comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o pͥncipe hꝰ memorie pħ̃oꝵ ħ te assidue audire. atq: acciꝑe mnoo. tñ ꝯduce arbitr.Talib aurestuas uocib undiq cͥcsonare. ne q̃a li
tone imitanõe mauste nr̃e. magnã hanoꝵ. Nõ nulla fortasse nõn. s̃ cepistionꝰ. p̃tea gͣue ⁊ athenar̃ coppi ad qͦs c̃tanqͣ ad m̃catã bona¬
rũ artũ sis ꝓfectꝰ. manẽ redire tͥ pissimũ ÷ dedecorantẽ ⁊ urb̃ austoritatẽ ⁊ magistͥ. Qr̃ qͣntũ conti aĩo potes. qͣnt̃ labore ꝯ⁊cen¬
d̾e. si discendi labor ÷ potꝰ qͣ uoluptas. Tm̃ fac uesficias. neue ꝯmitas u ne c̃oia suppeditata sit. a nob̾. tute tͥ defiusse uideare s ħ hactenꝰ
Multa n sepe adte cohortandi gr̃a sepsimꝰ. nc̃ ad reb̃ partẽ ꝓponte diuisionis reũtam᷑.  Panetiꝰ. gͥ qͥ sñ ꝯcͦũsra de officis¬
sultare de officio solet uno: cũ dubitarẽt honestũ ne io eẽt ae qͦ aget᷑. ant᷑pe. Nto: utie ne cet an mutile. Teccio siio ꝙ sp̃em hone¬

Expanded text:
conducere arbitror talibus aures tuas vocibus undique circumsonare, nec eas, si ationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasrum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. Panaetius igitur, sultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utile
Abbreviated transcription (Latin):
ĩter e utrũ ꝑturbanone alitua aĩ q̃ plerũq breuis ẽ ꝯadtẽpꝰ:. an ꝯsulto ⁊ cogitata fiat iuna. leuioraeni
labores. au suptiis susciꝑe nolunt. aut ÷ negligentia. pigͥcia. iera. au suis studis. qͥbda occupatio¬
nibuesir ĩpediunt᷑ i eos quos tutari debeant desertos eẽ palat᷑. Itiq: uidendũ ẽ. uen satis sit idqͥ apus
assecũtur imferenda necui noccãt in iuria. ⁊ alterui muinit. discendi enii studio ĩpediti. quostueri debet desert.
ciuꝗͣ uideant᷑ ĩuiriã. Q altero gnẽ ĩuistieie uacant: iꝰ atei utuur. Nesert emuite societatẽ qͥa ne̾ch ꝯfert

Expanded text:
interest, utrum perturbatione aliqua animi, quae plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim studio impediti, quos tueri debent, desercuiquam videantur iniuriam. Qui alter
Abbreviated transcription (Latin):
cãpeientib aure.pancħ minꝰ quã pħis. haut scio an mag̃ ⁊ ⁊ magnificeneia ⁊ despicientia
ad hibenda sit rerͣ humanar᷑ ꝗͣ sepe dico ⁊ t̾ranquillitas animi atq se curitas. si ꝙ nec an¬
xii futuri sunt ⁊ c̃ grauitate ꝯstantiaq uicturi. q̃ faciliora sunt pħis qͦ minus multa pa¬
tent iueoꝵ uita: q̃ futuna feriat. Et quo minꝰ multis reb egent. eosi ꝗͥ aduersi eueni¬
at. tã grauiter cadere ñ potest. Quo circa ñ sñ causa itaiores motꝰ aĩmoꝵ ꝯcitautus
biis. Ad it̃ gerendã aũ qui accedit: caueat ne mͦ id cõsideret ꝗ illa res honesta sit: sed ÷ u hãt effic¬
⁊ eupidi belloꝵ gerendoꝵ. Uere aũ si uolumꝰ uidicare.⁊ Multe res ex stitert urbane maiores clario¬
resq ꝗͣ dellice. Quãuis it temistocles iure lauilet᷑ ⁊ eiꝰ sit nom̃ qͣ solonis illustrius eitetq: salanus
clarissime testis uictorie: q̃ an ponat᷑. solonis ꝯfilio ei qͦ p̾mũ ꝯstituit.ai. opagitas. Nec minꝰ p̃claruti

Expanded text:
icentia et despicientia a est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa paeorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quiat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorum concitantur bus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit; sed etiam, ut habeat esficet cupidi bellorum gerendorum; vere autem si volumus iudicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clarioresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure laudetur et sit eius nomen quam Solonis illustrius citcturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponat
Abbreviated transcription (Latin):
tandi hae diuuisione eũ pãre aliquid maximũ uicium indiuideno sit duo p̃ternussa sunt Nec em soqi
utrũ honestum: anturpe sit deliberari salet. s ⁊ duobus ꝓpositis honestis utrum honestius. Itemq. i¬
obus ꝓpositis utilibus utrũ utilnis. Ita quã ille triplicem putauit eẽ rationem ⁊̃ uͥ partes cu̾stribri
debere reperitur Primũ gͥ est dehonesto s dupliciten łunc pari ratione de utli pꝰ de copatadon
eor disserendiũ. Prmcipio generi aͣmantiũ omm est aratura actributum ut se uitam copus t̾ueatu de¬
linet q: que ei nocitura iudeantur omĩa qͥq sint ad inueendum necessaria: acqunat: paret. It pastra

Expanded text:
tandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum tandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur. Primum igitur est de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de comparatione eorum disserendum. Principio generi animantium omni est a natura tributum, ut se, vitam corpusque tueatur, declinet ea, quae nocitura videantur, omniaque, quae sint ad vivendum necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
IAtq ⁊̃ alia diuisio ẽ officii. Nã ⁊ mediũ q̃dã officiũ dr̃ ⁊ ꝑfectũ.
obon os uocant acq eͥaͣ difmiunt᷑ ũrectũ  fit id officiũ ꝑfectũ ẽẽ disfimant. Meiliũ aũ officium. id ẽe dicun¬
eur factũ st rõ ꝓbabilis redili possit. Triplex ẽ gͥut panecio uidetur ꝯs ili capiendi delibͥatioas. ctnt a
stum ne sactũ sit: anturpe. dubitant ia quod indelib̾ationẽ cadit Inquo ꝯsiderando sepe̾ in contraiots
tencuas animi distra̾untur: T̃ n au̾ aut inqun̾ aut ꝯsultant. ad inte eomoditatem. iocimdit aems.¬
a faculi es rerum atq eopias. adopes. ail potentias. qͥbi se possent uitire. ⁊ suos ꝯducant id nedi
de quo libettur. Que de siberatio om̃is uirationis utilitatem cadit Tertium dubitandi gemis est
cũ pugnare uidetur cũ honesto: id quod uidetur ee ũtle: sum em̃ utilitas ad se rapere honestussco¬
tra qͦse reuocare uidentur. fĩ ut distraatur in deliberando animiis afferatq ancipuem currtn cooo¬

Expanded text:
iam alia divisio est officii. Nam et medium quoddam officium dicitur kaqh=kon vocant. Atque ea sic definiunt, ut, rectum quod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicuncur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Triplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraries sententias distrahuntur. Tum autem aut anquirunt aut consultant, ad ias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
mos ⁊ humana ꝯtẽpnẽtes facit. Id aũ ipsũ cerint᷑ induob. si ⁊ solũ ia ꝙ honestũ sit bonuĩ iudices
⁊ab om̃i atram ꝑt̃batione liber sis.Nã ⁊ ea q̃ eximia plerisq ⁊ p̃elata uident᷑ ꝑaruia dncere eaq rii
stabili firuaq eo̾ntennere futis animi magniq dicendñ sit. Et ea qͥ nulent᷑ actrbi q nrulta ⁊ iu¬
na i homi uita furttinaq uersant᷑. ita fe̾re nͥ nicħ astatu nature discedasi inchodignitate
sapientis. robusti ai ẽ magneq eostantie. No ẽ aũ consc̃taneũ qui metui n frangat᷑. eñ frangieu¬
prdtate. Nec qen i̾uictũ se alabore prestiterit uncia uoluptate. Qua obre sn uidenda ⁊ pectrime fugienda es¬

Expanded text:
mos, et humana contemnentes facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id quod honestum sit, bonum iudices; et ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferresapientis, robusti animi est, magnaeque constantiae, non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate; nec, q
Abbreviated transcription (Latin):
dnem sepe diciminꝰ ut in equis. ĩleonib iustitiam equitatem boniatemñ uiennus. su nten
ratenos ⁊ oratiomiꝰ ex pertes aelatissime quidem patent in hominibis i ter ipsos. nt eb
intenoñe socieras h est Inruomium rerum quat ad communem hominunum natit
gonuit . est seruatida eomunuas ut q descripta tunt legibus: de iureciuii hec ntati¬
antor ux fic oousti cucam. Ex qubus iꝑsis: cetem sic ob seruiantur ut ingrecor ꝓuer¬
monistint i am. quasi luniet de sis lumine accendit. fecit nich ominur ipruitear ũ

Expanded text:
tudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum provermonstrát viam, Quasi lúmen de suo lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ntetam pecumosus factꝰ sit ãplũ patmoniũ relictũ ẽ : At patris bona ueniert̃. hereditas
ped̾e qͦrũ nicħ pot̃ aaũsarꝰ fac̃e. Nam utrum ad patris eiꝰ uͥtutẽ c̃fugiet᷑ At cũ uos unati. &¬
pite dãpnastis. aũ aci suã reuertetur antiquã uitã. alicubi honeste tractatã: Nam hͥ ꝗ añ
dẽ nulli sc̃. Ranicos ꝓferet᷑ At nemõ ẽ. qͥ s ñ fͦpe putet istius amicũ noĩari. Itẽ credo mimaũ.
in nocentẽ putabas. Iniudiciũ adauxisti : Non. nã eũ indãpnatũ necasti. leges q̃ il fac̃e ꝓhibẽt
nee facere ꝯuenit. cũ atanta gallor multitudine cͥcũseilerer: An dimitarẽ: At cũ paru

Expanded text:
iste tam pecuniosus factus sit. Amplum patrimonium relictum est? At patris bona venierunt. Hereditas iste tam pecuniosus factus sit. Amplum patrimonium relictum est? At patris bona venierunt. Hereditas petere. Quorum nihil potest adversarius facere. Nam utrum pite damnastis. An ad suam vitam revertetur? Quam vitam aut ubi honeste tractatam? Nam hic quidedem nulli sunt. Amicos proferet. At nemo est, qui sibi non turpe putet istius amicum nominari.» Item: «Credo, inimicum, quem nocentem putabas, in iudicium adduxisti? Non: nam indemnatum necasti. Leges, quae id facere prohme facere convenit, cum a tanta Gallorum multitudine circumsederer? Dimicarem? At
Abbreviated transcription (Latin):
uudent᷑ repꝑiri pͥonste. añ el aboracione ⁊ sũpcione oꝑe. Euis modi aũ studia ad delectacionẽ
ꝗͣ adũitatẽ uiaent᷑ accõ inodaciora. Qr̃ fides ⁊ gͥtutas atq seu̾̃itas oratoria minuit᷑. his exorna¬
cionib frequent̃ collocatis. ⁊ non modotollitur auctoritas dicendi s osfenditur quoq menĩ
mõi orcione ꝓpt̃ea ꝙ est in his lepos ⁊ festiuitas non dignitas neq pulchritudo. Quare
que sunt ampla. atq pulchra. ani placere posst̃. q̃ lepida ⁊ ccinna. eito sacietate effieiũt au¬
rũ sensũ focinissimũ. Quomodo igitur si excrebro his generb utamur puerili uidedi¬
mur eiocucione delectari. ita si raro interseremꝰ has exornaciones. ⁊ in cota cã uarie dis¬
ꝑmꝰ. cõmode luminib antinctis illustrabimꝰ oracionẽ.  Sudiectio ẽ cũ int̾rogamꝰ adũsari¬
os aut querimꝰ ip̃i anob̾. ꝗđ̃ ab illis aut qͥ contͣ nos dici possit. Deinae subiennius ia qͥd opor¬

Expanded text:
dentur ‹reperiri posse sine elaboratione et sumptione operae; eiusmodi autem studia ad delectationem quam ad veritatem videntur› adcommodatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo tollitur auctoritas dicendi, sed offenditur quoque in eiusmodi oratione, propterea quod est in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. Quare, quae sunt ampla atque pulcra, diu placere possunt; quae lepida et concinna, cito satietate adficiunt aurium sensum fastidiosissimum. Quomodo igitur, si crebro his generibus utemur, puerili videmur elocutione delectari, item, si raro interseremus has exornationes et in causa tota varie dispergemus, commode luminibus distinctis inlustrabimus orationem. CAPUT 33 Subiectio est, cum interrogamus adversarios aut quaerimus ipsi, quid ab illis aut quid contra nos dici possit; dein subicimus id, quod opor
Abbreviated transcription (Latin):
dicã qͦ. necessario. Qr̃ Quia nulla facilꝰ ad i maleficiũ cã q̃ tͣpis anior. ⁊ intẽꝑãs libido cõmou̾e potuit.
Mimine  ina itas Lua inros ad imũ ꝙq malefidũ singie aniersitates impellãt. Miaierel aa oia in alesi¬
tra cupiditas inia ieaneu. Item. Bene maiores cõparaũut̃ ut neminẽ regẽ q̃ armis cepisset̃ utapͥ¬
uarẽt ia ita: Qina quã nobis fortuna fac  uliatẽ aeansi. inquũ enat ineo supplicio c̃sum̃e qͦs
faẽ fortuna paulo ance mamplissimo statu cbllocanit. Qud i exerctũꝯ aut Desmo aneminsse.¬

Expanded text:
dicam quoque necessario. Quare? Quia nulla facilius ad id maleficium causa, quam turpis amor et intemperans libido commovere potuit; ue maleficium singulae cupiditates inpellunt, mulieris ad omnia maleficia cupiditas una ducit.» Item: «Bene maiores hoc conparaverunt, ut neminem regem, quem armis cepissent, vita privarent. Quid ita? Quia, quam nobis fortuna facultatem dedisset, inicum erat in eorum supplicium consumere, quos eadem fortuna paulo ante in amplissimo statu conlocarat. Quid, quod exercitum contra duxit? Desin
Abbreviated transcription (Latin):
rum rerum. expedicionẽ. Quare asthibenda sepe est cum aut res non egebit longe orations
au̾tẽpꝰ ñ sinit cõmorari. ẜ Demonstracio est cum ita res u̾bis expͥmit᷑. ũ geri negotium. ⁊ resan
oclos uideat᷑ Ia fieri pot̃it. si q̃ ame ⁊ post. ⁊ ip ip̃a refacta ert̃ ẽp̃hendemus an areb ꝯsequenn¬
tem ne ipie auctpritate senatꝰ cõmotꝰ sententia de sisteret. iubet aduocari c̃tionẽ. Iite int̾ea ie
⁊ malis cogitationib redundãs. eiolat etẽplo iouis. sudãs ocłis ardeitib. ererto capillo ⁊ c̃tis¬
tatoga. cũ ẽpłibi aliis ire cełius cep̃. Illi preco uã faciebat audientiã. hic nubsetuumq dã cali¬

Expanded text:
arum rerum expeditionem. Quare adhibenda saepe est, cum aut res non egent longae orationis aut tempus non sinet commorari. Demonstratio est, cum ita verbis res exprimitur, ut geri negotium et res ante oculos esse videatur. Id fieri poterit, si, quae ante et post tem, ne ipse auctoritate ‹senatus› commotus sententia desisteret, iubet advocari contionem. Iste interea scelere et malis cogitationibus redundans evolat e templo Iovis: sudans, oculis ardentibus, erecto capillo, contorta toga, cum pluribus aliis ire celerius coepit. Illei praeco faciebat audientiam; hic, subsellium quodda
Abbreviated transcription (Latin):
hit. oporaet. Exẽplũẽ alic̾ facsti. aũdicti p̃t̃iti. cũ ẽti auctoris noĩe ꝓpositio. Id sumit᷑ his d dec

Expanded text:
t. CAPUT 62 Exemplum est alicuius facti aut dicti praeteriti cum certi auctoris nomine propositio. Id sumitur isdem de t. CAPUT 62 Exemplum est alicuius facti aut dicti praeteriti cum certi auctoris nomine propositio. Id sumitur isdem de
Abbreviated transcription (Latin):
utriasq rei alterius insciencia artficis .s. alt̾ius diuitis stultieia simili rõne collocata. sub aspe¬
ctuõnĩ rẽ subiciet. Dictum autem est ꝑcollacionem. ꝓpterea ꝙ posita similitudine
lem. cuius rei causa sinilitudinem attulerimꝰ. ũba ad similitudinem acconimodatana¬
beamus. Ia est hiuus modi. Ita ut hyrundines estuio tẽꝑe p̃sto it̃. frigore pulse reteat
ex eadẽ similitudine. nc̃ ꝑ tͣnlacionẽ ũba suinimꝰ. ita falsi aitici sereno uite tẽꝑe p̃so
aĩmatas ⁊ inaĩmatas mutas. ⁊ eloq̃ntes teras ⁊ mansuetas. cclestes ⁊ t̾restres. ⁊ maritimas
artificio. casu. nat᷑a cõparatas. usitatas atq in usitatas. freq̃nt̃ poñc añ ocłos pot̾it. ⁊ exha
aliq̃ uenari similitudinẽ que aut ornare aut doctre. aut aptiorem facere rẽ. aut ponere
ante ocłos possit. Hon n res tota toti rei neccẽ ẽ. simił sit. si ad ip̃m ꝙ ꝯfertͣt᷑ similitudinc had

Expanded text:
utriusque rei, alterius inertiae artificis alterius stultitiae simili ratione conlata, sub aspectus omnium rem subiecit. Dictum autem est per conlationem, propterea quod proposita similitudine lem, cuius rei causa similitudinem adtulerimus, verba ad similitudinem habeamus adcommodata. Id est huiusmodi: «Ita ut irundines aestivo tempore praesto sunt, frigore pulsae recedunt -» ex eadem similitudine nunc per translationeanimantes et inanimas, mutas et eloquentes, feras et mansuetas, terrestris, caelestis, maritimas, artificio, casu, natura conparatas, usitatas atque inusitatas, frequenter ponere ante oculos poterit et ex his aliquam venari similitudinem, quae aut ornare aut docere aut apertiorem rem facere aut ponere ante oculos possit. Non enim res tota totae rei necesse est similis sit, sed id ipsum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mptum est. ut oraciomi q̃dã dignitas cõpara retur. Dictum autem est ꝑ ꝯtrariũ. Namtum si¬
ilitudo sumitur ꝑ ꝯtrariũ. cum ei rei quam nos ꝓbamꝰ. aliquam rem negamũ eẽ timibẽ. ut
q hõ indoctus. ꝗͣuis sit ingeniosꝰ. ad uͥtutẽ pot̃ ꝑuenire. hoc ꝓbabilius factum est. ꝙ mag̃ẽ ĩu¬

Expanded text:
sumptum est, ut orationi quaedam dignitas conparetur. Dictum autem est per contrarium. Nam tum simsumptum est, ut orationi quaedam dignitas conparetur. Dictum autem est per contrarium. Nam tum similitudo sumitur per contrarium, cum ei rei, quam nos probamus, aliquam rem negamus esse similem. ut neque homo indoctus, quamvis sit ingeniosus, ad virtutem potest pervenire.» Hoc probabilius factum est, quod magi
Abbreviated transcription (Latin):
sepiꝰ redit᷑. hac uti maxiie ꝯueniet. ⁊ id est oratoris bomi maxime ꝓͥũ. Non i datur auditurĩ.
lis lugetis. nste .i.p. calamitate letatur. Uos ur̃is fortuis diffiditis. nde solꝰ suis eo i ag̃ c̃sdit. In¬
erhec duo ꝯtentionis geña. ħ int̾ ẽ. Illd̃ exuerbis celeriter relatis ꝯstat. hic iitrari e sentencie ex-¬
nile. sa sumitur. aut orandicausa. aut ꝓbandi. aũ aꝑtiꝰ dicendi. aut añ ocłos ponendi. Et quo¬
nã ꝗͣq sum̃dã cãm similitudinis. accõmodabimꝰ singłos modos ꝓminctandi. Ornandicã
imitur. ⁊ ꝙ ꝑ ꝯtͣriũ sic dr̃. Non it q̃admodũ ĩpalest̃ ꝗ tedas arsentes accipit. celerior ẽ in cursuꝯti¬
uo. ꝗ̃ ille qͥ tradit. ita melior ĩꝑator nouus. qͥ accip̃ exercitũ. ꝗͣ ille qͥ deceilit ꝓpt̾ea ꝙ defatigatꝰ cursor
tegro facem. hic ꝑitꝰ ĩꝑator imꝑito exercitũ tͣdit. Hoc sine sumili satis plane. ⁊ ꝑspicue.⁊ ꝓbabilit̃

Expanded text:
saepius reditur. Hac uti maxime convenit et id est oratoris boni maxime proprium. Non enim datur auditori dis lugetis, iste rei publicae calamitate laetatur. Vos vestris fortunis diffiditis, iste solus suis eo magis confidit.» Inter haec duo contentionum genera hoc interest: illud ex verbis celeriter relatis constat; hic sententiae contrariae exex re dispari simile. Ea sumitur aut ornandi causa aut probandi aut apertius dicendi aut ante oculos ponendi. ‹Et› quounam quamque sumendae causam similitudinis adcommodabimus singulos modos pronuntiandi. Ornandi causa sumitur per contrarium sic: «Non enim, quemadmodum in palaestra, qui taedas candentes accipit, celerior est in cursu continuo, quam ille, qui tradit, item melior imperator novus, qui accipit exercitum, quam ille, qui decedit; propterea quod defatigatus cursor integro facem, hic peritus imperator inperito exercitum tradit.» Hoc sine similei satis plane et perspicue et probabi
Abbreviated transcription (Latin):
constituenda ⁊ regenda prudentia ẽ. Maxime aũ hereditas alibidnib exercenda :: ⁊ exercenda in labore patien¬
uollet:. Caueãt ĩtẽ ꝑantiã. Meminerit uerecundie. qđ erit faciliꝰ si in eiꝰ mͦ ꝙ reb maiores natu uelit̃ ĩterẽe.
Senib aũ labores corporis minuendi: exercitationes animi ⁊̃ augende uidentur. Dand a:uꝰ oꝑa: i ⁊ amicos nu
uentutẽ ⁊ maximerẽ.p. ꝯsilio ⁊ prudentia ꝗͣ płimũ adniuent. Nicħaũ mag̾ cauendũ ẽ sene et uti qͣ ne langri
accessit. duplex malũ : : q ⁊ ip̃a senetꝰ dedetꝰ ꝯcipit. ⁊ fac̃ adolesc enciũ inpudenciorẽ ĩ tẽꝑantiã. ac ne illa

Expanded text:
constituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibconstituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibvolent, caveant intemperantiam, meminerint verecSenibus autem labores corporis minuendi, exercitationes animi etiam augendae videntur. Danda vero est opera, uam consilio et prudentia quam plurimum adiuvent. Nihil autem magis cavendum est senectuti, quam ne languori mperantia accessit, duplex malum est, quod et ipsa senectus dedecus concipit et facit adulescentium impudentioren intemperantiarn. Ac ne il
Abbreviated transcription (Latin):
redus cĩ ꝓdierit optime uestitꝰ. palla maurata in ditꝰ cũ damiae purpurea colorib uariis intes
ra cũ corona aurea magnis fulgentib gemiis illiiminata. eicharã tenẽs erornatissimã aui
⁊ ebore aistincã ip̃e pret̃ea forma ⁊ specie sit ⁊ statura apposita aadigͥtatẽ si cũ magna
popli cõmoũt. his reb expectacionẽ repente silencio facto. uocẽ emittat adbisimã cũ t᷑piꝰ¬
simo corpis motu. quo meliꝰ exornatꝰ sit. ⁊ mag̃ fuerit expectatꝰ. eo mag̃ aerisus ⁊ ccẽptꝰ eicit.
stem si ꝗs in excelso loco ⁊ in magnisac locupletib copiis collocat᷑. fortune munerib ⁊ nat᷑e eo

Expanded text:
edus cum prodierit optime vestitus, palla inaurata inductus, cum clamyde purpurea variis coloribus intexta, et cum corona aurea, magnis fulgentibus gemmis inluminata, citharam tenens exornatissimam auro et ebore distinctam, ipse praeterea forma et specie sit et statura adposita ad dignitatem: si, cum magnam populo commorit iis rebus expectationem, repente, silentio facto, vocem mittat acerbissimam cum turpissimo corporis motu, quo melius ornatus et magis fuerit expectatus, eo magis derisus et contemptus eicitur; item, si quis in excelso l
Abbreviated transcription (French):
stietis. miniũ creditis. uinicuiq existuna is unũ q̃q eniti. u ꝑficiat q̃ uos pollicitꝰ sit. erratis ⁊ falsas

Expanded text:
mansuetis; nimium creditis uni cuique. Existimatis unum quemque eniti, ut perficiat, quae vobis pollicitus sit. Erratis et falsa mansuetis; nimium creditis uni cuique. Existimatis unum quemque eniti, ut perficiat, quae vobis pollicitus sit. Erratis et falsa
Abbreviated transcription (Latin):
bate. non contratenuiter ⁊ migatorie responsũ : hic uos uiti estis. si pͥmo cetu cũdẽpnassetis. ne cnat¬
les existimaremini. Dũ eã uitastis uituꝑacionẽ. q̃ longe a uob̾ aberat. asfuturã eã inuenistis. ũ timmibaet
ignam putaremini. Maximas ⁊ pͥuatas. ⁊ publicas calamitates accepistis. cũ ⁊̃ maiores inpenderco
deantiar: sedetis ⁊ oscitamin ͤ lice noctẽ a nocte lucẽ. exspectãs. Aliꝗa acerbi cotidie atq incõmodb¬
tate  Quis modi licencia sinimuium iudebit᷑ a crimonre habere. multis mitigacionib senietur. Hams
res ab erratodet̃tat. hec res sicut mramicitia ita dicendo filoco sit maxiie fac̃. ũi ⁊ illi qͥ audit̃ ad
pa ab sĩt ⁊ uos qͥ dicimꝰ amici ip̃oꝵ. ⁊ ũitatis ẽẽ uudcam᷑. Est autem ꝙ dam genus indicendo licenarꝙl¬
hoꝵ. ãbeꝵ generum exẽpla subiciemꝰ. Prioris himias modi. Nimirũ qͥ rites tñims estis sĩpliob ma

Expanded text:
e testibus conprobatae?› Non contra tenuiter et nugatorie responsum? Hic vos veriti estis, si primo coetu condemnassetis, ne crudeles existimaremini? Dum eam vitatis vituperationem, quae longe a vobis erat afutura, eam invenistis, ut timidi atque ignavi putaremini. Maximis privatis et publicis calamitatibus acceptis, cum etiam maiores inpendere videantur, sedetis et oscitamini. Luci noctem, nocte lucem expectatis. Aliquid cottidie aivitate?» CAPUT 49 Eiusmodi licentia si nimium videbitur acrimoniae habere, multis mitigationibus lenietur; nam res ab errato deterreat. Haec res, sicut in amicitia, item in dicendo, ‹si loco› fit, maxime facit, ut et illi, qui audient, a culpa absint, et nos, qui dicimus, ameici ipsoicamus. Horum amborum generum exempla subiciemus; prioris, huiusmodi: «Nimium, Quirites, animis estis simplicibus et
Abbreviated transcription (Latin):
apcũ. ⁊ diligentẽ appellais. et in ħ poitremo ꝙ ex strario sumitur ⁊ inillo pͥmo  asimiti¬
tẽꝑantẽ. ⁊ aculterũ ypolitũ noĩemꝰ. hec sunt tere q̃ aicenda uidebant᷑ de ũboꝵ rxornatioẽ.

Expanded text:
parcum et diligentem appellet. Et in hoc postremoparcum et diligentem appellet. Et in hoc postremotemperantem et adulterum Ippolytum nominemus. Haec sunt fer
Abbreviated transcription (Latin):
c. Recens aduentꝰui exercitus. extinxit ciuitatem subito. Obscenitatis uitanae sic. suiꝰ mat̃¬
tudianis nupciis delectat᷑. Augendi cã sic. Hullus meror ⁊ calamitas istꝰ explere inmicicias.
nciũ exaruert̃. iͥtute optimaciũ reuirescent.¶Translationem puisentem dicunt esse opor¬
re. ut cum racione inꝯsimisem rem transeat. ne sine delectu temere.⁊ cupide uideat᷑. indis
t᷑ intres partes. Similitudinẽ. argum̃tũ. ẽtrariũ. ꝑsimilitudinẽ sumitur. cumtram laciones
ures frequenter ponuntur. asinnli oracione ducte si. Nam cum canes funguntur officiis
lipori ciunã p̃sidio petuaria credemus: ꝑ argumernum tractatur cũ apsona. aut loco. au
ealiqua similitudo aigenui. aut minuendi. cã dicit᷑. uͥ siꝗs drufum grachum numito¬
rem. obsoletum ditat.s Ex c̃trario ducitur sic. ut siꝗs hoĩem ꝓdigũ. ⁊ luxuriosũ illudens.

Expanded text:
sic: «Recens adventus exercitus extincxit subito civitatem.» Obscenitatis vitandae causasic: «Recens adventus exercitus extincxit subito civitatem.» Obscenitatis vitandae causatidianis nuptiis delectetur.» Augendi causa, sic: «Nullius maeror et calamitas istius explere inimicitiaae malitia nocentium exaruerunt, virtute optimatium revirdescent.» Translationem pudentem dicunt esse oportere, ut cum ratione in consimilem rem transeat, ne sine dilectu temere et cupide videatur in diiditur in tres partes: similitudinem, argumentum, contrarium. Per similitudinem sumitur, cum translationes plures frequenter ponuntur a simili oratione ductae, sic: «Nam cum canes funguntur officiis luporum, quoinam praesidio pecuaria credemus?» Per argumentum tractatur, cum a persona aut loco aut re aliqua similitudo augendi aut minuendi causa ducitur, ut si quis Drusum Graccum Numitoremque obsoletum ‹dicat.› Ex contrario ducitur sic, ut si quis hominem prodigum et luxuriosum inludens
Abbreviated transcription (Latin):
or ũ solis fulgor obscurior udet᷑. Intellectio ẽ cũ res tota parua de parte cognoscit᷑. aũde tota pars. De par¬
uarũ. uno signotibiarũ intelligit᷑. Detoto partẽ. u siqͥs ei qͥ uestitũ. auhornatũ sũptuosũ ostendet. ar¬
uit inmanis ille trans alpius mitalia. qͦ: ñ nemo sensit. idem dogatu. Aplurib unũ sic intelligitu.
trox calamitas pectora. merore pulsabat. Itaq anelans ex iinis pulmonib precura fp̃e ducebatur
Iam insupiorib ples hispani. ⁊ galli. ⁊ togati. ⁊ hic unum pectus. ⁊ unꝰ pulmo intelugitur. ⁊ erit nͥ
iagna aut uti sermone pauto. Nam hic facile ẽ intellectu. funtima uerba rerũ distimliũ. rõ¬
ei ante oculoi. ponende causa. sic. hic italiã tumultus ex ꝑgefecit t̾rore subito. Bieuitas cã

Expanded text:
dor, ‹ut› solis fulgor obscurius videretur.» Intellectio est, cum res tota parva de parte cognoscitur aut de toto pars. De pardor, ‹ut› solis fulgor obscurius videretur.» Intellectio est, cum res tota parva de parte cognoscitur aut de toto pars. De parto pars,› ut si quis ei, qui vestitum aut ornatum sumptuosum ostentet, difuit inmanis ille Transalpinus, in Italia quoque nonnemo sensit idem togatus.» A pluribus unum sic intellegetur: «Atrox calamitas pectora maerore pulsabat; itaque anhelans ex imis pulmonibus prae cura spiritus ducebat.» Nam in superioribus plures Hispani et Galli et togat»; aut: «oratio magna»; aut: «uti pauco sermone.» Nam hic facile est intellectu finitima verba rerum dissimilium rationei ante oculos ponendae causa, sic: «Hic Italiam tumultus expergefecit terrore subito.» Brevitatis causa,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s inuidiose eripuit tͥ bñ uiuendi catꝰ facultates. huiusmodi transiectio quam non readit obscuram.
multum ꝓceret ad ꝯtinuaciones de ꝗbi ante aictũ ẽ. Inꝗb oportet ũba sit̃. ad poeticum quendã extructa
num̃ũ. ut ꝑfecte ⁊ ꝓpolitissune possit̃ ẽẽ absolute. Su prarelacio est oratio suꝑans ueritatem. alictuꝰ au
gendi minuendiq cã hec sumitur seꝑatĩ. aũ cũ cõparaciõe. Seꝑatim sic. ꝙ si concordiam recurebimꝰ inciui¬
tate. ĩꝑii magnitudinem solis ortu atq occasu meciem. Cũ cõꝑatione aut a similitudine. aut a presencia.
suprarelacio sumitur. Asini X litudine sic. sorꝑe nueũ candorem aspectii igneũ assequebatur. ardo
re. Apresenciaħ mͦ. Cinꝰ ore  serrmo melle aulcior ꝓstirebat. ẜodẽ genere est hoc. Tantꝰ erat marrrut splen¬

Expanded text:
Omnes invidiose eripuit bene vivendi casus facultates.» Huiusmodi traiectio, quae rem non reddit obscuram, Omnes invidiose eripuit bene vivendi casus facultates.» Huiusmodi traiectio, quae rem non reddit obscuram, multum proderit ad continuationes, de quibus ante dictum est; in quibus oportet verba sicuti ad poeticum quendam extruere numerum, ut perfecte et perpolitissime possint esse absolutae. Superlatio est oratio superansr separatim aut cum conparatione. Separatim, sic: «Quodsi concordiam retinebimus ‹in civitate,› imperii magnitudinem solis ortu atque occasu metiemur.» Cum conparatione aut ‹a similitudine aut a› praestantia superlatio sumitur. A similitudine, sic: «Corpore niveum ‹candorem, aspect modo: «Cuius ore sermo melle dulcior profluebat.» Ex eodem genere est hoc: «Tantus erat in armis splen
Abbreviated transcription (Latin):
mis tralit oracionẽ qͣ possit intelligi res q̃ ñ suo uocabulo sit appellata. Id aut abin uento colligitus¬
aut ab iuentore c̃ficirur. ut siqs de tarpeio loquens eum in capitolinum nonine. uaut ab mu
nis. Nam tuc ꝓ g̃cis ⁊ italis. que ꝯtinent notata sunt. Ab eo ꝙ ꝯtinet᷑ ĩꝙ ꝯtinet. ut siꝗs aurũ ł argentũ.¬
aũ ebur noĩet. cũ diuicias uelit noĩare. Harũ omnnum denoĩacionũ. mag̃ inp̃cipiendo qunsio. qͣ in
q̃rendo difficius ẽ inuencio. id eo q plena ꝯsuetudo est. ñ mͦ poetarũ ⁊ oratoꝵ. s ⁊̃ cotidiani sermoris huiᷤ¬
mõi denoĩacionũ. PCircuicio ẽ oracio. rẽ si plitẽ assũptã. cͥcũ scribens elocucioẽ ħ pacto. Scipionis ꝓui¬
dencia. kartaguiis opes fregit Nã hi nͥ ornandi rõ q̃dã cẽt habita. scipio potuit ⁊ cartago sĩplicit̃
mortales arbitror. dedisse pietate ꝓ ur̃a. Transiectiõe ħ mͦ. Instabilis inistũ płimũ fortuna ualut.

Expanded text:
mis trahit orationem, qua possit intellegi res, quae non suo vocabulo sit appellata. Id a ut ventorum conficitur, ut si quis, de Tarpeio loquens, eum Capitolinum nominet, aut inventnis» - nam hic pro Graecis et Italis, quae continent, notata sunt - ab eo, quod continetur, ‹id, quod contnium denominationum› magis in praecipiendo divisio, quam in quaerendo difficilis inventio est, ideo quod plena consuetudo est non modo poetarum et oratorum, sed etiam cottidiani sermonis huiusmodi denominationum. Circumitio est oratio rem simplicem adsumpta circumscribens elocutione, hoc pacto: «Scipionis providentia Kartaginis opes fregit.» Nam hic, nisi ornandi ratio quaedam esset habita, Scipio potuit et Kartago simpliciteone, sic: «Hoc vobis deos inmortales arbitror dedisse virtute ‹pro› vestra.» Transiectione, hoc modo: «Instabilis in istum plurimum fortuna valuit.
Abbreviated transcription (Latin):
pe. atq istud desinite mirari. Quid est it quare non omnes istam remsugere ac uitare debeat: Recoti¬
mini quos habueritis defensores. studium eoꝵ uobis ante ocłos ꝓponite. Dem̃ exitus omnium ꝯsidat
tũ uob̾ uemiet inm̃tẽ u u̾e dicã si neglegencia ur̃a. sñ ignauia pocius illos õs añ ocdos ur̃os trucidatoha¬

Expanded text:
strae culpae, desinite mirari. Quid est enim, quare non omnes istam rem fugere ac vitare debeant? Recordastrae culpae, desinite mirari. Quid est enim, quare non omnes istam rem fugere ac vitare debeant? Recordamini, quos habueritis defensores; studia eorum vobis ante oculos proponite; deinde exitus omnium considerate. Tum vobis veniat in mentem, ut vere dicam, neglegentia vestra sive ignavia potius illos omnes an
Abbreviated transcription (Latin):
tissime it sẽꝑ nste oppugnauit senatũ. Qite equestrẽ locum iplendidissnnũ eẽ cup̃ inciuitate. n
oportet istũ maxinias penas dedisic uelit. ne nte sua turpitudine ordini honestissimo mac¬
le atii: dedecori sit. ꝗ parentes habetis ostendite istius supplicio uobis ĩpios hoĩes ñ placere. Quub
liberi it̃ statuite exemplum qͣnte pene st̃ in ciuitate. hõib istius modi comparate. Item. Senati
est officium ꝯsilio cuntatem uuare. Magistratꝰ ẽ officiũ. oꝑa ⁊ diligencia c̃seqͥ senatꝰ uoluntate
eit officiũ inserre cͥmina. defensoris est aeluere ⁊ ꝓpulsare. Testis ẽ dr̃e. q̃ sciat. aut auilierit. Q¬
sitoris est. unum quemq hor in officio suo c̃tinere. Quare luci cassi si testem preter quamꝙ
sciat aut audierit argumentari ⁊ c̃iectura ꝓseꝗ. paneris ius accusatoris cũ iure testimoni
cõmisceb̾. Testis ĩpbi cupiditatem cumfirinabis reo dduplicem aefensionem parabis. hec estq

Expanded text:
ssime enim semper iste obpugnavit senatum. Qui equestrem locum splendidissimum cupit esse in civitate, is oportet istum maximae poenae dedisse ‹velit,› ne iste sua turpitudine ordini honestissimo maculae atque dedecori sit. Qui parentis habetis, ostendite istius supplicio vobis homines impios non placere. Quibus liberi sunt, statuite exemplum, quantae poenae sint in civitate hominibus istiusmodi conparatae.» Item: «Senatus est officium ‹consilio civitatem iuvare; magistratus est officium› opera et diligentia consequi senatus volis officium est inferre crimina; defensoris diluere et propulsare; testis dicere, quae sciat aut audierit; quaesitoris est unum quemque horum in officio suo continere. Quare, L. Cassi, si testem, praeterquam quod sciat aut audierit, argumentari et coniectura prosequi patieris, ius accusatoris cum iure testimonii commiscebis, testis inprobi cupiditatem confirmabis, reo duplicem defensionem parabis.» Est haec
Abbreviated transcription (Latin):
nos ammonet. ut cuuis rei nomen ante sit. aut satis idoneum non sit eam nosmet idoneo ũbo
nominemus. aut umitacionis. aut signin̾cationis causa. Inutacionis ħ moiso. Ut maiores ruds
pariat. S si commode ꝗs ea utatur ⁊ raro. non modo non offenãet nouitate s ⁊̃ exornat oracio¬
nem. ¶ Pnominatio est que sicuti cognomine qͦdã extraneo. demonstrat. iã ꝙ suo nomine ĩ
hoc pacco non inhornate. pot̾imꝰ. ⁊ in laudaudo. ⁊ inseaendo in corꝑe. aũ inaĩo: aut in eytauꝰ

Expanded text:
nos admonet, ut, cuius rei nomen aut non sit aut satis idoneum non sit, eam nosmet idoneo verbo nos admonet, ut, cuius rei nomen aut non sit aut satis idoneum non sit, eam nosmet idoneo verbo nominemus aut imitationis ‹aut significationis causa: imitationis,› hoc modo, ut maiores ruderpariat; sed si commode quis eo utatur et raro, non modo non offendet novitate, sed etiam exornat orationem. Pronominatio est, quae sicuti cognomine quodam extraneo demonstrat id, quod suo nomine non Hoc pacto non inornate poterimus, et in laudando et in laedendo, in
Abbreviated transcription (Latin):
mentaciones. s nonerit tãquam implerisq ut cũ uelimꝰ ea possinus uti. Nam facere id non port¬
rimus nisi nobis ip̃a negocii natura dabit facultatem. Dissolucio ẽ q̃ c̃iunctioĩb ubor emeilio sid¬
latis separatis partib effertur. hocmͦ. Gere morẽ parein. pare cognatis. obsequere amitis. obtẽpa
legib. Itẽ descendde in integram defenfionem. noli ꝗr quam recusare. daseruos inquestionem. stu¬
ae uerum inuenire. hoc genus ⁊ acimoniam hahiet in se. uehemenissimã ⁊ adbreuitatẽ accomodi¬
nũ putauit. Itẽ tuictañ audes dic̃e. qͥ nuꝑ aliene domui. ñ ausĩ dicere. tie cũ te digna drerone
mdignũ qͥppiam dixisse uidear. hic atrocior tacita suspicio quã discreta ex planatiofacta ẽ P son¬
sunt posite. Nam hor omnium hoc ꝓprium est ut abusitata uerboꝵ pocestat x recedatur. abs.
ialiã racionem cũ quadã ueninlate oracio c̃ferat᷑. De qb exirnationib numinacio prama est qu

Expanded text:
mentationes. Sed non erit, tamquam in plerisque, ut, cum velimus, ea possimus uti: nam fere non poterimus, nisi nobis ipsa negotii natura dabit facultatem. Dissolutum est, quod, coniunctionibus verborum e medio sublatis, separatis partibus effertur, hoc modo: «Gere morem parenti, pare cognatis, obsequere amicis, obtempera legibus.» Item: «Descende in integram defensionem, noli quicquam recusare; da servos in quaestionem, stude verum invenire.» Hoc genus et acrimoniam habet in se et vehementissimum est et ad brevitatem adcommodanum putavit.» Item: «Tu istuc audes dicere, qui nuper alienae domi - non ausim dicere, ne, cum te digna dicerem, me indignum quippiam dixisse videar.» ‹Hic› atrocior tacita suspicio, quam diserta explanatio facta est. Consunt positae. Nam earum omnium hoc proprium est, ut ab usitata verborum potestate recedatur atque in aliam rationem cum quadam venustate oratio conferatur. De quibus exornationibus nominatio est prima, quae
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dibile. ridiculũ. id dni meminisse c̃sueumꝰ. Itaq quas res. atite ora undemus ⁊ audiuimꝰ. oblunscim᷑ płũq¬
Que accider̃ in pueritia. ineminimꝰ optime sepe. Nec ħ alia uecã pot̾ accidẽ. nͥꝗ usitate res ememoria facile¬

Expanded text:
credibile, ridiculum, id diu meminisse consuevimus. ‹Itaque quas res ante ora videmus› aut audimus, obliviscimur plerumcredibile, ridiculum, id diu meminisse consuevimus. ‹Itaque quas res ante ora videmus› aut audimus, obliviscimur plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
ralem memoriam exsuscitauerimus. hac notatione ut uersu posito ipsi nobiscum primum transeamus bis
aut ter eumueriur Hemae cum ymaginib uerba expͥmamꝰ. ħ modo nature subpeditabit doctrina.
Nam cum ex utiq altera est separata minus erit firma. ita tamen ut multo plus in doctͥna atq arte p̃sian
sit. Quod docere non graueremur nͥ metueremꝰ. ne cũ ab instituto nr̃o recessissemꝰ minꝰ cõmode seruare¬
cognita causa qͣs itemꝰ ⁊ qͣs scqͣmur ymagnines. scire possimꝰ. Docet igitur nos ipsa natuta ꝗd opor¬
teat fieri. Nam si qͣs res inuita uidemiꝰ paruas usitatas cotidianas meminisse ñ solemꝰ ꝓptereaꝙ. nulla re¬
nͥ noua ⁊ admirabili c̃mouet᷑ aĩmꝰ. At si ꝗd uiãemꝰ aũ audimꝰ. eg̃gie turpe. aut honestũ. inusitatũ. magnũ in¬

Expanded text:
ralem memoriam exsuscitaverimus hac notatione, ut versu posito ipsi nobiscum primum transeamus bis ralem memoriam exsuscitaverimus hac notatione, ut versu posito ipsi nobiscum primum transeamus bis aut ter eum versum, deinde tum imaginibus verba exprimamus. Hoc modo naturae subpeditabitur doctrina. Nam utraque altera separata minus erit firma, ita tamen, ut multo plus in doctrina atque arte praesidii sit. Quod docere non gravaremur, nei metueremus, ne, cum ab instituto nostro recessissemus, minus commode servarecognita causa, quas vitemus et quas sequamur imagines, scire possimus. Docet igitur nos ipsa natura, quid oporteat fieri. Nam si quas res in vita videmus parvas, usitatas, cottidianas, meminisse non solemus propterea quod nulla nova nec admirabili re commovetur animus: at si quid videmus aut audimus egregie turpe aut honestum, inusitatum, magnum, in
Abbreviated transcription (Latin):
nem uecatiinemoriã hab̾e poterimus. Item deinceps ceteratrimina ex ordine in locis ponemꝰ. ⁊ quotiens cumq
rem meminisse uolemꝰ. si formarũ dispositioe ⁊ ymaginũ diligenti notacione utemur. facile ea q̃ uolumꝰ.
memoria ꝯseq̃mur.¶ Cũ ũboꝵ similitudines. y maginib exprimere uolemus. plus negotii suscipiemus. ⁊ ma-¬
gns ingenium nostrũ exeitebimꝰ. I nos hoc modo facere oportebit. Iam domi ultionem reges atride parant. in lo¬
co ꝯstituere oportet manus aacelum tollentem doinitiũ. cum aregib martiis loris cedatur. hoc eritiam domi
ultionẽ reges. In altero loco esopum. ⁊ cimbrum sub ornari. ut ducant ephigena uagantẽ ad agamennonẽ ⁊ me¬
nelaũ. hoc erit atͥde parãt. ħ modo omina uerba erunt exprefsa. d hec ymaginum ꝯ formatiotum ualet. si natur¬

Expanded text:
neno necati memoriam habere poterimus. CAPUT 34 Item deinceps cetera crimina ex ordine in locis ponemus; et, quotienscumque neno necati memoriam habere poterimus. CAPUT 34 Item deinceps cetera crimina ex ordine in locis ponemus; et, quotienscumque rem meminisse volemus, si formarum dispositione et imaginum diligenti notatione utemur, facile ea, quae volemus, memoria consequemur. Cum verborum similitudines imaginibus exprimere volemus, plus negotii suscipiemus et magis ingenium nostrum exercebimus. Id nos hoc modo facere oportebit: Iam domum itionem reges Atridae parant  in loco constituere manus ad caelum tollentem Domitium, cum a Regibus Marciis loris caedatur: hoc erit «Iam domum itionem reges»; in altero loco Aesopum et Cimbrum subornari, ut ad Ephigeniam, in Agamemnonem et Menelaum: hoc erit «Atridae parant.» Hoc modo omnia verba erunt expressa. Sed haec imaginum conformatio tum valet, si natu
Abbreviated transcription (Latin):
re licebit si hac ꝓmpta copia ꝯtenti ñ ermmꝰ. nos metip̃os nob cogitatiõe nr̃a regionẽ ꝯstituere. ⁊ idome
cõparamꝰ. Uerbor similitudines ꝯstituunt᷑ cũ umꝰ cuiusq nõis ⁊ uocabłi memoria ẏmagine nacall.
reitotius memoriã. sepe una nota ⁊ ymagine simplici comprehendemus hoc modo. Ut si accitsator
dixerit ab reo hoĩem ueneno necatũ. ⁊ herrditatis cã factũ arguerit. ⁊ eiꝰ rei multos dixerit testes ⁊ c̃s.¬
oi eẽ. si hoc primum ut aa aefendendũ nob expeditũ sit mneminis se uolemꝰ. in primo loco totꝰ rs
i maginẽ c̾firmabimꝰ. egͥtũ inlecto tubantẽ faciemꝰ. ip̃m illũ deqꝰ aget᷑. si formã eiꝰ detinebimꝰ. si eũ ñ agnou̾imꝰ¬
alique egrotũ ñ deminimo aliquo sumemus. ut cito in mentem uenire possit. ⁊ reũ adlectũ enus astitue¬
iiis dertra poculũ sinistra tabulas. medico testrłos. arietinos tenentẽ. hoc modo testium ⁊ hereilitatis. ⁊ ue¬

Expanded text:
smet ipsos nobis cogitatione nostra regionem constituere et idoneorum  vocabuli memoria imagine notatur. Rei totius memoriam saepe una nota et imagine simplici conprehendimus; hoc modo, ut si accusator dixerit ab reo hominem veneno necatum, et hereditatis causa factum arguerit, et eius rei multos dixerit testes et conscios esse: si hoc primum, ut ad defendendum nobis expeditum ‹sit,› meminisse volemus, in primo loco rei totius imaginem conformabimaliquem aegrotum ‹non› de minimo loco sumemus, ut cito in mentem venire possit. Et reum ad lectum eius adstituemus, dextera poculum, sinistra tabulas, medico testiculos arietinos tenentem: hoc modo et testium et hereditatis et ve
Abbreviated transcription (Latin):
scit. aut uetintate. ¶ Rliuncho ẽ. cũ ũbũ qͦ res cõp̃henditur ñ int̾pominꝰ s aut primũ aut poᷤ¬
temũ collocamꝰ. Primũ ħ pacto. Defiorescit forme dignitas. aut morbo aut uetustate. Postre¬
iũ sic. ant morbo aut uetustate forme dignitate defloreiut. Aa festiuitatem disiunctiõe
aposita qr̃ rarꝰ utemur ea ne sacietatẽ pariat. Breuitatem coniuncdio parit.⁊ quare
tpts adhibcnaa ẽ. hetres exornaciones. de stmplici genere manant. ¶ Conduplicatio est
auixilio ã plificatiõi s au̾cũmi seratiõis. eiꝰdẽ unius aut płimoꝵ u̾boꝵ itacio ħmͦ. Tumultꝰ gͣgiaͣ¬

Expanded text:
um, quo res conprehenditur, non interponimus, sed aut primum aut postremum conlocamus. Primum hoc pacto: «Deflorescit formae dignitas aut morbo aut vetustate.» Postremum sic: «Aut morbo aut vetustate formae dignitas deflorescit.» Ad festivitatem diiunctio est adpositsaepius adhibenda est. Hae tres exornationes de simplici genere manant. Conduplicatio est quom ratione amplificationis aut commiserationis eiusdem unius aut plurium verborum iteratio
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ cũ inc̃sidata dolori p  pessit õo gladiatori ꝑiełor suscepcio. hec iõ cd̃moila putat᷑ ex¬
us ubis portuisse dici u iae atͣ. neq bremꝰ ł lucicuĩ potuisse dici putet᷑.  Transicio uocat᷑.
q̃ cũ ostendit breiit̃. qͥa di   ctũ sit ꝓpoñ. itẽ breui qͥd c̃seq̃tur ħ pacto. Modo in patͥã ciuiꝰ¬
mõi fuerit habetis. nc̃ in par  enit̃ qͣł extiterit. c̃sidate. Itẽ. Mea in istũ deneficia cognoscitis. Nc̃ qũo
ste mͥ gr̃am retulerit accipi  ee ꝓfic̃ ħ̃ aliquantũ exornacio ad duas res. Nã ⁊ qͥd aixerit cõmonet.

Expanded text:
susceptio.» Haec ideo commoda putatur exuribus verbis oportuisse dici videatur neque brevius potuisse dici putetur. Transitio vocatur, quae cum ostendit breviter, quid dictum sit, proponit item brevi, quid consequatur, hoc pacto: «Modo in patriam cuiusmodi fuerit, habetis: nunc ‹in› parentes qualis extiterit, considerate.» Item: «Mea in istum beneficia cognoscitis; nunc, quomodo iste mihi gratiam retulerit, accipite.» Proficit haec aliquantum exornatio ad duas res: nam et quid dixerit commonet
Abbreviated transcription (Latin):
i sentenũ. reũtem Si nariatio ẽ parũ ꝓbabił. exorem̃: ab auq̃ firma argum̃ tatioẽ his commutationib

Expanded text:
pii sententiam revertemur. Si narratio parum probabilis, exordiemur ab aliqua firma pii sententiam revertemur. Si narratio parum probabilis, exordiemur ab aliqua firma
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. hec igitur duplex dispositio est. Una ꝑ orationes. alt̾a ꝑ argum̃tatioẽs. ab institutioe artis ꝓfecta.I Eit
autem alia ddispositio. q̃ cũ ab ordine artifitioso recedendũ ẽ. oratoris iuãitio adtempus accom modatur
Usi abnarratiõẽ dr̃e incipiemꝰ aut ab aliqͣ firmissima argumentatioe. au litt̃arũ aliqͣrũ recitatione. ausi
td̃m pͥncipiũ ꝯfirmatioẽ utam. demt̃ narratione. aũsi ꝗͣ hunꝰ mõi ꝑmutationem ordims faciemꝰ. qͥrũ mcñ
cauia postulet fieri oportebit. Nam si uehem enter aures audrt obtuse udebunt᷑ atq: aĩ dtfatigai. ab
ausariis multitudĩẽ ũboe. cõmode pot̾imꝰ pͥncipiosiꝑ sede. Exordiri cãm. aũ anarratiõe asi ad alqͥfirma
anim̃ta ioe. Deinade si commodiul erat.ꝙ. non seꝑ necesse ẽ ad pͥncipi sententiã reuerti licẽbit Si causa nostra
uagnã disficutratem iudebitur had̃e. uͥnemo eqͦ aĩo principiũ possit audire. ab narratiõe ẽ inceꝑimꝰ ad pͥnti¬

Expanded text:
17 Haec igitur duplex dispositio est: una per orationes, altera per argumentationes, ab institutione artis profecta. Est autem alia dispositio, quae, cum ab ordine artificioso recedendum est, oratoris iudicio ad tempus adcommodatur; ut si ab narratione dicere incipiamus aut ab aliqua firmissima argumentatione aut litterarum aliquarum recitatione; aut si secundum principium confirmatione utamur, deinde narratiocausa postulat, fieri oportebit. Nam si vehementer aures auditorum optunsae videbuntur atque animi defatigati ab adversariis multitudine verborum, commode poterimus principio supersedere, exordiri causam aut ‹a› narratione aut aliqua firma argumentatione. Deinde, si commodum erit, quod non semper necesse est, ad principii sententiam reverti licebit. Si causa nostra magnam difficultatem videbitur habere, ut nemo aequo animo principium possit audire, ab narratione cum inceperimus, ad princi
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ hñt ad similes exitꝰ uenuĩt.  An nõacio ẽ cũ adidem uerbum ⁊ nom̃ accedit᷑ cõmuta¬
cione.ł addicione umus litt̾e. aiilitt̾arũ. aut ad res aisimiles similia u̾ba accõmodant᷑ Ea mł̃¬
tis⁊ uariis racioĩb eficit᷑. Atemiaciõe aut complexione eiusdem uttere sic hic qui se mag¬
nifice ractat. atq ostentat. uenit adte añquã romã uenit. ⁊ ex ꝯtrario. hic quos homines alea uiẽ.
euꝰdẽ lict̾e. hic tã ⁊ si uidet᷑ eẽ honoris cupidus. tñ ñ tantũ curiã dilig̃. quantũ curiã merettem
Acidendis litt̾is ħ pacto. ħ sibi poss tẽꝑare. nͥ amori mallet optemꝑare. ¶ Dem̃dis litt̾is
uttrũ hõi ignauo. an uano credere malitis  Cõmutandis ħ mͦ. Deligere oportet quem ue¬
lim diligere. he sunt a nõacioẽs. q̃ inlitt̾arũ breui cõmutacioe. ai ꝓductioẽ. aũtͣnsiectioẽ. au̾ali

Expanded text:
ad idem verbum et nomen acceditur commutatione vocum aut litterarum, ut ad res dissimiles similia verba adcommodentur. Ea multis et variis rationibus conficitur. Adtenuatione aut conplexione eiusdem litterae sic: «Hic, qui se magnifice iactat atque ostentat, venit ante, quam Romam venit.» Et ex contrario: «Hic, quos homines alea vinciteiusdem litterae›: «Hic, tametsi videtur esse honoris cupidus, tantum tamen curiam diligit, quantum Curiam?» Addendis litteris hoc pacto: «Hic sibi posset temperare, nisi amorei mallet obtemperare.» Demendis nunc litteris utrum hominei navo ‹an vano› credere malitis.» Commutandis hoc modo: «Dilegere oportet, quem velis diligere.» Hae sunt adnominationes, quae in litterarum brevi c