comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In festo scĩ francisci ꝯf̾¬
fatus franciscus de ciuitate
asisi ortus. a puerilibus an
nis nutritus extitit insolẽ¬
ter. Qui negotiator effectuᷤ
fere usq ad uicesimum ꝗn¬
tum etatis sue annum tẽ¬
pus suum uane uiuendo
consumpsit. Dum eĩ mu¬
di huius implicam̃tiᷤᷤ euol¬
ui. nullius uirtutis expe¬
ditione curaret. infirmi-¬
tatis eum dñs flagello cõ¬
ripuit. Sicq mutatione
dextere excelsi subito in ui¬
uersus est ⁊ ad mercandũ
regnum celoꝵ. spretis mũ¬
di huius diuitus tota de¬
libatione se dedit. Uendi¬
dit cũcta que habuit. lucͣ¬
tam pecuniam cuidam p̃s¬
bitero pauꝑi optulit. quã
timore parentum illo re¬
cipere formidante. coram
ip̃o incuntanter ꝓhiciens
tamquã puluerem uili¬
pendit. ligatur ꝓinde acã¬
nali patre includitur. ce¬
ditur uinculatur. sed sa¬
lutem corporis ꝓnonu¬
ne saluatoris contempuit
Spernit᷑ aciuibus. luto sa¬
xis impetitur. sed animũ
figens indeum surdum
hiis om̃ibus se reddit. die

Expanded text:
one sancti audiens illum Hebroinusatus Franciscus de civitate clarari cruciatus inuidia nis nutritus exstitit insolenter. Qui negotiator effectus, fere usque ad vicesimum quintum aetatis suae annum, tempus suum vane vivendo consumpsit. Dum enim mundi huius implicamentis evolvi nullus virtutis expeditione curaret, infirmitatis eum Dominus flagello, corripuit, sicque mutatione dexterae Excelsi, subito in viest, et ad mercandum regnum caelorum, spretis mundi huius divitiis, tota deliberatione se dedit. Vendidit cuncta quae habuit, lucratam pecuniam cuidam presbytero pauperi obtulit, quam, timore parentum illo recipere formidante, coram ipso incunctanter proiciens, tamquam pulverem vilipendit. Ligatur proinde a carnali patre, includitur, caeditur, vinculatur, sed salutem corporis pro nomine Salvatoris contemnit. 3 Spernitur a civibus, luto, saxis impetitur, sed animum figens in Deum, surdum his omnibus se reddit. Die
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstupore semiuiui corruer̃at
post oroiem incolumes ele¬
uauit. ⁊ ut religiose deinceps
se haberent optinuit. audiẽs
hec ebronius missis quatu¬
or spiculatoribus cum decol¬
lari precepit. Eductum ergo
de custodia cum adabdita
saltuum deduxissent. non
est inquit opus fratres uos
diutius fatigari. Sed hic ĩ¬
missoris adillos tres duu¬
nitus emendati cum ꝓstra¬
ti ueniam p̃carer.tur. Quẽ¬
post orationem decollans
staris corpꝰ in pulsu pedis¬
modicurt ip̃e furens⁊ at
mone inignem ꝓiectue
uitam ut meruerat fmma¬
uit. post biennium a passi
clarari cruciatus inuidia.

Expanded text:
pre stupore semiuiui corruerant pre stupore semiuiui corruerant post orationem incolumes eleuauit et ut religiose deinceps se haberent obtinuit. Audiens hec Hebroinus missis quatuor spiculatoribus eum decollari precepit. Eductum ergo de custodia cum ad abdita saltuum deduxissent «Non est», inquit, «opus fratres uos diutius fatigari, sed hic immissoris». Ad hoc illorum tres diuinitus emendati cum prostrati ueniam precarentur quarpost orationem decollans stans corpus impulsu pedismodicum ipse furens et a demone in ignem proiectus uitam ut meruerat uit. Post biennium a passioclarari cruciatus inuidia m
Abbreviated transcription (Latin):
presũpserunt. hoc premiũ
acceperunt ꝙ unus coꝵ exi¬
uatus est. ⁊ tandem decol¬
latus est. alter uero cuihe¬
broniius ꝑꝑ hoc pontifica¬
tum dederat. conuictus sce¬
leris ⁊ coram om̃ibus flagel¬
latus. laqueo se suspẽdit. Post
hec lecdegariꝰ accersiri iubetur.
⁊ ne int̾ epõs appareret extra
consilium detinetur. sed cũ
ibi de futuris interrogatus
ueraciter respondẽt preclix̃
de se ip̃o. ⁊ de hebronio quan¬
do ⁊ quomodo uterq uitam
istam finiret. Tunc hebroniꝰ
uidens eum de suo marti¬
rio. ⁊ de illius eterno suppli¬
cio głari confusus de ilio
cxiit. ⁊ cuidam militi ep̃m
interim seruare precepit.
Quem cum miles addomũ
suam que longe fuerat du¬
ceret. sitienti ep̃o quidam cõ¬
mitantium potum dedit.
⁊ statim lux irmensa in mo¬
dum corone capud cius cir¬
cumdedit. Qũa cum multi de
hoc ẽẽt ab ip̃o ep̃o quesierũt.
At ille se ĩgratiarum actione
ꝓsternens. luctores suos ꝗ

Expanded text:
presumpserunt hoc premium presumpserunt hoc premium acceperunt quod unus eorum exiliatus et tandem decollatus est, alter uero cui Hebroinus propter hoc pontificatum dederat conuictus sceleris et coram omnibus flagellatus laqueo se suspendit. Post hec Leodegarius accersiri iubetur et ne inter episcopos appareret extra concilium detinetur. Sed cum ibi de futuris interrogatus ueraciter responderet, predixit de se ipso et de Hebroino quando et quomodo uterque uitam istam finiret. Tunc Hebroinus uidens eum de suo martyrio et de illius eterno supplicio gloriari confusus de concilio exiit et cuidam militi episcopum interim seruare precepit. Quem dum miles ad domum suam que longe erat duceret, sitienti episcopo quidam comitantium potum dedit et statim lux immensa in modum corone caput eius circumdedit. Quam cum multi de hoc esset ad ipso episcopo quesierunt. At ille se in gratiarum actione prosternens ductores suos qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ flentium ꝓcessione circũ¬
datus amulitibus captus
est. ⁊ quia non dum adhuc¬
iussi fuerant illum occide¬
re. erutis ei oculis usq ad
ussum apostate. in quacdã
abbatiam reclusus est. Post
biennium uero sc̃s leccle¬
garius. cum fre suo gari¬
no quem ebronius. cum
multis aliis exiliauerat ĩ
palatium regis adductus
cum adirrisiones hebronii
uerba temꝑantie iniustitie
zespondẽt. ꝑfidus ille ius¬
sit garinum lapidibus ob
dis pedibus ꝑ quendam
fluuium suꝑ acutissimos
lapides decurrentem dedu
tanto cruciatu deum lauda¬
ret p̃cisa ei lingua cum la¬
biis. tradidit eum cuidam
custodi ut eum nouis sup¬
pliciis reseruaret. at ille no¬
lens cum indecent̃ tractare.
in quodam monasterio scĩ¬
monialium cum reposuit.
⁊ ibi paululum commoratꝰ
diuinitus plenũ officium lo¬
quendi ⁊ predicandi recep̃.
Interea rex theodoricus cum
hebronio consilium cõuoci¬
uit. in quo dei uidicio illi
qui mãnum in epm mittẽ

Expanded text:
et flentium processione circumet flentium processione circumdatus a militibus captus est et quia nondum iussi erant illum occidere erutis ei oculis usque ad iussum apostate in quadam abbatia retrusus est. Post biennium uero sanctus Leodegarius cum fratre suo Garino quem Hebroinus cum multis aliis exiliauerat in palatium regis adductus cum ad irrisiones Hebroini uerba temperantie et iustitie responderet, perfidus ille iussit Garinum lapidibus obrdis pedibus per quendam fluuium super acutissimos lapides decurrentem deductanto cruciatu laudaret, precisa ei lingua cum labiis tradidit eum cuidam custodi et eum nouis suppliciis reseruaret. At ille nolens eum indecenter tractare in quodam monasterio sanctimonialium eum reposuit et ibi paululum commoratus diuinitus plenum officium loquendi et predicandi recepit. Interea rex Theodericus cum Hebroino concilium conuocauit in quo dei iudicio illi qui manum in episcopum mittere
Abbreviated transcription (Latin):
rexin illa nocte quicquid de
morte eius tractauerat. ꝑfi¬
cere decreuisset. at ille nich̃
crepidans. sed ip̃a die cun
rege communicans ĩmissi¬
fugit ꝙ ĩluxumensi moni¬
sterio deo seruiens. etiam
hebronio qui ibi in habitu
monachi latitabat tota can¬
tate seruiuit. Nec mora re¬
ge mortuo cum theodons
regnaret. gaudentes ciues
gdue ep̃m suum adeunt
cum multis lacrinus eum
rogantes. ut ad suam eccła
iam diu destitutam rediret.
compulsus igatur suoꝵ ci¬
uium desiderio ⁊ abbatis in¬
perio ad sedem suam cum
honore rediit.⁊ statim apo¬
stitans kebronius. ⁊ a rege
seneskachi digautatem ad¬
eptus qui prius omĩbus
malus fuerit post ea peior
fuerit. inter cetera enim ma¬
li que pessimus faciebat
toto studio scm̃ leodegariũ
actidere cupiebat. Missiᷤ igͥ
militibus ut eum de urre
abstraherent comꝑiens hoc
uir dei ppłm ubi tunc p̃¬
dicabat monuit ne tue¬
rerent. ⁊ statin de urbe in
ornatu pontificali egressus.

Expanded text:
rex illa nocte quicquid de rex illa nocte quicquid de morte eius tractauerat perficere decreuisset. At ille nichil trepidans, sed ipsa die cum rege in missa communicans fugit quod in Luxouiensi monasterio deo seruiens etiam Hebroino qui ibi in habitu monachali latitabat tota caritate seruiuit. Nec mora: rege mortuo cum Theodericus regnaret gaudentes ciues Edue episcopum suum adeunt cum multis lacrimis eum rogantes ut ad suam ecclesiam iam diu destitutam rediret. Compulsus igitur suorum ciuium desiderio et abbatis imperio ad sedem suam cum honore rediit et statim apostatans Hebroinus et a rege senescalli dignitatem adeptus, qui prius omnibus malus fuerat, postea peior fuit. Inter cetera enim mala que pessimus faciebat toto studio sanctum Leodegarium occidere cupiebat. Missis ergo militibus ut eum de urbe abstraherent, comperiens hoc uir dei populum ubi tunc predicabat monuit ne timerent; et statim de urbe in ornatu pontificali egressus
Abbreviated transcription (Latin):
clotirii adolescentem ualde
ydoncum prefecit ui regẽ.
sed hebronius theodericũ
ip̃ius childerici germanũ
ꝓficere nitebatur. non ꝑꝑ
regau comodum sed quia
de potestate deiectus. ⁊ omĩ¬
bus odiosus iram regis ⁊
principum uerebatur. a sua
itaq spe frustratus metu
mortis a rege petiit ut re¬
licto seculo in monasterio
ꝑmaneret. quo concedente
⁊ frm̃ suum theodericum ne
contra regnum aliquid me¬
liretur in lib̾ali custodia de¬
tiente in tanta pace fuit
res publica. ut tota franci
congauderent. uerum post
annum ad uersitatis dyabo.¬
lico turbine concitante.
Rex malignis suggerentibꝰ
de magro amore contrariũ
uirum dei in magrium odi¬
um deprauatus iam ita eũ
latenti odio infestabat ꝙ
oportunitatẽ ⁊ modum mor¬
tis eius attentius inquire¬
but. sed ep̃s blaride ferens
⁊ om̃s suos uumicos ut ami¬
cos amplectens: egat cum
rege ut diem pasct in urlt
cui precrat celebraret. ⁊ ecte
ip̃a die nũtiatum est ei qd̵

Expanded text:
Clotarii adulescentem ualde Clotarii adulescentem ualde ydoneum prefecit in regem. Sed Hebroinus Theodericum ipsius Childerici germanum preficere nitebatur, non propter regni commodum, sed quia de potestate deiectus et omnibus odiosus iram regis et principum uerebatur. A sua itaque spe frustratus metu mortis a rege petiit ut relicto seculo in monasterium permaneret. Quo concedente et fratrem suum Theodoricum ne contra regnum aliquid moliretur in liberali custodia detinente, in tanta pace fuit res publica ut tota Francia congauderet. Verum post annum dyabolo aduersitatis turbinem concitante, rex malignis suggerentibus de magno amore contra uirum dei in magnum odium deprauatus iam ita eum latenti odio infestabat quod oportunitatem et modum mortis eius attentius inquirebat. Sed episcopus blande ferens et omnes inimicos suos ut amicos amplectens egit cum rege ut diem pasche in urbem cui preerat celebraret. Et ecce ipsa die nuntiatum est ei quod
Abbreviated transcription (Latin):
Eodegarius anobilissimis
⁊ religiosis parentibus
regi clotano commendatꝰ
⁊ adydone auunculo suo
pictano ep̃o eruclitus. ⁊ ar¬
chidiaconus constitutus
tanta omĩum uirtutum
p̃fulgebat. qd̾ nobilitatem
generis maiore moꝵ nobi¬
litate decorans. etiam quã¬
dam abbatiam monacho¬
rum ad preces ep̃i strenuiꝰ¬
sune gubernabat. post hec
descendente glotario. ⁊ succe¬
tente ei filio cius glotario
uiniore. quia sensus eius¬
⁊ etas cius regrio minus
sufficere iuidebatur. ab ip̃o
rege ⁊ ꝓceribus multis et
epĩs coactus ut ꝑꝑ consi¬
lium ⁊ ꝓuidentiã regni
in palatio moraretur. ibi
autem tantam secũdum
deum ⁊ de pietate et miseri¬
cordia sollicitudiniem habu¬
it. ut eduensi eccłe merere¬
tur in pontificem ꝓmoue¬
ri.post decem uero anuos
ep̃ãtus sui decedente dota¬
rio iuniore uir sc̃s regnui
negotus grauius honeratꝰ
uoluntate dei ⁊ uenerabi¬
lium principum qui cum
ip̃o presulerem agebant.
childericum fratrẽ regis

Expanded text:
eodegarius a nobilissimis et religiosis parentibus regi Clotario commendatus et a Didone auunculo suo Pictauensi episcopo eruditus et archidyaconus constitutus tanta omnium uirtutum gratia prefulgebat quod nobilitatem generis maiore morum nobilitate decorans etiam quandam abbatiam monachorum ad preces episcopi strenuissime gubernabat. Post hec decedente Clotario et succedente ei filio eius Clotario iuniore quia sensus eius et etas regno minus sufficere uidebatur, ab ipso rege et proceribus multisque episcopis coactus ut propter consilium et prouidentiam regni in palatio moraretur. Ibi autem tantam secundum deum de pietate et misericordia sollecitudinem habuit ut Eduensi ecclesie mereretur in pontificem promoueri. Post decem uero annos episcopatus sui decedente Clotario iuniore uir sanctus regni negotiis grauius oneratus, uoluntate dei et uenerabilium principum qui cum ipso presule rem agebant, Childericum fratrem regis
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib oculis cernens
caprasius iam presumens
de uictoria rupem sub qui
mansat dextera percusit.
⁊ ꝓtinus fons erumpens
meritis scĩ caprasis om̃ib
infumis usq nc̃ remedũ¬
nunc salutis inpendit. fi¬
liers ergo caprasius adlo
dum nec minis nec blan¬
ditiis flecteretur tanta ui¬
bentis crudelitate laniatꝰ
est. ut inter alios circum¬
flectens primus ⁊ felicianꝰ
ꝑꝑ eius patientiam ad de¬
um conuersi cum ip̃o cap¬
sio ⁊ fide uirginem capite
isti primus ⁊ felicianus
de quib suꝑius dictum ĩ
ieuinio quia ⁊ sic sub eis¬
dem imꝑatoribus martui¬
um compleuerunt indiu̾¬
sis tamen locis adiuersis
iudicib occisi sunt.

Expanded text:
spiritalibus oculis cernens spiritalibus oculis cernens Caprasius iam presumens de uictoria rupem sub qua manserat dextera percussit; et protinus fons erumpens meritis sancti Caprasii omnibus infirmis usque nunc remedium salutis impendit. Exiliens ergo Caprasius ad lodum nec minis nec blandiciis flecteretur, tanta iubentis crudelitate laniatus est ut inter alios circumflentes Primus et Felicianus propter eius patientiam ad Christum conuersi cum ipso Caprasio et Fide uirgine capite isti Primus et Felicianus de quibus superius dictum in iunio, quia etsi sub eisdem imperatoribus martyrium compleuerunt in diuersis tamen locis a diuersis iudicibus occisi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ym in urte ageuno sub
diocletiano ⁊ maximia¬
no datianus preses xp̃ia¬
nos torqueret sc̃a fides
genere .⁊ nobilis moribus
ad xum adducta sic uer
stendit qd̾ ad primam res¬
ponsiorem suꝑ cratem fẽ¬
ream membris diuarica¬
tis extensa. ⁊ subtractis cã¬
borubus adipe flaminis ĩ¬
iecto. dum sic conquerit᷑
exemplo suo multos ad
xpp̃m conuertit. Tũc quoq
sc̃s carpasius qui pre timo¬
re presidis iuixta urbem
ĩ monte latebat ⁊ aꝑte cũc¬
ta que in urbe gerebantur
uidebat. Uidit illam uir¬
ginem sic torqueri ⁊ statĩ
in oratione ꝓstratus face
ret ut illam iuctricem de¬
martyrii illius demonst̃¬
ret. ⁊ ꝓtinus uidit qd̾ co¬
lumba niusa de celo descẽ¬
dit. que coronam auro
gemisq lucentem super
capud uirginis orante ue¬
stibus splendidis colloca¬
uit ut circa uirginem dĩ
uirtus clarior appareret.
ipã columba uolitatu ala¬
rum ⁊ rore celesti sic ignẽ
extincxit ut nichil de in¬
cendio remaneret. hoc gͦ

Expanded text:
Cum in urbe Agenno sub Diocletiano et Maximiano Dacianus preses christianos torqueret, sancta Fides genere et moribus nobilis ad eum adducta uerbo etstendit quod ad primam responsionem super cratem ferream membris diuarcatis extensa et substratis carbonibus adipeque flammis iniecto dum sic torqueretur exemplo suo multos ad Christum conuertit. Tunc quoque sanctus Caprasius qui pre timore presidis iuxta urbem in monte latebat et aperte cuncta que in urbe gerebantur uidebat, uidit illam uirginem sic torqueri et statim in oratione prostratus orauit deum ut illam uictricem illius martyrii demonstraret. Et protinus uidit quod columba niuea de celo descendit que coronam auro gemmisque lucentem super caput uirginis ornate uestibus splendidis collocauit; et ut circa uirginem dei uirtus clarior appareret ipsa columba uolitatu alarum et rore celesti sic ignem extinxit ut nichil de incendio remaneret. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
plura: ilõ post multos di
accedens. quo beati renii¬
gii pignus accessit. ac si
constitutum cerneret ter¬
minum. intro ĩgreddi ullo
modo non est ausa. Erat
autem ꝓcul abasilica. ci¬
pus tellure secundus. s
les enim incole olcas uo¬
cant. ⁊ hic datus eccłe sci fu¬
erat. Quem unus eciuibus
ꝑsuasit. despiciens homine
qui eum scõ loco contulerit
Qui cum ab ep̃o ac loci pre¬
posito crebro conuentus fu¬
isset. ut que iniuste inui¬
serat: redderet. paruipendo
uerba que audiebat sauci

Expanded text:
plura? Non post multos dieplura? Non post multos dieaccedens, quo beati pignus accessit, ac si constitutum cerneret terminum, intro ingredi ullo modo non est ausa: sed aut procul a basilica campus tellure fecundus, – tales anim incolae olcas vocant, – et hic datus basilice sancti fuerat; quem unus e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, perti
Abbreviated transcription (Latin):
gnatus est. Non post lon¬
gum spatium sciens adeẽ
diem sui transitus. post miᷤ¬
sarum celebrationem. ac
sacre communionis largi
septuaginta quatuor con¬
tinentissime fidelis seruus
⁊ prudens dnõ ministraũ.
llonagesuno sexto etatis
sue anno ydꝰ ianuarii scĩ cẽ¬
taminis cursu consumato.
fide seruata. cura multipli¬
ci bonoꝵ operum fructu.⁊
animarum lucro ut diu de¬
sideriuit. anima celum pe¬
netrans. terre corpus reddi¬
dit. Sepultum est autem
uenerabile corpus in eccła
re est inhonore sc̃e genofe¬
ue . que familiarissima be¬
suli. Post cuius obitum
prime germanie deuastaret.
⁊ om̃es remensis ꝓuincie.
incole huius clacdis interi¬
rentur auditu. cõcurrit re¬
mensium popłs ad sci se¬
palla desuꝑ beati sepulchro
conponunt eam in modur
feretri. Acccnsisq suꝑ cer
uices cercis. atq suꝑ cero¬
ferariis dant uoces in canti¬
cis circumeunt urbem cũ
uicis. nec pretereunt ullũ
hospicium qd̃ non hac cir¬
cuitione concludant. Ꝙd

Expanded text:
t. Et non post longum spatium, sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem ac sacre communionis largitseptuaginta quattuor continentissime ac religioset prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno, Idibus Januarii, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima coelos penetrans, terrae corpus reddit. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem re est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima eur. Post cuius obitum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepalla de beati sepulcro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis, nec praetereunt ullum hospitium, quod non hac circumitione concludant. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cunditate colloquii qd̾ faci¬
mus. dum ꝑ litterarum mi¬
nisteria ad uos usq ꝑtingi¬
mus. Etiam corcda ur̃a ad
religiosum cultum. in apłi¬
as ammonitionib incite¬
mus. Et dum dilectionis
quondam debitum circa de¬
um monstramus effectũ.
tissumi fratres continuas ⁊
humiles preces. ⁊ drũm no¬
strum oris ⁊ cordis lacrinuis
supplicantes. iuga depreca¬
tione poscamius. ut institu¬
tione ⁊ oꝑe. illi cuius ẽẽ
menbra cupimꝰ hereamus.
Nec unquam ab illa uia q̃
nemus. ne ab eo iuste quẽ
nos impie relinquimꝰ de
potest ratione contingere.
si apłica dogmata. si patrũ
mandata seruamus. Dicit
enim dñs noster. Qui dili¬
git me sermonem meum
seruabit. ⁊ pater meus di¬
ligat eum. ⁊ ad eum uenie¬
mus. ⁊ mansionem apud
eum faciemus. In festo scĩ

Expanded text:
cunditate colloquii, quo facilius dum per litterarum ministeria ad vos usque pertendimus, etiam corda vestra ad religiosum cultum apostolicis admonitionibus incitemus: et dum dilectionis quoddam debitum, plenum circa Deum monstremus affectum. tissimi fratres, continuas et humiles preces: et Deum nostrum, oris et cordis lacrymis supplicantes, jugi deprecatione poscamus, ut institutione et opere, illi, cujus esse membra cupimus, haereamus, nec unquam ab illa via, qunemus, ne ab eo juste, quem nos impie relinquimus, dpotest ratione contingere, si apostolica dogmata, si patrum mandata servamus. Dicit enim dominus noster: Qui diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eu
Abbreviated transcription (Latin):
qbi statim sic apparuit ap¬
tus ⁊ deuotus. tamquã si
officio ad qd̃ nouif asceti¬
terit iugat̃ prefuisset. Se¬
nescentẽ autem scõ remi¬
niam habundantiã ip̃iuᷤᷤ
anni secutura ẽẽt fames.
secutus sc̃i ioseph ꝓuiden¬
tiam. de annona que in il¬
lius uillis episcopii nata
fuerat. uel quam ab aliis
comꝑauerat aceruos quoᷤᷤ
nctas dicimꝰ fecit. ut po¬
pło fame in posmodum
liboraturo ĩde subuenire
ualeret. Unde ⁊ in uilla q̃
celtus dicitur. plures me¬
tas fieri iuissit. Ip̃ĩ autẽ
homines celtenses suadẽ
hortati sunt. ut focũ in
cis mitterent. Quod cũ
scõ remigio in ꝓpĩqua uil¬
li que basilice curtis dr̃
consistenti celeri nuntio ẽ
delatum. ascendit equum
ut ad tantam presũptionẽ
compescencdam celtum ue.¬
niret. Quo cum peruenim.
iam ip̃e mete ardebant. Re¬
atus autem remigius eta
in autumpno fieri solet.
frigidus de equo desceridit.
⁊ a longe se calefacere cepit.

Expanded text:
Ubi statim sic apparuit apUbi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad quod noviter ascenderat, iugiter prefuisset. nescente autem sancto Reminiam habundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutus sancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper hortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et ain autumno fieri solet, frigidus de equo descendit et a longe se calefacere cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
sibus sc̃e cõuersationis fu¬
diis. iustus adolescens dño
defuncto bennandio archi¬
ep̃o in urbe remensi. om̃iũ
generaliter uotis ad ponti¬
ficii culmen raptus fuisse
dinoscitur. potius quame¬
lectus. Fit gͦ concursus p¬
puli diuersi quidem sexiu
conditionis ac dignitatis.
nec non ⁊ etatis. sed unius
atq eiustem sententie. cũc¬
ti huric uere deo dignum.
⁊ qui ppłis prefici deberet
acclamabant. Qui cum mͦ¬
reniti p̃dicto conaretur.
uidentibus om̃ibus qui
adherant descendit subito
radius noui luminis suꝑ
ip̃ius uiri sc̃i uerticem. a¬
si ip̃e sol de celo motus su¬
per eum cetiderit. placuit¬
etiam omĩpotentie diuint
huic miraculo aliud add
dicto se illustrante sensit
capiti suo unctionis sact
uifusum liquorem. quo
totum eius delibutum ẽ
apud. post habita ergo¬
om̃i dubitatione. atq an¬
apiti submota sententia.
itur sacerdotalibus. benedic¬
nione consecratur epãli. at¬
q in sede presulatus. col¬
iocatur ciuitatis remorum.

Expanded text:
im sanctae conversationis studiis iustus adolescens Domindefuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse dinoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis necnon et aetatis, sed unius atque eiusdem sententiae: cuncti hunc vere Deo dignum, et qui populis prefici deberet, acclamabant. Vir autemreniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addedicto se illustrante, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, itur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum.
Abbreviated transcription (Latin):
eritia inpatientiã. suꝑbiã
humilitate. Consumatis gͦ fe¬
licit uite sue diebus. ⁊ an¬
nis circit̃ sȩxaganta tribus
expletis. dilectus dnĩ bernã
septembris inter filioꝵ ma¬
nus obdormiuit u xp̃o. Se¬
pultus est aũt. undecimo hã¬
lendas eiustẽ mensis. ante
scm̃ altare beate uirginis.
matris. cuiꝰ fuerat deuotissi¬
mus ip̃e sacerdos. Sed et
pectori eius ip̃o in tumulo
capsula suꝑposita est. in qua
beati tacdei apłi reliquie cõ¬
tirent᷑. quas eodẽ anno ab
ierusolima sibi missas suo
uisserat corꝑi suꝑponi. eo
utiq fidei ⁊ douotionis in¬
tuitu. ut eidẽ apło in die
cominunis resurrectionis
eodem anno quo beatus papa¬
nr̃ tertius eugenius eiꝰtem pa¬
tris sc̃i in sca conu̾satione filiꝰ
uit adlucem. cuiꝰ merita in
ip̃a cui insignit᷑ p̃fuit urbe
miraculis pluribus illustra¬
ta choruscat. successore eius
anastasio romane eccłe pre¬
sidente. regnantibus autẽ
in romanoꝵ imꝑio flederico

Expanded text:
entia impatientiam, superbiam entia impatientiam, superbiam m. 88. Consummatis ergo feliciter vitae suae diebus, annis circiter sexaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernalendas septembris inter filiorum manus obdormivit in Domino. Sepultus est autem undecimo kalendas ejusdem mensis ante sanctum altare beatae Virginis matris, cujus fuerat devotissimus ipse minister. Sed et pectori ejus ipso in tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continebantur: quas eodem anno ab Jerosolymis sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis resurrectionis eodem anno, quo beatus papa tertius Eugenius, ejusdem Patris in sancta conversatione filius, vit ad Dominum: cujus merita in ipsa, cui insigniter praefuit, Urbe miraculis plurimis illustrata coruscant, successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Frederico
Abbreviated transcription (Latin):
enumeret: In om̃ibus aut̃
oꝑibus suis quam purus ei
sit oculus intententionis
manifeste. denuntiat corpꝰ
lucide eiꝰ oꝑationis. Summos
quasi dignum eum iugit̃
ꝑsequentes. non iactant̃ res¬
puendo. sed religiose ⁊ rati¬
onabilit declinando. quid
in om̃i oꝑatione sua semꝑ
quesierit. quo ambierit ma¬
nifeste declarat. Sed curri
hoc modo mundi huius fu¬
git honorem. omĩum hono¬
rum non effugit auctorita¬
tem. dignus in conscientiis
om̃ium qui in timore ⁊ amo¬
re dei timeatur ⁊ ametur. qͦ
p̃sente ubicumq fuerit nil
contra iustitiam audeatur.
cui ubicũriq aliquid loqui¬
tur uł agit ꝓ iustitia obedi¬
inuenit᷑ ad fouendã caritate
ubi est. ad ꝓuocandam ubi
non est. tam ad quoscumq
potest beneficus. ad om̃s be¬
niuolus. tantam haberis gra¬
tiam ad amicos. patientiã
ad inimicos: Si tam̃ ullum
micum. qui nulli aliquãdo
uoluit inimicari. Caritas aũ
tiens est. benigna est. sapi¬
entia uincens malitr̃a. pati¬

Expanded text:
um. In omnibus autem operibus suis quam purus ei sit oculus intentionis, manifeste dedenuntiat corpus lucidae operationis. Summos quasi dignum eum jugiter persequentes, non jactanter respuendo, sed religiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, manifeste declarat. Medihoc modo mundi hujus fugit honorem, omnium honorum non effugit auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubicumque fuerit, nihil contra justitiam audeatur; cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediinvenitur ad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? si tamen ullum micum, qui nulli aliquando voluit inimicari. Sicut tiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, pati
Abbreviated transcription (Latin):
Ernardus burgundie par¬
tibus. fontanis oppido pa¬
tris sui oriundus fuit parẽ¬
tibus claris secundum secu
tor dei. iustitie tenax. Mater¬
aaleth ex castro cui nom̃ mõs
eo secũdum timorẽ dei domũ
suam regebat. oꝑibus mise¬
ricordie irisistens. filios enu¬
triens in om̃i disciplina. Sep¬
tem erum lib̾os genuit. nõ
tam uiro suo quã deo. sex
mares ferunã unam. mares
om̃s monachos futuros. fe¬
minam sc̃imonialem. Deo
nãq ut dictum est nõ seculo
generans. singłos mox ut pã¬
tu ediderat. ipã manibus ꝓ¬
priis dno offerebat. Hec cũ
nardum haberet in utero.
sõpniumuidit presagium
futuroꝵ. catellum scilicet
totum candidum. in dorso
subrufum.⁊ latrantem in
utero se habere. Suꝑ quo ter¬
rita uehem̃ter. cumꝗ religi¬
osum quendam uirum con¬
suluisset. continuo ille con¬
⁊ anxie mulieri respondit. ile
turieas. bene res agitur. Opti¬
mi catuli mater eris. qui do¬
mus dei custos futurus. ma¬
gnos ꝓ ea contra muicos

Expanded text:
ernardus Burgundiae partibus, Fontanis oppido patris sui oriundus fuit, parentibus claris secundum dignitor Dei, justitiae tenax. Evaeo secundum timorem Dei domum suam regebat , operibus misericordiae insistens, filios enutriens in omni disciplina. Septem quippe liberos genuit non tam viro suo quam Deo, sex mares, feminam unam: mares omnes monachos futuros, feminam sanctimonialem. Deo namque, ut dictum est, non saeculo generans, singulos mox ut partu ediderat, ipsa manibus propriis Domino offerebat. Propter nardum haberet in utero, somnium vidit praesagium futurorum, catellum scilicet totum candidum, in dorso subrufum, et latrantem in utero se habere. Super quo territa vehementer, cum religiosum quemdam virum consuluisset, continuo ille et anxiae respondit: « Ne timeas, bene res agitur, optimi catuli mater eris, qui domus Dei custos futurus, magnos pro ea contra inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
legiis sublimata. Idcirco hãc
imitamini moribus. sequi¬
mini castitate. huiꝰ implorate
ad illum preclarum ⁊ splendi¬
dum thronum archangeloꝵ.
ipã ꝑhumilitatem. ꝑ integͥ¬
tatem carnis ascendit. unde
intẽꝑantia olim exinuos ar
quia uob̾ uia patefacta est re¬
sũt sapite. ubi beata uirgo ꝑ
uoiustis. in celis fore debet.
Illuc dirigite mentẽ. illic ab¬
scondite uitam ur̃am donec
furor ꝑtranseat dnĩ. quo bea¬
ta dei genitrix hodie ꝑuenit.
Ibi nãq habetis sponsum. ibi
pontificem. ibĩ omĩa quecũ¬
q quesistis. Illuc dirigate
guus apparuerit in fine se¬
culi. cum ip̃o ⁊ uos apparea¬

Expanded text:
legiis sublimata. Idcirco hanc legiis sublimata. Idcirco hanc imitamini moribus, sequimini castitate, hujus implorate ad illum praeclarum et splendidum thronum angelorum, ipsa per humilitatem et integritatem carnis ascendit, unde intemperantia olim eximios arcquia vobis via patefacta est sunt sapite, ubi beata pervenitvovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc abscondite vitam vestram, donec pertranseat furor Domini, quo beata Dei genitrix hodie pervenit: ibi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite ius apparuerit in fine saeculi, cum ipso et vos apparea
Abbreviated transcription (Latin):
uersis. ꝓpterea quecũq uir¬
go sibi ab ea optat p̃mium.⁊
implorat auxilium. debet imi¬
tari exemplum. Rogo uos o
uirgines. rogo ⁊ uidue. imita¬
exemplar ꝯtinentie ⁊ castitatis.
imitamini eustochium quã
habetis uob̾cum uirginẽ. ⁊ for¬
mam ꝑfecte integritatis. Qd̃
minus in illis est quã in ma¬
tre dñi. unmo ꝗa ẽ. habetis
ꝓle fecundam ⁊ uirginem ꝑ¬
petuam. Quia sicut incõꝑati¬
one dei nemo bonus. ita ⁊ in
cõparatiõe matris dnĩ nulla
inuenit᷑ ꝑfecta. quãuis uir¬
tutibus exutua cõpbetur. Unꝰ
est enĩ pat̃ nr̃ qui in celis est.
unus ⁊ magister. una est ⁊¬
forma uirtutũ in maria. Cui
uos om̃s ut ymaginẽ reforme¬
tis. integritatis faciem impri¬
mere debetis in sculptura sp̃s
sus. fons signatus. puteus
aquaꝵ uiuentium. Ad quã
nulli potuer̃ doli irrũpere.
neq p̃ualuit fraus inimici.
sed ꝑmansit scã mente ac
corpore. multis donoꝵ priui¬

Expanded text:
versis. Propterea quaecumque virversis. Propterea quaecumque virgo sibi ab ea optat praemium et implorat auxilium, debet imitari exemplum. Rogo vos, o virgines, rogo et viduae, imitaexemplar continentiae et castitatis. Imitamini Eustochium, quam habetis vobiscum virginem, et formosam perfectae integritatis. Quod si minus in eis est, quam in matre Domini, immo quia est, habetis prole fecundam et virginem perpetuam: quia sicut in comparatione Dei, nemo bonus, ita et in comparatione matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximiis comprobetur. Unus est Pater noster, qui in coelis est: unus et magister: una est forma virginitatis in Maria, cui vos omnes ut imaginem reformetis integritatis, faciem imprimere debetis in sculpturam Spirsus, fons signatus, puteus aquarum viventium , ad quam nulli potuerunt doli irrumpere, nec praevaluit fraus inimici, sed permansit sancta mente et corpore, multis donorum privi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊respexit humilitate ancille
sue. unde ⁊ beata iam ab omĩ
seculo dicitur. Idcirco ⁊ uos o
filie si uirgines ẽẽ uultis. hu¬
militatẽ sectamini. ⁊ matre
dni que se ancillam uocat cor¬
te amoris imitari ꝓcurate. q̃
didicit ab ip̃o sponso cui uos
deuoiustis humilitatem. quã¬
⁊ uos ex se docuit. Uncde idem¬
ait. Discite ame. quia mitis
sum ⁊ humilis corde. Non er¬
go beata dei genitrix a filio suo
dño nr̃o didicit celos fabricare.
ñ angłos creare. ñ miracula dei¬
titis insignia oꝑari. sed tan¬
tum humiliari. ceterarũq uĩ¬
tutum documenta intra humi¬
litatis custodiã aggregare. Uñ
citia comes semꝑ irremota
mansit. quia omĩno pudor ĩ¬
diuiduus uirginitati eẽ debet.
sine quo recte castitas uera sẽ¬
uari nõ pot̃. Nũquã igit᷑ beata
maria sine pudoris sui custo
ceat ⁊ opus uirtutis. Cuiꝰ uita
omĩum disciplina est. cuiꝰ mo¬
res instituta sũt eccłaꝵ. que p̃¬
cellit cunctis. suꝑenunet uni¬

Expanded text:
itatem ancillae suae: unde et beata jam ab omni saeculo praedicatur. Idcirco et vos, o filiae, si vere virgines esse vultis, humilitatem sectamini: et matrem Domini, quae se ancillam vocat, cordis amore imitari procurate, quae didicit ab ipso sponso, cui vos devovistis humilitatem, quam vos ex se docuit. Unde ait idem: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare. Undecitia comes irremota mansit: quia omnino pudor individuus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non potest. Numquam igitur beata virgo Maria sine pudoris sui custodceat et opus virtutis, cujus vita omnium est disciplina, cujus mores instituta sunt Ecclecessit cunctos, supereminet uni
Abbreviated transcription (Latin):
tem aquam suꝑ uentrem eiꝰ
ministri diaboli effuderunt.
⁊ maxillas eius confregerũt.
Interea preses de tribunali
suo cadẽs. collectꝰ aministris.
in lecto reclinat᷑. ⁊ sentiens dĩ
uirtutem in martyrẽ. post
modicum tristem anurĩa emi¬
leonibus subici. Sed mãsuete
fc̃e fere pedibus martyris
ad lãbendum se uiclinauer̃.¬

Expanded text:
tem aquam super ventrem ejus ministri diaboli effuderunt, et maxillas ejus confregerunt. Interea judex de tribunali suo cadens, collectus a ministris in lecto reclinatur, et sentiens Dei virtutem in martyre, post modicum tristem animam emileonibus subjici; sed mansuetae factae ferae, pedibus martyris ad lambendum se inclinaver
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas ip̃a de qua głiat᷑.
Quia respexit inꝗt humiliti¬
tem ancille sue. ecce enĩ exhre
beatã me dicent om̃s generi¬
tiones. Ergo primũ discendi
incitamentũ nobilitas ẽ ma¬
gistri.deinde merces laboris op¬
tuni. fructus beatitudinis Qd
igit᷑ nobiliꝰ matre dñi: Quid
splendidiꝰ ea. quã splendor ele¬
git pat̃ne głe. Quid castius
ea. que corpus xp̃i sine conta¬
gione corporis generauit. Et
tam̃ in ea solam humilitatẽ
resperisse dñm ꝓfitet᷑. que c¬
stos ẽ ceteraꝵ uirtutũ. Collo

Expanded text:
humilitas ipsa, de qua gloriatur: humilitas ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo primum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione corporis generavit? et tamen in ea solum humilitatem respexisse Dominum confitetur, quae custos est caeterar
Abbreviated transcription (Latin):
copulatur. Et si quelibet uirgi¬
nitas tantum erigit᷑. ut angłiᷤ
comparetur. multomagis bea
tis. ⁊ colite quã amatis. quia
tunc eam uere colitis ⁊ amatic
si unitari uelitis de toto corde
quam laudatis. Hec namq ui¬
ta uob̾ de celo fluxit. quã ꝓfes¬
se estis. supra usum nature ẽ
uita quã tenetis. ⁊ ideo de celis
uenit sponsus. quẽ sequi una¬
cum matre debetis. Nec imme¬
rito uiuendi usum de celo in
nr̃m. tam̃ non nisi casto rur¬
sus baurit᷑ patore. Prope est
enĩ inꝗt moyses in corde tuo
⁊ in ore tuo. tantũ eum recto
si quesieris corde. Unguentũ¬
erum exinanitum est nomen
eius. ꝓpterea ac si adolescenti¬
le diligite animo. qd̃ ꝓuob̃
effusum est. habetis nãq spo
ipã eẽt om̃ibus exempluma¬
stitatis. que quasi in spetulo
refulsit forma uirtutis. Habets
igit᷑ in ea magisteria ꝓbitatis
expressa. quid eligere. quidi
spuere quid sequi debeatis. ꝑ¬
ma eius uirtus est. fundam̃¬
tum omium uirtutũ ⁊ cust̾

Expanded text:
ptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut angelis comparetur, multo magis beattis, et colite quam amatis: quia tunc eam vere colitis et amatis, si imitari velitis de toto corde quam laudatis. Haec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem sequi cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo qunostrum, tamen non nisi casto sursum hauritur pectore. Prope est enim, inquit Moyses, in corde tuo et in ore tuo, tantum eum recto si quaesieris corde . Unguentum exinanitum est nomen ejus: propterea, adolescentulae, diligite animo, quod pro vobis effusum est. Habetis namque, saipsa omnibus esset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. Habetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere, quid sequi debeatis. Prima ejus virtus est fundamentum omnium virtutum et custos,
Abbreviated transcription (Latin):
Eundemq se filium hominiᷤ
dicit. cum utiq de celo nisi
teus descendere non potuit.
⁊ cum in t̾ris loquit᷑. non ni¬
si unus idemq xp̃s fuit. Et
hec est mira ⁊ admirabilis no¬
uitas. immo omĩum noui¬
tatum suꝑeminens nouitaᷤ
unitatis. Quam nisi diligẽ¬
ter prudens uirgo. ab exor¬
dio scĩ euangłii aĩadu̾tas ma¬
gis errare in om̃i scriptura
uideberis diuina quam intel¬
ligere ueritatem. Constat igi¬
tur unum eumdemq xp̃m
secundum utrasq formas
oꝑatum. humanitatis silicet
ac diuinitatis. ⁊ ꝑ hoc duas
exercuisse oꝑationes. Oꝑata
est enim utraq forma uł na¬
tura cum alterius cõmunio¬
ne qd̾ ꝓprium habuit. uer¬
bo siquidem oꝑante qd̃ uer¬
bi est. ⁊ came exequente q̃
carnis erant. communicare
siquidem ei uerbo in eadem
oꝑatione. dum ⁊ idem deus
atq homo in una subsisten¬
tia uł ꝑsona sine diuisione
ac ꝯmixtione creditur. ⁊ p̃¬
congnita idemptitas p̃iudi¬

Expanded text:
eumdemque se filium hominis eumdemque se filium hominis dicit; cum utique de coelo, nisi Deus descendere non potuerit: et cum in terris loquitur, nonnisi unus idemque Christus fuit. Et haec est mira et admirabilis novitas, immo omnium novitatum supereminens novitas unitatis. Quam nisi diligenter, prudens virgo, ab exordio sancti Evangelii animadvertas, magis errare in omni Scriptura videberis divina, quam intelligere veritatem. Constat igitur unum eumdemque Christum secundum utrasque formas operatum, humanitatis scilicet ac divinitatis, ac per hoc duas exercuisse operationes. Operata est enim utraque forma vel natura cum alterius communione quod proprium habuit: Verbo siquidem operante quod Verbi est, et carne exsequente quae carnis erant: communicante ei siquidem Verbo in eadem operatione, dum et idem Deus atque homo in una substantia vel persona, sine divisione aut commixtione creditur, et praecognita una identitas praedi
Abbreviated transcription (Latin):
quã sepe in diuins litteris ħ¬
deo coet̾nus. ꝓpt̃ unitionem
subsistentie. ac demum deus
aec immutabilis sit homo nͨ
passibilis deus. Tam̃ sic unit᷑
est teus suo corpori. ut nullĩ
patiatur fieri int̃ deum ⁊ ho¬
minem humana opinione
distantiam. ne forte qd̾ absit
alius filius dei. ⁊ alius filius
hominis credatur. presertiz
quia scriptura sic connectit
⁊ cõcorporat deum ⁊ hominẽ.
ut nec in tp̃e admodum ho¬
minem quis adeo. nec in paᷤᷤ¬
sione possit abhomine deũ
discernere. Unde si ad tempꝰ
si ad passionẽ. inuenies sẽꝑ
cum filio hominis eundem
dei filium ita unitum ⁊ indi¬
uiduum. quãtum ad uocem
scripture ꝑtinet. ut nec hõ a¬
deo separari tempore. nec ab
homine deus ualeat passione.
Siquidem ut hec aꝑtius in¬
telligatis. ip̃ius xp̃i uẽba di¬
scutite. Nemo ascendit inꝗt
de celo ant̃ quã nasceretur de¬
scendisse testatur̃. etiã ⁊ cum
loquit᷑ in celo se ẽẽ fatetur.

Expanded text:
quam saepe in Scripturis quam saepe in Scripturis Deo coaeternus propter unitionem subsistentiae, ac deinde Deus nec ininitiabilis sit homo, nec passibilis Deus. Tamen sic unitus est Deus suo corpori, ut nullam patiatur fieri inter Deum et hominem humana opidistantiam: ne forte quod absit alius filius Dei, et alius filius hominis credatur: praesertim quia Scriptura divina sic connectit et concorporat Deum et hominem, ut nec in tempore hominem admodum quis a Deo, nec in passione possit ab homine Deum discernere. Unde si ad tempusSi ad passionem, invenies semper cum filio hominis eumdem Dei filium ita unitum et individuum, quantum ad vocem Scripturae pertinet, ut nec homo separari a Deo tempore, nec ab homine Deus valeat passione. XII. Siquidem ut haec apertius intelligatis ipsius Christi verba discutite: Nemo ascendit, inqude coelo antequam nasceretur descendisse testatur? Etiam et cum loquitur, in coelo se esse fatetur,
Abbreviated transcription (Latin):
deum monstret᷑. Inimo ne for¬
te suspicetur. sub regula triũ
nino genere legitur. in greco
masculinum ẽẽ decernit᷑. Qu
beccam intelligit᷑. Et ideo to¬
tum est in mysterio qd̃ gent̾
ut ꝑ uestimentoꝵ fragr̃atiuã
quicũq baptizati sumus ĩ¬
dumus. in quo benedixit noᷤ¬
deus non qualicũq. sed om̃i
ut ait apłs benedictione sp̃i¬
ali in celestibus. Unde ⁊ ange¬
lus marie loqui incipiens.
a benedictione exorsus ait. Re¬
nedicta inquit tu in mulie¬
ribus. ⁊ benedictꝰ fructꝰ uen¬
tris tui. Cuius ꝓfecto in spũ
longe odorem trahens p̃fat᷑
ysaac. benedicebat filium. in
quo celestis omĩs benedictio
mundo effloruit. Et bene ple¬
nus ager dicitur. quia ple
fructus uite effulsit. Et nos
inquit euangłista om̃s de
plenitudine eius accepimus
uos ofilie. talem ac tantam
grãm ne in uacuum recipia¬
tis. que est in xp̃o iłni. in quo
est deus ⁊ homo sic unitus ĩ
una eademq ꝑsona. ut legit

Expanded text:
Deo monstretur: immo ne forDeo monstretur: immo ne forte suspicetur, sub regula trium nino genere legitur: in Graecomasculinum esse decernitur. Qui beccam intelligitur: et ideo totum est in mysterio quod geritur, ut per vestimentorum fragrantiam quicumque baptizati sumus induimur, in quo benedixit nos non qualicumque, sed omni ut ait Apostolus benedictione spirituali in coelestibus . Unde et angelus Mariae loquens, a benedictione exorsus ait: Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Cujus profecto in spiritu longe odorem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager dicitur, quia plenfructus vitae effulsit. Et nos inquit evangelista omnes de plenitudine ejus accepimus vos, o filiae, talem ac tantam gratiam ne in vacuum recipiatis, quae est in Christo Jesu, in quo est Deus et homo, sic unitus in una eademque persona, ut legatur
Abbreviated transcription (Latin):
unus idemq semꝑ cũ deo pat
filiꝰ adorat᷑. nõ nouus nec re¬
cens extempore. ñ alienus
a natura ułgenere. Qd̾ si tibi
minem assũpsit: noueris¬
quod hoc semꝑ cum co ⁊ in eiꝰ
consilio fuit. ut sic fieret. ⁊ nc̃
quando plenitudo tp̃is uenit.
diuinitꝰ afficiebant odoramen¬
tis. talibusq inspirabant de
xp̃o presagiis. qd̃ nasciturus
cẽt in mundo. in quo eẽt oĩuz
salus ⁊ benedictio eterne here¬
ditatis. Iste siquidem sunt fi¬
dei uestes. iste quibus priores
sci uestiebant᷑. Iste quas rebec¬
ca inmo sp̃s sc̃s secum domi
habuit. quibus induit iacob
filium suum. Alias nisi a sp̃u
quid miri odoris in eistem pat
ysaac hauriret. ut diceret cum
ꝑsensisset uestimentoꝵ frag̃n¬
tiam. ecce odor filii mei sic̃ o¬
dor agri pleni quem benediẽ
dñs: Sed forte dicturus est
aliquis. Quid ad rebeccam sp̃s
cis ꝑsone ꝓdeo figurate acci¬
piantur. Uerumtam̃ ⁊ sp̃s sc̃s
inhebreo ruha feminino ge¬
nere dicitur. non qd̃ sexus in

Expanded text:
unus idemque semper cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non recens ex tempore, non alienus a natura, vel genere. XI. Quod si tibi minem assumpsit: noverisquod hoc semper cum eo et in ejus consilio fuit ut sic fieret: et nunc quando plenitudo temporis venit, divinitus afficiebantur odoramentis, talibus inspirabantur de Christo praesagiis, quod nasciturus esset in mundo, in quo esset omnium salus et benedictio aeternae haereditatis. Istae siquidem sunt fidei vestes: istae quibus priores sancti vestiebantur: istae quas Rebecca, immo Spiritus sanctus secum domi habuit, quibus induit Jacob filium suum. Alias autem nisi aquid miri odoris in eisdem pater Isaac hauriret, ita ut diceret, cum praesensisset vestimentorum fragrantiam: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus ? Sed forte dicturus est aliquis: Quid ad Rebeccam Spiricis personae pro Deo figurate accipiantur? Verumtamen et spiritus in Hebraeo RUA feminino genere dicitur, non quod sexus in
Abbreviated transcription (Latin):
to tempore fratres secutus.
nec a patre nec aꝓpinquis
stitutione domus cistercii
quintodecuro. seruus dei
ternarclus annos natus ci
abbate stephano suaui ui
go xp̃i collũ submisit. Ab
illa die dedit dñs benedictio¬
nem. ⁊ uinea illa dnĩ saba¬
oth dedit fructum suum.
extendens palmites suos
usq ad mare.⁊ ultra mare
ꝓpagines suas. Ingressus¬
est aũt domium illam pauꝑẽ
sp̃u. ⁊ eo adhuc tempore abscõ¬
ditam ac pene nullam. inte¬
tione ibi moriendi a cordibꝰ
⁊ memoria hominiur ⁊ spe

Expanded text:
to tempore fratres secutus, to tempore fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis stitutione domus Cisterciensis quindecimo, servus Dei Bernardus annos natus cirabbate Stephano, suavi jugo Christi collum submisit. Ab illa autem die dedit Dominus benedictionem, et vinea illa Domini Sabaoth dedit fructum suum, extendens palmites suos usque ad mare, et ultra mare propagines suas. Quest autem domum illam pauperem spiritu, et eo adhuc tempore absconditam ac pene nullam, intentione ibi moriendi a cordibus et memoria hominum, et spe
Abbreviated transcription (Latin):
bitare serpenti. fugã medi¬
relinquere mundum delilt¬
rans. cepit inquirere ⁊ ius¬
stigare ubi certius ac puniꝰ
inueniret requiem anime
se sub iugo xp̃i. Inquirẽ¬
n aut̃. occurrit cistercii in¬
nouate monastice religio¬
nis noua plantatio. messis
multa sed oꝑariis indigẽs.
cum uix adhuc aliquis con¬
uersionis grã illuc declina¬
ret ob nimiam uite ip̃ius.
⁊pauꝑtatis austeritatẽ. Iam¬
uero adueniente die reddẽ¬
di uoti ⁊ complendi desiderii.
egressus est de ciomo pat̾na
bernardus. pat̃ fratrũ suoꝵ
cum fratribus suis filiis su¬
is sp̃ualibus. quos uerbo
uite xp̃o genuerit. uidens
aut̃ guido pͥmogenitus fra¬
trũ suoꝵ niuardum fratr̃e
suum minimum puerum
cum pueris aliis in platea¬
ludentem. eia inquit frat̃
niuarde. adte solum respĩc
omĩs fra possessionus nr̃e.
ad quod puer nõ puerilit̃
to. ab euntibus illis. tunc
quidem domi cum patre mã¬
sit. sed modico post euolu¬

Expanded text:
bitare serpenti fugebitare serpenti fugerelinquere mundum deliberans, coepit inquirere et investigare, ubi certius ac purius inveniret requiem animae suae sub jugo Christi. Inquirenti autem occurrit Cistercii innovatae monasticae religionis nova plantatio; messis multa, sed operariis indigens, 1066 cum vix adhuc aliquis conversionis gratia illuc declinaret, ob nimiam vitae ipsius et paupertatis austeritatem. vero adveniente die reddendi voti et complendi desiderii, egressus est de domo paterna Bernardus, pater fratrum suorum, cum fratribus suis, filiis suis spiritualibus, quos verbo vitae Christo genuerat. Videns autem Guido primogenitus fratrum suorum Nivardum fratrem suum minimum, puerum cum pueris aliis in platea: « Eia, » inquit, « frater Nivarde, ad te solum respicit omnis terra possessionis nostrae. » Ad quod puer non pueriliterto abeuntibus illis, tunc quidem domi cum patre remansit, sed modico post evolu