comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonuncitur apłs dic̃s habemꝰ pontificem
& apłm confessionis nr̃ȩ iħm iustũ: nolu¬
erit nomen a postolatꝰ sui mn pͥmordio
huius epłȩ ponere : Non enĩ congrũ um
dux̃ ut ubi xp̃m dicturꝰ erat apłm : in ibi
&iam seapłm nominar& maximeq¬
mertulo : Necii libet uideret᷑ sep̃ferre
xp̃o: Sed maluititicito nomine defi¬
guris en legis eos instruere & aduerita
dem̃tis dicentes qm̃si pauli eetipse
erit quit eiꝰ nomine non .ẽ. titulata
ergonecbarnabȩ nec luce neq: clem̃¬
tis aut alicuius erit. eoꝙ nulius nomi¬
ne tytulat᷑ : Cui ergo horũ adscriben¬
da .ẽ. utiq: gregio p̃dicatori quippeq̃
& lucido sensu ⁊ genere locutionis
cq̃ꝓbat̾ illius essequanquam subaligr
atest a ꝑciori stilo conphensasit om̃ib
eius epłis : Nã fertur apłs hanc hebre¬
his missã hebreo sermone conscripsis¬
se in quo ipse peritissimꝰ extitit : cũ reli¬
quas greco sermone scripserit: Post
discessum uero apł : luchas eugłisite

Expanded text:
olus, dicens: Habemus Pontificem et Apostolum confessionis nostrae Jesum Justum, noluerit nomen apostolatus sui in primordio hujus epistolae ponere. Non enim congruum duxit, ut ubi Christum dicturus erat Apostolum, inibi etiam se apostolum nominaret, maximeqin titulo, ne cuilibet videretur se praeferre Christo, sed maluit tacito nomine de figuris legis eos instruere, et ad veriClementis, dicentes quoniam si Pauli esset, ipse erit, quia ejus nomine non est ergo nec Barnabae, nec Lucae, neque Clementis aut alicujus erit, eo quod nullius nomine titulatur. Cui ergo horum ascribenda est? Utique egregio praedicatori; quippe quae ex lucido sensu, ex genere locutionis comprobatur illius esse, quanquam subtiliori atque apertiori stylo comprehensa sit omnibus Epistolis; nam fertur Apostolus hanc Hebraeis missam, Hebraeo sermone eum conscripsisse; in qua ipse peritissimus exstitit, cum reliquas Graeco sermone scripserit. Post discessum vero apostoli Lucas evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
nib: in different̃ uti : Consideremꝰ ergo
quomodomodo multis locutionibus
multisq qualitatib locutꝰ sit ds̃ pater
patrib ueteris testamenti: Multis locu
tionib multisq qualitatib locutus . ẽ eis¬
li quia non sẽꝑ uniformiter secreta sua eis
scđm hoctẽ p ueniã eritquesarȩ filius:
Mor si quoq p̃cepta legalia dando non
ocides. non adulteriũ facies aeteraq
huiꝰ modi: Lotꝰ quoq: desodomis cum edu
Egosũ quisũ: haec dices filiis i srł: Qui est
misitme aduos: aliquando in hahitu
militis utiosucie : Aliquando in corde
ut đđ qui dicebat audiã quitloquat᷑
in me dñs ds̃ ceterisq ꝓphetis : Aliquan¬
do ꝑ somniũ sic̃ danihel: ꝙ genus ꝓfe¬
ciaȩ .ẽ : Nouissime aut̃ id ẽ fine tẽpoꝵ

Expanded text:
nibus indifferenter uti. Consideremus ergo quomodo multis locutionibus multisque qualitatibus locutus sit Deus Pater patribus Testionibus, multisque qualitatibus locutus est eis, quia non semper uniformiter secreta sua eis Secundum hoc tempus veniam, eritque Sarae filius ; Moysi quoque praecepta legalia dando, Non occides, non adulterabis , caeteraque hujus modi; Loth quoque de Sodomis eum educEgo sum qui sum. Haec dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Aliquando in habitu militis, ut Josue: Aliquando in corde, ut David, quod dicebat: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus , caeterisque prophetis. Aliquando per somnium, sicut Daniel, quod genus prophetiae est: Novissime autem, id est in fine temporum
Abbreviated transcription (Latin):
mer cesmihi reseruatur axp̃o:
Nam cum lib essẽ. non solum scđm
naturam ut potede genere patri¬
ar charum descendens: uerum
&iam ex omnibus negociis ho¬
minum nihil ab eis accipiendo:
omnium. sub hominum meser¬
uum feci sub portando omnes
uł uti bonus procurator sub por¬
tat infirmos. maxime uos o corin¬
thii ꝑmeam pacienciam:: Feci
autẽ hoc non calliditis astu sed con¬
i pacientis affectu: ut plures
lucri facerem xp̃o: Et fac tussum
iudaeis tã quã iudeus. sub legis ob¬
seruator adhucton endo incencris

Expanded text:
merces mihi reservatur a Christo. merces mihi reservatur a Christo. Nam cum liber essem, non solum secundum naturam, utpote de genere patriarcharum descendens, verum etiam ex omnibus negotiis hominum, nihil ab eis accipiendo, omnium, subaudis hominum, me servum feci supportando omnes, veluti bonus procurator, subaudi supportat infirmos, maxime vos, o Corinthii! per meam patientiam. Feci autem hoc non calliditatis astutia, sed compatientis affectu, ut plures lucrifacerem Christo. Et factus sum Judaeis tanquam Judaeus, subaudis legis observator, adhuc tondendo c
Abbreviated transcription (Latin):
rasti: Ue enim mihi . ẽ. ĩdigencia
meopprimet: & penuriam famis
sus tinebo: sinon euangeli zauero
Non exsua ꝑsona talia dicit. sed po¬
cius ex illorum qui id circo p̃di¬
cabant quia non habebant unde
uiueret nisi exp̃dicatione: ideo¬
q fauebant suis auditoribus:
Sienim nolens siue sponte hocago :
id ÷ sinon p̃dica uero ꝓpt̃ sũptus
carnailes: et si administra uero
eugłm sine mercede temporali:
mercedem habeo paratã axp̃o.
remunerationem uidelicet act̃¬
nam auditurus ab ipso. in tra in
gaudium dñitui: Quȩ ẽ. ergo 4¬
mercesmea. Interrogai semet
ipsum apłs quȩ sit merces p̃dica¬
tionis eiꝰ inp̃senti: & dicit: lam
inquiens. uolo sponte p̃dicare
aut alicui in terro ganti: Que
ẽ mercestua . Haec est merces
mea in p̃senti & intentio. ut eugłm
p̃dicans fidelibus. omnib q
audire uolentibus. sine sũptu
potestate mea in eugło quã cum
aliis apłis. habeo id ẽ. neaccipiã
aliquid ab auditorib qm̃ magna

Expanded text:
rasti. Vae enim mihi est, id est indigentia me opprimet, et penuriam famis sustinebo, si non evangelizavero. Non ex sua persona talia dicit, sed potius ex illorum qui idcirco praedicabant quia non habebant unde viverent nisi ex praedicatione, ideoque favebant suis auditoribus. Si enim volens sive sponte hoc ago, id est, si non praedicavero propter sumptus carnales, et administravero Evangelium sine mercede temporali, mercedem habeo paratam a Christo, remunerationem videlicet aeternam, auditurus ab ipso: Intra in gaudium Domini tui. Quae est ergo merces mea? Interrogat Apostolus seipsum quae sit merces praedicationis ejus in praesenti, et dicit, jam inquiens: Volo sponte praedicaraut alicui interroganti quae est merces tua? Haec est merces mea in praesenti et intentio, ut Evangelium praedicans fidelibus, omnibus que audire volentibus, sine sumptu potestate mea in Evangelio quam cum aliis apostolis habeo, id est ne accipiam aliquid ab auditoribus, quoniam magna
Abbreviated transcription (Latin):
isrłtamen apłimaluerunt insuis
nominum: Eccła nãqt interp̃tat᷑
conuocatio: que non potest fieri
nisi leri exrationabili creatura:
Synago ge autem quȩ interpretat᷑
congregatio potest consistere ex in¬
rationabili & in animata : sicut con¬
gregatur grexouium & congregant᷑
lãpides: E tut ipsi ostenderent
gentiles credentes amplius. eẽ.
racionabiles quã iudceos. in fideles
illi semꝑ ꝓom̃ib uobis. non solum
ꝓthessalonicensibus. sed pomibus
qui p̃dicationem eorũ receperant:
memores operis fidaei uraẽ: Duoc̃¬
iungit: opi& fidem: quȩ ꝑfectum
hominẽ reddunt: Fidesnãque
bonis oꝑib ad ornata: plac& deo:
Quȩ uero sine operib: ẽ mortua
& inanis. est : Etme moressustinen¬
ciae speidnĩ nr̃i: Sustinentia. est
expectatio: Undedicimus inpsal¬
mo: Et̾enĩ quite expectant : id ẽ
quite sustinent non confundent᷑
Sustinenciam spei dñĩ nr̃i appellit

Expanded text:
tamen apostoli maluerunt in suisnominum. Ecclesia namque interpretatur convocatio, quae non potest fieri nisi ex rationabili creatura: Synagoga autem, quae interpretatur congregatio, potest consistere ex irrationabili et inanimata, sicut congregatur grex ovium, congregantur lapides. Et ut ipsos ostenderet gentiles credentes amplius esse rationabiles quam Judaeos infideles,illi, semper pro omnibus vobis. Et non solum pro Thessalonicensibus, sed et pro omnibus qui praedicationem eorum receperunt. Memores operis fidei vestrae. Duo conjungit, opus et fidem, quae perfectum hominem reddunt. Fides namque bonis operibus adornata placet Deo: quae vero sine operibus est, mortua et inanis est. Et sustinentiae spei Domini nostri. Sustinentia est exspectatio. Unde dicimus in Psalmis : Etenim qui te sustinent, id est qui te exspectant, non confundentur. Sustinentiam spei Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdñm datur: & expectatio aduen¬
tus dñi adiudicium: Ante dm̃ idẽ
coram dõpatre: quia in p̃sencia &ii
conspectu dĩpatris iudicabit filius
mundum: Scientes autẽ sub si mꝰ elec¬
tionẽ uram quia adõ eftis electi
ante constitutionẽmundi: qui a cugł̃m
nr̃m non fuit in sermone siue mmierbo

Expanded text:
adventus Domini ad judicium. Ante Deum, id est coram Deo Patre: quia in praesentia et in conspectu Dei Patris judicabit Filius mundum. Scientes autem, subaudis sumus, electionem vestram, qua a Deo estis electi ante constitutionem mundi, quia Evangelium nostrum non fuit in sermone, sive in verbo
Abbreviated transcription (Latin):
hocsacramentũ corporis et sanguinis sui : Ut sicut
passio illius redẽptio & ablucio fuit mundi.
itace iam ista oblacio redẽptio & mundatio sit
om̃ib: inuera fide offerentib: bonãq:
intencionẽ habentib: in hoc enĩ differt ab illo
ueteri sacrificio sepius repetito istud nrm̃

Expanded text:
hoc sacramentum corporis et sanguinis sui, ut sicut hoc sacramentum corporis et sanguinis sui, ut sicut passio illius redemptio et ablutio fuit mundi, ita etiam ista oblatio, redemptio et mundatio sit omnibus in vestra fide offerentibus, bonamque intentionem habentibus. In hoc enim differt ab illo veteri sacrificio saepius repetito istud n
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt:: Sed qr hoc non potuit fieri etnũquã
potuer̃ maiora & criminalia peccata illis
sacrificiis mundari : fit ꝑ singulos annos
cõmemoratio peccatorũ in ipsis hostiis:
Uerbi grã: Siobtulis set quis p̃senti anno hostias
propeccato aut ad ulterii: aut sacrilegii.
aut paricidii: necesse erat ut om̃ib
annis id ager&e.⁊ qm̃ non poterat ꝑfecte
capuiri abillo piaculo : proinde accusacio peccatoꝵ
fuit qđt fiebat: non solucio: Accusatio in firmi¬
tatis: nonuircutis ostensio: In eo enĩ qđ offere¬
batur: redirgutio peccatorũerat: In eo qđ
sẽꝑ offere bantur reclargutio infirmitatis
eĩdem sacrificii : propt̃ hoc in quã imperauit
sẽper offerri propt̃ infirmitatẽ quia non
poterat perfecte mundare: ut memoria
& redargutio peccatorũ fierae: Quit ergo
dicend uẽ : nũ quid & sacerdotes nr̃i quoti¬
die idẽ non agunt dũ offer̃ assiduȩ sacrificiũ
offer̃ quidẽ sed ad recordationẽ facientes mortis
quia ille non potest iã mori: deđ nobis

Expanded text:
ent; sed quia hoc non potuit fieri, et nunquam potuerunt majora et criminalia peccata illis sacrificiis mundari, fit per singulos annos commemoratio peccatorum in ipsis hostiis, verbi gratia: Si obtulisset quis praesenti anno hostias pro peccato aut adulterii, aut sacrilegii, aut parricidii, necesse erat ut omnibus annis id ageret: quoniam non poterat perfecte expiare ab illo piaculo: proinde accusatio peccatorum fuit, quod fiebat, non solutio. Accusatio infirmitatis, non virtutis ostensio. In eo enim quod offerebatur, redargutio peccatorum, in eo quod semper offerebatur, redargutio infirmitatis ejusdem sacrificii. Propter quam causam imperavit semper offerri? Propter infirmitatem: quia non poterat perfecte mundare, ut et memoria et redargutio peccatorum fieret. Quid ergo dicendum est? nunquid et sacerdotes ndie idem non agunt dum offerunt assidue sacrificium? Offerunt quidem, sed ad recordationem facientes mortis Et quia ille non potest jam mori, dedit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ seditiosi essent ad hesit eis:
Et quia eidẽ artis erant : manebant
inunũ & operabantur simul:
Erant enĩ artifices tab naculorũ ut diximꝰ
id ÷ sut ores: cõponentes tab nacula
expellib seu cortinis lineis
Sed quȩstio hic oritur cũ in actib::
a płoꝵ clicatur. sicut paulo supra
hostensũ est qđ apud corinthũ
simul hospitabantur. paulus.
aquila &e prisca: quare in hac epła
acor inthoeis uerba salutator is̃
scribebat : quasiromȩ
degentib Quȩ ita soluitur.:
qđ pulsis iudȩis ex urbe

Expanded text:
eo quod seditiosi essent, adhaesit eis, eo quod seditiosi essent, adhaesit eis, et quia ejusdem artis erant, manebant in unum, et operabantur simul. Erant enim artifices tabernaculorum, ut diximus, id est sutores componentes tabernacula ex pellibus seu cortinis linteis. Sed quaestio hic oritur. Cum in Actibus apostolorum dicatur sicut Paulo superius ostensum est, quod apud Corinthum simul hospitabantur Paulus, Aquila et Prisca, quare in hac Epistola a Corintho eis verba salutatoria scribebat, quasi Romae degentibus? Quae ita solvitur, quod pulsis Judaeis ex urbe
Abbreviated transcription (Latin):
operibus : qui ꝓanima mea ad÷ prouita
meaut illa seruarent. suas ceruices
subposuer. periculose opponentes.
pris ca ipsaest quae & priscilla appella t
eum. unde et subdit:: Quib: non solũ
ego paulus grãs ago. ꝓ hoc facto. sed &¬
eẜ
cuncte aeccłae gentiũ. quib ego ꝓsũ:
quia ꝑ meã p̃dicationẽ ad fidẽ ueniunt :
iste est ergo aquila & priscilla uxor eĩ.
apud quos manebat paulus incorintho
positus. quia eidẽ artis. labori insistebañ
cui& paulus. structurȩ uidelice
tabnaculorũ quȩsceno factoria
ars appellatur :  Sutores et enĩerant
& suebant siue ex pellibus siue linte¬
aminibus. tab nacula et papiliones.
inquibus maxime saraceni habitant
uendebantq: ea quȩ operabant᷑
in deq:: uiuebant.. De hisergo
abathenis uenit corinthũ et in¬
uento ibi quodã iudeo nomine
aquila ponticũ genere qui nuꝑ
uenerat abitalia & priscilla ux orẽi.
eo quod p̃cepis sec cladius imperator
discedere om̃s iudȩos aburberoma:

Expanded text:
operibus, qui pro anima mea, id est pro vita mea ut illam servarent, suas cervices supposuerunt, periculose opponentes. Prisca ipsa est quae et Priscilla appellatureum. Unde et subdit: quibus non solus ego Paulus gratias ago, pro hoc facto, sed et cunctae Ecclesiae gentium, quibus ergo praesum, quia per meam praedicationem ad fidem venerunt. Iste est ergo Aquila et Priscilla uxor ejus apud quos manebat Paulus Corinthi positus, quia ejusdem artis labori insistebant, cui et Paulus structurae videlicet tabernaculorum, quae et scenofactoria ars appellatur. Sutores etenim erant, et suebant ex pellibus sive linteaminibus tabernacula et papiliones, in quibus maxime Saraceni habitant, vendebantque ea quae operabantur, indeque vivebant. De his ergo ab Athenis, venit Corinthum , et invento ibi quodam Judaeo, nomine Aquila, Pontico genere, qui nuper venerat ab Italia, et Priscilla uxore ejus, eo quod praecepisset Claudius imperator discedere omnes Judaeos ab urbe Roma,
Abbreviated transcription (Latin):
&̃na possumus promereri.
qm̃ apta ẽ. ad operandum :
dequa dñs dicit Ambulate
dumlucemꝰ ab etis: Huc dici
succedet nox tenebre scilicet
et̃ne dãpnationis. in qua nemo
poterit operari: sicut dñs dic̃
uenit nox inqua nemo poterit
operari : & id ẽ apłs.: Dum tẽpꝰ
habemꝰ: operem᷑ qđ bonũ est:
Modo enim possunt ad indul¬
gentiam ꝓficere peccatores:
modo ualemꝰ obtinere ueniã.
qui a scđm qđ ꝓpheta dicit.
ininferno confitebitur deo

Expanded text:
aeternam possumus promereri, aeternam possumus promereri, quoniam apta est ad operandum. De qua die dicit Dominus: Ambulate dum lucem habetis . Huic diei succedit nox, tenebrae scilicet aeternae damnationis, in qua nemo potest operari sicut Dominus dicit: Venit nox in qua nemo poterit operari . Et idem Apostolus: Dum tempus habemus, operemur quod bonum est . Modo enim non possumus ad indulgentiam proficere peccatores, modo valemus obtinere veniam: quia secundum quod propheta dicit: In inferno nemo confidebitur Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sedosiam proipsis suis ꝑ secu¬
toribis ꝓ quibtis orauit.
pendens incruce: piterdit¬
it illis quia nesciunt quid faci¬
unt: Multdienĩ ht post
eꝰ ascensionem: ex his ꝑp̃dicationẽ
rapłoꝵ crediderunt: Ad iuuit
quoq: illum in die salutis generis
humani : quia tercia die deuic¬
tom̃ortis imperio eum amortuis
Ireuocauit:: Sic̃ retulimus
ista ad capud omnium electorũ
id.ẽ ad xp̃mireferamus ea & ad
membra ipfius: Tempus accep¬
tũ quo exaudire posfumus
& dies inqua salutem nobis
et̃nam ꝓcurare possumus.
ab exordio dominicȩ predica¬
tionis. ẽ: & maxime: ab eiꝰ resur¬
rextione usq ad diem iudicii
Quo tẽp̃r ꝑ bona opera possumꝰ
accepotabiles. ẽẽ dõ patri
& placere illi atq  exaudiri
abillo:: De quo tp̃rȩ: etiã apłs
subdit:: Ecce nunc tẽpus
acceptabile : eccenunc dies
salutis Tempus acceptabile
ad poenitentiam agendam.
uita p̃sens. est usq ad diem
uidici: quȩ appellatur & dies
salutis. in qua nobis salutem

Expanded text:
pro suis persecutoribus pro quibus oravit pendens in cruce: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quod faciunt . Multa enim millia post ejus ascensionem ex his praedicationem apostolorum crediderunt. Audivit quoque illum in die salutis generis humani, quia tertia die devicto mortis imperio, eum a mortuis revocavit. Sicut retulimus ista ad caput omnium electorum, id est ad Christum, referamus ea et ad membra ipsius. Tempus acceptum quo exaudiri possumus, et dies in qua salutem nobis aeternam procurare valemus, ab exordio Dominicae praedicationis est, sed maxime ab ejus resurrectione usque ad diem judicii quo tempore per bona opera possumus acceptabiles esse Deo Patri, et placere illi, atque exaudiri ab illo. De quo tempore etiam Apostolus subdit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Tempus acceptabile ad poenitentiam agendam vita praesens est usque ad diem judicii, quae appellatur et dies salutis, in qua nobis salutem
Abbreviated transcription (Latin):
possit dĩ p̃ceptat ipso adiuuan¬
te implere. qm̃ fides sine ope¬
ribus mortua. ẽ. & in anis est
Inuacuum quoq bona tẽporalia
gratis adeoꝑcipit: qui illa
hilarimente pauperibus ꝓdĩ
amore. erogare non studet:
Vtergo longius norꝓtelemꝰ sermo¬
nem : dicamꝰ unũ exmultis. quo¬
modo grã dĩ inuacuũ recipiatur:
Oñs dicit in eugłio discipulis: i te
docete oñĩs gentes fidem scę̧tri¬
nitatis: baptizantes eos et docen¬
tes seruare omnia quȩ cũqu
mandaui uobis: Quicũqua ad fi¬
dem uenit & nonseruat quȩ unle

