comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facis aeslo in eũ locũ ubi nũc est conditũ corpꝰ protẽdi bisi est Quod uisũ
bir dñi mũmodꝰ ut uis ͭ om̃i dubi ͭ . postposita certissime e̾didit quod ħꝰ locꝰ aptut
eõt sc̃i biri mẽbas locandis Iguuo post habite mordacib curis ⁊ uifioni
onnodis fidem dans: in eod loco quo sibi demonst̾cum fuerat ꝯ magno stide
in meliꝰ ornata basilica srib die p̾die nonas decembs cũ ingẽti honole

Expanded text:
ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti hono
Abbreviated transcription (Latin):
uero feĩnei / Igiͣ salub accepto ꝯsilio ad se exomata corpora defferc iubent
Quod cũ fcm̃ eõnt eet masculi corpꝰ prope ossa depomi fed̾mt que magtiⁿ ⁿ
prestare bidebãt᷑. Maroq mõ moꝵ ut mortui mortua tetige̾ ossa iacentis¬
per mortuũ mortuo uita Reddita O. Siliter aũt eis placuit ut penes miõta
mortue puelle corpꝰ pom debbt/ Deus aũt ut demonstraret g̾manos esse q̃
fbbant᷑ merito padmod carius una prodacõne. uno eod̃ q tpẽ ꝑes mi̾to ꝑes ẽẽ

Expanded text:
um feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentisper mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares
Abbreviated transcription (Latin):
obiriã procede̾s ciuib suis. quos deportãbo celesti thesauro se misisse gaudebat.
Ded̾ cũ ad p̃dcm̃ locũ ueniẽs cognouiss Rei ueriͭ ͤ et actꝰ oes uenera siri ay¬
gulfi: postulabãt eũ ut sibi munꝰ promissũ at adeo demonstr̾u cõcedẽ de be̾t¬
Sod id uir uene Respondᵗ. se neqͣꝙͣ uelle scõre g̾manoꝵ corpora ab inuitẽ
uerbis: iustũ nõ eẽ dñtes bt quos dĩa uolũtas participes fecerat oraculite¬

Expanded text:
misisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere debeis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem verbis, justum non esse dicentes, ut quos di
Abbreviated transcription (Latin):
tnore sublato ocius fedirẽt
diuertetũt boncdiũ noĩe in pago aurelianẽsi lassitudĩe cogerte ẜ dm
quo loco cũ paulisper indulgidnt quieti. ecce quid̃ siue occul. a ͥno ssuslu
dtoro adiremt magnis ꝙ uocib oris ac fidei scm̃ int̾pellabait. utiꝙͣ natura
megauerat sibi lum̃a prestaret Igit᷑ dũ in hno uocib peestanett pi o uitual¬

Expanded text:
ore sublato ocius redirent.diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibus perstaret, parvo i
Abbreviated transcription (Latin):
bũdicci s impedite sunt die illo oraciones mee/ ab hospicuni p̃ncia et
cuslatumn est desid̾ium meum usq in ꝓxinuo diem Tuunc eñi stãte me in oroe
post horam capieul. ptĩtooue se nuchi ang̃lo domui et postulam ut ẜmone
ordietur ad eos quoꝵ uia in uisione quasi glebis occupata aꝑpuerit Et cõ¬
festumi aꝑiẽs es suini hec u̾ba locutus est Aictẽdite los qui in hemo uitã ducẽ

Expanded text:
ulii  sed impeditae sunt die illo orationes meae ab hospitum praesentia, et translatum est desiderium meum usque ad proximum diem. Tunc etiam stante me in oratione post horam capituli, praesentavit se mihi angelus Domini et postulavi, ut sermonem ordiretur ad eos, quorum via in visione quasi glebis occupata apparuerat, et confestim aperiens os suum haec verba locutus est, « Attendite, vos, qui in eremo vitam duc
Abbreviated transcription (Latin):
Post hee cumi adesfet festiutas santti ma tim ciota medimi noctis ante uigliã
quatutniam subito eo ꝑgefacta sum et fugit ronnus ab ocłis meis Et ecce ag̃ło
domini stabat coram me et allocuta sun enui dicons/ Mi domnieut ex hortacoem
hmuonis tui de fanctis martrabi compleas et competẽti fine cõcluras / Bii cuii me
contemplari fecisẜ subliua q̃d ii celestib quoꝵ aspectu eram indigna / peticiõnem

Expanded text:
Post haec cum adesset festivitas S. Martini, circa medium noctis ante vigiliam matutinam, subito expergefacta sum et fugit somnus ex oculis meis: et ecce angelus Domini stabat coram me et allocuta sum eum, dicens: « Oro, mi domine, ut exhortationem sermonis tui de sanctis martyribus jam compleas et competenti fine concludas. » Qui cum me contemplari fecisset sublimia quaedam, quorum aspectu eram indigna, petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
caitudinb dire puti quentem abtiahi et soila ⁊̃ dĩ sint cogitior it fintsanti
coiꝑe ⁊ spũ Arta est uia hec que aut legitie ⁊ rapient obfuet᷑ magne distiplis
custodia coartari neccesse est gssus ambulancium in ea ne forte sidm ꝓpͥum arbitud
catis q̃ siuentes mortue sunt deputentur̃ modicum f trita est qr oespectu alia
pancisunt qui ang̾diuntur ꝓ eam / pantiores qui ꝑseuerent ini ea florib diuĩsi
gn̾s delectabiłr undiꝙ uallata est/ quia onña uututum guã contimencũ uitã
adornant uia media int̾ duas p̾diccas latioi illis uita Rectoꝵ est Ba eñi cum sic
instituta ad regẽdam uicam cõuigatoꝵ siue cõtmentium sine utrorũꝙ ninus
issis coartatur et lib̾u̾is arbitrium ht̃ ꝓpam uoluntatem extẽdendiꝰ ac ꝑ hoc faciliꝰ
lubricant in ea g̾ssus ambulantumm ꝑ eam ꝙ et ip̃a enus planicies aptesignificat

Expanded text:
 ut sint sancti corpore et spiritu. Arcta est via haec, quia ut legitime et sapienter observetur, magnae disciplinae custodia coarctari necesse est gressus ambulantium in ea, ne forte secundum arbitriumcatis, quae viventes mortuae sunt, deputentur. Modicum trita est, quia respectu aliorum, pauci sunt qui ingrediuntur per eam, pauciores, qui perseverant itinentium vitam adornant. Via media inter duas praedictas latior illis, ita rectorum est; ea enim cum sit instituta ad regendam vitam conjugatorum, sive continentium, sive utrorumque, minus illis coarctatur, et liberius arbitrium habet propriam voluntatem exercendi, ac per hoc facilius in ea lubricant gressus ambulantium
Abbreviated transcription (Latin):
cundis opibe sactendunt g̾ssus mentis in uiridi figunt uia pũ pirea adensan deato
martrum est qui in tormentis passionid iusticiam dei ꝑ pacienciam opantes : in pit¬
pura fangiuus sui ad diuinum lumen tnͣsire contendunt dir insignis sup montem
up̃o est splendor Woultus eius diuine claritatis enĩs es siguum Ocłi Radiantes
serenus ropettus euis suꝑ elettos Capilli laue albe sumles antiquum dieꝵ esse pro¬
nũciant lic in nouissinus dieb scdm caruẽ sic̃ natus bładius anters in ors eius
terribło uidicii fentẽcia est / de ore ipius ꝓcessura feriens Reꝓde dupłici õtrĩtione
Septrum in sunistra eius potestas regia est quã ⁊ scdm̃ humanam naturam se
accepisse testatus est ditens Data est michi omis potestas on celo et in t̾ra Tũmca
racuntina uirtutem indicat celestis contemplacõis / q̃ totam ꝓfecte posidebat

Expanded text:
us suis attendunt, gressus mentis in viridi figunt. Via purpurea, ascensus beatorum martyrum est; qui in tormentis passionum justitiam Dei per patientiam operantes, in purpura sanguinis sui ad divinum lumen transire contendunt. Vir insignis supra montem, Christus est; splendor vultus ejus, divinae claritatis ejus est signum; oculi radiantes, serenus aspectus ejus super electos, capilli, lanae albae similes, Antiquum dierum esse pronuntiant, licet in novissimis diebus secundum carnem sit natus. Gladius anceps in ore ejus, terribilis judicii sententia est, de ore ejus processura, feriens reprobos duplici contritione Sceptrum in sinistra ejus, potestas regia est, quam et secundum humanam naturam se accepisse testatus est, dicens; Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Tunica hyacinthina virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
a siistris uiri p̾fati secus uias pͥoꝵ uisionis alias tres uias uarietatẽ hutes huimoĩ
una caꝵ que uie uiridi ꝓpinquior erat aꝑꝑebat amena quidẽ erat ẜita ex oĩ ꝑte
Repͥb condensis uallata erat et obtecta ut ab eis ꝓungi necẽe eẽt ambulãtes ꝑ
eam ousi diligent̾ constricti et inclinati inced̾ent Appuit et semita q̃dam delecta¬
et florib diu̾s. gn̾is copiore uallata axdia autẽ int̾ has duas una erat ampliorem
gencius aspicerem angłs donumi qui nuichi assistebat dixit uiam hant intuertis
et ole tibi u detur et cõmoda ad ambuland in ea ẜ ꝑtculora est/ et facile labiatur
mordentes ꝓ eam Rursus in octana pẽtecostes in temꝑe meridiane quietis suabito

Expanded text:
a sinistris viri praefati, secus vias prioris visionis, alias tres vias, varietatem habentes hujusmodi. a sinistris viri praefati, secus vias prioris visionis, alias tres vias, varietatem habentes hujusmodi. Una earum, quae viae viridi propinquior apparebat, amoena quidem erat, sed ita ex omni parte vepribus condensis vallata erat et obtecta, ut ab eis pungi necesse esset ambulantos per eam, nisi diligenter constricti et inclinati incederent. Apparuit et semita quaedam delectaet floribus diversi generis copiose vallata. Media autem inter has duas una erat, ampliorem m cum diligentius aspicerem, angelus Domini, qui mihi assistebat, dixit: « Viam hanc intueris, et pulchra tibi videtur, et commoda ad ambulandum in ea; sed periculosa est, et facile labuntur incedentes per eam. » 88. Rursus in Octava Pentecostes, in tempore meridianae quietis, subito
Abbreviated transcription (Latin):
Dectum est uexordio qͥnti anni uisitacõis mee Iam aꝑpinqͣnte die festo pen¬
tecostes/ ego elizabeth uidi in uisione sp̃s mei mõtem excelsum copioso lu¬
nuẽ in sũmo illustratun. et qͣs uias tres a radice eiũs ad catumen usq por¬
rectas Quap una q̃ media erat in directum michi opposita spem̃ hebat fecemi celi
me lapidis iacinctim q̃ uerda dextris michi erat uiridis aꝑpebat. et q̃ a futstris ꝓui¬
purea Stabat autẽ in uertite montis ꝯͣ uiam mediam uni quid insignis tunica ia¬
cuictina iudutꝰ ⁊ ꝙͥtinceꝰ ad renes balteo candido facies giuĩs splendida erat ut pa
ocl̃i eius in modum scellaꝵ Radiantes et capilli eius tanꝙͣ lana caridedissimna beb̾at aut̃e
in ore gladium ex utͣꝙ ꝙte acutum ⁊ in manu dext̃a clauem in simstra dero quasi feptrũ
regium Widi Ruisus alia uisione in solempnitate pentecostes in ascensu montis euĩd̃

Expanded text:
ctum est in exordio quinti anni visitationis meae, jam appropinquante die festo Pentecostes, ego Elisabeth vidi in visione spiritus mei, montem excelsum, copioso lumine in summo illustratum, et quasi vias tres, a radice ejus ad cacumen usque porrectas. Quarum una quae media erat in directum mihi posita, speciem habebat sereni coeli, sive lapidis hyacinthi; quae vero a dexteris mihi erat, viridis apparebat, et quae a sinistris, purpurea. Stabat autem in vertice montis, contra viam mediam, vir quidam insignis tunica hyacinthina indutus, et praecinctus ad renes baltheo candido: facies splendida erat ut sol, oculi vero in modum stellarum radiantes, et capilli ejus tanquam lana candidissima: habebat autem in ore gladium ex utraque parte acutum, et in manu dextera clavim, in sinistra vero quasi sceptrum regium. 87. Vidi rursus alia visione, in solemnitate Pentecostes, in ascensu montis ejusdem,
Abbreviated transcription (Latin):
here de debatiu a uepͥum deusitate quib ex utroꝙ lat̾e olsita eiat Reliqua dero
ꝑo cius usq ad sũmũ fłorib ameua et ab impedimentꝭ̃ libera ẜarta ⁊ omoditum
pata apparuit. Que erat ꝓronna huic arida uidebatiu et in modum campiiarat
glebis nigentib apa et uiatorib suis płmiũ laboriosa eram autẽ c̾tans apud me
de hus duab uus qd̵ deifficilom heient incessum et respondens angł̃s qui nuclui
assistebat aic Bi qus amblau̾it ꝑ uĩas stas caueat ne offendat pedem sũ selior
antams offendit et cecidit si non siureo̾it ẜ ꝑmanet nõ didebit lum̃e et̾uuo Relique
dero due q̃ parit̾ cum his aꝑpebant/ plane et expedice erant et apectu pul ce

Expanded text:
habere videbatur a veprium densitate, quibus ex utroque latere obsita erat: reliqua vero pars ejus usque ad summum floribus amoena, et ab impedimentis libera, sed arcta et modicum trita apparuit. Quae erat proxima huic, arida videbatur, et in modum campi arati, glebis ingentibus aspera, et viatoribus suis plurimum onerosa. Eram autem cogitans apud me de his duabus viis, quod difficilem haberent incessum, et respondens angelus, qui mihi assistebat, ait: « Si quis ambulaverit per vias istas, caveat, ne offendat pedem suum; qui autem offenderit et ceciderit, si non surrexit, sed permanet, non videbit lumen aeternum: » reliquae ver
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ iugitꝰ de coqui necesse est/ quib et anie et corporis ꝓcuracõem debent
Dorsionis c̾tie cum int̾pietacõem ab angło instructore meo sistitaier̃ dꝑxit ad mi
Ette incepisti librum uiaꝵ dei sicut ꝓpoitum tibi fuãt̾ Ree idcoto dicebat qm̃ in
anno pͥore dĩe quad̃ cum essem in spit dux̾at me ꝰ i pratum quod im quosr apio
erat tentorium st ntroiulmrs illuc et ostendit michi congeniem magnam libio
illit ^pontop et ait̾ sides libios etos omnes adhut añ diem udien dicta e sititi ele¬

Expanded text:
sse est, quibus et animae et corporis procurationem debent. 91. Visionis tertiae interpretationem, cum ab angelo instructore meo sciscitarer, dixit ad me: « Ecce incepisti librum Viarum Dei, sicut propositum tibi fuerat. » Haec idcirco dicebat quoniam anno priore, dic quadam cum essem in spiritu, duxerat me quasi in pratum quoddam, in quo fixum erat tentorium, et introivimus illuc. Et ostendit mihi congeriem magnam librorum, illuc depositorum, et ait: « Vides libros istos? Omnes adhuc ante diem judicii dictandi sunt. » Ele
Abbreviated transcription (Latin):
et tamẽ erat in omib quia single suiglas significant uututes/. ꝑ qũa iustꝰ
homines uenuit ad montem .i. excelrum. ubi recipiũt ꝓsingłis uñtutib singl̃as
mercedes et in omib unis ueritatꝭ cotemplandus est deus/ uoisionis rldẽ
uiam uiridem aꝑꝑuerunt / ꝓpͥetatem expͥmũt t̾um ordinũ in ecc̃a uidelic
cõiugatoꝵ/ cõtmentium / et Rectoꝵ. uia uepb uallata uita est dõnigatoꝵ
Amena aꝑꝑuit uia het qr ab micio instituta est a deo het uita / et si legitune
obẜnetur pultra et bñ placens est in conspectu domini et ambulantes in
ea pultra ꝓculdubio in montem dñi astendunt S infinite sclarium curaꝵ
sentes huic ex dtiaꝙ ꝑ te oñi ꝑte nuiment quib pungi necesse est uiatores
euis nisi et ꝑce uiuẽdo sese om̃ib modis cõscringuãt et coram deo ⁊ hommb¬

Expanded text:
in omnibus ; quia singulae significant virtutes, per quas justi homines veniunt ad montem excelsum, ubi recipiunt pro singulis virtutibus singulas mercedes et in omnibus viis veritatis contemplandus est Deus. 90. Visionis secviam viridem, apparuerunt, proprietatem exprimunt trium ordinum in Ecclesia, videlicet conjugatorum, continentium et rectorum. Via vepribus vallata, vita est conjugatorum. Amoena apparuit via haec, quia ab initio instituta est a Deo haec vita: et si legitime observetur, pulchra et bene placens est in conspectu Domini, et ambulantes in ea procul dubio in montem Dei ascendunt. Sed infinitae saecularium curarum sentes huic ex omni parte imminent, quibus pungi necesse est viatores ejus, nisi et parce vivendo sese omnib
Abbreviated transcription (Latin):
qualctr delet resisel adusario suo et quib armis eni suꝑabit Eni alt̾ oiacioue
et cõfessiene et flagellis carus pugnet et supabit nonantẽ insistat no¬
gare dnin ut ab loc stmuilo lile̾tur ẜ hoc oret ut mestatuo ei domnus i
tempe ceptacõnis si iii loco sec̾ciori ffuie flectat genua t̾b uicib coram donitio
Si antẽ opootiuucas loci fuĩt defiuẽ signet cor sumui ter siguacło coucos ac
ditae Saluator nudi falua nos qu ꝑ crbẽ et sanguinẽ redenusti nos aupili¬

Expanded text:
qualiter debet resistere adversario, et quibus armis eum superabit? » Qui ait: « Oratione, et confessione, et flagellis carnis pugnet, et superabit. Non autem insistat rogare Dominum, ut ab hoc stimulo liberetur; sed hoc oret, ut misereatur ei Dominus in hoc tempore tentationis. Si in loco secretiori fuerit, flectat genua ter coram Domino; si autem opportunitas loci ei defuerit, signet cor suum ter signaculo crucis, ac dicat: Salvator mundi, salva nos, qui per crucem et sanguinem redemisti nos; au
Abbreviated transcription (Latin):
ges enim nrae cogitationes sunt. Medullae
en im intentiones. & saepe aliud cogitamus
atq: aliudẽ. quoper cogitationem intendimus.
Nam siquis pro posito numerum premio pupilli
uel ui duae causam defendat. & fortas se ecđam
ingrediens insuis precib dõdicat. tuuides
quia causam pupilli &uiduae defendo iste
procul quid cogitat scit. sed quo intendat eius.

Expanded text:
ges enim nostrae cogitationes sunt; medullae ges enim nostrae cogitationes sunt; medullae autem, intentiones. Et saepe aliud cogitamus, atque aliud est quod per cogitationem intendimus. Nam si quis pro munerum praemio, pupilli vel viduae causam defendat, et fortasse Ecclesiam ingrediens, in suis precibus Deo dicat: Tu vides, quia causam pupilli et viduae defendo; iste procul dubio quod cogitat, scit, sed quo intendat ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic sȩpe cogitationis bonȩcogitatio sesi nistra¬
O sub iungit. ut uix ipse qui easdem cogita¬
tiones generat animus agnoscat. Unde predi¬
cator egregius cum loquens subtiliter dicer&.
Viuus ẽ enim dĩ sermo & efficax. & pen& rabi¬
lior omnigladio ancipiti & pertingit usq ad
diuisionem animae acsp̃s. llico sub iunx̃. Com¬
pagum quoq & medullarum discr&or cogi¬
tationum &intentionum cordis. Distinguit
enim dĩ sermo compages & medullas: quiadis¬
cernit cogitationes & intentiones cordis: per
compages quippe ossibus ossa iunguntur. &
sȩpedum quid recta cogitatione agimus. sed
subito in laudis amore declinamus. atq hoc
prolaude facimus quod su perius facere pro
ueritate coeperamus: qui cogitationes cogita¬
tionibus adiunguntur quasi quȩdam in spũ
compages fiunt. sed habent ossa quae in com¬
page iunctis &iam medullas. quod predicator
sc̃s apertius intulit cum subiungit: discretor
cogitationum &intentionum cordis. Compa¬

Expanded text:
im saepe cogitationi bonae cogitatio sinistra subjungitur, ut vix ipse qui easdem cogitationes generat animus agnoscat. Unde praedicator egregius, cum loquens subtiliter, diceret: Vivus est sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus; illico subjungit: Compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis. Distenim Dei sermo compages et medullas, quia discernit cogitationes et intentiones cordis. Per compages quippe ossibus ossa junguntur. Et saepe dum quid recta cogitatione agimus, sed subito in laudis amorem declinamus, atque hoc pro laude facimus, quod prius facere pro veritate coeperamus. Et quia cogitationes cogitationibus adjunguntur, quasi quaedam in spiritu compages fiunt. Sed habent ossa, quae in compage juncta sunt, etiam medullas. Quod praedicator sanctus apertius intulit, cum subjungit: « Et est discretor cogitationum et intentionum cordis. » Compa
Abbreviated transcription (Latin):
Sa ec inquit uiaerit nobis id ÷ dñs nr̃ tã recta &
plana atq cacpestris ut nullum habeat errorem
Stulti atq uecor des ꝑ eamͣ gredi ualeant
Quib: in prouerbiis loquitur sc̃pientia. Siquis est
paruulus ueniat adme. & insipientib locuta est.
Venite & comedite panemmm̃ & bibite uinũ
qđ miscui uobis. Relinquite infantiã & uiuite :¬
& ambulate ꝑuias prudentiae. Stulta eñ mundi
elegit dr̃. Quorũ stultorũ princeps loquit᷑ in psal¬
mo : Dr̃ tuscis insipientiã meã Sed stultũ dĩ sapi¬
entius est hominib EPLAAD EXPLANATIONE¬

Expanded text:
aec via erit nobis, id est, Deus noster, tam recta et plana atque campestris, ut nullum habeat errorem: et stulti atque vecordes per eam ingredi valeant, quibus in Proverbiis loquitur Sapientia: Si quis est parvulus, veniat ad me. Et insipientibus locuta est, venite et comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Stulta enim mundi elegit Deus : quorum stultorum princeps loquitur in psalmo, Deus tu scis insipientiam meam. Et stultum Dei sapientius est hominibus . Unde L
Abbreviated transcription (Latin):
płs sciens p̃dicutionẽ suam ñ eloquenti sȩ cu¬
lari sed iniustute dĩ om̃s mundi superasse
doctrinas ait. & sermom̃s et p̃dicatiomea
quia gratia eius qui inme est uacuañ fuit :¬
U

Expanded text:
s sciens praedicationem suam, non in eloquentia saeculari, sed in virtute Dei, omnes mundi superasse doctrinas, ait: « Et sermo meus et praedicatio mea, quia gratia eius, qui in me est, non fuit u
Abbreviated transcription (Latin):
tores suos dñs abscondendo declina¬
uerit. quisidiuinitatis suȩ potentiam exer¬
cere uoluiss& : tacitonutumentis in suis eos
ictibus ligar&. Autinpoena subitȩ mortis
obruer&. Sed qui patiuenerat exercere iu¬
dicium nolebat. Certe subipso passionis tẽ¬
pore. ut quantum poterat ostendit. & tam̃
hoc adquod uenerat pertulit. Nam cum ꝑ¬
secutorib suis seq rentib: dicer&. ego sum.
Solahacuoceeorum superbiam perculit. &
om̃s in terrã strauit: Quiergo hoc in loco
potuit manus lapid antium non sebscon¬
dendo euadere : quur absconditse. nisi quod
homo inter homines factus redẽptornr alia
nobis uerbo loquitur alia exemplo: Quid
autem nobis hoc exemplo loquitur. nisi¬
ut &iã cum resistere possumus nostra superbien¬
tium humiliter declinemus . Vnde& perpau
lum dicitur. Date locum irȩ. Quanta humi¬
litate iram proximi fugere debeat. ꝑpendat
homo si furores i rascentium aabscondenssede¬
clinauit ds̃: Nemo ergo secontra acceptas con¬

Expanded text:
tores suos Dominus sese abscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poena mortis subitae obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judicium nolebat. Certe sub ipso passionis tempore, et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat, pertulit. Nam cum persecutoribus suis se quaerentibus diceret: Ego sum, sola hac voce eorum superbiam perculit, et omnes in terram stravit . Qui ergo hoc in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur abscondit se, nisi quod homo inter homines factus Redemptor noster, alia nobis verbo loquitur, alia exemplo? Quid autem nobis hoc exemplo loquitur, nisiut etiam cum resistere possumus, iram superbientium humiliter declinemus? » LIBER QUlum dicitur: Date locum irae . Quanta humilitate iram proximi fugere debeat, perpendat homo, si furores irascentium abscondendo se declinavit Deus. Nemo ergo se contra acceptas con
Abbreviated transcription (Latin):
Pensemus ergo cuius caritatis fuerit interdo¬
lores proprios aliis timuisse. Pensemus cuius
caritatis sit filiorum salutem intersua detri¬
menta requirere. Etstatum mentis in proxi¬
mis &iam ex sua deiectione custodire.

Expanded text:
Pensemus ergo cujus charitatis fuerit, inter doPensemus ergo cujus charitatis fuerit, inter dolores proprios aliis timuisse, pensemus cujus charitatis fuerit, filiorum salutem inter sua detrimenta requirere, et statum mentis in proximis etiam ex sua dejectione custodire.
Abbreviated transcription (Latin):
sus & tamen defiliorum salute sollicitus
adiunx̃. Misimus timotheum fratrem
nr̃m & ministrumdĩ in euangelioxp̃i ad con¬
fortandos uos & exortandos profideura
ut nemo moueatur in tribulationibus istis.
ipsienim scitis quod in hoc positisumus. Ephe¬
sus quoq ait. Peto nedeficiatis intribulati¬
onibus meis prouobis quaeest ingloriaurã
Ecce intribulationepositus alios exhortatur
& hoc quod ipse sustin& alios roborat. Non
enim filiorum suorũ fuerat morestructionis
oblitus. sedm &uebat nimis necius discipuli
in predicatoresuo totpersecutionum probra
cernentes. fidem in eo dispicerent. contraquã
in numerȩ passi onum contu meliae preuale¬
rent. &idcirco minus dolebat in tormentis.
sed magis filiis de tormentorum suorum tẽp¬
tatione m &uebat. p arui pendebat inseplagas
corporis. dum formidar& inseplagas cordis. Ip¬
sepatienti endo suscipiebat uulnera tormentoꝵr
sed filios consolando curabat uulnera cordiũ

Expanded text:
sus, et tamen de filiorum salute sollicitus, adjunxit: Misimus Timotheum fratrem nostrum, et ministrum Dei in Evangelio Christi, ad confortandos vos; et exhortandos pro fide vestra, ut nemo moveatur in tribulationibus istis. Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Ephesiis quoque ait: Peto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis quae est gloria vestra . Ecce in tribulatione positus alios exhortatur, et in hoc quod ipse sustinet alios roborat. Non enim filiorum suorum fuerat more struthionis oblitus, sed metuebat nimis ne ejus discipuli in praedicatore suo tot persecutionum probra cernentes, fidem in eo despicerent, contra quam innumerae passionum contumeliae praevalerent. Et idcirco minus dolebat in tormentis, sed magis filiis de tormentorum suorum tentatione metuebat. Parvipendebat in se plagas corporis, dum formidaret in filiis plagas cordis. Ipse patiendo suscipiebat vulnera tormentorum, sed filios consolando, curabat vulnera cordium.
Abbreviated transcription (Latin):
icut citius homo a somno euigilat. Ita
concite ad conditoris Nutum amorte cor¬
p̃oris surgatꝰ. Uehementer enim ab infirmis
mentibus nomen mortis pertimescitur. Som¬
ni autem uocabulum nontimetur. Unde

Expanded text:
icut citius homo a somno evigilat, ita concite ad conditoris nutum a morte corporis resurgat. Vehementer enim ab infirmis mentibus nomen mortis pertimescitur, somni autem vocabulum non timetur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tem inisicut &c&eri quispem nonhabent. sieni
credimus quodiħs mortuus ẽ. &resurrex̃ lta &ds̃
eos quidormier̃ peribm adduc& cumeo. Quid
est quod predicator egregius mortem dnĩ mortẽ
uocat. Mortem seruorum dnĩ non mortem
sed somnum nominat. Nisiquia infirma corda
audientium respiciens medicamentum predi¬
cationis suae . mira arte apponit. &illumquẽ
lam resurrexisse Nouerat. eis mortuum in sinu¬
are nondubitabat. Eos uero quinec dum re¬
surrexerant : utspemresurrectionis insinu&
Non mortuos sed dormientes uocat. Non eñ
uerebatur dicere mortuum quemauditores
iam resurrexisse cognouerant. & uerebatur
dicere mortuos quos resurgere uixcredebant

Expanded text:
em non habent. Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Quid est quod praedicator egregius mortem Domini mortem vocat, mortem vero servorum Domini, non mortem, sed somnum nominat, nisi quia, infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit, et illum quem jam resurrexisse noverant, eis mortuum insinuare non dubitat; eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicere mortuum quem auditores jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant
Abbreviated transcription (Latin):
ypocrita corpus quidem perabstinentiam
afficit sed tam̃ peram orem gloriae mundo
cum concupiscentiis carnem crucifigimus. sisic
gulam restringimus utiam demundigloria
Nihil queramus. Nam qui corpus macerat sed
honorib: crucem carni intulit. sed mundo percon¬
cupiscentia peius uiuit. quia sepe perscĩ tatis
lmaginem locum regiminis indignus adsequit᷑.
Quem nisi cli quid uirtuti inseostender& pullo
percipere labore mereretur. sed transit quod
delectabiliter obtin&. & paenaliter quod sequit᷑
man&. Scĩtatis nunc fiducia inore hominũ
ponitur. sed cum internus iud exsecreta cordis
examinat. testes uitae exterius non quȩrunt᷑¬

Expanded text:
ypocrita corpus quidem per abstinentiam afficit, sed tamen per amorem gloriae mundo et concupiscentiis carnem crgulam restringimus, ut jam de mundi gloria nihil quaeramus. Nam qui corpus macerat, sed honoribus anhelat, crucem carni intulit, sed mundo per concupiscentiam pejus vivit, quia et saepe per sanctitatis imaginem locum regiminis indignus assequitur, quem, nisi aliquid in se virtutis ostenderet, nullo percipere labore mereretur. Sed transit quod delectabiliter obtinet, et poenaliter quod sequitur manet. Sanctitatis nunc fiducia in ore hominum ponitur; sed cum internus judex secreta cordis examinat, testes vitae exterius non quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
onresuscitauit & conscendere nos fecit
ancaelestiꝰ fortasse hunc exterius tunc ca¬
tena religabat. mente tamen positus in sub li¬
mibus fuerat . quiiam perspeisuȩ certitudinẽ
incaelestibus sed ebat

Expanded text:
onresuscitavit et consedere nos fecit in coelestibus . Fortasse hunc exterius tunc catena religabat, mente tamen positus in sublimibus fuerat, qui jam per spei suae certitudinem in coelestibus sedebat
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc inquit testimonio apłspaulus usus: dicens
Temporeo portuno ex audiuite. et indies alutis au¬
xiliatus sum tui. Eccenunc tempꝰ acceptabile ecce
nunc dies salutis: si ergo uas electionis ad pri¬
mi aduentus refest intellegentiã quae dicunt᷑
et nos sequam expositionis ei uestigia. Et instar par
suꝑ adumbratas linecis p̃ceptoris litteras in¬
primamꝰ Tempꝰ placitũ etoportunũ et diessa¬
lutis passio saluatoris ẽ etre surrectio:¬

Expanded text:
Hoc testimonio Apostolus usus dicens, tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui, ecce nunc tempus acceptabile, ecce . . Si ergo vas electionis ad primi adventus refert intelligentiam quae dicuntur, et nos sequamur expositionis ejus vestigia, et instar parvulorum, super adumbratas lineas praeceptoris, litteras iprimamus. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis, passio Salvatoris est et resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimi patris dat᷑ intelligi humancm
naturã & iã post p̃ucitionẽ dignitatẽ
suã non pęnitꝰ ꝑ didisse . s: ad huc obtine¬
rẽ Nenĩ dix̃magist̃ nulla int̃posita cre¬
atura erat . s nulla int̃posutiẽ. Nergo
& iã in languorib nris dm̃ poenitꝰ dese¬
rimꝰ sed ab ipso deserti sumꝰ dũ in t̃m̃tẽ

Expanded text:
sanctissimi Patris datur intelligi, humanam naturam etiam post praevaricationem dignitatem suam non penitus perdidisse, sed adhuc obtinere. Non enim dixit magister, nulla interposita creatura erat, sed nulla interposita est. Non ergo etiam in languoribus nostris Deum penitus deserimus, nec ab ipso deserti s
Abbreviated transcription (Latin):
disũ i orbẽ t̃ram. Ec quintã ꝑquã ipse in omĩb
ueluti quaedã cunctorũ continuatiss ĩma
officina: omĩbusq ꝑomnẽ differentiã ex tremita¬
tib ꝑseipsũ naturalit̃ medie tatẽ faciens: be¬
ne acpulcre scđm generationẽ his q̃ s̃ suꝑ ad¬
ditꝰ homo in masculũ feminãq diuidit᷑. Omnẽ
habens ꝓfecto ncituralit̃ ex tremorũ omnium
medittitib ꝑipsam ad ex tẽma omã copula¬
tiuã ꝓpͥcirum pcirtiũ ꝓpͥ&atẽ aduncitionis
uirtutẽ. Partẽ siqͥdẽ sui utidẽ magister
alibiait. cũ sensibilib: possid& in quantum
corpusẽ. pairtẽ cũ intelligibilibus inquan¬
tum anima Ideoq uniũ sã creaturã inse con¬
tin&. & paulo post huiꝰreigtũ nouissimꝰ
in troducit᷑ in hisq̃s̃ homo ueluti coniunc¬

