comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi effice̾ trestientes Que si ei-
dulcest̾e ꝑstitissẽt. necesse erat ama¬
rescere illi ꝙ in hac uita dulciꝰ cor¬
di eius insederat. castititatis amorẽ
¶ui p̃cipue ĩuidens coluber tortuo¬
sus. spargebat laqueos tẽptationũ.
ac uariis occursibꝰ caltaneo eius
tu demoĩs. in lectũ dormiẽtis. ũet¬
ta est puella nuda Quã ille sen¬
ciens. cum oñ pate et silencio.
partem ei lectuli ꝙͣ occupauerat
cessit. et in latꝰ alterũ se cõuertit.
atq dormiuit Misera uero illa ali¬
ꝙͣdiu iacuit. s sustinẽs et expectans.
deinde palpans et stimulãs Nouissi¬
me cũ immobił ille ꝑsisteret. illa lĩ¬
cet impndentissiã esset erubuit. et
horrore ingenti at admiratiõe ꝑfũ¬
sa. relito eo surgens aufugit Con¬
tuit item ut cũ sõtiis uliqnͣtis.
apud matronã aliqmͣ bernardus
hospitaret᷑ Considerãs aũt mlier
adolestentẽ decorũ aspectu. capta
est. la queo ocłoꝵ suoꝵ. et ĩconcupis¬

Expanded text:
sibi efficere gestientes. Quae si ei sibi efficere gestientes. Quae si ei dulcescere perstitissent, necesse erat amarescere illi, quod in hac vita dulcius cordi ejus insederat, castitatis amorem. Cui praecipue invidens coluber tortuosus, spargebat laqueos tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus tu daemonis in lectum dormientis injecta est puella nuda. Quam ille sentiens, cum omni pace et silentio partem ei lectuli quam occupaverat, cessit, et in latus alterum se convertit, atque dormivit. Misera vero illa aliquandiu jacuit sustinens et exspectans, deinde palpans et stimulans: novissime cum immobilis ille persisteret, illa, licet impudentissima esset, erubuit; et horrore ingenti atque admiratione perfusa, relicto eo surgens aufugit. Contigit item ut cum sociis aliquantis apud matronam aliquam Bernardus hospitaretur. Considerans autem mulier adolescentem decorum aspectu, capta est laqueo oculorum suorum, et in concupis
Abbreviated transcription (Latin):
ret Werũ id quidẽ de ũmẽcła
nobili et paruulas filias nutͥenti.
pene impossibile uidebatͧ Alt bernar
certiorẽ. incuͣctãter ei spopondit.
aut consensurã feminã. aut cele¬
rit̾ moriturã ddemũ cũ oĩmodis
illa renueret. uir eiꝰ magnani¬
fidei . iii qua postmõdũ excellent̾
enituit. Uirile ꝯsiliũ dnĩo ĩspirã¬
te concepit. ut abiciẽs qͥtqͥd hr̃e
Uidebat᷑ in stło. uitã m̃stitueret
age̾ rusticanã.laborare scił maĩbꝰ
uitã. ꝙͣ n uitã dimitte̾ ñ licebat
Intim suꝑueĩt bernardꝰ. qͥ undiq
alios atq alios colligẽs. discurrebat¬
fllet mora flagellatͥ p̃dct̃a truidonis
upor ĩfirmitate gͣui Et cognoscens
quia durũ eẽt sibi contrastimulũ
caltitrare. attersito bernardo. ue
petit assensũ Deniq iuxͣ morem
eccłiasticũ separata a uiro. ĩtẽrue¬
niente parili uoto castitatis. ini
cetũ scĩmonialiũ tnͣsiit feminarũ:

Expanded text:
ret. Verum id quidem de juvencula ret. Verum id quidem de juvencula nobili, et parvulas filias nutrienti, pene impossibile videbatur. At Bernarcertiorem, incunctanter ei spopondit, aut consensuram feminam, aut celeriter morituram. Demum eum omnimodis illa renueret, vir ejus magnanifidei, in qua postmodum excellenter enituit, virile consilium Domino inspirante concepit, ut abjiciens quidquid habere videbatur in saeculo, vitam institueret agere rusticanam, laborare scilicet manvitam, quam invitam dimittere non licebat. Interim supervenit Bernardus, qui undique alios atq. Nec mora, flagellabatur praedicta Guidonis uxor infirmitate gravi. Et cognoscens quia durum sibi esset contra stimulum calcitrare, accersito Bernardo venipetit assensum. Denique juxta morem ecclesiasticum separata a viro, interveniente parili voto castitatis, in coetum sanctimonialium transiit feminarum,
Abbreviated transcription (Latin):
et de quibꝰ tũq poterat. eẽ. spes
cõuersioĩs Primꝰ om̃i taldricꝰ
auũculꝰ eiꝰ absq dilatione aut
hesitatiõe . in sentenciã iuit nepo
tis. et consensũ qu̾sioĩs .uir hone¬
stus et potens in scło. et ĩ sclaris
militie gła noĩatꝰ. dñs castri ĩtito¬
rio eduensi. ꝙ tuillũ dicit᷑ Con¬
tinuo etiã bartholomeꝰ octurrẽs
iunior cet̾i̾s frĩbꝰ. et necͣdũ miles.
snĩ difficultate eadem hoͣ salutaibꝰ
monitis dedit assensũ Porro
andreas bernardo eciã ipse iu¬
nior. et nouus eo temꝑe nules.
u̾bum frĩs difficiliꝰ admittebat.
donec subito exclamauit Mideo
matrẽ meã Uisibilit̾ siquidem
ei apparuit serena facie. subridẽs
tirone. scłi. factꝰ ẽ mles xͥ Guido¬
gratꝰ erat .uir magnꝰ et p̃ aliis
iam in scło radicatꝰ ¶it primo
panlulũ hesitans. sed cõtinuo
rem ꝓpendens et recogitãs. cõuer¬
sioni cẽsensit. si tnĩ cõump ãnue¬

Expanded text:
et de quibuscunque poterat esse spes et de quibuscunque poterat esse spes conversionis. Primus omnium Galdricus avunculus ejus, absque dilatione aut haestis, et consensum conversionis, vir honestus, et potens in saeculo, et in saecularis militiae gloria nominatus, dominus castri in territorio Eduensi, quod Tuillium dicittinuo etiam Bartholomaeus occurrens junior caeteris fratribus, et necdum miles, sine difficultate, eadem hora salutaribus monitis dedit assensum. Porro Andreas, Bernardo etiam ipse junior, et novus eo tempore miles, verbum fratris difficilius admittebat, donec subito exclamavit: « Video matrem meam. » Visibiliter siquidem ei apparuit, serena facie, subridens tirone saeculi factus est miles Chrigatus erat, vir magnus, et prae aliis jam in saeculo radicatus. Hic primo paululum haesitans, sed continuo rem perpendens et recogitans, conversioni consensit, si tamen conjux annue
Abbreviated transcription (Latin):
oĩmodis at̾e ceꝑũt. ut animũ
eiꝰ adstudiũ possent diu̾tere
litt̾arũ. et amore stiencie scłaris.
scło arciꝰ implicare Qua nimirũ
sugtrestione. sic̃ fateri solebat.
ꝓpe modũ retardati fuerãt gͥssꝯ
eiꝰ Et cũ aliqnͣ̃ ad eosdẽ ꝑgeret
frẽs. in obsidione castri ꝙ tran¬
ceiũ dicitͦ. cũ utrone duce bur¬
trũdie constitutos. cepit ĩ huiꝰͥ
cogitatiõe uehemẽtiꝰ anpiari
Inuentaq ĩitinere ecclia qͣdam
diu̾tit. et ing̾ssus orauit cum
mlt̾o ꝓmbre lacͥmaꝵ. expandẽs
manꝰ in celũ: et effiidẽs cor
suũ añ ꝯspͨtum dñi dei sui Ea
Ei quidẽ ab illa hoͣ sic̃ ignis qͥ
conburit siluã. et sit̃ flãma cõ¬
burẽs mõtes. hĩt inde pͥus uici
niora queq corripiẽs. pꝰ modũ
in ulteriora ꝓgredit᷑. sit ignis
ꝙ̃ dño miserat ĩ cor ẜui sui uo¬
ditur. solo mĩmo ad cõuersionẽ
minꝰ adhuc habili. seniori pat̾.
ad solatiũ derelicto. deinde cog¬
natos et notos sotios et amicos.

Expanded text:
erunt, ut animum ejus ad studium possent divertere litterarum, et amore scientiae saecularis saeculo arctius implicare. Qua nimirum suggestione, sicut fateri solebat, propemodum retardati fuerant ejus gressus. Et cum aliquando ad eosdem pergeret fratres, in obsidione castri, quod Granceium dicitur, cum Hugone duce Burgundiae constitutos, coepit in hujusmodi cogitatione vehementius anxiari. Inventaque in itinere ecclesia quadam, divertit, et ingressus oravit cum multo imbre lacrymarum, expandens manus in coelum, et effundenssuum ante conspectum Domini Dei sui. Ea . Siquidem ab illa hora, sicut ignis qui comburit silvam, et sicut flamma comburens montes, niora quaeque corripiens, postmodum in ulteriora progreditur: sic ignis quem Dominus miserat in cor servi sui, voditur, solo minimo, ad conversionem minus adhuc habili, seniori patri ad solatium derelicto; deinde cognatos, et notos, socios et amicos,
Abbreviated transcription (Latin):
sub iugo uͥ Inquirẽti aũt occ̾rit
cestercii ĩnouate monastice religio¬
nis noua plantacio. messis młta.
sed oꝑariis indigens. cũ uix ad¬
huc aliquis cõu̾sionis grã illuc
declinaret. ob nimiã uite ipĩꝰ
et pauꝑtatis austeritatẽ Que ta¬
mẽ cũ am̃ uere deũ q̃renten
mĩme terrerẽt.pꝰ habita oĩ he¬
sitatiõe at timore. illuc bertit ĩ¬
tentionẽ. posse se estimãs oĩno ibi
deliteste et abscondidbi uero de
cõuersione tͣctantẽ frẽs eiꝰ. et qͥ¬

Expanded text:
irenti autem occurrit Cistercii innovatae monasticae religionis nova plantatio, messis multa, sed operariis indigens, cum vix adhuc aliquis conversionis gratia illuc declinaret, ob nimiam vitae ipsius et paupertatis austeritatem. Quae tamen cum animum vere Deum quaerentem minime terrerent, posthabita omni haesitatione ac timore, illuc vertit intentionem, posse se aestimans omnino ibi delitescere et abscondi. Ubi vero de conversione t
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui. quorũdã suasione
et consilio. ip̃m argentũ de sũ
p̃dicta absida. pauꝑibꝰ xp̃i et
eo tpẽ fames ualidaĩerat. ero¬
tari p̃cepit Crutẽ etiã magnã
q̃ retͦ alture aureũ poneret᷑. ex
auro puro et p̃tiosissimis gẽ¬
mis. insigni oꝑe. ac minutis¬
sima artentis subtilitate fa¬
britari iussit quã btũs eligiꝰ.
in regno hẽret᷑. cũ et alia q̃ ad
ip̃iꝰ basilice ornatũ ꝑtinebãt.
strẽnue pꝑ̃aret eleganti sb̾ti¬
litatis ingenio. scĩtate opitulã¬
te. mirifice exornanit Ged et¬
ꝑ totã eccłia. auro textas ue¬
stes. margaritaꝵ uariẽtatibꝰ
mlt̾iplicit᷑ exornatas. in ꝑietibꝰ
et colũpnis at arcubꝰ suspẽ¬
di deuotissime iussit. qͣtenꝰ a¬
liaꝵ eccłiaꝵ ornam̃tis p̃celle̾
uide̾t᷑. et oĩmodis ĩcomꝑabili
nitore uernãs. om̃ t̾rena pul¬
cͥtudiẽ compta. atz ĩẽstĩabili de¬
core irradiata splendesteret
ꝓpetuo a de culteribꝰ quos ibi¬

Expanded text:
rat, quorundam suasione et consilio ipsum argentum desuper praedicta absida pauperibus Christi et eo tempore fames valida inerat, eroari. 20. Crucem etiam magnam, quae retro altare aureum poneretur, ex auro puro et pretiosissimis gemmis insigni opere ac minutissima artis subtilitate fabricari iussit, quam beatus Eligius, in regno haberetur, cum et alia quae ad ipsius basilicae ornatum pertinebant, strenue praepararet, eleganti subtilitatis ingenio, sanctitate opitulante mirifice exornavit. Nempe totam ecclesiam auro textas vestes, margaritarum varietatibus multipliciter exornatas in parietibus et columnis atque arcubus suspendi devotissime iussit, quatinus aliarum ecclesiarum ornamentis praecellere videretur, et omnimodis incomparabili nitore vernans, omni terrena pulcritudine compta atque inestimabili decore inradiata splendesceret. rpetuo a Dei cultoribus ib
Abbreviated transcription (Latin):
a fũdam̃to cõstruxerat.
m̃trinsecꝰ miro decore fabri¬
cauerit. foris quoq desuꝑ. ab¬
sidam illã. infra quã uenerã¬
da martyrũ corꝑa cumula¬
uerat. ut pleniꝰ deuoti animi
purissimo mirifice cooꝑuit

Expanded text:
a fundamine construxerat, intrinsecus miro decore fabricaverit, foris quoque desuper absidam illam, infra quam veneranda martyrum corpora tumulaverat, ut plenius devoti animi purissimo mirifice cooperuit
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ĩnotesco. qd̾ si spreuei̾¬
tis u̾ba mea. meq cõtẽp̃¬
nẽtes audire nolueritio
equidẽ ueniẽs corã redẽp¬
tore meo. accusato ꝑtinatiã
urãm. et palam faciã uos p̃¬
ceptis semꝑ maligni obedis
supplicioq mãtipati. ꝑ sol¬
btĩ eligii. q̃ cũ sũmo studio
plebi ꝓferebat. ex locuple¬
tissiõ cordis sui thesauro
S et alia nichilonũꝰ mlt̾a
hiis similia totidie ex hor¬
tans. enãgeliz ab at pplõ
O pingue uas. ꝙ ita affluẽ¬
ter mĩstͣbat plebi. adipem
frumẽti .xͥ. et leticiã ole̾oi.
ac sobriã ebriet᷑a. uini O
ue̾ gli̾osũ uirꝵ. ĩ effabilem
dei amatorẽ. qui uelut bonꝰ
pastor satatebat strẽnue
uagãtes reuoca̾e. att̾tos
alligare. errãtesq ad ꝑa¬
disi caulas qu̾t̾e Cuiꝰ boã
ac simplex doctͥna. olet ꝓ¬
tuldubio ꝓpletis. sapit
apłis. comitat᷑ euãgelistis
suos fuit. ꝙͣ de regno dei.
de ꝑadisi delicis. et de grehẽ¬
ne suppliciis De iusticia qͦ¬

Expanded text:
co, quod si spreveritis verba mea, meque contemnentes audire nolueritis, equidem veniens coram Redemptore meo accusabo pertinaciam vestram, et palam faciam vos praeceptis semper maligni obediissupplicioque mancipati, persolbeati Eligii quae cum summo studio plebi proferebat ex locupletissimo cordis sui thesauro; sed et alia nihilominus multa his similia quotidie exhortans, evangelizabat populo. O pingue vas quod ita affluenter ministrabat plebi adipem frumenti Christi, et laetitiam olei, ac sobriam ebrietatem vini! O vere gloriosum virum, ineffabilem Dei amatorem, qui velut bonus pastor satagebat strenue vagantes revocare, attritos alligare, errantesque ad paradisi caulas convertere! Cujus bona ac simplex doctrina olet procul dubio prophetis, sapit Apostolis, comitatur evangelistis; suos fuit quam de regno Dei, de paradisi deliciis, et de gehennae suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
lamẽto et ingenti rugitu
corã scĩ sepulchro At si diutis¬
sime. culpe sue satiffatens.
cep ͭ aꝑtis fletibꝰ se reum se
indignũ seq ĩfelicem accusa¬
in loco sco candelabrũ eptĩctũ
pende̾t Cũqz diu flens atz
illic mori nisu lux amissa
rediret uote publita clama¬
ret. tandem satisfactione eiꝰ
suscepta. lux tandelabri ab¬
lata denuo rediit diuĩtꝰ cõ¬
cessa Tũc ille ꝙͣtulũcũq re¬
creatꝰ. iussit qtinuo famlo¬
suo. uas sibi p̃ciosũ deferre
argentũ Quo ciccepto. ueluti
pacis obsidẽ xp̃i ꝯfessoi̾ ob¬
tulit. ac inpͣ eiꝰ tumbam
deposuit ꝓomittẽs ĩsuꝑ nõ¬
nulla ex siuis facultatibꝰ eidẽ
basilice collatuꝵ. tantũ ut

Expanded text:
lamento et ingenti rugitu coram sancti sepulchro, ac sic diutissimae culpae suae satisfaciens, coepit apertis fletibus se reum, se indignum seque infelicem accusain loco sancto candelabrum extinctum dependeret. Cumque diu flens atqut seque illic mori, nisi lux amissa rediret, voce publica proclamaret, tandem satisfactione eius suscepta lux candelabri ablata denuo rediit, divinitus admissa. Tunc ille, quantulumcumque recreatus, iussit continuo famulum vas sibi praetiosum cito deferre argenteum, quo accepto, veluti pacis obsidem Christi confessori obtulit ac iuxta eius tumbam deposuit, promittens insuper nonnulla ex suis facultatibus eidem basilicae conlaturum, tantum ut
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ excubãtes. m̃t̾cedente ꝯ¬
ꝓpͥa sũt reu̾si ¶ Puella q̃dã
in ãnĩs adhuc tenera et cõ
dnĩ sana est ft̃a. ¶Allius
quidã uir bino capitis lu¬
minari pͥuatꝰ. cũ illic diũ
excubaret deuotꝰ. lumĩẽ tã¬
namꝰ plac̾e. alios pro ip̃a
pelexitate rerũ uideamur
in cecindillo ostenso Q t̾tiũ
btĩ uiri dependebat. cũ
die qͣdã pene ꝯstaret semi-¬
uacuus. repente subita ĩun¬
datõne repletꝰ. at ex semet¬
ip̃o diuĩtꝰ luĩẽ rrigente a¬

Expanded text:
 excubastes, intercedente cpropria sunt reversi. Puella quaedam in annis adhuc tenera, et conDomini sana est facta. Alius itidem vir bino capitis luminari privatus, cum illic diu excubaret devotus, lumine tannamus placere, alios pro ipsa perplexitate rerum videamur in cecindillo ostenso. Inter cabeati viri dependebat cum die quadam pene constaret semivacuus, repente subita inundatione repletus, atque ex semetipso divinitus lumine gignente a
Abbreviated transcription (Latin):
eligiꝰ migͣsset de corꝑe. młtũ
ad huc remãsit apͭ hoĩem
Post lõgũ uo̾ int̾uallũ. ne¬
ifligent̾ oblitꝰ piacłm. ueĩt
tandẽ adorare ad sc̃i sepul¬
chiũ Cũq tũt ex morẽ ad
ꝯfessoi̾s capͭ cecin dillꝰ arde
illico aĩadu̾te̾t tisset. tremẽs¬
uo̾ cũ egͥssꝯ fuisset eccłia̾n.
statĩ reddito diuĩtꝰ lumem
cecindillꝰ sollitũ profudit
fulgorẽ Ita cũ p̃dtũs uir
patꝰ eẽt iam equm ascende̾.
quidã ex famłis eiꝰ. qui
postior basilicã fueãt egͥssꝰ.
admodũ efftũs. archana ꝯscĩe
pro q ͦ istud portentũ eẽt ostẽ¬
sum Et dũ culpã suam dep̃¬
hendiss. remĩstẽs q̃ aliqñ in
scñ uirũ admise̾at. ꝯfestim¬

Expanded text:
tum adhuc remansit apud hominem: post longum vero intervallum negligenter oblitus piaculum, venit tandem adorare ad sancti sepulcrum: cumque tunc ex more ad confessoris caput cecindillus arderillico animadvertisset, tremensvero, cum egressus fuisset ecclesiam, statim reddito divinitus lumine, cecindillus solitum profudit fulgorem. Itaque cum praedictus vir paratus esset iam equum ascendere, quidam ex famulis eius, qui posterior basilicam fuerat egressusadmodum effectus, archana conscientiae pro quo istud portentum esset ostensum. Et cum culpam suam depraehendisset, reminiscens, quae aliquando in sanctum virum admiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
eis contuleãt inseruit. oĩbꝰ q
obtimatibꝰ nimio dolore cõ
sternatis. uirtute quapo¬
tuit benignissime cõsolatꝰ
ĩcolumis est. semꝑ p̃ ocłis
debeat hẽre futurã oĩpotẽtie
dei discussionẽ uidicii. in
illiꝰ piissima mĩa nullo mõ
debet desꝑare. sed pro salute
aĩe sue attẽciꝰ eũ oportet
ĩugilare. et de ꝓpriis ⁊ebꝰ
qnͣtũ possibile est. in elemo¬
sinis pauꝑmi semetip̃m re¬
dim̾e̾. ꝙͣ qͣtenꝰ apᵈ miẜicor¬
dissimũ iudicẽ. et̾nã postobi¬
tũ ualeat retͥbutionẽ acqui¬
rere Id circo ego pro reme¬
dio aĩe mee matricularis
basilice dñi dyonisii peculi¬
aris patroni nr̃i. in quaipẽ
p̃ciosa martyr cũ socus sus
corꝑe quiescit. et nos sepeliri

Expanded text:
eisdem contulerat, inseruit. Omnibusque obtimatibus dolore nimio consternatis, virtute qua potuit benignissime consolatus incolumis est semper prae oculis debeat habere futuram omnipotentis Dei discussionem judicii, in illius piissima misericordia nullomodo debet desperare, sed pro salute animae suae attentius eum oportet invigilare, et de propriis rebus quantum possibile est in alimoniis pauperum semetipsum redimere, quatenus apud misericordissimum judicem aeternam post obitum valeat retributionem acquirere. Idcirco ego pro remedio animae meae matriculariis basilicae domni Dionysii peculiaris patroni nostri, in qua ipse pretiosus martyr cum sociis suis corpore quiescit, et nos sepeliri
Abbreviated transcription (Latin):
mĩstratoẽ. sextodecĩo
pꝰ qmͣ regnũ sortitꝰ
fuerat ãno. ꝓfluuio uentris.
basilicã scĩ dyonisii marty¬
ris a sus defert᷑ Post pau¬
cos aũt dies. cũ sue uite sẽ¬
tiret ꝑicłm ĩminere. cõuoca

Expanded text:
istrationem, sexto decimo postquam regnum sortitus fuerat anno, profluvio ventris Sbasilicam sancti Dionysii martyris a suis defertur. Post paucos autem dies, cum vitae suae sentiret periculum imminere, Ega
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ñ posset. ultĩo ualefatiẽs
ait Mic te frat̾ uidẽ ñ potui
debo in aula regis clipiato
hoc in die illa. cũ te illuc corã
causa. ut eũdẽ inclusũ. cellu¬
le sue claustris patefactis.
palaciũ regis adire nccitas
certa compellẽt. ubi ab eligio
honorifice susceptꝰ est Cõti¬
git enĩ ut ibi tũt adesset. et
int̾ dulcia colloqͥa honeste ual¬
de ac iocabilit increpãs. de

Expanded text:
uivisset, ultimo valefaciens ait: 'Hic te, frater, videre non potui o in aula regis Clippiacohoc in die illa, cum te illuc coram causa, ut eundem inclausum, cellulae suae claustra patefacta, palatium regis adire necessitas certa conpelleret, ubi ab Eligio honorifice susceptus est. Contigerat enim, ut ibi tunc adesset, et inter dulcia conloquia honeste valde ac iocabiliter increpitus, de
Abbreviated transcription (Latin):
hĩlitatis ẽ. idem opusculũ penes
nos pociꝰ occultare ꝙͣ ꝓdere. ne
mĩme ꝓfutura tenere uelle pan¬
dere uideam.Capitulũ pͥmũ

Expanded text:
ilitatis est, idem opusculum penes nos potius occultare quam prodere, ne minime profutura timere velle pandere videamur. CAPUT PRIMU
Abbreviated transcription (Latin):
quos gr̃ã dei nĩ tantũ apicẽ.
ĩter oĩa ecc̃ie mẽbra ꝓuexit.
ut eos grã xp̃i et electio pares
et labor similes. et finis fecis¬
set equales Isti sũt enĩ uiri
sci prẽs tur. ꝑ quos tibigal¬
lia euãteliũ xpi et qͣ̈tia sa¬
Flutis resplenduit. et q̃ euas
lesti tͣdiderũt aptandam
Ouͣnus enĩ multis aucta
uictoriis. ius regni tni t̾re
mariq distendio. minꝰ tñ
est ꝙ tibi bellicꝰ labor contu
egit Ill amq ignorãs tue
dignitatis auctorẽ. cũ cet̾is
dñari gentibꝰ uid̾eris. ma¬
gnis subacta ẜuiẽbas er¬
roribꝰ Nlã ꝙͣto tenaciꝰ eras
eoꝵ passionẽ mirabiliꝰ ab¬

Expanded text:
quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos Christi gratia et electio pares, et labor similes et finis fecisset aequales. XI. Isti sunt enim viri sancti, patres tui, per quos tibi, Gallia, evangelium Christi et gratia salutis resplenduit, et quae eras lesti tradiderunt aptandam, Quamvis enim multis aucta victoriis jus regni tui terrae marique distenderis, minus tamen est quod tibi bellicus labor contulegit. Namque ignorans tuae dignitatis auctorem, cum caeteris dominari gentibus videreris, magnis nempe subacta serviebas erroribus. Nam quanto tenacius eras eorum passiones mirabilius ab
Abbreviated transcription (Latin):
qui nuitat tp̃s. et i ꝙ p̃desti¬
nauit ñ mutat ꝯsiliũ. qͥ ma¬
lũ holofernis conceptũ. pru¬
dencia beniuolentis femine
ĩmutauit. ĩ iquoꝵ confilia
sue dispositioĩs arti industa
qua uoluit ẜuire coetrit

Expanded text:
qui mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dispositionis arti, industria qua voluit, servire coegit
Abbreviated transcription (Latin):
Eterũ metuentes ꝑsecu¬
tores. et gentiliũ falan¬
gres. ne cõu̾si ppli fidelis¬
sima ꝓbataqi deuotio. sac̃toꝵ
corꝑa rustici et eleutherii.
qui in mõte. ubi ip̃i unacũ
bt̃o dyonisio fuerãt martyri¬
sati iacebãt. ꝓfut᷑a sibi ad pa¬
trociniũ colligerẽt et tumula¬
rent. inito ꝯsilio eligũt tetris
satͥane profũdisq gurgitibꝰ
martyrũ corꝑa ꝑdenda cõmitt̾e
Que imposita nauibꝰ. ad pro¬
uisũ gurgitẽ nĩstros iubent
demergenda ꝑferre. ne lel¬

Expanded text:
eterum metuentes persecutores et gentilium phalanges, ne conversi populi fidelissima probataque devotio, sanctorum corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio, eligunt terris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere. Quae imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent demergenda perferre; sed Deu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueĩt ad societatẽ angeloꝵ
Nemꝑe nouũ pͥus et ĩ audi
miracłin. ex anime corpꝰ uenẽ
uiuẽtis crere more. et hoiẽr
iam mortuũ recto gressu in¬
cedere Sed qmͣqmͣ sit mirũ.
ñ est tñ difficile p̃ciõso capi¬
te scĩssimi uiri corpꝰ angeli¬
co mĩst̾i̾o ĩ modũ uiuẽtis ã¬
bulare. cũ idem deꝰ sua oĩpo¬
tencia afflato spũ.cadauer
eiꝯ facile pp̃ fidei sue cõmen¬
dationẽ. ꝙͣ idem suus fidel
iret potuit rege̾. qui id ip̃m
corpꝰ de pulu̾e t̾re compinges̃.
ĩspirare. eũdẽq redactũ in
cinerẽ dignabit᷑ reꝑare. et
nit̾ ⁊eddere Od̾ stupendũ mi¬
racłin cũ suꝑiꝰ p̃fata larcia
cõspexisset. prosiliuit ĩ infide¬
liũ turbas. et uociferata est
tia ydelorũ occubuit baptiza¬
ta in remissioẽ pcc̃oꝵ Cuiꝰ
to lisuio uiro suo susceꝑat. ro¬
mã ductꝰ. domiciano euispi¬
lato ꝑtres cesares militauit.

Expanded text:
it ad societatem angelorum. Nempe novum, prius et inauditum, miraculum, exanime corpus viventis currere more, et hominem jam mortuum recto gressu incedere. Sed quanquam sit mirum, non est tamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio ire, cum idem Deus sua omnipotentia efflato spiritu, cadaver ejus facile propter fidei suae commendationem, quam idem suus fideliiret, potuit regere, qui idipsum corpus de pulvere terrae compingens, inspirare: idemque redactum in cinerem dignabitur reparare, et niter reddere. Quod stupendum miraculum, cum superius fata Larcia conspexisset, prosiluit in infidelium turbas, et vociferata est tia idolorum occubuit baptizata in remissionem peccatorum. Cujus to Lisbio viro suo susceperat, Romam ductus, Domitiano evespillatoper tres Caesares militavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto eãt diuĩẽ digͣ¬
tioni. mirificatũ scm̃
suũ in cel. talĩ demõstrare
in t̾ris. qui ad forit ferocis¬
simos ppłos inclitꝰ nũciꝰ et
confessor ip̃iꝰ p̃ciosꝰ. succen¬
sꝯ igne diuĩ amoi̾s. cõstant̾
sustinuit supplicia passioĩs

Expanded text:
fecto erat divinae dignationi mirificatum sanctum suum in coelis taliter demonstrare in terris, qui ad ferocissimos populos inclytus nuntius et confessor ipsius pretiosus, succensus igne divini amoris, constanter sustinuit s
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe et u̾tutibꝰ redolet. cũ hot et
grecoꝵ qͦ stilꝰ. cũ latina lĩgua cõ¬
cordãs testet᷑ et p̃diçet In qua ꝓ¬
fecto natꝰ est. et qua celsa scͥpta
feste sciamꝰ. p̃cipuas tͣctatores
ecclie. qui latino stilo scͥpsere. qͥd
dubiũ in scã scͥptura reꝑientes.
mox ad greca exemplai̾a curr̾e.
et ad eoꝵ sensũ ꝓtĩꝰ a se omĩe nu¬
bilũ ambiguitatis excludere
Nec mirũ si quisꝙͣ doctorũ erga
płina occupatꝰ. n ͨ grecoꝵ scͥpta
rimatꝰ alit̾ senẜit. cũ ip̃e apłs

Expanded text:
ore ac virtutibus redolet: cum hoc et Graecorum quoque stylus, cum Latina lingua concordans, testetur et praedicet, in qua profecto natus est, et qua celsa scriptam manifeste sciamus, praecipuos tractatores Ecclesiae, qui Latino stylo scripsere, quid dubium in sancta Scriptura reperientes, mox ad Graeca exemplaria currere, et ad eorum sensum, protinus a se omne nubilum ambiguitatis excludere. Nec mirum, si quisquam doctorum erga plurima occupatus, nec Graecorum scripta rimatus, aliter senserit, cum ipse apos
Abbreviated transcription (Latin):
Anastasiꝰ exignus apostolice sedis
bibliotecariꝰ In dño et̾nũ cũ xp̃o
imꝑiũ Qcce imꝑatoꝵ sollertissiẽ
et yanissime. qui effodis et rima¬
ris sapĩã sic̃ thesarũ. cui nichil
sinistrũ est. cũ utraq nimirum
manu pro dextera utaris Nlan
fit hũana rei publice. cõmissa
scdm̃ lege dei trubernatła mod̾a¬
oris. ut diuina q̃q iĩ deseras.
sed pociꝰ p̃feras Passionẽ sctĩ
ieromartiris dyonisii quõdam
ariopagite. postq athenaꝵ anti¬
stitis. ꝙͣ rome legi Dũ puer essẽ.
quãq a cõstantinopolitanis le¬
gratis audierã. scdñ iussionem
urãm. diu quesitã. tandemq ĩ
maxĩo cenobioꝵ rome sitorum
reꝑtani. eciã inter diu̾sos lan-¬
gruores positꝰ. arrepto ĩterp̃tã¬
di c̾tamine. latino eloquio tͣdidi.
qnͣtũ potui auxiliãte dõ. et si nõ
ex toto u̾bũ e u̾bo. sensũ tñ peĩtꝰ
hauriẽs Cesset tͦ iã quorũdam
opinio phibentiũ. ñ eẽ ariopatri¬

Expanded text:
 apostolicae sedis bibliothecarius, in Domino aeternum cum Christo imperium. Ecce imperatorum solertissime et Christianissime qui effodis et rimaris sapientiam sicut thesaurum, cui nihil sinistrum est, cum utraque nimirum manu pro dextera utaris. Nam sic humana Reipublicae commissa secundum legem Dei gubernacula moderaris, ut divina quaeque non deseras, sed praeferas. Passionem sancti hieromartyris Dionysii quondam Areopagitae, postque Athenarum antistitis, quam Romae legi cum puer essem, quamque a Constantinopolitanis legatis audieram, secundum jussionem vestram diu quaesitam, tandemque in maximo coenobiorum Romae sitorum repertam, etiam inter diversos langores positus, arrepto interpretandi certamine, Latino eloquio tradidi, uantum potui, auxiliante Deo, et si non ex toto verbum e verbo, sensum tamen penitus hauriens. Cesset ergo jam quorumdam opinio
Abbreviated transcription (Latin):
sis. añ scm̃ altare btẽ uirgĩs
mat̾s. cuiꝰ fuerat deuotissimꝰ
ip̃e mĩster E ec pectori eiꝰ ip̃o
in tumulo capsula suꝑposita
ẽ. iii qua btĩ thadei apłi reliqͥe
cõtinebant Quas eodeni ãno
ab iherosolimis sibi missas.
suo usserat corꝑi suꝑponi. eo
utiq fidei et denotionis ĩtuitu.
ut eideni apło ni die cõmunis
resurrectioĩs adhereret q̃re¬
suscitatꝰ Facta sũt hec eodẽ
ano quo bt̃s papa terciꝯ
eutremiꝰ. eiusdem patris in
sc̃a conu̾satione filiꝰ. ab hac
luce mitrauit ad dmn. ciui
mita in ip̃a cui insignit᷑ p̃fuit
urle. miratuł płimis illustrata
chorustant. sintessore eius ana¬
stasio. rome ecclie p̃sidente. re¬
gnantibꝰ aũt in romanoꝵ im¬
perio frederico illustri infrancoꝵ
regno. piissimo rege ludouico.
filio lõdouici. pͥncipatũ ecclie
uniu̾se. at tociꝰ creature. uisi¬
biłꝰ et ĩuisibil. monaͬchiã tenẽte¬

Expanded text:
sis ante sanctum altare beatae Virginis matris, cujus fuerat devotissimus ipse minister. Sed et pectori ejus ipso in tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continebantur: quas eodem anno ab Jerosolymis sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis resurrectionis adhaereret conresuscitatus. 89. Facta sunt haec eodem anno, quo beatus papa tertius Eugenius, ejusdem Patris in sancta conversatione filius, ab hac luce migravit ad Dominum: cujus merita in ipsa, cui insigniter praefuit, Urbe miraculis plurimis illustrata coruscant, successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Frederico Illustri, in Francorum regno piissimo rege Ludovico filio Ludovici, principatum Ecclesiae universae, ac totius creaturae visibilis et i
Abbreviated transcription (Latin):
minũ differẽciã. sacri euãgelioꝵ
at psalmosrũ trrete sc̃ptoꝵ libri
demõstrãt Nã in altero quidẽ
tinꝰ ñ alam. sed pinnatulum
ĩterp̃tari declarat. iii altero uo̾
Designat ¶uiꝰ aũt passionis
textũ. bt̃s methodiꝰ. qui asede
apłica. cõstantinopolim p̃sbiter
missa. eiusdẽ urbis tenuit põti¬
ficatũ. et ex tũc interscõs ab s¬
oĩbꝰ. ob sue cõfessioĩs et agonis
tertamẽ. U̾atit̾ uenerat᷑ et colit᷑
edidit. pauca de mltis p̃cedenti¬
bꝰ dictis excerpens ¶eus aũt
pacis. cõterat sathanã sb̃ pedibꝰ
urĩs uelocit᷑. et qͥ dedit amplũ ĩ
t̾ris imꝑiũ. t̾buat in celestibꝰ

Expanded text:
eliorum atque psalmorum Graece scriptorum, libri demonstrant: nam in altero quidem tinus non alam, sed pinnaculum interpretari declarat. In altero vero esignat. Hujus autem passionis textum beatus Methodius, qui a sede apostolica Constantinopolim presbyter missus, ejusdem urbis tenuit pontificium, et ex tunc inter sanctos ab omnibus ob suae confessionis et agonis certamen veraciter veneratur et colitur, edidit, pauca de multis praecedentibus scriptis excerpens. Deus autem pacis conterat Satanam sub pedibus vestris velociter, et qui dedit amplum in terris imperium, tribuat in coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
ãt de scõ augustiõ dicemꝰ. qͥ eciã
libros ⁊ etͣctationũ cõficiens. nõ¬
nulla q̃ se bñ sensisse dudũ puta
multa reuelat. quiddã oꝑtũ de¬
serit᷑. et qd̾ alt̾i obserat. alt̾i re¬
ferat Ilec tñ sñ renumeratioĩs
dono relinquit. qd̾ ex radice ca¬
ritatis ꝓ dire ñ nescit Quicum
cor scrutet᷑ ñ tam dicturm. quã
intentioĩs admittit affectũ Uoe¬
Lũ hinc mlt̾a Docente dõ dicere
posseni. si ñ mͥ p̃fationẽ.sed ap¬
pollorriã fatiendi ꝓpositũ extitis¬
set Euscipe itaq pussime imꝑator
dyonisiũ ex gretia iterato uolatu
ueientẽ. et qui gandes eo latino
eloquio habito. grande et achino

Expanded text:
autem de sancto Augustino dicemus, qui etiam libros Retractationum, conficiens nonnulla, quae se bene sensisse dudum putavmulta revelat, quiddam opertum deserit, et quod alteri obserat, alteri reserat: ne tamen sine remunerationis dono relinquit, quod ex radice charitatis prodire non nescit: quia cum cor scrutetur, non tam dictum quam intentionis admittit effectum. Verum hinc multa, docente Deo, dicere possem, si non mihi praefationem, sed apologiam faciendi propositum exstitisset. Suscipe itaque, piissime imperator, Dionysium, ex Graecia iterato volatu venientem, et qui gaudes eo Latino eloquio habito, gaude et ab Achivo
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. ab apło paulo cõu̾sꝰ. di¬
u̾se sũt sentẽtie diu̾soꝵ Quidã
at fatent᷑ dyonisiũ ariopagitã
in grecia fuisse mortuũ et sepul¬
tũ. aliũq dyonisiũ extitisse. qui
Alii uo̾ asserũt. illũ post mortẽ
btĩ pauli ueĩsse romã. et a sctõ

Expanded text:
ab apostolo Paulo conversus, diversae sunt sententiae diversorum. Quidam namque fatentur Dionysium Areopagitam in Graecia fuisse mortuum et sepultum, aliumque Dionysium exstitisse qui Alii vero asserunt illum post mortem beati Pauli venisse Romam et
Abbreviated transcription (Latin):
tos filios hẽmericũ pͥorẽ. et
quosdã alios nũtios mõsterii
urĩ. ad gn̾ale cõsiliũ destinatos
deuote dirigimꝰ Uot tũ utrasq
reli quias habuei̾tis. nulla de
cet̾o remaneat dubitatio. quin
sacre uñ dyonisii ariopagite
reliquie. apᵈ urm moͣsteriũ
heant᷑ Uos igr̃ eas reuerent̃
suscipite. hãc nob̾ uicissitudĩe
rependẽtes. ut in orõibꝰ urĩs.
specialis semꝑ ad deũ ꝯmemio¬
iatio nr̃ĩ fiat. et sc̃dm̃ oblatio¬

Expanded text:
ilios Haimericum priorem et quosdam alios nuntios Monasterii vestri ad generalem concilium destinatos, devote dirigimus, ut cum utrasque reliquias habueritis, nulla de caetero remaneat dubitatio, quin sacrae beati Dionysii Areopagitae reliquiae apud vestrum Monasterium habeantur. Vos igitur eas reverenter suscipite, hanc nobis vicissitudinem rependentes ut in orationibus vestris specialis semper ad Deum commemoratio nostri fiat, et secundum oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ horã sollempnẽ. copiosiꝰ
Undiq cõuenturi Nã et scd̃a
die tantꝰ circa meridiẽ ppłs
fuerat cõgregat ꝯ. et tanto
pietatis zelo stipati undiq sa¬
trũ corpꝰ obsederãt. ut nulla
pene epĩs astantibꝰ reuerẽtia.
nulla fribꝰ haberet᷑ Nnde
ueriti ne qͥd simile aut forte
trͣuiꝰ accide̾t die t̾tia. p̃ottu¬
pantes horã et mane diuina
ex more satͥficia ꝯsũmantes.
sic̃ et biduũ iam in celebracioẽ
missaꝵ et iugi fecerãt psalmo¬
Dia. purissimũ illud balsamũ
suo uasculo cõmisce̾. in lapide
reponentes. lapidẽ p̃tiosum.
optimã margaritã Cõsũma¬
tis gͦ felicit᷑ uite sue diebꝰ
ãnis circit̾ sex sa sexsagintatͥbꝰ.
expletis. dilectꝰ dñĩ bernardꝰ.
clareuallens tenobii pͥmꝰ abbas.
alioꝵ qͦ ampliꝰ qmͣ centũ sexa¬
gnnta monasterioꝵ pat̾ .uͦmͦ.

Expanded text:
lemnem, copiosus undique conventuri. Nam et secunda die tantus circa meridiem populus fuerat congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undique sacrum corpus obsederat, ut nulla pene episcopis astantibus reverentia, nulla fratribus haberetur. Unde veriti ne quid simile, aut forte gravius accideret die tertia, praeoccupantes horam, et mane divina ex more sacrificia consummantes, sicut et biduum jam in celebratione Missarum et jugi fecerant psalmodia, purissimum illud balsamum suo vasculo commisere, in lapide reponentes lapidem pretiosum, optimam margaritam. 88. Consummatis ergo feliciter vitae suae diebus, annis circiter sexaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque amplius quam centum sexaginta monaste
Abbreviated transcription (Latin):
cũ te decrepite et pessime senet¬
tutis. nimua eloquẽtia et ꝓfũ¬
dissimoꝵ uerboꝵ tergiu̾satõne.
at ultͣ naturã hũanã in ppli
seductione. una cũ magicis p̃¬
stigiis. orbi pene romano calle¬
te ĩnotui̾t Ex hnis eĩ rome satis
audiuimꝰ Tantũ edicito. si ma¬
gni pͥncipis domiciani iussis.
obedire. et ĩmortaliũ deoꝵ iura
uenerari disponitis Gmaũt.
uobiscũ uirilit̾ decertabo Cũq¬
milie matrona nobil. mlto co¬
mitatu stipata noĩe larcia suꝑ¬
ueĩt. cõpellãs p̃fcm̃ a dẏonisio
ionico agnomine machario.
uirũ suũ lisbiũ magitis artibꝰ
mente captũ. et eiꝰ tnͣst̾ssioĩbꝰ
sociatũ Qui statĩ q̃sitꝰ. reptꝰ
est et ad ductꝰ. at in xp̃i noĩs
cõfessioe p̃fecto dictante capi¬

Expanded text:
senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disponitis; sin autem, vobiscum viriliter decertabo. Cmiliae matrona nobilis, multo comitatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictan
Abbreviated transcription (Latin):
laboranti seni scĩssĩo. sudores
certaminũ suoꝵ decreuãt ꝓpͥn
sãgiĩs fonte abluere. qͦ posset
liberiꝰ carnis sarcina lib̾atꝰ.
liꝰ astare. et qͥ semetip̃m ho¬
rũ offerebat. sac̾ficiũ laudis
iugit̾ ĩmolare. ab ĩnumãbili
pene caterua demoĩtoꝵ uiroꝵ
illudit᷑. loris durissĩs cͣ delissime
ligatur. tͣhit᷑. et una tũ scõ ru¬
stito arthip̃sb̾io. et eleutherio
archidyacono suo. p̃fecti pñcie

Expanded text:
laboranti seni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, lius astare, et qui semetipsum horum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum illuditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtul positis. scĩ uiri
celebre no ĩnotuit
Unĩ ampliꝰ efferati. cursu
uelotiori tumẽtibꝰ animis
uultibꝰ trucissimis ꝑisiꝰ
adierũt. Ubi btm̃ dyonisũ
cõtra ĩcredulos dimicantẽ.
⁊et p̃dicatõe cõtinua ppłi
mlt̾itudĩe ad fidẽ ĩueniũt
exhortãtẽ Cũ q ͦ eciã btm̃¬

Expanded text:
procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beat
Abbreviated transcription (Latin):
frĩbꝰ p̃nũciauea̾t plã cũ
p̃fatꝰ tyrãnꝰ Willibaldũ
uͥanissimũ uirũ burgũdie
prĩciũ ĩnoxie int̾fecisset. et
eiꝯ mors eligio nũciata
ista narrãtibꝰ ⁊ ñdit dicẽs
Uos quidẽ asseueatis wil¬
libaldũ mortuũ. flauidũ
uo̾ uiuũ. ego aũt illũ quẽ
uos dicitis int̾fectũ. noui
pro eximiis mitis melius¬
nũc uiuẽ in celum Illũ w̾
quẽ uos dicitis uiuũ. scitote
celeri int̾nicõe male fore mo¬
riturũ Qui cũ causam huiꝰ ce¬

Expanded text:
am cum praefatus tyrannus Willibadum christianissimum virum, Burgundiae patricium, innoxie interfecisset atque eius mors Eligio nuntiata ista narrantibus respondit, dicens: 'Vos quidem adseveratis Willibadum mortuum, Flavadum vero vivum. Ego autem illum quem vos dicitis interfectum novi pro eximiis mnunc vivere in coelo; illum vero quem vos applauditis vivum, scitote celeri internecione male fore moriturum. Cui cum causam hu
Abbreviated transcription (Latin):
siꝰ ionicꝰ. et agnonuĩaris ma¬
euacuas. et ĩuictissimi pͥncipis
statuta ꝯtempnis : Cui bts dyo¬
nisiꝰ ait Gener quidẽ sũ coꝑe.
sed fernuore deuotioĩs et fidei at
salutaĩ cõfessione do.. et saluato¬
rio mei iliũ xp̃i maneo semper
nouus. et nouos illi tenitos.
ꝑ mĩsteriũ p̃dicatioĩs mee. in¬
fauces. quos illi fons sacri bap¬
tismatis parturit. rõnabili lac¬
te pasce sñ dolo ñ cesso Sed et
illiꝰ pͥncipis scita. qͥ ue̾ est ĩuit¬
tissimꝰ. ĩnocenti oꝑe et mũdo
corde cõẜuo Cui p̃fectꝰ Dic t ͦ
cuiꝰ numinis te ꝓfiteris esse¬

Expanded text:
s Ionicus, et agnominaris Maevacuas, et invictissimi principis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei Jesu Christi, maneo semper novus, et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te
Abbreviated transcription (Latin):
audias Ocłi quippe eiꝰ tenebãt ᷑.
nec prõsꝰ quid age̾t intelligebat
¶emũ ad alciores gradꝰ eccłie.
cũ ad huc cõpeditũ data manu
trirardũ subleuasset. ĩtroeũte illo
nouit. et cognatꝰ eũ retin̾e̾ non
potuit Moc modo girardꝰ a
captiuitate amoris scłi huiꝰ li
benatꝰ: uotũ qd̾ uourat fideliter
notũ fecit dñs. a qnͣta ꝑfectione
stẽ cõu̾sacioĩs gr̃a iste dei famulꝰ
bernardꝰ ceꝑit. qui in eiꝰ spũ qͥ
fecit que futͥra sũt. ꝙ erat fut᷑m
uidere potuit. qͣͣ iam factum
Presencialit̾ quippe in latere
frĩs. ei lancea apparebat. qñ ditri¬
tũ applicuit. sic pꝰ modũ ipse cõ¬
fessus est. cũ ab his interrogaret᷑.
quibꝰ celare ñ potitit poterat Cũ
die qudã quadã bernardꝰ cũ

Expanded text:
audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, nec prorsus quid ageret intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Girardum sublevasset, introeunte illo novit, et conatus eum retinere non potuit. Hoc modo Girardus a captivitate amoris saeculiberatus, votum quod voverat fideliter notum fecit Dominus, a quanta perfectione sanctae conversationis gratiam iste Dei famulus Bernardus coeperit, qui in ejus spiritu, qui fecit quae futura sunt, quod erat futurum videre potuit quasi jam factum. Praesentialiter quippe in latere fratris ei lancea apparebat, quando digitum applicuit, sicut postmodum ipse confessus est, cum ab his interrogaretur, quibus celare non poterat. 11. Cum die q
Abbreviated transcription (Latin):
paucis diebꝰ interpositis. audi¬
uit uocẽ dicentẽ sibi in somnis
ex ꝑte in manu eiꝰ crepuit. ut
minꝰ iam teneret ͧ: et aliquatenꝰ
incede̾ posset Red quid ageret ͤ
Erat ostiũ obseratũ. et ꝓforibꝰ
pauꝑũ multitudo Gurrexit tñ.
et nĩ tam spe euadendi ꝙͣ iacendi
tedio. seu curiositate tẽptandi.
accedens ad ostiũ subterranee
domꝰ. ĩ qua uic̃tus et claudus
erat. mox ut pessulũ tetigit. se¬
ra tota inter manꝰ eiꝰ collapsa
est: et ostiũ domꝰ aꝑtũ Exiensq¬
pe p̃detentĩ sic̃ homo cõpeditus. ad
eccłiam ubi adhuc uesꝑtina te¬
lebrabãtͬ offĩcia ꝑtendebat
Porro mendici qui pro foribꝰ
domꝰ astabant. uidentes ꝙ fiebat.
et diuinitꝰ exterriti. ĩfugam
uersi sũt. nichil clamãtes Cũq
iam eccłie ꝓpinquaret. egrrediẽs
quidã de familia domꝰ captiui¬
tatis sue. termanꝰ illiꝰ a quo
uenisti Expauescente triraͥdo.
festina ait. ad huc suꝑ est qd̾

Expanded text:
paucis diebus interpositis audipaucis diebus interpositis audivit vocem dicentem sibi in somnis: ex parte in manu ejus crepuit; ut minus jam teneretur, et aliquatenus incedere posset. Sed quid ageret? Erat ostium obseratum, et pro foribus pauperum multitudo. Surrexit tamen, et non tam spe evadendi quam jacendi taedio, seu curiositate tentandi, accedens ad ostium subterraneae domus, in qua vinctus et clausus erat, mox ut pessulum tetigit, sera tota inter manus ejus collapsa est, et ostium domus apertum. Exiensque pedetentim, sicut homo compeditus ad ecclesiam, ubi adhuc vespertina celebrabantur officia, pertendebat. Porro mendici qui pro foribus domus astabant, videntes quod fiebat, et divinitus exterriti, in fugam versi sunt, nihil clamantes. Cumque jam ecclesiae propinquaret, egrediens quidam de familia domus captivitatis suae, germanus illius 1240 a quo venisti. » Expavescente Girardo, « Festina, ait: adhuc superest quod
Abbreviated transcription (Latin):
et mortẽ quasi ian p̃sentẽ metuẽs
clamabat sNonachꝰ sũ monachꝰ
sũ cisterciensis Pichilominꝰ tamẽ
captꝰ. et reclusꝰ ni custodia ẽ Ru¬
catus est bernardꝰ ꝑ celerem nũti¬
um. sed nõ uenit Eciebam inquit et
p̃dixeram ꝙ durũ foret ei contra
stimulũ calcitrare. nec tñ ad mortẽ
ei bulnꝰ hoc. s ad uitã Et ft̃m̃ est
ita Eiquidẽ de uuln̾e̾ p̃ter sp̃em ti¬
to conualuit. ꝓpositũ uͦ sen uotũ ꝙ
uouerat ñ mutauit Cũq iam li¬
ber ab amore scł̃i hostilibꝰ adhuc
uincłis teneret᷑. et hoc solũ eẽt qd̾
eiꝰ ꝓpositũ retardaret. in hoc etiã
cit Et cũ nec loqui ei ꝑmitteret ͧ.
accedens ad carterẽ clamauit
Ecito fr̃ girarde quia ituri sumꝰ
ĩ ꝓuimo. et monast̾ium ĩtroituri
Tu uͦ qñquidẽ exire ñ licet. hic
monachꝰ esto. sciens ꝙ uis et nõ
potes. ꝓ facto reputari Cũq trĩ¬
rardus matris ac matris ãxiaret᷑.

Expanded text:
et mortem quasi jam praesentem metuens, et mortem quasi jam praesentem metuens, clamabat: « Monachus sum, monachus sum Cisterciensis. » Nihilominus tamen captus et reclusus in custodia est. Vocatus est Bernardus per celerem nuntium, sed non venit. « Sciebam, inquit, et praedixeram quod durum foret ei contra stimulum calcitrare: nec tamen ad mortem ei vulnus hoc, sed ad vitam. » Et factum est ita: siquidem de vulnere praeter spem cito convaluit; propositum vero seu votum, quod voverat, non mutavit. Cumque jam liber ab amore saeculi hostilibus adhuc vinculis teneretur, et hoc solum esset quod ejus propositum retardaret, in hoc etiam cit. Et cum nec loqui ei permitteretur, accedens ad carcerem clamavit: « Scito, frater Girarde, quia ituri sumus in proximo, et monasterium introituri. Tu vero, quandoquidem exire non licet, hic monachus esto, sciens quod vis et non potes, pro facto reputari. » Cumque Girardus magis ac magis anxiaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
natu post truidonẽ. girardꝰ
erat. miles in armis strenuꝰ. ma¬
gne prudẽcie. benignitatis eximie :
et qui ab om̃ibꝰ diligeret᷑ Oui
ceti̾s ut dictũ ẽ pͥmo auditu et pri¬
ma die ac quiescẽtibꝰ. leuitatem
rep̾ũtans ut mos est sapiencie
scłaris. obstinato aĩo salubre con¬
siliũ. et frĩs monita repellebat
Tum bernardꝰ fide iam igneus.
et frat̾ne cai̾tatio zelo mirũ ex asꝑatꝰ
in mõdũ. scio inquit scio sola ue¬
xaciõ dabit intellectũ auditui.
digitũq lateri eiꝰ apponẽs. ueiẽt
inquit dies. et tito ueniet. cum
lancea lat̾i huic infixa. peruium
faciet iter ad cor tuũ. consilio sa¬
lutis tue qd̾ mõ asꝑnaris: et time¬
bis quidẽ. sed mĩme morieris Sic
dictũ et sic fc̃cm̃ est Paucissimis
interpositis diebꝰ. cͥcũu allatus
ab ĩmiicis captus et uuln̾atus.
iuxͣ uerbũ frĩs. lanceã trestans
ipsi lati eidemq infixã loto. cui
bernardꝰ digitũ applicuerat tͣhebat᷑.

Expanded text:
natu post Guidonem Girardus erat, miles in armis strenuus, magnae prudentiae, benignitatis eximiae, et qui ab omnibus diligeretur. Qui caeteris, ut dictum est, primo auditu et prima die acquiescentibus, levitatem reputans, ut mos est sapientiae saecularis, obstinato animo salubre consilium et fratris monita repellebat. Tum Bernardus fide jam igneus, et fraternae charitatis zelo mirum exasperatus in modum. « Scio, inquit, scio, sola vexatio dabit intellectum auditui. » Digitumque lateri ejus apponens, « Veniet, inquit, dies, et cito veniet, cum lancea, Interi huic infixa, pervium faciet iter ad cor tuum, consilio salutis tuae, quod modo aspernaris; et timebis quidem, sed minime morieris. » Sic dictum, et sic factum est. Paucissimis interpositis diebus circumvallatus ab inimicis, captus et vulneratus, juxta verbum fratris, lanceam gestans ipsi lateri, eidemque infixam loco, cui Bernardus digitum applicuerat, trahebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uix aliquis aliquẽ teneret affẽc¬
tus Crescente siquidẽ nuo eoꝵ. qͥ
ini hanc cõuersioĩs unanimitatẽ
consenserãt. sic̃ de pͥmitiuis eccłie
filiis legit᷑. młt̾itũdĩs eoꝵ erat
cor unũ. et aiã una nnĩ dño. et ha¬
bitabãt unanimit̾ simł. n ͨ qͥsquã
alioꝵ. audebat se cõiũt̾e̾ eis Erat
enĩ eis castellioni domꝰ una ꝓpͥa.
et tõmunis om̃i. ubi cõueniebãt
et cohabitabãt et tolloq̃bantͥ. ꝙͣ
ingrẽdi uix audebat. qͥ ñ eẽt de
cetu eoꝵ E et si quis intͣbat. ui¬
dens et audiẽs q̃ ibi gerebãtur.
cõuĩcebant᷑ ab om̃ibꝰ. di iudicabat᷑
ab aĩbꝰ. et adorans dmn. et confi¬
tens ꝙ uere deꝰ eẽt in ilł. aut ipse
unanimitati eoꝵ adherebat. aut
recedens flebat semetipͣmi. illos aũt
btĩficabat ¶ͦ enĩ ilł temꝑibꝰ. et in
ilł erat ꝑtibꝰ ĩ auditũ. ut alituiꝰ
ad huc ĩ scło cõmorãtis qu̾sio p̃sci

Expanded text:
em virtutis, ut vix aliquis aliquem teneret affecem virtutis, ut vix aliquis aliquem teneret affectus. Crescente siquidem numero eorum qui in hanc conversionis unanimitatem consenserant, sicut de primitivis Ecclesiae filiis legitur: Multitudinis eorum erat cor unum, et anima una in Domino , et habitabant 1241 unanimiter simul, nec quisquam aliorum audebat se conjungere eis . Erat enim eis Castellioni domus una propria et communis omnium, ubi conveniebant, et cohabitabant, et colloquebantur, quam ingredi vix audebat qui non esset de coetu eorum. Sed et si quis intrabat, videns et audiens quae ibi gerebantur, convincebatur ab omnibus, dijudicabatur ab omnibus: et adorans Dominum, et confitens quod Deus vere esset in illis, aut ipse unanimitati eorum adhaerebat, aut recedens flebat semetipsum, illos autem beatificabat. Hoc enim illis temporibus, et in illis erat partibus inauditum, ut alicujus adh