comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumq forte huius modiuptus
ẽ consuetudine cunlerecto
qualiter in his quiscõuiro deti¬
ere ausi sunt fueritiun dicto
ipse etiam in aliis emendetir
mediolanensis cum in conuiuio
positus in quoerant non nulli
militaris religiosi detraer&q
memoriȩ sacerdotis. asꝑnenti¬
busillis & deserentibus linguã
nequam subi touulnere ꝑcussus
grauide eodemloco in quoia¬
cebat alienismanibus subleta¬
uis inlectulum positus et atq
ndad sepulcbrumusq ꝑductus
nurbe etiam cartaginense cũ
apit furtunatum dia conum
fatremuenerabilis uiriaure
liep̃ ad conuiuium conuenis¬
sem unacum uincentio colosita
bobi tano sed & ab aliis ep̃is & dia¬
onbus tunc maurano ep̃o detra¬
enti scõuiro retuli exitum pres¬
ari superius nominati. Quod
edealiodictum deseoraculũ matu
so exitum conprobauit. Nam
todom loco in coiacebat cum subi
&ulnere ingenties s& ꝑcussus.
alienis manibus ad lectumq: por¬
tactus ẽ. At qu inde ad domum

Expanded text:
cumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur.Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gravi, de eodem loco in quo jacebat, alienis manibus sublatus, in lectulum positus est, atque inde ad sepulcrum usque perductus. In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio ColossitaBolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
nsspirante rerumomnium facto¬
re& guberna tore dño : mei memor
praͦ positi quiꝰ ꝑgratiam saluatoris
omni potentis ac diuine ꝑfidem
trinitatis seruire decreui &an¬
te a inuita laicorum. & nuinof

Expanded text:
nspirante rerum omnium factore et gubernatore Deo, mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae per fidem Trinitati servire decrevi, et antea in vita laicorum, et nun
Abbreviated transcription (Latin):
chaquȩ plurimimn fantes babti¬
taticum a fonteuenirent uide¬
runt ita ut aliqui sedentem in
cathedra in tribunali dicerent
Alii uero ascendente suis parentib
digito ostenderent. sed illiuiden¬
tes uidere non poterant quia mun¬
datos oculosn onhabebant
nis de cedesia leuareturpor¬
dum adbasilicam ambro sir
turba clamabat seab illo tor¬
riut eciulatus eoꝵ ferre nonp¬
sit Quae gratias sacerdotis
soluminillo loco uerum eti an
mplurimis prouintus usqns
diernum man&. Ioetabar
etiam turbauiroruma mulie¬
rum oraria uł simicinetuasua
ut corpus sc̃i aliquatenus aio¬
sis contingeretur. Eratenim
ex sequiarum turba in numn¬
lis totius dignitas totiusq ꝓuid
niumq: pene ae tatum. No

Expanded text:
cha: quem plurimi infantes bapticha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebantnis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianaturba clamabat se ab illo torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. Quae gratia Sacerdotis non solum in illo laco, verum etiam in plurimis provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis totius dignitatis, totiusque sexus, omniumque pene aetatum no
Abbreviated transcription (Latin):
tospostdies ablatusẽ. Sed eodem
tempore quo a nobis migrauit
ad dnm ab ora circiter undecima
diei usq ad illã horam quȩ misit
sp̃m. Expansis manibus in modũ
crucis orauit. Hos uero labi a illi¬
us moueriui debamus uocemaũ
non audiebamus
onoratus etiam sacerdosecdesiȩ
uercellensis cum in superiora
domus sequi e tem conposuis s&
tertia uoce uocatis se audiurt
dicentisq: sibi. Surge festinaqr
modo e recessurus. Quidescen¬
dens obtulit scõ dñi corpus. Quo
accepto ubigluttiunt emisit spm
Bonumuiaticum secum ferens
ut in uirtute esce animare fecti¬
or angelorum nunc corsortio
quorum uita uixit interris
& hȩliȩ societate letetur. Quia
ut heliasnum quam regibus. uł
ullis potestatibus. it a &iste ꝓdĩ
timore loquiueritus ẽ. Atq
inde. ad ecclesiãmaiorem. ante¬
lucana hora quade functus ẽ. cor¬
pus ipsius portatumẽ. Ibiq: eadẽ
fuit nocte qui auigilamus in pas¬

Expanded text:
tos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pas
Abbreviated transcription (Latin):
siutuix inuicẽ se audirent. Qui
post obitũ illius ep̃s ordinandus
s& atq cumde nomine scĩ loquȩ¬
rentur simplitiani tam quam
inter ess& tractaui. Cũ longe
psitus ab ipsis iacer& ad probans
enum auit tertio senex sedbo¬
nus Erat enĩ simplicianus aeui
maturus Quauoce audita ex¬
pauescentes fugerunt. Ne funo
dtamen eo non alius illic succes¬
s in sacendotionisi his que mille
lonũ sememtrina uoce signaue
sui simplitia no uenerius
lem suprame morauimus suc¬
essorfuit felix uero nucusq
lonien sem reg& ecdesiã. Cas¬
us autem uł polemius nutriti
um brosiobonȩ arboris. boni¬
fructus in aecclesi a medio lanensi
dia conifunguntur officio. In eo¬
dem tamen loco incoiacebat
sicut referente scõ basi ano ep̃o
laudensis ecdesie. qui ab eodem
audierat didicimus. Cum ora¬
r& unacum su pradicto sacerdo¬
te. Videra dnm iħm aduenisse
adse. & adridentem sibi. Nec mul¬

Expanded text:
sa, ut vix se invicem audirent, quis sa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris bonifructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. In eodem tamen loco in quo jacebat sicut referente sancto Bassiano episcopo Laudensis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec mul
Abbreviated transcription (Latin):
uideret Cumad altare acfil
ut sacramenta pciper& calcatus
casua sacerdote. & damare audi¬
mus uade & amodo saluuseris
se amplius doluisse pedes tstib
tempore cosc̃s sacerdos dehalia
sie ticinensi incidit in in frmitat̃
Quacũ plurimis diebus de tiner
in lectulo comes stilico dixisse fi
Quod tanto uiro recedente decem¬
re interius imminer &i talice
uinde conuocatis ad senobilibusa
ris illius ciuitatis. Quosdiliguscũ
sacerdote cognouerat partimint̃¬
minatus ẽ illis partimblindoser¬
mone ꝑsua sit ut ꝑgeren ad scm sa¬
cerdo tem su aderent illi ut sibu
uendi peter & ad ño comeatum
Quod ille ubab illis audiuit respa¬
dit. Nita interuos uixi atp¬
cdeat me uiuere. nec tim eomi
qm̃ dñm bonum habemus
eridem tempus cũ in extremo
parteporticuis inqua iacebat
in uno possti castus polemius. ue¬
nerius & felix. tuncdia conise¬
cũ mac tarent uoce itaq repres¬

Expanded text:
videretur; cum ad altare accessisset, videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac lsiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum bonum habemus. 46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pres
Abbreviated transcription (Latin):
tis seruus quidemonio laborauerat¬
cum in ã brosi anobasilica iam sanus
maner& comendatus adr̃o suo.
ꝑerebatur enim quod liberter ab
eodem haberetur facere falsasae¬
pistolas tribunatus intantum ut
tenerentur homines qui adrais¬
trandum ꝑgebat. sed ubi ad per¬
sonam serui suiꝑuenit comes
dicare. hominesetiam qui de¬
ceptifuerant interuentus acer¬
datis dimisit. Ne ipso uero ser¬
uo sacerdotiquestus ẽ. Quen
uir scscum de ecclesia. ambrosia¬
nas grederet᷑ requiri fecit atq
ad seꝑduci Quaecum interrogas¬
s&. et de prȩbendiss& auctorem
tanti flagituait. Oport& illum
tradisathane in interitum carnis
ne talia aliquis posterũ audeatad¬
mittere. Que meodem momen¬
to cum adhuc sermoess& in ore
sacerdotis sp̃s inmundus ar¬
reptum discerpere coepit. Quo
uiso nonminimotimore repleti
sumus. & admiratione. multos
etiã diebus ipsis mmponente illoma¬
nus &imperante ab spiritibus
inmundis uidimus essepur gatos

Expanded text:
tis servus, qui daemonio laboraverattis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: faceretque falsas epistolas tribunatus, in tantum ut tenerentur homines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes dicare. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos.
Abbreviated transcription (Latin):
uero portio ẽ xp̃s. & qui contem serit
eternã possidebit. Ante paucos
uero dies quan lectulo detineret᷑
cumquadra gesimum tertiũ psalmũ
detar & me excipiente & uidente
subito inmodumt scti brecusignis
ciput eius cooperuit atq paulatim
ꝑhosipsius tam quam indomo habi¬
dector ingressusẽ. Post quod factũẽ
facies eius uelutnix. postea uero re¬
uersus ẽ uultus eiꝰ abspetiesua. Qđ
cũ fier& stupore ꝑcussus obrigui
nec potui scribere quȩ ab illo dice¬
bant᷑ nisi postea quã uisio illa tran¬
sierit. Dicebat eñi in tempore
testimonium scripture diune
quo dego optime retinebã. Nã
scribendi uł dictandi ipsodie finẽ
fecit. Sed quidem ipsũ psalmum
explere non potuit. Egouero
id quodui sum a mefuerat honora¬
biluuro. castodiacono subcuius cu¬
ra deglebã statim retuli. Atille
repletus gratia dĩ spũ scĩ aduentũ
me in illo uidisse ed ocuit. leccione
hactuum a postolorum. Superio¬
rib aũ diebus cum stilliconis comi¬

Expanded text:
ortio est Christus: Et qui contempserit aeternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille repletus gratia Dei, Spiritus sancti adventum me in illo vidisse edocuit lectione Actuum apostolorum. 43. Superioribus autem diebus cum Stiliconis tunc comi
Abbreviated transcription (Latin):
atq: incorruptum cũ capillis
capitis atq barbaut nobis uide¬
tur eodem tempore quod le¬
uabat᷑ lotumatq conpositũ
insepulchro Et qui dmirũ
quando quidem dñs hoc ine
uangelio ante promisit. Qđ
capillus de capite eorumi non pe
plecisumus ut omniũ aromatũ
uincer& suauitatẽ. Leuato
corpore martyris. & inletitia
conpasiro statim ad scm̃ celsum
martyrem qui in eo demorto
positus est. cumscõ sacerdo te
adorationem ꝑreximus. Num¬
qua i tamen illũ antea orasse
numut ãmea fuerat oratũ
uss&. Cognoi imus tamen cus¬
rodilius lociipsius quod a pareri¬

Expanded text:
atque incorruptum cum capillis atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capillus de capite eorum non peripleti sumus, ut omnium aromatum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a pare
Abbreviated transcription (Latin):
ut pis interuenir & quos rena¬
tos inuenerat. Obsecratus est¬
primo scriptis imperator ẽmisso
diacono. Poste a uero quam di¬
edusẽ iohannes tunc tribunus
&uoarius quinunc ꝑ̃fectus ẽ
id turaonem eorum qui ad
desia confugerunt & iam
yse aquile iam prex̃
prouolutus pedibus sacerdotis
uertens itaq: deurbe aquile¬
gense uno diȩ p̃cessit imperato¬
rem nediuclementissime . me¬
moria theo dosius imperator
susceptis filiis in ecđa & traditis
sacer doti in hacluce fuit. Post
cuius obitũ fere triennium uix̃.
Quo in tempore sc̃inatarimatr¬
ris corpus quoderat inor topo¬
situm extraciurtatem leuatũ
adbasilicam apostolorum. que
ẽ in romana transtulit. Uidi¬
mus enĩ insepulcro quod iace¬
batcorpus matrris qui quan¬
dosit passus usq: in hodiernũ
sõre non possumus sanguinem
martrris. itarecentẽ quasi e¬
adem die fuiss& effusus. Ca¬
put etiã ipsius quod ab impiis
fuerat abscisũ etiã ita integrũ

Expanded text:
ut pro iis interveniret, quos reaut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus estprimo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit provolutus pedibus Sacerdotis . Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum
Abbreviated transcription (Latin):
Iaminde egresso eugenuco
der& credentem in se homimil
in iustis Nec relinquȩ ra¬
gam peccatorum suꝑsortom
torum nec extenderent iuful
iniquitates manus suas. sr¬
miserat enim arbo gaststun
comes & fauianus p̃fecus dene¬
dio la noe gredientes cunue tore
reuertissent. stabulumn sẽ
turos inbasilica ecłȩ mediolie¬
sis atq: clericos sub armis prib¬
turos. sed miserandi homine
demonib: suismalecreduli
& aperiunt os suum inblasple
ad dm̃ spemsibiuietͥoriȩ ademe
Causa aũ cõmitionis
ha fuit quia munera imperato¬
ris quise sacrilegio comis cuerat
abela respuebantur. Nec oran¬
dillicum ecła societas tribuebat᷑
seddñs qui eclesiã suã tueri con¬
sueuit. decȩlo iaculatus ẽ iudici¬
umatq: omnem uictoriam ad re¬
lgiosum imperatorẽ trans tulit
theodosium. Extinctortaq
eugno a satellitib quȩ eiuscons
scripta acciper& imperatoris
non illialia cura maior fuit quã

Expanded text:
jam inde egresso Eugenio cjam inde egresso Eugenio ctraderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
sub altari quod in eademba silica
constitutumẽ magna illi totius
plebisscãe lȩticia adq exulta¬
tio fuit poenedemonum confiten¬
tiũ martrrum merita
eridem tempus arbogestesco¬
mes aduersum gentem suam
hoc ẽ francorum bellũ parauit
atq. pugnando non paruuã mul¬
titudinem manu fudit. Cũ re¬
si duis uero pacem firmauit. sed
cũ in conuiuio a regib gentissuȩ
interrogaret̃ utrũ sir& ambro¬
siũ. & respondiss& nosse seuirũ
& diligiabeo atq frequenter cũ illo
conuiuari solitũ audiuit. In¬
de hoc uincis omnes qui ab illoui¬
rodiligeris quidicit soli sta & stat.
Quod ergo ideoposuit ut cuis fame
fuerit uirsc̃s etiã aput barbaras gen¬
tes legentes agnoscant. Nam & nos refe¬
rentem iuueneni quondã
gastis admoduni religiosim a¬
nouimus quiture interfuit
Erat enim in tempore quohe l¬
quebatur uiniminifaerpro¬
fectusitaq sacerdos detuscia
partibus me dio lanum reun

Expanded text:
sub altari, quod est in eadem basilica sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras gentes, legentes agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sorreptus in fantulus exalauit
spm Cuiusmat̃ ualdereligiosa
& plena fide actimore dĩ ab lato
illo desuperiore partedomus ad
inferiora descendit. Hac in
lecto sacerdotis ipso absente conpo¬
suit. Quem cum reuertens sã¬
cerdos in lectulo inueniss&. Erat
enimilloq: intempore extrado¬
mum positus miseratus matrem
& sidem ipsius contemplatus. eli¬
seo similis supra corpus infantis
seipse composuit adq: orandome¬
ruit uiuum reddere matri
ut quod etatis infancia scirenon
poterat legendo agnos cer&
Verũ tamen factũ scriptis suis non
comme morauit. sed quo affectu
declenauerit cõmemorare. ñ
ẽ nos trum iudicare. In eadem
ȩtiã ciuitate basilica constituit
inquade posuit reliqui as matrrũ
uitalis & agricole corũ corpora
in bononiense ciuitate leuauerat.
posita enim erant corporamar trrũ
inter corpora iudeorum. Nec
erat cognitũ populo xp̃ianonisi
se scĩmartrres sacerdoti ipsire

Expanded text:
correptus infantulus exhalavit correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, t plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri,ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebat ad boonien sencuita¬
tem semigrauit. Adquide
fauentia usq ꝑrex̃. Vbicum
aliquantis degerat dieb murti¬
tus a florentinis at usciamus
descendit. Declinans magisa
uenit conscientiã illius dequa
paucade multis ponenda dugi
Et si mineratoria potestas mau
sit. tamen considerator qua¬
tus sit ds̃ qui corda hominuno
d& conscientiã. interiorii
Nouit in terna pectoris tu ipsi fal¬
liuos non patimini & dm̃ uultis
celare Noncecidit in animũ
tuum quicquam si illi a gebant
or Aliudmihi non licere in tel¬
lxi aliud non o portere nisi con¬
sulerem mihi. qui a non potuitibi
Insupradicta itaq: ciuitate floren¬
tinorum cum in domo clarissimi
quodam uiri decenti. & quodẽ
amplius xp̃i animaner& filius
ipsius panso nomin e admodũ
paruulus cum spũ inmundo labo¬
sar& frequenti oratione. & in¬
positionem anus sacerdotis ipsi¬
usẽ sanatus. Sed post aliquan¬
dos dies subrtauita infirmitate

Expanded text:
veniebat, ad Bononiensem civitaveniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magis svenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant or: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
nita ad ppria reuerterunt
sed egressotheo dosiodeitalia
&cons tantinopoli constrcuto
Ualentiniano augusto intragal¬
lias posito directaec relatio est.
sub nomine senatus asymacho
Tunc p̃fectus urbis derepetenda
arauictoriȩ & sum tib cerimo¬
niarum. sed ubi comperit sa¬
cerdos misso libello adimpe¬
ratorem posta lauit ut ad se
relationis exemplaria dirige¬
rentur. Quib ipse ꝓpartib su¬
is responsurumes s& Quare¬
latione accepta p̃clarissimũ
libellum consscripsit. ut con¬
tranihilum qua auder& si¬
macus uir elo quentis sim
respondere. sed post quam
augus e namoriualenti¬
nianus inri nensi ciurtate.
quae ẽ gallio umciuras uitã
finiuit Eugenius suscepit
imperiũ qui uhur nerare
cipit Non muben post petenti¬
bitunc flauiaro prefecto
arbocaste comite a ramuig¬
rie & sumtus cerimoniaru
quod ualentinianus augusa
memoriȩ ad huc iunioribus¬
decim annis consertutusẽ pegr¬
lanensi. ad quam ill festinato

Expanded text:
nita, ad propria remearunt. 26. nita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, pete civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato
Abbreviated transcription (Latin):
uelsa cramentorum communio¬
ni quam publicam a gerepȩni¬
antiam. Cui imperator con¬
trase asserebat. Dauid adul¬
terium simul ethomicidium
ꝑpetrasse: sed responsum illi
soẽ Qui secutus eserrantem
sequere corrigentem. Quod
ibi audiuitꝰ clementis simus
imperator ita sus cepit ani¬
mo ut publicam pęnitentiã
non ab orrerent. cuiuscor¬
rectionis profectus secundo
illiparauit uictoriam. P
idem tempus duo potentis¬
simi & sapeentis simi uiriper¬
sarum ad famam sacerdotis
uenireme dio lanum defe¬
rentes secum plurimas ques¬
tiones ut exillis probarent
sapientiamuiri. Cum quo
ab ora diei primar. usq adhorã
ferae tercũ motis ꝑ inter pretem
Admiran¬
tesq discesserunt ab eo. & ut
se probarent non ob aliam
causam uenisse. nisi ut certo
cercius nossent uirũq fama
conperarant. Alia diȩ
uale facientes imperatori ꝓfec¬
tisunt urbem romã. Illic uo¬
lentes agnoscere potentiã in¬
lustrisiiri probi. Quacog¬

Expanded text:
vel sacramentorum communiovel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem dmirantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cog
Abbreviated transcription (Latin):
traep̃m desinagoga reparinda
inmonachos uõ uindicandĩ¬
uõ mihialit̃ a gendumẽ at
ita obtinuit: ut illaqua estiita
fuera n treuocarent᷑: Naprus
ad altareaccedere uoluit̃. nisiu
sua imperator illũ a geradeber
A gefide meani Quais penso¬
neiterata : iam securus pigit
sacerdos diuinam ẏstra huta
autem scripta sunt inepͥlioiua
ad germanã suã fecit inqui
tractatum inseruit quemca
diehabuit debaculonuceo qe
a propha&a hieremia uisuse
describit᷑ : Peridem tempi
ca sathesalonicensis ciuitatis
nonminima successit tribula
misrat enimilli imperator se
uniam daturum ciuibus supra¬
dite ciuitatis. sed a gentibus
comitib: occulte cumimperato¬
re ignorante sacerdote usq in
horam tertiam gladio ciuitas
edonata. atq plurimi in teremp
uinnocentes. Quod factum
ub icomperiss& sacerdos copiam
imperatori ingrediendi eccle¬
siam denegauit. nec prius dig¬
numiudicauit coetui ecclesie

Expanded text:
tra episcopum de synagoga reparanda: tra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicanduo mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debereAge fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima successit tribulatserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
titutũ fuerat re uocar&ur ser¬
ueriq sibi deberi ab eo audien¬
tiã. Quisi dignũ non ess& qui
abeo audir& dignum &iã non
ẽ& quipro illo audir&. ueleui
p̾cessuas auteui suauota com¬
mitter& Paratum &iã sece
protali negotio mostem subire.
Nedissimulationem sui p̃uari¬
catorem facer& imperatorem
tore in aeccła de eadem causa
tractauit inpopulo. Inquotrac¬
tatu. in trodux̃ dñi ꝑsonã loquen¬
tis imperatori Egote exultimo
imperatorem feci. ego tibi exer¬
citũ inimicitiu tradidi. egocopias
quas illeaduersumte exercitusuo
p̃para ueratdedi ł goinimioũ
tuum in potestat&ua redegi
ego desemineuo supra solium
regnicstitiu. ego trumphare
sinelabore feci & tude meinimicis
mei sudonas triumphos Cui
descendenti ex edra. imperator
ait: Contranos posustihodie
ep̃ȩ: A tilleres pondensait
t̃ secontra ipsum sed pipsofuis¬
selocutum. Tc̃imperator
uera in quit dura p̃ceperam con¬

Expanded text:
tatutum fuerat revocaretur, sertatutum fuerat revocaretur, servarique sibi deberi ab eo audientiam: qui si dignus non esset qui ab eo audiretur, dignus etiam non esset qui pro illo audiretur, vel cui preces suas aut cui sua vota committeret. Paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, tore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam con
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli apparuit. sedubi egressus
demedio lano est & ꝓpe urbẽ ꝑue¬
nit idẽ sp̃s. qui illũ ante a habue¬
rat uexare coepit. Quicũ inter¬
sogaretur ab exorcistiscur quã¬
diu medio lanifuit. non illo appa¬
ruis s& confessus est di abolus ti¬
muis se se ambrosium. & ideo re¬
essis s& ad tẽpus atq expectas se
in illo loco ubiab illo recesserat do¬
nec reuesteretur. Quore uestente
uas qđ deseruerat reco episs& ex
dosio imperatore medio lani.
ambrosio uero ep̃o constituto a¬
quileia in pastib: orientis in quo¬
dã castello. axp̃i anis uiris sina¬
goga iudȩorũ. & lͦ cus ualenti¬
nianorũ incendio concrematas.
Propterea qđ iudȩi uel ualenti¬
niani. insultarent monachis xp̃i¬
to comes orientis adimperatorẽ
relationẽ direxit. Qua acta im¬
perator p̃ceperat ut sinagoga
niss& uenerabilis uiri ambrosii
ep̃i. direxit adimperatorem
e pistolã quia ipse intẽpore ex¬
currere non poterat. Quia illũ
conuenit ut id qđ ab eodẽ cons¬

Expanded text:
io apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ab exorcistis, cur quamdiu Mediolani fuisset, non in illo apparuisset; confessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. dosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christito comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga nisset venerabilis viri Ambrosii eepistolam quia ipse in tempore excurrere non poterat qua illum commonet, ut id quod ab eodem s
Abbreviated transcription (Latin):
Aduenien tem quendam cecum
& referentem cognouimus qui eo
dem tacto laculo. in coscõrum
reliquie portabantur lumen
recepit. Eoquod ꝑui sum noc¬
tisuidiss& nauem ad propinqua¬
relittori inquaerat multitudo
albatorum quibus descendentib:
ad terra comunum de turba prae¬
caretur ut sir& quies sent̾uir.
Audierat ambrosium eiusq: consor¬
tes. quo audito nomine cum dep̃¬
caretur ut lumen reci per&. au¬
dierit abeo ꝑgemediolanum &
occurre fratribus meis
cipias lumen erat enimi
ipsedis serebat delitore dalmo
nec seante uenisse inciuita i
adserebat priusquam rectr
re reliquiis scoꝵ occurrissg
non dumuidens. sed tac tibus
paulolum promissi nostimeto
exces serrimus ut dni dicum q

Expanded text:
adveniente quodam caeco adveniente quodam caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis,recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto locupaululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini dictum q
Abbreviated transcription (Latin):
donem baculum tenens manu
inui sum noctis apparurt. atq
cumꝓ uolueretur ad pedes sc̃iui
rimascetil ꝑcuciens in terra. se¬
nex baculo quore gebant tertio.
Haecenim illi spetie apparuerat.¬
& ait . Hic hio hic signas locũ de¬
ditq intellectum uiro quem ui¬
sitationem dignum fuerat arbi¬
tratus. ut agnoscer& in ipsolo co
in quo scm̃ dñ i uiderat sacer dotem
die tercia uictoria adepturum
atq ita securus bellom & in uoca¬
uit & consumi auit. Nos tam̃
eam me diolano positi ipsomas¬
cetile reserentem cognoimus.
Nam & mane prouintiam inqua
nunc positides cribimus plurimis
hoc ipsum retulie sacerdotibus
qubus etiam reserentib securius
ante nobis cognita uhie libro ad¬
iungere arbitratisamus sisinni
etiam & al exan drimar trrũ
qui nostris temporib hoc ẽ post
obitum sc̃ĩ ambrosii in anauniȩ
partibus prosequentib gentilib
uiris martrrii corona ad epti st̃.
um reliquias medio lanensi sum¬
macum de uotione susceperunt.

Expanded text:
donem, baculum tenens manu donem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec nobis cognita huic libro adjungere arbitrati sumus. 52. Sisinnii etiam et Alexandri martyrum, qui nostris temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Plurimi autem stellam supracor¬
pus eius souase narrabant. sed
lucescente diedomini cocum cor¬
pus illius partis sacramentis diui
uiuente directar. Quae nuncusq
me diolani habetur: Inmonaste
oranscum illis. & inponens illis ma¬
nus hab& enim diem epła quae
tusciam inciui tatem florentiaña
ub inunc uir sc̃s te nobius nomine¬
ep̃sẽ qui a promiserat sepe tentib
illis illos sepius uisi tecturum. fre¬
quenter ad altare quodẽ inbasi¬
lica ambrosiana quaeibidem ab
psoconstituta ẽ uirum orare ip¬
so scõ uiro sacerdote z enobio referen¬
tedidicimus. in eadem etiam domo
in quadedinas eu gonium misittẽ¬
pore quora dagorisus supradictã
ciuiaatem obsidebat. Cumiam
sum. Quore ferente ciuium ani¬
inisunre erecti Nam altero die
udunientem stiliconem tunc comi¬
tem cum exercitu factorẽ deos¬
teuiotoria. haec pansophiano
religiosam feminam matrem
pueri pansophu referentem cog¬
nouimus. Masce telietiam
disperante desalute suauł exer¬
titus quem ducebat contragil¬

Expanded text:
plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis diviiventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterorans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae Tusciam etiam in civitate Florentina, ubi nunc vir sanctus Zenobius episcopus est, quia promiserat petentibus illis eos se saepius visitaturum, frequenter ad altare quod est in basilica Ambrosiana, quae ibidem ab ipso constituta est, visum orare, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam ram. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gil
Abbreviated transcription (Latin):
erat mortuus nuntiatus Sedqr¬
se p̃cesserat uł quia difficile ess& in¬
uenire uirum qui sum mosacer¬
dotio dignus haberetur. Ipse aũ
desuamorte ante p̃dix̃ quodusq
pascha nobiscum fiturus ess&. Qđ
quidem meruit dñõ obsecrando

Expanded text:
erat mortuus nuntiatus: sed querat mortuus nuntiatus: sed quia praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando
Abbreviated transcription (Latin):
q: scriptura dicit. iustus in princi¬
piosermonis accusator ẽsui. Uo¬
cemenimeripit aduersario &
quasidentes quosdam paratos ad
p̃dã criminationis infeste pecca¬
toꝵ suorum confessione confrin¬
git Nan hon orem dõ cuinuda
surł omnia Et qui uult urtã
magis peccatoris quã mortem
Nam & ipsi poenitenti non sufficit
sola confessionisi subsequatur.
emendacio facti. ut poenitens ñ
faciat penitenda. Humi li& eciã
animam suã sicut sc̃s dauid.
Qui post quã audiuit a propheta
dimis sumẽ peccatum tuum. hu¬
milior factus c̃ inemendatione
peccati itaut cinerem sicut pa¬
nem manducar& & potum su¬
um cum flecumiscer&. flebat
enim amarissime. quo cienscũq
fortenuntiatum illi fuerat decu¬
ius cumq: scĩ obrtum sacerdotis in
tantum. ut nos illum consolariui¬
deremur. Ignorantespium af¬
fectum uiri. nec quaratione ita
fler& intellegentes. Quibus ille
huius modiresponsum reddebat
non seflere quia recesserat. qui fu¬

Expanded text:
que Scriptura dicit: Justus in princique Scriptura dicit: Justus in principio sermonis accusator est sui . Vocem enim eripit adversario, et quasi dentes quosdam paratos ad praedam criminationis infestae peccatorum suorum confessione confringit, dans honorem Deo, cui nuda sunt omnia , et qui vult vitam magis peccatoris quam mortem . Nam et ipsi poenitenti non sufficit sola confessio, nisi subsequatur emendatio facti; ut poenitens non faciat poenitenda, humiliet etiam animam suam sicut David sanctus, qui postquam audivit a propheta: Dimissum est peccatum tuum ; humilior factus est in emendatione peccati, ita ut cinerem sicut panem manducaret et potum suum cum fletu misceret . 40. Flebat etiam amarissime quotiescumque forte nuntiatum illi fuerat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: Non se flere, quia recesserat, qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
berepoterat ecclesie uł paupe¬
rbus contulit. Praediã etiã
qua habebat reseruato usu fruo¬
tugermane suȩ donauit ecclȩsi¬
fug Nisi sibi quod hic suudice¬
redere linquens ut nudus adq
retur Quicum diues es s& ꝓpt̃
nospauꝑ factus ẽ ut nos eius in o¬
pla ditaremur Erat enĩ
gaudens cum gaudentibus. &
penscum flentib Si quidem
quoties cumq illi cliquis obꝑ
spendam poenitentiã lapsus
suos confessus ess& ita flebat
ut &illum flere conpeller&. ui¬
debatur etiam sibi cumi acente
acere. Causas autem criminũ¬
quas illi confitebantur. nulli
nisi dño soli apudquem inter¬
cedebat loquebat᷑. Sonum
relinquens exemplum posteris
sacerdotibus ut interces sores.
accusatores homines. Nam&
sedum apos tolum circahuius¬
modi hominem confirmanda
caritas ẽ. qui a ipse sui accusatost̃
Ne expeotat accusatorem. sed prę¬
uenit ut confitenda suũ alleu&
ipsedelictum. Nec habeat quod
aduersarius crimine tur Ideo¬

Expanded text:
bere poterat, Ecclesiae vel paupebere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque retur: Qui cum dives esset, propter nos pauper factus est, ut nos ejus inopia ditaremur . 39. Erat etiam gaudens cum gaudentibus, et flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas autem criminuquae illi confitebatur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores accusatores apud homines. Nam et secundum Apostolum , circa hujusmodi hominem confirmanda charitas est; quia ipse sui accusator est, nec exspectat accusatorem, sed praevenit; ut confitendo suum allevet ipse delictum; ne habeat quod adversarius criminetur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
trorede ant cum ad pretoriũ
macedonii tuno magistrioffi¬
dic tiuiri fores inuenis s& clau¬
sas. nec copiã ingrediendi adep¬
tus ẽ ait.
Et tuquidã ueni¬
es ad eclesiam nec clausas iani
inuenies quã in grediaris ꝗ
fac tum ẽ
or tuo gratiano confugiens
macedonius ad ecclesiã patn¬
uł laborum cotidia noiciumnom
cerans corpus. Cui pandend
num quam consuetudo furt
die sabbato. & die dominicus
cum natalitia celeberrimo
martrrum essent. Orande
adsiduitas magnidȩ hacnaet
nec operam declinabat scriben¬
di propriamanu libros nscum
aliqua in firmitate corpuseius
ad tenuaretur. Erat enimu
illo sollicitudo omnium eedi¬
rum. Interueniendi etian
naassiduitas. & constantia
hus enim diuinis inplendife
inplere solituserat cir cababti
re quo deces situiximpler on
ollicitus etiã propauperibus. &
cptiuis nimium Nam in tẽ¬
pore quo ep̃s ordinatus ẽ aurũ
omne atq: argentum quod ha¬

Expanded text:
tro redeam, cum ad praetorium tro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri offidicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patenet laborum, quotidiano jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis quod solitus erat circa baptizre quo decessit, vix implerent. Sollicitus etiam nimium pro pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
ad exiliũ destinar &. & non mul¬
topost indulgentia ꝓsequente
Peridem tempus quod ad pala¬
nr̃i sequȩremur. Theodoro
tuno notorio qui postea sũma
cũ gratia. utinen sem reu
ecdesiã Cũ ca suquidẽ pede
ess& lapsus atq ꝑstratus i acer&
interra ridente factũ conuersus
sacerdos art. & tuquistasi ude
necadas:Quod dicto starin
his qui alienũ lapsus risera
Fecinia arco annorui cũ aui¬
dam xp̃ianouiro auiadillar
forte dertali& partilus adomerie
referente sibi audir& famã uiri.
xp̃ocredidit cuius illum seruulũ
ro cognouerat. Missisq mune
credere deber& informaretur.
Atquã ille epistolã fecit in modũ
ut suadetur uiro . romanis pacẽ
seruare. Qua accepta pecunia
mulier sua sit uiro & cũ populo
suo seromanis tradidit
Quaecum adueniss& medio la¬
num plurimũ dolurt quod scm
sacer dotem adquem festinaue¬
ratminimere periss&. lam
enim dehacluce migrauerat
emporibus uero gratiani utre¬

Expanded text:
ad exsilium destinavit, non mulad exsilium destinavit, non multo post indulgentia prosequente. Per idem tempus cum ad palanostri sequeremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam pede esset lapsus, atque prostratus jaceret in terra, ridenti factum conversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, missisque Medcredere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaraut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut re