comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creatꝰ ex alio uel ex nichilo: s natus ex ipso ẽ
ñ ut melior ꝗͣ erat esset. s om̃ino ut esset. &
qͦd ẽ ille unde natꝰ ẽ ẽẽt. hoc ẽ uniꝰ eiꝰctcq na¬
turȩ. ȩqualis. coet̾nus. om̃imͦ similis parit̾ imuta¬
bilis. parit̾ inuisibilis. parit̾ incoeporens. parit̾
ds̃ hoc om̃ino qͦd pat̃. nͥ qͦd filiꝰ ẽipse ñ pater:
Si aut̃ manet qͥdẽ ipse integer ds̃ nec tamen
de nullo uel de alio s de se ipso diuersũ aliqͥd
in deteriꝰ creat. ⁊ de incorporeo dõ corpꝰ emanat.
absit ut hoc catholicꝰ animꝰ bibat. Non enĩ ẽ
fluentũ fontis diumi: s figm̃tũ cordis huma¬
ni. Iã uͦ qũa inepte laboret animã qũa putal
ẽẽ corporeã uindicare a passionib corporis cdis¬
putans le animȩ infantia. de paraliticis et
oppressis animȩ sensib de amputatis mẽbris
corporis absq animȩ sectione. ñ tecũ s cũ illo

Expanded text:
creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamen de nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creat et de incorporeo deo corpus emanat, absit, ut hoc catholicus animus bibat! non enim est fluentum fontis diuini, sed figmentum cordis humani. lam uero quam inepte laboret animam, quam putat esse corpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ ds̃ flatũ creat: s ex eo qͦd ipse ẽ cũ sit mco¬
poreus. in corpꝰ sufflat. Naturã gͦ suã anteqͣ mi¬
tet᷑ in peccati corpore: ipse mutat in coepus.
An dic̃ qͦd ex natura sua ñ mutat aliqͥd cũfilatuĩ
facit: Non gͦ eũ de seipso facit. Non enĩ aliuad
ẽ ipse: aliud nat᷑a eiꝰ. Quis hoc insanissimꝰ apnet᷑:
Qͦđ si dic̃ ita dm̃ de sua nat᷑a face flatũ ut ipse
integer maneat: ñ inde questio ẽ: s utrũ qͥd
ñ aliunde nec de nichilo s de illo ẽ. ñ hoc sit qͥd
ille: id ẽ eiꝰdẽ naturȩ ⁊ essentiȩ. Nã & filio gen
to integer manet: s qͥa eũ genuit de seipso.¬
ñ aliud genuit ꝙͣ id qͦd ipse ẽ. Excepto em̃ qͥd
hominẽ assũpsit ⁊ uerbũ caro factũ ẽ. aliꝰ qͥdẽ
uerbũ dĩ filius. s ñ ẽ aliud: hoc ẽ alia ꝑsona est:
sed ñ ẽ diuersa nat᷑a. E unde hoc. nͥ quia non

Expanded text:
non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit inconon est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et essentiae. nam et filio geto integer manet; sed quia eum genuit de se ipso, non aliud genuit quam id quod ipse est. Excepto enim quod hominem assumpsit, et Verbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non
Abbreviated transcription (Latin):
destinare cupiebat. q̃ mortale corpꝰ iã utiq non
habebat ⁊ tam̃ sitiebat. ⁊ aquȩ stillã de digito
pauꝑis reqͥrebat. Habet ubi se exerceat iste doc-¬
tor senũ. Querat &. inueniat si potuerit cuirei
anima illa apud inferos humidũ alim̃tũ uel
tã exiguũ mendicaret: cũ ruioso habitaeulo
iã careret. Incorporeũ sane dm̃ ẽẽ qͦd credit. gra¬
tulor eũ hinc saltẽ a tertulliani deliram̃tis eẽ
diseretũ. Ille qͥipe sic̃ animã ita etiã dlm̃ corpo¬
reũ esse contendit  quo ste in hoc cisenea
mirabiliora ꝑsuadere molit᷑. dm̃ incoeporeũ no
de nichilo fac̃e. s de semet ipso flatũ exhalare
corporeũ. O doc trinã cui om̃is ȩtas aures subri¬
tos. doc tos atq in doctos recitaturꝰ inuiter
Senes cũ iuniorib conuenite. qͦd nesciebatis disei¬
te. qͦd nũꝗͣ audieratis audite. Ecce isto docen¬
te ñ aliunde. qͦd aliqͦ mͦ ẽ. nec ex eo qͦd om̃ino

Expanded text:
destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requirebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incorporeum sane deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum; ille quippe sicut animam ita etiam deum corporeum esse contendit. a quo iste in hoc dissentiens mirabiliora persuadere molitur deum incorporeum non de nihilo facere, sed de se ipso flatum exhalare corporeum.s o doctrinam, cui omnis aetas aures subritos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Hanc ille sententiã suã satis euident̃ expo¬
sitã. ñniulla etiã similitudine illustrans adiecit
atq ait. Quid aut̃ putamꝰ inqͥlinũ quenꝗͣ suȩ
habitatiom ꝓspicere. Nonne si eã senserit aut
tecto tremere. aut nutare pariete. aut labare
fundamine. destinas querit. strues congerit. qͥb
ĩminentẽ possit ruinã sedulo diligent̾q fulci¬
re ne sub periculo mansionis discrimen uideat᷑
pendere mansori.Ita gͦ & animã recognosce
inqͥt carnis suȩ desiderare cibũ: ex qua ipsũ
concipit sine dubio desideriũ. Hȩc nẽpe ille
iuuenis suadendo uerbis luculentissimis et
sufficientissimis explicauit: asserens ñ animȩ
reqͥri alim̃ta s corpori. Cura qͥdẽ illiꝰ sed tãꝙͣ
habitans in domo. ⁊ moribundȩ carnis ĩminen¬
tes ruinas ꝓuida refectioe fulcientis. W illud
gͦ explicet tͥ qͥd anima illa diuitis ruiturum

Expanded text:
tus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expotus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum
Abbreviated transcription (Latin):
tis corporib iudicari. atq in ipsa qua hic uixe¬
runt carne torqueri siue gloriari: hoc itane
tandẽ ipse uesciebas: Quis aduersus ȩũgłm
tanta obstinatiõe mentis obsurduit. ut in illo
pauꝑe qͥ post mortẽ oblatꝰ ẽ in sinũ abrahȩ.
& in ilo diuite cuiꝰ infernꝰ cruciatꝰ ex ponitur
ista non audiat. uel audita ñ credat: Sed nũ¬
qͥd te docuit. qͦmͦ anima sine corpore de digito
pauꝑis aquȩ stillã desiderare potuerit. cũ ipse
confessus sit alim̃ta corporea ñ nͥ ꝓpt̃ fulcien¬
das rumas corruptibilis corporis sui animã que¬
rere:Uerba eiꝰ ista st̃. Nũqͥd qͥa anima inqͥt
aut cibũ querit aut potũ. ad ipsã transire cre-¬
dimꝰ pastũ: Q paulo post. Unde intelligit᷑
inqͥt & ꝓbat᷑. ñ atd ammã ꝑtinere ciboꝵ susten¬
tacula. sed ad corpꝰ: cuietiã pret̾ cibũ ꝓcurat᷑
simili ratiõe uestitꝰ. ut illi necessariꝰ uideat᷑ pa¬
sturȩ suggestus. cui cõpetit ⁊ ipsos hab̾e uesti¬

Expanded text:
tis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat uel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alimenta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? et paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uesti
Abbreviated transcription (Latin):
tris totã dispensationẽ adimpleuit uolunta¬
te .&. p̃cepto patͥs corpus suũ a mortuis susci¬
tauit: et cũ ipso corpore ut pastor cũ oue. &
sacerdos cũ oblatione. & rex cũ purpura.
et ds̾ cum templo a patre assumptus est in
głam. Quȩrendũ est ab eis qui ista dicunt.
qualẽ ouem pastor reportauerit patri. Si
enĩ caro sine anima est quã reportauit: qͥs
est ouis ista nͥ terra sine sensu. quȩ nec gr̃as
agere potest.quia sine amma caro qͥd potest:¬

Expanded text:
pensationem adimplevit, voluntate et praecepto Patris corpus suum a mortuis suscitavit; et cum ipso corpore, ut pastor cum ove, et sacerdos cum oblatione, et rex cum purpura, et Deus cum templo a Patre assumptus est in gloriam. Quaerendum est ab eis qui ista dicunt, qualem ovem pastor reportaverit Patri. Si enim caro sine anima est quam reportavit, quid est ovis ista nisi terra sine sensu, quae nec agere gratias potest? Quia sine anima caro quid potest
Abbreviated transcription (Latin):
ex filium glorificatur pater.
custodire: et non solum rationabilia ut
quidam putant sed etiam trrationabilia plu¬
ra scificare. &. eos qui ceciderunt ꝓpter suam
negligentiã ad p̾stinũ statũ reparare. ignoran¬
ces docere obliuiscentes admonere. peccanteᷤ
arguere. pigros hortari. de salute sua cogi¬
tare & sollicite agere. errantes ad uiam ueri¬
tatis ducere. infirmos curare. & fragilitatẽ
corporis ꝑ alacritatẽ anmȩ continere. etad
amorẽ pietatis &. castitatis confirmare. & õs
simplicitate &. sinceritate mentis. ꝓ menfu¬
rafidei & merito comi̾sationis gr̃am ad uti¬
litatẽ diuidere: et unũquemq in quo oꝑe
et ꝓposito fuerit habilis in ipso ordinare.
lium esse a filio

Expanded text:
er Filium glorificatur Pater. custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes sinceritate et simplicitate mentis, pro mensura fidei et merito conversationis gratiam ad utilitatem dividere, et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. 31. Alium esse a Filio
Abbreviated transcription (Latin):
fantes estote: ut sensib ꝑfecti sitis. Et
idõ neq in ueteri neq in nouo testam̃to
tales admittunt᷑ ad numerũ: s siue ibi
qͥnq milia. siue hic qͣtuor milia. excep¬
tis mulierib ⁊ paruulis fuisse dicuntur.¬

Expanded text:
fantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et fantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum, sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris
Abbreviated transcription (Latin):
firmitates ⁊ errores: mulierũ ⁊ puerorũ
nominib figurata st̃. Infirmꝰ enĩ est sexus
pueritia. Qͥd aut̃ lusui puerili tã simile
hoc retulit hoc genus suꝑsticionis: cũ
ait. Neq idolis seruiamꝰ quẽ ad modum
qͥdã eoꝵ: sic̃ scriptũ ẽ. Sedit popłs man
ducare ⁊ bibere: ⁊ surrexert̃̾ ludere
Mulierib gͦ similes erant: qui in labo¬
rib expectationis quousq ad ꝓmissa
dĩ ꝑuenirent ñ uirilit̾ ꝑseuerantes.
tẽptauerunt dñm. Pueris autẽ: qui se¬
derunt manducare ⁊ bibere. ⁊ surrexert̃
ludere. Non solũ aut̃ ibi: s etiã in popło
noui testam̃ti. qͥ ñ durant occurrere in uirũ
ꝑfectũ. uł infirmitate uiriũ. ł mentis
leuitate. mulierib ⁊ pueris cõparandi st̃.¬
Nam illis dicit᷑. si tam̃ initiũ substantiȩ
eiꝰ usq in finẽ firmũ retineamꝰ: illis autẽ.
nolite pueri effici sensib sed malitia in¬

Expanded text:
firmitates et errores, mulierum et puerorum firmitates et errores, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim sexus pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus mducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quousque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes, tentaverunt Deum; pueris autem, qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Non solum vero ibi, sed etiam populo Novi Testamenti, qui non perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel mentis levitate mulieribus et pueris comparandi s initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia in
Abbreviated transcription (Latin):
gerent᷑. sic̃ paulus apłs dicit. Neq in ipsa
turba qͥnq milia hominũ fuert̃ sic̃ illic
ubi carnales legẽ accipientes id ẽ quinq
tes quib in hac uita sp̃itualit̃ uiuitur.
prudentiã. tẽꝑantiã. fortitudinẽ. iusticuã
Quarũ prima ẽ cognitio rerũ appeten
darũ ⁊ fugiendarũ: scdã. refrenatio cupi¬
ditatis ab his quȩ tẽporalit̃ delectant.
tercia firmitas animi aduersus ea q̃ tem¬
poralit̃ molesta st̃: quarta. quȩ ꝑ cęteras
om̃s diffundit᷑. delectatio dĩ ⁊ pximi.
Sane ⁊ ibi qͥnq milia. ⁊ hic quatuor
milia exceptis pueris ⁊ mulierib fuisse
memorantur. Qd michi uidet᷑ ad hoc per¬
tinere ut intelligamꝰ ⁊ in popło ueteris
testam̃ti fuisse quosdã infirmos ad implen¬
dã iusticiã quȩ scdm legẽ ẽ: in qua iusti¬
cia se apłs paulus sine querela conuersatũ¬
in cultũ idoloꝵ. Quȩ duo genera id ẽ in¬

Expanded text:
gerentur, sicut Paulus apostolus dicit . Neque in ipsa gerentur, sicut Paulus apostolus dicit . Neque in ipsa turba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, id est, quinque tes, quibus in hac vita spiritualiter vivitur, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, et justitiam. Qdarum et fugiendarum; secunda refrenatio cupiditatis, ab his quae temporaliter delectant; tertia firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt; quarta quae per caeteras omnes diffunditur dilectio Dei et proximi: sane et ibi quinque millia, et hic quatuor millia, exceptis pueris et mulieribus, fuisse memorantur. Quod mihi videtur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam, quae secundum legem est, in qua justitia se apostolus Paulus sine querela conversatuin cultum idolorum. Quae duo genera, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
noui testam̃ti: qm̃ dñs quasi frangendo
⁊ aperiendo qͦd durũ ⁊ clausũ erat in le¬
ge. discipłos impleuit. cũ eis post resur¬
rectionẽ aperuit scripturas ueteres. in¬
cipiens a moyse ⁊ om̃ib ꝓpħis. int̾pretats
illis in om̃ib scripturis quȩ de ipso erant.
Nam ⁊ tunc eũ duo illoꝵ in panis frac¬
tione cognouert̃. E idõ scdã pastio po¬
puli quȩ de septẽ panib facta ẽ: ad
noui testam̃ti p̃dicationẽ intelligitur
ꝑtinere. Non enĩ ab aliqͦ eũgłista dictũ
ẽ. qͦd isti panes oedeacei fuerint: sic̃ de
illis quinq dixit ioħes. Hȩc gͦ pastio
de panib septẽ. ad gr̃am ꝑtinet ȩccłȩ:
q̃ notissima illa septenaria scĩsꝑc oꝑa
fuisse seribunt᷑ sic̃ in ueteri lege. ubi
duo soli ungebant᷑ rex ⁊ sacerdos: sed
⁊ missi ad p̃dicationẽ eũgelii. ⁊ ad susti¬
nendũ turbulentũ mare huiꝰ scłi. ut pro
ipso magno pisce. id ẽ ꝓ xp̃o legatione fun¬

Expanded text:
Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt . a est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligitur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dixit Joannes. Haec ergo pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa septenaria sancti Spirifuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed et missi ad praedicandum Evangelium, et ad sustinendum turbulentum mare hujus saeculi, ut pro ipso magno pisce, id est, pro Christo legatione fun
Abbreviated transcription (Latin):
& holo causti eius imaginẽ ad memoriã
passionis suȩ in ȩccła celebrandã dedit:
ut eẽt sacerdos in ȩternũ non sccłm ordinẽ
aaron: sed secłm ordinẽ melchisedech.
Cuius rei sacram̃tũ: diligentiꝰ adhuc con¬
siderari potest. S ꝓpter duos pisces in qͥb
duas ꝑsonas regiam ⁊ sac̾dotalẽ figuratas
ẽẽ cuximꝰ: hac̾tenus hinc tractatũ esse
sufficiat. Qͦd aut̃ suꝑ fenũ turba illa dis¬
cubuit : significat eos qui testam̃tũ uetus
acceꝑant qͥa regnũ eius tẽporale ⁊ hierłm
tẽporalis ꝓmittebat᷑. in spe carnali colloca¬
tos fuisse. Om̃is caro fenũ: ⁊ claritas ho¬
minis sic̃ flos fem. Qd aut̃ reliquiis
fragmentoꝵ duodecĩ cophini bucellarũ
repleti st̃: significat de ipsius legis adep¬
tione ⁊ disputatione qũa uidei relique¬
runt ⁊ deseruert̃. repletos fuisse discipłos
dñi. in quib duodenariꝰ numerus princi¬
patũ tenet. Nondũ enĩ erat scriptura

Expanded text:
et holocausti ejus imaginem ad memoriam et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
a cdauid usq ad abrahã: quas ille descen¬
dens ab abrahã usq ad dauid. A dauid
enĩ in duas familias regia ⁊ sacerdotalis
origo illa distributa est. Quarũ duarũ
familiarũ sicut dictũ ẽ. regiã descendeis
matheus. sacerdotalẽ ascendens lucas
dotali. ⁊ ñ eẽ tͣ a de tribu sacerdotali.
hoc ẽ de tribu leui: s ẽẽt de tribu ui¬
da. hoc ẽ de tribu dauid. Ex qua tribu.
nemo intendit altari. Idõ ⁊ filius dauid
maxune dicit᷑ sccł̾m carnẽ: quia ⁊ lucas
ascendens. ⁊ matheus descendens in dd̃
sibi obuiã facti st̃. Oportebat enĩ ut eua¬
cuaturus sacͥficia quȩ scdm ordinẽ aaron
in leuitico sacerdotio fiebant. ñ eẽt de
tribu leui: ne ad ipsã tribũ ⁊ ad ipsũ
sac̾dotiũ qͦd tẽꝑaliter umbra erat futu¬
ri. ꝑtinere uideret᷑ mundatio peccatoꝵ.
qũa dñs oblatione holo causti sui. qͦd in
ueteri sac̾dotio figurabat᷑. impleuit.

Expanded text:
a David usque ad Abraham, quos ille descena David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas dotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit:
Abbreviated transcription (Latin):
dauid sicuti assolet de tribu sacerdotali
matrimoniũ sortientẽ. fecerat. ut maria
de utraq tribu. id ẽ ⁊ de regia ⁊ de sa-¬
cerdotali. cognationẽ duceret. Nã & quan¬
do recensiti sunt ioseph ⁊ maria: scriptos
eos fuisse legimus de domo id ẽ de genere
dauid: & elizabeth quȩ nichilominꝰ cogna¬
ta mariȩ scribit᷑. erat de tribu sacerdotali
Sicut aut̃ oratheus qͥ tãqũa descendentẽ¬
ad suscipienda ad suscipienda peccata nr̃a
regẽ xꝑm insinuat. ꝑ salomone̾ a dauid
descendit. qͥa salomon de illa in qua dđ
peccauerat natus ẽ: ita lucas qͥ tãquam
ascendentẽ ꝑ abolitionẽ peccatoꝵ sacer¬
dotẽ xꝑm insinuat. ꝑ nathan qͥ ꝓpheta¬
missus erat. cuiꝰ correctione dauid ipsius
peccati abolitionẽ pęnitendo impetrauit.
Itaq postea qu̾a transit lucas ꝑsonam
dauid: ñ dissonat a matheo in om̃ib ge¬
nerationib Nam eas nominat ascendens

Expanded text:
David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo qm̃ rex nr̃ peccata nr̃a suscepit. ut
nobis pugnandi ⁊ uincendi demonstraret
exemplum. eorũdẽ peccatoꝵ susceptionẽ
regiãq ꝑsonã. matheus ȩũ głista signifi¬
cans: generationẽ eiꝰ quȩ est scđm carnẽ.
ab abrahã suscipiens. quia pat̾ ẽ popłi
fidelis. ⁊ successionẽ plis deorsũ uersus enu¬
merans ꝑuenit ad cdauid: in qͦ regni stabi¬
limentũ manifestissimũ apparet. atq in¬
de ꝑ salomonẽ natũ de illa in qua pater
eius peccauerat. stirpẽ regiã ꝓsecutus.
quȩ scđm carnẽ ẽ. s in sacerdotali ꝑsona
explicandã suscepit. ad qu̾a ꝑsonã ꝑtinet
mundatio ⁊ obolitio peccatoꝵ: non prin¬
cipio libri sic̃ matheus. s ab illo loco ubi
originẽ gradatĩ ꝑsequi. neq deorsũ uer¬
sus sic̃ ille qͥ eũ ꝑ assũptionẽ peccatorũ¬
tãꝗͣ descendentẽ insinuabat: nec eos
parentes qͦs ille nominat. Alia enĩ erat
origo sacerdotalis. quȩ ꝑ unũ ex filiis

Expanded text:
Ergo quoniam rex noster peccata nostra suscepit, ut nobis pugnandi et vincendi demonstraret exemplum, eorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater ejus peccaverat, stirpem regiam prosecutus quae secundum carnem est, sed in sacerdotali persona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorutanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis
Abbreviated transcription (Latin):
ris uerbo dĩ. sic̃ illos manna de cȩlo. Eodẽ
ipso duce. in hierłm cȩlestẽ. tãqu̾a in
terrã ꝓmissionis introduci nos posse
presumimus: ⁊ in ȩternũ ibi regnante
ipso ⁊ custodiente seruari. Ita dñs nr̃ iħs

Expanded text:
ris verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ris verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Ita Dominus nos
Abbreviated transcription (Latin):
turbarũ contradictiones tãqu̾ã aduersan¬
tes undas sepe dirũpere. int̾dũ eis custo¬
dita sua integritate cedere. prorsus more
pisciũ. tãqũã in ꝓcelloso mari. sic in turbu
Ambas enĩ solus ille sustinuit: nec figurate
s ꝓprie solus impleuit. Nã ⁊ rex noster ẽ¬
iħe xp̃c. qͥ nobis pugnandi ⁊ uincendi
demonstrauit exemplũ: in carne mortali
peccata nr̃a suscipiens. tẽptationibꝰ mimi¬
ci neq illecebrosis neq terribilib cedens.
Postremo exuens se carne. pͥncipatꝰ ⁊ potes¬
tates expoliauit: fiducialit̃ triũphans eas
in semet ipso. Ipso itaq duce ab oneribus
⁊ laborib huius ꝑ egrinationis nr̃e tãqũa
ab egypto lib̾amur: ⁊ ꝑsequentia nos pec¬
cata sacram̃to baptismatis nob̾ euadentibꝰ
obruunt᷑. & quã diu in spe sumꝰ eiꝰ ꝓmissi¬
onis qũã nondũ uidemꝰ. tãqũã ꝑ deserta
ducimur: consolante nos in scĩs scriptu¬

Expanded text:
turbarum contradictiones tanquam adversanturbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulAmbas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. Nam et rex noster eistus, qui nobis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deserta ducimur, consolante nos in sanctis Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
siue qͥa ꝑ moysen lex ipsa data ẽ. Moyses
enĩ. quinq libros seripsit. & qͦd ordeacei
panes erant. bene significat uł ipsã legẽ
quȩ ita data erat. ut in ea uitale animȩ
alimentũ corporalib sacram̃tũ obtegeret᷑.
hordei enĩ medulla. tenacissima palea
tegit᷑. uł ipsũ popłm nondũ expoliatũ
carnali desiderio. qͦd tãqũa palea cordi
eius inhereat. id est nondũ corde cireũ
cisũ: ita ut nec tritura tribulationum
cũ ꝑ deserta qͦdraginta annos ducerent᷑.
intellec tu reuelato. malitiȩ tegumenta
deponeret. sic̃ neq hordeũ areȩ tritura
illo paleari tegmine ex uit᷑. Itaq illi poptoꝰ
congruent̃ lex talis data ẽ. Duo aut̃ pises
qͥ saporẽ suauẽ pani dabant. duas illas
regebat᷑: ut ꝑ eas consilioꝵ moderamina
acciꝑet. regiã scilicet ⁊ sacerdotalẽ: ad qͥs
etiam sacroscã illa unctio ꝑtinebat. Quarũ
officiũ erat ꝓcellis fluctibq popularibꝰ
nũqũa frangiatq corrũpi: ⁊ uolentas

Expanded text:
 Moyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id estnec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas
Abbreviated transcription (Latin):
ut recolant in ȩpła quȩ ad hebreos est dexp̾o
esse intellectũ qͦd scriptũ est. minorasti eum
paulominꝰ ab angłis. et uideant non ad di¬
uersitatem inȩqualitatem naturȩ patris et fi¬
lii ualere quod dixit. pater maior me est.sed
et illud potiꝰ quod in forma serui ꝓpter infir¬
mitatẽ. inqua et pati& mori potuit minor

Expanded text:
ut recolant in Epistola quae ad Hebraeos est, de Christo ut recolant in Epistola quae ad Hebraeos est, de Christo esse intellectum quod scriptum est, Minorasti eum paulo minus ab Angelis : et videant non ad diversitatem et inaequalitatem naturae Patris et Filii valere quod dixit, Pater major me est ; sed ad illud potius quod in forma servi propter infirmitatem, in qua pati et mori potuit, minor
Abbreviated transcription (Latin):
icunt etiam &. quia de om̃ib spu̾alib
et rationabilib gradib ꝓpter qualitatẽ
et fragilitatẽ corporis paulominꝰ ab angłis
inferior minoratus homo uidebat᷑ ne se uilẽ
putaret. & de salute fua desꝑaret: dñs iħe ho¬
norans facturã suam dignatus est humanã
carnẽ susciꝑe. et ostendere quia non est homo
mo p̃ciosus uir. et ideo solum hominẽ patͥ
suo hȩredẽ. sibi enĩ cohȩredem facere dignatꝰ
est. ut quod minꝰ accȩꝑat in natura plus ha¬
beret in honore. Hȩc dicentes hoc dicunt in¬
telligi quod humanã carnẽ sine humana
anima xp̃c assumpserit: quȩ pprie hesesis
apollinaristarũ est. Sed etiam istos id estar
rianos in eoꝵs disputationib non solumtͥni¬
tatis diu̾sas esse naturas. sed etiam hoc sentire
dep̃hendimꝰ. quod animã non habeat xp̾̃c
humanã. Uerũ id in huiꝰ disputationis con¬
sequentib euidentiꝰ apparebit Nunc ad hec
eoꝵ u̾ba quȩ ꝓposuimus hoc respondemus.

Expanded text:
it . 5. Et quia de omnibus spiritualibus et rationalibus gradibus, propter qualitatem et fragilitatem corporis, paulo minus ab Angelis inferior minoratus homo videbatur : ne se vilem speraret, et de salute sua desperaret, Dominus Jesus honorans facturam suam, dignatus est humanam carnem suscipere; et ostendit quia non est homo et pretiosus vir » . Et ideo solum hominem Patri suo haeredem, sibi enim cohaeredem facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore. Haec dicentes, hoc volunt intelligi, quod humanam carnem sine humana anima Christus assumpserit. Quae propria haeresis Apollinaristarum est: sed etiam istos, id est, Arianos, in eorum disputationibus, non solum Trinitatis diversas esse naturas, sed etiam hoc sentire deprehendimus, quod animam non habeat Christus humanam Verum id in hujus disputationis consequentibus evidentius apparebit. Nunc ad haec eorum verba quae proposuimus hoc respondemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc oblatus ẽ ei demoniũ habens
cecus ⁊ mutus: id ẽ qͥ non credit ⁊ sub-¬
ditus ẽ diabolo. qͥ non intelligit ⁊ con
fitetur ipsã fidẽ de qua dictum ẽ. ore
confessio fit in salutẽ: uel qͥ non dat
laudẽ deo

Expanded text:
emonium habens, caecus et multus: id est, qui non credit, et subditus est diabolo; qui non intelligit, et non confitetur ipsam fidem, de qua dictum est, Ore autem confessio fit in salutem ; vel qui non dat laudem Deo
Abbreviated transcription (Latin):
bitorẽ. ⁊ ꝓ cupiditate atq oꝑib suis
tãꝗͣ uxore ⁊ filiis penas soluere debuisse:
qͦd ẽ pretiũ eiꝰ. Preciũ enĩ uenditi. suppli¬
ciũ dãnati intelligit᷑. Qͦd dix̃. noluit ig¬
noscere conseruo suo. s abiit ⁊ misit eñ
in carcerẽ ⁊ cȩt̾a: intelligendũ qͦd tenu¬
it contra eũ hunc animũ. ut supplicia
illi uellet. Conserui aut̃ qͥ narrauert̃
dño q̃ fiebant. potest intelligi ȩccła.
quȩ illũ soluit. ⁊ illũ ligat.

Expanded text:
tate atque operibus suis, tanquam uxore et filiis, poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus: pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit, Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carcerem, et reliqua; intelligendum, tenuit contra eum hunc animum, ut supplicia illi vellet. Conservi autem qui narraverunt Domino quae fiebant, potest intelligi Ecclesia, quae et illum solvit, et illum ligat.
Abbreviated transcription (Latin):
collocant᷑ siue ex latere: tc̃ recipiunt liqͦrẽ
siqͥs infundit᷑ uł ingredit᷑. exeunte atq eua-¬
dente aere qua exitꝰ patet. Hoc p̃senti faciliꝰ
posset demonstrari facto qũa scripto. Sed
ñ ẽ hic diutiꝰ immorandũ: cũ siue intelligas
aeris naturã ẽẽ corporeã. siue ñ intelligas.
me tam̃ putare ñ debes aereã dixisse animã.
sed om̃ino incorpoream. qͦd & tu confiteris

Expanded text:
collocantur, sive ex latere, tunc recipiunt liquorem, collocantur, sive ex latere, tunc recipiunt liquorem, si quis infunditur vel ingreditur, exeunte atque evadente aere, qua exitus patet. Hoc praesenti facilius posset demonstrari facto quam scripto. Sed non est hic diutius immorandum, cum sive intelligas aeris naturam esse corpoream, sive non intelligas, me tamen putare non debes vel aeriam dixisse animam, sed omnino incorpoream: quod et tu esse confiteris
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ animã dico. alioqͥn corpꝰ eẽ confiteor. aer qͥppe
corpꝰ ẽ scdm̃ om̃s qͥ de corporib cũ locunt᷑ qͥd
loquant᷑ sciunt: tu aut̃ ꝓpt̾ id qͦd incorporeã
dixi animã. ñ solũ casse inanitatis. s ob hoc
aeriã me putasti eã dixisse substantiã. cũ &
corpꝰ eã ñ ẽẽ dixerĩ qͦd ẽ aer. ⁊ qͦd aere implet᷑
in ane ẽẽ nͣ possit. Qͦd nec utres tui te ãmo-¬
nere potuert᷑. Quid enĩ aliud eos nͥ aer qͦndo
inflant᷑ artat᷑. qͥ usq adeo in anes ñ st̃. ut eadẽ
plenitudine etiã pondera sufferant: Qd
si forte aliud tͥ uidet᷑ ẽẽ flatꝰ. aliud aer. cũ
aer motus ipse sit flatͦ qͦd ⁊ flabello agita¬
to doceri potest: certe uasa quelibet conca¬
ua q̃ putas in ania. ut plena eẽ cognoscas
ab ea parte qͣ implent᷑ depͥme in aqu̾a.⁊
uide qͦd nichil humoris possit intrare repel¬
lente aere qͦ plena st̃. Cũ aut̃ sursũ uersus

Expanded text:
ae animam dico; alioquin corpus esse confiteor. Aer quippe ae animam dico; alioquin corpus esse confiteor. Aer quippe corpus est, secundum omnes qui de corporibus cum loquuntur, quid loquantur sciunt. Tu autem propter id quod incorpoream dixi animam, non solum cassae inanitatis, sed ob hoc aeriam me putasti eam dixisse substantiam: cum et corpus eam non esse dixerim, quod est aer; et quod aere impletur, inane esse non possit. Quod nec utres tui te admonere potuerunt. Quid enim aliud in eos, nisi aer, quando inflantur, arctatur? Qui usque adeo inanes non sunt, ut eadem plenitudine etiam pondera sufferant. Quod si forte aliud tibi videtur esse flatus, aliud aer; cum aer motus ipse sit flatus, quod et flabello agitato doceri potest: certe vasa quaelibet concava quae putas inania, ut plena esse cognoscas, ab ea parte qua implentur, deprime in aquam, et vide quod nihil humoris possit intrare repellente aere, quo plena sunt. Cum autem ore sursum versus
Abbreviated transcription (Latin):
tale aliqͥd sit anima serupulosissime ac subtilis¬
sime querit᷑. Uerũtam̃ tu unde tͥ maxime
gratulor: dm̃ corpꝰ ñ eẽ confirmas. S me rur¬
sus sollicitũ facis ubi dicis. s anima caret cor¬
pore. ut sit sic̃ qͥbusdã placet. cassȩ manitatis
aerea subtilisq substantia. His enĩ tius uerbis
uideris credere: om̃e qͦd caret corpore inanis
eẽ substantiȩ. Qͦd si ita ẽ: qͦmͦ dm̃ audes di¬
cere carere corpore. nec times ne sequat᷑. ma¬
nis cũ eẽ substantiȩ: Porro si ⁊ corpore caret
ds̃. qͦd iã confessus es. ⁊ eũ mnanis eẽ substantiȩ
absit ut dicas. Non gͦ in anis substantiȩ ẽ
qͥcqͥd corpore caret: ⁊ idõ qͥ in corporeã dicit
ẽẽ animã ñ ẽ consequens ut eã uelit uideri
in anis subtilisq substantiȩ: qͥa ⁊ dm̃ qͥ ñ ẽ in a-¬
ne aliqͥdA simul incorporeũ confitet᷑. Uide
aut̃ quantũ int̾sit inter id qͦd dico. ⁊ qͦd tume
existimas dic̃e. Ego enĩ nec aeriȩ substantiȩ¬

Expanded text:
tale sit anima, scrupulosissime ac subtilissime quaeritur. Verumtamen tu, unde tibi maxime gratulor, Deum corpus non esse confirmas. Sed me rursus sollicitum facis, ubi dicis: « Si anima caret corpore, ut sit, sicut quibusdam placet, cassae inanitatis, aeriae futilisque substantiae. » His enim tuis verbis videris credere, omne quod caret corpore, inanis esse substantiae. Quod si ita est, quomodo Deum audes dicere carere corpore, nec times ne sequatur inanis eum esse substantiae? Porro si et corpore caret Deus, quod jam confessus es; et eum inanis esse substantiae, absit ut dicas: non ergo inanis substantiae est, quidquid corpore caret. Et ideo qui incorpoream dicit esse animam, non est consequens ut eam velit videri inanis futilisque substantiae: quia et Deum, qui non est inane aliquid, simul incorporeum confitetur. Vide autem quantum intersit inter id quod dico, et quod tu me existimas dicere. Ego enim nec aeriae substanti
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. Hȩc ẽ in hac questione diffintio mea:
ut occulta oꝑa dĩ habeant suũ secretũ salua fide
mea. Nc̃ iã quantũ dñs donare dignat᷑ etiam
ad illud debeo respondere: ubi de anima loques
meũ nom̃ iterasti atq dixisti. Non enĩ sicut
da sit disputemꝰ : deinde etiã utrũ ipsa scdm
cupet᷑ ñ uniu̾sa. s aliqͥd eiꝰ. Ac pͥmũ scire uellẽ.
coepꝰ qͥd ẽẽ cliffinias. Si enĩ ñ ẽ coepꝰ ñ qͦo mẽbris
carnalib constat: nec t̾ra erit corpꝰ nec celũ. nec
lapis. nec aqua: nec sidera. nec siqͥd huiꝰmodiẽ.
Si aut̃ corpꝰ ẽ. qͥcqͥd maiorib ⁊ minorib siuis par¬
tib maiora ⁊ minora spacia locoꝵ optinentib

Expanded text:
peccatum. haec est in hac quaestione definitio mea, peccatum. haec est in hac quaestione definitio mea, ut occulta opera dei habeant suum secretum salua fide mea. Nunc iam, quantum dominus donare dignatur, etiam ad illud debeo respondere, ubi de anima loquens meum nomen iterasti atque dixisti: non enim, sicutda sit disputemus; deinde utrum etiam ipsa secundum cupetur non uniuersa, sed aliquid eius. ac primum scire uellem corpus quid esse definias. si enim non est corpus nisi quod membris carnalibus constat, nec terra erit corpus nec caelum nec lapis nec aqua nec sidera nec si quid huiusmodi est; si autem corpus est quicquid maioribus et minoribus suis partibus maiora et minora spatia
Abbreviated transcription (Latin):
ra. qͥ libent᷑ a dãnatione ꝑpetua: qͥndoqͥdẽ
innumerabiles animȩ infantũ anteqͣ baptirent᷑
de corporib exeunt. Absit enĩ ut hoc uolens di¬
luere. dicã q̃ ipse dixisti. qͦd anima ꝑ carne me¬
ruit in qͥnari ⁊ ẽẽ peccatͥx. nullũ habens ante
peccatũ qͦ recte id meruisse dicat᷑: ⁊ qͦd etiã sine
baptismo originalia peccata soluant᷑ ⁊ qͦd regnũ
qͦq cȩloꝵ ñ baptiratis in finẽ tͥbuat᷑. Hȩc atq
huiꝰmodi uenena fidei nͥ dic̾e timerẽ: fortasse
de hac re diffimnire aliqͥd ñ timerẽ. Quanto
meliꝰ gͥ ñ separatĩ de anima disputo ⁊ affirmo
qͦd nescio s qͦd aꝑtissime apłm uideo doeuisse
simplicit̾ teneo. ex uno homine om̃s homines
ire in condẽnationẽ qͥ nascunt᷑ ex adã. nͥ ita re¬
nascant᷑ in xꝑo sic̃ instituit ut renascant᷑ anteqͥ
ñ solũ ꝓpt̾ illa q̃ nolentes adiciunt. uerũetiã si¬
nolentes infantes nichil adiciant. ꝓpt̾ originale

Expanded text:
entur a damnatione perpetua, quando quidem innumerabiles animae infantum, antequam baptizentur, de corporibus exeunt. absit enim. ut hoc nolens diluere dicam quae ipse dixisti, \'quod anima per carnem meruerit inquinari et esse peccatrix nullum habens ante peccatum, quo recte id meruisse dicatur\', et \'quod etiam sine baptismo originalia peccata soluantur\' et \'quod regnum quoque caelorum non baptizatis in fine tribuatur\'. haec atque huiusmodi uenena fidei nisi dicere timerem, fortasse de hac re definire aliquid non timerem. quanto melius igitur non separatim de anima disputo et affirmo quod nescio, sed quod apertissime apostolum uideo docuisse simpliciter teneo ex uno homine omnes homines ire in condemnationem qui nascuntur ex Adam, nisi ita renascantur in Christo, sicut instituit ut renascantur, antequam non solum propter illa quae uolentes adiciunt, uerum etiam, si infantes nihil adiciant, propter originale
Abbreviated transcription (Latin):
tatis anima si sit incorporea: cũ dm̃ incorpo¬
reũ ẽẽ fateam᷑. nec eũ cassȩ manitatis ẽẽ di¬
camꝰ  Sic itaq potuit incorporeus incorpo¬
reã creare animã. quead modũ uiuens ui¬
uentẽ: qͣuis ĩmutabilis mutabilẽ: ⁊ om̃ps
longe imparẽ. Cur aut̃ animã nolis eẽ sꝑm.
s corpꝰ eã uelis eẽ ñ uideo. Si enĩ ꝓpt̾ea sꝑe

Expanded text:
t incorporea, cum deum incorporeum esse fateamur nec eum cassae inanitatis esse dicamus ? sic itaque potuit incorporeus incorpoream creare animam, quemadmodum uiuens uiuentem quamuis inmutabilis mutabilem et omnipotens longe inparem. Cur autem animam nolis esse spiritum, sed corpus ea
Abbreviated transcription (Latin):
lia bona: ñ ĩmutabile bonũ quod ẽ ds̃.
Porro bona mutabilia: ꝓpt̾ea bona sunt:
quia a sũmo bono facta sunt. Propt̾ea
mutabilia: quia non de se ipso. sed de
nchilo facta sunt. Quãobrẽ & ipsa mor¬
talia. quãuis ex alia parte penalia surt:
eis quidẽ sola mortalitas potest ꝑfecte
beatitudinis implere mensurã. habers
tam̃ ꝓpriũ decoris locũ in pulchritu¬
dine tempoꝵ: sed maior est quã huma¬
nus sensus. quo talis pulchritudo senti¬
tur. fides tamen illa quȩ deo suo dicit.
om̃ia in mensura et numero et ponde¬
re constituisti. quãuis amore uiuendi
condicionẽ mortis exhorreat: creatorem
tam̃ om̃ium bonoꝵ. etiam de bonis mor¬
talib laudat. Nam iste ipse qui repre¬
hencdit. nec dm̃ esse credit: ciniꝰ terrena
oꝑa uidet ẽẽ mortalia. eundẽ sermonẽ
suũ. qui usq ad eo illi placinit ut eũ lit

Expanded text:
lia bona, nisi immutabile bonum, quod est Deus. lia bona, nisi immutabile bonum, quod est Deus. Porro bona mutabilia propterea bona sunt, quoniam a summo bono facta sunt; propterea mutabilia, quia non de ipso, sed de nihilo facta sunt. Quamobrem et ipsa mortalia, quamvis ex aliqua parte poenalia sint eis quibus sola immortalitas potest perfectae beatitudinis implere mensuram; habent tamen proprium decoris locum in pulchritudine temporum: sed major quam humanus est sensus, quo talis pulchritudo sentitur. Fides tamen illa quae Deo suo dicit, Omnia in mensura, et numero, et pondere constituisti , quamvis amore vivendi conditionem mortis exhorreat, Creatorem tamen omnium bonorum etiam de bonis mortalibus laudat. Nam iste ipse qui reprehendit, nec Deum esse credit, cujus terrena opera videt esse mortalia, eumdem sermonem suum, qui usq
Abbreviated transcription (Latin):
turã est: quia naturȩ nocet. Nec noceret:
n̾ bonũ eꝰ minueret. Non est gͥ malũ:
nͥ pͥuatio bon. Neꝑ hoc nusquã est nͥ
in reliqua bona. etsi non sũme bona.
qm̃ sũme bona incorruptibilis et ĩmu¬
tabilis pseuerat. ut ds̾ est. non tamen
nis in bona qm non nocet nisi minuen¬
do quod bonũ est. Ae ꝑ hoc bona sine ma¬
us ese possunt sicut ipse cħ̾ et queq suꝑ¬
iora celestia: mala uͦ sine bomis ẽẽ nom poᷤᷤ¬
sunt Si eñ nichil nocent: mala non st̾.
Si autẽ nocent: bonũ miniunt. Et si ã¬
plꝰ nocent: habent adhuc qͦd minuatt.
Et si totũ consumant.: nichil naturȩ re¬
manebit cu noceat᷑. Ac ꝑ hoc nec malũ
erit a quo noceat᷑: quando natura defu
autem aliqua natura hoc est substantia
prsus ad nichilũ redigat᷑. dnsputatiosub¬
cilissima est: sed fides ueracissime deocan¬
cat. Mutabis ea et mutabunt᷑: tu autẽ
ide ipse es. Nec facit gͥ nec regit mutabi¬

Expanded text:
turam est, quia naturae nocet: nec noceret, turam est, quia naturae nocet: nec noceret, nisi bonum ejus minueret. Non est ergo malum nisi privatio boni. Ac per hoc nusquam est nisi in re aliqua bona: et si non summe bona, quoniam summe bona incorruptibilis et immutabilis perseverat, ut Deus est; non tamen nisi in bona, quoniam non nocet nisi minuendo quod bonum est. Ac per hoc bona sine malis esse possunt, sicut ipse Deus, et quaeque superiora coelestia: mala vero sine bonis esse non possunt. Si enim nihil nocent, mala non sunt: si autem nocent, bonum minuunt: et si amplius nocent, habent adhuc bonum quod minuant: et si totum consumunt, nihil naturae remanebit cui noceatur; ac per hoc nec malum erit a quo noceatur, quando natura defueT VI. 8. Utrum autem aliqua natura, hoc est, substantia prorsus ad nihilum redigatur, disputatio subtilissima est. Sed fides veracissima Deo cantat: Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es . Nec fecit igitur, nec regit mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
est institutor celi & terre. stellarũ ec her¬
barũ. quicqͥd mensura. forma. ordine
suo constat incelo et interra. quicquid
urint incȩlo et in derra. quicqͥd sentit
in celo & in terra. qͥcquid intelligit moe¬
lo& in terra. que non solum illi a quo
sunt condita. sed nec inter se oportebat
esse ȩqualia: et ideo non sunt om̃ia bo¬
na. Nam si e̾ent ȩqualia: unũ genꝰ bonoꝵ
esset non om̃ia. Nunc uͦ ideo sunt om̃ta
bona quia sunt alia aliis meliora. et bo¬
nitas inferioꝵ addit᷑ laudib melioꝵ. &
in rerũ bonarũ inȩqualitate ipsa est io¬
cunda gradatio. ubi minoꝵ comparatio.
quȩ om̃mo extra res om̃s bonas ꝑ se ip¬
sa alicubiesse non possunt: aut suppli¬
cia peccatoꝵ. quȩ de iusticie pulchritu-¬
dine ueniunt. Sed ipsa quoq incia. te¬
stimoniũ ꝑhibent bonitatinaturarũ.
Quod enĩ malũ est ꝑuciũ: ꝓfecto bo¬
nũ est ꝑ naturã. Uicrũ quispe cont᷑ na¬

Expanded text:
est institutor coeli et terrae, stellarum et herest institutor coeli et terrae, stellarum et herbarum, quidquid mensura, forma, ordine suo constat in coelo et in terra, quidquid vivit in coelo et in terra, quidquid sentit in coelo et in terra, quidquid intelligit in coelo et in terra. Quae non solum illi a quo sunt condita, sed nec inter se esse oportebat aequalia: et ideo sunt omnia. Nam si essent aequalia, unum genus bonorum esset, non omnia. Nunc vero ideo sunt omnia bona, quia sunt aliis alia meliora, et bonitas inferiorum addit laudibus meliorum: et in rerum bonarum inaequalitate ipsa est jucunda gradatio, ubi minorum comparatio aquae omnino extra res bonas per se ipsa alicubi esse non possunt; aut supplicia peccatorum, quae de justitiae pulchritudine veniunt. Sed ipsa quoque vitia testimonium perhibent bonitati naturarum. Quod enim malum est per vitium, profecto bonum est per naturam. Vitium quippe contra na
Abbreviated transcription (Latin):
factis non eget: sed sũme bonꝰ fecit om̃ra
sibi quidẽ imparia. sed tamen bona.
Bonũ quippe etrã non sũmũ. ĩmo uͦ ẽ
infimũ. nͥ a sũmo bona ẽe non possunt.
Dimis autẽ de deo male sentit: qͥppte¬
rea bonũ esse aliquid negat. quia ȩqura¬
le deo ẽẽ non cognoscit. Ita enĩ non erit
ille sũmũ sed infimũ bonũ: si quicqͥd o
minꝰ est iam non est bonũ. Porro si in
reb quas condidit ea quȩ sunt pͥma bona
uel desunt imparia conditori. quia il¬
le fecit hȩc facta sunt: ꝓfecto qintalib
non eguit ad augendã beatitudinẽ su¬
am. multo minꝰ inferiorib atq om̃mo
infimis eguisse credendus est. Quȩ tam̃
fecit tamꝙͣ bonoꝵ om̃iũ constitutor.
non solum cȩlestia. sed etiã derrestria es¬
rũq t̾restriũ quȩ uident᷑ exigua dm̃
creare & creasse sic indicat cũ dicit Si
gͦ fenũ agri quod hodie est. et eras incu¬
banũ mittit᷑ sic d̾ uestit: quantomagis

Expanded text:
factis non eget. Sed summe bonus fecit omnia, factis non eget. Sed summe bonus fecit omnia, sibi quidem imparia, sed tamen bona. Bonum quippe etiam non summum, imo vero etiam infimum, nisi a summo bono esse non posset. Nimis autem de Deo male sentit, qui propterea bonum esse aliquid negat, quia aequale Deo non esse cognoscit. Ita enim non erit ille summum, sed infimum bonum, si quidquid eo minus est, jam non est bonum. Porro si in rebus quas condidit, ea quae sunt prima bona valde sunt imparia Conditori, quia ille fecit, haec facta sunt; profecto qui talibus non eguit ad augendam beatitudinem suam, multo minus inferioribus atque omnino infimis eguisse credendus est. Quae tamen fecit tanquam bonorum omnium constitutor. non sola coelestia, sed etiam terrestria, eorumque terrestrium quae videntur exigua, Deum creasse et creare sic indicat, cum dicit: Si ergo fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit; quanto magis