comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plane sagena qua concluduntur & mali & bonipis ces n absurde
mali catholici intelleguntur: Aliud enĩ ẽmare qđ magis mun¬
dũ istũ significat : aliudsagena qđ unius fidei uł unius eccłae.
cõmunionẽ uidetur ostendere. Int̃hereticos & malos catholi¬
cos hoc inter est : qđ hȩreticifalsa credunt. illicut uera creden¬
tes. ñ uuunt ita ut credunt. Solet aũt quȩri : &iam scismatici
quid ab hereticis distent & hoc inueniri cum scismaticos ñfides
diuersa faciat. sed cõmunionis dirupta societas: sed utrum
inte mzania numerandisunt. dubitari potest: Mixgis enim
uidentur spicis corruptis ẽẽ similiores sicut scriptũ ẽ uento
aũt corrũpetur filius iniquus uł paleis aristarũ frastis. uel
scissis & desegete abreptis quo enĩ altiores id est suꝑbiores: eo
fragiliores lcuioresq sunt: nec tum̃ consequens est : ut omnis here

Expanded text:
plane sagena, qua concluduntur et mali et boni pisces , non absurde plane sagena, qua concluduntur et mali et boni pisces , non absurde mali catholici intelliguntur. Aliud est enim mare, quod magis mundum istum significat; aliud sagena, quae unius fidei vel unius Ecclesiae communionem videtur ostendere. Inter haereticos et malos catholicos hoc interest, quod haeretici falsa credunt, illi autem vera credentes non vivunt ita ut credunt. 2. Solet autem etiam quaeri, schismatici quid ab haereticis distent; et hoc inveniri quod schismaticos non fides diversa faciat, sed communionis disrupta societas. Sed utrum inter zizania numerandi sint, dubitari potest. Magis autem videntur spicis corruptis esse similiores, sicut scriptum est, Vento autem corrumpetur filius iniquus : vel paleis aristarum fractis, vel scissis et de segete abruptis. Quo enim altiores, id est, superbiores, eo fragiliores levioresque sunt. Nec tamen consequens est ut omnis haereti
Abbreviated transcription (Latin):
tius a gerent prȩpositi ecclesie. aut dormitionẽ mostis accipe¬
rent a postoli: uenit diabolus & suꝑ seminauit cos quosmalos fi¬
lios dñs interp̃tatur: sed racte queritur utrũ hereticisint. an
malȩ uiuentes catholici. possunt enĩ dici filii mali etiã heretici
quia ex eodẽ euangelii semine &xp̃i nomine ꝓ creati. prauis opi¬
nionib ad falsa dogmata conuestuntur. Sed qđ dicit cos in
medio trittici seminatos quasi uident̃ illi significari. qui unius cõ¬
munionis sunt : Verũ ttimen qm̃ dñs agrũ ipsũ ñ ecclesiã sed huns
mundũ int̃p̃tatus ẽ : bene intelleguntur heretici quia nonso
cietatem unius eccłȩ uł unius fida. sed societatẽ solius nom inis xp̃i¬
ani. in hoc mundo ꝑmiscenturbonis at illiqui in eadẽ fide mali
sunt : palea potius quã zitania deputentur. quia palea etiam
fundam̃ tũ ipsũ habet cũ frumento. radicẽq cõmunem In illa

Expanded text:
tius agerent praepositi Ecclesiae, aut cum dormitionem mortis accipetius agerent praepositi Ecclesiae, aut cum dormitionem mortis acciperent Apostoli, venit diabolus et superseminavit eos quos malos filios Dominus interpretatur. Sed recte quaeritur utrum haeretici sint, an male viventes catholici. Possunt enim dici filii mali etiam haeretici, quia ex eodem Evangelii semine et Christi nomine procreati, pravis opinionibus ad falsa dogmata convertuntur. Sed quod dicit eos in medio tritici seminatos, quasi videntur illi significari qui unius communionis sunt: verumtamen quoniam Dominus agrum ipsum, non Ecclesiam, sed hunc mundum interpretatus est, bene intelliguntur haeretici, quia non cietate unius Ecclesiae vel unius fidei, sed societate solius nominis christiani in hoc mundo permiscentur bonis: ut illi qui in eadem fide mali sunt, palea potius quam zizania deputentur; quia palea etiam fundamentum ipsum habet cum frumento, radicemque communem. In illa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m confitetur. Qđ si propterea putant aliqui confessionẽ
uocari quia procrimine obiciatur xp̃inomen tempore ꝑse¬
cutionis. Num quid ita etiam xp̃s gopam patre uł corã an¬
gelis hominem qui se confessus fucrit confitetur: est etiam
in ecclesi astico ita positum : & hec dicetis in confessione opera
exaggerantur. hȩc dista sunt ꝓpt̃ imperitiam fratrũ. quicũ
legente lectore audiunt hoc uerbũ pestora statim tundunt non
ad tendentes quo loco dicatur. quasi non posset nisi peccatorum
discipuli sabbato spicas euulsissent : Vnũ exemplũ datũ regiȩ po¬
testatis dedauid alterũ sacerdo talis. dehis qui ꝑministeriũ tẽpli
sabbatũ uiolant. ut multominus ad ipsũ euulsarũ sabbato spi¬
carum crimen ꝑtineat . quiuerus rex & uerus sacerdos est. &idco
& suꝑ seminauit ⁊tania in medio trittici & abiit. Cũ neglogen¬

Expanded text:
Christum confitetur. Quod si propterea putant aliqui confessionem Christum confitetur. Quod si propterea putant aliqui confessionem vocari, quia pro crimine objiciatur Christi nomen tempore persecutionis; numquid ita etiam Christus coram Patre vel coram Angelis hominem qui se confessus fuerit confitetur? Est etiam in Ecclesiastico ita positum, Et haec dicetis in confessione, Operaexaggerantur. Haec dicta sunt propter imperitiam fratrum, qui cum legente lectore audiunt hoc verbum, pectora statim tundunt, non attendentes quo loco dicatur, quasi non possit nisi peccatorum videretur Judaeis, quod discipuli sabbato spicas evulsissent, unum exemplum datum regiae potestatis de David, alterum sacerdotalis de iis qui per ministerium templi sabbatum violant: ut multo minus ad ipsum evulsarum sabbato spicarum crimen pertineat, qui verus rex et verus sacerdos est, et ideo et superseminavit zizania in medio tritici, et abiit. Cum negligen
Abbreviated transcription (Latin):
essẽ uoluit: adnulli nocendum: Nam hoc genus aius. nullum
omnino animalium necat. Non solum grandium contraquȩ
uires non habet : sed etiã minutissimorum. quib: etiã ꝑ parui
passeres aluuntur. est aũt omnib: inrationabilib: animan¬
tib : una quȩdam inter se societas sicut etiam rationabilib:
sua id est hominibus non solũ secum. sed etiam cum angelis.
Discunt ergo ex sĩmilitudine columbarum : nulli prorsus nocere
ad societatem suãc ꝑtinenti. pasticipatione rationis
poni in laudedĩ. Non enimpec cata dñs confitebatur que nulla
habebat : prȩsestim quia eum exultante hoc dixisse. alius
euangelista cõmemorat. quã quã & uerba ipsa quȩ di eit ñ
habeant dubitationẽ qđ indĩ laude dicantur. Ergo confes¬
sionem uocat scriptura genera liter : quicquid manifeste sicut
cernitur enuntiatur. Nam illud qđ ait siquis me confessus
alibi est corã angelis di: Nonutiq peceata confitetur. qui

Expanded text:
esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoc genus avis nullum esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoc genus avis nullum omnino animalium necat; non solum grandium, contra quae vires non habet, sed etiam minutissimorum, quibus etiam perparvi passeres aluntur. Est autem omnibus irrationalibus animantibus una quaedam inter se societas, sicut etiam rationalibus sua, id est hominibus, non solum secum, sed etiam cum Angelis. Discunt ergo ex similitudine columbarum nulli prorsus nocere ad societatem suam pertinenti participatione rationis.poni in laude Dei. Non enim peccata Dominus confitebatur, quae nulla habebat, praesertim quia eum exsultantem hoc dixisse alius evangelista commemorat : quanquam et verba ipsa quae dicit non habeant dubitationem, quod in laude Dei dicantur. Ergo confessionem vocat Scriptura generaliter quidquid manifeste, sicut cernitur, enuntiatur. Nam et illud quod ait, Si quis me confessus alibi est, coram Angelis Dei : non utique peccata confitetur qui
Abbreviated transcription (Latin):
ubi caput reclinet : Intellegitur miraculis dñi cõmotus ꝓpt̃
in anem iastantiam eũ sequi uolusse. quã significat aues
Finxis secũt discipuli obsequium: quȩ finstio uulpium nomi¬
ne significata est Reclinatione uero capitis: humilitatem
suam significauit quȩ uullo simulatore ac suꝑbo. non habe
hic: non credentes dicit mostuos suos &ut: quinihil ominus
ur̃is. Aut ad contestationẽ laboris terreni quẽ pillis in a¬
niter suscepissent : aut ut ostenderent usq adeo seabipsis
nihil terrenũ quȩrere. ut etiã puluerem deterra eorum
ꝑangustias seco astans ueteretunica exutus in nouatur qdđ
imitantur quibdictumẽ. Intrate ꝑ angustã postam. cũuc¬
terẽ hominẽ exuuntur. Nã sica uendũ malũ ita moneret ut
uiolenter resistendũ esset malis: non supradixisset. mitto
uos uelut oues in medio luporum. Simplices aũit si cut colũbas

Expanded text:
ubi caput suum reclinet, intelligitur miraculis Domini commotus propter ubi caput suum reclinet, intelligitur miraculis Domini commotus propter inanem jactantiam eum sequi voluisse, quam significant aves: finxisse autem discipuli obsequium, quae fictio vulpium nomine significata est. Reclinatione vero capitis humilitatem suam significavit, quae in illo simulatore ac superbo non habebhic non credentes dixit: mortuos autem suos, qui nihilominus lverem de pedibus vestris: aut ad contestationem laboris terreni, quem pro illis inaniter suscepissent; aut ut ostenderent usque adeo se ab ipsis nihil terrenum quaerere, ut etiam pulverem de terra eorumvel quod per angustias se coarctans veteri tunica exutus innovatur. Quod imitantur quibus dictum est, Intrate per angustam portam ; cum vetere homine exuuntur. Nam si cavendum malum ita moneret, ut violenter resistendum esset malis, non supra dixisset, Mitto vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut columbas
Abbreviated transcription (Latin):
quia uenerim mit tere pacẽ int̾rã non ueni pacẽmutere sed
gladiũ uenienĩ separare hominẽ aduersus patrẽsuũ : Quia
renuntiat quis diabolo qui fuit filius eius Et filiã aduersus
matrem suã : plebsdĩ aduersus mundanã ciuitatẽ hoc est p̃
nunc ȩgypto nunc sodoma nunc aliis atq aliis nominib:
scriptura significat. Nurum aduersus socrum : ec clesiam
aduersus syna gogã quȩ sccundũ carnẽ xp̃mpeperit sponsũ
ecłȩ diuiduntur aũt gladio sp̃s qđ est uerbũ dĩ & in imici
hominis domesticieius cũ quib antea consuetudine inplica¬
tus crat¶Qđ cũt descendens demonte postea quã p̃cepta
illic discipulis & multitudini dedit. Lepsum statim extendens
mnanũ suã curcit : significat eos quideillis implenidis dubita¬
bant suo auxilio abhuius m odi uarietate mundari
Quod dñs dixit scribȩ qui cum sequi uoluit: dulpes fouea habet
& uolucres caeli tabernacula filius c̃t hominis non habet

Expanded text:
tere in terram; non veni pacem mittere, sed gladium: veni enim separare hominem adversus patrem suum. Quia renuntiat quis diabolo, qui fuit filius ejus. Et filiam adversus matrem suam: plebem Dei adversus mundanam civitatem, hoc est penunc Aegypto, nunc Sodoma, nunc aliis atque aliis nominibus Scriptura significat. Nurum adversus socrum: Ecclesiam adversus Synagogam, quae secundum carnem Christum peperit sponsum Ecclesiae. Dividuntur autem gladio spiritus, quod est verbum Dei . Et inimici hominis domestici ejus: cum quibutem descendens de monte, posteaquam praecepta illic discipulis et multitudini dedit, leprosum statim, extendens manum suam, curat; significat eos qui de illis implendis dubitabant, suo auxilio ab hujusmodi varietate mundariQuod Dominus dixit scribae qui eum sequi voluit, Vulpes foveas habent, et volucres coeli tabernacula; Filius autem hominis non habet
Abbreviated transcription (Latin):
timeret bonifacio domesticorũ & a fricȩ comite in africa consti¬
tuto cũ tũ magno exercitu & potestate. qui tribunus cũ paucis
foederatis om̃s ipsasgentes expugnando & terrendo pacaue¬
rat nunc tantũ fuisse barbaros ausuros tantũ ꝓgressuros
tanta uastaturos. tanta rapturos. tantaloca quȩplena
populis fuerant de sestoc fasturos qui ñ dicebant quando cũq

Expanded text:
timeret Bonifatio domesticorum et Africae comite in Africa constitimeret Bonifatio domesticorum et Africae comite in Africa constituto cum tam magno exercitu et potestate. qui tribunus cum paucis foederatis omnes ipsas gentes expugnando et terrendo pacauerat, nunc tantum fuisse barbaros ausuros, tantum progressuros, tanta uastaturos. tanta rapturos, tanta loca, quae plena populis fuerant. deserta facturos? qui non dicebant, quandocumq
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite diligere mundũ. nec eaquȩ in mundo sunt: Siquis dilexa¬
rit mundũ dilestio patris nonẽ in eo quia omne qđ inmundo¬
ẽ concupiscentia carnis est & concupiscentia oculorũ & abitio
cupiscentia cius quiaũtfacit uolunta tẽdĩ manet in et̃nũ
sicut & ds̃manet in ȩt̃num. Quando ergo poteris tothominũ
armatorũ quorũcouenda est cupiditas timetur a trocitas
quando inquã poteris corũ concupiscentiã quidiligunt mn¬
dũ nondico satiare qđ fieri nullomodo potest sed aliqua
paste pascere neuniuersa plus pereant nisi tusticias quȩds
ꝓhibet & facientib cõminatur : Propt̃ qđ uides tã multa contri¬
ta ut iam uile aliquid qđ rapiatur. uix inueniatur quid aũt
dicã deuastatione a fricȩ quã faciunt a fribarbari. resisten¬
te nullo dũtutalis tuis necessitatib occuparis. nec aliquid or¬
dinas undeista calamitas auestat᷑: quis aũt crederet quis cũit

Expanded text:
Nolite diligere mundum nec ea, quae in mundo sunt. si quis dilexeNolite diligere mundum nec ea, quae in mundo sunt. si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est ineo. quia omne quodinmundoost, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio cupiscentia eius; qui autem facit uoluntatem dei, manet in aeternum. sicut et deus manet in aeternum. quando ergo poteris tot hominum armatorum, quorum fouenda est cupiditas, timetur atrocitas, quando, inquam, poteris eorum concupiscentiam. qui diligunt mundum, non dico satiare, quod fieri nullo modo potest. sed aliqua ex parte pascere, ne uniuersa plus pereant. nisi tu facias, quae deus prohibet et facientibus comminatur? propter quod uides tam multa contrita, ut iam uile aliquid, quod rapiatur, uix inueniatur. Quid autem dicam de uastatione Africae, quam faciunt Afri barbari resistente nullo, dum tu talis tuis necessitatibus occuparis nec aliquid ordinas, unde ista calamitas auertatur? quis autem crederet. quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
uteris ad pietatẽ ñ aũt negata uł delegata sic quȩrere ut ꝓpt̃
illa inistã necessitatẽ ꝑducereris: uibicũ amant urbana: ꝓpe¬
trant᷑ mala pauca quidem ate. sed multa ꝓpt̃te & cum
timentur quȩ ad exiguum tẽpus nocent si tam̃ nocent. cõmittunt᷑¬
ea quȩ uere inȩt̃num noceant dequib ut unũ aliquid diccim
quis ñ uideat qđ multihomines tibi cohereant ad tuendã tuã po¬
tentiam uł salutẽ qui etiã si tibi om̃s fidelessint nec aliquo eorũ
u lletimea it̃ insidiae: Nempe tam̃ ad eabona quȩ ipsiquoq
Acꝑ hoc qui refrenare & conpescere debiusti cupiditates tuas
explere cogeris alienas qđ ut fiat necesse ẽ multa quȩ dõ dis¬
plicent fiant. nec sic tam̃ explent᷑ tales cupiditates Nam
facilius resecant᷑ in eis quidm̃ diligunt: quã in eis qui mundũ
diligunt aliquando satiant᷑ ꝓpt̃ qđ dicit scriptura diuina

Expanded text:
utereris ad pietatem, non autem negata uel delegata sic quaerere, ut propter utereris ad pietatem, non autem negata uel delegata sic quaerere, ut propter illa in istam necessitatem perducereris, ubi, cum amantur uana, perpetrantur mala pauca quidem a te sed multa propter te et, cum timentur, quae ad exiguum teea quae vere in aeternum noceant? 6. De quibus ut unum aliquid dicam, quis non videat quod multi homines tibi cohaereant ad tuendam tuam potentiam vel salutem, qui, etiamsi tibi omnes fideles sint, nec ab aliquo eorum ullae timeantur insidiae, nempe tamen ad ea bona quae ipsi quoque iunt peruenire, ac per hoc, qui refrenare et compescere debuisti cupiditates tuas. explere cogeris alienas? quod ut fiat, necesse est multa, quae deo displicent, fiant. nec sic tamen explentur tales cupiditates; nam facilius resecantur in eis, qui deum diligunt, quam in eis, qui mundum diligunt, aliquando satiantur. propter quod dicit scriptura diuina:
Abbreviated transcription (Latin):
nes & forsitan mentiunt᷑ ista quȩ omnib patent tot & tanta
mala quȩ a te postea quã coniugatus es consecuta sunt: quid
ego dicã xp̃ianus es corhabes : dm̃times tuipse considera quȩ
nolo dicere : & inuenies dequantis malis debeas agerepęniten¬
tiã : ꝓpt̃ quã tibi credo dñm parces& apericulis omnib: libera¬
re ut agas eam sicut agenda est sedsi illud audias qđ scrip¬
tũ ẽ. Netar des conuerti ad dñm neq differas dedieindiem:
Iustã quidẽ dicis ħ aberetecausã cuius ego iudex ñsũ qm̃pastes
ambas audire ñ possum sed qualis cũq sit tuacocusa dequa mo¬
do quȩ rere uł disputare ñ opus ẽ : nũ quid corã dõ potes negare
qđ in istã necessitatẽ ñ ꝑuenisses nisibona scłi huius dilexisses
quȩ tũ quã seruus dĩ quã te ante noueramus contẽnere omni¬
no & ꝓnibilo habere debuisti & oblata quidẽ sumere ut eis

Expanded text:
nes et forsitan mentiuntur. Ista, quae omnibus patent, tot et tanta nes et forsitan mentiuntur. Ista, quae omnibus patent, tot et tanta mala, quae a te, posteaquam coniugatus es, consecuta sunt, quid ego dicam? Christianus es, cor habes, deum times. tu ipse considera, quae nolo dicere, et inuenies, de quantis malis debeas agere paenitentiam, propter quam tibi credo dominum parcere et a periculis omnibus liberare, ut agas eam, sicut agenda est, sed si llud audias, quod scriptum est: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem. iustam quidem dicis habere te causam, cuius ego iudex non sum, quoniam partes ambas audire non possum; sed qualiscumque sit tua causa, de qua modo quaerere uel disputare non opus est, numquid coram deo potes negare, quod in istam necessitatem non peruenisses, nisi bona huius saeculi dilexisses. quae tamquam seruus dei, quem te ante noueramus, contemnere omnino et pro nihilo habere debuisti et oblata quidem sumere, ut eis
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ergo te eẽ in hoc ꝓposito gruderemus nauigasti uxorẽq
duxisti sed nauigasse oboedientiȩ fuit : quã secundũ apłm
debebas. sublimiorib potestatib Vxorẽ aũt ñ duxisses nisi
susceptam deserens continentiã. concupiscentia uistus es¬
ses qđ ego cũ cõperissem fateor miratus obstipui. dolorẽ
aũt meũ ex aliqua pas te consolabat̾: qđ audiui teillã du¬
cere noluisse. nisi prius catholica fuisset fasta. & tam̃ here¬
sis corũ qui uerũ dĩ filiũ negant tantũ p̃ualuit in domotua
ut ab ipsis filiatua baptizaretur. lam uero siadnos ñstlse
ꝑlait sunt quȩ ut in am salsa sunt qđ ab ipsis hereticis etiã ancil¬
laeadeo datue rebaptizatȩsint: quantis tantũ malũ plangen¬
dũ ẽ fontib lacrimarũ ipsã quoq uxorẽ ñ tibi suffecisse sed
concubinarũ nescio quarũ cõmixtionẽ pollutũ loquunt homi¬

Expanded text:
Cum ergo te esse in hoc proposito gauderemus, nauigasti uxoremque Cum ergo te esse in hoc proposito gauderemus, nauigasti uxoremque duxisti. sed nauigasse oboedientiae fuit. quam secundum apostolum debebas sublimioribus potestatibus: uxorem autem non duxisses, nisi susceptam deserens continentiam concupiscentia uictus esses. quod ego cum comperissem. fateor. miratus obstipui; dolorem autem meum ex aliqua parte consolabatur, quod audiui te illam ducere noluisse, nisi prius catholica fuisset facta. et tamen haeresis eorum, qui uerum filium dei negant, tantum praeualuit in domo tua, ut ab ipsis filia tua baptizaretur. iam uero, si ad nos non falsa perlata sunt, quae utinam falsa sint, quod ab ipsis haereticis etiam ancillae deo dicatae rebaptizatae sint, quantis tantum malum plangendum est fontibus lacrimarum ! ipsam quoque uxorem non tibi suffecisse, sed concubinarum nescio quarum commixtione pollutum loquuntur homi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apud tubunas de animo & uoluntate tua fueris conlocutus
solitecum eramus ego & frat̃ alypius. Non enĩ existimotantũ
ualuisse terrenas curas quib impletus es. ut hoc de memoria
tua penitus delerepotuerint nempe om̃s astus publicos quib
occupatus eras relinquere cupiebas. & telnotiũ sc̃m conferre
atq in eauita uiuere inqua serui dĩ monachi uiuunt: oioũt
ñ faceres quid te reuocauit nisi qui a considerasti ostenden¬
tib nobis quantũ prodesset xp̃iecclesiis qđ agebas: si ea sola
intentione ageres ut defensȩ ab infestationib barbarorũ
quietã & tranquillã uitã agerent: sic̃ dicit apłs. In omni pie¬
tate & castitate tua: tuaũt nihil ex hoc mundo quȩreres
nisi ea quȩ necessaria essent huic uitȩ sustentandȩ tuȩ ac
tuorũ accinstus balteo castissimȩ continentiae & inter ar¬
ma corporalia sp̃italib armis. tutius fortiusq munitus

Expanded text:
iscum apud Tubunas de animo et uoluntate tua fueris conlocutus. iscum apud Tubunas de animo et uoluntate tua fueris conlocutus. soli tecum eramus ego et frater Alypius. non enim existimo tantum ualuisse terrenas curas, quibus impletus es, ut hoc de memoria tua penitus delere potuerint. nempe omnes actus publicos, quibus occupatus eras, relinquere cupiebas et te in otium sanctum conferre atque in ea uita uiuere, in qua serui dei monachi uiuunt. ut autem non faceres, quid te reuocauit. nisi quia considerasti ostendentibus nobis, quantum prodesset Christi ecclesiis. quod agebas, si ea sola intentione ageres, ut defensae ab infestationibus barbarorum quietam et tranquillam uitam agerent, sicut dicit apostolus, in omni pietate et castitate, tu autem nihil ex hoc mundo quaereres nisi ea, quae necessaria essent huic uitae sustentandae tuae ac tuorum, accinctus balteo castissimae continentiae et inter arma corporalia spiritalibus armis tutius fortiusque munitus?
Abbreviated transcription (Latin):
faciletibiquisquã consulit ñ quia desunt qui hoc faciant. sed qi a
difficile ẽ inuenire quando tecũ ista possint loqui Nã & ego sẽꝑ
desidertiui. &nũ quã inuenilocũ uł tẽpus ut a geremtecũ. qđ
me agere oportebat. cũ homine quẽ multũ diligo in xp̃o. Scis
aũt qualẽ me apud hẏpponem uideris: quando ad meuenire
dignatus es quia uix loquebar. inbecilitate corporis fatigatus
Nuncergo fili audime sal timꝑlit teras tibi sermocinantem:
quas inpericulistiuis nũquã tibimittere potui. periculũ cogi¬
tans perlatoris. & cauens neadeos quos nollem mea epistola
ꝑueniret unde peto ut ignoscas siputas me plustimuisse qã
constituta religiosȩ memoriȩ priore coniuge tua & recenti eis
obitu quomodo tibi uanitts scłihuius orruerit. & quomodo
concupieris seruitutẽ dĩ nos nouimus nos testessumus quid nob¬

Expanded text:
facile tibi quisquam consulit, non quia desunt, qui hoc faciant, sed quia facile tibi quisquam consulit, non quia desunt, qui hoc faciant, sed quia difficile est inuenire, quando tecum ista possint loqui. nam et ego semper desideraui et numquam inueni locum uel tempus, ut agerem tecum, quod me agere oportebat cum homine. quem multum diligo in Christo. scis autem, qualem me apud Hipponem uideris, quando ad me uenire dignatus es, quia uix loquebar inbecillitate corporis fatigatus. nunc ergo, fili, audi me saltem per litteras tibi sermocinantem, quas in periculis tuis numquam tibi mittere potui periculum cogitans perlatoris et cauens, ne ad eos, ad quos nollem, mea epistula perueniret. unde peto, ut ignoscas, si putas me plus timuisse quam constituta religiosae memoriae priore coniuge tua et recenti eius obitu quo modo tibi uanitas saeculi huius horruerit et quo modo concupieris seruitutem dei. nos nouimus, nos testes sumus, quid nob
Abbreviated transcription (Latin):
ideliorem hominẽ & faciliores haberet accessus ad aurescuas
ferens littera sinoas nũquã potui repperire: quã nunc optulit¬
dñs seruũ & ministrũ xp̃i diãc paulũ ambobus nob carissinũ
ut aliquid tibi loquerer. Nonꝓpotentiatua & honore. quem
geris inisto scł omaligno. nec ꝓ incolomitate carnis tuȩ corrus¬
tibilis acq mortalis quia & ipsa transitoria est & quã diusit
hic exhonoratus atq crucifixus ẽ ut doceret nosbona scli
huius magis contemuere quã diligere. & hoc amare &sperare
ab illo qđ insua resurrectione monstrauit. Resurros̃ enim
amostuis nec iã moritur & mors ei ulera ñ dominabit. scio non
de cẽhomines quite secundũ uitã mundihuius diligunt: & secundũ
ipscm tibidant consilia. aliquando utilia: aliquando inutilia
quia homines sunt. & sicut possunt adp̃sens sapiunt. nescientes qid
contingat scquentidiei Secundũ aũt dm̃ nepereat animatua ñ

Expanded text:
ideliorem hominem et qui faciliores haberet accessus ad aures tuas ferens litteras meas, numquam potui reperire, quam nunc dominus obtulit seruum et ministrum Christi diaconum Paulum ambobus nobis carissimum, ut aliquid tibi loquerer non pro potentia tua et honore, quem geris in isto saeculo maligno. nec pro incolumitate carnis tuae corruptibilis atque mortalis. quia et ipsa transitoria est et, quam diu sit, hic exhonoratus atque crucifixus est, ut doceret nos bona saeculi huius magis contemnere quam diligere et hoc amare et sperare ab illo, quod in sua resurrectione monstrauit; resurrexit enim mortuis nec iam moritur et mors ei ultra non dominabitur. Scio non deesse homines, qui te secundum uitam mundi huius diligunt et secundum ipsam tibi dant consilia aliquando utilia aliquando inutilia, quia homines sunt et. sicut possunt, ad praesens sapiunt nescientes, quid contingat sequenti diei. secundum autem deum, ne pereat anima tua, non
Abbreviated transcription (Latin):
habere uidebantur uel animam prohomine posuit si¬
cut dici solet tot animae ibi fuerunt
sam & coagitatã et superfluentem dabunt insinum
uestrum Exilla sententia accipipotest quia dicit aliloco¬
ut et ipsi recipiant uos in tabercula cieterna At pleui
preceptum uideatur quod dictum est date &dabitur uo¬
bis secundum quam sententiam dicit apostolus Com
uel calicem aque frigidae in nomine discipuli dederint
mercedem cȩlestem recipere merebuntur
Ine ambo in foueamcadunt: Fortasse hoc Ideo subiunxit
ne sperarent aleuitis se accepturos mensurã illã dequa
dixit. dabunt in sinum uestrũ. Qm̃ ipsis decimas dabant
quoscecos dixit quia euangelium non tenerent. ut illã
remunerationem perdiscipulos dñi potius ples inciperet
iam sperare. quos imitatores suos uolens ostendere addidit
etiam non est discipulus super magis trum

Expanded text:
habere videbatur: vel animam pro homine posuit, sihabere videbatur: vel animam pro homine posuit, sicut dici solet. Tot animae ibi fuerunt.rtam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum, ex illa sententia accipi potest, qua dicit et alio locout et ipsi recipiant t uos in tabernacula aeterna, ut plebi praeceptum uideatur quod dictum est: date, et dabitur uobis; secundum quam sententiam dicit aposvel calicem aquae frigidae in nomine discipuli dederint, mercedem coelestem recipere merebuntur ne ambo in foveam cadunt? fortasse hoc ideo subjunxerit, ne sperarent a Levitis se accepturos mensuram illam de qua dixit, Dabunt in sinum vestrum, quoniam ipsis dabant decimas. Quos caecos dixit, quia Evangelium non tenerent; ut illam remunerationem per discipulos Domini potius plebs inciperet jam sperare: quos imitatores suos volens ostendere, addidit etiam, Non est discipulus super magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
primitur cumdicimus. unum duo tria quat tuor&
cȩtera: sed cum dicimus semel bis ter quater Qu prop¬
ter ut dixi non septẽ & undecim: sed septies undecim.
s ignificatur trans gressio quae motufacta est hominis peccan¬
tis hoc est perfectionis sua est abulitatẽ gredientis Cupi¬
ditate cmplius aliquid habendi ut tanto post ꝑprophetã
animȩ diceretur : Sperabas sia me disces sisses aliquid
noscendum esse amonemur ut in tellegamus nullum
peccatum excipi quodpenitenti & ueniam dep̃canti per
hacclesiam cuius personam petrus ges tat nondimit tat᷑
aridcm Interrogabouos silicet sabbato bene facere anma¬
le animam saluam facere anperdere : quaeritur cum
corpus curauerit quaresic interrogauerit animam
salutm facere anperdere. Vel quod illa miracula prop¬
ter fidem faciebat ubisalus est animae: uel quod ipsa satic
manus dextaerȩ salutem animȩ significabat. quae abonis
operibus cessans. aridam quod ammodcm dexteram

Expanded text:
primitur, cum dicimus, Unum, duo, tria, quatuor, primitur, cum dicimus, Unum, duo, tria, quatuor, etc.; sed cum dicimus, Semel, bis, ter, quater: quapropter, ut dixi, non septem et undecim, sed septies undecim, significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi; ut tanto post per prophetam animae diceretur, Sperabas, si a me discessisses, aliquid noscendum esse admonemur , ut intelligamus nullum peccatum excipi, quod poenitenti et veniam deprecanti per Ecclesiam, cujus personam Petrus gestat, non dimittatuaridam, Interrogabo vos si licet sabbato bene facere, an male; animam salvam facere, an perdere. Quaeritur, cum corpus curaverit, quare sic interrogaverit, animam salvam facere, an perdere. Vel quod illa miracula propter fidem faciebat, ubi salus est animae: vel quod ipsa sanatio manus dexterae, salutem animae significabat, quae a bonis operibus cessans, aridam quodammodo dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
illo numero a quid latet. quod ad significationem ꝑti¬
ne at omnium peccatorum. hoc aut̃ inun denario &
septenario considerandum est. quinumeri persemulti¬
plicati: ad tantã perueniant. Namundeciues septeni
uel septies undeni sepeua ginta et septem fiunt¬
Vndecimia ũt trans gressionemidenarii significat
ut si indenario perfectio beatitudinis signi ficatur
unde est etiam illud quod omnes conducti adineamdena
toris adiungitur manifestum esi quod tras gressio dena¬
rii peccatum significait Persu perbiam plus aliquid habe¬
recupientes & tegritatem per fectionemq amit tentess
Noc aut̃ septies propterea ducitur ut motu hominis fac¬
ta significatur illatras gressio Ternario enĩ nume¬
ro incorporea pars hominis significatur. Vnde est qđ
modis quadri ꝑtita inuenitur natura corpus. Exisergo
coniunctis homo constans non absurde  septenario
numero significatur. Motus aũt innumeris non ex¬

Expanded text:
illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertiillo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario et septenario considerandum est: qui numeri per se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecim, septuaginta et septem fiuntUndecim autem transgressionem denarii significant: ac si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam, den Trinitati Creatoris adjungitur; manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat per superbiam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur; unde est quomodis quadripartita invenitur natura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non ex
Abbreviated transcription (Latin):
euangelis taememorat testimonium ad homines huma nit᷑
uenire dignatus est. Conuenientissime aut cumetiã alia
series generationum quam mattheus explicat hanc
illetenuit : qui baptizaco dño generationes ipsas ꝑseptua¬
ginta & septempersonas sursum uersus enumerat
Nam & reditus et tamquam ascensus addm̃ cui post
peccatorum abolitionem reconciliamus & pressus. cum
sursum uersus per illas generationes ascenditur &
utique perbaptis mum fit omnium remissio peccatorũ
qua eillo numero significatur. Non enĩ inbaptis mo dñi
ipso dño peccata dimis sa sunt: sed ipsa ibi remissio pecca¬
torum omnium que misericordia eius et potestate dona¬
ta est hominibus per illum baptismum dñi. Et ꝑ illum
numerum generationum consecrata atq: signataest:
Nec cemere dñs et frustra septuagesima et septima
generatione uenit aboliturus omnia peccata : nisi quia

Expanded text:
evangelistae memorati testimonium, ad homines humaniter evangelistae memorati testimonium, ad homines humaniter venire dignatus est. Convenientissime autem, cum sit etiam alia series generationum quam Matthaeus explicat , hanc ille tenuit, qui baptizato Domino generationes ipsas per septuaginta et septem personas sursum versus enumerat. Nam et reditus est et tanquam ascensus ad Deum, cui post peccatorum abolitionem reconciliamur, expressus, cum sursum versus per illas generationes ascenditur. Et utique per Baptismum fit omnium remissio peccatorum, quae illo numero significatur. Non enim in baptismo Domini ipsi Domino peccata dimissa sunt, sed ipsa ibi remissio peccatorum omnium, quae misericordia ejus et potestate donata est hominibus, per illum baptismum Domini et per illum numerum generationum consecrata atque signata est. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in
Abbreviated transcription (Latin):
doloco posuimus quia cumquisq: apud iudeos defuncto
fratre uel propinquo prolẽ deuxore eius & suscitat
illud quod nacitur: nomen defuncti solet aaccipere
Ergo aut adoptio soluit istã questionem: aut origoma¬
iorũ aut alic aqua causa que nobis inp̃sentia nonoc currit:
qua propt̃ tanta est eorũ dementia qui facile delabuntur
ad cuangelis tarũ aliquem demendacio criminandum.
quam causas quaerunt Cur diuersa patrum nomi¬
na singuli commemo rauerint. ut temeredicatur
duassolas essȩcausas. quibus idrecte fieri potuerit.
ta septem persone secundum generationes quas lucas
secutus est inueniuntur Quaeripotest. nam h& huius
numeri mentionem dñs fecit: cumeũ petrus de
dimitendis peccatis fratris interrogasset. aitenim
non solum septies sed septuagies septies essedimit¬
tendum Vnde recte creditur commemoratione
huius numeri omnia peccata iussis sedimitti. Quan¬
doquidem ipse ꝑquem peccata omniadimis sasunt.
sep tua gesima & septima generatione secundũ

Expanded text:
do loco posuimus: quia cum quisque apud Judaeos defuncto fratre vel propinquo prolem de uxore ejus exsuscitat, illud quod nascitur nomen defuncti solet accipere. Ergo aut adoptio solvit istam quaestionem, aut origo majorum, aut aliqua alia causa, quae nobis in praesentia non occurrit. Quapropter tanta est eorum dementia, qui facilius dilabuntur ad Evangelistarum aliquem de mendacio criminandum, quam causas quaerant, cur diversa patrum nomina singuli commemoraverint, ut temere dicatur duas solas esse causas, quibus id recte fieri potuerit, ta septem personae secundum generationes, quas Lucas secutus est, inveniuntur, quaeri potest. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim, non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditur commemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse dimitti; quandoquidem ipse per quem peccata omnia dimissa sunt, septuagesima et septima generatione, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ii naturalis pat̃. & alt̃ eum ad opta uerat: aut more iudȩorũ
cumsine filus unus decessisset uxoremeius propinquus acci¬
piens. filiumquem genuit propinqõ mortuo deputauit
Vt cum ab altero alteri genitus eẽtioseph conueni enter¬
in. duos patres haberediceretur. aut unus euangelis ta
patrẽ eius a quo est genitus nominauit: Alt̃ uero uel
cuum mat̃num uel aliquẽ decognatis maioribus posuit
Cui propt̃ consanguinitatis uinculũ infilii loco iõseph non
absurde constiiueretur Vt indeiamusque ad dauid
non eundem que mattheus generationum ordinem
texerec in quibus causis illa uidetur in firma quam seron

Expanded text:
 naturalis pater, et alter eum adoptaverat: aut more Judaeorum,  naturalis pater, et alter eum adoptaverat: aut more Judaeorum, cum sine filiis unus decessisset, uxorem ejus propinquus accipiens, filium quem genuit propinquo mortuo deputavit ; ut cum ab altero alteri genitus esset Joseph, convenienter duos patres habere diceretur. Aut unus Evangelista patrem ejus a quo genitus est, nominavit; alter vero vel avum maternum, vel aliquem de cognatis majoribus posuit, cui propter consanguinitatis vinculum, in filii loco Joseph non absurde constitueretur, ut inde jam usque ad David non eumdem quem Matthaeus generationum ordinem texeret. In quibus causis illa videtur infirma, quam secun
Abbreviated transcription (Latin):
tres habere losephnam mattheus eumdicit genitum abeo
qui uoca batur lacob. Lucas uero filium essedicit eius qui uo¬
cabatur heli. Neque hac loco illud dicipo t est quod unus homo
sicut non solum apudgentes sed &iam apud iudaeos acci¬
dere solere manifestumest. duo nomina habuerit. Cȩtera
enim seriegene ratiͦnum qui hocputat facile refellitur.
Quid enim deauis attauis protus cȩterisq ma iorib
dicturus est. quorum diuersa nomina singuli euangelis¬
tae insua quisque narratione contexunt: Quid postremo
deipsonumero quando quidem lucas adño usq ad dauid
qua draginta tres generationes enumerat: Mattheus
aũt adauid usq addñm uigintiocto ueluginti septem
Cȩterienĩ sacramenti gratia usq ad trans migrationem
& ab ipsa item trans migratione bis numer&tur Quceren
Et mihi quidem in p̃sentia tres causcie occurrunt quarum¬
÷ aliquam euangelis tȩ᷑ secutus sit. Aut enĩ unus erat ioseph¬

Expanded text:
tres habere Joseph. Nam Matthaeus eum dicit genitum ab eo tres habere Joseph. Nam Matthaeus eum dicit genitum ab eo qui vocabatur Jacob . Lucas vero filium esse dicit ejus qui vocabatur Heli. Neque hoc loco illud dici potest quod unus homo, sicut non solum apud Gentes, sed etiam apud Judaeos accidere solere manifestum est, duo nomina habuerit. Caetera enim serie generationum, qui hoc putat, facile refellitur. Quid enim de avis, atavis, proavis, caeterisque majoribus dicturus est, quorum diversa nomina singuli Evangelistae in sua quisque narratione contexunt? Quid postremo de ipso numero; quandoquidem Lucas a Domino usque ad David quadraginta tres generationes enumerat, Matthaeus autem a David usque ad Dominum viginti octo vel viginti septem? Certi enim sacramenti gratia usque ad transmigrationem, et ab ipsa item transmigratione unus bis numeratur. QuaerendEt mihi quidem in praesentia tres causae occurrunt, quarum aliquam Evangelista secutus sit. Aut enim unus erat Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
auferri significantia sa crificia priusquã illud qđ signifiorba¬
tur confirmatum esset contestatione a postolorum p̃dicantiũ
gi animam dissolutã membris. hoc est bonis operationib xp̃m¬
qua erere. id est uoluntatem uerbidĩ impediriautem
turbis. nisi testa hoc est oꝑtas cripturarum aperiat &
ꝑ hȩc adnotitiam xp̃iꝑueniat. hoc est ad eius humilita¬
tem fidei pietate descendat hi aũt a quib deponitur.
bonos in ecolesia dostores possunt significare. Qđ aũt
cum lesto deponitur significat ab homine in ista carne
adbuc constituto xp̃m debere cognosci quem tamenlectũ
sanus postea iubetur portare ire in domumsuam
Vt remissione peccatorum Conuees centibus per spem
bonam menbris cinime hoc corpus restaurtire intellega¬
tur : ut noniam in carnalibus gaudiis tamquam in lector
re quies cat infirmitas animi. sed magis ipsa contineat affec¬
tiones carnales. &tendat ad requiem secretorumcadissui.

Expanded text:
auferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabaauferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione Apostolorum praedicantiumgi anima dissoluta membris, hoc est bonis operationibus, Chriquaerere, id est, voluntatem Verbi Dei; impediri autem turbis, nisi tecta, id est, operta Scripturarum aperiat, ut per haec ad notitiam Christi perveniat, hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descendat. Hi autem a quibus deponitur, bonos in Ecclesia doctores possunt significare. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quem tamen lectum sanus postea jubetur portare, et ire in domum suam, ut remissione peccatorum convalescentibus per spem bonam membris animae, hoc corpus restaurare intelligatur: ut jam non in carnalibus gaudiis tanquam in lecto requiescat infirmitas animi; sed magis ipsa contineat affectiones carnales, et tendat ad requiem secretorum cordis su
Abbreviated transcription (Latin):
Significat inbonis & spiria libus uiris non c̃eoportere hano
uoluntatem. ut peccatis turbarum commoti quo quasi secu¬
rius tranquilliusq uiuant. munus ecclesi asticum deserant
Quod ergo sub dustis ad terram nauib relistis omnib secutisunt
pecrus & ia cobus & iohiannes potest significare finẽ temporis
qđ ab huius modi salo qui xp̃o inheserint penitus recessuri sunt
timis Quod dñs dicit leprosomundato. uade ostendete sacerdoti. &
offerpro emundationetua sicut precepit moyses intestimoniũ
illis : Hic uidetur approbarosa crisicium qđ ꝑmou sen pre
tum est cum id non receperit ecclesia. quod ideo iussisse intella¬
gipotest. quia nondum esse coeperat sacrisicium sc̃mscõrum
tum suum: quosa crificio confirmato incredentib populis: ẽplũ
ipsum euersum est. ubi illa sacrificia offerrisolebant. hoc aũt
fastum ẽ secundum prophetiam danihelis: Non enim oportdi

Expanded text:
significat in bonis et spiritualibus viris non esse oportere hanc significat in bonis et spiritualibus viris non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Quod ergo subductis ad terram navibus, relictis omnibus secuti sunt eum Petrus et Jacobus et Joannes, potest significare finem temporis, quo ab hujus mundi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. III. Ib. V, 14. Quod Dominus dicit leproso mundato: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus pro emundatione tua, sicut praecepit Moyses, in testimonium iltum est, cum id non receperit Ecclesia. Quod ideo jussisse intelligi potest, quia nondum esse coeperat sacrificium Sanctum sanctum suum, quo sacrificio confirmato in credentibus populis, templum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia offerri solebant. Hoc autem factum est secundum prophetiam Danielis . Non enim oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
inecclesia ut etiam dirruptione pacis ex euntib inde heresib
aschismatibus canta remanereo. & tam esset futura illi
amissi o fidei & bonorum morum. ut xp̃o dicere uideatur talis
eclesia Exi ame quia peccator homosum tam quã turbis
carnalium repleta. & eorum morib pȩne sub mersa regimen
spiritalium in quib maxime ꝑsona xp̃i eminet ase repellat
quodammodo. Non enim hoc uoce linguę dicunt homines
bonis ministrisdĩ ut eos a se repellant: sed uoce morum & astuũ
suorum suadent a serecedi. neꝑ bonos regantur. & eo uehe¬
mentius. qđ ferunt eis honorem. & ta men fastissuis a se rece¬
dere ammonent ut honorificentiã corum significauerit pe¬
trus cadens ad pedes dñi mores aũt in eo qđ ait. exi a medñe
quia homo peccator sum quod tamen quia non fecit dñs non
enim recessit ab eis sed eos subductis nauibus adlitus ꝑduxit

Expanded text:
in Ecclesia, ut etiam disruptione pacis, exeuntibus inde haeresibus in Ecclesia, ut etiam disruptione pacis, exeuntibus inde haeresibus et schismatibus, tanta remaneret, et tanta esset futura illi amissio fidei et bonorum morum, ut Christo dicere videatur talis Ecclesia, Exi a me, quia peccator homo sum: tanquam turbis carnalium repleta, et eorum moribus pene submersa, regimen spiritualium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se repellat quodammodo. Non enim hoc voce linguae dicunt homines bonis ministris Dei, ut eos a se repellant; sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur; et eo vehementius, quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent: ut honorificentiam eorum significaverit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem in eo quod dixit, Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus; non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit;
Abbreviated transcription (Latin):
iohannem tam quam sileret a sono intellegibili. quia non est
docet turbas. significauit hoc tempus. quando dñs decautoritate
ecclesiae docet gentes. Quod dñs ascendens innauem quȩ erat
petri rogat eum a terra reducerepus illum : significat uel
temperate utendum uerbo ad turbas. ut nec terrena eis precipianur.
nec sic a terrenis inprofundiora sacramentorum recedatur. ut ea
penitus non intellegant uł prius in proxinis regionib. gentibi p̃¬
dicandum : ut qđ dicit item petro. duc in altum & laxa retia
ur̃a in capturam: ad remotior es gentes quib: postaa prȩdicatũ ẽ
ꝑtineat. sicut esaias dicit. Tolle signum ingentes adeas quae
prope & cts quae longe: ut qđ etiam retia rumpebantur
piscium copia. & nauiculae impletae sunt ita ut mergerentur:
significat hominum carnaliũ multitudinem tantam futurã

Expanded text:
Joannem, tanquam a sono sileret intelligibili; quia non est Joannem, tanquam a sono sileret intelligibili; quia non est  Quod Dominus de navicula docet turbas, significavit hoc tempus, quando Dominus de auctoritate Ecclesiae docet gentes. Quod Dominus ascendens in navim, quae erat Petri, rogat eum a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profundiora sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant: vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum; ut quod dicit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes, quibus postea praedicatum est, pertineat: sicuti Isaias dicit, Tolle signum in gentes, ad eas quae prope, et ad eas quae longe . Ut quod etiam retia rumpebantur piscium copia, et naviculae impletae sunt, ita ut mergerentur, significet hominum carnalium multitudinem tantam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
est oratictua. ec ce helis abethuxortua concipiet & pariet
filium & uo tibis nomen eius iohannẽs: Primo hoc ad tenden¬
dum est quam non est uerisimile. ut cumꝓpopuli peccatis uł salute
uł redemptione ille offerret. si quidempopulus exspectabat
offerentem quod potuerit uotis publicis relitis. homo senex
uxorem habens anum. pro accipiendis filiis orare presertim
quianemo orat accipere qđ se accepturum c̃e desperat usq
ad eo aũt illeiam se habiturum filios desperabat : ut hoc ange¬
lo ꝓmittenti non crederet. Ergo qđ ei dicitur ex audita est
oratio tua: ꝓpopulo intellegendum est: cuius populi qm̃sa
Ad hoc nuntiactur zachariae filius nasciturus. quia prȩcur¬
sor xp̃i prȩdestinabatur. qđ aũt non credenti angelo ab eodẽ
angelodicitur. & ecce eris tacens donec impleantur hȩc intẽ¬
poresuo Intellegendum significasse quod prophetia usq ad

Expanded text:
est oratio tua; ecce. Elizabeth uxor tua concipiet et pariet est oratio tua; ecce. Elizabeth uxor tua concipiet et pariet filium, et vocabis nomen ejus Joannem; primo hoc attendendum est, quia non est verisimile, ut cum pro populi peccatis vel salute vel redemptione ille offerret, si quidem populus eum exspectabat offerentem, quod potuerit relictis publicis votis homo senex, uxorem habens anum, pro accipiendis filiis orare: praesertim quia nemo orat accipere, quod se accepturum esse desperat; usque adeo autem ille jam se habiturum filios desperabat, ut hoc angelo promittenti non crederet. Ergo quod ei dicitur, Exaudita est oratio tua, pro populo intelligendum est: cujus populi quoniaad hoc nuntiatur Zachariae filius nasciturus, quia praecursor Christi destinabatur. Quod autem ei non credenti angelo, ab eodem angelo dicitur, Et ecce eris tacens donec impleantur haec in tempore suo, intelligendum est significasse quod prophetia usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ođ cit destortura corporis cui non possunt aliquid ad dere
Quod ait nolite in sublime extolli
Deinuitatis ad caenam
Desumptib adeurremȩdificandã & regẽ quihab et uigintimilia¬
desale in fatuato & oue perdita
de duob: filus quorũ minor ꝓfectus est inre gionẽ longinquam
quodait facite uobis amicos demamone iniquicortis
Quodait si in alieno fideles non fiustis
Quod ait regnum calorum iuim patieur
dediuite ad cuius ianuamiacebat latariis ulcerosus
Quo d dixerunt discipuli dñe auge nobis fidem
de decem leprosis.
Deillo qui intesto est &uasa eius indomo
deillo quuina groest ut non redeat retro
dehomine nobili qui ab uit in regionẽ longinquã accipere sibiregnũ
De camelo perforo men acus
Quod ait orate ne in trotis in temptationem
Quod scriptum est dedño. fitixit se longnus ire
uod tacharias orans propopulo audit ab angelo. ex audita

Expanded text:
od ait de statura corporis cui non possint aliquid addere. XXIX. Quod ait, Nolite in sublime extolli. XXX. De invitatis ad coenam. XXXI. De sumptibus ad turrem aedificandam, et rege qui habet vigintDe sale infatuato et ove perdita. De duobus filiis quorum junior profectus est in regionem longinquam. XXXIV. Quod ait, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis. XXXV. Quod ait, Si in alieno fideles non fuistis. re. XXXVII. Quod ait, Regnum coelorum vim pariturDe divite ad cujus januam jacebat Lazarus ulcerosus. XXXIX. Quod dixerunt discipuli Domino, Adauge nobis fidem. XL. De decem leprosis. XLI. De illo qui in tecto est, et vasa ejus in domo. XLII. De illo qui in agro est, ut non redeat retro. De homine nobili qui abiit in regionem longinquam accipere sibi regnum. XLVII. De camelo per foramen acus. Quod ait, Orate ne intretis in tentationem. LI. Quod scriptum est de Domino, Finxit se longius ireuod Zacharias orans pro populo, audit ab angelo, Exaudita