comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scm ad cõmunicaridũ:
ꝓpruis gressib nullo sustex¬
tanteꝑ uenit. qusq: hodie¬
ꝑ incolomis ꝑ seuerat
pecgo pictauensi
Adũ eẽt lahorans
in opere. cuecitate possima
insidictarei mittente ꝑ¬
cussus ẽ Qͥ cũꝑ sex annos
malea gens in hac infirmi¬
tatedurar&: adueitad
scm̃ templũ beccq martinis
ibiq: cssidue oratiomih cũ¬
bens. incrastina die descã
festiuitate dũ aid pedes sc̃ĩ
martini star&. subitouisũ
eei circase tõ quã corrus¬
catͥores plendereeptinus
aꝑtis oculis: Cuncta ꝓspexĩt
qͥ continuo clericis factus
miraculũ cũhñs indie
ephiphaniorũ. obtencu
beciti antistitis. ex aqͥs
fcilerna ꝓduxit: &c decil¬
uei fundere : uinũ elicuit
Pauperĩqͣ qondẽ latices
inuinamutauit: Igiturdũ
qͦdã temp̃r Iter cigerem
inpagobalbiacinsi : callige¬
cincuta qͥnos ripciȩ cilteri
transponore debect solli¬
iue reqͥreremus locã in
quapis caturi ꝓcederimus:
locũ indicat dicens si tuob
betitus martinus in adiu¬

Expanded text:
m ad communicandum propriis gressibus, nullo sustentante, pervenit. Qui usque hodie incolomis perseverat. pago Pictavensi, dum esset laborans in opere, caecitate pessima, insidiatore inmittente, percussus est. Qui cum per sex annos male agens in hac infirmitate duraret, advenit ad sanctum templum beati Martini, ibique assidue orationi incumbens, in crastina die de sancta festivitate, dum ad pedes sancti Martini staret, subito visum est ei, circa se tamquam coruscatio resplenderet; protinus apertis oculis, cuncta prospexit. Qui continuo clericus factus miraculum, cum Dominus in die ephiphaniorum obtentu beati antestitis ex aquis Falerna produxit ac de alvei fundere vinum elicuit pauperi, qui quondam latices in vina mutavit. Igitur dum quodam tempere iter agerem in pago Balbiacinsi, ad Ligea nauta, qui nos ripae alteri transponere debeat, sollicitae requireremus loca, in qua piscaturi procederimus, locum indicat, dicens: 'Sit vobis beatus Martinus in adiu
Abbreviated transcription (Latin):
larũ miraculũ prius qutĩ
liber finẽ accipiat en arra¬
bo Ad olescens qͥda nomin
securiis exutero matris egre¬
diens ĩncpũ aridc̃ pedemq
ꝓtulertit ⁊ Etita omniũ mẽ¬
brorũ siccata conpage diri¬
guercet ut mon strũ ciliqͦ d
simulare : Ercet cuit̃ & iugo
seruitutis ihnnexus: quẽcuui
derent dominis uñlã ꝑ septẽ

Expanded text:
aeclarum miraculum priusquam aeclarum miraculum priusquam liber finem accipiat, enarrabo. Adolescens quidam, nomine Securus, ex utero matris egrediens, manum aridam pedemque protulerat, et ita omnium membrorum siccata compage diriguerat, ut monstrum aliquod simularet: erat autem et jugo servitutis innexus. Quem cum viderent domini sui jam pe
Abbreviated transcription (Latin):
tur accipere scinita tẽ Nã
paulus merguminus qͥ. legio¬
nẽ dcemonũ dicebatur habe¬
re insistenrte hi miro machipã
quaesc̃cie camerȩ erat ꝓpip¬
qua conscondens dixisse fertur
uiasculũ qͦdex ustus in habito
& p̃cipitans sed eorsũ itabe¬
atiuirtute leuiter inpeui¬
mentũ depositus. ẽ utnullũ
membrorũ corpus culidam¬
eo meria qͣdõ caeca orq
coñirccta᷑ longo tem̃pr
maleuiuens: dũ iter illud ꝑ
manus aliorũ crebris occur¬
sib utitur : qꝰ adbec tib &silicã
Itur : Tandẽ tib eius pi&ate
respectaꝰ lacens ad scm̃ostiũ
Osi totũ ꝑder&ur inpublico.
qͦ d singuliqͥqr dũ fideli ter
poscunt: Latenter accipiunt :
Et r&qnet occultũ multorũ
conscientia qͦdfidelit̃ poscen¬
do clam q̃sita soritas ẽtid¬
epta quodsi haecut diximus
cuncta publicarentur Ñsolũ
libros sed nec ipsũ mundũ ut
ct eucirgelista dedño arbi¬
tror potuisse recipere. Al¬
T Qñm sermo el cusulã.

Expanded text:
tur accipere sanitatem. Nam tur accipere sanitatem. Nam Paulus inerguminus, qui legionem daemonum dicebatur habere, insistente inimico, machinam, quae sanctae camerae erat propinqua, conscendens, dixisse fertur: 'Vasculum quod exustus inhabito'. Et praecipitans se deorsum, ita beati virtute leviter in pavimentum depositus est, ut nallum membrorum corpusculi dameomeria quaedam caeca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanctum ostium, O si totum proderetur in publicum, quod singuli quique, dum fideliter poscunt, latenter accipiunt, et retinet occultum multorum conscientia, quod fideliter poscendo clam quaesita sanitas est adepta! Quod si haec, ut diximus, cuncta publicarentur, non solum 1034 libros, sed nec ipsum mundum, ut ait evangelista de Domino, arbitror potuisse recipere t quoniam sermo clausulam
Abbreviated transcription (Latin):
cids cribendũ sed &uã adrese¬
uid de Sintericis dicõs
ubi tã uelociter hueni¬
tur medella quã fideliter
fueritindsita Neuidimulie
a des interia ꝑquinq menser
gracuiter labor antẽ Itaut
cũ necessitas cõmouterithto
mcrus Loca necessari a trtqs¬
ferr&ur. qsimul& conforta¬
tionẽ cibi & uir tutẽ corpusculi
suꝑ fluedigeren doꝑ diderat
meindice cuba silicãt uigi¬
lasse : reddito cuit̃ postnoctur¬
nĩs tenebris diẽ: abra sabecct
dumuli puluere: & remediũ
hausisse simul & poculũ Ȩãq
domiꝑprus gressib fuissered¬
ditã epuenien rob ciliis fuerat
XXXVIIIsustentata
et frigoriticrreferã.
qͥb siuere fuerint parci¬
tas fidesq coniunctae mox
cidminiculante patronocune¬
tae sub mouentur insidicie
sic multi exfrigoriticis dũ ui
febris pessimae quatiuntur
totadiemter altare & sc̃mtu
mulũ decubanter &duesperũ
ceut̃ haustar exbeati sepul¬
chro puluere continuo ꝓmeren¬

Expanded text:
ad scribendum, sed etiam ad refead scribendum, sed etiam ad refeQuid de disintericis dicam, ubi tam velociter invenitur medella, quam fideliter fuerit inquisita? Nam vidi mulierem a desinteria per quinque menses graviter laborantem, ita ut, cum necessitas commoverit, inter manus loca necessaria transferretur, qui simul et confortationem cibi et virtutem corpusculi superflue digerendo perdiderat, me indice ad basilicam vigilasse; reddito autem post nocturnis tenebris diem, abrasum beati tumuli pulverem, et remedium hausisse simul et poculum, eamque domi propriis gressibus fuisse redditam, qui veniens ab aliis fuerat sustentata. et frigoriticis referam, quibus, si vere fuerint parcitas fidesque coniunctae, mox, adminiculante patrono, cunctae submoventur insidiae? Sic multi ex frigoriticis, dam vi febris pessimae quatiuntur, tota die inter altare et sanctum tumulum decubantes, ad vesperum autem haustum ex beato sepulchro pulvere, continuo promeren
Abbreviated transcription (Latin):
burgundia ambularẽ¬
Cum cuit̃ silua sillas q̃ traps
berber ł fluuũ sitaesunt p̃te¬
rirẽ latrones in currimus
qͥ circũ dantes nos uolebant
spolicre & interficere. Tunc
ego ad cuxilia consu&a confu¬
giens sc̃imartinip̃sidiũ flagi¬
tabã Qͦdmihi protinus dig¬
nanter adsistens lta eos conse¬
ruit ut nihil contranos agere
possint. seduers auice qͥ uene¬
rant timerentur timerecoe¬
perunt & curs uuelocissimo
fugire sed egoñ in memor
a postoli. inimicos nostros pa¬
tuciboq deberes atiari potũ
eis offerrep̃cipio: qͥ nequaqͣa
ex pectantes quanTũ poteraNT
fugiebaent Crederes eos fusti¬
b: agi cuitinuitos contrapos¬
sibilitatẽ caballorũ suorũ
currere cogi. Et sic tribuente
ch̃o iuuantep atrono ubi diri¬
gebamur aduenimꝰ. Deqͥcip¬
tis me tribulationib & erũ nis
eripuit in quantis mihi necessi¬
tatib suapi&as adstelit uel
quantas inme am aritudines
sua uir tute conpeseuit ñdicã

Expanded text:
Burgundia ambulareBurgundia ambulareCum autem silvas illas quae trans Berberem fluvium sitae sunt praeterirem, latrones incurrimus. Qui circumdantes nos, volebant spoliare et interficere. Tunc ego ad auxilia consueta confugiens, sancti Martini praesidium flagitabam. Quod mihi protinus dignanter adsistens, ita eos conteruit, ut nihil contra nos agere possint. Sed versa vice, qui venerant timerentur, timere coeperunt et cursu velocissime fugire. Sed ego non inmemor apostoli, inimicos nostros potu ciboque debere satiari, potum eis offerre praecipio. Qui nequaquam expectantes, quantum poterant fugiebant. Crederes, eos fustibus agi aut invitos contra possibilitatem caballorum suorum currere cogi; et sic, tribuente Domino, iuvante patrono, ubi dirigebamur advenimus. De quantis me tribulationibus et aerumnis eripuit, in quantis mihi necessitatibus sua pietas adstetit, vel quantas in me amaritudines sua virtute conpescuit, non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊de cõmonen de qͥdã ex nr̃is
lignũ uenerabile deccep¬
cellolecculi qͦd ẽ admonaste¬
riũ scĩ domni menesciente d&u¬
leroet qͦdin hospitiolosuopsol¬
uatione r& enebat sed credo
non sic hon orabatur aut dili¬
gebatur. ut sthy decuera t coe¬
pit fccmilia eius grtuiter aego¬
tare Et cũ penitus nescir&ur
qͥdhoceẽt Nec emendar&sur
ciliqͥd sed cotidie & geretir
d&serius uidit inuisu noctis
ꝑ sona terribilẽ dicentẽ sibi.
Cur sictecũ agitur. Qui cit:
Ignoro prsus unđ hoce uenerit
Diciceiꝑ sona ⁊ Lignũ qͦd delec¬
tulo domnimarinitulisti
neglegenter tecũ hbcr& nes
ideohaec incurristi: seduade
Nunc defereũ gregorio diãcno
et ipsecũ secũ r&tneat Atille
nihil moratus mihi exhibuit
qͦdegocũ sũma ueneratione
collectũ locodigno reposui &
sicohiinis familia indomoeius
sanata ẽ Itaut nemo ibiđde
inceps cliꝗͥd mcili ꝑferr&¬
actũ ẽ curtẽ qͦdã temps
utuis itatimis studio ad
Quenercibilẽ mutrẽ mec̃ in

Expanded text:
de commonente, quidam ex nostris lignum venerabile de cancello lectuli, quod est ad monasterium sancti Domni, me nesciente, detulerat, quod in hospitiolo suo pro salvatione retinebat. Sed, credo, quia non sic honorabatur, aut diligebatur, ut sibi decuerat, coepit familia ejus graviter aegrotare. Et cum penitus nesciretur quid hoc esset, nec emendaretur aliquid, sed quotidie ageretur deterius, vidit in visu noctis personam terribilem, dicentem sibi: Cur sic tecum agitur? Qui ait: Ignoro prorsus unde hoc evenerit. Dicit ei persona. Lignum, quod de lectulo domni Martini tulisti, negligenter tecum hic retines, ideo haec incurristi. Sed vade nunc, et defer illud Gregorio diacono, et ipse illud secum retineat. At ille nihil moratus mihi exhibuit. Quod ego cum summa veneratione collectum loco digno reposui. Et sic omnis familia in domo ejus sanata est, ita ut nemo ibidem deinceps aliquid mali peractum est autem quodam tempore, ut visitationis studio ad venerabilem matrem meam in
Abbreviated transcription (Latin):
iurcuerit: ad conpͣmenda
Cũ aed matricolã illã qua
ser suobeneficio dedeuotori
elẜ mosinis pascit cͥotidiea
sidelib necessturia tribua
Con sue sudinẽ benedictis
peres habent ut cũ mulge
his ꝑ loca discerser intcũstouo
in ibi derelinquont qͥ qͦd sue¬
rit oblatũ ceccipioct qͥdã
ergo deuotus unũ triamtẽ
mercedis intuitu d&ialrt qͦd

Expanded text:
iuraverit, ad conpremendam Cum ad matricolam illam, quam sanctus suo beneficio de devotorum elymosinis pascit, cotidie a fidelibus necessaria tribuantur, consuetudinem benedicti pauperes habent, ut, cum multi ex his per loca discesserint, custodem inibi derelinquant, qui quod fuerit oblatum accipiat. Quidam ergo devotus unum triantem mercedis intuitu detulit
Abbreviated transcription (Latin):
uel ociter seruorũ suorũ. Et ideo
monemus ut qͥ haeo depotesta¬
tib legerit Ñ ires catur Nc̃is
iraescitur dere confitebitur
dictum: a xx
icoili conditione bectus
confessorinreb sibi in iuste
cblatis apparuit Eust ochi¬
us qͥdc̃ cũ plerũq coñinciusti¬
ditate baudulsi cognotisui
pulsar& qͥheredẽ basilicõ
scĩmartini instituerat:
cõmotus aebeo ꝑ assi ducas in¬
iurias bectur pontis ex ocliqͥd
&i dereb illis reddidit: Portap¬
de curẽ illo hoc addomu suec.
ꝓtinus filius eius unicur infebrẽ
corruit : Vnaq noc te &die
grauiter ex cestucens. ẽxpirtauũs
Cuitã p̃sens fuit mortis occur¬
sus : quã uelociter pocter eiu
derebsibi ñdebitis ẽffectur ẽ
dominus ⁊ qͥ in exemplũ gieu
possedit aurũ & argentũ
sed qͦ d illierat p̃tiosius cidqͥsita¬
necum quẽ meuit dem ceos
ciliũ cedipisci:¬

Expanded text:
 suorum. Et ideo monemus, ut, qui haec de potestatibus legerit, non irascatur. Nam si irascitur, de se confitebitur dictum. 30. Simili conditione beatus confessor in rebus sibi iniuste ablatis apparuit. Eustochius quidam cum plerumque contra iustiditate Baudulfi cognati sui pulsaret, qui heredem basilicam sancti Martini instituerat, commotus ab eo per assiduas iniurias beatus pontifex aliquid ei de rebus illis reddidit. Portante autem illo hoc ad domum suam, protinus filius eius unicus in febre corruit, unaque nocte et die graviter exaestuans, expiravit. Cui tam praesens fuit mortis occursus, quam velociter pater eius de rebus sibi non debitis effectus est dominus. Qui in exemplum Giezi possedit aurum et argentum, sed quod illi erat pretiosius adquisivinec umquam meruit deinceps alium adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
disti: pigmentorũ omniũ uim
lc̃ꝓbasti sed nihil ꝓficit peri¬
turo res sđi : unũ restatq̃d
faciã: magnã tibi tiricicae
ostendãe puluerẽ desacratis¬
simo domno exhibeto Et ex¬
ind mihifcicito potionẽ qͦdsi
hoc ñ ualuerit: amissa sunt
omnia euadendi ꝓfłgio: Time
misso dicicono ad asitedictũ
becti p̃ solistum ulũ descicro¬
scõpuluere ex hibuitꝰ dilutũ¬
q: mihi porrfgunt cidbiben¬
dũ : Gͦ hciusto max omnidolo¬
se sedato sanitate respi
detumulo: Inqͦ tãp̃ sensfuit
beneficiũ utcũ id cactũ fue¬
rit hora certia in colomisp¬
cederẽ cid conunuiũ ips didie
adsex tam: Visũ ẽ & hoc
inserere lectioni qualit̃ me
dr̃ arguerit necinemep¬
mitterẽ stultos & fociles de
becitis sollemnib: obtrectare:
Incrastino aut̃ postquã con¬
ualui: die dominico ad missc̃
ueniens nolens me factigare
ille nescio qͥ drustice festiua
uerba cͥepmeres: Multiẽ
depr̃is in ridere coeperunt

Expanded text:
disti, pigmentorum omnium vim disti, pigmentorum omnium vim jam probasti, sed nihil proficit perituro res saeculi. Unum restat quod faciam, magnam tibi theriacam ostendam. Pulverem de sacratissepulchro exhibeant, et exinde mihi facito potionem. Quod si hoc non valuerit, amissa sunt omnia evadendi perfigia'. Tunc misso diacono ad antedictum beati praesolis tumulum, de sacrosancto pulvere exhibuit, dilutumque mihi porregunt ad bibendum. Quo hausto, mox omni dolore sedato, sanitatem recipi de tumulo. In quo tam praesens fuit beneficium, ut, cum id actum fuerit hora tertia, incolomis procederem ad convivium ipsa die ad sextam. Visum est et hoc inserere lectioni, qualiter me Deus arguerit, ne ante me permitterem stultos et faciles de beatis solemnibus obtrectare. In crastino autem, postquam convalui, die dominico ad missam veniens, nolens me fatigare, ille nescio quid rustice festiva verba depromeret, multi eum de nostris inridere coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regnante: Nost excessũ sc̃ĩ
eufromiepi. ñmea merito cũ
sim conrcentia de terrimus.
& peccatis obuolutus sed tri¬
buente fidelidõ qͥuocat ea q̃
ñ sunt tũ quã qͦ sunt ous epis¬
copotusindignus aiccepi:
Mensecuit̃ secundo ordina¬
diois metuẽcũ essemiuilla.
incurri dis interiã cũ febre
ualida: Et taliter agi coepi.
utinminen temorte uiuere
omnimodis dssperarẽ :
Emit tebam &ut̃ & snduce
digestionũ officia: q̃ non ciccipe
repoterum in ex pensa Eterat
horror cibi Cum cibin a edia defe¬
ceret uirtus stomachi febris
tantũ erat uictus corpori Nc̃
nullatenus accedebat con¬
fortatio sumptuoscr :rat aut̃
& dolor grauis : totã ciluũ pe¬
nelrans &descendens adilio
Non meminaus consumens
tortura suc quã sebris etge
cuncta deputarentur in funere i
Necualer&e penitus mediciãni¬
dotũ quem ors mancipciue¬
rat &dꝑdendũ : Ego ipsede
med esperans uocaui armen¬
tariũ archiatrũ & dicoecom¬
ne ingeniũ artificutiumpen¬

Expanded text:
egnante, post excessum sancti Eufroni episcopi non meo merito, cum sim conscientia teterrimus et peccatis obvolutus, sed tribuente fideli Deo, qui vocat ea quae non sunt tamquam quae sunt, onus episcopati indignus accepi. Mense antem secundo ordinationis meae, cum essem in villa, incurri disinteria cum febre valida et taliter agi coepi, ut inminente morte vivere omnimodis disperarem. Emittebant autem assiduae digestionum officia quae accipnon poterant inexpensa, et erat horror cibi; cumque ab inedia deficeret virtus stomachi, febris tantum erat victus corpori. Nam nullatenus accedebat confortatio sumptuosa: erat autem et dolor gravis totam alvum penetrans, et descendens ad ilia, non me minus consumens tortura sua quam febris exegecuncta deputarentur in funere, nec valeret penitus medici antidotum, quem mors mancipaverat ad perdendum, ego ipse de me desperans, vocavi Armentarium archiatrum, et dico ei: Omne ingenium artificii tui impen
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ordine: p̃cepit equos cil i
Accedentes ergopueri: fenũ qͦd
coaceruatũ fuerat: accipiunt
ineqͦrũ expensas: Cũq iniunstũ
studer &ur seruitiũ ctq eqͥtȩs
positi. fenũ coepissent expendere:
corripiuntur a rabie: Et fre¬
mentes adinuicẽ disruptislo¬
ris ꝑ planapsiliunt . & in fugã
uertuntur. Et sic maledisꝑsi.
alui excaecantur: cclurupib
p̃cipitantur. cliis epib ingeren¬
ter. palorũ acuminib ul tro
trans fodiunt . Tam̃ stabularii:
irãc dĩ intellegen tes: pouic os ex¬
trac terminũ locr. qͦs ad seqͥpo¬
tuerunt expellunt: sornosq:
recipiunt. Nuntiantes rerrẽ
illã iniustissimer& eneri. Et qđ¬
ideo haec fuissentꝑ pessi: Ad¬
dentes. dimitte et̃ & errtpcix
tibi: Qͥ furore repleus. sicdixis¬
sefeitur: siue iuste siuemiuste
ut luetuur regnanteme
hocbasilicar̃ habebit: qͥ pro¬
tinus diuinaiussione tronsitũ
cccipiens. reqͥut. Adueniente
aut̃ gloriosissimosigibto rege.

Expanded text:
itatis ordine praecepit equos aleri. itatis ordine praecepit equos aleri. Accedentes ergo pueri fenum quod coacervatum fuerat accipiunt in equorum expensas. Cumque iniunctum studeretur servitium, atque equites positi fenum coepissent expendere, corripiuntur a rabie. Et frementes ad invicem, disruptis loris, per plana prosiliunt et in fugam vertuntur; et sic male dispersi, alii excaecantur, alii rupibus praecipitantur, alii sepibus ingerentes, palorum acuminibus ultro transfodiuntur. Tamen stabularii iram Dei intellegentes, paucos extra terminum loci, quos adsequi potuerunt, expellunt sanosque recipiunt, nuntiantes regi, rem illam iniustissime reteneri, et ideo haec fuissent perpessi, addentes: 'Dimitte eam, et erit pax tibi'. Qui furore repletus sic dixisse fertur: 'Sive iuste sive iniuste ur; regnante me, hoc basilica non habebit'. Qui protinus divina iussione transitum accipiens, requievit. Adveniente autem gloriosissimo Sigiberto rege in
Abbreviated transcription (Latin):
illũ de qͦ signũ cõmou&ur
cduenit: Ex qͦ fune decisõ
cultro paerticulũ secũdelu¬
uit reuersusq ad domũ :
multis ex inđ infirmis sonita¬
tẽ accomodouit. Itautr̃du
bũ eẽt ae grotũ euciderẽ qͥ
pignus illud merus s& fideli
berantur: s edhaec omnia
fides strenua operatur dicen¬
tedño. fi destua tesciluũ fecit
id&uR nec illud silerr¬
qualiter uirbectus:
p̃sidia famulis &d ressuasde¬
fensandas. qua qua iub&
accomod& Chacribtus rex
cũ exosis clericisꝰ. ec clesias dĩ
neglegeras : dis pectisq s& cer¬
dotib: mogis in luxoria dedi¬
nass&: Ingestũ ẽ eiꝰ aurib
locũquendã: quẽ basilicasci
mcistini diuturno tem̃prr&e¬
nebat. fisci suiuirib redeberi:
Loco cuit̃ illi nauicellis nomen:
prisca u&ustas indiderat: qͥ¬
accepto Iniqͦ consilio puerosue¬
lociter misit: qͥ reicolã illã in
suodominio subiugarent
Cumq haec ñpossedens uider&
habere iussitin locũ illũ stcibula¬
rios cũ eqͥhb dirigi. Ibiq sineceqͥ¬

Expanded text:
signum commovetur advenit; ex quo fune decisam cultro particulam, secum detulit. Regressusque ad domum, multis exinde infirmis sanitatem accommodavit, ita ut non dubium esset aegrotum evadere, qui pignus illud meruisset fideliberantur. Sed haec omnia fides strenua operatur, dicente Domino: Fides tua te salvum fecit. 29. Videtur nec illud silerqualiter vir beatus praesidia famulis ad res suas defensandas quaqua iubet accomodet. Charibertus rex cum, exosis clericis, eclesias Dei neglegeret, dispectisque sacerdotibus, magis in luxoria declinasset, ingestum est eius auribus, locum quendam, quem basilica sancti Martini diuturno tempore retenebat, fisci sui iuribus redeberi. Loco autem illi Navicellis nomen prisca vetustas indiderat. Qaccepto iniquo consilio, pueros velociter misit, qui reiculam illam in suo dominio subjugarent. Cumque haec habere, iussit in locum illum stabularios cum equitibus dirigi, ibique sine aequ
Abbreviated transcription (Latin):
uella quaedã lippis ocu¬
lis & nimio imbrelacri¬
Amarũ ꝑfluente penecae¬
catu. Cuius pater auditu
uirutem artrris gloriosi cũ
ea adbasilicã sccm properat:
Celebratisq uigiliis manepau¬
perib: qͥ ad matriculã illã eraN
cibũ potũq ꝓtulit. Aepulceps¬
b: uero illis subito puella capi
modico soporim dulgeatur
inplorat: Qua qͥ escentẽ cũ
conuiuae a epulũ adplicareT:
illa surrexit & ad scm̃ se alta¬
re ducere posut: Antequa
solo ꝓstrata fuiss& & adte¬
tedm̃ miseri cordia dep̃ care
restrictis lacrimis purgatis
lippitudin eoculis : lu&la surrexb
Tuncpatregaudentẽ domire di¬
tur scina :

Expanded text:
uella quaedam lippis oculis et, nimio imbre lacrimarum profluente, pene caecata. Cuius pater, audita virtute martyris gloriosi, cum ea ad basilicam sanctam properat, celebratisque vigiliis, mane pauperibus qui ad matriculam illam erant cibum potumque protulit. Aepulantibus vero illis, subito puella capitmodico sopori indulgeator, inplorat. Qua quiescente, cum convivae aepulum adplicarent, illa surrexit et ad sanctum se altare ducere poscit. Antequam solo prostrata fuisset et adtente Domini misericordia deprecaretur, restrictis lacrimis, purgatis lippitudine oculis, laeta surrexit. Tunc, patre gaudente, domi redditur sana
Abbreviated transcription (Latin):
dex trac leuaq p̃teriens. neq nob̃
neq ullide inceps nocuit. Atego
ut iuuenilis feruor ageresol&:
uanaegloriae inflari suꝑcilio
coepi & tacitus cogitare p̃haec
tantũ scõrũ meritis. quã mihi
proprie fuis se concessũ atq ad
socios itineris iactans: acꝓferre
q̃ innocentiae meaeds̃p̃stite¬
rit ut haec mererer: Nec mo¬
pa elapsus subito subme equus
adtenaẽ elisit. In qͦ casutã grac¬
uiter sũ contractus: ut uix surge¬
repossim: Intellexi enĩ mihi
istã auanitate euͤ nisse satis¬
q fuit de hincobseruare peme
ultrauanae gloriaestimular&
aculeus. Nã sieuenit ut mererer
deinceps aliqua descõrũ uirtutib
contẽplare dĩ illa munereꝑr
scorũ fidẽ p̃stita p̃conaui

Expanded text:
dextra laevaque praeteriens, neque nobis dextra laevaque praeteriens, neque nobis neque ulli deinceps nocuit At ego, ut iuvenilis fervor agere solet, vanae gloriae inflari supercilio coepi et tacitus cogitare, non haec tantum sanctorum meritis quam mihi propriae fuisse concessum, atque ad socios itineris iactans, ac proferre, quae innocentiae meae Deus praestiterit, ut haec mererer. Nec mora, elapsus subito sub me equus, ad terram elisit; in quo casu tam graviter sum contractus, ut vix surgere possim. Intellexi enim, mihi ista a vanitate evenisse, satisque fuit dehinc observare, ne me ultra vanae gloriae stimularet aculeus. Nam, ei evenit, ut mererer deinceps aliqua de sanctorum virtutibus contemplare, Dei illa munere per sanctorum fidem praestita praeconavi
Abbreviated transcription (Latin):
Interea recedentomnes ad capi¬
endũ cibũ, Et ecceint̃ incrementa
sua coepit ꝑ paleas paulatim
ignis spargi. Necmora flarte
notho: a cerui abigne conp̃¬
henduntur: fit magnũ incen¬
diũ: inseqͥtur clamor uirorũ
strepitusq: mulierũ ululatus
infantũ : Haec aut̃ a gebantꝰ
in agro nostro Quod sendes
matermea q̃ haec pignont col¬
lo ad pensagestabat ess lit de
conuiuio eleuatisq sacrispi¬
gnorib contracigniũ globos
Ita omne cessit incendiũ demo¬
mento: ut uix inter moles ex¬
ustarũ palearũ uel sem̃ ina
ignis inuenirentur: Nibultam̃
fruges quas ad p̃henderat
nocens Post multos uero annos
has reliqͥas agen& ricesuscepi
Cũq iter deburgundia aderuernũ
agerimus oritur contranos
magna tempestas: Coepitq
crebris ignib: micare caelũ ualidis¬
q: tonitruorũ fragorib: resonare
Tunc extractas a sinubeatas reli¬
quias manũ el euo contremiibẽ :
ꝙprotinus diuisa in duab: partib:

Expanded text:
Interea recedent omnes ad capiInterea recedent omnes ad capiendum cibum. Et ecce inter incrementa sua coepit per paleas paulatim ignis spargi. Nec mora, flante notho, acervi ab igne conprehenduntur; fit magnum incendium, insequitur clamor virorum strepitusque mulierum, ululatus infantum. Haec autem agebantur in agro nostro. Quod sentiens mater mea, quae haec pignora collo adpensa gestabat, exilit de convivio, elevatisque sacris pignoribus contra ignium globos, ita omne cessit incendium de momento, ut vix inter moles exustarum palearum vel semina ignis invenirentur; nihil tamen fruges quas adprehenderat nocens. Post multos vero annos has reliquias a genetrice suscepi; cumque iter de Burgundia ad Arvernum ageremus, oritur contra nos magna tempestas, coepitque crebris ignibus micare caelum validisque tonitruorum fragoribus resonare. Tunc extractas a sinu beatas reliquias, manu elevo contra nubem; quae protinus divisa in duabus partibus,
Abbreviated transcription (Latin):
datũ tolli p̃cepit: paterm eus
nuꝑ iunctus coniugio uoluit
sescõrũ reliqͥis cõmuniri: p&iuũ¬
q: a qͦdã sacerdote ut ei aliqd debis¬
dem indulger&. qͦ scilic & iũia
longinquã abiens talip̃sidiotu¬
tar&ur Tunc inluror in lupino
aureo sacros cineres : circa euĩ posuĩ:
sedignarusuir nominabeatorũ
referreeni rat solitusse amultis
tunc eruto periculos : Nã &uio¬
lentias latronũ & pericula flu¬
minũ inꝓbitates seditiosorũ
& ad sultu s ensuũ saepius re tia¬
sisse horu uirtutib: testabatur¬
Quid tam̃ ego dehis uiderim :¬
p̃silebo Post genitoris mei obitũ
matermeah aecpignora suꝑse
habebat Igitur segrtũ aduene¬
rot sectio: & comgregatiinare¬
is frugũ a cerui fuerant magni :
In illis aut̃ dieb cũiam semi¬
na triturarentur. Et sicut
lemane uestitũ segłtib: nudũ
hab&ur a siluis int̃cidente
gelu : cũ ñ e& undigrinis
accender& ab ipsis paleis
focos sibiinhibuerant ex cussores

Expanded text:
datum tolli praecepit, pater meus datum tolli praecepit, pater meus nuper junctus conjugio, voluit se sanctorum reliquiis communiri, petivitque a quodam sacerdote ut ei aliquid de eisdem indulgeret, quo scilicet in viam longinquam abiens, tali praesidio tutaretur. Tunc inclusos in lupino aureo sacros cineres circa eum posuit: sed ignarus vir nominum beatorum, referre erat solitus, se a multis tunc erutum periculis, nam et violentias latronum, et pericula fluminum, improbitates seditiosorum, et assultus sensuum, saepius se evasisse horum virtutibus testabatuQuid tamen ego de his viderim, non silebo. Post genitoris mei obitum mater mea haec pignora super se habebat. Igitur segitum advenerat sectio, et congregati in areis frugum acervi fuerant magni. In illis autem diebus, cum iam semina triturarentur, et sicut Lemane vestitum segitibus nudum habetur a silvis, intercedente gelu, cum non esset unde ignis accenderetur, ab ipsis paleis focos sibi adhibuerant excussores.
Abbreviated transcription (Latin):
men intuentes. ex itu uociferoc¬
rent : Dia conuseleuatũ cũscĩs
pignorib: caprã in uocare omina
singulorũ cũ genitu & uoce maxi¬
ma coepit. Dep̃cans ut eorũ uirtu¬
te ab hocpericulo perituri libera¬
rentur. Iam Iãq: ad ꝓpinqͣbat
nauis ut p̃fatisumus ad scopulũ ÷¬
& statĩ in scõrũ contẽplatioe
reliqͥarũ : ab ipso loco cõmotur:
cũ uolentia maioriuentus : huic
uento contrarius fluctũ elisit
uentũq: diuersũ repulit ac paue
inpelagus ꝓ fundũ reuocatã: cunc¬
tos a mortis periculo libertturt:
sicq grrata molepericul postũ
quẽ desiderobant cũ dñi gratia
uestigia dni ÷ mauib: sunt ablũsa
cũ pauli laurentiq: atq prancati
chrysanti dariaeq uirginis
iohannis atq: alterius pauli froc
mae : uictoriarũ ipsa caput
orbis urbs roma deuote concele
quiis quas qͥondãg euilor
mȩus secũ habuit suerit
gestũ edicã : Tem̃or q dseodo¬
bestus aruernorũ filios in obsi¬

Expanded text:
men intuentes, exitum vociferamen intuentes, exitum vociferarent, diaconus, elevata cum sanctis pignoribus capsa, invocare nomina singulorum cum gemitu et voce maxima coepit, deprecans ut eorum virtute ab hoc periculo perituri liberarentur. Jamjamque appropinquabat navis, ut praefati sumus, ad scopulum: et statim in sanctarum contemplatione reliquiarum, ab ipso loco commotus cum violentia majori ventus huic vento contrarius fluctum elisit, ventumque diversum repulit, ac nave in pelagus profundum revocata, cunctos a mortis periculo liberavit: sicque, gyrata mole periculi, portum quem desiderabant, cum Domini vestigia Domini manibus sunt abluta, cum Pauli, Laurentiique, atque Pancratii, Chrysanthi, Dariaeque virginis, Joannis, atque alterius Pauli fratrmas victoriarum ipsa caput orbis urbs Roma devote concelebquiis quas quondam genitor meus secum habuit fuerit gestum, edicam? Tempore quo Theudebertus Arvernorum filios in obsi
Abbreviated transcription (Latin):
er hanc enĩ confessionẽ:
mastrres gloriosi: ieffabilia
semꝑ salutariũ munerũ benefi¬
ciameruerunt: Ac p&entibus
se hoc p̃stiterunt uirtute : qͦ deis¬
dem dño in ꝑtitũ ẽ creatore sicut
nobisnuꝑ adia cono nostrorela¬
tũ Itagestũ ẽẽ cognouimus.
Hic aut̃ diac̃p̃: a papa urbiis roma¬
nae: pelagio qͦ rundã martrrũ
confessorũq: ad sũpta pignont
cui gitendipsallentio uel dericorũ
officio acpopuli himensi obsequio
usq ad portũ deductus ẽ Et ingre¬
sus nauẽ erectis uel is acꝑiuũ
antemnae quaemodolũ crucis
gestat apparcctũ. Extensis flup¬
teuento pelagus altũ arripiunt
qͥdã nauigant ut massiliensis urbir
portũ attingant ad ꝓpinqua¬
recoeperunt. ad locũquendã decͦ
alitore maris lapideus monsex¬
surgens acpaulatĩ decedens
sũm & tenꝰ unda ÷ in mari distedi¬
tur : Cumq inpellenteuento.
carinamagno imp&u ferr& in p̃¬
ceps ut sclic& scopulo in lsa
quass ar&ur acnautae discri¬

Expanded text:
er hanc enim confessionem martyres gloriosi neffabilia semper salutarium munerum beneficia meruerunt, ac petentibus se hoc praestiterunt virtute, quod eisdem a Domino impertitum est Creatore, sicut nobis nuper a diacono nostro relatum, ita gestum esse cognovimus. Hic autem diaconus a papa urbis Romanae Pelagio , quorumdam martyrum confessorumque assumpta pignora, cum grandi psallentio vel clericorum officio, ac populi immensi obsequio, usque ad portum deductus est. Et ingrersus navem, erectis velis, ac per illum antennae quae modulum crucis gestat apparatum extensis, flante vento, pelagus altum arripiunt. Qui dum navigant, ut Massiliensis urbis portum attingant, appropinquare coeperunt ad locum quemdam, de quo a littore maris lapideus mons exsurgens, ac paulatim decedens, summo tenus unda in mari distenditur. Cumque impellente vento carina magno 816 impetu ferretur in praeceps, ut scilicet scopulo illisa quassaretur, ac nautae discri
Abbreviated transcription (Latin):
bocsili cã accedens multoq
tem̃pr leiuniis & orecgo¬
nib uacons. ẽcuxihũ becti
implorat antistitis: Deniq
aduenientes cicroscãfestiui¬
Tatepopulis missarũ solẽnia
spectantib: huicuisus. ẽ red¬
ditus redutq inpatriãui¬
dens : qͥ ad scãm ba silicã alio
iueducentep uenerat ꝓtan¬
Taepieatis gaudi& uouit se
ibiđ tuns orari qͦdpostea
rediens deuotus impleuit
lentia uenticũ puluerelumine
caruit oculorũ : Et qͥdiucce¬
cis uia fuerat. Ipsedomi alio
regente deducitur : In hac
enĩ caecitate ꝑtriũ onno¬
rũ curricula deten&ur
Post haec eidba silicãbecti
confessoris ex p&iit adq:

Expanded text:
basilicam accedens, multoque basilicam accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacrosancta festivitate, populis missarum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rediitque in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro tantae pietatis gaudia vovit se ibidem tonsorari, quod postea rediens devotus implevit.lentiam venti cum pulvere, lumen caruit oculorum; et qui diu caecis via fuerat, ipse domi alio regente deducitur. In hac enim caecitate per trium annorum curriculum detenetur. Post haec ad basilicam beati confessoris expeti
Abbreviated transcription (Latin):
ddehac oure ccuditum
eomisercc̃. sedci teciut
lo querer seusi uelociter
resercitot : Tunc ego
confessus nemihihocec
cids criberentur eso
Nolidulcissime filii
mihi cliqͥd gratiarũ referre
sedeicuius tibi uirtus auditũ
restituit : Noc̃ scicsbeati
maartini mecũ haberepigno¬
ra cuius tibi potentia auditur
grauuitas ẽ depulsa. AUIII¬
lues. talit̃ des aeuir&
inpecoraut nec adre¬
cuperaudũ genus putar&sur
ciliqs remanere : qͥdã de ciris
lichnorũ qͥ camer aedepen¬
debunt sus cepitcũ ipsis ciqͥs
inuors culo: deportatũq: do¬
mopecora q̃ adhuchic morb
ñ ottigerat: In tinctũ digi¬
tũ io liqͦrẽ ꝑ frontes & dorsa
cruce dominica signat
Ipsisq adimalib terrcie
deiectis. resupit atisq ex
hoc utigume fidepleaus
it fudit inore. Moxdicto
citius clandeastina peste
ꝓpulsor pecora libera ta sunt
brincatinus qͦq in cola
cuiꝑ sex onnios uiden di
usus fuerat dengga¬
tus: becti confessoris ex p&bit
sclucri p̃sidio: Adcuius

Expanded text:
de hac aure auditum de hac aure auditum amiseram, sed, cum tecum loquerer, sensi velociter reseratam'. Tunc ego confusus, ne mihi haec adscriberentur, aio: 'Noli, dulcissime fili, mihi aliquid gratiarum referre, sed ei, cuius tibi virtus auditum restituit. Nam scias, beati Martini mecum habere pignora, cuius tibi potentia auditus gravitas est depulsa'. 18. Qlues taliter desaeviret in pecora, ut nec ad recuperandum genus putaretur aliquis remanere, quidam de nostris lychnorum, qui camerae dependebant, suscepit cum ipsis aquis in vasculo, deportatumque domo, pecora quae adhuc hic morbus non attigerat, intinctum digitum in liquore, per frontes et dorsa cruce dominica signat, ipsisque animalibus terrae deiectis resupinatisque ex hoc unguine fide plenus infudit in ore. Mox dicto citius, clandestina peste propulsa, pecora liberata sunt. 19. Abrincatinus quoque incola, cui per sex annos videndi usus fuerat denegatus, beati confessoris expetiit salvari praesidio. Ad cuius
Abbreviated transcription (Latin):
recepit : Et diuexter: aluce:
uirtutis tu celum ine uultus
ornatur: Osi temultorum
criminũ tenebrcie : a nr̃is
uisib ñ aircerent. Nempeuen¬
res uisibiliter: & infirmis uoce
paetriclamare: aurũ &ar¬
reminsim opidũ p&eremꝰ
Cuqieab egulio ep̃o qͥ tiuns
ecclesi c̃regebat. benigne
fuissemus exꝑti: inluces¬
cente in crastina dominica
die: adecdesiõ accessimis
re. sedentesq: itis ccrurio :
&duenitũ p̃stolab&mur
ciptistitis : Eo temp̃n
s cĩ martini reliqui&sꝰ
lic& temerario ordine :
suꝑ me tam̃ hobeboẽ Igi¬
tur siggo referendacriur
qͦndã sigib̵thi & doccursũ
c̃m accedit: Osculactũq :
iuxtame s edere deposco
Verũ ubi sufficienter : col¬
loqͥd u si fuimus : Illemdo
mouococtur ecclesicre
ꝓtitius igitur. ut ã medis¬
cessit disrupta auris
surdue clacustroc &
quasi mognũ ex inđuen¬
tũ exire sentieus. ẽcudi¬
tũ recepit Reuersusq:
continuo : mihi gractias
eigere coepit dicens
Tertia enĩ dies eroctqͦd

Expanded text:
recepit, et din extera luce, recepit, et din extera luce, virtutis tuae lumine vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent, nempe venires visibiliter et infirmis voce Petri clamaris: Aurum et arReminsim oppidum peteremus, cumque ab Egidio episcopo, qui tunc eclesiam regebat, benigne fuissemus excepti, inluciscente in crastina dominica die, ad eclesiam accessimus, resedentesque in sacrario, adventum praestolabamur antistitis. Eo tempore sancti Martini reliquias, licet temerario ordine, super me tamen habebam. Igitur Siggo, referendarius quondam Sigiberthi, ad occursum nostrum accedit, osculatumque iuxta me sedere deposcoVerum ubi sufficienter colloquium usi sumus, ille in domo vocatur eclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit; reversusque continuo mihi gratias agere coepit, dicens: 'Tertia enim dies erat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ Ideoq: p̃ualente insidia :
oculi adolescentis repl&ti
puluere. obserantur:
Qui diuuocifercins : t anđ
mitigatus amatrep̃ mar¬
sit caecus ⁊ Adultus aut̃
doctus ẽ mendicis utuł cit
eisđ abulanastipendii qͥddõ
acciper& : Ercint aut̃i pa¬
rentes eius ualđ pauperes ⁊
Igitur duodecimo caecitatis
suae cinnio aduenit turonus:
antediẽ solẽnitatis qͦ pater
uerbũ corniglutincũnis mundo
salutẽ inuexit: Decurs a aut̃
festiuitatis uigilia dũ receden¬
tib aliis hic ad peđ scĩ decuba¬
r& inmobilis.: Tunc sensit
quasi pupugisr& eilidroculos
eius. abspiculo: Et stati scin¬
guis ab his erũ pens. c̃oepitde¬
fluere ꝑ genas eius : auersaq:
sursũ facieui ditsuꝑ se cercũ
elucere. Et ex clamans
uocemsaigna oqt griastibi
ago scẽ confessordĩ: qui a uirtu¬
te tua lum̃ reciperemerum:
Gad mirabilis gratia : Guistis
inmensmmultimodis enĩ affe¬
tib: donatuaspargis in popu¬
los Nã qͥstipẽ p&ieratlum̃

Expanded text:
re, ideoque, praevalente insidia, re, ideoque, praevalente insidia, oculi adolescentis repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus a matre, permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam acciperet. Erant autem parentes eius valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenit Turonus ante diem solemnitatis, qua Pater Verbum carni glutinans mundo salutem invexit. Decursa autem festivitatis vigilia, dum, recedentibus aliis, hic ad pedes sancti decubaret inmobilis, tunc sensit, quasi pupugisset aliquis oculos eius ab spiculo, et statim sanguis ab his erumpens, coepit defluere per genas eius, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclamans voce magna, ait: 'Gratias tibi ago, sanctae confessor Dei, quia virtute tua lumen recipere merui'. O admirabilis gratia! O virtus inmensa! Multimodis enim affectibus dona tua spargis in populos. Nam qui stipem petierat, lumen
Abbreviated transcription (Latin):
iugiterlaudicabat : Tande
inspectas ꝓpriae consuentiue
Noxds. conuerti decreuit
scilic&ut humiliatis capillis :¬
ipsiscõ deseruir&s antestro
sed prius arege p̃certũ eli¬
cuit: ut res omnes ba silcae
traderes uiuens: qꝰ fcicto.
capite tunsorato: implelo
bonae Eberationis uoto :÷
pes eiur qͥ effractisossibus
fueratbreuatus: elongatur
Et qͥ cantea duob puerissus¬
tentatus ibat . Nunc sineullius
hominis adminiculo qͦuoluerit
abrq ciliqͦ debilitatis inpedi¬
mouicino caetus adueniens
lum secepitoculorũ hoc mõdor
Atinoter ton atiuitatis sude
Cũiã gressit incipiens fiagere
Erũpentelingua: in uerbis
orolaxar&s: Dũ matrial¬
ludit̃blande dũ osculalibat
Dũ collo eius aippenditur
Dũ mulnis defertur. Como
tãꝑmissionẽ diabolicãum
uenti: Puluis or terra cũ por¬
Leis eleuatus suꝑ ꝑ uerũ.
matreseius. cũ magno turbi¬
ne festur is ed rusticamuli¬
er & incauta : ñ tractat se
filiũq: scilutariufxillo muni¬

Expanded text:
jugiter claudicabat. Tandem jugiter claudicabat. Tandem inspeetis propriae conscientiae noxis, converti decrevit, scilicet, ut humiliatis capillis ipsi sancto deserviret Antistiti. Sed prius a rege praeceptum elicuit, ut res suas omnes basilicae traderet vivens. Quo facto, capite tonsurato, impletoque bonae deliberationis voto, pes ejus, qui effractis ossibus fuerat breviatus, est elongatus. Et qui ante a duobus pueris sustentatus ibat, nunc sine ullius hominis adminiculo, quo voluerit, absque aliquo debilitatis impedimovicino caecus adveniens, lumen recepit oculorum hoc modo. tio nativitatis suae cum iam gressum incipiens fingere, erumpente lingua, in verbis ora laxaret, dum matri alludit blande, dum oscula libat, dum collo eius appenditur, dum in ulnis defertur, commotam per emissionem diabolicam vim venti, pulvis a terra cum paleis elevatur, super puerum ac matrem eius cum magno turbine fertur; sed rustica mulier et incauta non tractat se filiumque salutari vixillo muni
Abbreviated transcription (Latin):
rat tunc tẽporis. inuilla q̃
subtuitione scĩmatricolȩ
habebatur: homo qͥd eĩ q tãquã
effractis renib: inclinatur ambu¬
labat :hiciuxta illã eucingelicor
serie mulerẽ deorsũ ꝓlini :
nequa quã sursũ potera terigi
sed duob inascellis fustibus
additis in curuus agebatgres¬
sũ ⁊ Adfestiuita tecuit adue¬
niens tertia diepꝰ acta solẽnia
erectus: cebom nun cursione
diabolicamundatus : sonur
abscessit. XU
urbisciuis : cibin focatia
sua cũ gunthorrio chlo¬
thariregis filio habitauit :¬
per&s poma : effrcato ramo
corruit: Conlisaq: adlanidẽ
pede : debilitati is ẽ post mul¬
toruero cinnos dũithacde¬
bilitateꝑ sister& & ascenso
eua dũ lapsante gressu p̃cipi¬
tatur ⁊conp̃ssũq pedẽ cliũ
De hinc portarise adbeatõ
bosilicãpostolat ꝓlectusq ad
pauim̃tũ. orationẽ fidelit̃
fundit ⁊ nec morata ẽpi&cs
uimento surrexitgitur
ꝑ triginta circiter anuos de
alio pedesicut superius diximꝰ

Expanded text:
Erat tunc temporis in villa, quae Erat tunc temporis in villa, quae sub tuitione sancti matricolae habebatur, homo quidam, qui, tamquam effractis renibus, inclinatus ambulabat. Hic iuxta illam euangelicae seriem mulierem deorsum proclinus nequaquam sursum poterat erigi, sed duobus in ascellis fustibus additis, incurvus agebat gressum. Ad festivitatem autem adveniens, tertia die post acta solemnia erectus, ab omni incursione diabolica mundatus, sanus abscessit. 15. urbis civis ab infantia sua cum Gunthario, Chlothariperet poma, effracto ramo corruit; collisoque ad lapidem pede, debilitatus est. Post multos vero annos dum in hac debilitate persisteret, et ascenso eundum, lapsante gressu, praecipitatur, compressumque pedem alium, Dehinc portari se ad sanctam basilicam postulat, projectusque ad pavimentum, orationem fideliter fundit. Nec morata est pietvimento surrexit. Igitur per triginta circiter annos, de alio pede, sicut superius diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit dolor atibia Quae ꝑtrigin¬
taquattuor annos feminã
fcitigauerat XI.
ed et cilia mulier decip¬
deccuo territum õ digia
in pod ma difixis. ut cidlocũ
scm̃ p̃ceseffudit digitis dires¬
tis. sanata manu discessit
uer faimilaris pt̃cor¬
reptus a febre : grauiter
urebatur : ardebateñ
ex trinsecus mẽbra intrinseci
uero stis ualida erat ꝓtsi
potũ ali queđ accipieb at mox
reiciebat abrtomacho N¬
hiltam̃ capiens cibi fũqnt
hoc labore quarto aut quint᷑o
die fatigar&ur p&utut eipul¬
uerẽ parũꝑ exhiberent dese¬
pulchro. adbibendũ. Quo exhibito
uinoq: deluto . ut hausit fidelit̃ ÷
recepta scinitatec onualuit: Niii
heo dauero uuili achariqͦn¬
dcĩ prbi filiãdũ ab umore pe¬
dũ frequentius laborar& ũniu
pedis usũqͥ in debilitate redactũ
fuerat ꝑ didit osthaetãdbea¬
tc̃ aduenit basilicã anqͣ dũ cre¬
bras effundit p̃ces ã mota debili¬
tatẽ in colomitati donatur Ais

Expanded text:
sit dolor a tibia, quae per triginsit dolor a tibia, quae per triginta quattuor annos feminam fatigaverat. 11. Sed et alia mulier de Andecavo territurio, digitis in palma difixis, ut ad locum sanctum preces effudit, digitis directis, sanata manu discessit. 12. Puer familiaris noster correptus a febre, graviter urebatur. Ardebant enim extrinsecus membra, intrinsecus vero sitis valida erat; et si potum aliquod accipiebat, mox reiciebat ab stomacho, nihil tamen capiens cibi. Cumque in hoc labore quarto aut quinto die fatigaretur, petiit, ut ei pulvere parumper exhiberent de sepulchro ad bibendum. Quo exhibito vinoque deluto, ut hausit fideliter, recepta sanitate, convaluit. 13. Theoda vero, Wiliachari quondam presbiteri filia, dum ab umore pedum frequentius laboraret, unius pedis usum, qui in debilitate redactus fuerat, perdidit Post haec ad beatam advenit basilicam, in qua dum crebras effundit preces, amota debilitate, incolomitati donatur. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ficiebat ad antedictã basili¬
cã nouẽ pꝰ atinos aduenit.
fus aq orationo ꝑtriduũ cne
tertiũ festiuitatis diẽ p̃oplite
directo surrexit aduenienti
ciut̃ ad scĩsolẽna populo: qua¬
lit̃ꝑuir tutẽ eius sanatus .XI.¬
eẽt edocuit ⁊ X
atriuero meciehoc
ordine urtus sc̃i
tratis cictis paturiti onis
doloribeđidit dolorẽ inuno
tibicie musculo in currit
Erat eñĩ subita neus : t̃ ct̃ quã si
clauus adfigens : Ita fictã gra¬
uissimã dabatut plerũq
edỹpsim generar& nec erat
qͦ deũ mitigarepossit Nisicũ di¬
tissime contraignẽ tentus ⁊
auapore foci obstupescer&
sed & siunguentũ aliqͦt parũp
fuiss&: infusũ qescebat: Quid
plurapꝰ ordinationẽ mect ad¬
uenit turonuscuelad occursĩ
antistitis scĩ uelccius a desideri
mei : Cũq ibiđ ꝑ duos cuit tres
mens es cõmorata fuis s& assi¬
due becti pantificis auxiliũ
p̃cubatur Tanđ respiciente
miseratione consu&e disces¬

Expanded text:
perficiebat. Ad antedictam basiliperficiebat. Ad antedictam basilicam novem post annos advenit, fusaque oratione per triduum, ante tertium festivitatis diem, poplite directo, surrexit. Advenienti autem ad sancti solemnia populo, qualiter per virtutem eius sanatus esset, edocuit. 10. Matri vero meae hoc ordine virtus sancti transactis parturitionis doloribus edidit, dolorem in uno tibiae musculo incurrit. Erat enim subitaneus, tamquam si clavus adfigens ita fictam gravissimam dabat, ut plerumque eclypsim generaret, nec erat quod eum mitigare posset, nisi cum diutissime contra ignem tentus a vapore foci obstupisceret; sed et, si unguentum aliquod parumper fuisset infusum, quiescebat. Quid plura? Post ordinationem meam advenit Turonus vel ad occursum antistitis sancti vel causa desiderii mei. Cumque ibidem per duos aut tres menses commorata fuisset, assidue beati pontificis auxilium precabatur; tandem respiciente miseratione consueta, disces
Abbreviated transcription (Latin):
parebituirtustua: si &riuuc
iuxta fidẽ nrum . huncre¬
suscitaueris pariubũ qͦd
si non feceris. p̃ hicultra
colla curuamis . lum̃ accen¬
grotiã ex hibemus. Ethaeo
dicens : relicto ante cltare
& cognoscens eũ resupsisse
Flatũ : adplicat ad papillẽ:
ꝗͥ protinꝰ hausto lacte
confortatus ẽ : Tunc mat̃
cũpatre uel omni domo
elcuata incuelduocebene¬
dixerunt dm̃ dicentes Nunc
mirabilia solus qͥ nob̵ paruulũ
confessoristui oratonerestitu¬
es Nõ & locoilli maiorẽ quoe
prius fecerant reuerentiaẽ ex¬
hnbeant Haec cibipsius floren¬
tibre. Itagesta cognoui. Uliil.
lericus ercit aburbepet ta¬
ua agro regionis illius qͥ
adscc̃imbasilscã ꝑ tenebat
Vnius pedis usudebilis uẽut
ipse ad serebat ꝑ in crsũ doie.¬
moni meridiciniꝑdiderat ⁊
qͥ incisofuste ad mensurãe geni¬
culĩ pellesuꝑ posita ad ipsũ ge¬
niculũ. extenso r&lrorsũ ues¬
tigio gresst quẽ pedeni tebatꝰ
agerẽfuste adminiculante

Expanded text:
parebit virtus tua, si et nunc parebit virtus tua, si et nunc juxta fidem nostram hunc resuscitaveris parvulum. Quod si non feceris, non hic ultra colla curvabimus, luminaria accengratiam exhibebimus. Et haec dicens, relicto ante altare et cognoscens eum resumpsisse flatum, applicat ad papillam, qui protinus, hausto lacte, confortatus est. Tunc mater cum patre et omni domo, elevata in coelum voce, benedixerunt Deum, dicentes: Nunc mirabilia solus, qui nobis parvulum confessoris tui oratione restituis". Nam et loco illi maiorem, quam prius fecerant, reverentiam exhibebant'. Haec ab ipsius Florenti ore ita gesta cognovi. 9. Clericus erat ab urbe Pectava agro regionis illius, qui ad sanctam basilicam pertenebat, unius pedis usu debilis, quem, ut ipse adserebat, per incursum daemonii meridiani perdiderat. Qui, inciso faste ad mensuram geniculi, pelle superposita, ad ipsum geniculum extensum retrorsum vestigio, gressum, quem pede nitebatur agere, fuste adminiculante