comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti opidum preẜuata personarum in columitate ra¬
mundo traclunt is topalsio. capto uictoriaq dcastu¬
ccianis pͣdonibus habita ꝗd deinceps agendum ẽẽt. đ¬
liberandi gra consultabat. sed q̃ q̃: diuersẽ sapiẽtum mili¬
tum sententie dagendis haberent᷑. ip̃e tn faustis ac felici¬
bus castris luce menia temere nimis ne dicã audalter
petẽ. non dubitauit. Unde etopalsio signa moues pro¬
pe poçeuerẽse monas tenum ad sextianã palude castͣ
posuit paucis pose diebus nouũ errorẽ ut aĩe quidam
cronicoꝵ senptoi ueteribus adiungens cẽtum circiter
equitum co hortẽ cum agrestibus colonis compla nan¬
di cã premisit. ut scilicet septa q̃dam loca intercisa ꝙ
complanarẽt. qđ ub castructius intellexit partẽ equi¬
tatus aduersus cohortem illam de supenion loco micte
non detrectauit ꝯueniunt equites qui incohortis pͣ¬
sidium uenerant. atq cum castruccianis manus

Expanded text:
ti, oppidum – praeservata personarum incolumitate – Rati, oppidum – praeservata personarum incolumitate – Ramundo tradunt. Is Topalsio capto victoriaque de Castruccianis praedonibus habita, quid deinceps agendum esset deliberandi gratia consultabat. Sed quamquam diversae sapientum militum sententiae de agendis haberentur, ipse tunc faustis ac felicibus castris Lucae moenia temere nimis, ne dicam audacter, petere non dubitavit. 112 Unde e Topalsio signa movens, prope Pozeverense monasterium ad Sextianam paludem castra posuit. Paucis post diebus novum errorem – ut ait quidam chronicorum scriptor – veteribus adiungens, centum circiter equitum cohortem cum agrestibus colonis complanandi causa praemisit, ut scilicet saepta quaedam loca intercisaque complanarent. 113 Quod ubi Castruccius intellexit, partem equitatus adversus cohortem illam de superiori loco mittere non detrectavit. Conveniunt equites qui in cohortis praesidium venerant atque cum Castruccianis manus
Abbreviated transcription (Latin):
optimũ quenq populare. & plereium secum aciduces aci
tuendam & cũstodiẽda inbem non nulas ałs fideies suo¬
rum opias dimisit trans gressus ergo montium fauces
o nebulam fluuium breuissimis i tinerbus exceisi quendã
collem nomine uiuianu inter luca & ramundi casta
occupauit. Inae ad palude miitari opere fossam du¬
ce̾ conabatur. Amitoru preterea auxilia undiq roga
modi militaria facinora in exercitu moliebat᷑. fors
uoͣ ab iis qui pistori ad custodia remanserant in prate¬
e atq inflorentinum agrum creoras incursiones
fieri orinabat incendiisq &rapinis cuncta misce¬
ri ac turbari prouidebat: post non nullas faustas. &
felices eorum incursiones dmũ fom e. ut apresidio
Florentinorum militum aeq agrestiũ eircuueniret.¬
actanta predantium sgrages efficeret᷑. ut castuecius multũ
ad modum debilitaret At topalsini spe fauoris destitu¬

Expanded text:
optimum quemque popularem et plebeium secum adducens, ad optimum quemque popularem et plebeium secum adducens, ad tuendam et custodiendam urbem nonnullas alias fideles suorum copias dimisit. 109 Transgressus ergo montium fauces, per Nebulam fluvium, brevissimis itineribus, excelsum quemdam collem nomine Vivianum, inter Lucam et Ramundi castra, occupavit. Inde ad paludem militari opere fossam ducere conabatur. Amicorum praeterea auxilia undique rogaaec et huiusmodi militaria facinora in exercitu moliebatur. Foris vero ab iis, qui Pistorii ad custodiam remanserant, in Pratensem atque in Florentinum agrum crebras incursiones fieri ordinabat incendiisque et rapinis cuncta misceri ac turbari providebat. Post nonnullas faustas et felices eorum incursiones, demum factum est ut a praesidio Florentinorum militum atque agrestium circumvenireac tanta praedantium strages efficeretur ut Castruccius multum admodum debilitaretur. 111 At Topalsini, spe favoris destitu
Abbreviated transcription (Latin):
cunctas arces & turres trans palude positas ĩditione
sua redegit demu ultra profectus topalsiũ obsedit
iderat. castellum fossis ac turris munitissimũ &
quinge toru in suo militu psiclio tenebat. Quo cir¬
ca cum oppugnatio diuitius traheretur. exercitus pa¬
lustrium locoꝵ more. & insolita malefica celi gra¬
uitate. confectus plerunq egrotabat Unde pluri¬
mi uaiationẽ militie ualitudinis cã. flagitabant
Ramuncdus licet hec omnia moleste ferret infirmo tn
obsidendi procosito permanere. & quas uis difficultat
tollerare q̃ ceptam oosidione relinque malebat. At ob se¬
sos uera uice egregie q̃ dam castelli sui munitiones &
castruccii spes ce presentia sub stentabat is.n. ubi subi¬
tum ramundi atitiano discessum atq trans missas palu¬
ddes intellexit non ultia cunctancium ratꝰ luca uenire co¬
quor fide sus picabat pala & apertẽ indixit ut secũ
in expeditionẽ proficiscerent. Itaꝗ nobiatatẽ oẽm atꝙ

Expanded text:
cunctas arces et turres trans paludem positas in dicionem cunctas arces et turres trans paludem positas in dicionem suam redegit, demum ultra profectus Topalsium obsedit. Id erat castellum fossis ac turribus munitissimum et quingentorum insuper militum praesidio tenebatur. 106 Quocirca cum oppugnatio diutius traheretur, exercitus palustrium locorum more et insolita ac malefica caeli gravitate confectus plerumque aegrotabat. Unde plurimi vacationem militiae valetudinis causa flagitabant. 107 Ramundus, licet haec omnia moleste ferret, in firmo tamen obsidendi proposito permanere et quasvis difficultates tolerare quam coeptam obsidionem relinquere malebat. At obsessos versa vice egregiae quaedam castelli sui munitiones et Castruccii spes ac praesentia sustentabat. Is enim, ubi subitum Ramundi a Titiano discessum atque transmissas paludes intellexit, non ultra cunctandum ratus, Lucam venire coit ut secum in expeditionem proficiscerentur. Itaque nobilitatem omnem atque
Abbreviated transcription (Latin):
ut se se in uicẽ cõ iunge̾ uideant. & infenon uo regione a¬
tissima palus gusciane ĩfluetis fluuii nom sortita im¬
peditiesimo ubiq gurgite pͣtei unu aue alterum aditum
ꝗͥ freq̃ntib castellis presidusq muniut᷑: planitit totã in¬
tessecat. Adhec igy inferiora paludis loca ĩ ꝓuiso occu¬
panda missi quos diximus mrefecti ub fucetiũ ꝑ uenert
pontẽ ligneum de industria iam antea paratũrad artio¬
ne calucuis partem nocte deferri iubent paulo dein
post cum suis mouẽtes ignans hostibus copias tradu¬
cunt. Aquo ramundus mox ab eis certior factus atiti¬
gno signa mouere ꝗ̃ in obsidione ꝑ sisteͬ maluit. Itaq
exinde a bies cum reliquis exercitibus protinus pa¬
lude transmisit mox capianũ proximũ castellũ
oppugnare ad ortus octauo pose ceptã oppugna tioer
die indeditionem accexit. paulo post fal coniumpa¬
ludi finitimũ aggressus facile occupauit. Ubi uõ

Expanded text:
ut sese invicem coniungere videantur; ex inferiori vero regione laut sese invicem coniungere videantur; ex inferiori vero regione latissima palus, Guscianae influentis fluvii nomen sortita, impeditissimo ubique gurgite praeter unum aut alterum aditum, qui frequentibus castellis praesidiisque muniuntur, planitiem totam intersecat. Ad haec igitur inferiora paludis loca improviso occupanda missi quos diximus praefecti, ubi Fucetium pervenerunt pontem ligneum, de industria iam antea paratum, ad artiorem paludis partem nocte deferri iubent. 104 Paulo deinde post cum suis moventes, ignaris hostibus, copias traducunt; de quo Ramundus mox ab eis certior factus, a Titiano signa movere quam in obsidione persistere maluit. Itaque exinde abiens cum reliquis exercitibus protinus paludem transmisit. Mox Capianum proximum castellum oppugnare adortus, octavo fere post coeptam oppugnationem die in deditionem accepit. 105 Paulo post Falconium, paludi finitimum, aggressus facile occupavit. Ubi vero
Abbreviated transcription (Latin):
retro proficisci atq titianu cii cunsecieye co stituit
ubi a liqnot dies con moratꝰ uineas agebat. machinas
istituẽtat. cuniculos deducebat atq hͤ omnia id¬
circo faciebat ut castrucciũ siqua posset adde¬
fensionẽ eius astelli conuesteret sȩa cum frusta
ipm adtitianu a liq̃ diu pͣstolaret᷑. duos pfectos.
octauianu brunellis hiũ. et dandinũ iubeum eg¬
gios florentie ciues cum patre eꝗtatꝰ d pͥma uigi¬
lia uersus guscia nẽsẽ paludẽ q̃ hodie lacus appella¬
eadẽ ip̃a nocte alia equitum parte circa pistoris
menia magno cum tumultu pͣ datu ire iubet &t qni
huiuꝰ paludis metionẽ incidimus. nõ alienii fore &i¬
stimauimus silucẽsis ac pistoriẽsis agn situs ter¬
minosꝗ hoc loco paucis deseriheremus. Inter agrũ
luce sem ac pistoriensem ae superiori quidẽm
arite mote asgenimi dirimũt dorso apemnini ita conugi

Expanded text:
retro proficisci atque Titianum circumsedere constituit, retro proficisci atque Titianum circumsedere constituit, ubi aliquot dies commoratus vineas agebat, machinas instituebat, cuniculos deducebat; atque haec omnia idcirco faciebat ut Castruccium, si qua posset, ad defensionem eius castelli converteret. 101 Sed cum frustra ipsum ad Titianum aliquamdiu praestolaretur, duos praefectos, Octavianum Brunelleschium et Bandinum Rubeum, egregios Florentiae cives, cum parte equitatus de prima vigilia versus Guscianensem paludem, quae hodie Lacus appellaeadem ipsa nocte aliam equitum partem circa Pistorii moenia, magno cum tumultu, praedatum ire iubet. Et quoniam in huius paludis mentionem incidimus, non alienum fore existimavimus si Lucensis ac Pistorienis agri situs terminosque hoc loco paucis describeremus. 103 Inter agrum Lucensem ac Pistoriensem a superiori quidem parte montes asperrimi dirimunt, dorso Appennini ita connexi
Abbreviated transcription (Latin):
pistoriensiu castellu obsidere cępie. quo capto & indi¬
tione suam redacto florentia remeauit ubi quindecĩ
cuciter equitu peditũq milibus uersus pistos iun
rediit. Intãto & tam magno militũ nũo & ottingeti
te toria numerabat᷑. & triumꝑhalis. Q cunus ante¬
di exes citibus ramudus milites onĩs suos strultis
& copositis aciebus pistoriũ aduersus hostes
ꝑclitxĩt atq nõ longe ab urbis menibus castra po¬
suit. quo loto no młto post. solemni. & celebris ola¬
nnis bapte die sericeum biauii ut curreret᷑ edix̃
castyuccius fortuna pugne temẽ experiri no ausus
modo inga menia suos ꝯtinebat satis fecisse. ra¬
tus si yrbe magna du taxat a tantis & ta infe¬
stis hostibus tutaret᷑ id cum ramudus luce el¬
arius conspexisset aduastatione & dep̃datione
conuersus omnia ciyca yrbem loca hosti liter po¬
pulabat᷑.sepius et de industria castra mouebat ne

Expanded text:
Pistoriensium castellum – obsidere coepit. 97 Quo capto et in diPistoriensium castellum – obsidere coepit. 97 Quo capto et in dicionem suam redacto, Florentiam remeavit, ubi quindecim circiter equitum peditumque milibus versus Pistorium rediit. In tanto et tam magno militum numero et octingenta tentoria numerabantur et triumphalis etiam currus antedi exercitibus Ramundus milites omnes suos, structis et compositis aciebus, Pistorium adversus hostes perduxit atque non longe ab urbis moenibus castra posuit. Quo loco non multo post, solemni et celebri Iohannis Baptistae die, sericeum bravium ut curreretur edixit. 99 Castruccius, fortunam pugnae temere experiri non ausus, modo intra moenia suos continebat, satis fecisse ratus si urbem magnam dumtaxat a tantis et tam infestis hostibus tutaretur. Id cum Ramundus luce clarius conspexisset, ad vastationem et depraedationem conversus, omnia circa urbem loca hostiliter populabatur. Saepius etiam de industria castra movebat ne
Abbreviated transcription (Latin):
uereno paulo ante clato pͥma uxorẽ id cuco ꝑ¬
emerat. ut hoie cum castruccio quẽ admodu antea
quenemat affinitatẽ ꝯ traheret huius modi nup¬
tie magna oium pene ciuium festiuitate cele¬
multo promptior ae ferocios effertus pratẽses
et florentinos quotidianis predantiũ militũ ĩ cui sionib
agitabat. Quo cirea florentini future gius magni¬
tudini resistere cupietes magna qua da eꝗtu pe¬
ditumq m̃anũ compararũt. cui ĩ amudum cor¬
doniũ ducẽ delegerunt is magnos antea exercitus po¬
tificali auspicio ingallia cisalcina ductauerat huc
ubi floretini post res bello egregie gestas tãde aduer¬
so plio amediolanesibus captum redemptumꝗ fuisse ĩ¬
cellex erat. castrucciano bello que ad modum diximꝰ¬
pͣfecerant po stq̃ igy ramundus cũ suis florẽtia ueni¬
F. mox exm moues pratu se propere ꝯ tulit. reliquas
uo flore tinor & socioꝵ opras adeum conuenire
iussit que cũm postridie ꝯueniget pͥma artiminũ

Expanded text:
te primam uxorem idcirco peremerat ut hanc cum Castruccio, quemadmodum antea convenerant, affinitatem contraheret. Huiusmodi nuptiae magna omnium paene civium festivitate celemulto promptior ac ferocior effectus, Pratenses et Florentinos quotidianis praedantium militum incursionibus agitabat. Quocirca Florentini, futurae eius magnitudini resistere cupientes, magnam quamdam equitum peditumque manum compararunt, cui Ramundum Cardonium ducem delegerunt. 95 Is magnos antea exercitus pontificali auspicio in Gallia Cisalpina ductaverat. Hunc ubi Florentini post res bello egregie gestas tandem adverso proelio a Mediolanensibus captum redemptumque fuisse intellexerant, Castrucciano bello – quemadmodum diximPostquam igitur Ramundus cum suis Florentiam venit, mox exinde movens, Pratum se propere contulit. Reliquas vero Florentinorum et sociorum copias ad eum convenire iussit, quae cum postridie convenissent, primo Artiminum –
Abbreviated transcription (Latin):
Noquia habere cepit qm̃ cum cum castruccio quotidie tra¬
ctare criminabat᷑ ut illi ciuitatis dominium tribueret.
At ip̃ẽ re uera erat qui huiue modi cum castruccio fmnones
pinercessionẽ cuiusdam cremonis equitis cremonẽsis introdu¬
cebat. illi uero or manni aduersarii uera eẽ credentes ea

Expanded text:
lloquia habere coepit, quoniam eum cum Castruccio quotidie tralloquia habere coepit, quoniam eum cum Castruccio quotidie tractare criminabatur ut illi civitatis dominium tribueret. At ipse re vera erat qui huiusmodi cum Castruccio sermones per intercessionem cuiusdam Cremonis equitis Cremonensis introducebat. 81 Illi vero Orman
Abbreviated transcription (Latin):
inautiis ormannus rursus contionem aduocari iussit atꝙiu
ssu ppħ rite imperium eiuitatis assumosit qđ ita guberrauit
ut nõ multo eiue post eius dominatus ab uniuendo poło iniꝗ¬
uus & cyudelis putaret᷑ nam phi lipous eques cius nepos
ceteriq cognati & gentiles ea quotidie ꝑ agebant. que spe¬
tiem ti ranni magisq̃ legiptimi dñi pͣbere uiderent᷑ Aab
accedebant ut rubei & plenq cancellarioꝵ aclagarioꝵ pauo
post. urbe exigerent᷑. qd ubi fecit cum cascruccio uanos
quosdam nouosq tractatus quotidie habebat cui uerba du¬
taxat. dare intelligebat id ut cashuccius tandẽ ad aiauei¬
tit ia. & indignatione cõmotus in alpem pistoriẽsẽ. impetũ
fecit. ac paucis post diebus pogilio capto facile totius aboi¬
s domi nium acquisiuit Interea ꝑ hylippus or manni nepos
apatruo dominationẽ arripere & usur pare cupiens cum ꝗ¬
busdam eius aduersaris depriuatione sua clandestina co¬

Expanded text:
indutiis, Ormannus rursus contionem advocari iussit atque indutiis, Ormannus rursus contionem advocari iussit atque iussu populi rite imperium civitatis assumpsit, quod ita gubernavit ut non multo post eius dominatus ab universo populo iniquus et crudelis putaretur. 79 Nam Philippus eques eius nepos ceterique cognati et gentiles ea quotidie peragebant quae speciem tyranni magis quam legitimi domini praebere viderentur. Ad haec accedebat ut Rubei et plerique Cancellariorum ac Lazariorum paulo post urbe exigerentur; quod ubi fecit, cum Castruccio varios quosdam novosque tractatus quotidie habebat, cui verba dumtaxat dare intelligebat. Id ut Castruccius tandem animadvertit, ira et indignatione commotus in Alpem Pistoriensem impetum fecit ac paucis post diebus Popilio capto facile totius Alpis dominium acquisivit. 80 Interea Philippus Ormanni nepos, a patruo dominationem arripere et usurpare cupiens, cum quibusdam eius adversariis de privatione sua clandestina co
Abbreviated transcription (Latin):
cõmorarent. qđ paulo post. facile euenit. ip̃i nãꝙ in¬
tellecta ormanni proditione florentiã redierunt &¬
cum eis hectolus. & bonifatius contenderunt quos
ubi ormãnus cum florentinoꝵ oratoribus ex urbe re¬
cessisse cõspexit ita solus sibi ciuitatis dnus remãsi¬
sse uidebat᷑. ut de ne mine amplius sus picaret pror¬
nde nouos magistratus abdicatis uetenbus constitu¬
it. acq totã ciuitatẽ nouiter reformauit. eoq con¬
fecto statim omib tauianoꝵ. & rieciardoꝵ/ fami¬
uis ut cautius ac turius acquisitã dominationẽ tutaret᷑
in iunxit mandauitq quatenus ex urbe recederent il¬
li imperio pare tes actutũ sese pratum contulerunt:
ac paulo post indutias cũ castructio ia dudũ antea tracta¬
tas breuir. ab soluit. ut duas illas prepotẽtes. famili¬
as ne sibi ad eam rem impedimento forent nõ ut solus
ciuitati dominaretꝰ. & egisse uideret᷑ ꝑ fectis ut diximꝰ

Expanded text:
commorarentur. 76 Quod paulo post facile evenit; ipsi namque, incommorarentur. 76 Quod paulo post facile evenit; ipsi namque, intellecta Ormanni proditione, Florentiam redierunt et cum eis Hectolus et Bonifatius contenderunt. Quos ubi Ormannus cum Florentinorum oratoribus ex urbe recessisse conspexit, ita solus sibi civitatis dominus remansisse videbatur ut de nemine amplius suspicaretur. 77 Proinde novos magistratus, abdicatis veteribus, constituit atque totam civitatem noviter reformavit. Eoque confecto, statim omnibus Tavianorum et Ricciardorum familiis, ut cautius ac tutius acquisitam dominationem tutaretur, iniunxit mandavitque quatenus ex urbe recederent. 78 Illi imperio parentes actutum sese Pratum contulerunt; ac paulo post indutias cum Castruccio iamdudum antea tractatas breviter absolvit ut duas illas praepotentes familias ne sibi ad eam rem impedimento forent, non ut solus civitati dominaretur, exegisse videretur. Perfectis, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
nulli & assistentibus uiris cum ceteris consultoribus
congregarent᷑ de quibus ultimũ supplicium sũmere cupi¬
ebat Suo inprimis erant hos preceteris. trucidari a in¬
terire desiderabat hectolus: uidelicot tauianus equ¬
es & honifatius ricciardus quibus. in col umibus
quie tam eius dominationẽ diuturna fore di¬
ffidebat. postridie aduocata ut in sti tuerat. contioe
cum duo illi oratorum suas ionious re fragantes
qm̃ de insidiis suspicabant᷑ nequaꝗͣ comparerent. Stati
ꝑ agendis indutiis đ cretum ẽ quem ad modum ormã¬
nus consuluisse uidebat. paucis post diebus orma¬
nnus castruccium ꝑłras admonuit. qua tenus cum co¬
piis suis pistorium proficis ceret. quo facto uarios.
pp̃li yumores & aduentu eius cõmouen & concitari
fecit qrͣ ille spõte sua pistoriensium hostis et non
e uocatus ad urbẽ ad cessisset. id at propterea faci¬
ebat ut legtitis terrorẽ incuteret. ne ulterius in urbe

Expanded text:
nulli ex assistentibus viris cum ceteris consultoribus nulli ex assistentibus viris cum ceteris consultoribus congregarentur, de quibus ultimum supplicium sumere cupiebat. Duo in primis erant: hos prae ceteris trucidari et interire desiderabat, Hectolus videlicet Tavianus eques et Bonifacius Ricciardus, quibus incolumibus quietam eius dominationem diuturnam fore diffidebat. 74 Postridie advocata – ut instituerat – contione, cum duo illi oratorum suasionibus refragantes, quoniam de insidiis suspicabantur, nequaquam comparerent, statim de peragendis indutiis decretum est quemadmodum Ormannus consuluisse videbatur. 75 Paucis post diebus Ormannus Castruccium per litteras admonuit quatenus cum copiis suis Pistorium proficisceretur. Quo facto varios populi rumores ex adventu eius commoveri et concitari fecit, quasi ille sponte sua Pistoriensium hostis et non evocatus ad urbem accessisset. Id autem propterea faciebat ut legatis terrorem incuteret, ne ulterius in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
tantoq colonorum omnium consensu agerent᷑. ut nulla
exinde dissengio oriret ac paulo post sua sniã consuluit
ut mox sumpto prandio om̃s qui incõtionẽ conuenerãt
adminoꝵ edem congregarent᷑. hac eius snia acunctis a¬
pprobata consilioq ghunc modum di misso ormannus
cum suis partim nobilibus partim plebeis. ciuibus & cũ
plerisꝙ et colonis. & agricolis propria prandii hora
hinc inde ꝑ urbem his & huius modi clamonbus
ac uoci feratĩonibus discurrebat. Moriat᷑ quicunq
indutias negat. Non multo post palatio capto E om¬
nibus portarum clauibus susceptis nouos. quosdam
ianuarum ac menium custodes ueterbus ab dicatis
ueteribus instituit ac ꝑhoc solus ciuitatis guberna¬
cula occupauit deinde addomos legatorũ & cusandi
gratia profects illa apluribus nobilibus & prepott̃¬
tibus ciuibus abꝙ eius consensu fcã fuisse dictita¬
bat. qđ totum id circo faciebat ut noͣ conutione nõ¬

Expanded text:
tantoque colonorum omnium consensu agerentur ut nulla tantoque colonorum omnium consensu agerentur ut nulla exinde dissensio oriretur; ac paulo post sua sententia consuluit ut mox, sumpto prandio, omnes qui in contione convenerant ad Minorum aedem congregarentur. Hac eius sententia a cunctis approbata consilioque per hunc modum dimisso, Ormannus cum suis – partim nobilibus partim plebeis civibus – et cum plerisque etiam colonis et agricolis propria prandii hora hinc inde per urbem his et huiusmodi clamoribus ac vociferationibus discurrebat: «Moriatur quicumque indutias negat». 73 Non multo post palatio capto et omnibus portarum clavibus susceptis, novos quosdam ianuarum ac moenium custodes, abdicatis veteribus, instituit ac per hoc solus civitatis gubernacula occupavit. Deinde ad domos legatorum excusandi gratia profectus, illa a pluribus nobilibus et praepotentibus civibus absque eius consensu facta fuisse dictitabat; quod totum idcirco faciebat ut nova contione non
Abbreviated transcription (Latin):
cederet ut uel fallacias d astruccianos dolos magno¬
oꝑe cauerent post ꝗͣ oratores pistariũ accesserunt
oymannus parti nũtiis partim litteris cunctos to¬
tius pistoriensis agri colonos & agncolas illico ad¬
monuit. ut si inadutias cuperent statuta die pisto¬
uium proficis cerẽt᷑. qm̃ qui eas nolebat. iam florẽ¬
tinorum legatos impediendi grã in urbẽ accersiue¬
rant. ꝑ hanc ormanni significationẽ uniuersus penc
pistoriẽsis ager correptis undique armis pistori¬
um concunit. Sormannus licet hec ageret ca tamẽ
se uelle dissimulabat. qͣ florentinum ppłm cupere in¬
telligebat qđ ut magis ab oratoribus crederet᷑. ingẽs
& o pipare conuiuium solemni pascatis indie institu¬
it ubi & florentini oratores & oleriq paulo nobilio¬
res ciues magna celebritate conuenerunt. postridie
ormannus in palatio priorum contione ad uocata corã
omnibus suasit ue indutie tanto cunctorum ciuium

Expanded text:
cederetur utve fallacias et Castruccianos dolos magnocederetur utve fallacias et Castruccianos dolos magnopere caverent. 71 Postquam oratores Pistorium accesserunt, Ormannus partim nuntiis partim litteris cunctos totius Pistoriensis agri colonos et agricolas illico admonuit ut si indutias cuperent, statuta die Pistorium proficiscerentur, quoniam qui eas nolebant iam Florentinorum legatos impediendi gratia in urbem accersiverant. Per hanc Ormanni significationem universus paene Pistoriensis ager, correptis undique armis, Pistorium concurrit. Ormannus, licet haec ageret, ea tamen se velle dissimulabat quae Florentinum populum cupere intelligebat. Quod ut magis ab oratoribus crederetur, ingens et opipare convivium solemni Paschatis die instituit, ubi et Florentini oratores et plerique paulo nobiliores cives magna celebritate convenerunt. 72 Postridie Ormannus, in palatio priorum contione advocata, coram omnibus suasit ut indutiae tanto cunctorum civium
Abbreviated transcription (Latin):
uium ꝗͣ ad concordiam cum castruccio habendã insti¬
tuta eẽ uidebant᷑. tantũq ualuit memorati presulis
auctoritas & omis plebs palam & aperte indutias prose¬
quendas eẽ suaderet: atq propterea oratores rursus
ad castruccium publice destinant. qđ et si prudentibus
& prouidis ciuibus p lurimũ displiceret plebis tam̃
uol untati mani feste resistere non audebat. sed in¬
clutias agendas clanculum recusare uidebant.qm
eas sine consensu florentini ppłi nõ faciendas eẽ dicti¬
tabant pro inde cum florentini huius modi induti¬
arũ ꝑ tractationẽ ad modum detestarent᷑ legatos ad
pistonẽses micti placuit ut talia re linquenda nec
ulterius prosequencla curarent delecti sunt sex nobi¬
Les et ꝑ egregii ciues hi cum huius modi mandatis pi¬
storium uenerunt ut rogarent. & exortarent ne ulte¬
uius de indutus cum castruccio ageret᷑ uel saltem
unanimiter. & populariter ad eas ꝑ agendas pro¬

Expanded text:
ivium quam ad concordiam cum Castruccio habendam instiivium quam ad concordiam cum Castruccio habendam instituta esse videbatur; tantumque valuit memorati praesulis auctoritas ut omnis plebs palam et aperte indutias prosequendas esse suaderet atque propterea rursus oratores ad Castruccium publice destinantur. Quod etsi prudentibus et providis civibus plurimum displiceret, plebis tamen voluntati manifeste resistere non audebant, sed indutias agendas clanculum recusare videbantur quoniam eas sine consensu Florentini populi non faciendas esse dictitabant. 70 Proinde cum Florentini huiusmodi indutiarum pertractationem admodum detestarentur, legatos ad Pistorienses mitti placuit ut talia relinquenda nec ulterius prosequenda curarent. Delecti sunt sex nobiles et peregregii cives; hi cum huiusmodi mandatis Pistorium venerunt ut rogarent et exhortarentur ne ulterius de indutiis cum Castruccio ageretur vel saltem unanimiter et populariter ad eas peragendas pro
Abbreviated transcription (Latin):
generale consilium edicit᷑ ubi oratores coram omnibus
enarrarunt que externa die cum casty uccio trac taue¬
rant qđ optimates && pleriq egregii populares. mole¬
ste ferebant florentini quoq huius modi reꝵ ꝑ trac¬
tiones uehementer carpebant proinde pinũ florentiã
euocarunt eiq in iunxerunt: ne cum castruccio din¬
ceps noui aliquid molpret᷑. in cuius lo cum o ficio postca
functi pistoriẽses siue liberam presidum suor electio¬
nẽ ut eis uid eret᷑. a roberto habentes siue cius iugum
respuentes fumum quendam equitem arretinũ subroga¬
yunt ut talibus agendaꝵ indutiaꝵ sermonibus
refragaret. ꝗđ nõ modo nõ facit sed eastruccio poti¬
us in eis dem tractatibus olurimũ adbesit. Aucto¬
res inditiarum erant tedicii. et om̃s corum oõ¬
plices. & sequaces. & inprimis ormannus paccia¬
nẽ sis monasterii presul Ceterum hec res magis ad
expulsionẽ quorundam nobilium. & popularium a¬

Expanded text:
generale consilium edicitur, ubi oratores coram omnibus generale consilium edicitur, ubi oratores coram omnibus enarrarunt quae hesterna die cum Castruccio tractaverant, quod optimates et plerique egregii populares moleste ferebant. 68 Florentini quoque huiusmodi rerum pertractationes vehementer carpebant. Proinde Pinum Florentiam evocarunt eique iniunxerunt ne cum Castruccio deinceps novi aliquid moliretur. In cuius locum officio postea functi Pistorienses – sive liberam praesidum suorum electionem, ut eis videretur, a Roberto habentes, sive eius iugum respuentes – Fumum quemdam equitem Arretinum subrogarunt ut talibus agendarum indutiarum sermonibus refragaretur. Quod non modo non fecit, sed Castruccio potius in eisdem tractatibus plurimum adhaesit. Auctores indutiarum erant Tedicii et omnes eorum complices et sequaces et in primis Ormannus Paccianensis monasterii praesul. 69 Ceterum haec res magis ad expulsionem quorumdam nobilium et popularium c
Abbreviated transcription (Latin):
riẽ sibus indicẽt agrũ pistoriensem hostilibus rapinis
& continuis incursionibus ĩ festabat q̃đ ubi florentia
auditũ ẽ confestim multas equitum peditumq copias
pistorium spagi et plereq uille sese libertatemq &e se¬
curitatẽ suam certa pecunie quantitate quot annis sol¬
uenda redimerent. q̃đ illis id cico apistoriẽ sibus con¬
cedebat᷑. ut eor agri facilius colerent. hac tempesta¬
te pinus tosa eques florentinus ꝓ roberto rege pisto¬
rium gubernabat. Cum igit pistorienses acas huccio
multis aty quo tidianis calami tatibus premerẽt non¬
nulli egregii ciues caute & prucenter in scituerunt utcum
eo de indutuis faciendis ageret᷑ dequo castruccius ad moni¬
tus huius rei grã ad senam uenit. ibi oratores pistoriẽ siũ
pinusq predictꝰ publico połi decreto missi cas cruccium
conuenere sed paulo post indutiis infectis noctu cum
familiabus pistorium redicrunt postridie iussu pini

Expanded text:
riensibus indiceretur, agrum Pistoriensem hostilibus rapinis riensibus indiceretur, agrum Pistoriensem hostilibus rapinis et continuis incursionibus infestabat. 105 Quod ubi Florentiae auditum est, confestim multas equitum peditumque copias plurimi pagi et pleraeque villae sese libertatemque et securitatem suam certa pecuniae quantitate quotannis solvenda redimerent. Quod illis idcirco a Pistoriensibus concedebatur ut eorum agri facilius colerentur. Hac tempestate Pinus Tosa eques Florentinus pro Roberto rege Pistorium gubernabat. 67 Cum igitur Pistorienses a Castruccio multis atque quotidianis calamitatibus premerentur, nonnulli egregii cives caute et prudenter instituerunt ut cum eo de indutiis faciendis ageretur. De quo Castruccius admonitus, huius rei gratia ad Serram venit. Ibi oratores Pistoriensium Pinusque praedictus, publico populi decreto missi, Castruccium convenere; sed paulo post, indutiis infectis, noctu cum funalibus Pistorium redierunt. Postridie iussu Pini
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗͥ nccurdus iam adminis hrata preturia pistorium re¬
uerterat proinde cum amicis & familianbus suis uersus
Florentiam contendebat. ut amico capto siqua posset per
uarias florentinorum ciuium inter ce ssiõnes opitu aret᷑.
Initinere uõ forte tabellarium cum quibus cdam̃ hris offen¬
dit quibus ab amicis qnecessanis certior readebat᷑ ut si sal¬
uus eẽ uellet. fugtim arriperet atq epis tono longuis abiret
hac per hunc moclũ saluti sue consuleret. Unde retro mouẽs
inagrum a llia nensẽ uenit ibi complicibus quibus dam ad¬
auctus ad montale proficiscit᷑. ubi crescente pariter fa¬
ctioꝵ suoꝵ hominũ multitucine uersus casi m hononi¬
ensium castellum contendit. quo in loco comparata & un¬
diꝙ accita magna audacissimoꝵ. & militariũ uiroꝵ ma¬
nu Sambuce opidum in apennino situm industria simł
ac uiribus occupauit mox audacior fes qi bellum pisto¬

Expanded text:
postquam Ricciardus – iam administrata praetura – Pistorium repostquam Ricciardus – iam administrata praetura – Pistorium reverterat. 103 Proinde cum amicis et familiaribus suis versus Florentiam contendebat, ut amico capto, si qua posset, per varias Florentinorum civium intercessiones opitularetur. In itinere vero forte tabellarium cum quibusdam litteris offendit, quibus ab amicis et necessariis certior reddebatur ut si salvus esse vellet fugam arriperet atque e Pistorio longius abiret ac per hunc modum saluti suae consuleret. 104 Unde retro movens in agrum Allianensem venit. Ibi complicibus quibusdam adauctus ad Montale proficiscitur, ubi crescente pariter factiosorum hominum multitudine, versus Casim – Bononiensium castellum – contendit; quo in loco comparata et undique accita magna audacissimorum et militarium virorum manu, Sambucae oppidum in Appennino situm industria simul ac viribus occupavit. Mox audacior factus, quasi bellum Pisto
Abbreviated transcription (Latin):
te ut fit ꝑuiam aliquam detransiret sonitus uehemens
exore panciatici unius cuius adoles cẽtis qi illudendi
deridendi & sub sanandi grã deinchustria fcãcest qua
contumelia tacti & laçessiti cancellarii qui pistorii a¬
derant ibiq comorabant᷑ dehis & de aliis multis
huius modi iniuriis ricciardum tuno forte bononiẽ¬
sium pretorẽ ꝑ proprium nuptium ai domesticumta¬
bellarium certiorem reddilerunt atq tantas & cam
intollemoiles in uirias & contumelias se usterius
pati nõ posse palam & aperte signi ficauerunt. qui¬
hus ricciardus intellectis atq diigenter & accuratt
examinatis ea quecunque ceͣnt. usq ad reueisias
suam differenda eẽ respondit paulo dcinde post
h omnia ꝑ quendam fidelem nuntiũ cum quodam
amico suo conferre non dubitauit. At ille ne modo
nes cio quo cum alio amico ordine patesticta capturę
sue ipsius clausa fuit captus ẽ enim apistoriens p̃ hioe

Expanded text:
rte, ut fit, per viam aliquando transiret, sonitus vehemens rte, ut fit, per viam aliquando transiret, sonitus vehemens ex ore Panciatici unius cuiusdam adolescentis – quasi illudendi, deridendi et subsannandi gratia – de industria factus est; qua contumelia tacti et lacessiti Cancellarii qui Pistorii erant ibique commorabantur de his et aliis multis huiusmodi iniuriis Ricciardum, tunc forte Bononiensium praetorem, per proprium nuntium ac domesticum tabellarium certiorem reddiderunt atque tantas et tam intolerabiles iniurias et contumelias se ulterius pati non posse palam et aperte significaverunt. 102 Quibus Ricciardus intellectis atque diligenter et accurate examinatis, ea quaecumque essent usque ad reversionem suam differenda esse respondit. Paulo deinde post haec omnia per quemdam nuntium cum quodam amico suo conferre non dubitavit. At ille – re, modo nescio quo, cum alio amico ordine patefacta – capturae suae ipsius causa fuit; captus est enim a Pistoriensi praeside,
Abbreviated transcription (Latin):
A perficiendis contentio onret᷑. datina erat Ste fani
cuius gualģa lo tri pratensis sie ꝑ lenga tempora pisto¬
nium conmorati filia patre paulo ante de functo he¬
ne inampla here ditate instituta. hec puella atesta
ꝗ matrimoniũ consumaret᷑ intersponsum ac tutor¬
es contentione. && fractis cõiugalibus. uinculis promi¬
ssionibus ꝙ reiectis alteri adolescenti cancellarioꝵ prapi
desponsat᷑ cum itaq interduos conmemonatos unius coniu¬
gis s ponsos altercatio nos agerent᷑. atq propterea cõmis¬
Siones eius controuersie in presidẽ illius temporis conue¬
nirent. Datina primo sponso adiudicat᷑ eiq in cõiugiũ
tradit᷑. De hac presidis sentẽtia tanta confestim indigna¬
tio sub secuta est. ut oium iniun iarum preteritarũ mar¬
ima putaret᷑ Ad hec accedebat contumelia q̃clam. Cathe¬
rine ricciardi equitis uxori nuo illata dumenim illa fi¬

Expanded text:
et perficiendis contentio oriretur. 99 Datina erat Stephani et perficiendis contentio oriretur. 99 Datina erat Stephani cuiusdam Guazalotri Pratensis – sic per longa tempora Pistorii commorati – filia, patre paulo ante defuncto heres in ampla hereditate instituta. Haec puella a testauam matrimonium consummaretur, inter sponsum ac tutores contentione et fractis coniugalibus vinculis promissionibusque reiectis, alteri adolescenti Cancellariorum principi desponsatur. 100 Cum itaque inter duos commemoratos unius coniugis sponsos altercationes agerentur atque propterea commissiones eius controversiae in praesidem illius temporis convenirent, Datina primo sponso adiudicatur eique in coniugium traditur. 101 De hac praesidis sententia tanta confestim indignatio consecuta est, ut omnium iniuriarum praeteritarum maxima putaretur. Ad haec accedebat contumelia quaedam Catherinae, Ricciardi equitis uxori, nuper illata; dum enim illa fo
Abbreviated transcription (Latin):
testate ud continere conaoantu. Sum igitun. Floren¬
tinorum. & medeo anensiũ mentes alteno in e perta¬
tonẽ aitens uo informidinẽ noui principis uergenti¬
puto uariis cogitationibus agerentur ingens seditio in
pistoriencibus orit. cuius proferto hec canga. & huius¬
modi origo fuisse perhibet᷑. Due ille prepotenies can¬
cellariorum && pancia ticorum factiones tantis inte
e cotẽtionibus hac tempestate agitabant᷑: ut alteri alte¬
ros quo ac poterant enixe. & ut apresidibus usbanis¬
ꝑ pretoribus illorũ tẽporũ iuuabant᷑ omi in iura¬
uun genere pei sequerent᷑ nam non solum inciuilibus ca¬
usis. & in sortitionibus magistratuũ sed decriminalib
et̃ comdẽ  natio nibus inuicẽ altercabant᷑. Unde cum ꝗ¬
dam cancellarioꝵ fciutores magna pecunie quan tita¬
te mulctarent. & alii gͦ ultimo supplicio dã narẽ tur
factum est. ut noua quedam desponsalibus agendis

Expanded text:
testate sua continere conabantur. 97 Dum igitur Florentestate sua continere conabantur. 97 Dum igitur Florentinorum et Mediolanensium mentes — alteris in exspectationem, alteris vero in formidinem novi principis vergentibus — variis cogitationibus agerentur, ingens seditio in Pistoriensibus oritur, cuius profecto haec causa et huiusmodi origo fuisse perhibetur. Duae illae praepotentes Cancellariorum et Panciaticorum factiones tantis inter se contentionibus hac tempestate agitabantur, ut alteri alteros, quoad poterant, enixe et ut a praesidibus urbanisque praetoribus illorum temporum iuvabantur omni iniuriarum genere persequerentur. 98 Nam non solum in civilibus causis et in sortitionibus magistratuum, sed de criminalibus etiam condemnationibus invicem altercabantur. Unde cum quidam Cancellariorum fautores magna pecuniae quantitate multarentur et alii quoque ultimo supplicio damnarentur, factum est ut nova quaedam de sponsalibus agendis
Abbreviated transcription (Latin):
interuallo nisi eius ceptis ac conatibus resistentur oĩa
apprehensura uideret᷑. Unde florentini ista cernẽtes as robertũ
bauarie ducẽ iamad imperium delectũ respiciebãt spẽtin¬
tes si robertus initaliã ueniret. qm̃ galeatio infenhus erat
ut medio lanensis potẽtia. aliquatenus reprimeret᷑. Quo¬
ciyca magna quadam ducentorum milium aureorum la¬
gitione eius initaliã aduẽtu ꝑ oratores suos paciscunt᷑. cu¬
ius sũme partẽ legati prius ꝗͣ egeiminia proficis ceret᷑. re¬
liquum uõ cum initaliã uenisset. atꝙ hostile e medio nen siu
solum ingressus eet. dare illi conuenerũt missa igit᷑ pecu¬
nia ne forte eius dilatio profectionẽ ullatenus impediret
illius aduetꝰ sumo florentinoꝵ desiderio & pectabat᷑ nec
minor apud mediolaneses prouidentia ad se suaq tutãd
um & aduentũ imperatoris impediẽ dum uigebat na¬
equites parare pecunias cogere ciuitates. & orida ĩ po¬

Expanded text:
intervallo, nisi eius coeptis ac conatibus resisteretur, omnia intervallo, nisi eius coeptis ac conatibus resisteretur, omnia apprehensura videretur. 95 Unde Florentini ista cernentes, ad Robertum Bavariae ducem – iam ad imperium delectum – respiciebant, sperantes, si Robertus in Italiam veniret, quoniam Galeatio infensus erat, ut Mediolanensis potentia aliquatenus reprimeretur. Quocirca magna quadam ducentorum milium aureorum largitione eius in Italiam adventum per oratores suos paciscuntur, cuius summae partem legati, priusquam e Germania proficisceretur, reliquum vero cum in Italiam venisset atque hostile Mediolanensium solum ingressus esset dare illi convenerunt. 96 Missa igitur pecunia, ne forte eius dilatio profectionem ullatenus impediret, illius adventus summo Florentinorum desiderio exspectabatur. Nec minor apud Mediolanenses providentia ad se suaque tutandum et ad adventum imperatoris impediendum vigebat; naequites parare, pecunias cogere, civitates et oppida in po
Abbreviated transcription (Latin):
arripuit. et ciuitas nra. đ tecta coniuratione dꝗbus dam
coniuratis qui aduersus remp. durante ad huc peste cõ¬
iurauerant ultimum ut aͦcebat suppliciũ sumosit. M¬
ultos insuper absertes ꝑ uaria. & oliuersa loca relegai¬
uit exilio q mulctauit. E t ap̃a bononienzes Iohanne s
bentiuglia uii primarius ac sume apl multitudinẽ
gratie & ceu tribunus plebis ciuitatis dominationem sus¬
cepit. atꝗ saulo post bellum a buceisibus aauersus astor¬
gium fauentinum antea sus çeptum cunctis suis. & ami¬
corum uinbus continuauit. huic albericus comes faueba¬
t. qm̃ acerbas & capitales cum astorgio inimicitias &¬
eigebat. Astorgio uero multi italie principes & inpri¬
mis carolus malea testa armine sium ductor opitula¬
bant᷑. At peretruriam nõ dum manifestum erat bell¬
um nec ui armisq decernebatur. Galeatii tam̃ medio¬
lanensis potẽtia ita indies eres cebat ut par uo tẽporis

Expanded text:
arripuit, et civitas nostra, detecta coniuratione, de quibusdam arripuit, et civitas nostra, detecta coniuratione, de quibusdam coniuratis, qui adversus rem publicam durante adhuc peste coniuraverant, ultimum – ut decebat – supplicium sumpsit; multos insuper absentes per varia et diversa loca relegavit exsilioque multavit. 92 Et apud Bononienses Iohannes Bentivoglia, vir primarius ac summae apud multitudinem gratiae et ceu tribunus plebis, civitatis dominationem suscepit atque paulo post bellum a Bononiensibus adversus Astorgium Faventinum antea susceptum cunctis suis et amicorum viribus continuavit. 93 Huic Albericus comes favebat, quoniam acerbas et capitales cum Astorgio inimicitias exercebat. Astorgio vero multi Italiae principes – et in primis Carolus Malatesta Ariminensium ductor – opitulabantur. 94 At per Etruriam nondum manifestum erat bellum, nec vi armisque decernebatur. Galeatii tamen Mediolanensis potentia ita in dies crescebat, ut parvo temporis
Abbreviated transcription (Latin):
turarum nouitatũ q̃ postea sub secute sunt ac maxime
nouarum rerum protẽtum fore uidebat᷑. Sequẽti dem̃a
anno pestis anno pene etruriã pededentim inuasit sed flo¬
rẽtiam ac pistoriũ preceteris ingenti rabie aggreshsa ita ua¬
cue fecit atq exinaniuit. ut nisi harum euutatũ in cole
esolo patrio q̃ tende salutis gratia repente matureq fu¬
gissent profecto inuniuersum il orum hominũ genus mira¬
biliter de fuisset inhis enim duabus exinanitis dsertis q
urbibus quacraginta circiter hominũ milio pestifera cõ¬
tagione incredibile dictum perire. Anno de inde post¬
ꝗͣ pestis cessauerat tota pene etruria partim domesticis
ppłoꝵ contentionibus partim uoͣ ex ternis diuersorum pͥ¬
cipum bellis usq adeo inuoluebat᷑. ut pestifero morbo pͣ¬
lia actumultus nõ sine diuino mysterio succedere uid
mo. et in nulla dignitate constitutus imperium ciuitatii

Expanded text:
turarum novitatum, quae postea subsecutae sunt, ac maximum turarum novitatum, quae postea subsecutae sunt, ac maximum novarum rerum portentum fore videbatur. 89 Sequenti deinde anno pestis totam paene Etruriam pedetemptim invasit; sed Florentiam ac Pistorium prae ceteris ingenti rabie aggressa, ita vacuefecit atque exinanivit, ut nisi harum civitatum incolae e solo patrio – quaerendae salutis causa – repente matureque fugissent, profecto in universum illorum hominum genus mirabiliter desaevisset. 90 In his enim duabus exinanitis desertisque urbibus quadraginta circiter hominum milia pestifera contagione – incredibile dictu – periere. Anno deinde postquam pestis cessaverat, tota paene Etruria partim domesticis populorum contentionibus partim vero externis diversorum principum bellis usque adeo involvebatur, ut pestifero morbo proelia ac tumultus non sine divino mysterio succedere videmo et in nulla dignitate constitutus, imperium civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt. ibi quoq eadem uel maion potius benignitati
sus cepti &x prato florentiam uenerunt. quo in loco tanta
pretey florẽtinos ciues broui tpre finitimorum. &ceter¬
norum ppłorum multitudo confluxorat ut uixcuiꝗͣ ar¬
dibile uidẽt. ẜ. florentia in suꝑ magne pueroꝵ mulie¬
rum uirorum cuiuscunq etatis caterue mixte inuic̃
ac confuse simul proficis cẽtes partim aretiũ petebant
partim adalia loca tendebant tandem quocunq peruc¬
niebant talia albatorum agmina eoꝵ locoꝵ inde &
inquilini simili exemplo mouedant. ita per hunc modu
exalpibus ingallia cisalpinã exgallia in etruriã grmi¬
na inumbriã ꝙ umbria insabmos et picẽtes et marsos¬
ceterasq sub inde gentes progresa hec miiabilis. & diuina
comotio ad extremas usq italie oras ꝑuenerat. nullos in
populos non peruagata qͥđ profecto illius temporis sapien¬
tibus & prudentibus uiris certum qd dam presigium fu¬

Expanded text:
tulerunt. Ibi quoque eadem vel maiore potius benignitate tulerunt. Ibi quoque eadem vel maiore potius benignitate suscepti, ex Prato Florentiam venerunt, quo in loco tanta, praeter Florentinos cives, brevi tempore finitimorum et externorum populorum multitudo confluxerat, ut vix cuiquam credibile videretur. 87 E Florentia insuper magnae puerorum, mulierum, virorum cuiuscumque aetatis catervae mixtae invicem ac confusae simul proficiscentes, partim Arretium petebant partim ad alia loca tendebant. Tandem quocumque perveniebant talia Albatorum agmina eorum locorum incolae et inquilini simili exemplo movebantur. 88 Ita per hunc modum ex Alpibus in Galliam Cisalpinam, ex Gallia in Etruriam, ex Etruria in Umbriam, ex Umbria in Sabinos et Picentes et Marsosceterasque subinde gentes progressa, haec mirabilis et divina commotio ad extremas usque Italiae oras pervenerat, nullos in populos non pervagata. Quod profecto illius temporis sapientibus et prudentibus viris certum quoddam praesagium fu
Abbreviated transcription (Latin):
t. omnes italie pp̃li in alienas urbes sponte proficisce¬
rent. & alii in suas illorum exemplo ducti aeuentarẽt.
mira ubiq hos pita litatis. & benigna sus ceptio cernaeba¬
t. arq propterea uulgo albos appellabant. qđ dealbati
uestibus induti incedebant. Unde uero initium habue¬
runt qm̃ non satis nobis compertum ẽ. id circo silentio
preterimus &alpibus certe ingalliã cida ipinã eos discẽ¬
disse aborigine ferebat᷑ mirabiliq di cui su cunctos ita¬
lie połos non multo post apmrehendisse iudebat quio¬
pe pistoriũ primi omniu luceses populariter aduenere¬
qui ubi benigne. &humane sus cipiũt᷑. tantus confestim
deuotionis ardor consecutus est ut et illi ip̃i qui hane rei
nouitatẽ antea ridebant primi oĩum uestes mutarẽt.
et quaisi deo increpiti motu simili uagarent. lucenses đ¬
incde ac pistorienses epistorio mouentes pratũ se con¬

Expanded text:
tur omnes Italiae populi in alienas urbes sponte proficiscetur omnes Italiae populi in alienas urbes sponte proficiscerentur et alii in suas illorum exemplo ducti adventarent, mira ubique hospitalitas et benigna susceptio cernebatur; atque propterea vulgo “Albos” appellabant, quod dealbatis vestibus induti incedebant. 84 Unde vero initium habuerint, quoniam non satis nobis compertum est, idcirco silentio praeteribimus. Ex Alpibus certe in Galliam Cisalpinam eos descendisse ab origine ferebatur mirabilique discursu cunctos Italiae populos non multo post apprehendisse videbatur. 85 Quippe Pistorium primi omnium Lucenses populariter advenere, ubi benigne et humane suscipiuntur; tantus confestim devotionis ardor consecutus est, ut etiam illi ipsi qui hanc rei novitatem antea deridebant primi omnium vestes mutarent et quasi Deo increpiti motu simili vagarentur. 86 Lucenses deinde ac Pistorienses e Pistorio moventes Pratum se con
Abbreviated transcription (Latin):
urhes conmeabant. et pacẽ ac misericordiam suplicibus
clamoribus d precabant. prorsus miranda res. et incredi¬
bile spectaculum peregrinatio erat. fere dierum de¬
cẽ cibusn uõ ut plurimum panis. & aqua lectica plerũ¬
q durum solum uł aliquod simile. & cetera huius modi
ita duote. & humiliter faciebat. ut acrem quandã
& as peram peccatorũ suorum penitẽtiam agere uidere¬
tur. nulli perurbes alii ues tibus induti cons piciebã
t᷑ accessus in aliena opida recessusq cunctis aduen¬
tantipus liberi patebant nemo ꝑ id tp̃s alium fallẽ
d cipe uetẽ taba tncmo aduenarum opprimebat ur.ta¬
cite q̃dam indutie cum hostibus apparebant. atq is
motus duos circiter menses duraese uisus ẽ. quoquides
tempore miyabile dictu uniuersa italia hac alborum
de uotione ita diuinitus agebat᷑. ut pene nullus alicubi
reperiret qui se adealbatis uestibus abstineret. Cumigi¬

Expanded text:
urbes commeabant et pacem ac misericordiam supplicibus urbes commeabant et pacem ac misericordiam supplicibus clamoribus deprecabantur. 81 Prorsus miranda res et incredibile spectaculum peregrinatio erat fere dierum decem; cibus vero ut plurimum panis et aqua, lectica plerumque durum solum vel aliquid simile, et cetera huiusmodi ita devote et humiliter faciebant, ut acrem quamdam et asperam peccatorum poenitentiam agere viderentur. Nulli per urbes aliis vestibus induti conspiciebantur. 82 Accessus in aliena oppida recessusque cunctis adventantibus liberi patebant. Nemo per id tempus alium fallere decipereve temptabat, nemo advenarum opprimebatur, tacitae quaedam indutiae cum hostibus apparebant. Atque is motus duos circiter menses durasse visus est; quo quidem tempore – mirabile dictu – universa Italia hac Alborum devotione ita divinitus agebatur, ut paene nullus alicubi reperiretur qui se dealbatis vestibus abstineret. 83 Cum igi