comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quem cum requisiss&s quo uadis: il¬
le respondit. Eñi ad fr̃s uado: potio¬
tione ꝓtinus surrexit. Malignus
uero sp̃e unum sentorem de suis mo¬
nit aquam haurientem. In quẽ sta¬
tim ingressus est: eumq in terram
ꝓiecit. & uehementissime uexauit.
Quem cumuir dĩ ab oratione redieis.
tam crudeliter uexari conspicer&: eiso¬
lum modo alaꝑam dedit. & malignum
ab eo sp̃m ꝓtinus excussit: ĩta ut in
eum redire ulterius non auderet.

Expanded text:
Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potioconcitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet.
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ epiphanioꝵ ad ciuitatem linguo¬
nas ambulasset: amodica pulsatꝰ fe
bre. relicto scło migrauit ad xp̃m in pa¬
ce. Cuius beata facies ita erat głifica¬
ta post transitum: ut rose similis cer¬
neretur. Hec enim apparebat rubea:
reliquum uero corpus. tanqͣm candeis
lilium refulgebat: ut estimares eum
iam tunc ad future resurrectionis glo¬
riam p̃paratum. Qd̃ deferentes ad cas¬
scĩ benigni se petierat tumulari: in
campania illa que a partib aquilomͤ
habetur: Haut ꝓcul acastro aggra¬
uati gestatores non sustinere ualente᷑.
feretrum solo deposuerunt. Ibiq pa¬
rumꝑ resumentes uires. &post paulu¬
lum eleuantes: ad intramuraneã eum
castri eccłiam deculerunt. Aduenien¬
tib autem quinta die epĩs abeadem

Expanded text:
sanctam Epiphaniorum ad civitatem Lingonas ambulasset, a modica febre pulsatus, us, relicto saeculo, migravit ad Christum. Cuius beata facies ita erat glorificata post transitum, ut rosis similis cerneretur. Haec enim apparebat rubea, reliquum vero corpus tamquam candens lilium refulgebat, ut aestimares, eum iam tunc ad futurae resurrectionis gloriam praeparatum. Quod deferentes ad casbi se iusserat tumulari, in campania illa quae a parte aquilonis habetur haud procul a castro adgravat, gestatores non sustenentes feretrum solo deposuerunt, ibique parumper resumentes vires et poet paululum elevantes, ad intramuraneam eum eclesiam detulerunt. Advenientibus autem quinta die episcopis, ab
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicandum. Unde ait psalmista. Iusti¬
ciam tuam non abscondi in corde meo:¬
mundum sua passione re¬
demit. & apłos suos p̃dica¬
re misit. successoresq eoꝵ
ad predicandum elegit. qui ab eterno
sole illuminati. diuna adiuuante gr̃a
cecos ignorantie tenebris uero fulgore

Expanded text:
praedicandum. Unde ait psalmista: Iustipraedicandum. Unde ait psalmista: Iusticiam tuam non abscondi in corde meo,mundum sua passsione redemit et apostolos suos praedicare misit successoresque eorum ad praedicandum elegit, qui ab aeterno sole illuminati, divina adiuvante gratia, caecos ignorantiae tenebris vere fide
Abbreviated transcription (Latin):
examen summi uidicis cuncta serua¬
ri: & siue ꝑamicos angłos infine nob̃
ostendenda sunt sue ꝑhostes. Quod
uero prius candidum codicem ꝓtule¬
runt angłi. deinde tetrum demones:
illi quidem ꝑparuum. isti enoriem:
animaduertendũ est qd̃ in pͥma etate
bona aliqͣ fecit. que tamen uniuers a
praue agendo iuuenis obnubilauit.
Qui si econtͣrio errores puericie cor-¬
rigere in adoles centia ac benefacien¬
do a dei oculis abscondere curasset:
posset eis associari dequib ait psal¬
mista. B̾eati quoꝵ remisse sunt iniqͥ¬
tates: & quoꝵ tecta sunt peccata.
Explicit. Incipit ꝓlogꝰm uita beati me¬
um scõꝵ patrum pͥscorum
ueneranda memoria. in oĩ¬
potentis dĩ laude uenera¬
biliter sit colenda. & eoꝵ honorabilis
uita. ad exemplum fidelium fideliter
rit dare gratis. quod ip̃e gratis accep̃.
Quicquid enim eccłie ꝓficit. & aridito¬
res imbiit eosq ad exemplum ꝓuocat
bonum: non est silendum. s potius

Expanded text:
examen summi Judicis cuncta servaexamen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt pITA SANCTI MEum sanctorum patrum priscorum veneranda memoria in omnipotentis Dei laudem venerabiliter est colenda, et eorum honorabilis vita ad exemplum fidelium fideliter rit dare gratis, quod ipse gratis accepit? Quicquid enim aecclesiae proficit et auditores imbuit eosque ad exemplum provocat bonum, non est silendum, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
ros albatos & preclaros. Quid hic se¬
detis: scientes certissime quia noster
est iste: Responderunt. Uerum di¬
citis. Accipite. & in cumulum ur̃e¬
damnatõnis ducite. Quo dicto: sta¬
tun disparuerunt. Surgentesq duo
nequissum sp̃c habentes in manib
cultros: ꝑcusserunt me unus in capi¬
te. & alius in pede. Qui iudelicet mͦ
cum magno tormento irrepunt in in
dum me demonib in inferni claustra
ꝑtrahar: Sicq loquebat᷑ miser: des pe¬
rans. Et non multo post defunctꝰ. pe¬
nitentiam qͣm ad breue tempus cum
fructu uenie facere renuit: ineternũ
sine fructu penis subditus facit. De
ritum cognoscentes. differre tempus
penitentie dum uacat. timere non¬
renunt: ne impuiso mortis articulo
preuenti. impenitentes ꝑeant. Quod
autem codices diuersos ꝑbonos siue
malos sp̃c sibi uidit deferri. ob id suꝑ¬
na dispensatione factum est: ut me¬
mineruus facta & cogitationes no¬
stras non inuentum diffluere. s ad

