comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doc&. unde prẽcipit ne ista timeat᷑ Os au¬
cidit his enim uerbis. aꝑtissime scriptũ est:
os autẽ quod m̃tit᷑: occidit animã Quomo¬
do ergo non ꝑuersissime dicit̾. ut alt̾ cor¬
poralit̾ uiuͣt. debere alterũ spittilit̾ mo¬
ri : Nam & ipsa dileccio ꝓximi: ex sua cuiꝰ¬
q t̾minũ accepit Diliges inquid ꝓximũ
tuũ : tamquã te ipsũ Quomodo ergo
quisꝗ diligit tamquã se ipsu. cui ut
p̃st& uittm temporalem. ipse amittit ȩt̾nã:
Quando quidẽ si ꝓ illius temporcili uita. su¬
am ipsam temporalem ꝑdat. Non ẽ ic̃ di¬
ligere sicut se ipsũ. sed plusquã se ipsũ. qđ
sane doctrine regulam excedit᷑: Multoł¬
minus igit̾ ȩt̾nam̃ suc̃. ꝓ alt̾uis temporali:
m̃tiendo amissurꝰ est. Temporalem plane ui¬
tam sucĩ. ꝓ ȩt̃na uitti ꝓximi: non dubita¬
bit xp̃ianus amittere Hoc enĩ p̾cessit exẽ¬
plum : ut ꝓnobis dñs ipse morer&ur Ad

Expanded text:
docet - unde praecipit, ne ipsa timeatur — os audocet - unde praecipit, ne ipsa timeatur — os aucidit. his enim uerbis apertissime scriptum est: os autem, quod mentitur, occidit animam. quomodo ergo non peruersissime dicitur, ut alter corporaliter uiuat, debere alterum spiritaliter mori? nam et ipsa dilectio proximi ex sua cuiusque terminum accepit. diliges, inquit, proximum tuum tamquam te ipsum. quomodo ergo quisque diligit tamquam se ipsum, cui ut praestet uitam temporalem, ipse amittit aeternam? quandoquidem si pro illius temporali uita suam ipsam temporalem perdat, non est iam diligere sicut se ipsum, sed plus quam se ipsum: quod sanae doctrinae regulam excedit. multominus igitur aeternam suam pro alterius temporali mentiendo amissurus est. temporalem plane uitam suam pro aeterna uita proximi non dubitabit Christianus amittere; hoc enim praecessit exemplum, ut pro nobis dominus ipse moreretur. ad
Abbreviated transcription (Latin):
est. odisti dñe om̃s qui oꝑant᷑ iniquitatẽ.
ꝑdes om̃s qui locunt᷑ m̃datiũ Aut enim
ut solet scriptura sequenti uersu exposuit
superiorem : ut quo latius sol& patere ini¬
quitas. In telligamꝰ nominato mendatio.
tamquã spetiem iniquitatis significare
uoluerit : aut si aliquid int̾ ẽẽ arbitrant᷑
Tanto peuis est m̃datiũ: quanto grauius ẽ
positum. ꝑdes quã odisti Forte enim odit
aliquem deus aliquanto mitius. ut eum
non ꝑdat Quem uero ꝑdit. tanto uehem̃tius
odit: quanto seuerius punit Odit autem
om̃s qui oꝑant᷑ iniquitatẽ. aut om̃s qui lo¬
quunt᷑ m̃datium: &iam ꝑdit Quo constitu¬
to. quis eorũ qui hȩc asserunt cõmouebitur
illis exemplis cum dicit̾. quod si adte ho¬
mo confugiat ꝗm̃datio tuo possit amorte
liberari : illa enĩ mors quam stulte timent
homines ꝗ peccoare nontiment: Non cinimã
sed corpus occidit. sicut dñs in euangelio

Expanded text:
est: odisti. domine, omnes qui operantur iniquitatem, est: odisti. domine, omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium. aut enim, ut solet scriptura, sequenti uersu exposuit superiorem, ut, quoniam latius solet patere iniquitas, intellegamus nominato mendacio tamquam speciem iniquitatis significare uoluerit, aut, si aliquid interesse arbitrantur, tanto peius est mendacium, quanto grst perdes quam \'odisti. forte enim odit aliquem deus aliquanto mitius, ut eum non perdat; quem uero perdit, tanto uehementius odit, quanto seuerius punit. odit autem omnes, qui operantur iniquitatem; at omnes, qui loquuntur mendacium, etiam perdit. quo constituto quis eorum, qui haec asserunt, commouebitur illis exemplis, cum dicitur: quid? si ad te homo confugiat, qui mendacio tuo possit a morte liberari? illa enim mors, quam stulte timent homines, qui peccare non timent, non animam, sed corpus occidit, sicut dominus in euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
uia reuoccunt. ne gentes ꝑ eum iudaita¬
re cogerent᷑. et ipse suȩ p̾dicationi attes
tatus est Qui cum puttr&ur hostis pa¬
t̾narum tradicionũ. eo quod nolebat eas
inponere gentibus: non asꝑnatus eas ipse
more patrio celebrare. satis ostendit hoc
in eis xpo adueniente remansisse: ut nec
cui quã hominum salutares Quod. si auec¬
torittis m̃tiend nec deantiquis libris ꝓ¬
ferri potest. uel quia non est m̃datium
quod figurate gestũ dictumue recipitur
uel quia bonis ad imittindũ non ꝓponit̾. quod
in malis cum profecerint inpeioris compara¬
tione lcuidat᷑ Nec de noui testam̃ti libris.
quici correctio potiꝰ quã simulcitio. sicut la¬
crimȩ potiꝰ quã negatio p&ri estimanda
Iam illis exemplis quȩ de cõmuni uita profe¬
runt᷑ : multo confidentiꝰ asserunt non eẽ cre¬
dendũ Prus enim docent iniquitatẽ ẽẽ m̃¬
rum litterarũ. & eo maixime quod scriptũ

Expanded text:
uiam reuocauit, ne gentes per eum iudaeizauiam reuocauit, ne gentes per eum iudaeizare cogertatus est, qui cum putaretur hostis paternarum traditionum, eo quod nolebat eas imponere Gentibus, non aspernatus eas ipse more patrio celebrare, satis ostin eis Christo adueniente remansisse, ut nec cuiquam hominum salutares. Quodsi auctoritas mentiendi nec de antiquis libris proferri potest, uel quia non est mendacium, quod figurate gestum dictumue recipitur, uel quia bonis ad imitandum non proponitur, quod in malis, cum proficere coeperint, in peioris conparatione laudatur, nec de noui testamenti libris, quia correctio potius quam simulatio, sicut lacrimae potius quam negatio Petri est imitanda. Iam illis exemplis, quae de communi uita proferuntur, multo confidentius adserunt non esse credendum. prius enim docent iniquitatem esse merum sanctarum et eo maxime, quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
obseruationib eẽ. p̃dicarent. & sine his ne¬
mini xp̃m prodesse contenderent. cũ con¬
tra nichil prodẽẽt xp̃s: eis qui eo animo
circumciderent᷑: ut ibi salutem ẽẽ puttirent.
unde est illud: Ecce ego paulus dico uobis
quici si circumcidamim xp̃s uobis nichil pro¬
derit Ix hac igit̾ liberttite: paulus pat̾nas
obseruationes obseruauit. hoc et unũ ca¬
uens. & p̃dicans: ne sine his salus xp̃iana nul¬
la puttiret᷑ P&rus autẽ simulatione sua
tamquã inuudosmo salus ẽẽt: cogebat
gentes iudaitare. quod uerba pauli os¬
tendunt dicentis. quomodo gentes cogis iu¬
datare: Non enim cogerent᷑. nisi uiderent
eum sic ea obseruare: quasi p̾ter illa salus
eẽ non poss& P&ri ergo simulatio. liberta¬
ti pauli: non est cõparanda. & ideo p&rũ
amare debemus libent̃ correctũ Non aut̃
astruere.:&icm de auctoritate pauli men¬
datiũ. quia & petrũ coram om̃ib in rectã

Expanded text:
obseruationibus esse praedicarent et sine his neobseruationibus esse praedicarent et sine his nemini Christum prodesse contenderent, cum contra nihil prodesset Christus eis, qui eo animo circumciderentur, ut ibi esse salutem putarent, unde est illud: ecce ego Paulus dico uobis, quia, si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. ex hac igitur libertate Paulus paternas obseruationes obseruauit, hoc unum cauens et praedicans, ne sine his salus christiana nulla putaretur. Petrus autem simulatione sua, tamquam in iudaismo salus esset, cogebat gentes iudaeizare, quod uerba Pauli ostendunt dicentis: quomodo gentes cogis iudaeizare? non enim cogerentur, nisi uiderent eum sic eas obseruare, quasi praeter illas salus esse non posset. Petri ergo simulatio libertati Pauli non est conparanda. et ideo Petrum amare debemus libenter correctum, non autem astruere etiam de auctoritate Pauli mendacium, quia et Petrum coram omnibus in rectam
Abbreviated transcription (Latin):
tium in de metuendũ fuit Id eoq & timothe p̃¬
us cũ inp̃putio uocatꝰ eẽt: ttim̃ quia de iu¬
dea matre ortus ercit. & ostendere cogna¬
tis suis debebat. ad eos lucri fatiendos. nõ
hoc se didicisse in disciplinci xp̃icinai. ut il¬
la sacram̃tti quȩ legis ueteris eẽnt ab omi¬
nar&ur : circum cisus est ab apło. ut hoc
modo demonstrarent udeis. non ideo gen¬
tes non eti suscipere quia malai sunt & ꝑm¬
ciosa apatrib obseructa: sed quidͣ icm
sciluti necessaria. post aduentũ tanti sa¬
cram̃ti. quod ꝑtam longa tempora tota
uetus illa scriptura ꝓpheticis figurationi¬
bus parturiuit Nam &titũ circumcideret.
dum hoc urgerent uidei : nisi sub intro duc¬
ti falsi fr̃s. ideo fieri uellent: ut haberent
quod de ipso Pciulo disseminarent. tam quã
eorũ ueritati cesserit. quispem scilutis euan¬
gelice: in circumcisione carnis. atq eius modi

Expanded text:
tium inde metuendum fuit. ideoque et Timothetium inde metuendum fuit. ideoque et Timotheus, cum in praeputio uocatus esset, tamen, quia de iudaea matre ortus erat et ostendere cognatis suis debebat ad eos lucrifaciendos non hoc se didicisse in disciplina christiana, ut illa sacramenta, quae legis ueteris essent, abominaretur, circumcisus est ab apostolo: ut hoc modo demonstrarent iudaeis non ideo gentes non ea suscipere, quia mala sunt et perniciose a patribus obseruata, sed quia iam saluti non necessaria post aduentum tanti sacramenti, quod per tam longa tempora tota uetus illa scriptura propheticis figurationibus parturiuit. nam et Titum circumcideret, cum hoc urgerent iudaei, nisi subintroducti falsi fratres ideo fieri uellent, ut haberent, quod de ipso Paulo disseminarent, tamquam eorum ueritati cesserit, qui spem salutis euangelicae in circumcisione carnis atque eius modi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneat Quomodo enim potest adduci
p̃putiũ quod p̃cisum ẽ: sed non adducat
dixit: non ita uiuct quasi p̃putiũ addia¬
xerit. idest quasi meã partẽ quã nudauit
rursus tegm̃ carnis ad traxerit. & quasi ui¬
deus eẽ destiterit sicut alibi dic̃ Circum¬
cisio tua: p̃putiũ fcictti ẽ & hoc non tam¬
quã cogens dixit apłs. aut illos manere in
p̃putio: aut iudeos in consuetudine patrũ
suorũ: sed ut neut̃ in ailtera coger&ur. po¬
testatem autẽ habde̾ quisq manendi in
consuetudine non necessitatẽ. Neq enim
si uell& iudeus ubi nullũ ꝑ turban&. recede¬
re auidcucis obseruationibꝰ: ꝓiberet᷑ ab apło.
non uenrent. Neque ab illo proiberaeur. siuel¬
let quisquã gentiliũ circumcidi. ut hoc ip¬
sum ostenderae. non se decestari quasi noxi¬
um: sed in different̃ abere tamquã signcicu¬
lũ. cuiꝰ utilittis iam tempore p̃teriss& Non
enim si scilus ex eo iam nulla ẽẽt: ȩtiam exi¬

Expanded text:
permaneat. quomodo enim potest adduci permaneat. quomodo enim potest adduci praeputium quod praecisum est? sed \'non adducat\' dixit \'non ita uiuat\', quasi praeputium adduxerit, id est, quasi in eam partem, quam nudauit, rursus tegmen carnis adtraxerit et quasi iudaeus esse destiterit, sicut alibi dicit: circumcisio tua praeputium facta est. et hoc non tamquam cogens dixit apostolus aut illos manere in praeputio aut iudaeos in consuetudine patrum suorum, sed ut neutri in alteram cogerentur, potestatem autem haberet quisque manendi in sua consuetudine, non necessitatem. neque enim, si uellet iudaeus, ubi nullum perturbaret, recedere a iudaeicis obseruationibus, prohiberetur ab apostolo, non uenirent, neque ab illo prohiberetur, si uellet quisquam gentilium ideo circumcidi, ut hoc ipsum ostenderet, non se detestari quasi noxium, sed indifferenter habere tamquam signaculum, cuius utilitas iam tempore praeterisset; non enim, si salus ex eo iam nulla esset, etiam exi
Abbreviated transcription (Latin):
bus dm̃: siuitã moresq sc̃orũ. & facta ac dic¬
to consideres. nichil tale ꝓferri potest: quod
adimitationẽ ꝓuocet m̃tiendoͥ Simulatio
eñ P&eri & barnabȩ. non solũ cõmemoratu:
uerum &iam rephensa ẽ atq correeta Non
eñ ut non nulli puttint: ex ecidẽ simulcitio¬
ne etiã paulus apłs. aut timotheũ circu ci¬
dit: aut ipse quȩdã ritu iudcaco sacram̃tti ce¬
lebrcunt. sed ex illa libertate sententiȩ sue.
qua p̃diccuit. nec gentib prodesse cireũei¬
sionẽ: nec iudeis obesse. unde nec illos astrin¬
gendos ad consuetudinẽ iudeorũ: nec illos apa¬
t̾na de t̾rendos censuit Unde illa uerba eiꝰ
sunt Circum cisus quis uocatus ẽ. non ad¬
ducat p̃putiũ. inp̃putio quis uocatus ẽ. nõ
circumcidat᷑ Circumcisio nichil est. & p̃put¬
um nichil ẽ: sed obseruatio mandatorũ di
Unꝰ quisq in quai uocatione uocatus ẽ: in ea

Expanded text:
bus domini, si uitam moresque sanctorum et facta ac dicbus domini, si uitam moresque sanctorum et facta ac dicta consideres, nihil tale proferri potest, quod ad imitationem prouocet mentiendi. simulatio enim Petri et Barnabae non solum commemorata, uerum etiam reprehensa atque correcta est. non enim, ut nonnulli putant, ex eadem simulatione etiam Paulus \'apostolus aut Timotheum circumcidit aut ipse quaedam ritu iudaeico sacramenta celebrauit, sed ex illa libertate sententiae suae, qua praedicauit nec gentibus prodesse circumcisionem nec iudaeis obesse. unde nec illos astringendos ad consuetudinem iudaeorum nec illos a paterna deterrendos censuit. unde illa uerba eius sunt: circumcisus quis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est sed obseruatio mandatorum dei. unusquisque in qua uocatione uocatus est, in ea
Abbreviated transcription (Latin):
risq mandanda iudicarent᷑ De obstetricib
autẽ qui non ecis possunt dicere ꝓphetico
spũ significandi futuri uerbi gr̃a. aliuo ꝓ
alio renuntiasse farciom: ȩtiam si ciliquid
ipsis nescientib quod ꝑ ecis actum ẽ significa¬
uit : ꝓ gradu suo dicunt approbatus & re¬
muneraitts ad eo Qui enĩ nocendi causa
m̃tiri solet. sriam confulendi caiusa m̃tia¬
tur : multũ ꝓfic̾it. sed aliud ẽ quod ꝑse pp¬
cum scinus ẽ homo: alit̾ cũ melius habet
egrotus Nam inscripturis ipsis. iustificata
&iam sodoma dicit̾: in cõparatione scelerũ po¬
puli isrł. & ad hanc regulã dirigunt om̃ia
m̃datia quȩ proferunt᷑ de ueteribus libris.
nec rep̃hensa inueniunt᷑. uel rep̾hendi non
posfunt. ut aut indole ꝓficiente et spe app¬
bent᷑: aut significationis alicunis causci nõ
sint om̃ino m̃datia & ideo delibris noui
testam̃ti. exceptis figuratis significationi¬

Expanded text:
risque mandanda iudicarentur. de obstetricibus risque mandanda iudicarentur. de obstetricibus autem, quia non eas possunt dicere prophetico spiritu significandi futuri ueri gratia aliud pro alio renuntiasse Pharaoni, etiamsi aliquid ipsis nescientibus quod per eas actum est significauit, pro gradu suo dicunt adprobatas et remuneratas a deo. qui enim nocendi causa mentiri solet, si iam consulendi causa mentiatur, multum profecit. sed aliud est, quod per se ipcum sanus est homo, aliter, cum melius habet aegrotus. nam in scripturis ipsis iustificata etiam Sodoma dicitur in conparatione scelerum populi Israhel. et ad hanc regulam dirigunt omnia mendacia, quae proferuntur de ueteribus libris nec reprehensa inueniuntur uel reprehendi non possunt, ut aut indole proficientium et spe adprobentur aut significationis alicuius causa non sint omnino mendacia. Et ideo de libris noui testamenti exceptis figuratis significationi
Abbreviated transcription (Latin):
non. non. quod cuitẽ ampliꝰ ẽ amclo ẽ: hinc
& apłs cũ exuendũ ueterẽ hominẽ p̃cipen&.
quo nomine om̃ia peccatai intelligunt᷑. con¬
sequent̃ cut in primis ponens Qua ꝓpt̃ de¬
ponentes m̃datiũ : loquimimi ueritatẽ: Nec illis
que deueterib libris m̃datiorũ exempla ꝓ¬
lata sunt: terreri sedicunt. ubi quicquid ges¬
tũ ẽ. figurcite accipi potest. quam uis reue¬
ra contigerit Quicquid cuitẽ figunite fit
aut dicit᷑ : non est m̃datium Om̃is eñ enun¬
ciatio adid quod enunciat referenda est
om̃e autẽ figurate. aut factũ. aut dictum.
hoc enunciat: quod significat eis quib in tel¬
legendũ ꝓlaitum ẽ Unde credendũ est illos
homines qui ꝓpheticis temporib digni aucto¬
ritate fuisse cõmemorant᷑. omĩa quȩ scrip¬
ta sunt de illis. ꝓpheticȩ gesfisse. atq dixisse.
nec minꝰ ꝓpheticȩ eis accidisse: quecumq fic
accider̃. ut eodem ꝓphetico spu: memorie litte¬

Expanded text:
non non; quod autem amplius est, a malo est. hinc et apostolus, cum exuendum ueterem hominem praeciperet, quo nomine omnia peccata intelleguntur, consequenter ait in primis ponens: quapropter deponentes mendacium loquimini ueritatem. Nec illis, quae de ueteribus libris mendaciorum exempla prolata sunt, terreri se dicunt: ubi quidquid gestum est, figurate accipi potest, quamuis reuera contigerit; quidquid autem figurate fit aut dicitur, non est mendacium. omnis enim enuntatio ad id, quod enuntiat, referenda est. omne autem figurate aut factum aut dictum hoc enuntiat, quod significat eis, quibus intellegendum prolatum est. unde credendum est illos homines, qui propheticis temporibus digni auctoritate fuisse commemorantur, omnia, quae scripta sunt de illis, prophetice gessisse atque dixisse; nec minus prophetice eis accidisse, quaecumque sic acciderunt, ut eodem prophetico spiritu memoriae litte
Abbreviated transcription (Latin):
tantoq naturȩ in ea ad mirtibilis unpetu
ingressuses. ut ego tibi uerborũ tu nichi
terũ magister effectus sis. Non est m̾ ila
causa menciendi aut saltẽ occasio. Han
neq te falsa tua laude studiosiorẽ fie
puto. ⁊ hi adsunt qͥ utrũq nouer & eiss¬
mo iste mittit᷑ cui nr̃m ullus ignocul
bonos autẽ uiros deditosq optimis mu
si non alit sentis atq dixisti paucores te
arbitror c̃ẽ credere qͦm mͥ ꝑbabile est sed
multi penit latent Itẽ multorũ non la

Expanded text:
tantoque in ea naturae admirabilis impetu tantoque in ea naturae admirabilis impetu ingressus es, ut ego tibi uerborum, tu mihi rerum magister effectus sis. non enim est modo ulla causa mentiendi aut saltem occasio; nam neque te falsa tua laude studiosiorem fieri puto et hi adsunt, qui utrumque nouerunt, et ei sermo iste mittetur, cui nostrum nullus ignotus est. Bonos autem uiros deditosque optimis moribus, si non aliter sentis atque dixisti, pauciores te arbitror esse credere, quam mihi probabile est; sed multi penitus latent, item multorum non la
Abbreviated transcription (Latin):
iã ꝑuenire & eidẽ in aere recuperẽ siut hȩc
auditu mirabilia ita eẽnt imitatione ft.¬
cilia. Nam nescio quomͦ qđ utinã uł a nob̾
ꝓcul absit animus animus dũ hȩc audien:¬
do cȩlestia diuinci ac ꝓrsus uera ẽẽ pclam&
in appetendo alit̾ egerit ut mͥ uerissimũ¬
simile uidecit̾ aut diuinos homines aut ñ
sine diuina ope sic uiuere. Cui ego. hȩc
p̃cepta uiuendi q tibi ut semꝑ plurimũ
placent alippi qͣmuis hic uerbis meis ꝓtẽpore
expressa sint. Non tñ inuenta eẽ optime ses
His enim magnorũ hominũ ⁊ pene diui norũ
libri plenissimi sunt qđ non ꝓpt̾ te mͥ dicen¬
dũ puctiui sed ꝓpt̃ istos ad olescentes ne ines
qͣsi auctorititteᷤ meã uire concẽpnant. Nam
mͥ om̃ino illos olo credere nisi docenti retio¬
nc̃ que reddenti. Propt̃ quos ꝓrerũ magnitu¬
dine concittindos &iã te arbitror istũ int̃¬
posuisse sermonẽ. Non enĩ tibi sad sequend
ista difficilia. que cantu rapuisti auidititi

Expanded text:
iam peruenire et eidem inhaerere 3 cuperem, si, ut haec auditu mirabilia, ita essent imitatione facilia. nam nescio quo modo — quod utinam uel a nobis procul absit! — animus humanus dum haec audiendo caelestia diuina ac prorsus uera esse proclamet, in adpetendo aliter se gerit, ut mihi uerissimum uideatur aut diuinos homines aut non sine diuina ope sic uiuere. — Cui ego: Haec praecepta uiuendi, quae tibi, ut semper, plurimum placent, Alypi, quamuis hic meis uerbis pro tempore expressa sint, non tamen a me inuenta esse optime scis. his enim magnorum hominum et paene diuinorum libri plenissimi sunt, quod non propter te mihi dicendum putaui sed propter istos adulescentes, ne in eis quasi auctoritatem meam iure contemnant. nam mihi omnino illos nolo credere nisi docenti rationemque reddenti, propter quos pro rerum magnitudine concitandos etiam te arbitror istum interposuisse sermonem. non enim tibi sunt ad sequendum ista difficilia, quae tanta rapuisti auiditate
Abbreviated transcription (Latin):
q me ipsũ ñ caperẽ gaudio qđ uide¬
bã adolescentẽ carissimi amici filiũ
&iã meũ fieri. Nec solũ uerũ in
amicũ quoq iã mͥ surgere atq
grandescere. Et cuiꝰ studiũ uł in me¬
diocres litteras desperauerã quasi

Expanded text:
que me ipsum non caperem gaudio, quod uideque me ipsum non caperem gaudio, quod uidebam adulescentem, carissimi amici filium, etiam meum fieri, nec solum, uerum in amicum quoque iam mihi surgere atque grandescere et, cuius studium uel in mediocres litteras desperaueram, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Hã id iã uideo te xolle respondere. sed
ordo iste susceptꝰ tuus bonũ nequic quã
an malũ tibi eẽ uideat᷑ & ille sub mur:¬
murans xĩ inqͥt sic rogasti. ut unũ edu:¬
ob queã respondere. Uideo hic enim
quandã medietutẽ. Nã ordo mͥ nec bonũ
nec malũ uidet᷑. qđ saltẽ censes inquã
ordini eẽ contrariũ. Nichil ait ille.
ꝑla quomodo eẽ quiequã contrariũ
potest ei. rei quȩ totũ occupauit
totũ obtinuit. Qđ enĩ erit ordini ẽtͣ¬
riũ. necesse erit eẽ p̃ter ordine. Hichil
aut̃ eẽ p̃ter ordinẽ uideo. Nichil igit᷑
ne ait trygetius contrius ordini error
Non ẽ. nullo mͦ inqͥt. Nã ueminẽ uideo
errare sine causa. Causarũ aut̃ seri¬
es ordine includit̾. nerror ipse ñ solũ
gignit̾ causa sed etiã gignit aliqͥd
c causa fit. Quã obre quo eitra
ordinẽ Ñ ẽ eo ñ potest ordini eẽ contꝰ¬
rius. Et cũ tacusset trygetius. Ego¬

Expanded text:
nam id iam uideo te nolle respondere — sed nam id iam uideo te nolle respondere — sed ordo iste susceptus tuus bonumne quicquam an malum tibi esse uideatur. — Et ille submorans: Non, inquit, sic rogasti, ut unum de duobus queam respondere. uideo hic enim quandam medietatem. nam ordo mihi nec bonum nec malum uidetur. — Quid saltem censes, inquam, ordini esse contrarium ? — Nihil, ait ille; nam quomodo esse quicquam contrarium potest ei rei, quae totum occupauit, totum obtinuit? quod enim erit ordini contrarium, necesse erit esse praeter ordinem; nihil autem esse praeter ordinem uideo: nihil igitur ne, ait Trygetius, contrarius ordini error non est? — Nullo modo, inquit; nam neminem uideo errare sine causa; causarum autem series ordine includitur et error ipse non solum gignitur causa sed etiam gignit aliquid, cui e causa fit. quam ob rem quo extra ordinem non est, eo non potest ordini esse contrarius. Et cum tacuisset Trygetius ego
Abbreviated transcription (Latin):
omitm ut tam̃ exeo xemo quȩrere
auderet cur foliũ ex arbore ceciderit
aut utrũ mus ob errans iacenti homi¬
ni molestus fuerit: Nũ qͥd nã enĩ talia
futura quisquã illorũ aut ꝑse dixit ali¬
quando aut aconsultore coactus ẽ dice¬
re. atqui si futurũ quendã libru ñ
ignobilẽ diceret ⁊ id iecessario cuen¬
turũ uideret Ñ eni posset alit̾ diuina¬
re ꝓfecto quicqͥd uolitatio foliorũ
in agro quicquid uilissima bestiola
indomo facit. tã sunt in rerũ ordine
necessaria quã ille littere. his enĩ uerb
fiunt. que sine illis p̃cedentib uilissi¬
mis reb xec in m̃tẽ uenire possent nec
ore ꝓcedere posteris que mandari.
quare ia rogo Nemo ex me querat cur
qͥd que fiat. satis ẽ nichil fieri nichil
gigni qđ ñ aliqͣ causa genuerit ac mo:¬
uerit. Hic apparet te inq nescire ad¬
olescens. quã multa ⁊ aqualib uiris
contͣ diuinationẽ dicta sint. sed respon.¬
de nunc Ñutrũ fiat aliqͥd sine causa.

Expanded text:
omnium, ut tamen ex eo nemo quaerere auderet cur folium ab arbore ceciderit, aut utrum mus oberrans jacenti homini molestus fuerit? Numquidnam enim talia futura quisquam illorum aut per se dixit aliquando, aut a consultore coactus est dicere? Atqui, si futurum quemdam librum non ignobilem diceret, et id necessario eventurum videret, non enim posset aliter divinare; profecto quidquid volitatio foliorum in agro, quidquid vilissima bestiola in domo facit, tam sunt in rerum ordine necessaria, quam illae litterae. His enim verbis fiunt, quae sine illis praecedentibus uilissimis rebus nec in mentem uenire possent nec ore procedere posterisque mandari. quare iam, rogo, nemo ex me quaerat, cur quidque fiat. satis est nihil fieri, nihil gigni, quod non aliqua causa genuerit ac mouerit. Apparet te, inquam, nescire, adulescens, quam multa et a qualibus uiris contra diuinationem dicta sint. sed responde nunc, non utrum fiat aliquid sine causa —
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ hoc dico planius atq breuius ad istaris
rerũ cognitionẽ ueminẽ adspirare debere
sinẽ illa quasi dupplici sciencie bone dispu-¬
ctcionis potencie q iumeroꝵ. Siquis & iã
hoc plurimũ puttit. solos numeros optime
nouerit aut solã dialecticã. Si& hoc diffi¬
nitũ est. tantũ ꝑfecte sciat qͥd sit unum
in xumeris qͣntũq ualeat niondũ in illa

Expanded text:
tur, hoc dico planius atque breuius, ad istarum tur, hoc dico planius atque breuius, ad istarum rerum cognitionem neminem adspirare debere sine illa quasi duplici scientia bonae disputationis potentiaeque numerorum. si quis etiam hoc plurimum putat, solos numeros optime nouerit aut solam dialecticam. si et hoc infinitum est, tantum perfecte sciat, quid sit unum in numeris quantumque ualeat nondum in illa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora non accidertit. Indo enĩ nouũ exti¬
tisse consiliũ ne dicã impiũ in eptissimum
ẽ dicere. Si autẽ in portunũ fuisse ⁊ quasi
imꝑbũ malũ dõ dicimus qđ ñ nulli existi¬
mant iã xemo doctus risũ tenebit nemo
non sustinebit indoctꝰ. Iuid enĩ potuit dõ
uocere mali nescio qͣ illa natura. Sienĩ dicñt
non potuisse fabricundi mundi causa nonert
si potuisse dicunt in expiabile nefas est dm̃
uiolabilẽ credere nec itt saltẽ ut uł uirtute
ꝓuiderit ne sua substancia uiolaret᷑. Namq
animã poenas hic pendere futent᷑. Cũ int̾eiꝰ
⁊ dĩ substanciã nichil uelint om̃ino distare.
Siaut̃ istũ mundũ non factũ dicamus. lm¬
piũ est atq ingratũ credere ne illad seqͣcur
qđ ds eũ nĩ fabricarit. Ergo de his atq huius
modi reb aut oreline illo erudicionis aut
mullo mͦ quicqͣm i̾equirendũ ẽ. Et ne quisqn
latissimũ aliquid nos complexos eẽ arbitra¬

Expanded text:
tempora non acciderat? in deo enim nouum extitempora non acciderat? in deo enim nouum extitisse consilium, ne dicam impium, ineptissimum est dicere. si autem inportunum fuisse et quasi improbum malum deo dicimus, quod nonnulli existimant, iam nemo doctus risum tenebit, nemo non suscensebit indoctus; quid enim potuit deo nocere mali nescio qua illa natura? si enim dicunt non potuisse, fabricandi mundi causa non erit; si potuisse dicunt, inexpiabile nefas est deum uiolabilem credere, nec ita saltem, ut uel uirtute prouiderit, ne sua substantia uiolaretur; namque animam poenas hic pendere fatentur, cum inter eius et dei substantiam nihil uelint omnino distare. si autem istum mundum non factum dicamus, impium est atque ingratum credere, ne illud sequatur, quod deus eum non fabricarit — ergo de his atque huius modi rebus aut ordine illo eruditionis aut nullo modo quicquam requirendum est. Et ne quisquam latissimum aliquid nos conplexos esse arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
reb uł adte non ꝑtinentib itti grã ma¬
ticȩ pene diuinam uĩ uaturã qͦ cognos¬
cis. ut ei anima tenuisse. corpus disertis
reliquisse uidetiris. Hoc etiã de ceters
huius modi artib dixerĩ. Iuas si penitus
forttsse contẽnis: ad moneo te quantum
filius audeo qͣntũq ꝑmittis ut fidẽ istũ
tuã qͣm uenerandis misteriis ꝑcepisti firme
cauteq custodias. deinđ ut in ac uitti
atq morib constant̾ uigilant̾q ꝑ manea s
De reb autẽ obscurissimis ⁊ tam̃ diuinis qͦ¬
modo ds̃ ⁊ nichil mali faciat ⁊ sit omp̃s ⁊
tanta mala fiant ⁊ cui bono mundum
fecerit qͥ non ertit indigus ⁊ utrũ semꝑ
pit. quomͦ anceqͣm ẽẽt potestate dĩ ma¬
lũ tenebat᷑ ⁊ qͥd opus erut mundũ fabri¬
cari quo malũ qđ ia dĩ potestus frenab at
ad poenas animarũ includeret᷑. Siautẽ
fuit tẽpus quo sub di dominio malũ non
erat qͥd subito accidit qđ ꝑ aet̾na retro

Expanded text:
rebus uel ad te non pertinentibus ita grammarebus uel ad te non pertinentibus ita grammaticae paene diuinam uim naturamque cognosces, ut eius animam tenuisse, corpus disertis reliquisse uidearis. Hoc etiam de ceteris huius modi artibus dixerim, quas si penitus fortasse contemnis, admoneo te, quantum filius audeo quantumque permittis, ut fidem istam tuam, quam uenerandis mysteriis percepisti, firme cauteque custodias, deinde ut in hac uita atque moribus constanter uigilanterque permaneas. de rebus autem obscurissimis et tamen diuinis, quomodo deus et nihil mali faciat et sit omnipotens et tanta mala fiant et cui bono mundum fecerit, qui non erat indiguus, et utrum semper pit, quomodo, antequam esset, potestate dei malum tenebatur et quid opus erat mundum fabricari, quo malum, quod iam dei potestas frenabat, ad poenas animarum includeretur? si autem fuit tempus, quo sub dei dominio malum non erat, quid subito accidit, quod per aeterna retro
Abbreviated transcription (Latin):
dua. Tibi autẽ cuius ingeniũ cotidie
mͥ nouũ est: & cuiꝰ animũ uł ȩtate uł ad¬
mirabili tẽperancia remotissimũ ab
om̃ib nugis ⁊ amagna labe corporis
isse. ct̃ erunt facilia qͣm difficilia
tardissimis miserrimeq uiuentib
Sienĩ dicã te facile ad eũ sermonem
ꝑuenturã qͥ locucionis ⁊ linguę uicio
caretit. ꝓfecto m̃ciar. Me enim ipsum
cui magͥna uecessitus fuit ista ꝑdiscere
ad huc in multis uerborũ sorus ittili exa¬
gitunt. ⁊̃ ame uicissim qđ ad ipsũ sonum
attinet rep̾hendunt᷑. aliud ẽ enĩ eẽ ar¬
te aliud gente securũ. Soloecismos autẽ
quos dicimus fortusse quisq doctus dili¬
gent̾ attendens in oracione mea repen ẽt.
N on eni defut qui mͥ non nulla huius
medi uicia ipsũ ciceronẽ fecisse peritissi¬
me ꝑsucdisset̃. Barbarismorũ autẽ genꝰ
nr̃is tẽporib tule cõꝑtũ ẽ ut ⁊ ipsa euis
oracio barbarti uidett᷑. qͣ roma serua¬
ta est. Sed tu contẽptis istis uł puerilib

Expanded text:
ie mihi nouum est et cuius animum uel aetate uel admirabili temperantia remotissimum ab omnibus nugis et magna labe corporis osco, tam erunt facilia quam difficilia tardissimis miserrimeque uiuentibus. si enim dicam te facile ad eum sermonem peruenturam, qui locutionis et linguae uitio careat, profecto mentiar. me enim ipsum, cui magna necessitas fuit ista perdiscere, adhuc in multis uerborum sonis Itali exagitant et a me uicissim, quod ad ipsum sonum attinet, reprehenduntur. aliud est enim esse arte, aliud gente securum. soloecismos autem quos dicimus fortasse quisque doctus diligenter attendens in oratione mea reperiet; non enim defuit, qui mihi nonnulla huius modi uitia ipsum Ciceronem fecisse peritissime persuasisset. barbarismorum autem genus nostris temporibus tale conpertum est. ut et ipsa eius oratio barbara uideatur, qua Roma seruata est. sed tu contemtis istis uel puerilibus
Abbreviated transcription (Latin):
amur secrecius firmiusq tradunt̾. in quibis
bonor ũ uitti fucillime non dispuctitionũ ambi¬
gib s misteriorũ auctoritate purgit᷑ hu¬
mana uͦ auctoritas plerũq ftillit. in eis tam¬
iure iure uidet᷑ excellere qui qͣntũ imꝑitouꝰ
sensus capit mulca dant indicia doctrinari
suarũ ⁊ non uiguunt alit̾ qͣm uiuendũ ee
p̃cipiunt. Quib: si aliqͣ &iã fortunȩ mune:¬
ra accesserint quorũ appareant usu magni
Contẽptuq maiores. difficillimũ om̃ino ẽ
ut eis quisq uiuendi p̾cepta dantib credens
recte uituperet̾. hic alipius ꝑ magna inqͥt
uite inago abste ante oculos Nros cũ plene
tũ breuit̾ constituta est: Cui qͣmuis cotidia.¬
us p̃ceptis tius in hiemus tñ nos hodie cupi:¬
diores flagrantioresq reddi disti Ad qͣmsifieri
posset zion solũ nos uerũ &iã cunctos homines

Expanded text:
amur, secretius firmiusque traduntur: in quibus amur, secretius firmiusque traduntur: in quibus bonorum vita facillime, non disputationum ambagibus, sed mysteriorum auctoritate purgatur. Humana vero auctoritas plerumque fallit: in eis tamen jure videtur excellere, qui quantum imperitorum sensus capit, multa dant indicia doctrinarum suarum et non uiuunt aliter, quam uiuendum esse praecipiunt. quibus si aliqua etiam fortunae munera accesserint, quorum appareant usu magni contemtuquemaiores.difficillimum omnino est, ut eis quisque uiuendi praecepta dantibus credens recte uituperetur. Hic Alypius: Permagna, inquit, uitae imago abs te ante oculos nostros cum plene tum breuiter constituta est, cui quamuis cotidianis praeceptis tuis inhiemus, tamen nos hodie cupidiores flagrantioresque reddidisti. ad quam, si fieri posset, non solum nos uerum etiam cunctos homines
Abbreviated transcription (Latin):
ritas autẽ. partim diuina ẽ partĩ humana.
Sed uerti firma sũma ea quȩ duna nomi¬
animaliũ mira fallacia quȩ ꝑ rerũ ad istos
sensus corporis ꝑtinenciũ quasdã diuinationeᷤs
nion nullasq potencias deciꝑe animas facilli me
consuer̾ aut periturarũ fortunarũ curiosas.
aut fragiliũ cupidas potestatũ aut in anũ formi¬
doloscs mira culorũ. Illa ergo auctoritus di uina
dicenda est. que ñ solũ insensibilib signis trans.¬
cendit omẽm humanã fucultutẽ s & ipsũ homi¬
nẽ agens ostendit ei quo usq se ꝓpt̾ ipsũ depsse.¬
rit inon teneri sensibus quib uident᷑ illa miranai¬
cula s ad in cellectũ iubet euolare simul de.¬
monstruns. ⁊ qͣntti hic possit & cur hec fticiat et
quã pairuipendat. Doceat enĩ oporcet ifticcis
pocestatẽ suam ⁊ humilitate clemenciã npre¬
ceptione Naturtĩ: Que omĩa scicris quib inci¬

Expanded text:
ritas autem partim divina est, partim humana; ritas autem partim divina est, partim humana; sed vera, firma, summa ea est, quae divina nomianimalium mira fallacia, quae per rerum ad istos sensus corporis pertinentium quasdam divinationes nonnullasque potentias decipere animas facillime consuerunt, aut periturarum fortunarum curiosas, aut fragilium cupiditas potestatum, aut inanium formidolositas miraculorum. Illa ergo auctoritas divina dicenda est, quae non solum in sensibilibus signis transcendit omnem humanam facultatem, sed et ipsum hominem agens ostendit ei quousque se propter ipsum depresserit, et non teneri sensibus quibus videntur illa miranda, sed ad intellectum jubet evolare: simul demonstrans, et quanta hic possit, et cur haec faciat, et quam parvipendat. Doceat enim oportet et factis potestatem suam, et humilitate clementiam, et praeceptione naturam; quae omnia sacris quibus initi
Abbreviated transcription (Latin):
ianuã. Quã quisq ingressus. sine ulla dubi¬
tutione uite optimę p̃cepta sectat᷑ ł quac
cũ docilis ftictus fuerit. tũ discet demũ &
quanta ratione p̃ditti sint ea ipsa que sequi¬
tus ẽ ante rationẽ ⁊ quid sit ipsa ratio qua
post auctoritatis cunabula firmus tidoncu¬
iã seqͥtur atq conp̃hendit: & quid intellectus
in qͦ uniuersa sunt uł ipse pocius uniuersã ⁊ quic.¬
qͥd pret̃ uniuersa uniuersorũ principiũ: adqͣm
cognitionẽ in hac uitti ꝑuenire pauci: ult̃ quã
uero &iã post hanc uitt̃ nemo ꝓgredi potest:
ui aut̃ sola auctoritate contenti bonis tantũ
morib rectisq uotis constant̾ oꝑa dederint aut
contẽpnentes aut non ualente s disciplinis libe¬
ralib atq optimis erudiri Beatos eos quidem
cũ int̾ homineꝰ uiuunt nescio quomͦ appellem
lam̃ in concussa credo mox ut hoc corpus re¬
linquerint eos quo bene magis minusue uixer̃
eo facilius aut difficilius liberari aucto

Expanded text:
ianuam. quam quisque ingressus sine ulla dubitatione uitae optimae praecepta sectatur, per quae cum docilis factus fuerit, tum demum discet et quanta ratione praedicta sint ea ipsa quae secutus est ante rationem, et quid sit ipsa ratio, quam post auctoritatis cunabula firmus et idonatque comprehendit; et quid intellectus, in quo uniuersa sunt, uel ipse potius uniuersa; et quid praeter uniuersa uniuersorum principium. ad quam cognitionem in hac uita peruenire pauci, ultra quam uero etiam post hanc uitam nemo progredi potest. qui autem sola auctoritate contenti bonis tantum moribus rectisque notis constanter operam dederint, aut contemnentes aut non ualentes disciplinis liberalibus atque optimis erudiri, beatos eos quidem, cum inter homines uiuunt, nescio quomodo appellem; tamen inconcusse credo, mox ut hoc corpus reliquerint, eos quo bene magis minusue uixerunt, eo facilius aut dif
Abbreviated transcription (Latin):
test serenissime in tuenti. nichil
posse fieri sine causa quid iã uis
ꝑsequar situs arborũ atq ramorũ
ipsuq pondus quantũ natura folũ
imposuit. qͥd aeris uł mobilitatẽ
qua uolittnt. uł mollicia qua des¬
cendunt. uariosq lapsus ꝓ affectio¬
ne cęli. ꝓhoneie ꝓfigutis suis cete¬
risq in numerabilib atq obscu¬
riorib causis. qͥd me attinet que¬
rere : latent̾ ista sensus nr̃os penitꝰ
latent illud tam̃ qđ aggresse
questionis ẽ nescio quomodo animũ
non latet. nichil fieri sine causa.
Potest eni odiosus ꝑcontator ꝑgere
querere quȩ caiusa erat ut ibi arbo¬
res ponerent᷑ Respon debo secutos

Expanded text:
test serenissime intuenti nihil posse fieri sine causa. quid? iam uis persequar situs arborum atque ramorum Ipsumque pondus, quantum natura foliis imposuit? quid? aeris uel mobilitatem, qua uolitant, uel mollitiam, qua descendunt, uariosque lapsus pro affectione caeli pro onere pro figuris suis ceterisque innumerabilibus atque obscurioribus causis quid me attinet quaerere? latent ista sensus nostros, penitus latent; illud tamen, quod adgressae quaestioni satis est, nescio quo modo animum non latet, nihil fieri sine causa. potest enim odiosus percontator pergere quaerere: quae causa erat, ut ibi arbores ponerentur? respondebo secutos
Abbreviated transcription (Latin):
qr uatẽ futurũ nieq hoc quando que
forsitan longũ ẽ s tam̃ alii quoq
multũ sepositi ab huiꝰ modi studus do¬
cere aliqͥd possunt cũ disserenciũ soci¬
ettiti quasi uinculis in terrogationũ
coartant᷑. Idẽ autẽ aliqͥd None nichil
ariñ uides. Tuos eni simili utur liben¬
cius illa ipsa folia que ferunt̾ uentis
que undis in natunt resistere aliquan¬
tũ p̃cipitanti se flumim ⁊ de rerum
ordine homines cõmonere si tam̃ hoc
magne inquit te cuncta ordine dd¬
ministrare. quã se omĩa tenent quã
ratis successionib in xiodos suos urgent᷑
quanta ⁊ quã multa facta sunt. ut
hȩc loquerem quanta fiunt ut te in¬
ueniamꝰ. Unđ eni hoc ipsũ usi ox

Expanded text:
que uatem futurum; neque hoc \'quandoque\' que uatem futurum; neque hoc \'quandoque\' 15 forsitan longum est. sed tamen alii quoque multum sepositi ab huius modi studiis docere aliquid possunt, cum disserentium societati quasi uinculis interrogationum coartantur. idem autem aliquid non est nihil. an non uides — tuo enim simili utar libentius — illa ipsa folia, quae feruntur uentis, quae undis innatant, resistere aliquantum praecipitanti se flumini et de rerum ordine homines commonere, si tamen hoc, magne, inquit, te cuncta ordine administrare ? quam se omnia tenent! quam ratis successionibus in nodos suos urgentur! quanta et quam multa facta sunt, ut haec loqueremur! quanta fiunt, ut te inueniamus! unde enim hoc ipsum nisi ex
Abbreviated transcription (Latin):
nib utilitas : aut certe ita latet. uł
in becilla ẽ ut ab hominib p̃serti nob̾
erui defendi ue ñ possit: Ipse pociꝰnos
doceat quomodo aliqͥd fiat qđ ñ cau¬
sa p̃cesserit: Post inquã ista uid ebimꝰ
Non enĩ iã me necesse ẽ ẽẽ doctorẽ. cũ
tu qui iã tante rei te certũ eẽ ꝓfessus
es. Adhuc me nichil docueris umiũ dis¬
cere cupientẽ ⁊ ꝓpt̾ hoc solũ dies nioc¬
tesq uigilantẽ. quo me mittis inquit.
anquia leuius te sequor quã illa folia
uentos quib in ꝓfluentẽ aquã iaciunt᷑
ut eis cadere parũ sit ⁊usi etiã trahant᷑
Namquid aliud erit cũ licenenis
i augustinũ ⁊ ea que sunt i media
philosophia docet. Holi obsecro in quã
aut te tantũ abicere. aut me extolle.¬
re. Na & ego ĩphilosophia sũ puer.⁊
Non nimis curo cũ in terrogo ꝑ quẽ mͥ
ille respondeat qui me cotidie queru¬
lũ accipit. Eniꝰ te quidẽ credo quando¬

Expanded text:
nibus utilitas aut certe ita latet uel nibus utilitas aut certe ita latet uel inbecilla est, ut ab hominibus, praesertim nobis, erui defendiue non possit. ipse potius nos doceat, quomodo aliquid fiat, quod non causa praecesserit. — Post, inquam, ista uidebimus. non enim iam me necesse est esse doctorem, cum tu, qui iam tantae rei te certum esse professus es, adhuc me nihil docueris nimium discere cupientem et propter hoc solum dies noctesque uigilantem. Quo me mittis? inquit; an quia te leuius sequor quam illa folia uentos, quibus in profluentem iaciuntur, ut eis cadere parum sit, nisi etiam trahantur? nam quid aliud erit, cum Licentius et Augustinum et ea quae sunt in media philosophia docet? — Noli obsecro, inquam, aut te tantum abicere aut me extollere. nam et ego in philosophia puer sum et non nimis curo, cum interrogo, per quem mihi ille respondeat, qui me cotidie querulum accipit, cuius quidem credo quando
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ homines ꝑ̃fertilitatẽ terre. uid
si stuctuose arbores nons ac temere nate¬
e sunt: et hic respondebo xios parũ ui¬
dere: nã temeraria quȩ illas genuit
Nequaquã eẽ naturã: Quid plura
aut aliqͥd sine causa fieri docetir. aut
nichil fieri nisi certo causarũ ordine
credite. cui ego. Licet inq. me odiosũ
ꝑ contatorẽ uoces Uixeni possũ ñ eẽ
qui expugnaui ne cũ pyraimo ⁊ thisbe
collo querereris. ꝑgã tam̃ querere abste.
Natura ista quauis uideri ordinatã
cui bono ut de ceteris reb innumerabi¬
lib taceã isttis ipsas arbores quȩ fructꝰ
Nafferunt ꝓcreauit. at illo cogitante
qͥd diceret. ait trygetius. Nũ quid nã
usus arbustorũ in solis fructib p̃betur
hominib quantas̃ alia que ũbra
quãuis que lignis postremo que: ipsis
frondib seu foliis fiant Noli obsecro
inquit ille in terrogationib eiꝰ haec
credere. Innumera bilia sunt enĩ que
ꝑferri possunt. ex quib nulla ẽ homi¬

Expanded text:
e homines uber terrae. quid, si fructuosae arbores non sunt ac temere natae sunt? et hic respondebo nos parum uidere; nam temerariam quae illas genuit nequaquam esse naturam. quid plura? aut aliquid sine causa fieri docear aut nihil fieri nisi certo causarum ordine credite. Cui ego: Licet, inquam, me odiosum percontatorem uoces — uix enim possum non esse, qui expugnaui, ne cum Pyramo et Thisbe conloquereris — pergam tamen quaerere abs te. natura ista, quam uis uideri ordinatam, cui bono - ut de ceteris rebus innumerabilibus taceam- istas ipsas arbores, quae fructus non afferunt, procreauit? — At illo cogitante, quid diceret, ait Trygetius: Numquidnam usus arbustorum in solis fructibus praebetur hominibus? quanta sunt alia, quae umbra, lignis, quamuis postremo, quae ipsis frondibus seu foliis fiant? — Noli obsecro, inquit ille, interrogationibus eius haec reddere. innumerabilia sunt enim, quae proferri possunt, ex quibus nulla est homi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ conspexi. Ergo inq licenti si tibi uidet᷑
collige inte qͥcquid uiriũ potes. elima qͥcqͥd
habes acuminis. ⁊ ordo iste quid sit defini¬
tione cõplectere. Tũ ille ubi se ad defini¬
endũ cogi audiuit. qͣsi aqͣ frigida asꝑsus
ex horruit ⁊ turbatiore uultu me intuens

Expanded text:
esse conspexi: Ergo, inquam, Licenti, si tibi uidetur, esse conspexi: Ergo, inquam, Licenti, si tibi uidetur, collige in te quidquid uirium potes, elima quidquid habes acuminis et ordo iste quid sit definitione conplectere. — Tum ille ubi se ad definiendum cogi audiuit, quasi aqua frigida adspersus exhorruit et turbatiore uultu me intuens
Abbreviated transcription (Latin):
ror ingeniũ nunc mecũ habere quã uos
estis intentos aut certe ipsĩ tantũ leno¬
biĩ que de acre tanta molientẽ nũꝙ ꝓei
magnitudine ociosus accepi. sed qͥa id nẽ¬
a memoria fugaces scriptorũ qͣsi uinculo
qͦ reducant᷑ in nectere & sic fortusse ordo
ipse poscebat qͥ eorũ ꝓcurauit absenciam
nã ⁊ uos ꝓfecto in rem tanitĩ qͥa solis ꝑfe¬
renda imponit᷑ nob̾ erecti sectiore animo
in surgitis. ⁊ cũ illi legerint qͥ nob maxima
cura s̃ siqͥd eos mouerit ad contͣdicendũ
alias nobis disputationes disputaicio ista
ꝓcreabit seque ipsa successio sermonũ in ordi¬
ne inseret discipline. sed nunc ut ꝓmiserũ
licencio qͣntũ res patit̾ aduersabor qͥ tott̃
causa iã pene c̾fec̃ si possit eã defensionis
muro stabilit̾ fermeq uallare. hic ubi eos
silencio uultu oculis Suspensione atq ĩmo¬
bilitate mẽbrorũ ⁊ rei magnitudine satis
cõmotos ⁊ audiendi desiderio inflãmatos

Expanded text:
ror ingenium, nunc mecum habere quam uos estis intentos, aut certe ipsum tantum Zenobium, quem de hac re tanta molientem numquam pro eius magnitudine otiosus accepi. sed quia id non ea memoria fugaces scriptorum quasi uinculo, quo reducantur, innectere. et sic fortasse ordo ipse poscebat, qui eorum procurauit absentiam. nam et uos profecto in rem tantam, quia solis perferenda inponitur nobis, erectiore animo insurgitis et cum illi legerint, qui nobis maxima cura sunt, si quid eos mouerit ad contradicendum, alias nobis disputationes disputatio ista procreabit seque ipsa successio sermonum in ordinem inseret disciplinae. sed nunc, ut promiseram, Licentio, quantum res patitur, aduersabor, qui totam causam iam paene confecit, si possit eam defensionis muro stabiliter firmeque uallare. Hic, ubi eos silentio uultu oculis suspensione atque immobilitate membrorum et rei magnitudine satis commotos et audiendi desiderio inflammatos
Abbreviated transcription (Latin):
cernens abundare lȩticias meas. quam
uł optare aliquando ausus sum: uersũ
istũ gesciens effudi. Sic pater ds faciat

Expanded text:
cernens abundare laetitias meas, quam uel optare aliquando ausus sum, uersum Istum gestiens effudi: sic pater ille deus faciat
Abbreviated transcription (Latin):
uolentesq sibi nudari abditissimas causas
errores suos sepe &iã carminib conquerunt᷑.
Quisi hoc solũ interrogent cur ituli semꝑ
serenas hiemes orent ⁊ itẽ semꝑ getulia

Expanded text:
uolentesque sibi nudari abditissimas causas errores suos saepe etiam carminibus conqueruntur. qui si hoc solum interrogent, cur Itali semper serenas hiemes orent et item semper Getulia
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ considere nobis cũ: crederemus. me inte¬
rim quantũ potert̃ intelligente: ex quo
illa ⁊ quã diuino fonte: manarent. &
licencius. Sed dicendũ t̾ibi est. inꝗt ut be¬
atus sit qͥsq quid uelle debetit. ⁊ quarũ
rerũ eũ oporteat habere desiderium
In uita me inquã natali tuo quando
dignaueris. quic quid ad posueris libent̃
sumã. qua condicione hodie apud me
ut epuleris: peto nec flagites qđ forttsse
Ñ est parctum. quẽ cũ modeste acuere¬
cunde. cõmotinis Sue peniteret: Ergo
illud in quã conuenit int̾nos. ueq quẽ¬
quã beatũ eẽ posse qui qđ uult non habet¬
Neq om̃em qui qđ uult on habet neq
Quid illud in quã conceditis om̃em qui
betitus non sit miserũ ee: Nondubitu

Expanded text:
uirum considere nobiscum crederemus me inteuirum considere nobiscum crederemus me interim, quantum poteram, intellegente, ex quo illa et quam diuino fonte manarent. — Et Licentius: Sed dicendum, inquit, tibi est, ut beatus sit quisque, quid uelle debeat et quarum rerum eum oporteat habere desiderium. — Inuita me, inquam, natali tuo, quando dignaberis; quidquid apposueris libenter sumam. qua conditione hodie apud me ut epuleris, peto nec flagites, quod fortasse non est paratum. — Quem cum modestae ac uerecundae commonitionis suaepaeniteret: Ergo illud, inquam, conuenit inter nos, neque quemquam beatum esse posse, qui quod uult non habetneque omnem, qui quod uult habet, Quid illud ? inquam, conceditis omnem, qui beatus non sit, miserum esse? — Non dubit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid om̃is. ꝗ qđ uult habet. becitus est.
Tũ mater. si bona in qͥt uelit. ⁊ habett heti¬
tus ẽ. Si autẽ mala uelit: quãuis habeat:
miser est. Cui ego arridens atq gestiens.
ipsã in ꝗͣ ꝓrsus mat. artẽ philosophie: tenu.¬
isti. Hã tibi ꝓcul dubio uerba defuerunt
ut Ñ sicut tullius te mͦ panderes: cuius
de hac sentencia uerba ista sunt. Nam
in ostensio quẽ de laude acdefensione phi¬
losophie librũ fecit: ecce aut̃ ait. ñ philo¬
sophi quidẽ s ꝓmti. tam̃ ad disputtndũ.
om̃s aiunt eẽ betitos: qui uiuant ut ipsi
uelint: falsũ id quidem. uelle enĩ qđ non
deceat: idest ipsũ miserrimũ. Nec tt̃ mise¬
rũ est non ad ipisci qđ uelis: quã ad ipisci
uelle qđ non oporteat. Plus enĩ mali pra-¬
uitas uoluntatis adfert: quã fortuna cui.¬
quã boni. Inqͥb uerbis illa sic exclama¬
bcit. uit obliti penitꝰ sexus ei. magnũ aliquẽ

Expanded text:
— Quid? omnis, qui quod uult habet. beatus est? — — Quid? omnis, qui quod uult habet. beatus est? — Tum mater: Si bona, inquit, uelit et habeat, beatus est, si autem mala uelit, quamuis habeat. miser est. ■— \'Cui ego arridens atque gestiens: Ipsam, inquam, prorsus, mater, arcem philosophiae tenuisti. nam tibi procul dubio uerba defuerunt, ut non sicut Tullius te modo panderes, cuius de hac sententia uerba ista sunt. nam in Hortensio. quem de laude ac defensione philosophiae librum fecit: ecce autem. ait, non philosophi quidem, sed promti tamen ad disputandum omnes aiunt esse beatos, qui uiuant ut ipsi uelint. falsum id quidem; uelle enim quod non deceat, id est ipsum miserrimum. nec tam miserum est non adipisci quod uelis, quam adipisci uelle quod non oporteat. plus enim mali prauitas uoluntatis adfert quam fortuna c u iquam boni. — In quibus uerbis illa sic exclamabat, ut obliti penitus sexus eius magnum aliquem