comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille phariseus: q omĩs qui se exaltat humi¬
liabit᷑. et qui se humiliauerit exaltabit᷑.
Que nos fr̃s dilectissimi de diuina lectione
discentes. postquã agnouimꝰ ad orationem
qualit̾ accedẽ debeamꝰ: cognoscamus docen¬
e dño et quid oremꝰ. Sic inquit orate.

Expanded text:
arisaeus: quia omnis qui se extollit humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Quae nos, fratres dilectissimi, de diuina lectione discentes postquam cognouimus ad orationem qualiter accedere debeamus, cognoscamus docente Domino et quid oremus. s i c, inquit, orate
Abbreviated transcription (Latin):
l̾m̃i nichil sunt aliua
quã magisteria diuina.
fundam̃ta xdificande
spei. firmam̃ta corroboran.¬
de fidei. nutruñta fouen¬
di cobois. gub̃nacula dirigendi itineris. p̃sidia
obtiuende salutis. Que dum dociles creden¬
tium m̃tes in t̾ris instruunt: ad celestia reg¬
na ꝑducunt. Multa et ꝑ ꝓpħas seruos suos
dici deus uoluit et audiri s. quanto maio¬
ra sunt que filiꝰ loquit᷑. que dei sermo qui
in ꝓpħis fuit ꝓpria uoce testat᷑: ñ iam man¬
dans ut paretur uenienti uia. s ipse ue

Expanded text:
mi, nihil sunt aliud quam magisteria diuina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta conroborandae fidei, nutrimenta fouendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum docibiles credentium mentes in terris instruunt, ad caelestia regna perducunt. multa et per prophetas seruos suos dici Deus uoluit et audiri: sed quanto maiora sunt quae filius loquitur, quae Dei sermo qui in prophetis fuit propria uoce testatur non iam mandans ut paretur uenienti uia sed ipse ue
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud grauissimũ eeatq extra ordinẽ dicim
hocuersat multis modis ex sermone diuturbor
Nequi seũ aliud quã denonpeccandiposlibou¬
tate querere existim& Vnde int̃ multa qiibus
idagit etiã hocdicit Iterũ rep&o ego dico pos
sccthominẽ sinepeccato Tuquid dicise qonpos
secehominẽ si ne peccato. Neq ego dico inquo
homine ee sine peccato neq tudicis non eoho
minẽ sine peccato deposse & non posse nonde
re  non esse contendimus: Deinde ponnuble
corũ quac aduersus nos descripturisꝓferrioiet¬

Expanded text:
ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis profe
Abbreviated transcription (Latin):
illius sacram̃tũ adiustitiãuitãq &ernã ꝑueni¬
repossedicat᷑. qđ in libro isto agit᷑. nolo dicere
Magnissane uiribus. sed eassanas uolo non qua¬
les freneticihabere consuer. Nãprius distinguit
aliud eẽ quȩrere anpossit aliquid eẽ qđ ad solã
possibilitatẽ ꝑtin&. aliud utrũ nesit hancdis¬
tinetionẽ uerã eẽ nemo ambigit. consequens
enĩ est. ut qd esteẽ potuerit. Non est autẽ conse¬
puens. ut qđ est eepotest etiã sit : Quia enĩ dñs
latirũ suscitauit sine dubio potuit : quia uero
idã onsuscitauit nũquid dicendũ est non
potuit: potuitergo sed noluit. Nãsi uoluiss&
etiã hoceadem potestate feciss& quia & filius.
quosuult uiuificat: sed hac distinctione uera
atq mani festa quotendat. et quid efficerecon&
aduestite : Nos inquit desola possibilitate tricta¬
mus dequa nisi quid cestũ constiterit transgredi

Expanded text:
illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniillius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: consequens enim est, ut, quod est, esse potuerit, non est autem consequens, ut, quod esse potest, etiam sit. quia enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi
Abbreviated transcription (Latin):
igitꝰ usq ad eo de mentissi me in saniad ut ñagu
ineffibiles gratias misericordiae quos uoluio
inberantis  qui recte nullo modo posseculoa¬
resustitia uniuersos omninodã pnantisrhos
ss cdm scripturas sapiamus pcoginieb. demor¬
inãgritia dispurtare. etcadico ⁊ quib. cemon¬
trire conamꝰ saturahumina. peq i maroubs
medico indigeto quia sa naest & immuor b
sibuipsae ad iustitia hiuelit pos sesufficere teloediere¬
desu sũ descendens. Nolo qđ sequit᷑ dicere. Ne
amicis nr̃is quorũ fostissima & acerrima inge¬
nia non in ꝑ uersũ sed in directũ currere uolumꝰ
facere existimem᷑ in iuriã. Quanto igit᷑ zelo ac¬
census est librihuius quẽ misistis conditor aduer¬
sus eos qui peccatis suis patrociniũ denatura hu¬
manae infirmitatis ꝑ quirunt. tanto & multo
ardentiore ⁊ elonos opost& accendi Neeuacu&
crux xp̃i. Euacuat᷑ autẽsi aliquomodo pr&er

Expanded text:
igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos uoluit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogratiam disputare, et ea dicere quibus demonstrare conemur naturam humanam, neque in parvulis medico indigere, quia sana est, et in majoribus sibi ipsam ad justitiam, si velit, posse sufficere. Acute qde sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter
Abbreviated transcription (Latin):
lexit nos cũ essemus mortui peccatis. conuiuifi¬
cauit nos xp̃o. cuius gratiasumus salui facti. hȩc
igit᷑ gratiaxp̃ĩ. sinequa nec infantes nec &ate
grandes salui fieriposs̃ non meritis red dit᷑ sed
gratis dat᷑. ꝓpt̃ qđ & gratia nominat᷑ Iustificati
in quit gratis ꝑsangu inẽipsius. Vndehiqui non
pillã liberant᷑ siue qui audire nondũ potuer si
generationis qđ accipere possent ꝑ qđ salui fie¬
rent non acceper. iusteutiq dãpnant᷑ quia sine
peccatonons uel qđ originalit̃ traxer̃. uel ꝗd ma¬
lsmorib: addider Omne s enĩ peccauer siue in
adã siuc inscipsis. &egentgloriadĩ Vniuersa
igit᷑ massa paenas deb& Et siomnib debitũ
dapnationis suppliciũ redder&. non iniustep¬
cul dubio redder& Quiergo inde ꝑgratiã libe¬
saluios facere . quos praesciuit& predestinaui
&iuo:auit &iustificauit &glor ficauit Quos

Expanded text:
lexit nos, et cum essemus mortui peccatis, conuiuifilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. Haec igitur gratia Christi, sine qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia audire nondum potuerunt generationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde per gratiam libesaluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatu substantiaaliqua anominuisenaistan
pa carens nom̃. quo nonres nonex sistentiori
corpus aliqđ se cantũ ppera factiactusoort¬
cotis asponditille sta est ut dicisi hiocnsr
peccatũ asi qua substantia. sedtantũ hoc nom̃e
pperafacti actus exprimit᷑. Et contra iste. Qui dergo
damas: sana animã meã quo peccauitibi : quo¬
modo potuit uiciari animatua:: medico indig&
quia sananon est. Omnia quidebona quachab&
in confirmatione. uita. sensus. m̃tẽ a sũmodõ ha¬
b& creatore & astificesuo. uitiũ uero qđ istanatu¬
raliabona contenebrat. & infirmat. ut illumina¬
tione et curatione opus habeat. Non ab incul¬
pabili astifice contrictũ est. sed ex originali pecca¬
to qđ cõmissuest libero arbitrio. Acphocnatu¬
rapaenalis aduindictã iustissima ꝑtin& Sieni
iã sumus inxp̃o noua creatura. tam̃ eramus na¬
tura filiirae sicut & c&eri. Ds autẽquidiues ẽ
inmisericordia ꝓpt̃ multã dilectionẽ quadi¬

Expanded text:
peccatum, substantia aliqua, an omnino substantia 76 carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed perperam facti actusmitur ? respondit ille: \'ita est ut dicis. non est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur ? et contra iste: quid ergo clamas: \'sana animam meam, quoniam peccaui tibi\'? quomodo potuit uitiari anima tua? Medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est in misericordia propter multam dilectionem, qua di
Abbreviated transcription (Latin):
Sedobicit sibi quasi ad aliud dictũ. &ait Potest
quidẽ esse: Sed ꝑ dĩgritiã inquies dein deueliri
respondendo subiungit. Ago humanitati tuba
gratus qđ as sestionemcã quã dudũ obpioluabas
Ponmodo non obpugnare aut confrob iolũ con¬
tentus non es ueru&i non refug compbaretã

Expanded text:
Sed obicit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest Sed obicit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per Dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam, quam dudum obpugnabas, non modo non obpugnare aut confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam
Abbreviated transcription (Latin):
neceepotuerit: sed nondã pnat᷑ inquiunt quia
in adapecasse omnes Nꝓpt̃ peccatũ nascendiori¬
gine attractũ sed ꝓpt̃ imitationẽ dictu est. Si
ergo ideo dicit᷑ ad a auctor hominũ qui subsecu
nsunt peccatorũ quia primus peccator in om¬
iustusfuit: sed de in fante non loquor luuenis
uel senex in earegionede functus est ubi non potuit
xp̃i nom̃ audiri potuit iustus ꝑnaturã fieri ec li¬
berũ arbitriũ annon potuit: si potuis sedicunt
ecceqd est crucexp̃i euacuare. Sisineilla quã quã
ꝑnaturalẽ legem & uoluntatis arbitriũ iustifica¬
tuus est. hocenĩ omnes possent. &iã simostuus ille
noness&. Etsi iustiessent. qui a uellentessent
non quia iusties se non possent. Si autẽsinexpi
gratia iustificari omnino non potuit. &iã istũ si
dud& absoluat scđm uerbasua Quia siidcirco
talis fuit qđ aliud ẽẽ non potuit. culpacar&

Expanded text:
nec esse potuerit. Sed non damnatur, inquiunt, quia, nec esse potuerit. Sed non damnatur, inquiunt, quia, in Adam peccasse omnes, non propter peccatum nascendi origine adtractum sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor hominum, qui subsecuti sunt, peccatorum, quia primus peccator in omiustus fuit? sed de infante non loquor. iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit Christi nomen audiri; potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? si potuisse dicunt, ecce quod est crucem Christi euacuare, sine illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificagratis mortuus est. hoc enim omnes possent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum si audet absoluat secundum uerba sua, quia, si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caret.
Abbreviated transcription (Latin):
possit eanpossit homo eesinreecs atoi sacõme¬
molat Hea ullus inquet mundus esta sorde
isonesthomo qui non peco&. et non est iustus
imenrea et non est qui faciat bo nũnesnficdisi¬
hiliu modiens neem̃plis ostendit qualesho¬
mines quidã tẽpore aliquo fuerint. Ñqđ aliudeẽ
non potuerint Vnde &iure inueniunt᷑ eẽculpa¬
biles : Nã suidcircotales fuerunt. quia aliudeẽ ñ
potuerunt culpacarent. uide & quid dixerit.
ego autẽdico paruulunatũ ineoloco ubieipo
idcircotalẽ fuisse idest sinelauacro regenerati¬
onis exisse . quia eẽ aliud non potuit. Ab soluat
ergo cũ & aperiat ei contra sententiã dñĩ regnũ
caelorũ Sed ñ eũ absoluit apłs quiait. Perunũ
hominẽ peccatũ intrauit inmundũ. & ꝑpeccatũ
mors. et ita in omnes homines trinsiit in quooms
peccauer: Rect eergo eadãpnatione quae ꝑuni¬
uersã massã currit. Non admittt᷑ in regnũ cae¬
lorũ quauis xpĩanus non solũ non fuerit sed

Expanded text:
possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' et \'non est homo, qui non peccet\', et non est iustus in terra\' et \'non est, qui faciat bonuhuiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi eiidcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apostolus, qui ait : per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum, quamuis Christianus non solum non fuerit sed
Abbreviated transcription (Latin):
omnia potius disput& quautor& &dicat: da
mihi intellectũ et discã mandatatua edio
enĩest cum noncurasse scire quaen eglegentue
porcata etiã psacrificia quaedã legis iuidebatac
eepiari aliud intellegere uelle necposei fude¬
recontra legem Non intellegendo quae fieri uelit
unde ad monem p&ercadõ sapientia quidataf¬

Expanded text:
omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
minũ domare potest. Necillud quisquã istis ꝑ
in possibilitate Nec peccandisimilit̃ obiecerit.
quodictũ est. Sapientia carnis inimicaest. legieni
dĩ non est subiecta. Necenĩ potest. Qui autẽ in car
nes dõplacere ñ poss̃. Sapientiã quippecarnis dix̃
Nlapientiã desursũ descendentẽ Et in carne esse
non eos qui nondũ decorporeexier̃ sed eosqui scdm
carneuiuunt. significatos eõ manifestũ est Non
autc̃ibi est questio quacuers it. Illud est qd ex pecto ab
utrũ gratiadi uiuant scđm spm̃. ansibi sufficiant
iãditi cũ crearent᷑ possibilitate naturae in suep¬
pria uoluntate. cũ plenitudo legis non sit nisico¬
ritas et caritas dĩ diffusa sit incordib.uris. ponp
preuigilare debere neignores. ideoq eẽculpum
ionorantiã qui uinhominescit peglegentiasu
qd ad hibitadiligentia scire debuis fecꝰ Dũtam̃

Expanded text:
minum domare potest\'. Nec illud quisquam istis pro minum domare potest\'. Nec illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est Deo. legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod expecto ab utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordibus nostris,praeuigilare debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tentio ibiin constantia &om ne opus prauĩ
Qnac autẽ de sursũest sapientia portimu ubiu
pudicaest. dcinde pacifica modesta sua dibidis
plen amiseri cordia et fructbiborisntuiqu
lingua domat. desursũ descendens. pon abhum. a no
cordeprosiliers: An &istãquisq abrogare aud&
gratiaedi. et tã suꝑbissima uanitate pon& in homi¬
nis potestate : cur ergo orat᷑ ut accipiat᷑. si ab homi¬
neest uthabeat᷑: an& huicorationi contradicit᷑.
nefiat iniuria libero arbitrio : qđ si sibi sufficit pos¬
sibilitate naturae ad implenda omnia praecepta
iustitiae. contradicat᷑ ergo & idẽ ipsi apłoiacobo
ad monenti & dicenti. Siquis iuteurm indig&
sapientia. postul& adõ quidat omnib affluent
et non in pperat & dabit᷑ ei. postul& autẽ infide¬
nihil hȩsitans. haecfides adquã priecepta cõpel¬
lunt ut lex impler& fides imp&ret Inmulti sof¬
fendimus om̃s. Nonenĩ & hociste apłs alio modo
ꝓnuntiauit. sicut illud qđ ut. linguã nullus ho¬

Expanded text:
s prauum. quae autem de sursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica modesta suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, nolinguam domat, de sursum descendens, non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae Dei, et eam superbissima uanitate ponet in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio ? quodsi sibi sufficit possibilitate naturae ad implenda omnia praecepta iustitiae , contradicatur ergo et idem ipsi apostolo Iacobo admonenti et dicenti; si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non inpnihil haesitans . » Haec est fides, ad quam praecepta compellunt, ut lex imperet, fides impetret. fendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit, sicut illud quod ait \'linguam nullus ho
Abbreviated transcription (Latin):
tione possete suꝑ induigloriaris sicut enĩ cor¬
ruptionis principiũ fuit hominidelafaire in
peccatũ. ita in corruptionis initiũ erit non habe¬
repeccatũ. Quisergo illud ante iudiciũdĩ absc¬
dit aut desinũ xpĩ abstulit ectibitradidit:a+
foste quia non merer & cã in futuro de manudñ
intellegis haec p̃sums. instruit paulus ordicit
Cũ autẽ mostale hoc induerit in mostalitate
tuncfi& sermo qui scriptus est. ab sosta est mors

Expanded text:
tione posse te superindui gloriaris? sicut enim cortione posse te superindui gloriaris? sicut enim corruptionis principium fuit homini declinare in peccatum, ita incorruptionis initium erit non habere peccatum. quis ergo illud ante indicium Dei abscondit aut de sinu Christi abstulit et tibi tradidit? an forte quia non mereretur eam in future de manu Domini intellegis ? haec praesnmmns instruit Paulus et dicit: cum autem mortale hoc induerit inmortalitatem: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorta e
Abbreviated transcription (Latin):
diebus usq: ad consũ mationẽ saeculi. Peculia¬
reopus infirmitati sest. &omnilo co sẽꝑorare
uare noncess&. Ecceenĩ scripturaclamat infir¬
mis. Quaerite dnm̃ & conformamini. quaerite
faciẽcius sẽꝑ. Cui respondit pia& uera confessio
Eccesicut oculi seruorũ in manib dominor ũ suor
omp̃s facit qđ optat infirmus Rursusq magna
&cesta est de confirmatione securitas. cũomp̃s ser
qui potestomnia abundantius facere quã petm̃
et antellegimus scđmuistutẽ quã operat᷑ in nobis
ipsigloriã inxpõ itũ. Quã obrem ad mon& apłs
quac sursũsum sapite. nonquae su ꝑ terrã. MNostui
eniestis & uit aura abscondita est cũxpõ indõ cũ¬
xp̃s apparuerit uitaurã tunc &uos cu illo a ppa¬
rebiti singloria Vite fructus est scĩtas scita suero
est. eẽsinẽpeccato. Siergo incorruptionis gloria
abscondita est ab omnib hominib: in hoctẽpore
tuquomodo in hoc eodem tẽ pore ipsa incorrup¬

Expanded text:
diebus Usque ad consummationem saeculi. pecdliadiebus Usque ad consummationem saeculi. pecdliare opus infirmitatis est in omni loco semper orauare non cesset. ecce enim Scriptura clamat infirmis: quaerite Dominum et confirmamini quaerite faciem eius semper, cui respondit pia. at uera. confessio : ecce sicut oculi seruerum in manibus Dominorum suorum, omnipotens facit quod optat infirmus. Rursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotenqui potest omnia abundantius facere quam petimus et intelligimus, secundum virtutem qua operatur in nobis: ipsi gloria in Christo Jesu . Quamobrem admonet Apostolus: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram: mortui enim estis et vita vestra abscondita est cus apparuerit uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria. uitae fructus est sanctitas, sanctitas uero est esse sine peccato, si ergo incorruptionis gloria abscondita est ab omnibus hominibus in hoc tempore, tu quomodo in hoe eedem tempore ipsa incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
quã ueniã uid&e quid dixerit. cũ tractar&
qua estionẽ de differentia peccatorũ. &obice¬
r& sibi qđ quaedã saepe irruant. pom posse
cunctauitari Negauit debere argui. peleus
qui dẽ correptione siuitariomnino nonposs
Scripturas utiq non ad uestens nouitestam̃t
ubi didicimus sicut apłsait. Nũ quid dicit fig¬
m̃tũ eiqui se finx̃ quid me finxistisic infirmi¬
tatis eni quȩ rela ꝓpriae uistutis ambitio est
Quo occulte adiutoriũ dĩ fastidit. qui peculiarẽ
in infirmitatib meis ut sẽꝑdicat cormeũ dõ. In
uel am̃to alarũ tuarũ exultabo. adhȩsit anima
meapostte mesuscepit dexteratua. unde et scrip¬
tũ est. postulationes urãe in notescant corã dõ
mitatẽ & gaudio in cognitione infirmitatis meȩ
Cũ enĩ infirmor. tunc̃ potenssũ. Potentẽ inuo¬
candodm̃. qui meex audit infirmũ. qui nobis
fidelissimereꝓmisit . Ego autẽ uobiscũ sũ omnib:

Expanded text:
quam veniam, videte quid dixerit. Cum tractaret quam veniam, videte quid dixerit. Cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum, et objiceret sibi, « quod quaedam saepe irruant, non posse cuncta vitari; » negavit debere « argui, ne levi quidem correptione, si vitari omnino non possunt: » Scripturas utique non advertens novi Testamenti ubi didicimus, sicut Apostolus ait: Numquid dicet figmentum ei qui se finxit, quid me fecisti sic ? Infirmitatis ei querela propriae virtutis ambitio est, quoniam occulte adjutorium Dei fastidit, qui peculiarem in infirmitatibus meis : ut semper dicat cor meum Deo: In velamento alarum tuarum exsultabo, adhaesit anima mea post te: me suscepit dextera tua . Unde et scriptum est: Postulationes vestrae innotescant coram Deo:mitatem et gaudeo in cognitione infirmitatis meae. cum enim infirmor, tunc potens sum, potentem inuocando Deum, qui me exaudit infirmum, qui nobis fidelissime repromisit: ego autem uobiscum sum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã fat&: fat eor dilectioniurãe cũ istalegerẽ
faditia rep&ente ꝑ fusussũ qđ di gratiã non ne¬
gur& quã solã homo iustificari potest. Hoc
enĩ indiputationib taliũ maxime detestor
ethorreo. Sed ꝑgens legerec&̃r. primo exdatis
similitudinib coepihabere sus pectum: Ait
enĩ Nuncsidixero. homodis putare potest.
auis uolare. lepus currere. et non etiã ꝑquȩ hȩc
efficiposs̃ cõmemorauero. id est linguã alas
pedes. Nũego officiorũ qualitates negaui quia
officia ipsa confessus : uid& ceste haec cõme¬
moras se quaenatura ualent: Creatas enĩ hȩc
mẽbrahuius modinaturis. lingua alae pedes.
Nontale aliquid posuit. qualedegratia intel¬
legi uolumus. sinequa homo noniusti ficatur.
ubideornandis non de instituendis naturis
agit᷑. hinciã ego sollicitus coepilegere c&r
& me non falso cõperisuspicatũ. quo potius¬

Expanded text:
ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo disputare potest, auis uolare, lepus currere\', et non etiam per quae haec effici possunt commemorauero, id est linguam alas pedes: num ego officiorum qualitates negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorasse, quae natura ualent: creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua alae pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustifubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. Hinc jam ego sollicitus coepi legere et caetera, et me non falso comperi suspicatum: quo prius
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate fiere quianec absqre cẽ qualitas potest
hiedictis. iterũ sibi obicit: Sed tuinquies hoc in loco
si gratiã quando quid ẽ eã non cõmemoras. uideris
abnuere : De inderespondit: ego neabnuo : qui
rẽconfitendo confiteor. confiteor necesse est ꝑ
qđ effici res potest: Antuquirẽ negando et quic¬
quid illud est ꝑ qđ resefficit᷑ ꝓculdubio negas : ob¬
litus est iã seilli respondere. quirẽnegat. cuius
obiectionẽ paulo antȩꝓposuerat dicentis. potest
iste multũ laborat. possibilitatẽ negat. quietia
dimisso quirelã confit&. agit adhuc aduersus
eos qui negant cẽpossibilehominẽ eẽsine pecca¬
to quid adnos contraquos uultagat. dũ tam̃
hoc confiteat᷑ qđimpi&ate sceleratissima negat
sine gratiadĩ hominẽ sine peccato eẽ non posse:
Dicitergo. Siueꝑgratiã siue padiutoriũ siue
ꝑmisericordiã et quicquid illud est ꝑqđ echo
mo absq peccato potest confit& quisquisrẽ

Expanded text:
qualitatem fatetur; quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obicit: sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras, uideris abnuere. deinde respondet: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest; an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest iste multum laborat, possibilitatem negat, qui ei idimisso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutorium siue per misericordiam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem
Abbreviated transcription (Latin):
miquoconantes et nris uirib non ualentes
adiutoriũ diuinũ p̃cem᷑ Pro inde &ipse cuer¬
sumatis hisquachincdicebat. quo aduitore
istanon ficrent quaedixifieri nono postero
Quinsapiens inquit et disciplinatus entuose
ostendat exbona conuersatione operatione
sua inman su&udine sapientiae Qd sitelũama¬
rũhabetis & contentiones in cordib uris. poli

Expanded text:
mur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes mur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiutorium diuinum precemur. Proinde et ipse cum exsummatis his quae hinc dicebat, quo adiutorio ista non fierent, quae dixit fieri non oportere. quis sapiens, inquit, et disciplinatus inter uos? ostendat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. quodsi zelum amarum habetis et contentiones in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
huius assestio: Quis enĩ insanus dicat deberepecca¬
Domareferas potestis linguã non potestis. qua¬
si facilius sit linguadomarequãferas nonputo
qđ istesit sensus hocloco. Sieniio sentiri uella
defacilitate domandaelinguae. c& sequerent᷑
in bestiarũ cõparatione Nunc uero sequit᷑ in¬
qui&ũmalũ plena ueneno mosti fero utiq
noce ineeequãbestiarũ atq serpentiũ NAilluo
carnẽ int̃ficit hocucro animã oseni qđ m̃tit᷑
ciditanimã Nonergo quasi ideefacilius quã
mansue factiobestiarũ sc̃s ia cobus illã senten¬
tiã pnuntiauit. autea uoce uoluit ꝓnuntiari
scd potiu s ostendens quantũ sit in homino lin¬
fneglegentiuã innos ꝑmanere patiam̃ scrte
mus lomandã linguã diuinaegratiae posca¬
mus duxilũ Non onĩuit lingua nule uoso¬
lingua don inteillo quidix̃ ad suos Nonenĩ
uosestis quiloquimini sed sp̃s patris ur̃i quilo¬
quit inuobis. Itaq precepto facere comone¬

Expanded text:
huius assertio. quis enim insanus dicat debere pecca\'domare feras potestis, linguam non potestis ?\' quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum atque serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linper neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus dolingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis itaque praecepto facere commone
Abbreviated transcription (Latin):
tores detractores. ab horrentes dõ. iniuriosi suꝑbi
iactantes sntte ad inuentores malorũ: quicũ iusti¬
tiãdĩ cognouissent: Nontantũ faciunt mala.¬
sed et consentiunt eis quihaec agunt: NQuit alia in¬
quiðagunt moste sunt digni Manifestat et com¬
probat moste dignos ẽẽ. et ad poenã uenire non
tantũ illos quimala faciunt: sed etiã eos quitalia
agentib: consentiunt: Quidũ malis peccatorib
et poenitentiã non agentibus inͥlicita cõmunica¬
tione miscent᷑ : nocentiũ contactib polluunt:
Et dũ iungunt᷑ inculpa sic pec in poenaseparant᷑:
et quantũ possumꝰ adhostam᷑ litteris nris. neuos
cũ ꝓphanis et maculatis sacerdotib cõmunicati¬
one sacrilega misceatis. sed integrã et sincerã fidei
ur̃ae firmitatẽ religioso timore seru&is : Optamꝰ¬

Expanded text:
tores, detractores, abhorrentes Deo, iniuriosi, superbi, tores, detractores, abhorrentes Deo, iniuriosi, superbi, iactantes sui, adinventores malorum, qui cum iusticiam Dei cognovissent, non tantum mala faciunt sed et consentiunt eis, qui hoc agunt. Qui talia, inquit, agunt, morte sunt digni'. Manifestat et comprobat morte esse dignos et ad poenam venire non tantum illos, qui mala agunt, sed etiam eos, qui talia facientibus consentiunt. Qui dum malis peccatoribus et penitentiam non agentibus illicita communione miscentur, nocentium tactibus polluuntur, et dum iunguntur in culpa, sic nec in poena separanturet quantum possumus adhortamur litteris nostris, ne vos cum profanis et maculatis sacerdotibus communicatione sacrilega commisceatis, sed integram et sinceram fidei vestrae firmitatem religioso timore servetis. P
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidia deprimit adruinã : sed magis excit& &¬
ex altat adgloriã. scđm qđ beatus apłshostatur
et dicit: Quidenĩ siexciderunt a fide quidãcorũ.
nũ quid infidelitas illorũ fidẽ dĩ euacuauit
absit: est enĩ dsuerax: omnis autẽ homo m̃dax:
Si autẽ omnis homo mendax est & solus ds̃ uerax
est : quid aliud serui & maxi me sacerdotes dĩ face¬
redebemus nisi ut humanos errores et mendacia
relinquamus . & praecepta dominicacustodien¬
disciplinã neglegendã putant. et cũba silide et
mastiali temere cõmunicant: conturbare fidem
nram̃ resista non deb& cũ sp̃s sc̃s inpsalmis talib:
cõmin& dicens : Tuautẽ o disti disciplinã : & abie¬
cisti sermones meos postte : Siuidebas furẽ simul¬
currebas cũco et cũ adulteris postionẽtuã ponebas
Consostes & pasticipes ostendit cos alienorũ delic¬
torũ fieri qui fuerint delinquentib: copulati. sed

Expanded text:
perfidia nec deprimit ad ruinam, sed magis excitat et perfidia nec deprimit ad ruinam, sed magis excitat et exaltat ad gloriam secundum quod beatus apostolus hortatur et dicit: 'Quid enim si exciderunt a fide quidam eorum? Numquid infidelitas eorum fidem Dei evacuavit? Absit. Est enim Deus verax, omnis autem homo mendax'. Si autem omnis homo mendax et solus Deus verax est, quid aliud servi eius et maxime sacerdotes facere debemus, nisi ut humanos errores et mendacia relinquamus et precepta dominica custodiendisciplinam negligendam putant et cum Basilide et Marciale temere communicant, conturbare fidem ncomminetur dicens: 'Tu vero odisti disciplinam et abiecisti sermones meos post te; si videbas furem, concurrebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas', consortes et participes ostendit eos alienorum delictorum fieri, qui fuerint delinquentibus copulati. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
licus uigor cecidit. autxp̃i anaeuistutis. aut fidei
robur el anguit : ut non suꝑ sit postiosacerdotũ que
minime adhasrerũ ruinas & fidei naufragia suc¬
cũbat. sed fostis & stabilis honorẽ diuinae maiestatis
et sacerdotalẽ dignitatem plenatimoris obserua¬
tione tueat᷑ : Meminimus et tenemus suc cũben¬
tib lic& etcedentib ceeris. maitatian legẽ dĩ uindi¬
cassc se fostiter. helianiudaeisso deficientib atq
a religione diuina recedentib stetisse & cestasse
sublimiter. Danielem nec solitudine regionis alie¬
nȩ nec ꝑsecutionis adsiduȩ infestatione de territũ
frequent̃ acfostitergloriose dedisse mastrria.: Tres
itẽpueros nec annis necminis fractos contraignes
babrlonios fidelit̃ obstitisse. et uictorẽ regem in¬
labefactare coeperunt: Perman& apud pluri¬
mos sincera mens & religio integra : & non nisidño
& dõ suo animadeuota. Necxp̃ianã fidẽ aliena

Expanded text:
licus uigor cecidit aut Christianae uirtutis aut fidei licus uigor cecidit aut Christianae uirtutis aut fidei robur elanguit, ut non supersit portio sacerdotum quae minime ad has rerum ruinas et fidei naufragia succumbat, sed fortis et stabilis honorem diuinae maiestatis et sacerdotalem dignitatem plena timoris obseruatione tueatur. meminimus et tenemus succumbentibus licet et cedentibus ceteris Mattathian legem Dei . uindicasse fortiter, Helian Iudaeis deficientibus adque a religione diuina recedentibus stetisse et certasse sublimiter, Danielem nec solitudine regionis alienae nec persecutionis adsiduae infestatione deterritum frequenter ac fortiter gloriosa edidisse martyria, tres item pueros nec annis nec minis fractos contra ignes Bablabefactare ceperunt, permanet apud plurimos sincera mens et religio integra et non nisi domino et Deo suo anima devota. Christianam fidem aliena
Abbreviated transcription (Latin):
lides & mastialis implicatitenent᷑: frustratales
episcopatũ sibiu surpare conant᷑: cũ manifestũ sit
eius modi homines. Nec ȩccła exp̃i posse prȩesse
Necdõ sacrificia offerre debere : Maximecũiam¬
pridem nobcũ et cũ omnib: omnino epĩs in toto
mundo constitutis etiã cornelius colleganr sacer¬
dos pacificus aciustis & mastrrio quoq dignatione
dñi honoratus de creuerit eius modi homines ad
pãenitentiã quidẽ agendã posse admiti. ab ordi¬
natione autẽ cleriatq: sacerdotali honore prohi¬
in nouissimis tẽporib aut lubrica fides nutat.
autdĩtimor inreligiosos uacillat : Aut pacifica
concordia non pseuerat : Praenuntiata sunthȩc
futura insaeculifine: et dñiuoceatq apłorũ con¬
testatione praedictũ est: Deficienteiã mundo atq
ad ꝓpinquante antixp̃o. bona quaeq: deficere.
mala uero & ad uersa proficere. Non sictamen
quãuis nouissimis tẽporib: in eccładĩ aut euange¬

Expanded text:
lides et Martialis implicati tenentur, frustra tales lides et Martialis implicati tenentur, frustra tales episcopatum sibi usurpare conantur, cum manifestum sit ejusmodi homines nec Ecclesiae Christi posse praeesse nec Deo sacrificia offerre debere; maxime cum jampridem nobiscum et cum omnibus omnino episcopis in totmundo constitutis etiam Cornelius collega noster, sacerdos pacificus ac iustus et martyrio quoque dignatione Domini honoratus, decreuerit eiusmodi homines ad paenitentiam quidem agendam posse admitti, ab ordinatione autem cleri adque sacerdotali honore prohiin nouissimis temporibus aut lubrica fides nutat aut Dei timor inreligiosus uacillat aut pacifica concordia non perseuerat. praenuntiata sunt haec futura in saeculi fine et Domini uoce adque apostolorum contestatione praedictum est deficiente iam mundo adque adpropinquante antichristo bona quaeque deficere, mala uero et aduersa proficere. Non sic tamen quamuis nouissimis temporibus in ecclesia Dei aut euange
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ : Qua propter siꝗđ scripsistis fr̃s dilectissimi
ut & felix et sabinus collegaenri ad seuerant. utq¬
quat alius felix decaesar augusta fidei cultor
ac defensor ueritatis. litterissuis significat: hasili¬
dis et mastialis nefando idolatriae libelloconta¬
minati sint : Basi lidis adhuc insuꝑ pra&erlibelli
maculã cũ infirmitate decũ ber&. in dm̃blasphe¬
mauerit. et seblasphemasse confessussit: et epis¬
copatũ proconscientiae suae uul nere spontede¬
ponens adagendã poenitentiã conuersussit
dm̃ de precans & satis gratulans. sisibi uellaico cõ¬
municare continger& : mastialis quoq pra&er
gentiliũ turpia & lutulenta conuiuia. incolle¬
gio diufrequentata. & filios in eodẽ collegio ex¬
terarũ gentiũ more apud profana sepulchra depo¬
sitos. & alienigenis consepultos actisetiã publice
habitis apud procurator ẽ ducenariũ optẽperais¬
sese i dolatriae. et xp̃mnegasse contestatussit
Cũq alia multa sint & grauia delicta quib hasi¬

Expanded text:
torem . VI Quapropter cum, sicut scripsistis, fratres dilectissimi, et ut Felix et Sabinus collegae nostri asseverant, utque alius Felix de Caesaraugusta fidei cultor ac defensor veritatis litteris suis significat, Basilides et Martialis nefando idololatriae libello contaminati sint, Basilides adhuc insuper, praeter libelli maculam, cum in infirmitate decumberet, in Deum blasphemaverit et se blasphemasse confessus sit, et episcopatum pro conscientiae suae vulnere sponte deponens ad agendam poenitentiam conversus sit, Deum deprecans, et satis gratulans si sibi vel laico communicare contingeret. Martialis quoque praeter gentilium turpia et lutulenta convivia in collegio diu frequentata et filios in eodem collegio exterarum gentium more apud profana sepulchra depositos et alienigenis consepultos, actis etiam publice habitis apud procuratorem ducenarium obtemperasse se idololatriae et Christum negasse contestatus sit, cumque alia multa sint et gravia delicta quibus Basi
Abbreviated transcription (Latin):
sed despecie inspeciem transi refacit moti ordinatissi¬
mo : Nonenĩ qua epiã eius pars adnihilũ redigisinitꝰ
cũ totũ capessat uisilla effectoria. nec laborante
Nec deside potentia dans utsit omne qđ ꝑ illã ẽ
inquantũ est : Qui obrem nemotã deuius arati¬
one deb&ee cui aut non sit cestũ corpore animũ
eẽ meliorem. aut quihoc concesso arbitr&ur
corpori non accidere ut corpus non sit ani¬
mo accidere ut animus non sit: Quod si non
accidit neq animus ẽẽ nisiuiuat potest Nũ¬
dicimus ea mostua quaeuita carent. attendat
qđ nullares seipsa car& : Est uit ẽ animus uita
quaedã : Vnde omne qđ animatũ est uiuere
Omneautẽ in animũ qđ animari potest mostu
animus mori: uãsicarere potest uita. non
animus sed nimatũ aliqđ est: Qđ si absurdũ ẽ
multominus hocgenus interitus formidandũ
est anima qdiut aeceste non est timendeseritun
pto uiiso dihc moritͥanimus cũeũ deserotuita

Expanded text:
sed de specie in speciem transire facit motu ordinatissised de specie in speciem transire facit motu ordinatissimo. Non enim quaepiam ejus pars ad nihilum redigi sinitur, cum totum capessat vis illa effectoria nec laborante nec deside potentia, dans ut sit omne quod per illam est, in quantum est: quamobrem nemo tam devius a ratione debet esse, cui aut non sit certum corpore animum esse meliorem, aut qui hoc concesso arbitretur corpori non accidere ut corpus non sit, animo accidere ut animus non sit. Quod si non accidit, neque animus esse nisi vivat, potest, nundicimus ea mortua quae vita carent; attendat quod nulla res seipsa caret. Est autem animus vita quaedam: unde omne quod animatum est, vivere; omne autem inanime quod animari potest, mortuanimus mori. Nam si carere poterit vita, non animus sed animatum aliquid est. Quod si absurdum est, multo minus hoc genus interitus timendum est animo, quod vitae certe non est timendum. Nam prorsus si tunc moritur animus, cum eum deserit vita
Abbreviated transcription (Latin):
ut iadsca localiter mou& ut abea substantio
quad otũ optin& sepirariqueat etilla effecto
fuusuacare non potest : quin id qd a ben factũ
etuetꝰ et specie carere non sinat qua ẽ inquabe¬
tucũq est : Quo deni ꝑsenon est si destituat abeo
ꝑqdest profeccononerit. Si non gossuruscli¬
pere i accepis se corpus cũ factuestensopsoua
proumoimmostal spbat si porest eẽ ꝑseipsũ
deserit  Sed corporis mutabilitas imerupno
eft qdipsius uniuersi corporis. uniuedieseno¬
tus fati sindicat : Vnde diligenterenspicier¬
bus quamutals natura in spicipotest ordita¬
tamut abilitate id qđ immutabileestuiquide¬
opuss hab& ullũ omnicopia sibiseipsoe isten¬
te quliamiotus omnis ad aliud est cuuis in dor
qđ mou&c: Ad estigit᷑s pecies uniuer so corpori
meliorenatura sufficiente atq: optinente quaefecn:
Qui reilla mutabilitas non adimitcorpori corpus ẽẽ

Expanded text:
ut ita dicam, localiter movetur, ut ab ea substantia ut ita dicam, localiter movetur, ut ab ea substantia quae locum obtinet, separari queat; et illa effectoria vis vacare non potest, quin id quod ab ea factum est, tueatur, et specie carere non sinat, qua est in quantumcumque est. Quod enim per se non est, si destituatur ab eo per quod est, profecto non erit: et non possumus dicere id accepisse corpus cum factum est, ut seiproximo immortalis probatur, si potest esse per seipsum. deserit. Sed corporis mutabilitas in promptu est, quod ipsius universi corporis universus motus satis indicat. Unde diligenter inspicientibus quantum talis natura inspici potest, ordinata mutabilitate id quod immutabile est imitaopus habet ullo, omni copia sibi seipso existente; quia motus omnis ad aliud est, cujus indiget quod movetur. Adest igitur species universo corpori, meliore natura sufficiente atque obtinente quae fecit: quare illa mutabilitas non adimit corpori corpus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sempiternũ. Nullus animus non sẽpiternusẽ :
et omnia sempiterna non sẽpiternis : Atsi qđ
ueredicit᷑ factũ est corpus. aliquoficiente fictũ
ẽ. Nec eo inferiore. Neq eni ess& potens ad
dandũei qđ facer& quicquid illud ẽ. qđ est id
qđ faciebat: Sed nepari quidẽ . Opost& enĩ fici¬
entẽ melius aliquidhabere ad faciendũ quã ẽ
idqđ facit: Nã degignente non absurdedicit᷑.
hoc eũ eẽ qđ est illud qđ ab eogignit᷑: Vniuersũ
igit᷑ corpus ab aliqua ui et natura potentiore
atq: meliore factũ est. Non utiq corporea: Nã
sicorpus a corporefactũ est. Non potuit uniuer¬
sũ fieri : Verissimũ enĩ qđ in exordio huius tati¬
otinationis posuimus. Nullã rẽa sepossefieri :
Haec autẽ uis & natura in corporea effectrix cor¬
poris uniuersi presente potentia ten& uni uersũ :
Nonenĩfecit atq discessit effectũq deseruit:
Ea qui ppe substantia quaecor pubronest aeti

Expanded text:
est sempiternum, nullus animus non sempiternus est.est sempiternum, nullus animus non sempiternus est.et omnia sempiterna non sempiternis. At si quod vere dicitur, factum est corpus; aliquo faciente factum est, nec eo inferiore. Neque enim esset potens ad dandum ei quod faceret, quidquid illud est quod est, id quod faciebat. Sed ne pari quidem: oportet enim facientem melius aliquid habere ad faciendum, quam est id quod facit. Nam de gignente non absurde dicitur, hoc eum esse, quod est illud quod ab eo gignitur. Universum igitur corpus ab aliqua vi et natura potentiore atque meliore factum est, non utique corporea. Nam si corpus a corpore factum est, non potuit universum fieri. Verissimum est enim quod in exordio ratiocinationis hujus posuimus, nullam rem a se posse fieri. Haec autem vis et natura incorporea effectrix corporis universi praesente potentia tenet universum. Non enim fecit, atque discessit effectumque deseruit. Ea quippe substantia quae corpus non est, neque,
Abbreviated transcription (Latin):
quanto speciosiusẽ atq pulchrius. Tamtoqint
nuse quantoq fedius acdeformius: qua e defec¬
diligenter acdiscutiendũ est. Nequis a ffirmet
animũtali defcctu interire : ut quos pecieadi¬
qua sua priuat dumstultus ost. credat intanos
Augeri possehancpriuationẽ ut omnimodo spe¬
ciespoli&animũ et ealabe adnihilũ redigat
cogitq interire : quã obremsi potuerimus ine¬
petrare ut ostendat᷑ necorpori quid ehocposse
accidere unt etiã caspecie priu&ur quacorpuse
iure fostasse obtinebimus multominus auferri
posse animo quo animuse : Si quidẽ nemose
bencinspexit qui no nomni corpori qua lelibe
animũ praeponendũ eefateat᷑: Sitigit᷑ nraera
tiorinationis exordiũ qđ nullares sẽ facit aut
eit am̃ ẽ. sempiternũ sit neces seest: Quã naturã
et excellentiã quis quisdat ullo corpori. uehem̃¬
ter errat quidẽ : Sed quid pugnamus : multo
enĩ magis eã dare animo cogim᷑ : Itasicorpusullũ

Expanded text:
quanto speciosius est atque pulchrius; tantoque minus quanto speciosius est atque pulchrius; tantoque minus est, quanto foedius ac deformius; quae defecdiligenter ac discutiendum est, ne quis affirmet animum tali defectu interire; ut quoniam specie aliqua sua privatur dum stultus est, credatur in tantum augeri posse hanc privationem, ut omni modo specie spoliet animum, et ea labe ad nihilum redigat cogatque interire. Quamobrem si potuerimus impetrare ut ostendatur, ne corpori quidem hoc posse accidere, ut etiam ea specie privetur qua corpus est; jure fortasse obtinebimus multo minus auferri posse animo quo animus est. Siquidem nemo se bene inspexit, qui non omni corpori qualemlibet animum praeponendum esse fateatur. 14. Sit igitur nostrae ratiocinationis exordium, quod nulla res se facit aut et tamen est, sempiternum sit necesse est. Quam naturam et excellentiam quisenter quidem. Sed quid pugnamus? multo enim magis eam dare animo cogimur. Ita si corpus ullum