comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in memoria recõditam cogitacõ cũ ad
eam reu̾teret᷑ inuenit. et inde informa¬
tus est recordantis obtutus ĩgente utr̃¬
q terria uoluntate sic̃ i eis ostẽdebamꝰ
trinitatibus fieri que in rebus corꝑali¬
bus reꝑiebantur. uł excorꝑalibus per
sen sũ corꝑis introrsus quodã mͦ trahe¬
bantur. dequibus om̃ibus in libro xiͦ
disserumꝰ. nec sicut fiebat uł aꝑebat
qũ de illa sciã disserebamus. iam in hoĩs
int̾ioris oꝑibus constituta que distĩ¬
guenda fuit a sapĩa. uñ que sciunt᷑
uelut aduenticia sunt in aĩo siue cogita¬
tura reꝵ sius locis et regionibus cõsti¬
tuta sũt siuem ipõ hoĩe que nõ erant
oruintur. aut alis docentibus. aut ꝓ¬

Expanded text:
in memoria reconditam cogitatio cum ad in memoria reconditam cogitatio cum ad eam converteretur, invenit, et inde formatus est recordantis obtutus, jungente utrumque tertia voluntate: sicut in eis ostendebamus trinitatibus fieri, quae in rebus corporalibus reperiebantur, vel ex corporibus per sensum corporis introrsus quodam modo trahebantur; de quibus omnibus in libro undecimo disseruimus : nec sicut fiebat vel apparebat, quando de illa scientia disserebamus, jam in hominis interioris operibus constituta, quae distinguenda fuit a sapientia; unde quae sciuntur, velut adventitia sunt in animo, sive cognittura rerum suis locis et regionibus constituta sunt, sive in ipso homine quae non erant oriuntur, aut aliis docentibus aut c
Abbreviated transcription (Latin):
mẽs hũa non sit eius nature cuius ẽ d̃s
ymago tamen nature illius qua nat᷑a
melior est ulla est ibi querẽda et inueni¬
enda estin nb̃. Quo eciam natura nrã n¬
chis ht̃ melius.S prius mens inse ip̃a
consideranda ẽ anteqͣm sit ꝑticeps dei
et mea reꝑienda est ymago eius. Dixi¬
mus .n. eam. ⁊ si amissa dei ꝑticapacõe
obsoletam atq deformem deitamẽ yma¬
ginem ꝑman̾e Eo quippe ipõ ymago eiꝰ
est quo eius capax est. Euisq eẽ ꝑticeps
potest qđ̃ tam magnũ bonũ. nisi p hoc qd̾
ymago eius est nõ pot. Ecce gͦ mẽs me¬
minit sui intlłit se. diligit se. Hoc si cer¬
nimus c̾mmus trinitatẽ. nõdũ quide
deum. sed iam ymagiẽm dei. Nõ formse¬
tus accepit memoria qd̾ tenet. nec foris
iueit qd̾ aspiceret intlłes sicut corꝑis ccu-¬
lus. Nec ista dito uelut formã corꝑis. et
eam que inde fcã est inacie contuentis
uolũtas foris uĩxit nec ymagĩem dei q̃
foris iusa est quodam modo raptam et

Expanded text:
mens humana non sit ejus naturae cujus est Deus: imago tamen naturae ejus qua natura melior nulla est, ibi quaerenda et invenienda est in nobis, quo etiam natura nostra nihil habet melius. Sed prius mens in se ipsa consideranda est antequam sit particeps Dei, et in ea reperienda est imago ejus. Diximus enim eam etsi amissa Dei participatione obsoletam atque deformem, Dei tamen imaginem permanere . Eo quippe ipso imago ejus est, quo ejus capax est, ejusque particeps esse potest; quod tam magnum bonum, nisi per hoc quod imago ejus est, non potest. Ecce ergo mens meminit sui, intelligit se, diligit se: hoc si cernimus, cernimus trinitatem; nondum quidem Deum, sed jam imaginem Dei. Non forinsecus accepit memoria quod teneret, nec foris invenit quod aspiceret intellectus, sicut corporis oculus: nec ista duo, velut formam corporis, et eam quae inde facta est in acie contuentis, voluntas foris junxit: nec imaginem rei quae foris visa est, quodam modo raptam et
Abbreviated transcription (Latin):
ul foris pacta sunt sic̃ illa que credunt᷑.
sed intus oĩo mipõ aĩo ẽẽ ceꝑunt. Fades
enim nõ est qd̾ creditur. sed qua creditur
Illud creditur. illa conspicitur. Tamen
quia ẽẽ cepit in aĩo qui iam erat aĩmus
anteꝙͣ in illo ista eẽ cepisset. Aduẽtici¬
um quiddã uidetur. et in pret̾itis hẽbit᷑
qñ succedente spẽ iam ẽẽ destic̾it. aliãq

Expanded text:
foris peracta sunt, sicut illa quae creduntur; sed intus omnino in ipso animo esse coeperunt. Fides enim non est quod creditur, sed qua creditur: et illud creditur, illa conspicitur. Tamen quia esse coepit in animo, qui jam erat animus antequam in illo ista esse coepisset, adventitium quiddam videtur, et in praeteritis habebitur, quando succedente specie jam esse d
Abbreviated transcription (Latin):
Que autẽ inquit.ꝓredunt de ore de cord̾
exeũt. et es comqumãt hoĩem. De corde
enĩ cogita cões male ⁊cͣ. Quid hac ex¬
posicõe lucidius: Nlec tamẽ quia dicimꝰ
locucões cordis ẽẽ cogitacões. iõ nõ sunt
eciã uisiones exorte de noticie iusioni¬
bus que uere sũt. Foris .n. cũ ꝑcorpus
hec fuint. aliud est locueõ. aliud uisio.
Intus autẽ cũ cogitamꝰ utiũq unum est.
sicut audicõ et uisio. duo quedã sũt inter
se distancia in sensibus cors. In aiõ autẽ
nõ est aliud atq aliud uidere et audire.
Ac ꝑ hoc cum locucõ foris nõ uideatur. s

Expanded text:
tem, inquit, procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeunt cogitationes malae , etc. Quid hac expositione lucidius? Nec tamen quia dicimus locutiones cordis esse cogitationes, ideo non sunt etiam visiones exortae de notitiae visionibus, quando verae sunt. Foris enim cum per corpus haec fiunt, aliud est locutio, aliud visio: intus autem cum cogitamus, utrumque unum est. Sicut auditio et visio duo quaedam sunt inter se distantia in sensibus corporis, in animo autem non est aliud atque aliud videre et audire: ac per hoc cum locutio foris non videatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ioh̾em legit᷑. Amen amẽ dico ub̃. quia
ex uobis unus tradet me. Aspiciebant
drẽt. Erat ergo unus ex discipulis erꝰ
dicit. Ecce in mieudo dic qđ sonando drẽ
nõ audebat. Sed hec atq huiusmodi sigͣ
corꝑalia siue auribus siue eculis pñti¬
tibus colloqui. Sed iste signa sũt uocũ
cum ip̃ẽ uoces in smoẽ nr̃o eaꝵ quas co¬
gitamus signa sũt reꝵ¬

Expanded text:
ita legitur: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Aspiciebant quo diceret. Erat ergo unus ex discipulis ejusdicit ? Ecce innuendo dixit, quod sonando dicere non audebat. Sed haec atque hujusmodi signa corporalia sive auribus sive oculis praesentitibus colloqui: sed ista signa sunt vocum, cum ipsae voces in sermone nostro earum quas cogitamus signa sint re
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos. Quid cogitatis in cordib ur̃s.
Quale est in libro sapĩe. dixerũt cogitã¬
tes tale hic cogitau̾nt dicẽtes. Et illic .n.
et hic ostenditur intra se atq incord̃ suo
dicere. id ẽẽ cogitando dr̃e. Dixerunt
quippe intra se et dem̃ est eis. ꝙͣ cogitatis.
Et de illo diuite cuius uberes fructus a¬
ger attulit ait ipẽ dñs. et cogitabit intͣ
se dicẽs. Quedam gͦ cogitacões locucões
sunt cordis ubi et os eẽ dñs ostñdit. cũ
ait. Non qd̃ intrat inos comquinat
hoĩem. s qd̃ ꝓcedit abore hoc coĩqͥnat
hoĩem. una siña. duo quedã hõis ora
complexus est unũ corꝑis. alteꝵ cordis
Nam utiq unde illi hoĩem putauert̃
inquinari in os intrat cors. uñ autẽ
dixit dñs. inquinari hoiẽm de cordis ore
ꝓcedit. Ipẽ quippe exposuit ipẽ qd̃ dix̾at
Nam paulo post de hac re discipuł suis
ad huc et uos inquit sñ intlłcu estis. Nõ
intlłigitis quia omẽ qd̾ inos intrat ĩ

Expanded text:
ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris ? Quale est in libro Sapientiae, Dixerunt cogitantes; tale hic est, Cogitaverunt dicentes. Et illic enim et hic ostenditur, intra se atque in corde suo dicere, id est, cogitando dicere. Dixerunt quippe intra se, et dictum est eis, Quid cogitatis? Et de illo divite cujus uberes fructus ager attulit, ait ipse Dominus, Et cogitabat intra se, dicens . 18. Quaedam ergo cogitationes locutiones sunt cordis, ubi et os esse Dominus ostendit, cum ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Una sententia duo quaedam hominis ora complexus est, unum corporis, alterum cordis. Nam utique unde illi hominem putaverant inquinari, in os intrat corporis: unde autem Dominus dixit inquinari hominem, de cordis ore procedit. Ita quippe exposuit ipse quod dixerat. Nam paulo post de hac re discipulis suis: Adhuc et vos, inquit, sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in
Abbreviated transcription (Latin):
fła eẽ nouit. qd̾ si nouit ueꝵ nouit. ue¬
ꝵ est enĩ ꝙ illa fła sũt. Dehiis gͦ nc̃disse¬
uinus que nota cogitamus et nota sũt
nobis ⁊̃ si nõ cogitent᷑ a nb̃. Sed certe si
ca dicere uelimus insi cogitata nõ pos¬
sumus. Nam et si uba nõ sonẽt qui ĩ cn¬
de suo dicit utiq cogitat. uñ illd̾ est i
libro sapiẽ. Dixerunt apo̾ se cogitãtes
non recte. Exposuit .n. quid scit dixerũt
apud se addidit cogitantes. huic sile ẽ¬
i euuꝰ ꝙ quidam scube cum audissent
ad nõ dictum ꝑ alitico. confide fili remt¬
tunt᷑ t̾ibi pecã tua. dixerũt intra se. hic
blasphemat. Quid est .n. dix̾unt intra
senisi cogitãdo: Peniq sequit: Et cũ
iudisset ih̾c cogitacões eoꝵ dixit. Ut qͥd
cogitatis mala in cordibus urĩs: Sic ma

Expanded text:
 novit: quod si novit, verum novit; verum est enim quod illa falsa sint. De his ergo nunc disserimus quae nota cogitamus, et nota sunt nobis etiam si non cogitentur a nobis. Sed certe si ea dicere velimus, nisi cogitata non possumus. Nam etsi verba non sonent, in corde suo dicit utique qui cogitat. Unde illud est in libro Sapientiae: Dixerunt apud se cogitantes non recte . Exposuit enim quid sit, Dixerunt apud se, cum addidit, cogitantes. Huic simile e quod quidam Scribae cum audissent a Domino dictum paralytico, Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua; dixerunt intra se, Hic blasphemat. Quid est enim, dixerunt intra se, nisi cogitando? Denique sequitur, Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
eius ymagiẽs cogitacões uoluant᷑. hoc ẽ
enim ꝙ ad nullam ꝑtinet linguã earũ
.s. que lingue appellantur gẽcium. quaꝵ
nrã latina est. quisqͥs inq̃m hoc intlł̾ire
põt. eciam põt uidere ꝑ hoc speculũ atq ĩ ħ
enigmate aliqͣm u̾bi illius similitudĩe
de quo dcm̃ est. In principio erat u̾bũ. et u̾¬
bum erat apd̃ d̃m. et deus erat u̾bum.
nascatur u̾bũ qd̃ eiusmodi sit oĩo. cuiꝰ¬
modi est illa scĩa de qua uascitur. Sor¬
mata quippe cogitacõ ab ea re qͣm scimꝰ
u̾bum est qd̃ in corde dicimus. qd̃ nec
grecum ẽ nec latinum. nec lingue aliciũ
alt̾ius. S cũ id opus est meoꝵ quib lo¬
quim ᷑ ꝑferre noticiã. aliqd̃ signũ quo
significetur assumitur. Et pleꝵq sonꝰ
alũ eciã nutus. ille auribus. ille oculis
exhibetur ut ꝑ signa corpalia eciã cor¬
ꝑis sẜ̃ibus u̾bum qd̾ mente g̾nnius in¬
notesdat. Nlam et ĩnuere quid ẽ. nisi qͦ

Expanded text:
ejus imagines cogitatione volvantur: hoc enim est quod ad nullam pertinet linguam, earum scilicet quae linguae appellantur gentium, quarum nostra latina est: quisquis, inquam, hoc intelligere potest, jam potest videre per hoc speculum atque in hoc aenigmate aliquam Verbi illius similitudinem, de quo dictum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum nascatur verbum quod ejusmodi sit omnino, cujusmodi est illa scientia de qua nascitur. Formata quippe cogitatio ab ea re quam scimus, verbum est quod in corde dicimus: quod nec graecum est, nec latinum, nec linguae alicujus alterius; sed cum id opus est in eorum quibus loquimur perferre notitiam, aliquod signum quo significetur assumitur. Et plerumque sonus, aliquando etiam nutus, ille auribus, ille oculis exhibetur, ut per signa corporalia etiam corporis sensibus verbum quod mente gerimus innotescat. Nam et innu
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃am. siue ad actiam qmͣ ꝓprie scĩam nũ¬
cupandã esse disserui. S miul .n. utr̃q
mẽtis ẽ unius et ymago dei una. Cũ uͦ
de infenore distinctius et seorsus agit᷑
tunc non est uocanda ymago dei ꝙͣuis ⁊
tunc in ea nõnulla reꝑiatur similitudo
mĩs loquim᷑ in qua ub̃ nota sũt quecũq
sunt nota que utiq uera sũt. Alioqͥn no

Expanded text:
 sive ad activam, quam proprie scientiam nuncupandam esse disserui. Simul enim utrumque mentis est unius, et imago Dei una. Cum vero de inferiore distinctius et seorsum agitur, tunc non est vocanda imago Dei, quamvis et tunc in ea nonnulla reperiatur similitudo minis loquimur, in qua nobis nota sunt quaecumque sunt nota: quae utique vera sunt, alioquin no
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ quisꝙͣ recte tribu̾it tam multos ⁊ ua¬
nos errores hr̃ticoꝵ cum om̃s exeisdẽ sc̃p¬
turis falsas atq fallaces opiniones suas
conentꝰ dffend̾e. Admonet me plane ac mͥ
qd̾ ego nõ sensi. Atq ipm̃ fłm alt̾i displi¬
cet alt̾i placet malo me reprehẽdi a rep̃¬
hẽsore fłitatis. qͣm ab eius laudatore lar¬
dari. Ab illo eĩ qͣmius ego nõ recte qui h
nõ sensim error ip̃e tñ recte uituꝑatur
ab hoc autẽ nec ego recte laudor a quo exi¬

Expanded text:
 quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihd ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo exi
Abbreviated transcription (Latin):
lege diũ meditor si nõ die ac nocte saltẽ
quibus tempoꝵ ꝑticulis possũ ⁊ medita¬
cõnes meas ne obliuone fugiãt stilo
autẽ aliter sapio. id quoq ip̃ẽ michi re¬
uelauit siue ꝑ occultas inspiracões atq
ãmoĩcões. Siue ꝑ manifesta eleqͥa sua.
Siue ꝑfrat̾uas ẜmocinacões. Hoc oror
hoc depositũ desid̃iq meũ penes ipm̃
hẽo qui michi satis ydoneus ẽ. ⁊ custodi¬
re que dedit et redd̃e que ꝓmisit. Arbit᷑r
sane nõnullos tardiores in quibusdam
locis libroꝵ meoꝵ opinaturos me sẽsisse
qd̾ nõ sensi. Aut nõ sensisse qd̾ sensi. Qͦ¬
rũ errorẽ michi tribui nõ deb̾e qͥs nesci¬
at si uelut me seqñtes neq app̃hendẽtes
deuiau̾int in aliꝙͣ fłitatẽ. dũ ꝑ quedã¬

Expanded text:
lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, dum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊̃ ħ nr̃a intellig̾e ualẽt illos plani¬
ores nõ inueĩant libͦs et in istos saltẽ
so stilo nõ diu̾sa fide ⁊̃ de qõnibus eiusd̾e
ut ad płimos res ip̃ã ꝑueiãt. ad alios
sic ad alios at sic. At si ille qui se ista ñ
intellexisse cõquerit᷑ nlła umꝙͣ de tłibꝰ
rebus dilignr et acute disputata ĩtelli¬
ge potuit secũ agat notis et studuis ut
ꝓficiat. nõ me cũ q̃relis et cõuitus ut ta¬
ceam. Qui uͦ ħ legẽs dic̃. Intlłigo ꝗdẽ
quid dem̃ est. s nõ u̾e dem̃ ẽ asserat ut

Expanded text:
 nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem qui
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ ubi ꝑiter hesitat q̃rat mecũ ubier¬
rorẽ suũ cognoscit. ẜedeat metũ ubi me¬
ũ reuocet me. Ita ingrediam ᷑ simł cari¬
tatis uiam tendẽtes ad eũ de qͦ dcm̃ est
q̃rite faciem eius sꝑ. Et hoc placitũ piũ
atq tutũ corã dño deo nõ cũ omibr ĩe¬
rim. qui ea que scribo legũt et in omĩb
scͥptis meis maxiẽ qr ĩ hiis ubi q̃ritur
prehẽdit nõ fid̾e̾. Iforte u̾e potuit dici
ut inomĩb abomibus intlłig̾et ᷑ Uide¬
at gͦ cui ħ in ẜ moe meo displicet. utrũ a¬
et eis pocius quos intlłigit oꝑam et tem¬
pus impẽdat. Nõ tñ pp̃ea putet me tacere
debuisse quia nõ tam expedite aclutide

Expanded text:
mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur prehendit, non fidem: et forte vere potuit dici ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum aet eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ideo dixi ne quisꝙͣ pp̾ea nos ĩcõueĩ¬
enter existimet caritatẽ appellare spm̃
scm̃.quia et deus pater.et deus filius po¬
spẽ sc̃s ꝓprie nũcupat᷑ uocabulo carita¬
tis cum sit et pater et filius uniu̾salit̾
caritas. Sed dei u̾bum .i. unigẽĩtus dei
filius aꝑte dem̃ est dei sapĩa oreapłico

Expanded text:
Hoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconveniHoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconvenienter existimet charitatem appellare Spiritum sanctum, quia et Deus Pater, et Deus Filius pospiritus proprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, aperte dictus est dei sapientia ore apo
Abbreviated transcription (Latin):
et caritus ipã sb̃a. siue in pr̃e. siue in filio
omĩa uet̾is instrumẽtis scãꝵ sc̃pturaꝵ
significant᷑ eloquia. slam ex ꝓph̾a ysaia
testiõm ponẽs apłs ubi ait. In alus lm¬
guis et in alus labus loquarppło huic
premisit tñ in lege sc̃ptum est. Et ipẽ doꝰ
In lege inquit eoꝵ sc̃ptum est. quia ode¬
runt me gratis. cũ hoc legatur in pͦs. Alñ
moy sen. Scd̃m qd̃ dcm̃ est. lex et ꝓphete
usq ad moysen. Et mhus duobus pre¬
ceptis tota lex pendet et ꝓph̃e. Hic utiq
lex appll̾ata est de monte syna ꝓph̾arũ
autẽ noiẽ eciam psalmi significati sũt
Et tñ alio loco ipẽ saluator. Oꝑtebat in¬
quit implen omĩa que scͥpta sũt. in lege
et in ꝓphtis et inpsalins de me. Hie
Et multis alus exemplis decer potest
multa reꝵ uocabula. et umu̾saliter poĩ
et ꝓprie quibusdã rebus adhiber. nisi ĩ
re aꝑta uitanda sit longitudo ẜ monis

Expanded text:
tantia, ita siue in patre siue in filio tantia, ita siue in patre siue in filio omnia ueteris instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. nam ex propheta Esaiatestimonium ponens Apostolus, ubi ait, In aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic; praemisit tamen, In Lege scriptum est . Et ipse Dominus, In Lege, inquit, eorum scriptum est, quia oderunt me gratis ; cum hoc legatur in Psalmo . AMoysen, secundum quod dictum est, Lex et Prophetae usque ad Joannem ; et, In his duobus praeceptis tota Lex peLex appellata est de monte Sina. Prophetarum autem nomine etiam Psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse Salvator: Oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in Lege et Prophetis et Psalmis de me. Hic Et multis aliis exemplis doceri potest, multa rerum vocabula, et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta vitanda sit longitudo sermonis.
Abbreviated transcription (Latin):
qd hẽt sicut ĩnutabił simplexq sb̃a.¬
Si gͦ ħ intelłc̃a sunt et qͣntum nb̃ in
rebus tantis uidere uł comectare cõces¬
sum est uera eẽ claruerũt nesciocur nõ
sic̃ sapĩa et pat̾ d̾r et filius et sp̃c̃ sc̃s. et
simulomẽs nõ tres sed una sapĩa. itar¬
et simul om̃s nõ tres. sed una sapĩa.
ita et caritas et pr̃ dicatur. et filius et
sp̃c sc̃s. et simul om̃s una caritas. Sic .ni.
et pr̃ deus. et filius deus. et spẽ scũs deus
et simul omẽs unus deus. et tamẽ nõ
frustra in hac trinitate nõ d̾r u̾bũ dei ñ
palit̾ spc̃ sc̃s. nisi deus pater. Ideo autem
addi principalit̾. quia et de filio spc̃ sc̃s
quitq̃d unigenito u̾bo dedit. gignẽdo
dedit. Sic gͦ eum genuit ut eciã de illo
ut ꝓprie dei u̾bum. eciam dei sapĩa dice¬
Q̾d apcius qͣm ut hoc sit spẽ sc̃s. ut .ẜ. in
illa simplici sũmaq natura. nõ sit aᵈ¬

Expanded text:
quod habet, sicut immutabilis simplexque squod habet, sicut immutabilis simplexque s haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur non, sicut sapientia et pater dicitur et filius et spiritus sanctus et simul omnes non tet simul omnes non tres, sed una sapientia, ita et caritas et pater dicatur et filius et spiritus sanctus et simul omnes una cantu. sic enim et pater deus et filius deus et spiritus sanctus deus et simul omnes unus deus. Et tamen non frustra in hac trinitate non dicitur uerbum dei nisi paliter spiritus sanctus nisi deus pater. ideo autem addidi "principaliter", quia et de filio spiritus squidquid unigenito uerbo dedit, gignendo dedit. sic ergo eum genuit, ut etiam de illo ut proprie dei uerbum etiam dei sapientia dicequid aptius, quam ut hoc sit spiritus sanctus? ut in illa simplici summaque natura non sit
Abbreviated transcription (Latin):
est. utrũ autẽ au pater. an filius. an
spẽ sc̃s. an ipã trinitas quia et ipã non
tres dii. sed deus est unus. hoc q̃ritur.
S iam in hoc libro suꝑius disputaui
nõ sic accipiendã trnitatẽ que deus ẽ
ex illis tribus que in trintate nr̃e mẽ¬
tis ostẽdimus ut tamꝙ̃ͣ meõria sit oĩ¬
um trium ꝑater intlłncia oĩm triũ fi¬
us nec menuuñ̃t. nec diligat sibi. sedi
memin̾it ei pr̃. et diligat ei spc̃ sc̃s. ipẽ
autẽ et sibi et illis tm̃m᷑ intlłigat. Itẽ¬
qr menu̾t ei pr̃. et intlłigat ei filius
ipẽ aũt et sibi et illis non nisi diligat.
Sz sic pocius ut omĩa tua. et om̃s et sĩ¬
guli hẽant in sua quisq ꝑsona nec di¬
stẽt in eis ista. Sic̃ in nobis. aliud est
meoria aliud intllucia. aliud dilectio
siue caritas. Sed unũ aliquid sit qd̾ oĩa
ualeat. sicut ipã sapĩa. et sic hẽtur in
umus cuiusq natura ut qui ht̃ hoc sit

Expanded text:
est utrum autem Pater, an Filius, an est utrum autem Pater, an Filius, an Spiritus sanctus, an ipsa Trinitas quia et ipsa non tres dii, sed Deus est unus, hoc quaeritur.sputaui non sic accipiendam esse trinitatem, quae deus est, ex illis tribus, quae in trinitate nostrae mentis ostendimus, ut tamquam memoria sit omnium trium pater et intellegentia omnium fius nec meminerit nec diligat sibi, sed meminerit ei pater et diligat ei spiritus sanctus, ipse autem et sibi et illis tantummodo intellegat, iteei Pater, et intelligat ei Filius, ipse autem et sibi et illis non nisi diligat: sed sic potius, ut omnia tria et omnes et singuli habeant in sua quisque natura. Nec distent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intelligentia, aliud dilectio sive charitas: sed unum aliquid sit quod omnia valeat, sicut ipsa sapientia; et sic habeatur in uniuscujusque natura, ut qui habet, hoc sit
Abbreviated transcription (Latin):
nunc de spũ scõ quantũ deo donante iu¬
munẽ qua iuicẽ se diligũt pr̃ et fillꝰ
nobis insinuat oaritatẽ. ut aut̃ nos ex¬
erceret ẜmo diuinus. nos res ĩ ꝓmp¬
tu sitas. sed in abdito scuitandas.⁊ ex¬
abdito eruendas maiore studio fec̃ in
Deus caritas est. ut incertum sit. Et
ideo requirẽdum ubi deus pr̃ sit carritas
an deus filius. andeus spr̃ sc̃s. andeus
ipã trinitas. Nec enin dicturi sumus
nõ pp̃ea deum dictam ẽẽ caritatẽ qd̾ ip¬
sa caritas sit ulla sb̃a. que dei dig̾ sit
nomĩe. s ꝙ donũ sit dei sic̃ dc̃m ẽ deo
ab ipõ est pacĩa mea. Hunc quippe sẽ¬
sum facile refellit sc̃pturaꝵ ipã locucõ
Tale est enun tu es e pacĩa mea. quale
et multa similia. sõ est autẽ dem̃ dnẽ
caritas mea. aut tu es caritas mea. aut
deus caritas mea. Sed ita dem̃ est deus
caritas est. sic̃ dem̃ deus est. deus sp̃c ẽ.
Hoc qui nõ discernit intlłem querat
quitꝙͣ possumus dre. Deus gͦ caritas

Expanded text:
Nunc de Spiritu sancto, quantum Deo donante vimunem, quia inuicem se diligunt pater et filius, nobis insinuat caritatem. ut autem nos exerceret sermo diuinus, non res in promtu sitas, sed in abdito scrutandas, exabdito eruendas maiore studio fecit indeus caritas est, ut incertum sit et ideo requirendum, utrum deus pater sit caritas an deus filius an deus spiritus sanctus an deus ipsa trinitas. neque enim dicturi sumus non propterea deum dictum esse caritatem, quod ipsa caritas sit ulla substantia, quae dei digna sit nomine, sed quod donum sit dei, sicut dictum est deo: ab ipso est patientia mea . Hunc quippe sensum facile refellit Scripturarum ipsa locutio. Tale est enim, Tu es patientia mea; quale et multa similia. Non est autem dictum, Domine charitas mea; aut. Tu es charitas mea; aut, Deus charitas mea: sed ita dictum est, Deus charitas est; sicut dictum est, Deus Spiritus est . Hoc qui non discernit, intellectquam possumus dicere. Deus ergo charitas
Abbreviated transcription (Latin):
applłant᷑ eciã spãlit̾ applłare uno no¬
mine possumus. Nam tres equos qd̾ ẽ
nom̃ spãle eciã aĩalia tria dicimꝰ equũ
aut boues. aut canes que specialia uo¬
cabula sũt. Non ea possumus dr̃e uno¬

Expanded text:
appellantur, etiam specialiter appellare uno nomine possumus. Nam tres equos, quod est nomen speciale, etiam animalia tria dicimus: equuaut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, non ea possumus dice
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq dur tres hoiẽs. Equus qͦ et bos ⁊̃
canis coẽ hñt id qd̃ est aĩal. Dñr gͦ tria
aĩalia. Ita tres aliq̃s lauros eciã tres ar¬
bores dicimus. Laurũ u̾o⁊ mirtũ et olea
strũ tres arbores uł tres sb̃as aut natu

Expanded text:
tur tres homines: equus quoque et bos et canis, commune habent id quod est animal; dicuntur ergo tria animalia. Ita tres aliquas lauros, etiam tres arbores dicimus; laurum vero et myrtum et oleam, tantum tres arbores vel tres substantias,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dicit tres deos. S nec tres ꝑsõs alicu¬
bi sc̃pturã cõmeõrare ĩuenimus. an qr
nec tres. nec unã ꝑsõm scͥptura dic̃ hec
psõam. ꝓterea uero licuit loqñdi ⁊ di¬
sputandi ucc̃itate tres ꝑ sõas dic̾e nõ
quia sc̃ptum dic. s quia sc̃ptura nõ cõ¬
tradicit. Si autẽ diceremꝰ tres deos con¬
tradicẽt scptura dicẽs. Audi isrł dñs¬
dicit ita nec cõtradicit. Nã eẽntia si spãle
nom̃ est coẽ tribus cur nõ dicant᷑ tres
essẽcie sieut abrahã ysaac et iacob. tres
homĩes qr hõ speciale nom̃ est cõe tribus
om̃ibus homĩb. Si aut̃ spãle nomĩ nõ
ẽ eẽncia. s generale. qr hõ et pecus et ar¬
bor et sydus et angelus dnr eẽncia. cur
nõ dicunt᷑ iste tres eẽncie. sic tres equi
dicunt ᷑ tria aĩalia. et tres lauri dicũt᷑
tres arbores. et tres lapides tria corpa
Aut si ꝓpter unitatẽ triuitatis nõ dñr
tres essẽcie s una eẽntia. cur nõ ꝓpt̾ eã¬

Expanded text:
dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturam commemorare invenimus. An quia nec tres, nec unam personam Scriptura dicit haec loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit: si autem diceremus tres deos, contradiceret Scriptura, dicens, Audi, Israel; Ddicit, ita nec contradicit? Nam essentia si speciale nomen est commune tribus, cur non dicantur tres essentiae, sicut Abraham, Isaac, et Jacob, tres homines, quia homo speciale nomen est commune omnibus hominibus? Si autem speciale nomen non est essentia, sed generale, quia homo, et pecus, et arbor, et sidus, et angelus essentia dicitur; cur non dicuntur istae tres essentiae, sicut tres equi dicuntur tria animalia, et tres lauri dicuntur tres arbores, et tres lapides tria corpora? Aut si propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres essentiae, sed una essentia; cur non propter eam
Abbreviated transcription (Latin):
tria dicet. et dixit sb̃as siue ꝑsõas. Q̃¬
bus nom̃ibus nõ diu̾sitatẽ intelligi
uoluit. s singularitatẽ uoluit. ut nõ
solum ibi unitas intlłigat᷑ ex eo qd̃
dr una eẽncia. sed et trinitas ex eo qd
mod̾ qr hoc ẽ deo ẽẽ qd̾ saꝑe. sic̃ nõ tres
eẽncias. ita nec tres sapĩas dicimꝰ
Si .ni. quia ħ illi est d̾m ẽẽ qd̾ est esse
tamtres eencias ꝙͣ tres deos dicifas
nõ est. Si autẽ alud est deo ẽẽ aluid sb̃¬
et dñs ad ẜuentẽ creaturã d̾r. Relati¬
ueg̾ sb̾sistit sicut relatiẽ gignit ⁊ re¬
latiẽ dñatur. Ita iam sb̾a nõ erit sb̾a¬
applłatur eẽntia. ita ab eo qd est sb̾si¬
stere sb̃am ditimus. Absurdũ ẽ autẽ
ut sb̃a relatiẽ dicat᷑ Omĩs .n. res ad
seip̃am sb̃sistit qͣntomagis d̾s. Si tñ
dignũ est ut dicat᷑ d̾s sb̃sist̾e.

Expanded text:
as sive personas, quibus nominibus non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas intelligatur ex eo quod dicitur una essentia, sed et trinitas ex eo quomodum quia hoc est Deo esse quod sapere, sicut non tres essentias, ita nec tres sapientias dicimus. Sic enim quia hoc illi est Deum esse quod est esse, tam tres essentias, quam tres Deos dici fas non est. Si autem aliud est Deo esse, aliud subet Dominus ad seruientem creaturam relatiue subsistit, sicut relatiue gignit et relatiue dominatur, ita iam substantia non erit sappellatur esse essentia, ita ab eo quod est subsistere, substantiam dicimus. Absurdum est autem ut substantia relative dicatur. Omnis enim res ad se ipsum subsistit, quanto magis Deus? si tamen dignu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal est rõnale mortale. aut sĩc sc̃pte᷑
urẽ loqui solent tres aĩas cũ a paire
meliore totũ applłari placet. idest ab
aĩa corpus et aiam qd̃ est totus hõ.
Ita quippe dc̃m est. Iu egrptũ descẽdis¬
tot honũb. Item cũ dicimus equũ tuũ¬
nõ eum eẽ qui meus ẽ. et t̾ciũ aliciuius
alt̾ius. nec meũ eẽ nec tuũ fatem᷑ tres
esse et int̾roganti quid tres. Rendemus
tres equos noĩe spãli gn̾ali autẽ tria
aĩalia. Itẽq cũ dicimus bouẽ nõ eẽ eqͦ
canẽ uero nec bouẽ ẽẽ nec equũ tria
quedã dicimus et ꝑcũccantib qͥd t̾a
nõ iam spãli nonuẽ dicimꝰ tres equos
aut tres boues auttres canes q̃a nõ
eadem specie cõtinẽt᷑. S gñali tria aĩ¬
lia siue suꝑiore gnetres sb̃as. ułtres¬
treaturas uł tres naturas. Quẽcũq

Expanded text:
animal est rationale, mortale: aut sicut Scriptuanimal est rationale, mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendistot hominibus . Item cunon eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus tres equos nomine speciali, generali autem tria animalia. Item cum dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bovem esse nec equum, tria quaedam dicimus: et percontantibus quid tria, non jam speciali nomine dicimus tres equos, aut tres boves, aut tres canes, quia non eadem specie continentur; sed generali, tria animalia; sive superiore genere, tres substantias, vel tres creaturas, ve
Abbreviated transcription (Latin):
nrõ. id est latino eẽncia quã sb̃a solet
incellisi. Et ut intlłigatur saltem in
enigmate. qd̃ dr placuit ltadici ut di¬
ceretur aliquid cũ quereret᷑ quid tua
sint que tua cẽ fides uer ꝓnũciat. c̃
et prem nõ dicit ẽẽ filiũ et spm̃ scm̃ qd̾¬
ẽ donũ dei nec prẽm dic̃ ẽẽ nec filiũ.
Cungͦ querit᷑ quid tria uł qͥd tres
cõferimus nos adĩueniẽd aliqd̾ spã¬
le uł gn̾ale nom̃ quo complectant᷑
hec tria. sleq occurrit aĩo quia excedit
supeminẽtia dĩnitatis usitati eloqͥu
facultatẽ. uerius .n. cogitat᷑ deus qͣm
dr et uerius ẽ qͣm cogitat᷑. Cũ .n. dici¬
mius nõ eundẽ eẽ iacob quẽ abinham
ysaac autẽ nec abraham ẽẽ nec ia cob
tres utiq eẽ futem᷑ abrahã. ysaae ⁊ ia¬
oob. M cũ qritur quid tres. Rendemus
tres homines noĩe spãli eos płalit̾ ap¬
pellantes. gn̾aliter autẽ si dicamꝰ tria
aĩalia. homo .ii. sicut uet̾es diffimert̃

Expanded text:
ro, id est, latino, essentia quam substantia solet intelligi . Et dum intelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid cum quaereretur quid tria sint, quae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Patrem non dicit e donum Dei nec Patrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, Abraham, Isaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dicunus tres ꝑsonas quia cõe est eis
id qd̾ ꝑsona est. alioqͥn ulło mͦ possũt
dici quẽ admodũ nõ dnr̃tres filii. qr
nõ oõe est eis id qd̾ est filius. cureciã ñ
tres deos dicimus. Certe eñquia pr̃
mul unus deus. Cur nõ etiã una ꝑsõ¬
aut ita nõ possemus dic̾e̾ tres ꝑsonas
ꝙͣuis singlam qͣmiq appellemus ꝑsõa

Expanded text:
dicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est alioquin nullo modo possunt ita dici, quemadmodum non dicuntur tres filii, quia non commune est eis id quod est filius; cur non etiam tres deos dicimus? Certe enim quia Pamul unus Deus; cur non etiam una persona, ut ita non possimus dicere tres personas, quamvis singulam quamque appell
Abbreviated transcription (Latin):
sẽtiam uł sb̃am. Quid gͥ restat an ut
bula cũ opus eẽt copiosa disputacõne
adũsus in sidias uł errores hr̃ticoꝵ. Cũ
enim conaretur hũana mopia loqñdo
profre ad hoĩm sẽsus qd̃ in secretario
mẽtis ꝓcaptu tenet de dnõ deo creatore
suo. siue ꝑ piam fidẽ. suie ꝑ qualẽcũq
itlłnciam timuit dre tres eẽntias ne
intlłret᷑ milla sũma equalitate ulla
dru̾sitas. Rursus nõ eẽ tria quedã nõ
poterat dic̾e qd sabellius quia dix̃ ĩh̾esĩ
lapsus est. certissie quippe et de scͥpturis
cogͣscitur qd pie credẽdũ est et a spcũ mẽ¬
tis indubitata ꝑcepoõe ꝑstrĩgit ᷑ et pa

Expanded text:
tiam. 9. Quid igitur restat, nisi ut bula, cum opus esset copiosa disputatione adversum insidias vel errores haereticorum? Cum enim conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus, quod in secretario mentis pro captu tenet de Domino Deo creatore suo, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursus non esse tria quaedam, non poterat dicere, quod Sabellius quia dixit, in haeresim lapsus est. Certissime quippe de Scripturis cognoscitur quod pie credendum est, et aspectu mentis indubitata pe
Abbreviated transcription (Latin):
beant. Non .ii. cõe illis est id qd pr̃ est ut
ĩuicẽ sibi sint pr̃es sicut amici cũ relati¬
ue adalt̾unũ dicunit᷑ possũt dici tres aĩ¬
ci qd̾ inuicẽ sibi sũt. Non autẽ hoc ibi qr¬
tm̃ pr ibi pr̃. nec duoꝵ pr̃ s unici filii nec
tres filu cum pr̃ ibi nõ sit filius nec spẽ
sc̃s nec tres spt̃ scĩ quia et spc̃ sc̃s ꝓpria sig¬
nec filius. Quid igͣtres. Si .n. tres ꝑso¬
ne cõe est eis id ꝙ ꝑsẽa est. Eigo spale
hoc aut gen̾ale nomĩ ẽ eis. Si cõsuetu¬
diẽm loqñdi respicimꝰ et ubi ẽ nature
ulla diu̾sitas. Ita generałr enũciãt᷑ ali¬

Expanded text:
beant. Non enim commune illis est id quod Pater est, ut invicem sibi sint patres; sicut amici, cum relative ad alterutrum dicantur, possunt dici tres amici, quod invicem sibi sunt. Non autem hoc ibi, qter ibi pater; nec duorum pater, sed unici Filii. Nec tres filii, cum Pater ibi non sit filius, nec Spiritus sanctus. Nec tres spiritus sancti, quia et spiritusnec Filius. Quid igitur tres? Si enim tres personae, commune est eis id quod persona est: ergo speciale hoc aut generale nomen est eis, si consuetudinem loquendi respicimus. Sed ubi est naturae nulla diversitas, ita generaliter enuntiantur ali
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eciã si ulła existat ẜm eã formsecus
ꝑ mẽbra cor̾s opandi ncc̃ĩtas. In aõre
aut̃ carnaliũ tempaliumq reꝵ sĩc ĩ ipĩs
aĩaliũ fetibus. alius est cõceptus u̾bi.
alius ꝑtus. Illic .n. qd̾ cupiendo cõcipit᷑
adipiscẽdo nascit᷑: quĩ nõ suffic̃ auari¬
cie nosse et amare auꝵ. nisi et hẽat nz
nosse et amare uesci aut cõcumb̾e. susi
eciã id agat neq nosse et amare hõres
nec adepta sufficiũt. Qui .n. bib̾it ĩquit
Concepit inquit dolorẽ et peꝑit ĩ qui ͭ ͤ
Dolorẽ uł laborẽ dicit cõcipi. cũ ea cõci¬
puint ͤ que nosse ac uelle nõ suffic̃. et ĩ¬
ardescit atq egrotat aĩmus indigẽcia
donec ad ea ꝑueĩat. et q̃i ꝑiat ea. unde
eleganter inlatina lingua ꝑta dicũt᷑.
et repta atq comꝑta que u̾ba q̃i a ꝑtu
dcã resonãt. Quia cõcupĩa cũ cõceꝑit¬

Expanded text:
cus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit ex hac, Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conc
Abbreviated transcription (Latin):
put ẽ. hec corpꝰ ꝙͣdã pacẽ sue forme si¬
ne qua ꝓrsus nicħ ẽẽt. srgo ille ẽ ⁊ cor¬
poris ꝯdicor a quo pax oĩs ẽ et qui for¬
maẽ ĩ fabricata acq oĩm formosissima.
hec asiꝙͣ sp̃em sine qua corpꝰ nõ ẽ corpꝰ.
Si gͦ q̃rit᷑ qͥs ĩstitũit corpꝰ. ille q̃rat᷑ qͥ ẽ

Expanded text:
put est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est
Abbreviated transcription (Latin):
serat amatorẽ suũ qr et ille ħ amãdo
deẜuit deũ: Precepta eĩ eiꝰ negsexit di¬
cẽtis ħ mãduca et ħ noli. Trahit᷑ gͦ ad
penas qr diligẽdo ĩferiora ĩ egestate
uosuptatũ suaꝵ et ĩ doloribꝰ apud in¬
feros ordinat. Qͥd ẽ eĩ dosor qͥ dr̃ corpo¬
ris nͥ corruptõ repẽtina salutis ciꝰ rei
bilibꝰ rebus quibꝰ fruebat᷑ aut fruise
posse sꝑañat et hoc ẽ totũ quod dicitur

Expanded text:
t amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus neglexit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli . Trahitur ergo ad poenas: quia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus reibilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse speraverat? Et hoc est totum quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
umnu̾sa nata mũdi admĩstrat᷑. Corpꝰ gͦ
mag̾ subiacet morti et ideo uianꝰ est
nich̃o. Qua ꝓpt̾ uica q̃ fructu corporis
delicata negligit deum ĩcsinatur ad
nichm et ista est nequicia. Capłm .xx.
ficit᷑ et ob hoc etiã caro et t̾ra nõiatur
et ꝙͣdm ita ẽ regnũ dei nõ possidebis
et eripit᷑ ei qd amat. Id eĩ amat qd et¬

Expanded text:
mundi natura administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo: quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. CAPUT XII.-ficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur; et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei q
Abbreviated transcription (Latin):
citatos hñt sẜ̃us ad seꝑandũ bonũ a
malo. Illi quippe sẜus nature iõales sc̃
ad intlłnciã ꝑtinẽtes. S iste sẜus qui ẽ¬
quinq ꝑtitus in corꝑe ꝑquẽ non solũ a
nobis. u̾m ĩ a bestus corpał spẽs motꝰ¬
q sentitur. S siue isto siue illo suc ali

Expanded text:
citatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste sensus quinquepartitus in corpore, per quem non solum a nobis, verum etiam a bestiis corporalis species motusque sentitur. 21. Sed sive isto, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tentam. ex eius et̾nitate. u̾itate. ca̾itace
ꝓficient̾ debere fori. Quiddam u̾o rõa¬
bilis intencõnis nr̃e hoc ẽ eiusdẽ mẽtis
cõforme᷑ huic scło finẽ constituendo ĩ
bonis talib et in ea detorqñdobtĩtudĩs
appetitũ. s ut quitꝙ̃. in usu tpr̃aliũ rõa¬
biliter facimus et̾noꝵ adipiscẽdoꝵ cõ¬
templ̾ce faciamus ꝑ ista transeuntes
illis inherẽtes

Expanded text:
itate, proficienter debere formari: quiddam vero rationalis intentionis nostrae, hoc est ejusdem mentis, conformemur huic saeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquendo beatitudinis appetitum; sed ut quidquid in usu temporalium rationabiliter facimus, aeternorum adipiscendorum contemplatione faciamus, per ista transeuntes, illis inhaerentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ec me fug quosdam qui fu̾nt ante
nos egregii defensores catholice
fidei et diuini eloquii tractatores cum ĩ
homĩe uno cuius uniu̾sam aĩam boãm
ꝙ̃dam ꝑadysum ẽẽ senẜunt duo ista
requirerẽt iuꝵ. mentẽ młerem u̾odixis¬
se corꝑis sꝑ̃m. Et scd̾mhanc distribucõ
qua uir ponitur mens. sẜus u̾o corpis
siderata tractentur. ñ ꝙ in omĩbus be¬
stus et uolatilib sc̃ptum est nõ ẽẽ ĩuẽ¬
tum uiro adiutoriũ simile illi. ⁊ tũc est
ei fc̃a mulier de latere. Pterqd̾ ego nõ
putaui pro muliere sẜm corꝑis ẽẽ po¬
nẽdum. quẽ uidemus nobis et bestus
existimaui qui legitur sapiẽcior oĩb
pecoribus t̾re. In eis quippe naturalib
bonis que nobis et rõabilibus aĩanti¬
bus uidemus ẽẽ cõmuia uiuacitate q̃¬
dã sẜus excellit. Non ille de quo sc̃ptũ

Expanded text:
ec me fugit, quosdam qui fuerunt ante nos egregii defensores catholicae fidei et divini eloquii tractatores, cum in homine uno, cujus universam animam bonam quemdam paradisum esse senserunt, duo ista requirerent, virum mentem, mulierem vero dixisse corporis sensum. Et secundum hanc distributionem qua vir ponitur mens, sensus vero corporis considerata tractentur: nisi quod in omnibus bestiis et volatilibus scriptum est non esse inventum viro adjutorium simile illi, et tunc est ei mulier facta de latere . Propter quod ego non putavi pro muliere sensum corporis esse ponendum, quem videmus nobis et bestiis existimavi, qui legitur sapientior omnibus pecoribus terrae . In eis quippe naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus excellit
Abbreviated transcription (Latin):
lius unũ sũt utiq scd̾m unitatem
wb̃e et unus deus ẽ et unus magnus. ⁊
unus sapiẽs sicut tractatũ est. Uñ ergo
maior pr̃. Si .ii. maior magnitudine
maior. Cum autẽ mag̾tudo eius filiꝰ
sit. nec ille utiqz maior est eo qui sẽ ge¬
nuit. nec ille maior est ea magnitudĩc
qua magnus.gͦ. equalis. Nam unde
equalis. si non ẽ eo quo est. cui nõ est
aliud ẽẽ et aliud magnũ eẽ. Ant si et̾¬
nitate pater maior est. non est equalis
silius quacũq re. uñ .n. equalis. ħiniͣs¬
nitudie dix̾is nõ est par magnitudo
que minus et̾na est atq ita cet̾a. An for¬
te muirtute equalis est. In sapĩa uero
non est equalis. S quõ est eqͣlis uirtus
que minus sapit. An in sapĩa equalis
sit equalis. At sc̃ptura clamat. nõ rapi¬
nam arbitratus ẽ ẽẽ equalis deo. Cegit᷑
gͦ quiuis ad u̾sarius u̾itatis aliqͦ qui

Expanded text:
lius unum sunt, utique secundum unitatem substantiae, et unus Deus est, et unus magnus, et unus sapiens, sicut tractatum est. 5. Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: cum autem magnitudo Filius ejus sit, nec ille utique major est eo qui se genuit, nec ille major est ea magnitudine qua magnus est: ergo aequalis. Nam unde aequalis, si non eo quo est, cui non est aliud esse, et aliud magnum esse? Aut si aeternitate Pater major est, non est aequalis Filius quacumque re. Unde enim aequalis? Si magnitudine dixeris, non est par magnitudo, quae minus aeterna est, atque ita caetera. An forte in virtute aequalis est, in sapientia vero non est aequalis? Sed quomodo est aequalis virtus quae minus sapit? An in sapientia aequaomnibus non sit aequalis. At Scriptura clamat, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Cogitur ergo quivis adversarius veritatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hus duobus beata uita cõstet. atq
dinibus nota omĩbus cara sit quid pu
que uolũt hẽant. qmͣ ut oĩa bñ uelint. ĩ¬
si nõ hẽant. An ipã est pͣuitas gn̾is huaĩ
ut cum eos non lateat. nec illũ btiñ eẽ qͥ
illum qui et ht̃ quecumq uult bona et
nulla uult male Ex hiis duob quib be¬
ata uita ꝑficitur qñ utrũq nõ datur
id eligatur pocius unde magis a beata
uita receditur. Ionguis quippe ab illa ẽ
quieumq adipiscitur male concupita
atq pp̃oni. etiam nõ adepta que appetit
spinquat enim beato qui bñ uult queẽ¬
q uult que adeptus cum fu̾it btũs erit
non parui estimãd̾ ẽ eam ipãm .s. uolũ¬
tatẽ bonam qui de bonis quoꝵ capaxẽ
humana nͨa nõ de ullius malippetracõ¬
ne uł a depcõe gaud̾e desid̾at. et bona q̃lĩ
et in hac misem uita eẽ possũt prudẽti
temꝑanti forti ⁊ iusta mẽte sectatur. et
qͣntũ datur assequit᷑. ut ĩ in malis sit bo¬
nus. et finis malis omĩbus. atq imple¬

Expanded text:
his duobus beata vita constet, atque omnibus nota, omnibus chara sit; quid putquae volunt habeant, quam ut omnia bene velint etiamsi non habeant? An ipsa est pravitas generis humani, ut cum eos non lateat, nec illum beatum esse qui illum qui et habet quaecumque vult bona, et nulla vult mala, ex his duobus quibus beata vita perficitur, quando utrumque non datur, id eligatur potius, unde magis a beata vita receditur longius quippe ab illa est quicumque adipiscitur male concupita,atque praeponi, etiam non adepta quae appetit? Propinquat enim beato, qui bene vult quaecumque vult, et quae adeptus cum fuerit beatus erit.non parvi aestimandum, eam ipsam scilicet voluntatem bonam, qui de bonis quorum capax est humana natura, non de ullius mali perpetratione vel adeptione gaudere desiderat; et bona, qualia et in hac misera vita esse possunt, prudenti, temperanti, forti, et justa mente sectatur, et quantum datur assequitur; ut etiam in malis sit bonus, et finitis malis omnibus atque imple
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ex quo nõdũ formatũ ẽ tñ aliquo
mͦ ut formari possit ĩchoatũ ẽ dei bñfõ
formabile ẽ. bonũ ẽ eĩ ẽẽ formatũ. nõ¬
nullũ gͦ bonũ ẽ ⁊ capacitas forme. et
ideo bonoꝵ oĩm auctor qͥ p̾stitit formã
ip̃e fecit etiã posse formari. Ita om̃e qd̾
ex deo het. Que alio mͦ sic dr̃. om̃e forma¬
tũ ĩ qͣntũ formatũ ẽ et oñe qd̾ nõdũ for¬
matũ ẽ ĩ qͣntũ formari pͣ ex deo hẽt. C.
Nussa aũt res obtinet ĩtegͥtatẽxxxui.
nat᷑e sue insi ĩ suo geñe salua sic. ab eo
est aũt oĩs salus a quo ẽ om̃e bonũ et
om̃e bonũ ex deo. Salus gͥ oĩs ex deo.

Expanded text:
Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod test, ex Deo habet. Quod alio modo sic dquantum formatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; at omne bonum ex Deo: salus igitur omnis ex Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
eo a quo ftã sũt. Qs ea fecit. Qͥ sũme
ẽ. Qͥs hic ẽ. ds̃ ĩ cõmutabis trinitas.
Qm̃ et ꝑ sũmã sapĩam ea fecit et summ̃
benignitate ꝯẜuat. Cur ea fecit ut es¬
sent. Ip̃m eĩ qͣntusũcũq ẽẽ bonũ ẽ quia
sũmũ bonũ ẽ. Sũme ẽẽ uñ fecit. ex in

Expanded text:
o facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. Quis hic est? Deus incommutabilis Trinitas, quoniam et per summam Sapientiam ea fecit, et summa benignitate conservat. Cur ea fecit? Ut essent. Ipsum enim quantumcumque esse, bonum est; quia summum bonum est summe esse. Unde fecit? Ex n
Abbreviated transcription (Latin):
tardiores q̃muis breuiter cõmouerẽt᷑
a me inquoꝵ oculos ul aures hee litt̾e
uen̾int qͣntum mẽs diligat se ipsam
eciã infirma et errãs male diligñdo
atq sectando que sũt infra ipãm. Di¬
lig̾e porro seipãm non posset si se om̃io

Expanded text:
tardiores, quamvis breviter, commonerentur tardiores, quamvis breviter, commonerentur a me, in quorum oculos vel aures hae litterae venerint, quantum mens diligat se ipsam etiam infirma et errans, male diligendo atque sectando quae sunt infra ipsam. Diligere porro se ipsam non posset, si se omnino