comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ÷ om̃s homines uult ds̃ saluos fieri. cũ tam mul¬
tos nolit saluos fieri. ideo dictum ÷ quia om̃s qͥ salui fiunt
uos fieri et in agnitionẽ ueritatis uenire. ñ sic tam̃ ut
eis adimat lib̃um arbitͥum quo uł bone uł male utentes
uistissime uidicentur. Qd̾ cum fit infideles quidã contͣ uo¬
luntatẽ dĩ faciunt. cum eiꝰ euangłio ñ credunt. nec ideo
tañ eam iuncunt. uerũ se ipsos fraudant magno & sũmo
bono malisq pęnalib implicant. exꝑturi in supplicus po¬
testatem eiꝰ cuius in donis miscdiam ꝯtempserunt. ita uo¬
luntas dĩ semꝑ inuicta ẽ. Uinceret᷑ enim si ñ inuenirerit
quid de ꝯtemptorib fac̾et. aut ullo mͦ possent euadere
qđ de calib ille ꝯstituit. Iui enĩ dicit uerbi gr̃a uolo ut
homines serui mĩ oꝑentur in uinea et post laborem reqͥes¬
centes epulentur. ita ut quisqͥs eoꝵ hoc uoluerit ĩ pistrino
semꝑ molat. uidetur quidem qͥcumq ꝯtempserit ꝯtͣ uolũ¬

Expanded text:
dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, uos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uolun
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum eius ÷ et uirtꝰ eus et sapientia eiꝰ & ds apd dm̃. per
quem facta sunt om̃ia rex ẽ. scłorum. Scd̾m tam̃ illud dis¬
pensatorium et tͣnsitorium. quo nos ꝑ medietatem carnis
suȩ uocauit in ęt̾nitatẽ regnum eiꝰ incipit axp̃ianis. s regni
eiꝰ non erit finis. Si in illis uocib quȩ fiebant ĩ exodo¬

Expanded text:
et Virtus ejus, et Sapientia ejus, et Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia; Rex est saeculorum: sed tamen illud dispensatorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Pon
Abbreviated transcription (Latin):
t̾em pulloꝵ turturis tuȩ : dignatus ⁊ dñs preb̾e tͥ unde ni¬
dum faceres. Indutus ẽ enĩ fęno carnis. ut ad te ueniret.
In ista fide ponȩ pullos tuos: in isto nido oꝑare oꝑa tua:

Expanded text:
tem pullorum turturis tuae dignatus est Dominus praebere tibi unde nitem pullorum turturis tuae dignatus est Dominus praebere tibi unde nidum faceres: indutus est enim feno carnis, ut ad te veniret. In ista fide pone pullos tuos; in isto nido operare opera tua.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seruabunt᷑ ñ custodientur. In huiꝰ enĩ carnis oꝑatͥcis ꝑsona
posita ÷ quȩdam mulier ab apło paulo cũ ait. Adam ñ ⁊ seduc¬
carni tuȩ primo desidium cõmouerit. Cui postea si mente cõ¬
senseris. cecidit & passer. Si aut̃ uincunt᷑ desidia carnis:
et incipit turtur hab̾e pullos. Propt̃ea quid ibi ait apłs:
salua autẽ erit ꝑfiliorũ generationem. Mulier uidua sine
quid salua ñ erit qr filios ñ habet. aut ad dm̃ ñ ꝑtinet :
salua gͦ erit mulier quȩ in typo carnis accipit᷑ ꝑ filiorum
generationem idẽ si faciat oꝑa bona. s ñ ubicumq In fide
uera. in fide catholica. in societate unitatis ȩccłiȩ pariat
Salua aut̃ erit ꝑ filiorũ generationẽ. si ꝑmanserit in fide et
dilectione et scĩficatione cum sobrietate.Rmanendo gͦ iri
fide ipsa fides nidus ẽ pulloꝵ tuorum. Nã ꝓpt̾ infirmita¬

Expanded text:
n servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona n servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seduccarnis tuae primo desiderium commoverit: cui postea, si mente consenseris, cecidiuntur; et incipit turtur habere pullos. Propterea quid ibi ait Apostolus? «Salva autem erit per filiorum generationem.» Mulier vidua sine quid salva non erit, quia filios non habet? aut ad Deum non pertinet? Salva ergo erit mulier, qugenerationem, id est, si faciat bona opera sed non ubicunque in fide vera, in fide catholica, in societate unius Ecclesiae pariatum generationem, si permanserit in fide, et dilectione, et sanctificatione, cum sobrietate» . Permanendo ergo in fide, ipsa fides nidus est pullorum tuorum. Nam propter infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrelas suas. Turturi aut̃ dedit & pullos idẽ carni. Iuenit
turtur nidũ. uͥ ponat pullos suos. Passer domũ turtur
nidum. X nidum utiq abi ponat pullos suos. Domus tamqͣm
ad sempit̾num erigitur. nidus ad tp̃s congeritur. Corde cogi¬
tamus dm̃ tamꝗͣ uolante passere ad suam domũ. carne aut̃
agimus bona oꝑa. Uidetis enim ꝑ carnem scõrum quanta bo¬
na fiunt : ꝑ hanc enim oꝑamur quȩ ussi sumus oꝑari. Passer gͦ¬
ubi ponat pullos suos. Ñ enĩ abicit illos ubicumq: s ĩuenit
sibi nidum uͥ eos ponat. Dicimꝰ aut̃ fr̃s qd̾ nostis. Quanti uiden¬
tur p̃ter ȩccłiam bona opari. Iuam multi etiã pagani pascũt
esurientem. uestiunt nidũ. suscipunt hospitem. iusitat egro¬
tum ꝯsolantur inclusum. qͣm multi hȩc faciunt. qͣsi uidet᷑ pa¬
rere turtur. s ñ sibi inuenit nidum. Qm multa multi heretici

