comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Moysi: ut noua ueteribꝰ
iungeremus. tue uolun¬
tati obedientes breui satis faciliq expo¬
sitione: quatuor euangłiorũ libros in hoc
uno uolumine coartauimus. Sed ma¬
tħm quidẽ quia ceteris scđm ordinẽ pͥor
erat. totum ex ordine exposuimꝰ: atq
inter ipsũ et alios euangłistas ubicũq
nob̾ necessariũ uisum ẽ. pacẽ & concor¬
diam composumꝰ. In marcho uero ea
tantummꝰ ex pon̾e curauimus : que in
matheo exposita nõ erant. Suꝑfluum enim
uidebat᷑ nob. ut quod in matheo expositum
erat : iterũ in marcho exponeretur. Similit̾
aũ fecimꝰ & inluca & in ioħe: ea solummͦ ex¬
ponentes inposterioribꝰ que exposita non fue¬
et cum om̃ia exposuerimꝰ. nec suꝑflua diri¬
mus. nec necessaria reliquimꝰ. Diuisimus
aũ matħm. in quatuor partes. lucam indu¬
as. ioħm intres: ut titulis in spectis. faciliꝰ
id quod querit lector inueniat.
atħs in pͥma parte.i

Expanded text:
Moysi, ut nova veteribus jungeremus, tuae voluntati obedientes, brevi satis, facilique expositione quatuor Evangeliorum libros in hoc uno volumine coarctavimus. Et Matthaeum quidem, qui caeteris secundum ordinem prior erat, totum ex ordine exposuimus: atque inter ipsum et alios evangelistas, ubicunque nobis necessarium visum est, pacem et concordiam composuimus. In Marco vero ea tantum exponere curavimus quae in Matthaeo exposita non erant. Superfluum enim videbatur nobis, ut quod in Matthaeo expositum erat, iterum in Marco exponeretur. Similiter autem fecimus in Luca, et in Joanne, ea solum exponentes in posterioribus, quae exposita non fuee vera omnia exposuerimus, nec superflua diximus, nec necessaria pertransivimus. Divisimus autem Matthaeum in quatuor partes, Lucam in duas, Joannem in tres, ut titulis inspectis, facilius id quod quaerit lector inveniat. MATTHAEUS IN PRIMA PARTE.
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerunt. Sedebit gͥ unusquisq in se¬
de sua: qm̃ unusquisq in ppło quem rerit
⁊ p̾dicauit maior ⁊ sublimior apparebit.
Sedebit autem ⁊ dñs insede maiestatis sue:
quando ercelsus super om̃s gentes dñs. cune¬
tis angłis ⁊ hominibus presidebit. Iudicabit

Expanded text:
consueverunt. Sedebit igitur unusquisque in seconsueverunt. Sedebit igitur unusquisque in sede sua, quoniam unusquisque in populo quem rexit et praedicavit major et sublimior apparebit. Sedebit autem et Dominus in sede majestatis suae, quoniam excelsus super omnes gentes Dominus, cunctis et angelis et h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuerat : s alterum xp̃s assumpsit. Ilo
enim dicit uos qui reliquistis omĩa. S
quid dicrit. uos qui secuti estis me. Dĩa
enim derelinquit: qui ꝑ fecte sequitur
iħm. Sufficiens enim fut alterum diẽe:
quia utraq in uno continebantur. uos in¬
quit qui secuti estis me. qui mecum ꝑ ean¬
dem uiam inceditis. qui ad celestia festina¬
tis. qui terrena cuncta de spicitis. qui ius¬
ticiam ⁊ ueritatem. pacem ⁊ miscdiam di¬
ligitis. sedebitis uos suꝑ sedes duodecim:
udicantes duodecim tribus isrł. Sedebut̃
utiq apłi suꝑ sedes duodecim sedebunt
enim sunt sibi sedes quam duodecim. plu¬
resq iudices ibi erunt. Non solum enim
ep̃i ⁊ sacerdotes ibi iudicabunt. uerum
etiam ut suꝑuis dicitur. regina austri ⁊
niminte surgent in nidicio cum generatio¬
ne ista ⁊ condemnabunt eam. S que sunt
iste sedes. suꝑ quas isti uidices sedent: Iste
enim sedes single eccłie sunt. Unde ⁊ ep̃i
eccłias quibus p̾sunt sedes suas uocare

Expanded text:
s assumpsit: non enim dixit, « Vos qui reliquistis omnia. » Sed quid dixit? Vos qui secuti estis me: Omnia enim derelinquit qui perfecte sequitur Jesum. Sufficiens ergo fuit alterum dicere, quia utraque in uno continebantur. Vos, inquit, qui secuti estis me, qui mecum per eamdem viam inceditis, qui ad coelestia festinatis, qui terrena cuncta despicitis, qui justitiam et veritatem, pacem et misericordiam diligitis, vos sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Sedebunt utique apostoli super sedes duodecim: sedebunt enim sunt-ibi sedes quam duodecim, pluresque judices ibi erunt: non solum enim episcopi et sacerdotes ibi judicabunt, verum etiam, ut superius dicitur, regina Austri, et Ninivitae resurgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam. Sed quae sunt istae sedes, super quas isti judices sedent? Istae enim sedes, singulae Ecclesiae sunt: unde et episcopi Ecclesias quibus praesunt, sedes suas vocare
Abbreviated transcription (Latin):
hone quid bom faciam ut habeam in¬
fecit non solum bona sunt. ẜ ⁊ ualde bona.
quomodo unus ⁊ solus bonus deus : Ipse em̾
solus. naturaliter ẽ. bomis : quia ase ipso ⁊
non abalio ẽ. bonus. Cetera uͦ non ase ipsis s
ab eo bona sunt: aquo bona in pͥncipio erea¬
ta sunt. Si autem uis ad uitam in gredi : ser¬
ua mandata. Bicit ille. Que: Iħs autẽ diã.
Non homicidium facies. non ad ulterabis.

Expanded text:
bone, quid boni faciam, ut habeam vibone, quid boni faciam, ut habeam vifecit non solum bona sunt, sed et valde bona, quomodo unus et solus Deus, bonus? Ipse enim solus naturaliter est bonus, quia se ipso et non ab alio est bonus: caetera vero non a se ipsis, sed ab eo sunt, a quo bona in principio creata sunt. Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata. Dicit ille: Quae? Jesus autem dixit: Non homicidium fa
Abbreviated transcription (Latin):
unc oblati sunt ei paruuli ut manus
imponeret ⁊ oraret. idẽ. ut eos tang̾e̾t
& benediceret. Discipłi autem inerepabat
eos. Ad huc enim discipłi carnales erant:¬
& eos qui carnaliter sapiunt significabant.
Multi enim sunt in eccłia qui se in eo plac̾e
deo putant quod paruulos ⁊ simpliees ab
enis regimine remouere conantur. uolentes¬
potius potentes ⁊ astutos elig̾e. quorum for¬
titudine ⁊ prudentia temporaliter eccłia
crescat : non attendentes quia sapientia huiꝰ
mundi stulticia ẽ. apud dm̃. S uideamus
quod sequitur. Iħs autẽ ait eis. Sinite paruu¬
los ⁊ nolite eos ꝓhibere ad me uenire: taliu̾
est. enim regnum celorum. Tales inquit
eligite. tales ꝓhib̾e nolite : tales in eccłia cõsti¬
tuite. ⁊ talibus manus imponite. E cum im¬
posuisset eis manus : habiit inde. Multis
enim modis manus impositio dicitur : hic
autem consecrationẽ significat. De qua apls
ait. Nemini cito manus imposueris. Lrmixuo
t ecce unus accedens ait illi. Magister

Expanded text:
unc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret; id est ut eos tangeret et benediceret: discipuli autem increpabant eos. Adhuc enim discipuli carnales erant, et eos qui carnaliter sapiunt, significabant. Multi enim sunt in Ecclesia, qui se in eo placere Deo putant, quod parvulos et simplices ab ejus regimine removere conantur, volentes potentes et astutos eligere, quorum fortitudine et prudentia temporaliter Ecclesia crescat: non attendentes quia « sapientia ejus mundi stultitia est apud Deum. » Sed videamus quod sequitur: Jesus autem ait eis: Sinite parvulos, et nolite eos prohibere ad me venire; talium est enim regnum coelorum. Tales, inquit, eligite, tales prohibere nolite, tales in Ecclesia constituite, et talibus manus imponite. Et cum imposuisset eis manus, abiit inde. Multis enim modis manus impositio dicitur: hic autem consecrationem significat: de qua Apostolus ait: « Nemini cito manum imposueris . » LXXX. Et ecce unus accedens, ait illi: Magister
Abbreviated transcription (Latin):
cipłi non dicrissent: si de quo diuite dñs
loquebatur intellerissent. Aspiciens aũ
iħs dicrit illis. Apud homines hoc in possi¬
bile ẽ: apud dm autẽ omĩa possibilia sũt.
Quod enim ait. apud homines. hoc ẽ. scdm
intellectum humanum : quod uero ait
apud dm̃. hoc ẽ scdm sp̃ualem intellectũ
⁊ diuinum. Non ẽ inpossibile deo qualẽ¬
cumq diuitem ad sue uoluntatis in am
conuertere. quamuis ualde difficile sit
ut pauꝑ eẽ uelit. qui semꝑ diues fuerat.
Si gͥ ad litteram intelligatur impossibile
est : si uero sp̃ualiter sicut modo erposin¬
mus. impossibile non ẽ. In possibile no
enim quantum ad litteram : ut ꝑforamen
acus transeat camelus. Quantum uero
ad sp̃ualem intelligenciam ñ ẽ. impossibi

Expanded text:
cipuli non dixissent, si de quo divite Dominus cipuli non dixissent, si de quo divite Dominus loquebatur, intellexissent. Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Quod enim ait apud homines, hoc est secundum intellectum humanum; quod vero ait apud Deum, hoc est secundum spiritualem intellectum et divinum; non est enim impossibile Deo, qualemcunque divitem ad suae voluntatis viam convertere, quamvis valde difficile sit ut pauper esse velit, qui semper dives fuerat. Si igitur ad litteram intelligatur, impossibile est: si vero spiritualiter, sicut modo exposuimus, impossibile non est. Impossibile est enim quantum ad litteram, ut per foramen acus transeat camelus; quantum vero ad spiritualem intelligentiam, non est impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłista dnm dixisse narrat. Filioli ꝙͣ
difficile ẽ. confidentes in pecumis regnũ
di intrare. S quid ꝑ camelum euuis uniẽ
⁊ sĩgulare officnim ẽ. honera portare. nisi
eos intelligamus qui peccatorũ ponde p̾¬
grauantur: Quibus se psalmista connu-¬
merans ait. Qm̃ in qui tates mee suꝑ gres¬
se sunt caput meum : sieut homis graue
grauate sunt suꝑ me. De duntibus autẽ
quid dieit: fcce homo qui non posuit dĩn
ad utorem sibi : s sꝑauit in multitudine
dunciarum suarum ⁊ p̾ualuit inuani¬
tate sua. Facilius ẽ. enim camelum id¬
est aliquem ualde peccatorem transire
ꝑ foramen acus. id ẽ. ꝑ artam ⁊ angustã
uiam que ducit ad utam. quam huus¬
modi duntem intrare in regnum celorũ:
q̃m ille facilus a peceatis quam iste adi¬
intiarum spe seꝑari potest. Auditis autẽ
his discipłi mirabantur ualde dicentes:
Quis gͦ poterit saluus ee : hoc enim dis¬

Expanded text:
evangelista Dominum dixisse narrat: « Filioli, quam evangelista Dominum dixisse narrat: « Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis regnum Dei introire! » Sed quid per camelum cujus unicum et singulare officium est onera portare, nisi eos intelligamus qui peccatorum pondere praegravantur? Quibus se Psalmista connumerans ait: « Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, sicut onus grave gravatae sunt super me . » De divitibus autem quid dicit? « Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem sibi, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua . » Facilius iest aliquem valde peccatorem transire per foramen acus, id est per arctam et angustam viam quae ducit ad vitam, quam hujusmodi divitem intrare in regnum coelorum; quoniam ille facilius a peccatis, quam iste a divitiarum spe separari potest. Auditis autem his, discipuli mirabantur valde, dicentes: Quis ergo poterit salvus esse? Hoc enim dis
Abbreviated transcription (Latin):
diss autem ad olescens uerbum: habiit tͥstis.
Erat enim habens multas possession es. Ee¬
ce qualis erat ad olescens ostenditur. Bonus
erat quia aliis non nocebat : s non erat bo¬
nus. quia aliis non subueniat. Nec sua lar¬
giri. nec aliena rapere nouerat. Loque¬
batur cum deo qui ueras ei duntieias osten¬
debat : magis tamen in terrena possessiõe
quam incelestis thesauri ꝓmissione spem
habebat. De talibus enim apłł ait. Preci¬
pe diuitibus huis scłi. non sꝑare um
certo dunciarum. Aliud ẽ enim duntem
ẽẽ : aliud indiuiciis spem hab̾e. Qui enĩ
indiuiciis spem suam ponunt : ualde dif¬
ficile saluari possunt. Unde ⁊ dñs sub in¬
ferens ait. Amen dico uob̃ quia diues dif¬
file intrabit in regnum celorum. Prius dif
ficile : dende inpossibile dirit. Impossibi¬
le ẽ. enim ut diuites indiuitiis spem ha-¬
bentes. intrent in regnum celorum. De il¬
lis enim hoc intelligitur. Sic enim marcus

Expanded text:
disset autem adolescens verbum, abiit tristis: disset autem adolescens verbum, abiit tristis: erat enim habens multas possessiones; ecce qualiter erat adolescens ostenditur: bonus erat quia aliis non nocebat, sed non erat bonus quia aliis non subveniebat; nec sua largiri, nec aliena rapere noverat: loquebatur cum Deo, qui veras divitias ei ostendebat, magis tamen in terrena possessione quam in coelestis thesauri promissione spem habebat. De talibus enim Apostolus ait: « Praecipe divitibus hujus saeculi non sperare in incerto divitiarum . » Aliud est enim divitem esse; aliud in divitiis spem habere: qui enim in divitiis spem suam ponunt, valde difficile salvari possunt. Unde et Dominus subinferens ait: Amen dico vobis quia dives difficile intrabit in regnum cficile, deinde impossibile dixit: impossibile est enim ut divites in divitiis spem habentes intrent in regnum coelorum: de illis enim hoc intelligitur. Sic enim Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
dices. honora patrẽ ⁊ matrem. e diliges ꝓri¬
mum tuum sic̃ te ipsũ. Dicit illi ad olescens.
Oinia hec custodiui a uiuentute mea. Quid
ad huc michi de ẽ : Si enim ut apłs ait. ple¬
intudo legis ẽ. dilectio: aut iste non bene in
tellerit. non bene respondit. Quid enim ei
deesse potest. qui totam legem custodit. Ru¬
tabat enim iste sicut uidetur ꝓrimum suĩ
se bene diligere. quia eum non occidebat.
quia erum bona sua non auferebat. aliasq¬
ei iniurias non faciebat. Ideo qualiter ħ
intellig̾e debeat: dnis sub in ferens ait. Siuis
ꝑfectus ẽẽ. uade uende oĩa que habes ⁊ da pau¬
ꝑibus.⁊ habebis thesaurũ incelo ⁊ uemi seqͥ¬
re me. hec ẽ uera mensura ꝑfectionis. Ille
implet legem qui ista custodit. Nec ind̃i di
lectione peccat qui xp̃m sequitur. nec indi¬
lectione ꝓrum. qui indigentibꝰ omĩa largit᷑.
Non desꝑet tamen cin ad hac ꝑ fectionem
uenre non datur. Multi enim saluantur
tamen ꝑfectionis non ꝑuenunt. Cum au¬

Expanded text:
trem, et diliges proximum tuum sicut teipsum. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea: quid adhuc mihi deest? Si enim, ut Apostolus ait, plenitudo legis est dilectio, aut iste non bene inttellexit, non bene respondit. Quid enim ei deesse potest qui totam legem custodit? Putabat enim iste, sicut videtur, proximum suum se bene diligere, quia cum non occidebat, quia bona sua ei non auferebat, aliasque injurias ei non faciebat. Ideoque qualiter hoc intelligere debeat, Dominus subinferens ait: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veniens sequere me. Haec est vera mensura perfectionis: ille implet legem, qui ista custodit. Nec in 94 Dei dilectione peccat qui Christum sequitur; nec in dilectione proximi, qui indigentibus omnia largitur. Non desperet tamen cui ad hanc perfectionem venire non datur: multi enim salvantur tamen perfectionis non perveniunt. Cum au
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it uoluntatem patris mei qͥ in celis ẽ:
ipse mͥ fr̾ ⁊ soror. ⁊ mater ẽ. Er̃s autẽ
&e sorores. patres ⁊ matres. uarores ⁊ fi¬
lii isti dicuntur : non natura s officio
et affectione. Quos enim multum diligimus:
his nominibus uocare solemus.
UlIi autem erunt primi nouissimi : ⁊
nouissimi primi. Hanc enim ꝓpositio¬
nem ad quid attulerit: sequentia manifesta¬
bunt. Ad hã̾c enim spectat tota sub sequens si¬
militudo. Unde ⁊ in conclusione dicitur. Sic
erunt nouissimi primi ⁊ primi nouissim.
Q uod quidem si de mundi etatibus intelliga¬
tur: non inideo qualiter primi sint nouissi
ti ad uitam p̾destinati. Nouissimi autem
nos sumuis: de quibus ioħs apłs ait. Filioli
fines scłorum deuenerunt. x isti quidem
sicut tp̃re prumi fuerunt: ita ⁊ primi de¬
narium susceperunt. Hos enim statim post
passionem suam rp̃s dñs a penis eripiens. in
uiuimus qui residui sumus. non p̾ueniemus
eos qui dormierunt : qm̾ ipse dñs in uisu ⁊

Expanded text:
qui in coelis est, ipse mihi frater et soror et mater est . Fratres autem et sorores, patres et matres, uxores et filii, isti dicuntur, non natura sed officio et affectione: quos enim multum diligimus, his nominibus vocare solemus. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Hanc enim propositionem ad quid attulerit, sequentia manifestabunt: ad hanc enim spectat tota subsequens similitudo: unde et in conclusione dicitur: Sic erunt novissimi primi et primi novissimi. Quod quidem si de mundi aetatibus intelligatur, non video qualiter primi sint novissimti, ad vitam praedestinati: novissimi autem nos sumus; de quibus Joannes ait: « Filioli, fines saeculorum devenerunt . » Et isti quidem sicut tempore primi fuerunt; ita et primi denarium susceperunt. Hos enim statim post passionem suam Christus Dominus a poenis eripiens, in vivimus, qui residui sumus, non praeveniemus eos, qui dormierunt, quoniam ipse Dominus in jussu, et
Abbreviated transcription (Latin):
dirit ei. Ecce nos reliquimus omĩa:
et secuti sumus te. Quid gͦ erit nob̃̾: Ille
inquit diues de quo suꝑuis locutus es: ne¬
q omnia dimittere neq te sequi uoluit.
cin etiam quid responderis audiuimus.
de nob̾ autem quid dicis qui omia dimisimꝰ.
& te secuti sumus : Omnia enim petrus re
ꝓprium possiaet nichilq posside desid̾aret.
Unde ipse quoq nos ad monet dicens. Noli

Expanded text:
dixit ei: Ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te: quid ergo erit nobis? Ille, inquit, dives, de quo superius locutus es, neque omnia dimittere, neque te sequi voluit, cui etiam quid responderis audivimus; de nobis autem quid dicis, qui omnia reliquimus et te secuti sumus? Omnia enim Petrus relproprium possideret, nihilque possidere desideraret. Unde ipse nos quoque admonet
Abbreviated transcription (Latin):
quinimmno si peccamꝰ. mox libertate ꝑ¬
dita. serui efficim᷑ peccati. Et quisquis se
tius peccet: talis suã lib̾tatẽ in uelam̃ maliciȩ
mutat. Uult aut̃ nos beatꝰ petrꝰ liberos ẽẽ a
seruitio culparũ: ut serui creatoris nr̃i boni
et fideles ꝑmanere possimꝰ. Unde subsequẽt
adiungit. Sed sic̃ serui dĩ. Om̃s honorate: fr̃¬
nitatẽ diligite. Dm̃ timete: regẽ honorifica¬
te. Monet gͦ cõgruũ cunctis impendere hono¬
rẽ: et iuxta imꝑiũ dm̃. cesari que cesariᷤᷤs̃:
et deo redde que dĩ sũt. Et bñe int̾ alia fr̃¬
nitatẽ diligere iubet lib̾os: ut eos quoq qͥ
sibi tẽporali cõditione subiecti sũt. fr̃s sibi eẽ
in xp̃o factos recolãt: una cũ ipsis patrẽ ĩ¬
uocantes eũ qͥ sine acceptiõe ꝑsonarũ iudi-¬
cat. Serui subditi estote in om̃i timore dñis¬
ur̃is. Nõ tantũ bonis et modestis: s etiã dis¬

Expanded text:
quinimo si peccamus mox libertate pquinimo si peccamus mox libertate perdita servi efficimur peccati; et quisque se tius peccet, talis suam libertatem in velamen malitiae mutat. Vult enim nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut servi creatoris nostri boni et fideles permanere possimus: unde subsequenter adjungit: Sed sicut servi Dei omnes honorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem glorificate. Monet ergo congruum cunctis impendere honorem et juxta imperium Domini Caesari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt. Et bene inter alia fraternitatem diligere jubet liberos, ut eos quoque qui temporali conditione subjecti sunt, fratres sibi esse in Christo factos recolant, una cum ipsis Patrem invocantes, eum qui sine acceptione personarum judicat. Servi subditi estote in omni timore domivestris, non tantum bonis et modestis, sed etiam dys
Abbreviated transcription (Latin):
erceat. bene agentes remuneret : qui ȩti¬
am si iniuste agit. si bonos dãpnat. in¬
chilominꝰ ad laudẽ eoꝵ ꝑtinere que fac̃.
si pacient̃ eiꝰ imꝓpbitatẽ tolerant: et sapi¬
enter eiꝰ stultieiȩ resistũt. Ilis inquit nõ¬
timere potestatẽ: Bonũ fac: et habebis
laudẽ ex illa. Nõ dicit ab illa. sed ex illa:
qr et si potestas te mundana nõ laudat.
mnio si eciã ꝑsequitur. si occidit gladio
ut paulũ. si erucifigit ut petrũ. habebiᷤ
ex illa laudẽ: dũ ex eo qd̾ ille malefacit in
te iustũ et innoxiũ. tuȩ uirtutis pacien¬
tiȩ coronã laudis meretur. Nam ⁊ hoc
intendisse beatũ petrũ in hac sententia
uerba sequentia docent. quib dicitur.
Quia sic ẽ uoluntas dĩ. ut benefacienteᷤ
quã duces a rege dic̃ missos: dũ ignorã¬
tia ducũ imprudentiũ. bomi ad laudem
suã ꝑpetuã bene se agendo utũtꝰ. Iuasi
liberi.⁊ nõ quasi uelam̃ habentes mali-¬

Expanded text:
erceat, et bene agentes remuneret. Qui etierceat, et bene agentes remuneret. Qui etiam si injuste agit, si bonos damnat, nihilominus ad laudem eorum pertinet quae facit, si patienter ejus improbitatem tolerant, et sapienter ejus stultitiae resistunt. Unde et timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa. Non dicit ab illa, sed ex illa, quia etsi potestas te mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio ut Paulum, si crucifigit ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo quod illa malefacit in te justum et innoxium, tuae virtutis patientia coronam laudis meretur. Nam et hoc intendisse beatum Petrum in hac sententia verba sequentia docent quibus dicitur: Quia sic est voluntas Dei ut benefacientes quam duces a rege dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo utuntur. Quasi liberi, et non quasi velamen habentes mali
Abbreviated transcription (Latin):
tationis. Plerũq contingit ut pagani qui
fidẽ xp̃ianorũ uituꝑabãt quare deo suos
dereliquissent. postmodũ cõsid̾antes castã
cessarent eis detͣhere. magisq dm̃ głificare
ac laudare inciꝑent: qui bonitate ac iusti¬
cia cultorũ suorũ. bonꝰ ẽẽ ꝓbaret᷑ ⁊ iustꝰ.
Glorificent inquit dm̃: in die uisitatiõis.
hoc ẽ in tpr̃e retributiõis quanta uobis

Expanded text:
tc. Plerumque contigit ut pagani qui ristianorum vituperabant, quia deos suos dereliquissent, postmodum considerantes castam cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare inciperent, qui bonitate ac justitia cultorum suorum bonus esse probaretur et justus. Glorificent inquit Deum in die visitationis, hoc est in tempore retributionis, quanta s
Abbreviated transcription (Latin):
tera. Notandũ attentiꝰ quã sũme cõditionem
seruoꝵ glorificet: quos benefacientes ⁊ absq
culpa uapulantes a dñis crudelibꝰ ⁊ imꝓbiᷤᷤ.
imitatores eẽ dñce passiõĩs affirmat. audis
mortuus ẽ xp̃s: attende quod sequitur. Re¬
linquens uob̃̾ exemplũ. ut sequamim uesti¬
gia eiꝰ. exemplũ tribulationũ. nõ deliciarũ:
cõtumeliarũ. flagellorũ. doloꝵ. obꝓbriorũ.
spinarũ. crucis. uulnerũ. mortis. In psalmo
scriptũ ẽ. ꝓpt̃ uerba labioꝵ tuoꝵ ego custo¬
diui uias duras. Propt̃ quȩ uerba labioꝵ
dĩ. nisi quibꝰ ꝓmittit uitã ȩternã : Qui pec¬
cata nr̃a ipse ꝑtulit in corpore suo suo suꝑ
lignũ. Cũ supͣ ad seruos specialit̾ faceret ser¬
monẽ. nũc generalitatẽ ãmonet : ut ȩtiam
dm̃is in memoriã reuocet. quid ꝓ illis deus
dñs sustinuerit: inmo totã eccłiã instru¬
it. quid ꝓ eiꝰ liberatione suus auctor ꝑtule¬
rit. Nõ eni ait peccata ur̃a. s etiã se addito

Expanded text:
tc. Notandum attentius quam summe conditionem servorum glorificet, quos benefacientes et absque culpa, vapulantes a dominis crudelibus et improbis, imitatores esse dominicae passionis affirmat. Audis mortuus est, attende quod sequitur: Relinquens vobis exemplum ut sequamini vestigia ejus. Exemplum tribulationum non deliciarum, contumelspinarum, crucis, vulnerum, mortis. In psalmo scriptum est: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Propter quae verba labiorum Dei, nisi quibus promittit vitam aeternam? Qui peccata nostra ipse pertulit in corplignum, etc. Cum supra ad servos specialiter faceret sermonem, nunc generaliter admonet, ut etiam domini sui memoriam revocet, quid pro illis Deus Dominus sustinuerit. Imo totam Ecclesiam instruat, quid pro ejus liberatione suus auctor pertulerit. Non enim ait: peccata vestra, sed etiam se addito,
Abbreviated transcription (Latin):
quos tam̃ in ouiũ suarũ mimero saluandos
ẽẽ p̃iuidet : S cõuersi estis nũc ad pastorem
et uisitatorẽ ammarũ ur̃arũ. Tangit euãge¬
licam parabolã. ubi pius pastor relictis no¬
naginta nouẽ ouibus in deserto: uenit uisi¬
tare unã que errauerat. Nam qd ibi dictũ
ẽ qr hanc inuentã imposuerit in humeroᷤᷤ
suos gaudens. hoc istic beatꝰ petrꝰ p̃misit di¬
cens. quia peccata nr̃a ipse portauit. in cor¬
pore suo suꝑ lignũ. Quia nimirũ ita noᷤ re¬
dimere uoluit. ut lignũ in quo peccata nr̃a
tulerat pendens in humeris haberet. Ad pa-¬
storẽ igitur inquit et uisitatorẽ aĩarũ ur̃a¬
rũ. Pastorẽ uidelicet. quia pascua nob̾ uitȩ
donat ȩternȩ : pascua in p̾senti tẽporaliũ
p̃stat gr̃arũ. Uisitatorẽ uero aĩarũ nr̃arũ.
qr uisitauit nos oriens ex alto: illuminare
his qui in tenebris et in u̾bra mortis sedent.
lisitat cotidie ipsam in nob̃ quã donauit
lucẽ ne deficiat seruando: immo ut crescat

Expanded text:
andos esse praevidet? Sed conversi estis nunc ad pastorem et visitatorem animarum vestrarum. Tangit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, venit visitare unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quia hanc inventam imposuerit in humeros suos gaudens, hoc istic beatus Petrus praemisit, dicens: Quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Quia nimirum ita nos redimere voluit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret pendens in humeris haberet. Ad pastorem ergo, inquit, et visitatorem animarum vestrarum. Pastorem, videlicet, quia pascua nobis vitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos Oriens ex alto, ut illuminaret his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Visitat quotidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut crescat
Abbreviated transcription (Latin):
lis habere meminerĩt. Nãq hoc distare ĩ hac
uita int̾ electos solet et reꝓbos. qd̾ electi ꝑe¬
grim nc̃ ti exules patriã expectant in futꝰo:
tantoq minꝰ in p̾senti gaudiis delectantur
caducis. qͣnto futura sine fine gaudia se sꝑ¬
ant acciꝑe: et in ȩternũ regnare cũ xp̃o. at
uͦ reꝓbi hic habent patriã: cuiꝰ solũ uitȩ de¬
sideriis norũt inhiare. Idõq post hanc ui¬
tam in exiliũ relegantur ꝑpetuũ: ubi cũc¬
tis carentes uoluptatibꝰ. sola in tormentis pati¬
antur aduersa. Ut in eo quod detrãctant de

Expanded text:
lis habere meminerint; namque hoc distare in hac lis habere meminerint; namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi peregrini nunc et exsules patriam exspectant in futuro, tantoque minus in praesenti gaudiis delecaducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere, et in aeternum regnare cum Christo. At vero reprobi hic habent patriam, cujus solum vitae desideriis norunt inhiare, ideoque post hanc vitam in exsilium relegabuntur perpetuum, ubi cunctis carentes voluptatibus sola in tormentis patiantur adversa. Ut in eo quod detractant de
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia quibꝰ nos diuina pietas ad salutẽ
uocare. uel dona quibꝰ aliqn̾o udeos. nunc
autẽ nos honorare dignata ẽ. hinc diuersaᷤᷤ
fideliũ ꝑsonas sollerter hortat᷑: ne se tãta
Ne qui regali ac sacerdotali uocabulo sũt in¬
signiti. uitioꝵ malicia subacti. a cõdonate uł
Itaq pͥmo liberos et seruos. dein mulieres
et uiros: specialit̾ alloquit᷑. Ac post interlo¬
cutionẽ generalis exhortatiõĩs. seniores qͦq ⁊
ad olescentes qualit̾ sese agere debeant osten¬
dit. Apte aut̃ liberos docet a carnalibꝰ absti¬
nere desideriis: quia solet libertas uite re¬
missioris. maiora illecebrarũ titillantiũ tole¬
rare ꝑicła: que militãt aduersus animam.
Quia dũ cõcupiscentiis blandientibꝰ caro e¬
nerint̾ subiugat᷑: iam uicioꝵ exercitꝰ firmi¬
ter aduersus animã armat᷑. Quos cõpetent̃
aduenas uocat et ꝑegrinos. ut eo minꝰ t̾reniᷤᷤ
reb animũ subponãt: quo se patriã in ce¬

Expanded text:
beneficia quibus nos divina pietas ad salutem vocare, vel dona quibus aliquando Judaeos, nunc autem nos honorare dignatus est. Hinc diversas fidelium personas solerter hortatur, ne se tantadant indignos. Ne qui regali ac sacerdotali vocabulo sunt insigniti, vitiorum malitia subacti, a condonatae veItaque primo liberos et servos, deinde mulieres et viros specialiter alloquitur, ac post interlocutionem generalis exhortationis seniores quoque et adolescentes qualiter sese agere debeant ostendit. Apte autem liberos docet a carnalibus abstinere desideriis, quia solet libertas vitae remissioris majora illecebrarum titillantium tolerare pericula, quae militant adversus animam. Quia dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter subjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenadvenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animum supponant, quo se patriam in coe
Abbreviated transcription (Latin):
patre ⁊ spũ scõ possidebimꝰ. Nam sic̃ salo¬
mon dicit. qui fidelis ẽ totꝰ mundꝰ diuici¬
arũ illiꝰ ẽ : qr nõ appetit ea que in mundo
sunt: cognoscens ꝓculdubio. quia mundꝰ
transibit et cõcupiscentia eiꝰ. Et in hoc qd̃
nõ appetit. nec hab̾e querit. nisi quod ha¬
bet: quasi oĩa possidet. Nemo em̃ plus
habet. qͣm qui nullo indiget: et tamen cũ
diuites multa habeant. multis indigent: qr
plꝰ desiderant hab̾e quã habent. Ille autem
nullo indiget: qͥ p̃ter necessaria uictꝰ. uesti¬
menti ⁊ calciamenti. nõ requirit: cõtentꝰ is
que habet. In his gͦ oĩbꝰ imitemur scõs apłos.
doctores ⁊ patres nr̃os. sic̃ boni filii imitant᷑
bonos patres: ut int̾ aduersa ⁊ ꝓsꝑa pacien¬
ter incedamꝰ. exhibentes nos sic̃ dei ministrõ:
qm̃ si participes fuerimꝰ illoꝵ acturũ in hoc
scło. erimꝰ utiq cõsortes illoꝵ eternoꝵ p̾mioꝵ.¬

Expanded text:
o possidebimus. Nam sicut dicit Salomon, qui fidelis est, totus mundus divitiarum illius est, quia non appetit ea quae in mundo sunt, cognoscens procul dubio quia mundus transibit et concupiscentia ejus, et in hoc quod non appetit nec quaerit habere nisi quod habet, quasi omnia possidet. Nemo enim plus habet quam qui nullo indiget; et tamen cum divites multa habeant, multis indigent quia plus desiderant habere quam habent. Ille autem nullo indiget, qui praeter necessaria victus, vestimenti et calceamenti, non requirit, contentus his quae habet. In his ergo omnibus imitemur sanctos apostolos, doctores et patronos nostros, sicut filii boni imitantur bonos patres, ut inter adversa et prospera patienter incedamus, exhibentes nos sicut Dei ministros, quoniam si participes fuerimus illorum actuum in hoc saeculo, erimus utique consortes illorum aeternorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniet aut̃ uerũ illoꝵ. id ẽ gaudiũ ȩtermĩ:
et inta sine fine mansura. Sic̃ eñĩ his qui sẽ¬
ꝑ sompniat ex ꝑgefactꝰ solet dicere. quasi ui¬
debam hoĩes equitare. quasi uidebam ante me
epulas multas appositas. atq totũ dicit quasi¬
quia nõ ẽ ibi ueritas. s sic̃ umbra transierũt:
ita in om̃ib que scĩ in hoc scło patiunt᷑. qͣsi
transitiuũ ẽ: quasi ẽ. Uidebant᷑ eñĩ int̾ sup¬
plicia mori. uidebant᷑ tristari scd̃m fragilita¬
tẽ. s quasi erat ibi : quia mente gaudebant.
Et si moriebant᷑ ad tẽpꝰ: subito transibat morᷤᷤ
illoꝵ in uitã eternã. Reꝓbi aut̃ qui totã spẽ
suã in terrenis rebꝰ ac transitoriis ponunt. nec
tendunt ad eterna gaudia. s in ꝓsꝑitate feli¬
citateq huiꝰ scłi letant᷑ iundetur illis quod ue¬
rũ teneant. s nõ ẽ uerũ: quia transitiuu ⁊ tẽ

