comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nter abusiones seculi huius. sola maior ẽ senis obstinatio: qui
morti ꝓximus. mortis aduentũ ñ aborret. qui quasi ad ostitim
mundi huius posit᷑ foris spectat. nec tñ uite p̾sentis attendit
egressũ. nec ingressũ fut᷑e ꝯsiderat. Audit nuncios mortis: et
credere nͣ uult eis. Tres st̃ enĩ nuncii mortis: casus infirmi¬
tas ⁊ senectus. Casus dubia. infirmitas gͣuia: senectꝰ certa nũ¬
ciat. Casus mortẽ nunciat latentẽ. infirmitas apparentẽ. se¬
nectus p̃sentẽ. Ex incertitudine morus timor. ex infirmitatiᷤᷤ
gͣuitate dolor. ex certitudine senectutis. ñ obstinatio. s humi
litas. ⁊ afflictio sequi deberet. s forsitan funicłs tͥplex. qͦ liga¬
qui ex trib conficitur qn meditatio sermoni sermo oꝑationi ab
mitã fecerit uoluptas. in sermone uanitas. in oꝑe ꝑuersitas. qͥd
aliud agitur. nisi qd̃ in consuetudmẽ. quasi ĩ funẽ hec tͥa torq̃ant᷑
Est aũ laq̃us ĩ fune. dulcedo tẽporalis. in consuetudine: circũ

Expanded text:
nter abusiones hujus saeculi sola major est senis obstinatio, qui morti proximus, mortis adventum non exhorret, qui quasi ad ostium mundi hujus positus foris spectat, nec tamen vitae praesentis attendit egressum, nec ingressum futurae considerat; audit nuntios mortis, et credere non vult eis. Tres sunt enim nuntii mortis: casus, infirmitas, senectus. Casus dubia, infirmitas gravia, senectus certa denuntiat. Casus mortem denuntiat latentem, infirmitas apparentem, senectus praesentem. Ex incertitudine mortis timor, ex infirmitatis gravitate dolor, ex certitlitas et afflictio sequi deberet; sed forsitan funiculus triplex, quo ligaqui ex tribus conficitur, quando meditatio sermoni, sermo operationi mitam fecerit voluptas, in sermone vanitas, in opere perversitas, quid aliud agitur, nisi quod in consuetudinem haec tria torqueantur? Est autem laqueus in fune, dulcedo temporalis in consu
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdẽ tenebrarũ. cecitatẽ designat animaꝵ. quȩ palpabiles ẽẽ¬
cõꝓbant᷑. dũ ꝑuersa quȩ mens cogitat. oꝑe ꝑpetrantur. Hoc e¬
ñi palpabile ẽ: qđ manu tangi potẽ. Nota. qd̾ int̾ plaga̾ gran¬
dinis: i plagã tenebrarũ. media ponitur plaga locustarũ. Ab
iniquitate etenĩ. que designatur ꝑ grandinẽ: fit quasi saltus lo¬
custarũ:. ad eterne dãpnatioĩs cecitatẽ. Nouissima plaga est.
mors pͥmogenitoꝵ. Primogenita siquidẽ mentis: moralit̾ stͣ. uo¬
luntas et intentio eu̾libet oꝑantis. Dũ enĩ uoluntas ⁊ intentio coi¬
rupunt᷑. quasi pͥmogenita egy ptioꝵ. morte ꝑcutiunt᷑. His gͥ pla¬
gis afftigitur obstinatio senis: qͥ car nalib delectatur. loqͣcitãte
gaudet. mportunus ⁊ gͣuis ẽ omĩb. more pecoꝵ ꝓnus ad ui¬
cia: iracundia tumet. ad iniurias manifestus. ad omĩa mobss
luce ueritatis carens: et id̃o se ipsũ palpans

Expanded text:
arum, caecitatem designat animarum, quae palpabiles comprobantur, dum perversa, quae mens cogitat, opere perpetrantur, hoc enim palpabile est, quod manu tangi potest. Nota, quod inter plagam grandinis, et plagam tenebrarum, media ponitur plaga locustarum. Ab iniquitate enim, quae designatur per grandinem, fit quasi saltus locustarum ad aeternae damnationis caecitatem. Novissima vero plaga est mors primogenitorum. Primogenita siquidem mentis, sunt moraliter voluntas et intentio cujuslibet operationis, dum enim voluntas et intentio corrumpuntur, quasi primogenita Aegyptiorum morte percutiuntur. His igitur plagis affligitur obstinatio senis, qui carnalibus delectatur, loquacitate gaudet, importunus et gravis est omnibus, more pecorum pronus ad vitia iracundia tumens, ad injurias manifestus, ad omnia mobilis, luce veritatis carens, et ideo seipsum palpans
Abbreviated transcription (Latin):
manib martha. ut siccarent᷑. aecendit ioħes ignẽ. illa scił agũa
meroris. ista extorsionẽ laboris. ioh̃es ignem amoris. Conuenuit
ignis desiccat. Meror abliut fetorẽ. labor extrahit humorẽ: ca¬
lor p̃bet candorẽ. Prima aqua sordida. sedã t᷑bida: t̾cia liquida.
Sordida ꝓpeccati ꝑpetratioẽ. turbida ꝓ recordatioẽ. liqͥda ꝓ de¬
positioẽ. Habet enĩsordes culpa. tͥbationẽ pena. hilaritatẽ ue¬
nia. Pruma lauat pedes. scła manua: tercia faciẽ. Pedes. afsec¬

Expanded text:
Martha manibus ut siccarentur; accendit Joannes ignem. Illa scilicet aquam Martha manibus ut siccarentur; accendit Joannes ignem. Illa scilicet aquam moeroris, ista extorsionem laboris, Joannes ignem amoris. Conveniuntignis exsiccat. Moeror abluit fetorem, labor extrahit humorem, calor praebet candorem. Prima aqua sordida, secunda turbida, tertia liquida. Sordida pro peccati perpetratione, turbida pro recordatione, liquida pro depositione: habet enim sordes culpa, turbationem poena, hilaritatem venia. Prima lavat pedes, secunda manus, tertia faciem. Pedes s
Abbreviated transcription (Latin):
tie discretionẽ. frequentia patiẽtie cõpassio nẽ. Caue gͥne con¬
sentias carni blandienti. ne credas mundo decipienti ne
quia te ipsũ xp̃o credidisti. oppone uirtutẽ xp̃i ꝑsecutiõib diaboli: qi¬
crucẽ xp̃i ñ erubuisti. Delectare in pulchritudine mundicie. in me-¬
durꝰ lectus inpatientia. In his siquidẽ p̾annis. stͣ ꝓpͥe carnis iuix¬
tutes: uideł in munde carnis affectus: ⁊ m̃tis corrupte cogitatroes
Pungit culicis more. stimulus luxurie. mordet appetitus guls
sollicitat ornatꝰ suꝑbie. Sõniis uͦ deludit᷑ dũ fauorib gaudet:
dũ honorib extollit᷑. dũ ꝑsonarũ sublimiũ familiaritate głat᷑.
Transeũt hec̃ omĩa uelut fõnia. quasi aura ꝑtͣnsiẽs. uelut hospes
uniꝰ noctis: sõno mane recedens. In duro siquidẽ lectulo iates:
dũ tribulatioĩs asꝑitatẽ patient̾ sustinere ñ uales. Ad ablue̾¬
dos huiꝰ lectuli pannos. maria maglalene. p̾buit aquã. extorfit

Expanded text:
tiae discretionem, frequentia patientiae compassionem. Cave igitur ne consentias carni blandienti, ne credas mundo decipienti, nequia teipsum mundo non credidisti, praepone virtutem Christi persecutionibus, quia crucem Christi non erubuisti. Delectare itaque in pulchritudine munditiae, in reclecti duritia, impatientia. In his siquidem pannis sunt propriae carnis vermes, videlicet immundae carnis affectus, et mentis corruptae cogitationes. Pungit culicis more stimulus luxuriae, mordet appetitus gulae, sollicitat ornatus superbiae. Somniis vero deluditur, dum favoribus gaudet, dum honoribus extollitur, dum personarum sublimium familiaritate gloriatur. Transeunt haec omnia quasi sommia, velut aura pertransiens, velut hospes unius noctis, summo mane recedens. In duro siquidem lecto jaces, dum tribulationis asperitatem patienter sustinere non vales. Ad abluendos igitur hujus lectuli pannos Maria Magdalene praebuit aquam; eosdem extorsit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmorari n ĩ lecto munde ꝯscientie uelut ĩ albis lintheis de¬
mentis. tͣnsire debeamꝰ ad oratoriũ piȩ deuotioĩs Sur¬
gñ gͥ ⁊ egrediar. ingrediar ⁊ ꝓster nar. Surgã de lectulo mũ¬
de ꝯsciẽtie: ut ꝓsternar ĩ oratioẽ. E grediar de domo salorno¬
nis: ut ingrediar in tẽplũ dñi. Qui enĩ habitat in domo pacis:
intrare m̾ebitur ad mansionẽ eterne felicitatis. Attendamꝰ gͥ
humanã fragilitatẽ: attendamꝰ ⁊ diuinã pietatẽ. In his duob
ser pentis. Caput elatio ẽ: eauda desꝑatio. ꝑrecordationẽ igit᷑
ꝓpͥe fragilitatis: calcamꝰ eaput elatioĩs. ꝑ spẽ diuine misera¬
tioit calcamꝰ caudã desꝑatioĩs. His pedib ãbulamꝰ suꝑ mare:¬

Expanded text:
commorari, in lectulo mundae conscientiae velut in albis linteis dementis transeamus ad oratorium piae devotionis. Surgam igitur et egrediar et prosternar. Surgam de lectulo mundae conscientiae ut prosternar in oratione, egrediar de domo Salomonis ut ingrediar templum Salvatoris. Qui enim habitat in domo pacis, transire merebitur ad beatitudinem aeternae salutis. Attendamus igitur humanam fragilitatem; attendams antiqui est elatio, cauda desperatio. Per recordationem igitur propriae fragilitatis calcamus caput elationis, per spem vero divinae miserationis calcamus caudam desperationis. His pedibus ambulamus super mare
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̃ es mundiciã. freq̃ntat p̾sentiã: ut recipiat gr̃am. Confi¬
dant in his qui uoluptates euasert̃ carnis. qͥiͣ pectore ec¬
clesie reqͥesct᷑. qui dñicȩ passioĩ cotidie dȩuoti assistũt. Confi¬
dat ecia in his s añ alios uiuenũ munda societas. qͥcͣ ioh̃e blã¬
diciis misere carnis renunciauert̃. qui c̃ iusto loth. sulfure

Expanded text:
oannes munditiam, frequentat praesentiam, ut recipiat gratiam. Confidant in his, qui voluptates evaserunt carnis, qui in pectore Ecclesiae requiescunt, qui Dominicae passioni quotidie devoti assistunt. Confidat etiam in his, sed ante alios munda juvenum societas, qui cum Joanne blanditiis miserae carnis renuntiaverunt; qui cum justo Lot de
Abbreviated transcription (Latin):
turbationẽ conquestionẽ.Sollicita ẽ ne qd̃ agit. fiat pigre. tͦba¬
tur ne fiat tepide. conq̃rit᷑ ut adiuet᷑. ne fiat. tarde. Tales de
fuit. Querit gͥ donũ gr̃e. ꝑ effectũ mundicie. ꝑ exhibitionem
p̃sentie. ꝑ assiduitatẽ frequentie. Mundicia siquidẽ uid&
dñm. p̾sentia tangit: frequentia cognoscit. Consequit᷑ gͥ
uisio beatitudinẽ. tactus sanitatẽ: cognitio consolationẽ.

Expanded text:
turbationem et questum. Sollicita est, ne quod agit fiat pigre; turbatur, ne fiat tepide; conqueritur ut adjuvetur, ne fiat tarde . Tales enim fectum munditiae, per exhibitionem praesentiae, per assiduitatem frequentiae. Munditia siquidem videt Deum; praesentia tangit, frequentia cognoscit. Consequitur itaque visio beatitudinem, tactus sanitatem, cognitio consolationem.
Abbreviated transcription (Latin):
titudine spĩaliũ cogitationu. S huio reuertenti ad patͥã.
quẽ prius fugerat. fr occurrit. Perfectis enĩ eciã uioia coo¬
carnis. Ecce qͦmͦ iacob ambulat cũ esau. amplexat᷑ i strmn¬
git. osculatur ⁊ plorat. Ambulatio spũalis iacob. ⁊ carnalis
esau: ẽ animi uoluntas. amplexus uoluptas. strictio cupi¬
ditas. oscłm adulatio. fletus. carnał affectio. Ambulat
itaq pedib amplectit᷑ brachiis. maĩb stringit. labiis
osculatur. oculis plorat. Duo pedes quib esau. id eͣ car
tas uoluntatis. Duo brachia diuitie ⁊ delicie uoluptatis.
Duȩ manus quib stringit. stͣ rapacitas ⁊ tenacitas cupi¬
clitatis. Duo labia. captatio beniuolentie:⁊ ostensio car¬
nalis amicicie. que ꝑtinẽt ad adulationẽ. Duo oouli. cor¬
si occurrerit tͥ esaitroga ut discedat. fuge ꝑuersũ frẽm: ut
habeas pace̾. Uade eũ iacob: eũ eo enĩ paruuli ãbulant. Qui

Expanded text:
titudine simplicium cogitationum. Sed huic revertenti, ad patriam, titudine simplicium cogitationum. Sed huic revertenti, ad patriam, quem prius fugerat frater occurrit. Mira res, etiam perfectEcce quomodo Jacob ambulat cum Esau, amplexatur et stringit osculatur et plorat? . Ambulatio spiritualis Jacob et carnale, Esau est animi voluntas, amplexus voluptas, strictio cupiditas, osculum, adulatio, fletus carnalis affectio. Ambulat itaque pedibus, amplectitur brachiis, manibus stringit, labiis osculatur, oculis plorat. Duo pedes quibus Esau ambulat, i vanitas voluntatis. Duo brachia deliciae et divitiae voluptatis. Duae manus quibus stringit, sunt rapacitas et tenacitas cupiditatis. Duo labia, sunt captatio benevolentiae et ostensio carnalis amicitiae, quae pertinent ad adulationem. Duo oculi, si occurrerit tibi Esau, roga ut discedat, fuge perversum fratrem ut habeas pacem, vade cum Jacob: cum eo enim parvuli ambulant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
diuertere ad domũ laban. ut ibidẽ lie ⁊ racheł utaris conu¬
gio. ut liberis: ⁊ ouiũ gregib ditatus. reuertaris ad patriã.
Si uͦ tibi reuertenti occurrerit esau si ãplexauerit te. stringens
collũ tuũ n osculãs fleuerit. caue ne decipiaris si dixerit tibi
gͣdiamur simul ne ꝯsentias. ipse enĩ cũ impetu gͣditur:. par¬
uulos aũ tuos ⁊ ouiũ greges. suauit̾ oportet incedere. Rebecca
multa patientia int̾p̃tat᷑. Confiliũ si quidẽ rebecce ẽ. exoitatio pa
p̃cepit iacob. uideł ut recederet ab esau: iseruiret laban. Hoc idẽ
iacob graditur qͥ contra uicia luctando. ambulas in uia ĩ macła¬
ta ĩ lege dñi meditat᷑ die ac nocte. Laban seruuit: qui dõ obedi
amanti difficile. nichil ẽ gͣue desideranti uenire ĩ amplexus
rachelis. Uident᷑ eciã dies laboris pauei: p̃ magnitudine amoris.
aũ liberis. gregib ouium: dũ bonis oꝑib abundat. et mul¬

Expanded text:
diverte ad domum Laban, ut ibidem Liae et Rachelis utaris conjudiverte ad domum Laban, ut ibidem Liae et Rachelis utaris conjugio, ut liberis et ovium gregibus ditatus revertaris ad patriam . Si vero revertenti tibi occurrerit Esau, si amplexabitur stringens collum tuum, et osculatus fleverit, cave, ne decipiaris . Si dixerit tibi: Gradiamur simul, ne consentias ; ipse enim cum impetu graditur, parvulos autem tuos et ovium greges suaviter oportet incedere. Rebecca, multa patientia interpretatur. Consilium siquidem Rebeccae est exhortatio patpraecepit Jacob, videlicet ut recederet ab Esau, et serviret Laban. Hoc idem Jacob vero graditur, qui contra vitia luctando, ambulans in via immaculata, in lege Domini meditatur die ac nocte. Laban siquidem serviunt, qui Nihil est amanti difficile, nihil est grave desiranti venire in amplexus Rachelis: videntur enim pauci dies laboris prae amautem liberis et gregibus ovium, dum bonis operibus abundat, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
ris. paraliticꝰ ĩ grabato.iacuisse refertntur. Ait enĩb̃atꝰ iob.
Ecce nẽ ĩ puluere dormiã. Dormit ĩ puluere: qͥ gaudet leuita
fectũ uirtutis. Nichil enĩ mentẽ citius eneruat. quã cũ aliquis
ad luxuriã affectũ cordis inclinat. Petrꝰ uͦ dormit in carcere
dormit. uideł int̾ uicia carnis. ⁊ uicia m̃tis. que aduersus ami¬
mã militãt. quia cont᷑ uirtutes semꝑ uicia pugnãt. Paraliticꝰ¬
sipatus in omĩ actu suo ⁊ cogitatioẽ. Uides ne fr̃ quomͦ ad¬
nr̃am doctrinã scripta st̃ omĩa. uides ne quom ꝑ puluer ẽ
signat᷑ leuitas. ꝑ gremiti mulieris uoluptas ꝑ ꝓfundũ carceris. ig¬
norantie cecitas ꝑ grabatũ paralitici contͣbatio fratris dissoluti:
uincłã colli tui. tolle grabatũ tuũ ⁊⁊ ãbula. Si aũqueris quo ꝑge¬
re debeas. utere consilio rebetce. Discede ab esau. uade cũ iacob.

Expanded text:
ris . Paralyticus in grabbato jacuisse refertur . Ait enim beatus Job: ris . Paralyticus in grabbato jacuisse refertur . Ait enim beatus Job: Ecce nunc in pulvere dormiam . Dormit in pulvere, qui gaudet levitatfectum virtutis. Nihil enim mentem citius enervat, quam cum aliquis ad luxuriam affectum cordis inclinat. Petrus vero dormit in carcere,dormit, videlicet inter vitia carnis, et vitia mentis, quae adversus animam militant, quia contra virtutes semper vitia pugnant. Paralytic dissipatus in omni actu suo et cogitatione. Videsne, fracripta sunt haec omnia? Videsne quod per pulverem designatur levitas, per gremium mulieris voluptas, per profundum carceris ignorantiae caecitas, per grabatum paralytici conturbatio fratris dissoluti? vincula colli tui, tolle grabatum tuum et ambula. Si autem quaeras quo pergere debeas, utere consilio Rebeccae, discedo ab Esau, vade cum Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
sistebat᷑. amanti quietẽ. uirtutes obseqͥa p̾stat᷑. felix aĩa
cui uicia seruiuit. cui uirtutes obeduiͣt quȩ in dormitorio tͣnquil¬
litatis ordinauit lectulũ m̃tis. ut sõno frueret᷑ pacis. quȩ ñ egredi¬
t᷑ sub obfcuritate noctis. idẽ ñ recedit tp̃re teͣptatioĩs quȩ ñ dis¬
currit ꝑͥ plateas leuitatis. nec intrat lupanar libidinose uo¬
liptatis. que capta ñ trahit᷑ ad obscuritatẽ carceris. id ẽ ad ob¬
liuionẽ m̃tis. nec iacet in grabato dissolutioĩs inuoluptate uide¬
licet dissolute carnis. Nõ siqͥdẽ int̾ior indutus uestib egreditur
en ꝑ plateas ciuitatũ scl̃ar iũ meditando delectatur. Ad ħ forsi¬
tan ꝑtinet. qd scriptira sacra quosdã dormire dicit ĩ puluere.¬
i quosda in gremio mulieris. qͦsdã in grabato: quosdã in carce̾.
Iob ĩ puluere. sãson in gremio mulierie petrꝰ ĩ ꝓfundo carce¬

Expanded text:
sistebant, amanti quietem virtutes obsequia praestant. Felix anima, sistebant, amanti quietem virtutes obsequia praestant. Felix anima, cui vitia serviunt, virtutes obediunt, quae in dormitorio tranquillitatis ordinavit lectulum mentis, ut somno frueretur pacis, quae non egreditur sub obscuritate noctis, id est, non recedit tempore tentationis, quae non discurrit per plateas civitatis, nec intrat lupanar luxuriosae voluptatis, quae capta non trahitur ad obscuritatem carceris, id est, ad oblivionem mentis, nec jacet in grabbato dissolutionis, in voluptate videlicet dissolutae carnis. Homo siquidem interior indutus vestibus egreditur, quando per plateas civitatem saecularium meditando delectatur. Ad hoc forsitan pertinet, quod Scriptura sacra quosdam dormire dicit in pulvere, quosdam in gremio mulieris, quosdam in grabbato, quosdam in carcere: Job in pulvere , Samson in gremio mulieris , Petrus in profundo carce
Abbreviated transcription (Latin):
dormitorii sollicitat᷑ qr tͣnqͥllitatẽ quiete m̃tis turbat. Incipientẽ
enĩ dormire.r umor exagitat. curiositas excitat. ⁊ sie de uno later e
ĩ aliud telut dormiẽs uertit᷑. dũ curiositatib mundi quietus¬
dormit. De his gͥ. iez echiel ꝓph̃a dicit. Et tu dormies suꝑ latus
tuũ sinistrũ. Cũ hec ꝓph̃a dic̃. ꝑsonã cuiꝰlibet nouiter ꝯu̾si
moraliter inducit. Suꝑ latus enĩ sinistrũ dormit: qui q̃libet
sͥ aduersantia. sub se eqͣnimit̾ p̾mit. S ꝙ uqͥtates domus is¬
rł suꝑse portat. id ẽ meritis suis ascribit pecc̾a quȩ fecerat. ⁊¬
elationẽ que de contẽptu uicioꝵ nascit᷑ p̾mit. dũ annos iniqͥ¬
tatis sub certo numero dierũ ponit. ⁊ licet dui pece̾o ser ui¬
erit. tñ pꝰ laborẽ penitentie ueniã sꝑat. Accidit gͦ qd̃ sequit᷑¬
Et ẽ conpleueris hec. dormies suꝑ latus tuũ dextrũ. Cũ eni
mit. tcͣ de sinistro lat̾e ĩ dextrũ se uertit. ⁊ cui pͥus uicia re¬

Expanded text:
dormitorii sollicitant, quia tranquillitatem quietae mentis turbant. Incipientem etenim dormire rumor exagitat, curiositas excitat, et sic de uno latere in alterum latus dormiens vertitur, dum curiositatibdormit. De his igitur Ezechiel propheta dicit: Et tu dormies super latus suum sinistrum . Cum hoc propheta dicit, personam cujuslibet noviter conversi moraliter inducit. Super latus enim sinistrum dormit, qui quaelibet sibi adversantia sub se aequanimiter premit. Sed cum iniquitates domus Israel super se portat, et meritis suis ascribens peccata quae fecerat, elationem quae de contemptu vitiorum nascitur premit, dum annos iniquitatis sub certo numero dierum portat, licet diu peccato servierit, tamen post laborem poenitentiae veniam sperat. Audi s tuum dextrum. Cum enim tunc de sinistro latere in dextrum se vertit, et cui vitia prius re
Abbreviated transcription (Latin):
reptãs: extendã ad oscłm oris. Osculũ oris ẽ. reconciliatio generis
ad manũ uenia: ad os gr̃a cognoscit᷑. In pͥmo inuenitur pius
in sedõ largus: in tercio gͣtus. Habes nc̃ ubi se seruus deiciet
pignora. Circa pedes puluis. Accede ad manu. Ipsa te excutiq
ipsa te sustinebit: ipsa te tͣhet ad oscłm oris. In pͥmo suspiriũ
doloris. in sedo exercitiũ laboris. ĩ tercio indiciũ amoris. In pͥ¬

Expanded text:
endam me, ut osculum ori sumam. Osculum oris est reconciliatio gene is ad manum datur venia, ad os gratia. In uno itaque invenitur pius, in alio largus, in tertio gratus. Habes, nunc, ubi servus se dejiciat ico honoretur. Circa pedes pulvis, accede ad manum, ipsa te excutiet, ipsa te sustentabit, ipsa te trahet ad osculum oris. In primo suspirium doloris, in secundo exercitium laboris, in tertio indicium amoris. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ peccaret. Suꝑ mare ambulamꝰ: dũ carnẽ subigimus. Qui
gͥ orat: ñ desꝑat. Cũ gͦ orantes assistimꝰ corã sũmi iudicis maiesta¬
te. tria st̃ attendenda: scił. insinuatio. captatio. postulatio. ut ĩsinu¬
emus miseriã. captemꝰ beniuolentiã postulemꝰ ueniã. Hic est
mus gͥ humiliter. miscd̃i iudici. opp̃ssionũ diuensitates quib

Expanded text:
lamus, dum carnem subjicimus. Qui autem orat, in spe oret. Cum igitur oramus assistentes coram summi judicis majestate, tria sunt attendenda, videlicet, insinuatio, captatio, postulatio, ut insinuemus miseriam, captemus benenevolentiam, postulemus veniam. Hic est m
Abbreviated transcription (Latin):
lationis. Nostis fr̃s qd c̃ fieri debeat conflatile. metalli species
circũpositis follib: ponit᷑ in igne. fit tumultus folliũ. aitracto
et emisso aere. cõmouent᷑ cineres: crescit flãma. uolant scintil¬
les attraht᷑ ⁊i emittunt. cũ rumores audiut̃ fr̃s ⁊d̾ict̃. Audit᷑
ibi tumultꝰ folliũ. idẽ dissensio ĩpatiẽtiũ. Cõmouent᷑ emeres
quia cito turbant᷑ leuiores: crescit flãma dũ succendit᷑ ira. uo¬
ris. inponit᷑ auri: sic rumor auditui. Ex his gͥ ꝓcedit uituliᷤᷤ
petulantie. qui si p̾cedat. aufert a nob̃ rectitudinẽ uie. Non
enĩ gͣuiter incedit. s ludendo discurrit. Cũ gͥ aliqui de scło ad
doniũ religiois ueniut ⁊ hec inueniũt: domũ miche se reꝑis¬
se credt. Michas enĩ: int̾p̃tat᷑ quis ẽ hic. Dũ aũ ĩuenuit ephõd
id ẽ habitũ religioĩs.⁊ conflatile. id ẽ uerba detͣctioĩs. exeunt

Expanded text:
lationis. Nostis, fratres, quod cum fieri debeat conflatile, metalli species circumpositis follibus ponitur in igne, fit tumultus follium attracto et emisso aere, commoventur cineres, crescit flamma, volant scintilles attrahunt et emittunt, cum rumores audiunt fratres et dicunt. Auditur ibi tumulus follium, id est, dissensio impatientium, commoventur cineres, quia cito turbantur leviores, crescit flamma dum succenditur ira, voris imponitur auri, sic rumor auditui. Ex his igitur procedit vitulus petulantiae, qui si praecedat, aufert a nobis rectitudinem viae. Non enim graviter incedit, sed ludendo discurrit. Cum igitur aliqui de saeculo ad domum religionis veniunt, et haec inveniunt, domum Michae se reperisse credunt. Michas enim interpretatur, quis est hic? dum autem inveniunt ephod, id est, habitum religionis, et conflatile, id est, verba detractionis, exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse de cȩlo interrã asspex̃. ut audiret gemitus cõpedito¬
rũ: ut solueret filios ĩterẽptoꝵ. Quatuor ĩ captiuitate. quatuor
in egrpto sumus. tẽpus quãdiu male uiximus. pondus la¬
bors. quantitas oꝑis. crudelitas exactoris. ꝑtinatia phara¬
onis. Sic gͥ sub pharaione. idẽ sub diabolo. ⁊̃ confiçiendis latͥib
dũ sub pec̾co sumꝰ tenemur in mundo. De his qui ad carce¬
rẽ ꝑtinẽt: dic̃ ꝓpha.Sedentes intenebris ⁊ umbra mortis:
uinctos in m̃dicitate ⁊ ferro. Tenebras dic̃ ignorantiã ꝓpͥę

Expanded text:
tus compeditorum, ut solveret filios interemptorum . Quatuor autem sunt in Aegypto sumus, tempus quandiu male viximus, pondus laboris, quantitas operis, crudelitas exactionis, pertinacia Pharaonis. Sic igitur sub Pharaone id est, sub diabolo in conficiendis lateribus dum sub peccato sumus, tenemur in mundo. De iis vero, quae ad carcerem pertinent, dicit propheta: Sedentes in tenebris et umbra mortis, vinctos in mendic
Abbreviated transcription (Latin):
erucis. id ẽ in ꝑseuerantia bone actioĩs ut cũ xp̃o in pace spm̃ tͣ¬
dens. ⁊ obdormies moriaris. In imo idẽ in humilitate spũalis
edificii: locus queritur. Fundam̃tũ in latitudine id ẽ caritate
disponitur. In altitudine uͦ bonoꝵ oꝑũ paries erigitur sub
se. diuine ꝓtectioĩs tectũ desuꝑ locat᷑. s necẽe̾ ẽ. ut ĩ longitu¬
dinȩ patientie ꝑficiat᷑. Qui gͥ in pace ꝑseuerat. in spũali dor

