comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ntercetera corinthii. per litteras quaesieranT
utrum post fidem xp̃i celibes eẽ deberent et
conscientiae causa quas habebant uxores
di mitterent: ansi uirgines credidissent in i¬
rent matrimonia. et cũ eduob: ethnicis unꝰ
credidisset in xpm̃ utrũ nã credens reliN¬
quer& ficredentem. Et si essent ducendȩ
uxores xp̃i ancis ttntũ accipi iuber& an&
& hnicas: uidetimꝰ igitur quid ad haec paulus
rescripserit. De his aut̃ quȩscripsistimihi
bonum est homini mulierem Ñ contingere.
propter fornicationẽ aut̃ unusquis que
uxorẽ suã habetit et unciquaequeuirũ suũ
ħabetit. Vxoriuir debitũ reddat simi liter
potestatẽ ñ habet sedu xor. Nolite frau¬
dareinuicẽ nisi forte ex consensu ad tempus
ut uacetis orationi. et iterũ ad id ipsũ reuer

Expanded text:
nter caetera Corinthii per litteras quaesierant, utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem unusquuxorem suam habeat et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter potestatem non habet sed uxor. nolite fraudare inuicem nisi forte ex consensu ad tempus ut uacetis orationi: et iterum ad id ipsum reuer
Abbreviated transcription (Latin):
nentiã urãm. hoc aut̃ dico uixta indulgen¬
tiam Ñ iuxtti imperiũ. uolo aũt om̃s homi¬
nes eẽ. sicut meipsum sed unꝰ quisq propriũ
hab& donũ e dõ Alius quidem sic alius
aũt sic. Dicoaũt innuptis et uiduis bonũ ÷
Nubant᷑ melius ẽ eñi nuberequam uri
Reueritimur ad caput testimo Nuii.
sibonũ ẽ mulierẽ non tangere. malũ est ergo
tangere : Nihilenĩ bono contrariũ. nisima¬
lum. si autẽ malũ est etignoscitur . ideo c̃ce¬
ditur. nemalo quid deterius fiat. quale aut

Expanded text:
ntiam uestram. hoc autem dico secundum . indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico autem non nuptis et uiduis, bonum est nubant. Melius est enim nubere, quam uri . Revertamur ad caput testimonii: BoSi bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem
Abbreviated transcription (Latin):
paraclitus latine aduocatus dr̃. uel conso¬
lator. Quid circo aduocatus dicitur. quia pro
erroredelinquentium. apudiustitiã patris
interuenit. Quiunius substantiȩ cum patre
& filio exorareprodelinquentibus prohib&.
quia eos quos repleuerit exorantes facit. Vnđ
& paulus dicit. Ipse enĩ sp̃s postu lat pronobis
gemitibus ine narralilib: minor uero ẽ . qui
postulat quam qui postu latur. Quomodo ergo
sp̃s postularedicitur quiminor non est. sed ipse
in flammat. Consolator autem isdem sp̃s uocat᷑
quia depeccati perp&ratione merentibus dum
spemueniȩ p̃parat ab afflictione tristitiȩ men

Expanded text:
paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vepostulat quam qui postulatur: quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae men
Abbreviated transcription (Latin):
ua ueritis p̃cepta scũ anim ei neq posueritis custo¬
descerimoniarũ mearũ inscũ ariomeo. Omis autem
aduersus eos est comminatio. quin onaudierunt
apostolum p̃monentẽ manuscito nemini in posue¬
igitur saltimsero &obseruent precepta omni poten¬
tisdĩ Alienigena in circũcisus cordae & circũ cisus carne

Expanded text:
vaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custovaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custodes caeremoniarum mearum in sanctuario meo. Omnis autem adversus eos est comminatio, qui non audierunt Apostolum praemonentem: « Manus cito nemini imposueigitur saltem sero, et observent praecepta omnipotentis Dei. Omnis alienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne
Abbreviated transcription (Latin):
iquando inquid alieni genits introducere
uoluerimus intemplum dĩ circum cidamus
losq gustum &odoratum. utomacum timore
dĩ & ratione fatiamus Audiant hocepis copi & pbi
enos incircum cisos corde & in circum cisos carne. nesint
inscũ ariodĩ & polluant domum eius. Si enĩ hoc fe¬
cerint aptabiturillis quod sequit᷑. & offertis panes
meos. Panes uidelic& propositionis incunctis eclesus
in orbeterrarũ deuno panepullulantes. & non so¬
lum panes sed adipem quoq: dequoscriptum ẽ.
Excdi pefrumenti saturauit eos. & sanguinem qui
in xp̃ĩ passione effusus ẽ. legendũq: ita & siclectio¬
nisordo reddendus. cum filios alien genas in cir¬
cum cisos corde & corporeinducatis inscũ arium meũ
& polluatis domũ meã audetis offerre panes & cd¬
ipem & sanguinẽ misticas a cram̃ta & non intellegitis
quod solueritis & pretergressi sitis pactum in eum
in omnibus sceleribus &impi&atibus urĩs. & non ser¬

Expanded text:
quando ergo alienigenas introducere voluerimus in templum Dei, circumcidamus losque, gustum et odoratum, ut omnia cum Dei timore et ratione faciamus. Audiant hoc episcopi atque enos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ne sint in sanctuario Dei, et polluant domum ejus. Si enim hoc fecerint, aptabitur illis quod sequitur: « Et offertis panes meos, » panes videlicet propositionis in cunctis ecclesiis et in orbe terrarum, de uno pane pullulantes. Et non solum panes, sed adipem quoque, de quo scriptum est: « Et adipe frumenti saturavit eos , » et sanguinem qui in Christi passione effusus est. Legendumque ita et sic lectionis ordo reddendus. Cum filios alienigenas, et incircumcisos corde et corpore inducatis in sanctuarium meum, et polluatis domum meam, audetis offerre panem et adipem et sanguinem, mystica sacramenta, et non intelligitis quod solveritis et praetergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietatibus vestris, et non ser
Abbreviated transcription (Latin):
ubiugo inquit tenebamur dȩ monicȩ domi¬
nationis sedunctisumus oleo sp̃s scĩ. & quia
nos gratiae libertatis unx̃ dominationis domi¬
nicae ugum putruit. Paulo attestante quiait.
Vbi sps̃ dnĩ ibi libertas

Expanded text:
jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas
Abbreviated transcription (Latin):
uite masinã suã. Ipsedix̃ ego sumuitis
ueru. Ad hanc ergo uitem alligatasi¬
nã suã srnagogã tardi gradã scilic&
& grauilegis pondere de pressã . laua¬
uit inuinõstolã suã siue carnẽ suã in san¬
guine passionis. siue scãm eccłam illo¬
uino quod promultiseffundetur in re¬
missione peccatoꝵ. & in sanguine uuȩ
palliũ suũ palliũ gentes sunt quascor¬
porisuo iuncx̃ sicut scribitur. Viuo ego
dic̃ dic̃ dñs. nisi hosom̃s induã sic̃ uestim̃¬
tũ. pulchriores oculieius uino. Oculixp̃i
apłi sunt & euangelistȩ quilum̃ scientiȩ
eccłȩ prestant. quoꝵ p̃cepta austeritatẽ
uini priscelegis superant quia longe
p̃ceptores s̃ sc̃ĩ qui p̃cidunt aberroribus
homines. ad cosquasi comedendo in xp̃i
corpus transmittunt. Candidiores aut̃
effectis doctores ecłȩ lactȩ ueteris
legis. Tabulon habitauit in litorema¬
ris & instatione nauiũ. ⁊ abulon int̃

Expanded text:
item asinam suam. Ipse dicit, Ego sum vitis vera . Ad hanc ergo vitem alligat asinam suam, Synagogam tardigradam scilicet, et gravi Legis pondere depressam. Lavit in vino stolam suam , sive carnem suam in sanguine passionis, sive sanctam Eccvino quod pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Et in sanguine uvae pallium suum. Pallium gentes sunt, quas corpori suo vinxit, sicut scriptum est: Vivo ego, dicit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum. Pulchriores oculi ejus vino. Oculi i sunt et Evangelistae, qui lumen scientiae Ecclesiae praestant: quorum praecepta austeritatem vini priscae Legis superant, quia longe praeceptores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpus transmittunt. Candidiores autem effecti sunt doctores Ecclesiae lacte veteris Legis. Zabulon habitavit in littore maris, et in stati
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ipse iuxta quod aut̃ dic̃. soluitẽ plũ hoc¬
& iptrib: dieb excitabo illud. Non de ficiet
dux deiuda & relq̃ hic manifestissimȩ
adiudã refertur. Diuenĩ fuit ex semine
illius intemerata apudiudeos successio
regni donec xp̃c nasceretur. & hoc supͣ
diximꝰ alligans aduineã pullũ suũ pul¬
lus suus populus ÷ exgentib cuiadhuc
nũ quã fuerat legis onus impositũ huc

Expanded text:
nisi ipse, juxta quod ipse ainisi ipse, juxta quod ipse aiet in triduo resuscitabo illud . Non deficiet dux de Juda, et reliqua. Hoc manifestissime ad Judam refertur. Diu enim fuit ex semine illius intemerata apud Judaeos successio regni, donec Christus nasceretur, sicut supra diximus. Alligans ad vineam pullum suum. Pullus suus populus ex Gentibus, cui adhuc nunquam fuerat Legis onus impositum. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
dũ tuoꝵ: adorabunt te filiipatristui:
quando multi ex filiis ia cob adorenteũ
ꝑ electionẽ gratiȩ saluȩ facti: Catulus
leonis uida quando nascendo paruulus
incrucem captiuospopulos redemisti:
& quosille contrarius inuaserat. tumo¬
rienseripuisti: deniq rediẽns ab inferis
ascendistiinaltũ captiuã duxisticapti¬
uitatẽ requiescens accubuisti utleo:
uquando inclinato capite t̾radidit spm̃
siue quando insepulcro cursurus uelut
quodã corporis somnoquieuit: sed qua¬
reutdeo & uelut catulus leonis: In som¬
no em̃ suoleo fuit: quando ñ necessitate
sed potestate hoc ipsũ impleuit sic̃ ipse
dic̃ Ne motollit ame animã meã sed
ego pono eã: quoduero ad dit & ut catu¬
lũs leonis. in de em̃ mortuus undenatꝰ
Bene ergoxp̃s ut leorequieuit: qui ñ
solũ mortis a cerbitatẽ nontimuit. sed
&iã impsa morte mortis imperiũ uicit :
Qđ aũt dic̃ quis suscitabit eũ : qui a nulł

Expanded text:
dum tuorum . Adorabunt te filii patris tui: dum tuorum . Adorabunt te filii patris tui: quando multi ex filiis Jacob adorant eum, per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis Juda. Quando nascendo factus esin crucem, captivos populos redemisti; et quos ille contrarius invaserat, tu moriens eripuisti: denique rediens ab inferis, ascendisti in altum, captivam duxisti captivitatem. Requiescens accubuisti ut leo .accubuit, quando inclinato capite tradidit spiritum : et quando in sepulcro securus, velut quodam corporis somno quievit. Sed quare ut leo, et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, quando non necessitate, sed potestate hoc ipsum complevit, sicut ipse dicit: Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam. Quod vero addit, et ut catulus leonis: inde enim mortuus unde natus. Bene ergo Christus ut leo requievit, qui non solum mortis acerbitatem non timuit, sed et in ipsa morte mortis imperium vicit. Quod autem dicit, Quis suscitabit eum? Quia nullus
Abbreviated transcription (Latin):
& indignatio eoꝵ quiadura : dũbarab¬
banlatronẽ peterent & principẽ uitȩ
crucifigendũ postularent: Diuidã eos
inia cob & disꝑgã illos inisrł : quia non¬
nulli ex ipsis credider̃ quidã iinfedeli¬
tate ꝑmanser̃: Dic̃it̾ eñi diuisihi quiab
eis sp̃erant᷑ & ueniunt ad fidem: dispsi
aũt quoꝵ patriȩ tẽploq sub uerso ꝑ orbẽ
terrȩ incredulofgenus spargit᷑ :
luda telaudabunt frstui: Perhunciudã
uerus confessor ex primit᷑ xp̃c: qui ex eiꝰ
tribu scđm carnẽ ÷ genitus: ipsũ lauda¬
bunt frs sui: a postolos scilic& & omnes
coheredeseiꝰ quiꝑ adoptionẽ filii dõpa¬
gratiã quoꝵ ipse ÷ dominus ꝑnaturam:
manꝰtuȩ inceruicib inimicorũ tuorũ:
isdẽ eñi manib atq eodẽ crucis tropheo.
& suo stex̃ immicos & aduersarias potes¬
tates cur uauit: Iuxta quod & pat̃ pro¬
mittit eidicens: sedead dexterã meã
donec ponã inimicostuos scabellũ pe¬

Expanded text:
Et indignatio eorum, quia dura: dum BarraEt indignatio eorum, quia dura: dum Barrabam latronem peterent, et principem vitae crucifigendum postularent . Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel: quia nonnulli ex ipsis crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Dicuntur enim divisi ii, qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem: dispersi autem, quorum patria temploque subverso, per orbem terrae incredulum genus spargitur. Juda, te laudabunt frverus confessor exprimitur Christus, qui ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum laudant fratres sui, apostoli scilicet, et omnes cohaeredes ejus, qui per adoptionem filii Deo Pagratiam, quorum ipse est Dominus per naturam. 15. Manus tua in cervicibus inimicoreodem crucis tropaeo et suos texit, et inimicos et adversarias potestates curvavit. Juxta quod et Pater promittit ei dicens: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pe
Abbreviated transcription (Latin):
dit ultrañ crescas: quaꝓpt̃ ipse postquã
uniuerso orbe disꝑsus÷ ualde imminutꝰ ÷
sed quare talia meruit ita subiecerit . quia
a scendisticubile patristui: Promogenitȩ
aut̃ plebis audaciã p̃dicat quia scendit
cubili patris sui. & macul auit stratũ eiꝰ.
quando corpus dominicũ in quoplenitu¬
dodiuimitatis requiescebat. raptũ incru¬
cesuspendit. & ferro cõmaculauit :
Si meon & leui fr̃s uasa iniquitatis bellan¬
tia. Persimeonẽ & leui scribȩ & pharisȩi
& sac̃ dotes iudaicipopuli intelleguntur:
tribu uero leui principes sac̃ dotũ qui con¬
siliũ fecer̃ ut ium̃ dolotenerent &occi¬
derent : De quo consilio dic̃ . Inc̃ silium
eoꝵ ñueniat animamea:: Orrebat enim
dabituirũ suffoder̃ murũ id÷ illũ spi¬
ritalẽ fortissimũ murũ quicustodit
isrł lancea confoder̃ : Maledictus fu¬
roreoꝵ quia ꝑtinax utiq: quando furo¬
latodicentes. Crucifige eucifige:

Expanded text:
dit ultra non crescas, quia ipse populus, postquam dit ultra non crescas, quia ipse populus, postquam universo orbe dispersus est, valde imminutus est. Sed quare talia meruit, ita subjecit, quia ascendisti cubile patris tui. Primogenitae autem plebis audaciam praedicat, quae ascendit cubile patris sui, et maculavit stratum ejus, quando corpus Dominicum, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit et ferro commaculavit. Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia. Per Simeonem et Levi scribae et Pharisaei, et sacerdotes Judaici populi intelliguntur. tribu vero Levi, princeps sacerdotum, qui consilium fecerunt ut Jesum dolo tenerent et occiderent, de quo consilio dicitur: In consilio illorum ne veniat anima mea. Horruit enim dabit virum. Suffoderunt murum, id est, spiritualem murum firmissimum, qui custodit Israel. Lancea confoderunt. Maledictus furor eorum, quia pertinax. Quando furolato dicentes: Crucifige, crucifige .
Abbreviated transcription (Latin):
nariũ lupũ uoracẽ suꝑ altaris int̃p̃tati¬
one ponentes: & spoliarũ diuisionem
suꝑ sacerdotib: qui seruientes altari
uiuunt de altari: haec aũt hrstoriȩ
Spiritalit̃ aũt in ruben prioris populi
iudeoꝵ ostendifse ꝑsonã cui ad nõ ꝑ pro
phetã dr̃ isrł primogenitus m̃s : & enim
iuxta quod primogenitus debebatur:
ipsius erat accipere sac dotiũ & regnũ:
additͥ tu uirtus mea : utiq quod & ipso
populo fundam̃tũ fidei exipso uirtꝰ dĩ
qui estxp̃s aduenit: quomodo aũt ipse
sit principiũ dolorũ. nisidũ patridõ sẽꝑ
in rogaret iniuriã dũ c̃uertat ad eum
dorsũ & ñ faciem : Isteprior indonis
quia primũ ipsis creditas eloquiadĩ &
legis latio & testam̃tũ siue ꝓmissio: Iste
maior imperio : utiq: promagnitudine
uiriũ : quia copiosius c&eris in hoc scło
peccando in xp̃o qua e uasculo ñ tenetur:
uoluntatis effusus ÷ impetu. & idcirco ad¬

Expanded text:
narium, lupum voracem, super altaris interpretatinarium, lupum voracem, super altaris interpretatione ponentes, et spoliorum divisorem super sacerdotibus, qui servientes altari, vivunt de altari. Haec autem historice. Spiritaliter autem in Ruben prioris populi Judaeorum ostendit esse personam, cui a Domino dicitur, Israel primogenitus meus : etenim juxta quod primogenito debebatur, ipsius erat accipere sacerdotium et regnum. Additur, tu virtus mea . Utique quod ex ipso populo fundamentum fidei, ex ipso virtus Dei, qui est Christus, advenit . Quomodo autem ipse sit principium dolorum, nisi dum Patri Deo semper irrogaverit injuriam: dum convertit ad eum dorsum, et non faciem. Iste prior in donis, quia primum ipsis credita sunt eloquia Dei , et legislatio, et Testamentum, sive promissio. Iste major imperio; utique pro magnitudine virium quia copiosius caeteris in hoc saeculo peccando in Christo. Quae vasculo non tenetur, voluntatis effusus est impetu; et idcirco ad
Abbreviated transcription (Latin):
O filiio sephquitã pulcheres. ut tecota
demuris & turrib: ac fenestris puella¬
rũ a egr̃pti turba prospectant. Inuider̃
tibi &te a diracundiã prouo cauer̃ fr̃s
tui. habentes liuoris sagittas & teli
iaculis uulnerati : Verũ arcũtuũ & arma
pugnandi posuistiindõ qͥ fortis propugna¬
tor & uinculatua quib: tefr̃s ligauerunt
ab ipso solutas̃ & disrupta ut extuo semine
tribus nascatur Effraimfortis & stabił.
& instar lapidis durioris inuicta impe¬
ransqq̃ decemtrib: i srł: Beniamin lupus
rapax mane comedit p̃dã & uesperedi¬
uidet spolia : quã depaulo a płosi t ma¬
nifestissima fit ꝓphetia : omnib pat& :
& qđ in adoles centia ꝑ secut᷑ fuit eccłãm.
in senectute p̃dicator euangelufuerit
labantur hostiȩ & uicta marũ sanguis
suꝑ&bas semillius fundebatur : inparte
tribus beniamin fuit: hoc inquiunt er¬
go sig̃ qđ sac̃ dotes immolant mane hos¬
tias aduesperã diuidunt ea quae sibi
apopulo exlege colleta s lupũ sangui¬

Expanded text:
 mi Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris et turribus ac fenestris puellarum Aegypti turba prospiciat, inviderunt tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator, et vincula tua quibus te fratres ligaverant ab ipso soluta sunt et disrupta, ut ex tuo semine tribus nascatur Ephraim fortis et stabilis, et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel. Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Quanquam de Paulo apostolo manifestissima sit prophetia, omnibus patet quod in adolescentia persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator Evangelii fuerit.labantur hostiae, et victimarum sanguis ad basem illius fundebatur, in parte tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat quod sacerdotes immolant mane hostias, ad vesperam dividant ea quae sibi a populo ex lege collata sunt. Lupum sangui
Abbreviated transcription (Latin):
tia: in consiliũ eoꝵ ne ueniatanma mea
& incoetuilloꝵ ñ sit gloriamea : quia
infurore suo occider uirũ & inuolunta¬
te sua suffoder̃ murũ: maledictus fu¬
roreoꝵ. quia ꝑtinax. & indignatio eoꝵ
quiadura : diuidã eos inia cob & dispꝰ¬
gã illos inisrł : Signũ aũt̃ ñ sui fuisse
& amicitiarũ tẽpore sanguinẽ fuder̃
in nocentẽ : & quasi quodã furore sic
crudelitute reputati murus ospite¬
urbis euertorent: Vnde dic̃ maledictꝰ
furor eoꝵ quia ꝑtinax : & relinquã
& disꝑgã eos inisrł : Leuiem̃ heredita¬
tẽ ꝓpriã ñ accepit : sed in omnib: sceptris
Desim conuero in libro iesu scriptũ est
qđ & ipse propriũ funiculũ acceperit:
Sed de tribu iuda quĩdã acceperit: Iuda¬

Expanded text:
tia. In consilia eorum ne veniat anima mea, tia. In consilia eorum ne veniat anima mea, et in coetu illorum non sit gloria mea, quia in furore suo occiderunt virum, et in voluntate sua suffoderunt murum. Maledictus furor eorum, quia pertinax, et indignatio illorum, quia dura. Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel . Significat autem non sui fuisse et amicitiarum tempore sanguinem fuderunt innocentum, et quasi quodam furore sic crudelitate repleti  Al., raptedictus furor eorum, quia pertinax, et reliqua. Et: Dispergam eos in Israel. Levi enim haereditatem propriam non accepit, sed in omnibus sceptris De Simeone vero in libro Jesu scriptum est quod et ipse proprium funiculum non acceperit, sed de tribu Juda quiddam acceperit. I
Abbreviated transcription (Latin):
Vtrũq uero & brstoriã & allegoriã :
Hrstoriã de diuisi oneterrȩ reꝓmissio
nis quȩ diuisiones quȩ diuidenda era it
ne potib: eoꝵ : Igitur allegoriã dexp̃o
& ecclesia in nouis simis temporib: futurã
sed prius hr̃storiȩ fundam̃ta ponenda s̃:
ut aptius allegoriȩ culmen priori struc
mei : prior indonis . maior inimperio :
effusus essic̃ aqua ñ crescas. ascendisti
cubile patristur & maculastistratũ eius
est aut̃ sensus hic : Tues primogenitus
ms̃ maior inliberis & debebas iuxta ordi¬
nẽ natiuitatis tuȩ hereditutẽ quae pri
nore & p̃ualido robors demonstrat:
Uerũ quia peccasti & quasi aqua quolibet
uasculo ñtenetur uoluntatis effusus
es impetu: Idcirco p̃cipiotibi ut ultra
non pecces sisq: infratrũ numero poe¬
nas peccatilugens quod primogeniti
ordinẽ ꝑdidisti : Principium aut̃ dolo
ris est omis primogenitus. quia ꝓeo
meon & leui fr̃s uasa iniquitatis bellan¬

Expanded text:
Utrumque vero, et historiam et allegoriam: Utrumque vero, et historiam et allegoriam: historiam de divisione terrae nis, quae divisiones dividendae erant nepotibus illorum. Igitur allegoriam de Christo et Ecclesia in novissimis temporibus futuram. Sed prius historiae fundamenta ponenda sunt, ut aptius allegoriae culmen priori structmei, prior in donis, major imperio, effusus es sicut aqua, non crescas: ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus. Est autem sensus hic: meus major in liberis, et sedebas juxta ordinem nativitatis tuae, et haereditatem quae primnere, et praevalido robore demonstratur. Verum quia peccasti, quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco praecipio tibi ut ultra non pecces, sisque in fratrum numero poenas peccati luens, quod primogeniti ordinem perdidisti. Principium autem doloris est omnis primogenitus, quia pro mon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellan
Abbreviated transcription (Latin):
sicima appellat᷑ & correptȩ a plurimis
sychar nominat᷑ quȩ & nc̃ nea polis dicit᷑
urbs samaritanorũ sichẽ ebrea lingua
trans fert᷑ inumerũ unde septua ginta
gladio possedisse : arcũ hic & gladium
iustitiã uocat ꝑ quã meruit peregrinus
& aduena in t̃fecto sichem &emmorde
periculo liberari : Timuit enĩ quod supͣ
legimꝰ neuicina oppida atq: castella
obeuersionẽ phoederate urb aduersũ
seconsurgerent : & dñs non dedit eis ut
nocerentilli : uł certe sic intellegendũ
dabotibi sicimã quã em̃ infortitudinem ea
hoc÷ in pecunia quã multo labore & sudo¬
requȩsiui : Quodaut̃ ait suꝑ fr̃s suos
ostendit absq sorte dedisse eã tribui:
ł Quid in telle gendũ ÷ debenedictionib:
quib: ia cobpatriarcha benedix̃ filios
suos anhystoricȩ uł allegoricȩ intelle¬
gendȩ sint dũ dix̃ congregamim filiua cob
goriã sonare quã hrstoriã :

