comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dente: qd̾ uidetur pͥotius abstulisse
qm confirmasse. cum ait. Ego aut̃ di¬
co uobis. nõ resistere malo.s siquis te
ꝑcussexit in maxillam tuam dexteram:
prebe illi ⁊ alt̾am ⁊ cec̾a. Nos enĩ dicimꝰ
etiã hec que isti putant soluisse xp̃m
uelut contraria referendo. et tunc pro
tempore bene fuisse instituta. et nunc
a xp̃o nõ soluta s ad impleta. Proinde
primũ ab his quero utrum illi antiqͥ
iusti. enoch. ⁊ sech. hos enim potissimũ
faustus cõmeniorat. ꝙ si qui alii non¬
rer solum aute moysen. s et ante abraham
fuerunt. irati sint fr̃i sine cã: aut dix̾int
fratri fatuesi eñi non dixerunt: cur non
et talia docuerunt: Qd̃ si et talia docuerũt.
quero quẽ admodũ nel eoꝵ iusticiã doctrinã
ꝙ xp̃c adimpleu̾it. addendo. ego aut̃ dico
nobis. si quis irascitur fr̃i suo. Aut si quis
dicit racha. aut siquis dicit fatue. reus
erit uel udicii uel concilii. uel gehenne ig¬

Expanded text:
pro dente. quod uidetur potius abstulisse pro dente. quod uidetur potius abstulisse quam confirmasse. cum ait: ego autem dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in maxillam tuam dextram. praebe illi et alteram et cetera. nos enim dicimus etiam haec. quae isti putant soluisse Christum. uelut contraria referendo et tunc pro tempore bene fuisse instituta et nunc a Christo non soluta, sed adinpleta. Proinde primum ab his quaero, utrum illi antiqui iusti. Enoch et Seth — hos enim potissimum Faustus commemorat — et si qui alii. non solum ante Moysen, sed et si qui ante Abraham fuerunt, irati sint fratri sine causa aut dixerunt fratri: fatue. si enim non dixerunt, cur non et talia docuerunt? quodsi et talia docuerunt, quaero, quemadmodum uel eorum iustitiam doctrinamque Christus adinpleuerit addendo: ego autem dico uobis: si quis irascitur fratri suo aut si quis dicit "racha" aut si quis dicit "fatue." reus erit uel iudicii uel consilii uel gehennae ig
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscenda ucore ꝓximi. a concupiscen¬
da reꝓximi. nõ se temꝑant xp̃iani. que
omĩa in illa lege consc̾pta sunt: Hec p̃¬
cepta sunt moꝵ: illa sacramenta sunt
ꝓmissoꝵ. Hec implentur ꝑ adiuuan¬
tem gr̃am. illa ꝑ redditam u̾itatem. U¬
traq ꝑ xp̃m. et illam gr̃am semꝑ do¬
nantem. nunc etiã reuelantẽ. ⁊ hanc u̾i¬
tatem tunc ꝓmittentẽ. nunc exhiben¬
nificatõne ũsata sunt: reb redditis
tnsierunt. Ita et ip̃a nõ soluta s adim¬
pleta sunt. quia ea nõ itrita nec fallacia
xp̃t ostendit. cum id qd̾ eoꝵ significati¬
one ꝓmitcebatur exhibuit. Non itaq
sicut᷑ faustus opinatur. quedam dñs
iħ̾c adimpleuit. que ab antiqͥs iustis
iam dicta erant ante legem moyseos
sicuti est. non occides qd̾ non contrario
redarguit: s magis firmauit. cum et
ab ira et a conuitio reuocauit: quedã
uo soluit que ꝓpria uidentur legis he¬
breoꝵ. sicuti est oculũ ꝓ oculo. dentem

Expanded text:
cupiscenda uxore proximi <aut a concupiscencupiscenda uxore proximi <aut a concupiscenda re proximi non se temperant christiani? quae omnia in illa lege conscripta sunt. haec praecepta sunt morum, illa sacramenta sunt promissorum; haec inplentur per adiuuantem gratiam, illa per redditam ueritatem: utraque per Christum et illam gratiam semper donantem, nunc etiam reuelantem, et hanc ueritatem tunc promittentem, nunc exhibennificatione uersata sunt, rebus redditis transierunt. ita et ipsa non soluta. sed adinpleta sunt, quia ea non inrita nec fallacia Christus ostendit, cum id quod eorum significatione promittebatur exhibuit. Non itaque. sicut Faustus opinatur. quaedam dominus Iesus adinpleuit. quae ab antiquis iustis iam dicta erant ante legem Moyseos, sicuti est: non occides. quod non contrario redarguit, sed magis firmauit. cum et ab ira et a conuicio reuocauit. quaedam uero soluit. quae propria uidebantur legis Hebraeorum, sicuti est: oculum pro oculo. dentem
Abbreviated transcription (Latin):
simmachianoꝵ uł napareoꝵ noĩe cõme¬
morauit. qui usꝙ ad nr̃a tempora iã qui¬
dem in exigua. s adhuc tam̃ uel in ip̃a
paucipate ꝑdurant. Quid hñt gͦ isti
unde legi et ꝓphis calumpnient᷑ qd̾ eos
xp̃c soluere uenerit potuis qͣm adimple¬
re: quia xp̃iani nõ obseruant que ibi
precepta sunt. cum ea sola nõ obseruent
seruent magis quia eadem ꝓmissa iam
xp̃c impleuit. ne ad huc ꝓ mittantur
que iam impleta suntͤ: eoꝵq ꝓmissi¬
ua ibi signa in eis t̾minari debuerũt.
quos fides xp̃i hec adimplentis iam ta¬
lib imbutos inuenerat: Nunqͥd eñi
nõ obseruant xp̃iani qd̾ in illa sc̃ptura
Nunqͥd nõ obseruant xp̃iani. qd ibi dici¬
tur nõ accipies nomen dñi tui inuanũ:
Nũquid ip̃m sabb̃m qd̃ ad intelligendã
ueram requiem ꝑtinet. nõ obseruant
ni non deferunt. qd̾ ibi p̃ceptum est:
Numqͥd a fornicatõnib ꝙ homicidi¬
is. a furtis a falsis testimoniis. a con¬

Expanded text:
Symmachianorum uel Nazaraeorum nomine commeSymmachianorum uel Nazaraeorum nomine commemorauit, qui usque ad nostra tempora iam quidem in exigua, sed adhuc tamen uel in ipsa paucitate perdurant. Quid habent ergo isti, unde legi et prophetis calumnientur, quod eos Christus soluere uenerit potius quam adinplere, quia christiani non obseruant, quae ibi praecepta sunt, cum ea sola non obseruent,seruent magis, quia eadem promissa iam Christus inpleuit, nec adhuc promittuntur, quia iam inpleta sunt, eorumque promissiua signa in eis terminari debuerunt, quos fides Christi haec adinplentis iam talibus inbutos inuenerat? numquid enim non obseruant christiani, quod in illa scriptura numquid non obseruant christiani, quod ibi dicitur: non accipias nomen domini dei tui in uanum? sabbatum, quod ad intellegendam ueram requiem pertinet, non obseruant ni non deferunt, quod ibi praeceptum est ? numquid a fornicationibus aut homicidiis aut furtis aut falsis testimoniis, a con
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ppłs dei anteqm xp̃c ueniret legẽ
ꝓphasq adimplere. illa omĩa que hunc
ꝑmittebant obseruare uidebatur: liber
in eis qui hec quo ꝑtinerent intellige¬
bant: seruus aut̃ in eis qui hoc nõ intel¬
ligebant. Post̾i̾or gͦ ppłs accedens ad fidẽ.
qua iam xp̃c uenisse. passus eẽ ac resur¬
rexisse p̃dicabatur. in his quidẽ hõib
quos iam talib sacͣmentis institutos ea¬
dem fides inuen̾at. nec cogebatur ista¬
obseruare. nec ꝓhibebat᷑. In his aut̃ qui
talib uacui. nulla gen̾is. nulla consue¬
tudinis uel congruentie necessitudine
retenti crediderant. etiã ꝓhibebat᷑ ut per
eos iam inciꝑet apparere. illa omia ꝓpt̃
ueniente atq hec ꝓmissa adimplente
iam oportere cessare. Hoc gͥ temꝑamen¬
cum displicuiss quibdam ex cͥcumcisione
credentib. qui hec non intelligebant: ĩ ea
ꝑu̾sitate manserunt. ut & gentes coge¬
rent uidaiare. Hi sunt quos faustus

Expanded text:
itaque populus dei, antequam Christus ueniret legem itaque populus dei, antequam Christus ueniret legem prophetasque adinplere, illa omnia, quae hunc promittebant, obseruare iubebatur: liber in eis, qui haec quo pertinerent intellegebant. seruus autem in eis, qui hoc non intellegebant. posterior ergo populus accedens ad fidem, qua iam Christus uenisse, passus esse ac resurrexisse praedicabatur, in his quidem hominibus, quos iam talibus sacramentis institutos eadem fides inuenobservare, nec prohibebatur. In his autem qui talibus vacui, nulla generis, nulla consuetudinis, vel congruenti necessiretenti crediderant, etiam prohibebatur, ut per eos iam inciperet adparere illa omnia propta, quo ueniente atque haec promissa adinplente iam oportere cessare. hoc igitur temperamencum displicuisset quibusdam ex circumcisione credentibus, qui haec non intellegebant, in ea peruersitate manserunt, ut et gentes cogerent iudaizare. hi sunt, quos Faustus
Abbreviated transcription (Latin):
et ceteris huiꝰmodi obseruatõnib legis.
atq in his erant qui hoc ideo fi̾ magno¬
pere instabant: quia timebant uideos.
int̾ quos usabantur. Contͣ hos apłs pa¬
lus multa scribit. Nam in hoꝵ simła¬
tionem etiam petrũ adductũ frat̾na ob¬
iurgatione correxit. S postea qͣm in
unum apłi congregati etiã consilio suo
censuerunt gentes ad huimodi opera
legis non ẽẽ cogendas: displicuit quibdã
ex cͥcumcisione xp̃ianis. nõ ualentib mẽ¬
te discernere illos solos ab euismodis ob¬
seruatõnib nõ fuisse ꝓhibendos. qͥs fides
que reuelata est his iam imbutos ĩuene¬
rat: ut in eis iam cõsũmaret᷑ ip̃a actio
ꝓpħica. quos ante ad impletionẽ ꝓpħie
iam tenuerat: nesi ab ip̃is remou̾et᷑
imꝓbata potius qͣm t̾minata uideretur.
Si aut̃ ex gentib impon̾etur aut non
xp̃i ꝓmittendi causa instituta ẽẽ: aũ ad¬
huc xp̃m ꝓmittere putaret᷑. Primus

Expanded text:
et ceteris huiuscemodi obseruationibus legis. et ceteris huiuscemodi obseruationibus legis. atque in his erant, qui hoc ideo fieri magnopere insistebant, quia timebant Iudaeos, inter quos uersabantur. contra hos apostolus Paulus multa scripsit; nam in horum simulationem etiam Petrum adductum fraterna obiurgatione correxit. sed posteaquam in unum apostoli congregati etiam concilio suo censuerunt gentes ad huiusmodi opera legis non esse cogendas, displicuit quibusdam ex circumcisione christianis non ualentibus mente discernere illos solos ab huiusmodi obseruationibus non fuisse prohibendos, quos fides, quae reuelata est, his iam inbutos inuenerat, ut in eis iam consummaretur ipsa actio prophetica, quos ante adinpletionem prophetiae iam tenuerat, ne si et ab ipsis remoueretur, inprobata potius quam terminata uideretur, si autem et gentibus inponeretur, aut non Christi promittendi causa instituta esse, aut adhuc Christum promittere putaretur. primus
Abbreviated transcription (Latin):
Circumcidamini scilicet sicut ip̃i uolebãt.
sicut eis a quibdã deprauatis ꝑsua sũ
erat. qd̃ sine his legis oꝑib salui eẽ ñ
possent. Nam cum ad xp̃i gentes fidẽ
fidem ita uenirent. maxime ꝑ pauli a¬
płi p̃dicationẽ. sicut uenire debuerũt:
ut nullis eiusmodi obseruationib o¬
nerarentur: qr et insolita ista maxĩe
cͥcuncisionẽ grandes etate reformidan¬
tes deterrent᷑ a fide. et nõ ita nati ut
talib sacramentis imbuerent᷑. si more
pͥstino ꝓseliti fierent. tanqͣm xp̃c per
illa nst̾ĩa uenturus adhuc ꝓmitte̾t᷑
cum gͦ sic uenirent ad fidem ut iã ex
gentib uenire oportebat. nõ intelligen¬
tes qui ex c̾cuncisione uen̾ant. cur sͥ
illa ꝓmissa eẽnt. et cur gentib impo¬
nenda nõ eẽnt: quibdã carnalib se¬
ditionib ceꝑant eccłiam ꝑturbare. qd̃
gentiles ad d̾i ppłm accedentes nõ sollẽp¬
nit̾ ꝓseliti fierent in carnis cͥcumcisione.

Expanded text:
circumcidamini scilicet, sicut ipsi uolebant, circumcidamini scilicet, sicut ipsi uolebant, sicut eis a quibusdam deprauatis persuasum erat, quod sine his legis operibus salui esse non possent. nam cum gentes ad Christi fidem ita uenirent, maxime per Pauli apostoli praedicationem, sicut uenire debuerunt, ut nullis eiusmodi obseruationibus onerarentur — quia et insolita ista, maxime circumcisionem, grandes aetate reformidantes deterrerentur a fide, et non ita nati, ut talibus sacramentis inbuerentur, si more pristino proselyti fierent, tamquam Christus per illa mysteria uenturus adhuc promitteretur — cum ergo sic uenirent ad fidem, ut iam ex gentibus uenire oportebat, non intellegentes qui ex circumcisione uenerant, cur sibi illa permissa essent. et cur gentibus inponenda non essent, quibusdam carnalibus seditionibus coeperant ecclesiam perturbare, quod gentiles ad dei populum accedentes non sollemniter proselyti fierent in carnis circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ꝓpt̾ illos. ad quos tales cum eo ue¬
nerat etiam circũcidit apłs. atq ip̃e int̾
eos morem huiusmodi custodiuit. non
simulatione fallaci. s consilio prudenti.
Neq eñi ita natis. et ita institutis. noxi¬
A erant ista: qͣmiuis iam nõ eent signifi¬
candis futuris necessaria. Magis quippe
noxium erat ea tanqͣm noxia ꝓhib̾e. in
his hominib usq ad quos durare debu
ut iam de cet̾o qui nulla tali necessitudi¬
ne ten̾entur. s ex diu̾so uelut pariete. idẽ¬
ex preputio ad illũ angularẽ lapidem qͥ
rent᷑. Si aut̃ his qui ex cͥcumcisione ue¬
nerant talib q sacramentis. adhuc de¬
diti erant. ultro uellent sicut tymoche¬
us conferre congruentiam nõ ꝓhib̾ent᷑
uerum si in huiꝰmodi legis oꝑib putarẽt
suam spem salutẽq contineri: tanqͣm
a certa ꝑnitie uetarent᷑. Unde tst illud
apłi. Ecce ego paulus dico nobis. quia si
tͥcumcidamini. xp̃c uobis nicħ proderit.

Expanded text:
tum, propter illos ad quos talis cum eo vetum, propter illos ad quos talis cum eo venerat, etiam circumcidit Apostolus , atque ipse inter eos morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Neque enim ita natis, et ita institutis noxia erant ista, quamvis jam non essent significandis futuris necessaria. Magis quippe noxium erat, haec tanquam noxia prohibere in his hominibus usque ad quos durare debueut jam de caetero qui nulla tali necessitudine tenerentur, sed ex diverso veluti pariete, id est, praeputio ad illum angularem lapidem, qurentur. Si autem his qui ex circumcisione venerant, talibusque sacramentis adhuc dediti erant, ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non prohiberentur. Verum si in hujusmodi legis operibus putarent suam spem salutemque contineri, tanquam a certa pernicie vitarentur. Unde et illud apostoli: ecce ego Paulus dico uobis, quia si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit,
Abbreviated transcription (Latin):
passus sit. resurrexit. qd̾ hec sacramen¬
ta. que a xp̃ianis aguntur. iam ꝑsonãt
Qui gͦ uenit legem q ꝓpħas nõ solu̾e
s adimplere: ip̃a adimpletione abstu¬
lit ea ꝑ que adhuc ꝓmitcebatur ĩplen¬
dum. qd̾ iam constat impletũ: tanqͣm
si u̾ba ista tolleret nasciturꝰ. passurus
resurrecturus. que cum hec futura es¬
sent reste dicebant᷑. et institueret dici
natus est. passus est. resurrexit. que ill
completis. et ob hoc ablatis recte dicunt᷑
Sicut gͦ ista u̾ba. ita illa prioris ppłi
buerunt. Qd̃ primis xp̃ianis qui ex iu¬
deis crediderant. donec contra tam di¬
urtinam consuetudinẽ paulatim ꝑ¬
su aderetur. adq ad intellectum ꝑfcm̃
ꝑduceretur. et quia ita nati erant at
instituti siuerunt eos apłi patrum ritũ
traditionemq seruare: et eos quib ħ
opus erat. ut congruerunt illoꝵ tardita¬
ti moribusq monuerunt. Inde est qd̃ ty¬
motheum uidea matre. et greco patrena¬

Expanded text:
passus sit, resurrexerit. quod haec sacramenpassus sit, resurrexerit. quod haec sacramenta, quae a christianis aguntur, iam personant. qui ergo uenit legem et prophetas non soluere sed adinplere, ipsa adinpletione abstulit ea, per quae adhuc promittebatur inplendum, quod iam constat inpletum. tamquam si uerba ista tolleret "nasciturus, passurus, resurrecturus," quae cum haec futura essent, recte dicebantur, et institueret dici "natus est, passus est, resurrexit," quae illis conpletis et ob hoc ablatis recte dicuntur. Sicut ergo ista uerba, ita illa prioris populbuerunt, quod primis christianis, qui ex Iudaeis crediderant, donec contra tam diuturnam consuetudinem paulatim persuaderetur atque ad intellectum perfectum perduceretur, et quia iinstituti, jusserunt eos apostoli patrium ritum traditionemque servare, et eos quibus hoc opus erat, ut congruerent illorum tarditati moribusque, monuerunt. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre na
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt : Quid eñi sunt aliud queꝙy
corꝑalia sacramenta. nisi quedã quasi
u̾ba iuisibilia: sacro sancta quidem uerũp
tam̃ mutabilia et temꝑalia: B̾s eñi eter¬
nus est. nec tamen aqua et om̃is illa actio
corꝑalis que agitur cum baptitamus. &
fit et tͣnsit et̾na est. ubi rursus etiã ille si¬
labe celeriter sonantes. et tͣnseuntes cum
dicit᷑ d̾s:. nisi dicantur nõ consecrat᷑. Hec
omĩa fuint et tnͣseunt sonant et tͣnse¬
unt: urtus tamen que ꝑ ista oꝑatur.
iugiter manet. et donũ sp̃itale qd̃ ꝑ ista
insinuatur. et̾num est. Qui gͦ dicit. si xͨ
legem et ꝓph̾as nõ soluisset. illa sacram̃
dicere. Si xp̃c legem et ꝓph̾as nõ soluiss
adhuc ꝓmitt̾etur nasciturꝰ. passiuꝰ. re¬
surrecturus. cum ideo magis hec non
solu̾it. s ad impleu̾it. qr iam nõ ꝓmit¬
titur nasciturus. passurus. resurrectu¬
rus. qd̾ illa sacramenta quodãmͦ ꝑ so¬
nabant: S annuntiatur qd̃ natus sit

Expanded text:
tuerunt? quid enim sunt aliud quaeque tuerunt? quid enim sunt aliud quaeque corporalia sacramenta nisi quaedam quasi uerba uisibilia, sacrosancta quidem uerum tamen mutabilia et temporalia? deus enim aeternus est, nec tamen aqua et omnis illa actio corporalis, quae agitur cum baptizamus et fit et transit, aeterna est: ubi rursus etiam illae syllabae celeriter sonantes et transeuntes, cum dicitur deus, nisi dicantur, non consecratur. haec. omnia fiunt et transeunt, sonant et transeunt; uirtus tamen, quae per ista operatur, iugiter manet et donum spiritale. quod per ista insinuatur, aeternum est. qui ergo dicit: si Christus legem et prophetas non soluisset, illa sacramendicere: si Christus legem et prophetas non soluisset, adhuc promitteretur nasciturus, passurus et resurrecturus, cum ideo magis haec non soluerit, sed adinpleuerit, quia iam non promittitur nasciturus. passurus, resurrecturus, quod illa sacramenta quondam personabant, sed adnuntiatur, quod natus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
onem uel ꝑtractando discutere. uel ali
quid in ea reꝑtum etiam confirmando
qͣnto errore delirent qui putant signis
sacramentisq mutatis. etiã res ipsas
ẽẽ diu̾sas. quas ritus ꝓpħicus p̃nunti¬
auit ꝓmissas. et qͣs ritus eunglicus
annuntiauit impletas: Aut qui cen¬
sent cum res eedem sint nõ eas aliis
sacramentis annũtiari debuisse com¬
pletas. qͣm his quib ad huc complende
p̃nuntiabant᷑. Si eñi soni u̾boꝵ qͥbus
ioquimur ꝓ temꝑe cõmutantur. eadẽ¬
q res alit̾ annuntiat᷑ facienda. aliter
tasta. sicut ista ip̃a duo u̾ba que dixi
facienda et facta. nec parib morarũ
int̾uallis. nec hisdem uel totidem lit¬
t̃is sillabis ue sonuerunt: qͥd mirum
si aliis myst̾ioꝵ signaculis. passio. et
resurrectio xp̃i futura ꝓmissa ẽ aliis
iam factanuntiatur. qndoquidẽ ipsa
uba futurum et factum. passurus ⁊
passus. resurrecturus ⁊ resurrexit. nec
tendi equalit̾ nec similit̾ sonare po¬

Expanded text:
onem uel pertractando discutere uel alonem uel pertractando discutere uel alquid in ea repertum etiam confirmando quanto errore delirent qui putant signis sacramentisque mutatis, etiam res ipsas esse diversas, quas ritus propheticus praenuntiavit promissas, et quas ritus evangelicus annuntiavit impletas: aut qui censent, cum res eaedem sint, non eas aliis sacramentis annuntiari debuisse completas, quam iis quibus adhuc complendae praenuntiabantur. Si enim soni verborum quibus loquimur, pro tempore commutantur, eadem res aliter adnuntiatur facienda, aliter facta. sicut ista ipsa duo uerba, quae dixi, facienda et facta, nec paribus morarum interuallis nec isdem uel totidem litteris syllabisue sonuerunt: quid mirum, si aliis mysteriorum signaculis passio et resurrectio Christi futura promissa est, aliis iam facta adnuntiatur, quandoquidem ipsa uerba "futurum et factum" "passurus et passus, " "resurrecturus et resurrexit," nec tendi aequaliter nec similiter sonare po
Abbreviated transcription (Latin):
debant. eademq sꝑabant. omnes iusti ⁊
scĩ etiam tempoꝵ illoꝵ. et ꝓmissiua erãt
illa om̃ia saciamenta. omnis ꝙ ritus ille
satrorum. Nunc aut̃ reuelata est fides
in qm conclusus erat ppłs qͣndo sub le¬
ge custodiebat᷑. Et qd̃ fidelib ꝓmittitur
in uidicio. iam completũ est in exemplo
ꝑ eum qui legem et ꝓphas non uenit sol¬
int̾ scrutatores sc̃arum sc̃pturar̃. utrũ
tantũ ꝓfu̾it antiquis iustis fides passu¬
ri et resurresturi xp̃i. qm uel reuelati¬
onib discebant. uel in ꝓpħis intelligebãt.
qͣntum nunc ꝓdest fides passi ⁊ resusci¬
tati. an ip̃a effusio sanguinis agni d̾i.
que facta est sicut dicit ip̃e ꝓ multis in
remissionem pcc̃õꝵ. aliquid utilitatis
et purgatõnis uel dederit. uel addid̾it.
etiã his qui hoc futurũ credentes. ante¬
qͣm fieret ex hac uita migrauerunt: ⁊¬
utrum mors eius ad liberatõnem etiam
mortuos uisitau̾it. S nunc istam q̃sti¬

Expanded text:
debant, eademque sperabant omnes justi et debant, eademque sperabant omnes justi et sancti etiam temporum illorum; et promissiva erant illa omnia sacramenta omnisque ritus ille sacrorum: nunc autem revelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub Lege custodiebatur ; et quod fidelibus promittitur in judicio, jam completum est in exemplo, per eum qui Legem et Prophetas non venit solinter scrutatores sanctarum scripturarum, utrum tantum profuerit antiquis iustis fides passuri et resurrecturi Christi quam uel reuelationibus discebant uel in prophetis intellegebant, quantum nunc prodest fides passi et resuscitati, an ipsa effusio sanguinis agni dei. quae facta est, sicut ipse dicit, pro multis in remissionem peccatorum. aliquid utilitatis et purgationis uel dederit uel addiderit etiam his, qui hoc futurum credentes, antequam fieret, ex hac uita emigrauerant. et utrum mors eius ad liberationem etiam mortuos uisitauerit. sed nunc istam quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et rerum nundũ impletarũ figuris.
om̃ia dura ⁊ horrenda ꝑpeti ꝑati fuert̃.
ꝙ pleriq ꝑpessi sunt: si tres pu̾os dani¬
elemq p̃dicamus. qr de mensa regis cõ¬
taminar noluerunt. qd̾ erat cont᷑ illiꝰ
temꝑis sacramentũ. si machabeos cum
ingenti ammiratione p̃ferimus quia
escas quib nunc xp̃iani licite utuntur
atting̾e noluerunt. qr tunc ꝓ tempore
ꝑpħito nõ licebat: qnͣtomagis nunc ꝓ bap¬
tismo xp̃i ꝓ eucharistia xp̃i ꝓ signo uͦ
ad om̃ia ꝑferenda paratior debet eẽ xͥa¬
nus. cum ille fuerint ꝓmissiones rerũ
complendarũ : hec sint indicia comple¬
tarum: Qd̃ eñi adhuc ꝓmittitur eccłie.
id est corpori xp̃i. et in manifestatõne pre¬
ditatur: et in ip̃o capite corꝑis saluato¬
resurrestione a mortius: Hoc iam com¬
pletum est in illa carne. qd̾ u̾bũ caro
fastum est. et habitauit in nobis. Tũc
gͣ et occulta erat fides. Nam eadẽ crẽ¬

Expanded text:
tis et rerum nondum impletarum figuris, tis et rerum nondum impletarum figuris, omnia dura et horrenda perpeti parati fuerunt, et plerique perpessi sunt; si tres pueros Danielemque praedicamus, quia de mensa regis contaminari noluerunt , quod erat contra illius temporis sacramentum; si Machabaeos cum ingenti admiratione praeferimus, quia escas, quibus nunc Christiani licite utuntur, attingere noluerunt , quia tunc pro tempore prophetico non licebat: quanto magis nunc pro Baptismo Christi, pro Eucharistiaad omnia perferenda paratior debet esse Christianus, cum illa fuerint promissiones rerum complendarum, haec sint indicia completarum? Quod enim adhuc promittitur Ecclesiae, id est, corpori Christi, et in manifestatione praedicatur, et in ipso capite corporis Salvatoresurrectione a mortuis? Hoc jam completum est in illa carne, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Tunc ergo et occulta erat fides; nam eadem cre
Abbreviated transcription (Latin):
forinam pietatis. et ꝑ malos mores ꝑdite
uiuendo iurtutem eius abnegarent: con¬
tinuo subiecit. Non carnis depositio sor¬
dium. s conscientie bone int̾rogato. Pro¬
inde prima sacramenta que obseuabant᷑
et celebrabantur ex lege. p̃nuntiatiua
erant xp̃i uenturi. Que cum suo aduen¬
tu xp̃c impleusset: ablata sunt. Et id̾o
ablata: quia impleta. Non eñi uenit le¬
gem soluere:s adimplere. Et alia sunt
instituta uirtute maiora. utilitate me¬
liora. actu faciliora. numero pauciora.
tanqͣm iusticia fidei reuelata. et in liber¬
tatem uocatis filiis di iugo seruitutis
ablato: qd̃ duro ꝙ carni dedito ppło cõ¬
gruebat᷑. Uerumptam̃ si antiqui iusti qͥ
Tacramentis illis intelligebant uenturã
p̃nuntiari reuelationẽ fid̾i. ex qua licet
adhuc oꝑta et abscondita munera tam̃
pretatis intellecta. et iam tunc ip̃i ui¬
uebant. qr in hac uita nemo tẽ potest
qui iusti. ꝓ illis p̃nuntiatiuis sacramẽ¬

Expanded text:
formam pietatis. et per malos mores perdite formam pietatis. et per malos mores perdite uiuendo uirtutem eius abnegarent, continuo subiecit: non carnis depositio sord ium. sed conscientiae bonae interrogatio. Proinde prima sacramenta. quae obseruabantur et celebrabantur ex lege, praenuntiatiua erant Christi uenturi: quae cum suo aduentu Christus inpleuisset. ablata sunt. et ideo ablata, quia inpleta; non enim uenit legem soluere. sed adinplere. et alia sunt instituta uirtute maiora, utilitate meliora. actu faciliora. numero pauciora, tamquam iustitia fidei reuelata et in libertatem uocatis filiis dei iugo seruitutis ablato. quod duro et carni dedito populo congruebat. Uerumtamen si antiqui iusti, qui sacramentis illis intellegebant uenturam praenuntiari reuelationem fidei, ex qua licet adhuc operta et abscondita.' munere tamen pietatis intellecta etiam tunc ipsi uiuebant, quia in hac uita nemo esse potest qui justi pro illis praenuntiativis sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. In nullũ aut̃ nomen religionis
seu uerum seu falsum coagulari hoĩes
possunt: nisi aliquo signaculoꝵ uł sacͣ¬
mentoꝵ uisibiliũ consortio colligentur.
Quoꝵ sacramentoꝵ ius in enarrabilit̾
ualet plurimũ: et ideo contempta sacri¬
legos facit. Impie quippe contempnitur :
sine qua nõ potest ꝑfici pietas. Uerũptñ
quia uisibilia sacrãmenta pietatis ineẽ
possunt etiã impiis sicut habuisse sanat᷑
baptismũ otiam magum symonẽ legi¬
mus: fuint tales quales apłs ait. Habẽ¬
tes formam pietatis. uirtutẽ autẽ eius
ab negantes. Uirtus aut̃ pietatis est: fi¬
nis precepti. idest caritas de corde puro. ⁊
conscientia bona. et fide non ficta. unde
apłs. petrus cum de sacramento arche in
qua noe domus a diluiuio liberata est. lo¬
queretur: sic et uos inquit simili forma ba¬
ptismi saluos facit. Et ne sibi sufficere pu¬
tarent uisibile sacramentũ ꝑ qd̃ habebãt

Expanded text:
rentur. in nullum autem nomen religionis. rentur. in nullum autem nomen religionis. seu uerum. seu falsum. coagulari homines possunt, nisi aliquo signaculorum uel sacramentorum uisibilium consortio conligentur: quorum sacramentorum uis inenarrabiliter ualet plurimum et ideo contempta sacrilegos facit. inpie quippe contemnitur, sine qua non potest perfici pietas. Uerumtamen quia uisibilia sacramenta pietatis inesse possunt etiam inpiis, sicut habuisse sanctum baptismum etiam magum Simoneum legimus. fiunt tales. quales apostolus ait: habentes formam pietatis. uirtutem autem eius abnegantes. uirtus autem pietatis est finis praecepti, id est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde apostolus Petrus. cum de sacramento arcae. in qua Noe domus a diluuio liberata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili forma baptisma saluos facit. et ne sibi sufficere putarent uisibile sacramentum. per quod habebant
Abbreviated transcription (Latin):
caritate sociatis. et quodãmͦ compactis hĩ¬
tare dignatur: et ideo magis illud nõ ob¬
seruari a icp̃ianis. quia iam xp̃c in eccł̃ia
sua qd̃ illa figura ꝓpħetice ꝓmittebat. im¬
pleuit. Et nuno quidẽ ista ꝓ suscepto ne¬
gocio. ne silentio p̃terirentur qͣnͣta potu¬
imus breuitate ꝑstrinximus: cet̾mi mem¬
bratim articulatimq discussa: libros ma¬
gnos multosq fecu̾nt: nichil aluid in ets
omĩa que ex illa scͥptura ꝓpt̾ea putatis
um figuraꝵ. obseruatio p̃nuntiatio ⁊p̃i
fuit. Unde quid mirũ est. quid absurdũ.
ĩmo quid nõ congruũ et consentaneum.
si post eius cessauit aduentũ. quicqͥd ideo
fiebat. ut eius prenuntiaret aduentum :
figure gͥ rerum que ad hoc obseruabant᷑.
ut ip̃a earum obseruatione uenturus xp̃c
tari ꝑ xp̃i aduentum nõ implet̾e. qr illo
ueniente nõ obseruantur: ut nisi iam ꝑ
aduentum xp̃i implerent᷑. adhuc obserua¬

Expanded text:
caritate socialis et quodam modo conpactis habcaritate socialis et quodam modo conpactis habitare dignatur, et ideo magis illud non obseruari a christianis, quia iam Christus in ecclesia sua, quod illa figura prophetice promittebat, inpleuit. Et nunc quidem ista pro suscepto negotio ne silentio praeterirentur, quanta potuimus breuitate perstrinximus. ceterum membratim articulatimque discussa libros magnos multosque fecerunt nihil aliud in eis omnia, quae ex illa scriptura propterea putatis um figurarum obseruatio praenuntiatio Christi fuit. unde quid mirum est, quid absurdum, immo quid non congruum et consentaneum, si post eius cessauit aduentum, quicquid ideo fiebat, ut eius praenuntiaret aduentum ? figurae igitur rerum, quae ad hoc obseruabantur, ut ipsa earum obseruatione uenturus Christari per Christi aduentum non inpletae, quia illo ueniente non obseruabantur. ut nisi iam per aduentum Christi inplerentur. adhuc obserua
Abbreviated transcription (Latin):
pascha nõ celebrat. si xp̃c nõ uenit legẽ
soluere s adimplere: respondeo. Immo
ꝓpt̾ea xp̃ianus iam sic pascha non cele¬
brat: quia qd̾ illa figura p̃nuntiabatur:
agnus ĩmaculatus sua passione xp̃c im
pleuit. Cum queris qm ob tam neome¬
nias in lege mandatas nõ celebret xp̃ianꝰ¬
si xp̃c uenit legem nõ solu̾e s ad ĩplere:
respondeo. Immo ꝓpt̾ea iam xp̃ianus ista
nõ celebrat: qr ꝓpter qd̃ p̾nuntiandũ cele¬
brantur: iam xp̃c impleuit. Celebratio ⁊
noue lune p̃nuntiabat nouam creaturã.
noua. Cum queris cur illa singularũ qua¬
Uenit enini consepelire nos sibi ꝑbaptismĩt
in mortem: ut quẽadmodũ xp̃c resurrexit
a mortius. sic ꝙ nos in nouitate uite am¬
bulemus. Cum queris quid cause est: ut
scenophegia nõ sit sollempnitas xp̃ianoꝵ
si lex a xp̃o impleta est nõ soluta: fendeo
tabernaculsi d̾i fideles eius ẽẽ inqlubus

Expanded text:
pascha non celebret. si Christus non uenit legem pascha non celebret. si Christus non uenit legem soluere. sed adinplere. respondeo: immo propterea christianus iam sic pascha non celebrat. quia id. quod illa figura praenuntiabatur. agnus inmaculatus sua passione Christus inpleuit. cum quaeris. quam ob causam neomenias in lege mandatas non celebret chris non uenit legem soluere. sed adinplere.. respondeo: immo propterea iam christianus ista non celebrat, quia propter quod praenuntiandum celebrabantur, iam Christus inpleuit. celebratio enim nouae lunae praenuntiabat nouam creaturam. noua. cum quaeris, cur illa singularum . quauenit enim consepelire nos sibi per baptismum in mortem, ut, quemadmodum Christus resurrexit a mortuis, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. cum quaeris, quid causae est, ut scenopegia non sit sollemnitas christianorum, si lex a Christo adinpleta est, non soluta, respondeo tabernaculum dei fideles eius esse, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ge precipitur. si xp̃c nõ uenit legem solu̾e
s adimplere: respondeo. Inmo ꝓpt̾ea id ñ
obseruat xp̃ianus: quia qd̃ illis figuris
ꝓphabatur. iam xp̃c impleuit. nõ admit¬
tens ad corpus suũ qd̃ corpus in scĩs suis
ad uitam et̾nam p̾destinauit qͥcqͥd ꝑ illa
animalia in morib hominũ significatũ
est. Cum queris quare xp̃ianus nõ ani¬
malib ĩmolatis carnis et sanguiis sa¬
crificia offerat deo. si xp̃c non uenit legẽ
soluere s adimplere:respondeo. Immoꝓp¬
r̾ea magis hec xp̃ianus iam offerre non
debet. quia ea que talib rerum figuris
illi ꝓphabant ĩmolatione carnis ⁊ san¬
guinis sui xp̃c impleuit. Cum querts
cur azma sicut iudei nõ obseruet xcp̃iañ
si xp̃c non uenit legem solu̾e s ad ĩplere:
respondeo. Immo ꝓpt̾ea magis hoc non
obseruat xp̃ianus. qr qd̾ illa figura ꝓpħa¬
batur expurgato uet̾is uite fermento
nouam uitam demonstrans xp̃c imple¬
uit. Cum queris cur de agno xp̃ianꝰ¬

Expanded text:
s non venit Legem solvere, sed adimplere: respondeo, Imo propterea id non observat Christianus, quia quod illis figuris prophetabatur, jam Christus implevit, non admittens ad corpus suum quod in sanctis suis ad vitam aeternam praedestinavit, quidquid per illa animalia in moribus hominum significatum est. Cum quaeris, quare Christianus non animalibus immolatis carnis et sanguinis sacrificia offerat Deo, si Christus non venit Legem soluere. sed adinplere. respondeo: immo propterea magis haec christianus iam offerre non debet, quia ea. quae talibus rerum figuris illi prophetabant, immolatione carnis et sanguinis sui Christus inpleuit. cum quaeris. cur azyma sicut Iudaei non obs non uenit legem soluere, sed adinplere, respondeo: immo propterea magis hoc non obseruat christianus, quia. quod illa figura prophetabatur. expurgato ueteris uitae fermento nouam uitam demonstrans Christus inpleuit. cum quaeris, cur de carne a
Abbreviated transcription (Latin):
ut specialit̾ filius ibi nõ sit nominatus.
uchement̾ errand. et nõ uident. si ita est
ip̃m apłm sibi ẽẽ contrariũ. cum alio loco
unum dicit ex quo omĩa. ꝑ quẽ om̃ia. in
quo onũa: et filiũ nõ nominat. Quomodo
aut̃ hic filius non nominatus est : intel

Expanded text:
ut specialiter Filius ibi non sit nominatus: vehementer errant; et non vident, si ita est, ipsum Apostolum sibi esse contrarium, cum alio loco unum dicit, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia ; et Filium non nominat. Quomodo autem hic Filius nominatus non est, intel
Abbreviated transcription (Latin):
pauloante distuleram dicere. uos uobis
mors xp̃i iusa sit uel fallax et simu lata
p̃dicanda. et nõ etia natiuitas. Mortem
qui ppe tanqͣm seꝑatõnem anime idest
nature di ur̃i a corꝑe minucoꝵ eiꝰ. hoc
eit a figmento diaboli predicatis atcꝑ
laudatis: ac ꝑ hoc rem dignam fuisse
credidistis. qͣm xp̃c et si nõ moriens tñ
mortem simulans cõmendaret. In nati¬
uitate aut̃ e non solui s ligai i poti¬
d̾m ur̃m creditis: hanc ne saltem fallacit
imaginatũ xp̃m credere uoliustis: itaut

Expanded text:
paulo ante distuleram dicere, cur uobis paulo ante distuleram dicere, cur uobis mors Christi uisa sit uel fallax et simulata praedicanda et non etiam natiuitas. mortem quippe tamquam separationem animae, id est naturae dei uestri a corpore inimicorum eius, hoc est a figmento diaboli, praedicatis atque laudatis . ac per hoc rem dignam fuisse credidistis, quam Christus etsi non moriens, tamen mortem simulans commendaret. in natiuitate autem quia non solui, sed ligari potideum uestrum creditis, hanc nec saltem fallaciter imaginatum Christum credere uoluistis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Hoc est qd ꝑtinet ad doctrinam de¬
monioꝵ. Nolite gͦ mirari. hoc de uobis
uirginitatẽ sic hortaremini quẽ admod
hortatur aplica doctrina. qui dat nup¬
tum benefacit. et qui non dat nuptũ me¬
lius facit ut bonum eẽ nuptias dic̾etis.
s meliorem iurginitatẽ. sicut facit ecclia
aut̃ ꝓhibet qui hoc malum eẽ dicis nõ
qui huic bono aliud melius anteꝑonit.
Deniq nos eum p̃cipue concubitũ detes¬
tamina qui solus honestus et coniugal
esti et quẽ mat̾moniales quoq rabule
presegerunt. liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causa.
inde uere non tam concumb̾e. qͣm nu¬
bere ꝓhibetis. Concumbit᷑ eñi causa ⁊̃¬
libidinum : nubitur fut̃ nõ nisi filioꝵ
Nec ideo uos dicatis nõ ꝓhibere. qr mul¬
tos uros auditores in hoc obedire uolente
s nõ ualentes: salua amicicia toleratis.
Ilud eñi habetis in doctrina ur̃i erroris
hot in necessitate societatis. Hinc est ꝙ

Expanded text:
tis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daetis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis uirginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, sicut facit ecclesienim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam nubere prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. nec ideo nos dicatis non prohibere , quia multos uestros auditores in hoc oboedire nolentes uel non ualentes salua amicitia toleratis. illud enim habetis in doctrina uestri erroris, hoc in necessitate societatis. hinc est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
munda contagione abstinetis. Ac ꝑhoc
illud qd̾ sequitur ea u̾ba apłi quib cõ¬
memorationẽ huiꝰ capituli t̾minasti.
ipm̃ est om̃ino qd̾ nos facit hoc testimo¬
nium uobis obicere. Qd̃ et tu puto sci¬
ebas. ut ea u̾ba pͥmo non poneres. et
nobis in extremo dic̾e̾s. qua mente aut
consilio hoc adu̾sum nos capitulũ ꝓfera¬
tis. ego nõ uideo: cum hoc ip̃m nr̃m
consiliũ tacere qͣm cõmemorare malu¬
eris. Cum eñi apłs dixisset abstinentes
A cybis quos d̾s creauit ad ꝑcipiendum
cum gr̃arum actione fidelib: secutus
ait. Et his qui cognouerunt u̾itatem.
qifn om̃is creatina d̾i bona est: et nichil
abiciendũ qd̾ cum gr̃arum actione ꝑti¬
pitur. Sanctificat᷑ eñi ꝑ u̾bum d̾i ⁊ or̃o¬
nem. Hec sunt que negatis. hoc animo
hac uoluntate. hac opinione ab escis hꝰ¬
modi temꝑatis. qd̾ non significatõe. S
natura male et immunde sint. Qua in
re creatorem eaꝵ sine dubio blasphema¬

Expanded text:
munda contagione abstinetis . ac per hoc munda contagione abstinetis . ac per hoc illud, quod sequitur ea uerba apostoli, quibus commemorationem huius capituli terminasti, ipsum est -omnino, quod nos facit hoc testimonium uobis obicere: quod et tu, puto, sciebas, ut ea uerba primo non poneres et nobis in extremo diceres: qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo, cum hoc ipsum nostrum consilium tacere quam commemorare malueris. cum enim apostolus dixisset: abstinentes a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus, secutus ait: et iis, qui cognouerunt ueritatem, quoniam omnis creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
ti dieb atq temporib sicut ꝑ quadrage¬
simam fere om̃s: qͣntomagis quisꝙ uel
minus seu uoluerit seu potuerit. uUos aũ
ip̃am creaturã negatis bonam et ĩmũ¬
dam dicitis qd̾ carnes dẏabolus oꝑetur
feculentiore mat̾ia mali. ac ꝑ hoc eas tã¬
qͣm ĩmundiora et truculentiora di ur̃ĩ
unicula exhorrentes abictis. Audito¬
rib aut̃ urĩs quos tanqͣm distinctos
A gen̾e sacerdotũ dixisti. scd̾m ueniam
hec edenda conceditis. sicut quibdã con¬
cedit apłs scd̾m ueniam. non omnẽ con¬
cubitum comugalem. etiam qui fit sola
causa gen̾andi: s eum qui fit ꝑ inconti¬
ientiã. s tamen cum coniuge. Neq eñi
conceditur scdͣm ueniam: nisi pcc̃m. Hoc
uos de om̃i carniũ cybo sentitis. hoc et
ip̃i ab heresi ur̃a didicistis: et ur̃os au¬
ut diixi conceditis. non dicentes non esse
pcc̃m s peccantib ueniam largientes.
uos aut̃ ab om̃i tali tanqͣm mala et in¬

Expanded text:
tis diebus atque temporibus, sicut per quadragetis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula exhorrentes abicitis. auditoribus autem uestris, quos tamquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum ueniam haec edenda conceditis; sicut quibusdam concedit apostolus secundum ueniam non omnem concubitum coniugalem, etiam qui fit sola causa generandi, sed eum, qui fit per incontinentiam, sed tamen cum coniuge. neque enim conceditur secundum ueniam nisi peccatum. hoc uos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi uestra didicistis et uestros auut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus ueniam largientes; uos autem ab omni tali tamquam mala et in
Abbreviated transcription (Latin):
publicam ualeat. nedum adu sus ꝓ¬
uatam. cui respondere sit lib̾um. nolo. Si
g hoc m̃ uirgines fac̾e sine cͥmine est: exͣ
culpam sumus et nos. Sin quoqͦ genere
uirgines facere tͥmen est: rei estis ⁊ uos
Iam qua mente aut consilio. hoc aduer¬
sum nos capitulũ ꝓferatis: ego ñ uideo.
um uO ustinus respondit. Nudi gͦ qd̾
confiteris te nõ uidere. qua mente
aut consilio hos adu̾sum uos capitulũ
et pͥmi patres nr̃i fecerunt sicut cõme¬
moras. nõ tamen ea dampnandi. s signi¬
ficandi gr̃a qd̾ non intelligitis. et unde
iam qͣntum sufficere uidebatur in suꝑi¬
orib ꝑtib oꝑis huiꝰ locutus sum et xp̃i¬
ani nõ hetici s tatholiti. edomando cor¬
ꝑis causa. ꝓpter animã. in oratõnib
implius humiliandã. non qd̾ illa esse
ĩmunda credant. non solum a carnib
uerum a quibdam etiã terre fructib
abstinent: uel semꝑ sicut pauci uel cer¬

Expanded text:
publicam ualeat, nedum aduersus pripublicam ualeat, nedum aduersus priuatam, cui respondere sit liberum "nolo." si igitur hoc modo uirgines facere sine crimine est, extra culpam sumus et nos; sin quoquo genere uirgines facere crimen est, rei estis et uos. iam qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo. AUGUSTINUS respondit: Audi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et unde iam quantum sufficere uidebatur, in superioribus partibus operis huius locutus sum — et christiani,. non haeretici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel cer
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilega uĩa. demonioꝵ hus potestis mi¬
portare doctrinas. Num gͣ et de xp̃o rai¬
dem dicere pot̾itis. aut de apło paulo quẽ
similid̾ ubiq constat ubo semꝑ pretu¬
lisse nuꝑtis innuptas: et id oꝑe ꝓnoq
ostendisse erga sc̃issimã teclam. Nosti
hec demonioꝵ doctrina nõ fuit. qm̃ ⁊
tede paulus et cet̾i cet̾is annũtiauert᷑
memoratũ. tanqͣm fit demonioꝵ uolẽ¬
tas et doctrina etiã ꝑsuasio sc̃monos.
Non ergo est intim qd uos existimetis
solos. hortamentis uirgines facete tñ
ꝓhibitione nubendi. Nobis eniꝙ hoc
ipm insitum est et detnens ꝑfesto ile
nd̾ tantum stultus putandus est. qͥue
id existimet lege pͥuata ꝓhiberi posse
Qd sit publica concessum. Dico aus hoc
ip̃m nubere. Quaꝓpter et nos hortaos
ciuidem uolentes ut ꝑmaneant: non
tamen cogimus iniutas ut accedant
Nouimꝰ eñi qͣntum uoluntas qͣntũ
et nature ip̃uis iis etiã cont̾ legem

Expanded text:
sacrilega uestra daemoniorum his potestis insacrilega uestra daemoniorum his potestis inportare doctrinas. num. igitur et de Christo eadem dicere poteritis aut de apostolo Paulo, quem similiter ubique constat et uerbo semper praetulisse nuptis innuptas et id opere quoque ostendisse erga sanctissimam Theclam? quodsi haec daemoniorum doctrina non fuit, quam et Theclae Paulus et ceteri ceteris adnuntiamemoratum, tamquam sit daemoniorum uoluntas et doctrina etiam persuasio sanctimonii ? non ergo est interim, quod uos existimetis solis hortamentis uirgines facere et non prohibitione nubendi. nobis enim quoque hoc ipsum insitum est . et demens profecto ille, non tantum stultus putandus est, qui id existimet lege priuata prohiberi posse, quod sit publica concessum; dico autem hoc ipsum nubere. quapropter et nos hortamur quidem uolentes, ut permaneant, non tamen cogimus inuitos, ut accedant. nouimus enim, quantum uoluntas, quantum et naturae ipsius uis etiam contra legem
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo ꝑpetue uirginitatis incendit. Qs
u̾o et de magr̃o ip̃o dicemus. Ac scĩmoie
totius auctore iħi: et huiꝰ ip̃ius ꝓfessions
puellarũ celibe sponso. qui in eungłio
tria genera taxans spadonũ. unum na¬
tium. Alterũ facticiũ. t̾cium uolunta¬
rium. eis tamen palmã attribuit qͥ se
ipõs inq̾t spadones fec̾unt ꝓpt̃ regnum
celoꝵ: significans uirgines et pueros. q
nubendi ip̃a a cordib suis exsecta cupi¬
ditate spadonum uice in eiꝰ etcłta semper
tanqͣm in domo regia coniisentur:. Quid
gͦ: Et hoc uobis doctrina uidetur ẽẽ de¬
dotes Omitto enim ceteros eiusdem dñi
et illum in exꝑtem uen̾is int̾ cet̾os bea¬
tum iohem: qui ꝑ diu̾sa passionẽ bonus¬
tus int uirgines ac pueros diuino pre¬
conio cecinerunt. formam nob̾ atq ado
uobis faciendarũ uirginũ relinq̃ntes
D hoc quidem ut dixi preteres. qr eos
uos exclusistis ex canone. facileq mente

Expanded text:
ne suo perpetuae uirginitatis incendit. quid ne suo perpetuae uirginitatis incendit. quid uero et de magistro ipso dicemus ac sanctimoniae totius auctore Iesu et huius ipsius professionis puellarum caelite sponso, qui in euangelio tria genera taxans spadonum, unum natiuum, alterum facticium, tertium uoluntarium, eis tamen palmam adtribuit, qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt propter regnum caelorum, significans uirgines et pueros, qui nubendi ipsa a cordibus suis exsecta cupiditate spadonum uice in eius ecclesia semper tamquam in domo regia conuersentur ? quid ergo ? et hoc uobis doctrina uidetur esse daerdotes? mitto enim ceteros eiusdem dominet illum inexpertum Ueneris inter cetero» beatum Iohannem, qui per diuersa possessionem boni istius inter uirgines ac pueros diuino praeconio cecinerunt formam nobis atque adeo uobis ipsis faciundarum uirginum relinquentes. sed hos quidem, ut dixi, praetereo, quia eos uos exclusistis ex canone facileque mente
Abbreviated transcription (Latin):
antistites demonioꝵ qui certatim sem¬
ꝑ ad hanc eas incitetis ꝓfessionẽ suasi¬
onib ur̃is. ut pene iam maior in ecłus
om̃ib uirginũ apud uos. qm mulies᷑
numositas habeatur. Quid gͦ non et
uos iam desistras a talib inceptis. qo
in fraudem miseras inducitis filias ho¬
nuinũ : si non in eis xp̃i uoluntas im¬
pletur.s demonioꝵ : Et tamen hoc no
bis respondeatis uelim. utrum om̃ino
uogines facere doctrina sit demonioꝵ
An solum ꝑ ꝓhibitõnem facere nuben¬
di. Si ꝑ ꝓhibitõnem nichil ad nos. Nã
et sp̃i tam stultum iudicamꝰ inhibere
uolentem. ͣm nefas et impiũ satis no¬
lentem cogere. Si uo fauere huic quos
ꝓposito. et non reluctari uolenti. id qͥꝙ
doctrinam putatis eẽ demonioꝵ taceo
nunc uestrum ꝑiculũ. ip̃i iam timeo
apło. ne demonioꝵ doctrinã intulisse
tunc yconiũ uideat᷑. cum teclam op¬
pign̾atam iam thalamo. in amorẽ sermo¬

Expanded text:
antistites daemoniorum. qui certatim semantistites daemoniorum. qui certatim semper ad hanc eas incitetis professionem suasionibus uestris, ut paene iam maior in ecclesiis omnibus uirginum apud uos quam mulierum numerositas habeatur? quid ergo non et uos iam desistitis a talibus inceptis? quid in fraudem miseras inducitis filias hominum, si non in eis Christi uoluntas inpletur, sed daemoniorum? et tamen hoc nobis primo respondeatis uelim, utrum omnino uirgines facere doctrina sit daemoniorum, an solum per prohibitionem facere nubendi ? si per prohibitionem, nihil ad nos; nam et ipsi tam stultum iudicamus? inhibere uolentem quam nefas et inpium satis nolentem cogere; si uero fauere huic quoque proposito et non reluctari uolenti id quoque doctrinam putatis esse daemoniorum, taceo nunc uestrum periculum, ipsi iam timeo apostolo, ne daemoniorum doctrinam intulisse tunc Iconium uideatur, cum Theclam obpigneratam iam thalamo in amorem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ a quib dam cyboꝵ. sic uos int̾dũ ab¬
stinetis ab om̃ib. Aut si moyses uob̾
et ꝓpħ̾e. cum escas diuidicant dĩ legẽ
sancire uidentur. et nõ demonioꝵ: si
danihel in spũ scõ obseruauit tres eb¬
domadas. si ananias azarias et misa¬
hel pueri diuine mentis instinatu ole¬
rib uti maluerunt. et leguminib
sic deniꝙ in uobis quotq̾t abstinent ñ
& deronib impulsi id facunt. si qua¬
dragesima sine uino et carnib nõ sr̃¬
sticiose auobis s duuna lege seruatur.
uidete queso uidete. ne sũme demientie
hoc sit a paulo dictum putare. qdde¬
monioꝵ doctrma sit abstinentia omĩs
cyboꝵ. et ꝓhibentes nubere quẽdomo¬
dum nec illud qd̾ dicit etiã urgener
dicare xp̃o demonioꝵ eẽ doctrinas. Ns
uos ꝑ inde sine consideratõne legentes
ut cetera. ad nos subinde respicis: nec
uidetis hinc et iurgines ur̃as demoni¬
oꝵ doctrina captas notari. et uos esse

Expanded text:
per a quibusdam ciborum, sic uos interdum abper a quibusdam ciborum, sic uos interdum abstinetis ab omnibus. Aut si Moyses uobis et prophetae, cum escas diiudicant, dei legem sancire uidentur et non daemoniorum; si Danihel in spiritu sancto obseruauit tres hebdomadas; si Ananias, Azarias et Misahel pueri diuinae mentis instinctu oleribus uti maluerunt et leguminibus; si denique in uobis quotquot abstinent, non a daemoniis inpulsi id faciunt; si quadragesima sine uino et carnibus non superstitiose a uobis, sed diuina lege seruatur: uidete, quaeso, uidete, ne summae dementiae hoc sit a Paulo dictum putare, quod daemoniorum doctrina sit abstinentia omnis ciborum, et prohibentes nubere, quemadmodum nec illud, quod dicit etiam uirgines dicare Christo daemoniorum esse doctrinas . quod uos perinde sine consideratione legentes ut cetera ad nos subinde respicitis nec uidetis hinc et uirgines uestras daemoniorum doctrina captas notari et uos esse