comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erere dilect& : Igitꝰ quo boñ ẽ & om̃s homines saluosuudt si
xemplu noł̵ iustitiae in iob famulũ suu demonstrauit sic̃
es lec tio contestat᷑: qđ ecuti & malo carere & adbonũ
inre possimꝰ nsolu a poena liben sed&:remunerati: qua
to ad murabilis eͥ scis simꝰ iob: quiante legemilit tesrediti
prbi sus &c emplar legis ostendit: nullam haccausa ali¬
es docum̃ta ad disciens sed natura ipsa duco ciui ds iusti
smina naturalitꝰ meẽ decreuit creatori r euerentia
rm parem possumꝰ inuenure: quamiuissi qus possages
ũ mirari noniam cum eo conforendus erat neq eisi

Expanded text:
et. Igitur quoniam bonus est et omnes homines saluos uult fieri, exemplum nobis iustitiae in Iob famulum suum demonstrauit, sicut praesens lectio contestatur, quod secuti et malo carere et ad bonum uenire possimus non solum a poena liberi, sed et remunerati. Quam ergo admirabilis est sanctissimus Iob, qui ante legem litteris editam operibus suis exemplar legis ostendit nulla in hac causa alicuius documenta addiscens, sed natura ipsa duce, cui deus iustitiae semina naturaliter inesse decreuit, creatori reuerentiam pia legem parem possumus inuenire? quamuis si quis posset gesta eius mirari, non iam cum eo conferendus erat neque ei si
Abbreviated transcription (Latin):
dedo credit posse cũ qđ ꝓmit lit : Hocergo fidȩiꝓpugnacos
ẽ hic triũ phus qđ quidem ꝑspicientes mundi sapientes re
natur& ꝗ hoc ñ potest stultu alunt credereignorantes
deremꝰ qđ ꝓbatꝰ nom posse : porro au eaque rerũ natuis
potot nos dm eredimꝰ posse facturu s ꝓmiseiht que iui¬

Expanded text:
deo credit posse eum quod promittit. hoc ergo fidei propugnaculum est, hic triumphus. quod quidem perspicientes mundi sapientes rerum naturam, quia hoc non potest, stultum aiunt credere ignorantesderemus, quod probatur non posse. porro autem ea, quae rerum natura non potest, nos deum credimus posse facturum, si promiserit. quae i
Abbreviated transcription (Latin):
oꝗ hoc credidit segregatus amundanis iustificatus
Hocergo credidisse ꝑfidia mundane sapientiae
iugnũ facit contracuis spem hoo credisse maximi
meritie desperatio enimundanorũ mestũ ẽ & spes xpͥia non
Bonorueni pͥmiu causa facit malorũ : fortior namq &
plenior fide sẽ cũ se in credibilib: magis cumittit: Homioe
iam ahdus & deuxore anicula semꝰ se credidit habiturũ qđ p̃
copia numer arin possit : Non hoc magis respiciens qđ osten
ẽ sedillũ quiostendit mtiri posse n estimans. ideoq deputat
ei adiustitia : narem abserdam &q in possibili scit᷑ hab&is
credere nis ꝑ sonasit qr crediistud suadeat : unde abraha
& admir abilis fideiẽ & cordisperitiũ & illud credit qđ inc¬
dibile e & huic se committit cuincredere & stultũ e dp¬

Expanded text:
 e mundo, quia hoc credidit, segregatus a mundanis iustificatus  e mundo, quia hoc credidit, segregatus a mundanis iustificatus est. Hoc ergo credidisse perfidia mundanae sapientiae magnum facit, contra cuius spem hoc credidisse maximi meriti est. desperatio enim mundanorum meritum est et spes Christianorum. bonorum enim praemium causa facit malorum; fortior namque et plenior fides est, cum se incredibilibus magis committit. homo enim iam aridus et de uxore anicula semen se credidit habiturum, quod prae copia numerari non possit, non hoc magis respiciens quod ostensum est, sed illum qui ostendit mentiri posse non aestimans. ideoque deputatum est ei ad iustitiam. nam rem absurdam et quae inpossibilis scitur hebetis est credere, nisi persona sit, quae credi istud suadeat. unde Abraham et admirabilis fidei est et cordis periti, dum et illud credit quod incredibile est et huic se committit, cui non credere et stultum e
Abbreviated transcription (Latin):
rogatiua enim honoris eiꝰ ac meriti fidese : qua cũ reb:
ure dibilib: dare non ambigit: interc&era &iamsal¬
utorem uidere dignꝰ &xstitit inspecie : tunc fiture in car¬
utionis dicente & ꝓbante dño adiudȩos : Abraha pat᷑ur cu¬
tuit ut under& diem meu & uidit & gauisus e : quie tũ mes
ppat᷑ sidȩi factus e : dignu fuit ut futurorũ filiorũ filio¬
isuorũ spem p̃uider & quaȩ ꝓfdio & ꝓuido do heroditatis
ratia ab humano & pio patre infilios obsequents redinda¬
& uide amꝰ nuno quid credidit fides haec ut adtantũ ho¬
prem & glona diuino iudicio ꝑuenir& : fidemeñi lauda¬
mꝰ selquid credidit non dũ diximꝰ educiens &eni hunc
is ostendit eistella scaeli &dixit si potest numer are¬
as sic erit semtuu & credidit abrahado & deputatũ
illi de iustitia: non magnũ e& credidisse do nisi quia
od credidit mundus non credendũ & stultũ uidicat

Expanded text:
rogatiua enim honoris eius ac meriti fides est, quam cum rebus rogatiua enim honoris eius ac meriti fides est, quam cum rebus incredibilibus dare non ambigit, inter cetera etiam saluatorem uidere dignus exstitit in specie tunc futurae incarnationis dicente et probante domino ad Iudaeos: Abraham pater uester cupiuit, ut uideret diem meum, et uidit et gauisus est. qui enim merito pater fidei factus est, dignum fuit ut futurorum filiorum suorum spem praeuideret, quae propitio et prouido deo hereditatis gratia ab humano et pio patre in filios obsequentes redundaret. Uideamus nunc quid credidit fides haec, ut ad tantum honorem et gloriam diuino iudicio perueniret. fidem enim laudauimus, sed quid credidit, nondum diximus. educens etenim hunc dominus ostendit ei stellas caeli et dixit: si potes numerare eas? sic erit semen tuum. et credidit Abraham deo et deputatum eat illi ad iustitiam, non magnum esset credidisse deo, nisi quia quod credidit mundus non credendum et stultum iudicat,
Abbreviated transcription (Latin):
&x parte diabuliẽ inuentus e plus pec casse quando eu quins
pec cauerat intfecit ut sibi usurpar& : ꝑmortẽ ergo
morti intentus sub intrauit : & sanguis recuperar&
guis effususe : quiaut diximorsquie dibulus quo peccas
in mortem saluatoris inueatus ẽ sanguine eiꝰ cum ominiu
nr̃m amisit : quia sicꝑ unu ad ampeccante om̃s in mort
denebat. it a ꝑ unu npec cante om̃s amisit: igitꝰ sangi
saluatoris fusus iniuste hoc p̃mii nomine consecutusẽ u
riginis suae sanguine cumtriupho recuper ans adph¬
nu statureuo car& melior ata substantia : Vic taenimo
ei qui illa uicerat non potuit contradicere: peatuita
pasche mistenu qđ ꝑ sangiuine nrm rederant morti
ꝑmortẽ deuicta : Sic a sol & uenenu ueneno supero
ons iustipatre hunc credulitatis diudiciofateantur: nec sit
ulquis do dignꝰ & carus nisieĩ filius fuertꝰ appellatus : pre¬

Expanded text:
x parte diaboli est, inuentus est plus peccasse, quando eum qui non peccauerat interfecit, ut sibi usurparet per mortem ergo morti interitus subintrauit et, ut sanguis recuperaretur, sanguis effusus est, quia, ut dixi, mors, qui est diabolus, quoniam peccasse in mortem saluatoris inuentus est, sanguinem eius cum omnium nostrum amisit, quia, sicut per unum Adam peccantem omnes in morte tenebat, ita per unum non peccantem omnes amisit igitur sanguis saluatoris fusus iniuste hoc praemii nomine consecutus est, ut originis suae sanguinem cum triumpho recuperans ad pristinum statum reuocaret meliorata substantia. uicta enim mors ei qui illa uicerat non potuit contradicere. beatum itaque paschae mysterium, quod per sanguinem nostrum redemit morte per mortem deuicta, sicut assolet uenenum ueneno superar ut ceteri omnes iusti patrem hunc credulitatis dei iudicio fateantur nec sit aliquis deo dignus et carus, nisi eius filius fuerit appellatus. prae
Abbreviated transcription (Latin):
isus faciae qualis nuiqua fuit : & qua uir bonꝰ erat necuiisus¬
none uenir &i qa &iã honestarũ mulierũ oculos in liciebat
cemsibi septẽ plagis uulnerauit : Vt pulchitudine quae
sli aut certe euentus quantu ad reliquas ꝑtin& partes
tũm quodamiunꝰs libello : aliquando mulierẽ quinq
prise : Quomodo subreptue fatis : ut huic soli hoc natu
liter ner& qđ nonerat sati: Quod si fatis fiuiss& aliquan
hacsorte hono rate fiuissent &cumquidam ad ꝑegisnalo ca ps

Expanded text:
mosus facie, qualis numquam fuit, et quia uir bonus erat, ne cui in susmosus facie, qualis numquam fuit, et quia uir bonus erat, ne cui in suspicionem ueniret, quia etiam honestarum mulierum oculos inlicebat, faciem sibi septem plagis uulnerauit, ut pulcritudinem, quae consilii aut certe euentus, quantum ad reliquas pertinet partes. cautum in quodam iuris libello aliquando mulierem quinque peperisse: quo modo subreptum est fatis, ut huic soli hoc natura decerneret, quod non erat fati? quod ei fati fuisset, aliquantae hac sorte oneratae fuissent. et cum quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tur : sed anime aint male ad hoc nascunt᷑ ut male faciant
esto sed non deberent alii fatonasciin nocentes ut ab hnispos¬
sent occidi  Sienille male anime essent nascinon debe¬
rent sed puniri ne occiderent in nocentes . Sed non animne
quas malas fingunt in nocentes occidunt : sed fataquȩ sie fac̃¬
singulis : quomodo moriantꝰ aut ferro aut laqueo aut p¬
cipitio aut naufragio uel alit̾ multis eadem pͥstant: nems
enim potest solus ab omniũ fatis discre pare : qđ si q inueis¬
tus fuerit discrepare :iam nꝰ est fati sedeuentus: & sint
norte euentust̃: erit & in multor &iã nent fati: anaxazoras
uxit &ita reddidit spm hoc modone moẽ mortius & ante
indicio legis: & itae ut fato homines damnent᷑ sed conuicti
uiroperib sus : apud &ruscosnatus dir quidam tam for¬

Expanded text:
ntur. \'Sed animae\', aiunt, \'malae ad hoc nascuntur, ut male faciant\'. ntur. \'Sed animae\', aiunt, \'malae ad hoc nascuntur, ut male faciant\'. esto. sed non deberent tali fato nasci innocentes, ut ab his possent occidi. si enim illae malae animae essent, nasci non deberent, sed puniri, ne occiderent innocentes. sed non animae, quas malas fingunt, innocentes occidunt, sed fata, quae sic facisingulis, quo modo moriantur, aut ferro aut laqueo aut praecipitio aut naufragio uel aliter, multis eadem praestant. nemo enim potest solus ab omnium fatis discrepare. quod si quis inuentus fuerit discrepare, iam non est fati, sed euentus; et si in unius morte euentus est, erit et in multorum et iam non erit fati. Anaxagoras in fixit et ita reddidit spiritum. hoc modo nemo est mortuus. et antea iudicio legis. et ita est ut non fato homines damnentur, sed conuicti malis operibus suis. :.. Apud Etruscos natus dicitur quidam tam for
Abbreviated transcription (Latin):
nstitu&: nihilergoni legi & fatis commune ẽ quando alege
gatꝰ qđł a fatis ad sentꝰ: qua auratione natidicent᷑: quimat¬
ematicos urberoma ꝓhibuer qđ diuseruatũ non ignora
crte pagani fuer : quomodo fatofiunt qu& contra fatũ
entib hoc fecit & ille agentib fatis occisus ẽ: Sed interhȩc
scitꝰ qua adultͥ sit & que adultera & cuifiat ad ultenu
quod si& hoc sic se hab& &iam nc lex tangitꝰq punit adiero
qđ siuere fatie& &iam ille puniendus erat quitalehale
tuut ad ultehũ patiatꝰ & ipse enim particeps inuenitꝰ ꝗ sn
eiꝰ ad imisit ut fier& adulteru: aecuergo erat ut aut siml
damnarentꝰ aut siul obsoluerent᷑: Int̾haec iniustaleu
prudenti conuenit homim id dam nare qđ fecit sed quo nes
moumquam contralege aususe dicere uel ãdo hanceeneg

Expanded text:
constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege negatur quod a fatis adseritur. Qua autem ratione nati dicentur, qui mathematicos urbe Roma prohibuerunt, quod ius seruatum non ignoratur et certe pagani fuerunt? quo modo fato fiunt quae contra fatum agentibus hoc fecit et ille agentibus fatis occisus est. sed inter haenascitur qui adulter sit et quae adultera et cui fiat adulterium. quod si et hoc sic se habet, etiam nunc lex tangitur, quae punit adulteros, quod si uere fati esset, etiam ille puniendus erat, qui tale habet fatum, ut adulterium patiatur. et ipse enim particeps inuenitur, quia fatum eius admisit ut fieret adulterium. aequum ergo erat ut aut simul damnarentur aut simul absoluerentur; inter haec iniusta lexprudenti conuenit homini id damnare quod fecit. sed quoniam nemo umquam contra legem ausus est dicere uel a deo hanc esse
Abbreviated transcription (Latin):
loru causa data sed & hoc ipsũ fati forte fuit ut lex dard
& quaratione fata sub sistunt si gener ant a quo destrun
Qui qđ fati ae contradix lexfien debere carent ergorato¬
ne: si contraria sibi generant & iniquas quia neescifaciui
homines ad damnationẽ : & siniquas auctontatẽ haber
non debent: ꝗ omne inicu ponitione ob noxiũ ẽ: ait nefo¬
facarem suꝑ fluam nasc̃i secor quia nihilsine fato itaq fata&
aee uoluer : ut quos malas faciunt nasci alege damnentur:
faonieniat fatis& legi adhorupunitione ad hoc quidest qđ
citur nisi ꝗ & leges & fata ꝓprio iudicio condemnan meren
Si parimiustitia hoc elabor ant ut occidant᷑ ꝗ a non sponte
fitis a gentib: mala fecer : ad haeclex contradicit quia fata ꝓ
upfessione nedamnandas. neni negant eos quimalis fatiẽe

Expanded text:
lorum causa datam. Sed et hoc ipsum fati forte fuit, ut lex daretur. lorum causa datam. Sed et hoc ipsum fati forte fuit, ut lex daretur. et qua ratione fata subsistunt, si generant a quo destruantur, quia quod fati est contra dixit lex fieri debere? carent ergo ratione, si contraria sibi generant, et iniqua sunt, quia nasci faciunt homines ad damnationem, et si iniqua sunt, auctoritatem habere non debent, quia omne iniquum punitioni obnoxium est. , Aut ne fofata rem superfluam nasci fecerunt, quia \'nihil sine fato\'? itaque fafata esse uoluerunt, ut quos malos fata faciunt nasci a lege damnentur, ut conueniat fatis et legi ad horum punitionem? ad hoc quid erit quod dicatur, nisi quia et leges et fata proprio iudicio condemnari merentur, si pari iniustitia hoc elaborant, ut occidantur qui non sponte, sed fatis agentibus mala fecerunt? ad haec lex contra dicit, quia fata propria professione damnanda sunt. non enim negant eos qui mali sunt fat
Abbreviated transcription (Latin):
ad satis factionem sufficiunt duo & empla quano
agistena: nam & cun᷑tae gentes diuerse habent in¬
tta & qđ alibi lic&. Incn lic& & iterũ qđ hiclic& alibi
lic& hic eni in orberoma & finib: eiꝰ quae sacratissi¬
a appellatꝰ lic& mulieybi iuirossuos dimittere: cum
uitũ sit in lege diuina ne quide uin ut hac potestate ut¬
tentꝰ eccepta fornicationis causa : Ecce in hacreri me¬
oress barbari quod & hncseruah posse non in possi¬
ilee quia pnus seruatu doc&ꝰ motatue ergo fatũ quia
epit licere qđ ante ꝓhibitu erat & enunc chors in reg¬
oromano fieri nonlic& apud alios lic& quia au & hic
& fatu iuncitꝰ enim siquid uult facere non facit & ꝑse
mulierũ more in aures habent: qđ hic in honestu& in
natrisq appellatꝰ magna & reuera magna fuit sed
mer& ix sed ineo distat quia isti cinedis illiiuri & qui

Expanded text:
ad satisfactionem sufficiunt duo exempla, quanto ad satisfactionem sufficiunt duo exempla, quanto magis tria! Nam et cunctae gentes diuersa habent instituta et, quod alibi licet, hic non licet et iterum, quod hic licet, alibi non licet. hic enim in urbe Roma et finibus eius, quae sacratissima appellatur, licet mulieribus uiros suos dimittere, cum cautum sit in lege diuina, ne quidem uiri ut hac potestate uterentur, excepta fornicationis causa. ecce in hac re meliores sunt barbari! quod et hic seruari posse non inpossibile est, quia prius seruatum docetur. mutatum est ergo fatum, quia coepit licere, quod ante prohibitum erat. Et eunuchos in regno Romano fieri non licet, apud alios licet quia autem et hic bet fatum; uincitur enim, si, quod uult facere, non facit. Et Persae mulierum more inaures habent, quod hic inhonestum et iMatris, quae appellatur Magna — et re uera magna fuit, sed meretrix; sed in eo distat, quia isti cinedi sunt, illi uiri — et quid
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ sedquae datar : qui a uoluntas a saluatore incita
ut p&at & accipiat qđ petierit : fati auhoc eo dicunt:
siue p&at siue n p&at fatitamꝰ quod aut malu aut
tua te saluam fecit: non iam fatisit quando fides
ꝑcipit beneficium & iterũ si credis ait omnia possibilias cre¬
denti inuoluntate utiq posuit mentu : quia fidȩi bonue nos
naturȩ : fides aures accidens e quae excitat adexercitius
cepta fide mentũ ei conloc& apud dm : itaẽ eninaturaho¬
minũ sic̃ lapis quicuigne non hab& insubstantia : Haba
tam in potentia : aut opere cre& qđ non uid&ꝰ habero
quia non ex sistit : sed quasi in semine itaẽ in potentia uti
ergo facit ut gener& ita & homo fide nꝰ hab& in natura
sed sem fidȩi qđ nisi fuent ꝓuocatũ &&ercitatũ fructui
dabit : id ÷ fidem n habebit: Mathe maticoru eni fabulisq
dentes fidȩi sem ex̧ terminanti qđ & ereatorꝰ &iustiteo¬

Expanded text:
 sed quae data sunt\', quia uoluntas a saluatore incitatur, ut petat et accipiat quod petierit. fati autem hoc esse dicunt, ut siue petat siue non petat, fati tamen quod aut malum auttua te saluam fecit, ut non iam fati sit, quando fides percipit beneficium. et iterum: si credis, ait, omnia possibilia sunt credenti: in uoluntate utique posuit meritum, quia fidei bonum est, non naturae. fides autem res accedens est. quae excitat ad exercitiumsuscepta fide meritum ei conlocet apud deum. ita est enim natura hominum sicut lapis, qui, cum ignem non habet in substantia, habet tamen in potentia, ut opere creet quod non uidetur habere, quia non existit, sed quasi in semine. ita est in potentia, ergo facit ut generet. ita et homo fidem non habet in natura, sed semen fidei, quod nisi fuerit prouocatum et exercitatum, fructum non dabit, id est fidem non habebit. mathematicorum enim fabulis credentes fidei semen exterminant, quod et creatori et iustit
Abbreviated transcription (Latin):
at diabuli iustum fuit huic subueniri : dienim sententia
enebatur sed hocoperatus fuerat satanas : Vnde sic̃
duest hunc eruere: ita iniustũ erat ꝑ potentiam hoo
cere neglecta iustitia Uictusem homo suadente
ubuo ut nuseri cordia acciperet quasi accusator
diabulus contrahcebat: Ninde idr actue. ut iste quin
peccato hominis glon abatꝰ pec cans dep̃hender &ꝰ ut tin
demu reus factus contradicere non auder&: Sic sact
ẽ ut di filius homonascer& & iustitia pdicans diabulun
r& eu quipeccatũ nesciebat : tunc peccase & grauid
quidem quam homo que accussabat inuentus ẽ cumemes¬

Expanded text:
rat diaboli, iustum fuit huic subueniri. dei enim sententia rat diaboli, iustum fuit huic subueniri. dei enim sententia tenebatur, sed hoc operatus fuerat satanas. unde sicut iustum uisum est hunc eruere, ita iniustum erat per potentiam hoc facere neclecta iustitia. uictus enim homo suadente diabolo, ut misericordiam acciperet, quasi accusator diabolus contradicebat. unde id actum est, ut iste, qui in peccato hominis gloriabatur, peccans deprehenderetur, ut tunc demum reus factus contradicere non auderet. sic factum est ut dei filius homo nasceretur et iustitiam praedicans diabolum ideret eum qui peccatum nesciebat. Tunc peccasse et grauius quidem, quam homo quem accusabat, inuentus eat. cum e
Abbreviated transcription (Latin):
mifrs a passione apellatue sic̃ doc& nos traditionis hu¬
is pfiguratio quae factae in aegrpto ꝑfamulũ di morsen:
nente scipturaimmolatio pascha hoc dnie : quȩ igieꝰ¬
atioe ut misteriũ sacru ꝑ sanguiem sit caelebratum :
uras paratio uite ꝑmorte : ut cumors aut mentũ fa¬
erese putar& : Et ac cepto sanguine saluatoris minora¬
tadefluer & & cumuirtute operata se hoc ȩstimar&
insirmata interir& : mortienimors ꝑopus eiꝰ diuina
curatione inuentae᷑ : ut ꝗ semꝑ male uultceder &ur
liad tempus ut in iustitia opere suo destructa regnu sib
dlatuqueri ñ possit: qua uis etiꝰ om̃a possit dȩ̃ nihiltam
ut quod s̃ traditioni ab sordi iustitiã eni quam&x egit hanc
pfacit nom pͥsumens depotestate : Magna ẽ igit᷑ ꝓuidentia
rgagenus humanu iustitia seruans sic ea quae iuste de¬
daerant soluer& & hominem amorte eruer&: qua
unin merito tener&ꝰ : Sed quia inuidia deceptus fue¬

Expanded text:
tres, a passione appellatum est, sicut docet nos traditionis hujus praefiguratio, quae perfecta est in Aegypto per famulum Dei Moysen, dicente Scriptura, Immolationis Pascha hoc Domini est . Quae ergo rratio est ut mysterium sacrum per sanguinem sit celebratum et reparatio uitae per mortem, ut, cum mors augmentum facere se putaret, accepto sanguine saluatoris minorata deflueret et, cum uirtute operatam se hoc aestimaret, infirmata interiret? morti enim mors per opus eius diuina procuratione inuenta est ut, quia semper male uult, cederetur illi ad tempus, ut in iustitia opere suo destructa regnum sibi ablatum queri non possit. quamuis enim omnia possit deus, nihil tamen facit quod sit rationi absurdum. iustitiam enim quam exigit, hanc et facit non praesumens de potestate. Magna est igitur prouidentia erga genus humanum, ut iustitiam seruans sic ea quae iuste decreta erant solueret et hominem a morte erueret, quamquam non inmerito teneretur. sed quia inuidia deceptus fue
Abbreviated transcription (Latin):
spaganorũ uderint pagam quicircu̾fusa caligine
iuident lumꝰ: Antiquo eniertore circũuenti uer¬
ti queprius latebati aures a commo dare deractumũ
quid d exp̃ianis quibdam dicimꝰ quim solo nomine motatios¬
tinierroris uindicant uanitatẽ : in tantũ habitati ut ipsis
dñm sub fato egisse contendant dicentes: ipse dix non as
uenit horamea ut horaliaec n uoluntatis sed fatalis conde¬
onis fiuiss& necessitas : cumille uoluntati suae hor a signis¬
cauerit qua sepatiꝑmisit: Deniq ait. potestate habepo¬
nendi anima mea & potestate habeo iterũ sumendiea
Cessat ergo fatalis necessitas ubi potestas ẽ uoluntatis
& quomodo saluator appellat᷑ꝰ a nobis si fatis qu&e agimꝰ ue
accidunt nob̵ ꝗ i deo saluator dir quo ostendit nob̵ uia sal¬
tis : Itaq si ab hoc ostensae non fati fuit quia &phus latus

Expanded text:
tus paganorum. uiderint pagani, qui circumfusa caligine tus paganorum. uiderint pagani, qui circumfusa caligine non uident lumen. antiquo enim errore circumuenti ueritati, quae prius latebat, aures accommodare detractant. Quid de Christianis quibusdam dicimus, qui in solo nomine mutati pristini erroris uindicant uanitatem in tantum hebetati, ut ipsum dominum sub fato egisse contendant dicentes: ipse dixit: nondum uenit hora mea\', ut hora haec non uoluntatis, sed fatalis condicionis fuisset necessitas, cum ille uoluntatis suae horam significauerit, qua se pati permisit denique ait: potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendi eam. cessat ergo fatalis necessitas, ubi potestas est uoluntatis. Et quo modo saluator appellatur a nobis, si fati sunt quae agimus uel accidunt nobis? quia ideo saluator dicitur, quoniam ostendit nobis uiam salutis. itaque si ab hoc ostensa est, non fati fuit, quia et prius la
Abbreviated transcription (Latin):
irta fatuo nenoceat supplicatꝰ: nocebitemi nisi fuent
coplicatũ : quomod oergo illud fatũ immotari legat̃:
osillud immota y posse creder&ꝰ: Sed quia in comagis
si consistit ne fatũ mutanꝰ dicatus sine dubio sine cau¬
ł surplieatis: Vnd&o aune & hoc fatisit quod sipplica¬
ts ꝗ sine sale sol& ee quid quid fato ad signatis. cerce
onmnalares ẽ supplicare curergonͥfatice dicatur
ir go fatient quod supplicat cuius erit supplicare &
iperare: quia sifatierat in p&rare deber& qđ
rolicit Siau̾ fatiẽ supplicare & nonmpderar estul
cse fatui: quia supplicare facit homine que scit non
perare: quod sinescit anpossit in p&rare quod il
facit supplicare : In pro uidũeht fatũ & carensra¬
pone quia omnis ignorantia in sipientiae insipienti
uero stultitiae᷑ in hanc parte cadit omnis tracta¬

Expanded text:
iuxta fatum est, ne noceat supplicatur — nocebit enim nisi fuerit iuxta fatum est, ne noceat supplicatur — nocebit enim nisi fuerit supplicatum —: quo modo ergo illud fatum inmutari negatur,nisi illud inmutari posse crederetur. sed quia in eo magis causa consistit, ne fatum mutari dicatis, sine dubio sine causa supplicatis. Uidete autem ne et hoc fati sit quod supplicatis, quia sine sale solet esse quidquid fato adsignatis. certe non mala resest supplicare: cur ergo non fati esse dicatur? si ergo fati erit quod supplicat, cuius erit supplicare et non impetrare? quia, si fati erat, impetrare deberet quod supplicat. si autem fati est supplicare et non impetrare, stultum est fatum, quia supplicare facit hominem, quem scit non impetrare. quod si nescit an possit impetrare, quod illum facit supplicare, inprouidum erit fatum et carens ratione, quia omnis ignorantia insipientia est, insipientia uero stultitia est. in hanc partem cadit omnis tracta
Abbreviated transcription (Latin):
tgnu cõptũ magnis copus & tempoib ꝓpagarent:
sertia tantũ: ne forte dicerent ꝗ cumundus in nouat᷑ pest
nosmille qua dringentos sexaginta sichic ueniunt quips
tatus quis fuent facit inaerasus agelatus dictus ẽ quias
ꝗ sagaci consi lio stultu se simulauit ne a suꝑborege ꝓs
pecuniȩ suae magnitudine occider&ꝰ : & tem poibi con¬
tini morionem se : xxx annis fixit qui sam sucius uocal
ut imperatore sic ipse post eadixit atediissuis auocar&
consistte qđ tunc facere debere tedicissi de dicehsꝗ
dire : nam si fatie frustra quaeris qđ uellis nolis qua
ñqueras facturus es ꝙl au nec apud eos ipsos fixaẽ ist
seueratio : idcirco incerte tam tanr : ne aliud uerũ inu¬
aliquid ad uer su age uero si nescioquis bonusua habeat &
artase sit aliquid quod uideatꝰ contrahũ quid poterit ee
psatũbonũ in motay neg&ꝰ sic & maluꝰ: Certehoe qued

Expanded text:
pagarent. Scytia tantum: ne forte dicerent, quia, cum mundus innouatur post annos mille quadringentos sexaginta, sic haec ueniunt, quippe  quod imitatus quis fuerit facit. nam M. Crassus Agelatus dictus est, quia semel minatus, quia sagaci consilio stultum se simulauit, ne a Superbo rege propter pecuniae suae magnitudinem occideretur; et temporibus Constantini morionem se XXX annis finxit, qui Samsucius uocabatur, ut imperatorem, sicut ipse postea dixit, a taediis suis auocaret. consistit quod tunc facere debere te dicis, si didiceris expedire. nam si fati est, frustra quaeris, quod, uelis nolis, quaeras non quaeras, facturus es. Quia autem nec apud eos ipsos fixa est ista adseueratio, idcirco incerti temptant, ne aliud uerum inualiquid aduersum. age uero, si nescio quis bonum fatum habeat et iuxta se sit aliquid quod uideatur contrarium, quid poterit esse, cum fatum bonum inmutari negetur, sicut et malum? certe hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quatlam mulier fuit murhe roma qua constat iu¬
decim maritos habuisse & alius uir qui unde cimhi
xores quaȩ fatas quae his hoc decreuerꝰ: nam tempo
aperato ns constantini manifestue puella in parte campa
nmotatã in masculu & rom̃a ꝑductũ : que hoc fata fece
cilia ut opinor quae uos nescitis: osihoc nomine tacere¬

Expanded text:
fuit mulier in urbe Roma, quam constat undecim maritos habuisse, et alius uir, qui duodecim habuit uxores: quae fata sunt, quae his hoc decreuerunt? nam tempore imperatoris Constantii manifestum est puellam in parte Campaniae inmutatam in masculum et Romam perductum: quae hoc fata fecerunt? alia, ut opinor, quae uos nescitis.. 0 si
Abbreviated transcription (Latin):
mperato ys constantin manifestue puella in parte campa
pimmotatã in masculi & roma ꝑductũ : que hoc fata fece¬
t alia ut opinor quae uos nescitis : osihioc nomine tacere
&aliqua euentiui & casib remit ter& isq: dam ꝓuidentiaȩ
ceder&is: nam tantu potest urtus & industiya animoru :¬

Expanded text:
onstantii manifestum est puellam in parte Campaniae inmutatam in masculum et Romam perductum: quae hoc fata fecerunt? alia, ut opinor, quae uos nescitis.. 0 si de hoc nomine taceretis et aliqua euentui et casibus remitteretis, quaedam prouidentiae concederetis! nam tantum potest uirtus et industria animoru
Abbreviated transcription (Latin):
useruarentꝰ q paulatim deficiente regno eoru oblit¬
polima frorus regib tauiꝰ placent ad sessũ ꝑsarũ
poreges in lectulis feruntꝰ: namu&eres reges ꝑ¬
ru nec uidebantꝰ apopulis & reges madian camelis di¬
itantꝰ ad sessũ. ita ut colla illorũ aureis &̧cornentꝰ quib
ꝑasfiꝰcam assinis magis uolunt sedere quam aequis cu
nmia ubiq sint: non tam omnib: omnia gratiosa sunt :¬
na unꝰquisq elegit quid magis apud illu habeat gratia
un & nobis ipsis diuersa uolunta sẽ & inuestib & incibis
uinc&ero usu & in ipsa sententia qđ nefatidicatꝰ quia
nultoru diuersa adser fata laecres ꝓ hib& quia fre¬
uent᷑ motatꝰ in nobis uoluntas. quodem̃ diuamamꝰ post¬
ta dispitiamus & diligere incipimꝰ qđ prius non liben
habebamꝰ & facta consu&udine immutatimanemꝰ
ordine au sidicunt ee fatoru ut sit quid quib: effician

Expanded text:
seruarentur, quae paulatim deficiente regno eorum oblitseruarentur, quae paulatim deficiente regno eorum oblitTripolim Afrorum sunt, regibus tauri placent ad sessum; Persarum uero reges in lectulis feruntur — nam ueteres reges Persarum nec uidebantur a populis —; et reges Madiam caipelis delectantur ad sessum, ita ut colla illorum aureis exornent torquibus; et per Africam asinis magis uolunt sedere quam equis. -. Cum omnia ubique sint, non tamen omnibus omnia gratiosa sunt, quia unus quisque eligit, quid magis apud illum habeat gratiam. nam et nobis ipsis diuersa uoluntas est et in uestibus et in cibis et in cetero usu et in ipsa sententia. quod ne fati dicatur - quia multorum diuersa adserunt fata — haec res prohibet, quia frequenter mutatur in nobis uoluntas. quod enim diu amamus, postea despicimus et diligere incipimus, . quod prius non libenter habebamus, et facta consuetudine inmutati manemus. Ordinem autem sic dicunt esse fatorum, ut sit quid quibus efficiant
Abbreviated transcription (Latin):
r& nasin e fati & ꝓhiber&eꝰ posse fieri quod fatinons
significatꝰ & qꝓ prudentia ẽ ꝓhibere quod ñ potest sir
aliquis ꝓ hibeat nequis deurbe roma transuola iuds¬
paniã aut nequis humeris monte transferat illa au qr
aures &iam innayꝰbi habeant sȩmine numquid fatieti
si fatie& huctrans latȩ sic manerent: quia si fatu e in gs
te apud oms gentes numerus numerus e & terra terrũ
& aqua a quao. & cer der e. & ignis ignis e numquiad prtes
alicubi repperiri terraq nͥ anꝰ da sit aut aer qupalili¬
lis sit aut aquaq ñ flixa aut frigida sit uelignis qrmꝰ¬
tione ubiq tractatꝰ sed qui apud oms gentes institita
manent ñ fatoru̾ratione q ubiq una est sic̃ gracto
sonimnu & cogitatione. quic quid em̃ alicui quipnmꝰ putatus
ua suos ratione dignu uisue & aptude con statuit quib: pͥ
on & li curgus multa statuerant q a grecis legis mo

Expanded text:
 fati et prohibetur, posse fieri quod fati non est significatur. et quae prudentia est prohibere quod non potest fieri? aliquis prohibeat, ne quis de urbe Roma transuolet in Hispaniam, aut ne quis umeris montem transferat? illa autem,inaures etiam in naribus habeant feminae. numquid fati est? si fati esset, huc translatae sic manerent, quia, si fatum est, ute apud omnes gentes numerus numerus est et terra terra est et aqua aqua est et aer aer est et ignis ignis est. numquid potest alicubi repperiri terra, quae non arida sit, aut aer, qui palpabilis sit, aut aqua, quae non fluxa aut frigida sit, uel ignis, qui frigitione ubique tractatur. Sed, quia apud omnes gentes instituta manent non fatorum ratione, quae ubique una est, sicut tracominum excogitatione — quidquid enim alicui, qui primus putatus est apud suos, ratione dignum uisum est et aptum decori, statuit quibus praruet, sicut Solon et Licurgus multa statuerant, quae a Graecis legis more
Abbreviated transcription (Latin):
gs ne inuenerint uenient in eo ipso adiutantes ut implea¬
uͦ qđ ꝓhib& lex : nam sitimor dĩ mnanimosit neq caroneq
puguis neq: pincipes & potestates pͥualent quiadi am¬
piniculis cum ꝑ secuntur ut nonculabore uincantꝰ:
puũ potestatis nr̃ȩ nͥ essemꝰ quo modo dicer& dñs pba¬

Expanded text:
od legis non est, inuenerint, uenient in eo ipso adiutantes ut impleaod legis non est, inuenerint, uenient in eo ipso adiutantes ut impleamus quod prohibet lex. nam si timor dei in animo sit, neque caro neque sanguis neque principes et potestates praeualent, quia dei amminiculis compescuntur, ut non cum labore uincantur. Si autem potestatis nostrae non essemus, quo modo diceret
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntꝰ qđ ignorare depͥhendurt᷑: Hince unde a poss¬
ius ait : que nemophncipu huius sȩculi cognuit hus ph
cipes & potestater habentes sub semalos angelos qui sib
mine fatoru uoluptates suas efficiunt ꝓut eis libitu si¬
Nt : Sic & ad solent malefici consiten : st eni quosdls¬
gunt alios non amant: quos dam oder eiumcuiq hocss¬
gerit unus quisq qđ dilegit : ꝗ& ipsidiuer as halen
olaptates aliis libidinem diuersi stuprii aliis in unare:
alus uoluptatũ p&ulantiam : alisira quidam auasitiam
alis iucra : aliis damna ꝓcurant : aliis carisma aliis
idia nec n & inpedimta : & aliquando certis tempo
satiati quiescunt inotio : Aliquando ueroratione:
aliquando occupatate menti ñ se inier : ꝙ nͥ dominantꝰ
ed sib repunt : oportunitate qua rentes qua capiant :¬
do uoluntatis arbitriũ liberu e. seddũquadam deside¬
ra nelegentes circanos ipsos efficimur sollicitantes
udent nob̵ aduersa: maxime sicogitare nos aliquid qđ

Expanded text:
 hinc est unde apostolus ait: quem nemo principum huius saeculi cognouit. hi sunt principes et potestates habentes sub se malos angelos, qui sub nomine fatorum uoluptates suas efficiunt, prout eis libitum fuerit, sicut adsolent malefici confiteri. sunt enim quos diligunt, alios non amant, quosdam oderunt. et uni cuique hoc suggerit unus quisque quod diligit, quia et ipsi diuersas habent uoluptates: aliis libidinem diuersi stupri, aliis in una re, aliis uoluptatum petulantiam, aliis iram, quibusdam auari. tiam, aliis lucra, aliis damna procurant, aliis charisma, aliis odia nec non et impedimenta. et aliquando certis temporibus satiati quiescunt in otio, aliquando uero ratione aliqua occupatae menti non se ingerunt, quia non dominantur, sed subrepunt oportunitatem quaerentes qua capiant. ideo uoluntatis arbitrium liberum est, sed dum quadam desidia neclegentes circa nos ipsos efficimur, sollicitantes suadent nobis aduersa; maxime si cogitare nos aliquid, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mili abam anima mea : nam & saluator cuiꝰ pus nonera
ut nob &x emplũ dar & ieiunauit : Itaq nullidubiũ ẽ ꝓdiss
iunia sic enum osted& uelle se in p&rare qđ postulat cum se ad eli¬
gt ieiunio unde dictue : Bonaẽ oratio cun ieiunio ut accepta er¬
gopossit eẽ oratio solatiu iudt eam habere ie uinu: & ꝗ nihil horu
sue pi&ate firmũ est adiecit & elimosina ait cum iustitia ut

Expanded text:
meam. nam et saluator, cui opus non erat, ut nobis exemplum daret, ieiunauit. Itaque nulli dubium est prodesse ieiunia. sic enim ostendet uelle se impetrare quod postulat, cum se adfligit ieiunio. unde dictum est: bona est oratio cum ieiunio. ut accepta ergo possit esse oratio, solacium uult eam habere ieiunii et, quia nihil horum sine pietate firmum est, adiecit: et elemosyn
Abbreviated transcription (Latin):
hensionulla ẽ nram aulegem stultã dicunt ut ꝓhibeant
abea sed sublatis nominib: prudentiaȩ & stultitiae & submo¬
t omniinuidia quã pant defensio ambarũ partiũ ipselegis
interse confligant ut appareat ubi sit prudentiaȩ &ubi
stultitia sed pͥseate signo crucis obmutescit paganitas& sa
ẽ qua uocant stultũ prudentia illa sacra illorũ respondo
ren audent : Repiimitꝰ eñi exta illorũ &occultature¬
uerentia xpiane in aiestatis magnares ut illa quauo¬
cant prudentiã m&uat illa qua appellant stultitia cor¬
feramꝰ nunc tenorem legũ pagani deos deasq coloreso

Expanded text:
hensio nulla est. nostram autem legem stultam dicunt, ut prohibeant hensio nulla est. nostram autem legem stultam dicunt, ut prohibeant ab ea. sed sublatis nominibus prudentiae et stultitiae et submota omni inuidia, quam parit defensio ambarum partium, ipsae leges inter se confligant, ut appareat ubi sit prudentia et ubi stultitia. sed praesente signo crucis obmute- scit paganitas et, si adest, quam uocant stultum, prudentia illa, saera illorum respondere non audent; reprimitur enim exta illorum et occultatur reuerentia Christianae maiestatis. magna res, ut illa, quam uocant prudentiam, metuat illam, quam appellant stultitiam. Conferamus nunc tenorem legum. pagani deos deasque colere se
Abbreviated transcription (Latin):
pbiapatiantur ut tunc demu apti& dignisint ministiꝰ
pstitionis illoru: nuquilaccussanꝰ potest huius mnodique
ex factalẽ ideo eniꝰ amisso uin & actu & habitu in mulierem
rans formatꝰ ut licentꝰ muliebiha patiatꝰ q ergo putan
ee mistenꝰ a ubi dehonesto in honestũ sit &de incorrupto
orruptum cumbuic sit uere cultus religionis ut decur¬
pib honestus faciat & de in disciplinatis modestos quo modo
sine cinedis caele bran ñ porr siergo lex eort his dilectator pec¬
ator eyt &stultus quisquis nͥ fuent talis ideoq stultos nos ap¬
pellant colenterem haec turpia prudentes abis iudicantur
quitantes aũ & fugientes stulti quod quidem callide & astu¬
te ab ipsis uid&ꝰ aptatũ id circo eni legi suae ad plicant nompru¬
dentiȩ it contegant rep̃ hensibilia eiꝰ quia ubi prudentia rep̃¬

Expanded text:
liebria patiantur, ut tunc demum apti et digni sint ministri liebria patiantur, ut tunc demum apti et digni sint ministri superstitionis illorum. numquid accusari potest huius modi, quem lex facit talem? ideo enim amisso uiri et actu et habitu in mulierem transformatur, ut licenter muliebria patiatur. Quae ergo putantur esse mysteria, ubi dehonesto inhonestum fit et de incorrupto corruptum, cum hic sit uere cultus reli. gionis, ut de turpibus honestos faciat et de indisciplinatis modestos? quo modoteria legis eorum sine cinedis celebrari non possunt? si ergo lex eorum his delectatur, peccator erit et stultus quisquis non fuerit tatis. ideoque stultos nos appellant. colentes enim haec turpia prudentes ab his iudicantur, euitantes autem et fugientes stulti. quod quidem callide et astute ab ipsis uidetur aptatum. idcirco enim legi suae adplicant nomen prudentiae, ut contegant reprehensibilia eius, quia, ubi prudentia, repre
Abbreviated transcription (Latin):
si non illam puram & ipsi ꝓfessione condigna cognouissenꝰ
hince unde nihil apud nos in tenebis nihilocculte gentur
Omne eni qđ honestũ seitꝰ publicas ñ tim&ꝰ: illud au quoltir¬
pe & in honestũ e ꝓ hibente pudore non potest publicanꝰ qu
obrem pagam misteha sua in tenebis celebrant uel ineo
prudentes erubescant em palã in iuditꝰ piaeni quia ilic iue
legis aguntꝰ nolunt manifestan neq prudentes sedicunts
tes his uideantꝰ quosstultus apellant : sed neforte hnned
stulti uide amur quialex nra castitate misen cordiuco
tinentia pͥdicant apud illo senibaec stultas quia om̃is los
malo malus ẽ & prudens stulto in sensatus est : nam ioe
eorũ subiecti quinisi tales fueint idoneiñ er̃ ipsi sidi
di ẽ relegioni ꝓp̃t ea em̃ ab sciduont᷑ & habitũ iminotant:
tuideiꝰs quasi sȩmine fiant & contranaturã subiectimu¬

Expanded text:
si non illam puram et ipsa professione dignam cognovissemus. si non illam puram et ipsa professione dignam cognovissemus. Hinc est unde nihil apud nos in tenebris vel occulte geritur. omne enim, quod honestum scitur, publicari non timetur; illud autem, quod turpe et inhonestum est, prohibente pudore non potest publicari. quam ob rem pagani mysteria sua in tenebris celebrant, uel in eo prudentes. erubescunt enim palam inludi; turpia enim, quae illic uice legis aguntur, nolunt manifestari, ne qui. prudentes se dicunt hebetes his uideantur, quos stultos appellant. Sed M forte hinc illis stulti uideamur, quia lex nostra castitatem, misericordiam, continentiam praedicat. apud illos enim hace stulta sunt, quia omnis bonus malo malus est et prudens stulto insensatus est. nam in taeorum subiecti, qui nisi tales fuerint, idonei BOA erant ipsi, si dieligioni. propterea enim absciduntur et habitum inmutant, ut de uiris quasi feminae fiant et contra naturam subiecti mu
Abbreviated transcription (Latin):
mͥtis dicant mandatu : ostendant alicubi p̃ceptu legant
aliquando aliquid illos locutus qđ si n ostendunt quapaena
dignis qui auctores resupte & conficte religionis d &eguni¬
tꝰ liberas & hac impi& ate elimta ipso eni lumina n amun¬
diacu sabunt illos apud iudicẽ dm qua in hac consilii uani¬
tate minime seauctores ostendunt: similit᷑ & illi quoscum
const& homines fuisse deos nuncupant : cum caeper ꝓpec¬
catissuis cruan in hac parte minime sereoseedifendent:
inos cimhocr&orquentes quib: cum non mandassent ut
des illos colere caeper̃ : Igitꝰ quopudore fidẽ nramn rep¬
dicer & n erat ei credendũ nesimilos paganis uideremur¬
quinulla deorusuorũ signamaiestatis udentes colero
do iꝰ sest reuelire & prudenter se appellant: quia dolnsai
ipsam honestam & scam & ut dõ dignuo tradidit nosuers
feciss& testimoniis uirtutũ nec legemeiꝰ sus cepissemis

Expanded text:
mentis dicant mandatum. ostendant alicubi praeceptum, legant mentis dicant mandatum. ostendant alicubi praeceptum, legant aliquando aliquid illos locutos. quod si non ostendunt, qua poena digni sunt, qui auctores praesumptae et confictae religionis deteguntur? libera sunt ex hac impietate elementa. ipsa enim luminaria mundi accusabunt illos aput iudicem deum, quia in hac consilii uanitate minime se auctores ostendunt. similiter et illi, quos, cum constet homines fuisse, deos nuncupant, cum coeperint pro peccatis suis cruciari, in hac parte minime se reos esse defendent in hos crimen hoc retorquentes, quibus cum non mandassent, ut deos illos colere coeperunt. Igitur quo pudore fidem nostram repdicerqui nulla deorum suorum signa majestatis videntes, colerepudoris est revelare, et prudentes se appellant, quia de lege sua ipsam honestam et sanctam, ut et Deo dignum est, tradidit. Nos vero fecisset etiam testimoniis virtutum; nec legem ejus suscepissemus,
Abbreviated transcription (Latin):
stabile ee nom potestꝰ manifesta eñ ee quae dicoꝓbant librieori
in quib nihuildiuinum nihil dõ iubente legit᷑ constrtu sedsinges
uiros ꝓptꝰ quasdam causas diuersas ad ser in stitusse nomuis
chficia & os quinullius mesti uiderent᷑ ut que statuerant ds¬
nestatuisse ꝓbarentꝰ quando ergo quos deos appellant nbuas
mandasre leguntꝰ qua auetontate hii faciunt aut accepo
s inrebi gestis & isterent sed solent ab his ȩlusi adelinta
con fugere dicentes. haec secolere quorꝰ gubernaculis re¬
qt᷑ uita humana aquib ut supra re quiy m̃ simandatũ est
lut uissum ado que &i apsi magnũ & sũmui fatentꝰ & negleagunt
oi Sieni fies deb& ab illo mandan oportuit quia auetor¬
tempto dio colantꝰ serui & spreto imperatore ad orentꝰ
cumiter quo modo istud inpunitu eht qđ &ia in hacuita uin¬
dicanꝰ& quidem aceruius uideamꝰ sed forte abhis ipsis ȩli¬

Expanded text:
stabile esse non potest. manifesta enim esse quae dico probant libri eorum, stabile esse non potest. manifesta enim esse quae dico probant libri eorum, in quibus nihil diuinum, nihil deo iubente legitur constitutum, sed singulos uiros propter quas- . dam causas diuersa adserunt instituisse numinum sacrificia, et hos, qui nullius meriti uiderentur, ut quae statuerant digne statuisse probarentur. quando ergo quos deos appellant nihil horum mandasse leguntur, qua auctoritate hi faciunt aut accepto tis in rebus gestis exsisterent? Sed solent ab his exclusi ad elementa confugere dicentes haec se colere, quorum gubernaculis regitur uita humana. a quibus, ut supra, requirimus, si mandatum est aut iussum a deo, quem etiam ipsi magnum et summum fatentur et neglegunt eum. si enim fietempto domino colantur serui et spreto imperatore adorentur comites. quo modo istud inpunitum erit, quod etiam in hac uita uindicari, et quidem acerbius, uideamus? Sed forte ab his ipsis ele
Abbreviated transcription (Latin):
tos deccepit quoit conspiratione pyncepserrorise fac¬
tis quin psalmo commonentꝰ ut reicientes mendatiũ
siscipiant ueytate: dicitꝰ emimeis tollite portas piyn¬
cipisun &eleuamini porte &ernales & introuut rexglo¬
ue : nisi en tollatꝰ error dementib: incredulorie non
poter suscipere fidem unius di inxpo: hoc enim edocent᷑ ut
en que significat in &ernalib portis ꝗa ueytasfidei&¬
nitasẽ ꝑfidia au temporalise ꝗa mdatiũ adinuentio dia¬
buliẽ diabulus est caeptam p̃uan catione in caelis seminauit
interris: multorł deorũ suadens cultorã interquos piinci¬
patuhaber&. Capud enim & piyncipiũ uoluit ee c&ero¬
.rd: qđ non ei debebatꝰ sed saluator : Vinde ꝑ sequit᷑ꝰ eũ
usq ad terra ut cumpiimens eu ostendat erroris esp̃ua¬
adterras ut meditata deitatẽ in suꝑnis &x pler& in infege¬

Expanded text:
tos decepit, quorum conspiratione princeps erroris est factos decepit, quorum conspiratione princeps erroris est factus, qui in psalmo commonentur, ut reicientes mendacium suscipiant ueritatem. dicitur enim eis: tollite portas principis uestri et eleuamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. nisi enim tollatur error de mentibus incredulorum, non poterunt suscipere fidem unius dei in Christo. hoc enim edocentur, ut enim, quae significat in aeternalibus portis, quia ueritas fideinitas est, perfidia autem temporalis eat, quia mendacium adinuentio diaboli est. diabolus enim coeptam praeuaricationem in caelis , seminauit in terris multorum deorum suadens culturam, inter quos principatum haberet. caput enim et principium uoluit esse ceterorum, quod non ei debebatur, sed saluatori. unde persequitur eum usque ad terram, ut conprimens eum ostendat erroris eius praeuaad terras, ut meditatam divinitatem in supernis, expleret in inferi
Abbreviated transcription (Latin):
onem : Tunceni plenuhab& gaudiũ credulitatissu&e siqđ
credit intollegat : hoc ẽ eñi fidȩi robor hoc immobile fia¬
uas electionis ideo laborat ut credentes : frationem eds¬
cant : cu eni cognouerint quantus sit cuise crediderun
& quae sit eiꝰ potentia : nullo pacto nulla ratione ab ei spe
traducisse patientꝰ : Vnde dictũ : legimꝰ gustate & uide
quasuauis ẽ dñs ait data opera cognoscant diuinitatis eisa
porẽ intellegentes: nihl sapientius ee qua in xp̃mgrede¬
re: qua obrem ipse magister gentiũ inter c&lera ait u
quos om̃sthesaus sapientia & scientiaȩ ab sconditi E
itert namscio inquid cui credidi qui a potes est depo si

Expanded text:
ionem. tunc enim plenum habet gaudium credulitatis suae, si quod ionem. tunc enim plenum habet gaudium credulitatis suae, si quod credit intellegat. hoc est enim fidei robur, hoc inmobile funuas electionis ideo laborat, ut credentes fidei suae rationem ediscant. cum enim cognouerint, quantus sit cui se crediderunt et quae sit eius potentia, nullo pacto, nulla ratione ab eius spe traduci se patientur. unde dictum legimus: gustate et uidete, quam suauisestdominus, ut data opera cognoscant diuinitatis eius saporem intellegentes nihil sapientius esse quam in Christum credere. quam ob rem ipse magister gentium inter cetera ait: in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, et iterum: nam scio
Abbreviated transcription (Latin):
eptar& : quiah eododignas sacn ficia hocẽ in p̃teytũ mi¬
uora fuer̃ quasi carnalia nunc maiora quia spintalia &
diecit : łunc inponent super altar &iuũ uttulos sicessan¬
ib pristinis sachsicisspiritalia suc cessura sacn ficia
gnificauit : quid ẽ ut dicer&: tunc in ponent suꝑ al¬
ars tuu uitulos : nisi quia ꝑhaec corporalia spirita¬
asignificat : quippecumdixerit quia carnalibi non
dectatꝰ: Vrtu lus ergo dicets populũ nouellũ signisi¬
ui ad a p̃i side renatuꝰ cuius deuotio cottidie suꝑ altare
ln delibatur. quiemi degx clesta ntollegitur locutis
Saciꝰficia quoq: eiꝰ spiritalia significasse deb& intellegi
u̾a qua omne qđ faciat ds rationabilit᷑ & ꝓuident᷑ fac¬
tũ credendu sit : melius tam puto si post sidẽ &iã ca¬
sa facti possi aduerti ut qđ creditur nonignor&ꝰ unde dis

Expanded text:
ceptaret, quia haec deo digna sunt sacrificia, hoc est, in praeteritum miceptaret, quia haec deo digna sunt sacrificia, hoc est, in praeteritum minora fuerunt quasi carnalia, nunc maiora, quia spiritalia. Et adiecit: tunc inponent super altare tuum uitulos. si cessantibus pristinis sacrificiis spiritalia successura sacrificia significauit, quid est ut diceret: \'tunc inponent super altare tuum uitulos, nisi quia per haec corporalia spiritalia significat, quippe cum dixerit, quia carnalibus non delectatur? uitulos ergo dicens populum nouellum significauit Christi fide renatum, cuius deuotio cottidie super altare domini delibatur. qui enim de ecclesia intellegitur locutus, sacrificia quoque eius spiritalia significasse debet intellegi. uanquam omne quod facit Deus, rationabiliter et providenter factum credendum sit; melius tamen puto, si post fidem etiam causa facti possit adverti, ut quod creditur, non ignoretur. Unde Dominus