comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt insanire adhuc in uoluptatib sius malis & peruersis.
rogamus dm̃ pro illis. ut qui delectabilit̾ audiunt organũ.
delectabilus audiant uocẽ dĩ. Hon enĩ quod sonat sino
ratione delectat aurẽ. & uerbũ dĩ non delectat cor Sed
ideo pro illis oramus. quando dieb illoꝵ festis ieiunamus:
ut fiant ipsi sibi spectaculũ. Quando enĩ uideruit se.
displicebunt sibi. Sed ideo non sibi dĩsplicent. quia non so
attendunt. Ebrius non sibi displicet. sed sobrio displicet.
Da hominẽ qui iã iocundat᷑. in dõ iuuit. grauit᷑ suspirat
in illam pacẽ acternã quã illi ꝓmisit ads̃. & iude quia qͥndo
respererit hominẽ saltantẽ ad organũ plus illum dolot
insamientẽ. quam frenẽticũ febrientem. Ergo si nouimus
mala illoꝵ: quia de ipsis malis liberati sumus. doleamꝰ illos
Et si dolemus illos. oremus ꝓ illis. Et ut exaudiamur:
ieiunonus pro illis. Non enĩ nos nr̃a ieiunia celebramꝰ

Expanded text:
sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus
Abbreviated transcription (Latin):
& modo non irascuntur. lrascebant᷑ tunc. sed quia plures
erant aꝑte irascebantur. modo quia pauci facti sunt occul.¬
te irascuntur. Interimfracta est audacia. fuuetur & ira¬
cundia. Putatis enĩ fr̃s quia illi quoꝵ hesterno dic organa
irascamut. sed pro eis ieuinemus. Dyxit enĩ nobis dñs ds̃ nr̃
qui sedet in nobis. ipse nobis mandauit: ut oremꝰ ꝓ numicis
nr̃is. oremus ꝓ persequentib nos. Et cũ hoc facit aeccła.
prope finiti sunt ꝑsccutores. Eraudita c̃ enĩ cũ hoc face¬
ret. &  exaudit᷑ cũ hoc facit. Pracualebant malo¬
a  suo. finiti sunt bono suo. Quomͦ enĩ finiti sunt :
Uultis nosse: Manducati sunt ab aeccła. Queris illos
in se: & ñ inuenis. Queris in ea quȩ illos manducauit. & in
uscerib eiꝰ inueniunt᷑. Transeuntes enĩ ad aeccłam xp̃iani
facti sunt. Perierunt ꝑsccutores. creuert̃ prȩdicatores.
laco ꝑ dies festos ipsoꝵ quia uidemus eos qui reliqui facti

Expanded text:
 modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures  modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa irascamur, sed pro eis jejunemus. Dixit enim nobis Dominus Deus noster qui sedet in nobis, ipse nobis mandavit ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si ad suã intenderit tenebrat᷑. si ad lucẽ illius at.¬
tenderit illuminat᷑. Quia tam̃ manifestũ est sỹon dĩ¬
ciuitatẽ esse. quae est ciuutas dĩ nisi sc̃a aeccła. Homines
enĩ se inuicẽ amantes & amantes dm̃ suũ qui in illis ha¬
bitat faciunt ciuitatẽ dõ. quia lege quadã cuutas c̃tinet᷑.
Lex ipsa corum karitas est. & ipsa karitas as̃ ẽ. Apte
enĩ scriptũ est. Ds̃ karitas ẽ. Qui ergo plenis ẽ karitate
plenus est dõ. Et multi pleni karitate ciuitatẽ faciu
dõ Ista ciuitas dĩ uocat᷑ sẏon. Ergo acccła est sỹon. in illa
est magnus ds̃ In illa esto. & non erit preter te dĩ. Cũ
autẽ fuerit in te ds̃ quia tu factus es de sỹon. menbrũ de
sỹon. cuus de sỹon ꝑtinens ad socictatẽ popłi dĩ: ex celsus
in te erit ds̃ suꝑ om̃s popłos. Suꝑ illos qui irascunt᷑. aut
suꝑ illos qui irascebantur: Putatis enĩ quia tunc irascebant᷑¬

Expanded text:
da est. Nam si ad suam attenderit, tenebratur: si ad lucem illius atda est. Nam si ad suam attenderit, tenebratur: si ad lucem illius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Sion civitatem Dei esse; quae est civitas Dei, nisi sancta Ecclesia? Homines enim amantes se invicem, et amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas continetur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, Deus est: aperte enim scriptum est, «Deus charitas est» . Qui ergo plenus est charitate, plenus est Deo; et multi pleni charitate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis de Sion, pertinens ad societatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebas quid est cherubin. & forte tibi figurabas amimo
quandã cathedrã cȩlestẽ ingentẽ. gemmatã. & ibsam ds¬
cebas cherubin carnali sensu uõlitans ꝑ fantasmnata. dio¬
t̾um est tibi quia cherubin est plenitudo scientiae. q
dictũ est quia plenitudo scientiae non cuus libet soien¬
tiae sed plenitudo scientiae legis utilis est homini. &
ne desperares de ipsa scientia legis breuit tibi ẽ dictum
si adhuc non intelligis: audi quid sequat᷑. Dñs in syon ma¬
gnus. Quem tibi dixi super cherubin. in sỹon magnꝰ ẽ
lam quȩre quid est sỹon. Dyon nouimus euitatem dĩ esse
Dyon dicta est ciuitas quae est hierłm. Dicta autẽ ex
interpretatione quadã nomen accipiens: quia sỹon dicit᷑¬
speculatio. id est uisio & contemplatio. Speculari enim
prospicere est uel conspicere. uel intendere ut uideas.
Est aut̃ sỹon om̃is anima. si intendit uidere qͦd uidendũ ẽ

Expanded text:
nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas quae est Jerusalem; dicta autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion Speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit videre lucem quae viden
Abbreviated transcription (Latin):
do autẽ legis karitas. Qiuid ergo est: Perdidisti totã
excusationem: Intẽrroga cor tuum. uide utrũ babeat
karitatem. Di est ibi karitas. est ibi plenitudo legis
lam in te habitat ds̃. sedes dĩ factus es: Irascant᷑ popłi
Qđ facient irascentes popłi ei qͥ factus est sedes dĩ.
Qui c̃tra te seuiant attendis. qͥ in te sedeat ñ attendis.
Cȩlũ factꝰ es. & terrã times. Dicit enĩ alio loco scriptura
dñm dm̃ nr̃m dicere. Celum mihi sedes est. Si ergo &
tu habendo plenitudinẽ scientias &e habendo karitatẽ
utiq sedes dĩ factus es. cęlũ factus es. Hon enĩ hoc ce¬
lum oculis his nr̃is quod suspicimꝰ ualde pretiosum ẽ dõ
Celũ dĩ aniniae scãc sunt. Cȩlũ di mentes angłoꝵ sunt
& om̃s mentes seruoꝵ eius. Ergo irascantur populi. com¬
moueat᷑ terra. Quid facturi.  Aut quid factura sedi
obscurũ tibi erat quia dictũ est qui sedet suꝑ cherubiũ.

Expanded text:
do autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam do autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coelum oculis his nostris quod suspicimus, valde pretiosum est Deo. Coelum Dei, animae sanctae sunt; coelum Dei, mentes Angelorum sunt, et omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi obscurum tibi erat, quia dictum est, «Qui sedet super Cherubim,»
Abbreviated transcription (Latin):
& dixerunt esse cherubin plenitudinem scientiae. Crgo
quia superat ds̃ ominẽ scientiã: suꝑ plenitudinẽ scientie
sedẽre dicit᷑. Sit in te ergo plenitudo scientiae. & eris &e
tu sedes dĩ. Sed fortȩ dicturus es. Et quando in me erit
plenitudo scientias: Et quis potest ad tantũ ꝓuenire. ut¬
plenitudo scientiae sit in nob̾. ut nouerimus aut quot
sint stellae. aut quot sint grana non dico harenas sed
tritici. aut quot poma pendeant in arbore: Iule omnia
nouit. quia capilli nr̃i numerati sunt dõ. Seꝗ alia est
plenitudo scientiae. quã uoluit hominõ nosse. Ad legem
dĩ ꝑtinet scientia. quã uoluit te habere. Et quis po¬
test forte dicas mͥ ꝑfecte nosse legẽ. ut babeat in se
plenitudinẽ scientiac legis. & possit esse sedes dĩ: Nloli
turbari. Breuit̃ tibi dicit᷑ quid babcas. si ius scientias ple¬
nitudinẽ habere. & esse sedes dĩ. Nit enum apłs. Plenitu¬

Expanded text:
et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum culmen peplenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
narentur: amarũ poculũ prior medicus bibit. ne bibe.¬
re timeret aegrotus. Ergo dñs regnauit. irascantua
populi. lrasçant᷑ populi. quia de ira ipsoꝵ multa bona
facta sunt. Iilli irascantur. & scruidĩ purgent᷑. Qnia
etercentur: coronant᷑ Irascant᷑ populi. qui sedet supes
cherubin regnauit. commoueatur terra. Cherubui est
sedes dĩ. sicut scripturae tradunt: ģlestis quȩdã sedes
subłimis quã nos non uidemꝰ. sed uerbum dĩ nouit illã.
Nouit tamquã sedem suã & ipsũ uerbum di & sp̃s aĩ
Dixit seruis dĩ ubi sedeat ds̃. ñ quia sic sedet ds̃ quomͦ homo
Sed tusi uis ut sedeat in tȩ as̃. si bonus cris. sedes di eris.
Sic enim scriptum est. Sedes sapientias anima iusti
Thronus enĩ latine sedes dicit᷑. Nam & ipsum cberubin
interp̃tati sunt quidã quid diceret᷑ latine qui nouerurt
illã linguã hebrcam. quia hebrea lingua dictũ ẽ cherubiñ.

Expanded text:
narentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibenarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublimis, quam nos non videmusnovit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim;
Abbreviated transcription (Latin):
pondet ad terrã. & dẽfuit quod respondẽ¬
ret de celo: quia illi non fuerunt in celo. Ipsam terram
bis dixit. quia ipsa est sub cęlo Pereant de terra & desub
cȩlo. de templis suis. Uidete si non fit: si non ex mag¬
na iã parte factũ ẽ: Quid enim remansit: Nut
quantum remansit.: Magis remansert idola in cordib
irascantur popłi. Qui sedet superꝰ cherudinꝰ: subaui¬
dis regnauit. Commoueat᷑ terra. Iterũ dixit. irascan¬
tur populi. Quod enĩ dixit dñs. hoc repetiuit qui
sedes suꝑ cherubin. Et quod dixit regnauit. subaudir̃⁊
fecit in alio uersu. Et quod ait irascant᷑ populi. hoc di¬
xit cõmoueat᷑ t̾ra. Quid sunt enĩ populi nisi terra.
Quantum potest irascat᷑ terra ei qui iam sedet in cęlo
F uit enĩ dñs & in t̾ra. & assũpsit t̾rã in qua esset in terra
Induit se carne. ce prior uoluit pati irascentes popłos:
Ne irã populoꝵ timerent serui eus. pͥor illã pati uoluit

Expanded text:
pondit ad terram, et defuit quod respondepondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus irascantur populi. Qui sedet super Cherubim:» subaudis, «regnavit. Commoveatur terra.» Iterum dixit, «Irascantur populi.» Quod enim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit:
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ &e compluentib agrũ dĩ. Quid illis fecert̃ qui
cutores occidere potuerunt ita mortua c̃. ut in et̾nũ
interiret. Habebit enĩ tempus siuĩ quo resurgat &¬
ipsa. quia resurrectionẽ carnis iã ostendit dñs in scipso
Inde illã uoluit a nobis accipere. ut de nr̃a possimus
non desperare. Ergo fr̃s caro seruoꝵ quã occiderunt
cultores idoloꝵ resurget tempore suo. Ram idola quȩ
fregit xp̃c numquã iterũ faciet faber. Audistis cum
hieremias legeret᷑ ante apłicã lectionẽ. Si aurt̃ apposius¬
tis. uidistis ibi tt̃pora p̾sentia quȩ nc̃ agimꝰ᷑ Dixit enim
Dũ qͥ cȩlũ &e terrã non fecert᷑. percant de t̾ra &e desub ģlo
Non chxit. dii qui cȩlũ &e terrã non fecert̃ pereant
de cȩlo & de t̾ra: quia numquã fuerunt in cęlo. Sed
quid mara.m. dixit: Dn qui cęlũ &e terrã non fece¬
p̃sallite. Assur tunt pereant de terra. Quasi res¬

Expanded text:
rrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui icutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra eon dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi res
Abbreviated transcription (Latin):
irascantur
pit cnim
regnare
postea quam impleuit discipulos suos fiducia sp̃s sc̃ĩ.¬
non timerent mortẽ quam ille iam occiderat in se. Cepit
bere uellent: & irati sunt populi qui idola colebant. lras¬
cebantur qui colebant quod fecerant. quia amnuntiaba¬
tur ille a quo facti sunt. Utiq ille annuntiabat per
discipłos suos scipsum. qui illos uolebat conuerti ad eum
a quo facti erant. & auerti ab eis quas ipsi fecerant. Ii¬
li ꝓ idolo suo irascebant᷑ dño suo. qui si pro idolo suo iras¬
cerentur seruo suo: damnandi erant. Melior enĩ seriuis
faber fecit. Sic irascebant᷑ pro idolo suo. ut irasci non
timerent dño suo. Sed irascant᷑ prȩdictũ ẽ. non uissum
In ꝓpħtia cnĩ dicit᷑. Dñs regnauit. irascantur populi.
Est quod fiat &e de popłis irascentib Illi irascant᷑. & in
ira ipsoꝵ martires coronent᷑. Quid fecerunt anniutia¬
torib uerbi ueritatis nubib ap̃i circũcuntib orbem d̃¬

Expanded text:
irascantur pit enim regnare posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritunon timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit bere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur, «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem te
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Quanto ille nobis innotescit. tanto plus imus in
fletus &e lacrimas. Ulidemus enĩ quam sit iustũ quos
de nobis ex̃igat ds̃. in quanta adhuc inꝑfectione iaccam
& fit in nobis quod dictũ est. Qui apponit scientiã. ap¬
ponit dolorẽ. Ecce abundet inte karitas. plus dolebis
peccantem. Quanto in te maior karitas est: tanto am¬
pluis te torquebit quẽ toleras. Hon torquebit tamquã
irascentẽ illi. sed tamquã dolentẽ ꝓ illo. Uide paulum
apłm quid patiebat᷑. uide in quam quid patiebat᷑. Preter
illa inquit quȩ extriñsecus sunt. Dat enĩ multa quȩ patie¬
batur. & cȩpit dicere interiora preter illa que extriiseeꝰ
me cotidianus. sollicitudo omniũ aeccłarũ. Et iuide qua¬
lis sollicitudo. quam paterna. quã materna. Uidete quonͦi
cȩdebat᷑. ut undicaret᷑ in om̃s affectiones enuis. Dicemus &
affectiones ipsus. in quas uindicabat ds̃. Quis infirmat᷑

Expanded text:
nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus et affectiones
Abbreviated transcription (Latin):
tibi apparebunt ⁊ izania. Cum enĩ creuisset herba. &
fructũ fecisset: tunc apparuerunt ziania. Cũ cȩperit̃
apparere gizania. uidebis te inter malos. Ulelle habes
quasi separare a te malos. & se parare ab aeccta om̃s ma¬
los. Respondebit tibi dñi sententia. Sinite utraque
crescere usq ad messem. ne forte cũ uultis eradicaro ⁊i¬
zania: eradicetis simul & triticũ. Cx sententia dñi
necesse erat parcere zizaniis. ex conditione serui necesse
erit uiuere inter zirania. Se parare ea non potes. te¬
lerare tibi necesse est. Uide quantas plagas in corde
patiaris. qui corpore in tegro inter malos uersaris.
Probabitis quicumq ꝓfeceritis Probatis. qͥ iã profecistis
Coleranda ergo sunt ista. Et forte hoo pertinet ad u¬
lud. seruus qui nouit uoluntatẽ domini sui. & non facit:
digne plagis uapulabit multis. In multis enĩ quantũ
nobis in notescit uoluntas dĩ etiã reatus nr̃ innotescit

Expanded text:
tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet ad illud: «Servus qui novit voluntatem domini sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit
Abbreviated transcription (Latin):
Sem mors quae pęna: Non intrare in illa terram qͦ
ctum ẽ. Mortuus est & ipse senex filii sui successert̃
ei in sacerdotio. filius euis sacerdotiũ postea ammunstra¬
uit. Quomodo & in istũ uindicauit: Samuhel & ipse
sç̃s senex mortuus est: relictis filiis successoribus suis
Quid est quod millos undicatũ est: Quero. & scđ̃m ho¬
mines non inuenio. Scd̾m autẽ quod scio ꝑati seruos dĩ ar¬
tidie in illos uindicabat᷑. Legite. & uidete uindictas. &e
qui ꝓficitis ferte uindictas. Cotidie patiebant᷑ popłos
contradicentes. cotidie patiebant᷑ mique iuuentes. &
int̾ illos uiuere cogebantur. quoꝵ uitam cotidic rep̾hen¬
debunt. Haec erat uindicta. nondũ p̃ficit cui parua ẽ
Tantũ enĩ te torquet iniustitia aliena. quantũ recesse¬
ris a tua. Cum enĩ fueris frumentũ id est herba bona.
de bono semine filius regni. cũ cęperis fructũ dare: tunc

Expanded text:
Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quSeni mors quae poena? Non intrare in illam terram quctum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
moysen. Prope nullã habes. nisi quod aq extremũ ait
illi s̃. Ascende in montẽ. & mõrere. Nit seni. More¬
re. lam peregerat actates suas. Numquid numquã
erat moriturus: Qualis illa uindicta: Ostendit
ibi uindictã suam. ut diceret: non intrabis in terram
promissionis. quo intraturus erat popłs. Quandã fi¬
gurã quoriundã gerebat moyses. Nam qui in regnũ
terrã quac ad tempus erat promissa. ut umbrã os¬
ł enderet & transiret. Nonne multi p̃fidi intrart̃
in illã terrã: Nonne in illa terra uiuentes multa
mala fecerunt. &e dm̃ offenderunt. Honne & idolã¬
triam secuti sunt in illa terra. Magnũ erat non de¬
disse illam terram moỹsi: Sed moysen uoluit gestare
figurã illoꝵ qui sub lege erant. quia ꝑ moysen data est
ler: & ostendit cos qui sub lege esse uellent & sub gr̃a
esse nollent. non intraturos in terram promissionis.
Ergo illud quod dictũ est moysi. figura erat ñ pena

Expanded text:
Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum n venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena.
Abbreviated transcription (Latin):
onem reb accidisse. quas iam perfectas pronuntiauerant
fit hoc &e in acdificus & in picturis. & in uestib. & ꝓ̃pe
in omni genere artium. Primo uidicant illud iã quasi
perfectum esse. ut oculi eoꝵ nihil amplius desiderent.
Sed aluid uidicat oculiis imperitus. aliud iudicat artificiᷤ
regula. Sic &e illi sc̃i uersabantur ante oculos dĩ tamquã
sine culpa. tamquã perfecti. tamquã angłi. Nouerat
autẽ quid illis deesset. qui uindicabat in om̃s affectiones
corũ. Clindicabat autẽ non irascens. sed propitus. Ad
hoc iundicabat. ut ꝑficeret ceptũ. non ut damnaret
clectum. Uindicans ergo in om̃s affectiones coꝵ erat ds̃.
Quomodo iundicauit in samuhelẽ. Ubi ẽ undicta ipsa.
Hoc dico ut noueruit xp̃iani qui iã hic cognouerunt
xp̃m. ad quos uonit in scabello pedũ suoꝵ. quos ita di¬
lexit. pro quib sanguinẽ fudit: nouerint quom uapu¬
lent. cũ multũ profecerint. Quęrimus uindictam in

Expanded text:
onem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. onem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint Christiani, qui jam hic cognoverunt Christum, ad quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib coꝵ. quas homines non nouerant. Et̃enun sine
querela hominũ uersabant᷑ in medio plebis dĩ. Sed quid
dicimus. quia moyses habuit primã uitam fortasse pecca¬
trĩcẽ: Nam & percusso homine fugit de acgipto.
Habuit & aaron primam uitam. quac displiceret dõ.
Ram & ipse insanienti populo & furenti idolũ ꝑmisit
ut fieret. & factũ est popło cdĩ idolũ quod adoraret.
Samuhel quid fecit: Infans ad templũ datus omnes
actates suas int̾ sc̃a sacramenta dĩ perẽgit. ab incunte
actate famulus di. Nilnl uinquã dictũ est de samuhiele.
nihil ab hominibus. Nouerat ibi forte ds̃ aliquid quod
purgaret. quia &e quod perfectũ iam iudet᷑ hominib. illi
us pꝰfectioni adhuc imperfectũ est. Plerãq faciunt arti¬
fices. & ostendiit imperitis: & cum ia iudicauerint impe¬
riti esse ꝑfecta. exspoliunt illa artifices qui nouerunt
adhuc quid illis dẽsit. ut mirent᷑ homines tantã cxpoliti¬

Expanded text:
in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret; quia et quod perfectum jam videtur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam expoliti
Abbreviated transcription (Latin):
cum remansissent cũ illo discipuli duodecĩ. illis recedentib
suggesserunt illi tamquã dolentes illoꝵ mortẽ quod sunt¬
scandalizati uerbo eius. & recesscrunt: lile autẽ instruxit
illos. & ait illis. Dp̃s est qui uiuficat. caro autẽ nihil pro
quod uidetis manducaturi estis. & bibituri illũ sanguinem
quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentũ uobis
aliquod commendaui. sp̃ualiter intellectũ uuificabit uos
Et si necesse est illud iusibilit̾ celebrari.: oportet tamen
musibilit̃ intelligi. Exaltate dñm dm nr̃m. & adorate¬

Expanded text:
cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedentibus, cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedentibus, suggesseruut illi, tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sunt in verbo ejus et recesserunt. Ille autem instruxit eos, et ait illiquod uidetis manducaturi estis et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucialiquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. «Exaltate Dominum Deum nost
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ adoras illũ. ne cogitatione remaneas in carne &
de carne sua locutus erat & dixerat. Nisi quis manduca¬
uerit carnẽ meam. ñ habebit uitã acternã in se. Scandali¬
zati sunt quidã discipuli eus septuaginta ferme. & dxert̃
Durus est hic sermo. Quis potest cum intelligere: Et
recesserunt ab eo. & amplius cũ eo non ãbulauert̃
Durũ usum illis fuit quod ait. nisi quis manduca ⁊te¬
uerit carnẽ meami. non habebit in sc uitã aeternam.
Accęperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauert̃.
& putauert̃ quod praecisurus esset dñs particulas quas.¬
dã de corpore suo. & daturus illis: & dixerunt. Durus ẽ
lnc sermo. Ipsi erant duri. non sermo. Etenum si duri
ñ essent. sed mites essent: dicerent sibi Hon sine causa
hoc dicit. nisi quia est ibi aliquoa sacramentũ latens.
Manẽrent cũ illo lenes ce non duri. & discerent ab illo
quod illis discȩdentib qui remanserunt didicerunt. Nã

Expanded text:
Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et vit, de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuDurus est hic sermo, quis potest eum intelligere? » Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt . Durum illis visum est quod ait: « Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam aeternam. » Acceperet putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, et dixerunt, «Durus est hic sermo.» Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit mibi scriptura. Terra scabellũ pedũ meoꝵ. Fuctu¬
ans conuerto me ad ap̃m. quia ipsum hic quero & inueni
quomodo sine impietate adoretur terra. sine impietate
adoret᷑ scabellũ pedũ euis. Suscepit enim de terra terrã
quia caro de terra est: & de carne mariae accepit carne
Et quia in ipsa carne lnc ambulauit. & ipsam carnẽ no¬
bis manducandã ad salutẽ dedit. nemo autẽ illã carnẽ
manducat nisi prius adorauerit. inuentũ est quemadmo¬
dum adoret᷑ tale scabellũ pedũ dm̃. Et non solũ non pec¬
ce mus adorando. sed peccemus ñ adorando. Numquid aut̃
caro uiuificat. Ipse dñs dixit. cũ de ipsa commendatione
eiusdẽ terrę loqueret᷑. Sp̃s est qui uiuificat. caro autem
non prodest. Ideo & ad terrã quamlibet cũ te inclinas
atq ꝓsternis non quasi terrã intucaris. sed illũ sc̃m ciuus
scabellũ pedũ est quod adoras. Propt̃ ipsum enĩ adoras.

Expanded text:
dicit mihi Scriptura: «Terra scabellum pedum meorum.» Fluctudicit mihi Scriptura: «Terra scabellum pedum meorum.» Fluctuans converto me ad Christum, quia ipsum quaero hic; et invenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum ejus. Suscepit enim de terra terram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae loqueretur: «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest.» Ideo et ad terram quamlibet cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum Sanctum cujus pedum scabellum est quod adoras; propter ipsum enim adoras:
Abbreviated transcription (Latin):
eos quib dicturus ẽ Ite in ignẽ acternũ. qui paratꝰ est
diabolo & angłis eius. Qui in nob̾ coronaturꝰ ẽ ñ merita
nr̃a sed dona sua. quantũ debet exaltari. Exaltate dñm
Quid habemus adorare: Scabellũ pedũ eus: Subpedã.¬
neum dicit᷑ scabellum. Quod dicunt greci hẏppodionꝰ.
dexert̃ latini scabellũ. & alii dixerunt subpedaneum.
Sed uidete fr̃s quid nos iubeat adorare. Alio loco scrip¬
tura dicit. Celũ mihi sedes est: terra aut̃ scabellũ pedũ
meorum. Ergo terrã nos uibet adorare. quia dxit alio
loco quod sit scabellũ pedũ dĩ: Et quomodo adorabinꝰ
hic dicit adorare scabellũ pedũ eus: Exponens aut̃ mihi
quod sit scabellũ pedum euis dicit. Terra aut̃ scabellũ pe¬
dum meoꝵ. Anceps factus sum. Tuneo adorare terrã¬
ne clamnet me qui fecit cȩlũ &trã. Rursus tumeo ñ ado¬
rare scabellũ pedũ dñi mei. quia psalmus mimi dicit. Ado¬
rate scabellũ pedũ eius. Quȩro quod sit scabellũ eius. &

Expanded text:
Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . Qui in nobis coronaturus est non merita nostra, sed dona sua, quantum debet exaltari? «Exaltate DomiQuid habemus adorare? «Scabellum pedum ejus.» Suppedaneum dicitur scabellum. Quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini «scabellum;» et alii dixerunt, «suppedaneum.» Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: «Caelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum» . Ergo terram nos jubet adorare, quia dixit alio loco quod sit scabellum pedum Dei? Et quomodo adorabimusrabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pedum meone damnet me qui fecit coelum et terram. Rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia psalmus mirate scabellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabellum pedum ejus; et
Abbreviated transcription (Latin):
Quando custodiebant p̾cepta eiꝰ. custodiebunt testimo¬
na cuis. Vlidete quales nos uelit formari. ne quasi de
perfecta iustitia prȩsumamͦ. Coce moyses &e aaron in
sacer dotib eius. & samuhel in hns qui inuocant nomen eiꝰ.
Ad quos de columna nubis loquebat᷑. iam aꝑte cos ex au¬
diebat᷑ qui custodiebant testimonia cius. & praecepta eiꝰ
propitius fuisti cis Propitius non dicit᷑ ds̃ nisi peccatis
Quando dat ueniã. tunc dicit᷑ propitius. Et quid ha¬
bebat inistis quod uindicaret. ut esset ꝓpituis ignoscen¬
do Propitius erat donando peccata. ꝓpitus erat & uiii¬
dicando. Quid enĩ sequit᷑: Tu propitius fuisti illis. Et
uiñdicans in om̃s affectiones eoꝵ. Etiam undicans ꝓpi¬
tius fiusti. Non solũ donans peccata: sed ẽtiã uindicans
propitius fiuisti. Tidete fr̃s mei. quid hic cominend auit
aduertite. lili as̃ irascitur. quem peccantẽ ñ flagellat.

Expanded text:
Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimoQuando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et praecepta ejus propitius fuisti illis.» Propitius non dicitur Deus, nisi peccatis: quando dat veniam, tunc dicitur propitius. Et quid habebat in istis quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendo? Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eorum.» Etiam vindicans propitius fuisti: non solum donans peccata, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat:
Abbreviated transcription (Latin):
la loquebatur obscura. illa dicta nescio quẽ manifostũ
praesignabant. Iile autẽ nescio quis iam non ẽ nescio qͥs.
sacerdotib eius. & samuhel int̃ eos qui inuocabant nom̃
euis: inuocabant dñm. & ipse exaudiebat eos. in columna
nubis loquebat᷑ ad eos. Qui primo loquebat᷑ in columna
nibis. ipse nobis locutus est in scabello pedum suorũ: id est
in terra assumpta carne. unde adoramus scabellũ pedum
eius. qm̃ scm̃ est. Ipse denube loquebat᷑ quod tunc ñ intelli¬
gebatur: locutus est in scabello pedũ suoꝵ. & intellecta st̃
uerba nubis cus: In columna nubis loquebatur ad eos. At
tendamus ergo fr̃s. Uidete quos & quales scõs nominaue¬
rit . Qustodiebant testimonia eius. & praccepta quae de¬
dit eis. Custo diebant. Certe intendite. Custodiebant te¬
stimonia cius. & praccepta quac dedit eis. Hoc dicit. &¬
negari non potest. Nihis ne habebant peccati: Quomͦ:

Expanded text:
la loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum la loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis;  his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus scabellum pedum ejus, quoniam sanctus est. Ipse de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna nubis loquebatur ad eos ergo, fratres: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo?
Abbreviated transcription (Latin):
Samuhel ab initio actatis suae in templo creuit. Ma¬
ter eius stẽrilis fuit. uolens habere filĩ orauit ad dñm
cũ gemitu magno. & petens ut daret ei ds̃ filiũ osten¬
dit quia ñ carnalit̾ habere uoluit. quẽ natũ ei dedit qui
cũ esse uoluit. Uouit enĩ eum dño dõ suo. & ait. Si mͥ
masculus natus fuerit. templo tuo seruiet. Et ita fecto.
Natus sc̃s samuhel fuit apudmatrẽ tempore lactis.
Mox ut eũ ablactauit. dedit in templũ ut ibi cresce¬
ret. ibi probaret᷑ in sp̃u. ibi dõ seruret. Factus ẽ sacerdos
mignus. sacerdos sc̃s in tempore illo. Commemorat istos.
& ꝑ istos om̃s scõs nos uult intelligere. Quare autẽ hic il
ligere. Aduertat sc̃itas ur̃a. Dixit superius. exaltate
qua appareret generi humano. Et uolens nobis ostende¬
re &e antiquos patres ipsum predicasse quia ipse ẽ uerꝰ
nubis loquebatur: Per figuras. Si enĩ in quadã nubicu¬

Expanded text:
Samuel ab initio aetatis suae in templo crevit. MaSamuel ab initio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic illligere. Advertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltatequa appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est vernubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecu
Abbreviated transcription (Latin):
dotib cuis. & samuhel int̾ cos qui inuocant nomen eius: in¬
nocabant dñm. & ipse exaudiebat eos. in columna nubis
loquebat᷑ ad eos. Isti antiqui moyses & aaron & samuhel ser¬
ui dĩ magni apud antiquos. Nostis quia moyses eduxit
in uirtute dĩ popłm isrł ex aegipto ꝑ mare rubrum & du
rit in heremũ. & quanta mirabilia fecerit illo tempore
as̃ ꝑ manũ moysi nouerunt oñs qui istas scripturas liben
didicerunt. Aaron fr̃ ipsius fuit. quẽ ordinauit ẽtiam sa¬
cerdotem. Et ibi quidem non uidetur sacerdos esse nisi
aarorI. Aperte enim in illis litteris aaron nominat᷑ dĩ
sacerdos. De moyse ñ ibi dicit᷑ quod sacerdos erat. Sed si hoc
ñ erat. quid erat. Numquid maior sacerdote esse pote¬
rat: Ccr̃primit psalmus iste quia ce ipse sacerdos erat.
Moyses & aaron in sacerdotib enis. Erant ergo illi dĩ
sacerdotes. Samuhel postea iã in libro regnorũ legitur.
Iste sanuhel temporib daiũo. nã ipse unxit sc̃m dauid.

Expanded text:
 his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libentdidicerunt. Aaron frater ipsius fuit, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Litteris Aaron nominatur sacerdos Dei : de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David.
Abbreviated transcription (Latin):
iaculabat᷑. Dura ceruice ce ñ circũciso corde & aurib. uos sõꝑ
restitistis sp̃ui sc̃o. Quã accensa iracundia. quã uebenens ad¬
uers inimicos cõmissa tͥ uidet̾ anima illius. Absit. Salutẽ ip¬
soꝵ reqͥrebat. freneticos male seuientes uerbis ligabat. Ilã
uide qͥa ñ erat cõmissa anima ipsius ñ solũ c̃tra dm̃. sed nec

Expanded text:
jaculabatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper jaculabatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper resistitis Spiritui sancto. Quam accensa iracundia, quam vehemens adversus inimicos! Commissa tibi videtur anima ipsius. Absit. Salutem ipsorum requirebat; phreneticos male saevientes verbis ligabat. Nam vide quia non erat commissa anima ipsius, non solum contra Deum, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. sed nec c̃tra eosipsos qͥ ista tͥ faciunt. Si enĩ uel ipsos odio
ꝓ istis ora. Forte enĩ & oratio ꝓ ipsis ẽ ista quã audisti. c̃¬
fundant᷑ & deficiant cõmittentes animã meã. Confundant᷑
& deficiant. Multũ de iustitia sua p̾sum̃t̃. ergo confunaant᷑
Hoc illis expedit ut peccata sua cognoscant. unde c̃fundant᷑
& deficiant. Male enĩ de iurib suis p̃sumebant. & ipsi defe¬
de malis suis. & deficiant a ꝑuersis uirib siuis. & tc̃ iã dese
cti oe c̾fusi guęrant illuminatorẽ a c̃fusione. & resectorẽ a de¬
fectione. Deniq uide qͥđ seqͥt᷑ Induant᷑ c̃fusione & uerecun¬
dia. qͥ cogitad mͥ mala. Confusionẽ & uerecundiã. c̃̾fusionẽ de
mala c̃scientia. uerecundiã ꝓpt̾ modestiã.: fiat hoc in illis. &e
boni ert̃. Non tͥ uideat᷑ seuire. Utinã exaudiat᷑ ꝓ illis
Nã seuire uidebat᷑ ae stephanꝰ. qͥndo ore flãmanti ũba illa¬

Expanded text:
Deum, sed nec contra eos ipsos qui tibi ista faciunt. Si enim vel ipsos odio s age; pro istis ora. Forte enim et oratio pro ipsis est ista quam audisti: Confundantur et deficiant committentes animare meam. Confundantur et deficiant: multum enim de justitia sua praesumunt; ergo confundantur. Hoc illis expedit ut peccata sua cognoscant, unde confundantur et deficiant, male enim de viribus suis praesumebant; et ipsi defede malis suis, et deficiant a perversis viribus suis; et tunc jam derefectorem a defectione. Denique vide quid sequitur: Induantur confusionem et verecundiam, qui cogitant mihi mala. Confusionem et verecundiam: confusionem de mala conscientia; verecundiam propter modestiam. Fiat hoc in illis, et boni erunt. Non tibi videatur saevire: utinam exaudiatur pro illis! Nam saevire videbatur et Stephanus, q
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ suũ cum baculo tamquam cũ lege praemiserat: uenit ad
iacentẽ mortuum. posuit menbra sua super illũ. Ille infans
erat. ille iuuenis erat. Contraxit & breuiauit quod ammodo
iuuentutis suae magnitudine̾ paruulus factus. ut morti con¬
grueret. Mortuus ergo surrerit. cũ se uiuus mortuo coapta¬
uit. Et fecit dñs quod non fecit baculus. & fecit gr̃a quod ñ
fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt in littera glo¬
riant᷑. & ideo ñ uiuificant᷑. Ego autẽ de gr̃a tua uolo głari.
Mili autẽ ait apts absit głari. nisi in cruce dñi nr̃i iħu xp̃i.
tas ꝑ ibm ap̃m facta ẽ. Ipse enim uenit ut legẽ impleret.
quando karitatẽ donauit per quã lex posset impleri. Pleni¬
tudo enim legis karitas. Illi ñ habentes karitatem id est
ñ habentes sp̃m gr̃e quia karitas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃ĩs

Expanded text:
servum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad servum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad jacentem mortuum, posuit membra sua super illum. Ille infans erat; ille juvenis erat: contraxit et breviavit quodammodo juventutis suae magnitudinem, parvulus factus ut mortuo congrueret. Mortuus ergo surrexit, cum se vivus mortuo coaptavit: et fecit Dominus quod non fecit baculus; fecit gratia quod non fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt, in littera gloriantur, et ideo non vivificantur. Ego autem de gratia tua volo gloriari. Mihi autem, ait ApostJesum Christum facta est. Ipse enim venit ut Legem impleret, quando charitatem donavit, per quam Lex posset impleri. Plenitudo enim Legis charitas . Illi non habentes charitatem, id est, non habentes Spiritum gratiae, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nos