comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat: quotiens primo uulne¬
ri cotidiana flagella suꝑ adicit.
Qđ uero supra dixit. auertit dex¬
teram suam & hic dicit. firmauit
dexteram suam contrariũ non est.
Auertit enim ne ꝓtegeret. conuer¬
tit: ut percuteret. firmauit: ut fla¬
gella multiplicaret. quatinus pre¬
sens pena percussos doceat. qualis
eos qui in malo perseuerauerint.
pena in fitturo expectat. Unde di¬
citur in psalmo. Dedisti metuenti¬
bus te significationem: ut fugiant
a facie arcus. ut liberentur dilecti
tui. Sequitur. Et occidit om̃e qd̃
pulchrum erat uisu in taberna cu¬
lis filie syon. Tabernaculum ani¬
me corpis est: quia illud sensifi¬
cando in habitat. Tabernaculum
etiam anime conscientia est: quia
in illa quisq secum cum domesti¬
cis cogitationũ suarum pausat.
Omne igitur quod pulchrũ erat
uisu in tabernaculis filie sẏon dñs
occidit: quia & foris omnem iugorẽ
& pulchritudinem corporis huma¬
ni: ab illo immortalitatis statu ares¬

Expanded text:
confirmat, quoties primo vulneconfirmat, quoties primo vulneri quotidiana flagella supra adjicit. Quod vero supradixit. Avertit dexteram suam, et hic dicit, firmavit dexteram suam, contrarium non est. Avertit enim, ne protegeret; convertit, ut percuteret; firmavit, ut flagella multiplicaret, quatenus praesens poena percussos doceat, qualis eos, qui in malo perseveraverint, poena in futuro exspectat. Unde dicitur in psalmo: Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus, et liberentur dilecti tui . Sequitur: Et occidit omne, quod pulchrum erat visu in tabernaculis filiae Sion. Tabernaculum animae corpus est, quia illud sensificando inhabitat. Tabernaculum etiam animae conscientia est, quia in illa quisque secum cum domesticis cogitationum suarum pausat. Omne igitur quod pulchrum erat visu in tabernaculis filiae Sion, Dominus occidit, quia et foris omnem vigorem, et pulchritudinem corporis humani ab illo immortalitatis statu ares
Abbreviated transcription (Latin):
firmata uehemens percussio notat᷑.
Ps ergo & arcũ tendit. & dexteram
firmat. quia peccãti homini. & in
fucuro penas perpetuas cõminatur.
& icerum presentibus etiam flagel.¬
non ex ira sed   miscdia operat᷑.
Quod legi etiam alit̃ potest. arcum
deus retendit quando cõminatur
peccatorribus penam. & tamen ad¬
huc expectando difert sententiã.
Sed quia quosdam differt ut correp¬
ti emendentur. quosdam uero ut
perseuerantes grauius puniantur.
in liis quos ad emendationem ex¬
pectat. arcum tendit. non quasi ini¬
micus. sed quasi ꝓpitius. In his uͦ
quos ad cumulũ dampnationis
uiuere sinit. quasi inimicus. arcum
tendit. Similiter in his quos per
flagella corrigit. firmat dexteram.
sẽnon quasi hostis. quos autem per
teram firmat quasi hostis. Quod au¬
tem dicitur firmauit dexteram: sic
in telligi potest. Primo namq homi¬
ni quasi dexteram deus imposuit.
quando peccãti plagam mortalitatis
in flixit. Quam dexteram ad huc

Expanded text:
firmata vehemens percussio notatur. firmata vehemens percussio notatur. Deus ergo et arcum tendit, et dexteram firmat quia peccanti homini, et in futuro poenas perpetuas comminatur: et interim praesentibus etiam flagelnon ex ira, sed ex misericordia operatur, Quod legi etiam aliter potest. Arcum Deus tendit, quando comminatur peccatoribus poenam, et tamen adhuc exspectando differt sententiam: sed quia quosdam differt ut correcti emendentur; quosdam vero, ut perseverantes gravius puniantur in iis quos ad emendationem exspectat arcum tendit, non quasi inimicus, sed quasi propitius; in iis vero, quos ad cumulum damnationis vivere sinit, quasi inimicus arcum tendit. Similiter in iis, quos per flagella corrigit, firmat dexteram, sed non quasi hostis; quos autem ad iam firmat quasi hostis. Quod autem dicitur, firmavit dexteram, sic intelligi potest. Primo namque homini quasi dexteram Deus imposuit, quando peccanti plagam mortalitatis inflixit; quam dexteram Deus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
si ignem & cetera. Ignis est concu¬
piscentia carnis. quam nascendo
contrahimus. & quam diu in hac
corruptione uiuimus : quasi quen¬
dam domesticũ hostem. intra nosmet¬
ipsos portantes. toleramus. Iste ignis
semper in nobis est: sed non semꝑ
ardet. non semꝑ flaminam habet.
Tunc aut̃ ignis in flaminam accen¬
ditur. quando peccati fomes usq
ad delectionem & consensũ suscitat᷑.
Que uidecͥet flamina in giro deuorat
quia tinea uestimentũ consumit.
ita quoq integritatem carnis qua
anima uestitur: praua delectatio
corrumpit. Ingiro deuoiat: quia ꝑ
om̃s sensus corporis ad castitatem
anime uiolandam. circumquaq iu¬
rus corruptionis infundit. hel per
girum: mundum istum accipe pos¬
sumus. Concupiscentia aut̃ carnis
ingiro deuorat: quia per om̃ia hu¬
uis mundi oblectamenta discurrens.
desideria sua mala satiare laborat.
Tetendit arcum suum. & cet̾a. In ar¬
cu: cũminatio accipitur. in dextera

Expanded text:
si ignem, etc. Ignis est concusi ignem, etc. Ignis est concupiscentia carnis, quam nascendo contrahimus; et quandiu in hac concupiscentia vivimus, quasi quemdam domesticum hostem intra nosmetipsos portantes toleramus. Iste ignis semper in nobis est, sed non semper ardet, non semper flammam habet. Tunc autem ignis in flammam accenditur, quando peccati fomes usque ad delectationem et consensum suscitatur. Quae videlicet flamma in gyro devorat; quia sicut tinea vestimentum consumit, ita quoque integritatem carnis, qua anima vestitur, prava delectatio corrumpit. In gyro devorat, quia per omnes sensus corporis ad castitatem animae violandam circumquaque virus corruptionis infundit, vel per gyrum mundum istum accipere possumus. Concupiscentia autem carnis in gyro devorat; quia per omnia hujus mundi oblectamenta discurrens, desideria sua mala satiare laborat. Tetendit arcum suum, etc. In arcu comminatio accipitur: in dextera
Abbreviated transcription (Latin):
suam sub traxit. quasi om̃e cornũ
isrł confractum est. quia eciam ha¬
bitas uirtutes perdidit. & eas etiam
quas habiturus erat obtinere non
meruit. Est etiam aliud quod in cor¬
nu notare possumus. Cornu namq
crescendo ex humore carnis indu¬
rescit. ⁊ rationalis creatura co oꝑan¬
te gratia ex promotione uirtutũ:
robur accipit. Item sicut cornui ca¬
put & pedes munit. sic uirtus & m̃¬
tem in trinsecus & foris opera alesi¬
one custodit. Auertit retrorsum &
cet̃. Primũ hominem inuia obedi¬
entie ambulantem diabolus seque¬
batur. ut eum reuocaret. sed accessũ
nocendi ad hominen habere non
potuit quia dextera dei inter illũ
& hominem fuit. Cum uero homo
ad suasionem diaboli sponce se con¬
uertit : stacim deus deus dexteram
suam retrorsum a facie inimici a¬
uercit. ut eum iam instantem ale¬
sione hominis non repelleret: qua¬
tinus transgressionis sue culpam
preuaricator. uel in pena sentiret.
Sequitur. Et succendit in iacob qua¬

Expanded text:
suam subtraxit, quasi omne cornu Israel confractum est; quia et jam habitas virtutes perdidit, et eas etiam, quas habiturus erat, obtinere non meruit. Est etiam aliud, quod in cornu notare possumus. Cornu namque crescendo ex humore carnis indurescit, et rationalis creatura cooperante gratia ex promotione virtutum robur accipit. Item sicut cornu caput et pedes munit, sic virtus mentem intrinsecus, et foris opera a laesione custodit. Avertit retrorsum, etc. Primum hominem in via obedientiae ambulantem diabolus sequebatur ut eum revocaret, sed accessum nocendi ad hominem habere non potuit, quia dextera Dei inter eum et hominem fuit. Cum vero homo ad suasionem diaboli sponte se convertit, statim Deus dexteram suam retrorsum a facie inimici avertit, ut eum jam instantem a laesione hominis non repelleret; quatenus transgressionis suae culpam praevaricator vel in poena sentiret. Sequitur: Et succendit in Jacob qua
Abbreviated transcription (Latin):
furoris sui om̃e cornii isrł & cẽt. P
cornu: fortitudo uirtittis sigͣatur.
per isrł: homo. per dexceram dei
protectio. ꝑ in inuicũ: diabolus. per
faciem inimici: instantia diaboli.
per ignem: concupiscentia. ꝑ girũ:
corpus quod circundat ammam.
Cornu cum animali non nascitur:
& tamen in est natutaliter causa
unde cornu ouatur. Sic anima ñ
rali consensu liberi arbitrii. in ho¬
mine operatur. Sed quia homo lib̾¬
tatem arbicrii peceando perdidit:
& deus homini peccanti iuste gr̃am¬

Expanded text:
furoris sui omne cornu Israel, etc. Per furoris sui omne cornu Israel, etc. Per cornu fortitudo virtutis signatur, per Israel homo, per dexteram Dei protectio, per inimicum diabolus, per faciem inimici instantia diaboli per ignem concupiscentia, per gyrum corpus quod circumdat animam. Cornu cum animali non nascitur, et tamen inest ei naturaliter causa unde cornu oriatur. Sic anima non rali consensu liberi arbitrii in homine operatur. Sed quia homo libertatem arbitrii peccando perdidit, et Deus homini peccanti juste gra
Abbreviated transcription (Latin):
titus corporis. Quamdui enim nec
caro foris. nec anma intus aliquid
in ordiuatũ appecuit: quasi murata
& secura intentio hominis. in
omini accione fuit. Sed cum natu¬
ralia desideria illecebrosos appe¬
titus. & terrenos affectus degenera¬
uerunt quasi mutiones uirginis
uida in terram proiecte sunt ut
iam nunc in bonis intentio ho¬
minis secura non sit: cum facile
euicino per in ordinata desideria
corrumpi ac de cipi possit. Unde
subiungitur. Polluit regnum &
principes eus. Regnum anime
caro fuit: quam dui ipsa deum
in se ꝑ amorem regnantem habu¬
it. Principes regni: uirtutes
animȩ fuerunt. per quas amma
motiis carnis & appetitus rexit.
Postquam aut sp̃s contra dm̃
tuniuit. statĩ contumeliã contra¬
dictionis in carne sua inuenit ꝙ.
deo disponente actum est: ut mũ¬
ditia castitatis in pollucionem
concupiscentie transiret. ut ubi pri¬
us humilis głabatur. ibi superbus¬
erubesceret. Regnum ergo eius ᷝ amͦ

Expanded text:
titus corporis. Quandiu enim nec titus corporis. Quandiu enim nec caro foris, nec anima intus aliquid inordinatum appetiit, quasi munita, et secura intentio hominis in omni actione fuit. Sed cum naturalia desideria in illecebrosos appetitus et terrenos affectus degeneraverunt, quasi munitiones virginis Juda in terram projectae sunt, ut jam nunc in bonis intentio hominis secura non sit, cum facile e vicino per inordinata desideria corrumpi ac decipi possit. Unde subjungitur: Polluit regnum, et principes ejus. Regnum animae caro fuit, quandiu ipsa in se Deum per amorem regnantem habuit. Principes regni, virtutes animae fuerunt, per quas anima motus carnis et appetitus rexit. Postquam autem spiritus contra Deum tumuit, statim contumaciam contradictionis in carne sua invenit; quia Deo disponente actum est, ut munditia, castitatis in pollutionem concupiscentiae transiret, ut ubi prius humilis gloriabatur, ibi superbuserubesceret. Regnum ergo ejus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& caro per castitatem: floruit. Sed
destructa sunt speciosa iacob. quia
& castitatis decorem concupiscen¬
tia polluit. & conscientiã: reatus sui
sceleris. fedam pariter & tenebrosã
fecit. Nel spetiosa iacob habu
quia eũ intrinsecus aspectus inui¬
sibilium bonorum letificat . & foris
rerum uisibilium pulchritudo: ad
creatoris lui głam exitauit. Sed
destructa sunt speciosa iacob quia
deus in ultionem primi reatus. a
mente eius in uisibilium bonorum
cognitionem ab seondit̃ &uisi¬
biliũ rerũ aspectunt. Abilla spiri.¬
tali iocunditate. in concupiscentiã
carnis cõmutauit. unde ad iuingit᷑.
Munitiones uirginis uula proiectt
in terram. Quid enim ꝑ uirginem
uida nisi eastam anime intentio¬
nem accipimus: quȩ uidelicet in¬
tentio. eũ ubiq ad arbitrium diui¬
ne uoluntatis dirigitur. quid aliud
quam dño conficeture Cinus in¬
tentionis munitiones fuerunt bona
desuleria animȩ: & naturales ape¬

Expanded text:
et caro per castitatem floruit. Sed et caro per castitatem floruit. Sed destructa sunt speciosa Jacob; quia et castitatis decorem concupiscentia polluit, et conscientiam reatus sui sceleris foedam pariter et tenebrosam fecit. Vel speciosa Jacob habuit quia eum intrinsecus aspectus invisibilium bonorum laetificabat, et foris rerum visibilium pulchritudo ad Creatoris sui gloriam excitavit. Sed destructa sunt speciosa Jacob, quia Deus in ultionem primi reatus a mente ejus invisibilium bonorum cognitionem abscondit, et visibilium rerum aspectum ab illa spiritali jucunditate in concupiscentiam carnis commutavit. Unde bene adjungitur: Munitiones virginis Juda projecit in terram. Quid enim per virginem Juda, nisi castam animae intentionem accipimus: quae videlicet intentio, cum ubique ad arbitrium divinae voluntatis dirigitur, quid aliud quam Domino confitetur? Cujus intentionis munitiones fuerunt bona desideria animae et naturales appe
Abbreviated transcription (Latin):
datus non est. qui  magna districtio¬
ne ab eo penam transgressionis exi¬
gebat. cui prius mansuete obedien¬
di pre ꝓtũ dederat. Precipitauit
dñs nec pepercit. Precipitatio: ad
magnã & ad subitam ruinam per¬
tinet. Uidete quam magna ruina
de paradiso inhunc mundũ. de
hoc mundo in infernũ. De in morta¬
litate in morte. de morte in damp¬
tionem. Unde bene ad iungitur. nec
pepercit. Quasi enĩ pepercisset pec¬
canti. si reacũ eius ꝑ pęnam exami¬
naret. seil ipsum per mortem car¬
nis. incorruptionẽ ire non cõpelleret.
uel si post mortem carnis. saltem
in dampnationem animam non p̃¬
cipitaret. Sequitur. Om̃ia speciosa
iacob destruxit infurore suo. Iacob
interpretatur supplantator. Et hõ
quodam modo non ꝑpugnam sed
ꝑ gr̃am diabolum supplantauit:
lus: ascendendi postestatem acce¬
pit. Iste iacob in prima conditione¬
sua. intus & extra speciosus fuit: cu¬
ius conscientia per ingnocentiam.

Expanded text:
datus non est: qui cum magna districtiodatus non est: qui cum magna districtione ab eo poenam transgressionis exigebat, cui prius mansuete obediendi praeceptum dederat. Praecipitavit Dominus, nec pepercit. Praecipitatio ad magnam et ad subitam ruinam pertinet. Videte quam magna ruina de paradiso in hunc mundum, de hoc mundo in infernum, de immortalitate in mortem, de morte in damnationem. Unde bene adjungitur: Nec pepercit. Quasi enim peccanti pepercisset si reatum ejus per poenam examinaret, sed ipsum per mortem carnis in corruptionem ire non compelleret; vel si post mortem carnis, saltem in damnationem animam etiam non praecipitaret. Sequitur: Omnia speciosa Jacob destruxit in furore suo, Jacob interpretatur supplantator. Et homo quodammodo non per pugnam, sed per gratiam diabolum supplantavit, rat, ascendendi potestatem accipit. Iste Jacob in prima sui conditione intus, et extra speciosus fuit cujus conscientia per innocentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
de incorruptione ad corruptionem
terram isrł proiecit. Recce autem
ꝓpħa plãgendo casũ hominis. pri¬
mum caliginem mentis. ac de in¬
de corruptionem carnis cũ memo¬
rat. quia merito precedere debuit
in penam: que precessit in culpa.
lt sicut caro nisi prius corrupta
mente in delectationem illicitam
non ueni̾set: ita quoq nisi prius
per ignorantiam cecata mente. ca¬
ro in coruptionem non descenderet.
Quia & ipse adam. prius dum que¬
reretur se absconit. & deinde in¬
uentus: sententiam mortis accepit.
Sequitur. Et non est recordatus
scabelli pedum suorũ in die furo¬
ris sui. Per pedes dñi: precepta eiꝰ
intelliguntur. uestigia pedũ: cogni¬
tio pͥecẽptorum. ꝑ scabella pedum:
in telliguntur hi. qui per obedienti¬
am p̃ceptis dei siuecti sunt Quasi
ergo in scabello pedes deus posuit.
quando primo homini ad obedien¬
dum. uite p̃ceptũ in uinxit. Sed hu¬
ius scabelli indie furoris quasi recor¬

Expanded text:
de incorruptione ad corruptionem de incorruptione ad corruptionem terram Israel projecit. Recte autem propheta plangendo casum hominis, primum caliginem mentis, ac deinde corruptionem carnis commemorat; quia merito praecedere debuit in poena, quae praecessit in culpa: ut sicut caro, nisi prius corrupta mente in delectationem illicitam non venisset, ita quoque, nisi prius per ignorantiam caecata mente, caro in corruptionem non descenderet; quia et ipse Adam prius, dum quaereretur, se abscondit ac deinde inventus sententiam mortis accepit. Sequitur: Et non est recordatus scabelli pedum suorum in die furoris sui. Per pedes Domini, praecepta ejus intelliguntur, vestigia pedum, cognitio praeceptorum. Per scabellum pedum intelliguntur ii, qui per obedientiam praeceptis Dei subjecti sunt; quasi ergo in scabello pedes Deus posuit, quando primo homini ad obediendum vitae praeceptum injunxit; sed hujus scabelli in die furoris quasi recor
Abbreviated transcription (Latin):
id est filia speculationis. quasi in¬
in speculatione ad huc tenera & no¬
ueila. & nec dũ in uirile robur soli¬
data: acsi diceret. Nel hoc furorẽ
iudicantis mitigasse potuit: quod
ille qui deqͥuerat. nec dum usu &
experimento obediendi in precepto
solulatus fuit. Quomodo obtexit
in quit. Quod tegitur: abscondit᷑
quidem non aufertur. quia lumen
rationis per peccatũ in homine ob¬
scuratũ est. non ablatum. Quomo¬
do obstexit. Texit ne superiora
hoc est celestia udere posset. Se¬
quitur. Proiecit de celo interram
in clitam isrł. Isrł interpretͦur uir
uidens deum. Primus autem hõ
ante quam peccaret isrł fuit: quia
per contemplationis incerne pre¬
sentiam. deum uilit. Per terram
G isrł congrue corpus hominis ac¬
cipimus. quod deus quidem ꝑcre¬
ationem de terra sumpsit. sed per
immortalitatem quodam mͦ ad cę¬
lum transtulit: quod quia rursus
exigente peccato hominis in mortẽ
dissolui uissit: quasi de cȩlo. ul est

Expanded text:
id est filia speculationis, quasi id est filia speculationis, quasi in speculatione adhuc tenera et novella, et necdum in virile robur solidata. Ac si diceret: Vel hoc furorem judicantis mitigasse potuit, quod ille, qui deliquerat, necdum usu et experimento obediendi in praecepto solidatus fuit. Quo modo obtexit, inquit, quod tegitur, absconditur quidem, non aufertur; quia lumen rationis per peccatum in homine obscuratum est, non ablatum. Quomodo obtexit, texitne superiora, hoc est coelestia videre posset. Sequitur: projecit de coelo terram inclytam Israel. Israel interpretatur vir videns Deum. Primus autem homo, antequam peccaret, Israel fuit, quia per contemplationis internae praesentiam Deum vidit. Per terram ergo Israel congrue corpus hominis accepimus; quod Deus quidem per creationem de terra sumpsit, sed per immortalitatem quodammodo ad coelum transtulit, quod quia rursus exigente peccato hominis in mortem dissolvi jussit: quasi de coelo, id est
Abbreviated transcription (Latin):
muilis percussus est. Ingnorantia.
concupisceutia. mortalitate. Morta¬
litas autem: mors ipsa cum uniũ¬
si defeccibus & penis ipsam mortem
precurrentibus: intelligitur. Dicat
ergo. Quomodo obcexit caligine
infurore suo dñs filiam sionꝰ: qr
hominem quem ad contẽplandã
lumen uerttatis creauerat pecean¬
tem delerens. in tenebris ignoran¬
tȩ reliquit. Syon nanq interp̃¬
tatur specula. ubi hostium incur¬
sus de longe prospicitur. Primo aũt
homini dicttm est. de lgno scientiȩ
boni & mali ne comedas. quacũꝙ
enim die comederis ex eo: morte
moreris. Homo enĩ quasi in qua¬
dam specula erigitur: quando im¬
minentis mali periculum. per cir¬
cunspectionem cauere uibetur.
Quid igitur perfiliam syon. nisi
animam hominis nondum adhuc
usu circonspectionis roboratam ac¬
cipere debemus: Nam sicut dicimꝰ
filia babilonis ul est filia confusio¬
nis: & filia ierusalem. il est filia con¬
templationis Sic dicitur fiła syon.

Expanded text:
modis percussus est, ignorantia, modis percussus est, ignorantia, concupiscentia, mortalitate. Mortalitas autem mors ipsa cum universis defectibus et poenis ipsam mortem praecurrentibus intelligitur. Dicit ergo: Quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion; quia hominem, quem ad contemplandum lumen aeternitatis creaverat, peccantem deserens, in tenebris ignorantiae reliquit: Sion namque interpretatur specula, ubi hostium incursus de longe prospicitur. Primo autem homini dictum est: De ligno scientiae boni et mali ne comedas: quocunque enim die comederis ex eo, morte morieris . Homo ergo quasi in quadam specula erigitur, quando imminentis mali periculum per circumspectionem cavere jubetur. Quid ergo per filiam Sion, nisi animam hominis nondum adhuc usu circumspectionis roboratam accipere debemus? Nam, sicut dicitur filia Babylonis, id est filia confusionis, et filia Hierusalem, id est filia contemplationis, sic dicitur filia Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
custodia sublatos ostendat. De fixe
sunt interra porte euis idest sion.
Ad monimentum perpetui doloris.
euersionem om̃ium signa rume ꝑ
manent. Neq enim portȩ ad muni¬
mentũ sed in signũ ealamitatis ꝑ¬
manent: que ut late pateant in ter¬
ra fixe sunt. & ne defensaculum
prebeant ꝑ ditis & contritis uecti¬
bus seras non habent. Sequitur.
Reges enus & principes eius ingẽ¬
cibus sub auditur Perdidit & con¬
triuit. & respicit adid quod dixe¬
rat porte & uertes .i. reges & princi¬
pes qui mununen. & fortitudo po¬
płi erant: de iecti. & abiecti. & con¬
triti sunt. Sequitur causa tanti
mali. Quia non est lex dñi apit
eos. id est qua preuariuaricatores
legis sunt. & quia ꝓpħȩ eius non
luuenerunt uisionem a dño. ud
est quia illos pphas audierunt.
qui ex sp̃u dñi locuti non sunt.
Uomodo obtexit. lẽ.
Sub unuis gentis
specie totius huma¬
Qui generis ca¬
sum deplorat. Primus homo trib

Expanded text:
custodia sublatos ostendat. Defixae custodia sublatos ostendat. Defixae sunt in terra portae ejus. Id est Sion. Ad monimentum perpetui doloris, post eversionem omnium signa ruinae permanent. Neque enim portae ad munimentum, sed in signum calamitatis permanent, quae, ut late pateant, in terra fixae sunt, et ne defensaculum praebeant, perditis et contritis vectibus, seras non habent. Sequitur: Reges ejus, et principes ejus in gentibus. Subauditur, perdidit et contrivit: et respicit ad id, quod dixerat: Portae et vectes , id est reges et principes, qui munimen et fortitudo populi erant, dejecti et abjecti, et contriti sunt. Sequitur causa tanti mali, quia: Non est lex Domini apud eos. Id est quia praevaricatores legis sunt, et quia: Prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino. Id est quia illos prophetas audierunt, qui ex Spiritu Domini locuti non sunt. Quomodo obtexit, etc. Sub unius gentis specie totius humani generis casum deplorat. Primus homo tribus
Abbreviated transcription (Latin):
uertit manum suam a perditione
id est quia neminem inuenit liberũ
a culpa: neminem reliquit immu¬
nem apęna. Sequitur. Luxitq
ante murale. & murus pariter dis¬
sipatus est. Ita ambingue positũ ẽ.
pariter: ut ad utrumq referri pos¬
se uideatur. uidelicet quod uel an¬
te murale pariter cũ muro dissi¬
patum sit: uel quod murus pari¬
ter cum ante murali luxerit. Pos¬
sumus autẽ non inꝰgrue per ante¬
murale: custodia hominum. per
murũ autem: intelligere custodiã
angłorum que utraq aplopulo ui¬
deorum. usto dei iuditio abͥata ẽ
ut nec homines foris. nec angeli in¬
tus. ab instanti tribulatione. p̾płm
a deo derelictum de fendere possent.
scđm quam aceptionem conueni¬
ens est distinctio. quod ante mu¬
rale luxisse. & murũ dissipatum
ẽẽ de plorat ut uidelicet illos. id
est p̃latos. etiam subuersione po¬
pli sui per compassionem tribula .bs.
istos uero. id est angłos. ab eorum

Expanded text:
vertit manum suam a perditione. vertit manum suam a perditione. Id est quia neminem invenit liberum a culpa, neminem reliquit immunem a poena. Sequitur: Luxitque antemurale, et murus dissipatus est. Ita ambigue positum est pariter, ut ad utrumque referri posse videatur, videlicet quod vel antemurale pariter cum muro dissipatum sit, vel quod murus pariter cum antemurali luxerit. Possumus autem non incongrue per antemurale custodiam hominum, per murum autem intelligere custodiam angelorum, quae utraque a populo Judaeorum justo Dei judicio ablata est, ut nec homines foris, nec angeli intus ab instanti tribulatione populum, a Deo derelictum defendere possent, secundum quam acceptionem conveniens est distinctio quod antemurale luxisse et murum dissipatum esse deplorat, ut videlicet illos, id praelatos etiam subversione populi sui per compassionem tribulatos, istos vero, id est, angelos ab eorum
Abbreviated transcription (Latin):
desolato prioreloco ytus prior cessa¬
re deberet. Quod autem dicit muros
turrium. quantum ad litteram sic
intelligendun est: ac si diceret. tur¬
res munitas in transitiue eius. Hoc ẽ.
non solum muros ciuitatis extrinse¬
cus: sed muro S̾ turrium intrinsecꝰ.
UInde sequitur. Uocem dederunt
in domo domini sicut in die sollem¬
pni. Ipsi uidelicet inimici nullo sibi
obistende uniuersa occupabant: & se
preualuisse gaudebant. Cogita uit
dominus dissipare murum filiȩ sy¬
on. Ne hec tanta mala in considera¬
te deus intulise uideatur: ant ͤ cͥo¬
gitasse id est deliberasse dicitur.
Der murum filie syon: robur. & mu¬
nmen iudaici popłi intelligere de¬
bemus. Sequitur. Tecendit fum¬
culum suum ut merita mensura¬
ret. & unicuiq scdm opera sua red¬
deret. Nel tetendit funiculum. id
est penam qua peccatores ligaret
protraxit: diu per patientiam ex¬
pectans. sed tanto grauius tandẽ
feriens. propt̃ quod sequit᷑. Non ad¬

Expanded text:
desolato priore loco, ritus prior cessadesolato priore loco, ritus prior cessare deberet. Quod autem dicit, muros turrium, quantum ad litteram sic intelligendum est ac si diceret, turres munitas ejus intransitive, hoc est non solum muros civitatis extrinsecus, sed etiam muros turrium intrinsecus. Unde sequitur: Vocem dederunt in domo Domini sicut in die solemni. Ipsi videlicet inimici nullo sibi obsistente, universa occupabant, et se praevaluisse gaudebant. Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ne haec tanta mala inconsiderate Deus intulisse videatur, ante factum cogitasse, id est deliberasse dicitur. Per murum filiae Sion, robur et munimen Judaici populi intelligere debemus. Sequitur: Tetendit funiculum suum. Ut merita mensuraret, et unicuique secundum opera sua redderet. Vel tetendit funiculum, id est poenam. qua peccatores ligaret, protraxit diu per patientiam exspectans; sed tanto gravius tandem feriens, propter quod sequitur: Non a
Abbreviated transcription (Latin):
dicit Regi honor ddebetur deuotio: in sac̃¬
ddote diligit᷑. Ac nunc ꝓ honore: obpbriũ
regi ac ꝓ deuotione: in dignatio reddit᷑
sac̃doti. ut om̃is iudaici popłi excellentia.
& religio ostendat᷑ destructa. Sequitur.
Repulit dñs altare suum. hic iam cle con¬
taminatione scorum agere incipit. Repu¬
lit cdñs altare suum. Implacabilem se eẽ
ostendit: qñ illud etiã unde placari con¬
sueuerat abicit s equitur. Maledixit sc̃i¬
ficationi suȩ. id est sacrificiis quibus offe¬
rentes prius sc̃ificare solebat. Quod nũc
plane impletũ cernimus. quando iã
legales hostie. que suo tempore offeren¬
tes scĩficare poterant. si post impletio¬
nem gr̃e teneantur. amplius deũ
ad iracondiam prouocant. Sequit᷑.
T̾radidit in manus inimici muros
turrium eius. id est sc̃ificationis.
Ut enim ostenderet se ampluis illa
priora sacrificia non recipere. ipsum
hoc liquido cunctis patesceret. quo

Expanded text:
didit. Regi honor debetur, devotio in sacedidit. Regi honor debetur, devotio in sacerdote diligitur. Ac nunc pro honore opprobrium regi, ac pro devotione indignatio redditur sacerdoti, ut omnis Judaici populi excellentia et religio destructa ostendatur. Sequitur: Repulit Dominus altare suum. Hic jam de contaminatione sanctorum agere incipit. Repulit Dominus altare suum, implacabilem se esse ostendit, quando etiam illud, unde placari consueverat, abjicit. Sequitur: Maledixit sanctificationi suae. Id est sacrificiis, quibus offerentes sanctificare prius solebant. Quod nunc plane impletum cernimus, quando jam legales hostiae, quae suo tempore offerentes sanctificare poterant, si post impletionem gratiae teneantur, amplius Deum ad iracundiam provocent. Sequitur: Tradidit in manus inimici muros turrium ejus. Id est sanctificationis; ut enim ostenderet se amplius priora illa sacrificia non recipere, ipsum hoc liquido cunctis patesceret quod
Abbreviated transcription (Latin):
ris sterilis est custodia diuina au¬
feretur. ut sit in dissipationem &
directionem in imicorũ suorũ. Hel
per ortũ locũ uoluptatis &luxuriȩ.
in telligere possumus. Unde per
legem prohibitum. ne lucus ina¬
triis dñi plantaretur. quia & dolo¬
rum cultores sub frondosis arborib
& in locis uirentibus sacrificare sole¬
bant. lascuuȩ & uoluptati seruentes.
Dicat ergo dissipauit quasi ortum
tentorium suum. Ac si diceret. Quia
in locum sc̃itatis impudicicia & uo¬
luptas introiit. ideo dissipatio. &
desolatio uenit. Sequitur. Obluuo¬
ni tradidit dñs in syon festuuitatẽ
& sabatum. ul est non solum repu¬
lit hȩc. sed post repulsam ampluis
non requirit. quod proprie ad ulti¬
mam captiuitatem pertinet. qͣn
iam manifestata gratia. priores legis
obseruantiȩ penitus euerse sunt &
repudiatȩ. Sequitur. Et in obprobri¬
um. & in in dignationem furoris sui
regem & sacerdotem. Sub auditur tra¬

Expanded text:
ris sterilis est, custodia divina auris sterilis est, custodia divina auferetur, ut sit in dissipationem et direptionem inimicorum suorum. Vel, per hortum, locum voluptatis et luxuriae intelligere possumus. Unde per legem prohibitum ne lucus in atriis Domini plantaretur, quia et idolorum cultores sub frondosis arboribus et in locis virentibus sacrificare solebant, lasciviae et voluptati servientes. Dicit ergo, dissipavit quasi hortum tentorium suum, ac si diceret: Quia in locum sanctitatis impudicitia, et voluptas introiit, ideo dissipatio et desolatio venit. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et Sabbatum. Id est non solum repulit haec, sed post repulsam amplius non requirit. Quod proprie ad ultimam captivitatem pertinet, quando jam manifestata gratia, prioris legis observantiae penitus eversae sunt et repudiatae. Sequitur: Et in opprobrium et in indignationem furoris sui regem et sacerdotem. Subauditur, tra
Abbreviated transcription (Latin):
nis subuersum est. Ideo aut̃ tem¬
plum tentorium siue tabernacu¬
lum uocat. quia uice illuis. an¬
tiquitus filii isrł primum in de¬
serco. ac postiodũ in silo: ad cultũ
dei. tentorio & tabernaculo funge¬
bantur. Ceterum ꝓprie dicitur ten¬
torium. ubi cortine funibus. ad pa¬
los terre affixos extenduntur.
Tabernaculũ autem quibusdam
tabulatis construitur: sicut detab̾¬
naculo federis scriptũ est quos mo¬
Yses in deserto extruxit. cui extͥn¬
secus uela oppansa sunt. & cortine
laterȩ ex om̃i distente. Dieitur ergo de
subuersione templi: dissipauit ten¬
torium suum de molitus est taberna¬
culũ suum. Scd̾m litteram autem
congrua sunt uerba. ut ul quod ex¬
pansum est. dissipetur. id qd terrȩ
fixum est. quadam quasi suffusione
demoliatur. Quasi ortĩt in quid dis¬
sipauit tentorium suum. Quod ysa¬
Yas is uerbis aute predixerat: dere¬
linquetur filia syon quasi umbracu¬
lum inuinea. & sicut tuguriũ in cucu¬

Expanded text:
nis subversum est. Ideo autem temnis subversum est. Ideo autem templum tentorium sive tabernaculum vocat, quia vice illius antiquitus filii Israel primum in deserto, ac postmodum in Silo ad cultum Dei tentorio, et tabernaculo fungebantur. Caeterum tentorium dicitur proprie, ubi cortinae funibus ad palos terrae affixos extenduntur. Tabernaculum autem quibusdam tabulatis construitur, sicut de tabernaculo foederis scriptum est, quod Moyses in deserto exstruxit, cui extrinsecus vela oppansa sunt et cortinae ex omni latere distentae. Dicitur ergo de subversione templi, dissipavit tentorium suum. Demolitus est tabernaculum suum. Secundum litteram autem congrua sunt verba, ut id quod expansum est, dissipetur; id quod terrae fixum est, quadam quasi suffossione demoliatur. Quasi hortum, inquit, dissipavit tentorium suum. Quod Isaias his verbis ante praedixerat: Derelinquetur filia Sion quasi umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucu
Abbreviated transcription (Latin):
bant specie: & que foris regionem:
ucilitate. Et repleuit in filia iuda
humiliatũ & humiliatam. Descrip¬
ta de solatione regionis &e ciuitatis.
quasi ad utranq respondens infert.
Et repleuit in filia idest ingente
iudea. quam quasi filiam paterno
affectu dilexerat humiliatũ & hu¬
miliatam hoc est utriusq sexus hu¬
miliatis illam repleuit: ut humi¬
liatis. id est deiectis plena sit. Hel
per humiliatum: ordinem pre lato¬
rum accipere possumus. ꝑ humili¬
atam: plebem subiectam. Contra
qd̃ superius in uastatione regionis
dixerat polluit regnũ & principes
eius: ut idem per regnũ quod pͥer
humiliatam. idem p̾er principes
quod per humiliatum in telliga¬
mus. Et dissipauit quasi ortum
tentorium suũ. Nune ad clestruc¬
tionem sacrarum edium de plo¬
randam: accedit. & quantum ad
litteram spectat. ꝑtentorium & ta¬
bernaculum: significat templũ
dñi quod erat in ierłm. quod pri¬
mum a chaldeis. de inde a roma¬

Expanded text:
bant specie, et quae foris regionum bant specie, et quae foris regionum utilitate. Et replevit in filia Juda humiliatum et humiliatam. Descripta desolatione regionis, et civitatis quasi ad utramque respondens infert: Et replevit in filia Juda, id est gente Judaea, quam quasi filiam paterno effectu dilexerat, humiliatum et humiliatam, hoc est utriusque sexus humiliatis illam replevit, ut humiliatis, id est dejectis plena sit. Vel per humiliatum, ordinem praelatorum accipere possumus; per humiliatam, plebem subjectam. Contra quod superius in vastatione regionis dixerat: Polluit regnum et principes ejus, ut idem per regnum quod per humiliatam, idem per principes quod per humiliatum intelligamus. Et dissipavit quasi hortum tentorium suum. Nunc ad destructionem sacrarum aedium deplorandam accedit. Et quantum ad litteram spectat, per tentorium et tabernaculum significat templum Domini, quod erat in Jerusalem, quod primum a Chaldaeis, deinde a Roma
Abbreviated transcription (Latin):
pater. ad correctionem percutit: sed
ut hostis ad cõnsumptionem. Preci¬
pitauit menia eius id est syon:
dissipauit munitiones eius. Meni¬
a in ciuitate adlecorem fuint:
munitiones ad tutamen. Quud ͤ gͦ
precipitauit menia. dissipauit mu¬
nitiones. nisi subllimia deiecit &
fortia confregit: Quod ergo supe
rat. ut ibi per spetiosa iacob pul¬
chritudinem regionis. hic pe
menia syon: decorem ciuitatis.
ibi ꝑmunitiones uirginis uida: mu¬
nitionis regionis. hic ꝑmunitiones
syon: ipsuis ierłm munitiones. si¬
gnificari in telligas. Unde satis con¬
uenienter ibi speciosa tantũ. hic
menia posuit: quia alius regionis:
& alius cͥuitatis. decor est Decor nãꝙ
regionis: magis consideratur in
tibertate frugũ & fecunditate
peccorum. decor cuitatis: in sublumi¬
tate edifitiorũ. & ideo spetiosa des¬
trui. & menia precipitari dicũtur
ut om̃ia uastata cognoscas. & uide¬
licet que intus cuutatem decora¬

Expanded text:
pater ad correctionem percutit, sed pater ad correctionem percutit, sed ut hostis ad consumptionem. Praecipitavit moenia ejus, id est Sion, dissipavit munitiones ejus. Moenia in civitate ad decorem fiunt, munitiones ad tutamen. Quid est ergo, praecipitavit moenia, dissipavit munitiones, nisi sublimia dejecit, et fortia confregit? Quod ergo superrat; ut ibi, per speciosa Jacob, pulchritudinem regionis; hic per moenia Sion, decorem civitatis; ibi per munitiones virginis Juda, munitiones regionis; hic per munitiones Sion, ipsius Jerusalem munitiones significari intelligas. Unde satis convenienter ibi speciosa tantum, hic moenia posuit, quia alius regionis, et alius civitatis decor est. Decor namque regionis magis consideratur in ubertate frugum et fecunditate pecorum. Decor civitatis in sublimitate aedificiorum, et ideo speciosa destrui, et moenia praecipitari dicuntur, ut omnia vastata cognoscas, et ea videlicet quae intus civitatem decora
Abbreviated transcription (Latin):
destruxit omia speciosa. sed hic iã
aliquid amplius dicere uolens. occi¬
dit in quid om̃ia pulcha. ut hane
calamitatem non tantũ diuitias:
sed eciam ipsas animas ab stulisse
ostendat. Unde recte sub in fertur cũ
dicitur. Effudit quasi ignem in di¬
gnationem suam noN quasi aquã:
sed quasi igcem. Hiolentia aquarũ¬
enim: deicere & dissipare res solet.
non consuminere. Quarũ in dignati¬
onẽ ꝑ alium ꝓͥham dñs cõminatur
destruit. sed cumsumit. atq ideo
recte indignatio dei quasi ignis ef¬
fundi dicitur. quando diuina ulti¬
Q usq ad comsumptionem euagatur.
Postremo in ipso etiam effusionis
nomine. uiolentia & ut ita dicam
habundantia tribulationis expri¬
nis iudeȩ plauxisse iuidetur. nunc
ad ipsam matrem syon scilicet ciui¬
tatem ierłm deplorandam: se con¬
uertit dicens. Factus est dñs uelut
inimicus. Grauis dolor. Dñs fouere qͥ
qui diligere consueuerat. factus ẽ.
uelut inimicus. quͥa non iam ut

Expanded text:
Destruxit omnia speciosa; sed hic jam Destruxit omnia speciosa; sed hic jam aliquid amplius dicere volens, occidit, inquit, omnia pulchra, ut per hanc calamitatem, non tantum divitias, sed ipsas etiam animas abstulisse ostendat. Unde recte subinfertur cum dicitur: Effudit quasi ignem indignationem suam. Non quasi aquam, sed quasi ignem. Violentia enim aquarum dejicere et dissipare res solet, non consumere. Quarum inundationem per alium prophetam Dominus comminatur, destruit, sed consumit. Atque ideo recte indignatio Dei, quasi ignis effundi dicitur, quando divina ultio usque ad consumptionem evagatur. Postremo etiam in ipso effusionis nomine violentia, et, ut ita dicam, abundantia tribulationis exprinis Judae planxisse videtur. Nunc ad ipsam matrem Sion, scilicet civitatem Jerusalem deplorandam se convertit, dicens: Factus est Dominus velut inimicus: gravis dolor. Dominus, qui fovere, qui diligere consueverat, factus est velut inimicus, quia jam non ut
Abbreviated transcription (Latin):
percussio designatur: eo quod dexte¬
ra naturali habitate ad percuciendũ
sit ꝓntior. Prius gͦ deus dexteram
auertit ne procegeret: postea dexte¬
ram firmauit ut feriret. Quod aut̃
dicitur. firmauit dexceram: grauem
in dignacionem percutiens exprimit.
Nel super percussos dexteram firmat.
quia plagam quam semel iratus in¬
tulit. sanare amplius non disponit.
quod propͥie ad ultimam captiuitatẽ
refertur. Unde conuenienter ad iun¬
gitur. quasi hostis qui scilicet ad in¬
ternectionẽ percitit non ad correc¬
tionem. Non enĩ quasi hostis dexte¬
ram firmaret: sed illo ad perdendũ
percutiente ipse ad corrigendũ ꝑcu¬
teret. Unde cũ graui dolore pronun¬
tiandũ est quasi in imicus. quasi ho¬
sts ille cuius nec iram reus effuge¬
re. nec misericordiam hostis potest
impedire. Sequitur. Et occidit om¬
ne quod pulchrũ erat uisu intaber¬
naculis filiȩ syon. N on occidicur
nisi quod iuuit. Superius dixerat.

Expanded text:
percussio designatur, eo quod dextepercussio designatur, eo quod dextera naturali habilitate ad percutiendum sit promptior. Prius ergo Deus dexteram avertit, ne protegeret; postea dexteram firmavit, ut feriret. Quod autem dicitur, firmavit dexteram, gravem indignationem percutientis exprimit. Vel super percussos dexteram firmat, quia plagam, quam semel iratus intulit, sanare amplius non disponit; quod proprie ad ultimam captivitatem refertur. Unde convenienter adjungitur, quasi hostis, qui scilicet ad interniciem percutit, non ad correctionem. Non enim, quasi hostis dexteram firmaret, si illo ad perdendum percutiente, ipse ad corrigendum percuteret. Unde cum gravi dolore pronuntiandum est, quasi inimicus, quasi hostis. Ille, cujus nec iram reus effugere, nec misericordiam hostis potest impedire. Sequitur: Et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculis filiae Sion. Non occiditur, nisi quod vivit. Superius dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
& omnem humancͦ forcitudinem
cumminuit: & suam tandem procec¬
tionem ab stulit. ut om̃io dess deso¬
lati ostend antur. quibus post huma¬
na presidia etiam diuinũ ad iutori¬
um tollitur: Auercit inquid dex¬
teram suam. Auertit dexteram ne
protegeret. & sinistram ex tendit: ut
feriret. Unde sequitur. Et succendit
in iacob quasi ignem flamine deuo¬
rantis ingiro. Sicut enim accensus
ignis lac̾te uagatur: & consumit
omĩa. sic hostes iudeorum. post quã
in eis omnis fortitudo de fecerat.
& diuinũ auxiliũ sub tractum erat.
nullo sibi obsistente. uniuersa ua¬
stabant. Tetendit arcũ suum qua¬
si inimicus. In arcu cũminatio in¬
telligitur. Arcũ gͦ cendere est com¬
minationem amplificare. uel differ¬
re. Qui autem post comminationem
percutit. quasi inimicus arcum
tetendit. Inde sequitur. firm auit
dexteram suam quasi hostis. Quã¬
do in scͥiptura dextera dei ponitur.
aliquando protectio. aliquado grauis

Expanded text:
et omnem humanam fortitudinem et omnem humanam fortitudinem comminuit, et suam tandem protectionem abstulit, ut omnino desolati ostendantur quibus post humana praesidia etiam divinum adjutorium tollitur. Avertit, inquit, dexteram suam. Dexteram avertit, ne protegeret; et sinistram extendit, ut feriret. Unde sequitur: Et succendit in Jacob quasi ignem fiammae devorantis in gyro. Sicut etiam ignis, accensus late vagatur et consumit omnia, sic hostes Judaeorum, postquam in eis omnis fortitudo defecerat, et divinum auxilium subtractum erat, nullo sibi obsidente, universa vastabant. Tetendit arcum suum quasi inimicus. In arcu comminatio intelligitur. Arcum ergo tendere est comminationem amplificare vel differre; qui autem post comminationem percutit, quasi inimicus arcum tetendit. Unde sequitur: Firmavit dexteram suam quasi hostis. Quando in Scriptura dextera Dei ponitur, aliquando protectio, aliquando gravis
Abbreviated transcription (Latin):
ideo generali nomine premisso: statĩ
speciale nomem ad iunxit. ut du¬
arum se cribuum captiuitatem
plangere demonstraret. Iacob gͥ
e iuda: idem popłs est. Iacob: quia
inpotentia robustus. Uirgo iuida:
quia in opulentia delicatus. Quid÷
ergo speciosa iacob nisi opulentiã
Sequitur. Polluit regnũ & principes
eius. Hoc est uirginis uide.Polluit di¬
cit propt̃ gentes. inter quas dispersi
sunt. ex quarũ consortio & ritu propha¬
nati sunt. qui prius indei protecꝰtione
securi regnabant. & inpr̃icipũ suorũ
forcitudinenem confidebant. Nunc
autem regnum totum cum principi¬
bus suis polluitur quia populus cum
protectoribus suis. gentibus sub iugat᷑.
confregit in ira furoris om̃s cornu
Per cornu fortitudo principũ eius si¬
gnatur. per dexteram uero dei: pro¬
tectio diuna intelligitur. Quid est gͦ
quod de deo dicitur confregit omne
cornu isrł. auertit retroisum dexte¬
ram tusi quia inpło preuaricatore.

Expanded text:
Ideo generali nomine praemisso statim Ideo generali nomine praemisso statim speciale nomen adjunxit, ut duarum se tribuum captivitatem plangere demonstraret. Jacob ergo et Juda idem populus est, Jacob, quia in potentia robustus; virgo Juda, quia in opulentia delicatus. Quid est ergo speciosa Jacob, nisi opulentiam Sequitur: Polluit regnum et principes ejus. Hoc est virginis Juda. Polluit, dicit, propter gentes inter quas dispersi sunt: ex quarum consortio et ritu profanati sunt, qui prius in Dei protectione securi regnabant, et in principum suorum fortitudine confidebant. Nunc autem regnum totum cum principibus suis polluitur, quia populus, cum protectoribus suis, gentibus subjugatur. Confregit in ira furoris sui omne coPer cornu, fortitudo principum ejus signatur; per dexteram vero Dei, protectio divina intelligitur. Quid est ergo quod de Deo dicitur, confregit omne cornu Israel, avertit retrorsum dexteram, nisi quod in populo praevaricatore,
Abbreviated transcription (Latin):
hic iterum distingue. Deinde sequit᷑.
Polluit regnum & principes eius. Qd̃
in precedenti clausula generaliter
sub nomine terre premiserat. hoc
hic per partes exequitur. Speciosa.
Munitiones. regnum. principes. Et ui¬
de quomodo lamentum crescit.
Prius solum modo terram nomi¬
nauerat. sed ne forte ipsa terra steri¬
lis & in culta. atq ideo minus plan¬
genda putaretur. subsequenter de
eius quoq opulentia & sublimita¬
te lamentun conformat. Precipitauit
inquid. Plus est precipitare: quã
ꝓicere. Equod est adhuc grauius
non pepercit. Hoc ueratiter in ulti-¬
na captiuitate completũ est quan¬
do iam ampluis reuocandi non st̃.
Precipitauit. Quid. Omnia spetio¬
sa iacob destruxit: munitiones uir¬
ginis uida de iecit. Per speciosa:
intellige opulentiã. permunitiones:
fortitudinem atq potentiam. per
iacob & uirginẽ uida id est popłs
signatur iacobtamen nomen est ge
nerale duodecim tribuum uida
uero: ad duas tribus tantũ pertinet.

Expanded text:
Hic rursum distingue. Deinde sequitur: Polluit regnum, et principes ejus. Quod in praecedenti clausula generaliter sub nomine terrae praemiserat, hoc hic per partes exsequitur speciosa, munitiones, regnum, principes; et vide quomodo lamentum crescit: prius solum, inde terram nominaverat; sed ne forte ipsa terra sterilis, et inculta atque ideo minus plangenda putaretur, subsequenter de ejus opulentia et sublimitate lamentum confirmat. Praecipitavit, inquit, plus est praecipitare quam projicere; et quod est adhuc gravius, nec pepercit. Hoc veraciter in ultima captivitate completum est, quia jam amplius revocandi non sunt, praecipitavit. Quid omnia speciosa Jacob destruxit, munitiones virginis Juda dejecit. Per speciosa intellige opulentiam: per munitiones fortitudinem atque potentiam. Per Jacob et virginem Juda, idem populus signatur. Jacob tamen generale nomen est duodecim tribuum: Juda vero ad duas tribus tantum pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
fame tabescens soris. consolatio¬
nem non inuenit. Sed quos
hoc modo deus deserit. alios ad
probationem deserit ut per tem¬
tur. alios ad subuersionem de¬
serit. ut pertemptationem deici¬
antur. Propter quod & psalmi¬
sta precatur. Nedelines inira
aseruo tuo. Quasi diceret. Et si
me temptari per mittis: ne di¬
mittas in temptationem in duci.
hoc est atemptatione suꝑari.
Sed quia diuinorũ iudiciorum ꝓ¬
funditatem homo penetrare non
potest: tunc magis quis eum &¬
intus q intemp̾tatione positus¬
in ira se derelictũ esse pertimes¬
cit. cũ & intus & foris̃ tolerat:
cuius conscientiam in tus delec¬
tatio peccati non conturbat. &¬
rursus facilius intus temptatio¬
nem sustinet: qui foris consola¬
tionem habet. Inde &e magna
tribulatio huuis ostenditur. que
& intus &eforis derelicta. ẽẽ de¬
mostratur. Hoc namq quod dic¬
tũ est. Plorans plorauit in nocte
ẜ lactime euis in maxillis eiꝰ:¬

Expanded text:
fame tabescens foris consolatiofame tabescens foris consolationem non invenit. Sed quos hoc modo Deus deserit, alios ad probationem deserit, ut per tetur; alios ad subversionem deserit, ut per tentationem dejiciantur. Propter quod et Psalmista precatur: Ne declines in ira a servo tuo ; quasi diceret: Et si me tentari permittis, ne dimittas in tentationem induci, hoc est a tentatione superari. Sed quia divinorum judiciorum profunditatem homo penetrare non potest, tunc maxime quisque in tentatione positus se derelictum esse pertimescit, cum et intcujus conscientiam intus delectatio peccati non conturbat. Et rursus, facilius intus tentationem sustinet qui foris consolationem habet. Unde et magna tribulatio hujus ostenditur, quae et intus et foris derelicta esse demonstratur; hoc namque, quod dictum est: Plorans ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis e
Abbreviated transcription (Latin):
ilum in gaudio contemplationiꝰ
hilarescit. Plorat ergo anima in
uocte quando tenebrosam intus
consientiam salubri dolore com¬
pongit. lacrimas in maxillis fert.
quando districta foris castigatio¬
ne carnem affligit. sunc enĩ
lacrimȩ in maxillis sunt: quaddo
dolores cordis usq ad maceratio¬
nem carnis ꝑtieniunt. Dequo ad
maiorem afl huc doloris exagge¬
rationẽ: subiuingitur. Non est̃ qui
consoletur eam ex om̃ibus caris
eius. Tribus modif homo a deo
derelinquitur: aliquande intus
& non foris. aliquando foris M in
tus. aliquando & foris & intus.
foris & non intus derelictus fuit
iob: qui exteruis flagella carnis
sustinuit. sed intus constantiam
mentis non amisit. Intus.&
non extra. derelictus fuit dauid.
cuius mentem intus sibi libido
per consensum subdidit. sed pro¬
phica ad monitio. ad peniten¬
tiam reuocauit. Intus & extra
derelictus. fuit prodigus ille
in euangelio filius: qui & luxu¬
riose uiuẽs: in tiis defluxit. &¬

Expanded text:
dum in gaudio contemplationis dum in gaudio contemplationis hilarescit. Plorat ergo anima in nocte, quando tenebrosam intus conscientiam salubri dolore compungit. Lacrymas in maxillis fert, quando districta foris castigatione carnem affligit. Tunc enim lacrymae in maxillis sunt quando dolores cordis usque ad macerationem carnis perveniunt. De quo ad majorem adhuc doloris exaggerationem subjungitur: Non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus. Tribus modis homo a Deo derelinquitur, aliquando intus et non foris, aliquando foris et non intus, aliquando et foris et intus. Foris et non intus derelictus fuit Job, qui exterius flagella carnis sustinuit, sed intus constantiam mentis non amisit. Intus et non extra derelictus fuit David, cujus mentem intus sibi libido per consensum subdidit, sed prophetica foris admonitio ad poenitentiam revocavit. Intus et foris derelictus fuit prodigus ille in Evangelio filius, qui et luxuriose vivens intus defluxit, et