatũ c̃ꝓbatut.
inferi nouũ aũt qd in melchi sedech qui forma

Expanded text:
em quaerunt de carne illa quam assumpsit, qualiter a peccato munda fuerunt, qualiter sine peccato poenam peccati portaverit. Et de eo quod qualiter a peccato munda fuerunt vel mundata, quorumdam aestimationem tacere non debemus, ne fonon exponatur, non videatur, et si non videatur quod est, credatur quod non est. Quidam putant carnem illam quaecustoditam; et ab ipso primo parente usque ad susceptionem sui a Verbo, liberam ab omni peccato; et mundam ratam, sed liberam. Aiunt enim quia illa pars naturae humanae sub peccato esse non debuit, per quam ipsa natura humana ubi obnoxia peccato fuerat, a peccato liberanda erat. Ad probandam quoque eamdem aestimationem adducunt illud quod Apostolus, cdech, qui typum ipsius Christi ac novi sacerdotii gerebat, ab Abraham decimas accepisse ostendit, in qua decimatione etiam Levi, a quo veteris sacerdotii ministros descendisse dubium non est decimatum comprobaviinferius, novum autem quod in Melchisedech qui forma
Abbreviated transcription (Latin):
eonceditur. ut facilius puriũ utartitꝰ
illud frequentius in assertionem e testate¬
falsoꝵ deoꝵ ad confirmanda uirañta se
assumere: quib ñ solum ꝑmissum q p̃tg̃
fuerat. ita dũ tarat. si causa confirmantꝰ
ueritatis expostularet. nomen dm̃ ad at
forte uehem̃tiori furore exardescentes :¬
ra illatis conarentur mala referre. ¶
nentur: decentia quidem ad ercerior̃ oer¬
sationem. isimul apta ad sp̃ualẽ signtra¬
tionem. In his gͦ omnib illam qͥm apsop
suit discretionẽ inelementis exordi stmu¬
nis di significatã notamꝰ. St̃ enĩ tu buo
quia sensꝰ ineis ñ incipit. Dictiones:
dia sensuum st̃. Unde ⁊ dict̾iones uocd
quasi iam aliquid dicentes ⁊ pͥme par
or̃onis qr principiũ inteligentis abas

Expanded text:
conceditur, ut facilius perjurium vitarecum illud frequentius in assertionem et testimofalsorum deorum ad confirmanda juramenta sua assumere, quibus non solum permissum sed praeceptum fuerat; ita duntaxat si causa confirmandae veritatis expostularet, nomen Domini ad forte vehementiori furore exardescentes, majora illatis conarentur mala referre. Multa cripta continentur, decentia quidem ad exteriorem conversationem, et simul apta ad spiritualem significationem. In his ergo omnibus, illam quam Apostolus posuit discretionem in elementis exordii sermonis Dei significatam notamus. Sunt enim tria haec: quia sensus in eis non incipit. Dictiones exordia sensuum sunt, unde et dictiones vocantur quasi jam aliquid dicentes, et primae partes orationis, quia pri
Abbreviated transcription (Latin):
lum upse yse ñ noceat s. neq nocentibe Canõ¬
cere nolentib sia auetontate uel accestacios
siuutiam aut firmam̃tũ p̃stare p̾sumat. Nos
enum sequenti mandato phibetur cũ dicitur.
on falũ testimoniũ dices. Et q ab opere
lesons aui se comibere ñ potest. q m̃tẽ suã ab

Expanded text:
lum ipse per se non noceat, sed neque nocentibus et nocere volentibus sua auctoritate vel attestatione fiduciam aut firmamentum praestare praesumat. Hoc enim sequenti mandato prohibetur cum dicitur: Non falsum testimonium dices . Et quia ab opere laesionis diu se cohibere non p
Abbreviated transcription (Latin):
mnidiũ quedã ũ ad obsequiũ. quedã adcultĩs
auinũ. Prima ꝑtinent add peccatoꝵ remeͤ¬
sionẽ. seda adexercendam deuotionẽ. cela
adcolendam pietatem. ꝑrima instituta fue¬
ẽt̃ quisi ad necesitatẽ. ut in eis homo scĩfica¬
retur: qualis eircũeisio fuit: ⁊ hostie ꝓ peccato
t pdeuct. ⁊ cetera quedam que sp̃italiter ad

Expanded text:
medium, quaedam vero ad obsequium, quaedam ad cultum divinum. Prima pertinent ad peccatorum remissionem; secunda ad exercendam devotionem; tertia ad colendam pietatem. Prima instituta fuerunt quasi ad necessitatem, ut in eis homo sanctificaretur, qualis circumcisio fuit, et hostiae pro peccato et pro delicto et caetera; quaedam quae speciali
Abbreviated transcription (Latin):
humane intelligentie ad ea que crede ⁊u¬
betur cũphendenda ñ sufficit: sacri eloquii ac¬
toricate interĩ fouenda ẽ. ñ ro̾e humana discuti¬
enda. Qua ꝓpt̃ ea que a scĩs patribus de discreti¬
one trium ꝑsonarum indĩcate una scd̾m catho¬
lice ueritatis firmam̃tũ iam dicta sunt in me¬
dium ꝓferre. libet nichil de nr̃o aditientes. ũt po¬
te qui nec suffitientes inuenimur ad ea que dic¬
ta sunt abillis. A ugustinus adu̾s ĩpietatẽ arrii.
atres nouũ nom̃ omousyon
condiderẽ. E ñ nouam rem tali noĩe signa
hoc intendert̃ scdm scͥpturas docere. qd̾ pater

Expanded text:
humanae intelligentiae ad ea quae credere jubetur comprehendenda non sufficit, sacri eloquii auctoritate interim fovenda est, non ratione humana discutienda. Quapropter ea quae a sanctis Patribus de discretione trium personarum, in deitate una, secundum catholicae veritatis firmitatem jam dicta sunt, in medium proferre libet, nihil de nostra adjicientes, utpote, qui nec sufficientes invenimur ad ea, quae dicta sunt ab illis. Augustinus adversus impietatem Arii. Patres novum nomen Homousion condiderunt, sed non novam rem tali nomine signahoc intenderunt secundum Scripturas docere, quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
aut alit᷑ inopationẽ illiꝰ Ostende mͥ aliqͥd qd facti
pat si tani querendũ ẽ. quid fac̃ qui totũ facii
Pone tñ exempli causa unũ aliquid exomibus
que facit pat dico quia hoc filiꝰ ipsũ faert. Neꝙ
ra hoe ipsu dico quasi simile illi: sidẽ iplum.
En eñ dico ⁊ dem facio qđ tu facis. quia folte
domu editico. sic tu edificas donũ. & cũ alia sit
domus tuaqua tu edificas alia dom̃ mea qua
ego eclfico. tñ idem me face dico quodl tu fais
qm̃ id qã facio ego sccłm aliqͥd simile e illi qd̃
tu facis ñ sic intelligo cũ dico quia filiꝰ hoc ip̃m

Expanded text:
atione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater, si tamen quaerendum est quid facit qui totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquid ex omnibus quae facit Pater. Dico quia Filius hoc ipsum facit. Neque utique hoc ipsum dico quasi simile ille, sed idem ipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, quam illa domus mea quam ego aedifico, tamen idem me facere dico quod tu facis, quoniam id quod facio ego, secundum aliquid simile est illi quod tu facis, non sic intelligo
Abbreviated transcription (Latin):
criꝑtum ẽ. quia ler neminem ad ꝑ-¬
fectum diuit. Lex enim ignorantiã
et ex his cetera mala hominis omnia ꝓcesser̃t.
Unum fuit ignorantia: aliud concupiseen¬
tia. Ignorantia boni: concupiscentia mali.
Er ignorantia uenit delictũ: ex concupiscen¬
tia: peccatum. Hec gͥ duo in homine ab ini¬
tio fuert̃. S ut cognosceret homo morbũ
suum. dimissus est totꝰ sibi: ne forte grãm su¬
ꝑfluam udicaret. si prius infirmitatis sue
defectum ñ agnosceret. Positum ẽ. gͦ tempꝰ
nosceret. Illa gͦ sibi relicta. errare cepit a
ueritate ꝑ ignorantiam: et conui cta ẽ de
cecitate. pꝰmodum etiam coniuncenda de in¬
firmitate. Data ẽ lex scͥpta. ut ignorantiã
illuminaret. s infirmitatem ñ corroboraret:
ut in ea parce homo qua defectum suum ag¬
nouit iuuaretur. ubi autem ꝑse stare putaũ.
relinqueretur. Accepta gͦ sacrifitia u̾itatis
ꝑ legem conari cepit ut ꝑficeret: s pressus
concupiscentia. quia gr̃am adiuuantem

Expanded text:
criptum est quod lex neminem ad perfectum duxit . Lex enim ignorantiam et ex his caetera mala hominis omnia processerunt. Unum fuit ignorantia, alterum concupiscentia; ignorantia boni, concupiscentia mali. Ex ignorantia venit delictum, ex concupiscentia peccatum. Haec igitur duo in homine ab initio fuerunt; sed ut cognosceret homo morbum suum, dimissus est totus sibi: ne forte gratiam superfluam judicaret; si prius infirmitatis suae defectum non agnosceret. Positum est ergo tempus nosceret. Illa ergo sibi relicta errare coepit a veritate per ignorantiam, et convicta est de caecitate; postmodum etiam convincenda de infirmitate. Data est lex scripta ut ignorantiam illuminaret, sed infirmitatem non corroboraret ut in ea parte homo qua defectum suum agnovit juvaretur. Ubi autem per se stare putavit, relinqueretur. Accepta ergo scientia veritatis per legem conari coepit ut perficeret sed pressus concupiscentia quia gratiam adjuvantem
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ẽ. Sc̃ificando. ut iustificaret᷑. signan¬
do ut acetis gentib discerneretur: quatinꝰ
singłaris maneret & discreta generatio.
deqͣ xp̃o nasceret᷑. Uñ ꝯseq̃nt̃ colligitur.
ꝓbabile eẽ illi tm semini abrahe eircũcisio¬
nẽ ex p̃cepto indictã. de qͦ xp̃c nasciturus¬
erat: ut udelicet pꝰ abrahã ysaãe. pͦ xsaas
ia cob. deinde duodecĩ tribub que de ipso
ia cob orce sunt. Nam nob scđ̃m quosdã as
esau strpe fuisse creditur: qui tam̃ circũei
nem cdatũ ẽ: & ꝑ ipsũ quedã prepatio
adsuscipiendam legẽ facta ẽ. Quẽad modũ
enĩ nc̃ in nouo testam̃to pͥmũ homo unda
baptismi ablutus. signũ ⁊ nom̃ ꝑfessionis
sue accipit. a: demde num̃o fideliũ assotiat᷑.
⁊ p̃ceptis diuinis instructus. ad cõplendam¬

Expanded text:
datum est; sanctificando, ut justificaretur; signandatum est; sanctificando, ut justificaretur; signando, ut a caeteris gentibus discerneretur, quatenus singularis maneret, et discreta generatio de qua Christus nasceretur. Unde consequenter colligitur probabile esse illi semini Abrahae circumcisionem ex psaac Jacob, ac deinde duodecim tribus quae de ipso Jacob exortae sunt. Nam et Job secundum quosdam de Esau stirpe fuisse creditur, qui tamen circumcinem datum est: et per ipsum quaedam praeparatio ad suscipiendam legem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus
Abbreviated transcription (Latin):
peo qđ p̃ceptũ circũcisionis ñ nͥ masculis ad
octauũ diem uenientib indictum ẽẽ iudetur.
ꝑuenientib addiẽ octauum. p̃cipue ne mise¬
rabilior hic seruis appareat. ⁊ ei etiam p̃uidicet᷑
mullo aqͦ alter sexus absolutus omnino fuisse
cõpbatur. S. merito queritur. si hii qui diem
octauum negligentia siue contemptu paren¬
tum. sine sacͣmento cireũcisionis transiert̃. post¬
modũ eodem sacram̃to ꝑcepto. salutis effectũ
consecuti sũt: eũ p̃ceptum diumũ hoc sacͣm̃tũ
ñ nͥ die octauo celebrandũ indixerit. Et pot̾
fortasse ñ irronabilit̃ credi. qđ sicut de gentib
adritũ legis uenientes hoc sacͣm̃tũ qualibet
etate add saliitẽ ꝑceꝑunt: ita etiã si qui sub le¬
ge tẽpore suo hoc ñ ꝑcepissent. ad salutem
cam̃. ⁊ ad remediũ eis oꝑatum sit. su llud pͦ¬
modũ suscipiendo. priorẽ negligentiam
correxert̃. Sic gͥ circũcisionis sac̃mentũ se¬
mini ab rahe sc̃ificando ⁊ signando pariter

Expanded text:
eo quod praeceptum circumcisionis non nisi masculis ad octavum diem venientibus indictum esse videtur, pervenientibus ad diem octavum. Praecipue ne miserabilior hic sexus appareat; et ei etiam praejudicetur in illo a quo alter sexus absolutus omnino fuisse comprobatur. Sed merito quaeritur, an ii qui diem octavum negligentia sive contemptu parentum, sine sacramento circumcisionis transierunt; postmodum eodem sacramento percepto salutis effectum consecuti sunt, cum praeceptum divinum hoc sacramentum non nisi die octavo celebrandum indixerit. Et potest fortassis non irrationabiliter credi, quod sicut de gentibus ad ritum legis venientes, hoc sacramentum qualibet aetate ad salutem perceperunt, ita etiam si qui sub lege tempore suo hoc non percepissent, ad salutem tamen et remedium eis operatum sit, si illud postmodum suscipiendo priorem negligentiam correxerunt. Sic igitur circumcisionis sacramentum semini Abrahae sanctificando et signando pariter
Abbreviated transcription (Latin):
u mdelicet ostendẽt᷑. qđ illa ext̾ior circũci
mnnab sc̃ificationẽ contulit. s carni ñ ab¬
ic anruptionẽ. Cultellus de petra factus:
nsunificat: de qͦdicit apłs. Petͣ autẽ erat
tata mundi. Incarne preputii iussa ẽ. fieri.

Expanded text:
ostenderetur quod illa exterior circumcisio animabus justificationem contulit, sed carni non abstulit corruptionem. Cultellus de petra factus Christum significat, de quo dicit Apostolus: Petra autem erat peccata mundi . In carne praeputii idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
ungeretur illis adquos ibat. Et data est
forma illi qm transmitteret ad omnes ex ipso
nascituros. & omnes in ipsa una forma unũ
futuros. ut cũ fideliũ numerus augeretur.
unitas tam̃ fidi ñ multiplicaret᷑: ut pͥmũ
imlliꝰ forma unũ ẽẽt̾. qui ex ipso nascerent᷑
postea etiã unũ fierent. qui in eadẽ fide ipli
sotiarentur. Extc gͦ unitas ppłi dĩ cepit
unitas conuersationis fidelis: que pͥmũ
signata ẽ ꝑsacramentũ circũcisiõis. pꝰea
lignanda ꝑsacͣmentũ baptismatis. Primũ
signacłm uicarne: sub qͦ uiuendi erant. qͥ
incarne unũ erant. ꝓpt̾e̾a circũcisio data
ñ ẽ. nͥ semini abrahe: ut in carne signa¬
rentur. qui icarne uiurentur. Pes¬

Expanded text:
ungeretur illis ad quos ibat. Et data est illi ungeretur illis ad quos ibat. Et data est illi forma quam transmitteret ad omnes ex ipso nascituros; et omnes in ipsa una forma unum futuros, ut cum fidelium numerus augeretur, unitas tamen fidei non multiplicaretur, ut primum in illius forma unum essent, qui ex ipso nascerentur, postea et unum fierent qui in eadem fide ipsi sociarentur. Extunc ergo unitas populi Dei incoepit, et unitas conversationis fidelis, quae primum signata est per sacramentum circumcisionis postea signanda per sacramentum baptismatis. Primum signaculum in carue sub quo uniendi erant, qui in carne unum erant Propterea circumcisio data non erat nisi semini Abrahae, ut in carne signarentur qui in carne unirentur. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
ncip̃.xii. de umior̾e ppłi fidel.
Rimꝰ status ab adã usq
adabraham magis ꝓpͥe
determinat᷑. Qmuis
enĩ ꝑmoysen lex scͥpta
data sit: ante moysen
tam̃ obseruantia legał Ee
incireucisione epordiũ sũpsit. Primũ illõ
sołm sublege naturali quasi inconfusione
quadã cransierat: ⁊ qui in eo fideles extite¬
rant. quasi pauca quedam gͣna in humano
gen̾e disꝑsa. ⁊ab inuicem discreta. sola int̾
fide unita fuerant. Ut gͦ adinteriorẽ unitatẽ
cõmendandam exterior conderetur. & eẽt
inmanifesto forma fidei. adquã exdisꝑsiõe
sua qui uocandi fuerãt inuitarentur. ꝓpo¬
situs ẽ. unus. adquẽ in uno ꝑficiendo qui assu¬
mendi postea fuerant. omnes colligerent᷑.
Uocatus ẽ. abraham. unus e multis. unitas
pͥncipiũ unionis: ut adsinũ illiꝰ colligerent᷑.
quic̃q pꝰ illũ fide illi ⁊ deuotiõe iungerent᷑.
Uocatus ẽ. gͦ. ut exiret de terra sua. & rece¬
deret abillis quib unitus fuerat: nec con-¬

Expanded text:
CAP. I. De unione populi fidelis. Primus status ab Adam usque ad Abraham magis proprie determinatur. Quamvis enim per Moysen lex scripta data sit; ante Moysen tamen observantia legalis in circumcisione exordium sumpsit. Primum illud saeculum sub lege naturali, quasi in confusione quadam transierat; et qui in eo fideles exstiterant, quasi pauca quaedam grana in humano genere dispersa. et ab invicem discreta, sola intus fide unita fuerant. Ut ergo ad interiorem unitatem commendandam exterior conderetur, et esset in manifesto forma fidei; ad quam ex dispersione sua qui vocandi fuerant invitarentur; propositus est unus ad quem, in uno perficiendo qui assumendi postea fuerant, omnes colligerentur. Vocatus est Abraham unus ex multis; unitas principium unionis, ut ad sinum illius colligerentur quicunque post illum fide illi et devotione jungerentur. Vocatus est ergo ut exiret de terra sua, et recederet ab illis quibus unitus fuerat, nec conj
Abbreviated transcription (Latin):
cepta: ⁊ multa sacm̃ta. Precepta enĩ legis
scͥpte. alia fuert̃ mobilia. alia ĩmobilia. Mo¬
bilia st̃: que ex dispensatioẽ adtẽpꝰ st̃ ordina¬
ta. Immobilia st̃ que a natura ueniunt: ⁊
duob p̃ceptis cõprehensa. Inuno. bona p̃ci¬
piendo: in altero mala ꝓhibendo. Hec uͦ
duo p̃cepta naturalis legis: ꝑ legẽ sẽptam
lacius explicita st̃ ⁊ distincta: ꝑ septẽ illa
p̃cepta quȩ scd̾a tabula continebat: inquib

Expanded text:
aecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis aecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia ibilia, sunt quae ex dispensatione a Deo sunt ordinata. Immobilia, sunt quae a natura veniunt, et duobus praeceptis comprehensa. In uno bona praecipiendo, in altero mala prohibendo. Haec vero duo praecepta naturalis legis per legem scriptam latius explicata sunt et distincta, per septem illa praecepta quae secunda tabula
Abbreviated transcription (Latin):
continet: p̃cepta. sacͣm̃ta ꝓmissa. In pre¬
ceptis ẽ. inĩtum. in ꝓmissis ẽ. p̃miũ: insacm̃tis
ẽ. adiutoriũ. ꝑp̃cepta. eundum fuerat ad ꝓ¬
missa. S̾ qr homo ꝑse infirmꝰ erat. uener̃t sa¬
lege naturali: pauca erãt sacramenta. Sub
lege antẽ scͥpta. utraq multiplicata st̃: ip̃cep¬
ta scilicet ⁊ sacͣm̃ta. Nam cũ pͥmũ medic̃ d̾s
ad hominẽ egͦtum curandũ accessisset: totum
occupauerat morb qđ totũ reliquerat salus.
Et apposuit incorꝑe gen̾is humani in pͥmis
pauca antidota:⁊ paucis menbris. hoc ẽ. ꝑsoniᷤ
sublege scͥpta remedia plura contulit: & plu
fuert̃: ⁊ tria sacͣm̃ta. Duo p̃cepta: qđ tͥ ñ us
fieri. alii ne feceris:iquecũq uultiᷤᷤ ut uobis
faciant homines. eadẽ ⁊ uos facite illis. Tria
sacͣm̃ta:. decime. oblationes. i sacrifitia. Deci¬
me inportionib. oblationes in reb: sacͥfitia
inanimalib. Sub lege scͥpta multa fuert̃ p̃¬

Expanded text:
a, sacramenta, promissa. In praeceptis est meritum, in promissis est praemium, in sacramentis est adjutorium. Per praecepta eundum fuerat ad promissa. Sed quia homo per se infirmus erat, venerunt salege naturali pauca erant sacramenta, sub lege scripta utraque multiplicata sunt, et praecepta scilicet et sacramenta. Nam cum primum medicus Deus ad hominem aegrotum curandum accessisset, totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani in primis pauca antidota, et paucis membris, id est paucis sub lege scripta, remedia plura contulit, et pluet tria sacramenta. Duo praecepta: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . ETria sacramenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt pr
Abbreviated transcription (Latin):
soli semini abrahe indicta fuerat susti¬
de. debito teuebantur: s fide oꝑant pue
tionem. sic̃. ⁊ priꝰ sublege naturali prisĩ
cumcisio istituta fuisset. qui nͦi fuer̃it h
circũcisione saluabantur. Modus ã
cũcisionis: tał erat. Preceptũ fuit it pe
masculus octaua die a natiuitate fat
alia auctoritate ꝓbant. nisi qi sephoni

Expanded text:
circumcisionis quae soli semini Abrahae indicta fuerat suscipiendae debito tenebantur, sed fide operante per dilectionem, sicut et prius sub lege naturali priusquam circumcisio instituta fuisset; qui justi fuerant sine circumcisione salvabantur. Modus autem circumcisionis talis erat. Praeceptum fuit, ut puer masculus octavo die a nativitate sua alia auctoritate probant, nisi quod Sephora, uxor
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ñ tamen in alud. Qd̃ autẽ ꝓcedere ẽ.
de aliqͦ ẽ eẽ: et aliquotiens in alud. Qd̃ enim¬
spiratur. spiratur ab aliqͦ: ⁊spiratur inaliqͣ.
Ido sumpta sunt uocabula ad significandũ
id qͦd dicendum erat ded̃o: ut intelligi aliqͣ¬
tenus potuisset qͦd comprehendi ñ poterat.
Item sic abmitio ds suam notitiam temꝑauit
abhomine: ut nec totus manifestus ẽẽt. nec
totus absconditus. Si enim totus manifestꝰ
eẽt. fides ñ exerceretur: & infidelitas conuin¬
ceretur. Si enim totus eẽt absconditus. fi¬
des ñ uiuaretur. et infidelitas excusaretur.
Item quatuor modis inuisibilis ds adnotitiã

Expanded text:
est esse, non tamen in aliud. Quod autem procedere est, de aliquo est esse, et aliquoties in aliud. Quod enim spiratur ab aliquo spiratur, et spiratur in aliquo. Ideo sumpta sunt vocabula ad significandum id quod dicendum erat de Deo, ut intelligi aliquatenus posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab homine, ut nec totus manifestus esset nec totus absconditus. Si enim totus manifestus esset, fides non exerceretur et infidelitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, fides non juvaretur et infidelitas excusaretur. Item quatuor modis invisibilis Deus ad notitia
Abbreviated transcription (Latin):
titatis erꝑs ẽ. ꝓpterea corpus solum inloco ẽẽ
i loco mutari & tempore. Sp̃m autẽ creatũ
in loco ñ ẽẽ: qm̃ corpus ñ ẽ. nec loco mutari
s tempore. Sp̃m autem creatorẽ nec in loco
ẽẽ. nec loco mutari. qm̃ corpus ñ ẽ. nec temꝑe
mutari. qm̃ inuariabilis omnino ẽ. Ppterea
soli corꝑi recte assignari. ⁊ hoc aliquid ẽẽ qͣm
diffinitum ẽ. et hic alicubi ẽẽ qm̃ circũscͥptũ
creato conuenire. et hoc aliquid ẽe. qm̃ dif
est. s ñ hic alicubi eẽ. qm̃ circũscriptus ñ
ẽ. qui dimensionis capar ñ ẽ. Creatorem
autem sp̃m nec hoc aliquid ẽẽ qd̃ diffinitꝰ
ñ ẽ. nec hic alicubi ẽẽ qđ circũscͥptus ñ ẽ.
nec nẽ aliquando ẽẽ qm̃ inuariabilis est
p̃sentem tamen ueraciter ⁊ ẽentialiter om̃i
qd̃ hoc aliqͥd ẽ. ⁊ omni qđ hic alicubi est
& omni qd ñc aliquando ẽ. q̃m̃ mominb

Expanded text:
li in loco esse et loco mutari et tempore. Spiritui autem creato in loco non esse; quoniam corpus non est, nec loco mutari sed tempore. Spiritum autem creatorem nec in loco esse nec loco mutari, quoniam corpus non est, nec tempore mutari, quoniam invariabilis omnino est. Propterea soli corpori recte assignari; et hoc aliquid esse quoniam definitum est, et hic alicubi esse quoniam circumscriptum creato convenire; et hoc aliquid esse quoniam est; sed non hic alicubi esse quoniam circumscriptus non est, qui dimensionis capax non est. Creato rem vero spiritum: nec hoc aliquid esse quod definitus non est, nec hic alicubi esse quod circumscriptus non est, nec nunc aliquando esse quoniam invariabilis est; praesentem tamen veraciter et essentialiter omni quod hoc aliquid est, et omni quod hic alicubi est, et omni quod nunc aliquand
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam dicuntur. equaliter dicuntur. et
liter. Et cum de singłis singulariter dicunt᷑:
ñ minus đr. ⁊ cũ de omnib cominuniter
dicuntur. ñ amplius ꝓnuntiatur. Cũ enĩ
et filuis. ⁊ sp̃c sc̃s est d̃s. Tota enuim ditas in
patro. ⁊ tota infilio. et tota in sp̃i sc̃o: nec mi¬
noi inpatre solo. qͣm simul inpatre ⁊ filio et
spũ scõ. Similiter & defilio et de sp̃u sc̃o intel¬
ligendum ẽ. Unum nomen solum ẽ. qͦd de
singulis singulariter dr. insumina tam̃ ñ
ngulariter. s pluraliter ꝓnuntiatur: cũ
tamen ad substantiam dicatur. Dr̃ namq
solum ex his que adsubstantiã dicuntur. de
singłis singulariter dicitur. insumma tam̃
ñ singłariter. s pluraliter ꝑnuntiatur. Qui
autem scd̃m relationem dicuntur adse dicum¬
tur. et de singlis singulariter dicunt᷑: insũma
tam̃ nec singłariter nec pluralit̾ ꝓnuntiãtur.
q̃m adse dicta st̃. et id̃o adiniuicẽ dici ñ posst̃.

Expanded text:
tur, et aliter. Et cum de singulis singulariter dicuntur non minus dicitur; et cum de omnibus communiter dicuntur, non amplius pronuntiatur. Cum enim et Spiritus sanctus est Deus. Tota enim deitas in Patre, et tota in Filio, et tota in Spiritu sancto, nec minor in Patre solo, quam simul in Patre, et Filio, et Spiritu sancto. Similiter et de Filio et de Spiritu sancto intelligendum est. Unum nomen solum est quod de singulis singulariter dicitur; in summa tamen non singulariter, sed pluraliter pronuntiatur, cum tams personae. Hoc enim solum ex his quae ad substantiam dicuntur de singulis singulariter dicitur. In summa tamen non singulariter, sed pluraliter pronuntiatur. Quae autem secundum relationem dicuntur, ad se dicuntur; et de singulis singulariter dicuntur, in summa tamen nec singulariter nec pluraliter pronuntiantur; quoniam ad se dicta sunt, et ideo ad invicem dici non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ceraturam creator erat. solus quidem
ẜ. camen ũ solitaruis. quia cũ ipso erat sa¬
pientia sua: inqua omnia ab eterno ꝑ ꝓui¬
dentiam fuerunt. que ab ipso intempore ꝑ
essentiam facta st̾. Solus gͦ fuit. qͣndlo pre¬
ttr ipsum nichil fuit. & tamen solitarius
ñ fuit quia aliena sotietate ñ eguit. qui
sibi sufficiens fuit. cui nohib defuit: qm̃
sicut dictum ẽ. totum imꝑso ꝑ ꝓuidentiã
fuit. qđ abipso ꝑ eẽntiam faciendũ fuit.
Hecs dluo diligenter. inter se disingutn¬
da sunt minse considanda. creatorsth
& ereatura: ne uel creatura eteorna ces
uel ercator temmporalis. In his enĩ duoh
cognitio constat ueritatis. Primũ go
derare oportet. que de ereatore dicenso
aniina mens ẽ. iintellectus. & gauais
et mens quidem a se est. intellectus ue

Expanded text:
eaturam Creator erat solus quidem, sed tamen non solitarius, quia cum ipso erat sapientia sua in qua omnia ab aeterno per providentiam fuerunt quae ab ipso in tempore per essentiam facta sunt. Solus fuit quando nihil praeter ipsum fuit; et tamen solitarius non fuit, quia aliena societate non eguit qui sibi sufficiens fuit; cui nihil defuit, quia, sicut dictum est, totum in ipso per providentiam fuit, quod ab ipso per essentiam faciendum fuit. Haec ergo duo diligenter et inter se distinguenda sunt et in se consideranda; Creator scilicet et creatura; ne vel creatura aeterna credatur, vel Creator temporalis. In his enim duobus omnis cognitio constat veritatis. Primum ergo considerare oportet quae de Creatore dicenda sunt anima mens et intellectus et gaudium; et mens quidem a se est; intellectus ver
Abbreviated transcription (Latin):
ñ comprehendit. fidi camen illoꝵ ñ contra¬
dicit. In his que supra rationem sunt ñ ac¬
uiuatiu. fides a ratione ulla. qm̃ ñ capit
ea ratio que fides credit: ⁊ tamen ẽ. aliquid
Quo ratio admonetur. uenerari fidem qͣm
ñ comprehendit. Que dicta sunt gͦ. ⁊ scđ̃m
rationem fuerunt ꝓbabilia rationi: &spon¬
te adquieuit eis. Quȩ uͦ supͣ rationẽ fuert̃.
er diuina reuelatione ꝑdita st̃. ⁊ñ oꝑata ẽ¬

Expanded text:
non comprehendit, fidei tamen illorum non contranon comprehendit, fidei tamen illorum non contradicit. In iis quae supra rationem sunt, non adjuvatur fides ratione ulla; quoniam non capit ea ratio quae fides credit, et tamen est aliquid quo ratio admonetur venerari fidem quam non comprehendit. Quae dicta sunt ergo, et secundum rationem, fuerunt probabilia rationi, et sponte acquievit eis. Quae vero supra rationem fuerunt ex divina revelatione prodita sun
Abbreviated transcription (Latin):
nis iuditium coniecimꝰ inunũ: q̃m ita u̾itatẽ
approbauit. Siquid gͥ additum ẽ. ex his que
suꝑeminent rationi. iñ contingit adea suffi¬
cere: qm̃ scd̃m rationem formantur. Alia st̃
enim exratione. alia scđ̃m rationẽ. alia supͣ
rationem. ⁊ p̃ter hec que sunt ꝯtra rationem.
Ex ratione st̃ necessaria scđm rationem
st̃ ꝓbabilia. ⁊i supra rationẽ mirabilia: ꝗtra¬
rationem meredibilia. Et duo quidem
ertrema: omuino fidem ñ capiunt. Que
eiuim st̃ exratione omnino nota st̃. & cre¬
di ñ posst̃̾ qm̃ sciuntur: que uͦ contra ratio¬
uem sc̃. nulla similiter ratione credi pos¬
sunt. q̃m ñ suscipiunt ullam rationem.
nec adquiescit his ratio aliqua. Ergo que
scd̃m rationem st̃. & que st̾ supra rationẽ :
tantũmꝰ suscipiunt fidem. Et in primo
quidem genere. fides ratione adiuuatur.
et ratio fide ꝑficitur. q̃m scd̾m rationem
st̃ que ereduntur. quoꝵ ueritatem siratio

Expanded text:
nis judicium conjecimus in unum, quoniam ita veritatem nis judicium conjecimus in unum, quoniam ita veritatem approbavit. Siquidem additum est ex his quae supereminent rationi et non contigit ad ea sufficere, quoniam secundum rationem formantur. Alia enim sunt ex ratione, alia secundum rationem, alia supra rationem: et praeter haec quae sunt contra rationem. Ex ratione sunt necessaria, secundum rationem sunt probabilia, supra rationem mirabilia, corationem incredibilia. Et duo quidem extrema omnino fidem non capiunt. Quae enim sunt ex ratione omnino nota sunt et credi non possunt, quoniam sciuntur. Quae vero contra rationem sunt nulla similiter ratione credi possunt, quoniam non suscipiunt ullam rationem, nec acquiescit his ratio aliquando. Ergo, quae secundum rationem sunt et quae sunt supra rationem, tantummodo suscipiunt fidem. Et in primo quidem genere, fides ratione adjuvatur et ratio fide perficitur, quoniam secundum rationem sunt quae creduntur. Quorum veritatem si ratio
Abbreviated transcription (Latin):
stincta muenta sunt hic. uͥ ñ erant unum.
et ꝓpterea trintatis imago facta st̃: & secuta
ẽ. consideratio ꝓprietatẽ inuentam hic. usq
adineffabilem trinitatẽ. & distinxit ibi ꝓpͥũ.
qd ꝓpriũ hic erat tantũ. & differens inuentũ
ẽ. Ibi autem inuno erat totũ: & totũ unũ.
⁊ in se dm̃ ẽẽ reppit. & extra se approbauit: &
qͦmͦ adiudicauit quia unus ẽ. ds. ⁊ simplex
natura. ⁊ immensus & eternus. Magnus. &
ñ qͣntitate: simplex iñ paruitate. Et quia
trinus ẽ. sine diuisione unitatis: iunus sine
confusione trinitatis. Et qͦmͦ trinitas sũma
muenta ẽ. ꝑ eam que erat imago illius in no¬
bis. ⁊ qͦmͦ arguit ñ eẽ ꝑsonas tria in nobis. ⁊
mi aliquid. quia discreta sunt. Et qͦmͦ distin.¬
cta sunt que indo sunt scđm ea que discreta
sunt innobis. q̃m imago sunt ad illa ⁊ demon¬
strauer̃t trinitatem. Et hec quidẽ scdm ratio¬

Expanded text:
stincta inventa sunt hic ubi non erant unum; stincta inventa sunt hic ubi non erant unum; et propterea Trinitatis imago facta sunt. Et secuta est consideratio proprietatem inventam hic usque ad ineffabilem Trinitatem; et distinxit ibi proprium quod proprium hic erat tantum, et differens inventum est; ibi autem in uno erat totum et unum totum. et in se Deum esse reperit et extra se approbavit et quomodo adjudicavit; quod unus est Deus, et simplex natura: et immensus et aeternus. Magnus et non quantitate; simplex, et non parvitate. Et quod trinus est sine divisione unitatis; et unus sine confusione Trinitatis. Et quomodo Trinitas summa inventa est per eam quae erat imago illius in nobis; et quomodo arguit non esse personas, tria in nobis; et mi aliquid, quia discreta sunt. Et quomodo distincta sunt quae in Deo sunt et secundum ea quae discreta sunt in nobis; quoniam imago sunt ad illa et demonstraverunt Trinitatem; et haec quidem secundum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & uoluntas: ex quib si tollas unum aliqͦd.
ꝑfectionem imminuis. Si cuncta pariter con¬
stituas: nichil de ẽẽ confiteris. His gͦ & ipse re¬
rum conditor oꝑa sua ꝑfecit. ⁊ constat ipse ꝑfec¬
tus: qm̃ in ipso ꝑfecta sc̃. que nec in parte auge¬
ri possunt. quia plena st̃. nec in toto consumma
& constant in his trib inipso: quib ut dictum
c̃. si quid collas ꝑfectum. nonẽ. qd̾ relinquitur.
si quid adieere coneris. maiꝰ non ẽ. qđ explicat᷑.
torem. si scrutantẽ occulta et intelligentẽ: hoc
totum sapientie ẽ. Si pium. si mansuetũ. si mise¬
ricordem: ⁊ pacientẽ: totum hoc bonitatis ẽ.
Et ñ potest his adicere ueritas qͥcqͣm: quia
tocũ inhis continetur qđ ꝑfectum ẽ: ⁊ uerum.
do tria hec trinitatem monstrauerunt insi¬
mulachro. ꝑfecto: et ꝑsuaser̃t nichil adicien¬
dum trib. quia hoc ꝑfectum ẽ. et nichil tol¬
lendum. qm sic constat consummatũ. Et tͥa

Expanded text:
tia et voluntas; ex quibus si tollas unum aliquod, tia et voluntas; ex quibus si tollas unum aliquod, perfectionem imminuis; si cuncta pariter constituas, nihil deesse confiteris. His ergo et ipse rerum conditor opera sua perfecit, et constat ipse perfectus, quoniam in ipso perfecta sunt quae neque in parte augeri possunt, quia plena sunt; neque in toto consummaret constant in his tribus in ipso, quibus, ut dictum est, si quid tollas perfectum non est quod relinquitur; si quid adjicere coneris, majus non est quod explicatur. torem, si scrutantem occulta, et intelligentem, hoc totum sapientiae est; si pium, si mansuetum, si misericordem, si patientem, totum hoc bonitatis est. Et non potest his adjicere veritas quidquam, quia totum in his continetur quod perfectum est et verum: ideo tria haec veritatem monstraverunt in simulacro perfecto et persuaserunt nihil adjiciendum tribus; quia hoc perfectum est, et nihil tollendum quoniam sic constat consummatum: et tria
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ⁊ idem erant: quia hoc hic erat. qͦd ibi
erat. S qđ hic erat imago erat. qđ ibi erat
ueritas erat: foris autem potentia ñ erat. s sig¬
num tantũ. neq sapientia. s signum taritum.¬
nec amor. sic̃ intꝰ: s signa tantum potentie. sapi¬
entie. ⁊ amoris. ꝑotentie enim signũ fuit rerũ
immensitas. sapientie pulchritudo. bonitatis
utilitas: mon erant ipsa signa potentie uelsa¬
pientiȩ. uel bonitatis. s tantũ signa hoꝵ. at¬
testantia his que erant intus ꝓpria. Et ꝓbata
ẽ. trinitas uera inoꝑib suis: nec potuit ratio
his adicere quicqͣm quȩ ꝑfecta erant. nec tollere
aliquid. que constabant discreta. Sunt enim
cria hȩc que omne rationale ꝑficiunt. nec sine
his ꝑfectum ẽ. aliquid. Similiter ad omnẽ ef¬
fectum concurrunt tria hec: quoꝵ siquid de¬
fuerit. nichil absoluitur. & si assint pariter
omnia consummant᷑. Hec sunt potentia. scien¬

Expanded text:
erant, et idem erant, quia hoc hic erat quod ibi erant, et idem erant, quia hoc hic erat quod ibi erat. Sed quod hic erat imago erat, quod ibi erat veritas erat. Foris autem potentia non erat, sed signum tantum; neque sapientia sed signum tantumneque amor sicut intus, sed signa tantum potentiae, sapientiae et amoris. Potentiae enim signum fuit rerum immensitas; sapientiae pulchritudo; bonitatis utilitas. Et non erant ipsa signa potentia vel sapientia, vel bonitas; sed tantum signa eorum attestantia, his quae intus erant propria. Et probata est Trinitas vera in operibus suis; nec potuit ratio his adjicere quidquam quae perfecta erant, neque tollere aliquid quae constabant discreta. Sunt enim tria haec quae omne rationale perficiunt, nec sine his perfectum est aliquid. Similiter ad omnem effectum concurrunt tria haec, quorum siquid defuerit, nihil absolvitur; et si adsint pariter omnia consummantur Haec sunt potentia, scien
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi diligenter cauendũ ne incõmunion
confundatur qd distinguendũ ẽ. neq mlu¬
gularitate distinguatur qd ꝓpriũ ẽ. Hoc il
cum ꝑsonas intrinitate distinguere uolutꝰ
ñ attribuamus uni qd̃ alteri cõmune ẽ: n
cũ substantie unitatem demonstrare. ałs¬
incorporea reperitur. xuuiii.¬
cce demonstrauimꝰ uestigium alis
trinitatis sũme. qͣntum ualet ratiol
mana de modico qđ suũ ẽ. & datũ ẽ eisid
ẽ. in illa: ⁊ modicũ est ad ꝑfectum totũ. Tad
enim inuenit inse. ⁊ ex his trinitatẽ dep̃ha¬
dit. que erat supͣ se. ⁊ contestata ẽ. illi nacils¬
fons sicut de unitate dicatis. & apparuert̃ teia
foris signa trinitatis. s ñ imago ut illa. que uit̾
erant: ⁊ hec ipsa imꝑfecta similitudine erant.
firat enĩ potentia intus. et sapientia ⁊ amor.
& tria hec imago erant. potentie creatoris. et
sapientie ⁊ amoris: quia hic erant. ⁊ibi erant.
s̃. hic mnimagine. sbi inueritate. Tam̃ uteobiq

Expanded text:
munione confundatur quod distinguendum est, neque singularitate distinguatur, quod proprium est: hoc est cum personas in Trinitate distinguere volumus, non attribuamus uni quod alteri commune est, neque cum substantiae unitatem demonstrare assigin corporea reperitur. Ecce demonstravimus vestigium aliquod Trinitatis summae quantum valet ratio humana de modico quod suum est, et datum est illi et est in illa, et modicum est ad perfectum totum. Tria enim invenit in se et ex his Trinitatem deprehendit quae erat supra se. Et contestata est illi naforis, sicut de unitate deitatis. Et apparuerunt tria foris signa Trinitatis, sed non imago ut illa quae intus erant: et haec ipsa imperfecta similitudine erant. Erat enim potentia intus, et sapientia, et amor. Et tria haec imago erant potentiae Creatoris; et sapientiae, et amoris, quia hic erant et ibi erant. Sed hic in imagine erant, ibi in veritate; tamen utrobique
Abbreviated transcription (Latin):
tria similiter inuenta sint: nec tamen tr
sonas in se mentem rationalem contineri.
trib ꝑsonis constare animũ. rationabilis
sideratio patiatur: & diligenter conquir
ratio. quare ita sit cũ nec ita ẽẽ dubitari
at. nec qͦmͦ sit facile sciri possit. Et tam
hec aliqͣndo. ⁊ cũ affuerint recedunt. n
unt iterum cũ abierint. & uariantur
ipsam: nec uere sũt idem cũ ipsa. s e
fectiones quedam ⁊ forme ipsius. quib
hoc aliquid. Itaq cũ sit homo ipse ꝑse
hec autem tantum affectiones quedam
rentes ꝑsone ⁊ circa ipsam existentes inu¬
antur: ñ ẽ. omnino eis propriũ ẽẽ ꝑsoni¬

Expanded text:
tria similiter inventa sint, nec tamen tres tria similiter inventa sint, nec tamen tres personas in se mentem rationalem continere, aut tribus personis constare animam rationabilis consideratio patiatur. Et diligenter conquirat ratio quare ita sit, cum nec ita esse dubitare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen haec aliquando; et cum adfuerint recedunt, et redeunt iterum cum abierint et variantur circa ipsam, nec vere sunt idem cum ipsa, sed quasi affectiones quaedam et formae ipsius, quibus  quod est hoc aliquid. Itaque cum sit homo ipse persona, haec autem tantum affectiones quaedam adhaerentes personae et circa ipsam existentes inveniantur; non est omnino eis proprium esse person
Abbreviated transcription (Latin):
illi ẽẽ a patre .⁊ifilio. s eternũ. ꝓ qͦ dari dr
cũ uenit a patre ⁊ filio: quia ẽ. a patre ⁊ filio
qd̾ eternũ est ⁊ñ temporale illi. Sicut sp̃s
sc̃s donum di ẽ. quia donum ẽ. patris ⁊ filii.
icũ datur ex tempore datur. idatur apa-¬
tre ⁊ filio. ⁊dari a patre ifilio ñ aliud illiẽ
qͣm cũ datur ẽẽ a patre ⁊filio. ex eo qd̃ et̾nũ
illi ẽ: a patre ⁊ifilio. Et ẽ. intrinitate pater
patre. sp̃c sc̃s a patre ifilio. Et quia una
natura ẽ. i una substantia: una trinitas
ẽ. in una natura. & una substantia. Et
cũ mens una que discreta sunt & ꝓpͥa in
nitate considerat: tria inuenit: itres q¬
fitetur. Cũ uͦ qđ idem ẽ. trib attendero
t surgit rursus ex aduersoñ dicuno
alia dubietas: ⁊ pulsat mentẽ ꝓfin
rerũ caligantium. Et erit questio. unter¬
gat sc ipsam ratio. quare tria illa quo imn
tate reꝑta sunt ꝑsone dicantur. cũ intͥnite
illa quam insemet ipsa primũ meus rii

Expanded text:
 aeternum. Pro quo dari dicitur: cum venit a Patre et Filio; quia est a Patre et Filio quod aeternum est, et non temporale illi. Sicut Spiritus sanctus donum Dei est, quia donum est Patris et Filii. Et cum datur ex tempore datur et datur a Patre et Filio; et dari a Patre et Filio, non aliud illi est quam cum datur esse a Patre et Filio; ex eo quod aeternum illi est a Patre et Filio. Et est in Trinitate Pater, Patre; Spiritus sanctus a Patre et Filio. Et quia una natura est et una substantia; una trinitas est in una natura et una substantia. Et cum mens una quae discreta sunt et propria in trinitate considerat, tria invenit, et tres confitetur. Cum vero quod idem est tribus attendere t surgit rursus ex adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et exit quaestio et interrogat seipsam ratio, quare tria illa quae in Deitate reperta sunt personae dicantur; cum in trinitate illa quam in semetipsa primum mens reperit
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpterea uere ẽ. trinitas. i unitas manet.
Quia enim ibi ẽ. qui a nullo ẽ. et ẽ. ibi qui
ab illo ẽ. & pariter cũ utroq qui abutroq ẽ:
trinitas ẽ. Neq enĩ qui a nullo ẽ. ẽẽ potest
ille qui abalio ẽ: ⁊ qui abutroq ẽ. uel ille qͥ

Expanded text:
et propterea vere est Trinitas, et unitas manet. et propterea vere est Trinitas, et unitas manet. Quia enim ibi est qui a nullo est, et est ibi qui ab illo est, et pariter cum utroque qui ab utroque est, Trinitas est. Neque enim qui a nullo est, esse potest ille
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd erat suprase. Uidit enim q̃m ex ipsa na¬
scitur sapientia que est inipsa. Et diligit
ipsa sapientiam suam. & ꝓcedit amor exipsa.
& sapientia sua quo amat eam genitam dese:
et inse manentẽ ñ diuidit a se. Et apparent
tria quedam inuno. mens. sapientia. & amor:
et ẽ mens & sapientia de mente.: ide mente
& sapientia amor. Et surgit trinitas quedã:
et unitas ñ recedit. Et sunt simul trinitas
iunitas: scd̾m potestatem ⁊ imaginis uircu¬
tem. Et conscendit mens abistis. ꝑ hec illu¬
minata. ⁊ considerat creatorem suum. sapien¬
tem ẽẽ. & sapientiam habere. & ex ipso ẽẽ sa¬
pientiam suã. nec fuisse umqͣm sine sapientia
qm̃ semꝑ sapiens fuit. Et quia semꝑ sapientĩã
suam ipse dilerit. ⁊ semꝑ amorem habuit ad
saꝑientiã suam: & erat coeternus amor et̾no.
considat quia ñ potest in deo ẽẽ aliqͥd
diuersum abipso. & quia unũ ẽ. totum qͦdẽ:

Expanded text:
quod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa naquod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa nascitur sapientia quae est in ipsa; et diligit ipsa sapientiam suam; et procedit amor ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno: mens, sapientia et amor: et est mens et sapientia de mente; et de mente et sapientia amor; et surgit Trinitas quaedam, et unitas non recedit, et sunt simul Trinitas et unitas secundum potestatem et imaginis virtutem. Et conscendit mens ab istis per haec illuminata, et considerat creatorem suum sapientem esse et sapientiam habere, et ex ipso esse sapientiam suam; nec fuisse unquam sine sapientia, quoniam semper sapiens fuit. Et quod semper sapientiam suam ipse dilexit et semper amorem habuit ad sapientiam suam, et erat coaeternus amor aeterno in Deo esse aliquid diversum ab ipso, et quod unum est totum quod est;
Abbreviated transcription (Latin):
bile factũ ẽ: qͦd erat opus eiꝰ. sicut ꝑ uerbũ
oris manifestatũ ẽ uerbũ cordis. Sic loqͥt᷑
omnis natura auctorem suum: & indicat qͦd
factum ẽ. opificem incelligendi sensum ha
de longe significantia ⁊ habentia simi¬
utuidinem ꝓ parte: quedam uͭ expressa ia¬
gine. & ꝑfecta emulatione consignata. clarã
demonstrationem efficiunt. In his gͦ eitius
qđ inui sibile di ẽ. aguoscitur: in quib euden¬
tius manifesta declaratione demonstratur.
Ea namq ꝑfectuis auctorem suum manife¬
stant: que illius similitudini uicinius appro¬
pinqͣnt. Hoc autem ẽ. ipsa rationalis creat᷑a.
quȩ excellenter & ꝓprie ad illius similitudinẽ
facta ẽ: que tẽ citius ereatorem suum quẽ ñ
uidet agnoscit. cum sc ipsam ad illius imnagi¬
nem factam intelligit. In hoc gͦ primũ tri¬
nitatis uestigium inuentum ẽ: cũ agnoscẽ
cepit ipsa quod erat inse: & ex eo considauit

Expanded text:
bile factum est, quod erat opus ejus. Sicut per verbum bile factum est, quod erat opus ejus. Sicut per verbum oris manifestatum est verbum cordis; sic loquitur omnis natura ad auctorem suum, et indicat quod factum est opificem intelligendi sensum habde longe significantia et habentia similitudinem pro parte. Quaedam vero expressa imagine, et perfecta aemulatione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile Dei est agnoscitur in quibus evidentius manifesta declaratione demonstratur. Ea namque perfectius auctorem suum manifestant: quae illius similitudini vicinius appropinquant. Hoc autem est ipsa rationalis creatura, quae excellenter et proprie ad illius similitudinem facta est; quae tunc citius creatorem suum quem non videt agnoscit, cum seipsam ad illius imaginem factam intelligit. In hoc ergo primum Trinitatis vestigium inventum est cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit
Abbreviated transcription (Latin):
D ass: ⁊ habet huius qͦq inuestigationis &
onsiderationis bonȩ. a do exemplaria uera.
enim qui inse uideri ñ potuit. inoꝑe suo
anifestatus ẽ: ⁊uidit eum ratio huma
ifestetur ꝑuerbum: ita sapientia di inuisi¬
bilis fuit. ⁊ñ potuit cognosci nisi abipso solo
eiuus erat. donec manifestata ẽ. ꝑ opus suum.
Qt erat ipsa sapientia uerbũ. s. quasi uerbũ
intrinsecũ ⁊ absconditum. qđ omnino sciri
ñ posset. nisi ꝑ uerbũ extrinsecũ manifestaret᷑:
quemadmodũ & cogitatio hominis quasi in¬
trinsecũ uerbum illus ẽ. qđ latet. & abscon¬
ditum ẽ. donec reueletur ꝑplationẽ oris. Et
est iꝑpsa platio uocis uerbum similiter. & uer¬
bum ẽ. cogitatio cordis. s uerbum qđ mani¬
sistum ẽ. ꝓdit ⁊ reuelat uerbum qđ occultũ
Sic & indeo uerbum intrinsecũ ⁊ occultũ
& inuisibile: uerbum fuit cordis eius. Et sa¬
pientia erat hoc uerbũ. ⁊ inuisibile. donec
manifestatũ ẽ. ꝑ uerbum extͥnsecũ. qd uisi¬

Expanded text:
Deus. Et habet hujus quoque investigationis et considerationis bonae a Deo exemplaria vera. Deus enim qui in se videri non potuit, in suo opere manifestatus est; et vidit eum ratio humannifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino sciri non posset nisi per verbum extrinsecum manifestaretur; quemadmodum cogitatio hominis quasi intrinsecum verbum illius est quod latet et absconditum est donec reveletur per prolationem oris; et est ipsa prolatio vocis verbum similiter ut verbum est cogitatio cordis. Sed verbum quod manifestum est prodit et revelat verbum quod occultum est. Sic et in Deo verbum intrinsecum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisibile, donec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ineo ipso qͦd finem ⁊ terminũ habet
habet ⁊ determinat locum. sic̃ det̾minau¬
mloco. S corpus qd̃ dimensionẽ habet
circũ scribitur: qm̃ ei scd̾m locum pͥni¬
hic alicubi p̃sens sit. totus alibi ñ i
loco presens ẽ: nec tamen ullo in loco a¬
di aut circumscribi pot̾. ueraciter ines
loco ẽẽ dicitur: nec tamen localis aliq̃i¬
ulla ratione appellatur. Non ignoroi
quosdam ab omni sp̃u locũ unnuersal
remouere uoluisse: qm scd̾m dimenss¬
ratio: nimis a cõmuni estimations & p¬
bilitate recessit. Magis autem ea pons
musum loquendi que se sponte accõmi
inichil a latere ingerant alienum auꝰ¬

Expanded text:
m in eo ipso quod finem et terminum habet locum habet, et determinat locum sicut determinaloco. Sed corpus dimensionem habens loco circumscribitur; quoniam ei secundum locum princihic alicubi praesens sit totus, alibi non loco praesens est, nec tamen ullo in loco concludi aut circumscribi potest, veraciter in omni loco esse dicitur; nec tamen localis aliquando ratione ulla appellatur. Non ignoro tamen quosdam ab omni spiritu locum universaliter removere voluisse; qdiximus, consideratio nimis a communi existimatione et possibilitate recessit. Magis autem ea ponenda in usum loquendi quae se sponte accommodant; et nihil a latere ingerant alienum a