comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nte bumiliari. Subiecti estoce om̃i hu¬
mane creature ꝓpt̾ dm̃: & absq dubio
adoratis dñm. Itaq cum hostiis intra¬
te: introgressi adorate. Arripite altã
uiam. intrate angustã portã in habr¬
tu religionis. in uoco ꝓfessionis. mane¬
te indomo discipline: tenete instituta
regulȩ. Si enim intra claustralẽ disci¬
plinã uos coartatis: in atriũ dm̃ abs¬
Q dubio intrastis. Si uotum ꝓfessio¬
nis facitis. si instituta regłe scruatis:
hostias dño ad modum gratas optu¬
listis. Si enim in claustro unuentes ꝑ
omĩa humiliter obeditis om̃ib: uere
adoratis dñm in atrio scõ eius. Sed
inquit aliquis. Ecce unã aliquã eo¬
gregationẽ e ceteris eligens. ꝓpono p¬
mittere stabilitatẽ corporis mer: s tim
nimium mimã leuitatẽ cordis mei.E.
ꝓmitto emendationẽ moꝵs meoꝵ: se
dura st̃ instituta canonicoꝵ. Proponi
tamen mores emendare: precipue in
castitate. in cõmunione. in obedientua

Expanded text:
nte humiliari. Subjecti estote modo omni humanae creaturae propter Deum, et absque dubio adorastis Dominum. Itaque cum hostiis intrate, ingressi adorate. Arripite arctam viam, intrate angustam portam, in habitu religionis, in voto professionis; manete in domo disciplinae, tenete instituta regulae. Si enim intra claustralem disciplinam vos coarctastis, in atrium Domini absque dubio intrastis. Si vero votum professionis facitis, si instituta regulae servatis, hostias Domino admodum gratas obtulistis. Si enim in claustro viventes per omnia humiliter obeditis omnibus, vere adorastis Dominum in atrio sancto ejus. Sed, inquit aliquis: Ecce unamaliquam congregationem e caeteris eligens, propono promittere stabilitatem corporis mei, sed timeo nimium nimiam levitatem cordis mei. Ecce promitto emendationem morum meorum, sed dura sunt instituta canonicorum. Propono tamen mores emendare, praecipue in castitate, in communione, in obedientia,
Abbreviated transcription (Latin):
intus adorare iubemur. Prius ne intre¬
mus uacur. scdo ne stemus ociosi. Ne in¬
tretis uacin. afferte dño głam nomim
eius. Ne sitis intus ociosi: adorate ddñm
in atrio sco eius. Quid est adorare. nifi
totum corpꝰ nr̃m ad pedes ꝓsternere :¬
& sũmum nr̃m ad eius ia inclinares
uult ergo ꝓpħa non solum suꝑiorib

Expanded text:
intus adorare jubemur. Prius ne intreintus adorare jubemur. Prius ne intremus vacui, secundo ne stemus otiosi: ne intretis vacui, afferte Domino gloriam nomini ejus; ne sitis intus otiosi, adorate Dominum in atrio sancto ejus. Quid est adorare, nisi totum corpus nostrum ad pedes prosternere, et summum nostrum ad ejus ima inclinare? Vult ergo Propheta non s
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Laudib d̃s glificat᷑: oꝑib honorat᷑.
& eidem oꝑi student: obtulistis dño głam
& honorem. Si uidentes mirant᷑. si mirantes
imitant᷑: absq dubio obtulistis dño głam
& honorem. Propt̃ bonos. afferce dño glo¬
riam & honorem: ꝓpt᷑ malos uero: afferte
dño głam nõi eius. Mali quia bona oꝑa
ur̃a mntari recusant. non iueniant sal¬
dem in eis quid iure reprehendant: ne for¬
te contra preceptum dñi ꝑ nos nomen
imitari nolunt. Si ꝑ uos disciplina dñ
laudatur. etiam ab ip̃sis in quib ꝑbonã
uoluntatẽ ipse non recipitur: optulistiᷤ
dño głam nomim eius. In bonis ergo
dño optulistis ñ solum głam. sed eciã
honorẽ: quia q laudando głificant: q
oꝑando honorant. In malis uero. saltẽ
głam noĩ enis : quia eius disciplinam
laudant: quamuis eã custodire ñ stu¬
deant. Ad orate dñm in atrio scõ eius.
Suꝑius offerre hostias precipimur: hic

Expanded text:
rem. Laudibus Deus glorificatur, operibus honoratur. rem. Laudibus Deus glorificatur, operibus honoratur. m operari studeant, obtulistis Domino gloriam et honorem. Si videntes mirantur, si mirantes imitantur, absque dubio obtulistis Domino gloriam et honorem. Propter bonos afferte gloriam et honorem, propter malos vero afferte Domino gloriam nomini ejus. Mali quia bona opera vestra imitari recusant, non inveniant saltem quid in eis jure reprehendant, ne forte contra Domini praeceptum per vos nomen imitari nolint. Si per vos disciplina Domini laudatur, etiam ab ipsis in quibus per bonam voluntatem ipse non recipitur, obtulistis Domino gloriam nomini ejus. In bonis ergo Domino obtulistis non solum gloriam, sed et honorem; quia et laudando glorificant, et operando honorant. In malis vero saltem gloriam nomini ejus, quia ejus disciplinam laudant, quamvis eam custodire non studeant: Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Superius offerre hostiam praecipimur, hic
Abbreviated transcription (Latin):
satis ex hac distinctione innuit: quia qd̃
siln sumus gr̃a est non meritũ ÷ quod
seruicium exhibemus. debitum non be¬
neficium. Afferce dño głam & honorẽ:
afferce dño głam nomim eiuis. In su¬
periore uersu. afferte bis ponitur: i
scdo item bis positum inuenitur. Primo
dr̃ afferte afferte ꝓpter nos mec ipsos: scdo
afferte afferte. ꝓpt᷑ ꝓrimos. Prmo afferce
filios arietum ad meritum: sodo afferce
głam & honorem. ad exemplum. Afferce
afferte dño glam nomini enis. ꝓpt̾ malos.
Sic luceat lux ur̃a coram hominib ut ui
fertis. si oꝑa mansuetudinis. si desideria
pietatis habecis: facile est ut de tali hosti¬
a cor eleuetis. Iccirco uobis d̃r. afferce
dño głam & honorem. acsi aꝑtiꝰ dicat.
In uirtutum ur̃arum hostiis non ur̃am
agitis. enis laudẽ non ur̃am desiderate.
Aq̃hoc agite. in eo studete: ut ds glificetur.
ut ds honoret᷑. Afferte dño glam & hono¬

Expanded text:
satis ex hac distinctione innuit, quia quod satis ex hac distinctione innuit, quia quod filii sumus, gratia est, non meritum; quod servitium exhibemus, debitum, non beneficium. Afferte Domino gloriam et honorem, afferte Domino gloriam nomini ejus. In superiori versu afferte bis ponitur, in secundo item bis positum invenitur. Primo dicitur: Afferte, afferte propter nosmetipsos; secundo afferte, afferte propter proximos: primo afferte filios arietum ad meritum; secundo afferte gloriam et honorem ad exemplum. Afferte afferte Domino gloriam nomini ejus propter malos. Sic luceat lux vestra coram hominibus, fertis, si opera mansuetudinis, si desideria pietatis habetis, facile est ut de tali hostia cor elevetis. Idcirco vobis dicitur: Afferte Domino gloriam et honorem. Ac si aperte dicat: In virtutum vestrarum hostiis non vestraagitis, ejus laudem, non vestram desiderate. At hoc agite, in eo studete, ut Deus glorificetur, ut Deus honoretur. Afferte Domino gloriam et hono
Abbreviated transcription (Latin):
riam. Qm hostiam suam hic duplicare de¬
dignatur: duplici contricione conteretur.
gemina hostia: duplex dabit᷑ stola. Pro
stola corꝑis: offerte dño hostiã bone actionis.
Pro stola mentis: date hostiam pie deuoti¬
nis. Nolite timere eos qui occidunt corpꝰ:
amme uero non habent quid faciant. Et
possunt hii quidem dñari corpori. s non
habent qui faciant spũi: & iccirco ipsi st̃
nera offerte: qui postꝙͣ abstulerit uitam.
potest & animam mittere in gehennã.
afferce ergo dño dño: dño corporum: dño
spũum. Semel dño. quia dñatur incem¬
pore: scdo. dño. quia principatur in ȩcer-¬
nitate. Dño. quia cinuult donat tempora¬
lia bona. uel mala. Dño iterum: quia cui
placuerit dabit ȩcerna premia. uel tor¬
menta. Afferte ergo dño filii dei: affer-¬
te dño filios arietum. Congrua uerboꝵ
distinctio. Filñ dei: afferce dño. Si ds̾ bo-¬
intatem sonat. dñs potestatem designat:

Expanded text:
tram. Qui hostiam suam hic duplicare detram. Qui hostiam suam hic duplicare dedignatur, duplici contritione conteretur. Pro gemina hostia duplex dabitur stola. Pro stola corporis offerte hostiam bonae actionis, pro stola mentis, date hostiam piae devotionis. Nolite timere eos qui occidunt corpus, animae vero non habent quid faciant; et possunt hi quidem dominari corpori, sed non habent quid faciant spiritui, et idcirco ipsi suntnera offerte, qui postquam abstulit vitam, potest et animam mittere in gehennam. Afferte ergo Domino Domino, Domino corporum, Domino spirituum. Semel Domino, quia dominatur in tempore; secundo Domino, quia principatur in aeternitate. Domino, quia cui vult donat temporalia bona, vel mala; Domino iterum, quia cui placuerit dabit aeterna praemia, vel tormenta. Afferte ergo Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum. Congrua verborum distinctio, filii Dei, afferte Domino. Si Deus bonitatem sonat, Dominus potestatem designat;
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoꝵs hostiis ꝑpendere. Seruo siquidẽ
sufficit ꝓ derrore gehenne de malis pen¬
tere : mercennario mercedis causa aml
abstinere. filio parum est ꝓ dño amnĩ
inmorte ponere. Ad seruos utiq ꝑcim
penitentia: mercennariis conuenit as¬
tinentia: filiis congruit patiencia. l¬
entie itaq & mansuetudinis agnos a¬
maluit dicere filios arietum. cum on¬
pendio dici posset agnos ÷ neq enis
arieces possunt alios generare filios.
Sed forte uoluit nos quotiens desides
tis uel dictis. quid̃ facere. quid desid li
debeamus agnoscere. Qualia ex se dld̃¬
ria genuerunt. qualia oꝑa haber. In¬
gint: talia & nos in nobis gignere. & nutri¬
r studeamus. & tunc nos ab̃q dubio do¬
mino filios arietum. immolamus. afferte
dño filii dei: afferte dño filios ariecum.
Afferce afferce dño dño. Utrumq bis po¬
nitur: utrumq repecitur. Si uultis habere
geminam stolam: duplicate hic ur̃am bos¬

Expanded text:
ex eorum hostiis perpendere. Servo siquidem ex eorum hostiis perpendere. Servo siquidem sufficit pro terrore gehennae de malis poenitere, mercenario mercedis causa a malis abstinere, filio parum est pro Domino animam in morte ponere. Ad servos itaque pertinet poenitentia, mercenariis convenit abstinentia, filiis congruit patientia. Patientiae itaque et mansuetudinis agnos amaluit dicere filios arietum, cum compendiosius dici potuisset agnos, neque enim arietes possunt alios generare filios? Sed forte voluit nos, quoties desideractis vel dictis quid facere, quid desiderare debeamus agnoscere. Qualia ex se desideria genuerunt, qualia opera habere studuerunt, talia et nos in nobis gignere et nutrire studeamus, et tunc nos absque dubio Domino filios arietum immolamus. Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum. Afferte, afferte Domino, Domino; utrumque bis ponitur, utrumque repetitur. Si vultis habere geminam stolam, duplicate hic hostiam ves
Abbreviated transcription (Latin):
dño filios arietum. Neq enim qui adhuc
seruus est. sufficit ad talem hostiam.
Magnum siquidẽ ei est: si possit offerre
turcurem siue columbam. Qui enim
quam metint: sufficere sibi uidetur dũ¬
modo possit plangere. & gemere: & ꝓ p̃¬
teritis delictis planctu. & gemitu quasi
columbino quodam cantũ satisfacere.
Mercennarius autem quamuis pecu¬
lantie. & praue delectationis edum in
ara dñi mactec ne mercedẽ amitea
non facile contingit ut ad holocans:
dm̃ agnum annicłm iniaculatũ
manus eus inueniat. Nam qui po¬
cuit terrenarum rerum uellera absi
ulla contradictione deponere. siue
sequentium odio quamlibet tribula¬
nem libenter sustinere: inter quelibet n¬
menta internam pacem. & cordis tranqui¬
litatem recinere: Profecto qui eiusmosli &
in sacrificio dm̃ agnum opculit: & ipũ
sua oblatione filium se esse ostendit. u.¬
ati enim pacifici: qm̃ filii dei uocabumꝰ
Licet ergo ni fallor ꝑsonarum dignitai

Expanded text:
Domino filios arietum. Neque enim qui adhuc Domino filios arietum. Neque enim qui adhuc servus est, sufficit ad talem hostiam, magnum siquidem ei est si possit offerre turturem sive columbam. Qui enim quam metuit, sibi sufficere videtur dummodo possit plangere et gemere, et pro praeteritis delictis planctu et gemitu quasi columbino quodam cantu satisfacere. Mercenarius autem, quamvis petulantiae et pravae delectationis haedum anne mercedem amittat, non facile contingit ut in holocaustum Domini agnum agniculum immaculatum manus ejus inveniat. Nam qui potuit terrenarum opum vellera absque ulla contradictione deponere, sine persequentium odio quamlibet tribulationem libenter sustinere, inter quaelibet tormenta internam pacem et cordis tranquillitatem retinere, profecto qui hujusmodi est in sacrificio Dei agnum obtulit, et ipsa sola oblatione filium se esse ostendit. Beati enim pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Licet ergo, ni fallor, personarum dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
fferte dño filu dei: afferte dño
filios arietum. Uobis dicitur
nouicii. attendite si cupitis esse
filn dei. Nobis optio datur. in ur̃a electione
relinquitur. antranseatis in libertatem filioꝵs :
an maneatis in subiectione mercennarioꝵ: an
pocius seruiatis sub condicione seruoꝵ. Quid
quisꝙͣ. esse eligat: enis hostia declarat. In lege
precipit᷑ uel docetur. aliam esse debere hostiã
pͥncipum. aliam sacerdotum: atq aliam esse
oportere pauperum. Sic n fallor alia hostia
uenit filio: & alia. atq alia mercennario
uel seruo. Sicuc diuersa est condicio: sic
differens esse debet oblatio. Afferce gͦ filii
libenter facitis. Si filii esse cupitis: oportet
ut libenter faciatis. Ne appareatis uacui
in conspectu dm̃i: afferce non quidlibec
qui libec: ss filios arietum. filii dei. Si qͥs
camꝗͣ ous ad occisionem ducitur. & sicͤ
agnus coram tondente se obmutescit.¬
& non aperit os suum: iste ꝓfecto inter
filios dei annumerabitur qui offerunt

Expanded text:
fferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum. Vobis dicitur, novitii: Attendite si cupitis esse filii Dei. Vobis optio datur, in vestra electione relinquitur an transeatis in libertatem filiorum, an maneatis in subjectione mercenariorum, an potius serviatis sub conditione servorum. Quid quisque esse eligat, ejus hostia declarat. In lege praecipitur, vel docetur aliam esse debere hostiam principum, aliam sacerdotum, atque aliam esse oportere hostiam pauperum. Sic, ni fallor, alia hostia convenit filio, et alia atque alia mercenario, vel servo. Sicut diversa est conditio, sic differens debet esse oblatio. Afferte ergo Domilibenter facitis; si filii esse cupitis, oportet ut libenter faciatis. Ne appareatis vacui in conspectu Domini, afferte non quodlibet quilibet, sed filios arietum, filii Dei. Si quis tanquam ovis ad occisionem ducitur, et sicut agnus coram tondente se obmutescit, et non aperit os suum, iste profecto inter filios annumerabitur qui offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
habeamꝰ. Nlec nobis sufficit hȩc de
niuscinꝰq utilitatẽ atq uircutem
infirma nr̃a fouere: ne illa diuine
merepationis sententia uideatur
nos ipsos arguere. Uulnus. ꝙ liuor.
& plaga tumens. non est circũ¬
ligata. nec curata medicamine:
nẽq fota oleo. E xplicit tͣctatus supri

Expanded text:
habemus; nec nobis debet sufficere hoc de habemus; nec nobis debet sufficere hoc de niuscujusque utilitatem atque virtutem infirma nostra fovere, ne illa divinae increpationis sententia videatur nosipsos arguere: Vulnus, et livor, et plaga tumens non est circumligata, neque curata medicamine, neque fota ele
Abbreviated transcription (Latin):
alescentis defatigationem. Contra
tigationẽ laboris habes illud. La¬
ones manuũ tuaruĩ quia mandu¬
abis. beatꝰ es & bene tibi erit. Cont᷑
sfuctionẽ egestatis. habes illud.
loꝵ. Qins queso intertot tribu¬
lationũ cercamina.ñ modo ñ doleat.
immo eciam exbilarescat. cumscript᷑e
sacre actestatione addiscat. & de quo
dubitare non audeat. qm̃ beatus uir
qui sufferc temptationẽ. qm̃ cum ꝓ¬
batus fuerit accipiet coronã inte
quam reꝓmisit ds diligentib sec
Hinc est quod apostoli ibant gau¬
dences a conspectu concilii. qm̃ dig¬
m habiti sunt ꝓ nomine ib̃u contu¬
non lececur.immo & głetur in in¬
firmitatib suis & tribulatiombus
cum speret accipere in premiũ cer¬
taminis quod ocłs non uidit. ꝙ au¬
ris ñ audiuit nec in cor hominis as¬
cendit. quȩ preparauit d̾s diligen¬
tib se : Hȩc de diuersis olei sp̃eb
iam diximus. ut sciamꝰ quas in qͣ¬
les usus ufiles. seu etiã necessarias

Expanded text:
valescentis defatigationem. Contra valescentis defatigationem. Contra fatigationem laboris, habes illud: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es, et bene tibi erit . Contra afflictionem egestatis, habes illud: coelorum . Quis, quaeso, inter tot tribulationum certamina non modo non doleat, imo etiam non exhilarescat, cum Scripturae sacrae attestatione addiscat, et de quo dubitare non audeat, quoniam Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se? Hinc est quod apostoli ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contunon laetetur, imo et glorietur, in infirmitatibus et tribulationibus suis, cum speret accipere in praemium certaminis quod oculus non vidit, et auris non audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se? Haec de diversis olei speciebus jam diximus, ut sciamus quas, in quales usus utiles, seu etiam necessarias
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictum ẽ. habemus oleũ miscñ
tam. Beati inquit quoꝵ remissesi
iniquitates. ꝙ quoꝵ cecta sunt p¬
cata. Mirabile sane miscđ̾ie uis
sanum. sed & de misero efficit baꝰ¬
tum. Beatus uir inquit cuiñ
morbos. corruptionẽq nature accipe
adhuc aliam unguenti confectionẽ
ex oleo grẽ. Beatꝰ cuiꝰ ds iacob adiutor
euis. Accipe adhuc unctionẽ aliã eo¬
dem grẽ oleo confectam. Beatus ħo
quem tu erudieris dñe. q de lege tua
docueris eum. Accipe q illud.Bene¬
dictus ut qui confidit in dño: & eric
rem. Adnuat ad bonũ. defendit
contͣ malũ: erudit ad utrumq dis¬
defendere:totum est gr̃e. Primum
itaq est contra defectum fortitudi
capitis. scd̃m contra caliginẽ meren¬
is cordis. tercium contra anxieta¬
ẽ infirmi corporis. inquietudinẽ ꝙ
stuantis cupiditatis. Habemus
abuc terciam olei spẽm & ex ipsa
militer triformẽ unguenti confec¬
ionẽ: contͣ triplicẽ corporis iã com¬

Expanded text:
ut dictum est, habemus oleum misericut dictum est, habemus oleum miserictam: Beati, inquit, quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Mirabile sane misericordiaesanum, sed et de misero efficit beatum: Beatus vir, inquit, cui non morbos curruptionemque naturae accipe adhuc aliam unguenti confectionem ex oleo gratiae: Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus . Accipe adhuc unctionem aliam eodem gratiae oleo confectam: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Accipe et illud: Beatus vir qui confidigit; adjuvat ad bonum, defendit contra malum, erudit ad utrumque disdefendere, totum est gratiae. Primum itaque est contra defectum fortitudincapitis, secundum contra caliginem moerentis cordis, tertium contra anxietatem infirmi corporis inquietudinemque aestuantis cupiditatis. Habemus adhuc tertiam olei speciem, et ex ipsa similiter triformem unguenti confectionem, contra triplicem corporis jam con
Abbreviated transcription (Latin):
tres olei sp̃es. om̃s utiq tam
necessarieis. quam utiles. Primam
contra triplicẽ coniͥtionẽ. uulneris.
liuoris. plage cumentis. Scd̃am
autem contra łͥplicẽ. dolorẽ langui¬
di capitis. mesti cordis. egrori corꝑis
Terciam uͦ contra triplicem fatigal¬
nem. eciã sani corporis. uidelicet la¬
ris. egestatis. ꝑsecutionis. Habes ole
diuine miscđie. in quo foueas uulu¬
ra peccatoꝵ. Habes oleum gr̃e: in qu
mitiges morbos uicioꝵ. Habes oleũ
głe. in quo lenias fatigationes ceri¬
minum. Sicut aliud est morbus
aliud uulnus: sic ut suꝑnis docuim
aliud est uiciũ. & aliud peccatum.
Uiciũ est ipsius naturalis boni eqͣ
inuitus defectꝰ: peccatũ est temptas¬
tis mali spontanetis eciã consensu
uersio industrie. ꝑ quã sepe illi eciai
malo sponte consentit. cui facile ra¬
tere possit. Priꝰ itaq est sanare uul
peccatoꝵ. scd̃m autẽ curare morbos
uicioꝵ: terciũ uero lenire dolores fa¬
gationum. In peccatoꝵ itaq mell

Expanded text:
tres olei species, omnes utique tam necessarias quam utiles. Primam, contra triplicem contritionem, vulneris, livoris, plagae tumentis. Secundam autem, contra triplicem dolorem, languidi capitis, moesti cordis, aegroti corporis. Tertiam vero contra triplicem fatigationem etiam sani corporis videlicet laboris, egestatis, persecutionis. Habes oleum divinae misericordiae, in quo foveas vulnera peccatorum; habes oleum gratiae, in quo mitiges morbos vitiorum; habes oleum gloriae, in quo lenias fatigationes certaminum. Sicut aliud est morbus, et aliud vulnus, sicut superius docuimus, sic aliud est vitium, et aliud est peccatum. Vitium est ipsius naturalis boni etiam invitus defectus, peccatum est tentantis mali spontaneus consensus. perversio industriae per quam saepe illi etiam malo sponte consentit cui facile resistere potuit. Prius itaque est sanare vulnera peccatorum. Secundum autem est curare morbos vitiorum. Tertium vero lenire dolores fatigationum. In peccatorum itaque medelam,
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ em̃ in nobis est. illud deo
abscondimꝰ. qđ corã ipso ꝑ ꝓpͥã con¬
fessionẽ dampnare noluiis. Tri¬
b itẽ modis peccati contricio ab ᷤ¬
condit᷑ : ꝙ ad liuoris similitudinẽ
quadã occultationis pelle obdu¬
citur. Alit̃ enim abscondit᷑ nobis¬
met ipsis ÷ alit̃ dei ocłis: alit̃ occul¬
tat᷑ ꝓrimis. Nobis abscondit᷑ ꝑ er-
rorẽ: deo ꝑ taciturnitatẽ: ꝓrimo
ꝑ simulationẽ. Similit̃ peccati ma¬
cula tͥbꝰ modis intumescit: ꝙ se in
plage tumentis morẽ inflatione
distendit. In semet ipso putrescit
ꝑ maliciã ÷ coram ꝓrimo. ꝑ impu¬
dentiam: contra dm intumescit ꝑ
contumaciã. Homo enĩ prĩ ꝑma
litiam destrint se ipsũ: ꝑ impudẽ¬
tiam ꝑdit ꝓrimũ: ꝑ contumaciã

Expanded text:
Quantum enim in nobis est, illud Deo Quantum enim in nobis est, illud Deo abscondimus, quod coram ipso per propriam confessionem damnare nolumus. Tribus item modis peccati contritio absconditur, et ad livoris similitudinem quadam occultationis pelle obducitur. Aliter enim absconditur nobismetipsis, aliter Dei oculis, aliter occultatur proximis. Nobis absconditur per errorem; Deo, per taciturnitatem; proximo per simulationem. Similiter peccati macula tribus modis intumescit, et se in plagae tumentis morem inflatione distendit. In semetipso putrescit per malitiam, coram proximo per impudentiam, contra Deum intumescit per contumaciam. Homo enim prius per litiam destruit seipsum, per impudentiam perdit proximum, per contumaciam
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis peccato actionis iil¬
atur esse ꝑiculosius. & huiꝰ or dinis
rationẽ euanglico exemplo appro¬
bemus: Recte autem plaga cumel
nouissimo loco. & quoddã quali
fastigium ponitur. ꝑ quã malũ pta¬
ue consuctudinis designatur: eo qdͥ
ad reatum inmanius. & ad sanan
re. sed & nichilominꝰ sine om̃i
ciratione. possumis intelligere pec¬
catum quod acciisamius. nec tam̃
deserimus. Pex liuorẽ. peccatum
quod ꝑ ypocrisim cegimꝰ. ꝑ pla¬
gam tumentẽ. peccatũ qđ ꝑ contu¬
maciã defendimꝰ. Trib itaq mo¬
dis peccati contricio aꝑit᷑. tribꝰ mo¬
dis obducit᷑ tͥb modis inflat᷑. Aꝑit᷑
in modum uuln̾is ⁊ obducitur in
modũ liuoris: inflat᷑ in modũ pla¬
ge tumentis. Uulnus aꝑtũ: peccatũ
manifestũ. S peccati uulmis alit̃
manifestat᷑ homini in seipso. alit̃
ꝓrimo: aliter deo. Sibi ꝑ cognitionẽ.
ꝓrimo ꝑ actionẽ: deo ꝑ confessionẽ.

Expanded text:
cogitationis peccato actionis vidcogitationis peccato actionis videatur esse periculosius, et hujus ordinis rationem evangelico exemplo approbemus? Recte autem plaga tumens novissimo loco, et quoddam quasi fastigium ponitur, per quam malum pravae consuetudinis designatur, eo quod ad reatum immanius, et ad sanandre, sed et nihilominus sine omni curatione possumus intelligere peccatum quod accusamus, nec tamen deserimus per livorem, peccatum quod per hypocrisim tegimus. Per plagam tumentem, peccatum quod per contumaciam defendimus. Tribus itaque modis peccati contritio aperitur, tribus modis obducitur, tribus modis inflatur. Aperitur, in modum vulneris; obducitur, in modum livoris; inflatur, in modum plagae tumentis. Vulnus apertum, peccatum manifestum. Sed peccati vulnus aliter manifestatur homini in seipso, aliter proximo, aliter Deo. Sibi, per cognitionem, proximo, per actionem, Deo, per confessionem.
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimo plaga tumens poneretur.
ut post malum cogitationis. malum
actionis. & post utraq hoc malum
consuetudinis describeretur. Sciencuĩ
tñ est quod quamuis poccatum acti¬
onis scd̃m aliquid sit mauis. pecca¬
tum tamen cogitationis scd̃m aliqun
est peridosius. Nam peccatum actio¬
nis quamuis forte manis sit ad rca¬
tum: peccatum tamen cogitationis
uide ne forte difficilius sit ad sanan¬
dum. Peccatum enim manifestum
quo magis erubescimus: eo sepe ma¬
turius corrigimꝰ. Sepe eciã culpa ꝑ
actionem manifistata. uel ad moni¬
tione corrigit᷑: uel ultione ꝑcissa ai
ininto deseritur. Hinc est quod
in euangłio luce. prius iuuenis ma¬
tuus extra domum elatus resusci¬
tatꝰ legitur: quam puella mortua
quȩ adhuc intra domũ inuenit᷑.
Si gͥ ꝑ uulns. peccatũ actionis. ꝙ
ꝑ liuorẽ. peccatum cogitationis in
telligitur recte : quid mirũ si prius
uulmis. ꝙ postea liuorẽ in mistica
lectione inuenimus : cum peccaũ

Expanded text:
novissimo plaga tumens poneretur, novissimo plaga tumens poneretur, ut post malum cogitationis, malum actionis, et post utraque haec malum consuetudinis describeretur. Sciendum tamen est quod, quamvis peccatum actionis secundum aliquid sit majus peccatum, tamen cogitationis secundum aliquid est periculosius. Nam peccatum actionis quamvis forte majus sit ad reatum, peccatum tamen cogitationis vide ne forte difficilius sit ad sanandum. Peccatum enim manifestum quo magis erubescimus, eo saepe maturius corrigimus. Saepe etiam culpa per actionem manifesta, vel admonitione corrigitur, vel ultione percussa ab invito deseritur. Hinc est quod in Evangelio Lucae prius juvenis mortuus extra domum elatus resuscitatus legitur, quam puella mortua quae adhuc intra domum invenitur. Si ergo per vulnus peccatum actionis, et per livorem peccatum cogitationis recte intelligimus, quid mirum si prius vulnus, et postea livorem in mystica lectione invenimus, cum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. peccatum consuetudinis. Et notan¬
dum quia sicut nobil aliud est plaga
tumens quam uulnus in rumorẽ uersũ:
sic peccatum consuetudinis nicbil a¬
liud est quã actionis malum in con¬
succudinẽ ductum. Peccatum ergo
ꝑ actionẽ manifestum quid aliud
est quã uulnus aꝑtũ. uel cadauer ela¬
tum: E quid aliud est peccatum ad¬
huc in cogitatione latens. nsi liuor
sub pelle putrescens. uel cadauer domꝰ
sue latebras necdum deserense Uel qͥd
aliud est consuetudo mala & iam per
iifamiã putida. quã plaga ex putre¬
dine iam tumida. uel fecentis cada¬
ueris menbra iam tabida : Neminẽ
moueat quod priꝰ ponitur contricio
uulneris. quã liuoris ͥ cum ꝑ uulmis
peccatum actionis: & ꝑ liuorẽ intelli¬
gi debrat peccatũ cogitationis. Rectiꝰ
namq fortassis. & quasi congruis in¬
crementi gradib ordinari.q distingui
corruptionis nr̃e modus cuiquã uide¬
recur. si pͥmo loco liuor. sccło uulms

Expanded text:
tem peccatum consuetudinis. Et notantem peccatum consuetudinis. Et notandum quia, sicut nihil aliud est plaga tumens quam vulnus in tumorem versum, sic peccatum consuetudinis nihil aliud est quam actionis malum in consuetudinem ductum, peccatum ergo per actionem manifestum, quid aliud est quam vulnus apertum, cadaver elatum? Et quid aliud est peccatum adhuc in cogitatione latens, nisi livor sub pelle putrescens, vel cadaver domus suae latebras necdum deserens? Vel quid aliud est consuetudo mala, et jam per infamiam putrida, quam plaga ex putredine jam tumida, vel fetentis cadaveris membra jam tabida? Neminem moveat quod prius ponitur contritio vulneris quam livoris, cum per vulnus peccatum actionis, et per livorem intelligi debeat peccatum cogitationis. Rectius namque fortassis et quasi congruis incrementi gradibus ordinari, et distingui corruptionis nostrae modus cuiquam videretur, si primo loco livor, secundo vuinus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod facile uitare possumis. ꝙ quod
peccatum esse indubitanter agnosci¬
mus. quomodo quȩso sine dei con¬
temptu ꝑpetrare ualemiis: Talia
namq peccata. peccata malicie rec̃¬
te dicuntur. quȩ neq ꝑ ignoranti¬
am. ne ꝑ infirmitatem. sed sola
mala uoluntate cõmittuntur.
Quid itaq est tumor in percus¬
sure contritione. nisi contuma¬
cia in culpe conmissione. deiq
contemptus in precepti trans¬
gressione:Recte ergo ut diximꝰ
per uulmis quod in tumore ñ
uertitur. exprimitur peccatum
infirmitatis. recte ꝑ liuorẽ quod
pelle tegitur. peccatũ erroris recte
ꝑ plagam quȩ tumore instatur. pecca
⁊ onis cogitatõnis. consuctudinis. xłi.¬
ed possumꝰ ꝑ uulmis intelligere
mortuum extra domum: ꝑ liuorẽ.
mortuum intra domum: ꝑ plagã tu¬
mentem. mortuum iam putrescentem
intra tumulum. Peruulnis. peccatũ ac̃¬
tionis. ꝑ liuorem autem intelligimus
peccatum cogitationis: ꝑ plagam tumen¬

Expanded text:
quod facile vitare possumus, quod quod facile vitare possumus, quod et peccatum esse indubitanter agnoscimus, quomodo, quaeso, sine Dei contemptu perpetrare valemus? Talia namque peccata, peccata malitiae recte dicuntur, quae neque per ignorantiam, neque per infirmitatem, sed sola mala voluntate committuntur. Quid itaque est tumor in percussurae contritione, nisi contumacia in culpae commissione, Deique contemptus in praecepti transgressione? Recte ergo, ut diximus, per vulnus quod in tumorem non vertitur, exprimitur peccatum infirmitatis, recte per livorem qui pelle tegitur, peccatum erroris, recte per plagam quae tumore inflatur, peccatonis, cogitationis, consuetudinis. Vel possumus per vulnus intelligere mortuum extra domum, per livorem mortuum intra domum, per plagam tumentem mortuum jam putrescentem intra tumulum: per vulnus peccatum actionis, per livorem autem intelligimus peccatum cogitationis, per plagam tumen
Abbreviated transcription (Latin):
Tales utiq illi esse describuntur
qui ꝑ sapientem arguuntur. de
nior est ubi contricio pelle obten¬
dic᷑. & ne sanies ꝓfluat. eadẽ qua
degitur pelle ꝓhibet᷑. Sic ignoran¬
ie peccatum. ne in aꝑtum ꝓde¬
at. sub ambigintatis sue obũ¬
braculo se uelat: & ne ꝑ confessionis
aꝑturam. corruptionis sue pucredo
erumpat.false opimonis uelamen¬
to se palliat. Eiusmodi tñ mens se¬
pe quȩ suo errori cedit . false ꝙ opim¬
om adquiescit. non sic quidẽ in suis
tenebris quiescere sinitur. ut secura
sibi esse uideat᷑. Ss uariarum senten¬
tiarum alternatio. multiplicis q
ambiguitatis fluctuatio. mentem
modo huc. modo illuc repellit. ꝙ eã
quietã ẽȩ. non sint. sic q ad liuoris
similitudinẽ trepidam conscientiã &
ꝑ sollicitudinẽ excoquit. q in formidi¬
nis ingredinẽ uercit. Recte autem ꝑ pla¬
gam tumentem. peccatum malicie.
exprimitur. qđ sine dei comptapptu
minme cõmictitur. Peccatum enim

