comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si heatis oculos ĩpudicos. Qr
ĩpudicꝰ oculus ĩpudici cordis
est nũtius. Et cũ se inuicẽ q̃
tacente lingua aspcũ mutuo
corda nũtiant ĩꝑudica. ⁊ scd̾
tantur ardore. etiã in tactis ab
ĩmũda uiolatõne ceib fugit ca¬
stitas ip̃a de morib. Nec puta̾e
debet qui in femĩam figit o
cum hoc facit. uidetur oĩo et
a quibus se uideri nõ arbitratur.¬
bõĩm uideatur: quid faciet de
illo desuꝑ inspectore quẽ lace̾
nicħ potest.  an ideo pucandus ẽ
non uidere q tanco uider pati¬
entus: qr sapiencius. Illi gͦ uir
imine mrale place̾. Ilũ cogitet oĩa
nid̾e̾ ne uelit fem̃e małe uideri.
Illius namq in hac cã etiã ꝯm̃e¬
datus ẽ timor ubi scriptũ est.
abhominatõ ẽ dno defigens ocu¬

Expanded text:
inpudicos, quia inpudicus oculus inpudici cordis est nuntius et, cum se inuicem sibi etiam tacente lingua conspectu mutuo corda nuntiant inpudica et secuntantur ardore, etiam intactis ab inmunda uiolatione corporibus fugit castitas ipsa de moribus. nec putare debet, quae in masculo figit ocm hoc facit; uidetur omnino, et a quibus se videri non arbitratur videant Quid faciet de illo desuper in spectore quoniam latere nichil potest an ideo putandus est non videre quia tanto videt paciencius quanto sapiencius Illi ergo vir minae malae placere. Illum cogitet omnia videre, ne velit feminae male videri. Illius namque et in hac causa commendatus est timor ubi scriptum est. Abominatio est domino defigens ocu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ brõ qui oim utm̃ cutam
gerit. Ut gͦ cũcta ista ser¬
gligent̾ p̃c̾e̾atur. S ut e¬
mendand̾ corrigendũq a p̃po¬
sico curetur. ¶Ad p̃positum
apud uos maior aucͣtas re¬
res excedit. Ipẽ uo qui uob̾
p̃est nõ se existimet potãte
dnãnte a caritate ẜuiente
felicem. Honore coram uob
p̃latus nõb̾ sit. timore corã
deo sb̾stratus sit pedib uris.
lanimes. Suscipiat iufirmos.
Paciens sit ad omẽs. Disci¬
pliuam libens habeat. Hãc¬
metuendus ĩponat. Et ꝙͣuis

Expanded text:
ro qui omnium vestrum curam gerit Ut ergo cuncta ista sergligenter pretereatur set ut emendandum corrigendumque curetur ad prepositum aput vos maior auctoritas reeius excedit Ipse vero qui vobis preest non se existimet potestate dominante set caritate serviente felicem Honore coram vobis prelatus sit vobis timore coram deo slanimes, suscipiat infirmos, patiens sit ad omnes ; disciplinam libens habeat, metuens imponat. Et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
menta aũt ⁊ calciamẽta qñ
fulut indigentib nccĩa: dare
nõ differant sb̾ quoꝵ cistodia
sũt que poscuntur. ¶Lites aũ
ullas hẽatis. Aut ꝙͣ celerrime
finiatis. ne ia cͥstat in odiũ. et
trabem faciat de festuca. ⁊ aĩa
faciat i omicidam. Sic. enp̃
lesus est sine disceptatõne di¬
mittẽ. Si aũt se inuicem le
serint. Inuicem sibi debita
relaxare debebunt. pp̃ orões
habetis : tauto sanctõres ha¬
be̾ debetis. Melior est aũt qͥ
quãuis ira sep̾e temptat᷑ s
tũ impetrare festinat ut sͥ
dimictat cui se fecisse agno¬
scit iniuriam: ꝙͣ qui tardior
irascitur ⁊ ad ueniam peten¬
daui difficilius inclinatur.
orõnis effcm. Qui aut̃ nũꝙͣ
uult pet̾e̾ ueniam: Aut non
ex aĩo petit: sine cã est ĩ mo¬
nastio. etiam si inde nõ ꝓiciat.
¶Prouide uob̾ a u̾bis duri¬
orib parcite. Que si emis¬
sa fu̾int ex ore ur̃o: nõ ꝑigeat
ex ip̃o ore ꝓferre medicam̃ta

Expanded text:
menta vero et calciamenta quando menta vero et calciamenta quando fuerint indigentibus necessaria dare non differant sub quorum custodia sunt que poscuntur Lites autem nullas habeatis aut quam celerime finiatis ne ira crescat in odium trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam. Sic enim llaesus est, sine disceptatione dimittere. Si autem invicem se laeserint, invicem sibi debita relaxare debebunt, propter orahabetis, tanto saniores habere debetis. Melior est enim qui quamvis ira saepe tentatur, tamen impetrare festinat ut sibi dimittat, cui se fecisse agnoscit injuriam, quam qui tardius irascitur, et ad veniam petendam difficilius inclinatur. onis effectum: qui autem nunquam vult petere veniam, aut non ex animo petit, sine causa est in monasterio, etiamsi inde non projiciatur. Proinde vobis a verbis durioribus parcite; quae si emissa fuerint ex ore vestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
occulte accipiatur. S sic in
potãt e p̃positi ut in rem cõ¬
muniem rodactũ tui ncc̃e fu¬
erit tribuatur. Ꝙ si alid
rem Obi cołlatam celauerit:
furti iudicio ꝯdempnetur
um p̃positi. Et lauent̾ siue
auobis siue a fullonib. nec
intłoris aĩe sorde ꝯtrahat
¶ Lauacrũ etiam corporis. cũ¬
infirmitatis nccitas cogit.
nũme negetur. S fiat sine
niutni̾e de consilio medicine.
Ita eciam si uelit iubente p̃¬
posito faciat qd̾ faciendũ est
pro salute. Si aũt ip̃e uelit ⁊
forte nõ expedit: sue cupidi¬
tuti nõ obediatur. aliqñ .ii.
est tolor in coꝑe famulo det
dicente ꝙ sibi doleat: sũ du¬
bitatõne cͥaatur. S tñ utrũ¬
ad sanandũ illũ dolorẽ qd̾ de¬
lectat expediat: si nõ ẽ c̾tũ.
medicus ꝯsulatur. ¶ Neq
eatis ad balnea siũ quoa ire
Net ille qui ht̃ aliquo eundi
ire debebit. ¶Egrotanciũ
sponũtur: sine murm̾e serui¬
aut fc̃ib suis. Codice̾s c̾ta ho
petierit nõ acripiat. Uesti¬

Expanded text:
occulte accipiatur set  potestate prepositi ut in rem communem redactum cui necesse fuerit prebeatur Quod si aliquis rem sibi collatam celaverit furti iudicio condempium praepositae lauentur siue a uobis sine a fullonibus, ne interiores animae sordes contrahat . lauacrum etiam corporum uas cogit, minime denegetur. Fiat sine murmure de consilio medici, ita ut etiam si nolit, jubente praeposito faciat quod faciendum est pro salute. Si autem velit, et forte non expedit, suae cupiditati non obediatur: aliquando enest dolor in corpore, famulo Dei dicenti quid sibi doleat, sine dubitatione credatur: sed tamen utrum sanando illi dolori, quod delectat, expediat, si non est certum, medicus consulatur. Nec eant ad balnea, sive quocumque ire Et ille qui habet aliquo eundi ire debebit. Aegrotantium praeponuntur, sine murmure serviant fratribus suis. Codices certa horpetierit, non accipiat. Vesti
Abbreviated transcription (Latin):
dum excessisse sentitis: nõ
a uob̾ exigitur ut a nobis sb̾di¬
tis ueniam postuletis. Ne ap̃
eos quos o esse sbiectos dumi
nimium seruatur hũilitas.
regendi frangatur auctas
S tunc petonda est uenia
ab om̃ium dno qui nouit¬
etiam eos quos plus iusto
forte cocripistis. qnta beni¬
uolentia diligitis. Non aũt
carnalis. s sp̃ualis int̾ uos
debet eẽ dilectio. Iposito

