comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mie: Et tamen uolo mͥ dicatis unde
ista omnia que laudatis in uobis. his
nominib appelletis: ut dicatis. templũ
aram sacrificium. Si enim deo uero is¬
ta uera non debent᷑: cur laudabiliter
in uera religione predicant᷑. Si autẽ
deo uro uerum sacͥficiũ rite debet᷑. unde
etiam diumi honores recte appellant᷑:
cetera que dicunt᷑ sacͥficia ad simili¬
tudinem funt cuiusdam uerisacri¬
ficii. Hec autem partim sunt imita¬
menta falsoꝵ. et fallacium deoꝵ hoc
est demonioꝵ. suꝑbe sibi ab eis quos
deceꝑint diuinos honoies exigentiũ.
sicut sunt uł erant omĩa in templis
idolisq gentilium: partim predica¬
menta uenturi unius uerissimi sacri-¬
ficii. qđ ꝓ peccatis om̃ium credentiũ
offerri oporteret. qualia erant pre¬
cepta diuinitus antiquis patribus
nr̃is. uerat ⁊ illa mystica unctio qua
xp̃c prefigurabat᷑. unde et ipsum
nomen a crifmate dicit᷑. ꝓ uide ue¬
rum sacrificium. qđ uni uero debet᷑

Expanded text:
miae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde miae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudatis in uobis, his nominibus appelletis, ut dicatis templum, aram, sacrificium. si enim uero deo ista uera non debentur, cur laudabiliter in uera religione praedicantur ? si autem deo uero uerum sacrificium rite debetur, unde etiam diuini honores recte appellantur, cetera quae dicuntur sacrificia ad similitudinem fiunt cuiusdam ueri sacrificii. haec autem partim sunt imitamenta falsorum et fallacium deorum, hoc est daemoniorum, superbe sibi ab eis, quos deceperint, diuinos honores exigentium — sicut sunt uel erant omnia in templis idolisque gentilium — partim praedicamenta uenturi unius uerissimi sacrificii, quod pro peccatis omnium credentium offerri oporteret, qualia erant praecepta diuinitus antiquis patribus nostris, ubi erat et illa mystica unctio, qua Christus praefigurabatur, unde et ipsum nomen a chrismate ducitur. proinde uerum sacrificium, quod uni uero debetur
Abbreviated transcription (Latin):
cere qđ magister ueritatis do cuit: di¬
mitte nobis debita nr̃a sicut et nos di¬
mittimus debitorib nr̃is. Qui sunt enĩ
debitores ur̃i qui in uos peccauerunt:
Si gens tenebrarum. nunquid ei di¬
mitutis debita: quam usq in finem e¬
radicatam et̃no carcere includitis:
Que autem debita uobis potest ille
dimittereꝰ. quando potius ille in uos
peccauit cum ad ista uos misit. quã
uos in illum qui mitenti obtemꝑastis:
Aut si ꝓpterea ille non peccauit. quia
hoc necessitate fecit: maior ẽ ur̃a ne¬
cessitas. cum iam in pugna ꝓstrati iace¬
atis. qͣm fuit illius ante qͣm pugnaretis :
Iam enĩ uos patimini commixtum ma¬
lum. Nichil tale ille patiebat᷑: cum t̃n
necessitate ut uos mitteret pateret᷑.
Itaq aut ipse potius uob debet qđ̃ ei
dinittatis: aut si nec ipse uobis. mul¬
tomagis uos illi nec. Ubi sunt gͦ sacͥ¬
ficia ur̃a. simplices ac pure oiatioẽs:
cum sint fallaces et impure blasphe¬

Expanded text:
cere, quod magister ueritatis docuit: dicere, quod magister ueritatis docuit: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. qui sunt enim debitores uestri, qui in uos peccauerunt? si gens tenebrarum, numquid ei dimittis debita, quam usque in finem eradicatam aeterno carcere includitis? quae autem debita uobis potest ille dimittere, quando ille potius in uos peccauit, cum ad ista uos misit, quam uos in illum. qui mittenti obtemperastis ? aut si propterea ille non peccauit, quia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen necessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimittatis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
pena ista nunc ad eum geniatis. qͤm
non ꝓpͥa uoluntate peccando deseru¬
istis. s ab illo dati estis hostib ipsius.
ut pax regno eiꝰ compararet᷑: nec sal¬
tem sicut obsidesdari solent cum hono¬
re custodiendi. nec sicut pastor ad ca¬
mendam bestiam tendit insidias: pe¬
cus enĩ suum solent ponere in illa cap¬
toria tendicula non menbrum suum:
et plerumq ita ut ante bestia capiat᷑.
quam pecus ledat᷑. Uos autẽ membra
dei dati estis hostib. non ualentes eoꝵ
a deo ur̃o compescere feritatem nͥ eorum
contaminati feditate: non habentes pec¬
catum ꝓprium. s hostili ueneno tabefac¬
ti. Unde non potestis dicere in p̃cibus
ur̃is ꝓpt̃ głam nominis tui dñe lib̾a
nos. et ꝓpicius esto peccatis nr̃is ꝓpt̃
nomen tuum: s dicitis libera nos ar¬
te tua. quia ut modo in regno tuo se¬
curus lugeas nos hic premimur. dilani¬
am in quinam. Hec uox accusatoria ẽ.
non dep̃catoria. Nec illud potestis di¬

Expanded text:
poena ista nunc ad eum gematis, quem poena ista nunc ad eum gematis, quem non propria uoluntate peccando deseruistis, sed ab illo dati estis hostibus ipsius, ut pax regno eius conpararetur ? nec saltem sicut obsides dari solent cum honore custodiendi, nec sicut pastor ad capiendam bestiam tendit insidias; pecus enim suum solet ponere in illa captoria tendicula. non membrum suum, et plerumque ita, ut ante bestia capiatur quam pecus laedatur. uos autem membra dei dati estis hostibus non ualentes eorum a deo uestro conpescere feritatem nisi eorum contaminati foeditate, non habentes peccatum proprium, sed hostili ueneno tabefacti. unde non potestis dicere in precibusriam nominis tui, domine, libera nos; et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum, sed dicitis: libera nos arte tua, quia ut modo in regno tuo securus lugeas, nos hic premimur, dilaniamur, inquinamur. haec uox accusatoria est. non deprecatoria. nec illud potestis di
Abbreviated transcription (Latin):
nassetiᷤ innocenteᷤᷤ. Quas autem hab̾e
simplices et puras oiationes tanqͣm
diumos honores ac sacrificia poteriti.
cum de ipsa natura atq substantia
diuina. tanta indigna et turpia sentia¬
tis. ut non solum ur̃is sacrisiciis deus
uerus non ꝓpiciet᷑. s in sacrificiis pa¬
ganoꝵ ds̃ ur̃ immoletur: Neq enĩ
in lignis solum et in herbis. aut in
membris humanis. s etiam in pecoꝵ
cariub eum contaminantib. et pollu¬
entib uinculis colligatum ẽẽ censetis.
Ipsa uͦ anima ur̃a cui deo laudem di¬
cat. cuius particulam seipsam in tene¬
brarum gente captam teneri concla¬
mans: qͥd aliud quam uituꝑat deumͨͤ
Quem sibi alio pacto aduersus hostes
suos consulere non potuisse testat᷑:
nͥ partium suarum tanta corruptioe.
et tam turpi captiuitate : Unde ur̃e
etiam preces ad d̾m ur̃m non possins
ẽẽ religiose s inuidiose. Quid enini
mali apud illum commiseratis ut in

Expanded text:
nassetis innocentes. Quas autem habere nassetis innocentes. Quas autem habere simplices et puras orationes tamquam diuinos honores ac sacrificia poteritis, cum de ipsa natura atque substantia diuina tanta indigna et turpia sentiatis. ut non solum uestris sacrificiis deus uerus non propitietur, sed in sacrificiis paganorum deus uester immoletur? neque enim in lignis solum et in herbis aut in membris humanis, sed etiam in pecorum carnibus eum contaminantibus et polluentibus uinculis conligatum esse censetis. ipsa uero anima uestra cui deo laudem dicat, cuius particulam se ipsam in tenebrarum gente captam teneri conclamans quid aliud quam uituperat deum, quem sibi alio pacto aduersus hostes suos consulere non potuisse testatur, nisi partium suarum tanta corruptione et tam turpi captiuitate ? unde uestrae etiam preces ad deum uestrum non possunt esse religiosae, sed inuidiosae. quid enim mali apud illum commiseratis, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
uocari potest. Ita et mentem tuam
aram fecisti. S uide cuius. Ex ipsiem
artib et disciplinis tuis a pparet: qͥb
eam imbutam eẽ dixisti. Ille artes et
discipline uetant panem porrigere
mendicanti homini: ut in ara ur̃a
cum sacrificio crudelitatis ardeatis:
Talem aram dño destruente qui ex
lege commemorat quali odore de¬
lectat᷑ ds̃ dicens. miscłiam uolo ma¬
gis qͣm sacrificium. Ubi autem añs
hoc commemora uerit attendite. Cũ
scilicet transiret ꝑ segetem: & esun¬
entes discipuli eiꝰ uellerent spicas. qđ̃
homicidium uos ẽẽ dicitis ex disci¬
plina ur̃a. qua imbuitis mentem uram
aram sane non dei s demonioꝵ men¬
dacilo quoꝵ. Ex quoꝵ doctrinis inusti
cauteriat᷑ maligna conscientia. honi¬
ꝗdum aspellans. qͣm ueritas in nocen¬
tam dicit. Ita enim iudeis ait. ubi uos
quoq futuros ꝑcussit. atq deᷤᷤ truxit.
Sisciretis qͥd sit miscđiam uolo magiᷤᷤ¬
qͣm sacrificium: nunquam condẽ p¬

Expanded text:
uocari potest. Ita et mentem tuam uocari potest. Ita et mentem tuam aram fecisti, sed uide cuius. ex ipsis enim artibus et disciplinis tuis adparet, quibus eam inbutam esse dixisti. illae artes et disciplinae uetant panem porrigere mendicanti homini, ut in ara uestra cum sacrificio crudelitatis ardeatis: talem aram domino destruente, qui ex lege commemorat, quali odore delectatur deus dicens: misericordiam uolo quam sacrificium. ubi autem hoc dominus commemorauerit, adtendite, cum scilicet transiret per segetem et esurientes discipuli eius uellerent spicas, quod homicidium esse uos dicitis ex disciplina uestra, qua inbuistis mentem uestram. aram sane non dei. sed daemoniorum mendaciloquorum, ex quorum doctrinis inusta cauteriatur maligna conscientia, homicidium appellans, quam ueritas innocentiam dicit. ita enim Iudaeis ait, ubi uos quoque futuros percussit atque destruxit: si sciretis, quid sit "misericordiam uolo quam sacrificium", numquam condem
Abbreviated transcription (Latin):
tem illic habitare simul cum parte di
ur̃i: Que cum ibi teneat᷑. ut ꝑhibetis
concatenata et inclusa utrum dei tem¬
plum.an dei carcerem te dicere debu¬
isti: Nisi forte aninam tuam templũ
dei dicis: qͣm ex t̾ra lummis habes. at
illam partem dei uł menbrum deiso¬
letis dicere: non templum dei. Resta eͦ
ut templum dei non te dixeris nisi es
corpore: qđ scđm te diabolus fabricau.
Ecce quomodo templum dei blasphemna¬
tis. ut non solum sc̃m non ẽẽ dicatis
uerum etiam machinamentũ diaboli
putes tantummodo ad animam ꝑtiñe
qđ dictum ẽ: audi ex pressius. Nesemꝰ
inquit quia corpora ur̃a templum est
in uobis sp̃c scĩ quem habetis a deo:
Uos autem fabricam demonum dei tẽ¬
plum dei dicitis: et ibi uiuum sic̃ faust¬
ait uiue maiestatis simulachrum. xp̃i
filium dei collocatis. plane xꝑe ur̃¬
phantasmaticus habitet in tali tẽplo
sacrilege uanitatis. Ille qͥppe non a si¬
militudine. s a simulatione si mulaciũ

Expanded text:
tem illic habitare simul cum parte dei tem illic habitare simul cum parte dei uestri? quae cum ibi teneatur, ut perhibetis, concatenata et inclusa, utrum dei templum, an dei carcerem te dicere. debuisti? nisi forte animam tuam templum dei dicis, quam ex terra luminis habes. at illam partem dei uel membrum dei soletis dicere, non templum dei. restat ergo, ut templum dei non te dixeris, nisi ex corpore, quod secundum te diabolus fabricauit. ecce quomodo templum dei blasphematis, ut non solum sanctum non esse dicatis, uerum etiam machinamentum diaboli putes tantummodo ad animam pertinere, quod dictum est, audi expressius. nescitis, inquit, quia corpora uestra templum est in uobis spiritus sancti, quem habetis a deo? uos autem fabricam daemonum dei templum diait, vivae majestatis simulacrum Christum Filium Dei collocatis. Plane Chrphantasmaticus habitet in tali templo sacrilegae uanitatis. ille quippe non a similitudine, sed a simulatione simulacrum
Abbreviated transcription (Latin):
rum. et ordinem ponderum non esse
posse nͥ a patre et filio et sp̃u scõ: pͥn¬
cipio mali tantum bonum tͥbueretis.
Nunc uͦ cum et qͥd sit hyle. et quid
sit malum ignoretis: o possem uob̃
ꝑsuadere. ut a seducendis unꝑitiorib
uos compesceretis. Iam uͦ qđ etiam
inde uos paganis uultis eẽ meliores.
qđ illi aris delubris simula chris. uic¬
timis. atq incenso dm̃ colendun
putant. uos auteni nichil hoꝵ facitis:
quis non irrideat : Quasi uero non
satius sit uł lapidi qui quo quo mͦ ẽ
aram constituere. et uictimam offer¬
re qͣm id qđ om̃ino non ẽ. in delira¬
mento phantasmatis adoiare. Uerũ
tu qui rationale dei templum te ẽẽ
dixisti: quomodo hoc explicabis:
placet ne tibi ut templum ds̃ habe¬
at: cuius aliquam partem diabolus
fabricauerit: An uos non estis qui dici¬
tis omnia membra ur̃a. totumq corpus
a maligna mente qͣm hẏlen dicitis fa¬
bricatum: eiusq ipsius fabricatricis par¬

Expanded text:
rum et ordinem ponderum non esse rum et ordinem ponderum non esse posse nisi a patre et filio et spiritu sancto principio mali tantum bonum tribueretis. nunc uero cum et quid sit hyle et quid sit malum ignoretis, o si possem uobis persuadere, ut a seducendis inperitioribus uos conpesceretis! Iam uero quod etiam inde uos paganis uultis esse meliores, quod illi aris, delubris. simulacris, uictimis atque incenso deum colendum putant, uos autem nihil horum facitis, quis non inrideat? quasi uero non satius sit uel lapidi, qui quoquo modo est, aram constituere et uictimam offerre quam id, quod omnino non est, in deliramento phantasmatis adorare ? uerum tu, qui rationabile dei templum te esse dixisti, quomodo hoc explicabis ? placetne tibi, ut templum deus habeat, cuius aliquam partem diabolus fabricauerit ? an uos non estis, qui dicitis omnia membra uestra totumque corpus a maligna mente, quam hylen dicitis, fabricatum eiusque ipsius fabricatricis par
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi non solum distinctas quinq gene¬
rib innumerabiles corpoꝵ formas. ue¬
rum etiam mentem constitutis horum
corpoꝵ formatricem. et qđ est imꝑitius
uł etiam dementius. ipsam inagis men¬
tem dicitis hylen: qͣm non formari sed
formare ꝑhibetis. Nam si eẽt ibi mens
quedam formans et elementa corporea
que formarent᷑ illa elementa dicenda
essent hyle idẽ mat̾ies. qͣm formaret ea¬
dem mens qͣm mentem pͥncipiũ mali
mali eẽ uultis. hoc si diceretis. non qͥdem
multum erraretis in eo qđ ẽ hyle. nͥ qdđ
ipsa quoq elementa qͣmuis in aliis for¬
mis formanda. tamen quia iam eẽnt
elementa. et specieb ꝓprus distingueren¬
tur. Hyle non eẽnt: qͥa illa ẽ ꝓrsus in¬
formis. Ueruntamen tolerabilis eẽt im¬
peritia ur̃a: quia eam que formaretur
non eam que formaret hylen dicẽtis.
S tamen etiam sic eo teneremini. ua¬
ni atq sacrilegi: quia nescientes onnẽ
modum nat᷑arum numerumq forma¬

Expanded text:
ubi non solum distinctas quinque geneubi non solum distinctas quinque generibus innumerabiles corporum formas, uerum etiam mentem constituitis horum corporum formatricem, et — quod est inperitius uel potius dementius — ipsam magis mentem dicitis hylen,.quam non formari, sed formare perhibetis. nam si esset ibi mens quaedam formans et elementa corporea, quae formarentur, illa elementa dicenda esset hyle. id est materies, quam formaret eadem mens, quam mentem principium mali esse uultis. hoc si diceretis, non quidem multum erraretis in eo, quod est hyle, nisi quod ipsa quoque elementa quamuis in alias formas formanda, tamen quia iam elementa essent, et speciebus propriis distinguerentur, hyle non essent, quia illa est prorsus informis . uerumtamen tolerabilis esset inperitia uestra, quia eam, quae formaretur, non eam, quae formaret, hylen diceretis; sed tamen etiam sic eo teneremini uani atque sacrilegi, quia nescientes omnem modum naturarum numerumque forma
Abbreviated transcription (Latin):
sit hyle scitis. et hoc rei uocabulo qͣm
penitus ignoratis etiam inflari uelut
docti affectatis. ħ ylem namq greci cũ
de natura. disserunt. materiem qͣndam
rerum diffiniunt: nullo ꝓrsus modo¬
in corpoꝵ mutabilitate ut cumq cog¬
noscit᷑. Nam ꝑ seipsam nec sentiri nec
intelligi potest. Uerum in hoc errant
quidam gentilium. qđ e am tanquam
coet̾nam deo coniungunt. ut hec ab illo
non sit: qͣmuis ab illo formet᷑. Qđ alienũ
ẽẽ a ueritate ipsa ueritas docet. Ecce
tam̃ quib paganis de hac ipsa hyle
inuenimin esse consimiles: qđ eam
uos quoq suum habere pͥncipium. nec
ex deo ẽẽ phibetis. Et in hoc uos dis¬
pares ẽẽ dicebatis nescientes qͥd dica¬
tis. In illo uͦ qđ nulla ẽ huic hyle
forma ꝓpria. neo nͥ a deo formari po¬
test nr̃e illi ueritati consentiunt. a
ur̃a autem falsitate dissentiunt: qui
nescientes qͥd sit hyle idẽ qͥd sit rerũ
mat̾ies gentem tenebrarum eã dicitis.

Expanded text:
sit Hyle scitis, et hoc rei vocabulo, quam sit Hyle scitis, et hoc rei vocabulo, quam penitus ignoratis, etiam inflari velut docti affectatis. Hylen namque Graeci, cum de natura disserunt, materiem quamdam rerum definiunt, nullo in corporum mutabilitate utcumque cognoscitur; nam per se ipsam nec sentiri nec intellegi potest. uerum in hoc errant quidam gentilium, quod eam tamquam coaeternam deo coniungunt, ut haec ab illo non sit, quamuis ab illo formetur: quod alienum esse a ueritate ipsa ueritas docet. ecce tamen quibus paganis de hac ipsa hyle inuenimini esse consimiles, quod eam uos quoque suum habere principium nec ex deo esse perhibetis, et in hoc uos dispares esse dicebatis nescientes, quid dicatis. in illo uero, quod nulla est huic hyle forma propria nec nisi a deo formari potest, nostrae illi ueritati consentiunt, a uestra autem falsitate dissentiunt: qui nescientes, quid sit hyle, id est, quid sit rerum materies, gentem tenebrarum eam dicitis,
Abbreviated transcription (Latin):
effugeret. Quomͦ gͦ comꝑas panem et
calicem nr̃m. et parem religionem dicis
errorem longe a ueritate discretum. pe¬
iis desipiens qͣm nonnulli qui nos ꝓpt̾
þanem et calicem. cererem ac liberum
colere existimant: Qđ idõ commemoran¬
dum putaui: ut aduertatis. ex qua uani¬
cate ueniat etiam illud ur̃m. qđ ꝓpter
sabbatum saturno dicatos fuisse patres
nr̃os putatis. Sicut enim a cerere et
libero paganoꝵ diis longe absumus.
qͣmuis panis et calicis sacramentum
qq̃ ita laudastis ut in eo nob̾ pares ẽẽ
uolueritis. nr̃o ritu amplectam᷑. ita patrẽ
ur̃i longe fuerunt a saturniacis cathenis
qͣmuis ꝓ tempore ꝓpħie sabbati uacati
paganen frequentat᷑. parem uos cum
þaganis religionem habere dixistis: Qͥn¬
immo ꝓpter hoc imparem longeq dissi¬
milem uoluistis intelligi: quia hoc nomi¬
ne mali principium ac naturam theologꝰ
ur̃ appellat. In quo quidem imperitia
ur̃a magna de prehendit᷑: quia nec qͥd

Expanded text:
effugeret. quomodo ergo conparas panem et effugeret. quomodo ergo conparas panem et calicem nostrum et parem religionem dicis errorem longe a ueritate discretum peius desipiens quam nonnulli, qui nos propter panem et calicem Cererem ac Liberum colere existimant? quod ideo commemorandum putaui, ut aduertatis, ex qua uanitate ueniat etiam illud uestrum, quod propter sabbatum Saturno dicatos fuinostros putatis. Sicut enim a Cerere et Libero Paganorum diis longe absumus, quamvis panis et calicis sacramentum, quod ita laudastis, ut in eo nobis pares esse volueritis, nostro ritu amplectamur; ita patres nostri longe fuerunt a Saturniacis catenis, quamvis pro tempore prophetiae sabbati vacatioPaganorum frequentatur, parem vos cum Paganis religionem habere dixistis? Quinimo propter hoc imparem longeque dissimilem voluistis intelligi, quia hoc nomine mali principium ac naturam theologus vester appellat. In quo quidem imperitia vestra magna deprehenditur: quia nec quid
Abbreviated transcription (Latin):
non religio s sacrilegium sit. In uia
enĩ agnoscunt d̾m suum. in cuppa no¬
lunt: quasi aliqͥd eos calcatus. et incdu¬
sus offenderit. Noster autem pami
inspicis. et insarmentis ligatum. si cut
lli desipiunt. s certa consecratione
nisticus fit nobis non nascit᷑ ꝓinde qđ
non ita fit qͣmuis sit panis et calix
alimentum ẽ refectionis. non sacram̃¬
cum religionis: nisi qđ benedicimus.
grasq agimus dño. in om̃i eiꝰ nrunere.
non solum spiritali. uerum etiã corꝑali.
Uob̾ auten ꝑ fabulam urãm in esciꝰ o̾ib
xp̃c ligatus apponit᷑. adhuc ligandus
ur̃is uiscerib soluendusq ructatibꝰ. Nam
et cum manducatis. dei ur̃i defectione
uos reficitis: et cum digeritis. illius re¬
sectione deficitis. Cum enim uos plenos
reddit resumptio ur̃a. ipsum premit.
qã quidem miscdie deputaret᷑ quando
aliqͥd ꝓ uobis patit᷑ in uobis: nisi uos rur¬
sus in anes relinqueret. ut a uob̾ lib̾atꝰ

Expanded text:
non religio, sed sacrilegium sit. in uua non religio, sed sacrilegium sit. in uua enim agnoscunt deum suum, in cupa nolunt, quasi aliquid eos calcatus . et inclusus offenderit. noster autem panis in spicis et in sarmentis ligatum, sicut illi desipiunt —, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. proinde quod non ita fit, quamuis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratiasque agimus domino in omni eius munere non solum spiritali, uerum etiam corporali. uobis autem per fabulam uestram in escis omnibus Christus ligatus adponitur adhuc ligandus uestris uisceribus soluendusque ructatibus. nam et cum manducatis, dei uestri defectione uos reficitis, et cum digeritis, illius refectione deficitis. cum enim uos plenos reddit, resumptio uestra ipsum premit. quod quidem misericordiae deputaretur. quando aliquid pro uobis patitur in uobis, nisi uos rursus inanes relinqueret, ut a uobis liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
unum idemq sub triplici appellatione
colimus numen: Cur enim sub tͥ plici
ac non potius sub multiplici non appel¬
latione tantum: s etiam re si qͦt nom¬
na tot ꝑsone sunt: Neq enim sieut in
armis una res est. sub triplici appellat¬
one. ensis mucro gladius sicut unam
rem dicitis. et lunam. et nauem mino¬
rem. et luminatorem nocturnum: et si
qͥd aliud uocabuli eidem rei tribuitis
ita potestis dicere eundeni pͥmum ho¬
minem quem sp̃m potentem. et quem
splenditenentem. et quẽ athlantem
maximum. S alius ẽ ille. alius atq
alius ille. et ille. et neminem istorũ
xp̃m dicere soletis. Aut quomͦ unum
numen si diuersa oꝑa. aut cur non to
substantiam et in arborib xp̃c. et in
luna xp̃c: Nempe uias omnes uestra
phantasmata ꝑdiderunt. Nempe nichil
aliud sunt. quam uisa furentium. Cur
autem arbitret᷑ faustus. parem nobis¬
ẽẽ religionem circa panem. et calicẽ
nescio: cum manicheis uinum gustart

Expanded text:
unum idemque sub triplici aunum idemque sub triplici acolimus numen? Cur enim sub triplici, ac non potius sub multiplici, non appellatione tantum, sed etiam re, si quot nomina, tot personae sunt ? neque enim, sicut in armis una res est sub triplici appellatione ensis. mucro. gladius, sicut unam rem dicitis et lunam et nauem minorem et luminatorem nocturnum et si quid aliud uocabuli eidem rei tribuitis. ita potestis dicere eundem primum hominem, quem spiritum potentem et quem splenditenentem et quem Atlantem maximum, sed alius est ille, alius atque alius ille et ille, et neminem istorum Christum dicere soletis. aut quomodo unum numen, si diuersa opera? aut cur non totsubstantiam et in arboribus Christus etluna Christus ? nempe uias omnes uestra phantasmata perdiderunt. nempe nihil aliud sunt quam uisa furentium. Cur autem arbitretesse religionem circa panem et calicem nescio, cum Manichaeis vinum gustare
Abbreviated transcription (Latin):
sus ex liguo. cur ille saluator pendenti
pendendo congruit. et nascenti nascendo
non congruit: Si autem ꝓpt̾ea iħm dici¬
tis ẽẽ in arborib et iħm crucifixum
sub pontio pilato. et iħm ꝑ solem lunã¬
q distentum. qͥa totum hoc ex una eadẽ¬
q substantia ẽ. cur non et cetera milia
numinũ uestroꝵ appellatione hac con¬
cluditis: Cur enim non sit iħc et ille
splenditenens & ille athlas. et ille rex
honoris. & ille sp̃s potens. et ille pͥmus
homo et qͥcqͥd aliud innum̃abiliter per
diuersa nomina. et diuersa officia pre¬
dicatis: Ipse deniq sp̃s sc̃s cur in tea
ꝑsona ponit᷑: cum sit int̃ innum̃abiles
Aut cur non sit etiam ipse iħs: Et qͥd
sibi iam uult in scͥptis fausti fallar tee¬
tura uerboꝵ. ubi conatus uelut congrie¬
re ueris xp̃ianis. a quib longe nimũq
secluditur ait.gͥ nos patris quidẽ dei
omĩpotentis: et xp̃i filii eius. et sp̃c sc̃i

Expanded text:
sus ex ligno, cur ille saluator pendenti sus ex ligno, cur ille saluator pendenti pendendo congruit et nascenti nascendo non congruit? si autem propterea Iesum dicitis esse in arboribus et Iesum crucifixum sub Pontio Pilato et Iesum per solem lunamque distentum, quia totum hoc ex una eademque substantia est, cur non et cetera milia numinum uestrorum hac appellatione concluditis? cur enim non sit Iesus et ille splenditenens et ille Atlas et ille rex honoris et ille spiritus potens et ille primus homo et quicquid aliud innumerabiliter per diuersa nomina et diuersa officia praedicatis ? . Ipse denique spiritus sanctus cur in tertia persona ponitur, cum sit inter innumerabiles ? aut cur non sit etiam ipse Iesus ? et quid sibi iam uult in scriptis Fausti fallax textura uerborum, ubi conatus uelut congruere ueris christianis, a quibus longe nimiumque secluditur, ait: igitur nos patris quidem dei omnipotentis et Christi filii eius et spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
buerit cum omĩa corꝑa ex tenebrarũ
gente ẽẽ dicatis: qͣmuis substantiam
diuinam cogitare nͥ corpoream. nunꝙͣ.
ualueritis. Unde cogimini aut sine cor¬
pore dicere crucifixum quo absurdius
et dementius dici nichil potest. aut in
phantasmate potius qͣm in ueritate ui¬
sum fuisse crucifigi. qua rursus impieta¬
te qͥd peius ẽ. aut non omĩa corꝑa de gen¬
te ẽẽ tenebrarum. s ẽe etiam corpus
diuine substantie. qđ tam̃ immortale
non sit s possit ligno affigi et occidi.
qd nichilominus plenum ẽ dementie:
aut ex gente tenebrarum mortale cor¬
pus habuisse xp̃m: Atq ita qͥ eiꝰ cor ꝑiᷤ
matrem mariam uirginem credere
timetis: gentem denionum non timetis :
postremo cum scđm senten. t¬
tiam fausti qͣm quidem ex illa longis¬
sima fabula ur̃a decerptam. qͣnta po¬
tuit breuitate ꝑstrinxit. de spũ sc̃o t̃¬
ra concipiens gignat patibilem iħm
qͥ ẽ uita et salus hominũ omni suspen¬

Expanded text:
buerit, cum omnia corpora ex tenebrarum buerit, cum omnia corpora ex tenebrarum gente esse dicatis, quamuis substantiam diuinam cogitare nisi corpoream numquam ualueritis. unde cogimini aut sine corpore dicere crucifixum — quo absurdius et dementius dici nihil potest — aut in phantasmate potius quam in ueritate uisum fuisse crucifigi — qua rursus inpietate quid peius est? — aut non omnia corpora de gente esse tenebrarum, sed esse etiam corpus diuinae substantiae, quod tamen inmortale non sit, sed possit ligno adfigi et occidi — quod nihilominus plenum est dementiae — aut ex gente tenebrarum mortale corpus habuisse Christum atque ita qui eius corporis matrem Mariam uirginem credere timetis, gentem daemonum non timetis. postremo. cum secundum sententiam Fausti, quam quidem ex illa longissima fabula uestra decerptam quanta potuit breuitate perstrinxit, de spiritu sancto terra concipiens gignat patibilem Iesum, qui est uita et salus hominum omni suspen
Abbreviated transcription (Latin):
se pulture õptime fancibus
uestris: postremo dicite nob quot xp̃os
ẽẽ dicatis. Alius ne ẽ quem de sp̃u sco con¬
cipiens t̾ra patibilem gignit. om̃i non so¬
lum suspensus ex ligno. s etiã iacens in
herba. et aliꝰ ille quem iudei crucifixert
sub pontio pilato & t̾cius ille ꝑ solem lu¬
namq distentus : An unus atq idem ex
quadam sui parte ligatus in arboribus.
ex quadam uero liber eidem ligate capi¬
teq subueniens: Qđ si ita ẽ. ille quem
sub pontio passum ẽẽ conceditis. cum eum
sine carne fuisse narretis. nondum dico
qͦmadmodum talem mortem sine carne
ꝑpeti potuerit: sed quero cui naues illas
reliquerit. ut inde descendens talia pa¬
teretur. qualia sine quocumq corpore
fieri non possent. Scdm presentiã qͥppe
spiritalem: nullomͦ illa pati posset. Se¬
cundũ presentiam uͦ corꝑalem: simul et
in sole et in luna et in cruce ẽe non poss
ꝓinde si corpus non habuit: non ẽ cruci¬
fixus. Si autem habuerit. quero unde ha¬

Expanded text:
sepulturae faucibus uestris? postremo dicite nobis, quot christos esse dicatis. aliusne est, quem de spiritu sancto concipiens terra patibilem gignit, omni non solum suspensus ex ligno. sed etiam iacens in herba, et alius ille, quem Iudaei crucifixerunt sub Pontio Pilato, et tertius ille per solem lunamque distentus? an unus atque idem ex quadam sui parte ligatus in arboribus, ex quadam uero parte liber eidem ligatae captaeque subueniens ? quod si ita est, ille, quem sub Pontio Pilato passum esse conceditis, cum eum sine carne fuisse narretis — nondum dico, quemadmodum talem mortem sine carne perpeti potuerit - sed quaero, cui naues illas reliquerit, ut inde descendens talia pateretur, qualia sine quocumque corpore fieri non possent. secundum praesentiam quippe spiritalem nullo modo illa pati posset; secundum praesentiam uero corporalem simul et in sole et in luna et in cruce esse non posset. proinde si corpus non habuit, non est crucifixus; si autem habuit, quaero, unde ha
Abbreviated transcription (Latin):
quidem illam temptatam. ut doceret
resistere tẽptatori: ille autem illã
possessam. ut patri non possit restitui
nec uictori. Deniq manicheus ex doc¬
trina demonioꝵ aliud annuntiat.
ut quasi enunentior sit. apłi uͦ ex doc¬
trina xp̃i cominendant: ut quisquis
aliud anñtiau̾it anathema sit.

Expanded text:
quidem illam temptatam, ut doceret quidem illam temptatam, ut doceret resistere temptatori, ille illam possessam, ut patri non possit restitui nec uictori; denique Manichaeus ex doctrina daemoniorum aliud adnuntiat, ut quasi eminentior sit, apostoli uero ei doctrina Christi commendant, ut quisquis aliud adnuntiauerit. anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui misit a płos se parat: Aut duas na¬
turas. sibimet ex ꝓpriis pͥncipiis ad¬
uersas. quis unqͣm sa ƿuit in uerbis
tatem xp̃i predicant. passionemq
ueracem: manicheus autem iactat
se inducere in omnem ueritatẽ et
uult inducere in talem xp̃m. in qͦ
ipsius passionis predicat falsitatem.
Isti xp̃m ii carne qͣm de abrahe sus¬
cepit semine circumcisum: ille d̾ni in
ipsa sua natur.i a tenebraꝵ gente con¬
cisum. Isti ꝓ carne xp̃i infante. sacͥ¬
ficium qđ tunc pie fiebat oblatum:
ille non carnis s ipsius diuine sub¬
stantie membrum. om̃ib demonib
immolatum: nature aduerse gentis
illatum. Isti xꝑm exempli p̾bendi
causa baptitatum in iordane. ille¬
đni ipsum. ꝑ seipsum in tenebrarum
contaminatione submersum: nec totũ
eiuersurum s qđ eiꝰ mundari non
potuerit et̾na dãpnatione punien¬
dum. Isti carnem xp̃i. a demonum
duce tẽptatam: ille partem dei. a
demon uin gente possessam. Et isti

Expanded text:
qui misit apostolos, separat? aut duas naqui misit apostolos, separat? aut duas naturas sibimet et ex propriis principiis aduersas quis umquam sapuit in uerbis tatem Christi praedicant passionemque ueracem, Manichaeus autem iactat se inducere in omnem ueritatem et uult inducere in talem Christum, in quo ipsius passionis praedicat falsitatem; isti Christum in carne, quam de Abrahae suscepit semine, circumcisum, ille deum ipsa sua natura a tenebrarum gente concisum. Isti pro carne Christi infante sacrificium, quod tunc pie fiebat, oblatum: ille non carnis, sed ipsius divinae substantiae membrum, omnibus daemonibus immolandum, naturae adversae gentis illatum. Isti Christum exempli praebendi causa baptideum ipsum per se ipsum in tenebrarum contaminatione submersum nec totum emersurum, sed quod eius mundari non potuerit aeterna damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum gente possessam; et isti
Abbreviated transcription (Latin):
litteras ẽẽ manichei quas miserabi¬
lit̾ huic auctoritati ỹponitis. Si enĩ
et hinc uob̃ aliquis moueat questio¬
nem. et scruyulum contradictionis
impinguat dicens. libros quos ꝓfer-¬
tis manichei non ẽẽ manichei: quid
facturi estis: nonne potiꝰ eiusdem de¬
liramenta ridebitis. qui contra rem
tanta conexionis et successionis seri¬
e confirmatam. impudentiam huiꝰ
uocis emittat: Sicut gͦ certum est.
illos libros ẽẽ manichei et om am¬
nino ridendus ẽ qui extransuerso ue¬
niens tanto post natus. litem uobis
huiꝰ contradictionis intenderit: ita
certum est manicheũ uł manicheos
ẽẽ ridendos aut etiã dolendos qui
tam fundate auctoritati a tẽporib
successionib custodite atq ꝑducte.
audeant tale aliquid dicere. Iamgͦ
auctoritati apłoꝵ: Nam litteras
istorum istas ẽẽ tam certum ẽ: qͣm¬
illas illiꝰ. Quis autem manicheum
apłis comparat: nͥ quisqͥs se a xp̃o

Expanded text:
litteras esse Manichaei, quas miserabilitteras esse Manichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. Si enim et hinc vobis aliquis moveat quaestionem, et scrupulum contradictionis impingat, dicens libros quos profertis Manichaei, non esse Manichaei; quid facturi estis? Nonne potius ejus deliramenta ridebitis, qui contra rem tanta connexionis et successionis serie confirmatam, impudentiam hujus vocis emittat? Sicut ergo certum est illos libros esse Manichaei, et omnino ridendus est qui ex transverso veniens tanto post natus, litem vobis hujus contradictionis intenderit; ita certum est Manichaeum vel Manichaeos esse ridendos, aut etiam dolendos, qui tam fundatae auctoritati, a temporibusuccessionibus custoditae atque perductae, audeant tale aliquid dicere. CAPUT auctoritati Apostolorum. Nam Litteras istorum istas eillas illius. quis autem Manichaeum apostolis conparat, nisi quisquis se a Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ostendit: quia duas naturas bo¬
ni scilicet et mali. mͥ in hoc ip̃so
mundo euident̃ ostendit. At hoc
ipsum ẽ. infelix unde decepta es.
qͥa sic̃ in illa scͥptura euangłica. ita
in hoc mundo nichil mali putare
potuisti nͥ quo tuus carnalis sensus
offensus ẽ: sicut serpentem. ignẽ.
uenenum et similia: nec aliqͥd boni
nͥ qd eundem tuum carnalem sensũ
aliqua io cunditate ꝑmulsit sicut sa¬
porum iocunditas. et odorum suauitas.
si uniuersam creaturam ita prius as-¬
piceres ut auctori deo tribueres. qͣ¬
si legens magnum quendam librũ
nature rerum. atq ita siquid ibi
te offenderet. causam te tanquam
hominem latere posse tutius crede¬
res. qͣm in oꝑib dei quicqͣm reỹhen¬
dere auderes: nunqͣm incidisses in
sacrilegas nugas et blasphem a fig¬
menta. quib non intelligens unde
sit malum. đm implere conareris
litteras: breuit̃ uob̃ respondemus
inde nos scire unde et uos scitis illaᷤᷤ

Expanded text:
mihi ostendit, quia duas naturas, bomihi ostendit, quia duas naturas, boni scilicet et mali, mihi in hoc ipso mundo evidenter ostendit. At hoc ipsum est, infelix, unde decepta es: quia sicut in illa Scriptura evangelica, ita in hoc mundo nihil mali putare potuisti, nisi quo tuus carnalis sensus offensus est, sicut serpentem, ignem, venenum, et similia; nec aliquid boni, nisi quod eumdem tuum carnalem sensum aliqua jucunditate permulsit, sicut saporum jucunditas, et odorum suavitas, si universam creaturam ita prius aspiceres, ut auctori Deo tribueres, quasi legens magnum quemdam librum naturae rerum; atque ita si quid ibi te offenderet, causam te tanquam hominem latere posse potius crederes, quam in operibus Dei quidquam reprehendere auderes; nunquam incidisses in sacrilegas nugas et blasphema figmenta, quibus, non intelligens unde sit malum, Deum implere conaris om istas Litteras; breviter vobis respondemus, inde nos scire, unde et vos scitis illas
Abbreviated transcription (Latin):
ideo hec omĩa crederes quia in illiꝰ
conscͥpta sunt libris. quib misera¬
bili errore credendñ ẽe censusti. cũ
tibi nulla demonstrent᷑: cur non potiꝰ
euangłice auctoritati. tam fundate
tam stabilite. tanta gła diffamate
atq ab apłoꝵ temporib usq ad
nr̃a tempora ꝑ successiones certis¬
simas cominendate. non te subdis
ut credas. ut uiuas. ut discas etiam
omĩa illa que te offendunt ex ua¬
na et ꝑuersa opinione te offende.
potiusq esse uerum naturam in cõ¬
mutabilem dei aliquid mortalis
assumpsisse creature. in qua incom¬
mutabilis ꝑmanens non fallaciter
s ueracit̾ faceret atq pateretur.
quicqͥd eandem creaturam facere
ac pati ꝓ generis humani unde
sumpta erat salute congrueret.
qͣm iuolabilem et corruptibilem
credere dei naturam. nec in qͥnatã
atq oppressam. totam posse lib̾ari
atq purgari: s eterna globi pena
summa dei necessitate dampnari:

Expanded text:
ideo haec omnia crederes, quia in illis ideo haec omnia crederes, quia in illis conscripta sunt libris, quibus miserabili errore credendum esse censuisti, cum tibi nulla demonstrentur, cur non potius euangelicae auctoritati tam fundatae, tam stabilitae, tanta gloria diffamatae atque ab apostolorum temporibus usque ad nostra tempora per successiones certissimas commendatae non te subdis, ut credas, ut uiuas, ut discas etiam omnia illa, quae te offendunt, ex uana et peruersa opinione te offendere potiusque esse uerum naturam incommutabilem dei aliquassumpsisse creaturae, in qua incommutabiliter permanens, non fallaciter, sed veraciter faceret atque pateretur, quidquid eamdem creaturam facere ac pati, pro generis humani, unde sumpta erat, salute congrueret, quam violabilem et corruptibilem credere Dei naturam, nec inquinatam atque oppressam totam posse liberari atque purgari, sed aeterna globi poena summa Dei necessitate damnari? C
Abbreviated transcription (Latin):
ut non auctoritati scͥpturarum subi¬
oiat᷑ ad fidem. s sibi scͥpturas ipse
subiciat: non ut ideo illi placeat ali¬
quid quia hoc in sublimi auctoritate
scͥptum legitur: s ideo recte scͥptũ
uideat᷑ quia hoc illi placuit. Quo te
cõmittis anima misera infirma. car¬
nalib nebulis inuoluta: quo te com¬
tis: Remoue gͦ auctoritatem uide¬
amus. remoue auctoritatẽ: redde ra¬
tionem. Cone ratio tua ꝑducit᷑ ut
nͥ dei natura uiolabilis. corruptibi¬
lisq credat᷑: exitum teatricum lon¬
ga illa fabula ur̃a repꝑire ñ possit:
Postremo unde scis octo ẽẽ terras. et
decem celos. qđ athlas mundum fe¬
rat. splenditenensq suspendat: et
nnumerabilia talia. unde scis hec:
Plane inquis manicheus me docuit.
Sed infelix credidisti: neq enim
iudisti. Si gͦ ad milia fabulosorum
fantas matum. quib turpit̃ graui¬
data es ei te auctoritati ignotissi¬
me et furiosissime subdidisti. ut

Expanded text:
ut non auctoritati scripturarum subiut non auctoritati scripturarum subiciatur ad fidem, sed sibi scripturas ipse subiciat, non ut ideo illi placeat aliquid, quia hoc in sublimi auctoritate scriptum legitur, sed ideo recte scriptum uideatur, quia hoc illi placuit. quo te committis, anima misera, infirma, carnalibus nebulis inuoluta? quo te committis? remoue ergo auctoritatem, uideamus, remoue auctoritatem, redde rationem. eone ratio tua perducitur, ut nisi dei natura uiolabilis corruptibilisque credatur, exitum theatricum longa illa fabula uestra reperire non possit? postremo unde scis octo esse terras et decem caelos, quod Atlas mundum ferat splenditenensque suspendat et innumerabilia talia? unde scis haec? plane, inquis, Manichaeus me docuit. sed, infelix, credidisti; neque enim uidisti. si ergo ad milia fabulosorum phantasmatum, quibus turpiter grauidata es, te auctoritati ignotissimae et furiosissimae subdidisti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
paraclitum dicitis. ꝓuide nullomͦ
ualentes ostendere. quomͦ sit ille pa¬
raclitus: non ẽ unde doceatis firmis¬
sima aliqua a uctoritate uos cõꝑisse.
qͦmadmodum hec scͥpta e uangelica
hoc uos ea ratione comperisse. qͥa
talia ibi sunt. que xp̃i gloriam deco¬
lorent: scilicet quia natus ex uirgi¬
ne ibi narrat᷑ quia circum cisus qr
ꝓ illo oblatum sacrificium qđ tunc
testimoniis ex uetere testamento
que illis inserta sunt litteris: cet̾a
uos scđm id qđ faustus loquit᷑ fate¬
mini accipere: et p̃cipue crucis eiꝰ
misticam fixionem. qua passionis
anime ur̃e uulnera de monstrantur.
Deinde inquit p̃cepta salutaria eius.
et parabolas. cunctumq sermonẽ
deificum qui maxime duarium pre¬
ferens naturarum discretionẽ ipsiꝰ
ẽẽ non uenit in dubium. Uidetis
gͦ id uos agere. ut om̃is de medio scͥp¬
turariun auferat᷑ auctoritas et suus
cuiq animꝰ auctor sit. qͥd in quaq
scriptura ꝓbet quid imꝓbet: id est

Expanded text:
Paracletum dicitis. Proinde nullo modo Paracletum dicitis. Proinde nullo modo valentes ostendere quomodo sit ille Paracletus, non est unde doceatis firmissima aliqua auctoritate vos comperisse quemadmodum haec scripta evangelica,hoc vos ea ratione comperisse, quia talia ibi sunt, quae Christi gloriam decolorent: scilicet quia natus ex virgine ibi narratur, quia circumcisus, quia pro illo oblatum sacrificium quod tunc testimoniis ex Veteri Testamento quae illis inserta sunt Litteris, caetera vos secundum id quod Faustus loquitur, fatemini accipere, et praecipue crucis ejus mysticam fixionem, qua passionis animae vestrae vulnera demonstrantur. Deinde, inquit, praecepta salutaria ejus, et parabolas, cunctumque sermonem deificum, qui maxime duarum praeferens naturarum discretionem ipsius esse non uenit in dubium. uidetis ergo id uos agere, ut omnis de medio scripturarum auferatur auctoritas et suus cuique animus auctor sit, quid in quaque scriptura probet, quid inprobet, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ciem. Non gͦ ad uos uenit illud qđ
ꝑfectum ẽ: hoc enim mͦ plane qͥd
de hac re senserit. satis apłs expli¬
cauit. Nec futurum ẽ. hoc scĩs nisi cũ
factũ fuerit qđ etiã ioħs dic̃. filii dei
sumus. et nondũ apparuit qđ erimꝰ. sci¬
mꝰ quia cum apparuerit similes ei erimꝰ.
q̃m uidebimus eum sicuti ẽ. Tunc in¬
troducente in omnem ueritatem sp̃u
scõ. cuiꝰ nunc pignus accepimꝰ. Qđ au¬
tem dictum ẽ. mundus eũ acciꝑe non
potest de his utiq dictum ẽ. qui soleñ
in scͥpturis. mundi nomine appella¬
ri amatores mundi uł imyii uł car¬
les. De qualib dicit apłs. Anima¬
lis autem homo: non ꝑcipit que
sunt sp̃c dei. De hoc enim mundo
ẽẽ dicunt᷑ qͣmdui non possunt saꝑe
ampliꝰ qͣm sunt ista corporea. que
in hoc mundo senserunt. siont nec
uos aliud sapitis. qui cum lucem istã
solis et lune miraremini talia uob
omĩa diuina finxistis: auctore illo
uaniloquo quẽ decepti et deceptores

Expanded text:
ciem. non ergo ad uos uenit illud, quod ciem. non ergo ad uos uenit illud, quod perfectum est. hoc enim modo plane quid de hac re senserit, satis apostolus explicauit . nec futurum est hoc sanctis, nisi cum factum fuerit, quod etiam Iohannes dicit: filii dei sumus, et nondum adparuit, quid erimus. scimus, quia, cum adparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est, tunc introducente in omnem ueritatem spiritu sancto, cuius nunc pignus accepimus. quod autem dictum est: mundus eum accipere non potest, de his utique dictum est, qui solent in scripturis mundi nomine appellari, amatores mundi uel inpii uel carnales, de qualibus dicit apostolus: animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei. de hoc enim mundo esse dicuntur, quamdiu non possunt sapere amplius quam sunt ista corporea, quae in hoc mundo senserunt; sicut nec uos aliud sapitis, qui, cum lucem istam solis et lunae miraremini, talia uobis omnia diuina finxistis auctore illo uaniloquo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit preter qͣm qđ accepistis
anathema sit: cũ ceꝑit aliud anñ-¬
tians ab uniuerso orbe anathema¬
ri continuo dicat. hoc ẽ qđ scͥptũ
ẽ. mundus eum accipere ñ potest.
Unde gͦ ꝓbare poteritis qđ a uob̃
exigit᷑ paraclitum ẽẽ illum a quo
didicistis. qđ euangłica scripta non
sint apłoꝵ: qͣndoquidem etiam
nos ꝓbamus non ẽẽ paraditum
sp̃m sc̃m nisi qui iħ u clarificato
mox uenit: Ideo enim nondum
erat datus : quia iħc nondum fue¬
rat clarificatus. ꝓbamus etiam ip¬
sum inducere in omnem ueritatẽ
quia non intrat᷑ in ueritatem: nisi ꝑ
caritatem. Caritas autem dei diffu
non dixisse paulum. cum uenerit
qđ ꝑfectum ẽ. nͥ de ꝑfectione illa q̃
in ꝑceptione uite et̃ne futura est.
hoc enĩ cum loqueret᷑: uidemꝰ enĩ
inquit nunc ꝑspeculum in enigma¬
te tunc autem facie ad faciem. hic
certe nͥ aꝑte insanire uolueritis:
fatemini non uos iude dđm facie ad fa¬

Expanded text:
zauerit praeterquam quod accepistis, zauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit', cum coeperit aliud adnuntians ab uniuerso orbe anathemari, continuo dicat: hoc est, quod scriptum est: mundus eum accipere non potest? Unde ergo probare poteritis, quod a uobis exigitur, paracletum esse illum, a quo didicistis, quod euangelica scripta son sunt apostolorum? quandoquidem etiam nos probamus non esse paracletum spiritum sanctum, nisi qui Iesu clarificato mox uenit. ideo enim nondum erat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. probamus etiam ipsum inducere in omnem ueritatem, quia non intratur in ueritatem nisi per caritatem; caritas autem dei diffusnon dixisse Paulum: cum uenerit quod perfectum est, nisi de perfectione illa, quae in perceptione uitae aeternae futura est. hoc enim cum loqueretur, uidemus enim, inquit, nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. hic certe nisi aperte insanire uolueritis, fatebimini non uos uidere deum facie ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
ei dictum fuerit. qđ sint eccłie
tanto ante ꝓmissa. et toto orbe dis¬
fuse. auctoritate dampnatiꝰ respon¬
dent hinc etiam in se illud ẽe com¬
pletum qđ de paraclito dictinnẽ
qđ mundus eum accipere non po¬
test. Nonne ista sunt que etiam uos
dicere soletis. ipse uos inducet in
omnem ueritatem. et cum uen̾it
qđ ꝑfectum ẽ. qđ ex parte ẽ euacu¬
abit᷑. et mundus eum accipere ñ
potest. de ur̃o manicheo ẽẽ ỹdictũ:
Et que tandem poterit heresis exo¬
riri sub paracliti nomine: que ñ
hec omĩa ueri similit̃ sibi aude¬
at coaptare: Nunquid enim est
heresis. que non ueritatem se no¬
minet. et qͣnto ẽ superior tanto¬
se magis etiam ꝑfectam nominet
ueritatem. ut et in omnem uerita¬
tem se polliceat᷑ inducere. et doc¬
trinam a płoꝵ suo errori contrari¬
am. quasi ꝑ illam uenerit qđ ꝑfec¬
tum ẽ euacuare conet᷑  Et q̃m
tenet eccł̃ia qđ uehementiꝰ a płs cõ¬
mendauit. siquis uobis euangeli¬

Expanded text:
eis dictum fuerit, quod sint ecclesiae eis dictum fuerit, quod sint ecclesiae tanto ante promissae et toto orbe diffusae auctoritate damnati, respondent hinc etiam in se illud esse conpletum. quod de paracleto dictum est, quod mundus eum accipere non potest. nonne ista sunt, quae etiam uos dicere soletis: ipse uos inducet in omnem ueritatem et: cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur et: mundus eum accipere non potest, de uestro Manichaeo esse praedictum? et quae tandem poterit haeresis exoriri sub paracleti nomine, quae non haec omnia uerisimiliter sibi audeat coaptare ? numquid enim est haeresis, quae non ueritatem se nominet et quanto est superbior, tanto magis se etiam perfectam nominet ueritatem, ut et in omnem ueritatem se polliceatur inducere et doctrinam apostolorum suo errori contrariam, quasi per illam uenerit, quod perfectum est, euacuare conetur? et quoniam tenet ecclesia, quod uehementius apostolus commendauit, si quis uobis euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
ut manicheum post tam multos
annos uenientem. ab ista suspitiõe
ꝓrsus excludant. Quia enim post
resurrectionem et ascensionem dñ
continuo uenturus erat sp̃s sc̃s: aꝑ¬
q causa erat ut non daretur. quia
nondum erat glorificatus iħc: pro¬
culdubio clarificato iħu iam causa
erat ut statim daretur. Nam et ca¬
ta frige se ꝓmissum paraclitum sus¬
cepisse dixerunt et hinc afide ca¬
tholica deuiarunt: conantes ꝓhibe
qđ paulus concessit. et dampnare
scđas nuptias quas ille ꝑmisit: sub
his uerbis insidiantes. qͥa scͥptum ẽ
de paraclito. ipse uos inducet in
omnem ueritatem: qđ uidelicet et
non omnem ueritatem paulus et
ceteri a płi docuissent: ad locum
catafrigarum paraclito reseruas¬
sent. Ad hoc et illud traxerunt
qđ paulus ait: ex parte enim
scimus et ex parte ꝓpħamus. Cum
autem uenerit qđ ꝑfectum ẽ. qđex
parte ẽ euacuabitur: ut scilicet ex
bat: et ideo ꝑfectum paracliti fri¬
gie hoc euacuauerit. Ad hec cum

Expanded text:
ut Manichaeum post tam multos ut Manichaeum post tam multos annos uenientem ab ista suspicione prorsus excludant. quia enim post resurrectionem et ascensionem domini continuo uenturus erat spiritus que causa erat, ut non daretur, quia nondum erat clarificatus Iesus, procul dubio clarificato Iesu iam causa erat, ut statim daretur. nam et Cataphrygae se promissum paracletum suscepisse dixerunt et hinc a fide catholica deuiarunt conantes prohibere, quod Paulus concessit, et damnare secundas nuptias. quas ille permisit, sub his uerbis insidiantes, quia scriptum est de paracleto: ipse uos inducet in omnem ueritatem, quod uidelicet non omnem ueritatem Paulus et ceteri apostoli docuissent ac locum Cataphrygarum paracleto reseruassent. ad hoc et illud traxerunt, . quod Paulus ait: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur, ut scilicet ex bat, et ideo perfectum paracleti Phrygiae hoc euacuauerit. ad haec cum