Expanded text:
Tales utique illi esse describuntur Tales utique illi esse describuntur qui per sapientiam arguuntur. De  pessimis . Livor est ubi contritio pelle obtenditur, et ne sanies profluat, eadem qua tegitur pelle prohibetur. Sic ignorantiae peccatum, ne in apertum prodeat, sub ambiguitatis suae obumbraculo se velat, et ne per confessionis aperturam corruptionis suae putredo erumpat, falsae opinionis velamento se palliat. Ejusmodi tamen mens saepe quae suo errori cedit falsaeque opinioni acquiescit, nec sic quidem in suis tenebris quiescere sinitur, ut secura sibi esse videatur. Sed variarum sententiarum alternatio, multiplicisque ambiguitatis fluctuatio mentem modo huc, modo illuc impellit, et eam quietam esse non sinit, sicque ad livoris similitudinem trepidam conscientiam et per sollicitudinem excoquit, et in formidinis nigredinem vertit. Recte autem per plagam tumentem peccatum malitiae exprimitur, quod sine Dei contemptu minime committitur. Peccatum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Udiamꝰ gͦ qͦm᷑ hȩc eadẽ mala
in ysaia ab eodẽ uernatis
catum quod cõmitcit᷑ ꝑ solã infirmi¬
tacem: ꝑ liuorẽ. illud qđ̃ contrabit᷑
psolum errorẽ ꝑ plagã tumentẽ:
illud quod consummatur ꝑ miqͥ¬
tatem. Si enim ꝑ uulnꝰ illam conrͥ¬
cionem intelligimus quȩ quidẽ ex¬
crinsecꝰ aperitur. intrinsecꝰ autem
in tumorem minime uercit᷑. inde
quam recte ꝑ ipsum peccatũ infir-¬
mitatis designet᷑. Quid est contri¬
uo extͥnsecꝰ aperta. insi culpa ma¬
nifesta & sine simulatione. & con¬
tradictione aliqua: Quid est contͥ¬
cio sine tumore ÷ nisi culpa sine ela¬
tione: culpa cum bumiliatione. ꝙ
confusione: Talia utiq st̃ peccata
quȩ ꝑ infirmitatẽ & quasi inuiti
cõmiccimus. Nulla enĩ ampliꝰ eru¬
bescimus: nulla ampliꝰ dampna¬
mus. Nam peccata ignorantie
magis solemus excusare. quam
accusare. & peccata malitie magis
consueuimus ꝑ impudenciã iacti¬
tare. uel contumatiã defendere.

Expanded text:
udiamus ergo quomodo haec eadem mala in Isaia ab eodem veritatis catum quod committitur per solam infirmitatem; per livorem, illud quod contrahitur per solum errorem; per plagam tumentem, illud quod consummatur per iniquitatem. Si enim per vulnus illam contritionem intelligimus, quae quidem exterius aperitur, intrinsecus autem in tumorem minime vertitur, vide quam recte per ipsum peccatum infirmitatis designetur. Quid enim est contritio exterius aperta, nisi culpa manifesta sine simulatione, et contradictione aliqua? Quid enim est contritio sine tumore, nisi culpa, sine elatione, culpa cum humiliatione et confusione? Talia utique sunt peccata quae per infirmitatem, et quasi inviti, committimus: nulla enim amplius erubescimus, nulla amplius damnamus. Nam peccata ignorantiae magis solemus negare quam accusare, et peccata malitiae magis consuevimus vel per impudentiam jactitare, vel contumaciam defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
dñatur sensui & affectui: & cum consen¬
sum allicit: uel etiam in affectũ tͦͣnsit:
fit causa peccati. Consensum autẽ non
semꝑ effectus sequitur: sed cum necessi¬
tate p̃peditur. solo consensu peccati cul¬
pa consummatur. Ecce iam distinximꝰ
quid ase distent uicium & peccatum:
scdm quem distinsionis modum osten¬
dimus triplex uicium & triplex pecca¬
tum. Fastidium bom. defideriũ mali.
ambiguitas utriusq discernendi. ecce
triplex uicium : de quib est suꝑius iã
dictum. In languore ecenim capicis os¬
tensum est homo quam sit torpens.
immo ꝙͣ: sic impotens ad bonũ. in infir¬
mitate corporis quã sit feruens. & inqͥ¬
ecus ad malum. in merore cordis. ꝗͣ. sic
hebes & lippus ad utrumq discernen¬
dum. Ecce tria uicia. impotentia.igno¬
rantia. concupiscentia. Sed de his quȩ
dicenda idebantur superiꝰ iam dixi¬
mus: eadẽ hic replicare ñ debemus.

Expanded text:
dominatur sensui, et affectui, et cum consendominatur sensui, et affectui, et cum consensum allicit, vel etiam in effectum transit, fit causa peccati. Consensum autem non semper effectus consequitur; sed cum necessitate praepeditur, solo consensu peccati culpa consummatur. Ecce jam distinximus quid a se distent vitium et peccatum, secundum quem distinctionis modum ostendimus, triplex vitium, et triplex peccatum. Fastidium boni, desiderium mali, ambiguitas utriusque discernendi. Ecce triplex vitium, de quibus est superius jam dictum. In languore etenim capitis ostensum est homo quam sit torpens imo quam sit impotens ad bonum; in infirmitate corporis quam sit fervens, et inquietus ad malum; in moerore cordis quam sit hebes et lippus ad utrumque discernendum. Ecce tria vitia, impotentia, ignorantia, concupiscentia. Sed quoniam de his quae dicenda videbantur, jam superius diximus, eadem replicare hic non debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
quod prauo motui consentimus. pecca¬
tum est. Nicium itaq est in sensu. ꝙ af
fectu: peccatum uͦ est. in solo consensu
seu etiam effectu. Quando qͦd uerum ẽ.
uidetur nobis falsum. ꝙ qd falsũ. ui¬
detur esse uerum: uicium est in sensu.
Quando quod iustum est. uidetur no¬
bis amarũ: & qd iniustum est. uidet᷑
esse iocundum: uicium est in affectu.
Sed cum false opinom. fidẽ adhibe¬
nus.: ⁊am sensus nr̃i uiciũ. transit in
peccatum: sic cum. praue delectatiom
adquiescimꝰ. affectus nr̃i uicium simi¬
liter tranͣsit in reatum. In hunc modũ
uicia inpeccata transeunt: & consentien¬
tem reũ constituunt. Nicium itaq sen¬
suum. sit orrigo errorũ: uicium uͦ affec̃¬
tuum. radix iniquitatum. Sensum au¬
tem non corporis sed cordis hic intelligi¬
mus: unde & sententiã dici ñ ambigi¬
mus. Hebes itaq sensus & erordinatus
affectus: om̃ium maloꝵ origo sunt ut
diximus. In hunc itaq modũ uicium

Expanded text:
quod pravo motui consentimus, peccaquod pravo motui consentimus, peccatum est. Vitium itaque est in sensu, et in affectu; peccatum vero est in solo consensu seu etiam effectu. Quando quod verum est videtur nobis falsum, et quod falsum videtur esse verum, vitium est in sensu. Quando quod justum est videtur nobis amarum, et quod injustum est videtur esse jucundum, vitium est in affectu. Sed cum falsae opinioni fidem adhibemus, jam sensus nostri vitium transit in peccatum. Sic cum pravae delectationi acquiescimus, affectus nostri vitium similiter transit in reatum. In hunc modum vitia in peccata transeunt, et consentientem reum constituunt. Vitium itaque sensuum fit origo errorum, vitium vero affectuum radix iniquitatum. Sensum autem non corporis, sed cordis hic intelligimus, unde et sententiam dici non ambigimus, hebes itaque sensus et exordinatus affectus omnium malorum origo sunt, ut diximus. In hunc itaque modum vitium
Abbreviated transcription (Latin):
nusd: sic procul dubio almł
e& uciũ. acq aluid est peccatum.
sicut in corpore uidemus. sic &. de. cor¬
at intelligere debemus: quia alnid
est ex Nocculto ꝓdiens. interna cor¬
ruptio. atq aliud extͥnsecꝰ inflicta
manifesta contritio. Sic aliud est.
qͣndo malũ in sola cogitatione e¬
tiam ab inuitõ sentit᷑: atoꝑ aliud qd
nitu spontaneo ex deliberatione
commnitatur. Illud quasi abintus
nascit᷑: istud quasi extrins ecus i¬
ligitur. Uicium itaq ipsa infir¬
mitas naturalis corruptionis. est:¬
peccatum uͦ est ipsa praua assen¬
tatio tẽptantis infirmitatis. Nici¬
ũ est qͣsi qͤdã passio nat᷑e. peccatũ uͦ
ẽ spontanea qdã actio industrie ui¬
ciũ ipse appetitꝰ mali. qͥ solec p̃cedẽ uł
ꝓuocare consensum : peccatum uero est
ipse consensus mali. qui solet sepe subse¬
qui uel comitari appetitum. Profecto
aliud est prauum motũ in corde sen-¬
tire:atq aliud prauo motui consentire.
Quod prauum motũ sentimꝰ. uicium ẽ:

Expanded text:
o aliud est vitium atque aliud est peccatum. Sicut in corpore videmus, sic et de corde intelligere debemus, quia aliud est ex occulto prodiens interna corruptio, atque aliud extrinsecus inflicta manifesta contritio. Sic aliud est quando malum in sola cogitatione, etiam ab initio sentitur, atque aliud quod nutu spontaneo ex deliberatione committitur. Illud quasi ab intus nascitur, istud quasi extrinsecus infligitur. Vitium itaque est ipsa infirmitas naturalis corruptionis, peccatum vero est ipsa prava assentatio tentantis infirmitatis. Vitium est quasi quaedam passio naturae, peccatum vero est spontanea quaedam actio industriae. Vitium est ipse appetitus mali, qui solet praecedere vel provocare consensum, peccatum autem ipse est consensus mali, qui solet saepe subsequi vel comitari appetitum. Profecto aliud est pravum motum in corde sentire, atque aliud pravo motui consentire. Quod pravum motum sentimus, vitium est;
Abbreviated transcription (Latin):
alia enim st̃ quȩ incidimꝰ ꝑ infir¬
mitatẽ. alia quȩ incurrimꝰ ꝑ er-
rorẽ. alia quȩ cõmutimꝰ. ꝑ solam
iniquitatem. Peccata infirmitatiᷤᷤ
dicimus quȩ ꝗͣuis fortiter. & pruden¬
ter insistimꝰ: ad plenum tamen ui
lum nouit & uitare potuit. ex indus¬
tria cõmittit: ex sola malicia quia
ex solo amore & concupiscentia ma¬
li delinquit. Sodm hunc triplicem
peccandi modũ dicimur peccare
in patrẽ. peccare in filium. peccare
in sp̃m scm̃. Nam quãuis una eadẽ¬
q sit potentia. sapientia. & bonitas.
tamen modum loquendi. in quib¬
dam scripture locis podentia patͥ.
sapientia filio. benignitas. spm̃
sco quasi spetialiter uidetur assig¬
nari. Qui gͥ ꝑ infirmitatẽ delĩquit.
ei utiq ualde contrariꝰ est qui sum¬
ma potentia est. Qui uero ꝑ igno¬
rantiam peccat. ei utiq ualde con¬
trariꝰ est. qui summa sapientia est.
Qui autẽ ꝑsolã maliciã offendit:
quomͦ magis ei aduersari potest qͥ

Expanded text:
lia enim sunt, in qua incidimus per infirmitatem, alia quae incurrimus per errorem, alia quae committimus per solam iniquitatem. Peccata infirmitatis dicimus, quae quamvis fortiter et prudenter insistimus, ad plenum tamen vitlum novit, et vitare potuit ex industria committit, ex sola malitia, quia ex solo amore, et concupiscentia mali delinquit. Secundum hunc triplicem peccandi modum dicimur peccare in Patrem, peccare in Filium, peccare in Spiritum sanctum. Nam quamvis una eademque sit potentia, sapientia et bonitas Pndum quemdam tamen modum loquendi in quibusdam Scripturae locis, potentia Patri, sapientia Filio, benignitas Spiritui sancto quasi specialiter videntur assignari. Qui igitur per infirmitatem delinquit, ei utique valde contrarius est qui summa potentia est. Qui vero per ignorantiam peccat, ei utique valde contrarius est qui summa sapientia est. Qui autem per solam malitiam offendit, quomodo ei magis adversari potest qui
Abbreviated transcription (Latin):
tumet ͥ & uulnus quod om̃i tumo¬
re caret. Uuiulnis uaq est ubi men¬
brum non leditur interius: insi qͣn¬
tum aperitur exterius. Liuor autẽ
est ubi ex contritione interns cor¬
rumpitur: nec tamen ad uulneris
similitudinẽ exterius aperitur. Na¬
ga autem cumens est. ubi & latus
conteritur intrinsecus: & tamen
uulneris more in parte aperitur
extrinsecuis. Uidentur itaq singła
ꝓprias differentias hiabere. quib
tamen constat esse cõmime extͥnse¬
cus infligi ex superuenienti contͥ¬
tione : sicut illis primis ab intus
surgere ex interna corruptione.
Recte itaq tria illa quȩ primo
loco posita sunt generaliter refe¬
rimus ad omia & sola uicia. tru
ista quȩ modo adiunguntur. ad si¬
la peccata. sicut tria illa quȩ ulb¬
mo loco ponuntur: ad utroruns
remedia. ꝑ languorem itaq s¬
tis per merorem cordis. & pers
firmmitatem corporis. intelligill
criplex uicium. Per uulmsb¬

Expanded text:
tumet, et vulnus quod omni tumotumet, et vulnus quod omni tumore caret. Vulnus itaque est, ubi membrum non laeditur interius, nisi quantum aperitur exterius. Livor autem est, ubi ex contritione interius corrumpitur, nec tamen ad vulneris similitudinem exterius aperitur. Plaga autem tumens est, ubi et latius conteritur intrinsecus, et tamen vulneris more in parte aperitur extrinsecus. Videntur autem singula proprias differentias habere, quibus tamen constat commune extrinsecus infligi ex supervenienti contritione, sicut illis primis ab intus surgere ex interna corruptione. Recte itaque tria illa quae primo loco posita sunt, generaliter referimus ad omnia, et sola vitia tria ista quae modo adjunguntur ad sola peccata, sicut tria illa quae ultimo loco ponuntur ad utrorumque remedia. Per languorem itaque capitis, per moerorem cordis, per infirmitatem corporis, intelligamus triplex vitium; per vul
Abbreviated transcription (Latin):
bonum agendum eciã inintꝰ aliqͣndo¬
ñ torpeat: Quis tenebras ignorantie
contra uoluntatẽ suam quandoq ñ
incidat: Quis concupiscentie laqueos
ita penitꝰ euadat ut eos quandoq
sollicite fugiens. & fortiter renitens
non incurrat: Sed illa quȩ ꝑ consen¬
sum admittimꝰ quasi exꝓpria negli¬
gentia. uel incuria toleramus. Ista gͥ
quȩ ꝑ consensum admutunt᷑. quasi
quedã uulnera amme nature infli¬
gunt᷑. Nam illa que ininti eciã tolera¬
muis. ꝙ in quib nulla prudentia. nulla
inthustria resistere ualemus. potius ut
dictum est natuire innata. quã exteriꝰ
sunt inflicta. Hec itaq tria mala qͦ
quasi aforis homini infligunt᷑: quãa
ga tumens non est circumligata. neẽ.
curata medicamine: neq fota oleo Fst⁊¬
mo illud considerernis quid inter se dif¬
ferre uoluit plagam & uulmis. Sed
forte quod querimꝰ. in eo mnidar. qđ
c̾um plaga ponitur. tumens adiun¬
gitur: ut plaga intelligatur que

Expanded text:
bonum agendum, etiam invitus, aliquando nobonum agendum, etiam invitus, aliquando non torpeat? Quis in tenebras ignorantiae contra voluntatem quandoque non incidat? Quis concupiscentiae laqueos ita penitus evadat, ut eos etiam quandoque sollicite fugiens, et fortiter retinens non incurrat? Sed illa quae per consensum admittimus, quasi ex propria negligentia, vel incuriae toleramus. Ista igitur, quae per consensum admittuntur, quasi quaedam vulnera animae naturae infliguntur. Nam illa quae inviti etiam toleramus, et quibus nulla prudentia, nulla industria resistere valemus, potius, ut dictum est, naturae innata quam exterius sunt inflicta. Haec itaque tria mala quae quasi a foris homini infliguntur, audi ga tumens non est circumligata, neque curata medicamine, neque fota oleo. Primo illud consideremus quid inter se differre voluit plagam et vulnus. Sed forte quod quaerimus in eo innuitur, quod cum plaga ponitur, tumens adjungitur, ut plaga intelligatur quae
Abbreviated transcription (Latin):
alterum adiungit. uulnus uide¬
licet. liuorem. & plagã tumentem.
ẽria illa quȩ superius posuit qͥsi
abintus generantur: nam tria il¬
la quȩ modo ad iunguntur. qͥsi
a foris infliguntur. Langor capitis.
meror cordis. dolor infirmi corporis
quasi abintus surgunt. ex defcctu
nature: uulms. & liuor. & plaga
tumens. quasi deforis occurrunt
ex suꝑueniente occasione. ꝑ lango¬
rem capitis ut dictum est intelli¬
gimus debilitatẽ liberi arbitrii ad
bonum. ꝑ infirmitatẽ corporis. inqͥ¬
etudinem desiderii ad malum. ꝑ me¬
rorẽ cordis. caliginẽ. & ambignitatem
nidicn ad utrumq discernendũ. In lan
guore itaq incelligit᷑ impotentia bom.
in ueratione infirmitatis. concupiscen¬
tra małi. in nubilo mentis meroris. igno¬
rantia bomi & mali. Quis autẽ non in¬
ddeat hȩç. eria mala. ita inuiscerata
esse: ut quantũcunq sibi ꝓspiciat.
ꝗͣ libet caute. agat. non possitihomo
his. malis carere quȩ ab intꝰ surgunt
ex defectu nature: Quis enim qui ad

Expanded text:
iterum adjungit, vulnus videlicet, livorem et plagam tumentem. Tria illa quae superius posuit quasi ab intus generantur: nam tria illa quae modo adjunguntur, quasi a foris infliguntur. Languor capitis, moeror cordis, dolor infirmi corporis, quasi ab intus surgunt ex defectu naturae. Vulnus, et livor, et plaga tumens quasi de foris occurrunt ex supervenienti occasione. Per languorem capitis, ut dictum est, intelligimus debilitatem liberi abonum; per infirmitatem corporis, inquietudinem desiderii ad malum; per moerorem cordis, caliginem, ambiguitatem judicii ad utrumque discernendum. Iguore itaque intelligitur impotentia boni, in vexatione infirmitatis, concupiscentia mali. In nubilo moeroris, ignorantia boni et mali. Quis autem non videat haec tria mala ita inviscerata esse, ut quantumcunque sibi prospiciat, quantumlibet caute agat, non possit homo his malis carere, quae ab intus surgunt ex defectu naturae? Quis enim est, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
Uides cerce ut arbitror hȩc infiri¬
tatis humane corruptela quam late
grassatur. quȩ om̃i affectui usq add¬
eo ad omina dñatur. ut recte de eo
dicatur. Aplanta pedis usq ad uer¬
ticem: non est in eo sanitas. Huc usq¬

Expanded text:
Vides certe, ut arbitror, hanc infirmiVides certe, ut arbitror, hanc infirmitatis humanae corruptelam, quam late grassatur, quae omni affectui usque adeo ad omnia dominatur, ut recte de eo dicatur: A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
bor numꝗͣ finitur. donec omnis
imꝑfectio de medio tollatur ꝙ ad
integritatis plenitudinẽ homo
reformetur. & ꝑfectionis denario
muneretur. Sed post remunera¬
tionis consũmationẽ tollet quod
suum est. & uadet. quia qͦd ure
reprehendat non inueniens. redar¬
gutionis stimulus quiescet. & eua¬
nescet. O qualis tunc erit cogni¬
tionis ꝑ fectio.o quanta urtutis
consũmatio. ubi nulla estimatio
ael ad modicũ fallitur. ubi nulla
affectio uspiam effrenatur. sed
quod tunc de om̃i affectione. &
A omia speramus. hoc nunc de
willa uel in qualicunq re pre¬
sumere audemus. Uide gͦ quan¬
a ibi erit nr̃a mrtus: inde qͣntꝰ¬
hic sit nr̃ defectus. O qͣnͣta tunc erit
hominis firmitas. o quanta est interim
eius infirmitas. A planta enim pedis
usq ad uerticem: non est in eo sanicas.
Suminã siquidẽ equitatis mensuram
quam in omni re cunc cognoscere &
custodire poterit: in nulla hc nosse
uel posse nisi presumptuose confidit.

Expanded text:
bor nunquam finitur, donec omnis bor nunquam finitur, donec omnis imperfectio de medio tollatur, et ad integritatis plenitudinem homo reformetur, et perfectionis denario muneretur. Sed post remunerationis consummationem tollet quod suum est, et vadet, quia quod jure reprehendat non inveniens redargutionis stimulus quiescet, et evanescet. O qualis tunc erit cognitionis perfectio! o quanta virtutis consummatio! Ubi nulla aestimatio, vel ad modicum fallitur, ubi nulla affectio uspiam effrenatur. Sed quod tunc de omni affectione, et ad omnia speramus, hoc nunc de nulla, vel in qualicunque re praesumere audemus. Vide ergo quanta ibi erit nostra virtus, vide quanthic sit noster defectus. O quanta tunc erit hominis firmitas, o quanta est interim ejus infirmitas! A planta enim pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Summam siquidem aequitatis mensuram, quam in omni re tunc cognoscere et custodire poterit, in nulla hic nosse, vel posse, nisi praesumptuose, confidit.