comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unpudentiam inirani de mea lomo dicere
iudes committe ul consulibus uł senatiu uel
collegio pontif tuam. ac mea quideni his tribo
ꝯmnibus uiditiis ut dixi mutea liberata est
Anmiis edibis quas tu. O. Siro equite .x.
uiro oprimo perte apertissime interfecto
tenes sacellum dico fuisse aras tabulas hoc
consores memoria multoꝵ firmabo ac do¬
quod nuper est factum referri ad nos neccẽ
est Tabeo que de locis religiosis uelindi¬
cere quora de domo tua dixero inqua en
nta est medicatum sacellum ut alius fecett
tibi tuntum mõ sit demoliendum tum inde¬
bo nipa michi necessesit de aliis etiata.a¬
liquid dicere putant enim non nulli ad¬
me pertinete armamentarium telluris ape¬
rire nuper id patuisse dicunt & ego recor¬
dor ninc sanctissimam partem ac sedem
marime religionis priuato dicunt uestiblo
contineri Multa me mouent quodedeo
telluris est curationis mee quod is qui illud

Expanded text:
impudentiam miram! de mea domo dicere impudentiam miram! de mea domo dicere audes? committe vel consulibus vel senatui vel conlegio pontificum tuam. ac mea quidem his tribus omnibus iudiciis, ut dixi antea, liberata est; at in iis aedibus quas tu, Q. Seio, equite Romano, viro optimo, per te apertissime interfecto, tenes, sacellum dico fuisse et aras. tabulis hoc censoriis, memoria multorum firmabo ac doenatus consulto quod nuper est factum referri ad vos necesse est, habeo quae de locis religiosis velim dicere. cum de domo tua dixero, in qua tamen ita est inaedificatum sacellum ut alius fecerit, tibi tantum modo sit demoliendum, tum videbo num mihi necesse sit de aliis etiam aliquid dicere. putant enim ad me non nulli pertinere magmentarium telluris aperire. nuper id patuisse dicunt, et ego recordor. nunc sanctissimam partem ac sedem maximae religionis privato dicunt vestibulo contineri. multa me movent: quod aedes telluris est curationis meae, quod is qui illud
Abbreviated transcription (Latin):
timatum clarissimoꝵ imperator testio¬
niis ornatum tuctiam tegem appellam
cum brogitaro iubes. Si aliter est tex iudi¬
tio senatus per nos pecunia brogitarus per
te appellatus alcerum pritabo xegem si ha¬
buerit unde tibi soluat quod eiper singra¬
phum credi disti nam cum multa regia
sunt in deiotaro tum illa maxime quod
tibi nullum dedit quod eam partem legis
tue que congruebat cum iuditio senatus
ut ip̃se rex esset non repudiauit quod pes¬
sinuntem per scelus ate uiolatum & sa¬
cerdote sacrisq spoliatum recuperauit ut
in pristina religione seruaret quod ceri¬
momas ab omni uetustate acceptas pol¬
lui non sunt mauultq gernum suum mu¬
nete tuo quam illud fanium antiquitate
teligionis carere Sed ut ad hec aruspicũ
responsa redeam ex quibus est primilm
de ludis quis est qui id non totum ĩ istiꝰ
ludos predictum & responsum esse fate¬
atur. sequitur delocis sacris rligiosis. O.

Expanded text:
timatum, clarissimorum imperatorum testimotimatum, clarissimorum imperatorum testimoniis ornatum, tu etiam regem appellari cum Brogitaro iubes. sed alter est rex iudicio senatus per nos, pecunia Brogitarus per te appellatus alterum putabo regem, si habuerit unde tibi solvat quod ei per syngrapham credidisti. nam cum multa regia sunt in Deiotaro tum illa maxime, quod tibi nummum nullum dedit, quod eam partem legis tuae quae congruebat cum iudicio senatus, ut ipse rex esset, non repudiavit, quod Pessinuntem per scelus a te violatum et sacerdote sacrisque spoliatum reciperavit, ut in pristina religione servaret, quod caerimonias ab omni vetustate acceptas a Brogitaro pollui non sinit, mavultque generum suum munere tuo quam illud fanum antiquitate religionis carere. sed ut ad haec haruspicum responsa redeam, ex quibus est primum de ludis, quis est qui id non totum in istius ludos praedictum et responsum esse fateatur? sequitur de locis sacris, religiosis. O
Abbreviated transcription (Latin):
lueres dedecore maculares scelete obliga¬
res. ded quid ego id ad miror qui accepta
pecunia pessinuntem ipstm sedem domi
locum fanunq uendideris sacerdotem ab
ipsis aris puluinaribusq detraxeris oiniã
illa que uetustas que perse que securi que
reges omnes qui europam asiamq tenue¬
runt semper sumima teligione coluerunt
peruerteris. Que demq nostri maioree
uama sancta dixerunt tit quom refert tã
urbem atq italiam fanoꝵ haberemue
Tamen nostri imperatores maximis &
periculosissimis bellis huic de e uota fate¬
tent eaq in ipso pessimnte ad illamipa
principem aram & in illo loco fanoq per¬
soluerent. Quod quom Deiotarus teligiõẽ
sua castissime tueretur quem uinim Ba¬
benius in orbe terrarum fidelissimu huic
imperio atq amantissimum nostrinois
brogitaro ut ante dixi addictum pecuã
tradidisti. Atq hunc rameti deiotarui
sepe a senatu regali nomiẽ dignum exis¬

Expanded text:
lueres, dedecore maculares, scelere obligalueres, dedecore maculares, scelere obligares? sed quid ego id admiror? qui accepta pecunia Pessinuntem ipsum, sedem domiclocum fanumque vendideris, sacerdotem ab ipsis aris pulvinaribusque detraxeris, omnia illa quae vetustas, quae Persae, quae Syri, quae reges omnes qui Europam Asiamque tenuerunt semper summa religione coluerunt, perverteris; quae denique nostri maiores tam sancta duxerunt ut, cum refertam urbem atque Italiam fanorum haberemus, tamen nostri imperatores maximis et periculosissimis bellis huic deae vota facerent, eaque in ipso Pessinunte ad illam ipsam principem aram et in illo loco fanoque persolverent. quod cum Deiotarus religione sua castissime tueretur, quem unum habemus in orbe terrarum fidelissimum huic imperio atque amantissimum nostri nominis, Brogitaro, ut ante dixi, addictum pecunia tradidisti. atque hunc tamen Deiotarum saepe a senatu regali nomine dignum exis
Abbreviated transcription (Latin):
mluerit. quam .C aut appii claudioꝵ Illi
quom ludos facerent seruos de cauta gxite
iubebant tum m altera seruos iminisisti ex
altera liberos ciecisti. Itaq qui antea uoe
preconis aliberis semouebantur tuis ludis
non uoce sed manu liberos a se segregaba t
ne hoc quidem tibi in nientem uesneguba
sibilliuo sacerdoti hec sacra maiores nosts
ex uestris libris expetisse si illi sunt uestri qͦs
tu impia mente conquiris uolatis oculs
legis contaminatis manibus attractas hac
igitur uate suadente quondam defessa ita¬
lia punico bello atq hanibale uexata sacra
ista maiores nostri ascita ex phrygia tome
tatem sacrifitii tua soror tirifica existi¬
uiatur imitata. Nichil te igitur neq ma¬
iores tui coniuncti cumhis teligiombus
neq sacerdotium ipsum quo est hec tota
teligio constituta curilis edilitas que max̾
hanc tueri religionem solet permouit quo
minus castissimos iudos orani flagitio pol¬

Expanded text:
maluerit quam C. aut Appi Claudiorum? illi maluerit quam C. aut Appi Claudiorum? illi cum ludos facerent, servos de cavea exire iubebant: tu in alteram servos inmisisti, ex altera liberos eiecisti. itaque qui antea voce praeconis a liberis semovebantur, tuis ludis non voce sed manu liberos a se segregabant. ne hoc quidem tibi in mentem veniebat, Sibyllino sacerdoti, haec sacra maiores nostros ex vestris libris expetisse? si illi sunt vestri quos tu impia mente conquiris, violatis oculis legis, contaminatis manibus attrectas. hac igitur vate suadente quondam, defessa Italia Punico bello atque ab Hannibale vexata, sacra ista nostri maiores adscita ex Phrygia Romaetatem sacrifici mirifice tua soror existimatur imitata. nihil te igitur neque maiores tui coniuncti cum his religionibus, neque sacerdotium ipsum, quo est haec tota religio constituta, neque curulis aedilitas, quae maxime hanc tueri religionem solet, permovit quo minus castissimos ludos omni flagitio pol
Abbreviated transcription (Latin):
megalesia fuerunt Proch dii immnorta¬
les qui magis nobiscum loqui possetis si
essetis uersareminiq nobiscum ludos esse
pollutos significastis ac plane dicitis. Quid
magis in qͦuinatum deformatum peruer¬
sum conturbatum dici potest quam omuo
seruitium permissi magistratus liberatũ
m alteram scenam unmissum alteri pte¬
positum ut alter concessus potestati seru
obiceretur alter seruoꝵ totus esset. Siera¬
pices acciendos ex etruria putaremus Uide¬
mus uniuersi repente examina tanta ser
tasse examine nos ex etruscoꝵ scriptis ari¬
pices ut a seruitio caueremus monertuta
quod igitur ex aliquo diiuncto diuerloq
monstro significatum caneremus id quon
ipsum sibiꝰ monstrum est &: quota in eo ipo
peritulum ẽ. ex quo periculum portendi
non pertimes cemus. Istus modi megalesi
fecit pater tuus istius modi patruus łs mid
ctiam generis sui mentionem facit quoti
athemons aut spartaci exemplo ludosfa

Expanded text:
Megalesia fuerunt. pro di immortaMegalesia fuerunt. pro di immortales! qui magis nobiscum loqui possetis, si essetis versareminique nobiscum? ludos esse pollutos significastis ac plane dicitis. quid magis inquinatum, deformatum, perversum, conturbatum dici potest quam omne servitium, permissu magistratus liberatum, in alteram scaenam inmissum, alteri praepositum, ut alter consessus potestati servorum obiceretur, alter servorum totus esset? si exapices acciendos ex Etruria putaremus: videmus universi repente examina tanta servtasse examine nos ex Etruscorum scriptis haruspices ut a servitio caveremus monerent. quod igitur ex aliquo diiuncto diversoque monstro significatum caveremus, id cum ipsum sibi monstrum est, et cum in eo ipso periculum est ex quo periculum portenditur, non pertimescemus? istius modi Megalesia fecit pater tuus, istius modi patruus? is mihi etiam generis sui mentionem facit, cum Athenionis aut Spartaci exemplo ludos facere
Abbreviated transcription (Latin):
igitur uobis hec populi romani & sceleru
indina ostendit & periculorum signa pate¬
fecit. Nam quid ego de illis ludisꝰ loquar
quos in palatio nostri maiores ante templũ
in ipo matris magne conspectu megalensib
fieri celebrariq uoluerunt qui sunt mͦore i¬
stitutisq maxime casti solemnes religiosi qb
ludis primum ante populi concessum seua¬
tui locum. P Africanus iterum cos ille ma¬
ior dedit ut ços ludos hec lues impura pol¬
lueret Quod si qui liber aut spectandi aut
etiam religionis causa accesserat manus af¬
fetebantur quo matrona nulla ad iit propt
uim consetisusq seruorum ita ludos cos
quoꝵ teligio tanta est ut ex ultimis texris
accersita in hac urbe consederit qui ludi
ne uno quidem uerbo appellanitur latino
ut uocabulo ipso & appetita religio exter¬
na & matris magne notuine suscepta de¬
claretur. hos ludos seru fecerunt. serii spec¬
tauerunt tota demq hec ediles seruorur

Expanded text:
igitur vobis, haec populo Romano et scelerum igitur vobis, haec populo Romano et scelerum indicia ostendit et periculorum signa patefecit. nam quid ego de illis ludis loquar quos in Palatio nostri maiores ante templum in ipso Matris magnae conspectu Megalesibus fieri celebrarique voluerunt? qui sunt more institutisque maxime casti, sollemnes, religiosi; quibus ludis primum ante populi consessum senatui locum P. Africanus iterum consul ille maior dedit, ut eos ludos haec lues impura pollueret! quo si qui liber aut spectandi aut etiam religionis causa accesserat, manus adferebantur, quo matrona nulla adiit propter vim consessumque servorum. ita ludos eos, quorum religio tanta est ut ex ultimis terris arcessita in hac urbe consederit, qui uni ludi ne verbo quidem appellantur Latino, ut vocabulo ipso et appetita religio externa et Matris magnae nomine suscepta declaretur—hos ludos servi fecerunt, servi spectaverunt, tota denique hoc aedile servorum
Abbreviated transcription (Latin):
dim senatum populumq romanium uinc¬
tum ipso consensu & constrictum inspecta¬
culis atq impeditum turba & angustus tra¬
didisset Aut si ludus constitit au̾t tibicen¬
e repente conticuit aut puer ille patrimus
& matrimus si terram non tenuit aut ten¬
sam aut lorum omisit aut si edilis uerbo
aut si nutu ab errauit ludi sunt non rite
facti eaq errata expiantur & mentes deor
immortaliuim ludoꝵ instaurationę placã¬
tur si ludi ab letitia ad metum traducti sũt
si non intermissi sed perempti atq sublati
sunt si cuutati uniuerse scelere eius qui lu¬
dos ad luctum conferre uoluit extiterunt
dies illi profecti pene funesti dubitabimus
quos ille fremitus nurtiet esse pollutos
Ac si uoluinus ea que de quoq deo nobis tra¬
dita sunt recordari hanc matrem magnara
quoius ludi iuolati polluti pene ad cedem
& ad funus ciuitatis conuersi sunt. Hanc
in quam accepimus agros & nemora cum
quodam strepitu fremituq peragrare hec

Expanded text:
dini senatum populumque Romanum vincdini senatum populumque Romanum vinctum ipso consessu et constrictum spectaculis atque impeditum turba et angustiis tradidisset. an si ludius constitit, aut tibicen repente conticuit, aut puer ille patrimus et matrimus si tensam non tenuit, si lorum omisit, aut si aedilis verbo aut simpuvio aberravit, ludi sunt non rite facti, eaque errata expiantur, et mentes deorum immortalium ludorum instauratione placantur: si ludi ab laetitia ad metum traducti, si non intermissi sed perempti atque sublati sunt, si civitati universae, scelere eius qui ludos ad luctum conferre voluit, exstiterunt dies illi pro festis paene funesti, dubitabimus quos ille fremitus nuntiet ludos esse pollutos? ac si volumus ea quae de quoque deo nobis tradita sunt recordari, hanc matrem magnam, cuius ludi violati, polluti, paene ad caedem et ad funus civitatis conversi sunt, hanc, inquam, accepimus agros et nemora cum quodam strepitu fremituque peragrare. haec
Abbreviated transcription (Latin):
atq instaurata celebrantur Qui sũt ludi
ininus diligenter facti quanto aut quo
scelete esse pollutum omnia solemnia ac iusta
iudoꝵ omnibus rebus obseruatis sũma cum
cerimonia esse seruata Quos igitur arus pices
ludos minus diligenter factos pollutosq eẽ
dicunt eos quoꝵ ipsi dii immortales atq
illa mater deatete CN. Lentule quoius ab¬
auia manibus esset accepta spectatorem eẽ
uoluit quod nitu megalesia illo die spectae
uoluisses haud scio anꝰ uiuere nobis atq his
de xebus iam queri liceret. Uis em ĩ nume¬
rabilis incitata ex omnibus uicis collecta
seruoꝵ ab hoc edili religioso repente forni¬
tibus hostiisos omnibus in scenam signo da¬
to immissa ierupit. Tua tum tua. ER. Len¬
tule eadem uirtus fuit que inpriuato quon¬
dam tuo proauo te nomen imperium no¬
cem aspectum imipetum tuui. stans senat
equitesq romam & omnes boni sequebant
quom ille seruorum & ludentium multitu¬

Expanded text:
atque instaurata celebrantur. qui sunt ludi atque instaurata celebrantur. qui sunt ludi minus diligenter facti, quando aut quo scelere esse pollutum: omnia sollemnia ac iusta ludorum omnibus rebus observatis summa cum caerimonia esse servata. quos igitur haruspices ludos minus diligenter factos pollutosque esse dicunt? Eos quorum ipsi di immortales atque illa mater Idaea te,—te, Cn. Lentule, cuius abavi manibus esset accepta,—spectatorem esse voluit. quod ni tu Megalesia illo die spectare voluisses, haud scio an vivere nobis atque his de rebus iam queri non liceret. vis enim innumerabilis incitata ex omnibus vicis conlecta servorum ab hoc aedile religioso repente e fornicibus ostiisque omnibus in scaenam signo dato inmissa inrupit. tua tum, tua, Cn. Lentule, eadem virtus fuit quae in privato quondam tuo proavo; te, nomen, imperium, vocem, aspectum, impetum tuum stans senatus equitesque Romani et omnes boni sequebantur, cum ille servorum eludentium multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ueterem ab ipsis dis immortalibus ut ho¬
minum fama est etrurie traclitam dis¬
ciplinam non ne aruspices esse possumus
ex auditus in agro propinquo & suburba¬
uo est strepitus quidam reconditus & hor¬
ribilis fremitus armoꝵ quis est exgigan¬
tibus illis quos poete ferunt bellumꝰ dis
ĩmortalibus intulisse ram impius qui hoc
tam nouo tantoq motu non magnum
aliquid deos populo romano premõstra¬
re & precinere fateatur. De en re scriptũ
est postulationes esse ioui saturno nepti¬
mo tellutdis cęlestibis andio quibue
dis molatis expiatio debeatur sed houis¬
ob que delicta quero ludos minus dili¬
genter factos pollutosq. Quos ludoste
Appello Lentule tui sacerdotu sunt tense
curricula ꝑretentio ludi libetiones epuleq
ludoꝵ publicoꝵ uosq pontifices ad quos
epulones iouis optimi maximi siquid ẽ
preter missum aut cõmissum afferunt
quoꝵ de sententia illa cadem teuouata

Expanded text:
veterem ab ipsis dis immortalibus, ut hoveterem ab ipsis dis immortalibus, ut hominum fama est, Etruriae traditam disciplinam: nos nonne haruspices esse possumus? exauditus in agro propinquo et suburbano est strepitus quidam reconditus et horribilis fremitus armorum. quis est ex gigantibus illis, quos poetae ferunt bellum dis immortalibus intulisse, tam impius qui hoc tam novo tantoque motu non magnum aliquid deos populo Romano praemonstrare et praecinere fateatur? de ea re scriptum est: postiliones esse Iovi, Satvrno, Neptvno, Tellvri, dis caelestibvs. audio quibus dis violatis expiatio debeatur, sed hominum quae ob delicta quaero. lvdos minvs diligenter factos pollvtosqve. quos ludos? te appello, Lentule,—tui sacerdoti sunt tensae, curricula, praecentio, ludi, libationes epulaeque ludorum,—vosque, pontifices, ad quos epulones Iovis optimi maximi, si quid est praetermissum aut commissum, adferunt, quorum de sententia illa eadem renovata
Abbreviated transcription (Latin):
maiores nostri dociusse illos non ab illis didi¬
cisse iudeantur. Et enim quis est tan necors
qui aut quom suspexerit in celum deos eẽt
non sentiat & eaque tanta mente fiunt ut
uix quisquam arte ulla ordinem rerum
ac necessitudinem persequi possit casu fieri
putet aut quom deos esse intellexerit non
intelligat eorum numine hoc tantum im¬
perium esse natum & auctum & retentum
tamen nec numero hispanos nec robore
gallos nec calliditate penos nec artibus gre¬
cos nec demq hoc ipso huius gentis ac ter¬
re domestico natiuoq sensu italos ipsos ac
latinos sed pietate ac religione atq hac una
sapientia quod deoꝵ un mortaliam numi
tie omnia regi gubernariq perspeximus
omnes gentes nationesq superauimus. Qua
te ne plura de re minime loquar dubia ad¬
hibete animos & mentes uestras nõ solum
aures ad aruspicum uocem ad mouete.
quod in agro latiensi auditus est strepitus
cum fremitu. mitto arispices mitto illã

Expanded text:
maiores nostri docuisse illos, non ab illis didimaiores nostri docuisse illos, non ab illis didicisse videantur. etenim quis est tam vaecors qui aut, cum suspexit in caelum, deos esse non sentiat, et ea quae tanta mente fiunt ut vix quisquam arte ulla ordinem rerum ac necessitudinem persequi possit casu fieri putet, aut, cum deos esse intellexerit, non intellegat eorum numine hoc tantum imperium esse natum et auctum et retentum?tamen nec numero Hispanos nec robore Gallos nec calliditate Poenos nec artibus Graecos nec denique hoc ipso huius gentis ac terrae domestico nativoque sensu Italos ipsos ac Latinos, sed pietate ac religione atque hac una sapiene, omnia regi, gubernarique peomnis gentis nationesque superavimus. qua re, ne plura de re minime loquar dubia, adhibete animos, et mentis vestras, non solum auris, ad haruspicum vocem admovete: qvod in agro Latiniensi avditvs est strepitvs cvm fremitv. Mitto haruspices, mitto illam
Abbreviated transcription (Latin):
littenis que nostros animos deterrent atq
auocant a religione. Ego uero primu heõ
auctores ac magistros teligionum colen¬
darum maiores nostros quor michi fuis¬
se tanita sapientia iudetur ut satis superq
prudentes sint qui illoꝵ prudentiam nõ
flicam asse qui sed quanta fuenit per spicẽ
possint Qui statuas solemnisq cerimenias
pontificatu terum bene gerendarum que¬
toritates augurio fatorum ueteres predi¬
cationes apollinis natum libris portentor
explanationes etruscor disciplina cõtineri
putarunt que quidem tanta est ut nostra
memoria prutum italici belli funesta pͥn
cipia post syllatti cinnaniq temporis ex¬
titinum pene discrimen tum hant recen¬
tem urbis inflaminande delendiq impe¬
rii coniuxationem nõ obscure nobis paulo
multa homines doctissimos sapiẽtislimolq¬
& dixisse & scripta deorum immortalium
numine reliquisse. que quanꝗͣ di uinitus
perscripra iudeo tamen eius modi sunt ut ea

Expanded text:
litteris quae nostros animos deterrent atque litteris quae nostros animos deterrent atque avocant a religione. ego vero primum habeo auctores ac magistros religionum colendarum maiores nostros, quorum mihi tanta fuisse sapientia videtur ut satis superque prudentes sint qui illorum prudentiam non dicam adsequi, sed quanta fuerit perspicere possint; qui statas sollemnisque caerimonias pontificatu, rerum bene gerundarum auctoritates augurio, fatorum veteres praedictiones Apollinis vatum libris, portentorum expiationes Etruscorum disciplina contineri putaverunt; quae quidem tanta est ut nostra memoria primum Italici belli funesta illa principia, post Sullani Cinnanique temporis extremum paene discrimen, tum hanc recentem urbis inflammandae delendique imperi coniurationem non obscure nobis paulo multa homines doctos sapientisque et dixisse et scripta de deorum immortalium numine reliquisse; quae quamquam divinitus perscripta video, tamen eius modi sunt ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
ad gloriam in refutandis maledictis impro¬
boruꝰm horminum animi quidam dolor qͥs
non ignosceret. Uidi enim hesterno die quẽ¬
lam murmur antem quem aiebant negate
ferre me posse quia quom ab hoc eodem im¬
purissimo patricida togaret quouis essem ci¬
utatis respondimę probantibus & uobii &
equitibus romaras eius esse que catere tǫ
non potuisset Ille ut opinor ingemuit. quid
igntur responderem quero ex coipo qui fetre
m̾e non potest me ciuem esse romanum lit¬
terate respondissem an tacuissem desertum
negotium. Potest quisꝗͣ uit m rebus magnis
cum inunidia uersatus satis grauiter ⁊̃ inimici
contumeliam sine sua laudę respondere At
ipse non modo non respondet quicquid po¬
test quom est lacessitus sed etiara gaudetꝰ se
ab amicis quid respondeat admoneri noq
is sum qui si quoi forte indeor plusꝗ cetebi
qui eq atq ego sunt occnpati uersari ĩ studio
Iitterarum his delecter aut utar omnino

Expanded text:
ad gloriam in refutandis maledictis hoad gloriam in refutandis maledictis hominum improborum animi quidam dolor, quis non ignosceret? vidi enim hesterno die quendam murmurantem, quem aiebant negare ferri me posse, quia, cum ab hoc eodem impurissimo parricida rogarer cuius essem civitatis, respondi me, probantibus et vobis et equitibus Romanis, eius esse quae carere me non potuisset. ille, ut opinor, ingemuit. quid igitur responderem? quaero ex eo ipso qui ferre me non potest. me civem esse Romanum? litterate respondissem. an tacuissem? desertum negotium. potest quisquam vir in rebus magnis cum invidia versatus satis graviter inimici contumeliis sine sua laude respondere? at ipse non modo respondet quidquid potest, cum est lacessitus, sed etiam gaudet se ab amicis quid respondeat admoneri. is sum qui, si cui forte videor plus quam ceteri qui aeque atque ego sunt occupati versari in studio litterarum, his delecter aut utar omnino
Abbreviated transcription (Latin):
numento de templo tot senatus extare consulta
quot de mea domo quam senatus unam pose
Hanc urbem constitutam ex crario edificanda
et pontificibus liberandam a magistratibues
defendendam a iudicibus pumendam puta¬
data domus est in uilla publica at michi in
palatio testituta illi locus at michi patietes
atq tectum illi quam ip̃e priuato iure tuerer
mithi quar publice magistratus omnees
defenderent que quidem ego siaut per me
aut ab aliis haberem non predicarem apud
uos ne nimis gloriari iuderer. Sed quom sinc
michi data a uobis quom ea attemtentur ei
lingua quoius antea manu euersa uos inichi
&liberis meis manibus uestris reddidistis nõ
ego de meis c sed defactis uestris loquor nec
uereor ne hec mea uestror beneficior ẜdicatio
non grata potius quam arrogans uideatur
Sed qͥuoniam mea causa expedita est iudea¬
mus hunc quid aruspices dicant Ego enum
fateor me & magintudine ostenti & graui¬

Expanded text:
numento, de templo tot senatus exstare consulta numento, de templo tot senatus exstare consulta quot de mea domo, quam senatus unam post hanc urbem constitutam ex aerario aedificandam, a pontificibus liberandam, a magistratibus defendendam, a iudicibus puniendam putadata domus est in Velia publice, at mihi in Palatio restituta; illi locus, at mihi etiam parietes atque tectum; illi quam ipse privato iure tueretur, mihi quam publice magistratus omnes defenderent. quae quidem ego si aut per me aut ab aliis haberem, non praedicarem apud vos, ne nimis gloriari viderer; sed cum sint mihi data a vobis, cum ea attemptentur eius lingua cuius ante manu eversa vos mihi et liberis meis manibus vestris reddidistis, non ego de meis sed de vestris factis loquor, nec vereor ne haec mea vestrorum beneficiorum praedicatio non grata potius quam adrogans videatursed quoniam mea causa expedita est, videamus nunc quid haruspices dicant. ego enim fateor me et magnitudine ostenti et gravi
Abbreviated transcription (Latin):
uire hete ditatis iure mancipi. iute neci
nego esse uillam domum aliam priuato
codem quoq optima lege. publito uero oĩ
precipuo & humano & diuino iure muni¬
tam que primum edificatur ex auctorita¬
te senatus pecuna publica demde contra
uim nefariam hiius gladiatoris tot senati
consultis tnunita atq septa est. Primum
negotium usdem magistratibus ese datu
anno superiore ut curatent ut sine ui edi¬
ficare michi liceret quibus in maximis pe¬
culis uniuersa tes.p. commendari solet
demde quom ille sacis & ignibus & ferro
uastitatem meis sedibus mtulisset decre¬
uit senatus eos qui id fecissent lege de ni
que est incos qui uiuersam itm. p oppi¬
gnassent teneri. Uobis uero referetibus .o
post hominum memoriam fortissimi atq optia
consulis decreuit idem senatus frequentissimus
qui meam domum iuolasset contra rem ꝑ essẽ
facturum. Nego ullo de opere publico de mo¬

Expanded text:
iure auctoritatis, iure mancipi, iure nexi: iure auctoritatis, iure mancipi, iure nexi: nego esse ullam domum aliam privato eodem quo quae optima lege, publico vero omni praecipuo et humano et divino iure munitam; quae primum aedificatur ex auctoritate senatus pecunia publica, deinde contra vim nefariam huius gladiatoris tot senati consultis munita atque saepta est. primum negotium isdem magistratibus est datum anno superiore, ut curarent ut sine vi aedificare mihi liceret, quibus in maximis periculis universa res publica commendari solet; deinde, cum ille saxis et ignibus et ferro vastitatem meis sedibus intulisset, decrevit senatus eos qui id fecissent lege de vi, quae est in eos qui universam rem publicam oppugnassent, teneri. vobis vero referentibus, o post hominum memoriam fortissimi atque optimi consules! decrevit idem senatus frequentissimus qui meam domum violasset contra rem publicam esse facturum. nego ullo de opere publico, de mo
Abbreviated transcription (Latin):
rentibus statuit quom omnes pont. qui crãt
Huius ordinis adessent cumq alii qui ho¬
noribus populi romani antt cedebant ins¬
ta de collegii uuditio uerba fecissent omẽsq
idem scribendo adessent domum meam iu¬
dicio pontificum teligione liberatam iudori
de hoc igitur loco sacto potissimum udẽt
iruspices diceit qui locus solus expriuatis
locis omnibus hoc precipue is habet ut ab
ipsis qui sacris presut. sacer non essę udi¬
mi de hac domo sententiam dixistis a eã
teligione omni liberastis aut senatus ipse
iudi cabit qui uno solo illo antistite sacroꝵ
dissentiente frequentissimus antea iudica¬
uit aut id quod certe fiet ad pont. reiitiet
quorum auctoritati fidei prudentie ma¬
iores nostri sacra teligionesq & priuatas
& publicas commendarunt. Quid ergo hi
possunt aliud iudicare ac iudicauerunt
Nulte sunt domus in hac urbe .p.c. atq
sed tamen iure priuato iurc here ditario

Expanded text:
rentibus statuit, cum omnes pontifices qui erant rentibus statuit, cum omnes pontifices qui erant huius ordinis adessent, cumque alii qui honoribus populi Romani antecedebant multa de conlegi iudicio verba fecissent, omnesque idem scribendo adessent, domum meam iudicio pontificum religione liberatam videri. de hoc igitur loco sacro potissimum videntur haruspices dicere, qui locus solus ex privatis locis omnibus hoc praecipue iuris habet, ut ab ipsis qui sacris praesunt sacer non esse iudimi de hac domo sententiam dixistis et eam religione omni liberastis, aut senatus ipse iudicabit, qui uno illo solo antistite sacrorum dissentiente frequentissimus antea iudicavit, aut,—id quod certe fiet,—ad pontifices reicietur, quorum auctoritati fidei prudentiae maiores nostri sacra religionesque et privatas et publicas commendarunt. quid ergo ii possunt aliud iudicare ac iudicaverunt? multae sunt domus in hac urbe, patres consed tamen iure privato, iure hereditario,
Abbreviated transcription (Latin):
MLepidus .L. Claudius rex sacror MSca¬
urus M. Crassus CCutio Sex Cesar flauio
quirinalis .&. Cornelius. s Albinorianis. Qi
Fertucius pont. minores causa cogita duob
locis dicta maxima frequentia amplissimor
ac sapientissimoꝵ ciuium astante omni teligi¬
one una mente omnes liberauerunt. Nego
unꝙͣ post saera constituta quorum eadem ẽ
antiquitas quę ip̃ius uerbis ulla dere neq
de capite quidem uirginum uestalium tam
frequens collegium iuudicasse. quanꝗͣ ad faci¬
noris disquisinonem interest ad esse quam
plurimos. ita est enim interpretatio illa pori¬
tificum ut idem potestatem habearit iudicũ
Religionis explanatione ab uno pontifice
perito teferri potest quod idem in iuditio
capitis durum atq iniquum ese tamensic
reperietis frequentiores pontif. de inea do
mo quam unq̃ de cerimoniis uirginum
iudicasse Postero dic frequentissimus sena¬
tus te consule designato lentule sententie
principe. PLentulo & .&. Metello cos. r̃fo¬

Expanded text:
M. Lepidus, L. Claudius rex sacrorum, M. Scaurus, M. Crassus, C. Curio, Sex. Caesar flamen Quirinalis, Q. Cornelius, P. Albinovanus, Q. Terentius, pontifices minores, causa cognita, duobus locis dicta, maxima frequentia amplissimorum ac sapientissimorum civium adstante, omni religione una mente omnes liberaverunt. nego umquam post sacra constituta, quorum eadem est antiquitas quae ipsius urbis, ulla de re, ne de capite quidem virginum Vestalium, tam frequens conlegium iudicasse. quamquam ad facinoris disquisitionem interest adesse quam plurimos ita est enim interpretatio illa pontificum, ut eidem potestatem habeant iudicum, religionis explanatio vel ab uno pontifice perito recte fieri potest quod idem in iudicio capitis durum atque iniquum est, tamen sic reperietis, frequentiores pontificemo quam umquam de caerimoniis virginum iudicasse. postero die frequentissimus senatus te consule designato, Lentule, sententiae principe, P. Lentulo et Q. Metello consulibus refe
Abbreviated transcription (Latin):
rissimo uito spectate iam adulescentie filius nõ
LA .C Metelli consulares non eorum liberi nõ
Mctellus nepos qui tum consulatum pete¬
bat Luculli sexiuli Scipio nos Metelloꝵ filii
frater qui in mepietate filius consilus parcus
amore ut erat fratex ĩuentus est squalore &
lacrimis & quotidianis precibus desideriu
mei nomitus renouari & terum gestarum
memoriam usurpari coegit qui quom statu¬
ilet nisi per uos me recuperasset candem sub¬
ire fortunam atq eidem sibi domiciliuma
uite& mortis deposceret tamen nunqͣ necu
magnitud inem negoti nec solitud inera suã
necꝰ uim inimicorum ac tela pertimut Altex
suit propugnator meatum beruinaru & de¬
fenior issudiuis sutama uirtute & pietate
Piso gener qui minas inimitor meorum
qui iunicitias affinis inei propinqui sui con¬
ulis qui pontum & bithiniam questor pre
nea salite neglexit Nichil unq senatus de

Expanded text:
rissimo viro, spectata iam adulescentia filius, non rissimo viro, spectata iam adulescentia filius, non L. et C. Metelli, consulares, non eorum liberi, non Q. Metellus Nepos, qui tum consulatum petebat, non Luculli, Servilii, Scipiones, Metellarum filii t; sed unus frater, qui in me pietate filius, consiliis parens, amore, ut erat, frater inventus est, squalore et lacrimis et cotidianis precibus desiderium mei nominis renovari et rerum gestarum memoriam usurpari coegit. qui cum statuisset, nisi per vos me reciperasset, eandem subire fortunam atque idem sibi domicilium et vitae et mortis deposcere, tamen numquam nec magnitudinem negoti nec solitudinem suam nec vim inimicorum ac tela pertimuit. alter fuit propugnator mearum fortunarum et defensor adsiduus, summa virtute et pietate, C. Piso gener, qui minas inimicorum meorum, qui inimicitias adfinis mei, propinqui sui, consulis, qui Pontum et Bithyniam quaestor prae mea salute neglexit. nihil umquam senatus de
Abbreviated transcription (Latin):
cum illis una esse redeundum cuius mͥ
sensus certissimis testis est. Hic idem q
custos capitis fuit. CN. Plantius qui oĩbus
prouincialibis ornamentis cõmodisq de¬
positis totam suam questurati inme sustẽ¬
tando & conseruando collocauit quisim
questor imperatori fuisset infilii loco fuis¬
set nunc certe erit i parertis quom fuerit
questor non imperii sed doloris mei Qua
fendenda inchil minuan de libertate
mea pristina. sed ętiam ⁊ daugebo. Ft¬
enim si eam tum defendebam quom ali¬
quid illa debebat quid nunc me facere
oportet. quom ego illi plurimum debe¬
am nam quid ęłs quod animum merm
frangere aut debilitari possit quorus ipã
calamitatem non modo nullius delictus
testem ẽẽ iuideatis nam imperata ẽ quia
defenderam ciuitatem & mea ueluntate su su¬
copta est ne a me defensa resꝑ. pet cundem me
erttemum indiscrimen uocaretur. Pro menõ
ut pro p Popilio nobilissimo homine adules¬

Expanded text:
cum illis una esse redeundum. cuius mei cum illis una esse redeundum. cuius mei sensus certissimus testis est hic idem qui custos capitis fuit, Cn. Plancius, qui omnibus provincialibus ornamentis commodisque depositis totam suam quaesturam in me sustentando et conservando conlocavit. qui si mihi quaestor imperatori fuisset, in fili loco fuisset; nunc certe erit in parentis, cum fuerit consors non imperi sed doloris mei. quafendenda nihil minuam de libertate mea pristina, sed etiam adaugebo. etenim si eam tum defendebam cum mihi aliquid illa debebat, quid nunc me facere oportet cum ego illi plurimum debeo? nam quid est quod animum meum frangere aut debilitare possit, cuius ipsam calamitatem non modo nullius delicti, testem esse videatis? nam importata est quia defenderam civitatem, et mea voluntate suscepta est, ne a me defensa res publica per eundem me extremum in discrimen vocaretur. pro me non ut pro P. Popilio, nobilissimo homine, adules
Abbreviated transcription (Latin):
pends uditio & posteritati teseruari nolui
quom consul cominunem salutem sine fer¬
to defendissem meat priuatus arinis defen¬
dere nolui. bonosq uiros lugere malui me¬
as fortunas quam sui desperare atsi solus ei¬
sem interfectus michi turpe sicum multis
rei .p. funcstum fore iudebatur quod si.
michi eternam esse crumnam proposita
arbitrarer morte me ipse potius ꝗ sempit¬
no dolore mulctassem. Sed quom uiderẽ
mę non duitius quam ipsam tem p. ex hac
urbe affuturum neq ego illa exterminata
michi remanendum putaui & illa simul atq
reuocata est me secum pariter reporrauit
mecum leges mecum questiones mecũ inra
magistratinn mecum senatus auctoritas
necum libertas. mecum etiam frugum tiber¬
tas mecum deorum & hominuiꝰ saticti¬
tates omnes & religiones ad fuerutt que
si semper ab essent magis uestras fortunas
lugerem quam desiderarem meas. Sin
aliquando teuocarentur intelligebam m

Expanded text:
poenas iudicio et posteritati reservari. nolui, poenas iudicio et posteritati reservari. nolui, cum consul communem salutem sine ferro defendissem, meam privatus armis defendere, bonosque viros lugere malui meas fortunas quam suis desperare; ac, si solus essem interfectus, mihi turpe, si cum multis, rei publicae funestum fore videbatur. quod si mihi aeternam esse aerumnam propositam arbitrarer, morte me ipse potius quam sempiterno dolore multassem. sed cum viderem me non diutius quam ipsam rem publicam ex hac urbe afuturum, neque ego illa exterminata mihi remanendum putavi, et illa, simul atque revocata est, me secum pariter reportavit. mecum leges, mecum quaestiones, mecum iura magistratuum, mecum senatus auctoritas, mecum libertas, mecum etiam frugum ubertas, mecum deorum et hominum sanctitates omnes et religiones afuerunt. quae si semper abessent, magis vestras fortunas lugerem quam desiderarem meas; sin aliquando revocarentur, intellegebam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
mnimicus scio duas partes esse in ixp quom
putaretur altera me deposçęre propter inimi¬
citias altera timidę deferidere propter suspi¬
tionem cedis putabatur qui .H. mę deposcẽ
uidebantut inhunis auxerunt ddimicatio¬
nis metum quod nunꝗͣ inficiendo suspi¬
tionem hominum curanq imiuuerunt Qnaẽ
ꝗuom uderem senatum ducibus orbatum me
⁊ magistratibus partim oppugnatum partim
proditum partim derelictumꝰ. Seruos simu¬
latione collegionum nominatim esse conscrip¬
tos copras otines catilme pene usdem ducib
ad spem cedis & incendiorum esse reuoca¬
ribus fortissimis uitis me uiatinisq defẽ¬
dere nec michi ipse ille animus idem meus
nobis non icognitus defuit sed uidebara
si uicissem presentem aduersarium nituni¬
um multos alios michi esse uiticendos sibic¬
tus essem multis boms & pr̃o me & mecim
etiam post me esse percundum tribumenq
sanguinis ultores esse presentis mee mortis

Expanded text:
inimicus, scio. duae partes esse in re publica cum inimicus, scio. duae partes esse in re publica cum putarentur, altera me deposcere propter inimicitias, altera timide defendere propter suspicionem caedis putabatur. qui autem me deposcere videbantur, in hoc auxerunt dimicationis metum, quod numquam infitiando suspicionem hominum curamque minuerunt. qua re cum viderem senatum ducibus orbatum, me a magistratibus partim oppugnatum, partim proditum, partim derelictum, servos simulatione conlegiorum nominatim esse conscriptos, copias omnis Catilinae paene isdem ducibus ad spem caedis et incendiorum esse revocaribus fortissimis viris me vi armisque defendere, nec mihi ipsi ille animus idem meus vobis non incognitus defuit. sed videbam, si vicissem praesentem adversarium, nimium multos mihi alios esse vincendos; si victus essem, multis bonis et pro me et mecum etiam post me esse pereundum, tribuniciique sanguinis ultores esse praesentis, meae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem meam reddidistis uos me flore¬
tem semper ornastis laborantem muta¬
tione uestis & prope luctu uestro quo ad
licuit defendiscis. Nostra memoria sena¬
tores ne isuns quidem periculis mutare
uestem solebant in meo pęriculo senatus
ueste mutata fuit quo adlicuit per eoru
edicta qui mea pericula non modo suo
presidio sed etiam uestra deprecatione
nudarunt quibus ego rebus obiectis quo
michi priuato confligendum iuderem
cum eodem exertitu quem consul non
armis. sed uestra auctoritate superaram
multa mecura ipse reputani. Dixerat in
contione consulse diui. capitolim penas
ab equitibus rei .p. repetiti nominati
alii compellebantur alii citabantur alii re¬
legabantur aditus temploꝵ erat nõ solũ
presidiis uerum etiam de molitioẽ subla
desereret sed etiam hostibus. ⁊ .p. ꝓdet
alius ad portas cum amperio in multos amios
magnoq epercitu quem ego inimicum mihi
fuisse non dico tacuisse quom diceretur esset

Expanded text:
nitatem meam reddidistis. vos me florennitatem meam reddidistis. vos me florentem semper ornastis, laborantem mutatione vestis et prope luctu vestro, quoad licuit, defendistis. nostra memoria senatores ne in suis quidem periculis mutare vestem solebant: in meo periculo senatus veste mutata fuit, quoad licuit per eorum edicta qui mea pericula non modo suo praesidio sed etiam vestra deprecatione nudarunt. quibus ego rebus obiectis, cum mihi privato confligendum viderem cum eodem exercitu quem consul non armis sed vestra auctoritate superaram, multa mecum ipse reputavi. dixerat in contione consul se clivi Capitolini poenas ab equitibus Romanis repetiturum; nominatim alii compellabantur, alii citabantur, alii relegabantur; aditus templorum erant non solum praesidiis et manu verum etiam demolitione sublati. desereret sed etiam hostibus rei publicaealius ad portas cum imperio in multos annos magnoque exercitu, quem ego inimicum mihi fuisse non dico, tacuisse, cum diceretur esse
Abbreviated transcription (Latin):
tribunatus ichil alud fuit insi cõstãs
perpetua fortis ĩuicta defensio salutis inee
Quid de .P. Sextio loquar qui suam er¬
ga me beniuolentiam & fidem non solum
animi dolore sed etiam corporis uulue
quantum potui satis ornate age̾re tullo
modo possum & quamquam sunt ĩ me
precipua mexita multoꝵ que sileri muillo
modo possunt tamen hinius temporis ac
timoris mei non est conari cõmemorare
benefitia in me singulorum nam diffici¬
le est non aliquem nefas quemquam pre
colere debeo sed ut in ipsis diis ĩ morta¬
libus non semper eosdem atq alias alios
solemus & uenerari & precarisic ĩ hoĩb
de me diuinitus meritis omnis erit etas
michi ad corum erga me merita prelicã¬
da atq recolenda Hodierno autem die
nomihatim ame magistratibus statui gra¬
tias ẽẽ agendas & de pͦrmatis um qui ꝓ
salute mea municipia colonaasq adisseꝰ
populum supplex obsecrasset sententiam
dixisset eam quam uos sequuti michi dig¬

Expanded text:
tribunatus nihil aliud fuit nisi constans tribunatus nihil aliud fuit nisi constans perpetua fortis invicta defensio salutis meae. quid de P. Sestio loquar? qui suam erga me benivolentiam et fidem non solum animi dolore sed etiam corporis vulnerquantum potui, satis ornate agere nullo modo possum. et quamquam sunt in me praecipua merita multorum, quae sileri nullo modo possunt, tamen huius temporis ac timoris mei non est conari commemorare beneficia in me singulorum; nam difficile est non aliquem, nefas quemquam praecolere debeo. sed ut in ipsis dis immortalibus non semper eosdem atque alias alios solemus et venerari et precari, sic in hominibus de me divinitus meritis: omnis erit aetas mihi ad eorum erga me merita praedicanda atque recolenda, hodierno autem die nominatim a me magistratibus statui gratias esse agendas, et de privatis uni, qui pro salute mea municipia coloniasque adisset, populum Romanum supplex obsecrasset, sententiam dixisset eam quam vos secuti mihi dig
Abbreviated transcription (Latin):
gratus iuden qui non solum apud uos qui
idem sentiebatis sed etiam aplid uniusum
&coniunctam esse cum mea dixerit qui ca¬
usam meam prudentibus commendarit im¬
peritos edocuerit. eodemq tempote impro¬
bos auctoritate sua comptesserit bonos ex¬
pro patente non solum hortatus sit uerum
etiam obsecrarit qui ipse propter metum
dum cationis & sanguinis domose tenere¬
etiam asuperioribus tribunis petierit ut
de salute mea & promulgarerit & xferrẽt
qui in coloma nliper constituta in qua¬
quom ipẽ gereret magistratum nemo eãt
emptus intercessoꝵ uim & crudelitatem
pruullegii auctoritate honestissimor ho¬
minum & publicis litteris consignauit pͥn¬
cepsq italie totius presidium ad in earri
salutem implorandam putarut qui quo
ipse michi semper amicissimus fuisset e
etiar ut suos necessarios michi amicos
redderet claborauit. Quibus autem of¬
fitis .T Aunii beneficia tenumerabo. quo¬
iis omnis tatio cogitatio totus demqruo

Expanded text:
gratus videri? qui non solum apud vos, qui gratus videri? qui non solum apud vos, qui omnes idem sentiebatis, sed etiam apud universum am per me et coniunctam esse cum mea dixerit; qui causam meam prudentibus commendarit, imperitos edocuerit, eodemque tempore improbos auctoritate sua compresserit, bonos expro parente non solum hortatus sit, verum etiam obsecrarit; qui cum ipse propter metum dimicationis et sanguinis domo se teneret, iam a superioribus tribunis petierit ut de salute mea et promulgarent et referrent; qui in colonia nuper constituta cum ipse gereret magistratum, in qua nemo erat emptus intercessor, vim et crudelitatem privilegi auctoritate honestissimorum hominum et publicis litteris consignarit, princepsque Italiae totius praesidium ad meam salutem implorandum putarit; qui cum ipse mihi semper amicissimus fuisset, etiam ut suos necessarios mihi amicos redderet elaborarit. quibus autem officiis T. Anni beneficia remunerabor? cuius omnis ratio, cogitatio, totus denique
Abbreviated transcription (Latin):
ssent qui ut ad illam diem tes quoiti t̃dis¬
sent rogarentur ut pari studio cõuenirẽt
Quid demnq illo die quem .p. Lentulus in
fratriq meo liberisq nosttis natalem con¬
stituit non modo ad nostram uerum etia
id sempiterni memoriam temporis quo
dic nos comitiis centuriatis quę maxime
maiores iusta dici haberiq uoluerunt act¬
sunt in patriam ut cędem cetiturie que
me consulem fecerant consulatum mera
comprobarent Quo dic quis cuus fuit q
fasesse putaret quacunq aut etate aut
ualitudiue esset nonsę de salute mea scu¬
tenciam ferte quando tantam fitquẽtia
in campo. tantum splendorem italic toti
ordinumq omnium quando ulla digni¬
tate tot togatores diriuatores custodelꝗ
uidistis. Itaq P Lentuli benefitio excelle̾ti
atq diuino non solum reducti sumus a
patriam sicut nõ nulli clarissimi uiti. sed
equis in signibus et curri aurato r̃portasi
Possum ego satis m CN Pompeium unq̃

Expanded text:
issent? quid? ut ad illam diem, res cum redisissent? quid? ut ad illam diem, res cum redissent, rogarentur ut pari studio convenirent? quid? denique illo die, quem P. Lentulus mihi fratrique meo liberisque nostris natalem constituit, non modo ad nostram verum etiam ad sempiterni memoriam temporis, quo die nos comitiis centuriatis, quae maxime maiores comitia iusta dici haberique voluerunt, arcessivit in patriam, ut eaedem centuriae quae me consulem fecerant consulatum meum comprobarent— eo die quis civis fuit qui fas esse putaret, quacumque aut aetate aut valetudine esset, non se de salute mea sententiam ferre? quando tantam frequentiam in campo, tantum splendorem Italiae totius ordinumque omnium, quando illa dignitate rogatores diribitores custodesque vidistis? itaque P. Lentuli beneficio excellenti atque divino non reducti sumus in patriam sicut non nulli clarissimi cives, sed equis insignibus et curru aurato reportati. possum ego satis in Cn. Pompeium umquam
Abbreviated transcription (Latin):
lum quonis quondam de patria discessus
hoc unum benefitium fuerat ĩimicus uen
etiam ascriptor dignitatis mec quo quide
die quom quadringenti .X. S. essetis ma¬
gistratus qui omnes adessent dissensit un
qui sua lege coniuratos etiam ab inferis ex¬
ꝗitandos p̾utarat atq ille die quod tem p
meis consiliis conseruatam graissimis uer¬
bis & plurimis iudicassetis idem consulcu¬
rauit ut eadem a principibus ciuitatis in
contione postero die dicerentur cum qde
ipse egit ornatissime causam meam per¬
fecit astante atq audiente italia tota ut
mox quoiis quam conducti aut perditi
non modo ad iumentum salutis sed etiarti
ornamenta dignitatis mec reliqua uos idẽ
ad didistis decreinstis ne quis ulla ratione
rer impedixet qui id impedisset grauit
molesteq laturos allum contra tem psa¬
ad uos ea statim teferrentur meq etiams
diutius calum marent redite iussistis quid
ut audirentur gratie qui e municipiis uem¬

Expanded text:
lum , cuius quondam de patria discessus lum , cuius quondam de patria discessus hoc unum beneficium fuerat inimicus, verum etiam adscriptor dignitatis meae. quo quidem die cum quadringenti decem septem essetis, magistratus autem omnes adessent, dissensit unus, is qui sua lege coniuratos etiam ab inferis excitandos putarat. atque illo die cum rem publicam meis consiliis conservatam gravissimis verbis et plurimis iudicassetis, idem consul curavit ut eadem a principibus civitatis in contione postero die dicerentur; cum quidem ipse egit ornatissime meam causam, perfecitque astante atque audiente Italia tota ut nemo cuiusquam conducti aut perditi non modo adiumenta salutis sed etiam ornamenta dignitatis meae reliqua vos idem addidistis: decrevistis ne quis ulla ratione rem impediret; qui impedisset, graviter molesteque laturos—illum contra rem pad vos de eo statim referretur; meque etiam, si diutius calumniarentur, redire iussistis. quid? ut agerentur gratiae, qui e municipiis ven