comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disereta spatiis. que uocant᷑ errantia. ꝯ¬
tͣriũ mundo agentia cͤsũ. id÷ leuũ illo
sẽꝑ indert̾a p̃cipiti. Et qͣ. uis assidua con¬
u̾ssione ĩ m̃sȩ cełitatis attollant᷑ ab eo. rapi¬
ant᷑q in occasus: adfisuͦs tñ ire motu per
suos qͦq passus ad ũtũt᷑. nunc in feriꝰ. nũc
suꝑiꝰ. ꝓpt̾ obliqͥtate signferi uagantia. Ra¬
ꝑ agens. In de iouis tẽꝑatũ. annis .xii. Ter¬
eiũ martis feruidũ. annis duobꝰ. Mediꝰ sol.
tu mͦ añ soł erortꝰ. mͦ pꝰ occasus splen¬
dens. ñ ꝗͣ. abeo .xx. partib remotior. Po¬
iussima luna .xxuii. dieb ⁊ t̾cia diei par¬
te signiferũ conficieis. de in morata inco¬
itu soł. biduo: Non cõparere in celo. pħi di¬
tunt. sat᷑m sy dus ⁊ martiᷤᷤ cũ płimũ dieb
clxx. Iouis .lxxxui. aut eũ minimũ dnis
detͣctis dieb. Ueneris .lxuiii. aut eũ mi¬
nimũ. lii. Mercurii .xiii. aut cũ płimũ
XUIII.Oecultant᷑ uͦ meantes cũ sole parti

Expanded text:
discreta spatiis, quae vocantur errantia, contrarium mundo agentia cursum, id est, laevum, illo semper in dextram praecipiti. Et quamvis assidua conversione immensae celeritatis attollantur ab eo, rapianturque in occasus, adverso tamen ire motu per suos quaeque passus advertuntur, nunc inferius, nunc superius, propter obliquitatem signiferi vagantia. Raperagens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, fervidum, annis II. Medius sol, tu, modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVII diebus et tertia diei parte signiferum conficiens; dein, morata in coitu solis, biduo non comparere in coelo; Saturni sidus et Martis cum plurimum diebus CLXX, Iouis XXXVI aut cum minimum denis detractis diebus, Veneris CLXVIII aut cum minimum LII, Mercurii XIII aut cum plurimum XVIII. oecultantur uero meantes cum sole parti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtate sibi met ita conmscent᷑. ut t̾ra qui¬
dem arida ⁊ frigida frigide aque. aqua uͦ
frigida ⁊ humida humido aeri. porro aer
humidꝰ ⁊ calidꝰ. calido igni. ignis qͦq calidꝰ
⁊ aridꝰ t̾re societ᷑ aridȩ. Unde & ign̾e int̾¬
Lce acentro t̾re eqͥs spaciis undiq col¬
lectũ. un ⁊ conuexͫ mediꝰq qͥcũq cernat᷑ in¬
enarrabili celeritate cotidie circũ agi. sa-¬
pientes mundi dixer̃t. ita ut rueret si ñ
planetarũ occͤsu modetaret᷑. Argum̃to sy¬
d̾um uitentes q̃ fixo sẽꝑ cursu eir cũuolatł.
septẽtͥonalib breuiores gyros circa caroinẽ
ꝑ agentib Cuiꝰ utices extremos circa qͦs sꝑa
celi uoluit᷑ polos nuncupant. glatiali rigore
tabeNtes. Hors unꝰ ao septẽtͥonalem pla¬
gam consurgens boreus. alt̾ deuexꝰ in au¬
stros t̾req oppositꝰ australis uocat᷑: qͣm in¬
tiora austri sꝑp scͥptura sc̃a nomͥnat. de ua¬

Expanded text:
quitate sibimet ita commiscentur, ut terra quiquitate sibimet ita commiscentur, ut terra quidem arida et frigida frigidae aquae, aqua vero frigida et humida humido aeri, porro aer humidus et calidus calido igni, ignis quoque calidus et aridus terrae societur aridae. Unde et ignem in tee, et a centro terrae aequis spatiis undique collectum. Unde et convexum mediumque, quacunque cernatur, inenarrabili celeritate quotidie circumagi sapientes mundi dixerunt, ita ut rueret, si non planetarum occursu moderaretur: argumento siderum nitentes, quae fixo semper cursu circumvolant, septentrionalibus breviores gyros circa cardinem peragentibus; cujus vertices extremos, circa quos sphaera coeli volvitur, polos nuncupant, glaciali rigore tabentes. Horum unus ad septentrionalem plagam consurgens Boreas; alter devexus in Austros, terraeque oppositus, Australis vocatur, quem interiora Austri Scriptura sancta nominat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
a noue substantiȩ ereatione. Q sit mundꝰ.
undus ÷ uniũsitas om̃is ereat᷑e q̃ con-¬
sat ex celo ⁊ t̾ra ⁊ .iiͦiͬ. elem̃tis inspeciẽ orbis
absoluti globata. Igne qͦ syd̾a lucent. aere
qͦ cuncla uiuentia spirant. A qͥs q̃ t̾rã eingen¬
do ⁊ penetͣndo conmuniunt. Atq ipsa t̃ra
que mundi media atq imaͦ librata. uolu¬
bili cirea eã uniu̾litate pendet ĩ mobilis.
Uerũ mundi noĩe. etiã celũ apfecta absolu¬
taq elegantia uocat᷑. Nam ⁊ apd̃ grecos ab
deͥferunt. Terra enĩ ut grauissima
&e que abalia nat᷑a sufferri ñ possit.i mũ in
ereat᷑is obtinet locũ. Aqͣ uͦ qͣnto leuior t̾ra.
tanto: ⁊ aere grauior. Q si forte aquis
inuise aliqͦ subdat᷑. statim ad suꝑiora ut leui¬
or euadit. Ignis qͦq mat̾ialit̃ accensꝰ conti¬
nuo nat᷑alẽ sui sedẽ suꝑ aera q̃rit. s ne illuc
ꝑueniat ĩ mollem caerẽ cuiꝰ circũ fusione
depͥmit᷑ euanescit. Que tñ qͣdã nat᷑e ꝓpin¬

Expanded text:
sit mundus. Mundus est universitas omnis, quae constat ex coelo et terra, quatuor elementis in speciem orbis absoluti globata: igne, quo sidera lucent; aere, quo cuncta viventia spirant; aquis, quae terram cingendo et penetrando communiunt; atque ipsa terra, quae mundi media atque ima, librata volubili circa eam universitate pendet immobilis. Verum mundi nomine etiam coelum a perfecta absolutaque elegantia vocatur; nam et apud Graecos ab sic, et situ differunt. Terra enim, ut gravissima, et quae ab alia natura sufferri non possit, imum in creaturis obtinet locum. Aqua vero quanto levior terra, tanto est aere gravior. Qui si forte aquis in vase aliquo subdatur, statim ad superiora, ut levior, evadit. Ignis quoque materialiter accensus, continuo naturalem sui sedem super aera quaerit, sed ne illuc proveniat, in mollem aerem, cujus circumfusione deprimitur, evanescit. Quae tamen quadam naturae propin
Abbreviated transcription (Latin):
peratio diuina que secła creauit
&e gub̾nat. qua driformi ratione
distinguit᷑. Primo. qd̾ hec in u̾bi
dĩ dispensatione non facta s et̾na sunt: qui
nos apło teste ante tẽpora scłaria p̾destina¬
uit in regnũ. Scd̾o. qd̾ in materia in formi
parit̾ elementa mundi facta sunt: ubi qͥui
uit in et̾nũ creauit oĩa simul. Tertio. qd̾ ea¬
dẽ mat̾ies sed̾m causas simul creatas ñ ĩa si¬
mul. s dinstinetione sex prioꝵ diere ince¬
lestẽ t̾restremq creat᷑am. format᷑. Quarto. qd̾