Expanded text:
id est gaudium aeternum et vita sine fine mansura. Sicut enim ille qui seminat, expergefactus solet dicere: Quasi videbam homines aequitare, quasi videbam ante me multas epulas appositas, atque totum dicit, quasi, non est ibi veritas, sed sicut umbra transierunt, ita in omnibus quae sancti in transitivum est. Videbantur enim inter supplicia mori, videbantur tristari secundum fragilitatem, sed quasi erat ibi, quia mente gaudebant. Et si moriebantur ad tempus, subito transibat illorum mors in vitam aeternam. Reprobis autem, qui totam spem suam in terrenis rebus ac transitoriis ponunt, nec tendunt ad aeterna gaudia, sed in prosperitate felicitateque hujus saeculi laetantur, videtur quod verum ten
Abbreviated transcription (Latin):
strȩ necessaria sũt ieiuna. In castitate mentis
et corporis. Castitas corporis est.
immacłate ⁊ impollute se custo¬
dire ab om̃i libidinis delectatione. Castitas m̃¬
tis. integritas ẽ fidei: qi illa uera ẽ castitas.
que nec mente polluit᷑. Uel etiã in castitate
dicit. id ẽ in sinceritate ⁊ integritate uerbidi
simꝰ dediti: ut nõ adulteremꝰ uerbũ dĩ. nõ q̃¬
rentes grãm ꝓpriã s dĩ: nõ ꝓlucris tẽporalibꝰ
p̃dicatiom insistentes. s ꝓ remuneratione et̃¬
na: nõ p̃dicantes alia in publico.⁊ alia agen¬
tes clanculo: et sacrã scripturã nõ int̾pretãtẽ
ꝑuerse. In scientia ueteris testamenti ⁊ noui
simꝰ occupati: nõ in simulatione neq in hu¬
mana sapientia: que inflat hominẽ sine ca¬
ritate. In longanimitate. Longanimitas est
longa animi ꝑseuerantia: et patientia in ad¬
uersis huiꝰ scli. In suauitate. Ut nulli nõ solũ

Expanded text:
strae necessaria sunt jejunia. In castitate mentis strae necessaria sunt jejunia. In castitate mentis et corporis. Castitas corporis est, immaculate et impollute custodiri ab omni libidinis delectatione. Castitas mentis, integritas est fidei quia illa vera est castitas quae nec mente polluitur. Vel etiam in castitate dicit, id est in sinceritate et integritate verbi Dei simus dediti, ut non adulteremus verbum Dei, non quaerentes gloriam propriam, sed Dei: non pro lucris temporalibus praedicationi insistentes, sed pro remuneratione aeterna: non praedicantes alia in publico, et alia agentes clanculum, et sacram Scripturam non interpretantes perverse. In scientia Veteris Testamenti et Novi simus occupati, non in simulatione, neque in humana sapientia, quae inflat hominem sine charitate. In longanimitate. Longanimitas est longa animi perseverantia, et patientia in adversis hujus saeculi. In suavitate, ut nulli non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tentiones. In laboribꝰ. Paulꝰ apłs nõ solũ labora¬
bat in p̃dicatione. s etiã in labore manuũ desuda¬
bat. unde sibi uictũ ⁊ uestimentũ adquirebat:
in labore scilicet scenofactorie artis. ne grauiᷤ eẽt
suis auditoribꝰ. si aliquid ab eis acciꝑet: certus
hoc sibi ꝓficere apud dm̃. In uigiliis. subauditur¬
simꝰ dediti. Ipse nõ solũ die nõ cessabat a labore
nec requiescebat : sed etiã tantũ erat sollicitus
circa officiũ sibi delegatũ. ut nocte nec cessaret
aut a p̾dicatione: aut ab alio oꝑe. Unde legimꝰ
monẽ ꝓtraxit: quando euticus qui int̃pretatur
amens. de tercio cenacło cecidit: eo quod negli¬
gens eẽt in studio audiendi uerbũ dĩ. In ieniniiꝰ
simꝰ patientes. Aliquando uoluntarie. aliquãdo
inuitꝰ ieiunabat: ⁊ ne uentri causa inclinaret᷑.
deo gratias agebat. Sic̃ em̃ medicina archiatri
id est medici necessaria ẽ uulneribꝰ: ita aĩȩ no¬

Expanded text:
tentiones. In laboribus. Paulus apostolus non solum laboratentiones. In laboribus. Paulus apostolus non solum laborabat in praedicatione, sed etiam in labore manuum desudabat: unde sibi victum et vestitum acquirebat in labore scilicet scenofactoriae artis, ne gravis esset suis auditoribus, si ab eis aliquid acciperet, certus hoc sibi proficere apud Deum. In vigiliis simus dediti. Ipse non solum die non cessabat a labore nec requiescebat, sed etiam tantum erat sollicitus circa officium sibi deligatum, ut nec nocte cessaret aut a praedicatione, aut ab alio opere; unde legimusm suum sermonem protraxit , quando Eutychus, qui interpretatur amens, de tertio coenaculo cecidit, eo quod negligens esset in studio audiendi verbum Dei. In jejuniis simus patientes. Aliquando voluntarie, aliquando invitus jejunabat, et ne ventris causa inclinaretur, Deo gratias agebat. Sicut enim medicina archiatri, id est summi medici, necessaria est vulneribus: ita animae no
Abbreviated transcription (Latin):
nos sic̃ dei ministros. Patientia quoq ẽ pacient̃¬
ferre delinquentes. sic̃ beatus
apłs sustinebat corinthios: qui
postꝗͣ ad fidẽ uenerũt. ad uitia pristina sũt
reuersi: quos aliquando blande. aliquando im¬
ꝓbe corripint: quousq eos reuocauit ad fidẽ.
In tribulationibꝰ scilicet simꝰ in multa pacien¬
tia: et exhibeamꝰ nos sic̃ dĩ ministros. In tribu¬
lationibꝰ dic̃. id ẽ in fame et siti:i nuditate:
aliisq afflictionibꝰ. In necessitatibꝰ. Necessitas dr
eo quod in nece sit posita. id ẽ in ꝑicło mortis:
ubi p̃cipit apłs patientiã seruare. In angustiis.
Omnis indigentia ⁊ iopia: angustia uocatur.
In plagis. in carceribꝰ. Sepe plagis uirguarũ et
sus ẽ ꝓ nomine .xͥ. ubi nõ cessauit donũ dĩ pre¬
dicare: contẽpta sua salute. Ammonet aut̃. cũ
multa pacientia si necessitas fuerit talia pati ꝓ
ꝑtinent: et sũt tumultꝰ et cõturbationes. siue cõ¬

Expanded text:
nosmetipsos sicut Dei ministros. Patientia quoque est patientnosmetipsos sicut Dei ministros. Patientia quoque est patientferre delinquentes, sicut beatus Apostolus sustinebat Corinthios: qui, postquam ad fidem venerant, ad vitia pristina sunt reversi, quos aliquando blande, aliquando improbe corripuit, quousque revocavit eos ad fidem. In tribulationibus, subaudis simus in multa patientia, et exhibeamus nos sicut Dei ministros. In tribulationibus dicit, id est in fame, siti, nuditate, aliisque afflictionibus. In necessitatibus. Necessitas dicitur eo quod in nece sit posita, id est in periculo mortis, ubi praecipit Apostolus patientiam servare in angustiis. Omnis indigentia et inopia, angustia vocatur. In plagis, in carceribus. Saepe plagis virgarum et sti nomine, ubi non cessavit donum Dei praedicare, contempta sua salute. Admonet autem cum multa patientia, si necessitas fuerit talia pati prpertinent, et sunt tumultus et conturbationes sive con
Abbreviated transcription (Latin):
tur: si quod p̃dicant agendũ. destruũt oꝑib:
aliud uidelicet p̾dicantes in publico.⁊ aliud a¬
gentes in occulto. Bona dicenteᷤᷤ in ꝓpatulo: ꝑ¬
est qui deo militat et deo seruit: uerbo doctri¬
ne.⁊ fructu bone oꝑationis. Quicũq enĩ mini¬
ster uult dĩ eẽ. deo debet in om̃ibꝰ ministrare:
ut in õĩbꝰ que agit. cognoscat᷑ ueri dĩ ẽẽ cultor.
Uerbi gr̃a. ut doceat insciũ. pascat esurientẽ.
potet sicientẽ. uestiat nudũ. calefaciat algentẽ.
colligat uagantẽ. uisitet infirmũ. sepeliat mor¬
tuũ .⁊ in his omibꝰ nõ querat laudẽ humanam.
s dĩ grãm. nõ hõibꝰ placere: s dei p̃ceptis obe¬
dire. Hec quicũq fecerit. deo ministrabit: et me¬
rebit᷑ ab illo audire cũ electis. quãdui uni exhĩ
cientia. Pacientia ẽ nõ deficere int̾ aduersa hu¬
ius scłi: quã habuerũt scĩ martires. Nõ in parua

Expanded text:
tur: si quod praedicant verbis agendum, destruunt operibus, tur: si quod praedicant verbis agendum, destruunt operibus, aliud videlicet praedicantes in publico, et aliud agentes in occulto: bona docentes in proest, qui Deo militat et Deo servit verbo doctrinae et fructu bonae operationis. Quicunque enim Dei minister vult esse, Deo debet in omnibus ministrare, ut in omnibus quae agit cognoscatur veri Dei esse cultor, verbi gratia, ut doceat inscium, pascat esurientem, potet sitientem, vestiat nudum, calefaciat algentem, colligat vagantem, visitet infirmum, sepeliat mortuum, et in his omnibus non quaerat laudem humanam, sed Dei gratiam: non hominibus placere, sed Dei praeceptis obedire. Haec quicunque fecerit, Deo ministrabit, et merebitur ab illo audire cum electis: Quandiu fecistis utientia. Patientia est, non deficere inter adversa hujus saeculi: quam habuerunt sancti martyres. Non in parva,
Abbreviated transcription (Latin):
lutis. in qua nob̾ salutẽ ȩternã possumꝰ ꝓme¬
reri: qm̃ aꝑta ẽ ad oꝑandũ. Dequa die dic̃
dñs. Ambulate dũ lucẽ habetis. Huic diei suc¬
cedet nox. tenebre scilicet ȩterne dampnatiõis.
in qua nemo poterit oꝑari. Et idẽ apłs. Dũ
sũt ad indulgentiã ꝓficere peccatores: modo
habemꝰ obtinere ueniã. qr scđ̾m quod ꝓpheta
dicit: in inferno nemo confitebit᷑ dño ad ue¬
nã. Erit enĩ ibi penitentia: s tarda ⁊ sera. Ne-¬
mini dantes ullam offensionẽ. Offensio ꝓprie
ẽ scandalũ. ruma. uel impactio pedis: sed in
hoc loco ꝓ occasione maxxime ponit᷑. Simus
inquit nemini dantes ullam offensionẽ. id ẽ
occasionẽ peccandi : aut in uerbo. aut in opere.¬
uel oꝑationis exemplo: uel neminẽ scandalize¬
mꝰ in aliquo sermone uel facto. Ut nõ intuꝑe¬
tur ministeriũ nr̃m. Ex ꝑsona sua loquitur
os. M inisteriũ p̃dicatoꝵ uituꝑat᷑ atq cõtẽpni¬

Expanded text:
lutis, in qua nobis salutem aeternam possumus promelutis, in qua nobis salutem aeternam possumus promereri, quoniam apta est ad operandum. De qua die dicit Dominus: Ambulate dum lucem habetis . Huic diei succedit nox, tenebrae scilicet aeternae damnationis, in qua nesint ad indulgentiam proficere peccvalemus obtinere veniam: quia secundum quod propheta dicit: In inferno nemo confidebitur Deo ad veniam . Erit enim poenitentia, sed sera et tarda. Nemini dantes ullam offensionem. Offensio proprie est scandalum, ruina, vel impeditio pedis: sed in hoc loco pro occasione maxime ponitur: Simus, inquit, nemini dantes ullam offensionem, id est occasionem peccandi aut in verbo, aut in pravae operationis exemplo, vel neminem scandalizemus in aliquo sermone vel facto; ut non vituperetur ministerium nostrum. Ex persona sua loquitur is. Ministerium praedicatorum vituperatur atque contemni
Abbreviated transcription (Latin):
bus orauit pendens in cruce. Lat̃ dimitte
illis: qr nesciũt quid faciũt. Multa enim
milia post eiꝰ ascensionẽ ex his ꝑ p̃dicationẽ
apłoꝵ credidert. Audunt quoq illũ in die
salutis generis humam: quia tercia die
deuicto mortis imꝑio. eũ a mortuis reuoca¬
uit. Sic̃ retulimꝰ ista ad cap̃t om̃iũ electoꝵ.
id ẽ ad xp̃m : referamꝰ ea et ad membra ipsiꝰ.
ĩempꝰ acceptũ quoq quo exaudiri possumꝰ.
et dies in qua salutẽ ȩternã nob̃ ꝓ curare po̾¬
sumꝰ: ab exordio dĩce p̃dicationis ẽ. ⁊ maxci¬
me ab eiꝰ resurrectione: usq ad diem iudicii.
Quo tẽpore ꝑbona oꝑa possumꝰ acceptabilẽ
ẽẽ deo patri.⁊ placere illi: atq exaudiri ab
illo. De quo tẽpore apłs etiã subdit. Ecce mĩc
tẽpꝰ acceptabile: ecce nũc dies salutis. T̃empꝰ
acceptabile ad penitenciã agendã. uita p̃senꝰ
ẽ usq ad diẽ iudicii: quod appellat᷑ ⁊ dies sa¬

Expanded text:
bus oravit pendens in cruce: Pater, dimitte bus oravit pendens in cruce: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quod faciunt . Multa enim millia post ejus ascensionem ex his praedicationem apostolorum crediderunt. Audivit quoque illum in die salutis generis humani, quia tertia die devicto mortis imperio, eum a mortuis revocavit. Sicut retulimus ista ad caput omnium electorum, id est ad Christum, referamus ea et ad membra ipsius. Tempus acceptum quo exaudiri possumus, et dies in qua salutem nobis aeternam procurare valemus, ab exordio Dominicae praedicationis est, sed maxime ab ejus resurrectione usque ad diem judicii quo tempore per bona opera possumus acceptabiles esse Deo Patri, et placere illi, atque exaudiri ab illo. De quo tempore etiam Apostolus subdit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Tempus acceptabile ad poenitentiam agendam vita praesens est usque ad diem judicii, quae appellatur et dies sa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ deo patri.⁊ dies salutis humani generis.
tempꝰ fuit passionis . xp̃i: in quo ds̃ pat̃ decre¬
uit. disposuit. et p̃destinauit: ꝑ passionẽ fi¬
lii sui saluare ac redimere genꝰ humanũ. Isto
tẽpore accepto ds̃ pat̾ exaudiuit filiũ suũ: qr
quicqͥd orauit filiꝰ ꝓ salute generis humani. to
dedisti mͥ. uolo ut ubi ego sum.⁊ ipsi sint me¬
cum: et uideant claritatẽ meã. Siquis uero de
apłis hoc tantũmodo dictũ asseuerat: attẽdat
quid ipse alias dicat. Nõ ꝓhis rogo tantũ: s
ꝓhis qui credituri sũt ꝑ uerbũ eoꝵ in me.
E xaudunt quoq illũ de sua resurrectione
quando orauit dicens: pãt clarifica filium
tuũ.⁊ uenit uox de celo clamans: et clarifi¬
caui subaudit᷑ tẽpore baptismatis.⁊ in mon¬
te coram discipłis: et clarificabo tercia die
te amortuis suscitando. Et nõ solũ ꝓ aliis exc¬
auditꝰ est: sed ętiã ꝓ suis ꝑsequntoribꝰ. ꝓ qui¬

Expanded text:
tum Deo Patri, et dies salutis humani generis, tum Deo Patri, et dies salutis humani generis, tempus fuit passionis Christi in quo Deus Pater decrevit, disposuit, praedestinavit per passionem Filii sui salvare ac redimere genus humanum: isto tempore accepto Deus Pater exaudivit Filium suum, quia quidquid oravit Filius pro salute generis humani totudedisti mihi, volo ut ubi ego sum et illi sint mecum, ut videant claritatem meam . Si quis vero de arogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me . Exaudivit quoque illum de sua oratione, quando oravit dicens: Pater, clarifica Filium tuum. Et venit vox de coelo, clamans: Et clarificavi, subaudis tempore baptismatis et in monte coram discipulis: et clarificabo tertia die a mortuis suscitando. Et non solum pro aliis exauditus est, sed etiam pro suis persecutoribus pro qui
Abbreviated transcription (Latin):
et remissionẽ peccatoꝵ in baptismate ꝑcipiens.
dei p̃ceptis in hobediens existit: nõ adhibendo
studiũ. ut possit dĩ p̃cepta ipso adiuuante im¬
plere: qm̃ fides sine oꝑibus mortua est ⁊ ma¬
nis. Inuacuũ quoq bona tẽporalia ctatis a deo
ꝑcipit: qui illa hilari mente pauꝑibꝰ ꝓdei a¬
more erogare nõ studet. Ut ergo longiꝰ nõ ꝓ
telemꝰ sermonẽ. dicamꝰ unũ ex multis: quo¬
modo gr̃a dĩ in uacuũ recipit᷑. Dñs dicit in e¬
uãgłio discipłis. Ite docete om̃es gentes fidem
sc̃ẽ trinitatis : baptizantes eos et docentes ser¬
uare oĩa quecũq mandaui uob̃. Id est quicũ¬
q ad fidẽ uenit. ⁊ nõ seruat que in lege et euã¬
głio continent᷑: in uacuũ grãm dei recipit. Ait
em̃i. Tempore accepto exaudiui te : et in die
salutis adiuin te. Hoc ysaias ꝓpħa ꝓtulit ex ꝑ¬
sona dĩ patris loquentis ad filiũ. Tempꝰ accep¬

Expanded text:
et remissionem peccatorum in baptismate percipiens, et remissionem peccatorum in baptismate percipiens, Dei praeceptis inobediens exsistit, non adhibendo studium, ut possit Dei praecepta ipso adjuvante implere, quoniam fides sine operibus mortua est et inanis . In vacuum quoque bona temporalia gratis a Deo data percipit, qui illa hilari mente pauperibus pro Dei amore erogare non studet. Ut ergo non longius protelemus sermonem, dicamus unum ex multis, quomodo gratia Dei in vacuum recipiatur, Dominus dicit in Evangelio discipulis: Ite, docete omnes gentes fidem sanctae Trinitatis, baptizantes eos, et docentes servare omnia quaecunque mandavi vobis . Quicunque ad fidem venit, et non servat ea quae in lege et Evangelio continentur, in vacuum gratiam Dei recipit. Ait enim: Tempore accepto exaudivi te: et in die salutis adjuvi te. Hoc Isaias propheta protulit ex persona Dei Patris loquentis ad Filium: Tempus accep
Abbreviated transcription (Latin):
cõstringi ꝓpt̾ sua peccata ⁊ pene in desꝑationẽ
lapsũ. si ei uerbo aut excẽplo cõsolationẽ p̃bet
ne desꝑet de uenia ⁊ salute: dans ei in exẽplũ
mariã meretricẽ. cui dñs oĩa peccata dimisit:
et latronẽ qui in cruce ad unã uocẽ meruit
audire. hodie mecũ eris in paradiso: eochorta¬
tio bona et cõsolatio ẽ. Dicamꝰ ⁊ alit̃. Sic̃ posi¬
to aliquo in certamine singłari cũ onomacho.
dũ ei dicit aliquis ex circũstantib pugna for
bet ⁊ audatiã: sic qui positũ in certamine
bone oꝑationis contͣ diabolũ ⁊ uicia carnis.
allo quens corinthios: et in illis om̃s fideles.
modis: ne in uacuũ siue mane ⁊ in utilit̾. gͣrã
dĩ recipiatis. Omĩa que generi humano dantur.
gr̃a dei dicit᷑ : qr gratis ei cõceditur. Gr̃a quippe
ẽ di. hab̾e fidem. spem. caritatẽ. sapientiã diui¬
nã uł humanã: et bona tẽporalia. Istam gͦ dei
grãm in uacuũ recipit: qui ueniens ad fidem.

Expanded text:
t pene in desperationem lapsum, si verbo aut exemplo consolationem praebet, ne desperet de venia aut salute dans ei exemplum Mariam meretricem, cui Dominus omnia peccata dimisit , et latronem in cruce, qui ad unam vocem meruit audire: Hodie mecum eris in paradiso , exhortatio bona et consolatio est. Dicamus et aliter: Sicut posito aliquo in certamine singulari cum suo inimico, dum ei dicit aliquis ex circumstantibus, Pugna fortbet et audaciam: sic qui positum in certamine bonae operationis contra diabolum et vitia carnis, postolus modo alloquens Corinthios, et in illis omnes fideles: modis, ne in vacuum sive inane et inutiliter gratiam Dei recipiatis, omnia bona quae generi humano dantur, gratia Dei dicitur, quia gratis ei conceduntur. Gratia quippe Dei est, habere fidem, spem, charitatem, sapientiam divinam vel humanam, et bona temporalia. Istam ergo Dei gratiam in vacuum recipit, qui veniens ad fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
curi de spe celestiũ donoꝵ. uł p̃mioꝵ: scientes
qr nõ sũt condigne passiones huiꝰ scłi. ad futurã
głiã que reuelanda erat in illis: et qm tristicia
illoꝵ uertenda erat in gaudiũ ȩternũ. Electi qͥc¬
quid tribulationis et ꝑsequutionis sustinent
quasi est illis. id ẽ tanꝗͣ nõ sit : qr si ceduntur
uirgis. si exxcoriant᷑. et ȩtiã si occidunt᷑. omma¬

Expanded text:
curi de spe coelestium praemiorum, scientes curi de spe coelestium praemiorum, scientes quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram quae revelabitur in illis: et quoniam tristitia illorum vertenda erat in gaudium aeternum. Electi quidquid tribulationis et persecutionis sustinent, quasi est illis, id est tanquam non sit, quia si caeduntur virgis, si excoriantur, et etiam si occiduntur, om