comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligone cumulaint. tres suscipiens.
rens.e unã siginficans potestatẽ.
lquebamurci n eo. nõ doctͥna set
grã. et melius credebat ille qd̾ nõ
didicerat quam uos qui discimus.
Nemo enĩ cypum falsauerat i̾ntati ⁊
ĩo tres iubet. s inntatem uen̾atur
Tres mensuras sinulagims ꝓmit
imũ inuoluat intulum. satis creoẽs

Expanded text:
s, rens, et unam significans potestatem. Loquebatur enim in eo non doctrina, sed gratia: et melius credebat ille, quod non didicerat, quam nos qui didicimus. Nemo enim typum falsaverat veritatis, et ideo tres videt, sed unitatem veneratur. Tres mensuras similaginis promit, unum immolat vitulum; satis credens
Abbreviated transcription (Latin):
lasti tuc̃ dixi. Eoce uemo. idẽ nõ ra¬
pinam arbitratus est est. seequalem
deo. Iemo formam serui acopiens ue¬
mo inspecie suscepciomis hisaue ui
intate crucis mortis humilitateo

Expanded text:
ixi: ecce uenio, id est: non rapinam arbitratus esse me aequalem deo uenio formam serui accipiens, uenio in specie - susceptionis humanae, in ueritate crucis, mortis humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Equitur. Lib̾a me de sangunu¬
bus deus deus salutis mee
Et ad uric mortẽ pot̾ referci quod
mrandate necis euls conscius uemã
tanti poscat amissiet quãius rex le¬
gibus absolutus sue tñ reus fit con¬
sciencie. Quibus ũculis se enoture
defiderans diuinũ sibi pͥcatur auxi¬
luim ut aboĩ cñs ppetrati labe mũ¬
deci. Et reuera cũ iitis et corde mã¬
suetus egregia semꝑ dederit sauctꝰ
ppha sue magnitudinis et pietatis
insiginia ita ut aduersatus sins fre¬
quent iguoi̾it atq ab eoꝵ uece pu¬
tauerit abstinendura: uouẽ mirũ
ꝙ tain grauit doleat fintoendi sang¬
is inuorii sibi obrepsisse poc̃m. Ideo
libar se asangumibus hoc ẽ apoas ⁊
mortalibus postulauit. laudauit de¬
uimũ deum suũ iusticiam domini
predicauit: ideo addidit. Exultabit
lingua mea iusticiam tuam. doun¬
ue labia mea aperies et os meuiã¬
irũciabit laudem tuã. Quiem̃ laudat¬

Expanded text:
libera me de sanguinib,us, deus deus salutis meae. et ad Uri mortem potest referri, quod mandatae necis eius conscius ueniam tanti poscat admissi et quamuis. rex legibus absolutus suae tamen reus sit conscientiae. quibus uinculis se enodare desiderans diuinum sibi precatur auxilium, ut ab omni criminis perpetrati labe mundetur. et reuera cum mitis et corde mansuetus egregia semper dederit sanctus propheta suae mansuetudinis et pietatis insignia, ita ut aduersariis suis frequenter ignouerit atque ab eorum nece putauerit abstinendum, non est mirum quod tam grauiter doleat fundendi sanguinis innoxii sibi obrepsisse peccatum. ideo liberari se a sanguinibus,. hoc est a peccatis mortalibus postulauit. laudauit dominum deum suum, iustitiam domini praedicauit ideoque addidit: exultabit lingua mea iustitiam tuam. Domine, labia mea aperies, et os meum adnuntiabit laudem tuam. qui
Abbreviated transcription (Latin):
erit ꝙ peccatorẽ prohibint deus sua
enarrare iusticias: utiq ip̃e naru¬
do iusticiam dei declarauit cõmissum
ħ uequaquam suo imputatum eẽ pͦ¬
cato. Et addidit. Libia mea apies. etos
ieum ãnũciabit laudem tuam. Os p̾¬
catoris deus claitoit ne loquatur uis¬
ticias dei. iusti aperit ut loquatur. Cu¬
uis ergo labia aperit Hũc pccĩ absol¬
int reatu. Illius a aperit labia ons
qui accpit u̾bum inopacione oris si¬
i. uñet apostolus petit se adimian
uero prosermone accipimus que
erultat in dei laudibus. Uñ et illiro sic
estimatur. Liugua mea calamus scri¬
be. uelocit̾ scribentis. sermo infusus
ubum dei qd̾. Ae uiscera ꝑciurat. et pe¬
necret. et inscribat in ea uł uature do¬
na uł gracie. lingua sit secundum il¬
lud ortum corpus exuͥgine quo ua¬
aiata sunt uenena ẜpentis et euãge¬
lu opa toto orbe celebrairoa decursast.
acceoit ad euacuanroum pccm quod
humilitatem suscepit contrunt cor¬

Expanded text:
erit quod peccatorem prohibuerit deus suas enarrare iustitias, utique ipse enarrando iustitiam dei declarauit commissum hoc nequaquam sibi inputatum esse peccatum. et addidit: labia mea aperies, et os meum adnuntiabit . laudem tuam. os peccatoris deus claudit, ne loquatur iustitias dei: iusti aperit, ut loquatur. cuius ergo labia aperit, hunc peccati absoluit reatu. illius autem aperit labia dominus qui accipit uerbum in apertione oris sui. unde et apostolus petit se adiuuari uero pro. sermone accipimus eius qui exultat in dei laudibus. unde et illud sic aestimatur: lingua mea calamus scribae uelociter scribentis, sermo infusus uerbum dei, quod animae uiscera percurrat et penetret et inscribat in ea uel naturae dona uel gratiae, lingua autem sit sanctum illud ortum corpus ex uirgine, quo uacuata sunt uenena serpentis et euangeli opera toto orbe celebranda decursa sunt. accedit ad euacuandum peccatum, quod humilitatem suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo apostolus postiora obliur¬
cens et cã que sũt prsora appetens.
adiusticie uocabatur corouã. S per¬
uenit ille qui se ip̃m sibi abnega¬
uit: ut xp̃m lucraretur demq nõn
Nam qui in tot passiones hinus cor¬
poris intantas illetebras huius
seculi tutũ atq intemeratum ser¬
uare uestigium pot̾ respexit ocu¬
lis. et seulum mentis au̾tit audi¬
uit auris intẽcionẽ ĩflexit. Iuali¬
int odor. et cogitacõm ĩpediuit. os
libait: et crimĩ uetulit Sictus cõ¬
tigit: et igne adoleuit. Iutrauit᷑
mors ꝑfenestrã. dixit ꝓphi. fenest̃
tuaoculus tinus ẽ. uiurd̾is muli¬
erẽ adꝯcupisceirdũ ĩtrauit mors
Si audias sinones metricios. in¬
trauit mors. Si luxuria sensus tu¬
os cupiat: perretiuit moro. Et
io qui uult ascendere nõ leta secu
noameua non delectabinia s ple¬
uacoloris fletus sequatur. Mxeliꝰ¬

Expanded text:
exemplo Apostolus, posteriora obliviexemplo Apostolus, posteriora obliviscens, et ea quae sunt priora appetens fad justitiae vocabatur coronam. Sed pervenit ille qui se ipuit, ut Christum lucraretur. denique non Nam quis inter tot passiones huius corporis, inter tot inlecebras huius saeculi tutum atque intemeratum seruare uestigium potest? respexit oculus et sensum mentis auertit, audiuit auris et intentionem inflexit, inhalauit odor et cogitationem inpediuit, os libauit et crimen rettulit, tactus contigit et ignem adoleuit. intrauit mors per fenestram dixit propheta. fenestra tua oculus tuus est. si uideas mulierem ad concupiscendum, intrauit mors: si audias sermones meretricios, intrauit mors: si luxuria sensus tuos capiat, penetrauit mors. et ideo qui uult ascendere non laeta saeculi, non amoena, non delectabilia, sed plena doloris et fletus sequatur; mel
Abbreviated transcription (Latin):
bis de eftugi¬
endoseculois¬
tosmo. Atq
utinã quam
difficilis s̾mo tam cautus. et sol¬
ditacum et uanitatum offusio. m̃¬
tem occupit. ut quod itudeas iuta¬
re hoc cogites aioq uoluas quga
rem quã effcũs testatrit ꝓphã dicen¬
do. Declinacor meũ intestimonia
tua et non in auariciã. Nõ ẽ inpo¬
cõnes. que inprouisu offuse ite
aĩniq confunount atq alio traht̃
quã tu pposueris. Ao secularia re¬
uocant mũdana interserunt uoluy¬
taria ingerunt illecebrosa inter¬
unt.Ipõq inte̾pe quoeleuare m̃te̾
pamus: in sertis inanb cogitacõ¬
aut̃ cam beatus qui in corde suo
sp̃ ascenoat: S hoc sũ alixilio dui
no quõ tĩ pot᷑ Nullo profcõ mõ. de¬
inq supͣeandem scpͥturã dicit. Ss
uir cuius ẽ auxilium abste. dñs
asceusus incorde eius. Beatus pla¬
ne quẽ delctacio nõ reuorat.quẽ
nõ ucliiat uoluptas. quiadinfio¬
ra nõ respicit ꝙ nec ipã ĩpia lothux¬
or potint euadere. Quo amouitus

Expanded text:
 de effugiendo saeculo isto sermo atque utinam quam facilis sermo tam cautus et solditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod rem quam effectus testatur propheta dicendo: \'declina cor meum in testimonia tua et non in auaritiam\'. non enim potiones, quae inprouiso offusae mentem animumqueconfunduntatque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt ipsoque in tempore, quo eleuare mentem paramus, insertis inanibus cogitatioautem tam beatus, qui in corde suo semper ascendat? sed hocno qui fieri potest? Nullo profecto modo. Denique supra eadem Scriptura dicit: Beatus vir cujus est auxilium abs te, Domine, ascensus in corde ejus . Beatus plane quem delectatio non revocat, quem non inclinat voluptas, qui ad inferiora non respicit; quod nec ipsius Lot uxor potuit evadere. 418 Quo admonitus
Abbreviated transcription (Latin):
ueneremur. Qñtũ supẽ Quod de
morte sũmi sac̾ootio ait qr us ad
illud tempus eric incuntate refu¬
gu honicida ille. donec moriatur
ret int̾p̾tacio. porimum ip̃a fuga.
forte inagis quã cquitate alicuius
examis defunta ẽ. Deinde in caĩs ꝑa¬
rib ĩpar euẽtus. Petant em̃ fĩ ut p
houncide illius refugiũ seꝙ̃ti die
ramus spiritalia quis ẽ iste magu
sacerdos.n dei filius ubum dei cͤ
aduocacõm pronobis hẽmus ap̃
prẽm q̃ ex sors oĩun ẽ uoluntario¬

Expanded text:
ur. 13. Quartum superest, quod de morte summi sacerdotis ait: Quia usque ad illud tempus erit in civitate refugii homicida ille, donec moriatur ret interpretatio. primum ipsa fuga sorte magis quam aequitate alicuius examinis definita, dein in causis paribus inpar euentus; poterat enim fieri ut post homicidae illius refugium sequenti die ret littera, quaeramus spiritalia. quis est iste magnus sacerdos nisi dei filius, uerbum dei, cuius aduocationem pro nobis habemus apud patrem, qui exors o
Abbreviated transcription (Latin):
tus est mũdus. Tercia cuutas cõ¬
tẽplacio potutis regie et maista¬
sis etue. Quacta cuitas ppiciaci¬
oms dine ꝯtuitus. Quinta cuu¬
tas legis dine contẽplacio. q̃ pre¬
apit quid faciendum. Sextaq
eius. ut suigulor sturdia fragulita¬
tes q huane ꝯdonis consideraus
quib et muti ac reluctantes qda
pam oucunur ⁊ nõ uolũtaria deli¬
del urbim: ut quo nuo mũduo
formatus ẽ. eodẽ mĩo adusus mũ¬

Expanded text:
dus. Tertia civitas, contemplatio potestatis regiae et majestatis aeternae. Quarta civitas, propitiationis divinae contuitus. Quinta civitas, legis divinae contemplatio, quae praecipit quid faciendum sit. ejus, ut singulorum studia, fragilitatesque humanae conditionis considerans, quibus et inviti ac reluctantes ad culpam ducimur, et non voluntaria delividelicet urbium; ut quo numero mundus formatus est, eodem numero adversus mun
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝰpiant qui poc̃a suacõdem puã¬
tes atq opa obliuionẽ uite suꝑio¬
ris expectant. et secularia q̃ gesserit̃
abołe desiderent. fugitaus gͦ ẽ suoꝵ
ienugelio dans. suo dixitique est inc̃
uca aut qui sunt frẽs mei hoc ẽ ñ
cotrẽs ⁊guoro primos. Mt mea et
frẽs meĩ hn sunt. qui audiunt ubũ
do et faciunt. Solũ gͦubum dei no¬
uit iniust᷑ al eos nõint inquib o¬
lus remaneat sicut helias dixit. ⁊
ego relictus sum solus. s uouerat

Expanded text:
a sua condemnantes atque opera, oblivionem vitae superioris expetant, et saecularia quae gesserint, abolere desiderent. Fugitans igitur est in Evangelio dans suo dixit: Quae est mater mea, aut qui sunt fratres mei ? Hoc est, non fratres, ignoro proximos. mater mea et fratres mei hi sunt qui audiunt uerbum dei et faciunt. solum ergo uerbum dei nouit minister, cum eos nouit in quibus olus remaneat, sicut Helias dixit: et ego relictus sum solus. sed non erat
Abbreviated transcription (Latin):
culo suo: cadente destercore passetim
ido albugnũs cecitatem nicidit. nec
euaret ꝯuigis ne quid furtiuum
domũ suam intraret cauebat uxor
ledum prom̾cede accepat. It ille płꝰ
louestat. quam pietatis cõsulens
an suam debebat alimoniamt cõ
tanta in digencia nõ poposcit. uix
ubi se fessin indit ⁊ depositũ sen ͨ¬
tute: insinuauit filio. non tam
cuipiens mendatum posce. quam
sollicitus ne traudaret heredem.
Nod igitur cõmendauit pecu¬
mamͦ et nõ fenerauit offici

Expanded text:
culo suo, cadenti de passerum culo suo, cadenti de passerum nido albugine caecitatem incidit. nec leuaret coniugis, ne quid furtiuum domum suam intraret cauebat. uxor haedum pro mercede acceperat; at ille plus honestati quam pietati consulens cui suam debebat alimoniam <fidetanta indigentia non poposcit. uix ubi se fessum uidit et depositum senectute, insinuauit filio non tam cupiens conmendatum reposcere quam sollicitus ne fraudaret heredem. quod igitur conmendauit pecuniam et non faenerauit, i
Abbreviated transcription (Latin):
sinneret.⁊ querens. Itaq cũ fessuoa
sepulture reu̾sus ess muriere. apposi¬
tus sibi edendi subsidus misso filio
cersitur nniciatis insepulti corpo¬
cis reliquus ꝯuiuium deserebat
nec putabat ꝑium ut ip̃e cibum
uieret: cum ĩpublico corpus ia¬
ceret examme. Hoc illi cotidiamum
opꝰ Et magnũ quid. Nã si uiuẽtes
operne midos lex p̾cipit qnͣto mag
debeimis opire defunctos: Suuen¬
tes ad longinquiora deducere sole¬
mus qñto magis in illã et̾nam do¬
mũ profectos. unde iã non reuer¬
tantur. Ego in quit iob suꝑ omnẽ
ĩ firmum fleui. Qinis infirimor de¬
fincto de quo dicit scptirra alibi
aut stultoꝵ in domo epulatũ. Nichil
lec officio p̾stancius ei confre quiti¬
bi iam nõ possit redde̾. uindicare a
uolatilib udicare abestus consor¬
tiuature. fere hanc huãuitatem de¬
mmictis corporib detulisse prodim¬
cair hõĩes denegabunt. Tam scõ fessus
officio ꝓpbeta dum iquiescit incubi¬

Expanded text:
sumeret quaerens. itaque cum fessus a sumeret quaerens. itaque cum fessus a sepulturae reuertisset munere, adpositis sibi edendi subsidiis misso filio cersitur, nuntiatis insepulti corporis reliquiis conuiuium deserebat nec putabat pium, ut ipse cibum sumeret, cum in publico corpus iaceret exanimum. hoc illi cotidianum opus, et magnum quidem; nam si uiuentes operire nudos lex praecipit, quanto magis debemus operire defunctos! si uiantes ad longinquiora deducere solemus. quanto magis in illam aeternam domum profectos, unde iam non reuertantur? ego inquit Iob super omnem infirmum fleui. quis infirmior defuncto, de quo dicit scriptura alibi: autem stultorum in domo epularum. nihil hoc officio praestantius, ei conferre qui tibi iam non possit reddere, uindicare a uolatilibus, uindicare a bestiis consortem naturae. ferae hanc humanitatem defunctis corporibus detulisse produntur: homines denegabunt? Tam sancto fessus officio propheta dum requiescit iu cubi
Abbreviated transcription (Latin):
ins plene nobisu¬
tutes sancti ꝓphõ
scpͥtura in sinuas¬
it tamñ cõpendiat¬
soinichi omone dees meritis rean¬
sendis et opibꝰ apud uos nteno at¬
bitroꝵ ut ea que sepͥtura hystoritomo¬
re digessit lacius. nos striccius con¬
pleudamus iurcutum eius gen¬
ra uelut quodã breinario colligr
fuit uir iustus misericors hospas
et hoc initutum choro p̃ditus ibi¬
it erupnã captiuitatis ꝙ femat
milit atq pacient᷑. coẽm mago in¬
iuriam quã p̾uatam dolens nec sͥ
uirtutum si iffragia ichil profuis
illatam arbitrat edictum merit
ne quis ex filus captuutatis mori¬
ui sepultur daret. At ille int̾dcõ
nõ reuocabatur magis quam ina¬
tabatur: ne deserere officiũ. offiaũ¬
pietatis mortis metu uidẽtur. Erat
em̃ miscricordie p̾ciũ pena moxto
talis flagitu dephensꝰ reus: uixc
dem painicum potint dicepto pat¬
moino egems. et exul restitui sis
It̾m in his u̾sabatur officus: siquro
alim̃ti foret. pegrinũ cũ quo aibum

Expanded text:
is plene nobis uirtutes sancti prophetae scriptura insinuauerit, tamen conpendiario mihi sermone de eius meritis recensendis et operibus aput uos utendum arbitror, ut ea quae scriptura historico more digessit latius nos strictius conprehendamus uirtutum eius genera uelut -quodam breuiario colligentes. fuit uir iustus misericors hospitalis: et hoc uirtutum choro praeditus subiit aerumnam captiuitatis, quam ferebat humiliter atque patienter, communem magis iniuriam quam priuatam dolens nec sibi uirtutum suffragia nihil profuissretio inlatam arbitratus. edictum meruit, ne quis ex filiis captiuitatis mortuum sepulturae daret; at ille interdicto non reuocabatur magis quam incitabatur, ne deserere officium pietatis mortis metu uideretur; erat enim misericordiae pretium poena mortis. talis flagitii deprehensus reus uix tandem per amicum potuit direpto patrimonio egenus exul restitui suis. iterum in his uersabatur officiis, si quid alimenti foret, peregrinum cum quo cibum
Abbreviated transcription (Latin):
ma coĩ usu nature contraria inde
esse purgaçio qr purgacione re¬
crditur ⁊ repͥmitur resurrecciom:
luxuria. Omẽ tũ quoo putgatur
spẽm amittit: sbãm suam seruat
acq meliorat. rep̾ssit igitur dominꝰ¬
qui iam purgacione dilun.corpo¬
reum usum cõu̾sacionẽq gene¬
racioms eius qui iam denogau¬
rat decore nacure. et accepti mun̾is

Expanded text:
muni usu naturae contraria uidetur muni usu naturae contraria uidetur esse purgatio, quia purgatione reciditur et reprimitur resurrectionis luxuria. omne tamen quod purgatur speciem amittit, substantiam suam seruat atque meliorat. repressit igitur dominus iam purgatione diluuii corporeum usum conuersationemque generationis eius, quae degenerauerat a decore naturae et accepti muneris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderat ut tabulas ceuerent: quaꝵ
p̾scpͥta tenere nõ possent. Eoce secũ¬
das tabulas dicunt se cenere. S ñ
cenent. dicũt se legẽ diuma ele¬
mentar s nõ legunt᷑. Dictito deiscpͥ¬
tas ẽẽ tabulasꝰ moyses dicit illi di
uident. spm̃ dei uõ uident. S ecc̃a
uit. Iõq paulus uouit scͥbe̾ nõ at¬
mento: s sp̃u dei uniui.o sacrilegi¬
um in eptum populum uideoꝵ. hõ
spũ dei scribit. et hõ lege nucricis
et illiuolunt diũ atram̃co scpͥsisse ũ
spũ. Ergo ut ad sr̃iorareocamus de¬
let deus resurreccionem carins. tã¬
quam apicũ sqpͥcionẽ quo declarat
quod sr̃fluam hõii natiitatem
pp̃ impietatem eius deleuerit spẽ
lrãtum substanciam autẽ et cõu̾¬
sacionẽ generis seruare huam ue¬
lut ppetilitate tabularum: et ex
ea semen reliquũ pupullaret cui
sentencie cõuenire eciam illud urͣ
quod ait. Delebo inquit omẽm t̾¬
surreccionem carius. Resurreccio

Expanded text:
proderat ut tabulas tenerent, quarum proderat ut tabulas tenerent, quarum praescripta tenere non possent? ecce secundas tabulas dicunt se tenere, sed non tenent. dicunt se legere diuina elementa, sed non legunt. digito dei scriptas esse tabulas Moyses dicit: illi diguident, spiritum dei non uident: sed ecclesia uit. ideoque Paulus nouit scribere non atramento, sed spiritu dei uiui. o sacrilegum ineptum populum Iudaeorum! homo spiritu dei scribit et homo sub lege nutritus, et illi uolunt deum atramento scripsisse, non spiritu. ergo, ut ad superiora redeamus, delet deus resurrectionem carnis tamquam apicum scriptionem. quo declaratur quod superfluam hominum natiuitatem propter impietatem eius deleuerit specie litterarum, substantiam autem et conuersationem generis seruarit humani uelut perpetuitate tabularum, ut ex ea semen reliquum pullularet. cui sententiae conuenire etiam illud uidetur, quia ait: delebo inquit omnem resurrectionem carnis. resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
deletur. s ligiĩ manz delentur ele¬
ienta ut scribantur plinq inelior.
atram̃tum tollitur substancia nõ
ext̾minatur. Delebo inquit resuirec¬
cionem carius: ut scribam incorrup¬
cionem. Delebo resurreccõ carins afi¬
cic t̾re: ut scͥbam in celestib resurgen¬
tes. Delebo delibro t̾re ut scribumꝰ mli¬
bro uite. Deleantur domme uieus. do¬
mine delcantur cito elemĩta feui ut
sctibantur elem̃ta xͥ. Aboleatur re¬
surreccio t̾rena. ut celestis gracia
redund.ueui moyses ppara giemi¬
um legem accipe suscipe apices ꝙ
tabulas quas dominus statuat
in etͥuum utinam ip̃e nõ frangas
⁊ ip̃as inͥ mea culpa sustulerat n
doꝰ reodidiss. Iur̾ quidem diguatꝰ¬
est. ne hẽrent d̾iua pͥuilĩa: qui uon
deflent obsequia s puto quod ñ
iichi cas: s uiders fregeris fregis¬
ti ucder. recepisti mnͥ fracte sunt pͥ¬
ores ut post̾iores manerent frogis¬
ti eas. inpectorib uideoꝵ. Quideĩ

Expanded text:
deletur, sed lignum manet. delentur eledeletur, sed lignum manet. delentur elementa, ut scribantur plerumque meliora, atramentum tollitur, substantia non exterminatur. \'delebo\' inquit \'corruptelam carnis, ut scribam incorruptionem. delebo resurrectionem carnis a facie terrae, ut scribam in caelestibus resurgentes. delebo de libro terrae, ut scribam in libro uitae\'. deleantur, domine meus, domine, deleantur cito elementa ferri, ut scribantur elementa Christi. aboleatur resurrectio terrena, ut caelestis gratia redundet. ueni, Moyses, praepara gremium, legem accipe, suscipe apices, qtabulas, quas dominus statuat in aeternum. utinam ipse non frangas! et ipsas mihi mea culpa sustulerat, nisi dominus reddidisset. iure quidemes, ne haberent diuina priuilegia qui non deferrent obsequia, sed puto quod non mihi eas, sed Iudaeis fregeris. fregisti Iudaeis, recepisti mihi. fractae sunt priores, ut posteriores manerent. fregisti eas in pectoribus Iudaeorum; quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
nocione. ic fide mm̃ coriganns et¬
rorem itaq ꝓdm̃ resurrectionẽ q̃s¬
gesimus dies iam nontabecur no¬
inssumus: s pͥmus atq urde inta
nunieratur ubiaũ mortis nume¬
rus ad cõsũmacionẽ mundi. et hu¬
mam geneus excidiũ cõputabatur.
et delc̾bo inquit doꝰ oem resurrec¬
conẽ carins a faciet̾re. Ocelestium
pulchricudo u̾boꝵ siquis dechoro u¬
cellectu pic m̃tis exammet. Indigt
deus pccis mĩs. s nõ oblunscitur
pictatis. Minatur suplicium s nõ
pinisit excroiũ. modatur mndictam.
reuocat seueritatem. Deleturũ se di¬
tit carrem. Rõ at̾ra s a facie t̾rx. flo¬
rem decutit radices resuat sunt ut
in profimido substancie uictus ma¬
neat hũane q̃ in sificie laboret intꝰ
in passibilis ꝓseueret innniuisq nox¬
re: adeor substitucionẽ qui nõ suit r¬
atu nõ obuorii reseruetur. Pulchre a
posuit delebo. tanquã lr̃arum apices
qui delentur sũ fraude libror et sine
ĩtmuucione tabularum atram̃tum

Expanded text:
votione ac fide nostrum corrigamus errorem. Itaque per Domini resurrectionem quadragesimus dies jam non habetur novissimus, sed primus; atque inde vita 245 numeratur, ubi ante mortis numerus ad consummationem mundi et humani generis excidium computabatur. 45. Et delebo, inquit Dominus, omnem resurrectionem carnis a facie terrae. O coelestium pulchritudo verborum, si quis se a decoro intellectu piae mentis examinet! indignatur deus peccatis nostris, sed non obliuiscitur pietatis: minatur supplicium, sed non permisit excidium: moderatur uindictam, reuocat seueritatem. deleturum se dicit carnem non a terra, sed a facie terrae. florem decutit, radices reseruat: sinit ut in profundo substantiae uirtus maneat humanae, quae in superficie laboret, intus inpassibilis perseueret inmunisque noxae ad eorum substitutionem qui non sint reatu obnoxii reseruetur. pulchre autem posuit delebo tamquam litterarum apices, qui delentur sine fraude librorum et sine inminutione tabularum. atramentum
Abbreviated transcription (Latin):
his scpͥti series manifestatur. Alci¬
ore autem sensus cͥtc̃ est quo diust̾
ui medio hab nou mnꝑte cogita¬
cõnes cordis sin: et quo ad carpit
hanc itam hẽat nccẽ est in corpo¬
re tanquam in illa archa bestias
granes. Nulla cm̃ mens est iuisla
auima que nou recipiat eciaui ina¬
loꝵ motus agcestes cogitacõuũ
Itaq in sipientis aĩa feriuos acu¬
it motus: acq adolet uenena ser¬
pentum. Sapientis autͥ ingor un¬
tigat et coeroet. Et indixxit doꝰ sp̃m
ita hoc dictum ut sp̃e noĩe. uentũ
accipiamus. Neq enĩ uentus po¬
terat siccare diluuiũ. Aloquĩ cũina¬
re cotidie uentis exagitetur: exina¬
iretur profecto. Nam quõ nõ eua¬
cuaretur mare uentoꝵ in cui cessis¬
s toto diffusũ orbe diluuiũ us ad
herculis uc auint colup̃nas et ma
est celesti operacione nonflatu. uñ
scpͥtum ẽ. Dĩa ace expectant. ut des
itus cybum in temꝑe Apiente
te mamun cuam umu̾sa imple¬

Expanded text:
his scripti series manifestatur. altihis scripti series manifestatur. altiore autem sensu certum est quod iustus in medio habet, non in parte cogitationes cordis sui et, quoad carpit hanc uitam, habeat necesse est in corpore tamquam in illa arca bestias graues. nulla enim mens est, nulla anima, quae non recipiat etiam malarum motus agrestes cogitationum. itaque insipientis anima ferinos acuit motus atque adolet uenena serpentum, sapientis autem uigor mitigat et coercet. et induxit dominus spita hoc dictum, ut spiritus nomine uentum accipiamus. neque enim uentus poterat siccare diluuium: alioqui cum mare cotidie uentis exagitetur, exinaniretur profecto. nam quomodo non euacuaretur mare uentorum ui, cui cessisset toto diffusum orbe diluuium usque ad Herculis ut aiunt columnas et marest, caelesti operatione, non flatu. unde scriptum est: omnia. a te expectant ut des illis cibum in tempore. aperiente te manum tuam uniuersa imple
Abbreviated transcription (Latin):
reliptas conphenoit. Simulexpim
tironĩ et eiñ cũ oẽs inuicem sibi
cari sunt. imaẽ donus. Cñ a discx¬
pant separantur et scirooutur inpsu¬
res domcs. ubi ergo caritas: ibi semꝰ.¬
uis uoĩe de quo pendent ceti. doma
om̃s significatue ut si quis arborẽ
dicat utiq cõp̾henoit ⁊ ramos siꝯe¬
raiiuum uoĩet ⁊̃ fructus qm in eost
pit̾ imo atq eodẽ mõcoplectitur. ocͥ
ulud eciosun quod pͥmo dixit quia
mor fuit deus noc. deuroe bestiar
post ea uim̃tor hoc ẽ cur noe aminã¬
cia q̃ miciora sunt post hominẽ noĩ¬
int s ferociora. in quo indetur itla
ẽẽ racio: ut eaq ferociora erant utri¬
us ꝑtis incunitate mansuescerent
quod indetur eciam in ulo usu poe¬
Neuatet. hinc eiñ eciam pocta usuc¬
paunt ut difposicionẽ dimicitiii ita
oroinaret. ercertitus infĩores  ne
dio collocaret quo magis hinc inde
aforciorib umarentur et diuicaci¬
onem utris ꝑtis adsumerent iu

Expanded text:
reliquas conprehendit. simul exprireliquas conprehendit. simul expritudinum. etenim cum omnes inuicem sibi cari sunt, una est domus; cum autem discrepant, separantur et scinduntur in plures domos. ubi ergo caritas, ibi senioris nomine, de quo pendent ceteri, domus omnis significatur, ut si quis arborem dicat, utique conprehendit et ramos, siramum nominet, etiam fructus qui in eo sunt pariter uno atque eodem sermone conplectitur. nec illud otiosum quod primo dixit quia memor fuit deus Noe, deinde bestiarum, postea iumentorum, hoc est cur non ea animantia quae mitiora sunt post hominem nominauit, sed ferociora. in quo uidetur illa esse ratio, ut ea quae ferociora erant utriusque partis uicinitate mansuescerent. quod uidetur etiam in illo uersu poepoeta usurpauit, ut dispositionem dimicaturi ita ordinaret exercitus, quo inferiores in dio conlocaret, quo magis hinc inde a fortioribus iuuarentur et dimicationem utriusque partis adsumerent. in
Abbreviated transcription (Latin):
strat isti uanci amacorẽq ca pie¬
cie tanquã arborem fructu sam. in¬
teruecatis que escam eis soleluntar¬
rodere com obumbrare contela pro¬
cessus ramoꝵ uelut eesortẽ in racimo¬
bilisi passioiã solum remansisse cũ
suis.Sin a̾ sunt pinx. aĩ discepta cõ¬
nes: que untuti adherant. et bene
adoidit in arclu remansisse. quia u
creobi amputatis corporalqb pas¬
siomb urdetur eum adhuc reuersã
ti mcorpore. Quod licet iam tremo
careret contagus incortuptam licet
corporis cam̃ ad huc substanciam
reseruabat: et uelut correus incor¬
pore supfertat diliuo nõ absorbe¬
butur. Corpus quidem gerens quã
simare positus int̾no: s qui corpa
ip̃i insuꝑabilis passiombꝰ quat: ĩ¬
corporeus in medio tantoꝵ motuũ
gub̾naret. axmorfint doꝰ noe et bes¬
tiarum et uim̃toꝵ ut iquit sqpͥta
diuma. couentur pleriq quacau
fuerit ⁊unñtor menior S cum dre¬
ent ꝙ noc memor fu̾it mauctore. et
psule donnis necessitiromes euo

Expanded text:
amatoremque sapientiae tamquam arborem fructuosam internecatis quae escam eius solebant adrodere, comam obumbrare, coaitare processus ramorum uelut exsortem inrationabilium passionum solum remansisse cum suis. sui autem sunt purae animi disceptationes, quae uirtuti adhaereant. et bene addidit in arca remansisse, quasi uix credibile amputatis corporalibus passionibus uideretur eum adhuc uersari in corpore, quo, licet iam terrenis careret contagiis, incorruptam licet, corporis tamen adhuc substantiam reseruabat et uelut incorporeus in corpore superferebatur diluuio, non absorbebatur, corpus quidem gerens quasi in arcae positus interno, sed qui corpus ipsum insuperabilis passionibus quasi incorporeus in medio tantorum motuum gubernaret. Memor fuit dominus Noe et bestiarum et iumentorum, ut inquit scriptura diuina. mouentur plerique qua cafuerit et iumentorum memor. sed cum dixerit quod memor Noe fuerit, in auctore et praesule domus necessitudines eius
Abbreviated transcription (Latin):
atux columba autem nõ ĩuenerit e¬
udens racio ẽ alciore interp̾tacone
signari: quia malicia inquietis pas¬
si õnb et cupiditatib quib corrũ pr̃
aĩa: se miscere cõsueuit. et quasiog¬
uatis et domesticis uelectatur biqͦ
cõmoracionẽ sua locat.U̾tus a pri¬
ma statini spẽ insioins offensa reg̾¬
di festinauit admnentẽ aminam q̃
iustiquod illic diu̾soꝵ sibi tutissi¬
inum sit locatum eoquod alibi tã¬
quam columba ita himꝰnoui uirtꝰ
stacionem tutissimam inuenire
ñ possit. Garde eñ int̾ astucias is¬
tius mundi et seculatiĩ fluctus
cupiditatum portum solet inuemi¬
re simplicitas. Itaq sicut iustꝰ ne¬
lud inscudi gra. ꝓgressa paulisp ao
mentem opcimam redire festinat.
uec longuis discedit auisto it a eo¬
am iustus ⁊ studiosus uirtutis
ubi iurtutem ad appinquare co

Expanded text:
atur, columba autem non inuenerit, eatur, columba autem non inuenerit, euidens ratio est altiore interpretatione signari quia malitia inquietis passionibus et cupiditatibus, quibus corrumpitur anima, se miscere consueuit et quasi cognatis et domesticis delectatur ibique commorationem suam locat, uirtus autem prima statim specie uisionis offensa regredi festinauit ad mentem animamque iusti, quod illic diuersorium sibi tutissimum sit locatum, eo quod alibi tamquam columba ita huiusmodi uirtus stationem tutissimam inuenire non possit. tarde enim inter astutias istius mundi et saecularium fluctus cupiditatum portum solet inuenire simplicitas. itaque sicut uirtns uelut uisendi gratia progressa paulisper ad mentem optimam redire festinat nec longius discedit a iusto, ita etiam iustus et studiosus uirtutis, ubi uirtutem adpropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
pam u̾tus resoluit. Maliciaigit:
amauit dilunũ consorciũ iuste
uitis refugit et qiͣ desolata ⁊ sine
aliqua stacione remanz nullam
hñs cũ uirtute ꝯĩonem. uirtus a
redit amaus iustoꝵ consorcia. et
largiende familiarior utilitati: q̃
conferat salutaria. et cauendac
a q̃ sunt uocitura ꝯmoneat Sic̃
cols la dinissa cum uideret essas¬
se aquã regressa ẽ tanquã plena
iusticie nt ei aquo in issa fuera
uũciaret ꝙ̃ ad huc cauere deber.
ad que spectando fructu postã me¬
liore potiretur. Quod autẽ colũba
uo ĩueniens requiem suam regre¬
ditur. adeum maufestũ iudidum
dedic ꝑ huiꝰ modi aues quantũ ĩ¬
sic iter inaliciã. et uͥtutẽ exp̾im
Siquioem coruus añ omussus c̃
aliqñto uideret amplius exũda¬
re diluiiũ insus ẽ locũ inueuisse
residenoi. Et c̾ce nõ ẽ huu̾nodi cor¬
uus: intalie aues que in aquis cõ¬
usacionẽ brẽ consuerunt. cũ ergo
cornus ubi remaneret ĩueisse ur de¬

Expanded text:
lpam uirtus resoluit. malitia igitur lpam uirtus resoluit. malitia igitur amat diluuium, consortium iustae mentis refugit et quasi desolata et sine aliqua statione remanet nullam habens cum uirtute communionem, uirtus autem redit amans iustorum consortia et largiendae familiarior utilitati, quae conferat salutaria et cauenda ea quae sunt nocitura commoneat, sicut columba dimissa cum uideret cessasse aquam, regressa est tamquam plena iustitiae, ut ei a quo missa fuerat nuntiaret quid adhuc cauere deberet atque spectando fructu postea meliore potiretur. quod autem columba non inueniens requiem suam regreditur ad eum, manifestum indicium dedit per huiusmodi aues quantum intersit inter malitiam et uirtutem exprimi, siquidem cornus ante dimissus, cum aliquanto uideretur amplius exundare diluuium, uisus est locum inuenisse residendi. et certe non est huiusmodi coruus ut aliae aues, quae in aquis conuersationem habere consuerunt. cum ergo cornus ubi remaneret inuenisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
uusquam inueueritꝰ ndieusus ẽ¬
s remansit. Considerairoum etiam
quare non regressum dixerit cormĩ
douec siccaret᷑ aqua afra. Quasi uo
postã sit regressus. Oz ħ loqucio fa¬
miliaris scpͣture ẽ diuine. Miquid
et mneuangelio hẽs scpͥtum descã
maria: quod noncognonent ea
ioseph donec peperit filium. Cum
utiq nec post ea cognouerit. Deĩ¬
de que ẽ loqucio ista ut diceret
donec siccaret aqua at̾ra nõ t̾ra
ab aqua. Et quidã usus loꝙ̃di. ⁊̃
hoc hr̃e cõsueuit. Bam̃ nõ iuitli an
nos estun auerunt. eo ꝙ in mode¬
rata qued̾a uideatur ius expͥim
passiouum hic elocucione u̾boꝵ
qui aturbidis passionib ac pro¬
cellosis consumatur amina defi¬
ciencib autem ⁊ uelut arescenti¬
b uirtutem resumit. non reditg
culpe sp̃es in aĩam iusti quasi sic¬
caet mortua derelinquens: et c
iam noce̾ nou possit. Nec illud
uacuũ ꝙ postã colũba oimuttitur
maliciam et eiũ simplicitas. et cł¬

Expanded text:
nusquam inuenerit, non reuersus enusquam inuenerit, non reuersus esed remansit. considerandum etiam quare non regressum dixerit coruum, donec siccaret aqua a terra, quasi uero postea sit regressus. sed elocutio familiaris scripturae est diuinae, siquidem et in euangelio habes scriptum de sancta Maria quod non cognouerit eam Ioseph, donec peperit filium, cum utique nec postea cognouerit. deinde quae est locutio ista, ut diceret donec siccaret aqua a terra, non terra ab aqua? et quidem usus loquendi etiam hoc habere consueuit. tamen nonnulli ante nos aestimauerunt, eo quod immoderata quaedam uideatur uis exprimi passionum hac elocutione uerborum, quia turbidis passionibus ac procellosis consumatur anima, deficientibus autem et uelut arescentibus uirtutem resumat. non redit igitur culpae species in animam iusti quasi siccam et mortuam derelinquens et cui iam nocere non possit. Nec illud uacuum, quod postea columba dimittitur; malitiam etenim simplicitas et cu
Abbreviated transcription (Latin):
sũ auctore deo tautoꝵq opetum ꝯ¬
ditore ħ potuisse fi credimus aut pꝰ¬
se consiltere ꝑhanc igitut fenestrã
coruũ pͥmũ iustus emisit queren
obseruant uolatusq rimantur seu¬
sus autem ꝓ alcior siginficat. qd mẽs
iusti qñ mũdare se incipit q̃ tenebꝰ¬
sa ⁊ ininiuroa ⁊ temeraria primo
ase repellit. si quidẽ omĩs iuprudẽ
ato culpa ceuebrosa eit et inortur
palscitur sicut cornus. Luunm a
iucina iltus que m̃tis puritate et si¬
plicitate resplenoet. Et so tanqua
ennttitur ⁊ fugatur culpa. ⁊ separat᷑
abiguo cencia ut nichil rem aneat
inuiu iusti mente tenebrosũ. Deui¬
q egressus cornus ñ reu̾tit adiustũ
qr fngitans oĩs culpa ẽ equitatis. n
pbitãti indetur ⁊ iusticiecõueire
Deiq euasuse se credit imustus
canquam de uinculis tum iustus
abeius se consorcio separaint oilu¬
un quidã ⁊ corruptele familiatis
ut corius. Qui cum siccitatem t̾re

Expanded text:
sine auctore deo tantorumque operum csine auctore deo tantorumque operum conditore haec potuisse fieri credimus aut posse consistere. per hanc igitur fenestram coruum primum iustus emisit. quaerendobseruant uolatusque rimantur. sensus autem altior significat quod mens iusti, quando mundare se incipit, quae tenebrosa et inmunda et temeraria sunt primo a se repellit, siquidem omnis inpudentia atque culpa tenebrosa est et mortuis pascitur sicut coruus, lumini autem uicina uirtus, quae mentis puritate et simplicitate resplendet. et ideo tamquam emittitur et fugatur culpa et separatur ab innocentia, ut nihil remaneat in uiri iusti mente tenebrosum. denique egressus coruus non reuertitur ad iustum, quia fugitans omnis culpa est aequitatis nec probitati uidetur et iustitiae conuenire. denique euasisse se credit iniustus tamquam de uinculis, cum iustus ab eius se consortio separauerit, diluuii cuiusdam et corruptelae familiaris, ut coruus, qui, cum siccitatem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
one septimus hẽtur. Sũc ergo seot
archa ħ ĩmense septimo: septima
uicesima mensis sup montem. qͣ¬
drati ex illo minin diluuiũ cepit.
Simel considera quia cisdem mus
quibꝰ aliq̃ incipumt resolituũtu. ut
diliuũ cepit secũdom̃se am septi¬
dilinum.Centum quĩquaginta
cum: indecimo mense primadie
ieusis dimisit coruũ sc̃s noe Ita cõ¬
stat eodem nuo quo cumulatũ est oi¬
luũ eẽ in iimitum. uñ docet nos
scͥtura ordinem ec̃ suandũ. quod
secumoũ corporis racionem supoe
tum est. Secimdum alciorẽ autem ĩ¬
tͥpretacionẽ illud diceudum inde.
Qr corporis sensꝰ uelut ostioꝵ simi¬
les habentur. Phos eĩ tanquam
phostia ingreditur in ur̃am intem
uelut quedam sensibiliũ cõp̾hensio
Ergo mens ur̃a pos sensus respicẽ
periam aspicientes celum t̾ram. in a¬
ria solẽ quoq limam ⁊ stellas quibꝰ
axis ornatur intelligimus deuin
eẽ operatorẽ uũdi atq rectorem. nc̃

Expanded text:
one septimus habetur. tunc ergo sedit one septimus habetur. tunc ergo sedit arca, hoc est in mense septimo septima et uicensima mensis super montem fquarati. ex illo minui diluuium coepit. simul considera quia isdem numeris quibus aliqua incipiunt resoluuntur, ut diluudiluvium, centum quinquaginta ium, undecimo mense, primo die mensis, dimisit corvum sanctus Noe: ita constat eodem numero quo cumulatum est, diluvium esse imminutum. Unde docet nos Scriptura ordinem esse servandum. 61. Quod onem supra dictum est. secundum altiorem autem interpretationem illud dicendum uidetur, quia corporis sensus uelut ostiorum similes habentur. per hos enim tamquam per ostia ingreditur in nostram mentem uelut quaedam sensibilium conprehensio. ergo mens nostra per hos sensus respicereper eam aspicientes caelum terram maria, solem quoque, lunam et stellas quibus axis ornatur intellegimus deum esse operatorem mundi atque rectorem nec
Abbreviated transcription (Latin):
couclusus osterrditur sexcentesm
pͥmo auno uoe insecudo anno sep¬
tima et incesima mensis. Saiod
gitur explanacionem aꝑtam per¬
t̾in eod mense atq eodem die re¬
stitiitur equalitas t̾re post diliui¬
g̾uimare arbores giinare fructa
duntem ergo reforinauit dominꝰ
⁊rͣstitint qualitatem. Meuse igit
secundo ħ ẽ aptili pͥmus eĩ m̃sisᷤ mar¬
cius ẽ quohabet iustꝰ natalem qũ
noctium dierum q equalitas estia¬
tur. hoc ẽ octauam ut r̃m putant
uelut alii quta kalendas apriles. iũ¬
se inqͣui secundo hoc est aprili septi
quia tuc spes amnu inchoat et inci¬
pit seftuctus ostende tuc̃ uideat᷑
aimi eẽ pͥucipiũ. Septimus autem
mensis secut̃dum uuuhis qui sep¬
tember dr̃ cõputatur. Qanaet si a
atur incipe sicut in diccionũ p̾sen¬
ciũ usus ostendit: tise enĩ seminu
iactus uere tñ ex quo plemor gracia
se incipit demonstrare exeo aun
origo subducitur Et ĩoquia aliara¬
cione pͥmus putatur Dusa estĩaci¬

Expanded text:
conclusus 253 ostenditur sexcentesimo primo anno Noe, in secundo anno septima et vigesima mensis. Quod igitur ad explanationem apertam pertinet, eodem mense atque eodem die restituitur aequalitas terrae post diluvigemmare arbores, germinare fructus. Divitem ergo reformavit Dominus et restituit. qualitatem. mense igitur secundo, hoc est, aprili — primus enim mensis martius est, quo habet iustus natalem, quando noctium dierumque aequalitas aestimatur hoc est octauo ut Romani putant uel ut alii quinto kalendas apriles —, mense inquam secundo, hoc est aprili, septiquia tunc spes anni incohat et incipit se fructus ostendere, tunc uideatur anni esse principium. septimus autem mensis secundum numerum is qui september dicitur computatur, quia etsi a atur incipere, sicut indictionum praesentium usus ostendit — tunc enim seminum iactus —, uere tamen, ex quo plenior gratia se incipit demonstrare, ex eo anni origo subducitur et ideo qui alia ratione primus putatur diuersa aestimati
Abbreviated transcription (Latin):
affectu. horum que dixims: ĩ diffe¬
rencie sunt. quoꝵ usus aut uirtu¬
tib rgitur ant certe sine gubuaci¬
one uictutu fraudi ẽẽ incipiunt q̃
possunt eẽ utilitati. Nũc qũ post
dilinusi noe dicitur ixilse crecẽ

Expanded text:
affectu horum quae diximus indiffeaffectu horum quae diximus indifferentia est, quorum usus aut uirtutibus regitur aut certe sine gubernatione uirtutum fraudi esse incipiunt quae possunt esse utilitati. Nuac quoniam post diluuium Noe dicit
Abbreviated transcription (Latin):
multa ꝓfcur hoc seciudũ lr̃am. Ee¬
tm nou tam hic homines quã mo¬
res cõphendimtur: quoꝵ in utroq
uua natura. Nam cham calor. chana¬
an ꝯmocio et inquietudo. qui autem
calidus est utiq inquietus atq cõ¬
mocior ẽ. induob igitur eut una pas¬
sio et innis affectus. Itaq cum alẽ
aodicitut utͥq damp̃tur cum sanc¬
tus igitur noe benedicens filiũ suũ
iaphet: ait Dilatet doꝰ iaphet habit
in dourib Sem. et fiat diuam ẜuus
eius. Diximus supͣ iaphet qrͣ in diffe¬
rens boini significari. Iiroifferena
a a latiturdinẽ ħ que ẽ insalute ingo¬
re Decore fortitudine. duncus. grã
nobilitate amicis potestatibus et
ceteris. S ħ licet in differencia bona
sint cũ plisq uocuerint qi ca ñ¬
cum sapiencia ⁊ iusticia possiderunt
Multos fetere diuicie: nobilitas ⁊
potestas supbos pulchͥtudo luxini¬
osos cuiꝰ suffragio aliene mentis
corruperit castit᷑atem Ergo ꝓutẽci

Expanded text:
multa profertur. hoc secundum litteram. cemulta profertur. hoc secundum litteram. ceterum non tam hic homines quam mores conprehenduntur, quorum in utroque una natura. nam Cham \'calor\' Chanaan \'conmotio et \'inquietudo\'. qui autem calidus est utique inquietus atque conmotior est. in duobus igitur erat una passio et unus affectus. itaque cum alter addicitur, uterque damnantur. cur sanctus igitur Noe benedicens filium suum Iapheth ait: dilatet dominus Iapheth et habitet in domibus Sem et fiat Chanaan seruus eius? diximus supra Iapheth quasi indifferens bonum significari. indifferentia autem latitudinem habet, quae est in salute uigore decore fortitudine diuitiis gratia nobilitate amicis potestatibus et ceteris. sed haec licet indifferentia bona sint, tamen plerisque nocuerunt, qui ea ncum sapientia et iustitia possederunt. multospotestas superbos, pulchritudo luxuriosos, cuius suffragio alienae mentis corruperint castitatem. ergo pro utentis
Abbreviated transcription (Latin):
filii sui noĩ ẽ sem. eo quod deusius¬
toꝵ hoc ẽ dei moncium nõ uallumi
quigrãm hẽant uͥtutis excelse. De¬
uroc qua racione cum filius eius
cham peccauerit non ip̃m s filium
eius s̾incuti addixit. Et fortalłe iõ
quod plus efficitur pat̾ ĩuirus filii
sui maxime quarum reus et auctor
existat et uehem̃cius contristatur
sui pcci dãpnacionem afilio psolu¬
tam qui non tam suo quã pacris m̾¬
ito pumretur. Deurde qui doctrine
paterne discipulus eẽt filius et pes¬
suuarum emnulus cogitacionum
uno corpore ut̾q ucetur ⁊ mentee¬
adẽq malicia indifferentur igitur
uł pat̾ne uł sue malicie filius p̾ciũ
luit: quĩ inꝓbitatis ꝯmune consor¬
ciũ est. Quod igitur ꝓ pacris soluit
un ꝓbitate: sine dubio ⁊ ꝓsuasoluit
culpe eius reus ułc̾te duicius pẽ
ꝓducitur cũ eciam ad filiũ usq ꝑtẽ¬
dit et successoris affliccio ĩtẽpora

Expanded text:
filii sui, cui nomen est Sem, eo quod deus iusfilii sui, cui nomen est Sem, eo quod deus iustorum, hoc est deus mentium, non uallium, qui gratiam habeant uirtutis excelsae. deinde qua ratione, cum filius eius Cham peccauerit, non ipsum, sed filium eius seruituti addixit? et fortasse ideo quod plus afficitur pater iniuriis filii sui, maxime quarum ipse reus et auctor exsistat, et uehementius contristatur sui peccati dam- nationem a filio persolutam, qui non tam suo quam patris merito puniretur: deinde quia, cum doctrinae paternae discipulus esset filius et pessimarum aemulus cogitationum, uno corpore uterque uteretur et mente eademque malitia. indifferenter igitur uel paternae uel suae malitiae filius pretium luit, quoniam improbitatis commune consortium est. quod igitur pro patris soluit improbitate sine dubio et pro sua soluit culpae eius reus uel certe diutius poena producitur, cum etiam ad filium usque pertendit et successoris afflictio in tempora.
Abbreviated transcription (Latin):
est uaporest enĩ iltutis dei. Qñ enĩ mos
magis sob̾aẽ quam cuc̃ qñ naturam
oĩm rerum temporq p̾sencium. et fu¬
turoꝵ ita spectat negocia ut nullam
eo temporalis titubanciaebrieta¬
tis appareat queto eciam qua rõne.
cũ aũ mediũ dixit int̾filios chaax
nũc unnorẽ constituat. Sicem̃s ꝙp̃t
uimior. Nũꝙ̾ ante scpͥtuta in oromege¬
ueracioins errauit. Nõ utiq. Quid
ergo. Tontraria mĩc scpͥta sunt. Ronar
bitror quõ igitur solintur. insi iumn¬
orem nouetate non tempore accipi¬
as. S rudem sensum et in quadam
intellectus infancia constitutum
hansecit uec pcipeit seule consiliũ.
Clum eĩ quidã sunt seusus hoĩm. ⁊
Discendum enũ cibi pͥus est quam
loquedum. Aures ergo paratas habe
ut aliquid de sapienciũ cõsilus con¬
sequaus lĩqua rep̾menda est audi¬
cio pparanda. Benedicens filium suũ
sem. ait noc Eeuedictus dũs deus
sem: et erit chanaan serumis eius. et
douiniũ et deũ dixit et spãlr̾ deum

Expanded text:
ei. quando enim mens magis sobria est quam tunc, quando naturam omnium rerum temporumque praesentium et futurorum ita spectat negotia, ut nulla in eo temporalis titubantia ebrietatis appareat? \' quaero etiam qua ratione, cum ante medium dixerit inter filios Cham, nunc iuniorem constituat. sic enim scriiunior. numquid ante scriptura in ordine generationis en-auit? non utique. quid ergo? contraria nunc bitror. Quomodo igitur solvitur, nisi juniorem non aetate, non tempore accipias: sed rudem sensu et in quadam intellectus infantia constitutum, hauserit, nec perceperit senile consilium? Cani enim quidam sunt sensus hominum. Et Discendum enim tibi prius est, quam loqueut aliquid de sapientium consiliis consequaris. lingua reprimenda est, auditio praeparanda. Benedicens filium suum Sem ait Noe: benedictus dominus deus Sem. et erit Chanaan seruus eius. et dominum et deum dixit et specialiter deum
Abbreviated transcription (Latin):
colora illa spẽ demonstretur archum
absit ut hũc archũ dei ẽẽ dicamus.
hic .ii.archus qui iris dicitur ꝓdiẽ
uderi solet ꝑ noctem non apparet.
Etiam ꝑ ipm̃ diem si obductus aer
cetris ibib fu̾it ue sic quidem indeͣ
in forte cum gramores nubes se cepe¬
rint relaxare. Ergo indeaunis neqa
archus quo sagitte iaciũtur. nũc tẽ¬
ditur inĩc resosintur qutam exden

Expanded text:
colora illa specie demonstretur. arcum colora illa specie demonstretur. arcum absit ut hunc arcum dei esse dicamus; hic enim arcus, qui iris dicitur, per diem uideri solet, nocte non apparet. etiam per ipsum diem, si obductus aer taetris nubibus fuerit, ne sic quidem uidetur, ni forte cum grauiores nubes se coeperint relaxare. ergo uideamus ne, quia arcus, quo sagittae iaciuntur, nunc tenditur, nunc resoluitur, quandam exten
Abbreviated transcription (Latin):
studeat tempare. sit epulandi delecta¬
cio non stupranoi sis Etiam si nescio
qui auarus qui aliena diripinteie¬
cit pupillos eluinauit uiduas. uł
postã tũ inpemtentiam regressus. re¬
stituat ꝙ abstulit. Demq sacheus to
uenam inerint qr non solum se resti¬
turum. S quadruplũ promisit quibꝰ
aliqua substuliss paupib quoq ine¬
dietatem siui pacrimoiii donaturum
considemus eciam diligencius qͥ st
quod ait archũ ieum pouam iniu¬
be et erit signutesta m̃ti etm int̾ me
et t̾ram et erit cũ in nubila uero mi¬
bes suꝑt̾cam parebit arciꝰ ieus ĩ
uube.et inemor ero cestam̃ti mer. uõ
eĩ sicut płiq arbitrantur archinu
istum dicit quẽ auuit hoĩes eẽ quo
plumarũ signa aliqua declarentur
in quo colores diusi canquam radio¬
tum solis mic rucilancubuc̃ lumi¬
ne clariore. lucenciũ figurantur. uñ
et pluina futura siginticatur. eoquod
in cõstancia queoam serenitatrs̃ ilsi¬

Expanded text:
studeat temperare, sit epulandi delectastudeat temperare, sit epulandi delectatio, non stuprandi sit. set etiamsi nescio qui auarus, qui aliena diripuit, eiecit pupillos, eliminauit uiduas, uel postea tamen in paenitentiam regressus restituat quod abstulit. denique Zacchaeus ideo ueniam meruit, quia non solum se restituturum, sed quadruplum promisit quibus aliqua sustulisset, pauperibus quoque medietatem sui patrimonii donaturum. Consideremus etiam diligentius quid sit quod ait: arcum meum ponam in nube, et erit signum testamenti aeterni inter me et terram. et erit cum innubilauero nubes super terram, parebit arcus meus in nube, et memor ero testamenti mei. non enim sicut plerique arbitrantur, arcum istum dicit quem aiunt homines esse, quo pluuiarum signa aliqua declarentur, in quo colores diuersi tamquam radiorum solis nunc rutilantium, nunc lumine clariore lucentium figurantur, unde et pluuia futura significatur, eo quod inconstantia quaedam serenitatis uersi