comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbat acceꝑit: qm̃ quicquid d̾s pat̾ deofi¬
lio dedit gignendo dedit. Ita enim dedit
filio pater sme quib filius eẽ nõ posset
sicut et dedit ut eẽt. Nam quõ alit ũbo
u̾ba daret aliqua. in quo ineffabilit dpor
omnia.: S tam que sequuntur alio sũt
expectanda sermone. Omelia. coͣ.¬
Ncipit sermo . cu. de eo quod dicid Ego

Expanded text:
habebat acceperit; quoniam quidquid Deus Pater Deo Fihabebat acceperit; quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt exspectanda sermone. TRACTATUS CVII. De eo quod dicit Jesus, Ego
Abbreviated transcription (Latin):
tales quales eos dicit u̾bis p̾titi tpr̃is
qiͣ tam ẽẽnt: p̾muntians qͣles futuri
ꝓmissum est doc̾et omnia. Quem pͥus¬
qͣm acciꝑent. quõ seruau̾̃unt eius ser¬
monem. quod de illis qͣi fecerint dixit.
qñ pͥmus eoꝵ ter eum negauit. cum
exore eius audisset quid futurũ esset
homini qui eum coram hoĩb nega¬
uisset Dedit ergo eis u̾ba sicut dixit.
que dedit ei pat̾. S qñ illa nõ forts in
aurib. s intus in cordib spiritalit̾
acceꝑut: tunc u̾e acceꝑunt. qr tunc
u̾e cognou̾unt. U̾e aut̃ cognouerunt.
qr u̾e credid̾unt. Ip̃i aut̃ filio quõ pr̃
ea u̾ba dederit. quib u̾bis homo pot̾it
explicare: facilior sane qõ uidetur:si
est genatõm eius quis enartabit: si
u̾o scd̾ id quod est de pr̃e genitus patri¬
q coct̾nus. accepisse a patre ista u̾ba co¬
gitatur. nich ibi tpr̃is cogitetur qi pͥus
fu̾it qui ea nõ hu̾it. atq ut hr̃et que noi

Expanded text:
tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri promissum est, doceret omnia: quem priusquam acciperent, quomodo servaverunt ejus sermonem quod de illis quasi fecerint dixit, quando primus eorum ter eum negavit, cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset? Dedit ergo eis verba, sicut dicit, quae dedit ei Pater. Sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt. Vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtuest, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id quod est de Patre genitus Patrique coaeternus, accepisse a Patre ista verba cogitatur, nihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non
Abbreviated transcription (Latin):
erat ip̃ius. Sequitur ac dicit. ⁊ sermonem
tuũ seruaũunt. sunc oognou̾unt quia
omnia que dedisti mͥ abs te sunt .i. cogno¬
uerunt qr abssum. Simul enĩ pr dedit
a te exii. ⁊ crediderunt qr tu me misisti.
Et hic sb̾audiend̾ est ue. Quod enĩ dixit
cognou̾unt u̾e: expon̾e uoluit aduin¬
gendo. ⁊ credidunt. Hoc itaq credide¬
runt u̾e quod cognou̾unt u̾e. Id est enĩ
a te exii. quod tu me misisti. Cum ergo
dixisset cognou̾unt u̾e. ne quisqͣm puta¬
ret istam cognitõm tamqͣm ꝑ spẽm fcãm
nõ ꝑ fidem: exponendo addidit ⁊ credide¬
runt. ut sb̾audiamus ue: ⁊ intlłigam
hoc dcm̃ ẽẽ cognou̾unt u̾e. quod est credi¬
derunt u̾e. Non eo modo quem signifi¬
cauit paulo añ cum dixit. mͦ creditis:
uenit hora ⁊ iam uenit. ut dispargami¬
ni unusquisq in ꝓpͥa ⁊ me solũ relm¬
quatis. S credid̾unt u̾e .i. quõ credend̾
est inconcusse. firme. stabilit̾. fortiter.
licturi. Adhuc ergo discipłi nõ erant

Expanded text:
erat ipsius. Sequitur ac dicit: Et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod enim dixit: Cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt vere; non eo modo, quem significavit paulo ante, cum dixit: Modo creditis, venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis, sed crediderunt vere, quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter,licturi. Adhuc ergo discipuli non erant
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs quib erimus eqͣles in regno ũ
et dei. Hoc aut̃ tta dcm̃ est. ⁊ mea omui
tua sunt. ⁊ tua mea: ut hic sit etiamꝰ
ipã creatura rõnalis que nõ nisi dos
ditur. ut ei que infra illa sunt ciĩos
subdantur. Hec ergo cum sit dei pris¬
x p̃a quipe agebat cił dicet. noꝰ ꝓ mudo
igo s ꝓ hiis quos dedisti mͥ qr tui sunt ⁊
omnia tua sunt.⁊ tua mea. Nec fas est
lee ⁊ omnta que ip̃oꝵ sunt: noc̃e est ut ertis
aint cuius ⁊ ip̃i sunt. Ergo cum ⁊ pr̃is
er fili sunt equales eos eẽ demonstrant
quoꝵ eq̃lit̾ sunt. Illud aut̃ quodaic cum
descõ sp̃i loqueretur. omnia que ht̃ pat̾
nta sunt. pp̃ea dixi qr de moo accipiet ⁊ an¬
nintiabit uob̾: de hus dixit que ad ipãm¬

Expanded text:
sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patra quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est per hoc omnia quae ipsorum sunt necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrat, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur: Omnia quae habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit quae ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝓ mundo. s ꝓ eis quos dedisti mͥ. ũ¬
dum uult mͦ mͣtlłigi qui uiuunt sod̾m
concupt̃am mundi ⁊ nõ sunt in ea sorte
gr̃e ut ab illo eligantur e mundo. Non
itaq ꝓ mundo. s ꝓhiis quos ei pat̾ dediti
rogare se dicit. ꝑ hoc enim quod eos illi
pat̾ iam dedit: fc̃m est ut nõ ꝑtincant ad
eum mundũ ꝓ quo nõ rogat. Deinde sõ¬
iungit. qr tui sunt. Neq enim qr pacer
eos filio dedit. amisit ip̃e quos dedit a
adhuc filius seqͣtur ac dicat. ⁊ mea cu
tua sunt.⁊ tua mea. Ubi satis appart.
quõ unigeniti filii sint omnia que sumt
patris: ꝑ hoc utiq ꝙ etiam ip̃e deus eib
et de patre patri est natus eqͣlis. son
quõ dcm̃ est imi e duob filiis. maiorͥs¬
Tu mecũ es semꝑ. ⁊ omnia mea tua sĩt.
Itnd enim dcm̃ est de hiis oĩb creatu¬
ris que infra creaturam scãm rõnalẽ
sunt. quentiq sb̃duntur eccle. In qua
uniu̾sa eccła ⁊ illi duo intlłiguntura
lii maior ⁊ minor: cum omnib angls

Expanded text:
sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majorTu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor cum omnibus angelis
Abbreviated transcription (Latin):
lũo ergo manifestanit quod nond̾ pa¬
lam dixit: ꝓinde sic intlłigend̾ est ꝓ
pr̃e futuro p̾t̾itum positum. ꝙ̃admo¬
dum illud. Omnia que audiui. a patre
meo nota uob̃ feci: quod nond̾ fecerat.
Alaquebatur qͣi fecisset. quod immobi¬
lit̃ eẽ p̾fixũ sciebat ut faceret. Quid est
ene quod dedisti mͥ de mundo: Dcm̃ est
dum de illis ꝙ nõ eẽnt de mudo. Sed
eis regenatio p̃stitit nõ generatio.
io est etam quod sequitur cui erã.
no erant unigeniti filui eius: Et hũit a¬
liqñ pat̾ aliquid sine filio : Absit. Umptũ
hñit aliquid alũ ds̃ filius quod nond̾
hũit idem ip̃e homo filius: qr nond̾ erat
cum pr̃e. Quapp̃ quod dixit tui erant.
nõ se inde seꝑauit ds̃ filius. sine quo ni¬
chil uinqͣm pat̾ hũic. s solet et tribu̾e
omme quod pt̃. a quo est ip̃e qui p̃t. A quo
enĩ ht̃ ut sit: ab illo ht̃ ut possit. ⁊ simł

Expanded text:
Quomodo ergo manifestavit, quod nondum paQuomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed is regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam quod sequitur, Tui erant s, quando non erant unigeniti Filii ejus; et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit. Verumtamen habuit aliquid aliquando Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius; quia nondum erat cum Patre. Quapropter quod dixit, Tui erant, non inde se separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul
Abbreviated transcription (Latin):
otũ. Hec est ens uis n̾e duinitatis: nt
toture rõnali iam rõne utenti. nõ oĩo
i penitus possit abscondi. Exceptis enĩ
pnicis in quib natura miniũ depͣuata
et:imiũsũ genus humanũ. dm̃ m̃di
hius fatetur auctorem. In hoc ergoq
faat hunc mundũ celo t̾raq ꝯspicuũ
e anq̃m imbuerentur in fide xp̃i notus
omnib gentib dõ. In hoc aut̃ quod nõ
et iniuriis suis ⁊ cum dis falsis colẽ
l nom̃ eius pͥus occultũ hoĩb nunc
ami festauit eis quos dedit ei pater
se de mundo. S quõ manifestanit si
rond̾ uenit hora de qua suꝑtus dic̾at.
piaueniret hora cũ iam non in ꝓu̾biis
iqut loqͣr uob̾̃. s palam de patre meo
tintiabo uob̃: An tĩo annuntiatio
anifesta putabitur in ꝓu̾biis: Cui
apodcm est palam amuntiabo uob̃̾.
nsi qi in ꝓu̾biis nõ est palam: Quod
alt̃ nõ ꝓuerbiis occultatur s uerbis
mnifestatur. ꝓculdubio palam dicitꝰ

