comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num& uestimenta mutactoo sunt quae intantũ fuere candida᷑ al
euaenge listec dixerit quadia fullo suꝑtersic̃ non potest feccore corposi
oculis & taentũ infantas mate conspicitur : Ecce cpparun
illis moses & heli as cum eo loquentes: scribi & phecriseis tens¬
tantibus se & decelo signa poscentibus dare noluit: sed os¬
uac̃ postulactionẽ consuto uit sesponsione prudenti. hic uero
ut ccpostolorũ ccugecet fidem dat sigiũ dec elo he lioc inde
descendente quo conscen dercet & mosen cbinferis resurgente. quod &
ccchag ꝑ esccicm ut petat sibi signũ de excelso acut de inferno nã
gelio nuntiasse ei quae hiertis olymis paessurus ess& lex ostendit᷑ & ꝓ

Expanded text:
num et vestimenta mutata sunt, quae intantum fuere candida, ut alius num et vestimenta mutata sunt, quae intantum fuere candida, ut alius evangelista dixerit: Qualia fullo super terram non potest facere . Quod oculis, et tantum in phantasmate conspiciatur. Et ecce apparuerunt illis Moyses et Elias, cum eo loquentes. Scribis et Pharisaeis tentantibus se, et de coelo signa poscentibus, dare noluit, sed pravam postulationem confutavit responsione prudenti. Hic vero, ut apostolorum augeat fidem, dat signum de coelo, Elia inde descendente quo conscenderat; et Moyse ab inferis resurgente: quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de excelso, aut de inferno . Nagelio, nuntiasse ei quae Jerosolymis passurus esset : Lex ostenditur et
Abbreviated transcription (Latin):
fraitem eius quare petrus &iaccobus & iohannis in quibusdem eucengelia
locis seperditur cocet&ris ut qui priuileg habeant etra celios ipos tolos
crebrodiximus nunc quirit᷑ quo modo post dies sex cdsumpserit eos
& duxerit in montem excelsum seorsum cũ luc is eucon gelistoo octoni¬
rium numirum ponat: sed foccilius sespensio est quia hic medu
ponunturdie sibi primus additur & extremus non enim dr̃ post
osto ad sumit ihs̃ petrum & ia cobo & iohanno seddie octit uic
Etdu fĩt illos mantẽ excelsum scorsum: ducere cedmontienae dỹ¬
apulos pcers regni est ducunt᷑ seorsum quia multi uocati picuo
elesti: & truns figurictus &st ante eos qualis futuros etiem¬
ractus est cnte eos. nemo putet & pristinam eum porinam
tatur : sosplenduit feccieseius sic̃ sol: uere trans formatus est dñs
in ecc̃ glac̃m quacuenturus est postea insegnosuo traensformat iospbs¬
dorem ceddidit fecciem non subtraxit. esto corpus spiritle fueri

Expanded text:
 Joannes in quibusdam Evangeliorum locis separentur a caeteris; aut quid privilegii habeant extra alios apostolos, crebro diximus. Nunc quaeritur quomodo post dies sex assumpserit eos, et duxerit in montem excelsum seorsum: cum Lucas evangelista octonarium numerum ponat . Sed facilis responsio est, quia hic medii ponuntur dies, ibi primus additur et extremus. Non enim dicitocto assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem; sed die octavo. Ducit illos in montem excelsum seorsum. Ducere ad montana discipulos, pars regni est. Ducuntur seorsum, quia multi vocati, pauci vero electi . Et transfiguratus est ante eos. Qualis futurus est temguratus est ante eos, nemo putet pristinam eum formam enduit facies ejus sicut sol. Certe transformatus est Dominus in eam gloriam, qua venturus est postea in regno suo. Transformatio splendorem addidit, faciem non subtraxit. Esto corpus spirituale fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tanac conscenderat non uult aterena descendee sed semꝑin sublimi¬
bus ꝑseuercre : Siuis faciã hictria trbenacula tibi unũ moysi unũ
& helie unũ eraspetre sic̃ & alius euange lista testat nescisq quid
diccs. noli triatadernacula quietse cum unũ sit taber naculum cũ¬
euangelii inquolex & ꝓphetie recapitulandie sunt . siccũ quieris tria
tabernacula nequa quã seruos cũ dño confers sed facc tria taberna¬
culec immo unũ patri & filio & spu scõ. ut quoꝵ est una diuinitas un ũ¬

Expanded text:
d semper in sublimibus perseverare. Si vis, faciamus hic tria tabernacula: Tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Erras, Petre, sicut et alius evangelista testatur. Nescis quid dicas . Noli tria tabernacula quaerere, cum unum sit tabernaculum Evangelii, in quo Lex et Prophetae recapitulanda sunt. Si autem quaeris tria tabernacula, nequaquam servos cum Domino conferas, sed fac tria tabernacula: immo unum Patri, et Filio, et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
& quod cumq ligecugris suꝑte srec̃ erit ligã Tum & incelis quod cumq sos¬
aliquid sibi dephecris ieoꝵ aedsumunt suꝑcilio ut uel damnent in nocent
uel solure senoxios arbitient᷑ : cũ cpud dm̃ nonsentetia secc&dotũ
sed feorũ uitee quaerut. legimus in leuiti co deleꝓsis ubi iubent᷑ utosto¬
dant se scce dotib: & silepram haburit tunc sacerdote in mundisiant᷑
non eos qui insonte st uł noxii. sed poficio suo cum pec sectorũ ccudigrs¬