Expanded text:
isse sentitis non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis ne apud eos quos oportet esse subiectos dum nimium servatur humilitas regendi frangatur auctoritas Set tamen petenda est venia ab omnium domino qui novit eos quos plus iusto for orripitis quanto benivolentia diligatis non autem carnalis set spiritualis inter vos debet
Abbreviated transcription (Latin):
tamqm sp̃uasis pulc̾tudins.
amatores. et bono xpi oare
ce bona oil sacõne fragran¬
tes: nõ sicut serui sib lege
s sicut filii sb̾ gra cõstigu¬
ti. Ut aũt uos in hoc lilca¬
lo tanam̃ in specło possitis

Expanded text:
am spiritualis pulchritudinis amatores, et bono Christi odore de bona conversatione fragrantes, non sicut servi sub lege, sed sicut liberi sub gratia constituti. Ut autem vos in hoc libello tanquam in
Abbreviated transcription (Latin):
todiet uos ex uob̾. Et si hanc de
monete: ne male cepta prog̾¬
diantur. S de ꝓximo corrigãt᷑
Si aũt ⁊ post ãmonitõne. ⁊ i¬
terũ uł quocũq die id ip̃m eũ
face̾ uiditis : Iam uelut uuln̾a
uos iudicetis esse maliuolos qñ
hec indicatis. Magis quippe in¬
nocentes nõ estis si frẽs urõs
quos indicando corrige̾ potestie:
tacendo ꝑire ꝑmittitis. Si .n.¬
frat᷑ tuus ht̃ uulnꝰ in corꝑe quod
uelid occultati. cũ timet secari:
nõne crudesr a te silẽtur. ⁊ mi¬
ẜicordit̾ indicaretur: Qnͣco gͦ po¬
tius debes mõstrare ne deteruis
putrescat in corde. S antequi
aliis demonstretut ꝑ auos ꝯuĩ¬
cendus est si negauit: pͥus p̃po¬
sito d oñdi. Si ad mõitus neglex¬
erit corrigi. ne forte possit cor¬
reptus secretius nõ ĩnocesc̾e̾ cet̾is.
Si aũt negau̾it: tũc nesciendi ad¬
bibendi sũt alii ut iã corã om̃ib

Expanded text:
todit ex uobis. Et si hanc, demonete, ne coepta progrediantur, sed e proximo corrigantur. si autem et post admonitionem iterum uel alio quocumque die id ipsum eam facere uideritis, iam uelut uulnerauos iudicetis esse maliuolas, quando haec indicatis; magis quippe innocentes non estis, si sorores uestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. si enfrater tuus vulnus habet in corpore quod velit occultari, cum timet secari, nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius debes manifestare, ne deterius putrescat in corde? Sed antequam aliis demonstretur, per quos convincendus est, si negaverit, prius praeposito debet ostendi, si admonitus neglexerit corrigi, ne forte possit secretius correptus non innotescere caeteris. Si autem negaverit, tunc neganti adhibendi s
Abbreviated transcription (Latin):
dibs coĩb hẽte qd̾ ponitis.
Ira sane ut nullus sidi aliqͥd
frequentõri alacͥtate. ꝙͣ st uo¬
dis sigulis ꝓpria faceretĩs.
Caritas eñ de qua sͥptũ cit
& nõ querit que sua sunt.
Et ueo qnͣto ampliꝰ rem cõ¬
niunẽ & ꝓpriam cura urã¬
curau̾itis: tanto ampliꝰ uos¬
ꝓfice̾ nou̾tis. Ut in om̃ib
quib utitur tnͣsitura nocĩtas

Expanded text:
dibus habete quod ponitis ita sane ut nullus sibi aliquidfrequentiori alacritate, quam si uobis propria faceretis. caritas enim, de qua scriptum est, quod non quaerit, quae sua sunt, et ideo, quanto amplius rem communem quam propriam curaueritis, tanto amplius profecisse noueritis, ut in omnibus, quibus utitur transitura neces
Abbreviated transcription (Latin):
dcãm. Qisa si ferte retuspa̾t
et̃ si ip̃e nõ abscesserit de nr̃a so¬
cietate proiciatur. Non enĩ ⁊ hoc¬
fit crudelit̾. Q miẜicordit᷑. Ne cõ¬
tagione pestifã plurimos perdat.
Et hoc quod dixi de oculo nõ fi¬
gendo. ⁊̃ in cetis inueniendis
ꝓhibendis. indicandis. iudican¬
dis uindicandisq pcrĩs. diligẽt᷑¬
⁊ fidełr obẜuetur cũ dilcõne ho¬
minũ ⁊ odio uicioꝵ. Quicũq
¶Westes urãs in uno loco ba¬
beatis. sub uno custode uł duob
uł qntis suffice̾ possit ad eas ex¬
cutiendas. ne a tinea ledantur.
Et sic̃ pascimi ex uno cellario
Sic induamĩ ex uno uestiario. Et¬

Expanded text:
am. quam si ferre recusauerit et si ipsa non abscesserit, de uestra societate proiciatur. non enim hoc crudeliter fit sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimas perdat. et hoc, quod dixi de oculo non figendo, etiam in ceteris inueniendis, prohibendis, indicandis, conuincendis uindicandisque peccatis diligenter obseruetur cum dilectione hominum et odio uitiorum. quaecumque vestras in uno loco habete, sub una custode, vel duabus, vel quot sufficere potuerint, ad eas excutiendas, ne a tinea laedantur, et sicut 715 pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno vestiario.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ibi ad agendũ putau̾int.
psalmis hymnis. Cũ oratis
ceũ hoc uersetur in corde:
qd̾ ꝓfertut in uoce. Et no¬
lite cancare nisi qd̃ legistis
nõ ita scͥptũ est ut tantetur:
nõ cancetur. Carnẽ uram¬
nencia essce ⁊ potꝰ. qnͣtũ ua¬
litudo ꝑmictit. Qñ aũt ali¬
quis nõ pot̃ ieiunarẽ nõ tñ
extra horã pnͣdii aliquid su¬
Cũ acceditis ad mensam do
Ne solũ nob̾ fauces sumant
cibũ: S ⁊ aures esuriant u̾¬
bũ dei.¶ Quicũq infirmi
sũt ex pͥstina ꝯsuetudiue si
d alii molestũ esse nec su¬
tustũ uideri eis quos. fotitais¬
qua ꝯ sligruda fortõres. Nlec
illos feliciores pucent. qr su¬
potiꝰ gratulent᷑ qr ualent qd
nõ ualent ip̃i. Et si hiis qͥ
uenerũt ex morib delicatõri¬
ꝙͣ aliis fotõrib. ⁊ ideo felicio¬
ad istam uitam descendint. ql¬
norautur. o qr tolantur acciꝑe.
Ne ꝯtingat detestanda ꝑu̾sitas¬
anc paupes delicati. ¶Sane
minꝰ acciꝑe ne grauentur