Expanded text:
querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit nidum turtur, ubi ponat pullos suos.» Passer domum, turtur nidum, et nidum utique ubi ponat pullos suos. Domus tanquam ad sempiternum eligitur, nidus ad tempus congeritur: corde cogitamus Deum, tanquam volante passere ad suam domum; carne autem agimus opera bona. Videtis enim per carnem sanctorum quanta bona fiant: per hanc enim operamur quae jussi sumus operarubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubicumque, sed invenit sibi nidum, ubi eos ponat. Dicimus autem, fratres, quod nostis: quanti videntur praeter Ecclesiam bona operari? quam multi etiam Pagani pascunt esurientem, vestiunt nudum, suscipiunt hospitem, visitant aegrotum, consolantur inclusum? quam multi haec faciunt? Quasi videtur parere turtur; sed non sibi invenit nidum. Quam multa multi haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
Cor meum et caro mea. exultauerunt in dm̃ uiuũ.
Exultauerunt hic in illud. Unde exultatio. nͥ de spe. quo
exultauerunt in dm̃ uiuum : quȩ tͥ exultauerunt : cor
meum et caro mea. Unde exultauerunt : nam & passer
inquit ĩuenit sibi domum. et turtur nidũ sibi. ut ĩpo¬
nat pullos suos. Quid÷ hoc : duo dixerat. et duo reddit
ĩ similitudinib auium. Dixerat exultasse cor suum & carnẽ
suam. & his duob reddit passerem & turturem. Cor tanqͣm
passer. caro tam qͣm curtur. Inuenit sibi domũ passer. ĩuenit
sibi domũ cor meũ. et exercet pennas ĩ uirtutib huiꝰ tꝑis.
in ipsa fide spe et caritate. quib uolet ĩ domũ suam & cũ
uenerit ꝑmanebit. etiam querula uor passeris quȩ hic ⁊ nõ
erit ibi. Nam & ipse ÷ querulus passer de qͦ ialio psalmo
dicit. Sicut passer singłaris intect.o. de tecto uolet ad
domum. Iam sit intecto. calcet domũ carnalẽ habebit
quendã cȩlestem locum. ꝑpetuam domũ. Passer iste finiet

Expanded text:
Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum.» Exsultaverunt hic in illud. Unde exsultatio, nisi de spe? Quo exsultaverunt? «In Deum vivum.» Quae tibi exsultaverunt? «Cor meum et caro mea.» Unde exsultaverunt? «Nam et passer,» inquit, «invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos suos.» Quid est hoc? Duo dixerat, et duo reddidit in similitudinibus avium: dixerat exsultasse cor suum, et carnem suam, et his duobus reddidit passerem et turturem; cor tanquam passer, caro tanquam turtur. Invenit sibi domum passer, invenit sibi domum cor meum. Exercet pennas in virtutibus hujus temporis, in ipsa fide, et spe, et charitate, quibus volet in domum suam: et cum venerit permanebit, et jam querula vox passeris quae hic est, non erit ibi. Nam ipse est querulus passer, de quo in alio psalmo dicit, «Sicut passer singularis in tecto» . De tecto volat ad domum. Jam sit in tecto, calcet domum carnalem: habebit quemdam coelestem locum, perpetuam domum; passer iste finiet
Abbreviated transcription (Latin):
te & castitate. ne quisqͣm sicut se ht̃ humanȩ cogitacionis
infirmitas. estimaret non ee̾. ista facienda ꝓ his aquib per¬
secutionem paciebatur ȩccłia cum membͣ xp̃i ex om̃i essent.
hominũ genere colligenda. Unde et adiungit dicit. Hoc
enim bonum ⁊ et acceptum coram saluatore nr̃o dõ. qͥ om̃s
homines uult saluos fieri. et in agnitionẽ ueritatis uenire.
Enequisqͣm dicerae posse e̾e̾.salutis uiã in bona ꝯuersatione
et unius dĩ om̃ipotentis cultu. sine participatione corꝑis
et sanguinis .xͥ. unus enim ds̃ inquit et unus mediator
nͥ ꝑ mediatorem. non dm̃ qđ semꝑ erat uerbum. s hõiem

Expanded text:
te et castitate , ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis te et castitate , ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, aestimaret non esse ista facienda pro iis a quibus persecutionem patiebatur Ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. Unde adjungit et dicit: Hoc enim bonum et acceptum est coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis veniEt ne quisquam diceret, posse esse salutis viam in bona conversatione et unius Dei omnipotentis cultu, sine participatione corporis et sanguinis Christi: Unus enim Deus, inquit, et unus mediator nisi per mediatorem, non Deum, quod semper erat Verbum, sed hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tus. nec salomonẽ credibile ÷ errore putasse idolis ee. ser¬
iuendum. s blandiciis femineis ad illa sacrilegia fuisse
compulsum. ita credendum ⁊ illum uirum suę feminę
uni. unum hominẽ homini. ꝯugem conuigi.ad dĩ legẽ
tͣnsgrediendã ñ tamꝗͣ uerum lo quenti credidisse sedue¬
tum s sociali necessitudine paruisse. Ñ enĩ frustͣ dixit
apłs. s adam ñ ÷ seductus. mulier aut̃ seducta ẽ. nͥ quia
illa qđ ei serpens locutus ÷ tamqͣm uerum e̾et. accepit.
Ille aut̃ ab unico noluit ꝯsortio dirimi. nec ĩ ꝯmunione
peccati. Hec ideo minus reus. si sciens prudensq peccaũ.¬

Expanded text:
tus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse sertus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quiaim quod ei serpens locutus erat, tanquam verum esset accepit; ille autem ab unico noluit consortio dirimi, nec in communione peccati. Nec ideo minus reus, si sciens prudensque pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ideo lignum illud tangere ꝓhibuerit qđ sciebat eos si
tetigissent uelut dõs futuros. tamqͣm eis diuinitatem in¬
uideret. qui eos homines fecerat. S etiam si uirum ꝓpt̾
aliqͣm m̃tis elationem quȩ dm̃ internoꝵ scrutatorem
latere ñ poterat sollicitauit aliqͣ exꝑiendi cupiditas.
cũ mulierem uidẽt accepta illa esca ñ ee̾. mortuam. nõ
tam̃ eum arbitror si iam sp̃uali m̃te preditus erat. ullo
mͦ crede potuisse qđ eos ds ab esca illius ligni inuidẽdo
denda uersutia ĩ hominis sensum serꝑe affectans. cui utiq
stanti qm̃ ipse cecid̾at inuidebat. fallatiam sermocinatꝰ.¬
feminȩ a parte scilicet inferiore illuis humanȩ copulȩ in¬
cipiens. ut gͣdatim ꝑueniret ad totum. ñ existimãs ui¬
rum facile credulum. nec errando posse decipi. s dum
alieno cedit errori. Sicut eium aaron erranti ppło ad
idolum fabricandum ñ consensit inductus. s cessit obstc¬

Expanded text:
ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret, qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis . elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non etamen eum arbitror, si spirituali mente praeditus erat, ullo modo credere potuisse, quod eos Dominus ab esca illius ligni invidendo da uersutia in hominis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, inuidebat, colubrum infeminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstric
Abbreviated transcription (Latin):
Serpens inquit seduxit me. Ita salomon uir tante sapiẽtię
numquid nam credendum est. qđ insimulachroꝵ cultu
credidit ẽẽ. aliquid utilitatis: s mulierũ amori ad hoc
malũ trahenti resistere ñ ualuit. faciens qd̾ sciebat ñ ẽẽ. fa¬
ciendum ne suas quib deꝑiebat atq defluebat mortife
interiret discordia. ñ quidem carnis uictus ꝯcupiscẽtia
qͣm ñ dum senserat ĩ resistente lege inembroꝵ legi m̃tis
suȩ.s amicali quadã beniuolentia qua plerumq fit ut
offendat᷑ ds̃. ne ex amico fiat mimicus. Qđ eum fac̾e nõ
debiusse diume sententię iustus exitꝰ indicauit. G alio mͦ
quodam etiã ipse deceptus : s dolo illo serpentino quo
mulier sedue ta est nullo mͦ illum arbitror potiusse seduci.
Hanc autẽ soductionem ꝓpriȩ appellauit apłs. quia id q̃
suadebatur qđ falsum ess uerum putatum : id ÷ qd̾ ds̃

Expanded text:
serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, serpens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortifeinterire discordia, non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iustus exitus indicauit. Ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. hanc autem proprie seductionem appellauit apostolus, qua id, quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id est quod deus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uis mente ñ corpore. quomͦ crede potuit qđ ꝑ serpen¬
tem dictum ⁊ ideo dm̃ ꝓhibuisse ne fructu ligni illiꝰ uesce¬
rentur. quia sciebat eos si fecissent futuros ut dõs ꝑꝑ dmos
centiam boni et mali. tamqͣm hoc tantũ boni creaturȩ suȩ
creator inudit: hoc mirum si homo sp̃uali m̃te preditus.
dita ÷ quȩ parui intellectus ess et ad huc fortasse scđ̾m sensũ
ginem dĩ. Sic enĩ ait. Uir quidẽ ñ deb& uelare caput cũ sit
femine tandem imaginem caꝑe ñ possit. cum in illa gr̃a
dispensante paulatim fuerat ꝑceptura. Neq enĩ frustͣ et
adam ñ est seductus. mulier aut̃ seducta in p̃uaricatiõe
facta ÷ idẽ. ut ꝑ illam etiam uir p̾uaricaret᷑. Nam & ipsũ
dic preuaricatorem ubi ait. ĩ similitudinẽ p̃uaricationis
ade qͥ est forma futuri. seductum tam̃ negat. Nam & int̾¬
rogatus ñ ait mulier qͣm dedisti mͥ sedux̃ me & manduca¬
ui: s ipsa inquit mͥ dedit de ligno & manducaui. Illa uͦ.

Expanded text:
quamvis mente, non corpore, quomodo credere potuerit quod per serpentem dictum est, ideo Deum prohibuisse ne fructu ligni illius vescerentur, quia scicentiam boni et mali, tamquam hoc tantum bonum creaturae suae creator inuiderit . hoc mirum si homo spiritali mente praeditus cdita est, quae parui intellectus esset et adhuc fortasse secundum sensginem dei? sic enim ait: uir quidem non debet uelare caput, cum sitfeminae eandem imaginem capere non possit, cum in illa gratia dispensante paulatim fuerat perceptura neque enim frustra etAdam non est seductus, mulier autem seducta in praeruaricatione factadicit praeuaricatorem ubi ait: in similitudine praeuaricationis Adae, qui est forma futuri; seductum tamen negat. nam et interogatus non ait: mulier, quam dedisti mecum, seduxit me, et manducaui, sed, ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducaui; illa uero,
Abbreviated transcription (Latin):
et magistͣtus sub tanto imꝑatore nonfit nͥ quantũ illi
ꝑmittitur: et ꝓcuratores actoresq huiꝰmundi nicħ faci¬
unt nͥ qͣntum dñs sinit. Ñ enim latet eũ aliquid sicut
hominem. aut ĩ aliqͦ est minus potens. ut ꝓcuratores. aeq
actores qͥ sunt ineiꝰ potestate. aliquid ipso siue noti
ꝑmittente siue nesciente ĩsubiectis sibi ꝓsuo gradu re¬
bus efficiant. N eis tam̃ reprehendit᷑ qd̾ de ipsis iuste
fit. s quo animo ipsi faciunt. qr neq lib̾am uoluntatem
racionali creaturȩ suȩ ds̃ negauit. et tam̃ potestatem qͣ
etiã iniustos iuste ordinat sibi retinuit. Obsecro igitur

Expanded text:
ed magistratus sub tanto imperatore non facit, nisi quantum illi permittitur; et procuratores actoresque hujus mundi nihil faciunt, nisi quantum Dominus sinit. Non enim latet eum aliquid, sicut hominem; aut in aliquo est minus potens, ut procuratores atque actores, qui sunt in ejus potestate, aliquid ipso sive non permittente, sive nesciente, in subjectis sibi pro suo gradu rebus efficiant. Non eis tamen rependitur, quod de ipsis juste fit, sed quo animo ipsi faciunt: quia neque liberam voluntatem rationali creaturae suae Deus negavit; et tamen potestatem, qua etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
illo ad correptionẽ hominum ipsa potestas apłica eodem
paulo alibi dicente.Qs tradidi sathanȩ ut discant ñ blasphe¬
mare. Et alio loco ad salutem. Ait enim. Ego qͥdem sicut
absens corpore presens aut̃ sp̃u.iam udicaui qͣsi presens
eũ qͥ sic oꝑatus : in nomine dñi nr̃i iħu xͥ. cõgregatis aut̃¬

Expanded text:
illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim, « Ego quidem sicut absens corpore, praesens autem spiritu, jam judicavi quasi praesens, eum qui sic operatus est, in nomine Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti est. H abens fidem et bonam conscientiam. qͣm qͥdam
repellentes circa fidem naufragauerunt. Ex quib ẽ hune¬
neus et alexander. qͦs tͣdidi sathanȩ ut discant ñ blasphema¬
re. Istud apłi quale est: nonne tea mirabile. ut nͥ qr ipse
dicit cui uera dicenti contͣdic̾e nephas ÷ sit incredibile : quis
enim nesciat fidelium a sathana pͥmam peccati suasionem.
et qd̾ ille primus auctor sit om̃ium peccatoꝵ : & tam̃ qͥdam
tͣduntur sathanȩ ut discant ñ blasphemare. Iuomͦ gͥ opus
sathane excludunt᷑ oꝑe sathane: Nulla creatã ẽ. siue q̃
in ueritate man&e dans głam dõ. siue q̃ inueritate ñ stecit
quȩrens głam suam. nulla inqͣm creatura ÷ quȩ ñ uelit nolit
diuinȩ ꝓuidentiȩ seruiat. S uolens facit cum ea qd̃ bonũ:
De illa uͦ quȩ hoc ñ uult. fit qd̾ iustum est. Nam si eciã ipsi
magistratũ huiusmundi diabolum dic̾et. nec uteretur

Expanded text:
itiam. Habens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam itiam. Habens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt: ex quibus est Hymenaeus, et Alexander, quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemastoli quale est! nonne ita mirabile, ut nisi quia ipse dicit, cui uera dicenti contradicere nefas est, sit credibile ? quis enim nesciat fidelium a satana uenisse primam peccati suasionem et quod ille primus auctor sit omnium peccatorum? et tamen quidam traduntur satanae, ut discant non blasphemare. quomodo igitur opus satanae exin veritate manet, dans gloriam Deo; sive quae in veritate non stetit, quaerens gloriam suam: nulla inquam creatura est, quae non, velit nolit, divinae providentiae serviat; sed volens facit cum ea quod bonum est; de illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est. Nam si etiam ipsi magistratum hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur
Abbreviated transcription (Latin):
questione ñ inmerito potest mouere. quomͦ de solo dõ qui
ẽ ipsa trinitas. dictum sit inuisibili soli dõ cum sit etiã quȩ¬
dam iniusibilis creatura. ꝓpt̃ qđ dictum ÷ de xp̃o qr in ipso¬
ꝯdita sunt om̃ia uisibilia et inusibilia. Ie gͦ sunt di falsi uisi¬
biles. idõ dictum ÷ inuisibili soli dõ honor & gła. Et enim est
inuisibilis ⁊ ñ qͥ solus inuisibilis qm̃ ẽ. ut diximus & creatura

Expanded text:
quaestione non immerito potest movere, quomodo de solo Deo, qui quaestione non immerito potest movere, quomodo de solo Deo, qui est ipsa Trinitas, dictum sit, Invisibili soli Deo: cum sit etiam quaedam invisibilis creatura; propter quod dictum est de Chrisia et invisibilia . Quia ergo sunt dii falsi visibiles, ideo dictum est, Invisibili soli Deo honor et gloria. Etsi enim est invisibilis est, non qui solus invisibilis: quoniam est, ut diximus, et creatura
Abbreviated transcription (Latin):
credat corporalib hominum apparuisse. ꝯspectib ut omittã
tantam latitudinem sc̃arum paguiarum. & tam multiplicẽ
earum intelligentiam. unde nemo sani capitis affirmare de¬
bet. nusqͣm ꝑsonam patͥs ꝑ aliqͣm speciem corporalem iugi¬
lantium ocłis demonstratam. s ut hoc dixi omittam. quid
dicunt de patre nr̃o abraham cui certe uigilanti & minis¬
trandi cum scriptura premisisset dicens uisus est. dñ
abrahȩ ñ unus aut duo s tres apparuerunt uiri. quorum
nullus excelsius aliis eminuisse dictus est. nullus horatus.
agitur. et hoc ÷ qd questionem facit. quia nos inuisibilem
solum patrem dic tum putatis ubi apłs ait ĩmortali ĩ uisi¬
bili soli deo. Si dixisse soli patͥ. difficilius fortasse questio sol¬
ueretur. Ix uͦ dixit soli dõ ñ ÷ utiq ꝯtra nos. & unigenitus
quippe in dĩ forma. et sp̃s sc̃s in sua natura ẽ. inusibilis.
U nus enim et solus ds̃ a nob̾ ipsa trinitas p̃dicatur. Hunc ĩ ista¬

Expanded text:
credant corporalibus hominum apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius agitur: et hoc est quod quaestionem facit, quia vos invisibilem solum Patrem dictum putatis, ubi Apostolus ait, Immortali, invisibili soli Deo . Si dixisset, Soli Patri; difficilius fortasse quaestio solveretur: quia vero dixit, soli Deo; non est utique contra nos: et Unigenitus quippe in Dei forma, et Spiritus sanctus in sua natura est invisibilis. Unus enim et solus Deus a nobis ipsa Trinitas praedicatur. Quod ut
Abbreviated transcription (Latin):
in quantum quisq peccator ⁊ id ÷ in qͣntum a ueteri hoĩe
non est imitatus sua eium uita uiuit. Et ideo lex supra illum
est. qr qui eam ñ implet infra illam est. Nam iusto lex posica
non ÷ idẽiposita. ut supra illum sit. In illa enim potius quam
sub illa. qr ñ sua uita uiuit. cui cohercende. lex imponitur.
Ut enim sic dicam. ipsam quodãmͦ legem uiuit: qͥ eũ dilectio¬

Expanded text:
in quantum quisque peccator est, id est, in quantum a veteri homine non est mutatus: sua enim vita vivit, et ideo lex supra illum est; quia qui eam non implet, infra illam est; nam justo lex posita non est, id est, imposita, ut supra illum sit. In illa est enim potius quam sub illa, quia non sua vita vivit; cui cohaerendo lex imponitur; ut enim sic dicam, ipsam quodammodo legem vivit, qui cum dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
uulis natis & non dum baptizatis agnoscatur adam. ĩ paruũ
lis baptitatis et ob hoc renatus agnoscatur xp̃s. Iui adam
nirenatis. S quare in quiunt iam baptiritus homo fidelis
iam dimissis peccatis generat eum cum primi hominis pec¬
cato : quia carne illum generat. non sp̃u. Iđ natum ÷ d̾ carne
huc natus ÷ renatus non dum est.Si tu renascendo uiuis. sine
fidei regulam frangere conaris: quid ÷ enm qd̃ dicis pariuili

Expanded text:
ulis natis et nondum baptizatis agnoscatur Adam: in parvulis ulis natis et nondum baptizatis agnoscatur Adam: in parvulis natis et baptizatis et ob hoc renatis agnoscatur Christus. Qui Adamn renatis. Sed quare, inquiunt, jam baptizatus homo fidelis, jam dimisso peccato, generat eum qui est cum primi hominis peccato? Quia carne illum generat, non spiritu. Quod natum est dehuc natus, renatus nondum est. Si tu renascendo vivis, sine fidei regulam frangere conaris? Quid est enim quod dicis, Parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis eoꝵ.łopłm suũ apeccatis eorum. Nuinqͥd ad istum
ppłm ñ ꝑtinent paruuli. quẽ saluum faciet iħs a peccatis
corum : ꝑtinent plane ꝑtinent fr̾s mei Sic habete iti
corde. sic credite cum ista fide paruulos ad gr̃am xp̃i porta¬
te. ne si hanc fidem in corde ñ habuerttis ꝓ quib respori¬
detis lingua ur̃a occidatis. Prorsus fr̃s. qͥ non cũ ista fide
cum puero cucurrerit. fingit. sanus ÷ nicħ mali ht̃. nichil
uicũ ht̃. s tollam illũ ad medicũ. Iuare :sic sol&e fieri. Non
times ne dicat tͥ medicus. tolle hanc te cum ipso: ñ ⁊ opus
causam eorum. qͥ prose loqͥ ñ possunt. Om̃s pariuili tamꝗͣ
pupilli ꝯsidentur etiam qͥ ñ dũ parentes ꝓprios extulerunt.
Om̃is predestinator numerus paruuloꝵ ppłm dĩ querit tuto¬
rem qͥ expectat dñm saluatorem. Unuersam massã gen̾is
humani. in homine pͥmo. uenator ille ꝑcussit. Nemo ad

Expanded text:
peccatis eorum. Populum suum a peccatis eorum. Numquid ad istum peccatis eorum. Populum suum a peccatis eorum. Numquid ad istum populum non pertinent parvuli, quem salvum faciet Jesus a peccatis eorum? Pertinent plane, pertinent, fratres mei. Sic habete in corde, sic credite, cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portate; ne si hanc fidem in corde non habueritis, pro quibus respondetis, lingua vestra occidatis. Prorsus, fratres, qui non cum ista fide cum parvulo cucurrerit, fingit. Sanus est, nihil mali habet, nihil vitii habet; sed tollam illum ad medicum. Quare? Quia sic solet fieri. Non times ne tibi dicat medicus. Tolle hinc tecum ipsum; non est opusam eorum qui pro se loqui non possunt. Omnes parvuli tanquam pupilli considerentur, etiam qui nondum parentes proprios extulerunt. Omnis praedestinatorum numerus parvulorum populum Dei quaerit tutorem, qui exspectat Dominum salvatorem. Universam massam generis humani in homine primo venenator ille percussit; nemo ad
Abbreviated transcription (Latin):
Saluator ⁊ iħs. Iuos ñ saluat ñ habendo quid in eis saluet.
ñ ÷ illis ił s. Iam si corda ur̃a tolerant aliquib baptizatis
xp̃m non esse iħm. nescio utrum fides ur̃a in regula sana
possit agnosci. Infantes sunt s membͣ eius fuint. Infantes
non times ne dicat tͥ aufer hinc eum quẽ putas sanum :
filiꝰ hominis ñ uenit nisi querere et saluare qđ ꝑierat.
Iuare illum ad me affers si ñ ꝑierat: humanus sermo & om̃i¬
acceptione dignus quia xp̃s iłis uenit ĩ mundũ. Iuare ue¬
nit ĩ mundum: peccatores saluos facere. Alia causa ñ fuit
qͣre ueniret in mundũ. Ñ eum de celo ad t̾ram merita nr̃a
bona. s peccata duxerunt. Hȩc ÷ causa cur uenerit. peccato¬
res saluos facere. Et uocab̾ inqͥt nom̃ eiꝰ iħm. Iuare uocabo¬
nom̃ eiꝰ iħm: ipse enĩ saluũ faciet ppłm suũ a peccatis eoꝵ.
U ocab̾ nom̃ eiꝰ iħm. Iuare iħm: quȩ ratio est. huiꝰ nominiis:
audi quare. Ipse enim saluum faciet ppłm suum. Unde: a

Expanded text:
Salvator est Jesus. Quos non salvat, non habendo quod in eis salvet, non est illis Jesus. Jam si corda vestra tolerant, aliquibus baptizatis Christum non esse Jesum, nescio utrum fides vestra in regula sana possit agnosci. Infantes sunt, sed membra ejus fiunt. InfantesNon times ne dicat tibi, Aufer hinc eum quem putas sanum? Filius hominis non venit, nisi quaerere et salvare quod perierat. Quare illum ad me affers, si non perierat? CAPUT VII. acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Alia causa non fuit quare veniret in mundum. Non eum de coelo ad terram merita nostra bona, sed peccata duxerunt. Haec est causa cur veniret, peccatores salvos facere. Et vocabis, inqnomen ejus Jesum? Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Vocabis nomen ejus Jesum. Quare Jesum? quae ratio est hujus nominis? Audi quare: Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A
Abbreviated transcription (Latin):
querere et saluare qd ꝑierat. pendens sine causa dicebat.
Pater ignosce illis quia nesciunt quid faciunt. Insani sũt
medicus sum. Seuiant pacient̾ fero. Cũ occidint. tut ic
sanabo. Simus gͦ inter illos quos sanat humanꝰ sermo ae
tores saluos facere. magnos. pusillos. peccatores saluos fa¬
cere. Uenit filius hominis querere & saluare. qđ ꝑierat.
libꝰ infantibus xp̃m negat eẽ. iħm. Iui dicit inqͣm ĩfan¬

Expanded text:
quaerere et salvare quod perierat, pendens sine causa dicebat, quaerere et salvare quod perierat, pendens sine causa dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Insani sunt, medicus sum: saeviant, patienter fero; cum occiderint, tunc sanabo. Simus ergo inter illos quos sanat. Humanus sermo eum peccatores salvos facere: magnos, pusillos, peccatores salvos facere. Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. libus infantibus Christum negat esse Jesum. Qui dicit, inquam, infan
Abbreviated transcription (Latin):
iħs uenit ĩ mundum peccatores saluos facere. attend̾ euan¬
głium. Uenit enim filiꝰ hominiis querere & saluare qd̾ ꝑierat.
Si homo ñ perisset. filius hominis ñ uenisset. Ergo ꝑierat
homo uenit ds̃ homo et inuentus ÷ homo. ꝑierat homo ꝑ
lib̾am uoluntatem. uenit ds homo ꝑ gr̃am liberatricem.
adtendę in eo gr̃am lib̾antem. Nusquã potuit sic ostendi
quantũ ualeat uoluntas hominis usurpita ꝑ suꝑbiam. ad
utandũ sine adutorio dĩ malum. N potuit plus & mani¬
festius exprimi. qͣm in homine pͥmo. E ecce ꝑut pͥmus hõ.
U ubi ess nisi ueniss scd̾s homo: quia ille homo. ideo & iste hõ.
idõ humanꝰ sermo. Uoea et tu iħm. noli tͥ sanus uidĩ. Cũ spe
egrotat. qͥ medicũ suscipit. Desꝑate egrotat. qͥ ꝑ insamã
medicũ cedit. Iuał gͦ eius insania qͥ medicum occidit: qͣnta
uͦ bonitas & potentia medici qͥ de sanguine suo insano int̾¬
fectori suo medicamentũ fecit. Neq enim ille qͥ uenerat

Expanded text:
s venit in mundum peccatores salvos facere. Attende Evangelium. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Si homo non perisset, Filius hominis non venisset. Ergo perierat homo, venit Deus homo, et inventus est homo. Perierat homo per liberam voluntatem: venit Deus homo per gratiam liberatricem. Attende in eo gratiam liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat voluntas hominis usurpata per superbiam, ad vitandum sine adjutorio Dei malum; non potuit plus et manifestius exprimi, quam in homine primo. Et ecce periit primus homo, et ubi esset, nisi venisset secundus homo? Quia et ille homo, ideois, aegrote? Voca et tu Jesum, noli tibi sanus videri. Cum spe aegrotat, qui mendicum suscipit: desperate aegrotat, qui per insaniam medicum caedit. Qualis ergo ejus insania, qui medicum occidit? Quanta vero bonitas et potentia medici, qui de sanguine suo, insano interfectori suo medicamentum fecit? Neque enim ille qui venerat
Abbreviated transcription (Latin):
canis mortalitate ñ tegit᷑. ꝑ inmortali se ostentet. S qr
stipendium peccati mors est. hoc ht̃ commune cũ homini¬
b ut inde simul dãpnent᷑ in mortem. Uerax. aut̃ mediator
quẽ secreta tua miscđia demonstrasti humilib et misisti¬
ut eiꝰ exemplo etiam ipsam discerent humilitatẽ medi¬
ator ille dei & hommũ homo xp̃s iħs int̾ mortales pec¬
catores et immortalẽ iustum. apparuit mortał cũ ho¬
ipiorum. qͣm cum illis uoluit hab̾e ꝯmunem. Hinc
demonstratus ÷ antiquis sc̃is. ut ita ipsi ꝑ fidem futurȩ
passionis eius sicut nos ꝑ fidem precerite salui fierent.
In qͣntum enĩ homo. in tantũ mediator. In qͣntum enĩ
uerbum ñ meduis: qr ȩqualis dõ. & ds̃ apđ̃ dm̃. & simł¬

Expanded text:
carnis mortalitate non tegitur, pro immortali se ostentet. Sed quia carnis mortalitate non tegitur, pro immortali se ostentet. Sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet commune cum hominibus, unde simul damnetur in mortem. Verax autem mediator, quem secreta tua misericordia demonstrasti humilibut eius exemplo etiam ipsam discerent humilitatem, mediator ille dei et hominum homo Christus lens inter mortales peccatores et immortalem iustum apparuit: mortalis cum hoimpiorum, quam cum illis uoluit habere communem. hic demonstratus est antiquis sanctis, ut ita ipsi per fidem futurae passionis eius sicut nos per fidem praeteritae salui fierent. in quantum enim homo, in tantum mediator; in quantum autem uerbum, non medias, quia aequalis deo et deus ap
Abbreviated transcription (Latin):
redire neq ꝑ ipsos ualentes sicut audio temptauer̃ hec et
inciderunt in desidium curiosarum uisionũ. & digni ha¬
biti sunt illusionibꝰ. E lati enim te querebant doc trine fas¬
tu et erigentes potius qͣm cundentes pectora. U ad diuer̃
sibi ꝑ similitudinem cordis sui conspirantes. ⁊ socias suꝑbiȩ
suȩ potestates aeris huiꝰ. a qͥb: potentias magicas deciꝑent̃.
querentes mediatorem ꝑquẽ purgarent᷑ et ñ erat. diabo
lus enim erat. transsigurans se in angłm lucis. Et mulcum
illi mortales et peccatores. Tu aut̃ dñe cui reconciliari suꝑ¬
be querebant unmortał et sine peccato. Mediator aut̃ uit̃
dĩ et homines oportebat ut haberet aliqͥa siile dõ. ali¬
atq mediator ñ esset. łalax itaq ille mediator qͦ ꝑsecreta
uidicia tua suꝑbia mereretur illudi. unũ cũ hominibus
ht̃ idẽ peccatum. aliud uidĩ uult hab̾e cum dño. ut qr

Expanded text:
redire neque per se ipsos ualentes, sicut audio, temtauerunt haec et redire neque per se ipsos ualentes, sicut audio, temtauerunt haec et inciderunt in desiderium curiosarum uisionum et digni habiti sunt inlusionibus. elati enim te quaerebant doctrinae fastu exserentes potius quam tundentes pectora et adduxerunt sibi per similitudinem cordis sui conspirantes et socias superbiae suae potestates aeris huius, a quibus per potentias magicas deciperentur, quaerentes mediatorem, per quem purgarentur, et non erat. dialus enim erat transfigurans se in Angelum lucis . Et multumilli mortales et peccatores; tu autem, Domine, cui reconciliari superbe quaerebant, immortalis et sine peccato. Mediator autem inter Deum et homines oportebat ut haberet aliquid simile Deo, aliatque mediator non esset. Fallax itaque ille mediator, quo per secreta judicia tua superbia mereretur illudi, unum cum hominibus habet, id est peccatum: aliud videri vult habere cum Deo, ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
reducuntur. et ab et̾̃na iusticia tꝑalis nuqͥtas noalienabat. opus
gͦ erat media iusticia tꝑali. quȩ medietas tꝑał esset de uius iusta
de sũmis. atq ita se nec ab rumpens a sũmis. & ꝯtemꝑans imis.
ima redderoe suuims. Ideo xp̃s mediator dĩ et hominum dic¬
tus est. int̾ dm̃ unmortalem et hominẽ mortalem. et ds̃ homo
reconcilians hominem dõ. manens id qđ erat. factus qd̵
non erat. Ipse est nob̾ fides. in reb oras. qui ẽ. ueritas iri
eternis. Tu es ueritas suꝑ om̃ia presidens. at ego per
auariciam meã non amittere te uolui. s uolui tecum possidẽ
mendatium. sicut nemo uult ita falsum dic̾e ut nesciat
ipse quid uerũ sit. Itaq amisi te. qr ñ dignaris cũ mendatio
possideri. Iuẽ ĩuenirẽ. qͥ me reconciliaret tͥ : ambiendũ mͥ
fuit ad angłos. qr p̾cib et sacram̃tis multi conantes ad te

Expanded text:
reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, atque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum immortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in rum. tu es ueritas super omnia praesidens. at ego per auaritiam meam nonJamittere te uolui, sed uolui tecum possidere mendacium, sicut nemo uult ita falsum dicere, ut nesciat ipse, quid uerum sit. itaque amisi te, quia non dignaris cum mendacio possideri. Quem inuenirem, qui me reconciliaret tibi? ambiendum mihi fuit ad angelos? qua prece? quibus sacramentis? multi conantes ad te
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑ quam facta sunt om̃ia cumq nullȩ mentes racionales
siue angłoꝵ siue hominum nͥ in participatione ipsius sapiẽces
tia mortalib quoꝵ tꝑalis uita ĩ reb orientib & occidentib
occupata tenebat᷑. ut eadem ipsa dĩ sapientia ad unitatem
paciendo & sustinendo fieri deorsũ hominib exemplum re¬
deundi. qͥ sursum ⁊ angłis exemplum manendi. Ae ꝑ hoc
cum reb et̾nis ꝯtemplantium ueritas ꝑfruatur. reb autem
oras fides credentiũ debeatur. purgatur hono ꝑ rerum
ꝗꝑalium fidem. ut ȩt̾narum ꝑcipiat ueritatem. Nã & qͥdam
nobilissimus phylosophus plato in eo libro quẽ tuneũ uocat̃
sic ait. Quantum ad id qd ortum ⁊ ęt̾̃nitas ualet. tantũ ad fidẽ¬
deorsum. qd ortum ÷ et fides. Ut gͦ ab iis ad sũma reuocem̃.
atq id qd̾ ortum ⁊ recipiat ȩc̃nitatem. ꝑ fidem ueniendum est.
ad ueritatem. Et qr om̃ia quȩ ĩ ꝯtͣrium ꝑgunt ꝑ aliqͥd mediũ

Expanded text:
dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationabiles siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes tia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei sapientia, ad unitatem patiendo et sustinendo, fieret deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. Ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium veritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fideet fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur atque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ÷ qui ȩccłiam ubiq ꝑsequebatur: ñne ipse ÷ qͥ litteras
acceꝑat apͥncipib sacerdotum : qr parum illi erat ꝑsequi
xp̃ianos qͥ erant ĩ irłm. s uolebat ad alia loca uenire ubi
eos inueniret & ligaret. et puniendos adduceret. Nonne
cum iter agens spirat & hanelat cedes. de celo ꝑcussus est.
et uocem dñi ad salutem fulminatus audiuit : dũ ãbulat
ꝓstratur. et uideat excecatur. Ipse ÷ gͦ qͥ primus erat. ꝑsecu¬

Expanded text:
ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras acceperat a principibus sacerdotum? Quia parum illi erat persequi Christianos, qui erant in Jerusalem; sed volebat ad alia loca venire, ubi eos inveniret, et ligaret, et puniendos adduceret. Nonne cum iter agens spirat et anhelat caedes, de coelo percussus est, et vocem Domini ad salutem fulminatus audivit? Dum ambulat, prosternitur; ut videat, excaecatur. Ipse est ergo qui primus erat persecu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o nisi peccatores saluos facere. Tolle morbos. colle uulnera. &
nulla causa ÷ medicinȩ. Si uenit de cęlo magnus medicus. magnꝰ¬
loco dicit. uenit filius hominis querere & saluare qd̾ ꝑierat. Totum
enim ꝑierat. ex qͦ peccauit unus ubi erat totum. Perut totum sed
uenit unꝰ sine peccato. qͥ saluos faceret a peccato. Xp̃s iħs uenit
erat primus: ante illũ ñ fuer̃ peccatores tot uidei : ante illum
ñ fuerut̃ peccatores in genere humano :ante illum in om̃ibus
hominib ñ peccato tenebatur adam : non ante illum fuit. qui
primus sum ego: s nec hoc uerum est. Primus electus: petrus.
pcior sum. Ergo peiorem uoluit intelligi pͥmum quomͦ marci¬
ficib qͥcumq uult edificare quid dicit: quis ÷ hic primus
structor. quis ẽ hic primus faber: aut si curari uult quis est.¬
paulum. obliti estis saulum. Attenditis ad pastorem. obliti
estis lupum: Nonne ille ÷ cui ad lapidandum stepħm manꝰ
una non sufficiebat. & aliorum uestunenta seruabat : Nonne

Expanded text:
 nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnloco dicit, Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Totum enim perierat: ex quo peccavit unus, ubi erat totum periit totum. Sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Isti auterat primus? Ante illum non fuerunt peccatores tot Judaei? Ante illum non fuerunt peccatores in genere humano? Ante illum in omnibus hominibus nemo peccato tenebatur? Adam non ante illum fuit, qui primus ego sum? Sed nec hoc verum est. Primus electus est Petrus, pejor sum. Ergo pejorem voluit intelligi primum. Quomodo in artificibus, quicumque vult aedificare, quid dicit? Quis est hic primus structor? quis est primus faber? Aut si curari vult, Quis esPaulum, obliti estis Saulum: attenditis ad pastorem, obliti estis lupum. Nonne ille est cui ad lapidandum Stephanum manus una non sufficiebat, et aliorum vestimenta servabat? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i acceptione dignũs. Iuare humanus et ñ diuinus: ꝓeul
dubio nͥ iste humanus sermo etiam diuinus esset. in om̃i dig¬
nus acceptione ñ fiuss&e.S sic ÷ sermo iste humanus & diumnꝰ.
monem istum ñ solũ humanũ uerum etiam. diumum qͣre
apłs humanum maluit dic̾e qͣm diuinum: ꝓcul dubio enĩ
qui ñ mentiretur si dicer& diuinũ ñ sine causa maluit dic̾e
U bi enim non : ds qui dixit. celum et terram ego impleo:
xp̃s ÷ certe iurtus et sapientia dĩ. de qua dĩ atringit a firie

Expanded text:
omni acceptione dignus. Quare humanus, et non divinus? Procul dubio nisi iste humanus sermo etiam divinus esset, dignus omni acceptione non esset. Sed sic est sermo iste humanus et divinusmonem istum, non solum humanum esse, verum etiam divinum; quare Apostolus humanum maluit dicere, quam divinum? Procul dubio enim qui non mentiretur, si diceret divinum, non sine causa maluit dicere Ubi enim non est Deus, qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Christus est certe virtus et sapientia Dei; de qua
Abbreviated transcription (Latin):
et oñs eundẽ potũ sp̃ualem biberunt. Bibebant autem
de sp̃uali sequenti petra. Pet̾ autem erat xp̃s. Nescit autẽ
hab̾e preter scripturas legitimas et ꝓpħicas uideos qͣsdam
tͣdiciones suas. quas ñ seriptas habent. sed memorit̾ tenet᷑.
et alter in alt̾m loquendo tͣns fundit qͣm de utero sin uo¬
cant. Ubi etiam dic̾e audent & credẽ. dm̃ primo homini
duas creasse mulieres. ex quib texunt genealogias uere
sicut ait apłs infinitas. parientes infruc tuosissimas questio¬
nes.S si huic talia numqͣm euenit audire. numquid & ꝯtͣ¬
dñi xp̃i quib arguit uidȩos qd̾ de parentib ñ honorandis
impietatem docerent filios suos: ibi qͥppe et dĩ preceptũ
qd̃ in lege ꝯscriptum ÷ attestando cõmemorauit. Nec ob
aluid eos arguit nisi qd̾ reicerent mandatum dĩ. ut statu¬
erent ꝑꝑ tͣdiciones suas. Cum gͦ int̾rogassent pharisei et
seribe quare discipłi tui non ambulant iuita tͣdicionem

Expanded text:
nes cumdem potum spiritualem biberunt: bibebant enim de spirituali sequente petra; petra autem erat Christus ? 2. Nescit autem habere praeter Scripturas legitimas et propheticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid eti, quibus arguit Judaeos, quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cito sanaui. De cęlo uocaui. una uoce ꝑcussi et deieci. alia
erexi et elegi. Tercia impleui. & mnisi quarta lib̾aui & coronaui.
uob̾ loquor. sanus egrotantib stans iacentib securus desꝑan¬
tibꝰ. Ideo enim miscdiam ꝯsecutus sum. ut in me ostenderet
xp̃s iħs om̃em longuanimitatem. Morbum meũ du ꝑtulit
et sic abstulit. Tamqͣm bonus medicus freneticum pacient̃
tolerauit. Sustinuit me ferientem s donauit mͥ fieri ꝓse.

Expanded text:
quam cito sanavi. De coelo vocavi, una voce percussi et dejeci, alia quam cito sanavi. De coelo vocavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . vobis loquor, sanus aegrotantibus, stans jacentibus, securus desperantibus. Ideo enim misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem. Morbum meum diu pertulit, et sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri
Abbreviated transcription (Latin):
prior int̾ peccatores. S miscdiam inquit ꝯsecutus sum. ł quare
sit miscdiam ꝯsecutus. exponit causas. Ut in me inquit osten¬
deret xp̃s iħs om̃em longuanimitatem ad ĩformacionẽ eorum
qͥ credituri sunt illi ĩ uitam ȩt̾nam. Xp̃s inquit daturꝰ ueniam
conuersis ad se peccatorib usq ad inimicos suos. me pͥmo elegit
acriorem municũ. quen cum sanaret. nemo in cet̾is desꝑaret.
Faciunt hoc medici qͣn ad ea loca ueniunt ubi ignota sunt. Qis
current primitꝰ eligunt desꝑatos: ut in eis & beniuolentiã
exerceant & commendent doctrinam. ut unusqͥsq in illo loco
dicat ꝓrimo suo. Uade ad illum medicum. securus esto sanat
te. X ille. Me sanat: ñ uides quid paciar : ego inqͥt noui. Iđ¬
pateris. et ego passus sum. Sic dic̃ paulus unicuiq egroto. &
de se uolenti desꝑare. & curauit me misit me ad te: & dix̃
mͥ. Illi desꝑanti uade et dic quid habiusti. quid in te sanaui.

Expanded text:
 desperatis.--Sed misericordiam, inquit, consecutus sum. Et quare sit misericordiam consecutus, exponit causam: Ut in me, inquit, ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Christus, inquit, daturus veniam conversis ad se peccatoribus usque ad inimicos suos, me primo elegit acriorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat te. Et ille, Me sanat? Non vides quid patiar? Ego novi quid pateris, et ego quidem passus sum. Sic dicit Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ longuanimitatem xp̃s iħc ꝑꝑ eos qui illi credituri sunt iri
uitam ȩt̃nam. ut dicant sibi om̃s.Si paulus sinatus ẽ. ego qͣre
desꝑo : si a tanto medico tam desꝑatus sanatus est eger. ego
cũ uilnerib m̃is illas manus ñ optabo. ad illas manus ñ festina¬
bo : ut hoc dicerent homines. ideo saulus factus: ex ꝑsecutore
sanat. Et si pauꝑrimum ĩueniat. tam̃ desꝑatum ĩueniat non
ĩ dulci stratu. s audi ipsũ paulum dicentem. Surge qͥ dormis.
et exurge a mortuis. et illuminabit te. xp̃s. Noli amare stratũ
peccati. Totum stratum eiꝰ uersasti mĩfirmitate eius. A p̃s. la¬

Expanded text:
nem longanimitatem, propter eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam: ut dicant sibi omnes, Si Paulus sanatus est, ego quare despero? Si a tanto medico tam desperatus aeger sanatus est, ego cur vulneribus meis illas manus non aptabo? ad illas manus non festinabo? Ut hoc dicerent homines, ideo Saulus factus est ex persecusanat: et si pauperrimum inveniat, tamen desperatum inveniat; non in dulci stratu; sed audi ipsum Paulum dicentem, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Noli amare stratum peccati. Totum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus ,