comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentictata flagrantiar & ꝑgustandi sensum
tota diudicat raporũ differentias & oalida
uel frigida: sũ motantum digito tata dir cernit
s iergo localiter tota adest. ocula utuid eat. quo
modo omnib simulsensib totanonde est ut ubiq
tota sentiatꝰ & singular corporis parter non
partib siur sed eota seuegit& & ꝑ diuersium
simul tota sentifico: Cumergo lieo animan
localiter actitare ꝑsuarenis: t unc localem
mihi eandem uel partilem ꝑ suadelurꝰ. & tameni
paruit cumnondũ deprincipali hoc estderati
onalinr̃o disputauerim. In quoueiq incor po¬
ralitar atq in localitar dariur elucebit qua¬
tenur anima nec quaneitati subiaceat dirre¬
ramur. Quamlib& ubi localitãr non est quanti¬
tar ẽẽ non possit quia sibi ita mutuo hec eadẽ
nexarunt ut aututrumq inaliquo ẽẽporsit
Autneu trum: & illis aristothelicis catago¬
rur nulliprorsus subiac& esrentia diuina
Rursur anima humana non omnib subiac&

Expanded text:
sentit tota fraglantias et per gustandi sensum sentit tota fraglantias et per gustandi sensum tota diiudicat saporum differentias et calida uel frigida summo tantum digiti tota discernit. si ergo localiter tota adest oculo ut uideat, quo modo omnibus simul sensibus tota non deest, ut ubique tota sentiat et singulas corporis partes non partibus suis, sed tota se uegetet et per diuersum simul tota sentificet? cum ergo haec animam localiter actitare persuaseris, tunc localem mihi eandem uel partilem persuadebis. et tamen paruit, cum nondum de pronali nostro disputaverim; in quo utique incorporalitas atque illocalitas clarius elucebit: quatenus anima nec quantitati subjaceat disseramus. Quamlibet ubi localitas non est, quantitas esse non possit, quia sibi ita mutuo haec eadem nexa sunt ut aut utrumque in aliquo esse possit, aut neutrum. Ex illis Aristotelicis Categoriis nulli prorsus subjacet essentia divina. Rursus anima humana non omnibus subjacet.
Abbreviated transcription (Latin):
lib& er gocorpur. &iam siclauium manu incx¬
teriorib suir ꝑtatum cangitur. in interiorib
certenontangit᷑: hinc pate : omne corpur tocũ
simul tanginionporre necuno in loco ẽs quã lib&
mitiimum totum porse: ut puta granũ papaue¬
rir aut quotalib& pr s grani ipsiur. quod illio
non hab& inferiora sua ubi superiora nec illic
doctrae ubi sinistra nec anter iora illic ubi por
norum reminiscicur  tota adoratur & tataodoꝵ
meminit & tota ꝑ linguã acqut uolunt alii per
palatum saponirsentit. eosdemq discernit
& cotatangit leniaq & arperi. tota probat atq
in probat mirum autem uidet iuxta necersi¬
tatem localitatir temporum sicut supra dirre¬
rui quodanima totum corpus totauegitat &
tatanilulominus uiuente corpore totoq senti¬
ente. pminimam partem corporis quodest
uisur totasimul aocipit formar : & ꝑeiurdẽ
corporir partem quod est auditur tactu simul
accipit uocer : & perexiguũ nanium membrũ

Expanded text:
libet ergo corpus etiamsi clausum manu in exlibet ergo corpus etiamsi clausum manu in exterioribus suis per totum tangatur, in interioribus certe non tangitur. hinc patet omne corpus totum simul tangi non posse, nec uno in loco esse quamlibet minimum totum posse, ut puta granum papaueris aut quotalibet pars grani ipsius quod illic non habet inferiora sua ubi superiora, nec illic dextra ubi sinistra, nec anteriora illic ubi postnorum reminiscitur et tota odoratur et tota odorum meminit et tota per linguam atque, ut uolunt alii, per palatum sapores sentit eosdemque discernit et tota tangit lenia quaeque et aspera, tota probat atque inprobat. mirum autem uidetur iuxta necessitatem localitatis temporum, sicut supra disserui, quod anima totum corpus tota uegetat et toto nihilominus uiuente corpore totoque sentiente per minimam partem corporis, quod est uisus, tota simul accipit formas et per eiusdem corporis partem, quod est auditus, tota simul accipit uoces et per exiguum narium membrum
Abbreviated transcription (Latin):
tile quodcorporeum & corporeum onine quod
partile Inquira mus igit᷑ dissicinei partes
animur queat ut moueri parte sui ꝓcorpo¬
ris parte porsit : Nec ne uideamur acpri¬
mũ illud excutiende questionis huiurpocirs¬
mũq sit nabis ut si ab & parteranimus secari
porset in partesꝰ: aduertamus ergo animum
quod nullũ corpus aut tangisimultotũ aut si
multangere tatum potestꝰ & animain suir
quib .q. motib uelactib totasimul est : Nãut
supra dirputauimur : omne corpur qualib&
magnũ quã libdiminimũ. lab& longitudinẽ
latitudinẽ altitudinẽ. subi ac&aut̃ ꝑnumero
partium sexutiq matibus Mouetur aũt
omne corpus : sursum deor sum in d&trũ
a sinistrũ prorsur &retro cessur mauetur aũt¬
&iam motu septimo. iuut ei.
dixiinur sexparter habens. sexmotib sibiacenr
hab& uti pcr arsicudinem sui: aliquid &uã
medium: ex terioranamq incorporib omiino
nulla essent: sin ternaquoq nonersent: quod¬

Expanded text:
tile quod corporeum et corporeum omne quod tile quod corporeum et corporeum omne quod partile. inquiramus igitur disicine in partes animus queat, ut moueri parte sui pro corporis parte possit necne uideamus. ac primum illud excutiendae quaestionis huius potissimumque sit nobis, ut, si habet partes animus, secari possit in partes. aduertamus ergo animo, quod nullum mul tangere totum potest. Et anima in suis quibusque motibus vel actibus tota simul est. Nam, ut supra disputavimus, omne corpus quamlibet maximum quamlibet minimum habet longitudinem latitudinem et altitudinem. subiacet autem pro numero partium sex utique motibus. mouetur autem omne corpus sursum deorsum, in dextrum ac sinistrum, priorsus et retrorsus. mouetur auttiam motu septimo, sicut estdiximus, sex partes habens, sex motibus subiacens habet utique pro crassitudine sui aliquid etiam medium. exteriora namque in corporibus omnino nulla essent, si interna quoque non essent. quod
Abbreviated transcription (Latin):
rsĩ mentẽ oculum scilic& suũ uerterit
ut putauolens quadrũ facere rotundũ cogi¬
t& autuolenr reribere pauli nomen cogite᷑
nomensimonir non neꝓtinus adid & pri¬
midũ siuefigurandum agitꝰ mocus membri
dquod cogicandũ transit nuturanini sta¬
biter goanima: in contemplatione formai
ut mouat corpur infiguracione formabiliũ:
quae formarum ueritar : nisirationali can¬
spi cabilis nonest: stacerũonicus anima in
appetitu ratio nalis. & inconsilio nonaũt
credileest: quod cũ nutu anime scriptoris
manus adscribendũ mouetur. anima quoq:
manur agitatione moueat : quaenis littera¬
rum formar immobiliter atq in localiter
aspicer& eardem matudigitorũ localiter
formare non porsit : sed forsitandicir illa
pars animae que in scribentir digitir est
mou&ur. & reliqua nonmouetur: hoc illi
porro contendunt: qui animã partilem
putant quã quã indissociabili consequentia
si corporea for&  partilir for& quia & par¬

Expanded text:
rsum mentem oculum scilicet suum uerterit, rsum mentem oculum scilicet suum uerterit, ut puta uolens quadrum facere rotundum cogitet aut uolens scribere Pauli nomen cogitet nomen Simonis: nonne protinus ad id exprimendum siue figurandum agitur motus membri, ad quod cogitandum transiit nutus animi? stabit ergo anima in contemplatione formarum ut moueat corpus in figuratione formabilium, quae formarum ueritas nisi rationali conspicabilis non est. stat enim omnis anima in adpetitu rationalis et in consilio. non autem credibile est quod, cum nutu animae scriptoris manus ad scribendum mouetur, anima quoque manus agitatione moueatur, quae nisi literarum formas inmobiliter atque inlocaliter adspiceret, easdem motu digitorum localiter formare non posset. Sed forsitan diois: illa pars animae, quae in scribentis digitis est mouetur, et reliqua non mouetur. hoc illi porro contendunt qui animam partilem putant, quamquam indissociabili consequentia, si corporea foret, partilis foret, quia et par
Abbreviated transcription (Latin):
nuncmenuunt. Huiur modiaũt matib
animanon cõmunieat corpori quib: in¬
motonihil ominus corpore mouetur
u ndedat intellog: animã ꝑcẽpur in locula
moueri atq ab eadẽ corpur& tẽporaliteru
inoulin⁊ inoueri eande uero acorpore loca¬
litba nor monero: Atq ut hoc ipsũ si quo modo
luer norbus planũ facia. adtentio re mihi lec¬
to pa uorpur platoceadaliquid seribendũ uel
sabre saciendum. utmanur moueat᷑ animȩ
sucus intendit᷑. Animacon spio atur: inaor¬
purua inlocialiter forinar quib indirsociabi¬
pariunota siue suꝑiecta subiectis. siue sub¬
ectis suꝑiecta. si nembrũ totamo u& & for¬
marũ ueritaten tota canspicit. &i totũ p̃¬
ter hoc corpur ubiq corasentificat : Cũ ergo
ut dictũ est: a&ernir illis irdemq sẽ ꝑ for¬
mis intenta ad ecempla edrundẽ formam
etragonũ si uesexagonũ uelrotundũ. corpo¬
reũ ꝓcorpur eeficeremdiuntꝰ. Cestesialior sĩ¬

Expanded text:
nunc meminit. huius modi autem motibus nunc meminit. huius modi autem motibus animae non communicat corpus, quibus inmoto nihilominus corpore mouetur, unde datur intellegi animam per tempus inlocaliter moueri atque ab eadem corpus et temporaliter et localiter moueri, eandem uero a corpore localiter non moueri. Atque ut hoc ipsum, si quo modo queam, uerbis planum faciam, adtentiorem mihi lectorem opus est. ecce ad aliquid scribendum uel fabrefaciendum ut manus moueatur animae nutus intenditur. anima conspicatur incorporeas inlocaliter formas, quibus indissociabiliter iuncta siue superiecta subie ctis sine subiecta superiectis et membrum tota monet et formarum ueritatem tota conspicit et totum praeter hoc corpus ubique tota sentificat. cum ergo, ut dictum est, aeternis illis hisdemque semper formis intenta ad exempla earundem formarum tetragonum siue hexagonum uel rotundum corporeum per corpus efficere molitur, certe si alio
Abbreviated transcription (Latin):
lismaturest : quod screatura non sẽprec̃ a
tamene andẽ nõnoua uoluntate . tunocreas
uoluit cũ creauit. quia sẽꝑtuno uoluit cren
cũ fecitꝰ. Tunc tẽporis significatio est seps
nõ ad tempus ꝑtine : tuucergo istud ad prin¬
cipiũ tẽporis ꝑtin& non ad tẽpur: Quia tẽ po¬
r aneũ motum stabilitas sẽpiterne uolunta¬
tis indudit. Acꝑlioc sõꝑtuno uelle . st aliilis
moturest: hico port& accipias nihil mouen
porse nisi ab in moto. Atq ut id doceanius
&ẽplo digitũ certe nisi ist antemanumo ue
non parsumur: motur aũt bracdiu ali hũ¬
meris tabilitate estꝰ & ut nondiutiur inia¬
remur in gradiendo utiq perunur fig endo
est ut altes ꝓmoueri queat. teneistud: cũ pau¬
lirper animimotũ : a corporis mocudis cer¬
nimur: Nã sicut ut supradictũ est dr̃stabi¬
liter mouetur. sic anima tẽparaliter
Tempor aleest aũt quod paulo ante supba
mino humilis priurleta nunc tristis di¬
lexitante nunc odit priur aliquid ablita

Expanded text:
lis motus est quod deus creaturam non semper fecit, sed tamen eandem non noua uoluntate tunc creare uoluit cum creauit, quia semper tunc uoluit creare cum fecit. tunc temporis significatio est, semper non ad tempus pertinet. tunc ergo istud ad principium temporis pertinet, non ad tempus, quia temporaneum motum stabilitas sempiternae uoluntatis includit, ac per hoc semper tunc uelle stabilis motus est. hic oportet accipias nihil moueri posse nisi ab inmoto, atque ut id doceamus exemplo, digitum certe nisi stante manu mouere non possumus, . motus autem brachii ab humeri stabilitate est. et ut non diutius inmoremur, in gradiendo utique pes unus figendus est, ut alter promoueri queat. tene istud cum paulisper animi motum a corporis motu discernimus. nam sicut, ut supra dictum est, deus stabiliter mouetur, sic anima temporaliter. temporale est autem, quod paulo ante superba, nunc humilis, prius laeta, nunc tristis, dilexit ante, nunc odit, prius aliquid oblita,
Abbreviated transcription (Latin):
reum. quod decor pore uisibili inuisibiliter
sensib: tangimur : it aadquos que eorum
quaeq & illis speciatim pertinent. ut incõ¬
munianem ꝓpriorum alior non admittant
e stergo inter uniuersacorporeae. solirlux
sine dubitatione prest antior. hec adilluo¬
supremum in uniuerso corporeo pertin&
elementum: quo dignir dicitur: hincest
quad&uam incorpor e humano: principalẽ
praeomnib senrib: locum unur accepit
Abinterno scilic& calorecordir aciecorir.
igniculi quidã inderersim scintillanter. in
cameram capitis quasi incaelum nostricor¬
porir subuolant: &quib radii: pero culorũ
media profusi aclumini eetero coninixti
corporum quae inciderunt repercus su
retro uersimcedentes. Eorundem colorer
ac formarꝰ auriunt: dnim aduertisigitur

Expanded text:
reum, quod de corpore uisibili inuisibiliter reum, quod de corpore uisibili inuisibiliter sensibus tangimus, ita ad quosque eorum quaeque ex illis speciatim pertinent, ut in communionem propriorum alios non admittant. est ergo inter uniuersa corporea solis lux sine dubitatione praestantior. haec ad illusupremum in uniuerso corporeo pertinet elementum, quod ignis dicitur. hinc est quod etiam in corpore humano principalem prae omnibus sensibus locum uisus accepit. ab interno scilicet calore cordis ac iecoris igniculi quidam indefessim scintillantes in cameram capitis quasi in caelum nostri corporis subuolant. ex quibus radii per oculorum media profusi ac lumini extero commixti corporum quae inciderint. repercussu retrouersim cedentes eorundem colores ac formas hauriunt. animaduertis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tangeremus sis eipsum tanger&i tactus. atq
ut deceter is caceã. sigustam possit guscatus.
nemopossit᷑ i eiunus nec &x crinsetur adhibenda
forent inquȩseme sensus &c serer&: sise
ipsesentiru alud est ergo membrũ ꝑquod
sentimus & sensus. Aliud quo sentimur quia
interuisibile incorporeum est. &cor pus uin¬
bileꝰ illudinuisibile. corporeum quodin nob
uisur. auditus odoratur guscur & tactur est
&x utrius q diuersi cominercio. Eade me corpo¬
rea sunt dũnusibilia Trabentiadecor pore
uisibili ut corporeasint. de incor pore canimo
ut sint inuisibilia nonigit᷑ iuxta sententiãtua
illuderit inuisibile: quodincor poreũ nonerit
camqua mcorporeum uisibile. &eor poreo inui¬
sibuile eẽ sit ꝓprium. quando quidemnibil inui
sibile corporir for&. Nisi muisibile illud. in¬
corporei inuisibilitas facer&. quia in eodẽ
sicut supradiximus homine . & incorporeũ
inuisibile est anima : & inuisibile corpo¬

Expanded text:
tangeremus, si se ipsum tangeret tactus. atque tangeremus, si se ipsum tangeret tactus. atque ut de ceteris taceam, si gustari posset gustatus, nemo posset esse ieiunus, nec extrinsecus adhibenda forent in quae semet sensus exsereret, si se ipse sentiret. aliud est ergo membrum per quod sentimus, et sensus aliud quo sentimus, quia inter inuisibile incorporeum et corpus uisibile est illud inuisibile corporeum, quod in nobis uisus, auditus, odoratus, gustus et tactus est: ex utriusque diversi commercio, eadem et corporea sunt et invisibilia trahentia de corpore visibili ut corporea sint: de incorporeo animo ut sint invisibilia. Non igitur juxta sententiam tuam, illud erit invisibile, quod incorporeum non erit, tanquam incorporeo visibile, et corporeo invisibile esse sit proprium: quansibile corporis foret, nisi inuisibile illud incorporei inuisibilitas faceret, quia in eodem, sicut supra diximus, homine et incorporeum inuisibile est anima et inuisibile corpo
Abbreviated transcription (Latin):
inuribiliter sentit : Aliud enimest uirus:
Aliud oculus. aliud auros. alud auditur
& narer aliud. aludodoratur : & or aliud
aliud gurtur. Nechocidemmanur: & tacturꝰ
gitur taccucalentia fri gentiaquedis:¬
cernimus ipsum uero sensum tangendi
nontangimur nec frigur illunam ꝗ neccalorest
& guscatu dulcia atꝙamar ÷ sentimur. sed
gustatum gustaro non porsumus: nihilemĩ
uela marum inillo. ueldulce est.naribur
odoser accipimus. olfatum tamen. ol racu
noncipimur quia nihil ol&dpatur. & auribi
uorestauri mur sedoum nihil sone auditus
ipsũ non audimur auditum: colorataroculis
pormar as picimur. &oculis qua colo rate
formaceq sunt cernimus sedui sumquia
nec coloratur nec formatur est nanuidemus
iuginamque uideremus silucerei uisus. & au¬
diremur semper sisonar &s auditus. & ꝑ petuo
odora remur siflagrar& dratus & inde ressim
gustaremus siaper& gustatus. aeternũq

Expanded text:
inuisibiliter sentit. aliud enim est uisus, inuisibiliter sentit. aliud enim est uisus, aliud oculus, aliud aures, aliud auditus, et nares aliud, aliud odoratus, et os aliud, aliud gustus. nec hoc idem manus et tactus. igitur tactu calentia frigentiaque discernimus, ipsum uero sensum tangendi non tangimus. nec frigus illic namque nec calor est. et gustatu dulcia atque amara sentimus, sed gustatum gustare non possumus. nihil enim uel amarum in illo uel dulce est. naribus odores accipimus, olfactum tamen olfactu non capimus, quia nihil olet olfactus, et auribus uoces haurimus, sed cum nihil sonet auditus, ipsum non audimus auditum. coloratas oculis formas adspicimus et oculis quia coloratae formataeque sunt, cernimus, sed uisum, quia nec coloratus nec formatus est, non uidemus: iuge namque uideremus, si luceret uisus, et audiremus semper, si sonaret auditus, et perpetuo odoraremur, si fraglaret olfactus, et indefessim gustaremus, si saperet gustatus, aeternumque
Abbreviated transcription (Latin):
tior c&eris sensibi uisus quaem feriorum
sunt abusiue sibutndicat cum potes tatib
eorum pocentiã suam non misceat: quo¬
circa &iusibilia sunt omnia quaerentir
quocumq sensu corporis porsunt sadui¬
suncuncta roferamus. & no n omnia uisi¬
bilia sunt. si unicuiq sensui quod sibiest ipe¬
ciale reddamus: Omnia scilic& principalia
corporaquȩ dicunt elementa ꝓculdubio
uisibilia sunt. sicut ex perimur: & quorũ
metrico ꝓportione conuentu. conpectir
rate dimensionibi: uegitante animauiuenr
corpus efficitur. Quã quã multasit que
animata non sunt. & uiuerenegarinon
porsunt : sdde eis loquimur : quae non salũ
uiuunt : sicut sunt animata rationis expertia
dequib paulum disputatione praͣdlata. denob̃
loquimur. Igitur cum ganimasimur &cor¬
pore atq ut cor pur animus eẽ non pocest.
sicanimus corpus ẽs̃ non porsit: Anumur
quisentit in corpore. & siper uisibile rentit.

Expanded text:
tior ceteris sensibus uisus quae inferiorum tior ceteris sensibus uisus quae inferiorum sunt abusiue sibi uindicat, cum potestatibus eorum potentiam suam non misceat. quocirca et uisibilia sunt omnia quae sentiri quocumque sensu corporis possunt, si ad uisum cuncta referamus, et non omnia uisibilia sunt, si unicuique sensui quod sibi est speciale reddamus. hinc omnia scilicet principalia corpora quae dicuntur elementa procul dubio uisibilia sunt, sentiri experimur. ex quorum metrico pro portione conuentu, conpactis rate dimensionibus, uegetante anima uiuens corpus efficitur, quamquam multa sint, quae animata non sunt et uiuere negari non possunt. sed de eis loquimur, quae non solum tiunt, sicut sunt animata rationis expertia. de quibus paululum disputatione dilata de nobis loquimur. Igitur cum ex anima simus et corpore atque, ut corpus animus esse non potest, sic animus corpus esse non possit, animus qui sentit in corpore, etsi per uisibile sentit,
Abbreviated transcription (Latin):
abilia. Imisibile iitut emne corpor eum.
a uaor portum omne uiribiles. istie agem&
audes sciscitari. inuisibilis nesitas: anne
uisibilis. sicor poreum negas uisibilem non re¬
cusar. siinuisibilem dicir. corporeũ confi¬
uisibilis erit᷑. aeternus noneritꝰ quiddã
tamencogitare uoluit. sedloquinon eualuit
atentium nempe caurarum doccor ignarur
quem dicerenisũ reor esse quaedicorporea
quȩ uiden neque ant. Cum sit unuer so incor¬
poreo pprium noniudery Aephoc corpo¬
reaque a pia inuisibilia eeporre⁊ porro
icor porea iisimusibiliaee non porre
amcum omne ieor poseum inunbilent.
nonomne in uisibile incor poreumest. uox
anum noniudelur  corpur est. quãquani
ꝓpter eminentiam uisus. &iam quiead ro¬
li quor ꝑtinent sensuruideri decamus
s icue sope dicimus uide quidronat. cũ sonur
aclaudit umꝑtineat non aduisum nec tam̃
itadicimur. Audiquid luc& quia preminen¬

Expanded text:
sibilia. inuisibile igitur omne corporeum, sibilia. inuisibile igitur omne corporeum, et incorporeum omne uisibile. istic egomet audeo sciscitari, inuisibilisne sit deus anne uisibilis? si corporeum negas, uisibilem non recusas. si inuisibilem dicis, corporeum confiuisibilis erit et aeternus non erit. quiddam tamen cogitare uoluit, sed eloqui non ualuit patentium nempe causarum doctor ignarus, quem dicere uisum reor esse quaedam corporea quae uideri nequeant, cum sit uniuerso incorporeo proprium non uideri, ac per hoc corporea quaepiam inuisibilia esse posse, porro incorporea nisi inuisibilia esse non posse. nam cum omne incorporeum inuisibile sit, non omne inuisibile incorporeum est. uox enim non uidetur et corpus est quamquam propter eminentiam uisus etiam quae ad reliquos pertinent sensus uideri dicamus, sicut saepe dicimus: uide quid sonat, cum sonus ad auditum pertineat, non ad uisum, nec tamen ita dicimus: audi quid lucet, quia praeeminen
Abbreviated transcription (Latin):
auctontatis oraculum. Neceloquio eludi
potest ne cargumentofalli. necuir tute
uinci. nec arte uitiarũ suma godi esthuma¬
na anima incorpor ei uidelicos imagoest̾ .s.
moorpor ei imagoest: incorporea utiq ipsa
estꝰ. At suncor por eauonest: incorpor ei
prrur imago non est. sed incor porei imagoõ
incorporea igitur est. Nam qui a creatae
non est dr̃. quia imagodĩ est: non est cor¬
pus: sed subicis ar nescioquibus quorum
taman nominum nobis cotitiã sub repis
sic doceri. ut alia dicantẽe inoorporea
alia inuisibilia. tremende scilic& peritiȩ
tractatores : quiusq. ad hoo penera uert
secretumꝰ si alia incorporea sunt. Aliam
uisibilia. Ergo incorporea non sunt inuis¬
biliaꝰ postponendum est igit᷑. in corpore ũ
omni corposeo quiadicit ꝑ apos tolũ ueri¬
tas. quaeuidentur temporaliarunt.
quae aũt non uidentur. aeterna sun
beruntu or edtric̃e creatamq substantiam
radiscerni. ut aliarint incorporea. alia mui¬

Expanded text:
auctoritatis oraculum nec eloquio eludi auctoritatis oraculum nec eloquio eludi potest nec argumento falli nec uirtute uinci nec arte uitiari. si imago dei est humana anima, incorporei uidelicet imago est, si incorporei imago est, incorporea utique ipsa est. at si incorporea non est, incorporei prorsus imago non est. sed incorporei imago est, incorporea igitur est: nam quia creata est, non est deus, quia imago dei est, non est corpus. tamen nominum nobis notitiam subripis, sic doceri, ut alia dicant esse incorporea, alia inuisibilia. tremendae scilicet peritiae tractatores, qui usque ad hoc penetrauere secretum: si alia incorporea sunt, alia inuisibilia, ergo incorporea non sunt inuisibilia. postponendum est igitur incorporeum omni corporeo, quia dicit per apostolum ueritas: quae uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna sunt. uerum tu creatricem creatamque substantiam alia inui
Abbreviated transcription (Latin):
Creauntergo incorpordam substantia qui
nen facere non potui. quod fiendebuit
N infertedicat᷑ aliqđ debiuisto fieri quadille
non feceri ł consa quenserit aliqui uillũ fe¬
cirse quod non debuerit iꝰ sed dicis indhii. n al¬
quod incerpereum ereatuest iequipera en
ereatere deuero homine hocest dehominit a¬
ma querimus nonesthec equalirde sechae¬
lis: similis utiq: quantũ incorporaas mast¬
reo inferior quantũ creder eatorsꝰ sini¬
lis: quantum intellectualis lux. luci. in¬
tellegibilis : quantum mutabilis er eatura
inmutabili er eatori dissimilis Aliudna¬
que est uerites aliudimago ueriutis sada
cut reicorporeȩ. nulla mago eẽ potestnisi
corpur. ita nequaquã miago mear porei.
inuenitur incorpore᷑. Nam illio ubidocre¬
atione hominis mor filoquit᷑. ficaitꝰ. Qidixit
ds̃. faciamus homine adimaginẽ usimili
tudinemnostram & fecit hominẽ adinagi¬
nõ eesimilitudinẽ suã adimaginẽ dĩ ereauit
eã. masculum & feminamꝰ. diuine istud

Expanded text:
oream substantiam, qui non facere non potuit quod fieri debuit, nisi forte dicatur aliquid debuisse fieri, quod ille non fecerit: consequens ergo erit aliquid illum fecisse, quod non debuerit. Sed dices mihi: si aliquod incorporeum creatum est, aequiperat ergo creatorem. de uero homine, hoc est de hominis anima quaerimus. non est haec aequalis deo, sed similis: similis utique quantum incorporea incorporeo, inferior quantum creata creatori, similis quantum intellectualis lux luci intellegibili: quantum mutabilis creatura inmutabili creatori dissimilis. aliud namque est ueritas, aliud imago ueritatis. sed sicut rei corporeae nulla imago esse potest nisi corpus, ita nequaquam imago incorporei inuenitur in corpore. nam illic ubi de creatione hominis Moyses loquitur, sic ait: et dixit deus: faciamus hominem ad imaginem et similecit hominem ad imaginem et similitudinem suam. ad imaginem dei creauit eum, masculum et feminam. diuinae istud.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qua scilio& reraeria conueniente ir
aere. Ergo sicuc supradictũ est cũ corporis
quod uegitat recipit sectionẽ uircerten
Omne porro corpur quã lib& magnũ quami¬
be paruum secari ꝓfecto potest: quodidon
illiaccedit: quia partib constat᷑ Nã quido
partẽ habe patest utiq diuidi. quia parr
potest a pte diuelli qu appt̃ sicorpurẽ ani¬
ina recipit utiq sectionem si rec ipie secti¬
onẽ recipit inminictionẽ: simminucione
recipit : ꝑditaquisq uiui corporir parte
Animae quoq ꝑdidit partem. Cũ parteus¬
ro animae perit pary memorie. Anima
ergo cuius pminuta substantia est: minu
debet utiq meminisse. Ac ꝑ hoc silocalires
anima multimadopocest sectione cõmin
& frequentia canininutionir aboleri: sd
qui aistud menrsana nec dicã docta nontes¬
cipit ut in localitar anime quantũ pnos
subope diuina ꝓferri potuerit in agir ap¬
pareat : demõtib dirreramur: qui aduli

Expanded text:
stum, quia scilicet res aeria conuenienter alitur stum, quia scilicet res aeria conuenienter alitur aere, ergo sicut supra dictum est cum corpore quod uegetat recipit sectionem. uis certe imam. omne porro corpus quamlibet magnum, quamlibet paruum secari profecto potest, quod idcirco illi accidit, quia partibus constat. nam quidquid partem habet, potest utique diuidi, quia pars potest a parte diuelli. quapropter si corpus est anima, recipit utique sectionem: si recipit sectionem, recipit inminutionem: si inminutionem recipit, perdita quisque uiui corporis parte animae quoque perdit partem. cum parte uero animae perit pars memoriae, anima ergo, cuius inminuta substantia est, minus debet utique meminisse. ac per hoc si localis est anima, multimoda. potest sectione comminui et frequentia comminutionis aboleri. sed quia istud mens sana, ne dicam docta, non recipit, ut inlocalitas animae, quantum per nos sub ope diuina proferri potuerit, magis adpareat, de motibus disseramus, quia dubium
Abbreviated transcription (Latin):
animã localiter eẽ credir. illic&iã localiter ra¬
pere & localiter cogitare fateberir : & qm̃s
corporea est : eatenur id est corpon. ut sicuta qua
utrẽ minore sul parte minarer parter eiur
impleat & maiore maorer necorrariorequt
ut maior illi cogitatio in pectoresit. & munor
indigitoꝰ atq ita quotã partem quisq car¬
poris uiuentis absciderio : tatam quoque
partem animȩ uegitatis abscidit : Ac ꝑhac
nontantaerit in anima utiq debili uel cgi¬
tanduos uel potentia remin ircendi : Aerẽ
namq &quo autoui similẽ animã eẽ pnun¬
tias diuiduũ secabilẽq nemo dubitatꝰ Ña&
cum flamus acreflamur: particulareiur
aurimus & reddimurꝰ quar in pastũ tatiur
corporis uene illȩ capiunt : quas artyriar
greciuocant ꝑ quas idem aer intem pera¬
mentũ trium elementorũ. pulmonũ quaq
indeperra agitatione disꝑgit᷑ : sed sil austi
aer iuxta sententiã tuã ad aninȩ ꝑtina ul¬

Expanded text:
animam localiter esse credis, illic etiam localiter saanimam localiter esse credis, illic etiam localiter sapere et localiter cogitare fateberis, et quoniam, si corporea est, eatenus inest corpori, ut, sieut aqua utrem, minore sui parte minores partes eius inpleat et maiore maiores, necessario sequitur, ut maior illi cogitatio in pectore sit et minor in digito. atque ita quotam partem quisque corporis uiuentis absciderit, totam quoque partem animae uege tantis abscidit, ae per hoc non tanta erit in anima utique debili uel cogitandi uis uel potentia reminiscendi. aerem namque, ex quo ant cui similem animam esse pronuntias, diuiduum secabilemque nemo dubitat nam et cum flamus et renamus, particulas eius haurimus et reddimus, quas in pastum totius corporis uenae illae capiunt, quas άρτηιας Graeci uocant, per quas idem aer in temperamentum trium elementorum pulmonum quoque indefessa agitatione dispergitur. sed si haustus aer iuxta sententiam tuam ad animae pertinet pa
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib de monscrabimu : Nuncuer oinlioe
tractatur nostristatus: habita dircur none
pendebit. ut sineclocalir sit necquantitati subia¬
ceat. eẽ eam indubie incorpoream eredas
Siuero eã demonstrauerimur quantitate decer¬
minari lacouecondudi: consequenter ea qũa
corpore contineri necipseiã dubiter : Stacum
nem petraccatur tiumarticuli istiuir conditi¬
oneposiusti. utsilacalir & quantitati. subi ace ir
anima ꝓbariporsit. cansequenter &i anicor¬
porea crederetur: Quamtamen paula post
intrapectoris officince uari& ater cogitatio¬
num suarum fingere & motus agitare ꝓnun
nima quo in locosit corporis in totoest animpar¬
te. sunparte est : quẽ ad modũ uniuersũ ulnq
corpusinou& atq sentificat : su n toto est quo
modo uitrasolius pectoris orficinã cogicatia¬
necsuar fingit & iatus & ercet. Anforsitannon
solum inpectore est sed &uam incapite nec in
capite tantũ sed in planta atq inorsib & ubicũq

Expanded text:
sequentibus demonstrabimus. Nunc vero in hoc sequentibus demonstrabimus. Nunc vero in hoc tractatus nostri statu habita discussione pendebit, ut si nec localis sit nec quantitati subjaceat, esse eam indubie incorpoream credas. Si vero eam demonstraverimus quantitate determinari locove concludi; consequenter eam etiam corpore contineri, nec ipse jam dubites. Statum nempe tractatus tui in articuli istius conditione posuisti, ut si localis et quantitati subiacens anima probari possit, consequenter etiam corporea crederetur, quam tamen paulo post intra pectoris officinam uarietates cogitationum suarum fingere et motus agitare pronunima quo in loco sit corporis: in toto est an in parte ? si in parte est, quem ad modum uniuersum ubique corpus mouet atque sentificat? si in toto est, quo modo intra solius pectoris officinam cogitationes suas fingit et motus exercet? an forsitan non solum in pectore est, sed etiam in capite, nec in capite tantum, sed in planta atque in ossibus? et ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
meminerit : multas meliur memoriȩ tena¬
citate meminirre Corpur uero & plurhab&
ponde ris magnũ quã paruũ & ualidior cor¬
ponũ multitudo quã paucitar & fartiur quip¬
piã ma nus multe quã singule uelretineno
uel sustinent uel ppellunt. sed consequentia
conparabiliter tenus quã nrã sint carpira
si anime uerba ista sunt quodcetpusee suudic
quod i praẽ dutistud quoðsentificat uegnatdi
carnale Ipraenim dicit anima t enlure corpur
animȩ quãcorpurmeumꝰ. Quad est carput quidii
suum dicat anima nis illud quo diprarst. corpur
est anima: Autigit᷑ animacorpurest. Necrieus
corpuri tud carneum suum dicit qui a patiur
illudest suum quod ipsaest᷑ . Aut nistudcorpur
aninȩ corpur est i psaut datꝰ intellegi nonest
corpur: postlunc it idem cansulton sua sicloquit
Olncirmimn adeo anima non ee corpareame. quint
sistat quod euius periculisit it aeredere. in con¬

Expanded text:
meminerit, multas melius memoriae tenameminerit, multas melius memoriae tenacitate meminisse. corpus uero et plus habet ponderis magnum quam paruum, et ualidior corporum multitudo quam paucitas, et fortius quippiam manus multae, quam singulae uel retinent uel sustinent uel propellunt. nunc consequentia conparabiliter tenuius, quam nostra sunt corpora? si animae uerba ista sunt, quod corpus esse suum dicit, quod ipsa est, aut istud quod sentificat uegetatque carnale ? ipsa enim dicit anima: tenuius est corpus animae, quam corpus meum. quod est corpus quod suum dicat anima, nisi illud quod ipsa est, si corpus est anima? aut igitur anima corpus est nec recte corpus istud carneum suum dicit, quia potius illud est suum quod ipsa est, aut si istud corpus animae corpus est, ipsa, at datur intellegi, non est corpus. post hinc itidem consultori suo sic loquitur : obicis mihi ideo animam non esse corpoream, quia sistat: quod cujus periculi sit credere, in con
Abbreviated transcription (Latin):
quodunũ credentium unumq uolentium. Erat anima
etcorunumꝰ. Nontamen reor multas animas
ita sibi fuis se coniunctas uetmaior quedã &
multis animab. anima fier&: quiatrinicar
ꝑquã & cũ quaomner bonȩanimȩ fiunt unum:
nec inulle ꝯeadẽ trinitate ꝑ sona minarest
quã intrib: necintrib maior est quaminsin¬
gulis sic&anime humanȩ substantia adeiur
imitationẽ cuius imagaest. nec in multis
potentiae sunt ille : noncorpora. Creatas
Aũt patentias. Creatrix utiq patentia iurȩ
suꝑemin& eo ipso uel maxime creauitꝰ Nã
& animã animȩ prestantiorẽ sepe & &perimur
& dicinius nec tameneandem quã secundũ
potentiã prestantiarẽ dicin secundũ molẽque
uulla illiest credimur eẽmaiore . Illud &iã
necte arbitror diffiteri: quã lib& multar
animas ꝑfecte sapienteneequodune cõni¬
modis uol& anima: multaridomnimo dir
uolendo plus uelle. nec quod quaecumq opcime

Expanded text:
quod unus credentium unusque uolentium erat animus quod unus credentium unusque uolentium erat animus et cor unum. non tamen reor multas animas ita sibi fuisse coniunctas, ut maior quaedam ex multis animabus anima fieret, quia trinitas, per quam et cum qua omnes bonae animae fiunt unum, nec in ulla ex eadem trinitate persona minor est quam in tribus, nec in tribus maior est quam in singulis. sic et animae humanae substantia ad eius imitationem, cuius imago est, nec in multis potentiae sunt illae, non corpora. creatas autem potentias creatrix utique potentia iure supereminet eo ipso uel maxime quo creauit. nam et animam anima praestantiorem saepe et experimur et didicimus, nec tamen eandem, quam secundum potentiam praestantiorem didicimus, secundum molem, quae nulla illi est, credimus esse maiorem. illud etiam nec te arbitror diffiteri quamlibet. multas animas perfecte sapientes non modis uolet anima, multas id omnimodis nolendo plus uelle, nec quod quaecumque optime
Abbreviated transcription (Latin):
& exnihilo creari. nisi fortedicat᷑. in mutabilis di
ueluticorpor ercere ut unũ possite ecũcor¬
poreꝰ Sedhoc ꝑditorũ quorũ piã fides habeat
quia siuel angelo uelliomim adhereredõ bonũ ẽ.
non adereaturã deteriorabit᷑ creator in com¬
mutabilir sed adereatorẽ inut abilis creatura
ꝓfici& unde ineuangelio dñs dicitꝰ. pater
sunt istin nob unũ. sicut & nor sumus unumꝰ
Nec uero credilicdi quorũq cõiunctionẽ cor¬
porum. unitatẽ trinitatis unitari. auteidẽ
inconrusibiliter pos cemisceri pacetenĩ
liquido qđ lib& unũ corpur paris corporir
adiunctione duplicari. erre illic : sur sudeor sũ
daxtrũ sinixtrum auteriur atq posterius
Esseillic. ꝓmodo magnitudinis. langitudinẽ lati¬
tudinẽ. altitudinẽ: Ideo uero ipra trinitate
huius secabilitatis & lacabilitatis parter & rpa¬
tiaee nondicimus ad cuius sim ilitudinem
unũnos eẽ secumq unuri nos posse. dicit in¬
sequi fecitꝰ sicut in a postolicis actis legimur

Expanded text:
tur incommutabilis deus ueluti corporascere, ut unum possit esse cum corpore. sed hoc perditorum quorumpiam fides habeat, quia si ut angelo uel homini adhaerere deo bonum est, non ad creaturam deteriorabitur creator incommutabilis, sed ad creatorem mutabilis creatura proficiet, unde in euangelio dominus dicit: pater, sint istNec uero credi licet quorumque coniunctionem corporum unitatem trinitatis imitari aut eidem inconfusibiliter posse misceri. patet enim liquido quodlibet unum corpus paris corporis adiunctione duplicari, esse illic sursum deorsum, dextrum sinistrum, anterius atque posterius, esse illic pro modo magnitudinis longitudinem, latitudinem, altitudinem. in dei uero ipsa trinitate huius secabilitatis et localitatis partes et spatia esse non dicimus, ad cuius similitudinem unum nos esse secumque uniri nos posse dicit ipse qui fecit, sicut in apostolicis actis legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetar euangelistas a postolos. post
&uam authenticorũ plurimos traorato¬
res sui pprus uolimunib: nomina preno¬
tarse. Alior aĩam oporum suorũ. pro¬
prus uocabulis indioasse principia ut ĩ
illut. petrur a poscolus xp̃i opaulus nec
non alu atq. alii fundatores edesiae
atq erudĩorerꝰ. Alidelic& procauenta fas
nouerant a pogriforũ uanauol noria sed
nesic quidõ fallaciũ temorariũ. uit arifig¬
menta potuerunt. hinc est quad plora
pauli multorumq sco rum uocabulis pro¬
notata sanitar catholice nostre nonr ecipit
quianon le nocinio nominis operis moritum
pensat sed aucto remsibi stiliueritate
conciliat. enimuero illutꝰ quodistic pagini
ꝓpalat. eiusdẽq. auctor occulit᷑: Euidens
facit indicium e anðe scilic& aquo sit con¬
posita fuisse danata: nemoeni studec
oculi nisiqui formidat agigasciꝰ. Egotamen
sacis mirarinequeo cur in eodeui tandȩ
noxe non fuerit studiũ in quo subpri¬

Expanded text:
prophetas, evangelistas, apostolos, post prophetas, evangelistas, apostolos, post etiam authenticorum plurimorum tractatores sua propriis uoluminibus nomina praenotasse, alios etiam operum suorum propriis uocabulis inchoasse principia, ut est illud: Petrus apostolus Christi, et Paulus, nec non alii atque alii fundatores ecclesiae atque eruditores: uidelicet praecauenda fore nouerant apocryphorum uana uel noxia. sed ne sic quidem fallacium temerariorum uitari figmenta potuerunt. hinc est quod pleraque Pauli multorumque sanctorum uocabulis praenotata sanitas catholicae nostrae non recipit, quia non lenocinio nominis operis meritum pensat, sed auctorem sibi stili ueritate occultatur. enimuero illud, quod ista pagina propalatur eiusdemque auctor occultatur, euidens facit indicium eandem scilicet, a quo sit conposita, fuisse damnatam. nemo enim studet occultari, nisi qui formidat agnosci. ego tamen satis mirari nequeo, cur in eodem uitandae noxae non fuerit studium, in quo subpri
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis credereiurꝰ Pertor dennu
necrei ponso nec scripto patona cepina¬
tror talis equidem pagino seslutt. op̃¬
pido ferre supa tus &ut ineis solanus
locis quȩ uel humoris adsidui subterlu¬
uione cedentia. uelleui pnolubrica uel
cauopendula uel sudib asperasunt sur¬
penso uestigio iter in cagnitu pociur ton¬
tare quamcurrere donec tertiȩ ut illi
est partem questionis ingrediorꝰ. Luia
non & ploranda sed & plo nda seniu¬
tia ne quaqua ponsi sesmonir a pparuu
Santis sedulo eefcero cu piens siquoracto
bente lege. nulla ꝑsuadente ratione¬
in hoc nequiqua uidelice negotio trius
sermo finiturꝰ Acmihi primũ querero
cordiest quid namirationir ex titerit ut
tantas initu causas deq tamsublimb
locuturus sciritaueritꝰ. Silione conscuis
disputas: curnome noccultas. giag¬
noscimauis curopꝰsꝑdis. nodicam
curista conscribis. anmaiorum suplio
forsican &cempla sectarisꝰ s adiudeo

Expanded text:
sibilis crederetur. percontor de nomine: sibilis crederetur. percontor de nomine: nec responso nec scripto proditur. coepi, fateor. talis equidem paginae stilum oppido ferre suspectum, et qu in eis solemus locis, quae uel humoris adsidui subterluuione cedentia uel leui prono lubrica uel cauo pendula uel sudibus aspera sunt, suspenso uestigio iter incognitum potius tentare quam currere, donec tertiae, ut illic est, partem quaestionis, ingredior. hinc iam non exploranda, sed explodenda sententia nequaquam pensi sermonis adparuit satis sedulo efficere cupiens, si quo pacbente lege, nulla in hoc nequidquam videlicet negotio tritus sermo finitur. Ac mihi primum quaerere cordi est, quidnam rationis exstiterit, ut tantas initurus causas, deque tam sublimibus locuturus, sciri vitaverit. Si bene conscius disputas, cur nomen occultas? si agnosci metuis, cur opus prodis? ne dicam, cur ista conscribis? An malorum super hoc forsitan exempla sectaris? Sed video
Abbreviated transcription (Latin):
pendere ⁊ illud semaxime quodaliur san¬
xerit ee secuturos hec quis ferat: illo que
ferri pacto porse iudic& hominum quepiã
& inficiari scientia uindicare doctrina
Cogitata sua sidiscussor absic. ad strueresiad¬
sit. operire: at inquis. quossii sermõꝓgrodit᷑
e gouero longiuscule. qua uolui preratus sũ.
dum presentiũ pigo cedetq:s Nuper etenĩ
offendi iquosdam. quichartolam quandã
oppido studio selectitabant: & quia mor¬
talium generimos est. noui operis agnitione
pellecti adidꝑcipiendum sedulo animo
intenderant : hocidem mihi acsicogitiua
necessarium ultro ingerentib in spicere
degenito ingenitoq dõ sublimissime quer¬
tionis. uix foribur olierranr non ꝑineaho¬
licam praeferebat & silonge in pari
dis putatione sententiam. Ita penesine
peniauitꝰ ubilegendigreriureiuia
tertionir accersi anim aduer coquuiile
circum locucionib: id inpendio molia
opelle ipsiur auctorem i diustaspaa¬

Expanded text:
pendere, illud se maxime, quod alius sanpendere, illud se maxime, quod alius sanxerit, esse secuturos. haec quis ferat ulloque ferri pacto posse iudicet, hominum quempiam et infitiari scientiam et uindicare doctrinam, cogitata sua, si discussor absit, adstruere, si adsit, operire? at, inquis, quorsum sermo progreditur? ego uero longiuscule. quam uolui praefatus sum, dum praesentium piget taedetque, nuper etenim offendi in quosdam, qui chartulam quandam oppido studiose lectitabant, et quia mortalium generi mos est, noui operis agnitione pellecti ad id percipiendum sedulo animo intenderant: hoc idem mihi acsi cognitu necessarium ultro ingerentibus inspicere de genito ingenitoque deo sublimissimae quaestionis uix foribus oberrans non perincatholicam praeferebat etsi longe inpari disputatione sententiam: ita penes me pensauit. ubi legendi progressu reliquum lectionis acoessi, animaduerti quibusdam circumlocutionibus id inpensius molientem opelli ipsius auctorem, ut diuinitas pas
Abbreviated transcription (Latin):
culpam sua ꝑuicaci obstinatione defender
neuidoant potuisse peccareꝰ. Itaenim
palam sententias suas ad siruunt. ut clã
nihil hominus mussitantes blandimentir
lenocinantib ignarorrerum sedulo pre¬
centur. ut sue potissimum sententiae
ad quiescant. sibima ad sentiantꝰ ÷ illeduen
plenum. illidee salutiferũ. quodipndo¬
ceant. &ĩ am delerando confirmant
Si auctor itatem queras subrꝰ iunt istius modi
causarum secreta adiri nequaqua porso
nisi subtilissimarerum in daga criceratione
sie andem in articulo reposcas adiciunt
auctoritati potius oportere concedi neq
quosdam scopulos pelagur disputationis
intrare. It a auctoritate ratione: utaue¬
turitate obiectũ racionis eluduntꝰ oũ
troq horum adidutunt᷑: ut neutro utant̾
At sic osdem paulo strictiur artũ disputa¬
tionis includat. aiunt quosdã ee scorũ
quib: huius cemodisit facillimum soluere
questianes seabali enamagis aucto ricate

Expanded text:
culpam suae peruicaci obstinatione defendere, culpam suae peruicaci obstinatione defendere, ne uideantur potuisse peccare. ita enim palam sententias suas adstruunt, ut clam nihilo minus mussitantes blandimentis lenocinantibus ignaros rerum sedulo precentur, ut suae potissimum sententiae adquiescant, sibimet adsentiantur: illud ueri plenum, illud esse salutiferum, quod ipsi doceant, etiam deierando confirmant. si auctoritatom quaeras, subiciunt istius modi causarum secreta adiri nequaquam posse, nisi subtilissima rerum indagatrice ratione. si eandem in articulo reposcas, adiciunt auctoritati potius oportere concedi, neququosdam scopulos pelagus disputationis intrare. ita auctoritate rationem, ut auctoritatem obiectu rationis eludunt et utroque horum ad id utuntur, ut neutro utantur. at si eosdem paulo strictius artum disputationis includat, aiunt quosdam esse sanctorum, quibus huiusce modi sit facillimum soluere quaestiones, se ab aliena magis auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
acis centis semꝑ liuoris intentio inuidon¬
tis animicrimen & poena: nam siquid
abliis quos iniquo laces sunt odio adurili¬
tatem publicam ueri prodatur. diuer sum
ptinus adstriunt & sudem sontiuntꝰ Acsic
in exhausto firmatoque odio cumlus quos sibi
odisse instititum est nequaqua mecuunt
ueritatis fecisse iacturam: Oderunt igit᷑
mirandũ est si uel dedo uolde homine ꝓbenon
sentiant quiutrumq asoodio mediante langinquant᷑
uitio maueor. & illius quiaasimali ualentie
.in alios tolamoliuntur. ipsimagis ꝓprus
trans fici ictib: uolnera quo inferreconant
&cipiuntꝰ Namꝙ odiorum stimulis gorun¬
dem prius pdniunt᷑ auctores. illudmulto
maximum longoq peric ulosius erimenest
.Quodcatholicȩ sanitati opinionor inimicas
stulte concipiunt. uane proferunt suꝑbe
adstruunt cum temeritate seribunt clum
tentione defendunt: &qm humanitus
ꝑ in prudentiam lapsisunt. eligunt audacie

Expanded text:
acescentis semper liuoris intentio, inuidenacescentis semper liuoris intentio, inuidentis animi crimen et poena. nam si quid ab his, quos iniquo lacessunt odio, ad utilitatem publicam ueri prodatur, diuersum protinus adstruunt, etsi idem sentiant, ac sic inexhausto firmatoque odio cum his, quos sibi odisse institutum est, nequaquam metuunt ueritatis fecisse iacturam. oderunt igiturmirandum est, si uel de deo uel de homine probe non sentiant, qui utrumque a se odio mediante longinquant. uitio moueor exilius, quia etsi maliuolentiae in alios tela moliuntur, ipsi magis propriis transfixi ictibus uulnera quae inferre conantur excipiunt: namque odiorum stimulis eorundem prius puniuntur auctores. illud multo maximum longeque periculosius crimen est, quod catholicae sanitati opiniones inimicas stulte concipiunt, uane proferunt, superbe adstruunt, cum temeritate. scribunt, cum intentione defendunt, et quoniam humanitus per inprudentiam lapsi sunt, eligunt audaciae
Abbreviated transcription (Latin):
agnum ingenere liumano. solli. Ndoni
stater amantissinie multorum uitiuest
arrogaas inperitia. & peruicax in defen¬
dendis ꝑperam. presumtis opimonib: per¬
tinaciai rampleriq mortalium: aut per
sensus corporis corporear ig rerum haustis
i maginibus uoluti quib damrerũ umbrir
obtictu mentis inluduntur. Aut tenollis aelhu.
infantiae qondam suae per suasianib in si
nectute puerescunt. siquaillis dicendico¬
piaest. neclectis rerum causis rationis ani¬
mam spernunt & uerborum corpora diligun
Cumq duplici adueritat̾e ueniat᷑ ui& ut aut
pranudicatȩ auccoritati credulitate
subdamur. Aut ad scientia ratiocinati¬
one tendamus. nilul quod uelauetoritas.
iubeat uolratio suadeat. potissiniu dicentor
spraeta pauoitate doctorum. inludunt in pe¬
ritos qua omaxima turba estꝰ Sed& ips
abendom quos fallunt. recipoera in lusi¬
ones alluntur. Laud antur namq falioq
laudancur & credunt quomentis sanitar
maxime periditacur Accedit ad hoc&ia

Expanded text:
agnum in genere humano, Solli Sidoni, frater amantissime, multorum vitium est arrogans imperitia, et pervicax in defendendis perperam praesumptis opinionibus pertinacia. Nam plerique mortalium aut per sensus corporis corporearum rerum haustis imaginibus, veluti quibusdam rerum umbris, obtutum mentis illudunt, aut tenellis adhuc infantiae qnectute puerascunt. si qua illis dicendi copia est, neglectis rerum causis rationis animam spernunt et uerborum corpora diligunt, cumque duplici ad ueritatem ueniatur uia, ut aut praeiudicatae auctoritati creduli-. tate subdamur aut ad scientiam ratiocinatione tendamus, nihil quod uel auctoritas iubeat uel ratio suadeat potissimum dicentes, spreta paucitate doctorum inludunt inperitos, quae . maxima turba est. sed et ipsi ab eisdem quos fallunt, reciproca inlusione falluntur. laudantur namque falsoque laudantur et credunt, quo mentis sanitas maxime periclitatur. accedit ad hoc etiam