comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietis reqͥem animab urĩs. unde ñ ei¬
ciamuni foras: qͥa descendi decȩlo ñ ut faciã
uoluntatẽ meã: s uoluntatẽ eiꝰ qͥmisit me.
humilitatẽ eum doceo: adme uenire ñ
potest. nisi humilis. Non mittit foras: nͥ su¬
ꝑbia. Quomͦ exit foras quiseruat humili¬
tatẽ. et ñlabitur aueritate: Dicta sunt qnta
dici potuert̃ de abscondito sensu fr̃s. Satis
enĩhic latet sensus: et nescio utrũ congruᷤ
uerbis ame sit deꝓmptꝰ et scultꝰ. quare ideo
ñeiciat foras qͥuenit ad illũ. qͥa ñ uenit
facere uoluntatẽ suã. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ mi¬
Ipse illi datus ẽ quiseruat humilitatẽ. hoc
accepit. Qͥ ñ seruat humilitatẽ: longe ẽ ama¬
gistro humilitatis. Ut ome qd̃ dedit mͥ ñ ꝑdã
ex eo. Sic ñ est uoluntas inconspectu patris
ur̃i: ut ꝑ eat unꝰ depissillis istis. Decumenti¬
b potest᷑ ꝑire: depusillis nichil perit. qͥa nisi
fueritis sic̃ pusillus iste: non intrabitis in

Expanded text:
nde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui miIpse illi datus est, qui servat humilitatem; hunc accipit: qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis. De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabitis in
Abbreviated transcription (Latin):
meo dabis gaudiũ exultationẽ & leticiã. Qd ẽ
auditui meo: dudiendo de felix sũ. deuoce
tua felix sũ. intꝰ bibendo felix sũ: ideo ñ cado.
Ideo exultabt̃ ossahumiliata. Ideo amicꝰ spon¬
si stat: et audit eũ. Ideo stat: quia audit. De
interiore fonte bibit: ideo stat. Illi qͥ nolue¬
runt deinteriore bibere: ĩbi cecidert̃. expul¬
si st̃: nec potuert̃ stare. Doctor itaq humili¬
tatis uenit ñ facere uoluntatẽ suam: s uo¬
luntate eiꝰqͥeũ misit. Ueniamꝰ ad eũ. & intremꝰ

Expanded text:
meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? Audiendo te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, int
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͣsi nobis sufficere ut ꝑeamꝰ. Non qͣsi denr̃o
uelle satiari ut arescamꝰ: s os adipsũ fontẽ
ponere. uͥ aqͣ ñdeficit. Qͥa uoluit suo consilie
iuuere adã: lapsus ẽ. ꝑeũ qͥante ceciderat ꝑ
suꝑbiã. qͥ ei calicẽ ipsius suꝑbiȩ ꝓpinauit:
Qͥã gͦ apud te fans uitȩ. et inlumine tuo uide¬
bimus lum̃: intꝰ uuiamꝰ. intꝰ uideamꝰ. Quare
eiũ inde exitũ ẽ: dudi quare. Nonueniat mͥ
pes suꝑbie. Ergo ille exiit: cui uenit pes suꝑ¬
biȩ. Ostende qͥa ideo exiit. Et manꝰ peccatoris
ñmoueat me: ꝓpt̃ pedem suꝑbiȩ. Quare hoc
dicis: Ibi ceciderunt om̃s: qui oꝑant᷑ inqͥta¬
tem. Ubi cecidert̃ : In ipsa suꝑbia. Expulsi
st̃ nec pocuert̃ stare. Si gͦ suꝑbia expulit eos
qͥñ potuert̃ stare: humilitas intromittit. qͥ
possint inꝑpetuo stare. Ideo et enĩ ille qͥ dixit
exultabt̃ ossa humiliata: p̃dixit. auditui

Expanded text:
non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem. Ubi ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui
Abbreviated transcription (Latin):
Pretende miscd̃iam tuã scientib te: & iusti¬
ciam tuã his qͥ recto st̃ corde. Qͥ sequunt᷑ uo¬
Bonus enĩ ds isrł rectis corde: mei aut̃ inqͥt ille: pene
cõmoti st̃ ꝑeds. Qre. Qͥazelauimnpeccatorib pacẽ pecc̃o¬
displicuit ds. Qre displicuit : Qa dedit felicitat̃e mał: et
ideo nutarent mͥ pedes. quasi sine causa
seruissem deo. Ideo gͦ mei pene cõmoti st̃
pedes: qͥa ñ fui rectus corde. Quid ẽ gͦ rectꝰ
corde: Sequens uoluntatẽ dei. felix ẽ. ille.
laborat ille: male uiuit. et felix est. Ille iuste
uiuit: et laborat. Non indignetur iuste
uiuens & laborans: intus habet qd felix
ille ñ habet. Non gͦ tristetur ñ maceret᷑: ñ
deficiat. felix ille habet ipse aurum inar¬
ca: istȩ dm̃ inconscientia. Cõpara nunc au¬
rum. & dm̃: archam. et conscientiã. Ille illud
habet qd̃ perit: et ibi habet unde perit. Iste dm̃
fons uite: ñ apd̾ nos. Idõ intͣre debemus: ñ qͣsi ut uiuamꝰ.

Expanded text:
uam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voBonus enim Deus Israel rectis corde. Mei autem, inquit ille, pene commoti sunt pedes. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatodisplicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deumfons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex homine fias pecus. Ille ds̃ factus ẽ homo:.
tu homo cognosce quia es homo. Tota humili¬
tas tua: ut cognoscas te. Ergo qͥa humilitatẽ
docet ds̃: dixit. Non ueni facere uoluntatẽ
meã : s uoluntatẽ eiꝰ qͥ me misit. Hȩc enim

Expanded text:
ut ex homine fias pecus: ille Deus factus est homo; ut ex homine fias pecus: ille Deus factus est homo; tu, homo, cognosce quia es homo: tota humilitas tua, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit, Non veni facere voluntatem meam, sed ejus voluntatem qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Causa manente: morbꝰ repetitur. uer¬
bi gr̃a: ex pressius hoc dic̃a. ħumor incor¬
ꝑe scabiem uł ulcera gignit. Incorpore fit
magna febris: et ñ paruus dolor. Exibent᷑
queclã medicam̃ta quȩ scabiẽ cõpescant. et
feruorem illũ ulceris sedent: & adhibent᷑
et ꝓficiunt. Uides hominẽ qui fuit ulcero¬
sus et scabiosus. sanatũ. S quia humor il¬
le ñ eiectus ẽ: rursus adulcus redit᷑. sognos¬
cens hoc medicꝰ. purgat humorẽ. detrahit
causã: et nulla er̃t ulcera. Unde abundat
iniquitas: ꝑsuꝑbiã. Cura suꝑbiã: nulla
erit iniqͥtas. Ut gͦ causa om̃niũ morboꝵ
curaretur id ẽ. suꝑbia: descendit et humił
factꝰ ẽ filiꝰ dei. Quid suꝑbis homo: Ds̃ ꝓꝓter
te humilis factus ẽ. Pudet de fortase imita¬
ri humilẽ hoĩem: saltẽ unitare humilẽ dm̃
Uenit filiꝰ dei inhominẽ: et humilis factus
ẽ. Precipit᷑ tͥ ut sis humilis: non tͥ p̃cipitur

Expanded text:
ri, causa manente morbus repetitur. Verri, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus propter te humilis factus est. Puderet te fortasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est: praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. Initiũ omĩs peccati suꝑbia: et initiũ
suꝑbiȩ hoĩs. apostatare adeo. Scͥptũ ẽ. firmũ
ẽ: uerũ est. Deinde qͥd desuꝑbo dicitur. mor¬
tali. accincto pannis carnis. pre grauato
pondere corꝑis corruptibilis. et tam̃ extol¬
lentis se. & obluuscentis qua pelle uestitꝰ sit
Quid ei dicit scriptura: Qͥo suꝑbit t̾ra et ci¬
nis: Quid suꝑbit: Dicat qͥd suꝑbit. Qm̃ in
uita sua piecit intima sua. Quid ẽ ꝓiecit.
nͥ porro ei̾ecit: hoc ẽ exire foras. Et enm in¬
trare intro. appetere intima ẽ. ꝑiecit inti¬
ma. foras exire ẽ. Intima ꝓicit᷑ suꝑbꝰ: intima
appetit humilis. Si suꝑbia eiecti sumꝰ: humi¬
litate regrediam᷑. Caput enĩ omniũ morbo¬
rũ suꝑbia ẽ: qͥa caput omniũ peccatoꝵ su¬
ꝑbia. Medicus quando egritudinẽ discutit.
sicuret qd̃ ꝑ aliꝗͣ causã factũ ẽ et ipsã causã
qua factũ est non curet: ad tẽpꝰ uidet᷑ mede¬

Expanded text:
enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium enim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis, praegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua pelle vestitus sit, quid ei dicit Scriptura? Quid superbit terra et cinis? Quid superbit? Dicat quid superbit. Quoniam in vita sua projecit intima sua . Quid est, projecit, nisi porro jecit? Hoc est exire foras. Etenim intrare intro, appetere intima; projicere intima, foras exire est. Intima projicit superbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regredimur. 16. Caput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mede
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ eicies foras. qͥa descendisti decelo. ñ face¬
re uoluntatẽ tuã. s uoluntatẽ eius qͥ te mi¬
sit: Maitnũ sacram̃tũ. Opsecro uos: simul
pulsemꝰ. Ex eat ad nos aliqͥd qd̃ nos pascat:
sed̃m qd nos delectauit. Magnũ illud et
dulce secretum. Qui ueniet adme. Adtende
Ergo qui ueniet inqͥt: non eiciam foras.
Quare : Quia descendi decelo. ñ ut faciam
uoluntatẽ meã: s uoluntatem eius qui misit
me. Ips a ẽ gͦ causa. quare ñ eicias foras eum¬
qui uenit ad te. qͥa ñ uoluntatẽ tuã facere
descendisti decęlo. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ te misit:
Ipsa. Quid querimꝰ utrũ ipsa sit : Ipsaest:
ipse loquitur. Non enĩ nobis fas ẽ: aliud sus¬
picari quã loquit᷑. Qtu uenerit ad me: ñ ei¬
ciam foras. Et qͣsi querereᷤ quare: qͥa ñ ueni
facere uoluntatẽ meã. s uoluntate eiꝰ qͥ mi¬
sit me. Timeo neforas ꝓꝑterea exierit aĩa a
deo: qͥa suꝑba erat. Inmo ñ dubito. Scͥptũ ẽ

Expanded text:
i de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Magnum sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. AttendeErgo, qui veniet, inquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Timeo ne foras propterea exierit anima a Deo, quia superba erat; imo non dubito. Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ. et doloꝵ. Nonne illud secretũ est qͦ
intrabit ille cui dicturus ẽ dñs. serue bo¬
ne. merito intra ingaudium dñi tui: Et eũ
qͥ ueniet ad me: ñ eiciã foras. Qa descendi
decȩlo: ñ ut faciam uoluntatẽ meã. s uolun

Expanded text:
tionum et dolorum! Nonne illud secretum est quo tionum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille, cui dicturus est Dominus servo bene merito, Intra in gaudium Domini tui ? 15. Et eum qui veniet ad me, non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam volunt
Abbreviated transcription (Latin):
tã et̃nam. Ergo et illud manna hoc signi¬
ficabat: et ilła omĩa signa mea erant. Sig¬
ds̃ panẽ. S quem panẽ : forte manna: Non.
S panẽ quem significauit manna: ipsũ
illa samaritana cui dictũ est. qui biberit de
hac aqua ñ sitiet unquã: continuo illa scd̃m
corpus accipiens. s tam̃ carere indigentia
Dne da nobis panẽ hunc: qͥ nos reficiat. nec
ẽ qd̾ ait: & ille qͥ credit inme. Et qd̾ dix̃ ñe¬
suriet: hoc intelligendũ. & ñ sitiet unquã.
Utroq enĩ illa significat᷑ etͣna satietas: ubi
nulla ẽ. egestas. Panẽ decȩlo desideratis: an¬
te uos habetis. et ñ manducatis. S dixi uo¬
Omne eñi qͥdat mͥ pat̃ ad me ueniet: et eũ qͥuenit ad
me ñ eiciã foras. Quale ẽ illud intꝰ. unde ñ exitur fo¬
ras: Magnũ penetrale: & dulce secretum.
Oscretũ sine dedio. sine amaritudine ma¬
larũ cogitationũ: sine int̾pellatione tẽpta¬

Expanded text:
tam aeternam. Ergo et illud manna hoc signitam aeternam. Ergo et illud manna hoc significabat, et illa omnia signa mea erant. Sigdat panem; sed quem panem? forte manna? non; sed panem, quem significavit manna, ipsum illa Samaritana, cui dictum est, Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam, continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec est quod ait, et qui credit in me: et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, non sitiet unquam. Utroque enim illa significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis, ante vos habetis, et non manducatis. . Sed dixi voOmne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venerit ad me, non ejiciam foras. Quale est intus illud, unde non exitur foras? Magnum penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tenta
Abbreviated transcription (Latin):
maiora facientẽ. Attendebant itaq qͣlia fecis¬
set moyses: adhuc aliqua maiora uolebant
fieri ab eo. quitã magna pollicebatur. Qiud
inquiunt facis. ut credamus tͥ: et ut noue¬
ris qͥa miracula illa huic miracula cõꝑaban.
& ideo quasi minora ista uidicabant que
faciebat iħc: patres nr̃i inquiunt magna
manducauerunt indeserto. S quid ẽ mau¬
na: forte contempnitis: sic̃ scriptũ est. Dedit illiꝰ
manna manducare. ꝑ moysen. Patres nr̃i
de cȩlo panẽ acceperunt: et ñ eis dictũ est.
amoyse. oꝑamini cibũ qͥ ñ pet̾it. Tu ꝓmittis
orcleaceos ille non dedit: s manna decelo.
ses dedit uobis. ñ moyses dedit uobis panẽ
de cęlo: s pater m̃s dedit uobis panẽ decȩlo.
Uerus enim panis ẽ. qͥ decelo descendit:
et dat uitam mundo. Uerus gͦ ille pa¬
nis ẽ: qui dat uitam mundo. Et ipse
cibus ẽ. diquo paulo ante locutus sũ: oꝑa¬
mini cibũ ñ qͥ perit. s qui ꝑmanet inui¬

Expanded text:
bant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Mobant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus. Patres nostri, inquiunt, manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna, forte contemnitis, sicut scriptum est, Dedit illis manna manducare . Per Moysen patres nostri de coelo acceperunt, et non eis dictum est a Moyse, Operamini cibum non qui perit. Tu promittis hordeaceos ille non dedit, sed dedit manna de coelo. amen dico vobis, non Moyses dedit vode coelo, sed Pater meus dedit vobis panem de coelo. Verus enim panis est, qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Verus ergo ille panis est, qui dat vitam mundo, et ipse cibus est, de quo paulo ante locutus sum: Operamini cibum, qui non perit, sed qui permanet in vi
Abbreviated transcription (Latin):
bat eos ad fidem: Illi adhuc querebant signa
qͥb crederent. Uide si ñ uidei signa petunt.
Dixerunt gͦ ei. Qd̃ gͦ tu facis signũ. ut uide¬
amꝰ. et credamus tibi: Quid oꝑari: Parũ ne
erat quod quinq panib pasti sunt : sciebant
hoc qͥdem: s huic cibo magna decȩlo p̃fere¬
bant. Dñs autẽ iħc talem se dicebat: ut mo¬
ysi p̃poneretur. Non enĩ ausus est moyses
dese dicere. qd daret cibũ ñ qui perit: s qͥ
ꝑmanet inuitã ȩt̃nã. Aliqͥd plus istȩ ꝓmit¬
tebat: quam moy ses. Per moysen quippe ꝓ¬
mitebat᷑ regnũ. et t̾ra fluens lac & mel:
temꝑalis pax. abundantia filioꝵ. salus cor¬
ꝑis. et cȩtera: omĩa tẽꝑalia quidẽ. infigura
tam̃ spiritalia : quia ueteri homini inueteri
xp̃m. Ille plenũ uentrem ꝓmitte̾bat inter¬
ra: s cibo qui perit. Iste ꝓmittebat cibũ ñ
qͥ perit: s qui ꝑmanet inet̃nũ. Attendebant
eum plus ꝓmitcentẽ: & quasi ñ dũ uidebant¬

Expanded text:
bat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeret. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri hominbat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa m. Ille plenum ventrem promittebat in terra, sed cibum qui perit; iste promittebat cibum, noerat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praefere
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Ideo qͥ ad me uenerit ñeiciã foras. Quare:
Qa ñ ueni facere uoluntatẽ meã: s uoluntatẽ
eiꝰ qͥ misit me. Humilis ueni. humilitatẽ do¬
cere ueni: magister humilitatis ueni. Qui
ad me uenit. incorporat᷑ mͥ: qͥ ad me uenit
humilis fit. Qui michi ad heret humilis
erit: qͥa ñ faciet uoluntatẽ suã s dei. Et ideo
ñ eicietur foras. qͥa cũ suꝑb eẽt. ꝓiectus est
foras. Uide illa interiora cõmendari inpsal¬
mo. filii aut̃ẽ hominũ: inꝑtectione alarũ
tuarũ sꝑabunt. Hide qͥd sitͣ ire intro. uide qͥd
sit ad illius ꝓtectionẽ confugere: iude qͥdsit
etiã sub uerbera patͥs currere. Flagellat enĩ
omnẽ filiũ que recipit. Filii autẽ hominũ:
subtegmine alarũ tuarũ sꝑabt̃. & qͥd ẽ intꝰ:
In ebriabunt᷑. abubertate domꝰ tuȩ. Cũ mi

Expanded text:
 ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis veni: qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et quid est intus? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
uit fugiendo. Quid ẽ gͦ fugit: Non potuit alti
fugit me. dicis. Ergo fugit iterum inmonte
ipse solus. pͥmogenitus amortuis: ascendens
suꝑ om̃s celos. et int̃pellans ꝓ nob. Interea illo¬
sursũ posito. solo sacerdote magno. qui intra¬
uit interiora ueli. foris popło constituto: hunc¬

Expanded text:
vit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelvit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelFugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et interpellans pro nsursum posito solo in monte magno, qui intravit in interiora veli, foris populo constituto.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ testes inierłm et inuidea et samaria: et
usq infines t̾rȩ. Uultis ut ĩa exhibeã regnũ:
Prius colligam qd̃ exhibeã. Altitudinẽ ama¬
tis. & altitudinẽ ad ipiscemini: s ꝑ humilita¬
tẽ me sequimini. Sic illo de etiã p̃dictũ est.
Et congregatio popłoꝵ cirtundabit de: & ꝓp̃t
hanc in altũ regredere. Id ẽ ut circundet tẽ
congregatio popłoꝵ. ut multos colligas: re¬
gredere inaltũ. Sic fecit. pauit: et ascendit.
Quare autẽ dictũ ẽ fugit: Neq enĩ uere si
nollet teneret᷑. si nollet raꝑetur: qui si nol¬
let nec agnosceret᷑. Nam ut noueritis hoc
misticȩ factũ. ñ ex necessitate s ex significan¬
te dispositr̾one: mͦ inconseqñti uidebitis. qͥa
eisdẽ turbis quȩ eũ q̃rebant apparuit. et cũ
eis loquens multa illis dixit: multa depane
cȩlesti disputauit. Nne cũ ipsis deꝑane disputans
erat: a quib ne teneret᷑ aufug̾at:. Non gͦ itunc
postea qnͣdo cũ eis loquebat᷑. Aliqͥd gͦ significa¬

Expanded text:
m, et in omni Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, et propter hanc in altum regredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo significa
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ gemitu quȩ gesta fuerant colloquentes:
et apparens eis uelut incognitꝰ. cũ eoꝵ ocłi
tenerentur ne ab eis agnosceret᷑: sermonem
trastantib miscuit. at illi narrantes eiunde
sermocinarentur: dixert̃. Qd̃ ille magnus
propħa infactis et dictis occisus eẽt aprinci¬
pib sacerdotũ. Et nos inqͥunt sꝑabamꝰ: qͥa
ipse eẽt redempturus isrł. Recte sꝑabatis.
uetũ sꝑabatis: in illo ẽ redẽptio isrł. S qͥd festi¬
natis: Raꝑe uultis. Illud etiam indicat no¬
bis hc̃ sensum: qͥa cũ abeo quexerent discipłi
define. dixert̃ ei. Si in hoc intempore p̃senta¬
beris. et quando regnũ isrł: Iam enĩ ẽẽ cupi¬
ebant: ĩa uolebant:. hoc ẽ raꝑe uelle: et regẽ
facere. S ait discipłis: qͥa adhuc ascensurus

Expanded text:
et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qd mͦ emitur sangͥne xp̃i: erit aliqnͣdo
futurũ regnũ eiꝰ. quando erit aꝑta claritas
scõꝵ eiꝰ: post iudiciũ ab eo factũ. Quod uidi¬
ciũ supra ipse dixit: qd filius hoĩs facturꝰ
sit. Deqͦ regno etiã apłs dicit. Cumtradide¬
rit regnũ deo et patri. Unde etiam ipse.
Uenite benedicti patris meis: ꝑcipite regnũ
quod uobis paratum ẽ aborigine mundi.
Discipłi autem et turbȩ credendes ineũ. pu¬
tauerunt. illum sic uenisse: ut iam regnaret.
hoc ẽ. uelle raꝑe. et regẽ facere: p̃uenire uelle
tempus eiꝰ qd ipse apuo se occultabat. ut opor¬
tune proderet: et oportune infine scłi decla¬
raret. Nam ut noueritis qͥa regẽ uolebant
facere. idẽ ante uenire et iam habere mani¬
festũ xp̃i regnũ. quẽ primo oportebat uidica¬
ri et deinde iuidicare: ubi crucifixus ẽ. et il¬
li qui in illum sꝑabant sꝑem resurrectionis
eiꝰ ꝑdiderant: resurgens amortuis inuenit
inde duos cũ desꝑatione sibi sermocinantes.

Expanded text:
ratur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factum, quod judicium supra ipse dixit quod Filius hominis facturus sit; de quo regno etiam Apostolus dicit, Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse dicit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Disciptaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd significat nobis i hesus cuuis facta uerba st̃:
Ergo inhoc qd̃ uoluerunt eũ raꝑe et regẽ
facere. et ꝓpt̾ hoc fugit in monte̾ ipse solus.
hoc in illo factũ tacet÷ Nichil loqͥtur Nichil
significat : an forte hoc erat raꝑe eum. p̃ue¬
nire uelle tempꝰ regni eiꝰ : Et enim uenerat
tempꝰ mͦ ñ iam regnare. quomͦ regnaturꝰ ẽ:
in eo qd̃ dicimꝰ adueniat regnũ tuũ. Semꝑ
quidem ille cũ patre regnat: scdm qd̾ ẽ filuis
dei. uerbũ dei: uerbũ ꝑ quod facta sunt oĩa.
Predixerunt autẽ ꝓpħȩ regnũ eiꝰ. etiã scd̃m

Expanded text:
aliquid significat nobis Jesus, cujus facta, verba sunt? aliquid significat nobis Jesus, cujus facta, verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere, et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum, tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat, secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem prophetae regnum
Abbreviated transcription (Latin):
esternam ex eugłio lectionẽ
ista ẽ hodierna quȩ seqͥtur. im¬
de hodiernꝰ sermo debetur.
facto illo miraculo uͥ qͥnq mili¬
a hominũ dequinq panibus
pauit iħc: cũ ad mirate eẽnt turbȩ. et eum
magnũ ꝓpħam dicerent qui uenit inmundũ:
Sequitur hoc. Iħc autẽ cum cognouisset quia
uenerant ut raꝑent eũ. et facerent eũ regẽ:
fugit iterũ inmonte ipse solus. Datur gͦ in¬
celligi: qd̃ dñs cũ sederet in monde cũ disci¬
płis suis. et uideret turbas adse uenientes:
descenderet demonte et circa inferiora loca
turbas pauerat. Nam quomͦ fieri potest. ut¬
rursus illuc fugeret. nͥ ante demonte descen¬
deret: Significat gͦ aliqͥd. qd̃ dñs dealto
descendit ad pascendas turbas: pauit et
ascendit. Quare autẽ ascendit: cum cogno¬
uissent. qd̃ eũ uellent raꝑe et regẽ facere.
Quid eni : Non erat rex qui tunebant fieri
rex: Erat omnino. Nec talis rex qui abhõib
fieret: s talis qͥ hoĩb regnũ daret. Nũ qͥd forte et hic

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicerent qui venit in mundum, sequitur hoc: Jesus ergo cum cognovisset quia venerant ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas parursus illuc fugeret, nisi ante de monte descendisset? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas: pavit, et ascendit. Quare autem ascendit cum cognovisset quod vellent eum rapere, et regem facere? Quid enim, non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino, nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Nunquid forte et hic
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuit nauis ad t̾rã quã ibant. factus est
finis int̾ra. De humido adsolidũ. deturbato
ad firmũ: deitinere ad finẽ. Altera die t᷑ba
quȩ stabat trans mare unde illi uenerant. ui¬
dit qͥa nauicula ñ erat ibi nisi una: et qͥa ñ
introisset cũ discipłis in nauẽ. s soli discipłi
eius abissent. Alie uero suꝑ uenert̃ naues

Expanded text:
tim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est tim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est finis ad terram: de humido ad solidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae stabat trans mare, unde illi venerant, vidit quia navicula non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis in navem, sed soli discipuli ejus abiissent: aliae vero supervenerun
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ st̃ tͥbulationes ut etiã ipsi qͥ credidert̃
iniħm: et qui conantur ꝑseuerant usq in
finẽ. ex pauescant ne deficiant. Xp̃o fluctus¬
scłi calcante. scłi ambitiones et altitudines
depͥm̃te: ex pauescit xͥanus. Nonne hec illi
p̃dicta sunt: Et merito iħu influctib ambu¬
lante tunuerunt: quomͦ xͥani quãius haben¬
tes sp̃e infuturo scło quando uiderint depͥmi
altitudines scłi huiꝰ: plerumq conturbant᷑.
decontricione rerum humanarũ. Aꝑuint
eugłiũ. aꝑiunt scripturas: et inueniunt
ibi ista omĩa p̾dicta. quia hoc dñs facit. Depͥ¬
mit celsitudines scłi. ut abhumilib głificet᷑:
dequoꝵ altitudine p̃dictũ ẽ. siuitates fir¬
re. Quid hȩc expauescitis qͥd timetis : Ego ista
p̃dixi. ego facio: necesse ẽ ut fiant. egosũ noli¬
te timere. Uoluert̃ gͦ acciꝑe eum innaui
cognoscentes ac gaudentes. securi facti: &sta¬

Expanded text:
tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant: Christo fluctus calcante, saeculi ambitiones et altitudines deprimente, expavescit christianus. Nonne haec illi praedicta sunt? Merito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani quamvis habentes spem in futuro saeculo, quando viderint deprimi altitudinem saeculi hujus, plerumque conturbantur de contritione rerum humanarum. Aperiunt Evangelium, aperiunt Scripturas; et inveniunt ibi ista omnia praedicta; quia hoc Dominus facit. Deprimit celsitudines saeculi, ut ab humilibus glorificetur. De quorum altitudine praedictum est, Civitates firre. Quid haec expavescitis? Quid timetis? Ego ista praedixi, ego facio, necesse est ut fiant. Ego sum, nolite timere. Voluerunt ergo eum accipere in navim, agnoscentes ac gaudentes, securi facti. Et sta
Abbreviated transcription (Latin):
tinent. Ipsi sunt quinq libri moysi: ipsi siu
quinq porticus ille. languidos continentes.
Ipsi qͥnq panes: quinq milia hominũ pas¬
centes. Ergo legem significat: numerꝰ uigin
ni: facuint uinginti qͥnq. Quadratũ qͥna¬
riũ. s hiuic legi antequã eugłm ueniret: de¬
erat ꝑfectio. ꝑfectio autẽ: insenario numero
cõprehenditur. ꝑterea sex dieb ds̃ mundũ
ꝑfecit. Et qͥnq ipsa ꝑsex multiplicent᷑. ut
lex ꝑ eugłm ad impleatur: ut fiant sexies
qͥni truginta. ad eos enĩ qui impletit legẽ:
uenit iħc. Et uenit quomodo: Calcans fluc¬
tus. om̃s tumores mundi subpedib habens:
om̃s altitudines scłi p̾mens. Hoc agit᷑ quan¬
tũ additur tẽpori: et quantũ accedit ȩcas
scłi. augent᷑ inisto mundo tͥbulationes. au¬
gent᷑ mala. augent᷑ contriciones: ex ag̾erant᷑
hec omĩa. Iħc transit calcans fluctus: et tam̃

Expanded text:
ertinet. Ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsi sunt ertinet. Ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsi sunt quinque porticus illae languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia hominum pascentes. Ergo Legem significat numerus vigesini, faciunt viginti quinque, quadratum quinarium. Sed huic Legi antequam Evangelium veniret, deerat perfectio. Perfectio autem in senario numero comprehenditur. Propterea sex diebus Deus mundum perfecit , et quinque ipsa per sex multiplicantur, ut Lex per Evangelium adimpleatur, ut fiant sexies quini triginta. Ad eos ergo qui implent Legem, venit Jesus. Et venit, quomodo? Calcans fluctus; omnes tumores mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. Hoc agitur quantum additur tempori, et quantum accedit aetas saeculi. Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, exaggerantur haec omnia: Jesus transit, calcans fluctus. 7. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mouebant. Nec uenti illi et tẽpestas et fluc¬
tus et tenebre id agebant. ut uel nauis ñ ꝓmo¬
ueretur. uel soluta mergeret᷑: s int̃ illa omĩa
mala ibat. Et enĩ qͥa abundat iniqͥtas et refri¬
gescit caritas multorũ: crescunt fluctus. au¬
gentur tenebrȩ. Seuit uentus: sed tam̃ na¬
uis ambulat. Qui enĩ ꝑseuerauerit usq infi¬
nẽ: hic saluis erit. Nec ipse stadioꝵ numerus:
cont̾enendꝰ est. Neq enĩ uere posset nichil signi¬
ficare qd̃ dictũ ẽ: cũ remigassent stadia ui¬
ginti qͥnq aut triginta: tunc ad eos uenit
iħc. Sufficeret uiginti qͥnq sufficeret trigi¬
ta: maxime qͥa estimãtis erat. ñ adfirmantis
Nũqͥd ꝑeclitaretur ueritas inestimante. sidi¬
ceret stadia ferme triginta: aut stadia ferme
uiginti qͥnq: S ex iuginti qͥnq: fec̃ triginta.
Queramꝰ numerũ uicesimũ qͥntũ. Uiginti
nario. Quinarius ille numerus: ad legem ꝑ¬

Expanded text:
promovebant, nec venti illi et tempestates et flucpromovebant, nec venti illi et tempestates et fluctus et tenebrae id agebant, ut vel navis non promoveretur, vel soluta mergeretur: sed inter illa omnia mala ibat. Etenim quia abundavit iniquitas, et refrigescit charitas multorum, crescunt fluctus, augentur tenebrae, saevit ventus: sed tamen navis ambulat. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec ipse stadiorum numerus contemnendus est. Neque enim vere posset nihil significare quod dictum est, Cum remigassent stadia viginti quinque aut triginta, tunc ad eos venit Jesus. Sufficeret viginti quinque, sufficeret triginta, maxime quia aestimantis erat, non affirmantis. Numquid periclitaretur veritas in aestimante, si diceret stadia ferme triginta, aut stadia ferme viginti quinque? Sed ex viginti quinque fecit triginta. Quaeramus numerum vigesimum quintum. Unde nario. Quinarius ille numerus ad legem p
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Crescunt errores. crescit iniqͥtas. Cres¬
cit infidelitas. Lux deniq quȩ caritas apud
ioħem ipsum eugłistã satis aꝑteꝙ monstrat᷑.
ita ut diceret. qͥ odit frẽm suũ intenebris ẽ:
creberrime extingu it᷑. Cresc̃t istȩ tenebre:
odioꝵ frat᷑noꝵ. Cotidie crescunt: et ñdum
uenit iħc. Unde apparet qͥa crescunt: Qm̃
habundauit iniqͥtas: refrigescit caritas
multorũ. Crescunt denebre: & ñdũ uenit iħc.
Crescentib tenebͥs. frigescente caritate. Abun¬
dante iniquitate: ipsi sunt fluctus nauem
turbantes. Tempestates et uenti: clamores
sunt maledicorũ. Inde caritas refrigescit. in¬
de fluctus augent᷑: & turbatur nauis. uen¬
to magno flante. mare exurgebat. tenebre
crescebant. in telligentia minuebat᷑: iniquitas
augebat᷑. Cũ remigassent gͦ quasi stadia uigin¬
ti quinq aut triginta. Interea ambulabant:

Expanded text:
mundi, crescunt errores, crebrescunt terrores, crescit iniquitas, cresmundi, crescunt errores, crebrescunt terrores, crescit iniquitas, crescit infidelitas: lux denique quae charitas apud Joannem ipsum evangelistam satis aperteque demonstratur, ita ut diceret, Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguitur: crescunt istae tenebrae odiorum fraternorum, quotidie crescunt; et nondum venit Jesus. Unde apparet quia crescunt? Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Crescunt tenebrae, et nondum venit Jesus. Crescentibus tenebris, refrigescente charitate, abundante iniquitate, ipsi sunt fluctus navem turbantes: tempestates et venti, clamores sunt maledicorum. Inde charitas refrigescit, inde fluctus augentur, et turbatur navis. 6. Vento magno flante mare exsurgebat. Tenebrae crescebant, intelligentia minuebatur, iniquitas augebatur. Cum remigassent ergo quasi stadia viginti quinque aut triginta. Interea ambulabant,
Abbreviated transcription (Latin):
sito. discipłi in nauicula qͥd paciebant᷑: sã illo
in altis constituto: nauicula illa eccłiam p̾sig¬
nabat. Si ñ hoc pͥmo ineccłia intelligimꝰ. qd illa
nauicula paciaebat᷑: non erant illa significan¬
tia s simplicit̾ate transeuntia. Si autem uide¬
mꝰ exprimi ineccłia ueritatẽ illarũ significa¬
tionũ: manifestũ ẽ qͥa facta xͥ genera sunt lo¬
cutionũ. Ut autẽ sero factũ ẽ inqͥt: descende
runt discipłi eiꝰ ad mare. Et cũ ascendissent
nauiculã: uenerunt transmare incapharna¬
um. Cito dixit finitũ: qd postea factum est.
Uenert̃ trans mare incapharnaũ: et redit
ut exponat quom uenert̃. qͥa ꝑstagnũ naui¬
gantes transiert̃. Et dũ nauigarent ad eũ lo¬
cum. quo eos uenisse iam dixit: recapitulan¬
do exponit qͥd acciderit. Tenebre iam facte e¬
rant: et ñ uenerat ad illos iħc. Merito tenebrȩ.
qͥa lux ñ uenerat. Tenebre iã factȩ erant: & ñ
uenerat adillos iħc. Quantũ accetlit finis

Expanded text:
sito, discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeuntia: si autem videmus exprimi in Ecclesia veritatem illarum significationum; manifestum est quia facta Christi genera sunt locutionum. Ut auterunt discipuli ejus ad mare: et cum ascendissent naviculam, venerunt trans mare in Capharnaum. Cito dixit finitum quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum. Et redit, ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et dum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando exponit quid acciderit: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Merito tenebrae, quia lux non venerat: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Quantum accedit finis
Abbreviated transcription (Latin):
inuitam ȩt̾nã. Quid faciemꝰ inqͥunt: Qͥd obser¬
uan do hoc p̃ceptũ implere poterimꝰ: Respon¬
dit iħc et dixit eis. Hoc ẽ opus dei: ut credatiᷤ
ineũ quẽ misit ille. Hocẽ gͦ manducare cibũ:
ñ qͥ perit. s qui ꝑmanet inuitã et̃nã. Ut quid
paras dentes et uentre : Crede et manducasti.
Discernit᷑ qͥdẽ ab oꝑib fides. sic̃ apłs dicit: iusti¬
ficari hominẽ ꝑfidẽ. sine oꝑib legis. Et sunt
oꝑa quȩ uidentur bona sine fule xp̃i. et ñ st̃
bona: qͥa ñ referuitur ad eũ finẽ exquost̃
bona. finis enĩ legis xp̃c: ad iusticiã omni
credenti. Ioeo noluit disceͬnere ab oꝑe fidẽ:
S ipsã fidem dixit ẽẽ opꝰ. Ipsa ẽ eñi fides: qͦ
ꝑdilectionẽ oꝑatur. Nec dixit hoc ẽ opus ur̃m:

Expanded text:
in vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt, qin vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt, qoc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . N
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Cuicũq rei ponis signũ: ideo ponis sig¬
nũ. ne confusa eum aliis ate ñ possit agnosci.
Pat̾ gͦ eũ signauit. Quid ẽ signauit ̃ ꝓpriũ
quiddã illi dedit: ne cȩteris comꝑaretur ho¬
minib. Ideo deillo dictũ est. Unxit te ds̃ d̃s
tuus oleo exultacionis: preparticipib tuis
ergo signare qͥd ẽ: Exceptũ habere: hoc est
p̃participib tuis. Itaq nolite inquit me
contempnere. qͥa filius hõis sũ: et querite a
me cibũ ñ qui perit. s qͥ ꝑmanet inuit̾a et̃nã.
Sic enĩ filius hoĩs sũ: ut ñ sim unꝰ ex riob̾. Sic¬
sum filius hoĩs: ut pat̾ ds̃ me signaret. Qͥdẽ
signaret: Propͥum aliqͥd mͥ daret. quo ñ con¬
funderet cũ genere humano: s ꝑ me libera¬
retur genus humanũ. Dixerunt gͦ ad eum.
Quid faciemꝰ. ut oꝑemur oꝑa dei: Dixerat enĩ
illis. oꝑamini escã. ñ quȩ perit: s quȩ ꝑ manet

Expanded text:
nere. Cuicunque rei ponis signum, ideo ponis signere. Cuicunque rei ponis signum, ideo ponis signum ne confusa cum aliis a te non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est signavit? proprium quiddam illi dedit, ne caeteris compararetur hominibus, ideo dictum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Ergo signare quid est? exceptum habere; hoc est prae participibus tuis. Itaque nolite, inquit, me contemnere, quia filius hominis sum, et quaerite a me cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Sic enim filius hominis sum, ut non sim unus ex vobsum Filius hominis, ut Deus Pater me signaret. Quid est signaret? Proprium aliquid mihi daret, quo non confunderer cum genere humano, sed per me liberaretur genus humanum. « Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus, ut operemur opera Dei? » Dixerat enim illis, Operamini escam non quae perit, sed quae permanet
Abbreviated transcription (Latin):
filius hoĩs exceptus anumerohominũ. filiꝰ
hõis istȩ. filiꝰ hominis & filius dei ẽ: ĩste homo
etiã ds̃ ẽ. alio loco int̾rogans discipłos ait.
Quẽ dicunt homines esse filiũ hoĩs : Et illi.
Auii ioħem. alii heliã. alii iheremiã: aut unũ
ex ꝓpħis. Et ille. Uos uͦ qͣm me dicitis eẽ: Res¬
pondit petrus. Tues xp̃c filiꝰ dei uirii. Ille
dixit se filiũ hõis : petrus eũ dixit filiũ dei uiui. Oba¬
me ille cõmemorabat: qd̾ miscd̾it᷑ exibuerat. Ille cõme¬
morabat.: qd̾ iclaritate ꝑmanebat. Uerbũ di
cõm̃dat humilitatẽ sũa: homo agnoscit clari¬
tatẽ dñi sui. Et reuera frẽs: puto qͥa iustũ
ẽ. humiliauit se ꝓpt̾ nos: glorificemꝰ illũ noᷤ.¬
rat filius hominis illomͦ. cũ uerbũ caro fac¬
tum ẽ: et habitauit in nobis. Ideo hc̃ enĩ pater¬
re: Hoc est enĩ signare: inponẽre aliqͥd. qd̾ ñ
confundat᷑ cũ ceteris. Signare ẽ: signũ eipo¬

Expanded text:
filius hominis, exceptus a numero hominum; filius hominis est. Iste filius hominis et Filius Dei est, iste homo etiam Deus est. Alio loco interrogans discipulos ait: Quem me dicunt esse homines Filium hominis? Et illi: Alii Joannem, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis. Et ille: Vos vero quem me dicitis esse? Respondit Petrus: Tu es Christus Filius Dei vivi . Ille dixit se Filium hominis, et Petrus eum dixit Filium Dei vivi. Optime ille commemorabat quod misericorditer exhibuerat: ille commemorabat quod in claritate permanebat. Verbum Dei commendat humilitatem suam, homo agnoscit claritatem Domini sui. Et revera, fratres, puto quia justum est; humiliavit se propter nos, glorificemus illum norat Filius hominis illo modo, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Ideo hunc enim Deus Paterre. Hoc est signare, ponere aliquid, quo non confundatur cum caeteris. Signare est, signum ei po
Abbreviated transcription (Latin):
uentres. saciet sermonib m̃tes. S si capunt.
et si ñ capiunt. sumant qd̵ capiunt: ne frag¬
m̃ta pereant. Loquat᷑ ergo. & audiamꝰ. Res¬
pondit iħc. et dixit. Am̃ am̃ dico uobis. que¬
ritis me: non qͥa uidistis signa. s qͥa mandu

Expanded text:
ventrem, satiet sermonibus mentem, sed si capiunt; ventrem, satiet sermonibus mentem, sed si capiunt; et si non capiunt, sumant quod capiunt, ne fragmenta pereant. Loquatur ergo, et audiamus. Respondit Jesus, et dixit, Amen amen dico vobis, Quaeritis me, non quia vidistis si
Abbreviated transcription (Latin):
turba qͥa iħc ñ eeñt ibi. neq discipłi eiꝰ: ascen¬
derunt nauiculas. et uenert̃ capharnaũ:
querentes iħm. Insinuatũ ẽ tam̃ illis. tam
magnum miraculũ. Uiderunt enĩ qd̃ dis¬
cipłi soli ascendissent in nauẽ: et quia nauiᷤ
ñ erat ibi. Uenert̃ autẽ inde et naues uixta
locũ ubi illum. manducauerant panẽ. in
qͥb eũ turbȩ secutȩ sunt. sũ discipłis gͦ ñas¬
cenderat: alia nauis illic ñ erat. Un de subito
uit. ut miraculũ monstraret: Et cũ intie¬
nissent eũ turbȩ. Ecce p̾sentat se turbis. aqͥ¬
b rapi tuuerat : et in mont̃e fugerat. Oĩ no
confirmat. & insinuat nob̃ in misterio dicta
ẽẽ illa oĩa. & facta inmagno sacram̃to: ut
aliqͥd significarent. Ecce ẽ istȩ qui in mont̃e
fugerat turbas. Honne cũ ipsis turbis loqͥ¬
tur: Modo teneant: mͦ regem faciant. Et cũ
m̃tũ. et sermonẽ infert. ut si fieri potest qui
pasti st̃ pascant᷑: & quoꝵ satiauit panib

Expanded text:
neque discipuli ejus, ascenderunt in naviculas, et venerunt in Capharnaum quaerentes Jesum. « Insinuatum est tamen illis tam magnum miraculum. Viderunt enim quod discipuli soli ascendissent in navem, et quia navis non erat ibi. Venerunt autem inde, et naves juxta locum illum ubi manducaverunt panem, in quibus eum turbae secutae sunt. Cum discipulis ergo non ascenderat: alia navis illic non erat. Unde subito re ambulavit, ut miraculum monstraret? Et cum invenissent eum turbae. Ecce praesentat se turbis, a quibus rapi timuerat, et in montem fugerat; omnino confirmans et insinuans nobis in mysterio dicta esse illa omnia: et facta in magno sacramento, ut aliquid significarent. Ecce adest ille qui in montem fugerat turbas; nonne cum ipsis turbis loquitur? modo teneant, modo regem faciant. VERS. 2mentum, et sermonem infert, ut si fieri potest, qui pasti sunt, pascantur, et quorum satiavit panibus
Abbreviated transcription (Latin):
minor. cum om̃ib angłisscĩs. quib erimꝰ equales in reg¬
no xp̃i & dei. Hoc autem ita dic̾tum est: & mea om̃iatua
sunt: & tua mea. ut hic sit etiam ipsa creaturarationalis.
que ñ nisideo sub ditur. ut ei que infra illam sunt eunc̾ta
subdantur. Hec gͦ cum sit dĩ patris. non simul esset & fi¬
lii. nisi patri esset equalis. Deipsa quippe agebat cũ dice¬
ret. Non ꝓ mundo rogo. s ꝓhis quosdedisti michi quia
tiu sunt. & mea om̃ia tua sunt: & tua mea. Nec fas est.

Expanded text:
minor cum omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regminor cum omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis. De ipsa quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua