comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
TAufertab specta nro funesta siuilis
Regis dona tui: peius de cesare urm
Quã de pompeio meruit scelus: unica helli
Premia ciuilis. uictis donare salutem.
Perdidimꝰ÷ qđ si phario germana tyranno.
Non iniusa for&: potuisse reddere regi
Qđ meruit. frĩq. tuũ ꝓ munęre tali
Misissẽ deopatra caput: secreta quid arma
Mouit. & in seruit nr̃o sua tela labori:
Ergo in thessalicis pelles fecimꝰ aruis
Ius gladio: ur̃is quȩ sita licentia regnis:
Non tulerã magnum mecũ romana regent
Te ptelomee fera: frustra cicilib arnus
Miscuimꝰ gentes. siqua ÷ hoc orbe potestas
Altã ꝗcesar. si tellos ulla duoꝵ ÷:
Uertisse latias a ur̃o litore ꝓras.
Famę cura uetat. ne̾ ñ dĩpnasse cruentã
Sed udear dapnaite pharon: nec fellere uo
Credite uictorẽ: nob̾ ꝗꝗ tale paratũ
Littus hospitium ÷: ne sĩ mea colla gerant̾.
Thessaliģa fortuna facit: maiore ꝓfecto

Expanded text:
Aufer ab adspectu nostro funesta, satelles, Aufer ab adspectu nostro funesta, satelles, Regis dona tui: peius de Caesare vestrum, Quam de Pompeio, meruit scelus. Unica belli Praemia civilis, victis donare salutem, Perdidimus. Quodsi Phario germana tyranno Non invisa foret, potuissem reddere regi, Quod meruit, fratrique tuum pro munere tali Misissem, Cleopatra, caput. Secreta quid arma Movit, et inseruit nostro sua tela labori? Ergo in Thessalicis Pellaeo fecimus arvis Ius gladio? vestris quaesita licentia regnis? Non tuleram Magnum mecum Romana regentem: Te, Ptolemaee, feram? Frustra civilibus armis Miscuimus gentes, si qua est hoc orbe potestas Altera, quam Caesar: si tellus ulla duorum est. Vertissem Latias a vestro litore proras: Famae cura vetat, ne non damnasse ruentam, Sed videar timuisse, Pharon. Nec fallere vos me Credite victorem. Nobis quoque tale paratum Litoris hospitium. Ne sic mea colla gerantur, Thessaliae Fortuna facit. Maiore profecto,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã debereꝰ cap̃: qui duro membra senatus
Calcarat uultu. qui sicco lumine cãpos
Uidat emathios. uni tͥ magne negare.
Non audet gemitus: o sors durissima futi:
Hunccine tu cęsar scelerato marte petisti
Qui tͥ flentꝰ erat : ñ mixti foeđa tangant¬
T Te gñis. nec uata iub& merere neposq:
Credis ap̃ popłos pompei nom̃ amantes.
Hoc castris ꝓdeẽ tuis: fortasse tẏranni
Angeris inuidia. captiq. in uiscera magni
Noc alii licuisse doles. quererisq. ꝑ isꝰse
Uindictã belli: raptũq. e iure suꝑbi
Uictoris gen̾erũ: quis quis te flere coegit
Impetus. auera longe pietate recessit:
Scilic& hoc animo t̾ras atq. ęquora lustras.
Nec ubi supp̃s sus ꝑeat gener: obene rapta
Arbitrio mors ista tuo: ꝗ magna remisit
Crimina romano tristis fortuna pudori.
Qd̃ te ñ passa ÷ misereri ꝑfide magni
Uiuentis: necͥ his nͥ fallere uocib. audet.
Ad quiritq. fidem si mulati fronte doloris:

Expanded text:
Quam debere, caput. Qui duro membra senatus Quam debere, caput. Qui duro membra senatus Calcarat vultu, qui sicco lumine campos Viderat Emathios, uni tibi, Magne, negare Non audet gemitus. O sors durissima fati! Hunccine tu, Caesar, scelerato Marte petisti, Qui tibi flendus erat? Non mixti foedera tangunt Te generis, nec nata iubet moerere neposque? Credis apud populos Pompeii nomen amantes Hoc castris prodesse tuis? Fortasse tyranni Tangeris invidia, captique in viscera Magni Hoc aliis licuisse doles, quererisque perisse Vindictam belli, raptumque e iure superbi Victoris generum. Quisquis te flere coegit Impetus, a vera longe pietate recessit. Scilicet hoc animo terras atque aequora lustras, Necubi suppressus pereat gener? O bene rapta Arbitrio mors ista tuo! Quam magna remisit Crimina Romano tristis Fortuna pudori, Quod te non passa est misereri, perfide, Magni Viventis! Nec non his fallere vocibus audet, Adquiritque fidem simulati fronte doloris:
Abbreviated transcription (Latin):
nse iac& nr̃o: tañco te pignore cesar
mimꝰ. hoc tetũ ÷ ꝑcussũ sanguine foed:
ccipi regna phari. nullo quȩ sita cruore :
ccipe niliaci ius gurgitis. accipe quioquid
ro magni ceruice dares: dignũq. duentẽ
astris crede tuis. cui tantũ fata licere
ngenerũ uoluere tuum: nec uile putaris
ospes auitus erat. depulso sceptra. parenti
Reddiderat: quid plura ferã: tu nomina tanto
Inuemies oꝑi: uel famã consale mandi:
Si scelꝰ ĩ. plus te nob debere fateris.
Quod scelus hoc non ipse facis: sic fatꝰ. oꝑtũ
Detex̃ tenuit q cap̃: iã languida morte
Effigies habitũ ii noti murtauerat horis:
Non pͥmo cesar da pnauit munera usu.
Auertitq. oculos. uultus dũ creder& hesit:
Utq. fidẽ uidit sceleris. tutũq. putauit
Iã bonus eẽ socer. lacrimas ñ sponte cadentes
Esfudit. gemitꝰq. exp̃ssit pertone locto:
Non alit̾ mani festa putans absconđe m̃tis
Gaudia. quã lacrimis: meritũ qr inmane tẏratini
Destruit. & gñri mauult lugere reuuls im

Expanded text:
Ense iacet nostro: tanto te pignore, Caesar, Emimus: hoc tecum percussum est sanguine foedus. Accipe regna Phari, nullo quaesita cruore: Accipe Niliaci ius gurgitis: accipe, quidquid Pro Magni cervice dares; dignumque clientem Castris crede tuis, cui tantum fata licere In generum voluere tuum. Nec vile putaris actum est. Hospes avitus erat: depulso sceptra parenti Reddiderat. Quid plura feram? tu nomina tanto Invenies operi, vel famam consule mundi. Si scelus est, plus te nobis debere fateris, Quod scelus hoc non ipse facis. Sic fatus, opertum Detexit tenuitque caput. Iam languida morte Effigies habitum noti mutaverat oris. Non primo Caesar damnavit munera vis, Avertitque oculos: vultus, dum crederet, haesit. Utque fidem vidit sceleris, tutumque putavit Iam bonus esse socer; lacrimas non sponte cadentes Effudit, gemitusque expressit pectore laeto, Non aliter manifesta putans abscondere mentis Gaudia, quam lacrimis: meritumque immane tyranni Destruit, et generi mavult lugere revulsum,
Abbreviated transcription (Latin):
i fatus. repetit classes. & tota seđis
ela dedis choris: auidusq. urgente ꝓcella
liacas pensare moras. asiꝗmo potentẽ
reuehiu. pelagoq. rodon soutante relinquit:
ertin nge Zephiyro ñꝗ laxante rudentes
sttudit phariis egiptia litora flamis
ed puas otta dies nocturnã lãpada texert
i tutas uitiaroe aquas: ibi plena tumalea
itocaau incertas turbatas murmu gis aces
ccipit ac dubiis ueritꝰ secrede negulis.
bstinuit tellure rates: s dira satelleso
egis dona ferens mediũ ꝓuectus in equor
olla ge t magra phario uelamine tecta:

Expanded text:
Sic fatus, repetit classes, et tota secundis Sic fatus, repetit classes, et tota secundis Vela dedit Coris; avidusque urgente procella Iliacas pensare moras, Asiamque potentem Praevehitur, pelagoque Rhodon spumante reliquit. Septima nox, Zephyro numquam laxante rudentes, Ostendit Phariis Aegyptia litora flammis. Sed prius orta dies nocturnam lampada texit, Quam tutas intraret aquas. Ibi plena tumultu Litora, et incerto turbatas murmure voces Accipit: ac, dubiis veritus se credere regnis, Abstinuit tellure rates. Sed dira satelles Regis dona ferens, medium provectus in aequor, Colla gerit Magni, Phario velamine tecta,
Abbreviated transcription (Latin):
axa nec ullius faciem seruantia uoustri¬
ec toreas monstrator ait ñ respicis aras:
sacer & magnꝰ uatũ labor. om̃a fato
ripis. & popłis donas mortalib ȩuum:
nuidia sacre cesar ñ tangere famȩ:
ã siquid latus fas ÷ ꝓmit tere musis.
uantũ ⁊ sinir nei durabt̃ uatis honores.
enturi me teq. legent: pharsalia nr̃a
uia: ⁊ a nullo tenebris dãpnabit᷑ ȩuo
Ut ducis impleuit uis ueneranda uetustas.
rex̃ subitas congestu cespitis aras.
u otaq. turiferos ñ irrita fudit in ignes:
icinerũ phrigis tolitis quicũq riunas.
neeq mei quos na laluna sedes
eruat & alba pͥarens & quorum luc& mnaris
gnis ad huc frigius. nulliq. aspecta diroꝵ
allas in abstruo pigmnꝰ memor abile templo.
entis iuleȩ ur̃is claxissimꝰi aris.
at pałtura nepos & uos iniede priou
ite uocat. date felices in cȩta cursus.
estituã popłos. grata uice moenia redilent
usonidȩ phrigib. romanaq ꝑgama surgent:

Expanded text:
Saxa, nec ullius faciem servantia sacriSaxa, nec ullius faciem servantia sacri; Herceas, monstrator ait, non respicis aras? O sacer et magnus vatum labor, omnia fato Eripis, et populis donas mortalibus aevum. Invidia sacrae, Caesar, ne tangere famae: Nam, si quid Latiis fas est promittere Musis, Quantum Smyrnaei durabunt vatis honore, Venturi me teque legent: Pharsalia nostra Vivet, et a nullo tenebris damnabimur aevo. Ut ducis implevit visus veneranda vetustas, Erexit subitas congestu cespitis aras, Votaque thuricremos non irrita fudit in ignes. Di cinerum, Phrygias colitis quicumque ruinas, Aeneaeque mei, quos nunc Lavinia sedes Servat et Alba, lares, et quorum lucet in aris Ignis adhuc Phrygius, nullique adspecta virorum Pallas, in abstruso pignus memorabile templo, Gentis Iuleae vestris clarissimus aris Dat pia tura nepos, et vos in sede priori Rite vocat: date felices in cetera cursus. Restituam populos: grata vice moenia reddent Ausonidae Phrygibus, Romanaque Pergama surgent.
Abbreviated transcription (Latin):
on asiam breuioris aquę dist̃minat usꝗ
Fluctus ab europa. quis byzancion arto
Pontꝰ & austriferã dirimat culcedona cursu.
Guxinũq. uman ferens paruo ruat ore ꝓpontis:
Sigeasq. petit famę mirator harenas.
Et sy moent̾is aquas. & graio nobile busto
Ahoethion. & multas debentes uatib umbras:
Circuit exustę num̃ memorabile trsiȩ.
Magnaq. phoebet quęrit uestigia muri:
Iã filuę steriles & puttes robore tranci
Assaraci p̃ssere domos. & templa deorum
Iam lassa radice tenent. ac tota tegunt̾
Pergama dumetis: etiã ꝑiere ruine:
Aspicit hesiones scopulos. siluosq. pͥatentes.
Anchisȩ thalamos. quo iudex sedit in antro.
Ande puer patos celo: quo uertice nais
T userit oenone nullũ ÷ sine nomine saxũ:
Inscius in siceo serpentẽ puluere riuum
ransierat qui xanthus et̾at: serurus in alto
ramine ponebat gressus: phrix in cola manes
et toneos calcare uetat discussa iagebacł

Expanded text:
Non Asiam brevioris aquae disterminat usquam Non Asiam brevioris aquae disterminat usquam Fluctus ab Europa, quamvis Byzantion arcto Pontus et ostriferam dirimat Chalcedona cursu, Euxinumque ferens parvo ruat ore Propontis. Sigeasque petit famae mirator arenas, Et Simoentis aquas, et Graio nobile busto Rhoetion, et multum debentes vatibus umbras. Circuit exustae nomen memorabile Troiae, Magnaque Phoebei quaerit vestigia muri. Iam silvae steriles et putres robore trunci Assaraci pressere domos, et templa deorum Iam lassa radice tenent: ac tota teguntur Pergama dumetis: etiam periere ruinae. Adspicit Hesiones scopulos, silvasque latentes, Anchisae thalamos; quo iudex sederit antro: Unde puer raptus coelo: quo vertice Nais Luserit Oenone: nullum est sine nomine saxum. Insicus in sicco serpentem pulvere rivum Transierat, qui Xanthus erat. Securus in alto Gramine ponebat gressus; Phryx incola manes Hectoreos calcare vetat. Discussa iacebant
Abbreviated transcription (Latin):
Expuit. & cuiꝰ mors suꝑ auerit anguis.
Iã ꝓmptũ syllis uł gustu nosse uenenũ:
Hoc igitur tandẽ romana leuior iuuentꝰ
uxilio. late squalentib. errat in aruis:
is positis phoebe flãmis. bis luce recepta.
iditꝰ areniuagũ surgens fugiensq. catonẽ:
ãq. illic magis atq magis durescere pul uis
Cepit. & int̾rã lybię spissata redire:
amq ꝓcul uemorũ rarȩ se attellere frondes:
urgere congesto tẽ iusa mapalia culmo
uanta dedit miseris melioris gaudia t̾rę.
Tum pͥmd̃ seuos contra uidere leones:
roxima leptis erat. cuiꝰ statione quiecã
xegere hyemem nimbis flãmisq. carentẽ:
esar ut emathia. satiatꝰ cede recessit.
etera curarum ꝓiecit ponđa soli¬
ntentus genero. cuiꝰ uestigia frustra
erris sparsa legens fama duce. tendit in undas
hre iciasq. legit fauces. & amore notatũn
equor & herdas lacrimoso carmine torres.
ua pelago nom̃ nepheleias abstulit helles:

Expanded text:
Exspuit: et cuius morsus superaverit anguis, Exspuit: et cuius morsus superaverit anguis, Iam promtum Psyllis vel gustu nosse veneni. Hoc igitur melior tandem Romana iuventus Auxilio, late squalentibus errat in arvis. Bis positis Phoebe flammis, bis luce recepta Vidit arenivagum surgens fugiensque Catonem. Iamque illis magis atque magis durescere pulvis Coepit, et in terram Libye spissata reverti. Iamque procul rarae nemorum se tollere frondes: Surgere congesto non culta mapalia culmo. Quanta dedit miseris melioris gaudia terrae, Cum primum saevos contra videre leones! Proxima Leptis erat, cuius statione quietam Exegere hiemem, nimbis flammisque carentem. Caesar ut Emathia satiatus clade recessit, Caetera curarum proiecit pondera, soli Intentus genero: cuius vestigia frustra Terris sparsa legens, fama duce tendit in undas, Threiciasque legit fauces, et amore notatum Aequor, et Heroas lacrimoso litore turres, Qua pelago nomen Nepheleias abstulit Helle.
Abbreviated transcription (Latin):
x pugnat cantu. uerbusq. fugantib. angues
ltima castror medicatꝰ circuit ignis:
ic ebulu stridet ꝑegrinaq gulbana sudant:
t tamari ñ lȩta comis. eo aqͦ costes
t panacea potens. ⁊ thessala centaurea
euce danonq sonans flãmus. ericinaq. tapsos
t larices. fumaq. grauem serpentib. urunt
braanũ & longe nascentis cornua cerui:
ic nox tata uiris: Iat siquis peste diurna
ata trabit. tunos magicę mira cula gentis:
sllorum q. ingens & rapti pugna ueneni:
ã pͥmum tacta designat membra saliua
ue cohibet uirus. retinetq. in uulnere pestẽ:
lurima tc̃ uoluit spumanti carmina lingua
urmure continuo: nec dant suspiria cursus
ulneris. aut minimũ patiunt᷑ fata tacere:
Sepe quidem pestis nigris inserta medullis
Excantata fugit: sed si qđ tardius audit
Uirus.& elicitum iussumq. exire re pugnat.
Tũ suꝑ incumbens pullentia uulnera lambit.
Ore uenena trahens exsiccat dentib. artus:
x tractãq. trahens gelido de corpore mortẽ

Expanded text:
xpurgat cantu, verbisque fugantibus angues. Ultima castrorum medicatus circuit ignis. Hic ebulum stridet, peregrinaque galbana sudant, Et tamarix non laeta comis, Eoaque costus, Et panacea potens, et Thessala centaurea: Peucedanumque sonat flammis, Erycinaque thapsos; Et larices fumoque gravem serpentibus urunt Abrotanum, et longe nascentis cornua cervi. Sic nox tuta viris. At si quis peste diurna Fata trahit, tunc sunt magicae miracula gentis, Psyllorumque ingens et rapti pugna veneni. Nam primum tacta designat membra saliva, Quae cohibet virus, retinetque in vulnere pestem. Plurima tum volvit spumanti carmina lingua Murmure continuo, nec dant suspiria cursus Vulneris, aut minimum patiuntur fata tacere. Saepe quidem pestis nigris inserta medullis Excantata fugit: sed si quod tardius audit Virus, et elicitum iussumque exire repugnat, tunc superincumbens pallentia vulnera lambit, Ore venena trahens, et siccat dentibus artus, Extractamque tenens gelido de corpore mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Duliusq epals & pastus cedo suor
Iuato ete uile rdu: ñ fabala indax
Ausa loqui de fonte tuo s: bcũq. enderis
Quereris: & nalli cortingit gła genti.
Ut rolo se leta suo: tua flamira ꝓdi.
Qua os undarũ telaor nile tuaro
Et i nosit dedit: medo consurgis abaxe.
Inboiean is rixtur aquir mehuq bagten:¬

Expanded text:
ulis et pastus caede suorum, Ignoto te, Nile, redit. Non fabula mendax Ausa loqui de fonte tuo est. Ubicunque videris, Quaereris: et nulli contingit gloria genti, Ut Nilo sit laeta suo. Tua flumina prodam, Qua deus, undarum colator, Nile, tuarum, Te mihi isse dedit. Medio consurgis ab axe, In Borean is rectus aquis, mediumque Booten:
Abbreviated transcription (Latin):
Est miseris renouat fides. atq. om̃e futurum
Creuit amore nefi nam postꝗ foedera pacis
Cognita petreio. ib & sua tradita uenũ

Expanded text:
Est miseris renovata fides, atque omne futurum Crevit amore nefas. Nam postquam foedera pacis Cognita Petreio, seque et sua tradita venu
Abbreviated transcription (Latin):
arcere romano poruit fortuna pudora
denarum cetremum ciui. qđ custra secutus
it patrię. nagiunt qi ducem totũq senatũ
gnosci premit ilẽ grauese interraus iras.
egenies inmedios belli non ire fare rei
am dudu moriture parus rue certus& ꝓm̃s
ucis rũ peimoras. & cesaris effuge mirus
escius intereo capti dicis arina parubut
agnus lut ad mato fu mari robere partes.
amq secnturo iasiuiissica phoebo
emptandasq. ratur muliti mltes seras a¬
uo qui hratur tacitas ue atranda uoce es hortes
Gicelerũ ultores memaq. signa stt uoiunuusis

Expanded text:
Parcere Romano potuit fortuna pudori; Poenarum extremum cui fit, quod castra secutus Sit patriae Magnumque ducem totumque senatum, Ignosci. Premit ille graves interritus iras, Et Degener? In medios belli non ire furores, Iamdudum moriture, paras? Rue certus, et omnes Lucis rumpe moras, et Caesaris effuge munus. Nescius interea capti ducis, arma parabat Magnus, ut immixto firmaret robore partes. Iamque secuturo iussurus classica Phoebo, Tentandasque ratus moturi militis iras, Adloquitur tacitas veneranda voce cohortes: O scelerum ultores, melioraque signa secuti
Abbreviated transcription (Latin):
Sũm moueat: stabit uns flumine cesar in ullo
Post rubiconis aquas equitu ꝓperate cateruę
Ite simul pedites. ruiturum ascendite pontem
Hec ubi dicta. leuis totas accepit habenas
n cãpum somipes. crebroq. simillima nĩbo
rans ripam ualidi torserunt tela lacerti
ngreditur pulsa fluuium statione usacantem
esar. ad tutus hostis cõpeslitur arces
t iam motorus ingentia pondera turres
rigit & mediis subrepsitꝰ uinea muris¬
cce uesus belli reseratis agmina portis
aptiuum traxere ducem. ciuisq suꝑbi
onstrtre ante pedes uultu tamen alta minaci
obilits recta strrum ceruice popescita¬

Expanded text:
Submoveat, stabit iam flumine Caesar in ullo, Submoveat, stabit iam flumine Caesar in ullo, Post Rubiconis aquas. Equitum properate catervae: Ite simul pedites: ruiturum adscendite pontem. Haec ubi dicta, levis totas accepit habenas In campum sonipes: crebroque simillima nimbo Trans ripam validi torserunt tela lacerti. Ingreditur pulsa fluvium statione vacantem Caesar, et ad tutas hostis compellitur arces. Et iam moturas ingentia pondera turres Erigit, et mediis subrepsit vinea murice, nefas belli, reseratis agmina portis Captivum traxere ducem, civisque superbi Constitit ante pedes. Vultu tamen alta minaci Nobilitas recta ferrum cervice poposcit
Abbreviated transcription (Latin):
Sup pletut magnis. dũꝙͣ ipst ud bella uacara
Donauit soceso nomani sangunis. usum
t te cͥor fini ualidis cir cum datii uiuris
ecca tenent pͥugnax dmmiti tii clissica seruit
ppositts quondam polluti trro miboni
t ꝓcul imensã campo consur gere nubens
rdentesq acies ꝑ cussis solȩ guisco
ons pexit telis. secii decurrite dixit
lumins ud ripas. undȩq. in mergite pontem
t cũ montanis totus nnc fontib
Atqi oñs trahe gurgeruq uartut dispus alnos
Mis tussa cc̃page seras hoc lumite pertim
ereit. si hastis lentus terit ocii ripa
cipiteni coibete ducem: uigoria nob is
se prinia stans oes rerit int plura locudto
Situduit rapidii nequiquam maetib. agmen
Nam puͥai e campis ue conspici amne soluto
Aumpi criar iter. calida ꝓlatus ab ira.
Uon totis ÷ muris latebrus qe susist pauori.
Obstruitis campos. fluuiisq. arcere paratis
Iͦ. gnaui non si tumuido me gurgite ganges

Expanded text:
Supplevit Magnus, dumque ipse ad bella vocaret, Supplevit Magnus, dumque ipse ad bella vocaret, Donavit socero Romani sanguinis usum. At te Corfini validis circumdata muris Tecta tenent, pugnax Domiti: tua classica servat Oppositus quondam polluto tiro Miloni. Ut procul immensam campo consurgere nubem, Ardentesque acies percussis sole corusco Conspexit telis, Socii, decurrite, dixit, fluminis ad ripas, undaeque immergite pontem: Et tu montanis totus nunc fontibus exi, Atque omnes trahe, gurges, aquas ut spumeus alnos, Discussa compage, feras. Hoc limite bellum Haereat, hac hostis lentus terat otia ripa. Praecipitem cohibete ducem: victoria nobis Hic primum stans Caesar erit. Nec plura locatus, Devolvit rapidum nequidquam moenibus agmen. Nam prior e campis ut conspicit, amne soluto, Rumpi Caesar iter, calida prolatus ab ira: Non satis est, muris latebras quaesisse pavori? Obstruitis campos, fluviisque arcere paratis, Ignavi? Non, si tumido me gurgite Ganges
Abbreviated transcription (Latin):
s̃surę belli. duns tamin aggen fu mant
Mornia. & abrupto circimidam undiq uallo
Saxtrum q. orbes & quę suꝑ eminus hostem
ela petant. ultis murorum turribus abant:
Pronior in magnum popte: pugnatq. minaci
um teriis ꝑ f des utocm mare nosside auster
Slatib orrisonis. hinc ȩquora tora senimt
Si rursus tellus palsu laxata tritrntis
C olii tomidis immittat fluctib. eũrua.
C quora nubis eroq polus doncesserit euro.
indicat unda nohium facilis sed uertere mentes
error trut. lubimq. sidem fortina ferebat
ens etrusen diga trepidi nudata lihmis
usqr sir disio iam ꝑ didit umbria termo
et gesit auspicus cuuba bella pateoras
arus ut ad motę pulsarunt auximon ale.
er diuersa ruens negletto ineuia tergo
ua silue qua saxa fuoit de pellĩ arces
iuertit quaciesi pus issq ex ogmine tanto
Scipio nucerię: quã qua fir missitina pabes
is sedeat castris. ian pridem cesaris armis
arthorum seducti metu. quã gallica damna

Expanded text:
ssurae belli, denso tamen aggere firmant Moenia, et abrupto circumdant undique vallo: Saxorumque orbes, et quae super eminus hostem Tela petant, altis murorum turribus aptant. Pronior in Magnum populus, pugnatque minaci Cum terrore fides: ut, cum mare possidet Auster Flatibus horrisonis, hunc aequora tota sequuntur: Si rursus tellus, pulsu laxata tridentis Aeolii, tumidis immittat fluctibus Aequora, nubiferoque polus cum cesserit Euro, Vindicat unda Notum. Facilis sed vertere mentes error erat, dubiamque fidem fortuna ferebat. Gens Hetrusca fuga trepidi nudata Libonis, Iusque sui pulso iam perdidit Umbria Thermo. Nec gerit auspiciis civilia bella paternis arus, ut admotae pulsarunt Auximon alae, Per diversa ruens neglecto moenia tergo, Qua silvae, qua saxa, fugit. Depellitur arce ivertitque acies: solusque ex agmine tanto Scipio, Nuceriae: quamquam firmissima pubes His sedeat castris, iampridem Caesaris armis Parthorum seducta metu: qua Gallica damna
Abbreviated transcription (Latin):
Arma ꝗtiment gentes: hominũq. erepta lacertis
Asuꝑis demissa putant: sic illa ꝓfecto
Sacrifico cecidisse numę. quę lecta iuuentꝰ
P atricia ceruice mouet: spoliauerat auster.
Aut boreas popłos ancilia nr̃a ferentes:
Sic orbem torquente notho. romana iuuentus
Proccibuit: timersq. rapi. cstrinx amictus.
nsemutq. manꝰ tre: nec ponde solo.

Expanded text:
Arma timent gentes, hominumque erepta lacertis Arma timent gentes, hominumque erepta lacertis A superis demissa putant. Sic illa profecto Sacrifico cecidere Numae, quae lecta iuventus Patricia cervice movet: spoliaverat Auster Aut Boreas populos ancilia nostra ferentes. Sic orbem torquente Noto Romana iuventus Procubuit, metuensque rapi, constrinxit amictus, Inseruitque manus terrae: nec pondere solo,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ruit in siluas. annosaq: robora torquens
Lassatur: patet om̃e solũ lib̾q. meatu.
Coliam rabiem tatis exercet harenis:
Legna uidet pouꝑ nasinion errantia uento.
isscussas q domos uolitant a culmine raptę
etecto garamante cas: ñ alqius igris tis¬
apta uelit quantũalica consurgere fumo
t uolare di em. tantũ tenet aera puluis:
ũ qꝗ romanũ solito uiolentio agr̃
ggredit᷑. nullꝰq potest consistere miles.
nstabilis raptis etiã quas calcat harenis:
encuter& t̾ras. orbemq. a sede mouerte :
Si solida libiȩ cõpage. & ponđe daro.
laudet exesis aiͤtrũ scopulosa cauernis:
ed ge mobilib facilis turbat harenis.
usꝗ luctando stabilis manet: imaq. tellꝰ
tat᷑ qr sũma fugit: galeas. & scuta uirorũ.
ilaq contorsit uiolento sp̃s actu.
ntentus. tulit magni ꝑ inania cęli:¬
llud in extrema forsan longeq. remota
rodigium tellure fuit: delap̾saq. cęlo

Expanded text:
Nec ruit in silvas, annosaque robora torquens Nec ruit in silvas, annosaque robora torquens Lassatur: patet omne solum, liberque meatu Aeoliam rabiem totis exercet habenis: Regna videt pauper Nasamon errantia vento, Discussasque domos: volitantque a culmine raptae Detecto Garamante casae. Non altius ignis Rapta vehit: quantumque licet consurgere fumo, Et violare diem, tantum tenet aera pulvis. Tum quoque Romanum solito violentius agmen Adgreditur, nullusque potest consistere miles, Instabilis, raptis etiam, quas calcat, arenis. Concuteret terras, orbemque a sede moveret, Si solida Libye compage et pondere duro Clauderet exesis Austrum scopulosa cavernis: Sed quia mobilibus facilis turbatur arenis, Nusquam luctando stabilis manet: imaque tellus Stat, quia summa fugit. Galeas et scuta virorum Pilaque contorsit violento spiritus actu, Intentusque tulit magni per inania coeli. Illud in externa forsan longeque remota Prodigium tellure fuit: delapsaque coelo
Abbreviated transcription (Latin):
n nullas uitiat᷑ opes. ñ ęre. neq. auro
Exqco quitur. nullo glebarum crimine pira.
t poenitus terra ÷ ytantum maurusia genti
Robora diuitiȩ. quarum non nouerat usum:
Sed citri contenta comis uiuebat & ymbris:
In nem ignotũ nr̃ę uenere secures.
Extremo qͦ. epuloes m̃susq. ptim orbe:
Et quecũq. uagã sirtĩ cõplectitꝰ ora.
Sub nimio ꝓiecta die. uicina ꝑ isti
Atheris. exurit messes. & puluere bacchũ
Enetat. & nulla putris radice tenet᷑:
Temꝑies uitał ab ÷: & nulla sub illa
Cura iouis t̾ra ÷: nata deside torpet
rbis. & in motis annũ ñ sentit harenis:¬
oc ta segne solum.aris tum eerit herbus.
aiufragiis nasamones habent: hac re catonẽ
Aequoreos ÷ passamnetus: nã litore sicco.
Qua pelago sirtis. uiolentius accipit austrũ:
Ot t̾rȩ magis ille noceus. ñ montib otn
Ad uersis frangit lybię. scopulisq. re pulsu
Dissipat. & tiquida s se turbine soluit in auras

Expanded text:
In nullas vitiatur opes; non aere neque auro In nullas vitiatur opes; non aere neque auro Excoquitur, nullo glebarum crimine, pura, Et penitus terra est. Tantum Maurusia genti Robora divitiae, quarum non noverat usum, Sed citri contenta comis vivebat, et umbris. In nemus ignotum nostrae venere secures, Extremoque epulas mensasque petivimus orbe. At quaecumque vagam Syrtim complectitur ora Sub nimio porrecta die, vicina perusti Aetheris, exurit messes, et pulvere Bacchum Enecat, et nulls putris radice tenetur. Temperies vitalis abest, et nulla sub illa Cura Iovis terra est: Natura deside torpet Orbis, et immotis annum non sentit arenisoc tam segne solum raras tamen exserit herbas, o Naufragiis Nasamones habent. Hac ire CatonemAequoreos est passa metus. Nam litore sicco, Quam pelago, Syrtis violentius accipit Austrum. Et terrae magis ille nocens. Non montibus illum Adversis frangit Libye, scopulisque repulsum Dissipat, et liquidas e turbine solvit in auras:
Abbreviated transcription (Latin):
Lecuis ÷ quotiens magno sibi constat honestum:
Sola potest libyę turbamt p̃stare malorum.¬
E Ut deceat fugisse uiros ssic ille calentes
Incendit uirtute animosi & amore laborũ.
In reducemq. uiã. deserto limite carpit:
Et sacrũ paruo nom̃ clausura sepulchro.
Inuasit lybię securi fata catonis:
ertia pars rerum lybiae: si credere famȩ
uncta uelis atsiuentos cęlũq sequaris.
ars erit europe: neq enĩ plus litora nili
Quã scythicꝰ tanais primis agadib. ab sunt:¬
I Unde europa fugit libien. & litora flexi
Oceano fecere locũ: sed maior in unã
Orbis abit asiam: nã cũ comunit̃ istę
ffundant c̃ephirũ. boreę latꝰ illa sinistrũ
Contingens dextrũq. nothi. descendit in ortus
Curũ sola tenens: libiȩs qđ fertile t̾rȩ ÷.
Uergit in occasus: sed hec n fontib. ullis¬
U S oluit̾: arctoos raris aquilonib imbres.
Accipit. & nris resicit sua rura serenis:

Expanded text:
Laetius est, quoties magno sibi constat, honestum. Laetius est, quoties magno sibi constat, honestum. Sola potest Libye turbam praestare malorum, Ut deceat fugisse viros. Sic ille paventes Incendit virtute animos, et amore laborum, Irreducemque viam deserto limite carpit: Et, sacrum parvo nomen clausura sepulchro Invasit Libye securi fata Catonis. Tertia pars rerum Libye, si credere famae Cuncta velis: at si ventos coelumque sequaris, Pars erit Europae. Neque enim plus litora Nili, Quam Scythicus Tanais primis a Gadibus absunt, Unde Europa fugit Libyen, et litora flexu Oceano fecere locum: sed maior in unam Orbis abit Asiam. Nam cum communiter istae Effundant Zephyrum, Boreae latus illa sinistrum Contingens, dextrumque Noti, descendit in ortus, Eurum sola tenens. Libycae quod fertile terrae est, Vergit in occasus: sed et haec non fontibus ullis Solvitur: Arctoos raris Aquilonibus imbres Accipit, et nostris reficit sua rura serenis.
Abbreviated transcription (Latin):
Siccaq. letiferis squa lent serpentib arua:
Durũ it̃ ad leges. patrięq. ruentis amorẽ:
Per mediã libien ueniant atq. inuia teptent.
Hi quib. in nullo positũ ÷ euadere uoro.
Siquib. ire sat ÷. nec enĩ mͥ fallere que ꝗ
Ost animꝰ. tectoq. metu ꝑducere uulgus:
Hi mͥ sint comites. quos ipsa ꝑicula ducent.
Qui me teste pati uł quȩ tristissima. pulch
Roma nũq putant: ac qui sponsore salutis
iles eg& : capiturq. animę dulcedine. uadat
d dñm meliorẽ uia. dum primus harenas
ngrediar. primusq. gradus in puluere ponã :¬
e calor ethereus feriat. mͥ plena ueneno
Occurrat serpens. fatoq ꝑicula urã
Per temptate meo: sitiat quicũq. bibentẽ
Uiderit aut umbras nemor qui cũq. petentẽ
EAestua : aut equitẽ peditũ p̃cedere tur mas.
Deficiat: si quo fuerit dis crimine notũ
Dux an miles eam: serpens. sitis. ardor. harenę.
Dulcia uirtuti gaudet patientiã duris:

Expanded text:
Siccaque letiferis squalent serpentibus arva, Siccaque letiferis squalent serpentibus arva, Durum iter. Ad leges patriaeque ruentis amorem Per mediam Libyen veniant, atque invia tentent, Si quibus in nullo positum est evadere voto, Si quibus ire sat est. Neque enim mihi fallere quemquam Est animus, tectoque metu perducere vulgus. Hi mihi sint comites, quos ipsa pericula ducent, Qui, me teste, pati vel quae tristissima, pulchrum Romanumque putant. At qui sponsore salutis Miles eget, capiturque animae dulcedine, vadat Ad dominum metiore via. Dum primus arenas Ingrediar, primusque gradus in pulvere ponam, Me calor aethereus feriat, mihi plena veneno Occurrat serpens; fatoque pericula vestra Praetentate meo: sitiat, quicumque bibentem Viderit: aut umbras nemorum quicumque petentem, Aestuet: aut equitem peditum praecedere turmas, Deficiat; si quo fuerit discrimine notum, Dux an miles eam. Serpens, sitis, ardor, arenae, Dulcia virtuti: Gaudet patientia duris.
Abbreviated transcription (Latin):
Et nꝗ somno dãpnat᷑ lumina serpens
Robora cõplexꝰ rutilo curuata metallo
Abstulit arborib p̾ciĩ nemoriq. laborẽ.
Alcides: passq in opes sine ponde ramos
Secculit argolico fulgentia poma ty ranno:
His igitur de pulsa locis. eictaq. dassi
Srrtib. hauo ulttu garamantidas at tigit undas
Sed duce pompeio libiȩ melioris inbris
Mansit: Tat impatiens uirtus herere catonis.
Aud& in ignotas agm̃ cõmit tere gentes.
Armorũ fidens. & titi cingere syrtim:
He eadem sua debat hiemps. que clauserat equor
Et spes ymb̃ erat. nimios mętuentib ignes.
Ut neq. soleuiã nec duro frigore seuam
UInde polo libies. hinc bruma temꝑet annꝰ:
Atq. ingressurꝰ steriles sic fat̾ harenas:
Oquib. una salus placuit mea castra secutis
Indomita ceruice mori cõponite m̃tes
Ad magnũ uir tutis opꝰ. sumniosq. labores:
Uad mꝰ in capos steriles. exustaq mundi.
Qua nimius titan. & rarȩ in fontib: unde:

Expanded text:
Et numquam somno damnatus lumina serpens, Et numquam somno damnatus lumina serpens, Robora complexus rutilo curvata metallo. Abstulit arboribus pretium, nemorique laborem Alcides: passusque inopes sine pondere ramos, Retulit Argolico fulgentia poma tyranno. His igitur depulsa locis, effectaque classis Syrtibus, haud ultra Garamantidas attigit undas: Sed duce Pompeio Libyes melioris in oris Mansit. At impatiens virtus haerere Catonis Audet in ignotas agmen committere gentes, Armorum fidens, et terra cingere Syrtim. Haec eadem suadebat hiems, quae clauserat aequor; Et spes imber erat, nimios metuentibus ignes: Ut neque sole viam, nec duro frigore saevam, Inde polo Libyes, hinc bruma temperet annus. Atque ingressurus steriles sic fatur arenas: O quibus una salus placuit mea castra secutis Indomita cervice mori, componite mentes Ad magnum virtutis opus summosque labores. Vadimus in campos steriles, exustaque mundi, Qua nimius Titan, et rarae in fontibus undae,
Abbreviated transcription (Latin):
Obua c̃surgens: quã uis elisus ab austro
Sepe tam̃ cumulos fluctꝰ ñ uincit harenę:
Emin& intgã pelagi. ꝓcul om̃ib. aruis
In uiolatꝰ aqua sicci iam prilueris agger:
Stant miseri nautę. t̾ręq. herente carina
Zitora nulla uident: sic parte int̾cipit equor:
Cars ratium maior. regũ clauũq. secuta ÷.
Tuta fuga. nautasq. loci sortita ꝑitos.
Torpentem tritonos adit ille sa paludem:
ane & pullas amat. patrioq euertice nata.
t ꝓbat ipse calor. tetigit: stagniq fluerta quieta
Uultus iudit aqua. posuit q. in margine plantas.
Et sedile̾tta tritonida dixit ab un̾da.
Quun uixta.locthes tacitus p̃labitur amnis.
Infernis ut fama trabens obliua. uerus:
Atq insopiti quondã tutela draconis.
Hesꝑidum pauꝑ spoliatis frondib oftus.
Inu̾idus annoso qui fam̃a de rogat ȩuo:
Quntus q ua tes aduera uocat : fuit aurea silua.
Diuitusq. grauis a fuluo germine rami.
Uirgineus q rem nitidi custodia luci:

Expanded text:
Obvia consurgens: quamvis elisus ab Austro, Obvia consurgens: quamvis elisus ab Austro, Saepe tamen cumulos fluctus non vincit arenae. Eminet in tergo pelagi procul omnibus arvis, Inviolatus aqua, sicci iam pulveris agger; Stant miseri nautae, terraeque haerente carina Litora nulla vident. Sic partem intercipit aequor: Pars ratium maior regimen clavumque secuta est, Tuta fuga, nautasque loci sortita peritos, Torpentem Tritonos adit illaesa paludem. HHanc et Pallas amat, patrio quae vertice nata To est, Ut probat ipse calor tetigit, stagnique quieta Vultus vidit aqua, posuitque in margine plantas, Et se dilecta Tritonida dixit ab unda. Quam iuxta Lethon tacitus praelabitur amnis, Infernis, ut fama, trahens oblivia venis: Atque insopiti quondam tutela draconis, Hesperidum pauper spoliatus frondibus hortus. Invidus, annoso qui famam derogat aevo, Qui vates ad vera vocat. Fuit aurea silva, Divitiisque graves et fulvo germine rami: Virgineusque chorus nitidi custodia luci,
Abbreviated transcription (Latin):
Innatat. & late ꝑiturũ deficit equor:
Ut pͥmũ remis accũ mare ꝓrulit omne
Classis honꝰ. densis fremuit niger ymbrib auster
Insua regna fureas: temptatũ classib. equor
Turbine defendit. longeq. as rtib undas
Egi .&. in lato tfrrgitꝰ litme pantu:
Tum quarum recto depndit parbasa malo.
Eripuit nautis: frustraq. rudentib ausi
Uela negare notho. spatiũ unere urine.
Atq. ultra ꝓrã tumuit smnꝰ: om̃a siquis
Prouid antenne suffix̃ lintea simmę.
Uincitur: & nudis auertit̾ armanitis:
Tos ors melior classi. que fluctibi in adit abtis.
St certo iactata mari:: quetue leuaci
Arborib. cesis flatũ effudere p̾mente.
bstulit has libe̾r uentis contraria uoluens
Est̃us. & obnixũ uictor detrusit in austrũ:
Nas uada destituunt. attent̾ iupra ꝓ fundo
Terra ferit puppes: dubioq obnoxia fato.
Pars sedet una ratis. pars altera pend& mnunda
Tc̃ magis impaceũ. breuius mare t̾raq. sepe

Expanded text:
Innatat, et late periturum deficit aequor. Innatat, et late periturum deficit aequor. Ut primum remis actum mare propulit omne Classis onus, densis fremuit niger imbribus Auster In sua regna furens: tentatum classibus aequor Turbine defendit, longeque a Syrtibus undas Egit, et illato confregit litore pontum. Tum quarum recto deprendit carbasa malo Eripuit nautis; frustraque rudentibus ausis Vela negare Noto, spatium vicere carinae, Atque ultra proram tumuit sinus. Omnia si quis Providus antennae suffixit lintea summae, Vincitur, et nudis avertitur armamentis. Sors melior classi, quae fluctibus incidit altis, Et certo iactata mari. Quaecumque levatae Arboribus caesis flatum effudere frementem, Abstulit has ventis liber contraria volvens Aestus, et obnixum victor detrudit in Austrum. Has vada destituunt, atque interrupta profundo Terra ferit puppes: dubioque obnoxia fato Pars sedet una ratis, pars altera pendet in undis. Tunc magis impactum brevibus mare, terraque saevit
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ litoreis miles las sat᷑ harenis:
Prox mͦ in muros. & moẽnia cẏrena rũ
Est labor: exclusus nulla se tundicat ira:
Poenaq. deuictis sola put uitisse catonis:
Inde peti plaruit lybiet̃ cont̾mina mauris.
Regna iube: sedit̃ mediis natura uetabat
Sirtib has audax sꝑat sibi ceđe uirtus:
Sirtes. uel brimã mundo natura figur
Namniei. sub sedi penitꝰ. quo stagna ꝓ fundi
Accipret. net se defindit ab iquore tellus.
Ambigua sub lege loci uac& inuia sedes.
Aequora fracta uadis. ab ruptaq. t̾ra ꝓfundo.
Et p multa sanant ꝓiecti litora fluctus.
Sic male deseruit nullisq. exegit in usu
Hanc partem natura sui. uel plasnor alto
Olim syrtis erat pelago. penitꝰq. natabit:
Sed rapioꝰ titan ponto sua lumina pascens.
Aequora subdux zone uicina ꝑustę.
Et nẽ pontus adhuc phoebo siccante repugnat:
Moxubi dampnosum radios ad mouerit ęnum.
Tellus sirtis erit: nã iã breiuis unda suꝑne

Expanded text:
Primum litoreis miles lassatur arenis: Primum litoreis miles lassatur arenis: Proximus in muros et moenia Cyrenarum Est labor: exclusus nulla se vindicat ira: Poenaque de victis sola est, vicisse, Catoni. Inde peti placuit Libyci contermina Maris Regna Iubae; sed iter mediis natura vetabat Syrtibus: has audax sperat sibi cedere virtus. Syrtes vel, primam mundo natura figuram Nam neque subsedit penitus, quo stagna profundi Acciperet, nec se defendit ab aequore tellus; Ambigua sed lege loci iacet invia sedes: Aequora fracta vadis, abruptaque terra profundo, Et post multa sonant proiecti litora fluctus. Sic male deseruit, nullosque exegit in usus Hanc partem natura sui. vel plenior alto Olim Syrtis erat pelago, penitusque natabat: Sed rapidus Titan, ponto sua lumina pascens, Aequora subduxit zonae vicina perustae: Et nunc pontus adhuc Phoebo siccante repugnat. Mox ubi damnosum radios admoverit aevum, Tellus Syrtis erit: nam iam brevis unda superne
Abbreviated transcription (Latin):
esare. ñ armis ñ obsidione sub acti:
famuli turpes. dñi pꝰ fata prioris
tis adheredem : cur ñ maiora mereri
Quã uitã ueniãq. liba : rapiat᷑ inunda s
Infelix magni c̃iunx. ꝓlesq. metelli:
Non parua mercede dabit: seret ista iuuentꝰ
Ceruicis p̃cio. bene semea signa secutã:
Qum agite. & magna meritũ cũ cede paratę:
Igna uũ scelus ÷ tantũ fuga: dix̃. & om̃s
Haud alit̾ medio reuocauit ab equore puppes.
Qu̾ã simul effetas linquunt examina ceras.
Atq. oblita faui. ñ miscent nexib aloes.
Sed sibi quen. uolat. nec iam degustat amarũ¬
Desidiosa thyniu: phrigii son mcrepat aeris.
At tonitę posuere fugã. studiumq laboris
Floriferę repꝰ tunt. & spãrsi mellis amo
Gaudet in ybleo securꝰ gramine pastor.
Diitias seruasse case: sic uoce catonis.
Inculcatã uiris. iusti patientia martis:
Iãq. actu belli: ñ doctas ferre quietem
Constituit m̃tes. serieq agitare laborũ:

Expanded text:
Caesare, non armis, non obsidione subacti. O Caesare, non armis, non obsidione subacti. O famuli turpes, domini post fata prioris Itis ad heredem. Cur non maiora mereri, Quam vitam veniamque, libet? Rapiatur in undas Infelix Magni coniux, prolesque Metelli: Non parva mercede dabit. Sciet ista iuventus Cervicis pretio bene se mea signa secutam. Quin agite, et magna meritum cum caede parate: Ignavum scelus est tantum fuga. Dixit: et omnes Haud aliter medio revocavit ab aequore puppes, Quam, simul effetas linquunt examina ceras, Atque oblita favi non miscent nexibus alas, Sed sibi quaeque volat, nec iam degustat amaruDesidiosa thymum: Phrygii sonus increpat aeris, Adtonitae posuere fugam, studiumque laboris Floriferi repetunt, et sparsi mellis amorem: Gaudet in Hyblaeo securus gramine pastor Divitias servasse casae: sic voce Catonis Inculcata viris iusti patientia Martis. Iamque acta belli non doctas ferre quietem Constituit mentes serieque agitare laborum.
Abbreviated transcription (Latin):
Si semꝑ patriã sequeris cato. signa petamꝰ
Romanis que consul ht̃: sic ille ꝓfatus.
Insil uit pappi. iuuenũ comitante tumultu:
Accũ romanis fuerat de rebus & om̃is
Indiga seruitu ferue bat litore plebes
Eruꝑe ducis sacro de pettore uoces:
Ergo pari uoto gessistis bella uiuentus.¬
on romana manꝰ: qđ ñ in regna laboras.
dquiris nulli. qđ iã tͥ uincere tutã ÷.
ella fugis. querisq. uigũ ceruice uagante.¬
t nescis sine rege pati: tõ causa ꝑidi
igna uiris: potuit ur̃o pompeius ab uti
angune: nc̃ patrię iugulos ensesq negatis
ũ ꝓpe libias: unum fortuna reliquit
ã trib ednĩs: pudeat plus regia nili
ontulit in leges. & parthi militis arcus:
te o degeneres. ptolomei munꝰ. & arma
ꝑnite: quis urãs ulla put& eẽ nocentes
ede manꝰ : credet faciles sibi t̃ga dedisse.
redit ab emathus pͥmos fugisse phx lippis:
adite securi. merustis iudice uitã

Expanded text:
Si semper patriam sequeris, Cato, signa petamus, Si semper patriam sequeris, Cato, signa petamus, Romanus quae consul habet. Sic ille profatus Insiluit puppi, iuvenum comitante tumultu. Actum Romanis fuerat de rebus, et omnis Indiga servitii fervebat litore plebes. Erupere ducis sacro de pectore voces: Ergo pari voto gessisti bella, iuventusNon Romana manus? Quod non in regna laboras, Adquiris nulli, quod iam tibi vincere tutum est, Bella fugis, quaerisque iugum cervice vacante, Et nescis sine rege pati? Nunc caussa pericli Digna viris. Vestro potuit Pompeius abuti Sanguine: nunc patriae iugulos ensesque negatis, Cum prope libertas? Unum Fortuna reliquit Iam tribus e dominis. Pudeat: plus regia Nili Contulit in leges, et Parthi militis arcus. Ite, o degeneres, Ptolemaei munus et arma Spernite. Quis vestras ulla putet esse nocentes Caede manus? Credet faciles sibi terga dedisse, Credet ab Emathiis primos fugisse Philippis. Vadite securi: meruistis indice vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Non belli ciuilis amor: partesq. fauori
Fetimus: ille iac& quẽ paci p̃tulit orbis.
Causaq. nr̃a ꝑit: patrios ꝑmitte penates
Desertãq. domũ. dulcesq. reuisere natos:
Nã quis erit finis. si nec pharsalia pugni
Mors eat in tutũ: iustas sibi nr̃a senitus
Prospiciat flã maes: bellum cuule sepulchra
Six ducib. p̾stare potest: ñ barbara uictos
Regna manent: ñ armeniũ mͥ seua minat᷑
Qut scythicũ fortuna iugam: sub iura togati
Tuus eo : quis quis magno uiuente scds.
Dic mͥ primus eri: sacris p̃stabit᷑ umbris
Summ honor: dñm quẽ clades cogit habebo:
Uullũ magne ducẽ te solum inbella secutus.:
Tasmͥ. nec liceat: fortuna cuncta tenent᷑:
ȩsaris ęmathium sparsit uictoria ferrũ:
Clausa fides miseris: & toto sołꝰ in oibet.
Qui uelit ac possit uictis p̃stare salutem:
Sompeio scelus ÷ bellũ cuule ꝑempto.
Quo fuerat uiuente fides: si publica iura.

Expanded text:
Non belli civilis amor, partesque favore Non belli civilis amor, partesque favore Fecimus. Ille iacet, quem paci praetulit orbis, Caussaque nostra perit: patrios permitte penates, Desertamque domum, dulcesque revisere natos. Nam quis erit finis, si nec Pharsalia, pugnas, a vitae, Mars eat in tutum: iustas sibi nostra senectus Prospiciat flammas. Bellum civile sepulchra Vix ducibus praestare potest. Non barbara victos Regna manent: non Armenium mihi saeva minatur, Aut Scythicum Fortuna iugum: sub iura togati Civis eo. Quisquis Magno vivente secundus, Hic mihi primus erit: sacris praestabitur umbris Summus honor; dominum, quem clades cogit, habebo; Nullum, Magne, ducem. Te solum in bella secutus, ecunda Fas mihi, nec liceat. Fortuna cuncta tenentur Caesaris: Emathium sparsit victoria ferrum. Clausa fides miseris, et toto solus in orbe est, Qui velit ac possit victis praestare salutem. Pompeio scelus est bellum civile peremto, Quo fuerat vivente fides. Si publica iura,
Abbreviated transcription (Latin):
Lec color imꝑii. nec frons erit ulla senatus:
felix cui sũma dies fuit obiua uicto:
t cui querendos pharitum scelus optulit enses:
Torsitan in soceri potuisset uiuere regno:
Scire mori sors prima uiris. sed ꝓpeima cogi:
Et mͥ si fatis aliena in iura uenimus.
acͤalem fortuna uibã: ñ dep̃cor host
eruari. dum me seru& ceruice recisa:
Uocib. his. maior quã si romana sonairent
Aostra ducis laudes. gn̾osam uenit ad umbrã
Mortis honos: fremit int̾ea discordia uulgi.
Castrorũ belliq. piget. pꝰ funera magni.
Tũ tarcone motus. linquenda signa catonis
Sustulit: hunc rapta fugientem cidasse secutus
Litus in excremũ tali cato uoce notauit:
Oñꝗ pacate cilix. itum ne rapinas
Uadis ad ęquoreas: magnũ fortuna remouit.
Iam pelago pẏrata redis: tum respicit om̃s
In coetu motuq uiros. quoꝵ unus aꝑta
Menite fugę. tali compellat uoce regentẽ:
Nos cato da ueniã. pompei dũxit in arma.

Expanded text:
Nec color imperii, nec frons erit ulla senatus. Nec color imperii, nec frons erit ulla senatus. O felix, cui summa dies fuit obvia victo, Et cui quaerendos Pharium scelus obtulit enses! Forsitan in soceri potuisset vivere regno. Scire mori, sors prima viris, sed proxima cogi. Et mihi, si fatis aliena in iura vemimus, Da talem, Fortuna, Iubam: non deprecor hosti Servari, dum me servet cervice recisa. Vocibus his maior, quam si Romana sonarent Rostra ducis laudes, generosam venit ad umbram Mortis honos. Fremit interea discordia vulgi Castrorum, bellique piget post funera Magni, Cum Tarchondimotus linquendi signa Catonis Sustulit. Hunc rapta fugientem classe secutus Litus in extremum, tali Cato voce notavit: O numquam pacate Cilix, iterumne rapinas Vadis in aequoreas? Magnum Fortuna removit: Iam pelago pirata redis. Tunc respicit omnes In coetu motuque viros: quorum unus, aperta Mente fugae, tali compellat voce regentem: Nos, Cato, da veniam, Pompeii duxit in arma
Abbreviated transcription (Latin):
ulturis. & calidi lu̾cent bu̾cetã matini:
Nontam̃ ad magni ꝑ uenit gratius umbra s.
m̃ẽ q̃d in suꝑos aud& c̃uitia uulgus.
Pompeiũq. neis obicit. quã pauca catonis
erba: sed a pleno uenientia pectore ueri:
uiis obit inquit. multũ maiorib impar
Nosse modũ iuris. sed in hoc tam̃ utilis euo.
Cui ñ nulla fuit iusti reuerentia: salua
Libtatę potens. & solꝰ plebe parata
Priuatꝰ seruire sibi: rectorq. senatus.
Sed regnantis erat: nil belli iuire poposcit:
Queq. dari uoluit. uoluit eꝗ sibi posse negari:
Immodicas possedit opes. sed plura retentis
Intulit: inuasit ferrũ. sed ponere norat:
Sretulit arma togę : sed pacẽ armatꝰ amauit:
Iuuit sũpta dncem. uiuit dimissa potestas:
Casta domus. luxuq. carens. corruptaq nꝗ
Forcuna domini: clarũ & uenerabile nom̃
Gentibus. & multũ nr̃ę qđ ꝓderat urbi:
Olim uera fides. silla marioq. receptis.
Tibtatis obit: põpeio rebus ad empto.
Et nẽ ficta ꝑit: ñ ia regnare pudebit.

Expanded text:
ulturis et calidi lucent buceta Matini. Non tamen ad Magni pervenit gratius umbras Omne quod in superos audet convicia vulgus, Pompeiumque deis obicit, quam pauca Catonis Verba, sed a pleno venientia pectore veri. Civis obit, inquit, multo maioribus impar Nosse modum iuris, sed in hoc tamen utilis aevo, Cui non ulla fuit isti reverentia, salva Libertate potens, et solus plebe parata Privatus servire sibi, rectorque senatus, Sed regnantis, erat. Nil belli iure poposcit: Quaeque dari voluit, voluit sibi posse negari. Immodicas possedit opes, sed plura retentis Intulit: invasit ferrum, sed ponere norat. Praetulit arma togae: sed pacem armatus amavit. Iuvit sumta ducem, iuvit dimissa potestas. Casta domus, luxuque carens, corruptaque numquam Fortuna domini. Clarum et venerabile nomen Gentibus, et multum nostrae quod proderat urbi. Olim vera fides, Sulla Marioque receptis, Libertatis obit: Pompeio rebus ademto Nunc et ficta perit. Non iam regnare pudebit:
Abbreviated transcription (Latin):
I An bellũ ciuile perit: tua pertora sacra
oce reple. durę semꝑ uirtutis amator.
Zuere quid est uirtꝰ. & posce exemplar honesti
Ille dõ plenꝰ tacita quẽ m̃te gerebat.
Effudit dignas aditis epectore uaces:
Quid quęri labene iubes. an lib in armis
Occubuisse uelim potius. ꝗ regna uiđe.
Ansit uita nichil. sed longã differat etas.
An noceut uis ulla bonc. fortanaq. ꝑdt
ppesita uirtute minas. laudandaq ue
Dil facimꝰ ñ sponte dei nec uocib ullis
Qum̃ egit : decq semel nascenttib alleco
Encqud scire licet: steriles neselege surenas.
t canenee paucis merse qs he puiuere uerũ:
Estq. dei sederinis. terra & pontilu teru
trelum & uirtus supos quid quȩ ruon ultra :¬

Expanded text:
 An bellum civile perit. Tua pectora sacra  An bellum civile perit. Tua pectora sacra Voce reple: durae semper virtutis amator, Quaere quid est virtus, et posce exemplar honesti. Ille, deo plenus, tacita quem mente gerebat, Effudit dignas adytis e pectore voces: Quid quaeri, Labiene, iubes? an liber in armis Occubuisse velim potius, quam regna videre? An sit vita nihil, et longa? an differat aetas? An noceat vis ulla bono? Fortunaque perdat Opposita virtute minas? laudandaque veNil agimus nisi sponte dei: nec vocibus ullis Numen eget: dixitque semel nascentibus auctor Quidquid scire licet: steriles nec legit arenas, Ut caneret paucis, mersitque hoc pulvere verum: Estque dei sedes, ubi terra, et pontus, et aer, Et coelum, et virtus. Superos quid quaer