comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ puerum cum pueris aliis
in platea. exa inquit frater niuarde.
ad te solum respicit omnis cerra pos¬
sessionis nostre. Ad quod puer non
puctiliter motus. Uodis inquit celũ:
michi tetra: Non ex cqno oiuisio hec
facta est. Quo dicto ab euntibus illis
modico post tempore et ip̃e sequtus
srẽs nec apr̃e nec apropinquis seu ami¬
cis potuit retineri. Iuꝑcrat de deo di¬
cata domo pater cum filia: de quibut
eciam suo loco dicemus.
otempore nouellus et pusillus
grex cistercienss sub albate de¬
gens uiro ueneradili stephano cũ
iam tedio ei grauiter esse inciperet
pancitas sua et omnis spes post̾icatis
decideret in qiuam sancte illius pauꝑ.¬
tatis hereditas cranffunderentur ue¬
nerantibus omnibus in eis uite san¬
ctitatem. set refugientibus austerita¬
tem: repente diuina hac iusitacione
tam lesa. tam insperata tam subita
letificatus est ut in die illa responsũ
hoc aspũ sancto accepisse sibi domus

Expanded text:
minimum puerum, cum pueris aliis minimum puerum, cum pueris aliis in platea: « Eia, inquit, frater Nivarde, ad te solum respicit omnis terra possessionis nostrae. » Ad quod puer non pueriliter motus: « Vobis ergo, inquit, coelum; mihi terra? Non ex aequo divisio haec facta est. » Quo dicto abeuntibus illis, modico post tempore et ipse fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis seu amicis potuit detineri. Supererat de Deo dicata domo illa pater cum filia, de quibus etiam suo loco dicemus. Eo tempore novellus et pusillus grex Cisterciensis sub abbate degens, viro venerabili Stephano cum jam graviter taedio ei esse inciperet paucitas sua, et omnis spes posteritatis decideret, in quam sanctae illius paupertatis haereditas transfunderetur, venerantibus omnibus in eis vitae sanctitatem, sed refugientibus austeritatem; repente divina hac visitatione tam laeta, tam insperata, tam subita laetificatus est, ut in die illa responsum hoc a Spiritu sancto accepisse sibi domus
Abbreviated transcription (Latin):
anemi de numeto corum subriperet
is qui temptat: placuit deo suꝑ hoc
reuelare quid fututum esset. Aspi¬
ciebat enim quidam eorum in uisu
noctis: et uidebat quasi ommes conse¬
disse in domo una. et ꝑ ordinem sin¬
gulos quasi comiuuicare de cibo qͥ¬
dam miri candoris et saporis. Quem
ceteris omnibus obtime suscipienti¬
bus et cum gaudio magno: duos
ex omni numere illo uocabat acibi
illius participacione uacuos remansis¬
se. Alter namq eorum nec sumebat.
alter quidem sumiere uidedatur set
tanqͣm minus cante sumeret spar¬
gebatur. Uetumq postea probauit
euentus. Alter enim priusquam uẽ¬
tum esset ad rem conuersus recror¬
sum abiit et in seculum rediit: ald̾
cepit quidem cum cetetis opus bonũ:
die reddendi uoti complendi desiderũ
egressus est de domo paterna bernar¬
dus pater fratrum suorum cum
fratribus suis filiis sp̃ualibus quos
uerbo uite xp̃o genuerat. Uidens
autem guido primogenitus fr̃m
suorum niuardum fratrem suum

Expanded text:
quem de numero eorum subriperet quem de numero eorum subriperet is qui tentat, placuit Deo super hoc revelare quid futurum esset. Aspiciebat enim quidam eorum in visu noctis, et videbat quasi omnes consedisse in domo una, et per ordinem singulos quasi communicare de cibo quodam miri candoris et saporis: quem caeteris omnibus optime suscipientibus et cum gaudio magno, duos ex omni numero illo notabat a cibi illius participatione vacuos remansisse. Alter namque eorum nec sumebat; alter quidem sumere videbatur, sed tanquam minus caute sumeret, spargebatur. Utrumque vero postea probavit eventus. Alter enim priusquam ventum esset ad rem, conversus retrorsum abiit, et in saeculum rediit: alter coepit quidem cum caeteris opus bonum, die reddendi voti et complendi desiderii, egressus est de domo paterna Bernardus pater fratrum suorum, cum fratribus suis, filiis suis spiritualibus, quos verbo vitae Christo genuerat. Videns autem Guido primogenitus fratrum suorum Nivardum fratrem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
sacionis umnanimitatem consense¬
rant: sicut de primitinis ecclesie fi¬
lus legitar multicudinis corum e¬
rat coe unum et anima una in do¬
iungete eis. Et aderat eis castellioni
domus nna ꝓpria. et cominunis
omnium ubi conueniebant et ha¬
bitabant et colloquebantur: qmͣ
ingredi uix audebant. qui non
essent de cetu corum. Iet et siquis
intrabat iudens et audiens que
ibi gerebantur conuincebatur
ab omnibus. diiudicabatur ab
ommibus. et ad orans dominum
et confitens quod uere deus esset
in illis : aut ipse unanimitatieoꝵ
adherebat. aut recedens fledat se¬
met ipsum: illos aucem beatificabat.
Hoc enim illis temporibus et in illis
erat partibus in auditum: ut alicuiꝰ
adhuc ui soculo commorantis con¬
uersio presciretur. Ipsi uero quasi
mentibus sex post peimum ꝓpositũ
in seculi habitu stabant ut ꝑinde
plures congregatentur: dum quo¬
rumdam negocta ꝑ io tempus ex¬
pediebantur.
um autem iam si suspecta
esse incipetet multicudo ne

Expanded text:
sionis unanimitatem consensesionis unanimitatem consenserant, sicut de primitivis Ecclesiae filiis legitur: Multitudinis eorum erat cor unum, et anima una in Dojungere eis . Erat enim eis Castellioni domus una propria et communis omnium, ubi conveniebant, et cohabitabant, et colloquebantur, quam ingredi vix audebat qui non esset de coetu eorum. Sed et si quis intrabat, videns et audiens quae ibi gerebantur, convincebatur ab omnibus, dijudicabatur ab omnibus: et adorans Dominum, et confitens quod Deus vere esset in illis, aut ipse unanimitati eorum adhaerebat, aut recedens flebat semetipsum, illos autem beatificabat. Hoc enim illis temporibus, et in illis erat partibus inauditum, ut alicujus adhuc in saeculo commorantis conversio praesciretur. Ipsi vero quasi mensibus sex, post primum propositum in saeculari habitu stabant, ut perinde plures congregarentur, dum quorumdam negotia per id temporis expediebantur. 13. Cum autem jam suspecta esse inciperet multitudo, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nis uiso beruardo predam ambi¬
unt suam: et omnem ei loquen¬
di adimunt facultatem. omnem
aditum intercludunt . At ille cum
ei loqui non posset: clamabat ꝓ
co ad dominum. Quo orante cum
lacrimis: subita et uehemens plu¬
detant autem in campo: co auod
aer serenus esset. et mltale sꝑarent.
Disꝑsi igitur omnes ad repentinum
ymbrem uicum ꝓximum petuit.
At dernadus hugonem teuens.
mecum ait sustinebis huius pluuie
guctas. Cumq soli remansissent
tum est fedus et ꝓpositum confir¬
matum: quod non potuit dein¬
idebat ista peccator itascebatur.
dentibus suis fremebat et tabes¬
cebat iustus autem confidens in
domino gloriose de seculo triumpha¬
bat. Iamq eo publice et priuatim
predicante matres filiot abscondebãt
uxores decinebant maritos: amici
amicos auercebant. quia uoci eius
sp̃c sanctus tante dabat uocem uir¬
tutis. ut uix aliquem aliquis tene¬
ret affectus. Erescente sicundem nu¬
mero eorum qui in hanc conuer¬

Expanded text:
nis, viso Bernardo praedam ambinis, viso Bernardo praedam ambiunt suam, et omnem ei loquendi adimunt facultatem, omnem aditum intercludunt. At ille, cum ei loqui non posset, clamabat pro eo ad Dominum. Quo orante cum lacrymis, subita et vehemens inuderant autem in campo, quod aer serenus esset, et nil tale sperarent. Dispersi igitur omnes ad repentinum imbrem, vicum proximum petunt. At Bernardus Hugonem tenens: « Mecum, ait, sustinebis hujus pluviae guttas. » Cumque soli remansissent,tum est foedus et propositum confirmatum, quod non potuit deinidebat ista peccator, et irascebatur, dentibus suis fremebat et tabescebat; justus autem confidens in Domino, gloriose de saeculo triumphabat. Jamque eo publice et privatim praedicante, matres filios abscondebant, uxores detinebant maritos, amici amicos avertebant; quia voci ejus Spiritus sanctus tantae dabat vocem virtutis, ut vix aliquis aliquem teneret affectus. Crescente siquidem numero eorum qui in hanc conver
Abbreviated transcription (Latin):
odorcusi ecclesie prefuit merito et
honore pontificis. Hic audiens de
conuersione socii et amici km̃i
beruardi fledat quasi perditum
quem seculo mortuum audiebat.
Ubi autem data est utriq primo
facultas mutui colloquii post dissi¬
miles lactimas et gemitus dissimi¬
lium dolorum uerba uerbis cepe¬
runt conferti: et res tebus compa¬
rari. Cumq inter ipsa uerba fa¬
miliaris amiciceie hugoni infun¬
deretur sp̃c ueritatis: aliam iam
faciem habere cepetunt uerba mu¬
tue colloqucionis. Datis itaq dex¬
tris i sodalicium noue uite. lon¬
ge dignius ueruis q fact. aut cor
nnum et anima una in xp̃o qmͣ
in seculo ante fuissent. Post paucos
autem dies nunciatur bernardo
subu̾sum ab aliis eumdem hugo¬
nem aꝓposito resilisse. Qui oportu¬
nitate inuenta quod magnus
quidam ep̃orum conuentus illis
in partibus haberetur. Festinat
ut renocet pereuntem: iterum ꝙ
parturiat. Obseruantes autem pre¬
dicti sodales et subuersores hugo¬

Expanded text:
odorensi Ecclesiae praefuit merito et odorensi Ecclesiae praefuit merito et honore pontificis. Hic audiens de conversione socii et amici charissimi Bernardi, flebat quasi perditum, quem saeculo mortuum audiebat. Ubi autem data est utrique primo facultas mutui colloquii, post dissimiles lacrymas et gemitus dissimilium dolorum, verba verbis coeperunt conferri, et res rebus comparari. Cumque inter ipsa verba familiaris amicitiae Hugoni infunderetur spiritus veritatis, aliam jam faciem habere coeperunt verba mutuae collocutionis. Datis itaque dexteris in sodalitium novae vitae, longe dignius veriusque facti sunt cor unum et anima una in Christo, quam in saeculo ante fuissent. Post paucos autem dies nuntiatur Bernardo subversum ab aliis eumdem Hugonem a proposito resilire. Qui opportunitate inventa, quod magnus quidam episcoporum conventus illis in partibus haberetur, festinat ut revocet pereuntem, iterumque parturiat. Observantes autem praedicti sodales et subversores Hugo
Abbreviated transcription (Latin):
um autem die quadam
bernardus cum ceteris secum
in codem sp̃n congregatis qmͣdam
intrasset ecclesiam apostolicum illud
capłm legebatur. fidelis est deus
qui cepit inuobis opus bonum ip̃e
ꝑficiet usq in diem ih̃u xp̃i. Quod
deuotus iuuenis haut sccus acce¬
pit. quam side celo souuisset. Ecul¬
tans itaq sp̃ualis iam pater regene¬
ratorum in xp̃o fratrum suorum
et manum domini secum operan¬
tem intelligens cepit ex hoc predi¬
sacioni uisistere. et quoscumq po¬
terat agregare : cepit nouum indu¬
tiis seculi seu de soculo agere solebat
de litteris et conuersione tractare. oftẽ¬
dens gaudia mundi fugitiua . uite
nsenas celetem mortem: uitam
post mortem seu in bonis seu nma¬
lis perpetuam fore. Quid multaᷤ
Quot quot ad hoc preordinati erant.
penno cunctati deinde compuncti.
alter post alterum cedebant et con¬
senciedant. Inter quos adunictus
est hugo masticonensis: qui postea
raptus pontinacensi cenodio. quod
ipse ibidem albas edificauit antisi¬

Expanded text:
 Cum die quadam Bernardus cum caeteris, secum in eodem spiritu congregatis, quamdam intrasset ecclesiam, apostolicum illud capitulum legebatur: Fidelis Deus, quia qui coepit in vobis opus bonum, ipse perficiet usque in diem Christi Jesu . Quod devotus juvenis haud secus accepit, quam si de coelo sonuisset. Exsultans itaque spiritualis jam pater regeneratorum in Christo fratrum suorum, et manum Domini secum operantem intelligens, coepit ex hoc praedicationi insistere, et quoscunque poterat aggregare. Coepit novum homitteris saeculi seu de saeculo agere solebat, de seriis et conversione tractare, ostendens gaudia mundi fugitiva, vitae miserias, celerem mortem, vitam post mortem, seu in bonis seu in malis perpetuam fore. Quid multa! Quotquot ad hoc praeordinati erant, primo cunctati, deinde compuncti, alter post alterum credebant et consentiebant. Inter quos adjunctus est ei Hugo Matisconensis, qui postea raptus a Pontiniaco coenobio, quod ipse ibidem abbas aedificavit, Autissi
Abbreviated transcription (Latin):
men nouum plasma pignusq rediuiue re¬
surrectõnis. in naso ⁊ in labio eius reforma¬
tis stupent clebratum. Et fit gaudium: qͣiͣ
realuceretur ad uitam ex mortuis In crastino
candelam ꝓ gr̃arum actõne oblatura ꝓficisci¬
tur adurbem: qmͣ inalia nocte destinauerat.
Quid mirum sinmc recens retognoscentib
se fecit miracłm: que in tota uita circum fe¬
rens tantam di miscłiam. testimonium grẽ
diuine publice exhibuit. Uidimus eam
⁊ nos. ⁊ in restauratõne bñficii in nullo
ꝓrsus detrimentum paciebatur s similis
erat earm relique caro retens: nisi quia di¬
ligenter intuenteb lucidior indebatiur.
lidor gͥ feruensq fides ppłorum ñ erubesce¬
bat nasum ex ora euis obsculari qͣi quomodo

Expanded text:
ero novum plasma pignusque redivivae reero novum plasma pignusque redivivae resurrectionis in naso et in labio ejus deformi stupent celebratum, et fit gaudium quasi reduce vita ex mortuis. In crastino candelam pro gratiarum actione oblatura, proficiscitur ad urbem quam in aliis votis destinaverat. Quid mirum si tunc recens recognoscentibus se fecit miraculum, quae in tota vita sua circumferens tantam Dei misericordiam, testimonium divinae gratiae publice exhibuit? Vidimus eam et nos, et in restauratione beneficii in nullo prorsus detrimentum patiebatur, sed similis erat carni reliquae caro recens, nisi quia diligenter intuentibus lucidior videbatur. Ardor igitur fervensque fides populorum non erubescebat nasum et ora ejus osculari, quasi quod modo
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam beate ⁊ gloriose uirginis que est
inurbe suessonita. sonfecta itatii ꝓsua pauꝑ¬
tate candela quam offerret: itur est dormitũ.
Cadem nocte maturius euigilans. ⁊ sollicita
qmͣcitus elucesc̾et: memorsponsionis sueac
ꝓpositi nimium ꝓlixas noctes ut pote ante
equincrium uernale quaritur. Lunc senxit
laxitum fluitare panniculum: quemori
suo obdiderat. Quem dum raltingere sursũ¬
q reclucere nititur ⁊ parum ꝓficit: coacta est
circuuaencium implorare auxilium. Oum¬
q morantur sompno uł frigore tardi: illa ni¬
chilomimuis ꝯqueritur lucernam accendi: ⁊ au¬
xilium sͥ ferri. sum iterum sensit carnem sub
digitis ⁊ paninculo pressam iolesceret: et
nesciebat quia taro est nasi ⁊ labii reforma¬
ti. Set dum sepius reducit pannum. sepus¬
qr ꝑ idem tp̃c atirectat creaturam nouit᷑ plas¬
matam: deus inquit ⁊ sancta maria adra¬
tati: maturius inferunt lumen. Tunc u̾o lu¬

Expanded text:
memoriam beatae et gloriosae Virginis quae est memoriam beatae et gloriosae Virginis quae est in urbe Suessonica. Confecta itaque pro sua paupertate candela quam offerret iterum est dormitum. Eadem nocte maturius evigilans, et sollicita quam citius elucesceret, memor sponsionis suae ac propositi, nimium prolixas noctes, utpote ante aequinoctium vernale queritur. Tunc sensit laxatum fluitare panniculum quem ori suo obdiderat, quem dum restringere sursumque reducere nititur et parum proficit: coacta est circumjacentium implorare auxilium, dumque morantur somno vel frigore tardi, illa nihilominus quaerit lucernam accendi et auxilium sibi ferri. Cum interim sensit carnem sub digitis et panniculo pressam indolescere, et nesciebat quia caro est nasi et labii reformati; sed dum saepius reducit pannum, saepiusque per idem attrectat creaturam noviter plasmatam: Deus, inquit, et sancta Maria, adjutati, maturius inferunt lumen; tunc v
Abbreviated transcription (Latin):
nis horrorem. miscłiam ⁊ iudicium tuum
curumferens domine. Onmni occursanti g ͦ¬
iam molesta ⁊ dliosa fiebat: ⁊ coacta est re¬
dire ad suos: ut gr̃a consanguiitatis temꝑ¬
aret importabilem cuis conu̾sionem S ⁊
hoc modo parum ꝑfecit. Omnib erat gͣuis
ad uidendum. Compulsa est gͦ p̃ter cculos
totam faciem madenti panniculo uelare.
Net tali adminiculo uix aliquid ꝓfecit: qͦ
extusare odium ⁊ nauseam uł bñficio hu¬
manitatis ⁊ consanguiitatis ualeret Qͥd
fateret quo se conferret a quorum cou̾sat̾ce
non abiceretur: quȩ suorum eciam domesti-¬
corum odio ⁊ maleditis iam resꝑgebatur
Sigͦ omni uetessitate cricumdusa. omni hu¬
mana ope desperatautilius subit consilium
⁊ copiosus occurtit auxilium. Et iam friges¬
centem fugientem fidem reuocans culpat
se ip̃m uelut immcoor pͥoris bñficii copio
habuerit. Rediuina gͥ fide ⁊ spe uelut armis
accincta: in crastino it̾um parat ꝓficisci ad

Expanded text:
nis honorem, misericordiam et judicium tuum nis honorem, misericordiam et judicium tuum circumferens, Domine. Omni ergo occursanti jam molesta et odiosa fiebat et coacta est redire ad suos, ut gratia consanguinitatis temperaret importabilem ejus conversationem, sed et hoc modo parum profecit, omnibus erat gravis ad videndum. Compulsa est ergo praeter oculos totam faciem madenti panniculo velare, nec tali adminiculo vix aliquid profecit, quo excusare odium et nauseam vel beneficio humanitatis et consanguinitatis valeret. Quid faceret, quo se conferret, a quorum conversatione non abjiceretur, quae suorum etiam domesticorum odio, maledictis jam respergebatur? Sic ergo omni necessitate circumclusa, omni humana ope desperata, utilius subit consilium et copiosius occurrit auxilium, et jam frigescentem fidem revocans, culpat se ipsam velut immemor prioris beneficii copioshabuerit. Rediviva igitur fide et spe velut armis accincta, in crastino iterum parat proficisci ad
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas que inte feruescunt.
num refero miraculum eiuus simile
uirum legerim auditum aut insũ
in p̾teritas seculis nescio. Mulie quedam no¬
mine gundrada uirum habens nomine theo¬
doricum cominanens in riparia ulira azo¬
nam fiunium qui p̾ter labitur urbem sues
iudicialis depascebat uenerat ad eccliam bẽ
dicinalis gr̃e ꝑ eanisdem matrem miscdie:
Inuaserat enmmidemignis faciem p̾dicte
mulieris: ⁊ cum iam horrore nituencium
quicquitl eamulente cartilaginis in naso eus
ꝓminebat ⁊ labium supernis qd̾ naso subia¬
cet usq ad maxillares molares erat: ignis
tabificus depopulans turpauerat. Quid płu¬
ra: Miscricordiam postulauit ⁊ optinuit:
⁊ extinctus est a facie eius uastator ignis
Set quia generale erat ⁊ publicum: qͣ si
minus miracłm computatur. Nam maro¬
Ira secuntur: ⁊ urtus inusitata in cadem
ꝑsona celebrata. Iterum licet uñficio gr̃e
caruerit tanto dolore: ñ tamen eua sit uisio¬

Expanded text:
humilitas quae in te fervescunt. humilitas quae in te fervescunt. Unum refero miraculum, cujus simile utrum legerim auditum aut visum in praeteritis saeculis, nescio. Mulier quaedam nomine Gundrada virum habens nomine Theodoricum, commanens in riparia ultra Axonam fluvium quae praeterlabitur urbem Suessjudicialis depascebat, venerat ad ecclesiam Bedicinalis gratiae per eamdem matrem misericordiae. Invaserat enim idem ignis faciem et ora praedictae mulieris, et jam cum horrore intuentium quidquid carnulentae cartilaginis in naso ejus prominebat, et labium superius quod naso subjacet usque ad maxillares et gengivas molares erat, ignis tabificus depopulans turpaverat. Quid plura? Misericordiam postulavit et obtinuit, et exstinctus est a facie ejus vastator ignis: sed quia generale erat et publicum quasi minus miraculum computatur, nam majora sequuntur et virtus inusitata in eadem persona celebrata. Interim licet beneficio gratiae caruerit tanto dolore, non tamen evasit visio
Abbreviated transcription (Latin):
tularum duratis pedib in patientia frigoris.
⁊ uiarum suꝑato uigore hyemali. ⁊ asꝑitate
iineris poss referre: que seruatam mundo
teneram carnem sequandam frigori ⁊ cru¬
entandam sacrificium deo deuotum optu¬
lerunt: Quid eras domine incordibus
carum: qnͣtus ardor qnͣta caritas. quanta
rabies diledionis tue: Quis lacrimas et
p̃ces ⁊ coniulsos ab intimo p̾cordiorum
gemitus ⁊ penitentie rugitus nouit: nͥ
ralia qui uolunt admirentur ut uere ius¬
rum est miratula. Nos u̾o gr̾am tuam
nagis ad miramur domine in peccatorib
tuo pauore cont̾rius. ⁊ ad deuotam peniten¬
ciam conu̾sis ⁊ de monumento qiͣ suscitatis
⁊ ob mnemoriam gr̃e ñ ingratis lacrimis ⁊
humilitate in tuo amore feruentib. Hec
miracła nr̃a que p̾cipue cordi sunt nobis.
Pro hiis glorificamus te domine ih̃u lau¬
damus ⁊ adoramus quia iste est totus fructꝰ
qui ꝑmanet inuitam eccruam: pietas ⁊

Expanded text:
tularum, duratis pedibus, in patientia frigoris tularum, duratis pedibus, in patientia frigoris et viarum, superato rigore hiemali et asperitate itineris posset referre, quae servatam mundo teneram carnem secandam frigori et cruentandam idem sacrificium Deo devotum obtulerunt? Quid erat, Domine, in cordibus earum, quantus ardor, quanta charitas, quanta rabies dilectionis tuae? Quis lacrymas et preces et convulsos ab intimo praecordiorum gemitus, et poenitentiae rugitus novit, nisi ralia qui volunt admirentur, ut vere justum est, miracula; nos vero gratiam tuam magis admiramur, Domine, in peccatoribus tuo pavore conterritis, et ad devotam poenitentiam conversis, et de monumento quasi suscitatis, et ob memoriam gratiae non ingratis lacrymis et humilitate in tuo amore ferventibus. Haec sunt miracula nostra quae praecipue cordi sunt nobis, pro his glorificamus te, Domine Jesu, laudamus et adoramus, quia iste totus fructus qui permanet in vitam aeternam, pietas et
Abbreviated transcription (Latin):
bencditerentur Tum una dehiis que sam¬
tatem receperant dum oscula figit. nimio
arore fidel succensa dentib soccum arripuit.
Qua indignatõne ꝑmota gestatrix et cuse¬
tos eiusdem secci stomacando cepit inillam
tanti criminis ream inuchi. ⁊ culpare acrit̾
qd̃ hoc ausa fuerit. nec ulterius ꝓ huinsmo¬
di excessu ad eas se soctum ꝓducturam. Illa
uͦ caritatis conscia s criminatricem suam
metuens m̃imo laudabilis tam furiose di¬
lacbõnis conticuit. In de materia extinctoꝵ
omnino iucdos nos ẽẽ fatemur: quia non
credo ullum hominem posse referre. iisi ħ
tantum quia fimatam copiose gte extita¬
bat omnsusꝙ ad litiora ccteami ⁊ ripas
Srem: ⁊ quotquot uanebant sanabantur:¬
e populi u̾o deuotione ⁊ de concursu
⁊ reuerencia in numerabilium uiroꝵ
ac mulierum diuitum. ⁊ pauꝑum. senuim.
iuuenum puerorum: quis auderet uł inchoa-¬
re uarratõnem: Quis teneras ⁊ delicatas ꝑso¬
uas non solum uirorum s etiam ad olescen¬

Expanded text:
bantur illum. Cum una de his quae sanitatem acceperant, dum oscula figit, nimio ardore fidei succensa dentibus arripuit; qua indignatione permota gestatrix et custos ejusdem socci, stomachando coepit in illam tanti criminis ream invehi, et culpare acriter quod hoc ausa fuerit, nec ulterius pro hujusmodi excessu ad eas producturam. Illa vero charitatis conscia, sed criminatricem suam metuens, imo laudabilis tam furiosae dilectionis conticuit, et de materia exstinctorum omnino victos nos esse fatemur, quia non credo ullum hominem posse referre nisi hoc tantum, quia fama tam copiosae gratiae excitabat omnes usque ad littora Oceani, et ripas Rheni, et quotquot veniebant sanabanture populi vero devotione et de concursu et reverentia innumerabili virorum ac mulierum, divitum et pauperum, senum, juvenum, puerorum, quis auderet vel inchoare narrationem? Quis teneras et delicatas personas non solum virorum, sed etiam adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ stridorem assidin clamoris eius: assump¬
to beate uirginis socto ꝓcessit una cum suo
comitatu Et mox u̾ signata est p̾dicta pu¬
alla: absq mora fugato dolore suauitas
tissima uirgo mater pietatis quot quot
ueniebant ꝑsingulos dus restituebat et sa¬
nabat: ⁊ ad ꝓpria sugato dolore redibant.
pana ⁊ laudes deo omipotenti modulata
suauitate a de gentib meccłia creberrime
ꝑsonabant: ⁊ qui ad domos suas cenamq
concesserant nec lacrimas uet p̾conia laudũ
continere retesserant. Quid multa: Intra
quindecim dies nominatim aduocati st̃
centum ⁊ tres ab hoc igne restincti: ⁊ tres
puellȩ distortis m̃bris que aduenerant
ȩodem tempore ⁊ stallis mire magni¬
tudinis eandem caligriem ultra eccłiam
ꝓscquentib ⁊ fugantib plurimi se uidisse
asseuerant.

Expanded text:
t stridorem assidui clamoris ejus, assumpt stridorem assidui clamoris ejus, assumpto beatae Virginis socco, processit una cum suo comitatu, et mox ubi signata est praedicta puella absque mora fugato dolore, suavitatitate beatissima Virgo mater pietatis quotquot veniebant per singulos dies restinguebat et sanabat, et ad propria fugato dolore redibant. pana et laudes Deo omnipotenti modulata suavitate a degentibus in ecclesia creberrime personabant; et qui ad domos suas coenamque jam concesserant nec lacrymas nec praeconia laudum continere poterant. Quid multa? Intra quindecim dies nominatim advocati sunt centum et tres ab hoc igne restincti, et tres puellae distortis membris quae advenerant eodem tempore, et stellis mirae magnitudinis eamdem caliginem ultra ecclesiam persequentibus et fugantibus, plurimi se vidisse asseverant.
Abbreviated transcription (Latin):
biles modo erant p̃subita liberatõne nũt
emittunt infinitas uoces leticie ad celum:
⁊ cunctis sͥ exultantib ppłis laudes ⁊ lacri¬
me. ⁊ gr̃arum actiones: ꝑ reliqum diei ñ
uidebantur posse siniri. Dant signa ⁊ umpa¬
na uocem suam concrepancia głiam uicto¬
fidelium magis ac magis adhortantur
Quis tunc cessauit a laudib xp̃i: Et tuũ
nomen gloriosa uirgo quociens replica¬
tum quociens inclamatum est: clemens
domina: dictum est milies. Pia ⁊ ꝓpitia.
⁊ beata uirgo: uotiferatum est decies mi
pͥridie huius unsicii celitus dati uisas eẽ
claritates copiosas celitus ꝑ fenestras
eccłie iitreas illapsas: qͥĩ quẽdam p̾conia
ris postulandi. paucos aute c̃ies p̃¬
buerat eiusdem gloriose uirgiiis benig¬
nitas puella quedam signata ⁊ sanata
ꝑ soctum euisdem mr̃is domini: qui mea¬
dem seruatur eccłia. Matildis albatissa que
tunt ei loco p̾erat. ꝑtess importunitatem e¬

Expanded text:
biles modo erant, prae subita liberatione nunc biles modo erant, prae subita liberatione nunc emittunt infinitas voces laetitiae ad coelum, et cunctis sibi exsultantibus populis laudes et lacrymae et gratiarum actiones per reliquum diei non videbantur posse finiri: dant signa et tympana vocem suam, concrepantia gloriam victoin cordibus fidelium magis ac magis adhortantur. Quis tunc cessavit a laudibus Christi, et tuum nomen, gloriosa Virgo, quoties replicatum, quoties inclamatum est? Clemens Domina, dictum est millies, pia et propitia et beata Virgo, vociferatum est decies milpridie hujus beneficii coelitus dari visas esse claritates copiosas, coelitus per fenestras ecclesiae vitreas illapsas, quasi quaedam praeconia ris postulandi paucos ante dies praebuerat ejusdem gloriosae virginis benignitas, puella quadam signata et sanata per soccum ejusdem matris Domini, qui in eadem servatur ecclesia: nam Mathildis abbatissa quae tunc ei loco praeerat, pertaesa importunitatem e
Abbreviated transcription (Latin):
mis ⁊ clipeo fidei ꝓtento. fortiardore insistũt.
⁊ damor coriam ascndit in celium. Et atde
ad est in auxilium imperiosa regina. ⁊ do¬
mina angeloꝵ trahens serum fortia agmi¬
na celestium sp̃uum : ad cuiuis p̾senciam
formidaret in feriis ⁊ pauerent porte mor¬
tis: ⁊ omnis adu̾sa ualida uł quelib potestas
plagam inferens subsistere nõ poterat. Qd̾
mor eccłiam repleuit iut t̾re motum ẽẽ fac¬
tum aut eccł̃iam a fundam̃rtis concussam
arbitrantes omnes fugerent. ⁊ anticipas¬
se hostia ⁊ exitus: tardum singulisuidere¬
tur. Reuerentiam enim tante potencie ele¬
menta ⁊ mentes hominũ sentire debeant:
⁊ a facie ddiuine uirtutis mortalia corda ꝑ¬
celli. ybi uͦ nichil ad eę ꝑiculi senserunt:
reuersi in se omne ardorem languentiũ
extinctum. ⁊ omnem dolorem consopitũ
celerrima suauitate collata inueniunt.
Quorum gͦ gemitus dolentium intolera¬

Expanded text:
mis et clypeo protento fidei, forte ardore insistunt, mis et clypeo protento fidei, forte ardore insistunt, et clamor eorum ascendit ad coelum, et ecce adest in auxilium imperiosa Regina et Domina angelorum, trahens secum fortia agmina coelestium spirituum, ad cujus praesentiam formidaret infernus et paverent portae mortis, et omnis adversa valida vel quaelibet potestas plagam inferens subsistere non poterat. Quodmor ecclesiam replevit, ut terrae motum esse factum, aut ecclesiam a fundamentis concussam arbitrantes, omnes fugerent et anticipasse ostia et exitus tardum singulis videretur. Reverentiam enim tantae potentiae elementa et mentes hominum sentire debebant, et a facie divinae virtutis mortalia corda percelli. Ubi vero nihil adesse periculi senserunt, reversi in se omnem ardorem languentium exstinctum, et omnem dolorem consopitum celerrima suavitate collata inveniunt. Quorum ergo gemitus dolentium intolera
Abbreviated transcription (Latin):
durissima corda formiline periculi immni-¬
nentis ⁊ ignistam uianos iuadentis ⁊ pla¬
ge nec oppinantes deuastantis. tontussa sunt.
fit concursus in eademeccłiam ab omni
ppło: ꝓteclunt tam de aliis qmͣde maiori
eccħ̾a congregationes pede mido exemplo
niniuitarum armati humlitate. ⁊ adiũt¬
tis sͥ penitencie copiis: ut congrederentur
cum pio ⁊ misccłie. deo congrederentur
in quam ⁊ uincerent. Pius enim est. ⁊
ñ potest ducius sufferre imp̾ssiones p̾¬
cordialis doloris ⁊ mimense miserie: s sta¬
tuncedit ⁊ uncitur quia puis est. Hec st̃
enim arma celestia que ꝓtegunt: hec ar¬
ma celestia que docent fornter stare. ⁊ fi¬
dent̾ congredi ⁊ uincere. Crccta est gͥ area
talis pugne eccłia be̾ uirginis ⁊ mr̃is dñi:
ut hec ipãm in auxilium s̃ in tanta neces¬
sitate conclucerent. Dato gͥ signo a sacer
tote iam hora est inquit gladio uastanti

Expanded text:
durissima corda formidine periculi immidurissima corda formidine periculi imminentis, et ignis tam vicinos invadentis, et plagae nec opinantes devastantis concussa sunt. Fit concursus in eamdem ecclesiam ab omni populo, procedunt tam de aliis, quam de majori ecclesia congregationes pede nudo, exemplo Ninivitarum armati humilitate, et adjunctis sibi poenitentiae copiis, ut congrederentur cum pio et misericorde Deo: congrederentur, inquam, et vincerent. Pius est enim, et non potest diutius sufferre impressiones praecordialis doloris et immensae miseriae, sed statim cedit et vincitur, quia pius est. Haec sunt enim arma coelestia quae protegunt, haec arma coelestia quae docent fortiter stare, et fidenter congredi et cedere. Erecta est igitur area talis pugnae ecclesia beatae Virginis et matris Domini, ut et ipsam in auxilium sibi in tanta necessitate conducerent. Dato igitur signo a sacerdote ut precibus jam hora est, inquit gladio vastanti
Abbreviated transcription (Latin):
sepe societ. nͥ meditamentis oeturratur Hõr¬
ror est ⁊ infirmantes ⁊ recens sanatos intue¬
ri: ⁊ uestigia mortis euase incorporibus
corum ⁊ facieb ext̾minatis cculis ꝑerrare:
Quanto autem maior miseria: tanto gra¬
nosior miscłia factum est gͦ ꝑurgente tã¬
ta necessitate ⁊ plaga iam seuiente ⁊ gn̾ali
ꝑiculo imminente: xͥ humanũ auxilumi
nec cogitari poterat confugium fecerunt.
in quo ignis iam deseruiebat. ad piam et
ꝓpiciam dei matrem semꝑq urginem mari¬
am: ueq frustrati sunt tandem a sꝑe sua.
Crant autem sex dieb mense septembrio ĩ
eccłia beate nirginis: que sita est in urbe sues¬
sonica. Et non cessantib dolorib nimero¬
qr languencium ꝑsingulos dies actrescẽ¬
te: qui ẽẽ quien ñ poterant uigib ⁊ ascro¬
sis uocib ⁊ quales illa mors solita est for¬
mare nullum qui audiret quiescere sinebãt.
pertussa est ciuitas retenti meni: ⁊ qmͣnus

Expanded text:
ersaepe se societ, nisi medicamentis occurratur. Horersaepe se societ, nisi medicamentis occurratur. Horror est et infirmantes et recens sanatos intueri, et vestigia mortis evasae in corporibus eorum et faciebus exterminatis oculis pererrare. Quanto autem major miseria, tanto gratiosior misericordia. Factum est ergo perurgente tanta necessitate, et plaga jam saeviente, et generali periculo imminente, ubi humanum auxilium, nec cogitari poterat, confugium fecerunt in quos ignis jam desaeviebat ad piam et propitiam Dei matrem semperque virginem Mariam, neque frustrati sunt tandem a spe sua. Erant autem sex diebus mense Septembrio in ecclesia Beatae Virginis quae sita est in urbe Suessonica, et non cessantibus doloribus numeroque languentium per singulos dies accrescente; qui esse quieti non poterant, jugibus et atrocibus vocibus et quales illa mors solita est formare, nullum qui audiret quiescere sinebant. Percussa est civitas recenti metu, et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quo iudiciodei ⁊ quib
decansis intelligat qui
ualet: concessa est potes¬
tas adiise uirtuti plaga inuisibili ꝑcutere
homines etatis diuerse ⁊ sexus in pago sues¬
sionensi: ita ut sanel succensa corpora eoꝵ
cum in tolerabili cruciatu arderent usq ad
exlusionem anime: nisi sola dei medicina
occurreret. Est autem morb hic tabificus
sirb extenta liuenticute carnem ab ossibus
separans ⁊ consumens: ⁊ mora temporis aug-¬
menta dolorum ⁊ ardoris capiens ꝑsingula
momenta capxit miseros mori: ⁊ tamen desi¬
derantib mortem tm̃ remedium deuegatur:
donec priorib de pastis artub celer ignis in¬
uadat m̃bra uitalia. Et qd̾ mirum est ig¬
nis hic sine calore ualidus ad consumen¬
dum tanto frigore uelut glaciali ꝑfundit
miserabiles: ut nullis remediis possint cale¬
fieri. Item qđ ñ minus est mirabile ex quo
diuia gra restinctus fuerit fugato mortali¬
frigore tantus calor meisdem ꝑtibulegͥs
ꝑuadit ut morbus cancri eidem feruori ꝑ¬

Expanded text:
quo judicio Dei et quibus de causis intelligat qui valet, concessa est potestas adversae virtuti plaga invisibili percutere homines diversae aetatis et sexus in pago Suessionensi, ita ut semel succensa corpora eorum cum intolerabili cruciatu arderent usque ad exclusionem animae, nisi sola Dei medicina occurreret. Est autem morbus hic tobificus sub extenta liventi cute carnem ab ossibus separans et consumens, et mora temporis augmenta dolorum et ardoris capiens per singula momenta, cogit miseros mori, et tamen desiderantibus mortem tantum remedium denegatur: donec prioribus depastis artubus, celer ignis invadat membra vitalia et, quod mirum est, ignis hic sine calore validus ad consumendum, tanto frigore velut glaciali perfundit miserabiles, ut nullis remediis possint calefieri. Item quod non minus est mirabile, ex quo divina gratia restinctus fuerit, fugato mortalifrigore tantus calor in eisdem partibus aegros pervadit, ut morbus cancri eidem fervori p
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitum pro omnibus circa seip̃m
negligentem in omnibus aliis obe¬
dientissimum. set de se ipso uix ali¬
quando sen caritati sen potestati o¬
bedientem. Iemꝑ enim priosa sua
nulla reputans maiora moliebatur
ad non parcendum corpori ad stu¬
diis sp̃ualibus robur addendum:
corpus suum uariis infirmitatid
ꝑ se actenuatum iciumis insuper
et uigiliis sine int̾missione acte¬
rendo. Quid enim dicemus de sõp¬
no. qui in ceteris hominidus solet
esset refectio laborum et sensuum
aut mencium decreacio:

Expanded text:
sollsollnegligentem; omnibus in omnibus aliis obedientissimum, sed de ipso vix aliquando seu charitati, seu potestati obedientem. Semper enim priora sua nulla reputans, majora moliebatur, ad non parcendum corpori, et ad studiis spiritualibus robur addendum, cerpus suum variis infirmitatibus per se attenuatum, jejuniis insuper et vigiliis sine intermissione atterendo. 28. Quid dicemus de sommo, qui in caeteris hominibus solet esse refectio laborum et sensuum, aut mentium recreatio
Abbreviated transcription (Latin):
culis simplicibus uictus in haditã¬
cium par similis erat. Hec ergo fuit
in tempore illo sub albate bernar¬
do et magisterio enis in clarissi¬
ma et karissima ualle illa sp̃ua¬
lium scola studiorum. hic feruor
regularis disciplicie. et omnia deo
faciente et ordinante et tabernacu-¬
lum edificante secundum exem¬
plar quod ei suꝑius monstratum
est. Et utinam post rudimenta
prime conu̾sacionis cirta semet¬
ipsum talem se exhibuisset qualem
erga ceteros tam benignum tam
discretum tam sollicitum. Iet cõ¬
tinuo cum amnue illius obedien¬
cie uinculo solutus. et sui uiris ef¬
fectus est uelut arcus distentus
ad pristinum rigorem: et sicut cor¬
rens detentus et dimissus ad prio¬
ris cursus consuetudinem reuer¬
sus est. quasi repetens asemet ipso
penas diuscule illius quietis et
dampna laboris intermissi. uid̾es
hominem inbellicem et languidũ
conari. et agredi quecumq uel¬
let minus considerare quid posset.

Expanded text:
culis simplicibus victus inhabitanculis simplicibus victus inhabitantium persimilis erat. Haec ergo fuit in tempore illo sub abbate Bernardo et magisterio ejus in clarissima et charissima valle illa spiritualium schola studiorum, hic fervor regularis disciplinae, omnia Deo faciente et ordinante, et tabernaculum aedificante, secundum exemplar quod ei superius monstratum est. primae conversationis, circa semetipsum talem se exhibuisset qualem erga caeteros, tam benignum, tam discretum, tam sollicitum. Sed continuo cum ab annuae illius obedientiae vinculo solutus et sui juris effectus est, velut arcus distentus ad pristinum rigorem, et sicut torrens detentus et dimissus ad prioris cursus consuetudinem reversus est, quasi repetens a semetipso poenas diusculae illius quietis, et damna laboris intermissi. Videres hominem imbecillem et languidum conari et aggredi quaecunque vellet, minus considerare quid posset;
Abbreviated transcription (Latin):
orro silencii ipsius
ordo et fama tanta eciam
apud seculares homines superue¬
uentes sui faciebat reuerenciã.
lit eciam ipsi non tantum praua
uel occiosa. set aliquid eciam quod
ad rem attineret ibi lociui uereren¬
tur. Iolicudo uero loci illius inter
opaca siluaruarum et uicinorũ
hinc inde moncium angustias in
quo serui dei latebant speluncam
illam sancti patris benedicti quo¬
dam modo representabat eani in
qua aliquando apastoribus inuen¬
tuss est. ut cuius imictabantur
uitam habitacionis eciam euis ac
solitudinis formam aliquam ha¬
bere uiderentur. Omnes quippe ociã
in multitudine solitatu ibi erant.
Uallem namq illam plenam ho¬
minibus oedinis tacione caritas
ordinata singulis solitariam faci¬
ebat: quia sicut imus homo inordi¬
natus eciam cum solus est ipse sibi
turba est sic ibi unitate sp̃t et te¬
gularis lege silencii. in multitu¬
ome hominum ordinata solitudi¬
nem cordis sui singulis ordo ipse de¬
fencebat. Domibus uero et habita¬

Expanded text:
orro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut etiam ipsi, non tantum prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo servi Dei latebant, speluncam illam sancti patris Benedicti quodammodo repraesentabat, in qua aliquando a pastoribus inventus est; ut cujus imitabantur vitam, habitationis etiam ejus ac solitudinis formam aliquam habere viderentur. Omnes quippe etiam in multitudine solitarii ibi erant. Vallem namque illam plenam hominibus ordinis ratione charitas ordinata singulis solitariam faciebat, quia sicut unus homo inordinatus, etiam cum solus est, ipse sibi turba est; sic ibi unitate spiritus, et regularis lege silentii in multitudine hominum ordinata, solitudinem cordis sui singulis ordo ipse defendebat. Domibus vero et habita
Abbreviated transcription (Latin):
quie forent lote confienter libere. Redi¬
ens maritus: que inuenerat coningi retulit.
S illa que iam penitus non solum loqiue¬
lam s ⁊ memoriam p̃ doloris nimietate i¬
p̾diderat. auxiliante deo ꝓtinus ex ip̃o calo¬
re fidei aliquantulum roborata uenienti:
p̾sbitero peccata sua confiteri curauit. de¬
inde subuxit eadem nocte sͥ innisu qnͣdã
speniosissimam dominam de francia ueni¬
entem appariusse.⁊ ut peccata sua ueracit̾
confiteretur p̾cepisse. sicq sanandam pro¬
misisse. Cumi hec presbiter post confession̾e
auditam ad nos ueniens ittulisset: ilico n¬
lectum decumbentis uenimus. easq coram
ea lauantes ⁊ aquam lauatõnis ei potandã
tridentes contimuo discessimus. Ecce aũt¬
antequam cͤccliam reu̾si fuissemus. numcius
post nos accurrens eam peperisse ⁊ sanatã
ẽẽ retulit. Unde tam ip̃a quam maritus
eius exultantes munera ⁊ ornamenta do¬
mine nostre contulerunt. post reclitum

Expanded text:
quiae lotae forent fideliter bibere. Rediquiae lotae forent fideliter bibere. Rediens maritus quae invenerat conjugi retulit. Sed illa, quae jam penitus non solum loquelam, verum etiam memoriam pro doloris nimietate perdiderat, auxiliante Deo protinus ex ipso calore fidei aliquantulum roborata et recreata, venienti presbytero peccata sua confiteri curavit, deinde subjunxit eamdem nocte sibi in visu quamdam speciosissimam Dominam de Francia venientem apparuisse, et ut peccata sua veraciter confiteretur praecepisse sicque se sanandam fore promisisse. Cum haec presbyter post confessionem auditam ad nos veniens retulisset, illico lectum decumbentis venimus, easque coram ipsa lavantes, et aquam lavationis ei potandam tradentes, continuo discessimus. Et ecce priusquam ad ecclesiam reversi essemus, nuntius post nos accurrens, eam peperisse et sanatam esse retulit. Unde tam ipsa quam maritus ejus exsultantes, multa munera et ornamenta Dominae nostrae contulerunt; post reditum
Abbreviated transcription (Latin):
non ex umbra mortis. s ex ip̃is fau¬
cib cuis ut nobis uisum est liberati: gr̃aꝵ
laudes domine nostre referentes assump¬
to eus feretro atq reliquiis cantuariam
uenimus: ubi tunc erat archiẽpe domns
willermus nobis notissimus. qm̃ dudum
dunum petens multis dieb in ip̃ius domo
manserat. ibiq filios radulphi cancellarii
regis anglorum docuerat. Hic gͦ cum in¬
genti gaudio nobis occurrens honorificẽ¬
tissime nos cum monachis sci augustini
suscepit. ⁊ quam dui uoluimus beingne re¬
tinuit. Et ecce matrona quedam euisdem
urbis ditissima iam per octo dies nimio
partus dolore cruciata omnino fucrat i¬
desperata: ita ut de solo euis funcre tractare¬
tur. Hec aucliens aduentum nostrum
misit ad nos uirum suum querentem si
cinam. Cunc boso p̃sbiter cui p̾cipue cura
reliquiarum scruandarum cominissa fu̾at
consuluit ei ut coniugem suam exoctaret᷑
ueratem peccatorum suoꝵ confessionem p̃s¬
bitero suo facere: dende de limpha qua reli¬

Expanded text:
non ex umbra mortis, sed ex ipsis faucibus ejus, ut nobis visum est, liberati, gratiarum laudes Dominae nostrae referentes, assumpto ejus feretro atque reliquiis Cantuariam venimus, ubi tunc erat archiepiscopus domnus Guillelmus nobis notissimus, quoniam janselmi Laudunum petens, multis diebus in episcopi domo manserat, ibique filios Radulphi cancellarii regis Anglorum docuerat. Hic ergo cum ingenti gaudio nobis occurrens, honorificentissime nos cum monachis Sancti Augustini suscepit, et quandiu voluimus benigne retinuit. Et ecce matrona quaedam ejusdem urbis ditissima, jam per octo dies nimio partus dolore cruciata, omnino fuerat desperata, ita ut de solo ejus funere tractaretur. Haec audiens adventum nostrum misit ad nos virum suum, quaerentem si cinam. Tunc Boso presbyter, cui praecipue cura reliquiarum servandarum commissa fuerat, consuluit ei ut conjugem suam exhortaretur veracem peccatorum suorum confessionem presbytero suo facere, deinde ex lympha qua reli
Abbreviated transcription (Latin):
Ua ex inde uindictam nr̃ri sue uidex
iustus filius suus fecerit: aucliant
et qui lua deo donantes tursus ea aufe¬
runt. Cum enim pene tota anglia cirtuita
inaximos lanc a ceruos emendo peccuniam
suam expendissent. ip̃m q lana donum
sitam replassent: eice nocꝰte transitus sui di¬
em p̾cedente subito incendio domus eadem
cum tota lana cremata est. sicq illi om̃ib
amissis pauꝑes effecti. sero penitentes: do¬
lucrunt sc iniuriam fecisse celi regine.e

Expanded text:
 exinde vindictam Matri suae judex justus fecerit Filius suus, audiant omnes qui, sua Deo dantes, rursus ea auferunt. Cum enim tota pene Anglia circuita, maximos lanae acervos emendo pecuniam suam expendissent, ipsaque lana quamdasitam replessent, ecce nocte transitus sui diem praecedente subito incendio domus eadem cum tota lana cremata est; sicque illi, omnibus amissis pauperes effecti, sero poenitentes doluerunt se injuriam fecisse Reginae
Abbreviated transcription (Latin):
biter ex fide uiri anmatus: genib flexis
surgens p̾fatum phy laterium capillis eiꝰ
p̃tiosum cum tirnore ⁊ deuotõne fidenter
accepit. ip̃oꝙꝵ coldistanno uiriliter eum utͣq¬
manu sustentante in emmenciorem pu¬
pis locum ascendit ⁊ mami contra hostes
eleuata ne ultra ueniant ne nobis po
numicrucis de codem phylaterio contra hostes
detidens cum exertibat: ⁊ in mari mortuũ
p̃cipitat. Iħ̾u pie ihñ bone que nobis tunc¬

Expanded text:
byter ex fide viri animatus, genibus flexisbyter ex fide viri animatus, genibus flexissurgens, supradictum phylacterium capillis ejus pretiosum, cum timore et devotione fidenter accipit, ipsoque Coldistanno viriliter eum utraque sustentante, in eminentiorem puppis locum ascendit, et manu contra hostes elevata, ne ultra veniant, ne nobis nocendi num crucis de eodem phylacterio contra hostes decidens, eum exterebrat, et in mare mortuum praecipitat. Jesu pie, Jesu bone
Abbreviated transcription (Latin):
scendere ex dictis euis animadu̾̃tit pirataꝵ
qui ꝑ mare p̾dandi causa cliscurrunt na¬
uemꝰ ad ẽe statimq niinis ꝑ territus. indi¬
cauit omnib mortem ꝓpinquam immi¬
nere. Protinus omnes timore necis red¬
dimur ex sangnes euestigio enim cernimꝰ
nauem aꝓpinquantem ad instar uoluctis
aduolantis. lanceas ⁊ elipeos cum gla¬
diis choruscantes: ⁊ loricas etiam ad solis
splendorem relucentes. Pectata nostra alt̃¬
utrum confitemur: ⁊ quiaiam moris
ad ianuam ẽẽ uidetur. non expectedir
p̃sbiter ad suscipiendam confessionem. s
sua cum tota peccunia domine nostre
offcrunt. ⁊ suꝑ eius feretrum ꝓiciunt:
cum nimio aetu misccłiam cuis implo¬
rantes ut corpora sua tm̃modo depura¬
tarum manib ⁊ ꝑiculo mortis eripi¬
at. totamts peccuniam corum ip̃a pp̃
cccłiam suam restaurandam retineas.
p̃sbiterum quem ceteris ꝓuectiorem usde¬
bat dodistamnis exortatur: ut assumptis

Expanded text:
scendere, ex dictis ejus animadvertit piratarum, scendere, ex dictis ejus animadvertit piratarum, qui per mare praedandi causa discurrunt, navem adesse, statimque nimis perterritus indicavit omnibus mortem propinquam imminere. Protinus omnes timore necis reddimur exsangues, e vestigio enim cernimus navem appropriantem instar volucris advolantis, lanceas et clypeos cum gladiis coruscantes, loricas etiam solis splendore perfusas relucentes. Peccata nostra invicem confitemur; et quia mors jam ad januam adesse videtur, non exspectatur presbyter ad suscipiendam confessionem, sedsua cum tota pecunia Dominae nostrae offerunt, et super ejus feretrum projiciunt, cum nimio fletu misericordiam ejus implorantes, ut corpora sua tantummodo de piratarum manibus et exitio mortis eripiat, totamque pecuniam eorum propter ecclesiam suam restaurandam ipsa retinpresbyterum, quem caeteris provectiorem videbat Coldistannus, exhortatur ut assumptis
Abbreviated transcription (Latin):
ne misccłiam tuama inme petcatore: ut
iastar sancti mantani ex recepto lumine
feretrum qd̾ composu rursum possim ui¬
tere. Talia tum lacrimis licendo. regauit
ut ex litapha qua teliquie lote fuerant
de ĩa aqua bibit. Sic ꝙ ꝑ totim nectem
ia orat̾one ꝑiugil coram feretro mansit
Mane facto lumea ricepit. deoq ⁊ piema¬
natiuitate manum aridam habens ex
aqua reliquiarimi bibit. manusꝙ ex
ostinodum mare transire dispon̾e̾¬
tes uentum q ꝓsperum expectan¬
tes tempore paschali in festo marti euan¬
tis comuocati nauem intrauimus. Nobis¬
cum ctiam plures negociatores introicrunt.
lebant. seq nobiscum securius transire pos¬
sc sperabant: plusquam trecentas marebas
quasi cirta nanis maris medium uenisse¬
mus: unus ex sociis nris a longe ꝓspiciens
ndit procul nanem uelut in angulo litto¬
ris positam. Quod cum p̾fato collistanno
iudicass: illȩ iuuenem usq ad summimut̃a¬
tem mali explorancli ciusa iubens con¬

Expanded text:
ne misericordiam tuam in me peccatore, ut instar sancti Montani recepto lumine feretrum tuum, quod composui, rursum possim videre? Talia cum lacrymis dicendo, rogavit ut ex lympha, qua reliquiae lotae fuerant, de ipsa aqua bibit, sicque per totam noctem in oratione pervigil coram feretro mansit. Mane facto lumen recepit, Deoque et piae Manativitate manum aridam habens ex aqua reliquiarum bibit, manusque ejodum mare transire sperantes, ventumque prosperum exspectantes, tempore paschali, in festo Marci evantis convocati, navem intravimus. Nobiscum etiam plures negotiatores introierunt, lebant, seque nobiscum securius transire sperabant, plusquam trecentas marcas aquasi circa medium maris venissemus, unus ex sociis nostris, a longe prospiciens, vidit procul navem velut in littoris angulo positam. Quod cum praefato Coldistanno indicasset, ille juvenem usque ad summitatem mali, explorandi causa jubens con