Expanded text:
crucis, id est, in perseverantia bonae actionis, ut cum Christo in pace dormiens moriaris. In imo, id est in humilitate, spiritualis aedificii locus quaeritur, fundamentum in latitudine, id est, in charitate disponitur, in altum vero bonorum operum paries erigitur, sub spe divinae protectionis tectum desuper locatur, sed necesse est ut in longitudine patientiae perfic
Abbreviated transcription (Latin):
qđ indigne agere filios suos nouerit. ⁊ ñ increpauerit eos.
Audĩ iacob. Terrã in qua dormis dabo tibi. Posst̃ ꝑ hos tres ho¬
mines tres hominũ spẽies moraliter designari. In iosephin¬
cipientiui. in samuel ꝓficientiũ. in iacob ꝑfectoꝵ. Monet᷑ ĩ cipi¬
ens ut fugiat. Docetur ꝓficiens ut corripiat. inuitat᷑ ꝑfectus ut
dũ noue uite tenet ĩstitutũ. In puero enĩ spes crescendr: et

Expanded text:
e filiios suos noverat, et non corripuit eos. Audit Jacob: Terram, in qua dormis, tibi dabo. Possunt per hos tres homines, tres hominum species designari moraliter. In Joseph incipientium, in Samuele proficientium, in Jacob perfectorum. Monetur incipiens ut fugiat, docetur proficiens ut corripiat, invitatur perfectus ut dum novae vitae tenet institutum. In puero enim habetur spes crescendi, et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia: ut̃q enĩ similẽ tenet cõpositionẽ. Elephantis nat᷑a tał
stando latus inelinat ad arborẽ. & sic sõno utitur i quiere. S ho¬
mines regiõis illius in qua habitãt huiꝰ modi bestie. in die solẽt
arbores succidẽ: ut cũ nocte uenerit cadat ut̾q. ⁊ int̾ficiat᷑ ele¬
phans. Uirũꝙ fit: succidr arbor. int̾ficit᷑ bestia. Curcta ista suꝑbie
ꝯueniunt: ⁊ talis ẽ eius cõpositio. M enbra suꝑbie. inflexibilia

Expanded text:
atura similem tenet compositionem. Elephantis natura talstando latus inclinat ad arborem, sic et somno utitur et quiete. Sed homines regionis illius in qua habitant hujusmodi bestiae, in die solent arborem succidere, ut cum nocte venerit, cadat uterque, et interficiatur elephas. Utrumque fit: succiditur arbor, et interficitur bestia. Cuncta ista superbiae conveniunt, et talis est ejus compositio. Membra superbiae inflexibilia
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate et humilitate gaudet deio tñ kĩne. multos ẽẽ in ma¬
iorib eccłiis. qui licet multa possii leat: in aliis tñ pauꝑtatẽ amãt.
Possidẽt ea quasi ñ possidentes: itunt᷑ possessis. quasi ñ utentes:
exempla pauꝑtatis diligt̃. & ea quȩ de pauꝑtate scripta st̃. studio¬
se legunt. legentes se ipsos conspiciut:⁊ sub onere diuitiaꝵ dolẽ¬
tes gemunt. Hii st̃ pauꝑ es sp̃u: ñ habitu. Nos aũ ad oculũ pau¬
ꝑes sumꝰ. locũ mutauimꝰ ñ animũ: uestẽ ñ m̃tem. St̃ eciã ĩ maio¬
rib eccłus. aliqui sublimes oculis. inflati suꝑbiȩ sp̃u. qͥ pauꝑes
fr̃s cũ sr̃ uenerit ex latere respiciũt. deridẽt eos. detraht̃ illis: ua-¬
cantes ocio. ponentes simbolũ. quasi canes dente liuido ossa pau¬
perũ frũm corrodentes: odientes saccũ ieronimi. tunicã bñdic¬
ti. mattulã eulalii. lacrimas arsenii. nuditatẽ aplĩ. ollã helisei.

Expanded text:
paupertate et humilitate gaudent. Scio tamen multos esse in mapaupertate et humilitate gaudent. Scio tamen multos esse in majoribus ecclesiis, qui licet multa possideant, in aliis tamen paupertatem amant, possident ea tanquam non possidentes, utuntur possessis quasi non utentes, exempla paupertatis diligunt, et ea quae de paupertate scripta sunt, ut studiose legunt legentes, seipsos conspiciunt, et sub onere divitiarum gemunt. Hi sunt pauperes spiritu, non habitu. Nos autem ad oculum pauperes sumus, locum mutavimus, non animum, vestem, non mentem. Sunt etiam in majoribus ecclesiis aliqui sublimes oculis, inflati superbiae spiritu, qui pauperes fratres cum supervenerint, ex latere respiciunt, derident eos, detrahunt illis, vacantes otio, ponentes symbolum, quasi canes dente livido ossa pauperum fratrum corrodentes, odientes saccum Hieronymi, tunicam Benedicti, matulam Eulalii, lacrymas Arsenii, nuditatem Pauli, ollam Elisei.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequit᷑. uindicet se ut potẽ. S illa tͥa suꝑiora in oꝑib abrahe
cognoscimꝰ. quartũ aũ ñ ita ẽ. qñ eciã circa cedentẽ seruauit
affectũ parentis: ut eũ ñ solũ. ñ ꝑsequeretur. s eciã captũ li¬
beraret. ac erueret. Deniq apłs cũ illa tͥa doceat. quartũ p̃cep¬
tis sius soluit. qd̾ addiderat philosophia. Ait enĩ cũ pacificũ dĩ¬
ppłm informare uellet. Si fieri potest qd̃ ex uob̃ ẽ: cũ omĩb ho¬
minib pacẽ habentes. Deniq si ħ ñ potẽ. certe nec discordias
mus. in pace cohabitantes: mos met ipsos ꝑ pat
ꝑpatientiã in¬
uicẽ supportantes. dõ aũ undictã cõmit¬
tentes.ꝑ losꝰ.¬
oCUTURUS kĩne de his que ad edificationẽ claustri¬
mat̾ialis ꝑtinẽt. qͥb dã forsitan. solito gͣuior apparebo. nemi¬
nẽ tñ condẽpnãs. s eos qui remotiores st̃ a selo. p̃cet̾is lau¬
dans. monẽs eos qui multa.i ꝑ iciilosa possidẽt. docens eos qui

Expanded text:
dicet se ut potest. Sed illa tria superiora in operibus Abrahae cognoscimus, quartum autem non ita est, quando etiam circa cedentem servavit, affectum parentis, ut eum non solum non persequeretur, sed etiam captum liberaret ac erueret. Denique cum Aposttis suis solvit, quod addiderat Philosophia. Ait enim cum pacificum populum Dei informare vellet: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes : deinde si hoc non potest, certe, nec discordias,mus, in pace cohabitantes, et nosmetipsos per patientiam invicem supportantes, Deo autem vindictam committentes, charissime, de iis quae ad aedificationem claustrierialis pertinent, quibusdam forsitan solito gravior apparebo, neminem tamen condemnans, sed eos qui remotiores sunt a saeculo, laudans, monens eos, qui multa et periculosa possident, docens illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
gradui. ex qͦ bonitas incipit: iomĩs uera laudatio. Huic enĩ ani
u̾so corpori mundi audeat p̃ponere. bonaq eiꝰ bona sua ñ puta¬
re. atq potentiȩ pulcͥtudiniq sue oꝑata discernere. atq contẽp¬
nere: ⁊inde qͦ magis delectat dd̃o. magis sese abstrahere a sordidis.
huc labor. ⁊ contͣ huiꝰ mundi molestias. atq blanditias magnꝰ.
a cerrimꝰq conflictus. In ipso enĩ purgatioĩs negotio: subest

Expanded text:
gradui quo bonitas incipit, et omnis vera laudatio. Hinc enim animtiam universo corpori mundi audeat se praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritudinique suae comparata, discernere atque contemnere: et inde quo magis delectatur Deo, magis sese abstrahere a sordidis; huc labor: et contra hujusmodi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest
Abbreviated transcription (Latin):
lanã locamꝰ: qͥ nec asꝑitate nimia quẽ qͣm. ꝑurget. nec multũ
recedit a suauitate linee uestis. Qui enĩ induunt᷑ mollib in domi¬
b regũ stͣ: in deserto uͦ ñ uestis suauitas: s asꝑitas queri deb&e¬
Uñ b̾atꝰ auc̃. fateor inqͥt: de ueste p̾ciosa erubesco. Et b̾atꝰ iero¬
nimꝰ. Saccus inquit ⁊ ieiuniũ. arma st̃ penitentiȩ et remedia pec¬
catoꝵ. qr inanis uenter & habitus luctuosus. ãbiciosiꝰ dm̃ dep̃can
ꝓpter laborẽ scapulare. Lectualia uͦ huiꝰ modi ert̃⁊ ulcitra de
flocis linea. capitale. lintheu. auriculariũ cingulii. cutellus
pecten. acus.

Expanded text:
lanam locamus; quae nec asperitate nimia quemquam perurget, nec multum lanam locamus; quae nec asperitate nimia quemquam perurget, nec multum recedit a suavitate lineae vestis. « Qui enim induuntur mollibus, in domibus regum sunt , » in deserto vero non vestis suavitas, sed asperitas quaeri debnus: « Fateor, inquit, de veste pretiosa erubesco. » Et beatus Hieronymus: « Saccus, inquit, et jejunium, arma sunt poenitentiae, et remedia peccatorum, quia inanis venter, et habitus luctuosus ambitiosius Deum deprecantpropter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auricularium, cingulum, cultellus, pecten, acus.
Abbreviated transcription (Latin):
habitꝰ uͣr: nec affectetis uestib plac̾e s morib Quatuor aũ
st̃ in habitu religioĩs notabilia. idẽ uilitas ⁊ suꝑfluitas: pauci¬
tas ⁊ p̾ciositas. In uilitate uana głã ⁊ simulatio. in p̃ciositate
suꝑbia aut delectatio. in paucitate. intolerantia. seu desꝑatio:
ĩ suꝑfͦluitate uͦ amor scli. ñ ꝯmor cel amor palatii. ñ amor para¬
disi notantur. Utamur gͦ mediocritatis m̃sura. iaudiamꝰ aplm dicen¬
tem. ñ in ueste inquit p̾ciosa. Et ieronimus contra iouinianũ mo¬
nachũ. Grandis inqͥt exultatio ẽ amime. cũ paruo contentꝰ fueris
mundũ habere sub pedib. et omnẽ eius potentiã. epulas. libidi-¬
nes. ꝓpter que diuitie cõparant᷑. uilib mutare cibis:i gͦssiori tu¬
nica cõpensare. De diuersitate uestiũ. a diuersis diuersa dicũt᷑
Uolt̃ enĩ quidã int̾ purpurã et saccũ. int̾ sericũ ⁊ cilieũ. ln iũ
ẽẽ mectiũ. Nos aũ qͥ ñ sumꝰ de domo regia. s c̾e eccłia. in medio

Expanded text:
habitus vester, nec affectetis vestibus placere, sed moribus. Quatuor autem sunt in habitu religionis notabilia, id est vilitas et superfluitas, paucitas et pretiositas. In vilitate vana gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor Dei, amor palatii, non amor paradisi notantur. Utamur igitur mediocritatis mensura, et audiamus Apostolum dicentem: Non in veste, inquit, pretiosa . Et Hieronymus contra Jovinianum monachum: « Grandis, inquit, exsultatio est animae, cum parvo contentus fueris, mundum habere sub pedibus, et omnem ejus potentiam, epulas, libidines, propter quae divitiae comparantur vilibus mutare cibis, et grossiori tunicae compensare. » De diversitate vestium a diversis diversa dicuntur. Volunt enim quidam inter purpuram et saccum, inter sericum et cilicium linum esse medium. Nos autem, qui non sumus de domo regia, sed de Ecclesia, in medio
Abbreviated transcription (Latin):
nit g̾ i magdala ad exercitũ qui egressus uociferatꝰ erat in cer
tamine. ddirexerãt enĩ fili isrł aciem. s & philistiim. ex ad uer¬
sofuerant p̾pati. Et cucurrit dauid ad locũ certaminis int̾o¬
quib ordinate uiuere debeamus docens. Qd imoralit eotidie eue¬
nire cernimus dũ p̃lati qui subiectos suos rectitudine bone
opatiois edocẽt. uel eũ quib ordĩẽ bñuiuendi tenere debe¬
ad p̃liũ:⁊ phylistum ex aduerso paratos. Uenuit ⁊ inueniur
e int̾ogabat si omĩa recte agerent᷑. erga fr̃s suos. Currt̃ plati
tã m̃tis affectui. quã gressibus pedũ. solliciti de salute suoꝵ. m
uestigantes si recte omĩa sit oꝑa eoꝵ. an adhue corprigenda uide¬
antur. Inqͥrt̃ mores. disct̾ iusu ⁊ auditu. que sit discordie causa.
Uñ beda suꝑ samuelẽ. Nc̃ quoq inquid ꝑ sua m̃bra dñs id ip

Expanded text:
nit ergo in Magnit ergo in Magtamine. Direxerat enim Israel aciem, sed et Philisthiim ex adverso fuerant praeparati: et cucurrit David ad locum certaminis, interroquibus ordinate vivere debeamus, docens. Quod et moraliter quotidie evenire cernimus, dum praelati quique subjectos suos rectitudinem bonae operationis docent, vel cum quibus ordinem bene vivendi tenere debead praelium, et Philisthiim ex adverso praeparatos. Veniunt et inveniunt et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Currunt praelati tam mentis affectu quam gressibus pedum, solliciti de salute suorum, investigantes si recta sunt opera eorum, an adhuc corrigenda videantur. Inquirunt mores, discunt visu et auditu quae sit discordiae causa. Unde Beda super Samuelem: « Nunc quoque, inquit, per sua membra D
Abbreviated transcription (Latin):
testantur .⁊impugnãt. In corrigibiles stͣ. qui hoc solũ qd̃ uolt̾. fore
bonũ eredt̃. Dbedientiã aut nũquã aut negligenter implent. hu¬
miles frs ꝓuocat: tur bant silentiũ. Taliũ figurã gestauit philisteꝰ
ille qui egressus de castris philistum: ꝓuocabat filios isi ł. Cuius
magnitudo :i armoꝵ diu̾sitas. moralit̾ statũ ꝑuersoꝵ. qui mag¬
ni st̃ apd̾ semet ipsos et moꝵ qualitates designãt. Ad hẽ philiste¬
um expugnandũ. dauid uenisse legit᷑ s hoc bellũ trib modis fit.
Hystorialiter scił. mistice atꝙ moraliter. id ẽ int̾ golia & dauiqd̃.¬
int̾ diabolũ ⁊ xp̃m. int̃ q̃mlib& ustũ. ⁊ aliqd̾ diaboli m̃brum.
Precessit in re. tigit in mysterio: habetur nẽ & in morib Cũ gͥ
ereiti isrł. miserat enĩ ut narrat hystoria. pater suus eũ dicẽs
fr̃s tuos uisitab. si recte agãt: et cũ quib ordinati sĩt disces ue¬

Expanded text:
testentur et impugnent. Incorrigibiles sunt: hoc solum quod volunt, esse testentur et impugnent. Incorrigibiles sunt: hoc solum quod volunt, esse bonum credunt; obedientiam autem nunquam aut negligenter implent, humiles fratres provocant, turbant silentium: Talium figuram gestabat Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diversitas, moraliter statum perversorum qui magni sunt apud semetipsos et qualitates morum designant. Ad hunc Philisthaeum expugnandum venisse David legitur. Sed hoc bellum tribus modis fit: historialiter scilicet, mystice et moraliter, id est, inter Goliam et Davidt diabolum, inter quemlibet justum et aliquod diaboli membrum. Praecessit in re, contigit in mysterio, habetur et nunc in moribus. Cumercitu Israel: miserat enim eum, ut narrat historia, pater suus dicens: Fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati sunt disce. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
eRUenSis ẽ seuera religio. Seruat honestatẽ seueritas. leui¬
tatẽ castigat. timet᷑ ab indoctis. Ipsa ẽ decor senũ. iuuenũ uir¬
ga. ornat p̃latoꝵ. ꝑsonas: colorat speciem uir tutu. Sic̃ eñ rubor
mixtus candori.si cõpetenter disponatur. faciẽ gratã reddit
aspicientib: sic seueritas mixta rectitudini. si dulcedine condiat᷑
uultũ religioĩs decorat. Dulced̃o p̃lati. tͣhit ad penitentiã peccã¬
tem discipłm. seueritas corrigit. rectitudo dat legẽ delinq̃nti.
Sic nec seueritas leuitatẽ patitur. nec dulcedo dissolutionẽ. nec
rectitudo lineã iusticie. tͣnsgredi ꝑmittit. Uñ psalmista. Duleis
eẽ seueri s nesciũt: idũ uolt̃ eẽ seueri. erudeles efficiuntur. Irã ꝑ¬
seueritate. a maritudinẽ ꝓ dulcedine. ꝓ rectitudine erudelitatẽ
ostendt̃. ⁊ sic ⁊fundit᷑ uultꝰ religioĩs. uͥ ex flãma crudelitatis. ignes¬
Ira p̾lati. peocantẽ turbat. amaritudo ꝑsequitur: crudelitas af¬

Expanded text:
Perversis est severa religio. Servat enim honestatem severitas, levitatem castigat, timetur ab indoctis: ipsa est decor senum, juvenum virga, ornat praelatorum personas, colorat speciem virtutum. Sicut enim rubor mistus candori, si competenter disponatur, faciem gratam reddit aspicientibus, sic severitas mista rectitudini, si dulcedine condiatur, vultum religionis decorat. Dulcedo praelati ad poenitentiam trahit, peccantem discipulum severitas corrigit, rectitudo dat legem delinquenti. Sic nec severitas levitatem patitur, nec dulcedo dissolutionem, nec rectitudo lineam justitiae transgredi permittit. Unde Psalmista: dulcis esse severi, sed nesciunt ctitudine crudelitatem ostendunt, et sic confunditur vultus religionis, ubi ex flamma crudelitatis ignesIra praelati peccantem turbat, amaritudo persequitur, crudelitas af
Abbreviated transcription (Latin):
res tuos. Terciũ posuit. Ecce inquit tota terra añ te. ħ ẽ side me.
si de amico. si de possioĩb dissensio ẽ. omĩb cedo. si aũ moribus
ñ conuenit: discede a me. O quanta añ p̃misit abrahã:. ne coge¬
retura nepote discedere. S eciã hoc uirtutis ẽ ac discipline
Dix̃ enĩ an nos quidã philosophus. quatuor hec uiro bono ĩ ẽẽ:
ut elaboret pͥmũ. ut om̃s sibi amicos faciat. Sedm. ut si ñ po¬
tẽ amicos facere: ñ faciat mimicos. Terciũ. ut si istud ñ suppe¬
tit: sententia discedat. quar tũ aũ ñita ẽ. qñ eciã eirea cedentẽ

Expanded text:
res tuos . Tertium posuit: Ecce, inquit, tota terra ante te, hoc est, si de me, res tuos . Tertium posuit: Ecce, inquit, tota terra ante te, hoc est, si de me, si de amico, si de possessione dissensio est, omnibus cedo; si autem moribus non convenit, discede a me. O quanta promisit nepoti Abraham, ne cogeretur a nepote discedere. Sed etiam virtutis est hoc, ac disciplinae. Dixit enim ante nos quidam philosophus, quatuor haec bono viro inesse, ut laboret. Primum, ut omnes sibi amicos faciat. Secundum, ut si non potest facere amicos, non faciat inimicos. Tertium, ut si istud non suppetit, sententia communi discedat. Quartum autem, ut si quis cedente
Abbreviated transcription (Latin):
te rapiunt. uotũ faciũt. ꝓfessiois uncło astrĩgunt᷑. Cũ aũ religioĩs
ordinẽ. uel consuetudines eius. aduersantes carni nouerit. in
hec uerba prũput. Putauimꝰ ĩquiunt pondus religionis ẽe le¬
us qͥs enĩ pot̃ ferre claustri tediũ. diuturnitatẽ silentii.
pondus laboriᷤ
ors expellentes eã. ut liberi remaneat in egypto. abiciunt
eni habitũ religiois: ⁊ĩ desiderns suȩ carnis ꝑseuerãt. Abrahã
uero abscecdit ab egy ꝑto in bethel. idẽ carnaliũ uoluptatũ. con¬
sortia deserens. in domo dĩ manet. hoc enĩ int̾p̃tatur bethel.do¬
mus dĩ. Abrahã religionis ẽ forma: exẽplũ cohabitantiũ. Tria
st̃ que pacẽ cohabitantiũ turbare solet̃. idẽ qñ aliqͥs mouetur
ad irã. ꝓse ipso uel ꝓ amico. uel ꝓcõmodo. hec tria remouit abͣ¬
hã cũ habitaret cũ nepote. Prmmũ remouit dicẽs. Non sit ri¬
xa int̾ me et te. Scdm̃n cũ diceret. neq int̾ pastores meos. ⁊ pasto¬

Expanded text:
s ordinem et consuetudines ejusdem adversantes carni noverint, in haec verba prorumpunt: « Putavimus, inquit, pondus religionis leuis enim potest ferre claustri taedium, diuturnitatem silentii, pondus laboris,dunt Abrae, expellentes eam ut liberi remaneant in Aegypto. Abjiciunt enim habitum religionis, et in desideriis suae carnis perseverant. Abram vero ascendit ab Aegypto in Bethel, id est, carnalium voluptatum consortia deserens, in domo Dei manet. Hoc enim interpretatur Bethel domus Dei. Abraham religionis est forma, exemplum cohabitantium. Tria sunt, quae pacem cohabitantium turbare solent, id est, quando aliquis movetur ad iram pro seipso, vel pro amico, vel pro commodo. Haec tria removit Abraham dum habitaret cum nepote. Primum removit dicens, non sit rixa inter me et te; secundum, cum diceret, neque inter pastores meos et pasto
Abbreviated transcription (Latin):
monitorẽ sui. qui studuerit. in eiꝰ m̃tẽ induc̾e assĩuitatẽ casti¬
monie dicens. ñ arduã fore. nec inpossibilẽ. s plurib sociã fini¬
timã studiosis. ꝯuenientẽ uoluntariis. quid ħ inqͥd fecisti michis
Quare ñ dixistimͥ. quia uxor tua ẽ : Hoc ẽ qd ñ ꝑfunctorie.s le¬
tã. inature sociã. Quis ignorat fr̃s nr̃is tẽporib ħ in eccłiis e¬
uenisse: Dt̃ enĩ ñ nulli qͥ delicatã ac uoluptuosã fore crectunt re¬

Expanded text:
monitorem sui, qui studuerit in ejus mentem inducere assuetudinem castimonitorem sui, qui studuerit in ejus mentem inducere assuetudinem castimoniae dicens non arduam fore nec impossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis. « Quid hoc, inquit, fecisti mihi? » quare non dixisti mihi, quia uxor tua est? hoc est, quod non perfunctorie sed lem tuam? Quis ignorat, fratres, nostris temporibus hoc in Ecclesiis evenisse? Sunt enim nonnulli qui delicatam ac voluptuosam esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
qñq car nalis animus tactus pulcritudine. religioi̾s induit habitũ.
cũ aũ castitatis mundiciã inuen̾it: displic& qd̃ placuerat. Sic uxorẽ
abrahe quã rex egypti ꝓpt pulcritudinẽ rapuerat: intactã red¬
didit marito dicẽs. Eece inquit uxor tua ante te: accipe eã ⁊ rece¬
de hic. Super hc̃ locũ dicit beatus ambrosius ĩ scdõ libro quẽ fac̃
de abrahã. Intueamꝰ inquit animo aliquẽ uit̾ãꝑantẽ. qui intuitꝰ
castitatis grãm. i quodã eiꝰ captus decore. sequendã putet. Deinde
pedissequas eiꝰ. nesciẽs quib incedit comitata. scił sobrietatẽ et mo
destiã. ac uecũdiã. parsimoniã cibi. fugã lascuue seriẽ cautionẽ.
sollicitã crstodiã. subito aut ebrietatis succensus furore. aut ipsiꝰ
carnis estu. aut occursu forme decentioris. neqͣquã se teneat.
nec legi carnis repugnet: nonne dic̃: Futabã rẽ faciliorẽ. casti¬
moniã sequi. supͣ humeros meos. supͣ uires meas est. rarꝰ cui ista

Expanded text:
que carnalis animus tactus pulchritudine religionis, ejus induit habitum. Cum autem castitatis munditiam reperit, displicet quod placuerat. Sic uxorem Abrae, quam rex Aegypti propter pulchritudinem rapuerat, intactam reddidit marito dicens: Ecce, inquit, uxor tua ante te, accipe eam, recede hinc . Super hunc locum beatus Ambrosius in secundo libro quem fecit de Abraham: « Intueamur, inquit, animo aliquem intemperantem, qui invitus castitatis gratiam quodam ejus captus decore sequendam putet, deinde pedissequas ejus nesciens, quibus incedit comitata, sobrietatem scilicet et modestiam ac verecundiam, parcimoniam cibi, fugam lasciviae, seriam cautionem, sollicitam custodiam, subito aut ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formnec carnis legi repugnet, nonne dicit: « Putabam rem faciliorem castimoniam sequi. Supra humeros meos, supra vires meas est, rarus cui ista
Abbreviated transcription (Latin):
dñ nr̃i ihũ xp̃i. Caritas gemina fuit. quã ad patrẽ habinit iacd
gregẽ patri obediendo: ⁊ ꝓgrege moriendo. Uel caritas genuma
mus.

Expanded text:
 Jesu Christi. Charitas gemina fuit quam ad Patrem habuit et ad gregem, Patri obediendo et pro grege moriendo. Vel charitas gemina mus.
Abbreviated transcription (Latin):
tigit. in uruariensi eccłia: p̃monstratensis ordinis.
Um celebraretur missa in p̃fata ec: uia: quidã fr̃ respiciẽs de
choro ad altare. uidit sr̃ illd circulũ claritatis inm̃se. ⁊ colũ¬
bam miri candoris suꝑ calicẽ ĩ eadẽ claritate. Cepit gͥ admirari.
n adinirando intueri. Et subito stupefactus. ⁊ territꝰ cecidit amuis
so uisu in choro ꝓstratus. Quẽ fr̃s ad manus extͣ choꝵ deducen¬
tes:i euentus u̾itatẽ ꝑqͥrentes: tã diu p̃cib ĩstitert̃. donec ei ds̃
uisũ restitueret. Et ħ quidẽ de pͥmo ordine dicta sufficiãt. De
dicant᷑: in sedõ uͦ petimꝰ. ut quȩ iã in pͥmo bñdictas̾. in uerũ
⁊ sũmũ sacrificiũ transforment᷑. Quinꝙ gͦ cruces facimus. qr
quȩ bñdicta st̃. in id transferri ꝑetimꝰ. qd̾ ĩ qͥnꝙ p̃cellit. omĩb
nore. Ratã: sũma ⁊ et̾na potestate. De pͥma p̃rogatiua. sciłe¬

Expanded text:
tigit in Vivariensi ecclesia Praemonstratensis ordinis. Cum celebraretur missa in praefata ecclesia, quidam frater respiciens de choro ad altare vidit super illud circulum claritatis immensae et columbam miri candoris super calicem in eadem claritate. Coepit igitur admirari, et admirando intueri: et subito stupefactus et territus amisso visu cecidit in choro prostratus. Quem fratres ad manus extra chorum deducentes, et eventus veritatem perquirentes, tandiu precibus institerunt donec ei Deus visum restitueret. Et haec quidem de primo ordine dicta sufficiant. CAPdicantur; in secundo vero petimus ut quae jam in primo benedicta sunt, in verum et summum sacrificium transferantur. Quinque ergo cruces facimus, quia quae benedicta sunt in id transferri petimus quod in quinque praecellit omnibus, nore, ratam umma et aeterna potestate. De prima praerogativa. sci
Abbreviated transcription (Latin):
cum fuerit anima ab omĩ tabe lib̾a. macłis diluta. tẽ se deni¬
q in se ipsã letissima tenet: nec omĩno aliqͥd metuit sͥ. aut ul¬
la sua causa qͥcquã angit᷑. Est gͦ iste quintꝰ gradus. Aliud ẽ enĩ
purificari: aliud tenere puritatẽ. Alia ꝓrsus actio. qua se ĩqͥna¬
tã redinregrat. alia qua ñ patitur se rursus inqͥnari. In ħ gͦdu
omnifariã concipit. quanta sit.¬

Expanded text:
cum fuerit anima ab omni tabe libera, maculisque diluta, tunc se denique in se ipsa laetissime tenet, nec omnino metuit quodlibet sibi, aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus. Aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem, alia tam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diligat̃ eos sic̃ prius. Peccauit petrus. s xp̃s petrũ ñ despexit.
i respexit et dilexit. Miseretur ⁊ p̃lato discipłs. trib mod. Dũ ira¬
to ñ resistit. magistro. cũ peccanti ñ detrahit: uel ꝑuersũ patitur.
Iratũ enĩ saul fugiebat dauid: purgantẽ in spelunca uentre.
cũ posset ñ oecidit. ꝑuersũq passus est. quã diu uxit. Miseretur
siquidẽ discipulus discipulo. dũ peccanti orando cõpatitur. uel
qñ int̾ se ⁊ illũ solũ corripit. aut qñ peccanti in se benigne dimit

Expanded text:
non diligant eos sicut prius. Peccavit Petrus, sed Christus eum non despexit, sed respexit et dilexit. Miseretur et praelato discipulus tribus modis: dum irato non resistit magistro, aut peccanti non detrahit, vel perversum patitur. Iratum enim Saul fugiebat David, purgantem in spelunca ventrem, cum posset, non occidit, perversumque passus est quandiu vixit . Miseretur itidem discipulus discipulo, dum peccanti orando compatitur, aut quando inter se et illum corripit, aut quando peccanti in se benigne dimit