comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me ohseruet. Si aũ aliquẽ mouet. qđ mnistis etatib scłi. qduas eta¬
definita ẽ. facile ẽ uidere cciã in uno qͦq homiẽ duas pͥmas
etates. infantiã.⁊ pueritiã corporis sensib ĩherere. qm̃ sens
corporis quinq s̃. irsus auditus olfactus gustus. tactus.Q
narꝰ aũ numerꝰ duplicat᷑. qͦm duplex ẽ sexus humanꝰ: unde
duplicatꝰ: denariũ numerũ facit. Iã uͦ ab adolescentia ⁊ deĩceps uͥratio
ĩcipit in homine p̾ualere. accedit qͥnq sensibus. cogitatio ⁊ actio.
quib uita regit᷑. ⁊ ad ministrat᷑. ut iã septenariꝰ numerꝰ esse in erpi
at. qui similiter duplicatꝰ. ꝓpt̾ duplicẽ sexum. in xiiii. generatioĩb
eminet ⁊ appar÷. quas habent tres etates consequentes. quasi ad¬
olescẽtis: riuuenis ⁊ senioris. Senectutis uͦ etas. sic̃ in nob̃ nullo sta
erit. senectuti deputatur. sic ⁊ ista etate scłi. ñ apparet̃ gen̾atioẽs

Expanded text:
. Si autem aliquem movet quod in istis aetatibus saeculi duas aetadefinita est ; facile est videre, etiam in unoquoque homine duas primas aetates, infantiam et pueritiam, corporis sensibus inhaerere. Qui sensus corporis quinque sunt, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus: quinarius autem numerus duplicatus, quoniam duplex est sexus humanus, undeduplicatus denarium numerum facit. Jamvero ab adolescentia et deinceps, ubi ratio jam incipit in homine praevalere, accedit quinque sensibus cognitio et actio, quibus vita regitur et administratur, ut jam septenarius numerus incipiat esse: qui similiter duplicatus, propter duplicem sexum, in quatuordecim generationibus eminet et apparet, quas habent tres aetates consequentes, tanquam adolescentis, et juvenis, et senioris. Senectutis vero aetas sicut in nobis nullo staterit, senectuti deputatur: sic et in ista aetate saeculi non apparent generationes,
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ fortissimas actioẽs quib fluctꝰ scłi disrũpunt᷑ ⁊ contepnũ¬
t᷑ ⁊ uolatilia celi id ẽ uoces celestia p̃dicantes. Sexto aũ die ꝓdu¬
cit terra animã uiuentẽ. id ẽ de ipsa stabiliti e m̃tis sue. uhi
spũales habet fructus. idẽ bona cogitatioẽ. iotus oñis animi
sui regat. ut sit ĩ illo anima uiuens. id ẽ rõni iusticie serui¬
ens. ñ tem̾itati atq pecc̃o. ita fiat eciã hõ ad gmaginẽ i simi

Expanded text:
imas actiones, quibus fluctus saeculi dirumpuntur et contemnuntur, et volatilia coeli, id est voces coelestia praedicantes. Sexto autem die producat de terra animam vivam, id est de ipsa stabilitate mentis suae ubi spirituales habet fructus, id est bonas cogitationes, motus omnes animi sui regat, ut sit in illo anima viva, id est rationi et justitiae serviens, non temeritati atque peccato. Ita fiat etiam ho
Abbreviated transcription (Latin):
tus. qr senior etas ẽ. quã greci. Ił N  Sy Ipy u.i. uocãt. nam
etas a regni robore inclinata ⁊ fracta ẽ ĩppło uicdõꝵ: quẽ ad¬
modũ hõ a iuuentute fit sonior. Et bñ cõꝑarat᷑ illi diei qͥnto:
certam sedem.: ⁊ instabilem. sicut uolantes aues. S plane erant
ibieciã ceti magni. id ẽ illi magni homines. qui magis dominari
fluctib scł̃i. quã seruire in illa captiuitate potuert̃. Non enĩ ad
cultũ ydoloꝵ aliquo terrore depͣuati s̃. Ubi sane animaduertẽ¬
dũ ẽ: qd̃ bñdixit ds̃ ilł animalib dicens. Crescite ⁊i multiplicami
ni. qd̾ re uera gens uidoꝵ ex quo dispsa ẽ int̾ gentes: ualde mul¬
tiplicata est. Huiꝰ diei. ħ ẽ huius etatis. quasi uesꝑa ẽ multiplica¬
tio pecc̃oꝵ in ppło uideoꝵ: quia sic excecati s̃. ut ĩ dñm ih̃m xp̃m

Expanded text:
tus: quae senioris aetas est, quem Graeci πρεσβύτην vocant. Nam etas a regni robore inclinata et fracta est in populo Judaeorum, quemadmodum homo a juventute fit senior. Et bene comparatur illi diei quinto, certam sedem et instabilem, sicut volantes aves. Sed plane erant ibi etiam ceti magni, id est illi magni homines qui magis dominari fluctibus saeculi, quam servire in illa captivitate potuerunt. Non enim ad cultum idolorum aliquo terrore depravati sunt. Ubi sane animadvertenduia revera gens Judaeorum, ex quo dispersa est per gentes, valde multiplicata est. Hujus diei, hoc est hujus aetatis, quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quia sic excaecati sunt, ut etiam Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ior ẽ uotuntas di. quã clũ i terra. Qui aũ dicit. quare uoluit factre
celũ ⁊ terrã: maiꝰ aliquid querit. quã ẽ uoluntas di. Nichil aũ maius
i qd̾ ẽ ñ inueniat:i si uoluntatẽ nosse qͥs desiderat. fiat anucꝰ di. Qs
si uoluntatẽ hominis nosse uellet: cuꝰ amiᷤ ñ eẽt eiꝰ ĩpudentia aut¬

Expanded text:
ior quam caelum et terra. Qui autem dicit: quare uoluit? ior quam caelum et terra. Qui autem dicit: quare uoluit? maius aliquid quaerit quam est uoluntas Dei. Nihil autem maius i potest. Ac si uoluntatem Dei nosse quisque desiderat, fiat amicus Dei, quia si uoluntatem hominis nosse uellet cuius amicus non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
erat tẽpora. Non gͦ possumꝰ dicere fuisse aliqñ tẽpus: qñ ñdũ ali
ipse sit fabricatore Et si tẽpꝰ cũ celo ⁊ terra ẽẽ cep̃: iñ potẽ inueniri
fecerat ds̃: quia ñ pot̾ ẽẽ oꝑator tẽpoꝵ. nisi qͥ ẽ añ tẽpora: si c̃ ipsa
ereatura quã fec qͣs tẽpora esse ceꝑut̃. Et idõ dicunt᷑ et̾na tpr̃a. Non
le fecit. ħ aũ facta s̃. Nec ipsa genuit de se ipso: ut ħ essent qd̃ ipse est
S ea fec̃ de nichilo: ut ñ essent equalia. nec ei a quo facta st̃. nec fi¬
cere celsi ⁊ terrã. respondendũ ẽ eis ut pͥus uiiͣ discat uoluntatis hu¬
mane. qui uoluntatẽ dĩ nosse desidant. Causas enĩ uoluntatis dĩ
scire quert̃. cũ uoluntas di om̃iũ q̃ st̃ ipsa sit causa. Si eni ht̃ causam
uoluntas cdi: ẽ aliud qd̃ añcedat uoluntatẽ di. qd̾ nefas ẽ credere. fec̃¬
ds cetũ ⁊ terrã qr uoluit: uoluntas enĩ dĩ. causa cȩl ⁊ terre. Et ido ma¬

