comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. ⁊ coͣpinq̃t fremens. ferox abeo quod
feritatẽ ex̾ceat. ut bestia. fur afurno dictꝰ
osus int̃ obꝓbria cũ sẽdiciosũ accipi uolumꝰ.
cumuͦ guatiosum ⁊ potentem ⁊ quasi mag¬
ne factionis: faicinorosis afaicti cõmisso no¬
petat ubidinem. furcifer dicebatur. olim.
qͥ obleie delictum cogebatur acdhominis ig¬
norantiaminiam magis quã supplicĩ cau¬
si furram causa cͥea uiam ferre. p̃dicans p̃ec¬
ciuim siuim. ⁊ monere cert̾os. neqͥd simmile
pacarent. fugilis. uanꝰ. suꝑ fluus. loquax.
iẽ metaphora auasis ficͥtilib. que qͣsa
⁊ rimosa nontenent que uueceris. formea¬
rius.
forincatrixẽ. cuius corpus publicum ⁊ iuil¬
gare ẽ. hec sub arcuatis ꝓstrabantur. que loca
fecunda. ẽ enĩ partu frequenti feta. fleus qͣsi
lacͥmas fluens. fugituuis nemo recte cũcit᷑.
nisi qui clominũ fugit. nãsi pariuuilus infans
anuͥtte aut̃ abscola ctiscessĩt. fugitiuns non

Expanded text:
dentes, et comprimat. Fremens . . . . Ferox, ab eo quod dentes, et comprimat. Fremens . . . . Ferox, ab eo quod feritatem exerceat, ut bestia. 107. Fur a furvo osus, inter opprobria, cum seditiosum accipi volumus; cum vero gratiosum, ac potentem, quasi magnae factionis. 108. Facinorosus, a facti commisso nopetat libidinem. 109. Furcifer dicebatur olim, qui ob leve delictum cogebatur a dominis, ignominiae magis, quam supplicii causa, furcam circa viam ferre, praedicans peccatum suum, et monere caeteros, ne quid simile peccarent. 110. Futilis, vanus, superfluus, loquax, Et est metaphora a vasis fictilibus, quae cassa et rimosa non tenent quae inieceris. Fornicarius. Fornicatrix est cuius corpus publicum et vulgare est. Haec sub arcuatis prostrabantur, quae loca fetunda. Est enim partu frequens. Feta. Flens, quasi lacrimas fluens. Fugitivus nemo recte dicitur nisi qui dominum fugit. Nam si parvulus puer a nutrice aut ab schola discessit, fugitivus non
Abbreviated transcription (Latin):
fisus quasi fallis. neciam in reger falute. est
iut̃ generale. dicimus enim fessris antino.
s seiꝰ fessus uanie resedit. ⁊ fessus corꝑe qͦd
nigis ẽ ꝓpͥum. ⁊ fessus reitim acasi uienien¬
atm. fãtigatus qi fatisagitatus. formido¬
losiis aformo .i. sangͥne dicitis. cum se acrite
rad p̃corcia frigiens contrtibit sangtiis. nã
timor sangͥnẽ gelat. qui coactiis gignit for¬
midinem. u̾ndeẽ illud gelidisq coit for¬
midine sanguis. formidolosus aũ cũ fit ti
tur dicitis qr neq quod fatur ip̃e. neq qͦd
alii dñt intelligit. fãtrios originẽ duicere
quidam putant. amiratorib fatue faunt
uyoris fatidice. cosq pͥmum fatrios appł¬
latos. quod p̃ter modꝰ obstupe scĩ sunt: tia¬
ticiniis illiris usq ad amentiam. Fautor ab
eo quot faueat. ⁊ consentiat. fictor appella¬
tus afingencio ⁊ conponencio aliqͥd. sic̃ capil¬
limulierum. beuit.⁊ ꝑittactat. ungit.⁊ ni¬
frendens quod minando fatigat ł frangat

Expanded text:
sus, quasi fissus; nec jam integer salute: est autem generale. Dicimus enim fessus animo, ut ter fessus valle resedit; et fessus corpore, quod magis est proprium; et fessus rerum a casu venientium. Fatigatus, quasi fatis agitatus. 103. Formidolosus a formo, id est, sanguine dictus, cum se a cute ad praecordia fugiens contrahit sanguis; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit formidinem, unde est illud: Gelidusque coit formidine sanguis. Formidolosus autem cum sit ttur dictus, quia neque quod fatur ipse, neque quod alii dicunt, intelligit. Fatuus originem ducere quidam putant a miratoribus Fatuae Fauni uxoris fatidicae, eosque primum fatuos appellatos, quod praeter modum obstupefacti sunt vaticiniis illius, usque ad amentiam. 105. Fautor, ab eo quod faveat et consentiat. Fictor, appellatus a fingendo, et componendo aliquid, sicut qui capillos mulierum lenit et pertractat, ungit et niFrendens, quod minando frangat
Abbreviated transcription (Latin):
signent. Tecͥcus mons insabinis asꝑrimus
unde ⁊ tͥstes homines cetͥoos dm̃s. Cacit᷑nꝰ
intacendo ditit᷑nus. Tiutinator examinator
exiudicii libin ꝑpendens. recta timiflatio¬
ne atratina. que ẽ gemina ponderũ lances.
Tenax nũ¬
turbulento aspectu ut torua leena. ⁊ cerni¬
mus astantes nequicquam lumine corrio. Tur¬
bidus terribilis. Teter ab oscura tenebrosaq
uita. Teterrimus ꝑfero mimum. tetrũ enĩ
ueteres ꝓfeio dixerunt. ut ennius tetros elefan¬
tos. Terribilis. quia terrorem ht̃. ⁊ timetur.
Tergi u̾sator. quod animum quasi tergum uer-¬
tat huic ⁊ illuc. ne facile qualis sit intelligat᷑.
Temulentus. artem aremeto .i. inno dicitis.
Timidiis quod tineat diciris a sanguine. nã
timor sanguinem gelat. qui coactiis gignit
timorem. Turpis quod sit informis ⁊ torpeat.
Uir ainitute dietus. Utilis abritendo bona
sua. uł quod bene quid̾ uti possit. sicut docił