Expanded text:
possit Dei praecepta ipso adjuvanpossit Dei praecepta ipso adjuvante implere, quoniam fides sine operibus mortua est et inanis . In vacuum quoque bona temporalia gratis a Deo data percipit, qui illa hilari mente pauperibus pro Dei amore erogare non studet. Ut ergo non longius protelemus sermonem, dicamus unum ex multis, quomodo gratia Dei in vacuum recipiatur, Dominus dicit in Evangelio discipulis: Ite, docete omnes gentes fidem sanctae Trinitatis, baptizantes eos, et docentes servare omnia quaecunque mandavi vobis . Quicunque ad fidem venit, et non servat ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
meruit hodie mecum eris
in para diso exortaciobona
Dicut posito aliquo incertamine¬
aliquis excircum stintibus:
pugna fortiter. noli dubitare.
noli deficere: uictoriam obti¬
nebis: exortatio ei p̃bet &iuda¬
ciam: Sic qui positum incerta¬
mine bone operationis contra
diabolum et uicia carnis. ad monet
nedeficiat. neq cesset acepto
oꝑe exhortationem bonã p̃b&:
hunde dicit apłus modo allo quis
corinthios & in illis om̃s fideles:
hortamur uos nra p̃dicatione.
ꝓnr̃o exemplo. omnibusq: mo¬
dis. nemua cuũ. siue in ane
& inutiliter. grãm dĩ recipiatis.
Omnia bona que generi humano
dantur gr̃acdĩ dicitur: quia
gratis ei conceditur Er̃a qui pe
dĩ. habere fidem spemcaritatẽ
sapientiam diuinam. uel humanã.
& bona tẽporalia:. Istam ergo
dĩ grãm inuacuũ recipit: qui ueni¬
ens ad fidem. & remissionẽ pecca¬
torũ in baptis mate ꝑcipieris.
dĩ p̃ceptis in hoboediens exhiftit.
non adhibendo studium ut

Expanded text:
audire: Hodie mecum eris audire: Hodie mecum eris inicut posito aliquo in certaminealiquis ex circumstantibus, Pugna fortiter, noli dubitare, noli deficere, victoriam obtinebis, exhortationem ei praebet et audaciam: sic qui positum in certamine bonae operationis contra diabolum et vitia carnis, admonet ne deficiat neque cesset a coepto opere, exhortationem bonam praebet. Unde dicit Apostolus modo alloquens Corinthios, et in illis omnes fideles: Hortamur vos nostra praedicatione nostroque exemplo, omnibusque modis, ne in vacuum sive inane et inutiliter gratiam Dei recipiatis, omnia bona quae generi humano dantur, gratia Dei dicitur, quia gratis ei conceduntur. Gratia quippe Dei est, habere fidem, spem, charitatem, sapientiam divinam vel humanam, et bona temporalia. Istam ergo Dei gratiam in vacuum recipit, qui veniens ad fidem, et remissionem peccatorum in baptismate percipiens, Dei praeceptis inobediens exsistit, non adhibendo studium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Exhortacios pecies est
doctrine : dum quilib& uerbo
aut exemplo consolationem
p̃stat alicui: Uerbi gr̃a: Uidet
aliquis nr̃m frem suum inmerore
et tristicia positum. ꝓpt̃amissio¬
nem filiorum et uxoris. et ꝓpter
dãpnum tẽporalium rerum.
Dum ei reducit ad memoriam
etinexemplum qualia et quanta
sustinuit iob paci enter : et quomo¬
do postmodum meruit ꝓpt̃paci¬
enciam suam ommia recipere
induplum: ista talis consolatio
et admonicio exortacio est
dicenda: Uidet &iam aliquem
contristari &dolere pter amissũ
lumen occulorum: dum ei redu¬
cit adp̃senciã beatũ tobiã.
et consolationem ei exhoc aliquã
prestat: exhortacio ẽ: Dum
iuĩd& &iam alium dolore nimio
constringiꝓpter peccata sua.
& poene in desp eratione lapsũ.
siei uerbo aut exemplo consola¬
tionem p̃bet nedesperet deue¬
nia aut salute. Dans ei in exeplũ
mariam meretricem cui dñs om̃ia
peccata dimisit. & latronem¬
qui in cruce ad unã uocem audire

Expanded text:
Exhortatio species est Exhortatio species est doctrinae, dum quilibet verbo aut exemplo consolationem praestat alicui; verbi gratia: videt aliquis nostrum fratrem suum in moerore et tristitia positum propter amissionem filiorum et uxoris, aut propter damnum temporalium rerum, dum ei reducit ad memoriam et in exemplum, quanta et qualia sustinuit beatus Job patienter, et quomodo postmodum meruit propter patientiam suam omnia recipere in duplum: ista talis consolatio et admonitio, exhortatio est dicenda. Videt etiam aliquem contristari et dolere propter amissum lumen oculorum, dum ei reducit ad memoriam beatum Tobiam, et consolationem ei ex hoc aliquam praestat, exhortatio est. Dum videt etiam alium dolore nimio constringi propter peccata sua, et pene in desperationem lapsum, si verbo aut exemplo consolationem praebet, ne desperet de venia aut salute dans ei exemplum Mariam meretricem, cui Dominus omnia peccata dimisit , et latronem in cruce, qui ad unam vocem meruit
Abbreviated transcription (Latin):
fungimur : id ẽuice xp̃i missatico
fungimur tãquã dõ exhortan
te ꝑnos. sub homines adcre¬
dendum: obsecramus ꝓxp̃o
xp̃i re conciliamini deo patri
ꝑ fidem & iusticiã: auferentes
a uobis omne peccatũ qđ ad eo
uos sẽparat: Eum id ẽ xp̃m
qui non nouerat peccatum:
Dcus pater pronobis petcatũ
fecit. id ẽ hostiam ꝓpeccato
Sicut enĩ appellitur hostia¬
qui soliti sunt dicere. ponet
manum suam suꝑ capud peccitti.
id ẽ suꝑ caput hostiae ꝓpeccato.
Sed questio oritur in hoc loco:
quomodo iudicat ds̃ & uindicat
in homine peccatũ supse
peccatũ non nouit: quȩ ita
soluitur: Quia nouit ꝑsapientiã
peccatum malum ẽẽ: s non no¬
uit ꝑ experientiam. ut aliquan
Id . nouitmendacium ꝑsapien¬
tiam. s non uit ꝑuoluntatẽ.
ut uellet mentyri: nequ iẽ¬
ꝑ experientiam quando illud
scripsit: Ideo fecit ds̃ pat̃ hos¬
coniuncti: ad uiuantes autem
uos nr̃a p̃dicatione et exemplo:¬
ORTA MURUOS NEIN UA¬
cuã grãm dei recipiatis.

Expanded text:
fungimur, id est, vice Christi missatico fungimur, tanquam Deo exhortante per nos, subaudis homines ad credendum. Obsecramus pro Christi reconciliamini Deo Patri per fidem et justitiam, auferentes a vobis omne peccatum quod a Deo vos separat. Eum, id est Christum, qui non noverat peccatum, Deus Pater, pro nobis peccatum fecit, id est hostiam pro peccato. Sicqui soliti sunt dicere: Ponet enim manum suam super caput peccati , id est, super caput hostiae pro peccato. Sed quaestio oritur in hoc loco. Quomodo judicet Deus et vindicet in homine peccatum, si ipse peccatum non novit? Quae ita solvitur, quia novit per sapientiam peccatum esse malum, sed non novit experientiam, ut aliquandid est, novit mendacium per sapientiam, sed non novit per voluntatem ut vellet mentiri, neque per experientiam quando illud scripsit. Ideo fecit Deus Pater hosconjuncti, adjuvantes autem vos nostra praedicatione et exemploortamur vos ne in vacuum gratiam Dei recipiatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus et ego inpatre ecpates
inme ẽ: Aliter ergoerat imp̃o
attie aliter fuit in proph&is
Inillis erat ꝑ grãm. in xp̃o erat
ꝑunitatẽ substanciae suae
quia unum sunt: Mundum
reconciliauit sibiꝑ xp̃m.
id ẽ credentibus peccata ipsoꝵ
postquam ad fidem uenerunt.

Expanded text:
sumus . Et, Ego in Patre, et Pater in me est . Aliter ergo erat in Christo, atque aliter fuit in prophetisIn illis erat per gratiam, in Christo erat per unitatem substantiae, quia unum sunt: mundum reconciliavit sibi per Chrid est credentibus, peccata ipsorum, postquam ad fidem venerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cuum grãdĩ recipit: Ait̾ enĩ :
tẽpr accepto exaudiuite : & in die
sailutis ad iuuite:. Hoc isaya sꝓpħta
ptulit: exꝑsona dĩ patris lo¬
quentis ad filium:. Tempus ac¬
ceptum deo patri. & dies saluts
humani generis tempus fuit
passionis xp̃i : in quo d s̃pater
decreuit disposuit &p̃destina¬
uit ꝑpassionem filii su saliure
aere dimere : genus humanũ:
Isto ep̃r accepto dspater exaudiuti
filrum surm quia: quic quid oraure
filius prosalute generis humani
totumo impoerauit: lexmusenim
in eugłio icħsi quod ad propinquans
passiom orant dic̃s. pater quos
de difa mihi uolo ut ubi egosum
& ipsisine mecum : et indeint
daritatẽ meã: Siquis uero dea
diuit quoq illum desua refur¬
rectione : quando orauit dictas.
Pater clacrifica filium tuum
Etuenit uox decelo inclamans.

Expanded text:
 enim: Tempore accepto exaudivi te: et in die salutis adjuvi te. Hoc Isaias propheta protulit ex persona Dei Patris loquentis ad Filium: Tempus acceptum Deo Patri, et dies salutis humani generis, tempus fuit passionis Christi in quo Deus Pater decrevit, disposuit, praedestinavit per passionem Filii sui salvare ac redimere genus humanum: isto tempore accepto Deus Pater exaudivit Filium suum, quia quidquid oravit Filius pro salute generis humani totum impetravit. Legimus enim in Evangelio Joannis quod appropinquans passioni, oravit dicens: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum et illi sint mecum, ut videant claritatem meam . Si quis vero de divit quoque illum de sua oratione, quando oravit dicens: Pater, clarifica Filium tuum. Et venit vox de coelo, clamans:
Abbreviated transcription (Latin):
cultores illius semel mundati : sedimipsis
cõmemoracio peccatorũ ꝑ annos singulos fit::
Alioquin: hocest siabom̃ib eent̃ liberati
peccatis ces sassent offerri ille hostie.
eoqđ nullã haberent ultra conscientiam. id ÷
memoriam & recordacionẽ peccatorũ illoꝵ.

Expanded text:
cultores illius semel mundati; sed in ipsis cultores illius semel mundati; sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit. Alioquin, hoc est si ab omnibus essent liberati peccatis, cessassent offerri illae hostiae eo quod nullam haberent ultra conscientiam, id est memoriam et recordationem pe
Abbreviated transcription (Latin):
singulos annos eisdẽ ipsis hostus quas offer̃
Ordo uerborũ est: Habens lex ũbrã fucuroꝵ
bonorũ non ipsã imaginẽ rerũ: nũ quã
potest accedentes ad se ꝑfectos facere.
eisdẽ ipsis hostiis quas offer̃ in desinent̃
ꝑ singulos annos: futura bona: duob
modis intelligendas: Uidelicce
utuenirent: uł& iã gaudia patriȩ
cȩlestis.: Umbrã aut̃ uocat figuram
et similitudinẽ : i maginẽ aut̃ ꝓueritate
perfigurã ostendebat: donec uenir& ipsa
ueritas xp̃s qui interiorẽ eĩdẽ figure sensũ clata
moriendo incrucȩ omnia illa sacram̃ta reuelar&.
Numquã auẽ potuit accedentes ad se ꝑfecte
mundare eisdẽ ipsis hostiis: quas sẽꝑ
offerebant ipsis acer dotes ꝑsingulos annos:
Eas dẽ enĩ ipsas hostias in racionabiles
offerebunt om̃ib: annis.: arietes uidelic&:
boues hyrtos turtures et colũbas: Seꝗtur:
Alioquin: cessassent offerre : Ideo qđ
ullã haberent ultra conscientiam peccati

Expanded text:
singulos annos eisdem ipsis hostiis quas offerusingulos annos eisdem ipsis hostiis quas offeruOrdo verborum est: Habens lex umbram futurorum bonorum non ipsam imaginem rerum, nunquam potest accedentes ad se perfectos facere eisdem ipsis hostiis quas offerunt indesinenter per singulos annos. Futura bona duobus modis intelligenda sunt, videliut venirent, vel etiam gaudia patriae coelestis. Umbram autem vocat figuram et similitudinem, imaginem autem pro veritate per figuram ostendebat, donec veniret ipsa Veritas Christus, qui interiorem ejusdem figurae sensum data moriendo in cruce, omnia illa sacramenta revelaret. Nunquam autem potuit accedentes ad se perfecte mundare eisdem ipsis hostiis quas semper offerebant ipsi sacerdotes per singulos annos. Easdem enim ipsas hostias irrationabiles offerebant omnibus annis, arietes videlicet, boves, hircos, turtures, et columbas. Sequitur: Alioquin cessassent offerri, ideo quod nullom haberent ultra conscientiam peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
appar ebit espectantib seinsalutẽ
taleest acsidicerce: primũ qui dẽ
apparuit ille ꝑ hostiã suã hoc est per
corpus mortale qđ fuit hostia propeccato.
scd̾o aut̃ apparebit sinehostia propeccato.
ꝗanonerit iũ hostia propeccato sicutprius
fuit: onenĩ poterit deinceps mori: Sicut
enĩ unus quisq: nrm̃ post mortẽ recipit
ruxta operasua: itaxp̃s deuicta morte
ce adepto regno. scđo apparebit espectantib:
seinsalutẽ utiuste uindicoe suos qui in¬
iustȩ passus est. ab alienis: Melior est
hac̃ a paricio expectantb: seinsalutẽ : quã
cõmunis uisio dequa dr̃: Uidebit eũ omis
occulus ee ꝗ eũ pupuger: Noc est . ergo
scđo apparere sinepeccato: iã non uideri
insimilitudine carnis peccati: sed necalioꝵ
peccata portantẽ in corporesuo suꝑ lignũ sicut
in primo aduentu fecit.. Nec int̃uenire
amplius propeccatis. sed uindictã exercere
inpeccantes.: Umbrã enĩ habens lex bonoꝵ¬
futurorũ non ipsã imaginẽ rerũ: per