Expanded text:
ros albos et praeclaros: Quid hic seros albos et praeclaros: Quid hic sedetis, scientes certissime quia noster est iste? Responderunt: Verum dicitis. Accipite et in cumulum damnationis vestrae ducite. Quo facto, statim disparuerunt. Surgentesque duo nequissimi spiritus habentes in manibus cultrum percusserunt me unus in capite et alius in pede; qui videlicet modo cum magno tormento irrepunt in intdum me daemonibus in inferni claustra pertrahar. Sicque loquebatur miser desperans, et non multo post defunctus poenitentiam, quam ad breve tempus cum fructu veniae facere supersedit, in aeternum sine fructu poenis subditus facit. De ritum cognopoenitentiae, dum vacat, timerent, ne improviso mortis articulo praeventi impoenitentes perirent. Quod autem codices diversos per bonos sive malos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
Pauloante inquit intrauerunt domũ
hanc duo pulcherrun iuuenes. & se¬
derunt cuca me unus ad caput. & unꝰ
adpedes: ꝓtulitq unus libellũ ꝑpul¬
chrum. s uehementer modicũ. ac mͥ
ad legendum dedit: inquo omnia q̃
cũq bona feceram intuens scripta rep¬
peri: & hec erant nunium pauca. et
modica. Receꝑunt codicem: neq ali¬
quid michi dixerunt. Tunc suꝑuenit
subito exercitus masignoꝵ. & horrido
parte residens impleuit: Tunc ille qͥ
& obscuritate tenebrose faciei. & in pri¬
matu sedis maior eoꝵ esse uidebatur.
ꝓferens codicem borrende uisionis.
& magnitudine enormem. & ponderis
pene importabilis: iussit unũ ex satel¬
litib suis ad legendum michi deferre.
Quem cum legissem: inueni omnia sce¬
lera. mea. non solum que oꝑe uel uer¬
bo. s etiam que tenuissima cogita¬
tione peccaui. manifestissime in eo
tetris esse descripta litteris. Dicebat¬
q ad illos. qui michi assederant ui¬

Expanded text:
Paulo ante, inquit, intraverunt domum Paulo ante, inquit, intraverunt domum hanc duo pulcherrimi juvenes et sederunt circa me, unus ad caput, et unus ad pedes. Et protulit unus libellum pulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit. In quo omnia, quae unquam bona feceram, intuens scripta reperi. Et haec erant nimium pauca et modica. Recequid mihi dicebant. Tum subito supervenit exercitus malignorum et horridorparte residens implevit. Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis et magnitudinis enormis et ponderis pene importabilis, jussit unum ex satellitibus suis mihi ad legendum deferre. Quae cum legissem, inveni omnia scelera, non solum quae opere vel verbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, manifestissime in eo tetris esse descripta litteris. Dicebatque ad illos, qui mihi assederant, vi
Abbreviated transcription (Latin):
omne penitendi & emendandi ꝑderet.
Uerum ille frequenter licet ammo¬
nitus. sꝑnebat uerba salutis: seseq
tempore sequenti. penuentiam factu¬
rum esse ꝓmittebat. Hic interim tactꝰ
infirmitate decidit in lectum: atq a¬
cri cepit dolore torqueri. oldquem in¬
gressus rex diligebat enum eum mul¬
tum: hortabatur ut uel tunc anteqͣm
moreretur penitentiam ageroe cõmis¬
sorũ. aAtille respondit non se tunc uel¬
le confiteri peccata sua. s cum ab in¬
firmitate resurger&: ne exprobrareñ
sibi sodales quod timore mortis face¬
ret ea que sospes facere noluerat: for¬
demonica fraude seductus. Cumq
morbo ingrauescente. denuo ad eum
uisitandum ac docendum rex intraret.
clamauit statim miserabili uoce Ad
ius modo: Quid huc uenis: Nonenĩ
aliquid utilitatis aut salutis michi¬
potes ultra conferre. At ille. Noli inqͥt
ita loqui: uide ut sanum sapias. Res¬
simam michi sententiam certe pre o¬
culis habeo. Et quit inquit hoc est:

Expanded text:
omne penitendi et emendandi perderet. omne penitendi et emendandi perderet. Verum ille frequenter licet ammonitus spernebat verba salutis, seque tempore sequente penitentiam acturum esse promittebat. Hic interim tactus infirmitate decidit in lectum atque acri cepit dolore torqueri. Ad quem ingressus rex – diligebat enim eum multum – hortabatur, ut vel tunc, antequam moreretur, penitentiam ageret commissorum. At ille respondit, non se tunc velle confiteri peccata sua, sed cum ab infirmitate resurgeret, ne exprobrarent sibi sodales, quod timore mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fordemonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac docendum rex intraret, clamabat statim miserabili / voce: 'Quid vis modo? Quid huc venisti? Non enim mihi aliquid utilitatis aut salutis potes ultra conferre.' At ille: 'Noli' inquit 'ita loqui; vide, ut sanum sapias.' 'simam mihi conscientiam certus prae oculis habeo. Et quid, inquit, hoc est?
Abbreviated transcription (Latin):
tere. fixusq manere: ascendente aqͣ
ad collum. Atq inde egrediens ad ter
q asgida deponere curabat: donec
ex suo corpore calefierent & siccarent᷑.
Cumq tempore hiemali defluentib
circa eum fractarum crustis glacie¬
rum. quas & ip̃e aliq̃n contriuerat
quo haberet locum standi siue im
erat uiro nomen. qd̾ tantam frigoris
asꝑitatem ulla ratione tolerare pre¬
uales: respondebat ille simpliciter.
Crat enun homo simplicis ingenii ac
moderate nature. Frigidiora ego ui¬
di. Et cum dicerent. mirũ qd̾ tã aus¬
teram continentiam tenere uelis:
respondebat. Austeriora ego utidi.
pus senile inter cotidiana ieiuima
dom abat: multisq & uerbo & con¬
uit quidam uir in ꝓuinci¬
a mercioꝵ: cuius iuslo et
uerba nunc autem & con¬
uersatio plurimis s non si¬
atq officio militari positus: s qͣntũ
ꝓ industria ext̃iori regi placens. tan¬
tum pro interna siumet negligentia.¬
subito morte suꝑueniente. tempus