Expanded text:
erant tempora. Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempus quando Deus noipse sit fabricator? Et si tempus cum coelo et terra esse coepit, non potest inveniri si cum ipsa creatura, quam fecit Deus, tempora esse coeperunt. Et ideo dicuntur aeterna tempora, non le fecit, haec autem facta sunt: nec ea genuit de seipso, ut hoc essent quod ipse est; sed ea fecit de nihilo, ut non essent aequalia, nec ei a quo facta sunt; nec Fi terram? respondendum est eis, ut prius discant vim voluntatis humanae, qui voluntatem Dei nosse desiderant. Causas enim voluntatis Dei scire quaerunt, cum voluntas Dei omnium quae sunt, ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas Dei, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere.  Voluntas enim Dei causa est caeli et terrae, et ideo ma
Abbreviated transcription (Latin):
succedit etas t̾cia. simił ad olescentiȩ. Et bñ cõparat᷑ diei t̾cio:
quo ab aqͥs t̾ra separata .ẽ. Ab omĩb enĩ gentib quaꝵ error
instabilis⁊ uanis symulacroꝵ doctrinis quasi uentis omĩb
mobilis. maris nomine. bñ sigcat᷑. ab hac gͦ gentiũ uanitate: ihuiꝰ
scłi fluctib separatꝰ ẽ ppłs dĩ. ꝑ abrahã quasi terra eũ apparuit
arida. id ẽ sitiens ymbrẽ celestẽ diuinoꝵ mandatoꝵ qui ppłs
unũ dm̃ colendo. quasi rigata terra fructus utiles poss ꝓferre

Expanded text:
lescentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur; ab hac ergo gentium vanitate et hujus saeculi fluctibus separatus est populus Dei per Abraham, tanquam terra cum apparuit arida, id est, sitiens imbrem coelestem divinorum mandatorum: qui populus unum Deum colendo, tanquam irrigata terra, ut fructus utiles posset afferre,
Abbreviated transcription (Latin):
ad unũ. Extra mundus totus exeuntibꝰ bstrepit. intro uͦ sagit¬
tam᷑ in occulto recti corde. uolãt ignea tela. ꝯfligunt hostes emi¬
nus. moriunt᷑ multi. nullus sine uulnere unius diei ꝑiculũ
euadere potest. Sicut diximꝰ diabolus ꝑ qͦsdã de exercitu suo
claustralib inmittit ut terreat eos. ꝑ alios blandit᷑ ut decipiat.
ꝑ alios ꝓmittit ut ꝑuertat. ꝑ reliquos insidiat᷑ ut rapiat. S qͥ st̃.
qͥ mittant᷑ homini int̾iori ⁊ ext̾iori.iã claustri intͣ munitiones
positis. uel eciã aliquib aliis abrenunciationẽ scłi cogitantib:
rit. uel cũ adhuc positus in scło. ammonente sp̃s scĩ gr̃ã. de re
nunciatioẽ huiꝰ scl̃i. aliquid cũ amaritudine m̃tis cogitare
ceꝑit. tunc mundi huius princeps ꝑ delectationẽ temporalium.
minas incutit. ꝑ uoluptatũ uarietates terrores accrimulat. Qua¬

Expanded text:
ad unum . Extra mundus totus exeuntibus obstrepit; intus vero sagitad unum . Extra mundus totus exeuntibus obstrepit; intus vero sagittantur in occulto recti corde: volant ignea tela, confligunt hostes eminus, moriuntur multi; nullus sine vulnere unius diei periculum evadere potest: sicut diximus, diabolus per quosdam de exercitu suo claustralibus minatur ut terreat eos, per alios blanditur ut decipiat, per alios promittit ut pervertat, per reliquos insidiatur ut rapiat. Sed qui sunt qui minantur homini interiori et exteriori intra claustri jam munitiones positis, vel etiam aliquibus aliis de renuntiatione saeculi cogitantibus; rit, vel cum adhuc positus in hoc saeculo, admonente Spiritus sancti gratia, de renuntiatione mundi hujus aliquid cum amaritudine mentis cogitare coeperit, tunc mundi hujus princeps per delectationem temporalium minas incutit, per voluptatum varietates terrores accumulat. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
& głe. Qñ autẽ lib̃at᷑ ab hostib castrũ. ẽu socio suo dñi sui reciꝑit¬
tiss. ab hostib laudari muit. cuiꝰ ꝑuidentia socioꝵ murus exti¬
terat: iste talis dico assiduitate quadã a socio uictus. pigro con¬
sentit. indiscretũ patit᷑. uagantem sequit᷑ Ecce fr̃s. piger expe¬
ditũ luctando deicit. discretũ indiscretꝰ decipit. Sic uagantes
extra castra ab hostib capiunt᷑: recipuit ꝓmunere penã ꝓ labore
suppliciũ. Adaptetur gͥ ꝓportionalis similitudo: ostendatur in
fore ⁊ pigrũ. animã uͦ id ẽ hominẽ ĩt̾iorẽ ex natura sua discretũ
& expeditũ. benignitas creatoris plasmauit. Ecce elaustrum
quidã minant᷑ ut terreant. blandiunt᷑ multi ut decipiat᷑. pro¬
mittunt eciã aliqui ut ꝑuertãt. insidiant᷑ fere om̃s ut rapiat:
similit̾ om̃s insipientes facti sunt. ñ ẽ qui faciat bonũ ñ ẽ u̾q

Expanded text:
et gloriae. Quando autem liberatur ab hostibus castrum, cum socio Doet gloriae. Quando autem liberatur ab hostibus castrum, cum socio Dotisset, ab hostibus tamen laudari meruit; cujus providentia sociorum murus exstiterat, iste talis, dico, assiduitate quadam a socio victus, pigro consentit, indiscretum patitur, vagantem sequitur. Ecce, fratres, piger expeditum luctando dejicit, discretum indiscretus decipit. Sic vagantes extra castrum ab hostibus capiuntur, recipiunt pro munere poenam, pro labore supplicium. Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur in esse, et pigrum: animam vero, id est hominem interiorem, ex natura sua discretum, et expeditum, benignitas Creatoris plasmavit. Ecce claustrum,quidam minantur ut terreant, blandiuntur multi ut decipiant, promittunt etiam aliqui ut pervertant, insidiantur fere omnes ut rapiant, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque
Abbreviated transcription (Latin):
oia ꝑseuerant̾ patientie ostantiã habendã fore. p̃dicat. ⁊hoita¬
tur. In nocte uͦ excũbias ponit. discurrit ꝑ uigiles. sõnolentos
increpat: ip̃ ceteris sepissime sociũ excitat. quia piger ẽ. docet.
quia indiscretꝰ ẽ. Si aũ ꝓpius hostes accedãt. machinam̃ta belli pre¬
parẽt. aries ianuã puls et. tc̃ armatꝰ exit. sustinet hostes uirib hos¬
tiũ incursus repellit: quia expeditꝰ est. Prouidentia machinam̃¬
ta dissipat: quia discretus ẽ. Sic agit discretꝰ. ñ ad tẽpꝰ s assidue. ne
acduersariis tradat᷑ castrũ:. ne ⁊ ipse capiat᷑. tͣdatur exactori. mit¬
tat᷑ in carcerẽ. tͣhat᷑ ad torm̃ta. Istiꝰ uita. mores instruit audien¬
officiũ discreti. ⁊ expediti. Indiscreti aũ & pigri officiũ ẽ im¬
pedire discretũ. tardare expeditũ. Hunc talia agentem:
labor expechiti. discreti docta ꝓuidentia. sue facit participẽ laudis

