comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nium constituimus. ut sacrificium
altaris non inserico panno. aut in¬
tincto quisquam cȩlebrare presumat. sed
licet lino ꝓcreato atq contexto. sicut corpꝰ
sepultum fuit.
ȩ ad nuptiarum ornatũ misteria di¬
uina prestentur. ut dum imꝓboꝵ tac¬
tu uel pompa scłaris luxurie pollu¬

Expanded text:
nium constituimus, ut sacrificium nium constituimus, ut sacrificium altaris non in serico panno, aut intincto quisquam celebrare praesumat, sed ilicet lino procreato atque contexto, sicut corpussepultum fuit.Ut ad nuptiarum ornatum ministeria dinon praestentur, ut dum improborum tactu vel pompa saecularis luxuriae pollu
Abbreviated transcription (Latin):
sacri misterii debet abstinere ut arbitror
humiliter. si tam̃ ndormientis men
tem imaginatione concusserit. Nam sunt
quib ita plerumq illusio nascitur. ut eorũ
unum ibi ostenditur. ipsa mens omnino rea¬
non fit. uł suo iudicio penitus libera. cum se¬
& si dormienti corpore nichil meminit uidis¬
se.tamen uigiliis corporeis meminit inglu¬
uie cecidisse. Si uero ex turpi cogitatione ui¬
gilantis oritur illusio dormienti. patet ani¬
mo reatus suus. Uidet enim a qua radice
inqunatio illa ꝓcessit. quia qͦd cogitauit sci¬
ens. hoc ꝑtulitꝰ nesciens. Propt̃ pollutionẽ
sacro misterio eo die abstinere oportet.
cum patena si non ex auro: om̃imodis
ȩxargento fiat. Siquis autẽ tam pau¬
per est. saltim uł stagnum calicem habeat.
De ere autem aut exauricalco non fiat calix.
quia ob uini uirtutem eruginem pariterq
uomitum ꝓ uocat. Nullus autẽ in ligneo
aut inuitreo calice presumat cantare.¬

Expanded text:
sacri mysterii abstinere, ut arbitror, sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet, si tamen dormientis mentem turpi imaginatione non concusserit. Nam sunt quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eorum unum ibi ostenditur, ipsa mens rea non tamen sit, vel suo judicio libera: quum se et dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporeis meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit: quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Propter talem pollutionem, a sacro mysterio eo die abstinere oportet.cum patena, si non de auro omnino, tamen ex argento fiat. Si quis autem tam pauper est, saltem vel stanneum calicem habeat. De aere autem aut ex auricalco non fiat calix, quia ob vini virtutem ruginem facit, pariterque vomitum provocat. Nullus autem in ligneo vel in vitreo calice praesumat cantare
Abbreviated transcription (Latin):
N illusione ꝑ somnium necessaria apłm.
ualde est discretio. qua subtiliter pensari
debeatur. ex qua re accidat menti dormien¬
tis. Nam aliquando excrapulis. aliqͣndo ex
nature suꝑfluitate. uł infirmitate. aliqnͣ
excogitatione contigit. Et quidem cum ex
naturȩ suꝑfluitate. uł infirmitate euene¬
rit. hȩc omnino illusio non existimanda ẽ.
quia hanc animus nesciens ꝑtulisse magis
dolendus est quam fecisse. Cum gͦ ultra
modum appetitus gule in sumendis alim̃¬
tis rapitur. atq id circo humoꝵ receptacła
grauantur. habet exinde aliquem reatum
animus. non tam̃ usq ad ꝓhibitionẽ ꝑcipi¬
endi corporis xp̃i uł missarum sollemp¬
nia cȩlebrandi. cum fortasse aut festus
dies exigia aut exhiberi misteriũ ꝓ eo qͦd
sacerdos alius in loco deest. ipsa necessitas
compellit. mutatis uestib cantet. Nam si ad¬
sunt alii qui implere misterium ualeant.
illusio ꝑcrapulam facta aꝑceptione sacri mi¬
sterii ꝓ hibere non debet. sed ab immolatione

Expanded text:
n illusione per somnium necessaria est valde discretio quae subtiliter pensari debetur ex qua re accidat menti dormientis. Nam aliquando ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate, vel infirmitate, vel cogitatione contingit pollutio. Equidem cum ex naturae superfluitate, vel infirmitate evenerit, haec omnino illusio aestimanda non est, quia hanc animus nesciens, pertulisse magis dolendum est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde aliquem reatum animus, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi corporis Christi, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasdies exigit, aut exhiberi mysterium pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit, mutatis vestibus cantet. Nam si adsunt alii, qui implere mysterium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri mysterii prohibere non debet, sed ab immolatione
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est iustus ꝓ iniustis. & scimus &
certum habemus. & spe in mobili reti¬
nemus. quia xp̃c resurgens ex mortuis iam
non moritur. morᷤ illi ultra non dñabitur:
Uerba ista apłi sunt. tamen non obliuiscant᷑.
quod semel factum est in memoria ur̾a om̃i
anno fit. Quotiens pascha cȩlebratur. nunqͥd
tociens xp̾c occiditur: Sed tamen anniuer¬
saria retordatio representat. qͦd olim factũ
est. & sic nos facit moueri. tanquam uideamꝰ
insemet ipso. & tamen cotidie immo¬
latur in sacramento. Quod ita intelli
gendum est. quia manifestatione sui corpo¬
ris indistinctione menbroꝵ suoꝵ omnium
uerus d̾s & uerus homo semel tantum in cru¬
ce pependit. offerens patri seipsum hostiam
uiuam. passibilẽ. mortalẽ. uiuoꝵ atq mortuo¬
rũ redemptionis efficacem. eoꝵ scilicet quos
altitudo diuini consilii redimendos iudica¬
uit. presciuit. predestinauit. uocauit. mo¬
dis atq temporib quib id fieri congruebat.