Expanded text:
notum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut notum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cum diis falsis colendhoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sisti iħm xp̃m. Ron enim pt sognitãe
hoĩ clarificari pat̃. nisi ⁊ ille cognos¬
catur ꝑ quem clarificatur .i. ꝑ quem
facta est: s circa omnes hoĩes fit qͣͥb.
suis m̃bris caput est xp̃c. Neq enmi
de solis apłis pt̾ intlsigi. sicut deo ł
ei potestatem omnis carnis ut ora
quod dedisti ei det eis uitam etua
s utiq de omnib quib in eũ cedi¬
iidemus quid de illis a quib tunc au¬
htbatur discipłis sius dicat. Mani festa
nmquit nom tuũ hõĩb quos dedistimͥ.
am ergo nou̾ant dei nom̃ cũ eẽnt udei.
S lbi est quod legitur notus in uidea ds̃.
m ilrs magnũ nom̃ eius: Ergo manife¬
fimi nom̃ tuũ hõib istis quos dedisti mͥ
emundo. qui me audiunt hec dicentem.
son illud nom̃ quo uocaris ds̃. s sllud quo
icaris pat̾ meus. quod nom̃ manife¬
sari sme ip̃ius filii manifestatione nõ
ure: iam omnib gentib añqͣm sxp̃m
derent. nõ õimͦ eẽ potuit hoc nom̃ ig¬

Expanded text:
istum. Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur, per quem clarificatur, id est, pefacta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis apostolis potest intelligi: Sicut dedisti eis potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, sed utique de omnibus quibus in eum credevideamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non etiam omnibus gentibus ante quamderent, non omni modo esse potuit hoc nomen ig
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tmñdem ualere sentirent. Quid gͦ
hr̃e uniqͣm potuit et̾nus omnitenens.
quod nõ sił hũit coet̾nus omnitenens
Qd̃ itaq ait. ⁊ mͥ eos dedisti hoĩem se ac¬
cepisse banc potestatem ut eos hẽret
semꝑ homo fuit. Rmobrem cum prĩ¬
patri potius tribuisse uideatur ut
ab illo eos acceꝑit. qm̃ ex ip̃o est quicqͥ
est de quo est: etiam ip̃e sibi eos dedit.
cit. tui erant erant ⁊ mͥ eos dedisti. tami
suꝑuis eisd̃ discipłis dix̾at. ego uos de m̃¬
do elegi. Cont̾atur hic oogitatio carnalis
atq disꝑeat. De mundo sibi a pr̃e dicit fi
lius datos hoĩes: quib alio loco dicit.
ego uos de mundo elegi.Quos ds filius
de mundo clegit cum prẽ: idem ip̃e bõ
filius de mundo eos accepit a patre.
Ron enĩ pat̾ illos filio dedisset isiele¬
gisset. Ac ꝑ hoc filius sicut nõ inde seꝑa¬
uit pr̃em qñ dixit. ego uos de mundo
clegi. qm̃ sił eos elegit ⁊ pat̾: sic non
inde seꝑauit ⁊ se qñ dixit. tui erant. qr

Expanded text:
nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberetsemper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquid est de quo est; etiam ipse sibi eos dedit, cit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. lius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de mundo de mundo elegi. Cum Patre idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. Non enim Pater illos filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius, sicut non inde separavit Patrem, quando dixit: Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater, sic non i
Abbreviated transcription (Latin):
apud temz ip̃m claritate quam habui
prẽm clarificat eum. Cum enĩ dixisset
ut filius tuus clarificet te: mox q̃ad¬
mod̾ id fieret demonstrauit dicens siant
dedisti ei potestatem omnis carnis. ut
ome quod dedisti ei det eis urtamesti

Expanded text:
te quam habui iendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
festius ostenditur quod nõ de om̃ib
ad eum ꝑtinentib supius loquerit᷑.
ab eo loco ubi ait. mani festaui nom̃
tuũ hoĩb quos dedisti mͥ. s de hus tm̃
qui eum cum illa dic̾e̾t audiebant. Ib
ip̃o itaq or̃onis eius exordio ubi sb̃le¬
uatis ocłis in celum dixit. Pat̾ uenit
hora. clarifica filiũ tuũ ut filius tu¬
us clarificet te. usq ad illud quod par

Expanded text:
festius ostendit quod non de omnibus festius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet
Abbreviated transcription (Latin):
filius ꝑditõnis ut scriptura implea¬
tur: tudam significans qui tradidit
eum. Ex isto quippe duodenario nũo
Nunc aut̾ ad te nenio. Unde maĩm
est eum de corporali sua dixisse p̾sen¬
tia. cum ẽẽm cum ets ego seruabam
eos: ueluti tam cum eis ea p̾sentia
nõ eẽt. Eo modo enim significare no¬
luit ascenłionem suam mox futum̃
de qua dixit. ninic ant̃ ad te uenio: ituras
utiq ad dextam pr̃is unde uenturoe
ad uiuos ⁊ mortuos iuditandos p̃sentia
itidem corporali scd̾̃ fidei reglam sanam¬
q doctrinam. sam p̾sentia spiritali cũ
cio erat utiq futurus post ascensioñ
sitam. ⁊ cum tota eccła sua in hoc mundo
usq in consũmatõm scłi. Ronttaq ret
intlliguntur de quib dix̾it. cum eẽm
cum eis ego seruabam illos: nisi hu
quos in se credentes seruare iamcepat
p̾sentia corporali. ⁊ quos relicturus fue¬
rat absentia corporali. ut eos cum pr̃e
seruaret p̾sentia spiritali. Post uo

Expanded text:
filius perditionis, ut Scriptura impleafilius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numerNunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. Unde non intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero
Abbreviated transcription (Latin):
ponens: sicut qui sciret p̾destinatũ cẽ¬
ut id fieret. ⁊ iõ fecisse se dicens ꝙ erat
sine ulla dubitatione facturus. Sed
de hiis qui iam erunt discipłi eius.
nõ de omnib qui in illũ fuerant cre¬
dituri eum dixisse quod dixit. mani
festaui nom̃ tuũ hõib quos dedisti mͥ
de mundo: ea que sequuntur credibiliꝰ
eẽ demonstrant. Cum enĩ hoc dixisset:
adiixit. tui erant ⁊ mͥ eos dedisti. et
sermonem tuũ seruau̾unt. sunc ceg¬
sunt. qr u̾ba que dedisti mͥ dedi eis. et
ip̃i accepunt ⁊ cognot̾uit u̾e qr a te
exii.⁊ credid̾unt qr tu me misisti. Qm¬
qͣm ⁊ hec omnia de omnib futuris fi¬
delib dici potũunt spẽ ꝑfc̃a: cũ adhuc
eẽnt futura. S ut de hiis solis quos
tunc hẽbat discipłis hec loqui intlłi¬
gatur: illud magis urget quod paulo
postait. Cum eẽm cum eis ego serua¬
bam eos in nomine tuo. Quos dedisti
mͥ custodiui ⁊ nemo ex hiis piit nili

Expanded text:
c praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum c praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse qfestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur, credibilius esse demonstrant. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt: nunc cogdedi eis, et ipsi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex iis periit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sermone tractanda sunt. Omelt¬
Mantfestaut nom̃ tuũ hoĩb.⁊isꝙ ad id.
sermone isto disputari sumus:
que ita se hñt. Manifestaui nom̃ tuũ
hoib quos dedisti mͥ de mundo. Quod si
de hiis tm̃ dicit discipłis cum quib ce¬
nauit ⁊ ad quos añqͣm orare inciperet
tam młta loquutus est: nõ ꝑtinet hoc
ad illam clarificatõm. siue ut alii int̾¬
p̾tati sunt głificatõm. de qua suꝑius
loquebatur. qua filius clarificat uel
isse mortalib. Si aut̃ quod ait mani¬
festaui nom̃ tuũ hoĩb quos dedisti mͥ
de mundo. omnes melligi noluit etiã
qui in eum fu̾ant credituri: ad eius
magnam que futura erat ex omnib
nitur. in eccła magna confitebor tibi:
est plane ista clarificatio qua filius
clarificat prem. cum eius nom̃ notũ
facit omnib gentib. ⁊ tam młtis gen̾a¬
tionib hõim. Et tale est hoc quod ait.
manifestaui nom̃ tuũ hoĩb quos de¬
disti mͥ de mundo: quale illud quod
paulo añ dix̾at. ego te clarificaui sr̃

Expanded text:
tractanda sunt. TManifestavi nomen tuum hominibus; usque ad id, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel isse mortalibus? Si autem quod ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes intelligi voluqui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibusnitur: In Ecclesia magna confitest plane ista clarificatio qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et tale est hoc quod ait, Manifestavi novem tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat, Ego te clarificavi supe
Abbreviated transcription (Latin):
ant: ⁊ cam qͣntum ad ip̃os attinet oĩo
silam eẽ uolu̾unt. Illi aut̃ peccant in
lise. qui sunt in lege .i. qui eam susci¬
piunt. eamq scãm. ⁊ mandatũ scm̃ ⁊
uistimm ⁊ bonum facentur. s infirmi

Expanded text:
runt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino runt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. ⁊ pͥusq̃m eungłm eius audirẽt
uite huius fine p̾uenti sunt seu p̾ue¬
nuntur. possunt hr̃e hanc excusatõm.
possunt plane. ẜ nõ iõ possunt effug̾e
ammpnatom. Quicũq enim sine lege
porauunt. sine lege ⁊ ꝑibunt. ⁊ quicũq
n lege peccau̾unt. ꝑ legem iudicabũ
it ꝑibunt t̾ribilius sonat. qmͣ quod
ne iudiabuntur: nõ solum nicħ adiu¬
uare hanc excusatõm uidentur ostend̾e̾.
ĩm etiam plus grauare. Qui entm se qr
uꝰaudierunt excusabunt: sine lege
ihunt. S utrũ hii qui cũ audirent
impserunt. uł etiam restiterunt .⁊
a cn atradicendo. s eos a quib audte¬
tine odiis ꝑseq̃ndo. in eis deputati
lint de quib aliquid leuius udetur
louuisse quod dcm̃ est ꝑ legem iudica¬
buntur. m̾ito q̃ritur. s si aliud est pe¬
rur sine lege. aliuo iudicari ꝑ legem:
e ilud est grauius. hoc aut̃ leuius:
ꝓuldubio nõ sunt isti in hac pena le¬
liere ponendi. qr neq in lege peccaue¬
tint s omino legem xp̃i accipe nolue¬

Expanded text:
gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem. Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt: et quicunque in lege peccaverunt, ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere nolue
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a bona: ⁊ que nõ pt̃ hẽri sine cet̾is
bonis quib homo efficitur bonus. ꝑ
hac aut̃ dilectione patient̾ debenus
etiam mundi odia sustiñe. Noc̃e est
entm ut nos oderit quos cernit uolle
quod diligit. S płimũ nos de illo dñs
consolatur.Qui cũ dixisset hec mando
uob ut diligatis inuicem. adiecit
atq ait.si mundus uos odit scitote
qm̃ me pͥorem uob̃ odio hũit. Cũ ergo
se m̃brum supͣ u̾ticem extollit: Re¬
cusas eẽ in corpore si nõ ius odtũ m̃di
sustinere cum capite. Si de mundo
inquit eẽtis: muimdris quod suũ erat
dilig̾et. Uniulle utis. he diat erthie ꝯes

Expanded text:
caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est fructus nr̃. De fructu itaq nob̾
mandans. hec mando inquit uob ut
diligatis muicem. Unde ⁊ apłs pau¬
lus cum contͣ oꝑa carnis ꝯmendare
fructũ spc̃ uellet: a capite hoc posuit.
fructus inquit sp̃c̃ caritas est. Ac demde
cet̾ã tamqͣm ex isto capite exorta ⁊ re¬
ligata contexut. Que sic gaudiũ.
pax. longanimitas. benignitas.bonitas.
fides. mansuetudo. ꝯtinentia. Quis ã
bene gaudet qui bonũ nõ diligit unde
gaudet. Quis pacem ueram nisi cum
ulo p̃t hr̃e. quem ueracit̾ diligitn
Qus est longanimis in bono ꝑseue¬
rant̾ tenendo nisi ferueat diligendo
Quis est benignus nisi diligat cui
opitulatur: Quis bonus nisi diligẽ¬
do efficiatur: Quis salubrit̾ fidelis. nisi
ea fide que ꝑ dilectõm oꝑatur: Quis
deretur: Quis ab eo ꝯtinet unde tur¬
patur. nisi diligat unde honestatur.
Merito igitur magist̾ bonus dilectõ¬
nem sic sepe ꝯmendat. tamqͣm sola p̾¬
cipienda sit sine qua nõ pot̾unt ꝓdesse

Expanded text:
: hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? Quis deretur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo cuius in scrutabilia sunt iudi¬
tia suie acceptaretur: ⁊ si nõ ut ab om̃i
dampnatione lib̾arentur. certe ut ali¬
qnͣto lenius dampnarentur. Qui me o¬
dit inquit ⁊ prẽm meũ odit. Hic nob̃
fortasse dicatur. Nuis pt̾ odisse quem
nescit. Et utiq añqͣm dic̾et. si nõ ue¬
nissem ⁊ loquutus eis fuissem poc̃m
nõ hr̃ent: dix̾at discipłis suis. Hec fa¬
cient uob̃. qr nesciunt eum qui misit
me. Quõ ergo nesciunt ⁊ od̾unt: Si enĩ
opinantur: nõ utiq tp̃m s illud inue¬
niuntur odisse quod fingunt. aut er¬
rando potius suspicantur. Et tñ nisi pos¬
sent hoĩes odisse quod nesciunt: nõ it̾i¬
tas utrũq dixisset ꝙ eius prẽm ⁊ nes¬
ciumt et od̾unt s quõ id fieri possit
si adiuuante dño ꝑ nos demonstrari

Expanded text:
ab illo cujus inscrutabilia sunt judiab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni damnatione liberarentur, certe ut aliquanto lenius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur: Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
papi dubitare ne poslint. Hi sime qͥ
aliquo forsitan modo possunt ab eoꝵ qui
sine lege sunt ꝑditõne disc̾nt: si tñ quod
apł̃s ait ꝑ legem iudicabuntur. sic acci¬
piend̾̃ est tamqͣm dix̾it nõ ꝑibunt. Quod
mirũ est. seq enun de infidelib ⁊ fidelib
erat sermo ut hoc dic̾e̾t: s de gentib et
iudeis. qui certe utriq nisi in eo salua¬
tore saluentur qui uenit quer̃e quod
ꝑterat. ad ꝑditõm sine dubio ꝑtinebũt.
ꝙͣius dici possit alios grauius alios leui
ꝑituros: id est alios grauiores alios leui¬
ores penas in sua ꝑditione passuros.
Ille enim ꝑire deo dicitur. quisquis ab
illa bĩtudine quam dat scĩs suus ꝑsup¬
plitium seꝑatur. Tanta est aut̃ supplitõ¬
modo se hõat. altus enu iudicat sapĩa
diuina quam ꝗiectura scrutatur aut
effatur humana: isti certe ad quod ueĩt
no infidelitatis pocõ illam excusatõm qͣ
possint dicere. nõ uidimus. nõ audiui¬
mus. siue nõ acceptaretur ista excusatõ

Expanded text:
pi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; quod mirum si ita est. Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad quos venit,no infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaretur ista excusatio
Abbreviated transcription (Latin):
gien Ab pdea isboes no hit̃e qu uenit et
quitus est eis: Si aut̾ hñt. utrum ad
heant ut a penis alienentur. an ut
mituis priniantur. Ad hec inquisita pro
mbocapti dño aduiuante respondeo. hr̃e
os excusatõm nõ de omni pccõ suo: s
d ẜet poc̃o quo in xp̃m nõ credid̾unt. ad
quos nõ uenit ⁊ quib nõ est loquutus
Q nõ m eo sunt num̃o hu ad quos indis¬
ꝯpulis uenit: ⁊ qtib ꝑ discipłos est lo¬
nuitus. quod ⁊ nunc facit. sam ꝑeccle¬
am suam uenit ad gentes. ⁊ ꝑ eccłam

Expanded text:
erea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in quos non venit, et quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad g
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenisset: Nuid hoc uł stultissims
dix̾it : S magnũ quoddam pcc̃m nõ oẽ
pcc̃m. qĩ sub gen̾ali nomine nult ĩcelli¬
gi. Hoc est enim pocm̃ quo tenentur cune¬
ta poc̃a. quod imusquisq si nõ bẽat: di¬
nuttuntur ei cuncta porã. Hoc est autẽ
qr nõ credid̾unt in xp̃m. qui pp̾ea uenit
ut credatur in eum. Hoc poc̾m si nõ ne¬
nisset: nõ utiq hrẽnt. Aduentus quippe
eius qnͣtum credentib salutarie. cantis

Expanded text:
hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum, quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tant
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hrent. Iudeos ostendit expͥssuis. dehi
ergo ⁊ illa dicebat. Nam hoc mdicat ubos
ip̃a contextio. De hiis enim dicit si non
uenissem ⁊ loquitus eis fuissem pacm
nõ hr̃ent: de quib dicebat. si me psautiꝰ
sunc ⁊ uos ꝑseq̃ntur. si sermonem meũ
facient uob pp̃ nom̃ meũ qr nesciunt eñ¬

Expanded text:
haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum facient vob
Abbreviated transcription (Latin):
est nob̃ sapĩa a deo ⁊ iustitia.⁊ scĩfica¬
tio ⁊ redemptio: ut ꝙ admod̾ scriptum
est qui głatur: in duõ głetur. Faciunt
et ideo miseri utriq ⁊ qui facumt et
qui patunicur. faciunt ⁊ boni malis: uͥ
et si facumt isti pp̃ iustitiam. nõ tñ illi
pp̃ iusticiam patiuntur. S dicit aliqͥs
Si mali qñ ꝑsequuntur bonos pp̃ no
ꝓfecto pp̃ iusticiam hec eis mali faciũt
Quod si ita est ergo ⁊ qñ boni malos pp̃
iustitiam ꝑsequuntur. pp̃ iustitiam
etiam mali patiuntur. Si enĩ possũt
mali ꝑsecutõm face̾ bonis pp̃ nom̃ xp̃i¬
cur nõ possunt mali ꝑ secucõm pati
faciunt. pp̃ hoc mali patiuntur. qͥa
facimc boni pp̃ iustitiam. patumtut
mali pp̃ iniuscitiam: nec mali ergo
pp̃ hoc possunt face̾ pp̃ quod boni pa¬
tiuntur: qr faciunt mali pp̃ iniusti¬
tiam. paciuntur boni pp̃ iustitiam .:
Quõ ergo erit uerum. hec omnia fa¬
cient uob pp̃ nom̃ meũ. cũ illi nõ pp̃¬

Expanded text:
ia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt stitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propterprofecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propcur non possunt mali persecutionem pati faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum illi non p
Abbreviated transcription (Latin):
aiti sunt ⁊ uos ꝑseq̃ntur: illũ signi¬
lari seruũ ꝑtinentem ad timorem
astum qui ꝑmanet in scłm scli. Hic
aiin seruus est auditurus. Euge bone
le intira in gaudiũ dm̃ tui. or hec
omnia inquit facient uobio pp̃ nomen
meũ qr nescuit eum qui misit me. Que
omnia facient nisi que dixit. odio hẽbũt
tñ odissent eos neq ꝑsequerentur. uel
etiam si odissent. nec tñ ꝑseqrencur: nõ
omnia face̾nt. Hec aut omnia facient
me in uob odio hẽbunt. me in uob̃ ꝑse¬
quentur. ⁊sermonem ur̃m qr meus ẽ
iõ nõ seruabunt. Hecenim omnia fa
to igitur miseriores qui pp̃hoc nomen
ista faciunt. qnͣto beatiores qui pp̾ hoc
nom̃ uda pacumtur: sicut ip̃e alio loco
dicit. Heati qui ꝑsecutõm patumtur

Expanded text:
ntur; illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi. . Hic enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, tetiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec autem omnia facientMe in vobis odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facm, sed meum. Tanto igitur miseriores, qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores, qui propter hoc nomen ista patiuntur; sicut ipse alio loco dicit: Beati qui persecutionem patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cob̃ passus est relinqñs nob̃ exemplũ
nt seq̃mur uestigia eius. Quod utiq si
hamus: ip̃o adiuuante facimus qͥ dixit.
ine me nicħ potestis facere. Dentq qͥb
in dix̾at si odit uos mundus. scitote
sme pͥorem uob̃ odio hũit. ⁊ nunc ĩ eo
quod audistis cum legẽtur euͣngłium
mem̃toce inquit sermonis mei quem

Expanded text:
nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, ser
Abbreviated transcription (Latin):
eis a quib talia scelera patiuntur. mũ¬
dus est ⁊ in eis a quib talia scelera di¬
liguntur. Mundus itaq ille qui in¬
telligitur in malis atq imptis: ⁊ odit
quod suũ est ex ea parte hoĩm qua scele¬
ratis nocet. ⁊ diligit quod suũ est ex ea
uet. Ergo hec omnia facient uob̾ pp̃no
men meũ. uł ita dcm̃ est. pp̃ quod uos
patimini. uł ita. pp̃ quod ⁊ ip̃i faciunt¬
qr ⁊ hoc in nob̾ dum ꝑ secuntur od̾unt
Et addidit qr nesciunt eum qui me mi¬
sit. Hoc scd̾ eam scĩam dcm intlłigend̾
est. de qua ⁊ alibi scriptũ est. Scire aut̃
te sensus est consũmatus. Hac quippe
scĩa qui sciunt prẽm a quo missus est
xp̃c. ulło modo ꝑsecuntur eos quos col¬

Expanded text:
eis a quibus talia scelera puniuntur, et muneis a quibus talia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex eavet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos col
Abbreviated transcription (Latin):
questio ita soluitur. si eo modo intlliga¬
mus dcm̃ hec omnia facient uob̃ pp̃ no¬
men meũ. ut cotũ referatur ad ustos
tamqͣm dictum sit hec omnia patiemi¬
niab eis pp̃ nom̃ meũ. ut hoc sit faciẽt
nob̾. quod est patiemini ab eis. Si aut̃
lis. possunt recte dici ⁊ pp̃ iustitiam fa¬
cere. quam ꝑse diligendo ꝑsecuntur ma¬
los.⁊ pp̃ iniquitatem quam od̾unt in
ip̃is malis: ita ergo ⁊ ip̃i mali possut
dici pati ⁊ pp̃ iniquitatem que in illis
puinitur. ⁊ pp̃ iustitiam que in eoꝵ pena
ex̾cetur. Item queri p̃t. si etiam mali
facumt ꝑsecutõm malis. sicut impi
reges ⁊ iudices cũ eẽnt ꝑsecutores pioꝵ
utiq ⁊ homicidas ⁊ adultõs. ⁊ quoscũq
maleficos quos ꝯtra leges publicas fe¬
cisse cognosc̾e̾nt puniebant: quõ inclli¬
gend̾ est quod ait dñs. Si de mundo eẽ¬
tis mundus quod suũ est diligeret.
Neq enĩ quos punit diligit mundus.
a quouidemus supͣdcã scelerũ genera
płmq puniri uisi qr mundus est in

Expanded text:
igamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autemlis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in
Abbreviated transcription (Latin):
occła est. ⁊ totus mudus odit eccłam.
Mundus igitur odit mundũ mimicus
reconciliatũ. dampnatus saluatũ. iq¬
natus mundatũ.S iste mudus quem
tur: de mundo electus est miraico. dãp¬
nato ataminato. Ex ea quippe masta q̃
nem: quem mundus odit ex ad̾ massa
ꝑtinens ad uasa ire. que ꝑfecta sunt ad
ꝑditõm. Deniq cum dixisset. si de m̃do
eẽtis mnundus quod suũ erat diligent:
continuo sb̃iecit. Quia u̾o de mundo nõ
estis. s ego elegi nos de mundo: p̃peaodit

Expanded text:
Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem tur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae nem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, se
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit. Si nõ uenissem ⁊ loquitus eis i¬
fuissem: poc̃m̃ nõ hr̃ent. Iudei eigo ꝑse¬
cuti sunt xp̃m. quod euidentissime indi¬
alus gentib. In eis ergo uoluit inelligi
mundũ qui odit xp̃m ⁊ discipłos eius
immo u̾o nõ in eis solis. s hos quaꝙ ad
eumd̃ mundũ ꝑtin̾e monstrauit. Quo
est ergo si nõ uenissem. ⁊ loquucus eis
fuissem poc̃m nõ hr̃ent. Nũquid simepꝰ

Expanded text:
enissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indialiis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tinere monstravit. Quid est ergo, Si non venissem, et locutus eis fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
sunt.St aut̾ gr̃a inquit iani nõ ex oꝑib
Alioqͥn grã iam nõ est grã. Si enĩ q̃ratur
quõ se diligat mundus ꝑditõnis. qui
odit: mundũ redemptionis: diligit
se  utiq falsa dilectõne nõ uera.
pinde falso se diligit ⁊ u̾e odit. Quis
enim diligit miquitatem odit ar̃m
suam. S dilige̾ se dicitur. qm̃ miquita¬
tem qua miquus est diligit. ⁊ rursus
odisse se dicitur. qm̃ quod ei nocet he
diligit. Odit ergo in se nacuram. dll¬
git uitium. Odit quod fc̃s est ꝑdeib¬
nitatem: diligit quod in eo fc̃m esoꝑ
liberam uoluntatem. Unde nos quoꝵ
sllum dilig̾e ⁊ ꝓhibemur si recte nit¬
ligimis ⁊ iubemur. probibemut sal¬

Expanded text:
sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia . Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit. Et rursum odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium. Odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligamus, et jubemur. Prohibemur sci
Abbreviated transcription (Latin):
et fructũ afferatis ⁊ fructus nr̃ ma¬
neat. ut quodcũq pecieritis prẽm in
nomine meo det nob̃. de quib u̾bis
iam nos quod dedit dñs disseruisse
memunistis. Hic aut̾ dicit sequent
scil lectione quam mͦ cũ recitaretur
audistis. Hec mando uob̾ ut diliga¬
tis inuicem. Ac ꝑhoc itllige̾ debemꝰ¬
hunc eẽ fructum nr̃m de quo ait Ego
uos elegi ut eatis ⁊ fructũ afferatis
et fructus ur̃ mancat. Et quod ad¬
iunxit. ut quodcũq petieritis pr̃em
n nomine meo det nob̾. tunc utiq
dabit nob̾ si diligamus iuicem
cum ⁊ hoc ip̃m ip̃e dederit nob̾ qmi nos
elegit nõ hñtes fructũ. qr nõ eum
nos eleg̾amus. ⁊ posuit nos ut fru¬
ctum afferamus. hoc est iuicem di¬
ligamus. Quem fructũ sine illo hre
nõ possumirs. secut palmites face¬
nr̃ quam diffinit apłs de corde puro et

Expanded text:
eratis, et fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. De quibus verbis jam nos quod Dominus dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, sequenti scilicet lectione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis inhunc esse fructum nostrum de quo ait: Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis; tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem, cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facenoster, quam definit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uos putatis significasse. augustinꝰ
ueni legem solu̾e uł ꝓpb̃as. s
adimplere. durum enun tibi indetꝰ
adu̾sum eũngłicam auctoritem ue¬
nire. durũ etiam tibi uideatur adu̾
qr nõ fuit. etiam nõ. s etiam in illo erat
quotquot enim ꝓmissiones det: in illo
etiam. In illo exhibite: in illo ad im¬
plete sunt ⁊ sine caligine uidebitis.
et quam legem adimplere uenerit.
et eam quo pacto adimpleu̾it. Nec
nõ inueniens. Maĩm est enĩ ⁊ luce
clarius. hoc etiam noui testamenti

Expanded text:
m uos putatis significasse. AUGUSTINUSueni legem soluere uel prophetas, sed adinplere — durum enim tibi uidetur aduersus euangelicam auctoritatem uenire — durum etiam tibi uideatur uenirquia non fuit etiam et non, sed etiam in illo erat: quotquot enim promissiones dei. in illo etiam, id est in illo exhibitae, in illo adinpletae sunt et sine caligine uidebis, et quam legem adinplere uenerit et eam quo pacto adinpleuerit. nec non inueniens. manifestum eat enim, et luce clarius hoc etiam noui testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatur. ⁊ in tp̃õ capite corporis salua¬
to .i. in ip̃o medtatore dei ⁊ hoĩm hoĩe xp̃o
iħu. iam titiq ꝯpletũ est Nud enim
pmittitur nisi uita et̾na ex resurrec¬
tione a mortus: Hoc iam ꝯpletũ est
in illa carne: ꝙ u̾bum caro fcm est. et
hĩtauit in nobis. Tunc ergo ⁊ occulta
erat fides. Nam ead̾ credebant. ead̾ q spe¬
menta. omnisq ritus ille sacroꝵ. sũc
aut̃ reuelata est fides inqͣm conclusus
erat ppłs qñ sub lege custodiẽbatur.
et quod fidelib ꝓmittitur in iuditio
iam completũ est in exemplo: ꝑ eimi
qui legem ⁊ph̾as nõ uenit solu̾e. s

Expanded text:
oris saluatore. id est in ipso mediatore dei et hominum homine Christo Iesu, iam utique conpletum est. quid enim promittitur nisi uita aeterna ex resurrectione a mortuis? hoc iam conpletum est in illa carne, quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis. tunc ergo et occulta erat fides; nam eadem credebant eademque spementa omnisque ritus ille sacrorum. nunc autem reuelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub lege custodiebatur, et quod fidelibus promittitur in iudicio, iam conpletum est in exemplo per eum, qui legem et prophetas non uenit soluere, sed