comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pascha edebant: qͣtinꝰ ext̾minatoris excidi-¬
um possint euade. Sic ⁊ sanguis xp̃i mun-¬
dat conscientiam nr̃ãm ab oꝑib mortuis
ad seruiendum deouiuenti: & lib̃at nos
de potestate inimici. & a ꝑsecutione ho¬
stis antiqͥ. Item in aliam partem sangui¬
nis significatio dcitur: cum aut oꝑatio¬
nem carnalem aut corruptionem mor¬
talis naturȩ significat. Unde ꝓpha p̾cat᷑
dñm dicens. Liba me de sanguinibus ds
d̾s salutis meȩ. Iitem. Uirum inqͥt sangui¬
num & dolosum: abhominat᷑ dñs. Uir qͥ¬
dem sanguinum e̾: qͥ humano eruore pol-¬
luit᷑. necñ ce ille: qui decipit uiuum. Q
apłs. Caro ⁊ sanguis regnum di ñ possi¬
debunt: neq corruptio incorruptelam
possidebit. Pulmo: ex greco trahit uoca¬
bulum. Greci enim pulmonem pleumon
uocant. eo qͦd cordis flabellum sit: in quo
agitando aerem admittit ce recipit: a qͦ
mouent᷑ pulmones ⁊ palpitant. apien¬

Expanded text:
pascha edebant, quatenus exterminatoris excidipascha edebant, quatenus exterminatoris excidium possent evadere. Sic et sanguis Christi mundat conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi, et liberat nos de potestate inimici et persecutione hostis antiqui . Item in aliam partem sanguis significatio ducitur, cum aut operationem carnalem, aut corruptionem mortalis naturae significat. Unde Propheta precatur Dominum: Libera me de sanguinibus Deus Deus salutis meae . Et iterum: Virum, inquit, sanguinum et dolosum abominabitur Dominus . Vir quidem sanguinum est, qui humano cruore polluitur: nec non et ille, qui decipit vivum. Et Apostolus: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: neque corruptio incorruptelam possidebit . Pulmo ex Graeco trahit vocabulum. Graeci enim pulmonem pneumon vocant, eo quod cordis flabellum sit, in quo agitando aerem amittit et recipit; a quo moventur pulmones et palpitant et aperien
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie dulcis haustir ⁊ poto salubris.
Sanguis ex greca ethymologia nom̃ dux̃:
qͦduegetet᷑ ⁊ sustentet᷑ & uiuat. Sanguis
autem ẽ: dum in corpore est. Effusus uero:
cruor dr. Nam eruor uocatꝰ. ab eo qͦd effus
decurrit: uł ab eo qͦd currendo corruat.
Alii cruorem int̾ytant᷑ sanguinem corrup¬
tum qͥ emittit᷑: alii aiunt uocatum sangͥ¬
nem qͦd suauis sit. Sanguis autem integer
ñ est: nͥ in iuuenib. Nam dicunt physici
minui sanguinem ꝑ ȩtatem. Unde & in se¬
nibus tremor ẽ. Pprie autem sanguis: a¬
nimȩ possessio est. Inde genas lacerare my¬
lieres in luctu solent. Unde ⁊ purpureȩ
uestes: & flores purpurei mortuis p̾bent᷑.
Sanguis aliqͣndo sacramentum dñicȩ
passionis significat: ut est illud saluato¬
ris in euangłio. Caro mea uere est cybus:
& sanguis m̃s uere est potꝰ. Nam & in lege
p̃ceptum est popło isrłitico. ut de sangui¬
ne agni paschalis ponerent suꝑutrunq
postem. & in suꝑliminarib domoꝵ in qͥb

Expanded text:
ustus et potus salubris. Sanguis ex Graeca etymologia nomen duxit, quod vegetetur et sustineatur et vivat. Sanguis autem est, dum in corpore est: effusus vero cruor dicitur. Nam cruor vocatus ab eo, quod effusus decurrit: vel ab eo, quod currendo corruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum, qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem, quod suavis sit. Sanguis autem integer non est, nisi in juvenibus. Nam dicunt physici minui sanguinem per aetatem. Unde et in senibus tremor est. Proprie sanguis animae possessio est. Inde genas lacerare mulieres in luctu solent. Unde et purpureae vestes, et flores purpurei mortuis praebentur. Sanguis aliquando sacramentum Dominicae passionis significat: ut est illud Salvatoris in Evangelio: Caro mea vere est cibus: et sanguis meus vere est potus . Nam et in lege praeceptum est populo Israelitico, ut de sanguine agni paschalis ponerent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
positum ex aromatib facimus: cũ
in altari bom oꝑis. uirtutum mul¬
tiplicatate redolemus. quod mixtum
& purumfit: quia quantũ uirtus
uirtuti uingitur. tantum incensũ
bomi oꝑis sincerius exhibet᷑. Aroma¬
ta gͦ impuluerem redigere ẽr uir¬
tutes recogitando te rere & subtiliter
eraminare. Incensum odoriferum de
pigmentis. est suaus adustio. quȩ
carbonib concremata carissimum
fumum porrigit ad suꝑna: & odoran¬
tes se delectabili iocunditate permul¬
cet si beatorum oratio. igne caritatis
incensa. diuinis conspectib ingerit᷑:
quȩ magis humilitatis & compu¬
nccionis pondere subleuatur. Uir
uelut odorem suauissimum susciꝑe
dñm & inapocalipsi legitur: ubi dic¬
tum est. stetit angłs uixta aram
templi. habens turribulum aureum
& ascendit fumus supplicationum
de manu angłi inconspectu dñi: ut
agrorum.

Expanded text:
positum ex aromatibus facimus, cum positum ex aromatibus facimus, cum in altari boni operis virtutum multiplicitate redolemus: quod mistum et purum fit: quia quantum virtus virtuti jungitur, tantum incensum boni operis sincerius exhibetur. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere et subtiliter examinare. Incensum odoriferum de pigmentis est suavis adustio, quae carbonibus concremata charissimum fumum porrigit ad superna, et odorantes se delectabili jucunditate permulcet, sic beatorum oratio, igne charitatis incensa, divinis conspectibus ingeritur, quae magis humilitatis et compunctionis pondere sublevatur. Virtsanctam, velut odorem suavissimum, suscipere Dominum, et in Apocalypsi legitur, ubi dictum est: Stetit Angelus juxta aram templi, habens thuribulum aureum, et ascendit fumus supplicationum de manu angeli in conspectu Domini, ut agrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ lururia carnis deuastat inmente:
Impetiginem habet cuius auaritia do¬
minatur incorde. Alii hanc impetigi¬
nem conciliabula hereticorum intelle¬
rerunt. Abstractus est: qui peccatis
gelio. non egent sani medico: sed
male habentes. Resina. celestis me¬
dicina est: ut hieremias dicit: nũ¬
quid ñ est resina ingalaad hoc ẽ.
ineccłia: aut medicus non est ibi:
Item ibi ꝓpt̾ animã peccatorum lan¬
guore infirmam ponite inquit resi¬
nam addolorem ȩius: si forte sanet᷑
Odoruocatꝰ ab aere. Ihimiama greca
lingua uocata: quod sit odorabile:
nam thimo dicitur flos. qui odorẽ
refert:de quo uirgiluis: redolent q
thimo. Incensum dictum: quia igne
consummatur dum offertur. Signi¬
ficat enim incensum orationis puri¬
tatem: unde dicitur inpsalmo diri¬
gatur oratio mea. sicut incensum
inconspectu tuo. & in exodo dñs ad
moysem ait sume tibi aromata:
omnia:. faciesq timiama composi¬
tum opere unguentarii: mixtum
diligenter & purum: Chimiama cõ¬

Expanded text:
quem luxuria carnis devastat in mente. Impetiginem habet, cui avaritia dominatur in corde. Alii hanc impetiginem conciliabula haereticorum intellexerunt. Abstractus est, qui, peccatis gelio: Non egent sani medico, sed male hahentes . Resina, coelestis medicina est, ut Jeremias dicit: Nunquid non est resina in Galaad, hoc est, in Ecclesia, aut medicus non est ibi? Item ibi propter animam peccatorum languore infirmam: Ponite, inquit, resinam ad dolorem ejus, si forte sanetur . Odor vocatus ab aere: thymiama, Graeca lingua vocatum, quod sit odorabile: nam thymum dicitur flos qui odorem refert, de quo Virgilius: Redolentque thymo. Incensum dictum, quia igne consumitur, dum offertur: significat enim incensum orationis puritatem: unde dicitur in psalmo: Dirigatur oratio mea, sicut incensum, in conspectu tuo . Et in Exodo Dominus ad Moysen ait: Sume tibi aromata, deris erunt omnia: faciesque thymiama compositum opere unguentarii, mistum diligenter et purum . Thymiama com
Abbreviated transcription (Latin):
deteriorem parentis statum sumit. Ha¬
turales autem dicunt̾ ingenuarum
concubinarum filii: qͦs sola natura
genuit. ñ honestas coniugii. Idem ⁊pu¬
eri apube. Adoptiuus filiꝰ est. qui aut
patre iusto. aut auo. aut ꝓauo.cuius
potestate ꝑmancipationem ẽ tͣditꝰ in
alienã tͣnsit potestatem: qͥ utriq fert
nomen: ut fabius emiliꝰ. uel scipio pay¬
linus. Mystice autem adoptiui filii in¬
telliguntur ẽe xp̃iam: quosd̾s pater
mittens unigenitum filium suum im
optauit filiors. Unde ce apl̃s ad ere¬
dentes ait. Atubi uenit plenitudo tẽ¬

Expanded text:
deteriorem parentis statum sumit. Nadeteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Palinus. Mystice autem adoptivi filii intelliguntur esse Christiani, quos Deus Pater mittens unigenitum Filium suum immoptavit filiorum. Unde et Apostolus ad credentes ait: At ubi venit plenitudo tem
Abbreviated transcription (Latin):
te filir audite me. filii. hereticorum dis¬
cipuli: ut in iob. Si multiplicati fu̾int
filii eiꝰ: in gladio erunt. filii. reprobi
om̃s: ut in epłis ioħis. In hoc manifesti
ft̃ filii dei ce filii diaboli.filia. anima fi¬
delis siue eccłia: ut in psalmo. Audi
filia & uide. Iin malam partem. filia
babylonismisera. filiȩ. animȩ scõrum:
ut in ꝓpħa. Crouob̾ in patrem: & uos
eritis mͥ in filios & filias. Item filii. reꝓ¬
bi om̃s: ut in ysaia. Preparate filios eiꝰ¬
occisiompiniquitate patrum suorũ.
filii autem in legib lib̃i appellantur.
ut isto uocabulo secernant᷑ a seruis: qͥa¬
sic̃ seruus in potestate est dñi. sic filius
in potestate ẽ patris. Inde ĩ filiofit e man¬
cipatio ut sit liber a patre. sic̃ fit seruo
manymissio. ut sit lib̾atꝰ a dño. Item lib̾i
dict̃: qͥa ex libero sunt matrimonio or¬
ti. Namfilii ex libero & ancilla: seruilis
conditionissunt. Semꝑ enim qͥ nascit᷑

Expanded text:
te, filii, audite me . Filii, haereticorum diste, filii, audite me . Filii, haereticorum discipuli, ut in Job: Si multiplicati fuerint filii ejus, in gladio erunt . Filii, reprobi omnes: ut in Epistola Joannis: In hoc manifesti sunt filii Dei et filii diaboli . Filia, anima fidelis sive Ecclesia, ut in psalmo: Audi, filia, et vide . Et in malam partem: Filia Babylonis misera . Filiae, animae sanctorum, ut in propheta: Ero vobis in patrem, et vos eritis mihi in filios et filias . Item filii reprobi omnes, ut in Isaia: Praeparate filios occisionis in iniquitate patrum suorum . Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
uadriꝑtitus est autem ordo filiors:
ita. unigenit̾. pͥmogenitꝰ. medius
nouissimꝰ. Primogenitꝰ: ante quem nuuꝰ.
Unigenitꝰ: post quem nullꝰ. Medius int̾
om̃s. Nouissimꝰ: post om̃s. Iłe ⁊ minimꝰ
amonade. Nouissimꝰ autem ꝓpt̾ quod
nouus: qͥa cȩt̾i p̾cedendo antiquiores
existunt. Quatuor etiam modis filii
appellant᷑. Natura. imitatione. adop
tione. doctͥna. Natura: ueluti cum di¬
cuntur filii abrahȩ iudei. Imitatione.
ut ipsiꝰ abrahȩ fidem imitantes ex gen¬
tibus. dicente euangłio. Potens ẽ ds de la¬
pidib istis suscitare filios abrahe uel
siẽ eosdem iudeos filios ẽẽ diaboli dñs
dicit: ñ a qͦ nominati. s quem fuerant
imitati. Adoptione qͦq: quod huma¬
na consuetudine nulli licet nescire: uł
sic̃ nos d̾o ñ natura s adoptione dicimꝰ.
pat̾ nr̃ qui es in cęlis. D oc̾trina: sicut
p̃̾dicationem in ȩccłiis renati: sicut ait
genui. quib ꝑ psalmistam dñs diẽ. Ueni¬

Expanded text:
uadripertitus est autem ordo filiorum, ita: unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigenitus, post quem nullus. Medius, inter omnes. Novissimus, post omnes. Idem et minimus, a monade. Novissimus autem propter quod novus, quia ceteri praecedendo antiquiores existunt. Quattuor etiam modis filii appellantur: natione, doctrina 441 Natura, veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus, dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae, vel sicut eosdemboli , a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire: vel sicut nos Deo, non natura, sed adoptione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Doctrina, sicut praedicationem in Ecclesia renati: sicut ait genui . Quibus per Psalmistam Dominus dicit: Veni
Abbreviated transcription (Latin):
co ce cinere incu bare: corpus sordib
obscurare: animum merorib deicere:
illa que peccant tͥsti tract̾atione muta¬
re. Letaniȩ autem g̾co nomine appel¬
lantur: que latine dicunt᷑ rogationes.
Int letanias uͦ ce exhomologesim hoc dif¬
fert: quod exhomologesis ꝓsola confes¬
sione peccatorum agit᷑. Letamȩ uͦ. que
indicunt᷑ ꝓpt̾ rogandum dm̃ ⁊ impet᷑nͣ¬
utrumq uocabulum subuna designa¬
tione habet᷑: nec distat uulgo utrum
letaniȩ. an exhomologesis dicantur.
Supplicationis nomen quodammꝰ nc̃
ex gentilitate detinet᷑. nam feriȩ aut le¬
gitamȩ erant apud eos aut indictȩ. In¬
dicte autem:. quia pauꝑtas antiqua
romanoꝵ ex collatione sacͥficabat aut
certe de bonis damnators. unde ⁊ supplicia
dicuntur supplicationes quȩ fiebant
de bonis passoꝵ supplicia. Daerȩ enim
res de rebus execrandoꝵ fiebant.¬

Expanded text:
co et cinere incurvare corpus, sordibus co et cinere incurvare corpus, sordibus obscurare, animum moeroribus dejicere, illa, quae peccant tristi tractatione mutare. Litaniae autem graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis ex sola confessione peccatorum agitur, litaniae vero quae indicuntur propter rogandum Dominum, et impetranutrumque vocabulum sub una significatione habetur: nec distat vulgo, utrum litaniae an exomologesis dicantur. Supplicationis nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex collatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde et supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus exsecrandorum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
de intelligit᷑ confessio.sic̃ ẽ. Confitebor
tͥ domine pat̾ cȩli ce t̾rȩ: aut dũqͥsq
confitet᷑ sua peceata. ab eo indulgenda.
cuiꝰ indeficiens est miscdia. Ex hoc gͥ
g̾couocabulo expͥmit᷑ & frequentatur
exhomologesis qͦd delictum nr̃m dño
confitem᷑: non qͥdem ut ignaro. cuius
agnitioni nicħ occultum ẽ s confessio
ẽ reiscilicet eiꝰqͤ ignorat᷑ ꝓfessa cognitio
Utile enim sͥ ac iocundum quisquam
ẽẽ existimauerat raꝑe. adulterare. fura¬
ri . S ubi hȩc ȩt̾nȩ damnationis obnox¬
ia ẽẽ cognouit. cognitis his. confitetur
errorem.Confessio autem erroris. ꝓ¬
fessio est desinendi. Desinendum gͦ a
peccatis est: dum confessio ẽ. Confessio
antecedit: remissio sequit᷑. Cet̾m extra
ueniam ẽ: qͥ peccatum cognoscit. nec cog¬
nitum confitet᷑. Itaq exhomologesis pro¬
sternendi uel humile faciendi homini¬
bus. disciplina est. habitu atq uictu sac¬

Expanded text:
de intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor de intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor  Domine coeli et terrae : aut dum quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cujus indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, quod delictum nostrum Domino confitemur, non quidem, ut ignaro, cujus agnitioni nihil occultum est: sed confessio est rei scilicet ejus, quae ignoratur, professa cognitio. Utile enim sibi ac jucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari: sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his confitetur errorem. Confessio autem erroris, confessio est desinendi. Desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio antecedit, remissio sequitur. Caeterum extra veniam est, qui peccatum cognoscit, nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi vel humile faciendi hominibus disciplina est, habitu atque victu sac
Abbreviated transcription (Latin):
enitentia appellata. quasi puni-¬
tentia: eo quod ipse homoin se pe¬
nitendo puniat. quod male admisit.
Nam nicħ aliud agunt quos ueraci¬
ter pęnitet: nͥ ut id quod male fece¬
rint. impunitum ẽẽ non sinant:
eo quippemͦs ñ parcentib ille par-¬
cit: cuius altum iustumq uidi¬
cium nullus contemptor euadet.
ꝑfec̾ta ẽ autem pęnitentia p̾t̾ita
deflere.⁊ futura non admittere.
Hec sccła in similitudine fontis
est: ut si forte impugnante dia¬
bolo aliquod peccatum irreps erte. huiꝰ
satisfact̾ione purget᷑. Satisfactio autẽ
est. causas peccatoꝵ & suggestiones ex¬
cludere: & ultͣ peccatum non iterare.
Reconciliatiouͦ est. quȩ post complem̃¬
tum pęnitentiȩ adhibetur. Nãsic̃t con¬
ciliamur deo qͣndo pͥmum a gentilita¬
te conu̾timur: ita reconciliam᷑ qͣndo
post peccatum penitendo regredim.
Exhomologesis g̾co uocabulodr: quod
latine confessio int̃ytat᷑. cuius nominiꝰ
duplex significatio est: aut enim in lau¬

Expanded text:
enitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se poenitendo puniat quod male admisit. Nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id, quod male fecerunt, inpunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor evadit. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est, ut si forte inpugnante diabolo aliquod peccatum inrepserit, huius satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quae post conplementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cuius nominis duplex significatio est. Aut enim in lau
Abbreviated transcription (Latin):
atcͥtȩ frontis est. ⁊ ꝓcacis audaciȩ: &
duro fit corde. & scorpionib compa¬
ratur. Ideo dedi tͥ uultum durissi¬
mum:⁊ frontem quȩ nullo pudore
suꝑet᷑ ex quodis cimus int̾dũ gr̃e
ẽẽ dei impudentiȩ resistere: ce cum locꝰ
poyoscerit frontem fronte conterere:
hoc autem tribuit᷑. ne nr̃a uerecundia
& humanꝰ pudor ꝑtimescat insidias
emuloꝵ & in eodem ꝓpħ̃a legit̾ quod
dñs iub̃et uiro qui indut᷑ erat line¬
is & attramentarium scͥptoris habe

Expanded text:
attritae frontis est, et procacis audaciae, et attritae frontis est, et procacis audaciae, et duro fit corde, et scorpionibus comparatur: ideo dedi tibi vultum durissimum, et frontem, quae nullo pudore superetur . Ex quo discimus interdum gratiae esse Dei, impudentiae resistere, et cum locus poposcerit, frontem fronte conterere. Hoc autem tribuitur, ne nostra verecundia et humanus pudor pertimescat insidias aemulorum. Et in eodem propheta legitur , quod Dominus juberet viro, qui indutus erat lineis, et atramentarium s
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Uultꝰ enim dr. ab eo qͦd cordis uelle
ꝑsua signa demonstret.Sic ocłi diuini¬
tatis cum respiciunt. suam grãm polli¬
centur. Illud autem quod dr. uultus
dñi suꝑ facientes mala. ꝓnunciat uul¬
tum dñi id est intellectum ẽẽ suyͣ ma¬
los. qͦs sic attendit. ut ñ respiciat: sic ñ
respicit: ut tam̃ eoꝵ fact̾a cognoscat.
trons ab ocłoꝵ foraminib nominata ẽ.
Hec imago quedam animi mentiᷤ mo¬
tum specie sua expͥmit: dum uł lȩta uel
tͥstis ẽ. Iuxta allegoriam uͦ frons uerecun¬
diam mentis. aut impudentiam signi-¬
ficat. Unde erubescere dr qͥ compungit᷑
ꝓ delict̾is suis. ⁊ se meliorare studuerit.
Alit̾ de impudentis fronte exprobat᷑
frons mulieris meretͥcis facta est tibi.
Qitem dñs ad ihe zechielem ait. Ee¬
ce dedi faciem tuam ualentiorem faci-¬
ebus eoꝵ. ⁊ frontem tuam duriorem
frontib eoꝵs: ut adamantem. &e ut
silicem dedi faciem tuam. Bomꝰ isrł

Expanded text:
rum. Vultus enim dicitur ab eo, quod cordis velle rum. Vultus enim dicitur ab eo, quod cordis velle per sua signa demonstret: sicut oculi divinitatis, cum respiciunt, suam gratiam, pollicentur. Illud autem, quod dicitur: Vultus Domini super facientes mala , pronuntiat vultum Domini, id est, intellectum esse supra malos, quos sic attendit, ut non respiciat: sic non respicit, ut tamen eorum facta cognoscat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Juxta allegoriam frons verecundiam mentis aut impudentiam significat. Unde erubescere dicitur, qui compungitur pro delictis suis, et se meliorare studuerit. Aliter de impudentis fronte exprobratuFrons mulieris meretricis facta est tibi . Et iterum Dominus ad Ezechielem ait: Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum. Ut adamantem et ut silicem, dedi faciem tuam. Domus Israel
Abbreviated transcription (Latin):
sti beatitudine ꝑpetualit̾ uisuri sunt.
Alit̾ ab eiꝰdem sententiȩ uirtute non ab
ds est uidet huic uitȩ funditꝰ moritur:
ne iam eiꝰ amore teneat᷑. Nullus qͥppe
eam uidet qui adhuc carnalit̾ uiuit.
quia nemo potest amplecti dm̃ simul
&e scł̃m. Quienim dm̃ uidet eo ipso
morit᷑. quo uel intentione cordis. uel effec-¬
tu oꝑis. ab huiꝰ uite delectationib tota m̃¬
si aꝑte diceret᷑. nullus unquam dm̃ sp̃ita¬
liter uidit.⁊ mundo carnalit̾ uiuit. uul¬
tus enim aliq̃ñ ꝓ intellectu: aliq̃n prouo¬
luntate ⁊ affectu positꝰ est. Nam quod in
psalmo ꝓpħa dixit. ꝓiectꝰ sum a uultu
ocłoꝵ tuoꝵs: patͥ dic̃ filius ĩ forma ser¬
ui. sꝑaui quia me gr̃a tua desereret: cũ
passionis tͥsticia p̃ualeret. In pauore uti¬
q mortis a uultu ocłoꝵ tuorum ꝓiec̾tꝰ
sum id ẽ a conspec̾tu miscdie tue. Et
pulchre uultum dedit ocłis: qͥa ipsi ꝙͣ
maxime significant uoluntates anmo¬

Expanded text:
sti beatitudine perpetualiter visuri sunt. sti beatitudine perpetualiter visuri sunt. Aliter ab ejusdem sententiae virtute non abhDeus est, videt, huic vitae funditus moritur, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eum videt, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel effectu operis ab hujus vitae delectationibus tota mesi aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter vidit, et munao carnaliter vivit. Vultus enim aliquando pro intellectu, aliquando pro voluntate et affectu positus est. Nam quod in psalmo Propheta dixit: Projectus sum a vultu oculorum tuorum , Patri dicit Filius a in forma servi. Speravi, quia me gratia tua non desereret, cum passionis tristitia praevaleret. In pavore utique mortis a vultu oculorum tuorum projectus sum, id est, in conspectu misericordiae tuae. Et pulchre vultum dedit oculis, quia ipsi quam maxime significant voluntates animo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. hoc ẽ corporea & sp̃italis.
Nisi enim int̾ioris hominis facies eẽt: ñ
diceret apłs. Nos autem reuelata facie.
głam dñi speclantes tnsformamur de
gła ingłam. tanquam a domini sp̃u.
Et item uidem inquit nc̃ ꝑ specłm in
enigmate. tunc uͦ facie ad faciem. Item
faciessumma in mente declaratio: ut
in euangłio & faciem tuam laua. Aptũ
est enim nos n̾c imagines uidere ꝑfidẽ.
tẽ res ipsas. hoc est post resurrectionem
in ȩt̾na gła. Quodautem dñs ad moy¬
sen dixit. faciem meam uidere non po¬
teris. non enim uidebit me homo ⁊ ui¬
dit unquam. ita intelligendum est: qd
in hac corruytibiliuita nullus ꝑfec̾te
contemplationem dei hab̃e potest. Uide¬
runt enim patres testamenti uetĩs dnm̃
in hac uita positi ꝑ qͣsdam magines qͥbꝰ
ipse se uoluit ostendere. s futurȩ uisio¬
nis eiꝰ głam illis reseruauit. qui incȩle¬

Expanded text:
intelligitur, hoc est, corporea et spiritalis. intelligitur, hoc est, corporea et spiritalis. Nisi enim esset interioris hominis facies, non diceret Apostolus: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes transformamur de gloria in gloriam tanquam a Domini spiritu . Et iterum: Videmus, inquit, nunc per speculum in aenigmate, tunc vero facie ad faciem . Item facies summa in mente declaratio, ut in Evangelio: Et faciem tuam lava . Apertum est enim nos nunc imagines videre per fidem: tunc res ipsas, hoc est, post resurrectionem in aeterna gloria. Quod autem Dominus ad Moysen dixit: Faciem meam videre non poteris: non enim videbit me homo, et vidit unquam : ita intelligendum est, quod in hac corruptibili vita nullus perfecte contemplationem Dei habere potest. Viderunt enim patres Testamenti Veteris,, Dominum, in hac vita positi, per quasdam imagines, quibus ipse se voluit ostendere: sed futurae visionis ejus gloriam illis reservavit, qui eum in coele
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ humanitati xp̃i conuenire nos¬
cuntur. Sominꝰ iste intelligendus ẽ
requies mortis: palpebrarum qͦq &
tmpors mot̾ uigilantiam ei ante
mortem demonstrant.Tamdiu re¬
uera tsmpora capitis nr̃i requiem
hab̃e non posst̾ quamdiu ocłicre¬
bris motib agitati uigilare noscun¬
tur. Priꝰ enim posuit somnum:.⁊ pꝰea
quemadmodum ipse somnꝰ implea¬
tur exposuit. Bene gͦ mors domini
somnosimilat᷑. quando tͥduana tm̃
pausatione susceptꝰ est: qͥ nullam cor¬
pori corruptionem intulit s quie¬
tem. facies diẽta abeffigie: ibi ẽ enĩ¬
tota figura hominis. & uniꝰcuiusq
ꝑsone cognitio. Uultꝰ uero dictus.
eo quod ꝑ eum animi uoluntas osten¬
ditur. Scd̾m uoluntatem enim in
uarios mot᷑ mutat᷑: unde ce differt̃
sibi utraq. Nam facies simpliciter
accipit᷑ de uniuscuiusq naturali as¬
pectu: uultꝰ autem animorum qua¬
litatem sig̃cat. facies autem duobꝰmͦis

Expanded text:
liter humanitati Christi convenire nosliter humanitati Christi convenire noscuntur. Somnus iste intelligendus est requies mortis. Palpebrarum quoque et temporum motus vigilantiam ejus ante mortem demonstrant: quoniam revera tempora capitis nostri requiem habere non possunt, quando oculi crebris motibus agitati vigilare noscuntur. Prius enim posuit somnum, et postea, quemadmodum ipse somnus impleatur, exposuit. Bene ergo mors Domini somno similatur: quoniam triduana tantum pausatione susceptus est, qui nullam corpori corruptionem intulit, sed quietem. Facies ditota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. accipitur de uniuscujusque naturali aspectu. Vultus autem animorum qualitatem significat. Facies autem duobus modis
Abbreviated transcription (Latin):
turus erit. Qͦd uni ex his fecistis mini
in crinib expͥmtnt᷑ cat̾uȩ fidelium.
ut ẽ ilud incantico eanticoꝵ quod
sponsus adsponsam dicit. Uulnerasticor
meum soror mea sponsa: uulnerasti cor
meum inuno ocłoꝵ tuoꝵ: & inuno
crine couitui. Inuulneratione cordi.
magnitudo amoris xp̃i in ȩccłia intel¬
ligit᷑. Qui fit inunitate sc̃a doctorũ
id ẽ ocłoꝵ: &e inunitate pia subiecte
plebis ide crinium. Tsmpora sunt q̃
caluarie dextͣ leuaq subiacent. Qe
ideosic nuncupant᷑ quia mouent᷑:
ipsaq mnobilitate quasi tempora qͥbꝰ¬
dam int̾uallis mutant᷑. Significañ
autem uigłias corporales: quas hõ de¬
bet hab̃e temꝑant̃ in statu p̾sentis tẽ¬
poris. donec ueniat somnus mortis.
Hinc ꝓpħa ex ꝑsona xp̃i in psalterio
ait. Si dederosomnum ocłis meis.
aut palpebris meis dormitationem.
aut requiem temporib meis: donec
inueniam locum domino tabnacu¬
lum deo iacob. Hȩc omnia rationabi¬

Expanded text:
turus erit: Quod uni ex his minimturus erit: Quod uni ex his minimin crinibus exprimuntur catervae fidelium, ut est illud in Cantico canticorum, quod Sponsus ad sponsam dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui . In vulneratione cordis magnitudo amoris Christi in Ecclesiam intelligitur, qui fit in unitate sancta sanctorum, id est, oculorum, et in unitate pia subjectae plebis, id est, crinium. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subjacent: quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. Significant autem vigilias corporis, quas homo debet habere temporanter in statu praesentis temporis, donec veniat somnus mortis. Hinc Propheta ex persona Christi in Psalterio ait: Si dedero somnum oculis meis, aut palpebris meis dormitationem, aut requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Haec omnia rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
apud homines: elate obuict̃oriam: ni¬
gre ob p̃ssuras. Crines ꝓpͥe mulierũ
sunt dicti autem crines eo quod uit¬
tis dise̾nant᷑. unde & discͥminalia di¬
cuntur: a quib diuisȩ religant᷑. My¬
stice autem cͥnes significant facta uir¬
tutum qͦs homo ht̃ ex dono sp̃s sancti.
Unde in libro iudicum legitur quod
sanson quandiu.uii. cͥnes capitis inte¬
gros habuit: inuict᷑ fuit. Postquam
uͦ ꝑfraudem mulieris tonsꝰ ẽ. recessit
manet. Si enim ꝓpt̾ peccatum euacu-¬
atus fu̾it gr̃a sp̃itali: infirmꝰ factꝰ. pa¬
tet inimicorum captioni. Lossunt
ce crines elemosinarum largitatẽ sig¬
nificare. Hinc est quod in euangłio
mulier illa qͦ pedes iħu lacͥmis lauit.
crinib ext̾sit. & unguento unxit: ut
instrueret nos minimis membs xp̃i cõ¬
pati deb̃e.⁊ suꝑflua pauꝑib erogare:
& odore bonarum uirtutum illis fer¬
re oꝑem: de quib ipse dñs in fine dic¬

Expanded text:
apud homines: elatae ob victoriam: niapud homines: elatae ob victoriam: nigrae ob pressuras. Crines proprie mulierum sunt; dicti autem crines eo, quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisi religantur. Mystice autem crines significant facta virtutum, quas homo habet ex dono Spiritus sancti. Unde in libro Judicum legitur, quod Samson quandiu septem crines capitis integros habuit, invictus fuit; postquam vero per fraudem mulieris tonsus est, recessit vat, illaesus manet. Si enim propter peccatum evacuatus fuerit gratia spiritali, infirmus factus patet inimicorum captioni. Possunt et crines eleemosynarum largitatem significare. Hinc est, quod in Evangelio mulier illa, quae pedes Jesu lacrymis lavit, crinibus extersit, et unguento unxit: ut instrueret nos minimis membris Christi compati debere, et superflua pauperibus erogare, et odore bonarum virtutum illis ferre opem. De quibus ipse Dominus in fine dic
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde nouacła uerbi dei &e doct̾rina
omne pecẽm infidelitatis eiꝰ qͦd mortuũ
& inane ẽ: abradat᷑. Hoc enimsunt ca¬
pilli capitis & ungulȩ mulieris. atq de¬
mum salutari lauachro mundata. ce
purificata. comungat᷑ sc̾ĩs dei: scilicet cũ
iam nicħ in capite mortuum. nichil in
manib ex illis qͦ ꝑ infidelitatem mor¬
tis dĩcunt᷑ habu̾it: ut neq sensib neq
actib immundum aliqͥd aut mortu¬
um gerat. Comȩ st̾ ꝓpͥȩ non cesi ca-¬
pilli: & ẽ g̾eus sermo. Nam comas g̾ci
caymos a secando nominant. unde ce
cyrin tondere dicunt: unde &e cyrri
uocant᷑ quod etiam g̾ci mallonã uo¬
cant. Comȩ uͦ capitis mystice cateruȩ
sunt scõrum. qͥ xp̃o capiti fideli famu¬
latu adherent: unde in cantico canti-¬
corum sponsa de sponso dic̃. Comȩ eiꝰ
sic̃ elate ꝓalmarum: nigrȩ qͣsi eoruus.¬
He gͦ comȩ elate palmȩ dicunt᷑ ꝓpter
caput domini: nigrȩ ꝓpt̾ despectionẽ

Expanded text:
Deinde novacula verbi Dei et doctrina Deinde novacula verbi Dei et doctrina omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abradatur hoc enim sunt capilli capitis, et ungulae mulieris, atque demum salutari lavacro mundata et purificata conjungatur sanctis Dei; scilicet cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis, quae per infidelitatem mortis dicuntur, habuerit: ut neque sensibus, neque actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant. Unde et keirein tonderi dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam Graeci mallon vocant. Comae vero capitis mystice catervae sunt sanctorum, qui Christo capiti fideli famulatu adhaerent. Unde in Cantico canticorum Sponsa de Sponso dicit: Comae ejus sicut elatae dicuntur propter caput Domini: nigrae propter despectionem
Abbreviated transcription (Latin):
nis sunt uitȩ uet̾is cogitationes: quas sie
a mente incidimꝰ. ut de amissione eaꝵ¬
nullo dolore fatigem᷑. Leuita namq as-¬
sumptus uocat᷑. Oportet gͦ leuitas õs
pilos carnis radere:quia is qui in ob¬
sequiis diuinis assumit᷑. debet ante di
ocłos a cunctis carnis cogitationibus
mundꝰ apparere: ne illicitas cogitatio¬
nes mens ꝓferat. ce pulchram animȩ
speciem qͣsi pilis fructificantib defor-¬
mem reddat. Cesaries a cedendo uoca-¬
ta: ideoq tantum uiroꝵ ẽ. Uirum enim
tonsum ẽẽ decet:. mulierem non decet
tamen in deutonomio legimꝰ. captiuã
mulierem ante nuptum radere iussam
cesariem ce circumeidere ungues ce de¬
ponere uestem inqͣ capta ẽ: quod sig̾cat
animam. quȩ a do pulchra creata est.
singentili conu̾satione eam inueneri
brib penitentiȩ indumentis: deploretq
patrem & matrem. hoc ẽ omnem memo¬
riammundi:eiꝰq carnales illecebras.

Expanded text:
nis sunt vitae veteris cogitationes, quas sic nis sunt vitae veteris cogitationes, quas sic a mente incidimus ut de amissione eanullo dolore fatigemur. Levita namque assumptus vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere, quia is, qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem qmem reddat. Caesaries a caedendo vocata: ideoque tantum virorum est; virum enim tonsum esse decet, mulierem non decet. Tamen in Deuteronomio legimus captivam mulierem ante nuptum radere jussam caesariem, et circumcidere ungues, et deponere vestem, in qua capta est: quod significat animam, quae a Deo pulchre creata est, si in gentili conversatione eam invenerimbribus poenitentiae indumentis, deploretque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam mundi, ejusque carnales illecebras.
Abbreviated transcription (Latin):
captꝰ amisit. Possunt ⁊ in capillis fi¬
deles popłi accipi: qͥ maximum decꝰ
sua numeros itate p̾bent eccłiȩ Unde
in cantico canticoꝵ sponsꝰ ad sponsã
dic̃. Capilli tui sic̃ greges caprarum:
quȩ ascenderunt de monte galaad.
Galaad enim. aceruus testimonii int̾p¬
tat᷑: qui b̃nconuenit adunate multi¬
dudini scõꝵ. Item capilli in contrariã
partem positi inueniunt᷑ in psalmo:
uͥ uitia designant᷑. Multiplicati sunt
inqͥt suꝑ cayillos capitis mei: & cor me¬
um dereliquit me. Nec frustra in com¬
paratione delictorum capilli ponuñ:
quia dñi p̃cepto in ueti testam̃to sacer¬
dotes ipsa similitudine radebantur.
Pili autem dicti sunt a pelle qͣ prode¬
unt: sic̃ ce pilũ dr apila. uͥ pigmenta
contundunt᷑. Significant pili carniᷤ
cogitationes carnales: qͦs radere nos
a cordib nr̃qs scͥptura sc̃a monet unde
& in libro numerorum iubent᷑ leuitȩ
radere omnes pilos carnis suȩ. Pili car

Expanded text:
ae amisit. Possunt et in capillis fiae amisit. Possunt et in capillis fideles populi accipi, qui maximum decus sua numerositate praebent Ecclesiae. Unde in Cantico canticorum Sponsus ad sponsam dicit: Capilli tui sicut greges caprarum, quae ascenderunt de monte Galaad . Galaad enim acervus testimonii interpretatur: quod bene convenit adunatae multitudini sanctorum. Item capilli in contrariam partem positi reperiuntur in Psalmo; ubi vitia designantur: Multiplicati sunt, inquit, super capillos capitis mei, et cor meum dereliquit me . Nec frustra in comparatione delictorum capilli ponuntur: quia Domini praecepto in Veteri Testamento sacerdotes ipsa similitudine radebantur. Pili autem dicti sunt a pelle, qua prodeunt, sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmenta conduntur. Significant pili carnis cogitationes carnales, quas radere nos a cordibus nostris Scriptura sancta monet. Unde et in libro Numerorum jubentur Levitae radere omnes pilos carnis su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunciat᷑. In golgotha qͥppe qͦd int̾p¬
tatur caluaria. eo qͦd truncabantur
ibi capita damnatoꝵs. crucifixus est
dñs: ut ubi pꝰ erat area damnatorũ.
ibi erigerent᷑ uexilla martyrii. ⁊ qͦmͦ
ꝓ nob̾ maledict̾um crucis factꝰ est. ⁊ fla¬
gellatꝰ &e crucifixus. sic ꝓ omnium sa¬
lute qͣsi noxius int̾ noxios crucifigeret᷑
Capilli uocati. qͣsi capitis pili. facti ut
& decorem p̾stent. ⁊ cerebrum adu̾sus
frigꝰ muniant.atq a sole defendant.
In capillis uͦ ornatꝰ iusticiȩ ⁊ decor uir¬
tutum in fideli anima demonstratur:
cui ꝓbonis meritis ⁊ sapientiȩ doctͥna
multiplex merces in ȩt̾na beatitudine
reseruat᷑. Unde ipse in euangłio ait.
Ur̃ĩ aut̃ ce capilli capitis om̃s nume¬
ratisunt. Item capilli uirtutes animȩ
designant. sic̃ in libro iudicum de san¬
son legit᷑. quos capillos postquam ꝑdi-¬
dit̃. statim ab inimicis lum̃ scientiȩ¬

Expanded text:
pronuntiatur. In Golgotha quippe, quod interppronuntiatur. In Golgotha quippe, quod interpretatur Calvaria, eo quod truncabantur eo capita damnatorum, crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii: et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur. Capilli vocati, quasi capitis pili, facti, ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. In capillis vero ornatus justitiae, et decor virtutum in fideli anima demonstratur. Cui pro bonis meritis et sapientiae doctrina multiplex merces in aeterna beatitudine reservatur. Unde ipse in Evangelio ait: Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt . Item capilli virtutes animae designant: sicut in libro Judicum de Samson legitur , qui capillos postquam perdidit, statim ab inimicis captus lumen scienti
Abbreviated transcription (Latin):
qui oderunt me gratis. Ut ostendẽt gͦ
maiorẽ ẽẽ numerum infidelium qͣm
deuotorum: dic̃ multiplicatos ẽẽ ꝑ¬
fidos iudeos suꝑnumerum capillo¬
rum. id ẽ rect̃e credentium. Uertex
est ea pars qͣ capilli capitis colligunt᷑.
& in qua cesaries u̾tit᷑: unde ⁊ nuncu¬
patur. Uertex enim quando in bonã
partem accipit̾. sig̾cat summitatem
iusticiȩ uel ꝑfectionem omnium uͥ¬
tutum: ut ẽ illud in salomone. Co¬
ronam enim grãrum accipiet uertex
tuus. Item in malam partem ponit᷑
u̾tex. qnͣdo summam neqͥciam sig̾cat:
ut ẽ illud ꝑsalmiste. Ueruntam̃ dexs
conquassabit capita inimicoꝵ suoꝵ.
u̾ticem capilli ꝑambulantium in de¬
lictis suis. Capita immicors sunt aue¬
tores udaicȩ seditionis. s & hereticoꝵ
sine dubitatione doctores. Illi enim in
carne xp̃m ꝑsecuti sunt: ipsi autẽ eru¬
ri posse uidentur. Caluaria ab ossib
caluis dict̾a ꝑ defectionem:⁊ neutliter

Expanded text:
qui oderunt me gratis . Ut ergo ostenderet qui oderunt me gratis . Ut ergo ostenderet plus esse numerum infidelium, quam devotorum, dicit, multiplicatos esse perfidos Judaeos super numerum capillorum, id est, recte credentium. Vertex est ea pars, qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur, unde et nuncupatur. Vertex enim quando in bonam partem accipitur, significat summitatem justitiae vel perfectionem omnium virtutum: ut est illud in Salomone: Coronam enim gratiarum accipiet vertex tuus . Item in malam partem ponitur vertex, quando summam nequitiam significat: ut est illud Psalmistae: Verumtamen Deus conquassabit capita inimicorum suorum, verticem capilli perambulantium in delictis suis . Capita inimicorum sunt auctores Judaicae seditionis; sed et haereticorum sine dubitatione doctores. Illi enim in carne Christum persecuti sunt, ipsi autem cruri posse videantur. Calvaria ab ossibus calvis dicta per defectionem, et neutraliter
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Ponit᷑ enim aliqñ caput. ꝓpͥncipa¬
lim̃tis. Unde scͥptum ẽ. Omi¬
tp̃r sint uestim̃ta tua candida. ⁊ oleũ
de capite tuo ñ deficiat. Hoc ẽ omni
tp̃r sint oꝑa tua ⁊ conũsatio tua mun¬
da. ⁊ oleum caritatis atq miseđiȩ de
mente tua ñ deficiat. Inuenit᷑ aliqͣndo
caput ꝓmitio poni. ut ẽ illud. in ca¬
pite libͥscͥptum ẽ de me. quia in pͥn-¬
cipio fecit ds cȩlum & t̾ram: & in pͥn¬
cipio erat u̾bum. ⁊ u̾bum erat apud
dm̃. ⁊ ds erat u̾bum. Inuenit᷑ ⁊ ali¬
quando nomine capitis. pͥmatꝰ cuiꝰ¬
libet officii designari. Unde dicuñ
apłi ⁊ doctores eccłiȩ. capita ẽẽ genti¬
um quia pͥncipes ⁊ magist᷑ st̃ fideliũ
popłoꝵs. Item caput inchoatio bonoꝵ
oꝑm. sic̃ ipsa uoluntas hominis: ut
in leuitico. Ponet manum suꝑ caput
hostiȩ suȩ. Similit̾ ⁊ in quibdam lo¬
cis duces ⁊ pͥncipes iniquorum. capi¬
tis nomine censent᷑. Unde dr. multi¬
plicati sunt suꝑ capillos capitis mei

Expanded text:
ncipalitate mentis. Unde scriptum est: Ommpore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat : hoc est, omni tempore sint opera tua et conversatio munda, et oleum charitatis atque misericordiae de mente tua non deficiat. Invenitur aliquando caput pro initio poni, ut est illud: In capite libri scriptum est de me : et quia In principio fecit Deus coelum et terram ; et In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Invenitur et aliquando nomine capitis primatus cujuslibet officii designari. Unde dicuntur apostoli et doctores Ecclesiae capita esse gentium, quia principes et magistri sunt fidelium populorum. Item caput inchoatio bonorum operum, sicut ipsa voluntas hominis, ut in Levitico: Ponet manum super caput hostiae suae . Similiter et in quibusdam locis duces et principes iniquorum capitis nomine censentur. Unde dicitur: Multiplicati sunt super capillos capitis mei,
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ odor sumꝰ: & in his qui ꝑeunt. ⁊ in
his qͥ salui fiunt. Iin euangłio dominꝰ
mulierem emorousam fide se detigisse
mag̾ qm corpore ostendit dicens. Teti¬
git me aliqͥs. Nam ego sensi uirtutem
de me exisse. Sic gͦ cum omni cautela
obseruandum ẽ. qͥd ad corporis sensꝰ.
&e qͥd ad aĩȩ ꝑtineat dignitatem:. ne for¬
te confusꝰ ordo ⁊ irrationabilis estima¬
tio alicubi repugnare uideat᷑ u̾itati.
Prima pars corporis caput: datumq¬
ẽ illi hoc nom̃. eo qͦd sensus omnes:
nerui inde initium capiant. atq ex
eo omnis uigendi causa oriat᷑. Ibienĩ
om̃s sensꝰ apparent. Unde ipsiꝰ anime
quȩ consulit corpori: quodammͦ ꝑ
sonam gerit. Caput uͦ quod pͥma cor¬
poris pars est. ut supra diximus. iuxta
allegoriam aut xp̃m sig̾cat. qui ẽ caput
corporis ȩccłiȩ: aut diuinitatem salua

Expanded text:
sumus et in his qui pereunt, et in his qui salvi fiunt . Et in Evangelio Dominus mulierem haemorroissam fide se tetigisse magis quam corpore ostendit, dicens: Tetigit me aliquis, nam et ego sensi virtutem de me exiisse . Sic ergo cum omni cautela observandum est, quid ad corporis sensus, et quid ad animae pertineat dignitatem: ne forte confusus ordo, et irrationabilis aestimatio alicubi repugnare videatur veritati. Prima pars corporis caput, datumque illi hoc nomen eo, quod sensus omnes et nervi inde initium capiunt, atque ex eo omnis vivendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Caput vero, quod prima corporis pars est ut supra diximus juxta allegoriam aut Christum significat, qui est caput corporis Ecclesiae : aut divinitatem S
Abbreviated transcription (Latin):
secus uenit qͦd feriat: aut intꝰ in ipso
sui ꝓpͥam nat᷑am datam. Nlam qͦd uiden-¬
dum ẽ ocłis capit᷑: qͦd audiendum au
rib: molla ⁊ dura. tactu estimantur:
ꝑ quinarium numerum mistice expͥ¬
munt᷑: ut ẽ illud in parabola saluato¬
ris. ubi narrat᷑ seruus a dñosuo qͥnq
talenta accepisse: & ea cum augmento
eidem dño reu̾tenti rep̃sentasse. Simi¬
liter &e incęt̾is locis uͥ quinariꝰ numerꝰ
insertꝰ ẽ: aut.uͦ. libros legis. aut qͥnq
demonstrat. Notandum autem qͦd
idem ipsi sensꝰ qui in extiore homine
descͥbunt᷑. similimͦ scdm modũ suũ
in int̾iore eẽ. manifestant᷑: qͥa sp̃italeᷤᷤ
res ñ corporalib sensib s sp̃italibus¬

Expanded text:
secus venit, quod feriat: aut intus in ipso secus venit, quod feriat: aut intus in ipso sui propria natura data. Nam quod videndum est, oculis capitur: quod audiendum est, auribus; mollia et dura tactu aestimantur. poris quinarium numerum mystice exprimuntur; ut est illud in parabola Salvatoris , ubi narratur servus a domino suo quinque talenta accepisse, et ea cum augmento eidem domino revertenti repraesentasse. Similiter et in caeteris locis, ubi quinarius numerus insertus est, aut quinque libros Legis, aut quinqune demonstrat. Notandum autem, quod iidem ipsi sensus qui in exteriore homine describuntur simili modo secundum modum suum in interiore esse manifestantur: quia spiritales res non corporalib
Abbreviated transcription (Latin):
rant. aut exͣtrema ȩtherea luce. aut in¬
terno sp̃u lucido ꝑtenues uias a cerebͦ
uenientes. atq penetrantis tunicis in
aerem exeuntes: & tẽ commixtione si¬
milis mat̾iȩ uisum dantes. Uisus dictꝰ
quod uiuatior sit cęt̾is sensib. ac pstan¬
tior siue uelocior. ampliusq uigeat:
quantum memoria int̾ cȩt̾a mentis
officia uicinior ẽ cerebro. unde omĩa
manant. Ex qͦ fit ut ea quȩ ad alios ꝑ¬
tinent sensus. uide dicamꝰ: ueluti cum
dicimus. Uide qͦm sonat. uide qͦmͦ sap̃.
sic ⁊ cet̾a. Auditꝰ appellat᷑ quod uoces
hauriat. hoc ẽ aere uerberato susci¬
piat sonos. Odoratꝰ quasi aeris odor¬
ris attactus. Tacto enim aere sentit᷑. sic ce
olfactus. quod odorib efficiat᷑. Gustꝰ a
guiture dictꝰ. Tactꝰ eo quod ꝑtrac̾cet &
tangat: ⁊ ꝑ omnia m̃bra uigorem sensus
asꝑgat. Nam tactu ꝓbamꝰ: qͥeqͥd cȩteris
sensib iudicare non possumus. Duoa¬
temgenera tactus esse. Nam aut extͥn¬

Expanded text:
rant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'videsic, etc. Auditus appellatus, quod voces hauriat, hoc est, aere verberato suscipiat sonos. Odoratus, quasi aeris odoris attactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus efficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus eo, quod pertractet et tangat, et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus, quidquid caeteris sensibus judicare non possumus. Duo autem genera tactus sunt. Nam aut extrin
Abbreviated transcription (Latin):
xorcismꝰ grece: latine coniuratio.
siue sermo increpationis est adũsꝰ
diabolum ut discedat. sic̃ est illud in za-¬
charia. & ostendit mͥ iħm sacerdotẽ mag¬
num stantem coram anglodi: ⁊ sathan
stabat a dextͥs eiꝰ ut aduers aret᷑ ei. Q
dixit dñs ad sathan. Increpet dñs in te
sathan: & increpet dñs in te qͥ elegit
irłm: hoc ẽ exoreis mo increpare ⁊ con¬
iurare adusus diabolum. Unde scien¬
dum. qͦd non creat᷑a dei in infantibus ex-¬
orcizatur. aut exsufflat᷑. s ille sub qͦ st̃
omnes qui cum peccato nascunt᷑: ẽ enĩ
pͥnceps peccatorum

Expanded text:
xorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem . Hoc est exorcismo increpare et conjurare adversus Diabolum. Unde sciendum quod, non creatura Dei in in infantibus exorcizatur aut exsufflatur: sed ille, sub quo sunt omnes, qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi paruulis in xp̃o. lac uobis potũ dedi.
non escam. Primũ enim ariditas fidei qͥb¬
dam stillicidiis aĩat᷑: pꝰ riuis affluentib
irrigatur: deinde sicut dicit uersus suꝑi¬
muneris ordo declaratur.
tat aliquando candorem iusticie: ut est
illud inpsalmo: lauabis me: ee suꝑ iuẽ
dealbabor. Et item: dum discernit celestis
reges suꝑ t̾ram. nuie dealbabunt᷑ inselmon.
diuino munere meruerunt: hi suꝑ niuẽ
dealbabunt᷑ in selmon: idẽ. suꝑ candorem
niuis ȩlucescunt. qui in eccłiam regere
fideliter atq ordinare noscunt᷑ inselmon
qui inter pͣtatur umbra. hoc est sub ꝓtectio¬
ne diuina. Dealbabunt᷑ autem. aliquando
ponitur ce inmalo: sic̃ ce in actib apłoꝵ: ꝑ¬

Expanded text:
quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam ; primum enim ariditas fidei quibusdam stillicidiis animatur, post rivis affluentibus irrigatur. Deinde, sicut dicit versus superimuneris ordo declaratur. cat aliquando candorem justitiae, ut est illud in psalmo: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Et item: Dum discernit coelestes reges super terram, nive dealbabuntur in Selmon . divino munere meruerunt. Hi super nivem dealbabuntur in Selmon, id est, super candorem nivis elucescunt: quia Ecclesiam regere fideliter atque ordinarie noscuntur in Selmon, qui interpretatur umbra, hoc est, sub protectione divina. Dealbabuntur autem aliquando ponitur in malo, sicut et in Actibus apo