Expanded text:
Sicma appellatur, et corrupte a plurimis Sicma appellatur, et corrupte a plurimis Sychar nominatur: quae et nunc Neapolis dicitur, urbs Samaritanorum. Sichem Hebraea lingua transfertur in humerum. Unde Septuaginta i in arcu et in gladio possedisse, arcum hic et gladium justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena, interfecto Sichem et Emor, de periculo liberari. Timuit enim, quod supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum se consurgerent: et Dominus non dedit eis ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum: Dabo tibi Sichimam, quam emi in fortitudine mea, hoc est, in pecunia, quam multo labore et sudore quaesivi. Quod autem ait, super fratres suos, ostendit absque sorte dedisse eam tribui J Quid intelligendum est de benedictionibus, quibus Jacob patriarcha benedixit filios suos: an historice vel allegorice intelligendae sint, dum dicit, Congregamini, filii Jacob, goriam sonare quam historiam?
Abbreviated transcription (Latin):
lectulũ positũ. ut ipse iacens. habitus
& manasses sic̃ ruben& simeoner̃ mihi:¬
Si g̃ sicut ruben& simeon due trib er̃
& suis uocabuł uocabunt᷑ sic effraim &
manasses duȩ tribuerunt: Duosq popul Ñ¬
los ꝓcreabunt & sichereditabunt reꝓ¬
missionisterrã sic̃ & filiimei: Reliquos
aũt filios quos postmortẽ meã genue
bunt᷑ inhereditate sua: qui ñ accipient
separatim terrã nec funiculos habebuint¬
proprios ut reliquȩ trib: intribueffra¬
im& manas se quasi ad pendices ppoli
commis cebuntur
Curia cobiosephfilio suo quasi nescienti
indicare uoluit ubi & quando sepeberit
matrem eiꝰ¬
Forte prophete cõmemorare uoluit ibi
sepultã matrẽ iosephubi xp̃s fuerat nasci¬
turus
Quae ÷ parsunaquã deditia cobioseph
filio suo extrafr̃s suos quãtulis sese de
manua morreorũ dic̃ ingladio & arcusuo :¬
Vrbem significauit quȩ ebraicȩ sichem
dicit᷑ & scđm grecã & latinã declinationẽ

Expanded text:
lectulum ita positum, ut ipse jacens habituslectulum ita positum, ut ipse jacens habituset Manasses, sicut Ruben et Simeon erunt mihi sicut Ruben et Simeon duae tribus erunt, et suis vocabulis vocabuntur; sic Effrem et Manasses duae tribus erunt; duos quoque populos procreabunt, et sic haereditabunt promissionis terram, sicut et filii mei. Reliquos autem filios, quos post mortem meam genuerbuntur in haereditate sua; qui non accipient separatim terraproprios, ut reliquae tribus: in tribu Ephraim et Manasse quasi appendices populi commiseebuntur. Cur Jacob Joseph filio suo, quasi nescienti, indicare voluit ubi et quando sepelierit matrem ejForte prophetice commemorare voluit ibi sepultam matrem Joseph ubi Christus fuerat nasciturus. Quae est pars una quam Jacob dedit Joseph filio suo extra fratres suos, quam tulisse se de manu Amorrhaeorum dicit in gladio et arcu suo? Significavit urbem, quae Hebraice Sichem dicitur, et secundum Graecam et Latinam declinationem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ herbã gregib: suis non inuenissent :
Perhibetur abeis quilocasciunt inmultis
a egrpti paludibus potuisse pascua ñ de¬
eẽ: &iã cũ famis e& frumentorũ quaeso¬
lent nili fluminis inundatione prouemre
Magis enĩdicuntur paludes ille feraces
archȩ tã sollicita corporis cõmendatia
ut ñ int̃ra aegrpti sepeliatur. sed int̃ra
canaan iuxtapatressuos : In hisergo
sacram̃tatibi quaerenda sunt. & admi¬
rationis gaudiũ inuenies. Cad a ueri¬
b quippe mortuorũ peccata significa¬
riintelle geñdubiũ ÷: hinc illa senten IN
tiaducta ÷: quibaptitatur amortuo.
& iterũ tangetillũ qud ꝓfic̃ lauatio eiꝰ.
Sic & quiieiunat suꝑ peccata sua & iterũ Rẽ¬
ambulans haec eadẽ fac̃ : Sepulturaer¬
gomortuoꝵ remissionẽ sig̃ peccatorũ:
eoꝑtinens qđ dictũ ÷ beatiquorũ remis
ses inquitates & quorũ tectas̃ peccata.¬
Vbiergo sepelienda erant haec signifi¬
cantia cadauera patriarcharũ nisi in ea
terra ubiille crucifixus ÷ cuius sangui

Expanded text:
 herbam gregibus suis non invenissent? Perhibetur ab eis, qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus potuisse pascua non deesse, etiam cum fames esset frumentorum, quae solent Nili fluminis inundatione provenire. Magis enim dicuntur paludes illae feraces archa tam sollicita corporis commendantia, ut non in terra Aegypti sepeliatur, sed in terra Chanaan juxta patres suos? In his ergo sacramenta tibi quaerenda sunt et admirationis gaudium invenies. Cadaveribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est. Hinc illa sententia ducta est: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem. facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tUbi ergo sepelienda erant haec significantia cadavera patriarcharum, nisi in ea terra ubi ille crucifixus est cujus sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũ. & ipse accincgetur retrorsũ. sig̃
quod ante ruben & dimidiã tribumanas se
& filios quostrans ior danen in possessione
liũ aduersum eos gentiũ uicinarũ grande
repperit . & uictis hostib: fortit̃ dimicaret
lege iesu naue & parali pomenon
Neptalim ceriuis ãmissus danseloquia
pulchritudinis : si ue neptalim agerirri
nascunt᷑ tribu siue quod suꝑ lacũ genesar
fluento iordanis eẽ irriguus : Ebreiaũt
uolunt ꝓpt̃ tiberiadẽ quao legis uidebat᷑
habere notitiã agrũ irriguũ eloquia
pulchritudinis prophetori. Ceruus aũt
emissus tẽporaneos fruges & uelocitatẽ
terrȩ uberioris ostendit̃ : sed meliussi ad
doctrinã saluatoris cuncta referamus
quodibi uł maximȩ docuerit saluator.
ut in euangelio quoq: scriptũ ÷
Filius m̃s iosephadcrescens filius m̃s ad¬
crescens & decorus aspectu: filiȩ dȩcur¬
dit inforticircus eius & desolatas uincu¬

Expanded text:
ante eum, et ipse accingetur retrorsum. Significat quod ante Ruben, et dimidiam tribum Manasse, et filios quos trans Jordanem in possessione ens, praelium adversum eos gentium vicinarum grande reperiret, et victis hostibus fortiter dimicaret. Lege librum Jesu Nave et ParalNephthalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis, sive Nephthalim ager irrignascuntur tribu, sive quod lacus Genesar fluenta Jordanis fuit irriguus. Hebraei autem volunt propter Tyberiadem, quae Legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum, et eloquia pulchritudinis prophetari. Cervus autem emissus temporaneas fruges et velocitatem terrae uberioris ostendit. Sed melius si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus, quod ibi vel maxime docuerit Salvator, ut in Evangelio quoque scriptum est. Filius meus Joseph accrescens, filius meus accrescens et decorus aspectu; filiae decurdit in forti arcus ejus, et dissoluta sunt vincu
Abbreviated transcription (Latin):
xps autẽ sit uniuersa facturus: Quodaũt
dicitur ñ auferetur sceptrũ de iuda & dux
defemoreeius donecuemat ille quimit¬
tendus ÷ & ipseerit expectatio gentiũ:
Significat quod non de ficerent principes
quimissus a patre expectatio: gentium
lsacharasinus fortis accubans interͣmi¬
nos uiditrequiem quod e& bona & terrã
quod optima & supposuit humerũ suum
ad portandũ factusq tributis seruiens quia
ra e& possessurus sidonã quoq: & reliquos
foenices urbes contingeret : nuncad medi¬
terraniã prouinciã redit: &isacharquae
iux᷑ aneptalim pulcherrimã ingalilea
regionẽ possessurus ÷ benedictione sua
habitatorem fac̃: asinũ aut̃ osseũ uł fortẽ
uocat: & humerũ ad portundũ quia in la¬
boreterrȩ & uehendis ad mare quae infi¬
nib: suis nascebantur plurimũ laboraret:
regib: quoq tributa cõportans: auint ebrei
ꝑ metaphorã significari quod scripturas
scãs die ac nocte meditans. studium suũ

Expanded text:
Christus sit universa facturus.  Quod autem dicitur, Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus donec veniat ille qui mittendus est; et ipse erit exspectatio gentium, significat quod non deficerent principes st Christus, qui missus a Patre exspectatio est gentiumsachar asinus fortis, accubans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima, supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tributis serviens. Quia ra esset possessurus, Sidonem quoque et reliquas Phoenicis urbes contingeret, nunc ad mediterraneam provinciam redit, et Isachar, qui juxta Nephthalim pulcherrimam in Galilaea regionem possessurus est, benedictione sua habitatorem facit. Asinum autem osseum vel fortem vocat, et humerum ad portandum; quia in labore terrae et vehendis ad mare, quae in finibus suis nascebantur, plurimum laboraret, regibus quoque tributa comportans. Aiunt Hebraei per metaphoram significari, quod Scripturas sanctas die ac nocte meditans, studium suum
Abbreviated transcription (Latin):
ad puniendos eos quicruciari propt̃ pecca¬
ta meruer: Nonsolũ enĩ homines ministris
et ultores irȩ eius. his qui malũ opertint᷑
et ñ sine causa portunt gladium sed etiã
contrariȩ fortitudines quae appellatur
furor etira dĩ quos ꝓpheta declinans ait
Dñe nein furoretuo arguas me nequeinira
tua corripias me. Istius modi ut itadicam
questionariis atqtor torib: tradidit apłs
peccatorẽ in interitũ carnis. ut sp̃s saluus
fieret dequib et satanas est. cuitradidit
alios ut discerent nonblas phemarȩ¬

Expanded text:
ad puniendos eos qui cruciari propter peccaad puniendos eos qui cruciari propter peccata meruerunt. Non solum enim homines ministri sunt, et ultores irae ejus, in his qui malum operantur, et non sine causa portant gladium; sed etiam contrariae fortitudines, quae appellantur furor et ira Dei, quos propheta declinans ait: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Istiusmodi ut ita dicam quaestionariis atque tortoribus tradidit Apostolus peccatorem in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , de quibus et Satanas est, cui tradidit alios ut discerent non blasphemare
Abbreviated transcription (Latin):
dextris et asinistris uirtutes et fortitudi¬
nes dĩ legimus quas greci DΥΑΑ ME IC
uocant ad extris seraphim et cherubim cunc¬
itisq angelicas potestates. asinistris c̃trarias
fortitudines dequib scriptũ est. Misit in eos
irã in dignacionis sue furorem et irã et tribula¬
tionẽ inmissionẽ ꝑ angelos malos : De quib et
dm̃ isrł seden tẽ suꝑhronũ suum et omnis exer¬
citus caeli stabat uxtaeũ ad extris et asinis¬
tris eius: Egoputo simstrũ fuisse spm̃ qui egres¬
sus est et stetit corã dño et ait. Ego decipiam
a chab. et egrediar etero sp̃smendax in ore
omniũ ꝓphettirũ eius. ad quã sinistram et con¬
trariam potestatẽ quae aptaerat ad decipien¬
dum et & ercitata ad ruinas et multos ante
deceperat loquitur ds̃. Decipies et ualebis
egredere & facsicꝰ. sp̃s quoque ille qui suffo¬
cabat saul dequodixer̃ ad eũ puerisui
Eccesp̃s dĩ malus obstuperetefacit. Desi¬
nistris partibus erat quae ministrant dño

Expanded text:
dextris et a sinistris virtutes et fortitudines Dei 199 legimus, quas Graeci δυνάμεις vocant. A dextris Seraphim et Cherubim, cunctasque angelicas potestates, a sinistris contrarias fortitudines, de quibus scriptum est: Misit in eos iram indignationis suae, furorem et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos ; de quibus etDeum Israel sedentem super thronum suum, et omnis exercitus coeli stabat juxta eum a dextris, et sinistris ejus . Ego puto sinistrum fuisse spiritum, qui egressus est, et stetit coram Domino, et ait: Ego decipiam Achab, et egrediar, et ero spiritus mendax in ore omnium Prophetarum ejus. Ad quam sinistram et contrariam potestatem, quae apta erat ad decipiendum, et exercitata ad ruinas, et multos ante deceperat, loquitur Deus: Decipies et praevalebis: egredere et fac sic. Spiritus quoque ille qui suffocabat Saul, de quo dixerunt ad eum pueri sui: Ecce spiritus Dei malus obstupescere te facit , de sinistris partibus erat, qui ministrant Domino
Abbreviated transcription (Latin):
pera autinpudentibus lenia loquatur. Quid
autem mirum si hoc uerbi dĩ erogator faciat. Cũ
&agri cola quis em̃ in terra mittit. prius terrae¬
a equalitatẽ preui d& quib: seminibus apta uide¬
atur. &post quã qualitatẽ terrae preuiderit
tunc s emina as pargit

Expanded text:
pera, aut impudentibus lenia loquatur. Quid pera, aut impudentibus lenia loquatur. Quid autem mirum si hoc verbi Dei erogator faciat, cum et agricola qui semina in terram mittit prius terrae qualitatem praevidet quibus seminibus apta videatur, et postquam qualitatem praeviderit, tunc semina spargit
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus paulum quitanta modestia atq: man¬
su&udine ad corripiendos corinthios ducit᷑.
qualiter contragalatas qui a fide discesserant exer¬
c&ur. Nulla enim modestiae patientia premissa
Nulla locutionis dulcedine prerogata: eos quos a fi¬
de discessisse cognouit. Ab ipso epłȩ suae exordio
inuehendo redarguit. Nam premissa salutati¬
one sic cȩpit. miror quod sictam cito trans ferimi¬
ni ab eo qui uos uocauit ingratiam xpĩ. quibus &iã
in aꝑta increpatione postc&era subiungit. O in¬
sensati galate quisuos fascinauit Mentes & enĩ
durȩ nisi apertxessent increpatione percus sȩ nul¬
lo modo malum cognoscerent quod egissent. Nã
sepehi qui inpudentess̃. tantum se peccasse senti¬
unt quantum depeccatis quae fecerant Increpant᷑.
ut minores culpas suas aestiment. quas minor in¬
uectio castigat. & quas uehement᷑ obiurgari
uiderint. maiores eẽ dep̾hendant. Vnde neces¬
se ẽ ut semper sermo predicantis cumauditorum
debeat qualitate formari. Neautuerecundis as¬

Expanded text:
ipsum qui tanta modestia atque mansuetudine ad corripiendos Corinthios ducitur, qualiter contra Galatas, qui a fide discesserant, exercetur. Nulla enim modestiae patientia praemissa, nulla locutionis dulcedine praerogata, eos quos a fide discessisse cognovit, ab ipso epistolae suae exordio invehendo redarguit. Nam praemissa salutatione, sic coepit: Miror quod sic tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit in gratia Christi . Quibus etiam in aperta increpatione post caetera subjungit: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Mentes etenim durae nisi aperta essent increpatione percussae, nullo modo malum cognoscerent quod egissent. Nam saepe hi qui impudentes sunt tantum se peccasse sentiunt, quantum de peccatis quae fecerint increpantur, ut minores culpas suas aestiment, quas minor invectio castigat, et quas vehementer objurgari viderint, majores esse deprehendant. Unde necesse est ut semper sermo praedicantis cum auditorum debeat qualitate formari, ne aut verecundis as
Abbreviated transcription (Latin):
ta conspicere uitumq: iam in conprehensibili¬
tatis eius est potentiã uidere. qui a&imipsa
consiliorum eius inquisitione deficimus de¬
ficiendo tamen uerius discimus. quamti meamus.
Ad hȩc sẽpaulus sapientiȩ illius secretatetenderat
inquisitione lasescens. Sed tamen ad cognitionem
infirmitatis propriȩ lafescendo proficiens pre¬
mit titdicens Ohomotuquis es qui respondeasdõ
Num quiddicit figmentũ eiquisefinx̃ quaremefe¬
cistisic Quiigitur occulta dĩ pertingere nonua¬
lens adinfirmitatis suȩ cogitationem rediit atq
ad eruditionem sepro priam deficiendo reuo cauit
utitadicam secreta sapientiȩ noninueniens inue¬
nit. Quiacum ad superna consilia requirenda las¬
sescer& didicit uthumilius timer&. Etquem sua
infirmitas a cognitione intima reppulit huncei
uerius humilitas uinxit

Expanded text:
ta conspicere utcunque jam incomprehensibilita conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit
Abbreviated transcription (Latin):
ublicainquit sapientiae supernes unt ope¬
ra Cum omp̃s dr̃ regit quos creat. perficit
bona quȩ in coat. Etaspirando aduuat quos
uisitationis suȩ lumine inlustrat. Cunctis &¬
enim liqu& quia ipseperficit quod ipsȩ exmune¬
resuȩ benignitatis inchoauit: secretauero sapi¬
entiae suꝑnesunt opera: cum ds̃ quos creauit de¬
serit Cumbona quȩ preueniendo coeperat Ne¬
quaquam prosequendo consumat. Cum clari¬
tatenossuȩ in lustrationis inluminat. &tam̃
permissis carnis tẽp̃tationibus tenebris cecita¬
tis pulsat Cumdona quȩ contulit minimȩcus¬
todit. Cum &mentis nr̃ȩ ad sedesideria excitat¬
& tamenocculto iudicio difficultatem nr̃ȩ m¬
becillitates angustat. Quȩ i mirum secreta
eius sapientiȩ pauci ualent inqui rere sed nul¬
lus inuenire. Quia quod supernos denobis¬
ab in mortalis apientia non iniustedis ponit᷑
lus tum profecto ẽ. uta nobis adhuc mortalib
ignoretur Sed hȩc ipsa sapientiȩ illius secre¬

Expanded text:
ublica sapientiae supernae sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis enim liquet quia ipse perficit quod ipse ex munere suae benignitatis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus inad immortali sapientia non injuste 340 disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secre
Abbreviated transcription (Latin):
pponat inquit prudens lector etdicat. siqđ
intrat inõs Ñquo inquinat hominẽ quareidoloti¬
tis Ñuescim̃ ẽt apłs scribit . p̃ potestis calicẽ dr̃u
bibere et calicẽ dȩmonioꝵ sciendũ igit᷑ qđ ipsi quidem
cibi et dĩ creatura om̃is ꝑsemunda sit. sed idolorũ acdȩ¬
monũ inuocatio ea facit inmunda.

Expanded text:
Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothitis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi et Dei creatura per se munda sint, sed idolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda.
Abbreviated transcription (Latin):
cordia proximi offerturꝰ. Vnde recteagit. Vt non
circum ueniamur a satana. Non enim ignora mus
cogitationes eius. Qui aui delic& inde in alterius
corderixȩ malumsol& immittere: Vnde alterũ
conspicit pi&as negotium fecisse. Inperfectumenĩ
bonum ẽ quod sic agitur ut nequidei exalio latere
male subrepat. Non ad tendatur . nisi forte hoc quod
sine cuius piamscandalo fierinon potest. culpasit
non fecisse

Expanded text:
cordia proximi offertur? Unde recte ait: Ut non cordia proximi offertur? Unde recte ait: Ut non circumveniamur a Satana. Non enim ignoramus cogitationes ejus. Quia corde rixae malum solet immittere, unde alterum conspicit pietatis negotium fecisse; imperfectum enim bonum est, quod sic agitur, ut ne quid ei ex alio latere mali subrepat, non attendatur. Nissine cujuspiam scandalo fieri non potest, culpa sit non fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
uia inquit scĩ uiri sollerter inuigilant¬
utse undiq aspiciant. ubiq custodiant¬
neaut mala propterea ipsa app&ant: authaec eadẽ¬
subspeciȩ bonorum agant scilic& nesceis uitia uir¬
tutis eẽ mentiantur totum corpus plenum in circu¬
itu oculis habent. quia omis eorum actio prouidexi¬
tia sollicitudinis. & repl&ur & circumdatur hinc
est quod paulus apłs. Dum cuidam penitenti dep¬
p&rato facinorae corinthios prospicer& uoliuis se mi¬
sereriat. Sicui aliquid donastis &ego Nam &ego
quod donaui propt̃uos inpersonaxpĩ. ut non circũ¬
ueniamur a satana. Non enim ignoramus cogita¬
tiones eius. Sienim parcendũ erat. Curs ehumili¬
tate tanta uoluntati discipulorum magis ter egre¬
gius sociat. utneq ipse a discipulis. neq ab eo disci¬
puli in compassionis causadiuisi uiderentur : Nisi
quia sollicito prouidentiae oculo attendit. quod
plerumq: dumalterdonat. alter irascitur. Et qua¬
leest iam misericordiae sacrificium. quod cum dis¬

Expanded text:
uia sancti viri solerter invigilantut se undique aspiciant, ubique custodiantne aut mala propter ea ipsa appsub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corpus plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et repletur et circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore Corinthios prospiceret voluisse misereri, ait: Si cui aliquid donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, propter vos in persona Christi, ut non circumveniamur a Satana. Non enim ignoramus cogitationes ejus . Si enim parcendum erat, cur se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius sociat, ut neque ipse discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oculo attendit, quod plerumque dum alter donat, alter irascitur? Et quale est jam misericordiae sacrificium, quod cum dis
Abbreviated transcription (Latin):
uam ualida caritate flagrat paulus
tamnimia ex locis ad locas euagatione
permutat transire adalia ex aliis petit
genamq: t romanis positus scribit: memoriam
uri faciosemper in orationib meis obsecrans si
quomodo tandem aliquando prosperum iter
habeam in uolunta tedĩ ueniendi aduos. De¬
sidero enim uidereuos retentus effesi chorin¬
thuiscribit. Eccetertio hocparatus sum uenire
tduos. Rursum ephesi commorans. gelatis
carceris clausus. quia irepersem & ipsum ad fi¬
lippenses non permittitur. trans mit tere sedis¬
cipulum pollic&urdicens. Spero indnõ ihũ¬
tim otheum citomͤsit terea duos. utet ego bon o

Expanded text:
uam valida charitate flagrat, tam nimia ex locis ad loca se vagatione permutat. 608 Transire ad alia ex aliis appetit,ge namque a Romanis positus scribit: « Memoriam vestri facio semper in orationibus meis, obsecrans, si quo modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos. Desidero enim videre vos . » Retentus Ephesi, Corinthiis scribit: « Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos . » Rursum Ephesi commorans, Galatis carceris clausus, quia ire per semetipsum ad Philippenses non permittitur, transmittere se discipulum pollicTimotheum cito me mittere ad vos, ut et ego bono
Abbreviated transcription (Latin):
uiderimꝰ id necesse ẽ quantũ sit a estimare.
quantũ uͦsit inueniri potest. nisi fueritad¬
inbitam̃ sura collectũ. Si gͦ omis sa latitudine
solũ quis longitudinẽ uoluerit emetirs: longitudo
sine latituidine ñsurae subiectei ΓΡΑΜΜΗ dr̃
solã qͥsimnetiens longitudinẽ s̃ΡΑΜΜΤÑ metiri

Expanded text:
uiderirnus, id necesse est quantum sit aestimare. Quantum uero sit inueniri non potest, nisi fuerit adibita mensura collectum. Cap. 72. Si ergo, omissa latitudine, solam quis longitudinem uoluerit emetiri, longitudo sine latitudine mensurae subiecta grammhv dicisolam quis metiens longitudinem grammhvn dici
Abbreviated transcription (Latin):
onum est coniugium. sed malasunt quae
cirta illud ex huius mundi cura succrescum
Vnde paulus ait. Qui autem cumuxore
est cogitat quaes mundi quomodo placeat uxori.
Vnde & quib: dam meliora persuadens eos a con¬
iugio seuocatdicens. Hocautem dico non ut
laqueum uobis initiam sedadio quod bnestũ ẽ
& quod facultatem prebeat sin einpedim̃to dñõ¬

Expanded text:
ue est conjugium, sed mala sunt quae circa illud ex hujus mundi cura succrescunt. Unde Paulus ait: Qui autem cum uxore est cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori . Unde et quibusdam meliora persuadens, eos a conjugio revocat, dicens: Hoc autem dico, non ut laqueum uobis iniciam, sed ad id quod honestum est et quod facultatem praebeat sine inpedimento do
Abbreviated transcription (Latin):
orcontritum & humiliatum ds̃ nonspernit.
Quis quis peccata plangit nectamen deserit.
corquidem conterit sedhumiliari contẽpnit.¬
Quis quis uero peccata lam deserit Nectamen
plangit. lam quidem humiliat sed tamen con¬
terere correcusat. Hin cpaulus ait. Ethaec
quidem fuistis. sed ab luti estis. sed scĩ ficatiestis
Quianimirum illos emexdatior uita scĩ ficat
quos perpaenitentiam abluȩns afflictio fle¬
tuum mundat

Expanded text:
or contritum et humiliatum Deus non spernit . Quisquis enim peccata plangit, nec tamen deserit, cor quidem conterit, sed humiliare conteQuisquis vero peccata sua iam / deserit nec tamen plangit, iam quidem humiliat, sed tamen conterere cor recusat. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis. Quia nimirum illos emendatior vita sanctificat, quos per paenitentiam abluens afflictio fletuum mundat
Abbreviated transcription (Latin):
est munditia castitatis. Si enim piesp̃s subdõ p̃mi¬
tur. caro inlicite superspm non leuatur. Hab&
quippesp̃s commissum sib dominiũ carnis. si tam̃
subd ñõ reco gnoscit iura legitima seruitutis. Nã
si auctorem suꝑbiendo contep̃nit iure&a subiec

Expanded text:
est munditia castitatis. Si enim spiritus sub Deo premiest munditia castitatis. Si enim spiritus sub Deo premitur, caro illicite super spiritum non levatur. Habet quippe spiritus commissum sibi dominium carnis, si tamen sub Domino recognoscit iura legitimae servitutis. Nam si auctorem suum superbiendo contempnit, iure et a subiec