comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat pꝯtulatꝰ. Transiens aliq̾n ẜuus xp̃i¬
brenam opidũ: m̃dicant̾ẽ inplatea uidit
feĩam cecam. Quã aliqͣnti sꝑ intuitus.
cũ ex more atͣnse untilii elemosinã flagi¬
taret: ru inqͥt petis argentũ. ⁊ deus tibi ui¬
sum donabut. Acedens ergo tetigit eã: et
occłos eius aꝑuit. Qd̃ bĩficium senciens
insꝑacum: non tam misodĩe magnitudi¬
nem. ꝙͣ lucẽ insolitã mirabatur.
Nter primas ꝓpagines quas hec habun¬
dantissima uitis ẽmisit. ĩ remoꝵ parrochia.
monast̾iũ igni acẽse plantatũ. felicit̾ radi¬
cauit. Quod aliqñ uisitans ide̾ sc̃s: uicũ
sumꝯ eius amator. samson remoꝵ archi¬
ep̃t comittabatur illũ. solita ueneratõe dedu¬
cens. Senex aut claudꝰ adm̃dicandũ posi¬
tus erat innia. Cui miꝰ efr̾ibi helemosi¬
nã dedit. Secutꝰ albas sc̃s cũ iam hoĩem
ꝑtͣnsiss ꝯũcit se ⁊ paulisꝑ intendens ĩ eum

Expanded text:
rat postulatus 50. Transiens aliqurat postulatus 50. Transiens aliquBrenam oppidum, mendicantem in platea vidit feminam caecam. Quam aliquantisper intuitus, cum ex more a transeuntibus eleemosynam flagitaret: « Tu, inquit, petis argentum, et Deus tibi visum donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos ejus aperuit. Quae beneficium sentiens insperatum, non minus misericordiae magnitudinem, quam lucem insolitam mirabatur. Inter primas propagines, quas haec abundantissima vitis emisit, in Remorum paroecia monasterium Igniacense plantatum feliciter radicavit. Quod aliquando visitans idem Sanctus, vicum simus ejus amator, Samson Remorum archiepiscopus, comitabatur illum, solita veneratione deducens. Senex autem claudus ad mendicandum positus erat in via, cui unus e fratribus eleemosynam dedit. Secutus Abbas sanctus, cum jam hominemconvertit se; et paulisper intendens in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dei famło gr̃as agens
Grediebatur idem sc̃s inetensuũi ciuita¬
tem. ⁊ ex more deuotꝰ eũ ppłs deducebat
mite. aliisq ꝑsonis tam excłicali ꝙ exmili¬
tari ordine multis. In t̾im causa extitit. ut
suggerebant: ut uidelic metensi ciuitati
⁊ ppło pacẽ daret ciui grauit̾ immicabat᷑.
Ille uero renuero penitꝰ ⁊ abuirare. nec illis
p̾cibꝰ flecti. Int̾ hec suꝑuenientes alii offere¬
bant b̾̃to uiro hoĩem surdñ. obsecrantes ei
ut manũ imponere dignaretur. Atille fid̾i
zelo succensus. sicut int̾dum obcausas ne¬
cessarias t̾ror quidã ⁊ auctoritas supͣ hoĩe
eiꝰ facie rucilabat du̾sus ad milic̾ẽ tu nos
inquid audire nõ nis. Quos cotinuo corã
te audiet surdo ⁊ imponens manꝰ hoĩ sig¬
nauit eũ.⁊ in aures enis digitos misit. Qo
misit ꝓtinꝰ audiente. pauens henricus
⁊ tremens ruit ad pedes hoĩes dei: humi¬
lit̾ sat̾faciens. ⁊ lib̾e annuens quicqͥd fue¬

Expanded text:
 Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eum populus deducebat,mite, aliisque personis tam ex clericali, quam ex militari ordine multis. Interim causa exstitit ut suggerebant, ut videlicet Metensi civitati et populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille vero renuere penitus et abjurare, nec ullis precibus flecti. Inter haec supervenientes alii offerebant beato Viro hominem surdum, obsecrantes ut ei manum imponere dignaretur. At ille fidei zelo succensus, sicut interdum ob causas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis, quos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manus homini, signavit eum, et in aures ejus digitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et libere annuens quidquid fue
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc. Ante sacram eiꝰ de positoem corporis
anno uno. De qua feliciũ eiꝰ accuũ. felicis¬
sima ꝯsumatõe: erit nb̃ iam. s sub alia
narratõe dicendũ. Nunis eĩ fallitur siqͥs
arbitratur huiꝰ sc̃issimi uiri fr̃a murifi¬
ca posse cuncta narrari: ⁊tam necc̃e ẽ młta
sileri .ꝙͣ impossibile oĩa cõp̾hendi. Explic̃¬

Expanded text:
est hoc ante sacram ejus depositionem corporis est hoc ante sacram ejus depositionem corporis anno uno. De qua felicium ejus actuum felicissima consummatione erit nobis jam, sed sub alia narratione dicendum. Nimis enim fallitur, si quis arbitratur hujus sanctissimi viri facta mirifica posse cuncta narrari: et tam necesse est multa sileri, quam impossibile omnia comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑsonis simił euntib nõiarent. Igit᷑ agrĩte
dei famło: riuint undiq. ⁊ leuantes hoĩem
fer̃t. ⁊ offer̾t ei. Qui imponens utͣmq ma¬
nũ capiti eiꝰ. ⁊ in celũ suspiciens ac breuit᷑
orans. deponi illũ iuibet ⁊ ambulare. Exeusã¬
hora. Quid plura:. Stati de positꝰ. statĩ
sanꝯ ẽ. statim libe gradiebatur. repletus stu¬
pore ⁊ ex stasi. in eo ꝙ ꝯtingerat illi. S et in¬
cim eius ⁊ noti. parit̾ con gratulantes do¬
minũ collandabant: qui miẜabilis hõĩs
⁊ m̃itũ simul ⁊ notũ. habundãcie sue pie¬
tatis excessit. Uñ etiã usq hodie locꝰ ab ĩ¬
coł demonstratur. ubi signũ tam eiudens
diuine uiͣtutis effulsit: ubi senex clauduc
ex młtis annis tota ĩ feriori corporis sin par¬
te p̾mortuus. ⁊ arenim de orsum. oĩ ꝓrsus
m̃broꝵ destitutꝰ officio. dũ stipẽ postulat
sanitat̃e recepit. Hic fuit uiri sancti no¬
uissimꝰ ĩ remoꝵ ꝑtes ĩgressꝰ: siquidẽ fc̃m

Expanded text:
s simul euntibus nominarent. Igitur agnito Dei Famulo ruunt undique, et levantes hominem ferunt, et offerunt ei. Qui imponens utramque manum capiti ejus, et in coelum suspiciens ac breviter orans, deponi illum jubet, et ambulare. Excusanhora. » Quid plura? Statim depositus, statim sanatus est, statim libere gradiebatur repletus stupore et exstasi in eo quod contigerat sibi. Sed et vicini ejus et noti pariter congratulantes Dominum collaudabant, qui miserabilis hominis et meritum simul et votum abundantia suae pietatis excessit. Unde etiam usque hodie locus ab incolis demonstratur, ubi signum tam evidens divinae virtutis effulsit, ubi senex claudus ex multis annis, tota inferiori corporis sui parte praemortuus, et a renibus deorsum omni prorsus membrorum destitutus officio, dum stipem postulat, sanitatem recepit. Hic fuit Viri sancti novissimus in Remorum partes ingressus: siquidem factum
Abbreviated transcription (Latin):
egrediens quidã defamilia doniꝰ sue cap¬
festina ait. adhuc suꝑ ẽ ꝙ audias. Occłi
quupe eiꝰ tenebant᷑: ne penitꝰ qͥd ageret᷑
intesligebat. Demũ ad alciores gradus
ec̃ce. cum ad huc ꝯpeditũ data manu gẽ¬
rardũ sbleuass:⁊ introeunte illo eccam.
tũc ymũ quid ag̾etur agnouit. ⁊ cõatꝯ eũ
retinere nõ potuit. Hoc modo gerardi a cap¬
uit. In quo potissimũ notũ fecit dñs. aqͣ
młs ceꝑit: qui ĩ elꝰ sp̃u qui fecit que fut᷑a
sũt. ꝙ erat futͣm. uid̾e potuit qi iã fc̃m.
Presenciałr qͥppe ĩ late frĩs ei lancea appa¬
rebat:. qu digitũ applicuit loco nulm̃s
mor futi. sic̾ut rꝯmodũ ipe ꝯfessꝰ ẽ. cu
ablis ĩtrogaretur qͥli celare nõ por̾at.
Um aut̾ ut diximꝰ pͥmodie in eodẽ
eent cũ b̾nardo sp̃u congregati. mane
tulũ legebatur: fideł ẽ deus. qr qui cepir
inuob opꝯbonũ ipe ꝑficiet usq ĩ diẽ iħu¬

Expanded text:
egrediens quidam de familia domus cap« Festina, » ait, « adhuc superest quod audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, nec prorsus quid ageretur intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Gerardum sublevasset, introeunte illo ecclesiam, tunc primum quid ageretur agnovit, et conatus eum retinere non potuit. Hoc modo Gerardus a capvit. In quo potissimum notum fecit Dominus, amulus ceperit, qui in ejus spiritu, qui fecit quae futura sunt, quod erat futurum videre potuit quasi jam factum. Praesentialiter quippe in latere fratris ei lancea 1068 apparebat, quando digitum applicuit loco vulneris mox futuri, sicut postmodum ipse confessus est, cum ab his interrogaretur, quibus celare non poterat. ut diximus, prima die in eodem essent cum Bernardo spiritu congregati, mane tulum legebatur, Fidelis est Deus, quia qui coepit in vobis opus bonum, ipse perficiet usque in diem
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ uidebat qͣi eos om̃s cõcedisse ĩ domo una
ꝙ ordinem singulos qĩ cõicare decybo q̃dã
miri candoris.⁊ soporis. Quẽ cet̾is o̾ilnopti¬
me suscipiẽtiln.⁊ cũ gaudio magno. duos.
exõi illo nłio notabat᷑. a cibi illiꝯ salutaris
participatõe uacuos rema̾sisse. Alt̾ nãq eoꝵ
nec sumebat. Alt quide sumere indebatur
s tanꝙͣ minꝰ caute sumet sꝑgebat. Utr̃ꝙ¬

Expanded text:
in domo una, et per ordinem singulos quasi communicare de cibo quodam miri candoris et saporis: quem caeteris omnibus optime suscipientibus, et cum gaudio magno, duos ex omni numero illo notabat a cibi illius salutaris participatione vacuos remansisse. Alter namque eorum nec sumebat; alter sumere quidem videbatur, sed tanquam minus caute sumeret, spargebatur. Utr
Abbreviated transcription (Latin):
dispatee iucta cessauit. Cum aut die se¬
qͣuti it aget. Arguentes bnardĩo socha qe¬
nam teaiens ea nocte latrones sopmaue¬
batur aufere irreꝑabilẽq tħsaurũ.
Fat᷑ hec tn cogitans.⁊ ꝑpendens ꝙ ulcco
dr. non ee tutum dĩ dm cohabitare ser¬
pentĩ fugã meditare ceꝑit. Uidebã enim
nundũ ⁊ pͥncipem eiꝰ: ext̾iꝰ multa sibi
fallaces om̃s.⁊ uanitate uanitatũ. ⁊ ua
nitate oĩa. neritatẽ uero ip̃am int̾iꝯ ug¬
ter audiebam clamantẽ ac dicerite. uenii¬

Expanded text:
desperatione victa cessavit. Cum autem die sedesperatione victa cessavit. Cum autem die sequenti iter agerent, arguentes Bernadum socii, quosnam toties ea nocte latrones somniavebatur auferre, incomparabilemque thesaurum. 8. Inter haec tamen cogitans et perpendens, quor, non esse tutum diu cohabitare serpenti, fugam meditari coepit. Videbat enim mundum et principem ejus exterius multa sibi fallaces omnes, et vanitatem vanitatum, et omnia vanitatem. Veritatem vero ipsam interius jugiter audiebat clamante
Abbreviated transcription (Latin):
acq abuxore eius regina uocabulo baldechil¬
de: locũ in ꝑago rotomagensi. quẽ uerustouo¬
cabło. gẽmeticũ antiquitas cõsuenerat nũ¬
cupare. O ꝑtinuit suggessione supplici atq
noble ibidem cenobium iussꝰẽ cõstruxisse.
Dere digaa ⁊ thimologia nõis ge̾metieũ enĩ¬
nũ cupatũ ẽ: quia diuerso uernat decore mo¬
re gẽmaꝵ. Hinc ẽ nãq frondiũ coma silues¬
tris. hinc uero multiplices arboꝵ fruges. Il¬
linc placet uberrima tellus. hinc uirencia
parata gͣminibꝰ. Hinc ortoꝵ hodoriferi fio¬
res. hinc uinearũ habundãt botri. qui tur¬
gentili gẽms lucentes rucilant ĩfalernis.
Cuncta undiq aquis mirat᷑ indyta cespis.
pastui pecundũ cõgrua fundens fruge lacti¬
fera. Siu̾sis uenatiln apta ⁊ auiũ. canora

Expanded text:
atque eius regina vocabulo Baldechilatque eius regina vocabulo Baldechilde locum in pago Rodomagense, quem vetusto vocabulo Gemedicum antiquitas consueverat nuncupare, obtinm visus est construxisse. 7. Vere digna aethymologia nominis Gemedicum nuncupatum, qui diverso vernat decore more gemmarum! Hinc frondium coma silvestris, hinc multiplices arborum fruges; illinc placet uberrima tellus, istinc virentia prata graminibus. Hinc hortorum odoriferi flores, hinc vinearum habundant butriones, quique turgentibus gemmis lucens rutilat in Falernis. Cincta undique aquis miratur inclita cispis, pastu pecorum congrua, fundens frugem lactiferam, diversis venatibus apta, avium canora
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cepit sacerdos dm̃i sc̃oꝵ cenobia circuire
ut auquid emolum̃ti ex successione sc̾itatis
ualeret excipere. Iustrans & omũ ⁊ oboluũ
uł reliqua cenobia: sub norma sc̃i colũba¬
nidegencia atq oĩa monast̾ia que intra su¬
um gremiũ francia. ⁊ iralia actota claudit
burg̾undia. Astuta intentione ꝓuidens ut
prudentissima appis: quiqͥd melioriln flore¬
re uidit. studiis: hoc sius traxis exemplis.
Basilii qͦ sc̃i carismata macharii regulam
benedicti decreta. Columbani insticuta scissi¬
ma lectione freq̾ntabat assidua. Sicq ho¬
nus tuꝰ u̾tute aromatũ seqͣcibꝰ sc̃m mnons¬
trabat exemplũ. S cũ diuina uͥtus. lumẽ
illius suꝑ cariuiabrũ ueĩlet cõstitui. ut lam¬
padei sc̾itatis illius lon ge lateq fulgorante
radio deberet splendescẽre. Posuit incorde ui¬
ri sc̃issimi ut ex ꝓpͥo labore deberet monast̾iũ
fabricare. Cunc̾ arege francoꝵ clodeneo not̾e

Expanded text:
tur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circuire, tur, coepit sacerdos Domini sanctorum caenubia circuire, ut aliquod emulumenti ex successione sanctitatis valeret accipere. Lustrans Luxovium et Bobium vel reliqua cenobia sub norma sancti Columbani degentia atque omnia monasteria, quas intra suo gremio Francia et Italia hac tota claudit Burgundia, astuta intentione providens, ut prudentissima apis, quicquid melioribus florere vidit studiis, hoc suis traxit exemplis. Basilii sancti charismata, Macharii regula, Benedicti decreta, Columbani instituta sanctissima lectione frequentabat assidua, sicque honustus virtute aromatum sequacibus sanctum monstrabat exemplum. 6. Sed cum divina virtus lumen illius super candelabrum vellet constitui, ut lampada sanctitatis illius longe lateque, fulgorante radio, deberet splendere, posuit in corde viri sanctissimi, ut ex proprio labore deberet monasterium fabricare. Tunc ad rege Francorum Chlodoveo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ueslet ei ꝓhiber oĩa eiꝯ machinam̃ta be¬
atꝰ phuliberta ex pulit untute diuina ꝑ
sce cricis ĩ dagia. I giturr cũ beatꝯ agalus
obiss in dño. Eratrũ cõcordante consnsu
Cept nãq humilitate pollere hospitaltatẽ
sectari. abstinencia ugere prudencie lam¬
pade radiare: Nori gera caritate uernare ze¬
lo dei succendi. domũ sibi traditã strenue gu¬
buare nulliꝰ ꝑsonã accipere. inuenta uicĩa
radicitꝰ extirpare. Tunc nõ nulli ex fribi ma¬
lignatatis spri inflãmati assũpta rebelliore.
sactũ deide ecc̃a p̾sumpẜunt extrahere. S
ultra manꝰ dñ hoc inpunitũ nõ ꝑtulit. a
unꝰ exeis fuliminis hictu interiit. Alius uͦ¬
more alii inst̾quilioni oĩa sua ĩtestina depo¬
suit atq ĩ dignã iurã dignã mort̾ẽ fimuit.
Tunc reliqui timore ꝑculsi petentes ueniã
ꝓfacinore: eũ inhonorẽ p̾stinũ studuerũt
reuocare. atq ei de inceps cũ caritatis studio

Expanded text:
vellet prohibere, omnia eius machinamevellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta rebellione, sanctum Dei de ecclesia praesumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arrii in sterquilinio omnia sua intestina deposuit atque indignam vitam dignam mortem finivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum caritatis studio
Abbreviated transcription (Latin):
quidqd hre potiut. in helemo sinã errogaruit.
ec quicaͣꝵ exiide amicis uł parerrabꝰ̃ gra¬
tis aliquid tribuit s totum as siregalider
nogna sibi ciedita caute. ⁊ fideliter dispeñ
ꝑfectoribs initabilis fieret. Iussus igicur
adiorem in sami sedere. studuit ip̃e d̾mil
munstraie. ut ip̃m refiendi solatiũ ĩ fra¬
trũ amplicaret obsequio ne saciatꝰ am̃¬
Sa cosurgeret ꝑacto cõiuiuio. Cũq antiq̃
hostis eĩs ĩuidens abstiencie pulsaret
anrmũ ilłiꝯ ut sumeret plura edulia. mi¬
tu dei detectus iuro dñi ꝑ sopnũ ẽ. hosten¬
sus. Nam cũ quadam necte fuiss cybo
refectꝰ. ip̃e uentie illiꝯ palpare cepit his
a crucis se ualłans mũnimine: rigorem
abstinencie studiit replicare. ⁊ dei auxiliũ
umplorare contra arma tyrranii. Cumꝙ
ret: intribi se contra ip̃m tẽptatoib dirꝰ
angus erexit. Nani cũ mnursi specie ĩtͣ
deferro candelabri uissus fuss tͣnͣsfigere
uł nocte c̾cia hostim̃ ecce ex pansis brachii

Expanded text:
quid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parentibus gratis aliquid tribuit, sed totum acsi regalia negotia sibi credita caute et fideliter dispensaperfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac ci, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare contra armam tyranni. Cumque ret, in tribus se contra ipsum temptationibus dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum de ferro candelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis
Abbreviated transcription (Latin):
tõi insist̾e̾.⁊ quoscumq pot̾at agregare:
copit in duere hominẽ. ⁊ cũ quili delicr̾is
scli seu descło ip̃o ag̾e solebat. deserens et
ꝯu̾sione tͣcͣtare: ostendẽs gaudia mundi
fugitiua. iute nuẜias celere mort̾e uitã pr
morte. seu ĩ bonis seu ĩ mał ꝓpetuã fore. Qͥ d
multa: Et qͦt ad hoc p̾hordinati erãt oꝑ
⁊ instanciã ẜ ui eiꝯ. ꝓͥmo cũctati de inde c̃õ¬
pũcti alt pꝯ alt̾m c̃debant. ⁊ ꝯsenciebãt In
u̾bi aut pmo data ẽ. utiq facuitas mu¬
cuu colloquii. post dissimules lac̾mas. et
gemitꝰ dissimiliũ doloꝵ. u̾ba u̾bis ceperut
conferri: ⁊ res rebi ꝯꝑari. Cũq int̾ u̾ba na
familiaris amcicie. Hougoni in funderetur
spe iuitatis: aliam iam fac̾iẽ hre ceperũt: uer¬
ba mutue collocutõis. Datis itaq dextris ĩ
fuissẽt. Dost paucos aut dies: nũciat᷑ b̾nar¬
do. subu̾sum ab aliis sociis hugonẽ apposito
festinat ut renocet ꝑ eunte̾: it̾imq parturi¬

Expanded text:
tioni insistere, et quoscunque poterat aggregare. Coepit novum induere hominem, et cum quibus de litteris saeculi, seu de saeculo ipso agere solebat, de seriis et conversione tractare; ostendens gaudia mundi fugitiva, vitae miserias, celerem mortem, vitam post mortem, seu in bonis, seu in malis, perpetuam fore. Quid multa? Quotquot ad hoc praeordinati et instantia servi ejus, primo cunctati, deinde compuncti, alter post alterum credebant et consentiebant. Inter Ubi autem data est utrique primo facultas mutui colloquii, post dissimiles lacrymas et gemitus dissimilium dolorum, verba verbis coeperunt conferri, et res rebus comparari. Cumque inter ipsa verba familiarisspiritus veritatis, aliam jam faciem habere coeperunt verba mutuae collocutionis. Datis itaque dextris in fuissent. 14. Post paucos autem dies nuntiatur Bernardo, subversum ab aliis sociis Hugonem, a proposito festinat ut revocet pereuntem, iterumque parturi
Abbreviated transcription (Latin):
dam dñici. ⁊ in gressꝰ orauit cũ mlto u̾mbre
lacmaꝵ expandens manꝰi celũ.⁊ effundẽs¬
sic̃ aꝙͣ corsiũi. añ conspectũ dr̃a deism. La gͥ
die firmatũ ẽ ppositum cordis eiꝰ. Ne uerõ
surde aure ꝑcepit uece dicentis. Quu audit.
dicat uenit. Si quidem abu illa hora sic̃ ignis
qui cõburit siluã. ⁊ sic̃ flãma ꝯburẽs mon¬
ces. Hunc inde pͥꝯ icimora q̃q corripiens
nuẜat incor ẜui sui uolens ut arderet. pri
ad huc minꝰ habłi. semiori pr̃i ad solacium
derelicto: de inde cognatos.⁊ notos.secios et
amicos. ⁊ dequilii cũq pot̾am ẽẽ spes ꝯu̾sio¬
nis. Primꝰ õiim Galdricꝰ auũclus eius
absq dilatõe aut hesitõe pedibꝰ ut aiunt

Expanded text:
mbre lacrymarum, expandens manus in coelum, et effundens cor suum ante conspectum Domini Dei sui. Ea igitur die firmatum est propositum cordis ejus. 9. Nec vero surda aure percepit vocem dicentis. Qui audit, dicat, Veni . Siquidem ab illa hora, sicut ignis qui comburit silvam, et sicut flamma comburens montes, hinc inde prius viciniora quaeque corripiensnus in cor servi sui volens ut arderet, primadhuc minus habili, seniori patri ad solatium derelicto, deinde cognatos, et socios, et amicos, de quibuscunque poterat esse spes conversionis. Primus omnium Galdricus avunculus ejus, absque dilatione aut haes
Abbreviated transcription (Latin):
que sua erant: felicit migrauit ad dñm. De
qua neqͣ ꝙͣ p̾t̾eundũ ẽ. quodcũ multo tp̃r in¬
xiss cũ iuro suo honeste. ⁊ iuste scd̾m usti
eo ãd ꝙ nut̾re filios uidebat᷑. ꝓut potuit ⁊ li¬
cuit mulieri sul potestate iuri ꝯstitute. nec
huti sui ꝓprii corporis potestatẽ: om̃s ip̃a pre¬
uenit. Et enĩ in domo sua.⁊ ĩ ꝓfessione cõui

Expanded text:
ua erant, feliciter migravit ad Dominum. De qua nequaquam praetereundum est, quod cum multo tempore vixisset cum viro suo honeste et juste secundum jueo ad quod nutrire filios videbatur, prout potuit et licuit mulieri sub potestate viri constitutae, nec habenti proprii corporis potestatem, omnes ipsa praevenit. Eten
Abbreviated transcription (Latin):
tatem reputans: obstinato aĩo salubre cõsili¬
un ⁊ frĩs monita repellebat. Tũ b̾nardo fide
apponens ueniet. inqͥt dies. ⁊ cito ueniet. cum
bis quidem s minime morieris: Sic dcm:
sicq fc̃m ẽ. Saucissimis int̾ positis. diebꝰ.
cͥcum uallatus ab inimicis captꝰ ⁊ nulñatꝰ
iuxͣ u̾bum frĩs. lanceã gestans ip̃i lati. eidẽ¬
q loco ĩ fixã. cui ille digitum applicũat tra¬
hebatur:⁊ mort̾e qͣi iam p̾sentẽ metuens
clamabat. adonachꝰ sum. monachꝰ sum
cist̾ciuencis. Nicħlommnꝰ tn captꝰ: ⁊ redu

Expanded text:
tatem reputans, obstinato animo salubre consilium et fratris monita repellebat. Tum Bernardus fidapponens: « Veniet, » inquit, « dies, et cito veniet, cum bis quidem, sed minime morieris. » Sic dictum, sicque factum est. Paucissimis interpositis diebus circumvallatus ab inimicis, captus et vulneratus juxta verbum fratris, lanceam gestans ipsi lateri, eidemque infixam loco cui ille digitum applicuerat, trahebatur, et mortem quasi jam praesentem metuens clamabat: « Monachus sum, monachus sum Ci
Abbreviated transcription (Latin):
hesitans. s continuo rẽ ipendens ⁊ recogitãs
cõu̾sioni cõsensit. si tr̃ con uix ãnueret. Ueĩ
ididẽ de uiuẽcła nobłi. ⁊ ꝑuulas filias nutͥ¬
enti pene ĩpꝯsibile iudebatur. at b̾nardꝯ de
ei spopondit. aut cosensurã femina. aut ce¬
uir eius magnanimꝰ. ĩmo ea iã p̾uentus

Expanded text:
dens et recogitans, conversioni consensit, si tamen conjux annueret. Verum id quidem de juvencula nobili, et parvulas filias nutrienti, pene impossibile videbatur. At Bernardus dincunctanter ei spopondit, aut consensuram feminam, aut cevir ejus magnanimus, imo
Abbreviated transcription (Latin):
nimit̾ simł. nec quisꝙͣ alioꝵ audebat se
cõiugere eis. Erat eĩ eis castellioni una
Si qͥs intrabat uidens ⁊ audiens que ibi
thiis apłs dicit. õibꝰ quodãm ꝓpħantib¬
ineis. aut ip̃e unanimitati eoꝵ adħebat.
aut recedens flebat semetip̃m: illos b̃ifi¬

Expanded text:
nimiter simul, nec quisquam aliorum audebat se conjungere eis . Erat enim eis Castellioni domusi quis intrabat, videns et audiens 1069 quae ibi thiis Apostolus dicit, omnibus quodammodo pin eis , aut ipse unanimitati eorum adhaerebat, aut recedens flebat semetipsum, illos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cruc̃ẽ tuã lib̾a eã dñe: eleuans manum
signauit se. ⁊ enusit sp̃m: itaut manum
non posset deponere ꝙͣ lauarat.
x hocb̾narid suo iam more. suo iuire
uictitare incipiens. suauissimus hor

Expanded text:
et crucem tuam libera eam, Domine, » elevans manum signavit se, et emisit spiritum, ita ut manum non posset deponere quam levarat. Ex hoc Bernardus suo jam more, suo jure victitare incipiens, eleganti cor
Abbreviated transcription (Latin):
scło arciꝯ implicare. Qua nimirũ sugges¬
tione. sic̃ fat̾i sol. ꝓpemodũ retardati fue¬
rant gressꝰ eiꝰ: s matͥs sc̃e memorie ĩ por¬
tune aĩo eiꝯ instabã. ita ut sepiꝰ sibi occͣ¬
rente uidere uid̾etur ꝯquerent̾e. ⁊ ĩ ꝓꝑantẽ

Expanded text:
saeculo arctius implicare. Qua nimirum suggestione, sicut fateri solet, propemodum retardati fuerant gressus ejus: sed matris sanctae memoria importune animo ejus instabat, ita ut saepius sibi occurrentem videre vi
Abbreviated transcription (Latin):
dedie inidiem ꝓficiens ad excrema deuenit:
ꝑficiendo infuturo. aneo ĩ quo ꝓficiens de hoc
scło migrauit. Ob dormiũ aute psallentilii
clicis qui couenerant. ⁊ ip̃a ꝑiter psallens.
ut mextrenis quoq cũ iam̃ uox eiꝰ. audi¬
n nõ poss. Ad huc mouui labia iudentur:
⁊ lungua palpitans dñm c̃osistĩ. Deinde nĩt

Expanded text:
de die in diem proficiens, ad extrema devenit, perficienda in futuro in eo, in quo proficiens de hoc saeculo migravit. Obdormivit autem psallentibus clericis qui convenerant, et ipsa pariter psallens, ut in extremis quoque, cum jam vox ejus audiri non posset, adhuc moveri labia viderentur, et lingua palpita
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad luminaria cõcm̃nanda. ⁊ ip̃e adomino
peteret orone assidua ut eius miiere eoꝵ
supplerẽtur indigencia. Mane fc̃o monachꝰ
ueniens nũciauit ꝙ magnũ pisce mortuũ
musculũ noĩe unda maris detuliss ĩlictore
ex cuiꝯ carne triginta modios ꝑinguedinis
gustari et uir dei sollicitꝰ deneccitaie fratrũ
attencius excubaret oronis studio mane
facto multitudinẽ pisciũ ꝙ marsupas no¬
totũ anm sꝑacũi fr̃s habuerũt cõ solatõis
rionis auxiliũ. Alio quoq tp̃r aduerientes
britonici: naute uiuenciũ monast̾ii subri¬
puerunt inscelere furti. Dumq uellent
ad ppria remeare cepit mare incumescere.⁊
ipis ꝑiculũ ininere. Tunc qͥdã denautis sẽ¬
su intelligentes nauigiũ aliqua culpa ꝑicli

Expanded text:
nem ad luminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis gustare et vir Dei sollicitus de necessitatem fratrum adtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, quas marsuppas vot consolationis tionis auxilium. 40. Alio quoque tempore advenientes Brittones nautici iovencum monasterii subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu
Abbreviated transcription (Latin):
lꝯ milicie głiam noĩatꝰ. dñs castri int̾ri¬
torio eduẽsi qd̾ tuilliũ dr. Continuo etiam
bartolomens occurrens iumor cet̾is fribꝯ:
⁊ nec dum nules: sine difficultate eade̾ ho¬
ra salutarilii monitis dedit assensũ. Porro
andreas b̾nardo etiã ip̃e uimor ⁊ noũs eo
t̃pr miles: u̾bum frs difficiliꝰ ad mittebat.
dens: ⁊ cõ gratulans ꝓposito filioꝵ. Itaq ⁊ ĩpo
ꝯtinuo manꝰ dedit̾.⁊ detirone słi factus ẽ
miles xͥ. Nec solꝰ uidit andreas tantoꝵ ma¬
trẽ filioꝵ letantẽ. s cõfessꝰ ẽ.⁊ b̾nardꝯ eandẽ
siłr se uidisse. Gindo pͥmogenitꝰ fr̃m. con¬

Expanded text:
s militiae gloria nominatus, dominus castri in territorio Aeduensi, quod Tuillium dicitur. Continuo etiam Bartholomaeus occurrens, junior caeteris fratribus, et necdum miles, sine difficultate eadem hora salutaribus monitis dedit assensum. Porro Andreas, Bernardo etiam ipse junior, et novus eo tempore miles, verbum fratris difficilius admittebat, dens, et congratulans proposito filiorum. Itaque et ipse continuo manus dedit, et de tirone saeculi factus est miles Christi. Nec solus vidit Andreas tantorum matrem filiorum laetantem, sed confessus est et Bernardus eamdem similiter se vidisse. Guido primogenitus fr
Abbreviated transcription (Latin):
rego reficiã uos.⁊ ĩuemetis requiẽ aĩabꝰ
delib̾ans: cepit inquire ⁊ in uestigare. ub
cerriꝯ ac puriꝰ inueniret requiem aĩe sb̾
nouare monastice religionis noua plan¬
tacio. messis młt̾a s oꝑariis indigens: cũ
uir adhuc aliqͥs cõu̾sionis gr̃a illuc decli¬
naret obiumã uite ip̃iꝰ ⁊ yanꝑtatis aue¬
minime t̾rer:. ꝑꝯ habita oĩ esitẽe ac timore.¬
illuc u̾tit int̾ntẽem: posse se ẽstimans õi¬
no ibi delitescere.⁊ ab scondi ĩ abscondito
faciei dei ab õĩ conturbato̾e hoiũ: maxime¬
q ad effugiũ̃ uanitatis. sen de scłari ge¬
nerositatẽ sen de ac̾oris ingenii gr̃a. sẽu
forte etiam de alico noĩe sanctitatis

Expanded text:
 invenietis requiem animabus deliberans, coepit inquirere et investigare, ubi certius et purius inveniret requiem animae sunovatae monasticae religionis nova plantatio, messis multa, sed operariis indigens, cum vix adhuc aliquis conversionis gratia illuc declinaret, ob nimiam vitae ipsius et paupertatis ausminime terrerent, illuc vertit intentionem, posse se aestimans omnino ibi delitescere, et abscondi in abscondito faciei Dei ab omni conturbatione hominum; maximeque ad effugium vanitatis; seu de saeculari generositate, seu de acrioris ingenii gratia, seu etiam forte de alicujus nomine sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑ ꝓlacerent᷑: contig̾ sedentẽ ex pectãtẽq
b̾uardũ cũ cet̾is paululum ĩclinato caprte
soporari. Affuit ylico puͣo suo. se reuelans
pueri iħu natiuitas : tene fidei suggens i¬
cremta.
⁊ diuine ineo inchoans mist̾i̾a cõtẽplatoĩs.
pariuit ẽi ei ꝓcedens sponsus dethalamo suo.
apparuit ei. qͣr it̾m añ occłos suos. nascens
exut̾o mats uͥginis u̾bum. infans sponsꝯ
forma p̾filiis hominũ: ⁊ puerili sci inse ra¬
prens nunime. iam pueriles affectꝰ. Per
ꝙ eã credat horã fuisse dñice natiuitatis.
S ⁊ facile adu̾tere ẽ. his qui eius auditori¬
um freq̾ntauert in qͣnta bñdcoe ea hora p̾¬
uenerit eum dñs: cum usq hodie inhis
que ad illud ꝑtinent sacͣmentũ. ⁊ sensus
ei ꝓfundior ⁊ ẜmo copiosior suppetere uide¬
atur. Unde ⁊ ꝑꝯ modum in laudem eiusdẽ¬
genitricis et geniti. ⁊ sc̾e eius nariuitatis
insigne edidit uolum̃. int̾ inicia oꝑũ suoꝵ

Expanded text:
exspectantemque Bernardum cum caeteris inclinato capite paululum soporari. Adfuit illico puero suo se revelans pueri Jesu sancta Nativitas, tenerae fidei suggerens incrementa, et divinae in eo inchoans mysteria contemplationis. procedens sponsus e thalamo suo. Apparuit ei quasi iterum ante oculos suos nascens ex utero matris Virginis verbum infans, speciosus forma prae filiis hominum, et pueruli sancti in se rapiens minime jam pueriles affectus. Peratetur, quod eam credat horam fuisse Dominicae Nativitatis. Sed et facile est advertere iis qui ejus auditorium frequentaverunt, in quanta benedictione ea hora praevenerit eum Dominus; cum usque hodie in iis quae ad illud pertinent sacramentum, et sensus ei profundior, et sermo copiosior suppetere videatur. Unde et postmodum in laudem Genitricis et Geniti, et sanctae ejus Nativitatis, insigne edidit opusculum, inter initia operum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsceculi potençia nuniũ fulgebat ansoal¬
dꝯ quẽ uir dei secreto corrupit. ⁊ multa ei
uentura p̾dixit. que pꝯea eiue rei euen¬
tꝰ ꝓbauit. Cognoscens gͥ electus dei sa¬
cerdos ansoaldꝰ iurũ dei sp̃u ꝓphecie reple¬
cum culmine sc̃itatis erectum in eius
se cõsilio: com̃dauit ex integ.⁊ sb̾religi¬
oms normã episcopalẽ cepit ĩclinare po
uastitate largiente dño ĩ herio maris in¬
sula locauit cenobiũ. Ansoaldo oꝑe.⁊ hele¬
mosine largitate phy lib̾to religione
doct᷑na oꝑe ⁊ monachoꝵ cogerie. ad quẽ¬

Expanded text:
in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoalin saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus virum Dei spiritu prophetiae repletum, culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potvastitatem, largiente Domino, Herio maris insula locavit caenubium Ansoaldus opere et elymosinae largitate, Filibertus relegione, doctrina, opere et monachorum co
Abbreviated transcription (Latin):
existimans ꝙ otuiss hec facto ꝑ acuim¬
na ferri palinan martirii obtinere. Sel
eum uocandi erant ad regnum celoꝵ.
rapere dentili cupiens incitaiut quosdã
urbis rotomagensiũ cłicos ⁊ cepit discor¬
diã eis ingertrẽ: ⁊ maliuoli u̾ba sco aude¬
no pontifia. de philob̾to uuo dmu intimare.
Et qui dicente apło. corrũpunt bonos mo
gastulo. Quẽ ille ingressꝰ cũ gaudio dũ
organũ ibidẽ de cantaret daiiticũ multi¬
titũdo muriũ que uolandi retinẽt usu
ibidem erant congregate ad cumulum.¬
s ad dei ẜuisunt fugate imperiũ. ⁊ locum
illũ sordidũ. ⁊ obscurũ diuina iurtꝰ con¬
uertit inhodorẽ necta reum. E gressus¬
tandem de carcere ꝑ litt̾as beati audeni.
adiit ansoaldum iuro nobilẽ pictauoꝵ
pontifice. obmonastii. gram construen¬
di. quia multitudinẽ hominũ. qui ꝑ p̃¬
dieatoem illi ꝯ ad dñm cõfiuebant unus
iocus capere nõ poterat. Illis itaq dieł

Expanded text:
exestimans, quod potuisset hoc facto per acumiexestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed eum vocandi erant ad regnum caelorum. rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicgastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fugata imperium, et locum illum sordidum et obscurum divina virtus convertit in odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes dñi. cupientes exẽplũ illiꝯ umuitari:
⁊ de eiꝰ regula sua ꝯrnabãt cenobia. Cumq
⁊ regio nuinere filiũ ⁊ fideliũ largitate copia.
ei suꝑ ueniret argenti: stucebat om̃s specie
decimatũ. Ip̃am igͥ decimã. incaptinoꝵ redep¬
toem. ⁊ pauꝑũ alimoniã deputabat: int̾m ut
monachos suos. ꝓpt̾ hoc honustis nauibus
ĩꝑtib tͣnͣsmaris transmitteret. ⁊ greges cap¬
tiuoꝵ ꝑ ip̃m redẽpti laudarẽt potenciã xp̃i.
poscebat. Et ꝓpt̾ hoc gaudente iucino ppło.
delabore isto sc̃̾m ex uberabat cõmercium.
nimia crudelitate de palatino honore fuerat
sp̾u malignitatis armatus cepit rapidus
dentib fremere suꝑ nobiles sac̾dotes. ⁊ frã¬
cos atq cõsenciẽtib płimis cũ cõtra mada¬
tũ dei recepiss locũ honoris. Sc̃s ad eũ phyli¬
aut̃ ei ille dare aunera magna ueller uir
dei cuncta respiens ait. aportatã eũ esse.
nec xͥanũ hominẽ cũ eo partiapare debere

Expanded text:
lum illius imitare, et de eius regulam sua ornabant cenubia. 23. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes speciedecimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redempti laudarent potentiam Christposcebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctum exuberabat commertium. nimia crudelitate de palatino honore fuerat spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles sacerdotes et Francos atque, consentientibus plurimis, contra mandatum Dei recepisset locum honoris, sanctus ad eum Filique ei ille dare munera magna vellet, vir Dei cuncta respuens ait, apostatam eum esse nec christianum hominem cum eo participare debere,
Abbreviated transcription (Latin):
ii ad honorẽ nominis tui. pro
ue dederis dñe deus ip̃iꝯ per qͣ¬
nͥitutis decui noliusti reflerere eũ in uoco
adiutorẽ. quo iã olim abeo ince̾torẽ amorẽ
tuũ. Quis en de amore tuo qͣntulũcumq
spirałin iute habens. iudens testimoniũ
głie ⁊ honoris tui. tam p̾clarũ. ⁊ tam fidele
mundo insoluũ effulsisse nõ det oꝑã qͣntam¬
cũq potuerit. ne lumen ate accensum tuoꝵ
t̾ium agere uicis mee. seu timore seu uere¬
cundia ꝓhibitus sum usq adhuc: modo
quide supra iuidicans ẽẽ dignitatẽ materie
⁊ digniorib opificibii reẜu̾andã: modo etia
pꝯ obitũ eius qiͣ suꝑ uctumꝰ ei. melius hac
⁊ cõpetentiꝰ delibans actitandũ: cũ iam ho¬
mo nõ graueretur laudibꝰ sius. ⁊ cuciꝰ ad
cior sit ⁊ potens: nõ cessans agere digna
memorie et magna maioribi semꝑ accu¬
mulans. que ip̃so tacente scriptorẽ requi¬
rant. Ego uero iam delibor urgentiln ĩ fir¬
mitatib corporis mortis huiꝰ.⁊ meis hõi

Expanded text:
ui ad honorem nominis tui, prout tu dederis, Domine Deus ipsius, per qs decus voluisti reflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorterium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et digniopost obitum ejus, quasi supervicturus ei, melius hoc et competentius, deliberans actitandum, cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id rtior fit et potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ attendens diuine laudis mirificãns
mat̾iam. oĩli se offe̾nt̾e. neminẽ uero sũs¬
cipientẽ: dissimulantilii eis qui melius
hoc ac digniꝯ pot̾ant suscepi in ea age̾ que
ip̃e pot̾o: nõ uanitate p̾sum̃tis. s fiducia
M
suscepi: nec edenda ip̃o uiuente. sic̃ nec scri¬
buntur ip̃o sciente. Confido aut̃ indño. qͦ¬

Expanded text:
pter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia msusceperim: nec edenda vivente ipso, sicut nec scribuntur ipso sciente. Confido autem in
Abbreviated transcription (Latin):
censurra patre ꝙͣ qua indignꝰ inuoco cle¬
menciam xp̃i ut ad escribendã iutam
beatissimi filib̾ti ip̃e sensum meũ erudiat
qui brutha labia sinc ferit loqui ꝙͣ cordis
gressũ clandicans ꝓpha insidebat. Incipit¬

Expanded text:
ensium patre, quamquam indignus invoco clementiam Christi, ut ad discribendam vitam beatissimi Filiberti ipse sensum meum erudiat, qui bruta labia asinae fecit loqui, quam cordis gressu claudicans propheta sedebat. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ mulrcula. qiͣ dolorẽ mitigat᷑a carminibꝰ.
Cum ꝙͣ. ille appyinqͣnte sentiret cũ carminͣ¬
lib instrum̃tis. quilii hoĩbꝰ denulgo illudẽ
cõsueuerat: cũ indignatoe magna ex clamãs
ase repulit ⁊ abiecit. Nec defuit nña duuna
bono zelo sc̃i puͣi: s continuo sensit uͥtyte:
⁊ in ip̃o ĩpetu sp̃c surgens. ab oĩdolore ld̃atũ
seẽe cognouit. Ex quo cũ nõ par irtide ꝓficẽt.¬

Expanded text:
tigatura carminibus. Quam 1064 cum ille appropinquantem sentiret cum carminalibus instrumentis, quibus hominibus de vulgo illudere consueverat, cum indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum se esse cognovit. Ex quo cum non par
Abbreviated transcription (Latin):
itreã penetrans. lib̾umq fouet aspectum
legentim. Subter ẽ etes gemina duob offi¬
ciis oportuma. Hic falerna ẜuanda cõdunt᷑
hic prandia clara parant᷑. ibiq c̃õueniunt
qui digne xp̃o deẜuiunt. Nichil habentes ꝓ¬
priũ nulliꝯ egentes cõpendio: qr sꝑanteᷤᷤ in
dño nõ deficient oĩ bono. ut uere impleatur

Expanded text:
vitreum penetrans, linis fovet aspectum vitreum penetrans, linis fovet aspectum legentis. Subter aedes gemina duobus offitiis oportuna: Hinc Falerna servanda conduntur, hinc prandia clara parantur, ibique conveniunt, qui digne Christo deserviunt, nihil habentes proprium, nullum egentes conpendium, quia sperantes in Domino non deficien
Abbreviated transcription (Latin):
struxit ꝑ qͣdrum meriatur ac rita ac mole
mira aduentantib oportuna introrsusq do¬
mꝰ alma ac fulgida habitantim digna. Abea
aut̃ ẽ resurgens ec̃ca. ad crucis instar erecta:
cuiꝰ apicẽ o̾btinet alma uͥgo maria. Altari¬
uero ante faciẽ lectuli cũ dente latissimi phi¬
lib̾ti. pictũ gẽmaꝵ lumine comptũ auri et
argenti gerie: abutroq latere in ioh̾anis ⁊ co¬
lumbam arisdant głiam do. Ad erit uͦ istis¬
preterea: dionisii martiris.⁊ germani cõfesso¬
ris edicula. A dextͥs aut̃ domꝰ: nobile sci ꝓmi¬
net petri oracłm aiatere sc̃i habens martini¬
ecc̃am. Uergit deniq ad meridiẽ cellula ip̃iꝰ
sci dei petͥ nomargine florescente. O perosa sa¬
xeis claustra cõmitũt artibꝰ uariũq decus
oblectans animũ ⁊ de cũctis triũphans arti
nõ agnita pedum ĩ longitudine. qͥnqͣginta uͦ¬
ĩ alcitudine. eminet domꝰ quiescendi obtẽtu
Singula q̃q ꝑ lecta lux irradiat ꝑfenestrã

Expanded text:
quadrum moenia turrita mole mira, adventantibus oportuna. Introrsus domus alma fulgit habitantibus digna. Ab euro surgens ecclesia crucis instar erecta, cuius apicem obtinet alma virgo Maria, altaris ante faciem lectoli cumdente beatissimi Filiberti, picto gemmarum lumine, comptum auri et argenti congeriae; ab utroque latere Iohannis et Columbani aras dant gloriam Deo. Aderit a borea Dionisi martyris et Germani confessoris aedicola; in dextris domum nobile sancti prominit Petri, oraculum e latere sancti habens Martini. Vergit ad meridie cellula ipsius sancti Dei, petreo margine florescente. Operosa saxis claustra comitur arcis, variaque decus oblectans animum cunctis, triumphantibus nonaginta pedum longitudine, quinquaginta in latitudine eminit domus quiescendi obtentu. Singula per lecta lux radiat; per fenestram
Abbreviated transcription (Latin):
ad parisius ciutate exigente ca discordie
iir dñi pac̃e perexat refornare. Obtento ꝙ
uoluit latrogantos illiꝯ illicita ẏsũptoe fu¬
ratꝰ fuit. Ipe aut̃ dum incrastinũ eos nõ ĩ¬
uenret more solito paciẽciã tenuit. S ĩ fe¬
lx ille ꝑcussus ad̾no furtũ ꝙ fecerat pate¬
tecit. ardere se eiulans inclamabat ⁊ aliud
loqui nõ poterat: n extensis brachiis sinũ
cum furto abscondito demonstrabat. Illo¬
utiq morte multato ciues loci illiꝯ ad sc̃i
cenobiũ p̾dc̃os guantos eiꝰ p̾sentauerunt
obtutui. Quatã queq necte dũ inbasilica
sci petri ingilans psalleret. quidã mona¬
chus qui interiꝰ ugilabat. repente cõs pex¬

Expanded text:
 Parius civitate, exigente causa discordiae, vir Domini pacem perrexerat reformare. Obtentu quod voluit, latro wantos illius inlicita praesumptione furavit. Ipse dum in crastino eos non inveniret, more solito patientiam tenuit. Sed infelix ille, percussus a Domino, furtum quod fecerat patefecit. Ardere se eiulans inclamabat et aliud loqui non poterat, nisi extensis brachiis sinum cum furto abscondito demonstrabat. Illo morte multato, cives loci illius ad sancti Dei cenubium praedictos wantos eius repraesentaverunt obtutum. 13. Quadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, repente conspex
Abbreviated transcription (Latin):
ta redderent. ⁊ penitenciã cũ ĩdulgencia rece¬
pissent. Die aut̃ quadã monachꝰ qui langẽ¬
uissus ẽ incurisse. S hoc uir dei cognito: dix
ei. fidẽ habe. ⁊ egrotantilii ẜuiens tu noli ani¬
plius egrotarẽ. Qd̃ mox monachus: ut audi¬
agens cursum suꝑ fluuiũ isarã romanorũ
de uenass adportum nõ ĩ uẽto nauigio or̃oni
expeciuit p̾siduũ. Quo surgente de tellure re¬
pente ĩ uenerũt adño missam nauẽ. Quã cũ
dei laudilii ascendentes. alueũ tͣnsgresfi su̾t
fiuminis. Mor quedã religiosa femina pi¬
nuerno ĩ uilla uirũdei ĩ ꝓp̃riã repit ediculã.¬

Expanded text:
a reddiderunt et paenitentiam cum indulgentiam recepissent. 17. Die quadam monachus, qui languenvisus est incurrisse. Sed hoc vir Dei cognito dixit ei: 'Fidem habe, et aegrotantibus seniens, tu noli amplius aegrotare'. Mox monachus ut audiagens cursum, super fluvium Hysara Romanorum devenisset ad portum, non invento navigio, orationis expetivit praesidium. Quo surgente de tello, repente invenerunt a Domino missam navem; quam cum Dei laudibus ascendentes, alveum tratisgressi sunt fluminis. 19. Quaedam relegiosa femina Pinverno in villa virum Dei in propria recepit aedicola
Abbreviated transcription (Latin):
onũimodis ꝑ egisse. S ⁊ me fr̃m quorũdã
pia beniuolencia płimũ ad hec impeslit
⁊ cohartatur quicum iuro dei iugit̾ assis¬
tant oĩa eiꝰ nouerũt ingentes q̃dam dili¬
genti inqͥsitõnẽ uestigata. pła etiam ĩqui¬
sitõibꝰ cum fierent ip̃i int̾fuerũt. ⁊ iuder̾t
⁊ audiert. Quicũ multa suggant ⁊ p̾dara.¬

Expanded text:
omnimodis peregisse. Sed et me fratrum quorumdam pia benevolentia plurimum ad hoc impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant et pra
Abbreviated transcription (Latin):
ceptu penitencia. ip̃e reddrdit aĩam. uit nec sõs
de eo diffideret. nec eger indesꝑatõe transirer.
Quada uero die cum̃ fres mẽssem succiderẽt.
⁊mampuli sparsim ꝑagrũ iacerent. tẽpestas
frendens inconint. ⁊ uentꝰ cũ turbine nali¬
dose ostendit. Tunc sc̃s ne fc̾s laborẽ suũ ꝑde¬
rent: extenthis brachiis dñmi iħm ĩ clama¬
uit.Illo aut̾ ab or̾one surgente diuimna u̾tus
tẽpestatẽ abstulit. ⁊ induabꝰ ꝑtim diuisame

Expanded text:
cepta paenitentia, reddidit animam, ut nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione transiret. 15. Quadam die cum fratres messem succiderent et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido se ostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent, extensis brachiis, dominum Iesum inclamavit. Illo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstu
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ monachis fortissimi ab sꝙ pmisso:
rectore suo nullatenꝯ ad cõensum potusset
nimis neꝙ trorib uł blaniciis flecti ut ei
debuissent anq̃tenꝯ. sentr. ⁊ fidem ꝙ̃ datau
halebant infriugere. quidim mniser horu¬
culus. icrabulo crodobtus. cio filiũ ĩ scło
nacħꝯ contra iusticie modalũ ip̃m monas¬
tium suscepit ad regendũ. Eadem naq due
de ip̃o ciderent ⁊ misabilẽ nirã mifima mor¬
te cosumaret. S cũ ĩ loco huus ragne trap¬
nus archidiachono fuss abeato audeno

Expanded text:
re et monachi fortissimi absque permisso rectori sui nullatenus ad consensu potuissent minis hac terroribus vel blanditiis flecti, ut eum debuissent aliquatenus consentire et fidem quam datam habebant infringere, quidam miser homuncolus vocabulo Chrodobertus, cuius filium in saeculo nachus, contra iusticiae modolum ipsud monasterium suscepit ad regendum. Eadem namque dide ipso deciderint et miserabilem vitam miserrima morte consumeret. Sed cum in loco huius Ragnetramnus archidiaconus fuisset a beato Audoino
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras ꝓlucernas acq c̾ra naturã sui aqͣ
que ignẽ cosueuit extingiere: ꝑ nutͥmenta
pingnedinis ignẽ nutrit ucerne. Agit hoc
meritũ sc̃i filiberti. ⁊ sc̃oꝵ multi plicẽs sepul
martirii. ⁊ ĩcorpore quo mortui expectãt diẽ
dñi: coronã magni certaminis sũt recepturi.
ciłi cresceret ĩ uirtũte. ⁊ qͥcqͥd sibi abstinen¬
cie rigore sb̾traheret. hoc pauꝑilii ⁊ hospiti¬
in erogaret. Quadã die laborantili fr̃ibn pa¬
nis de fuit. ita ut etiã unde fieret oĩ modis
nõ adee̾. S cũ ip̃os fr̃es semꝑ ad studium
lectõis ãmoneret dicens ẽẽ ꝓmissũ ꝙ dñs¬
aĩam iusti fame neqͣꝙͣ affłigeret subito nu¬
tu dei quidã francꝰ affuit qui septẽ panẽ ⁊
bis terna farine sata de tulit: hora qua re¬
ficiendi cormn cłm necc̾itas poposciss. T unc
ilłi infice firmius cõfortati. ⁊ exinde suffici¬
ent̾ habuerũt. ⁊ ibi aduententib cũ gaudio
obtulerũt. atq ex illa die mantea nũquã

Expanded text:
contra naturam sui aqua, quae ignem consuevit extinguere, per nutrimenta pinguidinis ignem nutrit lucernae. Agit hoc meritum sancti Filiberti et sanctorum multiplices sepultumartyrii, et corpore Christo cummortui, expectant diem Domini, coronam magni certaminis recepturi. tibus, cresceret in virtute et, quodquod sibi abstinentiae rigore subtraheret, hoc pauperibus et hospitibus erogaret, quadam die laborantebus fratribus panis defuit, ita ut etiam, unde fieret, omnimodis non adesset. Sed cum ipse fratres semper in studio religionis admoneret, dicens, esse promissum, imam iusti fame nequaquam adfligeret, subitu nutu Dei quidam Francus adfuit, qui septem panes et bis terna farinae sata detulit hora, qua reficiendi corpusculum necessitas poposcisset. Tunc illi fide firmius confortati, et exinde sufficienter habuerunt et advenientibus cum gaudio obtulerunt, atque ex illa die inantea numquam
Abbreviated transcription (Latin):
es de cliniaret ad uesꝑum nũciꝰ deporta ma¬
ris aduenit qui ei ad e̾e nauẽ cũ oleo nũcre¬
uit. que debnrdegalensi urbe ueniens direc
cos ẜuodei ab amĩcis sius qdraginta modio
ipis deferebat liquoris ãcq ita cũ ꝓphedie sỹn¬

Expanded text:
es declinaret ad vesperum, nuntius de porto maris advenit, qui ei adesse navem cum oleo nuntiavit, quae, a Burdegalinse urbe veniens, directa servo Domini ab amicis quadraginta modia ipsius deferebat liquoris; atque ita cum prophetiae s