comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia repellatur itq illud ipsum ꝗd
acerbitatis Habet obiurgatio. significa¬
dita est ipsins id causa qui obflrgẽt
esse susceptum. Rectum est antem ĩ illu
contentionibus. que cum mimicissimio
fint.etiam si nobis indigna esse audia¬
mus tamen grauitatem retinere.ita¬
cundiam pellere. que enim cuora aliqͥ
perturbatione fiunt ea nec constanter
fieri possunt. neq his qui assunt probaĩ
De forme est etiam. de seipo predicare.
falsa presertim. et cum ittisione audie¬
tium. imitari militem gloriosum: et qm̃
omma pros equi uolumus quidem certe
dicendum etiam est. qualem hominis
honorati et principis domum placent
esse.cuius finis et usus ad quem ac como¬
cdanda est edificandi descriptio. et tu
adhibenda cõmoditatis dignitatisq di¬
ligentia. GN. octauio qui primus ex illa
familia consul factus est. Honori fuisse
accepimus. quod preclatam edificasset
si palatio. et plenam dignitatis domũ.

Expanded text:
tumelia repellatur, atque etiam illud ipsum, quod tumelia repellatur, atque etiam illud ipsum, quod acerbitatis habet obiurgatio, significandum est, ipsius id causa, qui obiurgetur, esse susceptum. Rectum est autem etiam in illis contentionibus, quae cum inimicissimis fiunt, etiamsi nobis indigna audiamus, tamen gravitatem retinere, iracundiam pellere. Quae enim cum aliqua perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt neque iis, qui adsunt, probari. Deforme etiam est de se ipsum praedicare falsa praesertim et cum irrisione audientium imitari militem gloriosum. Et quoniam omnia persequimur, volumus quidem certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum;
Abbreviated transcription (Latin):
sit desinendi modus. Sed quomodo in
omni uita rectissime precipitur. ut per¬
turbationes fugiamus idem idest mot
anmi inimos rationi non obtempeta¬
tes sic eiusmodi motibis sermo debet
uacare Ne aut ira existat. aut cupidi¬
tas aliqua aut pigritia. aut ignauia a
tale aliquid appareat maximeq cura¬
dum est. ut eos quibus cum conferimus
et uereri et diligere uideamur Obuit¬
gationes etiam non nunꝙ̃ incidunt
necessarie. in quibus utendum est for¬
tasse et uocis contentione maiore. et uor¬
borum grauitate acriore. Id agendu
etiam ẽ. ne ut ea facere uideamur itati.
sed ut ad urendum et consecandum me¬
di ⁊aro ĩ uitiq uenient. necꝰ un unꝙ itili
necessatio. si nulla ⁊eperientur alia me¬
dicina sed tantum ira procul absit. cũ
qua nihil recte fieri nec considerate po¬
test Magna autem parte clementi ca¬
stigatiorle licet uti grauitate tamenad¬
uinta ut seueritas adhibeatut. et con¬

Expanded text:
sit desinendi modus. Sed quo modo in sit desinendi modus. Sed quo modo in omni vita rectissime praecipitur, ut perturbationes fugiamus, id est motus animi nimios rationi non optemperantes, sic eius modi motibus sermo debet vacare, ne aut ira exsistat aut cupiditas aliqua aut pigritia aut ignavia aut tale aliquid appareat, maximeque curandum est, ut eos, quibuscum sermonem conferemus, et vereri et diligere videamur. Obiurgationes etiam non numquam incidunt necessariae, in quibus utendum est fortasse et vocis contentione maiore et verborum gravitate acriore, id agendum etiam, ut ea facere videamur irati. Sed, ut ad urendum et secandum,ndi raro invitique veniemus nec umquam nisi necessario, si nulla reperietur alia medicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest. Magnam autem partem clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta, ut severitas adhibeaturetcon
Abbreviated transcription (Latin):
quid deceat exquitimus. Sit ergo hic
sermo in quo socranci maxime exce¬
llunt.lenis nũmeq ꝑtinax in sit meo¬
lepos nec nero tanqͣ in possessione sua
uenegit. excludat alios. Sed cu reliꝗs
in tebus.tum in serinone comum ui¬
cissitudmnem nõ nũꝙͣ utendum putet
ac uideat in primis quibris de rebris
loquatut si seciis seueritatem adhibeat
suocosis leporem. In primisq prorude¬
at. Ne sermo unꝙ uitiu aliquod indi¬
cet messe moribus. quod maxime tũc
solet euenite quom studiose de absenti¬
bus. detrabendi cansa. auit pet tidiculũ
aut seuere maledice contumelioseq
dicitur habentur autem plerunq ser¬
mones aut̃ domesticis negotiis aut de
abertare ad alia ceperit ad hec r̃uo¬
cetur oratio sed ut cunq aderunt resible¬
q enim iisdem rebus . nec omni tẽpore.
nec similiter delectatnir. aduertẽdu
est etiam quatenus sermo delectatioẽ
habeat. et ut incipiendi ratio fuetit.ita¬

Expanded text:
quid deceat exquirimus. Sit ergo hic quid deceat exquirimus. Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit lepos, nec vero, tamquam in possessionem suam venerit, excludat alios; sed cum reliquis in rebus, tum in sermone communi vicissitudine nonnumquam utendum putet, ac videat imprimis quibus de rebus loquatur: si seriis, severitatem adhibeat; si iocosis, leporem inprimis provideat, ne sermo vitium aliquod indicet inesse moribus, quod maxime tum solet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa, aut per ridiculum, aut severe, maledice, contumelioseque dicitur. Habentur autem plerumque sermones, aut de domesticis negotiis, aut deaberrare ad alia coeperit, ad haec revocetur oratio. Sed utcumque aderunt res: neque enim iisdem de rebus, nec in omni tempore, nec similiter delectamur. Animadvertendum est etiam, quatenus sermo delectationem habeat, et ut incipiendi ratio fue
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueniuntur magistri. Hiuc autt̃ qui stu¬
dẽt. sunt nonnulli. rethorum turba re¬
sermonemptinebunt. Sed cum oratio¬
nis indicem uocem habeamus. in uoce ap¬
tem duo sequamur. ut clata sit. ut suauis.
utrq om̃mo a natura petendum est
uerum alterum cxercitatio augebit. al¬
terum imitatio expresse loquentium
et leniter. Nihil fuit incatulis ut eos ex¬
qui sito iuditio putares utilitteratum
quã ꝙͣ erant litterati. sed etiam alii. Ni
autem optime uti lingua latina putab¬
tur sonus erat dulcis. littere neq exp̃ss¬
se neq oppresse: ne aut obscutu esset
aut pltridum.siue contemptioẽ uox i
languens nec canora. Uberior oratio
ICrassi nec minus faceta sed benelo¬
quendi de catulis opimo non minor.
sale uero conditus et facetus cersar ca¬
tuli patris frater uracit om̃ẽs. ut ĩ illo
ipso forensi genete dicendi contẽtioẽs
alioꝵ sermonie uinceret. In omnibus igi¬
tur hiis elaborandum est sim omni xo

Expanded text:
inveniuntur magistri, huic autem qui stuinveniuntur magistri, huic autem qui studeant, sunt nulli, rhetorum turba resermonem pertinebunt. Sed cum orationis indicem vocem habeamus, in voce autem duo sequamur, ut clara sit, ut suavis, utrumque omnino a natura petundum est, verum alterum exercitatio augebit, alterum imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iudicio putares uti litterarum, quamquam erant litterati; sed et alii; hi autem optime uti lingua Latina putabantur; sonus erat dulcis, litterae neque expressae neque oppressae, ne aut obscurum esset aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in omni re
Abbreviated transcription (Latin):
Ee quibus magna significatio fit non ad¬
esse constantiam.sed multo etiam magis
elaborandum est. ne anum motus a nata
recedant. quod assequetam: si cauebimus
ne in perturbationes atq exanimatioẽs
incidamaus. et si attentos animos ad deco¬
ris conseruationem tenebimus. Motus
autem animor duplices sunt. alteri cogi¬
tationis alteri appetitus. Cogitatio in
nero ex qui tendo maxxime uersatur ap¬
petitus impellit adagendum Curandu
est igitux ut cogitatione ad res quam
optimas ut amur. appetitum ratiom o¬
bedientem prebeatius. Et quotuam ma¬
gnauis otationis est. eaq duplex altera
onterationis altera sermonis. contẽtio
disceptationibꝰ tribuatur. iuditior. cõ
tentionum senatus. Sermo m sigalis
disputationibꝰ congressionb familiaꝵ
uersetur. sequatut etiam conuiua. cõ¬
tentionis precepta tethorum sunt. mil¬
la sermonis. ꝙ ꝙ haud scio.an possint
Hec quoq esse. Sed discentium studiis

Expanded text:
ex quibus magna significatio fit non adex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaborandum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conservationem tenebimus. Motus autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri appetitus; cogitatio in vero exquirendo maxime versatur, appetitus impellit ad agendum. Curandum est igitur, ut cogitatione ad res quam optimas utamur, appetitum rationi oboedientem praebeamus. Et quoniam magna vis orationis est, eaque duplex, altera contentionis, altera sermonis, contentio disceptationibus tribuatur iudiciorum, contionum, senatus, sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur, sequatur etiam convivia. Contentionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam haud scio an possint haec quoque esse. Sed discentium studiis
Abbreviated transcription (Latin):
pulcretdim duo genera sint. quor
malteco uenustas sit i altero dig¬
nilas uenustatem muliebienti dicere
deberos dignitatem nilemt Fͤ
et a faima demoueatur omnie luro
non dignus ornatus. Et brt s iue
uitiura ingestu motuꝙ caueatit hle
et palestrisł motus sunt sepe odiosi¬
ores et hystrionum non tulli gͣestui
meptos nõ uacant. Et in utroq at¬
nere que sunt recta et simpliti a lau¬
datitu forme autem digintas coso¬
ris bomtate tuenda est. color exerci¬
tatiombus corporis adhibenda p̃¬
terea munditia est non odiosa neq
exquisita nimis. Tantũq fugiat ag¬
restem et ihiumanam ꝑ egligentsa
eadem ratio est habenda liestitir
tequo sient mmpletisq tebus medio¬
estitas opotima est. Cauendu atcte
est neaut ⁊ acditatibus ut amartri
gressu mollioribu ut pomparum
ferculis similes esse uicde arut. aut
infestinatiomb suscipicimus nimias
celeritates quę quom fiunt anhelitus mo¬
uentur uultus mutantur ota torquent

Expanded text:
pulchritudinis duo genera sint, quorum pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur;
Abbreviated transcription (Latin):
tiose abicunus. Illa autem que tuipia
sunt. nrmibiis ⁊ppellamuq sut latio¬
ainan fraudere adulterare sodomita
petuape est sed dicitut non bocene tꝰ¬
brĩuelare operan rehonestum est no¬
mine pbscehum pluraq in eam sitiao
abeisdem contra uerecundiam disp̾u¬
tanpor ꝑios autem naturam sequgi
et ab omni quod abhorret ab oculor
stctus incesllit ses sul accubatio uult
ocalimanuum motus teneat illud de¬
corede quibus mrebus duona d¬
mie sunt figienda ne quid effemina¬
tum aut molle nequid durutiant
pustierinsit Nec uero histrionibus
pes tonoisq concedendum est ut bns
hec apta sint.tobis dissoluta Eꝑ sc¬
tecor quidem mos tantam habet ue¬
tere disciplma uerecundiam ut ĩsct¬
nasme subligaculo prodeat nemo
uerentur emti nesi quo casu euenerit
urcorporis partes quedam iperaer
aspntiantut non de cote. Holtro qui¬
dem more cum parentibus pribetes
filii cum soceris generi non lauaritut
netis uerecundra preserum natusa
iosa magitra et duce Cum antera

Expanded text:
 illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhorret ab oculorum status incessus, sessio accubitio, vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis partes quaedam aperiantur, aspiciantur non decore. Nostro quidem more cum parentibus puberes filii, cum soceris generi non lavantur. neris verecundia, praesertim natura ipsa magistra et duce. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
iustunt sit id etiam utile esse censerit. Ite¬
ꝙ quod honestum. id est etiam iustum ł
quo efficitur ut quicquid honestum sit
Idem sit utile: quod qui parum perspere¬
xint ii sepe uersutos homines et calido
admirantes malitiam sapientiam indicnt
quorum etror corripiendus est opinioq
omnis ad eam spetiem traducenda. ut ho

Expanded text:
tiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut h
Abbreviated transcription (Latin):
est detorum inhil est pecfecto magis ꝙ
equabilitas uniuerse ite tum singula¬
tum actionum q conseruate non pos¬
sis si aliorum naturam ĩmiteris omtta
tuam. Ut enim sermone eo debemus
uti. qui notus est nobis ne ut quidam
greca uerba ĩculcantes uire optimo ri¬
dearaur sie in actiones omnemq utã
nullam discrepantiam conferre debo¬

Expanded text:
est decorum, nihil est profecto magis quam aequabilitas cum universae vitae, tum singularum actionum, quam conservare non possis, si aliorum naturam imitans omittas tuam. Ut enim sermone eo debemus uti, qui innatus est nobis, ne, ut quidam, Graeca verba inculcantes iure optimo rideamur, sic in actiones omnemque vitam nullam discrepantiam conferre deb
Abbreviated transcription (Latin):
miratio in iudiciis quotum ratio du¬
plex est. Nam ex acclisatione et defen¬
siotie constat. quarum et si laudabilior
est defensio. tamen etiam accusatio pros¬
bata est persepe. Dixi paulo ante decras¬
so Idemi fecit adolescens M. Antonius
illustrauit quom seditiosum et inutile
cuem .C. norbamim iniuditiu nocaut
Sedhoc quidem non est sepe fatiendui
ut duo luculliaut parrocim ut nospro
siculis prosardis defendendo proial¬
butio et Iulius cesat Inaccusatido etia
iemilio lutii fusi cognita indultrae¬

Expanded text:
miratio in iudiciis. Quorum ratio dumiratio in iudiciis. Quorum ratio duplex est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso; idem fecit adulescens M. Antonius.illustravit, cum seditiosum et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vocavit. Sed hoc quidem non est saepe faciendum ut duo Luculli, aut patrocinii, ut nos pro Siculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industr
Abbreviated transcription (Latin):
cete. quod etiam tum poterat cdomi cu
laude meditari.Sed cum duplex ratio
sitorationis. quarum in una sermo est
sit m altera contentio. Non est id quidẽ
dubium quin contemptio oratiomis plu¬
ad gloriam Ea est enim. quam eloquẽ¬
tiam dicimus. Sed tamen difficile dic¬
tu est. quantopere conciliet animos
comitas ifł abilitasꝙ sermonis. Fostãt
epistole philippi ad alexandtum. et
intipatris ad cassandrum et antigoni
ad philippum trium prudentissimoꝵ
ande appellando. sermone delimãt. que
autem ili multitudine cum contentioẽ
pienterq dicentis. quem qui audiunt
intelligere etiam et sapere plusꝙͣ ceteros
arbitrantur. Si uero ẽ in oratione mi¬
axta modestie grauitas. iuhil ad mirabiliꝰ
fieri potest. edꝙ magis siea sunt in ado¬
lescente. Sed quom sint plura cãrum
genera que eloquentiam desiderent
multi in nostra re.p. aclolescentes. et
apud iudices et apld senatum dicẽdo
laudem assecuti sunt. maxima est acd¬

Expanded text:
cere, quod etiam tum poterat domi cum cere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin contentio orationis ad gloriam ea est enim, quam eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum ande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione pienterque dicentis; quem qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque magis, si ea sunt in adulescente. Sed cum sint plura causarum genera, quae eloquentiam desiderent, multique in nostra re publica adulescentes et apud iudices et apud populum et apud senatum dicendo laudem assecuti sint, maxima est ad
Abbreviated transcription (Latin):
dete est. sed detoto genere.quamobre
pergamus adea que restant Utigitur
reliquis in rebus multo maiora sun̾it opa
animi ꝙ̃ corporis. Sic he res quas ĩgemo
ac ratione cbnsequitaur gratlores sũt
ꝙͣ ille quas uiribus. Printa igitur cõme¬
datio proficiscitur a modestia cum pi¬
etate in pentes tum insuos beniuolẽtia
facilime autem et in optimam partez
Cognoscuntur adolesçentes. qui se ad cla¬
tos et sapientes uiros bene consulẽtes
rei .ꝑ. contulerunt. Quibus cum sifreque¬
tes sint oppinionem afferunt populo
eorum se fore similes. quos sibr ipsi dele¬
gere adimitandum .p. xutilii adolescẽ¬
tiam ad opinionem et in nocentie et
iuris scientie .p. mutii conmen daputdo
dum adolescens non aliunde mutuatus
est. sed sibuipsi peperit maxima laudem
ex illa actione nobili et gloriosa ex qua¬
etate qui exercentur laude affici solent
ut demostenẽ accepimul. Ea etate.L Ex¬
assus ostendit. idse inforo optime iam fa¬

Expanded text:
de te est, sed de genere toto; quam ob rein de te est, sed de genere toto; quam ob rein pergarnus ad ea, quae restant. Ut igitur in reliquis rebus multo maiora opera sunt animi quam corporis, sic eae res, quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si frequentes sunt, opinionem afferunt populo eorum fore se similes, quos sibi ipsi delegerint ad imitandum. P. Rutili adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. Muci commendavit dodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam fa
Abbreviated transcription (Latin):
et tanꝙͣ in clarissima luce uersetur ita
nullum obscurum ipĩus potest nec dictum
esse nec factum. Quorum autem etas pͥma
propter humilitatem et obscuritatem. in
hominum ignorantia uersatur.hii simul
ac iuuenes esse ceperunt. magna spectaẽ
et ad ea rectis studiis debent contendẽ.
quod eo firmiore animo facient quia no
modo non inuidetur illi etati. uerũ etia
fauetur. Prima igitur est adolescenti cõ¬
mendatio ad glori an siqua ex bellicis re¬
bus comparars potest in qua multi apud
maiores nostros exnterunt. Semꝑ eiu
fere bella gerebantur. tua autem etas
incidit in Adbellum. cuius altera pars
sceleris nimium habuit altera felicitatis
parum. Quotamen in bello cumte pom¬
heius ale alteri prefecisset. magnami lau¬
dem et asũmo uiro et exercitti conseque¬
bare. equitando iaculando omnem tli¬
litarem laborem toletando atq ea qui¬
dem tua laus. pariter cum re. p cecielit
Nihi autem hec oratio suscepta. non

Expanded text:
et, tamquam in clarissima luce versetur, ita et, tamquam in clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest nec dictum eius esse nec factum. Quorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum etiam favetur. Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum re publica cecidit. Mihi autem haec oratio suscepta non
Abbreviated transcription (Latin):
posse rentur uehementererrant. Uera eiz¬
gloria radices agit atq etiam propagat.
Ricta omnia celeriter tanꝙ̃ flosculi deci
diuturnum. Testes enim sunt per tnulti
in utranq partem. Set breuitatis causa
familia contenti erimus una. Tiberius ei
grachus .p. filius tam diu laudabitur du¬
t̾nemoria rerum romanarum manebit.
at eius filii nec uiui probantur boni et
mortui numetum obtment iure censor
Quiigitur adipisci ueram gloriam uolet.
iuuistitie fungantur offitiis ifistitie eaque
essent. dictum est in libro superiore. Sed
ut facilime dicam. quales sumus talesee
indeamur. Et si in eo ipso uis maxima e
ut sũmus ii qui haberi uelimus tamen qͥ¬
dam precepta data sunt. Nam siquis ab
ineunte etate. habet causam celebritatis
et nominis. aut a patre acceptam. quod
tibi mi Ciçero arbitror contigisse aut
aliquo casu aut fortuna inhunc oculi
horum conicitur Atq in eum quid
agat aut quema moduma uiuat inquititꝰ

Expanded text:
posse rentur, vehementer errant. Vera posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatur, ficta omnia celeriter tamquam flosculi decide diuturnum. Testes sunt permulti in utramque partem, sed brevitatis causa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracchus P. f. tam diu laudabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; at eius filii nec vivi probabantur bonis et mortui numerum optinent iure caesorum. Qui igitur adipisci veram gloriam volet, iustitiae fungatur officiis. Ea quae essent, dictum est in libro superiore. Sed ut facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur
Abbreviated transcription (Latin):
gessunt ĩuente que cum omnibus semper
una atq eadem uoce loquerentur. Ergo hoc
quidem perspicuum est eosad imperandũ
deligi solitos. quorum de iustitia inditio ma¬
gna esset oppinio multitudinis. adiũto uͦ
ctiam utilem prudentes haberentur Ni¬
hilerat quod homines hiis auctoribus. nõ
posse consequi arbitrarentur. Omm igitꝰ
ratione colenda etxtimenda iustitia ẽqu
om ipsa per sese. Nam aliter iustitia non
esse posset tum propter amplificatione
splendoris et glorie. Sed ut pecunie nõ
querendȩ solum ratio est. uerum etiam
collocande. que perpetuos sumptus sup¬
peditet.nec solum necessarios. sed etiam
liberales. sic gloria et querenda et collo¬
canda ratione est. Quamꝙͣ preclare so¬
crates. hanc uiam ad gloriat proima
et quasi compendiariam dicebat esse. si
quis idageret ut qualis haberi uellet ta¬
lis esset Quod siqui simulatione et osten¬
tatione. et ficto non modo sermone sed
etiam uultu stabilem segloriam consequi

Expanded text:
ges sunt inventae, quae cum omnibus semper ges sunt inventae, quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio multitudinis. Adiuncto vero, ut idem etiam prudentes haberentur, nihil erat, quod homines iis auctoribus non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitur ratione colenda et retinenda iustitia est cum ipsa per sese nam aliter iustitia non esset, tum propter amplificationem honoris et gloriae. Sed ut pecuniae non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessaries, sed etiam liberales, sic gloria et quaerenda et collocanda ratione est. Quamquam praeclare Socrates hanc viam ad gloriam proximam et quasi compendiariam dicebat esse, si quis id ageret, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi
Abbreviated transcription (Latin):
citus nostri imperatoresq ce sserunt que
Clelius is qui sapiens usurpatur pretor fre¬
git et cõminuit ferocit atemꝙ eius ita re¬
Pressit ut facile bellum reliquis traderet
Quom igitur tanta uis iustitie sit ut ea etia
Latronum opes firmet atq iugeat quantã
eius uim inter leges scriptas et iuditia et
instituta reip. fore pͥutamus: Mihi quide
non apud medos solum ut agit herolotus
sed etiam apud maiores nostros iustitie
fruende causa udẽtur olim bene morati
reges constituti. Nam cum premeretur ĩ¬
initio multitudo ab hiis qui maiores opes
habebant. ad unum aliquem confugiebat
uirtute prestantem. Qui cum prohibe̾t
iniria tenuiores. equitate constituẽda
sũmos cum infimis pari iure ptinebat
Fandemq constituerdarum legum frit
causa que regum. Ius enim semper est que¬
situm equabile. neq aliter esset iis. id si ab
uno iusto et bono uiro consequebantur. erat
eo contenti quom id minuscontingeret. Le¬

Expanded text:
citus nostri imperatoresque cesserunt; quem citus nostri imperatoresque cesserunt; quem C. Laelius, is qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes firmet atque augeat, quantam eius vim inter leges et iudicia et in constituta re publica fore putamus? Mihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herodotus, sed etiam apud maiores nostros iustitiae fruendae causa videntur olim bene morati reges constituti. Nam cum premeretur inops multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute praestantem; qui cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae regum. Ius enim semper est quaesitum aequabile; neque enim aliter esset ius. Id si ab uno iusto et bono viro consequebantur, erant eo contenti; cum id minus contingeret, le
Abbreviated transcription (Latin):
in agro uitam agenti oppiio iustitie ne¬
cessaria est .c.oq magis quod eam sinõ
habebunt. iniusti haðebuntur. Hullis
presidiis septi multis afficientur ĩ iuriis.
Stq etiam hiis qui uendunt emunt cõ¬
ducunt locant contrahendisq negotiis
implicantur iustitia ad rem gerendam
necessaria est. Cuiustanta uis est ut ne illi
quidem qui malefitio et scelere pascirat
possint sine aliqua particula iustitie iu¬
uere. Nam qui eorum ciupiam qui una
latrocinantur furantur aliquid aut eri¬
pit.is sibi ne in latrocimo quidem relmꝗt
locum. Ille autem qui archipirata dicit
nisi equabiliter predam dispertiat. aut ĩ¬
terfitiatur a sotłis aut relinquatur Suin
etiam leges latronum esse dicuntur. quibꝰ
pareant quas obseruent. Itaq propter e¬
quabilem prede portione et barculus ili¬
ricus latro de quo est apud teopõphum
magnas opes habuerit et multo maiores ii¬
riadus lu sitanus Cin quidem etiam exer¬

Expanded text:
in agro vitam agenti opinio iustitiae nein agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria est, eoque etiam magis, quod, eam si non habebunt, iniusti habebuntur, nullis praesidiis saepti multis afficientur iniuriis. Atque iis etiam, qui vendunt emunt, conducunt locant contrahendisque negotiis implicantur, iustitia ad rem gerendam necessaria est, cuius tanta vis est, ut ne illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur a sociis aut relinquatur; quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque propter aequabilem praedae partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est apud Theopompum, magnas opes habuit et multo maiores Viriathus Lusitanus; cui quidem etiam exer
Abbreviated transcription (Latin):
est. totos ad se conuertit et rapit. tec
quis non ad miretur splendorem pul¬
critudinemq urtutis Ergo et hec aĩ
despitientia admirabilitatem magna
facit. et maxime iustitia ex qua uaa
uirtute uiri boni appellantur. mirifica
quedam multitudini uidetur. nec ĩiuria
nemo enim iustus esse potest qui mortẽ¬
taet. Aut qui ea quesunt hiis cõtraĩa
equitat. ante ponit it. Maximeꝙa cdmi¬
rantur eum qui pecuma non monetur
Quod in quo uirb perspetum sut quetit
lignum spectatu arbitramur staqr
la iria que proposita sunt adgloriam
oroduia iustita eficit. et benuiolentia q̃
prodesse nult plurimis. et obeadea
fidem et ad mirationem quodeas res
spernit et negligit. ad quas pleqre
quidem sententia omnis ratio at ea
stitutio uite hominum adiumenta de¬
siderat In primisq ut habeas quibus q¬
cum familiares possis conferre sermones
quod est difficile isispẽ porete uiri boni
feras. Ergo etiam solitario homini atq

Expanded text:
est, totos ad se convertit et rapit, tum est, totos ad se convertit et rapit, tum quis non admiretur splendorem pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi despicientia admirabilitatem magnam facit et maxime iustitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam multitudini videtur, nec iniuria; nemo enim iustus esse potest, qui morttimet, aut qui ea, quae sunt his contraria, aequitati anteponit. Maximeque admirantur eum, qui pecunia non movetur; quod in quo viro perspectum sit, hunc igni spectatum arbitrantur. Itaque illa tria, quae proposita sunt ad gloriarm omnia iustitia conficit, et benivolentiam, quod prodesse vult plurimis, et ob eandem causam fidem et admirationem, quod eas res spernit et neglegit, ad quas plerique quidem sententia oinstitutio vitae hominum adjumenta desiderat, inprimisque ut habeat quibuscum familiares possit conferre sequod est difficile, nisi speciem prae te boni viri feras. Ergo etiam solitario homini atque
Abbreviated transcription (Latin):
Autem eos et contemnunt in quibus nł
uirtutis nihil animi nihil neruoꝵ puta¬
nt. non enim omnes contemnunt eꝗ
bus male existimat. Nlam quos impro¬
bos maledicos fraudulentos putant et
ad fatiendam iniuriam instructos. cos
haud contemnunt quidem sed de hiis
male exͥtimant. Quamobrem ut ante
dixi contemnuntur qui nec sibi nec al¬
teri ut dicitur prosunt Inquibus nullꝰ
labor nulla idustria nulla cura est Ad¬
mirationẽ autem effitiunt ii qui ante¬
ire ceteros iurtute putantur et cum
omni carere. decore tum uero hiisca¬
rere uitiis quibus alii non facile obsi¬
stere possunt. Nlam et uoluptates blan¬
dissihe domine. maiores partes animi
a prttute detorquent et dolorum quo
admouentur faces pretet modum ple¬
riꝙ exterentur uita mors diuitie paũ¬
pertas ornes homines uehementissie
peritionent. Que qui inutranq parte
excelso animo magnoꝙ despitdiluit Cũq
aliqua hiis ampla et honesta res obiecta

Expanded text:
autem eos et contemnunt, in quibus nihil autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis male existimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi nec alteri, ut dicitur, in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est. Admiratione autem afficiuntur ii, qui anteire ceteris virtute putantur et cum omni carere dedecore, tum vero iis vitiis, quibus alii non facile possunt obsistere. Nam et voluptates, blandissimae dominae. maioris partis animos a virtute detorquent et, dolorum cum admoventur faces, praeter modum plerique exterrentur; vita mors, divitiae paupertas omnes homines vehementissime permovent. Quae qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, cumque aliqua iis ampla et honesta res obiecta
Abbreviated transcription (Latin):
gam quasi possit quisꝙ̃ qui non idem p¬
Eudens sit iustus esse. Alia est illa quom
ueritas ipsa limatur in disputationes
ubtilitas. Alia quom ad opinionem com¬
unem omnis accõmodatur oratio. quã
obrem ut uulgus Ita nos hoc loco loqui¬
mur.ut alios Fortes alios uiros bonos
alios prudentes esse dicamus. Popula¬
ribus enim uerbis est agendura et usi¬
tatis quom loquamur de opinione
popular. Idq eodem modo fecit pa¬
netuis sed ad propositum reuertamur
Frat igitur ex his tribus que ad gloriã
pertinent hoc tertium ut cum aelmi¬
ratione hominum honore ab hiis dig¬
ni iudicarentur ad mirantur igitur co¬
muniter illi quidem omnia qde mag¬
na et preter opinionem suam atuimadi¬
uerterint. Separatim autem in singul
si perspoitiunt nec oppinata quedatti
bona. Itaq eos uiros suspiciunt inax¬
imisq efferunt laudibus. in quibus ex¬
istimant se excellentes quasdam et sin¬
gulares perspicere uirtutes. Despiciunt

Expanded text:
gam, quasi possit quisquam, qui non idem pgam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, alia, cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem, ut volgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus; popularibus enim verbis est agendum et usitatis, cum loquimur de opinione populari, idque eodem modo fecit Panaetius. Sed ad propositum revertamur. Erat igitur ex iis tribus, quae ad gloriam pertinerent, hoc tertium, ut cum admiratione hominum honore ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur communiter illi quidem omnia, quae magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Agosi et hiis fidem habemus quo splt
intelligere ꝙͣ nos arbitramin quosꝙ
et futura peospicere credimue et quo
res agatur indiscrimenq uentumsit
expedire rem et consilium ex tempore
capere posse. Hanc enim utiler apho¬
mines existimant ueramq prudẽtia
Iustis autem et fidis homifribus Idest
boms uiris ita fides habetur ut nulla
sit mhus fraudis ĩ iurieq suspitio Ita
us salutem nostram us fortunas uͥs
lberos rectissime cõmicti arbitramut
Tlarum igirur duarum ad fidem fatiẽ¬
dam iustitia plus pollet. quippe tuti
easine prudentia satis habent auto¬
ritatis prudentia sine iustitia inhilua
uersutior et callidior hoc inuisior et
fuspectior detracta opinione probita¬
tis lnabetur. Quamobrem intelligentie
titia sine prudentia multum poterit.
Siue ustitia mhil ualebit prudentia
Sed nequis sit admiratuie cuc cumit
onies ꝑhilosophos constetatq a mȩ ipo
sepe disputatum sit. qui unata habet

Expanded text:
. Nam et iis fidem habemus, quos plus . Nam et iis fidem habemus, quos plus intellegere quam nos arbitramur quosque et futura prospicere credimus et, cum res agatur in discrimenque ventum sit, expedire rem et consilium ex tempore capere posse; hanc enim utilem homines existimant veramque prudentiam. Iustis autem et fidis hominibus, id est bonis viris, ita fides habetur, ut nulla sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur. Harum igitur duarum ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil vaquis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae ustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos constet a meque ipso saepe disputatum sit, qui unam haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
dinem. utĩ uniuersorum animos tanꝙ
influere possimus. Ac primu de illis
tribus quȩ ante dixibeniuolentie pre¬
cepta uideamus. Que quidem capit᷑
benefitiis maxime. Secundo autem lo¬
couoluntate benȩfica beniuolentia mo¬
uetur. etiam si res forte non suppetit. ue¬
hementer autem multitudini amor
cõmouetur. ipsa fama et opimione libera¬
litatis benificentiȩ iustitie fidei oiumq
earum uirtutumꝰ pertinẽt ad mansie¬
tudmem morim ac facilitatem Et ei
illud ipsam quod honestum decorũq
dicimus quiapẽ se nobis placet aiõsq o
mnium natura et speciesua cõmonet
maxime quasi perlucet ex hiis quas
cõmemorani uirtutibus. idcirco illos
mquibus eas uirtutes esse remur a
natura ipsa diligere cogimur. Atq
Hequidem carese diligendigraussie
Possunt enm preterea non nielle esse
lemotes. Fides autem ut habeatur. dua¬
bus rebus effici potest siextimabitta
epti coniuntam cum uistitia prudẽtas¬

Expanded text:
dinem, ut in universorum animos tamquam dinem, ut in universorum animos tamquam influere possimus. Ac primum de illis tribus, quae ante dixi, benivolentiae praecepta videamus; quae quidem capitur beneficiis maxime, secundo autem loco voluntate benefica benivolentia movetur, etiamsi res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae, iustitiae, fidei omniumque earum virtutum, quae pertinent ad mansuetudinem morum ac facilitatem. Etenim illud ipsum, quod honestum decorumque dicimus, quia per se nobis placet animosque omnium natura et specie sua commovet maximeque quasi perlucet ex iis, quas commemoravi, virtutibus, idcirco illos, in quibus eas virtutes esse remur, a natura ipsa diligere cogimur. Atque hae quidem causae diligendi gravissimae; possunt enim praetcrea non nullae esse leviores. Fides autem ut habeatur, duabus rebus effici potest, si existimabimur adepti coniunctam cum iustitia prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritates hr̃e fidas amantium nos
amicorum et nostra mirantium hec eni¬
est una res prorsus ut non multum dit¬
ferat inter sũmos et mediocres uiros eaq
utrisq est prope modum. comparancla
honore et gloria et beniuolentia çiuium.
fortasse non eque om̃es egent. sed tame
sicui hec suppetunt adiuuant aliquan¬
tum et tum ad cetera tum ad amicitias
comꝑandas. Sed de amaicitia alio libro
dictum est qui inscribitur lelius. Nunc
dicamus de gloria. quanꝙͣ ea quoq
de reduo sunt nostri libri. Sed attra¬
gamus. quando quidem ea in rebus ma¬
Ioribus administrandis adiuuat plu¬
rimum Summa igitur et perfecta glo¬
ria. constat ex tribti hiissi diligit Nos¬
multitudosi fidem Habet. sicumꝰ admĩ¬
xatione quadam honore dignos putat
Hoc autem sic est simpliciter breuit᷑ ꝙ
dicendum quibus rebus pariuntur a sin¬
gulis eisdem fere a multitudine. Sed ẽ
Aluis quoq quidam aditus ad multitu¬

Expanded text:
familiaritates habere fidas amantium nos familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, qui inscribitur Laelius; nunc dicamus de gloria, quamquam ea quoque de re duo sunt nostri libri, sed attingamus, quandoquidem ea in rebus maioribus administrandis adiuvat plurimum. Summa igitur et perfecta gloria constat ex tribus his: si diligit multitudo, si fidem habet, si cum admiratione quadam honore dignos putat. Haec autem, si est simpliciter breviterque dicendum, quibus rebus pariuntur a singulis, eisdem fere a multitudine. Sed est alius quoque quidam aditus ad multitu
Abbreviated transcription (Latin):
sextotrigesimo anno post asceleratiore
hasta ndn recessit. Aliter autem qui m
illa dictatura scriba fuerat. In hac fuit
questor urbanus ex quo debet intelligi
talibus premiis propositis nunꝙͣ de fut᷑a
bella ciuilia. Itab parietes modo urbis
stant et manent Iiq ipi iam extrema
scelera metuentes. tem uero.p. penitus
admisimus. Atq inhas clades incidim
Redeundum est enim adpropositum dũ
metiũ ꝙ cari esse et diligi maluimus. que
sipopulo.R. iniuste imperanti accidere
potiiserunt. Quid debent ꝑutare singłi:
quod quom perspicuum sit beniuolentie
uim esse magnam metusim becillem se¬
quitur ut disseramus quibus rebus faci¬
lime possumus eam quam uoluimus a¬
dipisci cum honore et fide caritatem
Sed ea non pariter omes egemus nam
ad cuiusq uitam instituendam. accõmi¬
dandum est a multis ne opus sit ansatis
sit apaucis diligi. Certum igitur hoc sit
Idq et primuiti et maxime necessariu

Expanded text:
sexto tricesimo anno post a sceleratiore sexto tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redeundum est enim ad propositum, dum metui quam carl esse et diligi malumus. Quae si populo Romano iniuste imperanti accidere potuerunt, quid debent putare singuli? Quod cum perspicuum sit, benivolentiae vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium,
Abbreviated transcription (Latin):
tum et certe ciuium predam sesuam ue¬
dere. Secutus est qui in causa impia ꝑic¬
toria etiam fediore non solum singloꝵ
ciuium bona publicaret sed uniuer sas ꝓ¬
uintias regionesq uno calamitatis iure
conprehenderet. Itaq uexatis et perditil
ex terris nationibus acd exemplum amissi
imperii portari intriumpho massiliam
uidimus exea O urbe triumphari sie
qua nunꝙͣ nostri imperatores ex trans¬
alpinis bellis triumpharunt. Multa p̃¬
terea commemorarem nepharia m soci¬
os si hoc uno quicꝙͣ sol uidisset indign
Iure igitur plectimur. insi enim multoꝵ
impuuita scelera tulissemus. nunꝙͣ ad
unum tanta peruenisset licentia. ⁊ quo
quidem rei familiaris ad paucos cupi¬
ditatum ad multos improbos. uemit he¬
reditas. Nec uero unꝙͣ bellorum ciuiliũ
semen et causa deerit. dumhomines per¬
diti hastam illam cruentam et memine¬
rint et sperabunt. quam. L. Silla quo
uibrasset dictatore propiquosuo idelt

Expanded text:
tium et certe civium, praedam se suam ventium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint et sperabunt; quam P. Sulla cum vibrasset dictatore propinquo suo, idem
Abbreviated transcription (Latin):
spectatoresq se ociosos prebuerunt
leutrice calamitatis. Ex terna libẽtius
intali re ꝙͣ domestica recordor Uerũ¬
tamen ꝙ̃ ddiu imperium rei .p. bñ fitiis
tenehatur Nec mingiis bella aut pro sotiis
aut de imperio gerebantur. Exitus erant
bellorum aut mites aut necessarii. regũ
populorum ⁊ ationum portus erat et
refugium senatus. Nostri autem et ma¬
gistratus impatoresq ex hac una re
Inaximam laudem capere studebant si
prouintias si sotios equitate et fide de¬
fendissent Itaq illud patrocinium or¬
bis terre uerius ꝙ imperium poterat no¬
minari Sensim hane consuetudinem
et disciplinam iam antea minuebamus
post uero Sylle uictoriam penitus amisiꝰ
Desitum est enim uderi quicꝙ̃ in sotios in¬
iquum. quom extitisset in ciuestanta cru
delitas. ergo in illo secuta est honestam ca¬
usam non honesta uictoria est enim au¬
sus dicere. hasta posita. cum bona ĩ foro
uenderet et bonorum uigoru et locuple¬

Expanded text:
spectatoresque se otiosos praebuerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis. 4. Externa libentius in tali re, quam domestica recordor. Veruntamen quam diu imperium Pop. Rom. beneficiis tenebatur, non iniuriis, bella aut pro sociis, aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum, aut mites, aut necessarii. Regum, populorum, Nationum portus erat, et refugium Senatus, nostri autem magistratus, Imperatoresque ex una hac re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate, et fide defendissent. Itaque illud patrocinium orbis terrae verius, quamimperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus? post vero Syllae victoriam penitus amisimus. Desidum est enim videri quidquam in socios iniquum, cum extitisset etiam in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locuple
Abbreviated transcription (Latin):
geret. tamen ad eam exepulis in cubi¬
culum ueniens barbarum. et eum qui¬
dem ut scriptum est compunctut no¬
tis trahitiis. districto glacdio iubebat
ante ire ꝑremittebat destipatoribus
sins. qui strutarentur arculas muliebͤs
et ne quod in uestimentis telum occul¬
taretut exquirerẽt. O miserum. qui fi¬
deliorem et barbarum stigmaticur
putaret ꝙͣ coniugem. Necꝰ eum fefellit
opinio. Ab ea est enim ipe propter
pellicatus suspicionem interfectus .Nͤ
uero ulla uis imꝑeriitanta est. que pre¬
mente metupossit esse diuturna. Testis
est phalaris. cuius est preter ceteros no¬
bilitata crudelitas. qui non ex insidiis
interiit. ut is quem modo dici alexan¬
der. non a paucis ut hic noster. sed in
eum uniuersa agrigentinoꝵ multitu¬
do impetum fecit. Quid macedones
nonne demetrium relinquerunt uni¬
uersiq se ad pirrum contulerunt.Qd
lacedemonios iniuste imperantes nõ¬
ne repente omẽs fere sotii deseruert

Expanded text:
geret, tamen ad ear ex epulis in cubigeret, tamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec opinio.: ab ea est enim ipse pro pter pellicatus suspicionem interfectus, nec vero ulla vis imperii tanta est, quae, premente metu, possit esse diuturna. Testis est Phalaris: cuius est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi Alexander, non a paucis, ut hic noster; sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid Macedones? nonne Demetuium reliquerunt? univerlique se ad Pyrrhum contulerunt? quid Lacedaemonios iniuste imperantes? nonne repente omnes fere socii deseruerunt,