comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post telarato cingło repente ꝓstratꝰ exami-¬
natus ẽ. Quidamꝰ cursoꝵ querunt excon¬
silio decreto. Tuncarconipomenes. ut non
deinceps om̃s ex̾citarentur. ꝑmisit exillo
gimasiũ dictum. quod uiuenes midi ex̃¬
ce̾ntur incampũ. ubi sola tm̃ uerecunda
operiuntur.
ferunt quidam regem tot filios adoles¬
cenres hr̃e. cotid̾ gnib de regno iułłisse
contendere.iiii. Saltus dictus quasiexi¬
lire maltum. ẽ enim salcus altius exili
ususẽ atreptos iapides procul ferire. as
tas pondere libratas iacere sagiitas arcu¬
eminere uii. Uutus ẽ imnenitas uiriũ
in labore ⁊ pondere corꝑis uinT uetano a
laterum conplexii uocata. quib comims
certantes inintuntur. qui gre&ł appellatioe
athlete uocantur.ix. Locnis aũ lucta¬
tionis palestra dicitur. Parestia atitem
minatam dñt. Scilicet quod in uictan¬
do cũ mecdius arripiant fere quatiant.
ideoq aptid g̾eos palim itocat᷑. Quidam

Expanded text:
post relaxato cingulo repente prostratus exanipost relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecunda operiuntur. ferunt quendam regem tot filios adolescentes habentem totidem generibus de regno iussisse contendere. De saltu . Saltus dictus quasi exilire in altum: est enim saltus altius exilirusus est arreptos lapides procul ferire, tas pondere librato iacere, sagittas emittere arcu. Virtus est immensitas virium in labore et pondere corporis. Luctatio a laterum complexu, quibus comminus certantes innituntur, qui greca appellatione athlete vocantur: locus autem luctationis palestra dicitur. Palestram autem minatam dicunt, scilicet quod in luctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Ecta aucem spectͥacula. eo quod hominibus
publica ibi p̃beatur inspectio. hec ⁊ ludicͣ
uuncupata quod in ludis gerant᷑ in scenis
ludoꝵ origo fic tradit᷑ udios ex asia. cransue¬
fiatri suo cesserat regnum. Contentione
igitur iuetruria uiter ceteros ritus iuꝑ¬
stitionũ suaram specta cula qͦ religiomis
nomina instituerunt. inde romani arres¬
sitos artifices iraitati sunt. ⁊ inde ludi a
lidiis uocati sunt. Uarro autẽ dicit ludos
aluso uocatos quod iutienes ꝑ dies festos so¬
lebant ludi exultatione ppłm delectare. uñ
yeum luisum iuuenum ⁊ ctieb festis tẽpliᷤ
⁊ religionib reputant. nicħ iam de causa no¬
cabuli clumrei causa idolatͥasit. unde ⁊ ꝑ¬
miscue lucti lib̾alia. tiocabamur ob hanoeẽ
liberi paiͥs. ob hec despicienda ẽ origuns ma¬
cula ne bonum estunes quod inictũ amalo
probatur. hinc accidit ut oĩm prope ar¬
tium ei̾cicia: ginnasia dicantur. ante enĩ
in locis cercantes e i ti erint. ne muidarent᷑.

Expanded text:
cta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia  Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. igitur in Etruria inter ceteros ritus supers titionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituunt. inde Romani arsitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo onprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur:
Abbreviated transcription (Latin):
enimẽ locus trantitu facais. unde⁊ ap¬
pellamus ⁊ itum. Itmer aucem ẽ locus tꝰ¬
longe uie. ⁊ ipẽ labor ambulandi. ut quo
uelis ꝑuemias. Semita itineris dumcdtũ
est. asemitu dicta. semita autem homintĩ
est. calles ferartum ⁊ pecud̾. Calles ẽ iter pe¬
cudum inter colles angustũ ⁊ ltũ
acolio pedum uocattim suie callo pecudun
ꝑduratum. Trauntes sunt transqũsa
inagris itinera. siue erecta iua dicta quod
transimitat. Diuortia sunt flexus tuartim
hoc ẽ ctui̾se ac diuise rue. siue seunte trinsi¬
se. que sunt altere uie. biuuim quia duplro
e ua. Comprta quia plures conpetunt in¬
ea uie. quasi tͥuie quatiue. Ambitiis int̾ uici¬
norum etificia locus diioꝵ pedum ⁊ sempe¬
dis adcͥcuenndi facultatem relictus. ⁊ ab ar bi¬
lando dictus. Orbita uestigtum carri aborbe
rote dicta. porro acttis quo pectis agisoiet. su¬
uosum uer: fexnosum. Uestigia sunt pectũ
signa pͥmis plantis exp̃ssa uocata. quod his

Expanded text:
enim est locus transitu facilis; unde apenim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum, hoc est diversae ac divisae viae, sive semitae transversae quae sunt a latere viae. Bivium, quia duplex est via. Conpeta, quia plures in ea conpetunt viae, quasi triviae, quadriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his
Abbreviated transcription (Latin):
Uiaẽ: qua potest ire uehiculum. ⁊ uiadic¬
ta auehiciiloꝵ incursii. nam duos actus
capit. pp̃ einrium ⁊ uenientium uehicu
blicaẽ. ant pͥuara. Publicaẽ que insolo pu¬
blico ẽ. que int̾ actus ꝓplõ patet. hec aut
ad mare aut ad oppida percuiet. puata
ẽ: que municipio uicino data ẽ.S tract̾a
dicta: quasi uuilgi pedib tͥta. Aucretius.
strataq iam iuilgi pedib decͥta uiarum.
ip̃a e ⁊ delapidata .i. lapidib strata. Pmi
autem peni dnrͣ lapidib uiaᷤ strauisse:
P ostea romam ꝑ oem̃ eam pene orbem dis¬
posuernt pp̃ rectittidinm itinerum. et
ne plebs eẽt ociosa. Aggerẽ media strate emi¬
nentia. coaggeratis lapidib strata ab aggere¬
.i. coadeeruatione ticta. qutam historici uã
militatemdicunt. ut qualis sepe uie dep̃n¬
sus maggere serpens. Iter uelitus ẽ ua. q̃
irit ab homine quaꝗͣ u̾sum potest. itera
⁊ itiner. dit̾sam significationẽ hr̃t. Iterꝰ

Expanded text:
Via est qua potest ire vehiculum; et via dicVia est qua potest ire vehiculum; et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit, propter euntium et venientium veblica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi vulgi pedibus trita. Lucretius1, 315: Strataque iam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse; postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibest, a coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens. Iter vel itus est via, qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter
Abbreviated transcription (Latin):
centecum. inagrestib aũ pedefis. exl. quadra¬
ginta quadratoꝵ uistum canberum riocãt.
Porro stacliaus ager ht̃ passus. cxxu.i. pe
des. dcxxu. ctius mensitra octies ꝯputata
miliartum facit. qui conistat quinꝙ iilia pe¬
tib. Centuro autem ager ẽ ducentoꝵ ruge¬
rum. qui apud antiqtios aceinum uig̾ibits
uocabatur. sed post ea duplicataẽ. nom̃q
pͥstinum retinut. innumero enim centurie
multiplicate sunt. nom̃ mutare ñ potuert̃.
nos miliaria dicimus. greci stactia.
galii leunas. egiptii signes. ꝑse: pa¬
rasaignas. sunt atitem propͥo queꝙ spacio.
Miliarium mille passib t̾minatur. ⁊ dictum
miliarium. quasi mille adium hñs pecdes
quinq milia. Leura finitur passib mille
quingentis. Staduim oct̾aua pars ẽ: mili¬
det̾minasse quod ip̃e subuno spũ confecis¬
set. ac ꝓinde spaciũ stadium appellasset
quod in finem respirasset simul ⁊ stetisseti

Expanded text:
centetum. In agrestibus autem pedes centum quinquacentetum. In agrestibus autem pedes centum quinquaginta quadratum iustum candetum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centurrum, qui apud antiquos a centum jugeribus vocabatur; sed postea duplicata est, nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars milideterminasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset simulque et stetisset.
Abbreviated transcription (Latin):
hñs digitos tres. palimis autẽ quatuor digi¬
tos habet. pes sexdocim passus. pedes: quinq
ꝑtica: passus duos .i. pedes decem. Ftica autẽ.:
a portando dicta. quasi portica. Omnes enĩ
p̃cedentes mensure incorꝑe sunt. ut palmus.
pes. passus. ⁊ reliqua. ꝑtica sola: portatur. est
euim decem peclum ad instar ealami. in ezechi¬
ele templum mensurantis. Actus. minimus
ẽ latitudine pedum .iiii. longitudine. cxlx.
Climata ꝙͦ undiq u̾sum pedes ht̃ .lx. ita . lx.
nem dicunt. ab arando: sel. Acttis duplicattis
ingertun facit. ab eo quodẽ itinctum iugeri
nomen accepit. Iug̃um aũ constat longitudiẽ
pedum ducentoꝵ quadragunta latitudine. exx.¬
tamid̾ betici. xxx. pedum latitudine. ⁊ lxxx.
latitudine longitudine diffinuint xu.
I xu. s porca ẽ quod marando extat qd̾̃
defossum xxx. ẽ leta. balli candid̾ appellãt
maureis urbanis spacium .c. pedum quasi

Expanded text:
habens digitos tres. Palmus autem quattuor digihabens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes quinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando diprecedentes mensure in corpore sunt, ut palmus, pes, passus et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechiele templum mensurantis. Actus minimus, est latitudine pedum quatuor, longitudine CXL. Climata quoque undique versum pedes habet LX.nem dicunt, ab arando scilicet. Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine pedum ducentorum quadraginta, latitudine cam idem Betici XXX pedum latitudine et octoginta longitudine diffiniunt, sed ig.. Sed porca est quod in arando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
lboriente inoccidentem ꝑtransũ sum dirigit᷑.¬
quipco quod formam decere faciat. decumꝰanꝰ
ꝓppellatus. ager enim bis diuisus. figuram
denarii numeri efficit. Arta ab arcendo uo¬
elta fines emimagri eustodit. eosq ad ire ꝓ¬
hibet. Liifinium dicttm eo quod tum pos¬
sessionum fines ad stringit. hinc ⁊ qua ctriftin¬
um. quod quattior reliqui limites angustiores
⁊ int̾ se distant in parib int̾uallis. ⁊ nominibꝰ
designatis. De mensuris agrorioi. .xu.¬
ENs usi a et quicquid pondere.
Inparcibus partes in ꝓiunctis. ꝓtuncias inre¬
gionib. regiones in locis. loca: int̾ricoriis. ter¬
ritoria in agris. agros incenturiis. centurtas
iniugerib. uigena inelimatib. deinde clima
tamactus. perticas. passus. gradus. cubitos.
pedes. palmos. uncias. ⁊ digitos diuisi sunt.
tanta fuit enimeoꝵ sollereia. Digitus ẽ pars
minima agrestium mensuraruumn. inde uncia.

Expanded text:
ab oriente in occidentem per transversum dirigitab oriente in occidentem per transversum dirigitqui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. § 15 De mensuris agrorum. Mensura est quidquid pondere, in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia
Abbreviated transcription (Latin):
iemculture defideret. Prata aiint eẽ. que
scem possunt. Paiides dicte apale pastorali
dea quod palua. .i. pabula niitͥant inmtoꝵ¬
ines De finibus agroruos .xiiii
dicti quod agri findulis sinit diuisi.
mensuraꝵ enim lince interraꝵ par¬
ticione cenduntur. ut dinensionis equitas ce¬
ntattir. Limmites appellati. antiquo u̾bo transti̾¬
sislam transu̾sa omĩã antiqui luna dicebant.
aquo ⁊ limina ostioꝵ. ꝑ que foris ħ intus itur
ilimites: quod ꝑeos in agros foris eattir. hinc
⁊limus uocabłm accepit. Cingłm quo serui pti¬
blici cingebantur. obliqua purptira. Termini
dicti: quod terre mensuras distingunt. atq
declaunt. his enim cestimonia finiũ intelli¬
guintur. ⁊ agroꝵ ittencio ⁊ certamen aufertur.
liites maximi inagris duosunt. cardo et
decumanus. cardo: quiaseptentͥme directus.
acardine celiẽ. nam sine dubio celum uercitr.
uiseptentonali parte orbe. Decuimanus ẽ qui

Expanded text:
rem culturae desideret. Prata autem esse quae rem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum. De finibus agrorum . Fines dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Lidecumanus. Cardo est qui a septentrione directus a cardine celi est: nam sine dubio celum volvitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
subse ciborum int̾rienit. Noualis ager est
pͥmum ꝓsciᷤsus. siue qui alt̾nis annis u̾acat.
tonandaꝵ sibi uircum causa. Notabia ens
seines cium fractu erunt. ⁊ semel uacua Sqil¬
lidus ager quasi excolidus. quodiam aculta
exient sicut exconsul. quod a consolatti dises¬
serit. Uliginosus ager ẽ semꝑ hummidus. Nan
humidus diciturꝰ qui auqtuando sicarir. U
ꝙcm humor teire ẽ. naturalis. numqͣ ab
emeddens. Subsciꝰuias̃ propͥe que sutor de mͥ
pstidens. quasi suꝑuacua abicit. inde ⁊ subci
mugn. quos inꝑtica diuisos recusant. quasi
in sos ẜ palustres. Item stibcisiua que indiui¬
entia. Aceadicit᷑ tabulaꝵ equalitas. dicta atĩ
area: aplanicie atq equalitate. Unde ⁊ ara. Alii
aram uocatam dicunt. quia ꝓtͥturmdis frci¬
isa. Pratumẽ cuius feni copia aimenta tu¬
entus Qui ueteres romani nom̃ indiderrĩt.
abco quod protinꝰ sit paratꝰ. nec magniũ labo¬

Expanded text:
subsecivorum intervenit. 12. Novalis ager est, subsecivorum intervenit. 12. Novalis ager est, primum proscissus, sive qui alternis annis 237 vacat, novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divicenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugrida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum labo
Abbreviated transcription (Latin):
Aut enĩ arciusẽ ager .i. sationalis aut consitꝰ
.i. apitis arborib aut pascuris. qui herbistm
⁊ aminalib uacat. aut floreus. quod sint or¬
ti apib congiientes ⁊ florib. quod etiam
uirgilius inquatuor libris georgicoꝵ ẽ santꝰ
Rura ueteres indicos agros dicebant. i ii
uas ⁊ pascua. agitim iͦ: qui colebattir. Nan
rus ẽ quomel quolac. quo pecus hit̃ potit.
unde ⁊ rusticus nominat᷑. hec agrestit̃ ͥ¬
uotis respondet auari agͥcole. ⁊ tibullus li¬
bro pͥmo fert easiam. non culta seges totosq
ꝑ agros. floret odoratis terra benignarosis.
Compascuus ager dictus. quia dinsorsbus
agrorum relictus ẽ ad pascend̾ cõmumt᷑ ui¬
cinis. Aluinus agerẽ quẽ paulañ fliuuus
in agrcim reddit᷑. Artifiniuis ager dictusẽ
quia certis linearum mensuris noncontinet᷑
sedarcentur fines riuis obiecta fluminũ mon¬
tium arborum. Unde ⁊ inipĩs agrts: inchil

Expanded text:
aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium pvotis respondet avari agricolae. Conpascuus  Fert casiam non culta seges, totosque per agros Floret odoratis terra benigna rosis; Compascuus ager dictus, qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. 10. Alluvius ager est, quem paulatim fluvius in agrum reddit. 11. Arcifiquia certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines ejus objectu fluminum, montium, arborum, unde et in iis agris nihil
Abbreviated transcription (Latin):
galia eclificia nrumidaꝵ agresttum. ob lon¬
ga incurius lat̾ib recta. qua si nauiũ cari¬
n̾e sunt. siue rocunda inmot̃ furnortim. &
magalia dicta: quasi magaria. quia magar:
punici notiam uullam dñt. una litt̾a ꝯuiu¬
eo quod in eo agatur aliquid. alii
agrum exg̃coᷤ nominari manife¬
stius crectiiit. Unde ⁊ uilla grece. coragros
dicitui. Uilla auallo .i. agrege terre numcu¬
pata. quod ꝓlimite coustitiu solet. Possessio¬
nes sunt agn late patentes publici pͥratiq
quos mitio non mancipatione s quisꝙ ut po¬
trut occuipanit. atq possedit. unde ⁊ num¬
cupati. fundus diccͥtis. quod eo fuindat᷑ uel
stabiliatur patrl mommentum. fiuidus aũ
⁊ urbanum edifictum ⁊ rasticanum intelli¬
gendrimẽ. Predium quod exom̃ib patͥfa¬
milias inaxime p̃uidetur .i. apparet quasip̾¬
ceꝑant. ut p̃de nomine habebant. Omins aũ
ager ut uarro decet. quadrifariuis duuidit᷑.

Expanded text:
Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonMagalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sint, sive rotunda in modum furnorum. Et Maga lia dicta, quasi magaria, quia Magar Punici novam villam dicunt, una littera commueo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum exstius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est apparet, quasi prceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur:
Abbreviated transcription (Latin):
pulchroꝵ quaditum ⁊ fastigͥatum ultra oem
excelsitatem. que fł manuu possunt. Unde et
mensurã umbrarum egresse. nullam hre
tim bram dñr. tali aũ eclificio suirgunt. ut a
lato incipiant.⁊ ill angusto fimantitr. sicut
ignis. pir enundicit᷑ ignis. hos egipitis ht̃.
Ap̃ maiores enĩ potentes aut sub montib
arit in montib sepeliebant᷑. inde tractum ẽ.
ut suꝑ cadauera aut piramides fierent aut
ingentes columpne coilocarentur. De edifi
habitacłm pau̾is atꝙ uirgulis arũ¬
dinib ꝙ contextum. quib possit᷑
homines tueri aui frigoris uł caloris inui¬
ria. Tugurium castila ẽ quamfacium sibi
custodes uinearum ad muirimen sui. quasi
degurium. sine pp̃ ardorem solis ⁊ radios d̃¬
climandos. siue ut inde homines uł besti¬
as que insidiari solent naus filigib abigãt.
hanc iustici campanam uocant. quod unu
caintum capiat. Testria quidam putant ẽẽ
tuguria: quidam loca p̃iupta ⁊ aspera. Ma

Expanded text:
pulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem pulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores eaut in domibus sepeliebantur. Inde tractum est, ut super cadavera, aut pyramides fierent, aut ingentes columnae collocarentur. CAPUT XIIbitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris, vel caloris inria. Tugurium casula est, quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegumen sui, quasi tegurium sive propter calorem solis et radios declinandos sive ut inde vel homines, vel bestiolas que insiHanc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. 235 3. Tesqua quidam putam esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
so conueniunt. ⁊ cͥca uolitantes ab igne ꝓxime
interire coguntur. De sepyleris. xi.¬
eptĩchrum asepulto cic̃tam. pͥtisqͥs
ꝙ indomo suasepelubattir. P ostea ue¬
titumẽ legib. ne fecore ipõ corpora ui¬
uentium contacta inficerentur. Monumentũ
ideo muncupatur. eo quod mentem moneat. ad
defuncti memoriam. sum etũ non uid̾is monti¬
mentum illudẽ quod scͥpitimẽ. excidit tamquã
moritius a corde. Cũ aũ uideris: monet mentẽ¬
⁊ ad inemoriam tereducit. ut mortiiũ record̾is.
monumenta itaq ⁊ meniorie ꝓmentis ammo¬
intione dicte. Tumulus dictus. quasi tumetis
tellus. Sarcofagum g̾cumẽ nomen. e quod
ibi corpora ad sumaitrur. sarcia emigrece:
caro. fagos: comedẽ dicit᷑. Mausolea sunt g̾-¬
sepulera. seu monumenta regum. amanseleo
ige egipnoꝵ dicta. Nam eo deftuncto. eius
uxor mire magnitudinis ⁊ pulcrtuctinis ex¬
truxit sepulchium. intantum ut omnia mo

Expanded text:
so conveniunt, et circa volitantes ab igne proxime so conveniunt, et circa volitantes ab igne proxime interire coguntur. § 11 De sepulchris. Sepulchrum a sepulto dictum. Priuse in domo sua sepeliebatur: postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumentum, illud est, quod scriptum est: Excidit tanquam mortuus a corde. Cum auet ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hod
Abbreviated transcription (Latin):
fsd aut uaues possunt replero agger enĩ
pminis ponittir. s abiisiue ⁊ niuros ⁊ munim̃¬
a omiã aggerem dmñs. Macerie sunt parce¬
ceslongi. quib minee alique clariduntuꝵ
de terra appellãt.qm̃ in forma cͥcundanis
ducb utrimq tabulis inferut᷑ ueriuis ꝙͣ¬
instrarintur. qui dirrant incormpti. uen¬
tis ignibꝙ omĩq cemente fortiores depes mu¬
ninienta satoꝵ sunt. unde ⁊ appellate. lau¬
las muimenta ouium. ł sepimenta ouilium.
Est aũ g̃cum nomen .c. detincta. Nam g̾e̾uio
tempestatesꝙ imbitum frigorisq in¬
uirias uitant. Dicta aũ tab̃nacła: quod corti¬
ne cuistente stinib cabłis interstantib appen¬
derentur. que temptoria sustinerent. Tempco¬
rum uocatum eo quod tendattir frinib atq
paus. Unde ⁊ hocdie p̃cendere dñi. Papiliones
uocanttir asimilitudine parciuli anmalis
uolantis. qui maxime habundant floretibus.
malitis. Hee sunt auicule que lumine acceu¬

Expanded text:
 aut valles possunt repleri ab aggreganpropius ponitur. Sed abusive et muros, et munimenta omnia aggerem dicimus. 4. Maceriae sunt parietes longi, quibus vineae aliaque clauduntur. de terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrinque tabulis inferciuntur verius quam struuntur. Aevis durant incorrupti, ventis, ignibus, omni caemento fortiores. 6. Saepes munimenta satorum sunt, unde et appellatae. Caulae munimenta ovium, vel sepimenta ovilium. Est autem Graecum nomen, detracta. Nam Graeci tempestatesque imbrium, frigorisque iniurias vitant. Dicta autem tabernacula quod cortinae distentae funibus tabulis interstantibus adpenderentur, quae tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque palis; unde et hodie praetendere dicuntur. Papiliones vocantur a similitudine parvuli anvolantis, quae maxime abundant florentibus malvis. Haec sunt aviculae quae lumine accen
Abbreviated transcription (Latin):
De inuentione lanifieii..
neruam quandam gentilefn
uiultis ingentis p̃ctieant. banc
enim pͥmam lanficti usum
monstiasse. hane etiam telã
dicunt inueni̾era. ⁊ fabrice. multartunq arti

Expanded text:
De inventione lanificii . Minervam quandam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam dicunt inventricem et fabr
Abbreviated transcription (Latin):
te quod luculũ appellatir. nͣẽ aciu̾dartũ ctispi¬
de resitente oꝑuret. inplicitĩꝙ uirsb supera¬
ret. que armatur pugnabat neptuno tͥdentis
gestabat enĩ ctuspidem ⁊ masam pluimbeam. q̃
adu̾sarq̃ iaculum impediret. ut anteꝙͣ. ille feri¬
ret rete iste ⁊ suꝑaret. Heo armaitira sicrati e¬
gientes inludo homines. intecto laqueo inpe¬
ditos consectitoᷤq ꝓstrare amicos. Unbone pel
cela obiectarent. eit eniꝰ eoꝵ pugna tria. E
eitit emissas bestias iuuiuenes excipere pugna¬
re adu̾sus eas ultͦne confunere. certare non eͥ¬
delitatis ⁊ insꝑectio uanitatis non solũ homim̃
uiciis. sedd ⁊ demonum ussis instictita sunt. ꝓ-¬
inde nichil debet eẽ pͥano eũ cͥcensi insania. eũ
inpuidicicia theatri. cũ amphiteat crudelitate.
cũ atrocitate arene. cũ luxuria ludi. Dm̃enĩ
negat: qui talia p̃sumit. fidei xͥane p̃uaticator effectꝰ.¬
qͥid ideo denuo appecit. quod in lauacro iam¬

Expanded text:
te quod jaculum appellatur, ut adversarium cuspide insequente operiret, implicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentisGestabat enim 408 cuspidem, et massam plumbeam, quae adversarii jaculum impediret, ut antequam ille feriret reti, iste exsuperaret. Haec armatura sacrata egientes in ludo homines iniecto laqueo inpeditos consecutosque prostrare amictos umbone pelltela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et erat emissas bestias iuvenes excipere, pugnare adversus eas, ultroneo funere certare, non crdelitatis, et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed de daemonum jussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphiteatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat, qui talia pqui denuo appetit quod in lavacro iam
Abbreviated transcription (Latin):
laautẽ quia senuimẽ miserrimum ẽ. debili¬
Nainduo fuit. quib inmuunt᷑ corꝑis ui¬
res. senectus. ⁊ morb. Mors dicta quod sit a¬
inaui uł amarte. quiẽ eifector mortium. Ta
sunt aucẽ genera mortis. acerba. in matrita. na¬
turalis. A cerba infantium. inmattura iuiue¬
num. merita .i. natuiralis. senum. Mortuus
aritẽ exqua parte omtionis declinetur inc̾tũ.
Namsicut ait cesar abeo quod ẽ morior in ꝑ¬

Expanded text:
la autem, quia senium miserrimum est debilila autem, quia senium miserrimum est debiliNam duo sunt, quibus minuuntur corporis vires: senectus et morbus. 31. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium. 32. Tria sunt autem genera mortis: acerba, immatura, naturalis. 30 Acerba infantium, immatura juvenum, matura, id est, naturalis senum. 33. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam, sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in p
Abbreviated transcription (Latin):
asensis dimimitione. eo quod iam ꝑueccistatẽ
desipiant. Namphisici dñt itultos eẽ homi¬
nes frigitioris sangͥnis. prticdentes callidi Uñ
⁊ senes inquib iam friget sangtus. ⁊ puerim
quib neccdum ealet: minus sapunt. Inde ẽ
quod conuenit sibi infamum etas ⁊ semtini. Se¬
nes enĩ ꝓniinia etate delirant. Ptieri ꝑlasei¬
inam ⁊ infantiã ignorent. quid agant. Senes
aũ tm̃ mascłini gn̾is ẽ. sictit antis feromnini.
Namanus dicit᷑ solamulier. Anis a appł¬
lata: amultis annis quasi annosa. Nlamsicõe
ne senectiis. ita ab anu anilitas nomi nata est.
Canicies autẽ acandore nocata: quasi candici¬
es. Unde ⁊ illud florida niuentus ⁊ lactea ca¬
nicies. ꝓut dic̾et candida. Senectus aũ ⁊ inul¬
tasecũ ⁊ bona asfeit. ⁊ mala. Bona. quianos a
potentissimis dnĩs liberat. uoltiptatibus
inponit. mot̃. libidinis frangit mod̾ impe¬
ttis. auget sapiam. dat mattua consilia. Ma.¬

Expanded text:
a sensus diminutione, eo quod iam per vetustatem a sensus diminutione, eo quod iam per vetustatem desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes calidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdufantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delirant; pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune ne senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa unirilia facit. ⁊ masculini uigoris ẽ. Anti¬
qui enim fortes mulieres itauocabant. Urrgo
autẽ non recte uirago dicitir. q non uiri offõ
fungittir. Mulier nͦ siuurilia oꝑa facit: rec̾te
urago dicitur: ut amazones. Que tͦinunc femi¬
na: antiquitis uira uocabatur. sic̃ aseruo ser¬
ua. sicut a famulo famula. ita aurro uira. hĩc
⁊uirginis nom̃ quidam putant. femina tͦ apar¬
tib femoꝵ c̾icta. ubi sexus spẽs auiro distin¬
guitur. Alii agc̃a ethimologia feminã ab ig¬
nea ui: dictam putant. qr uehement̾ concti¬
piscit. libidinosiores enim feminas eẽ tam
immulietib quam in animalib. Unde mini¬
us amor apucd antiquos fentineus uocabatur.
Semor ẽ adhuc turictior in sexto libro oui¬
quo uire sumus. Adolescentior nonutiq ma¬
gis adolescens. s minus ut serior. minus se¬
nex. ubi conꝑatiuus gencdtis: minꝰ signifi¬
eat. aposituo. Cigo senior non satis fenersi

Expanded text:
opera virilia facit, et masculini vigoris est. Antiopera virilia facit, et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungitur. Mulier vero si virilia facit, recte virago dicitur, ut Amazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur; sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adhuc viridior. In sexto libro Ovior. Adulescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus sene, ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis, sicut i
Abbreviated transcription (Latin):
discesseriit. Est enim i uuienis imp̃o mncrem̃¬
re ẽ hominis opus aliquod conferentis. sicut
autem tricesumis ꝑfecte eratis ẽ annus inhomi¬
nibus. i tam pecudib aut iumentis t̾cius robꝰ¬
tissimus. Uir nuncupatus quod maior ueo
uis eẽt quam infeminis. Unde ⁊ urttis nom̃
accepit. sitie quod in agat feminã. mulier uͦ
imollicie. camquã mollier detrac̾ta litterauł
mutata: appellata ẽ mulier. Utͥq autem for¬
titudine ⁊ imbecillicate animoꝵ ⁊ corꝑin sepa-¬
rantur. s iõ uirtus maxima uiri: mulieris
minis reprignantib libido cog̾et uiros: aliud
appecere. aut in aliũ sexum ꝓtuere. Dicit᷑ autẽ
tionẽ inregͥtatis. ⁊ hoc lingua sacre scͥpture. Nã
era statim facta d̾elatere uiri sui: nond̾ contac
te dictaẽ. sic̃ ⁊ uirga. sic̃ ⁊ uictila. alias ab incor¬
ruptione quasi uirago. quod ignoret femineã
passionem. Uirago uocata: quia uitũ agit. ħ ẽ

Expanded text:
discesserint. Est enim iuvenis in ipso aediscesserint. Est enim iuvenis in ipso aere hominis est opus aliquod conferentis. Sicut autem triginta perfectae aetatis est annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis tertius robustissimus. 17. Vir nuncupatus, quod major in eo vis est, quam in femina. Unde et virtus nomen accepit, sive quod vi agat feminam. 18. Mulier vero, a mollitie, tanquam mollier, detracta littera, vel mutata, appellata est mulier. 19. Utrique enim fortitudine et imbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, aut in alium sexum proruere. 20. Dicitur igitur tionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacte dicta est, sicut virga et vitula. Alias ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. 22. Virago vocata, quia virum agit, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
annos. Puellaẽ parcutia quasi putia. unde
⁊pupillos non ꝓconditione. s ꝓetate pueri¬
li uocamꝰ.Suꝑilli aucẽ dicti: quasi sine ocu¬
lis. hocẽ aparentib orbi. hii autẽ uere pupil¬
li dicuntur. quorum patres ante discesserũt
quam abhis nomen acciꝑent. ceteri orbi uo¬
cantut. Orfani id̃ qui ⁊ ptipilli. illtid enim
g̃cum nomen ẽ hoc latinum. Naminpsalmo
nunctipati. qui hec locattic̃ pͥmum lanugi¬
nem dricunt. quidam aũ exannis pubta
decim annos expleu̾it. quanituis tardissime
pubescat. Certissimum atitẽ puberem ẽẽ qui
ex hoc habitti corꝑis pubtatẽ ostendet. ⁊ gene¬
rare iampossit. Puerꝑe sunt que annis pue¬
rilib pariunt. Unde ⁊ horatius laudatur.¬
pͥmo proie puerpera nato. ⁊ dicte puerpere¬
mum pueros pariuit. Adolescens dtictꝰ. eoꝙ
sit acd gignendum aduitus. siue crescere ⁊
augere. sienis uocatus. quod ruuare pos¬
se incipit. ut in bub uruenci cũ auituns

Expanded text:
annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde et pupillos non pro condicione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante decesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri orbi vocantur orphani, idem qui et pupilli; illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam et in psnuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis puberui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibjam prole puerpera nata. Vel sunt dictae puerpera pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis
Abbreviated transcription (Latin):
quinq ilias etates. quantãcũq uiteẽ: senec¬
tuti deputetur. Senium autẽ parsẽ ultima
senectutis dicta. quod sit t̾minus sexte eta¬
tis. Inhis gͥ sex spatiis philosophi ititã descͥp
sertint humanã. inquib mutat᷑ ⁊ currit.
uiter ꝑ p̃dictos gradis etatum ethimologias
homo pͥme etatis. dicͥts antẽmeans. quiaad¬
huc fari nescit .i. loqui non pot̾. Nond em̃bñ
ordinatis dentib minus ẽ sermonis exp̃słio. Pu
er apuritate uocatus. quia pitius ẽ. ⁊ necdum
lanuginẽ floreq̃: genarũ hñs. hii sunt ephebi.
.i. aphebo dicti. necdum uix adolescentuu
leues. Prier autẽ tͥb modis dicit᷑ ꝓnatiuitate
nt esaias. puer natus ẽ nobis petate. ut octenus
decennis. Unde ẽ iliud. iam puende iugũ tene¬
ra ceruice regebat. ꝓ obsequio ⁊ fidĩ putate. ui
dñs ad ꝓpħam. puer meus estu. noli timere.
dum iam ieremias. longe puericie excessiset.

Expanded text:
quinque illas aetates quantumcunque vitae est, senecquinque illas aetates quantumcunque vitae est, senectuti deputatur. 8. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his serunt humanam, in quibus mutatur et currit, viter per praedictos gradus aetatum, etymologias homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est, loqui non potest; nondum enim bene ordinatis dentibus, minor est sermonis expressio. 10. Puer, a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est, a Phoebo dicti, necdum viri, sed adolescentuli leves. 11. Puer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias: Puer natus est nobis. Pro aetate, ut octennis, decennis. Unde est illud: 26 Jam puerile jugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei puritate, ut  1, 7: 'Puer meus es tu, noli timere,' dum iam Ieremias longe pueritiae excessisset
Abbreviated transcription (Latin):
constat ditplici semine. ciuus pars ma¬
ior cũ intialuit. occupat similitidiẽ
enam atilitatis causa facta sunt. ut uiscã
istilitas magna ẽ. ⁊ spẽs lecentisima. quedã
cantum decors tit mamilie iniuris. ⁊ initͦꝙ
seeu umbilicꝰ quedam disc̾tionis ut in uiris
genitalia. barba ꝓlixa. pectus amplum. In
milierib lenes gene. ⁊ angusttim pectꝰ. Ad
concipieudos autẽ ⁊ portandos fetus renes ⁊
iatera dilatata. quod ad homines ⁊ ad partes
fantia. puericia. ad olescentta. uiuen¬
etas infanna ẽᷤ ꝓueri nascentis adlucem. q̃
porrigitur inseptemannis. Scda etas pueri¬
cia. i. pura. ⁊ necdum ad generandũ apta.
qum quagesimo anno. Qumta etas senioris
i granitas. que ẽ declinatio auiuentute nise¬
quia senioris etasẽ. quam g̃ci p̃spitẽ uocant.
septuagesimo t̾minactir. Sextaetas senec̾tus
que nullo annorum t̾mino finitur. S post

Expanded text:
constat duplici semine, cujus pars maconstat duplici semine, cujus pars major cum invaluit, occupat similitudinem tantum utilitatis causa facta sunt, ut visceraet utilitas magna est, et species decentissima. 147. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus, ad concipiendos autem et portandos fetus renes, et latera dilatata. Quod ad hominem, et ad partefantia, pueritia, adolescentia, juvenetas, infantia, est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. 3. Secunda aetas, pueritia, id est, pura, et necdum ad generandum apta, quinquagesimo anno. 6. Quinta aetas, senioris, id est, gravitas, quae est declinatio a juventute in sequia senioris aetas est quam Graeci πρεσβύτην vocant. septuagesimo terminatur. 7. Sexta aetas, est senectus, quae nullo annorum tempore finitur, sed post
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ numiam sui spifssittidinẽ. hinic steriles
mares uł feminas fleri. uł ꝑnimiã sanqͥtus
titatẽ. raritatẽ. Pmumatĩ aunt cor hoĩs
fingi. quod in eo sit̾ uita hominis ⁊ sapĩa.
Deite quadragesimo: toctm opus exple¬
sl. quod ex aboͣtionib ut ferunt couectũẽ.
Aii ferus acapite sumere dicunt exordiũ.
unde ⁊ inauiũ fetu. pͥmum ocłos fingi in
ouis uidemꝰ. fetuis atĩ nominat᷑. quodad¬
huc intit̾o fotieatur. Ciurs scde foruculꝰ.
sequittr eum. nasciatĩ pa̾tb similes ai¬
unt si pat̾nũ semen ualidus sit matͥbus
simatͥs.: ac ratione simues expͥmt uultris.
qui autẽ uiͥusq parentis figurã reddunt.
mixto equalit̾ pat̾no mat̾uoq semie con¬
cipiuntur. Auotum ꝓauorũꝙ similes fĩ.
quia ficut interra iulta semina occulta.
sic ⁊ innobis semina celant᷑. figuras paren¬
tium redlitra. Ex pat̾nosemine puellaᷤᷤ
nasci. ⁊ exmaĩno pueros. quia om̃is partꝰ

Expanded text:
test propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles test propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis ritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut ferunt, collecta sunt. Alii foetus a capite sumere dicunt exordium. Unde et in avium foetus primum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc in utero foveatur. Cuius secundae sequitur. 145. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semenvalidius sit; 24 matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus. Qui autem utriusque pareter misto paterno maternoque semine concipiuntur; avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur, figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci, et ex materno pueros, quia omnis partus
Abbreviated transcription (Latin):
eiecitisq ꝑcoitum. ⁊ inuto mulieris suscepttis
calore quodã modo uriscerũ ⁊ menstiuiali sangͥ¬
is irrigatione formatur incorꝑe. Menstrua
menstrita acͥciutti lunaris lummis. quosolet
hoc ꝓuenire ꝓfiuuũ. Luna enĩ g̾ce mene
dicittur hec ⁊mulieba muncupant᷑. Nammut¬
lier solum animal menstiuale ẽ. cuius
cruoris contac̾ta: ftuges non gaᷝiunant
acescunt musta. moruint᷑ herb̾e. aitict
arbores fectis. ferrũ iubigo cortmpit. niq̃s¬
cunt era. sicanes inde comecderint: inrib¬
em esfercit᷑. Slutinum aspalti quod nec fer¬
ro necaquis dissoluit᷑. citiore ip̃o polurnttm
sponte disꝑgutir. Post płimos autẽ dies
menstruosos ideo semen noneẽ gñabile. qͥ a
iam non menstruar sanguis a quo ꝑfasuf
irrigetur tenue semen locis muliebrib non¬
potest adherere. labitur enĩ nec ht̃ uĩ adhe¬
rendi. Similit̃ ⁊ crassum iumnon ht̃ gignen¬
di: quuia muliebri sangͥtu miscere se nonp̾

Expanded text:
eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abutđ se induas diuidit partes. qtie indi¬
ueisum diffuse ac replexe cͥcumplicant᷑ inmod̾
ruter quod aliquid intnsecꝰ hũit. ut menbra
⁊ uiscera. Aqualiculus atitẽ pͥe portioẽ. hinc
aduentt̃e translatumẽ. Matx dicta quod fecus in
eo eageneret᷑. Semen enĩ receptũ fouet con
quod semen recipiat. uł quod ex ea fetus ꝓcedat.
Uesica dicta: q sic̃ uas aqua. itade renib uri¬
na collecta complettr. ⁊ humore distinguit᷑¬
distenditur: cuius usus inuolucͥb non habe¬
tur. Urina autẽ dicta: sire quoduiat. sireq.
exrenib egenttir. cutus indicio ⁊ salus ⁊ eg¬
tudo futura monstrat᷑. qui humor uulgo lo¬
esficrant᷑. Demenẽ quodiactã siunit᷑. aut at̾¬
ra aut abuit̾o adgignend̾ uł fiticttis uł. fetꝰ.
Est enĩ liquor excibricorꝑis decoctione factꝰ
ac disfusus ꝑuenas aiq mectullas qui inde
disfundat᷑ in mod̾ scutine concscit inrenibus

Expanded text:
et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diet ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac reflexae circumplicantur in mod. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habet, ut membra et viscera. Aqualiculus proprie porci est, hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod fetus in ea generetur, semen enim receptum confovet, confventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea fetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibna collecta completur et humore distenditur. Cujus usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur: cujus judicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo loefficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus,
Abbreviated transcription (Latin):
na transimitat. Intestina dicunt᷑. eo quod cor¬
poris int̾iore parce cohibentur. que idcͥco lon¬
gis nerib incͥculoꝵ ortlinata sunt modo ut sꝰ¬
ceptas escas paulatim digerant. ⁊ suꝑ addi¬
tis cibis non impediantur Omentum menbͣ¬
num. quod continet intestinotum maiorc̃
disseptum intestinũ quod discernit uentrẽ.
⁊ cetera intestina apulmonib ⁊ acorde. Cec̃
intestinum quod sit sine foramine ⁊ exitu.
testinum. uñ ⁊ ieuiniũ dicitur. Uent̃ aũ et
aliusi: ⁊ uterus. int̾ se differtuit. Uent᷑ est
qͥ acceptos eibos dig̃t ⁊ apparet extusecus
ter quod ꝑtotũ corpus nite alimenta cransiit¬
tat. Aliuis ẽ quicibũ recipit. ⁊ pͣgari solet silu
st̃c̃oꝵ defluunt. Uterum solent hr̃e muliereᷤᷤ
inquo conciptunt. ad similitudinẽ calculi m̃
auctores uteram ꝓutͥus hibet sexis uentre. ii¬
ceteri. Uocatur aritẽ utercis quod duplex sit

Expanded text:
na transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corna transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non inpediantur. Omentum membranum, quod continet intestinorum maiorem Disseptum intestinum, quod discernit ventrem et cetera intestina a pulmonibus, a corde. Caecum intestinum, quod sit sine foramine et exitu;testinum, unde et ieiunium dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui accter quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. Alvus est qui cibum recipit, et purgari solet. Sallstercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores uterum pro utriusque libet sexus ventre pcaeteri. Vocatur autem uterus, quod duplex sit,