comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus ẽ quȩ dñis: quomodo placecit dõ : qui
aut cũ uxoreẽ sollicitus ẽ quaes̃ mundi. quomo¬
do placeat uxori. Et diuisus ẽ Intuea mur
curarũ uirginis maritiq distantias. uirgo
dñ õmaritus uxoriplacere desiderat. Et ut
uxori placeat sollicitus est dehis quaes̃ mundi quȩ
cũ mundo utiq transituras. et diuisus ẽ. Inmultas
scilicet partes sollicitudinũ miseriarũq distractus.
Nonẽ huius locinuptiarũ angustias describere et
quasi in cõmunib: locis rethorico &cultare sermo¬
ne: plenius suꝑ hacre contraeluidiũ et ineo libro
quẽ ad eusthochium scripsi arbitror absolutũ
Certe et ter tulianus dũ adhuceẽt adules cens lusit
et nuptias disserens grecis uersib explicauit:
Nunc illud breuit̃ ammoneo inlatinis codicib
hunc lotũ italegi. Diuisa ẽ mulier et uirgo. qđ
quã quã habetit suũ sensũ et a mequoq ꝓqualita¬
te loci. sic edissertũ ẽ : tam̃ ñ ẽ apłicȩ ueritatis.

Expanded text:
laceat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat, sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilicet sollicitudinum partes, miseriarumque distractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus cum adhuc esset adolescens lusit enus virginitatem et nuptias disserens, Graecis versibus explicavit. Nunc illud breviter admoneo, in Latinis codicibus hunc locum ita legi: Divisa est virgo et mulier. Quod quamquam habeat suum sensum, et a me quoque pro qualitate loci sic edissertum sit, tamen non est Apostolicae veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑ uxorẽ necp̃curras morantẽ. expectadũ
sequit᷑. siegeris pacient̃ c̃iux muttibit᷑ in
sororẽ. quienĩ in dño uocat᷑ ẽ seruus. libertꝰ ÷
Red dit causas curnolit uxores deseri. Idcir¬
coait p̃cipio ut inxpm̃ degentilitate cre¬
dentes inita antefidem matrimonia ñre¬
linquan quia qui uxorẽ habens credidit
Ñ tanto seruitio detinet᷑ dĩ quanto uirgines
et innuptȩ sed qđ am modo ẽ liberior et
seruitutis illi frena laxant᷑ etdũ uxoris est
seruus utitaidicã lib̵tus es dñi. Porro qui
uxorẽ ñ habens credidit ediber a seruitute

Expanded text:
lisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum lisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum sequitur. Si egeris patienter, conjux mutabitur in sororem. Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Reddit causas cur nolit uxores deseri. Idcirco ait: Praecipio, ut in Christum de gentilitate credentes inita ante fidem matrimonia non relinquant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute
Abbreviated transcription (Latin):
siopera ñ habuerit mortua eẽ dicat᷑: et hac
legeuir gines quoque ueste et uinonis uNI¬
uireinscãrũ quȩ an ordine numerari. Vnus¬
quisq: in qua uocatione uocatus ẽ in eaꝑma¬
neat. quando credidit siue habeat siueri
habetit uxorẽ in eoꝑmaneat quo uocatus est.
Acphoc Nĩ tã uir gines cogit nubere quãre¬
pũdia ꝓ hibet etsicut habentib uxores
tollitlicentiã dimit tendieas. sic uir ginib:
nubendi amputat facultatẽ. seruus uoca¬
tus es ñ sittibicurȩ sed etsipotes liber fieri
magis utere etiã si habes inquit uxorẽ et illi
alligtitus es et solius debitũ etñ habes tuicor¬
poris potestatẽ atq ut manifestius loquar
seruus uxoris es noli propt̃ hoc haberetris¬
ticiã nec de amissa uirginitate sus pires. sed
etiã sipotes causas aliquas inuenire discidu
ut libertate pudicitiae ꝑfruaris. Nolis alutẽ
tuã cũ alterius interitu quȩrere habeto pau¬

Expanded text:
si opera non hsi opera non hlege uirgines quoque Uestae et Iunonis uniuirae in sanctarum queant ordine numerari. quisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere. Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es, et solvis debitum, et non habes tui corporis potestatem; atque ut manifestius loquar servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto pau
Abbreviated transcription (Latin):
fieri serui hominũ quaratione possumꝰ ꝑma
nere in eauocatione quauocati sumꝰ  multicre¬
diderint carnales habentes dominos quib:
nunc seruire ꝓhibent᷑: porro ad circũcisionẽ
quid fac̃ꝑmanere in eauocatione in quauoca¬
tisumꝰ cũ in alio loco idemapłs clamit&
Ecce ego paulus dicouobis qm̃ si circũ cida
miniꝰ xp̃s uobis nihil ꝓderit: Restatigi¬
tur utcir cũ cisio etp̃putiũ seruus ediber
superiorisen sui coaptentur. et de antecedenti¬
bus pendecintꝰ circũ cisus aliquis uocatus est
ñ adducat p̃putiũ. eo in quit tẽpore quouoca¬
es ab uxore et cȩlebseras noliducere uxorẽ
hocẽ noliadducere p̃putiũ necircũcisi onis
et pudicitiae libertatẽ honeres sarcina nup¬
tiarũ Rursũ in p̃putio quis uocatus ẽ nĩ circũ¬
dem xp̃i causã putare discidii quia in pacẽ uoca¬
uitnos ds̃ Circũ cisior hilest et p̃putiũ Nihil ÷
est absq operib celibatus et nuptiae. cum
etic̃ fides quaȩ ꝓpria exp̃ianorũ est

Expanded text:
hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? Porro ad circumcisionem quid facit permanere in ea vocatione, in quo vocati sumus, cum in alio loco idem Apostolus clamitet: Eccemini, Christus vobis nihil proderit ? Restat igitur, ut circumcisio 254 et praeputium, servus et liber, superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocas vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in praeputio quis vocatus est, non circumdem Christi putare causam dissidii, quia in pace vocavit nos Deus. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est; est absque operibus coelibatus, et nuptiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est,
Abbreviated transcription (Latin):
offerentis arbitriũ ẽ ubi p̃ceptũ necessitas ÷
seruitutis. p̃ceptũ inquit dñi ñ habeo Consi¬
lĩ aut̃ do ttĩ quã misericor diã consecutus¬
adnõ. Siñ habes p̃ceptũ dñi quare audesdo
narec̃siliũ dequoñ habes ussionẽ responde¬
bit mihi apłs. Et uis ut ego iubeã qđ dñs obtu¬
lit potius quã p̃cepit. ple crecitor et figulus
sciens fragilittitẽ uas culi qđ operatus est
uirginitatẽ inaudientis potestatedimi¬
castitatis statim in principio credentiũ inponã
ceruicib: in firmoꝵ : discant prius ferias nuptia¬
rũ. uacent ad tempꝰ orationi ut acceptogustu
pudicitiae semꝑ habere desiderent quo admo¬
dicũ delectati sunt. dñs tẽpititus apharis eis
utrũ scđm legem moysi uxores lice dimittere
omnino fieriꝓhibuit. qđ discipuli consideran¬
tes dixer̃ ei. Sitalis causa ẽ hominis cũ uxore
Ñ expedit nubere. quib illeres pondit Ñ om̃s

Expanded text:
offerentis arbitrium est: ubi praeceptum, necessitas est offerentis arbitrium est: ubi praeceptum, necessitas est servientis. Praeceptum, inquit, Domini non habeo; consilium autem do, tnon habes praeceptum Domini, quare audes dare consilium, de quo non habes jussionem? Respondebit mihi Apostolus: Et vis ut ego jubeam, quod Dominus obtulit potius, quam praecepit? Ille creator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimicastitatis statim in principio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatus a Pharisaeis, utrum secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ta exulititione baccat᷑. hoc uelut fortissimo
ariete uirginitittis murũ quatiens. Ecceinquit
Et recte : qđ eñi p̃cipit᷑ imperat᷑ qđ imperat᷑
necesse ẽ fieri. qđ necesse ẽ fieri nisi fiat penã
hab& frustra eñiiubet᷑ qđ in arbitrio eius
perass& iubebat᷑ nupticis c̃dempnare. et ho¬
minũ dfferre seminarũ. Vnde etips a uirgini¬
tas nas citur. si p̃cidisset radicem: quomodo
fruges queren& nisi ante fundam̃ taacis¬
s& : qua ratione ȩdificiũ struer& etoꝑtu¬
rũ cuncta de suꝑ culm̃ imponer& multola¬
bore fossoꝵ sub uertunt᷑ montes terrarum.
poen&e in ferna penetrant᷑ utinuemat᷑ aurx.
Cũq degranis minutissimis prius c̃flatione
fornacis deinde callida artificis manu fue¬
rit monile cõpactũ. Nille beat̾ uocat᷑ quide
luto excreuit aurũ. sedqui auriutit᷑ pul¬
chritudinẽ: Noli igit᷑ mirari sunt̃ titillatio¬
nes carnis etincentiua uitioꝵ angelorũ uitã
Ñ exigim̃ sed docem quia ubi c̃siliũ datur

Expanded text:
ta exsultatione bacchatur: hoc velut fortissimo ariete, virginitatis murum quatiens: « Ecce, inquiEt recte. Quod enim praecipitur, imperatur: quod imperatur, necesse est fieri: quod necesse est fieri, nisi fiat, poenam habperasset, videbatur nuptias condemnare, et hominum auferre seminarium, unde et ipsa virginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? Multo labore fossorum subvertuntur montes: terrarum pene inferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum; non ille beatus vocatur, qui de luto excrevit aurum, sed qui auri utitur pulchritudine. Noli igitur admirari, si inter titillationes carnis, et incentiva vitiorum, Angelorum vitam non exigimur, sed docemur. Quia ubi consilium datur,
Abbreviated transcription (Latin):
plurimas matronarũ. licet eadem inpudentia
qđ me apłs docuit. Ñ illas iustitiȩ eẽ sed in iqͥtatis.
Ñ lucis sed tenebrarũ . Non xp̃i sed belial ñ tẽpla
Audi eundem apłm. mulier in quit alligataẽ
quanto tẽpore uir eius uiuit. qđ si dormierit
brahã adiurat seruũ infemoresuo. hoc ẽ in xpo
qui desemine eiꝰ erat nasciturus. ut filio suo isa ac
alienigenã Nĩ adducat uxorẽ: Et e tras offensã
dĩ huius cemodi uxorũ repudiatione c̃pescit.
et malachias ꝓpheta. p̃uaricat̾. ẽ inquit iu¬
das et abhominationẽ fac̃ isrł etiherusalẽ¬

Expanded text:
plurimas matronarum: licet eadem impudentia quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto empore vir ejus vivit; quod si dormierit braham adjurat servum in femore suo, hoc est, in Christo, qui de ejus erat semine nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit . Et Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit, Judas, et abominationem fecit in Israe
Abbreviated transcription (Latin):
ut quinuptias uirginitati cõparant. sciant
saltim tales nuptias digamȩ et trigamiae
docuerat fidelem ab infideli Nĩdeberediscedere
sed ꝑmanere inmatrimonio sicut eos inueniss&
fest subito parabolas circũ cisi et & hnici
serui et liberi et sub mett forã denuotis
disputat etinnuptis. Circũ cisus aliquis uoca¬
tus ẽ. Ñ aadducat p̃putiũ. Ixp̃putio uocat̾ ẽ
Ñ circũ cidat᷑ Circũ cisio Nihibẽ et p̃putium

Expanded text:
ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem tales nuptias digamiae et trigamiae docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
Acprimũ quiañ nullos hanc intellegentiã
re p̃hensuros arbitror int̃ rogarelibet quȩ
sit consequentia ut demaritis etuxorib dispu
ttins repente transir& ad cõparationẽ. Iudei
et & hnici serui etliberi. Et rursũ aedispu¬
tatione finita redir& aduirgines dicens. De
in t̃ coniugia et uirginitate. ludei etethnici
serui liberiq cõlatio Secundo quomodo
possit intellegi. Circũ cisus aliquis uocatus est
ñ adducat p̃putiũ. Nũ quid qui semel ampu¬
tcitũ habet p̃putium potest siuelit illudrur
sus adducere. Deinde quosensu exponendũ sit
Quieñ uindño uocatus ẽ seruus. libertus est dñi
similiter quiliber uocatus ẽ seruus ẽ xp̃i. quar¬
to quomodo illequi p̃cepit seruis. seruite domi¬
nis carnalib Nunc dicat nolifieri seruihominũ
adextremũ quid ꝑtineat ad seruitutẽ uł cir¬
cũ cisionẽ. Vnus quisq: in quouocatus ẽ fr̃. in
eo ꝑ manect apud dm̃ Nã et contrariũ est

Expanded text:
Ac primum quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet, quae sit conseqtans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini? Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi ? Quarto, quomodo ille qui praecepit servis obedire dominis carnalibus, nunc dicat: Nolite fieri servi hominum ? Ad extremum, quid pertineat ad servitutem, vel circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et cont
Abbreviated transcription (Latin):
tias sed uolentib sed his qui sec̃tinereñ possunt
neluxuriate in xp̃o nubere uelint. habentes
damnationẽ qđ primã fidem irritã fecerint
manserint. Continuoq sub iungit apłicã auc¬
toritatẽ scđm meũ c̃siliũ. porro neauctoritas
apłi quasi hominis leuior uideret̾ addidit.
puto aũt qđ et ego spm̃ di habeã ubiadc̃tinen¬
tiã ꝓuocat ibi Ñ hominis sed sp̃s dĩ c̃silium est
minat sed prudentiae librat consiliũ. ita sin¬
gulis relaxatis ut unꝰ quisq ferre potest:¬

Expanded text:
tias, sed volentibus, sed his, quae se continere non possunt; ne luxuriatae in Christo, nubere velint, habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint, manserint: continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem, secundum meum consilium. Porro ne auctoritas Apostoli, quasi hominis, levior videretur, addidit: Puto autem quod et ego spiritum Dei habeam. Ubi ad continentiam provocat, ibi non hominis, sed Spiritus Dei consilium est; minat, sed prudentiae librat consilium, ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest
Abbreviated transcription (Latin):
conciliari. his aut̃ quos in matri dep̃hendiss&
fides. hocẽ siuñ credidiss& eduob p̃cepit necre¬
dens repudiet ñ credentẽ. Causisq & positis qđ
candidatus fidei sit infidelis sinolit acredente
discedere ec̃trario iub& sunfidelis repudi&
fidelem ꝓpt̃ fidem xp̃i discedere debere cre¬
dentẽ. Nec c̃iugem p̃ ferrex p̃o. Cuietiã anima
post ponenda ẽ : at nunc pleriq contẽpnentes
apł̃i iussionẽ iungunt᷑ gentilib et tẽplaxp̃i
i dolis prostituunt: Nec in telle gunt se cor¬
poris eiꝰ eẽ partẽ cuius et costȩs̃. Ignoscit apłs
in fideliũ c̃iunctioni quae habentes maritos iN
esseNt nupser̃ gentilib Ad quas alibi loqͥt᷑
Noli teiugũ ducere cũ infidelib quȩ eñĩ parti¬
cipatio iustitiae cũ iniquitate: Aut que socie

Expanded text:
conciliari debere. His autem quos in matrimonio deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne conjugem praeferat Christo, cui etiam anima postponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se corporis ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in essent, nupserunt gentilibus, ad quas alibi loquitur: Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sicapud nr̃m tormentanrã non tangerent.¬
uequa quam ad flictis membris persecutori
suo &iã decaelo clamar&. saule. saule. quid me
pers equeris: sicruciatus nrĩ eius poene non essent
conuersus afflictusq paulus mini medicer&
suppleo ea quaedes̃ passionum xpĩ in carnem ea

Expanded text:
caput nostrum tormenta nostra non tangerent,nequaquam pro afflictis membris persecutori suo etiam de coelo clamaret: Saule, Saule, quid me persequeris? Si cruciatus nostri ejus poenae non essent, conversus afflictusque Paulus minime diceret: Suppleo ea quae desunt passionum Christi, in carne mea
Abbreviated transcription (Latin):
egimꝰ in leuitico uxta p̃ceptũ dĩ. morsen la¬
uisse aaron. et filios eius i am tunc purgationẽ
mundi. etrerũ omniũ scĩtate baptismisacram̃ta
signabant. N accipiunt uestes. nisi lotis prioris
sordib necornantur ad sacra nisunxp̃o noui
homines renascant᷑. Uinũ enĩ nouum innouis
utribus mittit᷑. quod aut̃ mor̃ses lauat legis indiciũ ÷
habent morsen et ꝓphetas. ipsos audiant. et ab adã
usq ad morsen om̃s peccauer̃ Ergo p̃ceptis dĩ
lauandisumꝰ etcũ pareiti ad indum̃ tũ xp̃i. tun¬
cas pellicias deposuerimꝰ : tunc in duim᷑ ueste linea
nihil in se mortis habentes sed tota candida. u
debciptis mo consurgentes cingamꝰ lũbos inueri¬
tate. et toia pristinorũ peccatoꝵ turpitudoce¬
letur unde & đđ. B ecttiquorũ remisses iniquita¬
tes et quorum tectasunt peccata.

Expanded text:
egimus in Leuitico iuxta praeceptum dei Moysen lauisse Aaron et filios eius: iam tunc purgationem mundi et rerum omnium sanctitatem baptismi sacramenta signabant. non accipiunt uestes nisi lotis prius sordibus nec ornantur ad sacra nisi in Christo noui homines renascantur; uinum enim nonum in nouis utribus mittitur. quod autem Moyses lauat, legis indicium est: habent Moysen et prophetas, ipsos au d iant, et ab Adam usque ad Moysen omnes peccauerunt. praeceptis dei lauaudi sumus et, cum parati ad indumentum Christi tunicas pellicias deposuerimus, tunc induemur ueste linea nihil in se mortis habente, sed tota candida, ut de baptismo consurgentes cingamus lumbos in ueritate et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. unde et Dauid: beati, quorfim remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: siue & utroq popło c̃gregatã quaede¬
serit in uideis fuerat & relicta quaeuirũ rõ ha¬
buerat dm̃. Nec legẽ acceperat. ec ꝓphecas.
ipsa ratione compellimur sequi uestigia p̃ces¬
soris et desertãt et̃ dicere. dequasu pralegimꝰ
letre deserta etreliqua hissimilia dequa
et inhieremia scriptũ ẽ ex ꝑsonadĩ. uacua fac¬

Expanded text:
gentibus, seu ex utroque populo congregatam, quae deserta in Judaeis fuerat et relicta, quae virum em acceperat nec Prophetas, ipsa ratione compellimur sequi vestigia praecessoris, et desertam eam dicere, de qua supra legimus: Laetare, deserta, et reliqua his similia. De qua et in Jeremia scriptum est ex persona Dei: Vacua fac
Abbreviated transcription (Latin):
nago gcinãq: quã diuuirũ habuit dm̃ sermo¬
nẽq diuinũ et legiiunctaerat. generabat dõ
uocantiuiro noluit respondere. et audiuit filia
ginitatistuae. propterea in hoceodem ꝓpheta
plangit᷑. Quo modo facitẽ meretrix ciuittis fi¬
delission plenaiudicii. inquaiustitia dormi¬
uit in ea. Nunc aut̃ latrones. Sed ethocnotan¬
dum qđ quando dicit. plures filii deserte magis
quã eius quae hab& uirũ. Ñ penitus sinagoga
exduditurꝰ partu. sed multitudo ei gentiũ p̃fert᷑
credentiũ inxpm circũ cisionis et gentiũ diuiser̃
ut ex utroq popło desertã prius atq pauꝑculã

Expanded text:
go quae quamdiu virum habebat Deum, sermonem divinum, et Legi juncta erat, generabat Deo pvocanti viro noluit respondere, et audivit: Filia ginitatis tuae : propterea in hoc eodem Propheta plangitur: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, Sion plena judicii: in qua justitia dormivit in ea, nunc autem latrones . Sed et hoc notandum quod quaquam ejus quae habebat virum, non penitus Synagoga excludatur a partu, sed multitudo ei gentium praeferacredentium in Christo circumcisionis et gentium diviserunt, ut ex utroque populo desertam prius, atque pauperculam
Abbreviated transcription (Latin):
usum terrena preparat. &tamen alta cogitatio¬
ne preuid& quodhaec citius relinquat. Mun¬
do quoq utitur. sed quasi nonutatur. qui & ne¬
ces saria cuncta exterius aduitaesuae ministe¬
rium redigit. & tamen haec eadem Nonsint suȩ
menti dominari ut subiecta foris seruiant. &
num quã intentionem animi ad aliena tenden¬
tis frangant. Quicumq igitur tales s̃. eis pro¬
fecto terrena omã non addesideriũ sedusum ads̃.
quia reb quidẽ neces sarus utuntur: sed nihil
habere cum peccato cupiunt. Deipsis quoq reb
habitis quotidie mercedes quaer. & plus gaudenNT
bonoopere: quam bona possessione

Expanded text:
usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatiousum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione
Abbreviated transcription (Latin):
seliquum est. ut qui habent uxores tam
quam non habentes sint. & quiflent tam quã
non flentes. & qui gaudent tam quã Nongauden¬
tes. Etquiemunt tam quam non possidentes &
quiutuntur hocmundo tam quam nonutantur
Preterit enĩ figura huius mundi. Uxorem namq:
hab&. sed quasi non habens ẽ. qui sicscit debita car¬
nis &soluere ut tamen perea mundo tota mente
Non cogatur inherere. Nam cum is demrur sum
egregius predicator dicat. qui hab& ixxorem cogi¬
tat quaes unt mundi huius quomodo placeat uxori.
Ille uxorem hab& quasi non habens. qui sic stud &
placere coniugruttam̃ Nondis pliceat conditori.
fl& quoq: sed tã quã non defleat. qui sic temporali¬
bus dãpnis affligitur. ut tamen de aet̃nis lucris
animum semper consoletur. Eaud& uero sed qua¬
si non gaudeat quisic detemporalibus bonis hila
rescit. ut tamen semper perp&ua tormenta con¬
sider&. & in hoc quod mentem gaudio subleuat.
hanc continuo pondere prouiditimoris p̾mat
Emit autemis sed quasi non possidens. qui & ad

Expanded text:
stolus, ut et qui habent uxores ita sint ac si non habeant, et qui flent tamquam non flentes, et qui gaudent tamquam non gaudentes, et qui emunt tamquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur; praeterit enim figura huihabet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placille uxorem habet, quasi non habens, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat Conditori. Flet quoque, sed quasi non fleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris animum semper consoletur. Gaudet vero, sed quasi non gaudeat, qui sic de temporalirescit, ut tamen semper tormenta perpetua consideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad
Abbreviated transcription (Latin):
grediat̃ quoq sponsus decubilisuo et
sponsa dethalamosuo. ut intẽporeieiu¬
nui uocationis et coetus scĩficationis eccłae
electionis senũ congregationis paruulorũ
et sugentiũ ubera ñ seruiat sponsus etspon¬
sa operinuptiali quib etlege ꝑ missũ est ut
ad bella ñ ꝓcedant. Vnde & apłs recedendũ
parũ ꝑ acoitu p̃cipit ut uacare possimꝰ ora¬
tioni. ergo qui incastigatione uictus etie iu¬
nio atq elemo sinis dicit seagerepenitentiã
frustra hoc sermone ꝓmittit. nisi egrediat᷑
decubilisuo et scm̃ purũq ieiuniũ pudica ex

Expanded text:
grediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica ex
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt&iam inquit perterrȩbestias. motus
carnis intellegi. quidum mentem nram in ra¬
tionabilia suadendo lacessiunt: contranos bes¬
tialiter insurgunt. Sedsicor sub diuina legede¬
primitur. &iam carnis incentiua detumescunt.
Etsitẽptando submurmurant Nequaquam tamen
usq adeffectum operum quasi ad aperti morsus
rabiem exsurgunt. Quis enim inhac adhuc cor¬
ruptibili carne subsistens hasterrȩ bestias plene
edomat᷑. Cumille ad tertium cȩlum raptus egre¬
gius p̃dicator dicat. Uideo aliam legem in mẽ¬
brismeis. repugnantem legimentis meȩ accapti¬
uum meducentem in legem peccati quȩ est inmẽ¬
brismeis : Sed aliud esthas bestias incampo ope¬
ris seuientis aspicere. aliud intra cordis caueam
frem̃tes tenere Red actenãq: intraclaustra con¬
tinentiȩ. & si aad te p̃tandum rugiunt usq: ad mor¬
sum tamen ut diximus actionis inlicitȩ ñ exce¬
dunt.

Expanded text:
ossunt etiam per terrae bestias motus carnis intelligi, qui dum mentem nostram irrationabilia suadendo lacessunt, contra nos bestialiter insurgunt. Sed cum cor sub divina lege deprimitur, etiam carnis incentiva detumescunt; ut etsi tentando submurmurant, nequaquam tamen usque ad effectum operum, quasi ad aperti morsus rabiem exsurgant. Quis enim in hac adhuc corruptibili carne subsistens, has terrae bestias plene edomat, cum ille ad tertium coelum raptus egregius praedicator dicat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Sed alius est has bestias in campo operis saevientes aspicere, aliud intra cordis caveam frementes tenere. Redactae namque intra claustra continentiae, etsi adhuc tentando rugiunt, usque ad morsum tamen, ut diximus, actionis illicitae non excedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
edificinteam. Nisi dñs custodierit cuitate :
frustraui gilabit qui custodit eã. Quiplantatẽ¬
& quirigat nihilest nisi dñs dederit increm̃tũ. Quia non est
uolentisneq currentis sed miserentis dĩ. Vt post quã om̃a
fecerimus dicamus seruiinutilessumus quaed ebuimus
facere fecimus. Non quo ex beneficientia di liberũ
homini tollat᷑ arbitrium sed quo ipsa libestas dñm habe¬
redebeat adiutorẽ¬

Expanded text:
edificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilant qui custodiunt eam . » Qui plantat enet qui rigat, nihil est, nisi Dominus dederit incrementum: quia « non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei . » Ut postquam omnia fecerimus, dicamus: « Servi inutiles sumus, quae debuimus facere fecimus . » Non quo ex beneficentia Dei liberum homini tollatur arbitrium, sed quo ipsa libertas Dominum habere debeat adjutore
Abbreviated transcription (Latin):
estimentum est scaẽ ecđȩ fidelium uita
Nam sicut tota simuleccła uestimentum
xp̃i. lta fideles quiq eiusdem ecđȩ uestimen¬
ta deputantur. Sienim scã eccła uestimentũ
xpi non ess& paulus profecto non dicer&: utex¬
hiber& sibi gloriosam eccłam non aben tem
maculam aut rugam. id est necperpeccatum
habentem iaculam nec perduplicitatem rugã
quia & periustitiam munda est & persimpli¬
aem intentionem tensa. Qua eergo ab lutae.
uehabeat maculam. tensa ẽ nehabeat rugam¬
generaliter ecđa dicitur. Sic indumentum s̃
eccłȩ singulorum animae : quaea berrore conuer¬
sȩ eandem eccłam credendo eiq fidelit̃ inheren¬
do circumdant: dequibus eidem ecclesi ae. per
proph&am dñs dicit. Viuoego qui a omnibus
his uelud ornamento uestieris.¬

Expanded text:
estimentum est sanctae Ecclesiae fidelium vita. Nam sicut tota simul Ecclesia vestimentum Christi, ita fideles quique ejusdem Ecclesiae vestimenta deputantur. Si enim sancta Ecclesia vestimentum Christi non esset, Paulus profecto non diceret: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam ; id est, nec per peccatum habentem maculam, nec per duplicitatem rugam, quia et per justitiam munda est, et per simplicem intentionem tensa. Quae igitur abluta est ne habeat maculam, tensa egeneraliter Ecclesia dicitur, sic indumentum sunt Ecclesiae singulorum animae, quae ab errore conversae eamdem Ecclesiam credendo, eique fideliter inhaerendo, circumdant. De quibus eidem Ecclesiae per prophetam Dominus dicit: Vivo ego, quia omnibus his velut ornamento vestieris
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio eandem gratiã esset sub setutus in
opere adiunx Sed gratia dĩ mecum. Aesidi cer&
Inbono opere laboraui nonego. sedego. In eo enĩ
quod solodnĩ dono preuentus sum non ego.
In eo autem quod donum uoluntate subsecut.¬

Expanded text:
arbitrio eamdem gratiam subsecutus est in arbitrio eamdem gratiam subsecutus est in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum: ac si diceret: In bono opere laboravi non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego. In eo autem quod donum voluntate subsecut
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderandũest quia sibona nrã si comni¬
potentis dĩ dona sunt utin eis aliquid nr̃m
it. Curnos quasi promeritis aeternam re¬
tributionem quȩrimus. Si autemita nr̃a s̃ ut do¬
nadĩ omnipotentis ñ sint. Curexeis omnipotenti
dõ gratias agamus. Sed sciendumẽ: quia mala nr̃a
solum modo nrãs. Bona autẽ nr̃a &omni potentis
dĩ sunt &nrã. Quia ipse adspirando nos p̃uenit
utuelimus. quiadiuuando subsequitur. Nein anit᷑
uelimus: sed possimus implere quaeuolumus: Pre¬
ueniente ergo gratia. & bona uoluntate subse¬
quente. hoc quod omni potentis dĩ donumest fit
meritum nr̃m. Quod bene paulus breulsenten¬
tia explicat dicens. Plus illis omnibus laboraui:
quin euideretur sua euirtuti tribuisse quod
fecerat adiux̃. Nunc autemego. Sed gratia di
mecum. Quia enĩ caelestidono preuentus est
quasi alienũ se ab onosuo opere agnouit dicens.
Non autem ego. Sed quia preueniens gratia libe¬
rumineo arbitrium fecerat inbono quolibero

Expanded text:
onsiderandum est quia si bono nostra sic omnipotentis Dei dona sunt ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quod mala nostra solummodo nostra sunt, bona autem nostra et omnipotentis Dei sunt et nostra: quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae voluimus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum ntia explicat dicens: Plus illis omnibus laboravi : Qui ne videretur suae virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia coelesti dono Paulus praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero
Abbreviated transcription (Latin):
Lex inquit carnaliter degustatam mortem
intulit . quia commissa delinquentium dura
anim aduersione distrinx̃. Mortem detulit
qui a &perp̃ceptũ culpam in notuit . & hanc per
gratiam Nondele uit. Paulo ad testante qui
ait. Nihil adperfectum perduxit lex. & rur¬
sum lex quidem scã & mandatum sc̃m &iustũ
& bonum. & paulo post. peccatum ut appare¬
at peccatum perbonum mihi operatum ẽ mortẽ.¬

Expanded text:
Lex namque carnaliter degustata mortem detulit, quia commissa delinquentium dura animadversione distrinxit; mortem detulit, quia et per praeceptum culpam innotuit, et hanc per gratiam non delevit, Paulo attestante, qui ait: Nihil ad perfectum perduxit lex . Et rursum: Lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Et paulo post: Peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est morte
Abbreviated transcription (Latin):
agister egregius sapientibus & insipi¬
entibus debitor. cum hebreorum
quosdam sapientes quos dam uero &iam tar¬
diores ammoner& illis de compl&ione tes¬
tamenti ueteris loquens eorum sapientiã
argumento superauit dicens. Quod enim
antiquatur & senescit prope interitum ẽ.
cum uero solis exemplis quos dã trahendos
cerner& in eadem apła adiunx scĩ ludibria
& uerbera experti Insuper uincula & carceres.
lapidati sunt secti s unt tẽptatisunt. In occisione
prepositorum ur̃orum qui uobis locutis unt
uerbum dĩ quorum intuentes exitum conuer¬
sationis imitamini fidem : Iquatinus &illos uictrix
ratio franger& : & istos ad maiora conscendere
imitatioblanda suader&¬

Expanded text:
agister egregius sapientibus et insipientibus debitor est. Cum Hebraeorum quosdam sapientes, quosdam vero etiam tardiores admoneret, illis de completione Testamenti Veteris loquens, eorum sapientiam argumento superavit, dicens: Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est ; cum vero solis exemplis, quosdam trahendos cerneret in eadem exempla, adjunxit: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, sepraepositorum uestrorum, qui uobis locuti sunt uerbum dei: quorum intuentes exitum conuersationis imitamini fidem. Iesus Christuratio frangeret, et istos ad majora conscendere imitatio blanda suader
Abbreviated transcription (Latin):
unt non nulli quitantidĩ acproximidi¬
scientia edicitur. Etpaulo dicente didicimus
quia plenitudo legis ẽ caritas: Om̃s quidĩ
& proximi caritate c&eris aomplius plenisunt
meritorũ suorũ sortem Intercherubim nu¬
meros perceper

Expanded text:
unt nonnulli qui tanta Dei ac proximi discientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubim numeros perceper
Abbreviated transcription (Latin):
uiddĩ lex accipi nisicaritas deb&
perquã semper inmente legitur
p̃ceptauitae qut literinactione
teneantur. De hac & enimlege ueritas uoce
dicitur Hocest preceptum meum ut dili¬
gatis inuicem. De hac paulus ait. Plenitudo
legis dilectio. De haciterum dic̃. Inuicem
oneraurã portate & sicadim plebitis legẽxpĩ¬
Lex enimxpĩ quid congruentius intelligi quã
caritas potest. quam tunc uereperficimus
cum fraterna onera examore portamus.

Expanded text:
Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem ChrLex etenim Christi quid congruentius intelligi quam charitas potest, quam tunc vere perficimus cum fraterna onera ex amore toleramus.
Abbreviated transcription (Latin):
sententias sollicite aspicimus. aberrore ignoran¬
tȩ eius alis uelamur. Duo uero cherubim inse
mutuo respiciunt uersis uultibus in propitiato¬
rium : qui autraq: testamenta innullo a sedis ce¬
pant: & quasi adsem&ipsa uicissim facies tenent.
quia quod unum promittit. hocaliud ex hib&
Dum inter sepositum mediatorem dĩ & hominũ
uident facies quippe asem&ipsis cherubima
Auerterent si quodunum testa mentum pro¬
mitteret aliud negar& Seddum concordit
demediatoredi & hominum locuntur utuicis¬
sim serespiciant in propitiatorium intendunt

Expanded text:
sententias sollicite aspicimus, ab errore ignoransententias sollicite aspicimus, ab errore ignorantiae, ejus alis velamur. Duo ergo cherubim se mutuo respiciunt versis vultibus in propitiatorium, quia utraque Testamenta in nullo a se discrepant. Et quasi ad semetipsa vicissim facies tenent, quia quod unum promittit, hoc aliud exhibet, dum inter se positum Mediatorem Dei et hominum vident. Facies quippe a semetipsis cherubim averterent, si quod unum Testamentum promitteret, aliud negaret. Sed dum concorditer de Mediatore Dei et hominum loquuntur, ut vicissim se respiciant, in propitiatorium intendunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui semutuo respiciunt uersis uultibus in propi¬
tiatorium : nisi quod utraq testamenta. Ita sibi in
mediatorem dĩ. & hominum congruunt. ut quod
unum signat. hocalterum exhibeat. Quid enim
perpropitiatorium nisi ipse redẽptor humani
generis designatur : De quo perpaulũ dicitur
Quem proposuitds̃ propitiationem perfidem insan¬
gui neipsius : quiduero perduocherubim quȩple¬
nitudoscientiȩ dicuntur. nisi utraq: testamenta
signatasunt . ex quibus unum a summitate una ꝓ¬
pitiatorii. Aiuduero asum mitate altera stat.
Quia quod testamentum uetus deincarnatione
nrĩ redep̃toris cȩpit proph& ando promittere ::
hoc testamentum nouum. perfecten arrat exple¬
tum. Duo autem cherubim ex auro mundissi¬
mo factas quia utraq: testamenta pura acsimpli¬
ciueritate describuntur. Expandunt uero alas
&oraculum operiunt. qui anos qui omni potentis
dĩ oraculum sumus. Aculpis imminentibus scrip¬
turȩ sacrȩ edificatione protegimur. Cuius dum

Expanded text:
qui se mutuo respiciunt versis vultibus in propitiatorium , nisi quod utraque Testamenta ita sibi in Mediatore Dei et hominum congruunt, ut quod unum designat, hoc alterum exhibeat? Quid enim per propitiatorium, nisi ipse Redemptor humani generis designatur? De quo per Paulum dicitur: Quem proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius . Quid vero per duo Cherubim, quae plenitudo scientiae dicuntur, nisi utraque Testamenta signata sunt? Ex quibus unum a summitate una propitiatorii, aliud vero a summitate altera stat, quia quod Testamentum Vetus de incarnatione nostri Redemptoris coepit prophetando promittere, hoc Testamentum Novum perfecte narrat expletum. Duo autem cherubim ex auro mundissimo facta sunt, quia utraque Testamenta pura ac simplici veritate describuntur. Expandunt vero alas, et oraculum operiunt, quia nos qui omnipotentis Dei oraculum sumus, a culpis imminentibus, Scripturae sacrae aedificatione protegimur. Cujus dum
Abbreviated transcription (Latin):
eremursȩpe a proximis despici : dedigna¬
mur iniurias uerbitolerare: sic̃tigitiur¬
gium fortas secum proximo: erubescimus priores
satis facere Corquippe carnale dum huius uitȩ
gloriam quȩrit humilitatem respuit. Plerumq:
ipsehomo quuirascitur: discordantis ibi re concilia¬
ri appetit. sedire adsatis faciendum priorerubescit.
ensemus facta ueritatis utuideamus quoiaceant
nrȩ̃ prauitatis actiones. Si enim membra summi
capitissumus. Imitari eum cui conectimur debem
quid namq: innr̃ȩ eruditionis exemplum paulus
egregius predicatordicit. proxpõ legatione fun¬
gimur tamquam dõ exortante pernos. obsecram
proxpõ reconciliaminidõ. Ecceinternos & dm̃ dis¬
cordiam peccando fecimus. & tamen adnos dr̃ suos
legatos priormisit utnos ipn qui peccauimus. ad
pacem dĩ rogati ueniamus. Erubescit enim hu¬
mana superbia Confunditur quisq sinos satis¬
faciat proxpõ. Quando postculpam nrãm. ut

Expanded text:
eremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare. Si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit: et plerumque ipse homo qui irascitur, discordantem sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta veritatis, ut videamus quo jaceant nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus, ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram, ut
Abbreviated transcription (Latin):
meis: Ac neforsitan putes ñ apłicȩ con¬
suetudinis sed ñri hoc eẽ argum̃ti: Ip selo¬
quitur ad corinthios haec aut̃ fr̃s trans fi¬
guraui in me et apollo propteruos ut in no¬
bis discatis: ODIALO SORI

Expanded text:
m. Ac ne forsitan putes non Apostolicae consuetudinis, sed nostri hoc esse argumenti quod ipse loquitur ad Corinthios: Haec autem, fratres, transfiguravi me et Apollo propter vos, ut in nobis discatis . Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
ingła cauendũ nedestructionẽ prioris głae.
ab olitionẽ putemꝰ. sed sic sentiendũ qđ postquã
ro aduenit soliustitiae. lucernȩlum̃ abs conditũ ÷
Dicente ipso ꝓpheta. atq baptista. illũ oport&
crescere me autem minui :¬

Expanded text:
 Cavendumque ne destructionem prioris gloriae abolitionem putemus; sed sic sentiendum, quod postquutem venit sol justitiae, lucernae lumen absconditum est, dicente ipso propheta atque Baptista: Illum oportet crescere, me autem minui
Abbreviated transcription (Latin):
onor inscripturis non tantum ix salutatio¬
nibus & offociis deferendis quantum in ele¬
mosinis acnumerum oblationesentitur. Honora
inquita postolus uiduas quȩuere uiduȩs. Hichonor
donum intelligitur. Etin alio loco pres biteri
duplici honorehonorandi. Maximequi laborant
in uerbo & doctrinadĩ. Et perhoc mandatũ iubemur
ut boui trituranti os non claudamus. &d ignus sit
operarius mercedesua.¬

Expanded text:
onor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum 111 in eleemosynis ac munerum oblatione sentitur . Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt ; hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Dei . Et per hoc mandatum jubemur, ut bovi trituranti os non claudamus . Et dignus sit operarius mercede sua
Abbreviated transcription (Latin):
& antequam exires deuuluamatristuȩ scĩ fica
ui teprofetam ingentibus constituite. Ob hanc¬
reor causam &adulescentu lets uiduas iuberi ab
apło utaccipiant maritos &matres familices int¬
& educent librossuos. Qui a multer&ro abie¬
rint postsatanant: &cum luxoriatȩ fuerint: inxpo
nubereuolunt. Habentes damnationem quia
primam fidem irritam fecerunt. Nececclesi asti¬
cis uidua sustentatur alimentis nisi quȩ sexa¬
ginta ẽ. annorum &maturi tatem hab&morũ
pariter &aeratis. Put& cliquis &illud quod a płs
prohib& epis copum fieri neo phitum adhocper¬
tinere qui aparuulus infideẽ. Neelatus insuꝑ¬
biam incidat iniudiciũ diaboli. Iudiciũ autẽ
diaboli nullum ẽ aliud nisi suꝑbia propt̃ quam
decȩlestib cecidit. unde & saluatorloquitur.
Videbam satanan quasi fulgur ca. dentẽ decelo

Expanded text:
et antequam exires de vulva matris tuae, sanctificavi et antequam exires de vulva matris tuae, sanctificavi te, et prophetam in gentibus constitui te. Ob hanc causam reor et adolescentulas viduas juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sint, et educent liberos suos, quia multae retro abierunt post Satanam. Et cum luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt, habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Nec Ecclesiasticis vidua sustentatur alimentis, nisi quae sexaginta annorum est, et maturitatem habet morum pariter et aetatis. Putet 54 aliquis, et illud quod Apostolus prohibet , episcopum fieri neophytum, ad hoc pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nisi superbia, propter quam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ui presbiterũ inquit perdiderunt qualem
primus appellatus ẽ pres biter. recteuiuentes prin¬
cipes accipiunt. Dequibus &inecclesi aste legimus.
Vaetibi ciuitas cuius rexiuuenis & principestui ma¬
ne comedunt. Beata terracuius rexfilius ingenuoꝵ¬
talis fuitrexiuuenis roboamfilius sed omonis qui
plius regnum accepissenarratur. Ete contrariox
scdomonduodecim annorũ erat quando suscepit
imperium &quia habebat sapientiam propte¬
reanonest appellatus iuuenis. Eratenĩ in eo la¬
titudo cordis & amplitudo sapientiȩ quantalare¬
theum. Nemo adoles centiãtuã contẽpnat. Qui
enim ȩtate iuuenis ẽ. maturitatesenex ẽ. &dani¬
heliuxtatheo dotionem antequã iudicar& appel¬
&iudicauit senes accepit pres biterii dignitatẽ.
hieremiȩquoq qui ad mittentem sednm dixerat
qui ses dominator dnẽ: ecce ego nescioloqui iuue¬
nissum Responditd ñs Nedicas qui aiuuen is
sum Prius enĩ quam formareris inutero nouite

Expanded text:
im presbyterum perdiderunt, qualem lis et Abraham primus appellatus est presbyter, recte juvenes principes accipiunt . De quibus, et in Ecclesiaste legimus: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorTalis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui  regnum accepisse narratur. Et econtrario Salomon duodecim annorum erat quando suscepit imperium, et quia habebat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo sapientiae quanta aretheum, Nemo adolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis est, maturitate senex est. Et Daniel juxta Theodotionem antequam judicaret, appelritum, et judicavit senes, accepit presbyterii dignitatem. Jeremiae quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus, Ne dicas, quia juvenis sum; prius enim quam formareris in utero, novi te,
Abbreviated transcription (Latin):
Net me ipso iudi conihilenimmihi conscius sum nec
tamen in hoc iustificatus sum. Quihoc dicebat
nullius utiq peccati sibi conscius eratt. sed quialege¬
rat delictaquis intellegit. & sunt uiae quae ui¬
denturuiro iuste nouissima aut earũ respiciunt
i ꝓfundumin ferni. & iterũ om̃is uir uidetur
sibi iustus ds̃ aũt corda hominum dirigit. id¬
circo sententiã tempertbat nefoste ꝑ ignoran¬
tiam deliquis set. maxime cũscriptura testetur
Est iustus quiperit Inustitiasua. & alibi
luste qđ iustumest sectaberis ne o pinione bonitatis
a iusticia declinemus. recor dantis saulis
et agag

Expanded text:
nec meipsum judico: nihil mihi conscius sum, nec tamen 744 in hoc justificatus sum. Qui hoc dicebat, nullius utique peccati sibi conscius erat. Sed quia legerat, Delicta quis intelligit ? Et: Sunt viae quae videntur viro justae, novissima autem earum respiciunt in profundum inferni . Et iterum: Omnis vir videtur sibi justus, Deus autem corda hominum dirigit ; idcirco temperabat sententiam, ne forte per ignorantiam deliquisset, maxime cum Scriptura testetur: Est justus, qui perit in justitia sua . Et alibi: Juste quod justum est sectaberis , ne opinione veritatis a justitia declinemus, recordantes Saulis et Agag
Abbreviated transcription (Latin):
ronuseius flammaignis ut peccatores torm̃torũ
magnitudinẽ ꝑti mescant & iusti saluentur sic
tam̃quasi ꝑ ignem. Rotecius aignis accensũs siue
currus eius & in ie zechihel quadrige sedens inducit᷑
dr̃ & om̃a dĩ flammea sunt De quo & alibi dr̃. dr̃
ignis consumens est ut ligna fenum stipulã arsuite indie
iudicu nouerimus. &in psalmis legimus . Ignis
antecum p̃cedet & inflãmabit incircutunimicos eiꝰ¬

Expanded text:
ronus ejus flammae ignis, ut peccatores tormentorum magnitudinem 669 pertimescant, et justi salventur, sic tamen quasi per ignem. Rotae ejus ignis accensus, sive currus ejus. Et in Ezechiel quadrigae sedens inducitur Deus , et omnia Dei flammea sunt. De quo et alibi dicitur: Deus ignis consumens est : ut lignum foenum, stipulam, arsura in die judicii noverimus. Et in Psalmis legimus: Ignis ante eum praecedet, et inflammabit in circuitu omnes i