comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s& : nisi prius aduersus opiniones ĩpiae stultitiae qua
dicit insipiens in corde suo. ñ ẽ ds̃: qualiscunq de re
tanta ꝓ nr̃o modulo inrta racio. eodẽ ipso dõ in tã pericu¬
loso iinere nob̾ opitulante in aliqͥd manifestũ intende¬
ret᷑ quae duo tam̃ idest dm̃ eẽ.&. om̃a bona ex ipso
eẽ. quanquã inconcussa fide etiã antea tenerentur:
sic tam̃ tractata sunt. ut hoc quoq t̾ciũ int̾ bona eẽ
numerandã liberã uoluntatẽ manifestissime appareat.
lam enĩ superiore disputatione patefactũ ẽ. constititq
int̾ nos naturã corporis inferiore gradu eẽ quã animi
naturã. Ac ꝑ hoc animũ mauis bonũ eẽ qua corpus.
Si ergo in corporis bonis inuenimꝰ aliqua quib ñ recte
uti homo possit. nec tam̃ ꝓpt̾ea dicimꝰ. ñ ea dari debu¬
isse. qm eẽ confitem bona. Quid mirũ si &. in animo
sunt quaedã bona. quib etiã ñ recte uti possumꝰ: Sed qͥa

Expanded text:
set, nisi prius adversus opiniones impiae stultitiae, qua set, nisi prius adversus opiniones impiae stultitiae, qua dicit insipiens in corde suo, Non est Deus , qualiscumque de re tanta pro modulo nostro inita ratio, eodem ipso Deo in tam periculoso itinere nobis opitulante, in aliquid manifestum intenderetur. Quae duo tamen, id est, Deum esse, et omnia bona ex ipso esse, quanquam inconcussa fide etiam antea tenerentur, sic tamen tractata sunt, ut hoc quoque tertium, inter bona esse numerandam liberam voluntatem, manifestissime appareat. 48. Jam enim superiore disputatione patefactum est, constititque inter nos, naturam corporis inferiore gradu esse quam animi naturam, ac per hoc animum majus bonum esse quam corpus. Si ergo in corporis bonis invenimus aliqua quibus non recte uti homo possit, nec tamen propterea dicimus non ea dari debuisse, quoniam esse confitemur bona; quid mirum si et in animo sunt quaedam bona, quibus etiam non recte uti possimus, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ. utrũ expediri possit int̾ bona ee̾ numerand
liberã uoluntatẽ. Quo demonstrato: sine dubitatione con¬
cedã. dm̃ dedisse nob̾ eã dariq oportuisse. A Bene memini¬
sti ꝓposita. & scdam quaestionẽ iã explicatã uigilanter
atumaduertisti. sed uidere debiusti etiã istã t̾ciã iã so¬
lutã. Propt̃ea quippe tibi uideri dixeras dari ñ debuis¬
se liberũ uoluntatis arbitriũ. qđ eo quisq peccat. Cui
sententiae tuae cũ ego retulissẽ recte fieri ñ posse ni¬
si eodẽ uoluntatis arbitrio. atq ad id potius hoc dm̃ de¬
disse asseuerarẽ: respondisti. liberã uoluntatẽ ita nob̾
dari debuisse. ut iustitia data ẽ. quã nemo uti nisi recte
potest. Quae responsio tua in tantos circuitꝰ disputa¬
tionis nos ire cõpulit. qͥb tͥ ꝓbaremꝰ &. maiora & mi¬
nora bona nͣ eẽ nisi ex dõ. qđ ñ tã dilucide ostendi pos¬

Expanded text:
videamus, utrum expediri possit, inter bona esse numerandam videamus, utrum expediri possit, inter bona esse numerandam liberam voluntatem. Quo demonstrato, sine dubitatione concedam Deum dedisse nobis eam, darique oportuisse. A. Bene meministi proposita, et secundam quaestionem jam explicatam vigilanter animadvertisti: sed videre debuisti etiam istam tertiam jam solutam. Propterea quippe tibi videri dixeras, dari non debuisse liberum voluntatis arbitrium, quod eo quisque peccat. Cui sententiae tuae cum ego intulissem, recte fieri non posse, nisi codem libero voluntatis arbitrio, atque ad id potius hoc Deum dedisse asseverarem; respondisti liberam voluntatem ita nobis dari debuisse, ut justitia data est, qua nemo nisi recte potest uti. Quae responsio tua in tantos circuitus disputationis nos ire compulit, quibus tibi probaremus et majora et minora bona non esse nisi ex Deo. Quod non tam dilucide ostendi pos
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾ã uita intelligens: Aut qͥd minꝰ potest eẽ quã corpꝰ:
Quae quantũ lib& deficiant. & eo tendant ut ñ sint: ta¬
men aliqͥd formae illis reman&. ut quo qͦ mͦ sint. Quicqͥd
autẽ formae cuipiã rei deficienti reman&. ex illa for¬
ma ẽ quae nescit deficere. motusq ipsos rerũ deficien¬
tiũ ł ꝓficientiũ excedere numeroꝵ suoꝵ leges ñ sinit.
Quicqͥd igit᷑ laudabile aduertit᷑ in rerũ natura siue exi¬
gua. siue ãpla laude dignũ iudicet᷑. ad excellentissimã
& in effabilẽ laudẽ referendũ ẽ conditoris. nisi quid
fiat manifestũ: quantũ in hac uita atq int̾ tales qua¬
les nos sum potest. dm̃ eẽ.&. ex dõ eẽ om̃a bona. quan¬
doqudẽ om̃a quae sunt. siue quae intelligunt &. ui¬
uunt &. sunt. siue quae tantũ uiuunt &. sunt. si ue
quae tantũ sunt. ex dõ sunt. Nunc iã t̾ciã quęstionẽ

Expanded text:
quam vita intelligens, aut quid minus potest esse quam corpus? quam vita intelligens, aut quid minus potest esse quam corpus? Quae quantumlibet deficiant, et eo tendant ut non sint, tamen aliquid formae illis remanet, ut quoquo modo sint. Quidquid autem formae cuipiam rei deficienti remanet; ex illa forma est quae nescit deficere, motusque ipsos rerum deficientium vel proficientium excedere numerorum suorum leges non sinit. Quidquid igitur laudabile advertitur in rerum natura, sive exigua sive ampla laude dignum judicetur, ad excellentissimam et ineffabilem laudem referendum est Conditoris: nisi quid  manifestum fiat, quantum in hac vita atque inter tales, quales nos sumus, potest, Deum esse, et ex Deo esse omnia bona: quandoquidem omnia quae sunt, sive quae intelligunt et vivunt et sunt, sive quae tantum vivunt et sunt, sive quae tantum sunt, ex Deo sunt. N
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuit. neq intelligit. &. id qđ ẽ &. uiuit.&. intelligit.
inueneris aliqđ aliud creaturaꝵ genꝰ. tunc aude dicere
aliqđ bonũ eẽ qđ ñ sit ex do̾. Tria enĩ haec duob etiã
nominib enuntiari possunt. si appellent᷑ corpus & uitã.
quia & illa quae tantũ uiuit neq uttelligit. qualis e̾
pecoꝵ .&. haec quae intelligit. sicuti ẽ hominũ: rectis¬
sime uita dicit᷑. Haec autẽ duo idẽ corpus & utta.
qu̾ae quidẽ creaturae deputat᷑. Mã ox. creatoris ipsius uita
dicit᷑.&. ea sũma uita ẽ. Istae igit᷑ duae creaturae corpus.
&i uita qm̃ formabilia sunt. sicuti superiꝰ dicta docuerunt
amissaq om̃ino forma in nichilũ recidunt: satis osten¬
dunt ex illa forma subsistere. quae sẽꝑ eiusmodi ẽ. Quam¬
obrẽ quantacunq bona. quãuis magna quã uis minima.
nisi ex dõ eẽ ñ possunt. Quid enĩ maius in cteaturis

Expanded text:
et vivit neque intelligit, et id quod est et vivit et intelligit, et vivit neque intelligit, et id quod est et vivit et intelligit, inveneris aliquod aliud creaturarum genus; tunc aude dicere aliquod bonum esse, quod non sit ex Deo. Tria enim haec duobus etiam nominibus enuntiari possunt, si appellentur corpus et vita: quia et illa quae tantum vivit, neque intelligit, qualis est pecorum, et haec quae intelligit, sicuti est hominum, rectissime vita dicitur. Haec autem duo, id est, corpus et vita, quae quidem creaturae deputantur nam et Creatoris ipsius vita dicitur, et ea summa vita est: istae igitur duae creaturae corpus et vita quoniam formabilia sunt, sicuti superius dicta docuerunt, amissaque omnino forma in nihilum recidunt, satis ostendunt se ex illa forma subsistere, quae semper ejusmodi est. Quamobrem quantacumque bona, quamvis magna, quamvis minima, nisi ex Deo esse non possunt. Quid enim majus in creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
li & sẽꝑ manente forment᷑. Cui formae dictũ ẽ. Mutabis
ea &. mutabunt᷑. tuautẽ idẽ es.ꝙ. anni tui ñ deficient
Annos sine defectu. ꝓ aetͣnitate posuit ꝓphetica locutio
De hac itẽ forma dictũ ẽ. qđ in se ipsa manens innou& om̃a.
inc etiã cõp̾hendit᷑ om̃a ꝓuidentia gubernari. Si enĩ om
quae sunt forma penitꝰ subtracta nulla erͣ. forma ipsa in cõ¬
mutabilis ꝑ quã mutabilia cuncta subsistunt. ut formaꝵ suaꝵ
numeris ĩpleant᷑. &. agant᷑. ipsa ẽ eoꝵ ꝓuidentia. h lon enĩ
ista essent. si illa ñ ess&. Intuitꝰ ergo &. considerans uni¬
uersã creaturã. qͥcunq it̾ agit ad sapientiã: sentit sapien¬
tiã in uia ͤ sibi ostendere hilarit̃. & in om̃i ꝓuidentia oc¬
currere sibi. & tanto alacrius ardescit uiã istã ꝑagere.
quanto & ipsa uia ꝑ illã pulchra ẽ. ad quã exdestuat ꝑ¬

Expanded text:
li et semper manente formentur. Cui formae dictum est: Mutabis li et semper manente formentur. Cui formae dictum est: Mutabis ea et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Annos sine defectu, pro aeternitate posuit prophetica locutio. De hac item forma dictum est, quod in seipsa manens innovet omnia . Hinc etiam comprehenditur omnia providentia gubernari. Si enim omnia quae sunt, forma penitus subtracta nulla erunt, forma ipsa incommutabilis, per quam mutabilia cuncta subsistunt, ut formarum suarum numeris impleantur et agantur, ipsa est eorum providentia: non enim ista essent, si illa non esset. Intuens ergo et considerans universam creaturam, quicumque iter agit ad sapientiam, sentit sapientiam in via se sibi ostendere hilariter, et in omni providentia occurrere sibi: et tanto alacrius ardescit viam istam peragere, quanto et ipsa via per illam pulchra est, ad quam exaestuat p
Abbreviated transcription (Latin):
&. distincta uarietate formaꝵ quasi quosdã uersus tẽpo
ꝑagant. eẽ aliquã formã aet̾nã &. in cõmutabilẽ. quaetieq
contineat᷑ &. quasi diffundat᷑ locis. neq ꝓtendat᷑ atq ua¬
riet᷑ tẽporib ꝑ quã cuncta ista formari ualeant. & ꝓ suo
genere ĩplere atq agere locoꝵ ac tẽpoꝵ numeros. Omi
enĩ res mutabilis. etiã formabilis sit necesse ẽ. Sicut autẽ
mittabile dicimꝰ qđ mutari potest: ita formabile qđ for¬
mari potest appellauerĩ. Nulla autẽ res formare seipsã
ut habeat formã. format᷑ aliqͥd. Quaꝓpt̃ quaelib& res
si quã hab&. formã ñ ei opus ẽ accipere qđ hab&. Si qua
uero formã ñ hab&. ñ potesta se accipere qđ ñ hab&. Nulla
ego res ut diximꝰ. formare se potest. Quid autẽ ãplius de n¬
tabilitate corporis &. animi dicamꝰ. Superius enĩ satis dictũ ẽ.
Conficit᷑ itaq: ut &. corpus &. animꝰ forma quadã incõmutabi¬

Expanded text:
quasi quosdam uersus temporum peragant, esse aliquam formam aeternam et incommutabilem, quae neque contineatur et quasi diffundatur locis, neque protendatur atque uarietur temporibus, per quam cuncta ista formari ualeant et pro suo genere implere atque agere locorum ac temporum numeros. Omnis enim res mutabilis etiam formabilis sit necesse est. Sicut autem mutabile dicimus, quod mutari potest, ita formabile, quod formari potest appellauerim. Nulla autem res formare se ipsambet. Et utique, ut habeat formam, formatur aliquid. Quapropter quaelibet res, si quam habet formam, non ei opus est accipere quod habet; si qua vero non habet formam, non potest a se accipere quod non habet. Nulla ergo res, ut diximus, formare se potest. Quid autem amplius de mutabilitate corporis et animi dicamus? superius enim satis dictum est. Conficitur itaque, ut et corpus et animus forma quadam incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
surgere potest: porrectã nob̾ desuꝑ dexterã dĩ. id est do
certa spe.&. caritate ardenti desideremꝰ. Siqͥd autẽ de
origine peccati diligentiꝰ quaerendũ adhuc pittas. nã
om̃ino ego iã opus eẽ ñ arbitror. siqͥd tam̃ putas. in aliã
disputationẽ differendũ ẽ. D S equor sane uoluntatem
tuã. ut in tẽpus aliud qđ hinc mouerit differamꝰ. Nam
lud tibi ñ concesserĩ. ut satis iã inde quaesitũ putes

Expanded text:
surgere potest, porrectam nobis desuper dexteram Dei, id est, Domsurgere potest, porrectam nobis desuper dexteram Dei, id est, Domcerta spe, et charitate ardenti desideremus. Si quid autem de origine peccati diligentius quaerendum adhuc putas nam omnino ego jam opus esse non arbitror: si quid tamen putas, in aliam disputationem differendum est. E. Sequor sane voluntatem tuam, ut in tempus aliud, quod hinc moverit, differamus. Nam illud tibi non concesserim, ut satis jam inde quaesitum putes
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uideris. dõ artifici tribuere ne cunteris. Unde autẽ
ista paenitꝰ detraxeris. nichil om̃ino remanebit: quia
& si remanserit aliqua formae alicuiꝰ inchoatio. ubi neq
ĩsurã neq numerũ. neq ordinẽ inuenias. quia ubic̃q
ista sunt. forma ꝑfecta ẽ. Oporta. auferas etiã ipsã in¬
choationẽ formae. quae tanquã materies ad ꝑficiendũ
subiacere uidet᷑ artifici. Si enĩ formae ꝑfectio bonũ ẽ.¬
ñ nullũ iã bonũ ẽ. & formae inchoatio: ita detracto paenitꝰ
bonũ ex dõ. Nulla ergo natura ẽ : quae ñ sit ex dõ. Alotus.
ergo ille auersionis qđ fatem̃ eẽ peccatũ. qm̃ defectiuue
motꝰ ẽ. om̃is autẽ defectꝰ ex nichilo ẽ: uide quo ꝑtineat.
oporto. ut nolis. Si autẽ nolis. ñ erit. Quid ergo securiꝰ.
quã eẽ in ea uita ubi ñ possit tibi euenire qđ ñ uis :
Sed qm̃ ñ sicut sponte homo caecidit. ita etiã sponte

Expanded text:
inem videris, Deo artifici tribuere ne cuncteris. Unde autem inem videris, Deo artifici tribuere ne cuncteris. Unde autem ista penitus detraxeris, nihil omnino remanebit: quia etsi remanserit aliqua formae alicujus inchoatio, ubi neque mensuram neque numerum neque ordinem invenias, quia ubicumque ista sunt, forma perfecta est; oportet auferas etiam ipsam inchoationem formae, quae tanquam materies ad perficiendum subjacere videtur artifici. Si enim formae perfectio bonum esnonnullum jam bonum est et formae inchoatio. Ita, detracto penitusbonum ex Deo: nulla ergo natura est quae non sit ex Deo. Motus ergo ille aversionis, quod fatemur esse peccatum, quoniam defectmotus est, omnis autem defectus ex nihilo est, vide quo pertineat; oportet ut nolis; si autem nolis, non erit. Quid ergo securius, quam esse in ea vita, ubi non possit tibi evenire, quod non vis. Sed quoniam, non sicut sponte homo cecidit, ita etiam sponte
Abbreviated transcription (Latin):
atq conuersio qm̃ ñ cogit᷑ sed ẽ uoluntaria. digna &
iusta eã miseriae poena subseqͥt᷑. Sed tu fortasse quȩ si
turꝰ es. qm̃ mouet̾ uoluntas cũ se auertit ab in cõmuta¬
bili bono ad cõmutabile bonũ. unde iste motus existat qui
ꝓfecto malus ẽ.tã & si uoluntas libera. quia sine illa nec re¬
cte uiui potest. in bonis numeranda sit. Si enĩ motus ist
id est auersio uoluntatis a dño dõ. sine dubitatione pecca¬
tũ ẽ. ñ aũpossumꝰ auctore̾ peccati dm̃ dicere: ia̾ erit ergo
iste motus ex do̾. Unde igit᷑ erit ita quaerenti tͥ. si respon.¬
deã nescire me. fortasse eris tristior. sed tam̃ uera re¬
sponderĩ. Sc̃iri enĩ ñ potest: qđ nichil ẽ. Tu tantum.
pietatẽ in concussã tene. ut nullũ tibi bonũ ł sentien¬
ti ł intelligenti ł quoqͦmͦ cogitanti occurrat. qđ ñ sit
ex dõ  Om̃em quippe rẽ ubi m̃surã & numerũ & ord¬

Expanded text:
atque conversio, quoniam non cogitur, sed est voluntaria, digna et atque conversio, quoniam non cogitur, sed est voluntaria, digna et justa eam miseriae poena subsequitur. turus es, quoniam movetur voluntas, cum se avertit ab incommutabili bono ad mutabile bonum, unde ei iste motus existat, qui profecto malus est, tametsi voluntas libera, quia sine illa nec recte vivi potest, in bonis numeranda sit? Si enim motus iste, id est, aversio voluntatis a Domino Deo sine dubitatione peccatum est, num possumus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo iste motus ex Deo. Unde igitur erit? Ita quaerenti tibi si respondeam nescire me, fortasse eris tristior? Sed tamen vera responderim. Sciri enim non potest, quod nihil est. Tu tantum pietatem inconcussam tene, ut nullum tibi bonum vel sentienti, vel intelligenti, vel quoquo modo cogitanti occurrat, quod non sit ex Deo. Omnem quippe rem ubi mensuram et numerum et ord
Abbreviated transcription (Latin):
petrat prima &. magna hominis bona cũ ipla sit mediũ
quoddã bonũ. Uoluntas autẽ auersa ab in cõmutabili &.
comuni bono. & conuersa ad propriũ bonũ. aut ad exte¬
rius aut ad inferiꝰ. peccat. Ad ꝓpriũ conuertit᷑. cũ suae
potestatis uult eẽ. Ad exteriꝰ. cũ alioꝵ ꝓpria ł quȩcũq
ad se ñ ꝑtinent: cognoscere studet. Ad inferiꝰ: cũ uolupit¬
tẽ corporis diligit. atq ita homo suꝑb & curiosus & las¬
cuus effectꝰ. excipit᷑ ab alia uita. quae in cõparatione su¬
perioris uitae morsẽ. quae tam̃ regit᷑ administratione
liuinȩ ꝓuidentiae. quȩ congruis sedib ordinat om̃a. &
ꝓ meritis sua cuiq distribuit. Ita fit. ut neq illa bona
quae a peccantib appetunt᷑ ullo mͦ mala sint. neq ipsa
ueluntas libera: quã in bonis qͥb dã medis nume randã
ẽ cõperimꝰ. Sed malũ sit. auersio eiꝰ ab incõmutabilibo¬
no &. conuersio ad mutabilia bona. quę tam̃ auersio

Expanded text:
petrat prima et magna hominis bona, cum ipsa sit medium quoddam bonum. Voluntas autem aversa ab incommutabili et communi bono, et conversa ad proprium bonum, aut ad exterius, aut ad inferius, peccat. « Et ideo non sit nobis repotestatis vult esse; ad exterius, cum aliorum propria, vel quaecunque ad se non pertinent, cognoscere studet; ad inferius, cum voluptatem corporis diligit. Atque ita homo superbus et curiosus et lascivus effectus, excipitur ab alia vita, quae in comparatione superioris vitae mors est. Quae tamen regitur administratione divinae providentiae, quae congruis sedibus ordinat omnia, et pro meritis sua cuique distribuit. Ita fit, ut neque illa bona, quae a peccantibus appetuntur, ullo modo mala sint, neque ipsa voluntas libera, quam in bonis quibusdam mediis numerandam esse comperimus; sed malum sit aversio ejus ab incommutabili bono, et conversio ad mutabilia bona: quae tamen aversio
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cogitare possim. ñ tam̃ aliqͥd inueniens qđ uerbis
ꝓferre sufficiã: redeo tanquã lassatꝰ in haec nr̃a. ut lo¬
qui possim. & ea quȩ ante oculos sita sunt. dico. sicit
dici solent. boc michi accidit etiã cũ de sapientia quan¬
tũ ualeo uigilantissime. atq intentissime cogito & ꝓ
tissimaq ueritate. accedente etiã testimonio scripti¬
ra. qͦ cõmemoraui coniuncte illa posita. Murimũ mi¬
ror ut dixi: quare numerꝰ uilis sit multitudini hominũ.
& cara sapientia. Sed nimirũ illud ẽ qđ una quaedã

Expanded text:
quod cogitare possim, non tamen aliquid inveniens quod verbis quod cogitare possim, non tamen aliquid inveniens quod verbis proferre sufficiam, redeo tanquam lassatus in haec nostra, ut loqui possim, et ea quae ante oculos sita sunt dico, sicut dici solent. Hoc mihi accidit etiam cum de sapientia quantum valeo, vigilantissime atque intentissime cogito. Et ptissimaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemoravi conjuncte illa posita; plurimum miror, ut dixi, quare numerus vilis sit multitudini hominum, et chara sapientia. Sed nimirum illud est, quod una quae
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia scilic& &. numerꝰ quia coniuncta etiã in scri¬
pturis sc̃is. haec posita eẽ cõmemorasti. an alterũ existat
ab altero. aut alterũ in altero consistat. ueluti numerus
a sapientia ł in sapientia. riã sapientiã existere anume¬
ro aut consistere in numero ñ ausim dicere. Hescio¬
ꝗ enĩ modo quia multos noui numerarios aut nume¬
ratores. ł si quo alio nomine uocandi sunt. qͥ sũ me atq:
mirabilit᷑ cõputant. Sapientes autẽ perpaucos. aut for¬
sitan neminẽ. longe uenerabilior michi occurrit sapi¬
entia quã numerus. ARem dicis. quã ego quoq mirari
soleo. Nã cũ in cõmutabilẽ ueritatẽ numeroꝵ mecũ
ipse considero. & eius quasi cubile ac penetrale ł regio¬
nẽ quandã ł si qđ aliud nom̃ aptũ inueniri potest qͦ
nominemꝰ quasi habitaculũ qđdam sedẽq numeroꝵ. lo¬
ge remoueor a corpore.&. inueniens fortasse aliquid

Expanded text:
sapientia scilicet et numerus, quia conjuncta etiam in Scrisapientia scilicet et numerus, quia conjuncta etiam in Scripturis sanctis haec posita esse commemorasti; an alterum existat ab altero, aut alterum in altero consistat, veluti numerus a sapientia, vel in sapientia. Nam sapientiam existere a numero, aut consistere in numero, non ausim dicere: nescio enim quomodo, quia multos novi numerarios aut numeratores, vel si quo alio nomine vocandi sunt, qui summe atque mirabiliter computant, sapientes autem perpaucos, aut forsitan neminem, longe venerabilior mihi occurrit sapientia quam numerus. A. Rem dicis quam ego quoque mirari soleo. Nam cum incommutabilem veritatem numerorum mecum ipse considero, et ejus quasi cubile ac penetrale vel regionem quamdam, vel si quod aliud nomen aptum inveniri potest, quo nominemus quasi habitaculum quoddam sedemque numerorum; longe removeor a corpore: et inveniens fortasse aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Prorsus sine dubio facit a Manifestissimũ ẽ igit᷑ om̃e
has quas regulas diximꝰ. &. lumina uirtutũ. ad sapientiã
ꝑtinere. quando quidẽ quanto magis quisq ad agendã
uitã eis utit᷑.&. secundũ haec agit uitã. tanto magis
uiuit. facitq sapient᷑. Om̃e autẽ qđ sapient᷑ sit: non
potest recte dici a sapientia eẽ separatũ. A Omĩno itaẽ.
A Quã ergo uerȩ atq incõmutabiles sunt regulae nume¬
roꝵ. quoꝵ racionẽ atq ueritatẽ in cõmutabilit̾ atq com¬
muntt̃ om̃ib eã cernentib praesto eẽ dixisti. tã sunt
uerae atq in cõmutabiles regulae sapientiae de quib
paucis nunc singillatĩ int̾rogatꝰ respondisti eẽ ueras
atq manifestas: easq om̃ib qui haec intueri ualent
cõmunes ad contẽplandũ adeẽ concedis. D dubitare ñ possũ.
Sed ꝑ uellẽ scire utrũ uno aliqͦ genere contineant᷑ haec duo.

Expanded text:
E. Prorsus sine dubio. A. Manifestissimum est igitur omnes E. Prorsus sine dubio. A. Manifestissimum est igitur omnes has, quas regulas diximus et lumina virtutum, ad sapientiam pertinere: quandoquidem quanto magis quisque ad agendam vitam eivivit facitque sapienter; omne autem quod sapienter fit, non potest recte dici a sapientia esse separatum. E. Omnino ita est. A. Quam ergo verae atque incommutabiles sunt regulae numerorum, quorum rationem atque veritatem incommutabiliter atque communiter omnibus eam cernentibus, praesto esse dixisti; tam sunt verae atque incommutabiles regulae sapientiae, de quibus paucis nunc singillatim interrogatus respondisti esse veras atque manifestas, easque omnibus qui haec intueri valent, communes ad contemplandum adesse concedis. CAPUT XI.Sed pervellem scire utrum uno aliquo genere contineantur haec duo,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ꝑtinere. Nã credo uideri tibi eũ qͥ sapientiã assecu¬
tus ẽ eẽ sapientẽ. D Uidet᷑ om̃ino. A Quid ille qͥ iuste ui¬
uit. pess&. ne ita uiuere. nisi uider& quae inferiora
quib pociorib subdat. & quae paria sibim&. copul&.
& quae ꝓpria suis quibq distribuat: D Ñ poss&. aQui
ergo haec uid& nũ eũ negabis sapient᷑ uidere: p rĩ nego.
NQuid ille qui prudent᷑ uiuit. nonne eligit incorruptionẽ
&. eã corruptioni p̃ponendã eẽ decernit: D Manifestissi¬
me. A Cũ ergo id eligit quo conuertat animũ. qđ eligen¬
dũ eẽ nemoꝰ ãbigit : nuͣ negari potest sapient̾ eligere:
D Nullo mͦ negaueriͣ. A Cũ ergo ad id qđ sapient̃ eligit co¬
uertit animũ : sapient̃ utiq conuertit. D Certissimũ e̾.
A.&. qͥ ab eo qđ sapient̃ elegit.&. qͦ sapient᷑ conue̾rtit. nulliꝰ
t̃rorib poenisq depellit᷑ . sapient᷑ sine dubio facit.

Expanded text:
tiam pertinere. Nam credo videri tibi eum qui sapientiam assecutiam pertinere. Nam credo videri tibi eum qui sapientiam assecutus est, esse sapientem. E. Videtur omnino. A. Quid? ille qui juste vivit, possetne ita vivere, nisi videret quae inferiora quibus potioribus subdat, et quae paria sibimet copulet, et quae propria suis quibusque distribuat? E. Non posset. A. Qui ergo haec videt, num eum negabis sapienter videre? E. Non nego. A. Quid? ille qui prudenter vivit, nonne eligit incorruptionem, et eam corruptioni praeponendam esse decernit? E. Manifestissime. A. Cum ergo id eligit quo convertat animum, quod eligendum esse nemo ambigit, num negari potest sapienter eligere? E. Nullo modo negaverim. A. Cum ergo ad id quod sapienter eligit convertit animum, sapienter utique convertit. E. Certissimum est. A. Et qui ab eo quod sapienter eligit, et quo se sapienter convertit, nullis terroribus poenisque depellitur, sapienter sine dubio facit.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad incorruptionẽ conuertendũ eẽ.id est ñ corru¬
ptionẽ sed incorruptionẽ diligendã eẽ quis negat.
aut quis cũ uerũ eẽ fateat᷑. ñ etiã in cõmutabile intelligat.
atq om̃ib mͣtib id ualentib intueri cõmuntt̾ praesto
eẽ. uideat : D uerissimũ ẽ. A Quid eã uitã quae nullis ad¬
uersitatib decerta & honesta sentia de mouet᷑. dubi¬
tabit aliqͥs eẽ meliore̾̃. quã eã quae facile in cõmodic
tẽporalib frangit᷑ atq subuertit᷑. D uis dubitauerit:
Alam huiusmodiꝰ plura ñ quaerã. Satis ẽ enĩ qđ istac
tanquã regulas. &. quaedã lumina uirtutũ.&. uera ꝙ
in cõmittabilia. & siue singła siue om̃a cõmunit̃ adee̾
ad contẽplandũ eis qui haec ualent sua quisq racione
ic m̃te conspicere: parit᷑ mecũ uides. certissimũq ẽẽ con¬
cedis. Sed sane quaero utrũ haec tibi uideant᷑ ad sapien¬

Expanded text:
atque ad incorruptionem convertendum esse, id est non corruatque ad incorruptionem convertendum esse, id est non corruptionem, sed incorruptionem diligendam esse quis negat? Aut quis cum verum esse fateatur, non etiam incommutabile intelligat, atque omnibus mentibus id valentibus intueri, communiter praesto esse videat? E. Verissimum est. A. Quid? eam vitam quae nullis adversitatibus de certa et honesta sententia demovetur, dubitabit aliquis esse meliorem, quam eam quae facile incommodis temporalibus frangitur atque subvertitur? E. Quis dubitaverit? 29. A. Jam hujusmodi plura non quaeram: sumina virtutum, et vera et incommutabilia, et sive singula sive omnia communiter adesse ad contemplandum eis qui haec valent sua quisque ratione ac mente conspicere, pariter mecum vides certissimumque esse concedis. Sed sane quaero utrum haec tibi videantur ad sapien
Abbreviated transcription (Latin):
mune. quãuis unusquisq id nec mea nec tua. nec cuui¬
quã alterius. sed sua m̃te conspiciat. cũ id qđ conspiett᷑
om̃ib conspicientib cõmuntt᷑ praesto sit: Nũqͥd nega¬
re poterimꝰ : D Mullo mͦ. Altẽ iuste eẽ uiuendũ. deteri¬
ora meliorib eẽ subdenda. & paria parib cõparanda
& ꝓpria suis quibq tribuenda. nonne fateberis eẽ ueris¬
simũ.&. tã michi quã tibi atq om̃ib id uidentib pͣsto
eẽ cõmunit᷑. dassentior. A. ruid. incorruptũ melius
eẽ corrupto. aetͣnũ tẽporali. in uiolabile uolabili. poto¬
ris negare : D Quis potest. A boc ergo uerũ. porest
quisq suũ ꝓpriũ dicere. cũ incõmutabilit̾ contẽplandũ
assit om̃ib qui hoc contẽplari ualent: D Hullus hoc ue¬
re dixerit suũ eẽ ꝓpriũ. cũ tã sit unũ atq om̃ib cõmu¬
ne quã uerũ ẽ. Altẽ a corruptione auertendũ animũ.

Expanded text:
mune, quamvis unusquisque id nec mea, nec tua, nec cujusmune, quamvis unusquisque id nec mea, nec tua, nec cujusquam alterius, sed sua mente conspiciat, cum id quod conspicitur, omnibus conspicientibus communiter praesto sit, numquid negare poterimus? E. Nullo modo. A. Item, juste esse videndum, deteriora melioribus esse subdenda, et paria paribus comparanda, et propria suis quibusque tribuenda, nonne fateberis esse verissimum, et tam mihi quam tibi atque omnibus id videntibus praesto esse communiter? E. Assentior. A. Quid incorruptum melius esse corrupto, aeternum temporali, inviolabile violabili, poteris negare? E. Quis potest? A. Hoc ergo verum potest quisque suum proprium dicere, cum incommutabiliter contemplandum adsit omnibus qui hoc contemplari valent? E. Nullus hoc vere dixerit suum esse proprium, cum tam sit unum atque omnibus commune quam verum est. A. Item a corruptione avertendum a
Abbreviated transcription (Latin):
concedimꝰ fieri posse ut ita sit. ñ continuo ita eẽ concedimꝰ.
a Tenemꝰ interĩ eẽ sapientiã. sed utrũ sit cõmunis una om¬
nib an singłi sapientes suas habeant. sicuti animas uel
nͣtes suas hoc nundũ tenemꝰ. dlta ẽ. AQuid hoc qđ te¬
uelle. ubi uidemꝰ: Nã hoc te uidere &. uerũ eẽ: nullo mͦ
utq dubitauerĩ. hoc ergo uerũ si  uides ut᷑ cogitation̾e tuã.
quã si michi ñ enunties ego prorsus ignoro. an ita intel¬
ligas &. a me uideri posse hoc uerũ. ta̾& si michi abste ñ
dicat᷑. Dlmmo ita ut abste quoq etiã me inuito uideri
posse ñ dubitẽ. AQđ ergo unũ uerũ uidemꝰ ãbo singłis
mͣtib. nonne utriq nr̃m cõmune ẽ:DManifestissime.
iltẽ credo te ñ negare studendũ eẽ sapientiae. atq ho
uerũ eẽ concedere: dłrorsus ñ dubito. A hoc itẽ uerũ
& unũ eẽ & om̃ib qui hoc sciunt ad uidendũ ee̾ com¬

Expanded text:
concedimus fieri posse ut ita sit, non continuo ita esse concedimus. concedimus fieri posse ut ita sit, non continuo ita esse concedimus. A. Tenemus interim esse sapientiam: sed utrum sit communis una omnibus, an singuli sapientes suas habeant, sicuti animas vel mentes suas, hoc nondum tenemus. E. Ita est. CAPUT X.-- Uvelle, ubi videmus? Nam hoc te videre, et verum esse nullo modo utique dubitaverim. Hoc ergo verum sic vides ut cogitationem tuam, quam si mihi non enunties, ego prorsus ignoro? an ita ut intelligas et a me videri posse hoc verum, tametsi mihi abs te non dicatur? E. Imo ita ut abs te quoque, etiam me invito, videri posse non dubitem. A. Quod ergo unum verum videmus ambo singulis mentibus, nonne utrique nostrum commune est? E. Manifestissime. A. Item credo te non negare studendum esse sapientiae, atque hoc verum esse concedere. E. Prorsus non dubito. A. Hoc item verum, et unum esse, et omnibus qui hoc sciunt, ad videndum esse com
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate qͦ fruat᷑ ꝑ oculoꝵ sensũ. & alius altitudinẽ
lius cãpi planiciẽ. alius conuexa ualliũ. alius nemoꝵ
uiriditatẽ. alius mobilẽ aequalitatẽ maris. alius haec
om̃a ł quaedã hoꝵ simul plura confert ad laetitiam
uidendi. Sicut ergo ista multa & diuersa sunt. quę
in luce solis homines uident & eligunt ad fruendũ.
lux tam̃ ipsa una ẽ in qua uid&. & ten&. qͦ fruat᷑ uniꝰ¬
cuiusq intuentis aspectus : ita etiã si multa sunt
bona eadẽq diuersa e quib eligat quisq qđ uol&. idq ui¬
dendo & tenendo ad fruendũ sũmũ sibi bonũ recte ue¬
req constituat. fieri tam̃ potest ut lux ipsa sapientiae
in qua haec uideri &. teneri possunt. om̃ib sapientib
sit una cõmunis. d fateor fieri posse. nec ĩpedire aliqͥd
ut ñ sit om̃ib cõmunis una sapientia: etiã si mult a
& diuersa sint sũma bona. Sed uellẽ scire an ita sit. Qđ enĩ

