comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ab hominib ñ potest ledi : sed imminentẽ cȩlitus irã repellit
Qsl ũ seme ipsũ prodit et ledit. giã si mille ex trinsecus diuimis
benefitus fulciatur : non eis suffitiet ad salutẽ. qͥa noq uideis
tonta mirabilia quȩ in eos collata sunt ꝓfuerunt: neq aliem¬
genis qđ nchil horũ adepti fuerant obfuit. Sed qm̃ animo ꝑ¬
posito quȩ rectorũ et ipsos dederunt dõ parua occasione sumo¬

Expanded text:
litus iram repellit? qui vero semetipsum prodit et laedit, etiamsi mille intrinsecus divinis beneficiis fulciatur, non ei sufficiet ad salutem: quia neque Judaeis tanta mirabilia, quae in eos collata sunt profuerunt, neque alienigenis quod nihil horum adepti fuerant obfuit; sed quoniam animo propositoque recto, cum et seipsos dederunt Deo, parva occasione sump
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ uistutis in signẽ. et post uniuersam głam quȩ eis supra
cunctos mostales data est : in fideles ex titer̃ e ingrati. Caput
nãq uituli adorauer̃. et deos quesier̃ sibi alios fieri. cũ tante
tiȩ benefitiis ad suetus. ñ legibus. ñ mirabilibus. ñ p̃ceptis ullis
aut oꝑibus in luminatꝰ hominẽ uidit habitu naufragũ uul¬
tu ꝑegrinũ. nec umquã sibi prius cognitũ pͥmo statũ ingres¬
su dicentẽ. ad huc triduo et niniue subuertet. Et ex istis so¬
lis sermonib conuersisunt ad timorẽ dei abiectisq conti¬
nuo prioris uite malis. ad uistutẽ sẽ et iustitiã ꝑ penitentiã¬

Expanded text:
insignia, et post universam gloriam quae eis supra cunctos mortales data est, infideles exstiterunt et ingrati. Caput namque vituli adoraverunt, et deos quaesierunt sibi alios fieri, cum tantae tiae beneficiis assuetus, non legibus, non mirabilibus, non praeceptis ullis aut operibus illuminatus, hominem vidit habitu naufragum, vultu peregrinum, nec unquam sibi prius cognitum, primo statim ingressu dicentem: Adhuc triduo et Ninive subvertetur. Ex istis solis sermonibus conversi sunt ad timorem Dei, abjectisque continuo prioris vitae malis, ad virtutem se et justitiam per poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã malũ apud homines. Ex pulsus es patria e
domo recordare qͥa non habemꝰ hic patriã manentẽ
sed futurã inquirimus. Quid te ego puttis patriori¬
ꝑdidisse. qͥ in tota t̾ra ꝑegrinis es: Sed egrituidine
in curristi grauissimã: uetere illo aipłico sermone qͦ a
lã et sihis qui foris ẽ. homo nĩ corrupit᷑. sea qui
intus.ẽ. in noucitur de die indiẽ. In carcerem in clusus
es: & mors crudelis immninet & intentatur. Adduc ante
oculos ioħem in carcerẽ ceriucib cesunr & tanti ꝓphete
capir saltatrici puelle in mercedẽ libidinis datũ. Hȩc igͦ

Expanded text:
ter filium hominis . Expulsus es patria et domo, recordare quia non habemus hic permanentem, sed futuram inquirimus. Quid te ergo patriam putas perdidisse qui in tota terra peregrinus es? Sed et si aegritudinem incurristi gravissimam, utere apostolico illo sermone, quo ait: Nam etsi is qui foris est homo noster corrumpatur, tamen ies et mors crudelis imminet et intentatur, adduc ante oculos Joannem in carcere cervice caesum, et tamen prophetae caput saltatrici puellae in mercedem libidinis datum. Haec ergo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas. Et idõ dicit. uade ostende te sacerdoti: et
offers muniꝰ tuũ ꝓemundatione tua. qđ precepit moyses
intestimoniũ illis. Quib uideis ne dicant: p̃uaricasse
me legẽ. Nã et occulte diuinitatẽ suã manifestabat
illis. ut ex oꝑibus credent qͥa filius sit dĩ. Et in illa die
ueniens leprosus coarguat eos. cui p̃ceptũ fuerat scđ̾i le¬
gẽ offerre. Et ideo multa ꝓpt̾ udȩos faciebat. sic et nũc
responsionẽ sucĩ ad p̃ces mulieris temꝑat et retardat.
Miserere inqͥt mei. quia filia mea male ademonio nexat᷑¬
Qui autẽ non respondit ei uerbũ. Accedentes autẽ diss ipłi
eiꝰ dicunt. Dimitte eã: quia clamat post nos. Respon¬
dit dr̃s. Nonsũ missus: nͥ ad oues quȩ ꝑierant domꝰ
isrł. Ne forte dicerent iudex dumsisti nos et adex¬
traneos ꝑrexisti. et ideo ñ credimꝰ tibi. Ecce de gen¬
tib ueniunt. et ñ suscipio uos fugientes. conuoco

Expanded text:
sacerdoti, et offer munus tuum pro emundatione tua quod praecepit Moyses in testimonium illis. Quibus? Judaeis, ne dicant praevaricasse me legem. Nam et occulte divinitatem suam manifestabat illis, ut ex operibus crederent quia Filius sit Dei; et in illa die veniens leprosus coarguat eos, cui praeceptum fuerat secundum legem offerre, et ideo multa propter Judaeos faciebat: sic et nunc responsionem suam ad preces mulieris temperat et retardat. Miserere mei, quia filia mea male a daemonio vexatur. Qui non respondit ei verbum. Accedentes autnos. Respondit Dominus: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Ne forte dicerent Judaei: Dimisisti nos, et ad extraneos perrexisti, et ideo non credimus tibi, ecce de gentibus veniunt, et non suscipio: vos fugientes convoco
Abbreviated transcription (Latin):
oratio soluit uncula petri: et pauli dilataiuit ꝑdicrtio¬
nis sidutic̃. Orcitio caminũ ignis extinxit: oratio con¬
clusit orci leonũ. Oratio seditionẽ compescuit. oratio pand¬
disũ aꝑuit. Oratic cȩli caerdines reserauit: or citio sterilẽ
fecundauit. Oratio corneli clos penetrauit: oratio pub¬
licinũ iustificauit. Tale auob munimen ex quiro. talẽ gr̃am

Expanded text:
a solvit vincula Petri. Oratio Pauli dilatavit praedicationis fiduciam. Oratio caminum ignis exstinxit. Oratio conclusit ora leonum. Oratio seditionem compescuit. Oratio paradisum aperuit. Oratio coeli cardines reseravit. Oratio sterilem fecundavit. Oratio Cornelii coelos penetravit. Oratio publicanum justificavit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nͣ habenti animũ iustutib deditum. Sed paulus quidẽ
cu penunia et plagis cucurrit cursũ qͥ ducit ad glũ ille uͦ
cũ popror uocatꝰ eẽt. in apłorũ. et simili cũ ceteris grã do¬
nãt᷑ celestĩq edoctus ẽẽt & philosophiã. et sacre xp̃i mense.
do demones effugaret Lt̃q contemptu rerũ scłariũ frequent̃¬
fuse edocus adherens laterib xp̃i. atq ingentiũ sibi esset
comssa dhipensatio  qͦ scilicet auaritiȩ ꝑhorũ latens ineo
ũtiũ sanare. Erat enĩ fur: tam̃ nec sic̃ quidẽ ꝓficere in me¬
luuis potuit. cũ erga eũ tot tantisq ꝓ uisionib dñs uteretur.
Sciebat enĩ xp̃s qđ auarus eẽt. iudas et ꝓ amore percuniȩ ꝑitur.
Et ñ solũ non arguit eũ ꝓhoc uitiũ sed et latentib medicam̃tis
curare uoluit. ipsi cõmittens dispensationẽ peccunie: ut abens
inmanib qđ desiderabat ꝑ nitiosa passio. ex pleta cupiditate
aasunib Nee decideret in illã mostis fouea sed minor morb

Expanded text:
idquam potuit non habenti animum virtutibus deditum. Sed Paulus quidem cum penuria et plagis cucurrit cursum qui ducit ad coelum; ille vero, cum et prior vocatus esset in apostolatum, et simili cum caeteris gratia donatus, coelestemque edoctus esset philosophiam, et sacrae Christi mensae ac daemonia effugaret, cumque de contemptu rerum saecularium fuisset edoctus, adhaerens lateribus Christi, atque indigentium sibi esset commissa dispensatio, quo scilicet avaritiae per hoc latens in eo vitium sanaretur, erat enim fur: tamen nec sic quidem proficere in melius potuit, cum erga eum tot tantisque provisionibus uteretur. Sciebat enim Christus quod avarus esset Judas, et pro amore pecuniae periturus; et non solum non arguit eum pro hoc vitio, sed et 160 latentibus medicamentis curare voluit, ipsi committens dispensationem pecuniae, ut habens in manibus quod desiderabat, perniciosa passio, expleta cupiditate, cessaret, ne decideret in illam mortis foveam, sed minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ et si ipsi diuites: ȩiã si totũ orbẽ possibile esset posside i
asingulis: ad huc tam̃ in desiderio eius arderent. Pauꝑes
untur: in saniunt. furent. et idem morb diuersos singu¬
lis generat langores. In dantũ amor peccuniȩ omnem
animã fatigat. ut neq amicitiarũ neq ꝓ pinquitatis.¬

Expanded text:
Nam & ipsi diuites, etiam si totum orbem possibile esset possideri a singulis, adhuc tamen in desiderio eius arderent. Pauperes untur, insaniunt, & furiunt, & idem morbus diuersos singulis generat languores. Et intantum amor pecuniæ omnem fatigat animam: vt neque amicitiarum, neque p
Abbreviated transcription (Latin):
Scicerdotis ore uerba proferuntur : & dĩ uirtũte conseeraintur
& gr̃a. hoc ẽ. cut corpꝰmeum. Hoc uerbo proposita comsẽcran.
Et sicut illi uox quȩ dicit. crescite et multiplicamini && cõplete¬
terrã. semeł quidẽ dictũ ẽ: sed om̃i tẽpore sentit effectũ d
genertitionẽ oꝑantenatiu: Itiet uox illa semel quidẽ
dictoi ẽ. sed ꝑoms menscis aeccłȩ usq ad hodiernũ. et usq adei
ciduentũ prestut sccrifitio firmittitẽ: Nullus gͥfictꝰ acce

Expanded text:
cerdotis ore verba proferuntur, et Dei virtute consecrantur, et gratia, hoc est, ait, corpus meum, hoc verbo proposita consecrantur; et sicut vox illa, quae dicit: « Crescite, et multiplicamini, » semel quidem dicta est, sed omni tempore sentit effectum ad generationem: ita et vox illa semel quidem dicta est, sed per omnes mensas Ecclesiae usque ad hodiernum diem, et usque ad ejus adventum praestat sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
confidentia exhortatur dicens. Uolo gͦ orcire uiros in om̃i
loco leuantes scc̃is manus. Ecce totꝰ mundus emundatꝰ ẽ:
elem̃tti purgatti funt: ut ubiq nob dm̃ liceat dep̾cari. Et
om̃is temro sanctior illoloco ẽ: quuillo intẽpr̃ p̃dicabatur
Scasc̃orum. Nam ibi peccꝰ inrtitionabile oblatũ: hic spi¬
ritale immolatũ ẽ. Et ttinto maiꝰ ẽ. sacrifitiũ: quanto

Expanded text:
confidentia exhortatur dicens, Volo ergo orare viros in omni loco levantes sanctas manus . Ecce totus mundus emundatus est, elementa purgata sunt, ut ubique nobis Deum liceat praedicare, et omnis terra sanctior illo loco est, qui illo in tempore praedicabatur Sancta sanctorum. Nam ibi pecus irrationabile oblatum, hic spiritale immolatum est: et tanto majus est sacrificium, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Nus. ne condeninetur : & sententiam meretitur. et quod iuda
sustinuit peciatur. Namsi illũ post communicationem
m̃se dicibolus in trauit. Nonquia contẽpserat dominicđm
nis & fuccite m̃tis. mysteriorum secretti cȩlebrantibus
adiibolo p̃paraantur insidiȩ. Et magis acmaigis adtcẽpetinẽ
quinon ȩquo cinimo communicare festinant᷑. Et hȩc dico
nonut uos tereã. sed ut cauitiores efficiã Nemosĩ
iudas inm̃sa Hoc sacrificium: cibꝰ. spiritał ẽ. Nã sic̃
corporcilis cibꝰ cumuentrẽ in uenerit cibusis humo ab. occu

Expanded text:
mereatur, et quod Judas sustinuit patiatur. Nam illum post communicationem mensae diabolus intravit, non quia contempserat Dominicum nis, et fucate mysteriorum secreta celebrantibus a diabolo praeparantur insidiae, et magis magisque ademptantur, qui non aequo animo communicare festinant. Et haec dico non ut vos terream, sed ut cautiores efficiam. Nemo sit Judas in mensa. Hoc sacrificium cibus est spiritualis, nam sicut corporalis cibus cum ventrem invenerit adversis humoribus occu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ trigintadenariis uendidisti: Iste est sanguis. de quo
dementia. Ille eum .xxx. denaruis pciciscebatur ut uen¬
det ÷ & xp̃c ei sanguinem quem uendidit offerebat. ut
haberet᷑ remissionem peccatorum. sittim̃ unpius exis tere
noluisset. Nlamcid fuit iudcis: & illius scicrificu commu¬
nicctionẽ meruit. & pedes eiꝰ quando cliorum discipłorum

Expanded text:
quem triginta denariis vendidisti. Iste est sanguis, de quo udae dementia! Ille enim triginta denariis paciscebatur ut venderet, et Christus ei sanguinem quem vendidit offerebat; ut haberet remissionem peccatorum, si tamen impius existere noluisset. Nam adfuit Judas, qui illius sacrificii communicationem meruit, et pedes ejus quando aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
nitus silentio pͣteribat. Necelare arbitratꝰ audacter adpro¬
ditionẽ proparet: & ideo frequenti admonitione clamat.
nus exuobis tradet me Nectam̃ eum magistor piissimus pub¬
liccbat. Et degehenna fuit sepissime locutꝰ. & deccelorum
regnotracitiuit assiduȩ. Utriusq meritum frequenter edo¬
cuit. et quid peccatoribꝰ. constitutũ ẽ: & quid non peccantibꝰ.
p̃prutitur oftendit. Sed hȩc om̃ia cruablis ille contẽpsit.
& ds illum nontraxit inuitũ. Et qm̃ bonacitq mala. in
nĩtids̃ posuit potestate electionis: lium donauit arbitrium.
& in uitos non retinet: et uolentes amplectitur. Nam non
sponte bonus: malitiam noncimittit. Et ideo iudas nimiȩ
cupiditatis p̃cipittitꝰ ardore: cecci quadam in prouisione

Expanded text:
nitus silentio praeteribat, ne celare arbitratus audacter ad proditionem properaret. Et ideo frequenti admonitione clamat: Unus ex vobis tradet me . Nec tamen eum magister piissimus publicabat. Et de gehenna fuit saepissime locutus, et de regno coelorum tractavit assidue. Utriusque meritum frequenter edocuit, et quid peccatoribus constitutum est, et quid non peccantibus praeparatur ostendit. Sed haec omnia crudelis ille contempsit, et Deus illum non traxit invitum. Et quoniam bona atque mala in nostra Deus posuit potestate, electionis liberum donavit arbitrium, et invitos non retinet, et volentes amplectitur. Nam non sponte bonus malitiam non amittit. Et ideo Judas, nimiae cupiditatis praecipitatus ardore, caeca quadam i
Abbreviated transcription (Latin):
a enimquȩ uł imuriosa demonstrtntur. ipsctm dni miscđiã
clepentiamq declarant. qui proditorẽ suũ latronẽ scele¬
ratum. tantis benefiis cimplicuit: & usq adipsum ꝓdi¬
tumis tẽpꝰ. solitis ammonitionibꝰ tolerauit. Nã admo¬
nebet. sucdebat. & om̃i studio eũ scincre eupiebat. Sed¬
si ille sermonem respuit. tanti maigistri uerba conterpsit
sips causationem et mer etrix testis est quȩ de suti fuit libe¬
ratione sollicita. Nonigitur uidendo meretricem de tua
libittione despͥes. sed et iudam cogitundo non debes esse
securus. Utrumq enimꝑiculosum est. et confidentici
et despatio. Ham confidentiai sitntem euertit. et ite¬
rum desꝑcitio post lapsim non admittit exurgere. It
paulus exhortatur dicens. Qui se puttit stare: indeat
pe cadat Habes exemplum utriusq ꝑsonȩ. Discipłs cũ
se sttre putaret cecidit. meretrix cumse cetidisse ar¬

Expanded text:
a enim quae vel injuriosa demonstrantur, ipsam Domini misericordiam clementiamque declarant, qui proditorem suum latronem sceleratum tantis beneficiis ampliavit, et usque ad ipsum proditionis tempus solitis admonitionibus toleravit. Nam admonebat, suadebat, et omni studio eum sanare curabat. Sedsi ille sermonem respuit, si tanti magistri verba contempsit, Christus causatio est, et meretrix testis est, quae de sua fuit liberatione sollicita. Non igitur videndo meretricem, de tua liberatione desperes; sed et Judam cogitando non debes esse securus. Utrumque enim periculosum est, et confidentia, et desperatio. Nam confidentia stantem evertit, et iterum desperatio post lapsum non admittit exsurgere. Et ideo Paulus exhortatur dicens: Qui se putat stare, videat ne cadat . Habes exemplum utriusque personae. Discipulus cum se stare putaret cecidit; meretrix cum se cecidisse ar
Abbreviated transcription (Latin):
Vides quod inmundo sunt eorum atimci. quod inlicita fes¬
cum manduc airent inquit et bberent: cccepit panem
& fregit. et dixit. Hoc est corpus meum. quodprouob
tudetur: Agnoscunt quod loquor : qui sunt diainis con¬
scertiti misteriis. Et iterũ accepit calicẽ i dix. Hic est
sanguis m̃s qui promultis effundetur in remissionẽ peccator

Expanded text:
it, quod immunda sunt eorum azyma, quod illicita fescum manducarent, inquit, et biberent, accepit panem et fregit et dixit: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Agnoscunt quod loquor, qui sunt divinis consecrati mysteriis. Et iterum: Accepit calicem et dixit: Hic est sanguis meus qui pro multis effundetur in remissionem peccator
Abbreviated transcription (Latin):
edes eius cumaluis lcuit: m̃sȩ fecit parcicipẽ. nichilpenit
pͣt̃ misit : sed inmalitia sponte durauit. et om̃ibꝰ ad moniti¬
onibus spretis : ꝓditor malignꝰ emersit. Et ut eumposse
muttri. sed corrigi noluisse cognoscas: post quam eũ tradi¬
dit. icicttiuit .xxxͣ. denarios & cut. Peccaui. tradens
sanguinẽ innocentis. Quid est quando aibeo mirtibilice
post commissum delictum. post cõplectm ꝓditionẽ. post ꝑ¬
fectũ peccatũ. cognouistipeccatũ Exhac re dilectissimi
fr̃s edocemur. quod neglegentibꝰ. et desidiosis. facile cidmo¬
nitio ꝓdesse non poterit. Studiosis ciutẽ. & ĩa cidmonitione
cessante: multum comodittitis accedit. Nam & iste quando
magister udmonebat: non flectebatur. Etquando millus
admonuit. excutita conscientia scelus cognorat admisfum.

Expanded text:
pedes ejus cum aliis lavit, mensae fecit participem, nihil penitus pedes ejus cum aliis lavit, mensae fecit participem, nihil penitus praetermisit, sed in malitia sponte duravit, et, omnibus admonitionibus spretis, proditor malignus emersit. Et ut eum posse mutare, sed corrigi noluisse cognoscas, postquam eum tradidit, jactavit triginta denarios, et ait: Peccavi tradens sanguinem innocentis. Quid est? quando ab eo mirabilia post commissum delictum, post completam proditionem, post perfectum peccatum cognovisti peccatum. Ex hoc, dilectissimi fratres, edocemur quod negligentibus et desidiosis facile admonitio prodesse non poterit; studiosis autem, etiam admonitione cessante, multum commoditatis accedit. Nam et iste quando magister admonebat non flectebatur, et quando nullus admonuit, excitata conscientia scelus cognovit admissum,
Abbreviated transcription (Latin):
Tt̾ ut uirtutẽ xp̃i etiã in hac parte cognoscas cũ ad capien¬
dũ eũ ciduenissent. uocẽ eiꝰ minime tolertire potuer̃: seqd
om̃s territicecid̾unt: Et qm̃ nichil hominus insucun puden¬
tici ꝑdurtibant: ipse se ultro cominisit. ipsese traididit.
Et hec diximus: ut xp̃mnullus ciccuset. cur iudȩ cogitaitionẽ
nonmuituut cduersam. Sed siquis hoc dixerit: audicit
iudcis quomͦ uł quẽ cidmodũ corrigipotuit: sponte cininuitꝰ.
Si imutꝰ. nulla correstio ẽ. Nammentis malitia necessitate
Nontollitur: si sponte om̃ia quȩ melio  animam poterãt
cuidisse cognoscitur. Et si remedium respuit: non medici uici
um÷ sed languentis. Et ut scias eiꝰcrim̃ eẽ quod prodidit non
magistri: sepius ds̃ de proditione p̃dix̃. et dusli eumphylo¬
sophie precepto ⁊ sermone docu. rebus ostendit. Ded̾at ei
demonum potestaitẽ: gehemiae torm̃ta monstrnuit. cȩlors
regna promisit. usis eiꝰ et pͣdicaibat et non publicabat

