comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cior: ⁊ mors eterna est quam expecto.
Ue ue. ue. misero ⁊ peccatori iustissime
dampnato. Sum hec ⁊ similia coram om¬
nib uoce publica ꝓferret: totis membris
sudore manans intuentes ⁊ audientes
cum ad dolorem ⁊ lacrimas compellebat:
cum ecce de subito pia domina. ⁊ pius do¬
minus qui non uult mortem peceatoris.
s magis ut comu̾tatur ⁊ uiuat: cessantib
dolorib suauitatem induxit. ⁊ cepit me¬
cius audielatur. Erat autem uesperina
diei hora Et exiliens super pedes suos sanꝰ
⁊ incolumis: currens amplexitus ẽ altare.
Non immemor gͦ tanti bñficu: non :¬
de monasterio nnder quarum
alta maxillam igne ꝑesam cum horrore
spectaculum sui exhibetat: altera n̾o que
manum ⁊ brachium igne tabifico con¬
te sunt. Tantum mentu suꝑficie roseo
colore remanente: quasi tituli pristine
laudis inmemoriam uirtutum suarum
quas nolebat aboleri nec amemoria exci¬
dere uirgo imperiosa ⁊ omni laude dig¬

Expanded text:
tior, et mors aeterna est quam exspecto! tior, et mors aeterna est quam exspecto! Vae, vae, vae, misero et peccatori justissime damnato! » Dum haec et similia coram omnibus voce publica proferret totis membris sudore manans, intuentes et audientes eum ad dolorem et lacrymas compellebat, cum ecce de subito pia Domina et pius Dominus qui non vult mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat, cessantibus doloribus suavitatem induxit, et coepit meejus audiebatur. Erat autem vespertina diei hora, et exsiliens super pedes suos sanus et incolumis currens amplexatus est altare. Non immemor ergo tanti beneficii non de monasterio Nider, quarum altera maxillam igne peresam cum horrore spectaculum sui exhibebat; altera vero manum et brachium igne tabifico conae sunt. Tantum in cutis superficie roseo colore remanente, quasi tituli pristinae laudis in memoriam virtutum suarum. Quas nolebat aboleri, nec a memoria excidere virgo imperiosa, et omni laude dig
Abbreviated transcription (Latin):
boli efferm suꝑbia ⁊ eqri ⁊ muli simi¬
litudinem. cenosa ⁊ immunda luxuria
Eya domine. ⁊ eya domina: duplicate
⁊ triplicate supplicia ⁊ tormenta super
me: quia nullius hominis corpus iustius
merint penas inferm iam sustraere. Neq
enim t̾ra sustiuere aut portare tantum
pectatorem debuerat. ⁊ merito iam diu
ast si talem peccatorem absorbuisset.
Misere lacrime quid cessatis: quare fu¬
nereum corpus iamq emortuum ad se¬
pulturam non ꝓsequimini: Impendite
obsequium fimeris dum licet: quod sce¬
lerato ⁊ omnib odioso merito millus
impendet. Eỹa infelix anima : eece uͥ cõ¬
spicis t̾uum miserabile corpus in tam
pauenda morte constitutum: corpus
quod tins cupiditatib sampet obediuit
tius impietatib semꝑ obsecutum est. Et
ip̃m quidem afflatum calore inferuali
ad p̾sens uritur: tu uͦ post paululum hor¬
renda incendia ⁊ flamiferos globos susti¬
nebis. Heu me miserum: ⁊ dura que pa¬

Expanded text:
boli effreni superbia, et equi et muli simiboli effreni superbia, et equi et muli similitudinem coenosa et immunda luxuria. Eia, Domine, et eia domina, duplicate et triplicate supplicia et tormenta super me, quia nullius hominis corpus justius meruit poenas inferni jam sustinere. Neque enim terra sustinere aut portare tantum peccatorem debuerat, et merito jam diu est si talem peccatorem absorbuisset. Miserae lacrymae quid cessastis? Quare funereum corpus jamjamque mortuum ad sepulturam non persequimini? Impendite obsequium funeris dum licet, quod scelerato et omnibus odioso merito nullus impendet. Eia infelix anima? Ecce, ubi tu conspicis tuum miserabile corpus in tam pavenda morte constitutum, corpus quod tuis cupiditatibus semper obedivit, tuis impietatibus semper obsecutum est. Et ipsum quidem afflatum calore infernali ad praesens uritur; tu vero post paululum horrenda incendia et flammiferos globos sustinebis. Heu me miserum! et duratura quae pa
Abbreviated transcription (Latin):
omisisti. aut quid mali ũ ꝑꝑetrasti: Qui¬
b adulterus non est poluitus: aut cui
femine uinquam deculisti honiorem
De quot homicidus manus tue sangui¬
ne plene sunt. actõne uł corisilio: Qũot
incendia ⁊ eccłiarum in opp̾ssiones ꝓcu¬
rasti quot finta ⁊ latrocinia concinnas¬
ti: Quot bella ⁊ lites tuo consilio tua
lingua sustitasti: Quot gulositates
Quot ebriositates ingurgitasti. quas
fraudes non exertiusti: N unc gͥ m̾ito
retorquetur incaput tuum miser hõ:
nunc meritas luis penas Iustus es
domine: iustumq iudicium exerces
in me Semꝑ emintocius mali sig¬
nifer extiti: ⁊ te relicto creatore ⁊ re¬
mater domini eciam ei licet maximus
pecrator ego sum: nnc iustas exigis
penias de corpore med corpore immundo.
corpore fetenti: corpore digno sulphu¬
re ⁊ incendio infernali Nunc iustas
exigis penas de animia ꝑfita. anma dolo¬
sa: amina que portauit ymaginem dia¬

Expanded text:
omisisti, aut quid mali non perpetrasti? Quiomisisti, aut quid mali non perpetrasti? Quibus adulteriis non es pollutus? Aut cui feminae unquam detulisti honorem? De quot homicidiis manus tuae sanguine plenae sunt, actione vel consilio? Quot incendia vel ecclesiarum violationes procurasti? Quot furta et latrocinia concitasti, quot bella et lites tuo consilio, tua lingua suscitasti? Quot gulositates, quot ebrietates ingurgitasti? Quas fraudes non exercuisti? Nunc igitur merito retorquentur in caput tuum, miser homo, nunc meritas luis poenas. Justus es, Domine, justumque judicium exeris in me; semper enim totius mali signifer exstiti, et te relicto Creatore et Remater Domini etiam mei, licet maximus peccator ego sum, nunc justas exigis poenas de corpore meo, corpore immundo, corpore fetenti, corpore digno sulphure et incendio infernali, nunc justas exigis poenas de anima dolosa, anima perfida, anima quae portavit imaginem dia
Abbreviated transcription (Latin):
las eius uelut terrebrantib. Huiug
gͦ intuitu uexatõnis nacatõnem at¬
cepit ab officio ꝓfectõnis. Erat enim
morbus ignee pesit ualde similis: qui
ꝑuagabatur membra euis sub extẽta
cute depascens. ⁊ subuellens carnem ab
ossib : unde ⁊ dolores accerrimos ad
p̃sens sustinuit. s deformitatem ex te¬
rius apparantem euasit. obremctti¬
um etce subuentionis Quameieius
namq potin domum beate dei geni
tricis expacũt: opem flagitans sibi
misero Erat antem pridic uigiliarũ
natalis domini. Seclit gͦ infaciem
altaris. cultu suo uestitus ⁊ ealciatus
Et sub euntib accerrimis dolorib
anxius ⁊ toto corpore sudore distillãs:
iam ad sui cognicionem tedudus uice
oblationis iusticiam ⁊ sua ꝑeecata
confiteri cogebatur dicenł Ꝙx m̾ito
hec pateris miser bomo: ⁊ fructum
impietatis tue comedis. Seminasti
enim dolores ⁊ metis eos: utet dig¬
nim est retipil. Quid namq sceleris unꝙͣ.

Expanded text:
llas ejus velut terebrantibus. Hujus llas ejus velut terebrantibus. Hujus ergo intuitu vexationis vacationem accepit ab officio profectionis: erat enim morbus igneae pesti valde similis, qui pervagabatur membra ejus, sub extenta cute depascens et subvellens carnem ab ossibus, unde et dolores acerrimos ad praesens sustinuit, sed deformitatem exterius apparentem evasit ob remedium citae subventionis; quam citius namque potuit domum beatae Dei Geniriae expetiit opem flagitans sibi misero. Erat autem pridie vigiliarum Natalis Domini. Sedit ergo in faciem altaris cultu suo vestitus et calceatus, et subeuntibus acerrimis doloribus anxius, et toto corpore sudore distillans, jam ad sui cognitionem deductus, vice oblationis justitiam et sua peccata confiteri cogebatur, dicens: « Et merito haec pateris, miser homo, et fructum impietatis tuae comedis; seminasti enim dolores, et metis eos, et ut dignum est, recipis. Quid namque sceleris unquam
Abbreviated transcription (Latin):
boiis tm̃ ferteis ad moctulum suum
ob eustediam illigatum. quem incon¬
spectu ppłi assumpsit : ⁊ tameri nullo
ꝓhibente. nullo obfistente leuatum
in egum setum renexit. Quantũ gau¬
dium quantim letitiam egerit qua¬
l&s grãs ratulerit bñfactrici sue głiose
cenomanensi tritorio audiuit fa¬
mani uitiltum: quas faciebat cdñs
suessione ob grãm beate uirginis mã¬
tris sue. uouit gͦ se nudis pelibug
adituram eius suffragia uouit de cor¬
de contricto ⁊ fitel ⁊ statim lumen re
qd̃ cociatus uocatur in laudim̃efi
pago siturus situm ad regem angłoꝵ
qñdam exelientib suis radulphum ag¬
nomento canceslum. eo qd̃ fideliorem
Sillum arbitrabatur secum ducere
uolebat. Iussit gͦ. ut se pararit: Om¬
nib gͥ ad hanc ꝓfectõnem expeditis:
subito adñsa ualituctine radulphus
ille ꝑuasus: omnib uerius cepit con¬
trahi. ⁊ pene omnibus membris muti¬
lis fieri. acutu dolorib ⁊ ossa ⁊ medu¬

Expanded text:
loris tantum ferreis ad modulum suum loris tantum ferreis ad modulum suum ob custodiam alligatum, quem in conspectu populi assumpsit, et tamen nullo prohibente, nullo obsistente levatum in equum suum revexit. Quantum gaudium, quantam laetitiam egerit, quales gratias retulerit benefactrici suae glorioCenomanensi territorio audivit famam virtutum quas faciebat Dominus Suessionae, ob gratiam beatae Virginis matris suae. Vovit ergo se nudis pedibus adituram ejus suffragia, vovit de corde contrito et fideli, et statim lumen recquod Cociacus vocatur in pago Laudunensi situm, iturus ad regem Anglorum, quemdam ex clientibus suis Radulphum agnomento cantellum eo quod fideliorem sibi illum arbitrabatur secum ducere volebat. Jussit ergo ut se pararet. Omnibus igitur ad hanc profectionem expeditis, subito adversa valetudine Radulphus ille pervasus omnibus nervis coepit contrahi et pene omnibus membris inutilis fieri, acutis doloribus et ossa et medu
Abbreviated transcription (Latin):
explicare non possumns: eo qd̾ multa
sunt. ⁊ uincant pauꝑtatem ingenũ
xit̾i. Et tamen ñ saltem subrirocte dica
est inpago ambianensi cuidam fenera.¬
tori ⁊ minis amaro exactori filium suũ
quedam nobilis femina s tamen eris egẽs
taadiderat in uadem pro multis marcis
argenti: ⁊ dummultiplicantur dice
summa usure crescebat. Unde actidit:
ut nifi terramuenderent puer illa a
parentib redimi non posset. Tune
mater cuius alcior doloris p̃corlus
sensus in heserat: omni humana ope¬
destituta ⁊ desperata contulit se ad
diuinum auxilium ⁊ ad ꝓpiciam ma
dire solita est. Una gͦ dierum stimu¬
lante ⁊ in nuillo renittente materno
dolore coasta est ire ubi filius eius in
custolia ⁊ incathenis tenebatur: ut
saltem retrearet miseros oculos suos
suꝑ uisione filii sui qui penas luebat
necessitatis paterne Ueniens gͥ ad
sanctum richarium qđ opidum a fre¬
quentib populis in habitatur repente
inuenit falium suum in media platea

Expanded text:
icare non possumus, eo quod multa sint et vincant paupertatem ingenii nostri; et tamen ut saltem succincte dicamest in pago Ambianensi, cuidam foeneratori et nimis amaro exactori filium suum quaedam nobilis femina, sed tamen aeris egens tradiderat in vadem pro multis marcis argenti; et dum multiplicantur dies, summa usurae crescebat, unde accidit ut nisi terram venderent puer ille a parentibus redimi non posset. Tum mater cujus altior doloris praecordiis sensus inhaeserat, omni ope humana destituta et desperata, contulit se ad divinum auxilium et ad propitiam matdire solita est. Una ergo dierum stimulante et nullo remittente materno dolore coacta est adire ubi filius ejus in custodia et catenis tenebatur, ut saltem recrearet miseros oculos suos super visione filii sui, qui poenas luebat necessitatis paternae. Veniens igitur ad Sanctum Richarium, quod oppidum a frequentibus populis inhabitatur, repente invenit filium suum in media platea
Abbreviated transcription (Latin):
edis obserata. Exurgentibus autem ma¬
ne albate et monachis ad celebrandum
cursum: uidetunt multitudine in auri
suꝑ altare. Et ait albas custodi edis. Quis
p̾fectorum huc ingressus est qui hec attu¬
lit.s Respondit. Post egressum uestrum
nullus hic hominum accessum habuit.
nui: donec surgeres ad commouendum
signum. Tunc stupens albas cum mo¬
nachis giunus celeste intellexit grãs
q agens deo collegit: comparatis q uic¬
tui neccessariis piebem sibi creditam af¬
fluent̾am refecit. Nec mirum si deata
suis: que sine coitu uiri concipiens uir¬
go mansit et post partum¬
uius itaq beate uirginis relicͥias:
positas exibebam. Cum ꝑ uiam gradi¬
remur conspicio haut ꝓculdubio auia
hospiciolum cuiusdam pauperis incen¬
dio concremari. Etat autem a foliis que
iguibus maxima prestant fomenta con¬
tectum. Curredat miser cum lib̾is ⁊ uxo¬
re aqm deportans: set flamine non mit¬
tigabantur. Tunc ergo extractam apͤ¬

Expanded text:
edis obserata. Exsurgentibus autem maedis obserata. Exsurgentibus autem mane abbatem cum monachis ad caelebrandum cursum, viderunt multitudinem auri super altare. Et ait abba custodi aedituo: 'Quis praefectorum hic ingressus est, qui haec detulit?' Respondit: 'Post egressum vestrum nullus hic hominum accessum habuit, m habui, donec surgeres ad commovendum signum'. Tunc stupens abba cum monachis, munus caeleste intellegit; gratiasque Deo agens, collegit, comparatisque victui necessariis, plebem creditam affluenter refecit. Nec mirum, si beata tum, quae sine coitu viri concipiens, virgo permansit et post partumuius beatae virginis reliquias cpositas exhibebam. Cumque per viam graderemur, conspicio haud procul a via hospiciolum cuiusdam pauperis incendio concremari. Erat autem a foliis, quae ignibus maxima praestant fomenta, contectum. Currebat miser cum liberis et uxore aquam deportans, sed flammae non mitigabantur. Tunc extractam a pe
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm: modicam habens congrega¬
cionem. In quo loco non solum deuocio
ppłi scpe plurima confert. uerum etiam
imperatoris inssu idi multa largiuntur.
Accidit autem quodam tempore: ut pre
penuria egestatis. ualde cis uictus necessa¬
ria deficerent. Congregacio autem garru¬
cibos: aut permite discedete mium quẽq
ulocum quo uitam ꝓtegere possit. Ano¬
quim nec te consulto abscedemus: ne
et dominus ministrabit nobis cibos.
Nec enim potest ficri: ut deficiat triticũ
in monast̾io eius. que frugem uite ex
uteto suo pereunti intulit mundo. Qui¬
bus ugilantĩbus tota nocte et psallen¬
tibus mane orto reperierunt cuncta hor¬
teorum habitacula ita repleta tritico
ut uix uel descrari hostium posset. Accep
to cĩbo grãs egerunt deo.¬
ost multos annos iterum deficiente
cĩbo: clamauerunt iterum ad albem¬
monachi. Qui ait eis. Uigilemus ac de¬
p̾cemus dominum: et forsitam traus¬
mitt̾e nobis dignabitur alimenta. De-¬
niq ꝓsteruuntur ad pauimenta templi:¬

Expanded text:
non modicam habens congregationem, in quo non solum devotio populi saepe plurima confert, verum etiam imperatoris jussu ibi non minima largiuntur. Accidit autem quodam tempore ut prae penuria egestatis valde eis victus necessaria defecissent. Congregatio enim garrucibos, aut permitte discedere unumquemque in locum quo vitam propagare possit, alioqui nec te consulto abscedimus, ne et Dominus ministrabit nobis cibos; nec enim potest fieri ut deficiat triticum in ejus monasterio quae frugem vitae ex utero pereunti intulit mundo. Quibus vigilantibus nocte tota, ac psallentibus, mane orto ita reperiunt cuncta horreorum habitacula repleta tritico, ut vix vel reserari ostium posset. Accepto autem cibo, gratias egerunt Deo.os vero annos iterum deficiente cibo, clamaverunt monachi ad abbatem, qui ait: 'Vigilemus ac deprecemur Dominum, et forsitan transmittere dignabitur alimenta'. Denique prosternuntur ad pavimentum templi
Abbreviated transcription (Latin):
te deuota cantabat baude dei genitͥx
uirgo immaculata: gande que gau¬
diuin ad angelo suscepisti. gande que
genuisti ccerni luminis clantatem. gau
go. tu sola mater innupta. te lau¬
dat omnis factura genitricem lucis.
as ꝓ nobis q̃ sumus ꝑpetua interuen

Expanded text:
t haec altera. Gaude Dei genitrix Virgo immaculata; Gaude, quae gaudium ab Angelo suscepisti, Gaude, quae genuisti aeterni luminis charitatem, Gaudgo; Tu sola mater innupta; Te laudat omnis factura Genitricem lucis; Sis pro nobis, quaesumus, pia interven
Abbreviated transcription (Latin):
ic uir sanctus iam cudine.¬
torpore quasi deficiens mente
tamen ꝓmptus et a lacer zelo dei
qiuo feruebat iterum pannos aliq̃t¬
piissimum cius animum lacrima
hec atq huiustuodi loquebantur.

Expanded text:
ic Vir sanctus jam corpore quasi deficiens, mente tamen promptus et alacer, zelum Dei, quo fervebat interius, per annos aliqpiissimum ejus animum lacrymabaec atque hujusmodi loquebantur:
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta psalmistam pater et mater eius¬
derelinquerunt eam: dominus assump¬
sit alam. Cotidie namq ab angelis fre¬
quentabatur. cotidie diuina uisione
fruedatur: que cam amalis omnibus
custodiẽdat. et bonis ommbus redunda¬
possent set et doni om̃s qui illam no¬
uerant uitam et ꝯuesationem eius ami¬
ratione dignam iudicarent. Tunc pontifex
publice denuntiabat: ut uirgines que ĩ
templo instituebantur. et hoc etatis tempꝰ
implesent domũ tenerterentur: et nup¬
tiis scd̃m morem gentis et etatis maturi¬
tatem operam darent. Cui mandato cũ
cet̾e uirgines prone paruissent: sola uir¬
dixit serutio domini mancipasse insuper¬
et sc ip̃am deo uirginitatem nouisse: qm¬

Expanded text:
juxta, Psalmistam, pater et mater juxta, Psalmistam, pater et mater dereliquerant eam: Dominus autem assumpsit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundapossent: sed et boni omnes qui eam noverant, vitam et conversationem ejus admiratione dignam judicarent. Tunc pontifex publice denuntiabat, ut virgines quae in Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus implessent, domum reverterentur, et nuptiis secundum morem gentis, et aetatis maturitatem, operam darent. Cui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virmini servitio mancipasse, et insuper se ipsam Domino virginitatem vovisse: q
Abbreviated transcription (Latin):
cum angelico uaticinio designatum. ĩbi
inuicem̃ obiucearunt. Tunc de mutua
securi debitas gr̃as egerunt domino hu¬
tes expectãbant. soncepit ergo anna et pe¬
perit filiam: et iuxta angelicum man¬
datum parentes illius uocabant nomen
cins mariam. Cumq tͥum arnorum cur¬
niculus uolueretur. et ablastacionis tp̃c
completum esset ad templum domini uir¬
gnẽ cum odlacionibus adduxerunt. Etãt
antem cirta templum ixta quindetim
cum psalmos qͥndecim ascensionis gͣdus.¬
secus erat adiri nisi gradibus non uale¬
tis gradus sine ducentis et leuantis gͣ¬
uamine ita ascendit: ut ꝑfecte etati in
hac dum taxat causa nichil deesse putares.
Ita quippe dominus in uirgis sue infan¬
cia magnum quid operabatur: et qͣnta
futura esset hunis miraculi indicio pro¬
monstrabat. Igitur sacrificio domini¬
secum dum consuetudinem legis celebra¬
to et noto suo ꝓfecto cum uirgiem int᷑
scpta templi cum anis uirgimibus ibidem
etatis ꝓcessu uirtutĩbus ꝓficiẽbat. Et qͥa¬

Expanded text:
angelico vaticinio designatum, ibi sibi invicem obiaverunt. Tunc de mutua securi debitas Domino, humires expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; et juxta mandatum angelicum, parentes vocabant nomen ejus Mariam. VII. Cumque trium annorum circulus volveretur, et ablactationis tempus completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant autem circa Templum, juxta quindecim graduum psalmos, quindecim ascensionis gradus.secus erat, adiri nisi gradibus valeillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio secundum consuetudinem legis celebrato, et voto suo perfecto, Virginem intra septa Templi, cum aliis virginibus ibidem aetatis processu et virtutibus proficiebat: et
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem tuam: que de tue tegtessionis
recordacione modo sollicita tunc in conspͤ¬
ne uxori cuis dicens. Noli timere anna:
neq putes fanchasma esse quod uides.
Ego autem sum angelus qui preces ⁊
elemosimas uestras obtuli in conspͤtu
domini: et nunc missus sum ad uos ut
annunciem nobis nascituram filiam no
tribus ablactacionis sue annis in domo
pat̾na manẽbit: postea seruicio domini
mancipata atemplo us ad intelligibiles
immundo se abstinẽbit. Uirum mĩcsm
cognoscet: set sola sine ꝯtemplo sine ma¬
culacione. sine corruptione. sine uiri cõ¬
mixtione uirgo filium familia dñm
rłm: et cum ꝑueneris ad portam que au¬
iea co ꝙ fit deaurata uocatur ĩbi ꝓ sig-¬
no uirum tuum ꝓ cuius incolumitatis
Hhec ita euenenerint: scito quod eaquẽ
aununcio sine dubio complenda sinit.
erunt. Igitur uixta angelicum p̾ceptũ¬

Expanded text:
uxorem tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspee uxori ejus dicens: Ne timeas, Anna, neque phantasma putes esse quod vides. Ego enim sum angelus ille, qui preces et eleemosynas vestras obtuli in conspectu Dei: et nunc missus sum ad vos, ut annuntiem vobis nascituram filiam, qutribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles immundo se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, virgo filium, ancilla Domsalem: et cum perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis haec igitur ita venerint, scito quod quae annuntio, sine dubio complenda sunt. VI. Igitur juxta angeli praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
maria: quod humiano more concipies. Nã
sine uurĩli commixtione: uirgo conci¬
pies uirgo paries. uirgo nutries. Sp̃c .n.
sanctus suꝑueniet inte: et uirtus alcissimi
exte sanctum. quia solum sine pcato
conceptum et natum uocabitur filius
dei. Tunc maria manibus expansis et ocłis
erimus: que natiuitatem dominicam uł
precessisse legimus uel subscquta fuisse.
Unde hus omissis que in eułligelio pleniꝰ
scripta sunt: ad ea que ĩbi minus sunt
sibi uirginem accipere intendebat. Iam
namq tres fluxerant mensesi et quartꝰ
instabat: ex co tempore quo sibi desponsa¬
ta erat. Interea paulatim utero puerpere
intumescente. puerperium se manifesta¬
re cepit: neq ioseph hoc latere potuit.
Nam sponsoeum more liberius ad uirgi¬
nem introiens. et familiarius alloquẽs:
graiuidam esse deprehendit. Estuare nãq
potissimum faciendum esset. Noq et
enim traducere cam uoluit. quia iustus
erat: neqs fornicatõis suspicione infama¬
re quia pus erat. Itaq cogitabat clam

Expanded text:
s, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commixtione, virgo concipies, virgo paris, virgo nutries. Spiritus enim sanctus supervenit in te, et virtus Altissimi t sanctum: quia solum sine peccato conceptum, et natum, vocabitur Filius Dei. Tunc Maria, manibus expansis, et oculis erimus, quae nativitatem dominicam vel praecessisse vel subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaqupotissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam
Abbreviated transcription (Latin):
uteto: sit apud illum. illa que genuit. fo¬
uersis: uera rõne consitendum censeo ma
assumptam benignitate xp̃i honorancius
susceptam ceteris qm hic gr̃a honorauit
nium genuit saluatorem. In cuius pote¬
state si est de sanctorum capite capillum
non petire : est et illam anima et corꝑe
integram posse seruare. De cuius potesta¬
te si nullus dubitat catholicorum quin
possit matrem sine corrupcione in ꝑpetu¬
um seruare. cur dubitandum est uoluisse:
quod actinet ad tantam benignitatis gra-¬

Expanded text:
utero, sit apud illum illa quae genuit, foutero, sit apud illum illa quae genuit, foversis, et vera ratione, confitendum censeo, Maassumptam, benignitate Christi honoratius susceptam caeteris, quam hic gratia honoravit nium genuit Salvatorem: in cujus si potestate est, sanctorum de capite capillum non perire, est et illam anima et corpore integram posse servare. De cujus potestate si nullus dubitet ecclesiasticorum, quin possit matrem sine corruptione in perpetuum servare; cur dubitandum est voluisse, quod attinet ad tantae benignitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
git diuina uõluntas sola gr̃a inter tre¬
pitantes uchemencium ignium flammas
non solum corpora trium puerorum serua¬
reillesa. uerum eciam ipsa uestimenta ma¬
nete inusta: cur abunet in matre ꝓpria qd̾
elegit in ueste aliena: Ionam in uentre
cici preter naturalem usum uoluit seruare¬
incorruptum sola misericordia: mariam
incorruptam preter naturam non serua¬
bit gr̃acͦ Seruatus est damel seruatus in¬
temperatissime fami leonum: non seruã
Hec cuncta que diximus quia naturam
seruancia non cognoscimus: in marie
integritate plus potuisse grãm qiuam
naturam non dubitamus. Diuinitatis
cnim sunt que dicimus et ideo possibilia.
ꝑ filium ꝓpͥum: nec illam sequi dẽbere cor¬
rupcionis crumpnam qͣm nulla est secu¬
ta tantum filium parturiendo integritatis
corrupcio: ut sit semper incorrupta. quam
tanta perfudit gr̃ã : sit integnitas uiuens.
que omnium integram ꝑfectam q genu¬
it uitam: sit cum illo quem in suo gessit

Expanded text:
git divina voluntas sola gratia inter cregit divina voluntas sola gratia inter crepitantes vehementium ignium flammas non solum corpora puerorum servare illaesa, verum etiam ipsa vestimenta servare inusta; cur abnuat ielegit in veste aliena? Jonam servare in ventre ceti praeter naturalem usum voluit incorruptum sola misericordia . Mariam incorruptam praeter naturam non servabit gratia? Servatus est Daniel ab intemperatissima fame leonum , non servantatum? Haec cuncta quae diximus, quia naturam servantia non cognoscimus: in Mariae integritate plus potuisse gratiam quam naturam non dubitamus. Divinitatis enim opera sunt quae dicimus; et ideo possibilia, per filium proprium, nec ullam sequi debere corruptionis aerumnam, quam nulla secuta est tantum filium pariendo integritatis corruptio: ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia; sit integriter vivens quae omnium integram perfectamque genuit vitam; sit cum illo quem in suo gessit
Abbreviated transcription (Latin):
et gloriosis conspectibus cum semper indere
siciens et semper comspiciens: dum mesti¬
mabiliter pascitur excellenciori aͣdam sp̃ali
prergo gatina afilio honoratur possidens
inxp̃o corpus sinim quod genuit clarificatũ
nuit Et quare non et sum.n per quod ge¬
nuit᷑ Si non obinaretuerit perfecta anc¬
toritas uere credo et ꝑ quod genuit: quia
tanta sanctificacio dignioe est celo quam
terra. Thromim dei. thalamum dei domũ
esse ubi est ipse. Tam p̾ciosum thesaurũ:
dignus est celos seruare qmͣ terram. Tan¬
tam integntatem: merito incorruptibi¬
litas non putredinis ulla resolucio seqͥtir.
Illud ergo sactatissimum corpus de quo
tp̃c carnem assumpsit. et diuinam natu¬
ram humane uniuit non amittens qd̃
erat assumens quod non erat ut u̾bum
caro hoc est deus homo fieret escam uermi¬
bus traditum quia sentire non ualeo
dicete pertimesco: cominuni sorte putredi¬
nis et futuri de uermĩbus pũluetis. Si ele

Expanded text:
et gloriosis conspectibus ejus; semper videre et gloriosis conspectibus ejus; semper videre sitiens, et semper conspiciens, dum inaestimabiliter pascitur, excellentiori quadam specialique praerogativa a Filio honoratur: possidens in Christo corpus suum quod genuit, clarificatum nuit. Et quare non suum per quod genuit? Si non obviaverit necdum perspecta auctoritas, vere credo, et per quod genuit; quia tanta sanctificatio dignior coelo est quam terra. Thronum Dei, thalamum coeli Domiesse ubi ipse est. Tam pretiosum enim thesaurum dignius est coelum servare quam terra; tantam integritatem merito incorruptibilitas, non putredinis ulla resolutio sequitur. Illud ergo sacratissimum corpus, de quo Christus carnem assumpsit, et divinam naturam humanae univit, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat, ut Verbum caro, hoc est, Deus homo fieret, escam vermibus traditum quia sentire non valeo, dicere pertimesco communi sorte putredinis et futuri de vermibus pulveris.
Abbreviated transcription (Latin):
caro marie est. Ipse ergo idemq celos ascen¬
dit: carnem quam de matre suscepit suꝑ
astra transuetit honorans omnen creaturã
enim in uita pre ceteris illam gr̃a sui con¬
ceptus honorauit : pium est credere singu¬
lan saluacione eam in morte et sp̃ali gr̃a
honorasse. Dicat qui cognonit sensum
domini: et qui consilianus enis fuit.
suquid non pertinet ad benignitatem
macris seruare pudoeem et honorem: qui
implere.Iex enim sicut honorem matris
p̾cipit: ita in honoracionem dampnat.
Maria igitur fide et opete xp̃i ministratͥx
et deuota usq ad mortem secutrix. non
plus gressu qm imittacionis ut credendũ
est affectu: si ibi non fuerit ñbi xp̃c suos mi¬
nistros esse uult. ubi ergo erit: Et si ibi: nũ¬
quid equali grã : Et si equali gr̃a : ubi eqͣlia
enda absit. Quia si omnium sanctorũ
mors est preciosa. mane est preciosissima:
quam tanta comitata est grã nt mater
tueor. qnͣtum intelligo. qͣnͣtum q credo.
marie anima claritate perfrintitur xp̃i

Expanded text:
citis. Ipse ergo idemque coelos ascendit, et carnem quam de matre suscepit, super astra transvexit: honorans omnem humanam enim in vita prae caeteris illam gratia sui conceptus honoravit, pium est credere singulari salvatione eam in morte et speciali gratia fetore? Dicat qui cognovit sensum Domini, et qui consiliarius ejus fuit, Numquid non pertinet ad benignitatem Domini, matris servare honorem, qui implere ? Lex enim sicut honorem matris praecipit, ita inhonorationem damnat.Maria fide et opere Christi ministratrix, et devota usque ad ejus mortem secutrix, non plus gressu quam imitationis, ut credendum est, affectu: si ibi non fuerit, ubi Christus ministros suos vult esse; ubi ergo erit? Et si ibi, numquid aequali gratia? Et si aequali gratia, ubi aequa enda? Absit: quia si omnium sanctorum mors est pretiosa, Mariae sane est pretiosissima: quam tanta comitata est gratia, ut mater tueor, quantum intelligo, quantum credo, Mariae anima claritate fruitur Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
uid dicemus de marie
c̃uis assumpcione dicend̾
est. Unde nichi diuina
scriptura commendat:
nisi quetendum racione quid consenciat
ueritati ͦ Fiat q ipsa u̾itas auctoritas: smne
qua nec est noc ualet auctoritas. Memo¬
res condicionis humane montem illam
subiisse : temporalem dicere non metuimꝰ
quam certe eius filius qui deus et homo
est lege sortis humane sustinuit. Set si¬
dicimus mortis eam uinculis tencri. et
resolutam in communem putredinem uer¬
mium ac cnerum: deliberandum est si cõ
ueniat tante sanctitati tante aule dei pre¬

Expanded text:
ergo de Mariae jus assumptione dicendum est, unde divina Scriptura nihil commendat; nisi quaerendum ratione quid consentiat veritati; fiatque ipsa veritas auctoritas, sine qua necesse est nec valeat auctoritas? Memores enim conditionis humanae, mortem illam subiisse temporalem dicere non metuimus, quam idem certe ejus Filius, qui et Deus et homo est, lege sortis humanae sustinuit: et dicimus eam mortis teneri vinculis, et resolutam in communem putredinem, vermem ac cinerem: librandum est, si hoc conveniat tantae sanctitati, tantae aulae Dei prae
Abbreviated transcription (Latin):
angelicos uultus nouerat. et lumen cele¬
ste non inconsuetum habebat neq angłi
uisione t̾rita est: neq luminis magni¬
tudine obtupefacta: set in sõlo illiuis est¬
sermone turbata. et cogitare cepit qualis
maria: quasi aliquid tue castitati contra¬

Expanded text:
t lumen coeleste insuetum non habebat: neque angelica visione territa, neque luminis magnitudine stupefacta, sed in solo ejus sermone turbata est: et cogitare coepit qualis Maria, quasi aliquid contrarium tua
Abbreviated transcription (Latin):
Pontifex in angustia constitutus. cum
neq contra scripturam que dicit uoue¬
te et recdite uotum infringendum putaret.
neq morem genti insuetum introdut̾e
audiret: p̾cepit ut ad festiuitatem que
uminebat omnes ex iherosolimis ⁊
uicinis locis primores adessent quorum
consilio scire posset quid in tam dubia
te faciendum esset. Quod cum facent: oni¬
nibus in comimuine placuit dominum
super hac re consulendum. Et cet̾i quidẽ
cunctis audientibus de oraculo ꝓpiciatorii¬

Expanded text:
Pontifex vero in angustia constitutus animi, cum neque contra Scripturam, quae dicit: Vovete et reddite , votum infringendum putaret: neque morem genti insuetum introducere auderet, praecepit, ut ad festivitatem quae imminebat, omnes ex Jeresolymis et vicinis locis primores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. Et cunctis quidecunctis audientibus, de oraculo, et
Abbreviated transcription (Latin):
afferentibus ipse solus suam subtraxiti
pontifex dñm iterato consulendum pu¬
tauit. Qui respondit solum illum ex hus
qui designati erant uirgam non aitulis¬
se: qui uirginem desponsare deberet.
ꝓditus itaq ioseph cum uirgam suam
et in catumine eius columba de cẽlo des
cendisset: liquido om̃bus patuit ipsi
uirginem desponsandam fore. Igitur nup¬
ciarum uite de more celebaato. ipse quidem
dispositurus et nupciis neccessaria procu¬
raturus: uirgo uero domini maria cũ
aliis septem nirgiũbus cocuis et collacta¬
neis suis quas a sacerdote acceperat ad do¬
mum parentum in galileam reuersa est.
Hiis fere diebus primo scilicet aduentus
adeo: qui et conceptum dominicum mum¬
ciaret. et concepcionis modum uel ordinẽ
exprimeret. Deniq ingressus ad eam cu¬
bicłm suum ubi manebat ingenci lur¬
mine perfudit: ipsam uero ita salutauit.¬

Expanded text:
deferentibus; solus ipse suam subtraxit. pontifex iterato Deum consulendum putavit. Qui respondit, solum illum ex his qui designati erant, virgam suam non attulisse, qui virginem desponsare deberet. Proditus est itaque Joseph. Cum enim virgam suam et in cacumine ejus, columba de coelo veniens consedisset, liquido omnibus patuit ei virginem desponsandam fore. Igitur nuptiarum jure de more celebrato, ipse quidem dispositurus, et nuptiis necessaria procuraturus. Virgo autem Domini Maria, cum aliis septem virginibus coaevis et collactaneis, quas a sacerdote acceperat, ad domum parentum suorum in Galilaeam reversa est. X. His vero diebus, primo scilicet adventus a Deo: qui ei conceptum Dominicum narraret et conceptionis, vel modum, vel ordinem exponeret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratant
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃an hanc ꝓpheciam cunctos de domo et
familia dauid nupciis habiles et coniuga¬
rem germinasset et in cacumine eius¬
sp̃c domini in specie cõlumbe consedisset:
ipsum esse cui nirgo domini commenda¬
ti ac desponsani. debuisset. Etat auten int̃
ceteros ioseph homo de domo et familia

Expanded text:
 prophetiam, cunctos de domo et familia David, nuptui habiles, non conjugarem germinasset, et in ejus cacumine Spiritus Domini in specie columbae consedisset, ipsum esse cui virgo commendari et desponsari deberet. IX. Erat autem inter caeteros Joseph, homo de domo et familia
Abbreviated transcription (Latin):
tu magno pudore confusus ioachim
ad pastores qui cum pecoribus suis in
pascuis erant secessit neq domũ repedi¬
are uoluit: ne forte acontribulibus
suis qui simul adecant. ⁊ hoc asacerdo¬
te audierant codem opprobrii clogio uo¬
taretur. Uerum cum ibi eẽt: angelus¬

Expanded text:
 magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum cum ibi al
Abbreviated transcription (Latin):
mariam. Hec erit ut nouistis ab infantia
sua statim dño consecrata et sp̃u sancto re¬
plebitur ad huc exitero matris sue. Omne
in muinclum non manclacabit neca
bibet neco inter połares foruisetus set in
templo domini conuersacio eius erit ne
quid de ca sinistrum ne suspicari saltem
possit uel dici. Itaq etate ꝓcedente sicut
ip̃a mitabilit̾ ex sterili nascetur ita incõ¬
parabilit̾ uirgo generabit altissimi fitiũ

Expanded text:
Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia sua Domino consecrata, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris . Omne immundum neque manducabit neque bibet: neque inter populares forinsecus turbas, sed in Templo Domini conversatio ejus erit: ne quid de ea sinistrum vel suspicari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo generabit Altissimi Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dum ad uisionem eius turbaretur:
angelus qui ei apparuit timorem illuis
compescuit dicens. Nou tuere ioachim
neque inuisione mea turberis. Egosũ
angelus domini missus ad te ab ip̃o an¬
nuntiem tibi preces tuas ẽẽ exanclitas:
et elemosinas tuas ascendusse inconspe¬
ctu eius. uidens quippe uidit pudorẽ
tuum: et ancliuit sterilitatis oppbriũ.
non recte tibi obiectum. Peccati quidẽ
non nature ultor est dominus et ideo
cum alicuius uterum clandit ad hoc fa¬
cit ut mirabilius deuno apperiat: et ñ
libidinis ẽẽ quod nascitur. s diuini mu
annum octo gesimum infecrinda fuit.
et tamen in ultima senecture genuit
y saac. cui repromissa erat beneclictio
rum gentium fame periturarum libera¬
torem. Quis inducibus uel foetior sausone:
uel sanctior samuele: Et tamen husterile
matres habuerunt si ratio tibi uerbis meis
latos diu conceptus et steriles partus mira¬
biliores ẽẽ solere. Promde anna uror tua
pariet tibi filiam: et uocabis nomen eius

Expanded text:
 visionem turbaretur, angelus qui ei apparuerat, timorem ejus compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit pudorem tuum, et audivit sterilitatis opprobrium non recte tibi objectum. Peccati namque, non naturae ultor est Deus: et ideo cum alicujus uterum claudit, ad hoc facit, ut mirabilius denuo aperiat: et non libidinis esse quod nascitur, sed divini mu octogesimum annum infecunda fuit? et tamen in ultima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio orum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere. Si ergo ratio verbis meis latos diu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tegia stirpe et familia dauid oriunda:
in cuitate nazareth nata ierosolimis
in templo domini fuit nutrita. Pater
ilius ioachim mater anna dicebatut᷑:
domus pat̾na ex galilea et cuitate
nazaret. mat̾num genus ex bethleem
erat. Nita eorum erat simplex ante de¬
hensibilis et pia. Nam omnen sũbstã¬
ciam suam triphane diuiserunt. Unã
templo et templi seritorĩbus impende¬
bant. aliam ꝑegrinis et pauꝑibus etoda¬
gabant terciam sibi et sue familie
nsibus resernabant. et ita iusti deo. ho¬
minibus .pii. ꝑ annos circiter. uingĩti
castum domi coniugium sine liberto¬
Cuius rei gr̃a templum domini surgu¬
lis ꝑ annũ festis steqiuentare solebant.
Factum est ut enccheniorum sollemp¬
nitas appropinquaret: unde et cum ñ¬
nullis contribulibus suis iherosolimã
et ioachim ascendit. Eo quoq cempore¬
ĩbi ysachar pontifex erat. Cumq inter
cetetos conciues suos eciam ioachim cũ
oblacione astantem uideret despexcit eũ
et mimera eius speeuit: in terrogans

Expanded text:
stirpe regia et familia David oriunda: in civitate Nazareth nata, Jerosolymis in Templo Domini nutrita fuit. Pater ejus Joachim: Mater vero Anna dicebatur. Domus paterna est ex Galilaea et civitate Nazareth. Maternum autem genus ex Bethlehem erat. Vita eorum simplexhensibilis erat et pia. Nam omnem substantiam suam trifariam diviserunt. Unam partem Templo et Templi servitoribus impendebant; aliam peregrinis et pauperibus erogabant; tertiam suae familiae usibus et sibi reservabant. Ita isti Deo chari, hominibus pii: per annos circiter viginti, castum domi conjugium sine liberocujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentare solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cum oblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m angeli p̾ceptum uirginem uxorem
duxit: nec tamen illam cognonit set ca¬
ste ꝓcurans custodiuit. Iamq nomus acõ¬
cepcione instabat mensis: cum ioseph uxo¬
re cum aliis que erant neccessaria assump¬
ta bet̾hicem ciuitatem unde ipse erat rece¬
dit. Factum est autem cum essent ibi:
impleti sunt dies ut pareret. Et pepent pͥmo¬

Expanded text:
secundum angeli praeceptum virginem uxorem duxit: nec tamen cognovit eam, sed caste procurans custodivit. Jamque nonus a conceptione instabat mensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assumpta, Bethlehem civitatem unde ipse erat, tetendit. Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret: et peperit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corpus fiunt set et senfus ipsos
ꝑ quos fuuit. Sum enim iam int̾io¬
re sensu illuminati amoris dulcuis
ac frequencius sentire inciꝑet de¬
sursum sibi spirantem suauitatẽ
sensu illi iuteriori timens a sensibus
corporis uix tantum eis ꝑmittebat
qͣncum sufficeret ad exterioris cum
hominibus conuersacionis societa¬
tem. Quod continui usus instan¬
cia. cum in consuetudinem mitteret:
consuetudo ipsa quodam modo ei uer¬
tebatur in naturam. Totus qr ab
recta intencione seu in meditacione
spũali tota occupata memoria.nĩ¬
dens non uidebat. audiens non au¬
diebat. nichil sapiebti gustanti:
nix aliquid sensu aliquio corporis
senciebat. Iam quippe integrum
amium exegerat incella nouicioꝵ.
cum exiens m̾ de adhuc ignoraret
an haberet domns ꝙpsa cestudinem:
quam solemus dicere ceslaturã.
Multo tempore stequentauerat
intrans et exiens domum ecclesie
cum in euis capite ubi tres erant
umam camen fenestram esse arbi

Expanded text:
per corpus fiunt, sed et sensus ipsos per corpus fiunt, sed et sensus ipsos per quos fiunt. Cum enim jam interiori sensu illuminati amoris, dulcius ac frequentius sentire inciperet desursum sibi spirantem suavitatem, sensui illi interiori timens a sensibus corporis, vix tantum eis permittebat, quantum sufficeret ad exterioris cum hominibus conversationis societatem. Quod cum continui usus instantia in consuetudinem mitteret, consuetudo ipsa quodammodo vertebatur in naturam: totusque absrecta intentione, seu in meditatione spirituali tota occupata memoria, videns non videbat, audiens non audiebat; nihil sapiebat gustanti, vix aliquid sensu aliquo corporis sentiebat. Jam quippe annum integrum exegerat in cella Novitiorum, cum exiens inde ignoraret adhuc an haberet domus ipsa testudinem, quam solemus dicere caelaturam. Multo tempore frequentaverat intrans et exiens domum ecclesiae, cum in ejus capite, ubi tres erant, unam tantum fenestram esse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ab ubertate domus sue in ebriau̾it
euni. Ingressus est autem comum
illam panꝑem spũ. et eo aohuc temꝑe
absconditãm ac pene nullam inten¬
cione bi moriendi a cordibus et memo¬
ria hominum et spe clicescendi et
latendi tanquam uas ꝑditum ceo
aliter disponente. et eum sidi in uas
electionis sparante non solum ad
ordinem monasticum confortandũ
ac dilatandum: set portandum no¬
men suum coram regibus et genti¬
bus et usq ad extremum terre. Ipẽ
uero nil sale de se etimans aut co-¬
gitans pocius ad cufodiam cordis
sui et ꝓpositi constancam. hoc semꝑ
in corde: scpe ociam un ore habebãt.
Bernarde. beruarde ad cuid uenisti:
Et acut de domino logitur. Quod
sepit iħc facere et docere. aprima
die in cellam nouiciorum ingressus
ipse cepit agere inscinet ipso qd̃
alios erat docturus. Ipse cum nour.¬
cuis esset in nullo sibi parcens. insta¬
bat omnimodis mortificare non
solum concupiscencias carnis que

Expanded text:
ab ubertate domus suae inebriaverit ab ubertate domus suae inebriaverit eum. Ingressus est autem domum illam pauperem spiritu, et eo adhuc tempore absconditam ac pene nullam, intentione ibi moriendi a cordibus et memoria hominum, et spe delitescendi et latendi tanquam vas perditum; Deo aliter disponente, et eum sibi in vas electionis praeparante, non solum ad Ordinem mac dilatandum, sed ad portandum nomen suum coram regibus et gentibus, et usque ad extremum terrae. Ipse vero nil tale de se aestimans aut cogitans, potius ad custodiam cordis sui et propositi constantiam hoc semper in corde, saepe etiam in ore habebat: « Bernarde, ad quid venisti? » Et sicut de Domino legitur, quia coepit Jesus facere et docere : a prima die in cellam Novitiorum ingressus sui, ipse coepit agere in semetipso quod alios erat docturus. 16. Ipse cum Novitius esset, in nullo sibi parcens, instabat omnimodis mortificare non solum concupiscentias carnis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
illa uideretur. Letare sterilis que non
pariebas. crumpere et clama que non
parturiebas: quia mulci filii deserte
magis quam eius que habet uirũ:
de quibus postiodum uisura es
filios filiorum usq in multas ge
nardus annos natus circiter uin
sociis amplius qmͣ cringinta: sub
albate stephano sium uigo xp̃i col¬
lum sudmisit. Ab illa aucem die ce¬
dit dominus benedictionem: et ui-¬
nea illa domini sabaoth dedit fruc¬
tum suum: extendens palcuites su-¬
osusq admare: et ultra mare pro¬
pagines euis. Hoc quidem fuere uiri
dei conuersionis sancta principia.
Conuersacionis autem eius insigiuia
quomodo uitam angelicam gerens
intetris nixit: neminem enarrare
posse puto qui non uiuat de spu de
quo ille uixit. Ioluis quippe donan¬
tis et accipientis est nosse quantũ
ab ipso mox conuersionis exordio pre¬
uenerit enm cominus in denedictio¬
nibus dulcedinis sue. quanta reple¬
uerit gracia clectionis. quomodo

Expanded text:
illa videretur: Laetare, sterilis, quae non illa videretur: Laetare, sterilis, quae non pariebas; erumpe et clama, quae non parturiebas: quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum : de quibus postmodum visura es filios filiorum usque in multas gennardus annos natus circiter duo sociis amplius quam triginta, sub abbate Stephano, suavi jugo Christi collum submisit. Ab illa autem die dedit Dominus benedictionem, et vinea illa Domini sabaoth dedit fructum suum, extendens palmites suos usque ad mare, et ultra mare propagines ejus. Haec quidem fuere Viri Dei conversionis sancta principia. Conversationis autem ejus insignia, quomodo vitam angelicam gerens in terris vixit, neminem enarrare posse puto, qui non vivat de spiritu, de quo ille vixit. Solius quippe donantis et accipieab ipso mox conversionis exordio praevenerit eum Dominus in benedictionibus dulcedinis suae; quanta repleverit gratia electionis; quomodo