Expanded text:
signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. signent. 266. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; recta translatione a trutina, quae est gemina ponderum lanx. 268. Tenax, nuturbulento aspectu, ut: Torva leaena; et: Cernimus astantes nequidquam lumine torvo. 270. Turbidus . . . Terribilis . . . Teter, ab obscura tenebrosaque vita. Teterrimus pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro Fero dixerunt, ut Ennius: Tetrosque elephantos. TerribTergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. V Vir, a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis,
Abbreviated transcription (Latin):
ares scde .i. ꝓspere. scd̾e autem asequendos̃
dicte. Stipulator ꝓmissor. stipulare enim:
ꝓmicteret̃. ex tierbis iuris ꝑitorum. Sanus
asanguine. quia sine palloreẽ. Sospes.
Subtilis ab extenna¬
tione dictus. Sequester dicitur. quia certan.¬
tibus medius int̾uenit. qui aptid g̃cos ho
merus dicitur. apud quẽ pignora deponi
solerit. quod uocabulum asequendo stictum ẽ.
quod eius qui electus sit. ntraq pars fidẽ
sequatur: Sessilis quod non uidetur stare. s
sedere. Sirlus asordidis humorib aure con¬
ceptis. ⁊ quamniis multis casib accidat no¬
men tamen eger exp̃dicto ititio retinet.
Siccus quod sit exsiccatus. siue ꝑantifra¬
sim quod sit sine fucco. Sepultris dictus ẽ
motu. Salo abexigendo dictus. Sutor a su¬
endois pellib nominatus. Subulcus por¬
corum pastor. sicut bubulcris acura boum.¬
memones. ⁊ tutorem ⁊ pedagogum oliob¬
rui. Testes dicti. quod testamento adhib̾i
solent. sicut signatores. quod testamentum

Expanded text:
ae, id est prosperae. Secundae autem a sequendo sunt dictae. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis iurisperitorum. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes. Subtilis ab extenuatione dictus. Sequester dicitur qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignera deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. Siccus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcme mones? Et tutorem, et paedagogum olim obrui. 265. Testes dicti, quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, quod testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
natisunt. Namsemen uiri spumaẽ sang̃¬
nis adinitar aque inscopulos collise. que
spumã candidam facit. uł sic̃ nig ĩ uinũ
quod calice agitatum spumam albentẽ ted¬
dit. fratres dicti eo quod sint ex eui tiuc¬
tu i ex eod̾ semine nati. German u̾ de
caidem gratͥee manentes ut non multi di¬
uisit de eodem germine. qui tantum fr̃s
ioranir. ergo fiatres exeodem fructu. ger¬
maui ex eadem genit̾te manentes. Uterini
uoeati. quod sint᷑ ex liũ̾sis patͥb i uno ut̾o

Expanded text:
sati sunt. Nam semen viri spuma est sangusati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero
Abbreviated transcription (Latin):
teritas. sicut aũ inferius longe ectiti: ꝓgen¬
es dicuntur. Ita suꝑiꝰ ꝓaui. ataui. qͥ ⁊ pge¬
nitores appellant᷑. quasi porro gn̾antes. ꝓͦne
pis dictus. quia ꝓpe nepotemẽ. Abnepos.
quiase uingit᷑. anepote ẽ enim int̾ illtim
⁊ nepotem ꝓnepos. Adnepos ab nepotis filiꝰ.
Tnepos adnepotis filus. quia pꝰ nepotem
quartus in ordine ẽ quasi tetra nepos. Mi¬
nores aũ nõdicimus. nisi quotiens deficit
nomen. ut puta alus. nepos. ꝓnepos. abue¬
pos. adnepos. tͥnepos ubi isti gradus defece¬
rint. merito iam dici minores sicut ⁊ maio¬
quod accedant ꝓnatis. dum cde siuis
filii. qui iõ pͥus ingente agnoscũ¬
ttr. quia uenuint ꝑuirilis sexus ꝑsonas
ueluti fr̃ eod̾ patre natus. uł frĩs filius ꝑ¬
sonas nepos. uł exeo item patruus. Cognati
dicti quia sunt ipi ꝓpinquitate cognatiõis
conuincti. qui inde post agnatos habñt᷑.
no seminie sangnem.i ex uno patris semine

Expanded text:
teritas. Sicut autem inferius longe editi progenteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, qpos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maioquod accedant pro natis dum desunt filii. Qui ideo prius in agente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, no sanguine, id est ex uno patris semine
Abbreviated transcription (Latin):
tate deficit. huic ẽ contͣrius spuruis. qͥ de
inatre nobili ⁊ patre ignobili nascitur. Itẽ
spuruis patre increto matre uidua genitꝰ
uelud tantum spurii filius. quia miliebrẽ
patris nomine eosdem ⁊ fationios appella¬
bant. Quia quidam anmalia farionio
spũ hausto concipere existimant᷑. Unde
⁊ hii qͥnon sunt de legutuno matmonio.
matrem potius quampatrẽ sequiut᷑. Lati¬
neaũ spurii qi extra puritatẽ. idẽ qͣi inmũ¬
di. Neposẽ quia exfilio natus ẽ. dictiis autẽ
nepos quasi natus post. pͥmum eñ filiꝰ nas¬
citur. deinde nepos. gradus enim substi¬
tutionis ẽ. hinc ⁊ poi tas. quasi postera etas.
nepos autem utͥusq sexusẽ. Namut nep
nis admissum. ꝓneposẽ quiex nepote concep¬
tus natrisꝙ ẽ ⁊ dicttis ꝓnepos. quasi porio pꝰ¬
ex hoc qͦ gradu incipit uocari. ⁊ ꝓgemes qi¬
post porto post geniti. Nam filii ⁊ ne potes
non siuit ꝓgenies. quia nonẽ in eis longa pꝰ¬

Expanded text:
itate deficit. Huic contrarius spurius, qui de itate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptnis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus pEx hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa pos
Abbreviated transcription (Latin):
lii ex lib̃o ⁊ ancilla seruilis conditionis sunt. sẽ¬
ꝑ euim qui nascutir det̾iorem parentis sta¬
tum sumit. Naturales dicunt᷑. ingenuaraim
concubinarum filii quossola natra genuit
non honestas coniuigii. Id̾ ⁊ pueri apube.
Adoptuus filius est. qͥapatre usto. arit
auo. aut ꝓauo. incunis potestate ꝑ manci¬
pationẽ ẽ traditus inalienam transit po¬
cestarem. qui utͥusq fert nomen ut flauiꝰ
emilius. ł scipio patilimis. G emini sũt
non duo tm̃simł nati. s etiam plẽs. de gemi¬
nis autem si unꝯ ab hortuo. alter legittime
natus fu̾t: uopisctis nominatur. p ostu¬
mus uocattr. eo quod post humationẽ pa¬
tris nascitur .i. post obitum. iste ⁊ defuncti
nomen accepit. sicenim lex uoluit. iit qͥ
defuncto nascitur defuncti nomine ap-¬
pellat᷑. Nothus dicitur qui de patre nobi
li ⁊ matre ignobili rascitur: sic̃ ex concubi¬
na. Et autem hoc nomen g̃cum. ⁊ inlatim¬

Expanded text:
lii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semlii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natnon honestas conjugii, idem pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre justo aut avo aut proavo cujus potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latin
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimus. pͥmogenitꝰ.anitꝗͣ nullꝰ. uigeni¬
tus. postqͣ. nullus. mediꝰ: int̾ om̃s. nouissimus
stunt. Quatuor aũmodis. fitii appłłant᷑. na¬
tura. imitatione. ad optione. doctna. Natura:
ueluti cum dñr filii abiahe uidei. Imitatioe:
ut ipsius abithe fidem imitantes ex gentibus
siqͥuẽ furrunt imitati. Adoptione qͦ quod
humana consuetudine nulli licot nescire. ł
sicut uos dõ nonnatira s adoptione dicunꝰ.
sater nr̃ quies in celis. Doctͥna sicut apłs filios
suos appellat. eos quib euangłim p̃dicauit. fĩ¬
lii aũ iõ inlegib lib̃i appellant᷑. ut istouoca¬
bulo secernantur a serus. quia sicut seruius
inpotestate dñiẽ. sic filius in potestate ẽ pa¬
tris. inde etiam filiofit emancipatio. ut sit
liber apatie. ac̃ fit seruo manu missio. ut sit
liheritus a dño. Item libi dicti: quiaex lib̃o
sint mat᷑ moorti. matͥmonioorti. lam fi¬

Expanded text:
novissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigeninovissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigenitus, post quem nullus. Medius, inter omnes. Novissimus,stunt. Quattuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura, veluti quum dicuntur filii Abrahae Iudaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus,sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam fi
Abbreviated transcription (Latin):
ales instiuimenta emptionis fue sunt. alias
sicut matronaẽ mater pͥmi pue ri .i. quafi
mater nati. Ita mater familias illa est. que płcs
emraẽ. Namfamilia aduob cẽ incipit. Auus
patͥs pat̾ ẽ ab enio dicitis. uab antiquitate. Pa-¬
uus aui pãt ẽ. quasi ꝓauũ. Ab auus ꝓaui pater
iam longe ab auo. Atauus ab aui pater. Tritauuᷤᷤ
ataui pater. quasi tetrauus .i. quartus supͣ auũ.
s itauus ultimum cognationis nomenẽ. fami¬
ha enim orittir a patre. t̾minat᷑ in ttauo. filius :
filia afamilia dicti sunt. ipienĩ pͥmi in orcline
nascentium existunt. Uñ⁊ cornelii familia. stirps
ipͣa omĩs acornelio oitat̾. Ftimilia aũ afemore. fe¬
mur enim genus ẽẽ stirpis ostendit᷑. Nam fami¬
lia ꝓsertus abusirie non pͥe dictt᷑. Sitrps ex lon¬
ga generis signifieatione uocatur. Gnaitis drͣ
substiititio sit gn̾is. Quadriꝑtitus ẽ aũ oido fi¬
lionimita. Unigenitꝰ. pͥmogemitis. medius.

Expanded text:
ales instrumenta emptionis suae sunt. Alias ales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater est, iam longe ab avo. Atavus abavi pater. Tritavus atavi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur. Nam familia pro servis abusive, non proprie dicitur. Stirps ex longa generis significatione vocatur. Gnatus dictusubstitutio sit generis. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: unigenitus, primogenitus, medius,
Abbreviated transcription (Latin):
parer familias uocatur. pater autem dictus eo
quod patratione ꝑacta: filium ꝓereet. ẽ enini
paratio rei uenerie consumatio. Lucretius. et
bene patra patrum. Genitores aũ agignendo
⁊ parentes qiͣ parientes. id̾ excreatores. cremen¬
tum enim ẽ semen mascłinum. Uñ aĩaliũ ⁊ ho¬
minum corꝑa concipuntur. hinc creatores:
parentes dnͣ. Mater enim dr̃ quod ex inde es¬
ficratur aliquid. mater enim quasi materia
namcausa partus ẽ. Pater familias aũ dicttis.
quod omib infamitia suapositis seruis tãꝙͣ
parer filiis pat̾na dilectione consulit. serrio¬
rumq conditionẽ afilioꝵ asfectu non dise̾nit.
s quasi unum menbrum complectit᷑. hine
enimexortumẽ nom̃ patͥ familias. qͥ aũ inq
dnãntur insertus hoc se nomine nequaquã
inputant appellari. Matrem familias incle
uocari. quia ꝑquandã uiris souẽpnitatẽ infa¬
miliam transit mariti. Tabule enim matmoni¬

Expanded text:
paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius 4, 1129: Et bene patra patrum. Genitores autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitur, quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoni
Abbreviated transcription (Latin):
pliciorum notas quas manifeste ꝑpessi st̃
ad dignitatẽ cuuum romanorum ñ ꝑuenett.
Latun inte tomam conclitam. apud latmoᷤᷤ
fidant nuniquam ꝑ testamenttim. s ꝑ eplãm
libtatem sumentes. inde quia ꝑtestamentũ
non fcebant. nec ex testamento auqͥd caꝑe. nͨ
suos heredes facere poterant. Cuies romani
pꝰea subconsulib ꝑtestamentain urbe roma¬
na esfecti s̃. dicti aũ ciues romani. qi testam̃¬
tolib̃i esfecti: inmimerum romanorũ cuuum
retiguntur. His pͥmum aditus erat in urbe
roma cõmorari. cet̾is aũ lib̃tis ꝓhibebat᷑ neuł
inurbe roma. ł infra septumum aburbe mi
posuit. censura eris. soluit enĩ tͥburũ
auctoris. in hoc enim uocablõ pͥma est¬
successio hereditatis ⁊ gn̾̃is. ut sunt fuii ⁊ nepo¬
tes. Pheresẽ qͥloco hesectis fungit᷑. quasiꝓhe
rede. ẽ enim aut institutꝰ: aut substitutus.
Pater ẽ aquo inicium nascitur gnĩs. itaq his

Expanded text:
pliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, pliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, ad dignitatem civium Romanorum non pervenerunt. Latini ante Romam conditam apud Latinos fiebant, numquam per testamentum, sed per epistolam libertatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem libertis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe miposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is
Abbreviated transcription (Latin):
manu capi subdiq pocest. ut homo equs ouis.
Hecenĩ animalia starim ut nata sunt manci¬
pia eẽ purantur. Namea que inbestiarũ mi¬
do capi scu domari ceꝑunt. Ingenui dicti. qi
ing̃nehñt lib̃tatẽ. non in facto sicut lib̾ti
Uñ ⁊ eos g̃ci eugenes uocant. quod sintboni
genens. Lib̃tus aũ uocatus. qĩ aseruicio libe¬
rattis. erat enim pͥus iugo seruituris addictus.
lib̃torum autẽ filii ap̃antiquos lib̃tini appł¬
labantir. quaside lib̾tis nati. ñc uͦ lib̾tinus. aut
alibto factus aut possessus. Manu nissus dr.
q̃i manu emissus. ap̃uereres enim quociens
manii mittebant. a lapa ꝑcussos cͥcum agebãt.
sunt numcupati. deditio enim dicit᷑. qñse
uicti aut uincendi hostes. uictorib trabunt.
quib hec origo nominis fuit. dum quon¬
dam adu̾siis ppłm romanum serui armis
sumptis dimicassent. uicti se dederunt. cõ¬
p̃ssiꝙ uaria turpicudine asfecti sunt. erhiᷤᷤ
quidam postea adñis manu missi ppsup¬