Expanded text:
omnia perseverantem patientiae constantiam habendam fore praedicat, et hortaomnia perseverantem patientiae constantiam habendam fore praedicat, et hortatur. In nocte vero excubias ponit, discurrit per vigiles, somnolentos increpat, et prae caeteris saepissime socium excitat, quia piger est, et docet, quia indiscretus est. Si autem propius hostes accedant, machinamenta belli praeparat, aries januam pulsat; tunc exit armatus, sustinet hostes, viribus hostium incursus repellit, quia expeditus est, providentia machinamenta dissipat, quia discretus est. Sic agit discretus non ad tempus, sed assidue, ne adversariis tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur exactori, mittatur in carcerem, trahatur ad tormenta. Istius vita mores instruit audienofficium discreti et expediti. Indiscreti autem et pigri officium est, impedire discretum, tardare expeditum. Hunc talia agentem, labor expediti, discreti docta providentia facit participem laudis
Abbreviated transcription (Latin):
nachi sibi claustra faciunt. quib hõ ext̾ior teneri possit: s utinã sibi¬
claustra facerẽt. quib int̾ior ordinate teneret᷑. Sic fratres. sic qͥdã tur¬
res ȩdificant: ut securiꝰ rapiant. Alii sola delectatione ⁊ sr̃fluitate
gaudẽt̃: alii necessitate ⁊ timore. ne opͥmant᷑ a potentib ut diximꝰ.
laborare ñ desinunt. Claustra aũ quasi castra dñi. alio dño cõponͣt.
Et sicut regum ministri. turriũ instaurata munitione. securiꝰ frar¬
des mimicoꝵ excludt̃. sic hõ ĩt̾ior ⁊ hõ ext̾ior. intͣ munimina claustroz
positi. antiqui hostis insidias & tẽptationũ rerũ fragiles casus ef
alt̾ expeditꝰ. sic hõ ĩt̾ior: ihõ ext̾ior. Discretus ĩ die munitiones
parat. erigit ꝓpugnacła. defensioĩs loca singlis assignat. officia
p̃essendi iniungit quib dã. socioꝵ ꝯcordiã docet. ieuinandi tẽ¬
at pͥncipatũ. fraudẽ dãpnat ne ꝑ aliquẽ hostis ingrediat᷑. s añ

Expanded text:
nt sibi claustra quibus homo exterior teneri possit; sed utinam claustra facerent quibus homo interior ordinate teneretur! Sic, fratres, sic quidam turres aedificant, ut securius rapiant, alii sola delectatione, et superfluitate gaudent. Alii necessitate, et timore, ne opprimantur a potentibus ut diximus, laborare non desinunt. Claustra vero quasi castra Domini alii Domino componunt, et sicut regum ministri turrium instaurata munitione securius fraudes inimicorum excludunt: sic homo interior, et homo exterior intra munimina claustrorum positi, antiqui hostis insidias, et temporalium rerum fragiles casus effalter expeditus, sic homo interior, et homo exterior. Discretus in die munitiones parat, erigit propugnacula, defensionis loca singulis assignat, officia praeessendi injungit quibusdam sociorum, concordiam docet, jejunandi temgrediatur; sed ante
Abbreviated transcription (Latin):
uersa ẽ tam̃. diuersoꝵ ratio edificioꝵ. Ampla & enĩ sibi palacia reges
edificãt. s domus eoꝵ sepulchra eoꝵ in et̾nũ. Turres firmas i sũmis
montib locant. uallãt aggere. ⁊ muro cingunt. montes ñ siuis. sed
cłiis domos magnitudine ꝯstruunt. pictos delectant᷑ habere thala
ianos gestat par ies pictos. purpura. ⁊ auro uestitos: ⁊xp̃ianis ne
gant᷑ ueteres panni. Grecoꝵ exercitui dant᷑ arma hectori clipeus
Ornant p̃toria colũpnis. fores domib añponunt: quȩ utmã par¬
peres includerẽt. ñ excluderẽt. Ciues urbiũ suaꝵ muitiones
studio disponunt. ut sic hostiũ incursus repellant. excubias ordi¬
nant. uectes ferreos portis insert᷑. portas suas custodib munũt.¬

Expanded text:
versa est tamen diversorum ratio aedificiorum. « Ampla etenim palatia reges sibi versa est tamen diversorum ratio aedificiorum. « Ampla etenim palatia reges sibi aedificant, sed domus illorum sepulcra eorum in aeternum . Turres firmas in summis montium locant, vallant aggere, et muro cingunt, montes non suis, sed clesiis magnitudine construunt, pictos delectantur habere thalamjanos gestat paries pictus purpura, et auro vestitos, Christianis panni negantur veteres. Graecorum exercitui dantur arma, Hectori clypeus Ornant praetoria columnis, fores domibus anteponunt, quae utinam pauperes includerent, non excluderent. « Cives urbium suarum monitiones studiose disponunt, ut sic incursus hostium repellant, excubias ordinant, vectes ferreos portis inserunt, portas suas muniunt
Abbreviated transcription (Latin):
iuasit manũ pauli. id ẽ opꝰ doctrinȩ sp̃ualis impedire nitit᷑. des¬
onis morsus inferendo. inuidiȩ uirꝰ infundendo. Hanc uiꝑam fia
cat. Nlacet quoq opuscissi huiꝰ spacũ. in quatuor libellos releuande
mentis gr̃a scindi: quia ut ait beatus augustinus. ita libri termino
reficitur lectoris intentio. sic̃ labor uiatoris hospicio. Primus quidẽ qͥd
noceat claustralibꝰ. uel mundo renuntiare uolentib otinet. Secundus
uͦ claustri mat̾ialis ordiationẽ. in quo tenetur h̾o ext̾ior. docet. lereiꝰ
quã ibi habet cũ subiectis. hic hortatur confratribꝰ ex hibendam. Incip̃
NCIPIENTIDUS edificare. querendus ẽ locus fundam̃ti: ne suꝑpositi liber.¬
parienis ꝯgeries. inelinet se adruinã. Solẽt enĩ. & hoc rationabi¬
liter: qͥ firmit̾ edificare uolunt: ciecta ⁊ euersa terra. supͣ firmã pe¬
tram. licet nimio labore quesitam. edificii sui ponere fundam̃tũ. Di¬