Expanded text:
tuus est, justus pro injustis, et scimus, et certum habemus, et spe immobili retinemus, quia Christus resurgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur. Verba ista Apostoli sunt; tamen, ne obliviscamini, quod factum est semel in memoria nostra omni anno fit. Quoties Pascha celebratur, numquid toties Christus moritur? sed tamen anniversaria recordatio quasi repraesentat quod olim factum est, et sic nos facit moveri, tanquam videamus semetipso, et tamen quotidie immolatur in sacramgendum est, quia in manifestatione sui corporis in distinctionem membrorum suorum omnium verus Deus et verus homo semel tantum in cruce pependit, offerens Patri seipsum hostiam vivam, passibilem, mortalem, vivorum atque mortuorum redemptionis efficacem, eorum scilicet quos altitudo divini consilii redimendos putavit praescivit, praedestinavit, vocavit, modis atque temporibus quibus id fieri congruebat.
Abbreviated transcription (Latin):
animaduertit prudentia. Igitur interdicit
ꝑomnia si nodus. ne talis temeraria presump¬
tio ulterius fiat. sed omnimodis presbit᷑ ꝑ se¬
met ipsum infirmum cõmunicet. Quod si alitͣ
fecerit. gradus sui ꝑiculo subiacebit. Ex peni¬
ebrietatem uł uoracitatem. eucharistiã
euomuerit . xl. dies peniteat. Clerici
uel monachi seu diaconi.xl. dies peniteantꝰ.
firmitatis causa euomuerit .uii. dies peniteat.
Ui uero Ex decretis pii pape capł .iii.
stillauerit in terram linguabitur. tabu
la radetur. Si non fuerit tabula. ut non con¬
culcetur locus : conradetur & igne consumat᷑.
calix sorbeat minister stillam. & tres dies pe¬
niteat. Si suꝑ lintheum altaris ad aliud stil¬
la puenerit . iͥiii. dies peniteat. Si usq terciũ.
.ix. dies peniteat. & linteamina quȩ tetigerit
stilla.minister abluat.iii. uicib calice suptus
posito. & aqua ablutionis sumatur & iuxta al¬
tare recondatur. Ex concł aureliauensi cap̃ .ui.

Expanded text:
morum advertit prudentia. Ergo interdicit morum advertit prudentia. Ergo interdicit per omnia synodus ne talis temeraria praesumptio ulterius fiat, sed omnimodo presbyter per semetipsum infirmum communicet. Quod si aliter fecerit, gradum sui periculo subjacebit. CAPebrietatem vel voracitatem eucharistiam evomuerit, XI diebus poeniteat, clerici vel monachi seu diaconi XL dies poeniteant, firmitatis causa evomuerit VII dies poeniteant.imus. Ex decretis Pii papae cap. III: stillavit la radetur. Si non fuerit tabula, ut non conculcetur, locus corradetur, et igne consumetur, calix, sorbeat minister stillam, et III diebus poeniteat. Si super linteum altaris, et ad aliud stilla pervenerit, IV diebus poeniteat. Si usque ad tertium. i diebus poeniteat, et linteamina quae tetigerint stilla, minister abluat tribus vicibus calice subtus posito et aqua ablutionis sumatur, et juxta altare recondatur. CAP. CLVI. Poenitentia ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
coͣmunionem appropria uxore abstinere
inter catholicos non connumeretur. qui in istis
yprianus euchratio confratri salutẽ.
Pro dilectione tua & reuerentia consu¬
lendum me estimati frater Rõe. quid
michi uideatur de histrione & mago illo qui
apud uos constitutus ad huc in artis suȩ dede¬
core ꝑseuerat. & magister & doctor ñ erudien¬
dorum sed ꝑdendorum pueroꝵ.i. qͦd male di¬
dicit. ceteteris quoq insinuat. an talib sacra
communio cum ceteris xp̃ianis debeat dari.
Haut uobiscum cõmunicare puto. nec maiesta¬
ti diuine. nec euangłice dic̾iplinȩ congruere.
ut pudor & honor eccłȩ tam turpi & in fami
contagione fedetur. Ex concł remensi ca
dant diuina misteria. ut laici ᷤᷤ aut fe¬
mins sacrum corpus dñi tradant ad deferen¬
dum infirmis. & quib ꝓhibetur. ne sacrariũ
ingrediantur. nec ad altare ad ꝓpinquent. illis
sc̃a sc̃oꝵ cõmittuntur. Quod quam sit horri¬
bile quamq de testabile. omnium religiosorũ¬

Expanded text:
mmunionem a propria uxore abstinere inter Catholicos non connumeretur qui in istis Cyprianus Eucratio confratri salutem. Pro dilectione tua et reverentia ut ad consulendum me existimasti frater charissime, quid mihi videatur de histrione et mago illo, qui apud vos constitutus, adhuc in artis suae dedecore perseverat, et magister et doctor erudiendorum, imo perdendorum puerorum id quod male didicit, caeteris quoque icommunio cum caeteris Christianis debeat dari. Haud vobiscum communicare puto nec majestati divinae nec evangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor Ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur. CAP. CLIII. Ladant divina mysteria, ut laico vel feminae sacrum corpus Domini tradant ad efferendum infirmis, et quibus prohibetur ne sacrarium ingrediantur, nec ad altare appropinquent, illis sancta sanctorum committantur. Quod quam sit horribile, quamque detestabile, omnium religiosissi
Abbreviated transcription (Latin):
crismate ꝑsacerdotem in capitis summitatem.
sio ad habitationem deo consecrandam. in scda
quoq ut eiusdem sp̃c sc̾i septiformis gr̾a cum
omni plenitudine sc̾itatis & scientię & uirtu¬
tis uenire in hominem declaretur. Ex concił
nem ueniant ꝑfecte ętatis. ut moneant᷑
confessiones facere prius. ut mundi do¬
nlim sp̃c sc̃i ualeant accipere. & quia nunquam
erit xp̾ianus nisi inconfirmatione episcopali
t episcopi non nisi ieiuni ꝑ impositionẽ
manuum sp̃m sc̃m tradant. exceptis in¬
firmis. & morte ꝑiclitantib. Sicut autẽ
duob temporib pasca uidelicet & pentecostes¬
a ieninis cȩlebrari debet baptismus: ita etiam
traditionem sp̃c sc̃i a ieiunis pontificib conue¬
iet um est nobis quoqd quidam de plebe
bis uel ter aut eo amplius ep̃is ignoran¬
tibus tamen. abeisdem ep̾is confirment᷑.
Unde nobis uisum est eatidem confirmationem
sicut nec baptismum iterari minime debere.

Expanded text:
chrismate per sacerdotem in capitis summitate; chrismate per sacerdotem in capitis summitate; sio ad habitationem Deo consecrandam: in secunda quoque, ut ejusdem Spiritus sancti septiformis gratia cum omni plenitudine sanctitatis, et scientiae, et virtutis venire in hominem declaretur. C. VI. Ad m veniant perfectae aetatis, ut moneantur confessionem facere prius, ut mundi donum S. Spiritus valeant accipere, et quia nunquam erit Christianus, nisi confirmatione episcopali Ut episcopi nonnisi ieiuni per inpositionem manuum Spiritum sanctum tradant, exceptis infirmis et morte periclitantibus. Sicut autem duobus temporibus, pascha videlicet et pentecostea jejunis celebrari debet baptismus, ita etiam traditionem Spiritus sancti a jejunis pontificibus conveDictum est nobis quod quidam de plebe bis vel ter, vel eo amplius, episcopis ignorantibus, tamen ab eisdem episcopis confirmentur. Unde nobis visum est eamdem confirmationem, sicut nec baptismum, iterari minime debere,
Abbreviated transcription (Latin):
est bostia ad salutem semptternã potens
est hostia non multe. Quomͦ una & non multe :
Quia semel oblatus est xp̃c. Hoc autem sacrifi
cium exemplum est illius. id ipsum semꝑ id ip¬
sum. Proinde hoc est sacrificium. Alioquin
qm in multis locis offertur. multi sunt xp̾i:
Nequaquam. sed unus ubiq est xp̾c. & hic plenꝰ
existens & illic plenus. Sicut enim qͦd ubiq
offertur unum corpus est. & non multa cor¬
pora: & ita unum sacrificiũ. Pontifex autem
ille est qui hostiam obtulit nos mundantẽ. ip
sum offerimus etiã nunc. quȩ tunc oblata con¬
sumi non potest. Quod nos facimus. in memo¬
rationem fit eius qͦd factum ẽ. Hoc enim fa¬
cite ait in meam commemorationem.¬

Expanded text:
est hostia ad salutem sempiterna potentiaest hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel immolatus est Christus. Hoc autem sacrcium exemplum est illius, idipsum semper idipsum, proinde unum hoc est sacrificium; alioquin, quoniam in multis locis offertur, multi sunt Christi? Nequaquam, sed unus ubique est Christus, et hic plenus existens, et illic plenus. Sicut enim quod ubique offertur, unum corpus est, et non multa corpora: ita et unum sacrificium. Pontifex autem ille est, qui hostiam obtulit nos mundantem. Ipsam vero offerimus etiam nunc, quae tunc oblata consumi non potest. Quod nos facimus, in commemorationem fit ejus quod factum est: Hoc enim facite, ait, in meam commemorationem
Abbreviated transcription (Latin):
uor frangitur hostia. dum tentiarũ ꝓsꝑi¬
sanguis decalice in ora fidelium fun¬
ditur. quid aliud quam dm̃ci corpo¬
latere effusio designatur : Sergius papa.
incalicem missa. corpus xp̃i quod iam
resurrerit monstrat. Pars comesta.
ambulans adhuc super terram. Pars in
altari usq admisse finem remanens: corpus
iacens insepulcro. quia usq infinem scłi cor¬
pora sc̃oꝵ in sepulcris erunt. Au̾g in libro de¬

Expanded text:
ur frangitur hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, qui aliud quam Domini corpolatere effusio designatur? CAP. IX. Quid sin calicem missa, corpus Christi quod jam surrexit monstrat, pars comesta ambulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus acens in sepulcro; quia usque ad finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris erunt. Quia vero
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i. It em. Caro eius est quam forma
panis opertam in sacramento accipimus. &
sanguis eius quem sub uini spetiȩ ac sapore
potamus. caro uidelicet carnis. & sanguis
sacramentum sanguinis. Carne & sanguine
uteoq inuisibili. intelligibili. sp̾uali. signi¬
ficatur corpus uisibile dñi nrͣi iħu xpͣi. &¬
palpabile. plenum gr̃a omnium uirtutũ. &
diuina maiestate. It e m. Sicut gͦ cȩlestis
panis qui uere xp̾̃i caro est. suo modo uocatur
corpus xp̃i. cum reuera sit sacramentũ cor¬
poris xp̃i. illius uidelicet quod uisibile. pal¬
pabile. mortale incruce est positum. uocatur¬
q illa carnis immolatio quȩ sacerdotis manib
fit. xpͥi passio. mors. crucifixio. non rei ueri¬
tate. sed significante misterio: sic sacram̃tũ
fidei quod baptismum intelligitur. fides.¬

Expanded text:
pus Christi. Item: Caro ejus est, quam forma pus Christi. Item: Caro ejus est, quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis ejus quem sub vini specie ac sapore potamus, caro videlicet carnis, et sanguis sacramentum sanguinis. Carne et sanguine utroque invisibili, intelligibili, spirituali significatur corpus palpabile, plenum gratia omnium virtutum et divina majestate. Item: Sicut ergo coelestis panis qui vere Christi caro est, suo modo vocatur corpus Christi, cum revera sit sacramentum corporis Christi illius videlicet quod visibile palpabile, mortale, in cruce est positum, vocaturque ipsa carnis immolatio, quae sacerdotis manibus fit, Christi passio, mors, crucifixio, non rei veritate, sed significanti mysterio, sic sacramentum fidei quod baptismus intelligitur, fides
Abbreviated transcription (Latin):
t enum indigni accipiunt. de quib ait apłs.
Qui manducat & bibit calicem dñi indigne:
iudicium sibi manducat & bibit. Sed quomͦ
manducandus est xp̃cs Quomodo ipse dicit.
Qui manducat carnem meam & bibit sangui
bit. Qui autem non in me manet nec ego in
eo. & si accipit sacramentum: ad quirit magnũ
⁊ auid paras inquit beatus remedio.¬
augustinus in expositione ȩuangłistȩ.
dentes & uentrem: Credere enim in
eum hoc est manducare panem & unum. qui
credit in eum manducat eum. Idem in libro¬
modis om̃ib approbare contendimus.
sacrificium ecclesiȩ duob confici. duob
constare. uisibili elemementoꝵ spetiȩ. & in ui¬
sibili dñi nr̃i ihu xp̃i carne & sanguine. sacra¬
ne cum ipse xp̃c uerus sit d̾s. & uerus homo.
quia om̃is res illarum rerum naturam & ue¬
ritatem in se continet ex quib conficitur. Con¬
ficitur autem sacrificium ęccłȩ duob. sacra¬
mento & resacramenti .i. corpore xp̃i. Est
igitur sacramentum & res sacramenti .i. cor

Expanded text:
digne accipiunt, de quibus Apostolus ait: Qui manducat et bibit calicem Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed quomodo manducandus est Christus? Quomodo ipse dicit: Qui manducat carnem meam, et bibit sangubit. Qui autem in me non manet nec ego in eo, et si accipit sacramentum, acquirit magnum  quid paras, inquit beatus Augustinus in expositione Evangelistae , dentes et ventrem: credeum, hoc est comedere panem et vinum. Qui credit in eum, manducat eum. Item, truaces tuos approbare contendimus, sacrificium scilicet ecclesie duobus confici, duobus constare, uisibili elementorum specie et inuisibili domini Iesu Christi carne et sanguine, sacrane, cum ipse Christus verus sit Deus, et verus homo? quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet ex quibus conficitur. Conficitur autem sacrificium Ecclesiae duobus, sacramento et re sacramenti, id est corpore Christi. Est igitur sacramentum, et res s
Abbreviated transcription (Latin):
re presumat. nisi duob presentib
sibiq respondentib ipse tercius habeatur.
Quia cum pluraliter ab eo đr dñs uobiscum.
& illud insecretis orate ꝓme. aꝑtissime con¬
uenit. ut ipsius respondeatur salutationi.

Expanded text:
re praesumat, nisi duobus praesentibus, re praesumat, nisi duobus praesentibus, sibique respondentibus, ipse tertius habeatur, quia cum pluraliter ab eo dicitur, Dominus vobiscum, et illud in secretis orate pro me, apertissime convenit ut ipsi respondeatur salutationi.
Abbreviated transcription (Latin):
dotum dei fidelium congregatã ha
gis essent auctoritatiue. etiam uoces uiue¬
ꝓcesserunt rogantes. ut ordinem prefationũ
quẽ sc̾a romana eccłia hactenus haberet nr̃is
litteris uobis mandaremus. Tunc de ur̾a uo¬
luntate & studio tam bono multum gauisi
sumus. sacrum ordinem romanum. sc̃aq con¬
stituta nr̃oꝵ antecessoꝵ sollerter relegentes :
inuenimus has .ix. prefationes in sacro ca¬
thologo tantum modo recipientes. quas lon¬
ga retro uetustas in romana ȩccłia hactenus
seruauit .i. unam in albis paschalib. aliam
de ascensione dñi .iii. de pentecosten. Quar¬
tam de natali dñi. Quintam de apparitio¬
ne dñi. Sextam de apłis. Septimam de cri¬
nitate. Octauam decruce. Nonam de ieiunuo
in quadragesimo tantummͦ dicendã. Has
prefationes tenet & custodit sc̃a romana ec¬
cłia. Has tenendas uobis mandamus.
Ex decretis sotheris pape capło.x.¬
oc quoq statutum est ut nullus pres¬
biteroꝵ missarum sollempnia celebra¬

Expanded text:
dotum Dei fidelium congregatam habgis essent auctoritativae, etiam vivae voces praecesserunt, rogantes, ut ordinem praefationum quem sancta Romana Ecclesia hactenus haberet, nostris litteris vobis mandaremus. Tum de vestra voluntate et studio tam bono multum gavisi sumus, sacrum ordinem Romanum, sacraque constituta nostrorum antecessorum solerter relegentes, invenimus has novem praefationes in sacro catalogo tantummodo recipiendas quas longa retro vetustas in Romana Ecclesia hactenus servavit, id est, unam in albis paschalibus, aliam de Ascensione Domini, Tertiam de Pentecoste, quartam de Nativitate Domini, quintam de Apparitione Domini, sextam de Apostolis; septimam de Sancta Trinitate, octavam de Cruce, nonam de Jejunio in Quadragesima tantum dicendam. Has praefationes tenet et servat sancta Romana-Ecclesia, has tenendas vobis mandavimus.Ex Decreto Sotheris papae, c. 10. Hoc quoque statutum est, ut nullus presbyterorum missarum solemnia celebra
Abbreviated transcription (Latin):
rit se ascensurum incęlum. Utiq integrum.
Cum uideritis filium hominis ascendentẽ ubi
erat prius. Certe uł tunc uidebitis. quia non
eomodo quo putatis erogat corpus suum. uel
tunc intelligitis. quia gr̾a eius non consumit᷑
morsib. It em. Donec scłm finiatur sur¬
sum est dñs. sed tamen etiam hic uobiscum
est ueritas dñs. Corpus enim in quo resurre¬
xit uno loco esse oportet. ueritas autẽ eius
manducaturi estis. & bibituri illum san¬
guinem quem fusuri sunt illi qui me
crucifigent. ipsum quidem & non ipsum. Ip
sum inuisibiliter. nonuipsum uisibiliter. Un¬
de & sub ditur. Si necesse est illud uisibiliter
cȩlebrari. necesse est tam̃ inuisibilit̾ intelligi.

Expanded text:
xit se ascensurum in coelum utique integrum. xit se ascensurum in coelum utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis erogat corpus suum, vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus; item: Donec saeculum finiatur, sursum est Dominus, sed tamen hinc etiam nobiscum est veritas Domini. Corpus enim in quo resurrexit in uno loco esse oportet, veritas autem ejus manducaturi estis; neque bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt illi qui me crusum invisibiliter, et non ipsum visibiliter. Unde et subditur: Et si necesse est, illud visibiliter celebrari, necesse est tamen, illud invisibiliter intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
Discedentib illis: instruxit illos qui remanse¬
rant. Sp̃c est inquit qui uiuificat. caro nicħ
ꝓdest. Uerba quȩ locutus sum aduos sp̾c &¬
ta sunt. Intellexistis carnaliter &̃ sic illa. sp̃s
& uita sunt. sed tibi non sunt. Sp̾ualiter in
qͦd uidetis manducaturi estis. & bibituri illũ
sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifi¬
gent. Sacramentum aliquod uobis cõmendaui.
sp̾ualiter intellectum uiuificabit uos. Caro aut̃
non prodest quicquam. Sed quomodo illi intelle
xerunt: Carnem quippe sic intellexerunt. quo¬
modo incadauere uenditur. aut in macello di¬
laniatur. Sciens autem iħc ait. Hoc uos scan¬
dalizat. quia dixi do uobis carnem meam man¬
ducare & sanguinem meum bibere: Si ergo
uideritis filium hominis ascendentem ubi erat
prius. Quid est hoc : Hinc soluit quod illos
mouerat. Hinc aperuit unde fuerant scanda¬
lizati. Hinc plane sunt elligerent. Illi autẽ
putabant erogaturum corpus suum. ille di¬

Expanded text:
discedentibus illis, instruxit eos qui remansediscedentibus illis, instruxit eos qui remanserant. Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro nihil prodest. Verba quae locutus sum vobis, spivita sunt. Intellexistis carnaliter? Etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt spiritus et vitquod videtis, manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi: spiritualiter intellectum vivificat vos. Caro autem non prodest quidquam , sed quomodo illi intellexerunt sic responderunt; carnem quippe sic intellexerunt, sicut in cadavere venditur, aut in macello dilaniatur. Sciens autem Jesus ait: Hoc vos scandalizat, quod dixi: Do vobis carnem meam manducare, et sanguinem meum bibere? Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius . Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat, hinc aperuit unde fuerant scandalizati. Hi plane si intelligerent; illi autem putabant erogaturum corpus suum. Ille di
Abbreviated transcription (Latin):
pedies namq & similitudo illarum re¬
dam misse oratur & dđr.
enficiahit in nobis dñe qͥs tua sacramen¬
ta quȩ continent. ut quȩ nunc spetiȩ ge¬
rimus. rerum ueritate capiamus. Postu¬
lat quippe sacerdos. ut corpus xp̃i qͦd sub sp̾e
panis ac uini nunc geritur. manifesta uisione
sicuti reuera est quandoq capiatur. dequa ui¬
sione dñs in euangłio scđm iohannem. Qui
diligit me diligetur a patre meo. & ego diligã
eum. & manifestabo ei meipsum. Quamus
non in ꝓbabiliter quidam exponunt. hoc loco
carnis & sanguinis ueritatem ipsam eorun¬
dem efficientiam .i. peccatorum remissionẽ.
Au̾G in expositione psalmi. L iiii.
uelud aduritia sermonis eius facta ẽ.
Cum enim diceret nisi quis manduca¬
uerit carnem meam & biberit sanguinem
meum non habebit uitam ȩternam. illi ñ
intelligentes dixerunt ad inuicem. Durus
est hic sermo. Quis potest eum audire:
Dicentes quia durus est hic sermo. separaue¬
runt se ab illo. & remansit cum duodecumm.

Expanded text:
pecies namque et similitudo illarum redam misse oratur et dicitur: erficiant in nobis domine quesumus tua sacramenta quod continent, ut que nunc specie gerimus, rerum ueritate capiamus. Postulat quippe spanis ac vini nunc geritur, manifesta visione, sicuti revera est, quandoque capiatur. De qua visione Dominus in Evangelio secundum Joannem: Qui diligit me, diligitur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Quamvis non improbabiliter quidam exponant hoc loco carnis et sanguinis veritatem ipsam eorum efficientiam id est peccatorum remissionem. In expositione Psalmi LIII et Xvelut a duritia sermonis ejus facta est. Cum enim diceret: Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit vitam aeternam : illi non intelligentes, dixerunt ad invicem: Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Dicentes quia durus est hic sermo, separaverunt se ab illo, remansit cum duodecim;
Abbreviated transcription (Latin):
num solum. nisi inutrumq misceatur. & iđo
quia iam ex hoc plurima & multiplex maioꝵ
manauit sententia. de inceps omnis talis error
atq presumptio cessare debet. ne ꝑuersorum
& inordinata compago statum ueritatis etier¬
uet. Et ideo nulli deinceps licitum erit aliud
in diuinis sacris offerre. nisi iuxta antiquoꝵ
sententiam concilioꝵ. panem tantum. & ca¬
licem uino & aqua ꝑmixtum. De cetero aliter
quam pͣceptum est faciens tamdiu sacrifican¬
do cessabit. quandui legtama penitentię satis¬
factione correctus. ad gradus sui officium
ut quando quis infirmatus fuerte. aut
ꝯparuulus infirmus fuerit. statim eũ
cõmunicet. ne sine communione moriatur.
rantur. quanta popło sufficere debeant.
Qͦa remanserit incrastinum ñ reser¬
uetur. sed cum timore & tremore dericorum
diligentia consummatur. Ex dictis augam¬
gis dico eucharistiȩ ꝑceptione quã purificari.
& ideo quamuis. quis peccato mordeatur peccan¬

Expanded text:
num solum, nisi utrumque misceatur. Et ideo, num solum, nisi utrumque misceatur. Et ideo, quia jam ex hoc plurima et multiplex majorum manavit sententia, omnis deinceps talis error atque praesumptio cessare debet, ne perversorum et inordinata compago statum veritatis enervet. Et ideo nulli deinceps erit licitum aliud in sacrificiis divinis offerre, nisi juxta antiquorum sententiam conciliorum, panem tantum et calicem vino et aqua permixtum. De caetero aliter quam praeceptum est faciens, tamdiu a sacrificando cessabit, quamdiu legitima poenitentiae satisfactione correctus, ad gradus sui officium ut quando quis infirmatus fuerit, aut parvulus infirmus fuerit, statim eum communicet, ne sine commrantur quanta populo sufficere debeant. Quod remanserit in crastinum non servetur, sed cum timore et tremore clericorum diligentia consumetur. CAP. CXLIX. Eucgis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccan
Abbreviated transcription (Latin):
signaret. Nam qͦd de ex presso botro .i. de uua¬
rum granis popłs cõmunicat᷑. ualde est omni¬
no confusum. sed si necesse fuerit. botrus in ca¬
lice comprimatur. & aqua misceatur. quia ca¬
lix dñicus iuxta canonum pͣceptum. uino &
aqua ꝑmixtus debet offerri. quia uidemus
in aqua popłm intelligi : in uino uero ostendi
sanguinem xp̃i.
Roo cum in calice uino aqua miscetur
xp̃o popłs adunatur. & crelentiũ plebs
ei in quem credit copulatur & iungitur. Quȩ
copulatio & coniunctio aquę & uim sic miscet᷑
incalice dñi. ut mixtio illa non possit separa¬
ri. Nam si uinum tantum quis offerat. san¬
guis xp̃i incipit esse sine nobis. Si uero aqua
sit sola. plebs incipit esse sine xp̃o. Ergo qnͣ
botrus solus offertur in quo uini efficientia
tantũ demonstratur. salutis nr̃ȩ sacram̃tũ
negligitur quod aqua significatur. Non
enim potest calix dm̃ esse aqua sola. aut ui¬

Expanded text:
signaret. Nam quod de expresso botro, id est, de uvasignaret. Nam quod de expresso botro, id est, de uvarum granis populis communicatur, valde est omnino confusum; sed, si necesse sit, botrus in calice comprimatur, et aqua misceatur: quia calix dominicus juxta canonum praecepta, vino et aqua permixtus debet offerri, quia videmus populum in aqua intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Ergo cum in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur et jungitur; quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini efficacia tantum designatur, salutis nostrae sacramentum negligitur, quod aqua significatur. Non enim potest calix Domini esse aqua sola, aut vi
Abbreviated transcription (Latin):
non difficile ab ipso fonte ueritatis probabitur.
a quo ordinata ipsa sacramentoꝵ misteria pro¬
cesserunt. Cum enim magister ueritatis. ue
rum salutis mr̃x sacrificiũ suis cõmendaret
discipłis. nulli lac sed panem tantum. & cali¬
cem sub hoc sacram̃to cognoscimus dedisse. Le¬
gitur enim in euangłica ueritate. Accepit
iħc panem & calicẽ. & benedicens dedit disci¬
pulis suis. Cesset gͦ lac sc̾ificando offerri. qͥa
manifestum & euidens exemplũ ęuangłice
ueritatis illuxit. qͥd preter panem & uinũ
aliud offerri non liceat.
Lud uero qͦd ꝓcomplem̃to cõmunionis in¬
tinctam tradunt eucharistiam popłis. nec
hoc ꝓlatum ex ȩuangłio testimonium rece¬
sum calicis cõmendatio memoratur. Nam
intinctum panem aliis xp̃m prebuisse non
legimus. excepto illo tantum discipulo quem
intincta bucella magistri ꝓditorem ostende¬
ret. non quȩ sacram̃ti huius institutionem

Expanded text:
non difficile ab ipso fonte veritatis probabitur, non difficile ab ipso fonte veritatis probabitur, a quo ordinata ipsa sacramentorum mysteria processerurum salutis nostrae sacrificium suis commendaret discipulis, nulli lac , sed panem tantum et calicem sub hoc sacramento cognoscimus dedisse. Legitur enim in evangelica veritate: Accepit Jesus panem et calicem, et benedicens dedit discipulis suis . Cesset ergo lac sacrificando offerri. quia manifestum et evidens exemplum veritatis evangelicae illuxit, quod praeter panem et vinum aliud offerri non liceat. Illud vero, quod pro complemento communionis intinctam tradunt eucharistiam populis, nec hoc prolatum ex Evangelio testimonium recesum calicis commendatio memoratur. Nam intinctum panem aliis Christum praebuisse non legimus, exepto illo tantum discipulo, quem intincta buccella magistri proditorem ostenderet, non quae sacramenti hujus institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
erat in epłastotum illis agendũ ordinem in¬
sinuaret. qͦd uniuersa ꝑ orbẽ seruat ęcclesia.
ab illo ordinatum esse quod in illa horarum
diuersitate uariatur. Ex decretis iulii pape
atq peccatum oblatis deo sacrificiis delea¬
tur : quid de cetero ꝓ delictorum expia¬
tione dño dabitur. quando in ipsa sacrificii
oblatione erratur: Audiuimus enĩ quosdam
scisiatica ambitione detentos. contra diuinos
ordines & apłicas institutiones. lac ꝓuino in
diuinis sacrificiis dedicare. aliis qu̾oq intinc¬
tam eucharistiam popło ꝓ complemento cõmu¬
nionis porrigere. Q uosdam etiam ex pressum
uinũ in sacram̃to dñici calicis offerre. Alios
uero pannum lineum musto intinctum ꝑto¬
tum annum reseruare. & in tempore sacrifi¬
cii aqua partem eius lauare. & sic offerre.
Quod quam sit ȩuangłicȩ atq apłice doctrine
contrariũ. & consuetudini eccłiastiçȩ ad uersũ.

Expanded text:
erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem inerat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate uar crimen atque peccatum oblatis Deo sacrificiis deleatur, quid de caetero pro delictorum expiatione Domino dabitur, quando in ipsa sacrificii oblatione erratur? Audivimus enim quosdam schismatica ambitione detentos, contra divinos ordines et apostolicas institutiones lac pro vino in divinis sacrificiis dedicare, alios quoque intinctam Eucharistiam populis pro complemento communionis porrigere, quosdam etiam expressum vinum in sacramento Dominici calicis offerre: alios vero pannum lineum musto intinctum per totum annum reservare, et in tempore sacrificii aqua partem ejus lavare, et sic offerre. Quod quam sit Evangelicae atque apostolicae doctrinae contrarium, et consuetudini ecclesiasticae adversum,
Abbreviated transcription (Latin):
non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen
propterea calumpniandum est uniuerse ȩccłȩ.
quod aieiunis semꝑ accipitur. Ex hoc enim pla
quam çȩteri cibi. Nam ideo per unuiersum
orbem mos iste seruatur. Neq enim quia post
cibos dedit dñs ꝓpterea pransi aut cenati fr̃s
ad illud sacramentũ accipiendũ conuenire de¬
bent. aut sicut faciebant. quos apłs arguit.
& emendat. mensis sius ista miscere. Hamq
saluator quod uehementius cõmendaret mis¬
terii illius altitudinem. ultimum hoc uolut
infigere cordib & memorie discipłoꝵ. a quibus
ad passionem digressurus erat. Et ideo ñ pre¬
cepit. qͦ de inceps ordine sumeretur. ut apłis
ꝑ quos eccłias dispositurus erat seruaret hunc
locum. Nam si hoc ille monuisset. ut post cibos
alios semꝑ acciperetur. credo qͦd eum morem
nemo mutasset. Cum uͦ ait apłs de hoc sacra¬
mi manducet. ut non adudicium conueniatis
statim subtexiit. Cetera autem cum uenero
ordinabo. Ubi intelligi datur. quia multum

Expanded text:
non eos accepisse jejunos. Numquid tamen propterea calumniandum est universae ecclesiae, quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placquam ceteri cibi. Nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim, quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud sacramentum accipiendum convenire debent, aut, sicut facie emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostolis, per quos ecclesias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam si hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasset. cum uero ait apostolus de hoc sacrais esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum
Abbreviated transcription (Latin):
uita recessisse contendimus. ipsis calũp¬
niantur apłis. qui preter apłm paulum quan¬
do baptizati fuerint ignoramus. Sed ipsos
baptizatos esse. ꝑ hoc nobis in notescere potuit.
quod beato petro dñs ait. Qui lotus est non in¬
uicumq non percepto regenerationis xiii.¬
lauachro ꝓxp̾i confessione moriuntur.
tantum eis ualet ad dimit tenda pecca¬
ta. quantum si abluerentur sacro fonte bap¬
defunctum uitam habere non credimus.
excepto dum taxat. nisi martyrii sacra¬
mentum compleat. Baptizatus confitetur fi¬
dem suam coram sacerdote. & interrogatus
respondet. hoc idem martyr coram ꝑ secutore
facit. qui & confitetur fidem & interrogatus
respondet. Ille post confessionem asꝑgitur
aqua. hic uero aspergitur sanguine. uł tingni¬
tur igne. Ille manus impositione pontificis
accipit sp̃m sc̾m. hic babitaculum efficitur
sp̃c sc̃i. dum non est ipse qui loquitur. sed sp̃e
sc̃s. qui in illo loquitur. Ille cõmunicat euca¬

Expanded text:
vita recessisse contendimus, ipsis calumvita recessisse contendimus, ipsis calumniamur apostolis qui praeter apostolum Paulum, quando baptizati fuerint, ignoramus: sed ipsos baptizatos fuisse per hoc nobis innotescere potuit quod beato Petro Dominus ait: Qui lotus est non iniam non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte bapdefunctum, vitam habere non crexcepto duntaxat, nisi martyrii sacramentum compleat. Baptizatus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondet. Hoc idem martyr coram persecutore suo facit, qui et confitetur fidem, et interrogatus respondet. Ille post confessionem aspergitur aqua; hic vero aspergitur sanguine, vel tingitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum sanctum; hic habitaculum efficitur Spiritus sancti, dum non est ipse qui loquitur, sed Spiritus sanctus qui in illo loquitur. Ille communicat eucha
Abbreviated transcription (Latin):
subtracti sunt. & an baptizati sint an
stificetur: ratio poscit. Ex cartaginensi coneł
eos baptizatos esse sine dubitatione te
scrupulo eos esse baptirandos. Similiter & de¬
ecclesiis quotiens super earum hesitatur conse¬
cratione. agendum est idem ut sine trepidatio¬

Expanded text:
subtracti sunt, et an baptizati sint an seos baptizatos esse sine dubitatione tesscrupulo eos esse baptiecclesiis, quoties desuper earum haesitatur consecratione, agendum est idem ut sine trepidatio
Abbreviated transcription (Latin):
dimitti ñ debeat. Et
iđo quicũq sine cul¬
pa criminis supͣ dicti.
uxorẽ suã quacũq &¬
casione reliquerit. qͥa
quod ds iunxit : sepa¬
rare disposuit: tamdiu ab ȩccłia¬
stica cõmunione pͥuatꝰ ẽ. & acetu ho¬
minũ xp̃ianoꝵ maneat alienus. quã¬
diu societatẽ relictȩ coniugis sincerit
ut corrigeretur. ad thori suȩ conui¬
gis noluerit redire consortiũ. ipse
suis meritis. & palatine dignitatis
officio seꝑabit᷑. & insuꝑ generosȩ dig¬
nitatis testimonia quãdiu inculpa
fuerit amissurus ẽ. quia carnẽ suã

Expanded text:
dimitti non debeat, et ideo quicunque citra culpam criminis supradicti uxorem suam quacunque occasione dimiserit, quia quod Deus conjunxit ille separare disposuit, tamdiu ab ecclesiastica communione privatus, et a coetu omnium Christianorum maneat alienus, quadiu societatem relictae conjugis sinceriteut corrigerentur, ad torum suae conjugis noluerint redire, ipsi se suis meritis et a palatinae dignitatis officio separabunt, et insuper generosae dignitatis testimonium quandiu in culpa fuerint amissuri sunt, quia carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
conibus explere est licitum absq ep̾o. uł prbo.¬
nisi his ꝓcul absentib ultima langoris coga
tur necessitudo. quod & laicis fidelib plerũq
conceditur. Ex concł cartaginensi .iiii. capł
lier baptizare non presumat .xxuiiii.
Nnecessitate cum ep̾i aut presbiteri. aut qui¬
ꝑiculum eius qui petit. ne sine isto sacramͣ¬
to hanc uitam finiat. etiam laicos dare solere
sacramentum quod non acceperunt. solemus
omanus pontifex non hominem iudi¬
dicat qui baptizat. sed sp̃m dei sub mi¬
sit & hereticoꝵ. & eorum scilicet qui in
nomine patris & filii & sp̾c sc̃i bapti
rant. & eccłȩ catholice. tamen quia foris ȩccle¬
siam baptizantur. non sumunt baptismum
ad salutem. sed ad ꝑnitiem. habentes nimirũ
formam sacramenti. uirtutem autem eius

Expanded text:
conibus expleri est licitum absque presnisi his procul absentibus languoris cogat ultima necessitas, quod laicis fidelibus plerumque itur. Ex concilio Carthaginensi quinto. cta, baptizare non praesumat, nisi necessitate cum episcopi, aut presbyteri, aut quipericulum ejus qui petit, ne sine isto sacramento hanc vitam finiat, etiam laico dare solere, sacramentum quod acceperunt, solemus Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei submiet haereticorum, et eorum scilicet qui in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti zant et Ecclesiae Catholicae, tamen quia foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad perniciem habentes nimirum formam sacramenti, virtutem autem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quod longe melius est in meliore n̾ro. Ut sic
intelligamus deum si possumus. quantum
possumus sine qualitate bonum. sine quan¬
titate magnum. sine indigentia creatorem.
Sine situ presentem. Sine habitu continentem¬
omnia. Sine loco ubiq totum. Sinẽ tempore
sempiternum. Sine ulla sui mutatione muta¬
bilia facientem. nichilq patientem. Quis quis
deum ita cogitat. & non dum potest omnimo¬
do inuenire quid sit: pie tamen caueaquantũ
potest.aliquid de illo sentire quod non sensit.
Est enim sine dubitatione substantia.uł si me¬
lius hoc appellatur essentia quam greci usyam¬

Expanded text:
quod longe melius est meliore nostro. Ut sic quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus Deum, si possumus quantum possumus sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, et nondum potest omnimodo invenire quid sit, pie tamen cavet quantum potest aliquid de eo sentire quod non sit. Est tamen sine dubitatione substantia, vel si melius hoc appellatur, essentia quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
tiratus est a iohanne. siue in monte. quando
cum illo erant tres discipuli : aut quando so¬
nuit uox dicens. & clarificaui. & iterum cla¬
rificabo: sed tantum modo patris uocem fuis¬
se ad filium factam. quamuis pater. & filius.
& sp̃c sc̃s. sicut inseparabiles sunt : ita insepa¬
rabiliter oꝑentur. Nam quo intellectu dm̃
homo capit. qui ipsum intellectum suum.
quo eum uult capere. non dum capit : Si
autem hunc iam capit. ad tendat diligenter.
nichil in eo esse sua natura melius. & uideat
utrum ibi uideat ulla liniamenta formarũ.
nitores coloꝵ. spatiosam granditatem. partiũ
distantiam. molis distensionem. aliquas ꝑ lo¬
corum interualla motiones: uel aliquid huiꝰ¬
modi: Nichil certe istorum in uenimus in eo.
quo in natura nr̃a nichil melius inueniemus.
.i. in nr̃o intellectu. quo sapientiam capimus:
quanto capaces sumus. Quod gͦ non inuenimꝰ
in meliore nr̃o : non debemus in illo querere.

Expanded text:
tizatus est a Joanne , sive in monte, quantizatus est a Joanne , sive in monte, quancum illo erant tres discipuli , aut quando sonuit vox dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium factam. Quamvis Pater et Filius et Spiritus sanctus sicut inseparabiles sunt; ita inseparabiliter operentur. Nam, quo intellectu homo Deum capit, qui ipsum intellectum suum, quo eum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel aliquid hujusmodi. Nihil istorum invenimus certe in eo, quo in natura nostra nihil melius invenimus, id est in nostro intellectu, quo sapientiam capimus, quanto capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
turas docere. qͦd pater & filius. sp̾c sc̃s. unius
eiusdemq substantię. inseparabili ȩqualita¬
te diuinam insinuent unitatem. Ideoq nͣ¬
sunt tres dii: sed unus d̾s. Quamuis pater
filium genuerit. & ideo filius non sit qui pa¬
ter est. filiusq apatre sit genitus. & ideo patͣ
non sit qui filius est. sp̃cq sc̃s nec pater sit
nec filus. sed tantum modo patris & filii sp̃c.
& patri & filio ȩternus. ipse coȩqualis. & ad
trinitatis ꝑtinens unitatem. non tamen ean¬
dem trinitatẽ natam de uirgine maria.
& subpontio pilato crucifixam. & sepultam.
& cercio die resurrexisse. & in celum ascendisse.
sed tantum modo filium. nec eandem trintatẽ
descendisse inspetiȩ columbe suꝑ iħ m baptiza¬
tum : aut die pentecostes post ascensionem dñi
sonitu facto de cęlo quasi ferretur flatus uehe¬
mens. & linguis diuisis uelud ignis. sed tan¬
tum modo sp̃m scm. nec eandem trinitatem
dixisse de cęlo.tu es filius meus. siue cum bap¬

Expanded text:
turas docere, quod Pater, Filius, et Spiritus sanctus unius substantiae inseparabili aequalitate divinam insinuent unitatem. Ideoque nsunt tres dii, sed unus est Deus, quamvis Pater Filium genuerit; et ideo Filius non sit qui Pater est. Filius a Patre genitus sit: et ideo Pater non sit qui Filius est. Spiritus quoque sanctus nec Pater sit, nec Filius; sed tantum Patris et Filii Spiritus, et Patri et Filio coaeternus, ipse coaequalis; et ad Trinitatis pertinens unitatem, nec tamen eam Trinitatem natam de virgine Maria, et sub Pontio Pilato crucifixam, et sepultam, et tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis divisus velut ignis, sed tantummodo Spiritum sanctum; nec eamdem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es Filius meus, sive cum bap
Abbreviated transcription (Latin):
¶Grotantes si ꝓse respondere non possunt.
cum uoluntatis eoꝵ testimonium sui dixeruit.
i pro eo qui respondere potest in baptismo.
ilius respondeat. non itidem ualet. Ex
qua regula illud in euangelio dictum est.
on ratione auctoritatis alicuius. sed sola
temeritate presumitur. ut passim & libe
in baptizandis electis. qui scđ̾m apłicam re¬
gulam exorcismis scrutandis. & ieiuniis
& pentecosten esse seruanda. IdEM NOL¬

Expanded text:
Aegrotantes si pro se respondere non possunt, Aegrotantes si pro se respondere non possunt, cum voluntatis eorum testimonium sui dixerint, ismo unico. Si pro eo qui respondere potest in baptismo alius respondeat, non itidem valet. Ex qua regula illud in euangelio dictum est, Non ratione auctoritatis alicujus, sed sola temeritate praesumitur, ut passim ac liben baptizandis electis qui secundum apogulam exorcismis scrutandi sunt, jejuniiet Pentecosten, esse servanda. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
uel prohis qui ab abrahe stirpe prodierant an¬
sterium circumcisionis. A o ad ualeruum¬
circumcisio in popło dei. quod erat tuno
signaculum fidei iusticiȩ dei. ad signifi¬
cationem purgationis ualebat etiam paruii¬
lis originalis ueterisq peccati. sicut etiam bap
tismus ex illo ualere cepit ad inuocationem ho¬
minis. ex quo institutus est. Ideo de libero¬
eo accepto plerumq moriuntur. priusqua ex se
quiequam cognoscere potuerunt. Qua in re fa¬
tis piȩ recteq creditur ꝓdesse paruulo eoꝵꝵ. fi¬
des aquib consecrandus offertur. & hoc ecełe
commendat saluberima auctoritas. ut ex eo
quisq sentiat. quid sibi prosit sua fides. quan¬
do in alioꝵ queq beneficio qui ꝓpriam nͣdum
habent potestatem. commoda sit. Y sidorus¬
aruuli alio ꝓfitente baptizantur. quia
adhuc loqui uel credere nesciunt. Sicut
etiam egri. muti. surdi. quoꝵ uice alius prof¬
tetur. ut pro eis respondeat dum baptiẽantur.

Expanded text:
uel pro his qui ex Abrahae stirpe descenderant myuel pro his qui ex Abrahae stirpe descenderant mysterium circumcisionis. Eircumcisio in populo dei, quod erat tunc signaculum iustitiae fidei, ad significationem purgationis ualebat et paruulis originalis ueterisque peccati, stismus ex illo valere incoepit, ad innovationem hominis ex quo institutus est. CAP. XII. Pareo accepto, plerumque moriantur, priusquam ex eo quidquam cognoscere potuerint. Qua in re, satis pie recteque creditur prodesse parvulo eorum fidem, a quibus consecrandus offertur. Et hoc Ecclesiae commendat saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat, quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficio, qui propriam nondum habent potestatem, commoda sit. arvuli alio profitente baptizantur, quia adhuc loqui vel credere nesciunt, sicut aegri, muti, vel surdi, quorum vice alius profitetur, ut pro eis respondeat dum baptizantur.