Expanded text:
quid ibi agere uoluerint. psalmis et hymnis cum oratis deum, hoc uersetur in corde, quod profertur in uoce, et nolite cantare, nisi qnon ita scriptum est ut cantetur non cantetur Carnem venencia esce et potus quantum valitudo permittit Quando autem aliquis non potest ieiunare non tamen extra horam prandii aliquid alacceditis ad mensam donne sole vobis fauces sumant cibum set et aures esuriant verbum dei Qui infirmi sunt ex pristina consuetudine si debet aliis molestum esse nec iniustum videri eis quos fecit aliqua consuetudo fortiores Nec illos feliciores putent quia supocius gratulentur quia valent quod non valent illi Etvenerunt ex moribus delicatioriquod aliis fortioribus et ideo felicioad istam descenderint, qunorantur, sed quia tolerantur, accipere, ne ant pauperes delicati. Sane minus accipere, ne graventur:
Abbreviated transcription (Latin):
ea nõ hẽbant: nõ ea querat
in mõist̾i̾o que nõ foris hre
ponierũt. S mĩ eoꝵ ĩfirmita¬
ti quod opus est tribuatu.
et si panꝑtas eoꝵ qñ foris
erant. nec ip̃a nccĩa pot̾at ĩ¬
uenire. tamẽ nõ ideo pucent
se esse felices ar ĩuenierunt
nictũ ⁊ tegum̃tũ quale foris
audebant. S sursĩ cor habe¬
ant ⁊ t̾rena uana nõ q̃rant.
tib ucilia non pauꝑib. Si dĩ¬
tes illic hũiliantur. ⁊ pauꝑes
illic ĩ flantur. ¶ Rursũ etiã
illi qui aliquid uidebant᷑ esse
in scło. nõ h̃eant fastidio fra¬
tres suos qui ad illam scaui
societatẽ ex pauꝑtate ue¬
nerũt. Magis aut studeant
non de ꝑentũ diuitũ dignita¬
te s de pauꝑi frm̃ socie¬
tate głari. Nec extollantur
si cõi uice aliquid de suis fa¬
suis dĩciis mag̃ suꝑbiant.
ꝙͣ si eis in scło fruen̾tur.¬
¶ Alia quitte quecũq iniquitas ex̃¬

Expanded text:
em non habebant non ea querant in monasterio que nec foris habere potuerunt Set tamen eorum infirmitati quod opus est tribuatur etiam si paupertas eorum quando foris erant nec ipsa nec eterat invenire Tamen non ideo putent se esse felices  invenerint victum et tegumentum audebant; sed sursum cor habeant, et terrena ac vana non quaerant, tibus utilia, non pauperibus, si divites illic humiliantur, et pauperes illic inflantur. Rursus, etiam illi qui aliquid esse videbantur in saeculo, non habeant fastidio fratres suos, qui ad illam sanctam societatem ex paupertate venerunt: magis autem studeant non de parentum divitum dignitate, sed de pauperum fratrum societate gloriari. Nec extollantur, si communi vitae aliquid de suis fasuis diuitiis magis superbiant, quam si eis in saeculo fruerentur. alia quippe quaecumque iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
uenerũt tamꝙͣ bot illis retu¬
lerit regentior egͥtudo qd̾ dun¬
tib antłor ꝯ suetudo. S cũ ui¬
ant ad feliciorẽ ꝯsuetudinẽ
plius decet: qnto ininus indi¬
gent. ne cibi eos teneat uolup¬
tas iari uegetatos quos ncc̃itas
leuat infirmos. Ili so estimẽt¬
Non sit notabilis hĩtus uestͥ.
nec affectetis uostib place d
mõrib. Qñ ꝓceditis simł a¬
bulate. Cuni ueuitis quo itis
simł stato. In ĩcessu. In hĩtu.

Expanded text:
lis contulerit retencior egritudo quod divitibus anterior consuetudo Set cum viant ad feliciorem consuetudinem  detet quanto minus indigent ne cibi eos teneat voluptas iam vegetatos quos necessitas levaret infirmos Illos estimNon sit notabilis habitus nester nec affectetis vestibus placere set moribus Quando proceditis simul ambulate cum veneritis quo itis simul state In incessu statu
Abbreviated transcription (Latin):
sũt pncipalr nobis data.
Her gͥ sunt que ut obfue¬
tis p̃cipimꝰ in mãast̾io̾ cõ¬
stituti. ¶ Primũ pp̃ quod
ĩ unũ estis ꝯg̾gati est: ut
unanimes babitetis ⁊̃ domo.

Expanded text:
sunt principaliter nobis data. Haec igitur sunt quae ut observetis praecipimus in monasterio constituti. Primum, propter quod in unum estis congregati, ut unanimes habitetis in domo,
Abbreviated transcription (Latin):
tociens obligatus. Ex quo satis adi̾tisse debu̾s ip̃iꝰ regni negociũ tam ꝯͣ dc̃m Ragẽ
minus eͤ ꝙͣ tim̃. Unde igit᷑ tanta p̃sũptio: Quod tibi Ius ista ꝑmittit : Que rõ
ꝑsuadet. Ut in te ac Centũ militib cͥta defensionẽ regni ꝓprie potencie ip̃iꝰ ecc̃e
finẽ: ponas: Inmo ĩm̃se uirtuti filii dei uiui qui discipłis suis quos ip̃iꝰ ectõ¬

Expanded text:
tociens obligatus? Ex quo satis advertisse debueras ipsius regni negocium tam contra 76 dicttociens obligatus? Ex quo satis advertisse debueras ipsius regni negocium tam contra 76 dictminus esse quam tuum. Unde igitur tanta presumptio? Quid tibi vis ista promptitas? Que racio persuadet ut in te ac similiter circa defensionem regni proprie potencie ipsius ecclesie finem ponas? ymmo immense virtutis filius Dei vivi, qui discipulis suis, quos ipsius ec
Abbreviated transcription (Latin):
Regi sicilie illustri Morale: Hiie quos since̾ caritatis ⁊ clus afficit eẽ sol
grauiꝰ de carioꝵ mordinatõne turbari. sicͥbins illoꝵ errores argue̾ illos q di¬
utiꝰ incͥpare. Hunc morẽ erga te fili krm̃e fc̃i exigente qualicate ꝓseqͥm᷑
hñc p̃sertim cũ uices licet insufficientib mi̾tis getamꝰ illiꝰ qui quos diligit ar¬
guit ⁊ castigat nõ indigne ẜuamꝰ. Quod est enĩ u̾bũ in quo te audinimus
niob̾ insciis ⁊ saltem ex hoc iuris censura inuitis oĩo censendis tam tenr̾atie ꝯ¬
sensisse. Uidel ut cũ . P. Rege arragom̃ã particsare certamẽ Ita ꝙ tn centosi¬
mo milice. ac ip̃e siłi e regione ꝯuoniatis in illo insims ꝯfligatis inire pro
partis succũbentis adiecto ut ille quẽ ex uobͥ ꝯtinge̾t in c̾tamĩe ip̃o succ̃ube̾
tͥmino ad id ut p̃dicitut assignato. An nestis ꝙ regnũ sitilie a Romana te¬
nes eccła ⁊ es nob̾ ⁊ ip̃i ad mi̾ta exinde sẜ iuram̃ti codis uincło repetiti mul¬

Expanded text:
Regi Sycilie illustri. Mortalibus hiis quos sincere caritatis zelus afficit esse solet gravius de carorum inordinacione turbari, acerbius illorum errores arguere, illosque diucius increpare. Hunc ergo morem erga te, fili karissime, facti exigente qualitate prosequimur. Nunc presertim cum vices licet insufficientibus meritis geramus illius, qui quos diligit arguit et castigat, non indigne servamus. Quod est enim verbum in quo te audivimus nobis insciis et saltem ex hoc juris censura invito animo censendis tam themerarie consensisse. Videlicet ut cum P. rege Aragonum particulare certamen, ita quod tu centesimo mi succumbentis partis, adjecto ut ille quem ex vobis contigerit, in certamine ipso succumbere, termino ad id ut predicitur assignatis. An nescis quod regnum Sycilie a romana tenes ecclesia? Et es nobis et ipsi ad multa exinde, sub juramenti corporalis vinculo repetiti mul
Abbreviated transcription (Latin):
in lacinũ ꝓfre nescio. polo¬
ni aũt ⁊ Rutheni illam ap¬
pellant dochori. Unã nigram
pellem uudpiuam. Et quiq nta
non dat int̾ tartaros debet duci.
⁊ in eoꝵ redigi suitutem. mit¬
tũt eciã pro pͥncipib tͥrarri.
ut ad eos ueniant sine mori.
Et cũ uenust debitũ honorẽ
nullã recipiunt. S hñtur ut
alie uiles ꝑsone. ⁊ oportet ut
eis muna magna p̃sentent tam
ducib ꝙͣ uxorib eoꝵ ⁊ officiali¬
bus. millenariis. Imino omẽs¬

