comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ inqͥt castum se habere cor: Nec
uniꝰ diei infans mundꝰ eẽ: scͥpturȩ
testimonio declarat᷑. Damͥ aliqͤm:
sine ꝓlapsione delicti. Ualidissimꝰ
omniũ sanson legit᷑. qͥ leonẽ etiam
suis manib tͣnsgłauit: sed utinã
amorẽ suũ suffocare potuisset. Hes¬
ses incendit allophyloꝵ: &e ipse mu¬
lieris uniꝰ arsit ignicło. Iepthȩ ucͤ¬
tor ab hoste remeauit. sed uexilla
referens tͥumphalia. suo uictus ẽ
sacͣmento: ut pietatẽ occͤrentis filiȩ.
parricidio remunandã ƿutaret.
Primũ omniũ qͥd opꝰ fuit tã facile
iurare: &. incerta uouere ꝓ certis.
quoꝵ nesciret euentũ: Deinde ali¬
qͥd sacmenti tͥstitia dño d̃o reddlit.
ut cruentis soluat sua uota fune¬
rib. Nec de sac̃dotib silendũ ar¬
bitror: ne nr̃a uideam᷑ dissimula¬
re delicta. Aaron ipse summꝰ sac̃¬
dos. qͦ duce parit᷑ ac moyse. rubrũ
gatꝰ aplebe ut dos sͥ faceret qͦs ad¬

Expanded text:
atur inquit castum se habere cor? nec atur inquit castum se habere cor? nec unius diei infans mundus esse scripturae testimonio declaratur. da mihi aliquem sine prolapsione delicti. ualidissimus omnium Sampson legitur, qui leonem etiam suis manibus strangulauit; sed utinam amorem suum suffocare potuisset! messes incendit allophylorum et ipse mulieris unius arsit igniculo. Iephthae uictor ab hoste remeauit, sed uexilla referens triumphalia suo uictus est sacramento, ut pietatem occurrentis filiae parricidio remunerandam putaret. primum omnium quid opus fuit tam facile iurare et incerta uouere pro certis, quorum nesciret euentum? deinde aliquis sacramenta tristia domino deo reddit, ut cruentis soluat sua uota funeribus? Nec de sacerdotibus silendum arbitror. ne nostra uidear dissimulare delicta. Aaron ipse summus sacerdos, quo duce pariter ac Moyse rubrum gatus a plebe ut deos sibi faceret quos ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm adult̾ intͣuit. ut us legitimũ
uendicaret. Distinximꝰ allegatiões
ualidas ut arbitram: & in figu¬
ra fuisse textũ huiꝰ hystorie comp¬
bauimꝰ. Nunc suꝑiora repetamꝰ
& tanqͣm exutũ spũalib indum̃¬
tis intͦspiciamꝰ errorẽ. Peccauit da¬
uid qͦd solent reges: sed penitentiã
gessit. fleuit. ingemuit. qͦd ñ so¬
lent reges. Confessus ẽ culyam.
obsecrauit indulgentiã: humistͣ¬
tꝰ deplorauit erũpnã. leiuinauit.
orauit: confessionis suȩ testioni¬
ũ in ꝑpetua scła uulgato dolore
tͣnsmisit. Qͦd erubescunt facere
pͥuati: rex ñ erubuit confiteri. Qͥ
tenent᷑ legib audent suũ negare
peccatũ: dedignant᷑ rogare indul¬
gentiã. qͣm petebat qͥ nullis legib
tenebat᷑ humanis. Qd peccauit con¬
ditioiis ẽ: qͦd supplicauit correpti¬
onis. Lapsꝰ cõmunis: sed speciał con¬
fessio. Culpam itaq incidisse na¬
ture ẽ: diluisse uirtutis. Qs głabi¬

Expanded text:
quam adulter intrauit, ut ius legitimum quam adulter intrauit, ut ius legitimum uindicaret. Distinximus allegationes ualidas, ut arbitramur, et in figura fuisse textum huius historiae conprobauimus: nunc superiora repetamus et tamquam exutum spiritalibus indumentis introspiciamus errorem. peccauit Dauid, quod solent reges, sed paenitentiam gessit, fleuit, ingemuit, quod non solent reges, confessus est culpam, obsecrauit indulgentiam, humi stratus deplorauit aerumnam, ieiunauit, orauit, confessionis suae testimonium in perpetua saecula uulgato dolore transmisit. quod erubescunt facere priuati rex non erubuit confiteri. qui tenentur legibus audent suum negare peccatum, dedignantur rogare indulgentiam, quam petebat qui nullis legibus tenebatur humanis. quod peccauit condicionis est, quod subplicauit correctionis. lapsus communis, sed specialis confessio. culpam itaque incidisse naturae est, diluisse uirtutis. quis glori
Abbreviated transcription (Latin):
parricidał ppłs affixã patibulo
crucis. carne ꝓpͥi uiolaturꝰ eẽt auc̃¬
toris. Deniq in t̾cio psalmo ab
cuiꝰ posteriora cũ graui errore ñ
careant: uulgꝰ tamen iudaicũ
ipsũ estimat uenisse ꝓ xꝑo: Et
qͣm multos. gͣuis erroris offensa
reuocauit. Maior itaq culpa pł
ꝓfuit: ne supͣ hominẽ credetur
si uicio caruisset humano. Fuit gͥ
in eo inuidiosa sapientia: & cul¬
ƿa suasoria qͥ hominẽ comꝓbaret.
Qa gͥ obstat qͦ minꝰ etiã bethsabeȩ
scõ dauid in figura sociata fuisse
credat᷑: ut significaret᷑ congrega¬
qͦdam fidei copulata comugio: qͦd
tͣnsuersariis qͥbdã fore uestibulis
myst̾io. ueri dauid & regis et̾nim̃tẽ
traduceret: lacesseret caritatẽ: He¬
rito uenit occultꝰ. qͥ falleret pͥncipẽ
mundi. tamqͣm uriã illũ qͥ int̾p̃ta¬
tione dicit᷑ lum̃ meũ: tͣnffiguran¬
tẽ se in angłm lucis. Uenit in hunc
mundũ inqͣm. & uenit occultꝰ. tan¬

Expanded text:
parricidalis populus affixam patibulo parricidalis populus affixam patibulo crucis carnem proprii violaturus esset auctoris. Denique in tertio psalmo Abecujus posteriora cum careant, uulgus tamen Iudaicum ipsum aestimat uenisse pro Christo? et quam multos grauis erroris offensa reuocauit! maior itaque culpa plus profuit, ne supra hominem crederetur qui uitio non caruisset humano. fuit igitur in eo inuidiosa sapientia et culpa suasoria, quae hominem conprobaret. quid igitur obstat, quominus etiam Bersabee sancto Dauid in figura sociata fuisse credatur, ut significaretur congregaquodam fidei copulata conubio, quod auersariis quibusdam foret uestibulis mysterio ueri Dauid et regis aeterni mentem transduceret, lacesseret caritatem? merito uenit occultus et qui falleret principem mundi tamquam Uri illum, qui interpretatione dicitur lumen meum, transfigurantem se in angelum lucis. uenit inquam in hunc mundum et uenit occultus, tam
Abbreviated transcription (Latin):
añ p̃misit. qͣm nob̾ ex uirgine
nasceret᷑. Qͥd de ioseph loquar
qͥ a fr̃ĩb appetitꝰ. exutꝰ patͥo ues¬
tim̃to. in lacũ missus. in seruitu¬
tẽ uenditꝰ. euidens dñicȩ incar¬
nationis exp̃ssit inditiũ: eo qͦd
ille dilectus pat̾. cũ eẽt in d̃i forma
non rapinã arbiłaRet᷑ eẽ se eqͣlẽ
dõ. sed semetipsũ exinaniret. ut
formã serui accipiens ueniret. &
se usq ad mortẽ crucis humilia¬
ret: cuiꝰ p̃cio & emptꝰ & uenditꝰ
a suis fr̃ĩb. genꝰ redemit huma¬
nũ: In cuiꝰ typo dauid minor
electꝰ e fr̃ib. unctꝰ in regem. solꝰ
belli gͣuis ꝑicło. singłari c̃tamine
uniu̾sũ ppłm liberauit: tͥumpha¬
uit in decẽ milib. ita ut puelle
cũ tympanis psallerent. saul tri¬
umphauit in milib: dauid in
decem milib. Qͤ figura in illis
iriuencłis: nisi animarũ qͦ tͥum¬
phalẽ psalmũ concinunt xꝑo: Be¬
nuit ex se filios. unũ incestũ et
aliũ parricidã: eo qͦd incestꝰ et

Expanded text:
aemisit quam nobis ex uirgine nasceretur? Quid de Ioseph loquar, qui a fratribus adpetitus, exutus patrio uestimento, in lacum missus, in seruitutem uenditus euidens dominicae incarnationis expressit indicium, eo quod ille dilectus patri cum esset in dei forma, non rapinam arbitraretur esse se aequalem deo, sed ipse se exinaniret, ut formam serui accipiens ueniret et se usque ad mortem crucis humiliaret, cuius pretio et emptus et uenditus a suis fratribus genus redemit humanum? in cuius typo Dauid minor electus ex fratribus, unctus in regnum solus belli grauis periculo singulari certamine uniuersum populum liberauit, triumphauit in decem milibus, ita ut puellae cum tympanis psallerent: Saul triumphauit in milibus, Daudecem millibus . Quae figura in illis juvenculis, nisi animarum quae triumphalem psalmum concinunt Christo? Genuit ex se filios, unum incestum, alium parricidam; eo quod incestus et
Abbreviated transcription (Latin):
corriꝑet᷑. qͦd grauit̾ deliquisset. ñ
indignatꝰ infremuit. sed confessus
ingemuit culpȩ dolorẽ. Deniq do¬
minũ dolor intimi mouit affectꝰ.
ut nathan diceret: qm̃ penituit
te. & dñs tͣnstulit peccatũ tuũ.
Maturitas itaq ueniȩ. ꝓfundam
fuisse penitentiã regis declarauit:
qͥ tanti erroris offensã tͣduxerit. A
lii homines cũ a sac̾dotib corripi¬
unt᷑. peccatũ suũ iugͣuant. dũ ne¬
gare cupiunt aut defende: ibiq¬
tio. Scĩ autẽ dñi qͥ consũmare c̃ta¬
men piũ gestiunt. & cͤrere c̃sũ salu¬
tis. sicubi forte ut homines corrri¬
erint. naturȩ magis fragilitate
quã peccandi libidine. acͥores ad
currendũ resurgunt. pudoris sti¬
mulo maina reparantes c̃tamina:
ut ñ solũ nullũ attulisse estimet᷑
lapsꝰ impedim̃tũ. sed etiã uelocita¬
tis incentiua cumulasse. Ciͤ si cͤren
fensa manent c̃tamina. Qͥnetiã
pleriq post unũ aut alterũ lap¬

Expanded text:
corriperetur, quod graviter deliquisset, non corriperetur, quod graviter deliquisset, non indignatus infremuit, sed confessus ingemuit culpae dolore. Denique Dominum dolor intimi movit affectus , ut Nathan diceret: Quoniam poenituit te, et Dominus transtulit peccatum tuum . Maturitas itaque veniae, profundam regis fuisse poenitentiam declaravit, quae tanti erroris offensam traduxerit. 6. Alii homines cum a sacerdotibus corripiuntur, peccatum suum ingravant, dum negare cupiunt aut defendere; ibiqutio. sancti autem domini, qui consummare certamen pium gestiunt et currere cursum salutis, sicubi forte ut homines corruerunt naturae magis fragilitate quam peccandi libidine, acriores ad currendum resurgunt pudoris stimulo maiora reparantes certamina, ut non solum nullum adtulisse aestimetur lapsus inpedimentum, sed etiam uelocitatis incentiua cumulasse. ergo si currefensa manent certamina, quin etiam plerique post unum aut alterum lap
Abbreviated transcription (Latin):
ipse honorifices tantũ ꝓpħã. ineiꝰ
actꝰ moresq ingͣdere. Nũ mirar.s
hominẽ. & angłis adequandũ
iudicas. płimum uitȩ sũg ĩmo
a pueritia in diuitiis. honorib.
imꝑiis demorantẽ: in multis tẽp¬
tationib positũ. semel tantũ lo¬
cũ errori dedisse: ꝙ ei erroriqͦ eti¬
am angũ celoꝵ ut scͥptura memo¬
rat. de sua gr̃a & uͥtute deiec̾ti ẽ:
Sane e altir legit᷑ error ipsiꝰ qͦd
numerar e fecerit ppłm. Unꝰqͥsq¬
delinqͥt: & tamen unusqͥsq de
plebe peccatũ suũ confitendũ ñ
putat. Ille rex tantꝰ ac potens. ne
uno qͥdem monito manere penes
se delicti passus ẽ conscientiã. sed
p̃matura confessione atq in men¬
so dolore reddidit peccatũ suũ dño.
Quẽ mͥ nunc facile reperies ho¬
noratũ ac diuitẽ. qͥ si arguat᷑ ali¬
cuiꝰ culpȩ reꝰ ñ moleste ferat: At
ille regio clarꝰ imꝑio. tot diuinis
ꝓbatꝰ oracuł. cũ a pͥuato homine

Expanded text:
ipse honorifices tantum prophetam, in eius ipse honorifices tantum prophetam, in eius actus moresque ingredere. non miraris hominem et angelis adaequandam iudicas plurimum uitae suae, immo a pueritia in diuitiis honoribus imperiis demorantem, in multis temptationibus positum semel tantum locum errori dedisse et ei errori, quo etiam angeli caelorum, ut scriptura memorat, de sua gratia et uirtute deiecti sunt ? sane et alter legitur error ipsius, quod numerari fecerit populum. Unusqdelinquit, et tamen unusquisque de plebe peccatum suum confitendum non putat. Ille rex tantus ac potens ne exiguo quidem momento manere penes se delicti passus est conscientiam; sed praematura confessione atque immenso dolore, reddidit peccatum suum Domino. Quem mihi nunc facile reperias honoratum ac divitem, qui si arguatur alicujus culpae reus, non moleste ferat? At ille regio clarus imperio, tot divinis probatus oraculis, cum a privato homine
Abbreviated transcription (Latin):
cas: Iudicauit iam de eo dñs: de
qͦ dixit ad salomonẽ. Si ambula¬
ueris in conspectu meo sicut am¬
bulauit dauid pater tuus in scĩ¬
tate cordis & iustitia: ad hoc ut fa¬
ceret scđm omia qͤ mandaui ei.
ambulans in scĩtate .&. iustitia cor¬
dis: ubi alioꝵ peccata & uitia d̃¬
litescunt. ibi dauid uͥtutis & głe
suȩ diuinũ accepit testimoniũ. ꝙ.
de eiꝰ peccato disputamꝰ ociosi. ꝓcꝰ
merito & gr̃a alioꝵ peccata releua¬
ta s̃. Nam cũ offendisset salomon
qͦd ñ custodisset mandata dñi. &
regnũ eiꝰ disposuisset ds scindẽ
in płimas partes: ait ad eũ. uerũ
tamen in dieb tius ñ faciã ħ. ꝓpt̃
dauid patrẽ tuũ: de manu filii
tui accipiã illud. uerumtñ ñ to¬
tũ regnũ accipiã. sceptrũ rinum
dabo tͥ ꝓpt̾ dauid seruũ meũ. Ius¬
tificante gͥ dño: qͥs ẽ qͥ tantũ di¬
uidicat uirũ: Qͣa d̃s inqͥt mun¬
dauit. tu cõmune ne dixeris. Sal¬
uo tamen uidicio celesti. qͦ etiam

Expanded text:
cas? iudicauit iam de eo dominus, de quo dixit ad Solomonem: si ambulaueris in conspectu meo, sicut ambulauit Dauid pater tuus in sanctitate cordis et iustitia ad hoc, ut faceret secundum omnia quae mandaui ei. ambulans in sanctitate et iustitia cordis? ubi aliorum peccata et uitia delitescunt, ibi Dauid uirtutis et gloriae suae diuinum accepit testimonium. et de eius peccato disputamus otiosi, pro cuius merito et gratia aliorum peccata reuelata sunt! nam cum offendisset Solomon, quod non custodisset mandata domini, et regnum eius disposuisset deus scindere in plurimas partes, ait ad eum: uerum tamen in diebus tuis non faciam haec propter Dauid patrem tuum. de manu filii tui accipiam illud. uerum tamen non totum regnum accipiam, sceptrum unum dabo propter Dauid seruum meum. iustificante igitur domino quis est qui tantum diiudicat uirum? quod deus inquit mundauit tu commune ne dixeris. saluo tamen iudicio caelesti, quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Habet qͥs bona opera. habet
& uitia & peccata. Omnia itaq
nr̃a quasi in trutina ponderant᷑.
Si bonis gͥ factis peccata p̃ponde¬
rant᷑: p̃cedunt ad udicium. uer¬
gunt enim peccata qͣsi in ꝓfun¬
dũ: uergunt qͦ manifesta s̃ uel
sed fragilitate conditionis huma¬
nȩ dederint aliqͣndo etiam erro¬
ri locũ. bona facta p̃cedunt. ma¬
la sequunt᷑: hii honestiores. sed ta¬
m̃ homines. lapsi leuiorib uiciis
& erratis. Qͦ iustos sequunt᷑ pec¬
cata ñ p̃eunt: iniꝰtos p̃cedunt.
Prepondant peccata q̃ uerguns.
sequunt᷑ autẽ si qͣ recte facta s̃.
qͥsi qͦdam p̃udicio peccatoꝵ p̃e¬
untiũ p̃grauata. Similit̾ & facͤ¬
ta bona manifesta s̃. Lucent e¬
nĩ oꝑe uirtutũ. & splendore me¬
ritoꝵ: & qͤ alit̾ se habent abscon¬
di ñ possunt. Gtalia ñ tegunt᷑.
ñ obumbrat ea caritas qͦ oꝑit
multitudinẽ peccatoꝵ: ñ oꝑit
abscondit multitudo uirtutũ.
qͣsi nuda ⁊ intecta ꝓdunt᷑. Non

Expanded text:
; habet quis bona merita, habet et uitia atque peccata. omnia itaque nostra quasi in trutina ponderantur. si bonis igitur factis peccata praeponderant, praecedunt ad iudicium: uergunt enim peccata quasi in profundum, uergunt quae manifesta sunt uel sed fragilitate condicionis dederint aliquando etiam errori locum bona facta praecedunt. mala sequuntur. hi honestiores, sed tamen homines lapsi leuioribus uitiis et erratis. ergo iustos sequuntur peccata, non praeeunt: iniustos praecedunt. praeponderant peccata quae uergunt, sequuntur autem si quae recte facta sunt quasi quodam praeiudicio peccatorum praeeuntium praegrauata. similiter et facta bona manifesta sunt. lucent enim opere uirtutum et splendore meritorum et quae aliter se habent abscondi non possunt. ergo talia non teguntur, non obumbrat ea caritas quae operit multitudinem peccatorum, non abscondit multitudo uirtutum: quasi nuda et intecta produntur. non
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ in ignobilitate: surget in
gła. Seminat᷑ in infirmitate: sur¬
get in uirtute. Seminat᷑ corpꝰ
animale: surget corpꝰ spiritale.
Restituet plane in quadruplum
etiã agnam illo mͦ qͦpocest iam
homo dicere: si eui aliqͥd ahstuli.
reddo quadruplũ. Conuenient̾
etiam illud adiecit: qr ñ peꝑcit.
mino iħu xꝑo. ad seruũ suũ da¬
uid: ut mysteriũ declararet. Qm̃
tu hoc fecisti in occulto. & ego
faciam hoc uerbũ coram omni is¬
crrauit affectu. Postea uͦ ubi cog¬
remissionẽ futurã omniũ pecca¬
toꝵ. p̃uidens fulgorẽ gr̃e ꝑ laua¬
chrũ regenerationis ⁊ infusione
sp̃e sc̃i. ait securꝰ ueniȩ. peccaui
dno: ut ⁊ ipse in eoꝵ ueniret con¬
sortiũ. quib culpe remissio ꝓue¬
niret. Aduertis qͥmadmodũ pͥec¬
catũ ꝓpͥum deplorauerit. Qsgͥ ei
miret᷑ eẽ dimissũ: Nẽ considere¬
mꝰ oꝑa eiꝰ. quib potuit tegere pec¬
catũ. Ltenĩ qr ñ potest sine pec¬
cato ẽẽ humana fragilitas: cauen¬

Expanded text:
surgit in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in uirtute; seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. restituet plane in quadruplum agnam etiam illo modo, quo potest iam homo dicere: si cui aliquid abstuli, reddo quadruplum. conuenienter etiam illud adiecit: quia non pepermino Iesu Christo ad seruum suum Dauid, ut mysterium declararet: quoniam tu hoc fecisti in occulto, et ego faciam hoc uerbum coram omni Isd non errauit affectu. postea uero ubi cogremissionem futuram omnium peccatorum, praeuidens fulgorem gratiae per lauacrum regenerationis et infusionem spiritus sancti ait securus ueniae: peccaui domino, ut et ipse in eorum ueniret consortium quibus culpae remissio proueniret. aduertis quemadmodum peccatum proprium deplorauerit? quis igitur ei miretur esse dimissum? Nunc consideremus opera eius, quibus potuit tegere peccatum. etenim quia non potest sine peccato esse humana fragilitas, cauen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia dñi scĩs obrepsisse pec¬
cata. Prepositi enĩ ad imitandũ
nob̾ s̃: & ido curatũ ẽ. ut & ipsi
aliqͣndo laberent᷑. Nã si inoffensũ
a uitiis int̾ tot lubrica huiꝰ scł̃i
c̃ricła it̾ ꝑegissent. dedissent nob̃
occasionẽ infirmiorib estimandi
cuiꝰdã suꝑioris eos naturȩ ac diui¬
nȩ fuisse: ut delictũ reciꝑe. & cul¬
pȩ consortiũ habere ñ possent. Qe
opinio utiq ut exortes nos illuis
substantiȩ. ab impossibili imitati¬
one reuocaret: p̃teriit gͥ eos pauliꝑ¬

Expanded text:
i sanctis obrepsisse delicta. Propositi enim ad imitandum nobis sunt; et ideo curatum est ut et ipsi aliquando laberentur. Nam si inoffensum a vitiis inter tot lubrica hujus saeculi curriculum peregissent, dedissent nobis occasionem infirmioribus aestimandi cujusdam superioris eos naturae ac divinae fuisse; ut delictum recipere, et culpae consortium habere non possent. Quae opinio utique, ut exsortes nos illius substantiae, ab impossibili imitatione revocaret. Praeterit igitur pauli
Abbreviated transcription (Latin):
libertate gr̃ȩ ñ litterȩ seruitu¬
te generauit. Seruis enĩ pena
decernit᷑: liberis confert᷑ gr̃a.
Nonne in typo gemine plebis.
iacob duas accepit uxores: ex qͥb
diu̾sam sobolẽ ꝓcreauit: Cur
patͥarcha uidas ꝓpͥe nurꝰ pꝰ filii sui
mortẽ legit᷑ expetisse concubitũ.
qͦ geminoꝵ partꝰ ẽ editꝰ. nisi ut
mortis eiꝰ ẽ conditũ. alterũ in eu¬
angłii ueritate. duos ppłos eẽ ge¬
nerandos: qͦꝵ posterior in crucis
signo sepẽ omnẽ ac munitionẽ
popłi suꝑioris incideret: Hic ẽ
ppłs manu pͥor. ortu posterior:qr¬

Expanded text:
libertate gratiae, non litterae seruitulibertate gratiae, non litterae seruitute generauit; seruis enim poena decernitur, liberis confertur gratia. nonne in typo geminae plebis Iacob duas accepit uxores, ex quibus diuersam subolem procreauit? cur patriarcha ludas propriae nurus post filii sui mortem legitur expetisse concubitum, quo geminorum partus est editus, nisi ut mortis eius est conditum, alterum in euangelii ueritate, duos populos esse generandos, quorum posterior in crucis signo saepem omnem ac munitionem populi superioris incideret — hic est populus manu prior, ortu posterior
Abbreviated transcription (Latin):
eneũ. qͦuiso letales illi morsꝰ atq
infusiones ueneni noxii curabant᷑:
subiecit. Hec autẽ in figura facta
sunt illis: ad nr̃am correctionẽ. In
figura eneꝰ serpens tanqͣm confixꝰ
cruci: qr uerꝰ crucifigendꝰ generi ad¬
nuntiabat᷑ humano. qͥ serpentis
diaboli uenena euacuaret. In fi¬
gura maledictꝰ: in ueritate autẽ
qͥ totiꝰ mundi maledicta deleret.
Aubi qͦq id ẽ ad galathas ait. quia
duos filios habuit abraham: unũ
de ancilla. & unũ de libera. Et sub¬
didit. Sed is qͥdem qͥ de ancilla. se¬
ciundũ carnẽ natꝰ ẽ: qͥ autẽ de li¬
riã dicta. Qͥd sit ꝑ allegoriã. inse¬
qͣntib exposuit euident: dicens
duas illas gencrationes. unã de
ancilla. alterã de libera. duo esse
testam̃ta. Unũ qͥdem a monte sy¬
ua in seruitutem generans. in qͦ
monte legẽ moyses accepit a dño:
alterũ autẽ ab iherusalem. qͥ est
libera: qͣ in ysaac filios hoc ẽ in

Expanded text:
aereum, quo uiso letales illi morsus atque aereum, quo uiso letales illi morsus atque infusiones ueneni noxiae curabantur, subiecit: haec autem in figura facta sunt illis ad nostram conrectionem. in figura aereus serpens tamquam confixus cruci, quia uerus crucifigendus generi adnuntiabatur humano, qui serpentis diaboli uenena uacuaret, in figura maledictus, in ueritate autem qui totius mundi maledicta deleret. alibi quoque, id est ad Galatas ait quia duos filios habuit Abraham, unum de ancilla et unum de libera et subdidit: sed is quidem qui de ancilla secundum carnem natus est, qui autem de lirian dicta. quid sit per allegorian sequentibus exposuit euidenter dicens duas illas generationes, unam de ancilla, alteram de libera, duo esse testamenta, unum quidem a monte Sina in seruitutem generans, in quo monte legem Moyses accepit a domino, alterum autem ab Hierusalem, quae est libera, quae in Isaac filios, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit: qͥ peccatũ ꝓ nob̃ factus ẽ. cum
peccatũ ñ cognouerit: Et indignũ
estimat᷑. nec uerisimile credit᷑. qͦd
dauid ꝓpt̾ post̾itatis ꝓfectũ. unus
lapsꝰ obꝓbriũ inciderit: cũ ipse do¬
minꝰ ꝓ nob̾ sit factꝰ obybriũ. sicut
ipse ait. ego autẽ sũ uermis & non
homo: obꝓbriũ hominũ & abiec¬
tio plebis: Et alibi. Et obybria ex¬
ꝓbrantiũ tͥ ceciderunt suꝑ me. Gͦ
future dispensationis mysteria.
in suis ante pmisit. & seruuli qui¬
dem conditionis suȩ peccata por¬
tarunt: ido ñ potuerunt etiam
ipsi exortes eẽ peccati. Dñs autem
onus suscepit alienũ: ido solꝰ fuit
sine consortio delictoꝵ. Ad sũmã
apło qͦq docente cogrouimꝰ. infi¬
gura gesta eẽ qͣmplura: qͣ tempo¬
rib gesta suꝑiorib s̃. Nã cũ dixis¬
set in deserto patres a serpentib
uulneratos. ñ alit̾ posse saluari.
nisi moyses serpentẽ suspendisset

Expanded text:
perit, qui peccatum pro nobis factus est, cum perit, qui peccatum pro nobis factus est, cum peccatum non cognouerit. et indignum aestimatur nec ueri simile creditur quod Dauid propter posteritatis profectum unius lapsus opprobrium inciderit, cum ipse dominus pro nobis sit factus obprobrium, sicut ipse ait: ego autem sum uermis et non homo, obprobrium hominum et abiectio plebis et alibi: et opprobria exprobrantium ceciderunt super me? ergo futurae dispensationis mysterium in suis ante praemisit, et seruuli quidem condicionis suae peccata portarunt, ideo non potuerunt etiam ipsi exortes esse peccati: dominus autem onus suscepit alienum, ideo solus fuit sine consortio delictorum. Ad summam apostolo quoque docente cognouimus in figura gesta esse conpluria, quae temporibus gesta superioribus sunt. nam cum dixisset in deserto patres a serpentibus uulneratos non aliter potuisse sanari, nisi Moyses serpentem suspendisset
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ in infirmitatib. Sciebat enĩ
uirtutis habundantia: pũmos
etiã scõs sine remedio corruisse.
Quanto gͥ commociꝰ uni aut
duab rep̃hensionib locũ dedisse:
qͣm traxisse imꝑpetuũ diuinita¬
rimꝰ officio: eosdem qͣsi industrioᷤᷤ
atq impigros in alio munere uo¬
lumꝰ exꝑiri: Qͣm multi athletȩ
cũ isto certandi genere p̃ualue¬
rint: ad aliud genꝰ uocant᷑ c̾ta¬
aliqͦd specim̃ uͥtutis dedis tuȩ: in
aliquo uͥtutũ genere uult ꝓba¬
re: Iob scm cͤrentẽ in offense. tẽp¬
uiriis & ac̃bitatib coactꝰ. deuoti¬
onẽ sui minueret affectꝰ. Non li¬
qt qͦd etiã scm dauid fide nobilẽ.
p̃stantissimũ mansuetudine. ma¬
nu fortẽ. ꝓbare uoluerit. qͥmadmo¬
dũ uitiũ tegeret. lapsũ emenda¬
ret: ut nos doceret qmadmodũ
possũmꝰ admissũ oꝑire peccatum:
nisi forte uił causa alicui uidet᷑.
ut ꝓpt̾ nr̃am correctionẽ tantꝰ er¬

Expanded text:
tur in infirmitatibus; sciebat enim tur in infirmitatibus; sciebat enim virtutis abundantia plurimos etiam sanctos sine remedio corruisse. Quanto igitur commodius uni aut duabus reprehensionibus locum dedisse, quam traxisse in perpetuum divinitaofficio, eosdem quasi industrios atque impigros in alio munere volumus experiri? Quam multi athletae cum isto certandi genere praevaluerint, ad aliud genus vocantur certaaliquod specimen uirtutis dederis tuae. in alio uirtutum genere uult probare? Iob sanctum currentem inoffense tempiuriis et acerbitatibus coactus deuotionem sui minueret affectus. non liquet quod etiam sanctum Dauid fide nobilem, praestantissimum mansuetudine, manu fortem probare uoluerit, quemadmodum uitium tegeret, lapsum emendaret, ut nos doceret quemadmodum possemus admissum operire peccatum ? nisi forte uilis causa alicui uidetur, ut propter nostram correctionem tantus er
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ fieret disciplina: &e sicut in¬
nocentiȩ ita etiã penitentiȩ ma¬
gisteriũ. de eoꝵ actib sumeremꝰ.
uiͣ dũ laps̃ eoꝵ lego: consortes etiã
illos infirmitatis agnosco: dũ cre¬
do consortes. initandos ẽẽ p̃sumo.
Ammonet etiã apłs paulꝰ ꝓspexis¬
se dñm dm nr̃m. ne uel reuelatio¬
nũ sublimitate. uł scd̃o oꝑũ con¬
tinuante ꝓcessu. humanꝰ etiã in
scĩs extolleret᷑ affectꝰ. nec sͥ depu¬
tarent. uͥtutiq attͥbuerent sue.
qͦd diuina sͥ oꝑatione collatũ fo¬
ret. Ei ne in tantũ uidiciũ ruerent.
or in ꝑfidiȩ forieã decid̾ent: pass
ẽ dñs illis subintͣre culpã. ut et
ipsi aduert̾ent. diuinis se auxili¬
is indigere: ducẽq salutis sue qͤ¬
rendũ eẽ cognoscerent. Deniq
paulꝰ infirmitatẽ sͥ ꝓfuisse testa¬
tur. dicente dño roganti sͥ ut a
se stimuł carnis suȩ discedet. suf¬
ficit tͥ gr̃a mea: nã uirtꝰ in infir¬
nutate consũmat᷑. meritoq gła¬

Expanded text:
 sicut innocentiae ita etiam paenitentiae magisterium de eorum actibus sumeremus. ergo dum lapsus eorum lego, consortes etiam illos infirmitatis agnosco: dum credo consortes, imitandos esse praesumo. admonet etiam apostolus Paulus prospexisse dominum deum nostrum, ne uel reuelationum sublimitate uel secundo operum continuante processu humanus etiam in sanctis extolleretur adfectus nec sibi deputarent uirtutique adtribuerent suae quod diuina sErgo ne in tantum praejudicium ruerent, atque in perfidiae foveam deciderent, passus est Dominus illis subintrare culpam; ut et ipsi adverterent divinis se auxiliis indigere, ducemque salutis suae quaerendum esse cognoscerent. Denique Paulus infirmitatem sibi profuisse testatur, dicente Domino roganti sibi, ut a se stimulus carnis suae discederet: Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate consummatur . Meritoque gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Iustꝰ erat cũ apłoꝵ numo necꝰte¬
ret᷑. s qͥa supplantatꝰ a diabolo
ẽ: in locis nunc deplorat ⁊ inge¬
mit impioꝵ. qͦd de gr̃a sit relap¬
Sͦ ad penã. oͦ cadentib huiꝰmodi
uiris. quał fuit ꝓditor uidas. uł
saul a dño do suo adscit᷑ ad regnũ:
& fortes uiri tͤpidabant. sonfe̾n¬
tes deniq qͣnto c̃tamine ꝑueni¬
ret᷑ ad finem. qͣntȩ contͥtiones

Expanded text:
iustus erat, cum apostolorum numero necteiustus erat, cum apostolorum numero necteretUl; sed quia subplantatus a diabolo est, in locis nunc deplorat et ingemit impiorum, quod de gratia sit relapsus ad poenam. ergo cadentibus huiusmodi uiris, qualis fuit proditor ludas uel Saul a domino deo suo adscitus ad regnum, etiam fortes uiri trepidabant. Conferentes deinde, quanto certamine perueniretur ad finem, quantae contritiones
Abbreviated transcription (Latin):
uum sͥ pecc̃i lege constͥngeret. sic̃
gr̃am in hiis qͥ uirtute ꝓcesserant.
mirabant᷑: ita etiam ne qͥs relab̃e¬
t᷑ in uitia de suꝑiore uͥtutum de¬
iectꝰ fastigio. :mouebant᷑. Pcliuis
enĩ ⁊ mutabił in utr̃q ẽ humana
conditio. ut qͦcumq intend̾it eo
ꝓpendat ⁊ uergat: uł ad studia uͥ¬
tutũ. uł ad illecebͣm delictoꝵ. Et
id̾o ñ mediocͥter qͣtiebat᷑ eoꝵ affec¬
tus. ita ut ex formidine tͤmor ad¬
phenderet eos. ꝯsid̃antes illud qͦd
scͥptum ẽ: qͥa in locis impioꝵ in¬
gemiscent iꝰti. Deniq uide mͥ pe¬
trũ amarissime flentẽ. qͦd ei error
oprepserit. ⁊ uͥtutem suȩ m̃tis. ꝓ¬
lapsione corporeȩ fragilitatis in¬
flexerit: mitoq a xp̃o supͣ eẽ re¬
p̃bensum. qͦd ausus sit usur pare
constantiã: nec obnoxiã consid̾a¬
re naturã. Et hic qͥdem ꝑ grãm
em̃dauit errorẽ: s iudas mansit
in cͥmine. ꝑseu̾auit in gemitu.

Expanded text:
uum sibi peccati lege constringeret —, sicut uum sibi peccati lege constringeret —, sicut gratiam ip his qui uirtute processerant mirabantur, ita etiam, ne quis relaberetur in uitia de superiore uirtutum deiectus fastigio, commouebantur. procliuis enim et mutabilis in utrumque est humana condicio, ut quocumque intenderit at uel ad studia uirtutum uel ad inleccbram delictorum. Et ideo non mediocri quatiebantur affectu, ita ut ex formidine tremor adprehender et eos, considerantes illud quod scriptum est, quia in locis impiorum ingemescunt iusti. denique uide mihi Petrum amarissime flentem, quod ei error obrepserit et uirtutem suae mentis prolapsione corporeae fragilitatis inflexerit, meritoque a Christo suppresse reprehensum, quod ausus sit usurpare constantiam nec obnoxiam considerarit naturam. et hic quidem per gratiam emendauit errorem, sed ludas mansit in crimine, perseuerauit in gemitu.
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis aliqͣ seꝑatio. Hui st̃ qͥ tͣnsie¬
dem affectũ. atq ppositum. ꝓba¬
to enum drͣ. tͣnsi. recumbe. Neqe
nĩ medioeͥs uͥtutis ẽ. ab imꝓbis
ad honesta. a t̾renis ad et̾na tͣn¬
sire. ⁊ carnał uitȩ ꝯsuetudinem
ꝯmutare. omnẽq eiꝰ abolere usũ
nouos mores assum̾e. totũq sta¬
tũ conu̾sationis uet̾is detorquer
tecũ sum. Cũ tͣnseunte ẽ d̾s: ñ cũ
desistente. Hii gͦ qͥ intͣ semetipsos
erant añ discordes. uͥ in unũ m̃te
e studio ꝯuenerunt. recepta pace
qͦ fecit utͣq unũ. ⁊ inimicitias in
carne sua medii parietis destrue¬
tione dissoluit: ammirati sunt
uł eum qͥ in gͣdib suis dinoscit᷑.
uł homines ita ẽẽ conu̾sos. ut qͥ
anͣ diabło seruiebant: nc̃ dño ihu
iꝰti pietate seruitii mancipati st̃.
Et qr regis sui corꝑis in semetipsis
ñ inmediocͥs laboris exꝑti. neq enĩ
facile atq mediocͤ ẽ animũ uince.
resecare cupiditates. edomare las

Expanded text:
 qui transiedem affectum atque propositum; probato enim dicitur: transi, recumbe. neque enim mediocris uirtutis est ab improbis ad honesta, a terrenis ad aeterna transire et carnalis uitae consuetudinem commutare omnemque eius abolere usum, nouos mores assumere totumque statum conuersationis ueteris detorquere, tecum s u m. cum transeunte est deus, non cum desistente. Hi ergo, qui intra semet ipsos erant ante discordes, ubi in unum mente et studio conuenerunt, recepta pace, quae fecit utraque unum et inimicitias in carne sua medii parietis destructione dissoluit, admirati sunt uel eum, qui in gradibus suis dinoscitur, uel ho- mines ita esse copuersos, ut, qui ante diabolo seruiebant, nunc dommo Iesu iusti pietate seruitii mancipati sint. et quia reges sui corporis, in semet ipsis non mediocris laboris experti — neque enim facile atque mediocre est animum uincere, resecare cupiditates, edomare carn
Abbreviated transcription (Latin):
sole mundano. luna ñ querit᷑:
in medio templi tui. Siad filiũ d̾i
dr᷑: templũ ita intelligiꝰ. scd̃m
qͦd ipse de corpore suo dixit. Solui¬
te templũ hoc: ⁊ in tͥduo resusci¬
tabo illud. Here templũ d̃i corpꝰ ẽ¬

Expanded text:
sole mundan?;, luna non quaeritur; sole mundan?;, luna non quaeritur; idicitur, templum ita intellegimus, secundum quod ipse de corpore suo dixit: ss o 1uite templum hoc, et in triduo resuscitabo i 11 u d. uere templum dei corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ ꝓpħa. qͥ dic̾e̾t ei. destruxit
tuȩ. ⁊ ñ potuert̃ ire in tharsis: qͦ
significat᷑. qͦd p̃uaricantiũ man¬
datũ di corꝑa. ad ꝯsummationẽ
gr̃ẽ ꝑuenire ñ possint. Ad salomo¬
nem autẽ utpote sapientẽ ⁊ paci¬
ficum uirũ naues de tharsis cũ
auro ⁊ argento ⁊ dentib eburneiᷤ
sine ulla offensione ueniebant:¬
& eo ipse mittebat. Habebat enĩ
cũ rege hyram sacͤ negotiationis
certantis affectum. ls gͦ naues
hii qͥ regali in se auctoritate poti¬
unt᷑. ad cohercendã ferociã corꝑa¬
lem. uidentes ex corruptibilibꝰ in¬
corruptas. ex macłosis sũma gr̃e
luce fulgentes. ex dissolutis atq
detͥtis eẽ renouatas: uiuere ex
sermone ꝯmemorent. Sic̃ audi¬
uimꝰ ita ⁊ uidimꝰ in ciuitate dñi
uͥtutũ. in eiuitate dĩnr̃i: ds fun¬
dauit eã inet̾num. Audiuuimꝰ extͣ
ciuitatẽ. uidimꝰ in ciuitate. cui
d̃s ẽ lum̃ et̾num. fulget dies sine

Expanded text:
ad eum propheta, qui diceret ei: destruxit ad eum propheta, qui diceret ei: destruxit tuae et non potuerunt ire in Tharsis. quo significatur, quod praeuaricantium mandatum dei corpora ad consummationem gratiae peruenire non possint. ad Salomonem autem, utpote sapientem et pacificum uirum, naues de Tharsis cum auro et argento et dentibus eburneis sine ulla offensione ueniebant et eo ipse mittebat. habebat enim cum rege Hiram sacrae negotiationis certantis affectum. has ergo naues hi, qui regali in se auctoritate potiuntur ad cohercendam ferociam corporalem, uidentes ex corruptibilibus incorruptas, ex maculosis summa gratiae luce fulgentes, ex dissolutis atque detritis esse renouatas, uiuere ex sermone commemorant. S icut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri; deus f undauit eam in aeternum. audiuimus extra ciuitatem, uidimus in ciuitate, cui deus est lumen aeternum, fulget dies sine
Abbreviated transcription (Latin):
explorant flaura uentoꝵ. ut corꝑa
ligno dñi tuti atq seci: nec ꝑmit¬
tunt naues suas uago fluctu er¬
rare ꝑ maria. s ad portũ salutis
& ad ꝯsummationẽ gr̃ȩ cursꝰ sui
directione ꝯtendunt. ut fida sta¬
tione potiant᷑. qͦ dissolutȩ cursꝰ su¬
os possint in resurrectione repara¬
re: uͥ naufragiũ timere ñ possint.
Et nos gͥ cͥcumspectemꝰ hanc gr̃am.
specłatores eiꝰ simꝰ. exploremꝰ eam:
ut fiant corꝑa nr̃a naues charsis.
Tunc enĩ caro ad seruitutẽ redigit᷑
cum ad d̃ĩ intendimꝰ grãm: utid
qͦd amarũ ad tempꝰ sit. sic̃ ẽ ieuini¬
um. ñ qͦd dulce ⁊ uoluntariũ. seqͣ¬
mur. Tharsis gͦ ẽ specłatorium gr̃ȩ
intelligibił ciuitas: ut syon suꝑior
Ad eam festinabat ionas. De &adi¬
xit scͥptura. qͥa sociatꝰ ẽ iosaphat
oriȩ regi: ⁊ sic placuit ut fac̾e̾nt¬
& irent ad eum naues tharsis. S
qͥa impio se ꝯiunxit. id̃o missusẽ

Expanded text:
explorant flabra uentorum, ut corpora explorant flabra uentorum, ut corpora ligno domini tuti atque securi, nec permittunt naues suas uago fluctu errare per maria, sed ad portum salutis et ad consummationem gratiae cursus sui directione contendunt, ut fida statione potiantur, quo dissolutae cursus suos possint in resurrectione reparare, ubi naufragium timere non possint. Et nos igitur circumspectemus hanc gratiam, speculatores eius simus, exploremus eam, ut fiant corpora nostra naues Tharsis. tunc enim caro ad seruitutem redigitur, cum ad dei intendimus gratiamut id quod amarum ad tempus sitsicut est ieluniurn, non quod dulce et uoluptarium sequamur. Tharsis ergo est speculatorium gratiae, intellegibilis ciuitas, ut Sion superior. ad eam festinabat Ionas. de ea dixit scriptura, quia sociatus est Iosaphat Oziae regi et sic placuit, ut facerent et irent ad eum naues in Tharsis. sed quia impio se coniunxit, ideo missus e?t
Abbreviated transcription (Latin):
nire. mac̾ant corpꝰ suũ castigando
seueriꝰ. ⁊ redigendo in minist̾iũ ser¬
uitutis: ne reꝓbent᷑ qͥ fuerant iam
ꝓbati. Hoc autẽ faciunt in spũ sc̃õ
ualido atq uehem̃ti. Est enĩ sp̃c
consilii atq uͥtutis: ut nimia ab¬
stinentia dissoluant corpꝰ suũ. qͦ
om̃s eiꝰ euacuent uoluptates: ut
dicat᷑ illis. Conualescite manꝰ re¬
missȩ: ⁊ genua dissoluta. Cũ enĩ
solutꝰ qͥs fuerit ab ista compage
t̾rena: tẽ fortior ad uitã resurgit
solutionis instat. Qͥ gͦ meditatꝰ fu¬
erit seipsum dissolu̾e ꝑ abstinenti¬
am: diem passionis suȩ tunere ñ
pot̾it. Et bñ ait sp̃m uehementem
naues dicturꝰ. Naues aũt de corꝑi¬
b dixit. qͤ uago diu̾sarũ passionũ
fluctu mouent᷑: ⁊ cito m̃gunt᷑. ni¬
si habeant gub̃natorem. uñ ⁊ alibi
ait. Qͥ descendt̃ mare in nauibꝰ. bñ
autẽ nauigant. qͥ in nauib. xp̃i
crucẽ sic̃ arborẽ p̃ferunt. atq inde

Expanded text:
nire, commacerant corpus suum castigando nire, commacerant corpus suum castigando seuerius et redigendo in ministerium seruitutis, ne reprobentur qui fuerant iam probati. hoc autem faciunt in spiritu sancto ualido atque uehementi. est enim spiritus consilii atque uirtutis, ut nimia abstinentia dissoluant corpus suum, quo omnes eius euacuent uoluptates, ut dicatur illis : conualescite, manus remissae et genua dissoluta. cum enim solutus quis fuerit ab ista compage terrena, tunc fortior ad uitam resurgit solutionis instat. qui ergo meditatus fuerit se ipsum dissoluere per abstinentiam, diem passionis suae timere non poterit. Et bene ait spiritum uehementem, naues dicturus. naues autem de corporibus dixit, quae uago diuersarum passionum fluctu mouentur et cito merguntur, nisi habeant gubernatorem. unde et alibi ait:qui descendunt in mare in nauibus. bene autem nauigant, qui in nauibus Christi crucem sicut arborem praeferunt atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
terit exultat: qͥ parturit qͣtit᷑ atq
compungit᷑. Bonũ ẽ ut ⁊ parias
& enutͥas eũ: ne coqͣs agnum in
sicut bos agnouit possessorẽ suũ.
& scias qͥa ipse te cͤauit. ⁊ maiores
tuos ipse possedit. N eum qͣsi par¬
uulũ nutͥas: s qͣsi uerum atq
ꝑfecꝰtũ đm ex uero ⁊ ꝑfecto d̾ono¬
u̾is adorandũ. Sic enĩ magͦ ad¬
orauit: ut ñ in lacte matͥs agnũ
coq̃ret: s qͣsi dm ueneraret᷑ et̾nm
Deniq ut eũ inueniret: celũ aspn¬
ebat. N gͦ qͤrebat in t̾ris: quẽ de cs
fulgens stella monstrabat. Ido en
sic̃ ipsa testat᷑ dicens: magnificat
in do salutari meo. Ibi gͦ doloresut
partientis. Dolor ẽ ut part᷑ias. do¬
lor ẽ ut enutͥas: qͤm in pͥncipio de¬
bes habe ꝑfectum. Id̾oq pleriꝙ gͥ¬
uit̾ cont̾unt᷑. sic̃ u̾siculꝰ significat
qͥ sequut᷑ ẽ. In spu uehem̃ti contes
naues tharsis. Nam dum ad ꝑfec¬
tionẽ fidi desid̾ant d̃i famuli ꝑue¬

Expanded text:
trierit exultat, qui parturit quatitur atque trierit exultat, qui parturit quatitur atque compungitur. Bonum est ut et parias et enutrias eum. ne coquas agnum in sicut bos agnouit possessorem suum, et scias quia ipse te creauit et maiores tuos ipse possedit. non eum quasi paruulum nutrias, sed quasi uerum atque perfectum deum ex uero et perfecto deo noueris adorandum. sic enim magus adorauit, ut non in lacte matris agnum coqueret, sed quasi deum ueneraretur aeternum. denique ut eum inueniret caelum aspiciebat; non ergo quaerebat in terris quem de caelo fulgens stella monstrabat. ideo eusicut ipsa testatur dicens: magnificat utari meo . Ibi ergo dolores sicut parturientis. Dolor est ut parturias, dolor est ut enutrias, quem in principio debes habere perfectum. 12. Ideoque plerique grauiter conteruntur, sicut uersiculus significat qui secutus est: in s piritu uehementi conteres naues Thar sis. nam dum ad perfectionem fidei desiderant dei famuli perue
Abbreviated transcription (Latin):
erroris. qͣ uincła ꝯtinentiȩ. quȩ
ꝯscientiȩ uerb̾a. ñ mediocͥter ꝯtͦba¬
bant᷑: ne qͥs tantis uł laboribꝰ ui¬
tȩ aust̾ioris cederet. uł dolorib.
donec formet᷑ xp̃c in nobis. Neq
enĩ sine dolore paulꝰ erat: cum
uideret in galathis insipientib
doctͥnȩ suȩ tardiorem ꝓfectum.
Iđoq dicebat. Filioli mei quos
it̾m parturio: donec formet᷑ xp̃cu
uob̃. Testificat᷑. ⁊ dñs in eũgłio gͣues
ẽẽ partientis dolores: cũ dicit. Mu¬
lier cum part̾it tͥstitiam ht̃: quia
uenit dies eiꝰ. Cum autẽ peꝑerit
puerũ. iam ñ meminit cͥstitiȩ ꝓpt̃
gaudiũ: qͥa nat᷑ ẽ homo in ħ mun¬
do. Magnꝰ gͦ labor ut aliqͥs sͥ xp̃m
ad qͥrat: ne sine gubnatore qͣsina¬
uis in scłi istiꝰ salo fluctuet. Peniq
apłli tͥstes erant. cum se xꝑc ad pa¬
tͤm rediturũ ꝯmemoraret: qͦd ab¬
sente rectore destitui se putarent.
partit: qui in ut̾o suȩ m̃tis acce¬
pit sp̃m salutis. Qͥ peꝑerit ⁊ enu¬

Expanded text:
tinentiae, quae conscientiae uerbera, non mediocriter conturbabantur, ne quis tantis uel laboribus uitae austerioris cederet uel doloribus. donec formetur Christus in nobis. neque enim sine dolore Paulus erat, cum uideret in Galatis insipientibus doctrinae suae tardiorem profectum, ideoque dicebat: filioli mei, quos iterum parturio, donec formetuuobis. testificatur et dominus in euangelio graues esse parturientis dolores, cum dicit: mulier cum parturit tristitiam habet, quia uenit dies eius; cum autem pepererit puerum, iam. non meminit tristitiae propter gaudium, quia natus est homo in hoc mundo. magnus ergo labor, ut aliquis sibi Christum adquirat, ne sine gubernatore quasi nauis in saeculi istius salo fluctuet. denique apostoli tristes erant, cum se Christus ad patrem rediturum esse memoraret, quod absente rectore destitui se putarent. parturit . qui in utero suae mentis accepit spiritum salutis. qui pepererit et enu
Abbreviated transcription (Latin):
fundauit. qͦ sic̃ in illis se d̃m de¬
monstͣuit. ita inqͥt cũ regis mag¬
ni suscipiet ciuitatẽ. gͣdib eiꝰ re¬
ceptionem suȩ cognitionis infun¬
det: ut fiant docibiles di. qͥ mas¬
datũ eiꝰ ⁊ audierint. ⁊ putau̾int
exeqͣndum: ne ab illiꝰ domꝰ edi¬
ficatȩ in pet᷑ firmitate degene¬
rent. Hoc inqͥt uidentes reges
t̾rȩ conggati st̃: ⁊ tͣnsierunt in¬
in unũ. Ipsi uidentes: tc̃ ammi
rati sunt. Boni reges. qͥ sui cor¬
poris possunt se p̾bere rectores.
ab ipsa patͥarchȩ abrahe origi¬
ne ⁊ institutione manantes: qͥ do¬
cuit pecẽm posse suꝑ ari. Id̾o uerꝰ
rex qͥ flagitus ẽẽ nesciuit obnoxi
in qͦ culpȩ ⁊ erroris illecebͣ regna
re ñ potuit. Uñ ⁊ dictũ ẽ ad huiꝰ¬
modi uirũ: a filiis eth. Rex a deo
tues nob̃. Tales gͦ reges t̾rȩ qͥ carmi
uno corde ⁊ in uno sp̃u: sic̃ legunꝰ.¬

Expanded text:
fundauit. ergo sicut in illis se deum defundauit. ergo sicut in illis se deum demonstni suscipiet civitatem, gradibus ejus receptionem suae cognitionis infundet: ut fiant docibiles Dei, qui mandatum ejus et audierint, et putaverint exsequendum; ne ab illius domus aedificatae in petra firmitate degenerent. H o c, inquit, uidentes reges terrae congregati sunt et transierunt in unum; ipsi uidentes tunc cad rn i rat i sunt. boni reges, qui sui corporis possunt se praebere rectores, ab ipsa patriarchae Abrahae origine et institutione manantes, qui docuit peccatum posse superari, ideo uerus rex, qui flagitiis esse nesciuit obnoxius, in quo culpae ere non potuit. Unde et dictum est ad hujusmodi virum a filiis Chet: Rex a Deo tu es nobis . Tales ergo reges terrae, qui carni sent corde, et in uno spiritu, sic
Abbreviated transcription (Latin):
onem gr̃e saluȩ factȩ sunt: in ip¬
sis d̾s cognoscit᷑. in petro. paulo.
ioħe. iacobo. qͥ gͣues ⁊ excelsi uiri¬
id ẽ uelut fundam̃ta ⁊ culinina
st̃ eccłe: qͣsi fundam̃ta gͣuia qͦs
nulla gͣuis aqͥlonis flabra ꝯcus¬
serint. s immobiles fid̾i serua¬
u̾int fundam̃tũ: ne eccła tota
nutaret. Precelsi qͣsi culmina:
qui u̾iticem eiꝰ t̾rib suȩ uͥtutis
erexerint. Etenim sic in oꝑib suiᷤ
conditor. ⁊ in edificationibꝰ suis
edificator agnoscit᷑: ut etiam si
nom̃ ñ audias. tñ ex oꝑum qͣlita¬
te artificem dep̃hendas. Et qͥd mi¬
rũ de humanis: cũ ipsiꝰ cͤatoris et̃¬
ni qͥñ uidet᷑ a nob̃. inuisibilia tñ¬
Ita in excelsis ⁊ magnis domib
q̃ domꝰ nos sumꝰ. si lib̾tatis ⁊ głȩ
fundam̃tũ usq ad finẽ firmũ
tenuerimꝰ. ds habitator agnos¬
cit᷑: ut d̾s abraham. ds ysaac.
ds iacob. Ipse enĩ uerꝰ ds: qͥ tales
iuiros p̃ceptoꝵ suoꝵ institutioẽ

Expanded text:
onem gratiae saluae factae sunt, in ipsis deus cognoscitur, in Petro Paulo Iohanne Iacobo, qui graues et excelsi uiri uelut fundamenta et culmina sunt ecclesiae, quasi fundamenta grauia, quos nulla grauis aquilonis flabra concusserint, sed immobiles fidei seruauerunt fundamentum, ne ecclesia tota nutaret, praecelsi quasi culmina, qui uerticem eius turribus suae uirtutis erexerint. etenim sicut m operibus suis conditor et in aedificationibus suis aedificator agnoscitur, ut, etiamsi nomen non audias, tamen ex operum qualitate artificem deprehendas — et quid mirum de humanis, cum ipsius creatoris aeterni, qui non uidetur a nobis, inuisibilia tammagnis domibus, quae domus nos sumus, si libertatis et gloriae fundamentum usque ad finem firmum tenuerimus, deus habitator agnoscitur, ut deus Abraham, deus Isaac, deus Iacob. ipse enim uerus deus, qui tales uiros praeceptorum suorum institutione
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ As miscd̃iam tuã: in medio
ur̃m stat quẽ uos nescitis: hoc ẽ i
medio ur̃i ẽ. ⁊ ñ uidet᷑: Si autem
ad pat᷑m refert᷑: qͥd ẽ in medio tẽ¬
pli tui. nͥ qͥa d̃s erat in xͦ mundũ
reconcilians sͥ: In illo gͦ templos

Expanded text:
isericordiam tuam in medio uestrum stat quem uos nescitis, hoc est: in medio uestri est et non uidetur? si autem ad patrem refertur, quid est \'in medio templi tui\', nisi quia deus erat in Christo mundum reconcilians sibi? In illo
Abbreviated transcription (Latin):
te di nr̃i. in loco sc̃õ eiꝰ. Ñ
gͦ ubiq deus magnꝰ: ⁊ laudabił ẽ:
Ille qͥdem uͥq magnꝰ ⁊ potens ẽ s
angusta mens ñ capit magnitu¬
dinẽ diuinȩ potestatis eiꝰ. ⁊ gr̃e. Qnͣ¬
to autẽ magis appropinqͣt d̃o nr̃a
cognitio: tanto p̃cellentior eiꝰ nob̃
uidet᷑ eẽ maiestas. Deniq thomas
qͥ añ dicebat. nͥ uid̾o in manibꝰ eiꝰ
fixuras clauoꝵ. ⁊ mittã manum
ineã in latꝰ eiꝰ. ñ cͤdam. uͥ misit¬

Expanded text:
ri, in loco sancto eius. non ergo ubique deus magnus et laudabilis est ? ille quidem ubique magnus et potens est, sed angusta mens non capit magnitudinem diuinae eius potestatis et gratiae. quanto autem magis appropin- quat deo nostra cognitio, tanto praecellentior eius nobis uidetur esse maiestas. denique Thomas, qui ante dicebat: nisi uidero in manibus eius fixuras clauorum et mittam manum meam in latus ei
Abbreviated transcription (Latin):
canere. ut fert̃ fabulȩ de aspendio
cytharista: causas ꝙͦ modulaminũ.
parte eẽ psalt̾ii. Docuit gͦ daiud ita
nos canene oportere. intꝰ psallere.¬
drabo sp̃u orabo ⁊ m̃te. psallã spũ
psallam ⁊ m̃te: ⁊ ad suꝑioꝵ intuitũ
uitã nr̃am actꝰq formare. ne delecta¬
tio dulcedinis excitet corꝑis passioneᷤ.
cũ ad redemptionẽ animȩ nr̃ȩ psal¬
lere. se sẽs ꝓpħa memorau̾it dicens.

Expanded text:
canere, ut ferunt fabulae de Aspendio canere, ut ferunt fabulae de Aspendio citharista, causas quoque modulaminum parte esse psalterii. docuit ergo Dauid intus nos canere oportereOrabo spiritu, orabo et mente; psallam spiritu, psallam et mente , et ad superiorum intuitum vitam nostram actusque formare, ne delectatio dulcedinis excitet corporis passiones, cum ad redemptionem animae suae psallere se sanctus Propheta memoraverit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
tionis recenseo testimonia: repmis¬
sionis munera. In his diseo uitali
peccatũ: dedisco erubesce̾ penitentiã
delictoꝵ. Tantꝰ rex. tantꝰ ꝓpħa. suo
me ꝓuocauit exemplo: ut aut ꝯmiᷤ¬
sũ studeã extenuare peccatũ: autñ
ꝯmissũ cauere. Qͥd gͥ psalmꝰ nͥ uirtu¬
tũ ẽ organũ. qͦd scĩ sp̃c plectro pangeis
ꝓpħa uenerabił̃. celestis sonitꝰ fecit in
t̾ris dulcedinẽ resultare: simulcũ
ille in fidib ⁊ cordis. hoc ẽ in reliqͥs
motib diu̾sarũ uocũ modulatꝰ. dis¬
cͥmina diuinȩ laudationis. ad celes
tia diriget cantilenã: Docuit itaq
pͫꝰ nob̃ peccato ẽẽ moriend̾. ⁊ tẽ demũ
in hoc corꝑe diu̾sa oꝑa discͥminanda
one celestiũ. nulla irreꝑet t̾renorũ
libido uitioꝵ: simul animꝰ celestis
gr̃ȩ suauitate nitesc̾et. Merito gͥtas
tiministrũ mun̾is dñs laudans: ait.
Inueni dd̃ scd̃m cor meũ. Auint etiã
eoꝵ qͥ cythara canunt ꝑitiores intꝰ

Expanded text:
tionis recenseo testimonia, repromistionis recenseo testimonia, repromissionis munera, in his disco uitare peccatum, dedisco erubescere paenitentiam delictorum. tantus rex, tantus propheta suo me prouocauit exemplo, ut aut commissum studeam extenuare peccatum aut non commissum cauere. Quid igitur psalmus nisi uirtutum est organum, quod sancti spiritus plectro pangens propheta uenerabilis caelestis sonitus fecit in terris dulcedinem resultare? simul, cum ille in fidibus et chordis, hoc est in reliquiis mortuis diuersarum uocum modulatus discrimina diuinae laudationis ad t cantilenam, docuit utique prius nobis peccato esse moriendum et tunc demum in hoc corpore diuersa opera discriminanda one caelestium nulla inreperet terrenorum libido uitiorum, simul animus caelestis gratiae suauitate nitesceret. n erito igitur tanti ministrum muneris dominus laudans ait: inueni Dauid secundum cor meum. Aiunt etiam eorum, qui cithara canunt, peritiores intus