comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾ frẽm. adelicti poterit contagione mundare: Im¬
mo uero idetiam nos esse ammonitos. in huiꝰ di̾ci
oꝑis altitudine nouerimꝰ: ut cõ fessi inuicẽ delic̾ta nr̃a.
oremꝰ ꝓ nobis. sicut ap̃s int̾pellat ꝓ nobis. Audiam
apłm iacobum. hoc ipsũ euidentissime p̃cipientem:
ac dicentẽ. Confitemini in inuicẽ delicta ur̃a & o¬
rate ꝓ inuicẽ: quia ad hoc nobis dñs dedit exemplũ.
Si enim ille qͥ ullum peccatũ nec habet. nec habuit.
nec habebit. orat ꝓ peccatis nr̃is: quantomagis nos
inuicẽ ꝓ nr̃is orare debemꝰ: Ꝙ si diittit nobis ille cui
ñ habemꝰ qđ dimittamꝰ: quanto magis dimittere de¬
bemꝰ inuicem nobis. qͥ sine peccato hic uiuere ñ uale¬
mus: Quid enĩ uidet᷑ in hac altitudine sacram̃ti dñs
significare c̃ dicit. exẽplum enim dediuobis. ut quẽ¬
admodũ ego feci uobis. ita & uosfaciatis: nͥ qđ aꝑtis¬

Expanded text:
frater fratrem a delicti poterit contagione mundare? Ifrater fratrem a delicti poterit contagione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in hujus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra oremus pro nobis, sicut et apostolum Jacobum hoc ipsum evidentissime praecipientem ac dicentem: Confitemini invicem delicta vestra, et orate pro vobis , quia ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus! et si dimittit nobis ille, cui non habemus quod dimittamus, quanto magis dimittere debemus invicem nobis, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare cum dicit: Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ. Benedicite scĩ & humiles corde dño. Multo ẽ
autẽ meluis. & sine controu̾sia ueriꝰ: ut etiã mani¬
Cum enĩ ad pedes frĩs inclinat᷑ corpꝰ: etiam in corde
ipso uł excitat᷑. uel si iam in erat cõfirmat᷑ ipsius
humilitatis affec̾tus. S excepto isto morali intelle¬
c̃tu. ita nos huiꝰ dñci fac̾ti altitudinẽ cõmendasse me¬
minimꝰ: qđ lauando pedes iam lotoꝵ atq mundoꝵ
discipłoꝵ significauerit dñs. ꝓpt̾ humanos qͥb in
hensione iusticie. nossine peccato ñ esse. Quos sub in¬
de abluit int̾pellando ꝓ nobis: cũ oramꝰ patre̾ qͥ ince¬
lis ẽ. ut debita nr̃a dimittat nobis. sic̃ & nos dimit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Quomͦ gͦ ad hunc intellec̾tum
poterit ꝑtinere. hoc qͦd ipse postea docuit. uͥ sui facti
exposuit rationẽ dicens. siego laui pedes ur̃os dñs
plũ enim dedi uobis. ut quemadmodũ ego feciuobis.
ita & uos faciatis. Nũqͥd dicere possumꝰ. qđ etiam

Expanded text:
dicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam maniCum enim ad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in ehensione justitiae, nos sine peccato non esse, quos subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem, dicens: Si ego lavi pedes vestros Dominus edi vobis, ut quemadmodum ego vobis feci, ita et vos faciatis! » Numquid dicere possumus quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
suimus. immo ipsum idexposuisse dociumꝰ. Ergo & quia
ñdum ibi erat hic adhucerat. & quia mox fuerat abiturꝰ.¬
hic quod am modo iam ñ erat. Quod sit autem hoc gaudi¬
um de quo ait. ut habeant gaudiũ meum impletum in
semetipsis. iam suꝑius exp̃ssum ẽ uͥ ait. ut sint unum
sicut & nos. Hoc gaudiũ suum idest a se in eos collatum.
in eis dicit implendũ. ꝓpter qđd selocutũ dix̃ in mundo.
Hec ẽ pax illa. & beatitudo infuturo scło. ꝓpt̾ quã conse

Expanded text:
suimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia suimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturhic quodammodo jam non erat. Quid sit autem hoc gaudium de quo ait, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait, ut sint unum sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum in eis dicit implendum propter quod locutum se dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo, p
Abbreviated transcription (Latin):
ter ad custodiendum succede filio discedenti s eos ambo
seruabant potentia spĩtali. Et quando ab eis abstulit filiꝰ
p̃sentiam corporalem. tenuit cum patre custodiam sp̃ita¬
lem. quia & custodiendos quando filiꝰ homo accepit. cu¬
stodie paterne non eos ab stulit. Et cum pat̾ filio eusto¬
diendos dedit: non dedit sineipso eiudedit. s dedit homi¬
ni filio ñ sine deo. eodem ipso utiq filio. Sequit᷑ gͦ filius
& dicit. Quos dedisti mͥ custodiui. & nemo exhis ꝑiit. nͥ
filius ꝑditionis. ut scͥptura impleatur. filius ꝑditionis
dictus ẽ traditor xp̃i. ꝑditioni p̃destinatꝰ. sodm seriptu¬
ram qua de illo inpsalmo. centesimno & octauo maxime
ꝓpħat᷑. Nunc autem inqͥt ad ce uenio. & hocloquor in
mundo. ut habeant gaudium meũ impletũ insemet¬
ipsis. Eoce inmundo loqui sedicit. qui paulo ante dixe¬
rat iam nonsum inmundo. Quod eur dixerit ibi expo¬

Expanded text:
ter ad custodiendum succedere Filio discedenti; sed eos ambo ter ad custodiendum succedere Filio discedenti; sed eos ambo servabant potentia spirituali: et quando ab eis abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem. Quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit: et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit; sed dedit homini Filio, non sine Deo eodem ipso utique Filio. 7. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, custodivi: et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Filius perditionis dictus est traditor Christi, perditioni praedestinatus, secundum Scripturam quae de illo in psalmo centesimo octavo maximeprophetatur. Nunc autem, inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo loqui serat, Jam non sum in mundo: quod cur dixerit, ibi expo
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis eram. & ipse seruabam. In nomine patrisserua¬
bat discipłossuos filius homo. cũ eisp̃sentia humana
cõstitutus. s etiam pater in nomine filii seruabat.
quos in nomine filii petentes ex audiebat. His qͥppeidẽ
filius dixerat. Amen am̃dico uobis. si qͥd peteritis pa-¬
trẽ in nomine meo dabit uobis. Neq hoc tã carnali¬
ter debemꝰ acciꝑe. uelut uicissim nosseruent pat̾ ꝙ fi¬
lius. amboꝵ in nobis custodiendis alt̾nante custodia.
quasi suecedat alius quando discesserit alius. Simul
uerus beatus deus. s scriptura nos non leuat nͥ descen¬
dat ad nos. sicut uerbũ caro fac̾tũ descendit. ut leuaret.
non cecidit ut iaceret. Si descendentẽ cognouimꝰ: cũ leuã¬
de surgamꝰ. & intelligamꝰ cũ ita loquit᷑ ꝑsonas eius distin¬
guere. non separare naturas. Quando gͦ seruabat dis¬
cipłõs suos filius p̃sentia corporali. non expectabat pa¬

Expanded text:
cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servacum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Neque hoc tam carnaliter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius: simul ui est unus verus et beatus Deus. Sed Scriptura nos non levat, nisi descendat ad nos: sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus; et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe sicut homo deus rogat ꝓdiscipłissius. quos accep̃
adeo. S attende qđ sequitur. Ut sint inquit unũ sieut &¬
nos. Non ait ut nobiscum sint unum. aut simꝰ unũ ipsi
& nos. sicut unũ sumꝰ nos s ait. ut sint unum sicut & nos.
ꝑsi utiq innatura sua sint unum. sicut nos in nr̃a unũ
sumꝰ. Quod ꝓculdubio uerum ñdiceret. nͥ scd̾m hoc dice¬
ret qđ eiusdem nature deus est. cuius & pat̾. scđ m qđ alibi
dixit. ego & pat̾ unum sumꝰ. ñ scđ̾m id qđ etiam homo ẽ
ꝑ sona est. deus & homo. intelligimꝰ hominẽ in eo qđ rogat.
intelligunꝰ autem dm̃ in eo qđ unum sunt: & ip se & ille
quem rogat. S ẽ adhuc in cõsequentib locꝰ. ubi dehac
re diligentius disputandũ est. Hic autẽ sequit᷑. Cũ essẽ
cum eis ego seruaba eos in nomine tuo. Me inqͥt ueni¬
ente ad te serua eosin nomine tuo. in quo eos quando

Expanded text:
Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis, quos accepit Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis, quos accepit a Deo. Sed attende quod sequitur: Ut sint, inquit, unum sicut et nos. Non ait, Ut nobiscum sint unum, aut, simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, Ut sint unum sicut et nos. Ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio verum non diceret, nisi secundum hoc diceret, quod ejusdem naturae Deus est cujus et Pater, secundum quod alibi dixit, Ego et Pater unum sumus : non secundum id quod etiam homo est una eademque persona est Deus et homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus ubi de hac re diligentius disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando
Abbreviated transcription (Latin):
do mundana sapuisse: & ab hoc errore lib̃atũ iam illa ñ
saꝑe: Quis tam impio sensu se induerit: Restat gͥut se¬
cundũ id qđ etiam ipse in mundo prius erat. in mundo
se dixerit iam ñ esse p̃sentiaꝑfec̾to corporali amundo
scilicet absentiam suam iam cito futuram. illorũ autem
tardius. ꝑ hoc ostendens qđ seiam non hic esse. illos au¬
temhicesse dixit. cum & ipse hic. & illi adhuc essent. Sic
enim est locutꝰ homo congruens hominib: ut mos loqͦn¬
disese habet humanꝰ. Anñ cotidie dicimꝰ iam ñ est hic de
aliquo quantocus abituro: & maxime demorituris.
solet hoc dici. Quamquam & ipse dñs tamquã p̃uidens
qͥd lecturos mouere posset: adiecit. Et ego ad te uenio.
Sic exponens qͦdam modo: curdixerit iam ñsum in mun¬
do. Comm̃dat gͦ eospatri. quoscorporali ab sentia relictu¬
rusẽ dicens. Pat scẽ seruaeos in nomine tuo. qͦs dedistimͥ.¬

Expanded text:
do mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non do mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod ipse etiam in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse; profecto praesentia corporali, a mundo scilicet absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius, per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic et illi adhuc essent. Sic enim est locutus, homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur dixerit, Jam non sum in mundo. 5. Commendat ergo eos Patri, quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mi
Abbreviated transcription (Latin):
tescit eis. acꝑ ipsos om̃ib qui credunt eis testib suis. pos¬
sumꝰ plane sic intelligere dixisse dñm de apłis. qđ clari¬
ficatus sit in eis: Dicendo enĩiam factum esse. ostendit
iam fuisse p̃destinatũ: & certũ haberi uoluit. qđ essec fu¬
turum. Et iam inquit nonsum in mundo: &. hii in mun¬
do sunt. Si horam ꝓrsusillam qualoquebat᷑ attendas.
utriq adhuc in mundo erant: & ipse scilicet & illi. de
quib hoc dicebat. Non enĩ scdm ꝓuec̾tum cordis &
uite id acciꝑe possumꝰ. uel debemus: ut illi ꝓpterea ẽẽ
adhuc dicantur in mundo quod mundana adhuc sa-¬
piant ille autẽ iam ñ esse in mundo sapiendo diuina. Po¬
situm est hic enim unum uerbum. quod no sita intellige¬
re om̃ino non sinat. quia ñ ait & ñ sum cĩe mundo. s iã
nonsum inmundo: ꝑ hoc ostendens fuisse se in mundo.
iam nonesse. Numqͥd ergo fas est. ut eum credamꝰ aliqͣn¬

Expanded text:
tescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, postescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea adhuc esse dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est hic enim verbum unum, quod nos ita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
ut eius sint. cuius & ipsi sunt. Ergo cum patris & filii sunt:
equaleseos esse demonstrant. quorũ equalit sunt. Illud au¬
tem qđ ait cum de scõ sp̃uloqueretur: omĩa que habet patͣ
inea sunt: ꝓpterea di x̃ quia de meo accipiet. & annunti¬
abit uobis. de his dixit que ad ipsam patrisꝑtinent diui-¬
nitatem. in quib illi ẽ equalis. omĩa quehabet habendo.
Neq enim sp̃s sẽs de creatura que patri ẽ subdita. & filio.
fuerat accepturꝰ qđ ait. de meo accipiet: s utiq de patre.
de quo ꝓcedit sp̃s. de quo ẽ natus & filius. Et clarificatꝰ sũ
inquit in eis. Nunc suam clarificationem tamquã fac̾ta
sit dicit. cũ adhuc essec futura: suꝑiꝰ autẽ a patre poscebat
ut fieret. S utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat. &
nc clarifica me tu pater. aput temet ipsum. claritate qͣm
habui priusquam mundꝰ esset apud te: utiq reqͥrendũ ẽ.
Si enim apud te quomodo in eis: Ancum hoc ipsum in no¬

Expanded text:
 et sanctificati sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. Et loqueretur, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi quia de meo accipiet et annuntiabit vobis ; de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subdita et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipide quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum inno
Abbreviated transcription (Latin):
s qđ eum uidei fuissent gentib tradituri. hoc est
romanis. Nampilatꝰ romanꝰ erat. eumq in uidea
romani p̃sidem miserant. Ut gͦ iste sermo iħ u im¬
pleretur. idest ut eum sibi traditum gentes int̾fice¬
rent. qđ iħs futurũ esse p̾dixerat idõ pilatus qui
romanꝰ uidex erat. cũ uellet eum reddere iudeis.
ut scdm legem suam uidicarent eum. noluert̃
eum acciꝑe. dicentes. nobis non licet int̾ficere qͥm¬
quam. At sic impletus ẽ sermo ih̃u quem de sua morte
p̃dixit. ut eum auidĩs traditum interficerent gen¬
tes. minori scelere quam iudei. qui se istomodo abeiꝰ
in t̾fectione uelut alienos facere uoluerunt. non
ut eorum in nocentia: s ut dem̾tia monstraret᷑.
ũ ꝑilatꝰ. usq adid. Erat autembarrabas latro.

Expanded text:
sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstraretur. um Pila
Abbreviated transcription (Latin):
quia interfici aliud est aliud crucifigi non uideo q¬
modo id possit consequenter intelligi cũ hoc adpila¬
ti uerba responderint. qͥb eis dixerat. accipite eũ
uos: & scd̾m legem ur̃am udicate eum. Numquid
ergo non eum poterant acciꝑe. & ipsi eum crucifi¬
gere. si ꝑ tale genus supplicii. interfectionem cuius¬
quam iutare cupiebant: Quis autem ñ uideat quã
sit ab surdum. eis licere quemq uã crucifigere. quib
non licet quemquam interficere: Quid quod ipse
dñs eandem mortem suam id est mortẽ crucis. eti¬
am interfectionem uocat. Sicut legimꝰ apud mar¬
chum ubi ait. ecce ascendimꝰ ierosolimã. & filius
hominis tradetur pͥncipib sacerdotum & scribis.
& dampnabunt eum morte. & tradent eum gen¬
tib. & illudent ei & conspuent eum. & flagellabt̃
eum. & interficient eum. & tercia die resurget. Ni
riturus. non qđ hic mortem crucis uellet intelligi

Expanded text:
quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quoquia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt eum morte, et tradent eum Gentibus; et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget » ?  esset morte moriturus: non quod hic mortem crucis vellet intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
quib armis. quib sagitis. qua machera iustum
interfecistis. quando uobis interficere quemquã
non licere dixistis. Hinc est qđ ad comprehenden-¬
dum iħ̃m cũ sacerdotũ ñ uenissent principes. sed
misissent. lucas tam̃ euangłista. in eodẽ sue narra¬
tionis loco. dixit autẽ iħs ad eos inquit. qui uene¬
rant ad se: pͥncipes sacerdotum. & magistratꝰ tem¬
pli. & seniores. quasi ad latronem existis. & c̾. Sic̃
ergo pͥncipes sacerdotum non ꝑseipsos s ꝑ eos qͦsmi¬
serunt ad comp̃hendendum xp̃m. quid aliud quã
ipsi in sue ussionis potestate uenerunt. sic om̃s qui
crucifigendum xp̃m impiis uocib clamauert. ñ
quidem ꝑ seipsos eum. s tam̃ ipsi ꝑ illum qͥ eorum
clamore ad hoc nephas impulsus est. occiderunt.¬
Quod uero ioħs euangłista subiungit. ut sermo iħu
impleretur quem dixit. significans qua esset morte
id̃o dixerint iudei. nobis ñ licet int̾ficere quemquã

Expanded text:
quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent primisissent, Lucas tamen evangelista in eodem suae narrationis loco: Dixit autem, inquit, Jesus ad eos qui venerant ad se principes sacerdotum et magistratus templi, et seniores: Quasi ad latronem existis, etc. . Sicut ergo principes sacerdotum non per seipsos, sed per quos miserunt ad comprehendendum Christum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic oves qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem clamore ad hoc neQuod vero Joannes evangelista subjungit: Ut sermo Jesu impleretur quem dixit significans qua esset morte ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
dum est eos dixisse ñ sibi licere int̾ficere quemquam.
ꝓpter festi diei scĩtatem. quem celebrare iam ceꝑãt.
ꝓpterquem de ingressu etiam p̃torii contaminari me¬
tuebant. Itane obdurustis falsi israhelitȩ. ita ne om
nem sensum. nimia malitia ꝑdidistis. ut ideo uos a
sanguine innocentis impollutos esse credatis. quia
eum fundendũ alteri traditis: Numquid & pilatꝰ.
illum qui potestati eius auobis ingeritur. occidendꝰ.
suis est manib occisurus: Si ñ eum uoluistis occidi
si non insidiati estis. si non uobis tradendum pecunia
comparastis. si non comprehendistis. uino istis. addu-¬
.xistis. audistis. si non occidendum manib obtulis
tis. uocib poposcistis. non eum auobis interfectũ
esse iactate. Si autem illis om̃ib ur̃is p̃cedentibus
factis. etiam crucifige clam astis. audite qđ contra
uos etiam ꝓpħa clamat. filii hominum dentes eoꝵ
arma & sagitte. & lingua eorũ machera acuta. Ecce

Expanded text:
dum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam, dum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam, propter diei festi sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obdurunem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri traditis? Numquid et Pilatus illum qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, odistis, si non octis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, crucifige, clamastis ; audite quod contra vos etiam propheta clamat: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
non tibi tradidissemꝰ eum. Int̾ro gentur atq responde¬
ant ab immundis spĩtib liberati. languidi sanati. le-¬
prosi mundati. surdi audientes mutiloquentes. ceci ui¬
dentes. mortui resurgentes. & qđ om̃ia suꝑat stultisa¬
pientes. utrũ sit malefactor iħs.S ista dicebant de qͥb
ꝑ ꝓpħam iam ipse p̃dixerat. retribuebant mͥ mala
ꝓbonis. Dix̃ ergo eis pilatus. Accipite eum uos: & se¬
cundũ legem ur̃am iudicate eum. Dixerunt gͦ ei iudei.
N obis non licet int̾ficere quemquam. Quid est qđ̃ loqͥt᷑
insana crudelitas : Annon interficiebant quẽ inter¬
ficiendum offerebant: Anforte crux ñ interficit :
Sic desipunt. qui non sec̾tantur s insectantur sapien-¬
tiam. Quid est autem nobis non licet int̾ficere quẽ¬
quam: Si malefac̾tor est cur non licet. Nonne lex
eis p̃cepit. ne malefactorib p̃sertim qualẽ istum
putabant. a suo deo seductorib parcant: S intelligñ¬

Expanded text:
non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondenon tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus; sed ista dicebant de quibus prophetia jam ipse dixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum.Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur. sed insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt in p̾̃torium. hoc est in eam partem domꝰ quam
pilatꝰ tenebat. uel ipsa supsa erat domꝰ caiphe. Cur autẽ
ñ introierunt in p̃toriũ exponens causam. ut ñ contami¬
narentur inquit. s manducarent pascha. Dies enim a¬
gere ceꝑant arimoꝵ. quib dieb contaminatio illis erat
in alienigene habitacłm intrare. Dimpia cecitas. Timeb̾at
ne habitaculo uidelicet contaminarentur. alieno. & ñ
contaminarentur scelere ꝓprio. Alienigene iudicis p̃-¬
torio contaminari timebant. & frĩs innocentis sangͥ¬
ne non timebant. ut hoc solum interim dicam: ubirea
malorum conscientia tenebatur. Nam qđ etia m dñs
erat qui eoꝵ impietate ducebatur ad mortem. & uitȩ
datoe occidebatur. non eorum conscientie s ignoran¬
tie deputetur.Exiit ergo pilatꝰ ad eos foras. & dixit.
Quam accusationem affertis aduersus hominẽ hunc:
Responder̃t & dixerunt ei. Si non essethic malefac̃tor.

Expanded text:
ierunt in praetorium. Hoc est, in eam partem domus quam ierunt in praetorium. Hoc est, in eam partem domus quam Pilatus tenebat. Ipsa erat domus Caiphae; cur autem non introierint in praetorium exponens causam: Ut non contaminarentur, inquit, sed manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant Azymorum, quibus diebus contaminatio illis, erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Timebant ne habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio. Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant; ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur, non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor,
Abbreviated transcription (Latin):
liel deo nr̃o iħu rp̃o apud pontium pilatum p̃si¬
dem gesta sunt: quantum ioħs euangłista ui¬
dicat deinde uideamꝰ. Redit enim adlocũ narratio¬
nis sue. ubi eam reliquerat. ut explicaret petri nega¬
tionem. Iam quippe dixerat. & misit eum anuas liga¬
tum adcaiphanpontificem. atq inde regressus ubi di¬
miserat petrũ calefacientem se ad ignem in atrio. postea¬
quam totam eius negationem que ter facta est termi
Ad caipħa quippe ab anna collega & socero eius dixerat
missum. S si ad caiphan: cur inp̃torium: Quod nichilali¬
ud uult intelligi. quam ubi p̃sespilatus habitabat. aut
gͥ aliqua urgente causa de domo anne quo ad audiendũ
ambo conuenerant caiphas ꝑrexerat ad p̃toriump̃sidis¬
& socero suo iħm reliquerat audiendum. aut indomo
caiphe p̃torium pilatꝰ acceꝑat. & tanta domꝰ erat. ut seor¬
sum habitantẽ dñm suum. seorsum iudicem ferret. frat
autem mane. & ipsi idest qui ducebant iħm. ñ intro¬

Expanded text:
isto apud Pontium Pilatum praesidem gesta sint, quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, termitorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas et socero suo Jesum reliquerat audiendum; aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem Dominum suum, seorsum judicem ferret. Erat autem mane, et ipsi id est, qui ducebant Jesum non intro
Abbreviated transcription (Latin):
do: esse tam̃ in mundo. Repetit eandem sententiam.
Demundo inquit non sunt: sicut & ego ñ sum demũdo.
Sc̃ifica eos inueritate. Sic enĩ seruant᷑ ex malo. quod
suꝑiꝰ orauit ut fieret. Queri autem potest quomodo de
mundo iam non erant. si scĩficati in ueritate ñdum e¬
rant. aut si iam erant. curposeat ut suit. Anquia & seĩ¬
ficati in eadem ꝓfitiunt scĩtate. fiuntq scĩores: Neq
hoc sine adiutorio gr̃e dei. s illo eoꝵ sc̃ificante ꝓuectũ.
qͥ scĩficauit inceptum. Unde & apłs dicit. Qui in nobiꝰᷤ¬

Expanded text:
do, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam. do, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam. De mundo, inquit, non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit inc
Abbreviated transcription (Latin):
õquens adhuc dñs ad patrem. & orans ꝓ discipłis
suis dicit. Ego dedi eis sermonẽ tuum. & mundꝰ
odio eos habuit. Nondum id exꝑti fuerant passionib
suis. que illos postea sunt seeute. s more suo dicit ista
uerbis p̃teriti temporis futura p̾nuntians. Deuide cau¬
sam subitiens. cur eosoderit mundus. quia non sunt
inqͥt de mundo. sicut & ego nonsiun demundo. Hoc eis
regeneratione collatũ est. Namgeneratione de mundo
erant. ꝓpter qd eis iam dixerat. ego uos de mundo elegi.
Donatum ẽ ergo eis. ut sicut ipse neo ipsiessent demundo.
eosipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nũ¬
quam fuit. quia etiam scdm foriam serui de spu sc̃oip¬
se natus est. de quo illi renati. Nam si ꝓpterea illĩa ñ de
mundo quia renati sunt despu sc̃õ. ꝓͥpterea ille nũqͣm
de mundo. qͥ anatꝰ est despu sc̃o. Non rogo inquit ut
tollas eos demundo. s ut serues eos amalo. Adhucenĩ
necessariũ habebant. quamuis iam non essent de mũ¬

Expanded text:
oquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos odio habuit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est. Nam generatione de mundo erant: propter quod jam eis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Donatum est ergo eis, ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit, qui etiam secundum formam servi de Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati sunt de Spiritu sancto, propterea ille nunquam de mundo, quia natus est de Spiritu sancto: Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mun
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsis. quia & ipsisunt ego. sic̃ mͥ ꝓfuit in me: qͥa
homo sum sine ipsis. & ego scĩfico meipsũ. hoc ẽ ipsos.
in me: tamquã meipsũ sc̃ifico ego. qm̃ in me etiamipsi
sunt ego. ut sint & ipsi scĩficati inueritate. Quid ẽ ipsi.
pit dicere. qđ donante ipso alio sermone tractandũ est.

Expanded text:
etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis: Et ego sanctifico meipsum, hoc est, ipsos in me tanquam meipsum sanctifico ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quid est et ipsi, pit dicere: quod donante ipso, alio sermone tractandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
płs ait. Nunc gaudeo inpassionib ꝓ uobis. & adimpleo
ea que desuntp̃ssurarum axp̃i in carne mea. Nondi x̃ p̃ssu
portebat. etiam ipse p̃ssuras eius ꝓ sua portione adimple¬
bat. Quodut hoc etiam loco certum sit: attende sequen¬
tia. Cum enim dixisset. ꝙ ꝓeis ego scĩfico meipsum. ut
intelligeremꝰ hoc eum dixisse qd eos scĩficaret in se: mox
addidit. Ut sint & ipsi sẽĩficati in ueritate. Quod qͥd est
aliud. quã in me. scdm id qđ ueritas ẽ. uerbũ illud in
pͥncipio d̾s. in quo & ipse filius hominis scĩficatus est.
ab initio ereationis sue. quando uerbũ factum ẽ caro.
quia una ꝑsona fac̾ta est uerbum & homo : T̃uncgͦscĩ¬
ficauit se in se: hoc est hominem se in uerbo se. qͥa unꝰ
xp̃s uerbum ꝙ homo. scĩficans hominẽ in uerbo. Prop¬
tersua uero menbra & ꝓeis inquit ego. id est qđ ꝑsit

Expanded text:
postolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo postolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit, pressurportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos sanctificaret in se, mox addidit, Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quod quid est aliud quam, in me, secundum id quod veritas est Verbum illud in principio Deus? In quo et ipse filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro; quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est, hominem se in Verbo se; quia unus Christus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra, Et pro eis, inquit, ego, id est, quod prosit
Abbreviated transcription (Latin):
cipio erat sermo. Ingreco autẽ sine ulla uarietate & ibi &
hic ẽ logos. Scĩficat itaq pater in ueritate. idẽst in uerbo
suo. in unigenito suo. suos heredes. eiusq coheredes. S nẽ ad¬
huc de apłis loquit᷑ Nam secutꝰ adiungit. Sicut me misisti
inmundum. & ego misi eos in mundũ. Quos misit nisi
chil nisi missos significat in latino. Misit gͦdeus filiũ suũ
ñ in carne peccati s in siilitudinẽ carnispeccati. Et mi-¬
sit filius eius eos quosnatosin carne peccati. scĩficauit a
xp̃s iħs factus ẽ caput eccłie. illi menbra sunt eius. ideo
qđ sequitur. Et ꝓ eis ego sc̃ifico me ipsum. Quid ẽ enĩ & ꝓ
eis ego sc̃ĩfico meipsũ. nͥ eos in me ipso scĩfico. cũ ipsi sint e¬
suꝑius ñ dicit & seminib tamquã in multis. s tamquã
in uno. & seminituo. qđ est xp̃s.Sigͦ sem̃ abrahe hoc est¬
estis. nisi ergo xp̃i estis: Inde ẽ qđ alio loco idem ipse a¬

Expanded text:
cipio erat sermo. In Graeco autem sine ulla varietate et ibi et cipio erat sermo. In Graeco autem sine ulla varietate et ibi et hic Λόγος est. Sanctificat itaque Pater in veritate, id est, in Verbo suo, in unigenito suo, suos haeredes, ejusque cohaeredes. Sed nunc adhuc de apostolis loquitur, nam secutus ita adjungit: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisim Graecum est, nihil nisi missum significat in Latino. Misit ergo Deus Filium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a sus factus est caput Ecclesiae, illi membra sunt ejus; ideo ait quod sequitur, Et pro eis ego sanctifico meipsum. Quid est enim, Et pro eis ego sanctifico meipsum, nisi, eos in meipso sanctifico, cum et ipsi sint esuperius, Non dicit, Et seminibus tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Chriestis, nisi, ergo Christus estis? Inde est quod alio loco idem ipse a
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ scĩficant᷑ inueritate. utiq scĩficant᷑ in xp̃o. qui ue¬
raciter dix̃. ego sumuia & ueritas & uita. Item quando
ait ueritas lib̾abit uos: paulo post exponens quid di¬
xerit. si uos inquit filius lib̃auerit: tunc uerelibieri¬
tis. ut ostendẽt hoc se prius dixisse ueritatẽ qd post¬
modũ filium. Quid gͦ aliud & hoc loco dix̃ scĩfica eos in
ueritate. nisi sc̃ifica eos in me: Neniq seqͥtur. & hoc aꝑtiꝰ¬
in sinuare ñ desinit. Sermo tuus inquit: ueritas est. Qa
aliud dix̃. quam ego ueritassum: Grecũ quippe euangłi¬
ũ logos habet. qđ etiam ibi legitur ubi dictum ẽ. In pͥncipio
erat uerbum. & uerbum erat aput dm̃. & d̾s erat ũbum.
Etutiq ipsum uerbũ nouimꝰ unigenitũ dei filium. quod
caro factum est: & habitauit in nob̾. Unde & hic ponipo¬
tuit. & in quib dam codicib positũ est: uerbũ tuũ ueri¬
tas ẽ. Sic̃ in qͥbusdam codicib etiam ibi scriptum ẽ: in pͥns¬

Expanded text:
cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit, Ego sum via, et veritas, et vita . Item quando ait, Veritas liberabit vos, paulo post exponens quid dixerit, Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ; ut ostenderet hoc se prius dixisse veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit, Sanctifica eos in veritate, nisiinsinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et utique ipsum Verbum novimus unigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde et hic poni potest, et in quibusdam Codicibus positum est: Verbum tuum veritas est, sicut in quibusdam Codicibus etiam ibi scriptum est: In prin
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui priusquã crp̃s in eccłia ueniret. adgentes ꝙ
priusquã euangłium eius audirent uite huiꝰ fine
p̃uenti sunt. seu p̃ueniunt᷑. possinthabere hanc excu¬
sationẽ. Possunt plane. s ñ ideo possunt effugere dãp¬
nationem. Quicũq enim sine lege peccauerunt: sine
lege ꝑ ibunt. Et qͥcumq in lege peccauerunt: ꝑ legẽ

Expanded text:
hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum non credentib ex itiabilis factus ẽ. Tamquã & ip
uere querentes. utrũ hii ad quos ñ uenit mp̃s. nec
locutus ẽ eis. habeant excusationẽ de peccato suo.
Si enĩ non habent. curhicdictũ est. ꝓpterea istos ñ
hab̾e. quia uenit & locutꝰ est eis: Si autem habent.
utrum adhochabeant ut a penis alienentur: anut
mitius puniant᷑: Adhec inquisita ꝓ meo captu dño
donante respondeo. habere illos excusationem ñ
de om̃i peccato suo. s de hoc peccato quo in xp̃m ñ cre¬
diderunt. ad quosñuenit. & quib non ẽ locutus.
S ñ in eo sunt numero ad quosin discipłis uenit. &

Expanded text:
tum non credentibus exitiabilis factus est: tanquam et itum non credentibus exitiabilis factus est: tanquam et ivere quaerentes, utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in discipulis venit, et
Abbreviated transcription (Latin):
enim uerbis & ista subuingit. Si ñ uenissem & locutꝰ
eis fuissem: peccatũ non hab̾ent. Iudei gͦ ꝑ secuti sunt
xp̃m. qđ euidentissime indicat euangłium. Iudeis
locutꝰ est xp̃s: non alienis gentib. In eis gͦ uoluit in¬
telligi mundum. qͥ odit xp̃m & discipłos eius. Immo
uͦ ñ in solis. s hos quoq ad eundẽ mundũ ꝑtinere mõ¬
strauit. Quid ẽ gͦ siñuenissem. peccatũ ñ hab̾ent: Nũ
quid sine peccato erant iudei antequã xp̃s ad eos
in carne uenisset: Quis hoc ułstultissimꝰ dixerit :
S magnum quoddã peccatũ ñ omẽ peccatũ. qͣsi sub ge¬
nerali nomine uult intelligi. Hoc ẽ en im ꝑ eccatum
qͦ tenentur cunc̾ta peccata. qđ unꝰ quisq si ñ habeat:
dimittunt᷑ ei cunc̾ta peccata. Hoc est autẽ. qͥ a ñ cre¬
diderunt in xp̃m. qͥ propterea uenit ut credatur
in eum. hoc peccatũ siñ uenisset: ñ utiq haberent.
Aduentus quippe eius quantũ credentib salutaris. tan¬

Expanded text:
n venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstrquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum, quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntdiderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ista ex cusatio. ab illo cuius inscrutabilia sunt ui¬
dicia siue acceptaretur. & si ñ ut ab om̃i damp¬
nationeliberarentur. certe ut aliquanto leniꝰ dãpnaren¬
tur. Qui me odit inquit. & patrẽ meum odit. Hic nobis
fortasse dicatur. Quis potest odisse quẽ nescit: & utiq
antequã diceret si ñ uenissẽ & locutꝰ eis fuissem. peccatum
ñ haberent. dixerat discipłis suis. Hec facient uobis. ꝗa
nesciunt eum qͥmisit me. Quomͦ gͦ nesciunt & oderunt:
Si enim ñ qđ est ipse s nescio qͥd de illo aliud opinant᷑ ñ
utiq ipsum s illud inueniunt᷑ odisse qđ fingunt. aut er¬
rando potius suspicantur. Et tam̃ nisi possent homines
odisse qđ nesciunt: ñ ueritas utrũq dixisset qđ eius pa-¬
trẽ & nescunt ꝙ oderunt. S quomodo id fieripossit si
adiuuante dño ꝑ nos demonstrari potest. qͥa hec dispu¬
tatio ẽ iam claudenda nẽ ñ potest.

Expanded text:
ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt juista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur; et si non ab omni damnatione liberarentur, certe aliquanto levius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur: Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid aliud de illo opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuvante Domino per nos demonstrari potest; quia haec disputatio est jam claudenda, nunc non pote
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo modo forsitan possunt ab eoꝵ qui sine legest̃
buntur sic accipiendũ est tamquã dixerit ñ ꝑibunt.
qđ mirum siita ẽ. Neq enim de infidelib & fidelib
erat sermo. ut hoc diceret. s de gentib & uideis. Qͥ
cerce utriq nisi in eo saluatore saluentur qͥ uenit
querere qđ ꝑierat. ad ꝑditionẽ sine dubio ꝑtinebt̃.
Quãus dici possit alios grauius alios leuius ꝑituroᷤᷤ.
idẽ alios grauiores. alios leuiores penas in sua ꝑdi¬
tione passuros. Ille enim ꝑire deo dicitur qͥsquis
ab illa beatitudine quãdat scĩssuis. ꝑ supplicium
separatur. Tanta ẽ autem supplitiorũ: quanta est
diuersitas peccatoꝵ. Que qͦ qͦmodo sehabeat altius
enim udicat sapientia duuna quã coniectura seru¬
tatur aut effatur humana. isti certe ad quos ue
citatis peccato. ullam excusationem. qua possent
dicere: non uidimꝰ ñ audiuimꝰ. suie ñ accep̾taret᷑

Expanded text:
aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, egem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; quod mirum si ita est. Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. litatis peccato illam excusationem, qua possent dicere: Non vidimus, non audivimus; sive non acceptaretur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ribilius sonat quã qđ ait iudicabunt᷑. ñ solũ nichil
adiuuare hanc ȩxcusationẽ uident᷑ ostendere. uerũ
etiam plus grauare. Qui enim se qͥa ñ audierunt ex¬
cusabunt. sine lege ꝑibunt. S utrum hii quicũ audi¬
erint contempserunt. uł etiam restiterunt. nec tan¬
tum contradicendo. s eos a quib audiert̃ odiis ꝑse¬
quendo. in eis deputandi sint de quib aliqͥd lenius ui¬
detur sonusse qđ dictum ẽ ꝑ legem iudicabuntur. me¬
rito querit᷑ S si aliud ẽ ꝑux sinelege aliud iudicariꝑ
legẽ. & illud ẽ grauiꝰ hoc autẽ leuiꝰ ꝓculdubio ñ sunt
isti in hac pena leuiore ponendi. quia neq in lege pec
quantũ ad ipsos attinet. om̃ino nullam esse uoluen
li autẽ peccant in lege qui sunt in lege. idest qͥeam
suscipiunt. eamq scãm. & mandatũ scm̃ & iustũ
& bonum fatentur. s in firmitate non iplent. qd̾
ab ea rectissime p̾cipi dubitare ñ possunt. hĩ sunt qͥ

Expanded text:
ribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege pecquantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
S hec omĩa facient uobis ꝓpt̾
nom̃ meum. quia nesciunt eũ qͥ misit me. De quib autẽ
hoc dixerit si queramꝰ. inuenimꝰ eum ad hec uerba uenis¬
se. ab eo qđ dixerat. Si mund̾ uos odit. seitote qͥa me pͥo¬
rem uobis odio habuit. Nc̃ uͦ qđ addidit si ñ uenissem
ꝙ locutus eis fuissem: peccatũ ñ hab̾ent: iudeos osten¬
dit exp̃ssius. Dehis gͦ & illa dicebat. Nã hoc indicat uerbo¬
rũ ipsa contextio. Dehis enim dicit. Si ñ uenissem &
locutꝰ eis fiussem: peccatum ñ hab̃ent. de qͥb dicebat.
sime ꝑ secuti sunt: ꝙ uos ꝑ sequent᷑. Si sermonẽ in eũ
seruauert̃: & ur̃m seruabunt. S hec omĩa facient uob̃

Expanded text:
haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia fa