comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃se. ideoq se ħ uolebat haberi asuis audi¬
toribꝰ quod erat .i. minister xp̃i. et dispẽ¬
sator sacramentoꝵ enis : in quo nõ uerba tan¬
uersiculum interrogatiue uelint legere.
tamen. scđm beatum augustinum melius
est affirmatiue legendus sicut sequens ma¬
nifestat sensus. hic .i. in p̾senti scło querit᷑
et consideratur adeo. ut fidelis quis inuenta
tur dispensator. Inter aispensatores alios sic̃
ego sum et barnabas. pseudo apłi qui uos
decipiunt nõ sunt fideles dispensatores.
quia ad ulterabant uerbum dei et defrau¬
dabant. ł aulus autẽ fidelis dispensator erat.
quia sicut ex deo. coramdeo in xp̃o loqueba¬
tur. Ille et enim fidelis dispensator euangłii
est. qui nõ alia p̃dicat quam que in euange¬
lio habentur sine errore uidelic: et men¬
datio. Et qui nõ querit suam głam ut
ipse laudetur ab auditoribꝰ suis. sed dei: ut
deus glorificetur ꝑ illos. Et qui nõ ꝓlucris
temp oralibus et ut uentrem suũ impleat

Expanded text:
iste, ideoque se hoc volebat haberi a suis auditoribus quod erat, id est minister Christi et dispensator sacramentorum ejus, in quo non verba tanversiculum interrogative velint legere, tamen secundum beatum Augustinum potius est affirmative legendus: sicut sequens manifestabit sensus: Hic, id est in praesenti saeculo, quaeritur et consideratur a Deo, ut fidelis dispensator quis inveniatur inter dispensatores alios, sicut ego sum et Barnabas. Pseudo igitur aposerant infideles dispensatores, quia adulterabant verbum Dei et fraudabant. Paulus autem fidelis dispensator erat, quia sicut ex Deo coram Deo loquebatur. Ille etenim fidelis dispensator Evangelii est qui non alia praedicat quam quae in Evangelio habentur, sine errore videlicet et mendacio, et qui non quaerit suam gloriam ut ipse laudetur ab auditoribus suis, sed ut Deus glorificetur ipse illos: et qui non pro lucris temporalibus, et ut ventrem suum impleat
Abbreviated transcription (Latin):
diaconos. ceterosq ordines qui et imsteria
eccł̃iastica appellantur : cum uero dicimus
dispensatores misteriorum dei: intelligimꝰ
illeos electos ad dispensandam suis auditoribꝰ
misteria et sacramenta ueteris ⁊ noui
testamenti. Quam uis et ordines eccłiȩ sic̃¬
et alii apłi. ita et ipsi ordinauerint. Dis¬
pensatores ergo fuerunt : quia sicut qͥs
pater familias eligit dispensatorem indo¬
mo sua qui cum seruis suis scđm suam uo¬
luntatem singulis illoꝵ sua bona distribu¬
at. quibꝰ dam amplius. qͥbusdam minus.
quibꝰ dam hora tercia. quibꝰ dam nona.
sic xp̃s elegit paulum et reliquos qui miᷤ¬
teria euangłii sui scđ̃m qualitatem audi¬
torum distribuerent. ꝑ fectis uidelicet
et qui capatioris sensus intellectusq erãt:
alta ⁊ ꝓfunda misterra de diumnitate om¬
mipotentis dei cõmitterent. simplicioribꝰ
uero simpliciora que capere possent.
Quod utrumq idem egregius p̃dicator

Expanded text:
diaconos, caeterosque ordines, qui et ministeria diaconos, caeterosque ordines, qui et ministeria ecclesiastica appellantur. Cum vero dicimus, dispensatores mysteriorum, intelligimus illius electos ad dispensanda suis auditoribus mysteria et sacramenta Veteris Novique Testamenti, quamvis et ordines Ecclesiae, sicut alii apostoli, ita et ipsi ordinaverint. Dispensatores ergo fuerunt, quia sicut aliquis paterfamilias elegit dispensatorem in domo sua, qui conservis suis secundum suam voluntatem singulis illorum bona sua distribuat, quibusdam amplius, quibusdam minus, et quibusdam hora tertia, quibusdam nona : sic Christus elegit Paulum, et reliquos qui mysteria Evangelii sui secundum qualitatem auditorum distribuerent, perfectis videlicet et qui capacioris sensus intellectusque erant, alta ac profunda mysteria de Divinitate omnipotentis Dei committerent, simplicioribus vero simpliciora quae capere possent, quod utrumque idem egregius praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
o corithii despicere ac spernere eo quod
quia nõ alia p̃dicamus ego et barnabas.
quam qͥue p̃dicant. Et qui illos interra
positus ad huc mortalis uocauit et docu
atq ad grãm apłatus accersunt. et eadem
michi de celo reuelauit que illos docuit in
terra. Nec rogo ut me ⁊ barnaban sum¬
les xp̃o existimetis: sed ut ministros xpĩ
qui uobis euangłm eius ninustrauimus. Mi¬
inster xp̃i est qui p̃ceptum illiꝰ seruando
mitatur illum. sicut ipse dixit. Qui mͥ
ministrat : me sequatur. Ille etiam xp̃i mi
nister est: qui euis euangł̃m p̃dicando
poralia ꝓ amore eus pauꝑibus erogat.
quod idem apłs ad implebat. nõ solum de
alienis pauꝑes sustentando. s de hoc quod
labore manuum ad quirebat. Iuod aut̃
sequitur et dispensatores misteriorum
dei. Sed melus est dicere misteriorum dĩ.
dos et ordinandos gradus eccłiasticos sint
uocati : episcopos uidelicet. presbiteros.

Expanded text:
o Corinthii, nos despicere ac spernere, eo quodo Corinthii, nos despicere ac spernere, eo quodquia non alia praedicamus, ego et Barnabas, quam quae illi praedicant, et qui illos in terra positus adhuc mortalis vocavit, atquatque ad gratiam apostolatus accersivit, et eadem mihi revelavit de coelo, quae illos docuit in terra. Nec rogo ut me et Barnabam similes Christo existimetis, sed ut ministros Christi, qui vobis Evangelium e us ministravimus. Minister Christi est qui praeceptum illius servando imitatur illum, sicut ipse dixit: Qui mihi ministrat, me sequatur . Ille etiam minister Christi est qui ejus Evangelium praedicando poralia pro amore ejus pauperibus erogat, quod idem Apostolus adimplebat; non de alienis pauperes sustentando, sed de hoc quod labore manuum acquirebat. Quod autem sequitur: Et dispensatores mysteriorum um Dei, melius est dicere mysteriorum Dei, dos et ordinandos gradus ecclesiasticos sint vocati, episcopos videlicet, presbyteros,
Abbreviated transcription (Latin):
Rs. Sic nos existimet.rintios.
homo ut ministros xp̃i: et dispen¬
satores ministerioꝵ dei. Corinthii post¬
quam ꝑ p̃dicationem apłi uenerunt
ad fidem : quidam illorum seducti a
pseud̾o apłis. minus sentiebant de illo quã
dignum erat. Quasi nõ tante dignitatis
et gr̃e eẽt: eoquod adño ꝑ p̃sentiam car¬
nis nõ esset uocatus. qualiter petrus aliiq
apłi qui dnm̃ sunt sequuti: et eiꝰ p̃dicati¬
onem audierunt. Dicebant ȩtiam illum
seductorem. et false doctrine p̃dicatorem:
honorantes amplius pseudo apłos seducto¬
res suos qui eis blande loquebantur : quã
illum qui ueritatem p̃dicans eorum utia
redar guebat. Quod̾ ut apło manifestatũ
est: inter cetera scripsit ista que hic di¬
cuntur. ostendens hoc debere intelligi de
se et sentiri. quod deus qui illum ad̃ apłat
dignitatem elegerat. inquiens. sic nos me.
et barnaban. ⁊ sostenen. existimet homo
corithius uł alis quilibet ut minstros
xp̃i. Ac si diceret aliis uerbis. Nolite uos

Expanded text:
. Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Corinthii, postquam per praedicationem Apostoli venerunt ad fidem, quidam illorum, seducti a pseudoapostolis, non sentiebant de illo quantum dignum erat, quasi non tantae dignitatis et gratiae esset, eo quod a Domino per praesentiam carnis non esset vocatus, quantae Petrus aliique apostoli qui eum sunt secuti, et ejus praedicationem audierunt. Dicebant etiam illum seductorem et falsae doctrinae praedicatorem, honorantes amplius pseudoapostolos seductores suos, qui eis blande loquebantur quam illum qui, veritatem praedicans, eorum vitia redarguebat. Quod ut Apostolo manifestatum est, inter caetera ista scripsit, quae hic dicuntur, ostendens hoc debere intelligi de se et sentiri, quod Deus illum ad apostolatus dignitatem elegerat, inquiens: Sic nos, me, et Barnabam, et Sosthenen existimet homo, Corinthius, vel alius quilibet, ut ministros Christi; ac si diceret aliis verbis: Nolite,
Abbreviated transcription (Latin):
des centurionis clarius manifestaretur. Un̾
ce subditur. Audiens autem iħs miratus ẽ :
&e sequentibus se dicrit. Amen dico uobis
non inuem tantã fidem in ifrł. Miratur
iħs de fide centurionis. mirat᷑ de fide gentił
hominis. Etiam tunc fidem gentium mira-¬
batur quam ultra fi

Expanded text:
des centurionis clarius manifestaretur. Unde des centurionis clarius manifestaretur. Unde et subditur: Audiens autem Jesus, miratus est, et sequentibus se dixit: Amen dico vobis; non inveni tantam fidem in Israel. Miratur Jesus de fide centurionis; miratur de fide gentilis hominis: et jam tunc fidem gentium mirabatur, quam ultra 44
Abbreviated transcription (Latin):
considamus quid aliud dicit unusquisq nr̃m
nisi non sum dignus ut intres sub tectum
meum. non sum dignus ut carnẽ ⁊ sangui¬
nem tuum suscipiam inore meo: Bñe die
uerbo: ce sanabitur puer meus. Tu enim
dicisti ⁊ facta sunt omnia. tu mandasti &
creata sunt uniuersa: eadem uirtus tibi ẽ
eadem potencia manet. Dic gͥ uerbo p̾cipe
ut fiat: ⁊ sanabitur puer meus. Non em̾
manis ẽ. sanare quam creare. Ilam & ego
homo sum sub potestate constitutus. habens
sub me milites. & dieo inc uade & uadit. ⁊ a¬
lio. uem &e uenit: & seruo meo fac hoc & fac̃.
Ego inquit homo sum tu deus ego sub potes¬
tate. tu super omnes potestates : ego habeo
milites. tu angłos. isti michi obediunt. illi
tuam faciunt uoluntatẽ: munda gͥ quem
uelis. ⁊ p̃cipe sanitati ut ueniat. ⁊ iube in¬
firmitati ut recedat. Placunt dño consiliũ:
&e laudauit fidem centurionis. Ad hoc em̾
dñs misediam differebat: ut hec tanta fi¬

Expanded text:
consideramus, quid aliud dicit unusquisque nostrum, consideramus, quid aliud dicit unusquisque nostrum, nisi: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, non sum dignus ut carnem et sanguinem tuum suscipiam in ore meo? Domine, dic verbo, et sanabitur puer meus. Tu enim dixisti et facta sunt omnia, tu mandasti et creata sunt universa: eadem virtus tibi est, eadem potentia manet: dic igitur verbo, praecipe ut fiat, et sanabitur puer meus: non enim majus est sanare, quam creare. Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites, et dico huic: Vade, et vadit; et alii: Veni, et venit; et servo meo: Fac hoc, et facit. Ego, inquit, homo sum, tu Deus; ego sub potestate, tu super omnes potestates; ego habeo milites, tu angelos; isti mihi obediunt, illi tuam faciunt voluntatem: manda igitur quem velis, et praecipe sanitati ut veniat; et jube infirmitati ut recedat. Placuit Domino, et laudavit fidem centurionis. Ad hoc enim Dominus misericordiam differebat, ut haec tanta fi
Abbreviated transcription (Latin):
quod &e me ipsum non sum dignus arbitratꝰ
cetera uͦ utriq cominuma sut. Bene gͣ in ħ
loco hii duo conueniunt: si hoc tantum in ma¬
serit ad iħm. S qui sunt isti amci nr̃i. quos
xp̃o ad uenienti etiam domui nr̃e appropin¬
quanti obiuiam mittimus: Isti sunt ut opi¬
nor intellectus ce animus & sp̃s cõtribulatus.
Isti enim ap̃i ad uentum sentiunt. isti eũ eo
loqui audent : isti nos do commnendant: ⁊ eiꝰ
gr̃e reconciliant. Quando enim intus agimꝰ:
quando nob̾eum incorde tractamus. que ⁊
quanta fuerit saluatoris nr̃i benignitas ut
ꝓ nob̾ carnẽ sumeret.⁊ mundi iniurias sus¬
tineret. tune p̾dicti annei nr̃i eum dño lo¬
cuntur : ⁊ quodammnodo ei dieunt. dñe noli
uerari. qm̃ enis ueracionem ⁊ fatigacionẽ
mirantur: ⁊ contremiscunt. Hoc enim facie¬
bat ioh̃s baptista. cum diceret. Ego a te debeo
baptizari.⁊ tu uenis ad me: Quando uero ad
xrp̃i sacramenta accedimus.⁊ fragilitatẽ nr̃am

Expanded text:
quod et meipsum non sum dignus arbitratus quod et meipsum non sum dignus arbitratus caetera vero utrique communia sunt. Bene igitur hoc loco hi duo conveniunt, si hoc tantum in Maserit ad Jesum. Sed qui sunt isti amici nostri, quos Christo advenienti et jam domui nostrae appropinquanti obviam mittimus? Isti sunt, ut opinor, intellectus et animus, et spiritus contribulatus: sti enim Christi adventum sentiunt, isti cum eo loqui audent, isti nos Deo commendant, et ejus gratiae reconciliant. Quando enim intus agimus, quando nobiscum in corde tractamus, quae et quanta fuerit Salvatoris nostri benignitas, ut pro nobis carnem sumeret, et mundi injurias sustineret; tunc praedicti amici nostri cum Domino loquuntur, et quodam modo ei dicunt: Domine, noli vexari; quoniam ejus vexationem et fatigationem mirantur, et contremiscunt. Hoc enim faciebat Joannes Baptista cum diceret: « Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? » Quando vero ad Christi sacramenta accedimus, et fragilitatem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
sertim si nos sanari uolumus. si nos peceasse
dolemus. ⁊ sibom aliquid egimus. unde nos
apud iudicem cominendare queant. Facile
enim illi penitenti sacerdotes a dño ueniam
impetrant. qui de peccatis erubeseit : totoq
mentis an insu se ad penitenciam conuertit.
& multos quidem idemus. qui quamuis in
se aliquo uicio torqueantur. bonos tamen dili¬
gunt. multisq modis scãm eccłiam edificant.
De his gͥ dicere possumus. digni sunt qui ecrau¬
diantur : qui a diligunt gentem nr̃am: ⁊ sina¬
gogam edificauerunt nob̾. S quid sequitur .
Ego ueniam : ⁊ curabo eum. Hoc matħs ait.
Lueas aũ quid ait: Iħs au̾ ibat cum illis. uenit
au̾ iħs ad infirmum. uenit cum episcopis ⁊ sa¬
cerdotibus ad penitentem: qm eorum p̾cibus
flectitur ⁊ oraeionibus ducitur. Q cum iam
non longe ẽet a domo misit ad eum centurio
amicos dicẽs. Dñe noli uexari. Non enim dig¬
nus sum ut sub tectum meum intres. Propt̾

Expanded text:
sertim si nos sanari volumus, si nos peccasse sertim si nos sanari volumus, si nos peccasse dolemus, et si boni aliquid egimus, unde nos apud judicem commendare queant. Facile enim illi poenitenti sacerdotes a Domino veniam impetrant, qui de peccatis erubescit, totoque mentis annisu se ad poenitentiam convertit. Et multos quidem videmus, qui quamvis in se aliquo vitio torqueantur, bonos tamen diligunt, multisque modis sanctam Ecclesiam aedificant. De his igitur dicere possumus, Digni sunt qui exaudiantur, quia diligunt gentem nostram, et Synagogam aedificaverunt nobis. Sed quid sequitur? Ego veniam et curabo eum: hoc Matthaeus ait: Lucas autem quid! Jesus autem ibat cum illis. Venit enim Jesus ad infirmum, venit cum episcopis et sacerdotibus ad poenitentem, quoniam eorum precibus flectitur, et orationibus ducitur. Et cum jam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos, dicens: Domine, noli vexari, non enim dignus sum ut sub tectum meum intres. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
res ifrł: uidelicet ut nos doceret quid intali
negocio agere debeamus. quando puerum nr̃m
indomo nr̃a paraliticum iacere. ⁊ male tor¬
queri sentimus. Quid enim ẽ. puer iste nsi
amia. scđm se quidem in nocens ⁊ pura:
Cuer enim apuritate dicitur. Hunc au̾ lucas
seruum dieit : quia sine seriicio anime iu̾e
nequimus. Iste gͥ puer nr. iste seruus nr̃. iste
in iuste sub iugatꝰ & carnis seruicio de p̾ssus
sp̃s nr̃. iacet in domo paralitieus. ia cet ieor¬
pore in firmus. iacet in carnis habitacło uitioꝵ
morbo suꝑatus: ⁊ male torquetur. hinc luxuria
ueratur. hinc auaricia artatur: hinc suꝑbia
fatigatur. Quid gͣ : Mictamus ad medicũ : mit¬
tamus ad iħm. S quem mutemus : & quis ibit
ꝓ nobis: Mutamus gͥ senores ifrł id ẽ episcopos
&e sacerdotes. Isti enim ꝓ aliis in terpellare. isti
ꝓ infirmis ⁊ ꝓ peccatoribus orare debent. Isti
cito ueniunt ad iħm : isti eum mouere. isti eu̾
flectere.⁊ ad miscdiam inclinare possunt: p̃¬

Expanded text:
res Israel ; videlicet ut nos doceret, quid in tali negotio agere debeamus, quando puerum nostrum in domo nostra paralyticum jacere, et male torqueri sentimus. Quis est enim puer iste, nisi anima secundum se quidem innocens et pura? puer enim a puritate dicitur: hunc autem Lucas servum dicit, quia sine servitio animae vivere nequimus. Iste igitur puer noster, iste servus noster, iste injuste subjugatus, et carnis servitio depressus spiritus noster, jacet in domo paralyticus, jacet in corpore infirmus, jacet in carnis habitaculo vitiorum morbo superatus, et male torquetur. Hinc luxuria vexatur, hinc avaritia arctatur, hinc superbia fatigatur. Quid igitur? Mittamus ad medicum, mittamus ad Jesum. Sed quem mittemus? et quis ibit pro nobis? Mittamus igitur seniores Israel, id est episcopos et sacerdotes; isti enim pro aliis interpellare, isti pro infirmis et peccatoribus orare debent: isti cito veniunt ad Jesum, isti eum movere, isti eum flectere et ad misericordiam inclinare possunt, prae
Abbreviated transcription (Latin):
muneratione electorum dixit grãm dei. Ideo
quia illi qui militant: ꝓpriam mercedem ac¬
cipiunt. Qincquid autem electi habent. totum¬
totum a gr̃a dei accipiunt: siue fidem. siue cari¬
tatem. seu aliquod bonum opus habeant. et in¬
suꝑ ꝓ gratia ista fidei et bonorum oꝑum. acci¬
pient gratis a deo uitam ȩt̾nam. ꝑ ad iutorium
tħu xxp̃i: sine quo nichil boni habere possumꝰ.¬

Expanded text:
muneratione electorum dixit tertiam Dei? Ideo, muneratione electorum dixit tertiam Dei? Ideo, quia illi qui militant, propriam mercedem accipiunt, quidquid autem electi habent, totum a gratia Dei accipiunt, sive fidem, sive charitatem, seu aliquod bonum opus habeant, et insuper pro gratia ista fidei et bonorum operum gratis accipient a Deo vitam aeternam per adjutorium Jesu Christi, sine quo nihil boni habere possum
Abbreviated transcription (Latin):
instercore suo. Iumenta apellantur homines
qui irrationabilit̾ uiuunt : sine honestate moꝵ
⁊ cõuersationis. Lumenta quippe instercore suo
deo. qui ante eratis serui diaboli: habetis fruc
uitam et̾̃nam : id est ꝓpter consũmationẽ oꝑum
ur̃orum. habebitis uitam ęt̾nam: que uobis dabi-¬
tur ꝓ ꝑseuerantia ur̃a. Etipendia enim peccati.
id ẽ remuneratio peccatoꝵ : mors ȩtna est. Nõ
tamen de om̃ibus peccatis intelligendum est
Est peccatum ad mortẽ : nõ ꝓ hoc dico ut roget
quis. Etipendium dicitur abstipe pendenda :
id est substancia ponderanda. Antiquitus enim
potius ponderabatur peccuma: quam nume¬
rabatur. Unde militibus ꝓ uita regis ⁊ lib̾tate
patrie militantibus. stipendium hoc est substan¬
cia et remimeratio ex publico erario confereba¬
tur. Et sicut illis remunerationis causa stipen¬
dium dabatur: ita militantibus diabolo. dabit᷑
loquens de remuneratione peccati stipendium
nominauit tpsam remunerationem. et de re-¬

Expanded text:
in stercore suo . Jumenta appellantur homines qui irrationabiliter vivunt, sine honestate morum et conversationis. Jumenta quippe putrescere est Deo, qui antea eratis servi diaboli, habetis fructvitam aeternam, id est propter consummationem operum vestrorum habebitis vitam aeternam: quae vobis dabitur pro perseverantia vestra. Stipendia enim peccati, id est remuneratio peccatorum, mors, aeterna est. Non tamen de omnibus peccatis intelligendum est, Est peccatum ad mortem, non pro hoc dico ut quis roget . Stipendium dicitur a stipite pendenda, id est a substantia ponderanda. Antiquitus enim potius ponderabatur pecunia quam numerabatur. Unde militibus pro vita regis et libertate patriae militantibus stipendium, hoc est substantia et remuneratio ex publico aerario conferebatur: et sicut illis remunerationis causa stipendium dabatur, ita militantibus diabolo dabitur loquens de remuneratione peccati, stipendium nominavit ipsam remunerationem, et de re
Abbreviated transcription (Latin):
tur: illi earcecantur. Isti lucem secuntur. ⁊ illi in
tenebris de merguntur. E audierunt quidã ex
ꝓ hariseis qui eum ipso erant: ⁊ direrunt ei.
Numquid ⁊ nos ceci sumus : Si illi inquiunt qͥ

Expanded text:
tur: illi excaecantur. Isti lucem sequuntur, et illi in tur: illi excaecantur. Isti lucem sequuntur, et illi in tenebras demerguntur. Et audierunt quidam ex Pharisaeis, qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Nunquid et no
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt eum foras. Multum ei ꝓfuit quod foras
eiecerunt eum: q foras eiectus: iħm uide ⁊ cog¬
nosc̾e merint. Non em̾ possunt uidi uide iħm:
nisi prius de sinagoga exeant. Audunt iħs qr
eiecerunt eum foras : ⁊ eum inueniss eum diã
ei. Tu eredis infilium dĩ: Bespondit ille: ⁊ diã.
Quis ẽ. añe ut eredam meum: Non de essentia
dubitat. ẜ de ꝑsona int̾rogat. Nondum enĩ ꝑso¬
naliter eum cognoscebat: quẽ tamen di filium
eẽ eredebat. Dir̃ ei iħs. ł uidisti eum: ⁊ qui loqͥt
tocum ipse ẽ. At ille ait. Credo dñe. E ꝓcidens
ad orauit eum. Diã ei iħs. In iudicium ego inmun¬
dum ueni: ut qui non uident. uideant:⁊ qui in¬
dent ceci fiant. His enim uerbis quid hec illuis ceci
illuminatio significaret ostendit. In uditium
inquid ego ueni in hunc mundum. In quod uidi¬
tium: Iustificationis ⁊ damnationis. Iustificant᷑
insipientes: damnãtur sapientes. Isti illuminan¬

Expanded text:
cerunt eum foras. Multum ei profuit quod foras cerunt eum foras. Multum ei profuit quod foras ejecerunt eum; quia foras ejectus, Jesum videre et cognoscere meruit. Non enim possunt Judaei videre Jesum, nisi prius a Synagum invenisset eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Respondit ille, et dixit: Quis est, Domine, ut credam in eum? Non de essentia dubitat: sed de persona interrogat. Nondum enim personaliter eum cognoscebat, quem tamen Dei Filium esse credibat. Dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et loquitur tecum: ipse est. Aoravit eum. Dixit ei Jesus: In judicium in hunc mundum ego veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant. His enim verbis, quid haec illius caeci illuminatio significaret ostendit. In judicium, inquit, ego veni in hunc mundum. In quod judicium? Justificationis, et damnationis. Justificantur insipientes: damnantur sapientes. Isti illuminan
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc enim mirabile ẽ. quia uos nescitis unde
sit : ⁊ aꝑuit occłos meos. ubi ẽ. ergo sapientia
ur̃a : ubi ẽ doetrina quam p̾dicatis : sur legẽ
legitis:⁊ non intelligitis : Dicitis peccatorẽ hunc
ẽẽ: in auditum ⁊ inusitatum ẽ. ut peccatores
talia oꝑent᷑. Seimus enim qr peceatores d̃s non
audit: s si quais dĩ cultor ẽ.⁊ uoluntatem enis
facit. hunc eraudit. Non ẽ mirandum si rudis
ad huc nouiterq illummatus : contra eccłie
doctrinã aliquid ignorant̾ loquatur. Neq em̾
uerum ẽ. ut peccatores dłs non audiat. a scło
non ẽ. auditum: quia aꝑuit quis ocłos ceci nati.
Nlisi cẽt hic ado: non poterat face̾ qͥcꝗͣ. Respon¬
derunt ⁊ dixerunt ei. In peccatis natus es to¬
tus. ⁊ tu doces nos: Quia enim cecus natus fue¬
rat. plus cet̾is peccatorem ẽẽ putabant. Quod
ipsos quoq ꝙͣ discipłos sensisse. intelligi potest:
qui dnm int̾rogantes dicebant. Quid peceauit
hic aut parentes eiꝰ. ut cecus nasceretur : ⁊ eie¬

Expanded text:
abile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit meos oculos. Ubi est ergo sapientia vestra? Ubi est doctrina quam praedicatis? Cur legem legitis, si non intelligitis? Dicitis peccatorem hunc esse. Inauditum et inusitatum est ut peccatores talia operentur. Scimus enim quia peccatores Deus non audit: sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Non est mirandum si rudis adhuc, noviterque illuminatus contra Ecclesiae doctrinam aliquid ignoranter loquatur. Neque enim verum est ut peccatores Deus non audiat. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Quia enim caecus natus fuerat, plus caeteris eum peccatorem esse putabant. Quod ipsos quoque Christi discipulos sensisse intelligi potest, qui Dominum interrogantes dicebant: Quis peccavit hic, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? Et eje
Abbreviated transcription (Latin):
innfestentur oꝑa di. in illo. Reccauerat enim iste
⁊ parentes eiꝰ. s non ꝓpt̾ sua uł illorum peceata na¬
tus ẽ.cecus s potius ut manifestentur oꝑa d̃i in illo.
Seq̃r. Me oportet oꝑari oꝑa eiꝰ qui misit me donec
dies ẽ. uenit nor quando nemo potest oꝑari. Quã¬
diu inmnundo sum lux sum mundi. Ad hue gͣ
oꝑabitur usq ad scłi consuminationẽ ꝑfideles suos.
Postea uero sequetur nor: inqua nemo poterit
oꝑari. Igitur dum tempus habemus oꝑemur
bonum ad om̃s : macrime autẽ ad domesticos fidĩ
&e ne putes hunc diem cito finiri : audi quid ipse
em̾ nob̾cum ẽ.⁊ inmundo ẽ. quia ⁊ nos inmun¬
do sumus. Hec cum diriss expuit int̾ram ⁊
liniuit lutum suꝑ occłos gus ⁊ diait ei. uade &
laua in natatoria siloe. Quidaũ int̾pretatur
syloe: enuangłista subdidit dicens. Quod int̾p¬
tatur missus. Dirimus iam quid cecus iste signi¬

Expanded text:
nifestentur opera Dei in illo. Peccaverat enim et iste, nifestentur opera Dei in illo. Peccaverat enim et iste, et parentes ejus; sed non propter sua, vel illorum peccata caecus natus est; sed potius ut manifestentur opera Dei in illo. Sequitur: Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit nox, quando nemo potest operari. Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Adhuc igitOperabitur usque ad saeculi consummationem per fideles suos. Postea vero sequetur nox, in qua nemo poterit operari. Igitur « dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . » Et, ne putes hunc diem cito finiri, audi quid ipse m nobiscum est, et in mundo est; quia et nos in mundo sumus. Haec cum dixisset, exspuit in terram, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade, et lava in natatoria Siloe. Quid autem interpretetur Siloe, evangelista subdidit, dicens, quod interpretatur missus. Diximus jam quid caecus iste signi
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitate: ⁊̃ int̾rogauerunt eum disei¬
puli eiꝰ. Rabbi quid peccait hic aut parentes eiꝰ
ut cecus nasceretur: Ipse saluator nr aꝑtissime
ostendit quod euis miracła aliquid significent dũ
ea faciendo aliquid agit. quod ratione querere
udeatur. Nlisi em̾ aliquid significaret quid neres¬
sarium fuit in hinus ceci illuminatione ut latũ
faceret quo oecłos eius liniret. ein solum dicere
sufficiens erat: Ipse em̃ diait ⁊ facta sunt:
ipse mandauit ⁊ ereata sunt. om̃a. Queramus
q significationem: ⁊ indeamus quid cecus iste
signifieet. secus iste ⁊ anatiuitate eecus: geniis
humanum eẽ uidetur. S quare anatiuitate.
tur occłi ur̃i. nonne cecum eum eẽ monstrabat:
secus tamen ad hunc non erat: s comedendo fac
non cognoseant ereatorem suum. S audiamus
quid discipłis in t̾rogantibus dñs responait. Ileq
hie peccauit inquit neq parentes eiꝰ. ut ꝓpt̾ hoc
cecus nasceretur. Quare gͦ cecus natus ẽ: ut ma¬

Expanded text:
itate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi, quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? Ipse Salvator noster apertissime ostendit quod ejus miracula aliquid significent, dum ea faciendo aliquid agit quod ratione carere videatur. Nisi enim aliquid significaret, quid necessarium fuit in hujus caeci illuminatione, ut lutum faceret, quo ejus oculos liniret, cui solum dicere sufficiens erat? « Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt » omnia. Quaeramus igitur significationem, et videamussignificet. Caecus iste, et a nativitate caecus, genus humanum esse videtur. Sed cur a nativitate, tur oculi vestri, » nonne caecum eum esse monstrabat? Caecus tamen adhuc non erat, sed comedendo factnon cognoscant Creatorem suum. Sed audiamus quid discipulis interrogantibus Dominus responderit: Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus, ut propter hoc caecus nasceretur. Cur ergo caecus natus est? Ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant ad lauacrum. Alii dicebant. Quomͦ
potest homo peccator hec signa facere: Isti em̾
iam quodãm ꝓpinquabant ad lucẽ : ⁊ uide moi¬
piebant. E scisma erat int̾ eos. Dicunt ceeo it̾m.
Tu quid dicis de eo qui aꝑuit ocłos tuos: Ille
autẽ diã quia ꝓpħa ẽ. Bene quidẽ dixit: s meliꝰ

Expanded text:
venerant ad lavacrum. Alii dicebant: Quomodo venerant ad lavacrum. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Isti enim jam quodammodo propinquabant ad lucem, et videre incipiebant. Et schisma erat inter eos. Dicunt caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Ille autem dixit: Quia propheta est. Bene quidem dix
Abbreviated transcription (Latin):
linit occłos meos. Quid ẽ. enim lutum fecit.
msi uerbum earo factũ ẽ : Tetigit autẽ occłos
montis nr̃e. ut eum indeamus ⁊ ueritatẽ
intelligamus. Ediã mͥ. uade ad natatoriam
sploe: ⁊ laua. R abni. ⁊ laui. ⁊ indi. Consida
modo quanta leticia hec uerba plena sunt: qͣn¬
ta exultacione redundant. Dixerunt illi. Ubi
ẽ ille: Ait. Hescio. de homine illi int̾rogant:
de homine ille respondet. Nlon ẽ gͥ in conuemẽs
quod ait. neseio: quia ⁊ si iam xp̃ianus erat.
ꝓpħa tamen non erat. Addueunt eum ad pha-¬
riseos: qui cecus fueat. Erat aũ sabb̃m quando
lutum fecit iħs: ⁊ aꝑuit ocłos euis. Qui igitur
seruili oꝑe requi ẽ habeant. Tale namq sabb̾m
eolit eccłia: ex quo dñm cognouit iuidit. It̾m
ergo int̾rogabant eum pharisei: quomͦ uidis¬
syd. Ille autẽ dir̃ eis Lutum m̃ posuit suꝑ oclos.
ce laui :⁊ iideo. Dicebant autẽ exphariseis qͥdã
Non ẽ. hic homo ado: qui sabb̃m non eustodit.

Expanded text:
linivit oculos meos. Quid est enim lutum fecit; nisi Verbum caro factum est? Tetigit autem oculos mentis nostrae, ut eum videamus et veritatem intelligamus. Et dixit mihi: Vade ad natatoria Siloe, et lava: et abii, et lavi, et vidi. Considera modo quanta laetitia haec verba plena sunt, quanta exsultatione redundant. Dixerunt illi: Ubi est ille? Ait: Nescio. De homine illi interrogabant: de homine ille respondit. Non est igitur inconveniens, quod ait, Nescio; quia etsi jam Christianus erat, propheta tamen non erat. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum, quando lutum feci Jesus et aperuit oculos ejus. Qui igitur servili opere requiem habeant. Tale namque Sabbatum colit Ecclesia, ex quo Dominum cognovit, et vidit. Iterum ergo interrogabant eum Pharisaei, quom oculos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex pharisaeis quidam: Non est hic homo ex Deo, qui sabbatum non custodit.
Abbreviated transcription (Latin):
głiam do. Nos seunus quia hic homo peceator
eͦ. Diã gͦ ille. Si peccator ẽ. nescio: unum seio
qi cecus eum eẽm modo uideo. Ego inquit pee
eata ignoro eius. ego de peccatis eum non aceu¬
so. unum seio illud dico ⁊ p̾dico: eecus eran.
&e eo uubente mod̾o uideo. Dixerunt gͦ illi. Ao
fecit tibi: Quom̃ aꝑuit tibi occłos: At ille in¬
Aignatus quia cocies eum eadem uerba dioe
cogobant ait. Dixi uob̾ iam ⁊ audistis. Quis
iterum uultis audire : Quid tocies eadem repe¬
tere uiuat : Nlumquid ⁊ uos uultis discipłi eiꝰ
fieri: Si scirem uos quoq eius discipłos fieri
uelle. sicut ⁊ ego sum : iterum atq iterum.
&e ad huc multocies eadem dicere non recusarẽ.
Maledi.rer̃ ergo illi: ⁊ dixrer̃. Tu discipłs illius
sis : nos autẽ moisi discipłi sumus. Beati illi suꝑ

Expanded text:
quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio: unum scio, quia caecus cum essem, modo video. Ego, inquit, ejus peccata ignoro; ego eum de peccatis non accuso. Unum scio, illud dico et praedico: caecus eram, et eo jubente modo video. Dixerunt ergo illi: Quid fecit tibi? Quomodo aperuit tibi oculos? At ille indignatus, quia toties eum eadem verba dicere cogebant, ait: Dixi vobis jam, et audistis. Quid iterum vultis audire? Quid toties eadem repetere juvat? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Si scirem vos quoque ejus discipulos fieri velle, sicut et ego sum, iterum, atque iterum et adhuc multoties eadem dicere non recusarem. Maledixerunt ergo illi, et dixerunt: Tu discipulus illius sis: nos autem Moysi discipuli sumus. Beati illi super
Abbreviated transcription (Latin):
cecos eẽ dicis: Dix eis iħs. Si ceci eẽtis: non hab̾eti
peccatum. Nlunc autẽ dicitis quia indemus: pec¬
catum ur̃m manet. Ido inquit manet peccatũ
ur̃m. qr dum uos uidĩ putatis. non queritis ut
iudeatis. Si enim apud uos ceci eẽtis. idẽ. si uos
cecos eẽ intelligeretis : peccatum non haberetis.
quia lucem quereretis.

Expanded text:
Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc autem dicitis: quia videmus. Peccatum vestrum manet. Ideo, inquit, manet peccatum vestrum, quia dum vos videre putatis, non quaeritis ut videatis. Si enim apud vos caeci essetis, id est, si vos caecos esse intelligeretis, peccatum non haberetis, quia lucem quaereretis.
Abbreviated transcription (Latin):
eci enim sunt illi occłi: qui hoc luto non tan¬
guntur. Hoc eñ luto illi tangintur: qui dm̃ ⁊
homin ẽ ap̃m eẽ eredunt. Non sufficit tang̾e
t̾ram: non suffic tangere sputum. Sufficit au̾
tangere ⁊ credere lutum : quod ex utroq faetũ ẽ.
Bic tamen ille qui lutum tetigit. ⁊ ãm ⁊ homi¬
nem. xp̃m eẽ eredidit: uadat ad natatoriam sploe.
festinet ad baptismum. ibiq lauetur ⁊ regene¬
retur. Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua ⁊
sp̃u scõ: non intrabit in regnum dĩ. Utrumq
em̾ necessarium ẽ. ⁊ crede & baptizari: neq al¬
terũ sine altero ualet. Non enim uacat amis¬
terio: quod syloe int̾pretat᷑ missus. In iordane
enim cepit baptismus: qui ꝑ apłos regeneran¬
dis hominibus ubiq gentium missus ẽ. Abiit
gͦ ⁊ lauit: ⁊ uenit uidens. Itaq uieini &e qui
ind̾ant eum prius. qi mendieus erat: dicebat.

Expanded text:
uminantur. Caeci enim sunt illi oculi, qui hoc luto non tanguntur. Hoc enim luto illi tanguntur qui Deum et hominem Christum esse credunt. Non sufficit tangere terram, non sufficit tangere sputum. Sufficit autem tangere et credere lutum, quod ex utroque factum est. Sic tamen, si ille, qui lutum tetigit, et Deum et hominem Christum esse credidit, vadat ad natatoria Siloe, festinet ad baptismum, ibique lavetur et regeneretur. « Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . » Utrumque enim necessarium est et credere et baptizari, neque alterum sine altero valet. Non autem vacat a mysterio, quod Siloe interpretatur missus. In Jordane enim coepit baptismus, qui per apostolos regenerandis hominibus ubique gentium missus est. Abiit ergo, et lavit et venit videns. Itaque vicini et qui viderant eum prius, quia mendicus erat, dic
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾rogauerunt eos dicentes. hie ẽ. filius ur.
quem uos dieitis quia cecus natus ẽ: Quomodogͥ
nunc uidet: Responderunt parentes eiꝰ:⁊
dixrerunt. Scimus quia hic ẽ. filius nr: &e quia
cecus natus ẽ. Quomodo autem nunc uideat
Ipsum int̾rogate: etatem habet. ipse de se lo

Expanded text:
t eos, dicentes: Hic est filius vester, quem vos dicitis, quia caecus natus est? Quomodo ergo nunc videt? Responderunt parentes ejus eis, et dixerunt: Scimus quia hic est filius noster, et quia caecus natus est; quomodo autem nunc videat, Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de s
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ eloqͥoꝵ. Sic etiã in epła ad hebreoᷤ.
elem̃ta appellabat legẽ. Sub lege gͦ et ꝓpħia
erant seruientes deo. alit̃. Sub elementis ȩtiã
seruiebãt. qui sub obseruatione solis et lune
degebant: celebrantes neomenias aliasq fe-¬
cũ cognoueritis dm̃. immo cogniti sitis a deo.
quomͦ cõuertimini iterũ ad infirma et ege¬
na elem̃ta. quibꝰ denuo seruire uultis: Diẽ
obseruatis et menses.:⁊ tempora et annos: ti¬
meo uos ne forte sine causa laborauerim in
uob̾. Estote sic̃ ego: quia et eggo sic̃ uos. Erant

Expanded text:
divinorum eloquiorum. Sic etiam in epistola ad Hebraeos elementa appellat legem: sub lege vero et prophetia erant servientes. Aliter: sub elementis etiam serviebant, quia sub observationis solis et lunae degebant, celebrantes neomenias aliasque fe cognovistis Deum, immo cogniti sitis a Deo, quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo servire vultis? Dies observatis, et menses, et tempora, et annos. Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis. Estote sicut ego, quia et ego sicut vos: frat
Abbreviated transcription (Latin):
tiles autẽ: erant seruientes elementis. Atu¬
bi uenit plenitudo temporis. id est p̾finitũ
tempꝰ a dõ patre finiente quinta ȩtate. et
inchoante sexta: misit ds̃ filiũ suum. factũ
ex muliere: id est ex semine mulieris opere

Expanded text:
tiles autem erant elementis servientes. At ubi venit plenitudo temporis, id est praefinitum tempus a Deo Patre, finiente quinta aetate, et inchoante sexta, misit Deus Filium suum factum ex muliere, id est ex semine mulieris opere
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quondã et apłs. qͣndo ꝑsequebat᷑ eccłiam
lis. Estote uos ꝑfecti in fide. sic̃ ego sũ modo:
et nolite desꝑare deuenia: quia et ego quon¬
dam fin infidelis et peccator. sic̃ uos estis mͦ:
et eo amplius.

Expanded text:
s quando persequebatur Ecclesiam tus. Estote vos perfecti in fide, sicut et ego sum modo, et nolite desperare de venia, quia et ego quondam fui infidelis et peccator, sicut vos estis modo et eo amplius.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu. sub tutoribꝰ actoribꝰq fuerunt: usq¬
qͦͥ uenit tempꝰ dispositũ a deo patre. qͣndo
misit eis filiũ suũ. Tutores uͦ illoꝵ fuerũt
reges principes.⁊ dauid et zorobabel: qui
gẽ.⁊ cogebãt ętiã a cultura dĩ nõ recede:

Expanded text:
sensu, sub tutoribus actoribusque fuerunt, usqusensu, sub tutoribus actoribusque fuerunt, usquequo venit dispositum tempus a Deo Patre, quando misit eis Filium suum: tutores vero illorum fuerunt reges et principes, ut David et Zorobabel, quiagem, et cogebant etiam a Dei cultura non recedere,
Abbreviated transcription (Latin):
Uarrio tempore heres paruulus est:¬
um. Scđ̾m cõsuetudinẽ humane
legis: loquit᷑ hic apłs. Solent eni patres mo¬
rituri filios suos paruulos quos heredes relin¬
quunt. cõmittere sub tutoribꝰ et actoribꝰ usq
ad illud tempꝰ quo ipsi possint res ꝓprias reg̾e:
hoc ẽ scđ̾m legem romanã. usq ad uicesimũ
qͥntũ annũ. Ipsi etiã tutores cũ cosilio scabini¬
orũ in generali allodio debent eligi. Quãdiu
aut̃ sub illoꝵ tutela ẽ paruulꝰ. nichil distat a
seruo: licet sit dñs seruoꝵ.⁊ filiꝰ regis aut co
fensores rerũ: causidici et aduocati. Quod au¬
tẽ dicitur hic actoribꝰ: quidã doctores dicunt.
Qui actor idem ẽ et tutor: siue ad uocatꝰ.
Auctor uͦ ẽ patronꝰ nutritor: qui more pa¬
terno nutrit illũ. Et ad tutorẽ ꝑtinet de¬
fendere et disponere res pueri: inctũq et
uestimentũ ministrare. ad auctorẽ uͦ. dis¬
ciplina et honestas morũ: et cõuersationi.
Similit̾ uidei quamdiu fuerũt paruuli

Expanded text:
empore haeres parvulus estconsuetudinem humanae legis loquitur hic Apostolus. Solent enim patres morituri filios suos parvulos quos haeredes relinquunt committere sub tutoribus et actoribus, usque ad illud tempus quo ipsi possint res proprias regere, hoc est, secundum legem Romanam, usque ad vicesimum quintum annum. Ipsi etiam tutores cum consilio scabinorum in generali malo debent eligi. Quandiu autem sub illorum tutela est parvulus, nihil distat a servo, licet dominus servorum et filius regis, aut comfensores rerum causidici et advocati. Quod autem dicitur hic actoribus, quidam doctores dicunt quia auctor ipse est tutor sive advocatus: actor vero est patronus, nutritor, qui more paterno nutrit illum, et ad tutorem pertinet defendere et disponere res pueri, victumque et vestimentum ministrare: ad auctorem vero disciplina et honestas morum et conversationis. Similiter Judaei, quandiu fuerant parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
uos columbas uenditis : uos sine nummo
⁊ precio nichil agitis. Columbas enim uen
largiuntur. horum autẽ cathedras dñs e¬
uertit : ut ꝑ hoc eos non eẽ ep̃os intelligamꝰ.
ꝙ dicit eis. scriptum ẽ. Domus mea domꝰ
orationis uocabitur: uos autem fecistis eã

Expanded text:
vos columbas vendidistis, vos sine nummo, vos columbas vendidistis, vos sine nummo, et pretio nihil agitis. Columbas enim vendlargiuntur. Horum autem cathedras Dominus evertit, ut per hoc eos non esse episcopos intelligatur. Et dicit eis: Scriptum est, quod domus mea domus orationis est, vos autem fec
Abbreviated transcription (Latin):
nazaret galilee. In ꝓrimo enim bella ac¬
turus:⁊ de hostibus triumphaturus. cũ
triumpho ⁊ głiam ad impiam cuntatẽ
⁊ ad locum certaminis dñs uenit. Certus
enim de uetoria : ante bellum quod fieri
non solet truimphum suscepit. Ingres¬
sus gͥ ciuitatem cum hac tanta głia:
commota ẽ. uniuersa tiitas dicens. Qͥs
ẽ hic : Omnes enim obinam ruunt. om̃s
eum uide desid̾ant⁊⁊ ipsa facie cognoscẽ
cupiunt. quem iam inmiracłorũ fama
cognouerant. Suscitauerat enim dñs la¬
zarum illis diebus: ad cuiis miracłi mag¬
uendentes ⁊ em̃tes ĩ tẽplo: ⁊ m̾sas nũmulariorũ
ce cathedras uendentium columbas euer¬
tit. Audite hec simomachi. audite nefan¬
di negociatores : aut cessate a negocio. aut
exrite de templo. Non enim unum uel duos.
s in differenter om̃s ⁊ uendentes .⁊ emen¬
tes dñs templi eiecit de templo. Ipse ⁊ m̾¬
sas nummularioꝵ ⁊ cathedras uendentiũ
columbas euertit. Uos numinu larii estis.

Expanded text:
ae. Et reliqua. In proximo enim bella acturus, et de hostibus triumphaturus cum triumpho, et gloria ad impiam civitatem et ad locum certaminis Dominus venit. Certus enim de victoria ante bellum, quod fieri non solet, triumphum suscepit. Ingressus igitur civitatem cum hac tanta gloria, commota est universa civitas dicens: Quis est hic? Omnes ei obviam ruunt, omnes eum videre desiderant, et ipsa facie cognoscere cupiunt, quem jam in miraculorum gloria cognoverant. Suscitaverat enim Dominus Lazarum illis diebus, ad cujus miraculi magvendentes et ementes in templo, et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit . » Audite haec, Simoniaci, audite, nefandi negotiatores. Aut cessate a negotiis, aut exite de templo. Non enim unum, vel duos, sed indifferenter omnes vendentes, et ementes Dominus templi ejecit de templo. Ipse et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Vos enim nummularii estis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nescitis euus sp̾s estis. Filuis hominis non
uenit ammas hominum ꝑdere set saluare.
& abierunt in aluid castellum. Nlesciebant
enim apłi cuius sp̃s eẽnt: qui se tanto oꝑe uin¬
dicari cupiebant. Si enĩ se sp̃s pietatis. patien¬
cie ⁊ mansuetudinis seruos ⁊ discipłos eẽ no¬
uissent : nequaꝗͣ aliquam sui sp̃s cominocio¬
nem tot homines irati occide uoluissent. Hoc
enim postea ꝓbatum ẽ. cum ꝓ uinicis ⁊ ꝑse¬
eutoribus orarent

Expanded text:
is. Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare . » Et abierunt in aliud castellum: nesciebant enim apostoli cujus spiritus essent, qui se tantopere vindicare cupiebant. Si enim se spiritus pietatis, patienet mansuetudinis servos, et discipulos esse novissent, nequaquam aliqua sui spiritus commotione tot homines, irati occidere voluissent. Hoc enim postea probatum est, cum pro inimicis et persecutoribus orarent
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam dies assumptiõis euis complerent᷑.
&e tempus enis passionis passionis resurrectio¬
nis ascensionis. siue assũptionis appropinqua¬
ret: firmanit faciem suam ut iret in ierłm.
sic in enis uultu ⁊ facie mamfeste apparebat.
Facile enim inuultu uoluntas dinoscitur.
& misit nuincios ante conspectum suum.
Et euntes intrauerunt menutatẽ samarita¬
norum ut parerent illi : ⁊ non receꝑunt eu̾
quia facies enis erat euntis in ierłm. Non em̾
ut alibi dicitur coutuntur uid̃i samaritaniᷤᷤ.
Idoq samaritam iħm reciꝑe noluerunt : qr
se in ierłm. ire uelle ostendebat. iam quasi
mimicum eum de putantes: sieut qui eoru̾
diligeret minncos. Usq hodie namq om̃s im¬
non recipint. quia eos in ierłm ad pacem ⁊
miscdłiam ⁊ pietatem tandem festinare cog¬
noseunt. Ierłm namq insio pacis int̾ptatur.¬
sum uidessent autem discipłi iacobus ⁊ io¬
hannes dicrerunt. Dñe uis dicimus ut ignis

Expanded text:
omplerentur, et tempus ejus passionis, resurrectionis, ascensionis, sive assumptionis, appropinquaret, firmavit faciem suam, ut iret in Jerusalem, sicut in ejus vultu, et facie manifeste apparebat. Facile enim in vultu voluntas dignoscitur. Et misit nuntios ante conspectum suum. Et euntes intraverunt in civitatem Samaritanorum, ut pararent illi. Et non receperunt eum, quia facies ejus erat euntis in Jerusalem. Non enim, ut alibi dicitur, coutuntur Judaei cum Samaritanis. Ideoque Samaritani Jesum recipere noluerunt, quia se in Jerusalem ire velle ostendebat. Jam quasi inimicum eum deputantes, sicut qui eorum diligeret inimicos. Usque hodie namque omnes innon accipiunt, quia eos in Jerusalem ad pacem, ad misericordiam et pietatem tendere et festinare cognoscunt. Jerusalem visio pacis interpretaturum vidissent autem hoc discipuli, Jacobus et Joan
Abbreviated transcription (Latin):
mundatis quod de foris ẽ. calieis ⁊ parap¬
sidis: intus autem pleni estis rapina ⁊ inmu̾¬
dicia. salicem ⁊ parapsidẽ eosdem ipsos seri¬
bas ⁊ phariseos metaforice dicit : qui cum ra¬
pina. inmundicia.⁊ omĩ inquitate in teriꝰ
plem ee̾nt iustos ⁊ mundos se de foris osten¬
debant. Dequibꝰ adhuc subditur. Phaiee ecce
munda prius quod intuf ẽ. calicis ⁊ parapsi¬
dis: ut fiat his quod de foris ẽ mundum.
Si enim coriternis mundum fuerit : om̃ia
erunt munda que externs apparent. Unde
psalmista. Cor mundum erea inme ds. ł a¬

Expanded text:
ris est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Calicem et paropsidem eosdem ipsos Scribas et Pharisaeos methaphorice dicit, qui cum rapina, immunditia et omni iniquitate interius pleni essent, justos et mundos se de foris ostendebant. De quibus adhuc subditur: Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat id quod de foris est mundum. Si enim cor interius mundum fuerit, omnia erunt munda quae exterius apparent: unde Psalmista: « Cor mundum crea in me, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
regno ⁊ de illa głia hoc intelligamus. in
qua modo cum angłis suns se iudieaturũ
uenire ꝓmisit : stare non potest. Nemo
ibi erat ubi ista dñs dicebat. qui mortẽ iã
non gustauerit : ipse tamen ad iudicium
nondum uenit. Qualiter autem hec in¬
telligi debeant : sequentia manifesta̾t.

Expanded text:
regno et de illa gloria hoc intelligamus, in regno et de illa gloria hoc intelligamus, in qua modo cum angelis suis se judicaturum venire promisit, stare non potest: nemo enim ibi erat, ubi Dominus ista dicebat, qui mortem jam non gustaverit; ipse tamen ad judicium nondum venit. Qualiter autem haec intelligi debeant sequentia manifestant.
Abbreviated transcription (Latin):
comutacio ẽ. nullum p̾enim ẽ. quo salua¬
ri anima possit: nsi fide ⁊ peniteneia.
Sine his enim si de hac uita exrierit: iã
nullo p̾cio ulternis redum potest. Unde
psalmista ait. Qui confidunt inuirtute
sua: ⁊ inmultitudine diuiciar̃ suar̃ głant᷑.
Frater non redimet. redimet homo. non
dabit deo placationẽ suã. ⁊ p̾cium redemp¬
hominis uenturus ẽ in głia patris su cũ
angłis suis : ⁊ tunc reddet uincunq scđm
opus enis. uenit enim prius humilis ut
nidicaretur filius homins : uenit᷑ autẽ
iterum sublimis ⁊ excelsus ingłia ⁊ ho¬
nore ⁊ maiestate paterna ut iudicet
mundum. ⁊ reddat unicuiq seđm oꝑa
sua. Deus enim mani festus ueniet: ds
nr̃ ⁊ non silebit. E quasi aliquis diceret.
utinam illam głiam aliqͣndo uideamus:
subdidit dicens. Amen dico uobis sunt
quidam de hic stantibus qui non gustabũt
mortem donec uideant filium hominis
uenientem in regno suo. Si em̃ de illo

Expanded text:
commutatio est, nullum pretium est, quo salvacommutatio est, nullum pretium est, quo salvari anima possit, nisi fides et poenitentia: si enim sine his de hac vita exierit, jam nullo pretio ulterius redimi potest. Unde Psalmista ait: « Qui confidunt in virtute sua, et in multitudine divitiarum suarum gloriantur. Frater non redimet, redimet homo: non dabit Deo placationem suam, et pretium redemphominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus. Venit enim prius humilis, ut judicaretur filius hominis; veniet autem iterum sublimis et excelsus in gloria et honore et majestate paterna, ut judicet mundum, et reddat unicuique secundum opera sua. Deus enim manifestus veniet, Deus noster, et non silebit . Et quasi aliquis diceret: Utinam illam gloriam aliquando videamus, subdidit dicens: Amen dico vobis, sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem donec videant filium hominis venientem in regno suo. Si enim de illo