comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Immortalitas. ẽ. enĩ in memoria illius:
q̃m ꝙ apud dm̃ nota. ẽ. ꝙ apud homi¬
nes. Quomͦ autẽ apud homines nota ẽ:
si non intra homines s extra homines
ẽ: cum nisi in animam hominis intra¬
uerit. nota homini ẽẽ non possit: De
ipsa quippe sic dicitur. Et ꝑmanens
in se omĩa innouat: et ꝑ nationes in
animas scãs se transfert. ꝙ ut non ali¬
ud agnoscat᷑ in animas se transferre.
quã ĩn animas intrare: rursus de illa
textus scripturȩ scẽ sic memorat. Hȩc
popłm iustum & semen sine quȩrelali¬
berauit a nationib: quȩ illũ cõpri¬
mebant. Intrauit in animã seruidni:
et stetit contra reges horrendosinpor¬
tentis ꝙ signis. Hunc introitũ suum
quo in animas intrat: etiam in apoca¬
lipsi iohannis insinuat dicens. Eece sto
ad ianuam ꝙ pulso. Siquis audierit
uocem meã. & aꝑuerit ianuam: intro¬
ibo ad eum ꝙ cenabocũ illo ꝙ ipse mecũ.
hoc introitu pater ꝙ filius ad dilecto¬
rem suum ueniunt ꝙ mansionẽ apud

Expanded text:
mortalis enim est memoria illius, quoniam et apud Deum nota est, et apud homines . Quomodo autem apud homines nota est, si non intra homines, sed extra homines est? Cum nisi in animam hominis intraverit, nota homini esse non possit. De ipsa quippe sic dicitur, et permanens in se omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Et ut non aliud agnoscatur, in animas se transferre, quam in animas intrare: rursus de illa textus Scripturae sanctae sic memorat: Haec populum justum et semen sine querela liberavit a nationibus quae illum comprimebant. Intravit in animam servi Domini, et stetit contra reges horrendos in portentis et signis . Hunc introitum suum, quo in animas intrat, etiam in Apocalypsi Joannis insinuat, dicens: Ecce sto ad januam et pulso: si quis audierit vocem meam et aperuerit januam, introibo ad eum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Hoc introitu Pater et Filius ad dilectorem suum veniunt, et mansionem apud
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim deteriꝰ xp̃o apud dm̃ de¬
trahit. quã qui audiens uerbũ dm̃.
apud dm̃ ẽẽ. dicit idem uerbum in dõ
ñ ẽẽ: Aut quis amplius mala aduersus
xp̃i animã loquit᷑. quã qui in xp̃o hu¬
manam animam diffitet᷑. cũ illud uer¬
bũ quod ds̃. ẽ. sic apud dm̃ sit de quo
.ẽ. ut ꝑ unitatẽ naturȩ in dõ sit. et
ꝑ eandem unitatẽ naturȩ unus cũ illo
ds̃ sit. et anima illa simul cũ carne sus¬
cepta fuerit ab unigenito dõ. ut simu
in xp̃o et anima nr̃a saluaret᷑ et caroe
A quo ꝓculdubio ille sempiternam con¬
sequȩtur salutẽ: qui in eo diuinȩ hu¬
maneq nature plenã cognouerit ue¬
ritatem. Explicit liber. uiꝰ.¬

Expanded text:
Quis enim deterius Christo apud Deum deQuis enim deterius Christo apud Deum detrahit quam qui audiens Verbum Deum apud Deum esse, dicit idem Verbum in Deo non esse? Aut quis amplius mala adversus Christi animam loquitur, quam qui in Christo humanam animam diffitetur? cum illud Verbum, quod Deus est, sic apud Deum sit, de quo est, ut per unitatem naturae in Deo sit, et per eamdem unitatem naturae unus cum illo Deus sit, et illa anima simul cum carne suscepta fuerit ab unigenito Deo, ut simul in Christo et anima nostra salvaretur et caro. A quo procul dubio ille sempiternam consequetur salutem, qui in eo divinae humanaeque naturae plenam cognoverit veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de dõ naturaliter natꝰ. ẽ. Quamuis
enim ille filius dicat᷑ & nos filii dicam᷑:
& ille ds̃ & nos dii: et ille genitꝰ et nos
geniti: multũ tamen distat in re quod
unum sonare uidet᷑ in nomine: qm̃ ille
quod ds quod filius. quod uingenitus
.ẽ. naturalit̾ ẽ. quia de natura p̃atris natꝰ
ẽ: nos autem quod dii. qd̃ filii. qd̃ geniti.
sumꝰ. ñ natura sed gr̃a sumꝰ. quia cum
in natura ñ haberemus ut hoc ẽẽ pos¬
semꝰ. gratis nobis datũ. ẽ. ut hoc facꝰti
essemus. Hanc discretionẽ si heretici
misericordit̃ dõ donante ꝑcipiant:
lum̃ uerũ uidebunt. & ab unigeniti fi¬
lii contumeliis tẽꝑabunt. Cui ñ solũ
in eo quod apud dm̃. ẽ. detrahunt: sed
etiam & animam humanam in illo nega¬
re contendunt. Quos ipse filius dĩ uno
psalmi uersiculo designauit dicens. Hoc
opus eoꝵ qͥ detrahunt mͥ apud dñm: ꝙ
qͥloquunt᷑ mala aduersus animã meã

Expanded text:
qui de Deo naturaliter natus est: quamvis qui de Deo naturaliter natus est: quamvis enim ille Filius dicatur et nos filii dicamur, et ille Deus et nos dii, et ille genitus et nos geniti, multum tamen distat in re quod unum sonare videtur in nomine, quoniam ille, quod Deus, quod Filius, quod Unigenitus est, naturaliter est, quia de natura Patris natus est; nos autem, quod dii, quod filii, quod geniti sumus, non natura, sed gratia sumus, quia cum in natura non haberemus ut hoc esse possemus, gratis nobis datum est ut hoc facti essemus. Hanc discretionem si haeretici, misericorditer Deo donante, 51 percipiant, lumen verum videbunt et ab unigeniti Filii contumeliis temperabunt: cui non solum in eo quod apud Deum est detrahunt, sed etiam et animam humanam in illo negare contendunt. Quos ipse Filius Dei uno psalmi versiculo designavit, dicens: Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Deum, et qui loquuntur mala adversus animam meam .
Abbreviated transcription (Latin):
tentia creatoris intelligit᷑. aut pietas
redemptoris. Si enim qui credimus in
dõ. & apud dm̃ sumus. sicut de dõ geniti
filii dĩ sumus. Scriptum ẽ. enim. Caris¬
simi nunc filii dĩ sumus. & iterum. Uo¬
luntarie genuit nos uerbo ueritatis.:
Nos gͦ ds̃ uerbo ueritatis. genuit. illum
autẽ uerbum ueritatem genuit. Nobis
potestatem dedit filios dĩ fieri: ille autẽ
non ex potestate filius dĩ factꝰ. sed de dõ
naturaliter .ẽ. filius dĩ natus. Nosd̃ s uo¬
luntarie genuit. quia uoluntas genera¬
tionem p̃cessit. in unigeniti autẽ gene¬
ratione nulla generantis p̃cessit uolun¬
tas. ubi sine mitio naturalis ꝑmanet
ȩterna natiuitas. Sicut gͦ geniti sumꝰ:
s ñ sicut unigenitꝰ ds̃. W filii dĩ sumus:
sed ñ sic ut unicꝰ ꝙ uerꝰ filius. ꝙ dii sumꝰ:
sed non sicut uerbum qui uerꝰ ẽ. ds. Ita
in dõ sumꝰ & apud dm̃ sumus. sed non fi¬
cut apud dm̃ ẽ. ꝙ in dõ ẽ uerbum ds̃.

Expanded text:
tentia creatoris intelligitur, aut pietas tentia creatoris intelligitur, aut pietas redemptoris. Sic enim qui credimus, in Deo et apud Deum sumus, sicut de Deo geniti, filii Dei sumus. Scriptum est enim: Carissimi, nunc filii Dei sumus . Et iterum: Voluntarie genuit nos Verbo veritatis . Nos ergo Deus Verbo veritatis genuit, illud autem Verbum veritatem genuit. Nobis potestatem dedit filios Dei fieri; ille autem non ex potestate Filius Dei factus, sed de Deo naturaliter est Dei Filius natus. Nos Deus voluntarie genuit, quia voluntas generationem praecessit; in Unigeniti autem generatione, nulla generantis praecessit voluntas, ubi sine initio naturali permanet aeterna nativitas. Sicut ergo geniti sumus, sed non sicut unigenitus Deus; et filii Dei sumus, sed non sicut unicus et verus Filius; et dii sumus, sed non sicut Verbum, qui verus est Deus: ita in Deo sumus, et apud Deum sumus, sed non sicut apud Deum est et in Deo est Verbum Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in illa ẽ. O quanta illa ẽ tantũ etiã
uerbũ. ẽ. quia de tota et in tota est::
Tantũq ẽ ipsum uerbum. quanta si¬
mul ẽ. ꝙ mens ipsa cum uerbo. Neq e¬
nim sic de illa uerbum nascitur: ut ab
ea localiter secernatur. Natiuitas quip¬
pe illa quȩ ostendit quod sit et de qua
sit: ipsa ostendit quod extra eam de qͣ
natum ẽ ẽẽ non possit. nec in aliquo
minus sit. sed sic de ipsa sit ut apud
ipsam ꝙ in ipsa sit. tm̃q sit de illa.
quantum in illa. ꝙ tantũ in illa. quan¬
dicimꝰ scriptura & in dõ ẽẽ. et apud
dm̃ ẽẽ. sed non quomͦ apud dm̃ ẽ et in
dõ.ẽ. uerbum ds̃. qui ẽ unigenitꝰ filiꝰ.
dicitur enim et de nobis. quia in dõ
uiuimꝰ & mouem᷑ ꝙ sumus. & dicitur
ipsi dõ. Siñ peccauerumꝰ: scimus qͥa
apud te sumus deputati. Uer iuntamen
cũ hoc de nobis dicitur. non naturalis
unitas nr̃a cum dõ ostendit᷑. sed ͤ ut po¬

Expanded text:
et in illa est; et quanta illa est, tantum etiam et in illa est; et quanta illa est, tantum etiam verbum est, quia de tota et in tota est. Tantumque est ipsum verbum, quanta simul est et mens ipsa cum verbo, neque enim sic de illa verbum nascitur, ut ab ea localiter secernatur. Nativitas quippe illa, quae ostendit quid sit et de qua sit, ipsa ostendit quod extra eam de qua natum est esse non possit, nec in aliquo minus sit, sed sic de ipsa sit, ut apud ipsam et in ipsa sit, tantumque sit de illa, quantum in illa, et tantum in illa, quandicit Scriptura, et in Deo esse et apud Deum esse, sed non quomodo apud Deum est et in Deo est Verbum Deus, qui est unigenitus Filius: dicitur enim de nobis, quia in Deo vivimus et movemur, et sumus. Et dicitur ipsi Deo, si non peccaverimus, scimus quia apud te sumus deputati. Verumtamen cum hoc de nobis dicitur, non naturalis unitas nostra cum Deo ostenditur, sed aut po
Abbreviated transcription (Latin):
loco discernit᷑. quantolibet affectu in¬
uicem sibi uterq ungat᷑. S sic ẽ. uer¬
bum apud diñ: sicut. ẽ. in mente uer¬
bum. sicut. ẽ. in corde consilium. Cum
enim mens apud se uerbum habet. uti¬
q cogitando habet: quia nichil aliud
ẽ. apud se dicere. quam apud se cogita¬
re. Cum gͦ mens cogitat et cogitando
uerbum intra se generat: de sũa sub¬
stantia generat uerbum. & sic illud
uerbum generat de se: ut genetum
habeat apud se. Nec minus aliquidha¬
bet uerbum quod ex mente nascitur.
quã ẽ. mens de qua nascitur. Quia qͦn¬
ta. ẽ. mens quȩ generat uerbum. tan¬
tum. ẽ. etiam ip̃sum uerbum. Sicut
emĩ de tota mente nascitur uerbum.
sic intra totam ꝑmanet natum. Et
quia cogitante mente. non ẽ eius aliquid
ubi in ea uerbum ñ sit: ido uerbum
tantum est. quanta ẽ mens ipsa de quaẽ
Et cũ apud illam ẽ. in illa. ẽ: & quod ip¬
sa mens.ẽ. hoc ẽ uerbum quod de illa

Expanded text:
loco discernitur, quantolibet affectu inloco discernitur, quantolibet affectu invicem sibi uterque jungatur. Sed sic est Verbum 50 apud Deum, sicut est in mente verbum, sicut in corde consilium: cum enim mens apud se verbum habet, utique cogitando habet, quia nihil aliud est apud se dicere quam apud se cogitare. Cum ergo mens cogitat, et cogitando verbum intra se generat, de sua substantia generat verbum, et sic illud verbum generat de se, ut genitum habeat apud se. Nec minus aliquid habet verbum quod ex mente nascitur, quam est mens de qua nascitur, quia quanta est mens quae generat verbum, tantum est etiam ipsum verbum. Sicut enim de tota mente nascitur verbum, sic intra totam permanet natum. Et quia cogitante mente, non est ejus aliquid, ubi in ea verbum non sit, ideo verbum tantum est, quanta est mens ipsa de qua est, et cum apud illam est, in illa est et quod ipsa mens est, hoc est verbum quod de illa
Abbreviated transcription (Latin):
ud debere. quã uerbum erat in dõ.
Nam & ipse filius qui ẽ. uerbum ds̃.
non solum patrem in se. sed etiam se in
patre ẽẽ testatur dicens. Non credisqͥa
ego in patre ꝙ pater in me ẽc Hoc au¬
tem filii. eẽ. apud patrem et ẽẽ in patre.
non tale uideat᷑: quale si quis homo
sit apud aliquem hominem. siue iure
hospitalitatis. siue caritatis affecꝰtu.
Nam & apłs paulus dicit se apud apłm
petrum quindecim dieb mansisse. ui¬
re scilicet hospitalitatis & puritate
dilectionis. Ꝙuoꝵ licet ꝑ unitatem fi¬
dei et caritatis fuerit anima una et
cor unum: ñ tamen sic mansit paulus
apud petrum sicut uerbum manet
apud dm̃. quia nec sic potest. ẽẽ. homo
apud hominem. sicut ds̃ uerbũ. ẽ. apud
dm̃ patrem. Homo enim apudhomi¬
nem sic. ẽ: ut ñ solũ apud eum ñ eẽ. pos¬
sit. sed etiam cum apud eum. ẽ. in ipso
substantialiter eẽ ñ possit. Uere enim
qui sic apud aliũẽ extra illũ. ẽ: quia cũ
ẽ apud illum sinceritate dilectionis

Expanded text:
 debere quam Verbum erat in Deo. Nam et ipse Filius, qui est Verbum Deus, non solum Patrem in se, sed etiam se in Patre esse testatur, dicens: Non credis quia ego in Patre, et pater in me est . Hoc autem Filii esse apud Patrem, et esse in Patre, non videatur tale quale si quis homo sit apud aliquem hominem, sive jure hospitali , sive caritatis affectu. Nam et apostolus Paulus dicit, se apud Apostolum Petrum quindecim diebus mansisse , jure scilicet hospitalitatis, et puritate dilectionis, quorum licet per unitatem fidei et caritatis fuerit anima una, et cor unum, non tamen sic mansit Paulus apud Petrum, sicut Verbum manet apud Deum, quia nec sic potest esse homo apud hominem, sicut Verbum Deus est apud Deum Patrem: homo enim apud hominem sic est, ut non solum apud eum non esse possit, sed etiam, cum apud eum est, in ipso substantialiter esse non possit. Vere enim qui sic apud alium est, extra illum est, quia cum est apud illum, sinceritate dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium ferat. Neq enim in tali sermo¬
ne iudex quȩrendus. ẽ. alius: quando ip¬
se qui hoc dixit. a seipso sit ꝓfecto culpan¬
dus. Quid iterum respondebit aduer¬
sus illam eiusdem beati pauli sententi¬
am qua dicit de dõ. qm̃ ex ipso & ꝑiy
sũ & in ipso sunt omĩa. ipsi gła in scła am̃e
Ecce omĩa paulus ex dõ ꝙ ꝑdm̃ ꝙ in dõ

Expanded text:
judicium ferat; neque enim in tali sermojudicium ferat; neque enim in tali sermone judex quaerendus est alius, quando ipse qui hoc dicit a seipso sit profecto culpandus. Quid iterum respondebit adversus illam ejusdem beati Pauli sententiam, qua dicit de Deo: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sant omnia, ipsi gloria in saecula, amen ? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
receptꝰ in corpus sic in homine sit ut
apud hominem sit. et rursus e corpore
redditꝰ. ita non sit apud hominem quem¬
admodum ñ. ẽ. in homine. Minus em̃
adtendit in hoc quod absurdo nitebat᷑
asserere documento: quã grauioreum
subsequent̾ absurditas teneret innexũ.
& enim cum dicitur. in principio erat
uerbum ꝙ uerbum erat apud dm̃. et
ds̃ erat uerbũ. si exteriꝰ. ẽ. om̃e quod
apud dm̃. ẽ. et interiꝰ. ẽ. om̃e. quod in
dõ. ẽ. quid illi disputatori peritisimo
restat. nͥ ut nos potiores filio dĩ ẽẽ con¬
tendat: Dicit quippe apłs de do: quia
in ipso uiuimꝰ. & mouem᷑. ꝙ sumꝰ. S alioloco.
Unus ds̃ pater ex quo omĩa: ꝙ nos in ipso.
Nunc iam quisquis ille. ẽ. qui sub xp̃iano
nomine non metuit aduersꝰ xp̃m tã te¬
mere disputare. cum audit uerbum ẽẽ
apud dm̃ & noseẽ in dõ. si audet dicat uer¬
bum ẽẽ exterius. ꝙ nos interius. Quod
si dicendum existimat. ipse de suis dictis

Expanded text:
receptus in corpus, sic in homine sit, ut receptus in corpus, sic in homine sit, ut apud hominem sit. Et rursus e corpore redditus, ita non sit apud hominem, quemadmodum non est in homine. Minus enim attendit in hoc, quod absurdo nitebatur asserere documento, quam gravior eum subsequenter absurditas teneret innexum. Etenim cum dicitur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Si exterius est omne quod apud Deum est, et interius est omne quod in Deo est; quid illi disputatori peritissimo restat, nisi ut nos potiores Filio Dei esse contendat? Dicit quippe Apostolus de Deo: Quia in ipso vivimus, et movemur, et sumus . Et alio loco: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso . Nunc jam quisquis ille est qui sub Christiano nomine non metuit adversus Christum tam temere disputare, cum audit Verbum esse apud Deum, et nos esse in Deo, si audet, dicat Verbum esse exterius, et nos interius. Quod si dicendum existimat, ipse de suis dictis
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ. Sed hoc puto quia nec de birro illo
dicere audebit. si tamen eum illi aquo
acceperat reddidit. Uidet enĩ quia tunc
eum apud se habuit cum accepit. postꝙͣ
autem reddidit. apud se habere iam de-¬
stitit. Sicut enim acceptione facꝰtum
.ẽ. ut quod non habuit apud se haberet:
ita redditione factum. ẽ. ut quod apud
se habuit non haberet. Proinde si birrũ
dixit ñ in se. ẽẽ. sed apud se ẽẽ. hunc tamen
flatum quẽ de circũ fuso aere uicissim su¬
mimꝰ ꝙ reddimꝰ. mͥ uidet᷑ quia non dicet
non eẽ apud hominẽ cum. ẽ. in homine.
quia tunc eum homo apud seꝙ in se habet
cum eum accipit spirando. cũ uͦ respiran¬
do reddit: sic eum apud se non habet.
sicut nec in se habet. Erustra gͥ in illa dis
putatione de hoc quod dictum ẽ. uer¬
bum erat apud dm̃ asserere uoluit quod
in aliquo. ẽ. ẽẽ. semꝑ interius. quod apud
aliquẽ. ẽ. ẽẽ. semꝑ exterius: cum flatus

Expanded text:
bemus? Sed hoc puto, quia nec de birro illo bemus? Sed hoc puto, quia nec de birro illo dicere audebit, si tamen eum illi a quo acceperat reddidit. Videt enim quia eum tunc apud se habuit, cum accepit; postquam autem reddidit, apud se habere jam destitit. Sicut enim acceptione factum est, ut quod non habuit, apud se haberet, ita redditione factum est, ut quod apud se habuit, non haberet. Proinde si birrum dixit, non in se esse, sed apud se esse, hunc tamen flatum, quem de circumfuso aere vicissim sumimus et 44 reddimus, mihi videtur quia non dicet, non esse apud hominem, cum est in homine, quia tunc eum homo apud se et in se habet, cum eum accipit spirando. Cum vero respirando reddit, sic eum apud se non habet, sicut nec in se habet. CAPUT Iputatione, de hoc quod dictum est: Verbum erat apud Deum, asserere voluit quod in aliquo est esse semper interius, quod apud aliquem est esse semper exterius, cum flatus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. non posset. ita filius sit quidem apud
patrem. sed non sit in patre. Rogo si de
corporib istis contrectabilib aliquid
in exemplum disputans delectabatur
assumere. licet illi aduersus ueritatem
disputanti. elementa que aueritate
facta sunt non possent ullatenus suffra¬
gari: tam̃ ut tolerabile aliquid dicere
uideretur. ut de cȩteris taceam. cur bir¬
rum qũe manib tenebat ostendit. et
non saltem flatum quẽ narib carpe¬
bat adtendit. quia si birrus ille posset
dici apud illum. eẽ. et non in illo ẽẽ. Natꝰ
iste tamen quẽ ex aere carpimꝰ. cũ eum
spirando ꝑcipimꝰ. & apud nos. ẽ. & tnno¬
bis. ẽ. & quicquid eiꝰ respirando reddimꝰ.
cum reddiderimꝰ nec apudnos. nec in
nobis habemꝰ: Anforte dicturus. ẽ aetis
istius alimentum cumspirando accipimꝰ.
in nobis tantum e̾e. ñ. etiam apud nos ẽẽ:
Dicat gͦ quandiu apud nos possit. eẽ. an
cum eum reddimꝰ. ꝙ eum in nobis ñ ha¬

Expanded text:
esse non possit, ita Filius sit quidem apud esse non possit, ita Filius sit quidem apud Patrem, sed non sit in Patre. Rogo si de corporibus istis contrectabilibus aliquid in exemplum disputans delectabatur assumere, licet illi adversus veritatem disputanti, elementa quae a veritate facta sunt, non possent ullatenus suffragari, tamen ut tolerabile aliquid dicere videretur, ut de caeteris taceam, cur birrum, quem manibus tenebat, ostendit, et non saltem flatum, quem naribus carpebat, attendit? Quia si birrus ille posset dici apud illum esse, et non in illo esse, flatus iste tamen, quem ex aere carpimus, cum eum spirando percipimus, et apud nos est, et in nobis est: et quidquid ejus respirando reddimus, cum reddiderimus, nec apud nos, nec in nobis habemus. An forte dicturus est, aeris istius elementum, cum spirando accipimus, in nobis tantum esse, non etiam apud nos esse? Dicat ergo, quando apud nos possit esse, an cum eum reddimus, et eum in nobis non ha
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. quia in ipso in habitat om̃is ple¬
nitudo diuinitatis corporalit̃. isti econ¬
trario ñ solum p̃terito tempore. philoso¬
phiȩ mundalis sec̾tantes errorem scd̃mele¬
menta mundi de dõ existimauerunt dis¬
putandum: sed ita sunt totius nunc reli¬
gionis obliti. ut cum de dõ disputant.
nec ipsa elementa mundi eͧor poralis at¬
tendant. ac sic dũ oculos intelligentiȩ
etiam contra ea quȩ uident᷑ ꝑtinacit̾
claudunt: nũquã inuisibilia dĩ ꝑea
quȩ facta sunt intellecta conspicunt.
Quid enim potest absurdius dici: quã
ut cũ de dõ quis disputat. non niside
crassi orib tantum corporib docum̃ta
disputationis assumat: Magnũ enĩ
quiddam sibi ille uisus. ẽ. inuenire. cum
accepto birro ꝙ manib retento interro¬
gasset. utrum sicut apud illũ eet. itam
illo ẽẽt: exinde docere uolens. queadmo¬
dum birrum apud hominẽ. sic ẽe filiũ
apuad patrem: ut quia birrus ille apud
hominem. ẽẽ posset. in homine autem

Expanded text:
m: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter , isti e contrario, non solum praeterito tempore philosophiae mundialis sectantes errorem secundum elementa mundi, de Deo existimaverunt disputandum, sed ita sunt totius tunc religionis obliti, ut cum de Deo disputant, nec ipsa elementa mundi istius corporalis attendant: ac sic, dum oculos intelligentiae etiam contra ea quae videntur pertinaciter claudunt, nunquam invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciunt. Quid enim potest absurdius dici quam ut cum de Deo quis disputat, non nisi de crassioribus tantum corporibus documenta disputationis assumat? Magnum enim quiddam sibi ille visus est invenire, cum accepto birro et manibus retento interrogasset utrum, sicut apud illum esset, ita in illo esset. Exinde docere volens quemadmodum birrum apud hominem, sic esse Filium apud Patrem, ut quia birrus apud hominem esse possit, in homine autem
Abbreviated transcription (Latin):
illo eẽt. extra illum ñ intra illũ e̾ẽt. eodẽ
modo uerbum quoq di quod ds̃ .ẽ. creden¬
dũ qͥdem apud patrem. eẽ. non in patre
ẽẽ. ꝙ obhoc nec unius ẽẽ. cũ patre substan¬
tiȩ. qm̃ quicquid sic apud aliquẽ. ẽ. ut in
illo non sit. ꝓfecto sic apud illũ. ẽ. ut unius
cum eo substantiȩ. eẽ. ñ possit. hȩc ẽ. eorũ
ratiocinatio rationi contraria: hȩc lega¬
lis disputatio. legi dĩ intolerabiliter ini¬
meus excitatꝰ. ẽ. animꝰ: ne uir ulentis ser¬
monib paruuloꝵ ꝑturbet᷑ auditꝰ. Perti¬
net enĩ ad nr̃e ser uitutis officium. aduer¬
sus nascentẽ pestilentiam cuiuslibet opi¬
nionis mortiferȩ. salubria diuinoꝵ elo¬
sollicite fideles p̃moneat dicens. uidete
ne quis uos decipiat ꝑ philosophiam. &
manem fallaciam scđ̃m traditionẽ ho

Expanded text:
illo esset, extraillo esset, extramodo Verbum quoque Dei quod Deus est credendum quidem apud Patrem esse, non in Patre esse, et ob hoc nec unius esse cum Patre substantiae: quoniam quidquid sic apud aliquem est, ut in illo non sit, profecto sic apud illum est, ut unius cum eo substantiae esse non possit. Haec est eorum ratiocinatio, rationi contraria. Haec legalis disputatio legi Dei intolerabiliter inimeus excitatus est animus, ne virulentis sermonibus parvulorum perturbetur auditus, pertinet enim ad nostrae servitutis officium, adversus nascentem pestilentiam cujuslibet opinionis mortiferae salubria divinorum elopostolus sollicite fideles praemoneat, dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem ho
Abbreviated transcription (Latin):
insolitam nunc serere questionẽ. ut
illud quod dictum. ẽ. in principio erat
uerbum. et uerbum erat apud deum
&̃ ds̃ erat uerbum. ita intelligendũ atq
exponendum putent: ut id ipsum uerbũ
apud patrem. ẽẽ. non in patre. ẽẽ. s extra
patrem. eẽ. accipiendum existunent. ita
ut quidam eoꝵ quantum auditu cõꝑi.
dum de his duab p̃positionib hoc. ẽ. in.
ꝙ apud int̾̃ eos oriret᷑ quodam die conflc¬
tus. accepto cuiusdam birro & manibus
retento interrogasset an in illo. eẽt. cũ apud
illũ. eẽt. birrus ille quẽ ipse retineret. atq
hinc suam quasi sententiam firmaturus hac
sermonem suũ definitione clausisse. cũ ali¬
quid in nobis ẽẽ dicit᷑. intra nos intelligen¬
dum. dũ uͦ apud nos ẽẽ. dicit᷑ extra nos acci¬
piendum. et quia birrꝰ ille quẽ ipse retine¬
bat. sic apud illũ ẽẽt. ut in illo ñ ẽẽt: ac ꝑ
hoc ex eo quod apud eũ ẽẽt non tamen in

Expanded text:
insolitam nunc serere quaestionem; ut insolitam nunc serere quaestionem; ut illud quod dictum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , ita intelligendum atque exponendum putent, ut id ipsum Verbum apud Patrem esse, non in Patre esse, sed extra Patrem esse accipiendum existiment: ita ut quidam eorum quantum auditu comperi dum de his duabus praepositionibus, hoc est in et apud, inter eos oriretur quodam die conflictus, accepto cujusdam birro, et in manibus retento, interrogasset an in illo esset cum apud illum esset birrus ille, quem ipse retineret. Atque hunc hinc suam quasi sententiam firmaturum hac sermonem suum definitione clausisse, cum aliquid in nobis esse dicitur, intra nos intelligendum, dum vero apud nos esse dicitur, extra nos accipiendum. Et quia birrus ille, quem ipse retinebat, sic apud illum esset, ut in illo non esset, ac per hoc, ex eo quod apud illum esset, non tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
UOTIENS DI¬
lectissime monime
a xp̃i famulis uirtꝰ
considerat᷑ ac per¬
pendit᷑ caritatis:
non minꝰ inuenit᷑
mirabilis quam
suauis. Quisem̃
eam ñ miret᷑. aut quis non ad modum de¬
iectetur cuiꝰ sarcina cũ portat᷑ ñ fatigati¬
one animũ debilitat. s alacritate con¬
fortat: Ipsa enĩ cũ onerat subleuat: ꝙ
miro mͦ quẽ onerat ñ ꝑmittit cõprimi.
quẽ subleuat non sinit excolli. Hȩc me
tibi p̃teritum debitum cũ dñi adiuto¬
rio ꝑsoluentem rursus efficit debitorẽ.
Iam enim de quȩstionib quattuor quas
mͥ miseras ꝑtracꝰtandas ulo adiuuante qͥ
sapientiam prestat paruulis. duos li¬
bros absolueram. cupiens tͥ reddere quod
debebam. Sic repente cuiusdam assertio¬
nis arrianȩ meas aures ꝑstrixit opinio
Quȩ tantomagis mutilis. ẽ. adinuentio¬
tur intellectu non solum diuinar um
scripturarũ s etiam ipsius humanita¬
tis externa. Comꝑi quippe quandam
eos de initio euũgłii scđdm iohannem

Expanded text:
uoties, dilectissime Monime, a Christi famulis virtus consideratur ac perpenditur caritatis, non minus invenitur mirabilis quam suavis. Quis enim eam non miretur, aut quis ea non admodum delectetur, cujus sarcina cum portatur, non fatigatione animum debilitat, sed alacritate confortat? Ipsa enim cum onerat, sublevat, et miro modo, quem onerat, non permittit comprimi, quem sublevat, non sinit extolli. Haec me tibi praeteritum debitum, cum Domini adjutorio, persolventem, rursus efficit debitorem. Jam enim de quatuor quaestionibus quas mihi miseras pertractandas, illo adjuvante qui sapientiam praestat parvulis, duos libros absolveram cupiens tibi reddere quod debebam. Sic repente cujusdam assertionis Arianae meas aures perstrinxit opinio, quae tanto magis inutili est adinventiomni intellectu, non solum divinarum Scripturarum, sed etiam ipsius humanitatis externa. Comperi quippe quamdam eos de initio Evangelii secundum Joannem,
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃. ẽ. exterius. ẽ: quoniam arri¬
anis uerbum quod apud dm̃. ẽ. non in
dõ ẽẽ. sed exterius ẽẽ credit᷑. hoc reliquũ
.ẽ. ut om̃ib quȩ in dõ sunt illud quod
apud dm̃. ẽ. inferius p̃dicet᷑. Hoc autem
recepto quia de uerbo scriptum. ẽ. oĩa
ꝑ ipsum facta sunt: ipsa erit scđ̾m ar¬
rianos rectitudo fidei. ut p̃ponenda
sit factura factori. Quis non iam cernit
in quod p̃cipitium ꝓͥ uidi homines ca¬
dunt. qui uerȩ fidei resistentes. ꝑfidiã
defensare contendunt: Quid aliudenĩ
talib uerbis agit᷑. nͥ ut huius defensione
sententiȩ conditionis suȩ ac redẽptionis
oblitam semet ipsam filio dĩ non solum
ȩquare. sedꝙ p̃ferre audeat creatura:
Miror autẽ qͦmodo non considerant a
quib illud asserit᷑. qũa deterior ex eo
fructus nefandȩ blasphemiȩ nascatur.

Expanded text:
Deum est, exterius est, quoniam Arianus Verbum, quod apud Deum est, non in Deo esse, sed exterius esse credit. Hoc reliquum est ut omnibus quae in Deo sunt, illud quod apud Deum est, inferius praedicetur: hoc autem recepto quia de Verbo scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt , ipsa erit secundum Arianos rectitudo fidei, ut praeponenda sit factura factori. Quis jam non cernit in quod praecipitium improvidi homines cadunt, qui verae fidei resistentes, perfidiam defensare contendunt? Quid enim aliud talibus verbis agitur, nisi ut hujus defensione sententiae, conditionis suae ac redemptionis oblita, semetipsam Filio Dei, non solum aequare, sed et praeferre audeat creatura? Miror autem, quomodo non considerant, a quibus illud asseritur, quam deterior ex eo fructus nefandae blasphemiae nascatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nȩq substantiȩ. indiuisa & inconfusa per¬
fectio ñ neget᷑: qm̃dĩ filius de patris
substantia genitꝰ nec sempiternitatẽ
diuinȩ naturȩ ꝑdidit. dũ hoc quod erat
tẽporale ꝓtemporaliũ ȩternasalute sus¬
cepit. nec dominio naturalis ac uerȩ di¬
uinitatis caruit. quiueritatẽ formȩ ser

Expanded text:
e substantiae indivisa et inconfusa perfectio non negetur; quoniam Dei Filius, de Patris substantia genitus, nec sempiternitatem divinae naturae perdidit, dum hoc quod erat temporale pro temporalium aeterna salute suscepit; nec dominio naturalis ac verae divinitatis caruit, qui veritatem formae ser
Abbreviated transcription (Latin):
merabilib demonstrari. sed nos maluimꝰ
pauca de plurib ponere: uolentesetiã
scdm librum celeriꝰ terminare. quamaxi¬
me prospicientes ut in his quȩ ur̃ȩ clem̃¬
tiȩ destinamus animũ regalib curis fe¬
liciter occupatũ. non lectionis prolixitas

Expanded text:
merabilibus demonstrari; sed nos maluimus merabilibus demonstrari; sed nos maluimus pauca de pluribus ponere, volentes etiam secundum librum celerius terminare; quam maxime prospicientes, ut in his quae vestrae clementiae destinamus, animum regalibus curis feliciter occupatum, non lectionis prolixitas
Abbreviated transcription (Latin):
credentes ubiq cognoscimꝰ baptizari.
Si enĩ om̃is trinitas in baptismate scĩfi¬
care credit᷑. om̃is utiq trimtas adee monstra¬
tur. Cũ autẽ ubiq unotẽpore ꝑ totum
orbem baptisma cȩlebrat᷑ in nomine tri¬
nitatis. si tota trinitas adẽ ad scĩficandũ.
ecce ubiq mirabiliter exhibet p̃sentiam
maiestatis immensȩ. qm soluis. ẽ. di sumul
uniuersa cõplere. Si autẽ ñ tota tͥnitas
ubiq pariter addẽ. si filius aut sp̃s sc̃s pu¬
tat᷑ decẽ. nominandus utiq in baptisma¬
te ñ. ẽ: qui ad scĩficandũ adeẽ. ñ potest.
Ouisquis gͦ putat ȩqualitatẽ immensi¬
tatis paternȩ. denegandã filio uel sp̃ui
scõ: nom̃ eoꝵ prius auferat de baptisma¬
tis sacramento. In hocgͥ quamaxime
fidei catholicȩ ueritas agnoscitur: quȩ
recte in nomine patris et filii et sp̃s scĩ bap¬
tizare consueuit. q̃m om̃em trinitatẽ ubiq
pariter adẽe confidit. Posset adhuc unmen¬
sitas diumitatis filii dei testimoniis innu¬

Expanded text:
credentes, ubique cognoscimus baptizari. Si enim omnis Trinitas in baptismate sanctificare creditur, omnis utique Trinitas adesse monstratur; cum autem ubique uno tempore per totum orbem baptisma celebratur in nomine Trinitatis, si tota Trinitas adest ad sanctificandum , ecce ubique mirabiliter exhibet praesentiam majestatis immensae: quoniam solius est Dei, simul universa complere. Si autem non tota Trinitas ubique pariter adest, si Filius aut Spiritus sanctus putatur deesse, nominandus utique in baptismate non est, qui ad sanctificandum adesse non potest. Quisquis ergo putat aequalitatem immensitatis paternae denegandam Filio vel Spiritui sancto, nomen eorum prius auferat de baptismatis sacramento. In hoc igitur quam maxime fidei catholicae veritas agnoscitur, quae recte in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizare consuevit, quoniam omnem Trinitatem ubique pariter adesse confidit. Posset adhuc immensitas divinitatis Filii Dei testimoniis innu
Abbreviated transcription (Latin):
quib uita eterna dabit᷑. si uite ipsius et̃¬
nitas finet᷑. Od si hec omĩ no absurdasurt
consequent̃ ueritas. ẽ. catholicȩ atq apli¬
cȩ fidei retinenda. Que sic ut xp̃mprop¬
terea finẽ nominat. quia ñ solũ in illa
substantia quanatꝰ. ẽ. naturaliter sẽ¬
piternus expatre. sed etiã in ea quam
in tẽpore sũpsit ex matre credit sine fine
ꝑpetuũ: sic eũ idõ iuste p̃dicat ueraci¬
tert principiũ: q̃m in diuina quam
habet substantia genitori semꝑ asserit
coeternũ. Non autẽ ambigit᷑ uero prin¬
cipio nichil anteriꝰ. uero fine nichilpos¬
petiuus unuersa concludit. Principium
xp̃c quia ipse incoauit ꝑficienda. fnus¬

Expanded text:
quibus vita aeterna dabitur, si vitae ipsius aetequibus vita aeterna dabitur, si vitae ipsius aeternitas finietur? Quod si haec omnino absurda sunt, consequenter veritas est catholicae atque apostolicae fidei retinenda, quae sicut Christum propterea finem nominat, quia non solum in illa substantia qua natus est naturaliter sempiternus ex Patre, sed etiam in ea quam in tempore sumpsit ex matre credit sine fine perpetuum, sic eum ideo juste praedicat veraciterque principium, quoniam in divina quam habet substantia genitori semper asserit coaeternum. Non autem ambigitur vero principio nihil anterius, vero fine nihil poserpetuus universa concludit; principium quia ipse inchoavit perficienda,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̃sumunt currere. ꝯpugnantes sci¬
unt se ñ aerẽ uerberare. Idõ sibi noue¬
runt ñ. ẽẽ. colluctationẽ aduersus
carnẽ et sangumẽ: sedaduersus princi¬
patꝰ et potestates. aduersus mundi rec¬
tores tenebrarũ harũ cont᷑ sp̃ualia ne¬
quitiȩ in cȩlestib. Idcirco leoni rugi¬
enti et indefesso circuitu quȩrenti
que deuoret resistunt fortit̃ in fide:
ut postqũa hic in tͥbulatione patientes uixe¬
rint: consũpta quandoq diuinȩ ꝓmissio¬
nis seuctoria magis retributione quam
uera. aut inisere uiuant. aut om̃ino non
uiuant. Yita nãq xp̃c dicit᷑: sicut ait. Ego
sũ uia. ueritas. et uita. Initiũ et finisxp̃c
dicit᷑: quia similiter ipse dixit. Ego sum
alfa et .o: initiũ et finis. Hȩc aũ uita si eo
quod utiũ dicit᷑. initio natiuitatispu¬
tabit᷑ subdita: consequens. ẽ. ut eo quod
fus dicit᷑ quandoq putetꝰ finaliter abo¬
lenda. Qualiter uͦ sine fine uicturi sunt.

Expanded text:
tum praesumunt currere, et pugnantes scitum praesumunt currere, et pugnantes sciunt se non aerem verberare ? ideo sibi noverunt non esse colluctationem adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus ? Idcirco leoni rugienti, et indefesso circuitu quaerenti quem devoret , resistunt fortiter in fide; ut postquam hic in tribulatione patientes vixerint, consumpta quandoque divinae promissionis seductoria magis retributione quam vera, aut misere vivant, aut omnino non vivant? Vita namque Christus dicitur, sicut ait: Ego sum via, veritas et vita . Initium et finis Christus dicitur, quia similiter ipse dixit: Ego sum alpha et omega, initium et finis ; haec autem vita, si, eo quod initium dicitur, initio nativitatis putatur subdita, consequens est ut eo quod finis dicitur quandoque putetur finaliter abolenda. Qualiter vero sine fine victuri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
denti. Ipse qͦq de se dñs. Ego sũ alfa. et
o: initiũ et finis. Quod si ꝓ eo quod pͥn¬
cipiũ dicit᷑ asserit᷑ cȩptͤ: etiã ꝓ eo quod
finis dicit᷑. pucet᷑ etiã fimendus. ꝙ ubi
erit iohannis illaructatio. quã de pec¬
tore uiui fontis bibebat: Scimꝰ quia filius
di uenit: et dedit nobis intellectũ: ut
cognoscamꝰ uerũ. et simꝰ in uero filio eius
Qũa uitã necesse. ẽ. neget ȩter nã. quis¬
quis asserit defuturã. At ipse qui. ẽ: ue¬
rus. as et uita eterna iustos dicit itu¬
ros in uitã ȩternã. Quomͦ gͦ iustoꝵ ui-¬
ta ȩterna erit. si uita ipsa ȩterna qͣn¬
doq ñ erit: Aut ut quidhic labor
sc̃ȩ conuersationis et continui aduersꝰ
tẽptam̃ta certaminis tolerat᷑. si p̃mium
uictorib quandoq tollet᷑: Hȩc in. est
laudabilis in scĩs totius cursus intentio
Propterea corpussuũ castigant. et ser¬
uituti subiciunt. Obhoc se ñ in incer¬

Expanded text:
denti . Ipse quoque de se Dominus: Ego sum alpha et denti . Ipse quoque de se Dominus: Ego sum alpha et omega, initium et finis . Quod si pro eo quod principium dicitur, asseritur coeptus, etiam pro eo quod finis dicitur, putetur etiam finiendus. Et ubi erit Joannis illa ructatio, quam 93 de pectore vivi fontis bibebat? Scimus quia Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut cognoscamus verum, et simus in vero Filio ejus Quam vitam necesse est neget aeternam, quisquis asserit defuturam. At ipse qui est verus Deus et vita aeterna, justos dicit ituros in vitam aeternam. Quomodo ergo justorum vita aeterna erit, si vita ipsa aeterna quandoque non erit? aut, ut quid hic labor sanctae conversationis et continui adversus tentamenta certaminis toleratur, si praemium victoribus quandoque tolletur? Haeccine est laudabilis in sanctis totius cursus intentio? propterea corpus suum castigant, et servituti subjiciunt? ob hoc se non in incer
Abbreviated transcription (Latin):
initio existendi subiectus. Quod si ex hoc
uocabulo quisqua molit᷑ p̃iudiciũstru-¬
ere ueritati. ut quẽ principii cognos¬
cit uocari nomine quoddã principiũ
natiuitatis existimet habuisse: dabit
ꝓfecꝰto etiã patͥ quod nefas. ẽ. aliquod
existendi principiũ. quẽ cũ filioprin¬
cipiũ cognoscimꝰ nominatũ. sicut ipse
dicit. Tecũ principiũ in die uirtutis
tuȩ. in splendorib scõꝵ ex utero ante
luciferũ genuite. Quid autẽ respon¬
debit qͥ de pͥncipii nomine aserit filiũ
natiuitatis habere principiũ: Quod siqͥs
ꝓ eo quod principiũ dicit᷑. natiuitatem
filii habere credit initiũ: consequens. ẽ.
ut ipsũ filiũ ꝓ eo quod finis dicit᷑. finem
qͦq asserat habiturũ. Nã ipse dñs inter¬
rogantib uidȩis. principiũ se. ẽẽ. firma¬
uit dicens. Principiũ qui et loquoruo¬
bis. Paulus uͦ xp̃m finẽ nominat dicens.
F inis enĩ legis xp̃c adiustitiã om̃i cre¬

Expanded text:
initio existendi subjectus. Quod si ex hoc initio existendi subjectus. Quod si ex hoc vocabulo quisquam molitur praejudicium struere veritati, ut quem principii cognoscit vocari nomine, quoddam principium nativitatis existimet habuisse, dabit profecto etiam Patri quod nefas est aliquod existendi principium, quem cum Filio principium cognoscimus nominatum, sicut ipse dicit: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. Quid autem respondebit, qui de principii nomine asserit Filium nativitatis habere principium? Quod si quis, pro eo quod principium dicitur, nativitatem Filii habere credit initium, consequens est ut ipsum Filium, pro eo quod finis dicitur, finem quoque asserat habiturum: nam ipse Dominus, interrogantibus Judaeis, principium se esse firmavit, dicens: Principium, quod et loquor vobis. Paulus vero Christum finem nominat, dicens: Finis enim legis Christus ad justitiam omni cre
Abbreviated transcription (Latin):
Et idõ sine initio natꝰ ẽẽ non creditur:
quia ioh̃es ñ eũ ante principiũ. sed in
principio fuisse testat̾. Absit ut hȩc in¬
sulsa cogitatio cuiusquã mente sapien¬
tis attingat. absit ut hȩc in quolibet
letalis ꝑfidiȩ contagio. puritatẽ xp̃i¬
anȩ religionis inficiat. Quis enĩ ñ con¬
sideret illud digne principiũ dici. quod
nullo potuit principio p̃ueniri: Nãquic¬
quid ante quodlibet principiũ cogita¬
re uolueris. hoc necesse.ẽ. uerũ princi¬
piũ fatearis. Et qm̃ semꝑ cogitando pͥn¬
cipiũ nullus inuenit terminũ. propte¬
rea illud.ẽ. dicendũ uere principiũ qͦdẽ
essentialiter sempiter nũ. Hinc. ẽ ꝓfec¬
to qͦd ipse filius uolens iudeis immensi¬
tatẽ sempiternitatis suȩ certa prorsus
manifestatione monstrare. interro-¬
gantib quis. ẽẽt. respondit. Principiũ
qui et loquor uobis. Sed forsitan eo qͦd
.ẽ. principiũ dictus. magis putabit᷑

Expanded text:
et ideo sine initio natus esse non creditur, et ideo sine initio natus esse non creditur, quia Joannes non eum ante principium, sed in principio fuisse testatur? Absit ut haec insulsa cogitatio cujusquam mentem sapientis attingat ! absit ut haec in quolibet lethalis perfidiae contagio puritatem Christianae religionis inficiat! Quis enim non consideret illud digne principium dici quod nullo potuit principio praeveniri? Nam quidquid ante quodlibet principium cogitare volueris, hoc necesse est verum principium fatearis. Et quoniam semper cogitando principium, nullus invenit terminum, propterea illud est dicendum vere principium, quod est essentialiter sempiternum. Hinc est profecto quod ipse Filius volens Judaeis immensitatem sempiternitatis suae certa prorsus manifestatione monstrare, interrogantibus quis esset respondit: Principium, quod et loquor vobis . Sed forsitan eo quod est principium dictus, magis putabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsũ facta sunt: et sine ipso factũ ẽ
nichil. Si alicubi deẽ filius: immen¬
sus ñ. ẽ. Siñ eũ pater corde ructauit:
uerbũ ñ debet dici.Si de utero patris
hoc̃ de substantia patris ñ.ẽ genitꝰ:
falso quod absit nomine uerus dicit᷑¬
do. De quo testat᷑ iohannes: quia hic
ẽ uerꝰ ds̃ et inta ȩcerna. In princi¬
pio qͦq erat uerbũ. et uerbũ erat apud
am̃. et ds erat uerbũ. Hic sempiter¬
nitas ostendit᷑. hic immensitas inuenit᷑:
hic essentialis natura monstrat᷑. Nam
q̃d in pͥncipio erat nũqua ñ erat: quia
semꝑ erat. Qd uͦ apud dm̃ erat locale
ñ erat sedimmensũ erat. quia cũ ds̃
localis ñ fit uerbũ quod apud dm̃erat
in locoñerat. Quod aũ uerbũ ds̃ erat: in
unitate naturȩ et nominis ueritate hoc
utiq erat quod ille ds̃ erat apud quem
erat auduimus dictũ aliquod filio exis¬
tendi audebimꝰ assignare principiũ:

Expanded text:
per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Si alicubi deest Filius, immensus non est; si non eum 92 Pater corde ructavit, Verbum non debet dici; si de utero Patris, hoc est de substantia Patris, non est genitus, falso quod absit nomine verus Deus dicitur, de quo testatur Joannes quia hic est verus Deus, et vita aeterna . In principio quoque erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hic sempiternitas ostenditur, hic immensitas invenitur, hic essentialis natura monstratur. Nam quod in principio erat, nunquam non erat, quia semper erat; quod vero apud Deum erat, locale non erat, sed immensum erat, quia cum Deus localis non sit, Verbum, quod apud Deum erat, in loco non erat; quod autem Verbum Deus erat in unitate naturae et nominis veritate, hoc utique erat quod ille Deus erat apud quem erat audivimus dictum, aliquod Filio existendi audebimus assignare principium,
Abbreviated transcription (Latin):
initio genuisse. Cuiꝰ. ẽ. ꝑ ineffabilem un¬
mensitatẽ totũ implere quod fecit: eius
ẽ ꝑunitatẽ nature totũ filio ineẽ et to¬
tũ filiũ in se semꝑ habere quẽ genuit.
Siñ omĩa filius cũ patre disposuit: ñ ẽ.
sapientia quȩ dicit. Cũ ꝑaret cȩlum:
aderã ibi. Et cũ segregaret sedẽ suã
suꝑ uentos. quando fortes faciebat
rursũnubes et cũ stabiles ponebat
sub cȩlo et inferius. quando fortia
faciebat fundam̃ta terrȩ: erã apud eum
disponens. Quod si sapientia patͥ coȩt̃¬
na ñ credit᷑: necesse.ẽ: ut etiã ds̃ in dis¬
positione cepta mutabilis p̃dicet᷑. Si ñ
cuncta fecit filius: nec uirtus debet ap¬
pellari nec manus. & ubi ẽ quod ꝑpro¬
pħam dicit᷑. celũ mn sedes. ẽ. terra autẽ
scabellũ pedũmeoꝵ: qũa domũ edifica
bitism dicit dñs. aut quis locꝰ requieti¬
onis meȩ ẽ nonne manꝰ mea fecit hȩc
om̃iae Nam et euũgłista dicit. Omĩa

Expanded text:
initio genuisse; cujus est per ineffabilem immensitatem totum implere quod fecit, ejus est per unitatem naturae totum Filio inesse, et totum Filium in se semper habere, quem genuit. Si non omnia Filius cum Patre disposuit, non est sapientia, quae dicit: Cum pararet coelum, aderam illi, et cum segregabat sedem suam super ventos: quando fortes faciebat sursum nubes, et cum stabiles ponebat fontes sub coelo ; et inferius: Quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram apud eum disponens. Quod si sapientia Patri coaeterna non creditur, necesse est ut etiam Deus in dispositione coepta mutabilis praedicetur. Si non cuncta fecit Filius, nec virtus debeat appellari, nec manus. Et ubi est quod per prophetam dicitur: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum: quam domum i dicit Dominus? aut quis est locus requietionis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Nam et evangelista dicit: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ suꝑiustos: et aureseius adp̃ces eoꝵ. uul¬
tus autẽ dñi suꝑ facientes mala. Ubi non¬
p̃tereundȩ locus nascit᷑ quȩstionis in eo
quod salomon dicit. in om̃i loco oculi
Aĩ speculant᷑ bonos et malos. et rursus
ꝓpħa dicit addñm mundus ẽ oculus
tuusne uideat malũ. Qetuendũ ẽ enĩ
ne hicqui ddicit᷑ ea uidere quȩ dicitur
implere putet᷑ alicubi ñ ẽẽ. cũ dicitur
aliquid non uidere. quoniã ñ ubiq sub¬
stantialiter ẽ si uel in malis non. est:
Sed in diuinis sermonib si teneat᷑ humi¬
litas cordis: nulla reperiet᷑ repugnantia
ueritatis. Ouodamꝰ gͦ uidet om̃ia cs̃. et
quodam quȩdã non uidet c̃. sicut quodã

Expanded text:
Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum, vulDomini super justos, et aures ejus ad preces eorum, vultus autem Domini super facientes mala . praetereundae locus nascitur quaestionis, in eo quod Salomon dicit: In omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos. Et rursus propheta dicit ad Dominum: Mundus est oculus tuus, ne videat malum . Metuendum est enim ne hic qui dicitur ea videre quae dicitur implere, putetur alicubi non esse, cum dicitur aliquid non videre; quoniam non ubique substantialiter est, si vel in malis non est. Sed in divinis sermonibus, si teneatur humilitas cordis, nulla reperietur repugnantia veritatis. Quodammodo ergo videt omnia Deus, et quodammodo quaedam non videt Deus, sicut q
Abbreviated transcription (Latin):
dũ.ẽ quia cũ asine usq ad finẽ attingit
utrumq finẽ immensitate suȩ infini¬
tatis excedit. IUle enĩ omẽm potest crea¬
turam at tingere. quẽ om̃is ñ potest crea¬
tura concludere. Nam ficut implens
celũ ꝑseuerat immensus. fic afine usq
adsinem attingens ꝑmanet infinitus.
Tale namq ẽ atcingit a fine fortit̃. usq
dr̃. Ego ds̃ ꝓximans. et ñ s de longui¬
quo. Si absconditꝰ fuerit homo in occul¬
to. ego gͦ non uidebo eũ Nonne celũ
et terram ego impleo: Diplet omĩa
uidet omĩa. & in eo demonstrauit qͥd
sit uidebo eũ. quod adiunxit dicens
cȩlũ et terrã ego impleo. Neq enim
more corporali uidere credendus . ẽ. ds̃:
tãquã alibi sit ipse cũ uidet. et alibi qͦd
uidet. Quicqͥd enĩ uidet ñ extra se uidet.
quia ipse implet uniuersa quȩ uidet. Nã
scriptum.ẽ. q̃m in om̃iloco ocłi dĩ specu¬
lant᷑ bonos et malos.Et alio loco. Oculi

Expanded text:
dum est quia cum a fine usque ad finem attingit, dum est quia cum a fine usque ad finem attingit, utrumque finem immensitate suae infinitatis excedit. Ille enim omnem potest creaturam attingere, quem omnis non potest creatura concludere: nam sicut implens coelum perseverat immensus, sic a fine usque ad finem attingens permanet infinitus. Tale namque est: Attingit a fine usque r: Ego Deus proximans, et non Deus de longinquo. Si absconditus fuerit homo in occulto, ego ergo non videbo eum? Nonne coelum et terram ego impleo ? Qui implet omnia, videt omnia. Et in eo demonstravit quid sit, videbo eum, quod adjunxit dicens: Coelum et terram ego impleo; neque enim more corporali videre credendus est Deus, tanquam alibi sit ipse cum videt, et alibi quod videt. Quidquid enim videt, non extra se videt, quia ipse implet universa quae videt. Nam scriptum est: Quoniam in omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos . Et alio loco: Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
ne dõ. principiũ quod sempiternitate
sui naturaliter ꝑ seueret infectũ. Sed
qm̃ hec ñ sine impietate credunt᷑ icur
coñsolũ filio anterior. sed nec ȩqueuus
dicendus. ẽ. locus ꝑ quẽ enĩ omĩa fac¬
ta sunt. huic facta que libet anteferri
conferriue ñ possunt. q̃m qͥ om̃ia innume¬
ro et pondere et menfura disposuit. sicut
tempore numerari. fie loco mensurari
huiꝰ innumerabilis sempiternitatis in¬
finca monstraret̾ immensitas. alioloco
dr̃. magnus dñs ꝙ laudabilis niis et mag¬
nitudinis eiꝰ non. ẽ. finis: quia reuera neces¬
se.ẽ. naturaliter ꝓnuntiet᷑ immensum.
quod.ẽ. naturaliter sempiternũ. quia
qa semper: ẽ. non capit numero. et quod
ubiq totũ.ẽ ñ concludit᷑ loco. Iacirco
deniq alio scripturȩ testimonio de sapi
usq add finem fortit. et disponit omĩa
suauiter. Hic utiq cũ afine usq ad finẽ
sapientiã audimꝰ attingere. intelligen¬

Expanded text:
ine Deo principium, quod sempiternitate ine Deo principium, quod sempiternitate sui naturaliter perseveret infectum. Sed quoniam haec non sine impietate creduntur, idcirco non solum Filio anterior, sed nec aequaevus dicendus est locus. Per quem enim omnia facta sunt , huic facta quaelibet anteferri conferrive non possunt. Quoniam qui omnia in numero, et pondere, et mensura disposuit, sicut tempore numerari, sic loco mensurari hujus admirabilis sempiternitatis infinita monstraretur immensitas, alio loco dicitur: Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis . Quia revera necesse est ut naturaliter pronuntietur immensum, quod 97 est naturaliter sempiternum, quia quod semper est non capitur numero, et quod ubique totum est non concluditur loco, idcirco denique alio Scripturae testimonio de Sapieusque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Hic utique cum a fine usque ad finem sapientiam audimus attingere, intelligen