comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cientie nobis de nobis .i. honuni de hõĩe
carin d̾ carne. Nontm̃ in illa carne ipẽ
det̾ior fos. s caro in illo melior fc̃a est. Ps
uero dei nr̃i in illa carne assumpta. no
enim erat in gente tenebrarum pro q ͦ
pateretur. descendit ut teneretur. ligaret.
pollueretur. ⁊ turpius qm̃ significabatur
purgaretur. Iam enim de purgatione e¬
ius dixi. Hec ommna qͣnto digniora sũt
tanto utiq faciliora ad intelligendiun
qm̃ in natura dei ista nõ cadunt᷑. Et ab¬
sit apio animo ⁊ fideli talia de deo crede
deo bono. deo nero. qualia uos creditis.
Non qͣm inuenistis. s q̃m fniristis. Rnd¬
tũ une si deo nocere nich pot pura illa
substancia ip̃ius nilla carne assumpta
in se passura. si quid passura erat nõ in
carne qm suscepat. qͣre huc missa est ẜin
potat noceri ab adu̾sa natura. ad qm̃i ue¬
uit xp̃c ut eam libaret. Quia ut dicis ꝓꝑ
lib̾tatem nr̃am uenit. Ergo in captiuita¬

Expanded text:
tientiae nobis de nobis, id est homini de homine, tientiae nobis de nobis, id est homini de homine, carni de carne; non tamen in illa carne ipse deterior factus, sed caro in illo melior facta est. pars uero dei uestri nulla carne adsumpta — non enim erat in gente tenebrarum, pro quo pateretur — despollueretur, et turpius quam ligabatur purgaretur. Jam enim de purgatione ejus dixi. Haec omnia quanto indigniora sunt, tanto utique faciliora ad intelligendum quoniam in naturam Dei ista non cadunt. Et absit a pio animo atque fideli talia de Deo credere, Deo bono, Deo vero, qualia vos creditis; non quem invenistis, sed quem finxistis. Resnunc: Si Deo nocere nihil poterat, pura illa substantia ipsius, nulla carne assumpta in se passura, si quid passura erat, non in carne quam susceperat, quare huc missa est secupoterat noceri ab adversa natura; ad quam venit Christus, ut eam liberaret? Quia, ut dicis, propter libertatem nostram venit: ergo in captivita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad int̾rogata rendere no ius. audi qd̾ i¬
terrogasti.mem̃to tam̃ te ad ea que dico
nõ rndere. me aut̃ ixndere. deo nocere n¬
chil pot̾. s filium suum misit ut carne in¬
dueretur. ⁊ homnub apareret. poc̃ores sa¬
naret. in ip̃a carne pat̾etur pro nob̾ qm
sumpsit ex nb̃. In ipã quippe natura pa¬
ti nicb̾ poterat. quia in principio erat u¬
bum. ⁊ u̾bum erat ap̃ deum. ⁊ deus erat
u̾bum. In hac natura quia deus erat
ubum. pati nicħ ille pot̾at. Ut aut̾ pati
ꝑ nobis posset. ubum caro fcm est ⁊ hita¬
uit in nobis. U̾ bum caro fcm est. assume¬
do carnem. no mutatum in carnem. As¬
sumpłit enim humanitatem. nõ amisit
diuinitatem.Itaq idem deus. ⁊ idem ho
In natura dei equalis patri. in natura
hominis fc̃s mortalis in nobis. pro nob̾.
de nob̾. manens qd̾ erat. suscipiens qd̾ n
erat. ut lib̾aret qd̾ fecerat. nõ qd̾ erat. Nõ
est ergo passio xp̃i ex idigentia. s ex mi¬
sericordia. Prebuit enum exemplum pa¬

Expanded text:
et ad interrogata respondere non uis. audi, quod interrogasti, memento tamen te ad ea, quae dico, non respondere, me autem respondere. deo nocere nihil potest; sed filium suum misit, ut carne indueretur et hominibus adpareret, peccatores sanaret, in ipsa carne pateretur pro nobis, quam sumpsit ex nobis. in sua quippe natura pati nihil poterat, quia in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. in hac natura, quia deus erat uerbum, pati nihil ille poterat. ut autem pati pro nobis posset, uerbum caro factum est et habitauit in nobis. uerbum caro factum est adsumendo carnem, non mutatum in carnem; adsumpsit enim humanitatem, non amisit diuinitatem. itaque idem deus et idem homo in natura dei aequalis patri, in natura hominis. factus mortalis, in nobis, pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat, non quod erat. non est ergo passio Christi ex indigentia, sed ex misericordia. praebuit enim exemplum pa
Abbreviated transcription (Latin):
offertur medenda et curationis ip̃ius u̾ba
sunt contuenda: Non dicitur paralitico san᷑
esto non dicitur surge et ambula s dicitur
Constans esto fili remissa sunt tͥ pcc̃a. In
adam uno pcca innuersis gentib remittunt᷑
Hic itaq augesis innustrantib curandꝰ of¬
fertur hic filius nuncupatur quia pͥmũ dei
opus est: hinc remittũtur amine poc̃a et
idulgentia pͥme transgressioĩs ex uemia
est: Nõn erum paraliticum p̾casse aliqͥd acce¬
pinus cum presertun alio in loco idem dũs
dixerit. cecitatem a natiuitate non ex põco
aut ꝓpͥo aut paterno fuisse cõtractam. Uerita
spẽs expseatur in dictis. Monet scribas re¬
iissum ab hoĩe peccatum. Homũem eĩ tãtũ
in ihũ xp̃o contuebantur et remissum ẽ ab
eo quod laxare non poterat: fides enun sosa
iustificat: Demde mui murationem eorum

Expanded text:
offertur medenda. Sed et curationis ipsius verba offertur medenda. Sed et curationis ipsius verba sunt contuenda. Non dicitur paralytico, Sanus esto; non dicConstans esto, fili, remissa sunt tibi peccata . In Adam uno peccata universis gentibus remittuntur. Hic itaque angelis ministrantibus curandus offertur, hic filius nuncupatur, quia primum Dei opus est. Hinc remittuntur animae peccata, et indulgentia primae trangressionis ex venia est. Non enim paralyticum peccasse aliquid accepimus: cum praesertim alio in loco idem Dominus dixerit, caecitatem a nativitate non ex peccato aut proprio aut paterno fuisse contractam . 6. Chrspecies expleatur in dictis. Movet Scribas remissum ab homine peccatum : hominem enim tantum in Jesu Christo contuebantur. Et remissum est ab eo, quod lex laxare non poterat; fides enim sola justificat. Deinde murmurationem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
festam: Igitur ut ẽẽt in rebus gerendis fu
at cur ante iudicii tempus nnifestet: Lidia¬
cebat euam eis duob gentium. pieb̃s ex
Sem genere saduceor quoꝵ heresis ex ui¬
deis negate resurrectionis piacusum est
uidentes gͥ demones non s̃ iam socum ingẽ¬
tibus derełmqui ut patratur habitare se in
hereticis deprecantur. Quib occupatis tot᷑
i mari impetu rabido ꝑ pͥceps grex cortus
est in cupiditatẽ scilioet scłarem demonum
precipitatur instructu in aquis mustis .i.
cum resiquoꝵ gentium infidesitate moritis.
Atq etiam in hoe topita intioseruata est ut
non satis eẽt dixisse precipitatos in mari
insi etiam ad deretur et mortui sunt in aqͥs
multis: Quoꝵ pͥncipes atq pastores ier
talium admiratione turbati ad urbem ue
fiues suos urbemq contingeret. Neq emĩ
euangesia recipit: Aqua rep̾udiatus in ci¬
uitatem suam reuertitur : Deo cuutas fide¬

Expanded text:
festam. Igitur ut esset in rebus gerendis futfestam. Igitur ut esset in rebus gerendis futat, cur ante judicii tempus infestet. Adjacebat etiam eis duobus gentium populis plebs ex Sem genere Sadducaeorum, quorum haeresis ex Judaeis negatae resurrectionis piaculum est. Videntes igitur daemones, non sibi jam locum in gentibus derelinqui, ut patiatur habitare se in haereticis deprecantur: quibus occupatis, totus in mare impetu rapido per praeceps grex coactus est: in cupiditatem scilicet saecularem daemonum praecipitantur instinctu, in aquis multis, id est, cum reliquarum gentium 705 infidelitate morituri. Atque etiam in hoc typica ratio servata est, ut non satis esset dixisse praecipitatos in mare, nisi etiam adderetur, Et mortui sunt in aquis multis. Quorum principes atque pastores rerum talium admiratione turbati ad urbem venfines suos urbemque contingeret; neque enim Evangelia lex recipit: a qua repudiatus, in civitatem suam revertitur . Deo civitas fide
Abbreviated transcription (Latin):
dandas quia piaculi gentis miseramq erro¬
ris stulticiam demonstiat ꝯd̾ cum ex humisi¬
tate passionis hommem potius nuĩcupant
ꝙͣ ex irtutibus deum.
ETcum uenisset tranffretum in regione
gemsenoꝵ occurrerũt ei duo homines demo
num in duos homines songa possessio et pi¬
cusosa transeuntib iua et transfugiendii
portos deprecatio Et purgatis sominb ꝗn
gregis ip̃ius ꝑp̾ceps in mari casus. dehinc᷑
rastoꝵ in oppidum fuga ppłi de cuuitate pro¬
gressus et ne urbem donimiꝰ adiret segatio
et reditus eius in patriam et illic parsitici
confessio et paraliticictiam sub ouere sectus
in doniũ reditus et hominũ admixatio hac
in possone delectus est: Extra urbem aute
.i. extra legis et ppħaꝵ synagogam duos ho¬
nnes in monumentis de mones detini¬
bant duciꝵ .s. gentium origies intra desus¬
torr sedes et mortuor resiqͥas obsederant
efficientes p̾te̾untib mam uite presentis in¬

Expanded text:
dandas: quia piaculi gentilis miserrimique erroris stultitiam demonstrat, quod eum ex humilitate passionis hominem potius nuncupent, quam ex virtutibus Deum. 3. Et cum venisset trans fretum in regionem Gerasenorum, occurrerunt ei duo homines daemonum in duos homines longa possessio, et periculosa transeuntibus via, et transfugiendi in porcos deprecatio, et purgatis hominibus gregis ipsius per praeceps in mare casus, dehinc pastorum in oppidum fuga, populi de civitate progressus, et ne urbem Dominus adiret legatio, et reditus ejus in patriam, et illic paralytici in confessio, et paralytici etiam sub onere lectuli in domum reditus, et hominum admiratio, hanc in possessionem Dei delectus est. Extra urbem autem, id est, extra legis et prophetarum synagogam, duos homines in monumentis daemones detinebant: duarum scilicet gentium origines intra defunctorum sedes et mortuorum reliquias obsederant, efficientes praetereuntibus viam vitae praesentis in
Abbreviated transcription (Latin):
at nõ posse dici aliquid insi qd ꝑceptum
fu̾it. nec ꝑcipi aliquid posse isi res fuit d̾
qua ymago intuendo capiatur.
Iis igitur cognitis pronima indai

Expanded text:
at non posse dici aliquid nisi quod perceptum fuerit, nec percipi aliquid posse nisi res fuerit de qua imago intuendo capiatur. His igitur cognitis, paronyma vi
Abbreviated transcription (Latin):
nose brditati. Pupilli effc̃i sumus. ante ꝙ
exactor ueniat tam pessime brditatis. om̃ia
quc eius sunt renuntiemus. Siquis itaq
bitor exactori. eaexactor aut debitorem tru¬
det in cait̾em. Anĩ dico ub̾ dicit dominius
ñ exies inde donec reddas nouissimum q̃¬
drantem. Onme itaq genus humanumi
tanqͣm panꝑum ⁊ pupillum diuma scrip¬
tura comendat deo dicens. Tibi delictus e
aiIp orphano tu eris adiuttor. eius q ad¬
beat. quia callidum atq ferccissimum ad¬
usarium patitur. Et iam pripillus in causa
sua deficit qͣm p̃p sius adusarius pͥus ar¬
tib decipe festinat. Assis domine ił u rre
hiuic yupillo ytoneus defensor. sta in oiusa
illius qui uissisti recta indicare filus boĩm.

Expanded text:
nosae haereditati. Pupilli effecti sumus: antequam exactor veniat tam pessimae haereditatis, omnibus quae ejus sunt renuntiemus. Si quis itaque bitor exactori, exactor autem debitorem trudet in carcerem. Amen dico vobis, dicit Dominus, non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem . Omne itaque genus humanum tanquam pauperem et pupillum divina Scriptura commendat Deo, dicens, Tibi derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor: ejusque adbeat, quia callidum atque ferocissimum adversarium patitur, et jamjam pupillus in causa sua deficit: quapropter suus adversarius pravis artibus decipere eum festinat. Adsis, Domine Jesu Christe, huic pupillo idoneus defensor; sta in causa illius, qui jussisti recta judicari filiis hominu
Abbreviated transcription (Latin):
duamur arma lucis. ⁊ expulsa noc¬
tis caligine. effugatis ꝙ radicib tenebͣꝵ
radius ueri liminus fulgeat in cordibus
nr̃is. In nocte nõ oꝑa noctis s diei oꝑa ꝑ
agamus. qr filii dei appellati sumus. Nieq
delectatõe sompiui sensus nr̃ torpescat. n
uanis fantasmatib animas nrãs illud̃t.
nec ipã corpora stramitoꝵ calore dep̾ssa.
in alto torpore quies niclmnet. s iugiłado
orando. ieumando psallendo contra dy¬
nam lucem infusam in cordib nrĩs senti¬
amus ⁊ in nocte dei oꝑa paganius Quid
enim agendum est nob̾ in huius nocte se¬
culi caliginosa nisi drabolum effugare⁊
captiuare. ⁊ lib̾atorem sequi. Quid age¬
dum e nb̃ in nocte nsi tenebras dyaboli¬
cas d̾ cordib nr̃is excute̾. ⁊ lumen ueru
haurire. Quid agendu e nb̃ m nocte n
supbiam extirpare ⁊ humilitatem introdi¬
cere: Quid agendum ẽ nb̃ nocte. nisi prĩ¬
cipem omnium uitiorum a nob̾ expellere.
et fontem ominum borum susciꝑe. Susci¬

Expanded text:
duamur arma lucis , et expulsa noctis caligine, effugatisque umbris tenebrarum, radius veri luminis fulgeat in cordibus nostris. In nocte non opera noctis, sed diei opera peragamus; quia filii diei appellati sumus. Neque enim delectatione somni sensus noster torpescat, nec vanis phantasmatibus animas nostras illudat, nec ipsa corpora stramentorum calore depressa in alto torpore quies inclinet; sed vigilando, orando, jejunando, psallendo, contra advnam lucem infusam cordibus nostris sentiamus, et in nocte opera diei peragamus. Quid enim agendum est nobis in nocte hujus saeculi caliginosa, nisi diabolum effugare, captivare, et liberatorem sequi? Quid agendum est nobis in nocte, nisi tenebras diabolicas de cordibus nostris excutere, et lumen verum haurire? Quid agendum est nobis in nocte, nisi superbiam exstirpare, et humilitatem introducere? Quid agendum est nobis in nocte, nisi principem omnium vitiorum a nobis expellere, et fontem omnium bonorum suscipere? Susci
Abbreviated transcription (Latin):
Tenai sumn bom est
mens semp conscia recti¬
Puicies honimi que ma¬
runa: solus bomo alt̾.
Quis diues. qui nil cu¬
piet. quis paup auarus
Que dos mronis ⁊ puscherrima: nita pu¬
dica. Que casta est.d qua mentur famã
ueretur. Quod prudentis opus. cuurpo¬
sis nolle nocere. Quid stuiti. ꝓprium non
posse ⁊ uelle nocere.
nesciat. Bono ꝓbari malo qm̃i
tis malis. Demens suꝑbus mui¬
det felltibus. Demiens dolorem reddet
felicium. Pareto legi quisq legem sanxe¬
ris plures amcos re scd̃a compares. Au
cos reb aduersis probas.
libeat imus fortime mindia est
ininicus miser. felix criminib nõ

Expanded text:
enam summa boni est? mens quae sibi conscia rectipernicies homini quae maxima? solus homo alter, quis dives? qui nil cupiet. quis pauper? avarus. quae dos matronis pulcherrima? vita pudica. quae casta est? de qua mentiri fama veretur. quod prudentis opus? cum possit, nolle nocere: quid stulti proprium? non posse et velle nocere. nesciet. bono probari malo quam multis malis. demens superbis invidet felicibus. demens dolorem ridet infelicium. pareto legi, quisque legem sanxeris. plures amicos re secunda comparas: paucos amicos rebus adversis probas. libeat minus, fortunae invidiast inmeritus miser. felix criminibus no
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit alus qui nõ iudicauant demo¬
trari. uos sͥ sacrilega seꝑatione ab mutate
ppłorum innocentium tot tantoꝵ q separã¬
tium. Qui cum in hac cã iudices ẽẽ non
possent aut nullos huic fuisse idices. aut
utrum binc aliquid uel quid iudicatum

Expanded text:
non potuit aliis, qui non iudicauerant, demonon potuit aliis, qui non iudicauerant, demonstrari. uos igitur sacrilega separatione ab unitate populorum innocentium tot tantorumque separamini, qui cum in hac causa iudices esse non possent, aut ullos hinc fuisse iudices aut utrum hinc aliquid uel quid iudicatum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊uidentur in ecc̃a ẽẽ zrama. nõ tñ im¬
pediri d fides aut caritas nr̃a. ut qmi zrza
ma ẽẽ i ecc̃a c̾mnius. ip̃i d̾ ecca recedamꝰ.
Qd̾ quid̃ illis timc ꝓdẽet. si in ecc̃e cutholice
gnuo puritatis purgamenta tolerarent q̃
ante tempꝰ separare non possent. S qd e¬
os dicimus ibac erroris ur̃i societate qnͣ
neram eccam ẽe arbitranum face debuisse
hoc maieres ur̃i in illa ꝓspicue nera in cu¬
ius imutate funt ne ab illa separarentur
face̾ debunt. Sicut enim quil partis nr̃e
hõ cãm pͥnuam prorsus ignorans. tamẽ
qmͣuus a ceritum maxiianensib dãpñ¬
tum simpłr innocentum credit enin qui tã¬
to plurib se ꝓbauit. Infra ⁊̃ in cominumoe¬
catholica qmi causa ceciliam latet nõ ini¬
to s̾ innocentem fuisse ꝑsuadet eum. qui non
ap̃ quos aut̃ ab agnoscente miut absolui
aut nõ miuit ab ignorante dampnari. aut
corrupto iudice cont̃ iim muerat absoluto

Expanded text:
nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen imnam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen impediri debet fides autcernimus ipsi de ecclesia recedamus. quod quidem illis tono prodesset, si in ecclesiae catholicae gremio purgati purgamenta tolerarent, quae ante tempus separare non possent. sed quod eos dicimus in hac erroris uestri societate, quam ueram ecclesiam esse arbitramini, facere debuisse, hoc maiores uestri in illa perspicue uera, in cuius unitate fuerunt, ne ab illa separarentur, facere debuerunt. sicut enim quilibet partis uestrae homo causam Primiani prorsus ignorans tamen. quamuis a centum Maximianensibus damnatum, simpliciter innocentem credit eum, qui tanto pluribus se catholica, quem causa Caeciliani latet, non immerito sibi innocentem fuisse persuadet eum, qui non apud quos aut ab agnoscente meruit absolvi, aut non meruit ab ignorante damnari, aut corrupto judice contra quam meruerat, absolutus,
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ contra qd̾ scribis. ⁊ ħ intellige
que dim̃r. aut noli qd̾ intelligis ut̾e m a¬
luco. Ego dixi. nõ ap̃ nros s ap̃ ecc̃as tri¬
marinas quib innocentes illi uidebantur
qui cuguebantur a nrĩs eos debuisse cõim¬
i.Nam ⁊ igrinnanenses cirunctũ sͥ uidet᷑
damprasse p̾mianum. Or nõ ap̃ eos qui lo¬
giis posit ⁊ a gr̃a nel muidia remotiores
foris si dampnatus pniam respuisset. Si
aut̃ hoc tũ maiori nmo cołl egarim. ⁊
tot suc comnuntionis ecc̃us ꝑ totam afri¬
cani diffusius ꝑsuade nõ posset. aut sina
suam consilio samori rescintent. inqua
falli sicut homines d̾ homine potunt. Aut
si uera eius crimina sine ulla dubitatõne
didicerat que tñ ꝑsuad̾e tanto plurib cetis r
ualebanit nocentem scientes tolerarent poci¬
entius ⁊ prudentius qm sea tot innocentib
Qui ista nescirent impio scismate separarẽt.
tenerent enim illam bti eyꝑriam plensi¬
mam caritatis pietatis q sirum qua dic̃.

Expanded text:
ntellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur damnasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae communionis ecclesiis per totam Africam diffusis persuadere non possent, aut sententiam suam consilio saniore rescinderent, in qua falli sicut homines de homine potuerunt, aut, si uera eius crimina sine ulla dubitatione didicerant, quae tamen persuadere tanto pluribus ceteris non ualebant, nocentem scientes tolerarent prudentius et patientius, quam se a tot innocentibus. qui ista nescirent, impio schismate separarent. tenerent enim illam beati Cypriani plenissimam caritatis pietatisque sententiam, qua dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
undum dilationem dabitis. eiusdem ma¬
xiiiam sacrilegi surculi non polluere plã¬
taria. mde nos tanto post nati multo muiꝰ
possimius ad cundem traditorum ⁊churifi¬
catorum originem ꝑtrie. Sitime parit̾ iu¬
uentium societatem maiorum mõrum n
aliqua ꝑte maximianenses ⁊ ꝑsecutiomb̾
correristis. ⁊ eos qm̃ius nõ ip̃is iam damp¬
natis data fuit tũ post illius duationis ter

Expanded text:
undum dilationem dabatis, eiusdem Maundum dilationem dabatis, eiusdem Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria; unde nos tanto post nati multo minus possumus ad eandem traditorum et turificatorum originem pertinere, si tunc pariter uiuentium societatem maiorum nostrorumaliqua parte Maximianenses persecutionibus correxistis et eos, quamuis non ipsis iam damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
tue omnia que sͣ latius abste dicta sunt bre¬
uit ꝑcurrenda arbitratus es quo lectoris me¬
moriam recteares. cod̾ ordine accipe. qm̃ nec
te nec alios fallere debeas. Nam ⁊ arogantie ñ
est. uel q̃re uel assere uĩtatem. ⁊ qd nunqͣm
putas potuisse diffimri nõ solura a prudentib̾
⁊ ocum timentib diffnicum est. s q uos totur
qd sine fine putabatis mariuanenses fuscipi¬
endo finistis. Et nos non ad contentionem s
ad colsonem uocanius. Qui marimianense
etiam forensib litib ꝑtulistis. S in eis q̃ ĩ
marunami scismate baptizati sunt. qmus
tismum cognouistis. ⁊ ecc̃e fontem alr debe
intelligi.ad q̃m nisi bonus nullus accedit
accepto baptismo q̃m sacrilegi extra ded̾ũt
tenemus aliemis criminib thurificationis
⁊ traditionis qmͣius a nob̾ nunqͣm ꝓbata sit.
tnĩ pollui nõ potuisse cogninm confiteri. qui
dixistis qd socios maximiam quib ad rede¬

Expanded text:
tuae omnia, quae supra latius abs te dicta sunt, bretuae omnia, quae supra latius abs te dicta sunt, breuiter percurrenda arbitratus es, quo lectoris memoriam recreares, eodem ordine accipe, quam nec te nec alios fallere debeas. nam et arrogantiae non est uel quaerere uel adserere ueritatem, et quod numquam putas potuisse definiri, non solum prudentibus et deum timentibus definitum est, sed etiam uos totum, quod sine fine putabatis, Maximianenses suscipiendo finistis. et uos non ad contentionem, sed ad conlationem uocamus, qui Maximianenses etiam forensibus litibus perculistis et in eis, qui in Maximiani schismate baptizati sunt, quamuis tismum cognouistis et ecclesiae fontem aliter debere intellegi, ad quem nisi bonus nullus accedit, acceptato baptismo, quem sacrilegi extra dederanttenemus alienis criminibus turificationis et traditionis, quamuis a uobis numquam probata sint, tamen pollui non potuisse cogimini confiteri, qui dixistis, quod socios Maximiani, quibus ad rede
Abbreviated transcription (Latin):
usurpanda uel anfenda. s pro commimicada
brditate ei celestium eis qui ałr sapunt. fide¬
lit disputut. Scriptum ẽ inquis.In aures
impuidentis noli quicq̃m dice̾. ne irrideat sen¬
satos ẜmones tuos. Nolite nob̾ in aures qi se¬
creta dice̾. sino prudentes putastis sicut nec x̃
in aures phiscorum dicẽbat. qd̃ tñ ad eos re¬
fellendos ipis audientib ꝓferebat palam
nob ostendite ut si nõ corrigimur conuca¬
mur. Quonio uos si ad mitatem uem̾itis. m̃¬
culat orbis xp̃ĩanus quos dampnatos non
nraculat felicianus. Est scriptum. sioli rend̾e̾
imprudenti ẜm imprudentiam eius. ne silis
fias illi. Nonne ibi sequitur. s rende illi cont̾
prudentiam eius. ne sͥ sapiens iudeatur. Hoc
gui rendete. Rndete inqͣm quomodo baptisu
qd̾ marimiauenses in sacrilego scismate m̃is¬
trarunt sinc aliqua destructione susceꝑpitis. q
buptismum destruatis. Pinde qd in fine epłe

Expanded text:
usurpanda vel auferenda, sed pro communicanda usurpanda vel auferenda, sed pro communicanda haereditate coelestium eis qui aliter sapiunt, fideliter disputat? Scriptum est, inquis, In aures imprudentis noli quidquam dicere, ne irrideat sensatos sermones tuos. nolite nobis in aures quasi secretum dicere, si non prudentes putatis, sicut nec Christus in aures Pharisaeorum dicebat, quod tamen ad eos refellendos ipsis audientibus proferebat. palam nobis ostendite, ut si non corrigimur conuincamur, quomodo uos, si ad unitatem ueneritis, maculet orbis christianus, quos damnatus non maculat Felicianus. scriptum est: noli respondere inprudenti secundum inprudentiam eius, ne similis fias illi. nonne ibi sequitur: sed responde illi contra inprudentiam eius, ne sibi sapiens uideatur? hoc gui respondete. respondete, inquam, quomodo baptismum, quod Maximianenses in sacrilego schismate ministrarunt, sine aliqua destructione susceperitis etbaptismum destruatis. Proinde quod in fine epistulae
Abbreviated transcription (Latin):
ppriai. ideo maximianensium cã mutata ẽ
Cuius compendio sic suꝑanim ut nichil
nob̾ restet. si alñ sapiatis insi funta ꝑur¬
agitur nõ pocoꝵ alienoru s diumorum
sacrorum cominimisatum ẽ condempnatis.
Et dem ed alus sacriegis qui cum tump¬
uato matimiano comimimica bant. qd̾ cos
sacriligi s̃urtuli nõ polluere plantaria Si
dꝑsecutione agitur dampnaitos piecuri
tis amiuos ꝑsecutionib correrisus Si
de mptismc agitur m sacrilego scumate¬
datum baptismnum suscepistis. Quid ad¬
buc mamter ne uitas cogne scatur ertor
ꝓfugiatur. diuina no intellecta testimoia
yferuntur. Scriptum e. Si quis se putat
tentiosum ee nos talem consuetudinem ñ
be.nus. S nec restitutus qui cum saluio
menbrositano ꝑꝑ cellulas ⁊ agellos ut eutu
locis expelleret forensi strepitu contronsi aq¬
q conflicit contentiosus eitus ẽ a nobis. q̃¬
to nuus d contentiosus putari qui non ꝓ

Expanded text:
propria, ideo Maximianensium causa mutata est, propria, ideo Maximianensium causa mutata est, cujus compendio sic superamini, ut nihil vobis restet, si aliquando sapiatis, nisi finita peragitur, non peccatorum alienorum, sed divinorum sacramentorum, communicatum est cum damnatis et dictum est de aliis sacrilegis, qui cum damnato Maximiano communicabant, quod eos sacrilegi surculi non polluere plantaria; si de persecutione agitur, damnatos persecuti estis, animosos persecutionibus correiistis; si de baptismo agitur, in sacrilego scdatum Baptismum suscepistis. Quid adhuc inaniter, ne veritas cognoscatur, errorque fugiatur, divina non intellecta testimonia proferuntur? Scriptum est, Si quis putat se contentiosum esse, nos talem consuetudinem non habemus . Sed nec Restitutus, qui cum Salvio Membresitano propter cellulas et agellos, ut eum locis expelleret, forensi strepitu controversiaque conflixit, contentiosus habitus est a vobis: quanto minus debet contentiosus putari, qui non pro
Abbreviated transcription (Latin):
que a iue dicta sunt. qd puto facillime ĩ¬
pllagas ñ de uitunde contentiomis causa
que uiila est. Cum uitas queritur nõ ꝓ
uana gioria litigatur. s cause male defide¬
tia nes uelrum nolle conferre. Ut enim
lunc oam maximanensium cãm ĩ me¬
diun ꝑferamus. nich contradice potiusti.
Nluuc saltem fortasse iam agnoscis. ynde
uo mͥ acrogans sicut credis aut calummpi¬
aris nlut muictam uioq̾ntiam sic camuo¬
lui comendait. s magis ut intuerentur qui
legent talem es cm ꝓ qua asserenda uel
pocius demostranda nulius it ꝑfacundie
patrocium n requiuendum. Ecci iam non
dico triapitem cestiam errorem nr̃m. qĩ
siauissiuus uborum ementationes. s di
tunoñn tritenti telo ex hac maximianẽsiũ
A dede resiste. s dico triꝑtita defensione.
ec dico n corum fronte confugite. aut
in om coartate. s dico earum impruden¬
tunm cobibete.ẜmonem q repͥmite Nũꝙͣ¬
qm̃ u̾ba uutata sunt. ⁊ ex transiatis fcast̃

Expanded text:
quae a me dicta sunt, puto quod facillime inquae a me dicta sunt, puto quod facillime intellegas non deuitandae contentionis causa, quae nulla est cum ueritas quaeritur uel non pro uana gloria litigatur, sed causae malae diffidentia tuos nobiscum nolle conferre. ut enim hanc solam Maximianensium causam in medium proferamus, nibil contradici posse nunc saltem fortasse iam agnoscis. unde non mihi adrogans, sicut credis aut calumniaris, uelut inuictam eloquentiam sic eam uolui commendare, sed magis ut intuerentur, qui legpotius demonstranda nullius sit facundiae patrocinium requirendum. 81. Ecce jam non dico tricipitem bestiam, errorem vestrum, quia suauissimus uerborum emendator es, sed dico tamquam tridenti telo ex hac Maximianensium causa debere resistere, sed dico \'tripertita defensione\'; nec dico in eorum fronte configite aut in ora coartate, sed dico eorum inpudentiam cohibete sermonemque reprimite. num verba mutata sunt, et ex translatis facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
creator tuus post nomen hommis impia
uanitate currentis tenueniat dẜtorem.
D̾inde plansiblr̃ tibi iudis ad iung̾e. A fo¬
te deducitur riuus. ⁊ cap̾ menbrã secunt᷑.
Sano capite. onine sanum ẽ corpus. ⁊ siqͥ¬
u ħ orbi morbi uel uicii est. omina mĩebra
debilitantur. Originem suam respicit ꝗc¬
quid in stirpe ꝓcessit. non pot̾ ĩnocens ẽẽ.
qui sectam nõ sequitur inocentis cum p¬
ẜtim scriptum sit in legalib patrum nr̃or.
ne ambulauitis. In hus omnib u̾bis uui
omuto quia nõ est symle qdd̾ humano
corpore comparasti. fi enim pot ut pes do¬
leat cupite sano. ⁊ pede sano caput. Omit

Expanded text:
creator tuus post nomen hominis impia creator tuus post nomen hominis impia uanitate currentem te inueniat desertorem. deinde plausibiliter tibi uideris adiungere: a fonte deducitur riuus et caput membra sequuntur. sano capite omne sanum est corpus, et si quid in hoc morbi uel uitii est, debilitantur: originem suam respicit, quidquid in stirpe processit: non potest innocens esse, qui sectam non sequitur innocentis; cum praesertim scriptum sit, « In legalibus patrum vestrorum ne ambulaveritis . In his omnibus verbis tuis omitto quia non est simile quod de humano corpore comparasti. Fieri enim potest ut et pes doleat capite sano, et pede sano caput. Omit
Abbreviated transcription (Latin):
enum d̾ orientulib omnno no pbas. hoc d
nr̃is audis ⁊ legis. ⁊ c̾iis. ⁊ ndicas. Iube
me relinqre eccãm traditorum. quos nec
nos ap̃ uos nec maiores nr̃ ap̃ maiores nros
conunce ac demostrare potunt. Quos nec si
demostrusses eorum facinus crimen q dap¬
narem. nõ ꝑꝑ eos tot gentium quib igno¬
ti sunt catholicam societatem deserẽ. S i¬
de qua consid̾atione nos in commumone
nr̃a corum mortuorum ñmoriam fĩ quoꝵ
fca non nouimus. Quorum ⁊ boam int̾ suo
fumam postitatis successione didicimus. cũ
in ura comnumione sine ulla d̾gradatione
iuuant. quorum mala sensistis quoꝵ sacri¬
legia condempnastis. Andes m̃ drẽ homo
prudens iste qui tradidit ⁊creaiit si nesciẽs
illum eẽ creatorem nr̃m in eo ꝙ xͥum suĩ¬
nium de traditione coninucis. Ego auter
non tibi rependo hanc inuriam nec tuum
uec filiorum uł nepotum aut pnepotum cu¬
orum. sim ꝑte donati fuint. felicianun dico
uatorem tm̃ quia ꝑuitis admoneo ne

Expanded text:
hoc de uestris audis et legis et cernis et iudicas. Iubes me relinquere ecclesiam traditorum, quos nec uos apud nos nec maiores uestri apud maiores nostros conuincere ac demonstrare potuerunt; quos nunc si demonstrasses, eorum facinus crimenque damnarem, non propter eos tot gentium quibus ignoti sunt catholicam societatem desererem. sed uide, qua consideratione nolis in communione nostra eorum mortuorum memoriam fieri, quorum facta non nouimus, quorum etiam bonam inter suos famam posteritatis successione didicimus, cum in uestra communione sine ulla degradatione uiuant quorum mala sensistis, quorum sacrilegia condemnastis. Audes mihi dicere, homo prudens: ille qui tradidit te crea?it, sic nesciens illum esse creatorem nostrum in eo, de traditione conuiceris. ego autem non tibi rependo hanc iniuriam; nec tuum nec filiorum uel nepotum aut pronepotum tuorum. si in parte Donati fuerint, Felicianum dico creatorem. tantum, quia permittis, admoneo, ne
Abbreviated transcription (Latin):
a ur̃a cominmone ded̾ant. quib dilatio¬
nem redeundi ianuam pandebatis. ⁊̃ post
eandem dilatom cognitum ⁊ appbatiun ñ
rescinditis. q̃re cum uideas nich ate dicia
potuisse. qd̾ nõ ħ mia maximianensium
tã refellat atq conuincat. Da uemiam si qͦ
fortasse u̾bo durius enusso te offendi. et
si afer in africa tam magnam maximi¬
anensium cãm in capite africe extorta
meis admonitus lr̃is tam sero requisis¬
tis nec requisitam fła narrantib urĩs si¬
cut iam cernris iuenire potiusti. Time¬
te deum. tot xp̃ianas gentes tam lata
ꝑ numdum xp̃iana unitate porrectas
ignotoꝵ affricorum ignotis q crimimi¬
b nolite ꝑfund̾e. ⁊ ꝓ pace xp̃i redite ad ec¬
clesiam que nõ dampnauit incognitos
si ꝑ pace donati placuit reuocare damp¬
natos.

Expanded text:
ione redeundi ianuam pandebatis, etiam post eandem dilationem cognitum et adprobatum non rescidistis. quare cum uideas nihil a te dici potuisse, quod non haec una Maximianensium causa refellat atque conuincat, da ueniam, si quo fortasse uerbo durius emisso te offendi, et si Afer in Africa tam magnam Maximianensium causam in capite Africae exortam meis admonitus litteris tam sero requisisti nec requisitam falsa narrantibus uestris, sicut iam cernis, inuenire potuisti, timete deum, tot christianas gentes tam lata per mundum christiana unitate porrectas ignotorum Afrorum ignotisque criminibus nolite perfundere et pro pace Christi redite ad ecclesiam quae non damnauit incognitos, si pro pace Donati placuit reuocare damnatos.
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ adusus uos qd̾ temꝑamentum x̾¬
ane dilectionis excedẽt. tam non est npu¬
tandum catholice ecc̃e. qm nec illud qd̾ sai¬
uo fecunt abithinenses primiano restitu¬
to imprtau̾im. Qd̾ u̾o post exageras ꝑse¬
cutiones quas ꝑꝑtem donati ꝓpessam fuiꝰ¬
se dixisti. ⁊ totum tacens qd p̾cessit a nrĩs.
⁊ multa dicens que nõ ꝓbantur in nr̃is d̾
ps alnus testimonium sb̃iecisti. ⁊ dixisti.
Nonne de his qui tulia facuuit dictum ẽ.
ueloces pedes eorum ad effudendum san¬
guinem. ⁊ uiam pacis nõ cognount. Hxc

Expanded text:
factum est aduersus uos, quod temperamentum chfactum est aduersus uos, quod temperamentum christianae dilectionis excederet, tam non est imputandum catholicae ecclesiae quam nec illud, quod Saluio fecerunt Abitinenses, Primiano uel Restituto imputauerim. Quod uero post exaggeratas persecutiones, quas partem Donati perpessam fuisse dixisti, et totum tacens quod praecessit a uestris et multa dicens quae non probantur in nostris, de psalmis testimonium subiecisti et dixisti: nonne de his qu.i talia faciunt dictum est: ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, et uiam pacis non c
Abbreviated transcription (Latin):
cam nos ꝑpeti aclicis ⁊ circoncellionibus.
nr̃is qui corde duro ⁊ insulso nec mtlłige¬
tes. nec fentes qd eis consulumius adsa¬
lutem. tanto in uos furore seuunt. utea
q̃ nb̾ faciunt. nec numare. nec cominemo¬
rare. nec digne u̾b̾ explicare sufficiam. ꝑ¬
inde cum freneticus medicum ueret. ⁊ me¬
dicus freneticum liget. aut ambo mincẽ
ꝑsecuntur. aut si ꝑsecutio que male fit ñ
est. ñ utiq ꝑsequitur medicus freneticum.
comprimenda fuit legib q̃ contͣ uos late st̃.
⁊ quodamino colliganda sinuil. Et inquo
eetis errore. in quo sacrilego contͣ uintate
errorib ur̃is ꝑ potestatum scłarium uissio¬
nes exagitati felicianus ⁊ p̾cextatus qd̾ cor¬
de mulum duro ⁊ ꝑu̾sissimo saluus uolu¬
it scisma. qd̾ aub fecant correxunt. ⁊ ad no¬
tram cominunionem societate q redierut.
Totum aut̃ corrigẽtur. si ad radicem catho¬
licami a ub̃ omnib redurtur. Quicquiduo

Expanded text:
eam nos perpeti a clericis et circumcellionibus eam nos perpeti a clericis et circumcellionibus uestris, qui corde duro et insulso nec intellegentes nec ferentes, quod eis consulimus ad salutem, tanto in nos furore saeuiunt, ut ea quae nobis faciunt nec numerare nec commemorare nec digne uerbis explicare sufficiam. Proinde cum freneticus medicum uexat et medicus freneticum ligat, aut ambo inuicem persequuntur aut, si persecutio nisi quae male fit non est, non utique persequitur medicus fcomprimenda fuit legibus, quae contra vos latae sunt, et quodam modo colliganda: simul ut in quo essetis errore, et quo sacrilegio contra unitatem terroribus uestris per potestatum saecularium iussiones exagitati Felicianus et Praetextatus — quod corde nimium duro et peruersissimo Saluius noluit — schisma quod a uobis fecerant correxerunt et ad uestram communionem societatemque redierunt. totum autem corrigeretur, si ad radicem catholicam a uobis omnibus rediretur. quidquid uero
Abbreviated transcription (Latin):
titiitus fecit. Passus ẽ saluius. ⁊ t̾ est re¬
titutus laudabilis. dampnabilis saliuu.
sieq enim occulte fcm ẽẽ dicturus es an
posset hoc latere primuanum. qd in eatr̃
cnutate fcir̃i est. ut ip̃e ep̃s p̾sitebat. ⁊ in ta¬
ta ciuitate ap̃ tantum iudicei ut ex hoc
alus ⁊̃ cuntatib occultum ẽẽ non posset. Aut
si ⁊ hoc int̾ occulta dpͣndum ẽ. Cur non ius
ignorare orbem t̾re siquid mali fecit. Qd
quid̃ absit ut fec̾it ꝑsecutionis tempore ce¬
cilianus. si ꝑsecutõm qͣm passus ẽ saluiꝰ
ab illo qͣm ip̃e contra eum ordinauit. et
in ea cuitate ubi suꝑ collegas principatũ
gerit potuit nescire primianus. fateberis
gͥuelis nolis ne restitutum nepͥmianu
ne partem donati dampnare cogaris. non
so luui ⁊ inuistos pati. um̃i ⁊̃ ⁊ iustos facere
posse ꝑsecutionem. Aut si eam q̃ iuste fit
no ẽe appollendam ꝑsecutõm. putas ne nõ
re ꝑpessos. magis q nos demostruuimus

Expanded text:
titutus fecit. passus est Saluius, et tibi est Restitutus fecit. passus est Saluius, et tibi est Restitutus laudabilis, damnabilis Saluius. neque enim occulte factum esse dicturus es aut posset hoc latere Primianum, quod in ea ciuitate factum est. ubi ipse episcopus praesidebat, et in tanta ciuitate. apud tanaliis etiam ciuitatibus occultum esse non posset. aut si et hoc inter occulta deputandum est, cur non uis ignorare orbem terrae, si quid male fecit — quod quidem absit ut fecerit — persecutionis tempore Caecilianus, si persecutionem, quam passus est Saluius ab illo, quem ipse contra eum ordinauit, et in ea ciuitate, ubi super collegas principatum gerit, potuit nescire Primianus? fateberis igitur uelis nolis, ne Restitutum, ne Primianum, ne partem Donati damnare cogaris, non solum et iniustos pati, uerum etiam et iustos facere posse persecutionem. aut si eam quae iuste fit non esse appellandam persecutionem putas, nec uos re perpessos, magisque nos demonstrabimus
Abbreviated transcription (Latin):
ius corpora conuingebant. comparanda
eẽ mostrarem. Nonne homo sener ⁊ qui
bri uolebat ep̃s omnium iditio de societa¬
te uiuorum atq mortuorum exͣamunand̾
eet. si duob sibi supplitus und̾ unũ ꝓppõitĩ
Nunc aspice illa mea uba q̃ te refellisse ar¬
bitratus es. inmo iam nso ip̃ã s ꝑ ip̃is istͣ
que dicam. Ecce enim nõ dico. si ꝑsecutio
si ꝑsecutõm qui patitur hndus ẽ innocens
patitur bndꝰ innocens ẽ. passus ẽ saluius.
Gesta recito u̾ba q̃ ñ is repeto. fecit restitu¬
tus. passus ẽ saliuus. Quem i̾ ex his du¬
ob xpĩanum nisi restitutum. qmi sacrile¬
gum. nisi saliuum rendebis. Iaceat gͥ o
portet impbatum q respuatur. qd̾ dicis¬
tini illa ee iustam ꝑsecutõm. ⁊ qd̾ dicisti
qͥs nõ uuit testõ consentire ꝓlato. qui ꝑ¬
secutõm patitur ante qm facit. Quia et
iusta ꝑsecutio ẽ qm ꝑtulit saluuis. ⁊ res¬

Expanded text:
is corpora conjungebant, comparandam is corpora conjungebant, comparandam esse monstrarem? Nonne homo senex, et qui haberi volebat episcopus, omnium judicio de societate vivorum atque mortuorum exterminandus esset, si duobus sibi suppliciis unde unum subeundum is? CAPUT L.--60. Nunc aspice illa mea verba, quae te refellisse arbitratus es; imo jam non ipsa, sed pro ipsis ista quae dicam. Ecce enim non dico, Si persecutiSi persecutionem qui patitur, habendus est innocens, patitur habendus est innocens, passus est Saluius\'. gesta recito, uerba quae non uis repeto: fecit Restitutus, passus est Saluius. quem mihi ex his duobus christianum nisi Restitutum, quem sacrilegum nisi Saluium respondebis? iaceat igitur oportet inprobatumque respuatur et quod dixisti nullam esse iustam persecutionem et quod dixisti: quis non uult testamento consentire prolato, qui persecutionem patitur an qui facit?, quia et iusta persecutio est, quam pertulit Saluius et Res
Abbreviated transcription (Latin):
secuti fui̾nt fugite. iides c̾te qͣm spẽm sal¬
uius ap̃ suos uel mr̃is uel confessoris os¬
tendit. qui ꝑseq̃nte restituto hoc ñuuit a ꝑ¬
consile audire. Et tũ non solum ẜm nos
ui ⁊ ẜuos impius ⁊ sacrilegis iudicat᷑
Iam uero postea qmi suĩa pconsulis ari¬
tiuensib allegata ẽ ꝑ q̃m cuitatem ici¬
hoiumi etate grauissimo piget drẽ quia eũ
ñ ap̃ acta fec̾unt. S tam recenti meniori¬
a cum omnib documentis sit clarior ip̃a te¬
stificatio cuutatum breuit̾ attingam qd̾
illic cum it̾ agẽm compi nam qr eis pro
uictus aliunde comp̾hensus ẽ. nõ iam ⁊¬
ducendꝰ ad iudicem ubi int̾ partes fuat
ꝓlata sĩna. S pompa miserabili trium¬
phandus. Capto enim semimortuos caue
alligaunt in collo ⁊ sic cum illo qñtum li
buĩt saltaunt. hoc si uellem eragerare dicẽ¬
do. none fortassis banc penam uus torme¬
tis regum ⁊ rusticorum quib mortua iu¬

Expanded text:
ersecuti fu e ri D;, fugite? uides certe, quam speciem Salersecuti fu e ri D;, fugite? uides certe, quam speciem Saluius apud suos uel martyris uel confessoris ostendat, qui persequente Restituto haec meruit a proconsule audire, et tamen non solum ssacrilegus iudicatur. Iam uero posteaquam sententia proconsulis Abitinensibus allegata est, per quam ciuitatem uicihomini aetate grauissimo, piget dicere, quia ea non apud acta fecerunt; sed tam recenti memoria cum omnibus documentis sit clarior ipsa testificatio ciuitatum, breuiter attingam, quod illic, cum iter agerem, conperi. nam quia eis pro uictus aliquando conprehensus est, non iam ducendus ad iudicem, ubi inter partes fuerat prolata sententia. sed pompa miserabili triumphandus. capto enim seni mortuos canes alligauerunt in collo et sic cum illo qbuit saltaverunt. Hoc si vellem exaggerare dicendo, nonne fortasse hanc poenam vix tormentis regum Etruscorum, quibus mortua viv
Abbreviated transcription (Latin):
andeant affirmare ⁊ cum ꝑ om̃s africe
regiones ubi marmuauenses sunt nõ de¬
sit ⁊̃ comimumo p̾ͥmiani. ꝑ alias aut̾mł
tos plures latiores q africe ꝑtes inum mͣ¬
xinuanensem nemo repiat. nisi forte iuix¬
ꝑegrinatõm. Quo gͥ ore contra ecc̃am a so¬
lis ortu us ad occasum pmissam uoce u̾ta¬
tis ⁊ redditam. audes eccam plenariam di¬
cere ꝑtem donati. cum ipa non sit uis afri¬
ce illa uero cum tot gentib sit ⁊ africe.S.
uidel ista illam misit foras. ne q̃so tu istam
uocem nuttas foras. In facie ẽ frons homini¬
nõ sb̾ bumio. Ergo ne ista illam nusit foras.
nõ uides sulla mittitur foras. D qua dicit
d ad abraun. In semine tuo b̾udicentur
omnes gt̃s. D qua p̾dcm legitur. qd erit in
nonissinus dieb manifestis mons douuis

Expanded text:
audeant adfirmare, cum per omnes Africae audeant adfirmare, cum per omnes Africae regiones, ubi Maximianenses sunt, non desit etiam communio Primiani, per alias autem multo plures latioresque Africae partes unum Maximianensem nemo repperiat nisi uix forte peregrinantem? quo igitur ore contra ecclesiam a solis ortu usque ad occasum promissam uoce ueritatis et redditam audes ecclesiam plenariam dicere partem Donati, cum ipsa non sit nisi Africae, illa uero cum tot gentibus sit et Africae? sed uidelicet ista illam misit foras.\' ne, quaeso, tu istam uocem non sub humero. Ergone ista illam misit foras? Non vides, si illa mittitur foras, de qua dicit Dominus ad Abraham, In semine tuo benedicentur omnes gentes ; de qua praedictum legitur, quod erit in no
Abbreviated transcription (Latin):
tanto fit cetis gentib unitatis ninculo so
faciunt roos ppłos gentium. quib qnͣ debu¬
dissociauo ꝓ criminib alienis. ninocens oẽ
poto a sacrilego crimine scismatis. Pince
si plurimum ualcatis ⁊ nunc m̃ ħ uera ẽe
doccatis dampnamus mortuos traditoreᷤ.
uinos nõ deserimus innocentes. Cum erge
dix̾itis. s si qua uera eẽnt ur̃a docienta
ecclia. ħ ẽ catholice uos cad̾ ꝓbare debuisse
ut nos initus ẽẽtis. illi aut̃ quos comunce¬
tis pellentur foras. Quid ẽ qd iende nolu¬
isti ideo seꝑatoĩ fc̃am qd̾ nos foras eẽnus
ꝓpulsi. ur̃i aut̃ in ecc̃a plenaria. ⁊ catholica
remanserunt. ħsi totid̃ ubis nob̾ marimi¬
anenses dicant quid rendebit. Nisi nec re¬
felli dignos s tm̃ rideri. qui eccãm plena¬
riam cum epĩs iam minus qui centum
contra tantam niurio sitatem ac multi¬
tudinem cui amplius qm t̾centi p̾sident

Expanded text:
tanta sit, ceteris gentibus unitatis uinculo soctanta sit, ceteris gentibus unitatis uinculo socfaciunt reos populos gentium, quibus quando debudissociauero pro criminibus alienis, innocens esse non potero a sacrilego crimine schismatis. proinde et plurimum ualeatis et nunc mihi haec uera esse doceatis: damnamus mortuos traditores, uiuos non deserimus innocentes.\' Cum ergo dixerim: sed si qua uera essent uestra documenta, ecclesiae, hoc est catholicae, uos ea probare debuisse, ut uos intus essetis, illi autem quos conuinceretis pellerentur foras, quid est quod respondere uoluisti ideo separationem factam, quod nos foras essemus propulsi, uestri autem in ecclesia plenaria et catholica remanserunt? hoc si totidem uerbis uobis Maximianenses dicant, quid respondebis nisi nec refelli dignos, sed tantum rideri, qui ecclesiam plenariam cum episcopis iam minus quam centum contra tantam numerositatem ac multitudinem, cui amplius quam trecenti praesident,
Abbreviated transcription (Latin):
tur crimina priniam. que suorum muio¬
rum sĩna continentur. Nonne multo uistĩ
dicent nr̃i. Hec crimnia que obicitis ⁊ mor¬
tius si uera sint. ħ ꝓbate. qd ad maiores
uros ea detulitis qd eis ħ ucmi ẽẽ onderitiᷤ
Qd̾ si face̾ conati estis nec implere potius¬
tis. Maiores ipõs nros inquinare nõ po¬
tant aliena crimina q̃mius uera que itr
non fu̾at demostrata hominib siea nec
uilis reatus transire potuit. que nec ip̃os
qui pͥnuano timc inuebant ignoratos ⁊ nõ
pbatos muoluit. uos itaq scismatis reos
ꝑspicua uitate comuncimus. quos a nb̃¬
iorib nris ꝑꝑ aliena crimina que tunc mñ¬
iorib nrĩs demostrata nõ sunt q̾n fuerãt
demostranda seꝑatos uidenius. Si boc iusti¬
sime dicture sunt plebes. ⁊ clĩci eoꝵ locoꝵ
ianenses bagaiense concilium condid̾
traditorun. ħ dicis afris orbis trarum
cum p̾sertim ⁊ i africa ip̃a ecca catholica

Expanded text:
tur crimina Primiani, quae suorum maiotur crimina Primiani, quae suorum maiorum sententia continentur. nonne multo iustius dicent uestri: haec crimina, quae obicitis iam mortuo, si uera sint, hoc probate, quod ad maiores nostros ea detuleritis, quod eis haec uera esse ostonderitis. quod si facere conati estis nec implere potuistis, maiores ipsos nostros inquinare non poterant aliena crimina quamuis uera, quae illis non fuerant demonstrata; quanto minus, si ea nec llius reatus transire potuit, qui nec ipsos, qui cum Primiano tunc uiuebant, ignoratus et non probatus inuoluit? uos itaque schismatis reos perspicua ueritate conuincimus, quos a nris propter aliena crimina, quae tunc maioribus nostris demonstrata non sunt, quando fuerant demonstranda, separatos uidemus.\' si hoc iustissime dicturae sunt plebes et clerici eorum locorum, ianenses Bagaiense concilium condidertraditorum haec dicit Afris orbis terrarum, cum praesertim et in Africa ipsa ecclesia catholica
Abbreviated transcription (Latin):
uissimis tricture puluis ꝓ mane sblatus
ante nouissimum uentilonis tempꝰ cristiˢ
ox deniq arrogantissima atq falsissĩa
merimiano nich̃ aliud d̾se dicit. Non eni
ẽ alius impic suꝑbie cumor ap̃ omnes q
se xp̃i umnitate discindunt. qͣm se solos ip̃i¬
anos ẽẽ iactare ⁊ dampnare cetos nõ solũ
quib eorum lis nota est. Ym ⁊ quib eoꝵ¬

Expanded text:
vissimus triturae pulvis per inane sublatus, vissimus triturae pulvis per inane sublatus, ante novissimum ventilationis tempus existis. Vox denique arrogantissima atque falsissima Maximiano; nihil aliud de se dicet. non enim est alius impiae superbiae tumor apud omnes, qui se a Christi unitate discindunt, quam se solos christianos esse iactare et damnare ceteros non solum quibus eorum lis nota est, uerum etiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uides si b nuctitur foras eam cum lege ce¬
i cumi ꝓpħis cum psalnus cum aplis cum
ipo englĩo cumtoto demiq testõ .⁊ cumi ipõ br¬
horrescis si contremiscis. iude ubi sitis. ⁊ redi¬
te intro. qmi non nusistis. s uos pocius existi
foras. uide quid faciat animosa cecitas. ui
⁊ ridetur. Dicitur qd pars donati labores a¬
postolorum ꝑ unuisum nuudum fructifi¬
cantes ⁊ crescentes misit soras ⁊ñ erhorret
sie quid sane fallaris aut fallas. qm̃ id q
tam crẽbro comineinoram nõ adiitens
te adũtisse disimiulans. dixisse me affirnis
nõ ee frumenta domurica. qin ego eccam
dentur nunc ecc̃am tanqͣm arca cum pa¬
lea trituratur. Hoc ẽ qd nos iuget ac piut¬
⁊ nisi corriganum extingiit. quia hius a¬
rec palcani. qd uos eẽ monstrastis nõ uos pos¬
se toleuare dixistis. Purgatum frumentu
imprudent uos ẽẽ fmxistis. ac si ex ip̃a are¬
auanis calumpnus turbusentis ranqͣm se¬

Expanded text:
 vides, si haec mittitur foras, eam cum lege Dei, cum Prophetis, cum Psalmis, cum Apostolis, cum ipso Evangelio, cum toto denique Testamento et cum ipso haereperhorrescis, si contremiscis; vide ubi sitis, et redite intro: quoniam non misistis, sed vos potius existis foras. Vide quid faciat animosa caecitas. Diet ridetur: dicitur quod pars Donati labores Apostolorum per universum mundum fructificantes et crescentes misit foras, et non exhorretur! 71. Ne quid sane fallaris aut fallas, quoniam id quod tam crebro commemoravi, non advertens vel te advertisse dissimulans, dixisse me affirmas, non esse frumenta dominica, quam ego Ecclesiam dentur, nunc Ecclesia tanquam area cum palea trituratur. Hoc est quod vos urget ac premit, et nisi corrigamini exstinguit: quia hujus areae paleam, quod vos esse monstrastis, non vos posse tolerare dixistis, purgatum frumentum impudenter vos esse finxistis: ac sic ex ipsa area vanis calumniis turbulentis, tanquam le