comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opus patris. quia docuit filiꝰ dei. m̃s cibꝰ ẽ. ut fa¬
ciam uoluntatẽ patris mei qui me misit. & ꝑfici¬
am opus eiꝰ. Quid gͥ questionis ẽ. quia in meerit
filii subiectio. in quo imꝑfectũ opus ẽ. patris qr
non sũ ipse ꝑfectꝰ : Ergo qui imꝑfectũ opꝰ facio pa¬
tris: ipse filiũ facio subiectũ. S ñ ẽ. in iuria ista
s gr̃a. quia in eo qđ subicim᷑. nr̃ utiq ñ diuinita¬
tis ꝓfectus ẽ: ut subiciam᷑ legi. subiciamur gr̃ȩ.¬

Expanded text:
cibus est ut faciam 581 voluntatem Patris mei qui me misit, et perficiam opus ejus. Quid igitur quaestionis est, quia in me erit Filii subjectio, in quo imperfectum est opus Patris; quia non sum ipse perfectus? Ergo qui imperfectum opus facio Patris, ipse Filium facio esse subjectum? Sed non est injuria ista, sed gratia; quia in eo quod subjicimur, noster utique, non divinitatis est profectus; ut subjiciamur Legi, subjiciamur gr
Abbreviated transcription (Latin):
cit omĩa. ut sit ds̃ om̃ia & in om̃ibꝰ. Ergo qͥd dici¬
tis: Nc̃ subiecta ñ st̃ eiomĩa : Non subiecti scoꝵ
chori: Non angłi. qui in t̾ris posito ministra¬
bant: Non archangłi. qui etiã ad mariã aduen¬
tus dñici p̃nunciĩ mittebant᷑: Non om̃is militia
cȩlestium: Non cherubin & seraphin: Non thro¬
ni & dñationes. & potestates. quȩ uenerant᷑ &¬

Expanded text:
cit omnia; ut sit Deus omnia et in omnibus. Ergo quid dicicit omnia; ut sit Deus omnia et in omnibus. Ergo quid dicis? Nunc subjecta non sunt ei omnia? non subjecti sanctorum chori? non Angeli, qui in terris posito ministrabant ? non Archangeli, qui etiam ad Mariam adventus Dominici praenuntii mittebantur ? non omnis militia coelestis? non Cherubim et Seraphim, non Throni et Dominationes et Potestates
Abbreviated transcription (Latin):
patri ex tẽpore ius potestatis accidere. Nã si filiꝰ
nitatẽ subiciat᷑: gͦ & d̾s pat̾̃. si aliqͣndo plus poterit.
ut subiectũ scđm diuinitatẽ habeat filiũ: nc̃ in¬
terim minꝰ posse scđm int̾pretationẽ ur̃am. ne¬
cesse ẽ. estimet᷑. Quid aut̃ culpȩ cõmeruit filius.
ut postea scđd̾m diuinitatẽ subici posse credat᷑:
Nunquid scđm carnẽ ad dexterã patris sedere p̃-¬
ripuit. ut inuito patre sibi p̃rogatiuã paterni
solu uindicaret: S ipse ait. Om̃ĩa quȩ placita st̃
ei: facio semꝑ. Ergo si inom̃ib patri cõplacet filiꝰ.
cur subiciet᷑ qui ante subiectꝰ ñ erat : Uideamꝰ itaq
nẽ ñ diuinitatis illa. s nr̃a fiat in xp̃i timore
subiectio. plena gr̃ȩ & plena mysterii. Itaq rursꝰ
apłica u̾ba pendamꝰ. Cũ aut̃ subiecta in qt illi fu¬
erint omĩa: tc̃ & ipse subiectꝰ erit ei qui sibi subie¬

Expanded text:
Patri ex tempore jus potestatis accidere. Nam si Filius Patri ex tempore jus potestatis accidere. Nam si Filius nitatem subjiciatur: ergo et Deus Pater, si 580 aliquando plus poterit, ut subjectum secundum divinitatem habeat Filium, nunc interim minus posse secundum interpretationem vestram necesse est aestimetur. 166. Quid autem culpae commeruit Filius, ut postea secundum divinitatem subjici posse credatur? Numquid secundum carnem ad dexteram Patris sedere praeripuit, et, invito Patre, sibi praerogativam Paterni solii vindicavit? Sed ipse ait: Omnia quae placita sunt ei, facio semper . Ergo si in omnibus Patri complacet Filius, cur subjicietur qui ante subjectus non erat? 167. Videamus itaque ne non divinitatis illa, sed nostra fiat in Christi timore subjectio, plena gratiae, et plena mysterii. Itaque rursus Apostolica verba pendamus. Cum autem subjecta, inquit, illi fuerint omnia, tunc et ipse subjectus erit ei, qui sibi subje
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Si in diuinitate : nec inobediens ẽ. qr nonẽ
a patre discors. nec subiectꝰ. qr ñ ẽ. seruus. s uni
ꝓpͥo patri filiꝰ. Deniq cũ celũ crearet. t̾ram conde¬
ret: & potestatẽ exercebat & caritatẽ. Nullagͥ ser¬
uilis in xp̃i diuinitate subiectio. Si aut̃ nulla sub¬
iectio: uoluntas libera. Quod si eam subiectionẽ
putant filũ. quod cũ eiꝰ uoluntate om̃ia faciat
pater: discant hoc ipsũ eẽ. indiuiduȩ potestatis
argumentũ. q unitas uoluntatis ẽ: quȩ ñ cȩpit
extẽpore. s erat semꝑ. Ubi aut̃ unitas ꝑpetua uo¬
luntatis: non utiq ꝑpetuȩ temporalis subiectio¬
nis infirmitas. Si enĩ ꝑ naturã subiceret᷑: sẽꝑ
subiectꝰ maneret. Cũ uͭ subiciendꝰ dicat᷑ in tẽpore
dispensationis: gͦ susceptȩ ñ ꝑpetuȩ infirmi-¬
tatis erit illa subiectio. maxime cũ sepit̾na dei
uirtus non possit statũ mutare ꝓtẽpore. nec deo

Expanded text:
itis? Si in divinitate; nec inobediens est, quia non est itis? Si in divinitate; nec inobediens est, quia non est a Patre discors: nec subjectus, quia non est servus, sed unicus proprio Patri Filius. Denique cum coelum crearet, terram conderet, et potestatem exercebat et charitatem. Nulla igitur servilis in Christi divinitate subjectio. Si autem nulla subjectio, voluntas libera est. 165. Quod si eam subjectionem putant Filii, quia cum ejus voluntate omnia faciat Pater, discant hoc ipsum esse individuae potestatis argumentum; quia unitas voluntatis est, quae non coepit ex tempore, sed erat semper. Ubi autem unitas perpetua voluntatis, non utique temporalis subjectionis infirmitas. Si enim per naturam subjiceretur, semper subjectus maneret: cum vero subjiciendus dicatur in tempore, dispensationis ergo susceptae, non perpetuae infirmitatis erit illa subjectio; maxime cum sempiterna Dei virtus non possit statum mutare pro tempore, nec Deo
Abbreviated transcription (Latin):
in omĩbꝰ. Qd̃ etiã ad hebreos idẽ apłs dix̃. Nc̃ aut̃.
nondũ uidemꝰ omia illi eẽ. subiecta. Accipiamꝰ
sit xp̃i ad dm̃ patrẽ subiectio: ut in patre filiꝰ re¬
fundat᷑. Sigͦ ea erit uerbi subiectio. ut resoluat᷑
in patrẽ ds̃: uerbũ gͦ & quȩcũq patri filioq sub¬
iecta st̃÷ in patrẽ & in filiũ resoluent᷑. ut sit ds̃oũ
& in om̃ib creaturis. S absurdũ ẽ. dicere. Nongͥ
ꝑ refusionẽ subiectio. Alia st̃ enĩ quȩ sub iciunt᷑.
& utiq quȩ creata st̃. & aliꝰ cui fit illa subiectio.
Conticescant itaq seuȩ refusionis int̾pretes. Aiq
utinã & illitacerent. qui qm resolubile dĩ uͥbũ
deiq sapientiã ꝓbare ñ posst̃: infirmitatẽ diui¬
nitati sub iectionis ascribunt dicentes. qͥa scriptũe.
Cum aut̃ subiecta illi fuerint omĩa: tc̃ & ipse sib
endũ ẽẽ. script᷑a cõmemorat. Ergo nc̃ ÷ subiectus
dõ patri filius: In quo gͥ filiũ subiectũ fore dia¬

Expanded text:
d etiam ad Hebraeos idem Apostolus dixit: Nunc autem nondum videmus omnia illi esse subjecta . Accepimus sit Christi ad Deum Patrem subjectio, ut in Patrem Filius refundatur. Si ergo ea erit Verbi subjectio, ut resolvatur in Patrem Deus Verbum: ergo et quaecumque Patri Filioque subjecta sunt, in Patrem et Filium resolventur; ut sit Deus omnia et in omnibus creaturis. Sed absurdum est dicere: non igitur per refusionem subjectio. Alia sunt enim quae subjiciuntur, ea utique quae creata sunt: et alius, cui fit illa subjectio. Conticescant itaque saevae refusionis interpretes. 163. Atque utinam et illi tacerent, qui quoniam resolubile Dei Verbum, Deique sapientiam probare non possunt, infirmitatem divinitati subjectionis ascribunt, dicentes quia scriptum est: Cum autem subjecta illi fuerint omnia, tunc et ipse Filius iendum esse Scriptura commemorat: ergo nunc non est subjectus Deo Patri Filius. In quo igitur Filium subjectum fore dic
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodũ debeamꝰ acciꝑe: consideremꝰ. Quomͦ
enĩ subiectꝰ dĩ filiꝰ: Ut creatura uanitatiꝰ S im¬
piũ ÷ de diuinitatis substantia tale aliqͥd esti¬
mare. An quẽ ad modũ creatura omĩs deifilio.
quia ȩque scriptũ ẽ. omĩa subietisti sub pedib¬

Expanded text:
 consideremus. 155. Quomodo enim subjectus Dei Filius? Ut creatura vanitati? Sed impium est de divinitatis substantia tale aliquid aestimare. 156. An quemadmodum creatura omnis Dei Filio, quia aeque scriptum est: Omnia subjecisti sub pedib
Abbreviated transcription (Latin):
regno in quo patriarchȩ st̃ & ꝓpħȩ. de qͥb scͥptũ
est. cũ uideritis abraham & isaac & iacob & om̃s
ꝓpħas in regno dĩ: ut iã pleniore dei cognitione
patris filiꝰ regnat: quia pat̾ infilio. & in patre
filius. & in quo habitat filiꝰ habitat & pat̾. & in
Ergo sic̃ una domꝰ: ita & unũ regnũ. Eo usq aut̃
unũ patris & filuĩ regnũ ẽ: ut quod filius tradit
pat̃ accipiat. & qdđ pat accipit filiꝰ non amittat.
Ergo in uno regno unitas potestatis ẽ. Nemogͥ di

Expanded text:
e, de quibus scriptum est: Cum videritis Abraham, Isaac et Jacob, et omnes prophetas in regno Dei ; ut jam pleniore Dei cognitione Patris Filius regnat, quia Pater in Filio, et in Patre Filius: et in quo habitat Filius, habitat et Pater; et in Ergo sicut una domus, ita et unum regnum. Eousque autem unum Patris et Filii regnum est, ut quod Filius tradit, Pater accipit, et quod Pater accipiat, Filius non amittat. Ergo in uno regno unitas potestatis est. Nemo i
Abbreviated transcription (Latin):
potestate : utiq ñ potest exors ẽẽ. pat̾nȩ scien¬
tiȩ. cuiꝰ nequaquã exors ẽ. potestatis. cũ potestas
rit quasi sciret & nollet dicere. s neq angłos.
neq filiũ scire memorauerit. In t̾rogabo uos
& ego. qua causa in genesi ds̃ dicat. De scendam
itaq ut uideã scđm clamorẽ illoꝵ uenientẽ ad
me. sinconsũmabunt᷑. sin aut̃. ut sciã. Qua cau¬
sa etiã scriptura de dño dicat. & descendit dñs

Expanded text:
potestate, utique non potest exsors esse scientiae paterpotestate, utique non potest exsors esse scientiae paternae, cujus nequaquam exsors est potestatis; cum potestas rit, quasi sciret et nollet dicere: sed neque Angelos, neque Filium scire memoraverit ? Interrogabo vos et ego, qua causa in Genesi Deus dicat: Descendam itaque, ut videam secundum clamorem illorum venientem ad me, si consummabuntur: sin autem, ut sciam ? Qua causa e
Abbreviated transcription (Latin):
rati. quia nescitis qua hora filiꝰ hominis uen¬
turus ẽ. Nanq miles nisi bellũ in manib ẽẽ
cognoscat: pretendere ñ nouit in castris. Unde ali¬
bi quoq ipse dñs int̾rogatꝰ ab apłis inquã qͥ utiq
non sic̃ arriꝰ intelligebant. s filiũ dei fut᷑a scire
credebant. nã si sic hoc credidissent. nunquã
int̾rogassent. int̾rogatꝰ gͦ qñdo restitueret regnũ
isrł: non se nescire dixit. s ait. Non ẽ. ur̃m scire tẽ¬
pora & annos. quȩ pat̾ posuit in sua potestate.
Attende qͥd dixerit. Non ẽ. ur̃m scire. Lege it̾um.
cutus. de tẽporib aut̃ & mom̃tis fr̃s. ñ habetis in¬
quit opꝰ ut uob̾ scribamꝰ. Itaq ne apłs qͥdẽ ipse xp̃i
seruus dixit se nescire mom̃ta. s ñ opꝰ ẽẽ. doceri
matus. ut uirtꝰ xp̃i in uno qͦq pretendat. Cum
aut̃ dicit dñs de tẽporib quȩ pat̾ posuit in sua

Expanded text:
rati, quia nescitis qua hora Filius hominis venrati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Namque miles nisi bellum in manibus esse cognoscat, praetendere non novit in castris. 212. Unde alibi quoque ipse Dominus interrogatus ab apostolis, inquam, qui utique non sicut Arius intelligebant, sed Filium Dei futura scire credebant; nam nisi hoc credidissent, numquam interrogassent: interrogatus ergo quando restitueret regnum Israel, non se nescire dixit, sed ait: Non est vestrum scire tempora et annos, quae Pater posuit in sua potestate . Attende qcutus: De temporibus autem et momentis, fratres, non habetis, inquit, opus ut vobis scribamus . Itaque ne Apostolus quidem ipse Christi servus dixit se nescire momenta, sed non opus esse doceri pomatus; ut virtus Christi in unoquoque praetendat. Cum autem dicit Dominus: De temporibus quae Pater posuit in sua
Abbreviated transcription (Latin):
on ignorantiȩ ẽẽ. s sapientiȩ. Nob̾ enĩ scire
on ꝓderat. Ut dũ certa fucuri iudicii mom̃ta
escimꝰ: sẽꝑ tanquã in excubiis constituti. &
n quadã uirtutis specula collocati: peccandi
onsuetudinẽ declinemꝰ. ne nos int̾ uitia dies
ñi deprehendat. Non enĩ ꝓdest scire. s metue¬
e quod futurũ ẽ. Scriptũ ẽ. enĩ. Noli alta sa
tati hominum quȩ ꝓxima erat iudicio. uidet᷑
disciplinã p̾scripsisse uiuendi. Suꝑioris tẽporis.
aut iustꝰ eẽt remissior: aut peccator securior.
Nanq adulter. nisi cotidianã penã metuat : ñ
potest ab adulterandi cupiditate desinere. Nec
latro obsessoꝵ saltuũ secreta deserere: insisciat
sibi mom̃tis om̃ib imminere suppliciũ. Plerũq
enim quib incentiuũ ẽ. impunicas: timor te¬
dio est. Ideo gͦ dixi quia scire ñ ꝓderat. immo
ꝓderat ignorare. ut ignorantes timeremꝰ. ut
obseruantes em̃daremur. sic̃ ipse dix̃. Estote pa¬

Expanded text:
sed sapientiae. Nobis enim scire non proderat; ut dum certa futuri judicii momenta nescimus, semper tamquam in excubiis constituti, et in quadam virtutis specula collocati, peccandi consuetudinem declinemus; ne nos inter vitia dies Domini deprehendat. Non enim prodest scire, sed metuere quod futurum est; scriptum est enim: Noli alta sapaetati hominum quae proxima erat judicio, videretur disciplinam praescripsisse vivendi; superioris temporis aut justus esset remissior, aut peccator securior. Namque adulter nisi quotidianam poenam metuat, non potest ab adulterandi cupiditate desinere: nec latro obsessorum saltuum secreta deserere, nisi sciat sibi momentis omnibus imminere supplicium. Plerumque enim quibus incentivum est impunitas, timor taedio est. 211. Ideo ergo dixi quia scire non proderat, immo proderat ignorare; ut ignorantes timeremus, ut observantes emendaremur, sicut ipse dixit: Estote pa
Abbreviated transcription (Latin):
Pinfra. Terrȩmotꝰ inquit magni ert̃ ꝑ loca sin¬
ula. & fames & pestilentia. troresq de cȩlo &
gna magna erunt. Itaq & ꝑsonas exp̃ssit & signa.
uo aut̃ modo uł circũdaturos exercitꝰ ierłm di¬
it. uł implenda tẽpora gentiũ. & quo ordine :¬
uangłicȩ utiq lectionis attestatione reserat᷑.

Expanded text:
infra: Terrae motus, inquit, magni erunt per loca singula, et fames, et pestilentia, terroresque de coelo, et signa magna erunt . Itaque et personas expressit et signa. 208. Quo autem modo, vel circumdaturos exercitus Jerusalem dicat, vel implenda tempora gentium, et quo ordine, Evangelicae utique lectionis attestatione reseratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut pat̾. Ꝙ ideo nequis uł duos deos crederet. uł discre¬
tionẽ potestatis induceret: unũ se ẽẽ cũ patre dixit.
rex est. & filiꝰ regis. Nongͦ seruus ẽ. dĩ filiꝰ. Om̃is aut̃
creatura seruit. S ñ seruit dĩ filiꝰ: qui ex serius fi

Expanded text:
ut Pater. Et ideo ne quis vel duos deos crederet, vel discreut Pater. Et ideo ne quis vel duos deos crederet, vel discretionem potestatis induceret, unum se esse cum Patre dixit. rex est et filius regis: non ergo servus est Dei Filius. Omnis autem cre
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ȩqualis dõ. ȩqualis aut̃ filiꝰ. Nongͦ creat᷑a
filius. Om̃is creatura mutabilis. s ñ mutabilis dei
filiꝰ. Nongͦ creatura di filiꝰ. Om̃is creat᷑a accidentia
& boni & mali recipit suȩ capacitate naturȩ. eadẽ¬
q decessionẽ sentit. Dĩ aut̃ filio niclail potest ex
eiꝰ diuinitate. uł decedere uł accedere. Nongͦ cre¬
atura dĩ filiꝰ. Om̃e opꝰ suũ adducet ds iniudiciũ.
s dĩ filiꝰ ñ adducit᷑ in iudiciũ. qr ipse iudicat. Nongͦ
creatura dĩ filiꝰ. Postremo ut unitatẽ intelligas:
de ouib dicens saluator. nullus in qͥt rapit eas de
manumea. Pat̃ qđ dedit mͥ maiꝰ om̃ib ẽ. & nemo
potest raꝑe de manu patris mei. Ego & pat̃ unũ sumꝰ.
Sic iuuificat filiꝰ ut pater. Sic̃ enĩ pat̾ suscitat mor¬
tuos & uiuificat: sic & filiꝰ qͦs uult uiuificat. Sic susci¬
tat filiꝰ ut pat᷑. sic conseruat filiꝰ ut pat᷑. Qui ñ impar ÷
gr̃a. quomͦ impar est potestate : Sic etiã ñ ꝑdit filius.

Expanded text:
reatura aequalis Deo, aequalis autem Filius: non ergo creatura Filius. 140. Omnis creatura mutabilis: sed non mutabilis Dei Filius: non ergo creatura Dei Filius. 141. Omnis creatura accidentia et boni et mali recipit suae capacitate naturae, eademque decessionem sentit: Dei autem Filio nihil 576 potest ex ejus divinitate vel decedere et Deus in judicium , sed Dei Filius non adducitur in judicium; quia ipse judicat: non ergo creatura Dei Filius. 143. Postremo ut unitatem intelligas, de ovibus dicens Salvator: Nullus, inquit, rapit eas de manu mea. Pater quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus ic vivificat Filius, ut Pater: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat; sic et Filius quos vult, vivificat . Sic suscitat Filius, ut Pater: sic conservat Filius, ut Pater. Qui non impar est gratia, quomodo impar est potestate? Sic etiam non perdit Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
dant. cũ ipsi pacris sui diaboli oꝑa incorporalit̃
uideant: sic̃ de eoꝵ consortib uideis dñs declara¬
uit dicens. Uos quod uidistis patrẽ ur̃m facientẽ.
facitis. Cum utiq ñ quia diabolũ oꝑantẽ uid̾int.
s quia arbitria eiꝰ fecerint. arguant᷑: inuisibilit̃
iniis scđ̾m iniquitatẽ suam. diabolo oꝑante pecca¬
doꝵ. Cȩterũ satis ꝓbatũ ẽ. scripturarũ exemplis.
ad unitatẽ maiestatis ꝑtinere diuinȩ. qđ & pater
maneat in filio. & ea quȩ loquit᷑ filiꝰ. apatre uideat᷑
audisse. Unitatẽ aut̃ maiestatis quib aliis possumꝰ
intelligere. quã quod eadẽ patri & filio deferunt᷑:
Nam quid p̃cellentiꝰ potest dici. quã qd̃ apłs dixit.
dñm maiestatis crucifixũ : filiꝰ gͦ ẽ. & ds̃ maie¬
statis. & dñs maiestatis.S ñ creaturis subiecta ma¬
iestas. Non gͦ creatura filius. filiꝰ pat̾̃nȩ ẽ. imago
substantie. Omĩs aut̃ creat᷑a dissimilis suꝑnȩ subȩ.¬

Expanded text:
diaboli opera incorporaliter videant. Sicut de eorum consortibus Judaeis Dominus declaravit dicens: Vos quod vidistis patrem vestrum facientem, facitis ; cum utique non quia diabolum operantem viderint, sed quia arbitria ejus fecerint, arguantur, invisibiliter in his secundum iniquitatem suam diabolo operante pecca. Caeterum satis probatum est Scripturarum exemplis ad unitatem majestatis pertinere divinae, quod et Pater maneat in Filio; et ea quae loquitur Filius, a Patre videatur audisse. Unitatem autem majestatis quibus aliis possumus intelligere, quam quod eadem Patri et Filio deferuntur? Nam quid praecellentius potest dici, quam quod Apostolus dixit Dominum majestatis crucifixum? 137. Filius estatis, et Dominus majestatis; sed non creaturis subjecta majestas: non ergo creatura Filius. 138. Filius paternae est imago substantiae : omnis autem creatura dissimilis supernae sub
Abbreviated transcription (Latin):
& filius. & quicqͥd loqͥt᷑ filiꝰ. loquit᷑ & pat̾: qr una essen¬
tia. & una oꝑatio trinitatis ẽ. Sic̃ enĩ pat̾ uidet᷑ in filio.
non utiq specie corporali. s unitate diuinitatis: ita
etiã pat̃ loquit᷑ in filio. non tẽporali uoce nec corpo¬
rali sono. s oꝑis unitate. Neniq cũ dixisset. pat̾ qͥ¬
mẽ. Alioquin ꝓpt̾ oꝑa ipsa credite. Hic intellectꝰ¬

Expanded text:
loquitur Filius, loquitur et Pater; quia una sententia et operatio Trinitatis est. Sicut enim Pater videtur in Filio, non utique specie corporali, sed unitate divinitatis; ita etiam Pater loquitur in Filio, non temporali voce, nec corporali sono, sed operis unitate. Denique cum dixisset: Pater qume. Alioquin propter opera ipsa credite mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dĩ filiũ deducimꝰ. ut nisi quȩ audierit fad
aut loqui nesciat. & prescriptã agendi loquend
ei putemꝰ ẽe̾ mensurã. qr scriptũ ẽ. ex meipsoni
sum locutꝰ. & infra. sic̃ dixit mͥ pat̾ ita loqͦr:S
obedientiã carnis. aut ad fidẽ unitatis ista rest
Pleriq enĩ doctiores. & audire filiũ. & dicere aliꝰͥ
filio patrẽ. accipiunt ꝑ unitatẽ nat᷑e. Qđ ene
ꝑ unitatẽ uoluntatis nouit filiꝰ patrẽ uelle: a

Expanded text:
itatem Dei Filium deducemus, ut nisi quae audierit, facere aut loqui nesciat: et praescriptam agendi loquendique ei putemus esse mensuram; quia scriptum est: Ex me ipso non sum locutus ; et infra: Sicut dixit mihi Pater, itaobedientiam carnis, aut ad fidem unitatis ista referantur. Plerique enim doctiores et audire Filium, et dicere aliquid Filio Patrem accipiunt per 575 unitatem naturae, quod enim per unitatem voluntatis novit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
uicerat: signa fidei atq uexillũ dñicȩ passionis a¬
tollens. coccũ in fenestra ligauit. ut speciesen¬
oris mystici quȩ foret mundũ redẽptura uer¬
naret. Ita foris iħc nom̃ fuit preliantib ad ua¬
riam. intus species dñicȩ passionis ꝑiclitantib a
salutem. Unde quia intellexit raab cęleste mil¬
rium: dicit dñs in psalmo. Memor ero raab bab¬

Expanded text:
vicerat, signa fidei atque vexilla Dominicae passionis atvicerat, signa fidei atque vexilla Dominicae passionis attollens, coccum in fenestra ligavit; ut species cruoris mystici quae foret mundum redemptura, vernaret . Ita foris Jesu nomen fuit praeliantibus ad victoriam, intus species Dominicae passionis periclitantibus ad salutem. Unde quia intellexit Rahab coeleste mysterium, dicit Dominus in psalmo. Memor ero Rahab et Bab
Abbreviated transcription (Latin):
se ñ hab̾e. nc̃ uoluntatẽ suã se ñ querere. nc̃ testi¬
moniũ suũ uerũ ñ eẽ. nc̃ uerũ eẽ. significans. Nã
ipse ait. Si ego testimoniũ ꝑhibeo de meipso:
testimoniũ meũ ñ ÷ uerũ. & ipse in posteriorib
ait. Et si ego cestimoniũ ꝑhibeo de mẽ: uerũ ẽ. testi¬
dñe tħu. cui credidit in cruce licet positus. & int̾
confessi sceleris supplicia constitutꝰ merita latronis
paulus. qui ideo recepit oculos qr credidit. qͦs ami¬
serat antequã crederet: Errauit ne etiã iesus na.¬
ue qui ducẽ militiȩ cȩlestis agnouit. s pꝰea quã
credidit statim uicit. dignꝰ qui fidei p̾lio trium¬
pharet: Deniq ñ hęratas acies in bello ꝓduxit.
nec ariete cȩterisq torm̃toꝵ machinis. sed tubar
septẽ sacerdotaliũ sono. muroꝵ hostiliũ septa depi¬
suit. Ita bellũ immane confecit tubȩ clangor. en¬
fula sacerdotis. Uidit hoc meretrix. & quȩ ine¬
cidio ciuitatis remedia desꝑaret salutis. qͥa fias

Expanded text:
n habere, nunc voluntatem suam se non quaerere: nunc testimonium suum verum non esse, nunc verum esse significans. Nam ipse dixit: Si ego testimonium perhibeo de me ipso, testimonium meum non est verum . Et ipse in posterioribus ait: Et si ego testimonium perhibeo de me, verum est testi cui qui credidit, in cruce licet positus, et inter confessi sceleris supplicia constitutus, merita latronis est ergo Paulus, qui ideo recepit oculos, quia credidit, quos amiserat, antequam crederet ? 127. Erravitne etiam Jesus Nave, qui ducem militiae coelestis agnovit? Sed posteaquam credidit, 574 statim vicit, dignus qui fidei praelio triumpharet. Denique non aeratas acies in bella produxit, nec ariete, caeterisque tormentorum machinis, sed tubarum septem sacerdotalium sono, murorum hostilium septa deposuit. Ita bellum immane confecit tubae clangor, et infula sacerdotis . 128. Vidit hoc meretrix, et quae in excidio civitatis remedia desperaret salutis, quia fides
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in hoc erit subiectꝰ in nob̾. Querimꝰ qua causa.
uc neq angłi. neq uirtutes. neq altitudo.
neq ꝓfundũ. neq p̃sentia. neq futura. neq
creatura alia separare nos possit akaritate quȩ
lam exceptã ẽẽ. creaturã. s istis quas supͣ dixit.
om̃em si qua ẽ. annumeratã ẽẽ. Simul etiã¬

Expanded text:
usa? Ut neque angeli, neque virtutes, neque altitudo, neque profundum, neque praesentia, neque futura, neque creatura alia separare nos possit a charitate Deilam exceptam esse creaturam: sed istis, quas supra dixit, omnem, si qua est, annumeratam esse. 585
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequat᷑. & dĩ clarificatꝰ ẽ. in eo. Ego excusatio¬
nem habeo de filio hominis. ille de patre ñ ht̃. quia
pat̃ ñ suscepit carnem. Excusationẽ habeo & ñ utor.
ille ñ ht̃ & calũnat᷑. Aut simplicit᷑ me paciat᷑ intel¬
ligere: aut ad carnẽ referre quȩ carnis st̃ Piamens.
quȩ legunt᷑ scđ̾m carnẽ diuinitatẽq distinguit. sa¬
crilega confundit. & ad diuinitatis detorquet in¬
iuriam: ꝗcqͥd scđ̾m humilitatẽ carnis est dictum.

Expanded text:
quid sequatur: Et Deus clarificatus est in eo. Ego excusationem habeo de Filio hominis, ille de Patre non habet; quia Pater non suscepit carnem. Excusationem habeo, et non utor: ille non habet, et calumniatur. Aut simpliciter me patiatur intelligere, aut ad carnem referre quae carnis sunt. Pia mens, quae leguntur secundum carnem divinitatemque, distinguit: sacrilega confundit, et ad divinitatis detorquet injuriam, quidquid secundum humilitatem carnis est dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
fotinũ. filiꝰ dauid ÷ c̃tͣ marcionẽ. filiꝰ dĩ ẽ. contra
paulũ samosatenũ. filiꝰ dauid ÷ contͣ ualentinũ.
filiꝰ dĩ ẽ. contͣ arriũ atq sabelliũ gentilis erroris
heredes. dñs dauid est contͣ iudeos qui dĩ filiũ
in carne cernentes. hominẽ tantumͦ impio fu¬
dauid idem atq unꝰ ẽ. filiꝰ. quia incarnationis
dĩ mysteriũ uniuersȩ salus ẽ. creaturȩ. scđmod
scriptũ ẽ. Ut sine dõ ꝓ omĩb gustaret mortẽ
Id est qđ creatura om̃ĩs sine passione aliqua dui¬
nitatis. dominici sanguinis redĩda sit p̾cio.
ut alibi ht̃. Omĩs creacura lib̾ abit᷑ a seruitute

Expanded text:
ntra Paulum Samosatenum: 570 Filius David est contra Valentinum: Filius Dei est contra Arium atque Sabellium gentilis erroris haeredes: Dominus David est contra Judaeos, qui Dei Filium in carne cernentes, hominem tantummodo impio fuPatris et David idem atque unus est Filius; quia incarnationis Dei mysterium universae salus est creaturae; secundum quod scriptum est: Ut sine Deo pro omnibus gustaret mortem , id est, quod creatura omnis sine passione aliqua divinitatis Dominici sanguinis redimenda sit pretio, ut alibi habet: Omnis creatura liberabitur a servitute
Abbreviated transcription (Latin):
infilio. qui conficet᷑ patrẽ. Nam qui filiũ nescit: nec
patrẽ nouit. Omĩs enĩ qui negat filiũ: nec patrẽ ht̃.
hominẽ tantum quẽ uidetis. Non enĩ in homĩnẽ tan¬
tũmodo credendũ asseruit: s ut credas qr iħc xp̃c.¬
pͥncipiũ ht̃. s sũ inquit ipse pͥncipiũ. qđ loqͦr uob̾.¬
est credere quod negauerit in se ẽẽ credendũ. cũ ipse
dixerit. ut om̃is qui credit in me in tenebris ñ ma¬
neat. & alibi. Hȩc ẽ. enim uoluntas patris mei qui
me misit. ut om̃is qui uidet filiũ & credit in eum
habeat uitã ȩternã. & alibi. Credite indm̃. & in
me credite. Nemo gͦ filiũ sine patre accipiat: qͥa
filiũ legimꝰ. Habet patrẽ filiꝰ. s ñ tẽporalẽ. ñ ex
passione. ñ ex conceptione. ñ exgr̃a. Generationẽ
legi. ñ legi conceptionẽ. & pat̃ dic̃ genui. ñ creaui.¬

Expanded text:
in Filium, qui confitetur et Patrem. Nam qui Filium nescit, nec in Filium, qui confitetur et Patrem. Nam qui Filium nescit, nec Patrem novit; omnis enim qui negat Filium, nec Patrem habethominem tantummodo, quem videtis: non enim in hominem tantummodo credendum asseruit, sed ut credas quia principium habet: sed sum, inquit, ipse principium quoest credere quod negaverit in se esse credundum, cum ipse dixerit: Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat ; et alibi: Haec est enim voluntas Patris mei qui me misit, ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam ; et alibi: Creditis in Deum, et in me credite . 123. Nemo ergo Filium sine Patre accipiat, quia Filium legimus. Habet Patrem Filius, sed non temporalem, non ex passione, non ex conceptione, non ex gratia. Generationem legi, non legi conceptionem. Et Pater dicit, genui ; non di
Abbreviated transcription (Latin):
quam̾ ordinẽ: pͥncipio filiũ posuit. in scđo patrem.
S uerboꝵ ordo sepe mutat᷑. & ido ñ debes uł de or¬
dine uł de gradu patri dõ & filio eiꝰ facere questio¬
nem. cũ scđ̾m diuinitatẽ diuisio nulla sit unitatis.¬
negant in xp̃m ẽẽ. credendũ. dicentes scͥptũ
ẽẽ. Qui in me credit: non credit in me. s in eũ qͥ
me misit. Hanc gͦ expectabã confessionẽ. Qͥd me
quib dã ambagib ludebatis : Sciam mͥ adũ̾sũ
gentiles ẽẽ. conflictionẽ. S illi conu̾tunt᷑ uos
non conu̾̃timini. Illi sicredant. saluũ ẽ. sacram̃tũ.
uos ꝑdidistis acceptũ. aut nec ceptũ fortasse s fictũ.
Scriptũ ẽ. inqͥunt. Qui in me credit: ñ credit in mẽ. s¬
in eũ qͥ me misit. S uidete quid sequat᷑. & iudete sic
quẽ ad modũ sedĩ filiꝰ uult uideri. Sequit᷑ enĩ. E qui
uidet me: uidet eũ qͥ me misit. Hoc ẽ. quia pat̾ uidet᷑
infilio. Exposuit gͥ id quod ante p̃misit. qr ille credit

Expanded text:
primo Filium posuit, in secundo Patrem. Sed verborum ordo saepe mutatur; et ideo non debes vel de ordine, vel de gradu Patri Deo et Filio ejus facere quaestionem, cum secundum divinitatem divisio nulla sit unitatis.negant in Christum esse credendum, dicentes scriptum esse: Qui in me credit, non credit in me, sed in eum qui me misit . Hanc ego exspectabam confessionem, quid me quibusdam ambagibus ludebatis? Sciebam mihi adversum gentiles esse contentionem: 573 sed illi convertuntur, vos non convertimini. Illi si credant, salvum est sacramentum: vos perdidistis acceptum; et nec coeptum fortasse, sed fictum. 120. Scriptum est, inquiunt: Qui in me credit, non in me credit, sed in eum qui me misit. Sed videte quid sequatur, et videte sic quemadmodum se Dei Filius vult videri; sequitur enim: Et qui videt me, videt eum qui me misit , hoc est, quia Pater videtur in Filio. Exposuit igitur id quod ante praemisit, quia ille credit
Abbreviated transcription (Latin):
los suos moysen & heliam apparuisset in gła: mo¬
nuerat discipłos nẽcui dicerent qđ uidissent. Itaq
si possibile ñ erat hominib uł creaturis ceteris hoc
mereri: non debet uideri filiꝰ minꝰ posse. qͥa non
dedit apłis. qđ nec pat hominib uł creat᷑is cȩt̾is
dedit. Aut dicant cui hoꝵ dederit pat̃. Non utiq
angłis. dde quo script᷑a dicit. qr om̃s angłi stabant
in circuitu sedis. Deniq gabriel stare sẽ dixit: sic̃
sedem maiestatis sedent: s ut dixit scriptura. in cir¬
cũitu sedis. Sedes enĩ aliȩ. uiginti quattuor st̃.¬
& ut habes in apocalypsi ioħis: & supra sedem ui¬
ginti quattuor seniores sedentes. In euangłio qͦq
ipse dñs dicit. Cum sederit filiꝰ hominis in sede ma
iestatis suȩ: sedebitis & ipsi suꝑ sedes duodecim.
uidicantes duodecĩ trib isrł. Nongͦ sedis suȩ dix̃
apłis dari posse consortiũ. s alias illas sedes esse

Expanded text:
los suos Moysen et Eliam apparuisset in gloria, molos suos Moysen et Eliam apparuisset in gloria, monuerat discipulos, ne cui dicerent, quod vidissent . 73. Itaque si possibile non erat hominibus vel creaturis caeteris hoc mereri, non debet videri Filius minus posse, quia non dedit apostolis, quod nec Pater hominibus vel creaturis caeteris dedit. Aut dicant cui horum dederit Pater. Non utique angelis, de quibus Scriptura dicit quia omnes angeli stabant in circuitu sedis . Denique Gabriel se stare dixit, sicut sedem majestatis sedent: sed, ut dixit Scriptura, in circuitu sedis; sedes enim aliae viginti et quatuor sunt, ut habes in Apocalypsi Joannis: Et supra sedem viginti quatuor seniores sedentes . In Evangelio quoque ipse Dominus dicit:  sedebitis et ipsi super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Non ergo sedis suae dixit apostolis dari posse consortium, sed alias illas sedes esse
Abbreviated transcription (Latin):
uitã habeamꝰ ȩt̃nam. Cum aut̃ incognitione fi¬
lũ dĩ honor illiꝰ. nr̃ aut̃ ñ illiꝰ sit ꝓfectꝰ: siquis
putat qr dĩ uirtus illo honore cumulat᷑. necesse
ẽ. etiã dm̃ patrẽ credat posse cumulari. qr & ipse
ꝑ cognitionẽ nr̃am clarificat᷑ sic̃ filiꝰ. iuxta qđ
scriptũ ẽ. dicente filio. Ego te clarificaui suꝑt̾rã.
Ergo si possibile aliquid erat qđ petebat᷑: in potesta¬
te utiq filuĩ fuit. S tam̃ ostendant si possibile putant.
qui de hominib aut cȩt̃is creaturis ad dexterã aut
ad sinistrã dĩ sedeat. Pat enim dicit filio. Sede ad dex¬
terã meam.Itaq siquis ad dexterã filio sedet: int̃
ipsũ utiq & patrem. ut humano usuloquam. filiꝰ
s noluit dicere. qđ homines secũ sedere ñ possint.
Siquidẽ diumã suãgłam. celari priꝰquã resurgeret.
non diuulgari cupiebat. Nã & supra cũ int̾ famu¬

Expanded text:
vitam habeamus aeternam . 70. Cum autem in cognitione Fivitam habeamus aeternam . 70. Cum autem in cognitione Filii Dei honor illius, noster autem non illius sit profectus, si quis putat quia Dei virtus illo honore cumulatur, necesse est etiam Deum Patrem credat posse cumulari; quia et ipse per cognitionem nostram clarificatur sicut Filius, juxta quod scriptum est, dicente Filio: Ego te clarificavi super terram . Ergo si possibile aliquid erat quod petebatur, in potestate utique Filii fuit. 71. Sed tamen ostendant, si possibile putant, qui de hominibus aut caeteris creaturis, aut ad dexteram, aut ad sinistram Dei sedeat; Pater enim dicit Filio: Sede ad dexteram meam . Itaque si quis ad dexteram Filio sedet, inter ipsum utique et Patrem, ut humano usu loquamur, Filsed noluit dicere quod homines sedere secum non possint; si quidem divinam suam gloriam celari, priusquam resurgeret, non divulgari cupiebat. Nam et supra cum inter famu
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo petieritis in nomine meo hoc faciã. Quero nẽ¬
utrũ possibile aliquid humanȩ conditioni aut ali¬
cui creaturȩ an impossibile. putent a zebedei con¬
iuge & filiis postulatũ. Si possibile: quomͦ ad sini¬
stram suã uł ad dexterã imꝑtiendȩ apłis sedis
non habuit potestatẽ. qui om̃ia fecit ẽẽ quȩ non
erant: Aut quomͦ non poterat iudicare de meri¬
tis hominũ. cui pat̃ dedit om̃e iudiciũ: Notũ ẽ.
quẽ ad modũ dederit. Nam quomͦ quasi indigens
accepit filiꝰ. qui om̃ia creauit ex nichilo: Quoꝵ
gͥ naturas fecerat. eoꝵ iudiciũ non habebat:
Dedit aut̃ pat̾ filio om̃e iudiciũ: ut om̃s inquit
honorificent filiũ sic̃ honorificant patrẽ. Hongͥ
potentia filii. s cognitio nr̃a ꝓfecit. Neq enĩali¬
quid ad substantiã eiꝰ accedit. s ad nr̃am utilita¬
tem quoda nob cognoscit᷑. ut cognoscendoᷤ. filiũ.

Expanded text:
ab eo petieritis in nomine meo, hoc faciam. CAPUT ab eo petieritis in nomine meo, hoc faciam. CAPUT utrum possibile aliquid humanae conditioni, aut alicui creaturae, an impossibile putent a Zebedaei conjuge et filiis postulatum? Si possibile, quomodo ad sinistram suam vel ad dexteram impertiendae apostolis sedis non habuit potestatem, qui omnia fecit esse, quae non erant? Aut quomodo non poterat judicare de meritis hominum, cui Pater dedit omne judicium? 69. Notum est quemadmodum dederit : nam quomodo quasi indigens accepit Filius, qui omnia creavit ex nihilo? Quorum igitur naturas fecerat, eorum judicium non habebat? Dedit autem Pater Filio omne judicium; Ut omnes, inquit, honorificent Filium, sicut honorificant Patrem . Non igitur potentia Filii, sed cognitio nostra proficit: neque aliquid ad substantiam 564 ejus accedit, sed ad nostram utilitatem, quod a nobis cognoscitur; ut cognoscendo Dei Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
uit: dicant utrũ & illic putent patri aliquia dero¬
gatum. quia dixit in euangłio filiꝰ de patre. pat̃ ñ
iudicat quenquã. Quod fi sacrilegũ putamꝰ credere :¬
quia pat̾ ita iudiciũ detulit filio ut ipse ñ habeat.
habet enĩ. nec potest amitere qđ naturalit̾ habet
diuina maiestas: sacrilegũ utiq estimare debemꝰ.
qi ñ pot̃ filiꝰ dare quicqͥd aut homines mereri posit̃
aut quȩuis acciꝑe creat᷑a. presertu cũ ipse dixerit.
Ego ad patrẽ uado: & quod cũq ab eo petieritis in no¬
mine meo. hoc faciã. Si enĩ qđ pat̾ dare potest. filiꝰ
ñ potest : mentita ẽ. gͦ ueritas. & ñ pocest facere
quicqͥd in nomine eiꝰ pat̃ fuerit obsecratꝰ. Necem̃ ido
dixit quib paratũ ẽ. a patre meo: ut tantũmodo
a patre poscat᷑. Nam om̃ia quȩcunq apatre fuerint
postulata: se donare memorauit. Deniq ñ dixit
quodcũq ame petieritis hoc faciet: s quodcunq

Expanded text:
vit; dicant utrum et illic putent Patri aliquid derovit; dicant utrum et illic putent Patri aliquid derogatum, quia dixit in Evangelio Filius de Patre: Pater non judicat quemquam . 67. Quod si sacrilegum putamus credere quia Pater ita judicium detulit Filio, ut ipse non habeat; habet enim, nec potest amittere quod habet naturaliter divina majestas: sacrilegum utique aestimare debemus quia non potest Filius dare quidquid aut homines mereri possunt, aut quaevis accipere creatura; praesertim cum ipse dixerit: Ego ad Patrem vado, et quodcumque ab eo petieritis in nomine meo, hoc faciam . Si enim quod Pater dare potest, Filius non potest, mentita est ergo veritas, et non potest facere quidquid in nomine ejus Pater fuerit obsecratus. Nec enim ideo dixit: Quibus paratum est a Patre meo, ut tantummodo a Patre poscatur: nam omnia quaecumque a Patre fuerint postulata, se donare memoravit. Denique non dixit: Quodcumque a me petieritis, hoc faciam; sed: Quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
alta sapientia & bona karitas. Uolens enĩ osten¬
dere quia ñ ꝑfunctoriã rem aliquã discipłi postu¬
larent. s eam quã impetrare ñ possent: p̃rogati¬
uamesꝰ paternȩ honorificentiȩ reseruauit. non
metuens ne quid iuri ꝓprio denegaret: qͥ ñ rapinã
arbitratꝰ ẽ. se ȩqualẽ deo. Simul diligens discipłos.
quia sic̃ habes usq in finẽ dilexit eos: noluit his
quos diligeret uideri qđ peterent denegasse.
Sc̃s & bonꝰ dñs. qui mallet aliqͥd dissimulare: qͣm¬
sunt. Deniq ut agnoscatis ñ infirmitatis s indul¬
gentiȩ ẽẽ quia dixit non ẽ. meũ dare uob̾: ubi
sine matre filũ zebedei rogant. nichil de patre
dixit. Sicemi habes. Nonẽ. meũ dare uob̾: si qͥb
paratũ ẽ. Ita marcus euanglista posuit. Ubi ũ mater
patre meo: qr maiorẽ indulgentiã maternꝰ poscebat
affectꝰ. Qd si putant dicendo. quib paratũ ẽ. apatre
meo. quia aut patri tribuit. aut sibi aliquid deroga¬

Expanded text:
alta sapientia et bona charitas! Volens enim ostendere quia non perfunctoriam rem aliquam discipuli postularent, sed eam quam impetrare non possent, praerogativam ejus paternae honorificentiae reservavit: non metuens, ne quid juri proprio derogaret, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; simul diligens discipulos, quia, sicut habes, usque in finem dilexit eos , noluit iis quos diligeret, videri quod peterent denegasse: sanctus et bonus Dominus, qui mallet aliquid dissimulare 65. Denique ut agnoscatis non infirmitatis, sed indulgentiae esse, quia dixit: Non est meum dare vobis; ubi sine matre filii Zebedaei rogant, nihil de Patre dixit; sic enim habes: Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est . Ita Marcus evangelista posuit. Ubi vero mater Patre meo; quia majorem indulgentiam maternus poscebat affectus. 66. Quod si putant, dicendo: Quibus paratum est a Patre meo, quia, aut, Patri plus tribuit, aut sibi aliquid deroga
Abbreviated transcription (Latin):
patre. & pat̃ clarificat᷑ a filio: Deniq ut fidẽ unita¬
s & copulã crinitatis aꝑiret: etiã ab sp̃u clarisi.¬
andũ eẽ se dixit. sic̃ habes. Ille de meo accipiet. et
tas mea nichil ẽ: Ergo uichilũ ẽ. claritas fili :
acpilegũ ẽ. dicere. nisi referas ad carnẽ. qͥa ex ꝑso¬
a bominis filiꝰ loquebat᷑: eo qđ cõparatine dini¬
atis nulla carnis ẽ. claritas. Desinant g̃ impie¬

Expanded text:
enique ut fidem unitatis et copulam Trinitatis aperiret, etiam ab Spiritu clarificandum esse se dixit, sicut habes: Ille de meo accipiet, et ritas mea nihilum est ? Ergo nihil est claritas Filii? Sacrilegum est dicere, nisi referas ad carnem; quia ex persona hominis Filius loquebatur, eo quod comparatione divinitatis nulla est carnis claritas.
Abbreviated transcription (Latin):
asserens. patrẽ aut̃ głȩ. Num enĩ duos filios ha
gła refert᷑. dñatus aut̃ ad suscepti corporis ser¬
uitutem. Si enĩ caro etiã animȩ iusti subditaẽ.
sic̃ scriptũ ẽ. castigo corpꝰ meũ & inseruitutem
redigo : quantomagis subiecta ẽ. diuinitati de

Expanded text:
asserens, Patrem autem gloriae. Num enim duos filios habgloria refertur, dominatus autem ad suscepti corporis servitutem. Si enim caro etiam justi animae subdita est, sicut scriptum est: Castigo corpus meum, et servituti redigo , quanto magis subjecta et divinitati, de
Abbreviated transcription (Latin):
ui accepit. unus tam̃ atq idem ẽ. filiꝰ. Contͣ aut̃
scõ patriarchȩ dauid scđm głam suam dñs est.
scđm corporalis successionis seriem filiꝰ ẽ. non
deficiens a se. s nr̃e ius sibi adoptionis ad qͥrens.
Nec solũ ex genere dauid seruitutẽ suscepit
in ꝑsona hominis: s etiã ex dño. sicͣ habes.
Inueni dauid seruũ meũ. Ꝙ alibi. Ecce egomit.¬
tam ad uos seruũ meũ. oriens nom̃ ẽ. ei. & ipse
filiꝰ ait. Sic dicit dñs. qui finxit me seruũ ex ut̾o
sibi. & dixit mͥ. Magnũ tibi ẽ. uocari puerũ meũ.
Ecce posuite in testam̃tũ generis mei. in lucem
sit formã serui accepit. Id ÷ plenitudinẽ ꝑfecci¬
onis humanȩ. plenitudinẽ obedientiȩ. Idõq dic
in psalmo tricesimo. Statusti in loco spaciosop¬
des meos. suꝑ om̃s inimicos meos factus sũ obs¬
briũ. illustra faciẽ tuã suꝑ seruũ tuũ. Seruus
diccus ẽ. homo. in quo unctus ẽ. seruus homo. inqͦ
sc̃ĩficatus ẽ. Seruus homo. in quo factus sublege.

Expanded text:
 unus tamen atque idem est Filius. Contra autem sancto patriarchae David secundum gloriam suam Dominus est, secundum corporalis successionis seriem filius est, non deficiens a se, sed nostrae jus sibi adoptionis acquirens. 108. Nec solum ex genere David servitutem suscepit in persona hominis; sed etiam ex nomine, sicut habes: Inveni David servum meum; et alibi: Ecce ego mittam ad vos servum meum , Oriens nomen est ei . Et ipse Filius ait: Sic dicit Dominus, qui finxit me ex utero servum sibi, et dixit mihi: Magnum tibi est vocari puerum meum. Ecce posui te in testamentum generis mei, in lucem sit: Formam servi accepit, id est, plenitudinem perfectionis humanae, plenitudinem obedientiae. Ideoque dicit in psalmo trigesimo: Statuisti in loco spatioso pedes meos. Super omnes inimicos meos factus sum opprobrium. Illustradictus est homo, in quo sanctificatus est: servus homo, in quo unctus est: servus homo, in quo factus sub Lege,
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Si ordinis exigiiꝰ suꝑstitionẽ: nec ad dexterã
patris sedere filiꝰ debet. nec pͥmũ se & pͥncipiũ debut
dicere. Male gͦ euangłista priꝰ a uerbo quã adeo
cepit. dicens. In pͥncipio erat uerbũ. & uerbũ erat
apud dm̃. & enim iuxta humani ritus ordinẽ. priꝰ
patrẽ debuit nominare. Nesciuit enĩ apłs ordinẽ.

Expanded text:
. Si ordinis exigimus superstitionem, nec ad dexteram Patris sedere Filius debet, nec primum se et principium debuit dicere. Male ergo Evangelista prius a Verbo, quam a Deo coepit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Etenim juxta humani ritus ordinem, prius Patrem debuit nominare. Nescivit etiam Apostolus ordinem,
Abbreviated transcription (Latin):
multi. Quis calicẽ salutarẽ accepit: Xp̃c pͥnceps
sacerdotũ. an dauid quineq sacerdotiũ habuit.
nec passionẽ subiit: Quis sacrificauit hostiam lau¬
dis: Sed si hoc parũ ẽ : accipe aliud. Custodi ani-
nimã meã in inferno. nec dabis sc̃m tuũ uidere
orruptionẽ. Idem gͦ utrũq dicit. Addidit. Salinĩ¬

Expanded text:
 salutarem accepit, Christus princeps sacerdotum, an David, qui neque sacerdotium habuit, neque passionem subiit? Quis sacrificavit hostiam laudis? 111. Sed si hoc parum est, accipe aliud: Custodi animaanimam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Idem ergo utrumque dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipis qͥ reꝓbatꝰ ẽ. auob̾ edificantibꝰ. qui factꝰ ẽ. in ca¬
uit anguli. & infra. ñ ẽ. aluid nom̃ sub cȩlo datũ ho¬
nnib̾. in quo oportet saluos fieri: patrẽ existimant
bimꝑtiendȩ nob̾ salutis beneficio separandũ. Sed
eq sine patre salus. neq uita ȩt̾na sine filio. S asse

Expanded text:
factus est in caput anguli; et infra: Non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri , Patrem existimant ab impertiendae nobis salutis beneficio separandum. At neque sine Patre salus, neque vita aeterna sine Filio. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quiis approbamꝰ. quia ubi plures st̃: ibi aut
naturȩ aut uoluntatũ & oꝑationũ differen¬
tia. Deniq ut suis sibi testimoniis reuin¬
cant᷑: duo homines dicunt᷑. qr licet uniꝰ¬
naturȩ sint. iure nascendi tam̃. & tem

Expanded text:
quiis approbamus; quia ubi plures sunt, ibi aut quiis approbamus; quia ubi plures sunt, ibi aut naturae aut voluntatum et operationum est differentia. Denique ut suis sibi testimoniis revincantur, duo homines dicuntur; quia licet uninaturae sint jure nascendi
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ds s duo dii uident᷑ ẽẽ: sic̃ duo hoĩes. aut duȩ
ues plures uedicunt᷑. Homo aut̃ & ouis. nec duo ho¬
mines dicunt᷑. nec duȩ oues: s unꝰ homo. & una ouis.
Dȩc arriani dict̃. & hac disputatione u̾suta simplici¬
ores caꝑe nitunt᷑. Tam̃ si legamꝰ script᷑as diuinas: in¬
uenimꝰ pluralitatẽ magis in ea cadere. quȩ diuersȩ
lomonis libris habemꝰ expressũ: eo loco scilicet. in qͦ
dicit. Iria st̃ aut̃ impossibilia intelligere. & quartũ
qd̃ ñ agnosco. Uestigia aquilȩ uolantis. & uias serpen¬
tis suꝑ petrã. & semitas nauis nauigantis. & uias
uiri in iuuentute. Utiq aquila & nauis & serpens.
segͥ sua eẽ intelligunt argum̃ta. testimoniis script᷑a¬
rum. Itaq dicendo patris & filii discretã ẽẽ. sub̃am.
differentẽq deitatẽ: duos utiq ipsi dõs assert̃. Nos
aut cũ & patrẽ confitem᷑ e filiũ. asserendo tam̃ uniꝰ
ẽẽ ditatis: ñ duos deos s: unũ dm̃ dicimꝰ. & hoc dnĩcis elo¬

Expanded text:
us, sed duo dii videntur esse, sicut duo homines, aut duae oves, pluresve dicuntur: homo autem et ovis nec duo homines dicuntur, nec duae oves, sed unus homo, et una ovis. 41. Haec Ariani dicunt, et hac disputatione versuta simpliciores capere nituntur. Tamen si legamus Scripturas divinas, inveniemus pluralitatem magis in ea cadere, quae diversae dque in Salomonis libris habemus expressum, eo loco scilicet in quo dicit: Tria sunt autem impossibilia intelligere, et quartum quod non cognosco; vestigia aquilae volantis, et vias serpentis super petram, et semitas navis navigantis, et vias viri in juventute . Utique aquila et navis et serpens se igitur sua esse intelligunt argumenta testimoniis Scripturarum. 42. Itaque dicendo Patris et Filii discretam esse substantiam, differentemque deitatem, duos utique ipsi deos asserunt: nos autem cum et Patrem confitemur, et Filium; asserendo tamen unius esse deitatis non duos deos, sed unum Deum dicimus. Et hoc Dominicis elo
Abbreviated transcription (Latin):
mentib nr̃is dĩ uerbũ. non solũ cũ se exinaniret.
s etiã cũ habitaret in nob̾. sic̃ scriptũ ẽ: qͣm in¬
habitabo in illis. Deniq & alibi habes. qr ds̃ dix̃.
Uenite descendamꝰ. & confundamꝰ linguas eoꝵ.
Non enĩ ds de loco aliqͣndo descendit. qͥ ait. Ego cȩ¬
lum & t̾ram cõpleo. S in eo descende uidet᷑. si nr̃os
dĩ u̾bũ penetret affectꝰ: sic̃ dix̃ ꝓpħa. Parate uiã
dñi. rectas facite semitas eiꝰ. Ut quẽ admodũ ipse ꝓ¬
misit: ueniens cũ patre apud nos faciat mansionẽ.

Expanded text:
mentibus nostris Dei Verbum, non solum cum se exinaniret, mentibus nostris Dei Verbum, non solum cum se exinaniret, sed etiam cum habitaret in nobis, sicut scriptum est: Quoniam inhabitabo in illis . Denique et alibi habes quia Deus dixit: Venite, descendamus, et confundamus linguas eorum . Non enim Deus de loco aliquando descendit, qui ait: Ego coelum et terram compleo ; sed in eo descendere videtur, si nostros Dei Verbum penetret affectus, sicut dixit propheta: Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus; ; ut quemadmodum ipse promisit, venie
Abbreviated transcription (Latin):
missus ẽ. a dĩ filiꝰ ad iudeos. Nunqͥd gͦ minor ẽ
iudeis dĩ filiꝰ ad quos mittebat᷑: De ipso enĩ scͥp¬
tum ẽ. Nouissime aut̃ misit illis filiũ suũ unicũ.¬
& uide quia ante seruos. postea filiũ nominauit.
ut scias qr dĩ filiꝰ unigenitꝰ. scđm diuinitatis po¬
tentiã nec nom̃ ht̃ nec consortiũ cõmune cũ ser¬
uis. Reuerendꝰ mittit᷑. ñ cũ famulis conferendꝰ.
Q bene addidit. meũ. Ut ñ unꝰ de multis. nec de¬
generis naturȩ. aut minoris alicuiꝰ potestatis :
s uerꝰ auero. & pat̾nȩ imago uenisse substantiȩ
crederet᷑. Esto tam̃ minor sit qͥ mittit᷑. eo a quo
scripturȩ. quȩ missũ dicit apatre. missum dicit
apreside. Unde si sobrie de dĩfilio quȩ dignast̃
opinem᷑: idõ missũ intelligere debemꝰ. qr ex illo
incõprehensibili ienarrabiliq secreto maiestatis
ꝓfundȩ. dedit se cõprehendendũ ꝓ captu nr̃o

Expanded text:
missus est , et Dei Filius ad Judaeos . 96. Numquid ergo minor etiam missus est , et Dei Filius ad Judaeos . 96. Numquid ergo minor etiam Judaeis Dei Filius, ad quos mittebatur? De ipso enim scriptum est: Novissime autem misit eis filium suum unicuos, postea filium nominavit; ut scias quod Deus Filius unigenitus secundum divinitatis potentiam nec nomen habet, nec consortium commune cum servis: reverendus mittitur, non cum famulis conferendus. 568 97. Et bene addidit, meum, ut non unus de multis, nec degeneris naturae, nec minoris alicujus potestatis: sed verus a vero, et paternae imago venisse substantiae crederetur. 98. Esto tamen, minor sit qui mittitur, eo a quo Scriptura, quae missum dicit a Patre, missum dicit a praeside. 99. Unde si sobrie de Dei Filio quae digna sunt, opinemur; ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae dedit se comprehendendum pro captu nostro