comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
precurrente fama. de aduen¬
tu tanti uiri. euiuis ꝑiculo nr̃a
incuria fieremꝰ obngxii. Cele¬
bratts de hinc in cenobio scĩ
michaelis archangeli. quod in
monte situm clusa uocatur.
passi oms ac resurrectionis
dñice sollempnis in iterre¬
uersi romam festinauimus.
Mirum dictu. ꝑ auci autem
ignoti ꝑ loca ꝑegrina ibamꝰ
neminem agnoscentes. nemi¬
nn qͥd uel unde essemꝰ in notes¬
centes. & ecce solus anselmi
aspectus. in admirationem sui
populos excitabat. eũq esse
uirum uite designabat᷑ Uñ
cũ iam hospitati etiam inter
eos. quoꝵ insidias metuebamꝰ.
fuissemus. nonnũꝗͣ. uiri cum
mulieribus hospitium intrare.
re romam usq ꝓsecutus. la¬
teranis ubi tunc temporis. sũ¬
mus pontifex morabatur adue¬
nit. Nunciat᷑ pontifici patris
aduentus. et ouans iubet illum
in parte ipsiꝰ sui palatu hospi¬
tari. & die illo indulgere quieti.
Mane confluit ad papam roma¬
na nobilitas. & de nouti hospi¬

Expanded text:
praecurrente fama de advenpraecurrente fama de adventu tanti viri cuivis periculo nostra incuria fieremus obnoxii. Celebratis dehinc in coenobio sancti Michaelis archangeli, quod in monte situm Clusa vocatur, passionis ac resurrectionis Dominicae solemniis, in iter reversi Romam festinavimus. Mirum dictu: pauci atque ignoti per loca peregrina ibamus, neminem agnoscentes, nemini qui vel unde essemus innotescentes, et ecce solus Anselmi aspectus in admirationem sui populos excitabat, eumque esse virum vitae designabat. Unde cum jam hospitati etiam inter eos, quorum insidias metuebamus, fuissemus, nonnunquam viri cum mulieribus hospitium intrare re Romam usque prosecutus, Lateranis, ubi tunc temporis summus pontifex morabatur, advenit. Nuntiatur pontifici Patris adventus, et ovans jubet illum in parte ipsius sui palatii hospitari, et die illo indulgere quieti. Mane confluit ad papam Romana nobilitas, et de novi hospi
Abbreviated transcription (Latin):
Eramꝰ quippe monachi tres.
dñs uidelicet. et pater anselmꝰ.
domnus baldumus. et ego fra¬
ter. qui hec scribo edmerus. Q
ita ibamus. quasi pares essemꝰ.
nullo indicio quis cui presta¬
res. coram aliis ostendentes.
ab alb̾e gͥ. qui uel unde esse¬
mus interrogati. paucis respon¬
dimus. & audito. quosdam
ex nobis. beccensis cenobii mo¬
nachos esse. sciscitatus est. fra¬
tres obsecro uos. uiuit adhuc
ille dei. & om̃ium bonoꝵ ami¬
cus. anselmꝰ scilicet ipsiꝰ ceno¬
bii albas. uir in om̃i religio¬
ne ꝓbatus. et acceptus: Baldu¬
inus ad hec. Iuerait ad archi¬
ep̃atum in aliud regnum rap¬
tas est. At ille dudiui. S nunc
queso qualiter est: Ualet: Eqͥ¬
dem ait. ex eotempore. quo
functus est pontificatu. non
uidi eum becci. Dicit᷑ tamen
bene ualere ubi est: Tunc abbã.
Et ualeat oro. Hec de se ansel¬
mus dici audiens. confestim
tecto. cuculle sue capitio capi¬
te. drinisso irultu sedebat. Nole¬
bamus enĩ agnosci. ne forte

Expanded text:
Eramus quippe monachi tres, Eramus quippe monachi tres, dominus videlicet et Pater Anselmus, domnus Balduinus, et ego qui haec scribo frater Eadmerus. Qui ita ibamus quasi pares essemus, nullo indicio quis cui praestaret coram aliis ostendentes. Ab abbate igitur qui vel unde essemus, interrogati, paucis respondimus. Et audito quosdam ex nobis Beccensis coenobii monachos esse, sciscitatus est. « Fratres, obsecro vos, vivit ille adhuc, ille Dei et omnium bonorum amicus Anselmus, scilicet coenobii ipsius abbas, vir in omni religione probatus et acceptus? » Balduinus ad haec: « Ille ait, ad archiepiscopatum in aliud regnum raptus est. » At ille: « Audivi. Sed nunc, quaeso, qualiter est? valet?--Equidem ex eo tempore, ait, quo functus est pontificatu, non vidi eum Becci; dicitur tamen bene valere ubi est. » Tunc abbas: « Et ut valeat oro. » Haec de se Anselmus dici audiens, confestim tecto cucullae suae capitio capite, demisso vultu sedebat. Nolebamus enim agnosci, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum iter de dieindiẽ¬
accelerantib. fama uiri multo
celerius precurrebat. et multi¬
plici populos uoce replebat. Un¬
de turbarum concursus. deri¬
coꝵ cetus. monachoꝵ exercitus.
ei quocunq ueniebat. occurrt̃.
isti gaudio & exultatione con¬
crepantes. illi uexillis. & sono¬
ris concentib. deo ꝓillius ad¬
uentu comubilantes. Cum aũ
lugdunĩi uenisset. & ab archi¬
ep̃o cuitatis ipsius głose sus¬
ceptus fuisset. post dies pau¬
cos missis litteris. consilium a
dño papa de negocio suo q̃¬
siuit. & quia partim imbecil¬
litate sui corpons. partim ali¬
is plurib causis prepeditus.
ultra lugdunum ꝓgredi. neqͣ¬
quã posset. ei suggessit. Ita gͦ
lugduni resedit. reditum nun¬
cioꝵ suoꝵ ibi expectans. Post
tempus roma nuncii rede
preceperit. referunt. Iile nes¬
cius more. pontificalib iussis
obaucsit. uie se ꝑiculis. mor¬
tem ꝓ deo nͣ ueritꝰ. tradit.
hinc secusiam uenimꝰ. et nos
abbi loci illiꝰ presentauimus

Expanded text:
eptum iter de die in dieaccelerantibus, fama viri multo celerius praecurrebat, et multiplici populos voce replebat. Unde turbarum concursus, clericorum coetus, monachorum exercitus ei, quocunque veniebat, occurrunt: isti gaudio et exsultatione concrepantes, illi vexillis et sonoris concentibus Deo pro illius adventu conjubilantes. Cum autem Lugdunum venisset, et ab archiepiscopo civitatis ipsius gloriose susceptus fuisset, post dies paucos missis litteris consilium a Domino papa de negotio suo quaesivit, et quia partim imbecillitate sui corporis, partim aliis pluribus causis praepeditus ultra Lugdunum progredi nequaquam posset, ei suggessit. Ita ergo Lugduni resedit, reditum nuntiorum suorum ibi exspectans. Post tempus Roma nuntii redeurare praeceperit, referunt. Ille nescius morae pontificalibus jussis obaudit, viae se periculis mortem pro Deo non veritus tradit. 41. Hinc Secusiam venimus, et nos abbati loci illius praesentavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cin cũ responderem. auctum¬
esse potiꝰ quã sopitũ. erexit se
& uultu placido. atq modesto
dixit. Melius est. ut nobis ꝓui¬
deamꝰ. quia tunc tua res agit᷑.
paries cũ ꝓximꝰ ardet. Quo dicto
ad ignem concitꝰ uenit. eoq
uiso. illi mox sc̃e crucis signũ.
leuata dextra obiecit. uideres
euestigio fłamam ita se demit¬
tentem. acsi ꝓ suscipienda be-¬
nedictione illiꝰ conquinisceret.
lgnis gͦ statim in semet rediens.
totus elanguit. nec aliquid.
absumpttirus usquã ꝓcessit.
Quodq fortassis non minus stupeas.
uoratis quibdam edibus. que cir¬
ca erant. nil lesionis intulit feno
monachoꝵ. qui anselmũ hospitẽ
habebant. quo scilicet feno domꝰ
ferme plena erat. suꝑ quã fulgur
ipsum primo corruerat.

Expanded text:
Cui cum responderem auctumCui cum responderem auctum potius quam sopitum esse, erexit se, ac vultu placido atque modesto dixit: Melius est ut nobis provideamus, quia tua tunc res agitur, paries cum proximus ardet. Quo dicto ad ignem concitus venit; eoque viso, mox illi sanctae crucis signum levata dextera objecit. Videres evestigio flammam se ita demittentem, ac pro suscipienda benedictione illius conquiesceret. Ignis ergo statim in semet rediens totus elanguit, nec aliquid absumpturus usquam processit. Quodque fortassis non minus stupeas, voratis quibusdam aedibus, quae circa erant, nihil laesionis intulit feno monachorum qui Anselmum hospitem habebant, quo scilicet feno domus ferme plena erat, super quam fulgur ipsum primo corruerat.
Abbreviated transcription (Latin):
psallebat. Et ecce quidlam illi car¬
tulam. admocdum paruam le¬
gendam exibuit. Aspexit. et ĩ ea.
obiit rex willermus. scriptum
inuenit. Confestim aperuit ocłos
et nullũ uidit preter socios.
ost triduũ ab hunc ¶¬
ad abbatiam. que uocatur
casa dei. multis precibus inuita¬
tus anselmꝰ ꝑrexit. Ubi cũ hono¬
re sus ceptus. et hospitatus funsset.
una dierum fratribus loci ipsiꝰ
post mensam in lectis suis pau¬
santib subito fragore celum
intonuit. et uibrantib coruscis
crebra ꝑmontem fulgura uo¬
litant. Crescit tempestas illa
et multiplicata ñ modicũ ful¬
minis. suꝑ domũ qua fenum
monasterii seruabat᷑. precipitat.
Unde ꝓtinꝰ horridus ignis ac¬
census. teterrimũ. atq fctentẽ
ex se fumũ ꝑ aera spargit. Qui¬
cunq gͥ cũ anselmo in hospitio
eratit. timore concussi dissiliunt.
Remansi itaq solus cũ solo. At
interrogauit meutrũnam
ignis. qui erũperas. sopitꝰ esset.

Expanded text:
psallebat. Et ecce illi quidam charpsallebat. Et ecce illi quidam chartulam admodum parvam legendam exhibuit. Aspexit, et in ea, Obiit rex Willelmus, scriptum invenit. Confestim aperuit oculos, et nullum vidit praeter socios. 57. Post triduum abhinc ad abbatiam quae vocatur Casa Dei, multis precibus invitatus Anselmus perrexit. Ubi cum honorifice susceptus et hospitatus fuisset, una dierum fratribus loci illius post mensam in lectis suis pausantibus, subito fragore coelum intonuit, et vibrantibus coruscis crebra per montem fulgura volitant. Crescit tempestas illa, et multiplicata non modicum fulminis super domum, qua fenum monasterii servabatur, praecipitat. Unde protinus horridus ignis accensus teterrimum atque fetentem ex se fumum per aera spargit. Quicunque igitur cum Anselmo in hospitio erant, timore concussi dissiliunt. Remansi itaque solus cum solo. At interrogavit me utrumnam ignis, qui eruperat, sopitus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑpendentes eminentiam. sc̃i¬
tatis ac reuerentie eius. fidem
his que dicebat millatenꝰ habe¬
re nequiuimꝰ. Postera die cum
inde digressi. lugdinũ. uenis¬
semꝰ. et instanti festo beati pe-¬
tri. qd̾ colit᷑ kalendis augusti
dictis matutinis. nos qui circa
anselmum assidue eramus.
quieti in dulgere cuperemꝰ. ecce
quidam iuiuenis. ornatu. ac uul¬
tu ñ unlis clerico nr̃o. qui ꝓpe
ostium camere lacebat. et nec¬
dum dormiens. oculos tamen
ad somnũ clausos tenebat. asti¬
tit. uocans eum nomine suo
Adam inqͥt dormis: Cui dum
ille responderet. non. dixit illi.
uis audire noua : Et libens in¬
quit. At ille. Pro certo. ait. noue¬
ris. quia totum discidiũ. quod
est inter archiep̃m anselmũs
natum est. atq sedatũ. Ad qd̃
ille alacrior sactus. ilico caput
lenauit. & aꝑtis oculis circum¬
spectans. neminem uidit. Sequen¬
ti autẽ nocte inter matutinas
unꝰ nr̃m clatisis oculis stabat. &

Expanded text:
sed perpendentes eminentiam sanctised perpendentes eminentiam sanctitatis ac reverentiae ejus, fidem his quae dicebat, nullatenus non habere nequivimus. 56. Postera die cum inde digressi Lugdunum venissemus, et instanti festo beati Petri, quod colitur Kalendis Augusti, dictis matutinis, nos qui circa Anselmum assidue eramus, quieti indulgere cuperemus, ecce quidam juvenis ornatu ac vultu non vilis clerico nostro qui prope ostium camerae jacebat, et necdum dormiens, oculos tamen ad somnum clausos tenebat, astitit vocans eum nomine suo: Adam, inquit, dormis? Cui dum ille responderet: Non. Dixit ei: Vis audire nova? Et libens, inquit. At ille: Pro certo, ait, noveris quia totum dissidium quod est inter archiepiscopum Anselmum, natum est atque sedatum. Ad quod ille alacrior factus illico caput levavit, et apertis oculis circumspectans neminem vidit. Sequenti autem nocte inter matutinas unus nostrum clausis oculis stabat et
Abbreviated transcription (Latin):
deregis interitu. a multis predi¬
cebantur. et tam ex signis. que
noua et usitata ꝑ angliam mon¬
strabantur. quam et ex uisionib.
que plurib religiosis ꝑsonis re¬
uelabantur. quia ultio diuina
in ꝓximo eum. ꝓ ꝑsecutione an¬
selim oppressura esset ferebatur.
S anselmꝰ in nichil eoꝵ animũ
ponens. cotidie ꝓ conuersione
et salute cius deum deprecabat᷑.
hinc exilii nr̃i anno tercio. qui
eo quo a roma lugdunũ uenimꝰ
erat seds. iuit anselmꝰ martini¬
acum. loqui domno abb̾i clum¬
acensi hugoni et scĩmonialib.
Ubi cũ ante ipsum abbatẽ con¬
sedissemꝰ. & de his. que inter an¬
selmum & regem eo usq uersa¬
bantur uerba. ut fit ĩmulla. hinc
in de ꝓferrent᷑. idem intulit ue
nerabilis albas sub testimomo
ueritatis proxime preterita
nocte euindem regem. ante
thronũ dei accusatũ. iudicatũ.
sententiamq dãpnationis in
eum ꝓmulgatã. Ex quib u̾bis
admirati non modice sumus.

Expanded text:
de regis interitu a multis praedide regis interitu a multis praedicebantur, et tam ex signis quae nova et inusitata per Angliam monstrabantur, quam ex visionibus quae pluribus religiosis personis revelabantur, quia ultio divina in proximo eum pro persecutione Anselmi oppressura esset ferebatur. Sed Anselmus in nihil horum animum ponens, quotidie pro conversione et salute ejus Deum precabatur. Hinc exsilii nostri anno tertio, qui ex quo Roma Lugdunum venimus erat secundus, ivit Anselmus Marciniacum loqui domino abbati Cluniacensi Hugoni et sanctimonialibus. Ubi cum ante ipsum abbatem consedissemus, et de his quae inter Anselmum et regem eo usque versabantur, verba ut fit nonnulla hinc inde proferrentur, intulit idem venerabilis abbas sub testimonio veritatis proxime praeterita nocte eumdem regem ante thronum Dei accusatum, judicatum, sententiamque damnationis in eum promulgatam. Ex quibus verbis admirati non modice sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
pransi eramꝰ. & ecce subito stu¬
pentib cunctis. serenitas celi
innubilum uertitur. ipsaq die
pruisꝙͣ. cuutatem egrederemur.
plimia dulcis & copiosa terris il¬
labitur. Plebs igitur. uiso hoc
facto benedicit dñm. & eius pꝰ
dñm auetorẽ. magnis laudib
predicant anselmum.
taq in habitaculum nrͣm lug¬
dunum retiersi: quͥetam uitã
ab om̃i tumultu negotii secu¬
laris agebamus. Anselmus ue¬
ro uitam ueri serui dei. in seĩs
meditationib. in om̃is sexus.
etatis. & ordinis hominũ ad se
uenientium edificationib. ac
in ceterarum uirtutũ exibitionib
exercebat. ꝑ id etiam temporis scͥp¬
sit librum tinum. de conceptu
uirginali. et de pecc̃o origmali.
et aliud quoddam opusculum.
multis gratũ. et ddelectabile. cui
titulum indidit. meditatio redẽp¬
sedis apłice pontifex. huic uite
decedit. & adinducias. quas de
causa anselim regi dederat. non
ꝑuenit. Quo temptore multa etiã

Expanded text:
pransi eramus, et ecce subito stupransi eramus, et ecce subito stupentibus cunctis serenitas coeli in nubilum vertitur, ipsaque die priusquam civitate egrederemur, pluvia dulcis et copiosa terris illabitur. Plebs igitur viso hoc facto benedixit Dominum, et ejus post Deum auctorem magnis laudibus praedicant Anselmum. Itaque, in habitaculum nostrum Lugdunum reversi, quietam vitam ab omni tumultu negotii saecularis agebamus. Anselmus vero vitam veri servi Dei in sanctis meditationibus, in omnis sexus, aetatis et ordinis hominum ad se venientium aedificationibus, ac in caeterarum virtutum exhibitionibus exercebat. Per id etiam temporis scripsit librum unum De conceptu virginali et De peccato originali, et aliud quoddam opusculum multis gratum et delectabile, cui titulum indidit: Meditatio redempsedis apostolicae pontifex huic vitae decedit; et ad inducias quas de causa Anselmi regi dederat, non pervenit. Quo tempore multa etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tra signauit. Quo facto laxatis ha¬
benis ocior abit. impositoq cu¬
culle sue capitio capiti. remotis
socris. singularis uadit. infelicis
femine erumnas pietatis affectu
tritione afflicti cluniacũ. illa
uulgi manib acta domũ teten¬
dit. Necdum pes eiꝰ limen sue
domꝰ attriuit. & integerrime
sanitati donata. in laudem ui¬
ri linguas om̃ium soluit. Quã
rem sic factam. dum certa rela¬
tione cluniaci accepissemꝰ. ga¬
uisi sumus. et ꝓ sua misccłia
deo gr̃am. et głam dedimꝰ. Actis
deinde ꝓpter que cluniacum
aduenimus. reu̾suri lugilunũ
iter ꝑ ciuitatem matisconensẽ
arripuimꝰ ubi anselmꝰ rogatu
ep̃i. & canonicoꝵ missam pub¬
lice apud sc̃m uincentiũ cebe¬
brauit. & inter sermonẽ quem
ad populum habuit. ut om̃s
dñm ꝓ siccitate. qua in inmen¬
sum terra arruerat. cõmuniter
precarent᷑. admonuit. Dicunt se
ces efficiat. magnoꝑe orant. et
obsecrant. Quid dicam: Necdũ

Expanded text:
tra signavit. Quo facto, laxatis hatra signavit. Quo facto, laxatis habenis ocior abit, impositoque cucullae suae capitio capiti, remotis sociis, singularis vadit, infelicis feminae aerumnas pietatis affectu tritione afflicti Cluniacum, illa vulgi manibus acta domum tetendit. Necdum pes ejus limen suae domus attrivit, et integerrimae sanitati donata in laudem viri linguas omnium solvit. Quam rem sic factam dum certa relatione Cluniaci accepissemus, gavisi sumus, ac pro sua misericordia Deo gratiam et gloriam dedimus. 54. Actis deinde propter quae Cluniacum advenimus, reversuri Lugdunum iter per civitatem Matisconensem arripuimus. Ubi Anselmus rogatu episcopi et canonicorum missam publice apud Sanctum Vincentium celebravit; et inter sermonem, quem ad populum habuit, ut omnes Dominum pro siccitate qua in immensum terra aruerat, communiter precarentur, admonuit. Dicunt se ces efficiat, magnopere orant et obsecrant. Quid dicam? Necdum
Abbreviated transcription (Latin):
tes quia situ dñe manũ ei impo¬
sueris. continuo fauente gr̃a dei
sue menti resticueret᷑. Ad hec ille
muta uoce. & qi surda ꝑtransũt
aure.Presbiterũ autẽ eomagis
instantẽ ac preces multiplicantẽ
reppulit a se. om̃imodis asserens.
tam extraneum factũ. nulla sibi
ratione tẽptandu. Hec inter ꝓce¬
dimꝰ. & illam in medium aduna¬
te multitudims cõminꝰ teneri
conspicimꝰ. furibundos motꝰ. ꝙ in¬
humanos nutus. uultu. ore. ocłis.
et totius corporis gestu edentem.
Populus itaq uirum aduenien¬
tem circundat. retentis habenis
p̃ces ingeminat. ut misere muli¬
cri. manũ imponat. orat. obse¬
crat. Obfistit ille. dicens qđ postu¬
lauit. nequaqͣ sapientie esse. Obi¬
crunt illi uulgi more. que oc¬
currebant. saltem imꝓbitate uin-¬
cere gestientes. Tunc uir aliter
se non posse euadere sentiens.
hoc solo eis morem gessit. uide¬
licet qͦd nulli negare solebat.
signo eam sc̃e crucis leuata dex¬

Expanded text:
tes quia si tu, domine, ei manum impotes quia si tu, domine, ei manum imposueris, continuo favente gratia Dei, suae menti restitueretur. Ad haec ille muta voce et quasi surda pertransiit aure. Presbyterum autem eo magis instantem ac preces multiplicantem repulit a se, omnibus modis asserens tam extraneum factum nulla sibi ratione tentandum. Inter haec procedimus et illam in medio adunatae multitudinis cominus teneri conspicimus, furibundos motus, et inhumanos nutus, vultu, ore, oculis, et totius corporis gestu edentem. Populus itaque virum advenientem circumdat, retentis habenis preces ingeminat, ut miserae mulieri manum imponat, orat, obsecrat. Obsistit ille dicens quod postulant nequaquam esse sapientiae. Objiciunt illi vulgi more quae occurrebant, saltem improbitate vincere gestientes. Tunc vir aliter se non posse evadere sentiens, hoc solo eis morem gessit, videlicet quod nulli negare solebat, signo eam sanctae crucis levata dex
Abbreviated transcription (Latin):
nec quis. uel unde. aut cur adue¬
nerit scientib. aut curantib.
idem uir euolutis paucis dieb
ad patrem uenit. flexis genib
ei ꝓ adepta sanitate gr̃as agens.
Ad qͦd cum ille obstupesceret.
indicauit ei ordinẽ geste rei.
affirmans qd̃ ab ea hora. qua
se misse illius presentauit. om̃i
doloris uexatione depulsa sa¬
nitati restitutꝰ sit. At ille nichil
hoc ad se ꝑtinere. s ipsius fidei.
ac meritis beati martyris. ad
quẽ diuertit. ascribendũ asse¬
rens. his que saluti anime illiꝰ
cõpeterent. eum instruxit. et
familiarem sibi effectum. cor¬
rectori uite. ut post multoꝵ
testimonio cõꝑimꝰ. reddidit.
is fere tẽporib s
cluniacum euntib nob̾.
occurrit qͥdam sacri ordinis ho¬
mo. lacrimosis precib uirũ de¬
et sororem suam nuꝑ amentem
effectam. dextera sue benedictio¬
nis dignaretur respicere. Et sub¬
dens: ecce ait in uia qua transitu¬
ri estis. inter multos tenetur. sꝑan¬

Expanded text:
nec quis, vel unde aut cur advenec quis, vel unde aut cur advenerit scientibus aut curantibus, idem vir, evolutis paucis diebus, ad Patrem venit, flexis genibus ei pro adepta sanitate gratias agens. Ad quod cum ille obstupesceret, indicavit ei ordinem gestae rei, confirmans quod ab ea hora, qua se missae illius praesentavit, omni doloris vexatione depulsa, sanitati restitutus sit. At ille nihil ad se hoc pertinere, sed ipsius fidei ac meritis beati martyris, ad quem divertit, ascribendum asserens, his quae saluti animae illius competerent, eum instruxit, et familiarem sibi effectum correctiori vitae ut post multorum testimonio comperimus, reddidit. 53. His fere temporibus, Cluniacum euntibus nobis occurrit quidam sacri ordinis homo, lacrymosis precibus virum deet sororem suam nuper amentem effectam dextera suae benedictionis dignaretur respicere. Et subdens: Ecce, ait, in via qua transituri estis inter multos tenetur, speran
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Non uenerunt. quia sicut
accepi ab eis. qui utrũq noue¬
runt. eo qđ de mensa suscepe.¬
runt. ad plenum dei gr̃a cooꝑan¬
te conualuerunt. Quod quidẽ
si ita ñ fuisset. quemadmodũ
illos infirmitate grauatos. sani¬
tati uoluisse restitui credibile
est. ita eos a requisitione istius
posterioris medicine suꝑsedere
noluisse dubium ñ est. Certo nẽ¬
pe tenebant. ista se quin conua¬
lescerent. falli ñ posse. scientes
quemdam. nͣ ignoti nominis ui¬
pari tunc nouiter inualitudine
conualuisse. Si quidem unus e
pͥncipib terre illiꝰ. diu eadem.
qua ipsi langoris molestia. uexa¬
tus fuerat. Hic agnito. anselmũ
in eccłia beati stephani. missam
ex more celebraturũ. festinauit
illo. arbritrans sibi ad recuperan¬
dam sanitatem utile fore. si mis¬
sa tanti uiri. ac benedictione
meruisset potiri. Fateor uidimꝰ
hominem. suoꝵ manib innixũ.
eccłiam introeuntẽ. mortuo ꝗͣ.
iuuenti similiorẽ. Sedit. et fini¬
ta missa egresstis est. Nobis uero

Expanded text:
mus. Non venerunt, quia sicut accepi ab eis qui utrumque noverunt eo quod de mensa acceperant ad plenum Dei gratia convaluerunt. Quod quidem si ita non fuisset, quemadmodum illos infirmitate gravatos sanitati voluisse restitui credibile est; ita eos ab requisitione istius posterioris medicinae supersedere noluisse dubium non est. 52. Certo nempe tenebant ista se, quin convalescerent falli non posse, scientes quemdam non ignoti nominis vipari tunc noviter invaletudine convaluisse. Siquidem unus e principibus terrae illius diu eadem qua ipsi languoris molestia vexatus fuerat. Hic agnito Anselmum in ecclesia Beati Stephani missam ex more celebraturum, festinavit illo arbitrans sibi ad recuperandam sanitatem utile fore, si missa tanti viri ac benedictione meruisset potiri. Fateor, vidimus hominem suorum manibus innixum ecclesiam introeuntem, mortuo quam viventi similiorem. Sedit, et finita missa egressus est. Nobis vero,
Abbreviated transcription (Latin):
Exurgens autẽ mane ab oratio¬
ne dunstanꝰ: conuocatis in unũ
clericis ad locum uenit. positoq
signo ait. Si uera sunt. que mͥ
noturno tempore ostensa sunt.
ante tres dies presoiter quidam
hic sepeliet᷑. & nondũ infirmat᷑.
uix illis ab inuicẽ digressis. suꝑ¬
uenit eiꝰ femine. quã ꝓxime
laudauimꝰ curialis quond̃a prb̃r
qui facta cum clericis ꝯuentione
prefatũ locũ in sepulturam obti¬
nint dicens. Cum me deus e cor¬
pore migͣre nisserit.hoc in loco
meas precor reliquias sepelite.
Recessit gͦ presbiter uesꝑa sanus.
noctu redut egrotus. decubuit.
agonizatꝰ est : desungit᷑. & in loco
beato. patͥ signato sepelit᷑. Stu

Expanded text:
Exsurgens autem mane ab oratioExsurgens autem mane ab oratione Dunstanus, convocatis in unum clericis, ad locum venit, positoque signo ait: Si vera sunt quae mihi nocturno tempore ostensa sunt, ante tres dies presbyter quidam hic sepelietur, et nondum infirmatur. Vix illis ab invicem digressis, supervenit ejus feminae, quam proxime laudavimus, curialis quondam presbyter, qui facta cum clericis conventione praefatum locum in sepulturam obtinuit, dicens: Cum me Deus e corpore migrare jusserit, hoc in loco meas precor reliquias sepelite. Recessit igitur presbyter vespera sanus, noctu rediit aegrotus; decubuit, agonizatus est, defungitur, et in loco beato patri signato sepelitur. Stu
Abbreviated transcription (Latin):
institutã uiuerent.
Ixinde sc̃s urr maiorib
sese uͥtutũ ꝓfectib de¬
d̾ens dep̃catꝰ est cdñm. osten¬
di sibi głam iustoꝵ. ut qͥ eam
ꝑfidem bene creditã haberet.
ꝑ manifestationẽ cognitam.
dulciꝰ amaret. Talia ex corde
meditanti. asistit iuuenis de¬
core insignis. quẽ pueru olim
in corpore ipse puer agnoue¬
rat & scã sẽꝑ familiaritate di¬
lexerat. referens ea. que sunt ẽt̃¬
ne uite gaucdia. illũ uͦ in hoc se¬
culo plura passurũ. demomĩi
insidias. malignitates hominͣ.
post hec omĩa. ad sũmos gradꝰ
ꝑuenturu. multa hominũ mi¬
lia deo lucraturũ. cũq his celi
regna scansurũ. S cũ ille ꝓpter
cautelam. dicenti assensum nͣ
dedisset. apprehensũ illũ iuue¬
nis. atriũ templi induxit. osten¬
densq locu. eatenꝰ in conuulsũ
ait. Ut nulla te creclendis his que
audisti dubietas attingat. ante
tridimͣ presbit̃ quicda hic sepie¬
liet᷑. qui nondum infirmatur.

Expanded text:
institutam viverent.institutam viverent.xinde sanctus vir, majoribus sese virtutum profectibus dedens, deprecatus est Dominum ostendi sibi gloriam justorum, ut qui eam per fidem bene creditam haberet, per manifestationem cognitam dulcius amaret. Talia ex corde meditanti, assistit juvenis decore insignis, quem puerum olim in corpore ipse puer agnoverat, et sancta semper familiaritate dilexerat, referens ea quae sunt aeternae vitae gaudia. Illum vero in hoc saeculo plura passurum, daemonum insidias, malignitates hominum; post haec omnia ad summos gradus perventurum, multa hominum millia Deo lucraturum, cumque his coeli regna scansurum. Sed cum ille propter cautelam dicenti assensum non dedisset, apprehensum illum juvenis atrium templi induxit, ostendensque locum eatenus inconvulsum, ait: Ut nulla te credendis his quae audisti dubietas attingat, ante triduum presbyter quidam hic sepelietur qui nondum infirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
minici corporis participẽ me
facias: quatinꝰ his iuificis mu¬
nita misteriis. ñ confundar in
porta. dum ibi fuero. intimicis
meis locuta. Quiꝰ imꝑio uenera¬
bilis pater dunstamis annu¬
ens abiit: mane iuxta conlic¬
tũ rediit. itaq omĩa ꝑegit. ut
finita fere missa. cũ ipsa corpus.
et sanguinẽ xͥ suscepisset. ani¬
mã pariter xp̃o tradidisset.
Qua honorifice in eccłia beate
Marcie sepulta. Dunstanꝰ cum
de illiꝰ. cum etiam de sun ipsiꝰ
patͥmonio sollicitꝰ. nã uterq
parens obierat. nec p̃ter eum
aliuͣ heredem reliquerant:
pͥmo qͥdem eande eccłiam.
riiciniorib atq ub̃iorib t̾ris.
que inom̃i patrimonio eranł
munerauit: ceteras uͦ funcdan¬
dis quinq monasteriis ꝓ situ
terrarũ. ab inuicẽ seiunctis
reseruauit. Que monasteria
sequentiũ regũ tẽporib. in
tantu ꝑ eiꝰ industriã aucta
sunt. ut singłis ꝯpluriũ mo¬
nachoꝵ turbe inẽent. qͥ om̃s
scdm regłam. ab eodem patre

Expanded text:
minici corporis participem me minici corporis participem me facias: quatenus his vivificis munita mysteriis, non confundar in porta, dum ibi fuero inimicis meis locuta. Cujus imperio venerabilis pater Dunstanus annuens abiit, mane juxta condictum rediit; itaque omnia peregit, ut finita fere missa, cum ipsa corpus et sanguinem Christi suscepisset, animam pariter Christo tradidisset. Qua honorifice in ecclesia beatae Mariae sepulta, Dunstanus cum de illius, cum etiam de sui ipsius patrimonio sollicitus nam uterque parens obierant, nec praeter eum alium haeredem reliquerant, primo quidem eamdem ecclesiam vicinioribus atque uberioribus terris, quae in omni patrimonio erant, muneravit; caeteras vero fundandis quinque monasteriis pro situ terrarum ab invicem sejunctis reservavit. Quae monasteria sequentium regum temporibus in tantum per ejus industriam aucta sunt, ut singulis complurium monachorum turbae inessent, qui omnes secundum regulam ab eodem patre
Abbreviated transcription (Latin):
infra septa oppansi ueli grãs a¬
gentẽ. mirat᷑ colloqͥum: ac di¬
cendi finẽ patiens auditor ex¬
pectat. Demde leuato uelo pe¬
netral subintrat: stelliferi illiꝰ
nom reqͥrit. nunciũ interro¬
gat. Illa excellenti quad̃a gr̃a
uultꝰ ꝑfusa: modeste arridens
ait. Tu stelliferũ anteꝗͣ. huc ue¬
mres indisti. & nẽ cin sum lo¬
cuta in terrogas : Ipse est qͥ tibi
ad ostrũ eccłie psallenti appa¬
run. qui & me de pauore im¬
minentis mortis ꝯterrita. uisi¬
tationis sue gr̃a consolari clig¬
natꝰ est. Annuncio itaq om̃ib
amicis meis. tͥstandũ de mor¬
te mea nͣ esse: qm̃ morentem
me. ȩternȩ uitȩ claritas susci¬
piet. Libi aũt carissimo. ac sin¬
gulari amico. uberes gr̃as re¬
fero. ꝓpterea qd̃ tuis sẽꝑ instruc¬
ta ad monitionib. & aduita
orationib. ecce ad dm̃ uado.
Unũ tibi & ultimu. si ausim
dic̾e facio p̾ceptũ. ut summo
diluculo. sacͥ unguinis. ac do¬

Expanded text:
infra septa oppansi veli gratias ainfra septa oppansi veli gratias agentem. Miratur colloquium, ac dicendi finem patiens auditor exspectat. Deinde levato velo penetrale subintrat, stelliferi illius nomen requirit, nuntium interrogat. Illa excellenti quadam gratia vultus perfusa, modeste arridens ait: Tu stelliferum antequam huc venires vidisti, et nunc cui sum locuta interrogas? Ipse est qui tibi ad ostium ecclesiae psallenti apparuit, qui et me de pavore imminentis mortis conterritam visitationis suae gratia consolari dignatus est. Annuntio itaque omnibus amicis meis tristandum de morte mea non esse, quoniam morientem me aeternae vitae claritas suscipiet. Tibi autem clarissimo ac singulari amico uberes gratias refero, propterea quod tuis semper instructa admonitionibus, et adjuta orationibus ecce ad Deum vado. Unum tibi et ultimum, si ausim dicere, facio praeceptum, ut summo diluculo sacri unguinis ac Do
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ut qͥeqͥd illũ cognoueris
uelle: tui arbitrii sit. effectui
mancipare. Quod beatꝰ dinsta¬
nus audiens: & quãuis inuitꝰ
eiꝰ uoluntati mor e gerere uo¬
uens: uniu̾sas garas eiꝰ. que
in reb mobilib suꝑesse pote¬
rant. extmplo pauꝑib eroga¬
bat. cetera autẽ ad eccłiarum
subleuationẽ reseruabat. Iam
sol uergebat ad occasum. &
dunstanꝰ noct᷑nas fugiens te¬
nebras: ad suũ remeat ergastu¬
lum. Ꝙ ecce łu ostiũ eccłe psal¬
lendo preteriret. erectis ad ce¬
lum ocłis. om̃ipotentis dei pa¬
tris & filii coeternũ sp̃m̃. in
columbe specie uidet descen¬
dentem: cuiꝰ corpꝰ om̃i candore
nitichꝰ. alarũ uero remigia.
scintillantis ignis splendorẽ
ꝑ aera spagebant. Quã ille tc̃
uere beatꝰ. pia mentis auicdita¬
te ꝯtẽplatus. penetral illud
morientis matrone subintran¬
tem conspicit. Concite gͥ unde
uenerat regressus. indet do¬
mũ duini splendoris fulgore
splendescere. audit feminam

Expanded text:
tuo, ut quidquid illum cognoveris tuo, ut quidquid illum cognoveris velle, tui arbitrii sit effectui mancipare. Quod beatus Dunstanus audiens, et quamvis invitus ejus voluntati morem gerere volens, universas gazas ejus, quae in rebus mobilibus superesse poterant, extemplo pauperibus erogabat; caetera autem ad Ecclesiarum sublevationem reservabat. Jam sol vergebat ad occasum, et Dunstanus nocturnas fugiens tenebras ad suum remeat ergastulum: et ecce dum ostium ecclesiae psallendo praeteriret, erectis ad coelum oculis, omnipotentis Dei Patris et Filii coaeternum Spiritum in columbae specie videt descendentem, cujus corpus omni candore nitidius, alarum vero remigia scintillantis ignis splendorem per aera spargebant. Quam ille tunc vere beatus pia mentis aviditate contemplatus, penetrale illud morientis matronae subintrantem conspicit. Concite igitur unde venerat regressus, videt domum divini splendoris fulgore splendescere, audit feminam
Abbreviated transcription (Latin):
factũ rex mente immutatus.
peccauimꝰ ait nimis in famu¬
lam dei: multitudinis nr̃e
suꝑfluitate eã aggrauantes.
Ita dixit. post dictũ faciẽ au̾tit:
ina qua cepit ꝓfectus est.
ediam ut id qd̃ tnstitui¬
mꝰ aitingamꝰ: transacto
laboꝵ suoꝵ głoso certamine. gͣ¬
ui corporis infirmitate. cepit hec
eadem laborare. Ad quã dũ me¬
rens pater dunstanꝰ intraret:
post ub̃rimas alterurrarũ lacri¬
marũ inundationes. pꝰ humil¬
limã pie ꝯfessionis deuotionẽ.
pꝰ dulcissimã de beata spe. etad¬
uentu dñi saluatoris consolati¬
onẽ. hortat᷑ illam ut nudam
se ab om̃ĩ mundana specie fa¬
ciat: ne in transeunte quicꝗͣ
suũ pͥnceps mundi inueniat.
Cui illa. Neminẽ inqͥt in mun¬
do. sicut te carissimũ habeo: ꝓp¬
terea qd̃ te precipuũ salutis
mee scio auctorẽ. saluo eo quod
deũ omĩpotentẽ. totiꝰ bonitatis
pͥncipatũ tenere credo. Illũ gͦ
rerũ mearũ heredem facio: te
uero hereditatis tutorẽ consti¬

Expanded text:
factum rex mente immutatus: Peccavimus, ait, nimis in famulam Dei, multitudinis nostrae superffuitate eam aggravantes. Ita dixit, post dictum faciem avertit, via qua coepit profectus est.ed jam ut id quod instituimus attingamus, transacto laborum suorum glorioso certamine, gravi corporis infirmitate coepit haec eadem laborare. Ad quam dum moerens pater Dunstanus intraret, post uberrimas alterutrarum lacrymarum inundationes, post humillimam piae confessionis devotionem, post dulcissimam de beata spe et adventu Domini salvatoris consolationem, hortatur illam ut nudam se ab omni mundana specie faciat, ne in transeunte quidquam suum princeps mundi inveniat. Cui illa: Neminem, inquit, in mundo sicut te charissimum habeo, propterea quod te praecipuum salutis meae scio auctorem, salvo eo quod Deum omnipotentem totius bonitatis principatum tenere credo. Illum ergo rerum mearum haeredem facio, te vero haereditatis tutorem consti
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. & filius qͥdem me¬
moria nata de memoria. sicut
sapientia nata de sap̃ia. pater
uero de nullo nata memoria
uel sapientia.

Expanded text:
sapientiam: et Filius quidem memoria nata de memoria, sicut sapientia nata de sapientia; Pater vero de nullo nata memoria vel sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
Qũẽdem namq edricũ rex totius im¬
pii sui p̾tectũ statuerat. hominẽ hu¬
mili quidem genere. s cui lingua di¬
tiitias. ac nobilitatẽ cõꝑauerat: callentẽ
ingenio. suauẽ eloquio: et qͥ om̃s id tẽ¬
tũ suꝑbia atq crudelitate suꝑauerat.
huiꝰ gͥ frẽm primo nobilitati cantua
rioꝵ in p̃sentia regis gͣcuito maledicen¬
tẽ. deinde ea que unicuiq ex pat̾na
hereditate ꝓuenissent uiolenta dña¬
tione inuadentẽ: huiꝰ inqu̾a frẽm lubri¬

Expanded text:
Quemdam autem Edricum rex totius regni praefectum statuerat, hominem humili quidem genere, sed cui lingua divitias ac nobilitatem comparaverat, callentem ingenio, suavem eloquio, et qui mortum superbia atque crudelitate superaverat. Huriorum in praesentia regis gratuito maledicentem, deinde ea quae unicuique ex hereditate provenissent, violenta dominatione invadentem,
Abbreviated transcription (Latin):
heredem relinquat. Cui statĩ exaudito
qd postulat ꝓmittit᷑: quãuis haut sta¬
adimplet᷑. E eare dilatũ fuisse ardit᷑r.
ut et om̃ib manifestũ fieret. qͣnͣtũ
d̾s dunstanũ diligeret. cui qd̃ uiuen¬
ti. tã benigne ꝓmiserat. hoc defuncto
longe post tã ueracit̃ exibebat: et elphe¬
gũ illa potissimũ tempora inuenirent.
que eũ ad martyrii głam ꝓuehere pos¬

Expanded text:
xaudito, quod postulat, promittitur: quamvis non staadimpletur. Quod ea re dilatum fuisse arbitror, ut et omnibus manifestum fieret, quantum Deus Dunstanum diligeret, cui quod viventi tam benigne promiserat, hoc defuncto longe post tam veraciter exhibebat: et Elphegum illa tempora invenirent quae eum ad martyrii gloriam provehere pos
Abbreviated transcription (Latin):
dumq. Ita quisq dũ sibi et rob suis
timet. om̃s tẽperant bello. nemo pro
bat. cum ea re magis certandũ esset. ut
qd̃ quisq suum esse uellet. pro eo qd̃
splendidissime pugnaret. Singłi tnͣ¬

Expanded text:
que quisque dum sibi et rebus suis timet, omnes temperant a bello, nemo pro bat: cum ea de causa certandum esset, ut quod quisque suum esse vellet, pro eo quam splendide pugnaret. In t
Abbreviated transcription (Latin):
sulo ut celerius redeas. ne seduc¬
tus ab eo stulticia. qua modo
traheris illaqueeris. Hypocrisis
namq sua iam multos decepit
& spe uana delibutos suis uacu¬
os ⁊ immunes effecit. Hec ille au¬
diens. ⁊ demonem esse. qui loqͥ¬
bat᷑ recognoscens. signo se crucis
muninit. & spreto hoste. quo ꝓ¬
posuerat ire. ꝑrexit. Quid plura:
audito anselmo. abnegato seip¬
so. ⁊ seculo. religiose uite se tradi¬
dit. & apud mans monast̾ium mo¬
nachus factus est. Hunc et enim
usum anselmus habebat. ut nun-¬
quã alicuius cõmodi causa sua¬
deret alicui. a scło renuntiare uo¬
lenti. quatmꝰ in suo monast̾io. po¬
trus quã in alieno. id faceret. Quod
nimirũ eo intuutu. ea consid̾ati¬
one faciebat. ne ullus postmodũ
loco. quẽ ex ꝓpria deliberatione
non intrauerat. abiqua ut fit. pul¬
satus molestia detraheret. et scan¬
dali sui. ac impacientie murm.
ꝑsuasioni ipsius imputaret. itaq
se aliis. & alios sibi ad multa di

Expanded text:
sulto ut celerius redeas, ne seductus ab eo stultitia, qua modo, traheris, illaque eris. Hypocrisis namque sua jam multos decepit, et spe vana delibutos suis vacuos et immunes effecit. Haec ille audiens, et daemonem esse qui loquebatur recognoscens, signo se crucis munivit, et spreto hoste, quo proposuerat ire, perrexit. Quid plura? Audito Anselmo, abnegato seipso et saeculo religiosae vitae se tradidit, et apud Majus-Monasterium monachus factus est. Hunc etenim usum Anselmus habebat, ut nunquam alicujus commodi causa suaderet alicui saeculo renuntiare volenti, quatenus in suo monasterio potius quam in alieno id faceret. Quod nimirum eo intuitu, ea consideratione faciebat, ne ullus postmodum loco quem ex propria deliberatione non intraverat, aliqua ut fit pulsatus molestia detraheret, et scandali sui ac impatientiae murmur persuasioni illius imputaret, itaque se aliis et alios sibi ad multa di
Abbreviated transcription (Latin):
tio pluralitatẽ. iccirco unũ est
ibi tria. &tria unũ. nec tntͥa
de intucẽ dicunt᷑. Nec incredi¬
bile debet esse in nat᷑a. que

Expanded text:
tio pluralitatem; idcirco unum est ibi tria, et tria unum; nec tamen tria de invicem dicuntur, nec incredibile 49 debet esse in natura, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ plures homines unũ ali¬
quid cogitare dicant. tot eius
uidentur esse u̾ba. quot sunt co¬
gitantes. quia in singłoꝵ cogita¬
tionib u̾bũ eius est. Item si unꝰ
homo cogitet plura aliqua. tot
u̾ba sunt in mente cogitantis. qͦt
sunt res cogitate. S in hominis
cogitatione cũ cogitat aliquid.
qd̃ extra eiꝰ mentem est. ñ nascit᷑
uerbũ cogitate rei ex ipsa re. q̃m
ipsa absens est a cogitationis intu¬
itu. s ex rei aliqua similitudine
uel imiagine. quẽ in cogitantis
memoria. aut forte que tunc.
cũ cogitat ꝑ corporeũ sensum ex
re p̃senti in mentẽ attrabit᷑. In
sumia uͦ essentia. sic sibi semꝑ
sunt presentes pater. ⁊ filius:
tum est unusquisq ñ minus in
aliis. quã ĩ seipso. ut cũ inuicẽ
se dicunt. sic uideat᷑ idem ipse.
qui dr̃ gignere uerbũ suñ. qũe¬
admodũ cũ a seipso dr̃. Quomͦ
ergo nichil gignit filius. aut eiꝰ
patrisq filis. si unusquiꝰq eoꝵ
ab alio: Quot aute uerba ꝓbari

Expanded text:
Si enim plures homines unum aliquid cogitatione dicant, tot ejus videntur esse verba quot sunt cogitantes; quia in singulorum cogitationibus verbum ejus est. Item, si unus homo cogitat aliqua plura, tot verba sunt in mente cogitantis quot sunt res cogitatae. Sed in hominis cogitatione, cum cogitat aliquid quod extra ejus mentem est, non nascitur verbum cogitatae rei ex ipsa re; quia ipsa absens est a cogitationis intuitu, sed ex rei aliqua similitudine vel imagine, quae est in cogitantis memoria, aut forte quae tunc, cum cogitat, per corporeum sensum ex re praesenti in mentem attrahitur. In summa vero essentia sic sibi semper sunt praesentes Pater, et Filius,tum est, unusquisque non minus in aliis quam in seipso; ut cum invicem se dicunt, sic videatur idem ipse, qui dicitur, gignere verbum suum, quemadmodum cum a seipso dicitur. Quomodo ergo nihil gignit Filius, aut ejus Patrisque Spiritus; si unusquisque eorab alio? Quot autem verba probari
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ pessimꝰ quisq ñ ualet
assurgere. eam in assurgente
conet᷑ expugnare. iterũ sicut
olim aplerisq nobiliũ. in ꝓs¬
ꝑos dunstam successus est offen¬
sum. & regi ut a consortio illoꝵ
pelleret᷑ falsa criminatione sug¬
gestũ. Rex autẽ plus honesto
falsis fauorẽ attribuens: dunsta¬
num & reb & regia gr̃a priua¬
tũ. curia ꝓtͣbari iubet. Sic pͥmo.
sic scdo ddie transitũ. Ianstercia
lux aduenerat. et rex cũ suis ue¬
natum ibat. Nemus autẽ qd̃
uenandi gr̃a intrauerat. mons
medio sui interruptus. ingens
baratrũ. & immane p̾cipitiũ
de summo spectantib ostendit.
Igit᷑ rex ꝑ deuexa montis fre¬
na laxare.et ꝑ deuia queq
fugientẽ ceriũ insectari. fati¬
gant᷑ utriq. rex ꝓ ceruo. ceruus
ꝓ seipso. Om̃i tandem fugien¬
di libertate negata. bestia preci¬
pitiũ petit. ruit: ac partes in mi¬
nutissimas concissa deperit Se

Expanded text:
virtutem pessimus quisque non valet virtutem pessimus quisque non valet assurgere, eam in assurgente conetur expugnare: iterum sicut olim a plerisque nobilium, in prosperos Dunstani successus est offensum, et regi, ut a consortio illorum pelleretur falsa criminatione suggestum. Rex autem plus honesto falsis favorem attribuens, Dunstanum et rebus et regia gratia privatum, curia proturbari jubet. Sic primo, sic secundo die transitum. Jamque tertia lux advenerat, et rex cum suis venatum ibat. Nemus autem quod venandi gratia invenerat, mons medio sui interruptus, ingens barathrum et immane praecipitium de summo spectantibus ostendit. Igitur rex per devexa montis frena laxare, et per devia quaeque fugientem cervum insectari. Fatigantur utrique rex pro cervo, cervus pro seipso. Omni tandem fugiendi libertate negata, bestia praecipitium petit, ruit, ac in partes minutissimas conscissa deperit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
efuncto autẽ rege ethelsta¬
no. frater eiꝰ eadmundus.
imꝑiimonarchiam suscepit. Q
cũ sciret. qnͣta olim uirtute. ue¬
neranidꝰ pater dunstanꝰ in pala¬
tio fulsisset. ꝙͣ. tustis oꝑib. & rec¬
tis consiliis preditus fuisset. ac
ꝑ hoc fraterno semꝑ amore. il¬
lum dilexisset. directis ad eum
nunciis. orat dignet᷑ ad se ueni¬
re. ut quẽ om̃ipotenti deo no¬
uerat acceptũ. eum int̾ regios
ꝓceres. & palatinos pͥncipes.
summũ faceret tenere princi¬
patu. At dunstanꝰ siue precep¬
tis apłicis obedire uolens. qͥb
om̃is amima. postestati sublimi¬
ori subdita esse debere p̾cipit᷑.
siue regnũ iusticie. qd̃ ex mag¬
na parte obsoleuerat in terra
angloꝵ exaltare cupiens: regns
peticionib assensum tribuit.
consistens ꝓ tẽpoꝵ uicisitudine
in palatio: & tam ipsũ regem.
ꝙͣ. om̃s angloꝵ pͥncipes. iusticie
legib sũmittens. S cũ fere fiat.
ut ex alioꝵ industria. aliorũ
crescat inuidia. cũq ad quam

Expanded text:
efuncto autem rege Ethelstano frater ejus Eadmundus imperii monarchiam suscepit. Qui cum sciret quanta olim virtute venerandus pater Dunstanus in palatio fulsisset, quam justis operibus et rectis consiliis praeditus fuisset, ac per hoc fraterno semper amore illum dilexisset, directis ad eum nuntiis orat dignetur ad se venire, ut quem omnipotenti Deo noverat acceptum, eum inter regios proceres et palatinos principes summum faceret tenere principatum. At Dunstanus sive praeceptis apostolicis obedire volens, quibus omnis anima potestati sublimiori subdita esse debere praecipitur, sive regnum justitiae, quod ex magna parte obsoleverat, in terra Anglorum exaltare cupiens, regiis petitionibus assensum tribuit, consistens pro temporum vicissitudine in palatio, et tam ipsum regem, quam omnes Anglorum principes justitiae legibus submittens. Sed cum fere fiat, ut ex aliorum industria aliorum crescat invidia, cumque ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
ed in hac intentione huma¬
na anima nullatenꝰ se po¬
terit exercere si desperet quo in¬
tendit se posse ꝑuenire. Quappt̃
qͣntũ illi est utile studiũ anm¬
tendi. tantũ necessaria est spes
ꝑtingendi.

Expanded text:
ed in hac intentione humana anima nullatenus se poterit exercere, si desperet quo intendit se posse pervenire. Quapropter quantum illi est utile studium adnitendi, tantum necessaria est spes pertingendi.
Abbreviated transcription (Latin):
catur. si dr̃ tendendũ esse in il¬
lam. quã si dr̃ adillam. hac itaq
ratione puto congruentiꝰ posse
dici credendũ esse in illam. quã
ad illam.
redendũ igit᷑ est pariter
singulus pater. ⁊ singulus filius
⁊ singulus eoꝵ sp̃c est. sũma es¬
sentia.⁊ simul pater. ⁊ filiꝰ. cum
suo spũ. sunt Una eadẽq sum¬
ma essentia. in quã solã om̃is ho¬
mo debet credere. qr est solus fi¬
nis. quẽ in om̃i cogitatu. actuq
suo ꝑ amorẽ debet intenderẽ. Un¬
de manifestũ est. qr sicut in illã
tendere. nisi credat illam. nuuꝰ
potest. ita illam credere. nisi ten

Expanded text:
catur, si dicitur tendendum esse in ilcatur, si dicitur tendendum esse in illam, quam si dicitur ad illam. Hac itaque ratione puto congruentius posse dici credendum esse in illam quam ad illam.Credendum igitur est pariter singulus Pater, et singulus Filius, et singulus eorum Spiritus est summa essentia: et simul Pater, et Filius, cum suo Spiritu sunt una eademque summa essentia, in quam solam omnis homo debet credere; quia est solus finis, quem in omni cogitatu actuque solo per amorem debet intendere. Unde manifestum est quia sicut in illam tendere, nisi credat illam, nullus potest; ita illam credere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mare autẽ. aut sperare non
potest. qd̃ non credit. Expe¬
dit itaq eidem humane amme
sũmam essentiã. ⁊ ea sine qͥb
illa amari ñ potest credere. ait
illa credendo tendat in illam.
Quod idem apte. breuiꝰq signi¬
ficari posse puto. si ꝓ eo. quod
est cre dendo. tendere in sũ¬
mam essentiã dicat᷑. credere in
summam essentiam. Nam siquis
dicat se credere in illam. satis ui¬
detur ostendere. ⁊ ꝑ fidem. quã
ꝓfitet᷑ ad summã se tendere es¬
sentiam.⁊ illa se credere. que ad
hanc ꝑtinent intentionẽ. Nam
non uidentur credere in illam.
siue qui credit. qd̾ adtendendũ
in illam ñ ꝑtinet. siue qui ꝑhoc
qd credit. non adi illam tendit.
Et fortasse indifferent̃ dici pot̾
credere in ilam. ⁊ ad illam.sic̃
ꝓ eodem accipi potest. credendo
tendere in illam.:⁊ ad illam. nisi
quia quisqͥs tendendo ad illam
ꝑuenerit. non extra illam rema¬
nebit. s intͣ illam ꝑmanebit. qd̾
expressius. & familiariꝰ signifi¬

Expanded text:
mare autem, aut sperare non potest quod non credit. Expedit itaque eidem humanae animae summam essentiam, et ea sine quibus illa amari non potest, credere, ut illam credendo, tendat in illam. Quod idem apte breviusque significari posse puto, si pro eo quod est credendo tendere in summam essentiam, dicatur credere in summam essentiam. Nam, si quis dicat se credere in illam, satis videtur ostendere, et per fidem quam profitetur, ad summam se tendere essentiam, et illa se credere, quae ad hanc pertinent intentionem: nam, non videtur credere in illam, sive qui credit quod ad tendendum in illam non pertinet, sive qui per hoc quod credit, non ad illam tendit. Et fortasse indifferenter dici potest, credere in illam, et ad illam: sicut pro eodem accipi potest credendo tendere in illam et ad illam, nisi quia quisquis tendendo ad illam pervenerit, non extra illam remanebit, sed intra illam permanebit. Quod expressius et familiarius signifi
Abbreviated transcription (Latin):
tilis erit fides. ⁊ qͣi mortuũ ali¬
quid. insi dilectione ualeat. &
uiuat. & enĩ nullatenꝰ fidem illã
quã cõpetens comitat᷑ dilectio.
sise opportunitas conferat oꝑandi
otiosam esse. s magna se quadã
operũ excercere frequentia. qd̃
sine dilectione fac̾e non posset.
uel hoc solo probari potest. qͥa
qd̃ sum ma nsticiã diligit. nicħ
iustũ contẽpnere. nichil ualet
iniustũ admitere. Ergo qm̃ quod

Expanded text:
ides, et quasi mortuum aliquid, nisi dilectione valeat et vivat. Etenim nullatenus fidem illam, quam competens comitatur dilectio, si se opportunitas offerat operandi, otiosam esse, sed magis se quadam operum exercere frequentia, quod sine dilectione facere non posset, vel hoc solo probari potest; quia quod summam justitiam diligit, nihil justum contemnere, nihil valet injustum admittere. E
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamꝰ ꝑ hoc illũ ẽẽ & ꝓcedere
de filio. nec est positũ in illo
simbolo. in qͦ rep̃hendim᷑ ab il¬
lis. addidisse ꝓcessionẽ eiꝰ de
filio. S qͥ hoc putat. negat aut
de patre. aut hoc ipsũ. qd̃ est
lus suscipit cͥanꝰ. Uideamꝰ gͥ¬

Expanded text:
bamus per hoc illum esse et procedere de Filio; nec est positum in illo symbolo, in quo reprehendimur ab illis addidisse processionem ejus de Filio. Sed qui hoc putat, negat aut de Patre; aut hoc ipsum quod est lus suscipit Christianus. Videam