Expanded text:
Operatio divina, quae saecula creavit et gubernat, quadriformi ratione distinguitur: primo, quod haec in Verbi Dei dispensatione non facta, sed aeterna sunt: qui nos, apostolo teste, ante tempora saecularia praedestinavit in regnum; secundo, quod in materia informi pariter elementa mundi facta sint, ubi qui vivit in aeternum creavit omnia simul; tertio, quod eadem materies, secundum causas simul creatas non jam simul, sed distinctione sex primorum dierum in coelestem terrestremque creaturam formatur; quarto,
Abbreviated transcription (Latin):
uistus fortis erit. ut etiã si uelit t̾ram cõmou̾e
possit: et sie ediũso in iustꝰ imbecillis. ut nec etiã
miserie uͦ. seruitꝰ. Liben est qͥ cogi non
potest ad ea que nolit: nec ꝓhiberi ab eo qd̃
uelit. D qͥs in hac uita ualeat ẽẽ÷ qͥ hane possit
lib̾tatẽ hab̾e: Qͥs non patit᷑ cotidie qd̾ nollet.
quiq ualeat asseqͥ om̃e qd̃ uellet: Quia tam̃
ñ ad om̃ia h̃o que ñ uult cogit᷑ nec ab omnibus
que uult ꝓhibet᷑: nec om̃ino lib̾tate pͥuat᷑⁊ nec
om̃imode seruituti subieit᷑. In futͣo aũ aut ꝑsee

Expanded text:
justus fortis erit ut etiam, si velit, terram commovere possit; et e converso injustus imbecillis, ut nec etiam miseriae vero, servitus. Liber est ille qui cogi non potest ad ea quae nolit, nec prohiberi ab eo quod velit. Sed quis in hac vita valeat esse qui hanc possit libertatem habere? Quis non quotidie patitur quod nollet? Quis valeat assequi omne quod vellet? Quia tamen non ad omnia homo quae non vult cogitur, nec ab omnibus quae vult prohibetur. nec omnino libertate privatur, nec omnino servituti subjicitur. In futuro aut
Abbreviated transcription (Latin):
te si liqͥdas undas nͣ ꝑstrux̃it. nat᷑a que
aqͥs in serta ÷ ligna qͣm uis gͣndia. ⁊ hu¬
mana ⁊ cet̾oꝵ aĩaliũ corꝑa ⁊ naues libur¬
nicas suꝑnatantes sustiñe ꝯsueseit. Illa
soliditas dño im ꝑante facta. nec mirũ
si etiã petrũ diffidentẽ ñ sustinet. cum
in fideles dño uolente etiã t̾ra non sus¬
tentabat ut dachan ⁊ abyron..
N nat᷑ali rerũ ad ministratiõe : bine ra¬
tiones dep̾hendunt᷑. De inde in ferior.
r̾o cotidiana reꝵ ad ministratio i¬
celligit᷑. ut de aqͣ in aĩalib sanguis fit.¬
& unda salsa ꝑ nubes auti t̾re in fusionẽ in¬
dulces eit. Et ratio suꝑior musitata gub̾na¬
no fit. qͦ in miracłis reꝵꝵ dinoseit᷑. ut iN
sanguinẽ aqͣ in egrpio in mento.⁊ in tine¬

Expanded text:
te, si liquidas undas non perstrinxerit natura, quae te, si liquidas undas non perstrinxerit natura, quae aquis inserta est, ligna quamvis grandia, et humana, et caeterorum animalium corpora, et naves liburnicas supernatantes sustinere consuescit. Illa soliditas Domino imperante facta, nec mirum si etiam Petrum diffidentem non sustinet, cum infideles Domino volente etiam terra non sustentabat, ut Dathan et Abiron .n naturali rerum administratione binae rationes deprehenduntur. Deinde inferior ratio quotidiana rerum administratio intelligitur, ut de aqua in animalibus sanguis fit, et unda salsa per nubes aut terrae infusionem indulcescit. Et ratio superior inusitata gubernatio fit, quae in miraculis rerum dignoscitur, ut in sanguinem aquam in Aegypto in m
Abbreviated transcription (Latin):
De ambulante dño suꝑ undas. Ix.¬
Dñs de t̾ra discipłos petens. necesse
hũit undis ambulare. Causa huiꝰ petra
dubiam relinqͤret. Dũ aũ petuꝰ filiꝰ uiri &
nulłã de carne uͥginis filii dubitationẽ ad
solidata est ut corꝑa bumana sulcire pos¬
set. Qũi iis qͦ utrũq hec fac̾et: non cont
nat᷑am dño p̾cipiente. ẽẽt. si aut aqͣm soli¬
darei. aut humanã dn̾i iussio carn̾e̾ lem¬
Nat᷑ali arte qͦq imbuti. merso medio in
lentib qͥd mirũ si dn̾o imꝑante caro le¬
uigaret᷑. p̾serum cũ resurrectiõis corꝑa
in t̾m leuigabunt᷑. ut nͥ solũ crassa aqua.
s etiã nubib ⁊ aere sustineant᷑. ut apłs ait.
rapiem ad occurtendũ xp̃o in aera : Alii.
Si aque naiͣam solidatã ẽẽ quisq eleg̾it.
qm̃ aqua t̾renam hĩ crassitudinẽ. ut eũ
se gelu ꝑstrinx̾it. induriorẽ quã t̾re ipsi
solidiatẽ rigei. ut multitudinẽ susferre
ualet. ⁊ pꝰea calida aura resoluat. uł cec¬

Expanded text:
De ambulante Domino super undas. Dominus de terra discipulos petens, necesse habuit in undis ambulare. Causa hujus Petridubiam relinqueret. Dum autem Petrus filius viri et nullam de carne Virginis filii dubitationem admsolidata est, ut corpora humana fulcire posset? Quamvis ergo utrumque hoc fieret, non contra naturam, Domino praecipiente, esset, si aut aquam solidaret, aut humanam Domini jussio carnem levnatandi arte quoque imbuti, merso medio in lentibus, quid mirum si Domino imperante caro levigaretur? praesertim cum resurrectionis corpora in tantum levigabuntur, ut non solum crassa aqua, sed etiam nubibus et aere sustineantur, ut Apostolus ait, Rapiemur ad occurrendum Christo in aera . Aliter si aquae naturam solidatam esse quisquam elegerit, quoniam aqua terrenam habet crassitudinem, ut cum se gelu perstrinxerit, in duriorem quam terrae ipsius soliditatem, rigeat, et multitudinem sufferre valeat, et postea calida aura resolvat. Vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
tem quasi ꝑ qͦsdam labores ascendẽ medi¬
tant᷑: hi crenĩ licet sint boni: minꝰ cam̃
suꝑiorib sunt ꝑfecti. Illi uͦ sunt ut aue¬
na: quib homo intendit sua deserere
uicia. Boni namq sunt & isti .s cam̃
tum et̾nũ adquirat.S qr homini semiꝑ
adu̾sat᷑ diabolꝰ: semꝑ insidiatur cordi illiꝰ.
Qs si aliquando uacuũ bonis cogitacio¬
nib inuenerit: statim replet si pot̾ niał
harum aut̃ malarũ alie cor dissipant. ut
tre n inuidie alie conglutiuant & coinqͥ¬
nant. ut castrunargie &e lururie: alie
cantũ occupant ut uane ñ ninus nociue

Expanded text:
tem, quasi per quosdam labores, ascendere meditem, quasi per quosdam labores, ascendere meditantur. Hi etenim, licet sint boni, minus tamen superioribus sunt perfecti. Illi vero sunt ut avena, quibus homo intendit sua deserere vitia; boni namque sunt et isti, sed tamen tum aeternum acquirat. Sed quia homini semper adversatur diabolus, et semper insidiatur cordi illius, quod si aliquando vacuum bonis cogitationibus invenerit, statim replet, si potest, malis. Harum autem malarum, aliae cor dissipant, ut irae et invidiae. Aliae conglutinant et coinquinant, ut gastrimargiae et luxuriae. Aliae tantum occupant, u
Abbreviated transcription (Latin):
patet qr nec gaudiũ sũmũ hic retin̾e
ualet. Sic & ille solus uere tͥsticiam
patit᷑ sũmã: ꝗͣ p̃dicte om̃s miserie par¬
tes om̃ino coartant. Uerum qr nullus
ex toto hic eas patitur. liquet nec
sũma tͥsticia hic habeatur. In scło aut̃
fut᷑o aut leticia aut tͥsticia qͥsq reple¬
bit᷑ sũma. Bonus enĩ qͥsq om̃ino tue
pot̾it. gaud̃e qr pͣdictas om̃s beatitudinis
partes obcinebit ꝑfecte. Ad gͦ beatiꝰ isto:
Quo tẽ replebitur iustꝰ gaudio: Adhue
tam̃ ad cumulũ beatitudinis sue: aliud
babebit unde magis possit gaudẽ. Q̾
enĩ qͥsq siẽ se alterũ amabit: patet qr
sic de illiꝰ felicitate ut de sua gaudebit.
Quot g r quanta gaudia qͥsq obtine
cuũ alii ut frumentũ alĩ ut oideũ aliĩ ut
aueua sunt. Puri quippe ut frunitum st̃.
quos anima replicat cum incontemi¬
platione posita pure de dõ cogitat. Hi aũ
ordeo assimulant᷑ qui de iurtute in uͥcu¬

Expanded text:
patet quia nec gaudium summum hic retinere patet quia nec gaudium summum hic retinere valet. Sic et ille solus vere tristitiam patitur summam quem praedictae omnes miseriae partes omnino coarctant. Verum quia nullus ex toto hic eas patitur, liquet quia nec in summa tristitia hic habeatur. In saeculo autem futuro aut laetitia aut tristitia quisque replebitur summa. Bonus enim quisque omnino tunc poterit gaudere, quia praedictas omnes beatitudinis partes obtinebit perfecte. Quid ergo beatius isto, qui tanto replebitur gaudio. Adhuc tamen ad cumulum beatitudinis suae aliud habebit, unde magis possit gaudere; quia enim quisque, sicut se, alterum amabit, patet quia sic de illius felicitate, ut de sua, gaudebit. Quot igitur et quanta gaudia quisque obtineuum alii ut frumentum, alii ut hordeum, alii ut avena sunt. Puri quippe ut frumentum sunt, quos anima replicat, cum in contemplatione posita pure de Deo cogitat. Hi autem hordeo assimilantur qui de virtute in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
uita uicħ qͥs pot̾ hab̾e unde securꝰ ualeat
ẽẽ. Sub eodẽ enĩ momento pauꝑ ex diui¬
te: mortuus ex uiuo pot̾ existere. Ei nec
alias partes beatitudiuis. nec securitatẽ
curitatẽ ꝑfectam: aut e cont᷑ sũmũ habe¬
bit timorẽ. Bonꝰ aut̃ & qͥcqͥd uoluerit
habebit & nicħ ex eo se amissuru̾ time
bit. Dico enĩ qr si ea ꝑditurꝰ ẽ aut ipse uo¬
let ea ꝑde̾ sua sponte. aut ds uolet ei no¬
lenti illa aufferre. aut aliqͥs aliꝰ dõ fortior
suꝑ ueniens ea tollet ab illo. dõ & ipso
nõ uolente. S certe nec ipse abiecto
tanto bono in miserias quas se eua¬
nec ullus fortior dõ suꝑueniet qui dõ
iustũ ꝓtegente hoc illo inito aliqua¬
tenꝰ tollet. Maliis uͦ &e semꝑ cormelita
q patiet᷑ pauebit: & nũꝗͣ ex eis euade̾¬
gͥ beatitudinis pars gaudiun.
miserie uͦ tͥsticia ẽ. Ci andiũ ꝑfectum
solus ille pot̾ habere. qui p̾dictas õs
beatitudinis partes ualet obtinere.
Quarũ qr nullam nemo hie hab̾e potͣ.

Expanded text:
vita nihil quis potest habere, unde securus valeat esse. Sub eodem enim momento pauper ex divite, mortuus ex vivo potest existere. Ergo nec alias beatitudinis partes, nec securitatem curitatem perfectam, aut econtra summum habebit timorem. Bonus autem quidquid voluerit habebit, et nihil ex eo se amissurum time. Dico enim quod si ea perditurus est, aut ipse volet ea perdere sua sponte, aut Deus volet ei volenti illa auferre, aut aliquis alius Deo fortior superveniens, ea tollet ab illo, Deo et ipso non volente. Sed certe nec ipse, abjecto tanto bono, in miserias quas se evanec ullus etiam fortior Deo superveniet, qui, Deo justum protegente, hoc illi invito aliquatenus tollet. Malus vero et semper tormenta quae patietur pavebit, et nunquam ex eis evadebeatitudinis pars, gaudium; miseriae vero tristitia est. Gaudium perfectum solus ille potest habere qui praedictas omnes beatitudinis partes potest obtinere. Quarum quia ullam nemo hic habere potest,
Abbreviated transcription (Latin):
gitatꝰ sic̃ flabello breui potgest tis.¬
aꝓꝓbari: nec aliud intelligit᷑ ꝙͣ. flucł aeris. Qͥ
ut clemens ait ex qͥb dã montib ercesis uel¬
ut cõp̾is ⁊ co angꝰtatꝰ cedinatione dĩ cogit᷑ ⁊ ex¬
pͥmit᷑ inuentos: ad excitandos fructꝰ estꝰq tem¬

Expanded text:
gitatus, sicut flabello brevi potest approbari, nec aliud intelligitur quam fluctus aeris, qui, ut Clemens ait, ex quibusdam montibus excelsis, velut compressus et coangustatus ordinatione Dei cogitur et exprimitur in ventos
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ modi sit: breui sub exemplo consi¬
demꝰ. Eece sit aute oelõs nrõs positus
panꝑ aliquis omi solatio destitutus. ulce¬
ru & aliarũ infiriuitatũ feditate corruis¬
tus & onĩi quo uł a frigoris asꝑitate
defendatur teginine nudus. hunc gͥ
calem cali mͦ iacentem & innullo semz
iuuare ualentem. si rex aliquis poten¬
cissimꝰ cransiens iud̾et. & miseratus eiꝰ

Expanded text:
cujusmodi sit, brevi sub exemplo consideremus. Ecce sit ante oculos nostros positus pauper aliquis, omni solatio destitutus, ulcerum et aliarum infirmitatum foeditate corruptus, et omni quo vel a frigoris incommoditate defendatur tegmine nudus. Hunc igitur talem, tali modo jacentem et in nullo semet juvare valentem, si rex aliquis potentissimus transiens videret, et miseratus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mor̾ses ⁊ heh̾as tanti cẽꝑis ꝑ ieiunium
famem pati ñ memorant᷑: Eamen uͦ ⁊ laborẽ
redẽptor ñr ꝯsitmato tanto dieiꝵ numero
sustiuet. qͣtinꝰ ⁊ tẽptatori occasionẽ tẽptandi
in ferret. ⁊ nosc̾et᷑ qͣm uerã humane car¬
nis sub̾.am gestaret. Unde nec ext huma¬
nũ opꝰ ⁊ in hoc ieiunio aliqͥd egit boni tale
tẽporis qd̃ priꝰ homines ieiu nauerunt
spacium non excessit::

Expanded text:
cum Moyses et Elias tanti temporis per jejunium famem pati non memorantur ? Famem vero et laborem Redemptor noster consummato tanto dierum numero sustinet, quatenus et tentatori occasionem tentandi inferret, et nosceretur quam veram humanae carnis substantiam gestaret. Unde nec extra humanum opus et in hoc jejunio aliquid egit novi, dum temporis quod prius homines jejunaverunt, spati
Abbreviated transcription (Latin):
impotens. Bonꝰ aut̃ qͥcqͥd uoluerit facere
pot̾it. qm ipsũ omĩpotentẽ in om̃ib sue
uolũptati cõcordantẽ habebit. Malꝰ uͦ nicħ
qd̾ uelit age̾ quibit. Quãdo gͦ eũ tanto
honore & cum cet̾is p̃teratis hane adeptꝰ
fueris omĩpotenciã ñ uideo qua ratione
possis cuꝑe ampliorẽ. Igit᷑ dñ possessione
harũ beatitudinũ quas digessimꝰ felix fue¬
ris: ñne sufficiens tͥ uideb̾is: & mari¬
me inquis. age gͥ. Si in om̃ib istis uł una
die sic̃ exposita sunt securꝰ uiueres gaudẽs:
Sine dubio. Si autem mense ul uno anno:
ietificareris : Hec dici quidẽ ut autumo pot̾
lecicie modꝰ. nsi toco temꝑe uite tue. quid
faceres: Uares p̾ciũ. Utiq libens qͥcqͥd ha¬
berẽ. & memet ipsũ in suꝑ. si sie ce non¬
securꝰ existeres qd̾ ea dum uiueres nullo
euentu amiteres omitto dicere utrũ uł
cogitare possis anñ. qͥd exultacionis tͥ eẽt.¬

Expanded text:
onus autem quidquid voluerit facere poterit, quoniam ipsum Omnipotentem in omnibus suae voluntati concordantem habebit. Malus vero nihil quod velit agere quibit. Quando ergo cum tanto honore et cum caeteris praetaxatis hanc adeptus fueris omnipotentiam, non video qua ratione possis cupere ampliorem. Igitur, dum possessione harum beatitudinum quas digessimris, nonne sufficiens tibi videberis? Et maxime, inquis. Age igitur: si omnibus istis vel una die, sicut exposita sunt, in re frui valeres, gauderes? Sine dubio. Si autem mense vel anno uno, laetificareris? Nec dici quidem, ut autumo, potest laetitiae modus. Et si toto tempore vitae tuae, quid faceres? dares praemium? Utique libens, quidquid haberesecurus existeres quod ea, dum viveres, nullo eventu amitteres, omitto dicere utrum vel cogitare possis, an non, quid exsultationis t
Abbreviated transcription (Latin):
appetit alterũ nolit. Uerum qr ñ semꝑ
hoc faciunt s aliquando idẽ uolunt. ñ
in discordia su̾ma ꝑsistunt. In alia iͦ
uita uł in concordia uł in sũma ꝑsistent
discordia. Corpꝰ & enĩ &e anima cuiꝰq sẽi
ĩmo concordie tante om̃s erunt uisti:
quante in p̾senti sunt oelĩ nr̃i. Sic̃ enĩ
sie in ea̾dem parcen semꝑ uolũptatẽ

Expanded text:
appetit alterum nolit. Verum quia non semper appetit alterum nolit. Verum quia non semper hoc, faciunt, sed aliquando idem volunt, non in discordia summa persistunt. In alia vero vita, vel in concordia vel in summa persistent discordia. Corpus etenim et anima cujusque sancti, imo concordiae tantae erunt omnes justi quantae in praesenti sunt oculi nostri. Sicut enim sed in eamdem partem semper volvunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciam tantam que conu̾ti non possit iiinimi¬
ticiam. nec omĩno hic babet inimiticiam
sũmã. In futo᷑ autẽ aut amiticiã ꝑfectam
aut ininuticiam qͥsq inueniet sũmam.
Bonũ ecenĩ quemq sic ds om̃sq alii diliget᷑
boni: ut eum hab̾e odio ultͣ nͣ posuit. Quã¬
tum nãq qͥsq se ipsũ tantum ntam diu
tur quam mẽbra uiuꝰ eorporis sibi inui¬
cem copulant᷑. Putas habundans eris in di¬
lectione quando hee tͥ fuerit in possessione
ac tam̃ istã transi xontemplare ipsũ ꝑ
quen hec bona tͥ ꝓuenere: & ꝑspities quia
ille plusꝗͣ tute ipsũ & quã onĩs alii se.
incõꝑabilit̾ ainet te. & tu suꝑ te ipsũ et
suꝑ om̃s alios. ineffabili quadã suauitate
illum amabis. Mlalum autẽ quẽq sie ds
om̃sq boni habebunt odio: ut nec filius
quidem pietatem babeat de patte in penis
uͦ discordia. Concordiam hõ tam rarã hie
ut̃: ut nec sibi ipsi semꝑ concordet. Sie
eiũ corpꝰ & anima dissident sͥ uit qđ unũ

Expanded text:
i non possit in amicitiam, nec omnino habet hic inimicitiam summam, in futuro autem aut amicitiam perfectam aut inimicitiam quisque, inveniet summam; bonum etenim quemque sic Deus omnesque alii diligent boni ut eum habere odio ultra non possint. Quantum namque quisquis seipsum, tantum et tam diu tur quam membra unius corporis sibi invicem copulantur. Quantum putas abundans eris in dilectione, quando hoc tibi fuerit in possessione? Attamen ista transi, et contemplare ipsum per quem haec bona tibi pervenere et percipies quia ille plusquam ut teipsum et quam omnes alii se incomparabiliter amet te, et tu super teipsum et super omnes alios ineffabili quadam suavitate illum amabis. Malum autem quemque sic Deus omnesque boni habebunt odio ut nec filius quidem pietatem habeat de patre in poenisvero, discordia. Concordiam homo tam raram hic habet ut nec sibi ipsi semper concordet. Sic enim corpus et anima dissident sibi ut quod unum
Abbreviated transcription (Latin):
ab imꝑug̾atione om̃is peccati: ita ut
nula subriꝑet. maeła eiꝰ. Itaq si a uolũ¬
ptate illiꝰ ñ cecidistis: ipsiꝰ donũ ẽ. aquo
iugit᷑ tenti estis. Si qr hec ratiocinatio illos
tantũmͦꝰ respicit. qui ꝑditioni sue ium
fecer̃ & regnũ celorũ molent̾ rapuerͣ. alu
qͥ in illo sunt s alio mͦ intracuri alia rati¬
one parilitatẽ angłorũ sibi sunt uendi¬
caturi. Si queris qua. forsitan ista. Dicent
ꝙͥ illis. Qd̾ in regno dĩ ur̃a querimꝰ equa¬
guine suo iustificatos ipsiꝰ regni consortes
efficeret. Uos gͥ consid̾ate an sangus qͥ uere
sa salutis. Qd ad hec angłi qui libenter
eo qd̾ boni sunt rationi ad quiescere uo
lunt dicerent: nͥ que dicta sunt ratione
niti &e hiuimodi homines uire sua̾ equa¬
utatem debere sortiri: Cum itaq angli
atq homines qͦs magis de iudicaueras
innocentes tͥ consentiant. tͥ in cunctis ꝓ
ueritate rationis honorem deferant: ꝓpen¬

Expanded text:
ab impugnatione omniab impugnatione omninulla vos fuscaret macula ejus. Itaque si a voluntate ejus non cecidistis, ipsius donum est, a quo jugiter tenti estis. Sed quia haec ratio illos tantummodo respicit qui perditioni suae vim fecerunt et regnum coelorum violenter rapuerunt , alii qui in illud sunt, sed alio modo intraturi, alia ratione paritatem angelorum sibi sunt vindicaturi. Si quaeris, qua? forsitan ista. Dicent igitur illis: quod in regno Dei vestra quaerimus aequaguine suo justificatos, ipsius regni sui consortes efficeret. Vos igitur considerate an sanguis Christisa salutis. Quid ad haec angeli, qui libenter, eo qlunt, dicerent nisi quae dicta sunt ratione niti et hujusmodi homines jure suam aequalitatem debere sortiri? Cum itaque angeli atque homines quos magis tu judicaveras innocentes, tibi consentiant, cum in cunctis pro veritate rationis honorem deferant, perpen
Abbreviated transcription (Latin):
qualit᷑ contͣ cos iure te posses defeusare.
Quo nam uiqͥs mͦ: Audi. Apone angłiu
aliquẽ quasi calia tͥ ĩꝑꝑantem. Tu homa
de pulu̾e factus. tu puluis quandoq su¬
curꝰ. contͣ dm̃ de extulisti: contͣ p̾cepta
eiꝰ ce in cenũ omĩs peceati & inmũdicie
quos nũquã in aliqͥ uolũptati dĩ contͣ¬
isse carnis: Ad hec ita respondeas. Si ego
ut dicis de pulu̾e factus sũ: certe ñ mi
rum si uento temptacionis impuls insor¬
des sum cͥminũ lapsus. Uerum agnita
uelle intelleri. menet ipsũ erereui.
Unde tribulationes angustias. infame.
sici. uigiliis. u̾berib. contumielus. aliisq
modu ⁊ anum̾is ad honorẽ eiꝰ sustinere
ũ renui & queq̃ mundana ꝓ uirib meis
uichili pendens. ipsiꝰ tautũmͦ soliꝰ gr̃e
ꝑ singlã reconeiliari studui. Uos autẽ
qͥd boꝵ in quã sui causa sustiniustis:
Seinꝑ uos głã semꝑ ẽ iocũditas comitata.
Semꝑ uos cenuit dercera di defendit

Expanded text:
qualiter contra eos jure te possis defensare. qualiter contra eos jure te possis defensare. Quonam, inquis, modo? Audi. Propone angelorum aliquem, quasi talia tibi improperantem: Tu homo de pulvere factus, tu pulvis quandoque futurus, contra Deum te extulisti, contra praecepta ejus te in coenum omnis peccati et immunditiae quos nunquam in aliquo voluntati Dei contraisse cernis? Ad haec ita respondeas: Si ego, ut tu dicis, de pulvere factus sum, certe non est mirum si vento tentationis impulsus in sordes sum ego criminum lapsus. Verum agnita velle intellexi memetipsum exercui. Unde tribulationes et angustias, in fame et siti, vigiliis, verberibus, contumeliis aliisque modis innumeris ad honorem ejus sustinere non renui et, quaeque mundana pro viribus meis nihili pendens, ipsius tantummodo solius gratiae per singula reconciliari studui. Vos autem quid horum unquam sui causa sustinuistis? Semper vos gloria, semper jucunditas est comitata, semper vos tenuit dextera Dei atque defendit
Abbreviated transcription (Latin):
as: aliter enĩ erit quã existias. Illum si qͥd̃
centẽ: ñ ibi repꝑies de te quem adinadũ
putas sentientẽ. Namq uidens ille de qͦ
agis. plane intelliget. &e nequaꝗͣ se s dm̃i
quando peecasti offendisse. Cum gͦ uidĩt
am̃i tͥ cua. debita funditus dimusisse. nec in
cor sibi ascendet. ut te uide aliquatenꝰ uidi¬
cet. In boc eiĩ ipso dm̃ se offende̾ coguosceret.
si te dõ ꝑ om̃ia reconciliatũ ꝓhis que olimi
feceras ullatenꝰ contempuendũ cegitatet.
Magis gratiosiis ineffabilem dĩ clementiam
admirabit᷑. non solũ in te soe et in se. Iuce:
qi de tam ꝓfundo iniquitatis heripuit te.¬
In se: qr sola grͣa eiꝰ ne in id idem ꝓfimdñ
rueret tenuit se. Laudando gͥ magnifica¬
ta cognitio peccati tui. immo quã ntultũ
laudis & grarũ coguitio remissionnis gn̾abt
Ipsi eciã augli si te societate sui ꝓpt̾ tua
peccata indignũ uellent uidicare: haberes

Expanded text:
as; aliter enim erit quam existimas. Illum siquidem as; aliter enim erit quam existimas. Illum siquidem penitus non ibi reperies de te quemadmodum putas sentientem. Namque videns ille, de quo agis, plane intelligit te nequaquam se, sed Deum, quando peccasti, offendisse. Cum ergo viderit Deum tibi debita funditus dimisisse, nec in cor ascendet ut te inde aliquatenus judicet. In hoc enim ipso Deum offendere se cognosceret, si te, Deo per omnia reconciliatum, pro his quae olim feceras ullatenus contemnendum cogitaret. Magis autem gratiosus, ineffabilem Dei clementiam admirabitur, non solum in te, sed etiam in se. In te, quia te de tam profundo iniquitatis in se, quia sola gratia ejus, ne in idem profundum rueret, tenuit se. Laudando igitur magnificata cognitio peccati tui, imo quam multum laudis et gratiarum cognita remissio sui generabit. Ipsi etiam angeli si te societate sui propter tua peccata indignum vellent judicare, haberes
Abbreviated transcription (Latin):
parte sanatun abolta languoris
in cuuis positꝰ infaus egerat: ñe grã¬
deuũ pudet: Tẽ quippe cum gra¬
ta sauitas ꝑfecta munditia plena
remissio. secuta om̃iũ offensionũ in pu¬
uitas cͥ ocito arriserit: cognitio uł recor
negauit abiuratio sua: beate mari& oug¬
dalene peecata sua: & multis aliis mul¬
ta que secuntur iam donata crimina.
sua lierũ suꝑ hec agnitis delictis uelud
enormi ac feda infirinitate tua: piecas
uirtꝰ. sapientia. medici qui te sanauit:
sublimiꝰ acunctis ãmirabit᷑. laudabitur.
magnificabit᷑. Laus aut̃ & magnificentia
głe dĩ: tua si bene. aͦp̾tis glã ẽ .S. dices. Et
quidẽ consentio: laudẽ. di glãm eẽ meã.
Uerũ cum hine uide tot & tot ad mei cõ¬
parationẽ innocentes ꝓdeant qui consi¬
deratis uite mee obscenitatib me omĩno
sic̃ equũ erit horrori habendum uidicent.
quid dicam: Iusticia neppe suũ: & suũ
in iusticia p̃miũ exigit. Iuhis fr̾ nolo tune¬

Expanded text:
parte sanatum, aboliti languoris parte sanatum, aboliti languoris in cuna positus infans egerat nunc grandaevum pudet. Tunc quippe cum integra sanitas, perfecta munditia, plena remissio, secura omnium offensionum impunitas tibi certo arriserit, cognitio eorum, negavit, abnegatio sua, beatae Mariae Magdalenae peccata sua, et multis aliis multa, quae sequuntur, jam donata crimina sua. Verum super hoc agnitis delictis tuis, velut in enormi ac foeda infirmitate tua, pietas, virtus, sapientia medici qui te sanavit, sublimius a cunctis admirabitur, laudabitur, magnificabitur. Laus autem et magnificentia gloriae Dei, tua, si bene advertis, gloria est. Sed dices: Et quidem consentio laudem Dei gloriam esse meam; verum, cum hinc inde tot et tanti, ad mei comparationem, innocentes prodeant, qui, consideratis vitae meae obscenitatibus, me omnino, sicut aequum erit, horrori habendum judicent, quid dicam? Justitia nempe suum, et suum injustitia praemium exigit. In his, frater, nolo time
Abbreviated transcription (Latin):
om̃mo latebit. qua patria qua gende
qua stirpe quis editus fuerit. uł qͥd
aliquis ait. Ade̾ boc. Peccata que feci
scient om̃s: Ad hoc ea confessus summ
ut delerent᷑ ut obliuiscerent᷑: ut nulli
ampliꝰ pand̾ent᷑. Bene. Sxum tu i
illa glã ab om̃i eximinũ sorde ꝑur¬
gatꝰ uultui dĩ p̾sens astiteris: iugrat᷑
tͥ fecit remissis illis & illis delictis:
Non inqͥes & unde iniquã grãs agenis
si nichil eorũ uude iuire grͣis illas
debeas in tua memoria habeas: Ut
semuꝑ de quanta imiseria sis erutus
ut puto coram babebis. Cumi gͦ sin¬
glorũ conscientie suglis pateant:
fateri audeo ea quoq peceata euue¬
tis electorum patere: ꝓ quorum eu¬
ratione tudõ gratiosus existes assi¬
due : nou ad tuam confusionem s
tionem: cuãq. congratulationeni.
Nͣ enĩ tẽ ꝓpeccatis tuis te maior cordis
angͦcia p̾met. scelerum ue tuorũ ma¬
ge pudebit. quã aliquẽ magius olun
uuluerib saucuĩ iamiq ex omni

Expanded text:
omnino latebit qua patria, qua gente, omnino latebit qua patria, qua gente, qua stirpe quis editus fuerit, vel quialiquis ait: Quid est hoc? Peccata quae feci, scient omnes? Ad hoc ea confessus sum ut delerentur et obliviscerentur, ut nulli amplius panderentur. Bene. Sed cum tu in illa gloria, ab omni criminum sorde purgatus, vultui Dei praesens astiteris, ingratusa quam tibi fecit, remissis illis et illis delictis? Non, inquies. Et unde, inquam, gratias ages, si nihil eorum unde jure gratias illas debeas in tua memoria habeas? Ut semper de quanta miseria sis erutus, ut puto, coram habebis. Cum ergo singulorum conscientiae singulis pateant, fateri audeo ea quoque peccata cunctis electorum patere pro quorum curatione tu Deo gratiosus existes assidue, non tionem tuamque congratulationem. Nec enim tunc pro peccatis tuis te major cordis angustia premet scelerumque tuorum mage pudebit quam aliquem, magnis olim vulneribus saucium jamque omni ex
Abbreviated transcription (Latin):
Setaua itaq pars beatitudinis
ad animã ꝑtinentis ẽ sapientia: mi¬
serie uͦ insipientia. Illam habere hac¬
q carere homo se estimat. si quid agno¬
uerit qd̾ alius nesciat.S queq ẽ eiꝰ
sapientia: qui se ipsum ignorat: Qs
enũ ꝑfecte agnose̾re ualeat cuiꝰmodi
res sit anima suaꝰ Quis ue nouit qͥ¬
ctiam exteriꝰ : Ꝙ̾tam̃ & se & alia qͦqͦ
mͦ cognoscere potest ñ omĩno insipi¬
ens ẽ Uerum in fucͦo aut ꝑfecte sa¬
piens: aut om̃ino erit insipiens. Sapi¬
entia gͥ quani om̃is ni hac uita non
uilit̾ amant. tanta in fut᷑a uita bonis
erit ut eoruni que seire uolueruit
uiehil sit. qđ ignorent. Bonus enum
ꝑfecta que ds ẽ. sapientia replebitur.
eauiq facie ad facieni intuebitur.
Quam dum ita ꝓpexerit: creature
toeiꝰ natura̾ iudebit que in do melius
quã in se ipsa consistit. Iuue & enuui
usti eiuicta scient que ds fecit scienda
futura. Ibi asingulis ouĩs: ibi ab om̃ib
singli cognoseent᷑. Nec queni quam

Expanded text:
Octava itaque pars beatitudinis ad animam pertinentis est sapientia; miseriae vero, insipentia. Illam habere hacque carere se homo aestimat, si quid agnoverit quod alius nesciat. Sed quae est ejus sapientia qui seipsum ignorat? Quis enim perfecte agnoscere valeat cujusmodi res sit anima sua? Quisve novit quetiam exterius? Quia tamen et se et alia quoquo modo cognoscere potest, non omnino insipiens est. Verum in futuro, aut perfecte sapiens aut omnino erit insipiens. Sapientia igitur, quam omnes in hac vita non inutiliter amant, tanta in futura vita bonis erit ut eorum quae scire voluerit nihil sit quod ignorent. Bonus enim perfecta, quae Deus est, sapientia replebitur, eamque facie ad faciem intuebitur. Quam dum ita perspexerit, creaturae totius naturam videbit, quae in Deo melius quam in seipsa consistit. Tunc enim justi cuncta scient quae Deus fecit scienda,futura. Ibi a singulis omnes, ibi ab omnibus singuli cognoscentur. Nec quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
atq: in nulło quod imꝑaret a quo quã
contradiceret᷑. heredem suum. filii sui
ꝓpͥi eheredem constitueret. eumq sus
nomine nocari uellet. nonne dieeres
hunc magnifice & mopinate houoiatũ:
& certe ds̃ nobis hec omĩa facie. Nati
infirmitatũ passionib obnoxio ac per¬
eatorũ & corruptibilitatis ulc̃ib plenos:

Expanded text:
oquam contradiceretur, haeredem suum filiique sui proprii cohaeredem constitueret et eum suo nomine vocari vellet, nonne diceres hunc magnifice et inopinate honoratum? Et certe Deus nobis haec omnia faciet. Nati itatum passionibus obnoxios, ac peccatorum et corruptibilitat
Abbreviated transcription (Latin):
in carbones conu̾sii & plumbũ liquefae¬
cum ita ut in carbonib ligni nil nͥ ignis
appareat. & plũbo nil caloris addi queat.
nec dum cam̃ poter̃ ferro in calore coequari:
qd̾ nͣdũ forsitã penitꝰ incanduit igui.
Licet gͥ ałud alio magis in calore ꝓfererit
singłin tam̃ seruata natura sui. usitato
locutionis mͦ qr iguitum ẽ. ꝑ se dr̃ ignis
Sic erit in illa beata suꝑnorũ euuũ
societate de qua loquim᷑. Ilam quem ad

Expanded text:
carbones conversum, et plumbum liquefactum, ita ut in carbonibus nihil nisi ignis appareat, et plumbo nihil caloris addi queat, necdum tamen ferro poterunt in calore coaequari, quod nondum forsan penitus incanduit igne; licet igitur aliud alio magis in calore profecerit, singulum tamen, servata natura sui, usitato locutionis modo, quia ignitum est, per se dicitur ignis. Sic erit in illa beata supernorum civium societate, de qua loq
Abbreviated transcription (Latin):
glificatione beate ciuitatis dĩ.ita qͥsq
qd adeptus fuerit amabit: ut statum
suũ pociori gradi niutari ñ uelit.Are:
Quia cuiq satis erit sua felicitas. &
ora quã sunt adepti desiderarẽt: co ipso
miseri cent quo ũ dum haberent qd uel¬
lent. In quo enĩ alicui qd eupit de ẽ: in

Expanded text:
ae civitatis Dei ita quisque quod adeptus fuerit amabit ut statum suum potiori gradu immutari non velit. Quare? Quia cuique satis erit sua felicitas et ora quam sint adepti desiderarent, eo ipso miseri essent, quod nondum haberent quod velle
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ s penitꝰ contraria eonsidatione in
illa futura uita delectacio quedam
ineffabilis bonos mebriabit & mes¬
tumabili duleedine sui totos eos mien¬
uarrabili exundantia saciabit. Ad
dixi totosꝰ Deli. aures. nares.os. ma¬
iiꝰ. pedes. guttur. eor. iecur. pulmo. ossa
medulle exta etiam ipsa. & enneta su¬
glatim singulaq menbra eorũ incõ¬
imune tam mirabili dilectionis et
duleedinis sensu replebuntur: ut
uere totus honio torrente uoluptatis
dĩ potetur : & ab ubtate domus dĩ
mebrietur. Uerum e contrario eredi
eptima pars beatitudinis ẽ. lon¬
geuitas: miserie uͦ uite breni¬
tas. Illa beatitudinẽ corporis: uee añ
museriam ꝑficit. Tum enĩ ptimum
p̃dictas beatitudinis partes corpus
habere pot̾: cuui eas diu retiuere
ualet. Nam si cas om̃s haberet et sta¬
tim moriendo amiteret: qͥd eas sibi
habuisse ꝓdeẽt: At longenitatem
habere ꝑfectam non potͣ. qui aliquã¬
do moriturꝰ ẽ. Quantum libet enim

Expanded text:
modo, sed penitus contraria consideratione, in modo, sed penitus contraria consideratione, in illa futura vita delectatio quaedam ineffabilis bonos inebriabit, et inaestimabili dulcedine sui totos eos inenarrabili exundantia satiabit. Quid dixi totos? Oculi, aures, nares, os, manus, pedes, guttur, cor, jecur, pulmo, ossa, medullae, exta etiam ipsa, et cuncta sigillatim singulaque membra eorum, in communi tam mirabili delectationis et dulcedinis sensu replebuntur ut vere totus homo de torrente voluptatis Dei potetur et ab ubertate domus ejus inebrietur . Verum e contrario, ut diSeptima pars beatitudinis est lonaevitas; miseriae vero, vitae brevitas. Illa beatitudinem corporis, haec autem miseriam perficit. Tunc enim primum praedictas beatitudinis partes corpus habere potest, cum eas diu retinere valet. Nam si eas omnes haberet et statim moriendo amitteret, quid eas sibi habuisse prodesset? At longaevitatem habere perfectam non potest qui aliquando moriturus est. Quantumlibet enim
Abbreviated transcription (Latin):
quippe neutram aliquando exꝑti siunꝰ
Ad si salte̾ illam paruam beatitudiuẽ
quam adam in paradiło positus ha¬
bunit exꝑti eẽius: forte ꝑ hane illam
maiorem aliqͦ mͦ comectando uidere
posseuiꝰ: sic̾ uimie iniminori miseria
nati uutriti & adulti. multa de mai¬
ori miseria quociens uolumꝰ edicere
& explanare ualemꝰ. Itaq cum uo¬
iuptas de qua aginius constec ẽẽ uua
porcio sĩme beatitudiuis: quo illam
mͦ explicemiꝰ ut capiatur non uido:
nͥ forte id aganiꝰ alia contraria simili¬
tudine miserie magne quã ex iminori
comectaniꝰ. Sit gͥ ante oclõs cordis po¬
situs exempli causa homo aliquis.
qui tam in ipsis oclorũ suorii pu¬
pillis quã & in singulis mẽbris fer¬
rum ignitum & candens infirum
habeat: ita ut nee medulle nee ii testi¬
na: nec omĩno qͥequã in toto ipso
ieuiꝰ quam in oclis aliquatenꝰ sentiat.
Quid dieam: Angustiat᷑: Quis hune
estimet sane mentis uit̾ ista: Codem

Expanded text:
quippe neutram aliquando experti sumus. quippe neutram aliquando experti sumus. Quod si saltem illam parvam beatitudinem quam Adam in paradiso positus habuit experti essemus, forte per hanc illam majorem aliquo modo conjectando videre possemus, sicut nunc in minori miseria nati, nutriti et adulti, multa de majori miseria, quoties volumus, edicere et explanare valemus. Itaque cum voluptas, de qua agimus, constet esse una portio summae beatitudinis, quo illam modo explicemus, ut capiatur, non video, nisi forte illud agamus aliqua contraria similitudine magnae miseriae, quam ex minori conjectamus. Sit igitur ante oculos cordis positus, exempli causa, homo aliquis, qui tam in ipsis oculorum suorum pupillis quam et in singulis membris ferrum ignitum, et candens infixum habeat, ita ut nec medullae, nec intestina, nec omnino quidquam in toto ipso levius quam in oculis aliquatenus sentiat. Quid dicam angustiatur? Quis hunc aestimet esse sanae mentis inter ista? Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ad id ꝑuenerint quod uoluptatẽ pu¬
tant: non nͥ laborando eodem ꝑfrui
ualent. Qđ si etiam usi fuerint mio¬
dãtiꝰ: rursũ eis in auxietatẽ conu̾titur
Ꝙ tam̃ in eo qualit̾ cumq delectant᷑:
nec om̃imodã anxiecatẽ patiuntur.
Post hanc uͦ uitam aut omumoda
uoluptate: aut om̃ino replebunt᷑ anxi¬
sin parce continet ignem: sie in se bo¬
ni uoluptatem: mali uͦ sencient anxi¬
etatem: hanc uͦ uoluptatem neiniuem
i hac tuorcalitate uementem uiuentẽ
eẽ ito ł fuisse qui eam ut est seu¬
serit uł gustauerit aic illiꝰ saporem
uł habitudiuẽ alus declarare possit.
dam. Ricamꝰ duas beatitudines & itẽ
miserias ẽẽ duas: maioiem uidelie:
aq inmorẽ. Maiorem regiũ dĩ: iui¬
norẽ uͦ in qͦ adani fuerat primo po¬
sitꝰ paradisi gaudiũ dicinus. Itemi
maiorem miseriam ecernum iguem
gelienne: ininorem aute̾ crumpnas
sacemur uite pͣsentis. quas dum inui¬
mus incessant᷑ pacimur. Beatitudiue̾

Expanded text:
ad id pervenerint quod voluptatem puad id pervenerint quod voluptatem putant, non nisi laborando eodem perfrui valent. Quod si etiam usi fuerint immoderatius, rursus eis in anxietatem vertitur. Quia tamen in eo qualitercunque delectantur, nec omnimodam anxietatem patiuntur. Post hanc vero vitam, aut in omnimoda voluptate erunt, aut omnino replebuntur anxisui parte continet ignem, sic in se boni voluptatem, mali vero sentient anxietatem. Hanc vero voluptatem neminem in hac mortalitate viventem esse puto vel fuisse qui eam, ut est, senserit vel gustaverit, ut illius saporem vel habitudinem aliis declarare possit. dam. Dicamus duas beatitudines et item miserias esse duas, majorem videlicet atque minorem. Majorem, regnum Dei; minorem vero, in qua Adam fuerat primo positus, paradisi gaudium dicimus. Item majorem miseriam, aeternum ignem gehennae; minorem autem, aerumnas fatemur vitae praesentis, quas, dum vivimus, incessanter patimur. Beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ sensu uł exꝑim̃to accepisse. febriũ
uͦ & diu̾sarum in firmitatũ qualitatee
si euiꝰ modi sint quiuis in trogaret: facile
eis a me expositas forsitan in telligeret.
tum qr ego illas in me: tum qm abeis
accepi que sint qui eas exꝑunento
didicerunt in se. At quod nee sensu ꝑ¬
cepi nee ab ullo qui ꝑceperit ut dixi
acei : non eoden mͦ. Credere cam̃ et
incuntant᷑ ut mea quidem ferc opinio
fore: ut meffabili quadam suauitatis¬
dulcedine totum hominẽ repleat: &
om̃e quod alieuiꝰ in se ucissitudinis
inutabilitatis aut lesionis suspicionẽ
pͣtendere queat. ꝓcul arceat atq re¬
pellat. Sic sic gͥ iustꝰ erit sauꝰ. at uͦ quẽ¬
ubet inuistum tanta ibi infirmitate
seias infirmari: ut nullo pꝰmodum
medicamine queat medicari.
muiserie autẽ anxietas. Illam homines
appetunt: hanc uͦ refugiunt. Uerum
eum eam in hac uita querunt: non
nͥ ꝑ auxietatẽ inuenire possunt. Cũq

Expanded text:
alicujus sensu vel experimento accepisse. Febrium alicujus sensu vel experimento accepisse. Febrium vero, et diversarum infirmitatum qualitates, si cujusmodi sint quis interrogaret, facile eas a me expositas forsitan intelligeret, tum quia ergo illas in me, tum quia ab eis accepi qui sciunt, qui eas experimento didicerunt in se. At quod nec sensu percepi, nec ab ullo qui percepit, ut dixi, accepi, non eodem modo. Credere tamen et incunctanter, ut mea quidem fert opinio, fore ut ineffabili quadam dulcedidulcedine totum hominem repleat, et omne quod alicujus in se vicissitudinis, mutabilitatis, aut laesionis suspicionem praetendere queat, pellat. Sic igitur justus erit sanus. At vero quemlibet injustum tanta ibi infirmitate scias infirmari ut nullo postmodum medicamine queat medicari. miseriae vero, anxietas. Illam homines appetunt, hanc vero refugiunt. Verum, eum eam in hac vita quaerunt, non nisi per anxietatem invenire possunt. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ non nũqͣm in hoc. Nam frequent̃ in aliqͣ
parte corꝑis in firmam̃: nec t̾n hoc ipsũ nisi
ant motu corꝑis aut tactu alic̾o ullo pacto
exꝑim̃. Ac de his qͥ nec ita in firmant᷑. ẜ ex
libet sanissimũ corꝑe: & de sanitate illiꝰ sci¬
seitare. Sanus ÷ suo iudicio. Hic talis paulo
duriꝰ tangat᷑: aut in aliqͤ sui corꝑis parte
arciꝰ constringat᷑: ⁊ statim uidebis q clama¬
bit. sine. ledis me: uexas me. Qͥd est hoc:
Nonne priꝰ sanũ se ẽẽ dicebat:⁊ ꝙ nũc modice
tacłꝰ ita dolent̾ subclamat: Iste ne tͥ sauus
clamor neq ullus dolor:⁊ qm̃ pͥora tͣnsie¬
runt: ⁊ ñ esurient neq sicient ampliꝰ nec
cadet suꝑ illos sol neq ullus estus. Dextera
eñi sua d̾s terget eos: ⁊ brachio sc̃o suo de¬
fendet illos. Qͥd itaq eis nocere ualebit:
qͥb dext̾a dei teguĩtũ erit: Qualis aũt
illa sit sanitas: certe scio me uec meo nec

Expanded text:
tamen nonnunquam in hoc. Nam frequenter in aliqua tamen nonnunquam in hoc. Nam frequenter in aliqua parte corporis infirmamur, nec tamen hoc ipsum nisi aut motu corporis, aut tactu aliquo ullo pacto experimur. At de iis qui nec ita infirmantur, sed tibi quemlibet sanissimum corpore, et de sanitate illius sciscitare, sanus est suo judicio. Hic talis paulo durius tangatur aut in aliqua sui corporis parte arctius constringatur, et statim videbis quia clamabit: Sine, laedis me, vexas me. Quid est hoc? Nonne prius se esse sanum dicebat, et nunc modice tactus, ita dolenter succlamat? Istene tibi sanus clamor, neque ullus dolor, quoniam priora transierunt ; et non esurient, neque sitient amplius, nec cadet super illos sol, neque ullus aestus ; dextera enim sua Deus teget eos, et brachio sancto suo defendet illos . Quid itaque eis nocere valebit quibus dextra Dei tegumentum erit? Qualis autem sit illa sanitas, certe scio me nec
Abbreviated transcription (Latin):
cat qͥd patiat. Mox deniq in cipit esurire.
sitire : lassescere: suis in pannis sordescere:
hinc cecꝰ. uł surdꝰ. mutꝰ. uł claudꝰ. cardiacus
uł scabiosus. lepsus uł ꝑalitieꝰ. alioue morbo
efficit᷑ in firmꝰ. Qͥa tam̃ eiꝰ in firmitas qͥb dam¬
medicam̃tis leniri potest: nec summe in firmi¬
tati subiacet. Uer in fut᷑o sic sanꝰ erit qd̾ nul¬
latenꝰ in firluabit᷑: s sũma sauitate ꝑfruetur.
De hac sanitate qͥd meliꝰ dici pot̾it qͣm quod
psalmista canit. sab inqͥens iustoꝵ a ctño.
Quib aũ fuerit a dño uera sanitas⁊ que sub¬
tipere ualebit in firiuitas: Uleng de ista sa¬
nitate qͣm in scło futͣo habebimꝰ. qd̾ exemplũ
ifferre queam ut quesit in celligat᷑. non ui¬
deo: qͥa nil sanitatis qd̾ ei cõꝑare possim. aut
ego in nie. aut aliqͥs sub moetali carne degens
sensit in se. Hic et eñi tunc nob̾ sani uidem:
cũ nichil in nob̾ qd̾ cloleat sentunꝰ. Fallimur

Expanded text:
cat quod patiatur. Mox denique incipit esurire, cat quod patiatur. Mox denique incipit esurire, sitire, lacescere, suis in pannis sordescere. Hinc caecus vel surdus, mutus vel claudus, cardiacus vel scabiosus, leprosus, vel paralyticus, aliove morbo efficitur infirmus. Quia tamen ejus infirmitas infirmitati subjacet. Verum in futuro, sic sanus erit quod nullatenus infirmabitur, sed summa sanitate perfruetur. De hac sanitate quid melius dici poterit quam quod PsalmQuibus autem fuerit a Domino vera sanitas, quae subripere valebit infirmitas? Verum de ista sanitate, quam in futuro saeculo habebimus, quod exemplum afferre queam, ut quae sit intelligatur, non video, quia nihil sanitatis, quod ei comparare possim, aut ego in me, aut aliquis sub mortali carne degens sensit in se. Hic etenim tum nobis sani videmur, cum nihil in nobis quod doleat sentimus. Fallimur
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ. S ut ĩa p̾diximꝰ ⁊ auctoritate . ipłiea
ipsum confirmauimꝰ: angłis consinules erunꝰ.
Qͥcumq aũ angłis assimilabunt᷑: eoꝵ quoq
libertatẽ necessario assequent᷑. Itaq sic̃ anglis
nichil obsistit. nec aliqͥd eos impedite potest. uł
ꝯstring̾e. qͥn ꝓuelle suo cuncla penetrent li¬
berrime: ua ñ eru aliqd̃ obstaculũ qd nos retar¬
ñ exstet. Ampliꝰ. Cerie dñicũ corpꝰ cui corpora
ur̃a configuranda paub testat᷑ ut ĩa supͣ metui¬
nimꝰ. clauso sepulchro a mortuis surrexit: ae
deniũ ad discipłos obseratis ianius palpandũ
intront: nob̾q in hoc fut᷑e lib̾tatis gͣnde do¬
cumentũ reliqͥd. In illa & eñi uita si bonꝰ fue¬
rit nil patiet᷑ qd̾ nolit: s ag̃e ꝑmittet᷑ quecu̾̃q
uoluerit. Si uͦ fuerit mabꝰ ad oñua que nolue
sanitas: miserie uͦ in firmitas. Illa
homo abortu suo carere: hanc aut incipit
tolerare. Ex qͦ eni nascit᷑: pͥma uox eiꝰ indi¬

Expanded text:
aediximus et auctoritate apostolica idipsum confirmavimus, angelis consimiles erimus. Quicunque angelis assimilabuntur, eorum quoque libertatem necessario assequentur. Itaque, sicut angelis nihil obsistit, nec aliquid eos impedire potest nec constringere quin pro velle suo cuncta penetrent liberrime, ita non erit aliquod obstaculum quod nos retarn exstet. Amplius, certe dominicum corpus, cui corpora nostra configuranda Paulus testatur , ut jam supra meminimus, clauso sepulcro a mortuis surrexit, ac demum ad discipulos obseratis januis palpandus introivit , nobisque in hoc futurae libertatis grande documentum reliquit. In illa etenim vita, si bonus fuerit, nihil patietur quod nolit, sed agere permittetur quaecunque voluerit. Si vero fuerit malus, ad omnia quae noluersanitas; miseriae vero, infirmitas. Illa homo ab ortu suo carere, hanc autem incipit tolerare. Ex quo enim nascitur, prima vox ejus indi