comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Potest autẽ apł̃s. & de alio geneseos lo¬
co exemplũ seminis usurpasse. ubi scri¬
bitur. Eduxit autẽ foras. haud dubiũ
quin abrahã ds̃ & dixit ei. Aspice in
cęlũ & numera stellas. si poteris ea di¬
numerare eas. Et ait illi. Sic erit sem̃
tuũ. Et credidit abraham dõ: & repu¬
tatũ ẽ ei adiustitiam. Quicũq gͥ credt̃.
benedicentur cũ fideli abrahã.: qͥ ob egre¬
giã in dm̃ fidẽ. pͥmus in eũ credidisse
narratur. sicut &e nos ob pͥncipałe in dm̃
spem o int̾ cȩteros eminentẽ. sperasse
scribim̾ur inuocare dñm dm̃ ñ quo
or abel de quo dñs ait. uox sanguinis
fr̃istui clamat ad me. &x cȩteri de incepͤ
dm̃ ñ sispauerint in uocare: sed quo

Expanded text:
postolus et de alio Geneseos loco exemplum seminis usurpasse, ubi scribitur: Eduxit autem foras 425 haud dubium quin Abraham Deus, et dixit ei: Aspice in coelum et numera stellas, si poteris dinumerare eas. Et ait illi: Sic erit semen tuum; et credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Quicumque igitur credunt, benedicentur cum fideli Abraham, qui ob egregiam in Deum fidem prius in eum credidisse narratur. 426 Sicut Enos ob principalem in Deum spem, et inter caeteros eminentem, sperasse scribitur in vocare Dominum Deum . Non quo et Abel de quo Dominus ait: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me ; et caeteri deinceps, Deum non speraverint invocare; sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
constructa ñ solũ nos. sed & cȩlestessig¬
nificare uirtutes: ut uniũsi parit̃. fiant
habitaculũ di in spũ. In congruũ qͥppe
ẽẽ aiunt ex hominib ȩdificationẽ cõpac¬
tã. atq concordem crescere in tẽplũ scm̃
in dño. fieriq habitaculũ chĩ in spu: angłos
adutẽ & beatas quasq uirtutes quȩ in celesti¬
bus dõ seruiunt. abhac felicitate alienas
existimari. Sũmꝰ autẽ angularis lapis.
qui popłm utrũq contineat. siue iuxta
scdam int̃p̃tationẽ cȩlestia iungat atq

Expanded text:
constructa, non solum nos, sed et coelestes significare virtutes, ut universi pariter fiant habitaculum Dei in spiritu: incongruum quippe esse aiunt, ex hominibus aedificationem compactam atque concordem crescere in templum sanctum in Domino, fierique habitaculum Dei in spiritu; angelos autem et beatas quasque virtutes, quae in coelestibus Deo 585 serviunt, ab hac felicitate alienas existimari. Summus autem angularis lapis, qui populum utrumque contineat sive juxta secundam interpretationem coelestia jungat atque
Abbreviated transcription (Latin):
dam. cũ cȩlestia t̾renaq fuer int copili¬
ta: & in uno spũ & sensu eadẽq sentemi
accesserimꝰ ad patrẽ. Nescio quid talea
in alia epła. siquis tam̃ eande recipit p¬
dentib quib q lectorib paulus subino¬
cat chcens. Hi om̃s testimoniũ accipind
fidei ñ retulerunt ꝓmissionẽ dõ ꝓno
melius quid ꝓuidente: ut ñ absa nos
consũmarent᷑. Propt̾ẽa & uniũsa cra¬
tura congemiscit nobiseũ. qui inta¬
uanitate seruitutis cui nc̃ subiecta ẽ libe¬
retur. & fiat unꝰ pastor & unꝰ grex: & oratio
dñi cõpleatur dicentis. fiat uoluntas tua
sic̃ incelo & in t̾ra
Ergo iã ñ estis ꝑegrini & accolȩ: s ciues
scõrũ et domestici dĩ suꝑedificati suꝑ fun

Expanded text:
lestia terrenaque fuerint copulata, et in uno spiritu, et sensu eademque sententia, accesserimus ad Patrem. Nescio quid tale et in alia Epistola si quis tamen eam recipit prudentibus quibusque lectoribus Paulus subindicat, dicens: Hi omnes testimonium accipientes fidei, non retulerunt promissionem, Deo pro nobis melius quid providente: ut non absque nobis consummarentur . Propterea et universa creatura congemiscit nobiscum, qui in tavanitate servitutis, cui nunc subjecta est, liberetur, et fiat unus pastor et unus grex: et Oratio Domini compleatur dicentis: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Ergo jam non estis peregrini et accolae: sed cives sanctorum, et domes
Abbreviated transcription (Latin):
ecundũ orationib ur̃iꝰ.
o paula &x eustochiũ.
ad ephesios aggredim᷑
munuscula transmissu¬
ri: ñ quo hȩc dignet᷑
legere doc torũ senatus & bibliothecis ue¬
terũ a scribere. sed quo scã marcella id¬
ipsũ fieri ꝑ epłas flagitet. Cuiẽgo qͦ tiefrũq
stuchiorũ. ingenii. laboris recordor: toti¬
ens me damno inertiȩ. qui in monasterii
solitudine constitutus & illud p̃sepe cont̾
uidensin quo uagientẽ paruilũ festim ad¬
orauere pastores ̃d facere ñ possũ qđ mulier
nobilis int̃ strepentẽ familiã &. ꝓcurationẽ domꝰ
explet oꝑis sub siciuis. Qua ꝓpt̃ & illã. &
uos ce si qui forte lecturi st in cõmune p̃cor
ut sciatis me ñ cogitatũ diu limatũq sermo¬
nẽ ꝓferre. sed ad reulanda mysteria scrip¬
turarũ uti ũbis pene de triuio & int̾dũ
ꝑsingulos cdies usq ad numerũ mille uer¬
suũ m ille ꝓuenire: ut cepta in apłm expla¬
natio. ipsius pauli cuiꝰ cuiꝰ epłas conam̃ ex¬

Expanded text:
ecundum orationibus vestris, o Paula et Eustochium, ad Ephesios aggredimur munuscula transmissuri. Non quod haec dignetur legere doctorum senatus, et bibliothecis veterum ascribere: sed quod sancta Marcella idipsum fieri per Epistolas flagitet. Cujus ego quotiescumque studiorum, ingenii, laboris, recordor, toties me damno inertiae, qui in monasterii solitudine constitutus, et illud praesepe contra videns, in quo vagientem parvulum festini adoravere pastores , id facere non possum, quod mulier nobilis inter strepentem familiam, et procurationem domus explet operis succisivis. Qua propter et illam et vos, et si quis forte lecturi sunt, in commune precor, ut sciatis me non cogitatum diu limatumque proferre sermonem: sed ad revelanda mysteria Scripturarum, uti verbis pene de trivio, et interdum per singulos dies usque ad numerum mille versuum pervenire, ut coepta in Apostolum explanatio, ipsius Pauli, cujus Epistolas conamur ex
Abbreviated transcription (Latin):
siuniũsa ȩdificatio cõpaginata crescit
in cẽplũ scm̃ in dño. om̃i labore nitendũ
ut fiamꝰ illi lapides de quib scriptũ ẽ. la¬
pides sc̃ĩ uoluunt᷑ suꝑ t̾rã. & cũ fuerimꝰ
uiui lapides ex om̃i parte dolati. leues po¬
liti. nullã habentes scabredinẽ: ȩdificem᷑
in cẽplũ. &. fiamꝰ habitaculũ dõ. condat᷑q
in nobis archa testam̃ti custos legis dñi.
o cherubim scientiȩ multitudo & int̾iora
pec toras nr̃i in nouũ uocabulũ transe.¬
ant. dicanturq dabir. qđ nos oraculũ
siue responsũ possumꝰ appellare: & ut
contentiosius uerbũ expͥmamꝰ eũbo Aañ¬

Expanded text:
si universa aedificatio compaginata, crescit in templum sanctum in Domino, omni labore nitendum est, ut fiamus illi lapides, de quibus scriptum est: Lapides sancti volvuntur super terram . Et cum fuerimus vivi lapides, ex omni parte dolati, laeves  Al. leves, politi nullam habentes scabredinem, aedificemur in templum, et fiamus habitaculum Deo. Condaturque in nobis arca testamenti custos Legis Domini, et Cherubim, scientiae multitudo, et interiora pectoris nostri in novum vocabulum transeant: dicamurque DABIR  , quod nos oraculum, sive responsum possumus appellare, et ut contentiosius verbum exprimamus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpharũ magis pͥori quã scdȩ int̃p̃tatiõe
onuenit: inqua suꝑius dixeramꝰ ante pas¬
onẽ xp̃i. uicinũ isrł. gentes fuisse de lon¬
e Hoc testimonio & contͣ martionẽ cȩc̃osq
eteres hereticosqui aliũ legis. aliũ eugłn

Expanded text:
arum, magis priori quam secundae interpretationi convenit, in qua superius dixeramus, ante passionem Christi vicinum Israel, et Gentes fuisse de longe. Hoc testimonio et contra Marcionem caeterosque veteres haereticos, qui alium Legis, alium Evan
Abbreviated transcription (Latin):
grini testam̃torũ repinissionis. nc̃ respon¬
dit. ergo iã ñ estis peregrini &t accole. ex
ad illud qd p̃miserat. alienati a conũsa¬
tione isrł mͦ reddit. estis ciues scõrũ &e do¬
mestici di. Hic locus aduersũ eos uel ma-¬
pine facit qui diu̾sas naturas nitunt᷑ intro¬
luere. Quomꝰ enĩ ꝑegrini facti st̃ ciues
cõrũ & quomꝰ domestici cdi fuert̃ quondã
ilieni a conũsatione isrł: si ñ potest uel

Expanded text:
estamentorum et repromissionis, nunc respondet: ergo jam non estis peregrini et accolae. Et ad illud quod praemiserat, alienati a conversatione Israel, modo redit: Estis cives sanctorum, et domestici Dei. Hic locus adversus eos vel maxime facit, qui diversas naturas nituntur introducere. Quomodo enim peregrini facti sunt cives sanctorum, et quomodo domestici Dei fuerunt 584 quondam alienia conversatione Israel, si non potest vel
Abbreviated transcription (Latin):
in nouo mundo ꝗͣndo erit cęlũ nouũ &
t̾ra noua & bibiturus ẽ. calicẽ ihu nouũm
regno clĩ & cantaturus canticũ nouũ. &
lllud quoq qđ alibi seribitur. ecce facio
noua. quȩ nc̃ orient᷑: sic sentiet ut pͥnepũ
innouationis in p̃senti scło fieri estinc¬

Expanded text:
in novo mundo, quando erit coelum novum et terra nova , et bibiturus est calicem Jesu novum in regno Dei , et cantaturus canticum novum PsIllud quoque quod alibi scribitur: Ecce facio nova quae nunc orientur , sic sentiet, ut principium innovationis in praesenti saeculo fieri existi
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ crucissuȩ. his qus in t̾ra erant. &
his qͣ incelis. & cȩtera quȩ in eodẽ dicunt᷑
loco. ñ putabit nos qͥ iuxta spm. srł uoca¬
mur fuisse longe. & iudeos qͥtantũ mͦ ifrl
nuncupent᷑ in carne. fuisse ꝓpe & hanc
totã intelligentiã ad angłos uirtutesq
celestes & ad animastẽꝑabit humanas.
copularit quȩ int̾ se antea dissidebant ue
bonis pastor morbidã ad montes reuectanꝰ
ouẽ fecerit ẽẽ cũ cȩteris. dragmãq quȩ pe¬
rierat dragnis quȩ salue fuerant copula¬

Expanded text:
guinem crucis suae, his quae in terra erant, et his quae in coelis, et caetera quae in eodem dicuntur loco, non putabit nos, qui juxta spiritum Israel vocamur fuisse longe: et Judaeos, qui tantummodo Israel nuncupentur in carne, fuisse prope. Et hanc totam intelligentiam ad angelos virtutesque coelestes, et ad animas temperabit humanas: copularit, quae inter se antea dissidebant: et bonus pastor morbidam ovem, fecerit esse cum caeteris; drachmamque perditam drachmis quae salvae fuerant copula
Abbreviated transcription (Latin):
engło loquebat᷑ dicens. & fiet unꝰ pastor
& uinꝰ grex: & iterũ. & alias oues habeo
quȩ ñ st̃ de ouili isto. nos significans
ex gentib congregandos inimicitia
autẽ quȩ insaluatoris carne destructa
ẽ: etiã ꝑcrucẽ ẽ int̾fecta. Scriptũ ẽ enĩ
Ut reconciliaret utrũq in uno corpore
dõ ꝑ crucẽ int̾ficiens inmicitiã in ea:
ñ ut in latinis codicib habetur in semet¬
ipso. ꝓpt̃ greci ꝓ nõis ambiguitatẽ
Eay c̃ enĩ & insemet ipso. & in ea
id ẽ cruce intelligi potest: qr crux id ẽ¬
et aypõc iuxta grecos. gnis masculini
ẽ Lex quoq mandatorũ subũsa est

Expanded text:
nus loquebatur, dicens: Et fiet unus pastor et unus grex ; et iterum: Et alias oves habeo quae non sunt de ovili isto, nos significans ex gentibus congregandos. Inimicitia autem quae in Salvatoris carne destructa est, etiam per crucem est interfecta. Scriptum est enim: ut reconciliaret utrumque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitiam in ea. Non ut in Latinis codicibus habetur, in semetipso: propter Graeci pronominis ambiguitatem: ἐν αὐτῷ enim, et in semetipso, et in ea, id est, cruce intelligi potest, quia crux, id est, σταυρὸς, juxta Graecos generis masculini est. Lex quoque mandatorum subversa es
Abbreviated transcription (Latin):
qui relictus ẽ popło cłi. oe pascha. & pente¬
coste & ñ apparere inconspectu di uacuũ.
st̃ altiꝰ intellecta quã resonant: & ab occi¬
dente littera recedentes cȩpimꝰ uiuifican¬
tẽ sp̃m sequi. Qd̃ autẽ ait. ueniens euangeli¬
zauit pacẽ uobis qͥ longe hoc ẽ gentilib oc
sententiã abusũ quasi sua. Scriptũ ẽ qͥppe
meo Uias eius uidi or sanaui eũ. et conso¬
latussũ eũ. ox dedi ei consolationẽ uerã. pa¬
ẽẽ suꝑ pacẽ his qui longe erant o his qͥ ꝓpe
Et hȩc quide iuxta uulgatã int̾pretatio¬

Expanded text:
i relictus est populo Dei, et Pascha, et Pentecoste, et non apparere 582 in conspectu Dei vacuum, sunt altius intellecta quam resonant, et ab occidente littera recedentes, coepimus vivificantem spiritum sequi. Quod autem ait: Veniens evangelizavit pacem vobis qui longe, hntentia abusum quasi sua. Scriptum est quippe in eo: Vias ejus vidi, et sanavi eum, et consolatus sum eum, et dedi ei consolationem veram: pacem super pacem his qui longe erant, et qui prope . Et haec quidem juxta Vulgatam int
Abbreviated transcription (Latin):
peat. Et significant̃ additũ ẽ. sine dõ in mũ¬
do. Habeant quippe dm̃ quẽ eos habitu¬
ros ds̃ ante cognouerat. & apud p̃scientiã
si ñerant sine dõ: sed in mundo erant absq
liqͥndo eratis longe. facti estis ꝓpe in san-¬
totus ubiq ẽ. Aquo quis potest seꝑari.
ũ meo sint om̃a: Et ipse ꝑ ꝓpħam lo.¬
uitur . Ego ds̃ apꝓpinquans: & ñ de lon-
Et psalmista testatur. Si ascendero
celũ tu illic es: si descendero in infer¬
i ades. Cũ igitur in eo sint om̃a ꝓcul
ñ eẽ ab impiis dicit᷑. iuxta iuxta illud.
nge ẽ dñs ab ampiis. Iste a quo impii
factus ẽ. Et diligentius intuendũ qđꝑ

Expanded text:
beat. Et significanter additum est, sine Deo in munbeat. Et significanter additum est, sine Deo in mundo. Habebant quippe Deum, quem eos habituros Deus ante cognoverat, et apud praescientiam Dei non erant sine Deo, sed in mundo erant absque liquando eratis longe, facti estis prope in sangari, cum in eo sint omnia? et ipse per prophetam loquatur: Ego Deus appropinquans, et non de longe . Et Psalmista testatur: Si ascendero in coelum, tu illic es: si descendero in infernum, ades . Cum igitur in eo sint omnia, procul tamen esse ab impiis dicitur juxta illud: longe est Dominus ab impiis . Iste a quo impii eis factus est. Et diligentius intuendum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sumat: &e sit uere circũcisio manu fact
ñ spu. Simul oe illud ẽ attendendũ qd
nos quos sine xp̃o alienatos quonda ace¬
nos aꝓmissionib & testam̃to dĩ. nc̃ po
in xp̃o credidimꝰ. sicut reꝓmissiones&
testam̃ta eius accepimꝰ. ita conũsationẽ
quoq habere dicamur isrł. Quomͦ conl¬
tio uniũsa legalis impletur in nobis:
Quia uidelicet lex spiritalis ẽ. maglsa
cũcidam̃. & sabbatitemꝰ in sp̃i spirrals
uic timas offerentes: illorũ tẽplo ala¬
rnsq destructis. nos do fruc tuũ ne
decimas offeramꝰ: nos immolemꝰ agnĩ le¬
maculatũ: & accinti lũbos expediti p¬
cha comedamꝰ. Sicut enĩ cireũcisio ã
in carne manu facta: ita ad distine¬
nẽ eius intelligitur  alia ẽt̃ q¬
sed spũ. Qd autẽ ait spem ñ habentes &
quo plures dos anteꝗ̃ in xp̃m crederent
ephesii ñ habuerint atq uenerati sint :
sed quod qui absq dõ uero sit. nullũ dm̃ ha¬

Expanded text:
sumat, et sit vere circumcisio manu facta, sumat, et sit vere circumcisio manu facta, non spiritu. Simul et illud est attendendum quod nos quos sine Christo alienatos quondam a coinos a promissionibus et Testamento Dei: nunc poistum credidimus, sicut repromissiones et testamenta ejus accepimus, ita conversationem quoque habere dicamur Israel: quomodo conversatio universa legalis expletur in nobis, quia videlicet lex spiritualis est, et magis circumcidamur, et sabbatizemus in spiritu, spirituales victimas offerentes: illorum templo altarique destructis: nos Deo fructuum nostr orum decimas offeramus: nos immolemus agnum immaculatum, et accincti lumbos, expediti Pascha comedamus. Sicut enim circumcisio dicitur in carne manu facta: ita ad distinctionem ejus intelligitur alia esse csed spiritu. Quod autem ait: Spem non habentes, et quo plures deos, antequam in Christum crederent, Ephesii non habuerint, atque venerati sint; sed quo qui absque Deo vero sit, nullum deum ha
Abbreviated transcription (Latin):
ne. nec spũ circũcisi sunt. qualis fuit nabu¬
chodonosor & phardo. & hodie barbara¬
rũ & romanorũ gentiũ multitudo quȩ
ñ credunt in dm̃: tertii qui tantũ in car¬
ne sunt circũcisi. & spm incircũcisum
habent. ad quos ꝓpheta dicit. circũ eidi¬
mini do ur̃o &c nolite cireũcidere carnẽ
Aextremi de quib nunc dr̃ qr aliqͣndo uoꝰ
gentes in carne qui dicebamini p̃putiũ
ab ea quȩ dr̃ circũcisio in carne manu
facta. qualis hoche uniũsa ẽ turba ere¬
dentiũ. & totus egentib mundus ẽ plenꝰ
Ad distinctionẽ gͥ spiritaliũ gentiũ ii¬
carneũ israhelem seriptura cõmemorans
ait. indete isrł scdm carnẽ : quia in spũ
ñ erat isrł Pulchre autẽ etiã ũba mode¬
ratus ẽ. qui dicebamini p̃putiũ. Dicela¬
mini inquit p̃putiũ. nec eratis abea que
dr̃ circũcisio in carne manu facta. ñ qu
sit circũcisio. sed quo ipsa sibi hoc nom̃ as¬

Expanded text:
ne nec spiritu circumcisi sunt, qualis fuit Nabune nec spiritu circumcisi sunt, qualis fuit Nabuchodonosor et Pharao, et hodie Barbararum et Romanarum gentium multitudo, quae non credunt in Deum. Tertii, qui tantum in carne sunt circumcisi, et spiritum incircumcisum habent, ad quos propheta dicit: Circumcidimini Deo vestro, et nolite circumcidere carnem . Extremi de quibus nunc dicitur: Quia aliquando vos gentes in carne, qui dicebamini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta, qualis hodie universa est turba credentium, et totus e gentibus mundus est plenus. Ad distinctionem igitur spiritualium gentium Jucarneum Israelem Scriptura commemorans ait: Videte Israel secundum carnem : quia in spiritu non erat Israel. Pulchre autem etiam verba moderatus est: qui dicebamini praeputium. Dicebamini, inquit, praeputium, nec eratis, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta. Non quo sit circumcisio, sed quo ipsa sibi hoc nomen as
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui ñ erat antequã fieret: aut certe
de eo quod erat transfertur in aliud. sicut
a nos nc̃ ereati dieim̃ in xp̃o iħ. Creati
ds̃. Et certe mundũ cor. ante peocatũ ha¬
buerat: qͣndo de eo dñs loquebat᷑ In ueni
dauid filiũ iesse. scd̾m cormeũ: Sed ut
ibi creatio instaurationẽ sonat: ita & in
nobis & in xp̃o ꝑ singula oꝑa &r ꝓfec tus.
creatura atq conditio accipi potest. ut
atq campestria. xp̃c ereatus. natus &x con
quia aliqͣndo egentes in carne qui diceba.¬
mini p̃putiũ. ab ea quȩ appellatur circũ¬
cisio in carne manu fac ta. qm̃ eratis illo
Gentes ephesios in carne uocans ostencdit
in spu eẽ ñ gentes. sicut econtrario iudei
in spu gentes st̃. & in carne ifrahelite Qua¬
drifariã gͥ iudei diuidint᷑ oe gentes Alii
sunt incarne circũcisi. & in sp̃u qualis fu¬
it moyses & aaron. apłi. or natͥanael. cuiꝰ oc¬
cultũ iudaismũ dñs intuens ait. ecce uere
ifrahelitȩs in quo dolus ñ ẽ: alii qͥ nec car¬

Expanded text:
 fieret: aut certe de eo quod erat, transfertur in aliud, sicut et nos nunc creati dicimur in Christo Jesu. Creati Deus . Et certe mundum cor ante peccatum habuerat, quando de eo Dominus loquebatur: Inveni David filium Jesse secundum cor meum : sed ut ibi creatio instaurationem sonat: ita et in nobis et in Christo per singula opera et profectus, creatura atque conditio accipi potest: ut atque campestria, Christus creatus, natus et conquia aliquando vos gentes in carne, qui dicebamini praeputium, ab ea quae appellatur circumcisio in carne manu facta: quoniam eratis illo tGentes Ephesios in carne vocans, ostendit in spiritu esse non gentes: sicut econtrario Judaei in spiritu gentes sunt, et in carne Israelitae. Quadrifariam igitur Judaei dividuntur et gentes. Alii sunt in carne circumcisi, et in spiritu, qualis fuit Moyses et Aaron, Apostoli et Nathanael, cujus occultum Judaismum Dominus intuens ait: Ecce vere Israelites, in quo dolus non est . Alii qui nec car
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ accessũ ut̃q in uno spñ ad patrẽ
Iste ẽ medius paries & maceria quȩ utrũq
a se popłm diuidebat: de quo &x ingene¬
si in part̾e geminorũ obstetrix loquit᷑
Ut quid ꝓpt̃ te dĩruta ẽ iac sepss:
Postquã ergo sapientiã carnis quȩͤini¬
mica dõ in sua saluator carne destrux̃.
& p̃cepta legalia euangelicis dogmatib
cõmutauit. ut de iudȩo atq gentili. unũ
popłm faceret xp̃ianũ. euangelixans
nobis qui longe eramꝰ & reliquis udȩoꝵ
qui de isrł ꝑ apłos credidert̃ pacem
atq concordiã: tc̃ ꝑ ipsũ accessimꝰ ad¬

Expanded text:
habemus accessum uterque in uno spiritu ad Patrem. Iste est medius paries et maceria, quae utrumque a se populum dividebat. De quo et in Genesi in partu geminorum, obstetrix loquitur: Utquid propter te dirupta est sepis ? Postquam ergo sapientiam carnis quae est inimica Deo , in sua Salvator carne destruxit, et praecepta Legalia, evangelicis dogmatibus commutavit, ut de Judaeo atque gentili unum populum faceret Christianum, evangelizans nobis qui longe eramus, et reliquiis Judaeorum, qui de Israel per apostolos crediderunt, pacem atque concordiam: tunc accessim
Abbreviated transcription (Latin):
dexterã cłĩ in cȩlestib supͣ omẽm pͥncipa¬
tũ. & potestatẽ & uirtutẽ. & cęt̾a. & nosse¬
demus regnamꝰq cũ xp̃o. necesse ẽ ut suꝑ
hns quȩ sedet ille. sedeamꝰ. Sed qui clili¬
gens lector ẽ. statim requirit. & dicit
Quid gͦ: Maior homo angłis. & cunetsi
in cȩlo potestatib Qd quia ꝑiculosũ ẽ
respondere. pͥncipatus. potestates. & iir.
tutes & dñationes. & om̃e nom̃ quod
nominatur ñ solũ in hoc scło. sed etia

Expanded text:
dextram Dei in coelestibus supra omnem principadextram Dei in coelestibus supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et caetera: et nos sedemus regnamusque cum Christo: necesse est ut super his quae sedet ille, sedeamus. Sed qui diligens lector est, statim requirit et dicit: Quid ergo, major homo angelis et cunctis in coelo potestatibus? Quod quia periculosum est respondtutes, et Dominationes, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra & caro. eẽ. desistens totus uertat᷑
in sp̃m. ita eũ incȩlestib sedere cũ xp̃o
Regnũ qͥppe cħi intͣ nos ẽ: & ubi fuerit
thesaurus nr̃. ibi erit & cor nr̃m. firmiq
ox stabiles sedemꝰ cũ xp̃o. sapientia ũbo
iustitia. ueritate. Potest autẽ & hoc dici.
ut quomͦ arrabõnẽ sp̃s scĩ accipimꝰ necdũ
totã eius plenitudinẽ consecuti: sic & sede¬
re noscũ xp̃o. atq regnare. necdũ ꝑfectã
sessionẽ in cȩlestib obtinentes
cii magnitudo. & quã multiplex gr̃a qua
nos dñs de seculi istius ꝑturbationib
bilib creaturis suꝑ nos ostensurus ẽ głam.
suasq diuitias monstraturus. qđ nos qui
quonda lege tenebam̃ inferni. &e ꝓpt̃ uicia
atq peccata. ut oꝑib carnis ita eramꝰ &
supplieus destinati: nc̃ in xp̃o regnemꝰ
sedeamꝰq cũ eo. sedeamꝰ autẽ ñ in humili¬
minat᷑. ñ solũ in hoc scło. sed etiã in fut̾o
Sienĩ xp̃c suscitatus a mortuis sedet ad

Expanded text:
sistens, totus vertatur in spiritum: ita eum in coelestibus sedere cum Christo: regnum quippe Dei intra nos est ; et ubi fuerit thesaurus noster, ibi erit et cor nostrum ; firmique et stabiles sedemus cum Christo, sapientia, Verbo, justitia, veritate. Potest autem et hoc dici, ut quomodo arrhabonem Spiritus sancti accepimus, necdum totam ejus plenitudinem consecuti: sic et sedere nos cum Christo atque regnare, necdum perfectam sessionem in coelestibus obtinentes.cii magnitudo, et quam multiplex gratia qua nos Dominus de saeculi istius perturbationibus bilibus creaturis super nos ostensurus est gloriam, suasque divitias monstraturus. Quod nos qui quondam lege tenebamur inferni, et propter vitia atque peccata; ut operibus carnis, ita eramus et suppliciis destinati: nunc in Christo regnemus sedeamusque cum eo. Sedeamus autem non in humiliminatur non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro. Si enim Christus suscitatus a mortuis sedet ad
Abbreviated transcription (Latin):
fides ñ ẽ ex uobis. sed ex eo qui uocauit uos
Noc autẽ ideo: ne forsitan nobis cogitatio
occulta subreperet. Si ꝑ oꝑa nr̃a saluati
ñ sumꝰ certe uel ꝑ fidẽ saluati sumꝰ. & alio
gñe nr̃m ẽ qd saluam᷑. Addidit itaq oe¬
dixit fidẽ quoq ipsã. ñ nr̃ȩ uoluntatis eẽ.
sed dĩ muneris. ñ quo liberũ homini tol¬
at arbitriũ. & scdm̃ illud apłi ad roma¬
nos ñ sit currentis neq uoliu̾ntatis sed mi¬
serentis di uerũ qđ arbitrii ipsa libertas dm̃
ubeat auctorẽ. & ad illius beneficiũ cunc¬
a referant᷑. cũ etiã bonũ nos uelle ipse ꝑmi¬
erit. Hoc autẽ totũ ꝓpt̾ẽa. nequis głetur.

Expanded text:
fides non est ex vobis, sed ex eo qui vocavit vos. Hoc autem ideo, ne forsitan nobis cogitatio occulta subreperet: si per opera nostra salvati non sumus, certe vel per fidem salvati sumus: et alio genere nostrum est quod salvamur. Addintatis esse, sed Dei muneris. Non quod liberum homini tollatur arbitrium, et secundum illud Apostoli ad Romanos, non sit currentis neque volentis; sed miserentis Dei ; verum quod arbitrii ipsa libertas Deum habeat auctorem, et ad illius beneficium cuncta referantur, cum etiam bonum nos velle ipse permiserit. Hoc autem totum propterea, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
fine cũ xp̃o sessuri st̃. illis quoq tribu¬
entes beneficiũ qui nc̃ infreni & malt
libertate sua abutentes passim uagent᷑
ten tales habuerint sessores: iuxta sebn¬
tiũ uoluntatẽ incipient gubernari
Alius uͦ. hoc qđ ait. ut ostenderet ine¬
culis suꝑuenientib habundantes dia¬
tias gr̃ȩ suȩ in bonitate suꝑͣ nos in ꝓp̃¬

Expanded text:
fine sessuri sunt, illis quoque tribuentes beneficium, qui nunc infreni et male libertate sua abutentes passim vaganturtem tales habuerint sessores, juxta sedentium voluntatem incipient gubernari. Alius vero hoc quod ait: ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate supra nos, in
Abbreviated transcription (Latin):
hic factus ẽ in caputꝰ anguli: a dño factũ
ẽistudi Repbatus qͥppes phariscis qͥuide¬
bantur le gis habere notitiã diq tem¬
plũ legalib ecificare mandatis: & assuptꝰ
a dõ in angularẽ lapidem ait duos parie¬
tes ipse medius contineret. & ꝑ illũ ut̃q
popłs ad dm̃ haberet accessũ Iste angu¬
laris lapis ñ credentib lapis offensionis
ẽ& petra scandali: suꝑ quã qui ceciderit
quassabitur. suꝑquẽ uͦ ipsa corruerit.

Expanded text:
hic factus est in caput anguli. A Domino factum est istud . Reprobatus quippe est a Pharisaeis, qui videbantur 586 Legis habere notitiam, Deique templum legalibus aedificare mandatis: et assumptus a Deo in angularem lapidem, ut duos parietes ipse medius contineret: et per illum uterque populus ad Deum haberet accessum. Iste angularis lapis, non credentibus lapis offensionis est, et petra scandali: super quem qui ceciderit, quassabitur; super quem vero ipse corruerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ philemonẽ in xp̃o reficienda sint. Si su¬
perius acciꝑe uolueris: rec te pauli in xp̃o
uiscera dicent̾ honesimꝰ quẽ in uinculis
xp̃i genuit si posterius: in xp̃o reficiendũ
ẽ honesimꝰ a philemone. dũ eius in xp̃o ser¬
monib eruditur
Confidens de obedientia tua seripsi tibi
sciens qiñ suꝑ id qđ dico facies. Qui p̃su¬
init de eo quẽ rogaturus ẽ. ipsa quoda mͦ
psũptione p̃iudicat: ne ei negare liceat
qđ rogat᷑ Porro si scit ille qͥ postulat plusꝗ
rogauit rogatũ ẽẽ facturũ ideo minora
petit.: ut habeat rogatus uoluntariã ex
maioꝵ p̃statione mercedẽ. Si autẽ phile¬
mon hoc ad hominis p̃ceptũ facit. qͣnto
magis faciet ob dilectionẽ di: Unde oe¬
merito apłi uoce laudat᷑ qđ mandata eiꝰ¬

Expanded text:
r Philemonem in Christo reficienda sint. Si sur Philemonem in Christo reficienda sint. Si superius accipere volueris, recte Pauli in Christo viscera dicentur Onesimus, quem in vinculis Christo genuit. Si posterius: in Christo reficiendus est Onesimus a Philemone, dum ejus in Christo sermonibus eruditur. Confidens de obedientia tua scripsi tibi: sciens quoniam super id quod dico facies. Qui praesumit de eo quem rogaturus est, ipsa quodammodo praesumptione praejudicat, ne ei negare liceat quod rogatur. Porro si scit ille qui postulat plusquam rogavit, rogatum esse futurum: ideo minora petit, ut habeat rogatus voluntariam, et majorem praestatione mercedem. Si autem Philemon haec ad hominis praeceptum facit: quanto magis faciet ob dilectionem Dei? Unde merito Apostoli voce laudatur: quod mandata e
Abbreviated transcription (Latin):
dientis ẽ. Nos autẽ int̾pretantes. ita fr̃.
aquatius &e dilutiꝰ nescio quoͥd magis
aliud quã id qđ ẽ scriptũ sonamꝰ. Sicut
lingua sua significat dep̃cantis affectũ.
hoc ẽ obsecro transtulit: ita & nos eandẽ
in greca lingua uĩ patim̾. quã greci susti¬
nent in hebrea. Qd autẽ ait ego te fruar
in dño: aliud multo intelligit᷑ quã putatͥ
dr̃ ꝓ uarietate causarũ. sapientiã uide¬
licet. iustitiã. continentiã. mansuetudi¬
nẽ. tẽperantiã. castitatẽ. has imp̃catur
philemoni: ut dũ his habundauerit. ipse
o ꝑfruens impleatur. Et ne putes illã
fruitionẽ dici. qua nos sepe nr̃i int̾ nos
p̃sentia delectam̃ & fruimͭ. addidit in
año. ut ex eo quod dñi nom̃ adiunctũ ẽ.
intelligeretur & alia eẽ fruitio: qua quis absq
Refice uiscera mea in xp̃o Sieut ipse
frui uult philemone in dño: ita uiscera sua
honesimũ quẽ &e suꝑius eodẽ nomine appel¬
larat. refici uult ꝑ philemonẽ. Et ambigue

Expanded text:
dientis est. Nos autem interpretantes, ita, frater, aquatius et dilutius nescio quid magis aliud quam id quod est scriptum, sonamus. Sicut nstulerunt, in lingua sua significat deprecantis affectum: hoc est, obsecro, transtulit: ita et nos eamdem in Graeca lingua vim patimur, quam Graeci sustinent in Hebraea. Quod autem ait: Ego te fruar in Domino, aliud multo intelligitur quam putatur.  sapientiam videlicet, justitiam, continentiam, mansuetudinem, temperantiam, castitatem: has imprecatur Philemoni: ut cum his abundaverit, ipse eo perfruens impleatur. Et ne putes illam fruitionem dici, qua nos saepe nostri inter nos praesentia delectamur, addidit, in Domino: ut ex eo quod Domini nomen adjunctum est, intelligeretur, et alia esse fruitio, qua quis absque Refice viscera mea in Christo. Sicut ipse frui vult Philemone in Domino: ita viscera sua Onesimum, quem et superius eodem nomine appellavit, refici vult per Philemonem,
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ ex ẽo aliqͥs ñ putat parit̃ scriptas.
qđ ad colosenses pauca sint noĩa quȩ hic ñ fera
adscripta: sciat ñ om̃s om̃ib aut amicos ẽẽ
aut notos & aliud eẽ pͥuatã ad unũ hominã
aliud publicã ad uniũsã ȩccłam epłam fieis
Salutat te gͦ in qͥt epafras concaptiuus m̃sin
xp̃o iħu. Qui sit epafras concaptiuus pai¬
li talẽ fabulã accepimꝰ Aiunt parentespa¬
li apłi de egischaliꝰ regione fuisse iudeȩ.
& eoscũ tota ꝓuintia romana uastaretur
tionẽ adolescentulũ paulũ secutũ: & sie posse
stare illud qđ de se ipse testat᷑. Hebreist̃ .&.
ego Israhelitȩ st̃: & ego. Sem̃ abrahȩ st̃. & ego
at rursũ alibi. hebreus ex hebreiᷤ. .& cȩt̃a quȩ

Expanded text:
Si autem ex eo aliquis non putat pariter scriptas, Si autem ex eo aliquis non putat pariter scriptas, quod ad Colossenses pauca sint nomina quae hic non ferantur ad scripta, sciat non omnes omnibus aut amicos esse, aut notos; et aliud esse, privatam ad unum hominem, aliud, publicam ad universam Ecclesiam episnquit, Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu. Quis sit Epaphras concaptivus Pauli, talem fabulam accepimus: Aiunt parentes apostoli Pauli de Gyscalis regione fuisse Judaeae; et eos, cum tota provincia, Romana vastaretur tionem adolescentulum Paulum secutum. Et sic posse stare illud quod de se ipse testatur: Hebraei sunt, et ego: Israelitae sunt, et ego: semen Abrahae sunt, et ego . Et rursum alibi: Hebraeus
Abbreviated transcription (Latin):
nes quasdã de religione ꝓpͥa: et de qͦdã
iħu quẽ paulus uiuere p̃dicaret. Ex quo
animadũtimꝰ & a cęt̃is iudicib similit̃
eos potuisse dimitti: id agente dño ut
in toto orbe noua p̃dicatio disseminare¬
Salutat te epafras concaptiuuᷤ: tur
m̃s in xp̃o iħu: marcus. aristarcus. de¬
mas. lucas. cooꝑatores mer. Id qđ in pͥn¬
cipio dicebamꝰ qm̃ ad colosenses epła
eodẽ in tẽpore & ꝑ eundẽ eẽt scripta ba¬
iulũ litterarũ. qđ ad philemonẽ qͦq
scriptũ ẽ: etiã eoꝵ qͥ salutantes inducun¬
tur noĩa docent. Nã os in ipsa ita sub¬
scribit᷑ Salutat uos aristarcus concap¬
tiuus m̃s & marcus consobrinꝰ barnabȩ.
& epafras qͥ ẽ ex uobiꝰ seruuᷤ xp̃i Et pau¬
lo inferiꝰ Salutat uos lucas medicus
karissimꝰ ae demas. Et dicite archippolido
ministeriũ qđ accepisti in dño ut illudi¬
pleas ot memores estote uinculoꝵ meoꝵ¬

Expanded text:
nes quasdam de religione propria, de quodam nes quasdam de religione propria, de quodam Jesu, quem Paulus vivere praedicaret. Ex quo animadvertimus et caeteris judicibus similiter eos potuisse dimitti, id agente Domino, ut in toto orbe nova pSalutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu: Marcus, Aristarchus, Demas, Lucas cooperatores mei. Id quod in principio dicebamus, quoniam ad Colossenses Epistola eodem in tempore, et per eumdem esset scripta bajulum litterarum, quo ad Philemonem quoque scriptum est, etiam eorum qui salutantes inducuntur nomina docent. Nam et in ipsa ita scribitur: Salutat vos Aristarchus concaptivus meus, et Marcus, consobrinus Barnabae, et Epaphras, qui ex vobis servus Christi ; et paulo inferius: Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas; et dicite Archippo: Vide ministerium quod accepisti in Domino, ut illud impleas ; et: Memores estote vinculorum meo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt sita quã in cenaculo. Quã obeausã:
eũ estimo etiã romȩ in conducto man¬
sisse biennio. Nec parua ut reor erat
mansio: ad quã uidȩoꝵ turbȩ cotidie
confluebant
Spero enĩ ꝑ orationes ur̃as donari me
uobis. Filiũ patri ds̃ rogatus indulget.
apłsmittitur: Qd̃ autẽ crebro paulus in
carcere fuerit. & de uinculis liberatussit:
ipse in alio loco dicit: in carcerib freq̃nt̃.
De qͥb ñnũquã dñi auxilio crebro ipsis
ꝑsecutorib nichil dignũ in eo morte in¬
uenientib dimittebat᷑ Necdũ enĩ suꝑ no¬
mine xp̃iano senatus confulta ꝓcesserans:
gladius dedicarat: s ꝓ nouitate p̃dicatio¬
nis. siue a iudeis inuidentib siue alihis
qͥ sua uidebant idola destrui. ad furorẽ
popłis concitatiᷤᷤ missi in carcerẽ.: rursũ
impetu & furore deposito laxabantur.
dimitti paulũ. si ñ appellassetͣ cesarẽ. &
quia nullã inuenerit causã pret̃ q̃stio¬

Expanded text:
esset sita quam in coenaculo. Quam ob causam esset sita quam in coenaculo. Quam ob causam eum existimo etiam Romae in conducto mansisse biennium  Al. biennio. Nec parva, ut reor, erat mansio, ad quam Judaeorum turbae quotidie confluebant. Spero enim per orationes vestras donari me vobis. Filium Patri, Deus rogatus indulget, Apostolus mittitur. Quod autem crebro Paulus in carcere fuerit, et de vinculis liberatus sit, ipse in alio loco dicit: In carceribus frequenter , de quibus nonnumquam Domini auxilio, crebro ipsis persecutoribus nihil dignum in eo morte invenientibus dimittebatur. Necdum enim super nomine Christiano senatusconsulta praecesserant: gladius dedicaret. Sed pro novitate praedicationis, sive a Judaeis invidentibus, sive ab his qui sua videbant idola destrui, ad furorem populis concitatis, missi in carcerem, rursum impetu et furore deposito, laxabantur. dimitti Paulum, si non appellasset Caesarem . Et quia nullam invenerit causam, praeter quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ: qł debuimꝰ facere fecimꝰ. Ulirgini¬
tas qͦq ꝓpt̾ea maiori pcͥio coronat᷑ qr p̃¬
ceptũ dñi ñ habet: & ult imꝑataᷤͤ tendit
Simul autẽ & p̃para mͥ hospitiũn on
puto tã diuitẽ fuisse apłm. & tantissar¬
cinis occupatũ. ut p̃ꝑato egeret hospitio¬
& ñ una contentus cellula breue sin cor-¬
mon ad se ẽẽ uenturũ. magis faciat qđ
rogatus ẽ. Si autẽ hoc ñ dispensatorie.
s uere qͥs ȩstimat imꝑatũ. ut sibi hospi¬
tiũ p̃pararet: apło magis quã paulo
hospitiũ p̃parandũ ẽ Ilenturuᷤᷤ ad no¬
uã ciuitatẽ. p̃dicaturus erueifixũ. &t in¬
audita doginata delaturus: sciebat ad
se plurimos concursuros. Et necesse erat
pͥmũ. ut domꝰ in celebri urbis loco ad
quẽ facile conueniret᷑: deinde ut ab om̃i
importunitate uacua. aut ampla quã
plurimos caꝑet audientũ. ne ꝓxima
spectaculoꝵ locis. ne turpi uicinio de¬
testabilis: postremo ut in plano potius

Expanded text:
cimus . Virginitas quoque propterea majori praemio coronatur: quia praeceptum Domini non habet, et ultra imperata se tendit. Simul autem et praepara mihi hospitium. Non puto tam divitem fuisse Apostolum, et tantis sarcinis occupatum, ut praeparato egeret hospitio, et non una contentus cellula, breves cormon ad se esse venturum, magis faciat quod rogatus est. Si autem hoc non dispensatorie, sed vere quis existimat imperatum, ut sibi hospitium praeparet, apostolo magis quam Paulo hospitium praeparandum est. Venturus ad novam civitatem, praedicaturus Crucifixum, et inaudita dogmata delaturus, sciebat ad se plurimos concursuros; et necesse erat primum, ut domus in celebri esset urbis loco, ad quam facile conveniretur. Deinde, ut ab omni importunitate vacua: ut ampla, quae plurimos caperet audientium: ne proxima spectaculorum locis: ne turpi vicinia detestabilis: postremo ut in plano potius
Abbreviated transcription (Latin):
honesimus furto rapuit: ego me spon¬
deo redditurũ. Huius sponsionis epła
hȩc & manus testis ẽ ꝓpͥa: quã ñ solito
more dic taui. s mea manu ipse conscri
Hoc autẽ dico: quasi ad extraneũ loq̃mꝰ
Ceterũ si ad ius meũ redeã: ꝓpt̾ sermo.¬
effectus es: te mͥ ipsũ debes. Quod si
tu m̃s es: & tua om̃a mea sunt. Si autẽ
tua om̃a mea st̃: honesimꝰ quoq qui
tuus ẽ. m̃s ẽ Propterea gͥ eo uti potu
ut meo. s uoluntati tuȩ relinquo ut

Expanded text:
Onesimus furto rapuit, ego me spondeo redditurum, hujus sponsionis epistola haec et manus testis est propria, quam non solito more dictavi, sed mea manu ipse conscripHoc autem dico quasi ad extraneum loquens. Caeterum si ad jus meum redeam, propter sermoeffectus es, te mihi ipsum debes. Quod si tu meus es, et tua 664 omnia mea sunt; si autem tua omnia mea sunt, Onesimus quoque, qui tuus est, meus est. Poteram igitur eo uti, ut meo; sed vol
Abbreviated transcription (Latin):
quippe uiros. & apłicos. uit̃ cooꝑatorẽ
pauli & cõmilitonẽ eius. mediũ appie no¬
fulta comitatu. ñ uideatur ordinẽ sexi
habere s meriti. Quod autẽ ait.
Grã uobis & pax adõ patre nr̃o & dno

Expanded text:
quippe viros et apostolicos, inter cooperatorem quippe viros et apostolicos, inter cooperatorem Pauli, et commilitonem ejus, medium Apphiae nofulta comitatu, non videatur ordinem sexus habere, sed meriti. Quod autem ait, Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro
Abbreviated transcription (Latin):
Et archippo cõmilitoni: quẽ arbi.¬
tror cũ paulo & cimotheo contra ad¬
uersarios ꝓ xp̃i nomine dimicantẽ exsti¬
tisse uictorẽ. & ꝓpterea nc̃ cõmilitonẽ
dici. quo in eodẽ certamine belloq su¬
perauerat. Scribitur etiã ȩccłȩ quȩ in
domo eius ẽ Uerũ hoc ambiguũ utrũ
eccłȩ quȩ in domo archippi sit: an ei
tatur. Nam licet paulus & timotheus par
scribant ad philemonẽ. appiã. archippi
& eccłam : tam̃ in sequentib apꝓbatur. pas¬
lũ tantũmͦ ad philemonẽ seribere: & uii
cũ uno sermocinari. Gr̃as ago dõ meo
semꝑ. memoriã tui faciens. Hunc autẽ
morẽ scribendi in ñnullis epłis eius in¬
uenire poteritis: qd cũ plures & ad pluro
in p̃fatione ponantur: postea ꝑ totũ cor¬
pus epłȩ unus disputans inducat᷑ Illud
de nichil referre. gentilis sit aliquis an
iudeus. uir an mulier. seruus an liber.
etiam in hoc loco ꝑspicuũ fit Int̃ duos

Expanded text:
et Archippo commilitoni, quem arbiet Archippo commilitoni, quem arbitror cum Paulo et Thimotheo contra adversarios pro Christi nomine dimicantem exstitisse victorem, et propterea nunc commilitonem dici, quod in eodem certamine belloque superaverit. Scribitur etiam Ecclesiae quae in domo ejus est. Verum hoc ambiguum, utrum Ecclesiae quae in domo Archippi sit: an ei tatur. Nam licet Paulus et Thimotheus pariter scribant ad Philemonem, Appiam, Archippum, et Ecclesiam: tamen in sequentibus approbatur Paulum tantummodo ad Philemonem scribere, et unum cum uno sermocinari. Gratias ago Deo meo semper, et memoriam tui faciens. Hunc autem morem scribendi in nonnullis epistolis ejus invenire poteritis: quod cum plures, et ad plures 751 in praefatione ponantur, postea per totum corpus Epistolae, unus disputans inducatur. IlluChristi fide nihil referre, gentilis sit aliquis, an Judaeus: vir, an mulier: servus, an liber : etiam in hoc loco perspicuum fit. Inter duos
Abbreviated transcription (Latin):
greco ꝓ diligibili: qͥ locus manifestis¬
sime de xp̃o intelligitur. Licet enim
iudei idida hoc ẽ amatũ dĩ salomonẽ
dici putent qd ei a do sit obsapientiã
nom̃ impositũ : tam̃ amatus dĩ quis
magis dici potest: nͥ is de quo in eugłio
pat̾ loquit᷑. hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus in
quo mͥ cõplacui. hunc audite: Deniq
& in esaia ita scriptũ habet. Cantabo
dilecto canticũ diligibilis uineȩ meȩ
Hinea facta ẽ dilecto. Et hoc circũci¬
sio de popło iudaico accipiendũ pu¬
tans: impegit in lapidem offensionis.
& petrã scandali. ñ recogitans uineã
quȩ de egipto translata ẽ. eẽ domũ
isrł. & xp̃m hic dici uel diligibilem
uel dilectũ : dũ & ipse diligi meretur
a sc̃ĩs & scĩ eũ diligunt. offerentesci
& timotheus philemoni karissimo
&t cooꝑatori. Qui ideo karissimus dic¬
tus ẽ. quod in eodẽ xp̃i oꝑe uersetur
qͥđ falsȩ & fictȩ germanitatis.

Expanded text:
Graeco, pro diligibili: qui locus manifestisGraeco, pro diligibili: qui locus manifestissime de Christo intelligitur. Licet enim Judaei IDIDIA  , hoc est, amatum Dei, Salomonem dici putent, quod ei a Deo sit ob sapientiam nomen impositum : tamen amatus Dei quis magis dici potest, nisi is de quo in Evangelio Pater loquitur: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, hunc audite Denique et in Isaia ita scriptum habet: Cantabo dilecto canticum diligibilis vineae meae. Vinea facta est dilecto . Et hoc circumcisio de populo Judaico accipiendum putans, impegit in lapidem offensionis, et petram scandali: non recogitans vineam quae de Aegypto translata est, esse domum Isrvel dilectum: dum et ipse diligi meretur a sanctis, et sancti eum diligunt, offerentes eiet Thimotheus, Philemoni charissimo et cooperatori: qui ideo charissimus dictus est, quod in eodem Christi opere versetur.sae aliquid, et fictae germanitatis:
Abbreviated transcription (Latin):
apłõs. si quod forte paulo dictante alitꝰ
sp̃s sc̃s suggessisset. absq ulla tristitia
addebat paulus in litteris quas dictabat.
scd̾m id qđ ipse corinthiis p̃cipit. ut si
alio ꝓ pħante. alii fuerit reuelatũ.ta.¬
ceat ille qui priusꝓpħabat: ita ipse
quoq p̃ceptũ suũ oꝑe cõplebat. & ꝓpt̃
pauca. quȩ alio ad diderat suggerente:
Philemoni inquit dilecto  bebat¬
quod dilectus dr̃. sed. atanutũ id est
diligibili Int̃ dilectũ autẽ. & diligibi¬
lem hoc int̾ẽ. quod dilectus appellari
potest & ille qui dilectionẽ ñ meretur¬
diligibilis uͦ. is tantũ qui merito diligi¬
tur Deniq & inimicos nr̃os diligere p̾ci¬
pimur. qui st̃ dilecti. sed ñ diligibiles
Amanꝰ quippe illosñ quia amari de¬
bentur merentur. sed qr p̃cipitur. eos
ñ odio habendos Illud quoq qđ in
quadragesimi quarti psalmi titulo
p̃notatur ꝓ dilecto. melius habet in

Expanded text:
apostolos, si quid forte Paulo dictante, alii apostolos, si quid forte Paulo dictante, alii spiritus suggessisset, absque ulla tristitia addebat Paulus in litteris quas dictabat. Secundum id quod ipse Corinthiis praecepit, ut si alio prophetante, alii fuerit revelatum, taceat ille qui prius prophetabat . Ita ipse quoque praeceptum suum opere complebat, et propter pauca quae alio addiderat suggerente uaescribebat. Philemoni, inquit, dilecto. quod dilectus dicitur, sed ἀγαπητῷ, id est, diligibili. Inter dilectum autem et diligibilem, hoc interest, quod dilectus appellari potest et ille qui dilectionem non mereturDiligibilis vero is tantum qui merito diligitur. Denique et inimicos nostros diligere praecipimur, qui sunt 750 dilecti, sed non diligibiles. Amamus quippe illos, non quia amari merentur, sed quia praecipitur eos odio non habendos. Illud vero quod in quadragesimi quarti Psalmi titulo praenotatur, pro dilecto, melius habet in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad colosenses iusserat. in huius quoq
epłe fine p̃cipiat: ut uxores uiris subici¬
antur. ut uiri uxores diligant. ut filii
obediant parentib ut patres ̃ ꝓuocent
ad iracundiam filios suos. ut serui obe¬
diant dñis carnalib. ut dni relictis mi¬
nis ea seruis quȩ iusta st̃ p̃beant os ad
extremũ epłam sua hoc fine concludat
Quid agã notũ uobis faciet tithicus ka¬
rissimꝰ fr̃ & fidelis minister in dño. quẽ
misi ad uosin hoc ipsũ ut cognoscatis quȩ
circa me st̃: & consolet᷑ corda ur̃a. Ti¬
thicus autẽ is ẽ qui & ad colosenses cũ
honesimo mittt᷑. & eo tẽpore honesi¬
mũ habuit comitẽ: quo honesimꝰ ad phi¬
lemonẽ litteras ꝑferebat.
eodem in tẽpore. uel p̃sente timotheo.
cȩterisq dictate st̃. Qd ego duplici ex
causa factũ puto: ut & epłã maiorem
haberet auctoritatẽ. quȩ ñ ab uno scri¬
bebat᷑: & quia nulla emulatio erat int̾

Expanded text:
quae ad Colossenses jusserat, in hujus quoque quae ad Colossenses jusserat, in hujus quoque Epistolae fine praecipiat, ut uxores subjiciantur viris, et viri uxores diligant, ut filii obediant parentibus, ut patres non provocent ad iracundiam filios suos, ut servi obediant dominis carnalibus, ut domini, relictis minis, ea servis quae justa sunt, praebeant: et ad extremum Epistolam suam hoc fine concludat: Quid agam, notum vobis faciet Tychicus charissimus frater, et fidelis minister in Domino: quem misi adcirca me sunt, et consoletur corda vestra. Tychicus autem is est, qui et ad Colossenses cum Onesimo mittitur, et eo tempore Onesimum habuit comitem, quo Onesimus ad Philemonem litteras perferebat. eodem tempore, vel praesente Timotheo caeterisque, dictatae sint. Quod ego duplici ex causa factum puto; ut et Epistola majorem haberet auctoritatem, quae non ab uno scribebatur: et quia nulla aemulatio erat inter
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ circa uossunt. & consoletur corda
urã. cũ oͥnesimo karissimo. & fideli fre
qui ẽ ex uobis Si autẽ philemon ad quẽ
quod honesimꝰ ex eissit: nos ratio ipsa &
ordo deducit. quod & philemon colosen¬
sis sit. &e eo tẽpore cõmunẽ ad omẽm ȩccłam
honesimus epłam tulerit quo pͥuatas &¬
sui cõm̃datrices ad dnm litteras sũpserit
Est & aliud indiciũ. quod in hac eadem
epła & archippus nominatur: cui hic cũ
philemone scribitur. Dicite inquit archip¬
po Uide ministeriũ quod accepisti adño
ut illud impleas. Quod ẽ ministerium.
quod archippus accepit a dño: Ad phile
puto aut epm̃ eũ fuisse ȩccłȩ colosensis.
cui admonetur studiose diligent̾q p̃ẽẽ :¬
aut eugłii p̃dicatorẽ Aut si ita ñ ẽ. illud
mͥ in p̃sentiarũ sufficit. qđ o philemon
& archippus & honesimus ipse qui litte¬
ras ꝑferebat fuerint colosenses. & eodem
tẽpore quatuor ut ante diximꝰ epłȩ scrip¬
te sint Ad ephesios uͦ illã ob causã. quod

Expanded text:
ca vos sunt, et consoletur corda vestra, cum Onesimo charissimo et fideli fratre, qui est ex vobis . » Hic autem Philemon, ad quemquod Onesimus ex eis sit, unde ratio nos ipsa et ordo deducit, quod et Philemon Colossensis sit, et eo tempore communem ad omnem ecclesiam Onesimus epsui commendatrices ad dominum litteras sumpserat. Est et aliud indicium, quod in hac eadem epistola et Archippus nominatur, cui hic cum Philemone scribitur: Dicite, inquit, Archippo: Vide ministerium, quod accepisti in Domino, ut illud impleas . Quod est ministerium quod Archippus accepit a Domino? In epiputo, aut episcopum eum fuisse ecclesiae Colossensis, cui admonetur studiose diligenterque elii praedicatorem. Aut si ita non est, illud mihi impraesentiarum sufficit, quod et Philemon et Archippus, et Onesimus ipse qui litteras perferebat, fuerint Colossenses, et eodem tempore quatuor ut ante diximus Epistolae scriptae sunt. Ad Ephesios vero illam ob causam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
risintelligere: ñ ẽ difficile ad mirabilẽ.
atq beneficũ. p̃cipue ad eũ seribere eui
uniũsa concessa sint uicia. ut os eiꝰ pateat
ad cȩlestẽ panẽ: deinde ad continentẽ.
respondeat testimonio suo nec ñ eũ cui
specialit̃ epła dedicatur salutari ub̾tate
crescente & eo qui factas ẽ ꝑ mandata
sublimior. illoq qui ꝑ maiora
oꝑa in montẽ usq suc cre¬
uerit ab eo quoq qͥ posuit
custodiã ori suo & ostiũ
munitũ labis suis. Qui
id circo forsitan tacuit :
quia ad modicũ apłm dereli¬
querat & adextremũ ab eo qui
ꝑ se ipse consurgens cotidie
augeat᷑ ꝓcessusq habeat: dũ eugłio
eius orbis impletur: & totiens
crescit quotiens auditur:
Hilemonem

Expanded text:
rimus intelligere, non est difficile admirabilem, rimus intelligere, non est difficile admirabilem, atque beneficum praecipue ad eum scribere, cui universa concessa sunt vitia, et os ejus pateat ad coelestem panem. Deinde ad continentem, respondeat testimonio suo, necnon eum, cui specialiter Epistola dedicatur, salutari ab ubertate crescente. Et eo, qui factus sit per mandata sublimior, illoque, qui per majora opera in montem usque succreverit, ab eo quoque, qui posuit custodiam ori suo, et ostium munitum labiis suis: qui idcirco forsitan tacuit, quia ad modicum Apostolum dereliquerat. Et ad extremum ab eo, qui per se ipse consurgens quotidie augeatur, processusque habeat, dum Evangelio ejus orbis impletur, qui toties crescit quoties auditus Philemonem