comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non quidem omnia sed quesinuntur indicare. Quisinun¬
tur etiã ista meminisse. et quae illos quib haec indicant
oport& audire: possunt haec ab angelis quirebus quȩ
aguntur hic prestosunt. audire aliquid. mor tui.
quodunum quemq illorum audire debere iudicat
cui cuncta sub iectu suN. Nisienim essent angeli qui
possent int̃ esse uiuorum & mortuorum locis. non
dixiss& dñs ih̃s contigit aut̃ mori in opemillũ & aufer¬
ri ab angelis insinũ abrahae: Possunt etiã sp̃s mor¬
tuorum aliqua quȩ hic aguntur quae necessarium
est eos nosse. et quod neces sarium ẽ ea nosse. Nonso¬
lum prȩsentia uel p̃terita. uerum etiã futura spũ
dĩ reuelante cognoscere: Sicut non omnes homi¬
nes sed ꝓph&ȩ. dum hic uiuerent cognoscebant.
Nec ipsi om̃a. sed quȩ illis es se reuelunda dĩꝑui

Expanded text:
non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinunnon quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse; et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire. Possunt et ab Angelis, qui rebus quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere judicat cui cuncta subjecta sunt. Nisi enim essent Angeli qui possent interesse et vivorum et mortuorum locis, non dixisset Dominus Jesus: Contigit autem mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae . Nunc ergo hic, tuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua o culi gloria: in eo maxime est. ut uel ipse dux sit
corporis uel c&erorum membrorum non desere tur
officiis: hoc aut̃ nos. & ꝑ illum ezechielis proph&cȩ uisi¬
onem doceriputo. cum dicit. Congregandum esse hos
hat singula locis suis esse reparanda. Deniq uide
quid addit ꝓph&a. Ossa inquid ista. pon dix̃ om̃s
homines sunt: sed dixit ossa ista domus isrł sunt:
Hab ebis ergol&itiã dehac uita discedens sifueris
sc̃s: Sed tunc erit plenala&itia. cum nullum tibi
sicut ipse ex pectatus es : Quodsi tibi qui membra
es ponuidebitur esse perfecta lu&itia sidesit aliud
membrum. QuaNomagis dñs & saluator noster
quicaput totius corporis non sibi ꝑ fec tã dicit esse
l&citiã doneo aliquid ex membris de esse corpori¬
Scirepos siN mor tui¬
agustinus Nescirequidem mortuos quid agatur¬
auiuis. Sed dum hic agit᷑. poste auero audire pos¬
sunt ab eis quihinc adeos moriendo perguat

Expanded text:
aliqua oculi gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit aliqua oculi gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caeterorum membrorum non deseratur officiis. Hoc autem nos et per illam Ezechielis visionem doceri puto, cum dicit congregandum esse os ac singula locis suis esse reparanda. Denique vide quid dicit propheta: Ossa, inquit, ista: non dixit: Omnes homines sunt, sed dixit: Ossa ista domus Israel sunt . Habebis ergo laetitiam de hac vita discedens, si fueris sanctus; sed tunc erit perfecta laetitia, cum nullum tibi sicut et tu exspectatus es. Quod si tibi, qui membrum es, non videbitur esse perfecta laetitia, si desit aliud membrum, quanto magis Dominus et Salvator noster, qui caput est totius corporis, non sibi dicit perfectam esse laetitiam, donec aliquid ex membris deesse corporscire possint mortest nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur: postea vero audire ab eis qui hinc ad eos moriendo pergunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ad ebreos scribens. Cum enumerass& om̃s scõs¬
patres qui ꝑfidem iustificati sunt. addicꝰ pͥost
om̃a etiã hoc Sedisti in quiđom̃s testimoniũ ha¬
nesine nobis ꝑfectionem consequerentur: Uides
ergo quia exp&tat adhuc abrichã. ut q ꝑ fectas
consequatur. Expectat & isa ac. & iacob. et om̃s
proph&e expectunt nos ut nobiscum ꝑ fectam
beatitudinem capian. Prop t̃ hoc etiã mysteriũ
illutꝰ inultimum diem dilatiiu dicii custoditur:
Unum enim corpus. est. quod iustificari ex pecta¬
tur: Unum corpus est. quod resurgere dicitur
in iudicio: Hic& enim sint multa membri
sed unum corpus: Non potest oculus dicere manui
non est mihi necessaria: Etiam sisanus sit oculus. & non
sit turbatus quan tum ꝑtin& aduidendũ: side sunt ei
reliqua membra. quae erit oculo la&itia. aut q ui debit᷑
esseꝑ fectio. simanus non habeat si pedes desint. aut
reliqua mem brac non adsint: Quia &si est precellens¬

Expanded text:
ad Hebraeos scribens, cum enumerasset omnes saad Hebraeos scribens, cum enumerasset omnes sanctos qui per fidem justificati sunt, addit post omnia etiam hoc: Sed isti, inquit, omnes, testimonium hasine nobis perfectionem consequerentur . Vides ergo quia exspectat adhuc Abraham, ut quae perfecta sunt consequatur: exspectat et Isaac, et Jacob, et omnes prophetae exspectant nos, ut nobiscum perfectam beatitudinem capiant. Propter hoc etiam, mysterium illud in ultimum diem dilati judicii custoditur: unum enim corpus est, quod justificari exspectatur, unum corpus est, quod resurgere dicitur in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantum pertinet ad videndum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut quae videbitur esse perfectio, si manus non habeat, si pedes desint, aut reliqua membra non adsint? Quia etsi est
Abbreviated transcription (Latin):
& ubi ess& recautum quo dillacautio uacuata fu¬
esitt indicauit: Quo inuento uiuenis ađq mons¬
trato: non solum falsi debiti calumniam prępul¬
sauit: sed etiã paternum recipit cyrogra fum.
quod pat̃ non reciperat. quando ẽ pecunia ꝑ solu¬
ta. Hic utiq putatur anima hominis curã ges¬
sis se profilio et ad cum uenisse dormientẽ. ut do¬
De his ita origenis doctor insuis docmatib: doc& dicens:
Neq enim discedentes hinc scĩ continuo in tegra me¬
ritorum suorum prȩ mia consecuntur sed ex pectaÑ
etiã nos. lic& morantes. lic& desides: Nonenim illis
est ꝑfecta l&itia donec pro erroribus nr̃is dolent.
& lugent nr̃a peccata Hoc for tusse mihi dicenti non
credas: quis enĩ ego sum qui confirmaresententiã
tanti docmatis audeã. Sed adhibeo horũ testẽ¬
& de quo nom potest dubitari Magis tscũ gentiũ qui¬
est infide & ueritate a postolus puulus. Ipse igitꝰ

Expanded text:
et ubi esset reconditum quo illa cautio vacuata fuet ubi esset reconditum quo illa cautio vacuata fuerat, indicavit. Quo invento juvenis atque monstrato, non solum falsi debiti calumniam propulsavit, sed etiam paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. Hinc utique putatur anima hominis curam gessisse pro filio, et ad eum venisse dormientem, ut doDe his ita Origenes doctor in suis dogmatibus docet, dicens: « Neque enim hinc discedentes sancti continuo integra meritorum suorum praemia consequuntur, sed exspectant etiam nos, licet morantes, licet desides. Non enim illis est perfecta laetitia, donec pro erroribus nostris dolent, et lugent peccata. Hoc fortasse mihi dicenti non credas: quis enim ego sum, qui confirmare sententiam tanti dogmatis audeam? Sed adhibeo horum testem, de quo non potest dubitari. Magister enim gentium est in fide et veritate Paulus apostolus. Ipse igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sinulla ess& mortuis cura deuiuis. ponutiq di¬
ues ille qui tor quebatur in inferis sollicitus essar
profratrib suis dicens ad abrahã Rogo te pater
habere possunt deuiuis quã uis nesciant quid in
p̃senti agatur a nobis. sicut uiuentes curã habe
mus demortuis. quã lib& ignoremus quid agat᷑
ab illis. Si enĩ nulla promortuis cura es s& ui
uentib non utiq proeis dñm oblatis crebro sacri¬
ficiis prȩcaremur: Haec &ui hissimilia sc̃s agusti¬
nus insuis uoluminib: docens: hoc unum ponit ex¬
emplum quod non .ẽ. mediocriter admirandũ.
Audiuimus ait idem doctor: quod cũ debitum
rep&er&ur. aquodã de functi patris cautione
ꝓlata. quo dfilio nesciente apꝰta iãfuertet ꝑsolu¬
tum contristarihomograuissime cepit. at que
misixri quod ei pater moriens non dixerit. quid
deber&. cum feciss& etiã testamentum: tunc er
nimis anxio: apparuit idem patereius in somnis.

Expanded text:
Si nulla esset mortuis cura de vivis, non utique diSi nulla esset mortuis cura de vivis, non utique dives ille qui torquebatur apud inferos, sollicitus esset pro fratribus suis, dicens ad Abraham: Rogo te, pater, habere possunt de vivis, quamvis nesciant quid in praesenti agatur a nobis: sicut viventes curam habere possumus de mortuis, quamlibet ignoremus quid agatur ab illis. Si enim pro mortuis nulla esset cura viventibus, non utique pro eis crebro oblatis sacrificiis precaremur. Haec et his similia sanctus Augustinus in suis voluminibus ponens, hoc unum ponit exemplum, quod non est mediocriter admirandum: « Audivimus, ait idem doctor, quod cum debitum repeteretur a quodam, defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre jam fuerat persolutum, contristari homo gravissime coepit, atque mirari, quod ei pater moriens non dixerit quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. Tunc ei nimis anxio apparuit idem pater ejus in somnis,
Abbreviated transcription (Latin):
morituris commendat. et memores eos suiesse prȩ¬
obtant: Sic martyribus cum morerentur. subpres¬
titum carorum sefamiliaritas commendauit. Sic co¬
tidię piorum turba fidelium euocandis ab hoc saeculo
electis animabus committit. Et sui semꝑ sint memo¬
res pos cit : Nec enim fides uiuentium id atran¬
seuntib: poscer& : siapud se incertũ haber& quod
in nullo eos possent iuuari post mortẽ: Sed quia
tante auctor itatis sollicitudo non prae terit: sequers
rei simul totiens effectus probauit. cum eaquae
pleriq uiuentes amorientib sibi fierip& unt : Etiã
sine dilationis damno ꝑcipiunt: Haec ergo mihi
uid&ur dehac oblecta quȩstiuncula ratio quã
& supsis uerbis ut est amorib a euoluta ñ inuenio
Ipse tamen sensu definitam ab auctorib puto quã¬
quã et si aliquid ex hoc ab eis definitum repperer
illorum potius sententiã. sequar
seu tristitia : aut cura qua lib& uiuorũ moueant᷑

Expanded text:
morituris commendat, et memores eos sui esse praemorituris commendat, et memores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentur, superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis animabus committit, et ut semper sui sint memores, poscit. Nec enim fides viventium id a morientibus posceret, si apud se certum haberet, quod in nullo eos juvare possent post mortem. Sed quia tantae auctoritatis sollicitudo non praeterit, sequens rei multoties effectus probavit, cum ea quae plerique viventes a morientibus sibi fieri petunt, sine dilationis damno consequuntur. Haec ergo mihi videtur de hac objecta quaestiuncula ratio, quam etsi ipsis verbis, ut est a majoribus evoluta, non invenio, ipso tamen sensu definitam ab auctoribus puto, quanquam etsi aliquid ex hoc ab eis definitum reperero, illorum potius sententiam assequarseu tristitia aut qualibet curd vivorum moveantur .
Abbreviated transcription (Latin):
Sisepultus diues in infer¬
no abrocham profratrib orat ut ad moneantur
ne & ipsi Iniqua tor mentorum deueniant. quo mo¬
do piorum animę et maxime in requiae constitutȩ
carorum sub pesstitum creduntur sollicitu dinem
a missȩ orare ergo possunt prosalutȩ uiuentium
in quantum ad nõ ꝑmittuntur. Nãutiq: recordari
uesir cit̃ possunt. quos in hoc scło positi dilexer: Sen¬
sum enim quo uiuentes cum uiuentib ad fuer̃. pon
amissȩ sed liberiorem illichabere credendȩ sunt:
ubi honore corporali grac uari non possunt: Nã
iuxta diuinã sententiã. corpus corruptibile
ad grauat animã.. Ergo anima quae nunc cor¬
pore grauatur: liberior corpore absoluta effi¬
citur. Est igitur anima post mortẽ. & sensus inte¬
ger et memoria plena Ergo anima quae illic
certorecor dationis officioutitur. proximorum
dulcedinis recor dar&ur: Pecordans ergo quos
nihil aliud orationes fidelium animarum quam
desideria earum accipiantur: Illud quoq dico. quod

Expanded text:
sepultus dives in inferno, Abraham pro fratribus orat, ut admoneantur, ne et ipsi in iniqua tormenta deveniant , quomodo piorum animae, et maxime in requie constitutae, charorum superstitum creduntur sollicitudinem amisisse? Orare ergo possunt pro salute viventium, in quantum a Domino permittuntur: nam utique recordari veraciter possunt, quos in hoc saeculo positi dilexerunt: sensum enim, quo viventes cum viventibus adfuerunt, non amisisse, sed liberiorem illic habere credendae sunt, ubi onere corporali gravari non possunt. Nam juxta divinam sententiam, corpus corruptibile aggravat animam : ergo anima quae nunc corpore gravatur, liberior corpore absoluta efficitur. Est igitur animae post mortem et sensus integer, et memoria plena. Ergo anima quae illic certo recordationis officio utitur, proximorum dulcedinis recordatur. Recordans ergo quos quamquam nihil aliud orationes fidelium animarum, quam desiderium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uitam quat re probis. preciosa estulem sibi deputauit & mortem quae
illi& pessima est preciosantinuentt Aͥ Uere beacum

Expanded text:
vitam, quæ reprobis preciosa est, vilem sibi deputauit, & mortē, quæ illis pessima est, preciosam inuenit. Vere beatu
Abbreviated transcription (Latin):
alia distintio non ponatur : tantum modo ꝓpt̃
ipsum iudicium xp̃s deb& intelligi: Quia et si
pater iudicabit: ꝑ aduentum filii hominis iudi¬
cuit Nam ipse ꝑ suae praesentiae manifes¬
tationem non iudicat quem quã: sed omnẽ
iudicium deditfilio : quia manifestabit᷑ homo
iudicaturus. sicut homo est iudicatus.
ad uiuos & mortuos iudicandos decaelo descen¬
derit : Non .ẽ consequens ut hanc uitã ꝑtinere
praefixam beati agustini sententiã. quoddexp̃o
sed infine scłi gerendis : Ad hoc ꝑtin& quod apłs

Expanded text:
alia distinctio non ponatur, tantummodo propter alia distinctio non ponatur, tantummodo propter ipsum iudicium Christus debet intellegi, quia etsi Pater iudicabit, per aduentum filii hominis iudicabit. Nam ipse per suae praesentiae manifestationem non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit Filio, qui manifestabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus.tus vivos et mortuos judicaturus de coelo descenderit. Non est consequens ut ad hanc vitam pertinere praefixam beati Augustini sententiam, quod de Christo sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet quod s
Abbreviated transcription (Latin):
Diuinitatem tameneius. Noniustiui debunt. quae
iustis tunc diuinitas eius non uideatur: tostatur
esaias quidicit: Tollatur impius neuideat ma¬
iestatem dñi: ex quo a ꝑtissimepat& : quod reꝓbi
tunc humanitatem utiq xp̃i in qua iudicatus est
uidebunt. ut doleant: diuinitatem uero eius. non
uidebunt: negaudeant: Quib: enim diuinitus
ostendit᷑ utiq ad gaudiũ de monstratur:
Quo modo. ponpater sed taNuo filius
ad faciendum iudicium uenturus esse credat᷑
Ait ex hoc beatissimus agusstinus Neq enim
adiudicium uiuorum & mortuorum. pat̃ ipse
uenturus ẽ: Nec tamen recedit afilio pat̃:
Quomodo ergo non ipse uenturus ẽ : quia ñ ipse
uidebitur iniudicio: uidemnquem pupunge¬
runt: forma illa erit iudaes quȩ st&it sub
udice: Illa udicabit: quaȩ iudicata ẽ: Iudi¬
cataest enim iniq ũiudicauĩt iuste : Nam cũ¬
& in ꝓph&icis licteris ad nouissimum iudiciũ
faciendum dñs legitur esseuenturus: & si eius

Expanded text:
Divinitatem tamen ejus injusti non videbunt, quae Divinitatem tamen ejus injusti non videbunt, quae justis divinitas ejus non videatur, testatur Isaias qui dicit: Tollatur impius, ne videat majestatem Dei . Ex quo apertissime patet quod reprobi tunc humanitatem ejus utique in qua judicatus est videbunt ut doleant; divinitatem vero non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. CAPUT IX. Quod non Pater, sed tantum Filius ad judicium faciendum venturus esse credatur. Ait ex hoc beatissimus Augustinus : « Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater venturus est, nec tamen recedet a Filio Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice. Illa judicabit, quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste. Ta in propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus ut damn&ur: multielecti qui incorpore
sunt inueniendi: dño adiudicium ueniente m&u
concuciendi sunt: uidentes tali sententiã impiũ
es sepunitum : Quo terrore : purgandi sunt: Qula
s̃ quid eis excorpore adhuc peccatirem anserit :
m&um ipso quo diabolum damnari conspiciunt.
pur gabuntur : Hinc ẽ quod ait iob: cũ sublatus
fuerit: timebunt angeli & ex territi purgabunt᷑¬
i. Quodxp̃s adiudiciũ ueniens¬
mitis ustis et terribilis apparebit iniustis
Redemptor humani generis cum apparuer it : &
mitis iustis & t̃ribilis erit iniustis : Quem enim
mansu&ũ aspicient electi : hunc eundem pauen¬
dum adq terribilẽ conspicient reꝓbi: Sed huno
ideo electi terribilẽ non uidebunt : quia modo
terrorem illius considesare non desinunt : Et
ideo reprobi terribilem conspicient : quia modo
ultimi illius iudicii post ponunt terrorẽ: Et qđ¬
dĩ filius cum adiudiciũ uenerit faciendũ : om̃s
parit̃ humanitatem eius. & iusti & in iustiuisuris

Expanded text:
diabolus ut damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum; quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quod diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntistus ad judicium veniensmitis justis, et terribilis apparebit injustis. Redemptor humani generis cum apparuerit, et mitis erit justis, et terribilis injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non desinunt. Et ideo reprobi terribilem illum conspicient, quia modo ultimi illius judicii postponunt terrorem, et, quDei Filius cum ad judicium venerit faciendum, omnes pariter humanitatem ejus justi et injusti visuri sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc honestu nr̃a desideria mirifice impleant. Se ipsum nobis
in pracmio daturum quod nibil ẽ. aliud melius reꝓmisit ipse
ego uero quecumq ab hominibus hon este desiderentꝰ. & uita

Expanded text:
tunc honesta nostra desideria mirifice impleantur. Seipsum nobis in praemio daturum, quo nihil est aliud melius, repromisit ilEgo ero quaecunque ab hominibus honeste desiderantur, et vita,
Abbreviated transcription (Latin):
men tres uistutes. Nec tres sapientias. Qui a
sapientia substantiale nomen .ẽ. sicut uistus.
Necaliud ẽ in dõ eẽ aliud sapere. aliud posse.
esselegitur.
r̃nullatenus ita sp̃s sc̃s caritas intellegitur
quasi non sit pat̃ & filius caritas. Sicut sp̃s
caritus sed quia sp̃s scss donumdĩ propriue
dicitur. & nullum dĩ donum caritate maius
ẽ immo sine eonullum donũ ad ꝑp&uam ho¬
minem deducere poterit beatitudinem. Pro¬
inde sp̃s scs̃ proprie dicitur caritces.¬

Expanded text:
men tres virtutes, nec tres sapientias; quia men tres virtutes, nec tres sapientias; quia sapientia substantiale nomen est, sicut virtus. Nec aliud est in Deo esse, aliud sapere, aliud posse: esse legitur? RESP. Nullatenus ita Spiritus sanctus charitas intelligitur, quasi non sit Pater et Filius charitas. Sicut Spiricharitas. Sed quia Spiritus sanctus donum Dei proprie dicitur , et nullum Dei donum charitate majus est, imo sine eo nullum donum ad perpetuam hominem deducere poterit beatitudinem, proinde Spiritus sanctus proprie dicitur charitas
Abbreviated transcription (Latin):
bonus debono Magnus demagno sed non
ita in relatiuis.
tiuum nomen ẽ uerbum quod solus . ẽ. filius
sicut dicimus dm̃ dõ quod non ẽ solus filius
Nec imaginem de iagine. quia solus .ẽ. filius
imago. sicut dicimus lumen delumine qued
non ẽ solus filius. quia substantiale nom̃ ẽ lumen
Et aaliud filius.
R̃ nequaquã aliud. sed unum lumen . ẽ pat̃ & fili¬
us sicut un a substantia. Ideo recte dicitꝰ. lu men
tem & dĩ sapientiam. Hic intellegimus in dĩ nomi¬
ne patrem. & inxĩ nomine filium sicut semꝑ
Num quid pat̃ non hab& insesapientiã uł uistutẽ
nisi infilio quem a postolus sapientiã dĩ & ustu¬
tem dĩ nominauit.
R plurimi ita arrianam destruunt impi&atẽ
dicentes impium. eẽ. credere umquã dm̃ patrem
ẽẽ. sine suca sapientia. Aut sĩnesua uistute sed
melius .ẽ intellegere patrem essesapientiam
& uistutem. sicut filium sa pientiã &uistutem
immo & spm̃ scm sapientiã & uirtutẽ. Nonta¬

Expanded text:
bonus de bono, magnus de magno, sed non bonus de bono, magnus de magno, sed non ita in relativis. tivum nomen est Verbum, quod solus est Filius; sicut dicimus, Deum de Deo, quod non est solus Filius. Nec imaginem de imagine, quia solus est Filius imago: sicut dicimus, lumen de lumine, quod non est solus Filius, quia substantiale nomen est lumeet aliud Filius?-- Resp. Nequaquam aliud, sed unum lumen est Pater et Filius, sicut una substantia. Ideo recte dicitur  Al., tem et Dei sapientiam; hic intelligimus in Dei nomine Patrem, et in Christi nomine Filium, sicut semper. Nunquid Pater non habet in se sapientiam vel virtutem nisi in Filio, quem Apostolus sapientiam Dei et virtutem Dei nominavit?-- Resp. Plurimi ita Arianam destruunt impietatem, dicentes impium esse credere unquam Deum Patrem esse sine sua sapientia, aut sine sua virtute. Sed melius est intelligere Patrem esse sapientiam et virtutem, sicut Filium sapientiam et virtutem m sanctum sapientiam et virtutem: non ta
Abbreviated transcription (Latin):
tenus uequaliter omnes uł angeli uł animȩ
scorum dm̃ nec nunc uident uł postresur¬
rectionem ui debunt. sed secundum donato¬
ris dispensacionẽ & meritorum qualitatẽ
unus quisq tamen sufficientẽ in eiꝰ uisionem
sui meritis habebit beatitu dinem. nec plusquera
quam haba nec seminus habere quã uol& dolebit¬
in tellegere uł aliud posse. Quia ds̃ eo ipso quo est
uiuit. &eo quo uiuit intellegit. & eo quo in tellegit
potest & eo quo potest ẽ quia simplex dĩ tatis natu¬
ra unũ hab& ẽ uiuit. intellegit & omni potest
Nonita in nobis dum aliud ẽ in nr̃anatura uiuese
caliud in tellegere aliud posse. Indõ uero haec
ds̃ dedõ. Potest dici ominipotens de omni potenẽ
bonus debono Magnus debono & ca&era talia
regularit̃ utiq tencredebemus. quod omnia
naturae nomina quae aequalit̃ defilio dici poss.
sicut depatre. quod omnia possunt dici. illud
deillo Ideo sicut dicitur ds̃ dedõ lumen de lu¬
mine Itadicendũ ẽ om̃ps de omni potente

Expanded text:
aliter omnes vel Angeli vel animae sanctorum Deum vel nunc vident, vel post resurrectionem videbunt: sed secundum donatoris dispensationem et meritorum qualitatem. Unusquisque tamen sufficientem in ejus visione suis meritis habebit beatitudinem, nec plus quaeret quam habebit, nec se minus habere quam volet dolebitintelligere, vel aliud posse; quia Deus eo ipso quo est, vivit; et eo quo vivit, intelligit; et eo quo intelligit, potest; et eo quod potest, est; quia simplex deitatis natura unum habet, est, vivit, intelligit, et omnia potest. Non ita in nobis, dum aliud est in nostra natura vivere, aliud intelligere, aliud posse. In Deo vero haec Deus de Deo, potest dici omnipotens de omnipotente, bonus de bono, magnus de magno, et caetera talia?-- Resp. Regulariter utique tenere debemus quod omnia naturae nomina quae aequaliter de Filio dici possunt sicut de Patre, omnia possunt dici sic de illo. Ideo sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, ita dicendum est omnipotens de omnipotente,
Abbreviated transcription (Latin):
Alia ẽ. ꝑ sona filii quia filius apatre solo genitus. ẽ
Alia filii & sps scĩ quia patre & filio procedens. e
Sed patris & filii & sp̃s scĩ una ẽ. diuinitas. Id. est
dĩ tas. Equalis gloria id ẽ claritas. Cou&erna
maiestas. Maiestas gloria ẽ. claritas siue potestus
Qualis pat̃. talis filius talis sp̃s scs̃. Id ẽ. indĩta
obtinee potestatem: Ergosi omnia potest: quid ẽ
quod non potest. Hoc non potest: quod omnipoteni
non conp&it posse . Falli non potest: quia ueritus
.ẽ. Mori non potest: quia in morteilis uitu. ẽ.
Finiri non potest quia infinitus &ꝑ ennis. est

Expanded text:
ALIA PERSONA FILII, quia filius a patre solo genitus est, ALIA PERSONA FILII, quia filius a patre solo genitus est, ALIA SPIRITVS SANCTI, quia patre et filio procedens est. 10 SED PATRIS ET FILII ET SPIRITVS SANCTI VNA EST DIVINITAS, id est deitas, AEQVALIS GLORIA, id est claritas, COAETERNA MAGESTAS. Magestas gloria est, claritas sive potestas. 11 QVALIS PATER, TALIS FIobtinet potestatem. Ergo si omnia potest, quid est quod non potest? Hoc non potest, quod omnipotenti non competit posse. Falli non potest, quia sanctus est; mori non potest, quia immortalis vita est; finiri non potest, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
Neq confundentes ꝑsonus. ut sabellius errat
sonas quia tres ꝑsonue omnino sunt. Est
ergo gignens genitus procedens. ignens ẽ.
& filio procedit. Pat̃ & filius cou& ernisibis
& coequales & cooperatores sicut scriptũ ẽ.
uerbo dnĩ caelifirmatis unt: id ẽ. a filio dĩ cre¬
ati. spũ oris eiꝰ. omnis uistus eorũ. Ubi sub sin¬
gular inumero sp̃s eius dicitur: unitatẽ subs¬
tantiae dĩ tatis ostendit. Ubi sub plusucli nu¬
mero omnis uistus eorũ dicitꝰ: trinita tem
ꝑ sonarum aꝑ te de monstraxt. quia tres unũ
sunt. & unum tres. Neq substuntiã separ anes
ut arrius garrit. quia sicut tres ꝑsonas. eẽ. dic̃.
sic tres substantias. eẽ. mentitꝰ. Filiũ dicit
sp̃m scm adhuc minorem quã filium: & patris & filii
eum aadministrictorẽ. eẽ adserit. Nonergo subs¬
tantiã separantes. quia tote tres ꝑsonue in subs¬
tantia dĩtatis unum sunt. Alia ẽ. enĩ ꝑsona pa¬
tris: quia pater ingenitus. ẽ. eo quod anullo. ẽ. genitus:

Expanded text:
NEQVE CONFVNDENTES PERSONAS, ut Sabellius errat, sonas, quia tres personae omnino sunt. Est enim gignens, genitus et procedens. Gignens est et filio procedit. 7 Pater et filius coaeterni sibi sunt et coaequales et cooperatores, sicut scriptum est: Verbo domini caeli firmati sunt, id est a filio dei creati, spiritu oris eius omnis virtus eorum. Vbi sub singulari numero spiritus eius dicitur, unitatem substantiae deitatis ostendit, ubi sub plurali numero omnis-virtus eorum dicitur, trinitatem personarum aperte demonstrat, quia tres unum sunt et unum tres. 8 NEQVE SVBSTANTIAM SEPARANTES, ut Arrius garrit, qui tres personas esse dicit, sic et tres substantias esse mentitur. Filium dicit iritum sanctum adhuc minorem quam filium et patris et filii eum administratorem esse adserit. Non ergo substantiam separantes, quia totae tres personae in substantia deitatis unum sunt. 9 ALIA EST ENIM PERSONA PATRIS , quia pater ingenitus est. eo quod a nullo est genitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Item idem doctor post aliqua sic rep&it. sed quare
crux apparebit: tunc & quã ob occausam in cius
p̃latu dñs aduenit : ratio ꝑ:espicua ẽ. ut cognos¬
cant consilium iniquitatis suae. qui dñm maiesta
tis crucifixerunt : Perhoc signum : inpudens
iudeorum redargit᷑ impi&as. et quã ꝓpt̃ hoc
ipsum habens crucem ueni&. Audupsum in
euangelio ꝓ testantẽ: Quia tunc plangent om̃s
& ipsa arguentem cognoscent peccatum suũ serd
& frustra fatebuntur impia cecitate. Ouidaũt̃
miraris sicrucem afferens ueni& ubi & ipsa
uulnera ostend& tunc. qm̃uidebunt inquid
inquem conpuncxerunt. Deterrore et enno¬

Expanded text:
» Idem doctor post aliqua sic repetit: « Sed quare » Idem doctor post aliqua sic repetit: « Sed quare crux apparebit tunc, et quam ob causam in ejus praelatu Dominus adveniet, perspicuum est: ut agnoscant consilium iniquitattis crucifixerunt; per hoc enim signum, impudens Judaeorum redarguitur impietas. Et quomodo propter hoc ipsum habens crucem veniet, audi ipsum in Evangelio protestantem, quia tunc plangent omnes, ipsam crucem; et ipsa arguente cognoscent peccatum suum sero, et frustra fatebuntur impiam caecitatem. Quid autem miraris, si crucem afferens veniet, ubi et ipsa vulnera ostendet? Tunc videbunt, inquit, in quem compunxerunt . Quemadmodum en
Abbreviated transcription (Latin):
subsequentia. Tunc inquid quando uenturus est
sol obscuriebitur et luna non dabit lum̃ suum:
Tantaerit eminentia splendoris in xp̃o ut etiã
luminis abscondant̃. Iunc &stelle cadent
quando apparuerit signũ filii hominis incaelo : Consi
derast quanta sit uirtus signi . hoc ẽ crucis: Sol
obscurabitur : luna non dabit lumen suum. Crux uerd
fulgebit: et obscusoctis luminib caeli. delapsisq side¬
ribus solradiubitur ut discas qm̃crux et luna &
sole prȩclarior est. Quorum splendorem diuino in¬
lustracta fulgo resupenaebit: Et quem ad modũ ingre¬
diente rege inciuitate exercitus antecẽdit. p̃ferens
signa atq uex illa regalia et ambitu praeparationis
ar missone adnuntiat regis introitum: Itadnõ des¬
cendente de caelis. p̃ced& exercitus angelorũ. & ar¬
changelorum. qui signum illud trium phale uixillũ.
sublimibus humeris praeferentes. diuinũ regis
caelestis in gressum terris trementibus nuntiabunt:

Expanded text:
subsesubsesol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum . Tanta enim erit eminentia splendoris in Christo, ut etluminis. Tunc et stellae cadent, quando appderasti quanta sit virtus signi, hoc est crucis. Sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum: crux vero fulgebit, et obscuratis luminibus coeli, dilapsisque sideribus, sola radiabit, ut dicas quoniam crux lunae et soli praeclarior est. Quorum splendorem divino illustrata fulgore superabit, et quemadmodum ingrediente rege in civitatem exercitus antecedit praeferens signa atquarmisonae annuntiat regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet exercitus angelorum atque archangelorum, qui signum illud triumphale crucis vexillum sublimibus humeris praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
finiens dicit: Vid eamus quomodo cũ crucesua
uenia xp̃s: Neces sarium est enim hoc ipsum ostendere:
Si dixerint inquid ecce in promtucrus estxp̃s. ecce in
solitudine : nolite credere Desecunda presentia glori
anticristus Ideosollicite p̃cauendum est: nealiquis
pastorem querens. lupum inueniat: Obhoc p̃dico
tibi unde dinoscas ueripastoris aduentum Hoc
dedit signum : hocenim fuit uoluntas eius: ut primus
aduentus latenter fier&: etquerer& quod peri¬
erat. Secundus uero aduentus nonita sed simpli¬
citer ait. Quem admodum inquid fulguł exi¬
ens ab oriente. appar& in occidente : It uerit ad¬
uentus filiihominis : subito omnib: apparebit. Nec
erit indigens quisquã interrogure siuȩ hic siuȩ
illic est xp̃s: Quem admodum enĩ fulgur cũ emi¬
cuerit non egemus inquirere si facta sit corus¬
catio: Ita cum reuelatio pruesentiae eius efful¬
serit  non in digemus interrogure anueneritx p̃s
Ced quod queritur si cum cruce ueni&: nec enĩ

Expanded text:
quare. Sed videamus quomodo cum cruce veniet: necessarium est enim et hoc ipsum ostendere. Si dixerint, inquit, Ecce in promptuariis est Christus, ecce in solitm praeveniet Antichristus, ideo sollicite praecavendum est, ne quis pastorem quaerens, lupum inveniat. Ob hoc praedico tibi unde dignoscas veri Pastoris adventum. Hoc dedit signum: haec enim fuit voluntas ejus, ut primus adventus latenter fieret, et quaereret quod perierat; secundus vero adventus non ita, sed simpliciter ait: Quemadmodum, inquit, fulgur exiens ab oriente apparet in occidente, ita erit adventus Filii hominis . Subito omnibus apperit indigens quisquam interrogare, sive hic, sive illic est Christus. Quemadmodum enim cum fulgur emicuerit, non egemus inquirere, si facta sit coruscatio: ita cum revelatio praesentiae ejus effulserit, non indigebimus interrogare, an venerit Christus. Sed quod quaeritur, si cum cruce veniet, requiram
Abbreviated transcription (Latin):
dehis ouicumrdno adiudiciũ sexi surisuN
Luce clarius constat quod om̃s scĩ quiꝑ fecte
mundum reli querunt: cum dño residentes c&e¬
ros iudicabunt: Tunc quoq implebitur illud: quod
in diuinis lit teris legitur: Nobilis in portis uir eius
quando sederit cum senatoribus terrae.
Quod irpre noonpatis axp̃o duode cio
sedibus non tantũ duo decim apħ sensuri creden¬
disunt sed omnis ꝑfectorum numerus qui in
duo denario numero parti&ur : Sc̃s agustinus
ita ex hoc insuis tractibus dicit : Non enĩ quia suꝑ
duo decim sedes sessuriessẽ ait dñs discipulessuos:¬
ea duo decim solos homines cumillo iudicaturos pu¬
tare debemus : Duo denario quippe numero uni¬
uersam quaedam significata sunt p̃dicantiũ
multitudo : Propter ducispartes numeri septe¬
naru : quo significatur plerumq uniuersitas
Quae duȩ partes id ẽ. triad quatuor : Altera
ꝑ altera multiplicatȩ duo decim faciunt: Nã

Expanded text:
De his qui cum Domino ad judicandum sessuri sunt. Luce clarius constat quod omnes sancti qui perfecte mundum reliquerunt, cum Domino residentes, caeteros judicabunt. Tunc quoque implebitur illud quod legitur in divinis Litteris: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit Quod in praenominatis a Christo duodecim sedibus non solum duodecim apostoli sessuri sint, sed omnis perfectorum numerus, qui in duodenarium numerum partiuntur. Sanctus Augustinus ita ex hoc in suis tractatibus dicit : « Non enim, quia super duodecim sedes sessuros ait Dominus esse apostolos, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus. Duodenario namque numero universa quaedam significata est praedicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas. Quae duae partes, id est tria et quatuor, altera per alteram multiplicatae, duodecim fiunt. Na
Abbreviated transcription (Latin):
uos apprebitis cum illo ingloria : Uiuos autẽ &
mortuos: cum uenerit iudicauit : quia & iust qui
utiq uiuunt : et mortui qui merito mor tui appel¬
luntur: ab illo utiq udicandisuN Siuȩ ut uiuos
in tellegamus : quos hic nondummor tuos. sed adhuc
in ista carne uiuentes inuenturus ẽ eius aduen¬
tus: Mor tuos autem. qui decor pore prius quã
ueniat exierunt uel exituri sunt.
DE SEDIBUSMIUDICANTUEN¬
Cedes dicimus : quos greci tronos appaellant :
O Tronos aut̃ greci sedes dicunt: Scĩ ergo quã¬
lib& ipsisint sedesdĩ. luxta quods criptum est
Anima iusti sedes sapientiae: Ipsꝗ tamen sedes
habebunt in quib xp̃o iudicante semsurisunt
Iuxta illud quodipsaueritus ait: Uos quisecuti
estis me in regeneratione. cum sederit filius homi

Expanded text:
in gloria . Vivos autem et mortuos, cum venerit, judicabit, quia et justi, qui utique vivunt, et injusti, qui merito mortui appellantur, ab illo utique judicandi sunt: sive ut vivos intelligamus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes ejus invenerit adventus; mortuos autem, qui de corpore priusquam veniat exierunt, vel exituri sunt. De sedibus judicantSedes dicimus quas Graeci thronos appellant: thronos autem Graeci sedes dicunt. Sancti ergo, quamlibet ipsi sint sedes Dei, juxta quod scriptum est: Anima justi sedes est sapientiae , ipsi tamen sedes habebunt, in quibus Christo judicante sessuri sunt, juxta illud quod ipsa Veritas ait: Vos qui secuti estis me, in regenera
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus quoq apłs: it ad eaduentum̃ iudicii sui dicit
Ipseautem dĩ in iussũ & in uoce archangeli: et intuba
dĩ descen dit decaelo Ignis enim ante eum. psalmis¬
ta p̃dicente ardebit: & in circuitu eius tempestus
ualida Quia idom quialiquando uenit̃ ut iudica¬
r&ur occultus: tuncueni& ut om̃s iudic& mani¬
fostus. Congregatis ergo omnib: scĩs suis : decaelo ẽ
des censurus: Iuxta illud quod esaics dic̃: Ecce ueni
& dñs cum scĩssus ad faciendũ iudiciũ Iremendus¬
igitur ualde. & pauendus adueni& indie exami¬
nationis suae: quando cum angelis et archange¬
lis tronis &dominationib c&erisq uir tutibus ⁊
caelis quoq: ac terris ardentib: cunctis. in sui
Xp̃s adiudicium ueniat. et quod eadem ciui
angelorum humeris xpo de caelos descendex¬
te por tabitur.

Expanded text:
ntu judicii ita dicit: Ipse autem Dominus in jussu, et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo . Ignis enim ante eum, Psalmista praedicente, ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida : quia idem qui aliquando venit ut judicaretur occultus, tunc veniet ut omnes judicet manifestus. Congregatis ergo sanctis suis omnibus, de coelo est descensurus, juxta illud quod Isaias dicit: Ecce veniet Dominus cum sanctis suis ad faciendum judicium . Tremendu sigitur valde et pavendus adveniet in die examinationis suae, quando cum angelis et archangelis, thronis et dominationibus, caeterisque virtutibus, coelis quoque ac terris ardentibus, cunctis in sui ristus ad judicium veniet, et quod eadem crux angelorum humeris, de coelo Christo descendente, portab
Abbreviated transcription (Latin):
Quod in confessione. hac ꝓfessione ten& omnis
ecclesia dĩ xp̃m decaelo esse uenturum aduiuos
& mortuos iudicandos: ut ait beatissimus agusti¬
nus : Hunc diuini iudicii ultimũ diem dicimus ĩdẽ
nouis simum tempus: Nã ꝑ quod dies futurũ iudiciũ
deterrore aduentus xp̃i et quo dinea forma
UA
diudicatus ẽ. Ix ipsa adiudiciũ ueniat: et iudiciũ
agitabit. X p̃s difilius. finito mundi terminã in ea
qua ascendit caelos corporis forma : ad iudicium
cum sc̃is omnib ueniat̃. Illo enĩ decaelis adiudieiũ
caelorum cõmouentur: Et tuncparebit signũ filii homi¬
nis in caelo : et tunc plangent omnes trib: terrae et
uidebunt filium hominis uenientem in nubib caelicũ

Expanded text:
n confessione ac professione tenet omnis Ecclesia Dei, Christum de coelo esse venturum ad vivos et mortuos judicandos ut ait beatissimus Augustinus, hunc ultimi judicii diem dicimus, id est, novissimum tempus. Nam per quot dies futurum judicium . CAPUT IV. De terrore adventus Christi, et quod in ea forma qua judicatus est, in ipsa ad judicium veniet, et judicium agitabit. Christus Dei Filius, finito mundi termino, in ea qua ascendit coelos corporis forma, cum sanctis omnibus veniet. Illo enim de coelis ad judicium caelorum commouebuntur. et tunc apparebit signum filii hominis in caelo, et lamentabunt se omnes tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem in nubibus caeli cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui mei nominis confessionem sensentur Tunc om̃s
aduersarios meos deducã inuallẽ iosaphact. hoc est
inuallem iudicii Om̃s aut̃ gentes aut om̃s designat
in credulas nationes. aut om̃s de mones dicit : Quiasi¬
cut idem doctor. in eodem tractatione subsequitur opere:
Isti tales : id ẽ. quos aut incredulas nationes. aut demones
dicit. Non iudi cabuntur in montib: non in cãpestrib:
sed in profundo et de orsum: ut statim & iudiculo
cus ipse propaenasit.

Expanded text:
qui mei nominis confessione censentur, tunc omnes adversarios meos deducam in vallem Josaphat, hoc est, in vallem judicii. Omnes autem gentes, aut omnes designat incredulas nationes, aut omnes daemones dicit, quia sic idem doctor in eodem tractationis subsequitur opere: Isti tales, id est, quos aut incredulas nationes, aut daemones dicit, non judicabuntur in montibus, non in campestribus, sed in profundo et deorsum, ut solum locus ipse judicii pro poena sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum iudicium xp̃s deb& intelligi: Quia et si
pater iudicabit: ꝑ aduentum filii hominis iudi¬
cuit Nam ipse ꝑ suae praesentiae manifes¬
tationem non iudicat quem quã: sed omnẽ
iudicium deditfilio : quia manifestabit᷑ homo
iudicaturus. sicut homo est iudicatus.
ad uiuos & mortuos iudicandos decaelo descen¬
derit : Non .ẽ consequens ut hanc uitã ꝑtinere
praefixam beati agustini sententiã. quoddexp̃o
sed infine scłi gerendis : Ad hoc ꝑtin& quod apłs

Expanded text:
ipsum iudicium Christus debet intellegi, quia etsi ipsum iudicium Christus debet intellegi, quia etsi Pater iudicabit, per aduentum filii hominis iudicabit. Nam ipse per suae praesentiae manifestationem non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit Filio, qui manifestabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus.tus vivos et mortuos judicaturus de coelo descenderit. Non est consequens ut ad hanc vitam pertinere praefixam beati Augustini sententiam, quod de Christo sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet quod s
Abbreviated transcription (Latin):
Diuinitatem tameneius. Noniustiui debunt. quae
iustis tunc diuinitas eius non uideatur: tostatur
esaias quidicit: Tollatur impius neuideat ma¬
iestatem dñi: ex quo a ꝑtissimepat& : quod reꝓbi
tunc humanitatem utiq xp̃i in qua iudicatus est
uidebunt. ut doleant: diuinitatem uero eius. non
uidebunt: negaudeant: Quib: enim diuinitus
ostendit᷑ utiq ad gaudiũ de monstratur:
Quo modo. ponpater sed taNuo filius
ad faciendum iudicium uenturus esse credat᷑
Ait ex hoc beatissimus agusstinus Neq enim
adiudicium uiuorum & mortuorum. pat̃ ipse
uenturus ẽ: Nec tamen recedit afilio pat̃:
uidebitur iniudicio: uidemnquem pupunge¬
runt: forma illa erit iudaes quȩ st&it sub
udice: Illa udicabit: quaȩ iudicata ẽ: Iudi¬
cataest enim iniq ũiudicauĩt iuste : Nam cũ¬
& in ꝓph&icis licteris ad nouissimum iudiciũ
faciendum dñs legitur esseuenturus: & si eius
alia distintio non ponatur : tantum modo ꝓpt̃

