comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ numquã reto ꝑ ȩc̃mititẽ acidisi. Cads
noutatis causã si dm̃ Negabunt in ȩc̃io habuisse
c̃suo: simil eũ negabunt beatitudinis eiꝰ auctorẽ.
qł nefindȩ impietatis ẽ. Si aũ dicent etiã ipsũ
nous consilio excogitassẽ ut decȩc̃o sit anima ite
at̃nim bcata. quomͦ eũ aliemĩ ab ea quȩ illis qͦq
dipliet mutabilitate monstrabunt: Porro si
extẽpore ereatã. s nullo uͥteriꝰ tpre ꝑiturã tã quã
nimerũ hab̾e mitiũ s ñ hab̾e finẽ fatentur.
& ideo semel exꝑtã miserias si abeis fuerit lib̾ata
nũquã miserã postea futurã: non utiq dubita¬
bunt hoc fieri manente incõmutabilitate c̃silu
U. Sigͦ credant & mundũ ex tẽpore fieri po¬
ausse: nec tam̃ ideo dm̃ in eo faciendo xãium
c̃silium uoluntatẽq mutasse. Deinde uidendũ
ĩ: isti qui dm̃ conditorẽ mundi eẽ consentiunt
& tam̃ quaer̃ de mundi tẽpore qđ respondeamꝰ.
quid ipsi respondeant de mundi loco. lta enĩ

Expanded text:
 numquam retro per aeternitatem accidisset. Cuius nouitatis causam si Deum negabunt in aeterno habuisse consilio, simul eum negabunt beatitudinis eius auctorem, quod nefandae inpietatis est; si autem dicent etiam ipsum nouo consilio excogitasse, ut de cetero sit anima in aeternum beata, quo modo eum alienum ab ea, quae illis quoque displicet, mutabilitate monstrabunt? Porro si ex tempore creatam, sed nullo ulterius tempore perituram, tamquam numerum, habere initium, sed non habere finem fatenet ideo semel expertam miserias, si ab eis fuerit liberata, nunquam miseram postea futuram, non utique dubitabunt hoc fieri manente incommutabilitate consilii Dei. Si ergo credant et mundum ex tempore fieri potuisse, nec tamen ideo Deum in eo faciendo aeternum consilium voluntatemque mutasse. CAPUT V.-- est, isti, qui Deum conditorem mundi esse consentiunt et tamen quaerunt de mundi tempore quid respondeamus, quid ipsi respondeant de mundi loco. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
ã respondeat᷑ ⁊ cũ uͦ de om̃ib simul ñ tres du
ił aes om̃potentes. s unus ds̃ om̃ps. Tanta ibi ẽ.
ntrib inseparabilis unitas: quȩ sic st uoluit
anbon: ñ audeo temerariã p̃cipitare sententiam.
sunam̃ amboꝵ cũ dicere scĩtatẽ facilus ausus
siam ñ ambor quasi qualitatẽ. s ipsũ quoq
sibfantã. & tertiã incrinitate ꝑsonã. Ad hoc
̃ne plibilius ducit: qđ cũ sit & pat̃ sp̃s. &¬

Expanded text:
 respondeatur; cum vero de omnibus simul, non tres dii vel tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens; tanta ibi est in tribus inseparabilis unitas, quae sic se voluit amborum, non audeo temerariam praecipitare sententiam: verumtamen amborum eum dicere sanctitatem facilius ausus fuero, non amborum quasi qualitatem, sed ipsum quoque substantiam, et tertiam in Trinitate personam. Ad hoc enim me probabilius ducit, quod cum sit et Pater spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Et fec̾ inquit ds̃ duo lummaria magna. lamiri
mauis in pͥncipia diei: & lummare mitꝰ n pͥnqi
noctis. & stellas. & posuit illa dĩ infirmameno
cęli lucere suꝑ t̾ram. & p̃eẽ diei & nocti: & du¬
de int̃ lucẽ & tenebras. Int̃ illã uͭ lucẽ quȩ scã sei¬
etas angłoꝵ ẽ. illustratione ueritatis intesigbilũ
fulgens. & ei contrarias tenebras id ẽ. malouim
angłorũ auersoꝵ aluice iustitiȩ teterrimas menes
ipse diuide potuit: cui etiã futurũ ñ nature sod
uoluntatis malũ occultũ aut incertũ eẽ ñ patiut.

Expanded text:
Et fecit, inquit, DEt fecit, inquit, Dmajus in principia diei, et luminare minus in principia noctis; et stellas: et posuit illa Deus in firmamento coeli, lucere super terram, et praeesse diei et nocti, et dividere inter lucem et tenebras . Inter illam vero lucem, quae sancta societas Angelorum est illustratione veritatis intelligibiliter fulgens, et ei contrarias tenebras, id est malorum angelorum aversorum a luce justitiae teterrimas mentes, ipse dividere potuit, cui etiam futurum, non naturae, sed voluntatis malum, occultum aut incertum esse non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
minime dubiis asserat᷑. siuie cũ multa tractantur
ad id quoq ꝑueniat᷑ qđ sensit ille qui seripsit.
siue id lateat. s ex occasione tractand& ꝓfunda
obscuritatis alia quȩdã uera dicant᷑: ñ mͥ uidet᷑
ab oꝑib dĩ ab surda sententia. si cũ lux prima
illa facta ẽ. angłi creati intelligant᷑. & int̾ scõs an¬
głos & immundos fuisse discretũ uͥ dictũ ẽ. &
diuisit dĩ int̃ lucẽ & tenebras. & uocauit dc̃ lucẽ
diem. & tenebras uocauit noctẽ. Solus quippe
ille ista discernere potuit: qui potuit etiã pͥusqͣ
caderent p̃scire casuros & pͥuatos lumie ueri¬
tatis intenebrosa suꝑbia remansuros. Nam int̃
istũ nob̾ notissimũ diem & noctẽ. id ẽ. int̾ hanc
lucẽ & has tenebras uulgatissimas sensib nr̃is.
luminaria celi ue diuident imꝑauit. Fiart¬
inquit luminaria in firmam̃to eli: ut lucur s
tram. & diuidant int̃ diẽ & noctẽ. E purdo pos

Expanded text:
minime dubiis adseratur: siue, cum multa tractantur, minime dubiis adseratur: siue, cum multa tractantur, ad id quoque perueniatur, quod sensit ille qui scripsit, siue id lateat, sed ex occasione tractandae profundae obscuritatis alia quaedam uera dicantur: non mihi uidetur ab operibus Dei absurda sententia, si, cum lux prima illa facta est, angeli creati intelleguntur, inter sanctos angelos et inmundos fuisse discretum, ubi dictum est: Et diuisit Deus inter lucem et tenebras; et uocauit Deus lucem diem et tenebras uocauit noctem. Solus quippe ille ista discernere potuit, qui potuit etiam priusquam caderent praescire casuros et priuatos lumine ueritatis in tenebrosa superbia remansuros. Nam inter istum nobis notissimum diem et noctem, id est inter hanc lucem et has tenebras, uulgatissima sensibus nostris luminaria caeli ut diuiderent imperauit: Fiantinquit, luminaria in firmamento caeli, ut luceant super terram et diuidant inter diem et noctem; et paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
miã: & bonã famã. Ut seductores: & ueraces.¬
Ut qui ignoram᷑ : & cognoscim᷑. Quasi morientes:
& ecce uiuimꝰ. Ut coereiti : & ñ mortificati. Ut
tristes: semꝑ aũ gaudentes. Sic̃ egeni: multos
aũ ditantes. Tamquã nicdl habentes : & om̃a
possidentes. Sic̃ gͦ ista contraria ẽtrariis oppo
sita sermonis puldiritudinẽ reddunt: ita qua¬
dam ñ uerboꝵ s rerũ eloquentia. contrarioꝵ
oppositione scłi puldiritudo componit᷑. Aꝑtis¬
sime hoc positũ ẽ. in libro eccłastico: isto modo.
ontra malũ bonum ẽ: & contra mortẽ uita. Sie
contra pium peccator. Ꝙ sic intuere in om̃a
oꝑa altissimi : bina. bina. unũ contra unum.
sit utilis qđ plures sententias ueritatis parit.
& inlucẽ notitię ꝓducit. dũ alius eũ sic alius
sic intesligit. ita tam̃ ut qđ in obscͥoͥro loco intelligt᷑.
uł attestationẽ rerũ manifestarũ uł aliis locis

Expanded text:
miamiaut qui ignoramur, et cognoscimur; quasi morientes, et ecce vivimus; ut coerciti 3, et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes Sicut ergo ista contraria contrariis opsita sermonis pulchritudinem reddunt: ita quadam non uerborum, sed rerum eloquentia contrariorum obpositione saeculi pulchritudo conponitur. Apertissime hoc positum est in libro ecclesiastico isto modo: Contra malum bonum est et contra mortem uita; sic contra pium peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi, bina bina, unum contra unum. sit utilis, quod plures sententias ueritatis parit et in lucem notitiae producit, dum alius eum sic, alius sic intellegit ita tamen ut, quod in obscuro loco intellegitur, uel adtestatione rerum manifestarum uel aliis locis
Abbreviated transcription (Latin):
eũ conderet futura malignitatis eiꝰ ñ erat
utiq ignarus. & prȩuidebat quȩ bona de ma-¬
lo eiꝰ eẽt ipse facturus : ꝓpt̾ea psalmꝰ ait. ⁊¬
draco hic quẽ fupisti ad illudendũ ei: ut
i eo ipso qđ eum finx̃ licet ꝑ suã bonitatẽ
bonũ. iã ꝑ suã p̃scientiã p̃parasse intelligat᷑¬
ñ dico angłoꝵ s uł hominũ crearet. quẽ
malũ futurũ eẽ prȩscisset: nͥ parit̃ nosset
quib eos bonoꝵ usib cõmendaret. atq ita
ordinẽ scłoꝵ tamquã pulcherrimũ carmen
ex quib dã quasi antichetis honestaret.¬
Anticheta enĩ quȩ appellant᷑: in ornamentis
clo cutionibs̃ decentissima. Quȩ latine ut appel
eisdẽ ornam̃tis locutionis etiã sermo latmꝰ utatur.
immo linguȩ om̃iũ gentiũ. His antichetis & pa-¬
uliis apłs in seđa ad chorindnios epła illũ locum
suauit̃ explicat: uͥ dicit. Parma iustitiȩ: adex.¬

Expanded text:
m conderet, futurae malignitatis eius non erat m conderet, futurae malignitatis eius non erat utique ignarus et praeuidebat quae bona de malo eius esset ipse facturus: propterea psalmus ait: Draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, ut in eo ipso quod eum finxit, licet per suam bonitatem bonum, iam n dico Angelorum, sed vel hominum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commodaret, atque ita ordinem saeculorum tanquam pulcherrimum carmen ex quibusdam quasi antiAntitheta enim quae appellantur in ornamentis elocutionis sunt decentissima, quae Latine uel appelleisdem ornamentis locutionis etiam sermo Latinus utatur, immo linguae omnium gentium. His antithetis et Paulus apostolus in secunda ad Corinthios epistula illum locum suauiter explicat, ubi dicit: Per arma iustitiae dex
Abbreviated transcription (Latin):
lib qđdã ueluti pondus uoluntatis & amoris:
ut cũ ordine natura angłi hominib : tam̃
lege uistitiȩ bom homines malis angłis p̃fe¬
boli dictũ recte in telligimꝰ hoc ẽ. initiũ figm̃ti
dñi: quia sine dubio uͥ eẽt uitiũ malitię. nat̾a
ñ uitiata p̃cessit. Uitiũ aũ ita contra naturã
ẽ: ut ñ possit nͥ nocere natura. Non itaq¬
ẽẽt uitiũ reced̾e adeo: nͥ natura cuiꝰ id uitiũ
ẽ. potus cõpeteret ẽẽ cũ dõ. Qua ꝓpt̾ etiam
uoluntas mala grande testimoniũ ẽ. natura
bonȩ. S dĩ sicut naturarũ bonarũ optimus
creator ẽ. ita malarũ uoluntatũ iustissimus
ordinator: ut cũ ille male utant᷑ naturis bo¬
nis. ipse bene utat᷑ etiã uoluntatib malis.
Itaq fecit ut diabolus institutione illus bonꝰ.
uoluntate sua malus in inferiorib ordinatus
illudet᷑ ab angłis eiꝰ: id ẽ. ut ꝓsint tẽptationes

Expanded text:
libus quoddam ueluti pondus uoluntatis et amoris, libus quoddam ueluti pondus uoluntatis et amoris, ut, cum ordine naturae angeli hominibus, tamen lege iustitiae boni homines malis angelis praefeboli, dictum recte intelligimus, Hoc est initium figmenti Domini : quia sine dubio ubi esset vitium malitiae, natura non vitiata praecessit. Vitium autem ita contra naturam est, ut nvitium recedere a Deo, nisi naturae, cujus id vitium est, potius competeret esse cum Deo. Quapropter etiam voluntas mala grande testimonium est naturae bonae. Sed Deus sicut naturarum bonarum optimus creator est, ita malarum voluntatum justissimus ordinator; ut cum male illae utuntur naturis bonis, ipse bene utatur etiam voluntatibus malis. Itaque fecit ut diabolus institutione illius bonus, voluntate sua malus, in inferioribus ordinatus illuderetur ab Angelis ejus, id est, ut prosint tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
homnib. S ita p̃ponunt᷑ natura ordine.
s aĩ alius atq alius ꝓsuo cuiꝰꝙ usu astima¬
tonis modus quo fit ut quȩdã sensu carentia
quib dã sentientib p̃ponamꝰ: in tantũ ut se
peestas cẽt ea ꝓrsus de natura rerũ auferre
ullemꝰ. siue quẽ mea locũ habeant ignoran¬
as siue etiã si sciamus nr̃is ea commodis
sponentes. Quis enĩ ñ domui suȩ pariem
luab̃e quã mures. nũmos quã pulices malit:
qus mrũ cũ intpsoꝵ eiã homiiũ aestima¬
done. quoꝵs certe natura tante ẽ. dignitatis.
plerũq oaruis cõparet᷑ equus quã seruus.
gẽma quã famula. lta lib̾rate uidicandi plu¬
rimũ distat ratio c̃sidantis acieassitate indi¬
gentis seu uoluptate cupientis: eũ ista quid
sic. necessitas aũ qͥd ꝓpt̃ qͥd expetat cogitat ⁊¬
& in his quod uerũ ẽ. luci m̃tis appareat. uo¬
luptas uͦ qͥd iocundũ corporis sensib blandiat᷑
expectat. S tantũ ualet innaturis rationabi¬

Expanded text:
hominibus. Sed ista praeponuntur naturae ordine: est autem alius atque alius pro suo cujusque usu aestimationis modus, quo fit ut quaedam sensu carentia quibusdam sentientibus praeponamus, in tantum ut si potestas esset, ea prorsus de natura rerum auferre vellemus, sive quem in ea locum habeant ignorantes, sive etiamsi sciamus, nostris ea commodis postponentes. Quis enim non domi suae panem habere quam mures, nummos quam pulices malit? Sed quid mirum, cum ipsorum etiam hominum aestimatione, quorum certe natura tantae est dignitatis, plerumque carius conparetur equus quam seruus, gemma quam famula? Ita libertate iudicandi plurimum distat ratio considerantis a necessitate indigentis seu uoluptate cupientis, cum ista quid  necessitas autem quid propter quid expetat cogitat, et ista quid uerum luci mentis appareat. uoluptas uero quid iucundum corporis sensibus blandiatur expectat. Sed tantum ualet in naturis rationa
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾atã comꝑtãq mutabilẽ incentione mentis
excede.atq ad incõmutabilẽ dĩ substantiam
ꝑuenire : & illic discere ex ipso qđ cunctam
naturã quȩ ñ ẽ. qđ ipse. ñ fec̃ nͥ ipse. Sic enĩ
ds̃ cũ homine ñ ꝑ aliquã creaturã loquit᷑ cor-¬
poralẽ. corporalib instrepens aurib. ut inter
sonantẽ & audientẽ aerca spacia uerberent᷑:
neq ꝑ eiꝰ modi spũalẽ quȩ corpoꝵ similitudinib
figurat᷑. sic̃ in sonnnus uł quolibet alio tali mͦ⁊
Nam & sic uelut corporis aurib loquit᷑: qͥa uelut
ꝑ corpꝰ loquit᷑. & uelut mt̃ posito corporalium
locori int̾uallo. ⁊ multũ enĩ similia s̃ talia usa
corporib :. s loquit᷑ ipsa ueritate. siquis sit ido¬
neus ad audiendũ m̃te ñ corpore. Ad illud enĩ
hominis ita loquit᷑. qđ in homine precȩteris
quib homo constat ẽ. melius: & quo ipse dĩ
solus ẽ. melior. Cũ enĩ homo rectissime intel

Expanded text:
tam compertamque mutabilem intentione mentis excedere, atque ad incommutabilem Dei substantiam pervenire, et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter sonantem et audientem aeria spatia verberentur; neque per ejusmodi spiritualem quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribus loquitur, quia uelut per corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis corporis. etiã cȩteris in aqualis. & qualites
in corrupta ẽ. Neq enĩ uerbi gr̃a quia digiꝰ mo
ẽ. quã tota manꝰ: ideo incorruptibilioi mans
quã digitus. lta cũ sint in& quales manꝰ & dig
& qualis ẽ. tam̃ in corruptibilitas manus & dgo
Ac ꝑhoc quãuis a corpore incorruptibili inseum¬
bilis incorruptibilitas sit: aliud ẽ. tam̃ substantu
qua corpus dr̃. aliud qualitas qͥua in aorruptdil
nuncupat᷑: & ideo etiã sic ñ ẽ. hoc qđ habe.
Anima quoq ipsa etiã si semꝑ sit sapiens. sic̃ art
cũ libabitur mȩt̃num: participatione tamexe
incõmutabilis sapientiȩ sapiens eri. quȩ ñ ẽ.
qđ ipsa. Neq enĩ si aer infusa lucc nĩqua dis¬
N eq hoc ita dixerim quasi aer sit anima: qđ po¬
uerunt quidã qͥ ñ potuer̃ in corporeã cogtare nẽ
Sed habent hȩc ad illa etiã inmagna disparilitase
quandã similitudinẽ: ut ñ inconuenient̃ dicu se
alummari animã incorporeã luce inarporast¬

Expanded text:
teris inaequalis aequaliter incorrupta est. Neque enim, verbi gratia, quia digitus minor est quam tota manus, ideo incorruptibilior manus quam digitus. Ita cum sint inaequales manus et digitus, aequalis est tamen incorruptibilitas manus et digiti. Ac per hoc quamvis a corpore incorruptibili inseparabilis incorruptibilitas sit; aliud est tamen substantia, qua corpus dicitur, aliud qualitas ejus, qua incorruptibile nuncupatur. Et ideo etiam sic non hoc est quod habet. Anima quoque ipsa, etiamsi semper sit sapiens, sicut erit cum liberabitur in aeternum; participatione tamen incommutabilis sapientiae sapiens erit, quae non est quod ipsa. Neque enim si aer infusa luce nunquam deser. Neque hoc ita dixerim, quasi aer sit anima: quod putaverunt quidam, qui non potuerunt incorpoream cogitare naturam. Sed habent haec ad illa etiam in magna disparilitate quamdam similitudinem, ut non inconvenienter dicatur, sic illuminari animam incorpoream luce incorpor
Abbreviated transcription (Latin):
diuna quã scitas: ꝓfecto & illa diligentia rationis
ẽ. ñ p̃sumptionis audatia. ut in oꝑib dĩ secredo
quodã loquendi mͦ quo nr̃a exerceat᷑ intentio.
eadẽ nob̾ insinuata intelligat᷑ trinitas. unam¬
quãq creaturã qͥ fecerit ꝑqͥd fecerit. propter
qͥd fecerit. Pat̾ quippe in celligitur uerbi: qui
dix̃ fiat. Qđ aũ illo dicente factũ ẽ: ꝓculdubio

Expanded text:
tionis est, non praesumptionis audacia, ut in operibus Dei secreto quodam loquendi modo, quo nostra exerceatur intentio, eadem nobis insinuata intelligatur Trinitas, unamquamque creaturam quis fecerit, per quid fecerit, propter quid fecerit. Pater quippe intelligitur Verbi, qui dixit, Fiat. Quod autem illo dicente factum est, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
si in hac poena pꝰ peceatũ ordiatũ. Initium
s eiꝰ. figmentũ ẽ. dñi. Non enĩ ẽ. ulla natura
auã inextromis infimisq bestiolis quã ñ ille
constiuit a quo ẽ. om̃is modus. om̃is species.
om̃is ordo: sine quib nichil rerũ inueniri
uł cogtari pocest. Quanto magis angłica
ertatura: quȩ om̃a cęc̃a quȩ dĩ õdidit nat̾ȩ

Expanded text:
poena post peccatum ordinatum. Initium ergo ejus figmentum est Domini: non enim est ulla natura etiam in extremis infimisque bestiolis, quam non ille constituit, a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo, sine quibus nihil rerum inveniri vel cogitari potest: quanto magis angelica creatura, quae omnia caetera quae D
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ꝑtinent: ita dehis quȩ animo ac mente
sentiunt᷑ quia & ipse rectissime dr̃ sensus unde
& sententia uocabulũ accepit. hoc ẽ. de inuisibi¬
lib quȩ a nr̃o sensu mnͣteriore remota s̃. his nos
oportet crede qͥhac in illo incorporeo lumine dis¬
posita didicer̃ uł manentia contuent᷑. Uisibiliũ¬

Expanded text:
corporis pertinent: ita de his, quae animo ac mente corporis pertinent: ita de his, quae animo ac mente sentiuntur quia et ipse rectissime dicitur sensus, unde et sententia uocabulum accepit, hoc est de inuisibilibus quae a nostro sensu interiore remota sunt, his nos oportet credere, qui haec in illo incorporeo lumine disposita didicerunt uel manentia contuentur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui tendit & illud qͦ tendit ua media ẽ: spes
ẽ. ꝑueniendi. Si aũ desit aut ignoret᷑ qͣ eundũ sit:
quid ꝓdẽ. nosse qͦ eundũ sit: Sola ẽ. aũ ad u̾sus
om̃s errores uia municissima: ut idẽ ipse sit ds̃
& homo: quo itur dĩ. qua itur homo. Hic pͥus¬
satis eẽ. iudicauit locutꝰ: cã scripturã c̃didit quȩ
canonica nominat̾ eminentissimȩ auetoritatiseui
fidẽ habemꝰ dehiis reb quas ignorare ñ expedit.
nec ꝑ nos ipsos nosse idonei sumꝰ. Nam si ea sciri
possunt testib nob̾ quȩ remota ñ s̃ asensib nr̃is
siuie inceriorib suie etiã exteriorib. unde & p̾sen.¬
tia nuncupant᷑ qđ ita ea dicimꝰ eẽ p̃sentib sicut
p̃ oculis quę p̃sto sunt ocłis: ꝓfecto ea quę remota
possumꝰ de lns alios testes requirimꝰ. ⁊ eisq credimꝰ.
aquoꝵ sensib remota eẽ. uł fuise ñ credimꝰ qũt¬
uider̃. atq ita decȩt̾is quȩ ad suũ quẽq sensum

Expanded text:
eum qui tendit et illud quo tendit uia media est, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit Deus et homo; quo itur Deus, qua itur homo. CAPUsatis esse judicavit, locutus, etiam Scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his rebus quas ignorare non expedit, nec per nosmetipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae remota non sunt a sensibus nostris, sive interioribus sive etiam exterioribus; unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis quae praesto sunt oculis: profecto ea quae remota possumus, de his alios testes requirimus, eisque credimus, a quorum sensibus remota esse vel fuisse non credimuuiderunt, adque ita de ceteris, quae ad suum quemque sensum
Abbreviated transcription (Latin):
de fine temporalis uite. siue longioris
siue breuioris.
si fuerit negata nichil adimit. xiii.
De captiuitate scõꝵ quib nunꝙͣ diuina
solacia defuerũt.

Expanded text:
De fine temporalis uitae siue longioris siue breuioris. tianis etiamsi fuerit negata, nil adimit. 1.De captiuitate sanctorum, quibus numquam diuina solacia defuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bonã ub̃ẽ fructũ. aliã tͥcenũ. aliã sexa¬
genũ. aliã centenũ ut scĩ ꝓsuorũ diũ¬
sitate meritorũ alii cͥoenos homines
libẽt. alii sexagenos. alii centenos hoc
indie uidicii futurũ suspicari solent:
nõ post uiditiũ Qua opinione quidã cum
uidet homines impunitatẽ sibi ꝑũsissime
pollicentes eod om̃s istomͦ ad lib̾ationẽ ꝑtiñe
posse uideat᷑. clegantissime respõdisse ꝑhi¬
bet᷑. bene pociꝰ eẽ uidendũ ut int̾ eos qͥsq

Expanded text:
 aliam sexagenum, aliam centenum, ut sancti pro suorum diuersitate meritorum alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die iudicii futurum suspicari solent, non post iudicium. qua opinione quidam cum uideret homines impunitatem sibi peruersissime pollicentes, eo quod omnes isto modo ad liberationem pertinere posse uideantur. elegantissime respondisse perhibetur, b
Abbreviated transcription (Latin):
ł sexagenũ łcentenũ uno qͦ corũ ꝑueni¬
ente mula remaneat̃ qͥ erui iã penis illoꝵ
int̾cessione nõ possint et in eis inueniatur
quisqͥs sibi spem fructꝰ alieni cemeritate
uanissima pollicet᷑ Hec me illis res¬
pondisse suffecerit qͥsacrarũ litt̾arũ quas
cõmunes habemꝰ auctoritatẽ ñ sꝑnt̃: s eas
itaq responsione reddita : lbrũ sic̃ ꝓmisi¬

Expanded text:
agenum uel centenum unoquoque eorum perueniente multi remaneant, qui erui iam de poenis illorum intercessione non possint et in eis inueniatur quisquis sibi spem fructus alieni temeritate uanissima pollicetur. Haec me illis respondisse suffecerit, qui sacrarum litterarum, quas communes habemus, auctoritatem non spernunt, sed eas itaque responsione reddita librum, sicut promisi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Nõ enĩ ait
añs inqͥut̃ si dimisericis peccata hominibꝰ
dimittet uob̾ pat̾ ur̃ qͦtidiana parua pecca¬
cõmutata: pelemosinã uenie ñ negate re
miti posse p̾sumut̃. S bene q isti dignas
ꝑpeccatis elemosinas cõmonet̃ eẽ. faciendas¬
qm̃ sidic̾ent qescũq elemosinas ꝓpeccatis
iqͦtidianis ⁊magnis ⁊̃ qͣuantacũq scelerum
c̃suetudine misdłiã posse impecͥre diuinam
ut ea qͥtidiana remissio seq̃ret᷑: udent rẽ
se dicere absurdã atq ridiłã: Sic enĩcoge¬
rent᷑ fat̃i fieri posse: ud opulentissimꝰ homo
.xͦ. numuł diurnis inelemosinas impensis
homicidia iadult̾ia i nefaria quȩon facta
redimeret. Qd si absudissimũ at ĩsanissimũ¬
ẽ. dicere ꝓfecto siquȩrat᷑ quȩ dignȩ sint ꝓpecca¬
tis demosine de qͥbꝰ etiã xp̃i p̃cursor ille dice¬
bat facite g fructus dignos penitentiȩ. ꝓcul
dubio nõ inuenient᷑ eas facere qͥ uitã suã usq

Expanded text:
ebitoribus nostris. Non enim ait Dominus, inquiunt: Si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis Pater uester cottidiana parua peccacommutata: per elemosynam ueniae non negatae remitti sibi posse praesumunt. Sed bene, quod isti dignas pro peccatiselemosynas pro peccatis et cottidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse inpetrare diuinam. ut ea cottidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam adque ridiculam. Sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas inpensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. Quod si absurdissimum adque insanissimuest dicere, profecto si quaeratur, quae dignae sint pro peccatis elemosynae, de quibus etiam Christi praecursor ille dicebat: Facite ergo fructus dignos paenitentiae, procul dubio non inuenientur eas facere, qui uitam suam usque
Abbreviated transcription (Latin):
Prorsꝰ qd scͥptũ ẽ. graue iugũ suꝑfilios
adã adie exitus deuentre matris eorũ
usq indiẽ sopulture in matrẽ omĩum.
usq ad eo impleri necesse ẽ. ut ipspar¬
uuli ꝑlauacrũ regenerationis ab originał
peccati quo solo cenebant᷑ unculo iã
soluti mala multa patientes: nõ nulliet
incursus spũum malignorũ aliquando
paciantur Que quidẽ passio absit ut
eis obsit: si hanc intã in illa ȩcate etiam
etiã ipsa passione ingrauescente ⁊i animam¬
nuii de corꝑe excludente finierint. Uerũ tam̃

Expanded text:
Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Adam a die exitus de uentre matris eoruusque in diem sepulturae in matrem omnium , usque adeo impleri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, vinculo jam soluti, mala multa patientes, nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc vitam in illa aetate, etiam ipsa passione ingravescente et animam de corpore excludente, finierint. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ubi scͥptũ ẽ. nuqͥd nõ cẽptatioẽ. uita huma
insipientia uł imꝑitia. quȩ usq ad eo
fugienda merito uidicat᷑: ut ꝑpęnas do¬
loribꝰ plenas puericogantur quȩq arti¬
ficiauł litt̾as discere. ipsũq discere ad qͥ
pęnis adiguntur cã pęnale ẽ. cis ut nõ¬
nunquã ipsas penas ꝑquas cõpellunt᷑
discere. malit̾ ferre quã disdere Qiuis aũ
nõ exhorreat imorieligat si ei ꝓponat᷑
aut mors ꝑpecienda aut rurstis infantia:
quȩ quidẽ qd nõ arisu. s a fletu ordit᷑
hanc lucẽ : quid malorũ ingressa nt.
nesciens ꝓpłat quodã mͦ. Solũ qndo natꝰ
ẽ. ferunt risisso ⁊ oroastrẽ. nec ciboniali¬
quid monstruosus risus ille portendit.
Nã magicarũ arciũ fuisse ꝑhibet᷑ inuentor
que quidẽ illi nec adp̃sentis uitȩ uanã
felicitatẽ contra suos inimicos ꝓdeẽ.
cũ eet̃ ipse bactrianorũ bello suꝑatꝰ ẽ:

Expanded text:
ubi scriptum est, Numquid noubi scriptum est, Numquid noinsipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod poenis adiguntur tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat si proponatur ei aut mors per poenam, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur, hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetizat quodammodo. Solum quando natus est ferunt risisse Zoroastrem. Nec tamen boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
minia uł iniusticia cuiquã mali aliquid
facit s nõ peccat dĩ: qui iusto quãuis
occulto iudiciofieri sinit. S cẽꝑarias
pęnas alii in hac uita tantũ alii pꝰ mortẽ.
alii. inc̃. et cunc ueruntam̃ añ uidiciũ
alud seuerissimum nouissimumq paci¬
untur. Nõ autẽ om̃s ueniunt insẽpit̾ias
penas quȩ post illud uidiciũ futurȩ ft̃.¬
qui pꝰ mortẽ sustinent cẽꝑales. Nã qͥ bꝰdã
q̃ uusto nõ remittit᷑. remitti infuturo
scło idẽ. ne suturi scłi ȩt̃no supplicio puni¬
antur iam supra diximꝰ: Rarissimiaũ
sc̃ quinillas in hac uita: s postea cantũ
ponas luunt. fuissctam̃ aliquos qui lisq
ad decrepitã sonectutẽ nelciussimã quidẽ
febriculã senserint. quietamq duxerit
uitã. ⁊ ipsi nouimꝰ ⁊ audiuimꝰ : quamquã
uita ipsa mortasiũ tota pęna sit quia
cota cẽptatio ẽ. sicut sacrȩ litterȩ ꝑsonat᷑

Expanded text:
rantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid rantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt fqui post mortem sustinent temporales. nam quibusdam quod in isto non remittitur remitti in futuro ulo, id est ne futuri saeculi aeterno supplicio puniantur, iam supra diximus. Rarissimi sunt autem qui nullas in hac uita, sed tantum poad decrepitam senectutem ne levissimam quidem febriculam senserint, quietamque duxerint vitam, ipsi et novimus et audivimus: quanquam vita ipsa mortalium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae Litterae personant,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora sunt elem̃ta. aqua. aer. ignis. ex
aliquo istorũ mundet᷑ ꝑ expiatorias penas
qđ terrena contagione contractum ẽ. Aer
quippe accipitur meoqd ait suspensȩ ad uen¬
cos: aqua in eo quod ait subgungice uasto.
Ignis autem suonomine expressus ẽ : cum
dixit aut exurit᷑ igni: Nos uͦ eciã in hac
quidẽ mortali uita eẽ. quasdã pęnas
purgatorias confitem̃. nõ qͥbꝰ afflguntur
quorũ uita uł nõiñ fit mlior uł pocius
inde fit peior: s ulli st̃ purgatoris. qͥ
coscoerciti corriguntur. Cecerȩs om̃s pene
sine tẽporariȩ sine sempit̾nȩ sicut unusqͥsq
diuna ꝓuidentia tractandus ẽ. inferunt᷑
uel ꝓpeccatis siue pcitis siue in quibus
adhuc uiuit ille qui plectit᷑ uł ꝓ exorcen¬
dis declanandisq uirtutibꝰ ꝑ homines et
angelos seu bonos seu malos Nã i siqͥsquã
mali aliquid altiꝰ improbitate uł errore
pociatur. peccat quidẽ homo qui uł igno¬

Expanded text:
superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo quod ait: \'Suspensae ad uentos\'; aqua in eo quod ait: cSub gurgite uasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit: \'Aut exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel igno
Abbreviated transcription (Latin):
nici quidẽ quãuis impunita nulla uelit̃
eẽ. peccata cam̃ om̃s pęnas em̃dationi
adħ t̾i putant uł humanis inflictas
legibꝰ uł diuinis : siue in hac uita siue
post mortem. si aut partat᷑ lnc ciuquã.
aut ita plectat᷑ ut hic nõ corrigatur:
Hinc ẽ maronis illa sententia. ubicum
dixisset de t̾ronis corꝑibꝰ moribundiso
menbris quod animȩ. Hinc metiuint
cupiuntq dolent gaudenq. nec auras
Suscipunt clausȩ cenebris. ⁊ carcere ceco
secutus adiunxit atq ait quin et supp̃mo
cũ lumine uita reliquit idẽ. cũ dic nouis¬
simo
miseris nec funditꝰ om̃s. Corporee excedũt
pestes: penitusq nocesse ẽ. Multa dui concit¬
ca modis inolescere miris: Ergo exercent᷑
penis. ueterũq malorum. Supplicia expen¬
dunt: aliȩ pandunt᷑ in anes Sinpense ad
uentos. aliis sub gurgite uasto. Infectum
duitur penifelꝰ. aut exuritur igni: Qui
hoc opinant᷑ nullas penas nisi purgatori¬
as udunt eẽ. post mortem. ut qm̃ c̾ris

Expanded text:
nici quidem, quamuis impunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant uel humanis inflictas legibus uel diuinis siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur, ut hic non corrigatur. hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcere caeco, secutus adiunxit adque ait: Quin et supremo cum lumine uita reliquit id est cum die nouissimo lum miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris
Abbreviated transcription (Latin):
cor ostends qntulibet uistȩ huiꝰ uitȩ incaligi¬
ne atq infirmitate uiuamꝰ nõ nob̾ de eẽ
peccata ꝓqͥbꝰ dinactendis debeamꝰ orare:
et eis qͥ ĩ nos peccat᷑ ut i n ob̾ ignoscat᷑ ignoseen
taurã. ut de hac oratione c̃fisi securi qͦtidia¬
na scelera facemꝰ uł potentia qua ñ cimere¬
mꝰ hominũ leges. uł astucia qͣ ipsos homi¬
nes falleremꝰ. s ut ꝑillũ disceremꝰ ñ puta¬
re noseẽ. sine peccato etiã si acͥminibꝰ eẽmͦ
immunes: sic̃ etiã legis ueteris sac̾ooces
hoo ipsũ ds̃ de sacͥficiis ãmonuit. q̃ iussit
eos pͥmũ ꝓsuis. deinde ꝓpłi offerre pecca¬
cis: Nã upsa ũba tanti magistri ⁊dm̃ nr̃i
uigilant̃ intuenda sc̃: Nõ enĩ ait sidimise¬
ritis peccata hominibꝰ ⁊ pat̃ ur̃ dimictet¬

Expanded text:
tor ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. r peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiam si a criminibus essemus immunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. nam et ipsa uerba tanti magistri et domini nostri uigilanter intuenda sunt. non enim ait: "si dimiseritis peccata hominibus, et pater
Abbreviated transcription (Latin):
sid et ec̃m. Iuiaũ qͥ recipuitꝰ atalibꝰ intab̾¬
nacła ȩt̃na fatendũ ẽ. qd nõ sint his moribus
ꝑditi. ut eis lib̾and sine suffragio scorũ sua
possit uita sufficero. ac ꝑhoc multo ãplius
ieis suꝑ. exaltat misccłia iudicio. nec tam̃
idõ dcpiitandiis ẽ. qͥsquã sceleratissimꝰ neqͦꝗͣ
uita ut bona uł colerabiliore mutatꝰ recipi
mona iniqͥtatis. idẽ. de pecunia uł diuitus
quȩ mase fuerat᷑ adqͥsicȩ aut ȩciã si bone

Expanded text:
lis essem. illi autem qui recipiuntur a talibus in tabernacula aeterna, fatendum est quod non sint his moribus praediti, ut eis liberandis sine suffragio sanctorum sua possit uita sufficere; ac per hoc multo amplius in eis superexsultat misericordia iudicio. nec tamen ideo putandus est quisquam sceleratissimus nequaquam uita uel bona uel tolerabiliore mutatus recipimona iniquitatis, id est de pecunia uel diuitiis, quae male fuerant adquisitae, aut etiam si bene,
Abbreviated transcription (Latin):
pͣuos mores. s ne fariȩ ac neqͥt̃ int̾ ipsas suas
elemosinas uixeritꝰ: cũ miscdia illi futurũ
ẽ. indiciũ. ut aut ñ dãpnet᷑ oĩno aut pꝰ aliqͤ
cẽpꝰ adãpnatioẽ nouissima lib̾et᷑: nec ob aliud
existimant xpm̃ de solo dilectu atq neglectu
elemosinarsi discrecionẽ int dextros ⁊ sinis¬
tros eẽ. facturũ. quorũ alios in rognũ. alios
insuppliciũ mitet ec̾nũ. Ut aũ cotidiana sibi
opinent᷑ quȩ facere oĩno ñ cessat̃ qͣliacũq
iquantacũq sint ꝑ elemosi nas dimiti
posse peccata: orationẽ quã docuit ipse dñs
i suffragatricẽ sibi adhib̾e conant᷑ i testẽ
Sic̃ enĩ nullus ẽ inqͥunt dies qͦ axp̃ianis. hec¬

Expanded text:
perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilectu adque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem. Sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a Chris
Abbreviated transcription (Latin):
qͥse facuit̃ m̃bra meretricis. nͥ malũ illud
penitendo cẽ destit̾int: et ad hoc bonũ
reconciliatione redierint.S. habẽt inqͥunt
xp̃iani catholici in fundam̃to xpm̃ a cuiꝰ uin¬
tate ñ recesserẽ. tã isihuic fundam̃to suꝑ edi¬
ficauert᷑ qualibet ꝑessimã uitã uelut ligna

Expanded text:
se faciunt membra meretricis, nisi malum illud paenitendo esse destiterint et ad hoc bonum reconciliatione redierint. Sed habent, inquiunt, christiani catholici in fundamento Christum, a cuius unitate non recesserunt, tametsi huic fundamento superaedificauerunt quamlibet pessimam uitam uelut ligna,
Abbreviated transcription (Latin):
fundamto xpm. Si eni nichil ei cał affectio¬
nis coluptatuor p̾ponat qua ius suꝑedisicet
ligna fenũ stipula: xp̃s ẽ sundam̃tũ. Propt̾
hoc saliuuis erit ꝑigne. delicias qͥppe huiꝰ
modi amoresq t̾renos ꝓpt̃ c̃iugalẽ qͥppe
copulã ñ dãpnabiles cbulatio ignis exuret
Ad quẽ ꝑtinet̃ ignẽ ⁊ oibitates iquecũoy sala¬
mitates quȩ auferunt hec: ac ꝑhoc ei quia¬
edificaũ erit edificatio ista dãpnosa. qr
no habebit qͥ suꝑ edificaũ. ⁊eoꝵ amissione
cruciabit᷑ quibꝰ fruendo utiq lȩcabat᷑. s. ꝑ
hunc ignẽ saluus erit m̃ito fundam̃ti. quia
⁊ si utrũ idi ab̾e mallet anxp̃m aꝑsecutore¬

Expanded text:
um. Si enim nihil ei talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam, Christus est fundamentum, propter hoc saluus erit per ignem. Delicias quippe huius modi amoresque terrenos, propter coniugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exuret; ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates quae auferunt haec. Ac per hoc ei, qui aedificauit, erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit, quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an
Abbreviated transcription (Latin):
dicti patris mei possidete paracũ uob̾ regnũ.
nõ ad sinistrã ubi ert̃ illi qͥ salui nõert᷑. ⁊ idõ
audient: discedice ame maledicti in ignẽ
et̃nũ. slemo qͥppe ab illo igne saluabit᷑ quia
insuppliciũ ec̃nũ ibt̃ illi homines ubi ũmis
eorũ nõ morit᷑ iignis nõ extĩguit᷑ : qͦ crucia¬
bunt᷑ die ac nocte in scła sołorũ Post istiꝰ

Expanded text:
icti Patris mei, possidete paratum vobis regnum: non ad sinistram, ubi illi erunt, qui salvi non erunt, et ideo audient, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne salvabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes , ubi vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguetur , quo cruciabuntur d
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tunc eos nõ erandiet tot et tales silios
suos. qͣndo intanta corũ scitate nullũ in¬
ueniet orationis impcdim̃tũ : testimoniũ
uͦ psalmi et illiquidẽ qui ꝑmittunt in¬
fideles atq impios homines saltẽ longo
pr̃ cruciari ⁊ postea de malis om̃ibꝰ erui:
s magis isti ꝓsedicunt eẽ. ubi legitur. u
obliui scet᷑ misereri ds̃ ant c̃tinebit mira

Expanded text:
Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inueniet orationis inpedimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles adque inpios homines saltem longo tempore cruciari et postea de malis omnibus erui, sed magis isti pro se dicunt esse, ubi legitur: Numquid obliuiscetur misereri Deus aut continebit i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire. Uerũ si aliqͥs audeat uuncitꝰ
nẽpe istos. ⁊ tam̃ canto inuenit̾ errare¬
incollocutionibꝰ nr̃is ipse sum exꝑtꝰ qͥ cũ
uenerari uideat᷑ scͥpturas scãs moribꝰ imꝓ¬
bandi sunt: ⁊ agendo causam suã. multo
maiorẽ quã isti miscdiam dõ tͥbuunt enga
humanũ genus Dicunt enĩ de mał et in¬
fidelibꝰ hominibꝰ dinitꝰ quidẽ uerũ prȩ¬
suerit miscdiã eẽ. stꝑaturã. Donabit enĩ
cos inqͥut̃ misericors ds̃ p̃cibꝰ et int̾cessionibꝰ
scõrũ suorũ. Sienim orabant ꝓillis qñdo
cos paciebant᷑ municos. qñtomagis qñdo
uidebunt humiles supplicesq ꝓstratos
N eq enĩ credendũ ẽ auit̃ tt̃. amissuros scõs
uscera miscdiȩ cũ fuerĩt plenissimȩ ator¬
ꝑfectissimȩ sc̃itatis: ut qui cuc̃ orabant.
ꝓ inimicis suis qñdo upsi sine peccato
nõ erant. tc̃ nõ orent ꝓsupplicibꝰ suis qñdo
nuilũ ceꝑint habere peccatũ. Aut uero

Expanded text:
pervenire. Verum si aliquis audet, vincit pervenire. Verum si aliquis audet, vincit nempe istos, et tamin collocutionibus nostris ipse sum expertus, qui cum venerari videantur Scripturas sanctas, moribus improbandi sunt; et agendo causam suam, multo majorem quam isti misericordiam Deo tribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus divinitus quidem verum praeam esse superaturam. Donabit enim eos, inquiunt, misericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando videbunt humiles supplicesque prostratos? Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros sanctos viscera misericordiae, cum fuerint plenissimae ac perfectne peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut uero
Abbreviated transcription (Latin):
alia nõmilla. ⁊ maximȩ ꝑꝑt̾ alt̾nantes
sine cessatione beatitudines ⁊ miserias
istatutis scłorũ int̾uallis ab istis ad illas
atq ab illis ad istas itis acreditꝰ int̾mina¬
biles. nõ inmerito reꝓbaũ ȩcđa quia
⁊ hoc quo misericors uidebat᷑ amisit faci¬
endo sc̃is ueras miserias qͥbꝰ pęnas lueret̃¬
⁊ falsas beatitudines in quibꝰ uerũ ac
securũ hocẽ. sine timore cercũ boni sẽpi
c̃ni gaudiũ nõ hab̾ent: Longe autẽ alit̃
istorũ miscdia humano errat affectu:
quȩ hominũ illo uiditio dãpnatorũ mne̾¬
rias tẽporales. omĩũ uͦ qui uł ciciꝰ uł tar¬
diꝰ libnt̾ et̃nã felicitatẽ putãt. Quȩ sen¬
tencia siꝑpt̃ ea bona iuera quia miseri
huiꝰ miscdiȩ usq addãpnatos angłos saltẽ
pꝰmulta atq plixa quantũlibet scła liban¬
manã. et cũ ad angłicã uentũ suerit mox
arescit: Nõ audent tam̃ seult̾iꝰ miseran¬
doporrigere ⁊ ad lib̾acionẽ ipsiꝰ qͦ diaboli

Expanded text:
alia nonnulla, et maxime propter alternantes sine cessatione beatitudines et miserias, et statutis saeculorum intervallis ab istis ad illas, atque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles, non immerito reprobavit Ecclesia: quin et hoc quod misericors videbatur amisit, faciendo sanctis veras miserias quibus poenas luerent, et falsas beatitudines in quibus verum ac securum, hoc est, sine timore certum sempiterni boni gaudium non haberent. Longe autem aliter istorum misericordia humano errat affectu, qui hominum illo judicio damnatorum miserias temporales, omnium vero qui vel citius vel tardius liberantur, aeternam felicitatem putant. Quae sententia si propterea bona et vera quia miserichujus misericordiae usque ad damnatos angelos, saltem post multa atque prolixa quantumlibet saecula liberanhumanam, et cum ad angelicam ventum fuerit, mox arescit? Non audent tamen se ulterius miserando porrigere, et ad liberationem ipsius quoque diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
ise xp̃m s: post posiusse c̃uincit᷑ quẽ postꝰ¬
ħ abuit imꝑantẽ sine c̃cedentẽ dũ c̃tꝰ eius
imꝑata siue c̃cessa suã ꝑflagicia dilig exple¬
re libidinem: Siqͥs itaq xp̃ianꝰ diligit mere¬
triceꝰ eiq adherens unũ corpꝰ efficit᷑. iam
infundam̃to nõ habet xpm̃. Siqͥs aũ diligit
uxorẽ suã scõm xpm. qͥs ci dubitet insunda

Expanded text:
quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem s
Abbreviated transcription (Latin):
tat quȩ sc̃ dĩ. quomͦ placeat dõ. Qđ super¬
edificaũ mercedẽ accipiet idẽ. unde cogta¬
uuis erit. qr nulla eũ tͥbulatio ab illiꝰ funda¬
mnti stabilitate se mouit. Sic cam̃ quasi ꝑ
ignẽ. Qđ enĩ sine uliciente amore ñ babui
sine urente dolore nõ ꝑdec. Eccequantũ mͥ
uidet̾ inuentꝰ ẽ. ignis qͥnullũ eorũ dãpnrt.
s unũ dicet. alt̾ũ dãpnificet: abos ꝓbet
Si aũ igne illũ loco isto uoluerimꝰ acciꝑe de qͦ
ansdicet sinistris discedite ame maledicti ĩ
ignẽ ec̾nũ ut ineis etiã isti eẽ. credantur
d edificat suꝑ fundam̃tũ ligna. fenũ. stipulã
dextros qͥbꝰ dicet᷑ uenite benedicti patris mĩ
possidete paratũ uob̾ regnũ. nͥ qͥ ȩdificauert̃¬

Expanded text:
tat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem accipiet — id est unde cogitauus erit — quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit — sic tamen quasi per ignem — quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo Dominus dicet sinistris: Discedite a me, maledicti. in ignem aeternum; ut in eis etiam isti esse credantur. qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uob
Abbreviated transcription (Latin):
deinde subiecit unde isti sibi errando
blandiunt᷑ atq ait: Conclusit enĩ ds̃ om̃s
ininfidelitate ut om̃iũ misereatur. Quos
om̃is. nͥ decͥbꝰ loquebt᷑ tanquã dicens¬
ł et
filii sui om̃s in infidelitate conclusit: ut
de amaritudine infidelitatis suȩ pęni¬
tendo c̃fusi. ⁊ ad dulcedinẽ miscđiȩ dei

Expanded text:
unde isti sibi errando blandiuntur, atque ait, Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tanquam dicens, et Filii sui , omnes in infidelitate conclusit: ut de amaritudine infidelitatis suae poenitendo confusi, et ad dulced
Abbreviated transcription (Latin):
runt siue fornicando. siue alias in mun¬
ditias flagiciorũ quas neo expͥmere
apłs uoluit in suo corꝑe ꝑpetnͣdo siue
turpitudine luxuriȩ diffluendosiue
aliqͥs aliud eoruĩ agendo deqͥb ait qm̃¬

Expanded text:
runt, siue fornicando siue alias inmunditias flagitiorum, quas nec exprimere apostolus uoluit, in suo corpore perpetrando, siue turpitudine luxuriae diffluendo siue aliquid aliud eorum agendo, de quibus ait: Q
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nõdũ ratio suscep̃ hanc pugnã
⁊ fere sub oibꝰ uiciosis delectationibꝰ
iacet. quia licet fari iã ualeat et idõ
infantiã tnͣssisse uideat᷑. nõdũ in eaẽ.
p̃cepti capax infirmitas m̃tis: sisacͣm̃¬
ta mediatoris acceꝑit. etiã si hanc in
ei annis uitã finat. tͣnslata scilicet
apotestate cenebrarũ in regnũ xp̃i
nõ solũ pęnis nõ p̃parat᷑ ẽnis: s ne
ulla quidẽ post mortẽ purgatoria tor¬
m̃ta pacietur Sufficio em̃ sola spnał
regeneratio : ne post mortẽ obste qđ
carnał genoratio cummorte cont̾x̃:
Cũ autẽ uentũ fuerit ad etatẽ quȩ p̃¬
ceptũ iã capit. ⁊ subdi potest legis im¬
ꝑio : suscipiendũ ẽ. bellũ contra incia
⁊gerendũ acrit̃. ne addãpnabilia
peccata ꝑducat. Et siqͥdẽ nõ dũ uicto¬
riarũ c̃suetndinc roborata sunt: facill
uincunt᷑ et cȩdt̃: Siaũ uĩcere atq imꝑare
consuert̃. iaboriosa difficultate suꝑant᷑.

Expanded text:
ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritalis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem uentum fuerit ad aetatem, quae praeceptum iam capit et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra uitia et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccata perducat. Et si quidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque imperare consuerunt, laboriosa difficultate superantur.