Expanded text:
adit manum Pauli, id est opus doctrinae spiritualis impedire nititur, detractionis morsus inferendo, et invidiae virus infundendo. Hanc viperam, frater, cat. Placet quoque opusculi hujus spatium in quatuor libellos relevandae mentis gratia scindi, quia, ut ait beatus Augustinus: « Ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio. » Primus quidem quid noceat claustralibus vel mundo renuntiare volentibus, continet. Secundus vero claustri materialis ordinationem, in quo tenetur homo exterior, docet. Tertius animae quam ibi habet cum subjectis, hic hortatur cum fratribus exhibendam. CAP. I. Quod incipientibus aedificare quaerendus sit locus fundamenti. IncipSolent enim ex hoc rationabiliter qui firmiter aedificare volunt, eversa et ejecta terra, super firmam petram licet nimio labore quaesitam, aedificii sui ponere fundamentum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
tiationẽ mundi. insula quȩ mari eminet portũ recte conuersation
paulus illos qui uerbo p̃dicanionis frigidos ac pigros fratres. ex un¬
dis mundanȩ tẽpestatis abstractos excitãt ad amorẽ xpͣi. sarm̃ta
ex hortationis uerba. ignis karitatẽ designãi. E uiꝑã uͦ. que ꝓces

Expanded text:
ntiationem mundi, insula quae mari supereminet portum rectae conversationntiationem mundi, insula quae mari supereminet portum rectae conversationis significat. Paulus illos verbo praedicationis frigidos ac pigros fratres, et ex undis mundanae tempestatis abstractos excitat ad amorem Christi. Sarmenta exhortationis sunt verba, ignis charitatem designat. Per viperam vero quae proces
Abbreviated transcription (Latin):
osasti nos srater amantissime: quagenus aliqua
remedia tẽprationũ. indelicet sp̃alis delectationis
testam̃ti pauculas radices salutiferas ruperi. ex ter¬
ra uero ewangelii benexulta. quosdã fructus boni saporis attuli. en
libris autẽ expositoꝵ & alioꝵ quoꝵdã sapientiũ. quasi ex agͥcolaꝵ. si¬
tis. quosdã flores collegi: ut ĩ unũ congesta locu. suaue̾ reddãt ods¬
rem. Ex radicibus itaq id est ex sententiis uen̾s testam̃ti. aliqð̃ remt¬
expositionũ floribꝰ meditando delectent᷑. sicut paulus apłs apudto¬
letam insulam egressus de mari collegit multitudiñẽ sarm̃toꝵ. ui
sociis qui secũ de maris ꝑiculo euaserãt. ign̾e ꝓꝓter frigus accend¬
ad accendenda caritatẽ ualentia. ex integritate decerpta script᷑ari
quasi fsondibꝰ excisa ramorũ. Moraliter autẽ mare mundũ. nauis
huiꝰ scli uitã. naufragiũ nauis uite ꝑiculũ. egressio de mari renu¬

Expanded text:
ogasti nos, frater amantissime, quatenus aliqua remedia tentationum, videlicet spiritualis delectationis ne etenim Veteris Testamenti pauculas radices salutiferas reperi. Ex terra vero Evangelii bene culta, quosdam fructus boni saporis attuli. Ex libris autem expositorum et aliorum quorumdam sapientum, quasi ex agricolarum hortis, quosdam flores collegi, ut in unum congesta locum, suavem reddant odorem. Ex radicibus itaque, id est ex sententiis Veteris Testamenti, aliquod remeexpositionum floribus meditando delectentur. Sic Paulus apostolus, apud Miletam insulam egressus de mari, collegit multitudinem sarmentorum, ut sociis qui secum de maris periculo evaserant, ignem propter frigus accendad accendendam charitatem valentia, integritate decerpta Scripturarum, quasi frondibus, sunt excisa ramorum. » Moraliter igitur mare, mundum, navis hujus saeculi vitam, naufragium vitae periculum, egressio de mari renu
Abbreviated transcription (Latin):
dicturi sumꝰ. notandũ fateor. ut ⁊de canonico. seu conli
so curiali. eadẽ sentiamus. Licet enĩ diu̾sus sit habitus idẽ t̾n
uitatis. Qui enĩ scl̃ar iũ hominũ ⁊ sortia diligt᷑. qui se consilus
principum libenter ingert̃. qui seereroꝵ conscii. fuint ⁊ inter¬
nuncii:curiales posst̃ appellari. Consilia pͥncipũ ꝑuersa. si ea
scias: iint̃nunciꝰ fias: timeone consentias. Ordo claustri:⁊ ordo

Expanded text:
dicturi sumus, notandum fateor ut et de canonico seu curiali converso eadem sentiamus. Licet enim diversus sit habitus, idem tamvitatis. Qui enim saecularium hominum consortia diligunt, qui se consiliis principum libenter ingerunt, qui secretorum conscii sunt et internuntii, curiales possunt appellari. Consilia principum perversa, si ea scias, et internuntius fias, timeo ne consentias. Ordo claustri et ordo
Abbreviated transcription (Latin):
et thamar nurũ suã. in met̾cio habitu. sedentẽ in biuio repꝑit: cũ
repta rẽ habuit. Quid gͥ fr̃s placuit iude thamar. nisi ꝓpt̾ pulchri

Expanded text:
 Thamar nurum suam in meretricio habitu sedentem in bivio reperit, cum  Thamar nurum suam in meretricio habitu sedentem in bivio reperit, cum reperta rem habuit . Quid ergo, fratres? Placuit Judae Thamar, num propter pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
ornatꝰ affectũ. locus oportunitatẽ: diuitie effectũ. Heȩ stͣ ille qua¬
tuor: quaꝵ illa prima est. cũ qua fit tẽptatio. Sedã ꝓpt̾ quã fit. ter¬
cia in qua fit: quarta ꝑ quã ducitur ad actum. Cũ muliere enĩspe¬
ciosa delectatio carnalis. quȩ cũ turpi ñ fieret ꝑficitur. ꝓpter orna¬
m̃tũ turpis placet. que sine ornatii uidentib displiceret. ⁊ ẽẽt¬
despectui. In oportuno uͦ loco. res ad finẽ trahitur: quã ĩportum¬
tas ĩpediret. S licet illa tria ꝯfluãt. licet pulcher sis.: ⁊ꝑ ornatis
uestib incedas. si tñ desit pecunia. inuenietur ab illa cõpetẽs dila¬
tiois occasio. Restat gͥ: ut ꝑ pecuniã cepta tẽptatio finẽ recipiat.
Bethsabee urie ethei uxor. cũ lauaret se ĩ solario domus sue ꝓpter
sa: cũ qua fieret tẽptatio. Iudas cũ ĩ tannas iret. ad tondendas oues.¬

Expanded text:
ornatus affectum, locus opportunitatem, divitiae effectum. Hae sunt illae quaornatus affectum, locus opportunitatem, divitiae effectum. Hae sunt illae quatuor, quarum illa est prima cum qua fit tentatio, secunda propter quam fit, tertia in qua fit, quarta per quam ducitur ad actum. Cum muliere etenim speciosa delectatio carnalis, quae cum turpi non fieret, perficitur. Propter ornatum corporis placet, quae sine ornatu videntibus displiceret. In opportuno vero loco res ad finem trahitur, quam importunitas impediret. Sed licet illa tria confluant, licet pulcher sis, et perornatis vestibus incedas, si tamen desit pecunia, invenietur ab illa competens dilationis occasio. Restat igitur ut per pecuniam coepta tentatio finem recipiat. Bersabee, Uriae Ethei uxor, cum lavaret se in solario domus suae, propsa cum qua fieret tentatio. Judas cum in Thamnas iret ad tondendas oves,
Abbreviated transcription (Latin):
huic mundo habende despectui. d quȩ st̃ heȩ cause tẽpratio¬
nũ.iquare & quom fugiende: audientiũ m̃ntib ꝓ captu nr̃o pa¬
tefaciamꝰ exemplis. Prima aũ hax quatuor. ẽ loci amenitas. ut
ciuitates ⁊ opida: quȩ ñ tm̃ ex suu loci amenitatẽ recipiũt. s
ex ihabitantiũ gr̃a. Secl̃a uͦ causa ẽ diuitiaꝵ ubi enĩ diuitie. ibi¬
ꝑiculum. Tercia uͦ causa ẽ. p̃ciosus ornatꝰ. ut ẽ equoꝵ cura pingui¬
um.i uestim̃toꝵ exqͥsita uarietas. Quarta uͦ ẽ. mulierũ species.
quaꝵ ut dr. uox blandit᷑ aurib. & facies oculis. Eece que st̃ ille
quatuor ⁊ẽptationũ cause. audiuimus: nc̃ aũ quare fugiende st̃.
restat ut dicamꝰ. Idõ ⁊ enĩ fugienda stͣ ista: quia ex pulchritudiẽ
mulierũ. uoluptas carnis nascit᷑. ex uarietate uͦ uestim̃toꝵ affeclꝰ
placendi subministrat᷑. Locus aũ idẽ urbes & opida. dat oportuni¬
tatem impetrandi quod placer: ꝑ diuitiaꝵ uͦ affluentia. quod plac&e

Expanded text:
despectui. Sed quae sint hae causae tentationum, et quare et quomodo fugiendae, audientium mentibus pro captu nostro patefaciamus exemplis. Prima autem harum quatuor est loci amoenitas, ut civitates et oppida, quae non tantum ex situ loci amoenitatem recipiunt, sed etiam ex inhabitantium gratia. Secupericulum. Tertia vero causa est pretiosus ornatus, ut est equorum cura pinguium, et vestimentorum exquisita varietas. Quarta autem est mulierum species, quarum ut dicitur vox blanditur auribus, et facies oculis. Ecce quae sint illae quatuor tentationum causae audivimus, nunc autem quare fugiendae sint, restat ut dicamus. Ideo etenim fugienda sunt ista, quia ex pulchritudine mulierum voluptas carnis nascitur. Ex varietate vero vestimentorum affectus placendi subministratur. Locus autem, id est urbes et oppida, dant opportunitatem impetrandi quod placet. Per divitiarum vero affluentiam, quod placet
Abbreviated transcription (Latin):
reges. quinq st̃ corporis sensus: uisus. odoratꝰ. gustus. tactus au¬
ditus. Quatuor reges. illecebre corporales. atq mundanȩ st̃. qm̃
ges dicunt᷑. qm̃ habet suũ culpa dominatũ. habet regnũ grande.
Uñ apls ait. Non regnet peccatũ. in ur̃o mortali corpore. Sensus
gͥ nr̃i. facile corporalib delectatioĩb & secularib cedt̃. & quadã eo¬
rũ potestate capiuntur. Corporales aũ delectationes: ⁊ illecebras
huiꝰ sełi. ñ uincit nisi mens quȩ fuerit sp̃ualis adherendo dõ: ⁊ se
totã a terrenis separans. Deflexio omnis ħ capit᷑. Un iohẽs ait. Ue
rene uersatioi̾s affectus. atq huiꝰ scłi uicerit gr̃a. Ergo fr̃s non
habitatores. s acole sumꝰ terre huius. Accola ut ait beatꝰ ãbrosius.
tẽporalẽ diuersoꝵ spẽiem gerit. habitator uͦ. omnẽ sp̃e atq ułũ
substantiȩ sue illic collocat. ubi habitandũ putauerit. Itaq qͥẽ
accola. habitator ẽ celi: qͥ aũ habitator ẽ celi.  possessor ẽ mͣtis.

Expanded text:
reges quinque sensus corporis nostri sunt, visus, odoratus, gustus, tactus, auditus: quatuor reges, illecebrae corporales atque mundanae sunt; quoges dicuntur, quia habet suum culpa dominatum, habet regnum grande. Unde Apostolus ait: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Sensus igitur nostri facile corporalibus delectationibus et saecularibus cedunt, et quadam eorum potestate capiuntur. Corporales enim delectationes et illecebras hujus saeculi non vincit, nisi mens quae fuerit spiritalis, adhaerens Deo, et se totam a terrenis separans. Deflexio omnis his capitur. Unde Joannes ait: Vae renae conversationis affectus, ac hujus saeculi vicerit gratia. Ergo non habitatores, sed accolae sumus tetemporalis diversorii speciem gerit: habitator autem omnem spem atque usum suae substantiae illic collocat, ubi habitandum putaverit. » Itaque qui est terrae accola, habitator est coeli. Qui autem habitator est terrae, possessor est mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
scende itaq aliũ gͣdũ:⁊ uide quid possis anima ĩ sensib uͥ eui¬
dentior. manifestior uita intelligit᷑. quoꝵ nob̃ cũ his que radi-¬
cib fixa tenentur. nulla potẽ ẽẽ cõmunio. Intẽdit se anima in
tactũ. ⁊ calida. frigida. asꝑa. lenia dura. mollia grauia. sentit
atq discernit: deĩde in uariabiles differentias sapoꝵ. odoꝵ. so¬
noꝵ formarũ gustando. olfaciẽdo. audiẽdo uidendoq diiudli¬
cat. atq in his omĩb ea quȩ sedm naturã sui corporis st̃ asciscit:
atq appetit: reicit. fugit contͣria. remouetq a se ab his sensib
certo int̾uallo tẽpoꝵ ⁊ eoꝵ motꝰ. quasi ꝑ quasd̾a ferias. reparãs
ymagines rerũ. quas ꝑ eos hausit. secũ cat̾uati. atq multipli¬
cit̾ uersat. ⁊ ħ totũ ẽ sõnus ⁊ sõnia. Sepe in gestando ac uagan¬
atq amore molit᷑ unũ corpꝰ. s hec rursus omĩa posse animã in
bestus nerno negat.

Expanded text:
e ad alterum gradum, et vide quid possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur, quorum nobis cum his quae radicibus fixa tenentur, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et calida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia, sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in his omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt asciscit atque appetit, rejicit fugitque contraria; removetque se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum quas per eos hausit, secum catervatim atque multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vaganatque amore molitur unum corpus: sed haec rursus omnia posse animam etiam in bestiis, nemo negat.
Abbreviated transcription (Latin):
detur ẽẽ facienda. Solutio tercie questioĩs. In septima etate que
excipiet᷑ ab octaua pace ꝯsũmata: ñ erit uñ ext̾iꝰ sit dolendũ: s uñ
pociꝰ int̾rꝰ sit gaudendũ. Propt̾ea cruces ñ extra: s intꝰ in calice
fiunt. Solutio quarte questioĩs. Tercia pars dñiei corporis. quã
manu tenemꝰ. cũ cruces facimus: pars illa ẽ eccłie. quȩ ẽ ĩ exulta¬
tioẽ ⁊ gaudet c̃ xp̃o. ĩ et̾na beatitudine. Hanc gͦ. id ẽ scõs manu
tenere. id ẽ fide ioꝑe imitari debemꝰ. ut sic truces faciamꝰ. id ẽ
passioĩb xͥ cõmunicemus. Solutio qͥnte questioĩs. Calix dñi qͥ
laborẽ sig̾eat. ⁊imitationẽ dñicȩ passioĩs. ht̃suũ ext̾i . isuũ in

Expanded text:
lutio tertiae quaestionis: In septima aetate quae excipietur ab octava pace consummata, non erit unde exterius sit dolendum sed unde potius sit interius gaudendum. Propterea cruces non extra, sed intus in calice fiunt. Solutio quartae quaestionis: Tertia pars Dominici corporis quam manu tenemus cum cruces facimus, pars illa est Ecclesiae quae in exsultatione est et gaudet cum Christo in aeterna beatitudine, hanc ergo, id est sanctos manu tenere, id est fide et opere imitari debemus, ut sic cruces faciamus, id est passionibus Christi communicemus. Solutio quintae quaestionis: Calix Domini qui laborem significat et imitationem Dominicae passionis, habet suum exteri
Abbreviated transcription (Latin):
cretũ gaudii ⁊ consolatioĩs. ⁊ illd̃ absconditũ dulcedinis:
interiꝰ ẽ calicis. Propt̾ea gͦ illa tercia particła dñici cor¬
poris. descendit in calicẽ: quia post laborẽ cũ xͦ. uternã ⁊ eternã re
upiet requiẽ. Uñ ĩ eu̾glĩo. Iã pueri mei mecũ s̃ in aibili. ñ possũ surgẽ
ret̾ calicẽ remanet᷑. duȩ s̃ partes eccłie: pars in ꝑegrinatioẽ:i parͤ
in expectatioẽ. Quia gͦ duȩ istȩ partes laboib penitentialib
subiacẽt.⁊ adhuc expectant ⁊ desid̾ant. necdesicłatã habet re¬
quiem. ꝓpt̾ea ille duȩ partes dñici corpori remanent extra ca¬
liois pax consũmabit᷑. atq iusticia: ꝓpt̾ea qñ dicitur agnus dei.
induob primis est ꝯuenientia: in tercio uͦ ẽ differentia.

Expanded text:
cretum gaudii et consolationis et illud absconditum dulcedinis, interius est calicis. Propterea ergo illa tertia particula Dominici corporis descendit in calicem, quia post laborem cum Christo in aeternum et aeternam recipiet requiem. Unde in Evangelio: Jam pueri mei mecum sunt in cubili; non possum surgere licem remanent, duae sunt partes Ecclesiae, pars in peregrinatione, et pars in exspectatione. Quia ergo istae duae partes laboribus poenitentialibus subjacent, et adhuc exspectant et desiderant, nec desideratam habent requiem; propterea illae duae partes Dominici corporis extra cationis pax consummabitur atque justitia. Propterea quando dicitur, Agnus Dei, in duobus primis est convenientia, in tertio est differentia.
Abbreviated transcription (Latin):
simul cũ corpore. Scclã anime: relicto corpore. Tercia aime re¬
sũpto corpore: qd̃ erit in resurrectione. In pͥma uita pax ẽ neces¬
saria: que longe faciat a crimine. In scdã pax ẽ necessaria: q̃ lon¬
ge faciat a terrore. Uñ in exequiis mortuoꝵ dicit᷑. Non penalis
timor excruciet. ñ reoꝵ ꝓxima cathena constringat ⁊ cet̾a. In
tercia uita pax ẽ necessaria. q̃ longe faciat ab utͦq idẽ crimine &
terrore. ꝯsũmata glã ⁊ bãtitudine. Idõ gͦ cruces tres facimꝰ: ut ꝑ
uirtutẽ crucis. ad istã tͥplicẽ pacẽ ꝑtingamꝰ. Idõ eciã sẽꝑ dicimꝰ.¬

Expanded text:
 tertia, animae, resumpto corpore: quae erit in resurrectione. In prima vita pax est necessaria, quae longe faciat a crimine. In secunda, pax est necessaria, quae longe faciat a terrore, unde in exsequiis mortuorum dicitur: Non poenalis timor excruciet; non reorum proxima catena constringat, etc. In tertia vita pax est necessaria quae longe faciat ab utroque, id est a crimine et terrore, consummata gloria et beatitudine. Ideo ergo tres cruces facimus, ut per virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̃s uͦ adã. maluit obedire patͥ. quã synagoge matͥ: nido̾ se¬
ipsũ receꝑit. cũ a mortius resurrexit: ipatrẽ seruauit:⁊ ma¬
trẽ in fine recipiet. Cui synagoge matͥ cõpatiẽdo: patri dice-¬
bat. Pat̾ si fierĩ pot̃. tͣnseat ame calix iste: ⁊ cet̾a. Non eñ pas¬
sionẽ timebat: uel subt̾fugere uolebat. S quia synagogã ex
sua passioẽ ꝑiturã sciebat: affectu pietatis . dolebat. Pax simu
ult̾atoꝵ. Pax scełata rebelliũ scismaticoꝵ: qui uniu̾ sał eccłie aue¬
toritati refistunt. ⁊ contͣdict᷑. Uñ samuel. Peccatũ ariolandi ẽ re¬
pugnare: ⁊ quasi scelus ydolatrie. nolle ac quiescẽ. Augustinus
nulla istaꝵ auctoritatũ roborata s̃. ab ecclĩa penitus resecan¬
da existimo. Pax aũ dñi ordinata ẽ:q̃ ordinẽ diligit. Uera ẽ quȩ
neminẽ fallit. Munda ẽ quȩ omĩa inqͥnam̃ta refugit. Pudi¬
ca ẽ i et̾na: que litẽ ⁊ finẽ nescit. In ħ ordine. multȩ q̃stiones

Expanded text:
ynagogae matri, et ideo seipsum recepit cum a mortuis resurrexit, et Patrem servavit, et matrem in fine recipiet. Cui Synagogae matri compatiendo Patri dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Non tamen passionem timebat vel subterfugere volebat, sed quia Synagogam ex sua passione perituram sciebat, affectu pietatis condolebat. Pax simululterorum; pax scelerata, rebellium et schismaticorum, qui universaliter Ecclesiae auctoritati resistunt et contradicunt. Unde Samuel: Peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Augustinus nulla istarum auctoritate roborata sunt, ab Ecclesia penitus resecanda existimo. Pax autem Domini ordinata est, quae ordinem diligit. Vera est, quae neminem fallit. Munda est, quae omnia inquinamenta refugit. Pudica et aeterna est quae litem et finem nescit. In ordine multae quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ quandã rõnẽ fidi sufficiat̃. Tercia: quare istȩ ñ supͣ. uel extͣ
calicẽ.s tantũ intꝰ in calice fiat. Quarta ẽ: quare t̾cia partiełã
dñici corporis manu teneat᷑. in crucib faciẽdis. Quinta: quare
eadẽ par ticlã factis crucib ĩ calicẽ descendat. Sexta: quare due
partes extͣ calicẽ remaneat᷑. Septima qñ dr̃ agnus dĩ. cũ ĩduo¬
b pͥmis sit ꝯueniẽtia quare ĩ tercio sit differentia. dona nob̃

Expanded text:
n supra vel extra calicem, sed tantum intus in calice fiant. Quarta est quare tertia particula Dominici corporis manu teneatur in crucibus faciendis. Quinta, quare eadem particula, factis crucibus, in calicem descendat. Sexta, quare duae partes extra calicem remaneant. Septima, quando dicitur Agnus Dei, cum duobus primis sit convenientia, quare in tertio
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ cũ delicatis. ut cũ apło dicere possit. omĩb omĩa factꝰ sũ: ut
oñs lucrificarẽ. Pastor uͦ negligẽs fugit. St̃ enĩ quidã p̾lati: qui
fuguit qd p̃cipuit. Cũ enĩ oña gͣuia et inportabilia inpont̃: ⁊ ea
digito mouere nolt. fuguit qd̃ p̃cipuĩt: fuguit cũ se subtͣht̃. fu¬
giunt qui ꝑ alienas domos uagantes discurrt̃: fuguĩt. qͥ que
sua st̃ quert᷑. fuguit qui licet p̾sentes sĩt. cũ negligentias uiderĩt
se sub silentio abscond̃t. fuguĩt. qui remoti a conuentu. sub ocio
timat p̃latus amplius saꝑe:quib se uidet ampliꝰ posse. H amãt.
seił uideri sapientes: ⁊ ẽẽ potentes. Hec causa fuit angłice:⁊ hu¬

Expanded text:
possit: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Pastor vero negligens fugit. Sunt quidam praelati, qui fugiunt, quod precipiunt. Cum onera gravia et importabilia imponunt, et ea digito movere nolunt, fugiunt quod praecipiunt; fugiunt, cum se subtrahunt; fugiunt, cum per alienas domos vagantes disuaerunt. Fugiunt, qui licet praesentes sint, tamen cum negligentias viderint, se sub silentio abscondunt. Fugiunt, qui remoti a conventu, sub otio stimat praelatus amplius sapere, quibus se videt amplius posse. » Hoc amant scilicet videri sapientes et esse potentes. Haec fuit
Abbreviated transcription (Latin):
m̾uit ho ⁊i angls. Angłs enĩ cũ uellet ẽẽ potentior corruit: hõ eũ
uderi uell&e sapientior. desipuit. St̃ & tres species negligentia
ñ increpat᷑: errantes delinquũt. Licet enĩ bñuuiãt: necessari¬
um ẽ ut de grege sͥ cõmisso. gregis dño rationẽ reddat᷑. Cur sis¬
ciꝑiũt curã gregis: ⁊ fuguit pondus laboris: Si nescuĩt cur
suscipu̾t ⁊ Si scuit i⁊ peccare ꝑmittũt. cũ soli bnuuẽ possẽt.
cur mortẽ incurrͣt:Tales p̾lati nutͥut filios helii qͥc̃ mulie

Expanded text:
uit homo et angelus. Angelus enim, cum vellet esse potentior, corruit; homo, cum vellet videri sapientior, desipuit. Sunt et tres species negligentiumnon increpant errantes, delinquunt. Licet enim bene vivant, necesse tamen est, ut de grege sibi commisso, gregis Domino rationem reddant. Cur suscipiunt curam gregis, et fugiunt pondus laboris? Si nesciunt, cur suscipiunt? si sciunt et peccare permittunt, cum soli bene vivere possent, cur mortem incurrunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũt. qͥ c̃ mulierib dormui̾t: cũ uel ħ realit̾ agt̃. uel dũ car¬
nis delidiis se coniungt. Illos qͥ ueniut in sylo. ne sacrificẽt
inped uit. ẽ nouit᷑ ꝯuersos uerbis ⁊ exemplis. ab exercitio bo¬
ne oꝑatiois au̾tut. Accendiñ ꝑmittunt ad ipẽ. quia extinc¬
to caritatis igne. ñ ifundt bone actiõĩ cord̃ dulcedinẽ. Cariuẽ¬
crudã ñ coctã quert̃: qr tͥbulatiois ignẽ fugientes. pauꝑtati
ilabori se subtraht̃. In camino & enĩ pauꝑtatis: decoqͥ solei
uicia carnis. Carnẽ cruda iccirco desiderat: ut qͣndo ⁊ qͦͣmͦ
quasi in sylo. qͥ nichil aliud faciunt. nisi qd̃ uel qͦmͦ. uel qͥntũ
uolt᷑. Illi uero qui male uiuunt. isubiectos bñuiuere cogũt.
errantes reuocant. s occidt᷑ fortes. Reuocãt uerbis: occidt᷑
exemplis. Religiosi studẽt uideri: qr religiosos sub se habẽt.

Expanded text:
ieribus dormiunt, qui cum vel hoc realiter agunt, vel cum carnis desideriis se conjungunt. Illos etiam qui veniunt in Silo, ne sacrificent, impediunt; cum noviter conversos verbis et exemplis ab exercitio bonae operationis avertunt. Accendi non permittunt adipem, quia exstincto charitatis igne non infundcrudam non coctam quaerunt, quia tribulationis ignem fugientes, paupertati et labori se subtrahunt. In camino enim paupertatis decoqui solent vitia carnis, carnem crudam ideo desiderant, ut quando, quam, quasi in Silo, qui nihil aliud faciunt, nisi quod, vel quomodo, vel quantum volunt. Illi vero, qui male vivunt, et subjectos bene vivere cogunt, errantes revocant, sed fortes occidunt. Revocant verbis, occidunt exemplis. Religiosi videri student, quia religiosos sub se habent.
Abbreviated transcription (Latin):
sitate. s idẽ ꝑmaneat. patientia ꝑseuerante. Tenet aũ pastor umi¬
tatẽ cũ grege qñ ñ diuidit᷑ a subiectis. ꝑ p̃ciosiorẽ habitũ. uel ꝑ pci¬

Expanded text:
sitate, sed idem permaneat patientia perseverante. Tenet autem pastor unisitate, sed idem permaneat patientia perseverante. Tenet autem pastor unitatem cum grege, quando non dividitur a subjectis per pretiosiorem habitum, vel p
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑim̃tũ quid possit. ꝑ effectꝰ qͥd uelĩt. ratio mai̾festat. Et uocẽ ĩqͥt
mea audiẽt. Tres st̃ pastoris uoces: suauis scił. dulcis ⁊ alta. Sua¬
uis ad infirmũ. ad morientẽ dulcis: ad surdũ ꝑtinet alta. Infir¬
mat᷑ aũ qͥ tẽptat᷑ morit᷑ qͥ desperat: surdus ẽ qui ñ audit. Audiũt
aũ. qͦ obediũt. Audiuit enĩ qñq infirmus. suaue uocẽ ꝯsolatioĩs:
desperãs dulcedinẽ obsecratioĩs. surdꝰ asꝑitatẽ merepationis. Et
secunt᷑ me mee. Ques pastorẽ secuntur. Que: Iilũ qui p̃cedit.
Quo: Ad uitã sidilige̾s: ad mortẽ si negligẽs p̃cedat. Si enĩ cecꝰ
cecũ ducat: ambo in foueã cadt̃. Quomͦ p̃cedt̃: Uita et doctri¬
na Sic fiet unũ ouile: ⁊ unꝰ pastor. Pastor unus debet ẽẽ in se: et unꝰ
cũ grege. Unus in se. ut qd̃ docet uerbis.impleat oꝑe. ut ꝑiracun¬
diã. ñ mutetur a mansuetudine. ñ eleuet᷑ ꝓsꝑis. ñ frangatur ad u̾¬

Expanded text:
ctum quid velint, ratio manifestat. Et vocem, inquit, meam audiunt . Tres sunt pastoris voces, suavis scilicet, dulcis, alta. Suavis ad infirmum, ad morientem dulcis, ad surdum pertinet alta. Infirmatur autem qui tentatur, moritur qui desperat, surdus est qui non audit; audiunt autem, qui obediunt. Audit enim quandoque infirmus vocem suavem consolationis, desperans dulcedinem obOves pastorem sequuntur. Quem? illum qui praecedit. Quo? ad vitam, si diligens; ad mortem, si negligens praecedat. Si enim caecus caecum ducat, ambo in foveam cadunt . Quomodo praecedunt? vita et doctrina. Sic fiet unum ovile, et unus pastor : pastor unus debet esse in se, et unus cum grege; unus in se, ut quod docet verbis, impleat opere ut per iracundiam non mutetur a mansuetudine, non elevetur prosperis, non frangatur adver
Abbreviated transcription (Latin):
biã regnat. Audiat gͥ negligẽs pastor: qͥd sͥ idiligenti pastou
dicatur. Bonus pastor ĩquit. animnã suã ponit ꝓ ouib suis: m̃¬
cennarius uͦ fugit. Animã ꝓ ouib suis ponit. qui ꝑicłosum
regininis ascendẽs locũ. clauso silentii ostio. elaustraliuĩ gre¬
trahentiũ. linguas mediꝰ incedit. qui ꝓ infirmis laborat: ⁊ laboranteᷤᷤ
pascit. consolatur pusillauimes:i c̃ suꝑb increpando ꝯtendit. Talis
pastor dic̃ẽ potẽ. cognosco meas: et cognosẽt me mee. Cognoset᷑ ouẽ
pastorẽ quẽ sepe uidẽt p̾sentẽ: quẽ subiectis familiaritas notũ.¬

Expanded text:
erbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori erbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dicatur. Bonus pastor, inquit, animam suam dat pro ovibus suis, mercenarius vero fugit . Animam suam regiminis ascendens locum, clauso silentii ostio, gregem claustralium fratrahentium linguas medius incedit, qui pro infirmis laborat, et laborantes pascit, consolatur pusillanimes, et cum superbis increpando contendit. Talis pastor dicere potest: Cognosco oves meas, et cognoscunt me meae . Cognoscunt oves pastorem, quem saepe vident praesente
Abbreviated transcription (Latin):
stulticie si uelit̃. qd̾ nec scuĩt nec posst̃. Illi siqͥdẽ qui nec scĩt nec
posst̃ nec uolt̃: prudent᷑ agunt. Sũma ẽ enĩ discretio. nolle qd̃
ñ potes: ꝓuidere qd̃ nescis. Quatuor ex his quȩ p̃dix imus. id ẽ
stulticia ⁊ in ertia. cupiditas ⁊ suꝑbia negligentiã generãt: reliqͣ
nutrita fuerĩt eliminãt. Ad ꝓudentiã siqͥdẽ ꝑtinet consiliũ.
ad discretionẽ iudiciũ. ad humilitatẽ custodia. ad caritatẽ di¬
ligentia. Consiliũ ꝓuidentie: separat a bonis mala. Iudiciũ
discretioĩs: eligit quȩ meliora sũt. Humilitatis custodia uirtu¬
tũ euitat dãpnũ: dilig̃ntia ꝑicłm. In his. negligentia locũ ñ hĩ
Illos uͦ qͥ ꝓuidentie oculos stulticie caligine cooꝑtos hñt. qͥ ab
exercitio houi oꝑis mertes torpẽt: qui ꝑcupiditatẽ ad uoluptu¬
gentia possidae:⁊ eoꝵ dissoluit actiones. ꝑ stulticiã intrat ne¬
gligentia. ꝑ ĩertiã manet: cupiditatis desiderio pascit᷑ ꝑ suꝑ¬

Expanded text:
sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, providere quod nescis. Quatuor ex his, quae praediximus, id est, stultitia et inertia, ambitio et superbia negligentiam generant. Reliqua nutrita fuerit, eliminant. Ad providentiam siquidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium providentscretionis eligit quae meliora sunt, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptugentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, per sup
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ. unũ tñ ẽ contͣriũ: qr cũ untatẽ seruare deberẽt. detͣctioĩ
studet. Tales p̾latoꝵ dignitatẽ ñ reuerent᷑. nec potestatẽ timent
s abutuntur lege claustrali: ⁊ claustri statuta turbant. Duode
id ẽ platꝰ negligens. discipłs ĩobediens. iuuenis ociosus. senex
obstinatus. monacꝰ curial. monacꝰ causidicꝰ. habitꝰ p̃ciosus. cib
ex quisitus. rumor in claustro. lis in capitło. dissolutio ĩchoro
irreuerentia uixta altare. Immorem᷑ gͥ in singłis. de singłis¬
pauea disserentes.

Expanded text:
ervare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta turbant. CAP. Xid est, praelatus negligens, discipulus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus, habitus pretiosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreverentia juxta altare. Immoremur igitur in singulis de singpauca disserentes.
Abbreviated transcription (Latin):
et posst̃ s nolunt. quidã qͥ nec scuit. nec posst̃ s uolt̃: quidã qui nec
scuĩt. nec posst̃ nec uolt. Scire ⁊ posse & uelle. cariratis ẽ. uel subie
scire ⁊ posse ⁊ nolle. humilitatis uel mertie. nec suire nec posse l
uelle. cupiditatis. ⁊ stulticie. nec scire nec posse nec uelle. discretia¬
nis ⁊ ꝓuidentie. Qui enĩ scuit ⁊ posst̃ et uolt p̃esse. si uelĩt p̃sse

Expanded text:
qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt. Scire, et posse, et velle, charitatis est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et providentiae. Qui enim sciunt, et pos
Abbreviated transcription (Latin):
martha. Uera maria tacet. audit. lacrimatur. falsa maria con¬
querit᷑ qd̃ ñ egͣdiat᷑ qđ ext̾iora ñ ordinet. qd̾ scł̃aribus ñ amisceat᷑
uera maria emit unguentũ. frequentat sepulchrũ: ut ungat
mortiiũ. Emit p̃cio boni oꝑis: frequentat desitio deuotioĩs: un¬
git uerbo ꝯsolatioi̾s. falsa maria uendit.frequentat. ñ sepul-¬
chrũ s forũ. limeo aũ ne cũ redierit: cũ fatius uirginib clau¬
sam inueniat ianuã. Uera martha ꝯq̃rit᷑. qd̾ sola ministret: qd̃¬

Expanded text:
Martha. Vera Maria tacet, audit, lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. Emit pretio boni operis, frequentat desiderio devotionis, ungit verbo consolationis. Falsa Maria vendit, frequentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, cum fatuis virginibus clausam inveniat janua