Expanded text:
Divinitatem tamen ejus injusti non videbunt, quae Divinitatem tamen ejus injusti non videbunt, quae justis divinitas ejus non videatur, testatur Isaias qui dicit: Tollatur impius, ne videat majestatem Dei . Ex quo apertissime patet quod reprobi tunc humanitatem ejus utique in qua judicatus est videbunt ut doleant; divinitatem vero non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. CAPUT IX. Quod non Pater, sed tantum Filius ad judicium faciendum venturus esse credatur. Ait ex hoc beatissimus Augustinus : « Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater venturus est, nec tamen recedet a Filio Pater. videbitur in judicio. Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit, quae judicata est: judicata est enim inique, judicabit juste. Ta in propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, tantummodo propter
Abbreviated transcription (Latin):
polosumus definire. Nondum enimdũs uenerat
cd in fernũ ut eruer& inde orinum scõ tcui
pruae tedentium animas et tamen abr alĩ leuuas¬
orulos Qoncum pospoe leuatis oculis unqdertd ei¬
mosilas qhta siperius etile inserius. Et quel ei
respondit abraham cum dicer& Pater abra ham
mit telatarum ut intinguat digitum suum etstil
dilet in lingua mea qm̃ crucior in hac flamma᷑ fili
ait me mento quia recepisti bona inuitatua. et laza¬
rus aut mala Nunc aut̃ hic requiescit. tuuero tor¬
queris: et suꝑ haec ait. Inter nos & uos caus magnũ
firmatum est : ut nec nos possimus uenire ad uos. nec̃
duo inferna: quorũ in unumn requierunt animȩ
iustorum In altero tor quentur animȩ impiorum

Expanded text:
possumus definire. Nondum enim Dominus venerat possumus definire. Nondum enim Dominus venerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas, et tamen Abraham in requoculos. Non enim posset levatis oculis videre, nisi ille esset superius, et ille inferius. Et quid ei respondit Abraham, cum diceret: Pater Abraham, mitte Lazarum ut intingat digitum suum in aquam, et stillet in linguam meam, quoniam crucior in ait, memento quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala; nunc autem hic requiescit, tu uero torqueris. et super haec, ait, inter uos et nos chaos magnum firmatum est, ut nec nos possimus uenire ad uos nec inuo inferna, quorum in uno quieuerunt animae iustorum, in altero torquentur animae impiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi duo esse inferna manifestius dicit. Ut unus infer¬
esse accipiatur Secundum uocem psal mistȩ dõ con¬
fitentis Eruistianimam meã ex inferno inferiori
Nam propter istadua inferna: missus ẽ filius dĩ
undiq liberans. Ad hoc infernum missus ẽ nascen¬
do ad illud moriendo ethaec quidem dicens infernũ
ait. Fũs dec ego ex ꝑtussum adhuc nec uos. et fon¬
tassis aliqua uiuerit et non ꝑ infernum entun
certa sunt haec : Verum quia dicit scriptura cusi
contradici non potest. Eruisti animãmeã ex infer¬
no inferiori. Intelligimus tamquã dua enserna efse
superius & inferius. Nam unde infernundenfelo
aliqua pars inforior. ubi diuesille imano tor quę¬
batius pertaliqua superioris inferni inquo abraliã
cum la farurdił a& abatur ubieia et orẽssẽt
ante ad uentum xp̃i habitisunt. Sic enim p̃dictus
doctor dicit fortassis apud ipsos inferoqiuislur
quapa rs in ferior : quo tradunt aimone cosipluri¬
muns peccauerunt. Et enim apat inferoscutr ũ

Expanded text:
e manifestius dicit, ut unus inferesse accipiatur, secundum vocem Psalmistae Deo confitentis: Eruisti animam meam ex inferno inferiori . Nam propter duo ista inferna missus est Filius Dei, undique liberans. Ad hunc infernum missus est nascendo, ad illum moriendo. Et haec quidem dicens: « Infernum, ait, fratres, nec ego expertus sum adhuc, nec vos, et fortasse alia via erit, et per infernum non erit: incerta sunt haec. Verum quia dicit Scriptura, cui contradici non potest: Eruisti animam meam ex inferno inferiori, intelligimus tanquam duo inferna esse, superius et inferius. Nam unde infernus inferioaliqua pars inferior, ubi dives ille immaniter torquebatur, et aliqua pars superioris inferni, in quo Abraham cum Lazaro laetabatur, ubi etiam omnes sancti ante adventum Christi habiti sunt. Sic enim praedictus doctor ait: « Fortassis apud inferos iqua pars inferior, quo truduntur impii qui plurimum peccaverunt. Etenim apud inferos utrum
Abbreviated transcription (Latin):
minimis ipsesolus pauor egredientes iustor um
animas purg&  nam in ipso exitu uitȩ animȩ
electorumnimio terrentꝰ m&u : incertã utrum
ad prȩmium anad supplicium transeunt : Qui¬
dacm aut̃ electi. infinesuo purgant᷑ aleuib quib¬
dam peccatis. Quidam uero in ipso suo fine hi¬
larescunt. eternorum contemplatione bonoꝵ :¬

Expanded text:
minimis ipse solus pavor egredientes justorum minimis ipse solus pavor egredientes justorum animas purget. Nam in ipso exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incertae utrum ad praemium, an ad supplicium transeant. Quidam autem electi in fine suo purgantur a quibusdam levibus peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt, aeternorum contemplatione bono
Abbreviated transcription (Latin):
pena nascentis tamensi propri&ate iustitia que
pendant. fit gloria renascentis. Et cũ sit mors pec¬
catis& ributio. aliquando imp&rat ut nihil rari¬
buatur peccato. Item ex hoc beatus gregorius dicit
Scriptum ẽ. Iustus quac cumq morte preuentus
fuerit. anima eiꝰ in refrigerio erit.: E lectiergo
qui adꝑ p&uã uitam tendunt: quid eis ob est. siud
num quac eorum culpa lic& minima. quue in
eudem debecit mortem resecuri. Num uir dĩ
contrasa muriã missus quia ꝑ in obedientiũ mn
itnere commedit. huncleo in itinere occidit
Sedstatim. illic scriptum ẽ: quia stant leo uioxta
Ncsinum & non comꝰ medit decadauere. Exqus
re ostendit᷑ quod peccatum in obedientiȩ inipsa
fuerit morte reluxatum. Quia hisdem leo quem
uiuentem prȩsum sit occidere : contingere non prȩ¬
sumpsit occisum Quienĩ occidendi uusum habuit:¬
decadauere occisi comedendi licentiũ ñ accepit
Vnde itacẽ credexidum ẽ. quod plerumq deculpis

Expanded text:
poena nascentis, tamen si pro pietate justitiaque poena nascentis, tamen si pro pietate justitiaque perpendatur, fit gloria renascentis. Et cum sit mors peccati retributio, aliquando impetrat, ut nihil retribuatur peccato. Ita ex hoc beatus Gregorius dicit: « Scriptum est: Justus qua morte praeventus fuerit, anima ejus in refrigerio erit . Electi ergo qui ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest, si ad fortasse eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est, quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere ejus . Ex qua re ostenditur, quod peccatum inobedientifuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi de cadavere occisi comedendi licentiam non accepit . » Unde ita esse credendum est, quod plerumque de culpis