Expanded text:
t ut virtutem Christi etiam in hac parte cognoscas, cum ad capiendum eum advenissent, vocem ejus minime tolerare potuerunt, sed omnes territi ceciderunt. Et quoniam nihilominus in sua impudentia 159 perdurabant, ipse se ultro commisit, ipse se tradidit. Et haec diximus, ut Christum nullus accuset, cur Judae cogitationem non mutavit adversam. Sed si quis hoc dixerit, audiet, Judas quemadmodum corrigi potuit? sponte, an invitus? Si invitus, nulla correctio est, nam mentis malitia necessitate non tollitur. Si sponte, omnia quae meliorare animam poterant audisse cognoscitur. Et si remedium respuit, non medici vitium est, sed languentis. Et ut scias ejus crimen esse quod prodidit, non magistri, saepius Deus de proditione praedixit, et totius eum philosophiae praecepto et sermone docuit, et rebus ostendit. Dederat ei daemonum pet praedicebat et non publicabat,
Abbreviated transcription (Latin):
portum serenitatis cignouit. Et quando prostitut lupanar
exiuit: tunc discipłs gehenntim intreuut. Quando illtemer¬
cedẽ suicorporis abdictibat : tunc iste p̃cium magistri sangnis
postulabat. Quando illai osculabatur pedes ũt suscipetumi
tunc iste domini labia osculaibatur ut prodet. Ideo diģ tũc
gͥ qui meretricũ mores uoluit commuttire. discipłm nõpo¬
tuit retinere : Ualde inquã et incunctant̃ ualuit retinere.
sed nȩcessitate Nolebat honũ efficere. nec uitrahere adse
sitate constrictus. Sponte ꝓcessit. tppriti mailignatate
consilium genuit scelertitȩ mentis nullo participe cono¬

Expanded text:
pudica processit, et quando prostituta lupanar exit, tunc discipulus gehennam intravit. Quando illa mercedem sui corporis abdicabat, tunc pretium magistri et sanguinis postulabat. Quando osculabatur pedes, ut susciperetur, tunc iste Domini labia osculabatur, ut proderet. Ideo dixi, tunc qui meretricum mores voluit commutare, discipulum non retinere? Valde, inquam, et incunctanter voluit retinere, sed necesitate constrictus, sponte processit, et propria malignitate consilium genuit sceleratae mentis nullo participe con
Abbreviated transcription (Latin):
eiusde ciuiters ep̃s acepto puo: Locũ in ęccła prebuitꝰ
quo sepeliri debuisset. Qui uideueoe ualerianꝰ: usq ad ettitẽ
decrepitũ leuis ac lubricus. tstit: modũq siui prauitittib
ponere contẽpsit. Eadẽ uero nocte qua sepultus est beatus faus¬
tinus martir in cuiꝰ ȩccłam corpus illius fuerat humatũ: cus¬
todi suo appciruit dicens. Uade & dic ep̾o ut ꝓiciat hinc fe¬
tentes carnes quas hic posuit: quia si non fecerit. die rices¬
mo upse morietꝰ. Quci uisionẽ custos ep̃o timuit confiteri.: &
mirsus ad monitus declinauit. Die aute triceñmo: eiusdẽ ciuita
tis ops cũ uesꝑrina hora scnus atq in eolomis au
d est quoq in p̃senti uenerabilis pat̾ uenantius lui usis
ep̃s: ⁊ magnificus libeniussuir nobilasimu atq era¬
cissimus. qͥ se scire suosq homines interfuisse testtintur ei r
quã norro: Nuꝑ ingenuensi itrbe contigisse. Ibi naͣquit¬
dicunt. ualentinus nomine mediolanensis ęccłȩ defi mor d¬

Expanded text:
is episcopus, accepto pretio, locum in ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitant levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus ecclesia corpus illius fuerat humatum, custodi suo apparuit, dicens: Vade, et dic episcopo projiciat hinc has fetentes carnes, quas hic posuit, quia si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri. Et rursus admonitus declinavit. Die autem trigesimo ejusdem civitatis episcopus cum vespertina hora sanus atque incolumis ad dest quoque in praesenti venerabilis frater Venantius Lunensis episcopus, et magnificus Liberius vir nobilissimus atque veracissimus, qui se scire, suosque homines interfuisse testantur ei rei quam narrant nuper in Genuensi dicunt, Valentinus nomine, Mediolanensis Ecclesiae defensor, d
Abbreviated transcription (Latin):
uia peccatti nõ deprimunt: hoc ꝓd est mortuis si in ecelesis sepe¬
liant᷑: qđ eoꝵ ꝓximi quotiens ad eadem sacra loca cõueniuns.
suoꝵ quoꝵ sepulchra aspiciunt recordant᷑. &e ꝓeis dño p̃ces fun¬
dunt Nã quos peccata grauia deprimunt: nõ ad absolutionẽ
potius : quã ad maiorem dãpnationis cumulũ. eoꝵ corpora in
sunt. breuit narremus: UiR namq uenerabilis Felix por¬
tuensis ep̃s: in sabiniensi ꝓuincia hortus atꝙ nutritus ue can
quandã scĩmonialẽ feminã in loco eodẽ fuisse testtt᷑. que secalo

Expanded text:
via peccata non deprimunt, hoc prodest mortuis si in ecclesiis sepeliantur, quod eorum proximi, quoties ad eadem sacra loca conveniunt, suorum quorum sepulcra aspiciunt recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. Nam quos peccata gravia deprimunt, non ad solutionem potius quam ad majorem damnationis cumulum eorum corpora in sunt breviter enarremus. Vir namque vitae venerabilis Felix, Portuensis episcopus, in Sabiniensi provincia ortus atque enutritus est, qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
peccata: Agnus enĩ hostia ẽ. sed agnus non irratio.¬
nabilis naturȩ. sed diuinȩ potentiȩ: de quo dictũ ẽ:
Eecce agnus dei: ecce qui tollit peccatum mundi: Non
solum enĩ mundauit sangiune delicta uniuersoꝵ:
sed etiam diuina potestate donauit: An non tibi
uidetur effudisse sangunem suum. de cuiꝰ latere
supra ipsum passionis altare. aqua cucurrit et san¬
guis: Uale et nos parentis effectu dilige. ut facis:¬

Expanded text:
peccata. Agnus enim hostia est, sed agnus non irratiopeccata. Agnus enim hostia est, sed agnus non irrationabilis naturae, sed divinae potentiae, de quo dictum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Non solum enim mundavit sanguine delicta universorum, sed etiam divina potestate donavit. An non tibi videtur effudisse sanguinem suum, de cujus latere supra ipsum passionis altare aqua cucurrit et sanguis ? Vale, et nos parentis affectu dilige, ut facis
Abbreviated transcription (Latin):
lut substantiã quandam. et uitalia ipsa sapientiȩ qͥbꝰ
mentes hominum uiuificauit ad uirtutis seminari-¬
um. et instituta pietatis: Deinde accedens ad altare:
effudit hostiȩ suȩ sanguinem: Itaq siue ita ħ accipi¬
as. pius ut arbitror sensus ẽ: siue scd̾m salomonem
uelis. concurrit ȩque. ut qr sanguinem misit in cra¬
teras moyses ꝓpħa. cognoscas ipsum eẽ sanguinem
de quo scriptum ẽ. qr sapientia miscuit in cratere ui¬
num suum dicens. ut relinquerent insipientiã et que¬
rerent sapientiã: Hauritur ergo de cratere sapientia:
haurit᷑ disciplina. hauritur intellectus. hauritur cor¬
rectio. hauritur uitȩ emendatio. hauritur morũ et
consiliorum tẽperatio. pietatis gr̃a. uirtutis increm¬
tum: fons ubertatis: Qd̾ uero ad altare effundit san-¬
guinem: intelligas licet ablutionẽ mundi. omium
re quasi hostia effundit᷑ ad multorũ exhaurienda

Expanded text:
lut substantiam quamdam et vitalia ipsa sapientiae, quibus lut substantiam quamdam et vitalia ipsa sapientiae, quibus mentes hominum vivificavit ad virtutis seminarium, et instituta pietatis: deinde accedens ad altare, effudit hostiae suae sanguinem. 9. Itaque sive ita haec accipias, pius, ut arbitror, sensus est: sive secundum Salomonem velis, concurrit aeque, ut quia sanguinem misit in crateras Moyses propheta, cognoscas ipsum esse sanguinem, de quo scriptum est quia sapientia miscuit in cratere vinum suum , dicens ut relinquerent insipientiam, et quaererent sapientiam. Hauritur ergo de cratere sapientia, hauritur disciplina, hauritur intellectus, hauritur correctio, hauritur vitae emendatio, hauritur morum et consiliorum temperatio, pietatis gratia, virtutis incrementum, fons ubertatis. 10. Quod vero ad altare effundit sanguinem, ut intelligas licet ablutionem mundi, remissre quasi hostiam effundit ad multorum exhaurienda
Abbreviated transcription (Latin):
popło theoriam. postea intelligibilis illius archȩ tes¬
timonii. uel candelabri. uel thimiamatis locutur
craterib: fit ergo diuisio mysticȩ illiꝰ. hoc ẽ duuinȩ
moralisq sapientiȩ: Aotuc enim: diuisor ẽ ani¬
marum atq uirtutum: A õt uc̃ autem uerbum
dei ualidum et accutum: qd̾ ꝑtransit et penetrat
usq ad diuisionem animȩ uirtutes quoq distin¬
guit et diuidit: Cuiꝰ minister moyses: diuisiones
sanguinis. uirtutũ genera distinxit: Et qr nichil
p̃ ceteris in lege nisi. rp̃i aduentꝰ annuntiatur. atq
eius p̾figuratur. uide ne de ista sit hostia salutaris.
quam uerbũ deus in semet ipso obtulit. atq in suo im¬
molauit corpore. qd̃ pͥmo moralẽ ñ solũ in euangelio.
sed etiam in lege docuit disciplinã. et in sua patientia
atq in in ipso actu et opere monstrauit. tanquã in
crateres ita in mores nr̃os sensusq transfundens. ue¬

Expanded text:
populo, theoriam postea intelligibilis illius arcae tespopulo, theoriam postea intelligibilis illius arcae testimonii, vel candelabri, vel thymiamaterii locuturus, 7. Fit ergo divisio mysticae illius, hoc est, divinae moralisque sapientiae. Λόγος enim divisor est animarum atque virtutum: λόγος autem verbum Dei validum et acutum, quod pertransit ac penetrat usque ad divisionem animae, virtutes quoque distinguit et dividit ; cujus minister Moyses divisione sanguinis virtutum genera distinxit. 8. Et quia nihil prae caeteris in Lege, nisi Christi adventus annuntiatur, atque ejus praefiguratur passio; vide ne ista sit hostia salutaris, quam Verbum Deus in semetipso obtulit, atque in suo immolavit corpore: quod primo moralem in Evangelio, sed etiam in Lege docuit disciplinam, et in sua patientia atque in ipso actu et opere monstravit, tamquam in crateras, ita in mores nostros sensusque transfundens ve
Abbreviated transcription (Latin):
minus dicebat. apłis: os suum aperiens Accipite
sp̃m sc̃m: Quo declarauit se eẽ. qui moysi dixerat.
ego aperiam os tuum. et instruã te quod debeas
loqui: Ergo hȩc sapientia diuina. inenarrabilis. in¬
ꝑmixta. atq incorrupta scõrum animis. si infun¬
dit gram. et cognitionem reuelat.: ut speculentur
ius gliam. Illa autem moralis sapientiȩ disciplina
ẽ quȩ mittitur in crateras: et exillis ꝑcipitur atq
hauritur: Crateres igit᷑ sunt sensuum receptacula:
Crateres oculi sunt duo: aures sunt. nares st̃ os quoq
et aliȩ partes conuenientes muneri: Oculi enĩ uisum
recipiunt: et ministranistrant: Auditũ aures: Odorẽ:
nares: Ora gustum: et cȩtera in istos crateres uerbum
illud in quo ẽ principatꝰ sacerdotii. uel ꝓpħiȩ effudit
sanguinis sui partes: ut uuificet atq animet irra¬
tionabiles portiones. et faciat rationabiles: Deniq ubi
legis. diuina precepta numerauit atq annuntiauit

Expanded text:
minus dicebat apostolis, os suum aperiens: Accipite minus dicebat apostolis, os suum aperiens: Accipite Spiritum sanctum ; quo declaravit 1053 se esse, qui Moysi dixerat: Ego aperiam os tuum, et instruam te quid debeas loqui . Ergo haec sapientia divina, inenarrabilis, impermixta atque incorrupta sanctorum animis sui infundit gratiam, et cognitionem revelat, ut speculentur ejus gloriam. 5. Illa autem moralis sapientiae disciplina est, quae mittitur in crateras, et ex illis percipitur atque hauritur. Crateres igitur sensuum receptacula. Crateres oculi sunt duo, aures sunt, nares sunt, os quoque, et aliae partes convenientes muneri; oculi enim visum recipiunt et ministrant, auditum aures, odorem nares, ora gustatum, et caetera. In istos crateres Verbum illud, in quo est principatus sacerdotii vel prophetiae, effundit sanguinis sui partes, ut vivificet atque animet irrationabiles portiones, et faciat rationabiles. 6. Denique ubi Legis praecepta enumeravit atque annuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
uelatione demonstrata sibi. loqui ausi sunt: Unde¬
et paulus taptum se in paradysum. et audisse se
uerba quȩ non licet homini loqui: in ȩpła sua testifi.¬
catus ẽ: Stepħe quoq uidit cȩlos apertos.: et iħm ad
dexteram deistantem: Et̾ daid ꝓpħa uidit sedentem:
Ham de moyse quid loquar: de quo dicit scriptura qd
non surrexit ampluis ꝓpħa in israhel. sicut moyses
qui scuit dñm faciem ad faciẽ in omĩbus signis et ꝓ.¬
digiis quȩ fecit in terra egypti: Mystica ergo dõ libat.
qui splendore d̾iunȩ sapientiȩ cuus pater et genitor
ẽ. iiflamat animȩ uigorem. ac mentẽ illuminat
Sapientia autem dei xp̃c: in cuius pectore recumbebat
iohes ut de principali illo secretoq sapientiȩ hausis.¬
se duuina ꝓderetur mysteria: Deniꝙ ipse consciꝰmu¬
neris. hoc scripsit. qui sibi qd̾ acceperat uendicare
et suo assignare ingenio reformidabat: S ipse do¬

Expanded text:
velatione demonstrata sibi loqui ausi sunt. Undvelatione demonstrata sibi loqui ausi sunt. Unde Paulus et raptum se in paradisum, et audisse se verba, quae non licet homini loqui, in epistola sua testificatus est : Stephanus quoque vidit coelos apertos, et Jesum ad dexteram Dei stantem : et David propheta vidit sedentem . Nam de Moyse quid loquar, de quo dicit Scriptura, quod non surrexit amplius propheta in Israel, sicut Moyses, qui scivit Dominum facie ad faciem, in omnibus signis et prodigiis, quae fecit in terra Aegypti . 4. Mystica ergo Deo libatur, qui splendore divinae sapientiae, cujus pater et genitor est, inflammat animae vigorem ac mentem illuminat. Sapientia autem Dei Christus, in cujus pectore recumbebat Joannes , ut de principali illo secretoque sapientiae hausisse divina proderetur mysteria. Denique ipse conscius muneris hoc scripsit, qui sibi, quod acceperat, vindicare, et suo assignare ingenio reformidabat. Sed et ipse Do
Abbreviated transcription (Latin):
et anobis requiras: cum fidei et ad quirendã et cogni¬
tionem. diuina gra totum orbem ꝑagraueris. et co¬
tempus deputaueris. acri presertim ingenio. etiam
intelligibilia cõplectens: ut pote qui etiam philolo¬
phiȩ libros. quam auero sint deui demonstrare so¬
leas: et plerosq tam inanes eẽ. ut pruis scribentum
in suis scriptis sermo. quã uita eorũ defecerit: Lam̃
qr collatio sermonis ut pecuniȩ magno ẽ usui. ata
ea maximum in cõmune emolumentu negociatio¬
nis ꝓfectus paratur: qd̾ mirabilis sit ista sangiinis
diuisio. reticere non queo: Pars enim eiꝰ moralem
sapientiȩ disciplinam uidet᷑ significare: pars mi¬
sticam: Illa quȩ in crateras mittit᷑ moralis ẽ. Hec
quȩ ad altare effundit᷑ mistica ed qd̾ diuino mune¬
re. et aspiratione quadam. humanis infundatur
mentibus: ut conuenientia et fidei plena de deo
sentiant: Deniq qui locuti sunt de eiꝰ maiestate.

Expanded text:
et a nobis requiras; cum fidei et acquirendae cogniet a nobis requiras; cum fidei et acquirendae cognitionis divinae gratia totum orbem peragraveris, et quotempus deputaveris, acri praesertim ingenio etiam intelligibilia complectens, ut pote qui etiam philosophiae libros, quam a vero sint devii demonstrare soleas et plerosque tam inanes esse, ut prius scribentium in suis scriptis sermo, quam vita eorum defecerit. 2. Tamen quia collatio sermonis, ut pecuniae, magno est usui, atque ea maximus in commune emolumentum negotiationis profectus paratur, quam mirabilis sit ista sanguinis divisio, reticere non queo. Pars enim ejus moralem sapientiae disciplinam videtur significare, pars mysticam. Illa quae in crateras mittitur, moralis est: haec quae ad altare effunditur, mystica; eo quod divino munere et aspiratione quadam humanis infundatur mentibus, ut convenientia et fidei plena de Deo sentiant. 3. Denique qui locuti sunt de ejus majestate,
Abbreviated transcription (Latin):
fit alter. in quo non agnoscitur qd̾ fuit: et incipit
ẽẽ qd non fuit. sui degener: Graue ẽ enim mutari mn
peius: S esto sicut imago in dragina umitabilis:
eundem habitũ seruans cotidie: Uidens dragina at¬
tende imaginem: Hoc ẽ uidens legem attende in
legem. imaginem dei . xp̃m. qr ipse imago dei inui¬
sibilis: et incorruptibilis luce At nunc uelut in spe¬
culo legis confitere eũ inlege: iit eum in euange¬
lio recognoscas: Si agnoiusti in mandatis: recognoᷤᷤ¬
cis in operibus: Uale et si non infructuose didrag¬
mũ istum cõmissum mͥ arbitraris. iterũ siquid ha¬
bes cõmittere ne dubitaueris:
simpliciano salutem: M otũ te cum lege¬
res significasti michi. quid sibi uelit qd̾
moyses post oblatũ sacrificiũ. et imn¬
molatas dño sal tares hostias dimidiã partem
sangiunis in erateres miserit. dimidiam autem
ad altare effuderit: S quid ẽ quod ipse dubites.

Expanded text:
fit alter: in quo non agnoscitur, quod fuit, et incipit fit alter: in quo non agnoscitur, quod fuit, et incipit esse, quod non fuit, sui degener. Grave est enim mutari in pejus: sed esto sicut imago in drachma, immutabilis, eumdem habitum servans quotidie. Videns drachmam, attende imaginem, hoc est, videns Legem, attende in Lege imaginem Dei Christum; quia ipse imago Dei invisibilis et incorruptibilis, luceat tibi velut in speculo Legis . Confitere eum in Lege, ut eum in Evangelio recognoscas. Si cognovisti in mandatis, recognosce in operibus. Vale, et si non infructuose didrachmum istud commissum mihi 783 arbitraris, iterum si quid habes, committere ne dubitaveris. SIMPLICIANO salutem. 1. Motum te, cum legeres, significasti mihi, quid sibi velit, quod Moyses 1052 post oblatum sacrificium, et immolatas Domino salutares hostias, dimidiam partem sanguinis in crateras miserit, dimidiam autem ad altare effuderit . Sed quid est, quod ipse dubites,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am geminam: habens redemptionẽ. et deuotio¬
nis et sanguinis: Rec enuim fides sola ad ꝑfectionẽ
satis ẽ: nisi etiã baptismatis adipiscatur gr̃ã. et san¬
guine. xp̃i redemptus accipiat salutem Bona ergo
in dragma uinago dei: quia unius ẽ dei ad imitatio¬
nem ipsuis. ab uno incipit et ininfinitum diffun-¬
ditur. et iterũ de infinito numero. in unũ quasi in
finem om̃ĩa reuertuntur: ꝙr deus. et principium
et funs om̃ium ẽ Unde nec numerum monada:
s elementũ numeri. quibꝰ ea cura ẽ appellauert̃:
Et hoc ꝓpterea diximus qr scriptũ ẽ Ego sũ.a. et .u.
primus et nouissimꝰ: Et audi usrł dñs aeus tuus:
deus unus ẽ: Et̃ tu ergo ad similitudinẽ dei: umnus esti
atꝙ idem: Non hodie sobrius. cras ebriꝰ: hodie pacificus
crastina die litigiosus: Hodie frugi: crastina die incõ¬
tinens: Mutatur enim unusqͥsq morũ uarietate. et

Expanded text:
gratiam, geminam habens redemptionem, et devotiogratiam, geminam habens redemptionem, et devotionis et sanguinis. Nec enim fides sola ad perfectionem satis est, nisi etiam baptismatis adipiscatur gratiam, et sanguinem Christi redemptus accipiat. Bona ergo in drachma imago Dei ; quia unius est Dei, ad imitationem ipsius. Ab uno incipit, et in infinitum diffunditur: et iterum de infinito numero in unum, quasi in finem omnia revertuntur; quia Deus et principium et finis omnium est. Unde nec numerum monada, sed elementum numeri, quibus ea cura est, appellaverunt. Et hoc propterea diximus, quia scriptum est: Ego sum α et ω, primus et novissimus ; et: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . 22. Et tu ergo ad similitudinem Dei unus esto atque idem: non hodie sobrius, cras ebrius: hodie pacificus, crastina die litigiosus: hodie frugi, crastina die incontinens; mutatur enim unusquisque morum varietate, et
Abbreviated transcription (Latin):
corpore: Et ideo didragnia solui iubet ꝓse et petro:
quia uterq sub lege generati: Iubet ergo scd̃m legẽ
solur:ut eos qui sub lege erant redimeret Et tam̃
staterem dari iubet quo uectes imponerent orisuo:
ne ex multiloquio peccatũ admitterent: Et iubet
dari in ore piscis repertum: ut agnoscerent uerbũ:
Qui enim quod legis ẽ. nesciebant. uerbũ deii mo
in ore tuo. et in corde tuo: Iotum igitur didrag.¬
mum deo soluit. qui seculo nichil reseruauit: Do enĩ
iustitia soluit᷑: quȩ ẽ mentis sobrietas: Deo soluitur ser¬
monis custodia: quȩ ẽ sẽmonis sobrietas: C orde enim
creditur ad iustitiam: ore aut̾e confessiofit ad salutẽ:
Potest autem et dragia ꝓueteri testamento accipi:
didraginum proutriusq testamenti precio: qr scd̾m
legem unusquisq ꝑ legem redimebatur: Qui autẽ
secundum euangelii imi redimitur: soluit dragiũ
scd̃m legẽ: sanguine redimitur xp̃i. secundum

Expanded text:
corpore. Et ideo didrachmum solvi jubet pro se et Petro, corpore. Et ideo didrachmum solvi jubet pro se et Petro, quia uterque sub Lege generati. Jubet ergo secundum Legem solvi, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . 19. Et tamen staterem dari jubet, quo vectes imponerent ori suo, ne ex multiloquio peccatum admitterent. Et jubet dari in ore piscis repertum, ut agnoscerent Verbum. Qui enim quod Legis est, exigebant; cur quod Legis in ore tuo, et in corde tuo . Totum igitur didrachmum Deo solvit, qui saeculo nihil reservavit. Deo enim justitia solvitur, quae est mentis sobrietas: Deo solvitur sermonis custodia, quae est sermonis sobrietas: corde enim creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem . 20. Potest autem et drachma pro veteri Testamento accipi, didrachmum pro utriusque Testamenti pretio; quia secundum Legem unusquisque per Legem redimebatur: qui autem secundum Evangelium redimitur, solvit drachmam secundum Legem, sanguine redimitur Christi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tores non soluunt tribitum. quibus portio deus
ẽ: Ideo dñs ait: Reddite. id est uos reddite qui ꝓtu¬
apłi mei: qr non sunt de hoc mundo: Et si mhoc
mundo sunt: ego misi eos in hunc mundũ: Sed
iam non sunt de hoc mundo:qr mecum sunt su¬
pra mundum: Ergo quod diuinȩ legis ẽ solui iu-¬
betur. non quod cesaris. et tamen et ipsum perfe¬
non debebat filiꝰ dei. non debebat et¬
petrus in adoptionem a patre adscitus ꝑ gr̃am:
S ne scandalizentur inquit: uade ad mare. et mit¬
te hamum: et eum piscem qui primꝰ ascenderit
tolle: Et aperto ore eius inuenies staterem: illum
sumens da his prome et te: O magna mysteria:
Dat dimidium didragini quod lex iubebat: et non
negat qd̃ legis ẽ. quasi factus ex muliere factus sub
ex muliere scd̃m sexum: Mulier sexꝰ ẽ. iurgo speti¬
es: Sexus generis: uirgo integritatis: In quo ergo
uenit sub lege. in eo factus ẽ ex muliere: id est in

Expanded text:
tores non solvunt tributum, quibus portio Deus tores non solvunt tributum, quibus portio Deus est. Ideo Dominus ait: Reddite, id est, vos reddite, qui protuapostoli mei; quia non sunt de hoc mundo, etsi in hoc mundo sunt. Ego misi eos in hunc mundum; sed jam non sunt de hoc mundo, quia mecum sunt supra mundum. 18. Ergo quod divinae legis est, solvi jubetur, non quod Caesaris. Sed tamen et ipsum perfeNon debebat Filius Dei, non debebat etPetrus in adoptionem a Patre adscitus per gratiam: sed ne scandalizentur, inquit, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem, qui primus ascenderit, tolle; et aperto ore ejus, invenies ibi staterem, illum sumens da iis pro me et te . O magna mysteria! dat dimidium didrachmi quod Lex jubebat, et non negat quod Legis est, quasi factus ex muliere, factus sub ex muliere secundum sexum; mulier sexus est, virgo species: sexus generis, virgo integritatis. In quo ergo venit sub Lege, in eo 782 factus est ex muliere, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quibus necesse erat et sortem ex sortẽ id est a¬
missionis deputari: Unde et dñs temptantibꝰ
se phariseis subdola interptatione utrum suade¬
ret censum dari cesari: respondit: Quid me tẽpta¬
tis hypochrite: Ostendite michi nũmisma cens:
At illi obtulerunt ei denarium: in quo erat ima-¬
go cesaris: Ait illis: Reddite quȩ sunt cesaris
cesari: et quȩ st̃ dei deo: ostendens ita eẽ inperfectoᷤ
qui sibi ꝑfecti uiderentur. ut prius cesari quam
deo soluerent: Quibus enim priores. sed curã mun¬
di abhis prius soluendum foret. quod erat mundi:
Reddite quȩ cesaris sunt apud quos figura et imago
cesaris: Illi ergo hebrei pueri. ananias. azarias. misa¬
hel. ille dani sapientior. qui non adorauerunt
imaginem regis qui non receperunt eam. qui ni¬
chil de illa mensa regis accipiebant. non tenebant᷑
ad solutionem tributi: Nichil enĩ eorum quȩ sub
rege t̾reno erant possidebant: Ergo eorum imita¬

Expanded text:
tur, quibus necesse erat et sortem ex sorte, id est, tratur, quibus necesse erat et sortem ex sorte, id est, transmissionis deputari. Unde et Dominus tentantibus se Pharisaeis subdola interrogatione utrum suaderet censum dari Caesari, respondit: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census . At illi obtulerunt ei denarium, in quo erat imago Caesaris. Ait illis: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo ; ostendens illos ita esse imperfectos, qui sibi perfecti viderentur, ut prius Caesari quam Deo solverent. Quibus enim prior esset cura mundi, ab iis prius solvendum foret, quod erat mundi. quae sunt Caesaris , apud quos figura et imago invenitur Caesaris. 17. Illi ergo Hebraei pueri Ananias, Azarias, Misael , ille Daniel sapientior , qui non adoraverunt imaginem regis, qui non receperunt eam, qui nihil de illa mensa regis accipiebant, non tenebantur ad solutionem tributi. Nihil enim eorum, quae sub rege terreno erant, possidebant . Ergo eorum imita
Abbreviated transcription (Latin):
rem et infantes: non abibo liber. Qd̃ non solum ad
dñm: s etiam ad eius refert᷑ infirinitatem. qͥ se sub¬
iecerit mundo. qd̾ diligat mundũ. uel ment̾ẽ suam
id est noyis uius auctorem uoluntatis nec solum ad
uxorem. sed etiam ad delectationem refert᷑. quȩ domes¬
ticam. non et̃nam curam suscipit: Huic ergo ad limen
et ostium suum dñs suus aurem ꝑtundit: ut memi¬
nerit sermonis sui quo seruitutem elegit: Et ideo tu
xp̃iane istum non imiteris. ꝙ tibi scriptum ẽ non ut
didragini dimidium. si tamenuis ꝑfectus ẽẽ. deo offe¬
ras: s ut omnia tua uendas. et des pauperibus: Nec
ut portionẽ seruitutis mundo reserues: s ut te totũ
abneges. et dñi crucem tollas. et sequaris eum: Cog¬
umus itaq ideo dimidiũ didragini lege postul ari
quia dimidiũ generi huiꝰmodi. id est conuersationi
seculari. et usui domesticȩ posteritatis seruaba¬

Expanded text:
rem et infantes: non abibo liber . Quod non solum ad rem et infantes: non abibo liber . Quod non solum ad dominum, sed etiam ad ejus refertur infirmitatem, qui se subjecerit mundo, quod diligat mundum, vel mentem suam, id est, νοῦν, hujus auctorem voluntatis. Nec solum ad uxorem, sed etiam ad delectationem refertur, quae domesticam, non illam aeternam curam suscipit. Huic ergo ad limen et ostium suum dominus suus aurem pertundit; ut meminerit sermonis sui, quo servitutem elegit. 781 15. Et ideo tu, christiane, istum non imiteris; quia tibi scriptum est, non ut didrachmi dimidium, si tamen vis perfectus esse, Deo offeras: sed ut omnia tua vendas, et des pauperibus . Nec ut portionem servitutis mundo reserves: sed ut totum te abneges, et Domini crucem tollas, et sequaris eum. 16. Cognovimus itaque ideo dimidium didrachmi Lege postulari, quia dimidium generi hujus mundi, id est, conversationi saeculari, et usui domestico, et posteritati reservaba
Abbreviated transcription (Latin):
garet: Ostendit autem contra legem iudeos facere.qui
ab uno didraginum exigerent. cum dimidiũ didragini
exigendum moyses prescripserit: Et ideo et ꝓse. et ꝓ
petro: tanquam singulas dragmnas in statere solui
qui a statera iustitia ẽ: iustitia autem supra legem:
Deniq finis legis. xp̃c ad iustitiam: omni credenti: Hic
stateris in ore piscis inuenitur: illiꝰ piscis quem capi-¬
unt piscatdres hominum: Illiꝰ piscis. qui ponderat ser-¬
mones suos: ut igne examinatos ꝓferat: Hunc state¬
rem nescierunt udei: quem ꝓditori dederunt: Lex
autem dimidium didragini ꝓredẽptione animi
exigit. quam dragmam deo deputant quia didrag.¬
mum totum uendicare non poterit: Ux enim in
uideo. uel portio deuotionis poterat inuestigari: Qͥ
autem uerus ẽ liber. uerus hebreus: totꝰ ẽ dei: Totũ
quod habet: libertatis ẽ : nichil habet illius. quili¬
bertatem recusat dicens: Dilexi dñm meum. et uxo¬

Expanded text:
gare. Ostendit autem contra Legem Judaeos facere, qui gare. Ostendit autem contra Legem Judaeos facere, qui ab uno didrachmum exigerent; cum dimidium didrachmi exigendum Moyses praescripserit. Et ideo, et pro se et pro Petro tamquam singulas drachmas in statere solvi quia statera justitia est, justitia autem supra Legem. Denique finis Legis Christus ad justitiam omni credenti . Hic stater in ore piscis invenitur: illius piscis, quem capiunt piscatores hominum: illius piscis, qui ponderat sermones suos, ut igne examinatos proferat . 14. Hunc staterem nescierunt Judaei, quem proditori dederunt. Lex autem dimidium didrachmi pro redemptione animae exigit, quam drachmam Deo deputat; quia totum didrachmum vindicare non poterat. Vix enim in Judaeo vel portio devotionis poterat investigari. Qui autem verus est liber, verus Hebraeus, totus est Dei; totum quod habet, libertatis est. Nihil habet illius, qui libertatem recusat dicens: Dilexi dominum meum, et uxo
Abbreviated transcription (Latin):
re. et mittat hamum: et in ore piscis inuentũ state¬
rem sumat: et det ꝓ dño et prose. exigentibus didrag¬
ma: Hoc ẽ igitur didragina quod exigebat᷑ scd̾m
legem: s: non debebat illud filius regis. sed alienus:
Quid enim se xp̃c redimeret ab hoc mundo: qui ue-¬
nerat ut tolleret peccatum mundie Quid se apec¬
cato redimeret: qui descenderat ut omnibus peccatũ
dimitteret: Quid redimeret aseruitute: qui se exina¬
niuerat. ut uniuersis libertatẽ daret: Quid ut se re¬
dimeret amorte: qui carnem susceperat. ut morte
sua omnibus resurrectionẽ adquireret: Nonutiq
opus habuit redemptione redemptor uniuersorũ:
s sicut circumcisionem accepit ut legẽ impleret.
et ad baptismum uenit ut impleret ustitiam ÷ ita
etiam didragina exigentibꝰ solutionẽ ñ recusaũ. statĩ
staterem ꝓ didragio iussit ꝓse et ꝓpetro dari: Mlalu¬
it enim supra legem soluere: quam id qd̃ erat legis ne¬

Expanded text:
re, mittat hamum, et in ore piscis inventum statere, mittat hamum, et in ore piscis inventum staterem sumat, et det pro Domino et pro se exigentibus didrachma . Hoc est igitur didrachma, quod exigebatur secundum Legem: sed non debebat illud filius regis, sed alienus. Quid enim se Christus redimeret ab hoc mundo, qui venerat ut tolleret peccatum mundi ? Quid se a peccato redimeret, qui descenderat, ut omnibus peccatum dimitteret ? Quid se redimeret a servitute, qui se exinaniverat, ut universis libertatem daret ? Quid se redimeret a morte, qui carnem susceperat, ut morte sua omnibus resurrectionem acquireret? 13. Non utique opus habuit redemptione redemptor universorum: sed sicut circumcisionem accepit, ut legem impleret ; et ad baptismum venit, ut impleret justitiam : ita etiam didrachma exigentibus solutionem non recusavit; sed statim staterem pro didrachmo jussit pro se et Petro dari . Maluit enim supra Legem solvere, quam id quod erat Legis ne