Expanded text:
in latinum transferre nescimus Poloin latinum transferre nescimus Poloni autem et Ruteni illam bestiam appellant dochori, et unam nigram pellem vulpinam. Et quicumque ista non dat, inter Tartaros debet duci et in eorum redigi servitutem. <4>. Mittunt etiam pro principibus terrarum, ut ad eos veniant sine mora. Et cum venerint, ibi debitum honorem nullum recipiunt, sed habentur ut alie viles persone, et oportet ut eis munera magna presentent tam ducibus quam uxoribus eorum et officialibus millenariis et ce
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ nisi sb̾dentur eis. ut dic¬
tũ est supͣ. ⁊ chingiscan hñt
mandatũ Ut cũctas sibi si pos
sũt siciant natõnes. Et hec
sũt illa que petũt ab ois ut
uadant in ex̾citũ cũ eis contra
omnẽ honiiẽ qnͣdo placet. Et
ut dent decimã de om̃ib tam
de hõibus ꝙͣ de rebus. Cõpu¬
tant eñł decem puos. ⁊ unũ
accipiunt. Et de puellis faci¬
ũt illud idem. quos in t̾rã ipõꝵ
deducunt. ⁊ tenent eos pros¬
uis. Reliquos numant ⁊ ordi¬
nant scd̾m moem eoꝵ. S qñ¬
liquio ꝓmiserũt eis nich ob¬
seruant. S quascũq ꝯgrue
possunt occasiones ĩuenire ꝯ̃
in ruscia iissus fuit unus
satracenus ex parte cuyno¬
chan. ut dicetatur ⁊ bats. et
Ne p̃rofectus a quol homine
et faiciebat de mulieribi itis
dicando suũ uictũ querebant
etiũ deportabat. Reliauos nõ
uus ꝙ magnus ⁊ in fans uniꝰ
diues iale tr̃ibutũ p̃beret.
lem nigtam. cuidã ałis qd in
t̾ra latibulũ ht̃. cuiꝰ nomen

Expanded text:
dantur eis, quia, ut dictum est supra, a Chingiscan habent mandatum et cunctas, si possunt, sibi subiciant nationes. Et hec sunt illa que petunt ab eis: ut vadant in exercitu cum eis contra omnem hominem quando placet, et ut dent decimam de omnibus, tam de hominibus quam de rebus. Computant enim decem pueros et unum accipiunt, et de puellis faciunt iilud idem, quos in terram ipsorum deducunt et tenent eos pro servis; reliquos numerant et ordinant secundum morem eorum. aliquid promiserunt eis, nichil observant, sed quascumque congrue, possunt, occasiones inveniunt in Ruscia, missus fuit unus sarracenus ex parte Cuyuccan, ut dicebatur, et Bati; et ille prefectus a quolibet homine et faciebat de mulieribus etiamtiam, qui mendicando suum victum querebant, simiiiter deportabat. Reliquos autevus quam magnus, etiam infans unius dives, tale tributum preberelem cuiusdam animalis, quod in terra latibulum habet, cuius nomen
Abbreviated transcription (Latin):
illud a te tałr abdicando. Non attendis ad quã indisc̾ta ꝙͣ teni̾atia qmͣ damp¬
nosa te ꝑ hoc dc̃i regis arragoñ ꝓr̃ꝑe fecit iniqua sagacitas sagaxq nequi¬
ciac ut scil Regnũ tuũ cũ ip̃o qui muillũ us ht̃ in illo euentui qnͣtĩ in tefuit pari
cõinisis ⁊ te ꝯsentiente in re tua sit tͥ ⁊ ip̃i par Iudiciũ. Por exitus Par euentꝰ.
iit ipẽ quẽ sui graues ⁊ enormes excessus ĩ eandem ecdiam. tuãq cõmissi magni¬
ficenciam culpis grauiorib obligant. breuis t equalis tibi ⁊ sibi pugne cõm̾¬
tio tenas redimat grauiores nõ tam equale qmͣ idem cum passis imsurias ip̃e
tantes ⁊ tales infens iudiciumn sbiturus. Ut tu cuiꝰ uires mũdus maiores non

Expanded text:
illud a te taliter abdicando. Non intendis ad tam indiscreta, quam themeraria, quam dampillud a te taliter abdicando. Non intendis ad tam indiscreta, quam themeraria, quam dampnosa te per hoc dicti regis Arragonum prerumpere fecit iniqua sagacitas, sagaxque nequicia, ut scilicet regnum cum ipso, qui nullum jus habet in ipso, eventu quantum fuit in te pari commiseris et te consenciente in re tua sit tibi et ipsi par judicium, par exitus, par eventus. Ut ipse, quem sui graves et enormes excessus in eandem ecclesiam tuamque commissi magnificentiam culpis gravioribus obligant, brevis et equalis tibi et sibi pugne commertio penas redimat graviores, non tam equale quam idem cum passus injurias ipse tantas et tales inferens judicium subiturus. Ut tu cujus vires mundus majores non
Abbreviated transcription (Latin):
eidem ecc̃e   ꝓmisit potenciã ꝑpetuo astistͥcem. ꝑfecto flli krm̃e nõ est
ẜmo iste qui imẜicordiam ꝓuocet. s iram ꝯcitet ⁊ furorẽ accendat. Est ne
itaq inꝯsulte hoc actũ: Sũt ne ista tue solite ꝓnidentie oꝑa: Num tͥ ad prudẽ¬
ciam putas ascribi uł ad imprudenciã potiꝰ imputari: ꝙ p̾fatũ Regẽ arrago¬
nũ tibi ꝓrsus uirib inequalem. Ut de cet̾is taceanꝰ qui uelut desꝑatus cẽset᷑
hec age̾ utpote ꝯtra dei iusticiam. Ip̃iꝰ ecclie tuam tuoꝵꝙ potentiam despe¬
rans m̾̃ito pusse sb̾siste̾: tibi Iudicio bellice dãpnateq sortis equasti. Quomͦ¬
te potuit inimici tam insidiosi tam sb̾doli tertã tuã fraudulent̾ ingressi adeo
ꝓuocats̃ irtiga tare: ut ad tam inordĩata ꝓcede̾s ad tam errdnea ꝓsilires qͣi te in
euentu quocũq nob̾ nõ ꝯsentientib tue uolũtatis arbitio ab hiis possis absol¬
ue᷑. Ar que ip̃i etc̃o nob̾ nr̃isq successorib pro regno eodem tam solẽpnit̾

Expanded text:
tue astitricem. Prolecto, fili karissime, non est sermo iste, qui misericordiam provocet, sed iram excitet et furorem accendat. Est ne itaque inconsulte hoc actum? Suntne ista tue solite prudencie opera? Non tibi ad prudenciam putes ascribi, ymo ad imprudenciam potius imputari, quod prefatum regem Arragonum tibi prorsus viribus inequalem, ut de ceteris taceamupote contra Dei justiciam ipsius ecclesie, tuam tuorumque potenciam desperans merito posse subsistere, tibi judicio bellice dampnateque sortis equasti. Quomodo potuit te inimici tam subdoli, tam insidosi, terram tuam fraudulenter ingressi adeo provocatio irritare, ut ad tam inordinata procederes, ad tam erronea prosilires, quasi te in eventu quoque nobis non consensientibus tue voluntatis arbitrio ab hiis possis absolvere, ad que ipsi ecclesie nobis nostris successoribus pro regno eodem tam solempniter
Abbreviated transcription (Latin):
da. Sũt multe alie gentes
cũ eis que ꝑ formã suꝑius
fiduciam ꝙ nr̃i nõ ocaide¬
rent eos ex om̃i parce ex¬
ercitus sicuc ip̃imet nobis
dixerũt ꝑugnarẽt cũ ip̃ie
⁊ peiora mala faceñt eis q᷑
alii qui sũt adu̾sarii eoꝵ ma¬

Expanded text:
o Tartari cognoscantur, superius dictum est, ubi de forma eorum est fiduciam quod nostri non occiderent eos, ex omni parte exercitus, sicut ipsimet nobis dixerunt, pugnarent cum ipsis, et peiora mala facerent eis quam alii qui sunt eorum adversarii ma
Abbreviated transcription (Latin):
eas destru̾e machinis suis si
possunt balistis ⁊ fundis ⁊ ma¬
chinis debent resistere ut cĩ¬
uitati nõ ꝓpinquent. Alia ⁊̃
debent esse p̾eati ut suꝑsus ẽ¬
dcm̃. De castris ⁊̃ ⁊ ciuitati¬
b que sũt in flumĩb posice
debent diligent̾ uide̾ ne pos¬
sint sub mͥgi. S ad hoc sciẽ
dũ & tarpari plus diligunt
suos esse porcellos in ara clusas
unde ponũt eis custodes.
lis ꝓiciũtur statim sũt ca¬
piendi. Quia cũ sũt in t̾ra
fortit̾ sagitrant. ⁊ equos ac
homi̾es uulnan̾t ⁊ occidunt.
Et si seruantur tales possũt

Expanded text:
eas destruere machinis suis si eas destruere machinis suis si possint; balistis etiam et fundis et machinis debent resistere ut civitati non appropinquent. Alias etiam debent esse parati, ut superius dictum est. De castris etiam et civitatibus, que sunt in fluminibus posite, debent diligenter videre ne possint submergi. Sed ad hoc sciendum est quod Tartari plus diligunt suos esse porcellos in ara conclusos, unde ponunt custodes, lo proiciantur, statim sunt capiendi, quia cum sunt in terra, fortier sagittant et equos ac homines vulnerant et occidunt. Et si servarentur, tales possunt
Abbreviated transcription (Latin):
erit dnĩs ualenit ea postea iũ¬
uenire eis fugientib de t̾ra.
debent fenũ ⁊ stramĩa ꝯbu¬
rere. us fortit̾ occultare ut
ant pͥus qualia sint in situ.
Sicus enĩ talis d esse castroꝵ
a incroitus ⁊ exitus ets colle.
nõ possit. Et ꝙ hẽant homles
sufficientes qui possint uicisstn
pugnare. Et debent uigilare
ad multos ãnos debist habe̾
sufficientes. Custodiant tamẽ
diligent̾ expensas. ⁊ illa in
menfura manducent. qr nesci¬
unc. multis ãnis obsident u¬
nũ castrũ. Sicut fit hodierna
die in t̾ra alanoꝵ. de quodam
monte quẽ ut c̾do iam obsede
ros. ⁊ nobiles occiderũt. Alia
añt castia ⁊ ciuitates que ta¬
lem sitũ nõ hñc dñt fortit᷑
uallari foueis ꝓ fundis mura¬
tis ⁊ miuris beue ꝑatis. arcus
⁊ sigittas sufficientes. ⁊ lapi¬
dey ac fundas dñt bale. Et
debent diligent̾ caice ꝙ nõ ꝑ¬
mictant tataros pone gnachiãs
suas. S suis machinis debent eos
repellẽ. et si forte aliquo in

Expanded text:
erit, valeant ea postea invenire. Eis fugientibus de terra, debent fenum et stramina comburere vel fortiter occultare, utre videant prius qualia sint in situ: situs enim talis debet esse castroruquod introitus et exitus eorum tolli non possit, et quod habeant homines sufficientes qui possint vicissim pugnare. Et debent vigilare ad multos annos debent habere sufficientes; custodiant tamen diligenter expensas et illas in mensura manducent, qui nesciunt, multis annis obsident unum castrum, sicut fit hodierna die in terra Alanorum de quodam monte quem, ut credimus, iam obsederrtaros et nobiles occiderunt. <13>. Alia autem castra et civitates, que talem situm non habent, debent fortiter vallari foveis profundis muratis et muris bene paratis; et arcus et sagittas sufficientes et lapides ac fundas debent habere. Et debent diligenter cavere quod non permittant Tartaros ponere machinas suas, sed suis machinis debent eos repellere. Et si forte aliquo ing
Abbreviated transcription (Latin):
a late̾. ita tamnẽ ꝙ nõ possint
intrare. int̾ ipãs ⁊ siluam uo̾
debent simul omẽs ꝯuenire ĩ
unũ. ⁊ face̾ acies multas.⁊
diuisas abiuuicem. nõ nimis
distantes. Et contͣ illos qui p¬
mo ueniũt debent micte u¬
nã aciem. que eis occurrat.
et si tatari simulent fugani
nõ multũ uadant post eos nisi
forte qnͣtũ possũt uide̾. ne for¬
te ipõs ad ꝑatas insidias tra
roꝵ ueniant retro a dextris. ⁊
a simstris. ⁊ semꝑ debũt mit¬
te̾ unã aciem ꝯtra aliã que
eis occurrat. Ip̃i enĩ semꝑ ni¬
tunt᷑ cõclude̾ adu̾sarios eoꝵ in
medio. Uñ magnã cautelã de¬
bent hre ne hoc face̾ possint:
q sic ex̾citus facillime debella¬
tur. Omẽs acies debent hoc ca¬
uere ne diu cuirant post eos
Pp̃ insidias quas solent pare.
plus enĩ fraudulencia ꝙͣ forti¬
tudine pugnãt. Duces̃ ex̾cit

Expanded text:
ita tamen quod non possunt intrare inter ipsos et silvam. Nec debent omnes convenire in unum, sed facere acies multas et divisas ab invicem, non tamen nimis distantes. Et contra illos qui primo veniunt, debent unam aciem mittere que eis occurrat; et si Tartari simulant fugam, non multum vadant post eos, nisi forte quantum possunt videre, ne forte ipsos ad paratas insidias trahrorum retro a dextris et a sinistris; et semper debent mittere aciem contra aciem que eis occurrat. Ipsi enim semper nituntur concludere adversarios suos in medio; unde magnam cautelam debent habere, ne hoc facere possint, quia sic exercitus facillime debellatur. Acies autem debent hoc cavere, ne diu currant post eos propter insidias quas solent parare; plus enim fraudulentia quam fortitudine pugnant. <10>. Duces exercit
Abbreviated transcription (Latin):
exercitiuu in liuoniã ⁊ prus¬
çiam. Et qm̃ ĩtendit omeñ
t̾ram delere uł in fuitutem
redigere que ẜuitus est aͣsi
nicołłabilis nr̃e genti. Ut
est cis uello. Q si ima prom̃cia nõ
uult altł opem ferre t̾ra deleꝰ
bitur contia quã pugnast. Et
cũ ilis hom̃ib quos capiunt̃ pug¬
nabũt contͣ aliã t̾rm. ⁊ in aciẽ
erũt pͥmi. Si male pugnant. oc¬
ciositur ab eis. Sin aut ip̃os cũ
promissis ⁊ adulatõnibus tenẽt̃.
⁊ ut ⁊̃ ab eis nõ fugiant ꝓmit¬
post hoc qũ seturi possut essẽ
de ip̃is ut nõ redeant facunt
e&s infelicissimos seruos. ac de
mulierib quas uolunt pro serr¬
uiciis ⁊ cõcubinis tene̾ faciut̃
illud idem. Et ita cũ homĩb qe¬
uicte prouintie destruut aliã
t̾rani. Nec est aliqua prouintia q̃
ꝑ se possit resiste̾ eis. qr de om̃i

Expanded text:
exercitum in Livoniam et Prusciam. Et quoniam intendit omnem terram delere vel in servitutem redigere, - que servitus est quasi intollerabilis nostre genti, ut est -, <6>. Et si una provincia non vult alteri opem ferre, terra illa de lebitur contra quam pugnant, et cum illis hominibus quos capiunt pugnabunt contra aliam terram, et in acie erunt primi. Si male pugnant occidentur ab eis; si autem bene, ipsos cum promissis et adulationibus tenent, et etiam, ut ab eis non fugiantpost hec, quando securi possunt esse de ipsis ut non recedant, faciunt eos infelicissimos servos; ac de mulieribus, quas volunt pro servitiis et concubinis tenere, faciunt illud idem. Et ita cum hominibus devicte provincie destruunt aliam terram. Nec est aliqua provincia que per se possit ei
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾nt. uenient aut̃ in tͥbus
uł in quatuor ãnis usqi ĩ co¬
maniã. De comania aist in¬
sultũ facient in t̾ras suꝑius
ãnotatas. Ignoramus tamẽ
ucrũ in ꝯtiuenti post tertiã
huemẽ ueniant uł ad tẽpꝰ
adhuc expectent ut mętu ue¬
nire possint. ex inpuiso. Hec
oña firma sint ⁊ xorã nͥ
donriuꝰ aliquod ĩpedim̃tũ pro
sua gr̃a faciat eis. Sic̃ fec̃
qñ uenerũt in ungariã ⁊ po¬
ioniã. Debebant enĩ ꝓcedere

Expanded text:
. Venient autem in tribus vel in quatuor annis usque in Comaniam. De Comania autem insultum facient in terras superius annotatas: ignoramus tamen utrum incontinenti post tertiam hyemem veniant, vel ad tempus adhuc exspectent, ut melius venire possint ex improviso. <5>. Hec omnia firma sunt et vera, nisi Dominus aliquod impedimentum pro sua gratia faciat eis, sicut fecit quando venerunt in Hungariam et Poloniam. Debebant enim procedere
Abbreviated transcription (Latin):
tificiose eciã sbͥdicos suos. tũ ⁊̃¬
⁊ q in mobilã redigitur cultꝰ
dei. ⁊ aĩe ꝑeunt ⁊ corꝑa ultia
ꝙͣ credi possit multitudine affli¬
gunt᷑. In pͥncipio sũt blandi.
S postea pungũt ut scorpio.¬
cruciant ⁊ affligũt. Tum qr pau

Expanded text:
os suos; tum quet quia in nichilum redigitur cultus Dei, et anime pereunt, et corpora ultra quam credi possit multimode affliguntur: in principio quidem sunt blandi, sed postea ut scorpiocruciant et afflig
Abbreviated transcription (Latin):
itacem nomẽ dei blasphemet᷑.
d hoc debent face̾ diligent᷑
ut si ꝯtingat aliquas pugna¬
tores recede̾ ꝙ alii loco eoꝵ
succedant. Duces etiã mĩ de¬
bent die noctuq exercitũ face̾¬
custodiri ne tepente ⁊ sb̾ito
irruant suꝑ eas. Quia tatari
ut demões multas excogitãt
artes nocendi. Immo tam de
cere: nec deliciose ad mensã
sedere ut imꝑati nõ ualeant
inueniri. & tatari uigilant sꝑ
ut rideant quomo possint no¬
cere. Honũes ud̾ t̾re qui tata¬
ros exfectant. uł sr̃ se timent
uenire: octultas foueas de bñt

Expanded text:
itatem nomen Domini blasphemetur. Sed hoc debent facere diligenter ut, si contingat aliquos pugnatores redire, alii loco eorum succedant. <11>. Duces etiam nostri debent die noctuque facere exercitum custodire, ne repente et subito irruant super eos, quia Tartari, ut demones, multas excogitant artes nocendi; immo tam de cere, nec delitiose ad mensam sedere, ut imparati non valeant inveniri, quia Tartari vigilant semper ut videant quomodo possint nocere. Homines vero terre qui Tartaros expectant vel super se timent venire, occultas foveas debent
Abbreviated transcription (Latin):
lr̃is scribit. Dei fortitudo osin
hõim Imꝑator. Et in suꝑstp¬
tõne sigiłli sui eso ħ. Doꝰ ĩ celo.
⁊ cuyuccan suꝑ t̾ram. Dei for¬
titudo oĩmi hõi ĩꝑatoris sigil¬
Et qr excepta xp̃ianitate nłła
existentib in t̾ra tartaroꝵ ĩ so¬
lempni curia que iam explu¬
rib annis indicta erat fuimꝰ
dictus erexit cũ om̃ib pͥncipi¬
bus uexillũ contͣ ecc̃am cei ⁊
romanũ ĩꝑium. ac contͣ omĩa

Expanded text:
is scribit: «Dei fortitudo, omnium hominum imperator», et in superscriptione sigilli sui est hoc: «Deus in celo et Cuyuccan super terram, Dei fortitudo, omnium hominum imperatoris sigilEt quia, excepta christianitate, nulla existentibus in terra Tartarorum, in solemni curia, que iam ex pluribus annis indicta erat, fuimus, dictus erexit cum omnibus principibus vexillum contra Ecclesiam Dei et romanum Imperium, et contra omnia
Abbreviated transcription (Latin):
axpianitatem uolunt seruare
oportet ꝙ in unũ ꝯueniant Re¬
ges. pͥncipes ⁊ barones. ⁊ t̾raꝵ
retbores. ⁊ mittant de cõi ꝯsen¬
homĩes ꝯuerũt ⁊ occidũt. Et
si se claudunit in castris ponist
ant eam. ⁊ ip̃i nicħomiꝰ diffũ¬
diuitur ꝑ terram ⁊ homĩes occi¬
nare cũ eis ħ arma debent hr̃e.
Arcus bonos ⁊ fortes. ⁊ balistas
quas multũ timẽt. Sagittas suf¬
ficientos. ⁊ bonũ dolabrũ de bo¬
no ferro. uł seturim cũ longo
manubrio. Ferram̃ta sagittaꝵ
de arcu uł de balista debent nͭ
tatari qñ sũt calida temꝑari cũ
aqua cũ sale mixta ut sint ad
penetrandũ arma eoꝵ. gladios
etiã ⁊ lanceas cũ unco qui uo¬
lunt ad detrahendũ eos de sella
qui de ip̃a facillime cadiunt. ad
cultellos ⁊ loricas duplicatas. ⁊¬
gitte nõ penetrant. ⁊ galeam.
⁊ alia arma ad protegendũ corpꝰ.
ut ip̃i ordinare. millenarios cẽ¬
cenarios. detanos. ⁊ duces ex̾ci¬
tus. Qui duces nequaqmͣ debẽt

Expanded text:
ianitatem volunt servare, oportet quod in unum conveniant reges, principes et barones et terrarum rectores, et mittant de communi consilhomines querunt ac occidunt. Et si se claudunt in castris, ponuntant eam; et ipsi nichilominus diffunduntur per terram homines occinare cum eis, hec arma debent habere: arcus bonos et fortes balistas quas multum timent et sagittas sufficientes et bonum dolabrum de bono ferro vel securim cum longo manubrio; ferramenta sagittarum de arcu vel de balista debent, ut Tartari, quando sunt calida temperari in aqua cum sale mixta, ut fortia sint ad penetrandum arma eorum; gladios etiam lances cum unco, qui valent ad detrahendum eos de sella, quia de ipsa facillime cadunt; ac cutellos, loricas duplicatas, gitte non penetrant; et galeam et arma et alia ad protegendum corpus ut ipsi, per millenarios ac centenarios, decanos et duces exercitus. Qui duces nequaquam prelium
Abbreviated transcription (Latin):
Et si aliqui nõ sũt ita bñ arma¬
ti ut dixi debent ire post alĩ¬
os. ut faciũt tatari. ⁊ trahere
ꝯtra eos de arcub. uł de lalis
possint animis ⁊ corꝑa ⁊ lib̾¬
tatem ⁊ res alias obseruare

Expanded text:
Et si aliqui non sint ita bene armati, ut diximus, debent ire post alios ut faciunt Tartari, et trahere contra eos arcubus vel balistpossint animas et corpora et libertatem et res alias observare
Abbreviated transcription (Latin):
forsan quiesce̾ uł dormire. ⁊ hoc
tunt᷑ hr̃e. Alii aut̃ qui tenẽtur
in domo pro seruis omĩ miseria
sũt repleti. Uidi eni eas in bra¬
cis pelliceis sepissime ire. ⁊ to
to corꝑe nudos in marimo solis
ardore. ⁊ in hyeme patiũtur max¬
imũ frigus. uidimꝰ etiã aliquos
pedicas ⁊ manus digitos de mag¬
no frigore ꝑdidisse. Audiuimus
etiã alios esse mortuos. Uel etia
de magno algore quasi in om̃ibꝰ
mẽbris mutiles esse factos. quõ
bello tartaris occurrat. ⁊ quid

Expanded text:
 quiescere vel dormire, et hoc tuntur habere. Alii autem qui tenentur in domo pro servis, omni miseria sunt repleti. Vidimus enim eos ire in bracis pelliceis sepissime et toto corpore nudos in maximo solis ardore, et in hyeme patiuntur maximum frigus; vidimus etiam aliquos pedicas et digitos manuum de magno frigore perdidisse; audivimus etiam aliquos esse mortuos, vel etiam de magno algore quasi in omnibus membris inutiles esse factos. Quomodo bello Tartaris occurratur, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
Icto de t̾ris que obediunt
eis. Supponẽdũ est quomõ
bello occurratur eudem. Qd̃ ui¬
detur nobis hoc modo esse dicẽd̾.
Primo quidem scͥbendũ est qͥd
intendunt. Scdo̾ de armis ⁊ or¬
dinatõne acieꝵ. Tercio quomõ
occurratur eisdem in ꝯgͥssłõne.¬

Expanded text:
icto de terris que obediunt eis, supponendum est quomodo bello occurratur eisdem, quod videtur nobis hoc modo dicendum: primo quidem scribendum est quid intendunt, secundo de armis et ordinatione acierum, tertio quomodo occurratur eorum
Abbreviated transcription (Latin):
timũ. ut illi dauid qr maior e¬
ras sbesset. ⁊ t̾rã hẽret qͥere ac
pacifice quã dederat ei pat̾. et
sic donaria que deda̾t ⁊ causã
quã ꝯtra frem̃ suũ dauid hũe¬
rat amisit. Ab illis ⁊̃ natõib
que longe sũt ab eis ⁊ sunt
ꝯiũcte aliis nacõnib quas a¬
liquo modo timent qr nõ st
eis sb̃iecte gribucũ accipiut̃.
⁊ quasi miẜicordit̾ agũo cum
eis ut nõ adducint exercitũ
suꝑ eos. Uel eciã ut alii nõ t̾re¬
antur se tradere ip̃is. Siõ fcm̃
est de obesis ⁊ leorgianis. a qͥbz
alias adhuc eos in pace cẽ ꝑ
ab eie rebellare aponũt.
hec. kytai. Naimanni. Solangi.
karakytal. siue nigrikytar. Ca¬
uana. Tumat. Uoyrat. kara¬
uiti. uini. Sumoal. Merky¬
mir. Sarraceni. Bissermini.
turcomanui. byleri .i. magna
ti. buritibet. poro syti. Cassi.
besi. siue grorgiam. Nestoria¬
ni. armeni Cangit. Comam.
brutachi. qui sũc iudei. aor¬
dui. Corty. Gazari. Aamodegi.
perses. tati. India minor. siue
ethoopia. Arcassy. Ruteni.

Expanded text:
timum, ut illi David, qui maior erat, subesset et terram haberet quiete ac pacifice quam dederat ei pater. Et sic donaria que dederat, et causam quam contra fratrem suum David habuerat, amisit. <8>. Ab illis etiam nationibus, que longe sunt ab eis et sunt coniuncte aliis nationibus, quas aliquo modo timent, que non sunt eis subiecte, tributum accipiunt, et quasi misericorditer agunt cum eis, ut non adducant exercitum super eos, vel etiam ut alii non terreantur se tradere ipsis; sicut factum est de Obesis sive Georgianis, a quibuAlias adhuc eos in pace esse ab eis, rebellare proponunt. hec: Kytai, Naimani, Solangi, Karakytai sive nigri Kytai, Canana, Tumat, Voyrat, Karaniti, Huyur, Sumoal, Merkimir, Sarraceni, Bisermini, Turcomani, Byleri id est Magna chi, Burithabet, Parossiti, Cassi, besi sive Georgiani, Nestoriani, Armeni, Kangit, Comani, Brutachi, qui sunt Iudei, Mordui, Torci, Gazari, Samogedi, Perses, Tati, India Minor sive Ethiopia, Circassi, Ruteni,
Abbreviated transcription (Latin):
eos dñi. accipiũt om̃es artif:¬
ces młiores.⁊ in om̃ib oꝑibꝰ
suis ponũt. Alii aũt artifices
dant eis de oꝑe suo tributũ
Segetes om̃es adũc in horreis
tis modicũ dant in die. Et nich̾
aliud nͥ t̾ in septĩana modicum
auid de carnib eis aint. Et hoc
rantũ faciũt artificib illis qui
in ciuitatib cõmorantur. Insr̃¬

Expanded text:
eos domini, accipiunt omnes artifices meliores et in omnibus operibus suis ponunt. Alii autem artifices dant eis de opere suo tributum; segetes omnes condunt in horreistis modicum dant in die, et nichil aliud nisi ter in septimana modicum quid de carnibus eis prebent; et illis tantum hoc artificibus faciunt qui in civitatibus commorantur. Ins
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ eit hoo modo tũ.¬
de bello . Primo de ordinatõne
acieꝵ. Scdo de armis. Tertõ
de astuciis in ꝯg̾ssione Qrͣta
dotrudelitate quã faciũt de cap¬
tiuis. Qu̾co do oppugnatõne

Expanded text:
dicendum est hoc modo de bello: primo de ordinatione acierum, secundo de armis, tertio de astutiis in congressione, quarto de crudelitate quam faciunt de captivis, quinto de oppugnatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui se reddunt eisdem. ¶De
hoc modo ordinauit. Ut decẽ
hõib p̃ponetur unus. Et ille
scd̃m nos appłłatur detamis.
Decem aũt decanis p̃pone̾t᷑
unus. aui centenarius noĩat᷑.
Decem uo̾ centenariis s̃pone̾¬
tur unis qui millenarius
noĩatur. Decem millenariis
nebre apud eos applłatur.
Cuncto uo exc̾citui P̃ponũt᷑
duo duces. uel tres. Ita tam̃
ꝙ hẽant respetbũ ad unum.
Cum autẽ sũt in bello di
de detem hõĩbus fugit u¬
nus uł duo uł tres uł etiã
plures: Om̃es occidũtur. ut

Expanded text:
reddunt eisdem. <2>. De Chingiscan ordinavit, ut decem hominibus preponeretur unus, et ille secundum nos appellatur decanus; decem autem decanis preponeretur unus, qui centenarius nominatur; decem vero centenariis preponeretur unus, qui millenarius appellatur; decem millenariis nebre apud eos. Cuncto vero exercitui preponuntur duo duces vel tres, ita tamen quod habeant respectum ad unum. <3>. Cum acies sunt in bello, si de decem hominibus fugit unus vel duo vel tres etiam plures, omnes occiduntur; et
Abbreviated transcription (Latin):
bellare tẽptarũt. ac ipł fete¬
runt machinas contia ma
pugnã pp̃ machinas ⁊ balis¬
tas. Tandẽ unã uiã ss tła fer¬
cersit. ⁊ prosiluerũt in ciuita¬
cem. ⁊ temptabant incendẽ
homĩes aũt ciuitatis unã ꝑtẽ
ad extinguendũ ignõ posu̾nt.

Expanded text:
bellare temptaverunt. At ipsi fecerunt machinas contra macpugnam propter machinas et balistas; tandem unam viam sub terra fecerunt, et prosilierunt in civitatem, et alii temptabant incendere Homines autem civitatis unam partem ad extinguendum ignem posuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
munitõnẽ suam faciũt contra
illam ut ab iminicoꝵ iaculis nõ
grauentur. ⁊ contͣ illã multo
tꝑre iacent. nsi forte deecitus
adiutoriũ hẽat excertitus qui
pugnet cũ eis ⁊ ui remoueat
ip̃os. S cũ iacent aute mutii¬
tõnẽ blande eis logũtur ⁊ mul¬
ta eis promittũc ad hoc ut se e¬
oꝵ manib tradant. Et si illi
se eis reddid̾int: dicũt exite.
ut scd̃m morẽ nr̃m nos mo¬
ueremꝰ. Et cũ illi ad eos ex¬
eunt querũt qui sint arti¬
fices int̾ eos. ⁊ illos obẜuant.
Alios aũt exceptis iłłis quos
uolsit hr̃e pro seruis cũ se¬
curi occidunt. Et si aliquib
te reẜuint aliquos nobiles:
nec p̃ce nec p̃cio ultra de cap¬
tipitate possint exire. In bel¬
lis aut̃ quoscũq capiũt occiot᷑.
nisi forsan ueliut aliquos ob¬
seruare ut hẽant eos pro ꝓuix.
Occidendos aũt diuidũt ꝑ cen¬
tenarios ut cũ dypeniũ int̾¬
ficiant᷑ ab eis. Ipĩ ud̾ ptꝰ hec

Expanded text:
munitionem suam faciunt contra munitionem suam faciunt contra illam, ut ab inimicorum iaculis non graventur; et contra illam multo tempore iacent, nisi forte exterius adiutorium habeat exercitus qui pugnet cum eis et vi removeat ipsos. Sed cum iacent ante munitionem, blande eis loquuntur et multa eis promittunt, ad hoc ut se eorum manibus tradant. Et si illi se eis reddiderint dicunt: «Exite ut secundum morem nostrum vos numeremus». Et cum illi ad eos exeunt, querunt qui sunt artifices inter eos et illos reservant; alios autem, exceptis illis quos volunt habere pro servis, cum securi occidunt. Et si aliquibuste reservant aliquos nobiles, nec prece nec pretio ultra de captivitate possunt exire. <17>. In bellis autem quoscumque capiunt occidunt, nisi forte velint aliquos reservare, ut habeant eos pro servis. Occidendos autem dividunt per centenarios, ut cum bipenni interficiantur ab eis; ipsi vero post hec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occidũt. Munitiones ĩ hunc
modũ expugnat si est talis mu¬
gͥdi uł exie. ⁊ pugnat for¬
tissime machinis ⁊ sagittis. ⁊ nͣ
die nec nocte cessant a plio.
ut illi qui sunt in munitõib
nõ quiescant. Ipĩ tamẽ tatari
quiescũt: quia acies diuidunt.¬
⁊ una succedit alti in pugna
ut nõ nimium fatigentur. ut
si eam talit᷑ hr̃e nõ possũt gͥ¬
cum ꝓiciũt ignem. Immo sol̃
aliqn acciꝑe aruinã hominũ qͦs
occidũt. ⁊ liquefactã ꝓiciũt suꝑ
domos. ⁊ ubicũq uenit ignis sr̃
biłr ardet. Et si ita nõ p̃ualeat
⁊ ciuitas illa nł castrũ ueat flu¬
men obstruũt illud ⁊ faciunt
aliũ alueũ. ⁊ submͥgist illam
munitõnẽ si possũt. Si autẽ
nõ possũt sb̃fodiũt illam. Et
C tra armati in ip̃am ĩg̾diũt᷑.
Et cũ iam int̾uerunt. Una pars
ignẽ ĩponit ut ꝯburatur. ⁊ a¬
lia pars cũ ĩllius mutiitõnis ho¬
mĩbus pugnat. Si aũt nec sic
illã uince̾ possũt. castrũ ues

Expanded text:
 <15>. Munitiones in hunc modum expugnant. Si est talis mungredi vel exire. Et pugnant fortissime machinis et sagittis, et nec die nec nocte cessant a prelio, ut illi qui sunt in munitionibus non quiescant; ipsi tamen Tartari quiescunt, quia acies dividunt et una succedit alteri in pugna, ut non nimium fatigentur. Et si eam taliter habere non possunt, grecum prohiciunt ignem; immo solent aliquando accipere arvinam hominum quos occidunt, et liquefactam proiciunt super domos. Et ubicumque venit iui. <16>. Et si ita non prevalent, et civitas illa vel castrum habeat flumen, obstruunt illud, vel faciunt alium alveum et submergunt illam munitionem si possunt. Si autem non possunt, suffodiunt illam, et sub terra armati in ipsam ingrediuntur. Et cum iam intraverint, una pars ignem imponit ut comburatur, et alia pars cum illius munitionis hominibus pugnat. Si autem nec sic illam vincere possunt, castrum vel
Abbreviated transcription (Latin):
gnare ĩciꝑuitit ex om̃i parte.
Eciã cũ sint aliqͣndo pauci ꝓutãt
ab adu̾sariis qui c̾cũdati sũt eẽ
multi. ⁊ maxime cũ uideant illos
qui sũt cũ duce ⁊ plicipe exas
pueros muliores ⁊ equos ⁊ lo¬
mĩes ficticios. ut dcm̃ ẽ supra.
quos credũt ese pugnatores.
⁊ ꝑ hoc t̾rentur ⁊ cõfumdat᷑.
Et si forte adu̾sarii bñ pugnͣt
faciũt eis uiam ut fugiant. ⁊
statim cũ fug̾e incipiut. ⁊ abm
⁊ ꝓlures tũc occidũtur in fuga:

Expanded text:
rte. Et cum sint aliquando pauci, putantur ab adversariis, qui circumdati sunt, esse multi, et maxime cum videant illos qui sunt cum duce vel principe exercitus pueros et mulieres et equos et homines ficticios, ut dictum est supra, quos credunt esse pugnatores, et per hoc terrentur et confunduntur. Et si forte adversarii bene pugnant, faciunt eis viam ut fugiant; et statim cum fugere incipiunt et ab et plures tunc occidunt in fu
Abbreviated transcription (Latin):
tit̾ fugiũt ante ess. Et mon¬
se contra liẏtaas ad pliũ spara¬
uerũt. qui castra mouentes
tertã kytioꝵ intiauerũt. Qm¬
pator añt Ryrioꝵ hoc audiens
uenit cũ suo exc̾citu contra
ees. Et ꝯmissũ est p̃liũ durũ.
ĩ quo p̃ho mongali fuerunt
deuicti. ⁊ om̃es nobiles mon¬
galoꝵ qui erant in p̃ccõ ext̾¬
citu fuerũt occisi usq ad scptẽ.
Chingis nõ ⁊ alii qui remãse¬
rũt ĩa t̾ram suã fugiẽrunt.
Et cũ aliqͣnͣtulũ quieuissent.
chingis p̃dcũs p̃pauit se rur¬
processit ad bellũ. Isti om̃es
erant. quos eciã bello depicit.
⁊ eoꝵ littam̾ acceperũt. Nam

Expanded text:
fugiunt ante eos. <7>. Monse contra Kytaos ad prelium preparaverunt; qui, castra moventes, terram Kytaorum intraverunt. Imperator autem Kytaorum hoc audiens venit cum suo exercitu contra eos, et commissum est prelium durum, in quo prelio Mongali fuerunt devicti, et omnes nobiles Mongalorum qui erant in predicto exercitu fuerunt occisi, usque ad septem.Chingis vero et alii qui remanserunt in terram suam fugerunt, et cum aliquantulum quievisset Chingis predictus, preparavit se rurprocessit ad bellum. Isti homineerant, quos etiam bello devicit, et eorum litteram acceperunt; nam