comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labore deficiat. affectũ. eẽ. & cõpassionẽ. eẽ. humane
fragilitatis: Nult pascere qͦs curauit. Priꝰ auferc debi-¬
litates: & postea offert sanis cibos. Conuocat qͦq dis¬
cipłos. & gͦ facturꝰ. ẽ. loqͥtur: ut uł magistris exem¬
plũ tribuat cũ minorib atq discipłis cõmunican¬
di consilia: uł exconfabulatione intelligant signi
magnitudinẽ: respondentes se panes in heremo ñ
hab̾c. Alisereor inqͥt turbe: qr triduo iã ꝑseuerant
metũ. Miseret᷑ turbe: qͥa intriduo dierũ numero.
patri filio spirituiq scõ credebant. Et ñ habent:
nͥ saturet᷑ ã dño. Et dimittere eos ieuinos nolo: ne
deficiant inuia. Esuriebant pꝰ magnas debilitateᷤ:¬
& ꝑpatientiã futuros expestant cibos. Ñ uult eos
rãc dimittere ieuinos: nedeficiant inua. Piclitat᷑
gͦ: qͥ sine gelesti pane adoptatã mansionẽ ꝑuenire
festinat. Inde & angls loqͥt᷑ adheliã. Surge &
manduca: qͥa grandẽ uiã ambulaturꝰ es. Itẽ turba

Expanded text:
labore deficiat, affectum esse, et compassionem humanae fragilitatis? Vult pascere quos curavit. Prius aufert debilitates, et postea offert sanis cibos. Convocat quoque discipulos, et quod facturus est loquitur, ut vel magistris exemplum tribuat cum minoribus atque discipulis communicandi consilia, 118 magnitudinem, respondentes se panes in eremo non habere. Misereor, inquit, turbae, quia triduo jam perseverant mecum. Miseretur turbae, quia in trium dierum numero, Patri, Filio, Spirituique sancto credebant. Et non habent nisi saturetur a Domino. Et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Esuriebant pet per patientiam futuros exspectabant cibos. Non vult eos Jesus dimittere jejunos, ne deficiant in via. Periclitatur ergo, qui sine coelesti pane ad optatam mansionem pervenire festinat. Unde et angelus loquitur ad Eliam: Surge, et manduca, quia grandem viam amb
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex hac sententiola qͥdã calũpniant᷑ qͦd dñs phi¬
sicȩ disputationis ignarꝰ. putet om̃s cibos inuentẽ
ire. & in secessũ digeri: cũ statim infuse esce ꝑarꝰ
& uenas ac medullas neruosq fundant᷑. Inde &
multos qͥ uitio stomachi ꝑpecẽ sustinent uomitũ.
pꝰcenas & prandia statĩ euomere qͦd ingesserint.
& tam̃ corpulentos. eẽ: qͥa ad pͥmũ tactũ liqͥdior
cib uł potꝰ ꝑmẽbra fundat᷑. S istiꝰmodi hoĩes. dũ
suã. Qũauis eñĩ tenuissimꝰ humor. & liqͣns esca sit
cũ inuenis & artubꝰ concosta fuerit. & digesta ꝑ
occultos meatꝰ corporis qͦs greci poros uocant. ad

Expanded text:
ntiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque, fundantur. Unde et multos qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum suam: Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca sit, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, a
Abbreviated transcription (Latin):
catũ p̾stet: ambo infoueã cact̃. Hoc. ẽ. qͦd apls p̃ceꝑat.
Hereticũ hominẽ pͦꝰunã & alterã correptionẽ de uita:
sciens qͦil ꝑu̾sus sit huiꝰ cemodi: & ã semet ipso dãp¬
natꝰ. In hunc sensũ saluator p̃cipit doctores pessi¬
mos dimittendos arbitrio suo: sciens eos difficulter
adueritatẽ posse retrahi: cecos. eẽ. & cȩcũ popłm in
erimẽ trahere. Cȩcigͦ fuerant pharisci: qr tͣaitiones
tenebrosas hominũ obseruantes. lucẽ mandatoꝵ
dĩ ꝙͣ psalmista ꝓfessus. ẽ. dicens. lucerna petib metꝰ
tibũ tuũ dñe. & lum̃ semitis meis hanc ipsi ñ conside¬
raueit̃. Et ideo ñ solũ ceci. s & duces cecoꝵ merito ei¬
cunt᷑: qr tales ñ solũ sͥ ne in laqͥum incidant ꝓspi

Expanded text:
catum praestet, catum praestet,  devita, sciens quia perversus sit hujusmodi, et a semetipso damnatus . In hunc sensum Salvator praecipit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, sciens eos difficulter ad veritatem posse retrahi, caecos esse et caecum populum in errorem trahere. Caeci ergo fuerant Pharisaei, quia tenebrosas hominum traditiones observantes, lucem mandatorum Dei quam Psalmista professus est dicens: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Hanc ipsi non consideraverunt, et ideo non solum caeci, sed et duces caecorum merito dicuntur. Quia tales non solum
Abbreviated transcription (Latin):
glestis: tradicabit᷑. Ergo eradicabit᷑ & illa plantatio:
de qͦ & apłs ait. Ego plantaui: apollo rigauit. S soluit᷑
qͦstio: ex eo qͦd scqͥt᷑. Ds̃ aut̃ increm̃tũ dedit. Dicit &
ipse. Dĩ agricultura: di elificatio estis. Et in alio loco. o.
oꝑatores sumꝰ di. Si aut̃ cooꝑatores: igit᷑ plantante pau¬
lo apollo rigante: ds̃ cũ oꝑatoribꝰ suis plantat & rigat.
Abutunt᷑ hoc loco. qͥ diu̾sas naturas introduruntĩdi¬
cenits. plantationẽ ꝙͣ ñ plantauit pat eradicari: s
audiant illud hieremiş. Ego uos plantaui uineã ue¬
rã. qͦmͦ u̾si estis in amaritudinẽ uitis aliene: Planta¬
uit qͥdc̃ ds̃: & nemo pot̾ eradicare plantationẽ el.S
qm̃ ista plantatio inuoluntate ꝓpͥi arbitrii. ẽ. nulliᷤͤ¬
aliꝰ eã pot̾it eradicare. nͥ ipsa tributrit assensũ.
Sintir illofteci ft᷑ duces cȩcore. Citus aut᷑ si ceco du¬

Expanded text:
coelestis, eradicabitur. Ergo eradicabitur et illa plantatio, coelestis, eradicabitur. Ergo eradicabitur et illa plantatio, de qua Apostolus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit . Sed solvitur quaestio ex eo quod sequitur: Deus autem incrementum dedit . Dicit et ioperatores Dei sumus. Si autem cooperatores, igitur plantante Paulo, Apolline rigante, Deus cum operatoribus suis plantat et rigat. Abutuntur hoc loco, qui diversas naturas introducunt, dicentes plantationem quam non plantavit Pater eradicari. Sed audiant illud Jeremiae: Ego vos plantavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alienae? Plantavit quidem Deus; et nemo potest eradicare plantationem ejus, sed quoniam ista plantatio in voluntate proprii arbitrii est, nullalius eam poterit eradicare, nisi ipsa tribuerit assensum. Sinite illos, caeci sunt duces caecorum: caecus autem si caeco du
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ bibere: & calicẽ demonioꝵ. Sciendũ igit᷑ qͦd ipsi qͥ¬
dẽ cibi & dĩ ciratura ꝑ se oĩs muncda sit: s idolorũ ac¬
L.Ulemonũ inuocatio ea facio immuncda.
Tunc accedentes disciplĩ eiꝰ: dixert̃ ei. Scis. qͥa pha¬
risei audito u̾bo scandalizati st̃: frxuno sermone
omĩs suꝑsticio obscruationũ iudaicarũ fuerat elisa:
qͥ in cibis assum̃dis abhominandisq. religionẽ suã si¬
tã arbitͣntur. Et qͥa crebro ter it᷑ ineccłiasticis scͥpturis
scandalũ: breuit̾ dicendũ qͥd significet. Scolon & scan¬
dalũ: nos offediculũ. uł rumã. uł impactionẽ pedis
possumꝰ dicere. Endo gͦ legimꝰ qͥcũq de minimis istis
srandalitauerit quepiã: hoc intelligimꝰ qͥ dicto factoq
occasionẽ ruinȩ. cuiqͣm dederit. At ille irspondens:
ait. Dĩs plantatio. quã ñ plantauit pat̾ nĩs cȩlestis
qͦstionib. Oĩs inqͥt plantatio ꝙͣ. ñ plantauit pat̾ m̃s

Expanded text:
 igitur quod ipsi quidem cibi et Dei creatura per se munda sint, sed idolorum adaemonum invocatio ea facit immunda. Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei audito verbo scandalizati sunt. Ex uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa, qui in cibis assumendis abominandisque religionem suam sitam arbitrabantur. Et quia crebro teritur in ecclesiasticis Scripturis scandalum, breviter dicendum, quid significet. Σκαλὸν et σκάνδαλον nos offendiculum, vel ruinam, et impactionem pedis possumus dicere. Quando ergo legimus: Quicunque de minimis istis scandalizaverit quempiam, hoc intelligimus, qui in dicto factoque occasionem ruinae cuiquam dederit. At ille respondens ait: Omnis plantatio quam non plantavit Patquaestionibus. Omnis, inquit, plantatio quam non plantavit Pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
espondens aut̃ petrꝰ: dyxit ei. F dissere nob̃ pa¬
rabolã istã. At ille dix̃. Ad huc & uos sine intellet¬
tu estis. Qͦ aꝑte cdictũ fuerat. & patebat auditui
misticã queit᷑ intelligentiã: corripiunt᷑q ã dño.
qͣre parabolice distũ putant. qͦd ꝑspicue locutꝰ. c̃. s
qͦ ammaduertimꝰ uitiosũ. cẽ. aͥdiutorẽ: qͥ obscure ma¬
nifesta. aut manifeste dicta. obscura uelit intellige¬
re. ħ onne intelligit̾is. qͥa om̃e qͦd m os intrat inuca¬
trẽ uadit. & in secessũ emittit᷑. Om̃ium euangłioꝵ

Expanded text:
sere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat auditui,mysticam quaerit intelligentiam. Corripiturque a Domino, quare parabolice dictum putet, quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in se
Abbreviated transcription (Latin):
diceretis monti huic. migra de loco isto. & migtant:
putant apłos uł paruã fidẽ petere. uł dñm de par¬
ua fide dubitare: cũ apłs paulus fidẽ grano sina¬
pis cõparatã maximã iudicet. Qeñ dicit: Si ha¬
buero tantã fidẽ. ita ut montes transferã. caritaũ
aut̃ ñ habeã: nichil mͥ ꝓdest. Ergo qͦd dñs dixẽ fide be¬
ri. gͦ grano sinapis cõmparat᷑: hoc apls locet. tota
fide posse fieri. Potest grano sinapis. ipsa dm̃ice in¬
carnationis humilitas intelligi. Qͦd accepto hõ mi¬
sit in hortũ suũ: qͥa corpꝰ crucifiri saluatoris accipi¬
ens iosephin horto sepeliuit. Creuit aut̃ & factũ ĩ
in arborẽ: qͥa resurrexit & ascendit ingelũ. Expan¬
dit ramos. in qͥb uolucres celi reqͥescerent: qͥa p̃di¬
catores disꝑsit in mundũ. in qͦrũ dictis atq con¬
solationib. ab huiꝰ uitȩ fatigatione fidedes qͥq relq

Expanded text:
diceretis monti huic, Migra de loco isto, et migraret , diceretis monti huic, Migra de loco isto, et migraret , putant apostolos vel parvam fidem petere, vel Dominum de parva fide dubitare, cum apostolus Paulus fidem grano sinapis comparatam maximam judicet. Quid enim dicit? Si habuero tantam fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo quod Dominus dixit fide fieri, quae grano sinapis comparatur, hoc Apostolus docet tota fide posse fieri. Potest in grano sinapis ipsa Dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quod corpus Salvatoris accipiens, Joseph in horto sepelivit. Crevit autem et factum est in arborem, quod resurrexerit et ascendit in coelum. Expandit ramos in quibus volucres coeli requiescerent, quod praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis atque consol
Abbreviated transcription (Latin):
flaccidũ. marcidũq & mollitũ. in holera & in her¬
bas. quȩ cito crescunt & corruunt. Hec aut̃ p̃dica¬
tio. qͦ parua uidebat᷑ in pͥncipio. cũ uł ianima
credentis uł intoto mundo sata fuerit ñ exurgit
inholera. s crescit in arborẽ⁊ ita ut uolucres celi.
qͦs uł animas credentiũ uł fortitudines di serui¬
tio mancipatas sentire debemꝰ. ueniant & habitent
in ramis eiꝰ. Ramos puto euangłice arboris. qͦ de gra-¬
no sinapis creuerit. dognatũ. eẽ. diu̾sitates: in qͥb
supͣdictarũ uolucrũ una queq reqͥescit. Assumamꝰ
& nos pennas colũbe: ut ad altiora uolantes. pos¬
sumꝰ habitare in ramis huiꝰ arboris. & nidulos nob̃
facere doctrinarũ: t̾renaq fugientes. ad celestia fes¬
tinare. Alulti legentes granũ sinapis minimũ om̃¬
dñe auge nob̃ fidẽ. & respondet᷑ eis a saluatore añ
dico uob̃ qͥa si habueritis fidẽ sic̃ granũ siapis.

Expanded text:
placidum, marcidumque, et emollitum in olera, et in herplacidum, marcidumque, et emollitum in olera, et in herbas, quae cito crescunt et corruunt. Haec autem praedicatio quae parva videbatur in principio, cum vel in anima credentis, vel in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ita ut volucres coeli quas vel animas credentium, vel fortitudines Dei servitio mancipatas sentire debemus veniant, et habitent in ramis ejus. Ramos puto evangelicae arboris, quae de granis sinapis creverit, dogmatum esse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaque requiescit. Assumamus et nos pennas columbae, ut ad altiora volantes, possimus habitare in ramis hujus arboris, et nidulos nobis facere doctrinarum, terrenaque fugientes, ad coelestia festinare. Multi legentes granum sinapis minimum omnne, auge nobis fidem; et respondetur eis a Salvatore: Amen dico vobis, quia si haberetis fidem sicut granum sinapis,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ Simile. ẽ. gͦ huiꝰ cemodi regnũ grano sinapis: qͦd
accipitus hõ seminauit in agro suo. Homo qͥ semi¬
nat in agro suo. aplerisq saluator intelligit᷑. qͦd in
ammis credentiũ seminet: ab aliis uͦ ipse hõ. qͥ semi¬
nat in agro suo. hoc. ẽ. in semet ipso & incorde suo
Qͥ. ẽ. iste qͥ seminat: nͥ sensus nr̃ & animꝰ: Qͥ susci¬
piens granũ p̃dicationis & fouens: sementẽ humo¬
re fidei facit in agro sui pectoris pullulare. Predica¬
tio euangłii: minima. ẽ. om̃ib disciplinis. Ad pͥmã
qͥ ppe doctrinã fidẽ ñ habet ueritatis: hominẽ dm̃¬
xpm̃ dm̃ mortuũ. & scandalum crucis p̃dicani. Con
fer huiꝰtemodi doctrinã dogmatibꝰ philosophoꝵ
& libris coꝵ. & splendori eloquentiȩ cõpositioniq ser¬
monũ: & uidebis qͣnto minor sit cȩteris seminibꝰ se¬
m̃tis ȩuangłii. S illa cũ creuerint. nichil mordax.
nichil uiuidũ. nichil uitale. demonstrant: totum

Expanded text:
 Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo. Homo qui seminat in agro suo, a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis, ipse homo seminans in agro suo, hoc est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster et animus, qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare? Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis. Ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Deum, Deum mortuum, et scandalum crucis fer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum, et splendori eloquentiae, compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrant, totum
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ: qͥa abscondisti hȩc a sapientib & prucdenti¬
b & reuelasti ea paruulis. Hoiẽs terre genesareth qͥ
minꝰ docti uidebant᷑. ñ solũ ipsi ueniunt: s & suos¬
infirmos ad ducunt:. immo gestant ad dnm̃: ut uł
fimbriã eiꝰ qͦ saluari queant mereant᷑ contingere:
ideoq confestim merita cupite salutis merrede po-¬
tiunt᷑. At uͦ pharisei &e scribe. qͥ doctores. eẽ. popli
debuerant: ñ adu̾bũ audiendũ. ñ ad querendũ
medelã: s ad mouendas solũ questionũ pugnas
ad dnm̃ concurit᷑: eosq de ñ lotis corporis manibꝰ
uenire ualebãt: cũ se ipsos magis culpare debu¬
erunt. qͥ lotas a qͣ manꝰ habentes conscientiã liuo¬
auNꝰ. re pollutã gestabant. Et mira phariseoꝵ scri¬
barũq stulticia: qͥd̃ĩ filiũ arguunt. qͣre hominum
tditiones & p̃cepta ñ seruet. S qͥa uera. ẽ. illa scͥptu¬
rarũ sententia. qͦͥ dicit ñ. ẽ. sapientia. ñ. ẽ. prudentia

Expanded text:
Patrem, Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Homines terrae Genesareth, qui minus docti videbantur, non solum ipsi veniunt, se et suos adducunt, imo gestant ad Dominum, ut vel fimbriam ejus quo salvari queant mereantur contingere vestimenti. Ideo confestim merita cupitae salutis mercede potiuntur. At vero Pharisaei et scribae, qui doctores esse populi debuerant, non ad verbum audiendum, non ad quaeremedelam, sed ad movendas solum quaestionum pugnas ad Dominum concurrunt, eosque de non lotis corporis manibusvenire valebant, cum se magis ipsos culpare debuerint, qui lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant. Et mira Pharisaeorum scribarumque stultitia, qui Dei Filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Sed quia vera est illa Scripturarum sententia, quae dicit: Non est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
niã: uera responsione confutat. Cũ inquit uos ꝓpt̾
traditionẽ hominũ p̃ceꝑta dñi negligatis ⁊ qͣre dis¬
cipulos meos arguendos creditis. qͦd sen̾oꝵ iussa
paruipendant. ut dĩ scita custodiante Nã ds̃ hrͣ¬
honora patiẽ & matrẽ. Et qͥ maledixerit patriul
matri: morte moriat᷑. Honor inscripturis ñ tantũ
insalutationib & officiis deferendis: qͣntũ mele-¬
mosina ac munerũ conlatione sentit᷑. Honoram
intelligit᷑. Et in alio loco. Prb̃i duplici honore ho¬
norandi. maxime qͥ laborant in uerbo & doctrina
dicens. Et ꝑ hoc mandatũ iibem̃ boui triturana
añ conludere: ut digiꝰ sit oꝑarꝰ mercede sua. Uos

Expanded text:
niam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis. quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Moyses  matrem tuam; et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora,intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ errat masfectu: nolens eũ mori. qͦm filiũ dĩ fuerat
paulo ante confessus. In montẽ cũ saluatore int̾ pͥ¬
mos ascendit: & inpassione solus seqͥt᷑. Peccatum
negationis. qͦd exrepentino timore descenderat.
amarissimis statim abluit lacrimis. Post passio¬
nẽ cũ. tẽt in lacu genesarech & piscarentur: & dñs sta¬
nt inlittore aliis paulatim nauigantib. ille ñ patit᷑
moras: s accinctꝰ ependite suo. statim p̃cipitat᷑ in
fiuctus. Eodẽ igit᷑ fidei ardore. qͦ semꝑ gt̾a: nc̃ qͦq
iteris tacentib credidit se posse facere ꝑ uoluntatẽ
nagistri. qͦd ñ poterat ꝑnaturã. Iube me inqͥt ue¬
nire adte: suꝑ aqͥs. lu p̃cipe: & ilico solidabuntur¬

Expanded text:
non errat in affectu, nolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos ascendit, et in passione solus sequitur. Peccatum negationis, quod ex repentino timore descenderat, amarissimis statim abluit lacrymis. Post passionem cum esset in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque caeteris tacentibus credidit se posse facere per voluntatem magistri, quod non poterat per naturam. Jube me, inquit, venire ad te super aquas. Tu p
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ toto noctis opace tẽpore .s. diluculo ad ꝓpinqͣnte.
& lucifero solis dieiq exortũ ꝑmittente. uenit dñs:
& suꝑ ambulans tumida freci t̾ga cõpͥmit: qͥa cum
p̃ssuris obsita fragilitas humana. pusillitatẽ uiriũ
suarũ considerat: nicbil erga se aliud qͣm tenebias
angustiarũ. & estꝰ cernit hostiũ cõfligentiũ. Cũ uͦ
m̃tem ad suꝑni lum̃ p̾sidii & ꝑpetuȩ dona retribu¬
tionis erexerit: qͣsi int̾ umbras noctis repente exor¬
tũ luciferi conspicit. qͥ diẽ ꝓocimũ nuntiet. Lucifer
nãq cũ plurimũ tres horas noctis id.ẽ. totã uigi¬
liã matutinã illuminare ꝑhibet᷑: aderitq dñs
qͥ sopitis cẽptationũ ꝑiculis. plenã lib̾atis fiducĩã

Expanded text:
ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, p
Abbreviated transcription (Latin):
suã ne uideat usq in finẽ. Herũ ille ñ oblunscit᷑
orationẽ pauꝑũ. neq auertit faciẽ suã asperantibꝰ
inse: qͥnpotꝰ & certantes cũ hostib ut uincant ad¬
iuuat: & uictores mȩternũ coronat. Unde in hoc
tes in remigando. Nidet qͥppe dñs suos laborantes
inmari. qͣmuis ipse positꝰ int̾ra: qͥa & si ad horã
diffecae uidet᷑ auxiliũ tribulatis impendere: nichilo¬
minꝰ tam̃ eos ne intribulationib deficiant. sus
respectu pietatis conraborat: & aliqͣndo etiã mani¬
festo adiutorio uictis aduersitatib. qͦsi calcatis se¬
datisq fluctuũ uoluminib liberat ⁊ sic̃ hic qͦ sub¬
seqͦnter insinuat᷑ cũ dr̃. Quarta autẽ uigilia noc¬
tis: uenit ad eos ambulans supͣ mare. Stationes
ut uigiliş militares: int̾na horarũ spatia diuidimn¬
t᷑. Quando gͦ dicit. qͣrta uigilia noctis uenisse ad
eos dnm̃: ostendit tota nocte ꝑiclitatos. & extremo
noctis tempore cis auxiliũ prebitũ. Laborabant

Expanded text:
. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde hoc in tes in remigando. Videt quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant
Abbreviated transcription (Latin):
tres de ciuitatib. Pot̃ & ita accipi: qͦd aliã obcausã
audito ioħis interitu secessit m̃c indescrtũ locũ. ut
credentiũ ꝓbaret fidẽ. Dendͥq turhȩ secunȩ ft̃ cũ pedes¬
tres de ciuitatib. ñ iͣum̃tis ñ in uchiculis diu̾sis: s¬

Expanded text:
tres de civitatibus. Potest et ita accipi, quod aliam ob causam, tres de civitatibus. Potest et ita accipi, quod aliam ob causam, audito Joannis interitu, secessit Jesus in desertum locum, ut credentium probaret fidem. Denique turbae secutae sunt eum pedestres de ci
Abbreviated transcription (Latin):
Quoel cum audisset iñt: secesit inde urnanitula. in lotũ
lesertum sconsum. Non ut qͥdã arbitrant᷑ timore martis.
s partens mimicis suis. ne homicidio homicidiũ iunge¬
rent: uł indiẽ pasche suũ interitũ differens. inqͦ ꝓpt̾
sacram̃tum immolandus. ẽ. agnꝰ: & postes credentiũ
sanguine resꝑgencdi. Siue ideo recessit: ut nob̾ p̃beret
exmplũ uitande ultro tradentiũ se temeritatis. qͥa
ñ om̃s eadc̃ constantia ꝑseuerant intorm̃tis. qͦ se tor¬
quendos offert̃. Ob hanc causã: & malio loco p̃cepit.¬
sũ uos ꝑsecuti fuerint. i ista ciuitate: fugite in aliã.
Elegant̾ qͦ euangłista ñ ait. fugit in locũ descrtũ.
s secessit: ut ꝑsecutores uitauerit magisꝗͣ. timuerit.
Alit̾. Postqͣm ãiuideis & rege iudeoꝵ ꝓph̃ȩ trun-¬
iatũ. ẽ. capit & linguã ac uocẽ apud eos ꝑdidit.
ꝓphetia: ñc transut ad descitũ ȩccłie locũ. qͥ uirũ ante
ñ habuerat. Et cum audisient turbȩ sirute st̃ cũ pedes¬

Expanded text:
 in navicula in locum desertum seorsum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent; vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi. Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qui se torquendos offerunt. Ob hanc causam, sciens scilicetCum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerit. Aliter: Postquam a Judaeis et rege Judaeorum prophetae truncatum est caput, et linguam ac vocem apud eos perdiprophetia, Jesus transiit ad desertum Ecclesiae locum, quae virum ante non habuerat. Et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedes
Abbreviated transcription (Latin):
sent eũ uiri loci illiꝰ: misert᷑ muniu̾sã regionẽ illã.
Cognouert̃ eũ rumore ñ facie: uł certe ꝓ signors mag¬
nitudine qͤ patrabat in popłis. etiã uultu plurimis
notꝰ erat. Et uide qͦͥnta fides sit hominũ t̾re genesa¬
rech: ut ñ p̾sentiũ tantũ salute contenti sint. s mit¬
tant ad alias ꝑ cirtuitũ ciuitates. qͦ om̃s currant
admedicũ. Et obtulert̃ ei om̃s male habentes: & ro-¬
gabant eũ. ut uł fimbriã uestim̃ti eiꝰ tangerent. Et
qͥcũq tetigert̃: salui facti st̃. Q male se hñt ñ tan¬
gunt corpꝰ nĩu. neq totũ uestim̃tũ eiꝰ. s extremã fun¬
briã. Et qͥcũq tetigerint sanabunt᷑. fimbriã uesti¬
m̃ti eiꝰ. minimũ mandatũ intellige: qͦd qͥ transgres¬
sus fuerit. minimꝰ uocabit᷑ in regno cȩlors: uł assũp

Expanded text:
universam regionem illam. Cognoverunt eum rumore, non facie; vel certe prae signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Gennesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et obtulerunt ei omnes male habentes, et rogabant eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quicunque tetigerunt salvi facti sunt. Qui male se habent non tangunt corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint sanabuntur: fimbriam vestimenti ejus minimum mandatum intellige. Quod qui transgressus fuerit minimus vocab
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine: oĩs aqͣrũ congregatio. sine dulcis. siue sal¬
sa. mair nuncupat᷑. Q lacꝰ int̾fluente iordane centũ
sexaginta stadiis in longitudinẽ: & qͦdraginta excen¬
dit᷑ inlatitudinẽ. Deniq si scierimꝰ qͥd inlatina lingͥ¬
tͣnsducat aqdlitꝰ: & intͣnqͥllismo portu reqͥescere faciat.
Int̾pretat᷑ gͦ genesar ortꝰ pͥncipiũ: ut inlibro de no¬
minib ebraicis inuenimꝰ. Tc̃ eñi plena nob̾ tribuet᷑
tͣnqͥllitas: qͣndo paradysi ꝑ xp̃m nob̾ restituet᷑ here

Expanded text:
rum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordano centum et sexaginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Denique si scierimus quid in Latina lingtransducat ad littus, et in tranquillissimo portu requiescere faciat. Interpretatur autem Genesar, ortus principium, ut in libro de nominibus Hebraicis invenimus. Tunc enim plena nobis tribuetur tranquillitas, quando Paradisi per Christum nobis restitu
Abbreviated transcription (Latin):
rant incũ. Unde & subdit᷑. Statimq nũc locutꝰ ẽ.
eis. dicens. Habete fiduciam. Ego sũ: nolite time¬
re. Qc pͥmũ uersabat᷑ in causa hoc curat: & tim̃¬
tib p̃cipit dicens. Habete fiduciã: nolite timere.
Et qͦd seqͥt᷑ ego sũ. nec subiungit qͥs sit. uł ex uore
sibi nota poterant eũ intelligere. qͥ ꝑ obscural ne¬
tis tenebras loquebat᷑: uł ipsũ. eẽ. scire paterant.
quẽ locutũ ad moysen nouerant. Hec dices filis¬
isrł: qͥ. ẽ. misit me aduos.cli.¬

Expanded text:
Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam, ego sum, nolite timere. Quod primum versabatur in causa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiIsrael: q
Abbreviated transcription (Latin):
corũ. qͣsi naufragiũ fessis minitantes: apłis dicte
ipse ads corũ. Cũ transieris ꝑaqͦs tecũ ero: & flumre
ñ oꝑient te. Cũ ambulaueris in ignẽ. ñ cõbureril.

Expanded text:
eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis. Dicit eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis. Dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te: cum ambulaveris i
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd circa qͣrtam uigiliã noctis ueniret ad eos dñs ambu¬
lans suꝑ mare: & uellet p̃terut cos. Quomͦ aũt uole¬
bat dñs eos p̃terire tanqͣm alienos ad qͦs de ꝑiculo
naufragii liberandos aduenerat: nͥ ut ad horã tur¬
bati & pauentes. s continuo liberandi ãpliꝰ ereptio¬
nis suȩ miratulũ stuperent. ac maiores ereptori suo
grãs refertent ⁊ qͥa & intẽpestatib passionũ qͥ pian¬
stantia fidei ãꝑfidis ingerunt᷑. talis ñ nũ qͣm ꝓuisio
diunitꝰ ostendit᷑: Sepe cñ ita fideles intribulatione
positos suꝑna pietas descͣuisse uisa. ẽ: ut qͣsi labuan¬
tes inmati discipłos p̃terire nĩc uolusse putart᷑.
Inde. ẽ. illud ȩccłie: martyrii certamina de sudan
tis. Quare me oblitꝰ es. qͣre me reppulisti: & qͣre trstis
incedo. dũ affligit me mimicꝰ: Dũ confringunt᷑ os
samea. & cet̾a. S dicant inimici terrentes. ubi ĩ ab

Expanded text:
quod circa quartam vigiliam noctis veniret ad eos Dominus ambuquod circa quartam vigiliam noctis veniret ad eos Dominus ambulans super mare et vellet praeterire eos. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat? nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae mirgratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum, quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur; saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde est illpulisti? et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossa mea, etc. . Sed dicunt inimici terrentes, Ubi est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ mare ambulantẽ: turbati ft̃ dicentes qͥa fantas¬
R.ma. ẽ. Si uixta martionẽ & manicheũ dñs nr̃ ñ . ĩ.
timent. ne phantasma uideant: Ad huc herecici
putant phantasma fuisse dñm: nec uerã assũpsis¬
se carnẽ deuirgine. Deniq theodorus phara nitanꝰ
qͦndã ep̃s ita scripsit: corporale pondꝰ ñ habuisse
scłm carnẽ dnm̃: s absq pondere & corpore. suꝑ
mare de ambulasse. At contͣ fides catholica & pon¬
dus scd̃m carnẽ habere eũ p̃dicat. & onꝰ corporeũ:
& cũ pondiere atq onere corporali incedere suꝑ aqͣs
ñ infusis pedib. Nã dionisiꝰ egregiꝰ int̾ ecclĩasticos
scriptores: inopusculis de diuinis nominib hoc
mͦ loquit᷑. Ignoram̃ em̃: qͣliter de uuirgineis sangu¬
nib alia lege p̃ter naturalẽ formabat᷑: & qͣliter ñ
infusis pedib corporale pondus habentib. & mate¬
riale onꝰ. deambulabat in humidã & instabilem
substantiã. Intuendũ. ẽ. igit᷑ quom martus dicat

Expanded text:
quia phantasma est. Si juxta Marcionem et Manichaeum Dominus noster non est timent ne phantasma videant? Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharinitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum, sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis nominibus, hoc modo loquitur: « Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus, alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus, corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humida et instabili substantia. » Intuendum est igitur quomodo Marcus dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
habet male ademonio uexatã. Erocuiꝰ sanatione
supptex ad dnm̃ currat: qͥa nimirũ cognationẽ de
corde ꝓgenitã diabolica tolerat arte dem̃tatam:
cuiꝰ em̃dationẽ a pio conditore. uł creatore. cre¬
bris immo continuis debet flagitare lam̃tis ac
p̃cib. ut sanet᷑. Itẽ. Siqͥs bona qͣ gessit. forte ꝑ¬
iurĩ. furtiblasphemiȩ. aetractionis. rpre. uł
ctiã corporalis immunditie. ceteroꝵue huiꝰ modi pes-¬
de feclauit: filiã habet immundi sp̃c furiis agitata.
qͥa uidelicet actionẽ qͣm bene laborando ediderat.
iã cdiaboli fraudib stulte seruiendo disꝑdidit. Iõq
necesse. ẽ. tał ut reatũ suũ cognouerit mox ad p̃ces
lacrimasq confugiat: scmꝵ ꝙ creber int̾cessiones
Non de suꝑbia pharisaica. nec de scͥbarũ suꝑcilio:
s ne ipse sententiȩ suȩ uideret᷑ contrariꝰ. ꝑꝙͣ iusserat
inuiã gentiũ ne abieritis. & in ciuitates samarita¬
noꝵ ne miraueritis. Nolebat enĩ occasionẽ calũp

Expanded text:
monio vexatam, pro cujus sanatione supplex ad Dominum currat: quia nimirum cogitationem suo corde progenitam diabolica tolerat arte dementatam, cujus emendationem a pio Conditore crebris imo continuis debet flagitare lamentis ac precibus, ut sanetur. Item, si quis bona quae gessit forte perjurii, furti, blasphemiae, detractionis, rixae, vel etiam corporalis immunditiae caeterorumve hujusmodi peste foedavit, filiam habet immundi spiritus furiis agitatam: quia videlicet actionem quam bene laborando ediderat, jam diaboli fraudibus stulte serviendo disperdidit. Ideoque necesse talis ut reatum suum cognoverit, mox ad preces lacrymasque confugiat, sanctorumque creber intercessiones Non de superbia Pharisaica, nec de Scribarum supercilio, sed ne ipse sententiae suae videretur contrarius, per quam jusserat: In viam gentium, ne abieritis, et in civitates Samaritan
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem ñ negabt̃. Uidens uͦ uentũ ualidũ. timuit. Et
cũcepiss mergi: elamauit dicens. Dñc saluũ me fac
lidebat animi fides: s humana fragilitas in pro¬
sundũ trahebat. Paululũ gͦ relinqͥt᷑ cẽptationi. ut
angrat᷑ fides: & intelligat sc ñ facilitate postulatio¬
nis. s potentia dñi conseruatũ. Et continuo extendeis
manũ: app̃hendit eũ. Nisi gͦ dñs extendiss manũ.
qͥ alibi negantẽ respex̃ petrũ: ipse petrꝰ ꝓtinꝰ mer¬
gret᷑. in ꝓfundũ: nec etiã euaderet infernũ Respex¬
it dñs: & ad penitentiã conu̾tit. Manũ extendit. &e
indulgentrã tribuit: & sic salutẽ ꝑfectã discpłs in¬
uenit: ꝙ iuxta pauli uocẽ. ñ.ẽ. uolentis. neq tur¬
rentis. s miserentis. ẽ. di. Nec eñi nr̃o saluabim᷑ me¬
rito. s illiꝰ dono. Et ait illi. Nodice fidei qͣre dubitas¬
d Si apło petro decuiꝰ fide & ardore m̃tis sup̃diximꝰ
qͥ confident̾ rogauerit saluatorẽ dicens. dñe si tues

Expanded text:
gabunt. Videns vero ventum validum, timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat: paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et comanum apprehendit eum. Nisi ergo Dominus extendisset manum qui alibi negantem respexit Petrum, ipse Petrus protinus mergeretur in profundum, nec etiam evaderet infernum. Respexit Dominus, et ad poenitentiam convertit; manum extendit, et indulgentiam tribuit, et sic salutem perfectam discipulis invenit. Quia juxta Pauli vocem non est volentis, neque currentis, sed miserantis Dei . Nec enim nostro salvabimur merito, sed illius dono. Et ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti? Si apostolo Petro, de cujus fide et ardore mentis supra diximus, qui confidenter rogaverit Salvatorem dicens, Domine, si tu es,
Abbreviated transcription (Latin):
pere: & ñ. ẽ. impotens int̾ turbines tẽpestatũ huiꝰ
scłi. suos ab om̃i neqͥtia p᷑uoꝵ illesos custodire.
s uideamꝰ: qͥd sequitur.
E cũ ascendiss nnauicu lã: cessauit uentus.
prima gͦ trepidantiũ & ꝑiclitantiũ subuentio. ẽ. in¬
cussũ cordib expellere timorẽ: sccła tẽpestatũ furiaᷤ
corde ds̃ ꝑ grãm sui amoris: ad est mox uniu̾sa uitio¬
la cõp̾ssa qͥescunt. Qͥaũt in nauicula erant: uenert̃
& adoranert̃ eũ dicentes. Uere: filiꝰ di es. Ad unũ sig¬
nũ tͣnqͥllitate maris reddita. qͦ pͦ nimias ꝓcellas
int̾clũ & casu ficri solet. naucȩ atq uectores uere dĩ
filiũ confitent᷑: & arriꝰ inȩccli̾a p̃dicat creaturam.
Nos gͦ ipsũ ñ iuxta hereticoꝵ dem̃tiã. creaturã int̾
oĩa creatã: s creatorẽ ante oĩa. simul cũ patre & spu

Expanded text:
pere . Et non est impotens inter turbines tempestatum hujus pere . Et non est impotens inter turbines tempestatum hujus saeculi suos ab omni nequitia pravorum illaesos custodire. Sed videamus quid sequitur: Et cum ascendisset in naviculam cessavit ventus. Prima ergo trepidantium et periclitantium subventio est incussum cordibus excorde per gratiam sui amoris adest, mox universa vitioautem in navicula erant, venerunt et adoraverunt eum dicentes: Vere Filius Dei es. Ad unum signum, tranquillitate maris reddita, quae post nimias procellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Dei Filium confitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creaturam. Nos ergo ipsum non juxta haereticorum dementiam creaturam inter nia creatam, sed creatorem ante omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
maris calcat. qͦ ueniat adiħm: significat eccliam cuiꝰ
ipse pastor. ẽ. tendentẽ ad celestẽ patriã fluctꝰ huiꝰ scłi
uestigio recte. fidei. & gressib bonoꝵ oꝑũ suꝑando
calcare. Et qͦd pectꝰ tẽpestate t̾ritꝰ. influctib mergi
cpit: infirmiores qͦsq mnȩccłia qͦs ꝓcelle ꝑsecutio
nũ. seu turbo tẽptationũ t̾ret. & a tenore fidei siue
ã statu bonoꝵ actuũ paululũ reflectit expͥmit. Qͣsͦ
tam̃ funditꝰ ne in ꝑfidiã & inuoraginẽ peccatorũ
mergant᷑. porrecta diuine ꝓpitiationis dext̾a ex¬
trahit. Et sic̃ petrũ erutũ de abyssi pelago. ita illoᷤᷤ
creptos de ꝑsecutoꝵ scandalo. in firmo qͥctis suꝑ¬
ne solio uxta se collocabit: qͥa impossibile. ẽ. ut
coꝵ aliqͥs ꝑcat. qͦs censura iusti iudicis p̃destina¬
tos habet ad uitã et̾nã. Unde ipsa ueritas ait. Om̃e
qͦd dat mͥ pat̾. adme ueniet: & cũ qͥuenit ad me
ñ citiã foras. Nouit enĩ dñs pios de tẽptatione eri¬

Expanded text:
iat ad Jesum, significat Ecclesiam cujus ipse pastor est tendentem ad coelestem patriam, fluctus hujus saeculi vestigio rectae fidei et gressibus bonorum superando calcare. Et quod Petrus tempestate territus in fluctibus mergi coepit, infirmiores quosque in Ecclesia quos procella persecutinum seu turbo tentationum terret, et a tenore fidei sive a statu bonorum actuum paululum reflectit, exprimit. Quos tamen ne funditus in perfidiam et in voraginem peccatorum mergantur, porrecta divinae propitationis dextra extrahit. Et sicut Petrum erutum de abyssi pelago, ita illos ereptos de persecutorum scandalo in firmo quietis supernae solo juxta se collocabit. Quia impossibile est ut eorum aliquis pereat, quos censura justi judicis praedestinatos habet ad vitam aeternam. Unde ipsa Veritas ait, Omne quod dat mihi Pater ad me veniet, et eum qui venit ad me, non ejiciam foras . Novit enim Dominus pios de tentatione eri
Abbreviated transcription (Latin):
ibi forte sue nequitie gressus figers possit. S bene di¬
cit᷑ querens requiẽ & ñ inuenit: qͥa castas m̃tes effugi¬
ens. insolo diabolus corde prauoꝵ gratã sͥ pot̾ inue¬
nire qͥetẽ. Unde de illo dñs. Subumbra inqͥt dormit
in secreto calami: & locis hum̃tib. In umbra uideli¬
cet tenebrosas conscientias: in calamo qͥ foris iitidꝰ.
intꝰ. ẽ. uacuus. simulatrices: in locis humentib. las¬
cͥiuas mollesq m̃tes in sinuans. łc dicit. reu̾tar in
domũ meã: unde xxiui. łm̃ĩdus. ẽ. iste u̾siculus. ñ¬
exponendus: ne culpa qͣm in nob̾ extinctã credeba¬
mꝰ. ꝑincuriã nos uacantes oppͥmat. Et ueniens in¬
uenit uacantem:scopis mundatã & ornatã. Hoc. ẽ.
grã baptismatis ãpeccatoꝵ labe castigatã: s nulla
boni oꝑis industria cumulatã. Unde bene hic ȩ¬
uangłista. hanc domũ uacantẽ scopis inundatã

Expanded text:
ibi forte suos nequitiae gressus figere possit, sed bene diibi forte suos nequitiae gressus figere possit, sed bene dicitur. Quaerens requiem, et non inveniens. Quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratiam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra, inquit, dormit in secreto calami, et in locis humentibus ; in umbra, videlicet tenebrosas conscientias: in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices: in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Et veniens invenit vacantem, mundatam scopis et ornatam. Hoc est gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene hic evangelista hanc domum vacantem, scopis mundatam
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione eos uidicabunt: quia in his reꝑtꝰ timor
di fuerit. qͥb lex ñ erat p̃dicata. Hoc magis indigni
uemia illi qͥ ex lege sunt infideles: qͦ plus sidei meis qui
legẽ ignorauert̃ sit reꝑtum. cxx.xe.¬
Cum aut̃ mmnundus sp̃c exierit. de homine: ambu
lat ꝑloca arida. Qũauis simplicit̾ intelligi possit. dñm
hȩc ad distinctionẽ suoꝵ & sathanc oꝑũ adĩxisse: qͦd
scilicet ipse semꝑ polluta mundare. sathanas uͦ mun¬
data grauiorib festinet attaminare sordib: tam̃ &
de heretico qͦlibet. uł scismatico. uł etiã malo catholi¬
co. potest ñ in conuenienter accipri de qͦ tempore bap¬
tismatis sp̃c immundus qͥ in eo pͥus habitauerat. ad
confessionẽ catholice fidei abrenuntiationẽq mun¬
danc conu̾sationis eiciat᷑: locaq arida ꝑagret: id. ẽ.
corda fideliũ. quȩ a mollicie flure cogitationis ex
purgata sint callidus insidiator exploret: siquos

Expanded text:
surrectione eos judicabunt, quia in his repertus timor surrectione eos judicabunt, quia in his repertus timor Dei fuerit quibus lex non erat praedicata, hoc magis indigni venia illi qui ex lege sunt infideles, quo plus fidei in illis qui legem ignoraverint sit repertum. Cum autem immundus spiritlat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod, scilicet, ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis spiritus immundus, qui in eo prius habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur, locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium, quae a mollpurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos
Abbreviated transcription (Latin):
tura iudicio. Qauenit a finib t̾iȩ: audire sapienciani
salomonis. Ecce plusqͣm salomon hic. Hic in loco hoc¬
ñ ꝓ nom̃. s adu̾bium loci significat: id.ẽ. imp̃sen¬
tiarũ int̾ uos conu̾sat᷑. qͥ in cõparabilit̾. ẽ. salomo¬
ne p̃stantior. Refert aut̃ scͥptura qͦ mͦ regina saba
ꝑtantas difficultates. gente sua & imꝑio derelictis. ue¬
nerit in uideã. sapientiã audire salomonis e ei mul¬
ta munera deferens. ab eo plura ꝑceꝑit. Quȩ ideo inde¬
os iniudicio condẽpnabit: qm̃ ipsa abultimis t̾re
finib eũ quȩ sunt: quẽ ꝑcepto dono sapientie cogno¬
uerat. eẽ. famosũ. Illi uͦ secũ habentes cũ qͥ ñ aliunde
sapiens. s ipse dĩ sapientia & uirtꝰ. ẽ. ñ mͦ audire. s
& blasphemare. atq insidiis agitare malebant. Alit̾.
pe partib. unitas ȩccłiȩ congregat᷑: eoꝵ uidelicet qͥ
peccare nesciunt. & eoꝵ qͥ petrare desistunt. Penitentia
eñ delictũ abolet: sapientia cauet. Et ia cireo in re¬

Expanded text:
tura judicio. Quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. Hic in loco non pronomen, sed adverbium loci significat, id est, impraesentiarum inter vos conversatur qui incomparabiliter est Salomone praestantior. Refert autem Scriptura quomodo regina Saba per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venerit in Judaeam sapientiam auditura Salomonis, et ei multa munera afferens, ab eo plura perceperit. Quae ideo Judaeos in judicio condemnabit, quoniam ipsa ab ultimis terrae finibus eum quaesivit, quem percepto dono sapientiae cognoverat esse famosum: illi vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei sapientia et virtus est, non modo audire, sed et blasphemare atque insidiis agitare malebant. Aliter, pe partibus unitas Ecclesiae congregatur, eorum videlicet qui peccare nesciunt, et eorum qui peccare desistunt; poenitentia enim delictum abolet, sapientia cavet: et idcirco in re
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. łriticũ autẽ: congregate in horreũ meũ. Qui an¬
te ꝑ longanimitatẽ patient̾ sustinuit. mͦ ꝑ iusticiam
meritis condigna iependit: nobisq exemplũ in hoc
tribuit. ut in patiendo iusticiã meditem᷑: & in u¬
dicando patientiã hab̃e ñ negligamꝰ. Ita eñi copula
uirtutũ in unitatis massa. ẽ. collocata: ut om̃s ab

Expanded text:
te in horreum meum. Qui ante per longanimitatem patienter sustinuit, modo per justitiam meritis condigna rependit. Nobisque exemplum in hoc tribuit, ut in patiendo justitiam meditemur, et in judicando patientiam habere non negligamus. Ita enim copula virtutum in unitatis massa est collocata, ut omnes ab
Abbreviated transcription (Latin):
caput suũ ibi reqͥrent: & inuento digno honore
reconderent. Qa ibi ab eis inuentũ & assũ ptum:
s ñ multo pͦ culpa incurie ꝑditũ. ꝑlatũ. ẽ. emis¬
sã ab aliis: & in quodã spetu in urna sub terra
ñ pauco tẽpore ignobilit̾ reconditũ: donec denuo
idẽ ioħes sese suũq caput ostendit. marcello cui-¬
dã religioso abbati ac p̃sbiteto. dũ incodẽ specu
habitaret. Qd uidelicet caput lulioramo eiꝰdem¬
ep̃o ciuitatis: ꝑ prȩfatũ presbiterũ constat alla¬
tũ. Ex qͦ tempore cepit in eadẽ ciuitatẽbeati p̃cur¬
soris decollatio. ipso ut arbitramͣ dic qͦ caput
inuentũ siue eleuatũ. ẽ: celebrari. De qͥb latius
in p̃fato cronicoꝵ libro scriptũ repꝑies. Seqͥtur
cit. cxluiii.

Expanded text:
caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, prolatum est Emissam ab aliis, et in quadam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religihabitaret. Quod videlicet caput Lulioramo ejusdempo civitatis per praefatum presbyterum constat allatum. Ex quo tempore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est, celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum libro scriptum reperies. Sequitur cit: III.
Abbreviated transcription (Latin):
continuo factũ. cẽ. cõmemorant. Unde colligitur
iohem imminente eadẽ festiuitate paschali fuis¬
se decollatum: & anno post hunc seqͣnte. cũ de¬
nuo tempꝰ paschale rediret. mysterium dñice pas-¬
sionis. eẽ. cõpletũ. Et ꝓpt̾ea qͦd in libro sacram̃toꝵ.
natale eiꝰ qͣrto kalendarum septẽbrium die nota-¬
tum. ẽ. & in martyrologio qͦd eusebii & iheronimi
emissa ciuitate phenicȩ ꝓuintiȩ natale ioħis baptis¬
te. dic qͦ decollatꝰ. ẽ: ñ specialit̾ ipsũ dic̃ decollatio¬
nis ciꝰ. s diẽ potꝰ quo caput eiꝰ in eadẽ ciuitate e¬
missa reꝑtũ. atq in eccłia. ẽ. conditũ designat. Si¬
quidẽ ut cronica marcellimi comitis testant᷑. tẽpore
martiani pͥncipis. duo monachi orentales uene-¬
rant adorare in ierosolimis:. & loca scã uidere. Qb
ꝑ reuelationẽ assistens idem p̃cur sor dñi. p̃cepit
ut adherodis qͦndã regis habiraculũ accedentes.

Expanded text:
continuo factum esse commemorant. Unde colligitur continuo factum esse commemorant. Unde colligitur Joannem imminente eadem festivitate paschali fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale rediret, mysterium Dominicae passionis esse completum; et propterea quod in libro Sacramentorum natale ejus quarto Kalendarum Septembrium die notatum est; et in Martyrologio, quod Eusebii et Hieronymi Emissa civitate Phoenicae provinciae natale Joannis Baptistae die quo decollatus est, non specialiter ipsum diem decollationis ejus, sed diem potius quo caput ejus in eadem civitate Emissa repertum, atque in ecclesia est conditum, designat. Siquidem, ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis duo monachi orientales venerant adorare in Hierosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes