comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo prestantior est natura
dei. que utraq quã falsa sint
non est obcurum. Quod si iste
de illis dialecticis modernis ẽ.
qui nichil esse credunt. nisi
quod imaginationib cõp̃hen¬
dere possunt. nec putat esse¬
aliguid.in quo partes nulle
sc̃. uel non negabit se intelli¬
gere. quia si esset aliqͥd. qd nec
actu. nec intellectu dissolui
posset. mauis esset. quã qd̾ uel
intellectu est dissolubile. Itaq
si om̃e cõpositũ saltẽ cogitatio¬
.ne dissolui potest. cũ dicit dm̃
esse cõpositũ. dicit aliqͥd deo
maiꝰ.⁊ se posse intelligere. Tran¬
sit igit᷑ eius intellectꝰ ultra dm̃.
qd̾ nullus facere potest intellet¬
tus. S uideamꝰ quid addat. qͣsi
que uidet᷑ nasci. si tres ille ꝑsone
st̃ tres res. Sic tñ inqͥt. ut u̾na tͥ¬
um earũ rerũ. sit uoluntas o po¬
testas. Hic querendũ est. an ille
tres res. scdm hoc qd̾ separatim
ab inuicẽ intelligunt᷑. an scdm
cõmunẽ. uoluntatẽ & potestatẽ. an

Expanded text:
aliquo est praestantior natura Dei: quae utraque quam falsa sint, non est obscurum. Quod si iste de illis dialecticis modernis est, qui nihil esse credunt, nisi quod imaginationibus comprehendere possunt, nec putat aliquid esse, in quo partes nullae sunt; vel non negabit intelligere se quia si esset aliquid, quod nec actu, nec intellectu dissolvi posset; majus esset, quam quod vel intellectu est dissolubile. Itaque si omne compositum saltem cogitatione dissolvi potest, cum dicit Deum esse compositum, dicit Deo aliquid majus se posse intelligere: transit itaque ejus intellectus ultra Deum: quod nullus facere potest intellectus. Sed videamus quid addat quasi quae videtur nasci, si tres illae personae sunt tres res. Sic tamen, inquit, ut una trium earum rerum sit voluntas et potestas. Hic quaerendum est an illae tres res secundum hoc, quod separatim ab invicem intelliguntur; an secundum communem voluntatem et potestatem; an
Abbreviated transcription (Latin):
est una ꝑsona. necesse est plures
ꝑsonas. que alie st̃. a se inuicẽ
eẽ unã eãdeq ꝑsonã qd ñ est
possibile. Quappt̃ impossibile ẽ
deo incarnato. scđm unã ꝙͣ libet
ꝑsonã. illũ scdm aliã quoq
ꝑsonã incarnari. Cur autẽ ds̃¬

Expanded text:
sona est, necesse est plures personas, quae aliae sunt a se invicem, esse unam eamdemque personam: quod non est possibile. Quapropter impossibile est, Deo incarnato secundum unam quamlibet personam, illum secundum aliam quoque personam incarnari. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ret naturã. que suꝑ omĩa est
libera ab om̃i lege loci. et tem¬
poris et cõpositioneͥ partium.
reb que loco aut tẽpore clau¬
duntur. aut partib cõponun¬
tur. s credat aliqͥy in illa esse
qͦd in istis esse nequit. & adqui¬
escat auctoritati xp̃iane. nec
dispucet contra illam. Uide¬

Expanded text:
ret naturam, quae super omnia est ret naturam, quae super omnia est libera ab omni lege loci et temporis et compositionis partium, rebus quae loco aut tempore clauduntur, aut partibus componuntur; sed credat aliquid in illa esse, quod in istis esse nequit, et acquiescat auctoritati Christianae, nec disputet contra illam.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pater sit. et ñ filiꝰ. et filiũ
eiꝰ. qui tantũ filiꝰ sit & ñ pat̃.
id ⁊ adam o abel. Dicimꝰ itaq
de adam patre. & de abel filio.
q pat̾ ñ est filiꝰ. & filiꝰ ñ est pa¬
ter. qm̃ duo homines⁊ separa¬
te ꝑsone st̃ adam & abel. nec
est cuiꝰ filiꝰ sit adam. aut cuiꝰ
pat̾ ab el. Sic itaq fatem᷑ in
deo. quia pater nonꝰ  filius. aut
filius pater. quamiuis duo dũ
non sint. qm̃ pater non habec
patre. aut filius filiũ. Simi¬
liter sp̃e sẽs non est pater aut
filius. quia ñ est cuiꝰ sit pater.
aliĩ ab inuice̾. nec de inuicẽ
dici possunt. sic̃ de patre et fi¬
lio. in diuersis ꝑsonis homi¬
nũ ostendimꝰ. ideo dicunt᷑ tres
ꝑsone. ñ quia sunt tres res se¬
parate. at si negat tria posse
dici de uno. & unũ de tribus.
ut tria ñ dicant᷑ de inuicẽ.
sic̃ in his trib ꝑsonis. et uno
deo facimꝰ. qm hoc in aliis re¬
b ñ uidet. nec in deo intelli¬
possit. esse in deo nec compa¬

Expanded text:
ter, et non filius; et filium ejus, qui tantum filius sit, et non pater; id est Adam et Abel. Dicimus itaque de Adam patre, et de Abel filio, quia pater non est filius, et filius non est pater; quoniam duo homines et separatae personae sunt Adam et Abel, nec est cujus filius sit Adam aut cujus pater sit Abel. Sic itaque fatemur in Deo quia Pater non est Filius, aut Filius Pater quamvis duo dii non sint; quoniam Pater non habet patrem, aut Filius filium. Similiter Spiritus sanctus non est Pater aut Filius; quia non est cujus sit pater, alii ab invicem, nec de invicem dici queunt sicut de patre et filio in diversis personis hominum ostendimus; ideo dicuntur tres personae; non quia sint tres res separatae. At si negat tria dici posse de uno, et unum de tribus: ut tria non dicantur de invicem; sicut in his tribus personis et uno Deo facimus, quoniam hoc in aliis rebus non videt, nec in Deo intellipenetrare non possit esse in Deo, nec compa
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ .&. filius. uidet᷑ necesse esse¬
patrẽ qͦq esse incarnatũ cũ fi¬
lio. ꝓpter unitatẽ deitatis. quã
possibile esse propt̾ di̾sitatem
ꝑsonarũ. ñ eum esse simul incar¬
natũ. Hidete qͥ hoc dicit. quomͦ
claudicat. utroq pede in incar¬
natione filii dei.Nam qui recte
suscipit eiꝰ incarnationẽ. credit
eũ non assũpsisse hominem. in
unitatem nature. s inunitatẽ
ꝑsone. Hic autẽ somniat. ho¬
minẽ a filio dei magis esse
assũptũ in nat᷑e unitatẽ. qͣ. in
ꝑsone unicatẽ. Si enĩ hoc non
quia plures sunt ꝑsone. Utroq
igit᷑ pede. id ÷ in utraq parte
claudicat in incarnatione filii
dei. qr una natura est cũ patre.
u alia ꝑsona a patre. quicunq
existimat. eãdem incarnatiõem
sic esse scdm nature unitatẽ. ut
filius non possit incarnari sine
patre. nec inteltigit sic eã. scd̾m
unitatẽ esse ꝑsone. ut pat̾ ñ põ¬
sit incarnari cũ filio. Quippe
deus. ñ sic assũpsit hominem.

Expanded text:
ius videtur necesse Patrem quoque esse incarnatum cum Filio, propter identitatem Deitatis, quam possibile esse propter diversitatem personarum eum non esse simul incarnatum. Videte qui hoc dicit quomodo claudicat utroque pede in incarnatione Filii Dei. Nam qui recte suscipit ejus incarnationem, credit eum non assumpsisse hominem in unitatem naturae, sed in unitatem personae. Hic autem somniat hominem a Filio Dei magis esse assumptum in naturae unitatem, quam in personae unitatem. Si enim hoc non quia plures sunt personae. Utroque igitur pede, id est utraque parte claudicat in incarnatione Filii Dei, qui una natura est cum Patre et alia persona a Patre, quicunque existimat hanc incarnationem sic esse secundum naturae unitatem, ut Filius non possit incarnari sine Patre; nec intelligit eam sic secundum unitatem esse personae, ut Pater non possit incarnari cum Filio. Quippe Deus non sic assumpsit hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
nolle. qd̃ sciebat se nemini face¬
re uelle. Cumq responderetur
sin moris illos non esse. aiebat.
fateor malo decipi bona de illis
credendo eriam. sime nescien¬
te mali sunt. ꝗͣ decipere me ip¬
sum. credendo mala de ipsis.
quos nondum uere ꝓbain. qd̃
bom non sint. Hec tam̃ in prin¬
cipio pontificatꝰ sui dicta me¬
minerim. Postmodũ enĩ rei
ueritas uiro innotun. & que
sibi a suis. uere dicta fuerant.
nimis uera fuisse cognouit:
Qiãuis gͥ solitam fidem ñ ex
toto uerbis eoꝵ deinceps prebue¬
rit. tamen siris reb in posterum

Expanded text:
nolle quod sciebat se nemini facenolle quod sciebat se nemini facere velle. Cumque responderetur sui moris illos non esse, aiebat: « Fateor, malo decipi bona de illis credendo, etiamsi me nesciente mali sunt, quam decipere meipsum, credendo mala de ipsis quos nondum vere probavi quod boni non sint. » 21. Haec tamen in principio pontificatus sui dicta meminerim. Postmodum enim rei veritas viro innotuit, et quae sibi a suis vere dicta fuerant, nimis vera fuisse cognovit. Quamvis igitur solitam fidem non ex toto verbis eorum deinceps praebuerit, tamen suis rebus i
Abbreviated transcription (Latin):
nec terrorib pulsati. cecitatem
sui cordis exirent. Uerum de ex¬
traneis. non multũ forte miran¬
dum. Ipsi sui ꝓprii. ac domesti¬
ci homines. mentiti sunt ei. et
infideles facti. Anima̾uerten¬
tes quippe mansuetũ. lene. sim¬
plexq cor eius. in plurib causis
fraudulenta calliditate. cõposi¬
tisq sermonib. eum multoti¬
ens circumuenire. & que illius
iuris esse debebant diminuen¬
tes. ac exinde sua. ñ iure augen¬
tes. qua ei fuerant alligati fidẽ
ꝑdidere. Qua dere cũ abaldu¬
ino. aluisq fidelib suis nimie
simplicitatis. minorisq pruden¬
tie. familiariter reprehendere¬
tur. simplici admiratione. res¬
pondebat dicens. Quid est hoc:
sionne xp̃iani sunt: Et si xp̃ia
mentiri: Ilichil est. Tanto nem¬
pe studio. michi loquentes sua
uerba cõponunt. et ea fide sua
ut in credulitati putet᷑ posse as¬
cribi. nolle credere eos. ipsa ue¬
ritatis firmitudine niti. Dice¬
bat hec ille. estimans. ipsos sibi

Expanded text:
nec terroribus pulsati caecitatem nec terroribus pulsati caecitatem sui cordis exuerent. Verum de extraneis non multum forte mirandum. Ipsi sui proprii ac domestici homines mentiti sunt ei, et infideles facti. Animadvertentes quippe mansuetum, lene, simplexque cor ejus, in pluribus causis fraudulenta calliditate, compositisque sermonibus eum multoties circumvenere, et quae illius juris esse debebant diminuentes, ac exinde sua non jure augentes, qua ei fuerant alligati, fidem perdidere. Qua de re cum a Balduino, aliisque fidelibus suis nimiae simplicitatis minorisque prudentiae familiariter reprehenderetur, simplici admiratione respondebat, dicens: « Quid est hoc? Nonne Christiani sunt? Et si Christmentiri? Nihil est. Tanto nempe studio mihi loquentes sua verba componunt, et ea fide sua ut incredulitati putetur posse ascribi nolle credere eos ipsa veritatis firmitudine niti. » Dicebat haec ille, aestimans ipsos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Preterea hii qui ante ep̃a¬
tum uiro summissi eum dilige
cres conferebant. nunc terras
eccłie petere. nunc equos roga¬
re. nunc pecuniam. nunc hoc
uel illud ad qd̾ scilicet sua qͣm
cari. Animaduerteris itaq pe¬
tita obtinentes in presentia eiꝰ
ficta pace aggaudere. retributi¬
ones. ⁊ obsequia polliceri. alios
in contraria lapsos. honori eiꝰ
detrahere. homines eius pro pos¬
se impugnare. in immensum
mmnari. Iule autem in pacientia
sua. sciens possidere anim̃a suã.
cum his qui oderunt pacem. e¬
rat pacificus. uerba mansuetu¬
dinis et pacis semꝑ reddens im¬
pugnationib suis. cupiens ma¬
lum illorũ. in bono uincere. At¬
tamen ea que in sequenti tem¬
pore poterant. eccłie sue dãpno
esse. nequaquã equo ammo
tolerare. aut sub negligentiam
cadere paciebat᷑. S quid dicam:
Tanta cupiditas ea tẽpestare.
dñabat᷑ in mentib quorũdam.
ut nec pacientia ipsius delim¬
ti. monitis eius ad quiescerent.

Expanded text:
bant. Praeterea hi qui ante episcopabant. Praeterea hi qui ante episcopatum viro submissi eum diligebcres conferebant, nunc terras Ecclesiae petere, nunc equos rogare, nunc pecuniam, nunc hoc vel illud ad quod scilicet sua quemcari. Adverteres itaque petita obtinentes in praesentia ejus ficta pace adgaudere, retributiones et obsequia polliceri, alios in contraria lapsos honori ejus detrahere, homines ejus pro posse impugnare, in immensum minari. 20. Ille autem in patientia sua sciens possidere animam suam, cum his qui oderunt pacem erat pacificus , verba mansuetudinis et pacis semper reddens impugnatoribus suis, cupiens malum illorum in bono vincere. Attamen ea quae in sequenti tempore poterant Ecclesiae suae damno esse, nequaquam aequo animo tolerare, aut sub negligentiam cadere patiebatur. Sed quid dicam? Tanta cupiditas ea tempestate dominabatur in mentibus quorumdam, ut nec patientia ipsius deliniti monitis ejus acquiescerent,
Abbreviated transcription (Latin):
terribilis imago uultui eiꝰ inge¬
rit᷑. Nec in earũ dispositione ma¬
gis delector. ꝗͣ puer muberibus
matris delectatur. dum illis a¬
cerba a maritudine suꝑlitis ab¬
lactat᷑. His necessitudinib actus.
totam domꝰ sue curã. & disposi¬
tionẽ domno balduino mona¬
cho. cuiꝰ supra meminimꝰ impo¬
suit. quatinus ad nutũ illius
cuncta penderent. & statuta con
ta igitur securitate potitꝰ. spũali¬
bus discplinis. et contẽplationi
operam dabat. Ueruntam̃ diu̾se
tribulationes. ⁊ anxietates. quas
tum ꝓpter terras eccłie. quas qui¬
dam maligni iniurias. rege non
ꝓhibente inuadebant. tum pro
pecunarum exactionib. que
totum regnum. s maxime suos
homines. inimmensum deuasta¬
bant. tum ꝓ monast̾ioꝵ oppressi¬
onib. quaᷤ sedare non poterat.
et cotidie ad eum referabantur.
tum ꝓ multis aliis. queͣ hunc mo¬
dum sepe paciebatur. hanc eius
quietem interrunpebant. & ali¬
ena quedam meditari cõpelle¬

Expanded text:
terribilis imago vultui ejus ingeterribilis imago vultui ejus ingeritur. Nec in earum dispositione magis delector, quam puer in uberibus matris delectatur, dum illis acerba amaritudine superlitis ablactatur. » His necessitatibus actus totam domus suae curam et dispositionem domno Balduino monacho, cujus supra meminimus, imposuit; quatenus ad nutum illius cuncta penderent, et statuta cont Igitur securitate potitus, spiritualibus disciplinis et contemplationi operam dabat. 19. Verumtamen diversae tribulationes et anxietates, quas tum propter terras Ecclesiae, quas quidam maligni injuria, rege non prohibente, invadebant; tum pro pecunarium exactionibus, quae totum regnum, sed maxime suos homines in immensum devastabant; tum pro monasteriorum oppressionibus, quas sedare non poterat, et quotidie ad eum referebantur; tum pro multis aliis quae in hunc modum saepe patiebatur, hanc ejus quietem interrumpebant, et aliena quaedam meditari compelle
Abbreviated transcription (Latin):
dem. nulli qd̃libet preuidiciũ
qͣnͣtũ sua intererat. paciebatur
inferri. Si uani clamores. si con¬
tentiones. si uirgia. ut fit orie¬
bant᷑. aut ea sedare. aut citius
sese absentare curabat. Nlisi enĩ
ita faceret. tedio affectꝰ. statun
animo deficiebat. et insuꝑ grauem
corporis egritudinẽ incurrebat.
Quã consuetudinẽ eiꝰ edocti. sepe
illum re ipsa cogente. de medio
multitudinis eduximꝰ ꝓponentesq
ei aliquam ex diuina pagina qͣsti¬
onẽ. ilico corpus et animũ euis.
qͣi salubriantidoto medicatum.
in consuetũ statũ reduximus. Re¬
quisitꝰ autẽ. quãobrẽ sic imbecil¬
lis ad feculares causas. ac pusilla¬
nimis existeret. respondebat. Qͥ
dudũ pepuli. qualiter in causis
earũ fortis. & diligens existam :
Immo ueritatẽ dico non mentior.
quia qͣnͣdo ipse mͥ sese importu¬
ne. et ex necessitate ingerunt.
ita mens mea illarũ horrore. con¬
cutit᷑. sicut infans cum aliqua

Expanded text:
dem, nulli quodlibet praejudicium, dem, nulli quodlibet praejudicium, quantum sua intererat, patiebatur inferre. Si vani clamores, si contentiones, si jurgia, ut fit, oriebantur, aut ea sedare, aut citius sese absentare curabat. Nisi enim ita faceret, taedio affectus statim animo deficiebat, et insuper gravem corporis aegritudinem incurrebat. Quam consuetudinem ejus edocti saepe illum reipsa cogente de medio multitudinis eduximus, proponentesque ei aliquam ex divina pagina quaestionem illico corpus et animum ejus, quasi salubri antidoto medicatum, in consuetum statum  al., stratum reduximus. Requisitus autem quamobrem sic imbecillis ad saeculares causas ac pusillanimis existeret, respondebat: « Qdudum pepuli, qualiter in causis earum fortis et diligens existam? Imo veritatem dico, non mentior, quia quando ipse mihi sese importune et ex necessitate ingerunt, ita mens mea illarum horrore concutitur, sicut infans, cum aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
tis esse deberet. preuidicatꝰ est.
Hoc ꝓ excellenti humilitate
hoc ꝓnimia abstinentia eiꝰ dice¬
batur. dictũ accusabat᷑. accusa¬
tum dampnabat᷑. Precipue ta¬
men in seruando mansuetudi¬
nem indiscretionis arguebatur
qm sicut a plurib putatum est.
multi quos eccłiastica discpli¬
na corripere debuerat. intellec¬
ta lenitate eius. in suis prauita¬
tibus qͣi licite quiescebant. Ue¬
rum audita suꝑ his excusatione
sua. nã neminẽ sꝑnebat. nemini
rationẽ ad inqͥsita reddere con¬
tẽpnebat. mox liquido cognos¬
cebat᷑. ipsum aliter. quã faciebat
minime in talib facere debere
uel posse. dum se in regula uere
discretionis uellet absq erroie
tenere.Secularia uͦ negotia eqͣ¬
nimiter ferre nequibat. s pro
posse suo. modis om̃ib suam eis
presentiam subtrahebat. Si qͣno
autẽ talis causa em̾gebat. ut ei
necessario inter esse oporteret.
sosi ueritati studere. nulli frau¬

Expanded text:
tis esse deberet, prejudicatus est. tis esse deberet, prejudicatus est. Hoc pro excellenti humilitate hoc pro nimia abstinentia ejus dicebatur, dictum accusabatur, accusatum damnabatur. Praecipue tamen in servando mansuetudinem indiscretionis arguebatur, quoniam sicut a pluribus putatum est, multi quos Ecclesiastica disciplina corripere debuerat, intellecta lenitate ejus, in suis pravitatibus quasi licite quiescebant. Verum audita super his excusatione sua, nam neminem spernebat, nemini rationem ad inquisita reddere contemnebat, mox liquido cognoscebatur ipsum aliter quam faciebat, minime in talibus facere debere vel posse, dum se in regula verae discretionis vellet absque errore tenere. 18. Saecularia vero negotia aequanimiter ferre nequibat, sed pro suo posse modis omnibus suam eis praesentiam subtrahebat. Si quando autem talis causa emergebat, ut ei necessario interesse oporteret, soli veritati studere, nulli frau
Abbreviated transcription (Latin):
xposito gͥ quibus.
modulis anselmus inter
suas epulas delectari consueue¬
rit. ut paucis quoq exponat᷑ qͥb
etiam aliis horis intenderit. re¬
petam qd̃ de eo. me suꝑiꝰ dixisse
recordor. uidelicet eiꝰ ori nunꝗͣ¬
uel quicqͥd ad uerã uitam ꝑtin&.
Omẽq tempus ꝑditũ iri assere¬
bat. quod bonis studus. aut ne¬
cessarie utilitati ñ seruiebat.
Opinari autẽ illum secus irixis¬
se quã docebat. ꝓfiteor nefas
esse. Nam cum illum ex quo
religionis habitum sumpsit.
usq ad susceptam pontificatꝰ
dignitatẽ. om̃ium uirtutum
ornamentis. ratum sit studuis¬
se. ipsasq uirtutes in qͦrũcunq
mentibus poterat u̾bo et exem¬
plo inseruisse. ita nichilominꝰ
ratum esse confirmamꝰ. eũ to¬
tius britannie primatẽ factũ
om̃imodis hac in parte claru¬
isse. Unde etiam ꝓ ipsarũ in¬
discreta. ceu non nullis. & mͥ
quoq aliquando uisum est.
uirtutũ custodia sepe repre¬
hensus. & qd̃ monachus clau¬
stralis. quã primas tante gen¬

Expanded text:
xposito igitur quibus modulis Anselmus inter suas epulas delectari consueverit, ut paucis exponatur quibus etiam aliis horis intenderit, repetam quod de eo me superius dixisse recordor, videlicet ejus ori nunquvel quidquid ad veram vitam pertinet. Omneque tempus perditum iri asserebat, quod bonis studiis aut necessariae utilitati non serviebat. Opinari autem illum secus vixisse quam docebat profiteor nefas esse. Nam cum illum, ex quo religionis habitum sumpsit usque ad susceptam pontificatus dignitatem, omnium virtutum ornamentis ratum sit studuisse  al., claruisse, ipsasque virtutes in quorumcunque mentibus poterat verbo et exemplo inseruisse: ita nihilominus ratum esse confirmamus eum totius Britanniae primatem factum omnimodis in hac parte claruisse. Unde etiam pro ipsarum indiscreta ceu nonnullis et mihi quoque aliquando visum est virtutum custodia saepe reprehensus, et quod monachus claustralis quam primas tantae gen
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ dona suscepimꝰ. Ibi illũ in celũ sũb¬
latũ predicamꝰ. hic illum. ⁊ in cęlo coro¬
natũ & in terra nobis a deo donatum.
benedictus dei filiꝰ. qͥ illum et in cȩlo
coronauit. & nobis in terra ꝓpitiꝰ dona¬
uit: qui cũ patre & sp̃u sc̃o uiuit et
Morũ nobilitas claro generi copulata.
Nitit᷑ hunc scmͣ nobilitare uirum.

Expanded text:
tiae dona suscepimus. Ibi illum in coelum subtiae dona suscepimus. Ibi illum in coelum sublatum praedicamus; hic illum in coelo coronatum, et in terra nobis a Deo donatum. Benedictus Dei Filius, qui illum et in coelo coronavit, et nobis in terra propitius donavit, qui cum Patre et Spiritu sancto viMorum nobilitas claro generi copulata Nititur hunc sanctum nobilitare virum.
Abbreviated transcription (Latin):
latisq mun̾ib in diu̾sis cararũ rerũ
specieb benedixit deo uiuenti: qui
ad honorẽ ⁊ głam nominis sui in tan¬
ta magnificentia illum reduxit. qm
ad eiꝰ blasphemiam cũ tanto opbro¬
brio inimicus abduxit. Atq ut aliqͣm
filiis idem scissimꝰ pater gr̃e suȩ micã
ostenderet: post septẽ dies muto cui¬
dam reddit loquelam. aliumq post
paulum ferro uinctũ. confracto ferro
reddit solutũ. Hec sunt gaudia festi¬
uitatis hodierne: ista sollẽpnitas diei.
Que iccirco statuta est singłis annis in
eccła cantiȩ sexto idus iunii celebrari:
ut nulla ualeat obliuione deleri. que¬
ad modũ beatus martir elphebus de
alieno ad sua dignatꝰ fuerit tnͣsferri
Et quãuis diem passionis illiꝰ. cũ oĩb
in cõmune celebramꝰ: diẽ tam̃ tnͣslati¬
onis ipsiꝰ. soli p̃ om̃ib celebrare debemꝰ.
In illo nãq unã ac simplice lȩtandi cau¬
sam habuimꝰ: in isto autẽ duplicis leci¬

Expanded text:
latisque muneribus in diversis cararum rerum latisque muneribus in diversis cararum rerum speciebus, benedixit Deo viventi, qui ad honorem et gloriam nominis sui in tanta magnificentia illum reduxit, quem ad ejus blasphemiam cum tanto opprobrio inimicus abduxit. Atque ut aliquam filiis idem sanctissimus pater gratiae suae micam ostenderet, post septem dies muto cuidam reddidit loquelam, aliumque post Paulum ferro vinctum, confracto ferro reddit solutum. Haec sunt gaudia festivitatis hodiernae, ista solemnitas diei, quae idcirco statuta est singulis annis in Ecclesia Cantiae, sexto Idus Junii celebrari, ut nulla valeat oblivione deleri, quemadmodum beatus martyr Elphegus de alieno ad sua dignatus fuerit transferri. Et quamvis diem passionis illius cum omnibus in commune celebramus, diem tamen translationis ipsius soli prae omnibus celebrare debemus. In illo namque unam ac simplicem laetandi causam habuimus; in isto autem duplicis laeti
Abbreviated transcription (Latin):
graui somno qͣi excitati. et pre gaudio¬
in lacrimas resoluti. obuiã ꝓsiliunt.
letantes qd̃ illum possent iterũ uidere :
cuiꝰ bñficia tã in uita qͣm in morte. pa¬
rentes sui multiplicia sensere. Super
om̃s homines. maiorẽ monachi xp̃i
ȩccłȩ leticiã gerebant: dũ sollẽpni ritu
templũ ornarent. leuitica ac sacercsota¬
lia uestimenta induerent. hi crebris
motib crepitantia tintinnabula didu¬
cerent. illi lucernas. euugłia. gemma¬
tas in manib cruces gestarent. & cano¬
ris uocib ultra longa ciuitatis pomeria
obuii ꝓceclerent. Inde cũ in effabili totiꝰ
cantuarine urbis tripudio susceptus:
ad eccl̃am ñ doctoris gentiũ sic̃ olim
s saluatoris om̃ium. quã uiuens sẽꝑ
amore coluerat. uirtute corroboraue¬
tat. ꝓ qua etiam. ⁊ qua cũ mortẽ susti¬
nuerat translatꝰ. in eadẽ non qi nouit᷑
conclamatꝰ. s qͣi cũ cseo in perpetuũ
que secũ erat nobilitate aduenit. ob¬

Expanded text:
gravi somno quasi excitati, et prae gaudiogravi somno quasi excitati, et prae gaudio lacrymas resoluti, obviam prosiliunt laetantes, quod illum possent iterum videre, cujus beneficia tam in vita, quam in morte parentes sui multiplicia sensere. Super omnes homines majorem monachi Christi Ecclesiae laetitiam gerebant, dum solemni ritu templum ornarent, levitica ac sacerdotalia vestimenta induerent: hi crebris motibus crepitantia tintinnabula deducerent, illi lucernas, Evangelia, gemmatas in manibus cruces gestarent, et canoris vocibus ultra longa civitatis pomoeria obvii procederent. Inde cum ineffabili totius Cantuarinae urbis tripudio susceptus, ad ecclesiam non Doctoris gentium sicut olim, sed Salvatoris omnium, quam vivens semper amore coluerat, virtute corroboraverat, pro qua etiam, et quacum mortem sustinuerat, translatus, in eadem non quasi noviter conclamatus, sed quasi cum Deo in perpetuum quae secum erat nobilitate advenit, ob
Abbreviated transcription (Latin):
ad uicũ plu̾stecde uenientes: obsident
angusta loca trib tͣmis tria p̃lia insti¬
tuentes. animũ ꝓ amore beati mar¬
tiris mori paratũ habentes. S uiso
c̃ominꝰ crucis uexillo agnoscunt socios.
qͦs timebant adu̾sarios: ꝙ maiꝰ qͣm pu¬
tauerunt. gaudiũ inuenerunt. Sicgͦ¬
gradientib illis. &. eadem nocte in uil¬
la que dicit᷑ earhetha manentib. os¬
currit infinita cantie multitudo. eqͥ¬
tib ꝑmiti pedites. mulieres uirisile¬
nib adolescentes. singuli ꝑ turmas
suas choros ducentes. citharas ꝑcutile¬
tes: et qͣi archam federis dñi iniubilo
deducentes. Credas ñ aliter filios isrł
concinere. uel cũ eos ꝓpħa dei moyses
demedio rubri maris sictis pecdib edu¬
xisset: uel cũ archam dñi de domo a¬
miadab in ciuitatẽ suã rex dauid
tͣnͣsferret. At cuies cantuarinĩ. cũ au¬
dissent qd̃ pater uite ⁊ socius mortis
eoꝵ aduenisset: sic̃ iacob ꝓpter ioseph de

Expanded text:
ad vicum Plunstede venientes, obsident ad vicum Plunstede venientes, obsident angusta loca, tribus turmis tria praelia instituentes, animum pro amore beati martyris mori paratum habentes. Sed, viso cominus crucis vexillo, agnoscunt socios quos timebant adversarios, et majus quam putaverunt gaudium invenerunt. gradientibus illis, et eadem nocte in villa quae dicitur Earhetha manentibus, occurrit infinita Cantiae multitudo, equitibus permixti pedites, mulieres viris, senibus adolescentes, singuli per turmas suas choros ducentes, citharas percutientes, et quasi arcam foederis Domini in jubilo deducentes. Credas non aliter filios Israel concinere, vel cum eos propheta Dei Moyses de medio Rubri maris siccis pedibus eduxisset, vel cum arcam Domini de domo Aminadab in civitatem suam rex David transferret. At cives Cantuarini, cum audissent quod pater vitae et socius mortis eorum advenisset, sicut Jacob propter Joseph de
Abbreviated transcription (Latin):
in ultimo pontis margine sedebat:
quousq hũ qͥ pretesserant. ad urbe
longiꝰ remoti exsterent. Timebat nãq
ciuiũ trruptiones. Deinde surgens. et libe¬
ralib iocis archiep̃o alludens: lib̾atus es
in quit. & meo munere de ꝑicło mortis.
de quate liberari ñ posse arbitͣbaris.
Ia. securus ad sc̃m ꝓfitiscere: atq ut
nr̃is faueat tẽporib humilit̾ dep̃care.
Ego uobiscũ parit̾ irem: si magnis ut
nosti regni negotiis occupatꝰ ñ essem.
Regina cũ filio meo hardacnut can¬
tiam incolit. illi ut uob̾ cũ tota nobili¬
tate occurrat mandabo. Diuisus ergo
arege archiep̃e: cũ ingenti huscarlium
turba p̃cedentes subsequit᷑. Cũq iã ita
prope fuisset. ut a precedentib oculosꝙ
sẽꝑ post stergũ deflectentib puluis in
celum elatꝰ uideri potuisset. suspicati
idem ip̃i qͥ p̃cedebant ciuies de cuutate
egssos. mature cũ paucis monachos mi¬
nistros & martirẽ premittunt Ip̃ĩ autẽ

Expanded text:
in ultimo pontis margine sedebat, in ultimo pontis margine sedebat, quo usque hi qui praecesserant, ab urbe longius remoti exsisterent; timebat namque civium irruptiones. Deinde surgens, et liberalibus jocis archiepiscopo alludens: « Liberatus es, inquit; et meo munere de periculo mortis, de qua te liberari non posse arbitrabaris, jam securus ad sanctum proficiscere, atque ut nostris faveat temporibus humiliter deprecare. Ego vobiscum pariter irem, si magnis, ut nosti, regni negotiis occupatus non essem. Regina cum filio meo Hardacnut Cantiam incolit: illi ut vobis cum tota nobilitate occurrat mandabo. » Divisus ergo a rege archiepiscopus, cum ingenti huscarlium turba praecedentes subsequitur. Cumque jam ita prope fuisset ut a praecedentibus, oculosque semper post tergum deflectentibus pulvis in coelum elatus videri potuisset, suspicati idem ipsi qui praecedebant cives de civitate egressos, mature cum paucis monachos ministros, et martyrem praemittunt. Ipsi autem
Abbreviated transcription (Latin):
mi uigilantia ad dm̃ intento. Iamq
ad flum̃ appropinqͣre ceperunt. cum
ecce regia nauis aureis rostrata draco¬
nib. armigeris repleta militib. ueni¬
enti martiri obuia offert᷑. Qmͣ citrus
dictu rex insiliens. expansis brachus
martyrem suscepit. deinde ꝓtensa dex¬
tera pontificẽ induxit. Mox remota
alitore naui: sedebat rex gub̾ nacłm
tenens nauĩ ad ripam fluminis ꝯtra¬
riam dirigens Uideres gͦ magnã d̾i
potentiã obsequio martiris fauere.
dũ hinc pontẽ & totas fluminis ripas.
loricatis stratas militib ꝯspiceres. illic
ꝑ extremas urbis portas simulatorias
seditiones excitatas audires. attend̾es
rege nauẽ regentẽ. remigẽ nobilem re¬
mos trahentẽ. orantẽ arthiep̃m. et scõs
monachos obsequiũ prestantes. Inde
confestĩ apprehensa tellure: primꝰ de
naui rex egredit᷑. acceptũ corpꝰ uehiclo
imponit. post hec ualida cũ manu mi¬
litum p̃mittit. Ipse uero cũ archiep̃o

Expanded text:
mi vigilantia ad Deum intento. Jamque mi vigilantia ad Deum intento. Jamque ad flumen appropinquare coeperunt, cum ecce regia navis, aureis rostrata diaconibus, armigeris repleta militibus, venienti martyri obvia offertur. Quam citius dictu rex insiliens, expansis brachiis martyrem suscepit, deinde protensa dextera pontificem induxit. Mox remota altiore navi, sedebat rex gubernaculum tenens, navim ad ripam fluminis contrariam dirigens. Videres ergo magnam Dei potentiam obsequio martyris favere, dum hinc pontem et totas fluminis ripas loricatis stratas militibus conspiceres; illinc per extremas urbis portas simulatorias seditiones excitatas audires; attenderes regem navem regentem, remigem nobilem remos trahentem, orantem archiepiscopum, et sanctos monachos obsequium praestantes. 8. Inde confestim apprehensa tellure primus de navi rex egreditur, acceptum corpus vehiculo imponit, post haec valida cum manu militum praemittit. Ipse vero cum archiepiscopo
Abbreviated transcription (Latin):
biꝰ staret. animadu̾tit ligneã corpori
tabulam substratã. ita ad mensuram
corporis ꝑ longũ & latũ extensam: qͣi
ad hoc solũ primi eam conditores sup¬
posuissent. ut inde aliqͦn sine aliqͣ
difficultate idem sc̃s tntacto corpore
leuari debuisset. Leti gͦ ac pret spem
hilares effecti. accipiunt lintheũ qͦd
ad obsequiũ pontificis minist̃ sodcꝰ
secũ detulerat: ⁊ in illo sacros Anctos
artus cũ subiacente ligno pariter
inuoluunt. S cũ aliqua pars corpo¬
ris adhuc discooꝑta remaneret.cu¬
currit prefatꝰ monachus ad altare
sci pauli apłi. rapiensq sindonem
de suꝑ iacentẽ. dimidiam ꝓ sindone
auri librã reposuit: rapidoq curfu
ad obuoluendũ qd̃ residuũ erat. redũt
Tũ leuato in humeris monachoꝵ p̃cio¬
so preciosi corporis thesaur: descendt̃
angusto itinere ꝑ uiã que ducit ad
flumen tamisium ꝓsequentib illos
rege ⁊ archiep̃o. utroq illoꝵ tota ani¬

Expanded text:
bius staret, animadvertit ligneam corpori bius staret, animadvertit ligneam corpori tabulam substratam, ita ad mensuram corporis per longum et latum extensam, quasi ad hoc solum primi eam conditores supposuissent, ut inde aliquando sine aliqua difficultate idem sanctus intacto corpore levari debuisset. Laeti ergo ac praeter spem hilares effecti, accipiunt linteum, quod ad obsequium pontheis minister Godricus secum detulerat, et in illo sacrosanctos artus cum subjacente ligno pariter involvunt. Sed cum aliqua pars corporis adhuc discooperta remaneret, cucurrit praefatus monachus ad altare Sancti Pauli apostoli, rapiensque sindonem desuper jacentem, dimidiam pro sindone auri libram reposuit, rapidoque cursu ad obvolvendum quod residuum erat rediit. Tum levato in humeris monachorum pretioso pretiosi corporis thesauro, descendunt angusto itinere per viam quae ducit ad flumen Tamisium, prosequentibus illos rege et archiepiscopo, utroque illorum tota ani
Abbreviated transcription (Latin):
tũ iacere. nec quippiã putris in toto
corpore lesionis inesse. Et cõputantes
seriem annoꝵ: cõꝑiunt illũ annum
esse decimũ. ex quo idem sc̃s illic
conditꝰ fuerat. Exclamat itaq rex for¬
titer p̃ gaudio: talesq ꝑmixtas lacri¬
mis preces effundit. Pater inqͥt scissi¬
me suꝑ om̃e delectam̃tũ suauisime.
pat beatisie suꝑ om̃s mundi the¬
sauros preciosissime. huiꝰ peccatoris re¬
gis miserere: nec mͥ obsistat uel ꝓpͥa
indignitas. uel parentũ meoꝵ inte
contͣ iustũ & bonũ expleta crudelitas.
Ego te potentissimũ ȩterni regis fate¬
or amicũ: ac deinceps qͦ aduiuã meũ
constituo aduocatũ. Salua me. salua
om̃s. tu et̾na saluatione saluate:. & no¬
biscũ magnã filiis tuis facturus leciciã
dũ corpus tractaret atq leuaret: ẽstu¬
abat animo nusqm tabulam reꝑiens
cui suꝑpositũ ad nauim deferri uale¬
ret. Cumq in magna desꝑatione cdu¬

Expanded text:
tum jacere, nec quippiam putris in toto tum jacere, nec quippiam putris in toto corpore laesionis inesse; et computantes seriem annorum, comperiunt illum annum esse decimum ex quo idem sanctus illic conditus fuerat. Exclamat itaque rex fortiter prae gaudio, talesque permixtas lacrymis preces effundit. « Pater, inquit, sanctissime, super omne delectamentum suavissime, Pater, beatissime, super omnes mundi thesauros pretiosissime, hujus peccatoris regis miserere, nec mihi obsistat vel propria indignitas, vel parentum meorum in te contra justum et bonum expleta crudelitas. Ego te potentissimum aeterni Regis fateor amicum, ac deinceps quoad vivam meum constituo advocatum. Salva me, salva omnes, tu aeterna salvatione salvare, et nobiscum magnam filiis tuis facturus laetitiam dum corpus tractaret atque levaret, aestuabat animo, nusquam tabulam reperiens, cui suppositum ad navim deferri valeret. Cumque in magna desperatione du
Abbreviated transcription (Latin):
ne. arripiunt ferreũ quod ẽ regione
stabat candelabrũ. molientes effracti¬
onẽ suꝑioris structure. murali oꝑe
firmissime agglutinate. atq ut. illi
asseruerunt. qͥ testẽ assertionis suȩ
dm̃ inuocauerunt: uix leuit̃ manꝰ
monachi admouerant. ddũ minores
lapides. cementũ. & quicqͥd oꝑis de¬
suꝑ eminebat. qͣi arboꝵ folia sub
pͥma hieme agitata cadebant. Cumq
uentũ fuisset ad lapidẽ patentis mo¬
num̃ti oꝑtoriũ: flexis genib solo ꝓcũ¬
bunt. suppositis humeris eund̾e impel¬
lunt: moxq in alterã facili motu par¬
tẽ auellunt. Qdͦ reuera supͣ qmͣ credi¬
bile est admirabile fuit: cũ sic̃ predixi¬
mꝰ. quẽ multa boũ paria ñ traherent.
cũ bini tantũmͦ monachi. leui impul¬
su lapidem reuoluerent. Accurrunt
ita admiratione ꝑt̾riti rex ꝙ archiep̃c.
lacrimantib oculis introrsũ aspiciunt.
uident organũ qͣndam sp̃c sc̃i incorrup¬

Expanded text:
ne arripiunt ferreum, quod e regione ne arripiunt ferreum, quod e regione stabat candelabrum, molientes effractionem superioris structurae murali opere firmissime agglutinatae; atque, ut illi asseruerunt qui testem assertionis suae Deum invocaverunt, vix leviter manus monachi admoverant, dum minores lapides, caementum et quidquid operis desuper eminebat, quasi arborum folia sub prima hyeme agitata, cadebant. Cumque ventum fuisset ad lapidem patentis monumenti opertorium, flexis genibus solo procumbunt, suppositis humeris eumdem impellunt, moxque in alteram facili motu partem avellunt. Quod revera supra quam credibile est admirabile fuit, cum, sicut praediximus, quem multa boum paria non traherent, eum bini tantummodo monachi levi impulsu lapidem revolverent. Accurrunt ita admiratione perterriti rex et archiepiscopus, lacrymantibus oculis introrsum aspiciunt, vident organum quondam Spiritus sancti incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat moueri. ne dũ a duob. qui
soli presentes ad sunt debeat mona¬
chis reuolui: Inepta est ista conside¬
ratio. Aliud tempꝰ. ⁊̃ alie utres consi¬
derande sunt. Cui rex in dño pluri¬
mũ ꝯfortatꝰ. ait. In hoc pater sc̃ẽ maxi¬
me apparebit. quia nobiscũ beatꝰ ille
uolet tͣnsire: si qd̃ impossibile homi¬
nib est. ipse sua uirtute fecerit esse
possibile. Semꝑ enĩ difficultas: mira¬
culum gignere ꝯsueuit. Nr̃a igit᷑ sc̃i¬
tas deo se in oratione ꝓsternat. mona¬
chi ad aꝑiensũ sepulchri ostiũ fiden¬
ter accedant: ego ualuarũ ianuis osti¬
cepta bñdictione pontificis monachi.
quoꝵ alter godricus eiusdem mar¬
tiris qͦndam discipłs. ac post aliqͥt
annos cantuariensis ȩccłȩ decanus.
a quo ȩtiã hȩc que om̃ia narramus
diligent̃ ꝑ quisita accepimꝰ. alter uͥ¬
eluuardꝰ cognom̃to longus uocabat.
cui datũ est magno qͦndã adhesiss
dunstano: hi ergo accepta bñdictio¬

Expanded text:
valeat moveri, ne dum a duobus qui valeat moveri, ne dum a duobus qui soli praesentes adsunt debeat monachis revolvi? Inepta est ista consideratio. aliud tempus, et aliae vires consideranda sunt. Cui rex, in Domino plurimum confortatus, ait: « In hoc, Pater sancte, maxime apparebit quia nobiscum beatus ille volet transire, si quod impossibile hominibus est, ipse sua virtute fecerit esse possibile. Semper enim difficultas miraculum gignere consuevit. Vestra igitur sanctitas Deo se in oratione prosternat, monachi ad aperiendum sepulcri ostium fidenter accedant; ego valvarum januis osticepta benedictione pontificis, monachi, quorum alteri Godricus ejusdem martyris quondam discipulus, ac post aliquot annos Cantuariensis Ecclesiae decanus, a quo etiam haec omnia quae narramus diligenter perquisita accepimus, alter Alfwardus cognomento Longus, vocabatur, cui datum est magno quondam adhaesisse Dunstano. Hi ergo accepta benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
Ingressus gͦ rex eccłam. amplexatur
archiep̃m osculans illum: statimq
obseratis forib letabunda simul ac
tremebunda uoceait. Ecce dies quã
fecit dñs: exultemꝰ &. letemur in ea.
Ecce dies de qua locut᷑ est dñs. ut in
ea tnsferat᷑ thesaurus reliquiarum
domini elphesi: de domo hospitii.
ad domũ patͥarchatꝰ sui. Ad qd̃ dictũ
tremefactus supͣ qm dici potest sacͥ¬
dos. nͣ enĩ sciebat ciniꝰ rei gr̃a a rege
uocatꝰ fuisset: in magna animi an¬
gustia dixit. Non tͥ imputet om̃ipo¬
tens deus dñe mi rex. qd̃ hoc facere
uoluisti. et ñ indicasti mͥ confiliũ
animi tui: quatinꝰ intructior. ac ꝑ om̃ia
paratior aduemirem. ne in mecdio
ciuitatis huiꝰ tam magne ꝑ emptꝰ
occũberem Aut si placuit rem tam
difficilem inciꝑe. cur saltem non
adduxisti uiros. qui huiꝰ oꝑis possent
ministri existere. cũ lapis ad monu¬
menti ostiũ positꝰ tanti ponderis
existat. ut uix a multis boũ parib

Expanded text:
5. Ingressus ergo rex ecclesiam, amplexatur 5. Ingressus ergo rex ecclesiam, amplexatur archiepiscopum osculans illum; statimque obseratis foribus, laetabunda simul ac tremebunda voce ait: « Ecce dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea. » Ecce dies de qua locutus est Dominus, ut in ea transferatur thesaurus reliquiarum domni Elphegi de domo hospitii ad domum patriarchatus sui. Ad quod dictum tremefactus supra quam dici potest sacerdos. non enim sciebat cujus rei gratia a rege vocatus fuisset, in magna animi angustia dixit: Non tibi imputet omnipotens Deus, domine mi rex, quod hoc facere voluisti, et non indicasti mihi consilium animi tui quatenus instructior ac per omnia paratior advenirem, ne in medio civitatis hujus tam magnae occumberem; aut si placuit rem tam difficilem incipere, cur saltem non adduxisti viros, qui hujus operis possent ministri existere, cum lapis ad monumenti ostium positus tanti ponderis existat, ut vix a multis boum paribus
Abbreviated transcription (Latin):
multu reqͥes undiq data fuisset: recor¬
datus qͥd beato elphego qͦndam ꝓmisis¬
set. directa legatione uocauit aselno¬
thum. qͥ tc tẽporis sũmũ in scã dorob̾¬
nensi eccła gerebat sacerdotiũ. uir sc̃s
& bonus. ꝙ regi ꝓpcerea qd illũ sacro ais¬
mate liuisset ualde acceptus. Qui sab¬
bato ugiliarũ pentecostes lundoniã
adueniens. mancdauit regi in balneas
forte descendenti se adesse: et quid̃
ipse uelit statuere. in eccła beati pau¬
li apłi expectare. Quo ille accepto. sine
mora dde lauachro surgit: clamide
solummͦ nudũ corpꝰ ob̃tegit. simpli¬
ces pedib subtalares inducit. sicq ad
p̾sulem impigro gradu tendit: man¬
dans om̃ib familie sue militib. qͦs
lingua danoꝵ huscarles uocant. ut
alũ eoꝵ ꝑ extremas ciuitatis por¬
tas seditiones concitent. alii pon¬
tem .& ripas fluminis armati ob¬
sideant: ne exeuntes eos cũ corpore
sc̃i. lundanꝰ popłs prepedire ualeat.

Expanded text:
multu requies undique data fuisset, recormultu requies undique data fuisset, recordatus quid beato Elphego quondam promisisset, directa legatione vocavit Agelnotum, qui tunc temporis summum in sancta Dorobernensi Ecclesia gerebat sacerdotium, vir sanctus et bonus, et regi propterea quod illum sacro chrismate linisset, valde acceptus. Qui Sabbato vigiliarum Pentecostes Londoniam adveniens, mandavit regi in balneas forte descendenti se adesse, et quid velit ipse statuere in ecclesia beati Pauli apostoli exspectare. Quo ille accepto, sine mora de lavacro surgit, chlamyde solummodo nudum corpus obtegit, simplices pedibus subtalares inducit, sicque ad praesulem impigro gradu tendit, mandans omnibus familiae suae militibus, quos lingua Danorum Huscarles vocant, ut alii eorum per extremas civitatis portas seditiones concitent, alii pontem et ripas fluminis armati obsideant, ne exeuntes eos cum corpore sancti Londanus populus praepedire valeat.
Abbreviated transcription (Latin):
se cõpelli. atcersitis om̃ib qͥ ad se con¬
fugerant sapientiorib anglis. consu¬
luit eos qͥd cause esset. qđ tot sibi ad¬
uersa ꝯtigissent. Qui om̃s uno ore: res¬
pondentes dixerunt. Prophetia est ue¬
nerandi martyris elphesi. qͥ cũ a patͥb
tuis crudeli int̾rogatione circũuentꝰ
fuisset: predixit eis qd in regno angloꝵ
ꝑpetuo ñ essent radicat᷑. s peiori qm
sodoma morte ꝑituri. Nunc gͦ si uis
illũ tuis tẽporib placabilem facere:
huiꝰ te pollicitationis federe apud illũ
constringe. ut cũ felix rerũ fuerit suc¬
cessio. uen̾abiles corporis illiꝰ reliquias.
de loco in quo concdite sunt tollas: atq
ad sedem patͥarchatꝰ sui seruato more
antiquoꝵ tͣnͣfferre studeas. Assensit itaq
princeps senatoꝵ consilio: consiliũ seqͥt᷑
diuine ꝓpitiationis declaratio. Non
post multos &. enĩ dies. cnut pacẽ obti¬
nuit. post pacẽ regni dimidiũ: post
dimidiũ. totũ. Cũq ab om̃i bellorũ tu¬

Expanded text:
 qui ad se confugerant sapientioribus Anglis, consuluit eos quid causae esset quod tot sibi adversa contigissent. Qui omnes uno ore respondentes dixerunt: Prophetia est venerandi martyris Elphegi, qui cum a patribus tuis crudeli interrogatione circumventus fuisset, praedixit eis quod in regno Anglorum perpetuo non essent radicaturi, sed pejori quam Sodoma morte perituri. Nunc ergo si vis illum tuis temporibus placabilem facere, hujus te pollicitationis foedere apud illum constringe, ut cum felix rerum fuerit successio, venerabiles corporis illius reliquias de loco in quo conditae sunt tollas, atque ad sedem patriarchatus sui servato more antiquorum transferre studeas. Assensit itaque princeps senatorum consilio, consilium sequitur divinae propitiationis declaratio. Non post multos etenim dies Cnut pacem obtinuit; post pacem, regni dimidium; post dimidium, totum. Cumque ab omni bellorum tu
Abbreviated transcription (Latin):
stilo deleri solent deleuit: ip̃mq cu¬
cem sex tantũmͦ nauib munitũ. in
danamartũ fugauit. Qui cũ ad terrã
euasisset. suspectus danoꝵ pͥncipib ne
intestina bella moliretur: statim per
cuncta regionis illius loca agitatus.
ad ultimũ ab ignobili uulgo occisus.
ferisq & auib est miserabilt̃ ꝓiectus.
Sic gͦ de terra & mari sublati sunt.
qui uirũ scm̃. & cũ honore nominan¬
dũ elphesũ archep̃m occiderunt.

Expanded text:
stylo deleri solent, delevit; ipsumque dustylo deleri solent, delevit; ipsumque ducem sex tantum navibus munitum in Danamarcam fugavit. Qui cum ad terram evasisset, suspectus Danorum principibus, ne intestina bella moliretur, statim per cuncta illius regionis loca agitatus, ad ultimum ab ignobili vulgo occisus, ferisque et avibus est miserabiliter projectus. Sic ergo de terra et mari sublati sunt, qui virum sanctum et cum honore nominandum Elphegum archiepiscopum occiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tis popło dirissime uexatũ. Ex quibd
reb tam uehemens cunctos danor pͥn¬
cipes formido inuasit ut ure eos tõa
teneret. s marinis se tempestatib csan¬
tes. existimabant in pelago martyris
iram effugeͦre posse: quos ab eiꝰ ira tel¬
lus tueri ñ posset. S mox ut in altũ
spumantib remis eductũ fuisset. cen¬
tũ sexaginta naues. adu̾sis uentoꝵ
flatib acte. in ꝓfundo maris sum¬
merse sunt: quadͣginga uero. itemq
uiginti quinq ad exteras regiones
atq ignotas appulse. & qͣi que insi¬
diarum gr̃a uenissent ab eisde mise¬
rabiliter interempte. Remansit tnͣ
in anglia male audax pͥnceps malo¬
rum turchillus. pauco tp̃r precso fu¬
turus: s in eternũ dampnati sp̃c
preda mansurus. Nam paruo tp̃i
euoluto. uenix pͥnceps danoꝵ enut
cũ multo nauigio in terrã angloꝵ.
dissidensq ab illo ꝓpt̾ quadã res ma¬
le ac ꝑfide actas. quicqͥd residuũ in-¬
fandi popłi esse poterat. sicut tabule

Expanded text:
um. Ex quibus rebus tam vehemens cunctos Danorum principes formido invasit, ut vix eos terra teneret, sed marinis se tempestatibus dantes existimabant in pelago martyris iram effugere posse, quos ab ejus ira tellus tueri non posset. Sed mox ut in altum spumantibus remis eductum fuisset, centum sexaginta naves adversis ventorum flatibus actae in profundo maris submersae sunt; quadraginta vero, itemque viginti quinque ad exteras regiones atque ignotas appulsae, et quasi quae insidiarum gratia venissent, ab eisdem miserabiliter interemptae. Remansit tamen in Anglia male audax princeps malorum Turkillus, pauco tempore praedo futurus, sed in aeternum damnati spiritus praeda mansurus. Nam parvo tempore evoluto venit princeps Danorum Cnut cum multo navigio in terram Anglorum, dissidensque ab illo propter quasdam res male ac perfide actas, quidquid residuum infandi populi esse poterat, sicut tabulae
Abbreviated transcription (Latin):
hacõnem ꝓprio se mucrone tͣnsuer¬
berantẽ. uatem matheseos disciplinis
intentũ gutturi suo stilum infigentẽ
p̃sbiterũ collariã martyris cruc̃e ꝑti¬
nacit̾ abscondentẽ. eiuscde martiris ma¬
b occisũ. aliumq eiꝰdẽ ordinis uirũ.
sancialia illiꝰ temere portantẽ a demo

Expanded text:
Haconem proprio se mucrone transverHaconem proprio se mucrone transverberantem, vatem matheseos disciplinis intentum gutturi suo stylum infigentem, presbyterum collariam martyris crucem pertinaciter abscondentem, ejusdem martyris manibus occisum, aliumque ejusdem ordinis virum, sandalia
Abbreviated transcription (Latin):
nno igitur ab incarnatione
dẽcimo. indictione decima aduesꝑa.¬
⁊cente sabbato paschalis ebdomade.
et inchoante dm̃ca die octauarum
pasche. tercio decimo kalendas maii.
glosissimꝰ uibis cantuariȩ pontifex
alphesus. głosissima ꝓ ouib simul et
cũ ouib sibi ã deo creditis passione oc¬
cũbens: inmarcescibilem eterne gle
coronã suscepit. anno patͥarchatꝰ sui sep¬
timo. Natiuitatis aut quinqͣgestmo
nono. Cuiꝰ uen̾abile corpꝰ siuie gr̃a seu
precio a fideli popło receptũ: de loco
martyriĩ eius ad urbem lundoniam
delatũ. & in eccła beati pauli apłi cum
innumeris choruscantis grẽ ꝓclignis est
humatũ. Mox deniq salus languidis
innouat᷑. cecis lum̃ clare ꝑfundit᷑. au¬
diendi munꝰ surdis tribuitur. recto
gressu claudi incectunt: om̃ibq fide¬
liter petentib diuina ꝓmptissime
beneficia ꝓueniunt. S illos qui mor¬
tis ipsius auctores extiterant: ñ sine
terribili uindicta uindex dei ita tͣn¬

Expanded text:
nno igitur ab Incarnatione decimo, indictione decima, advesperascente Sabbato paschalis hebdomadae, et inchoante Dominica die Octavarum Paschae, tertiodecimo Kalendas Maii, gloriosissimus urbis Cantuariae pontifex Elphegus gloriosissima pro ovibus simul et cum ovibus sibi a Deo creditis, passione occumbens, immarcescibilem aeternae gloriae coronam suscepit, anno patriarchatus sui septimo, nativitatis autem quinquagesimo nono. Cujus venerabile corpus, sive gratia seu pretio a fideli populo receptum, de loco martyrii ejus ad urbem Londoniam delatum, et in ecclesia beati Pauli apostoli cum innumeris coruscantis gratiae prodigiis est humatum. Mox denique salus languidis innovatur, caecis lumen clare perfunditur, audiendi munus surdis tribuitur, recto gressu claudi incedunt, omnibusque fideliter petentibus divina promptissime beneficia proveniunt. Sed illos qui mortis ipsius auctores exstiterant, non sine terribili vindicta vindex Dei ira tran
Abbreviated transcription (Latin):
plo resplenduit. et eũ quẽ puer¬
pera manu tenebat. cereũ accen¬
dit. Si am̃te popłs de amisso lumi¬
ne miratus est: ñc maiori admira¬
tione fimul & exultatione detine¬
bat᷑. Exultabat nãq p̃sentẽ se dei
grãm uictisse. s mirabat᷑ hanc sibi
ꝑfeminã ꝓuenisse Hucitaq ab
om̃ib ꝑrectũ. ⁊ hinc lum̃ om̃ib
porrectũ. Habemꝰ gͦ nouũ de no¬
ua elisabeth iohannẽ. habemꝰ nr̃i

Expanded text:
plo resplenduit, et eum quem puerplo resplenduit, et eum quem puerpera manu tenebat cereum accendit. Si ante populus de amisso lumine miratus est, nunc majori admiratione simul et exsultatione detinebatur. Exsultabat namque praesentem se Dei gratiam vidisse, sed mirabatur hanc sibi per feminam provenisse. Huc itaque ab omnibus perrectum, et hinc lumen omnibus porrectum. Habemus ergo novum de nova Elizabeth Joannem; hab