comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris sunt munda erunt. Dicit & apłs. Niusi¬
in uobis. Ablato gͦ peccato. auferetur pena peccati.
Et ubi est malũ : ubi est mors contentiotua
Ubi est mors aculeus tuus. Uincit essentia nichĩ¬
lũ. & sic ab sorbetur mors in iuctoria nec ali.
dr̃. quia & ipse in quantũ an gelus est non est
malũ. sed inquantũ ꝑ ũ sus est ꝓpͥauoluntate.
Tatendũ ẽ etiã & angłos natura et̃. mutabiles . sis¬
lus dĩ est in cõmutabilis. Sed eauoluntate qui
magis om̃ quã se diligunt. firmi & stabiles ma¬
nent in illo. & fruuntur maiestate ipsius. ei uni
ubentissime subditi. Ille aut̃ angłs. magis se¬
ipsũ quam dm̃ diligendo subditus ei ee̾ noluit.
& intumuit ꝑ suꝑbiã. & a sũma e̾e̾ntia defecit
& lapsusẽ: & obhoc minꝰ ẽ. quãfuit. quia eo
quod minꝰ erat frui uoluit. cũ magis uoluit
sua potentia frui quã dĩ. Quãꝗͣ enĩ non sũ¬
me. tam̃ ampliꝰ erat quando eo qđ sũme est

Expanded text:
foris sunt munda erunt . Dicit et Apostolusforis sunt munda erunt . Dicit et Apostolusn vobis . Ablato ergo peccato, auferetur et poena peccati: et ubi est malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Vincit enim essentia nihilum, et sic absorbetur mors in victoriam . CAPUT Xdicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ suũ in toto corde & in tota anima. & in tota
m̃te. & diligens ꝓximũ suũ non carnaliter sed tãꝗͣ
se ipsum. Seaut̃ spualit̃ diligit: qͥ extoto qđ in
eo uiuit diligit dm̃ In hisenĩ duob p̃ceptis tota
lex pendet & ꝓpħe. Inde iã erit consequens. ut pꝰ
mortẽ corporalẽ quã debemꝰ pͥmo peccato.tẽꝑe suo
atq ordine suo. hoc corpꝰ restituatur pͥstine stabi¬
litati: quã non ꝑ se habebit. sed ꝑ animã stabilitã
indõ: que rursꝰ ñ ꝑse stabilitur sed ꝑ dm̃ qͦfruit᷑.
ideoq ãpliꝰ quã corpꝰ iugebit. Corpꝰ enĩ ꝑ ipsã u-¬
gebit. & ipsa ꝑ in cõmutabilẽ ueritatẽ: qui filius
dei unicꝰ est: atq ita & corpꝰ ꝑ ipsũ dĩ filiũ uige.¬
bit. quia omĩaꝑ ipsũ. Dono etiam eiꝰ quod ani
salua & paccata. ⁊ scã fit: sed etiã ipsũ corpus
iuificabitur. eritq una tura sua mundissimũ
lle enĩ dicit. Mundate que intus sunt. &. que

Expanded text:
Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diligit. In his enim duobus praeceptis tota Lex pendetmortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vigebit, quia omnia per ipsum. Dono etiam ejus, quod animsalva et pacata et sancta fit, sed ipsum etiam corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae intus sunt, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃. Precepta eiꝰ neglerit dicentis: hoc mandi¬
ca. & hoc noli. Traditur gͦ adpenas. quia
diligendo inferiora. in egestate uo lapͥtatũ
suaꝵ & indo lorib ap̃d in feros ordinatur.
Quid.ẽ. enĩ dolor qui dr̃ corporis. iusicorri¬
ptio repe¬
sitina salutis eiꝰ morei. quã
male ute
nisi carere mitabilib reb. quĩb fruebat᷑.
aut frui se posse sperabat. Et hoc est co¬
tũ quod dicitur malũ. id peicatũ & pena.
peecati. S.i aut̃. dũ in hoc stadio uite huma¬
ne anima degitnuuicat eas quas adũsũ se
nutriuit cupid itates. fruendo morta lib & ad
eas iuncendas grã dĩ se adiuuari credat. m̃¬
te illi seruiens & bona uoluntate: sine ulla¬
dubitacione repatabit᷑. & amultis mutabi¬
lib adunũ in cõmutabile reuercetur. refor.¬
mata ꝑ sapientia non formatã seo ꝑ quam
est donũ dĩ.ͥ.I stalsit homo spũalis. om̃i a
iudicans ut ipse anemine uidicetur. diligens dñm

Expanded text:
Deum: praecepta enim ejus neglexit dicentis; hoc manduDeum: praecepta enim ejus neglexit dicentis; hoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia disuarum, et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei, quam male utennisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse sperabat? Hoc est totum quod dicitur malum, id est, peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam est Donum Dei. Ita fit homo spiritualis omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , diligens Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sũma e̾entia : ee̾. fa̾cit ome Quod. e̾ unde
& eẽntia dr̃. Mors aut̃ non e̾e̾ cogit qͥ¬
qͥd morit᷑. Nam si ea que mo riui¬
riuntur
penitus morerentur: ad nichi iũ sine dubio
ꝑ uenirent. Sed tantũ moriunt᷑. quantd̾minus
eentię participant: qđ breuius ita dici potest.
Tanto magis moriunt᷑: quantominus sunt. Corpꝰ
aut̃ minus est quã uita que libet. qm̃ quantu¬
lũ ẽq manet inspetie ꝑ uitã manet. seu qua
unũ quodq animal. seu qua uniũ sa natura
mundi ad ministratur. Corpꝰgͦ magis subiac&
morti : & idõ uicinius. ẽ. nichilo. Quappter
uita que fructu corporis delectata negligit
dm̃. inclinat ad nichilũ & ista est nequicia
Hoc facto autem⁊ uita carnalis & terrena efficit᷑.
& ob hoc etiã caro & terra nõminatur. & quan.¬
diu ita ẽ. regnũ cłi non possidebit. & eripit᷑
ei quod amat. Id enĩ amat. quod & minusc̾.
amatorẽ suũ. quia & ille hoc amando deserut

Expanded text:
est, unde et essentia dicitur, mors autem non esse cogit,uid moritur. Nam si ea, quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent; sed tantum moriuntur, quanto minus essentiae participant. Quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est, quam vita quaelibet, quoniam, quantulumcunque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura ura administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo: quapropter vita, quae fructu corporis dDeum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc autem pacto vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quandiu ita est, regnum Dei non possidebit , et eripitur ei quod amat. Id enim amat quod et minus est amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑse ipsa possunt uitiari. qr ꝑ seipsa ni¬
chil sunt. Per ipsũ aut̃. partĩ non uitiant᷑.
uetat sũma & intima ueritas. Ita homo de
paradiso in hoc sełm expulsus est. iđ ab ȩc̾nis
ad tẽꝑalia. acopiosis ad egena. a firmitate
ad infirma. Non gͦ abono substan ciali ad ma¬
lũ substantiale. quia nulla substantia ma¬
bono spũali. ad bonũ carnale. abono intelli.¬
gibili ad bonũ sensibile. ãbono sũmo adbonũ
infimũ. Est gͥ quoddã bonũ. qđ sidiligat ani
ma racionalis ꝑeccat. quia in fra illã ordinatũ

Expanded text:
quae per seipsa possunt vitiari, quia per seipsa niquae per seipsa possunt vitiari, quia per seipsa nihil sunt: per ipsum autem partim non vitiantur, vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum expulsus est, id est, ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma. Non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia mabono spiritali ad bonum carnale; a bono intelligibili ad bonum sensibile; a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima 609 rationalis, peccat; quia infra ill
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ habet. Quod alio mͦ sic dr̃. Omẽ formatũ
in quantũ formatũ . ẽ. & om̃e qđ non dũ forma.¬
cũ . ẽ. in quantũ formari potest. ex dõ habet.
Nulla aut̃ res obtinet integritatẽ naturȩ suȩ:
nͥ in suo genere salua sit. Abeo enĩ. ẽ. om̃is sa-¬
lus: aqͦ ẽ. om̃e b onũ: & omẽ bonũ . ẽ. exdeo.
patent. nec ꝑ nicioso studio uanȩ uictoriȩ
caligant atq turbant᷑ .: facile in telligit om̃ia quȩ
uiti antur & moriant᷑ bona ẽe. quanꝗͣ ipsum
uitium & mors ipsa malũ sit. Nisi enĩ salite
ali qua pͥuarent᷑. non eis noceret uitiũ ł mors.
Sed si non noceret uitiũ ł mors : nullo mͦ ẽe̾t
uitiũ. Sigͦ saluti adũsat᷑ uitium. & nullo du.¬
bitante salus bonũ est : bona sunt om̃ia quib
adũsat᷑ uitiũ. Quib aut̃ ad u̾ sat᷑ uitiũ. ipsa
uitant᷑. Bona sunt gͦ que uitiant᷑. sed idoui¬
tiant᷑: quia non sũma bona sunt. Quia igͥ

Expanded text:
ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, in quantum formatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; at omne bonum ex Deo: patent, nec pernicioso studio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit, omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: sed si non noceret vitium, nullo modo esset vitium. Si ergo saluti adversatur vitium, et nullo dubitante  adversatur vitium, ipsa vitiantur: bona sunt ergo quae vitiantur; sed ideo vitiantur, quia non summa bona sunt. Quia igitur
Abbreviated transcription (Latin):
E muare mnutabilia sunt:: ꝯ uia non nime sunt.
ur uon sũme sunt: Suia inferiora st̃ co aqsae
ma dici potest. Neq enĩ frustra. tã speciosissi mũ
quã & iã formosissimũ in laude ponit᷑. Id gͦ est
unde fec dĩ om̃ia. quod nullã speciẽ habet nul.¬
lãq formã: qđ nichil. ẽ. aliud quã nichil. Nlã illud
m̾e habet. quãuis exiguũ. quãuis inchoatum:
nondũ ẽ. nichil ac ꝑhoc id quoq inquantũ est.
ñ ẽ. nͥ ex dõ. Quaꝓpt̃ &iã side aliqua in formi
mat̾ia factꝰ est mundus. hec ipsa facta est de om.¬
ni no nichilo. Nã & qđ ñdũ formatũ ẽ. tam̃ aliqͦ
mͦ ut formari possit inchoatũ. ẽ: dĩ beneficio
formabile. ẽ. Bonũ. ẽ. enĩ. e̾ẽ. formatũ. Non¬
nullũ gͦ bonũ .ẽ. & capacitas formȩ: & idobo¬
noꝵ om̃ium actor qui prestitit formã. ipse fec̃
&iã posse formari. Ita omẽ qđ ẽ: in quantum
ẽ. & om̃ẽ qđ nundum .ẽ. in quantũ. e̾e̾. pocest.

Expanded text:
 Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo ma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem habet, nullamque formam; quod nihil est aliud quam nihil. Nam ilmae, quamvis exiguum, quamvis inchoatum, nondum est nihil, ac per hoc id quoque in quantum est, non est nisi ex Deo. 36. Quapropter etiam si de aliqua informi materia factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quantum est; et omne quod nondum est, in quantum esse potest,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ posse. q ñ eisdẽ sacram̃tis tenetur popte nr̃
quib uidei tenebantur. uł ad huc teuentur. pot̾
dicere. non posse fieri. ut unꝰ pat̾ familias uistissi¬
mꝰ aluid imꝑet eis quib seruicutem duriorem ut¬
lem iudicat. Aliud eis quos in filioꝵ gradũ adopta¬
re dignatur. Si aut̃ p̃cepta uitȩ mouent. qđ n
uegere lege minora sunt. in euangłio maiora. &
idõ putat᷑ non ad unũ dñ utiaq ptinere. pocest
quihoe putat ꝑturbari. si unus medicus alia ꝑ
ministros suas inbecilliori aua ꝑ sepsi. ualen¬
ciorib ꝑ̃ cipiat. ad reparandã ut oprcin endor
salutẽ. Ut enĩ ars medicine cũ eidẽ maneat
neq ullo pacto ipsa mutetur. mutat ram p̃cepta
lng uentib. quia mutabilis est nra ualitudo ita
diuina pudentia cũ sit ipsa om̃ino in cõmucabi
a uitio unde mors in cipit. & ab ipau morte ao
Nacuiã sid os eentiã ea que deficiunt . idẽ. adai¬

Expanded text:
esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur populus noster, esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur populus noster, quibus Judaei tenebantur vel adhuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare dignatur. Si autem praecepta vitae movent, quod in veteri Lege minora sunt, in Evangelio majora, et ideo putatur non ad unum Deum utraque pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos imbecillioribus, alia per seipsum valentioribus praecipiat ad reparandam, vel obtinendam salutem. Ut enim ars medicinae, cum eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus, quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino vetat: ut a vitio, unde mors incipit, et ab ipsa morte ad naturam suam et essentiam, ea quae deficiunt, id est, ad n
Abbreviated transcription (Latin):
ce consulit: quid cũ singulis agatur. dĩ qͥ agit
atꝙͥ ipsi cũ quib agitur sciunt: quid aut̃
agatur cũ genere humano ꝑ historiã cõm̃da
do quã intelligendo ualet: sed nrm̃. ẽ. c̃si¬
derare qͥb uł hominib uł libris credendũ
sit. ad colendũ recte dm̃. que una salus est.
Huiꝰ uero rei prima disceptacio est. utrũ his potiꝰ
credamꝰ qͥ ad multos dõs. anhis qui ad un ũ dm̃
colendũ nos uocant. Quis dubitet eos potissi¬
mũ sequendos qͥ ad unũ uocant. p̾sertĩ cũ illi
multoꝵ cultores. de hoc uno dño cunctoꝵ & res¬
tore consentiant: Et certe ab uno numerus
incipit. Prius gͦ isti sequendi sunt. qui unũ

Expanded text:
ce consulit; quid cum singulis agatur, Deus qui agit ce consulit; quid cum singulis agatur, Deus qui agit atque ipsi cum quibus agitur sciunt. Quid autem agatur cum genere humano, per historiam commendado quam intelligendo valet. Sed nostrum est considerare, quibus vel hominibus vel libris credendum sit ad colendum recte Deum, quae una salus est. Hujus rei prima disceptatio est, utrum iis potius credamus, qui ad multo deos, an iis qui ad unum Deum colendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽq ꝑ ducit: quãꝗͣ neq auctoritate ra-¬
tio penitꝰ deserit. cũ considerat᷑ cui credendõ¬
sit. Et certe sũma . ẽ. ipsus iã cognite atꝙ ꝑ
spicuȩ ueritatis. auctoritas. Sed quia incẽꝑabia
deuenimꝰ. & eoꝵ. amore ab ec̃nis impedimur.
quedã tẽꝑalis medicina que nonscientes sed
credentes ad salutẽ uocat. ñ naturȩ a excel¬
lenti& sed ipsiꝰ cẽꝑis ordine pͥor. ẽ. Nã inqͤm
locũ quisq ceciderit: ibi debet in eubere ut
surgat. Ergo ipsis carnalib formis quib de.¬
tinem᷑. nitendũ est ad eas cognoscendas quas
caro ñ nuntiat. Eas enĩ carnales uoco que
corꝑalib formis. inherere amore pueros ne.¬
cẽe̾. eͣ ad olescentes uͦ ꝓ pe nece̾e̾:. est: hinc iã
procedente etate . ñ. ẽ. necesse. Qm̃ igitur di¬
una ꝓuidentia nonsolum singulis hominib
quasi pͥuatĩ. sed unuĩso generi humano tãꝗ publi.¬

Expanded text:
nemque perducit. Quanquam neque auctoritatem ranemque perducit. Quanquam neque auctoritatem ratio penitus deserit, cum consideratur cui sit credendum; et certe summa est ipsius jam cognitae atque perspicuae veritatis auctoritas. Sed quia in temporalia devenimus, et eorum amore ab aeternis impedimur, quaedam temporalis medicina, quae non scientes, sed credentes ad salutem vocat, non naturae et excellentiae, sed ipsius temporis ordine prior est. Nam in quem locum quisque ceciderit, ibi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis carnalibus formis, quibus detinemur, nitendum est, ad eas cognoscendas quas caro non nuntiat. Eas enim carnales voco, quae corporalibus formis inhaerere amore pueros necesse est; adolescentes vero prope necesse est; hinc jam procedente aetate non est necesse. vina providentia, non solum singulis hominibus quasi privatim, sed universo generi humano tanquam publi
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ igͥ uituĩ animȩ non natura eiꝰ sed contͣ
naturã eiꝰ est. nichil.ꝙ̃. aliud. ẽ. quã pecca-¬
tũ & pena peccati: unde intelligitur. nul-¬
lã naturã. uł si melius ita dr̃. nullã sub stan-¬
tiã seu e̾e̾ntiã malũ. ee̾ neꝙ de peccatis pȩ¬
nisq animȩ efficit᷑. ut uniuĩsitas ulla de
formitate turpetur quia rationalis subr¬
stantia que ab omĩ peccato munda est. dõ
sub iecta subiectis sibi ceteris dña t᷑ ea uͦ
que peccauit. ibi ordinata est ubie̾e.
tales dec&. ut dõ conditore atꝙ rectore
uniũsitatis decora sint omĩa Et est pul¬
chritudo uniũ sȩ creature ꝑhec tria incul-¬
pabilis. dãpnationẽ peccatoꝵ. exercitaci¬
ipsa quoꝙ anime medicina. que diuina
prouidentia & ineffabili beneficientia ge.¬
rit᷑. gradatĩ distincteq pulcherrima. est.
Tribuitur enĩ in auctoritatẽ atq rationẽ.
Auctoritas fidẽ flagitat. & rationi p̃parat
hominem. Ratio ad in tellectũ cognitio¬

Expanded text:
um non natura ejus, sed contra naturam ejus est, nihilque aliud est quam peccatum et poena peccati; unde intelligitur nullam naturam, vel, si melius ita dicitur, nullam substantiam sive essentiam malum esse; neque de peccatis poenisque ejus animae efficitur, utformitate turpetur, quia rationalis substantia, quae ab omni peccato munda est, Deo subjecta, subjectis sibi ceteris dominatur. Ea vero, quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet, ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpabilis, damnatione peccatorum, exercitatiipsa quoque animae medicina, quae divina providentia et ineffabili beneficentia geritur, gradatim distincteque pulcherrima est. Distribuitur enim in auctoritatem atque rationem. Auctoritas fidem flagitat, et rationi praeparat hominem. Ratio ad intellectum cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens oculoꝵ concupiscentiã setrahere.
& cũ hoc mundo ire uelle extra mun-¬
dũ. Quẽ ꝓpt̾ea ipsũ ce̾. non putat: quia
eiꝰ clariorem partẽ ꝑ infinitũ falsa cogi¬
tacione distendit: qđ ñ solũ de hac luce
sed & iã de aqua. postremo de uino. &¬
de melle. de auro. de argento. deipsis denꝙ¬

Expanded text:
nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis den
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qm̃ peccatũ ẽ. malũ quo ita diligitur:
fit penalis dilectori suo. & eũ implicat
erũnis. & pascit fallacib uoluntatib quia
neq ꝑmanent neq satiant. & torquent dolo.¬
rib ꝙ cũ ordinẽ suũ ꝑagit pulchra muta.¬
bilitas tẽꝑ ũ. deserit amantẽ species concu¬
pita & ꝑ cruciatũ sentientis discedit asen¬
sib &ł errorib agitat. ut hanc e̾e. pͥmam
spetiẽ putet que om̃iũ infima . ẽ. nature
scił corporeȩ. quã ꝑ lubricos sensus caro
maledicta nunciauerit. ut cũ aliquid
cogita  intelligere se credatꝰ ũbris
illusus fantas matũ. Sĩ quando autem
non tenens in cegrã diuinȩ ꝓ uidentiȩ dis.¬
ciplinã sed tenere se arbitrans. carni re¬
sistere conatur. usq ad uisibiliũ rerum
imagines ꝑ uenit. & lucis huiꝰ quã certis ter¬
minis circũscriptã uidet. inm̃sa spatia co¬
gitacione format in aniter. & hanc spe-¬
ciem sibi futurȩ habitacionis pollicetur

Expanded text:
sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur;
Abbreviated transcription (Latin):
uita defectu defestu deficiens ab illo qͥ eã fecit
& euiꝰ eẽntia fruchat᷑. & uolens contͣ dei legẽ
frui corporib qͥb eã ds̃ p̃ fecit: uergit ad nichi¬
lum. Et hec est nequicia.: non quia corpꝰ iã iu¬
chiluest. Nam & ipsum habet aliquã concordi¬
am partiũ suanꝰ. sine qua omni no. eẽ. non posse¬
rgo abeo factum est. & corpꝰ. qͥ om̃is conconliẽ
capt̃ est. Habet corpus quaadã pacẽ suȩ foroe.
sine qua ꝓrsus nichil e̾e̾t. Ergo ille . ẽ. & corpo.¬
ris conditor a qͦ pax om̃is est. & qͥforma es t
in fabricata atq omiũ formosissima. H abet
aliquã spectiẽ. sine qua corpus non est corpus. Sigͦ
querit᷑ quis instituerit corpus: ille querat᷑ qͥ est
omiũ spetiosissimꝰ. Om̃is enĩ speties ab illo est.
Quis ẽ aut̃ hic nͥ unꝰ ds̃. una ueritas. una salꝰ
om̃iũ. & pͥma atq sũma. eentia. ex qua ẽ. ome
ꝗc quid .ẽ. inquantũ . ẽ. quia inquantue: qͥc¬

Expanded text:
tario defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et prima atque summa essentia, ex qua est omne quidquid est, in quantum est; quia in quantum est qui
Abbreviated transcription (Latin):
uniũso orbe nuncup at᷑. Huius religionis sec tan¬
de caput est historia. & ꝓphecia dispersacionis cẽpalis di¬
uine ꝓuidentie ꝓsalute gñis humanrin eceriã uitã
reformandi acq reꝑandi: quȩ cũ credita fueruit: m̃ cẽ
nec fututa. sed eodem modo sẽꝑ matientia : nuilli mu

Expanded text:
universo orbe nuncupatur. 13. Hujus religionis sectanuniverso orbe nuncupatur. 13. Hujus religionis sectandae caput est historia et prophetia dispensationis temporalis divinae providentiae, pro salute generis humani in aeternam vitam rnec futura; sed eodem modo semper manentia, et nulli mu
Abbreviated transcription (Latin):
tratꝰ sum. pꝰ quã tuas acerrimas interrogationes
sine ullo certo fine fluctuare. ea caritate qua tibi ob¬¬
strictus sum duitius sustinerẽ non possem. Repudi¬
atis gͥ om̃ib qͥ neq insacris philophant᷑. neq in phi¬
losophia consecrant᷑. & his qui uł pͣua opinione
uł aliqua simultate suꝑbientes aregula & cõmu¬
nione ȩectiȩ catholicȩ deuiarent. & hisqui suaꝵ
scripturaꝵ lumen & spũalis populi grãm quod
nouum testam̃tũ uocat᷑ liabere noluerunt. qͦs
quanta potui breuitate p̃strinpi: tenenda nobis :¬
xpĩana religio. & eiꝰ ȩccliȩ cõmunicatio que catho¬
lica est. & catholica  nominat᷑. non solũ asuis
uerũ etiã ab om̃ib in imicis. Uelint nolint enĩ
ipsi quoq heretici & scis matũ Alũni. quando
noncũ siuis sed cũ extraneis locunt᷑. catholicam
nichil aliud quã catholicã uocant. Nlon enĩ posuq̃
intelligi. nisiea hoc nomine discernant quo ab

Expanded text:
tratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, tratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris philosophantur, nec in philosophia consecrantur; et iis qui vel prava opinione, vel aliqua simultate sunione Ecclesiae catholicae deviarunt; et his qui suarum Scripturarum lumen, et spiritalis populi gratiam, quod Novum Testamentum vocatur, habere noluerunt, quos quanta potui brevitate constrinxi, tenenda est nobis Christiana religio, et ejus Ecclesiae communicatio quae catholica est, et catholica nominatur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni, quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc eam nomine discernant, quo ab
Abbreviated transcription (Latin):
heresis moliti fuerint: docebunt homines. quã uͦ af-¬
fectu & quanta s inceritate caritatis dõ seruiendũ
sit. Taliũ gͥ uiroꝵ ꝓpositũ ẽ. aut sed atis remeare
turbinib. aut si id non sinant᷑. uł eadẽ tẽpestate
ꝑ seuerante. uł ne suo reditu talis aut seuor
oriat᷑: tenent uoluntatẽ consulendi. etiã eis ipsis
quoꝵ motib ꝑ turbationib q cesser. sine ulla con¬
uenticuloꝵ segregatione. usq ad mortẽ defenden¬
tes & testimonio iuuantes eã fidẽ. quã in in ec¬
cłia catholica p̃dicari seuint. Hos coronat in¬
occulto pater. in occulto uidens. Rarũ hoc uidetur ge-¬
nus. sed tam̃ es ẽpla non desunt. ĩmo plura sunt quã
credi potest. Ita om̃ĩb generib hominũ & ex ẽploꝵ.
ad animaꝵ curationẽ & ad institutionẽ spũał popłi.
annos ꝓmiserĩ tibi scribere carissime mͥchͥr oraruanȩ.
quid deuera religione sentirẽ: tẽpꝰ nunc e̾e aRbi¬

Expanded text:
haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero afhaeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat inocculto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis populi, annos promiserim tibi scribere, charissime mihi Romaniane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib tamen gr̃ȩ dĩ participande dat potestatẽ.
seͥueilli formandi sint adhuc. seue reformandi. seue
recolli gendi. seue ad mittendi. Carnales autem suoᷤ
idẽ. uiuentes aut sentientes carnalit̃. tãꝙͣ paleas
tolerat. quib inarea frumta tutiora sunt. dones
talib tegminib exuantur. Sed quia inhac area
accusatorẽ inueniat. aut prauã opinionẽ ꝑtina¬
ci animositate defendat. Exclusi aut̃ aut pęni¬
tendo redeunt. aut inn equiciã male liberi deflu-¬
unt ad ad monitionẽ nr̃ȩ diligentiȩ. Aut. scis mata
faciunt ad exercitacionẽ nr̃ȩ ꝑ acientiȩ. authere-¬
sim aliquã gignunt ad ex amen seu ad occasionẽ
nrẽ intelligentiȩ. Hi sunt exitus xp̃ianoꝵ car-¬
naliũ. qui non potuer̃ corrigi aut sustineri.
Sepe &̃ia sinit diuina ꝓuidentia. ꝑ non nullas
in imiũ turbulentas carnaliũ hominũ seditione.
pace tulerint. neq ullas nouitates uł scismatis ł

Expanded text:
omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac areaaccusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus christianorum carnalium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis ultro seꝑassent. Iudĩ uero quã ius uni omĩ¬
potenti supplicent dõ. sola tam̃ tẽꝑ alia & uisibi.¬
lia bona de illo ex pectantes: rudim̃ta noui po-¬
płi ab humilitate surgentia: in ipsis suis scriptu.¬
ris nimia securitate noluer̾ ad ũtere. atq ita
inuetere̾ homine remanser̃. Que cũ ita sint. neq
in confusione paganoꝵ. neq inpurgam tis hereci¬
coꝵ. neq in langore scis maticoꝵ. neq incę̧citate
uidõꝵ querenda est religio. sed apud eos solos
qͥ xpĩani catholici uł orcho doxi nom inantur.
iđ integricatis custodes & recta sectantes. Hȩc enĩ¬
eccłia catholica ꝑ totũ orbẽ ualde lateq diffusa.
omib errantib utit᷑ ad ꝓfectus suos. & ad eoꝵ cor.¬
rectionẽ cũ euigilare uoluerint: utit gentib ađ
iudeis ad cõꝑationẽ pulchri tudinis suȩ. Alios gͦ in ii¬
tat. alios excludit. alios relinquit: alios antecedit

Expanded text:
a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnia nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitateJudaeorum quaerenda est religio, sed apud eos solos qui Christiani catholici, vel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes, et recta sectantes. Ctum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentIudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios ex
Abbreviated transcription (Latin):
sophiã id sapientiȩ studiũ & aliã religionem.
cũ hi quoꝵ doctrinã non apꝓbamꝰ. nec sacra¬
menta nobiscũ cõmunicant: qđ in illis minꝰ miran.¬
dũ est. qͥ eoꝵ quoq sacram̃toꝵ ritu dispares e̾ẽ.
uoluer᷑. sicut sunt nescio qͥ serpentini qui appel-¬
lant᷑ manichei. sicut alii non nulli. Sed in illis
magis animadũtendũ hoc magisq p̾dicandũ.
qͥ paria sacram̃ta celebrantes. tant qͥu̾ia sentencia
dispares sunt. & errores suos auimosiꝰ defendere.
quã cauciꝰ corrigere maluer̃. exclusi a cõmunionẽ
catholica & participatione quãuis pariũ sacram̃.¬
torũ ꝓpͥa uocabula ꝓ pͥosq conuentus non inser-¬
mone tantũ sed eciã suꝑsticione meruer̃. ut fo¬
tini & arriani. multiq p̃terea. Nam de his qui
scismata fecer. alia questio est. Posset enĩ eos area dñi ca
usꝙ ad tẽpꝰ ultimȩ uentilationis ut paleas susti nere.
nisi uento suꝑbiȩ nimia leuitate cessissent. & sese

Expanded text:
st sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus, nec sacramenta nobiscum communicant. Quod in illis minus mirandum est, qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse voluerunt: sicut nescio qui Serpentini appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli; sed in illis magis animadvertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt, et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere malueret a participatione quamuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ tales illi p̃pedirentur uiri. Sed qͦ quo modo¬
se habeat philo sophorũ iactantia: illud cui uiꝰ
intelligere. facile est. religionẽ ab eis ñ e̾e que¬
rendã. qui eadẽ sacra suscipiebant cũ populis.
& de suoꝵ deoꝵ natura ac sũmo bono diuersas
contrariasq sententias in scolis suis eadẽ teste mul.¬
titudine ꝑ sonabant. Quod si hoc unũ tantũ uitium
xp̃iana disciplina sanatũ uideremꝰ: in effabili laude
p̃dicandam e̾ẽ. neminẽ negare oporteret. Heresesnãq
cã inumerabiles a regula xp̃ianitatis auerse testes
sunt. non admitti. ad communicanda sacra m̃ta. eos
qui de patre dõ. & sapientia eiꝰ munere diuino.
aliter sentiunt. & hominib ꝑsuadere conantur.
quã ueritas postulat. Sic enĩ & docet᷑ credit᷑¬

Expanded text:
utrum tales illi putrum tales illi pse habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim credit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑaliũ atq fluentiũ. ad spẽ uitȩ ȩternȩ & bona
spũ alia & intelligibilia uocari & concurrere hu-¬
manũ genus: dicerent fortasse sitalese̾ent. quales
fuisse memorantur Nec sunt quȩ nos ꝑsuadere po¬
pulis ñ ausi sumus. & eorũ potius consuetidini cessimꝰ
quã illos in nr̃am fidẽ uoluntatẽq traduximus. Itaᷤsi
hanc uitã illi uiri nobiscũ rursũ agere potuissent:
uderent ꝓfecto cuiꝰ auctoritate facilius consule¬
recur hominib. & paucis mutatis ũbis atq sententuꝰ
placonici fecer̃. Aut si hoc non faterent᷑ neq face-¬
rent: insuꝑbia & in uidia remanentes. nescio utrũ
possent ad ea ipsa que appetenda & de sideranda
ẽẽ. dixerant. cũ istis sordib uiscoq reuolare. Nã
tanto uitio curiositatis in ꝑcunctandis demonib
qͦ isti maxime cũ quib nc̃ agit᷑ pagani axpĩana
salute reuocantur. Quia nimis puerile. ẽ: nescio

Expanded text:
temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et cmanum genus; dicerent fortasse si tales essent, quales fuisse memorantur: Haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus, et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem voluntatemque traduximus. 7. Itaque si hanc vitam illi viri nobiscum rursum agere potuissent, viderent profecto cujus auctoritate facilius consuleretur hominibus, et paucis mutatis verbis atque sententiis temporum Platonici fecerunt. Aut si hoc non faterentur neque facerent, in superbia et invidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant, cum istis sordibus viscoque revolare. Nam tertio vitio curiositatis in percunctandis daemonibus, quo isti maxime, cum quibus nunc agitur, Pagani a christiana salute revocantur, quia nimis puerile est, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
ut cotidie per unuorbem humanũ genus una
pene uoce respondeat. sursum cor⁊ habere se
ad dnm̃: quid ad huc oscitamꝰ crapulã hest̾nã.
& in mortius pecudib diuina eloquia ꝑserutam.
Si quando autem ad disputacionẽ uenitur. plato¬
mundũ contẽpnere. & animam uirtute pur.
nũ aut malũ putant : alia ratione refellendi
sunt: sitam̃ cum his dignũ est disputare. Qui
autẽ bonũ & appetendũ facent᷑. cognoseant dm̃
& cecdant dõ. ꝑ quẽ popłis omib hec credenda ꝑsu¬
asa sunt. que utiq ab ipsis fierent sitantũ uale.¬
rent. aut sinon fierent. crimen in uidentię uita¬
re non possent. Ergo cęclant ei aqͦ factũ est.
nec curio sitate aut in ani iactancia impedi¬
antur. quo minus agnoscant. quid inter sit in¬
t̃ paueoꝵ. timidas coniecturas & manifestã
salutẽ correctionẽq popłoꝵ. Illi enĩ si reuiuis¬
cerent quorũ isti nominib gloriantur. & inuenirent
refertas ȩcclesias. tẽpla deserta. acupiditate bonoꝵ

Expanded text:
ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce resad Deum Dominum; quid adhuc oscitamus crapulam hesternam, et in mortuis pecudibus divina eloquia perscrutamur? Si quando autem ad disputationem venitur, Platomundum contemnere, et animam virtute purgae vanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. Qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
tam ȩc̃nã. Dicit᷑ suꝑbis. qͥ se exaltat humili-¬
dis. Accepisti alapã. para alterã max illam.
Dicitur discordiosis. diligite ini micos urõ s. Dicitur
suꝑsticiosis. regnũ celoꝵ intra uos est. Dr̃ curiosis.
nolite querere que uident᷑: sed que non uidentur.
que enĩ iudent᷑ tẽꝑalia sunt: que aut̃ non uiden.¬

Expanded text:
tam eternam. Dicitur superbis: Qui se exaltat humilidis: Accepisti alapam? prebe alteram maxillam. Dicitur discordiosis: Diligite inimicos vestros. Dicitur superstitiosis: Regnum Dei intra vos est. Dicitur curiosis: Nolite querere que videntur, sed que non videntur, que enim videntur temporalia sunt, que autem non viden
Abbreviated transcription (Latin):
libentis sime audiuntur. si posta̾ntũ sanguinẽ.
tantos ignes. tot cruces martẏrũ. tanto fertilius
& uberiꝰ usq ad barbaras nationes ȩccłiȩ pullu¬
larunt. si tot uiuenũ & uirginũ milia contẽp.¬
nentium nuptias. casteq uiuentiũ iã nemo mira¬
tur. quod cũ fecisset plato usq adeo ꝑuersã tẽ¬
ꝑum suorũ timuit opinionẽ: ut ꝑ hibeat᷑ sacri¬
ficasse naturȩꝰ ut illud. tãꝗͣ peccatũ aboleretur.
Si hec sic accipiunt᷑. ut quo modo ancea talia
disputare. sienunc contra. disputare monstruosũ
sit. Di tali pollicitacioni atq sponsioni ꝑ omnes

Expanded text:
libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit. Si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cetori ꝓpagati s. ut eos sicut homines originale ma¬
lũ obnoxiȩ successionis uinculis obligaret. atq uni¬
ũ sos traheret ad debitas pęnas. sed eo qui diaboli
factꝰ est cũ socus impietatis elato. & ipsa cũ eis elati¬
one ꝓstrato.cetĩ pia obȩdientia dño coheser̃. adci.¬
pientes & iã qd illi ñ habuer̾ certã scientiã qua

Expanded text:
caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale macaeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
in melius hominũ reformationẽ nullam ꝓrsus eẽ. uo.¬
liusset sicut impioꝵ nulla est angłoꝵ. non ne merito
fiere lit natura que dm̃ deseruit. quȩ pceptũ siucrea¬
toris qd̃ custodire facillime posset sua mala utens potes.¬
tate calcauit atq trans gressa est. que inse suiconditors
imaginẽ ab eius lumine contumacit᷑ a ũsa uiolauit.
que salubrem seruitutẽ ab eus legibus male libero ab:¬
rupit arbitrio. uniũsa iet̾nũ deseret᷑ abeo. ut ꝓ suome.¬
ricospenderet sẽpit̾nã : Plane tta faceret. sitantũ iustꝰ
ñ &iã misericors eẽt. suãq idebitã misericordiã multo
euidentius in indignoꝵ pocius uberatione montraret.
impia suꝑ bia deserentib dm̃. & in huius aeris iniam cali¬
ginẽ de suꝑna & cȩlesti habitacione. deiectis. residuus
numerus angłoꝵ in et̾na cũ dõ beatitudine scitate p¬
mansit. Neq enĩ ex und angło lapso atq dãpnato

Expanded text:
in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voin melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, non immerito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris quod custodire facillime posset sua male utens potestate calcavit, atque transgressa est; quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversam violavit; quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo mependeret sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraret.impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato
Abbreviated transcription (Latin):
res doloresq diũsos ad illud extremũ cũ desertorib angłis
nũ hominẽ peccatũ intrauit inmundũ. & ꝑpeccatũ mors
& ita in om̃es homines ꝑ transut. in quo om̃s peccauer̃. Mun-
dũ quippe appellauit eo loco apłs uniũ sũ genꝰ humanũ.
qui peccauer̃. angłoꝵ luebat impiȩ desertionis dignissi¬
mas penas. Adirã quippe dĩ ꝑtinet iuistã. quicquid çȩca
& indomita concupiscencia faciunt libenter mali. & quic¬
quid manifestis aꝑticoq pęnis pacunt᷑ inuiti. non sane
ereatoris desistente bonitate & malis angłis sub ministrare
uitã uiuacẽq potenciã. que sub ministracio si auferatur
interibit. & hominũ quã uis de ꝓpagine uitiata dãpna-¬
taq nascenciũ formare semina & animare. ordinare
alimenta donare. Meliꝰ enĩ uidicauit de malis bene¬
facere. quã mala nulla eẽ ꝑmittere. & siquidem

Expanded text:
res doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelires doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angeliunum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homidum quippe appellavit eo loco Apostolus universum genus humanum. qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali et quidquid manifestis apertisque poenis patiuntur inviti; non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacemque potentiam; quae subministratio si auferatur, intercidit, et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium formare semina, et animare, ordinare alimenta donare. Melius enim judicavit de malis benefacere, quam mala nulla esse permittere. Etsi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ sentit. uł dilectione morbida uincit᷑. uana & iã le¬
ticia uentilatur. Ex his morboꝵ ñ ubertatis sed indi.¬
gentie tãquã fontib om̃is miseria natura rationalis ema.
malicia dñi iusticia dãpnatoꝵ. Sed homo habet poe.¬
nã ꝓpͥa. qua &ia corporis morte punitꝰ ẽ. Mortis ei qͥp¬
pe suppliciũ ds cõminatus fuerat si peccaret. sic eum
munerans libero arbitrio ut tam̃ regeret imperio. terre¬
retexicio. atq in paradisi felicitate cãquã in ubra uitȩ.
unde iusticia custodita in meliora conscenderet collo-
quã peccando inse tãquã in radice uiciauerat. poena mor-¬
tis & dãpnationis obstrinxit. ut quic quid ꝓlis ex illo & simul
a ãpnata ꝑ quã peccauerat coniuige ꝑ carnalẽ concupiscen-¬
tiã inqua in obedientia pena similis retributa ẽ nascere¬
tur. traheret originale peccatũ quod traheretur ꝑ erro¬

Expanded text:
re non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laere non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanamalitia Domini justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio; atque in paradisi felicitate tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocquam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit: ut quidquid prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per erro
Abbreviated transcription (Latin):
non ut &riã p̃dicetur. maxime. in heredibus testamenti no.¬
ui. quib dicitur. sit in ore urõ . ẽ . ẽ. non. non. quodeni
ãpuꝰ ẽ. amalo est. Propt̃ quod malũ quia subripere in
hac mortalitate ñ desinit. & iã ipsi coheredes. xpĩ dicunt.
malarũ. quantũ uiȩ satis ẽ. que nos ꝑducat ad regnum
ubi erit uita sine morte. sine errore ueritas. sine ꝑtur.¬
batione felicitas. nequa quã dubitare debemꝰ rerũ quȩ ad
nos ꝑcinent bonaꝵ. carisã ñ eẽ nisi bonitatẽ dĩ. malaꝵ u
ab im mutabili bono deficientẽ boni mutabilis uoluntat̃
b sub intrauit ignorantia rerũ agendaꝵ. & concupis.¬
centia noriaꝵ. Quib comites sub inferunt᷑ error & bolor.
Iue duo mala quando inminentia senciuntur ea fugi¬
tantis animi motus uocatur metꝰ. Porro animus cũ ad ipis¬
citur concupita. quãius ꝑniciosa uel in ania. qm̃ id erro¬

Expanded text:
non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Nonon ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, bus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id erro