comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ tuã supplicit̃. exorare.
fallatia molari: &sicut nihil
muera religione manere dig¬
noscitur. quod noneius condi¬
erit disciplina: ita ad ꝑagenda
ea quȩ docuit: eius obtentu si¬
delib ibuatur effica tia:
Senciatq credentiũ multitudo.
cum pse apud te interces forẽ.
quẽ habere cognouit magistrũ

Expanded text:
tem tuam suppliciter exorare, fallacia violari; et sicut nihil in vera religione manere dinoscitur, 158 quod non ejus condierit disciplina, ita ad peragenda ea quae docuit ejus obtentu fidelibus tribuatur efficacia, sentiatque credentium gentium multitudo eum pro se apud te intercessorem quem habere cognovit Magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
siani tuam inapostolicis tri¬
biusti consistere. fundam¬
tis: deꝙrũ collegio beaci
brantes: tua dnẽ p̃conia
nontacemus: & idõp

Expanded text:
siam tuam in apostolis tribuisti consistere fundamentis. De quorum collegio beati brantes, tua, Domine, praeconia non tacemus. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Imps sẽpiterne dĩ fideliũ
splendor animarũ. qui hanc
sollepnicatẽ electionis genti
ũ primitus consecrasti imple
mundũ gła tua. & subditis
tibi populis ꝑluminis tui
apare claritatẽ. ꝑ¬
re mysteriũ. qđ in nrĩs sal¬
uatoris infantiã miraculis.
chorus cantib declarat᷑. & cor¬
poralib incrementis manises¬
ta designat᷑ humanitas. ꝑ¬

Expanded text:
s sempiterne Deus, fidelium splendor animarum, qui hanc solemnitatem electionis gentium 144 primitiis consecrasti, imple mundum gloria tua, et subditis tibi populis per luminis tui appare claritatem. re mysterium, quod in nostri Salvatoris infantia miraculis coruscantibus declaratur, et corporalibus incrementis manifesta designatur humanitas.
Abbreviated transcription (Latin):
sequi doctrinã. qua ille & uer¬
bo docuit: & opere cõpleuit:
Qtinꝰ nos adiuuari. apud mise¬
ricordiam tuani. & exemplis
eius sentiam̃ & meritis: ꝑx¬

Expanded text:
sequi doctrinam, quam ille et verbo docuit, et opere complevit, quatenus nos adjuvari apud misericordiam tuam et exemplis ejus sentiamus et meritis.
Abbreviated transcription (Latin):
mouemꝰ : hoc quare : quia licet reliquerimꝰ in reb exteri¬
orabona : adhuc tam̃ in cordibus. mala interiora. retinemꝰ:
& int̃ haec. quomodo exultat aduersarius nr̃: quandonos uidet
ad hoc maxima contẽpsisse. ut inminimis deformiusum
ceremur : Ideoq: eaq̃ foris posita : in tus in animȩ uiscerib
uł argentũ. radix est maloꝵ om̃iũ: sed magis cupiditas di¬
uitiarũ: & non solũ diuites. sed qui uolunt diuites fieri: in¬
solum habentes: sed ipsã habendi consequit᷑ uoluntatem: Ideoq
intrase retinet : Itaq ut dixi fr̃s: hicsumus & tuti ñ sumꝰ:
& qui intramuros positi uix resistimus inscłm: expositi qiđ
faciemus : Qualit̃ stare poterit influctu : atq in ipso con¬
luctantiũ tempestatũ impetu: qui tam grauit̾ perilitat᷑
inportu : Ideoq inquantũ possumus: stabilessimus in hoc

Expanded text:
movemus. Hoc quare? Quia licet reliquerimus in rebus exterimovemus. Hoc quare? Quia licet reliquerimus in rebus exteriora bona, adhuc tamen in cordibus mala interiora retinemus; et inter haec quomodo exsultat adversarius noster, quando nos videt ad hoc maxima contempsisse, ut in minimis deformius ceremur? Ideoque ea quae foris posita intus animae visceribus vel argentum radix est malorum omnium, sed magis, cupiditas divitiarum . Et non solum divites, sed, Qui volunt divites fieri insolum habentes, sed ipsam habendi persequitur voluntatem. Ideoque intra se tenet. Itaque ut dixi, fratres, hic sumus, et toti non sumus; et qui intra muros positi vix resistimus, in saeculo expositi quid faciemus? Qualiter stare poterunt in fluctu, atque in ipso colluctantium tempestatum impetu, qui tam graviter periclitantur in portu? Ideoque in quantum possumus, stabiles simus, in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
narit. atq infurore definierit. Implere contendit : non
cogitet damnũ suũ non re spiciat ad ruinã : Etcũ illũ de¬
posuerit: tuncei innihilũ. lã ꝓfutura penitudo succedit
hic sumus sedto a non suius : Aut enĩ cordis cogitationib
uaris. et in probis atq in honestis agitamur : autuenena¬
tis linguȩ gladus uulneramur : ꝓminimis & paruissi¬
misrebus scandaligantes : Int̃dum &iam qđ monachũ
non decet: In lites & iurgia ꝓrumpentes : Int̃ dũ ꝓfessio¬
nem nram regulȩ transgressione uiolamꝰ : furtũ inferre
sub dĩ oculi s cõnttere n mdebeamus: Non contentisumꝰ
necessariis sedrursũ ꝑcordis taporẽ. ab undantiã quã
inscło reliquimꝰ desideramus: Vnde non satis ꝓdest. quod
a nob qualescũq facultates exclusimus: quando ipsȩ uimab
resident cupiditates: Inde est quod int̃dũ. dereb: paruissimis
excitamur : ꝓuiliũ rerũ appetitu: grauissimas intentł ones

Expanded text:
navit, atque in furore definivit, implere contendit, non navit, atque in furore definivit, implere contendit, non cogitet damnum suum, non respiciat ad ruinam; et cum illum  Al. illo deposuerit, tunc in nihilo jam futura poenitudo succedit. Hic sumus, et toti non sumus. Aut enim cordis cogitationibus variis et improbis atque inhonestis agitamur, aut venenatis linguae gladiis vulneramur, pro minimis et parvissimis rebus scandalizantes, interdum etiam quod monachum non decet in lites et jurgia prorumpentes, interdum professionem nostram regulae transgressione violamus, furtum inferre sub Dei oculis committere non timemus; non contenti sumus necessariis, sed rursum per cordis teporem abundantiam, quam in saeculo relinquimus, desideramus. Unde non satis prodest quod a nobis qualescumque facultates exclusimus, quando ipsae in nobis resederunt cupiditates. Inde est quod interdum de rebus parvissimis excitamur, et pro vilium rerum appetitu vilissimas intentiones
Abbreviated transcription (Latin):
multũ laborauerit: hic talis hoc agit. quo modo sialiquis
oneratã mercibus nauem deportũ soluat: et tẽpestitbus
tridit: & ad scopulos atq saxi detorqueat: Quanto itaq
laboramus amplius: tanto cautiores esse debemꝰ: proficien¬
tibusenĩ : insidiat᷑ inimicus : & ubi uidet aliquã spem. aut
aliqũã grãm: Ibi tamquã leorugiens & circuiens: adinua¬
dendã prȩdã totus incũbit: Et ideo quia p̃positis noce¬
re non preualet: uult aliquos minus cautos ꝑcogitatio¬
nes ac ꝑdiuersas temptationes ex hoc loco quodã modo
quasi extra castra ꝓducere : et quasi de eminentissima ar¬
ce deponere: & cum de posuerit: uelut delo cosuꝑiori con¬
fligere: Ut etiam sinauẽ mergere non potuerit: saltẽ
ex detrimentis et damnis quȩ ab undant in scło: locundis¬
simã predã referat: Mittit primũ intentiones diuersas :
indignitates : animositates : ut dũ homo quod semel desti

Expanded text:
multum laboraverit, hie talis hoc agit, quomodo si aliquis multum laboraverit, hie talis hoc agit, quomodo si aliquis oneratam mercibus navem de portu solvat, et tempestatibus tradat, et ad scopulos atque ad saxa detorqueat. Quanto itaque laboramus amplius, tanto cautiores esse debemus: proficientibus enim insidiatur inimicus, et ubi videt aliquam spem aut aliquam gratiam, ibi tanquam leo rugiens et circuiens ad invadendam praedam totus incumbit. Et ideo quia hic positis nocere non praevalet, vult aliquos minus cautos per cogitationes ac per diversas tentationes ex hoc loco quodammodo, quasi extra castra, producere et quasi de eminentissima  de invictissima  arce deponere; et cum deposuerit, velut de loco superiori confligere, ut etiamsi navem mergere non potuerit, saltem ex detrimentis et damnis quae abundant in saeculo, jucundissimam praedam referat. Mittit primum intentiones diversas, indignitates, animo
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt : Cũ etiã unus annus sȩculi : labores nr̃os inhere¬
mo adquisitos ita possit assumere : quomodo simare magnũ.
paruissimũ intrase riuulũ recipiat etabsorbeat : atq ei nec
nomen relinquat: Nescio adquȩ lucra: uelimus inscło
uiuere: Nam cũ hic grande putet᷑ damnũ. non cotidie
aliquid adquirere: Illic grandis quȩstus est putandus:
uł ad quisita non ꝑdere : hic inquã graue detrimentũ cre¬
dit᷑ ñ cotidie proficere : Ibiuero suma uirtꝰ ẽ non perire :
Ideoq si adhuc tenues ac pauperes sumus: hic aliquid con¬
sequi elaboremꝰ : Si uero aliquid consecutisumꝰ. hic illud reser
cũ uelimꝰ ad seculũ declinare: Cũ uero declinaueris: im
difficile acpene in possibile erit: ad locũ istũ. uł cogitati¬
one respicere : Qđ si iliquis ideo securũ seputat. de hocloco
aliquando posse discedere. quod hic bene cucurrit: qđ hic

Expanded text:
sumunt, cum etiam unus annus saeculi labores nostros in eresumunt, cum etiam unus annus saeculi labores nostros in eremo acquisitos ita possit absumere, quomodo si mare magnum parvissimum intra se rivulum recipiat et absorbeat, atque ei nec nomen relinquat. Nescio ad quae lucra velimus in saeculo vivere: nam cum hic grande putetur damnum non quotidie aliquid acquirere, illic grandis quaestus est putandus vel acquisita non perdere. Hic, inquam, grave detrimentum creditur, non quotidie proficere: ibi vero summa virtus est non perire. Ideoque si adhuc tenues ac pauperes sumus, hic aliquid consequi elaboremus. Si vero aliquid consecuti sumus, hic illud servcum velis ad saeculum declinare. Cum vero declinaveris, jam difficile ac pene impossibile erit ad locum istum vel cogitatione respicere. Quod si aliquis ideo securum se putat, de hoc loco aliquando posse discedere quod hic bene cucurrerit, quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitate & ꝑseuerantia cõmendire debemus: in lo cũ uocati
debcne et̃. quediuiumus: et ut sitis unũ an nũ age ⁊uon
iseculo inaestimabile esset quantũ nob deet̾ne uite
erdunes briudaremꝰ uu spes nr̃ae om̃s: in cõũmatione atq
infine coasstunt:. Auomibi prodest. simihi satiuiridintii¬
in herbis spem messis ostendant : & me subipso falcis tempore:
subita uł aeris intemperies. uł pluuiarũ mnundatio decipiat :
Q uidmihi proderit siuinea spem omnẽ inflore ꝓmittat. et uł
ferarũ incursio. uł uastitas grandinis spamom̃em in consũ
matione subducat : Id eoque om̃is prosperitas. om̃isq laboꝵ
felicitas. infine consistit: Cum aut̃ etiã illis dolendũ sit.
qui hinc post multa laboꝵ stipendia: post aliquantũ annoꝵ
ꝓfectũ aliquib desideriis abstrahunt᷑. Quid deillis erit
quihic quattuor autquinq annis longissimũ tempus cre¬
dunt. et omnẽ reliquȩ uitȩ tractũ insȩculi uanitate con¬

Expanded text:
stabilitate et perseverantia commendare debemus, in loco vocationidebere quod vivimus, et ut satis annum unum ageremus in saeculo, inaestimabile esset, quantum nos de aeternae vitae gaudiis fraudaremus. Quia spes nostrae omnes in consummatione atque in fine consistuntin herbis spem messis ostendant, et me sub ipso falcis tempore subita vel aeris intemperies, vel pluviarum inundatio decipiat? quid mihi proderit, si vinea spem omnem in flore promittat, vel ferarum incursio, vel vastitas grandinis spem omnem in consummationem  in consummatione  subducat? Ideoque omnis prosperitas omnisque laborum felicitas, in fine consistit. Cum autem etiam illis dolendum sit qui hinc post multa laborum stipendia, post aliquantum annorum profectum, aliquibus desideriis abstrahuntur: quid de illis erit qui hic quatuor aut quinque annos longissimum tempus credunt, et omnem reliquae vitae tractum in saeculi vanitate con
Abbreviated transcription (Latin):
tubauerit: casũ quẽ in medio spatiotitubat incurrit: sic
nos etum simagna pars uitȩ istius. prospere uideat᷑ fiuisse
piri isatã nonideo fidutiuã p̃sumamꝰ. cũ adhuc periculũ
parsen rema minet᷑: Quis iacie positus ante finẽ certami¬
nis an arte uictoriae securtatem. arma deponit: nemo
eras securũ debere seesse iudicet : inteqũi adfinem felici
consũnitione puenut: Nec hoc nobis sufficere puremus
adplenã silutem : quod int̃ seruos dĩ it habitatione censemꝰ
uł nomine conputẽ mur: quod i insula uiuere : atq int̃mo¬

Expanded text:
tubaverit casum quem in medio spatio timebat incurrit? Sic nos etiamsi magna pars vitae istius prospere videatur fuisse transacta, non ideo fiduciam praesumamus, cum adhuc periculum pars extrema minetur. Quis in acie positus, ante finem certaminis, aut ante victoriae securitatem arma deponat? Nemo ergo securum debere esse se judicet, antequam ad finem felici consummatione perveniat. Nec hoc nobis sufficere putemus ad plenam salutem, quod inter servos Dei vel habitatione censemur, vel nomine computamur: quod in insula vivere, atque int
Abbreviated transcription (Latin):
ia estinalȩ posteaq lapides auferantur  hoc est om̃is malti
ul durisa enpurgetur: Deinde cornr̃m euu angłico artrꝰ
nittucis uomere proscindatur & aretur & confringat᷑ pre
uitertaã mollat᷑ ꝑȩlemosinã ꝑ caritatem semini domnto
praeparetur : Vt tunc purgata & beneculta cordisnr̃i tracĩ
gaudio semen uerbi dĩ possit exciꝑe : & non solũ trigesiũ
sed etiũ sexigesimũ &cente simũ : possit fructũ redde s Tres
enum professiones st̃. in scã ȩcła catholica : sunt uirgines set
uiduae : sunt aiam coniugati. Virginesex hibent centisimnũ
uiduae sexagesimũ: coniugati uero trigesimũ : Alius quidt̃
eubibet amplius aliusminus : sed om̃s incȩlesti horreo recon¬
duntus.: &uet̾na beatitti dine feliciter ꝑfruunt᷑: Virgines
ergo cogitantesmariã: uiduȩ considerantes annam. a uori

Expanded text:
iones malae. Postea lapides auferantur, hoc est, omnis malitia vel duritia expurgetur. Deinde cor nostrum evangelico aratro et crucis vomere proscindatur et aretur, et confringatur per poenitentiam, molliatur per eleemosynam, per charitatem semini dominico praeparetur: ut et tunc purgata et bene culta cordis nostri terra cum gaudio semen verbi Dei possit excipere, et non solum trigesimum, sed etiam sexagesimum et centesimum fructum reddere. Tres enim professiones sunt in sancta Ecclesia catholica. Sunt virgines, sunt viduae, sunt etiam conjugati. Virgines exhibent centesimum, viduae sexagesimum, conjugati vero trigesimum. Alius quidem exhibet amplius, alius minus; sed omnes in coelesti horreo reconduntur, et aeterna beatitudine feliciter perfruuntur. Virgines ergo cogitantes Mariam, viduae Annam, mari
Abbreviated transcription (Latin):
spiritales colũbȩ uolare felicit᷑ ac uenire possimus Seđ
Alud : quod psalmista desiderat & supplicat dicens : Qus
dabit mihi pennas ut columbȩ & uolabo et requiescam
ertumest fr̃s. quod nisi quisq depeccatoꝵ glutino: etni
nas contenderit expedire : adueram requiem. nũ qua po¬
terit puenire : Nos uero fr̃s : adiuuante dõ impedim̃t
mundi huius: si a nob adintegrũ subtrahere non possumꝰ
uł ita quantũ uires subpetunt. temperare : uł aliquid
abeis retidere studeamus : ut nobis remaneant aliqa
horarũ spatia in quib lectioni ł orationi uacare possin:
Namsitotum nob occupatio terrena subtraxerit : time
dumest nenob ueniat illud quod scriptum est: impedi¬
menta huius mundi: fecerunt eos miseros : magis crg
aduiuante dño laboremꝰ : ut et a nobis uł exparte aliqu
impleatur illud quod debeatã uiro scriptum est : Inlegi
dñi : meditabitur die acnocte : Quamrẽ dñs scẽ caritati

Expanded text:
spispiillud quod Psalmista desiderat et supplicat dicens: Quis dabit pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Certum est, fratres, quod nisi quisque de peccatorum glutino, et ninas contenderit expedire, ad veram requiem nunquam poterit pervenire. Nos vero, fratres, adjuvante Deo, impedimenta mundi hujus, si a nobis ad integrum subtrahere non possumus, vel ita ea quantum vires suppetunt, temperare, vel aliquid ab eis rescindere studeamus, ut nobis remaneant aliqua horarum spatia, in quibus lectioni vel orationi vacare possimus. Nam si totum nobis occupatio terrena subtraxerit, timedum est ne nobis veniat illud quod scriptum est: Impedimenta hujus mundi fecere eos miseros. Magis ergo, adjuvante Domino, laboremus, ut et in nobis vel ex parte aliqua impleatur illud quod de beato viro scriptum est: In lege Domini meditabitur die ac nocte . Quam rem Dominus sanctae caritati
Abbreviated transcription (Latin):
usib pauperũ : quia ꝑnos ipsis ꝓbat᷑ esse transmissum . :
essud quod nob suꝑfluũ est ñdederimꝰ. resalienas inuasimꝰ:
& quanti pauꝑes cũ nr̃a scientia fame mortui fuer int:
sunt aelemosynarũ genera : unũ qđ pauꝑib: erogamus .
aliud qđ uicinis uł fr̃ib nr̃is. quotienscũq in nobpecca ue¬
rint indulgemꝰ : utrũq dõ auxiliante faciamꝰ: quia unũ
sine alio. nihil ꝓdest: Sipauꝑi porrigis elemosynã: & inte
peccanti. ñ tribuis ueniã : nihil tibi ꝓdest: Sicut econtra¬
rio si peccantib: tibi indulseris: & esurientib quantũ prȩ¬
uales dare nolueris: sicut dixi una sine alia tibi ꝓdesse
ñ potest: nos uero fr̃s: ista duo el: mosynarũ genera: nobis
quasi spiritaliũ alarũ remigia. prae paremus: ut ad prin¬
cipalem patriam . & illã caelestem hierłm : omni terrena cu¬
piditite expediti ac liberi: uirtutum pennis. tamquam

Expanded text:
usibus pauperum, quia per nos ipsis probatur esse transmissum. Et usibus pauperum, quia per nos ipsis probatur esse transmissum. Et si id quod nobis superfluum est non dederimus, res alienas invasimus: et quanti pauperes cum nostra scientia fame mortui fuerint, sunt eleemosynarum genera, unum quod pauperibus erogamus, aliud quod vicinis vel fratribus nostris, quotiescumque in nobis peccaverint, indulgemus: utrumque Deo auxiliante faciamus; quia unum sine alio nihil prodest. Si pauperi porrigis eleemosynam, et in te peccanti non tribuis veniam; nihil tibi prodest. Sicut e contrario, si peccantibus tibi indulseris, et esurientibus quantum vales dare nolueris; sicut dixi, una virtus sine altera tibi prodesse non potest. Nos vero, fratres, ista duo eleemosynarum genera nobis quasi spiritualium alarum remigia praeparemus, ut ad principalem patriam et illam coelestem Jerusalem, ab omni terrena cupiditate expediti ac liberi, virtutum pennis, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
se dolorib multis: Tuuero homodĩ huecfuge : ectare
uero iustitiã : pietatem fidem: & cetera: Rogo uos fr̃s: ut descriptu¬
uere dico fr̃s : quod qui subtalitonitruo de auaritiae somno non
surgit : non dormiens : sed mortuus eẽ. credendus est: Etideo
fr̃s: quia proista fragilitate carnali: multis peccatis. tamꝗ
crcum uolantib: muscis. assidue inquietamuratq: conpun¬
imur: adportum miscđiȩ dĩ int̾ procellas & tempestites¬
mundi istius festinemꝰ: Forte aliquis int̾rogat: quomodo
adhunc portũ ualeat ꝑuenire: audiat xp̃m dicentem :
heati miseri cordes : qm ipsi misericordiã consequent᷑: Et
iterum : date ȩlemosynas : et ecce om̃ia munda st̃ uobis:
frgo istã apłi sententiã : si euadere pelagus mundi huiꝰ
udumꝰ : ante oculos semꝑ habere debemꝰ: Sufficiat nobis
hubere uictũ & uestitũ rationabilẽ : non pomposum. non
delitiosum : Et quicqiđ amplius ds̃ dederit non negetur

Expanded text:
ibus multis. Tu vero, homo Dei, haec fuge, sectare vero justitiam, pietatem, fidem et caritatem . Rogo vos, fratres, ut de Scriptuicit. Vere dico, fratres, quod qui sub tali tonitruo de avaritiae somno non surgit, non dormiens, sed mortuus esse credendus est. Et ideo, fratres, quia pro ista fragilitate carnali multi peccatis, tanquam circumvolantibus muscis, assidue inquietamur atque compungimur, ad portum misericordiae Dei inter procellas mundi ipsius festinemus. Et forte aliquis interrogat quomodo ad hunc portum valeat pervenire; audiat Christum dicentem: Beati misericordes, quoniam misericordiam consequentur . Et iterum: Date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis . Ergo justam Apostoli sententiam, si evadere de pelago mundi hujus cupimus, ante oculos semper habere debemus. Sufficiat nobis habere victum et vestitum rationabilem, non pomposum, non deliciosum; et quidquid amplius Deus dederit, non negetur
Abbreviated transcription (Latin):
desertã dimit gere : Etnumquid iustum est fr̃s. nũ quio
arob hoe mereur us ut aninũ nir̃am quã satis ille dsigt
neg legamꝰ quornodo attendis uillamtuã cultã &e gaudes
iui nonattendis animã tuã desertã & plingist : detgro
uille irae paucis dieb ucturi sumus inmundo. Ibiergo¬

Expanded text:
desertam dimittere? Numquid hoc justum est, fratres? Numquid desertam dimittere? Numquid hoc justum est, fratres? Numquid a nobis hoc meretur Deus, ut animam nostram quam satis ille diligit negligamus? Quomodo attendis villam tuam cultam, et gaudes; cur non attendis animam tuam desertam, et plangis? De agro villae nostrae paucis diebus victuri sumus in mundo: ibi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tus auaritel &imiscđia teneatur: Contemnatiur l oior
picasti. sdiligatur: Num quomodo interratui. nisi mai
pietenis bona plantare non poteris : sic &e de ansma tua
isi somas ettribulos uitioꝵ eradicaueris: uirtutũ ger¬
erina scũ plantare noniteris ic mim regote quicũs
es ille quipaulo ante dicebas quodoeo qđ non nosieucu¬
ene ldeo ñpossẽs dĩpraecepta complere÷ dicinihi quis
tibimonstrauit quo modo putares iuncã tuim : quc temio.¬
re plantines nouellã quis tibi hoc ostendit quia flut ui
estuiicanterrogasti cultores optimos qualit᷑ deberes : li¬
nu unllair tuam & uomodo ergo sollicitus ẽs de iuillãtu
tunillamtuam. habet & dĩsuam: uilla tua est terncũ
uilladĩ est anima tua: Numquid iustũ est ut uillã tuan
colas et uillã di desertã dimittas: Sicolis terr am tu an¬
a non colis animã tuã : uillã tuã uis compomere : & diulli

Expanded text:
atur avaritia, et misericordia teneatur; contemnatur luxuria, atur avaritia, et misericordia teneatur; contemnatur luxuria, et castitas diligatur. Nam quomodo in terra tua, nisi mala projeceris, bona plantare non poteris; sic et de anima tua nisi spinas et tribulos vitiorum eradicaveris, virtutum germina sancta plantare non poteris. Dic mihi, rogo te, quicumque es ille qui jam paulo ante dicebas quod pro eo quod non nosses legere, ideo non possis Dei praecepta complere; dic mihi, quis tibi monstravit quomodo putares vineam tuam, quo tempore plantares novellam? Quis tibi hoc ostendit? Quia aut vidisti, aut audisti, aut interrogasti cultores optimos qualiter deberes colvineam tuam. Quomodo ergo sollicitus es de vinea tua; tu villam tuam; habet et Deus suam. Villa tua est terra tua; villa Dei est anima tua. Numquid justum est ut villam tuam colas, et Dei villam desertam dimittas? Si colis terram tuam, cole et animam tuam. Villam tuam vis componere, et Dei villam
Abbreviated transcription (Latin):
utilius poterat & symbolũ discere & orationẽ dominicã.
&aliquas antiphonas. & psalmos. quinquagesimũ uł non-¬
agesimũ & parare & tenere. & frequentius dicere : unde
animã suã & dõ coniuigeret. & adi abolo liberaret: Nã
quo modo cantica turpia. intenebras diaboli mittunt : sic
cantica scã. xp̃i lumen ostendunt. Nemo ergo dicat:
Non possum aliquid de eo qđ in a eccła legit᷑. retinere :
Sine dubio siuelis: & poteris Incipe e uelle: & statim
intelliges : Et ut de oꝑibus bonis nullus homo seualeat
excusare : don ante dõ uolo uobis qualẽ cũq rationem
renȩ culturae. similis est. Sicut enĩ int̃ra quȩ colitur
al. a extrr pant᷑ alia radicitus euellunt᷑. ut quȩ bona
st̃ seminent᷑: ita & inama nr̃a fieridebet Eradicent᷑¬
mila abona plantent᷑. ex trpentur noxia & inserantir¬
tind ui a puꝑbia euellatur & humil itas plantie ir. Proiui¬

Expanded text:
utilius poterat et Symbolum discere, et orationem Dominicam et utilius poterat et Symbolum discere, et orationem Dominicam et aliquas antiphonas et psalmos quinquagesimum vel nonagesimum et parare et tenere et frequentius dicere, unde animam suam et Deo conjungere, et a diabolo liberare possent? Nam quomodo cantica turpia in tenebras diaboli mittunt; sic cantica sancta Christi lumen ostendunt. Nemo ergo dicat: Non possum aliquid de hoc quod in ecclesia legitur retinere. Sine dubio enim, si velis, poteris. Incipe velle, et statim poteris. Et ut de operibus bonis nullus homo se valeat excusare, donante Deo volo vobis qualemcumque rationem renae culturae similis est. Sicut enim in terra quae colitur, alia exstirpantur, alia radicitus evelluntur, ut quae bona sunt seminentur: ita et in anima nostra fieri debet. Eradicentmala, et bona plantentur; exstirpentur noxia, et utilia inserantur: superbia evellatur, et humilitas plantetur; projici
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipse uult legere nec legentẽ libent̃ audire : Om̃ino
non eredit quod inde siliquid boni possi t ad quirere:
Vosergo fr̃s rogo & ad moneo ut quicũq litteras nostis : scrip¬
turã diuinã frequentius relegatis : Quiuero non nos¬
tis: quando alii legunt intentis aurib: audiatis: Lumen
enim animȩ . & cibus aeternus. nonẽ aliud nisi uerbũ dĩ:
sinequo anima nec idere potest nec uiuere. Quia quo¬
modo caro nr̃a moritur. si non capiat cibũ: ita & anima
nr̃a extinguit᷑. sinon accipiat dĩ uerbũ: Sed dicit aliquis:
sum : lectionẽ diuinã nec audire possum. neclegere :
Quã multi rustici. & quã multȩ mulieres rusticanȩ. cantica
diabolica. amatoria & turpia memorit̾ retinent & ore
decantant. Ista posst̃ tenere atq: parare. quȩ diabolus doc&
a non posst̃ tenere qđ xp̃s ostendite quanto celerius & me¬
lius quicũq: rusticus. uł quȩ cũq: mulier rusticana : quanto

Expanded text:
nec ipse vult legere, nec legentem libenter audire, omnino nec ipse vult legere, nec legentem libenter audire, omnino non credit quod inde aliquid boni possit acquirere. Vos ergo, fratres, rogo et admoneo, ut quicumque litteras scitis, Scripturam divinam frequentius relegatis: qui vero non scitis, quando alii legunt, intentis auribus audiatis. Lumen enim animae et cibus aeternus non est aliud nisi verbum Dei, sine quo anima nec videre potest nec vivere: quia quomodo caro nostra moritur si non capiat cibum, ita et anima nostra exstinguitur si non accipiat Dei verbum. 3. Rusticus sum, lectionem divinam nec legere possum nec audire. Quam multi rustici et quam multae mulieres rusticanae cantica diabolica, amatoria et turpia memoriter retinent et ore decantant? Ista possunt tenere atque parare quae diabolus docet; et non possunt tenere quod Christus ostendit? Quanto celerius et melius quicumque rusticus vel quaecumque mulier rusticana, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
quise sicuti lamdictũ ẽ usq ad mediam noctẽ in ebriar
contendunt : Nos uero sidõ uolumꝰ placere & desalute
animȩ attentius cogitare sobrietatem debemus dilige¬
re & ebrietatẽ quasĩ foueam inferni longe refugere:
Attendite rogouos fr̃s: hoc dico : qđ non igno ratis : Nou¬
mus enim aliquos negotiatores : qui cumlitteras ñ noue¬
rint requirunt sibi mercennarios litteratos : &cũ ipsi
litteras nesciant ali s scribentibus rationes suas. Ingen¬
tia lucra conquirunt : Et si illi quilitteras nesciunt.
conducunt sibi mercennarios litteratos ut ad quirant
t̾renã pecuniã : Tu quicũq es quilitteras ñ nosti quare
&iiam non cũ p̃tio & mercede rogas. qui tibi debeat seri¬
turas diuinas relegere: ut ex illis possis pͥmia ae t̃na con¬
quirere : Procerto fr̃s qui hoc studiose requirit credit
quod illi in aet̃num prodesse possit : Qui uero lectionẽ

Expanded text:
qui se, sicuti jam dictum est, usque ad mediam noctem inebriare qui se, sicuti jam dictum est, usque ad mediam noctem inebriare contendunt. Nos vero si Deo volumus placere et de salute animae attentius cogitare, sobrietatem debemus diligere, et ebrietatem quasi foveam inferni longe refugere. Attendite, rogo vos, fratres: hoc dico quod non ignoratis. Novimus enim aliquos negotiatores qui cum litteras non noverint, requirunt sibi mercenarios litteratos; et cum ipsi litteras nesciant, aliis scribentibus rationes suas ingentia lucra conquirunt. Et si illi qui litteras nesciunt, conducunt sibi mercenarios litteratos, ut acquirant terrenam pecuniam; tu, quicumque es qui litteras non nosti quare etiam non cum pretio et mercede rogas, qui tibi debeat Scripturas divinas relegere, ut ex illis possis praemia aeterna conquirere? Pro certo, fratres, qui hoc studiose requirit, credit quod illi in aeternum prodesse possit. Qui vero lectionem
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ inueniat libros in quib possit scripturam diui¬
nam relegere : tollamus a nobis fabulas uanas. morda¬
ces iocos: sermones otiosos ac luxuriosos. quantũ possu¬
mus respuamus. & uideimus sin ob̵ ñ remanet tempus e:
in quo lectioni diuinȩ uacare posimus : fugiamus prandia luxi¬
riosa: quȩ nos occupant usq aduesꝑam: Contenpnam̃ genas
quȩ nos aliquotiens &iam inuitiis usq ad noctẽ mediam
trabunt: In quib & caro nr̃a ꝑebrietatẽ debilitat᷑ : &e anima
ꝑturpiloquia & scuritates. aut uulnerat᷑ forte &iam aut
moritur : Istas malas occupationes quȩ x animã & corpus de¬
bilitant fugiamus : & iudebitis quod nob̵ remanet tẽpus in
gior esst̃. quis erit qui tantũ possit dormire. ut lectionẽ du¬
nam uł tribus horis nom possit. autipse legere aut alios le¬
gentes audire : Ilienĩ lectionẽ diumã legere non post̃

Expanded text:
quod non inveniat libros, quibus possit Scripturam diviquod non inveniat libros, quibus possit Scripturam divinam legere? Tollamus a nobis fabulas vanas, mordaces jocos; sermones otiosos ac luxuriosos, quantum possumus, respuamus: et videamus si nobis non remaneat tempus, in quo lectioni divinae vacare possimus. Fugiamus prandia luxuriosa, quae nos occupant usque ad vesperam; contemnamus coenas, quae nos aliquoties etiam in vitiis usque ad noctem mediam trahunt, in quibus et caro nostra per ebrietatem debilitatur, et anima per turpiloquia et scurrilitates aut vulneratur, forte aut etiam moritur; istas malas occupationes, quae et animam et corpus debilitant, fugiamus: et videbimus quod nobis remanet tempus, in giores sunt, quis erit qui tantum possit dormire, ut lectionem divinam vel tribus horis non possit aut ipse legere, aut alios legentes audire? Illi enim lectionem divinam legere non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit enim diuina clementia : qui a etiã si scđo aut tertio.
ꝑsingłos annos uobis possemus occurrere: nec sic quidem po¬
teramus nr̃a desideria satiare: Quis enĩ pater est quifilios
suos & precipue fideles &bonos: non frequent̃ uidere desi¬
deret : Concedat ds̃ uob̃ orrantib ut et uos in nobis quos tan¬
ta caritate suscepistis aliquid boni inuenire possitis & nos hoc
semꝑ muob uideamus: unde plenius gaudere possimꝰ: Quia
ergo quantũ dignum ẽ decaritates ur̃ae praesentia gratule̾¬
mur: desalute cõmuni. quantũ dñs dederit colloquamũr:
nemo se excusare conetur. utdicat. ñmihiuacat legere:
&ideo nom possum dĩ p̃cepta. uł agnoscere uł implere:
Nec dicat aliquis ur̃m. non noui litteras: ideo mihi non
imputabitur. quicquid minus dedĩ praecepto impleuero:
quod lectionẽ diuinam. & iam sialiquis nesciens litteras
non potest legere : potest tamen legentem libenternu¬
dire: Quiuero litteras nouit: numquid potestfieri

Expanded text:
Novit enim divina clementia, quia etiamsi secundo aut tertio vobis possimus occurrere, nec sic quidem poteramus nostra desideria satiare. Quis enim pater est, qui filios suos, et praecipue fideles et bonos, non frequenter videre desideret? Concedat Deus vobis orantibus, ut et in nobis, quos tanta charitate suscepistis, aliquid boni invenire possitis; et nos hoc semper in vobis videamus, unde plenius gaudere possimus. Quia ergo, quantum dignum est, de Charitatis vestrae praesentia gratulamur, de salute communi, quantum Dominus dederit, colloquamur. nemo se excusare conetur, ut dicat: Non mihi vacat legere; et ideo non possum Dei praecepta vel agnoscere vel implere. Nec dicat aliquis vestrum: Non novi litteras; ideo mihi non imputabitur quidquid minus de Dei praeceptis implevero. quod lectionem divinam, etiamsi aliquis nesciens litteras non potest legere, potest tamen legentem libenter audire. Qui vero litteras novit, numquid potest fieri
Abbreviated transcription (Latin):
relegere : Vt quomodo negotiator: aliolegente. adqui¬
ritpecuniã : Sic illi ad quirant uitam aet̾nam: haec si
agitis. siuos inuicem ad mon&is : & in hoc sçło fideliter po¬
testis uiuere: & postea ad aeternȩ uitȩ beatitudinem per¬
uenire : Namsistatĩ ubi de ȩcła discesseris. totũ ab ep̃o
audisti oblitus fueris : sine fructu uenisti ad aecłam: sine
fructu. in anis redis addomũ tuã: Sed absit hoc auobis
sr̃s: Magis in uob impleatur illud : quod scriptũ est :
Beati qui custodiunt iudiciũ: & faciunt iustitiam in om̃i

Expanded text:
relegere; ut quomodo negotiator alio legente acquirelegere; ut quomodo negotiator alio legente acquirit pecuniam, sic illi acquirant vitam aeternam. Haec si agitis, si vos invicem admonetis; et in hoc saeculo fideliter potestis vivere, et postea ad aeternae vitae beatitudinem pervenire. Nam si statim ubi de ecclesia recesseris, totum quod ab episcopo audisti oblitus fueris, sine fructu venisti ad ecclesiam, sine fructu inanis redis ad domum tuam. Sed absit hoc a vobis, fratres: magis in vobis impleatur illud quod scriptum est, Beati qui cus
Abbreviated transcription (Latin):
totũ unꝰ ñ potest: singuli ternas uł quat̾ nas sententias re¬
tin&e: & dum unus alteri insinuat quod audiuit: totum
alteri: Ego audun. ep̃m meum: decastitate. dicentem.
Mlius dicat: Ego inmente habeo: illũ & de ȩlemosinis prȩ¬
dicasse. Alius dicat: remansit in memoria mea qđ dix it:
ut sic colamꝰ animã nr̃am. quomodo colimꝰ terrã nr̃am:
Alius referat: egoretineo dixisse ep̃mmeũ: ut qui nouit
lnteras: scripturã diuinã studeat legere : quiuero non no¬
uit: quęrat sibi & roget. quillidebeat dĩ praecepta rele¬
gere : ut quod legerit possit dõ adiuuante complere : dicat¬
&iam alius: ego audiui ep̃m meũ dicentẽ quod quomodo
ne gotiatores. quinon nouerunt litteras. conducunt sibi
mercennarios litteratos ut ad quirant ꝑecuniam : sie p̃¬
ani debentsibi requirere & rogare : & flecesse est &iam
& mercedem dare : ut illis aliquis debeat scripturã diuinã

Expanded text:
totum unus non potest, singuli ternas vel quaternas sententias retotum unus non potest, singuli ternas vel quaternas sententias retinete: et dum unus alteri insinuat quod audivit, totum alteri: Ego audivi episcopum meum de castitate dicentem. Alius dicat: Ego in mente habeo illum et de eleemosynis praedicasse. Alius dicat: Remansit in memoria mea, quod dixit ut sic colamus animam nostram, quomodo colimus terram nostram. Alius referat: Ego retineo dixisse episcopum meum, ut qui novit litteras, Scripturam divinam studeat legere, qui vero non novit, quaerat sibi et roget qui illi debeat Dei praecepta relegere, ut quod legerit possit Deo adjuvante complere. Dicat etiam alius: Ego audivi episcopum meum dicentem, quod quomodo negotiatores qui non noverunt litteras, conducunt sibi mercenarios litteratos ut acquirant pecuniam; sic Christiani debent sibi requirere et rogare, et si necesse est, etiam et mercedem dare, ut illis debeat aliquis Scripturam divinam
Abbreviated transcription (Latin):
enim uirgines. que non solũ corpore sed &iam corde & lin¬
gua uirgines eẽ. uoluerint : Sc̃ȩ mariae cumreliquo. exer¬
utii uirginum : sociant᷑ : Bonȩ uiduae. non delitiose non
linguosȩ. non curiose non inuidȩ non suꝑbȩ : quȩ ieiuniis.
demosinis & orationib sicut beata anna faciebat seruiunt dõ. cum
ipsi scĩ anna sociant᷑ multismilib uiduarum: Ceniugati uero.
quisibi inuicem fidem seruauerint: & extra se inhil agnoues it
scipsos tantũ nonnisi ꝓdesiderio filioꝵ agnouerint: assiduȩ ele¬
mosinas fecerint & in quantũ possunt dĩ praecepta seruar int
retinete : quod uob proanimȩ urae salute suggerimꝰ: Holite
otransitori. e accipere. debet enim sermo nr̃. incorde
ur̃o radices figere : ut intempore rutributionis possit aeĩ nȩ
ute fructꝰ felicit̃ exhibere: Omipotest totũ retinere quod
dicimus : dõ gras agat. & aliis qđ retinet. semꝑ ostendit ui
torum non potes ł retinere: uł partẽ aliquã recordet᷑: et si

Expanded text:
enim virgines, quae non solum corpore, sed etiam corde et lingua virgines esse voluerint, sanctae Mariae cum reliquo exercitu virginum sociantur. Bonae viduae, non deliciosae, non linguosae, non curiosae, non invidiosae, non superbae, quae jejuniis, eleemosynis et orationibus, sicut beata. Anna faciebat, serviunt Deo, cum ipsa Anna sancta sociantur multis millibus viduarum. Conjugati vero qui sibi invicem fidem servaverint, et extra se nihil agnoverint, se ipsos tantum nonnisi pro desiderio filiorum agnoverint, assidue eleemosynas fecerint, et in quantum possunt Dei praecepta servaverint, retinete quod vobis pro animae vestrae salute suggerimus. Nolite hoc transitorie accipere. Debet enim sermo noster in corde vestro radices figere; ut in tempore retributionis possit aeternae vitae fructus feliciter exhibere. Qui potest totum retinere quod dicimus, Deo gratias agat, et aliitotum non potest retinere, vel partem aliquam recordetur. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
ipsimiscđiã consequentur: dulce est nomen mis cdiae:
homines. habere uelint : quod peius est miscđiã nontoti sic
agunt : ut cum om̃s iniscđiã u̾ellent. accipere : paucisunt qui
uelint

Expanded text:
isericordiam consequentur . Dulce est nomen misericordihomines habere velint, quod pejus est, non toti sic agunt; et cum omnes misericordiam velint accipere, pauci sunt qui velint
Abbreviated transcription (Latin):
maeternum: Et quia fructus legitimos non ex bibuit quasisas¬
merta it xuriosa & infrue tuosa aeter illum flãma sine me¬
cruciabiti : Sicut ipse dñs diaxit: Pileas aut̃ cõburet ign inse¬
taiguibili: Quomodo mintetua. totosoculos supfluos ampi¬
ras ⁊ duos autdres quui sunt legitimi derelinquis isic anro
ma tua onũa idesideria queres alienas male respiciun tian
pessime concupiscunt : sps̃ scĩ gladio & crucis falce debes inci¬
dere & hoc tantũ unde iustitia uł miscđia cernitur reser
uanse lumterra quando colitur fr̃s dilectissimi: nostis que
comsuetudo seru&ur. Pimumeuellunt᷑ spinȩ : lapidespic¬
untur. Pestea terrappsa proscinditur. cõbinat᷑ t̃ciatur. den¬
ele d uirto autqunto sulco ordine legitimo seminatur: hu¬

Expanded text:
aeternum. Et quia fructus legitimos non exhibuit, quasi saraeternum. Et quia fructus legitimos non exhibuit, quasi sarmenta luxuriosa et infructuosa, aeterna illum flamma sine mcruciabit; sicut ipse Dominus dixit, Paleas autem comburet igni inexstinguibili . Quomodo in vite tua totos oculos superfluos amputas, et duos aut tres qui sunt legitimi derelinquis: sic et in anima tua omnia desideria, quae res alienas male respiciunt et pessime concupiscunt, Spiritus sancti gladio et crucis falce debes incidere, et hoc tantum unde justitia vel misericordia cernitur reserNam terra quando colitur, fratres dilectissimi, nostis quae consuetudo servetur. Primum evelluntur spinae, lapides projiciuntur; postea terra ipsa proscinditur, combinatur, tertiatur: deinde quarto aut quinto sulco ordine legitimo seminatur. H
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ procarne labor᷑mꝰ. totumperiet: hoc solum perire
ñ poterit quod unus quisq prosalute animȩ suae incȩlo
reposuit : Nemo se ergo excuset. & dicat se litteras non scire:
idõ non posse dĩ praecepta complere: Non est grande. quod
anob̵ requirit dr̃ : nondurũ : non asꝑum: Clamat tibi in
conscientia tua. aeterna iustitia: quomodo gubernas agrũ
tuũ: gubna & cortuum: Quomodo colis uillã tuã: cole &
animã tuam : Quomodo suꝑfluos pasmites tollis deuite tua:
sic malos affectus tolle de animatua: Prȩcidis deuite tua
quoᷤmalũ est : incide de anima tua. quod iniquũ est: Quomͦ
quiuiten. suam uno anno putare noluerit. ipso. anno ab un¬
dantius ex hibet. & postea sine fructu sterilis remanebit:
Sic & quim das cogitationes & mala desideria non tollit de
inimisua uidetur asferre fructum derapinis & fraudibus in amo
iiefuie rquoniuit in hocmundo sed postea remanebit steris

Expanded text:
enim pro carne laboramus, totum peribit: hoc solum perire enim pro carne laboramus, totum peribit: hoc solum perire non poterit, quod unusquisque pro salute animae suae in coelo reposuit. Nemo ergo se excuset et dicat se litteras nescire; ideo non posse Dei praecepta complere. Non est grande quod a nobis requirit Deus, non durum, non asperum. Clamat tibi in conscientia tua aeterna justitia: Quomodo gubernas agrum tuum, guberna et cor tuum; quomodo colis villam tuam, cole et animam tuam; quomodo superfluos palmites tollis de vite tua, sic malos affectus tolle de anima tua. Praecidis de vite tua quod malum est; incide de anima tua quod iniquum est. Quomodo qui vitem suam uno anno putare noluerit, ipso anno abundantius exhibet, et postea sine fructu sterilis remanebit: sic et qui malas cogitationes et mala desideria non tollit de sua, videtur afferre fructum de rapinis et fraudibus in anno vitae suae quo vivit in hoc mundo; sed postea sterilis remanebit in
Abbreviated transcription (Latin):
ribus cumdi adiutoris labo remius: ut cũ ds adas usi m
hoc est id animam nr̃am. uenire uoluerit : totun cultũ. totũ compo¬
situm. totum ordinatum iriueniat: messem inueniat non spinas:
linum inueniat non acetũ : Triticum magis: quã lolũ: diom̃ii
quae placent oculissuis inuenerit: ae terna no praema res en¬
sabit: Siuero totum desertum. & spinis replecũ aspeces it
cum ipsis spinis oꝑum nr̃oꝵ aeterno nos incendio deput abit
nde est fr̃s: quod frequenter tril ulationes & angustias sisti¬
nemus : quia nob ds̃ uicem quodam modo reddit : Nolumus
nos amare animas nr̃as. quas ille amat: & ille uillã quã nos
imamus : dimittit ut poreat :Namut de serta renianeret ab
hostibus t̃ranr̃a longo tempore: multis uiciis & criminibus
desertare manserat animanr̃a : Quia ergo animã nr̃ani qũa
ds̃ diligit non amamꝰ : totũ quod hoomn mundo. aniabamus
quã cirnem: aeterna potius eligere quã caduca: Quic quid

Expanded text:
laboremus, ut cum Deus ad agrum suum, hoc est, ad animam nostram venire voluerit, totum cultum, totum compositum, totum ordinatum inveniat, messem inveniat, non spinas; vinum inveniat, non acetum; triticum magis quam lolium. Si omnia quae placeant oculis suis invenerit, aeterna nobis praemia repensabit. Si vero totum desertum et spinis repletum aspexerit, cum ipsis spinis operum nostrorum aeterno nos incendio deputabitnde est, fratres, quod frequenter tribulationes et angustias sustinemus; quia Deus vicem nobis quodam modo reddit. Nolumus nos amare animam nostram, quam ille amat; et ille villam, quam nos amamus, dimittit ut pereat. Nam ut deserta remaneret ab hostibus terra nostra longo tempore, multis vitiis et criminibus deserta remanserat anima nostra. Quia ergo animam nostram quam Deus diligit non amavimus, totum quod in hoc mundo amabamus quam carnem, aeterna potius diligere quam caduca. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
siue deqͥuacũq militia. siue de agricultura contulerit:¬
non tibispetulit dedit. sed ꝑte piupib ero gandi transimist: dino¬
ueris dire: noueriste res alienas anferre: Quiasicut dixi hocs&si¬

Expanded text:
sive de quacumque militia, sive de agricultura contulerit,sive de quacumque militia, sive de agricultura contulerit,non tibi specialiter dedit, sed per te pauperibus eroganda transmisit: si nolueris dare, noveris te res alienas auferre; quia, sicut dixi, hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
puuperes: ipsis prius necessaria tribuat: & sic indigentib
extraneis. elemosinã faciat : Quia reliquis pauperib: situ
non dederis dabit alius: Parentib uero tuis pauperib situ
nihil largitus fueri s: difficile est ut alius largiatur:
atius uictũ & uestitũ sufficientẽ & medioerẽ. non pomposũ
nec deliciosũ ꝓuideas: deinde sicut dixi siqui st̃ pauꝑes. de
parentib tuis: quantũ praeuales largiaris: Seinde seruos
& uincillas tuas : necesurire. nec algere ꝑmittas : Et post
hȩc quicquid tibids̃. sicut dixi excepto uictu. & uestitu de¬
derit : non in t̾reno ubi fures effodiunt & furantur. sed
ncȩlesti thesauro recondas: ut ubi fuerit thes aurus tuus
ibisit ettor tuũ: & cũ sacerdos clamauerit. sursum cor:
securi & inueritate respondeamꝰ: habemꝰ ad dñm: Quȩ¬
cũq: enĩ ds̃. excepto mediocri etrationabili uictu et uestitu.

Expanded text:
pauperes; ipsis prius necessaria tribuat, et sic indigentibus pauperes; ipsis prius necessaria tribuat, et sic indigentibus extraneis eleemosynam faciat: quia reliquis pauperibus si tu non dederis, dabit alius; parentibus vero tuis pauperibus, si tu nihil largitus fueris, difficile est ut alius largiatur. et tuis victum et vestitum sufficientem et mediocrem, non pomposum nec deliciosum provideas; deinde, sicut dixi, si qui sunt pauperes de parentibus tuis, quantum praevales largiaris; deinde servos et ancillas tuas nec esurire neque algere permittas: et post haec quidquid tibi Deus, sicut dixi, excepto victu et vestitu dederit, non in terreno, ubi fures effodiunt et furantur, sed in coelesti thesauro recondas: ut ubi fuerit thesaurus tuus, ibi sit et cor tuum ; et cum sacerdos clamaverit, Sursum corda, securi et in veritate respondeamus, Habemus ad Dominum. Quaecumque enim Deus, excepto mediocri et rationabili victu et vestitu,
Abbreviated transcription (Latin):
egimus fr̃s diletrissimi. monente nos dño ꝑprophetã :
parentib nr̃is & honorẽ semꝑ : & amarem impendere
& si forte euenerit. utali qua pauꝑtate laborent: neces
nis tui. nedespexeris. hoc loco domesticos seminis:
pirentes nr̃os intelligi uoluit: Sed dicit aliquis: Quis est qui paren¬
tes suos odio habeat. Vt hoc promagno dñs ad monuerit ꝑpro
ad aliquos honores. aut diuitias unde cũq quȩsitas ꝑuenerint :
ita parentes suos pauperes despiciunt. ut eos neuidere dignent᷑:
Quod quifecerint. nonsolũ pecatũ. sed etiã graue crimense
admisisse ñ dubite̾t: Et forte euenit ut ille ꝑdiuitias & suꝑ¬
bim: & crimina grandia uł peccata cõmittat. & parentes
sui proipsa pauꝑtate. & humilitate & simplicitate iustitiã
teneant: Et qua fronte infelix. dedignat᷑ attendere pa-
rentes suos. in nocentes & iustos: cumsit ipse peccator & im¬
pius: Siquis ergo idoneus est sialiquos parentes habuerit

Expanded text:
egimus, fratres carissimi, monente nos Domino per prophetam, parentibus nostris et honorem semper et amorem impendere. Et si forte evenerit ut aliqua paupertate laborent, necessnis tui ne despexeris . Hoc loco domesticos seminis parentes nostros intelligi voluit. Sed dicit aliquis: Quis est qui parentes suos odio habeat, ut hoc pro magno Dominus admonuerit per prad aliquos honores aut divitias undecunque acquisitas pervenerint, ita parentes suos pauperes despiciunt, ut eos nec videre dignentur. Quod qui fecerit, non solum peccatum, sed etiam grave crimen se admisisse non dubitet. Et forte evenit ut ille per divitias et superbiam crimina grandia vel peccata committat, et parentes sui pro ipsa paupertate et humilitate justitiam teneant. Et qua fronte dedignatur arentes suos innocentes et justos, cum sit ipse peccator et impius? Si quis ergo idoneus est, si aliquos parentes habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
solũ decimas dare debemꝰ sedetiã de nouem partib : quicquis
solitistributis. uł expletis suptib nr̃is reminserit quas ialis
tras missum fide lit̃ erogare debemus: Quodtamen sifeceni¬
mus uerenr̃a sunt quae donam: Si uero non facimꝰ. necilla
nr̃a sunt quae seruimus: nec nos ipsinr̃i sumꝰ quiseruare uide¬
mur: Et tamen fr̃s non uideo qua fronte illi non offerimis
cũ a diceret: terram quam colis ego feci: teipsum qui colis
seruos tuos egofeci: animalia quȩte adcolendũ adiuuar
tucondidi : calorẽ solis ego tribuo: pluuiã tẽporib susgo
dispenso: ipsam sementẽ quã spargis. ego concedo : Su idus¬
tiia ẽ rationẽ adtendis. tibides decimã reseruare.: etanis
rouẽ putesdare . Nehoc quero misericors esse uolo: exem¬
pli tabiprebeo: ut quomodo ego misertussũ tui. sic miseres
rispauperi. Siergo fr̃s uistamrationẽ nobiscũ uoluerit
facere ds̃ num quidẽ qđ respondere possimꝰ: ẽtlicet in mul

Expanded text:
solum decimas dare debemus, sed etiam de novem partibus, quidquid solutis tributis, vel expletis sumptibus nostris remanserit, quasi aliis transmissum fideliter erogare debemus. Quod tamen si fecerimus, vere nostra sunt quae donamus: si vero non facimus, nec illa nostra sunt quae servamus, nec nos ipsi nostri sumus qui servare videmur. Et tamen, fratres, non video qua fronte illi non offerimus iscum et dicere, Terram quam colis ego feci, te ipsum qui colis et servos tuos ego feci, animalia quae te ad colendum adjuvant ego condidi; calorem solis ego tribuo, pluviam temporibus suis ego dispenso, ipsam sementem quam spargis ego concedo: si ad justitiae rationem attendis, tibi debes decimam reservare, et mihi novem partes dare. Nec hoc quaero, misericors esse volo: exemplum tibi praebeo, ut quomodo misertus sum tui, sic miserearis tu pauperis. Si ergo, fratres, justam rationem nobiscum voluerit facere Deus, numquid est quod respondere possimus? Et licet in multis