comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iisti pertiter naneta latitudine lontitudo
quod uero& tribur constat id estlonotudine
ltitudine profunditate. solidi cognominant :
delinat ostendit rationemanimae corparisq
coniugi. quippecos pus animalium quadinr pi¬
racur animae uigore. hab&certe superficie. hu¬
be etiam soliditatem: quaeigitur cumuttaliuigrx
÷ enaritura eracta in super ficiem quam salidita¬
temsimiler soliditati. siiles etiam superficiei
uires habere debuit: si quidem paria pariliur
congriantͥ : unamuigitur primitus sumpsit
inquic& uni uerso portionem. quouiniuerso quod
a cribur inunam speciem redactũ sicut supra
demonitrauit es sentia uidelies. et eode m& di¬
uersodiuidebat: portionis quoq: elocutio notan¬
aaest nonenim partem quispesim plicis &incor¬
poreaerei sed portionem idest partis instar
dixiterre sublatum quodest gomarice illius
nocae simile: postea duplicemeiur sumpsit
quam sumpserat hocest duo quae subterunu

Expanded text:
superficies nacta latitudinem longitudo; quod uero ex tribus constat, id est longitudine latitudine profunditate, solidum corpus cognomdeliniat, ostendit rationem animae corporisque coniugii. Quippe corpus animalium, quod inspiratur animae uigore, habet certe superficiem, habet etiam soliditatem. Quae igitur cum uitali uigore penetratura erat tam superficiem quam soliditatem, similes soliditati, similes etiam superficiei uires habere debuit, siquidem paria paribus congregantur. «Vnam» igitur «primitus sumpsit, inquit, ex uniuerso portionem». Quo uniuerso? Quod ex tribus in unam speciem redactum, sicut supra demonstrauit, essentia uidelicet et eodem et diuerso, diuidebat. «Portionis» quoque elocutio notanda est; non enim «partem», quippe simplicis et incorporeae rei, sed «portionem», id est partis instar, dixit esse sublatum, quod est geometricae illius notae simile. «Postea duplicem eius sumpsit quam sumpserat», hoc est duo, quae subter unum
Abbreviated transcription (Latin):
moderatione substantiam. ꝑ indeq uerocrater
cuin de iustitia disrerer& qua lominer utunt᷑
quoq dir ciplinae perfecte peritur eamius titia
quadiuinum genur aduer sum seuetatr. In mnundi
huius sensilir tã ueluti quadã cammuni urba
ac republica uoluit inquairi : Nuncordiua¬
tioner libri & specier reuelanda est:
IQuaerit᷑ primo degenitura mundi
uͦ dehine deortuanima
uI T unedemoderaione sius anmona

Expanded text:
moderatione substantiam, perindeque ut Socrates, moderatione substantiam, perindeque ut Socrates, cum de iustitia dissereret qua homines utuntur, quoque disciplinae perfecte peritus, eam iustitiam qua diuinum genus aduersum se utitur in mundi huius sensilis ueluti quadam communi urbe ac re publica uoluit inquiri. Nunc ordinationes libri et species reuelanda est. I. Quaeritur primo de genitura mundi. II. Dehinc de ortu animae. III. Tunc de modulatione siue harmonia.
Abbreviated transcription (Latin):
exemplosieam non inuniur hominir ingenio sedinur¬
iuralicuiur populosae frequentia q. populariseru¬
tardur. imaginem quandam depinxit urbir quae
iustir morib institutisq regeret & conuenientilegi¬
b. folicitate frueretur. contraq siquando dege¬
nerarr&s ab institutir quam in prorpera esretei
ciuitati. quamq &itiabilir mutatiomarii futura
igitur cuminillir libris quaenta atq inuenta ui¬
deritur ceiustitia quaeuersaretur in roli liu¬
manis. superr& autem ut naturalis aoquitatir
sier& inuestigatio. huiur tantioperir ersac¬
tum quod ingenia suodiceret onerosum. socra¬
tertimeo serttiae et hermoerati doleginaũ¬
putauit. atq illimunus iniunotum recepert:
&qua appar& in hoolibro principalecer illass
agic oitemplationem considerationeniq insti¬
tuinon positiuae. sed naturalir illiur istitiae
atq aquitatis quae in scripta instituendir lo¬
gib describendirq fermulis tribuit exgonuina

Expanded text:
exemplo, si eam non in unius hominis ingenio sed in urexemplo, si eam non in unius hominis ingenio sed in urbis alicuius populosae frequentia populari scrutaretur, imaginem quandam depinxit urbis quae iustis moribus institutisque regeretur et conuenienti legibus felicitate frueretur contraque, si quando degenerasset ab institutis, quam improspera esset ei ciuitati quamque exitiabilis mutatio morum futura. Igitur cum in illis libris quaesita atque inuenta uideretur esse iustitia quae uersaretur in rebus humanis, superesset autem ut naturalis aequitatis fieret inuestigatio, huius tanti operis effectum quod ingenio suo diceret onerosum Socrates, Timaeo et Critiae et Hermocrati dreceperunt. Ex quo apparet in hoc libro principaliter illud agi: contemplationem considerationemque institui non positiuae sed naturalis illius iustitiae atque aequitatis, quae inscripta instituendis legibus describendisque formulis tribuit ex genuina
Abbreviated transcription (Latin):
ris oliscuritatiruitio futuru. &ea quae mibi uirart
in aliqua dirficultate sic uiterpratur sum aitea
sola ceplqnarem quae inagnitarum artiũ dira¬
plinanum q ig noratione tegerentur Er ar enim
a begantis & uelut inginur legentiũ dirfidentir. ea
quieammuni ouinium intollogetiae paterent.
su ꝑstitias ainter regatione frurtrar et exere:
Deniq de pranciino libri quosimpl& narratio canti¬
neliitur rerum antegestanum & lustoriae ueterir
recensina nihilderratonem tamentatiur operis
arcriptorir ꝓpositum. & ordinatiane librideclaran¬
daerroduxi : Nianicum pridiae sutrates decem libris
nan& principalicaura sed& consoquenti dercende¬
ra. Ciquidem cuide iustitia quiericoeptum fu¬
irr& quam definierat tlras machur oracor. ea eo
quarhuis ꝓderret quiplurimum porr&: socrater
cantra docuirr& immnoeam pociur quaelur proder¬
r& quimiinium porrent. ut in lurtrior euter&

Expanded text:
ris obscuritatis uitio futurum, et ea quae mihi uisa sunt ris obscuritatis uitio futurum, et ea quae mihi uisa sunt in aliqua difficultate sic interpretatus sum ut ea sola explanarem quae incognitarum artium disciplinarumque ignoratione tegerentur; erat enim arrogantis et uelut ingeniis legentium diffidentis ea quae communi omnium intellegentiae paterent superstitiosa interrogatione frustra retexere. Denique de principio libri quo simplex narratio continebatur rerum ante gestarum et historiae ueteris recensitio nihil dixi, rationem tamen totius operis et scriptoris propositum et ordinationem libri declaranda esse duxi. Nam cum pridie Socrates decem libris non ex principali causa sed ex consequenti descenderat — siquidem cum de iustitia quaeri coeptum fuisset quam definierat Thrasymachus orator eam esse quae huic prodesset qui plurimum posset, Socrates contra docuisset immo eam potius quae his prodesset qui minimum possent —, ut illustriore uteretur
Abbreviated transcription (Latin):
cir &consanguineir rationibur &plicarentur :¬
÷deoq ur qui in artificaliumusu non fuerant ta¬
quanalienigenu ser monemignorantibur mini¬
me probabantur: porro alur quiuna aliqua
& dirciplinis perceperant: idiolum quodrciebant
rexagnorcentibur pbabat᷑. ceteraignorationis ab¬
scuro latebant : & quo a ppare hocopur illis prope¬
madum solis alaboratũeo acuderi. qui nomniu
euerant huius modi scientiarum usuatq &erci¬
t atime uersati.: Quorcumoporter& tantron
scientiae daritudinem cominunicare cũceteris.
infelicir iuidiae decestabilirestrictians largao
blatitu dinur fusionem inco muniealile paener
sereanuer uit ut aq quia iubentib uolismorerat
gerendus. licaea quaeiubebantur potiora ersent
quam sustmere medioere ingeniũ ualer&. sola
tr anslatione contentur non fui ratur oliscuri mi¬
nimineq inlurtrir &empli simulacru sine inter¬
proatiaue tranr latum ineu̾lem air &iam maio¬

Expanded text:
cis et consanguineis rationibus explicarentur cis et consanguineis rationibus explicarentur ideoque his qui in artificialium usu non fuerant tamquam alienigenum sermonem ignorantibus minime probabantur, porro aliis qui unam aliquam ex disciplinis perceperant id solum quod sciebant recognoscentibus probabatur, cetera ignorationis obscuro latebant. Ex quo apparet hoc opus illis propemodum solis elaboratum esse ac uideri qui in omnium fuerant huius modi scientiarum usu atque exercitatione uersati; quos cum oporteret tantam scientiae claritudinem communicare cum ceteris, infelicis inuidiae detestabili restrictione largae beatitudinis fusionem incommunicabilem penes se retinuerunt. Itaque quia iubentibus uobis mos erat gerendus, licet ea quae iubebantur potiora essent quam sustinere mediocre ingenium ualeret, sola translatione contentus non fui, ratus obscuri minimeque illustris exempli simulacrum, sine interpretatione translatum, in eiusdem aut etiam maio
Abbreviated transcription (Latin):
reuolat. ut sule motus tellaru moriatur aliqua
cunctatio. &eadis ciplince qua eastranomia dicit᷑
demãneta rirtiq Sidepidusa uarictate & deco
qui& diuersis uocibus sonisꝗ nascitur concentu
tractatus habeatur : muncae remedus cunc¬
catio iapiatur. & prorsur tenaatur udiustitutu
quod a pericirninis medicir usquequaq obseruari
sola cumpronatura uulnerum auxilia medica¬
mentorum adlubent iu medendo : Iuhoc porro
libro cumndestatuagat uinuer saerer omniuqeor
quaemundur complatit caura& ratio praestee
necere euic multas & uarias & sistere quaosti¬
Foner: Deplanir figuris. deralidircor poribur.
deincor porationo animae uiuficantir sensilo
mundum. dematueiur &agitatione ꝑpetua. de
stellarum dircursib: ratis &errantib: cunctir.
certarum disciplinarum artificialibus reme¬
dur occur rendumerat arithieticir astronami¬
cir grometricis muncis quo singulae per domesti¬

Expanded text:
reuelat, ut, si de motu stellarum oriatur aliqua reuelat, ut, si de motu stellarum oriatur aliqua cunctatio, ex ea disciplina quae astronomia dicitur demanet assertio; si de fidium uarietate et de eo qui ex diuersis uocibus sonisque nascitur concentu tractatus habeatur, musicae remediis cunctatio sopiatur, et prorsus teneatur id institutum quod a peritissimis medicis usque quaque obseruari solet, cum pro natura uulnerum auxilia medicamentorum adhibent in medendo. In hoc porro libro cum de statu agatur uniuersae rei omniumque eorum quae mundus complectitur causa et ratio praestetur, necesse fuit multas et uarias existere quaestiones: de planis figuris, de solidis corporibus, de incorporatione animae uiuificantis sensibilem mundum, de motu eius et agitatione perpetua, de stellarum discursibus ratis et errantibus. Cunctis certarum disciplinarum artificialibus remediis occurrendum erat, arithmeticis astronomicis geometricis musicis, quo singulae res domesti
Abbreviated transcription (Latin):
terpetis manerur per rectumannum compleat
Tunedemnum cumominium ercumactionum cursus
pactiuelut adoriginem aqie cordium circiunac¬
tionis alterius reuertentur. Quansemperide
atq uniformir iutio dime&ur: Quam eb caurã
ester aquoq nata sunt astra quao peaolum iean¬
tia conuersioner habent. U quam siuullimum
err& omucha ꝓfecto illiquadmente ꝑspicitur
animaliaruoq &x aequatae naturae temporir
sacianatura nuncisceretur imaginem.
imaeur platonir &auteribus dieficilir habitus
Latq xistimatur est ad intellegendum. non&imbe¬
cillitate ser anonis obscuritate utra: quideium
illo iuro promptius: sed quialegentes artificiose
rationis qui eo perat in & plicandis rerum quaer¬
tionib usum nan habebant stiligenere. sic instituto
nonur alige nigenir sed proprus quaestionum
ꝓbationib: id quod intractatum uenerat ostende¬
ret: illa e midemum certaest probatio. quae con¬
grius accoriniodatisq rationib: quaestiones

Expanded text:
temporis numerus perfectum annum compleat tunc demum, cum omnium octo circumactionum cursus peracti uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimetietur; quam ob causam caetera quoque nata sunt astra, quae per caelum meantia conuersiones habent, ut quam simillimum esset omne hoc perfecto illi quod mente perspicitur animali aeuoque exaequatae naturae temporis socia natura nancisceretur imaginem.imaeus Platonis et a ueteribus difficilis habitus atque existimatus est ad intellegendum, non ex imbecillitate sermonis obscuritate nata — quid enim illo uiro promptius? —, sed quia legentes artificiosae rationis, quae operatur in explicandis rerum quaestionibus, usum non habebant stili genere sic instituto, ut non alienigenis sed propriis quaestionum probationibus id quod in tractatum uenerat ostenderetur. Illa enim demum certa est probatio, quae congruis accommodatisque rationibus quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
uciprem superioribur dixit meliorena
dias eorum sortima mnordinatir rai
Quarecurrennli mundo conuemenr
menr intellecturq est alia quae ꝑunium
corpora diuiditur & rrmditur ppnouieut
eamq mediam nter indiuiduam & diuoie
animar locatam. Ncilie& u̾tinmunis quidam
abineor poratione inmundo erra intellgbl
semiper. stir paamutir &icemnihil sentiei¬
ciburopitular etur : hȩc uero media quiandeo¬
seerat inmundo foreise nur animalium quo
rationeuteretur. huic i deingeneri uitaar
ritum ministrar&. interqueduar posita naris¬
ranaundem diuer samq mado eiur dem naturs
contem plar&ur diuinitatem aatollent uoi
ad sublimia niodo adima redemq diuer rae
natur a e uercens. hec &i amiuxtaopi ficis
scitadir penrar & tenrenusq: in pertir& pro¬
dentiam: De inde progredient ultra plato
demonstrat ipram partitionem
Unam sumpsit ex unuerso primitus portione
postquamdu płicemeius quam sumpserat :¬
tertiam uero sesquiplã quidem secundae mn¬
plamuero primitus sumptae : at uero qua¬

Expanded text:
in superioribus dixit meliorem ordinatorum fortunam inordinatis ratus. Quare cum sensili mundo conueniensmens intellectusque est, et alia, quae per uniuersa corpora diuiditur et scinditur, prouenire, eamque mediam inter indiuiduam et diuiduam animas locatam, scilicet ut immunis quidem ab incorporatione in mundo esset intellegibili semper, stirpea mutis et item nihil sentientibus opitularetur, haec uero media, quia necesse erat in mundo fore genus animalium quod ratione uteretur, huic eidem generi uitam et spiritum ministraret interque duas posita naturas, eandem diuersamque, modo eiusdem naturae contemplaretur diuinitatem attollens aciem ad sublimia, modo ad ima sedemque diuersae naturae uergens haec etiam iuxta opificis scita dispensaret terrenisque impertiret prouidentiam. Deinde progrediens ultra Plato demonstrat ipsam partitionem: «Vnam sumpsit ex uniuerso primitus portionem, post quam duptertiam uero sescuplam quidem secundae, triplam uero primitus sumptae, at uero quar
Abbreviated transcription (Latin):
picieritiost alteri in prorundo. ad quã punctũ
illud ꝑuenit sideprimatur us ad altitudina
mediam: quade caura geminir Gastentib medi¬
ctatib nonut in planis tigurir somel est facie +
multiplicatio redbir. quippe illic duo laterade¬
scribebamur quarum alterum induobur mañ¬
ciradieri intrib constituahamus. duoq ad
triam ultiplicantes inuemebamur nascisenar¬
umnumerum : at inhir solidis sarns propter
geminam medieatom genu nabitur mulcipli¬
catio utcuriexduobur &tribur mnultiplicatir
naturerit idem renariur. iuxta uiuur inter¬
im edietatis ratonem iuxta alteriur quoquo

Expanded text:
rficie sita est, altera in profundo, ad quam punctum rficie sita est, altera in profundo, ad quam punctum illud peruenit, si deprimatur usque ad altitudinem mediam. Qua de causa geminis existentibus medietatibus non, ut in planis figuris, semel est facienda multiplicatio sed bis; quippe illic duo latera describebamus, quorum alterum in duobus momentis, alterum in tribus constituebamus duoque ad tria multiplicantes inueniebamus nasci senarium numerum. At in his solidis formis propter geminam medietatem geminabitur multiplicatio ut, cum ex duobus et tribus multiplicatis natus erit idem senarius iuxta unius interim medi
Abbreviated transcription (Latin):
gramias geoit etriciappellant. consequen¬
ter&iam planar quadraturar parallelogra¬
ma. propositum est probare quẽ animodum
duum parallela grãmorum similiũ unũ me¬
diurdt ueniatur quo dratione non careat :¬
dam& etimar parter: nunc quoniam soliditate opur
trat mundano corpor solicla porro nunquã una
redduabur medietatibus uinenintur. Idir comun¬
diopis & inter gnem terramq aera &aquã in reruit
libratir elemenrar sdelubrimedo. ut quae cognatioest
interignem & aquam eademfor& interaer& & a¬
quanirur sum quaeinter aeradaquã hex eadem
inaquae terreque socitate connsteret:¬
Mundicor pur solidum er tedicit & globosum hiuiur
modi autemcorporo duabur medio taribus uinciunt᷑.
quatenur ut inerrigie pilȩ et in illo ambi tuest : qu ippe
aliqua lingitudo est sũam laticudo quardimet inur
in prerio puneto in meditate suminitati. ad qua
medictate rindique al ambitu acquales lino ae
porriguntũ : unaigitur hec mediecar insupe¬

Expanded text:
rici appellant, consequenter etiam planas quadraturas parallelogramma. Propositum est probare quem ad modum duum parallelogrammorum similium unum medium inueniatur quod ratione non careat. Sdam et extimas partes. Nunc quoniam soliditate opus erat mundano corpori, solida porro numquam una sed duabus medietatibus uinciuntur, idcirco mundi opifex inter ignem terramque aera et aquam inseruit libratis isdem elementis salubri modo, ut quae cognatio est inter ignem et aera, eadem foret inter aera et aquam, rursum quae inter aera et aquam, haec eadem in aquae terraeque societate conMundi corpus solidum esse dicit et globosum. Huius modi autem corpora duabus medietatibus uinciuntur, quatenus, ut in effigie pilae, et in illo ambitu; est quippe aliqua longitudo, est etiam latitudo, quas dimetimur impresso puncto in medietate summitatis, ad quam medietatem undique ab ambitu aequales lineae porriguntur. Vna igitur haec medietas in supe
Abbreviated transcription (Latin):
uiron medium idest Rz. parallelo grãmum.
untei duo similiae par allelo granma quods
erdebuit : nihilominur eũam intriangula¬
ribus formis medietatis in sertio considera¬
tur in huius modĩ forma
Propontumest probare quemammocum triargi¬
lorum similuam unum mediur competens inueni¬
atur: sint duo similice triangulco lunta tec
grecir litteris unum a. Bit Alterũdes¬
e. aequis angulis. unoquiest sub &bt alte¬
roquiest subdobe: ubi autemaequaler an¬
omangulorũ unum medium competens in ue¬
nirisitenim concerrum direetum erse d.B
latur ꝑ .e. lateri ȩrit&uam rs latus indin ec¬
tum ba lateri si coniungat duecalina a
in directum latur quodest aa :ergo quia est¬
triagulum iuxta Λ triangulum sube adẽ
quippe altirudinerunt a lictere :ut autemt .p.
latur iuxto ua laturne a &ra triangulum.

Expanded text:
 id est ΔΖ parallelogrammum, inter duo similia parallelogramma, quod fieri debuit. IMG 2 Nihilo minus etiam in triangularibus formis medietatis insertio consideratur in huius modi forma. Propositum est probare quem ad modum duum triangulorum similium unum medium competens inueniatur. Sint duo similia triangula limitata Graecis litteris, unum ΑΒΓΑ, alterum ΔΒΕΔ aequis angulis, uno qui est sub ΑΒΓ, altero qui est sub ΔΒΕ. Vbi autem aequales antriangulorum unum medium competens inueniri. Sit enim concessum directum esse ΑΒ latus ΒΕ lateri, erit etiam ΓΒ latus directum ΒΔ lateri, et coniungat ducta linea in directum latus quod est ΑΔ. Ergo ut estriangulum iuxta ΔΒΑΔ triangulum; sub eadem quippe altitudine sunt ΑΔ litterae. Vt autem ΓΒ latus iuxta ΒΔ latus, sic ΔΒΑΔ triangulum
Abbreviated transcription (Latin):
Dircriptio parallo lepiłlorum duumdirtantiug
paralle lepipeda continuantur ad unam solidito¬
tem in rertiralus duobur nxtarationam con¬
tinui competentis. quoda grecir appellator analo¬
gasine dier : quatenurergo hec descriptio demonr¬
trat duosolidacorpora quae paralle lepiperia
geometnici uocant insertir alur similibur solidis
ducbur continuari. iuxcaratione continuico¬
peentir. tam& coagmentatione quam& ðir¬
solutione fiec palam.

Expanded text:
Descriptio parallelepipedorum duum distantium, quae parallelepipeda continuantur ad unam soliditatem insertis aliis duobus iuxta rationem continui competentis, quod a Graecis appellatur analogia syneches. Quatenus ergo haec descriptio demonstrat duo solida corpora, quae parallelepipeda geometrici uocant, insertis aliis similibus solidis duobus continuari iuxta rationem continui competentis tam ex coagmentatione quam ex dissolutione fiet palam.
Abbreviated transcription (Latin):
Su trotti duo limi caperauoi grãmaequibus
udsistont qr aecelitterae .a .s .O. habentia de¬
iusilas angulos. unumquies sub .B. T X. ei qui
est sub in ft :porro ubiaequales anguli late
logr inimorum inueniri medium aliudra¬
tianabile : sicquippediratum Bt laturt ÷.

Expanded text:
tur duo similia parallelogramma, quibus assistunt Graecae litterae ΑΓΔ habentia aequales angulos, unum qui est sub ΒΓΔ et qui est sub ΗΓΖ. Porro ubi aequales anguli, latelelogrammorum inueniri medium aliud rationabile. Sit quippe directum ΒΓ latus ΓΖ
Abbreviated transcription (Latin):
aequiler e.o. quidan bnee galinea: Ao
nten aequalia parallelo gramma Rs .XM.¬
erit hoc pacto solitum natum aliuto ex hac
deiriptione: dico igitur inter haco duo
sinila solmaduo alia similia solida iuxta
ritionem contiriui comp&entis inueniri
deduco en inper. N.⁊. lineam .z. u linea :
a. linca. at lineie. Aa linei Ac. lineie:
ps linea .i p. lineae. parallelo grãma itẽ
sirt aequalia quaemis dem sunt quadraturir
lateraeruat & prerse con&a quattuor solida.
quatenus hoc probatur. ut est ee latur iuxta
oa lacurit ẽ in longumerit .e.z: pas alle logrã¬

Expanded text:
aequales ΕΘ quidem lineae ΘΛ linea, ΔΘ item aequalia parallelogramma ΚΘΛΜ.Erit hoc pacto solidum natum aliud ex hac descriptione. Dico igitur inter haec duo similia solida duo alia similia solida iuxta rationem continui competentis inueniri; deduco enim per ΝΞ lineam ΞΥ lineam, ΜΛ linea ΛΤ lineae, ΑΔ linea ΔΣ lineae, ΒΓ linea ΓΡ lineae; parallelogramma item sint aequalia quae in isdem sunt quadraturis, latera. Eruntque expresse conexa quattuor solida. IMG 6 Quatenus hoc probatur? Vt est ΕΘ latus iuxta ΘΛ latus, ita in longum erit ΕΖΘΗ parallelogram
Abbreviated transcription (Latin):
imilimitis maiore sum mamultiplicaus¬
ras eucontra sũmilimitir maiorem sum m ẽe
cumimilimitis minore contulero. mnultipli¬
cansutraq ħ acuia narcitur duodecimnu me¬
rus: tamenita lurs& quãter quaterni du¬
odecimfient: hec eadem distantium aseduũ
Dcontiuuanio unius interiectu medieatirge¬
omericis &am probationib reuelatur :
sintenço etia nuric deguiptae figure

Expanded text:
imi limitis maiore summa multiplicaueimi limitis maiore summa multiplicauero, seu contra summi limitis maiorem summam cum imi limitis minore summa contulero multiplicans, utraque hac uia nascitur duodecim numerus; tam enim bis sex quam ter quaterni duodecim fient. Haec eadem distantium a se duum continuatio unius interiectu medietatis geometricis etiam probationibus reuelatur. Sint ergo etiam nunc descriptae figurae.
Abbreviated transcription (Latin):
situnumlatur in momentir uerbi cauradu¬
obus. aliudlatur in momentir tribur. hoc
supputatum facit aream totiur ꝑfectiqua¬
dratimomentorum sex : bis enimtrias& suit:
ltuniuero quadrati & dirtant sprimo sit
demum laturunum inomentorum quactuon
aliudlatur momentorũ seohoe supputatum
facit areamin tegri quadratimo montoru
uigintiquartior. quacerenims & iuginti&
quactuersunt: hȩc autem medietar quao
est induodecim. &ita adhaer& ut inpulra
r uima quadrata continuat᷑ auideatur
cognata est &timis. si quidẽ quota parte
minorest imoide stdimidice totamaior est
sumino : siquidemduo decimuiginti &ĩ quat¬
tuor dimid a parrsit. sum marursum uigr¬
tiquattuor posicinimo sit duo decem quao
estiamedio duple. suminaitem media sumȩ
midietatir & dupliratione sociant᷑ & fit &¬
timorum limitum &inedietatir una eadẽq
condicio : Quid quodinedietar deectimirnarcit
siueenim summilimitis inaiorem sũmã cum

Expanded text:
sit unum latus in momentis uerbi causa dusit unum latus in momentis uerbi causa duobus, aliud latus in momentis tribus; hoc supputatum facit aream totius perfecti quadrati momentorum sex, bis enim tria sex sunt. Vltimi uero quadrati et distantis primo sit demum latus unum momentorum quattuor, aliud latus momentorum sex; hoc supputatum facit aream integri quadrati momentorum uiginti quattuor, quater enim sex uiginti et quattuor sunt. Haec autem medietas quae est in duodecim et ita adhaeret ut impulsa extima quadrata continuatura uideatur, cognata est extimis, siquidem quota parte minor est imo, id est dimidia, tota maior est summo, siquidem duodecim uiginti et quattuor dimidia pars sit. Summa rursum uiginti quattuor posita in imo sit, duodecim quae est in medio dupla; summa item media summae midietatis et dupli ratione sociantur et fit extimorum limitum et medietatis una eademque condicio. Quid quod medietas de extimis nascitur? Siue enim summi limitis minorem summam cum
Abbreviated transcription (Latin):
tdocait mundi corpur ꝑratumerre perfecta
porrocorpora sunt solida quae extribus constant
longicudino. latitudine crassitudine priur epipe¬
dar hocest planar siguraer. quae longicudineminono
& latitudinem nullam uero profundita te habent
& ponit quibur ait unam sueficer emedistatem.
tantiaunc media interiectione continuaryhabente
aliqua inter duo illa distantia cagnationemsio
dicens : Cumerim exeribur uelium .erir. uel molib
uel potentus medictas imoꝑinde quadratut sũ¬
mis illis admedictatir condicionum . Atq ad eidẽ
parilitatem redactis medictar quoq extimor
uicem suscipit: fitopiuer ut tata morteria uno
&eademoratione societur: Eoq pacto eudesibi
erunt uniuersa merbra. quippequorum sie¬
una condicio  unir porrcers&tir meubri sunũ
ericatq idem tatum : utitur ꝓbatione arith¬
metica. siter godescripta trigemiina figura
quaeostendat quatenus siduodisten aseuna
medi a continuentur cegnata interiatione
Quadrati quod principeloco deser&umest

Expanded text:
doceat mundi corpus perfectum esse — perfecta porro corpora sunt solida quae ex tribus constant, longitudine latitudine crassitudine —, prius epipedas, hoc est planas figuras, quae longitudinem modo et latitudinem, nullam uero profunditatem habent, exponit. Quibus ait unam sufficere medietatem, nteriectione continuari habente aliquam inter duo illa distantia cognationem, sic dicens: «Cum enim ex tribus uel numeris uel molibus uel potentiis medietas imomis illis ad medietatis condicionem atque ad eiusdem parilitatem redactis cum medietas quoque extimorum uicem suscipit, fit, opinor, ut tota materia una et eadem ratione societur eoque pacto eadem sibi erunt uniuersa meuna condicio; unis porro effectis membris unum erit atque idem totum». Vtitur probatione arithmetica. Sit ergo descripta trigemina figura quae ostendat quatenus, si duo distent a se, una media continuentur cognata interiectione. Quadrati quod principe loco descriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
& quaterniquater totidem : distanr autem
competens in quattuor minimum limitib
repperitur sicut primur iuxta secundum sic
tertiur iuxta quartũ idestutocco iuxea quat¬
mediorum terenimoctõ ugintiquattuor sunt
faciunt  aeq sexies quattuon eandem sunm amero¬
ant: utitur ergonuno r atione acremedio cont¬
niucompecentis. propterea qđ natura eiur
coniugabilir est & adunatrix distantium limita
similirq: eiurrationis quadeur mundi sennli
fabricator usur est. cumextimis mundilim¬
tibur igniatq terrae aerir &a quas inrerere

Expanded text:
et quaterni quater totidem. Distans autem et quaterni quater totidem. Distans autem competens in quattuor minimum limitibus reperitur: sicut primus iuxta secundum, sic tertius iuxta quartum, id est ut octo iuxta quatmediorum, ter enim octo uiginti quattuor summam faciunt, aeque sexies quattuor eandem summam creant. IMG 5 Vtitur ergo nunc ratione ac remedio continui competentis propterea quod natura eius coniungabilis est et adunatrix distantium limitum similisque eius rationis qua deus mundi sensilis fabricator usus est, cum extimis mundi limitibus, igni atque terrae, aeris et aquae insereret
Abbreviated transcription (Latin):
eadem solidorũ duum corporum dirtantiua
seudu pl&x medieas coniungere distantiacor¬
pora geo metricis &iani rationibus procope¬
tentimodo si costenditur : sed priur quiaestere
accomodatumque tractatui quid nc hoc quod
compeiens appellatur analogiauero a grecir
& plicalio : geminumest competens. ununcon¬
tinuum. Alterum distann continuum competens
est quod comiuni medio fine coniungit &ti¬
ma distans quod duobus medus finibur sepa¬
rat&tima: Ratiouero est duum finium iata
rem ipsor habitus & quasi quaedam conuentio:
itaq competens &conplurium rationum
comparatione subsistit. & continuũ quidem
compens intribus ut parum finibus in ue¬
nitur. sicutprimur iuxta secundum. sic secun¬
dur iuxta tertium hoc estut octo iuxtaquat¬
tuor sic quattuor iuxtaduo. quorum quide m
finum ir qui est medius insereplicatur aequa¬
lirest eiquidemulo plicatione narcitur &ecima¬
rum quadrato: biroc conisiquidem sedecim.

Expanded text:
eadem solidorum duum corporum distantiua eadem solidorum duum corporum distantiua seu duplex medietas coniungere distantia corpora geometricis etiam rationibus pro competenti modo sic ostenditur. Sed prius, quia est e re accomodatumque tractaui, quid sit hoc quod competens appellatur a nobis, analogia uero a Graecis, explicabo. Geminum est competens, unum continuum, alterum distans. Continuum competens est quod communi medio fine coniungit extima, distans quod duobus mediis finibus separat extima, ratio uero est duorum finium iuxta semet ipsos habitus et quasi quaedam conuentio. Itaque competens ex complurium rationum comparatione subsistit, et continuum quidem competens in tribus, ut parum, finibus inuenitur: sicut primus iuxta secundum, sic secundus iuxta tertium, hoc est ut octo iuxta quattuor, sic quattuor iuxta duo; quorum quidem finium is qui est medius in se replicatus aequalis est ei qui de multiplicatione nascitur extimorum quadrato, bis octoni siquidem sedecim
Abbreviated transcription (Latin):
plec & prime secunde : atq hir meduir duabur
quae interduas &timar pormar inseruntur
genitura estdeirdem & timis : Estenim primili¬
mitis medietar in potio renumero i destrena¬
rio quinascitur & multiplicatir sum mirmino¬
ribur birtribus: estitem nouirnimili mitis in
minorenuinero medutar idestocto : igitur
primilimitis maiorem medi&atem cumpor¬
tremilimitir minore medetate in ulti plicanr.
ereosecundi limitis tortam in quad raguita
&i octo numeris pontam substantium: Atuero
si primilimitis minoremmedi&atem quae est
quatcuor cumpostremi limits maiore medie¬
tatequeest inuigiui & quattuor sum manata
& quater senir comparauero. ereabitur omnis
substantia tertii linitos quae est posita in nonagin¬
tar& : sic duo & timisolidorum corporumduab
medictatibur uinciuntur. ut certa minimeq
infitiabilis arithineice dirciplinaeron firmat
auccoritar testimonium prebenr platoni: hec

Expanded text:
pla et primae secunda. Atque his mediis duabus, pla et primae secunda. Atque his mediis duabus, quae inter duas extimas formas inseruntur, genitura est de isdem extimis; est enim primi limitis medietas in potiore numero, id est senario, qui nascitur ex multiplicatis summis minoribus, bis tribus, est item nouissimi limitis in minore numero medietas, id est octo. Igitur primi limitis maiorem medietatem cum postremi limitis minore medietate multiplicans creo secundi limitis totam in quadraginta et octo numero positam substantiam. At uero si primi limitis minorem medietatem, quae est quattuor, cum postremi limitis maiore medietate, quae est in uiginti et quattuor, summa nata ex quater senis, comparauero, creabitur omnis substantia tertii limitis, quae est posita in nonaginta sex. Sic duo extimi solidorum corporum duabus medietatibus uinciuntur, ut certa minimeque infitiabilis arithmeticae disciplinae confirmat auctoritas testimonium praebens Platoni. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
quaters & supputemur atq ita sumnc omnir
siuenumeri siuemdir seuqualitatir inuiginti
& quattuor partibur inueniatur. & quoniã
mundi summitar idestignis solidum corpur
&istens habet illa tria longitudinẽ. lacieudi¬
nem soliditatẽ : so nonpaeq : siquidem in illa
igniplur estclaritie dinis. aliquanto minur
moderaticalorir. Exiguum ueror. liditatis inter¬
ras autem globoplursit soliditatir. aliquanturi
uero uinorir. per exiguum lucu acrir & a quae
duaem edictate qui ahabeant cograt ionem cum
supra memo racir elementis intellegamus: deren p¬
tiosolidarum siguraru inaum numerir suir uexta
arithmneticam dircipliria
H aruiniolidarum rormarum cognationume¬
rorum indicatur consortio: si quidem primili¬
mitis summa dimidia parriit secundae limi¬
tir summae : namuiginti quattuor numerur
quadragintaquat tuor numen dimidia parrest.
secundaitem terciae & hec quartilimitirrũ¬
mo dimidietar: aequereoror sum quoque por¬
tremo tertiae duplo tertiaitem secunde du¬

Expanded text:
a summa omnis siue numeri siue molis seu qualitatis in uiginti et quattuor partibus inueniatur et, quoniam mundi summitas, id est ignis, solidum corpus existens habet illa tria, longitudinem latitudinem soliditatem, sed non peraeque, siquidem in illo igni plus est claritudinis, aliquanto minus moderati caloris, exiguum uero soliditatis, in terrae autem globo plus sit soliditatis, aliquantum uero humoris, perexiguum lucis, aeris et aquae duae medietates quam habeant cognationem cum supra memoratis elementis intellegamus. DESCRIPTIO SOLIDARVM FIGVRARVM CVM NVMERIS SVIS IVXTA ARITHMETICAM DISCIPLINAM IMG 4 Harum solidarum formarum cognatio numerorum indicatur consortio, siquidem primi limitis summa dimidia pars sit secundi limitis summae nam uiginti quattuor numerus quadraginta octo numeri dimidia pars est, secunda item tertiae et haec quarti limitis summae dimidietas, aeque retrorsum quoque postrema tertiae dupla, tertia item secundae du
Abbreviated transcription (Latin):
silii speciem intramentis arcana depingit
n umquid statim intimas para disosedos ubi
tus eenouimus penarauitꝰ Aut cũsibun corde
diuitis illius flammas exlectione ꝓposuit
Numquidiam ad cormentorũ eius loca a cui¬
uis in accossibilia inferi prunda descendit
h ec omnia peuldubio aut secum intrapeers.¬
ris arcana ꝑuarias similitud iner fingit.
Autcert esi extraamie sedem instabilis. cogita¬
tio lubrico. motu. agitata discurrit. hoc
defigit. quo anim inteatione saptatur
Imaginan sibi aliqua potest. conplectiomnia
simul non pocest: Cunuiero anima alixan¬
driã uolluiarusolinia cogitauit. si uere illio
coca sui prȩsentia ut arbitraris inersuit
referat nobis siturlocorũ. uultur hominu
ritus actusq populoru sed liocipsut. quadoĩc
internos comertio sermonũ mutua s pracci¬
nemis cenus. Ioquime uobis sedapud ÷¬
s onsentio Nam siuere anima cunasuis
tatꝰ. Eccephȩc presentis temporis inouica

Expanded text:
li speciem intra mentis arcana depingit, li speciem intra mentis arcana depingit, numquid statim intimas paradisi sedes, ubi eos esse nouimus, penetrauit? aut cum sibi in corde diuitis illius dammas ex lectione proposuit, numquid iam ad tormentorum eius loca ac uiuis inaccessibilia inferi profunda descendit? Haec omnia procul dubio aut secum intra pectoris arcana per uarias similitudines fingit aut certe, si extra animae sedem instabilis cogitatio lubrico motu agitata discurrit, hoc defigitur, quo animi intentione raptatur. imaginari sibi aliqua potest, conplecti omnia simul non potest. cum ergo anima Alexandriam uel Hierosolymam cogitauit, si uere illic tota sui praesentia, ut arbitraris, interfuit, referat nobis situs locorum, uultus hominum, motus actusque populorum. sed hoc ipsud, quod nunc inter nos commercia sermonum mutua spiritus actione miscemus, loqui me uobiscum sed apud essisse non sentio. nam si uere anima cum suis tatur. ecce per haec praesentis temporis momenta
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabitur. Nune uiro inhocemeratus nasti
siatus liabita dis cussione pendebit ut sinec
lacalis sit. necquamitat subiacoat. es se cam
aue dubie incorporean concedamus. Qiuero
locoua concludi consequenteream &iam
corpore continen nec ipseiam dubies. Quo¬
mado non lacalis est quae in serta membris
& in ligata uiscerib solis motib uaga cundia¬
one subistantie tenetur inclura : quad silocaa¬
lemnonee anima ideo ad setendum putes
quod ꝑ diuersa sensib euagetur. & cogiatio¬
nilu differat. Primuni intelle gendũmesia
quodaliu ssit animestatus. aliu dar quide
anima nascitur. cogitationis arfectus.
quã obre hoc potius. &timandumest. quod
si qua ndo sibi aliquid imagmat qui amagis
cum suis intrasemet ipsam motibus occupat᷑
& siquidaludes quodas picereuidei. magis
inrecordationis speculo discribatur. Nam
quando absentem carum suum cagitat¬
Numquiduelut ipso conspecto desiderio saui¬
fecit: Aut cum uerbi gratia. pari aut pauli¬

Expanded text:
monstrabitur. nunc uero in hoc tractatus nostri status habita discussione pendebit, ut si nec localis sit nec quantitati subiaceat, esse eam haud dubie incorpoream concedamus. si uero locoue concludi, consequenter eam etiam corpore contineri nec ipse iam dubites. quomodo non localis est, quae inserta membris et inligata uisceribus solis motibus uaga conditione substantiae tenetur inclusa? quodsi localem non esse animam ideo adserendum putes, quod per diuersa sensibus euagetur et cogitationibus differatur, primum intellegendum est, quod aliud sit animae status, aliud is, qui de anima nascitur, cogitationis affectus. quamobrem aut hoc potius aestimandum est, quod, si quando sibi aliquid imaginatur, magis cum suis intra semet ipsam motibus occupetur et, si quid aliud est, quod aspicere uidetur, magis ei in recordationis speculo describatur. nam quando absentem carum suum cogitatnumquid iam uelut ipso conspecto desideriis satisfecit? aut cum uerbi gratia Petri aut Pau
Abbreviated transcription (Latin):
I meauitꝰ tuncra. tlinqua & hospitu labira¬
Ili omineloquar. cumille cuius caro nonuid it
Icorruptione in maculata quidem animam
porselerit sedlacalem: quamutiq intrarcha¬
buit quando adfixus est in patibulo & trase
Ipculdubio emisic: quando iacuit in sepuloro
quomodo non est localis quãcaro cantin&. uita
coniungit mors separatꝰ quod siut dicirlocalẽ
Inecessitatom. animarum nacura non recipit.
Nonde sunt ergo & deregioneparadisi. illaque
carcere daudunt᷑ infermiꝰ. dicqueso siloca¬
les non sunt quomodo peccatarer a coeabus
consortusq iustorum uastum illuddiaos risti
interiectione discriminat. utuoq hinc illopos¬
sint accedere. neq in de huetras meare. Ia
illuiꝰ manifestis simumest: ut quan citate circũ¬
Ascribant᷑. quaes patus continonturꝰ. Siagno¬
I caelum. Egodutem ne angelas quidem loca¬
Iles eo dubitauerun. quoseer cumest nunein
Soaelestib contineri nunepreris uacua ferr

Expanded text:
remeauit? tunc eam tamquam et hospitii habitaremeauit? tunc eam tamquam et hospitii habitahomine loquar, cum ille cuius caro non uidit corruptionem inmaculatam quidem animam possederit, sed localem, quam utique intra se habuit, quando adfixus est in patibulo, extra se procul dubio emisit, quando iacuit in sepulcro: quo modo non est localis, quam caro continet, uita coniungit, mors separat? quod si, ut dicis, localem necessitatem animarum natura non recnon desunt ergo et de regione paradisi illae quae carcere clauduntur inferni? die, quaeso, si locales non sunt, quomodo peccatores a coetibus consortiisque iustorum vastum illud chaos tristi interiectione discriminat, ut neque hinc illo possint accedere neque inde huc transmeare? iam illud manifestissimum est, ut quantitate circumscribantur, quae spatiis continentur. si agno caelum? ego autem ne angelos quidem locales esse dubitaverim, quos certum est nunc in caelestibus contineri, nunc per aeris vacuum ferri,
Abbreviated transcription (Latin):
etuti qua lauos corliraffoctu nompra
sidistantia eineae uerirato ꝑuenio: sreq eiũ
insiis motib quosnun coptinos nunc pera tuos
cures interdum eranescentib: dq peuntib
ipriisui uigore acqalacritat odi peunt
quante in nolis frequentisume ꝑtiratio¬
nes &cure. &iam salubriter mnoriuntur
& uitam magis libertatis nitr iopsropetn
s upsis anima constar & absꝙ dubio ipsis per¬
euntib supee non poss&ꝰ undaliac maxr
ipra consientus nostris racioloquit quod
unaquoes anima autmultipliciacogitata
reruncausis intrase concepia parturiat
Aut qedam orricia ac ministeria quer tura¬
Icessaitib &cupande dispergatꝰ iprauerao
in conelaui corporis semoldo co& iturar equi¬
escat: qu̾a obrem localem eo illam ut deuno
sufficiens pferamus exemplum: Nonne ani¬
iima latari manente uita intracorpus futa
recedente autom uita de abitaculo corparir
exulauit. &iterum intra &animurefurl
Icorpus illuc undene absentauerat euocatare

Expanded text:
enit, quia ad uos cordis affectu, non ipsa substantiae meae ueritate peruenio. neque enim in suis motibus, quos nunc optimos nunc pessimos cur eis interdum euanescentibus atque pereuntibus ipsa in sui uigore atque alacritate perdurat? quantae ergo in nobis frequentissimae cogitationes et curae etiam salubriter moriunturet vitae magis libertati interioris operantur! Si ipsis anima constaret, absque dubio ipsis pereuntibus superesse non posset. Unde hoc magis ipsa conscientiis nostris ratio loquitur, quod unaquaeque anima aut multiplicia cogitata rerum causis intra se concepta parturiatt quaedam officia aut ministeria diuersis necessitatibus occupanda dispergat, ipsa uero in conclaui corporis sui semel de eo exitura requiescat. quam ob rem localem esse ipsam, ut denuo sufficiens proferamus exemplum: nonne anima Lazari manente uita intra corpus fuit, recedente autem uita de habitaculo corporis exulauit et rursum intra exanimum refusa corpus illo unde absentauerat euocata
Abbreviated transcription (Latin):
nalucis atqumbrarum succersione: monnr uero
puentus cumlustrato lune curriculosuo solomeor¬
sequatur dnni. Cum solite mensis anfractibur renouat
& ordia : Ct erarum uero stellarumcincuiturteq
notant neqd inumerant hominer &ceptir paucir
nec intellegune dircur sur errorerq earumtem po¬
rir es segenituram in quositammiranda uarietar
prouentuum caclester tramiter undiq stellir
uamantibur: estcamen intellacus acileqđ ꝑscctur

Expanded text:
na lucis atque umbrarum successione, mensis uero na lucis atque umbrarum successione, mensis uero prouentus, cum lustrato luna circulo suo solem consequitur, anni, cum sol item emensis anfractibus renouat exordia; caeterarum uero stellarum circuitus neque notant neque dinumerant homines exceptis paucis nec intellegunt discursus erroresque earum temporis esse genituram, in quo sit admiranda uarietas prouentuum caelestes tramites undique stellis uariantibus. Est tamen intellectu facile, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mensum spatium peragentia quaeminore.
tardiur uero quaem aiore. ut pote anlitucircu¬
actaplixiore : quad ec aura fiebit . ut ex uni for¬
mueiur demnaturae conuersione quaecitius
circumirent abhir quactandiur circũfered
comprehendentia compre hendi uiderentꝰ
omuerquippecirculoreorum uniforiis &inorra¬
bilir illa conuor nouertens inspiram. & uelut sinu¬
osum ac anhiuolumen. quia gemino etronerario
motuferebantur. tumi praetiam cita & uolueris
ea quaetrdius a serecedebant proxima sibi semꝑ
& consecutione faciebat : atque adrationabilis
&consulta hec motuum uarietar &m noderatio uisu
quoquenotaretur. ominiumq oc tamotuum pipieua
erreschorea igni uiclucem clarirsim& drrenum
conditor eregione secundi aterraglobiqualuco
solem uocamur. cuiur splendor ecaelum in praque
inlus trarentur omnia numerur queomnium &¬
tocr& animantium : Hincergo noetir dieiq ortur
& eodem semper et inerralilimoturateo factur alter¬

Expanded text:
mensum spatium peragentia quae minore, mensum spatium peragentia quae minore, tardius uero quae maiore, utpote ambitu circumacta prolixiore. Qua de causa fiebat, ut ex uniformi eiusdem naturae conuersione quae citius circuirent ab his quae tardius circumferebantur comprehendentia comprehendi uiderentur. Omnes quippe circulos eorum uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen, quia gemino et contrario motu ferebantur, tum ipsa etiam cita et uolucris ea quae tardius a se recedebant proxima sibi semper ex consecutione faciebat. Atque ut rationabilis et consulta haec motuum uarietas et moderatio uisu quoque notaretur omniumque octo motuum perspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem solem uocamus, cuius splendore caelum infraque illustrarentur omnia numerusque omnium extaret animantium. Hinc ergo noctis dieique ortus ex eodem semper et inerrabili motu factus rata alter
Abbreviated transcription (Latin):
circumactione solis uero m secunda tuinlucipei
& inercunui collo catigner in eomctu qui conar
quidem solstitiali circuitioni. contrariatamu
ab eo cir cum fert᷑ agitatione : quare fit utiopr¬
hendant seinuicem & aserursum comprehen¬
dantur. haestellecet rosquaq: siderumortur
& progrernoner diuinerationis ductudiger¬
sitinordinem cuiurexornatianir caurã &pli¬
canon quiruelit plurerit opereipso quodope¬
ris gratia sumitur. Uerum hec sieruit
adid quad aegitur utilia. post & requemur igitꝰ
singulis iniuer sirqapto & decentis. liłmotu
locatir uidelicat hirquaec ansequenr erat tẽpor
puenire. nexib quitalibi ubi consiriacar pora
facta sunt animalia imperatũq didicoruar
ea quaediuer s anaturao motur obliquos ꝑdire¬
tum eiurdem naturae notũ uerteur sei& aqua
constrictur circumferebat. partim maiore par¬
tim minore circulo rotabantur. citiur quide di¬

Expanded text:
circumactione, solis uero in secunda, tum Luciferi circumactione, solis uero in secunda, tum Luciferi et Mercurii collocat ignes in eo motu qui concurrit quidem solstitiali circuitioni, contraria tamen ab eo circumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendant se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae. Caeteros quoque siderum ortus et progressiones diuinae rationis ductu digessit in ordinem. Cuius exornationis causam explicare si quis uelit, plus erit opere ipso quod operis gratia sumitur; uerum haec, si erunt ad id quo de agitur utilia, post exequemur. Igitur singulis uniuersisque apto et decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens erat tempore prouenire, nexibusque uitalibus ubi constricta corpora facta sunt animalia imperatumque didicerunt, ea quae diuersae naturae motus obliquus per directum eiusdem naturae motum uertens semet utpote constrictus circumferebat partim maiore partim minore circulo rotabantur, citius quidem di
Abbreviated transcription (Latin):
nacfuit nec erit: nex patietur eorumaliquid
quaoseniilir natura patitur. sed sunt he comnia ui¬
certemporisimitantir aeuum acdehir quidẽ forr
erit aptior deincepr dirputaadilocur tempur¬
* uero caelo aequa euum est. ut uncorta unaedis sol¬
uantur. si modo dirsoluratio farque patietur
siniul utaeuitatir &emplo similis err& uterque
inundus. archiitypus quippe omnia euorem per
& sistenr est: hcrensi lirimago que eius irest qui
pomue tempur fuerit quippeefuturur sic
Hecergodeiratione consiłioq huiur mnodi. genitũ¬
ram temporis uolentis creari. soletluna & aliae
Nuinq stelle que uocantur erratice faccaesunt
quotam parter temporis nocarentur certa
odinensiono qua reditus an rractusq tem pare¬
rusubnumeri compreliensionem ueiurent:
corpor aq: siderea fabricatur ad rignauit uita¬
lib diuersenaturae inotib: nuinerorept̃ecota
corpora : lunaequidem iuxta terra in prima

Expanded text:
nec fuit nec erit nec patietur eorum aliquid nec fuit nec erit nec patietur eorum aliquid quae sensibilis natura patitur, sed sunt haec omnia uices temporis imitantis aeuum. Ac de his quidem fors erit aptior deinceps disputandi locus. Tempus uero caelo aequaeuum est, ut una orta una dissoluantur, si modo dissolui ratio fasque patietur, simul ut aeuitatis exemplo similis esset uterque mundus; archetypus quippe omni aeuo semper existens est, hic sensibilis imagoque eius is est qui per omne tempus fuerit, quippe et futurus sit. Hac ergo dei ratione consilioque huius modi genituram temporis uolentis creari sol et luna et aliae quinque stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis notarentur certa dimensione quam reditus anfractusque temporarii sub numeri comprehensionem uenirent, corporaque siderea fabricatus assignauit uitalibus diuersae naturae motibus numero septem totidem corpora, lunae quidem iuxta terram in prima