Expanded text:
tere, fixusque manere ascendente aquatere, fixusque manere ascendente aquaad collum; atque inde egrediens ad terr  Al., vel algida deponere curabat, donec ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet locum standi sive immerat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter, erat namque homo simplicis ingenii ac moderatae naturae: « Frigidiora ego vidi. » Et cum dicerent: « Mirum quod tam austeram tenere continentiam velis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. »pus senile inter quotidiana jejunia domabat, multisque et verbo et conuit quidam in provincia Merciorum, cuius visiones ac verba, non autem conversatio, plurimis, sed nec siatque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentiasubito mortis adventu tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tem. pane cybario & frigida aqua sus¬
tentat. Hic sepius ad eundem uirum
ingrediens: audiuit ab eo repetita in¬
terrogatione. que & qualia eẽnt que
bat aut̃ uisiones suas etiam regi ad¬
uilfrido uiro undecumq doctissimo:
& tam libent̃ tamq studiose ab illo au
supra memorato inditus.ac mona¬
chica sit tonsura coronatus: atq ad e¬
um audiendum. sepissime cum illas
in partes adueniras accedene. Cui ui¬
delic& monasfĩo. tempore illo religiose
ac modeste uite abbas ac p̃sbit᷑ hedil¬
ualdus. preerat: qui nunc ep̃alenilin¬
difarnensis eccłie catbedram condig¬
nis secretiorem: ubi liberius contimi¬
is in orationib famulatu sui condi¬
toris uacaret. Et quia locus ipse suꝑ
ripam fluminis erat situs: solebat
hoc creberrime obmagnum casti
gandi corpus affectum. ingredi. ac se¬
pius in eo suꝑmeantib undis ĩmer¬
gr: sicq ibidem qͣmdui sustinere pos¬
se uidebatur: psalmis uel p̃cib insis¬

Expanded text:
tem pane cibario et frigida aqua sustem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae bat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo audsupra memorato inditus, ac monachica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condignis secretiorem, ubi liberius continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat hunc creber gandi corporis affectum ingredi, ac saepius in eo supermeantibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insis
Abbreviated transcription (Latin):
mores sermonesq tuos in rectitudi¬
ne ac simplicitate seruare studueris:
accipies post mortem & ip̃e locũ man¬
sionis int̾ hec que cernis agmina le¬
tabunda spuum beatoꝵ. Namq ego
cum ad tempus abscessissem ate: ad
hoc feci. ut quid de te fieri debera ag¬
noscerem. Hec michi cum dixiss&. mus¬
tum detestatus sum reuerti ad corpus.
delectatus nimium suauitate ac deco¬
reloci illius quem intuebar. sunul et
nec tamen aliquid ductorem meũ roga¬
re audebam. S inter hec nescio quo or¬
dine. repente me int̾ homines uiuere
cerno. Hec & alia que uiderat idem uir
diũ. omnib passim desidiosis. ac uite
sue incuriosis referre nolebat: s illis
solrimmodo qui uel cormentoꝵ metu
ꝑterriti. uel spe gaudioꝵ ꝑhenniũ de¬
lectati. ꝓfectum pietatis ex enis uerbis
haurire uolebant. Deinde in uicima
celle illius habitabat quidam mona
minens. qui adhuc suꝑ est: & in hiber¬
nia insula solitarius uitimã uite eta¬

Expanded text:
mores sermonesque tuos in rectitudimores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis inter hęc, que cernis, agmina letabunda spirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut, quid de te fieri deberet, agnoscerem.' Hęc cum mihi dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac decore loci ilNec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam: sed inter haec nescio quo ordine repente me inter homines vivere cerno. » Haec et alia quae viderat idem vir Domini, non omnibus passim desidiosis ac vitae suae incuriosis referre volebat, sed illis solummodo qui, vel tormentorum metu perterriti, vel spe gaudiorum perennium delectati, profectum pietatis ex ejus verbis haurire volebant. Denique in vicinia cellae illius habitabat quidam monacminens, qui adhuc superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aeta
Abbreviated transcription (Latin):
habuerunt: om̃s in die uidicii ad reg
ante diem iudicii liberent᷑ aduiant.
Porro puteus ille flammiiuomiꝰ acpu¬
tidus quem uidisti. ip̃m est os gehen¬
ne: inquo quicumq semel inciderit.
numqͣm inde liberabitur in euum.
Locus uero iste florifer in quo pul¬
cherrimam hanc iuuentutẽ iocunda¬
ri ac fulgere conspicis: in quo ĩp̃e ẽ
rcipiuntur anime eoꝵ qui in bomis
quidem oꝑib decorpore exeunt non
tamen sunt tante ꝑfectionis. ut in
regnum celoꝵ statim mereantur in¬
troduci. Qui tamen om̃s in die uidi¬
cis ad uisionem xp̃i & gaudia regni
celestis intrabunt. Nam quiciunq
in onni uerbo. & opere & cogitatio¬
ne ꝑfecti sunt: mox de corpore egres
si. ad regnum celeste ꝑueniunt. Ad
einus uicinia ꝑtin& iste locus. ubi
sonum cantilene dulcis. cum odore su¬
auitatis ac splendore lucis audisti. Tu
aut̃ quia nunc ad corpus reuerti. &
rursum int̾ homines uiuere debes.
si actus tuos curiosius discutere. et

Expanded text:
habuerunt, omnes in die judicii ad regnhabuerunt, omnes in die judicii ad regnante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes in die judicii ad visionem Christi et gaudia regni caelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corposi ad regnum celeste perveniunt. Ad cuius vicinia pertinet locus ille, ubi sonum cantilenę dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem, quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et
Abbreviated transcription (Latin):
simã audiui. S & odoris fraglantia
miri. tanta de loco effundebat᷑: ut is
quem antea degustans quasi maximũ
rebar. iam ꝑmodicus michi odor ui¬
deretur: sicut iam lux illa campi flo¬
rentis exunia in comꝑatõne eius que
nc̃ apparuit lucis tenuissima ꝓrsus
uidebat᷑ & parua. In cuiris amenita¬
te loci. cum nos intraturos sꝑarem:
repente ductor substitit Nec mora
gressum retorquens: ip̃a me quaue¬
nimus uia reduxit. Cumq reuersi
ꝑueniremus ad mansiones illas le¬
tas sp̃uum candidatoꝵ: dirit michi.
Scis que sunt omĩa ista que uidisti:
Respondi ego. Non. & ait. ualis illa
qͣm asperisti flammis feruentib.
& frigorib horrenda rigidis. ip̃e est
locus inquo eraminande & castigan¬
de sunt anime illoꝵ. qui differentes
confiteri & emendare scelera que fe¬
cerant. in ip̃o candem mortis articu¬
lo ad penitenttam confugiunt᷑ & sic
de corpore exeunt. Qui tam̃ quia con
fessionem & penitentiã uel in morte

Expanded text:
simam audivi. Sed et odoris fraglantia simam audivi. Sed et odoris fraglantia miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia in compa/ratione eius, quę nunc apparuit, lucis tenuissima prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora, gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum candidatorum, dicit mihi: 'Scis, quę sint ista omnia, quę vidisti?' Respondi ego: 'Non.' Et ait: 'Vallis ista, quam aspexisti, flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus, in quo examinandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in ipso tandem mortis articulo ad penitentiam confugiunt et sic de corpfessionem et poenitentiam vel in morte
Abbreviated transcription (Latin):
ram uel ascensum alicubi conspicerẽ.
Cum gͦ ꝑuenissemus ad murum: statĩ
uescio quo ordine fuimus insummi¬
tate eius. & ecce ibi campus erat latis¬
simus. &letissimus. tantaq fraglantia
uernantium flosculoꝵ plenus: ut om¬
nem mox fetorem tenebrose fornacis.
qui me ꝑuaserat effugar& ad miran¬
di huius suauitas odoris. ẽanta autem
lux cuncta ea loca ꝑfuderat: ut omĩ
splendore diei siue solis meridiam ra¬
diis uideretur esse p̃clarior. Erantq
conuenticula: sedesq plurime agii¬
nũ letantium. Cumq int̾ choros fe¬
licium incolarũ medios me duceroe:
cogitare cepi qd̾ hoc fortasse essae reg¬
num celoꝵ. dequo p̃dicari sepus au¬
diui. Respondit ille cogitatui meo.
Non inquiens non hoc est regnum ce¬
loꝵ quod autumas. Cumq ꝑcedentes
transissemus. & has beatoꝵ sp̃uum mã¬
siones: aspicio ante nos multo maio¬
rem luminis gr̃am quam prius. in
qua etiam uocem cantantiũ dulcis¬

Expanded text:
tram vel ascensum alicubi conspicerem. tram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim – nescio quo ordine – fuimus in summitate eius. Et ecce ibi campus erat latissimus ac lętissimus, tantaque fraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effugaret ammirandi huius suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei sive solis meridiani radiis videretur esse preclarior. Erantqueconventicula sedesque plurimę agminum lętantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare cepi, quod hoc fortasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est regnum celorum, quod autumas.' Cumque procedentes transissemus et has beatorum spirituum mansiones, aspicio ante nos multo maiorem luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcis
Abbreviated transcription (Latin):
in manib. minnitabant᷑ comprehende¬
re me: nec tamen me ullatenus contin¬
gere tamce si terrere p̃sumebant. Qui
cum undiq uersum bostil & cecitate
tenebrarum conclusus. huc illucq ocu¬
los circumferrem. si forte aliunde qͥd
auxilii quo saluarer aduenirre: appa¬
ruit retro uia qua ueneram. qͣsi fulgͣ
stelle micantis inter tenebras. Qui pau¬
latu crescens & ad me ocius festinais:
ubi appinqͣuit disꝑsi sunt & aufugert̃.
om̃s qui me forcipib capere querebañ
sp̃c infesti. Iue aut̃ qui adueniens eos
fugauit: erat ip̃e qui me ante ducebat
Qui mox conuersus ad dext̾̃am: iter qͣsi
ad ortum solis brumalem me ducere
cepit. Nec mora exemptum tenebris:
in auras me serene lucis eduxit. Cũq
me in luce aꝑta ducer&. uidi ante nos
murum ꝑmarimum: cuius neq lon¬
gitudim hinc uel inde altitudini ul¬
lus esse terminus uideretur. Cepiaut̃
mirari quare ad murũ accederemus:
cum in eo nullam iantiam. uel fenes¬

Expanded text:
in manibus, minitabantur me comprehendein manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere presumebant. Quo cum undique hostibus et cecitate tenebrarum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii, quo salvarer, adveniret, apparuit retro via, qua veneram, quasi fulgor stellę micantis inter tenebras. Que paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi appropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes, qui me forcipibus rapere querebant spiritus infesti. Ille autem, qui adveniens eos fugavit, erat ipse, qui me ante ducebat. Qui mox conversus ad dextrum iter quasi contra ortum solis brumalem ducere cepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis eduxit. Cumque me in luce aperta / duceret, vidi ante nos murum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi autem mirari, quomodo ad murum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenes
Abbreviated transcription (Latin):
immanissum fletus. & miserrimi :
simul & cachinnũ crepitantẽ. quasi
uulgi indocti captis hostib insultan¬
tis. Ut aut̃ sonitus idem clarior ixd¬
ditus ad me usq ꝑuenit: considero
turbam malignoꝵ sp̃uum. que qͥn¬
q animas hominum merentes e¬
iulantes q. ip̃a multum exultans &
cachumans medias illas trahebat
in tenebras. Equib uidelic& omĩb
ut dinoscere potui. quidam erat at¬
tonsus. ut clericus: quidam laicus:
quedam femina. Trahentes autem
eos maligni sp̃c: descenderunt in me¬
dium barat illius arcdentis. Factum
est. ut longuis subeuntib eis. fletuᷤᷤ
hominum & risus demonioꝵ clare
discernere nequirem: sonum tamen
adhuc ꝓmiscuũ in aurib haberem.
Interea ascenderunt quidam sp̃uũ obs¬
curoꝵ de abysso illa flammiuoma. Sac¬
currentes circumndederunt me: atq de
oculis flammantib. & deore ac narib
ignem putidum afflantes agebant.
Forcipib quoq igneis quos tenebant

Expanded text:
inmanissimi fletus ac miserrimi, inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam malignorum spirituum, quę quinque animas hominum merentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat in tenebras. E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quedam femina. Trahentes autem eos maligni spiritus descenderunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc permixtum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et accurrentes circumdederunt me atque oculis flammantibus et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebaut. Forcipibus quoque igneis, quos tenebant
Abbreviated transcription (Latin):
inciꝑe loca. & tenebris omnia reple¬
ri. Quas cum intraremus in tantũ
paulisꝑ condempsate sunt: ut ni¬
chil p̃ter illas aspicerem exceptadũ¬
tarat specie & ueste eius. qui me du¬
cebat. & cum ꝓgrederemur sola sub
nocte ꝑumbras: ecce subito appa¬
rent ante nos crebri flãmaꝵ globi.
ascendentes quasi de puteo mag¬
no. rursusq decidentes in eundẽ.
Quo cum ꝑductus essem repente du¬
ctor meus disparuit: ac me solum
sionis reliquit Atcum idem globi
ignium sine int̾missione modo al¬
ta peterent modo ima baratͥ repete¬
rent: cerno omĩa que ascendebant
fastigia flammaꝵ plena esse spiriti¬
by hominum: qui instar fauillarũ
cum fumo ascendentiũ. nunc ad
subluniora ꝓicerentur: nc̃ retractis
ignium uaporib relaberentur in
tenebrarum loca replebat. Ecum di
utius ibi pauidus consisterem. ut¬
pote incertus quid agerem. quo uer¬
terem gressum: qui me fius mane¬
r&. audio subito post terga sonitum

Expanded text:
incipere loca, et tenebris omnia repleincipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum sionis reliquit. At cum iidem globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in teneutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum
Abbreviated transcription (Latin):
feruentib nunium terribile. alt̾um
nus intolerabile p̃ferebat. Utrumq
aut̃ erat animab hominũ plenũ:
que uicissim hinc inde uidebantur
quasi tempestatis impetu iactari.
Cum enum um ferrioris unmensi
tolerare non possent: ꝓsiliebant mi¬
sere in mediũ frigoris infesti. Ecũ
neq ibi quippiam requiei inuenire
ualerent: resiliebant rursus urende
in meclio flammarũ mextinguibili¬
um. Cumq bac infelici uicissitudi¬
ne. longe lateq ꝓut aspicere pot̾am
sine ulla quietis int̾capedine innu¬
merabilis spĩum deformiũ multi¬
tudo torqueretur: cogitare cepi qd̃
hic fortasse esset infernus. deciuus
tormentis intolerabilib narrare sepiꝰ
audiui. Respondit cogitatõni mee:
ductor qui me p̃cedebat. Non hoc in¬
quiens suspiceris: non enim hic in¬
fernus est illequeniputas. Atcum
me hoc spectaculo tam horrendo per¬
territum paulatim inult̃iora ꝑduce¬
r&s: uidi subito ante nos obscurari

Expanded text:
ferventibus nimium terribile, alterum ferventibus nimium terribile, alterum nus intolerabile praeferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quae vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu jactari. Cum enim vim fervoris immensi tolerare non possent, prosiliebant miserae in medium frigoris infesti: et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrare saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari
Abbreviated transcription (Latin):
uillule oratoriũ. Euisq ad diem in
oratione ꝑsistens: mox omnem quã
possederat substanciam. intres diui¬
sit portiones. E quib unam conui¬
gi alteram filiis tradidit: terciam sͥ
buit. Nec multo post scłi curis abso¬
lutus: ad monasteruum mailros qd̾
tiudi fluminis circum fluxu maxi¬
ma ex parte claudit᷑ ꝑuenit. Accep¬
taq tonsura locum secrete mansio¬
nis qͣm iubebat abbas intrauit: &
ibi usq ad diem mortis in tanta m̃¬
tis accorporis contricione durauit:
ut multa illum que alios laterent
uel horrenda. uel des ideranda ui¬
disse. etiam si lingua silerce. conuer
satio loqueretur. Narrabat aut̃ hoc
ens aspectu. & clarus erat indum̃to:
qui meducebat. Incedebamꝰ autem
tacentes: ut uidebat᷑ michi contͣ or¬
tum solis. sosticialem. Cumq ambu¬
laremus deuenimus aduallem mul¬
te latitudinis. ac ꝓfunditatis. infi¬
nite aut̃ longitudinis: que ad le¬
uam nobis sita. unum latus flammis

Expanded text:
villulae oratorium, et usque ad diem in villulae oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones, e quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam sibbuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailros, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit; acceptaque tonsura, locum secretae mansionis quam praeviderat abbas, intravit: et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contritione duravit, ut multa illum, quae alios laterent, vel horrenda, vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem  Aens, aspectu, et clarus erat indumento qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solstitialem; cumque ambularemus, devenimus ad vallem multae latitudinis ac profunditatis, infinitae autem longitudinis; quae ad laevam nobis sita, unum latus flammis
Abbreviated transcription (Latin):
memorabile. & antiquoꝵ
simile inbritannia factũ
est. Nam ad excitatõnem ui¬
uentium de morte anime qͥdam ali¬
qͣnͣdui mortuus. ad uitam resurrȩx̃
corporis: & multa memoratu digna
que uiderat narrauit exquib hic
aliqua breuit̃ ꝑstringenda esse pu¬
taui. Erat gͦ pat̾ familias in regione
nordanhu que uocatur incimenin¬
gum: religiosam cum omĩ domosua
gerens uitam. Qui infirmitate cor¬
poris tactus & hac crescente ꝑ singu¬
los dies ad extrema ꝑductus. pͥmo tẽ¬
pore noctis defunctꝰ est: s diluculo
reuius cens ac repente residens.
omnes qui corpori flentes assederais
timore unmenso ꝑculsos in fugam
plius amabat: qͣmius multũ tremeis
& pauida remansit. Quam ille con¬
solatus nolunquit timere quia iã
uere surreri amorte qua tenebar:
& apud homines sum iterũ uiuere
permissus. Non tam̃ ea michi qͣ ante
consueueram conuersatione. s mul¬
tum dissimili ex hoc tempore uiuen¬
dum est. Statimq surgens abiit ad

Expanded text:
memorabile, et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animae, quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis, et multa memoratu digna quae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo tempore noctis defunctus est; sed diluculo reviviscens ac repente residens, omnes qui corpori flentes assederant, timore immenso perculsos in fugam plius amabat, quamvis multum tremens et pavida, remansit: quam ille consolatus: « Noli, inquit, timere, quia jam vere resurrexi a morte qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus; non tamen ea mihi qua ante consueram conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est. » Statimque surgens abiit ad
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. eum sibi familiarem facerae. et
consilio eius libent̃ obeclirce. Siuis gͦ
iussionib parens. multas construrit
eccłias. desertasq restaurauit: & mo¬
nasteria fabricauit. Pauꝑes uero. eiꝰ
consilio alebat: dĩ seruos honorabat:
iusticiam inppło sius monitis exer¬
cebat. & cultum diuinũ amplifica
Synodum uero inau ¶bat¬
oꝵ ep̃orum congregauit: qui ibi ca
titit: sicut etiam in prefatione eius¬
dem concilii habetur insertum. Quan¬
taenum & qualia capitula ibidem sĩ
statu canonico. in eodem concilio cõ¬
scripta reꝑunt᷑: que etiam utilia oĩ¬
bus scire uolentib. et necessaria eẽ

Expanded text:
corum eum sibi familiarem faceret et corum eum sibi familiarem faceret et consilio eius libenter oboediret. Suisque iussionibus parens, inultas construxit aecclesias desertasque restauravit et monasteria fabricavit; pauperes vero eius consilio alebat, Dei servos honorabat. Iusticiam in populis suis monitis exercebat et cultum divinum amplificabat. Sinodum vero in Auoporum congregavit, qui canonensis episcopus extitit, sicut etiam in prefatione eiusdem concilii hactenus habetur insertum. Quanta enim et qualia capitula ibidem sunt statuta canonica, in eodem concilio conscripta reperiuntur, quae etiam utilia omnibus scire volentibus et necessaria esse
Abbreviated transcription (Latin):
genere: s nobilior fide. Seculi digni¬
tate inter suos clarus: s diuinoꝵ mu¬
nerum gratia p̃cipuus. Huius uiri
infancia: sacris quidem miraculoꝵ
presagiis apparentib fulgebat. Sum¬
mis sacerdotib. etiam ꝑdiuinam ꝓui¬
dentiam commissus: sacris litteris.
& diuinis erudiebatur disciplinis.
ERat enum de uenetensi parrochia
ex progenie ornindus. ex nobilissimis
parentib: & in uilla que uocat᷑ pla¬
tio nucritus. Fuit aut̃ forma p̃cipu¬
us: corpore castus. mente deuotus.
Affabilis colloquio: amabilis aspec¬
tu. Prudentia egregius: temꝑantia
clarus. Telodei & amore prum fer¬
uidus: ꝑpetueq uirginitatis uterat
admonitus custos. In scripturis sacͥs¬
nicis pene uictis p̃cellebat. parrochi¬
am qm̃ regendam susceꝑat habitan¬
tib In tantum uero erat aptissimus
sibi colloquentib: ita ut merentib le¬
ticiam redder&. scelera facientib dis¬
cipluam. In tantum enim fama cius
creuit: ut etiam clodoueus rer fran¬

Expanded text:
genere, sed nobilior fide; saeculi dignitate inter suos clarus, sed divinorum munerum gratia precipuus. Huius viri infantia, sacris quidem miraculorum praesagiis apparentibus, fulgebat. Summis sacerdotibus etiam per divinam providentiam commissus, sacris litteris et divinis erudiebatur disciplinis. Erat enim de Venetensi paroechia ex progenie oriundus ex nobilissimis parentibus et in villa quae vocatur Platio nutritus. Fuit autem forma praecipuus, corpore castus, mente devotus, affabilis colloquio, amabilis aspectu, prudentia egregius, temperantia clarus, zelo Dei et amore fervidus, perpetuaeque virginitatis erat integerrimus custos. In scripturis sacnicis pene cunctos praecellebat in parroechia quam regendam susceperat habitantes. In tantum vero erat aptissimus sibi colloquentibus, ita ut merentibus laeticiam redderet, scelera gerentibus disciplinam. 4. In tantum fama eius crevit, ut etiam Chlodoveus rex Fran
Abbreviated transcription (Latin):
surrerit. Et stupefactus omĩs ppłs:
clamabat dicens. Sufficit. Nunc credi¬
mus cuncti deo: quem p̃dicat beatus¬
Ienios eusebius rer crudelissimuᷤ
uemens de uenonica ciuitate. cum suo
exercitu: ꝑtendit usq ad cambliciacũ
uillam. ubi castrum sistum est qͣui uo¬
catur marciacus. suꝑ riuuulũ aua no¬
mine. Hinc ueniens multos oculos ho¬
minum erui uissit: & manus abscidi.
In ip̃a gͦ nocte egrotare cepit. uariis
languorib: ita ut medici deuita eius
desꝑarent. Simisit̃ autem & filia ip̃ius.
aspasia nomine: post triduum arrepta
a demonio cepit uolutare spumans.
Audiens itaq eusebius dux. famam be¬
ati melanii qͣliter dñm diligeret. cum
magna diligentia iussit illum uenire
ad se: & in loco qui uocatur pͥma uilla

Expanded text:
surrexit. Et stupefactus omnis populus, clamabat dicens: 'Sufficit; nunc credimus cuncti Deo illi quem praedicasenique Eusebius rex crudelissimus veniens de Venonica civitate cum suo exercitu, pertendit usque ad Cambliciacum villam, ubi castrum situm est qui vocatur Marciacus super rivulum Ava nomine. Hiuc veniens, multos oculos hominum erui iussit et manus abscidi. In ipsa ergo nocte aegrotare coepit variis languoribus, ita ut medici de vita eius desperarent. Similiter autem et filia ipsius Aspasia nomine post triduum arrepta a daemonio, coepit volutare spumans. Audiens itaque Eusebius dux famam beati Melanii, qualiter Dominum diligeret, cum magna diligentia iussit illum venire ad se et in loco qui vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
go. cuius filius habebat sp̃m immun¬
melanium dicens. Sana queso uir dĩ
filium meum: quia male a demonio ue¬
xatur. Demon uero sciens futurũ seeici.
seduxit puerum in secretum cubiculũ:
& suffocauit eum. laqueo extorquens ant¬
mam eius. Deniq pater pueri cum in¬
uenisset illum mortuũ: fleuit multỹ.
Dixit q amicis suis. Ferte cadauer eius.
Confido enum quod poterit resuscitare

Expanded text:
cuius filius habebat spiritum inmunolum, dicens: 'Sana, quaeso, vir Dei, filium meum, quia male a daemonio vexatur'. Daemon vero, sciens futurum se eici, seduxit puerum in secretum cubiculum et suffocavit eum, laqueo extorquens animam eius. Denique pater pueri, cum invenisset illum mortuum, flevit multum et ait amicis suis: 'Ferte cadaver ad theatrum; confido enim, quod poterit resuscitare
Abbreviated transcription (Latin):
sis monachi ex hoc non afferas tustio¬
nem. Confestim namq rapientes ꝓci¬
mi dictum ad beatissimũ uirum
plenissima fide concurrunt: ac rem
gestam pedib ꝓuoluti narrantes:
non se redituros esse testant᷑. nisi mi¬
sericordiam xp̃i p̃star& exoratus op¬
presse. Uictus gͥ uel ratione uel p̃ci¬
b pater: breiuit cum longa oratio¬
ne ut gregorius quondã magnus
apollini in hc̃ modum scribens atq
consignans spurcissimo transiisit
epłam Eugendus seruus xp̃i. in no¬

Expanded text:
sis monachi ex hoc non adferas iussiosis monachi ex hoc non adferas iussionem'. Confestim namque rapientes proximi dictum, ad beatissimum virum plenissima fide concurrunt, ac rem gestam pedibus provoluti narrantes, non se reddituros esse testantur, nisi misericordiam Christi praestaret exoratus obpresse. Victus igitur vel ratione vel precibus pater, breviter cum longa oratione, ut Gregorius quondam Magnus Apollini, in hunc modum scribens atque consignans, sporcissimo transmisit epistolam: Engendus servus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
repedarent. Dum hec odorifera fama
geruntur: puella q̃dam iuxta scłi
dignitatem non infima. circa secun¬
diacensem parrochiam demonio atͦ¬
ci correpta: non solum claustris re¬
trusa. uerum etiam ferreis uinculis
tenebatur obstricta. Cumq santatis
causa amultis ut solet gxorcisioꝵ scͥp¬
ta nexai ceruicib necterentur: atq il¬
scripserant. iam olim in illo atq illo
peccato latentib. apud humanita¬
tem indiciis asserene possidere: tũ
ad ip̃am energuminam de astanti¬
immo ꝓpriis uiciis terres. inmun¬
de: Uere inxep̃i nomine non solũ
istoꝵ quos derogas uiroꝵ. s cuncto¬
rum quoq si potuero scripta scõꝵ
ita ceruicib tus imnectam: ut uel
multitudine oimꝑantium obrua¬
ris. si hos paucos audire despicis &
contẽpnis. T̃ umichi inquit diabolꝰ
alexandrina si plac&e cartarũ onera
exarata imponas: numqͣm tamen
ex optento uasculo pot̾is ꝓpulsare:
dum mͦ michi solius eugendi iuren¬

Expanded text:
repedarent. 11. Dum haec odorifera fama repedarent. 11. Dum haec odorifera fama geruntur, puella quaedam iuxta saeculi dignitatem non infima, circa Secundiacensim parrochiam a daemonio atroci correpta, non solum claustris retrusa, verum etiam ferreis vinculis tenebatur obstricta. Cumque sanitatis causa a multis, ut solet, exorcismorum scripta nexae cervicibus necterentur, atque ilscripserant iam olim in illo atque illo peccato, latentibus apud humanitatem indiciis, adsereret possidere, tum ad ipsam inerguminam de adstantiimmo propriis vitiis terres, inmunde ? Vere in Christi nomine non solum istorum quos derogas virorum, sed cunctorum quoque, si potuero, scripta sanctorum ita cervicibus tuis innectam, ut vel multitudine imperantium obruaris, si hos paucos audire dispicis et contempnis'. 'Tu mihi'. inquit diabulus, 'Alexandrina, si placet, cartarum onera exarata inponas, numquam tamen ex obtento vasculo poteris propulsare, dummodo mihi solius Eugendi Iuren
Abbreviated transcription (Latin):
mi. nunc quoq monast̾ii. ꝓfessionis¬
q desertione tanqͣm nouitium ac
rudem monachoꝵ laicoꝵq paciunt᷑
subiacere despectui. At non ille di¬
uine pietatis obtutus famulũ suũ
passus est ꝓlira fatigatione uexari.
Confestim namq ip̃i potentie acuir¬
tutis sue dext̾am. ac fluentissima
signoꝵ largitate porrȩxit: dando at¬
q ostendendo ꝑseruum suũ sanita¬
tum dona. & ꝓdigia multa: ita ut
summe scłi potestates. sospitari se
crebro ac bñdici eius lit̃tis exorareis.
Nec se diuinam clementiã crederes
habere placcatam: nisi prius xp̃i
amici gratiam. siue suffragia. aut
uisu. aut litt̾̃is potirentur. Ep̃i qͦq
ac suspicientissumni sacerdotes pre se
omimodis ferre si eum corporaliter
cernere: aut affatu litterario obtinu¬
issent familiarius compellari. Ipsi
etiam pseudo fr̃s. qui pridie cotur¬
no elationis inflati discesserant. tan¬
qͣm infelices atq degeneres notaban¬

Expanded text:
mi, nunc quoque monasterii professionismi, nunc quoque monasterii professionisque desertione tamquam novitium ac rudem monachorum laicorumque patiuntur subiacere contemptui. At non ille divinae pietatis obtutus famulum suum passus est prolixa fatigatione vexari. Confestim namque ipsi potentiae ac virtutis suae dexteram affluentissima signorum largitate porrexit, dando atque ostendendo per servum suum sanitatum dona, prodigia multa, ita ut summae saeculi potestates sospitari se crebro ac benedici eius litteris exorarent nec se clementiam divinam crederent habere placatam, nisi prius Christi amici gratiam sive suffragia aut visu aut litteris potirentur electa: episcopi quoque ac suspicientissimi sacerdotes prae se omnimodis ferre, si eum corporaliter cernere aut affatu litterario obtinuissent familiarius conpellari. Ipsi etiam pseudofratres, qui pridie coturno elationis inflati discesserant, tamquam infelices atque degeneres notaban
Abbreviated transcription (Latin):
na impacta parieti. depͥmunt & ex¬
tingunt. Cumq uir beatus tenebra¬
rum angustiis coercitus. euentum
rei atconitus p̃stolaretur inuisu:
uox ad eum facta est. Noli ait te eu¬
gende fraude hoꝵ p̃sentiũ. ac mat̾ia¬
lium luminũ. constristare. Orienta¬
lem namq cellule huius attende ꝓs¬
pectum: & uidebis ilico tibi absq o¬
pitulatõne humana. lumen diuini¬
tus ministrari. At ille confestin illic
porrigens uisum. aspicit sensim di¬
luscescente aurora. radium ad se di¬
ei ac lucis influere: & in semoe ip̃m
reuersus. lectulo letus excutitur.
Nec mora uisionem sequit᷑ effectus :
uolens nolens q administtionem
subterfiigere non potuit subarratã.
Illi uero qui ꝑ uisionẽ luminis. sola¬
tia p̃stata subtraxerant humanita¬
tis malo. aliquid passi luioris zelo in¬
flammati. in beatissimũ uirũ inui¬
die ardore turgescunt: & sc̃m ẽgen¬
dum abbatem. nunc despectione am¬

Expanded text:
na inpacta parieti depremunt et exna inpacta parieti depremunt et extingunt. Cumque vir beatus tenebrarum angustiis cohercitus, eventum rei adtonitus prestularet in visu, vox ad eum facta est: 'Noli', ait, 'te, Eugende, fraude orum praesentium hac materialium luminum contristare; orientalem namque cellulae huius adtende prospectum, et videbis ilico tibi absque opitulatione humana lumen divinitus ministrari'. At ille confestim illic porrigens visus, aspicit, sensim deluciscente aurora, radium ad se diei ac lucis influere, et in semet reversus, lectulo laetus excutitur. Nec mora visionem sequitur effectus. volens nolensque administrationem subterfugere non potuit subarratam. Illi vero qui per visionem luminis solatia prestata subtraxerant, humanitatis malo aliquid passi, livoris zelo flammati in beatissimum virum invidiae ardore turgescunt et sanctum Eugendum abbatem nunc dispectione ani
Abbreviated transcription (Latin):
picino abbatib ut in miciis qͦndam.
ita nc̃ in oratorii secretario a parte dex¬
tra p̃sentatur: necnon etiam int̾ ip̃os
semiores ac suꝑstites circumspicit fr̃s.
cereos ac lampades gestare lucentes:
& data sibi ascĩs patͥb oratione uel
pace. ilico bñdictum illum abbatẽ.
decessorem sibi utiq mox futurũ
conspicit intromitti: ac desuꝑ dor¬
sum ip̃ius uel scapulas. rigentib
clauis purpureis. passium album
aspicit dependere. Solutonamq be¬
atus romanus scĩ illiꝰ cingulo: con¬
stringit ilico lumbos eugendi. De¬
hinc excusso qd desuꝑ ut diximus
gestabat paluo: huuis adeque hu¬
meris. suꝑimponens ait. Hec tibi ad
presens uosce init̾im assiguari ⁊ & digi¬
tis dalmaticam p̃dicti antecessoris as¬
tringens: etiam hanc tͥ inquit ꝓba¬
tam in acceptis utilitatib noueris
assignandam. Mox astantes cũ cere¬
is fr̃s incipiente pͥmitus uno: confes¬
timm cuncti claritatis ac solatii lumi¬

Expanded text:
picino abbatibus, ut in iniciis quondam, picino abbatibus, ut in iniciis quondam, ita nunc in oratorii secretario a parte dextera praesentatur necnon etiam inter ipsos seniores ac superstites circumspicit fratres cereos ac lampades gestare lucentes. Et data sibi a sanctis patribus oratione vel pace, ilico benedictum illum abbatem, decessorem sibi utique mox futurum conspicit intromitti ac super dorsum ipsius vel scapulas, rigentibus clavis purporeis, pallium album aspicit dependere. Soluto namque beatus Romanus sancti illius cingulo constringit ilico lumbos Eugendi. Dehinc excusso quod desuper, ut diximus, gestabat pallio, huius adeque umeris superinponens, ait: 'Hec tibi ad praesens nosce interim adsignari'; et digitis dalmaticam praedicti decessoris adstringens: 'Etiam hanc tibi', inquid, 'probata in acceptis utilitate, noveris adsignandam'. Mox adstantes cum cereis fratres, incipiente primitus uno, confestim cuncti claritatis hac solatii lumi