comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uida sicut iuprincipio. ut non magifice gletur douius da¬
uid. et gła habitantiuu iherłm coutra iudam. Taberuacła
uida sicut inprincipio dus saluat. cum ipse qui cũ patribꝰ
ur̃is uurabilia fecerit ur̃is etiam glorficatur adeo tp̃rib
ut sub erumpus et calamitatib maiora onuuno moderti
isti uideautur egisse. quani iudea antiquitꝰ cum uioribus
ac filis et continua uentiiũ pleuitudiue sub ducatu apparen¬
num angłoꝵ frequentibꝰq miraculis estiment᷑ uuplesse.
Hos in quam ueratius saluat q eos reuera uti filios iecipit.
głetur. id est ueceres qui belloꝵ uictoris pre uinueruit
suꝑbire desistant cum uouos quosq potiora eperciusse ppen¬
dant. Gta qͦ babitantiui iheił̃m contra uidã eleuatur. Aũ
fastus eoꝵ qui ibidem reguauere et aliqua elaa fecere. muoder¬
nis oppouitur. ⁊ dauid uamq qui potisiuium potuit. eͥ¬
quid in supbia magis habent cause exprumit. Acsi diritt.
Et si dauid celeberrunus armis ex ticeitt. et de succedentib

Expanded text:
ur domus David; et gloria habitantium Jerusalem contra Judam . » Tabernacula Juda, sicut in principio, Dominus salvat, cum ipse, qui cum patribus nostris mirabilia fecerit, nostris etiam glorificatur adeo temporibus, ut sub aerumnis et calamitatibus majora omnino moderni isti videantur egisse, quam Judaei antiquitus cum uxoribus ac filiis, et continua ventrium plenitudine, sub ducatu apparentium angelorum, frequentibusque miraculis aestimantur implesse. Hos, inquam, veracius salvat: quia eos revera uti filios recipit qglorietur; id est, veteres qui bellorum victoriis praeeminuerunt, superbire desistant, cum novos quosque potiora exercuisse perpendant. Gloria quoque habitantium Jerusalem, contra Judam elevatur: dum ere, et aliqua clara fecere, modernis opponitur. Per David namque, qui potissimum potuit, quidquid in superbia magis habent causae exprimit. Ac si diceret: Etsi David celeberrimus armis exstiterit, et de succedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc indie illa. q subtili suo iudicio prouidet ac ordiuat.
quod eos qui fidei contrana agunt. aut ꝑpetua dampuatioue
conterat. aut quantu m spectat ad examinatiouem sue ipsopb
Alustratioue iuterna. que ẽ. profecto dies. sed illa que expri¬
ini uidelicet non possit ratiociuatioue ulla. Et effundam suꝑ
deus et si frequentib uict̾oriis donauit et donat. erebris tam̃
inforniiis edoniuit et edomat. Et duni eos uec continuati¬
one ualoꝵ desperare permittit. uec assiduitate bonoꝵ suꝑ

Expanded text:
et hoc in die illa: quia subtili suo judicio providet ac ordinat et hoc in die illa: quia subtili suo judicio providet ac ordinat quod eos qui fidei contraria agunt aut perpetua damnatione conterat, aut quantum spectat ad examinationem suae ipsoruillustratione interna, quae est profecto dies; sed illa, quae exprimi videlicet non possit ratiocinatione ulla. « Et effundam suDeus, etsi frequentibus victoriis donavit et donat, creberrimis tamen infortuniis edomuit et redomuit: et dum eos nec continuatione malorum des
Abbreviated transcription (Latin):
liquisse. euius penam consequenter ũ legitur iupreseuti rece¬
suꝑuus continent gesta. deus ipse imquuita reliquit. sed
mor inter uieuutis peccati successus. que meruere celerius
aut fainis aut quarumnlibet difficultatũ tormenta rependit.
Iude et donius dauid quasi di efficitur. qi ꝑdiuine correp¬
tionis iustantiaui ad sp̃ualis gr̃e conceptum reditur. Quibꝰ
enim deus uti quoudami dauid paterue discipluã ir rogat.
hosstatim asue iuspuationis complexu uon abdicat. Ait qͦ
indi conspectu ut angłs. qi dum ꝑ uuiuiuentia flagella
honio couspicit se a suis deo auct̾ore erinui affectib. diu ilico
diligere intendit aideutius: dum eiũ se castigari coguoscit
ut filiuni. auiat ut augłs. Dei aũ couspec̾tus. puis: houiiꝰ
interioris affectus. Et erit uidie illa queram couterere
oũis geutes que ueniunt eontͣ iherłm. Ea soleuius quere¬
re. que nos certumi: sub oculis uou babere. Qͥd uͦ dei ÷ que
gͦ deus conterere om̃s gentes que coutra iherlui ueniunt

Expanded text:
liquisse, cujus poenam consequenter non legatur in praesenti rece, sicut superius continent gesta, Deus ipse impunita reliquit; sed mox, inter ineuntis peccati successus, quae meruere, celerius aut famis, aut quarumlibet difficultatum tormenta rependit. Unde et domus David quasi Dei efficitur, quia per divinae correptionis instantiam ad spiritualis gratiae conceptum reditur. Quibus enim Deus, uti quondam David, paterne disciplinam irrogat, hos statim a suae inspirationis complexu non abdicat. Fit quoque in Dei conspectu ut angelus: quia dum per imminentia flagella homo conspicit se a suis, Deo auctore, eximi affectibus, Deum illico diligere intendit ardentius: dum enim se castigari cognoscit ut filium, amat ut angelus. Dei autem conspectus, pius est hominis interioris affectus. « Et erit in die illa; quaeram conterere omnes 440 gentes quae veniunt contra Jerusalem . » Ea solemus quaerere, quae nosergo Deus conterere omnes gentes quae contra Jerusalem veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tificatura iecisse. Oñis itaq popłos ad dexteram et siuuisfuu
incuruitu deuorant. dum hiuc electos quos dextera in¬
nuit ad pietatem xp̃iauitatis in corporant. illinc reprobos
qui sinistrorsun ꝑtinere noscunt᷑ digna cedis ultionis de¬
uastant. Et habitabit᷑ iherłm rursus iuloco suo iuiherliu.¬

Expanded text:
ctificatura jecisse. Omnes itaque populos ad dextram et sinistram in circuitu devorant, dum hinc electos, quos dextera innuit, ad pietatem Christianitatis incorporant; illinc reprobos, qui sinistrorsum pertinere noscuntur, digna caedis ultione devastant. « Et habitabitur Jerusalem rursus in loco suo in Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant apud regen odium uicurrit. ut eũ a sepulchit
custodia arceret. quii &ẽ ab ipsa iuibe extruderet. Regraci¬
atus aũ pontifex apłice sedis apicibꝰ. ad pluruuũ exequi¬
torum suoꝵ dedecꝰ iherosolunam rediit. Hȩc de illuis una¬
giuarii patriarche electione ac deiectione dixise sufficiat.
Que electio ommum bonoꝵ cassancia iudiciis die festi¬
uitatis scĩ petri aduincula erupit. sed cum ei uulla pie ui¬
te adiumenta suppeterent. effluxit. Ciuitas aũ eacdem
capta: a francis quintodecimno ꝓuecti iulii die cum sexta
ẽẽt feria: ipsa fere qua xp̃c iu crucem sublatꝰ ÷ hora.
on multo post tempore inmo paucissinus post dieb
pridem regis mn fr̃i. uiris spect᷑abilib ac fortissinus sugge¬
rentes ut plurim a succenturiati militia ad prefatam pro¬
ficiscerentur urbem. eam ꝓculdubio in ius ꝓpriũ recepturi
Procedunt illi. ductisq secum uonͥ siue peditũ uumero

Expanded text:
fuerant, apud regem odium incurrit, ut eum a sepulcri fuerant, apud regem odium incurrit, ut eum a sepulcri custodia arceret, quin etiam ab ipsa urbe extruderet. Regratiatus autem pontifex apostolicae sedis apicibus, ad plurimum exsecutorum suorum dedecus, Jerosolymam redit. Haec de illius imaginarii patriarchae electione ac dejectione dixisse sufficiat. Quae electio omnium bonorum cassanda judiciis, die festivitatis sancti Petri ad Vincula erupit, sed cum ei nulla piae vitae adjumenta suppeterent, effluxit. Civitas autem eadem capta est a Francis, quinto decimo provecti Julii die, cum sexta esset feria; ipsa fere, qua Christus in crucem sublatus est, hora.on multo post tempore, imo paucissimis post diebus, pridem regis, modo fratri, viris spectabilibus ac fortissimis suggerentes, ut plurima succenturiati militia, ad praefatam proficiscerentur urbem, eam procul dubio in jus proprium recepturi. Procedunt illi, ductisque secum multis, non sine peditum numero
Abbreviated transcription (Latin):
coniuentia requisita in ipsa cui sedebat catbedia ꝑse ipsos
idem principes in eccłiam euexere. Nec mora hunc eundẽ
post regis gioriosi Godefridi occubitum cum reguaret
balduinus fr̃ eius qui edesse prefuerat. proditionis insimu¬
lant. sicq certo dampniatum crimine. eum qui metropo¬
litauus ẽẽ destiterat patriarcbatu priuant. Cumq de in¬
stituendo pontifice iterata trac̾taret electio ꝓuidens ar¬
nulfus ut talis fieret qui nullatenꝰ a suo imꝑio disseutiret.
quendam de suis contubernalibꝰ quem sciret sibi ꝑ om̃a ob¬
temperaturum uitpote uirum simpliceni et illiteratum
uocabulo ebremarum omui fauore ꝓmouit. Quo p̾modũ
sese religiose agente et ad euis adintegrium ut putamus
uequaꝗͣ uota gerente. apud apłicam sedem eũ nuꝑrune
accusauerunt. sed impsa sua accusatione fedissune defeccit̃
Unde tm̃ cum suis complicib qui s in accusaudo ad nisi

Expanded text:
conniventia requisita, in ipsa cui sedebat cathedra, per seipsos conniventia requisita, in ipsa cui sedebat cathedra, per seipsos idem principes in ecclesiam evexere. Nec mora, hunc eumdem, post regis gloriosi Godefridi occubitum, cum regnaret Balduinus frater ejus, qui Edessae praefuerat, proditionis insimulant; sicque certo damnatum crimine, eum qui metropolitanus fore destiterat patriarchatu privant. Cumque de instituendo pontifice iterata tractaret electio, providens Arnulphus ut talis fieret, qui nullatenus a suo imperio dissentiret, quemdam de suis contubernalibus, quem sciret sibi per omnia obtemperaturum, utpote virum simplicem et illitteratum, vocabulo Ebremarum, omni favore promovit. Quo postmodum sese religiose agente, et ad ejus ad integrum, ut putamus, nequaquam vota gerente, apud apostolicam sedem eum nuperrime accusaverunt; sed in ipsa sua accusatione foedissime defecerunt. Unde tantum cum suis complicibus, qui sibi in accusando adnisi
Abbreviated transcription (Latin):
cale ostentum se prebuit. declamationibꝰ tñ siuis noiita¬
fac̾ta usq ad apłicam sedem percrebuisset elect̾io. papa pas¬
capta iherłeui et rege promoto cum plurua classe adue¬
nit. nec multo post elec̾tionem que de aruulfo fuerat fa¬
c̃ta euentilans. scãm cauonum uira refutandam duxit.
Discusso nimirũ hominis genere saceidotis filius repperitur.
qui uon solũ asacris arceri precipit᷑ gradibꝰ. sed sed̃m toleta¬
ne sinodi scita. eius eccłiȩ ad cuius insuriam coustat ẽẽ pro¬
geuitus seruus fieri iubetur sempiteruus. Hac exelusus
cum se summoꝑe iugereret et defensaret sententia. cũ pories
euis pudon q repulsus fuerat mederi iualiquo uoluissent
sciscitabantur ab illo quem eligendum duceret. Ille coequa¬
lib uniorbꝰq ut est prauitas uature mox muidens. hunc
ipsum uiquit pysauum qui legatione fungitur accipite.
Dic̾tis eus priuncipes asseusere. raptumq archiep̃in uix eiꝰ

Expanded text:
cale ostentum praebuit; declamationibus suis tamen novitacale ostentum praebuit; declamationibus suis tamen novitafacta usque ad apostolicam sedem percrebuisset electio, papa Pascapta Jerusalem, rege promoto, cum plurima classe advenit; nec multo post, electionem quae de Arnulpho fuerat facta eventilans, secundum canonum jura refutandam duxit. Discusso nimirum hominis genere, sacerdotis filius reperitur, qui non solum a sacris arceri praecipitur gradibus, sed secundum Toletanae synodi scita, ejus ecclesiae, ad cujus injuriam constat esse progenitus, servus jubetur fieri sempiternus. Hac exclusus, cum se summopere ingereret et defensaret, sententia, cum proceres ejus pudori, quia repulsus fuerat, mederi in aliquo voluissent, sciscitantur ab ipso quem eligendum duceret. Ille, coaequalibus junioribusque, ut est pravitas naturae, mox invidens: « Hunc ipsum, inquit, Pisanum, qui legatione fungitur accipite. » Dictis ejus principes assensere, raptumque archiepiscopum, vix ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Quem rex preuenieus carcerali mancipauit eustodie.
decinuitq uirui usq ad sui ipsius exitumi uite. Quo ex¬
acto. ep̃e idem libertat ac honori rediit. et uti premissũ est
uie hunus intonante preconio ipse sue gentis frecus firquen¬
na cuni opib iumumeris ire pertent. Cuius comirtatus idẽ
asnulfus sese iunididit. et cum hiuic ipsi ep̃o cita isi fallo
Iomaniȩ fies fuus obtigisset. ex illo maxuno ceusi quẽ
post se reliquerat. hunc legatarium pene añ ouies siuppel¬
lectilis sue preciose effecit. Cim eiui scientia litterali
pliuriumi posset. et ingenio eloquentia non deees. ubers¬
oiq iani copis coguitiorem ied deret. cepeiat nibs crebris
animare sermouib. famamq suã ꝓpagare uitalib. Iuopia
namq luteratoꝵ iurum fecerat elarioreui et dũ uoi ma¬
gis quam uita curat᷑. ad hoc ut iherosoluni tanus fieret
patriareha uocatꝰ. Aliquaudii itaq solo uouine pontifi¬

Expanded text:
ret. Quem rex praeveniens carcerali mancipavit custodiae, ret. Quem rex praeveniens carcerali mancipavit custodiae, detinuitque virum usque ad sui ipsius exitum vitae. Quo exacto episcopus idem libertati ac honori rediit; et uti praemissum est, viae hujus intonante praeconio, ipse suae gentis fretus frequentia, cum opibus innumeris ire perrexit. Cujus Arnulphus idem comitatui sese indidit: et cum huic ipsi episcopo citra, nisi fallor, Romaniae fines, finis obtigisset, ex illo maximo censu quem post se reliquerat, hunc legatarium pene ante omnes suppellectilis suae pretiosae effecit. Cum enim scientia litterali plurimum posset, et ingenio eloquentia non deesset; uberiorque jam copia cognitionem redderet, coeperat nostros crebris animare sermonibus, famamque suam propagare in talibus. Inopia namque litteratorum, virum fecerat clariorem: et, dum vox magis quam vita curatur, ad hoc ut Hierosolymitanus fieret patriarcha vocatur. Aliquandiu itaque, solo nomine, pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
t quoniaui dũ temporalia ꝓcurant᷑ que regia
admuustratioue tractanda putantur. iuteriora negli¬
gĩ non debent que sacerdotali officio ꝑtiuent. irge pro ut
potuere creato. de patriarche cousequenter substitutione pes¬
tractaut. Erat ibi tuuc temporis quidaui sub censura ele¬
ricali agens. sub quo autem gradu nescio. qui uocaretur
aruultus. Is iudialecꝰtice eruditione nou hebes. cum uiuiunẽ
haberetur ad grauiuiatice docuuieuta rudis. regis augloꝵ
quod x̃ episcopaleui houorẽ ipsi deferret. si queuipiã ep̃oꝵ
suoꝵ obisse contingeret. Interiu ierosolimitaui itiueris
cuui sub orta fuisset occasio. ep̃c baioceusis edo nouune
uir magnarum opũ hoc ipsum deuouit iter. Qui cui
senioris augloꝵ regis Guillelini frater ẽẽt et preter ponti¬
ficii dignitatem apuo auglos comitatum cautie optiueret.
spe incomparaudoꝵ thes auroꝵ in tm̃ res uisus: audere uo¬
uas. ut &̃ de regni contra frẽmi ꝓprium pͣsumuptione tracta¬

Expanded text:
t quoniam dum temporalia procurantur, regia administratione tractanda putantur; interiora negligi non debent, quae sacerdotali officio pertinent. Rege prout potuere creato, de patriarchae consequenter substitutione pertractant. Erat ibi tunc temporis quidam sub censura clericali agens, sub quo autem gradu nescio, qui vocaretur Arnulfus. Is in dialecticae eruditione non hebes; cum minime haberetur ad grammaticae documenta rudis, regis Angloruquod etiam episcopalem honorem ipsi deferret, si quempiam episcoporum suorum obisse contingeret. Interim Hierosolymitani itineris cum suborta fuisset occasio, episcopus Bajocensis, Odo nomine, vir magnarum opum, hoc ipsum devovit iter. Qui cum senioris Anglorum regis Guillelmi frater esset, et praeter pontificii dignitatem apud Anglos comitatum Cantiae obtineret, spe incomparandorum thesaurorum, in tantum res visus est audere novas, ut etiam de regni contra fratrem proprium praesumptione tracta
Abbreviated transcription (Latin):
te d̃m. Di euini ex filii dĩ p̃cepto in patris et filii et sp̃c scĩ
nomine baptirandum ÷. et hoc ideireo qr hec tria unꝰ d̃d ẽ:
ꝗuicquid inbis trib asseritur. uiius alterutro đs ꝓfectoñ÷

Expanded text:
te, Deum. Si enim, ex Filii Dei praecepto, in Patris et Filii et Spiritus sancti te, Deum. Si enim, ex Filii Dei praecepto, in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine baptizandum est , et hoc idcirco quia haec tria unus Deus est: quidquid in his
Abbreviated transcription (Latin):
qi q̃d recta fide geritur. materialis ferm̃ti amimixtione
post ꝙͣ cum arimis agnũ comedit decodeui pane qi alius
non ad erat uec scdm legem quam implebat in duci pot̾at
tunc. corporis sui sacram̃ta coutradidit. atimoꝵ illatio
que tunc affuit necessitati non eis uidet᷑ ad institutionẽ
ꝑtiuere mysterii. sicut buccelle iutinc̃tio ũ sacramentz
ꝑagendi sed iude fuit ꝓditoris ostensio: si inquã ista aut
quelibet alia aut falso aut ueracit᷑ obtendi possunt. qͥd
de sp̃u scõ dicturi sunt. qui adhuc eum scđm reliquias
hereseos arriane. minorem patre et filio ꝓphana mente cos¬
tendunt: sum abiustitutis pat̾noꝵ canonum. et ab occi¬
dentalis eccłie pio ritu sensu ac multimõda actione discor¬
dent: hunc dampnationi sue adiecerunt cumulum. ut
claudicare ꝑhibeant inflic̾ta ei ꝓprie nature inequalita¬

Expanded text:
quia, quod recta cum fide geritur, materialis fermenti admistione quia, quod recta cum fide geritur, materialis fermenti admistione postquam cum azymis agnum comedit, de eodem pane, quia alius non aderat, nec secundum legem quam implebat, induci tunc poterat, corporis sui sacramenta contradidit, azymorum illatio, quae tunc affuit necessitati, non eis videtur ad institutionem pertinere mysterii; sicut buccellae intinctio, non sacramenti peragendi, sed Judae proditoris fuit ostensio; si, inquam, ista aut quaelibet alia aut falso aut veraciter obtendi possunt, quid de Spiritu sancto dicturi sunt, qui adhuc eum secundum reliquias haereseos Arianae, minorem Patre et Filio profana mente contendunt? Cum ab institutis paternorum canonum, et ab Occidentalis Ecclesiae pio ritu, sensu ac multimoda actione discordent, hunc damnationis suae abjecerunt cumulum, ut claudicare perhibeant, inflicta ei propriae naturae inaequalita
Abbreviated transcription (Latin):
pote cui post greciam plenissime succubuert̾ hispania.
giis acuiniua. Qͥd eunomios. euthicetes. nestoriosq loqͣr.
monstroꝵ milia teram: Quoꝵ aduersum nr̃os tam ꝑti¬
uax uecordia fuit ad eoq difficilis iuct̾oua ꝑuenit. ut i¬
derent᷑ hereses non gladiis sed fustib̾ decollari. Recolamꝰ
ueteres de originib regnoꝵ historias. et garriamꝰ super
ridiculo statu reguin⁊ et asiaticam leuitatem suꝑ subita pͥn¬
de eoꝵ feda mobilitate desid̾at rotabundos in regnis alt̾¬
nautesq antiochos. demetriosue recenseat: et quem hodie
florentissimum uiderit inimꝑio. gentium facilitas subdi¬
tarum eũ non mͦ afascib uerum naturali cras exulem
ut neq iueucharistie confectione. neq in apłice sedis sub¬
iectione pene qͥcquam illis cominune nob̃cum sit. Sed si
illud quod de panib ferm̃tatis sacramenta conficiunt
conuenienti aut uero sinuli ratiocinatione defenditur.

Expanded text:
pote cui post Graeciam, plenissime succubuerunt Hispania, pote cui post Graeciam, plenissime succubuerunt Hispania, usdam acumina. Quid Eunomios, Eutychetes, Nestoriosque loquar? monstrorum millia texam? Quorum adversus nostros tam pertinax vecordia fuit, adeoque difficilis victoria provenit ut viderentur haereses non gladiis sed fustibus decollari. Recolamus veteres de originibus regnorum historias, et garriamus super ridiculo statu regum et Asiaticam levitatem, super subita prinde eorum foeda mobilitate desiderat, rotabundos in regnis alternantesque Antiochos Demetriosque recenseat, et quem hodie florentissimum viderit in imperio, gentium facilitas subditarum eum non modo a fascibus, verum naturali cras exsulem ut neque in Eucharistiae confessione, neque in apostolicae sedis subjectione pene quidquam illis commune nobiscum sit. Sed si illud quod de panibus fermentatis sacramenta conficiunt, convenienti aut vero simili ratiocinatione defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑ are magist̾io. serutati sunt iuiquitates. defecerunt serutan
scrutiio. Inde hereses et pestiu uariarũ genera porten¬
tuosa. quarum tanta ꝑuities et mextricabilis extitit
laberintus. ut ueprium uel x̃ urticarum feratior uspiam
fieri nequaꝗͣ nicultissima possit humꝰ. Omniũ hereseon
catalogi ꝑlegaut᷑. libri antiquoꝵ scripti aduersus hereti¬
cos recenseant᷑ iirabor si p̃ter ouentem et affricã uix ali
reticum uescio quo legerun. sed illeꝵ uel erroueos uel erio¬
res colligere ueminem uiꝙͣ. potuse crediderim. Ipsi fue¬
runt terra insuoꝵ maledicta magistroꝵ oꝑe. spinas et
tribulos germinaus oꝑantibꝰ se. Ex alexandiia arrius. ex
perside manes enersit. alterius rabies scẽ ecclie uestem
maculam aut rugã non habentem tanta seidit atq cru¬
entauit instantia. ut eiꝰ consid̾atione breuior penitus
tempore locis contractior estimet᷑ ꝑsecutio deciana: ut¬

Expanded text:
temperare magisterio, « scrutati sunt iniquitates, defecerunt scrutantes temperare magisterio, « scrutati sunt iniquitates, defecerunt scrutantes scrutinio . » Inde haereses et pestium variarum genera portentuosa: quarum tanta pernicies et inextricabilis exstitit labyrinthus, ut veprium vel etiam urticarum ferocior uspiam fieri nequaquam incultissima possit humus. Omnium haereseon catalogi perlegantur, libri antiquorum scripti adversus haereticos recenseantur, mirabor si praeter Orientem et Africam vix aliqui reticum nescio quo legerim; sed illorum vel erroneos, vel errores colligere neminem unquam potuisse crediderim. Ipsi fuerunt terra in suorum maledicta magistrorum opere, spinas et tribulos germinans operantibus se. Ex Alexandria Arius, ex Perside Manis emersit. Alterius rabies sanctae Ecclesiae vestem, maculam aut rugam non habentem, tanta scidit atque cruentavit instantia ut ejus consideratione, brevior penitus tempore, locis contractior aestimetur persecutio Deciana, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ciis qd̾ nequibant uocib se fidei causa ꝓficisci
monstrarent. Sed de his suo in loco uberiori forsi
circũlocutione tractabimꝰ: nunc de iherosolunita ue
uel orientalis statu qui tt̃ erat eccłie aliquantisꝑ agamꝰ.¬
temporibꝰ fidelis helene constantim pͥncipis matris.
sunt pereandem augustã et ministeria digna basilieis in¬
stituta. Quẽ institutionis ordiueni post decessum p̃fatoꝵ
ꝑ romani inꝑii successiones. diuturnis temporibꝰ eccłiastica
historia docente comꝑunꝰ ꝑdurassa. Orientalium aũ fides
cum semꝑ nutabunda constiterit. et rerum molitione uoua¬
rum mutabił et uagabunda fuerit. semꝑ a regula uere ere¬
dulitatis exoibitans. ab autiquoꝵ patrũ auctoritate desciuit.
Ipsi plane homines ꝓaeris et celi eui inuati sunt puritate
cum suit leuioris corpulentie et idcirco a lacrioris iuge¬
nii. multis et uiutilib comm̃tis solent radio sue ꝑspicita

Expanded text:
ciis, quod nequibant vocibus, se fidei causa proficisci ciis, quod nequibant vocibus, se fidei causa proficisci monstrarent. Sed de his suo loco uberiori forsitan circumlocutione tractabimus; nunc de Jerosolymitanae vel Orientalis statu, qui tunc erat, Ecclesiae, aliquantisper agamtemporibus fidelis Helenae, Constantini principis matris, sunt, per eamdem Augustam, et ministeria digna basilicis instituta. Quem institutionis ordinem post decessum praefatorum, per Romani imperii successiones, diuturnis temporibus, ecclesiastica historia docente, comperimus perdurasse. Orientalium autem fides, cum semper nutabunda constiterit, et rerum molitione novarum mutabilis et vagabunda fuerit, semper a regula verae credulitatis exorbitans, ab antiquorum Patrum auctoritate descivit. Ipsi plane homines, pro aeris et coeli cui innati sunt puritate, cum sint levioris corpulentiae, et idcirco alacrioris ingenii, multis et inutilibus commentis solent radio suae perspicacitat
Abbreviated transcription (Latin):
gredit᷑ uniuersitas. nͥ illa que ad imũ idemq appetendum
numerosissimarum plebium corda uertit sunplicitas: Cũ
solam quasi specialiter francoꝵ gentẽ super hac re com¬
mouitorium apłice sedis attigerit. que gens xp̃iano
sub iure agens. ñ ilico turmas ediditꝰ et dum pensant
se deo eaudem fidem debere quã frauei. francoꝵ quibus
possunt uirib nitunt᷑. et ambiunt cõinunicare discͥruus.
Nideres scotoꝵ apud se ferocium alias imbelliũ cuueos eru¬
re intecto. hispida clamide. ex humeris dependente sitar
cia. definib uliguiosis allabis et quibꝰ ridicula quantũ
ad nos forent arma. copiosa sue fidei ac deuotionis nobis au¬
xilia presentare. Testor dm me audisse uescio ciuꝰ barbare
gentis honunes ad nr̃i portum maris appulsos. quoꝵ sermo
ad eo habebatur in cognit᷑. ut lingua uacante digitoꝵ suꝑ
digitos trausuersione crucis signa preteud̾ent: hisq uidi¬

Expanded text:
greditur universitas, nisi illa, quae ad unum idemque appetendum greditur universitas, nisi illa, quae ad unum idemque appetendum numerosissimarum plebium corda vertit simplicitas? Cum solam quasi specialiter Francorum gentem super hac re commonitorium apostolicae sedis attigerit, quae gens Christiano sub jure agens non illico turmas edidit: et dum pensat se Deo eamdem fidem debere quam Franci, Francorum quibus possunt viribus, nituntur et ambiunt communicare discrimini? Videres Scotorum apud se ferocium, alias imbellium, cuneos crure intecto, hispida chlamyde, ex humeris dependente psitarcia  al., sytarchia, de finibus uliginosis allabi, et quibus ridicula, quantum ad nos, forent arma copiosa, suae fidei ac devotionis nobis auxilia praesentare. Testor Deum me audisse nescio cujus barbarae gentis homines ad nostri portum maris appulsos, quorum sermo adeo habebatur incognitus ut, lingua vacante, digitorum super digitos transversione 371 crucis signa praetenderent, hisque indi
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ. et tanta illis facultas uidebatꝰ illud iter meuidi
quib nulle sumptuũ copie suppetebant. quanta illis qͥb
ingens possessionum uenditio. aut thesauri repositi opu¬
lentissimũ iuaticum conuehebant. Nideres dictum salo¬
monis euident̃ illud impleri. Aegem locusta ñ habet.
et N egredit᷑ uniuersa ꝑturmas suas. Hȩc locusta nullũ
bo eo ne oꝑationis saltum ded̾at. quaidui louge un¬
ex canduit. gemine ilico transinigrationuis euolatione ꝓsilist.
dum de patris domo ae cognatione digredit᷑. et per sc̃ẽ in¬
tentionis assumptionem moribꝰ immutat᷑. Ipsa rogẽ ñ habuit
qi que q̃ fidelis anima onu ducatu p̃ter solius di caruit.
dum illius se contubnalem estunat. eumq p̃uium s ẽẽ non
dubitat. cuius uoluntate et instiuctu se cepisse. quem in
egestatib solatio qͥ futurum conubilat. Sed que: que e¬

Expanded text:
singulorum, et tanta illis facultas videbatur illud iter ineundi, singulorum, et tanta illis facultas videbatur illud iter ineundi, quibus nullae sumptuum copiae suppetebant, quanta illis quibus ingens possessionum venditio, aut thesauri repositi opulentissimum viaticum convehebant. Videres dictum Salomonis evidenter illud impleri: « Regem locusta non habet, et egreditur universa per turmas suas . » Haec locusta nullum bonae operationis saltum dederat, quandiu longae inr incanduit  al., excanduit, genuinae illico transmigrationis evolatione prosiliit, dum de patris domo ac cognatione digreditur, et per sanctae intentionis assumptionem moribus immutatur. Ipsa regem non habuit, quia quaeque fidelis anima omni ducatu, praeter solius Dei caruit, dum illius se contubernalem aestimat, eumque praevium sibi esse non dubitat, cujus voluntate et instinctu se coepisse, quem in egestatibus solatio sibi futurum conjubilat. Sed quae est quae e
Abbreviated transcription (Latin):
uidimꝰ nationes. et ad ominia necessitudinũ affectionũq
genera precodiales aditus p̾durantes tanta aiuiditate ad
xp̃iani nominis hostes euertendos exilium pet̾e. orbeniq
latinum noticias eciam terrarũ exceðe. quanta nenune
alacritate uideriinꝰ aut epulas aut dies festos adire.
Honores amplissun castelloꝵ et uibiũ dominia sꝑnebart᷑.
uxores pulcherrime quasi quiddã tabidum uilescebant. om̃i
gerrima gratiores quoudam ꝓmiscui serus pignoꝵ fastidi¬
ebaut᷑ aspectus. et ad qđ mortalium nullus aut urgere iui¬
perio potusset aut suasioue ꝓpellere. adid subita m̾̃tiũ
demutatarum obstinatione ferebent᷑. Non erat ȩcclĩastice
cuiquã ꝑsone necessarium ut ad exoitandos ꝓ hoc ipso popłos
mȩccłiis declamaret. cum alt̾ alteri ñminꝰ mouitis ꝙͣ exem¬
plo domi forisq ꝓfectionis uota clamaret. Ardebant studia

Expanded text:
idimus nationes, et ad omnia necessitudinum affectionumque idimus nationes, et ad omnia necessitudinum affectionumque genera praecordiales aditus praedurantes, tanta aviditate ad Christiani nominis hostes evertendos exsilium petere, orbemque Latinum, notitias etiam terrarum excedere, quanta neminem alacritate viderimus aut epulas aut dies festos adire. Honores amplissimi, castellorum et urbium dominia spernebantur, uxores pulcherrimae quasi quiddam tabidum vilescebant, omni gemma quondam gratiores promiscui sexus pignorum fastidiebantur aspectus, et ad quod mortalium nullus aut urgere imperio potuisset, aut suasione propellere, ad id subita mentium demutatarum obstinatione ferebantur. Non erat ecclesiasticae cuiquam personae necessarium ut ad excitandos pro hoc ipso populos in ecclesiis declamaret, cum alter alteri non minus monitis, quam exemplo domi forisque profectionis vota clamaret. Ardebant studia
Abbreviated transcription (Latin):
triumphos. Si enim ꝓ lib̾tate tuenda aut ꝓ publica re
defendenda sumerent causam ÷ excusationem utiq p̃ten¬
dere possent honestam. Qui aũ aut barbararũ gentium.
aut metuit᷑ gentilitatis iucuisus: ab armoꝵ iure nullus
debet miles arceri. Et si ista defueruit. ꝓ sola sc̃ẽ eccłie
tuitione consueuerunt quam legitime bella tractari.
At qm̃ in omniũ animis hec pia desiuit intentio et ha¬
bendi cunctoꝵ ꝑuasit corda libido. instituit nr̃o tempore
prelia scã ds. ut ordo equestris et uulgus oberrans qui
uetuste pagauitatis exemplo iuniutuas uersabant᷑ cedes
nouum repperirent salutis ꝓmerende genꝰ. ut nec fui¬
ditus electa uti fieri assolet mouastica conu̾satione. seu
religiosa qualibet ꝓfessioue scłm relinquere cogerentur.
sed sub consueta licentia et habitu ex suo ipsoꝵ officio di
aliquatenꝰ gram consequerent᷑. Deo gͥ uicentore uotas¬

Expanded text:
triumphos. Si enim pro libertate tuenda, aut pro publica re triumphos. Si enim pro libertate tuenda, aut pro publica re defendenda sumerent causam, excusationem utique praetendere possent honestam. Ubi autem aut barbararum gentium, aut metuitur gentilitatis incursus, ab armorum jure nullus debet miles arceri, et si ista defuerint, pro sola sanctae Ecclesiae tuitione consueverunt quam legitime bella tractari. At, quoniam in omnium animis haec pia desinit intentio et habendi cunctorum pervasit corda libido, instituit nostro tempore praelia sancta Deus, ut ordo equestris et vulgus oberrans, qui vetustae paganitatis exemplo in mutuas versabantur caedes, novum reperirent salutis promerendae genus, ut nec funditus electa  f., ejecta uti fieri assolet monastica conversatione, seu religiosa qualibet professione, saeculum relinquere cogerentur, sed sub consueta licentia et habitu, ex suo ipsorum officio, Dei aliquatenus gratiam consequerentur. Omnigeni sta
Abbreviated transcription (Latin):
examura conflaueit᷑. et ex dictis potentib undecumq
gentium uumerosos exercitꝰ contrarerunt. Hi tũ. hi co¬
eunt hominum terrorib acti. Quid de illis dicam qͥ
sine dno. sine principe. solo uidelicet deo inpulsore ũ mͦ
extra uatalem ꝓuiciam eit᷑ ẽ originale regnũ. uerum
quoq extra multitudinẽ in teriacentium uationũ pro¬
gressi atq linguarum. de extremis occeam britauniei
finib. usq ad totus terre meditullium castroꝵ suoꝵ
tane expeditionis uictoria loquimͣ. euius tanta erga eos
qui non desipiunt existit gła ut nr̃a qd̾ nulla preterita
merueriunt tali titulo iubilemꝰ insigniri tempora. Hoc
nr̃os aggredi non manis fame. non pecuniarũ. nondilatan¬
di lunitis coegit ambitio: quib occasionib uinitunt᷑ aut
unisi sunt pene om̃s qui contra quoslibet arua mouent si¬
bere cruorem. Et. Bella geri placuit nullos habitura

Expanded text:
examina, conflaverunt, et edictis potentibus, undecunque examina, conflaverunt, et edictis potentibus, undecunque gentium numerosos exercitus contraxerunt: Hi tamen, hi coeunt hominum terroribus acti. Quid de illis dicam qui sine domino, sine principe, solo videlicet Deo impulsore, non modo extra natalem provinciam, extra etiam originale regnum, verum quoque extra multitudinem interjacentium nationum progressi atque linguarum, de extremis Oceani Britannici finibus, usque ad totius terrae meditullium castrorum suotanae expeditionis victoria loquimur, cujus tanta erga eos qui non desipiunt existit gloria ut nostra, quod nulla praeterita meruerunt, tali titulo jubilemus insigniri tempora. Hoc nostros aggredi, non inanis famae, non pecuniarum, non dilatandi limitis coegit ambitio, quibus occasionibus innituntur aut nisi sunt pene omnes qui contra quoslibet arma movent, sibere cruorem? Bella geri placuit, nullos habitura
Abbreviated transcription (Latin):
darii in alexaudrũ copias. cum execrabili infinitariun
gentium digladiatione metum᷑. Chaldaicam suꝑbiam.
argiuam acrimoniã. egi ptioꝵ spurcitiam. instabilẽq
tis censura. et imperii ꝓpagatione complectuͣ: et tamen
si hoꝵ omniũ ad purum discutiat᷑ essentia. non mͦ apd̾
probos qͦs libet laudabilis ipsoꝵ hassit᷑ audatia. sed meri¬
to patet infamie ꝑtinax belligerandi sine ulla ratione p
dixtrim feces. et minunũ digitum ur̃m patrum qͦs płꝰ
equo extollimꝰ nr̃oꝵ dorsis grossiorem uixta illud fatui
regis dictũ repperire poterunꝰ. Sieiim prelia gentiliũ
et regna multo armoꝵ labore ꝑuasa ꝑpendimꝰ. nullas eoꝵ
ures. nulla proisus exercitia nr̃is ꝑ dei grãm oquiperanda
iħm xꝑm sicut heri apud antiquos. ita et hodie apũd
modernos eẽ et ualere ceitis experuñtis aguouimꝰ. Nege
duces. dict̾atores ac consules uspiam pugnatitri popłoꝵ

Expanded text:
Darii in Alexandrum copias, cum exsecrabili infinitarum Darii in Alexandrum copias, cum exsecrabili infinitarum gentium digladiatione metimur. Chaldaicam superbiam, Argivam acrimoniam, Aegyptiorum spurcitiam, instabilemque tis censura et imperiii propagatione, complectimur. Et tamen, si horum omnium ad purum discutiatur essentia, non modo apud probos quoslibet laudabilis ipsorum habetur audacia, sed merito patet infamiae pertinax belligerandi sine ulla ratione, pro dixerim, faeces, et minimum digitum nostrum, patrum quos plus aequo extollimus, nostrorum dorsis grossiorem, juxta illud fatui regis dictum, reperire poterimus. Si enim praelia gentilium, 370 et regna multo armorum labore pervasa perpendimus, nullas eorum vires, nulla prorsus exercitia nostris, per Dei gratiam, aequiparanda mus, Jesum Christum, sicut heri apud antiquos, ita et hodie apud modernos, esse et valere certis experimentis agnovimus. Reges, duces, dictatores ac consules, uspiam pugnaturi populorum
Abbreviated transcription (Latin):
uonum dam moitalium
uitiose aliquotiens sed ñ semꝑ
morib constat ui olitum. ut mo¬
dernoꝵ facta uituꝑ ent. preterita
secla sustollant. Et quidem lau¬
danda fuit ueterum modestie coi¬
temꝑata felicitas. et retractatione consilii mod̾ata uiuaentas.
sed nemini discreto qualicunq uirtuti nr̃e scłaris eoꝵs
fuit ullo m̃ añ ferenda psperitas. Et si enim in autiquis
uirtꝰ defecata premunuit. tñ in nob̾ inquos licet scłoꝵ
finis deuenerit. dos uature nequaq̃. prorsus ertabuit.
Predicantur merito. ꝓhoinum nouitate priseis acta tẽ¬
porib. sed multo iustius efferri digna sunt. que iiuudo
prolabente uisenium ꝑagunt᷑ u tiliter a rudib. Aeg¬
na quondam extera bellis suspirauiꝰ in siguita potentibꝰ.
stragem philippicã et ubiq in clem̃tem uon sine continua
sanguinis fusione uictoriam suspicunꝰ. alexaudri rabiẽ
de camino uacedonũ ad totius orientis exitia emergen¬
tem tonantib eloquiis pensitamꝰ. uersis i termophilas.

Expanded text:
uorumdam mortalium vitiose aliquoties, sed non semper, moribus constat inolitum, ut modernorum facta vituperent, praeterita saecula sustollant. Et quidem laudanda fuit veterum modestiae contemperata felicitas et retractatione consilii moderata vivacitas; sed nemini discreto, qualicunque virtuti nostrae, saecularis eorum fuerit ullo modo anteferenda prosperitas. Etsi enim in antiquis virtus defaecata praeeminuit; tamen in nobis, in quos licet saeculorum finis devenerit, dos naturae nequaquam prorsus extabuit. Praedicantur merito pro hominum novitate priscis acta temporibus, sed multo justius efferri digna sunt quae, mundo prolabente in senium, peraguntur utiliter a rudibus. Regna quondam extera bellis suspiramus insignita potentibus. Stragem Philippicam, et ubique inclementem, non sine continua sanguinis effusione victoriam, suscipimus; Alexandri rabiem de camino Macedonum ad totius Orientis exitia emergentem, tonantibus eloquiis pensitamus. Xerxis in Thermopylas,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sectando autentica obscurus fierem. meq illis qͥ
de ꝓpriis regionuui nomiinib certant carpendũ expo¬
nerem. Et maxime illud artendo. q sicut in his pro¬
uiciis terras nouis constat uocabulis insignitas. ĩtidẽ
immutari ñ dubitamꝰ et exteras. Namq si ea q̃ olim
neustria. mͦ northinanuia appellat᷑. et quȩ austria
nunc lothariugia ꝑ aliquib accidentiis nuncupat᷑.
idem apud orientales qͦmͦ fieri non credat᷑: Ut assert̃
plane quidã. ipsa quondã inemphis egyptia. babilouia
nunc dicitur. Hulgari itaq mõdo malui enuntiare
aliqua. quam obscurari aut contend̾e poneudo diu̾
Parcat qͦ lect̾or neus seruionis incurie in dubie scieus
quia que habuerim scribendi eadem in fueruit mo¬
menta dictandi: uec ceris eũidanda diligent᷑ excepi.
sed uti presto ÷ fede delatrata ineubrauis apposui. No¬
meu aũ indidi qd̾ arrogantia careat. gentisq houo¬

Expanded text:
quasi sectando authentica, obscurus fierem, meque illis qui quasi sectando authentica, obscurus fierem, meque illis qui de propriis regionum nominibus certant carpendum exponerem. Et maxime illud attendo quia, sicut in his provinciis, terras novis constat vocabulis insignitas, itidem immutari non dubitamus et exteras. Namque si ea quae olim Neustria, modo Northmannia appellatur; et quae Austria, nunc Lotharingia pro aliquibus accidentiis nuncupatur, idem apud Orientales quomodo fieri non credatur? Ut asserunt plane quidam, ipsa quondam Memphis Aegyptia, Babylonia nunc dicitur. Vulgari itaque modo malui enuntiare aliqua quam obscurari aut contendere ponendo diveParcat quoque lector meae sermonis incuriae, indubie sciens quia quae habuerim scribendi, eadem mihi fuerint momenta dictandi, nec ceris emendanda diligenter, excepi; sed uti praesto est, foede delatrata membranis apposui. Nomen autem indidi quod arrogantia careat gentisque hono
Abbreviated transcription (Latin):
dum aliena fac̾ta referimꝰ. cum nos ne nr̃as ipsoꝵ qͥdem
cogitationes ac oꝑa non dieo uerb̃ expͥmere. sed ne colli¬
gere tacita saltem m̃te possimꝰ: Qd de intentionib loqͣr
que ad eo latere pleruinq ꝓbantur. ut uix abipso unt̾io¬
arguendum si ignorant᷑ in uerba ꝓ labuuͣ. sed illud: urre¬
missibili censura eerendum. cum falsitas ex iudustria
multa mͥ : difficultas ingenita. dum eiũ quedaui qͣ
attigerim notionem male ab illo auc̃tore expressa
coguosco. renota quelibet. eosmagis incoguita eademi
prauitate enutiata ũdubito. Nerbi gr̃a. Turcos co¬
tidiauo increpitamꝰ strepitu. corozaniam quiddani
noui nominis uocitamꝰ. uͥ uocabuloꝵ uetustas qũi pene
prorsus obliterata delituit. antiquitate omni &̃ si ad
integrum patuisset amota. nichil nͥ qd publice cau¬
titat᷑ dicere libuit. Di enim parchos ut aliqui seu¬
tiunt ñ turcos. caucasuui non corozaniam ponerem.

Expanded text:
dum aliena facta referimus, cum nos ne nostras ipsorum quidem dum aliena facta referimus, cum nos ne nostras ipsorum quidem cogitationes ac opera, non dico verbis exprimere, sed ne colligere tacita saltem mente possimus? Quid de intentionibus loquar, quae adeo latere plerumque probantur ut vix ab ipso interioarguendum, si ignoranter in verba prolabimur; sed illud est irremissibili censura terendum, cum falsitas ex industria multa mihi est difficultas ingenita. Dum enim quaedam, quorum attigerim notionem, male ab illo auctore expressa cognosco, remota quaelibet, eoque magis incognita, eadem pravitate enuntiata non dubito. Verbi gratia: Turcos, quotidiano increpitamus strepitu; Corozaniam, quiddam novi nominis vocitamus. Ubi vocabulorum vetustas quoniam pene prorsus obliterata delituit, antiquitate omni, etiamsi ad integrum patuisset, amota, nihil nisi quod publice cantitatur dicere libuit. Si enim Parthos, ut aliqui sentiunt, non Turcos, Caucasum, non Corozaniam ponerem,
Abbreviated transcription (Latin):
post habita lite uerboꝵ. ipse male ꝑ orata rescribens. exẽpla
setͣ. notam sͥ hebitudinis inflig̾e uereat᷑: cum ꝓ certo uo¬
uerim q̃d ex his que insubiecto libro dixerim. nemini
uilitteris exercitato iuste questionẽ mouerĩ. Corrigendũ
igit᷑ nescio an coirumpendũ hy.storie ipsiꝰ aggressurus
exemplar. primo causas et necessitates que huiꝰ occursyo
expẽditionis urgebant sicut audierã ꝓposui referendas.
et sic occasionib p̃monstratis. res deinum attexere gestas.
ca sane que ferebaut᷑ in libro contuli crebrius cũ ipsoꝵ
qui fact᷑a uid̾ant uerbo. et ꝓculdubio expertꝰ sum qr
neutrũ discreparet abaltero. Que aũ addiderun. aut
ab his qui uidere didicerim. aut ꝑ me ipsum agnouerim.
terit. in cassũ fateor mendacii mͥ probra callidus dep̃hen¬
sor obiecerit: cum me fallendi desid̾io nulla dixisse sub
dei testimonio scire possit. Qd enim mirũ si fallimur

Expanded text:
posthabita lite verborum, ipse male perorata rescribens, exempla posthabita lite verborum, ipse male perorata rescribens, exempla setur, notam sibi hebetudinis infligere vereatur, cum pro certo noverim quod ex his quae in subjecto libro dixerim, nemini in litteris exercitato juste quaestionem moverim. Corrigendum igitur, nescio an corrumpendum, historiae ipsius aggressurus exemplar, primo causas et necessitates quae hujus occursum expeditionis urgebant, sicut audieram, proposui referendas, et sic, occasionibus praemonstratis, res demum attexere gestas. Ea sane quae ferebantur in libro, contuli crebrius cum ipsorum qui facta viderant verbo, et procul dubio expertus sum quia neutrum discreparet ab altero; quae autem addiderim, aut ab his qui videre didicerim, aut per me ipsum agnoverim. terit, incassum fateor mendacii 369 mihi probra callidus deprehensor objecerit, cum me fallendi desiderio nulla dixisse, sub Dei testimonio scire possit. Quid enim mirum si fallimur,
Abbreviated transcription (Latin):
uentute. gradu. exꝑientiaq ꝓuec̾tior. non id uerbis
plausibilib. non uersuum crepitibꝰ enuntiandũ rebar.
sed maior si dicere audeam. quã om̃s belli iudaici hy¬
storias maturitate dignũ digeri. si ẽẽt cui d̃s copiam
suꝑ hac re retribueret arbitrabar. Nec disfiteor me
post iherosolune captionem ex quo illi qui tante int̾¬
fuerant expeditioni redire ceꝑunt. ad scribendũ ea
animũ appulisse: sed qr quaruudã circa istud impor¬
tunitatũ obices ad stiterant. distulisse. Sed q deo ꝑ¬
mittente nescio si uoleute uoluntati mee constat obla¬
ta facultas. in id qd̾ pie affectauerã fortasse a cunctis
ridendus in cessi. cachinnos ac triscuria p̃tergrediens
aliquoꝵ: dum mͦ diuturui eruptioni conceptꝰ quac̃q
delatratione sategerim. Et sisit qui rideat. non tamen
iuxta posse gerenti ac sanum intendenti detrahat. nec
meis p̃proꝑe neuum dictis mnurat: sed si penitꝰ aspuatur

Expanded text:
ventute, gradu, experientiaque provectior, non id verbis ventute, gradu, experientiaque provectior, non id verbis plausilibus, non versuum crepitibus enuntiandum rebar, sed majori, si dicere audeam, quam omnes belli Judaici historias maturitate dignum digeri, si esset cui Deus copiam super hac re tribueret, arbitrabar. Nec diffiteor me post Jerosolymae captionem, ex quo illi, qui tantae interfuerant expeditioni redire coeperunt, ad scribendum ea animum appulisse, sed quia quarumdam circa istud importunitatum obices astiterant, distulisse. Sed quia, Deo permittente, nescio si volente, voluntati meae constat oblata facultas, in id quod pie affectaveram fortasse a cunctis ridendus, incessi, cachinnos ac triscuria praetergrediens aliquorum, dum modo diuturni eruptioni conceptus quacunque delatratione sategerim. Et si sit qui rideat, non tamen juxta posse gerenti ac sanum intendenti detrahat, nec meis praepropere naevum dictis inurat, sed si penitus aspernatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͤ licet exsententia ad implere nequiuerĩ. bene tñ ab
alio gesta pluruna exparte approbare. nec minꝰ ꝓbare di
fidei amore et impu dens me fateor incidisse discrunina
Cuni enĩ passim uideamꝰ feruere gramaticam. et quibꝰ q
uilissimus p̃ numerositate scolarum hane patere noueriuni
disciplinam. horrori fuit. et si non uti debuunꝰ. ueluti
potumꝰ hanc nr̃i glam tpr̃is non scibere. immo reliqͥsse
sub inconditi scabredine sermonis hystouiam. Hiderao
his dm̃ dieb quaui fecerit a scło nurabiliora gessisse
gemmãq huiꝰmodi extremo diu̾sari inpuluere: tau¬
tiq coutemptꝰ inpatieus. curaui quibꝰ potui eloqͥis
id om̃i carius auro. qd neglectui trãdebat᷑ ab soluere.
aliquib peticione huic ad iutentib fideliter uoto.
Quidam sane prosa ut scriberem. metro aũ id fieri
pleriq rogabaut: qm̃i talis me studii inprimeuo ru¬
dim̃ita celebrasse satius iusto comꝑerant. At ego iu¬

Expanded text:
Quae licet ex sententia adimplere nequiverim, bene tamen ab Quae licet ex sententia adimplere nequiverim, bene tamen ab alio gesta, plurima ex parte approbare nec minus probare didfidei amore et impudens, me fateor incidisse discrimina,Cum enim passim videamus fervere grammaticam, et quibusque vilissimis prae numerositate scolarum hanc patere noverimus disciplinam, horrori fuit, et si non uti debuimus, vel uti potuimus, hanc nostri gloriam temporis non scribere: imo reliquisse sub inconditi scabredine sermonis historiam, videram, his Deum diebus quam fecerit a saeculo, mirabiliora gessisse, gemmamque hujusmodi extremo diversari in pulvere; tantique contemptus impatiens, curavi quibus potui eloquiis, id omni charius auro, quod neglectui tradebatur, absolvere. aliquibus petitione, huic adnitentibus fideliter voto. Quidam sane, prosa ut scriberem, metro autem id fieri plerique rogabant, quoniam talis me studii in primaevo rudimenta celebrasse satius justo, compererant. At ego ju
Abbreviated transcription (Latin):
pabulum eloquentie estunat᷑ honestas. dun ea miinꝰ ap¬
te dic̾ta ꝑpendunt. uͥ narrationis dinoscitur expedue co¬
mitas. et ꝓlata succuiet̾e. uͥ facundie paregori⁊ autis decu¬
it laciuiosa uarietas. dum suscepte materiei seriem nudo
ꝓcedere uestigio uident. iuxta poete sensũ. aut dormitãt
aut rident: quin &̃ male p̃sumꝑte orationi quã longe
diu̾so oportiusse cantari mͦ consid̾ant. inuident. Sro statu
plane casuumi. sermo coaptari debet orantium. ut u̾boꝵ
acrimouia bellica fact̾a ferant᷑: que ad diuina ꝑtinent.
gradu temperatiore ducant᷑. Egenuina si facultas in suppe¬
teret forma in huiꝰ stãdio oꝑis excurrisse debuerã. ut et
facioꝵ suoꝵ insignia ne quaꝗͣ ueib̃ recitata disparib in¬
solens graduus agnoseet. et ñ ꝙͣ grauitatis sͥ uidite toti¬
uin cum de pietate res agit᷑. mõdestia iuercuriał excẽdet.

Expanded text:
pabulum eloquentiae aestimatur honestas, dum ea minus appabulum eloquentiae aestimatur honestas, dum ea minus apte dicta perpendunt, ubi narrationis dignoscitur expedire comitas; et prolata succincte, ubi facundiae paregorizantis decuit laciniosa varietas, dum susceptae materiei seriem nudo procedere vestigio vident, juxta poetae sensum, aut dormitant, aut rident; quin etiam, malae praesumptae orationi, quam longe diverso oportuisse cantari modo considerant, invident. Pro statu plane casuum sermo coaptari debet orantium, ut verborum acrimonia bellica facta ferantur; quae ad divina pertinent, gradu temperatiore ducantur. Quae gemina, si facultas mihi suppeteret, forma, in hujus stadio operis excurisse debueram, ut et facinorum suorum insignia nequaquam verbis recitata disparibus insolens Gradivus agnosceret, et nunquam gravitatis sibi inditae tonum, cum de pietate res agitur, modestia Mercurialis excederet.