Expanded text:
disum et orbem terrarum; et quintam, per quam ipse in omnibus disum et orbem terrarum; et quintam, per quam ipse in omnibus veluti quaedam cunctorum continuatissima officina, omnibusque per omnem differentiam extremitatibus per seipsum naturaliter medietatem faciens bene ac pulchre secundum generationem. His, quae sunt, superadditus homo in masculum feminamque dividitur, omnem habens profecto naturaliter extremorum omnium medietatibus per ipsam ad extrema omnia copulativam propriarum partium proprietatem adunationis virtutem. Partem siquidem sui, ut idem magister alibi ait, cum sensibilibus possidet, in quantum corpus est; partem cum intelligibilibus, in quantum anima: ideoque universam creaturam in se continet. Et paulo post: Hujus rei gratia novissimus introducitur in his,
Abbreviated transcription (Latin):
seruabimꝰ Trigesimo ⁊ VIIͦ. cipitulo decomn¬
biguis. Scĩ inquid quimulta diuinorum
minis teriorũ exhis quipedi sequi ⁊ministri
fuer̃ ubi. ⁊ inde in mediettite eorũ q̃s erudi¬
ti scientiã ꝑ successionẽ. ꝑeos qͥ ante seerant
in seipsos distribuiti accipiunt : dicuntom
substantic̃. Uides ne quantti auetoritate
diuisionis suae originẽ cõmendat. Abip¬
so enĩ uerbo hocẽ. dĩfilio. quẽ fons totiꝰper¬
itiedoctrine. meritoquia ipseẽ. sapientia
quã oms scipientes par ticipant ꝑpedis¬
nariscipientia in medie ttite. hocẽ nulla alia
auctoritate int̃positti usq ad suci tempora
naturã ⁊ ꝑ generationem eẽ accipientem di¬
uidit. Dicunt nãq dm̃ꝑ bonitatem fecisse
existentiũ simulomĩum clarã dispositionem
nacura adõ ꝑcretitionẽ eẽ accipiens diuiditͥ
intelligibilia ⁊ sensibilia Terciã deinceps ꝑ
t̃rc̃. Quar tã itidẽ ꝑ quã t̃ra diuidit᷑ in pane¬

Expanded text:
servabimus. Tricesimo et septimo capitulo de Ambiguis: Sancti, inquit, qui multa divinorum mysteriorum ex his, qui pedisequi et ministri fuerunt Verbi, et inde immediate eorum, quae sunt, eruditi scientiam per successionem per eos, qui ante se erant, in se ipsos distributam accipiunt, dicunt omsubstantiam. Videsne, quanta autoritate divisionis quae originem commendat? Ab ipso enim verbo, hoc est, Dei Filio, qui est fons totius perfectae doctrinae--merito, quia ipse est sapientia, quam omnes sapientes participant per pedisna et sapientia immediate, hoc est, nulla alia autoritate interposita, usque ad sua tempora naturam, et per generationem esse accipientem dividit; dicunt namque, Deum per bonitatem fecisse existentium simul omnium claram dispositionem.natura, a Deo per creationem esse accipiens, dividitur in intelligibilia et sensibilia; tertiam deinceps, ra dividitur in Para
Abbreviated transcription (Latin):
diusionẽ naturalẽ om̃iũ acreatore & cre¬
aturec incho antẽ.:iin homine quiinsumi¬
taite diuinae oꝑationis ueluti in senarici
quaidã ꝑfectione conditus ẽ. desinentẽ : lam
nunc substantiarũ omniũ ad unariam col¬
lectionẽ ab homine inchoantẽ ⁊ ꝑ homines
ascendentẽ usq ad ipsũ dm̃ qͥẽ tocius diuisio¬
nis principiũ totiusq ad uncitionis finis.
p̃dictipatris maximi ũba considerantes.
uidetimꝰ ñ enĩ ut p̃diximꝰ rectairatio dediui¬
sione ꝑmittit absolute tracttre & AΠΑN¬
TIHAXÃ. in t̃ mictere s decĩbob conexim. ue¬
rutitẽ iub& consulere. Aitergo ex ꝓpͥa diui¬
⁊ feminã finẽ constituit̃ : Iterũ etirundẽ subs¬
ttinticrũ ad unatio ab homine debuit incho are.
⁊ ꝑ eosdẽ gradus usq ad ipsũ dñ ascendere.
in quo ut ipse ait ñ ẽ deiuisioqm̃ in eo omã unũ
s. incipi&ergo ab omine naturarũ aduncitio

Expanded text:
divisionem naturalem omnium, a Creatore et creatura inchoantem, et in homine, qui in summitate divinae operationis veluti in senaria quadam perfectione conditus est, desinentem; jam nunc substantiarum omnium adunatam collectionem ab homine inchoantem, et per hominem ascendentem usque ad ipsum Deum, qui est totius divisionis principium, totiusque adunationis finis, praedicti patris Maximi verba considerantes videamus. 6. Non enim, ut praediximus, recta ratio de divisione permittit absolute tractare, et analyticam intermittere, sed de ambobus connexim veritatem jubet consulere. Ait ergo ex propria diviet feminam finem constituit; iterum earundem substantiarum adunatio ab homine debuit inchoare, et per eosdem gradus usque ad ipsum Deum ascendere; in quo, ut ipse ait, non est divisio, quoniam in eo omnia unum sunt. Incipiet ergo ab homine naturarum adunatio,
Abbreviated transcription (Latin):
a sũm comĩ ũciusa ⁊ in homine qui a dimci¬
ginẽ ⁊ similitudinẽ dĩ factus ẽ. uniuĩ scilis
substtintiae differentia s c̃minantis. homo
siquidẽ ut diximꝰ utrũq sepissime repectimꝰ
in tanta naturae conditae dignitaite cre¬
atus ẽ. ut nullaeretitura siue uisibilis
siue intelligibilis sitq̃ in eo repperiri non
possit. E enĩ exlucib: conditie naturae

Expanded text:
homine, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus est, universalis substantiae differentias terminantis. Homo siquidem, ut diximus, iterumque saepissime repetemus, in tanta naturae conditae dignitate creatus est, ut nulla creatura, sive visibilis sive invisibilis sit, quae in eo reperiri non po
Abbreviated transcription (Latin):
mediettitẽ sticiens extremittitib: & in unũ
ducens inseipso. multo scđm nat᷑am a sein¬
uicẽ distantia spacio. E oemitates hic
uocait. in uisibilẽ sensibilẽq creaituram.
q̃ ase inuicẽ ueluti longissimospationatu¬
rali differentia discrepant. Sunt enim
naturarũ conditarũ duo ex cremiter¬
mini sibi m& oppositi sed hũ ananatur
medietaitẽ eis p̾stat. in ea enĩ sibi inuicem
copulant᷑ ⁊ demultis unũ fiunt Nullaenĩ
crecitura ẽ a sũmousq deorsũ qm̃ homine¬

Expanded text:
ciens extremitatibus, et in unum ducens in seipso, multo secundum naturam a seinvicem distantia spatio. Extremitates hic vocat invisibilem sensibilemque creaturam, quae a se invicem veluti longissimo spatio naturali differentia discrepant. Sunt enim naturarum conditarum duo extremi termini sibimet oppositi, sed humana natura medietatem eis praestat; in ea enim sibi invicem copulantur, et de multis unum fiunt. 4. Nulla enim creatura est, a summo usque deorsum,
Abbreviated transcription (Latin):
epharaodicitur ego in durabocoreius.
Non enimcorpeccantis dñs obdurat sed
obdura redicitur cum ab obduratione non libe¬
rat. Misericors enimds̃ tempus nobis ad pęniten¬
tiam relaxat. Sed cum eius granȩ pacientiam
nos adaugmentum uertimus culpȩ : Hocipsũ
tempus quod ad parcendum piedispo suit. dis¬
trictius adferiendum uertit : Vtcum reuerti
quis &iam spatiotemporis accepto noluerit.
perhocm alasua adreatum augecct. ꝑ quod ea
diluere potuit si conuerti uoluiss&. Unde
scriptum ẽ. Ignoras qm̃ benignitasdĩ ad pęni¬
tentiã teaddu̾cit. Secundumꝰ duritiam autẽ¬
tuam & corimpenitens thesaurizastibi iram
in dieirȩ &reuelationis iusti iudicudĩ. de
benignitate ergo omni potentis dĩ iram sibi indie
irȩ reprobus thes aurizat : qui adumadpęniten¬
dum tempus accipitur &adpeccandum ex hibet᷑.
ipsum remedium gratiȩ uertit in augmentum
culpȩ Vnde &om p̃s ds̃ qui a collata rem ed a
conspicit adculpȩ augmentum trahi: ipsam be¬

Expanded text:
Pharaone dicitur: Ego indurabo cor ejus . Non enim cor peccantis Dominus obdurat; sed obdurare dicitur, cum ab obduratione non liberat. Misericors enim Deus tempus nobis ad poenitentiam relaxat; sed, cum ejus gratiae patientiam nos ad augmentum vertimus culpae, hoc ipsum tempus, quod ad parcendum pie disposuit, districtius ad feriendum vertit; ut cum reverti quis etiam spatio temporis accepto noluerit, per hoc mala sua ad reatum augeat, per quod ea diluere potuit, si converti voluisset. Unde scriptum est: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundumtuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. De benignitate ergo omnipotentis Dei iram sibi in die irae reprobus thesaurizat, quia, dum ad poenitendum tempus accipitur, et ad peccandum exhibetur, ipsum remedium gratiae vertit in augmentum culpae. Unde et omnipotens Deus, quia collata remedia conspicit ad culpae augmentum trahi, ipsam be
Abbreviated transcription (Latin):
REDDAMI TIBI TRACTR
dcõ parationẽ inquit aet̃nitatis õne qđ pa¬
tim᷑ inmundo unadies appellat᷑ Ñ habita¬
tionis sed peregrinationis quia ad uenȩsumus
et peregrini si c̃ om̃s patres : ni Nr̃i. Nãetin p̃senti
mom̃ taneũ et leue tribulationis nraẽ supramo¬
dũ in sublimittitẽ aet̃nũ głaepondus operat᷑
nob̵. Ñ contẽ plantib: quae uident᷑ sed quȩ ñ ui¬

Expanded text:
reddam tibi. Ad comparationem enim aeternitatis, omne quod patimur in mundo una dies appellanda est, non habitationis, sed peregrinationis: quia advenae sumus et peregrini sicut omnes patres nostri. Nam in praesenti momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternae gloriae pondus operatur in nobis, non contemplantibus quae videntur, sed quae n
Abbreviated transcription (Latin):
INT Quaritur cũdicit et sub uiri potestate
eris. siante peccatũ quoq mulier sub po
post uero conditionali seruitutis timore.
quae ꝑ disciplinã operatur.
INTCur spinas et cribulos germinauit t̃ra
Perpeccatũ enĩ hominis terra maledicta ÷
ut spinas pareret : et uenenosas herbas
ad poenã uładercitationẽ mortalium :
ut ante o culos semꝑ homo habeat origi¬
nale crimen etłsic ad monitus aliquan
Uteos mostales suis seins inuaret.

Expanded text:
Inter. 78. Quaeritur, dum dicitur: Et sub viri potestate Inter. 78. Quaeritur, dum dicitur: Et sub viri potestate eris , si ante peccatum quoque mulier sub potpost vero, conditionali servitutis timore, quae per disciplinam operatur. Inter. 79. Cur spinas et tribulos germinavit terra Per peccatum enim hominis terra maledicta est, ut spinas pareret et venenosas herbas ad poenam vel ad exercitationem mortalium, ut ante oculos homo semper habeat originale crimen et vel sic admonitus aliquando Ut eos mortales fuisse insinuaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuti que ignorando quȩ siuit sed
increpando ad monuit ut ad tenderet
Hacei insipientia depeccati poena acci
ñ humilit̃ : quasi querł moniã in dm̃ di¬
rigit: cureitalẽ dedisset sociã undeei
peccati occasio esset similiter et mulier
suae culpȩ causã increatorẽ refert. qua
hoc fecerit.
Quia fortȩ non id suanatura uel uolun iÑT¬
tate ꝑstcerat sed diabolus deillo et ꝑ illũ R̃¬
suerat operatus: ideo dr̃ei. Suꝑpectus tui¬
um gradieris et terrã comedes. Si quidẽ.
inpectore calliditas nequitiarũ ei: indĩ R̃¬
catur. quiet t̾rã deuorat: dũ luxuria et
libidine peccantiũ pascitur et delectat᷑:
quaeduo semina exp̃cepto diumno con IN¬
ut non faciamus quae diabolus uult.
nis cogtatio: quod nos omni intentio¬
ne cterere atq alli dere ladpetrã qus¬
xp̃s. calcaneũ mulieris : extremũ uitae
nr̃a tempus quo diabolus nos acrius in¬
pugnare satagit. Cuisiuiriliter resisti¬
mus uictoriã ꝑseuerantiae cũ salute
nr̃a accipiemus.

Expanded text:
Non utique ignorando quaesivit, sed increpando admonuit ut attenderet Haec ei insipientia de peccati poena accidet non humiliter; quasi querimoniam in Deum dirigeret cur ei talem dedisset sociam, unde ei peccati occasio esset. Similiter et mulier suae culpae causam in creatorem refert, quarhoc fecerit?-- Resp. Quia forte id non sua natura vel voluntate fecerat, sed diabolus de illo et per illum fuerat operatus. Ideo dicitur ei: Super pectus tuum gradieris et terram comedes , siquidem in pectore calliditas nequitiarum ejus indicatur; qui et terram devorat, dum luxuria et libidine peccantium pascitur et delectatur quae duo semina ex praecepto divino contiut non faciamus quae diabolus vult, nis cogitatio, quod nos omni intentione conterere atque allidere debemuss. Calcaneum mulieris est extremum vitae nostrae tempus, quo diabolus nos acrius impugnare satagit, cui si viriliter resistimus, victoriam perseverantiae cum salute nostra accipiemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quomo do potuit mulier credere ser¬
pentis sermonib: quod diuinitas are
bona suisset prohibitus est.¬
Re Quia forte inerat mentdillius anteamor
quidã ꝓpriae potestatis. et qu&dã dese
superba praesũptio que ꝑ illã tẽptatio¬
nem suerat uincenda ethumilianda.
Nł Curmulier considerauit lignũ post ser¬
pentis persuasionem
et dũnihil in eotalerepperiret confiden
nebat: et potuit sieri ut putauerint
alicuius significationis causadixisse
creatorẽ. si manducaueritis ex ea mor¬
te moriemini.
IÑ Ad quid aperti sunt oculieorũ.
Rẽ Quonisi ad inuitẽ concupiscendq̃ qđ
ad duplicẽ libi dinis prurigine con¬
suger̃. ideo dñs iħs dix̃ nathanaeli Cũ
adam etuxoreius

Expanded text:
Quomodo potuit mulier credere serpentis sermonibus, quod divinitus a re bona fuisset prohibita?-- Resp. Quia forte ante inerat menti illius amor quidam propriae potestatis, et quaedam de se superba praesumptio, quae per illam tentationem fuerat vincenda et humilianda. Inter. 67. Cur mulier consideravit lignum post serpentis persuasionem ; dum autem nihil in eo tale reperiret, confidentnebat; et potuit fieri, ut putaverint alicujus significationis causa dixisse creatorem: Si manducaveritis ex eo, morte moriemini . Inter. 69. Ad quid aperti sunt oculi eorum ?-- Resp. Quo nisi ad invicem concupiscendum? quod ad duplicem libidinis pruriginem confugerunt. Ideo Dominus Jesus dixit Nathanaeli: CumAdam
Abbreviated transcription (Latin):
INT Curtẽptari ds̃ hominẽ ꝑmisit: quẽ
consentire praesciȩbat:
homo non peccasset. quia malefa¬
cere ñ potuisset . Naethodiae sine in¬
termissione ꝑuniuersũ mundũge¬
nus humanum ex insidus diaboli
entis gloriosior appareat.
quae percũ diabolus aiebatꝰ: sed sicut
daemoniacus et mente captus loqui iÑT¬
tur quaenescit: ita serpens uerba¬
uICurmulier ad in t̾rogata serpenti
respondit.
cũ nullomodo dicere potuit seoblitã
esse mandati quã serpenti ꝓdidit.
VTCurhomo factus ÷ in liberũ arbitriũ.
Q uia noluit creatorh ominẽ cuius¬
libet creare seruũ que ad imaginẽ suã
fecit: quatinus ex uoluntario bono
laudabilis appareret. uł appetitu
Quae est libertas uera

Expanded text:
Inter. 61. Cur tentari Deus hominem permisit, quem Inter. 61. Cur tentari Deus hominem permisit, quem consentire praesciebat?--homo non peccasset, quia malefacere non potuisset. Nam et hodie sine intermissione per universum genus humanum ex insidiis diaboli entis gloriosior appareat. quae per eum diabolus agebat; sed sicut daemoniacus et mente captus loquitur quae nescit, ita serpens verbnter. 63. Cur mulier ad interrogata serpenti respondet cum nullo modo dicere potuit se oblitam esse mandati quod serpenti prodidit. Inter. 64. Cur homo factus est in liberum arbitrium?-- Resp. Quia noluit creator hominem cujuslibet servum creare, quem ad imaginem suam fecit, quatenus ex voluntario bono laudabilis appareret, vel appetitu Inter. 65. Quae est libertas vera
Abbreviated transcription (Latin):
Rł Certe mysteria causa significans qđ xpc̃
latere fons salutis nraẽ manauit
IN TQuomodo conuenit xp̃o qđ dictũ÷. ppĩ¬
hoc relinquet homo patrẽ & matrẽ
& ad herebit uxorisuȩ
Rł Reliquit patrẽ qui a non in ea forma
apparuit hominib: qua a equalis : pa¬
tri Reliquit matrẽ dum synago gãde¬
serit uideorũ dequa scđm carnẽ nat est.
& adhesit eccłȩ quã exgentib c̃gregaũ
INTQ uare ñ erub escebant adã & eua dũnudi
R̃ Quia nullã legem senserant in mẽbris
suis repugnantẽ legimentis suae
Nihil enĩputabant uelandũ: quia
nihil senser refrenandũ. Nã inpoe¬
nã peccati euenit homini. ut ipsa sua
caro rebellis ei e&̃ in motib suis: quia
ipserebellis erat creatorisuo inactib suis INR
INT Vnde serpens callidior dicit᷑ cunctis
animantibus terrae :
ł Non exsuanatura sed exdiabolicȩ sps
inflatione utebat eñi serpente diabo¬
lus quasi orga no ad perpetran dã
calliditatis suae malitiam.

Expanded text:
 Certe mysterii causa significans, quod Chlatere fons salutis nostrae manavit. Inter. 58. Quomodo convenit Christo quod dictum hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae ?-- Resp. Reliquit patrem, quia non in ea forma apparuit hominibus, qua aequalis est Patri. Reliquit matrem dum synagogam deseruit Judaeorum, de qua secundum carnem natus est, ut adhaereret Ecclesiae, quam ex gentibus congregQuare non erubescebant Adam et Eva, dum nudi Resp. Quia nullam legem senserunt in membris suis repugnantem legi mentis suae: nihil enim putabant velandum, quia nihil senserunt refrenandum. Nam in poenam peccati evenit homini, ut ipsa sua caro rebellis ei esset in motibus suis, quia ipse rebellis erat creatori suo in actibus suis. Inter. 60. Unde serpens callidior dicitur cunctis animantibus terrae ?-- Resp. Non ex sua natura, sed ex diabolici spiritus inflatione. Utebatur enim serpente diabolus quasi organo ad perpetrandam calliditatis suae malitiam.