comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one & reuerentia creato¬
ris uitã suã natur aelege
frenar. Num quid p̃ &ia
hi d&entis apud inferos ex¬
pincti hacuita. Si autẽ ante
uenis s& post mortem ade
liberato adam qui priopec¬
cauerat. c&eris ad caelũ
a peruerat uiã. Vt quia
bene uixerant agnitocre¬
atore defuncti recipereNt
incaelum. Damnum er¬
go ẽ. quia ñ ante uenit
xp̃i. Damnũ esse manifes¬
tum ẽ.s ed quare iustũ an
in iustum sit. Solent enĩ
damna iusta eẽ dequibus
quȩri ñ liceat. Num quid
furde p̃hensus & iuxtale¬
ge in quadruplũ condẽ na¬
tus ausus ẽ queri Acꝑhoc
damnũ quod genus homi¬
nũ passum ẽ. iuste factũ
ẽ unde & ꝑmissumẽ. Qua¬
se & saluator int̾ ipsa pri¬
mordia uenire non debuit.
Cum enim diabolus super¬
bir& homo factus adõ po¬
situs ẽ illi in imicus ut au¬
xilialis dĩmunitus quia im¬
perat resister& ei accepto
mandato. Diabolus autẽ so¬
lita subtilitate simu lauit
seignorare quid p̃ceptum

Expanded text:
one et reuerentia creatoone et reuerentia creatoris uitam suam naturae lege frenarunt. numquid non etiam hi detenti sunt apud inferos expuncti hac uita? si autem ante uenisset post mortem Adae, liberato Adam qui prior peccauerat ceteris ad caelum aperuerat uiam, ut. quia bene uixerant, agnito creatore defuncti reciperentur in caelum. damnum ergo est, quia non ante uenit Christus.\' damnum esse manifestum est, sed quaere iustum an iniustum sit. solent enim damna iusta esse, de quibus queri non liceat. numquid fur deprehensus et iuxta legem in quadruplum condemnatus ausus est queri? ac per hoc damnum, quod genus hominum passum est, iuste factum est, unde et permissum est. Quare et saluator inter ipsa primordia uenire non debuit. citui enim diabolus superbiret, homo factus a deo positus est illi inimicus, ut auxiliis dei munitus, quia inpar erat, resiste- ret ei accepto mandato. diabolus autem solita subtilitate simulauit se ignorare, quid praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
mbus remissione peccato¬
rũ dõpatri illi iustifi¬
catos offerr& Nenim
poss& discendi ad infe¬
ros nisi ꝑ mortẽ. Necor¬
do enim nec ratio posce¬
bat eum qͥ mor tuds ñ fu¬
is s& intrareianuas tar¬
tari . Ñ ne siquis uult in
t̃ra suabarbaros decipe¬
re immutat se in habitu
illorum ut put&᷑ unus ex
his & sic explorat quomo¬
do illos subuertat. Ita
factum ẽ & diabolo ꝗm̃
malo more hominem sub¬
uerterut. ut in morte
semaner& inuentumẽ
remedium quomodo
quos male tenebat amit¬
ter& ut subintra r&ur.
& quẽ putabat seue lutho¬
minẽ occidirse reperir&
illũ apud inferos dm̃. quo
factoreus inuentus om̃r
quos tenebat amisit. & de
c&ero aꝑta ẽ ad caelũ uia
Eccequantum profuit ad¬
uentus saluatoris. ut scien¬
tes homines de quo peri¬
culo liberati sint sinecer¬
satione gratias illi refe¬
rant. Sed forte econtra
dicatur. simulti ante legẽ
se carnideder̃ & dignifuer̃
in tartaro remanere sine
dubio fuerunt qui deuoti¬

Expanded text:
nibus remissione peccatonibus remissione peccatorum deo patri illos iustificatos offerret non enim posset descendi ad inferos, nisi per mortem. nec ordo enim nec ratio poscebat eum, qui mortuus non fuisset, intrare ianuas tartari. Nonne si quis uult in terra sua barbaros decipere, inmutat se in habitu illorum, ut putetur unus ex his, et sic explorat quo modo illos subuertat? ita factum est et diabolo. quoniam malo more hominem subuerterat. ut in morte remaneret, inuentum est remedium, quo modo quos male tenebat amitteret. ut subintraretur ei et, quem putabat se uelut hominem occidisse, repperiret illum apud inferos deum. quo facto reus inuentus omnes quos tenebat amisit et de cetero aperta est ad caelum uia. Ecce quantum profuit aduentus saluatoris, ut scientes homines, de quo periculo liberati sunt, sine cessatione gratias illi referant! sed forte e contra dicatur: \'si multi ante legem se carni dederunt et digni fuerunt in tartaro remanere, sine dubio fuerunt qui deuoti
Abbreviated transcription (Latin):
te factum ẽ ut ñ ante
uenir& dñs. Primum
enim dimisit genus ho¬
minũ uti uoluntate sua
non sine testimonio sui.
quia ex ipsa mundi fabri¬
ca Et annua munera
quae elim̃torum minis¬
terio humanis usibus ex¬
hiberide creuit. Intelli¬
gi & timeri diuinitatẽ
suã uoluit Quippecũ
&iam extraduce primi
hominis. Deinde en och
noe notitia eius ess& in
terris. sed cum languore
quodã humani generis
obolescere coepiss&: Cog¬
nitio dĩ in t̾homines & mo¬
res immutarentur. Eli¬
igere dignatus ẽ abrahã
in quo forma essa reno¬
uatae notitia edĩ & mo¬
rum. Et cum adhuc re.¬
uerentia segnior es s&
Postea ꝑmorsen legemlit¬
teris dedit. q̃ neq obsoles¬
cer& & magis m&um¬
incuter&. Maior enimti¬
mor. ẽ ubi auctoritas ma¬
nifesta ẽ. Et quia accep¬
ta lege gentes s preuer
ñ se subi cientes ei. neque
hi qui acceper̃ serua uer
eã motus dñs misericor¬
dia misit filium suum
qui se ꝓ illis offerens mor¬
tem des truens dataom¬

Expanded text:
te factum est, ut non ante te factum est, ut non ante ueniret dominus. primum enim dimisit genus hominum uti uoluntate sua, non sine testimonio sui, quia ex ipsa mundi fabrica et annua munera, quae elementorum ministerio humanis usibus exhiberi decreuit, intellegi et timeri diuinitatem suam uoluit, quippe cum etiam ex traduce primi homiNoe notitia ejus esset in terris. Sed cum languore quodam humani generis obsolescere coepisset cognitio Dei inter homines, et mores immutarentur, eligere dignatus est Abraham, in quo forma esset renovatae notitiae Dei et morum. Et cum adhuc reverentia segnior esset, postea per Moysen Legem litteris dedit, quae neque obsolesceret, et magis meincuteret. Major enim timor est, ubi auctoritas manifesta est. et quia accepta lege gentes spreuerunt non se subicientes ei neque hi qui acceperunt seruauerunt eam, motus dominus misericordia misit filium suum, qui se pro illis offerens et mortem destruens data om
Abbreviated transcription (Latin):
ñ contradicer&ur
si prohac miseri cordia uices
illi aliqua red der&ur. Ali¬
quis medicũ arguat. qui me¬
d& aut accus abitur tarditas
eiꝰ ab eis aquib: ñ ẽ requisi¬
tus. Haec quidem diximus
secundũ rationem sed ral¬
uatoris bonitas ista non
curat propt̃ in bec illitate
humanam suã enim seqͥi
naturã ad faciendam mi¬
sericordiã. Id circo tunc
uenit quando debuit ueni¬
re. Uoluntatis suaerati¬
onẽ secutus ñ meritorum
nrõrum. Nam si merita ꝑ¬
pendat uenire ñ debuit.
Uenit ergo quando & sub¬
ueniri debere sciuit & gra¬
tum futurum beneficium
Si autẽ ei cui necessitas im¬
minitante subueniatur.
Erit quidem gratum. ñ ta¬
m̃ ualde poterit scire
quid sibi prestitum est.
Si autem in ipsa nec essitate
posito auxiliũ feras. sci&
quale beneficium consecu¬
tus sit. De tribulatione
enim ereptus maior es gra¬
tisas refer&. Quomodo
siesurienti referas pa¬
nem si autem offerat
cum ñ esurit: Ñ utiq: iã
gratum erit. Idcircorec¬

Expanded text:
non contradiceretur, non contradiceretur, si pro hac misericordia uices illi aliqua redderetur. aliquis medicum arguat, qui meratis inpendet, aut accusabitur tarditas eius ab eis, a quibus non est requisitus? Haec quidem diximus secundum rationem, sed saluatoris bonitas ista non curat propter inbecillitatem humanam; suam enim sequitur naturam ad faciendam misericordiam. idcirco tunc uenit, quando debuit uenire, uoluntatis suae rationem secutus, non meritorum nostrorum. nam si merita perpendas, uenire non debuit. uenit ergo quando et subueniri debere sciuit et futurum gratum beneficium. si enim ei cui necessitas inminet ante subueniatur, erit quidem gratum, non tamen ualde poterit scire quid sibi praestitum est; si autem in ipsa necessitate posito auxilium feras, sciet quale beneficium consecutus sit. de tribulatione enim ereptus maiores gratias referet, quo modo si esurienti offeras panem; si autem offeras cum non esurit, non utique tam gratum erit. Idcirco rec
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quid enim uisibi¬
le ẽ. carnale ẽ & de e¬
limentis ẽ. sed quiu ex
p̃cepto dĩ: dõ serui eba¬
tur. ut exuisibilib: ad
inuisibilia uenir&. et
ex haccura profectus
fier& admaiora capi¬
enda. ut in his medita¬
ti dignifierent ꝓmis sis
spiritalibus. Ex euigi¬
tur parte quã supra
dixi sub elimentisser¬
uiebant iudei. Ex alia
parte legẽ habebant.
spiritalẽ q̃ & peccariꝓ
hib& & exhortatur addi¬
lectionem dñi dĩ. qui uen¬
turus eis fuerat ꝓmis¬
ET UERA ET PER¬
FECHA COENITIO
CUR ÑANTS UENIT. UT
ETANTGRIORES NR̃T
QUIIN IENORANTIA
tueruntaddis consñ
eniq post aduentũ
magis quam prius. Un¬
de & si ante uenis sent
multo plures saluati
fuissent. Siergo ita
ẽ rep̃ hensibile uid&
Nulli misericordiã faci¬
enti calum niã fieri
oportere. In potestate
enimdantis ẽ quando
uel quantum. uelit
misereri. Exhortanđ
ẽ enim huius modi & p̃¬
cibus prouocanđ. non
contentione abono ope¬
rere uocandus. forte

Expanded text:
quidquid enim uisibiquidquid enim uisibile est, carnale est et de elementis est. sed quia ei praecepto dei erat, deo seruiebatur, ut ex uisibilibus ad inuisibilia ueniretur et ex hac cura profectus fieret ad maiora capienda, ut in his meditati digni fierent promissis spiritalibus. ei ea igitur parte, quam supra dixi, sub elementis seruiebant Iudaei, ex alia parte legem habebant spiritalem, quae et peccari prohibet et exhortatur ad dilectionem domini dei, qui uenturus eis fuerat promisET UERA ET PERFECTA COGNITIO, CUR NON ANTE UENIT, UT ET ANTERIORES NOSTRI, QVI IN IGNORANTIA FUERUNT, ADDISCERENT ENIQVE POST ADUENTUM MAGIS QVAM PRIUS. UNDE, SI ANTE UENISSET, MULTO PLURES SALUATI FUISSENT. SI ERGO ITA EST, REPREHENSIBILE UIDETUR. Nulli misericordiam facienti calumniam fieri oportet. in potestate enim dantis est, quando uel quantum uelit misereri. exhortandus est enim huius modi et precibus prouocandus. non contentione a bono opere reuocandus. forte
Abbreviated transcription (Latin):
nis a&numhabeat in.¬
corruptibili tatis bene¬
ficium. ut ñ opiniono
solu sed & ressit in ef¬
fectũ apud dm̃. Tale ẽ
istud ut siquis disestus
pauꝑ in laudesit &ege¬
at pane aut reliquisne¬
cessariis : Haec enĩ ue¬
ralaus ẽ. sisic illi profi¬
ciat quȩsita dignitas ut
nullius egeat. Dum hoc
naturae eius prestatur
ut ꝑse ipsa uiuat & bene
uiuat. nullo reqͥsita suf¬
fragio . hoc ẽ uerediuitẽ
fieri & gloriosum. Pa
AANOS ELIMENTISẼE
Supiectos dull duꝑiũ
tquid. est ergo qđ
a postolus dicit.
Eramus & nos sub elim̃¬
tis huius mundi serui¬
entes. Siitaq & iudei
elim̃tis erant ser uien¬
tes quid differebant
apaganis. Manifestũ
ẽ adiectione autdimi¬
nutione siue in mota¬
tione syllabae sen sũꝑ
uesti. Idcirco paganis
elim̃ta colere omnib:
cognitũ est. Iudeos
autẽ ñ elimentis. sed
sub elimentis dõ seruis¬
se. propt̾ neo menias
& sabbata & circum ci¬
sionẽ & c&era talia.
aec enim carnalia s̃

Expanded text:
nis aeternum habeat innis aeternum habeat incorruptibilitatis beneficium, ut non opinione sola, sed et j-e sit in effectum apud deum. tale est istud, ut si qui disertus pauper in laude sit et egeat pane aut reliquis necessariis. haec enim uera laus est, si sic illi proficiat quaesita dignitas, ut nullius egeat, dum hoc naturae eius praestatur, ut per se ipsa uiuat et bene uiuat nullo requisito suffragio; hoc est uere diuitem fieri et gloriosum. LXXXII. PAGANOS ELEMENTIS ESSE SUBIECTOS NULLI DUBIUM EST: QVID EST ERGO QVOD APOSTOLUS DICIT: \'ERAMUS ET NOS SUB ELEMENTIS HUIUS MUNDI SERUIENTES\'? SI ITAQVE ET IUDAEI ELEMENTIS ERANT SERUIENTES, QVID DIFFEREBANT A PAGANIS? Manifestum est adiectione aut deminutione siue inmutatione syllabae sensum peruerti. idcirco paganos elementa colere omnibus cognitum est, Iudaeos autem non elementis, sed \'sub elementis\' deo seruisse propter neumenias et sabbata et circumcisionem et cetera talia. haec enim carnalia sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ qđ iudas dux fuer it eis.
deoq: nati iudei. signũ ac¬
cipiunt. ut quisuntin
anus. quia ipse qui ge¬
nerat ñ natus sed factus
&istum qui nas citur fi¬
eri opost& ut sit. Nec
enĩ ꝑ substantiã nascit᷑
sed ꝑfidẽ q̃ iã natis ac¬
cidet. Ignorantia enim
cum carne nascitur. fi¬
des autẽ postea spirita¬
liratione inseritur
Sed dr̃ econtra. si factus
utiq ẽ quigenerat. hoc
iam deb& generare qđ
ipse ẽ. ut accepta digni¬
tas traducẽ facer&.
Nam senatores generat
senatores. sed senato¬
rum dignitas ñ hab&
apud dm̃ meritũ. Neq
ipsa natura hoc ẽ subs¬
itantia consequitur be.¬
neficiũ. sed in sola fa¬
ma & sermone digni¬
tas uertit᷑. Acꝑ hoc cur¬
rit quidem sermo ꝑ tra¬
ducem carnis. sed nihil
aliud prestat. quã opi¬
nionẽ dignitatis. sicut.¬
& hi qui consules s̃ aut.
statuis honestant᷑ gau¬
dent inuano. Xpiani
aute cum fit ipsina.¬
turae accidit dignitas.
ut essentia ips ec hami.¬

Expanded text:
ter quod ludas dux fuerit eis. ter quod ludas dux fuerit eis. ideoque nati Iudaei signum accipiunt, ut qui sunt ianus, quia ipse qui generat non natus, sed factus et istum qui nascitur fieri oportet, ut sit. nec enim per substantiam nascitur, sed per fidem quae iam natis accedit. ignorantia enim cum carne nascitur, fides autem postea spiritali ratione inseritur. sed dicitur e contra: \'si factus utique est qui generat, hoc iam debet generare, quod ipse est, ut accepta dignitas traducem faceret. nam senatores generant senatores.\' sed senatorum dignitas non habet apud deum meritum, neque ipsa natura, hoc est substantia, consequitur beneficium, sed in sola fama et sermone dignitas uertitur. ac per hoc currit quidem sermo per traducem carnis, sed nihil aliud praestat, quam opinionem dignitatis, sicut et hi, qui consules sunt aut statuis honestantur, gaudent in uano. Christiani autem cum fiunt, ipsi naturae accedit dignitas, ut essentia ipsa homi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nascitur ex eo sine sen¬
suẽ. ambo ignoraness
sed hoc int̃ ẽ. int̃utrumq
quia generat᷑ sine dubio
blas phemus ẽ. ac ꝑhoc
filius diaboliẽ. Natus au¬
tẽ infans nescitblas phema¬
re. sicut nescitbenedice¬
re. Paganus tamen ẽ qr
sine sensuẽ. Deiudeo au¬
tem idcirco iudeus nasci¬
tur Quia subcreator is
deuotione gene satur.
sicut dix̃ adam de cain:
ꝓcreaui hominem ꝑ dm̃
sieut enĩ pagani indeuo¬
ti creatori. demoniis
gratias agunt in omnib
q̃ agunt. ita & iudei. dõ
creatori supplices lau¬
dant eum in omni actu
suo. in eo dispiciendi. quia
sio facit iudeũ. Circũ¬
cisio enim signum iuda¬
ismi ẽ. non iudaismus.
quia non abra ham cir¬
cumcisio iustitia est.
ans ed signum iustitiae¬
anut nati ex abraham
signum haberent ꝑ qđ
probarentur filii es se a.¬
brahae. quippe cum ex
iuda machabeo hoc no¬
mine sint appellati. ut
ñ solum exiuda sed & ce¬
teri exomnib fidelis ia¬
cob. iudei uocarent᷑. ꝓp¬

Expanded text:
qui nascitur ex eo sine senqui nascitur ex eo sine sensu est, ambo ignorantes sunt. sed hoc interest inter utrumque, quia generator sine dubio blasfemus est ac per hoc filius diaboli est; natus autem infans nescit blasfemare, sicut nescit benedicere; paganus tamen est, quia sine sensu est. de Iudaeo autem idcirco Iudaeus nascitur, quia sub creatoris deuotione generatur, sicut dixit Adam de Cain: procreaui hominem per deum. sicut enim pagani indeuoti creatori daemoniis gratias agunt in omnibus quae agunt, ita et Iudaei deo creatori supplices laudant eum in omni actu suo, in eo despiciendi quia nsio facit Iudaeum. circumcisio enim signum Iudaismi est, non Iudaismus, quia non in Abraham circumcisio iustitia est. sed signum iustitiae, ut nati ex Abraham signum haberent. per quod probarentur filii esse Abrahae, quippe cum ex Iuda Machabeo hoc nomine sint appellati, ut non solum ex Iuda. sed et ceteri ex omnibus filiis Iacob Iudaei uocarentur, prop
Abbreviated transcription (Latin):
Uides ergo operib: & con¬
fessione filios crȩaridi¬
abolo. hos autẽ filios dĩ
qui confitentes propriũ
uersantur. Sic enim dĩ
instͣuit genus nrm̃. ut si¬
ne s ensunati pos sibilita¬
tẽ tam̃ habeamus discen¬
di si uebona siue mala
ut ipsi nobis aut malaad.¬
quiramꝰ aut bona. ut
la&emur inobiscum
recte agentes remune¬
samur. aut ipsin obis
imputemus. si praua se¬
quentes condemnemͦ.
APOSTO LUS AIT.
NOS NXTURAIUDEI
eiudeis ergo nasci
iudeo sostendit.
Ñ de prosilitis dico
quos constat fieri iu¬
deos. Denique qui in
herimo natis. non r̃
circumcisi. Ergo de
iudeis iudeinas cuntur
quare ñ & de xp̃ianis
ganis pagani nascun¬
tur. Non o me quod
nascitur hoc est qđ &
unde nascitur. Uam
& aurum de terranas¬
citur & ontamen ter¬
ra est. & gemmae &
alia multa. & deligno
esca nascitur & depul¬
lo ouum. De paganis
autem ut pagani nar¬
cantur haec facit causa
quia enim omnis paga¬
nus in ignorantia ẽ. Et

Expanded text:
uides ergo operibus et prouides ergo operibus et professione filios creari diabolo; hos autem esse filios dei, qui confitentes proprium uersantur. sic enim deus instituit genus nostrum, ut sine sensu nati possibilitatem tamen habeamus discendi siue bona siue mala, ut ipsi nobis aut mala adquiramus aut bona, ut laetemur in nobis, cum recte agentes remuneramur, aut ipsi nobis inputemus, si praua sequentes condemnemur. LXXXI. APOSTOLUS AIT: "NOS NATURA IUDAEI". DE IUDAEIS ERGO NASCI IUDAEOS OSTENDIT - NON DE PKOSELITIS DICO, QVOS CONSTAT FIERI IUDAEOS. DENIQVE QVI IN HEREMO NATI SUNT, NON SUNT CIRCUMCISI —: SI ERGO DE IUDAEIS IUDAEI NASCUNTUR, QVARE NON ET DE CHRISTIANIS GANIS PAGANI NASCUNTUR. Non omne quod nascitur hoc est, quod et unde nascitur. nam et aurum de terra nascitur, et non tamen terra est, et gemmae et alia multa, et de ligno esca nascitur et de pullo ouum. de paganis autem ut pagani nascantur, haec facit causa: quia enim omnis paganus in ignorantia est et
Abbreviated transcription (Latin):
to. iratus sententiã dedit
dicens nullũ mn traturum
in t̾rã ꝓmissionis excepto
caleb & iosue filionaue.
qui prius auses dicebatur
Eos autẽ qui nati fuerant
in deserto. ipsos dix̃ intra¬
turos eo qđ nes cirentbo¬
num aut malũ. Nescire
autẽ bonum uel malũ
simplicitas quaedã est
naturalis. quae neq ad
bonum neq ad malũ en.¬
dita .ẽ. hoc ẽ ignorantia
sine malitia. sine sensu
enimnascimur sed natu¬
ranrã hoc bonum hab&
quiu capax. ẽ edis cere
ueritatẽ. Filius autẽ di¬
aboli hic ẽ. quina tus ma¬
lis rebus imbuitur. uthis
studeat q̃ in imica s̃crea¬
tori multos adserens de¬
os & his immolandum
quasimundi rectoribus
Hic si resipis cat & iuxta
natur ã suã sentiat ad
creatorem se conferens
filius erit dĩ. Ac ꝑ hoc
neq filii dĩ s̃ quin ascunt᷑
neq fi li di aboli. Quid
enim dicit saluator iude¬
is. uos depatre diabolo
estis. & concupis centias
patris ur̃i uultis facere.

Expanded text:
to, iratus sententiam dedit to, iratus sententiam dedit dicens nullum illorum intraturum in terram promissionis excepto Caleb et Iesu filio Naue, qui prius Auses dicebatur. eos autem qui nati fuerant in deserto, ipsos dixit intraturos, eo quod nescirent bonum aut malum. nescire autem bonum uel malum simplicitas quaedam est naturalis, quae neque ad bonum neque ad malum erudita est, hoc est ignorantia sine malitia. sine sensu enim nascimur, sed natura nostra hoc bonum habet, quia capax est ediscere ueritatem. filius autem diaboli hic est, qui natus malis rebus imbuitur, ut his studeat, quae inimica sunt creatori, multos adserens deos et his immolandum quasi mundi rectoribus. hic si resipiscat et iuxta naturam suam sentiat ad creatorem se conferens, filius erit dei.. Ac per hoc neque filii dei sunt qui nascuntur neque diaboli. quid enim dicit saluator Iudaeis: uos de patre diabolo estis et concupiscentias patris uestri uultis facere?
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus exsoluis se uid&᷑.
Quia sicut insaluatore erant
om̃s causae magisterui.
ita & post saluatorẽ inpe¬
tro om̃s continentur. Ip-¬
sum enim constitun eẽ
caput eorum ut pastor
es s& gregis dominici. Nã
int̃c&era dicit discipulis.
Uigilate & orate ne intre¬
tis intemptationẽ. et pe¬
trodicit. ecce satanas exposto¬
lauit. it uos uentil& uelut
triticum. Ego autẽ sogaui
prote. ne deficiat fides t ua
et tutandem conuersus
confirma fr̃stuos. Qud
ambigitur proparoroga¬
bat. & pro iacobo & iohan¬
ne p̃rogabat. Utc&er is
taceam. manifestumẽ in pe¬
tro om̃s continerĩ qui a &x
aliolocodiẽ ego prohisro¬
go quo smihi dededisti ex
uolo ut ubi egosum. & isti
sint mecum Nunc uid ea¬
mus quid sit dedidragma
hoc ẽ. qui modus sit ponde¬
ris. uel quantitatis aut in
qua substantia CERTe
quando dĩ. aliquando
diaboli. Quidergonas¬
cimur. requirendum ẽ
Dñs cum filii: isrł sepe delin¬
querent aeducti de aegrp¬

Expanded text:
omnibus exsolvisse videtur: omnibus exsolvisse videtur: quia sicut in Salvatore erant omnes causa magisterii, ita et post Salvatorem in Petro omnes continentur. Ipsum enim constituit esse caput eorum, ut pastor esset gregis dominici. Nam inter caetera dicit disuigilate et orate, ne intretis in temptationem, et Petro dicit: ecce satanas expostulauit, ut uos uentilet uelut triticum; ego autem rogaui pro te, ne deficiat fides tua, et tu tandem conuersus confirma fratres tuos. quid ambigitur? pro Petro rogabat, et pro Iacobo et Iohanne non rogabat, ut de ceteris taceam? manifestum est in Petro omnes contineri, quia et alio loco dicit: ego pro his rogo quos mihi dedisti, et: uolo ut ubi ego sum et ipsi sint mecum. Nunc uideamus quid sit didragma, hoc est, qui modus sit ponderis uel quantitatis aut in qua substantia    QVANDO DEI, ALIQVANDO DIABOLI. QVID ERGO NASCIMUR REQVIRENDUM EST. Dominus, cum filii Israhel saepe delinquerent educti de Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
qui primus int̃ apostolos
erat. solui debere ab eoꝵ
magis tro dicere didrag¬
ma qui ab his onerib libe¬
rierant. Nihil enim age¬
bant inmundo. qđ ess&
mundi. Ut quia nonerat
unde soluer&. aut hisscap¬
dalo esf&. Aut ceste humi¬
litate suffragii. quaere¬
r& a quos oluer &ur.
Tunc dñs ut in prouidum
dicbolum. & aduersusse¬
met ipsum semꝑ machina¬
riostender&. admare
irep&rum a postolũ iu¬
b&. & captipiscis os ape¬
rire. & illȩ inuenire mo¬
dum ex actione debitum
quo soluto non solum scan¬
dalum non ess& ex acto¬
ribus neq: inclinar & re¬
quisito auxilio. ad soluen¬
dũ uerum &iã signũ uirtu¬
tis maxime de monstrar&
ꝑ quod captus adiabolo adse
traher &. ut argumento & as¬
tutia suadiabolus torquere¬
tur. Dicunt ergo ex acto¬
res didragmae adp&rũ
a postolũ. Magist̃ ur̃ ñ soluit
didragma. quodicto. ma¬
gistrum ut proomnibus
dis cipulis soluer&. conuene¬
r̃. Saluator autem cum ꝓ
se & paro dari iub& pro

Expanded text:
qui primus inter Apostolos qui primus inter Apostolos erat, solvi debere ab eorum magistro dicerent didrachmam, qui ab his oneribus liberi erant. Nihil enim agebant in mundo quod esset mundi: ut quia non erat unde solveret, aut his scandalo esset, aut certe humilitate suffragii quaereret a quo solveretur. Tunc Dominus ut improvidum diabolum adversus semetipsum semper machinari ostenderet, ad mare ire Petrum apostolum jubet, et capti piscis os aperire, et illic invenire nummum exactioni debitum: quo soluto, non solum scandalum non esset exactoribus, neque inclinaretur requisito auxilio ad solvendum; verum etiam signum virtutis maximae demonstraret, per quod captos a diabolo ad se traheret, ut argumento et astutia sua diabolus torqueretur. Dicunt ergo exactores didrachmae ad Petrum apostolum, Magister vester non solvit didrachmam, etc. Quo dicto, magistrum ut pro omnibus discipulis solveret, convenerunt. Salvator autem cum pro se et Petro dari jubet, pro
Abbreviated transcription (Latin):
tio intellegitur. ñ
p̃diorũ. Necẽnim sal¬
uator asiquid possid ebat
inmundo cũ sit dñsmun¬
di. Mor tuus alitẽ alie¬
nis impendus sepelitur.
& nos a quibus mundus
extraneus ẽ f aculta¬
tes augere cupimus. ut
morien tesmundum a
nob inuasum. ñ tantum
uoce sed & litter is contes¬
temur. ut professione
nr̃a ab eo cuius mundus
ẽ condemnemur. Hine
dñs. qui ñ inquit reli¬
querit om̃a & secutus
me fuerii ñ potest meus
discipulus esse. Quicũq
ergo sichab& facultates
suas. ut spem in illis non
habeat. ꝑ aratus autẽ sit
ꝓfide illas abicere. uia
dragma igitur abhis ex¬
igendu erat. qui aliquid
negoti gerebant. aut
astibus operamdabaNT
S aluator autẽ qͥ ni hilhoꝵ
cut abat. neq: discipuli eiꝰ
exigendus utiq: nonerat
sed quia inimicus diubo¬
lus semꝑ in in sidus erat.
occasionẽ quaerens sipos¬
s& inclinare s aluator ẽ
ex auctorũ didragmae
animos occupauit. ut
eius facerent uolutatem
ut accedentes ad p& rũ

Expanded text:
tio intellegitur, non tio intellegitur, non praediorum. uec enim saluator aliquid possidebat in mundo, cum sit dominus mundi, mortuus autem alienis inpendiis sepelitur; et nos a quibus mundus extraneus est, facultates augere cupimus, ut morientes mundum a nobis inuasum non tantum uoce, sed et litteris contestemur, ut professione nostra ab eo, cuius mundus est, condemnemur. hinc dominus: qui non. inquit, reliquerit omnia et secutus me fuerit, non potest meus discipulus esse. quicumque ergo sic habet facultates suas, ut spem in illis non habeat, paratus autem sit pro fide illas abicere, uiam dragma igitur ab his exigenda erat, qui alnegotii gerebant, aut artibus operam dabant. Salvator autem, quia nihil horum curabat, neque discipuli ejus, exigendus utique non erat: sed quia inimicus diabolus semper in insidiis erat, occasionem quaerens si posset inclinare Salvatorem; exactorum didrachmae animos occupavit, ut ejus facerent voluntatem; ut accedentes ad Petrum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sicut ostensum ẽ. Of¬
ferre autẽ xp̃m pronob
quidẽ. nisi dare potesta¬
tẽ uolenti eũ occidere.
qđ idcir co concessum est.
quia profuturũ erat. ut
ess& difcendendi ad infe¬
ros & spoliare tartarum
animab: suꝑ abundans
enim & in auditũ peccatũ
lũ nullo genere peccauerat.
sed & multis uitã donaue¬
rat. Hoc peccato reusfac¬
tus diabolus. contradicen¬
di audaciũ ꝑdidit. Nam
simile aliud ad galathas
inepistolalegitur. in t̃
c&eraenim. factus inqͥt
ꝓnobis maledictũ. a quo
factus nisi a patre. Iudi¬
cio enim dĩ crux xp̃i ma¬
ledictumẽ iudeorum.
Peccatum enim illorum.
exclamat mor saluator is
Crucifigi ergo seꝑmisit.¬
ut passio eiꝰ proficer &
nobis. Vt hinc cum signo
eius ex euntes. asecunda
morte minime tenerem̃
Metuit enim mors. &iã
seruos eiꝰ a quo uicta est.
SETANTUM. ETPE¬
tno didiraemazor¬
quipps cũ omo s̃ cum
Securisunt. deno¬
lictis omniꝑus suis.
idragma capitũ ex ac¬

Expanded text:
est, sicut ostensum est. ofest, sicut ostensum est. offerre autem Christum pro nobis quid est, nisi dare potestatem uolentibus eum occidere? quod idcirco concessum est, quia profuturum erat, ut esset causa descendendi ad inferos expoliare tartarum animabus. superabundans\' enim et inauditum peccatum lum nullo genere peccaverat, sed et multis vitam donaverat. Hoc peccato reus factus diabolus, contradicendi audaciam perdidit. Nam simile aliud ad Galatas in Epistola legitur: inter caetera enim, Factus, inquit, pro nobis maledictum . A quo factus, nisi a Patre? Judicio enim Dei crux Christi maledictum est Judaeorum: peccatum enim illorum exclamat mors Salvatoris. Crucifigi ergo seut passio eius proficeret nobis, ut hinc cum signo eius exeuntes a secunda morte minime teneremur. metuit enim mors etiam seruos eius, a quo uicta est. SE TANTUM ET PETRO DIDRAGMAQVIPPE CUM OMNES EUM SECUTI SUNT DERELICTIS OMNIBUS SUIS? idragma capitum exac
Abbreviated transcription (Latin):
nito dño. transiuit dubnꝰ¬
tatio. Similit̃ dictũ est
& deio seph. quia ferrum
ꝑtransiuit animã eius.
hocẽ mortẽ euadere qr
dubitare de dõ uel dexp̃o
mors .ẽ: Ac per hoc qui
desinit dubitare euadit
uersae s. sed uerin similia
exparte quidẽ exparteue¬
ro discsepantia. facit enĩ
& ñ fecit contrarium est.
pesciebat & ñ fecit simile ẽ
Proph&a ergo expersona
xpi locutus ẽ. quia pecca¬
tum ñ fec̃. nec dolus inuen¬
tus ẽ inore eius. Apostolus
uero depsona loquit᷑ dĩpa
tris. quieũ id est xpm̃ qui
peccatum nesciebat pro
nobis peccatum fecit. quod
duplicimodo intellegendũ
est. Primumenim fecit
illum peccatum dum in¬
carnari illum uoluit. ut
quem sors ñ tangebat. de
peccatrice carne corpus ac
catum. Deinde dum offert
eum propeccatis fecit illũ
peccatum. Hostia enimin
lege propeccatis oblata.
peccatum nunculatur.
Ner goxp̃s peccatũ fecit. si¬
cut dicit proph&a. sed a¬
ꝑte ipse peccatum factus

Expanded text:
nito domino transiit dubinito domino transiit dubitatio. similiter dictum est et de Iosef, quia ferrum pertransiuit animam eius. hoc est mortem euadere, quia dubitare de deo uel Christo mors est ac per hoc qui desinit dubitare, euadit uersae sunt. sed uerba similia ex parte quidem, ex parte uero discrepantia. fecit enim et \'non fecit\' contrarium est; \'nesciebat\' et \'non fecit. simile est. profeta ergo ex persona Christi locutus est: quia peccatum non fecit nec dolus inuentus est in ore eius, apostolus uero de persona loquitur dei ptris, qui eum, id est Christum qui peccatum nesciebat, pro nobis peccatum fecit. Quod duplici modo intelligendum est. Primum enim fecit illum peccatum, dum incarnari illum voluit, ut quem sors peccatrice carne corpus acccatum. deinde dum offerret illum pro peccatis, fecit illum peccatum. hostia enim in lege pro peccatis oblata peccatum nuncupabatur. Non ergo Christus peccatum fecit, sicut dicit profeta, sed aperte ipse peccatum factus
Abbreviated transcription (Latin):
ones hoc utiq signifi¬
cauit. quia &iam maria
ꝑ quam gestum myste¬
riumẽ in carnationis
saluatoris in morte
dni dubitar&. ita tam̃
ut resurr ectione firma¬
r&ur: Om̃s enimstu¬
pore quodã in morte
dni dubitarunt. quis
enim non ambiger& :
uidens eum qui se filium
dĩ dicebat. sic humilia¬
tum. ut usq ad mortẽ
descender& .: Et quia
ut dixi omnis ambigu¬
itas. resurrectione
dñĩ reces sura erat. ꝑ¬
transire dix̃ gladium
ñ suꝑ cadere aut contin¬
gere trans euntem mẽ¬
brum ali quod ut sicut
gladius mis sus ꝑtransi¬
ens iuxta hominẽ . timo¬
rẽ facii . ñ tamen ꝑcint
ita & dubitatio mestitiã
fecit. ñ tamen occidit.
quia ñ sedit in animo. sed
ꝑtransiit quasi ꝑumbrã
contingens corda disci¬
pulorum: Deniq cleo¬
phas & emaus euntes
inuia tristes dicunt in¬
ter c&era. ipsidñõ nesci¬
entes qr dñs ẽ. nos puta¬
bamus quia ipse erat qui
incipiebat liberare isrł:
Dubitauer̃ sed statimag¬

Expanded text:
ones; hoc utique signifiones; hoc utique significavit, quia etiam Maria, per quam gestum est mysterium incarnationis Salvatoris, in morte domini dubitaret, ita tamen, ut resurrectione firmaretur. omnes enim stupore quodam in morte domini dubitarunt. quis enim non ambigeret uidens eum, qui se filium dei dicebat, sic humiliatum, ut usque ad mortem descenderet? et quia, ut dixi, omnis ambiguitas resurrectione domini recessura erat, \'pertransire\' dixit gladium, non supercadere aut contingere transeuntem membrum aliquod. ut sicut gladius missus pertransiens iuxta hominem timorem facit, non tamen percutit, ita et dubitatio maestitiam fecit, non tamen occidit, quia non sedit in animo, sed pertransiit, quasi per umbram contingens corda discipulorum. denique Cleopas et Amaus euntes in uir tristes dicunt inter cetera ipsi domino nescientes quia domi nus est: nos putabamus, quia ipse erat qui incipiebat liberare Israhel. dubitauerunt, sed statim ag
Abbreviated transcription (Latin):
Etitiuã ipsius animam ꝑ¬
transibit gladius. ut reue¬
lentur multorum cordiũ
cogitationes: Si meon
uir sẽs & diuinis osacu¬
lis commendatus per spm̃
scm̃ locutus ẽ. quid futu¬
rumess & hominibus ex
causa xp̃i caderent deso¬
luti a promisione patrũ:
Illis autẽ qui nullius ꝓpe
dignitatis essent in lege
Credentibus uero inxpm̃
resurrectio in irł : ut dig¬
nidõ fierent. qui prius in¬
digni & inutiles erant
& reꝓbarentur qui ali¬
quidputabantur : Hoc ẽ
qđ alio loco dicit dñs Iniu¬
dicio ego ueni inhunc mun¬
dum: ut qui non uident
uideant. & quiuid ent ce¬
cifianti Deniq p̃ legis
doctores. nonpharis ei
ñ scribue secuti sunt xp̃m.
sed piscatores homines
imperiti & rusticari:
Hinc ẽ unde dicit dñs: Pa¬
ter gratias agotibi. qđ
abscondisti haec a sapi¬
entibus & prudentibus.
& reuelastiea paruulus
Quod autem adiecit di
cens. Et tuam ips iusani¬
mam per transibit gla¬
dius. ut reuelentur mul¬
torum cordium cogitati¬

Expanded text:
it, ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur multorum cordium cogitationes ? Simeon vir sanctus, et divinis oraculis commendatus, per Spiritum sanctum locutus quid futurum esset hominibus ex causa luti a promissione patrum, illis autem qui nullius prope dignitatis essent in lege, credentibus uero in Christum, resurrectio in Israhel, ut digni deo fierent qui prius indigni et inutiles erant, et reprobarentur qui aliquid putabantur. hoc. est quod alio loco dicit dominus: iniudicio ego ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. denique non legis doctores. non Farisei, non scribae secuti sunt Christum, sed piscatores, homines inperiti et rusticani. hinc est unde dicit dominus: pater, gratias ago tibi, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruolis. Quod autem adiecit dcens, Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur multorum cordium cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
re t̃misso ochooh¬
di& qui post iorã
ẽ. filiũ io saphat. etio as
filio ochoohdiȩ & amessia
filio ioas nihil euangelis¬
ta quã sensũlegis sec utũ
credibile deb& uideri.
Ideoq ñ in merito. hi abe¬
uan gelista sublati s̃. de
numero c&erorũ. Sic
enim horum continuaũ
impi&as ut malignũ illo¬
rũ nullũ in t̃uallũ habe¬
r&. aiorã autẽ coeptũ
malignũ sic ꝑ ambulaũ
usq adoriã filiũ amasi
ae. ut nullius lateris es¬
s& suffragiũ. quo ex par¬
te merito patris aliquis
horum remaner & in
numero regum. Nã iorã
maligne agens merito
iosaphath remissus in
numero ẽ. & ozias meri¬
to ioata reseruatus innu¬
mero ẽ. illorũ autẽ triũ
continuata malignitas
in dm̃ ẽ. salomon quoq
merito patris remissus
in regno ẽ. Etrobo am
filius salomonis malig¬
ne agens merito assare¬
lectus ẽ in nunumero

Expanded text:
AETERMISSO OCHODIA, QVI POST IORAM EST FILIUM IOSAFAT, ET IOAS FILIO OCHODIAE ET AMESSIA FILIO IOAS? Nihil euangelistam quam sensum legis secutum credibile debet uideri, ideoque non inmerito hi ab euangelista sublati sunt de numero ceterorum. sic enim horum continuauit impietas, ut malignum illorum nullum interuallum haberet. a Ioram autem coeptum malignum sic perambulauit usque ad Oziam fae, ut nullius lateris esset suffragium, quo ex parte merito patris aliquis horum remaneret in numero regum. Nam Joram maligne agens merito Josaphat praemissus in numero est; et Ozias merito Joathan reservatus in numero est. Illorum autem trium continuata malignitas in Deum est. Salomon quoque merito patris remissus in regno est; et Roboam filius Salomonis maligne agens merito Asa relictus est in numero
Abbreviated transcription (Latin):
corporis eẽ hominis istis
dulcis e&. qui propter
qđ integrae ꝓfessiones
sunt in ore significatis:
Hoc enim dulce inore est
qđ uerum ẽ. Illis autẽ
quiheretica prauitate
rarnalit uiuunt. uel sen¬
tiunt. propt̃ quod inuen¬
tre significatis unt. A¬
marus accus abit enim
eor in die iudicu dĩ post
reue lationẽ ergo. euan¬
gelium iussus est scri¬
bere . propt̃ haec quae
supra diximus. Et ere¬
chiheli proph& aesimilit̃
dictum est : ut acci pe¬
r& librum qui es s& dul¬
cis inore. quando per¬
fi diãpopuli mis surẽ
increpare. quid. Ẽ¬

Expanded text:
corpus esse hominis, istis corpus esse hominis, istis dulcis esset; qui propter quod integrae professionis sunt, in ore significati sunt: hoc enim dulce in ore est, quod unum est: illis autem qui haeretica pravitate carnaliter vivunt vel sentiunt, propter quod in ventre significati sunt, amarus. Accusabit enim eos in die judicii Dei. Post revelationem ergo Evangelium jussus est scribere, propter haec quae supra diximus. Et Ezechieli prophetae similiter dictum est, ut acciperet librum qui esset dulcis in ore ejus, quando perfidiam populi missus est increpare .
Abbreviated transcription (Latin):
dedõ: Conuincitut &¬
marcion addiscens. quia
uerbum caro factum ẽ:
qui putat xpm̃ carnem
ne gandam : Ar guitur
&iam in probus mani¬
cheus uidens scriptum
ab euangelista quia
s aluator ponsolum p̃¬
sentia sui. nuptiarum
uota decorauit: uerum
&iam poculis honesta¬
uit qui nubtiarumadi¬
tus in t̾cludit & p̃mus¬
cui conuenire hortat᷑:
Haec continentur in libro
quẽ accepit apostolus
deuorandũ: Hic liber
euangeliumẽ. quod
cat a iohanne titulat᷑
quod non solum male
sentientibus a marumẽ
uerum &iã in discipli¬
natis quinolunt corri¬
pi. ut in peius profipian:
sta reuelatio eotempo¬
re facta ẽ. quo a posto¬
lus iohannes mn insulaerat
pliatmor religatus ad omi¬
tiano imperatore fidei cau
sa. tunc fuit inspũ. ut
poss& uidere caelestia:
Et dum haec ei ostendunt᷑
quae futura s̃: Causaim¬
pi&atis & stupri & ce¬
terorum datus ẽ. illi lib
qui dulcis quidem erat.
in ore: sed a marum fa¬
cer& uentrem. ut ex
his quae uidentur unius

Expanded text:
de deo. conuincitur et de deo. conuincitur et Marcion addiscens quia uerbum caro factum est, qui putat Christo carnem negandam. arguitur etiam inprobus Manicheus uidens scriptum ab euangelista, quia saluator non solum praesentia sui nuptiarum uota decorauit, uerum etiam poculis honestauit, qui nuptiarum aditus intercludit et promiscue conuenire hortatur. Haec continentur in libro, quem accepit apostolus deuorandum. hic liber euangelium est quod CATA IOHANNEN titulatur, quod non solum male sentientibus amarum est, uerum etiam indiseiplinatis, qui nolunt corripi, ut in peius proficiant. ista reuelatio eo tempore facta est, quo apostolus Iohannes in insula erat Pathmos, relegatus a Domitiano impsa. Tunc fuit in Spiritu, ut posset videre coelestia, et dum haec ei ostenduntur, quae futura sunt causa impietatis et stupri et caeterorum, datus est illi liber qui dulcis quidem erat in ore, sed amarum faceret ventrem: ut ex his qui videntur unius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intellega ⁊ bonumne
s alu&ur. qđ ñ uult: Nec
enim iustum ẽ ut inui¬
tus salu&ur. qui non ꝑ
ignorantiums alutem
spernit : sed ꝑmalitiã
uel inuidiam : His igitur
confirmatur magis liberũ
arbitiium quã distru¬
itur. ut um cuiq: prouo¬
to suo respondeatun.
quit et accipe Lisnũ
DE MANUANAELI. EO
DEUONAILLum.
ET AMARICABIT UENTRẼ
nuum. Sedinonet uo
srardules tam quam
Tuis iste liber est qͥ
amarum facit uen¬
trem cum sit dulcis : om̃a
diuina uolumina ama¬
ras̃. sed ꝑfidis. atq: carna¬
libus idolutris enim in¬
suaui ẽ cumaudiunt unũ
photinus simul ꝑtimes¬
cit horrore correptus. e¬
subescit &iã sabellius. au¬
diens patrem. patrem eẽ
qui filius dicinon possit
quia ab ipso sunt omnia :
Tilium autẽ idcirco filium
appelluri. quia non utiq
ipse pater est sed depa¬
tre : nec a quo sed perquẽ
runt om̃a confutatur:
Ut arrius cum legit xpm̃
uerum eẽ filium dĩ:
Sine dubio em̃ uerus dici ñ
pors&. nisiproprie ess&

Expanded text:
non intellegat bonum, ne non intellegat bonum, ne saluetur, quod non uult. nec enim iustum est, ut inuitus saluetur, qui non per ignorantiam salutem spernit, sed per malitiam uel inuidiam. his igitur confirmatur magis liberum arbitrium quam destruitur, ut uni cuique pro uoto suo respondeatur. INQVIT, ET ACCIPE LIBRUM DE MANU ANGELI ET DEUORA ILLUM, ET AMARICABIT UENTREM TUUM, SED IN ORE TUO ERIT DULCE TAMQVAM QVIS ISTE LIBER EST, QVI AMARUM FACIT UENTREM. CUM SIT DULCIS? Omnia diuina uolumina amara sunt, sed perfidis adque carnalibus. idolatris enim insuaue est, cum audiunt unum Fotinus simul pertimescit horrore correptus, erubescit etiam Sabellius audiens patrem patrem esse qui filius dici non possit, quia ab ipso sunt omnia; filium autem idcirco filium appellari, quia non utique ipse pater est, sed de patre, nec a quo, sed per quem sunt omnia. confutatur et . Arrius, cum legit Christum uerum esse filium dei; sine dubio enim uerus dici non posset, nisi proprie esset
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat s aluator. ipsae
sua debecNł dm̃ eẽ pa¬
tremxpĩ. ut qui alium
patrem habere illum di
modar&᷑ : quibus dice
bat sefilium dĩ. haec est
adtractio. non uiolen¬
tia. sed testimonium dĩ
inxp̃o: Cui qui credidit
adtractatus dr̃ ab eo ad
xpm̃. Nemo enĩ saluatori
credit. nisiqͥ patrẽ illius
proprium dicit dm̃ Nã
a postolus non ut arbitri¬
um pulsar& haec fatus
ẽ : quae in questionem
redigisti: sed ut iudiciũ
dĩ. re tractari prohiber &
haec dix̃ iustum p̃dicans
dm̃: Scit enim cuius debe¬
at misereri: Con disau¬
tem ins pector ꝓuid&
postulantis mentẽ anme¬
reatur accipere: Deniq
dicit ꝑ proph&am. plebr
haec labus me honorat.
cor autem eorum longe
est ame: Nam simulato¬
ris animum iustum est
ut obdur& Qui enimñ
ꝑ errorẽ uerum uocat
falsum sed ꝑmaliuolen¬
tiam ut intelle gensbonũ
fingat se nescire quod
bonumẽ conuestat illud
inmalum: Hoc utiq de¬
b& illi prestari. ut uere

Expanded text:
faciebat Salvator, ipsae faciebat Salvator, ipsae suadebant Deum esse Patrem Christi: ut qui alium patrem habere illum dicmodaretur, quibus dbat se filium dei. Haec est adtractio, non uiolentia, sed testimonium dei in Christo, cui qui credidit, adtractus dicitur ab eo ad Christum. nemo enim saluatori credit, nisi qui patrem illius proprium dicit deum. nam apostolus, non ut arbitrium pulsaret, haec fatus est quae in quaestionem redegisti, sed ut iudicium dei retractare prohiberet, haec dixit iustum praedicans deum; scit enim cuius debeat misereri. cordis autem inspector peruidet postulantis mentem, an mereatur accipere. denique dicit per profetam: plebs haec labiis me honorat, cor autem illorum longe est a me. nam simulatoris animum iustum est ut obduret. qui enim non per errorem uerum uocat falsum, sed per maliuolentiam, ut intellegens bonum fingat se nescire quia bonum est, ut conuertat illud in malum, hoc utique debet illi praestari, ut uere
Abbreviated transcription (Latin):
It consentiens his a pos¬
tolus : Neq uolentis
in quit neq: currentis
sediis erentis est dĩ.
& eu ius uult mis er&ur
& quẽ uult indurat.
Quomodo uoluntatis ar¬
bitrium liberum est
quando alterius nutuaut
ad bonum ducitur. aut
admalum: Ait̃ causa se
hab& quam pro posita ẽ
Nenĩ hic questionis huiꝰ
sensus ẽ. quemobtendis:
Nã ullo genere ex his libe¬
ri arbitrii poterit causa
turbari: quasi penitus
sensum dictorum aduer¬
tas. scies hinc magis arbi¬
truliberi firmarisenten¬
tiã : Haec enim contra
maliuolos iudeos ꝓlatas:
Cum enim dolo simulati¬
onis ostae. ex inuidiuio¬
sep patrẽ proprium. &
filios eius fratres a dsere¬
rent s aluatoris. nedĩ eẽ
filius creder& : Tunc sal¬
uator ait Nemouenit
ad me: nisi pat̃ qui misit
me ad traxerit eum:
quo modo autem pater
ad trabebat ad filium . m
siꝑ opera quae faciebat
ꝑ illum: sic enim dix̃. pa¬
t̃manens in me ipse
operatur. ut operer. hȩ
ad traherent adfidem
xp̃i : Uir tutes enim quar

Expanded text:
ET CONSENTIENS HIS APOSTOLUS: \'NEQVE UOLENTIS\', INQVIT, \'NEQVE CURRENTIS, SED MISERENTIS EST DEI\', ET: \'CUIUS UULT MISERETUR ET QVEM UULT INDURAT\'? QVO MODO UOLUNTATIS ARBITRIUM LIBERUM EST, QVANDO ALTERIUS NUTU AUT AD BONUM DUCITUR AUT AD MALUM? Aliter causa se habet quam proposita est; non enim hic quaestionis huius sensus est quem obtendis. nam nullo genere ex his liberi arbitrii poterit causa turbari, quia si penitus sensum dictorum aduertas, scies hinc magis arbitrii liberi firmari sententiam. hmalevolos Judaeos prolata sunt. Cum enim dolo simulationis ortae ex invidia, Joseph patrem proprium et filios ejus fratres assererent Salvatoris, ne Dei esse Filius crederetur, tunc Salvator ait, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum. Quomodo autem Pater attrahebat ad Filium, nisi per opera quae faciebat per illum? Sic enim dicit, Pater manens in me, ipse operatur : ut opera haec attraherent ad fidem Christi. Virtutes enim quas
Abbreviated transcription (Latin):
oc inconstantis eẽ
uid&ur. Semper
breuita ꝓpositio ne sen¬
sum occultas. N am hoc
quod inquestioninem
uocas. tunc factum est
quando in galilea posi¬
tur ꝓpt̃ tumultũ iude¬
orũ fratribus suis ad huc
non credentibus sibi con¬
pellebatur ascendere
iniudeam. quia futu¬
rus erat dies festus iũ¬
deorum ut seditionem
pater &ur Ip se autẽ
res pondit eis dicens: uos
ascendite ad diem festũ
quia mundus uos non
odit meautem odit.
qm̃ arguo operaeiꝰego
ñ ascendo ad diem fes¬
tum hunc. quia temp̃
ineum non dum imple¬
tumẽ: Tunc fr̃s eiuras¬
cender addiẽ festum:
ipseueromans it in ga¬
lilea. Postautẽ & ip¬
se ascenditao festum:
Quid uid& contrarium
quando non tune ascen¬
dit quando negauit.
sed ascendit postea: Et
ascendit non quasi addi¬
ẽ festum: sequasi adli¬
tem. Illi enim om̃s lae¬
titia ascender̃. quasi ad
ꝑfruendas dilitias diei
festi. Cestumẽ ergo
quia ñ ascendit ad diẽfes¬
tũ saluator. Is autẽ ille

Expanded text:
OC INCONSTANTIS ESSE UIDETUR. Semper breuiata propositione sensum occultas. nam hoc quod in quaestionem uocas tunc factum est, quando in Galilea positus propter tumultum Iudaeorum a fratribus suis adhuc non credentibus sibi conpellebatur ascendere in Iudaeam, quia futurus erat dies festus Iudaeorum, ut seditionem pateretur. ipse autem respondit eis dicens: uos ascendite ad diem festum, quia mundus uos non odit; me autem odit, quoniam arguo opera eius. ego non ascendo ad diem festum hunc, quia tempus meum nondum impletum est. tunc fratres eius ascenderunt ad diem festum, ipse uero mansit in Galilea. post autem et ipse ascendit ad diem festum. Quid uidetur contrarium, quando non tunc ascendit quando negauit, sed ascendit postea, et ascendit non quasi ad diem festum, sed quasi ad litem? illi enim omnes laeti ascenderunt, quasi ad perfruendas delicias diei festi. certum est ergo, quia non ascendit ad diem festum. saluatoris autem ille
Abbreviated transcription (Latin):
put. quare. quia ñ ẽ. imago
dĩ. Unde denuo dicit apos¬
tolus. Mulier autem doce¬
re ñ ꝑmittur Neque domi¬
nariinuirum. Quid. egt
UT DICAT SALOMON
IUSTIFICA MIMAM
TUAM ANTEOBITUM
tuum. ETINPsAL Mo
NONIUSTIFICABITUR
AITIN CONSPECTUDĩoMIS
homouiuens. XII.

Expanded text:
put! quare? quia non est imago put! quare? quia non est imago dei. unde denuo dicit apostolus: mulieri autem docere non permittitur neque dominari in uirum. XXII. QVID EST UT DICAT SOLOMON: \'IUSTIFICA ANIMAM TUAM ANTE OBITUM TUUM\', ET IN PSALMO: \'NON IUSTIFICABITUR,\' AIT, \'IN CONSPECTU DEI OMNIS HOMO UIUENS
Abbreviated transcription (Latin):
ergogenere potest intel¬
ligi supradicta questio.
Vt & panis angelorũ caeles¬
tium dici possit. & xp̃ia no¬
rum. secundum ea quae
dictas̃. QUIDSIT AdiMa¬
.caNẽ. Et simi litudi¬
uẽ dĩ fecisse hominẽ
etan muhier imacodĩ
ocẽ adimaginẽ dĩ fac¬
tum es se hominẽ. quia unus
unum fecit. ut sicut ab uno
dõ sunt om̃a ita & abunoho
minegenus humanum. Si¬
militudo autẽ haec ẽ. Vt quẽ
ad modum depatre ẽ filius.
sic & deuiro mulier. ut unius
principii auctoritas conser¬
u&ur. Sed filius in effabilit̃
in conp̃hensibilit̃natus est.
dedõ patre. Mulier autem
cor poralit̃ sicut legimus fac¬
ta deuiro ẽ. ut ꝑ eamnatiui¬
tas orir&ur. Filius uero dĩ
ideonatus ẽ . ut ꝑ ipsum fier&
creatura. In eo ergo dissimi¬
uiro autem femina qui a il¬
lic simplicitas ẽ. & ñ potuit
nisi desimplici. simplexnas
& apostolus. Uirquidẽ in¬
quit ñdeb& uelare caput
Cumsit imago & gloria dĩ.
Mulier autẽ inquit uel& ca¬

Expanded text:
ergo genere potest intelergo genere potest intellegi supra dicta quaestio, ut et panis angelorum caelestium dici possit et Christianorum secundum ea quae dicta sunt. XXI. QVID SIT AD IMAGINEM ET SIMILITUDINEM DEI FECISSE HOMINEM, ET AN MULIER IMAGO oc est ad imaginem dei factum esse hominem, quia unus unum fecit, ut sicut ab uno deo sunt omnia, ita et ab uno homine omne genus humanum. similitudo autem haec est, ut quem ad modum de patre est filius, sic et de uiro mulier, ut unius principii auctoritas conseruetur. sed filius ineffabiliter inconprehensibiliter natus est de deo patre, mulier autem corporaliter, sicut legimus, facta de uiro est, ut per eam natiuitas oreretur. filius uero dei ideo natus est, ut per ipsum fieret creatura. in eo ergo dissimiuiro autem femina, quia illic simplicitas est et non potuit nisi de simplici simplex naset apostolus: uir quidem, inquit, non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; \'mulier autem, inquit, \'uelet ca