comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plerisq accidic abutilitate eũ causae psentis cupido laudis abducat. ha ut gerentib bellansẽꝑ
exercitus ꝑplana et a moena ducendus ẽ sed ad eundi plerumq: asperi colles expugnanda e
ciuitates quã lib& p̃cisis in positȩ rupib: aut operũ mole difficiles ita oratiogaudebit quidem
occasione laetius decurrendi. et ȩ quo congressa cãpototas uires popularit explicabit. ac si
iuris anfractus auceruende ueritatis latebras adire cogetur ñ ob equitabit nec illis uibran¬
tib c̃citatisq: sententis uelut missilib: uretur. sed operib: & cuni colis & insidis et occultis
artib: remgeret quae om̃a nondum non fiunt laudant᷑ sedcum factas. Vnde etiam
cupidissimis opinionis plus fructus uenit Nã cumilla dicendiuitiosa iactatio inẽplose res
suos de conuit resurgit uerȩ uirturis fortior fama. noc uidices a quo sint motidissimulant¬

Expanded text:
plerisque accidit, ab utilitate eum causae praesentis cupido laudis abducat. nam ut gerentibus bella non semper plerisque accidit, ab utilitate eum causae praesentis cupido laudis abducat. nam ut gerentibus bella non semper exercitus per plana et amoena ducendus est, sed adeundi plerumque asperi colles, expugnandae civitates quamlibet praecisis impositae rupibus aut operum mole difficiles, ita oratio gaudebit quidem occasione laetius decurrendi et aequo congressa campo totas vires populariter explicabit; at si iuris anfractus aut eruendae veritatis latebras adire cogetur, non obequitabit nec illis vibrantibus concitatisque sententiis velut missilibus utetur, sed operibus et cuniculis et insidiis et occultis artibus rem geret. quae omnia non dum fiunt laudantur, sed cum facta sunt; unde etiam cupidissimis opinionis plus fructus venit. nam cum illa dicendi vitiosa iactatio inter plausores suos detonuit, resurgit verae virtutis fortior fama, nec iudices a quo sint moti, dissimulant, et
Abbreviated transcription (Latin):
Pa tronus seru& inodo ꝑomis quastradim argum̃ toꝵ locos eat quos utcir cuspectare nigendo & ad¬
cẽptare singulos minime c̃uenit ꝓpt̃ quas dixim causas ita indiscendo rimari necessariũ ẽ qua e
ꝑ sonae qua e tẽpora .ẽ loca in stituta in strumta cetera exquob icantũ illud qđ ẽ. artificalȩ ꝓba¬
tionis genꝰ celligi possic sed quimetuendi testes quo modo sint refellendi Nãplurimum refert
inuidia reus a nodio anciepcu labor& quoꝵ fere parsprima superiores pxima pares tertia hum¬
liores pmit sic causo ꝑ scrutatus propositis ante oculos om̃ib: qua prosint noce ant uc t̃tiam
id potentissimum apud quẽq agetur existim& & siceu raro fall& euent aueculpaudics ert¬
QVΑΕΙΝΑΟEΝbΙS. Quaesint inagendo seruanda toto fere opere exsecutisumꝰ. Pauca

Expanded text:
patronus eruet, modo per omnes, quos tradidimus, argumentorum locos eat. quos ut circumspectare in agendo et atpatronus eruet, modo per omnes, quos tradidimus, argumentorum locos eat. quos ut circumspectare in agendo et attentare singulos minime convenit, propter quas diximus causas, ita in discendo rimari necessarium est, quae personae, quae tempora et loca, instituta, instrumenta, cetera, ex quibus non tantum illud, quod est artificiale probationis genus, colligi possit, sed qui metuendi testes, quomodo sint refellendi. nam plurimum refert, invidia reus an odio an contemptu laboret, quorum fere pars prima superiores, proxima pares, tertia humiliores premit. sic causam perscrutatus, propositis ante oculos omnibus quae prosint noceantve, tertiam id potentissimum, apud quemcunque agetur, existimet. sic eum raro fallet eventus, aut culpa iudicis erit. quae sint in agendo servanda, toto fere opere exsecuti sumus; pauca
Abbreviated transcription (Latin):
quã in festisuine ac p̃mendus nondu omt̃a quaerimꝰ aliquando ad uerũ ubiminim expcecaum¬
ꝑ uonimꝰ iniuma optimus ẽ indiscendo patron in credulus Promitit enilitigator omatestẽ
popłm para cissimas csgnationes ipsũ deniq: ad uersariũ quaedã nonne gaturũ Ideoq op ẽ intuer
omnelitis instrumtũ qđ uidere ñ ẽ satis ꝑlegendũ erit Nlã frequen isi mae autnsunt omino quae ꝓmi¬
cobantur aut minꝰ ctinent aut cũ alio aliquo nocituro ꝑmixi sunt aut nimias a fidems ocipsode¬
tractura quod non habent modũ denuis linum ruptũ aut turbata cetera auc sine agnitore signa
frequent in uenies quaenisi domi excusseris iuforo inopinata decipient Plusq nocebunt destituta
quam non promisiã nocuisient multa etiã quac diligator nihil ad causã ꝑtinere crediderit

Expanded text:
quam infestissime ac premendus. nam dum omnia quaerimus, aliquando ad verum, ubi minime exspecquam infestissime ac premendus. nam dum omnia quaerimus, aliquando ad verum, ubi minime exspec in summa optimus est in discendo patronus incredulus. promittit enim litigator omnia, testem populum, paratissimas consignationes, ipsum denique adversarium quaedam non negaturum. ideoque opus est intueri omne litis instrumentum; quod videre non est satis, perlegendum erit. nam frequentissime aut non sunt omnino, quae promittebantur, aut minus continent aut cum alio aliquo nocituro permixta sunt aut nimia sunt et fidem hoc ipso detractura quod non habent modum. denique linum ruptum aut turbatam ceram aut sine agnitore signa frequenter invenies; quae, nisi domi excusseris, in foro inopinata decipient, plusque nocebunt destituta quam non promissa nocuissent. multa etiam, quae litigator nihil ad causam pertinere crediderit,
Abbreviated transcription (Latin):
litigatori incutram partt̃ habere in aientũ uideb antur nec tanta sit acturo memoriae fidutia
ut sab̵ serbere audita pigtat nec semel audisse sit satis. cogendus eadem iterum acscepus
dicere litigator non solũ quia effugere aliqua prima expositione potuerunt. Prae sertumn homiñ
qđ saope cuenit imperitum sed etiã ut sciamus aneadem dicat. Plurimi erim mentiuntur
& caqua non doceant causam sed agant non ut cũ patrono sed cumuidice loquantur qua¬
ꝓpt̃ na qũ satis credendu ẽ sed agitandus om̃ib modis & turbandus & euo candus naut med cis
non apparentia modo uitia curandas sed etiã inuenienda quelatont sȩpeipsis eo qui sanandisunt
occulentib: ita aduocatus plura qua ostenduntur aspiciat Vamcum satis in audiendo patientiȩ
inpenderint in alia ruesei ꝑsonam transeundu e agendus que aduersarius ꝓponendũ quid quid
omnino ex cogitari contrapotese quid quid recipiincius modidis ceptatione natura introgandus

Expanded text:
litigatori in neutram partem habere momentum videbantur. nec tanta sit acturo memoriae fiducia, ut subscribere audita pigeat. nec semel audisse sit satis; cogendus eadem iterum ac saepius dicere litigator, non solum quia effugere aliqua prima expositione potuerunt, praesertim hominem quod saepe evenit imperitum, sed etiam ut sciamus an eadem dicat. plurimi enim mentiuntur et, tanquam non doceant causam, sed agant, non ut cum patrono sed ut cum iudice loquuntur. quapropter nunquam satis credendum est, sed agitandus omnibus modis et turbandus et evocandus. nam ut medicis non apparentia modo vitia curanda sunt sed etiam invenienda quae latent, saepe ipsis ea, qui sanandi sunt, occulentibus, ita advocatus plura quam ostenduntur aspiciat. nam cum satis in audiendo patientiae impenderit, in aliam rursus ei personam transeundum est, agendusque adversarius, proponendum quidquid omnino excogitari contra potest, quidquid recipit in eiusmodi disceptatione natura. interrogandus
Abbreviated transcription (Latin):
quã maximo facili ac fauorabili causa uelim ferarum ut catuli molliorep̃da sanguinant᷑
añuitiq ab hoc initioctinuare operam & ingenio adhucalendo callũ inducare
sediam scientẽ quid sit pugna & in quarem studendũ sit reficdat qi renouari sice tirocini
nomeniinastam naiagauit. seq d alus ino dubio eloquentias ac sapientiae magistris
sed precipuctamen a pollono molo niquem quoqi audieratr hodi ruri formande acudiet
teie uon de dedit. tum dignamo pereptium uenit cũint si cgrauun pcerte a optrimnte

Expanded text:
quam maxime facili ac favorabili causa velim, ferarum ut catuli molliore praeda saginantur, quam maxime facili ac favorabili causa velim, ferarum ut catuli molliore praeda saginantur, et non utique ab hoc initio continuare operam et ingenio adhuc alendo callum inducere, sed iam scientem, quid sit pugna, et in quam rem studendum sit, refici atque renovari. sic et tirocinii nomen, in Asiam navigavit seque et aliis sine dubio eloquentiae ac sapientiae magistris, sed praecipue tamen Apollonio Moloni, quem Romae quoque audierat, Rhodi rursus formandum ac velut recoquendum dedit. tum dignum operae pretium venit, cum inter se congruunt praecepta e
Abbreviated transcription (Latin):
& hercule quantũ lib& setretastudia c̃culerit .ẽ. tam proprius quidã fori ꝓfectꝰ alia luexalia ueri
discriminis faciesplusq: si separes ussine doctrina quã citra usũ doc trinaualeat Ideoq ñ nulli
senes in schola factistupent nouita ce cuminiuditia uener &om̃a siuis exercitatonib: similia
desiderant atillic & uidexiac& et aduersarius opstrepit & nihilte mere dicta perit & si quid
tibipse sumas ꝓbandũ ẽ & laboratã congestãq dierũ ac noctiũ studio actiont̃ aqua defecit
i& omisio magna sem ꝑflandi tumort in quibdam causis loquendũ ẽ. qđ illidiserti iinsme
sciunt Itaq non nullosreperias quisibi eloquentiores uideantur qua ut aausas agant
Ceterum illũ quẽ uiuenẽ tenerisq ad huc uirib: nitentẽ in foꝵ deduxii at in cipere

Expanded text:
 hercule quantumlibet secreta studia contulerint, est tamen proprius quidam fori profectus, alia lux, alia veri  hercule quantumlibet secreta studia contulerint, est tamen proprius quidam fori profectus, alia lux, alia veri discriminis facies, plusque, si separes, usus sine doctrina quam citra usum doctrina valet. ideoque nonnulli senes in schola facti stupent novitate, cum in iudicia venerunt, et omnia suis exercitationibus similia desiderant. at illic et iudex tacet et adversarius obstrepit et nihil temere dictum perit et, si quid tibi ipse sumas, probandum est, et laboratam congestamque dierum ac noctium studio actionem aqua deficit, et omisso magna semper flandi tumore in quibusdam causis loquendum est; quod illi diserti minime sciunt. itaque nonnullos reperias, qui sibi eloquentiores videantur, quam ut causas agant. ceterum illum, quem iuvenem tenerisque adhuc viribus nitentem in forum deduximus, et incipere
Abbreviated transcription (Latin):
cũ demosthenen puerũ ad modũ actiones pupillares habuisse manifestũ sit caluus
oaesar polio multũ ante questoriã om̃s &e tatẽ grauissima iuditia susce perint p̃rextatos
egis se quosdam sit traditum. Cuesar augustus duo decim natus annos auiam ꝓrortris
laudauerit modus mihi uidetur quidam tenendus ut neq p̃popere deferingatur
in matura fons & quid quid ẽ illud adhuc acerbũ ꝓferatur.bã inde & contemptꝰ
metus crecitmnius q fit semꝑ. qđ ausuri sumꝰ &dam de liberamꝰ quando incipiendu sit
in cipereiam serum eso quare fructũ studiorum turidem & ad hucdulee promidec& dum
& uenia & spes a paratus fauoret audert non de a etsi quid desit operi supolet aetas & siquas
dicta iuueniliter ꝓindole accipiuntur ut tocusille ciceronis ꝓsexro scio locus. Quid enim

Expanded text:
cum Demosthenen puerum admodum actiones pupillares habuisse manifestum sit, Calvus, cum Demosthenen puerum admodum actiones pupillares habuisse manifestum sit, Calvus, Caesar, Pollio multum ante quaestoriam omnes aetatem gravissima iudicia susceperint, praetextatos egisse quosdam sit traditum, Caesar Augustus duodecim natus annos aviam pro rostris laudaverit. modus mihi videtur quidam tenendus, ut neque praepropere destringatur immatura frons et, quidquid est illud adhuc acerbum, proferatur; nam inde et contemptus metus crescit, maiusque fit semper quod ausuri sumus et, dum deliberamus quando incipiendum sit, incipere iam serum est. quare fructum studiorum viridem et adhuc dulcem promi decet, dum et veniae spes est et paratus favor et audere non dedecet et, si quid desit operi, supplet aetas, et, si qua sunt dicta iuveniliter, pro indole accipiuntur: ut totus ille Ciceronis pro Sexto Roscio locus: quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
& cura iuuantur instrumenta. uox latus decor. quae quidem tantum ualent ut frequenter
famã ingenifacient habuit oratores aetas nr̃a copiosiores sedcũ dicer& eminere int̃ ae qualis
trachalus uidebatur ea corporis sublimitaserat is ardor oculoꝵ frontis auctoricas gestus
prestantia. Vox quidem non ut cicero deside paene trago edoꝵ sed suꝑ om̃is quosego qͥdem
audierim trado colos. Certe cuminbasilica iulia dicer& primo tribunali quattuor autẽ
iudicia ut moris ẽ. cogerentur atq om̃ a clamorib: fremerent & auditu eũ & intellectũ
& qđ agentib: ceteris contumeliosissimũ fuit laudatũ quoq: exquattuor tribunalib:
memimi sed hoc uocũ ẽ. & rara felicitas. quaesi non ad sit sane sufficiat ab lus quib:quis dicit
A gendi autẽ initiũ sine dubio secundũ uires cuiusq sumendũ ẽ. Neq ego annos definiã

Expanded text:
et cura iuvantur, instrumenta, vox, latus, decor; quae quidem tantum valent, ut frequenter et cura iuvantur, instrumenta, vox, latus, decor; quae quidem tantum valent, ut frequenter famam ingenii faciant. habuit oratores aetas nostra copiosiores, sed, cum diceret, eminere inter aequales Trachalus videbatur. ea corporis sublimitas erat, is ardor oculorum, frontis auctoritas, gestus praestantia, vox quidem non, ut Cicero desiderat, paene tragoedorum, sed super omnes, quos ego quidem audierim, tragoedos. certe cum in basilica Iulia diceret primo tribunal, quattuor autem iudicia, ut moris est, cogerentur, atque omnia clamoribus fremerent, et auditum eum et intellectum et, quod agentibus ceteris contumeliosissimum fuit, laudatum quoque ex quattuor tribunalibus memini. sed hoc votum est et rara felicitas; quae si non adsit, sane sufficiat ab iis, quibus quis dicit, agendi autem initium sine dubio secundum vires cuiusque sumendum est. neque ego annos definiam,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes facillimegener& eẽ. interaduersa multisq in causa fuisse ut bonaingenistuduq
inluce non prolata situ quodam secreti consumerentur. sciat autẽ siquis haec forteminus ad¬
huc peritus distinguendi uincuiusq uerbileget nom ꝓbitttẽ ame reprendi seduere cundiam
quetimor quidã reducens animum abiis quae facienda sunt inde c̃fusio & coepti panicentia
& subitum silentium quisporro dubit& uitus ad scribere ad fectũ ꝓpt̃ que facere honeste pudet
neq ego rursus nolo eum quisit dicturus & sollicitum surgere & colore mutari et pericalum
intellegere. quaesi non acciderent etiã simulandaerunt. sed intellectus hic sit operis non
m&us moueamurq: non c̃cidam . Optima. ẽ autẽ emendatio uorecundie fidutia. & quam¬
lib& in becilla fronsmagna conscientia sustinetur s̃ & naturalia ui supra dixi quaetamen

Expanded text:
virtutes facillime generet, esse interim adversam, multisque in causa fuisse, ut bona ingenii studiique virtutes facillime generet, esse interim adversam, multisque in causa fuisse, ut bona ingenii studiique in lucem non prolata situ quodam secreti consumerentur. sciat autem, si quis haec forte minus adhuc peritus distinguendi vim cuiusque verbi leget, non probitatem a me reprehendi, sed verecundiam, quae est timor quidam reducens animum ab iis quae facienda sunt; inde confusio et coepti paenitentia et subitum silentium. quis porro dubitet vitiis adscribere adfectum, propter quem facere honeste pudet? neque ego rursus nolo eum, qui sit dicturus, et sollicitum surgere et colore mutari et periculum intelligere; quae si non accident, etiam simulanda erunt. sed intellectus hic sit operis, non metus, moveamurque, non concidamus. optima est autem emendatio verecundiae fiducia, et quamlibet imbecilla frons magna conscientia sustinetur. sunt et naturalia, ut supra dixi, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
& uidis se creduntur qđ homerꝰ frequentis sime testatur sed non ẽ. expectanda ultima
actas cũ studia pstent ut quantũ ad cogitationẽ ꝑtinet rerũ etiã p̃teritis siculis uixis se aid eam̃¬
scientia debet esse succinctus accedente uerboꝵ figurarũq facili copia & inuentionis
ratione & disponendi usu & memoriae firmitate & actionis gratia sed plurimum
ex his ual& animi praestantia quã net ieus frangat nec ad clamatio terreat necaudi¬
entum auego ria sultra debitã ituerentiam tar det naut ab ominandasant ctraria hisuitia con¬
fidentiae romertaatis improbitattis adrogantiae ita citra constantiã fidutiã fortitudinem
nhil artes nihil studiam nihl ꝓfectus ipsȩ ꝓfuerit ut sides armatimidis & inbellib mutus
inehercules dico qͥm̃ & aliter accipipotest ipsã uere cundã uitiũ quidem sed amabile aq

Expanded text:
et vidisse creduntur, quod Homerus frequentissime testatur. sed non est exspectanda ultima et vidisse creduntur, quod Homerus frequentissime testatur. sed non est exspectanda ultima aetas, cum studia praestent ut, quantum ad cognitionem pertinet rerum, etiam praeteritis saeculis vixisse videamscientia debet esse succinctus, accedente verborum figurarumque facili copia et inventionis ratione et disponendi usu et memoriae firmitate et actionis gratia. sed plurimum ex his valet animi praestantia, quam nec metus frangat nec adclamatio terreat nec audientium auctoritas ultra debitam reverentiam tardet. nam ut abominanda sunt contraria his vitia confidentiae, temeritatis, improbitatis, arrogantiae, ita citra constantiam, fiduciam, fortitudinem nihil ars, nihil studium, nihil profectus ipse profuerit, ut si des arma timidis et imbellibus. invitus mehercule dico, quoniam et aliter accipi potest, ipsam verecundiam, vitium quidem, sed amabile et quae
Abbreviated transcription (Latin):
tioris qui subito fronte cficta in missaq: barba ueluti despexissent oratoria p̃cepta paulũ
aliquid sederunt in scholis philo sophorum ut᷑ inde in publico tristes domidis soluti captarent
auctoritatẽ contẽptucȩ teroꝵ philo sophia enĩ simulari pocest eloquentia non potest¬
TΕΜΑ HISΤΟRΙΑR In primis uero abundare debet orator exemploꝵ copia cũ ueterum
tum etiã nouoꝵ ad eo ut ñ oa modo q̃ conscripta sunt historiis aut sermonib: uclut ꝑmanus
tradita qq cotidicaguntur debeat nosse. Verum neea quidem quaes ac lanorib: po& isfita
neglegere namilla quidem propria aut testimoniorum aut etiam iudicatorũ optinent
locũ sed haet quoq aut uetustatis fidetuta sunt aut ab hominib: magnis p̃ceptoꝵ loco ficta
creduntur sciat ergo quãplurima. Vnde etiam senib: auctoritas maiorẽ qđ plura nossẽ

Expanded text:
tioris, qui subito fronte conficta immissaque barba, veluti despexissent oratoria praecepta, paulum tioris, qui subito fronte conficta immissaque barba, veluti despexissent oratoria praecepta, paulum aliquid sederunt in scholis philosophorum, ut deinde in publico tristes, domi dissoluti captarent auctoritatem contemptu ceterorum. philosophia enim simulari potest, eloquentia non potest. in primis vero abundare debet orator exemplorum copia cum veterum, tum etiam novorum, adeo ut non ea modo, quae conscripta sunt historiis aut sermonibus velut per manus tradita, quaeque cotidie aguntur, debeat nosse, verum ne ea quidem, quae sunt a clarioribus poetis ficta, negligere. nam illa quidem priora aut testimoniorum aut etiam iudicatorum obtinent locum, sed haec quoque aut vetustatis fide tuta sunt aut ab hominibus magnis praeceptorum loco ficta creduntur. sciat ergo quam plurima; unde etiam senibus auctoritas maior est, quod plura nosse
Abbreviated transcription (Latin):
facultate a gendi ad dscendumius declinauerunt qua id scire facile ẽ oratori qs discunt
quisua quoq e fessioneo ratores esse nom possunt. ueru et im. cato cũindicendo pruestantis simꝰ
tũuiris idem fuit peritisimus & scdeuole soruoq suleitio comcessaest etiam facundae urtus
et in itullius non modo magendum numquã est destitutas scientia uris. sed etiã coponere
aliqua deeo eoeperat ut appareat posse oratorem non discendo tantum uiriuacare sed
etiam docendo. Verum ea quae demorib ex colendis studioq uiris p̃cipim none quas eo
credat reprendenda qđ multos cognouimꝰ quicedio laboris quem ferretendntib:
adeloquentiã necesse ẽ c̃fugerint adhaec deuerticula desidiȩ quoꝵ alise ad album
acrubrica trans tulerunt & formulari uelut cicero ait legulei quidem eẽ maluct
tã quã utiliora elegentes ea quorũ solã facilitatem sequebantur aliq pigretiae adrogan¬

Expanded text:
facultate agendi, ad discendum ius declinaverunt, quam id scire facile est oratori, quod discunt qui sua quoque confessione oratores esse non possunt? verum et M. Cato cum in dicendo praestantissimus, tum iuris idem fuit peritissimus, et Scaevolae Servioque Sulpicio concessa est etiam facundiae virtus. et M. Tullius non modo inter agendum nunquam est destitutus scientia iuris, sed etiam componere aliqua de eo coeperat, ut appareat posse oratorem non discendo tantum iuri vacare, sed etiam docendo. verum ea, quae de moribus excolendis studioque iuris praecipimus, ne quis eo credat reprehendenda, quod multos cognovimus, qui taedio laboris, quem ferre tendentibus ad eloquentiam necesse est, confugerint ad haec deverticula desidiae. quorum alii se ad album ac rubricas transtulerunt et formularii vel, ut Cicero ait, leguleii quidam esse maluerunt, tanquam utiliora eligentes ea, quorum solam facilitatem sequebantur; alii pigritiae arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
soduq d scuec ueraicet cusi caut̃ om̃is gnoail is questios pecili pocentior quia unuerso

Expanded text:
sed, quod sciet, vere dicet. cum sit autem omnis generalis quaestio speciali potentior, quia universo sed, quod sciet, vere dicet. cum sit autem omnis generalis quaestio speciali potentior, quia universo
Abbreviated transcription (Latin):
abilla calla uillatione disserine ñ magis sufficero in aliuograuiore actuquã par¬
ua quelã animalia que in angustis mobilia campo dep̃honduncur . lam quidem
pars illa moralis q̃dr̃ et icecerte tota oratorisẽ ac cõmodatã Namintanta causarum sicut su¬
periorib: libri diximus uarietatecũalia conecura quȩrãtur alia finitionibus c̃dudantur
alia iure summoueantur ł trans ferantur alia colligantur ł ipsa interse concurrant ł
indiuersum ambiguitate ducantur. Nulla feredicipotest cuinũ parte in aliqua tractatus
acqui acbonir opperiatur pleras que uero ẽẽ quis nescit qͥtoce in sola qualitato c̃sistane
n cusilus uerd qugratiosiuadendie ablonest quesione seposito quimnilla ctũ parstetũ qur
por ceporit sedquiur tucosipsasmonce cũpł erxus ita sent & nec in cogtandoralaboralit

Expanded text:
ab ilia cavillatione discesserint, non magis sufficere in aliquo graviore actu quam parab ilia cavillatione discesserint, non magis sufficere in aliquo graviore actu quam parva quaedam animalia, quae in angustiis mobilia campo deprehenduntur. iam quidem pars illa moralis, quae dicitur Ethice, certe tota oratori est accommodata. nam in tanta causarum, sicut superioribus libris diximus, varietate, cum alia coniectura quaerantur, alia finitionibus concludantur, alia iure summoveantur vel transferantur, alia colligantur vel ipsa inter se concurrant vel in diversum ambiguitate ducantur, nulla fere dici potest, cuius non parte in aliqua tractatus aequi ac boni reperiatur, plerasque vero esse quis nescit, quae totae in sola qualitate consistant? in consiliis vero quae ratio suadendi est ab honesti quaestione seposita? quin ilia etiam pars tperceperit, sed qui virtutes ipsas mente complexus ita sentiat, nec in cogitando ita laborabit
Abbreviated transcription (Latin):
opus ut uis amniumaiorem altis ripis mulcoquegurgicis trachiflentium quamtenuis at que
et obicttu lapillorum resultantis et ut palo esricidoctor esillos quos numeros uocant nonici¬
circo discentibus tradunt ut us omnibus ii quididicerint in ipso ludandi cercamine ucar
pius enim pondert et firmitate etspirituagitur sedut subsie copiailla ex qua unum ut alte¬
rum cuius se oocasio dederit efficiant Itahȩc parsdialestica siue illã dicere malumus dis¬
putatricem ut ẽutilis saepe & finitionibus et cũ prensionibus et se parandis ques difforentia
et resoluenda ambiguicate distinguendo diuidondo in liciendo inplicando. Itas it totũ
sibi uindi cauerit inforocertam obstabit melioribus et scstas ad tenuitatem suã uires
I psã supcilitatem c̃sumet Itaquerepperias quosdam indisputandomirec allido sc̃ũ

Expanded text:
opus; ut vis amnium maior est altis ripis multoque gurgitis tractu fluentium quam tenuis aquae opus; ut vis amnium maior est altis ripis multoque gurgitis tractu fluentium quam tenuis aquae et obiectu lapillorum resultantis. et ut palaestrici doctores illos, quos numeros vocant, non idcirco discentibus tradunt, ut iis omnibus ii, qui didicerint, in ipso luctandi certamine utantur plus enim pondere et firmitate et spiritu agitur, sed ut subsit copia illa, ex qua unum aut alterum, cuius se occasio dederit, efficiant, ita haec pars dialectica, sive illam dicere malumus disputatricem, ut est utilis saepe et finitionibus et comprehensionibus et separandis quae sunt differentia, et resolvenda ambiguitate, distinguendo, dividendo, illiciendo, implicando, ita, si totum sibi vindicaverit in foro certamen, obstabit melioribus et sectas ad tenuitatem suam vires ipsa subtilitate consumet. itaque reperias quosdam in disputando mire callidos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ore siuderentur si illas .l. docerent quietiã o oqui prestantis simo possent utnanque sit tem pui
ũquenqiuo ꝑfestus aliquis ciualom optam orator hano artemsupbonomine et uiciis quorũ dam
bo naeius corrũ pentiũ iniusamuindicet sibiao ueluc rebus re petitis in corpus ełoquenciȩ adcducat
Quȩtiuidom cumsit intres diuisã partis naturalemmoralomrationalem quatandem nũ ost cũora¬
coriso pore cũ iuncta namut or dinem retro agamus deultima illa quactotauer satur in uert
nemodibitauerit siet ꝓprictates uocis cuius que nos se et ambigua a perire & ꝑplexa discer¬
nere & defilsis uidicare & colligero acresoluere que uelis oracor umest quamquam ea nũ ta¬
men est minute at que cũcise inachonibus utendum quam indispucationibus quia ñ docere modo
sed mouero etiã ac delestare audientis debet orator. ad qđ im ꝓcetuquoque ao uiribus & decorom :

Expanded text:
ores viderentur, si illas ii docerent, qui etiam eloqui praestantissime possent? utinamque sit tempus ores viderentur, si illas ii docerent, qui etiam eloqui praestantissime possent? utinamque sit tempus unquam, quo perfectus aliquis, qualem optamus, orator hanc artem superbo nomine et vitiis quorundam bona eius corrumpentium invisam vindicet sibi ac, velut rebus repetitis, in corpus eloquentiae adducat. quae quidem cum sit in tris divisa partes, naturalem, moralem, rationalem, qua tandem non est cum oratoris opere coniuncta? nam ut ordinem retro agamus, de ultima illa, quae tota versatur in verbis, nemo dubitaverit, si et proprietates vocis cuiusque nosse et ambigua aperire et perplexa discernere et de falsis iudicare et colligere ac resoluere quae velis oratorum est. quanquam ea non tam est minute atque concise in actionibus utendum quam in disputationibus, quia non docere modo, sed movere etiam ac delectare audientes debet orator, ad quod impetu quoque ac viribus et decore est
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab omĩmuner eoratoris recessit. Nã quis philo soplioꝵ aut uiuidicus froquers
aut clarus in contionib: fuit quis deniq in ipsa quã maximȩ plertq p̃cipiunt reip
ad ministratione uersatus ẽ atq eo illũ quẽ institutio romanũ quendã uelĩ esse
sipientẽ. quiñ sẽcrets desputationib: sedrerũ experum̃tas atq operi uere cuulẽ
uirũ exhbeat
scd quiadeserta abbis quistades oquentiam contulerunt studia sapientiş nũiam in actis uoatti
at que in hac foriluce uersantur. sed in porticus a grinnansia prinũ mexincũuentus scholarum
resserunt id qđ estoratorines ãrum nec a diciendimn preceptoribus traditur abis petere ninirum
netes se est apud quosremansit euol uendi penitus austor esiquide urtute precipiunt ut oratoris
uita cunstiaetia diuinarum rerũ sẽt humanarũque cumniunta quaeipse quantoma iore sac puleri¬

Expanded text:
atque ab omni munere oratoris recessit. nam quis philosophorum aut in iudiciis frequens atque ab omni munere oratoris recessit. nam quis philosophorum aut in iudiciis frequens aut clarus in contionibus fuit? quis denique in ipsa, quam maxime plerique praecipiunt, rei publicae administratione versatus est? atqui ego illum, quem instituo, Romanum quendam velim esse sapientem, qui non secretis disputationibus, sed rerum experimentis atque operibus vere civilem virum exhibeat. sed quia deserta ab his, qui se ad eloquentiam contulerunt, studia sapientiae non iam in actu suo atque in hac fori luce versantur, sed in porticus et in gymnasia primum, mox in conventus scholarum recesserunt: id, quod est oratori necessarium nec a dicendi praeceptoribus traditur, ab iis petere nimirum necesse est, apud quos remansit, evolvendi penitus auctores, qui de virtute praecipiunt, ut oratoris vita cum scientia diuinarum rerum sit humanarumque coniuncta. quae ipsae quanto maiores ac pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
transeo de quone minẽ quiliteras ł primis ut aiuis labris degustaret. dubitaturõ puto
Adillud sequers p̃uertar nedicendiq̃dẽ sats pertũ fore quiñ etnaturȩ uim omuẽ penitꝰ
ꝑspexerit et mores p̃ceptis acratione formarit. Neq enĩ frustra intertio deora core
oratoris affirmat. ac philosophoscũ eadicendi uirib: tuent᷑ utirhet&. armis ñ sius
Idẽ tam̃ c̃fitet᷑ eaiam eẽ aphilo sophia petenda . uidelicet quia magis hȩcilli uidet᷑
in possessione earũ rerũ fuisse. hinc etiãillud ẽ qđ cicero plurib: liliris erepistolis
testat᷑ dicendi faculta tẽ ex intimis sapientie fontib: fluere. ideoq aliquã diu
p̃ceptores eosdẽ fuissemorũ atq dicendi. Qua ꝓpt̃ hȩc ex hortatio ñ eo ꝑtinet
ut eẽ oratorẽ philo soplũ uelĩ quando ñ alia uitȩ secta longius a ciuilib: officus

Expanded text:
transeo, de quo neminem, qui litteras vel primis, ut aiunt, labris degustarit, dubitaturum puto. transeo, de quo neminem, qui litteras vel primis, ut aiunt, labris degustarit, dubitaturum puto. ad illud sequens praevertar, ne dicendi quidem satis peritum fore, qui non et naturae vim omnem penitus perspexerit et mores praeceptis ac ratione formarit. neque enim frustra in tertio de Oratore ac philosophos, cum ea dicendi viribus tuentur, uti rhetorum armis, non suis. idem tamen confitetur, ea iam esse a philosophia petenda, videlicet quia magis haec illi videtur in possessione earum rerum fuisse. hinc etiam illud est, quod Cicero pluribus libris et epistolis testatur dicendi facultatem ex intimis sapientiae fontibus fluere, ideoque aliquamdiu praeceptores eosdem fuisse morum atque dicendi. quapropter haec exhortatio mea non eo pertinet ut esse oratorem philosophum velim, quando non alia vitae secta longius a civilibus officiis
Abbreviated transcription (Latin):
Quandoigit᷑ orator ẽ uirbonꝰ is autẽ citra uirtutt̃ intelligi ũ potest uirtus etiã siquesdi
un petus ex natura sumit tãm̃ ꝑficienda doctrona ẽ. mores ante omia oratori studis er̃
ex colendi atq om̃is honeni uistiq disciplina ꝑtractanda sine qua nemo necuirbonꝰ
et̃ nec dicendiperitꝰ potest nis forte accedemꝰ sus quinatura conflare moros ettubid
adiuuaridisciplina putant. sclicet ut ea quidẽ quȩ manufiuqs atq rex etiã c̃tẽptesima
cfite ans regere doctorib: uirtutẽ uͦ qua nihilhiomumi qđ ad deos unmortales ꝓpius aacederet
datũ ẽ obuiã in laboratã tantũ quanati simꝰ habtamꝰ abstinens erit quidipsũ qͥdsit absti¬
tractatũ quileges quȩ natura s om̃ib: datȩ quȩq ꝓpͥȩpopulis etgentib: c̃stitutȩ uuĩeradi¬
tiore aliquo sermone tractarit. oquãistud parũ putant quib tã facile uidet᷑. Sed hȩc

Expanded text:
quando igitur orator est vir bonus, is autem citra virtutem intelligi non potest, virtus, etiamsi quosdam impetus ex natura sumit, tamen perficienda doctrina est: mores ante omnia oratori studiis erunt excolendi atque omnis honesti iustique disciplina pertractanda, sine qua nemo nec vir bonus esse nec dicendi peritus potest. nisi forte accedemus iis, qui natura constare mores et nihil adiuvari disciplina putant; scilicet ut ea quidem, quae manu fiunt, atque eorum etiam contemptissima confiteantur egere doctoribus, virtutem vero, qua nihil homini, quo ad deos immortales propius accederet, datum est, obviam et illaboratam, tantum quia nati simus, habeamus. abstinens erit qui id ipsum, quid sit abstitractatum, qui leges, quaeque natura sunt omnibus datae quaeque propriae populis et gentibus constitutae, nunquam eruditiore aliquo sermone tractarit? O quam istud parvum putant, quibus tam facile videtur! sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quã patronus quomodo autem sequest ille & med alitiũ manꝰ & quidã incerps inpend&
aequo animo laborem in alienas acciones cum dicturis tantisuaeñ sit. Pessimȩ uero
libellis esso contentum quos componit autlitigator quic̃fugit ad patronũ quia liti
ipse non sufficit aut aliquis excogenere aduocatoꝵ quise non possea gere confitent᷑
Deinde faciunt id qđ .ẽ. in agendo difficillimũ. Nã qui uidicare quid dicendũ quid
dissimulandũ quaid dȩclinandũmutandũ fingendũ etiamsit potest curñ sic orator
quando qđ difficilius e oracorem facie ii porrononcantũ nocerent sioma sctiberene
utigestasunt mune conslũ & coleris adicumt &iliqua peioraueris q uaepleriq am aeperant inmitare

Expanded text:
quam patronus? quomodo autem sequester ille et media litium manus et quidam interpres impendet quam patronus? quomodo autem sequester ille et media litium manus et quidam interpres impendet aequo animo laborem in alienas actiones, cum dicturis tanti suae non sint? pessimae vero consuetudinis libellis esse contentum, quos componit aut litigator qui confugit ad patronum, quia liti ipse non sufficit, aut aliquis ex eo genere advocatorum, qui se non posse agere confitentur, deinde faciunt id quod est in agendo difficillimum. nam qui iudicare, quid dicendum, quid dissimulandum, quid declinandum, mutandum, fingendum etiam sit, potest, cur non sit orator, quando, quod difficilius est, oratorem facit? hi porro non tantum nocerent, si omnia scriberent uti gesta sunt. nunc consilium et colores adiiciunt et aliqua peiora veris, quae plerique cum acceperunt, mutare
Abbreviated transcription (Latin):
quorum nihil refert ubilitium cardo uertatur dumsint quaeuel extracausã exꝑsonis
aut cõmuni tractatu lo corum occasionẽ clamandi largiant᷑ ali quos et ambitio ꝑũtit
qui partim tam qua occupati semꝑq: aliud habentes qđ ante a gendũ su pridiae
ad seuenire liti gatorem aut eodẽ macutino iubent ñ nũquã etiã int̃ipsa subsellia
didicisse segloriantur partimia ctantia in geni sut rescito accipisse uideant᷑ tenerose
& intellagere prius pene quam audiant m̃ titi cũ malta & diserte summisq: clamorib:
qua neq: adiudicẽ neq neq: adligatorem ꝑtine ant de cantauer̃ bene sudantes beneq:
comitati pforum reducuntur neillas quidẽ tulerim delitias eoꝵ quidoceri amicos suos
iubent quã quã minus mali ẽ sullis altẽ recte discant recteq doceant. sed quis discet tãbene

Expanded text:
quorum nihil refert, ubi litium cardo vertatur, dum sint quae vel extra causam ex personis quorum nihil refert, ubi litium cardo vertatur, dum sint quae vel extra causam ex personis aut communi tractatu locorum occasionem clamandi largiantur, aliquos et ambitio pervertit, qui partim tanquam occupati semperque aliud habentes, quod ante agendum sit, pridie ad se venire litigatorem aut eodem matutino iubent, nonnunquam etiam inter ipsa subsellia didicisse se gloriantur; partim iactantia ingenii, ut res cito accepisse videantur, tenere se et intelligere prius paene quam audiant mentiti, cum multa et diserte summisque clamoribus, quae neque ad iudicem neque ad litigatorem pertineant, decantaverunt, bene sudantes beneque comitati per forum reducuntur. ne illas quidem tulerim delicias eorum, qui doceri amicos suos iubent, quanquam minus mali est, si illi saltem recte discant recteque doceant. sed quis discet tam bene
Abbreviated transcription (Latin):
omne alienis negotiis datũ facultatem alit̃ ad quirendirecidant. sed tũ quoq tenen¬
dus ẽ modus acplurimũ refere & a quo accipiat & quantũ & quo usq paciscendi quidem
ille piraticus mos et inponentium periculis p̃tia ꝓcul ab ominanda negotiatio etiam
amedio criter improbis aberit cũ p̃sertimbonos homines bonasq: causastuentinsic metu¬
endus ingratꝰ quisi futur malotamen ille peccet. nihibergo adquirere uolet orator
ultra quã satiserit acnepauꝑ quidem tã quã mercede accipi& sedmutua beniuolentia
ꝓxima discendȩ causae ratio qđ ẽ. orationis fundamtũ. neq enĩ qͥsquã in geniote nui
reperiet᷑ quicũ om̃a qua es incausa diligent̃ cognouerit ad docendũ certeiudicẽ
non sufficiat sed eius reipatto is simis cura est. nãut caceã deneglegentib:

Expanded text:
omne alienis negotiis datum facultatem aliter acquirendi recidant. sed tum quoque tenenomne alienis negotiis datum facultatem aliter acquirendi recidant. sed tum quoque tenendus est modus, ac plurimum refert et a quo accipiat et quantum et quo usque. paciscendi quidem ille piraticus mos et imponentium periculis pretia procul abominanda negotiatio etiam a mediocriter improbis aberit, cum praesertim bonos homines bonasque causas tuenti non sit metuendus ingratus; quodsi sit futurus, malo tamen ille peccet. nihil ergo acquirere volet orator ultra quam satis erit; ac ne pauper quidem tanquam mercedem accipiet, sed mutua benivolentia xima discendae causae ratio, quod est orationis fundamentum. neque enim quisquam ingenio tam tenui reperietur, qui, cum omnia quae sunt in causa diligenter cognoverit, ad docendum certe iudicem non sufficiat. sed eius rei paucissimis cura est. nam ut taceam de negligentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat quinid longesit hone stissimum ao liberalib: disciplinis & illo quẽ exegim
animodignissimũ nonuendere operã neo eleuare tantibenefici aucroritatẽ
cũ pleraq hocipso possint uideri uilia qđ p̃tium habent caecis hoc ut aiunt satis
clarũ ẽ nec quis quã qui sufficientia sibimodica autẽ haec sunt possidebit huno
quaestum sine crimine sordium fecerit at sires familiaris aplius aliquid adusus
necessarios exig& scđm om̃is sapientium leges pacietur sib igratiã neferri
cũ & socrati collatum sit ad urtum & tenon deanthes dirisippus mercedes adiscipłis
acceptauerint. neq: enim uideo quae uistior ad quirendiratio quã ax honestisumo la¬
bere et abus de quib optumne meruernt quiq sinihil inuicẽ prestent indigni fueruit
defensione quod quidẽ noniustũ modo sed necessariũ tiã .ẽ. cũ haec ipsa oꝑa tepusq

Expanded text:
ignorat, quin id longe sit honestissimum ac liberalibus disciplinis et illo, quem exigimus, ignorat, quin id longe sit honestissimum ac liberalibus disciplinis et illo, quem exigimus, animo dignissimum, non vendere operam nec elevare tanti beneficii auctoritatem, cum pleraque hoc ipso possint videri vilia, quod pretium habent? caecis hoc, ut aiunt, satis clarum est, nec quisquam, qui sufficientia sibi modica autem haec sunt possidebit, hunc quaestum sine crimine sordium fecerit. at si res familiaris amplius aliquid ad usus necessarios exiget, secundum omnium sapientium leges patietur sibi gratiam referri, cum et Socrati collatum sit ad victum, et Zeno, Cleanthes, Chrysippus mercedes a discipulis acceptaverint. neque enim video, quae iustior acquirendi ratio quam ex honestissimo labore et ab iis, de quibus optime meruerint, quique, si nihil invicem praestent, indigni fuerint defensione. quod quidem non iustum modo, sed necessarium etiam est, cum haec ipsa opera tempusque
Abbreviated transcription (Latin):
& amicissimos habebit uirbon sub mouendũ uero ẽ. utrũq ambitus genus
ł potentib contra humde suenditandi operam suã ł illud etiã iactantiũ minore
utiq c̃tra dignicatem atcollendi non enĩ fortuna causas ł uistas. ł improbas
facit neq uero pudor obstet quominꝰ susceptã cũ melior uideretur iut cog¬
nita int̃ discendũ in iquicate dimictat cũ prius litigatori dixerit uerum
Nã & in hoo maximũ si ae qui iudices sum beneficiũ ẽ ut non fallamꝰ uana speliti¬
gantẽ neq ẽdignus opera patroni qui non utitur consilio & certe non c̃uenit
oi que oratorem esse uolum inuistatueri scientẽ . nasi exillis quas supͣ diximus
causis falsũ tuebitur erittam honestũ qđ ipse faci& gratis neci semꝑ agerdumsit
tractari potest qđ ex prima statim fronte diudicare in prudentiũ est. Naquis

Expanded text:
et amicissimos habebit vir bonus. summovendum vero est utrumque ambitus genus et amicissimos habebit vir bonus. summovendum vero est utrumque ambitus genus vel potentibus contra humiles venditandi operam suam vel illud etiam iactantius minores utique contra dignitatem attollendi. non enim fortuna causas vel iustas vel improbas facit. neque vero pudor obstet, quo minus susceptam, cum melior videretur, litem cognita inter discendum iniquitate dimittat, cum prius litigatori dixerit verum. nam et in hoc maximum, si aequi iudices sumus, beneficium est, ut non fallamus vana spe litigantem. neque est dignus opera patroni, qui non utitur consilio, et certe non convenit ei, quem oratorem esse volumus, iniusta tueri scientem. nam si ex illis, quas supra diximus, causis falsum tuebitur, erit tamen honestum quod ipse faciet. gratisne ei semper agendum sit, tractari potest. quod ex prima statim fronte diiudicare imprudentium est. nam quis
Abbreviated transcription (Latin):
continencur. ltaq ut accusatoriam uita uiuere & ad destrendos reos premio duci pro¬
ximum latrocimo e ita pestẽ in testinam propulsare cũ propugnatorib: patriae
coparandũ ł deo ꝓ principes nre puiri nonde tractauerunt hancoffitio partem
Qia nec odissẽ imꝓbos nec simultates ꝓuo carenis exfidutia bona mentis uide¬
bantur idq cum ab hortensio lucullis sulpitio cicerone cac sareplurimis aliis
tũ ab utroq catone factũ e quoꝵ alter appellatus ei sapiens nisi creditur fuise
uix scio cuius reliquerit huuis nominis locũ. nãq: defend& omnis orator idem
portumq illum eloquentiae suae salut arem non etiam piratis patefaciet:
duceturo in aduocationẽ mnaxime causa qm̃ tamꝰ om̃is qui non improbeligabt
quoꝵ certe pars ẽ. sustinere nam potese unus aliquid & cõmendantiũ ꝑsonis dabit
& ipsoꝵ qui iuditio decernent ut optimi cuiusq: uoluntate moueatur. Nãq hos

Expanded text:
continentur. itaque ut accusatoriam vitam vivere et ad deferendos reos praemio duci proximum latrocinio est, ita pestem intestinam propulsare cum propugnatoribus patriae comparandum. ideoque principes in re publica viri non detrectaverunt hanc officii partemium accusationem, quia nec odisse improbos nec simultates provocare nisi ex fiducia bonae mentis videbantur; idque cum ab Hortensio, Lucullis, Sulpicio, Cicerone, Caesare, plurimis aliis, tum ab utroque Catone factum est, quorum alter appellatus est sapiens, alter nisi creditur fuisse, vix scio, cui reliquerit huius nominis locum. neque defendet omnis orator idem, portumque illum eloquentiae suae salutarem non etiam piratis patefaciet duceturque in advocationem maxime causa. quoniam tamen omnes, qui non improbe litigabunt, quorum certe bona pars est, sustinere non potest unus, aliquid et commendantium personis dabit et ipsorum qui iudicio decernent, ut optimi cuiusque voluntate moveatur; namque hos
Abbreviated transcription (Latin):
pitanit elequentia pusi quae sit cociduano sermoni simillima quocũamitiscoriugib
liberisserus laquamur contente ꝓmereamini uoluntato nibnlq ares soneel
lacoruene uirente quid quid huesi diectũ ad et ad fectacons dambtio se
siam exercuatione & logo quad abor nontamenesse naturalia atq abilla¬
specie quen conicessa hominib auloriere quidenim in uiunt attuia circactures osto¬
dere &trala ionib id ẽ. cut rerib: au alienis uerbis cusua cuiq: sint ad signata no¬
mina deniqiant quissimu ueq uaxiie scđm natura dixes se contendunt mex
poetis similiores extiesse et asspru cuius simili tamen ratione salsa & in propͥa
urtute ducentis quaui a spucatione ncmihił uerie. Ideoq nonta ꝓcul qua sit
a quib dam recedendum a progruis ac q comunib si qͥs tam̃ ut in locodixi cõpostioni¬
Gad ee necessaria aquib: nihil n nꝰ ẽ al quid inelius adieceri nonerit haccalunia
re pre hendus nã milni aliã quandan a udetirbaberenaurã sormno uinlgiris aua

Expanded text:
putant eloquentiam, nisi quae sit cotidiano sermoni simillima, quo cum amicis, coniugibus, liberis, servis loquamur, contento promere animi voluntatem nihilque arcessiti et elaborati requirente; quidquid huc sit adiectum, id esse adfectationis et ambitiosae fiant exercitatione et lege quadam ciborum, non tamen esse inquiunt, attinet circuitu res ostendere et translationibus, id est aut pluribus aut alienis verbis, cum sua cuique sint adsignata nomina? denique antiquissimum quemque maxime secundum naturam dixisse contendunt: mox poetis similiores exstitisse, etiamsi parcius, simili tamen ratione, falsa et impropria virtutes ducentes. qua in disputatione nonnihil veri est, ideoque non tam procul, quam fit a quibusdam, recedendum a propriis atque communibus. si quis tamen, ut in loco dixi compositionis, ad necessaria, quibus nihil minus est, aliquid melius adiecerit, non erit hac calumnia reprehendendus. nam mihi aliam quandam videtur habere naturam sermo vulgaris, aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ modo ꝓximũ tempꝰ lucẽ q p̃sentẽ intueri satis credat sed omnẽ posteritatis memor
spatiũ uite honestȩ et curriculũ laudis existimet. Mihi ille iustitiȩ haustus bibat
hunc sũ ptã lib̵tatẽ in causis acq c̃silus p̃stet Neq erit ꝑfectus orator nisi qui honeste

Expanded text:
non modo proximum tempus lucemque praesentem intueri satis credat, sed omnem posteritatis memoriam non modo proximum tempus lucemque praesentem intueri satis credat, sed omnem posteritatis memoriam spatium vitae honestae et curriculum laudis existimet. hinc mihi ille iustitiae haustus bibat, hinc sumptam libertatem in causis atque consiliis praestet. neque erit perfectus orator, nisi qui honeste
Abbreviated transcription (Latin):
omũ sed tam̃ erit pluribius i nmaximis quib: ꝙ. acnatura pulcherrimis Nanq potest materia
reperiri ad grauit̃ copioseq dicendũ magis habundais quã de uirtute dere .p. dȩpiu
dentia de origine animo. de amiatia hȩc st̃ quib: meis parit̃ atq oratio in surgant
quȩ uere bona qͥdmitiget metus coerceat cupiditates eximat nosopinionib: uulgi
antiquitus dicta actap̃clare et nosse. et animosem ꝑ agitare c̃ueniet quȩ ꝓfectonus quã
plura maioraq quã in nrẽciuitatis nonim̃tis reperient᷑. Anfortitudinẽ iusticiã fidẽ
c̃tinentiã frugalitatẽ c̃cẽptũ dolorisac mortis melius alido ebunt quã fabricu. curui.
regili. detii macii. aliqua innumerabiles Qu antũ enĩ greci p̃ceptis ualent.
tantũ romani qđ ẽ maius exemplis. tantũ qđ ñ cognatis idẽ rebus ad moueri qui

Expanded text:
omni, sed tamen erit plurimus in maximis quibusque ac natura pulcherrimis. nam quae potest materia omni, sed tamen erit plurimus in maximis quibusque ac natura pulcherrimis. nam quae potest materia reperiri ad graviter copioseque dicendum magis abundans quam de virtute, de re publica, de providentia, de origine animorum, de amicitia? haec sunt, quibus mens pariter atque oratio insurgat, quae vere bona, quid mitiget metus, coerceat cupiditates, eximat nos opinionibus vulgantiquitus dicta ac facta praeclare, et nosse et animo semper agitare conveniet. quae profecto nusquam plura maioraque quam in nostrae civitatis monumentis reperientur. An fortitudinem, iustitiam, fidem, continentiam, frugalitatem, contemptum doloris ac mortis melius alii docebunt quam Fabricii, Curii, Reguli, Decii, Mucii aliique innumerabiles? quantum enim Graeci praeceptis valent, tantum Romani, quod est maius, exemplis. tantum quod non cognitis ille rebus adquieverit, qui