comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: ut cui dixerat. pasce oues
meas. doceret eũ ponere ani-¬
mam ꝓ ouib suis. Unde in¬
cipit caritas frẽs : modicum
attendite: quo ꝑficiatur. Au-¬
distis ipsum finem: &e modũ
ipsum. Et dñs in euangło cõ¬
menclauit. Maiorem caritatẽ
nemo habet ait: quã ut ani-¬
mam suam ponat ꝓ amicis
suis. ꝑfectionem gͦ eius osten¬
dit in euangłio: &e hic cõmen¬
data est eius ꝑfectio. Sed in¬
terrogatis uos: & dicitis uob.
Quando possũ habere istam
caritatem: Noli cito de te des¬
ꝑare. forte nata est: s non¬
dum ꝑfecta est. Nutri eam:
ne forte effocetur. S dicturꝰ
es mͥ. Et unde noui: Quo
enim ꝑficiatur audiuimus:
unde incipiat audiamus.
Sequitur ce dicit
Qui habu

Expanded text:
: ut cui dixerat, « Pasce oves meas, » doceret eum ponere animam pro ovibus suis. 12. Unde incipit charitas, fratres? Modicum attendite: quo perficiatur audistis; ipsum finem et modum ipsum et Dominus in Evangelio commendavit: Majorem charitatem nemo habet, ait, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Perfectionem ergo ejus ostendit in Evangelio, et hic commendata est ejus perfectio: sed interrogatis vos, et dicitis vobis, Quando possumus habere istam charitatem? Noli cito de te desperare: forte nata est, sed nondum perfecta est; nutri eam, ne effocetur. Sed dicturus es mihi, Et unde novi? Quo enim perficiatur audivimus; unde incipiat audiamus. Sequitur, et dicit: Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
quã cõmendauimus. In hoc
cognoscimꝰ dilectionẽ q ille
ꝓ nob̾ animã suã posuit: &e
nos debemus pro fratrib¬
animas ponere. Ecce unde
ueniebat : petre amas me. pas¬
ce oues meas. Nam ut noueri¬
tis frẽs quia sic ab eo pasci uo¬
lebat oues suas ut animam
suam ꝓ ouibus poneret: hoc
illi continuo dixit. Cũ iuue¬
nis esses p̾cingebas te & ibas
quo uolebas: cum aut̃ senue¬

Expanded text:
quam commendavimus. In hoc cognoscimus dilectionem, quia ille pro nobis animam suam posuit: et nos debemus animas pro fratribus ponere. Ecce unde veniebat, Petre, amas me? pasce oves meas. Nam ut noveritis quia sic ab eo pasci volebat oves suas, ut animam suam pro ovibus poneret; hoc illi continuo dixit, « Cum juvenis esses, praecingebas te, et ibas quo volebas; cum autem fue
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓcedunt de radice caritatis.
habent enim &e spine flores. ẽdã
uͦ uidentur a sꝑa. uident᷑ tru¬
culenta: s fiunt ad discipli¬
nam dictante caritate. Semel
gͦ breue preceptum tibi p̃cipit᷑.
Idilige & quod uis fac. Siue ta¬
ceas dilectione taces. siue cla¬
mes dilectione clamas: siue
emendes dilectione emendas:
siue parcas dilectiõe parcis.
Radix sit intus dilectionis: ñ
potest de ista radice nisi bonũ
exire: & hoc est dilectio. In hoc
manifestata ẽ dilectio dĩ in no¬
bis: qr cds filiũ suum unigenitũ¬
misit in hc̃ mundũ. ut uiuamꝰ ꝑ¬

Expanded text:
non procedunt de radice charitatis. non procedunt de radice charitatis. Habent enim et spinae flores: quaedam vero videntur aspera, videntur truculenta; sed fiunt ad disciplinam dictante charitate. Semel ergo breve praeceptum tibi praecipitur, Dilige, et quod vis fac: sive taceas, dilectione taceas; sive clames, dilectione clames; sive emendes, dilectione emendes; sive parcas, dilectione parcas: radix sit intus dilectionis, non potest de ista radice nisi bonum existere. 9. In hoc est dilectio. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis, quia Deus Filium suum misit unigenitum in hunc mundum, ut vivam
Abbreviated transcription (Latin):
das ut tracłet: Ns̃ cogita¬
uit salutem nrãm. qua re¬
dempti sumꝰ: idas cogita¬
uit precium. quo uendidit
dm̃. filius ipse cogitauit
das cogitauit p̃cium quod
accepit ut uenderet. diu̾sa
gͦ intentio: diuersa facta fa¬
cit. Cum sit una res. ex di-¬
uersis intentioib eam si me¬
diamur: unum amancdum
alterum dampnandum. unũ
glorificandum alterũ dete¬
standum inuenimus. tantũ
ualet caritas. Uidete quia so¬
ia dicernit: uidete quia fac¬
ta hominum sola distingͣit.
tis. In diuersis factis inueni¬
mus seuientem hominem fac¬
tum de caritate: & blandum
factum de iniquitate. Puerũ
cedit pater. & mango blan¬
ditur. Si duas res ꝓponas. pla¬
gas & blandimenta÷ quis ñ
eligat blandimenta. & fugi¬
at plagas: Si ꝑsonas attendas.
caritas cedit. blanditur iniqͥ¬
tas. Uidete quid cõmendauimꝰ:
quia non discernuntur facta
hominum. nisi de radice cari¬
tatis. Nam multa fieri possunt.
que spetiem habent bonam: &

Expanded text:
das ut traderet? Deus cogitadas ut traderet? Deus cogitavit salutem nostram qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum. Filius ipse cogitavit das cogitavit pretium quod accepit ut venderet. Diversa ergo intentio diversa facta fecit. Cum sit una res, ex diversis eam intentionibus si metiamur, unum amandum, alterum damnandum; unum glorificandum, alterum detestandum invenimus. Tantum valet charitas. Videte quia sola discernit, videte quia facta hominum sola distinguit. tis. In diversis factis, invenimus saevientem hominem factum de charitate; et blandum factum de iniquitate. Puerum caedit pater, et mango blanditur. Si duas res proponas, plagas et blandimenta; quis non eligat blandimenta, et fugiat plagas? Si personas attendas, charitas caedit, blanditur iniquitas. Videte quid commendamus, quia non discernuntur facta hominum, nisi de radice charitatis. Nam multa fieri possunt quae speciem habent bonam, et
Abbreviated transcription (Latin):
quasi si mile factum uidet᷑
traditor uidas. Ergo traditor
& d̃s pater: Absit inquis: ñ
dico. s apłs dicit. qui filio
ꝓprio non peꝑcit: s ꝓ nobis
omĩb tradidit illum. Et pat̾
eũ tradidit: & ipse se tradi¬
dit. Ait idem apłs. Qui me
dilexit : & tradidit semet ip¬
sum ꝓ me. Si pater tradidit
filium. & tradicdit semetip̃m
filius: iudas quid fecit : fac¬
ta est traditio a patre÷ facta
ẽ traditio a filio: facta est
traditio a iuda. Una res fac¬
ta est. Sed que res discernit
patrem tradentem filium.
semetipsum filium tradentẽ:
ce iucdam disci płm tradentẽ
magistrum suũ: Quia hoc
homo considandum ẽ: s qͦ
animo & uoluntate faciat.
In eodem facto inuenimꝰ dm̃¬
patrem: in quo inuenimꝰ iudã.
Patrem benedicimus: udam
deestamur. Quare patrem
enedicimus. uidam detesta¬
mur: Benedicimꝰ caritatem:
detestamur iniquitatem. Qnͣ¬
tum enim prestitum ẽ gene¬
ri humano de tradito xp̃o:
nunquid hoc cogitauit iu¬

Expanded text:
quasi simile factum videtur? quasi simile factum videtur? Traditor est Judas: ergo traditor est et Deus Pater? Absit, inquis. Non dico, sed Apostolus dicit: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Et Pater illum tradidit, et ipse se tradidit. Ait idem apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Si Pater tradidit Filium, et tradidit seipsum Filius, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est: sed quae res discernit Patrem tradentem Filium, seipsum Filium tradentem, et Judam discipulum tradentem magistrum suum? Quia hoc homo, considerandum est; sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimus DPatrem, in quo invenimus Judam; Patrem benedicimus, Judam detestamur. Quare Patrem benedicimus, Judam detestamur? Benedicimus charitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Ju
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ : hortationem habemus.¬
Non possemus eum diligere:
nͥ nos prior ille diligeret. Si
pigri eramus ad amandum:
non si mus pigri ad reaman¬
dum. Prior amauit nos: nec
sic nos amamus. Iniquos ama¬
uit: s iniquitatem soluit.
Iniquos amauit: s non ad
iniquitadem congregauit.
E grotos amauit : sed sanan¬
dos uisitauit. ds̃ gͦ dilectio
est. In hoc manifestata est di¬
lectio łi in nobis ÷ quiꝰ filiũ
suum unigenitum misit
in hunc mundum. ut uiua¬
mus ꝑ ipsum: quomodo ip-¬
se dñs ait. maiorem dilecti-¬
onem nemo potest habere.
quam ut animam suam po¬
nat ꝓ amicis suis. Et ibi ꝓ¬
bata est dilectio xp̃i in nob̾:
quia mortuus est ꝓ nobis. di¬
lectio patris. unde ꝓbata ẽ
in nobis: Quia filium suũ
unicum misit mori ꝓ nobis.
Sic & paulus apłs dicit. Qui
ꝓ nobis om̃ib tradidit illũ.
Quomodo gͦ non ce cum illo
omnia nobis donauit: Ecce
xp̃m tradidit pater: & tradi¬
dit uidas. numquid non

Expanded text:
Deum, hortationem habemus.Deum, hortationem habemus. Possemus illum diligere, nisi prior ille diligeret? Si pigri eramus ad amandum, non simus pigri ad redamandum. Prior amavit nos; nec sic nos amamus. Iniquos amavit, sed iniquitatem solvit: iniquos amavit, sed non ad iniquitatem congregavit. Aegrotos amavit, sed sanandos visitavit. Deus ergo dilectio est. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis, quia Filium suum unigenitum misit in hunc mundum, ut vivamus per ipsum. Quomodo ipse Dominus ait, Majorem dilectionem nemo potest haberet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis, et ibi probata est dilectio Christi in nos, quia moritur pro nobis. Dilectio patris unde probata est in nobis? quia filium suum unicum misit mori pro nobis, sicut et Paulus apostolus dicit, qui  nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Ecce Christum tradidit Pater, tradidit Judas; numquid non
Abbreviated transcription (Latin):
accipere mali. Ipse est ille
fons: de quo dicit. script᷑a.
fons aquȩ tuȩ sit tibi ꝓprius:
& nemo alienus cõmunicet
tibi. om̃s enĩ qui non dili-¬
gunt dm̃: alieni st̃. lan¬
tixp̃i sunt. Et quamuis in¬
trent basilicas: non posst̃
numerari inter filios dĩ. Non
ad illos ꝑtinet fons ille ui¬
te. Et habere baptismum &
malus ẽẽ potest: habere pro¬
phetiam. & malus ẽẽ potest
Inuenimꝰ saulem regẽ habu¬
isse ꝓphetiam. ꝑsequebatur
cipere sacramentum corꝑis
ae sanguinis dñi: &e malus¬
ẽẽ potest. Nam de talib dic¬
tum est. Qui manducat &
bibit indigne: iudicium ͥ
ebant nomen di sui. ergo
habere sacramenta ista oĩa
& malus ẽẽ potest: habere
autem caritatem & malus ẽe
non potest. hoc est gͦ ꝓpriũ
donum. Ipse est singularis
fons. Ad hunc bibendũ uos
hortatur sp̃s cłi : ad se biben¬
dum uos hortatur sp̃s dei.
In hoc manifestata ẽ dilectio
dei in uobis. Ecce ut diligamꝰ

Expanded text:
accipere mali; ipse est ille accipere mali; ipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. Habere Baptismum et malus potest; habere prophetiam et malus potest. Invenimus Saülem regem habuisse prophetiam: persequebatur cipere Sacramentum corporis et sanguinis Domini et malus potest: nam de talibus dictum est, Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi ebant nomen Dei sui . Ergo habere sacramenta ista omnia et malus potest; habere autem charitatem, et malus esse, non potest. Hoc est ergo proprium donum; ipse est singularis fons. Ad hunc bibendum, vos hortatur Spiritus Dei; ad se bibendum vos hortatur Spiritus Dei. 7. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis. Ecce, ut diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
dendite. & facile est peccatũ
in homine. in dm̃ solur
non peccem. Quomodo non
peccas in clm̃ : quando in
dilectione peccas: d̃s dilec¬
tio est. Nunquid nos dici¬
mus: Si nos diceremus. ds
dilectio est : forte scandali¬
zaretur aliquis ex uobis ce
diceret. Quid dixit: Quid
uoluit dicere. quia dilec¬
tio ds est: dedit dilectio¬
nem d̃s : donauit dilectio¬
nem ds. Ex deo est dilec¬
tio: d̃s dilectio est. Ecce
terre : auctoritatem reti¬
net: orbem terraꝵ ipsa
edifirauit. Audis hic ab
spũ di : d̃ dilectio est. Iam
si audes fac contra dm̃: &
noli diligere fratrem tuũ.
Quomodo gͦ iam dudum
auectio ex do est. &e modo
est enim d̃s pater & filius.
sc̃s. ds ex ło: et hii tres unus
ds. ion tres dii. Si filius d̃s.
in epła: & dilectio ex cło est
&e dilectio łs est. de solo pa
quia ex cło est. Cum autem
audis ex cło: aut filius in¬
telligitur. aut sp̃s sc̃s. Quia
spm̃ scm̃ esse. Ipse est enim
sp̃s sc̃s: quem non possunt

Expanded text:
tendite; et facile est peccatum tendite; et facile est peccatum in hominem, in Deum solum non peccem. Quomodo non peccas in Deum, quando in dilectionem peccas? Deus dilectio est. Numquid nos dicimus? Si nos diceremus, Deus dilectio est; forte scandalizaretur aliquis ex vobis, et diceret. Quid dixit? quid voluit dicere, quia Deus dilectio est? Dedit dilectionem Deus, donavit Deus dilectionem. Ex Deo est dilectio: Deus dilectio est. Ecce terrae auctoritate retinetur, orbem terrarum ipsa aedificavit. Audis hic ab Spiritu Dei, Deus dilectio est. Jam si audes, fac contra Deum, noli diligere fratrem tuum. 6. Quomodo ergo jamdudum, Dilectio ex Deo est; et modo, Est enim Deus Paterex Deo; et hi tres unus Deus, non tres dii. Si Filius Deus,in Epistola; et, Dilectio ex Deo est, et, Dilectio Deus est. De solo Patuia ex Deo est. Cum autem audis, ex Deo; aut Filius intelligitur, aut Spiritus sanctus. Quia Spiritum sanctum esse. Ipse est enim Spiritus sanctus, quem non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur sp̃s ueritatis &e
erroris. Iam gͦ intentos nos
fecit. quia qui nouit lm̃
ipse audit: qui autẽ non
audit. non nouit. Et hec
discretio est sp̃s ueritatis &
erroris. Uicleamus quid mo¬
niturus est: in quo illum
audire debeamus. dilectis¬
simi: diligamus inuicem.
Quare: Quia hoc monet:
quia dilectio ex leo est.
multum commendauit
dilectionem: quia dixit ex
do est. Plus dicturus est
intenti audiamus. Modo
dixit dilectio ex cło est. &
om̃ĩs qui diligit ex cło na-¬
tus est: & cognoscit dm̃.
Qui non liligit: non cog¬
nouit dm̃. Quare: quia
ds dilectio est. Quid am¬
plius dici potuit frẽs: Si
nichil de laude dilectioĩs
diceretur. ꝑ om̃s istas pagi¬
nas huius epłȩ: si nichil
deras paginas scripturaꝵ.
& hoc solum unum audi¬
remus de uoce sp̃s dĩ. quia
d̃s dilectio est: nichil am¬
plius querere deberemus.
Iam uidete. quia facere ꝯtͣ
dilectionem: facere contra
dm̃ est. Nemo dicat in no¬
minem pecco: quando non
diligo fratrem meum. In¬

Expanded text:
cognoscitur spiritus veritatis et erroris. Jam ergo intentos nos fecit: quia qui novit Deum, ipse audit; qui autem non novit, non audit: et haec discretio est spiritus veritatis et erroris. Videamus quid moniturus est, in quo illum audire debeamus. Dilectissimi, diligamus invicem. Quare? quia homo monet? Quia dilectio ex Deo est. Multum commendavit dilectionem, quia dixit ex Deo est: plus dicturus est, intente audiamus. Modo dixit, Dilectio ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognovit Deum. Qui non diligit, non novit Deum. Quare? Quia Deus dilectio est. Quid amplius dici potuit, fratres? Si nihil de laude dilectionis diceretur per omnes istas paginas hujus Epistolae, si nihil teras paginas Scripturarum, et hoc solum unum audiremus de voce Spiritus Dei, Quia Deus dilectio est; nihil amplius quaerere deberemus. 5. Jam videte quia facere contra dilectionem, facere contra Deum est. Nemo dicat: In hominem pecco, quando non diligo fratrem meum in
Abbreviated transcription (Latin):
loco seclentes centũ uiginti:
Duodenarius ille numerus:
decuplatus erat. Sedebant
centum uiginti homines: &
tũ locũ. & factus est sonus¬
tanquã ferretur flatus uehe¬
mens: & lingue diuisȩ sunt
uelut ignis. Audistis actus
apłoꝵ: hodie lecta ẽ ipsa le¬
ctio. Ceperunt linguis loqͥ:
quomͦ sp̃s dabat eis ꝓnunti¬
are. Et om̃s qui aderant illie
de diu̾sis gentib uenientes
iudei. agnoscebant qͥq lin¬
guam suam : & mirabant᷑ il¬
los idiotas & imperitos subi¬
to didicisse non unam aut
duas linguas: s omniũ om¬
nino gentiũ. Ubi gͦ iam om̃s
linguȩ sonabant: om̃s lingue
crediture ostendebantur. Isti
aũt qui multum amant xp̃m.
&e ido nolunt cõmunicare ei¬
uitati quȩ int̾fecit. xp̃m: sic
honorant. rp̃m ut dicant illũ
latinam & pinicã id est affr̃ã.
Solas duas linguas tenet. xp̃c:
Iste enĩ duȩ linguȩ solȩ. suñ
in parte donati: plus non ha-¬
bent. Euigilemus fr̃s÷ uideamꝰ

Expanded text:
loco sedentes centum viginti? loco sedentes centum viginti? Duodenarius ille numerus decuplatus erat. Sedebant centum viginti homines, et tum locum, et factus est sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum, hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt linguis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisque linguam suam; et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, omnes linguae crediturae ostendebantur. Isti autem qui multum amant Christum, et ideo nolunt communicare civitati quae interfecit Christum, sic honorant Christum, ut dicant illum latinam, et punicam, id est, afram. Solas duas linguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus
Abbreviated transcription (Latin):
quia hominẽ putabant. an
qui sacram̃ta eiꝰ exsufflans.
quem iam dm confitentur:
S oderunt uideł ciuitatẽ:
in qua occisus ẽ dñs ipsoꝵ
Pii homines &e misericordes:
multũ dolent occisum ẽẽ
xp̃m : ce occidunt in homi¬
nib. xp̃m. At ille dilexit
illam ciuitatem: & misertꝰ
est eiꝰ. Inde dixit inciꝑe p̃
fecit p̾dicationis nominis
sui ÷ & tu exhorrescis com¬
municationẽ illiꝰ ciuitatis:
Non est mirum: si p̃scisus
odisti radicem. Qͥd ipse ait
discipłis suis: Estote se¬
dentes in ciuitate: q ego
mitto in uos ꝓmissionẽ meã.
Ecce quã ciuitatẽ oderunt:
forte amarent : si uidei in¬
terfectores in illa habita req̃
Manifestum ẽ enĩ om̃s inter.¬
fectores. xp̃i id est iudeos: ex¬
pulsos ẽẽ de ciuitate illa. E
habebat seuientes in xp̃m:
habet ad orantes xp̃m. ꝓꝑterea
illã isti oderunt: quia xp̃ia¬
ni in illa sunt. Ibi uoluit
sedere discipłos : & ibi illis
mittere sp̃m scm̃ Ubi incho

Expanded text:
quia hominem putabant, an quia hominem putabant, an qui Sacramenta ejus exsufflant, quem jam Deum confitentur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere pfecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem meam in vos . Ecce quam civitatem oderunt. Forte amarent, si Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores Christi, id est Judaeos, expulsos esse de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiritum sanctum. Ubi inchoa
Abbreviated transcription (Latin):
hereses & scismata. Non uos
inducant p̾scisa: ut p̃cidami¬
ni. Hortamini magis quȩ p̾scisa
sunt: ut rursus inserantur.
Manifestum ẽ xp̃m passum.
resurrexisse: ascendisse in ce¬
lum. Manifesta est ce ȩccłia:
qr p̃dicatur in nomine eius
penitentia. & remissio peccatoꝵ
ꝑ om̃s gentes. Unde cepit: In¬
cipiens ab ierłm. Audit stultꝰ.¬
audit uanus. & quid ampliꝰ
dicturus sum. quã cecus: qͥ
tam magnũ montem non ui¬
det. qui contra lucernam in
candelabro positam oculos clau¬
dit: Cum eis dicimus. si xp̃i¬
ani catholici estis communicate
illi eccłiȩ unde ȩ̨u̾ugłm toto
orbe diffuncditur. illi ierłm
communicate quando eis di-¬
cimus: respondent nob̾. Non
cõmunicamꝰ illi ciuitati uͥ
occisus ẽ rex nr̃ ÷ uͥ occisus ẽ
dñs nr̃. Quasi oderunt ciui¬
tatem: ubi occisus ẽ dñs ñr.
Occiderunt udei quẽ inue¬
nerunt in terra: exsufflans
isti qͥ sedet in celo. Qͥ sunt
peiores: qui contẽpserunt

Expanded text:
haereses et schismata. Non vos haereses et schismata. Non vos inducant praecisa, ut praecidamini; hortamini magis quae praecisa sunt, ut iterum inserantur. Manifestum est Christum passum, resurrexisse, et ascendisse in coelum: manifestata est et Ecclesia, quia praedicatur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes. Unde coepit? Incipiens ab Jerusalem. Audit stultus, vanus, et quid amplius dicturus sum quam caecus, qui tam magnum montem non videt; qui contra lucernam in candelabro positam oculos claudit? 3. Cum eis dicimus, Si christiani catholici estis, communicate illi Ecclesiae unde Evangelium toto orbe diffunditur; illi Jerusalem communicate, quando eis dicimus, respondent nobis, Non communicamus illi civitati ubi occisus est rex noster, ubi occisus est Dominus noster: quasi oderint civitatem ubi occisus est Dominus noster. Occiderunt Judaei quem invenerunt in terra, exsufflant isti eum qui sedet in coelo. Qui sunt pejores, qui contempserunt
Abbreviated transcription (Latin):
surgere :Apter illum psalmum
quẽ uob̾ maxime cõmenclauimꝰ.
quarta sabbati statione pͥma:
nouissime ebdomadis. Quare
oportebat. rp̃m pati & resurg̾e:
ꝓpterea commemorabuntur et
conuertent᷑ ad dñm uniuersi
fines terrȩ : & adorabunt in
conspectu eiꝰ uniu̾se familie
gentiũ. Nam ut noueritis qͥa
gere: et hic quid ad diclit ut
post cõmendationem sponsi
commendaret & sponsam: &
p̃dicari inquit in nomine eiꝰ
penitentiam & remissionem pec¬
catoꝵ ꝑ om̃s gentes: incipiens
ab ierłm. Audistis fr̃s: tenete.
Nemo dubitet de ȩccłia. quia
ꝑ om̃s gentes ẽ : nemo dubitet
quia ab ierłm cepit & omnes
gentes impleuit. Agnoscimus
agrum: ubi uitis plantata
est. Cum autem creuerit. non
agnoscimus: quia totũ occu¬
pabit. Unde cepit: ab ierłm.
Qͦ ꝑuenit : Ad om̃s gentes. Pau¬
ce remanserunt: om̃s tenebit.¬
Q᷑ interea cũ om̃s tenet: aliqͣ
sarmenta inutilia uisa facta st̃¬
agricole p̃cidenda: & fecert̃

Expanded text:
surgere? Propter illum psalmum surgere? Propter illum psalmum quem vobis maxime commendavimus, quarta sabbati, statione prima novissimae hebdomadis. Quare oportebat Christum pati et resurgere? Propterea: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Nam ut noveritis quia gere; et hic quid addidit, ut post commendationem sponsi commendaret et sponsam? Et praedicari, inquit, in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. Audistis, fratres, tenete. Nemo dubitet de Ecclesia, quia per omnes gentes est; nemo dubitet, quia ab Jerusalem coepit, et omnes gentes implevit. Agnoscimus agrum ubi vitis plantata est: cum autem creverit, non agnoscimus, quia totum occupavit. Unde coepit? Ab Jerusalem. Quo pervenit? Ad omnes gentes. Paucae remanserunt, omnes tenebit. Interea dum omnes tenet, aliqua sarmenta inutilia visa sunt agricolae praecidenda; et fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis suis. Quid est hoc : Qͥa
tercia die. Habemus iam de spon¬
so: quia oportebat pati xp̃m.
& resurgere. Cõmendatus est
nobis sponsus. De sponsa uide¬
amꝰ quid dicit: ut tu eũ cog¬
noueris sponsum ae sponsam
non sine causa ad nuptias ue¬
nias. Celebratio enĩ nuptiarũ.
omĩs celebratio eccłiȩ. Nuptie
celebrantur. Ducturus ẽ uxorẽ
filius regis: & ipse filius regis
rex: & qui frequent. ipsi sunt
sponsa. Non quomͦ in nuptiis
carnalib: alie frequentant nup¬
tias: & alia nubit. In eccłia qui
frequentant: si bene frequen¬
tant: sponsa fiunt. Omĩs enĩ
eccłia sponsa. xp̃i est: cuius pͥn¬
cipium & primitie caro xp̃i ẽ.
Ubi iuncta ẽ sponsa sponsoͣ
In carne. Merito ut carnem ipsã
cõmenclaret. panem fregit: &¬
merito in fractione panis aꝑti
sunt oculi discipłoꝵ: & agno¬
uerunt eũ. Qͥd gͦ dixit dñs scͥp¬
tenebantur. S &e resurgere p̃¬
dictum ẽ. & ut quid hoc: Uri¬

Expanded text:
discipulis suis. Quid est hoc? Quia discipulis suis. Quid est hoc? Quia tertia die. Habes jam de sponso, quia oportebat Christum pati et resurgere. Commendatus est nobis sponsus. De sponsa videamus quid dicat; ut tu cum cognoveris sponsum et sponsam, non sine causa ad nuptias venias. Celebratio enim nuptiarum omnis celebratio: Ecclesiae nuptiae celebrantur. Ducturus est uxorem filius regis, et ipse filius regis rex: et qui frequentant, ipsi sunt sponsa. Non quomodo in nuptiis carnalibus alii frequentant nuptias, et alia nubit, in Ecclesia qui frequentant, si bene frequentant, sponsa fiunt. Omnis enim Ecclesia sponsa Christi est, cujus principium et primitiae caro Christi est: ibi juncta est sponsa sponso in carne. Merito carnem ipsam cum commendaret, panem fregit; et merito in fractione panis aperti sunt oculi discipulorum, et agnoverunt eum. Quid ergo dixit Dominus scriptenebantur; sed et resurgere praedictum est. Et utquid hoc? q
Abbreviated transcription (Latin):
non habemꝰ: & quod legamꝰ ha¬
bemus. Si enĩ ꝓpterea illi cre¬
diderunt qr tenuerunt & pal¬
pauerunt: nos quid facimꝰ:
Iam xp̃c ascendit in celum: ñ
est uenturus nͥ in fine: ut
iudicet de uiuis & mortuis.
Unde credituri sumꝰ: nͥ unde
&e ipsos palpantes uoluit con¬
firmare: Aperuit enĩ illis scͥp¬
turas ÷ & oftendit eis quia opor¬
tebat pati xp̃m : & impleri oĩa
q̃ de illo scripta sunt in lege
moysi. & ꝓphis. & psalmis. Om¬
nem uet̾um textũ script᷑aꝵ:
circum̃ plexus ẽ. Quicquid il
it illis sensum: ut intellig̾ent
script᷑as. Unde &e nob̾ hoc oran¬
dum est: ut ipse sensum nrm
scriptum de se in lege moysi.
&e ꝓpħis ae psalmis: Quid osten¬
dit: Ipse dicat. Breuit̾ hoc eu̾¬
gelista posuit: ut nos nossemꝰ
quid in tanta latitudine scrip¬
turaꝵ credere & intelligere de¬
beamus. Certe. multȩ sunt pa¬
gine & multi libri. Hoc habent
om̃s: quod dixit dñs breuiter

Expanded text:
non habemus, sed quod legamus hanon habemus, sed quod legamus habemus. Si enim propterea illi crediderunt, quia tenuerunt et palpaverunt; nos quid faciemus? Jam Christus ascendit in coelum, non est venturus nisi in fine, ut judicet de vivis et mortuis: unde credituri sumus, nisi unde et ipsos palpantes voluit confirmari? Aperuit enim illis Scripturas, et ostendit eis quia oportebat pati Christum, et impleri omnia quae de illo scripta sunt in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis. Omnem veterem textum Scripturarum circumplexus est. Quidquid illit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Unde et nobis hoc orandum est, ut ipse sensum nostscriptum de se in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis? quid ostendit? Ipse dicat. Breviter hoc Evangelista posuit, ut nos nossemus quid in tanta latitudine Scripturarum credere et intelligere debeamus. Certe multae sunt paginae, et multi libri, hoc habent omnes quod dixit Dominus breviter
Abbreviated transcription (Latin):
de illo ista ante licta non es¬
sent. firmitas enĩ ficłi in eo
est: quia omnia quȩ euenert
non sibi uidiciũ manducat
&e bibit: in fractione panis.
xp̃m agnoscit. Postea & illi un¬
decim putabant se sp̃m uide.
Prebuit se palpandum: qui
se p̾buit crucifigendum. Cru¬
cifigendum inimicis: palpan¬
dum amicis. Medicus tamen
omniũ: & illoꝵ impietatis &
istoꝵ incredulitatis. Namq
audistis cũ actus apłoꝵ lege¬
rent᷑: quot milia crediderint
ex interfectorib. xp̃i. Si credi¬
derunt postea. qui occicłant:
non erant credituri qui pau¬
lulum dubitabant: Et ipsis
tam̃ quod maxime debetis
animaduertere & memorie
ur̃e mandare. quia contra in¬
sidiosos errores. ds uoluit po¬
nere firmamentã in script᷑is.
contra quas nullus aucdet lo¬
qui qui quoqͦmͦ se uult uideri
xp̃ianũ: cum se palpandum
p̃buisset: non illi suffecit nͥ
de scriptis confirmaret᷑ cor
credentiũ. ꝓspiciebat enĩ nos
futuros. In quo palpemꝰ nos

Expanded text:
de illo ista ante dicta non esde illo ista ante dicta non essent. Firmitas enim fidei in eo est, quia omnia quae evenerunnon sibi judicium manducat et bibit , in fractione panis Christum agnoscit. Postea et illi undecim putabant se spiritum videre. Praebuit se palpandum, qui se praebuit crucifigendum; crucifigendum inimicis, palpandum amicis: medicus tamen omnium, et illorum impietatis, et istorum incredulitatis. Namque audistis cum Actus Apostolorum legerentur, quot millia crediderunt ex interfectoribus Christi . Si crediderunt postea qui occiderant, non erant credituri qui paululum dubitabant? Et ipsis tamen quod maxime debetis animadvertere, et memoriae vestrae mandare, quia contra insidiosos errorores Deus voluit ponere firmamentum in Scripturis, contra quas nullus audet loqui, qui quoquo modo se vult videri christianum cum se palpandum praebuisset, non illi suffecit, nisi de Scripturis confirmaret cor credentium: prospiciebat enim nos futuros; in quo quod palpemus nos
Abbreviated transcription (Latin):
mnia que legunt᷑
ad instructionẽ
& salutem nr̃ãm.
intente oportet¬
audiri: maxime tam̃ memo¬
rie cõmendanda sunt. que ad¬
uersus hereticos ualent plu¬
rimum: quoꝵ insidiȩ infir-¬
miores quosq & negligentio¬
res circũuenire non cessant.
tuũ scilicet ꝓpt̾ delicta nr̃a:
resurrexisse ꝓpt̾ iustificatio¬
nem nrãm. Sicut modo au¬
distis quia discipłoꝵ duoꝵ
quos inuenit in uia. tenebant᷑
oculi. ne eũ agnoscerent ⁊ &
inuenit eos desꝑantes de re¬
demptione que erat in xp̃o:
& existimantes iam illum pas¬
sum & mortuũ fuisse sicut
hominẽ. nec tanquã filium
& in carne ita mortuum fuis¬
se. lt non reuiuisceret. s tan¬
quam unum ex ꝓpħis: sicut
uerba eoꝵ pauloante qui in¬
tenti eratis auclistis. Tu ne
aperuit illis scripturas: in¬
cipiens a moyse ꝑ om̃s ꝓpħas.
ostendens eis omĩa que passus
erat. p̃dicta fuisse: ne illi ma¬
gis mouerentur si resurrexisset
dñs. & magis ei non crecłent. si

Expanded text:
mnia quae leguntur ad instructionem et salutem nostram, intente oportetaudire. Maxime tamen memoriae commendanda sunt, quae adversus haereticos valent plurimum; quorum insidiae infirmiores quosque et negligentiores circumvenire non cessant. tuum scilicet propter delicta nostra, resurrexisse propter justificationem nostram . Sicut modo audistis quia discipulorum duorum quos invenit in via, tenebantur oculi ne eum agnoscerent: et invenit eos desperantes de redemptione quae erat in Christo, et existimantes jam illum passum et mortuum fuisse, sicut hominem, nec tanquam Filium et in carne ita mortuum ut non revivisceret, sed tanquam unum ex Prophetis: sicut verba eorum paulo ante qui intenti eratis, audistis. Tunc aperuit illis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, ostendens eis omnia quae passus erat praedicta fuisse; ne illi magis moverentur, si resurrexisset Dominus, et magis ei non crederent, si
Abbreviated transcription (Latin):
audi quid sequitur. In omnẽ
terrã exiuit sonus eoꝵ: & in fi¬
nes orbis terre u̾ba eoꝵ. Quare
hocꝰ quia in sole posuit tab¬
naculum suum. id est in ma¬
nifesto. Tab̾naculum eiꝰ: caro
eius. Tabernaculum eiꝰ: eccłia
eiꝰ. In sole posita est: non ẽ in
nocte. s in die. S quare illi ñ
agnoscunt: Redite ad lectio¬
nem quo heri finis factus ẽ:
& uidete qͣre non agnoscunt.
Qui odit frẽm suũ in tene¬
bris ambulat & nescit quo
eat: qm̃ tenebre excecauer̃t
oculos eiꝰ. Nos gͦ sequentia ui¬
deamus: & non simꝰ in tenebris.
Unde non erimus in tenebris:
Si amemus fr̃s. Unde ꝓbatur.
quia amamus fraternitatem:
Quia non conscindimꝰ unitatẽ:¬

Expanded text:
em terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. Tabernaculum ejus, caro ejus; tabernaculum ejus, Ecclesia ejus: in sole posita est, non est in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in tenebris? Si amemus fratres. Unde probatur quia amamus fraternitatem? Quia non scindimus unitate
Abbreviated transcription (Latin):
qr iustus sum. S quid dicturꝰ
sũ ante homines: Si me iustũ
dixero ÷ quis ferat. qͥs toleret:
Apud dm̃ nota sit iusticia mea.
Ego tam̃ dicam me peccatorem
non quia sum: s ne arrogan¬
tia odiosus inueniar. Dic hõĩb
qd̾ es : dic do qͥd es. Qͥa si non
direris do qd es: dampnat ds
quod in te inueniet. Non uis
ut ille dampnet : tu dampna.
Nis ut ille ignoscat. tu agnosce:
ut possis dicere dõ: auerte faciẽ
tuam a peccatis meis. Dic illi &̾
illa uerba in ipso spalmo. Qm̃
iniquitatem meã ego cͥognosco.
Qd̃ si confessi fuerimꝰ delicta nr̃a
fidelis ẽ. & iustus qui dimittat

Expanded text:
quia justus sum, sed quid dicturus quia justus sum, sed quid dicturus sum ante homines? si me justum dixero, quis ferat, quis toleret? apud Deum nota sit justitia mea: ego tamen dicam me peccatorem; non quia sum, sed ne arrogantia odiosus inveniar. Dic hominibus quod es, dic Deo quod es. Quia si non dixeris Deo quod es, damnat Deus quod in te inveniet. Non vis ut ille damnet? tu damna. Vis ut ille ignoscat? tu agnosce, ut possis Deo dicere, Averte faciem tuam a peccatis meis. Dic illi etiam illa verba in ipso Psalmo, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco . Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et ju
Abbreviated transcription (Latin):
leuia que dicimus: noli con¬
tẽpnere. Si contempnis qnͣdo
appendis: expauesce qñ nu-¬
meras. Leuia multa: faciunt
unũ grande. Multe gutte im¬
plent flumen: multa grana
faciunt massam. Et que spes
est: Ante omĩa confessio: ne
quisquã se iustum putet. &
ante oculos dĩ qui uidet qd̾
est. erigat ceruicem homo qͥ ñ
erat ce est. Ante omĩa gͦ confes¬
sio. deinde dilectio. Quia de
caritate quid dictum ẽ: Cari¬
tas oꝑit multitudinem peccatoꝵ
Iam uideamus si ipsam carita¬
tem cõmencdat ꝓpt̾ subrepen¬
tia delicta: quia sola caritas ex¬
tinguit delicta. Suꝑbia extin¬
git᷑ caritatem. humilitas gͦ ro¬
borat caritatem. Caritas extin¬
guit delicta. humilitas ꝑtinet
ad confessionẽ: quia confitem᷑
nos peccatores. Ipsa ẽ humilitas.
Non ut dicamꝰ illud in lingua
quasi ꝓpt̾ arrogantiã: ne dis¬
pliceamus hominib si nos iu¬
stos ẽẽ dixerimus. facunt hoc
impii & insani. Scio quidem

Expanded text:
levia quae dicimus, noli conlevia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervicem homo qui non erat et est. Ante omnia ergo confessio, deinde dilectio: quia de charitate quid dictum est? Charitas cooperit multitudinem peccatorum . Jam videamus si ipsam charitatem commendat, propter subrepentia delicta: quia sola charitas exstinguit delicta. Superbia exstinguit charitatem: humilitas ergo roborat charitatem; charitas exstinguit delicta. Humilitas pertinet ad confessionem, qua confitemur nos peccatores esse: ipsa est humilitas, non ut dicamus illud lingua; quasi propter arrogantiam ne displiceamus hominibus, si nos justos esse dixerimus. Faciunt hoc impii et insani: Scio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tionem & abolitionẽ om̃iũ
peccatoꝵ: uiuendo in hoc scło
int̾ tẽptationes. quedam for¬
te contracta sunt. Icło quod
potest homo faciat ÷ ipse con¬
fiteat᷑ qd ẽ: ut ab illo cure¬
tur qui semꝑ est quod est.
Ipse enĩsẽꝑ ẽ. & est. los ñ eramꝰ:
&e sumꝰ. Uide enĩ quid dicat.
Q uod si dixerimus quia pec¬
catũ ñ habemus. nosmetipsos
seducimꝰ : & ueritas in nobis
non ẽ. Ergo si te confessus fu¬
eris peccatorem: est in te ueri¬
tas. Nam ipsa ueritas lux ẽ.
Non dum ꝑfecte splenduit.
uita tua: q insunt peccata.
Sedtam̃ iam illuminari ce¬
pisti: quia in est confessio pee¬
catoꝵ Uide enĩ quid sequat᷑.
Q si confessi fuerimus delie¬
ta nr̃a : fidelis ẽ & iustus ut
dimittat nob̾ delicta nr̃a. &
purget nos ab omni iniqui¬
tate. non tantũ p̃terita. s & si
qua forte contraximꝰ ex hac
uita: quia non potest homo
quãdiu carnem portat. ñ ha¬
bere uel leuia peccata. S ista

Expanded text:
tionem et abolitionem omnium tionem et abolitionem omnium peccatorum vivendo in hoc saeculo inter tentationes, quaedam forte contracta sunt. Ideo quod potest homo faciat; ipse confiteatur quod est, ut ab illo curetur qui semper est quod est: ipse enim semper erat et est; nos non eramus et sumus. 6. Vide enim quid dicat: Quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo si te confessus fueris peccatorem, est in te veritas: nam ipsa veritas lux est. Nondum perfecte splenduit vita tua, quia insunt peccata; sed tamen jam illuminari coepisti, quia inest confessio peccatorum. Vide enim quid sequatur: Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis delicta nostra, et purget nos ex omni iniquitate. Non tantum praeterita, sed et si qua forte contraximus ex hac vita; quia non potest homo quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ cũ inuicem. In lumine am¬
bulemꝰ sicut &e ipse est in lumi¬
ne: ut possimus societatem ha¬
bere cũ illo. Et quid facimꝰ de
peccatis: audi qd̃ sequit᷑. Et
sanguis ihũ. rp̃i filii eiꝰ: pur¬
gabit nos ab omni peccato.
Magnã securitatem dedit ds̃.
Merito pascha celebramꝰ ubi
fusus est sanguis dñi: quo
purgam᷑ ab omni delicto. Si¬
mus securi. Cautionem contͣ
nos seruitutis diabolus tene¬
bat: s sanguine xp̃i deleta
ẽ.Sanguis inquit filii eiꝰ: pur¬
gauit nos ab om̃i delicto. Qͥd
ẽ ab omĩ delicto: Attendite.
Ecce iam in nomine . xp̃i ꝑ san¬
fessi st̃ isti. qui appellantur
infantes: mundata sunt oĩa
peccata eoꝵ. Ueteres intraue¬
runt : & noui exierunt. Qͥdẽ
ueteres intrauerunt. & noui
exierunt: Senes intrauert̃:
infantes exierunt. Senectus
autẽ regenerationis: noua ui¬
ta. S quid facimꝰ: Preterita
peccata donata st̃ ñ tantum
ipsis: s ce nobis. Q post dona¬

Expanded text:
bemus cum invicem. In lumine ambemus cum invicem. In lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, ut possimus societatem habere cum illo. Et quid facimus de peccatis? Audi quid sequitur: Et sanguis Jesu Christi Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Magnam securitatem dedit Deus. Merito Pascha celebramus, ubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Christi deleta est. Sanguis, inquit, Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Quid est, ab omni delicto? Attendite: ecce jam in nomine Christi per sanfessi sunt isti qui appellantur infantes, mundata sunt omnia peccata ipsorum. Veteres intraverunt, novi exierunt. Quid est, veteres intraverunt, novi exierunt? Senes intraverunt, infantes exierunt. Senectus autem regenerationis, nova vita. Sed quid facimus? Praeterita peccata donata sunt, non tantum ipsis, sed et nobis; et post dona
Abbreviated transcription (Latin):
mei: Societas cũ cło habenda
est : alia spes uitȩ et̾nȩ nulla
ẽ. Ds̃ aũt lux est: & tenebre in
eo non sunt ullȩ. Iniquitates
aut̃ tenebre st̃. Iniquitatib p̃
mimur: ne societatẽ cũ ło ha¬
bere possimus. Que gͦ spes
Nonne ꝓmiseram aliquid me¬
locuturũ istis dieb qd̵ gau¬
dium faciat: Quod si non
exhibeo: tristicia ẽ ista. d̃s̃ lux
est: & tenebre in eo ñ sunt
ulle. Peccata tenebre sunt. Qͥd
erit nobis : Aucliamus ne for¬
det spem. ne deficiamꝰ in uia.
Currimꝰ enĩ. & ad patriam cur¬
rimus: ce si nos puent᷑os despamꝰ.
ipsa desꝑatione deficimus. Ille
autem qui nos uult puenire
ut conseruet in patria: pascit
in uia. Audiamus gͦ. Quod si
dixerimꝰ qura societatem habe¬
mus cũ eo. & in tenebris ambu¬
lamus. mentimur.: & ñ facimꝰ
ueritatem. Non dicamꝰ qr socie¬
tatem cum illo habemus: si in
tenebris ambulamꝰ. Qd̾ si in lu¬
mine ambulamꝰ. sicut &e ipse
est in lumine: societatem ha¬

Expanded text:
mei? Societas cum Deo habenda mei? Societas cum Deo habenda est, alia spes vitae aeternae nulla est; Deus autem lux est, et tenebrae in eo sunt nullae: iniquitates autem tene societatem cum Deo habere possimus: quae ergo spes? Nonne promiseram me aliquid locuturum istis diebus quod gaudium faciat? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne fdet spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si nos perventuros desperamus, ipsa desperatione deficimus. Ille autem qui nos vult pervenire, ut conservet in patria, pascit in via. Audiamus ergo: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus; mentimur, et non facimus veritatem. Non dicamus quia societatem cum illo habemus, si in tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambulamus, sicut et ipse est in lumine; societatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
societas nr̃a sit cũ cło patre.
d̃s lux ẽ. & tenebrȩ in eo ñ
sunt ulle: & societatem cũ
ulo habere debemus: &e a no¬
bis pellendȩ sunt tenebrȩ.
ut fiat in nobis lux. Nam
tenebre cũ luce societatem
habere non possunt. Ido ui¬
de quid sequatur. Quod si
dixerimꝰ quia societatem ha-¬
benꝰ cum eo. & in tenebris
ambulamꝰ: mentimur. ha
que societas luci ad tenebͣs:
dicis te societatem habere
cũ ło: &e in tenebris ambu¬
las: & d̾s lux ẽ : & tenebre
in eo non sunt ullȩ. Quomͦ
tͦ ẽ societas luci ad tenebras:
Iam gͦ dieat sibi homo. Quid
faciam: Unde ero lur: In pec¬
catis & ininiquitatib uiuo. Esi
subrepat quedam desꝑatio &
tristicia: quod salus nulla ẽ
nͥ in societate łi. Ds̃ lux ẽ : & ao so¬
tenebre in eo ñ st̃ ullȩ. Peccata
autẽ tenebre sunt: sicut dicit
apłs. diabolum & angłos eius
rectores tenebrarũ harũ eẽ. Non
diceret rectores tenebrarũ: nͥ
rectores peccatoꝵ. dominatores
iniquoꝵ. Quid gͦ faciemꝰ frẽs

Expanded text:
Patre Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, et societatem cum illo habere debemus; et a nobis pellendae sunt tenebrae, ut fiat in nobis lux; nam tenebrae cum luce societatem habere non possunt: ideo vide quid sequatur: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus, mentimur. Habquae societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo, Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Peccata autem tenebrae sunt, sicut dicit Apostolus diabolum et angelos ejus rectores tenebrarum harum esse . Non diceret rectores tenebrarum, nisi rectores peccatorum, dominatores iniquorum. Quid ergo facimus, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
minatur. Qͥd est ab illa illu¬
minari: Qͥ iam uidet se pec¬
catis tenebrari. & cupit ab illa
illuminari: accedit ad illam.
Unde dicit & psalmus. Acce¬
dite ad eum &e illuminamini.
& uultus urĩ ñ erubescent.
S non erubesces de illa: si
quando tͥ te fedum ostendit
Displiceat tibi feditas tua:
ut ꝑcipias pulchritudinem
ipsius. Hoc ẽ quod uult doc̃e
Et fortasse p̃propere illud nos
dicimus. Ipse hoc manifestat
in consequentib. Mementote
in principio sermonis nr̃ĩ. qr

Expanded text:
minatur. Quid est ab illa illuminatur. Quid est ab illa illuminari? Qui jam videt se peccatis tenebrari, et cupit ab illa illuminari, accedit ad illam: unde dicit Psalmus, Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent . Sed non erubesces de illa, si, quando tibi te foedum ostenderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere illud nos dicimus? Ipse hoc manifestet in consequentibus. Mementote in principio sermonis nostri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lux quã nominauit illustret
corda nr̃a: & uideamus quid
dixit. hoc ẽ quod annuntiamꝰ
quia ds lux est : & tenebre in
eo ñ sunt ulle. Qͥs enĩ aucłẽt
dicere. quia in cło st̃ tenebre:
Aut quid ẽ ipsa lur: aut qͥd
sunt tenebre: Ne forte talia
dicat: que ad oculos nrõs istos
ꝑtineant. Ds̃ lux est. ait nescio
est. Aliquid debet ẽẽ longe bis
maius. longe prestantiꝰ. lon¬
geq suꝑ eminentius : quantũ
ds̃ a creatura. quantum con¬
ditor a conditione: quantum
sapientia ab eo quod factum
ẽ ꝑ sapientiam. Longe ultra
omĩa: debet ẽẽ lux ista. Et
forte uicini ei erimꝰ. si que sit
lur ista cognouerimus: & ad
eam nos aplicauerimꝰ ut ex
ipsa illuminem᷑. qͥa in nobis
tenebrȩ sumus: & ab illa illu¬
minati possumꝰ ẽẽ lux. & non
confundi de illa. quia de nob̾
confundimur. Qͥs ẽ qui de se
confunditur: qui se cogno¬
scit peccatorem. Qͥs de illa ñ
confundit᷑: qui ab illa illu¬

Expanded text:
lux quam nominavit, illustret lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt tenebrae? ne forte talia dicat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicini ei erimus, si quae sit lux ista cognoverimus, et ad eam nos applicaverimus, ut ex ipsa illuminemur; quia in nobis tenebrae sumus, et ab illa illuminati possumus esse lux, et non confundi de illa, quia de nobis confundimur. Quis est qui de se confunditur? Qui se cognoscit peccatorem. Quis de illa non confunditur? Qui ab illa illu
Abbreviated transcription (Latin):
Et societas nr̃a sit cum do pa¬
quit scribimus uobis: ut gau¬
dium ur̃m sit plenũ. Plenũ
gaudium dicit in ipsa socie¬
tate: in ipsa caritate. in ipsa
unitate. Et hec est inquit an¬
nuntiatio quam audiuimus
ab eo: & annuntiamꝰ uobis.
Quid est hoc : Ipsi uiderunt:
contrectauerunt manib uer¬
bum uitȩ. Abinitio erat: ad
tempus uisibilis &e palpabilis
factus ẽ unicus d̃i filius. Ad
quam rem uenit: Hel quid
docere uoluit: Quare fecit
hoc÷ qͥd fecit: Ut uerbũ caro
fieret. ut cł̾s suꝑ omĩa. indig¬
na ab hominib pateret᷑ : ut ala¬
pas eoꝵ sustineret de manib
quas ipse formauit: Quiduo¬
iuit docere: quid uoluit osten¬
dere: quid uoluit annuntiare:
Audiamus. Nam sine fructu p̃cep
dis: Quo fructu audis: hide
quid uoluit docere: quid an¬
nuntiare. audi. Quia ds lux
ẽ inquit : & tenebre in eo ñ st̃
ullȩ. Ad huc lucem qͥdem no¬
minauit: sed obscura sunt
uerba. B onũ ẽ nobis ut ipsa

Expanded text:
Et societas nostra sit cum Deo PaEt societas nostra sit cum Deo Paquit, scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsa societate, in ipsa charitate, in ipsa unitate. 4. Et haec est annuntiatio quam audivimus ab eo, et annuntiamus vobis. Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecedis? quo fructu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Adhuc lucem quidem nominavit, sed obscura sunt verba: bonum est nobis ut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Illi uiderunt. nos ñ uicdimꝰ:
&e tam̃ socii sumꝰ. qͥa fidem
cõmunẽ tenemus. Nam & qͥ¬
dam uidendo ñ credidit: &
palpare uoluit ce sic
credere: &e ait. Non
credam nͥ digitos me¬
os misero in locũ clauoꝵ: &
cicatrices eius tetigero. Et p̃¬
buit se ex tempore palpan¬
dum manib hominũ: qͥ sẽꝑ
se p̃bet uidendum aspectib
angłoꝵ. Et palpauit ille di¬
scipulus : & exclamauit. Dñs
m̃s: &e ds m̃s. Qͥa tetigit ho¬
minẽ: confessus ẽ dm̃. & dñs
consolans nos qui xpm̃ iam
in celo sedentem. manu con¬
trectare non possumꝰ s fide
contingere: ait illi. Quia ui¬
disti me credidisti: beati qui
non uiderunt & crediderunt.
Nos descripti sumꝰ: nos desig¬
nati sumꝰ. Fiat gͦ in nobis be¬
atitudo: quam dñs p̃dixit
futuram. firmit̃ teneamꝰ qd̾
non uidemus: q illi nuntiañ
qui uiderunt. Ut &e uos inqͥt
societatem habeatis nob̾ẽ. Et
quid magnũ habere societa
tem cũ hominib: Noli con¬
tẽpnere: Uide quid addat.

Expanded text:
Illi viderunt, nos non vidimus, et tamen socii sumus; quia fidem communem tenemus. Nam et quidam videndo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipulus et exclamavit, Dominus meus et Deus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus, nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneamus quod non videmus; quia illi nuntiant qui viderunt. Ut et vos, inquit, societatem habeatis nobiscum. Et quid magnum societatem habere cum hominibus? Noli contemnere; vide quid addat: