comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Uocatis ergo hiis qui ꝓpiꝰ accũ.¬
bebant. narrat ex ordine que uide¬
rat: simul se conualuisse asseuerat.
Illis uero existimantib. qd̃ alienata
mente loqueretur.: p̃paret᷑ inqͥt mͥ
altare. uidebitis namq illũ sacͥfici¬
um deo offerentẽ: quem paulo ante
uidebatis uix labia mouentẽ. Dem̃
accitis qui nuꝑ aduenerant semo¬
rib: hic dies ait. erit uobis bomi
nuncii dies. Dñm & patrem nr̃m
dunstanũ hic fuisse: & me ab om̃i
corporis molestia sanasse scitote.
Regredimini gͦ ad eccłiam. portas
eius suꝑ uos obserate. ad memoriam
sc̃i accedite. genua flectite: ac ꝓ red¬
dita mͥ sanitate uberes gr̃as referte.
Nolo & enĩ ꝑ me ipsũ mͦ uenire: ne
existiment me homines aliqͥd esse.
qͣi qui potuerim. dei sc̃os iudere.
faciunt illi inꝑata: magnũq fr̃ib
de morte patͥs suspectis gaudium
ep̃i. ad eo graui febriũ uera¬
tione ꝑ octonos menses cruciatꝰ fu¬

Expanded text:
pere. Vocatis ergo his qui propius accumpere. Vocatis ergo his qui propius accumbebant, narrat ex ordine quae viderat, simul se convaluisse asseverat. Illis vero existimantibus quod alienata mente loqueretur: Praeparetur, inquit, mihi altare; videbitis namque illum sacrificium Deo offerentem, quem paulo ante videbatis vix labia moventem. Deinde accitis qui nuper advenerant senioribus. Hic dies, ait, erit vobis boni nuntii dies. Dominum et Patrem nostrum Dunstanum hic fuisse, et me ab omni corporis molestia sanasse scitote. Regredimini ergo ad ecclesiam, portas ejus super vos obserate, ad memoriam sancti accedite, genua flectite, ac pro reddita mihi sanitate uberes gratias referte. Nolo etenim per me ipsum modo venire, ne existiment me homines aliquid esse, quasi qui potuerim Dei sanctos videre. Faciunt illi imperata, magnumque fratribus de morte Patris suspectis gaudium episcopi adeo gravi febrium vexatione per octonos menses cruciatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
iudtꝰ. cupiens illum p̾ ceteris ag¬
noscere: a quo pre cet̾is reme¬
dia sperabat salutis accipere. &
ecce beatissimꝰ pater dunstanus.
uen̾abiliũ senioꝵ cuncis hinc
inde stipatꝰ uemebat. similem
ꝑ om̃ia ceteris habitũ gerens:
nisi qͦd ab humeris & sursum
celsior cunctis eminebat. In cuiꝰ
occursum lanfrancus humiliter
ꝓgrediens. iungensq se ad latus
equitantis illiꝰ. amplexatus est pe¬
dem simul cum ascensorio cui
uidebatur initi: atq ad se oscu¬
landi grã trahere conatꝰ est. At
dunstanus qͣi ad factum expaues¬
cens. siue lanfranco honoris grãm
cribens: constricto genu utͣq ma¬
nu. pedem ad se uidebat᷑ retra¬
here In hacbeata certaminis lucta
lanfrancus ad id qͦd fuerat redit. &¬
ita se sanũ repperit: ut nullum infir¬
mitatis uestigiũ in toto corpore re¬
mansisset. Agit itaq gr̃as deo. cuiꝰ
dono & dunstanũ uidere: & cupitã
salutem illo potuit ddonante susci¬

Expanded text:
vultus, cupiens illum prae caeteris agvultus, cupiens illum prae caeteris agnoscere, a quo prae caeteris remedia sperabat salutis accipere; et ecce beatissimus Pater Dunstanus venerabilium seniorum cuneis hinc inde stipatus veniebat, similem per omnia caeteris habitum gerens, nisi quod ab humeris et sursum, celsior cunctis eminebat. In cujus occursum Lanfrancus humiliter progrediens, jungensque se ad latus equitantis, illius amplexatus est pedem simul cum ascensorio, cui videbatur inniti, atque ad se osculandi gratia trahere conatus est. At Dunstanus quasi ad factum expavescens, sive Lanfranco honoris gratiam exhibens, constricto genu utraque manu pedem ad se videbatur retrahere. In hac beata certaminis lucta Lanfrancus ad id quod fuerat redit, et ita se sanum reperit, ut nullum infirmitatis vestigium in toto corpore remansisset. Agit itaque gratias Deo, cujus dono et Dunstanum videre, et cupitam salutem illo potuit donante susci
Abbreviated transcription (Latin):
lis egrotabat. Ueniunt itaq illi
ad locum. inueniunt om̃ia la¬
crunis repleta. plorant cũ plo¬
rantib. nolentes hominẽ morte
uidere fimendũ: cui fimilem
post hec sciebant ñ esse inueni¬
endum. At ille siue suas angus¬
tias. siue filioꝵ suoꝵ miserias ñ
ferens. sicut enĩ mat̾ unicum
filiũ. ita singłos nos unice dili¬
gebat: conuertit faciem suam
ad parietem. diuinã quantis
posset suspiriis clementiã dep̃¬
caturus. Confestim aũ sursum
raptus. uidebat qͦi exercitũ iuiror
candidatoꝵ. lucifluas sic̃ sol faci¬
es habentium. albos eqͦs cum
faleris aureis comptos insiden¬
tium: & liberales iocos iocunda
quadam suauitate ad iniuicem
exibentiũ. Quos ille pretereuntes
letabundis ocłis intuens: sci ai¬
tabat᷑ cuiusnam ista ꝓfectio esset.
Dictum autem est. hanc domni
dunstam esse: illum uͦ non longe
abesse. Expectabat itaq lanfrancꝰ.
explorans singłoꝵ transeuntium

Expanded text:
lis aegrotabat. Veniunt itaque illi lis aegrotabat. Veniunt itaque illi ad locum; inveniunt omnia lacrymis repleta, plorant cum plorantibus, nolentes hominem morte videre finiendum, cui similem post haec sciebant non esse inveniendum. At ille, sive suas angustias, sive filiorum suorum miserias non ferens sicut enim mater unicum filium, ita singulos nos unice diligebat, convertit faciem suam ad parietem, divinam quantis posset suspiriis clementiam deprecaturus. Confestim autem sursum raptus, videbat quasi exercitum virorum candidatorum, lucifluas sicut sol facies habentium, albos equos cum phaleris aureis comptos insidentium, et liberales jocos jocunda quadam suavitate ad invicem exhibentium. Quos ille praetereuntes laetabundis oculis intuens, sciscitabatur cujusnam ista profectio esset. Dictum autem est hanc domni Dunstani esse, illum vero non longe abesse. Exspectabat itaque Lanfrancus explorans singulorum transeuntium
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ angłica dignitate predi¬
toꝵ: angłicos & ip̃se uultus ha¬
bens. atq inuultu quandam
trontis & oculoꝵ contuentiam
lanfranco ostendens. Ex qua
uisione de capienda uictoria
securus ille effectus. concilium
malignantiũ intrepidꝰ adiit:
munitiones illoꝵ torrente rati¬
onum funcditꝰ dissipatut. Ita
enim cunctos xp̃i ac suos deui¬
cit adu̾sarios. ut & que sui ui¬
ris erant. eccłe xp̃i integerrime
restituerent᷑: & hoc non huma¬
na sapientia. s diuina factũ
fuisse uirtute. ⁊dem dñi ser¬
uus gloriaret᷑
corporali infirmitate gra¬
uissime tactus. om̃ino a medi¬
cis desperabat᷑. Cumq fine uite
iam iamq ade̾ẽ putaret. mis¬
sa legatione mandat fr̃ibus
exoptat seniori presentiam: qua¬
tinus si in corpore duitiꝰ uni̾e
non liceret. defuncti ut u̾bis
utar illiꝰ cadauer ad urbem se¬
cum tranueherent. Nam in qͦ¬
uam eccłe patrimomio. ꝓcul ab
urbe distante. qd ealditune

Expanded text:
quorum angelica dignitate praediquorum angelica dignitate praeditorum, angelicos et ipse vultus habens, atque in vultu quamdam frontis et oculorum conniventiam Lanfranco ostendens. Ex qua visione de capienda victoria securus ille effectus, concilium malignantium intrepidus adiit, munitiones illorum torrente rationum funditus dissipavit. Ita enim cunctos Christi ac suos devicit adversarios, ut et quae sui juris erant, ecclesiae Christi integerrime restituerentur, et hoc non humana sapientia, sed divina factum fuisse virtute idem Domini servus gloriareturcorporali infirmitate gravissime tactus, omnino a medicis desperabatur. Cumque finem vitae jam jamque adesse putaret, missa legatione mandat fratribuexoptat seniorum praesentiam, quatenus si in corpore diutius vivere non liceret, defuncti ut verbis utar illius cadaver ad urbem secum transveherent. Nam in quodam ecclesiae patrimonio procul ab urbe distante, quod Ealditune
Abbreviated transcription (Latin):
diuq uexatos. ardenti rogo con¬
cremandos iolenter ꝑtraxisset
Ita illi qͣm sponte noluer̃t : coat¬
ti iniuiriam donauerunt.
is temporib conflictum
iniit lanfrancus archie¬
piscopus aduersus maiores na¬
tu regni anglorũ. precipue adu̾¬
sus ep̃m baiocensem nomine odo¬
nem. qui erat frater regis & co
quibusdam terris inde ab an¬
tiquis temporibus iniuste ab¬
latis. S nichil de uirib suis
confidens. erat namq sicut oib
sapientia incomparabilis. ita
in conspectu dei pre om̃ib sem¬
ꝑ humilitate admirabilis: dep̃¬
catꝰ est beatũ dunstanũ auxilio
sibi fore. ad defendendam cau¬
sam ȩccłs suȩ. Et oblata ꝓ exaudi¬
tione hostia salutari. quietus sebe¬
bat in loco. expectans aduocatio¬
nem causidicorũ. simul ac me¬
ditans qͥd uel ipse adu̾sariis obi¬
cere: uel qualiter ad obiecta que¬
q posset respondere Tunc int̾im
excessum mentis patienti apparuit
sẽs dei. stans in medio duoꝵ ali¬

Expanded text:
diuque vexatos ardenti rogo condiuque vexatos ardenti rogo concremandos violenter pertraxisset. Ita illi quam sponte noluerunt, coacti injuriam donaverunt.is temporibus conflictum iniit Lanfrancus archiepiscopus adversus majores natu regni Anglorum, praecipue adversus episcopum Bajocensem, nomine Odonem, qui erat frater regis, et comsti, et quibusdam terris inde ab antiquis temporibus injuste ablatis. Sed nihil de viribus suis confidens erat namque sicut omnibus sapientia incomparabilis, ita in conspectu Dei prae omnibus semper humilitate admirabilis deprecatus est beatum Dunstanum auxilio sibi fore ad defendendam causam ecclesiae suae; et oblata pro exauditione hostia salutari, quietus sedebat in loco, exspectans advocationem causidicorum, simul ac meditans quid vel ipse adversariis objicere, vel qualiter ad objecta quaeque posset respondere. Tunc interim excessum mentis patienti apparuit sanctus Dei, stans in medio duorum ali
Abbreviated transcription (Latin):
occisoꝵ sine umdicta remittere
uoluertint. Quid ergo: Deduc¬
tum est sacrũ corpꝰ infecto ne¬
gotio: atq in oratorio beate uir¬
ginis matue collocatũ. Sũmo
autẽ dilucło nobis adhuc in
stratis qͥ escentib. irrupit in ec¬
clesiam albas stipatꝰ parentum
cateruis. postulat fratres celeriꝰ
excitari: dicit se necessario illis
loqui uelle. Qui cũ uenissent. ac¬
cessit ad corpꝰ sc̃i genua flexit:
atq in hec u̾ba lacͥmabilit̾ eru¬
pit. Peccauimꝰ inte sc̃e dei: no¬
lentes tͥ in conspectu pͥpłi exibe¬
re honorem obsequii. Ecce nunc
et iniuriam donamꝰ: & de mentĩ
nr̃e obstinatione ueniam implo¬
ramꝰ. Nos autẽ mirantes tam su¬
bitam rerum mutationẽ. cogno¬
uimꝰ illos ꝑ uisionẽ a sc̃o dei fu¬
isse ꝑterritos. & uix noctem illam
transegisse uiuos. ꝓpterea qd
presbiter qͥdam aspecta terribi¬
lis. qui ex figuratis imaginib
dunstano uisus est simillimꝰ.
grauib eos cruciatib uexasset:

Expanded text:
occisorum sine vindicta remittere occisorum sine vindicta remittere voluerunt. Quid ergo? deductum est sacrum corpus infecto negotio, atque in oratorio beatae virginis Mariae collocatum. Summo autem diluculo, nobis adhuc in stratis quiescentibus, irrupit in ecclesiam abbas stipatus parentum catervis, postulat fratres celerius excitari, dicit se necessario illis loqui velle. Qui cum venissent, accessit ad corpus sancti, genua flexit atque in haec verba lacrymabiliter erupit: Peccavimus in te, sancte Dei, nolentes tibi in conspectu populi exhibere honorem obsequii. Ecce nunc et injuriam donamus, et de mentis nostrae obstinatione veniam imploramus. Nos autem mirantes tam subitam rerum mutationem, cognovimus illos per visionem a sancto Dei fuisse perterritos, et vix noctem illam transegisse vivos, propterea quod presbyter quidam aspectu terribilis, qui ex figuratis imaginibus Dunstano visus est simillimus, gravibus eos cruciatibus vexasset,
Abbreviated transcription (Latin):
posset: indixit ieiumũ om̃i
popło. qͥtinꝰ sc̃oꝵ uoluntas fie¬
ret. ut eoꝵ corpora ad alia loca
transferri deberent. Die uero
huic negotio ꝯstituto. orante
om̃i pͦpło. clero cereis ⁊ aroma¬
tib. om̃iq genere gaucdioꝵ
occurrente: parauert se sacer¬
dotes. ut thecam sc̃i patͥs uun¬
stam absq contrecdatione cor¬
poris illiꝰ ẽ terra leuarent.
et ad locum cum om̃i diligentia
preparatum deferrent. Quam
cum in humeris accepissent. reti¬
netur a qͥbusdam eccłe militib.
qui pacem regis Willerm nuꝑ
infregerant. occisis duob eqͥtib
nepotib uidelicet scoclandi.
qui erat abbas monasti sci au¬
gustini. extra urbis muros con¬
stituti. Timebant autẽ ne mors
occisoꝵ morte sua solueret᷑. & id̾o
euitandi huiꝰ mali causa. neq
a sc̃o recedere. neq thecam eius
dimittere uoluerunt. Uocati
sunt itaq tam abbas ꝙͣ om̃s hii
quoꝵ interfuit uindictam do¬
nare. negauerunt: nec mortem

Expanded text:
posset, indixit jejunium omni posset, indixit jejunium omni populo, quatenus sanctorum voluntas fieret, ut eorum corpora ad alia loca transferri deberent. Die vero huic negotio constituto, orante omni populo, clero cereis et aromatibus, omnique genere gaudiorum occurrente, paraverunt se sacerdotes, ut thecam sancti Patris Dunstani absque contrectatione corporis illius e terra levarent, et ad locum cum omni diligentia praeparatum deferrent. Quam cum in humeris accepissent, retinetur a quibusdam ecclesiae militibus, qui pacem regis Willermi nuper infregerant, occisis duobus equitibus, nepotibus videlicet Scollandi, qui erat abbas monasterii sancti Augustini extra urbis muros constituti. Timebant autem ne mors occisorum morte sua solveretur, et ideo evitandi hujus mali causa neque a sancto recedere, neque thecam ejus dimittere voluerunt. Vocati sunt itaque tam abbas, quam omnes hi quorum interfuit vindictam donare: negaverunt, nec mortem
Abbreviated transcription (Latin):
usione: uisus est fratͥb de
eccła exire. Quem cũ exeuntem
retmere uellent: Nidn possum
inqͥt ibi manere ꝓpt̾ fetorẽ pa¬
gam pueri liced niciati. in hac
eccła sepulti
eo multo pͥost eccła salua¬
tors igni cõbusta est. pa¬
rietos ceciderunt. nec quicꝗͣ ex
om̃ib monasterii officinis in cõ¬
bustũ remansit. prẽt duas do¬
mos sine qͥb monachi remane¬
re ñ possent. dormitoriũ scili¬
cet & refectoriũ: tantamq clan¬
stri partem. sub quanta absq im¬
brium infusione ab una domo
in aliam possent intͦtre. Ex qͦ
satis tudere fuit: quantã nr̃i
curam pater dunstanꝰ habuerit.
S hoꝵ ritina in meliꝰ cõmuta¬
ta est: ueniente uenerabili ui¬
ro lanfranço archiep̃o. & om̃i¬
um qui nr̃a etate in terra fue¬
runt. scissimo simul ac sapien¬
tissimo. Qui cũ fundamenta
construende noue eccłe pon̾e
uellet. neq hoc absq transla¬
tione corpoꝵ infra ambitum
euisdem eccłe qͥ escentiũ fac̾e

Expanded text:
visione visus est fratribus de visione visus est fratribus de ecclesia exire? Quem cum exeuntem retinere vellent: Non possum, inquit, ibi manere propter foetorem pagani pueri licet initiati in hac ecclesia sepulti. Nec multo post ecclesia Salvatoris igni combusta est, parietes ceciderunt, nec quidquam ex omnibus monasterii officinis incombustum remansit, praeter duas domos sine quibus monachi remanere non possent, dormitorium scilicet et refectorium, tantamque claustri partem sub quanta absque imbrium infusione ab una domo in aliam possent introire. Ex quo satis videre fuit, quantam nostri curam Pater Dunstanus habuerit. Sed horum ruina in melius commutata est veniente venerabili viro Lanfranco archiepiscopo, et omnium qui nostra aetate in terra fuerunt sanctissimo simul ac sapientissimo. Qui, cum fundamenta construendae novae ecclesiae ponere vellet, neque hoc absque translatione corporum infra ambitum ejusdem ecclesiae quiescentium facere
Abbreviated transcription (Latin):
rit audistis : Harrauitq om̃ia
ut intrarent donũ martirii
transierunt ante pͥmos magil¬
tros. dormierunt. Transieruis
ante scdos. dormierunt. Tran¬
siert ante t̾cios ⁊ qͣrtos. domis¬
runt. Post paulum uero eiugi¬
lantes. & derisos se grauit̾ do¬
lentes. uersi in furorem. statu¬
unt seuissimam t̾cia diei ho¬
ra de pueris ultionem sum̾e.
quos ꝓtegente dunstano. ma¬
nȩ ñ potuerunt contingere.
Talis et enĩ mos in eccła tunc
temporis erat : ut qͦs prima diei
hora sine uindicta sertiaret. eos ho¬
ra tercia duriꝰ puniret. S dunsta¬
nus semꝑ & ubiq fidelis. ita p̃fatos
eadem hora a se magistros dici¬
sit: ut ñ tam de puerori lesione
cogitare. qũa de sua liberet ꝯfu¬
sione tractare. Ita pueri ꝑicłm
diei illiꝰ euasere: atq in crasti¬
no uigilias dominice natiuita¬
tis gaudenti ammo uidere. At
is qui legatione patͥs fungebat᷑.
que audierat p̃posito fideliter
nunciabat: s ille infideli men

Expanded text:
rit audistis? Narravitque omnia rit audistis? Narravitque omnia ut intrarent domum martyrii, transierunt ante primos magistros, dormierunt; transierunt ante secundos, dormierunt; transierunt ante tertios et quartos, dormierunt. Post paulo vero evigilantes, et derisos se graviter dolentes. versi in furorem statuunt saevissimam tertia diei hora de pueris ultionem sumere, quos protegente Dunstano mane non potuerunt contingere. Talis enim mos in Ecclesia tunc temporis erat, ut quos prima diei hora sine vindicta servaret, eos hora tertia durius puniret. Sed Dunstanus, semper et ubique fidelis, ita praefatos eadem hora a se magistros divisit, ut non tam de puerorum laesione cogitare, quam de sua liberet confusione tractare. Ita pueri periculum diei illius evasere, atque in crastino vigilias Dominicae nativitatis gaudenti animo videre. At is qui legatione Patris fungebatur, quae audierat praeposito fideliter nuntiabat, sed ille infideli ment
Abbreviated transcription (Latin):
gistros egressum ur̃m exploran¬
tes. grauissimo somno soporabo.
Lu uͦ puer. qͥ me loquentem
cernis & audis. cũ uos meo
munere liberatos esse cogno¬
ueris. ⁊̃ hoc mͥ gram p̾stabis:
si huiꝰ eccłe preposito ex meo no¬
mine p̾cipias. ut iniciatum in¬
fantulum hunc. qui uixta me
nuꝑ conditꝰ est filium comitis
haroldi foras ꝓici faciat. Inde.¬
cens namq ualde est: ut ibi
paganoꝵ corpora sepeliantur.
ubi diuina cotidie misteria
celebrant᷑. Quod si ip̃e aut
metu aut incredulitate pre¬
ceptum meũ neglexerit: no¬
uerit in hac eccła nichil pros¬
meum preceptũ oꝑe ñ fue¬
rit impletum. hec dicens sepul¬
chro receptꝰ est Is autẽ qui hec
uiderat. tum qͥdem puer. nc̃
uero reuerende etatis senir.
quiq ut ista sublato nomine
illiꝰ scriberent᷑ sollicite nos am¬
monuit: statim sui compos ef¬
fectus. innuit soddalib pueris
dicens. Tun patrem dunstanũ
uidistis : Num qͥd loquutꝰ fue¬

Expanded text:
gistros egressum vestrum explorangistros egressum vestrum explorantes gravissimo somno soporabo. Tu vero puer qui me loquentem cernis et audis, cum vos meo munere liberatos esse cogneveris, in hoc mihi gratiam praestabis, si hujus ecclesiae praeposito ex meo nomine praecipias, ut initiatum infantulum hunc, qui juxta me nuper conditus est, filium comitis Haroldi foras projici faciat. Indecens namque valde est, ut ibi paganorum corpora sepeliantur, ubi divina quotidie mysteria celebrantur. Quod si ipse aut metu aut incredulitate praeceptum meum neglexerit, noverit in hac ecclesia nihil prosmeum praeceptum opere non fuerit impletum. Haec dicens sepulcro receptus est. Is autem qui haec viderat, tum quidem puer, nunc vero reverendae aetatis senior, quique ut ista sublato nomine illius scriberentur, sollicite nos admonuit, statim sui compos effectus, innuit sodalibus dicens: Num Patrem Dunstanum vidistis? num quid locutus fue
Abbreviated transcription (Latin):
uadam etiã die. dum
plus solito magistroꝵ
furor inpueros deseiuret.
nec spes intercessionis uspiã
ulla suppeteret. hoc uinum & so¬
lum suꝑesse remeditm credi¬
derunt. ut ad memoriam dul¬
cissimi patͥs dunstani confugiũ
facerent: illumq ñ tam inter¬
cessorem. qũa aduersus impie¬
tatis ministros defensorẽ exibe¬
rent. Conferunt itaq se summo
diluculo ad illum. multis lacͥ¬
miis eiꝰ clementiã postulantes:
sedentib ꝑ diuersa loca magistͥs
qua transitꝰ pueror esse debe¬
ret. exitumq illoꝵ de eccła
multiplici diligentia aucu¬
pantib. Et ecce lacrimantib
illis. apparuit pios uultus
gerens pis pater duiistanꝰ.
tangensq uirga qͣm manu
gestabat unũ illoꝵ aꝑtis ocu¬
lis uidentẽ. s mouendi se õio
impotent᷑e: ita ad orsus est fa¬
ri. Iam desitum sit pueri a
fletu: qm̃ nullũ uobis hodie
molestum esse ꝑmitto. Iocirco
enim ueni: inuitatꝰ lacͥmis
doloris itr̃i. Ecce nunc ibo: & ma¬

Expanded text:
uadam etiam die dum plus solito magistrorum furor in pueros desaeviret, nec spes intercessionis uspiam ulla suppeteret, hoc unum et solum superesse remedium crediderunt, ut ad memoriam dulcissimi Patris Dunstani confugium facerent, illum que non tam intercessorem, quam adversus impietatis ministros defensorem exhiberent. Conferunt itaque se summo diluculo ad illum, multis lacrymis ejus clementiam postulantes, sedentibus per diversa loca magistris, qua transitus puerorum esse deberet, exitumque illorum de ecclesia multiplici diligentia aucupantibus: et ecce lacrymantibus illis apparuit pios vultus gerens pius Pater Dunstanus tangensque virga quam manu gestabat unum illorum apertis oculis videntem sed movendi se omnino impotentem, ita adorsus est fari. Jam desitum sit, pueri, a fletu, quoniam nullum vobis hodie molestum esse permitto. Idcirco enim veni invitatus lachrymis doloris vestri. Ecce nunc ibo, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
quem antea in infirmitate
bene cognitum habuissent.
Siderunt itaq & deo głam
dederunt clamantes bono dño
dunstanũ in uita seruisse:
cui post mortem non solum
contigit beatiꝰ uiuere. uerũ
etiam beneficioꝵ suoꝵ gr̃am
hominib prestare:¬

Expanded text:
quem antea in infirmitate quem antea in infirmitate bene cognitum habuissent. Viderunt itaque, et Deo gloriam dederunt clamantes bono Domino Dunstanum in vita servisse, cui post mortem non solum contigit beatius vivere, verum etiam beneficiorum suorum gratiam hominibus praestare
Abbreviated transcription (Latin):
pheboꝵ aliqͥs prope cui¬
tatem manebat. ita apu¬
ero debilitatus: ut alumbis ac
deorsum ꝑ totum emortuus
duob baccillis inniteretur. totiꝰ
corporis post se trahens medie¬
tatem. Hic ea die in qua filiꝰ
dei in assumpta carne digna¬
tus est mori eius eccłam ingͥs¬
sus. uexillum crucis in qua mo¬
riens mort̾ẽ nr̃am destruxit
cũ cetera multitudine ad orabat.
& future festiuitatis gaudia iunta
corpus uenandi patͥs dumsta¬
ni manens expectabat. Adue¬
niente aũt hora in qua dñs nr̃
lo a mortuis resurrexisse cre¬
ditur. clamor in eccła factus ẽ
mognꝰ. tumultuans adoles¬
centem rectũ toto corpore sta¬
re. qui a multis annis infe¬
riores corporis partes post se
consueuerat trahere. Quod
quamuis clerus sciebat: pati¬
enter tamen simul & letant̾
solis ortum expectabat. Ala
ne uͦ dñce resurrectionis con¬
uenit infinita totiꝰ urbis
multitudo in eccłam uide¬
re quid in hominem dun¬
na potentia oꝑata furisset:

Expanded text:
pheborum aliquis prope civipheborum aliquis prope civitatem manebat ita a puero debilitatus, ut a lumbis ac deorsum per totum emortuus duobus bacillis inniteretur, totius corporis post se trahens medietatem. Hic ea die in qua Filius Dei in assumpta carne dignatus est mori, ejus Ecclesiam ingressus, vexillum crucis, in qua moriens mortem nostram destruxit, cum caetera multitudine adorabat, et futurae festivitatis gaudia juxta corpus venerandi Patris Dunstani manens exspectabat. Adveniente autem hora in qua Dominus nlo a mortuis resurrexisse creditur, clamor in ecclesia factus est magnus tumultuans adolescentem rectum toto corpore stare, qui a multis annis inferiores corporis partes post se consueverat trahere. Quod quamvis clerus sciebat, patienter tamen simul et laetanter solis ortum exspectabat. Mane vero Dominicae resurrectionis convenit infinita totius urbis multitudo in ecclesiam, videre quid in hominem divina potentia operata fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
res intolerabiles patienti angu¬
stias inferebat. Quertimꝰ gͦ ocłos
hoc solum dicentes. Non nos
bona mulier: non nos qͥd agen¬
dum sit consulere uelis. Iuxta
est qui & tibi consulere. & filie
tue salutẽ tialet ꝓcurare. Solet
namq scdm fidem suam oĩb
illum inuocantib subuenire.
Tum illa cõprehensa lacinia uel¬
tis filiȩ sue: traxit eã ad locum.
Moxq toto corpore in t̾ram pl¬
strate: adorant scm̃ ambe. fleti¬
b ⁊ eiulatib illiꝰ bonitatẽ pul¬
santes. Et uere pulsabant. qͥb
tam cito misccłie illiꝰ uiscera
patebant. Nec du enĩ pheb
marinis fluctib caput intule¬
rat. & illa que morbo contracta
suerat. ruptis uenis brachia ex¬
tollebat. manuũ articłos om̃s
extendebat. Et que ab annispti¬
erilib digitos mouere ñ pote¬
rat: expedite iam om̃ia contn¬
tabat. Itaq accurrimꝰ. uidimꝰ.
fleuimꝰ: & facto mane cũ exul¬
tatione totiꝰ urbis qñm dm̃
nr̃m laudauimꝰ¬

Expanded text:
res intolerabiles patienti angures intolerabiles patienti angustias inferebat. Avertimus ergo oculos hoc solum dicentes: Non nos, bona mulier, non nos quid agendum sit consulere velis, juxta est qui et tibi consulere, et filiae tuae salutem valet procurare: solet namque secundum fidem suam omnibus illum invocantibus subvenire. Tum illa comprehensa lacinia vestis filiae suae traxit eam ad locum, moxque toto corpore in terram prostratae adorant sanctum ambae, fletibus et ejulatibus illius bonitatem pulsantes. Et vere pulsabant, quibus tam cito misericordiae illius viscera patebant. Necdum enim Phoebus marinis fluctibus caput intulerat, et illa quae morbo contracta fuerat, ruptis venis brachia extollebat, manuum articulos omnes extendebat, et quae ab annis puerilibus digitos movere non poterat, expedite jam omnia contrectabat. Itaque accurrimus, vidimus, flevimus, et facto mane cum exsultatione totius urbis Dominum Deum nostrum laudavim
Abbreviated transcription (Latin):
& ętatem puerilem. ad matu¬
ros annos feliciter ꝑducens
Nos autẽ ut id etatis pueri.
factũ femine expauescentes :
hesimꝰ loco. miserie causas fle¬
bilit̾ soicitantes. Tum illa. hãc
inqͥt. quã uidetis filiam meã.
a summis humeris usq ad ex¬
tremos manut̃i articłos colli¬
sam: obstetricis sue nescio aut fu¬
ror. aut negligentia fedam. atq
inutilem reddidit. Audiui mag¬
nam quadam in hoc loco dei
uirtutem esse: & id̾o ad supplican¬
dum ei. longo itinere tẽptauimꝰ
huc uenire. Uos nobis quid agen¬
dum sit. edicite: Aspiciebamus
unt̾im manꝰ. sine forma manus.
Iuncture iuncturis non cohere¬
bant: s quedam discors defor¬
mitas informẽ quandam ossi¬
um concretione faciebat. Polli¬
ces retrorsum deflexi: immo¬
bilem gerebant sensibilitatem.
Ceteroꝵ namq digitoꝵ figitra
nulla. s radices quedam de pi¬
ma prominentes introrsum
curuabant᷑: que in uola confixe
ungiib eam ꝑforabant. Que

Expanded text:
et aetatem puerilem ad matuet aetatem puerilem ad maturos annos feliciter perducens. Nos autem, ut id aetatis pueri, factum feminae expavescentes, haesimus loco, miseriae causas flebiliter sciscitantes. Tum illa, hanc, inquit, quam videtis filiam meam, a summis humeris usque ad extremos manuum articulos collisam, obstetricis suae nescio aut furor, aut negligentia foedam atque mutilem reddidit. Audivi magnam quamdam in hoc loco Dei virtutem esse, et ideo ad supplicandum ei longo itinere tentavimus huc venire: vos nobis quid agendum sit edicite. Aspiciebamus interim manus sine forma manus, juncturae juncturis non cohaerebant, sed quaedam discors deformatis informem quamdam ossium concretionem faciebat, pollices retrorsum deflexi immobilem gerebant sensibilitatem. Caeterorum namque digitorum figura nulla sed radices quaedam de palma prominentes introrsum curvabantur, quae in vola confixae unguibus eam perforabant. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
rũ celebrari indetis. et aliqͥd
crudelit̃ facere audetis: Exite.
Ita impias manꝰ euasimꝰ: &
post hec eccłam ingressi sumꝰ.
Tunc pulsato signo beatissimi
patͥs nr̃i. qd ipse manib
sius olim fecisse dicebatur.
quo nullum dulciꝰ. neq ad com¬
mouendos homniũ anmos
flebilius: concurrit uniu̾sa ci¬
fama reserante audierat. Cepi¬
mus itaq excelsis uocib. simul
et lacrimabilib cdõm deã nr̃m
landare: qui ꝑbeatum seruu
suũ dunstanim. tantis leticus
nr̃a tempora. dignatꝰ est beati¬
ficare. Et cum multa popłorũ
milia in eccła starent: nemine
int̾ om̃s inderes. qͥ ñ p̃ gaudio
nes clerus in eccła agebat. Forte
ego cum alio puerulo coetaneo
meo ad altare xp̃i iinistraue¬
ram: comsũmatoq minist̾ĩo
ꝑ gradus descendere incipieb̃a.
Et ecce in oocursum nr̃m ue¬
tula quedam. cum filia bene
adulta obiuã se dedit: ꝓcum¬
bens gradib simul & clami¬
tans. Miseremini mei pueri

Expanded text:
rum celebrari videtis, et aliquid rum celebrari videtis, et aliquid crudeliter facere audetis? Exite. Ita impias manus evasimus, et post haec ecclesiam ingressi sumus. Tunc pulsato signo beatissimi patris nostri, quod ipse manibus suis olim fecisse dicebatur, quo nullum dulcius, neque ad commovendos hominum animos flebilius, concurrit universa cifama reserante audierat. Coepimus itaque excelsis vocibus simul et lacrymabilibus Dominum Deum nostrum laudare, qui per beatum servum suum Dunstanum tantis laetitiis nostra tempora dignatus est beatificare. Et cum multa populorum millia in ecclesia starent, neminem inter omnes videres qui non prae gaudio nes clerus in ecclesia agebat. Forte ego cum alio puerulo coaetaneo meo ad altare Christi ministraveram, consummatoque ministerio per gradus descendere incipiebam: et ecce in occursum nostrum vetula quaedam cum filia bene adulta obviam se dedit, procumbens gradibus simul et clamitans: Miseremini mei, pueri
Abbreviated transcription (Latin):
cernarii gestatione sccło ter¬
minabat᷑: iam a cantorib gła
tur: & ecce illa que lumbos fu¬
os castitate semꝑ precinctos
habuerat. ad głam dei lucernaᷤᷤ
ĩ eccłia ardentes in magna cor¬
dis leticia uidebat. Altrata est
ergo de om̃ib que uidebat. Oftñ¬
debant᷑ ei lammine auree. cru¬
ces. baccilia. claues eccłe: om̃ia
mirata ridebat Iplas cͥs homi¬
num figuras cum ingenti stu¬
pore considerabat. Uideres gͦ
om̃is in eccła lacrimas expri¬
mere: & cũ uocis mocsulati¬
one. cordis rubilatione dm̃
laudare. Orto autẽ mane for¬
te ad magistros intrauimꝰ:
uapulaturi ꝓ culpis quas cõ¬
miseramꝰ. Et ecce de tran̾uso
uir bonꝰ. Godricus furibundꝰ
irrupit: ita clamitans. Uos
delitate ininnocentiã euo¬
mitis: & dulcissimꝰ pater
nr dunstanꝰ. suauitatem mi¬
scđie sue in nos peccatores os¬
tendit: Exite. Prerogatiũã
miracłi quondam a saluato¬
re in ceco nato celebrata ite¬

Expanded text:
cernarum gestatione secundo tercernarum gestatione secundo terminabatur; jam a cantoribus glotur, et ecce illa quae lumbos suos castitate semper praecinctos habuerat, ad gloriam Dei lucernas in ecclesia ardentes in magna cordis laetitia videbat. Mirata est ergo de omnibus quae videbat. Ostendebantur ei laminae aureae, cruces, baccilia, claves ecclesiae, omnia mirata videbat. Ipsas quoque hominum figuras cum ingenti stupore considerabat. Videres ergo omnes in ecclesia lacrymas exprimere, et cum vobis modulatione cordis jubilatione Deum laudare. Orto autem mane forte ad magistros intravimus, vapulaturi pro culpis quas commiseramus. Et ecce de transverso vir bonus Godricus furibundus irrupit, ita clamitans: Vos delitatem in innocentiam evomitis, et dulcissimus Pater noster Dunstanus suavitatem misericordiae suae in nos peccatores ostendit. Exite. Praerogativam miraculi quondam a Salvatore in caeco nato celebratam ite
Abbreviated transcription (Latin):
remansit in eccła ruxta reqͥem
beati patͥs dunstam stans. totaq
nocte uigiliis & orationib ua¬
cans. Iam noct᷑nas laudes ince¬
peramꝰ. iã octauũ responsorium
sint lũbi ur̃i p̾cincti modulatis
uocib concinebamus: cum itirgo dei
uehementẽ in facie sustrnens pru¬
ritu. artiffima digitoꝵ imp̃sfione
cepit ocłos ꝑfricare. Inde statim san¬
gins ubertim exiens: in suppositum
capitis sui uelamen defluxit. Mo¬
desteq illa circunstantib innu¬
ens: prebete inqͥt mͥ uas sangui¬
nis susceptoriũ. ne terra sc̃a eius
colluuone maculet᷑. Quod postꝗͣ
illi fecissent: limphã qͦ lauan¬
dis ocłoꝵ orbib p̃buerunt. Inte¬
rim nos pueri uultꝰ illuc diri¬
gere. ocłis sũbaspicere: iterumq
ad inuicẽ mutuis aspectib simul
ac nutib leticiam significare.
Suspicati nãq sumꝰ qd̃ res erat.
bonum patre nr̃m. bomi aliqͥd
oꝑatũ fuisse. Iam cantꝰ de p̾cincti¬
one lumboꝵ. & ardentium lu¬

Expanded text:
remansit in ecclesia juxta requiem remansit in ecclesia juxta requiem beati Patris Dunstani stans, totaque nocte vigiliis et orationibus vacans. Jam nocturnas laudes incoeperamus, jam octavum responsorium Sint lumbi vestri praecincti, modulatis vocibus concinebamus, cum virgo Dei vehementem in facie sustinens pruritum, arctissima digitorum impressione coepit oculos perfricare. Inde statim sanguis ubertim exiens, in suppositum capitis sui velamen defluxit, modesteque illa circumstantibus innuens: Praebete, inquit, mihi vas sanguinis susceptorium, ne terra sancta ejus colluvione maculetur. Quod postquam illi fecissent, lympham quoque lavandis oculorum orbibus praebuerunt. Interim nos pueri vultus illuc dirigere, oculis subaspicere, iterumque ad invicem mutuis aspectibus simul ac nutibus laetitiam significare. Suspicati namque sumus quod res erat bonum patrem nostrum boni aliquid operatum fuisse. Jam cantus de praecinctione lumborum, et ardentium lu
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am meam meis ciuib ostñ¬
dam. Regressus est itaq langui¬
dus in ciuitate. narrauit oĩb
que audierat: indictum diem
patienter expectabat. Stupendũ
ualde die & hora qua sc̃s sese uentu¬
rum p̃dixerat de suscepta sanitate
loripes gaudebat. & ineffabili tota
urbem leticia replebat. Hactenꝰ
ea que alioꝵ testimoniis ad nr̃am
noticiã ꝑlata sunt enarrauimus:
nẽ his que nr̃a etate facta st̃ enar¬
randis oꝑam dabimꝰ.
orationis gr̃a in ciuitat᷑e ue¬
nit. inde misera. qd ex quo nata
est huiꝰ mundi lucem nͣ uiderat:
s ex hoc beata qd̃ eternã lucem
ardenti semꝑ desidio quefruerat
Et cum forte natalicius dies sc̃i
ret. in quo pariter. & alioꝵ om̃i¬
um quoꝵ reliqiie in eccła salua¬
toris continent᷑ precipua uene¬
ratione memoria celebrabatur:
postulabat illa a custodib eccłe
ut sibi liceret ead̾e nocte uigilias
ibid̾e celebrare. Quod dum facile
ꝓpter uite religionẽ obtinuisset:

Expanded text:
gratiam meam meis civibus ostengratiam meam meis civibus ostendam. Regressus est itaque languidus in civitatem, narravit omnibus quae audierat, indictum diem patienter exspectabat. Stupendum valde, die et hora qua sanctus sese venturum praedixerat, de suscepta sanitate loripes gaudebat, et ineffabili totam urbem laetitia replebat. Hactenus ea quae aliorum testimoniis ad nostram notitiam perlata sunt enarravimus: nunc his quae nostra aetate facta sunt enarrandis operam dabimus. orationis gratia in civitatem venit, inde misera, quod ex quo nata est hujus mundi lucem non viderat, sed ex hoc beata quod aeternam lucem ardenti semper desiderio quaesiverat. Et cum forte natalitius dies sanctret, in quo pariter et aliorum omnium, quorum reliquiae in ecclesia Salvatoris continentur, praecipua veneratione memoria celebrabatur, postulabat illa a custodibus ecclesiae, ut sibi liceret eadem nocte vigilias ibidem celebrare. Quod dum facile propter vitae religionem obtinuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
pisse Qini ad locũ ueniens. nec
quicꝗͣ ꝑ multos dies orando
salutis inrueniens. tedlio siue
desꝑatione fractus recessit:
itinere quo uenerat redire
tẽptauit. Iamq mediã pene
uiam ꝑegerat. cum is qui du¬
dum dormienti apparuerat
irultu seuerus. neste decorus occͤ¬
rit scicitans unde ueniret. uel qͦ
ꝑgendo tenderet. Recuꝑande
inqͥt salutis gr̃a. iussus ad sc̃m
dei dunstanũ ꝑrexi: s nichil
ꝓficiens ad domum meã redeun¬
du putaui. Tum ille. ego inquit
sum dunstanꝰ: omͣrũ seruoꝵ dei
conferuus. Necessariis qͥbusdam
causis occupatꝰ. nͣ poteram his
dieb requiem corporis mei ui¬
sitare: nec p̃sentiã mea filiis ibi¬
dem manentib exibere. Nam
eccłiam dei elfricus cognom̃to
bata exheredare temptauit.
s me tatore nichil efficere po¬
tuit. Nunc autẽ confecto nego¬
cio ad locũ reqͥetionis mee ua¬
do.Uide ergo ut illa die & ho¬
ra ibi te inueniam. qͣtmꝰ ꝑ te

Expanded text:
pisse. Qui ad locum veniens, nec pisse. Qui ad locum veniens, nec quidquam per multos dies orando salutis inveniens, taedio sive desperatione fractus recessit, itinere quo venerat redire tentavit. Jamque mediam pene viam peregerat, cum is qui dudum dormienti apparuerat, vultu severus, veste decorus occurrit, sciscitans unde veniret, vel quo pergendo tenderet. Recuperandae, inquit, salutis gratia jussus ad sanctum Dei Dunstanum perrexi, sed nihil proficiens ad domum meam redeundum putavi. Tum ille: Ego, inquit, sum Dunstanus, omnium servorum Dei conservus, necessariis quibusdam causis occupatus, non poteram his diebus requiem corporis mei visitare, nec praesentiam meam filiis ibidem manentibus exhibere. Nam Ecclesiam Dei Elfricus, cognomento Bata, exhaeredare tentavit, sed me tutore nihil efficere potuit. Nunc autem confecto negotio ad locum requietionis meae vado. Vide ergo ut illa die et hora ibi te inveniam, quatenus per te
Abbreviated transcription (Latin):
ut quomodo factum in te
miraculum ebyarde narrabo.
hominem gygantee magnitu¬
dinis. si repentem te in tota ter¬
ra mole corporis ꝑ tringinta an¬
nos pondus non premeret gra¬
uissime infirmitatis: postea ue¬
ro caro patri dunstano oblatus.
atq ab eo mirabiliter sanatus.
non solũ cunctis factus es ama¬
bilis. ꝓpt̾ adepte sanitatis mira¬
culum: uerumetiã admirabilis
ꝓpt̾ corporee quantitatis specta¬
culum : Tu musicus in conuiui¬
is didicisti post hec conuiuan¬
tium animos carmine demul¬
cere: & inter cantandũ tibiis car¬
men modificare. Sed inde tibi
excelsi honoris insigne accessit.
qͦd uniu̾sitas hominũ concordi
uoce dunstani hominẽ te seruu¬
lumq uocauit.
ed et illud non parua dig¬
nũ est admiratione. quod
quodam uenerabili sene. et re¬
in om̃i religione probato refe¬
rente agnoimus:Ait namq
eundem patrẽ et dñm nr̃m
cuidam loripedi in somnis ap¬
paruisse: atq ut ad reqͥem corpis
sui sanandus ueniret prece¬

Expanded text:
ut quo modo factum in te miraculum, Elwarde, narrabo; hominem giganteae magnitudinis, si repentem te in tota terra mole corporis per triginta annos pondus non premeret gravissimae infirmitatis; postea vero charo patri Dunstano oblatus, atque ab eo mirabiliter sanatus, non solum cunctis factus est amabilis propter adeptae sanitatis miraculum, verum etiam admirabilis propter corporeae quantitatis spectaculum. Tu musicus in conviviis didicisti post haec convivantium animos carmine demulcere, et inter cantandum tibiis carmen modificare. Sed inde tibi excelsi honoris insigne accessit, quod universitas hominum concordi voce Dunstani te hominem servulumque vocavit.ed et illud non parva dignum est admiratione, quod quodam venerabili sene, et in omni religione probato referente agnovimus. Ait namque eumdem patrem et dominum nostrum cuidam loripedi in somnis apparuisse, atque ut ad requiem corporis sui sanandus veniret praece
Abbreviated transcription (Latin):
fides querens intellectũ diceret᷑.
S cũ iam a plurib cũ his titulis
utrũq transcriptũ esset. coege¬
runt me plures: ⁊ maxime reue¬
rendꝰ archiepiscopus lugdunen¬
sis. hugo nomine. fungens in gal¬
lia legatione apłica. qui mͥ hoc
ex apłaca pecipit auctoutate. ut
nomen meum illis p̃scriberem.

Expanded text:
Fides quaerens intellectum diceretur. Fides quaerens intellectum diceretur. Sed cum iam a pluribus cum his titulis utrumque transcriptum esset, coegerunt me plures et maxime reverendus archiepiscopus Lugdunensis, HUGO nomine, fungens in Gallia legatione Apostolica, qui mihi hoc ex Apostolica praecepit auctoritate, ut nomen meum illis praescriberem.
Abbreviated transcription (Latin):
a me uellem excludere. tẽ magis
ac magis uolenti. ⁊ defendenti se
cepit cũ importunitate quadam
ingerere. Cum gͥ quadam die ue¬
hement̃ eius importunitati resis¬
tendo fatigarer. in ipso cogitatio¬
nũ conflictu. sic se optulit qd des¬
perauerã. ut studiose cogitatio¬
nem amplecterer. quã sollicitꝰ
repellebam. Estimans gͥ qd̃ me
gaudebam inuenisse. si scriptũ
esset. alicui legenti placiturũ.
de hoc ipso.⁊ de qͥbdam aliis.
sub ꝑsona conantis erigere men¬
tem suam ad contẽplandũ deũ.
& querentis intelligere qͦd cre¬
dit. subtlitũ scripsi opusculum.
& qm̃ nec istud. nec illud. cuiꝰ su¬
pra memini dignũ libri nomine.
aut cui auctoris preponeret᷑ nom̃
udicabam. nec tamen eadem
sine aliquo titulo quo aliquem
in cuiꝰ manꝰ uenirent. quodam mo¬
do ad se legendum inuitarent. di¬
mittenda putabã. unicuiq suum
dedi titulum. ut pͥꝰ exemplum me¬
ditandi de ratione fidei.⁊ sequen̾

Expanded text:
a me vellem excludere: tunc magis a me vellem excludere: tunc magis ac magis nolenti et defendenti se coepit cum importunitate quadam ingerere. Cum igitur quadam die vehementer eius importunitati resistendo fatigarer, in ipso cogitationum conflictu sic se obtulit quod desperaveram, ut studiose cogitationem amplecterer, quam sollicitus repellebam. Aestimans igitur quod me gaudebam invenisse, si scriptum esset, alicui legenti placiturum: de hoc ipso et de quibusdam aliis sub persona conantis erigere mentem suam ad contemplandum deum et quaerentis intelligere quod credit, subditum scripsi opusculum. Et quoniam nec istud nec illud cuius supra memini dignum libri nomine aut cui auctoris praeponeretur nomen iudicabam, nec tamen eadem sine aliquo titulo, quo aliquem in cuius manus venirent quodam modo ad se legendum invitarent, dimittenda putabam: unicuique suum dedi titulum, ut prius Exemplum meditandi de ratione fidei, et sequens
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã opusculum
quoddã uelud exem¬
plum meditandi de
ratione fidei. cogen¬
tibus me p̾cib quorũdam fr̃m
in ꝑsona alicuiꝰ. tacite secũ ra¬
tiocinando. que nesciat inues¬
tigantis edidi considerans il¬
lud esse multoꝵ concatenatio¬
ne contextũ argum̃toꝵ. cepi
mecũ querere. si forte posset inue¬
niri unũ argum̃tũ. qd nullo alio
ad se ꝓbandũ. quã se solo indige¬
ret. & solum ad astruendũ. quia
deus uere est. ⁊ quia est sũmum
bonũ nullo alio indigens. & quo
om̃ia indigent ut sint. ⁊ ut bene
sint.⁊ quecunq de diuina credi¬
mus. substantia sufficeret. Ad qd̃
cum sepe studioseq cogitationem
conuerterem. atq aliqͣn mͥ indere¬
tur. iam posse capi qd̃ querebã.
aliqn mentis aciem omĩno fuge¬
ret. tandem desperans uolui ces¬
sare uelut ab inquisitione rei. qũa
inueniri esset impossibile. S cum
cogitationẽ illam. ne mentẽ ieã
frustra occupando. ab aliis. in qͥb
ꝓficere possem impediret. penitꝰ

Expanded text:
ostquam opusculum quoddam velut exemplum meditandi de ratione fidei cogentibus me precibus quorundam fratrum in persona alicuius tacite secum ratiocinando quae nesciat investigantis edidi: considerans illud esse multorum concatenatione contextum argumentorum, coepi mecum quaerere, si forte posset inveniri unum argumentum, quod nullo alio ad se probandum quam se solo indigeret, et solum ad astruendum quia deus vere est, et quia est summum bonum nullo alio indigens, et quo omnia indigent ut sint et ut bene sint, et quaecumque de divina credimus substantia, sufficeret. Ad quod cum saepe studioseque cogitationem converterem, atque aliquando mihi videretur iam posse capi quod quaerebam, aliquando mentis aciem omnino fugeret: tandem desperans volui cessare velut ab inquisitione rei quam inveniri esset impossibile. Sed cum illam cogitationem, ne mentem meam frustra occupando ab aliis in quibus proficere possem impediret, penitus
Abbreviated transcription (Latin):
rector om̃ium. liquitlissimum ẽ
hunc solum ẽẽ. quẽ om̃is alia na¬
tura sedm totũ suũ posse. debet
diligendo uenerari. ⁊ uenerando
diligere. de quo solo prosꝑa sunt
speranda. ad quẽ solum ab adũ¬
sis fugiendũ. cui soli ꝓ qua uis
re supplicandum Uere gͥ hic ẽ
non solum deus. s solus deus
meffabilit̾ trinus & unus::¬

Expanded text:
rector omnium: liquidissimum est rector omnium: liquidissimum est hunc solum esse, quem omnis alia natura, secundum totum suum posse, debet diligendo venerari, et venerando diligere; de quo solo prospera sunt speranda, ad quem solum ab adversis fugiendum, cui soli pro quavis re supplicandum. Vere igitur hic est non solum Deus, sed solus Deus, ineffabiliter trinus et unus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit. nͥ aliquam sub̾am.
quã censet. supͣ om̃em naturã.
que deus ñ est. ab om̃ib. ⁊ uene¬
randam ꝓpt̾ eius eminentem
dignitatem.⁊ exorandam contͣ
sibi quãlibet imminentẽ neces¬
sitatem. Quid antẽ tam ꝓ sua dig¬
nitate uenerandum: ⁊ ꝓ qualibet
re deprecandum. qua sũme bonꝰ
& sũme potens sp̃c. qui dñatur
om̃ib. & regit omia: Sieut enim
constat. quia omĩa ꝑ summe bo¬
nam. sũmeq sapientẽ. omĩpoten¬
tiam eius facta sunt. ⁊ uigent. ita
minis inconueniens est. si estume¬
tur. qd̃ rebus afactis spse non do¬
minet᷑. siue qd̵ facte ab illo. ab alio
minꝰ potente. minꝰ ue bono. uel sa¬
piente. aut nulla penitꝰ ratione.
uel sola casuum mordinata uolu¬
bilitate regant᷑. cum ille solus sit.
ꝑ quẽ cuilibet. et sine quo nulli be¬
ne est: ⁊ ex quo. ⁊ ꝑ quẽ. ⁊ in quo
sunt omĩa. Cum igitur solus ipse¬
sit non solum bomis creator. s &
potentissimꝰ dñs. ⁊ sapientissimꝰ

Expanded text:
liquam substantiam, quam censet supra omnem naturam, quae Deus non est, ab hominibus et venerandam, propter ejus eminentem dignitatem, et exorandam sibi propter quamlibet imminentem necessitatem. Quid autem tam pro sua dignitate venerandum et pro qualibet re deprecandum, quam summe bonus et summe potens Spiritus, qui dominatur omnibus et regit omnia? Sicut enim constat quia omnia per summe bonam, summeque sapientem omnipotentiam ejus facta sunt et vigent, ita nimis inconveniens est, si aestimetur quod rebus a se factis ipse non dominetur; sive quod factae ab illo, ab alio minus potente, minusve bono, vel sapiente; aut nulla penitus ratione, sed sola casuum inordinata volubilitate regnantur: cum ille solus sit, per quem cuilibet, et sine quo nulli bene est, et ex quo, et per quem, et in quo sunt omnia. Cum igitur solus sit ipse, non solum bonus Creator, sed et potentissimus Dominus et sapientissimus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam hec duo nomina aptiꝰ eligun¬
tur ad significandam pluralitatẽ
in summa essentia. quia ꝑsona ñ
dicit᷑. nͥ de indiuidua rationali na¬
tura: ⁊ sub̾a pͥncipalit̾ dicit᷑ de in¬
diuiduis. que maxime in plura-¬
litate consistunt. Indiuidua nã¬
q maxime substant. id÷ subia.¬
cent accidentib. ⁊ ideo magis ꝓ.¬
prie substantie nom̃ suscipiunt.
Unde iam supra manifestũ est
sũmã essentiam. que nullis sub¬
iacet accidentib. propͥe dici non
sentia. Potest gͦ hac necessitatis
ratione irreprehensibilit̾ illa sũ¬
ma. ⁊ una trinitas: siue trina u¬
nitas. dici una essentia. ⁊ tres
ꝑsone. siue tͦs sub̾e.¬

Expanded text:
Nam haec duo nomina aptius eligunNam haec duo nomina aptius eliguntur ad significandam pluralitatem in summa essentia, quia persona non dicitur, nisi de individua rationali natura; et substantia principaliter dicitur de individuis, quae maxime in pluralitate subsistunt. Individua namque maxime substant, id est, subjacent accidentibus: et ideo magis proprie nomen substantiae suscipiunt. Unde jam supra manifestum est summam essentiam, quae nullis subjacet accidentibus, proprie non sentia. Potest ergo hac necessitatis ratione irreprehensibiliter illa summa et una Trinitas, sive trina unitas, dici una essentia, et tres personae, sive tres sub
Abbreviated transcription (Latin):
cce paret omi homini.
expedire. ut credat ĩ qͣn¬
dam ineffabilem trinam unitatẽ.
& unã trinitatẽ. Uñã quidem. &
unitatẽ ꝓpt̾ unam essentiã. trinã
uero. ⁊ trinitatẽ. ꝓpt̾ tres nescio qͥd.
Licet enim possim dicere trinta¬
nomine ꝓpt̃ qͥd tres. ueltid si di¬
cerem ꝓpter tres personas. sic̃
dicerem imitatẽ ꝓpt̾ unã sub̾am
Non enĩ putande sunt tres ꝑso¬
ne. quia om̃s plures ꝑsone. sic
subsistunt separatĩ ab inuicem.
ut tot necesse sit esse substanti¬
as. quot sunt ꝑsone. qd̵ in pluri
citur. Quare in sũma essentia.
sicut non sunt plures sub̾e. ita
nec pluresꝑsone. Siquis itaq
inde uelit alicui loqui. quid tres
minis ꝓpͥe conuenientis coactꝰ.
elegerit aliquod de illis nomini¬
b. que pluralit̾ in sumina essen¬
tia dici non possunt. ad signifi¬
candũ id. quod congruo nomi¬
ne. dici non potest. ut si dicat il¬
lam admirabilem trinitatẽ ẽẽ
tinam essentiam uel naturam.
& tres ꝑsotias. siue substantias:¬

Expanded text:
cce patet omni homini expedire ut credat in quamdam ineffabilem trinam unitatem, et unam Trinitatem: unam quidem et unitatem, propter unam essentiam; trinam vero et trinitatem, propter tres, nescio quid. Licet enim possim dicere Trinitanomine, propter quid tres; velut si dicerem propter tres personas; sicut dicerem unitatem, propter unam substantiam. Non enim putandae sunt tres personae; quia omnes plures personae sic subsistunt separatim ab invicem, ut tot necesse sit esse substantias, quot sunt personae: quod in pluribiae, cognoscitur. Quare in summa essentia, sicut non sunt plures substantiae; ita nec plures personae. Si quis itaque inde velit alicui loqui quid tres, minis proprie convenientis coactus elegerit, aliquod ex illis nominibus, quae pluraliter in summa essentia dici non possunt ad significandum id quod congruo nomine dici non potest: ut si dicat illam admirabilem Trinitatem esse unam essentiam, vel naturam; et tres personas, sive substantias