Expanded text:
voluntate quo fruatur per oculorum sensum: et alius altitudinem voluntate quo fruatur per oculorum sensum: et alius altitudinem lius campi planitiem, alius convexa vallium, alius nemorum viriditatem, alius mobilem aequalitatem maris, alius haec omnia, vel quaedam horum simul pulchra confert ad laetitiam videndi. Sicut ergo ista multa et diversa sunt, quae in luce solis homines vident et eligunt ad fruendum, lux tamen ipsa una est, in qua videt et tenet quo fruatur uniuscujusque intuentis aspectus: ita, etiamsi multa sunt bona eaque diversa, e quibus eligat quisque quod volet, idque videndo et tenendo ad fruendum summum sibi bonum recte vereque constituat; fieri tamen potest ut lux ipsa sapientiae, in qua haec videri et teneri possunt, omnibus sapientibus sit una communis. E. Fateor fieri posse, nec impedire aliquid, ut non sit omnibus communis una sapientia, etiamsi multa et diversa sint summa bona: sed vellem scire an ita sit. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ueritate̾ in qua cernit᷑ & tenet᷑. id est sapientiã.
om̃ib unã eẽ cõmunẽ. A Dubitas autẽ sũmũ bonum
quicqͥd illud ẽ. om̃ib hominib unũ eẽ: O Dubito sane:
qđ diuersos diuersis reb gaudere uideo. tanqu̾ã sũmis
bonis suis Nuellẽ quidẽ ut de sũmo bono ita nemo du¬
bitar&. ut nemo dubitat. quicqͥd illud ẽ. ñ nisi eo ad¬
epto. posse fieri hominẽ beatũ. Sed qm̃ magna quȩ¬
stio ẽ & longũ sermonẽ forte desiderat: pitemꝰ om̃i¬
no tot sũma bona eẽ quot sunt ipsae res diuersae.
quae a diuersis tanquã sũma bona appetunt᷑. Nũ idõ
sequit᷑. ut etiã ipsa sapientia ñ sit una cõmunis om̃ib.
quia ea bona quae in illa cernunt & eligunt homines
multa & diuersa sunt: Si enĩ hoc putas. potes & de lu¬
ce solis dubitare qđ una sit. quia multa &. diuersa suił
quae in ea cernimus: de quib multis eligit quisq pro

Expanded text:
tiam veritatem in qua cernitur et tenetur, id est sapientiam, tiam veritatem in qua cernitur et tenetur, id est sapientiam, omnibus unam esse communem. A. Dubitas autem summum bonum, quidquid illud est, omnibus hominibus unum esse? E. Dubito sane, quia diversos diversis rebus gaudere video tanquam summis bonis suis. A. Vellem quidem, ut de summo bono ita nemo dubitaret, ut nemo dubitat quidquid illud est, non nisi eo adepto posse fieri hominem beatum. Sed quoniam magna quaestio est, et longum sermonem forte desiderat, putemus omnino tot summa bona esse, quot sunt ipsae res diversae quae a diversis tanquam summa bona appetuntur: num ideo sequitur, ut ipsa sapientia etiam non sit una communis omnibus, quia ea bona, quae in illa cernunt et eligunt homines, multa et diversa sunt? Si enim hoc putas, potes et de luce solis dubitare quod una sit, quia multa et diversa sunt, quae in ea cernimus. De quibus multis elegit quisque pro
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Per hanc enĩ scimꝰ. fident᷑q & sine ulla dubitatio¬
iec dicimꝰ beatos nos eẽ uelle: ita etiã prius quã sapientes
simus. sapientiae nocionẽ in m̃te habemꝰ impressam ꝑ
quã unus quisq nrm̃ si int̾roget. uelit ne eẽ sapiens.
sine ulla caligine dubitationis se uelle responda. Qua¬
re si iã constat int̾ nos quae sit sapientia. quã fortas¬
se uerbis explicare nͣ poteras. Nã si eã nullo mͦ animo
cerneres. nullo mͦ scires. & uellẽte eẽ sapientẽ & uel¬
le debere. qđ te negaturũ eẽ ñ arbitror. Uolo ia dica
michi. utrũ etiã sapientiã sicut numeri racionem
atq ueritatẽ om̃ib raciocinantib cõmunẽ se p̾bere
arbitreris. an qm̃ tot sunt m̃tes hominũ quot homi¬
nes sunt. Unde nec ego de tua m̃te aliqͥd cerno. nec
tu de mea. Tot etiã putes eẽ sapientias. quot potuer̃
eẽ sapientes. D Si sũmũ bonũ om̃ib unũ ẽ. oporta e¬

Expanded text:
tis; per hanc enim scimus, fidenterque, et sine ulla dubitatiotis; per hanc enim scimus, fidenterque, et sine ulla dubitatione dicimus beatos nos esse velle: ita etiam priusquam sapientes simus, sapientiae notionem in mente habemus impressam, per quam unusquisque nostrum si interrogetur velitne esse sapiens, sine ulla caligine dubitationis se velle respondet. 27. Quare si jam constat inter nos quae sit sapientia, quam fortasse verbis explicare non poteras nam si eam nullo modo animo cerneres, nullo modo scires et velle te esse sapientem et velle debere, quod te negaturum esse non arbitror, volo jam dicas mihi, utrum etiam sapientiam, sicut numeri rationem atque veritatem omnibus ratiocinantibus communem se praebere arbitreris; an quoniam tot sunt mentes hominum quot homines sunt, unde nec ego de tua mente aliquid cerno, nec tu de mea, tot etiam putes esse sapientias, quot potuerint esse sapientes. E. Si summum bonum omnibus unum est, oportet e
Abbreviated transcription (Latin):
appetere. In quantũ igit᷑ om̃s homines appetunt uitã
bertã. ñ errant. In quantũ autẽ quisq ñ eã ten& uitȩ
uiã quae ducit ad beatitudinẽ. cũ se fateat᷑ &. ꝓfiteat᷑
nolle nisi ad beatitudinẽ ꝑuenire. in tantũ errat. Erro
ẽ enĩ. cũ sequit᷑ aliqͥd. qđ ñ ad id ducit. qͦ uolumꝰ ꝑuenire.
& quanto magis in uia uitae quis errat: tanto minus sapit.
Tanto enĩ magis longe ẽ a ueritate. in qua cernit᷑ &. te¬
netͥ sũmũ bonũ. Sũmo autẽ bono assecuto & adepto.
beatus quisq fit : qđ om̃s sine controuersia uolumus.
Ut ergo constat nos beatos eẽ uelle. ita nos constat eẽ uel¬
le sapientes: quia nemo sine sapientia beatꝰ ẽ. Nemo.
enĩ beatus ẽ. nisi sũmo bono: qđ in ea ueritate quã
sapientiã uocamꝰ cernit᷑ & tenet᷑. Sicut ergo anteꝙ
beati simus m̃tib tam̃ nostris ĩpressa ẽ notio beatita¬

Expanded text:
appetere. In quantum igitur omnes homines appetunt vitam appetere. In quantum igitur omnes homines appetunt vitam beatam, non errant. In quantum autem quisque non eam tenet vitae viam quae ducit ad beatitudinem, cum se fateatur et profiteatur nolle nisi ad beatitudinem pervenire, in tantum errat. Error est enim cum sequimur aliquid quod non ad id ducit quo volumus pervenire. Et quanto magis in via vitae quis errat, tanto minus sapit. Tanto enim magis longe est a veritate, in qua cernitur et tenetur summum bonum. Summo autem bono assecuto et adepto, beatus quisque fit; quod omnes sine controversia volumus. Ut ergo constat nos beatos esse velle, ita nos constat velle esse sapientes; quia nemo sine sapientia beatus est. Nemo enim beatus est, nisi summo bono, quod in ea veritate, quam sapientiam vocamus, cernitur et tenetur. Sicut ergo antequam beati simus, mentibus tamen nostris impressa est notio beatita
Abbreviated transcription (Latin):
cietati deberi putant: sibi palmã sapientiae uidentur
tenere. Omitto innumerabiles sectas: quaꝵ nulla est
quae ñ sectatores suos pͣponens ceteris eos solos uelit eẽ
sapientes. Quã obrẽ cũ id nunc agat᷑ intͣ nos ut ñ quid
credamꝰ respondendũ sit. sed qͥd dilucida intelligenti a
teneamꝰ. Nullo mͦ tibi ad id quod int̾rogasti respondere
potero. nisi qđ credendo teneo. contẽplando ȩtiã & raci¬
one cernendo nouerĩ. quae sit ipsa sapientia. Prũ aliã
putas eẽ sapientiã: nisi ueritatẽ in qua cernit᷑ & tenet᷑
summũ bonũ : Nã illi om̃s quos cõmemorasti. diuersa¬
sectantes. bonũ appetunt . &. malũ fugiunt. Sed ꝓptͣ¬
ea diuersa sectant᷑: qđ aliud alii uidet᷑ bonũ. Quisqͥs ergo
appetit qđ appetendũ ñ erat. tã &. si id ñ appeter&. nisi
ei uideretur bonũ. errat tam̃. Errare autẽ neq ille
potest qͥ nichil appetit: neq ille qͥ hoc appetit qđ deb&

Expanded text:
cietati deberi putant, sibi palmam sapientiae tenere cietati deberi putant, sibi palmam sapientiae tenere videntur. Omitto innumerabiles sectas, quarum nulla est quae non sectatores suos praeponens caeteris, eos solos velit esse sapientes. Quamobrem cum id nunc agatur inter nos, ut non quid credamus respondendum sit, sed quid dilucida intelligentia teneamus, nullo modo ad id tibi quod interrogasti respondere potero, nisi quod credendo teneo, contemplando etiam et ratione cernendo noverim, quae sit ipsa sapientia. 26. A. Num aliam putas esse sapientiam nisi veritatem, in qua cernitur et tenetur summum bonum? Nabonum appetunt, et malum fugiunt; sed propterea diversa sectantur, quod aliud alii videtur bonum. Quisquis ergo appetit quod appetendum non erat, tametsi id non appeteret nisi ei videretur bonum, errat tamen. Errare autem neque ille potest qui nihil appetit, neque ille qui hoc appetit quod debet
Abbreviated transcription (Latin):
deri hominib qͥd fiat. dicat᷑ue sapient᷑. Nã & qui mili¬
tant sapient̾ sibi facere uident᷑: &. qͥ contẽpta militia
colendo agro curã atq operã ĩpendunt. hoc pocius
laudant. tribuuntq sapientiae.& qui astuti sunt ad
excogitandos modos conquirendae̾ pecuniae. uidentur
sibi eẽ sapientes. & qͥ haec omã negligunt ł abiciunt
& quaeq sunt huiusmodi tẽporalia. & totũ studiũ
suũ ad inuestigationẽ confer̾ ueritatis. ut sem& apsos dm̃q
cognoscant magnũ hoc eẽ sapientiae mimꝰ iudicant. A. qͥ
huic ocio quaerendi & contẽplandi ueri nolunt se dedere.
sed potius laboriosissimis curis & officiis agunt. ut hominib
consulant. &. in rerũ humanaꝵ iuste moderandaꝵ & gur¬
bernandaꝵ actione uersant᷑: se sapientes eẽ arbitrantur.
et qͥ utrunq hoꝵ agunt .&. partĩ uiuunt in contẽplati¬
ne ueritatis. partĩ in laborib officiosis. quos humanae so¬

Expanded text:
deri hominibus, quid fiat dicaturve sapienter: nam et qui milideri hominibus, quid fiat dicaturve sapienter: nam et qui militant, sapienter sibi facere videntur; et qui contempta militia colendo agro curam atque operam impendunt, hoc potius laudant, tribuuntque sapientiae; et qui astuti sunt ad excogitandos modos conquirendae pecuniae, sibi videntur esse sapientes; et qui haec omnia negligunt vel abjiciunt, et quaeque sunt hujusmodi temporalia, et totum studium suum ad investigationem conferunt veritatis, ut semetipsos Deumque cognoscant, magnum hoc esse sapientiae munus judicant; et qui huic otio quaerendi et contemplandi veri nolunt se dedere, sed potius laboriosissimis curis et officiis agunt, ut hominibus consulant, et in rerum humanarum juste moderandarum et gubernandarum actione versantur, sapientes se esse arbitrantur; et qui utrumque horum agunt, et partim vivunt in contemplatione veritatis, partim in laboribus officiosis, quos humanae so
Abbreviated transcription (Latin):
pter cũ multa alia possint occurre. quae cõmunit᷑. &
tanquã publice praesto sunt raciocinantib & ab eis ui¬
deant᷑ m̃te atq racione singłoꝵ quoꝵq cernentiũ eaq
inuiolata & in cõmutabilia maneant : ñ tam̃ in uitus
acceperi. qđ ista racio & ueritas numeri tibi potissimũ
occurrit. cũ ad id qđ int̾rogauerã respondere uoluisseᷤᷤ.
Non enĩ frustra in scĩs libris sapientiae coniunctꝰ ẽ nu¬
merꝰ ubi dictũ ẽ. Circuiul ego &. cor meũ. ut scirẽ. &
considerarẽ .&. quaererẽ sapientiã & numerũ.Uerũ tam̃
quaeso te quid de ipsa sapientia putas existimandũ. sin¬
gulas quasq suas arbitraris singłos quoq homines habe¬
re sapientias. an uero una praesto ẽ cõmunit̃ om̃ibus.
cuius quantomagis quisq fit particeps. tanto ẽ sapienti
Duã dicas sapientiã. nundũ scio. Uideo quippe uarie ui¬

Expanded text:
opter cum multa alia possint occurrere, quae communiter et opter cum multa alia possint occurrere, quae communiter et tanquam publice praesto sunt ratiocinantibus, et ab eis videantur mente atque ratione singulorum quorumque cernentium, eaque inviolata et incommutabilia maneant; non tamen invitus acceperim quod ista ratio et veritas numeri tibi potissimum occurrerit, cum ad id quod interrogaveram, respondere voluisses: non enim frustra in sanctis Libris sapientiae conjunctus est numerus, ubi dictum est: Circuivi ego et cor meum, ut scirem, et considerarem, et qquaeso te, quid de ipsa sapientia putas existimandum? Singulas quasque suas arbitraris singulos quosque homines habere sapientias? an vero unam praesto esse communiter omnibus, cujus quanto magis quisque fit particeps, tanto est sapientior? E. Quam dicas sapientiam nondum scio; video quippe varie vi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quarti. Atq ita ꝑ om̃s ceteros hoc reperies. qđ in pri¬
ma copula numeroꝵ idest uno &. duob inuentũ ẽ. ut
quotꝰ quisq numerꝰ ẽ ab ipso principio. totꝰ post illũ sit
duplus eius. Hoc ergo qđ ꝑ om̃s numeros eẽ immobile.
firmũ incorruptũq conspicimꝰ: unde conspicimꝰ : N enĩ
ullus ullo sensu corporis om̃s numeros attingit. Innumerabileᷤ
eniͣ sunt. Unde ergo nouimꝰ ꝑ om̃s hoc eẽ. aut qua fantasia
ł fantasmate tane certa ueritas numeri ꝑ innumera¬
bilia tã fident᷑ nisi in luce interiore conspicit᷑: quã corpo¬
ralis sensus ignorat. His & talib multis docum̃tis. cogunt᷑
fateri. quib disputantib ds̃ donauit ingeniũ. &. ꝑtinatia
caliginẽ ñ obducit. racionẽ ueritate᷑ numeroꝵ &. ad sensu¬
corporis ñ ꝑtinere. & in conuertibilẽ sincerãq consistere.
&. om̃ib raciocinantib ad uidendũ eẽ cõmunẽ. Qua ꝓ¬

Expanded text:
est quarti. Atque ita per omnes caeteros reperies hoc quod in priest quarti. Atque ita per omnes caeteros reperies hoc quod in prima copula numerorum, id est uno et duobus inventum est, ut quotus quisque numerus est ab ipso principio, totus post illum sit duplus ejus. Hoc ergo quod per omnes numeros esse immobile, firmum incorruptumque conspicimus, unde conspicimus? Non enim ullus ullo sensu corporis omnes numeros attingit; innumerabiles enim sunt: unde ergo novimus per omnes hoc esse, aut qua phantasia vel phantasmate tam certa veritas numeri per innumerabilia tam fidenter, nisi in luce interiore conspicitur, quam corporalis sensus ignorat? 24. His et talibus multis documentis coguntur fateri, quibus disputantibus Deus donavit ingenium, et pertinacia caliginem non obducit, rationem veritatemque numeroem sinceramque consistere, et omnibus ratiocinantibus ad videndum esse communem. Quapr
Abbreviated transcription (Latin):
unũ duo uidemꝰ: qͥ numerꝰ ad unũ collatꝰ: duplus inue¬
nit᷑ duplus duoꝵ ñ consequent᷑ adiungit᷑. sed intͣposi¬
to t̃nario quat᷑narius sequit᷑. qͥ duplus ẽ duoꝵ.  haec
racio ꝑ om̃s ceteros numeros certissima & incõmuta¬
bili lege ꝑtendit᷑: ut post unũ. id est post primũ om̃i¬
ũ numeroꝵ ipso excepto primus sit. qui duplũ eiꝰ hab&.
Duo enĩ sequunt᷑. Post scd̾m autẽ idest post duo. ipso ex¬
cepto. scđs sit. qui duplũ eius hab&. Post duo enĩ. primꝰ
ẽ t̾narius. Scđs quat̾narius: duplus scd̃i. Post t̃ciũ idest
tͣnariũ. ipso excepto t̃cius sit. qui duplus ẽ eius. Post ter¬
ciũ enĩ idest post t̃nariũ. primus ẽ quat᷑narius. sed̾s
quinarius: t̃cius senarius. qui duplus ẽ tercii. Atq
ita post quartũ. ipso excepto quartus hab& duplũ eius. Post
quartũ enĩ idest quat̃narium. primꝰ ẽ quinarius. scđ
senarius. tcius septenarius. quartꝰ octonarius qͥ duplex

Expanded text:
unum collatus, duplus invenitur: duplus duorum non consequenter adjungitur, sed interposito ternario quaternarius sequitur, qui duplus est duorum. Et haec ratio per omnes caeteros numeros certissima et incommutabili lege pertenditur, ut post unum, id est post primum omnium numerorum, ipso excepto primus sit qui duplum ejus habet; duo enim sequuntur. Post secundum autem, id est post duo, ipso excepto secundus sit qui duplum ejus habet: post duo enim primus est ternarius, secundus quaternarius, duplus secundi. Post tertium, id est ternarium, ipso excepto tertius sit qui duplus est ejus: post tertium enim, id est post ternarium primus est quaternarius, secundus quinarius, tertius senarius, qui duplus est tertii. Atque ita post quartum, ipso excepto quartus habet duplum ejus: post quartum enim, id est quaternarium primus est quinarius, secundus senarius, tertius septenarius, quartus octonarius, qui duplex
Abbreviated transcription (Latin):
pureq unũ ñ eẽ conuincimꝰ. Porro si unũ ñ ꝑcepimꝰ cor¬
poris sensu. nullũ numerũ eo sensu ꝑcepimꝰ. eoꝵ dũtaxat
numeroꝵ. quos intelligentia cernimꝰ. Nullus enĩ ẽ ex his
qui ñ tot uocet᷑ quociens hab& unũ. cuiꝰ ꝑceptio. sensu cor¬
poris ñ fit. Cuiuslib& enĩ corpusculi pars dimidia quantis
duab totũ constat. hab& & ipsa dimidiã suã. Sic ergo
sunt illae duae partes in corpore: ut nec ipsae simplicit᷑
duae sint. Numerꝰ autẽ ille qui uocat᷑ duo. qmͣ bis hab&
illud̃ simplicit̾ unũ ẽ: ñ potest pars eius dimidia. ide
illud ipsũ qđ simplicit̾ unũ ẽ. ñ potest rursus habere¬

Expanded text:
pureque unum non esse convincimus. Porro si unum non percepimus corpureque unum non esse convincimus. Porro si unum non percepimus corporis sensu, nullum numerum eo sensu percepimus, eorum duntaxat numerorum quos intelligentia cernimus. Nullus enim est ex iis, qui non tot vocetur, quoties habet unum, cujus perceptio corporis sensu non fit. Cujuslibet enim corpusculi pars dimidia quantis duabus totum constat, habet et ipsa dimidiam suam. Sic ergo sunt illae duae partes in corpore, ut nec ipsae simpliciter duae sint. Numerus autem ille qui vocatur duo, quoniam bis habet illud quod simpliciter unum est, pars ejus dimidia, id est illud ipsum quod simpliciter unum est, non potest rursus habe
Abbreviated transcription (Latin):
unũ habent. tunc uocant᷑ decẽ. & quib&. om̃ino numerꝰ
quociens hab& unũ: hinc illi nom̃ ẽ. & tot appellatur.
Unũ uero qͥs quis uerissime cogitat. ꝓfecto inuenit cor¬
poris sensib ñ posse sentiri.Quicqͥd enĩ tali sensu attin¬
gitur: iã ñ unũ sed multa ẽẽ conuincit᷑. Corpus ẽ enĩ.
&. idõ hab& innumerabiles partes: sed ut minutas quasq
aut alias finales. aliã mediã. Haec enĩ necesse ẽ. qualibet
exiguo corporis modulo inesse fateam̃ & propt̃ea nullum
corpus uere pureq unũ eẽ concedimꝰ in q̃ tam̃ nͣ possen
imulta numerari. nisi illius uniꝰ cognitione discrara.¬
Quͣ enĩ quaero unũ in corpore.&. me ñ inuenire nͣ̃ dubi¬
to: noui utiq qͥd ibi quaerã.&. qͥd ibi ñ inueniã &. non
ñ possẽ. Ubicunq autẽ nouerĩ. ñ utiq ꝑ corporis sensũ
noui: quia ꝑ corporis sensũ nͣ noui nisi corpus. Qđ uere

Expanded text:
unum babent, tunc vocantur decem: et quilibet omnino numerus unum babent, tunc vocantur decem: et quilibet omnino numerus quoties habet unum, hinc illi nomen est, et tot appellatur. Unum vero quisquis verissime cogitat, profecto invenit corporis sensibus non posse sentiri. Quidquid enim tali sensu attingitur, jam non unum, sed multa esse convincitur: corpus est enim, et ideo habet innumerabiles partes. Sed ut minutas quasque m citeriorem; aut alias finales, aliam mediam: haec enim necesse est quamlibet exiguo corporis modulo inesse fateamur; et propterea nullum corpus vere pureque unum esse concedimus, in quo tamen non possent tam multa numerariCum enim quaero unum in corpore, et me non invenire non dubito, novi utique quid ibi quaeram, et quid ibi non inveniam, et non non possem. Ubicumque autem unum noverim, non utique per corporis sensum novi; quia per corporis sensum non novi nisi corpus, quod vere