Expanded text:
manu capi, subdique potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim, ut nata sunt, mancipium esse putantur; nam et ea quae in bestiarum nudo capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγενεῖς vocant, quod sint boni generis. Libertus autem vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus. Manumissus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mittebant, alapa percussos circumagebant, sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, propter sup
Abbreviated transcription (Latin):
meis natura conuincta fuisse puttitur.
De transformatie
cribunttr aũ ⁊ quedam monstru¬
ose hominũ transformationes ⁊ cõ¬
mutationes in bestias. sic̃ de illa magna ⁊ fa¬
mosissima ctrce que socios qͦ ulixis mͦuiasse
fercur inbestias. ⁊ de aitadib qui sorte ducti
transnatabant. quoddã sttignum. atq ibi
conũitebantur. inlupos. Nam ⁊ diomedis soct¬
os in uolucres fuisse conu̾sos. non fabuloso m̃¬
dacio. s historica affirmatione consirmant d
et quidam assercuit strigas ex hoĩb fi̾. ad mł¬
ta enĩ las̾cina. figure sceleratoꝵ mutantur.
et siue magicis cantib sitie herbaitĩ ueue¬
ficio totis corꝑib inferas transennt. Siqͥd̾
et ꝑnaturam pleraq mutationẽ recipiunt.
et corrup̃ta antẽ indiu̾sas sẽs transforman.¬
tur. Sicut deuituloꝵ carnib putͥctis apes
demas brachia cancri: scorpius exibit. cati¬

Expanded text:
in eis natura coniuncta fuisse putatur. in eis natura coniuncta fuisse putatur. De transformatis . Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus putridis apes, demas brachia cancri, scorpio exibit, cau
Abbreviated transcription (Latin):
suis euomentẽ aquas uastantẽ uiciuam
eiutatem. inquo uno meatti clauso: mnultiex
ertumpebant. quod heirules uideust ioca ip̃a ex¬
ussit ⁊ sicaque clausit meatus. Namiditi ab
aqua dictaẽ. huius mentionẽ facit ambrosius
ceruit. ⁊ dum sepe reciditur. pullulaiit igni
debita incendioꝙ ꝑitura. fingunt ⁊ chine¬
ram tͥformem bestiam. ore leo post̾mis par¬
cib diacho. mecdia capͤa. quẽ quidã phisio¬
logi. non animal: s cilicie montẽ cẽ auint.
quibdã locis lednes ⁊ capͤas nutͥentẽ. qutibdam
arcientẽ. quib dã plenũ serpentib. huincbel¬
locofou habutibilẽ farcit. unde chimeram dici¬
deretur. inde centauros fictos assertuit. Por¬
ro monocentauttĩ nomen sumpsisse. ex tatiro
et homine qualẽ bestiam ctñt fabulose inla¬
b̃unto iuclusam fuisse. de qua ouictitis. semi
rum añ tiocari. eo quod media hominis spẽ.
media asinieẽ dicatur. sicut ⁊ ipoceniaurꝰ¬
ipocentauri autẽ quod equoꝵ hominumq

Expanded text:
fuisse euomentem aquas uastantens uicinam ciuitatem, in quo meatu uno clauso multi erumpebant; quod Hercules uidens, ipsa loca exussit, et sic aquae clausit meatus. Nam hydra ab aqua dicta est. Huius mentionem facit Ambrosius et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram diciominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidius Art. Amrum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque
Abbreviated transcription (Latin):
pateat. illi quaqͣ uelit. ⁊ nemo int̾eludat. mu¬
lus obsistere ualeat. Preopimus. p̃cetis opib
copiosus. Pecumosos cullius pͥmiu eos dictoᷤ
refert. qͥ płimam huissent peciuitã .i. pecomi.
Itaenim ⁊ antiqui eos appellabant. parlañ

Expanded text:
pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nulpateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae ceteris opibus copiosus. Pecuniosus: Tullius primum eos dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam, id est pecora. Ita enim et antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ iste ꝑfectus non erit. Pulcher aspecie
nomen ingenus. nam pulcͥtudo hominis
aut inuultuẽ. ut os humerosq cdeo similis.
aut incapnus. ut iamq ip̃e decoram cesa-¬
rixm. aut mnocłis. ut lecoͥs oculis efflaret ho¬
nores. aut incandore: ut quale manus ad dt̃
⁊ coto uertice supraẽ. Pauax aꝑlicendo. ꝑspi¬
cax: splenctidus. eo quot ꝑluceat. ꝑpetuus.
ꝑheminis. abeo quod sit ꝑpetuus annis. p̃¬
sia uocatus. quia p̃ẽ souicitudine P̃ positꝰ
appellatus eo quod sit suibieccortĩ ae famu¬
lantium orclinator ł rector. Patͦni apatͥb
dictisunt quod huius mocti clientib asfectũ
exhibebant. ut quasi patres: illos regant. Pe¬
dagogus ẽ cui parauli asfignant᷑. ⁊ gͦrecũ no¬
men ẽ. ⁊ ẽ cõpofitũ a bco quod pueros agatii.
orline. ⁊ pͥmus: quafi p̃minens. p̃rimus.
Postremis.
Potens. ⁊eb late patens. unde ⁊ potestas quod

Expanded text:
tior est, iste perfectus non erit. 204. Pulcher a specie tior est, iste perfectus non erit. 204. Pulcher a specie a transiit hoc nomen in genus. Nam pulchritudo hominis, aut in vultu est, ut: Os, humerosque Deo similis; aut in capillis, ut: Namque ipsa decoram caesariem; aut in oculis, ut: Laetos oculis afflarat honores; aut in candore, ut: Quale manus addet tota vertice supra est. Pellax a perliciendo. Perspicax, splendidus, eo quod perluceat. Perpetuus. Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis. Praesul vocatus quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus eo quod sit subiectorum ac famulantium ordinator vel rector. Patroni a patribus dicti sunt, quod huiusmodi affectum clientibus exhibeant ut quasi patres illos regant. Paedagogus est cui parvuli adsignantur. Graecum nomen est; et est conpositum ab eo quod pueros agat, idordine: et primus quasi praeminens. Primus. Postremus. Potens, rebus late patens: unde et potestas, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pes facilis aptus ex ostio patens. unde. et hospita¬
lis homo dicitur. Osor inmicus ab odiodic¬
tus sicut amator abamore. ⁊ ẽ gñis cõmins. Odi¬
bilis odio habitus. Obsitus obsessus .i. undiq
insidiis conuallatus. Obscenus. inpure libidi¬
nis auicio obscuro dictus. Obtunsus obetior
⁊ obreusior quasi ex omĩ parte tonsus. Obni¬
xiis contra nixiis ⁊ conabundꝰ Obnoxius. q
obligattis ẽ nexibus culpe. Oblectator: quasicũ
lacte. cum fraude ut terentius. nisi me lactas¬
ses amantem. unde ⁊ ablactare dictiis ẽ. Ob¬
trectator malignus.⁊ qui obstͥgillando offici¬
endoq non sinat quẽ piam ꝓgredi ⁊ augesce.
Orbiis quod lib̃os non ht̃. quaᷤsi ocłis amissis.
Opifex quod opus faciat aliquod. Opilio eu¬
titur enim ⁊ tolerat. ꝑfectus cum iam nichil
adici potest. huic nomini ap̃ gͣmaticos com¬
paratio non acticitur. quia si dix̃ĩs ille ꝑfec¬

Expanded text:
pes, facilis, apertus, et ostio patens; unde et ospitapes, facilis, apertus, et ostio patens; unde et ospitalis homo dicitur. 487 198. Osor, inimicus, ab odio dictus; sicut amator ab amore, et est generis communis. Odibilis, odio habilis. Obsitus, obsessus, id est, undique insidiis convallatus. 199. Obscenus, impurae libidinis, a vitio obscuro dictus. Obtunsus, hebetior, et obclusior, quasi ex omni parte tunsus. Obnixus, contra nisus, et conabundus. Obnoxius, quia obligatus est nexibus culpae. 200. Oblectator, quasi cum lacte, et fraude, ut Terentius: Nisi me lactasses amantem; unde et oblectare dictum est. Obtrectator, malignus, et qui obstringillando officiendoque non sinat quempiam progredi et augescere. 201. Orbus, quod liberos non habeat, quasi, oculis amissis. Opifex, quod opus faciat aliquod. Opilititur enim, et tolerat. 203. Perfectus, cui jam nihil adjici potest. Huic nomini apud grammaticos comparatio non adjicitur, quia si dixeris: Ille perfec
Abbreviated transcription (Latin):
ta. s mincius ipẽ homo gn̾e mascłino. iduͦ quod
nunciat gn̾e neutro. ut hoc nuntiũ ⁊ hec nuncia.
Nazareus. id ÷ sc̃s dĩ. Narareus olim dicebat᷑
qͥ scãm comam nut̾ebat. ⁊ nichil contaminatũ aspi-¬
ciebat. abstinens se auino. omĩq sicera. qrie men¬
tem abintegra saintate eũtit. Nugas autẽ hebreũ
simus lingnam heb rauicam oim̃ linguarũ eẽ ma-¬
trem. Hugigerulus appellaiis ab eo quod sit tͦpis
Nepos dictus aquodãgñe scorpionũ. qni natos su¬
os consiit. excepto eo quidorso eius insederit.
Namiuus ip̃e qui seruatus fiũt. consumet et
patrem. Unde homines qui bona parentũ ꝑluxu¬
riam consumunt. uepotes dm̃. hinc qͦ ne putatio
pluxuria ponitur.qua cetereq̃ res consumuntur.
Niger quasi nubiger. quia non seremis s fusco
opitis. unde ⁊ nubilum diem tetrum dicimꝰ. Dicho¬
doxuis. recte glorie. Orator ab orttore. ore uocatꝰ.
Obaudiens dicitis ab aure. eo quod audiat im¬
perantem. Ospes quod imferat ostio pedem. Os-¬

Expanded text:
. Sed nuntius ipse homo genere masculino: id vero, quod nuntiat, genere neutro, ut hoc nuntium et haec nuntia. Nazaraeus, id est sanctus Dei. Nazaraeus olim dicebatur qui sanctam comam nutriebat et nihil contaminatum conspiciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. Nugas autem Hebraeum simus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matrem. Nugigerulus appellatus ab eo quod sit turpis Nepos dictus a genere quodam scorpionum qui natos suos consumit, excepto eum, qui dorso eius insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumuntur. Niger, quasi nubiger: quia non serenus, sed fusco opertus. Unde et nubilum diem tetrum dicimus. Orthodoxus, rectae gloriae. Orator ab ore vocatus, Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Os
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accep̃. eo quod uientus sit. Uñ ⁊ g̾ce tientꝰ
gignitur anma quam aer concipi ore pos¬
sit. quiiam ingenitͥcis utero uunt. Nonigit᷑¬
ẽ aer anima: quod putauerunt quidã qͥnon
potuercint incorꝑeam eus cogitare naturam.

Expanded text:
nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece vennomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece vengignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. gignendi enĩ ⁊ faciendi po¬
tens ẽ. ħanc quidam dm̃ ẽe dixert̃
aquo omnia creata sunt ⁊ existunt. Genꝰ agig-¬
nendo dictum cui cdiriuatũ nomen a terra ex
Uita dicta pp iugorem ł qriod iuim teneat nas¬
cendi atꝙ crescendi. Unde ⁊ arbores uitam hr̃e
dicuntiir. quia gignunt᷑ ⁊crescunt. homo dic¬
tus quia ex humo ẽ factus. sicut ⁊ ingenesidi¬
citur. ⁊ creiit ds̃ homitiẽ ex humo terre. Abu¬
siue dictus aũ ꝓnuntiat᷑. exutraq sub̃a totus
homo .i. ex societate amme ⁊ corꝑis. Nam ꝓpͥe
tus ab bumo ad contemplationẽ ueritatis arti
ꝓnaq conspectant animalia cetera terram.
De hominis sublimne decdit. celũꝙ uidẽ uisit
et erectos aelsidera tollere nultus. Quiides
erectus adcelum aspicit. ut dm̃ querat. non
ut terram intendat. uelut peccora quie nara
ꝓna. ⁊ uentri obectientia fix̃it. duplex ẽ aũ
homo. Int̾ior. ⁊ extior. Int̾ior homo anima. ex
terior homo corpus. Anima autẽ agentilibus

Expanded text:
faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dicebant, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum; cui quidam derivant nomen a terra, exVita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi, unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignunt et crescunt. Homo dictus quia ex humo est factus, sicut in Genesi dicitur. Creavit Deus hominem de limo terrae . Abusive autem ponitur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis; nam proprie tus ab humo ad contemplationem artificis sui, Pronaque conspectant animaos homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus
Abbreviated transcription (Latin):
legati pacis cacduiceatores dicunt᷑ sic̃ enim
ꝑsectiales bella inctucebant᷑. ita pax ꝑca-
duceatores fiebat. Ermes autẽ dicit᷑ apoteᷤᷤ
ermenias: latine interp̃s. qͥ obuirtutes mł¬
rimu̾s nominatꝰ ẽ. Cur aũ eitm capite ca¬

Expanded text:
legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem dicitur Graece apo tes ermeneias, Latine interpres, qui ob virtutem, muximus nominatus est. Cur autem eum capite ca
Abbreviated transcription (Latin):
uocmnt quasi receptorem morttioitum. Uñ et
ota nrincupattir. uas quod recipit aquas. ip
st gre charon. Lib̃m: alibemmento appellatũ
ustunt. quod quasimares incoeundo ꝑeius
beneficutm eimissis seminib lib̾entur. quod id̾
liber muliebri ⁊ de caligato corpore pingittir.
Dicunt enĩ illi mulieres atͥbutas. ⁊ uintim
nocingit᷑. sediõ coronã uttream ⁊ cornu ht̃.
quiacũ grate ⁊modente uinũ bibitur:
leticiam p̾stat. cum ultra modum: excitat li¬
dicittir cẽ nuͥttus. cet̾mẽ ⁊insa ciuitas inqua
colitur id̾ lib̾. uñ nisens dictusẽ. Mereuiim
seruionẽ inter p̃tant᷑. ram iõ mercuriꝰ qi mecdusᷤ
currens dr᷑ applłatus .ꝙ. sermo currat mt̾ ho
pennas: quia citius u̾ba discurrunt. Unde¬
et uelox ⁊ errans inducit᷑. alas enis incapite
et in pedib significare ciolucrem fieri ꝑ
i. uenena. N ambellantes acdissidentes. int̾¬
pretũ oratiõe sedant᷑. Unde scłm librcim

Expanded text:
vocant, quasi receptorem mortium. Unde et vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum no cingitur; sed ideo coronam viteam in cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, letitiam pdicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medcurrens dicitur appellatus, quod sermo currat inter hpennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per  id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt eum quadrifrontẽ. ⁊ anũ geminũ
appellant. ad quatuor mundi parces hoc re¬
ferunt. uł adquatuor elementa siue tẽpora.
s dũ hoc fingint. monstrũ nondm̃ faciunt.
Neptunum aquas mundi p̃dicant. ⁊ dictꝰ
ab eis neptuntis: quasi nube tonans. Uuleanĩ
uolunt ignem ⁊ dictus uulcanꝰ: quasi uolans
candor iił quasi uolicanus. quod ꝑaerẽ tio¬
lit. ignisenĩ enubib nascit᷑. Unde etiã home¬
ius dicit eum p̃cipitatũ deaere ad terras. ꝙ
omẽ fulmen deaere cadit. Idcͥco autẽ uulcanꝰ
de femore iunonis fingitur nattis. quod sulmmina
de uiuo aere nascantur. Claudi s aũ dicitur
uulcanus. quia ꝑmaturam numꝗͣ rectus est
ignis. s quasi claudus eiusmodi spẽm. motĩq
ht̃. Ideo aũ infabroꝵ fornace eund̾ uulcant̃
auctorem dñt. quia sine igne millũ metal¬
ligenus functi extendiq pocest. Pluton g̃ce
litine diespiter. ł diuspat̾. quẽ ali oreum

Expanded text:
faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum
Abbreviated transcription (Latin):
deunt. ł pp̃ sapiãm quod intus acuta sit. in
aliqubatt̃ẽ eiuitatib saturno libios stios
ap̃ gentiles inmolabant. Quod sa turnum
lihros suos deuorasse poete solitũ tuidid ert.
Iouis fertur auruando dictus. ⁊ ut iuppis
quasi utuans pater. hoc ẽ omĩb p̃stans. hc̃
⁊ pͥuato titulo iouem optimum dixertint.
dum fuisset incestns in suis. inpudicꝰ i
extraneis. quẽ modo caurum fingunt
pp̃europe raptum. fuit enĩ in nauicuiꝰ
insigne erat taurus. modo danaes ꝓpt̾
imbrem aureũ appetisse concubittm. Ubi
intelligitur pudiciciã mnulieris abauro fu¬
isse corruptam. modo insimilitudinẽ aqͥle
aquile. pp̃ quod prierum ad stupitim rapũit.
modo serpentẽ qi reptaũit. ⁊ cignũq canta¬
uerto. ⁊ iõ non sigure iste sunt. secd planede
ueritate scelera. Unde ⁊ turpe erat credi tales
deos. quales homines eẽ non debenit. Ianum
iã facies ficiunt. pp̃ orientem ⁊ occidentẽ. cuu

Expanded text:
entiam, quod intus acuta sit. In entiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse cfuisse, propter quod puerum ad stuprum rapuerit; modo serpentem, quia reptaverit; et cignum, quia cantaverit. Et ideo non figure iste sunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum i facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie ꝑsuadendo addicit uł excẽdit.
Quedam aũ nomina deoꝵ srioꝵ gentues ꝑura
nas saibulas ad iationes phisicas conant᷑ tradi¬
cere. et que in causis elementoꝵ cõposita ẽẽ
interp̃tanttr. s hoc apoetis totũ fictum ẽ. ut
deos suos ornarent aliqͥb figuris. quos ꝑditos
ac dedecoris infamia plenos fuisse. historie con-¬
fitentur. omnino enĩ fingendi locus uacat. uͥ
ueritas cessat. Saniruꝰ ongo dõꝵ ⁊ tociꝰ pos¬
teritatis apaganis designatur. hunc latine
a satii appellatũ ferunt. qi ad ip̃m satio oĩm
ꝑtineat rercun. Uł atemporis longitudine qd̾
sa turetur annis. Uñ ⁊ eũ g̾ei cͦ nos nom̃ hr̃e
dicunt .i. tp̃s quod silios suos dicit᷑ deuoras¬
se. hocẽ annos quos tp̃s ꝓdux̾̃it in se reuol¬
uut. reł quod eosemina que unde orcuntur
it̾mredeunt. hunc celii patris abscictisse ge¬
nitalia dñt. quia nicbil incelo de seminibꝰ
nascitur. faicem tenet inqͥunt pp̃agͥ cultu¬

Expanded text:
suadendo adjicit vel extendit. Quaedam nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum composita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse, historiae confitentur: omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur: hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agricultu
Abbreviated transcription (Latin):
magistiati ⁊ dum uirales curialium officioꝵ
oidines funt. Pncipales dic̃ti. quod pͥmisint
magistratib. Magistratus uͦ: quod maiores
sit portitor tabellarcim .i. susceptor. id̾ẽ ⁊ scͥba¬
publicus. quia en que gestis publicant᷑ scbit
Burgarii ab urgis dicti. qr crebr ꝑlimites
habitacła constrtta. buigos uulgo uocant.
unde ⁊ burgundonium gentinom̃ inhesit. qͦs
quondam subacta germama romani ꝑ castracti¬
sposurrant. att ita nom̃ ex locis sumpserant. Col¬
legian dnͣr. quod ex eorum collego enstodiisq
dẽputentur. qͥfacinus aliquod cõmisercint. ẽ
eni sordidissimũ genꝰ hoĩm patre inereto ꝓgeni¬
tum. Priuati sunt extranei ab officiis publicis.
ẽ enim nomem magistratitum hñti contͣrtum.
et dicti pͥuati. quod sint abosficiis curie abso¬
luri. Merceinarii sunt quiseruuint accepta
mercecle. id̾ ⁊ barones g̾conoĩẽ quod sint fortes in
nir conductores uectigalium fisci. uł reruim

Expanded text:
magistrati et duumvirales curialium officiorum magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scpublicus, quia ea tantum quae gestis publicantur scribit. 28. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum genti nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in tur conductores vectigalium fisci, vel rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tuerent᷑. ⁊ cos adũsus inuriam nobilitatis
defenderent. Unde ⁊ cdefensores dicti: eo qͦd
ꝑlebem sibi cõmissam contra insolentiam
inꝓborum defendunt. at contra nunc qͥda
eusores nondefensores existunt. Nummarii
uocan sunt. quia publicum nĩmum erariis
inferunt. suncti abeo quod flingant᷑ officio
⁊ honore aliquo dicti. ⁊ defiictos mortuos
dicimtis : qr compleuerunt uite officia. nicħ
enim iam faciunt. Municipes sunt in codem
muncipio nati ab officio mmuinerum dicti. eo
quod publica munia capiant. munia enim
officiasunt. Unde ⁊ inmunes dnͣr. qͥnullum
geiunt osficium. Municipales originales ci¬
nes ⁊ in loco osfm̃ gerentes. Decuriones dic¬
ti. quod sint de ordine curie. officiũ enĩ curie
administrant. Uñ nonẽ decurio. qͥsũm̃a nol
intulit. uł curiam participauit. Curiales anĩ
id̾ ⁊ decuriones. ⁊ dicti curiales. quia cunlia
munia ꝓcurant. ⁊ exequntu: Pncipales dicti

Expanded text:
tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales,