comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to crede mͥ scrupulosiꝰ acquiesco. Cur h.
poducam murem. Hoc uereor & hec causa
cunctationis meȩ. Et quid mnirum si ueror da¬
it. quod edere uerecundor: Inuitꝰ fateor pre¬
bo. q̃d me existimem ñ tam ede pro fut̾um.
qͣm̃ prod̾e contempnendũ. Quis sane dare
uelit quod dedisse dedeceat. accepisse ñ ꝓsit:
da. modica minꝰ grata uenire solent. Quod
autẽ ũ uenit gͣtum. ꝑditum ẽ ñ datum:
t̃ studii ẽ ut pote ocioso & uoͬcãt undec̃q
ꝑquirere incentiua igni quo ardes. ut ardeaˢ
mag̃ et impleas uoluntatem dñi tui dicẽ¬
tis. It quid uolo nͥ ut ardeat: Laudo. s si
illic ea queras. uͥ te frustratum pꝰmodũ
ñqueraris. Erras si ap̃ nos queris: ego po¬
tius illa absce mendicare debuerim. Scio
quod danti honestum. accipienti utile sit.
quale utiq penes me quicqͣm eẽ peuit᷑
nescio. Qad aũ habeo uereor siin mediũ

Expanded text:
to, crede mihi, scrupulosius acquiesco. Cur hoc? to, crede mihi, scrupulosius acquiesco. Cur hoc? producam murem. Hoc vereor, et haec causa cunctationis imeae. Et quid mirum si vereor dare, quod edere verecundor? Invitus, fateor, praebeo, quod me existimem non tam edere profuturum, quam prodere contemnendum. Quis sane dare velit, quod dedisse dedeceat, accepisse non prosit? peranti grandia, modica minus grata venire solent. Quod autem non venit gratum, perditum est, non datum. 2. Tibi studii est, utpote otioso et vacanti, undecumque perquirere incentiva igni quo ardes, ut ardeas magis, et impleas voluntatem Domini tui dicentis: Et quid volo nisi ut ardeat? Laudo; sed si illic ea quaeras, ubi te frustratum postmodum non queraris. Erras si apud nos quaeris. Ego potius illa abs te mendicare debuerim. Scio i detur quod danti honestum, accipienti utile sit: quale utique penes me quidquam esse penitus nescio. Quod autem habeo, vereor si in medium
Abbreviated transcription (Latin):
pro ep̃o: in reliquo satisfacio. Scͥpta dignar¬
ins uĩȩ quib me uenire ad uos cum iuben
possetis. iogare diguantissie malustis.
norit pat̾uitas ur̃a ad me ante natiuitatẽ
beatȩ marie minime ꝑuenisse. Itaq non
dico iuga boum emi quinq aut uillam
enii. aut uxorem duxri s plane quod et
uos ñ ignoratis paruulos lactare me fati¬
or: et idõ quomͦ sine gͣui scandalo ac ꝑicb
ip̃orum uenire possim. non uideo. Ad bn¬
etis instanter et ego constant̃ abmu
s paicens mͥ ñ te sꝑnens. D utinã
tuo studio ingenioq dignum aliquid e¬
laborare possem. Lumen ocłorum meoru
&x in xͥ uscerib mͥ potissimum in omm
mͥ sufficiens ad id qđ petis: Neq enĩ leu
quid aut uile. et qͦd nos possumuis posu¬
lare uiđis: minime quippe ꝓ munins
sic instares. Iam uoluntatẽ tuam & cutn
hementior sp̃c eas animans. Aunirum
ꝑinde qnͣto id curiosiꝰ te uelle sentio: an¬

Expanded text:
pro episcopo. In reliquo pro me satisfacio. Scripta dignatpro episcopo. In reliquo pro me satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, non video. Petis instanter, et ego constanter abnuo, sed parcens mihi, non te spernens. O utinam tuo studio ingenioque dignum aliquid elaborare possem! Lumen oculorum meorum, i visceribus mihi potissimum in omnimihi sufficiens ad id quod petis? Neque enim leve quid aut vile, et quod nos possumus, postulare videris. Minime quippe pro minimis sic instares. Nam voluntatem tuam et curam et vehementior spiritus eas animans. Nimirum proinde quanto id curiosius velle te sentio, tan
Abbreviated transcription (Latin):
N soleutia cłicorum cuii mater cliii.¬
ẽ uegligentia ep̃orum. uͥq trarum turbat
& margaritam porcis: & illi conu̾si con¬
culcant eos. Mĩto quales fouent. tales &
sustinent. Quos dant eccłe bonis. nĩ cor¬
rigunt eorum mala. malosq grauati
portant. Alienis nimirum laborib locu¬
plecant᷑ cłici. comedunt fructum t̾re absq
pecunia: et prodit quasi exadipe iniquitaᷤ
eorum. Quos ꝓpͥe hodieq respicit uetus
illa scͥptura. Sedit ppłs manducare & bib̾e:
et surrexerunt ludere. Mens quippe assu¬
eta deliciis. nec exculta disciplinȩ sartulo:
multas contrahit sordes. Porro inuet̾atam
rubiginẽ si temptes abradere. nec summiᷤ
saltem digitis contĩgi. patietur. s sicut
scͥptum ẽ. Incrassatꝰ ẽ dilectꝰ & recalcit᷑uit.
Insurrȩxerunt testes iniqui homines qͦs
delectat semꝑ uitam alienam uodere:
negligere luam. Supplicat puer ur̃ ꝓ
eo cuius in hac discordia si non fallor tota eul¬
paẽ. quod culpas irdaigueret dicorum. Hce

Expanded text:
nsolentia clericorum, cujus mater est negligentia episcoporum, ubique terrarum turbat canibus, et margaritam porcis: et illi conversi conculcant eos. Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguerit clericorum. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ut omniũ pene suspicio ẽ excitit & dic¬
tator facinoris. si is inqͣm impune ferat.
qdđ utiq nuira impudentia de ur̃a apłi¬
ca auctoritate presumit: qͣnta putamꝰ
impunitas ista in eccła parturiet pu¬
nienda: Unum e duob fore neceẽ ẽ.
nores ecclasticos⁊ aut passim acd
omne ilicitum ꝑmitti libere ełicos lacris
abuti officiis: ne forte siquispiam zelo dei
accensus ꝓhibere temptaui̾t᷑. ferro ilico mili¬
tari reus iusticiȩ trucidet᷑. Atq ita quid
xanȩ legi et disciplinȩ. quid reuerentiȩ
sacerdotali quid deniq diuino tunori re¬
linquitur: si metu potentiȩ scłaris nullis
mutire iam audeat contra insolentiam
cłicorum: Quid enim insolentiꝰ. quid ue
indigniꝰ in eccła ẽẽ pot̃. qͣm ut sͥ quisq
eccłasticas uendicet dignitates feritate
armorum. ñ moꝵ ꝓbitate: Qmͣ obrem
dñe pater aliquid ut uidetis prorsꝰ dec̃¬
nendum in hominem quod ȩccłe prosit̾. ut

Expanded text:
ut omnium pene suspicio est, exstitit et dicut omnium pene suspicio est, exstitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: nores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita quid uid christianae legi et disciplinae, quid reverentiae sacerdotali, quid denique divino timori relinquitur, si metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in Ecclesia esse potest, quam ut sibi quisque ecclesiasticas vindicet dignitates feritate armorum, non morum probitate? Quamobrem, domine Pater, aliquid, ut videtis, prorsus decernendum est in hominem, quod Ecclesiae prosit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. qͦm nouissime dieb istis tua cru¬
delitas decdit cum cetis aninab inter¬
fectorum uoce ualida sub altari clamare
et flagitare uindictam: eoq in stantius
quo recentius ipsius sangius effusus est
suꝑ tr̃am. S nunquid ego inquit occidi
bilis tu es: cuiꝰ dentes arma & sagictȩ.
ciuꝰ lingua gladius acutꝰ. ꝑinde nec iudẽs
xͥ de morte culpandi sunt. quippe & ip̃i
manus. continere cauti. Ob illicitaᷤ exac¬
tiones quas sͥ occasione archidiaconatꝰ
in prbos minume iam ut consueuerat
usurpare licẽt᷑ beati utiq thomȩ obui¬
antȩ zelo atq indust̾a. ut pote iusticiȩ
amatoris et defensoris: od̾at illum et
mortem ei iam ip̃o odio homicida ĩmit᷑a¬
ri solebat. Multi se audiuisse nunc ꝑhi¬
bent quib discredendum ñ ẽ. Iostremo
nepotes eiꝰ ut impias manus in sc̃m
dñi mittẽnt. quid aliud inꝗͣ aduersꝰ
eum habuint: ipse certe dicat si potest.
Si gͦ iste qui causa qͥ incentor. qͥ etiam

Expanded text:
m, quem novissime diebus istis tua crudelitas morti dedit, cum caeteris animabus interfectorum, voce valida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo recentius ipsius sanguis effusus est super terram. 2. Sed nunquid ego, inquit, occidi bilis tu es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
minem non dico uidicio ñ conuinctum. s nec
ũbo conuentum: Quantos hoc u̾bum scan-¬
dalizabit. quot ora ad subsannandum. qͦt
corda ad succensendum mouebit Itane pu¬
tatis ꝑisse iꝰticiam de toto orbe sicut de ur̃o
corde. ut homo sic ablatum ꝑdat archidiaco¬
natum: S uos forsitair plus amatis reddẽ
et ꝑdere. qm̃ gr̃ãm de bñficio retinere. Noli¬
te queso nolite facere hancrem: qm qͥ audi¬
erint omnes mirabuntur. nemo laudabit.
Hec uob̾ mordatiꝰ audatiꝰq qͣm uelletis au

Expanded text:
minem, non dico judicio non convictum, sed nec minem, non dico judicio non convictum, sed nec verbo conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora ad subsannandum, quot corda ad succensendum movebit? Itane putatis periisse justitiam de toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et perdere, quam gratiam de beneficio retinere. Nolite, quaeso, nolite facere hanc rem: quam qui audierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciusque quam velletis aud
Abbreviated transcription (Latin):
dantis in animo accipientis: beneficio qͥdem
int̾ueniente. Hac me faceor locupletem.
hanc de corde pleno dignam ꝓfecto offero
remunerationẽ meo bñfactori. hanc deuotꝰ
ummolo sacͥficium laudis factori omĩum
pro salute mei benefactoris: Ad henricũ¬
multis uisus sum multotiens scbere
fateor. ꝓp̃ uos & quod statueram ñ facere
ob ur̃am odibilem duriciam: s caritas
preualebit. Uolo uob̾ amicos ur̃os retinere
et non dignamini: uolo reconciliare inimi¬
cos & ñ patimini. Non uultis hr̃e pacem:
manib ac pedib accersitis ur̃am conturba¬
tionem. s confusionem. s depositionẽ. Mul¬
tiplicatis uob̾ accusatores: defensores sub¬
trahitis. Excitatis itm in uos olim sopita
discͥmina: prouocatis adu̾sarios. pationos
offenditis. Ubiq ap̃ uos pro iõne uolun¬
as ctotum pto impio: mnes ex cunore di.
Quide nob non rident amci. non conque¬
runtur immici: Quomodo deuestistis ho¬

Expanded text:
dantis in animo accipientis, beneficio quidem dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de corde pleno dignam profecto offero remunerationem meo benefactori; hanc devotus immolo sacrificium laudis factori omnium pro salute mei benefactoris. EPImultis visus sum multoties scribere, fateor, propter vos, et statueram non facere ob vestram odibilem duritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis amicos vestros retinere, et non dignamini: volo reconciliare inimicos, et non patimini. Non vultis habere pacem: manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non conqueruntur amici? Quomodo devestistis ho
Abbreviated transcription (Latin):
contende uelim ad bñficia quib me
obruitis. idem erit ac si impeticus sagiti
festucis dunicem nͥ quod ħ iocus uidebit
illud dolus. facta factis compensari opes¬
tet uerum id quidem multum ẽ ad me.
Nam unde sufficerem pauꝑ & modicus.
S reb pauꝑ et modicꝰ: ñ uoluntate.
ł quabo gͦ bñficia motis. quȩ factis ñ
possum. Desicłiis diues sum affectib
ab iundo. Et certe uerꝰ bñficus. ampli
non requirit. Nam quom̃ beneficus.qͥn
⁊ benuolus sic Porto bemuolus nil s caruis
ipsa existimat beniuolentia: qua et beniuolus
nominatur. et beneficus ẽ. Peniq beniuolenti¬
a fructꝰ ẽ beneficii: nisi quis forte benefici¬
um pucet. qͦd in spe seuerit. aut timore di¬
miserit. S quis ñ uideat ħ relictum. illud
uenditum. neutrum datum: Oportet aũ
bñsicum ut uere sit. ẽẽ gͣcuitum. Danti itaq
rependi quicqͣm gͣtius ab accipiente ñ pot.
qͣm si gracum huit quod gratis accepit.
It ħ beniuolentia creatur de beniuolentia

Expanded text:
contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non voluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat benevolentia, qua et benevolus nominatur, et beneficus est. Denique benevolentia fructus est beneficii: nisi quis forte beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet autem beneficium, ut vere sit, esse gratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gratis accepit. Et haec benevolentia creatur de benevolentia
Abbreviated transcription (Latin):
bi: & tt morari in urbe audiumus. Dignare ies¬
crib̾e nob̾ quicquid illud sit quod de his lict̾is
nr̃is corde conceꝑis: ut sciamus quid facien¬
dum sit nob̾. plus uideł minꝰ ue dolendũ.
Quod si omiua contempnis. & in nullo nos
audis: ego quidẽ ñ fructum ꝑdam litt̾arũ
que ex caritate piocedunt: s tude contemp¬
tu aute tͥbunal t̾rificum respondebis.

Expanded text:
bii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare resbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal t
Abbreviated transcription (Latin):
dus: ido mag̃ dolendꝰ. Tu uidis qđ de te
sentias: ego ce arbitror omni lacͥmarum
fonte plangendum. Dolor m̃s ñ ẽ dignus
subsannatione. s compassione: qr dolor
m̃s ñ ẽ de carne &ͥ sanguine. ñ de amissio¬
ne ierum ꝑit̾arum. s de te o philippe. Hon
potui expressiꝰ demonstrare magnitudinẽ
cause doloris. Philippꝰ ẽ in causa. Cum hoc
dico. gͣuem ecle ꝓnuntio luctum: que de te
aliqñ suo g̾inio confouebat g̃m̃inantem
Quis tunc temꝑis ñ clamabat. bonȩ spei
mutatꝰ ẽ color optimus. A quanta spe
decidit francia: que te genuit & nuit̾uit.
faceret. ne nr̃ omĩum eẽt infructuosus.
Procedem si sequerer sp̃m meum: s nolo
ꝓferre płima in inic̃tum. & ẽẽ quasi aetem
te affectum cognosceres: & ut nos scires
ẽ in prorimo si forte ads inspiraret t
nĩm curare colloquium. &x optatam nobis
uelles ex hib̾e presentiam. Sumus enim biter¬

Expanded text:
dus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te dus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Dolor meus non est dignus subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem Quis tunc temporis non clamabat, bonae spei mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia quae te genuit et nutrivit! faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si forte Deus inspiraret tibi nostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exhibere praesentiam. Sumus enim Viter
Abbreviated transcription (Latin):
Semel et scc̾o iam apłici contemptor manda¬
q iꝰticiam subt̃ fugit: et nunc impudentior
itmeritate audet denuo nichilominꝰ tantȩ
quitatis uultib presentari: Eui obscurum
c̃ qͣm impie cogitet in mãmonȩ uiribꝰ tur¬
rin fortitudinis oppugnare: homo qui de
usticia penitꝰ ñ p̃sumit: S securi sumꝰ.
liqͥdem qu temptatur Innocentꝰ ẽ: & filꝰ
inquitatis ñ apponet nocẽ ei. De cetero. Me¬
moriã abundantie suauitatis tuȩ dulcis¬
sine pat̾ dum suspiramꝰ p̃sentiam: dulci¬
ter inuicem eructamus. Ea caremꝰ illa:
in ista consolamur. hec sedula cordib:
horib frequens. Sal ẽ in omni sermone.
aures mulcet. dulcorat ora: corda recreat
pites. adorandum sollicitat. Orannul et
nunc solliciti pro uob̾ et ur̃is. ut ecerna
memoria dignos ip̃a et̾iitas hãt. cui &
ꝓ qua temꝑaliter laboratis. Amet:¬
s queso te ne rideas dolorẽ meum.
Iam si tͥ minime uidis forsitan ẽẽ dolen¬

Expanded text:
Semel et secundo jam apostolici contemptor mandaSemel et secundo jam apostolici contemptor mandati, justitiam subterfugit: et nunc impudentiori temeritate audet denuo nihilominus tantae aequitatis vultibus praesentari! Cui obscurum est quam impie cogitet in mammonae viribus turrim fortitudinis oppugnare, homo qui de justitia penitus non praesumit! Sed securi sumus: siquidem qui tentatur, Innocentius est, et filius iniquitatis non apponet nocere ei. 4. De caetero memoriam abundantiae suavitatis tuae, dulcissime Pater, dum suspiramus praesentiam, dulciter invicem eructamus: quia caremus illa, in ista consolamur. Haec sedula cordibus, haec oribus frequens, sal est in omni sermone, aures mulcet, dulcorat ora, corda recreat preces, ad orandum sollicitat. Oramus et nunc solliciti pro vobis et vestris, ut aeterna memoria dignos vos ipsa aeternitas habeat, cui et pro qua temporaliter laboratis. Amesed quaeso te ne rideas dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolen
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsi qui uos amant uehementer e¬
pectant: idq flagitant maturari Si
ne simili zelo & in mani eque potent
eccłȩ turonensi iamiamq subuenire ne¬
cẽẽ ẽ. Alioquin ꝓpe inti̾tum ẽ ꝙ ipsa
nͥ cito feratis auxilium. Reuix̃ ut aum̃
Gisleb̾ti sp̃c in philippo. ipsiꝰ plane et
nepote carnis: & herede ambitionis.
Quanta nempe dominandi cupiditis
t ist iucnis mardecat: indicã matris
suȩ eccłȩ diuiturnꝰ et miserabił cruciatus.
quo eam pene euiscerat miser. ut se par¬
turiat in honorem. Est tamen auctore do
iꝰ tergiu̾sionib finis tandem finis imposit᷑.
s. tamen qͦd dictante iꝰticia & compellente
malicia. et pace prouocante. in eum actum
s̃ apłice auctoritati ratum hĩe placuerit.
Ibsit autẽ ut confundat fideles suos be¬
nigna maiestas: quib idem negotium dig¬
num dux̃ committ̾e t̃minandum. Ab sit
absit ut seua ambitio refugium hãt apd̃
inocentiȩ defensorem. Hoc ip̃m qͣnte auda¬

Expanded text:
universi qui vos amant, vehementer exsuniversi qui vos amant, vehementer exspectant: idque flagitant maturari. 3. Sane simili zelo, et in manu aeque potenti, Ecclesiae Turonensi jamjamque subvenire necesse est. Alioquin prope interitum est et ipsa, nisi cito feratis auxilium. Revixit, ut aiunt, Gisleberti spiritus in Philippo, ipsius plane et nepote carnis, et haerede ambitionis. Quanta nempe dominandi cupiditate et iste juvenis inardescat, indicat matris suae Ecclesiae diuturnus et miserabilis cruciatus, quo pene eam eviscerat miser, ut se parturiat in honorem. Est tamen auctore Deo ejus tergiversationibus finis tandem impositus: si tamen, quod dictante justitia, et compellente malitia, et pace provocante in eum actum est, apostolicae auctoritati ratum habere placuerit. Absit autem ut confundat fideles suos benigna majestas, quibus idem negotium dignum duxit committere terminandum! Absit, absit ut saeva ambitio refugium habeat apud innocentiae defensorem! Hoc ipsum quantae auda
Abbreviated transcription (Latin):
putauit: uł ad modicũ apłica celsitudo.
Quid ap̃ sc̃m bñdictum: Nunquid re¬
gia indignatio probibe ualuit sp̃m
lib̾tatis accensum atq accinctum aduersꝰ
carnem et sanguiniem᷑. Sic sc̃i Memmii.
sic sc̃i satyri. miro mͦ eccłẽ immutatȩ sunt
et de synagoga sathanȩ restitutȩ sunt in
scũarium dr uellent nollent omnes uu¬
qua agentes suꝑuacue. S nec leodii cerui¬
cib umininens mucro barbarioꝰ compulit
acquiescere importunis improb̾q postu¬
lationib iracundi atq irascentis iegis.
Quis uͦ dignis efferat laudib quod nouis¬
sime dieb istis de manu potentis emiies
licet emissum ẽ. in turbatores eccłe aure¬
lianensis: Reuera nunc sagitta Ionate
omnis ierosolima cum illo. Magl̾t aut̃
mitigauit omnẽ iram suam: & ip̃e tan¬
dem. Grubuit siquidem & timui arman
h inc prorsꝰ eleuata ẽ magnificentiauã
suꝑ celos: tm̃ ut laudabile pͥncipium
condigno exitu ꝑornetur. Quod qͥdem

Expanded text:
putavit vel ad modicum apostolica celsitudo. putavit vel ad modicum apostolica celsitudo. Quid apud Sanctum-Benedictum? numquid regia indignatio prohibere potuit spiritum libertatis, accensum atque accinctum adversus carnem et sanguinem? Sic Sancti Memmii, sic Sancti Satyri, miro modo ecclesiae immutatae sunt, et de synagoga Satanae restitutae sunt in sanctuarium Dei, vellent, nollent omnes iniqua agentes supervacue. Sed nec Leodii cervicibus imminens mucro barbaricus compulit acquiescere importunis improbisque 154 postulationibus iracundi atque irascentis regis. Quis vero dignis efferat laudibus, quod novissime diebus istis de manu potentis, eminus licet, emissum est in turbatores Ecclesiae Aurelianensis? Revera nunc sagitta Jonathae omnis Jerosolyma cum illo. Magis autem mitigavit omnem iram suam et ipse tandem. Erubuit siquidem, et timuit armari Hinc prorsus elevata est magnificentia tua super coelos: tantum ut laudabile principium condigno exitu perornetur. Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Unguentum qͦd descendit in bar¬
bani de capite: extiema qͦ fimbria uesti¬
ment participet. Si ꝑcusso pastore dif¬
fugerant oues: ualente et incolumi secui¬
rȩ reu̾tantur ad pastum. Quod dicunꝰ:
nuntiꝰ letificat ciuitatemdi. Iustum ꝓ ĩ
ẽ ut ur̃a prosꝑatio eccłȩ roboratio sit. &
cum exaltat ds̃ electum de plebe sua. ip̃a
qͦ se sentiat exaltari: ac de roboris incre¬
mento fortiorem agnoscat. Nam si compas¬
sa ẽ: & conregnare debet. Sic dignum uo¬
b̾: sic nob̾ necessarium. Quid enim: Su in
tunore et angustia equitatis uigor ñ lan¬
guit nec cepuit feruor. mͦ cedimus cum
ꝓpinq̃mus ad palmam: Que eminuit in
infirmitate. in sullimitate uirtꝰ succum¬
bet: Qmͣ nempe in manu ualida ordina¬
tum ẽ. nobile illud monastĩum uirzilia¬
cense. Nec insanis ꝓfecto cumultib ar¬
mate pleb̾. nec effren fiuentium atq ob¬
strepentium uesaniȩ monachor. nec qđ
his fortiꝰ fuit copiis mãmone cedendũ

Expanded text:
Unguentum quod descendit in barUnguentum quod descendit in barbam de capite, extrema quoque fimbria vestimenti participet. Si percusso pastore diffugerant oves, valente et incolumi secure revertantur ad pastum. Quod dicimus nuntius laetificat civitatem Dei. Justum proinde est ut vestra prosperatio Ecclesiae roboratio sit: et cum exaltat Deus electum de plebe sua, ipsa quoque se sentiat exaltari, ac de roboris incremento fortiorem agnoscat. Nam si compassa est, et conregnare debet. Sic dignum vobis, sic nobis necessarium. Quid enim? si in timore et angustia aequitatis vigor non languit, non tepuit fervor, modo cedimus cum appropinquamus ad palmam? quae eminuit in infirmitate, in sublimitate virtus succumbet? 2. Quam nempe in manu valida ordinatum est nobile illud monasterium Virziliacense? Nec insanis profecto tumultibus armatae plebis, nec effreni furentium atque obstrepentium vesaniae monachorum, nec, quod his fortius fuit, copiis mammonae cedendum
Abbreviated transcription (Latin):
dñ preuenire curastis. Cetm̃ uidendi nos
inuicem. & colloq̃ndi pariter qm̃ dignum
iudicatis: qñ se offeret illa oportunitas.
qũ conueniens locus. qñ usta occasio:
Hec int̾im paucis ur̃is pauca reddidimiᷤ.
ampliora libent̃ donaturi. cum ea uobis
onerosa ñ fore cognouerimꝰ. Alioquin qͣñ
h ip̃m auderet nr̃a pusillitas. nͥ daret ad
dignitatẽ accessum uĩȩ dignationis hu¬
am nolim fieri. qͦd uĩȩ putem
obiuare reuẽntiȩ: credo ur̃am since¬
ritatem ñ latere. Ea fiducia suggerere
De monastĩo scĩ bertini uellem uos mod̾a¬
tius agẽ qͣm cepistis. Nam si & ħ uob̾ in
pace subicere. x absq omĩ contradictio¬
ne possetis: ne tunc quid uĩa referret
uideo. Neq enu credidim uos delecta¬
ri honore cum tanto ouere. Nunc uͦcũ
ne absq magno labore uendicare uob̾
prefatum monastĩum. nec in pace ut aiunt
queatis possidere: honesta uob̾ ut mͥ uidet᷑
pirbetur quiescendi occasio. timor inquie¬
anitas capitis: redundet in membra.

Expanded text:
 praevenire curastis. Caeterum videndi nos invicem, et colloquendi pariter, quoniam dignum judicatis, quando se offeret illa opportunitas, quando conveniens locus, quando justa occasio? Haec interim 153 paucis vestris pauca reddidimus, ampliora libenter donaturi, cum ea vobis onerosa non fore cognoverimus. Alioquin quando hoc ipsum auderet nostra pusillitas, nisi daret ad dignitatem accessum vestrae dignationis huam nolim fieri, quod vestræ putē obuiare reuerentiæ, credo synceritatem vestrā non latere. Ea fiducia suggerere De Monasterio S. Bertini vellem vos moderatius agere, quam cpace subjicere, et absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra referre quidem video. Neque enim crediderim vos delectari honore, cum tanto onere. Nunc vero cum nec absque magno labore vindicare vobis, praefatum monasterium, nec in pace, ut aiunt, queatis possidere: honesta vobis, ut mihi videtur, praebetur quiescendi occasio, timor inquieanitas capitis redundet in membra.
Abbreviated transcription (Latin):
reor ne aduentꝰ nr̃ differatur in longum. &
illa dilatio ẽẽt ꝑiculosa. S uocate ad uos
frẽm nr̃m carissimum. Godefridum pͥorẽ
clareualł. qui & in ħ sic̃ in aliis impleat
uicem nr̃am: ut consilio eiꝰ uł forte illor
quos ip̃e ꝓ se miserit si uemre ñ potĩt. nec¬
non & pat̾s ur̃i G̃uarini. talem ꝑsonam
eligatis. de qua & ds honorem hãt. et
uos salutem. Memores mei estote fr̃s.¬

Expanded text:
reor ne adventus noster differatur in longum, et reor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate ad vos fratrem nostrum charissimum Godefridum priorem Clarae-Vallis, qui et in hoc, sicut in aliis, impleat vicem nostram: ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Memores mei estote, fr
Abbreviated transcription (Latin):
que ad omnia ualet. Qmͣ leto sinu collegit
uos multitudo cistciensis: qͣm alacͥ uultu
spectauit ħ angłica celsitudo. Nouerunt
siquidem illi sp̃c omĩpotenti deo placere.
suꝑ omĩa frũam societatẽ & confed̾ationẽ:
cuindicat ꝑ ꝓpħam. glutino bonum ẽ. &
ꝑalium. Ecce qͣm bonum & qm iocundũ
bͥfactum humilitatẽ iedolere. que quam
accepta sit diuinȩ maiestati. docet ille
quidicit. Suꝑbis ds resistit. humilib
autẽ dat grãni Ostendit et ip̃e humili¬
tatis magister. ꝑ semet ip̃m dicens. Dis¬
cite a me qr mitis sum & humił corde.
Liniddlicam de nr̃ pusillo g̃ge clare¬
uallis. cuii specialius adbesistis. quanto uos
et qͣm sp̃ali complectatur affectir: Non pot̃
dici u̾bo. quod de mutua caritate int̾ nos
et uos sp̃ualis infusio mirabilit̾ oꝑatui:
Suꝑ ẽ fr̃s. ut inuocato sp̃u scõ maturetis
uob̾ eligẽ prẽm. Nam si ine expectaretis. ue¬

Expanded text:
quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit quæ ad omnia valet. Quam læto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis, quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo ! Noverunt siquidem illi spiritus omnipotenti Deo placere super omnia fraternam societatem et confœderationem, cum dicat per Prophetam : GLUTINO BONUM EST, et per alium : ECCE QUAM BONUM ET QUAM JUCUNDUM r etiam hoc factum humilitatem redolore, quæ quam accepta sit divinæ majestati, docet ille qui dicit : SUPERBIS DEUS RESISTIT, HUMILIBUS AUTEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialet quam speciali complectatur affectu? Non potest dici verbo, quod de mutua charitate inter nos et vos spiritualis infusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, ut, invocato Spiritu sancto, maturetis vobis eligere patrem. Nam si me exspectaretis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
gistro. sub abħ̃e. sub regła. sub disciplina.
Ordor nr̃ ẽ studẽ silentio. ex̾ceri ieiuniis.
omnia excellentiorem uiam tenere. usꝙ¬
ad ulcinum diem. Et hec quidem assi¬
dit nos confidimis actitare. Eet̃m̃ unumopꝰ
firistis. et omnes mirantur: quod cum sci ẽẽtis
ñ reputantes ur̃am scĩtatem alieuam parcicipa¬
ie curastis. ut c̃cis scĩores. Impletum ẽ quod
logitur in euangłio. Ium feceritis omnia q̃
mandata fiu̾nt uob̾. dicite. Serui inutiles
sumus. Inutiles uos reputatis. & humiles
inuent estis. Recta facẽ. et inutilem se re¬
putare ap̃ parcos inuenitur. et ido multi
ãmirant᷑. Hoc inꝗͣ ħ prorsꝰ uos de illustribꝰ
uddit illustͥores: scĩores de scĩs. Et uͥcumq
diuulgatꝰ ẽ sermo iste iepleuit omnia odo¬
re suauitatis. Hec uirtꝰ me uidice prefert᷑.
tiam ꝑtractis ieiuniis. & anticipatis uigłisꝰ.
omni deniq corꝑ ali ex̾citio. tanꝗͣ uͭ pietaᷤ

Expanded text:
gistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. gistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio, exerceri jejuniis, omnia, excellentiorem viam tenere, ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctories de sanctis. Et ubicumque divulgatus est sermo iste, replevit omnia odore suavitatis. Hæc virtus, me judice, præfertur etiam protractis jejuniis et anticipatis vigiliis, omni denique corporali exercitio, tamquam vere pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tuneas. Dem̃ si ita necessarium erat. non
potuit aluid tempꝰ considari. nͥ cum necessi¬
tatib uniu̾̃sał eccłȩ detineorꝰ ut illi mise¬
re qͣm exponis ñ liceat subuenire: Olsecm
te ꝑ cum qͥ ꝓ te crucifixꝰ ẽ. ut satis afflctoᷤ
ampliꝰ cruciare parcas: & t̾sticiam suꝑ tͥsti¬
ciam addere desistas: quia ut uerum face¬
ar sic ꝓ hac ȩccłȩ gn̾ali gͣuiq scissura affctꝰ
sum. ut tedeat animam meã uitȩ meȩ. q̃
te & tuis in pace degentib. Ad monachos¬
nr̃: auctore deo ad altiorem gradum
Solẽ ille ꝑ quem alpensis congiegatio
illust̾s uͥq redditur: tanqͣm luna ꝑ solẽ.
ẜleuato itaq illo. stemus nos in ordine ñõ.
quicumq eligimus abiecti eẽ in domo di
nr̃i. magis qmͣ habitare in tab̾naculis
peccõrum. Ordo nr̃ abiectio ẽ. humilitas
ẽ uoluntaria pauꝑtas ẽ. obedientia. pax
gaudium in sp̃u scõ. Ordo nr̃ ẽ eẽ sub ma¬

Expanded text:
non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire? Obsecro te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affectus sum, ut taedeat animam meam vitae meae, etiam te et tuis in pace degentibus. EPISTOLA CXer, auctore Deo, ad altiorem gradum Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ordo noster abjecto est, humilitas est, voluntaria paupertas est, obœdientia, pax, gaudium in Spiritu Sancto. Ordo noster est esse sub ma
Abbreviated transcription (Latin):
dica & ñ sufficiens sub̃a mundi quate¬
nus relinquere cogereris. qͦs uł regere uel
pascẽ non sufficeres: Uide ne et te tangat
uor illa d̃i: quia odio habuerunt ine gratis.
Quid enun debuit tͥ facere & ñ fecit: Hine¬
am tͥ plautauit electam: et spetiosissimam.
Sepem ei cͥcumdedit uotiue continentiȩ.
torcular districtissimȩ disciplinȩ fodit in
ea: et edificauit scẽ pauꝑtatis turrim. ad
celos utiq ꝑtingentẽ: tecultorem atq cus¬
todem constituit. Honestauit te in laborib
tius: & complebit illos si ꝑmittis. S tu
pioh nefas destruis maceriã eiꝰ. & racemis
optimis plenam. exponis omnib qui pie¬
terg̾diuntur uiam. heu quis ꝓhibebit
aptum de silua ut ñ oxtminet. & sui¬
gularem ferum ne depascat eam: Mirum
uͦ si in ħ morti te bñ preꝑare putas quod
quidem ad me scͥpsisti: ut in tanto scanda¬
lo. et in anathemate dñi pape mori uelle

Expanded text:
dica et non sufficiens substantia mundi, quatedica et non sufficiens substantia mundi, quatenus relinquere cogereris, quos vel regere, vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vox illa Dei: Quia odio habuerunt me gratis . Quid enim debuit tibi facere, et non fecit? Vineam tibi plantavit electam et speciosissimam. Sepem ei circumdedit votivae continentiae, torcular 147 districtissimae disciplinae fodit in ea, et aedificavit sanctae paupertatis turrim, ad coelos usque pertingentem. Te cultorem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh nefas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in anathemate domini papae mori velle
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Quid uoliusti facere: Quis te cre¬
deret ad tm̃ prorumꝑe malum. hominẽ
tantis predicum bonis: Quomͦ potuit ar¬
bor bona pessimum hunc ex se produce
fructum: d qͣm t̾ribilis ds̃ in uridiciis suꝑ
filos homunũ. Ion muor qđ diabolus
istud potuit. s quod d̃s ꝑmsit.: quippe cuiiã
tot annispure sicut credimus & deuote seruisti.
Quid faciet de me utiq pigro et negligenti ser¬
uo. qui fidelem famulũ sic ad temp̃ tradidit ĩ
animam inimicorum ciꝰ: Quid queso rõuis.
unmo qͥdi ñ impietatis ht̃ ħ fuga tua de qͣ
filii lugent. adu̾sarii rident: Mirum qͦd te
uon truit arnaldi abb̃is exemplum: cuiuˢ
simił presumptio. digno s pauendo fine
ut bene meministi in breui ẽ iundicata.
Et quidẽ ille qualencumq ut bene noui
ego hũit causam: tu nullam. Nuinquid
enum aut monachi tuis erant inobedienteᷤ
unꝑiis. aut conu̾si segnes in oꝑib: aut ii¬
cini forte tuis ue reb infesti. aut certe mo¬

Expanded text:
s: quid voluisti facere? Quis te crederet ad tantum prorumpere malum, hominem tantis praeditum bonis? Quomodo potuit arbor bona pessimum hunc ex se producere fructum? O quam terribilis Deus in judiciis super filios hominum! Non miror quod diabolus istud potuit, sed quod Deus permisit, quippe cui jam tot annis pure, sicut credimus, et devote serviisti. Quid faciet de me, utique pigro et negligenti servo, qui fidelem famulum suum sic vel ad tempus tradidit in animam inimicorum ejus? Quid, quaeso, rationis, imo quid non impietatis habet haec fuga tua, de qua filii lugent, adversarii rident? Miror quod te non terruit Arnoldi abbatis exemplum: cujus similis praesumptio digno, sed pavendo fine, ut bene meministi, in brevi est vindicata. Et quidem ille qualemcunque, ut bene novi ego, habuit causam, tu nullam. Numquid enim aut monachi tuis erant inobedientes imperiis, aut conversi segnes in operibus, aut vicini forte tibi tuisve rebus infesti, aut certe mo
Abbreviated transcription (Latin):
contentꝰ: iustificationes tuas ñ sum oblitꝰ.
distiħ a sapientib & prudentib & reue¬
lastiea paruulis. Ita pater quia sic placi¬
tum ẽ ante te. Tuo placito sunt id quod
sunt: ñ suo mĩto. Nec enim inueniꝰ mĩta:
s preuenis. Om̃s peccauimus: & omnes
egemus preueniri. Tu gͦ fr̃ agnosce te p̃¬
uentum. & p̃uentum in bñdictionib dul¬
edinis: ñ a me qui nicħ sum. s ab illo qͥ
me ut de tua te salute monerẽ. aspiran¬
dopreuenit. Nam ut mͥ multũ tͥbuas.
plantator sum. rigator sum. absq illo
tñ qui uctementũ dat. qͥd sum: Ipsi te
inomni humilitate subicias. ip̃i tota
deuotione inhereas. me uͦ utere eiꝰ seruo.
conseruo tuo. comite ini uia. coherede
futuro in prĩa. si tamenstudiosissime un¬
pleuõ ministĩum ad qđ tͥ missus sum. idq
qͣntum in me ẽ effecero. ut hereditatẽ capias
salucis. Ad ea de quib questꝰ es: ita respon¬
deo. Necessitates tuas ut meas portabo.

Expanded text:
contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . disti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quia sic placitum est ante te . Tuo placito sunt id quod sunt, non suo merito. Nec enim invenis merita, sed praevenis. Omnes peccavimus, et egemus praeveniri. Tu ergo, frater, agnosce te praeventum, et praeventum in benedictionibus dulcedinis, non a me qui nihil sum, sed ab illo qui me, ut de tua te salute monerem, aspirando praevenit. Nam ut multum mihi tribuas, plantator sum, rigator sum: absque illo tamen qui incrementum dat, quid sum? ipsi te in omni humilitate subjicias, ipsi tota devotione inhaereas. Me vero utere ejus servo, conservo tuo, comite in via, cohaerede futuro in patria: si tamen studiosissime implevero ministerium ad quod tibi missus sum; idque quantum in me est effecero, ut haereditatem capias salutis. Ad ea de quibus questus es, ita respondeo. Necessitates tuas ut meas portabo,
Abbreviated transcription (Latin):
uehement᷑ : & ignitum illo igne qͣm dñs i
misit in t̾ram. Legi illuo & conualuit cor
meum intra me: benedixi illi fornaci de
qua huiꝰmodi scĩtillȩ euolassent. Nonne ca
tuum ardens erat in te cum ista didabis
Bonus homo de bono chesauro suo ꝑfert
bona. Si laboraui in te uti tu humilites
memoras: ñ me piget: A rauuin spem
pofito ꝑcipiendi fructuo: & spes non con¬
fundit Ende fructu oꝑum meorum satian¬
tur iuiscã mea in t̾ra aliena. & sentio ip̃o me
erꝑumnento semen meum ñ secus uiam. non
suꝑ lapides. ñ inter spinas. s in t̾ram bonã
et optimam cecidisse: & sicum parerem cͥsti¬
ciam hũi. iam ñ mernini p̾ssure pregaudio.
quia natꝰ ẽ infans in mundo. Infans dixim.
malicia ñ sensu. quẽ posset saluator p̃ponẽ
senib imitandum. Oenuo dicens nͥ conu̾si
fuĩtis et efficiamini sic̃ paruuli: ñ intrabi¬
cis in regnum celore. Infans qui dicat:
Suꝑ senes intellexi: quia. in .t. quesiuii.
Luidicat. Adolescentulus sum ego et

Expanded text:
ter, et ignitum illo igne, quem Dominus misit in terram. Legi illud, et concaluit cor meum intra me: benedixi illi fornaci, de qua hujusmodi scintillae evolassent. Nonne cor tuum ardens erat in te, cum ista dictabas? Bonus homo de bono thesauro suo profert bona. Si laboravi in te, uti tu humiliter memoras, non me piget. Aravi in spem profecto percipiendi fructus, et spes non confundit. En de fructu operum meorum satiantur viscera mea in terra aliena: et sentio ipso meo experimento semen meum, non secus viam, non super lapides, non inter spinas, sed in terram bonam et optimam cecidisse. Et si, cum parerem, tristitiam habui, jam non memini pressurae prae gaudio, quia natus est infans in mundo. Infans dixerim malitia, non sensu: quem posset Salvator praeponere senibus imitandum, dicens, Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Inians qui dicat: Super senes intellexi, quia mandata tua quaesivi; qui dicat: Adolescentulus sum ego et
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃i nomen ego gerebam:. ille exercebat opꝰ
Honore spreto: onꝰ totis uirib supporcalut
Ille iccͥco reuera mortuus ad uitã: ego ui¬
uus in morte. Ille mortis uncula ñ inei¬
dit. s euasit. & ecce cͥcundant me dolere
mortis. et torrentes iniquitatis concur¬
bant me. Ego gͥ. ego miser. ego miserm¬
dus in morte tua mi fr̃ dulcissime thoma
blando heu ablactatꝰ solatio. cauto pͥuatꝰ
consilio: & c̾te tuto pat̾monio destitutus
Ex pecdliebat me mag̃ mori prote: qͣm p̾se
uuere. Propt̃ h adefecit in dolore iusa
nica. t annĩine in genitib Condolet m̃ eccła:¬
s adet & ꝓ se. Iommune dampnũ cõmunis
desolacio ẽ. mecum omnis ieligio plorat: pat̃¬
nam parit̾ implorat consolationẽ. Sit
dͥins uocem fietꝰ mex. Nepotes ipsiꝰ actores
tor in questione ẽ. Non attendatis ad u̾ba
ad donec ueniat qui mittendꝰ ẽ qui nob̾ plemꝰ
insinuans ui̾tatem. cautum faciat a labiis

Expanded text:
Episcopi nomen ego gerebam, ille exercebat opus. Episcopi nomen ego gerebam, ille exercebat opus. Honore spreto, onus totis viribus supportabat. Idcirco ille revera mortuus ad vitam, ego vivus in morte. Ille mortis vincula non incidit, sed evasit: et ecce 160 circumdant me dolores mortis, et torrentes iniquitatis conturbant me. Ego igitur, ego miser, ego miserandus in morte tua, mi frater dulcissime Thoma, blando heu! ablactatus solatio, cauto privatus consilio, et certe tuto patrocinio destitutus. Expediebat me magis mori pro te, quam post te vivere. Propter hoc defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus. Condolet mihi Ecc et pro se. Commune damnum, communis desolatio est: mecum omnis religio plorat, paternam pariter implorat consolationem. Si TDominus vocem fletus mei. Nepotes ipsius auctoretor, in quaestione est. Non attendatis ad verba ejus, donec veniat qui mittendus est; qui vobis plenius insinuans verita
Abbreviated transcription (Latin):
Innocentio summo pontifici. Ste¬
caritatis. in iinere quod indixãt pietas.
in oꝑe scõ. in scõrum comitatu: in dñico
die. certe in suu meo. & int̾ manus meas.
crudeliter ab impis pio iuisticia exere¬
bratus est. factus obediens usq ad mont
Num opus ẽ prece. uͥ pietatem meliꝰ in silen¬
tio lac̾mȩ prouocent᷑ & singultꝰ qui int̾rum¬
pit precẽ ex pͥmit affectionem: Hec plane
compassionẽ ueram & si ñ postulant me¬
ientur tñ: ut pote que uerum iundicant
ꝓduntq dolorẽ. et simulationis fugant
ambiguum. luco ꝓiñ sufficere mͥ ad incu¬
tia̾ndam pat̾iñs uscerib calamitatẽ qͣm
patior rem ut ẽ simpliciter intimasse. Tristꝰ
flebiłq historia satis ꝓ se agit. presertun
ap̃ uos: et suasoris ñ indiget. Exitus
s me. Nam ille quo pacto lugeatur: qui
mortis preciose compendio transiuit ad iuta
Quis illum ñ mag̃ laudib qͣm fletib ꝓse¬
quatur:. cui uiuere xͦ fuit. & mori ẽ lucruĩ

Expanded text:
INNOCENTIO summo pontifici, STEcharitatis, in itinere quod indixerat pietas, in opere sancto, in sanctorum comitatu, in dominico die, certe in sinu meo et inter manus meas crudeliter ab impiis pro justitia excerebratus est, factus obediens usque ad mortem. Non opus est prece, ubi pietatem melius in silentio lacrymae provocant, et singultus qui interrumpit precem, exprimit affectionem. Haec plane compassionem veram, etsi non postulant, merentur tamen: utpote quae verum indicant produntque dolorem, et simulationis fugant ambiguum. Puto proinde sufficere mihi ad incutiendam paternis visceribus calamitatem quam patior, rem, ut est, simpliciter intimasse. Tristis flebilisque historia satis pro se agit, praesertim apud vos, et suasoriis fucari non indiget. Exitus sed me. Nam ille quo pacto lugeatur, qui mortis pretiosae compendio transivit ad vitam? 2. Quis illum non magis laudibus, quam fletibus prosequatur, cui vivere Christus fuit, et mori est lucrum?
Abbreviated transcription (Latin):
parrochia castigare. Ciusamieferunt in uoꝰ
curiamq romanã. Recte gesta ab ip̃is ut
auint destruitis: iuste destructa statuitis
Luiq flagitiosi. et contentibsi de ppło. siue
de clero. aut etiam ex monastĩis pulsati cur¬
runt ad uos: redeuntes iactant & gestiunt
se optinuisse tutores. quos magiꝰ ultores
sensisse debuerant. An ñ gladiꝰ phinees ꝓm¬
tissimȩ atq iꝰtissime eductꝰ fuerat ad condẽp¬
nandum incestuosũ concubitum. drogonis.
et mił. S confusꝰ atq iretrusꝰ abiit retior¬
sum: scuto nimirũ apłice defensionis opposi¬
to. Proh pudor quos cachinuos res ista mo¬
uit et mouet eccłȩ inimicis: eisq etiam ip̃is
qͦrum fortasse meti aut pauore a recto tra¬
mnite abducti sumꝰ. Amici confundunctir.

Expanded text:
in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus abiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
eo sunt dño luca & dño Grisogono. magist᷑
Itione. qui se nob̃̾ exibent fĩs int̾nos.
Qui metum sunt fr̃ bruno & fr̃ biraious
salutant uos: supplicantes & ip̃i pro se
N multa infirmitate corꝑis & cordis apri¬
etate ds scit dictaui ista ad uos. homo
Utinam nunc ip̃m sp̃m in qͦ nunc congre¬
gati estis merear hĩe int̾pellacorẽ ad
uram unamumitatẽ qui imnpnat pet¬
torib ur̃is calamitatem qͣm patior. qui
unaginem mei tͥstem ac supplicem sicut ẽ
frñis affectib representet. Non ħ oro ut
tus. s ħ oro ut intuno sentiatis. qͦ & qͣnto
affectu oporteat misereri. Pertꝰ enum qͥa sul
pietatis erumpent᷑ singultꝰ et gemitus.
&r suspiria. hinc uide pulsabunt celos. a
audiet s. & placabitur celos & dicet. Ned¬
didite fr̃ib tiuis: ñ morieris int̃ extraners.
s int̾ tuos. Tantis siquidem laborib ⁊t
dolorib affectꝰ sum: ut sepe tedeat me ẽ

Expanded text:
eo sunt domino Luca, et domino Chrysogono, magistro eo sunt domino Luca, et domino Chrysogono, magistro Yvone, qui se nobis exhibent fratres uterinos. Qui mecum sunt frater Bruno, et frater Girardus, salutant vos, supplicantes et ipn multa infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo Utinam nunc ipsum Spiritum, in quo congregati estis, merear habere interpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicut est, fraternis affectibus repraesentet. Non hoc oro, tus: sed hoc oro, ut in intimo sentiatis quo et quanto affectu oporteat misereri. Certus sum enim quipietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc inde pulsabunt coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et dicet: Reddidi te fratribus tuis, non morieris inter extraneos, sed inter tuos. Tantis siquidem laboribus et doloribus affectus sum, ut saepe taedeat me etiam