Expanded text:
antibus se in salutem, tale est ac si diceret: Primum quidem ille apparuit per hostiam suam, hoc est per corpus mortale, quod fuit hostia pro peccato, secundo autem apparebit sine hostia pro peccato, quia jam non erit hostia pro peccato, sicut prius fuit. Non enim poterit deinceps mori. Sicut enim unusquisque nostrum post mortem recipit juxta opera sua: ita Christus devicta morte, et adepto regno, secundo apparebit exspectantibus se in salutem, ut juste vindicet suos, qui juste passus est ab alienis. Melior est haec apparitio exspectantibus se in salutem, quam communis visio de qua dicitur: Vibebit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt . Hoc est ergo secundo apparere sine peccato jam non videri in similitudinem carnis peccati, sed nec aliorum peccata portantem in corpore suo super lignum, sicut in primo adventu fecit, nec intervenire amplius pro peccatis, sed vindictam exercere in peccantes. CAPUT X. Umbram enim habens lex futurorum bonorum non ipsam imaginem rerum per
Abbreviated transcription (Latin):
peccata: Scdo sine peccato apparebit
expectantib semnsalutẽ :: Sicut hominib
statutũ ac decretũ est : ut non possent mori
nisi semel: postea aut̃ accipient iudicium:
hocest proutunus quisq ges sit incorpore
seubonũ seumalũ :: Sicet x p̃s semel
oblatus est a semoe ipso ad multorũ tollenda
peccata : ne potest amplius mori: sed nec
indigemus: Notandũ aũt ad multorũ
tollenda peccata illũ eẽ oblatũ ce non
omniũ : qui anon om̃s credituris.: Tale
quid&e ipse dñs apłis: Nicest sanguis ms̃

Expanded text:
peccato apparebit exspectantibus se in salutem. Sicut hominibus statutum est ac decretum, ut non possint mori, nisi semel; postea autem accipiunt judicium: hoc est, prout unusquisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum: sic et Christus semel oblatus est a semetipso ad multorum tollenda peccata; nec potest amplius mori, sed neque indigemus. Notandum autem, ad multorum tollenda peccata illum esse oblatum, et non omnium: quia non omnes credituri sunt. Tale quid et ipse Dominus apostolis: Hic est sangui
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ ds̃ est : ubiq est & omĩ imploe:
Nec in minu factis hominũ introhiit:
sed in ipsũ celũ iussione dĩ creatũ: Nec hanc
solã differentiam ostendit: sed & iam
pontifice̾ proximũ factorẽ ut appareat

Expanded text:
d Deus est, ubique est, et omnia implet, nec in manufactis hominum introiit sed in ipsum coelum, jussione Dei creatum. Nec hanc solam differentiam ostendit, sed etiam pontificem proximum primum factorem, ut appareat
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorũ cognitionẽ suã & pacẽ quã nob̵
reliquit ꝑgens ad pas sionẽ: pacẽinquit
relin quo uobis : Istũ quidẽ hereditatis
titulũ quas rarrã in p̃senti habemꝰ: sed
ꝑfectius nobis supplebitur cũerit ds̃
omĩa in om̃ib cũ tradiderit xp̃s regnũ
dõ & patri. cũ fuerimus perelucti
ad gaudia patrie cȩlestis. in qua futuris
electi sicut angłidĩ in cȩlo. uidentes dm̃
sicutiest:. Et haec erit ꝑfecta hereditas
electorũ : quã xp̃s in mortesua confir¬
sine sanguine dedicatũ est.: id ÷ confir.¬
matũ etconsecratũ:. Lecto enĩ omnem̃¬

Expanded text:
peccatorum, cognitionem suam et pacem, quam nobis reliquit pergens ad passionem: Pacem inquit relinquo vobis. Istum quidem haereditatis titulum quasi arrham in praesenti habemus, sed perfectius nobis supplebitur cum erit Deus omnia in omnibus, cum tradiderit Christus regnum Deo et Patri, cum fuerimus perducti ad gaudia patriae coelestis, in qua futuri sunt electi sicut angeli Dei in coelo videntes Deum sicuti est. Et haec erit perfecta haereditas electorum, quam Christus in morte sua confirsine sanguine dedicatum est. Id est, confirmatum et consecratu
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus in sc̃iscõꝵ. ut sepę semecipsũ offerat
quẽ ad modũ pontifex iudȩorũ ingrediebat᷑
in scãꝑsingulos annos neq cũ sanguine alieno.
sed cũ suo: qm̃ ipse quiest sacerdos et sacrificiũ.
semel seipsũ obtulit in aracrucis: At uero
resurgens. iã non moritur morsei ultra
non dominabitur. nec est necesse ut amplius
moriatur : qm̃ ad salutẽ omniũ credentium
satis sufficit una passioei. Alioquin. hoc est
sialiter e&̃ ut semel passus ñ prodes sec om̃ib
sepius oportebateũ crucifigi aboriginemundi:
mori illũ oporter& sieos redimere uell&:
Sed noluit nis itantũ semel mori: quia una morte
suã apparuit: hocest ꝑcorpus suũ qđ fecit
hostiã propeccato:: Semel inquit infine
scłoꝵ ad hoc apparuit.ut ꝑ hostiam
siũ destruer& peccatũ: Meritotunc a paruie
quandomultaerant peccita: utostencleroe
diuicias gręsuae: Sienĩ in principio fierte:
fortassis nullus crederce: Et hoc semel in con¬

Expanded text:
nctorum, ut saepe semetipsum offerat, quemadmodum pontifex Judaeorum ingrediebatur in Sancta per singulos annos: neque cum sanguine alieno, sed cum suo: quo niam ipse, qui est sacerdos et sacrificium, semel semetipsum obtulit in ara crucis; at vero resurgens jam non moritur: mors ei ultra non dominabitur: nec est necesse ut amplius moriatur; quoniam ad salutem omnium credentium satis sufficit una passio ejus. Alioquin: hoc est, si aliter esset, ut semel passus non prodesset, saepius oportebat eum crucifigi ab origine mundi: mori illum oporteret, si eos redimere vellet: sed noluit nisi tantum semel mori, quia una morte suam apparuit. Hoc est, per corpus suum, quod fecit hostiam pro peccato. Semel inquit in fine saeculorum ad hoc apparuit, ut per hostiam suam destrueret peccatum: merito tunc apparuit, quando multa erant, ut ostenderet divitias gratiae suae; si enim in principio fieret, fortassis nullus crederet, et hoc semel in con
Abbreviated transcription (Latin):
minus ꝑfecti dubitare de promissionib
dñi maxime exeo qđ mortuus est.
quasi infirmus. beatus apłs ponit exẽpla
excõmuni consuetudine legũ humanarũ
ostendens quia ñ uiuentib: testatorib:¬
sed morientibus firmantur testam̃ta forti¬
tudinẽ ꝙ raccipiunt. Quandiuenĩ uiuit
testator: potest immutare sententiã suam:
& aliosatq alios heredes adducere in
hereditatẽ suam:, Quaꝓpt̃ uolens apł̃s
firmũ esse testamentũ qđ xp̃s nobis
dimis it : dicit: Ideo inquiens xp̃s noui
testam̃ti mediatorest: ut morte sua
int̃ueniente. in redẽptione illarũ p̃uari¬
cationũ. quȩ non poterant auferri &
deleri inprioritestam̃to: Deletȩ aut̃ sunt
ꝑͥ eĩ passionẽ. ut repromissiones acẽ nȩ
hereditatis accipiant: illi qui uocati
sunt ate̾na uocatione:: Nã non loꝗtur¬
hic degenerali uocatione dequadns̃
ait i multiuocati. sed pauci electi:
sed ele illa dequa idẽ egregius p̃dicator

Expanded text:
minus perfecti dubitare de promissionibus minus perfecti dubitare de promissionibus Domini, maxime ex eo quod mortuus est, quasi infirmus, beatus Apostolus exponit exempla, ex communi consuetudine legum humanarum ostendens quia non viventibus testatoribsed morientibus firmantur testamenta, fortitudinemque accipiunt. Quandiu enim vivit testator, potest immutare sententiam suam, et alios atque alios haeredes adducere in haereditatem suam. Quapropter volens Apostolus firmum esse testamentum, quod Christus nobis dimisit, dicens: Ideo, inquiens, Christus Novi Testamenti mediator est, ut morte sua interveniente in redemptionem illarum praevaricationum, quae non poterant auferri et deleri in priori testamento deletae sunt autem per ejus passionem, ut repromissionem aeternae haereditatis accipiant illi qui vocati sunt aeterna vocatione. Nam non lohic de generali vocatione, de qua Dominus ait: Multi vocati, sed pauci electi; sed de illa de qua idem egregius praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
prioritestam̃to: repromissiones accipi¬
ant quiuocatis unt a et̾nȩ hȩreditatis.
U bienĩ test am̃tũ : mors necesseest inter¬
cedat seu interueniat testatoris: Testam̃tũ
enĩ : in mortuis confirmatu̾est.. Alio quin
idẽ aliter: ñdũual&e. firmũ ẽẽ testam̃tũ
dũ uiuit ille quitestatus est. Leges
humanas hicuidetur apł̃s tangere. que
solent testam̃tũ qđ alter alteri facit
dehere ditate sua infirmũ facere: quousq
testator ipsius testam̃ti morte int̃ueniente
discesserit. Mortuo uero illo cestatore
quitestam̃t fecit: omnino iã firmũ mance:
pocerat: nisi ipse mortȩ si illud roborassoe:
Tantũ enĩ erat peccatũ nrm̃. utalit̾ ñ potuis sem̃.
redimi etsaluari: nisiunigenitus dĩfilius
pronobis moreret᷑: & q ad illud consequendũ
quodipse promiserat indignieramus. ipse
nobis mortesua mediator factuest : ut per
suam mortẽ indebitã illã quae nobis debebat᷑
auferr&: et quia fortassis poterant multi

Expanded text:
omissionem accipiant, qui vocati sunt aeternae haereditatis. Ubi enim testamentum, mors necesse est intercedat. Seu interveniat. Testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est alioquin. Id est aliter. Nondum valet. Firmum est testamentum Dum vivit. Ille. Qui testatus est. Leges humanas hic videtur Apostolus tangere quae solent testamentum, quod alter alteri facit de haereditate sua firmum facere, quousque testator ipsius testamenti morte interveniente discesserit; mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino jam firmum manet. poterit, nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi et salvari, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur; et quia ad illud consequendum quod ipse promiserat, indigni eramus, ipse nobis morte sua mediator factus est, ut per suam mortem indebitam, illam quae nobis debebatur auferret. Et quia fortassis poterant multi
Abbreviated transcription (Latin):
habentes non possunt seruire u&
uiuodõ. quia illimortuas unt & falsa:
Sienĩ quimortuũ autaliquid inmundũ
tangebat non oportebat eũ intrare intẽplũ.
quantomagis quis opera mortua habens
non poterit intraremcȩlũ. etideo noui
testam̃ti mediator est . utmorte in ter¬
cedente. siue int̾ueniente in redẽptione

Expanded text:
habentes non possunt servire vero habentes non possunt servire vero et vivo Deo, quia illa mortua sunt et falsa: si enim qui mortuum aut aliquid immundum tangebat, non oportebat eum intrare in templum: quanto magis quis mortua opera habens, non poterit intrare in coelum? Et ideo novi Testamenti mediator est, ut morte intercedente. Sive intervenient
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s sc̃s quire pleuit illũ hominẽ in utero
uirginali: custodiuit eũ utabsq
peccato ab hoc mundo transir&. eẽq
inmaculatũ sacrificium. in odorẽ suaui¬
tatis dõ patri: Emundauit conscienciã
nram̃ : id ÷ m̃tẽ nram̃ ab operibus
mortuis: Opera mortua : sunt peccata
quȩ animã occidunt: Sicutem̃ anima
uiuit uirtutibus. quȩ operauite
appellantur: itamoritur uicis &
peccatis. simulq trahitur ad mortẽ
a& erne perdicionis: Et benedixit:
ab operib mortuis:: Siquis enim
in lege tangebat mortuum polluebatur.
tam̃ asꝑsione sanguinis postea munda¬
batur :. Similiter qui imitatus fue¬
ritani opꝰ mortuȩ anime inquinat᷑.
tam̃ ꝑfidẽ dominicȩ passionis mundat᷑
Quieñ tetgenit picẽ. inquinabitur
abea hoc est suꝑ penitenciã & gram̃
baptismatis quis fuerit ablutus ab operib
mortuis. sieadẽ iterũ atigerit: contaminabit᷑:
Sequitur. Ad seruiendũ dõ uiuenti
Hicaꝑtissime ostendit: ql opera mortua

Expanded text:
s sanctus, qui replevit illum hominem in utero virginali, custodivit cum ut absque peccato ab hoc mundo transiret, essetque immaculatum sacrificium in odorem suavitatis Deo Patri. Emundabit conscientiam nostram, id est mentem nostram ab operibus mortuis. Opera mortua sunt peccata, quae animam occidunt. Sicut enim anima vivit virtutibus, quae opera vitae appellantur, ita moritur vitiis et peccatis, simulque trahitur ad mortem aeternae perditionis. Et bene dixit ab operibus mortuis: si quis enim in lege tangebat mortuum, polluebatur, tamen aspersione sanguinis postea mundabatur. Similiter qui imitatus fuerit opus mortuae animae, inquibatur: tamen per fidem dominicae passionis mundatur. Qui enim tetigerit picem, inquinabitur ab ea: hoc est, si per poenitentiam et gratiam baptismatis quis fuerit ablutus ab operibus mortuis, si eadem iterum attigerit, contaminabitur. Sequitur: Ad serviendum Deo viventi. Hic aptissime ostendit quia opera mortua
Abbreviated transcription (Latin):
Ni sieni adueniss&e: nequaqũ haecfutura
bonanobis ad ministras sce. neq: ad sisterce
uultui dĩ patris pronobis. Notandũq: quia
nondixit simpliciter apłs illũ assistere:
sed ꝑtabernaculũ. usus & iã cõparatiuo gradu:
dicens amplius et ꝑfectius: Tabernaculũ
aut̃ ⁊. qđ assistit dõ patri humanitas illius ẽ.
qm̃nisi homo fier&e nequaquã lõ patri
assistere poss&e: Taber naculũ ergo
corporis dominici amplius est tabernaculo
moy si tabernaculo quoq salomonis.
quia illa manibus carnalium hominũ sunt
facta. hoc uero intrauterũ uirginis sine
semine uiri. tocius trinitatis opere
effigiatũ est: Siue in hoc amplius &x maius
illis tãbnaculis : quia diuinitas uerbi
quȩ tota non potest conpre hendi¬
in tabnaculo manufacto. in illo homine
plenissime requiescit: perfectius
siue sancius in hocest illis tabnaculis
quia cũ neutrũ illorũ sibi ministran¬
tes scĩficare perfectosq facere

Expanded text:
Nisi enim advenisset, nequaquam haec futura Nisi enim advenisset, nequaquam haec futura bona nobis administrasset, neque assisteret vultui Dei Patris pro nobis. Notandumque quia non dixit simpliciter Apostolus illum assistere, sed per tabernaculum, usus etiam comparativo gradu, dicens: Per amplius et perfectius. Tabernaculum autem per quod assistit Deo Patri, humanitas illius est quoniam nisi homo fieret, nequaquam Deo Patri assistere posset. Tabernaculum ergo corporis Dominici amplius est tabernaculo Moysi, tabernaculo quoque Salomonis, quia illa manibus carnalium hominum facta sunt, hoc vero intra uterum virginis, sine semine virili, totius Trinitatis opere effigiatum est. Sive in hoc est amplius et majus illis tabernaculis, quia divinitas Verbi, quae tota non potest comprehendi tabernaculo manufacto, in illo homine plenissime requiescit. Perfectius sive sanctius in hoc est illis tabernaculis, quia cum neutrum illorum sibi ministrantes sanctificare perfectosque facere
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ  pamplius & ꝑfectius taber¬
naculũ non manufactũ . id ÷ non huius
creacionis Pontifex iudeorũ quisemel
in anno cũ sanguine introibat intrauelũ.
quicũ sanguine passionis suȩ reserato cȩlo
ingressusest secreta patriȩ caelestis. ubi nc̃
assistit uul tuidĩ patris orans pronobis
Pontifex aut̃ futurorũ bonorũ : duobus
modis appellatur:. Futura enĩ bona
quae ipse nobis administrauit fuer̃ uerba
cȩlestia. passio illius. resurrectio. baptism̃.
remissio peccatorũ. ꝑfectaq iustificacio.
Quȩ id circo futurabona appellantur : ułq
mysterus prȩfiguratasunt. uł &x iã quia
predicata sunt indiuinis oraculis:: Alciori
aut̃ intellectu futurabona: possumus
accipere gaudia patriȩ celestis quȩ nobis
perxp̃m ministratasunt : Unde et pontifex
appellatur : eo quod pontẽ id ÷ uiam
iusticie uiamq al patriã cȩlestẽ ascendencli
nobis exhibuerit. Alia trans laciohab&:
x p̃s adueniens pontifex futurorũ bonorũ:

Expanded text:
abernaculum non manufactum, id est non hujus creationis. Pontifex Judaeorum qui semel in anno cum sanguine introibat intra velum qui cum sanguine passionis suae reserato coelo ingressus est secreta patriae coelestis, ubi nunc assistit vultui Dei Patris, orans pro nobis. Pontifex autem futurorum bonorum duobus modis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, baptismus, remissio peccatorum, perfectaque justificatio, quae idcirco futura bona appellabantur, vel quia mysteriis praefigurata sunt, vel etiam quia praedicta sunt in divinis oraculis. Altiori autem intellectu futura bona possumus accipere gaudia patriae coelestis, quae nobis per Christum administrata sunt. Unde et pontifex appellatur, eo quod potestatem, id est viam justitiae, viamque ad patriam coelestem ascendendo nobis exhibuerit. Alia translatio habet, Christus adveniens pontifex futurorum bonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃scm̃ semoe ipsũ obtulit in maculatũ
dõ. emundauit conscienciã nram̃ ab operib
mortius ad seriuendũdõ uiuenti
Si sanguis animaliũ in racionabilium
poterat carnẽ . & sicut tunc tẽporis
uidebatur scĩficabatur siquis in munđ
as ꝑs fuissos. illo sanguine : multo
magis sanguis xp̃i poterit mundare
animã et plenissi me iustificare :
Sed nequis putarce plenã sc̃ificacionẽ
ae mundacionẽ ꝓuenire asꝑsione
illius sanguinis legalis .: sub intulit apłs
carnis emundacionẽ scđmlegẽ ꝑ illũ
dari Quasidicer&e: scificatur quidẽ
caro & emundatur propt̃ legis p̃ceptũ
sed tam̃ anima non expiatur: Ad didit
quoq differencie causã : ꝑ quã demonstrauit¬
uit illũ sanguinẽ animaliũ none e̾
in maculatũ dicens dexp̃o: Iui ꝑ spm̃scm̃

Expanded text:
ipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi! Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem emundare, et sicut tunc temporis videbatur, sanctificabatur, si quis immundus aspersus fuisset illo sanguine: multo magis sanguis Christi poterat mundare animam, et plenissime justificare; sed ne quis putaret plenam justificationem et emundationem provenire aspersione illius sanguinis legalis, subintulit Apostolus carnis emundationem secundum legem per illum dari: quasi diceret, Sanctificatur quidem caro, et emundatur, propter legis praeceptum: sed tamen anima non expiatur. Addidit quoque differentiae causam, per quam demonstravit illum sanguinem animalium non esse immacula
Abbreviated transcription (Latin):
A liquando aut̃ manus solũ modo lauant.
aliquando pedes: aliquando totũ corp̃.
quando aut aliquid in mundũ contingunt.
aut ce iã s iad mortuũ accedunt:
Sed frustra lauant manus totũq: corp̃.
dũ contẽpnunt fontẽ saluatoris ablui.
quifertis uasadñi: illisolũ modo carna¬
liter intelligebant: cũ pocius lauacione
baptismatis xp̃i &e mundicia operũdictũ
sit Ista omĩa inpositaerantr aisq ad tẽpus
correctionis: hocestusq ad tẽpus
dominici aduentus . posttea uero
inmutatssunt axpõ inmelius: quia
dũcir naliter obseruabatur: mundiciam
corporis ad implebantur :: Dũ uero
spiritaliter coeper̃ obseruari: mundiciã
anime pariter. coeper operari.

Expanded text:
Aliquando autem manus solummodo lavant, Aliquando autem manus solummodo lavant, aliquando pedes, aliquando totum corpus quando aut aliquid immundum contingunt, aut etiam si ad mortuum accedunt. Sed frustra lavant manus corpusque totum, dum contemnunt fonte Salvatoris ablui. qui fertis vasa Domini , illi solummodo carnaliter intelligebant, cum potius de lavatione baptismatis Christi et munditia operum dictum sit. Ista omnia imposita erant usque ad tempus correctionis, hoc est usque ad tempus Dominici adventus. Postea vero immutata sunt a Christo in melius, quia dum carnaliter observabantur, munditiam corporis adimplebant; dum vero spiritaliter coeperunt observari, munditiam animae pariter coeperunt operari.