comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uia siñt᷑ ex ꝑte ip̃iꝰ uxoris
Nã sicut eex ꝑte uiri ĩdecẽs
oꝑam uen̾eoꝵ uir a cura de¬
bita retͣhał. sic ħ indecẽs est
ex ꝑte uxoris ue uxor a suo
ꝯiuge non debite diligatur.
Nam int̾ uxorẽ ⁊ uirũ debet
ẽẽ amor magitꝰ. qr ĩt̾ eos ut

Expanded text:
 ex parte ipsius uxoris. Nam sicut ex parte viri indecens operam venereorum vir a cura debita retrahantur: si hoc indecens est parte uxoris, ne uxor a suo coniuge non debite diligatur. Nam inter uxorem et virum debet esse amor magnus, quia inter eos ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯiugio surgit pax ⁊ amici¬
cia. Młtas eĩ guerras ⁊ młtas
discordias seduri uidemꝰ eo ꝙ
ex ꝯiugio orit᷑ ipa proles. ordi¬
nat᷑ eĩ ꝯnigiũ non solũ ad cõ¬
ẜuacõnẽ ordinis uat᷑alis. ⁊ ad
debitam pacẽ. S ⁊̃ ordinatur
ad procreacõnẽ filioꝵ. Qxͣto
sicut ordinat᷑ ꝯiugiũad filio
ꝵꝓcreac̃onẽ. Sic ordinaturad
mens est gͥ unam fẽiam ꝯm̃¬

Expanded text:
ex coniugio consurgit pax et amicitia: multas enim guerras, et multas discordias sedari videmus eo qex coniugio oritur ipsa proles: ordinatur enim coniugium non solum ad conservationem ordinis naturalis, et ad debitam pacem, sed etiam ordinatur ad procreationem filiorum. Quarto, sicut ordinatur coniugium ad filiorum procreationem: sic ordinatur ad niens est ergo unam foeminam
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe bnã forte nõ ĩtellexit de
bnitate hĩtatõnis. ut ꝙ õs ciues
hĩtare deb̾ent ĩ una domo. Ita ꝙ
in ciuitate ñ eẽnt płes domꝰ uel
płes uici. nec de unitate artifi¬
tiũ ut ꝙ ñ ẽẽnt ĩ ciuitate diu̾se
artes uł diũsi artifites neci
de unitate eoꝵ q̃ reqͥrũt᷑ ad suf¬
ficiẽtiam uite ut ꝙ ñ ẽẽnt ĩ ciui¬
tate pła ⁊ diu̾sa ꝓut reqͥrit in¬
digẽcia uite. s forte huiꝰ uuita
tẽ ad amorẽ ⁊ dilettõnẽ ref̾re
optima qñ ciues se amando ⁊
diligendo maxĩe unirẽtͫ. Sit gͦ
ꝙ ip̃e opinabat᷑ ꝙ ĩ ciuitateo
eẽt maxima par. ⁊ nõ orirent
ibi litigia. Nam ꝓpͥus amoris
effectꝰ ẽẽ uidetur par ⁊ ꝯcora̾ia
Oꝑ u̾o socͣtes addebat de insieri
b ꝙ ordinande eẽnt ad opu
bellica saluari põt ñ ĩtelligẽdo

Expanded text:
maxime unam, forte non intellexit de unitate habitationis, ut quod omnes cives habitare deberent in una domo, ita quod in civitate non essent plures domus vel plures vici: nec de unitate artificium, ut quod non essent in civitate diversae artes, vel diversi artifices: nec de unitate eorum quae requiruntur ad sufficientiam vitae, ut quod non essent in civitate plura et diversa prout requirit indigeodi ad amorem et dilectionem referre optima, quando cives se amando et diligendo maxime unirentur. Sic erquod ipse opinabatur, quod in civitate esset maxima pax, et non orirentur ibi litigia. nam proprius amoris effectus, esse videtur pax, et concordia. Quod vero Socrates addebat de mulieribus, quod ordinandae essent ad opera bellica. salvari potest non intelligendo
Abbreviated transcription (Latin):
defecit statuẽdo ĩ ꝯ possibiłia.
Nã statutũ de dost̃ictõne ci¬
uisi stare ñ pof̾at cũ statuto de
electõne pͥncipis. Si eĩ ciuitas ẜ
ip̃m distingin debebat ĩ tͤs ꝑtos
bidel ĩ bellatores artifices
⁊ ag̾tolas. ⁊ soli bellatores hẽ¬
ant arma ut possint secłicioes
⁊ iurgia facta ĩ ciuitate remo¬
u̾e ⁊⁊ priam ab hostib defende
oꝑtebat bellatores hre maiorẽ
potẽtiã ꝙͣ ag̾cole ⁊ artifices

Expanded text:
fecit statuendo impossibilia. nam statutum de distinctione civium stare non poterat cum statuto de electione principis. Si enim civitas secundum ipsum distingui debeat in tres partes, videlicet in bellatores, artifices, et agricolas; et soli bellatores habeant arma, ut possent seditiones et iurgia facta in civitate removere, et patriam ab hostibus defendere: oportebat bellatores habere maiorem potentiam, quam agricolae, et artifices
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ pauꝑũ. ⁊ filii diuitũ pauꝑi¬
ores erũt ꝙͣ filii pauꝑũ ¶ Ex
iurgia in ciuitate. pͥmo qr pau¬
ꝑes cũ ditantur nesciũt fortu¬
nas fre ut plane oñdit ph̾s¬
iͦ. poł. retħ. Iniuriabat᷑ gͦ aliis
filii .n. pauꝑũ ĩ flati eo ꝙ uide¬
ant se plꝰ aliis ĩ dĩciis hũnda¬
re uꝰtificabũt ĩ eos ⁊ sient ñu¬
rie ĩcuntate ¶ Rursꝰ huiꝰ ĩiu

Expanded text:
 pauperum: et filii divitum pauperiores erunt, quam filii pauperum. Ex iurgia in civitate. Primo quia pauperes cum ditantur nesciunt fortunas ferre, ut plane ostendit Philosop. 2. Rhet. Iniuriabuntur ergo aliis. Filii enim pauperum inflati, eo quod videant se plus aliis in divitiis abundare, iniustificabunt in eos, et fient iniuriae in civitate. Rursus, huiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut si cause male ĩdicate fu̾int
ĩ p̾torio ordinario. Senes illie¬
lecti ⁊ boni testimonii rectifica¬
rent ip̃as. ¶ ¶uĩto ĩtmisit se
de mͦ iudicandi. Uolebit eĩ ĩutͥs¬
q p̃toriis. tã in pͥncipili ꝙͣ ĩ or

Expanded text:
ut si causae male iudicare fuerunt in praetorio ordinario, senes illi electi et boni testimonii rectificant ipsas. Quinto intromisit se de modo iudicandi. volebat enim in utrisque praetoriis tam in princip
Abbreviated transcription (Latin):
nã efficatia hñt ex diutnitate tẽ¬
ꝑis. qre si assidue ĩnouẽt᷑ leges
tollet᷑ u̾tꝰ ⁊ efficacia ip̃aꝵ. Statu¬
tũ gͥ ypodomi de eo qͥ ĩuẽit aliqͥd
expediens ciuitati. ut ait pħs sr̃¬

Expanded text:
nam efficaciam habent ex diuturnitate temporis. quare si assidue innoventur leges, tolletur virtus et efficacia ipsarum. statutum igitur Hippodami de eo qui invenit aliquid expediens civitati ut ait P
Abbreviated transcription (Latin):
a simt᷑ ex hiis que indebat ĩ
ciuitatib aliis. NIam ĩ młtis
polliticis bñ ordinatis magͣ cu¬
ra fuit legis latorib de possõni¬
b ciuiũ Ido felleas forte motꝰ
ex hiis q̃ uidebat ĩ aliis politi¬
cis aliis statuit poassime curandũ
ẽẽ de possõnib ciuiũ. bolẽs eos¬

Expanded text:
a sumitur ex his quae videbat in civitatibus aliis. nam in multis politiis bene ordinatis magna cura fuit legislatoribus de possessionibus civium: ideo Phalas forte motus ex his quae videbat in politiis aliis, statuit potissime curandum esse de possessionibus civiu
Abbreviated transcription (Latin):
re eos ĩ electõne pͥncipis. Sta¬
stare nõ pot̃. cũ statuto de bella¬
torib ut ꝙ ip̃i sint potẽtõres a¬
liis. ⁊ oĩt soli hñtes arma¶Se¬
cũdo defitielait ypadomꝰ qͣntum
ad mo  ꝙ statit ĩiudicpndo. bo¬
lebat eĩ iudices ñ deb̾e ꝯ fre ĩ p̾to¬

Expanded text:
lectione principis. stastare non potest cum statuto de bellatoribus, ut quod ipsi sint potentiores aliis, et sint soli habentes arma. Secundo deficiebat Hippodamus quantum ad modum quem statuit in iudicando; volebat enim iudices non debere
Abbreviated transcription (Latin):
mut. ꝙ ĩ qͥbrdã bonis potititiis
domꝰ. ubi ordiat᷑ iudices pos¬
se ad i̾uicẽ hr̃e ꝯsilũ ĩ pͥuato.
Rursꝰ deficit dictꝰ modꝰ qr
ialiqͥb iudicibis o collaconẽ
hr̃e ad ĩuicẽ. ut si iudites discor¬
darẽt ꝯport̾et collacõnẽ hr̃e ad

Expanded text:
uod in quibusdam bonis politiis damus: ubi ordinantur iudices possse ad invicem habere consilium in privato Rursus deficit dictus modus, quia in aliquibus iudiciis oportet collationem habere ad invicem; ut si iudices discordarent, oporteret c
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝯit̾ sũt pauide ⁊ ĩuiriles ꝙ
ꝯtigit eis tam ex fragilitate:
corꝑis qmͣ ⁊̃ ex fragilitate go̾ᷤ¬
plexionis. Namut dicebat᷑ fu¬
pra. frigiditas inam timori p̾¬
ꝑat. frigidi eĩ ẽ ꝯstring̾e ⁊ retͣ

Expanded text:
uniter sunt pavidae et inviriles, quod contingit eis tam ex fragilitate corporis quam ex frigiditate complexionis: nam ut dicebatur supra frigiditas viam timori praeparat; frigidi enim est constringere et
Abbreviated transcription (Latin):
morerẽtur ĩ bello sc̃o. ꝓ defẽsiõ¬
ne prĩe ⁊ ꝓ bono ciuitatis. at¬
ciꝑent cibũ de errario publico.
Tercõ qnͣtũ ad totũ populũsta-¬
tuit ut totꝰ ppłs uidel tam
bellatoros ꝙͣ alii artifites ⁊¬
pͥncipis. Holebat eĩ ut p ex

Expanded text:
morerentur in bello facto pro defensione patriae et pro bono civitatis, acciperent cibum de aerario publico. Tertio quantum ad totum populum statuit, ut totus populus videlicet tam bellatores quam artifices eprincipis: noleb
Abbreviated transcription (Latin):
qr moctus fuit platonicoꝵ me¬
thapho ͤ loqͥ. quẽ modũ loq̾ndi
forte ip̃e socͣtes hẽbat cũ plato
eiꝰ discipłs fuiss  Si uolumꝰ
nõ ut uerba sonant ĩtellig̾e.
dicta soctita saluare pot̾imꝰ põnẽ

Expanded text:
Quia modus fuit Platonicorum metaphorice loqui quem modum loquendi forte ipse Socrates habebat, cum Plato eius discipulus fuisset. Si volumus non ut verba sonant intelligere dicta S
Abbreviated transcription (Latin):
una uenan possumꝰ scd̾m tͥa que
reqͥrũt᷑ ad bellaũ. hoĩes eĩ bella¬
tores dei eẽ m̾te cautos ⁊ ꝓui¬
tos. corde uiriles ⁊ animosos
bitas plus suꝑant᷑ hostes ex sa¬
gacitate ꝙͣ ex fortitudĩe. paun
ei bellatores si sint sagates ⁊ ĩ¬
dustres suꝑant ml̾tos. ñ forti¬
tudĩe s prutẽcia. Młieres gͦ qr
nis deficiũt. nͨ fũt ita ĩdustres
⁊ ꝓuide sicut uiri ñ fũt ordinãde
ad oꝑa bellica ¶ANamĩ bel¬
de re nulitari. Si alia male ac¬
ta recupari possũt. Casꝰ tũ belloꝵ
irremediabiles sut. Ex ip̃a gͥ ĩ
dust̾a que reqͥrit᷑ in beslãtib ar¬

Expanded text:
a quae requiruntur ad bellum. Homines enim bellatores decet esse mente cautos et providos: corde viriles et animosos: bitas plus superantur hostes ex sagacitate quam ex fortitudine: pauci enim bellatores si sint sagaces et industres superant multos non fortitudine sed prudentia. Mulieres ernis deficiunt, nec sunt ita industres et providae sicut viri, non sunt ordinandae ad opera bellica. Nam in belm in De re militari, si alia male acta recuperari possunt, casus tamen bellorum irremediabiles sunt. ex ipsa igitur industria, quae requiritur in bellantib
Abbreviated transcription (Latin):
ỹpodomꝰ sic statuit. Credebat qͥdẽ
ꝙ si iudices iuram̃to ẽẽnt astac¬
n ut dit̾ent qd̾ sẽtirẽt forte de
tangebat sapiẽtes. ẜa beliato¬
cipẽ. Quantũ ad sapientes sta¬

Expanded text:
ippodamus sic statuit. Credebat quidem quod si iudices iuramento essent astricti ut dicerent quod sentirent, forte degtangebat sapientes, sescunda bellatoncipem. Quantum ad sapientes sta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽ sacͣm attͥbuebat cultui dĩ¬
colis. Dicẽbat a̾ tũc t̾ritoriũ
ciuitatis. optime diuisũ ẽẽ si
diuinis ꝙͣ appellabat sacͣm. ꝑs
ũ bellatorib ꝙͣ appellabant ꝯ¬
ut defẽsioni pr̃ĩe uacare debe¬
tient̃ uiue possẽt. uͭ ⁊̃ bellatori¬
s solũ tͥbuit eis arma. Dicebt
tñ aliꝙͥ eẽ t̾rtoriũ ꝯẽ de qͦ bella¬
tores uiu̾ent qiͣ de ꝯm̃i errario¬
¶ Tercõ ĩtͦmisit se de distinc¬
m̃to. ĩ iuria ⁊ morte. Quicũ eĩ
ĩiustificat ĩ aliũ uł ĩiustificat in
res nocendo ⁊ dãpnisicando ip̃m
⁊ uituꝑia uł offendẽdo ip̃am fa¬
ciendo ei ꝑcussõnes ⁊ uuln̾a. Iniꝰ¬
tifitatõnẽ ã qͣnͣtũ ad res appel¬
labat nocum̃tũ S uꝰtificatõnẽ
qͣnͣtũ ad dehonoratõnẽ ꝑsone
bocapat ĩiuriam. offẽsionẽ qͥ dẽ
ip̃iꝰ ꝑsone qnͣtũ ad ꝑcussiones
⁊ uuln̾a nõiabat mortẽ qr ta¬
lia ad mortẽ ordinãt  eo ꝙ oĩs
passro mag̃ fr̃a abiciat a sb̾a.

Expanded text:
tem sacram attribuebat cultui dicolis. Dicebat autem tunc territorium civitatis optime divisum esse, si divinis, quam appellabat sacram pars vero bellatoribus. quam appellabat cut defensioni patriae vacare debecienter vivere possent: nec etiam bellatorised solum tribuebat eis armalatores viverent quasi de communi aerario. Tertio intromisit se de distincmento, iniuriis, et morte. Quicunque enim iniustificat in alium, vel iniustificat in res nocendo et damnificando ipsumet vituperia: vel offendendo ipsam, faciendo ei percussiones et vulnera. Iniustificationes autem quantum ad res appellabat nocumentum: sed iniustificationem quantum ad honorationem personae vocabat iniuriam: offensionem quidem ipsius personae quantum ad percussiones et vulnera nominabat mortem, quia talia ad mortem ordinantur, eo quod omnis passio magis facta abiiciat a substantia.
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex ꝯib fructib ciuitatis ad tͥa
Si aues illi eent pusillãimes ⁊
nitiles ad bellũ ĩdig̾et maiorico¬
pula bellatoꝵ sic se hñciũ. ge¬
cũdo ĩspiciõdũ ẽet ad regionẽ.
TIam qnͣto aiustas illa maiori
regione ⁊ maioxi traꝵ spat̃o po¬
tiret ᷑ tanto guscẽtare poss ma¬
lorem nim bellanciũ. Tertõ ĩspi

Expanded text:
is, ad tria si cives ipsi essent pusillanimes et inutiles ad bellum, indigeret maiori copia bellatorum sic se habentium. Secundo inspiciendum esset ad regionem: nam quanto civitas illa maiori regione et maiori terrarum spatio potiretur, tanto sustentare posset maiorem numerum bellantium. Tertio aspi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtromittẽs se de regim̃ie ciuita¬
tis statut młta ꝑtinẽtia ad
regimẽ ciuũ. Uidẽtꝰ᷑ ã qͣiͣ ad
sex reduci q̃ statuebant cͥta
huiꝰ regimẽ. pͦ eĩ statuit q̃dã
ꝑtinẽcia ad młtitudinẽ ⁊ dis¬
de distĩctone possõmĩ. Tercõ
de distinctõne iudicõꝵ. Quar¬
to de distinctõne ĩdicanciũ.
Qͥnto de mͦ iudicandi. Sexto
⁊ ultimo statuit qͣsdã leges tan¬
gentes diũsa gn̾a ꝑsonaꝵ¶y¬

Expanded text:
intromittens se de regimine civitatis, statuens multa pertinentia ad regimen civium. Videntur autem quasi ad sex reduci quae statuebat circa huiusmodi regimen. Primo enim statuit quaedam pertinentia ad multitudinem et disde distinctione possessionum. Tertio de distinctione iudiciorum. Quarto de distinctione iudicantium. Quinto de modo iudicandi. Sexto t ultimo statuit quasdam leges tangentes diversa genera persona
Abbreviated transcription (Latin):
sẽsẽdũ. qr cũ patefc̃m sit ĩ p̾cedẽ¬
tib ñ expedire ciuitati pꝰsõnes
uxores ⁊ filias ẽẽ ꝯm̃es ut socͣ¬
tes statuebat nec ẽẽ decẽs młi¬
eres ordinari ad oꝑa bellica nec
cẽ utile eosdẽ sꝑ ĩeisdẽ magistͣ¬
tib ꝓfici ut soctes statuisse inde¬
batur. Restat gͦ exseqͥ de dinsi¬
one ⁊ ordine ciuitatis ꝙͣ soͣcͣtes
ordinaint. ¶ Dicebat eĩ soctes

Expanded text:
censendum. Quare cum patefactum sit in praecedentibus, non expedire civitati possessiones, uxores, et filios esse communes, ut Socrates statuebat; nec esse decens, mulieres ordinari ad opera bellica; nec esse utile, eosdem semper in eisdem magistratibus praefici, ut Socrates statuisse videbatur. Restat ergo exequi de iussione et ordine civitatis, quam Socrates ordinavit. Dicebat enim Socrates,
Abbreviated transcription (Latin):
bitã daspẽsacõnẽ ordinare domĩ
⁊ tiuitatẽ qrͣ in hiis ĩ qͥb bestie
p̃t̾ rõnẽ agũt eas sequi ñ deb¬
dic debent dispon̾e ciuitatẽ
ꝙͣ sp̃ ndẽ in eisdera magis

Expanded text:
bitam dispensationem ordinare domum et civitatem. quare in iis, in quibus bestiae praeter rationem agunt, eas sequi non debsic debent disponere civitatem, ut semper idem in eisdem m
Abbreviated transcription (Latin):
b. ⁊ ab aliis ciuib ꝙ ciues alig
ꝓ defẽsione prie bellare nõ oꝑte¬
at. axeliꝰ est gͦ dr̃e ĩ ciuitate tot
eẽ bellatores ⁊ defensores pat̾e
qͦt sũt ibi ciues ualentes porta¬
re arma ꝙͣ seꝑare bellatores o¬
ab aliis ciuib ¶ Scda uiasic
tudiẽ bellatoꝵ ĩ qͣlib ciuitate

Expanded text:
alii pro defensione patriae bellare non oporteat. melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliis civibus. Secunda via sic tudinem bella
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sedicõnis cã apd̃ ulłam dig̾tatẽ
possidẽtes. Uidẽtes eĩ se nlłam digͥ¬
tatẽ hr̃e possid̾e si ꝯfigat eos eẽ
uiriles ⁊ animosos seditones
ordinanda est ciuitas ut so
de ordine ciuriũ nõ fine rõne lou¬
tos fuisse id̾o bñ se ht̃ eoꝵ opi¬
mones tͣctare. ñ oñtatõnis cã.¬

Expanded text:
m dignitatem possidentes: videntes enim nullam dignitatem possidere, si contingat eos esse viriles et animosos, seditiones ordinanda est civitas, sicutde ordine civium, non sine ratione locutos fuisset ideo bene se habet eorum opiniones tractare, non
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ⁊ ꝯcordiam cimũ d ĩtende̾ rec¬
tor ciuitatis tãꝙͣ finẽ. Sic gͦ dis¬
ponẽda ẽ cuitas ut ꝯẜuetur in
pace. ⁊ ut̃ ibi sedicõnes nõ insur¬
gant. Mutare at̃ aliqũ magistͥ¬
sis ꝑsonis ut ĩnuit pħs .iiͦ. poẜ̾.¬

Expanded text:
et concordiam civium debet intendere rector civitatis tanquam finem. sic ergo disponenda est civitas, ut conservetur in pace, et ut ibi seditiones non insurgant. Mutare autem aliquando magistrrsis personis, ut innuit philo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bellatores. uolẽs ciuitatẽ ad mi¬
nꝰ mille ꝯtin̾e bellatores. forte
ꝑ bellatores ĩtendebat nobiles
quoꝵ ñ ẽ manib oꝑari ¶ Cũ
eĩ ĩ ciuitate quidam manib o¬
ꝑentꝰ ut colentes t̾ĩ ⁊ artifi¬
ces. quidã u̾o ñ: ut nobłes. hii
bidel nobłes pocissĩe debẽt defẽ¬
de pr̃iam. ⁊ eoꝵ maxĩe ẽ uaca¬
re cͣtͣ armoꝵ ĩdustͥam. bolebat

Expanded text:
 bellatores, volens civitatem ad minus mille continere bellatores. forte per bellatores intendebat nobiles, quorum non est manibus operari. Cum enim in civitate quidam manibus operarentur ut colentes terram, et artifices: quidam vero non, ut nobiles: hi videlicet nobiles potissime debent defendere patriam, et eorum maxime est vacare
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ iirgia ⁊ eẽt cuutas opti-¬
te ordinata uolebant ⁊̃ uxo¬
maxĩa dilectõ ĩt̾ cines. Nam
cõ ĩ ciuitate illa eẽt maximꝰ a¬
mor eo ꝙ antiqͥores dilig̾ent
õs tuuiores ut filios ⁊ imõrs¬

Expanded text:
t civitas optime ordinata. Volebant etiam uxomaxima dilectio inter cives. nam io, in civitate illa esset maximus amor, eo quod antiquiores diligerent omnes iuniores ut filios
Abbreviated transcription (Latin):
bellantib socͣtes statuebat. pͦ eñi
dicebat eos eẽ alios ⁊ distinctos
ab aliis ciuib. S̾cdo statuebat
magͣm młiitudinẽ bellatoꝵ. T¬
cõ ponebat eos ĩ qͦdã defmĩato

Expanded text:
bellantibus Socrates statuebat. Primo enim dicebat eos esse alios et distinctos ab aliis civibus. Secundo statuebat magnam multitudinem bellatorum. Tertio ponebat eos in quodam determinato
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝙ ⁊ socͣtes ꝯcedebat. Cũ gͦcꝰ
todes ciuitatis nobłiores sĩt a¬
g̾colis tãꝙͣ meliores ⁊ nobłiores
estimarent se plus ẽẽ atteptos
le mag̾ laborantes ccͣ pꝰsõnes
minꝰ de fructib caꝑent. Cõ si¬

Expanded text:
t Socrates concedebat. cum ergo custodes civitatis nobiliores sint agricolis, tanquam meliores et nobiliores estimarent se plus esse accepturos lae magis laborantes circa possessiones, minus de fructibus caperent. Co
Abbreviated transcription (Latin):
ã eqͣlitatẽ nõ de facili eẽt possibi¬
le reẜuari ĩ ciues abs dissensio¬
ne ⁊ lite qi quilib deceptꝰ ĩuudi¬
cando de se ip̃o app̾ciat᷑ se płs uale
ꝙͣ ualeat. Cõmunitas gͦ possõnũ
qmͣ ordinabat socͣtes ad uitandũ
lites. pociꝰ ẽẽt cã litigii qmͣ pacis.
amut supͣ ĩ ẜo libro tetigimꝰ¬

Expanded text:
tem non de facili esset possibile reservari inter cives absque dissensione et lite, quia quilibet deceptus in iudicando de seipso, appreciatur se plus valere quam valeat. communitas ergo possessiones quam ordinabat Socrates ad vitandum lites, potius esset causa litigii quam pacis. nam ut supra in secundo libro tetigim
Abbreviated transcription (Latin):
cͣtes tñ uolẽs ħ ĩꝯnẽiens uitare
dixit ꝙ spectabat ad pͥncipem ciui¬
tatis hr̃e curam ⁊ diligẽtiam. ne
filii cohirẽt cũ mir̃ib ⁊ pr̃es cum
ĩditabant᷑ eis ꝓpͥi ꝑentes. datoi
qr cũ inꝑsonis tam ꝯm̃ctis ũ so¬
lũ detestabił sit attuał ꝯmixtio
s ⁊̃ ab hõinabilis sit ꝯcupĩa ⁊ a¬

Expanded text:
crates volens hoc inconveniens vitare, dixit, quod spectabat ad principem civitatis habere curam et diligentiam, ne filii corrent cum matribus, et patres cum iudicabantur eis proprii parentes, dato quare cum in personis tam coniunctis non solum detestabilis sit actualis commisto, sed etiam abominalis sit concupi
Abbreviated transcription (Latin):
tonẽ qͥ dã aliꝰ noĩe felle¬
sit se de oraiae ciuitatis statu¬
ens quo pͥs optime politiria¬
politite ẽ quo ciues heant possõ¬
nes eqͣtas. bolebat eĩ tr̃c ẽẽ siui¬
tatẽ optime ordinandã giulłs

Expanded text:
tonem quidam alius nomine Phalesit se de ordine civitatis, statuens quomodo posset optime politiapolitiae, est, quomodo cives habeant possessiones aequatas. Volebat enim tunc esse civitatem optime ordinatam, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥos filios hoc ẽ pon̾e paꝵ dei
melle in młta aqua. sicut gͦ pa¬
ꝵ mellis totũ unũ fluuiũ nõ
poss fat̾e dulcẽ. Sic amor du¬
tudinẽ pũoꝵ exũciũ in ciuitate
uma nõ poss redd̾e placabłem ⁊
dilectã. S nõ exñtiũ existẽte di¬
lectõne cunũ ad puos nõ ħẽbit᷑
gẽcia erga filios ¶ Qnͣtũ ma
ficile debite ⁊ tẽꝑate se hr̃e erga
illam. Sicut gͦ ꝓuocata gula ꝑ
młtitirdinẽ ciboꝵ diffĩcile ẽ absti¬
nẽstẽ sic ꝓuocatis uen̾eis ꝑ mul¬
titudinẽ feĩaꝵ diffitile ⁊ qͣi ĩpꝰ si

Expanded text:
os filios, hoc est ponere parum de melle in multa aqua. Sicut ergo parum mellis totum unum fluvium non posset facere dulcem, sic amor dutitudinem puerorum existentium in civitate una, non posset reddere placibilem et dilectam. Sed non existente dilectione civium ad pueros, non habebitur debita erga filios. Quartum malficile debite et temperate se habere erga illam. Sicut ergo provocata gula per multitudinem ciborum difficile est esse abstinentes, sic provocatis venereis per multut
Abbreviated transcription (Latin):
tͣtes indel ut ciues õs pu̾os cre¬
d̾ent ẽẽ ꝓpͥos filios ¶ Terciauias ᷤ
p. Nam suppõita ꝯĩtate uxoꝵ ñ
eẽt tantus amor ĩ ciuitate ut o¬
pinabat᷑ sccͣtes. Nam modica
ꝯiũctõ płs ĩdutit de amore si sit
c̾ta ⁊ nota ꝙͣ młta si sit ignota
⁊ dubia. lic eĩ maior sit ꝯmuctõi
pr̃is ad filiũ ꝙͣ patrui ad nepotẽ
plꝰ tũ patruꝰ dilig̾et nepote̾ si fir¬
si rõnabilit̾ dubitaret se eũ go¬

Expanded text:
 ut cives omnes pueros crederent esse proprios filios. Tertia via sic patet. nam supposita communitate uxorum non esset tantus amor in civitate ut opinabatur Socrates: nam modica coniunctio plus inducit de amore, si sit certa et nota, quam multa, si sit ignota et dubia. licet enim maior sit coniunctio patris ad filium, quam patrui ad nepotem: plus tamen patruus diligeret nepotem, si firsi rationabilit
Abbreviated transcription (Latin):
cipio maximꝰ ẽ in fine. diu
Sͦ sũt pͥncipia ꝑtͣctanda ⁊ lõgis s̾¬
monib sũt excucienda ne cͣcͣ ip̃a
ꝯtĩgat error. Quare cũ in rogi¬
mine ciuitatis primo sit politica
ordinandaa diu ĩuestigandũ qͣlit̾¬

Expanded text:
ximus est in fine. Diu ergo sunt principia pertractanda, et longis sermonibus sunt excutienda, ne circa ipsa contingat error. Quare cum in regimine civitatis primo sit politia ordinanda, diu investigandum est
Abbreviated transcription (Latin):
Inbelis eĩ meliꝰ est paindos ex¬
pesse ꝙͣ eos ĩ societate hr̃e. Nã
cũ huanũ fit tim̾e mortẽ uiri¬
les ⁊̃ ⁊ aĩosi trepidant indẽtes
tinuidos trepidare. Ne gͥ red¬
dant᷑es bellantes pusillanimes
ꝑte fortitudis corꝑalis. Nam
bellantes o diu sustmn̾e armoꝵ
pond̾a ⁊ dare magͦs itꝰ. exped
eos hr̃e foxtes hum̾os ⁊ renes
ad sustẽdẽdũ armoꝵ gͣuedinẽ
⁊ hre forcia beachia ad faciẽdũ¬
ꝑcussiones fortes. Młieres gͥ co¬

Expanded text:
lius est pavidos expellere, quam eos in societate habere nam cum humanum sit timere mortem, viriles etiam et animosi trepidant videntes timidos trepidare: ne igitur reddantur bellantes pusillanimes,parte fortitudinis corporalis. nam cum bellantes oporteat diu sustinere armorum pondera, et dare magnos ictus, expedit eos habere magnos humeros et renes ad sustinendum armorum gravedinem, et habere fortia brachia ad faciendurcussiones fortes: mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
deĩ ciuitatẽ ⁊ regnũ. Si eĩ ꝑ ge¬
n̾acõnẽ ex crescẽtib filiis ⁊ ne¬
potib ĩ eadẽ domo ⁊ ñ ualẽtibꝰ
in uno uito faceant s̾ uicos ꝑ¬
płes ⁊ ꝯstituant ciuitatẽ. Am¬
lẽtib hĩtare ĩ una cĩtate fab̾¬
cent s ciuitates płes ⁊ ꝯstitu¬
ant regnũ. tał ꝯstituc̃o regͥ ⁊ cini¬
tatis est maxĩe nat᷑ał. Nõ solũ
qr hoĩes sũt naturalẽ ĩpetũ ad

Expanded text:
egnum. Si enim per generationem ex crescentibus filiis et nepotibus in eadem domo, et non valentibus in uno vico, faciant sibi vicos plures, et constituant civitatem: amlentibus habitare in una civitate, fabricent sibi civitates plures, et constituant regnum: talis constitutio regni et civitatis est maxime naturalis, non solum quia homines habent naturalem impetum ad
Abbreviated transcription (Latin):
liꝙͣ diu̾sitatem in se ⁊ diu̾sos hr̃e
incos. ut expediẽs ad uitam ꝙ nõ
repit᷑ in uno uico reꝑiat᷑ in alio.
ad alia tota ut nuĩꝙͣ melodia q̃
ei sint õs uoces eqͣles. s ad rectã

Expanded text:
aliquam diversitatem in se, et diversos habere vicos, ut expediens ad vitam quod non reperitur in uno vico, reperiatur in alio. ad alia tota. ut nunquam melodia; quae si sint omnes voces aequales: sed ad rectam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Gercõ manifestabit᷑ qũo eli¬
gendi sũt pugͣtores ⁊ qͣlit̾ ĩpug¬
uandi sũt hostes ⁊ qũo ordiuan¬
de sũt acies belloꝵ. ⁊ qͥb caute¬
lis uti debeant bellantes ẽapłm¬
bii. Qũo sccͣtes ⁊ plato dixũt
ciuitatẽ ordinandamẽe ⁊ ꝙ sẽsi¬

Expanded text:
 manifestabitur quomodo eligendi sunt pugnatores, et qualiter impugnandi sunt hostes, et quomodo ordinandae sunt acies bellorum, et quibus cautelis uti debeant bellantes. Quomodo Socrates, et Plato dixerunt civitatem ordinandam ess
Abbreviated transcription (Latin):
ges ⁊ pͥncipes ñ delent gĩt dis¬
pon̾e ciꝑitatẽ qd̃ młieres or¬
it mlieres ĩstruendas
ẽẽ ad oꝑa bellica ⁊ debe bellare
sicut ⁊ uiri assumẽs exemplũi
ex bestiis ex qͥb tam mares qtͣo
feĩe beslant. S ꝙ reges ⁊ p̾nti¬

Expanded text:
ges, et principes non debent disponere civitatem sic, quod mulieres orit mulieres instruendas esse ad opera bellica, et debere bellare, sicut et viri: assuemens exemplum ex bestiis, ex quibus tam mares quam foeminae bellant. Sed quod reges et princi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊̃ ⁊ ip̃os ꝑticipare ututes ⁊ bo¬
nos mores. S si recũbẽtes ne tol¬
latur nͣlis ordo ⁊ ne ĩpẽpati ap¬
ordo ⁊ dispõ mĩstñdi. Immo si
ad m̃sas regũ ⁊ pͥncipũ sꝑ ali¬
qͣ utilia leg̾entur. ut simł cũ
fauces rerũbẽtiũ cibũ sumũt
eaꝵ aures doct̾nã retipͤiant eẽt
oĩo decẽs ⁊ ꝯgruũ. Ordinare gͥ

Expanded text:
et ipsos participare virtutes et bonos mores. Sed si recumbentes, ne tollatur naturalis ordo, et ne intemperati apordo, et dispositio ministrandi. Immo si ad mensas regum et principum aliqua utilia legerentur, ut simul, cum fauces recumbentium cibum sumunt, earum aures doctrinam perciperent; esset omnino decens et congruum. O
Abbreviated transcription (Latin):
tros regũ ⁊ pͥncpũ curiales ẽẽ. Nã
si dec reges ⁊ pͥncipes eo ꝙ sũt
ĩ maxĩo nobilitatis gͣdũ hre mo¬
res nobiles ⁊ curiales ministͦs
qͦs ĩ bonis decz suos dños i̾mita¬
ri oportet curiales ẽẽ Capłm xix¬
Quo reges ⁊ pͥncipes ergadnos mĩs¬

Expanded text:
iales esse. Nam si decet reges et principes eo quod sunt in maximo nobilitatis gradu, habere mores nobiles et curiales, ministros, quos in bonis decet suos dominos imitari, oportet curiales esse. Quomodo reges et principes erga suos mi
Abbreviated transcription (Latin):
hib̾e ut hẽat᷑ in ꝯtẽptu ⁊ ut nõ
appareat ꝑsona reu̾enda uec de¬
bet se fic excellentẽ oñd̾e ut oĩo
appareat austerus ⁊ hon̾osꝰ. Im
oĩb eĩ ut tͣdit᷑ ĩ etħ. medium
laudat ⁊ extrema uitupantͫ.¬

Expanded text:
ut habeatur in contemptu, et ut non appareat persona reverenda: nec debet se sic excellentem ostendere, ut omnino appareat austerus et onestus. In omnibus enim ut traditur in Ethi. medium laudatur, et extrema vituperantur
Abbreviated transcription (Latin):
si młtis m̃stris ꝯmittitur officiu a¬
liꝙ ne illd̾ negłigat᷑ ⁊ ne fiat cõ¬
fuse. ⁊ ĩ ordinate p̾ficiendꝰ e unꝰ ar¬
chitector minist illis cuiꝰ sit sollici¬
tare ⁊ ordinare illos. Est ã ħ do

Expanded text:
is committutur officium aliquod, ne iliud negligatur, et ne fiat confuse et inordinate, praeficiendus est unus architector ministris illis, cuius sit soliticare et ordinare illos. Est autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipat de ꝯłicõnib illis. Capͣ¬
ꝓuidenda sunt indumẽta
apparet regis prudẽtiai
si suã familiã debito mͦ
gub̃n. ⁊ si ei debite ⁊ ordinate
ris statũ ut instruantin⁊ reges ⁊
p̾ncipes. qͣlit̾ ccͣ ħ se hẽant hono¬
rifice ⁊ prudẽt᷑. uidẽdũ ẽ qͣliter

Expanded text:
ticipat de conditionibus illis. providenda sunt indumenta  Quia maxime apparet regis prudentia, si suam familiam debito modo gubernet, et si ei debite et ordinate ris statum, ut instruantur reges, et principes, qualiter circa hoc se habeant honorifice et prudenter: videndum e
Abbreviated transcription (Latin):
.iiisͦ. poł. delemꝰ eĩ sic ymaginari
qͥd̾ sicut se h magna ciuitas adi¬
ꝑuam. sic seht magua domꝰ ad ꝑ¬
uam. In magna eĩ ciuitate ut dr̃ ccͣ¬
ĩciuitate magna officia ⁊ pͥncipatꝰ
tantã curã hũt annexam ut eadẽ
ꝑsona fuffic̾e ñ possit ad facilit̾ ex¬
seq̃ndũ offitia młta. e ĩ ꝑua ciui¬
tate uł in ꝑua uilla. ubi pp̃ pauci¬

Expanded text:
. Polit. Debemus enim sic imaginari quod sicut se habet magna civitas parvam, sic se habet magna domus ad parvam. In magna enim civitate civitate magna officia et principatus tantam curam habent annexam, ut eandem persona sufficere non posset ad faciliter exequendum officia multa. Sed in parva civitate vel in parva villa, ubi prop
Abbreviated transcription (Latin):
ht ꝯsiliũ inualidũ. Cũ gͦ uide¬
aniꝰ asiqͦs hoĩes respectu alioꝵ
plus defic̾e a rõuis usu ꝙͣ feĩe.
a uiris sequitur eos naturałi
Societati humane. aliquos ẜ¬
uire ⁊ aliquos p̾ncipari ut ĩ
pͥncipio capituli dicebatur.¬

Expanded text:
silium invalidum: cum ergo videamus aliquos homines respectu aliorum plus deficere a rationis usu quam foeminae a viris, sequitur eos naturalitsocietati humanae aliquos servire, et aliquos principari, ut in principio capituli dicebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uelint ĩpłe legẽ. ħ p̾cipientẽ qd̾
fatit iustꝰ legał. o qr uolũt re¬
les dici debent Adu̾tẽdũ tũ
fabiles curiales dñr qr ĩ curiis ⁊
ĩ domib nobiliũ bbi uati ꝯu̾san

Expanded text:
velint implere legem hoc precipientem, quod facit iustus legalis: sed quia volunt reles dici debent. Advertendum tamen fabiles, curiales dicuntur quia in curiis et in domibus nobilium, ubi multi con
Abbreviated transcription (Latin):
ex amore. fi ⁊̃ m̾cenariis sũt ꝯĩ¬
canda secreta qr tales ñ ꝑsonã
pͥncipis s m̾cedẽ pͥncipalit̾ amãt
S hiis qui ex amore ministͣnt.
oi ꝑ ducturntatẽ tẽpis ꝯstet
ip̃os ẽẽ beniuolos fideles ⁊ pru¬
dẽtes pot̾ũt eis aꝑire̾ sareta:
mag̾ ⁊ minꝰ. ꝓut de eoꝵ fidelĩ¬
tate ⁊ prudẽcia ꝑsone pͥncipis¬

Expanded text:
ex amore. Nec etiam mercenariis sunt communicanda secreta: quia tales non personam principis, sed mercedem principaliter amant. Sed iis, qui ex amore ministrant, si per diuturnitatem temporis constet ipsos esse benivolos, fideles, et prudentes, poterunt aperire secreta magis, et minus, prout de eorum fidelitate, et prudentia, personae p
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dĩmẽ de ciuitate ꝑua ⁊ magna
ĩtelligẽdũ ẽ ⁊̃ de ꝑua ⁊ maga do¬
mo. In domo eĩ ꝑua ubi paucisũt
nũstꝰ ⁊ ubi officia modicam curam
hũt. ñ ẽ inꝯuẽiens plura officiar
ꝯmitti eidẽ. poss eĩ domꝰ ẽẽ adieo
mochica ꝙ ⁊ facilit᷑ idẽ poss eẽ tot᷑¬

Expanded text:
go dictum est de civitate parva et magna, intelligendum est de parva et magna domo. In domo enim parva, ubi pauci sunt ministri, et ubi officia modicam curam habent, non est inconveniens plura officia committi eidem: posset enim domus esse adeo modica, quod et facilit
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo pꝰsent adqͥr̾e aliqͦs ancillan¬
t᷑ mĩst̾s ad supplẽda̾ indigẽtiꝗm
domesticam oportuit ẽẽ aliqͦs mi¬
iustros ꝯdutos ẜuiẽtes intuitu
m̾cedis. ⁊ aliqͦs dilectiuos ⁊ uir¬
tuosos minisfͣntes ex amore bo¬
ni.Ed hos ã ministros quos
dũ dec pͥncipantes se hr̃e qiͣ ad
filios ⁊ dec eos reg̾e ñ regimine
ẜuili. S mag̾ qͣi pat̾nali ⁊ rega¬
li ¶Possumꝰ ã dupplici ma oñ¬
d̾e taies mĩstros si quos eẽ ꝯtin¬
gat. ẽẽ mag̃ honorandos ⁊ pre¬
miandos ꝙͣ cetos ¶Prima uia
siñt ex dig̾tate᷑ ip̃oꝵ mĩstͣnciũ.¬

Expanded text:
t acquirere aliquos ancillantur ministris, ad supplendum indigentiam domesticam oportuit esse aliquos ministros conductos servientes intuitu mercedis, et aliquos dilectivos virtuosos ministrantes ex amore boni. ad hos autem ministros quos dum, decet principantes se habere quasi ad filios, et decet eos regere non regimine servili, sed magis quasi paternali et regali. Possumus autem duplici via ostendere, tales ministros si quos esse contingat magis honorandos, et praemiandos, quam caeteros. Prima via sumitur ex dignitate ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
cipũ mũst̾s officia dispẽ¬
sat᷑ ut ałiqͥ p̾fint mẽsis aliqͥ młti¬
tudini equoꝵ. aliquiu̾o aliis re¬
b ꝓut requirit modꝰ domestitꝰ
quantũ ad p̾sens frectat tͥa st̃
attẽdenda indelil ordo mĩstnͣdi
fatilitas exseq̃ndi. ⁊ ꝯdico m̃s
tnͣciũ ¶ Primo eĩ attẽdenũ ẽ
officia domestica sic ẽẽ ꝯmittẽda
ministris ut reẜ̾uet ᷑ ibi debitꝰ ordo
ministñdi ꝙ maxĩe sĩ ꝯtingit. Si
płib nͥ illi plures sũt sub aliqͦ bno
cuiꝰ qiͣ architectoris sit pͥncipalit̾ ĩ

Expanded text:
cipum ministris officia dispendantur, ut aliqui praesint mensis, aliqui multitudini equorum, aliqui vero aliis rebus prout requirit modus domesticus: quantum ad praesens spectat, tria sunt attendenda, videlicet ordo ministrandi, facilitas exequendtium. Primo enim attendenda sunt officia domestica sic esse committenda ministris, ut reservetur ibi debitus ordo ministrandi: quod maxime fieri contingit, si pluribus nisi illi plures sint sub aliquo uno, cuius quasi architectori
Abbreviated transcription (Latin):
ora benefitia tͥbuenda. ¶Cũ gͥu̾
tuosꝰ ẜuiens ex amore honesti ⁊
ex dilectõne boni digͥor sit m̾cẽna¬
rio. qͥ pͥncipalit ẜuit ex ꝯucto ⁊
ex m̾cede. ⁊ ddigͥor sit ẜuẽte. non
amore honesti s qr est suꝑatꝰ in
bello ⁊ oĩo sit melior barbaro qui
ministrat eo qd̃ nesciat se ip̃m diri¬
g̾e ⁊ deficiat a rõnis usu ex ip̃a
tͦs a pͥncipante eẽ mag̾ honorãdos
⁊ p̾miandos ¶Ecd̾a uia ad ĩuꝙ¬

Expanded text:
ora beneficia tribuenda: cum ergo virtuosus serviens ex amore honesti, et ex dilectione boni, dignior sit mercenario, qui principaliter servit ex conducto et ex mercede, et dignior sit serviente non amore honesti sed quia est superatus in bello, et omnino sit melior Barbaro qui ministrat, eoquod nesciat seipsum dirigere et deficiat a rationis usu: ex ipsa tros a principante esse magis honorandos et praemiandos. Sec
Abbreviated transcription (Latin):
peciñã fame moriat᷑ rethi¬
tur eĩ ibi de quodã cuiꝰ nom¬
erat meda. qui eũ minis eẽt aui¬
dꝰ auri ut fabulose dr̃ ĩpetͣut
a do̾ ut quicꝙͦ tang̾et fieret au¬

Expanded text:
pecunia, fame moriatur. Recitatur enim ibi quodam, cuius nomerat Mida, qui cum nimis esset avidus auri ut fabulose dicitur impetravit a Deo, ut quicquid tangeret, fieret au
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ⁊ qr ñ remun̾at nͥex a¬
more cũ sꝑ amor sit ad siłes
sid̾at. qnͣto gͥ qͥs magis gerit
ymaginẽ eiꝰ. ⁊ plꝰ oe ꝯformat
ei maiꝰ m̾itũ ab ip̃o suscipiet
pͥncipis ã statꝰ. reqͥrit imp̃e sit
eo ip̃o ꝙ rex studet ꝑ legẽ ⁊ ꝓ
indẽciam suũ regnũ reg̾e qũõ deͤ
totũ umu̾sũ regit ⁊ gubernat
rex marĩe ꝯformat᷑ ei. gͦ resp̃¬
tu dei a qͦ pͥmũ exspectat᷑. magͣ¬
ẽ m̾ces regis si regnũ suũ rec¬
te regat. qr ex ħ ip̃i deo mapͦ
ꝯformat᷑. Scd̃o magnũ ẽ pre¬
ris qnͣdã borgtatẽ assimmut. po¬
tẽtes eĩ tusgili. oi nõ tͣnsgͤdiã¬
tͫ laudibiliores fint. Młti eĩ
nõ exñtes in statu quo possint
mala face. p̾fuant se a malo
ꝙ ortũ ad statũ digͥtatis assu¬
m̾ens᷑ młtas tͣnsg̾ssiones effi

Expanded text:
non remunerat nisi ex amore, cum semper amor sit ad similesiderat: quanto ergo quis magis gerit imaginem eius, et plus se conformat ei, maius meritum ab ipso suscipiet: principis autem status requirit, ut sit eo ipso quod rex studet per legem, et providentiam suum regnum regere, quomodo Deus totum universum regit et gubernat, rex maxime conformatur ei: ergo respectu Dei, a quo praemium expectatur, est magna merces regis, si regnum suum recte regat, quia ex hoc ipsi Deo maxime conformatur. Secundo, magnum est praris quandam bonitatem assumit: potentes enim transgredi, si non transgrediantur, laudabiliores fiunt: multi enim non existentes in statu quo possint mala facere, praeservant se a malo: quod si tamen ad statum dignitatis assumerentur, multas transgressiones effi
Abbreviated transcription (Latin):
bita ꝯm̃suracõ m̃broꝵ. robur
debita pporcõ ossiũ ⁊ n̾uoꝵ. q̃r
cũ huores mebra nerni ⁊ ossa
sint corꝑalia. sanitas płcͥtudo
⁊ robur corꝑalia eẽ dicũt᷑. Nõ
g ͤ meis ẽ ponẽda felicitas. Scdo̾
in talib felicitas pomi ñ d. q

Expanded text:
bita commensuratio membrorum. Robur debita proportio ossium et nervorum. Quare cum huomores, membra, nervi, et ossa sint corporalia, sanitas, pulchritudo, et robur corporalia esse dicuntur; non ergo in eis est ponenda felicitas. Secundo in talibus felicita
Abbreviated transcription (Latin):
acõnẽ ꝓlis. Nam ex defectufi¬
lioꝵ mł̃ta regͣ passa sũt dĩonẽ
⁊ scanidala. decedẽtib n. pͥncipi¬
br abs lib̾is płes ĩsurgũt ut
dñentꝰ᷑ ⁊ faciunt dissensionẽ
ĩ ppło. deb ⁊̃ pͥnceps possid̾e o
sufficiẽtes diuicas ut possit
regnũ defend̾e ⁊ ex̾c̾e opones¬

Expanded text:
onem prolis: nam ex defectu filiorum multa regna passa sunt divisionem, et scandala: decedentibus enim principibus absque liberis, plures insurgunt, ut dominentur, et faciunt dissensionem in Populo. Debet enim princeps possidere sufficientes divitias, ut possit regnum defendere, et exercere ope
Abbreviated transcription (Latin):
timore. Intelligendũ ẽ de aliis ꝑ¬
passionib. Singłe eĩ affectõnqs
⁊ passiones aliqmͣ indiacõnẽ
ĩ nobis efficiũt. ut alia ⁊ alia o¬
ꝑa faciamꝰ ¶ Qrͣto ⁊̃ ip̃i mores.
oꝑa diu̾sificare uñr. Nã hñtes
mores iuuenũ. Senes eĩ ut suo
loco oñdet᷑ sũt nat᷑alit̾ ĩcreduli
⁊ auari. Iuuenes u̾o sũt nat᷑asi¬

Expanded text:
intelligendum est de aliis passionibus: singulae enim affectiones et passiones aliquam inclinationem in nobis efficiunt, ut alia, et alia opera faciamus. Quarto etiam ipsi mores opera diversificare videntur. Nam habentes mores iuvenum. Senes enim ut suo loco ostendetur sunt naturaliter increduli, et avari: iuvenes vero sunt nat
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui oꝑant᷑ mala ⁊ offendũt
alios ꝙ regno expedit. Sic ⁊̃ d
ẽẽ cure ip̃i pͥncipi de debitafa
ceps bonꝰ p̾dicatur sb̾diti sus¬
cipuĩt mat̾iam bñfaciendi. gͤ

Expanded text:
aliqui operantur mala, et ostendunt alios, quod Regno non expedit. Sic etiam debet esse curae ipsi principi de debita faceps, bonus praedicatur, subditi suscipiunt materiam benefaciendi. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
cia iꝰticia fortitudo ⁊ tẽꝑancia.
Nam prudẽcia ẽ ĩ intessctu. ius¬
ticia ĩ uolũtate. foritudo ĩiras¬
cibili. tẽꝑincia ĩ ꝯupisaibibeas¬
I. Quõt sũt u̾tutes motale

Expanded text:
ia, Iustitia, Fortitudo, et Temperantia. Nam Prudentia est in intellectu, Iustitia in voluntate, Fortitudo in irascibili, Temperantia in concupiscibili. Quot sunt virtutes morale
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ ⁊ noticiam tͣde. ut nõ fiant
ꝙͣ p̾sens opꝰ requirat. Prmoi
uidendũ ẽ quis sit modus ꝓce¬
dendi in hac arte. Sciendimgͥ
ꝙ in toto morali negocio modꝰ
plets sb̾narracõne nõ cadũt¶ ꝑ¬

Expanded text:
fiant praesens opus requirat, primo videndum est, Quis sit modus procedendi in hac arte. Sciendum ergo, quod in toto morali negotio modusplete sub narratione non cadunt. P
Abbreviated transcription (Latin):
notitia płies fallitur ampliꝰ no¬
ticia dĩ est de ip̃is itimis nr̃is
Noticia u̾o nt̃a ꝑ se ⁊ directe
solũ exfiora ꝯprebõdit bonitis
gͦ nr̃a ꝑ se dependet a notici¬
a dei tamꝙͣ effectꝰ a sua cã. Rur¬
sus ccͣ bonitatẽ nr̃am noticia
dei nõ fallitur cũ scĩa sua fal¬

Expanded text:
 nostra pluries fallitur. Amplius notitia Dei est de ipsis intimis nostris, notitia vero nostra per se, et directe solum exteriora comprehendit: bonitas ergo nostra per se dependet a notitia Dei, tanquam effectus a sua causa. Rursus circa bonitatem nostram notitia Dei non fallit, cum sci
Abbreviated transcription (Latin):
dende̾nt qͥcũ talib nõ nacarẽt
tãt᷑ maiora ꝙͣ srat młti caren¬
tes corꝑalib bonis ado affec¬
tãt ea ⁊ crodũt ip̃a ẽẽ tãte ex¬
cellẽcie. ut si hr̃ent illa repu¬
ꝙ ĩ f̾lmegẽtes ut siit sam fe¬
bicitatẽ pomĩt ĩ sanitate ⁊ men¬
dici in diuiciis tͣpes u̾oͭͥ płcͥtudi¬
ne debiles ĩ robore. S ꝙ ñ sit fe¬
licitas nec ĩ robore nec in sanita¬
te uͨ iꝑ płc̾tudĩe tͥplici ina uenari

Expanded text:
derent quicunque talibus non vacarent. tantur maiora quam sint, multi carentes corporalibus bonis, adeo affectant ea, et credunt ipsa esse tantae excellentiae, ut si haberent illa, repui egentes ut sint sani, felicitatem ponunt in sanitate, et mendici in divitiis, turpes in pulchritudine, debiles in robore. Sed quod non sit felicitas in robore, nec in sanitate, nec in pulchritudine, triplici via venari
Abbreviated transcription (Latin):
ħ efficiet᷑ ꝑicłator ppsi ⁊ p̾sũptu¬
osꝰ. Namcũ finis marĩc diliga¬
t si pͥnceps suã felicitatẽ ĩ ho¬
norib ponat. ut possit honorẽ
cuiꝰdã romam pͥncipis noie torqͣ¬

Expanded text:
itator Populi, et praesumptuosus: nam cum finis maxime diligatur, si princeps suam felicitatem in honoribus ponat, ut possit honorem cuiusdam Romani principis nomine Torqu
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ pr ex eo qd̾ rex ẽ alioꝵ dir¬
tiuꝰ. Nã sisagitta signũ ñ ꝑcipit
dirigitur. Sic̃ gͥ mag̾ expedit
sagittatorẽ signũ ꝑciꝑe ꝙͣ sagit¬
tam eo ꝙ sit sagite director.sͥ
mag̾ erpedit regiam maiestatẽ¬

Expanded text:
idem ex eo quod rex est aliorum directivus. nam si sagitta signum non percipdirigitur. sicut igitur magis expedit sagittatorem signum percipere quam sagitta, eo quod sit sagittae director: sic magis expedit regiam maiestate
Abbreviated transcription (Latin):
cias hẽat ornatas u̾tutib ⁊ bo¬
nis oꝑib. ut sit płcħ ĩ aĩa tũc
ut exigit onꝰ status credat se
ẽẽ felicẽ. dicimꝰ ⁊̃ ut exigit ouꝰ
statꝰ qr plena felicitas ĩ hac in¬
ta hr̃i ñ pot̾. In sanitate gͥ forti

Expanded text:
tias habeat ornatas virtutibus, et bonis operibus et sit pulcher in anima, tunc ut exigit suus status credat se esse felicem. Dicimus autem ut exigit suus status quia plena felicitas in hac vita haberi non potest. In sani
Abbreviated transcription (Latin):
poł. ait qd maxĩe expedit p̾ncipi¬
b ẽẽ modãtos. In delectacõmb
corꝑalib Innuit eĩ ip̃e ĩbidẽ ꝙ
dantes se delc̃acõnib talib st̃
siłes dormiẽtib ⁊ ebriis. Nam
dedin hiꝰ uoluptatib usum rõ¬
nis amittũt. Sic̃ dormẽtes ⁊ e¬
brii utirõne nõ pꝰsũt. cũ gͥ ẜne

Expanded text:
 ait, quod maxime expedit principibus, esse moderatos in delectationibus corporibus. Innuit enim ipse ibidem quod dantes se delectationibus talibus, sunt similes dormientibus, et ebriis: nam dediti huiusmodi voluptatibus, usum rationis amittunt, sicut dormientes, et ebrii uti ratione non possunt. cum e
Abbreviated transcription (Latin):
forte ħ eẽt ꝑ accidẽs. ut si quis
ex ouꝑftua ꝯmestione. uł ex n¬
digere ꝑ oe loq̃ndo ñ ẽ ĩ pot̾ate
hoĩs. s increpet᷑ ex nimio po¬
tu uł ex suꝑfluo abo Name¬
rat in pot̾ate sua ut p̾s uti ci¬
ñ ẽ ponẽda pͥtꝰ moralis. qr sic̃
potẽcie nat̾ales ñ obediũt rõm¬

Expanded text:
forte hoc esset per accidens, ut si quis ex superflua comestione, vel ex ndigerere per se loquendo non est in potestate hominis: sed increparetur ex nimio potu, vel ex superfluo cibo, nam erat in potestate sua, ut posset uti ponon est ponenda virtus moralis, quia sicut potentiae nat
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾ant᷑. pͥus eĩ ꝙͣ talia boma
sut. eis ã adeptis apꝑẽt ñ esse
tanta qͣnta credebãt᷑. U̾tutes ã
⁊ bona intellectualia modũ ꝯu̾¬
sũ tenẽt. Nam eis adeptis ĩ¬
uemũt maiora ꝙͣ cred̾ent᷑. Ido
igͦrantes dulcedinẽ sapĩe ali¬
qũ rep̾hendũt uacãtes phĩe ⁊¬

Expanded text:
esiderantur: prius enim, quam talia bona sint: eis autem adeptis, apparent non esse tanta, quanta credebantur. Virtutes autem, et bona intellectualia modum conversum tenent: nam eis adeptis, inveniuntur maiora, quam crederentur. Ideo ignorantes dulcedinem sapientiae, aliquando reprehendunt vacantem phi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ allis bellis ⁊ agonib nõ co¬
ron intͤ fortissimi. o agoni¬
zantes. Qui eĩ fortissimi sũt¬
sũt potẽtes agonizare. attp̃si
ñ actu agomẽt. nõ debet᷑ eis

Expanded text:
in illis bellis et agonibus non coronantur fortissimi, sed agonizantes: qui enim fortissimi sunt, potentes agonizare, attamen si non actu agonizant, non debetur eis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfc̃m ĩ specłabłib uocabant fe¬
lice̾ ꝯtẽplatiue. ⁊ appellant ip̃
nõ hõmẽ. o hoĩe meliorẽ. Nã
ag̾e ⁊ ꝯĩcare in actib actõib
cũ aliis ꝯpetit hõi ut hõ ẽ. s
spedari ⁊ cogͦsc̾e uitatẽ ꝯpetit
eiut ẽ in eo ĩtelłctꝰ specsatuus

Expanded text:
abilibus vocabant felicem contemplative, et appellabant ipsum, non haminem, sed homine meliorem. nam agere et comunicare in actionibus cum aliis, competit homini ut homo est: sed speculari et cognoscere veritatem, competit ei ut est in eo intellectus speculativus,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ has tres intas õme hõs tͤs
duplicẽ felicitatẽ. Nam ĩ uita
uomptuosa negauerũt ẽe fe¬
licitatẽ qd̾ ⁊ theologinegant
pꝰsũt eĩ felicitatẽ politiciã ⁊ ꝯ¬
tẽplatiuã ut dicat᷑ qͥe felix po¬
litice qñ ẽ felir. ut hõ hñdo mse¬

Expanded text:
has tres vitas, sive hos tres duplicem felicitatem: nam in vita voluptuosa negaverunt esse felicitatem, quod et theologi negant: posuerunt enim felicitatem politicam, et contemplativam: ut dicatur quis felix politice; quando est felix ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
ħ libro ĩtendat᷑ qũo maiestas
regia fiat uͥtuosa ⁊ qũo eos
quos hrreg̾e ĩducat ad hones¬
tatẽ ⁊ uͥtutẽ maxĩam ẽ utilitas
ĩ dicendis. qr eis obsuatis
hẽbũt᷑ bonamaxĩa. ⁊ houestas

Expanded text:
 libro intendatur, quomodo maiestas regia fiat virtuosa, et quomodo eos, quos habet regere, inducat ad honestatem et virtutem: maxima est utilitas in dicendis, quia, eis observatis, habebuntur bona maxima, et honesta.
Abbreviated transcription (Latin):
rõ nõ dñat ͦ hiis q̃ sũt in ho¬
m̃e. hõ nõ dñatur sibi ip̃i nec
regit se ip̃m. nec ꝓpͥe se ip̃m h
ĩmo unĩ m ilt rõne ⁊ aliud agit
pissione tͣctꝰ ⁊ ĩclinatꝰ qr̃ si ma¬

Expanded text:
on dominatur iis quae sunt in homine, homo non dominatur sibi ipsi, nec regit seipsum, nec proprie seipsum habet: imo unum vult ratione, et aliud agit passione tractus et inclinatus quare si ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑte auditoris qͥ erudiendꝰ ẽ
ꝑ talem artẽ ¶ Prmia ua sic p
Cũ eĩ doct̾na de regunĩe pͥncipu
sit de actib hrĩanis ⁊ ꝯprehedut
ob̾ morali negocio qr mat̾ia mor¬
lis ut dc̃m ẽ nõ patit ͦ ꝑ scrutacõ¬
nẽ subtilẽ. S ẽ de negaaiis singu¬
larib. que ut dedarari h so etħ.¬

Expanded text:
te auditoris, qui erudiendus est per talem artem. Prima via sic patet. Cum enim doctrina de regimine principum sit de actibus humanis, et comprehendatur sub morali negocio, quia materia moralis ut dictum est non patitur perscrutationem subtilem, sed est de negociis singularib
Abbreviated transcription (Latin):
reg̾e regnũ ⁊ ciuntatẽ. In pͥmo ã
libro ĩ quo aget  de reginũe sui
det᷑ in quo regia maiestas debe¬
at suũ suĩ finẽ ⁊ suã felititatem
ĩpon̾e. Scdo qͣs uͥtutes debeat ha¬
bere. Txrcõ qͣs passiones debeat
seqͥ Qͣxto qs mores debeat muta¬

Expanded text:
regere regnum, et civitatem. In primo autem libro in quo agetur de regimine sui, endetur in quo regia maiestas debeat suum finem, et suam felicitatem ponere. Secundo quas virtutes debeat habere, tertio quas passiones debeat sequi. Quarto quos mores debeat imita
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ẜo reddimꝰ eam docibilẽ narrã¬
do ordinẽ dicẽdoꝵ. Restat ut
ĩ ħ capło t̾cõ reddamꝰ eam at¬
tentam decdarando qnͣta sit u¬
tilitas ĩdicendis. Nam qr ꝯr̃¬

Expanded text:
o reddidimus eam docilem, narrando ordinem dicendorum: restat ut in hoc capitulo tertio reddamus eam attentam, declarando quanta sit utilitas in dicendis. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
nor mag̾ ẽ ĩ honorante. ꝙͣ in
honorato. ut plane uult phs
natur felicitas ꝯ ͭ illa detestã¬
da pusitas ꝙ felicitas mag̾
sit malio ꝙͣ in eo cuiꝰ ẽ. Sicut¬
qmi fecit ip̃am. sic honor ma

Expanded text:
nor magis est in honorante, quam in honorato, ut plane vult Philnatur felicitas, continget illa detestanda perversitas, quod felicitas magis sit in alio, quam in eo, cuius est iqui facit ipsam, sic honor mag