Expanded text:
ris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solntelligentes aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes, et solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed eorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubentur ut ostendant se sacerdotibus, et si lepram habuerint, tunc at presbyter, non eos, qui insontes sunt vel innoxii, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
cumessent in lacu genne saseth & piscacsentur & dñs stocret in litose
aliis paculcctim ad nacuigantibus ille non patit᷑ moras sed od cinstu¬
sependyte suo ftatim precipitatur in fluctus eodem intur si dei cer¬
dore quo semper nunc quo que ceteris tacentibus credit soposse
faccore peruo luntate magistri quod ille poterct pernactus ec̃
qubeme ueni readte superaquas : Tu precipe &ilico soli debuntꝰ
ideo nonesse uerũ quia suꝑ molles cequas molle etheriu Incesserit
sespondecnr quomodo combulauerit petrus quẽ itiq uerum ho¬
minem nonnegaebunt: Uidensccũt uentũ uedidũ timuit:
& cũ coepiss& mergi dac mauit dicens dñe saluũ merao. arde¬

Expanded text:
cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo, statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque, caeteris tacentibus, credit se posse facere per voluntatem magistri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur ideo non esse verum, quia super molles aquas, molle et aereum incesserit, respondeant quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero ventum validum, timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ non est natus ex uirgine sed uisus infantas matie quomi
nunc apostoli timent nefantas mac uideant: Et prietimore da¬
mauerunt: consusus damor & incerta uox magnitimoris indici
est : Statimq: ihs̃ locutur est es dicens habete fiducicẽ ego sum:¬
Quod primũ uersabatur incacusa hoc curat timentibꝰ priecepit
dicens habete fiduciã nolite timere & qđ sequit egosũ nec sub¬
iungit quis sit uel ex uoce sibi notoc poterant᷑ Intellegere qui ꝑ
obscuraes nostis tenebras loquebatur. uel ipsum esse repeteba
quem locutum admosen noueraent haec dicis filiis ihł qui est
me sidei inuenitur petrus interrogectus discipulis quem homines
ittemen nonerraet Inaffestu. Nolens eũ moriquẽ filiũdĩ fuerat poculo
ante confessus inmantem cums aluatore inter primos primus ascen¬
dit & in passione solussequit᷑ peccatum negictionis quod ex reprino
timore descenderat amaris statim abluit lacrimis post passionẽ

Expanded text:
noster non est natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam, ego sumusa, hoc curat et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur: Ego sum, nec subjungit quis sit: vel ex voce nota poterant eum intelligere, qui per obscuras noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse scire quem locutum ad Moysem noverant: Haec dices filiis Israel: Qui est mae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem hominessensu, tamen non errat in affectu: nolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem
Abbreviated transcription (Latin):
ucebt̃ aeduorus ecem & tibi dedo clacu& regnicaelorũ & quodligo¬
ueris uel solueris suꝑterram erit ligatũ & solutũ incaelo
n unc ccudiat uadere trome satanas scardalũ s mħ. aut quies
tiem sepentina conuersio ut post tantir priemia sec tecnar appe¬
letur sed consideret qui hoc quaerit petro illambenedictionẽ
& beatitu dinem & c̃potestatem & iedificationẽ suꝑeũ ecđe¬

Expanded text:
lorum; et: Quod ligaveris vel solveris super terram, erit ligatum vel solutum in coelo; nunc audiat: Vade retro me, Satana, scandalum mihi es? Aut quae sit tam repentina conversio, ut post tanta praemia, Satanas appelletur? Sed si consideret qui hoc quaerit, Petro illam benedictionem et beatitudinem, ac potestatem, et aedificationem super e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓccululũ flagellatũ uisuri sint & crucisixũ : multa pati aseni oribus
& scribis & principib saccerdotũ: & nunc iħs multa patitur abhis ꝗ
rursum sibi crucifigunt filiũ dĩ, & cũ seniores putent᷑ in ecła & princi¬
pes sacerdotũ simplicem sequentes litteram occidunt filium dĩ qui
tot os sentitur inspũ : & ad sumens eum petras coepit increpere
& dicens absit aete dñe non erit tibihoo & conuersus dix̃ petis. uade
post me satanas scandalum es mħ quia non sccpis ea quedĩ sunt
sedea quae hominũ : ssepediximur nimii cardoris amorisq quoe
maximi suissepetrum in dño saduatorẽ quiaergo post confessionẽ
suã qua dixerat tues xp̃s filius dĩ diui & pnemiũ seduator is quod
cudierat: becctus es simon bar lona quia caro & sanguis ñ reue

Expanded text:
isuri sint et crucifixum. Multa pati a senioribus, et scribis, et principibus sacerdotum. Et nunc Jesus multa patitur ab his qui rursum sibi crucifigunt Filium Dei. Et cum seniores putentur in Ecclesia, et principes sacerdotum, simplicem sequentes litteram, occidunt Filium Dei, quia totum sentitur in Spiritu. Et assumens eum Petrus coepit increpare illum, dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc. Qui conversus post me, Satana, scandalum es mihi: quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Saepe diximus nimii ardoris amorisque quam maximi fuisse Petrum in Dominum Salvatorem. Quia ergo post confessionem suam, qua dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; et praemium Salvatoris, quod audierat: Beatus e
Abbreviated transcription (Latin):
pibus faccado tẽ & occidi &tertia die sesurgere: Nonuult der¬
tru confessionem suc̃ nec puttet fiei posse ut dĩsilius occidatur
go sumit quȩ eũ inaffectũ suum uel sepatetim ducit ne prces entib: cȩteris
condiscipulis magistrũ uidect᷑ arguese: & coepit increpaere illũ ceman¬
tis affecta & obtans dicere absit ate dñe uel ut melius habetur in
ria inquit loqueris uoluntati meue de his aduersarius coppella
multiputant quod non petrus correptus sit sed aduersarius snr¬
cus & depietactis affestu uenies nũ quam incentiuũ uidebctur
di uccdo setro me hocsequere sententict̃ mecc̃ quice non scpirar¬
rtns uoluntatem: non uis granum tritici interram acder
ut multos frustos cefferat. prudenslestor inqui ret quomodo¬
post tantt̃ becctitudinem beatus es si monbar ionc & tues pei¬

Expanded text:
t occidi, et tertia die resurgere, non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Filius occidatur; apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine: vel, ut melius habetur in ria, inquit, loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Multi putant quod non Petrus correptus sit, 127 sed adversarius spicus, et de pietatis affectu veniens, numquam incentivum diaboli vidit: Vade retro me, hoc est, sequere sententiam meam: quia non sarans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus post tantam beatitudinem: Beatus es, Simon Barjona; et Tu es Pe
Abbreviated transcription (Latin):
as ionec cuiccro & saenguis non seuelauit sed pat& m̃s qui incielis est
stimoniũ deseccpostoli seddit uisem petrus dixercit: Tues xp̃s
filiusdi uiui mercedem accipit uera confassio beatus & symon
bar ionae quare quia non seuelacui ꝗbi caro & sanguis sed reuelecuit
pat&r quod cccro & sanguis reuelere non potuit: sp̃s sci gr̃a reuelactũ
st ergo confessione sostitur uocabulum quore uelcctionẽ ex sp̃u scõ
habeat culus & silius aeppellandus sit si quidan barionao inlinguae nr̃te
onat filius colũbie simplicit& accipiunt quod simon id est petrur
slius sit iohannis iux taclterius loci interpnetationẽ: si mon
inannos diligis me: qui respondit dñe tuscis & ualt scribtorũ uitio
deprauatũ ut probar iohanna hoc est filio iohannis bocrionaes
scribtũ sit ut detrocstac syllaba iohannec aũt int̃pretat᷑ dñi gratia
utrumq acutem nomen mystice Intellegi potest quod columbat spm̃scm̃ & u g̃te¬
aepostolice narratione compaeree inquoceit: Continuo non cedquieui ccn

Expanded text:
caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed revelavit Pater. Quod caro et saest. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in lingua nostra sonat, filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me? qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur Domini gratia, utrumque autem nomen mystice intelligi potest, quod et columba spiritum sanctapostolicae narrationi comparatur in qua ait, continuo non acquievi carni
Abbreviated transcription (Latin):
oli ne quaquã homine sed dii cppellaentur: Eumenim dixiss& quem
dicunt homines esse filium hominis subiecit uosccũ quẽ me esse dicitis
lli quia homines sunt humana opinantibus uosquidi estis quem me
sse ex istimatis petrus exꝑsona omniũ apostolorũ ꝓfitetur : Tues xp̃s

Expanded text:
oli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset, Quem oli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset, Quem dicunt homines esse Filium hominis, subjecit: Vos autem quem me esse dicitis? Illis quia homines sunt, humana opinantibus; vos qui estis dii, quem me esse existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur: Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
hominis non dix̃ quẽ medicunt esse hom ines sed filiũ hominis nelate¬
ter desequȩrere uideturi & nota qđ ubiq scribtũ et in ueteri testan¬
to filius hominis in hebreo positũ sit filius adam illud quie qđ in pridi
legimus sili hominũ usqi quo gracues corde in hebreo dr̃ filu adam
ulchre ccũ interrogat quem dicunt esse homines filiũ hominis quia quide
lio hominis locuntur homines sunt qui uero diuinitatẽ qc intellegunt
in homines sed dii appellantur : atilidixer̃ alii iohannẽ baptistrm
i hel iom acluiuero geremicem aut unũ exꝓphetis: miror quos dem
ter praetes causts errorũ inquirere singulorũ & disputationẽ longissimã
eremit̃ autunũ ex ꝓphetis cum sic errare potuerint in helia in hiere¬
diac quomodo hero des errauit In io hannẽ dicens quemego de colaui
ohannẽ ipse surfexit amortiur & uistutes operantur in eo : ulos ccũt
quem me essedicitis sespondenssymonpetrus tues xp̃rfilius diuiui

Expanded text:
ines, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicunque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam? illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde? In Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat, quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam Jeremiam, aut unum ex prophetis: cum sic potuerint errare in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in eo . Vos autem quem me esse diciti
Abbreviated transcription (Latin):
adsetrahit : Deniq sequit tunc intellexer̃ quia non dixisset ctuadum asn¬
mento paniũ sed ccdoctrina pharis eorum & sccducie orum¬
Menit ccũ ilis in pastes cierareae philippi philippus iste et frater henad
dequo suprec diximus tetraerchaitureae. & tetrar chonĩdis regionum qui
in honorem tyberii caesicriscierarecm philippi quaen unc paneces dr̃ eppella¬
ris appellauit ciesc sec̃ quieprius turris stractonis uocecbatur & e non¬
ne filie eius libiaedem trans Iordanẽ extsixit ille locutus est cies as

Expanded text:
ad se trahit. Denique sequitur: Tunc intellexerunt, quia non dixisset cavendum a fad se trahit. Denique sequitur: Tunc intellexerunt, quia non dixisset cavendum a fermento panum, sed a doctrina Pharisaeorum et Sadducaeorumenit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus, tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesareamris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine filiae ejus Libyadem trans Jo
Abbreviated transcription (Latin):
si gnorum magnitudo ꝑspicuee sit. tamen & aliud sp̃rtadi lntelle gentiee demons¬
tur siemĩfermantũ pharis ieorũ a sceaducȩorũ non corporalem panan seltra
tiones ꝑuer es &hgetiea significe dogmatec que re & cibi quibus nutritu
populusdi non ueram dostrinã integramq significent querat a¬
& diccet quomado pane non habebant qui statim impletir septẽ sport
ascendunt nacui culam & uener̃ infiner me gaedan: ubiq audiunt no¬
gantes qđ cccuere debeant af&to pharis eorũ & saed ducȩorũ sedt
tura testat᷑ qđ obliti s inteos secũ tollore hoc et fementũ de quo & ars¬
quod omni sectione uitcendũ x hecbuit marcion & uaclentinur Romsu
fetici farmeitũ hanc uim habet ut sifcrinae inestũ fuerit quo dpor¬
uũ uidebat᷑ crertat in mecius & cscporensuũ uniuer sic̃ cons pcersionc̃
trahat Itec & dostrina horetica siuel modicẽ sintillã intuum
tus lecorit in breui ingenis flamma sucrescit & totahominis possesino

Expanded text:
signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstretur. Si enim fermentum Pharisaeorum et Sadducaeorum et ferditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et cibi, quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? tis septem sportis ascenderunt in naviculam et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum, sed Scriptura testatur quod obliti sint eos se cum tollere. Quod autem navigaturi trquod omni ratione vitandum est, habuit, Marcion et Valentinus, et omnes haeretici; fermentum hanc vim habet ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus, et ad saporem suum universam conspertrahat: ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescit, et totam hominis possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
misereor turbe quicetridiu icmper se uercent mecum: ibi quinquepce¬
nesercent & duo pisces hic septẽ panes & pacuci pisciculi ibi supersenum
discũbunt hic supratesstc̃ ibi qui commedun quinq: milia st iuxtacpaniũ numerũ
quos comedt̃. hic quattuor milhac ibiduodecĩ cophinos replent̃ dereliquis fregm̃
torũ hic septẽ spore: in superioriergo signo quia propinqui eroent & uicim quinq
sensuii nonipsedñr eoꝵ recordat᷑ sed discipuli & recordant᷑ ues pere uicine noste
& inclinante lam sole hic cũ ipse tñs secor dact & misserere sedicit & citus cẽ¬

Expanded text:
Misereor turbae, quia triduo jam perseverant mecum. Ibi quinque panes erant et duo pisces: hic septem panes et pauci pisciculi. Ibi super fenum discumbunt: hic super terram. Ibi qui comedunt quinque millia sunt, juxta panum numerum quooque quod in superiori signo, qui propinqui erant, et vicini, quinque sensuum non ipse Dominus eorum recordatur, sed discipuli recordantur, vespere, vicina nocte et inclinante jam sole. Hic autem ipse Dominus recordatur, et misereri se dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quos curecut prius ceusert debili tates postea sccnis offer& cibos conuoto
quoq: discipulossuos & qd faccturus est loquitur ut uł macgistris exen¬
plũ tribucet cũminoribus at que discipulis cũ municandec consilice
uel ex confechulacione intellegant signi maegnitudinẽ respondentess
pecnes inheremo non habere: sgisereor in quid turbe quiectridio iecm¬
perseuercnt meim: miseretur turbe quia intrium dierum numer
pectrisilio spiritui que sc̃o credebent & non habent qđ manducent : pu¬
bac semper esurit &cibis indig& nisi sccture tur cdño & dimitterceos
ie iunos nolo nede sicicent inuia: E suriebant post maegnees debilitectes
& perpeccientiam futoros expectabant cibos: non iult eosihs̃ dimitis
ieiunos nedesiciant inuia per i ditaentur ergo quisine celesti pane
adoptactem maensionem peruenire festincent. unde & angelus loqui
adhelicem surge & maenduca quia grandem uicm ambulccturus es &d
Cunt ei discipuli undeergo nobis in deserto panes tantos ut saturemus

Expanded text:
quos curavit. Prius aufert debilitates, et postea offert sanis cibos. Convocat quoque discipulos, et quod facturus est loquitur, ut vel magistris exemplum tribuat cum minoribus atque discipulis communicandi consilia, vel ex fabulatione intelligant signi magnitudinem, respondentes se panes in eremo non habere. perseverant mecum. Miseretur turbae, quia in trium dierum numero, Patri, Filio, Spirituique sancto credebant. Et non habent quod manducent. Turba semper esurit, et cibis indiget, nisi saturetur a Domino. Et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Esuriebant post magnas debilitates, et per patientiam futuros exspectabant cibos. Non vult eos Jesus dimittere jejunos, ne deficiant in via. Periclitatur ergo, qui sine coelesti pane ad optatam mansionem pervenire festinat. Unde et angelus loquitur ad Eliam: Surge, et manduca, quia grandem viam ambulaturus es . Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tantos, ut saturemus
Abbreviated transcription (Latin):
tpouos plante uiuineõ uerc̃ quomodo uersiestis inamaritudinẽ unis alie¬
ne : placntauit quidem ds̃ & nemo potest erce dicaese plantationem ꝗs:
sed qm isticplantatio In uoluntate ꝓprii arbitrii &t nullus alius eam
eredicre poterit nisi ipra tribuerit adsensum : ginite illos caecist̃
aceltercẽ correptionem deuita. sciens quod ꝑ uersus est hulus modi
aad sem& ipso dccminatus in Io unc sensum & sccluactor priecepit dosto¬
ses pessimos dimittendos arbitriosuo sciens eos difficulter ã ueritatẽ
possere trachi cȩcos esse & ciecum populũ inerrorem trechese:¬

Expanded text:
Ego vos plantavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alieEgo vos plantavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alienae ? Plantavit quidem Deus, et nemo potest eradicare plantationem ejus. Sed quoniam ista plantatio in voluntate proprii arbitrii est, nullus alius eam eradicare poterit, nisi ipsa praebuerit assensum. Sinite illos, caeci sunt, alteram correptionem devita, sciens quia perversus sit hujusmodi, et a semetipso damnatus . In hunc sensum Salvator praecipit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, sciens eos difficulter ad veritatem posse retrahi, caecos esse et caecum populum in errorem trahere
Abbreviated transcription (Latin):
demoniorũ inuocactio ea faciat Inmunda : Ns unc cccedentes dis¬
puli eius dixer ei scisquia phacrisieiccudito uerbo scaendoli gansu
ex uno sermone om̃is suꝑstitio obseruationũ iudieoꝵ fuerat elisas
qui lncibis sumendis abominandisq religionẽ succ̃ sitũ corbitrantu
& quiac crebro terit᷑ ineccles iasticis scribturis scaendelum breuits
dicendũ quid significet sbołΟꝵ & scaendaclũ nos offendiculũ uel ri¬
a in pactionẽ pedis possumus dicere quando ergo legimur quicumq: dem¬
nimis istis scanddizauerit quempiam hoc intellegimus quidistos
to ue occcsione ruinie cui quã dederit: Atille respondens ait om̃i
plientietio qua non plaentocuit paterm̃r caelestis ercedi cabrtur
&iam quie plana uident̃ inscribturs plenart questionib om̃is
troducunt dicentes si plantactio quaero ñ plantauit pater ercedicoebsi¬
ꝓgoquã ille placnticuit nom pot est era diccri. sedcudict illud hi cremiã :

Expanded text:
daemonum invocatio ea faciat immunda. Tunc accedentes disdaemonum invocatio ea faciat immunda. Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei, audito verbo hoc, scanEx uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa; qui in cibis sumendis abominandisque, religionem suam sitam arbitrabantundalum, breviter dicamus quid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pedis possumus dicere. Quando ergo legimus: Quicumque de minimis istis scandalizaverit quempiam, hoc intelligimus, qui dicto factove occasionem ruinae cuiquam dederit. At ille respondens, ait: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Etiam quae plana videntur in Scripturis, plena sunt quaestionibus. Omnis,troducunt, dicentes: Si plantatio quam non plantavit Pater, eradicabituergo quam plantavit ille, non potest eradicari. Sed audiant illud Jeremiae;
Abbreviated transcription (Latin):
dit oũ &ccit illi modice fidei quacse dubitasti: si a postolo
petro deculus fidem & ardorẽ mentis supra diximus quiconfido¬
ter rogacuerat soduacto sem dicens dne situes iubemeuense
aedte suꝑ cequas quia peculolũ timuit dr̃ modice sidei qua
G erbum communicat. ꝓprie scribtuparum est & publico sermone nonte¬
ritur populus iudieoꝵ partem diesse se lastitans commiines cibos uoce
quibus om̃t utuntur homines uerbi grãm su illac̃ carnem. ostreceslege
& istius modi animantia quae ungulam non findunt nec ruminant ne
quasi non est depcestedĩ pimmundo ceppellactur : Non qđ intrat in õs col¬
quinat hominẽ sed qđ ꝓcedit ex ore hoc coinquinat hominem : ogp¬
nat prudens lestor & dicct si quod intrat inos non co inqui naet hor¬
nem qua se idolothytis non uestimur. & cpostolus scribit non po¬
testis caclicem dm̃bibere & calicem diemonior ũ, sciendũ igitur
qđ ipsi quidem cibi & dĩ crectura ꝑse om̃is mundic sit sed idoloꝵ ac

Expanded text:
t ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti? Si apostolo Petro de cujus fide et ardore mentis supra diximus, quod confidenter rogaverit Salvatorem dicens, Domine, si tu es, jube me venire ad te supra aquas, quiVebum communicat, proprie Scripturarum est, et publico sermone non teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactitans communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia quae ungulam non findunt; nec ruminant, nec quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Non quod intrat in os communicat hominem: sed quod procedit ex ore hoc coinquinat hominem. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi, et Dei creatura per se omnis munda sit: sed idolorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
sidonior ũ loci acfide commutatione dimis erat fili cc meac malea
monio uexatur : Ego filicom eccłie puto animas essecsedentiũ qu
male diemonio uexabant᷑ ignorantes creatorem & adorantes lapio
Quinon sespondit ei uerbũ non de suꝑbia phacriscica nec describarĩ

Expanded text:
Sidoniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia mea male a Sidoniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia mea male a daemonio vexatur. Ego filiam Chananaeae, puto animas esse credentium, quae male a daemonio vexabantur, ignorantes Creatorem, et adorantes lapidem. Qui non respondit ei verbum. Non de superbia Pharisaica, nec de Scribarum
Abbreviated transcription (Latin):
Decorde inquit exeunt cogitationes male ergo animae princi pale nonse
dum plactonẽ incerebro: sediuxtac xp̃m incordeest Ecerguendi et hac s¬
tentioc qui cogi tectiones aedicbulo inmittit putaent & non ex ꝓbria naq
uoluntate dicbolus aditor esse & incentor incclorii cogitationũ pan
ccustor nom potest : siccũ somꝑ in insidiis positus leuẽ cogtationũ nrconu
s intillac̃ suis fomitibur inflcc̃ marit non debemur opinctrieum cordis
occulte rimari: sed &x corporis habitu & gestibur esti maere quiduersa
intrinsecus uerbi gra sipulchrã mulierẽ nos crebro uiderit sespico
pacstes tyri & sidonis scribis & pharisis calum niatoribus dere lists
trcns gredit᷑ in partes tyri&sidonis ut tysos sidoniosq curaret:¬
Mulier cũ cananea egreditur definibur pristinis ut clamans filie
impetret sanita tem obserua quod in xy loco filice caenaneco sanes¬
resiliũdđ quie gressac lamsuerat definibus suis & errose tyrorũ a

Expanded text:
De corde, inquit, exeunt cogitationes malae. Ergo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed, juxta Christum, in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntauctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut TyMulier autem Chananaea egreditur de finibus pristinis, ut clamans filiae impetret sanitatem. Observa quod in quinto decimo loco re filium David, quia egressa jam fuerat de finibus suis, et errorem Tyriorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
gclileae & aescendens inmontem sedebat ibi: &accesserunt
adeũ turbae multae habentes secũ mutos clodos ciecos debiles &
alios multos & ꝓlecerunt eos adpedes eius. In eo loco ubilatinus
Interprietans tulit debiles ingreco scribtũ est. hya aoye.
quod non generode debilitas sed unius infirmitatis est nomei ut
quomodo dacudus dr̃ qui uno clacudi ccđpede sic heya aõe.
appelletur qui uncc manũ debilẽ hab& nos ꝓprietatem unius
uerbi non habemus unde & in consequentibus eucngelista cete¬
rorũ debilũ ex posuit sacnitates horũ toocuit quid enĩ sequit᷑¬
cananieae siliareuestat᷑ aediudieã & cedmare gelilieae & cescendat in montem &q
auisteneros fetus ꝓuoc& aeduolandũ ibique sedeat & turbae concurraent ado
declucentes siue portaentes seuim uacriis obpressos in firmitcctibus quois
post quac curccuit dedit eis cibos & hocopere completo cescendit in nacu¬

Expanded text:
Galilaeae: et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt Galilaeae: et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae, habentes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos. Et projecerunt eos ad pedes ejus. In eo loco ubi Latinus interpres transtulit, debiles, in Graeco scriptum est, κυλλοὺς, quod non generale debilitatis, sed unius infirmitatis est nomen: ut quomodo claudus dicitur, qui uno claudicat pede: sic κυλλὸς appelletur qui unam manum debilem habet. Nos proprietatem hujus verbi non habemus. Unde et in consequentibus evangelista caeterorum debilium exposuit sanitates, horum tacuit. Quid enim sequitChananaeae filia revertatur ad Judaeam, et ad mare Galilaeae, et ascendat in montem: et quasi avis teneros fetus provocet ad volandum; ibique sedeat, et turbae concurrant ad eum, deducentes sive portantes secum variis oppressos infirmitatibus: quos postquam curavit, dedit eis cibos; et hoc opere completo, ascendit in navi
Abbreviated transcription (Latin):
ceum dicens. mirec supꝑsona muheris chananitidis eccłae fides patientia
tiens contempta in priecibur ꝑseuerat humilitaes quacse non canibur
redcatulir compac rat : E cnes cc̃u & hnici propt̃ idolatrie dicuntur
qui ccsui sanguini dediti & cccde ueribus mostuoꝵ feruntur in rodi¬
em. Notec quodista conanitis ꝑseuertenter: primũ filiũ đđ de in
filioꝵ panẽ non mereri nec integros capre posse cibos nec sedere
admens cmcũ patrẽ sed contempta sum reliquiis cactulorum
ut per humilitatẽ micccrũ adpanis integri ueniã magnitudinẽ:
Omira rerũ conuersio iħł condãfilios nos canes : ꝑdiuers itacte
sidei ordoniminũ commutat deillis postea dr̃: oircumdederunt
mecanes multi & uidete caner uidete malos operarios uidete
concisionẽ nos audiuimus cum syrophonissec & muliere quae s cn¬
quine fluxerat magna et fides tua ficet tibi sicuis & filic fides
tuccte s aluam fecit: Cũq transis set indeiħs uenit secus mocre

Expanded text:
canibus. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientiaties contempta, in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Canes autem ethnici propter idololatriam dicuntur, qui esui sanguinis dediti, et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. Nota qfiliorum panem non mereri, nec integros posse capere cibos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos car: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte 117 malos operarios, videte concisionem . Nos audivimus cum Syrophoenissa, et muliere quae sanguine fluxerat: Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Et: Filia, fides tua te salvam fecit. Et cum transisset inde Jesus, venit secus mare
Abbreviated transcription (Latin):
bat ccuditu cepostulus petrus pcrabolã distũ putat & inre mac¬
infestac mysticã quierit intellegentiã corripiturq: ad ño quae te
pccrabolice dictũ put& qđ ꝑ spicuȩ locutus est ex quo anim ceduerti¬
mus uitiosum esse ccuditorem quicut obscurt man ifesta aut
manifestoe dicta obscurae uellit intellegere: Non intellegistis
qui omne quod intrat in os inuentrẽ uadit & in secessu emittitur:¬
mniec euangelioꝵ loca cpud hefeticos & ꝑ uersosplenasunt sccendec¬
se esce ꝑccitus &uencos ac medullas neruosq sundant᷑: Vinde
& multos qui uicio stomaci ꝑpetem sustinent uomitum post cienas
& prandiae statim euomere qđ ingesserint & tocm̃ corpulen¬
tos esse quia ced primũ tacctũ liquidior cibus & potus ꝑ men bra
fundacnt s edistius modi hominer dumuolunt celterius imperi¬
cic rep̃endere ostondunt suac̃. quamuis en ĩ tenues humo

Expanded text:
lam dictum putat, et in re manifesta mysticam quaerit intelligentiam. Corripiturque a Domino, quare parabolice dictum putet, quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittiturmnia Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandasae escae per artus et venas ac medullas, nervosque fundantur. Unde et multos, qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia, statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse: quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra fundantur. Sed istiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuis humo
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquis salucctoris implet cophinũ suũ ut uel habeat unde
postea gentibus cibos priebeat uel ex reliquiis doceat ueros
fuisse panesꝗ postea multi plicatist. & simul quaere quomodo in he¬
remo & inttem uastȩ solitudine non inueniant᷑ nisiquinq tuntũ & duo
rum quinq pceniũ & commedentiũ uiroꝵ quinq miliũ multitudo
est : de ecdũ enim secundũ clterius loci narrationẽ ed septenarium
numerũ uenercet quem qui commedunt quattuor milicsunt uici¬
festũ uirũ crederant sequebant᷑ de quodicit gacharias ecceuir
oriens nomen eius. mulieresẽut & pasiiuli sexus fragilis &ietas
minor numero indigni sunt : Unde & innumerorũ libro cotiens
saccer dotes adq: leuitȩ & exercitur uel turbie pugnantiũ descri

Expanded text:
de reliquiis Salvatoris implet cophinum suum, ut vel habeat unde de reliquiis Salvatoris implet cophinum suum, ut vel habeat unde postea gentfuisse panes, remo et in tam vasta solitudine panes non inveniantur, nisi quinque tantum, et duo rum quinque panum, et comedentium virorum quinque millium multitudo est. Necdum enim secundum alterius loci narrationem ad septenarium numerum venerat, quem qui comedunt, quatuor millia sunt, viciendo creverant, et sequebantur cum de quo dicit Zacharias: Ecce vir, Oriens nomen ejus . Mulieres vero et parvuli, sexus fragilis et aetas minor, numero indigni sunt. Unde et in Numerorum libro quoties sacerdotes, et Levitae, et exercitus vel turba pugnantium descri
Abbreviated transcription (Latin):
Discumbere iubent᷑ supra fenũ & secundũ aliũ euange listoc̃ supi
terrã ꝑ qui nquac genos atq centenos. ut post quõe cocluerint
caernẽ suam & om̃s flores illius & scłiuo luptates quari aerens fenum
Acceptisquinq peenibꝰ aduob piscib aspiciens in cielũ benedixit acfre¬
gt & dedit discipulis panes, aspicit acdccelũ ut illuc dirigendos
oculor docect quinq: pacnes & duos pisciculor sumpsit in manos & fregit
eos tradiditq discipulis, frangente dño seminariũ ciborũ sienim
fuirsent integri& non infrustra disceipti nec diuisi in multipli¬
cem segetẽ turbas & pueror & feminus & tanta multitudine
alere non poterant. frangitur ergo lex cũ ꝓphetis & in frustra con¬
cerpitur & gus in mediũ misteria ꝓferunt᷑ ut quod intecrum
gentiũ multitudinẽ: & dedit discipulis panes discipuli ccũ turb.¬
turbae adño ꝑapostolos alimenta suscipiunt: & tuler reliquias
duodecim cophinos fracgmentorũ plenos unus quisq: cepostoloꝵ

Expanded text:
Discumbere jubentur supra fenum, et secundum alium Evangelistam , supra terram, per quinquagenos aut centenos, ut postquam calcaverint carnem suam, et omnes flores illius, et saeculi voluptates quasi arens fenum Acceptis quinque panibus et duobus piscibus, aspiciens in coelum, benedixit et fregit, et dedit discipulis panes. Aspicit in coelum, ut illic oculos dirigendos doceat. Quinque panes et duos pisciculos sumpsit in manus, et fregit eos, tradiditque discipulis. Frangente Domino, seminarium fit ciborum. Si enim fuissent integri, et non in frusta discerpti, nec divisi in multiplicem segetem, turbas, et pueros, et feminas, tantam multitudinem alere non poterant. Frangitur ergo lex cum prophetis, et in frusta discerpitur, et ejus in medium mysteria proferuntur, ut quod integrum gentium multitudinem. Et dedit discipulis panes, discipuli autem turbTurbae a Domino per apostolos alimenta suscipiunt. Et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Unusquisque apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
liud iħm̃xp̃m xp̃r commune dignitatis est nomen & ihm ꝓpriũ uoccbulũ
educctoris potet cũsieri id circo ante passionẽ & resurrectionẽ seno¬
uerit prcediccri ut completo postea scenguinis sacramento oppostunis
a postolis diceset : Eunter docete om̃sgentes & seliqua. Quod nequis put&
nr̃ie esse tantũ intellegentie & non sensus euangelici quiesecuntur

Expanded text:
um. Christus commune dignitatis est nomen, Jesus proprium vocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem suam et resurrectionem se noluerit praedicari, ut completo postea sanguinis sacramento opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, et reliqua. Quod ne quis putet nostrae esse tantum intelligentiae, et non sensus Evangelici, quae sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nit tuntur : & conpulit discipulos suos aescendere in nce uiculae¬
&pre cedere eum troens fretum donec dimit teret turbas: Dis cipul
p̃cepit trans eretcore & compellit ut cescendant nauiculã quo sermone
ostenditur in uito seos cedño recessisse dum amore prieceptorir e
sifuissen cũ eo discipuli petrur& ia cobur & iohannes qui uidercentq
traens formati Forsittn ascendisgent in montẽ cũ eo. sed turba ad
limia sequi non porest  nisi docuerit ecc̃ iuxte mecre in litos u
celuerit indererto: Quod cscendit solus orare non ad eũ refer
qui dequinq panib quinq miliac saturauit hominũ exceptis paen
& mulieribus sed ad eũ quiccudita morte iohannis reces sit in solituds¬
nem non quo ꝑ sonc̃ dñisepcremus sed quo operacei : interdm̃ hominsꝰ

Expanded text:
it discipulos ascendere in naviculampraecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas. Discipulis praecipit transfretare, et compellit ut ascendant in naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse, dum amore praeceptoris ab eo ibi. Si fuissent cum eo discipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformari, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non potest, nisi docuerit eam juxta mare in littore, et aluerit in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque panibus quinque millia saturavit hominum, exceptis parvulis et mulieribus; sed ad eum qui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, non quod personam Domini separemus, sed quod opera
Abbreviated transcription (Latin):
scelus excusat iuram̃to ut sub occasione pietatis Impius fier&
quod ccũ subicit & prõut eos qui pariter discumbebant uult om̃s sc¬
matrisuae legimus in romana historiao flaminiũ ducem
criminis in conui uio trunccretur acensoribus pulsum cur
quod epulcos saenguim miscuerit & mostem quac̃uis noxii hom
inalterius delicias praestitert ut libido & homicidiũ parite
miscerent̃. quanto sceleratior herodis & herodiecdes cec pi
quie scdtauit in priesentiũ saenguinis caeput postulat ꝓphetie ut heebeat
Inꝑ otestacte liguaẽ quae inlicitas nuptiaer cerguebat hoc iux toc lntertẽ

Expanded text:
Scelus excusat juramento, ut sub occasione pietatis impius fieret. Quod autem subjecit: Et propter eos qui pariter discumbebant, vult omnes scuellae, et attulit matri suae. Legimus in Romana historia, Flaminium ducem criminis in convivio truncaretur, a censoribus pulsum curia, quod epulas sanguini miscuerit, et mortem, quamvis noxii hominis, in alterius delicias praestiterit, ut libido et homicidium pariter miscerentur. Quanto sceleratior Herodes et Herodias ac puella, quae saltavit, in pretium sanguinis caput postulat prophetae, ut habeat in potestate linguam, quae illicitas nuptias arguebat. Hoc juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
stactĩ pnemiũ consequat᷑. eespere ccũ fecsto ac cesser cedeũ discipuliens
centes & reliqua: Omĩc plena misteriis sunt recedit deiudiee uenit inus¬
sestũ locũ secuntur eũ turbie & relictis ciunactibus egreditur codeos iło
miseretur turbis curat languidos eorũ. & hoc foccit non mane nonas¬
cente die non meridie: sed uespere quando sol iustitiae occubuit:
hacbentes necesse diuersos cilos quȩ rese &emere sibi magnor panes cĩ
ccpostolos aedfrecstionẽ panss. ut illis senon habere testaentibus mag¬
panes & duos pisces. Inclio euangelista legimur Est hic quidccm pu
qui habeat quinque panes quẽ mihi uident᷑ significare mosen du
ccũ pisces uel utrũq Intellegimus testamentũ uel quiao parnui me¬
rus sefestur adlegem: Igit᷑ aepostoli ante paessionẽ saluctoris & cho¬
ruscationẽ euaengelii fulgurantis non habebant nisiquinq panes&

Expanded text:
statim praemium consequatur. Vespere autem facto, accesserunt ad eum discipuli ejus, statim praemium consequatur. Vespere autem facto, accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentesesertum locum: sequuntur eum turbae, relictis civitatibus suis; egreditur ad eos Jesus, miseretur turbis, curat languidos eorum: et hoc facit non mane, non crescente die, non meridie, sed vespere, quando sol justitiae occubuit. habent necesse diversoapostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus magpanes et duos pisces. In alio evangelista legimus: Est hic quidam puer, qui habet quinque panes ; qui mihi videtur significare Mosen: Duos autem pisces, vel utrumque intelligimus Testamentum, vel quia par numerus refertur ad Legem. Igitur apostoli ante passionem Salvatoris et coruscationem Evangelii fulgurantis, non habebant nisi quinque panes et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetia. Ihs̃ trans it addesertum ecđie locum quae uirum aentea
non habuerat : Et cum acu dissent turbie secutie sunt eũ pedestres
deciuitatilius: pot est & aliã obacusam audito iohannis interitu se¬
censisse indesertũ locũ utcredentiũ ꝓbaret sidem. diniq: turbae secu¬
te sunt eũ pedestrer non iniumentis non indiuersis uehiculis sed ꝓ¬
prio labore pedum ut crdorem mentis ostenderent: Siuolumur
singulorũ uerborũ aperire rationes ꝓpositi operis braeuitate ex
rit in desertũ secutie sint eũ turbe plurime. nac̃ ante quã ueniret
in solitũdines gentiũ abuno taentũ populo colebat᷑ Et exiens uidit turbes
primo frigere uidetus ospestu sitetigeris colet in loco dererto erat oñs¬
conuerscotiones & uccrietites dogmcctũ : E gressus ccũ ihs significet qu
turbae habuerint ndẽ eundi uoluntatem sed uires ꝑueniendi nonha

Expanded text:
prophetia, Jesus transit in desertum Ecclesiae locum, quae virum ante prophetia, Jesus transit in desertum Ecclesiae locum, quae virum ante non habuerat. Et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de civitatibus. Potest et aliam ob causam, audito Joannis interitu, secessisse in desertum locum, ut credentium probaret fidem. Denique turbae secutae sunt eum pedestres, non in jumentis, non in diversis vehiculis, sed proprio labore pedum, ut ardorem mentis ostenderent. Si volumus singulorum verborum aperire rationes, propositi operis brevitatem excrit in desertum, secutae sunt eum turbae plurimae. Nam antequam veniret in solitprimo frigere videtur aspeconversationes et varietates dogmatum. Egressus autem Jesus, significat quod turbae habuerint quidem eundi voluntatem, sed vires perveniendi non ha
Abbreviated transcription (Latin):
uctoris discipulos possumus intellegese: &uenientes nunticuerun
ihũ quod cumccudis seł ihr̃ secessit inde innacuicula In locũ desestũ seor¬
sum necem baptist e nuntiant sclucctori quacudit a secedit
in locũ desertum non ut quidã arbitrant᷑ timore mostis. sed pcercens
inimicis suis nehumicido humicidiũ lungerent uel indie paeschie suũ
interitum differens in quo propt̃ sacramentũ immolandus est agnus
& potes credentiũ sanguine res ꝑgendi. siue ideo recessit ut nobis pne¬
ber& exemplum uitande ultro tradentium se temerititis quia non
om̃s ecdẽ constaentia ꝑseuerant In torm̃tis qua se torquendos osfe¬
runt obhanc cacusam & in alio loco praecepit cum uos ꝑsecutif uerin
in istaẽ ciuitatẽ sugite adacliam . &ele grenter quoq: euangelistec
nonagit fugite in locũ desetũ. sed recessit ut ꝑsecutores uitauerit
maegis quamtimuerit : Aliter post quam iudieis & regẽ iudieorũ
oohetie truncatum est caput & linguã ac uocem aput eos ꝑdidit

Expanded text:
Et venientes nuntiaverunt Jesu. Quod cum audisset Jesus, secessit inde in naviculam in locum desertum seorsum. Necem Baptistae nuntiant Salvatori, qua audita, secessit in locum desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Ob hanc causam et in alio loco praecipit: Cum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerit. Aliter: Postquam a Judaeis et rege Judaeorum prophetae truncatum est caput, et linguam ac vocem apud eos perdidit