comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sipions quitate inoꝵ hilaritate fu̾ntis teꝑat. Si fe¬
licitas esuceat. ñ sis iactans. si calamitas contigerit.
pusillanimis ñ existas. Qui tẽꝑariꝰ ẽ in leticia. ꝓhẽ¬
nis erit in pena. Gregoriꝰ dixit. p̃sentia gaudia se¬
quinit᷑ ꝑpetua lamenta. Nlemo ceenĩ ꝑotest oe
hic gaudere. cũ scło. & illic regnare. cũ dño.
Si quã ẽ presentis tẽꝑis leticia ita ẽ agenda. an
ñꝗͣ amaritudo sequentis iuditia. recedat a memoria.
A risum ꝓferre. amentia nãq ẽ c̃ frepitu ridere. s¬
ꝓfectionẽ nitit᷑ iocare c̃ paruulo. Esto in malitia se
cur ⁊ uir ꝑfectus insensu. In quibꝰdã te exhibe senẽ¬
negligentẽ orga dĩ p̃cepta. nec delicta sua potest ad
memoriã reuocare. & obluuscens ea ñ se instigat ad

Expanded text:
sapiens gravitate morum hilaritates frontis temperat. Si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Qui temerarius est in laetitia, perennis erit in poena. GREGORIUS. Praesentia gaudia sequuntur perpetua lamenta. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Si qua est praesentis temporis laetitia, ita est agenda ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria. is risum proferre. Amentia namque est cum strepitu ridere, seperfectionem nititur jocari ut parvulus. Esto in malitia parvulus, et vir perfectus in sensu. In quibusdam te exhibe senenegligentem erga Dei praecepta, nec delicta sua potest ad memoriam revocare; sed obliviscens ea non se instigat ad
Abbreviated transcription (Latin):
rotinꝰ. cłpt̃ peccata terrȩ. multi pͥncipes eiꝰ. Au¬
fer rubiginẽ de argento & egrediet᷑ uas puriᷤᷤ¬
simum. Aufer ĩpietatẽ de uultu regis. ⁊ fir¬
mabit᷑ iusticia thronꝰ eiꝰ. Dux indigens pruden¬
tia. multos oppͥmat ꝑ calũpniam. Rex iustꝰ eri¬

Expanded text:
Propter peccata terrae, multi principes ejus. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum . Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus . Dux indigens prudentia, multos opp
Abbreviated transcription (Latin):
pudici. prudentes. sani fide. dilecsionẽ. patientiã.
Nolite pueri effici sensib s malitia paruuili estote: Sensibꝰ
uuit̾ ꝑfecti estote. Salonon dix̃. Senectꝰ enĩ uenerabił ẽ nõ
diut̾sia. neq iumero annoꝵ cõputata. Canis st̃ aut̃ sensꝰ
hominũ. ⁊ etas senectutis uita ĩmacłata placent deo. Au̾¬
sio paruuloꝵ int̾siciet eos. Intelligite paruuli astutiam
⁊ insipientes animi au̾tite. Relinqͥte infantiã :⁊ uiutte.
n ãbu late ꝑ uiã prudentie. Ex studus suis intelligit᷑ pu¬
er si mida st̃ & recta oꝑ a eiꝰ. Corona dignitatis senectꝰ¬

Expanded text:
pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote . SALOMON. Senectus enim venerabilis est non diuturna, neque numero annorum computata . Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata placens Deo . Adversio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer, si munda s
Abbreviated transcription (Latin):
M ale fame ẽ qui relinquit patrẽ. & ẽ maledietꝰ a dõ
qui exasꝑat matrẽ. honora patrẽ tuũ. & gemitꝰ
matris tue ne obliuiscaris. memento qm̃ nͥ ꝑ illud
Honũ ẽ qͥdẽ pꝰ dm̃ amare parentes. ac filios. s si
necessitas uenerit. ut amore parentũ. ac fili oꝵ dĩ¬
amore eõparet᷑. ⁊ ñ possit uttũq seruare. tẽ odio
in ꝓpinquis. pietas in deo ẽ. honora patrẽ tuũ. s
site a uero patre si seꝑat. tandu scito copula. quã¬

Expanded text:
t patrem: et est maledictus a Deo qui exasperat matrem . Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris: memento quoniam nisi peBonum est quidem post Deum amare parentes ac filios; sed si necessitas amore comparetur, et non possit utrumque servari, tunc odium in propinquis, pietas in Deo est. Honora patrem tuum : sed si te a vero patre non separat. Tandiu scito sangu
Abbreviated transcription (Latin):
una tam̃ ꝑcussio intelligit᷑. qͥ hic cepta. illue ꝑficit᷑:
ut in his qui om̃ĩno ñ eorrigunt᷑. p̃cedentiũ ꝑcussio
flagelloꝵ sequentium sit initiũ toem̃toꝵ. Quibꝰ
dam secreto dĩ iuditio. hic male ẽ. illuc bene. scili¬
cet ut dum hic castigati corrigunt᷑. ad et̾nã dĩpna¬
tionẽ liberent᷑. Quib̾dã uͦ hic bene ẽ. ⁊ illuc male.¬
P orro qb̾ dam oe hic male. ce illuc male. qr corrigi
nolentes ⁊ flagellare in hac uita incipiunt. ⁊ int̾¬
na ꝑcussione dãpnant᷑. Murmitare in flagellis dei
peccator homo non debet. qͥa maxime ꝑ hoc qd corri¬
Apit᷑ emendat᷑. Unꝰ qͥsq aut̃ tc̃ leniꝰ portat qd̾ patit᷑. si
sua disensserit mala. ꝓ qͥb ili inferat᷑ retributio

Expanded text:
una tamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum seqsdam, secreto Dei judicio, hic male est, illic bene: scilicet ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur; quibusdam vero hic bene est, illic malePorro quibusdam et hic male, et illic male: quia corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna passione damnantur. Murmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem nunc levius portat quod patitur, si sua
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ consũmat. Cũ enĩ in zelo qͦ qͥsq feruet. sit etiãtẽ¬
ꝑans. ne si płꝰ ferueat ꝗͣ oportet. ꝑdet iusticiã. euiꝰ seruat
moderamina ignorat. Sepe enĩ quis iracũdiȩ stimulisiuetꝰ.ꝯ
tra delinquentes. zelo uleiscende iusticiȩ. plusꝗͣ necẽe ẽ. infla̾¬
mat᷑. Iusticie lumnitẽ in ultionẽ transiens. agit crudelit̃. qd
se agͥe iust̾e suspicat᷑. Isidorꝰ dir̃. Sit in gressu tuo simpli¬
citas Nicħ leuitatis in successu tuo appareat. Animꝰ eiñ in cor¬
pis abitei apparet. Gesti̾ corꝑis. signũ ẽ mentis. Corꝑis gestu a¬
nimꝰ ꝑdit᷑. Incessus tuus. altiꝰ occłos ñ offendat. Basilius dix̃.
Ds̃ enini ñ u̾boꝵ. s cordis inspector ẽ. & diligit eos. qͥ insim¬
plicitate cordis ei seruiunt. Cusebꝰ dix̃. Ea quȩ apud homine̾

Expanded text:
zelo quo quis fervet, sit etiam temperans: ne si plus ferveat quam oportet, perdat justitiam, cujus servare moderamina ignorat. Saepe enim cum quis iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae plus quam necesse est inflammatur, justitiae limitem in ultione transiens agit crudeliter quod se agere juste suspicatur. ISIDORUS. Sit in gressu tuo simplicitas, nihil lenitatis in progressu tuo appareat. Animus enim in corporis habitu appareat Gestus corporis signum est mentis. Corporis gestu animus proditur. Incessus tuus alterum non offendat. BASILIUS. Deus enim non verborum, sed cordis inspector est, et diligit eos qui in simplicitate cordis se
Abbreviated transcription (Latin):
si rach dix̃. Iudex sapiens. uindicabit popłmi su.¬
ũ. ⁊ pͥncipatꝰ sensatĩ stabilis erit. Sed̾m udieẽ
popłi. sic & ministri eiꝰ.⁊ quales rectores ciuitatis. tales in¬
habitantes. Rex insipiens ꝑdit popłm suum.⁊ ciuitates
in habitab unt᷑. ꝑ sensus prudentiũ. Ersenia ⁊ dona exce

Expanded text:
s erit iudex sapiens vindicabit populum suum et principatus sensati stabilis erit secundum iudicem populi sic et ministri eius et qualis rector est civitatis tales et inhabitantes rex insipiens perdet populum suum et civitates inhabitabuntur per sensum prudentium in manu De
Abbreviated transcription (Latin):
qd boni habuerte. pꝰꝗͣ bab̾e deserit. Meliꝰ ẽ inimi¬
titus hominũ infideliũ subire ꝑpetuas. qͥ offensiͤ
amititias. noxium ꝓuocare. Sicecidit inumicus
tuus noli gͣculare̾: Non leteris suꝑ iminit᷑i int̾ctum.
ne suꝑueniat in te similia. Qui enĩ gaudet inmi¬

Expanded text:
e desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui enim gaudet inimi
Abbreviated transcription (Latin):
uideris sensatũ. euigila ad illũ. Ex uisu cognosertur
a uir. ⁊ ab occursu cognoscit᷑ sensatꝰ. Non ẽ sensus ubi
qͥ ss hoĩs. eñtiant de illo. In labiis sensati inuenit᷑ gra.
ãcitꝰ nͦ ⁊ sensatꝰ honorabit᷑. Serua ee ab insensato. ut
ñ molestiã habeis. deflet̾t ab insensato. & inuenies re.

Expanded text:
nsatum, evigila ad illum . Ex visu cognoscitur , et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Non est sensus ubi gressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habe
Abbreviated transcription (Latin):
falsũ testimoniũ uł dic̃. ł dicentibꝰ credit. In ꝓbi
qm̃ ipsi possidebt̃ t̾rã. Paulꝰ apls dix̃. Cor¬
ripite inquietos consolate pusillanimes. Oe̾m
ostendentes mansuetudinẽ ad om̃s homines.
S alomon dix̃. Illusores dñs deridet. mansuetͥoᷤᷤ¬
dñs dabit gr̃am. Qui mollis &e dissolutꝰ ẽ in
oꝑe suo. semꝑ ẽ sua oꝑa dissipantes. Cũ enĩ
si timida neqͥtia dat testimoniũ condẽpna

Expanded text:
falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Improbi quoniam ipsi possidebunt terram PAULUS. Corripite inquietos consolamini pusillanimes, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines . SALOMON. Illusores Dominus deridet, mansuetis dabit gratiam . Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Cum enim sit timida nequitia, dat testimon
Abbreviated transcription (Latin):
rint ꝑ illũ sustinebo. Beatꝰ qͥ inuenit amic̃ uerũ.
Q dcuudat archana. annei ꝑdit fide̾. ⁊ ñ inueniet ami¬
cum ad animã suã. Denudare aut̃ amici mi¬
nisti̾a desꝑationẽ animȩ.Cũ amico tuo cõfirma
necessariũ ẽ. Est amioꝰ solo nomine amicꝰ. Nõ obli

Expanded text:
tine . Beatus qui invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma necessarium est . Est amicus solo n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desitientes. Salomon dix̃. Simplicitas iustoꝵ diriget eos. &
supplantatio ꝑuersoꝵ uastabit illos. Iusticia simplicis diri¬
git uiam eiꝰ. ⁊ in ĩpietate sua corruit ĩpiꝰ. Innocens credit
om̃i uerbo. Qui decipit iustos in uia mala. in int̾itu fuo
corruet. ⁊ simplices possidebt̃ bona eiꝰ. Uiri sanguinum ode¬
rt̃ sĩplicẽ. iusti autẽ quert̃ animã eiꝰ. Ieronimꝰ dix̃. Scã ru¬
sticitas sibi soli ꝓdest. ⁊ quantum edificat ex iuite mito
ȩccłiam xp̃i. tantũ nocet si destruentibꝰ ueritatem ñ re¬
sistat. In seruo dei ñ corꝑis cultꝰ. s animȩ uigor q̃rit᷑. q̃
carnis infirmitate sit fortior. Nec rusticꝰ ⁊ tantã sĩplex

Expanded text:
SALOMON. Simplicitas justorum diriget eos, et supplantatio perversorum vastabit illos . Justitia simplicis dirigit viam ejus, et in impietate sua corruet impius . Innocens credit omni verbo. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona ejus . Viri sanguinum oderunt simplicem, justi autem quaerunt animam ejus. HIERONYMUS. Sancta rusticitas sibi soli prodest, et quantum aedificat ex vitae merito Ecclesiam Christi, tantum nocet si destruentibus veritatem non resistat. In servo Dei non corporis cultus, sed animae vigor quaeritur, qui carnis infirmitate sit fortior, nec rusticus, sed tantum simplex
Abbreviated transcription (Latin):
Non sis uan c̃ feceris esemosinã indigenti. Neq te il¬
magra diligt. : multa ex his q̃ possident. egenis oistͥ¬
buere ꝓtractant. ut culpas suas ante dei occłos.
miscdiȩ iusceribꝰ redimant. Dũ q̃q libet necessa¬
ria indigentibꝰ damꝰ. sua illiꝰ reddimꝰ. ñ nr̃a larore

Expanded text:
 indigenti, neque te memagna diligunt, et multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante Dei oculos misericordiae visceribus redimant. Dum quaelibet necessaria indigentibus damus, sua illis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em uentũ. ⁊ ñ eas in om̃em uiã. Cũ audace ñ eas
in uia. ne forte grauet mala fua in te. In uia ritine
ñ eas. & ñ offendes in lapides. Origones dix̃. Meliꝰ ẽ em̃
ꝑfectã uiã querenti in itin̾e mori. ꝗͣ ne ꝓficisci qͥdẽ
ad ꝑfectionẽ querendã. Gregoriꝰ dixit. Stultꝰ uiator
qͥ in itine̾ amena prata conspiciens. obliuiscit᷑ qd̾ tẽ¬
debat. In offenso pede it̃ nr̃m agit᷑. si ds̃ ac ꝓximũs
integra mente diligat᷑. De senib.

Expanded text:
iam . Cum audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te . In via ruinae non eas, et non offendas in lapides . ORIGENES. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam nec proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator est qui, in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur quo tendebat. Inoffenso pede iter nostrum agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dunt suos. Ambrosiꝰ dix̃. Tãdu enĩ qͥ peccata sua
considat. Qd̾ si mores suos ad se ipsũ conu̾sus aspiciat
ñ reqͥrat dat qd̾ in aliis ipse spęcialit rep̃hendat. s
in se ipso qd̾ lugeat. Gregoriꝰ dix̃. Nos g tantũ mi¬
nus debemꝰ aliena corda audacit̃ rep̃hend̾e quãtũ
bras illustrare. Nec ꝓfec̾to diluerẽ aliena delicta¬
ñ ualeat. que adhũc ꝓpͥa deuastant. Isidorꝰ dix̃. de
malo alieno os tuũ n roinqͥnes. uicia tua ñ alie¬
na adtende. De tua gͥ correctione esto sollieitꝰ. de
at ce uita curiositate. Omnte curã q̃ ad causã
tuã ñ ꝑtinet. Curiositas ꝑicłosa p̃sũptio ẽ. mł¬
ti alioꝵ uitia disc̾nunt. sua ñ aspitiunt. ⁊ c̃ ipsi
maximis cͥminib teneant᷑. obnoxii. minima pec¬
eata frib ñ dimittunt. Sepe q adu̾sa in aliis indi¬

Expanded text:
IUS. Tandiu enim quis peccata sua considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requirit quod in aliis ipse specialiter reprehendat, sed de seipso quod lugeat. GREGORIUS. Nos ergo tantum minus debemus aliena corda audaciter reprehendere, quantum bras illustrare. Nec profecto diluere aliena delicta valet, quem adhuc propria devastant. ISIDORUS. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, non aliena attende. De tua igitur correctione esto sollicitus. De at. Evita curiositatem, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt: et cum ipsi maximis criminibus teneantur obnoxii, minima peccata fratribus non dimittunt. Saepe adversa in aliis indi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumꝰ. Gregoriꝰ dix̃. Terrena pulcͥtudo confundit᷑.
c̃ celsitudo cȩlestis aꝑit᷑. In hoc scło potens quilibet. si
fructũ ñ habet bone oꝑationis. etiã ĩpodim̃tũ p̃stat
cetis. In popło plus solent nomina duntũ ꝗͣ pauꝑum
scire. Solet enim rerũ habundantia tanto magis di¬
uino timore. mentẽ solu̾e. quantum exigit magis hãc
diusa cogitare. Ad maiorem dolorem mentẽ cõmouent

Expanded text:
n possumus. GREGORIUS. Terrena altitudo confunditur, cum celsitudo coelestis aperitur. In hoc saeculo potens quilibet si fructum non habeat bonae operationis, etiam impedimentum praestat caeteris. In populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Solet enim eorum abundantia tanto magis divino timore mentem solvere, quanto magis hanc erigit diversa cogitare. Ad majorem dolorem mentem commovent
Abbreviated transcription (Latin):
Ioꝵ mdi ⁊ miseri ad inferna torquendi descendunt.
ꝓ malitia pleb. etia regi mitant᷑. ce qui ante iudebã¬
t cĩ bomi. accepti regno fuuit in iqͦ. Quoꝵdã suꝑbos
duutes. rerun eopia facit elatos. Non st̃ opes
uiuitio s uoluptas. Nã cͥm̃ in rebꝰ ñ ẽ. s in usu
ageuti. Bonis donis bene utunt᷑. qͥ diuitias fibi
eonceisas inrebꝰ salutaribꝰ ꝑfruunt᷑. Bonis male
utunt᷑. qͥ aut iuste ꝓ tẽꝑali luero iudicant. aut
aliqͥs boni ꝓ uanȩ głiȩ appetitu fatiunt. Malis
male utit᷑. qui norias cogitationes oꝑibus
puis ꝑfitiunt. b ene mał utunt᷑. qͥ luxuriã
carnis. comugali ħonestate restringt̃. Grauit̃
in dm̃ delinquunt. qͥ diuitias a deõ concessas
nñreb salutarib. s in usibꝰ pͣuis utunt᷑. Ca¬

Expanded text:
torem lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Pro malitia plebis etiam reges mutantur: et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. Quosdam superbos divites copia rerum facit elatos. Non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. Bonis bene utuntur, qui divitias sibi concessas in rebus salutaribus perfruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate restringunt. Graviter in Deum delinquunt qui divitiis a Deo concessis non in rebus salutaribus, sed in usibu
Abbreviated transcription (Latin):
si feneraueris. ta̾ꝗͣ ꝑditũ habe. E głat᷑ in substantiasu
piuꝑtatẽ uereat. fili nesi multis accꝰ tui. etiam si diueᷤ
suori. ñ eris ĩmunis a delicto. Bona ẽ fubstantia. eui
se peccatum. in continentia Diues ant̾ &e pauꝑ cor
lomipletari mitit᷑ occłm siũ. Bonꝰ diues qͥ inuentꝰ ẽ
sine macła. substantie in i̾toꝵ sic̃ fluuiꝰ siccabunt᷑. &
sc̃ conitruũ magnum in pluuia ꝑtransut. Est ne-¬
qͥssima pauꝑtas in ore impii. Laboraui pauꝑ in di¬

Expanded text:
feneraveris, tanquam perditum habe . Qui gloriatur in substantia, paupertatem vereatur. . Fili, ne in multis sint actus tui etiam si dives fueris, non eris immunis a delicto . Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia . Divitis autem et pauperis cor . Bonus dives, qui inventus est sine macula . Substantiae injustorum sicut fluvius siccabuntur, et sicut tonitruum magnum in pluvia pertransivit . Est nequissima paupertas in ore impii . Laborabit pauper in di
Abbreviated transcription (Latin):
queum diaboli. Sic̃ egentes multos aut̃ locupletantes.
tanꝗͣ nicħ habentes & omia possidentes. Salomon¬
dix̃. Benedictio dnĩ diuites facit. nec sotiabit᷑ eis
afflictio. Non ꝓdert᷑ diuitie indie ultionis. i̾ticia
uͦlibabit a monte. Qui confidt̃ in dutiis suis cor¬
riiunt: Custodiet᷑ uisto substantia peccatore̾s. Qui con¬
gͥgat thesauros lingua mendatii. unꝰ ẽ. & ĩpinget᷑ a

Expanded text:
queum diaboli . Sicut egentes, multos autem locupletantes: tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. SALOMON. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Non proderunt divitiae in die ultionis, justitia vero liberabit a morte . Qui confidit in divitiis suis, corruet . Custoditur justo substantia peccatoris . Qui congregat thesauros l
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. timor dĩ. fili in uita tua tẽpta animã tuã. si
suerit ueꝗͣ. non des illi potestatẽ. non enĩ om̃ibꝰ omĩa ex¬
pediunt. Gregoriꝰ dix̃. Quo adusq & enĩ infirmi sumꝰ. cõ¬
tine nos met ipsos debemꝰ. ne dũ bona tenera eitiꝰ ostendi¬
mꝰ. admiteamꝰ. Basiliꝰ dix̃. Inqͥbꝰdã te exhibe senẽ. in qͥ¬
suꝑfectꝰ ẽ. Non tͥ obest puerilis etas.si sueris m̃te ꝑfectꝰ.
nec senilis ꝓderit etas si fueris pariuilus sensu. De contenti¬

Expanded text:
Fili, in vita tua tenta animam tuam: et si fuerit nequam, non des illi potestatem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGORIUS. Quoadusque enim infirmi sumus, continere nosmetipsos debemus, ne dum bona terrena, quae citius ostendimus, amittamus. BASILIUS. In quibusdam te exhibe senem, in qperfectus est. Non tibi obest puerilis aetas, si fueris mente perfectus: nec semel proderit aetas, si fueris parvulus sensu. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
incogitatione. uctꝰ alit enĩ aĩam suã cibis alienis. Ieronimꝰ¬
dix̃. Ad conuiuiũ peccatoꝵ rogatꝰ. ad ħ ambula. ut sp̃ales
s loqͥentas solet. Sc̃ꝑ emĩ uoluptas comitat᷑ epulas. Cũ corpꝰ
in refectionis delectationẽ resoluit᷑. Cor in ane gaudi¬
ũ relaxat᷑. Sẽꝑ epulas loqͥcitas sequit᷑. Cũq uenter re¬
ficitur. lingua defrenatur: de iisu & fletu.

Expanded text:
tatione victus: alit enim animam suam cibis alienis . HIERONYMUS. Ad convivium peccatoris rogatus, ad hoc ambula ut spirituales is loquacitas solet, semper enim voluptas comitatur epulas. Cum corpus in refectionis delectatione resolvitur, cor ad inane gaudium relaxatur. Semper epulas loquacitas sequitur, cumque venter reficitur, lingua defrenat. CAPUT LIV.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Quecq cognouis obseruantẽ timorẽ dei assiduus esto.
inbrosiꝰ dix̃. Qui enĩ scõ uiro adheret. ex eiꝰ assiduitate usu
locurionis. ex ẽplo oꝑis accipit. ut accendat᷑ in amorcin
ueritatis. Qui alios ad iniqͥtatẽ suadendã ꝑt̾hunt in semet¬
ipsis ministio demonũ. ad iniqͥtatẽ suscipi unt. ꝗͣuis ꝑ na¬
tam demones ñ sint. Scã enĩ ȩccłia in carnalibꝰ ãpla ẽ. in

Expanded text:
est. GREGORIUS. Qui cum sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate et usu locutionis exemplum operis boni accipit, ut accendatur in amorem charitatis. Qui alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ob iniquitatem suscipiunt, quamvis per naturam daemones non sint. Sancta enim Ecclesia in carn
Abbreviated transcription (Latin):
iu aut̃ pacis consiliũ iniunt. sequet᷑ eos gaudiũ
q̃ aut̃ agt̃ cunct̾a. cũ consilio regint᷑ sapientia.
stutꝰ omĩa agit cõ consilio. dissipant᷑ cogita¬
tiones uͥ ñ ẽ consilium. Uͥ uͦ plures st̃ consilia¬
rii confirmantur cogitationes consilii roborãt᷑.
& gub̃nacłis tractanda ft̃ bella. ⁊ erit salꝰ ubi
multa consilia st̃. Sic̃ aqͦ ꝓfunda sic consiliũ
in corde uiri. s homo ex hauriet illud. hiesus¬
filiꝰ sirach dix̃. M ulti pacifici sint tͥ. consiliariꝰ
sit tͥ unꝰ de mille. Cũ fatuis ne consiliũ ha¬
beas. ñ enĩ potert̃ te dilig̾e. nͥ quȩ ipsis placu¬
erit. Corã extͣneo ne. facias consiliũ. Nlõ omni
homini cortuũ maifestes. ne forte auferat

Expanded text:
 sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cuncta cum consilio, aguntur sapientia . Astutus omnia agit cum consilio . Dissipantur cogitationes ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur . Cogitationes consiliis confirmantur, et gubernaculis tractanda sunt bella . Erit salus ubi multa consilia sunt . Sicut aqua profunda, sic consilium in ore viri, sed homo sapiens exhauriet illud . JESUS SIRACH. Multi pacifici sint tibi, consiliarius sit tibi unus de mille . Cum fatuis ne consilium habeas . Non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent . Coram extraneo ne facias consilium . Non omni homini cor tuum manifestes, ne forte auferat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ Salomon dix̃. fallax grã ⁊ uana ẽ pulctudo ba¬
sli dĩ. Pulc̾tudo diligenda ẽ filimi. q̃ leticiã sp̃alẽ consueuit
infunde euitemꝰ p̃tiosas pulcͥtudines. ne õiũ maloꝵ genera ior
nos moro gent. Sapiens uir. ñ considat corꝑis decorem.s ariuie
nstpiens aut. in carnalibꝰ detinet᷑. Sapiens uir mulierẽ respuit
geuosã. stultꝰ aut̃ concupiscens eã supplantatꝰ. Sir pudeno
ad iprudcnti muliere autit ocłos suos. luxuriosꝰ aut̃ intuenᷤ
ea soluet᷑ ut cera fatie ignis. xp̃s ñ in eorꝑs s animȩ puletu¬

Expanded text:
pulchritudo . BASILIUS. Pulchritudo diligenda est, fili, quae laetitiam spiritalem consuevit infundere. Evitemus pretiosas pulchritudines, ne omnium malorum genera in nos irrogentur. Sapiens vir non considerat corporis decorem, sed animae. Insipiens autem in carnalibus se detinet. Sapiens mulierem respuit gestuosam. Stultus autem concupiscens eam supplantatur. Vir prudens ab imprudenti muliere avertit oculos suos. Luxuriosus autem intuens eam, solvitur ut cera a facie ignis. Deus non in corporis, se
Abbreviated transcription (Latin):
tio hominis cirea ꝓximum suum. mised̾ia autẽ dei suꝑ
om̃em carnem. qui miscd̾iã habet. ⁊ docet. ⁊ erudit. qͣsi
⁊ ĩpsum ꝓ salute sua aliquid elaborare. Inuenire pos¬
sumꝰ miscdĩam s in animam contribulatam. ⁊ spm̃ hu
muilitatis. In exitũ tuũ cogita dm̃. ⁊ in testam̾̃to tuo
relinq̃ pauꝑibꝰ. tu illuc uades & oꝑa tua ꝑmanent.¬

Expanded text:
tio hominis circa proximum suum misericordia autem Dei super omnem carnem qui misericordiam habet et docet erudit quasi irit, et ipsum pro salute sua aliquid elaborare. Invenire possumus misericordiam, sed in anima conturbata et spiritu humilitatis. In exitu tuo cogita Deum, et in testamento tuo relinque pauperibus: tu illuc vades, et opera tua
Abbreviated transcription (Latin):
pedibꝰ ur̃is. ut ñ claudicans error. magis autt̃ sanet᷑.
S alomon dix̃. Ne delecteris semitis ip̃ioꝵ. nec tͥ placeat
maloꝵ uia. Iustoꝵ aut̃ semite quasi lux splendens
ꝓcedit. & crescit usq ad ꝑfectã diẽ. Uia ĩpioꝵ tene¬
brosa. nesciunt uͥ corruunt. Occłi tui recta uideant
& palpebre tuȩ p̃cedant gressus tuos. Dirige semi¬
tã pedibꝰ tius. & om̃s uie tuę stabilient᷑. Au̾te peden¬

Expanded text:
tem sanetur . SALOMON. Non delecteris semitis impiorum, nec tibi placeant viae malorum . Justorum autem semitae, quasi lux splendens, procedunt et crescunt usque ad perfectum diem . Via impiorum tenebrosa, nesciunt ubi corruunt . Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos Dirige semitam pedibus tuis, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ri spet. Dum enĩ multa dãpnabilia repbi cõmisille
iudeant᷑. despecti a deo. nullo emendationis ubere
feriuntur. Semina ꝑcussio ẽ diuuina. una in bo¬
ham partẽ qua ꝑcutimꝰ carne ut emendem̃. alta
qͣ uulneram᷑ cõscientia ex caritate. ut dñi ardenti
diligamꝰ. Ds̃ idõ iustũ flagellat. ut de usticia suꝑ¬

Expanded text:
ri speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse ri speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse videantur despecti a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. Gemina est percussio divina: una, in bonam partem, qua percutimur in carne ut emendemur; altera, qua vulneramur in conscientia, ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. Deus ideo justum flagellat
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽ sto machum dolere. quã mentẽ. Cauendũ
ẽ uulnꝰ qd̾ dolore eurat᷑. Magna miscdia ẽ quando
peccantib ñ irascit᷑ d̃. Medicus si cessauerit curare
desperat.  Gregoriꝰ mx̃. Diuuna dispensatione agi¬
duĩ. qͥ plixiora uttia egrotatio ꝓlixior exurat. hisi¬
dorꝰ dixit. Reutens enim ds̃ hominẽ cruciat. quem
pescantẽ U deseriuerat. flagellando iterum
uisitet. Ordinata ẽ miseratio dei. quȩ pꝰ sic homi¬
nẽ ꝑ flagella apeccato emendat. ⁊ pꝰea ab ȩterno
supplitio liberat. Clectus enim dolerib dĩ uitȩ huiꝰ¬
lia flagella. ad ȩt̾na ꝓficunt giuidia. Ideoq ⁊ uistꝰ
ctionem indieat ⁊ illue remunerat ꝑ miserationẽ.
malos hic tolerat ꝑ tẽꝑalem clem̃tiam.⁊ illue pu¬
nit ꝑ eternã iusticiam. In hac enim uita dĩ parcet
ĩpus. & tam̃ ñ pareit electis. in illa parcłt electis. ñ
tam̃ pareet iniquis. Quantũ qͥsq aut in core aut
inmente flagella sustinet. tantũ se in fine remunera¬

Expanded text:
 mentem. Cavendum est vulnus quod cum dolore curatur. Magna misericordia est, quando peccantibus irascitur Deus. Medicus si cessaverit curare, desperat. GREGORIUS. Divina dispensatione agitur, ubi prolixiora vitia, aegrotatio prolixior exurat. ISIDORUS. Revertens enim Deus hominem cruciat: quem peccantem deseruerat, flagellando iterum visitat. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccato emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei, doloribus vilia flagella ad aeterna proficiunt gaudia: ideoque et justus ctionem judicat, ut illic remuneret per miserationem: et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Quantum quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tantum se in finem remunera
Abbreviated transcription (Latin):
despitiunt. aduersa uͦ erudiunt. T̃c̃ magis st̃ ocdi de sup
iustos. quando eos asfligi ab imqͥs ꝓuidentia suꝑna pnt¬
tit. Tc̃ iustis gaudia disponunt᷑ ęterna. quando psert
tribulationẽ ꝓbant᷑. Quantũ enĩ in hoc scło franqiũ.
tantũ in ꝑpetuo solidam᷑. Quantũ in p̾senti affligu .ta¬
tum in futoᷤ gaudebimꝰ. Si hic flagellis adt̾im᷑. purgta
quare sustinerla. qi iusta modũ cͥminis. inmor est
retributio ultionis. Qui enĩ in flagellis murmurat

Expanded text:
dejiciunt, adversa vero erudiunt. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Tunc justis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Quantum enim in hoc saeculo frangimur, tantum in perpetuo solidamur. Quantum in praesenti affligimur, tantum in futuro gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati Quare sustineo mala? quia juxta modum criminis, minor est retributio ultionis. Qui enim in flagellis murmurat,
Abbreviated transcription (Latin):
Uestis aut̃ tͥ pura cͥcdetur. ñ adpulcͥtudinẽ s ꝓpt̃ uecessariun
Utegniñtũ. ne dũ exqͥsitis in dum̃tis uestieris. in altera tur¬
pitudinẽ sumas. Icronimꝰ dix̃. Plumarum mollities. iu¬
uenilia menbra non foueat. Quicqͥd enĩ eorꝑa nr̃a defen¬
dere potest. ⁊ humane suecurr̾e in becillitati ħ una appel

Expanded text:
Vestis autem tibi pura circumdetur, non ad pulchritudinem, sed propter necessarium tegumentum, ne dum exquisitis indumentis vestiris, in alteram turpitudinem cadas. HIERONYMUS. Plumarum mollities juvenilia membra non foveat. Quidquid enim corpora nostra defendere potest, et humanae succurrere
Abbreviated transcription (Latin):
monachũ multa cura oportet habere. ut possit
uanti monachoꝵ dũ patris matrisq miserentur.
suas animas ꝑdidert̃. Melior ẽ scłaris mansuetus. ꝗͣ
firmitate seruiens frĩ. suꝑ monachũ ñ miserenten
aut̃ requiem adducit. Pallor enim cũ humilitate.
alia mandata. Effrẽ dix̃. Sic̃ enim sarͣra den̾sa. in bona
terra culta. sic anima monachi frlictisicans cogitati¬
onib diuinarũ scͥpturarum. Sic̃ lãpas lucida in lo¬
eo tenebroso refulgens. sic monachꝰ mente sobria in
corde ꝑuigil in tẽꝑe salmodiȩ suȩ ⁊ oratiomibꝰ. Siẽ
pondꝰ salis depͥmit infirmũ. sic sopnꝰ monachum in
oratione. Sic iumis corrũpit. sic inuidia corrũpit¬

Expanded text:
monachum multam curam habere oportet, ut possit Quanti monachorum, dum patris matrisque non miserantur, suas animas perdiderunt? Melior est saecularis mansuetus, quam firmitate serviens fratri super monachum non miserentem autem requiem adducit. Pallor enim cum humilitate, alia mandata. EPHRAEM. Sicut enim sata in bona terra culta, sic anima monachi fructificans cogitationibus divinarum Scripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroso refulgens, sic monachus mente sobria, in corde pervigil, in tempore psalmodiae suae et orationis. Sicut pondus salis deprimit infirmum, sic somnus deprimit monachum in oratione. Sicut vermis corrumpit lignum, si
Abbreviated transcription (Latin):
seccanitiir peccata. Qiui mimicũ dilig̃ ⁊ qͥ lugenti
asfectii cõpasłionis ⁊ consolationis ĩꝑtit. ant inqͥ¬
bͣ libet necesstitatib consiliũ adhibet. elemosmam
ꝓ eioubio fac̃. Xuis quisq sit egenso nuls dermen
unde tribuat egenti. exeusationẽ inopie potest

Expanded text:
 lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat egenti excusationem inopiae potest
Abbreviated transcription (Latin):
cho lingue uitorem. s anime puritatẽ. Qͥoqͥd in
monachis dr̃ redunaat in elericis adu̾sũ nos loqͦtᷤᷤ
ꝑse muti. Monachꝰ c̃ corꝑe clausus cellula lateat.
b t̾renis inseruiant. qͦs dona sp̃alia ñ exomant:
Qui penet᷑re intima nequeunt. saltim necessaria
eleste enim donum accipit monachꝰ. qͥ terrena a se¬
met ipsis ꝓiecit nec implicat se negotiis scłaribꝰ. mi¬
ẽ. ⁊ cura illi ẽ quẽadmodum cleo ñ scło placeat. qͥ¬

Expanded text:
iae nitorem, sed animi pietatem. Quidquid in monachos dicitur, redundat in clericos. Adversum nos loquaces, pro se muti. Monachus cum corpore clausa cellula lateat, bus terrenis inserviant, quos dona spiritualia non exornant. Qui penetrare ad intima nequeunt, saltem necessaria eleste enim donum accipit monachus qui terrenos actus a semetipso projicit, nec implicat se negotiis saecularibus miest: cura illi est quemadmodum saeculo non placeat, q
Abbreviated transcription (Latin):
roctitudo uitiis debetur. ut in uno eodemq ho¬
miie &e diligamꝰ bonum qd̾ factum ẽ & ꝑseqͥ¬
inur mala que fecit. nec dum culpas ineaute re¬
mittimꝰ. ñ iam ꝑ caritatẽ cõpati. s ꝑ negligeno¬
re ꝓximis. qd indignis nobis acreriore ño hede.

Expanded text:
rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligenr:
Abbreviated transcription (Latin):
Accusamꝰ sepe qd facmꝰ. ⁊ contra nosmet ipsos. in nr̃ã
uitia inuenimꝰ. Non ẽ detrahere uerum dicẽ. Caue
ne linguam aut aures habeas purientes. id ÷ aut nt
ipse aliis detrahas. aut alios audias detrahentes. Male
mutant. minui peecatoꝵ. Gregoriꝰ dix̃. Celoꝵ senim
regnum. nullus murmurans accipit. murmurari po¬
test. Isid orꝰ dix̃. Non detrahas peceanti. s dole. Qd in
alio detrahis. in te potiꝰ ꝑtimescet. Detractionẽ om̃s
rep̃hendunt. om̃s uituꝑant. Quando alium dethis
te ipsum discute. Quando alium mordis. tua peccati
detrahentẽ audit ⁊ his qͥ detrahit. In uitas patrũ dyxi

Expanded text:
amus saepe quod facimus, et contra nosmetipsos nostra vitia invenimus. Noli detrahere, sed verum dicere. Cave ne linguam aut aures habeas prurientes: id est, ut nec ipse aliis detrahas, aut alios detrahentes audias. Maloruitudine putant minui peccata. GREGORIUS. Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. ISIDORUS. Non detrahas peccanti, sed condole. Quo in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractores omnes reprehendunt, omnes vituperant. Quando alii detrahis, teipsum discute. Quando alium mordes, tua peccata detrahentem audit, et is qui detrahit. EX VITIS PATRU
Abbreviated transcription (Latin):
Oregoriꝰ dix̃. Sic̃ capite regunt᷑ inenbra. ita ÷ cogitatio¬
nei inte disponunt᷑. Dũm enĩ in cogitatione uolun¬
tas ñ repͥmitur. etiam in actione dnãt᷑. Om̃a enim
tationes intelligit. Maligni qͥppe sp̃s undiq animã
angtant. quando ei ñ solu oꝑe. uerũ etiã locutiones
atqͣ msuꝑ cogitationes iniquas replicant. Tẽ enĩ in
capite ocłos hãbemꝰ. c̃ uitã redẽptoris nrĩ tacita co¬
gitatione conspicimꝰ. Qͥd ꝓ dest qd̾ contͣ hostiũ insidi¬
as tota eiuitas custodit᷑. si unũ foram̃ aꝑtũ relinqͥt᷑
uñ ab hostib intretur. Om̃e enĩ qd̾ subtilit̃ cogita¬
mꝰ. quasi mente eotͥmꝰ. Qͥ gͦ in pace subig̾e earnis
desidia uolumꝰ. qͦmͦ in bello ꝓ deo ipsã carne̾ daremꝰ:
M ens nr̃a a carnali dilectione abscidenda ẽ ⁊ a carniscu¬
ra necessaria abscidenda non ẽ. Isidorꝰ dyx̃. Biꝑtita cau¬

Expanded text:
reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur. Dum enim in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam in agnitione dominatur. Omnia enim tationes intelligit. Maligni quippe spiritus undique animam angustant, quando ei non solum operis, verum etiam cogitationis, atque insuper locutionis iniquitates replicant. Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam Redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus. Quid prodest quod contra hostium insidias tota civitas custoditur, si unum foramen apertum relinquatur, unde ab hostibus intretur. Omne enim quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Quia ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quomodo in bello pro Deo ipsam carnem daremus? Mens nostra a carnali delectatione abigenda est, et a carnis cura necessaria abscindenda non est? ISIDORUS. Bipertita est cau
Abbreviated transcription (Latin):
emo potest a diabolo decipi. nͥ qui łe p̃bere
maluerit sue uoluntatis assensũ. Ieronimꝰ dix̃¬
otestas quippe diaboli ñ in temeritate illiꝰ atq
iactantiȩ. s in tua ͤ uoluntate. Diabolꝰ ꝑ ea que
patere uidet. aut certe si firmit᷑ causa querit

Expanded text:
Nemo potest a diabolo decipi, nisi qui praebere voluerit suae voluntatis assensum. HIERONYMUS. Potestas quippe diaboli, non in temeritate illius atque jactantia, sed in tua est voluntate. Diabolus per ea quae patere videt, aut certe non firmiter clau
Abbreviated transcription (Latin):
mordens labia sua ꝑfic̃ malum. Non p̃terit dñs
om̃is cogitatꝰ. ⁊ ñ abscondit se ab eo ullꝰ sermo. In
cogitationibꝰ ĩpii. int̾rogatio erit. Impii aut̃ scd̾m
q̃ cogitauert̃. correptionẽm habeb̾t. Corpꝰ enĩ qd̾ cor¬
rũpitur. agrauat animam ⁊ depͥmit. terrena in

Expanded text:
mordens labia sua perficit malum . Non praeterit Dominum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo . In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Impii autem secundum quae cogitaverunt, correptionem habebunt . Corpus autem quod corrumpitur, aggravat animam: et dep
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ diuino munere sumꝰ. Utam᷑ gͦ optime diuiniᷤᷤ
benefitiis quati . deo ñ peniteat dedisse.⁊ nob̃ acce¬
pisse sit utile. In diuisione donoꝵ diu̾si ꝑcipiunt
diu̾sa dei mirnera. ñ tam̃ cedunt᷑ um omĩa. ut sit
ꝓ utilitatis studio qd̾ alt̾ ãmiretur in alto. Gr̃aꝵ
munera. alio ista. alio uͦ donant᷑ ista illa. nec da¬
t᷑ ita hab̾e uni. ut ñ egeat alt̾i. Auferre d̃s dr̃
homini donũ. qd̾ homo ñ habuit. id÷ qd̾ acciꝑe
ñ meruit. Cuscbiꝰ dix̃. Si c̃ gratis grã accipitur
a deo. ita gratis eadẽ ministret᷑ de discordia.¬

Expanded text:
potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. In divisione bonorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilirum alia isti, alia vero donantur illi, nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. Auferre Deus dicitur homini donum quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem ministretur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
rationem positurꝰ redit. qr his qui nc̃ pie spi¬
ritalia dona tribuit discrete in iuditio merita
exqͥret. ħ onum qd̾ in tranquillitate sumit᷑.
in tribulationẽ manifestatur. St̃ nãq ñ nul¬
li. qͥ donũ intelligentiȩ ꝑceꝑunt. s sola quȩ
earni ft̃ sapiunt. Isdorꝰ dix̃. Int̾dũ peccantib
nob sua dc̃ dona ñ retͣhit. ut ad spem diuine
ꝓpitiationis mens humana consurgat. Ab illo
enim nobis omĩa bona. gr̃a p̃uenieñte donant᷑.
Dfectꝰ hominis donum dei est. nec a se potest qͥ qͣm
s a dño corrigi. Non enĩ qͥcꝗͣ boni habet ꝓpͥum
homo. ciuiꝰ uita ñ ẽ eiꝰ. Cum quisq aliqd̃ donũ dĩ
accipit ñ appetat ampliꝰ qd̾ ineruit. nedũ alteriꝰ
D menbri offitiũ arriꝑe temptat. id qd̾ meruit
ꝑdat. Contͦbat enĩ corꝑis ordinẽ totũ. qͥ ñ fuo cõ¬
tẽptꝰ offitio subripit alienum. Qd̃ enĩ sapienteᷤᷤ
suinꝰ. qd̾ diuites qd̾ potentes existimꝰ. ñ alt̾ius. s

Expanded text:
rationem positurus redit: quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquiret. Bonum quod in tranquillitate sumitur, in tribulatione manifestatur. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed sola quae carnis sunt, sapiunt. ISIDORUS. Interdum peccantibus nobis, sua Deus dona retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Profectus hominis donum Dei est, nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus. Cum quisque aliquod donum Dei accipit, non appetarripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. Quod enim sapientes sumus, quod divites, quod potentes existimus, non alterius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ in uanũ assumit. ⁊ ꝓximũ dolo capit. Nõ ẽ
conseruandũ saeram̃tũ qd malũ incaute ꝓmittit᷑.
uelitti si qͥspiam adult̾e̾ ꝑpetuã ẽ eam ꝑman̾endi si¬
dem pollicetur. Tolerabiliꝰ ẽ enĩ ñ ĩplere sacͣm̃tũ¬
corde hominũ cogitationes male ꝓcedunt.
A dult̾ia. formeationes. homicidia. furta. auaritia

Expanded text:
nomen in vanum adsumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentucorde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avar
Abbreviated transcription (Latin):
Qui qd̾ nouit loquit᷑ index iusticie ẽ fraudu¬
lentis. Iurationi ñ ad quiescas tuũ os. uir
multũ uirans replebitur inquitate. ⁊ ñ discedit
a domo illiꝰ plaga. Si in uacuum uirauerit uir
ñ iustificabitur. In diseiplinate. ñ assuescas os tu¬
ꝑuirant. ut ꝑ fidẽ sacram̾ti fidẽ faciat. u̾bi. sic¬
q fallendi ilũ ꝑurant ⁊ m̃tiunt᷑ hominẽ incau
tũ decipiunt. Itẽ dũ ⁊ falsis lacͥmis seducti decipi¬
mur neredim᷑ dũ plorant. quib eredendũ ñ erat.
lerũq sine iuramento loqͥ disponim̃. s ineredultra¬
te eoꝵ qui ũ credunt qd dicimꝰ intrare conpelli¬
mur. Taliq necessitate uirandi consuetudinen
facimꝰ. St̃ multi ad credendũ pigͥ. qͥ ñ mouent᷑ ad
fidem ubi. Grauit̃ aut̃ delinquunt. qͥ sibi loquẽ¬
tes. iurare cogunt. Quac̃q arte u̾boꝵ qͥs uret¬

Expanded text:
est fraudulentus . Jurationi non assuescat os tuum . Vir multum jurans replebitur iniquitate, et non discedit a domo illius plaga . Si in vacuum juraverit vir, non justificabitur . Indisciplinatae loquelae non assuescas os tuperjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verbi, sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, homines tum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate, jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
gat suscitatas. homo ꝑuersus. suscitat lites. ⁊
uerbosus seꝑat pͥncipes. S ẽꝑ uirgia querit malus.
angłs aut̃ crudeł mitet᷑ contra eum. Gregorius
drx̃. Ds quippe inunitate ẽ. ⁊ illi ciꝰ̃ gr̃am habere
munus accipit᷑. Quicqͥd enim ꝓteriuis uł indig.¬
nꝰ amicꝰ ꝓtulerit obiurgantes. furorẽ ñ dilectio
correctionis. Quale ẽ iam miscdi̾ȩ sacͥfitiũ qd̾ cũ
discordia ꝓrimi offertim: de iuramentis.

Expanded text:
sus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . GREGORIUS. Deus quippe in unitate est, et illi ejus gratiam habere munus accipitur. Quidquid enim protervus vel indignus amicus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio correctionis. Quale jam est misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximi offertur? CAPUT XXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
deo. implicat se negotus secularib. ut ei placeat
eui se ꝓbabit. Salomon dix̃. Semita iustoꝵ decli¬
nat mala. Custos aut̃ anumȩ suȩ. seruat animã
suã. Ieromimꝰ oix̃. Nonꝗͣ de ore monachi. tͤpis aut
laseiuus sermo egrediatur. his enĩ signis. libidi¬
nosus animꝰ ostendit᷑. ⁊ ꝑ ext̾iorem hominẽ. inti¬
oris hominis uita demonstrat᷑. Monachꝰ ñ desid̾et
urbiũ frequentiam. qͥ de singłaritate censetur.
Monachꝰ sit uigil sensu. ne uanis eogitati onibꝰ pol¬
luat. Amet scientiã scͥpturarũ. ⁊ carnis uitia
patres. ut qͦꝵ honorẽ possident. hab̾e nitant᷑
⁊ meritũ. Monachꝰ habeat sĩplicitatẽ colube. ne
ciuꝗͣ machinet᷑ dolꝰ. habeat ⁊ serpentis astutia.

Expanded text:
mplicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . SALOMON. Semita justorum declinat mala: custos autem animae suae servat viam suam . HIERONYMUS. Nunquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur. His enim signis libidinosus animus ostenditur, et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonstrantur. Monachus non desideret urbium frequentiam, quia de singularitate censetur. Monachus sit vigil sensu, ne vanis cogitationibus polluatur. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia Patres: ut quorum honorem possident, habere nitantur et meritum. Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquam mac
Abbreviated transcription (Latin):
mala ꝗ̃ in cogitatione ⁊ieniant. s magis głandũ ẽ. si
nͥ oꝑa aut inala cogitata caueamꝰ aut bona intelle
cta faciamꝰ. In ipso cogitationis initio resiste. ⁊ euades
spreueris cogitationes a corde. non ꝓrũpunt in oͦꝑe.
ieogitationi ñ consen seris. oꝑa scito resistis. Nõ enĩ
potest corrũpi corpꝰ. nͥ pͥꝰ corruptꝰ sit animꝰ. licħ pot̃
caro facere. nisi qd̾ uoluerit animꝰ. Munda enĩ a cogi¬
tanone aminũ. ⁊ caro ñ peecat. Meliꝰ ẽ ut uites uitiũ¬

Expanded text:
malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intelcta faciamus. In ipso cogitationis initio resiste, et evades raveris cogitationes a corde, non prorumpent in opera. Si cogitationibus non consenseris, operi cito resistes. Non enim potest corpus corrumpi, nisi prius corruptus sit animus. Nihil potest caro facere, nisi quod voluerit animus. Munda enim a cogitatione animum, et caro non peccabit: melius est ut vites vitiu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ isidorꝰ dix̃. Sepe uera ꝓmittit. qͥ falsa dicturꝰ ẽ. ut eñ
pͥmum adquisierit fide. ad reliqͣ mendatia. audienteᷤ
eredulos faciat. Multis uident᷑ uera eẽ q̃ falsa st̃.¬
⁊ ideo ñ ex deo s ex suis mendatiis loquunt᷑. Ple¬
rumq a ui̾tate incipit qͥ falsa confing̃. latent
sẽꝑ uenena cͥcũlita melle u̾boꝵ. ⁊ tam diu decep¬
tor ueritatẽ simulat. qͦusq fallendo decipiat. Sũ
dat. iniqͥtas ẽ. Esto in u̾bo uerax. neminẽ menti¬
endo fallas. Non aliud loqͣris. aliud fatias. Non
aliud dicas. aliud in aiuimo teneas. Assiduitas iu¬
randi. ꝑ urii consuetudinẽ fac̃. Sine considãtio¬
ne uͦ ñ ꝓmittas. qd ñ potes face̾ ñ pollicearis. Mul¬
tũ reus eris. si ñ reddas qd̾ uoueris. Ueritas nõ¬
amat angͣlos. Nec querit usuras. qd incaute no¬
iusti ñ fatias. Impia ẽ ꝓmissio. q̃ scelere adĩplet᷑.¬

Expanded text:
 suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sun ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circumdata melle verborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Summdat, iniquitas est. Esto in verbo verax, neminem mendacio fallas. Non aliud loquaris, aliudque facias. Non aliud dicas, et aliud in animo teneas. Assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Sine consideratione vero non promittas. Quod non potes facere, non pollicearis. Multum reus eris, si non reddas quod noveris. Veritas angulos non habet, nec quaerit usuras. Quod incaute vovisti, non facias; impia est promissio quae scelere adimpletu
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dei ñ possidebunt. Carissimi mundemꝰ nos
ab omi inqͥnam̃to. carnis ce sp̃s ꝑficientes sc̃ĩficati¬
onem in timore sp̃s. dico aut̃. Spũ ambulate.⁊ de¬
sidia carnis ñ ꝑficietis. Salomon dix̃. Qui aut̃ con¬
fidit in cogitationibꝰ suis ĩpie agit cogitationes i¬
toꝵ uiditia. Consilia aut̃ ĩpieꝵ frauoulenta. Dolꝰ
in corde. cogitantiũ mala. Ab hominatio dño cogi

Expanded text:
n possidebunt . Charissimi, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore spiritus. Dico autem spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis . SALOMON. Qui autem confidit in cogitationibus suis, impie agit . Cogitationes justorum, judicia: consilia impiorum fraudulenta . Dolus in corde cogitantium mala . Abominat