comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da pauperibus & ueni sequereme ⁊quoctibus. quor
iamuinditus omnib: distributis pauperibus. nonre
perfectussum : quidopus est ut tesequar. sequere
utdiscas  qm̃mitissum & humils corde sequere
ponustenim quis quam usndere omnia sua &dare
pauperibus Nondummitis. Nondum humilis
porde. cer te potest. sienim omniamea distribut¬
ropauperibus. & adhucaudi namquidam relictis
omnibus quae haberentiam sequutidnm sed non¬
dum ad ꝑfectum secuti. ad perfectum enim sequi
est imitari: Non potuerunt ferre temtationem
passionis: Iamp&rus fr̃s exhis erat quidiarse¬
rant ommia & secutierant dnm Nam diuite illo
cumtristitia. recedente aut ubi conturbati dis¬
cipuli dormierunt quod quis tandem poss& esse
perfectus & eos consolatus estdñs. Dixerant
dño eccenos dimisimus omnia & secutisumus te
quid nobis erit. & dixit dñs quideis hicdar& quid
infuturum reseruar& tamen isteiam exeorum
numero qui haec fecerant: adubi uentum est ad

Expanded text:
da pauperibus, et veni, sequere me. Quare te sequor? Jam venditis omnibus, distributis pauperibus, nonne perfectus sum? Quid opus est ut te sequar? Sequere me, ut discas quoniam mitis sum et humilis corde. nim quisquam vendere omnia sua, et dare pauperibus, nondum mitis, nondum humilis corde? Certe potest. Si enim omnia mea distribuero pauperibus. Et adhuc audi. Nam quidam relictis omnibus quae haberent, jam secuti Dominum, sed nondum ad perfectum secuti ad perfectum enim sequi, est imitari, non potuerunt ferre tentationem passionis. Jam Petrus, fratres, ex his erat qui dimiserant omnia, et secuti erant Dominum. Nam divite illo cum tristitia recedente, ubi conturbati discipuli interrogaverunt quo quis tandem posset esse perfectus, et eos consolatus est Dominus, dixerant Domino: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te; quid ergo nobis erit ? Et dixit Dominus quid eis hic daret, quid in futurum reservaret. Tamen iste jam ex eorum numero erat, qui haec fecerant. At ubi ventum est ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dum enim aspicio uram congregationem. Con¬
gregasse in eclesia. pullos uos uideo saluatoris
Legamus quam uis in aliis libris scriptum. ut su¬
pradixi & turturnidum sibi ubi reponat pul¬
los suos. sedutrumq inꝑsona ecdesiae bene con¬
uenit. Idest quodnos saluator & congreg&
& reponat. Congregatnos enim ut doctrinam
illius audiamus : & reponit ut insidiis diaboli
tuti eẽ possimus quod ut faciat & ut cotidiefa¬
ciat Praecemur dm̃ saluatoremq: nr̃m. cui est
cumpatre & spũsco honor &gloria in sđa sđm am̃:¬

Expanded text:
Dum enim aspicio vestram congregationem, conDum enim aspicio vestram congregationem, congregasse in ecclesia pullos video Salvatorem. Quamvis legamus in aliis libris scriptum, ut supra dixi, Et turtur nidum sibi, ubi reponat pullos suos; sed utrumque in persona Ecclesiae bene convenit: id est, quod nos Salvator et congreget et reponat. Congregat enim nos, ut doctrinam illius audiamus: et reponit, ut ab insidiis diaboli tuti esse possimus. Quod ut faciat, et quotidie faciat, precemur Deum Salvatorem nostrum; cui est cum Patre et Spiritu sancto honor et gloria in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
deuotam corporis sc̃itatem: Necsinecausa. In¬
consequentib ftatim psalmifta subdiditdicens
&enimpasser inuenit sibi domum ee curturnidũ
sibi ubireponatpullos suos. Inturtore & passe¬
re saluator nr̃esignificatur. fr̃slem̃i passer
enim ut sitis ꝑ parua auis est. turtur enim
dictus est. qui a primus docuit humilitatem.
turtur dictus est. qui aprimus docuit castitatẽ:
Vnde &iam in canticis canticorum proph&a
audire coepit puritatem caritatis ad amauit
& enim passer inuenit sibi domum & turturni¬
dum sibis ubiponatpullossuos.. Quae estenim
domus xp̃i nisi ecclesiadĩ. quae est domus xp̃i
saluator cum ingenti pigate quaesiuit & inue¬
nit. hanc peculialiter diligit: merito peculia¬
riter diligit: quam peculiariter suo sanguine
conparauit. In hacergo domo saluator congre¬
gat pullos suos : quos eẽ credimus xp̃ipullos.
quos nisi populos xp̃ianos. Deniq quis int dñ int̃i
pulli. Ipse hodie conuentus uester ostendit.

Expanded text:
devotam corporis sanctitatem. devotam corporis sanctitatem. consequentibus statim Psalmista subdidit, dicens: Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi reponat pullos suos. In turture et passere Salvator noster significatur, fratres charissimi. Passer enim, ut scitis, perparva avis est; turtur autem, dictus est, quia docuit primus humilitatem; tartur dictus est, quia docuit primus castitatem. Unde etiam in Canticis canticorum propheta Audire coepit, puritatem castitatis adamavit. Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi reponat pullos suos. Quae est enim domus Christi, nisi Ecclesia Dei? Quae est domus ChrisSalvator cum ingenti pietate quaesivit, et invenit; hanc peculiariter diligit. Merito peculiariter diligit, quam peculiariter suo sanguine comparavit. In hac ergo domo Salvator congregat pullos suos. Quos ergo credimus Christi pullos? Quos, nisi populos christianos? Denique qui sint Domini nostri pulli, ipse hodie conventus vester ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum. Num quid non suffscerat dicere: cormeũ
exultauit indm̃uiuum. nisi addidiss& & caromea:
Videamus ergo quomodo indm̃. & corsimul & caro
hominis exultauit.. Quo modo nisi ut homo &
corde &carne dõseruiat. Cor enim exultat
in dm̃. quando honesta & scãcogitat. quando
religiosa opera & dõplacita concupiscit.: Caro
autem exultat quandopudi caest. quando sobria
quando nulla in puritate polluetur. quandon ullis
inmundis actib: sordidatut.: Vid&e enim aduer¬
so. & cognoscite quam sintuera quaedico : siuide¬
rit aliquis uestrũ hominem in iustadicentem
Num quid dicere potest. quodcor illius exult&
indm̃ uiuum. Au siquis alium uiderit. ebrio sõ
inpudicum fornicatorem: Num quid dicere po
Nulla enim caro exultat indm̃ quae uiuit Inuitio
deo ergo proph&a dicebat. cormeum & caromea
exultauerunt indm̃uiuum quia & corder& me¬
bat plenam religionis fidem : & carne seruabat

Expanded text:
vivum. Numquid non sufficeret dicere, Cor meum vivum. Numquid non sufficeret dicere, Cor meum exsultavit in Deum vivum, nisi addidisset, et caro mea? Videamus ergo quomodo in Deum et cor simul et caro hominis exsultat. Quomodo, nisi ut homo et carne et corde Deo serviat? Cor enim exsultat in Deum, quando honesta et sancta cogitat, quando religiosa opera et Deo placita concupiscit. Caro autem exsultat, quando pudica est, quando sobria, quando nulla impuritate polluitur, quando nullis immundis actibus sordidatur. Videte enim e diverso et agnoscite, quam vera sint quae dico: si viderit aliquis vestrum hominem injusta dicentem, numquid dicere potest quod cor illius exsultet in Deum vivum? Aut si quis alium viderit ebriosum, impudicum, fornicatorem, numquid dicere potest Nulla enim caro exsultat in Deum, quae vivit in vitio. Ideo ergo Propheta dicebat, Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum; quia et corde retinebat plenam religionis fidem, et carne servabat
Abbreviated transcription (Latin):
ec undum apostolum fr̃s lem̃i quisatis diligit
scłm non hab& plenum diuini amoris affectum.
sic enim audistis legi. quidiligit sđm non est per¬
fecta caritas dĩ in illo: ac perhoc tunc ꝑfecte
incipit xp̃ianus. futuram & a&ernam uitam di¬
ligere cum uitam praesentem coeperit non ama¬
re: &ideo ftatim sequitur in psalmo. cormeũ
& caromea exultauerunt indm̃uiuum Confir¬
mat quod supra dixerat dm̃seamare non scłm ex¬
ul tauit in dm̃uiuum. hocest non exultauit in hoc
mundo. nec exultauit in aliqua oblectamenta quae
mundisunt.: Id est non in diuitiis. non in honore
non inluxoria. non in ebri&ate. nonuanitatibus
mortuis. & cito cum omnisuo amore morituris.
sed indm̃ uiuum Quare non dixit. indm̃tantum
sed addidit indm̃ uiuum: ut ostender& scilic&
quia totum quod non ꝑtiner& addĩcultum. debe¬
remus habere quasi mortuum : simulq conside¬
rate. hoc dicto subtilitatem sermonis sacri
Cormeum inquid & caromea exultauerunt indm̃

Expanded text:
ecundum apostolum, fratres charissimi, qui satis diligit saeculum, non habet plenum divini amoris affectum. Sic enim audistis legi: Qui diligit saeculum, non est perfecta charitas Dei in illo . Ac per hoc tunc perfecte incipit christianus futuram et aeternam vitam diligere, cum vitam praesentem coeperit non amare. Et ideo statim sequitur in Psalmo, Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum. Confirmat quod supra dixerat, Deum se amare, non saeculum. Exsultavit in Deum vivum; non exsultavit in hoc mundo, nec exsultavit in aliqua oblectamenta quae mundi sunt, id est, non in divitiis, non in honore, non in luxuria, non in ebrietate, non in vanitatibus mortuis, et cito cum omni suo amore morituris, sed in Deum vivum. Quare non dixit, In Deum tantum, sed addidit, In Deum vivum? Ut ostenderet scilicet quia totum quod non pertineret ad Dei cultum, deberemus habere quasi mortuum. Simulque considerate hoc dicto subtilitatem sermonis sacri: Cor meum, inquit, et caro exsultaverunt in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
deuorare circuit. & quia subdidit. cuires istite
firmi infide. exercentur contraeum. proficien¬
tium cotidiana certamina. bellum hoc describe
sanguine. sed aduersus principatus & poteftates
rectores mundi tenebrarum harum. aduersus sp̃i¬
talia nequitia incaelestibus. In his ergo fr̃s in hoc
labore in hoccertamine constitutos : Illauos aplica
sententia consol&cur : dñs in proximo est. nihilsol¬
hab& : hec ꝑhocnox quat tuor uigilias hab&. ternis
noctis hoc est pene iam noctem finitã. lan consum¬

Expanded text:
devorare circuit. Et quia subdidit, Cui resistite devorare circuit. Et quia subdidit, Cui resistite firmi in fide , exercentur contra eum proficientium quotidiana certamina. Bellum hoc describebsanguine; sed adversus principatus et potestates, rectores mundi, tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . In his ergo, fratres, in hoc labore, in hoc certamine constitutos, illa vos apostolica sententia consoletur: Dominus in proximo est; nihil solhabet, ac per hoc nox quatuor vigilias habet, ternis noctis, hoc est pene jam nocte finita. Sic ven
Abbreviated transcription (Latin):
uerticem tollunt. tunc in eis appat& periculum qđ
latebat. neq sufficit talibus deserere tribulantẽ
nisi &iam obpugnare conentur. & praemere: hoc
ergo genus humanum uel ut asperimas cautes pla¬
cita superficiae pelagiuentis obtectas : xp̃ianus
euit&: hecbreuiter de ado latorib: dixerimus. ob¬
trectatores autem omnino contempnendi sunt.
quicanis marinisunt. de profundo a maritudinis
latrare possunt : mordere non possunt : sed quãm diu
mordere non possunt. quam diu innauesedes : quid
est quam diu innaui sedes: quam diu lignoheres. quã¬
diu crucem xp̃i tenens. ab eius nauicula non recedis:
Erigamus in caelum mentem. & noncuremus in ui¬
dam mentem : in hoc sane procelloso. & turbolento
mari &iam diabolis arcȩ pirata baccatur. armata
dasse terribilis : & circum quaq: discurrens: com¬
meatus obsid& innocentium. Ipseestenim de
quo dicita postolus p&rus. aduersarius uester dia¬
bolus. tam quam leo rugiens quaerens aliquem

Expanded text:
verticem tollunt, tunc in eis apparet periculum quod verticem tollunt, tunc in eis apparet periculum quod latebat. Neque enim sufficit talibus deserere tribulantem, nisi etiam oppugnare conentur et premere. Hoc ergo genus humanum, velut asperrimas cautes placida superficie pelagi ventis obtectas, christianus evitet. Haec breviter de adulatoribus dixerimus. Obtrectatores omnino contemnendi sunt; quia canes marini sunt. De profundo amaritudinis latrare possunt; mordere non possunt. Sed quamdiu mordere non possunt? Quamdiu in navi sedes. Quid est, quamdiu in navi sedes? Quamdiu crucem Christi tenes, ab ejus navicula non recedis. Erigamus in coelo mentem, et non curemus invidam mentem. In hoc sane procelloso et turbulento mari etiam diabolus aspirans bacchatur armata classe terribilis, et circumquaque discurrens, commeatus obsidet innocentium. Ipse est enim de quo ait apostolus Petrus: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, quaerens aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
Nauig& lem̃i. nauig& haec dominica nauis. Inter
procellas scłi. xp̃o protegente secura : xp̃o docente
sollicita.: Nonenim quia in naui nauderius uigilat.
Ideo deb& nauta uigilare. uigilatille de quoueraciter
scriptum est. non dormi& neq dormitauit qui
uigilate & orate ne intretis intemptationem.
undeergo debemus essesolliciti. & undesȩcuri.
solliciti quiad ixit nobis. quod in hoc mundo praes¬
suram habebitis: securitatem quiamox addidit .
Confidite egouicimundum: sollici: quia temptatio¬
nes futurass praenuntiauit nobis. securi: quia non
desin& interpellare pronobis.: Cauteitaq fr̃s mei.
atq sollicite. interscłi fluctus gubernate. naui¬
gium. in bonis actib: uestris: necdens obtrectatoris
uos frangat: nec adulatoris lingua decipiat: adu¬
olatores uestros tam quã latentes sub undis scopu¬
los : obseruate .: Quando enim mare tranquillũ est
tunc saxa latentia nonuidentur. si tribulationis
procella consurgat. tunc interundarum montes

Expanded text:
arissimi, naviget haec dominica navis inter procellas saeculi Christo protegente secura, Deo donante sollicita. Non enim quia in navi nauclerus vigilat, ideo debet nauta dormire. Vigilat ille, de quo veraciter scriptum est, Non dormiet, neque dormitabit, qui Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Unde ergo debemus esse solliciti, et unde securi? Solliciti, quia dixit, quod in hoc mundo pressuram habebitis; securi autem, quia mox addidit, Confidite, ego vici mundum : solliciti, quia tentationes futuras praenuntiavit nobis; securi, quia non desinit interpellare pro nobis. Caute itaque, fratres mei, atque sollicite inter saeculi fluctus gubernati, inite navigium in bonis actibus vestris: nec dens obtrectatoris vos frangat, nec adulatoris lingua decipiat. Adulatores vestros tanquam latentes sub undis scopulos observate. Quando enim mare tranquillum est, tunc saxa latentia non videntur: si tribulationis procella consurgit, tunc inter undarum montes
Abbreviated transcription (Latin):
sicut audiftis Id est ambulans suꝑ aquas. surgeban
fluctus: sed calcabantur: fremens pelagus: sub
dñi uestigiis murmdrabat : sed tamen eum uolens
nolensq portabat Quantilib& tumores scłi. potes¬
tatesq consurgant praemit eorum caput : nr̃m ca¬
coepiss& : turbati sunt praetimore discipuli. & pu¬
fiduciam. ego sum nolite timere. Quidestego sũ.
fantas ma nonsum: quod putatis : agnoscite quẽ uide¬

Expanded text:
iter ambulans super aquas. Surgebant fluctus; sed calcabantur: fremens pelagus sub Domini vestigiis murmurabat; sed tamen eum volens nolens portabat. Quantumlibet tumores saeculi potestatesque consurgant, premit eorum caput, nostrum Canaviculae, turbati sunt prae timore discipuli, fiduciam; ego sum, nolite timere. Quid est, Ego sum? Non sum phantasma quod putatis, agnoscite quem vide
Abbreviated transcription (Latin):
omnium gentium litoribus appulerunt peregri¬
nas merces. quo cumq uenit : aduexit.. Quidenim
tam peregrinum interra nt̃a quam perpaenitentiã¬
remissio peccatorum regnumq caelorum & tamen
& resurgere amortuis tertiadiae & praedicare in¬

Expanded text:
omnium gentium littoribus appulerunt, peregriomnium gentium littoribus appulerunt, peregrinas merces quocumque venit, advexit. Quid enim tam peregrinum in terra nostra, quam per poenitentiaremissio peccatorum, regnumque coelorum? Et tamen  resurgere a mortuis tertio die,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc saeculum: quandorex aliqui simpie uoluntatis.
maxime potestatis. ꝑ secutionem indicit eclesiae.
quantum in ipso est xp̃ianum nomen conatur extin¬
guere. suꝑnauiculam xp̃i grandis unda consurgit.
sed in his temptationib: erigatur antemna & sus pen¬
& non deficiat. qm̃ sicut dicit a postolus petrus xp̃s
pronobis passus relinquens nobis exemplum. ut
sicutenim xp̃s pronobis animam posuit. sic & nos
debemus animam profratrib: ponere. huic ergo
antemnae : Idẽ crucixp̃i. simplex conuersatio: &
pura confessio. tãcandentia uela religentur.
& haec uela nrã fluctibus abluantur. uentisq ten¬
dantur. ut sine macula &ruga inueniantur. quantũ¬
lib& mare seuiat: uentus incumbat.: & inteflatus
acfluctus. nauis ista turb&ur. tantum non merga¬
nauis haec inhierusalem. atq inde in medio pelagi
huius praementes. emissa est. a estuantium uolu¬
mina undarum & furentium flabrauentorum

Expanded text:
hoc saeculum. Quando aliquis impiae voluntatis, hoc saeculum. Quando aliquis impiae voluntatis, maximae potestatis, persecutionem indicit Ecclesiae, et quantum in ipso est, christianum nomen conatur exstinguere, super naviculam Christi grandis unda consurgit. Sed in his tentationibus erigatur antenna, ut suspenet non deficiat: quia sicut dicit apostolus Petrus, Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplSicut enim Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere . Huic ergo antennae, id est, cruci Christi, simplex conversatio et pura confessio tanquam candentia vela religentur. Et haec vela nostra fluctibus abluantur, vestisque tendatur, ut sine macula et ruga inveniatur. Quantumlibet mare saeviat, ventus incumbat, inter flatus et fluctus navis ista turbetur: tantum non merga est in Jerusalem, atque inde in medio pelagi hujus frementis emissa est, aestuantium volumina undarum, et furentiam flabra ventorum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mperiditantib: suc currentem p&roueniente
xp̃oroccurrentẽ : quibus omnib: miraculum specta¬
uimus : misterium requiramus: quando enim pos su¬
mus dediuinis operibus quaeleguntur. ipso ad spi¬
rante qui faci& intellectum alicuius misticae signi¬
ficationis scrutari quasi de abstrusis fauoncellis
mella producimus : uel xp̃i discipulos imitantes. spicas
manib: confricamus. utca adlatentia grana
autem in hocmundo altius caelo: quis uero in caelũ
ascenderit. Nouit optime fides ur̃a. curautẽ solus
ascendit incaelum nisi qui de caelo descendit: filius
hominis qui est incaelo.. Quamuis & infinem cum
urnerit : & nos om̃s suamembra collegerit acleua¬
uerit incaelum. &iam tunc solus ascendet: quia
solum caput ascendit mediatordĩ & hominum
celsum nauicula turbatur influctib: in profundo
quia insistunt fluͤtus: potest nauicula turbari. sed
quia xp̃s orat non potest mergi.: Nauiculam quippe
illam fr̃s. ecclesiam cogitate. turbolentum mare

Expanded text:
ericlitantibus subvenientem, Petrum venienti Christo occurrentem. In quibus omnibus miraculum exspectavimus; mysterium requiramus. Quando enim possumus de divinis operibus quae leguntur, ipso aspirante qui facit, intellectum alicujus mysticae significationis exsculpere, quasi de abstrusis favorum cellis mella producimus: vel Christi discipulos imitantes, spicas manibus confricamus ; ut ad latentia grana enim in hoc mundo altius coelo? Quis vero in coelum ascendit, novit optime fides vestra. Cur autem solus scendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Quamvis et in fine cum venerit, et nos omnes sua membra collegerit, ac levaverit in coelum, etiam tunc solus ascendet: quia  autem solum caput ascendit, mediator Dei et hominum celso, navicula turbatur fluctibus in profundo. Quia insurgunt fluctus, potest ipsa navicula turbari: sed quia Christus orat, non potest mergi. Navicellam quippe istam, fratres, Ecclesiam cogitate; turbulentum mare,
Abbreviated transcription (Latin):
tib suis.uenientes ad praecepta legis. consiste¬
rent & refrenarent Impetus libidinũ suarum .:
Non autem itaerant illi lapides sed influuio super
quos transibat aqua. sicut superlegem trans gres¬
sorpopulus transibat. Indeergo dñs tulitlegem
ad gratiam. id est defluuio tulit & inuase pastoris
cogit&. hoc est homo totum quod in notescitei ds̃.¬
quod dat illigratiam suam. unde praesumebat dauid:
Colias autem desede uirib: suis suꝑbus elatus. in¬
flatus. primo totam uictoriam uniuerse partis
suae in se uno constituit. & quiaom̃s suꝑbia hab&
inpudentiam frontis: In ipsa fronte la pide uenien¬
te delectus est. Euacuata est frons quaehabebat
inpudentiam suꝑbiaesuae. & uicit frons quaeha¬
signum ipsum crucis infronte portamus. qui illud
intellexit. hoc dixi fr̃s mei: quia multi illud faciunt
& intelle gerenolunt: factorem quaerit ds̃ signorũ

Expanded text:
tibus suis, venientes ad praecepta Legis consisttibus suis, venientes ad praecepta Legis consistunt, et refrenant impetus libidinum suarum. Non autem ita erant illi lapides; sed in fluvio, super quos transibat aqua, sicut super Legem transgressor populus transibat. Inde ergo Dominus tulit Legem ad gratiam: id est, de fluvio tulit, et in vase pastoris cogitet. quod dat illi gratiam suam, unde praesumebat David: Golias autem de se, de viribus suis, superbus, elatus, inflatus, primo totam victoriam universae partis suae in se uno constituit. Et quia omnis superbia habet impudentiam frontis, in ipsam frontem lapide veniente dejectus est. Evacuata est frons quae habebat impudentiam superbiae suae; et vicit frons quae hasignum ipsum crucis in fronte portamus, qui illud intelligit. Hoc dico, fratres, quia multi illud faciunt, et intelligere nolunt. Factorem quaerit Deus signorum
Abbreviated transcription (Latin):
de unitatem implentium legem. unitas enim ipsa
impl& legem. Id ẽ caritas : Ideo sublatisunt quinq
illi lapides defluuio. fluuius quids ignificat illotem
catur reb: certis.: Quinario numero propt̃quinq
libros morsi: Quid significant quod defluuio sunt
ablati. & positi inuase pastoricio. Iam diximus
tur lextransiit ad gratiam. quid tã significans
gratiam. quã lactis copia. Sublatisunt autem illi
lapides defluuio. Fluuius significabat populum
fluxum : deditũ temporalibus reb: amantem tran¬
seuntia & cupiditatis. Impetu in mare huius scłi
decurrentem qualis erat populus iudaeorum uetus
acceperatlegem sed calcabatlegem & transiebat
superlegem & ferebatur inmare. quomodo flu¬
uius suꝑ illos lapides Nonenim lapides illi limitẽ
fecerant fluuio. ut statuerent fluuium: quods.
ita essent significarent cobertionẽ legis. & eos
quicum fluere coeperint. uoluptatibus & cupidita¬

Expanded text:
de, unitatem implentium Legem. Unitas enim ipsa de, unitatem implentium Legem. Unitas enim ipsa implet Legem, id est, charitas. Ideo sublati sunt quinque illi lapides de fluvio. Fluvius quid significabat illo temcari quinario numero, propter quinque libros Moysi. Quid significat quod de fluvio sunt ablati, et positi in vase pastoritio? Jam diximustur, Lex transiit ad gratiam. Quid tam significans gratiam, quam lactis copia? Sublati sunt autem illi lapides de fluvio. Fluvius significabat populum fluxum, deditum temporalibus rebus, amantem transeuntia, et cupiditatis impetu in mare hujus saeculi decurrentem; qualis erat populus Judaeorum vetus. Acceperat Legem, sed calcabat Legem, et transibat super Legem, et ferebatur in mare, quomodo fluvius super illos lapides. Non enim lapides illi limitem fecerant fluvio, ut statuerent fluvium. Quod si ita essent, significarent coercitionem Legis, et eos qui cum fluere coeperint voluptatibus et cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
a&atem : & ad hocꝑtin& quod &iam apłolicalectio
antepsalmi canticum praes ignauit dicens Ex uite
uos ueterem hominẽ & induitenouum.: No¬
luit dauid. uetustatem armorum: abiecit :
onera essedixit: quia implicabat eum: expedi¬
tissimus ille ad proelium procedere cupiebat:
fortis non inse: sed in dño: armatus non tam
aliquid undepugnar& & hoc nonsine sacramento :
Namuidetis quas duas quasdam uitas uanam in alieni¬
tenas u&erem aliam in irłitis: nouamaduersus
in ineem dimicare : In illa parte corpus diaboli  Inista
porrente defluuio & posuit inuase pastoris quo lac
mulgeri sol&: Ita processit armatus: quinq
des lexerat : contin&ur enimlex : quinq libris
morsi. & in ipsalege decempraecepta sunt. salutaria
quibus decim praeceptis. cetera seruiant: praefigura¬
tur ergolex : & quinario & denario numero : &ideo
ro lapidum numerum librorum ostendit: in uno lapi¬

Expanded text:
aetatem. Et ad hoc pertinet quod etiam apostolica lectio aetatem. Et ad hoc pertinet quod etiam apostolica lectio ante psalmi canticum praesignavit, dicens: Exuite vos veterem hominem, et induite novum . Noluit David vetustatem armorum: abjecit; onerosa esse dixit, quia implicabant eum. Expeditissimus ille ad praelium procedere cupiebat; fortis non in se, sed in Domino; armatus non tam aliquid unde pugnaret: et hoc non sine sacramento. Nam videtis quasi duas quasdam vitas; unam in alienigenis veterem, alteram in Israelitis novam, adversus invicem dimicare. In illa parte corpus diaboli, in istatorrente, de fluvio, et posuit in vase pastoris, quo lac mulgeri solet, et ita processit armatus . Quinque lapides, Lex erat; continetur enim Lex quinque libris Moysi. Et in ipsa Lege decem praecepta sunt salutaria, quibus decem praeceptis caetera serviant. Praefiguratur ergo Lex et quinario et denario numero. Et ideo ro lapidum, numerum librorum ostendit; in uno lapi
Abbreviated transcription (Latin):
parem Illeuero non inueniebat nec forma
nec audatia prouocationis.
Cum aestu ar& ausus est puer istedauid. non praesu¬
mens deuirib: suis. sed in nomine dĩsui procedere ad¬
uersus eum: Nuntiatum estregi non audatia pueri¬
tiae sed fiduciapie&atis. necrex abnuit non recusauit
Intellexit cum uider& audentem puerum. aliqui q
diuinitatis in eo esse. nec illa tenera a&ate sin ediuino
instinctu talia possepraesumere. Libenter accepit
in ea parte unde procedebat dauid. non erat praesump¬
tionisi dedõ In illis autem totaspes in unus homi¬
nis uirib: sed quidest homo nisi quod inistopsal¬
mo caecinit. homouanitatis ad simulatus est
dies eius uelu tumbra praetereunt ergo spes illo¬
rum in anis: quae conlocata est inumbra transeunte
Armatus est autẽ dauid. utqm̃ a&ate & uiribus in¬
par erat. quasi armis par ess&. sed arma u&era
non adiuuabant. potius quã onerabant Nouam

Expanded text:
parem illi: verum non inveniebat, nec formaparem illi: verum non inveniebat, nec formanec audacia provocationis. Cum ergo aestuaret, ausus est puer iste David, non praesumens de viribus suis, sed in nomine Dei sui, procedere adversus eum. Nuntiatum est regi, non audacia pueritiae, sed fiducia pietatis: nec rex abnuit, non recusavit. Intellexit, cum videret audentem puerum, aliquid divinitatis in eo esse, nec illam teneram aetatem sine divino instinctu talia posse praesumere. Libenter accepit:in ea parte, unde procedebat David, non erat praesumptio nisi de Deo: in illis autem tota spes in unius hominis viribus. Sed quid est homo, nisi quod in isto psalmo cecinit, Homo vanitati assimilatus est; dies ejus velut umbra praetereunt? Ergo spes illorum inanis, quae collocata est in umbra transeunte. Armatus est autem David, ut quoniam aetate et viribus impar erat, quasi armis par esset: sed arma vetera non adjuvabant, potius onerabant novam
Abbreviated transcription (Latin):
quibellum gerebant illo tempore aduersus filios
psal terium Immoꝑ quemminis trauit hoc psalteriũ
sp̃s sc̃s  puer erat pascens oues patrissui tene iu
a&ate: Suix dũ aduliscentulus. fr̃s eius iam iu¬
uenes militabant. & in exercitum regis erant
attulit eis missus a parentib: aliquid dedomo usib
ipsorum: Ita illo tempore quo pugnabatur in ex¬
ercitu inuentus est nondũ miles sed militum
minister & frat̃ Extitit tuncgolias ifte de
quomentio facta est. ingens statura corporis.
armis instructus uirib &iam exercitatus
clatus iactantia. quisuꝑbȩ prouocar& ad mono¬
machiam aduersarium populum hoc est. ut unu
inde electus ab ipsis proceder& aduersus eum.
ut duobus pugnantib examentotius belli in me¬
dio uersar&ur pacto & placito addito: ut siquis
illorum duorum uiciss&: uniuers ȩ parti unde
steterat. tribueretur uictoria: Rexergo ille
populom iudeorum filiorũ isrł saulerat. Angeba¬
tur. estuabat. quaerebat inuniuerso exercitu

Expanded text:
qui bellum gerebant illo tempore adversus filios t hoc Psalterium, imo per quem ministravit hoc Psalterium Spiritus sanctus, puer erat pascens oves patris sui, tenera aetate, vix dum adolescentulus. Fratres ejus jam juvenes militabant, et in exercitu regis erant. Attulit eis missus a parentibus aliquid de domo, usibus ipsorum. Ita illo tempore quo pugnabatur, in exercitu inventus est nondum miles, sed militum minister et frater. Exstitit tunc Golias iste, de quo mentio facta est, ingens statura corporis, armis instructus, viribus etiam exercitatus, elatus jactantia, qui superbe provocaret ad monomachiam adversarium populum: hoc est, ut unus inde electus ab ipsis procederet adversus eum, ut duobus pugnantibus examen totius belli in medio versaretur, pacto et placito addito, ut si quis duorum illorum vicisset, universae parti unde steterat tribueretur victoria. Rex ergo ille populi Judaeorum filiorum Israel Saül erat. Angebatur, aestuabat, quaerebat in universo exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
tor ut impleatur. & quod coeptum est roga ut
perficiatur & promea uobis rogari quaeso. ut &
inme ꝑficiatur quoduos moneo. Omnes enim in¬
ꝑfectisumus. & ibi ꝑficiemur ubi ꝑfecta sunt
omnia Paulus apostolus dicit fr̃s. egomenon
arbitror ad prehendisse ipsedicit Non quia
lam acciperim autiam ꝑfectussim : & quis quam
hominum seaud& deperfectione iactare. Im¬
mo confiteamur. inꝑfectionem ut mereamur

Expanded text:
tor ut impleatur; et quod coeptum est, rogo ut tor ut impleatur; et quod coeptum est, rogo ut perficiatur. Et pro me a vobis rogari quaeso, ut et in me perficiatur quod vos moneo. Omnes enim imperfecti sumus, et ibi perficiemur ubi perfecta sunt omnia. Paulus apostolus dicit: Fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Ipse dicit: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Et quisquam hominum se audet de perfectione jactare? Imo confiteamur imperfectionem, ut mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
uinde õmnia tua da pauperibus & habebis thesaurũ
incaelum & uenisequereme. perfectus erat p&rus
iam dño incaelo sedente ad dexteram patris. tunc
ꝑfectus est & maturus factus. ad passionem ergo
cum sequeretur dnm. non erat perfectus. adubi
coepit non esse interra quemsequer&ur. tunc
perfectus est. Immouero semper ante telabes
quemsequaris dñs exemplum terram posuit.
euangelium ubi reliquid. In euangelio tecum est
non enim mentitus est dicens ec ceego uobiscũ
omnibus diebus usq: in consum mationem scłi
Ergosequerednm. quid est sequerednm: imita¬
rednm: quidest imitare dnm : discite ame qm̃
mitis sum & humilis corde. quia si distribuero
omniamea pauperibus & tradidero corpus meum
utardeam caritatem non habeam nihilmihipro¬
dest Exhortor ergo caritatem uestram ad ipsã
caritatem .: Non autem exhortarer ad caritatem
nisi aliqua caritate. quodergo in coatum est exor¬

Expanded text:
da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Perfectus est Petrus, jam Domino in coelo sedente ad dexteram Patris, tunc perfectus est et maturus factus. Ad passionem ergo cum sequeretur Dominum, non erat perfectus: at ubi coepit non esse in terra quem sequeretur, tunc perfectus est. Imo vero semper ante te habes quem sequaris: Dominus exemplum in terra posuit, cum Evangelium tibi reliquit, in Evangelio tecum est. Non enim mentitus est, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Ergo sequere Dominum. Quid est, sequere Dominum: Imitare Dominum. Quid est, Imitare Dominum! Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde. Quia si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Exhortor ergo Charitatem vestram ad ipsam charitatem: non autem exhortarer ad charitatem, nisi aliqua charitate. Quod ergo inchoatum est, exhor
Abbreviated transcription (Latin):
habeat quod uult. iact& seunde uult : Silinguis
hominum loquar & angelorum caritatem autem
non habeam factussum ut aeramentum sonans
& cimbalum tinmens. Quid sublimius munere
linguarum diuersarum aeramentum est cimba¬
lum tinniens. si auferas caritatem audi aliamune¬
ra. si sciam omnia sacramenta. Quidexcellenti¬
us quid magnificentius. Audi adhuc aliud. si habeã
omnem proph&iam & omnem fidem itaut mon¬
tes trans feram caritatem autem non habeam.
nihilsum. Accessit adampliora. fr̃s quid aliud
dixit si distribuam omniamea pauperibus. quid
potest fieri ꝑfectius quando quidem diuiti. prop¬
ter ꝑfectionem. hoc dñs imperauit dicens. uis
eẽꝑfectus uade uinde omnia quaehabes & dapau

Expanded text:
habeat quod vult, jactet se unde vult. Si linguis habeat quod vult, jactet se unde vult. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans aut cymbalum tinniens. Quid sublimius munere linguarum diversarum? Aeramentum est, cymbalum tinniens est, si auferas charitatem. Audi alia munera: Si sciam omnia sacramenta. Quid excellentius? quid magnificentius? Audi adhuc aliud: Si habeam omnem prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Accessit ad ampliora, fratres. Quid aliud dixit? Si distribuam omnia mea pauperibus. Quid potest fieri perfectius? Quandoquidem diviti propter perfectionem hoc Dominus imperavit, dicens: Si vis esse perfectus, vade, vende omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
peramini iniquitatem: Qui dergo prodest ut
discamus qm̃ mitis sum inquid & humilis corde
caritatem inserit. & germanissimam caritatem
sine confusione sine inflatione sine elatione
sine fallatia hoc inserit quidicit. discite ame
qm̃mitissum & humilis corde. Quando potest
habere sincerissimã caritatem. suꝑb & flatus:
neces seest ut inuideat. Anforte qui inuid& amat.¬
& nos erramus : absit: ut quisquam sic err& ut in in¬
dum dicat habere: caritatem ergo quid dicit
apostolus: caritas non aemulatur. quare non
aemulatur Non inflatur: causam : ftatim subiecit
unde abstulerit. aemulationem caritati. quia in
flatur. non aemu latur. primo quidem illud dixit
caritas non aemulatur. sed quas ituquaereres.
quare non aemulatur. addidit ñ inflatur. siergo
ideo aemulatur quia inflatur: si non inflatur.
non aemulatur : si caritas non inflatur. & ideo
ñ aemulatur: caritatem inserit. quiait: discite
ame qm̃mitissum & humilis corde: Iam quilib&¬

Expanded text:
ine inflatione. Quid ergo prodest ut discamus? Quoniam mitis sum, inquit, et humilis corde. Charitatem inserit, et germanissimam charitatem, sine confusione, sine inflatione, sine elatione, sine fallacia: hoc inserit qui dicit, Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde. Quando potest habere sincerissimam charitatem superbus et inflatus? Necesse est ut invideat. An forte qui invidet, amat, et nos erramus? Absit ut quisquam sic erret, ut invidum dicat habere charitatem. Ergo quid dicit Apostolus? Charitas non aemulatur. Quare non aemulatur? Non inflatur : causam statim subjecit, unde abstulerit aemulationem charitati. Quia non inflatur, non aemulatur. Primo quidem illud dixit, Charitas non aemulatur: sed quasi tu quaereres, Quare non aemulatur? addidit, Non inflatur. Si ergo ideo aemulatur, quia inflatur; si non inflatur, non aemulatur. Si charitas non inflatur, et ideo non aemulatur; charitatem inserit qui ait, Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde. 9. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mendicus. hoc dic̃ seruus. hoc dic̃ dominus eius: si¬
mul dicunt paternr̃. qui es incaelis.: Intellegintergo
seessefr̃s quando unum habent patrem: sed non dedig¬
n&ur fratrem habere seruum suum dominus eius : quẽ¬

Expanded text:
mendicus; hoc dicit servus, hoc dicit dominus ejus. Simendicus; hoc dicit servus, hoc dicit dominus ejus. Simul dicunt, Pater noster, qui es in coelis. Intelligunt ergo se esse fratres, quando unum habent Patrem. Sed non dedignetur fratrem habere servum suum dominus ejus, que
Abbreviated transcription (Latin):
inuocaturds̃: ipsefilius. sicut audistis euangelium
legereur : docuit discipulossuos. & fideles suos:
hanc orationem : spem habemus obtinendae causae
nr̃ae. quando talis iuris peritus nobis praeces dic¬
tauit asses forparis sicut confessi estis. qui sed &
addexterã patris: ipseestaduocatus nt : qui futurus
est iudexnr: indeenim uenturus est iudicareuiuos
& mortuos: teneteergo. & hanc orationem quã
reddituriestis ad octodies. Quicũq autẽ urm non
benesymbolum reddiderunt habent spatium te¬
neant. quiadiesabbati audientib omnib qui ad¬
erunt redditur estis: diesabbati nouissimo quo
diebapti Zandiestis ad octo autem dies abhodier¬
nodie reddituri estis hanc orationem quã hodie
IN caẽlas Inuenimus patrẽ incaelis: adtendamus
quem ad modum uiuamus interris: sic enim deb&
uiuere qui inuenit talem patrem : ut dignus situenite
ad eius hereditatem: dicimus aũt cõmuniter pater
nr̃: quanta dignatio: hoc dic̃ imperator. hoc dicit

Expanded text:
invocetur Deus. Ipse Filius sicut audistis, cum Evangilium legeretur, docuit discipulos suos et fideles suos hanc Orationem. Spem habemus obtinendae causae nostrae, quando talis jurisperitus nobis Preces dictavit. Assessor Patris, sicut confessi estis, qui sedet ad dexteram Patris: ipse est advocatus noster, qui futurus est judex noster. Inde enim venturus est judicare vivos et mortuos. Tenete ergo et hanc Orationem, quam reddituri estis ad octo dies. Quicumque autem vestrum non bene Symbolum reddiderunt, habent spatium, teneant: quia die sabbati audientibus omnibus qui aderunt reddituri estis, die sabbati novissimo, quo die baptizandi estis. Ad octo autem dies ab hodierno die reddituri estis hanc Orationem, quam hodie in coelis. Invenimus Patrem in coelis: attendamus quemadmodum vivamus in terris. Sic enim debet vivere, qui invenit talem Patrem, ut dignus sit venire ad ejus haereditatem. Dicimus autem communiter, Pater noster. Quanta dignatio? Hoc dicit imperator, hoc dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quoddaturus est exigatur: forte admanum non
hab& undereddere: ꝑtulisti petentem : expectañ
habentem: noliclamare &dicere : nũquid fenus
quaero : tantum p&o. quantũ dedi hoc recipiam :
non es mentitus: uerũ dicis: ñ esmentitus: nones
fenerator: &uis cui dedisti. quaerat feneratorem
ut tibi reddat: sed si propterea. fenus non exigis
ne tefeneratorem. iudic& ds̃. praemis. suffocas. exigis:
sitantum exigis quantũ dedifti. suffocando. tamen
& mangustiis. retinendo: non beneficium praesti¬
trꝰ sed potius maiores angustias intulisti: sed
fortedicis non hab& undereddere. hab& posses¬
sionem uindat: hab& domum uindat: hab& familiã
uindat: frat̃meus quando atep&iit. ideo tep&nt.
neuinder& : propterea non faciat quia sub uenisti
nefier&. hoc uultds̃. hoc iub& ds̃: sedsiauarus es.
modo audis. quidipsedñs in euangelio dicat:
stulte hac nocte expostulatur ate animatua eaque

Expanded text:
quod daturus es, exigatur. Forte ad manum non quod daturus es, exigatur. Forte ad manum non habet unde reddat: pertulisti petentem, exspecta non habentem. Noli clamare et dicere, Numquid fenus quaero? Tantum peto, quantum dedi; hoc recipiam. Non es mentitus, verum dicis, non es fenerator; et vis cui dedisti, quaerat feneratorem, ut tibi reddat. Sed si propterea fenus non exigis, ne te feneratorem judicet Deus, premis, suffocas, exigis: si tantum exigis, quantum dedisti; suffocando tamen et in angustiis retinendo, beneficium non praestitisti, sed majores angustias intulisti. Sed forte dicis, Habet unde reddere possit: habet possessionem; vendat: habet domum; vendat: habet familiam; vendat. Frater tuus quando a te petiit, ideo te petiit ne venderet; propterea non faciat, quia subvenisti, ne fieret. Hoc vult Deus, hoc jubet Deus. Sed si avarus es, modo audi quid ipse Dominus in Evangelio dicat, Stulte, hac nocte expostulatur anima tua a te
Abbreviated transcription (Latin):
te exorabit ad dñm: sed dixiftihabeo quib: dimittã :
pone quia habebunt filiitui quod dimittis: tunihil
habebis: qui anihil ante temisisti. defiliis curam
cũ apłs dicat. nihil in tulimus. in hunc mundum.
uerũ nec auferre possumus. quia dñi est terra & ple¬
nitudo eius : audis. sursũcor: &curris dicere: habe¬
mus addnm : sialiquid illuc mis ifti: habes quo dibi
quaeras : sinihil misifti:sursũ non habes. quodibi
quaeras: interra ubi posuisti. ibi quaerequascriptũ est.
di quid dic̃: quiduis. fenerare :minus dare. & plus
accipere : eccemihi dadicit dñs: ego accipiominus.
& daboplus: quem queris unde crescat pecunia: homi¬
nem quaeris. quiquando accepit gaud&. quando red¬
dit plangit : ut accipiat praecatur : nereddat: ca¬
lũniatur daquidem homini. & noli auertere faciem
tuam abeo quimutuo p&it. sed accipe quantum
dedisti. Nã & beneficium ꝑdidifti. & sihoc ipsum

Expanded text:
te exorabit ad Dominum . Sed dixisti, Habeo quibus dimittam. te exorabit ad Dominum . Sed dixisti, Habeo quibus dimittam. Pone quia habebunt filii tui quod dimittis; tu nihil habebis, quia nihil ante te misisti: de filiis curam cum Apostolus dicat, Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus ; quia Domini est terra, et plenitudo ejus . Audis, Sursum corda; et curas dicere, Habemus ad Dominum. Si aliquid illuc misisti, habes quod ibi quaeras: si nihil misisti sursum, non habes quod ibi quaeras. In terra ubi posuisti, ibi quaere: quia scriptum est, di quid dicat. Quid? Vis fenerare, minus dare et plus accipere? Ecce mihi da, dicit Dominus: ego accipio minus, et dabo plus. Quando quaeris unde crescat pecunia, hominem quaeris, qui quando accipit, gaudet; quando reddit, plangit: ut accipiat, precatur; ne reddat, calumniatur. Da quidem homini, et noli avertere faciem tuam ab eo qui mutuo petit; sed accipe quantum dedisti: nam et beneficium perdidisti, et si hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nem dĩ. ꝑ ambulat homo: uane conturbatur: thes¬
aurizat &nescit. cuiea congregat: quidthes auri¬
Las auare quod nescis : quidauri argentiq: delectaris
& condis : quidimaginem regis. sculptã seruas insoli¬
dis & imaginem conditoris in hominib: de testaris.
sunt dĩ: maiores nostri ideo copiis omnibus ab un¬
dabant : quiadõ decimas dabant : & caesari censum
reddebant: modo autẽ quiadiscessit deuotiodĩ:
accessit indictio fisti. noluimus partiri cũ dño deci¬
mas: modo autẽ totum tollitur: hoctollitur. hoc
tollit. fiscus : quod non accepitxp̃s: hoc magis datur.
quod pauperib: non erogatur : Noli inquid salo mon
parcere thes auristuis. tribuendae. sunt autem¬
elymosine promodo & quantitate sicut scriptũ est :
prout ab ueris. fili fac elrmosinam: siautẽ exignũ
habueris. ex hoc ipso exiguo. cõmunica esurienti:
absconde elymosinam incorde pauperum & hȩcpro

Expanded text:
ne Dei perambulat homo, vane conturbatur. Thesne Dei perambulat homo, vane conturbatur. Thesaurizat, et nescit cui congregat ea . Quid thesaurizas, avare, quod nescis? Quid auri argentique pondere delectaris, et condis? Quid imaginem regis sculptam servas in solidis; et imaginem Conditoris in hominibus detestaris. sunt Dei . Majores nostri ideo copiis omnibus abundabant, quia Deo decimas dabant, et Caesari censum reddebant. Modo autem quia discessit devotio Dei, accessit indictio fisci. Noluimus partiri cum Domino decimas; modo autem totum tollitur. Hoc tollit fiscus, quod non accipit Christus: hoc magis datur, quod pauperibus non erogatur. Noli, inquit Salomon, parcere thesauris tuis . Tribuendae sunt eleemosynae pro modo et quantitate, sicut scriptum est, Prout habueris, fili, fac eleemosynam: si exiguum habueris, ex ipso exiguo communica esurienti . Absconde eleemosynam in corde pauperis: et haec pro
Abbreviated transcription (Latin):
temoriturus: quantum cũq cupiditas radices suas
ubiq diftendat : quantumq rapiat : necesse est in
filios cui laborem. habeo quibus pros piciam: habeo
quibus curam maximamgeram: quam curam geris.
filiorum : ut eos obruas lacrimis miserorum :: Non
esthoc filios amare. sed potius iugulare: nescis quia¬
omnis arbor infrugedinoscitur: nescis quia quod
inradice celatur. in ramis declaratur: & quodlat&
infoliis. enitescit inpoma : Nolo tetalem patrem
sentiant liberitui: nolos ic prouideas: ut magis in¬
uideas: oquanti pauperes nascuntur. & pofemodũ
diuites efficiuntur : quantiquib: magna hereditas
dimittitur. & postmodũ ad paenuriam rediguntur :
Siergo di est pauperem facere : dĩ estditare ÷ Curpro
uidus filiorum existis. Currapis qui post teneforte
dolorem dimittis : dicitenim sapientissimus ille salo¬
mon: qui congregat aliena relinquit filiis dolorem.
&rursum dicitur inpsalmis. uerũ tamen inimagi¬

Expanded text:
te moriturus. Quantumcumque cupiditas radices suas te moriturus. Quantumcumque cupiditas radices suas ubique distendat, quantumcumque rapiat, necesse est in filios quibus laborem, habeo quibus prospiciam, habeo quibus curam maximam geram. Quam curam geris filiorum, ut eos obruas lacrymis miserorum? Non est hoc filios amare, sed potius jugulare. Nescis quia arbor in fruge dignoscitur? Nescis quia quod in radice celatur, in ramis declaratur; et quod latet in foliis, enitescit in pomo? Nolo te talem patrem sentiant liberi tui: nolo sic provideas, ut magis invideas. O quanti pauperes nascuntur, et postmodum divites efficiuntur! quanti quibus magna haereditas dimittitur, et postmodum ad penuriam rediguntur! Si ergo Dei est pauperem facere, Dei est ditare; cur providus filiorum tuorum existis? cur rapis quae potes? si forte dolorem dimittis? Dicit enim Scriptmon, Qui congregat aliena, relinquit filiis dolorem . Et rursum dicitur in Psalmis, Verumtamen in imagi
Abbreviated transcription (Latin):
Hominis cuius dam diuitis: uberes adtulit possensio
fructus: & cogitauit apud sedicens: quid faciam qm̃
non habeo quo colligam fructos meos : & dixit hoc faciã
destruam a potecas meas. & horrea & maiora aedifi¬
cabo. & illuc congregem fructos meos : & dicã animȩ
meae: habes multa bona reposita. gaude & iocunda¬
re: dix autem illids̃: stulte hac nocte exposcitur ate
animatua. eaqͣ congregasti cuius erunt.: Ocaecitas
annorum uita satagebat : gaudebat qui amultũ sibi
nascendum uidebat: & non uidebat qui anihil secum
tollebat. s edhic om̃a dimittebat: noxautẽm fugͥ&¬
bat & deastina cogitabat: quod inaliis expectabat.
insenon sperabat : utiq: uiderat & ille morientes:
uiderat: possidentes. uiderat neminem secũ tollere
terram: quantisunt. & modo  icdicunt : tantũ habeo.
tantum facio. tantum ualeo: quibus respondendũ est.
stulte hac nocte animatua aufertur ate. quae con¬
gregasti cuius erunt. la&atur diues. ftultus noc¬

Expanded text:
Hominis cujusdam divitis uberes attulit possessio fructus, et cogitavit apud se, dicens: Quid faciam, quoniam non habeo quo colligam fructus meos? Et dixit: Hoc faciam; destruam apothecas meas et horrea, et majora aedificabo: ut illuc congregem fructus meos; et dicam animae meae, Habes multa bona reposita, gaude et jucundare. Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte exposcitur a te anima tua: ea quae congregasti, cujus erunt? O caecitasannorum vita satagebat. Gaudebat, quia multum sibi nascendum videbat; et non noverat quia nihil secum tollebat, sed hic omnia dimittebat. Nox ei vitam fugabat; et de crastino cogitabat. Quod in aliis exspectabat, in se non sperabat. Utique viderat et ille morientes, viderat possidentes; viderat neminem secum tollere terram. Quanti sunt et modo qui sic dicunt: Tantum habeo, tantum facio, tantum valeo! Quibus respondendum est, Stulte, hac nocte anima tua aufertur a te: quae congregasti, cujus erunt? Laetatur dives stultus, noc
Abbreviated transcription (Latin):
uaricator hostis amisit: illum ad terram perfidia
deiecit : te in caelum fides inposuit: ille contemnen¬
do caelesti uirtute priuatus est : tu seruiendo: an¬
gelica maiestate suffultus es: illi aernasunt sup¬
plicia destinata : tibi diuina praeparata sunt prae
tus cum sc̃is regnabis: ut qui fueras temporalis
& mendicus : sis a&ernagloria decoratus: nec quic¬
quã in sđo formidabis quia augtorem formidmis
diabolum cum sđo respunti Am̃. exp̃ł.

Expanded text:
varicator hostis amisit. Illum ad terram perfidia varicator hostis amisit. Illum ad terram perfidia dejecit; te in coelum fides imponit: ille contemnendo coelesti virtute privatus est; tu serviendo angelica majestate suffultus es: illi aeterna sunt supplicia destinata; tibi divina sunt praemtus cum sanctis regnabis; ut qui fueras temporalis et mendicus, sis aeterna gloria decoratus. Nec quidquam in saeculo formidabis; quia auctorem formidinis diabolum cum saeculo respuisti. Amen. SERMO