comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am illud qd apłs dicit. cum in forma d̾i
eẽt n rapinam arbitratus ẽ eẽ se equaler
deo. s semetip̃m exmnanuut formam ẜui
accipiens quo eam sine dubio in for̃m
dei meliorib exemplis ⁊ instõnib repa¬
uaret. atq in eam plenitudinẽ und̃ se ex¬
mamerat renocaret. Sicut ã participaiti¬
one filii dei quis infilium adoptatur. ⁊
participatione sapĩe indeo sapiens effici
sc̃i participium sum̃e qd̾ ẽ pris ⁊ filii. Qui¬
pe tam̃ una ⁊ incorporea natura sit trim
ꝑiorib ẜino disputationis edocuit. scd̃m
scripture sinam. ⁊ fecit om̃ia. ⁊ que fecit
diligit. Nam cum inuisibilis dei ip̃esitr
mago iinsibilis. participatõm sui uni¬
usis rõnabilib creaturis ⁊̃ iusibłr p̃bu¬
it. ita ut tantum ex eo unusquisq parti¬
cipii sumẽt. qͣnto erga eum dilectioniꝰ
in hesisset aftcũ. Um cum ꝓ libĩ arbitrii
facultate uarietas unum qraq ac diu̾¬
sitas hũisset animoꝵ. ut alius arcentio¬

Expanded text:
in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens : quo eam sine dubio in formam Dei melioribus exemplis et institutionibus repararet, atque in eam plenitudinem unde se exinaniverat, revocaret. Sicut autem participatione Filii Dei quis in filium adoptatur, et participatione sapientiae in Deo sapiens efficitsancti participium sumere, quod est Patris et Filii; quippe cum una et incorporea natura sit Triniperioribus sermo disputationis edocuit, secundum Scripturae sententiam, et fecit omnia, et quae fecit diligit. Nam cum invisibilis Dei ipse sit imago invisibilis, participationem sui universis rationabilibus creaturis invisibiliter praebuit, ita ut tantum ex eo unusquisque participii sumeret, quanto erga eum dilectionis inhaesisset affectu. Verum cum pro liberi arbitrii facultate varietas unumquemque ac diversitas habuisset animorum, ut alius ardentio
Abbreviated transcription (Latin):
utiq reciꝑe potuit. ⁊ filius hominis appł̃¬
latur qui uenturus in dei prĩs gla cu
scĩs angłis p̾dicatur. ⁊ hac dcã ꝑ onĩer
scripturam tam diuina natura huma¬
nis uocablis applłatur. ꝙͣ humana na¬
tura diumne nũcupationis insignib d̾co¬
ratur. mag̾ enm d̾ hoc ꝙͣ d̾ ullo alio dici
pot̾ qd scriptum ẽ. quia erant ambo in
carnc una. ⁊iam nõ sunt duo. s uua caro
mag̃ enim u̾bum dei cum amma in car¬
ne una eet. ꝙͣ uir cum uxore putandꝰ ẽ.
S ⁊ unus sp̃s ẽẽ cum deo cui magis con¬
uenit ꝙͣ hiuc amine q̃ se ita deo ꝑ dilecti¬
onem uxit. ut cum do unus sp̃s̃ m̃ito d¬
catur. ꝓpba dicente. Diłxisti iusticiam ⁊
odisti miquitatem ꝑpea mixit te ds̃ d̾s̃ tu
oleo leticie p participib tius. Dilectioĩs
dei in ca sb̾alis merat plenitudo. sicut ⁊ ap.
Dilexisti iusticiam. s addidit .i. ołisti mi¬
quitatem. Odisse enii inquitatem il¬
lud ẽ qd̾ scriptura dicit. d̾co quia pccm ũ

Expanded text:
utique recipere et Filius hominis appellatur, qui venturus in Dei patris gloria cum sanctis Angelis prædicatur. Et hac de causa per omnem Scripturam tam divina natura humanis poterat vocabulis appellatur, quam humana natura divinæ nuncupationis insignibus dratur. Magis enim de hoc, quam de ullo alio dici potest, quod scriptum est, quia Erunt ambo in carne una ; et, Jam non sunt duo, sed una caro . Magis Verbum Dei cum anima in carne una esse, quam vir cum uxore putandus est: sed et unus spiritus esse cum Deo, cui magis convenit, quam huic animae, quae se ita Deo per dilectionem junxit, ut cum eo unus spiritus merito dicatusti iniquitatem; propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis . Dilectionis Dei in ea substantialis inerat plenitudo, sicut et Apostolus Dilexisti justitiam; sed addidit, et odisti iniquitatem. Odisse enim iniquitatem, illud est quod Scriptura dicit de eo, Qui peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur diuine nature sicut scriptum est.
qr qui dicit se n xp̃o manere. d sicut ille
fit omnia ut onĩs lucrifaciat. ⁊ fit infir¬
nus infirmius ut infirmos lutrifrciat. ⁊
quia nnfirnius efficitur. ꝑꝑ ea boc dr̃ d̃ eo.
⁊ iam sicrucifixus ẽ ex infirmitate. s uui
ex iurtute dei.d quo cornthus cum infir¬
ii eẽnt. paulus nicħ se scire indicat int̾

Expanded text:
r divinae naturae, sicut scriptum est, quia Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille fit omnia, ut omnes lucrifaciat, et fit infirmis infirmus, ut infirmos lucrifaciat. Et quia infirmus efficitur, propter hoc dicitur de eo, Etiamsi crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . De quo Corinthiis qui infirmi erant, Paulus nihil se scire indicat inter
Abbreviated transcription (Latin):
hereat. ⁊ pro motu eius ac uoluntate cũc¬
ta ppetrabat. ostende. ⁊ noluntatem un¬
bram xp̃i domiui hanc uocasse. in qua iun¬
bra nos uiuemus in gentib. In huius
namq assimptionis sacro gentes iiũt
q̃ mutantes eam ꝑ fidem uenunt ad sa¬
lutem. si ⁊ dauio dicens. Memor esto op¬
pbini mei domine quo exꝓbraunt me i
cominutatõm xp̃i tui. similia nichi udr̾
ondere. Et paulus quid aliud sentit cum
dicit. uita ura abscondita cum xp̃o ĩ deo.
qualem ꝑ umibram xp̃i a ppła significati
ce s̃ diximus. fortassis ⁊ ꝑ sensum huma¬
ne mentis excedit. quin imo qd̾ uus ẽ
uassam sicut in fornacib sepe ficri occłis
dytendirus. totam ignem effcam dicim.
quia nec. aliud in ea nisi ignis ceruitur. s
ili quis continge̾ atq contrectare tempta¬
uit. no ferri. S ignis uim sentiet. Iu ergo
mo ⁊ illa anima q̃ qĩ ferrum in igne. sic
seuip in u̾bo semp in sapientia. semꝑ i
cipot. ꝗ inconutibilitatem exubi dei initu¬

Expanded text:
erebat, et pro nutu ejus ac voluntate cuncta perpetrabat, ostendere volentem, umbram Christi Domini hanc vocasse, in qua umbra nos viveremus in gentibus. In hujus namque assumptionis sacramento gentes vivunt, quae imitantes eam lutem. Sed et David dicens: «Memor esto opprobrii mei, Domine, quo exprobraverunt me in commutationem Christi tui,» similia mihi videtur ostendere. Et Paulus quid aliud sentit, cum dicit: «Vita vestra abscondita est cum Christo in Deo?» qualem per umbram Christi a Propheta significatum esse, supra diximus. Fortassis etiam hoc sensum humanae mentis excedit. Quin imo, quod verius est, massadeprehendimus, totam ignem effectam dicimus, quoniam nec aliud in ea nisi ignis cernitur: sed et si qui contingere atque attrectare tentaverit, non ferri, sed ignis vim sentiet. Hoc ergo modo etiam illa anima quæ quasi ferrum in igne, sic semper in Verbo, semper in Sapientia, semper in ci potest, quæ inconvertibilitatem ex Verbi Dei unita
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃sistentib filium ceatum a patre. eꝯt
mus ab s ulla corporali dassione. ulut si
noluntas poedit er mentẽ. nec absurdim
iudeb̾r cum dicatur filius caritatis. si hoc
mͦ ⁊̃ uoluntastis putetur. S ⁊ iohes iu¬
dicat qr ds̃ lux ẽ. ⁊ paulus dsignat quia
lux sine splendore ẽe potuit. ita nec filius.
dem sine patre intllĩgi pot. qui ⁊ figura ex

Expanded text:
subsistentibus Filium creatum a Patre, id esubsistentibus Filium creatum a Patre, id emus absque ulla corporali passione, velut si voluntas procedat e mente. Nec absurdum videbitur cum dicatur Filius charitatis, si hoc modo etiam voluntatis putetur. Sed et Joannes indicat, quia Deus lux est : et Paulus designat, quia lux sine splendore esse potuit, ita nec Filius quidem sine Patre intelligi potest; qui et figura ex
Abbreviated transcription (Latin):
um omnia eẽ ꝑ sragłos eium omma e¬
aliquid aliud insi deum sentiat. deum
cogitet. deuni uideat. deum tencat. Om¬
liq discretio. qr nusq̃m malum. Ontia
enim ei d̃ ẽ cui iam ñ adiacet malum
nec ultra ex actore sciendi bonũ ⁊ ma¬
lum edẽ concupiscet. qui sꝑ̃ in bono ẽ.
⁊ ciui ommia ds ẽ. Cum ergo filius ad p̾n¬
cipium repatus ⁊ rerium etitus coliatus
mitus restituer suum statum qm tunc hũit
natura r̃nalis cum d ligno sciendi bonũ
⁊ inalum edẽ ũ egẽbat. ⁊ amoto omni ma¬
licie sersu ⁊ d sincum purum q dtso so¬
⁊ũ in pancis aliquib nel plurib. s ut in
ominib ir̃e sit ominia cum iam nusqͣm
mors. nusq̃m aculeus mortis. nusqͣm
scõ repete. Us pat̾ cam inuisibilis sit ⁊ in¬
seꝑabilis a filio ni ꝑ prolatõm ab eo ut q¬
dam putant gn̾atus ẽ filius. si enm est¬
platio filius patris. platio nõ dr̃ q̃ talem¬
pus ẽ ⁊ is qui ꝓtulit ⁊is ꝗ platus ẽ. sion
enim dicimus sicut ħrtici putant purtẽ

Expanded text:
um omnia esse. Per singulos autem omnia ealiud aliquid nisi Deum sentiat, Deum cogitet, Deum videat, Deum tennique discretio, quia nusquam malum. Omnia enim ei Deus est, cui jam non adjacet malum; nec ultra ex arbore sciendi bonum et malum edere concupiscet, qui semper in bono est, et cui omnia Deus est. Si ergo finis ad principium reparatus, et rerum exitus collatus initiis, restituet illum statum, quem tunc habuit natura rationabilis, cum de ligno sciendi bonum et malum edere non egebat, ut amoto omni malitiae sensu, et ad sincerum purumque deterso, so in paucis aliquibus vel pluribus, sed ut in omnibus ipse sit omnia: et cum jam nusquam mors, nusquam aculeus mortis, nusquam cto repetere. Deus Pater cum et indivisibilis sit, et inseparabilis a Filio, non per prolationem ab eo, ut quidam putant, generatus est Filius. Si enim prolatio est Filius Patris, prolatio vero pus est, et is qui protulit, et is qui prolatus est. Non enim dicimus, sicut haeretici putant, partem
Abbreviated transcription (Latin):
ticipatoe sps sc̃i scĩficatus e. quis purio:
ac sincior effes dignius recipit sapiam
tum ꝓfectum sincĩtatis ac puritatis ac¬
cipiat. ut hoc qd̾ accepit a deo ut ẽet. tale
sit quale deo dignum ẽ eo qui ut ẽẽt. p̃
eutiq p̾stitit ac ꝑfecte. ut tam dignum
sit id Q ẽ ꝙͣ est ille qui id ẽe fecit. Ita na¬
q ⁊ uirtutem semꝑ ẽs atq in etnum ma¬
nore. pcipiet a deo is qui talis ẽ qualeme¬
um uoluit eẽ ille qui fecit. qd̾ ut accidat
uit indesment̾ atq inseparabli assistãt.

Expanded text:
iritus sancti sanctificatus est quis, purior ac sincerior effectus, dignius recipit sapientntum profectum sinceritatis ac puritatis accipiat, ut hoc quod accepit a Deo ut esset, tale sit quale Deo dignum est, qui ut esset utique pure praestitit ac perfecte, ut tam dignum sit id quod est, quam est ille qui id esse fecit. Ita namque et virtutem semper esse, atque in aeternum manere percipiet a Deo is qui talis est, qualem eum voluit esse ille qui fecit. Quod ut accidat, et ut indesinenter atque inseparabiliter assistant
Abbreviated transcription (Latin):
nihus qui n celis sunt. Absurdum na
xp̃s. in michaele uero archangelo ⁊ ini
gabriele nõ erat. ex quo manifeste dep̾¬
herd̃r quia diuinitas filii dei ñ in loco a¬
liquo concludebatur. alioum in ip̃o tm̃
fuisset. ⁊ in alt̾o nõ fuisset. S scd̃m in cor¬
porce nature maiestatem. cum in nullo
loco concludatur. in nullo rursum deeẽ i
telłr. u̾m illa sola intelligenda ẽ dr̃a. qd̾¬

Expanded text:
n his qui in coelis sunt? Absurdum nam Paulo erat Christus, in Michaele vero archangelo et in Gabriele non erat. Ex quo manifeste deprehenditur, quia divinitas Filii Dei non in loco aliquo concludebatur; alioquin in ipso tantum fuisset, et in altero non fuisset: sed secundum incorporeae naturae majestatem, cum in nullo loco concludatur, in nullo rursum deesse intelligitur. Verum illa sola intelligenda est d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ alta dei. s ⁊ rursus in engłio d̾ dumus ac
ꝓfundiorib doctruns cominemorans sal¬
uator q̃ nd̃ cape potant discipłi sui. ita ait
ad apłos. Ad huc multa ħeo ub̃ dicẽ. s nõ
potestis portare ño. Cum aut̃ ueuĩt con¬
solator sp̃s scs qui ex patre ꝓcedit ille doce¬
lus scrutatur ⁊̃ alta dei reuelat deum cu
noscit. Si enim uenelante filio cognoscit
patrem sp̃s sõs ergo ex ignorantia adsc¬
eutiam uenit. qd utiq ⁊ impium parit

Expanded text:
etiam alta Dei . Sed et rursus in Evangelio de divinis ac profundioribus doctrinis commemorans Salvator, quae nondum capere poterant discipuli sui, ita ait ad Apostolos: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo: cum autem venerit consolator Spiritus sanctus, qui a Patre procedit, ille vos docelus scrutatur etiam alta Dei, revelat Deum cui revelante cognoscit. Si enim revelante Filio cognoscit Patrem Spiritus sanctus, ergo ex ignorantia ad scientiam venit: quod utique et impium pariter
Abbreviated transcription (Latin):
adduce.⁊ sps sc̃i confirmatione atq inde¬
sinenti scĩficat. one ꝑ qͣni solum cape pos¬
sunt. Ita ergo nidesinenti erga nos oꝑa
quto magis d̾ illa btitudine ꝑcipiemius
tanto magis in nb̃ nel dilatetur eius desi¬
pit aliq̃m exhus qui in summmo ꝑfectoq
constituerunt gradu. nõ arbitror ꝙ ad sb̃¬
itum quis enacuetur. ac decidat. s paula¬
ti ⁊ ꝑ partes dfluere cum noc̃e est. itant
fi possit int̾dum ut si breius aliquis lap¬
sus accrdit ⁊ cito resipiscat atq mĩe reu̾
tatur. nõ penitus ruere. s reuocare pedem
⁊ redire ad statum suum. ac rursum sta¬
tuere posse id qd̾ ꝑ negligentiam fu̾at
elapsum. Nam iungenitus filius dei ꝗ
erat u̾bum ⁊ sapĩa patris cum eẽt in ea
gła ap̃ patrem qm huit ante ꝙͣ mund̃
cẽt. exmanit semetip̃m.⁊ formam q̃¬
ẜui ẽ accipiens efficitur obbediens usq
ad mortem. ut obedientiam doc̾e̾t eos qui
impleri. Idcuro nõ solum us ad mortem

Expanded text:
us sancti confirmatione atque indesinenti sanctificatione per quam solum Deum capere possunt. Ita ergo indesinenti erga nos operquanto magis de illa beatitudine percipimus, tanto magis in nobis vel dilatetur ejus desipit aliquem ex his qui in summo perfectoque constiterint gradu, non arbitror quod ad subitum quis evacuetur ac decidat; sed paulatim et per partes defluere eum necesse est: ita ut fieri possit interdum, ut si brevis aliquis lapsus acciderit, et cito rertatur, non penitus ruere, sed revocare pedem, et redire ad statum suum, ac rursum statuere posse id quod per negligentiam fuerat elapsum. Nam unigenitus Filius Dei qui erat Verbum et Sapientia Patris, cum esset in ea gloria apud Patrem, quam habuit antequam mundus esset, exinanit semetipsum, et formam servi accipiens efficitur obediens usque ad mortem: ut obedientiam doceret eos qui impleri. Idcirco non solum usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
sbiectus erit ei. qui s̃ sõdidit omina. utsit
dõ omnia in om̃ib. u̾m nescio quo pacto
ur̾tici nõ intlligentes apsi sensum qui mn
hus ub̾ continetur suorectionis in filio no¬
men infament. cuius appłłonis si poretas
requiratur ex contrarus facile pot̾it conue¬
uiri. nam si sb̾iectum eẽ nõ ẽ bonu. restat
ut illius qd contrarium ẽ bonum sit .i. nõ cẽ

Expanded text:
qui sibi subdidit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Verum nescio quo pacto haeretici non intelligentes Apostoli sensum, qui in his verbis continetur, subjectionis in Filio nomen infament: cujus appellationis proprietas si requiratur, ex contrariis facile poterit inveniri. Nam si subjectum esse, non est bonum; restat ut illud quod contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. Ceta aut̃ que sunt ext truntatem
m sclis ⁊ n temporib mecienda sunt. Huc
igitur filium dei scdm hoc qd u̾bum ẽ
ds qui erat in principio ay deumi. ne¬
mo consequt putauit in loco aliquo co

Expanded text:
cedit: caetera vero quae sunt extra Trinitatem, in saeculis et in temporibus metienda sunt. Hunc igitur Filium Dei secundum hoc quod Verbum est Deus, qui erat in principio apud Deum , nemo consequenter putet in loco aliquo co
Abbreviated transcription (Latin):
ppꝑ qd nõ debet ułud blasphenue aliqd̾ ge¬
nus putari in eo qd̾ dc̃m ẽ. qr nemo bonuꝰ
principalis bonitas indeo patre sentiercẽ
Iami uero si q̃ alia bona in scripturis dict̃.
usine dũr accidentem nõ sbãlem in se con¬
dei appllonos. ybi causa quomodo llum̾

Expanded text:
Propter quod non debet velut blasphemiae aliquod gePropter quod non debet velut blasphemiae aliquod genus putari in eo quod dictum est, quia Nemo bonus principalis bonitas in Deo Patre sentienda Jamvero si qua alia bona in Scripturis dicuntuusive dicuntur, accidentem, non substantialem in se conDei appellationes: verbi causa, quomodo vel lumen
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ a se filius facere quioqm. iusi qd̾ iud̾it
patrem facientem. Qm̃ ergo in nullo pr¬
sus filius a patre nirtute oꝑum ñnutãtur
ac differt. nͨ aliud ẽ op filii ꝙͣ patris. S u¬
nus atq idem ut ita dicam ⁊̃ motus in õi¬
b ẽ. Idcico specłmi eum inmaculatum noĩa¬
uit. ut ꝑ ħ nulla omuino dissimilitudo fllii
intlłr a patre. cum in engłio filius dicatur
quid sit ymago bonitatis eius inquirere
in quo ead ut opinor itlłigi conuenit q̃
sr̃ius d̾ ymagine ea q̃ ꝑ specłm formatur
exp̾ssimus. Principalis nãq bonitas. sine
dubio pat̾ est. ex qua filius natus qui per
alia aliq̃ ẜa bonitas extitit. in filio. p̾t̾ eã
q̃ ẽ in patre. und̾ ⁊ recte ip̃ẽ saluator in euã¬
gelio dicit. q̃m nemo bonus nisi inius ds̾.
bonitatis. s illius solius q̃ in patre ẽ. cuius
recte ymago applłatur. qr n aluund̾ ẽ insi
ex ip̃a principali bonitate. nec alt̾a bonita
nulitudo aut distantia bonitatis infilio ẽ.

Expanded text:
 a semetipso facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quoniam ergo in nullo prorsus Filius a Patre virtute operum immutatur ac differt, nec aliud est opus Filii quam Patris, sed unus atque idem, ut ita dicam, etiam motus in omnibus est: idcirco eum speculum immaculatum nominavit; ut per hoc nulla dissimilitudo Filii intelligatur a Patre cum in Evangelio Filius non dicatur quid sit imago bonitatis ejus inquirere: in quo eadem, ut opinor, intelligi convenit, quae superius de imagine ea quae per speculum formatur expressimus. Principalis namque bonitas sine dubio Pater est, ex qua Filius natus, qui per aliqua secunda bonitas existit in Filio, praeter eam quae est in Patre. Unde et recte ipse Salvator in Evangelio dicit, quia Nemo bonus, nisi unus Deus . bonitatis, sed illius solius quae in Patre est: cujus recte imago appellatur; quia neque aliunde est nisi ex ipsa principali bonitate, nec altera bonitamilitudo aut distantia bonitatis in Filio est.
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm.⁊ ad mariam dr̃ ab angelo.
tare baptisimũm nõ alr̃ iuisi excellentissi¬
cognomunatione compleatur. ⁊ ingenito
deõ patri. ⁊ unigenito eus filis. nomĩ quo
sp̃s sc̃i copuletur. Quis gͦ nõ tupescat qñt᷑
magestas sit spc̃ scĩ. cum eum qui dixit
ubum in filium houinus audeat uenia
eo quid̃ mõ quo d̾ sapientia referre salomo¬
nem s̃ edocumus. uel quo d̾ uita uł u̾bo a¬
lus q applłonib filii ee dei intelligenda

Expanded text:
m . Et ad Mariam dicitur ab Angelo, tare Baptisma non aliter nisi excellentissicognominatione compleatur, et ingenito Deo Patri, et unigenito ejus Filio nomen quoque Spiritus sancti copuletur. Quis ergo non obstupescat quanta majestas sit Spiritus sancti, cum eum qui dixerit verbum in Filium hominis, audiat sperare eo quidem modo quo de Sapientia referre Salomonem supra edocuimus, vel quæ de Vita, vel Verbo, aliisque appellationibus Filii Dei intelligenda
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deum patrẽ qnͣtum inse ẽ diuidant. cũ
loc d incorporea natura nel leuit̾ suspi¬
ture sb̾alis diuisio pot intslĩgi. Magis uͦ
sicut uoluntas ꝓcedit ex mente. ⁊ nr par
ẽ pat̾ filium genuisse ymagnem .s. sua
ut sicut ip̃e ẽ niisibilis ꝑ naturam. ita
ad ymagnem quoq iniusibilem genũit.
Ubum enim ẽ filius ⁊ ideo nicħ in eo sensi
qd illunmat omnem homniõ uenientẽ
in hunc mundum. s mcb̾ ht̃ comune ad
solis huius lumuen.rmago ergo e muisi¬
bilis dei patris salu atormr̃. qͣntum ad ip¬
sum quid patrem. ñtas. qnͣtum aut̃ ad
nos quib reuelat patrem ymago ẽ ꝑ q̃
cognonimus patrem q̃m nemo Alius no¬
uit nisi filius ⁊ cua uolũit filius reuelar̾.
Reuelat aut̾ ꝑ hoc qd ipẽ intllr. a quo eĩ¬

Expanded text:
et Deum Patrem, quantum in se est, dividant: cum et Deum Patrem, quantum in se est, dividant: cum hoc de incorporea natura vel leviter suspiturae substantialis divisio possit intelligi. Magis ergo sicut voluntas procedit ex mente, et neque est Pater Filium genuisse, imaginem scilicet suam: ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ia imaginem quoque invisibilem genuerit. Verbum enim est Filius, et ideo nihil in eo sensibquod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; sed nihil habet commune ad solis hujus lumen. Imago ergo est invisibilis Dei patris Salvator noster, quantum ad ipsum quidem Patrem veritas: quantum autem ad nos quibus revelat Patrem, imago est per quam cognoscimus Patrem, quem nemo alius novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Revelat autem per hoc quod ipse intel
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ mentiuntur. Puto ergo posse po¬
ri quid exemplo aptari eum qui ad yma¬
gmeni ⁊ similitud mem dei primus fc̃s ẽ
honunum d quo diligentius deo fauẽte
cum locum ip̃m in genesi expon̾e ceꝑimꝰ
indebimus. Scde̾ n̾o comparatiomi ym̃¬
go filii dei d̃ quo nunc ẜmo ẽ. comꝑari¬
ymaginẽ ade eẽ filium eius seth. Ita ei
scriptum ẽ. ⁊ genuit adam sech. ẜui yma
dem. Si enim omnia q̃ fecit pat̾. ymago pa¬
tris deformatur in filio qui utiq natus ex
eo ẽ ulud q̃dam noliuuitas eius ex mente
ꝓcedens. ⁊ ido ego arbitror ꝙ sufficere de¬
beat nolutas patris ad sb̃sistend̾ hoc qd̾
nult pat̾. uolens enim ñ alia manitti᷑. i¬
si que consilio uoluntatis ꝓfert. Ita ergo
⁊ filii ab eo sb̃sistentia ge̾n̾ãtur qd̾ ncce
est in p̾mis suscipi ab hus qui nicħ in
tentur patrem. obẜuand̾ namq ẽ ne q̃s
incuruit in illas ab surdas fabulas eoꝵ
qui ꝓlatoes quasdam sibi ipĩs depingut̃.
ut diuinam naturam in partes nocent.

Expanded text:
natus est mentiuntur. Puto ergo posse priori quidem exemplo aptari eum qui ad imaginem et similitudinem Dei primus factus est hominum, de quo diligentius, Deo favente, cum locum ipsum in Genesi exponere coeperimus, videbimus. Secundae vero comparationi imago Filii Dei, de quo nunc sermo est, comparimaginem Adae esse filium ejus Seth. Ita enim scriptum est, Et genuit Adam Seth secundum tem. Si enim omnia quae fecit Pattris deformatur in Filio, qui utique natus ex eo est velut quaedam voluntas ex mente procedens. Et ideo ego arbitror, quod sufficere debeat voluntas Patris ad subsistendum hoc quod vult Pater. Volens enim non alia via utitur, nisi quae consilio voluntatis profertur. Ita ergo et Filii ab eo subsistentia generatur, quod necesse est in primis suscipi ab his qui nihil intentur Patrem. Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas fabulas eorum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent,
Abbreviated transcription (Latin):
patris ⁊ uiam nb̃ cognitionis eius ostẽ¬
qui in magnitudine diuinitatis sue posi¬
tam glam uere lucis nõ pot̾anus aspi¬
cere. ꝑ hoc qd̾ ub̃ splendor efficitur intuen¬
de lucis diumne uiam ꝑ splendoris capiamꝰ
effem̃. Comparatio sane d̾ status qͣi m
reb mat̾ialib posita ad nicħ aliud reci¬
piantur. qm ad hoc ad filius dei brenissi¬
iue insertus humani corporis forme ⁊ oꝑ¬
uii uirtutib similitudine dei patris nr̃se
iniueusam atq muisibilem magnitudĩer
designabat. ꝑ hoc qd̾ dicebat ad discipulos
suos. qr qui uidet me. uidet ⁊ patrem. ⁊ ego
⁊ pat̾ uiium sumus. quib ⁊ illd̾ smule in¬
telugrnd ẽ qd̾ ait. quia pat̾ in me. ⁊ ego ĩ¬

Expanded text:
Patris, et viam nobis cognitionis ejus ostenPatris, et viam nobis cognitionis ejus ostenqui in magnitudine deitatis suæ positam gloriam miræ lucis non poteramus aspicere, per hoc quod nobis splendor efficitur, intuendæ lucis divinæ viam per splendoris capiamus aspectum. Comparatio sane de statuis quasi in rebus materialibus posita, ad nihil aliud recipitur, quam ad hoc quod Filius Dei brevissimæ insertus humani corporis formæ ex operum virtutisque similitudine Patris in se immensam ac invisibilem magnitudinem designabat, per hoc quod dicebat ad discipulos suos quia «Qui me videt, videt et Patrem;» et: Ego et Pater unum sumus.» Quibus etiam illud simile intelligendum est quod ait, quia «Pater in me e
Abbreviated transcription (Latin):
lat quib iuũt .i. qui capaces u̾bi ipius ⁊ sa¬
pientie furnt ẜui hoc ip̃m qd̾ intłłigi atq
primum describit sapĩa. que reuelare uł̃t
cetis. ⁊ quib ab illis agnoscitur. ⁊ intlłi
deus. ⁊ hoc dicatur figira exp̃ssa sb̃e dei
⁊̃ exemplo qd qͣinius rem nõ nec ꝓprie sis̃¬
in forra dei ꝑ ip̃am sui ermnanitionem
sticonit nb̃ deitatis plenitudmnem dmrare
u̾bi causa si fc̃a eẽt aliqua statua talis q̃
magnituo me sui imnu̾sum orbem t̾rete¬
net. ⁊ ꝑ suu inmensitate considari a nullo
posset᷑. Fiẽt a alia statua menbrorum hi¬
tu ac uultus linea mentis sp̃e ac matia
omino similis atq magnitudiuis inuie¬
sitate ꝓ eo ut qui illam inmensam consi¬
d̾are ãtq intueri nõ possent. hanc.uidẽtes
illam se iuidisse consid̾ent ꝑ eo ꝙ omina¬
in menbrorum uel uultus lineam̃ta. nł
ipam spẽm ueram q similitudinem. ꝓrs
indiscreta ẜuaret tali quadam mõ simuli¬
tudine exmaniẽs se filius deid caritate

Expanded text:
lat quibus vult, id est, qui capaces verbi ipsius et sapientiæ fuerint, secundum hoc ipsum quod intelligi atque primum describit sapientia ea quæ revelare vult cæteris, ex quibus ab illis agnoscitur et intelligitur Deus, et hoc dicatur figura expressa substant exemplo quod, quamvis rem non plene nec proprie signin forma Dei, per ipsam sui exinanitionem studet nobis deitatis plenitudinem demonstrare. Verbi causa, si facta esset aliqua statua talis quæ magnitudine sui universum orbem terræ teneret, et pro sui immensitate considerari a nullo posset; fieret autem alia statua membrorum habitu ac vultus lineamentis, specie ac materia per omnia similis absque magnitudinis immensitate, pro eo ut qui illam immensam considerare atque intueri non possent, hanc videntes, illam se vidisse confiterentur, proia membrorum et vultus lineamenta, vel ipsam speciem materiamque similitudine prorsus indiscreta servaret tali quadam similitudine exinaniens se Filius Dei de æqualitate
Abbreviated transcription (Latin):
pientia boc mõ scriptum .e. uapor ẽ enum
gic ommpotent.: purissima. Ideo ergo i
chilin cam conuaculatum incide̾ pot̾.
Splendor ẽ enim lucis et̾ne ⁊ specłm mm̃¬
culatum oꝑationis dei. ⁊ ymago lonita¬
tis eius. Sapĩam uero dei dicimus sicut
supius dicimus. sb̃sistentiam hntem ñ
alibi nisi in eo qui ẽ mitium õm̃i. ex quo

Expanded text:
entia hoc modo scriptam: «Vapor est enim, riæ Omnipotentis purissima.» Ideo ergo in eam nihil commaculatum incidere potest. Splendor est enim lucis aeternae, et speculum immaculatum inoperationis Dei, et imago bonitatis ejus . Sapientiam vero Dei dicimus, sicut superius diximus, subsistentiam habentem non alibi nisi in eo qui est initium omnium, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
bum dei corruptionib quib dom ⁊ casti¬
ita ut int̾oum ⁊̃ ex rensione sola fide prola¬
ta indubitatam quis reꝑit salutem quibꝰ
ħ excausis. nel quib occonib fiant. quid
uel initrospiciens dina sapientia uel qͦ
metus ꝓpositi eorum uidẽs ħ uiuu̾sa dis

Expanded text:
bum Dei correptionibus quibusdam et castibum Dei correptionibus quibusdam et castiita ut interdum etiam ex responsione sola fide prolata indubitatam quis ceperit salutem. quibus haec ex causis, vel quibus occasionibus fiant; quid vel introspiciens divina sapientia, vel quos motus propositi
Abbreviated transcription (Latin):
curitur ẽe sb̃iecti. sb̃iectoꝵ salus in eo millĩ¬
gatur ⁊ repamtio ꝑditorum. Um certis qͥb¬
q ⁊ modis ⁊ disciplinis ⁊ temporib sb̃iectio
onem cogente. nec ꝓ uim sb̃ditus erit omĩs
mundus deo. s uerbo. rone. doctrina. ꝓuoca¬
tione meliorum istitutis oꝑtinus commi¬
nationib quor dignis ⁊ competentib q̃
iuste iumineant biis qui salutis ⁊ utilita
tis sue curam sanitatem q cotempnũt.
D̾niq ⁊ nos homines cum uł ẜuos nel fili¬
o erudunus cum adhuc ꝑ etatem rõnis
incapaces sunt. nunis eos ⁊ metu co ħce¬
nus. Cum ño boni irtilis ⁊ horiesti intel¬
ligentiam ceꝑint. tunc iam cessante uer¬
berum metu u̾bo ac rõne suasi. ad omĩa
⁊ instruat. quos a̾ nit̾im diffat a quibũ
uero penitus occultetur. ⁊ longe eoꝵ a se
fi dispenset. auditum quoq rursum con¬
tempnertes iuditatum sͥ ⁊ p̾dicatuu ũ¬

Expanded text:
cuntur esse subjecti , subjectorum salus in eo intellicuntur esse subjecti , subjectorum salus in eo intelligatur et reparatio perditorum. Verum certis quibusque et modis et disciplinis et temporibus subjectio onem cogente, nec per vim subditus fiet omnis mundus Deo, sed verbo, ratione, doctrina, provocatione meliorum, institutis optimis, comminationibus quoque dignis et competentibus, quae juste immineant his qui salutis m sanitatemque contemnunt. Denique etiam nos homines, vel cum servos vel filios erudimus, dum adhuc per aetatem rationis incapaces sunt, minis eos et metu coercemus: cum vero boni et utilis et honesti intelligentiam ceperint, tunc jam cessante verberum metu, verbo atque ratione suasi, ad omnia  instruat, quos autem interim differat, a quibus vero penitus occultetur, et longe eorum a se fieri dispenset auditum, quousque rursum contemnentes indicatum sibi et praedicatum ver
Abbreviated transcription (Latin):
ei pat̾ unuisa sb̃iecit. s miror quõ hoc in¬
telligi possit. ut is qui nũd̾ u̾ sb̃iectis omi¬
b nõ ẽ ip̃e sb̃iectus. tunc cum sb̃iecta fuc¬
rint omnia cum rexoĩm fui̾t ⁊ potãtem
tenuit unu̾soꝵ. tunc enm sb̃iciend̾ putet᷑
cum sb̾iectus aute nõ fuĩt nõ intelligete
qd sb̃iectio xp̃i ad patrem bt̃itudinem nr̃e
ꝑfectionis oũdit. ⁊ suscepram ab eo opis
palinam d̾clarat. cum nõ solum regendi ac
regnandi suramam qm uiuu̾sa emẽdau̾¬
at creatura. uii ⁊ obedientie ⁊ sb̃iectionis
correcta reparata q humani gĩis patri of¬
ferat instituta. Si ergo bona ⁊ salutaris ac¬
cipitur ista sb̾iectio qua sb̃iectus eẽ dr̾ fili̾
patri. uald̾ conseqñs ⁊ coh̾rens ẽ. ⁊ inliuico¬
rumi q dr̃ filio dei c̃e sb̾iectio. salutaris q̃dõ
nitlligatur ẽẽ ⁊ utilis. ut sicut cumi dr filiꝰ
patri sp̃iectus ꝑfecta unuise creature restar¬
ratio d̾claratur. Ita cum filio dei mimici di¬

Expanded text:
ei universa subjecerit. Sed miror quomodo hoc intelligi possit, ut is qui nondum sibi subjectis omnibus non est ipse subjectus, tunc cum subjecta fuerint sibi omnia, cum rex omnium fuerit, et potestatem tenuerit universorum, tunc eum subjiciendum putent, cum subjectus ante non fuerit: non intelligentes quod subjectio Christi ad Patrem beatitudinem nostræ perfectionis ostendit, et suscepti ab eo operis palmam declarat, cum non solum regendi ac regnandi summam quam in universam emendaverit creaturam, verum etiam obedientiæ et subjectionis correcta reparataque humani generis Patri offerat instituta. Si ergo bona et salutaris accipitur ista subjectio qua subjectus esse dicitur Filius Patri, valde consequens et cohærens est ut et inimicour Filio Dei esse subjectio, salutaris quaedam intelligatur esse et utilis: ut sicut cum dicitur Filius Patri subjectus , perfecta universae creaturae restauratio declaratur; ita cum Filio Dei inimici di
Abbreviated transcription (Latin):
utõ formantur ac nutriutur. h̃ntes exhii
quioquid illud ẽ qd in lucem hine assuit.
ac deferunt ꝓfessuri. infand̾ ẽ ⁊ illicituun de¬
umi patrem in gn̾atõne ungeniti filii sin.
atq in sb̃a eius exeq̃re alicui uel bominũ
solum. s ne i cogitatione quid̃ uel sensu
iuueniri pot. ut humana cogitatio possit
apphendere quo ingenitus deus pat̾ effici¬
tur uingeniti filii. itu namq et̾na atq sẽ¬
pit̾na g̾n̾atio sicut splendor gnatur ex lu
trinsecus. S. nature filius ẽ. uideanius tñ
quo ħ que dicimus indiume scripture auc¬
toritate nuuantur. Ait apls paulus uuui¬
genitum filium ymagiem dei eẽ minsi¬
bilis ⁊ primogenitum eum ẽẽ tocius crea¬
ture. ad hebreos uo scribens d̾ eo dicit. qr
sit splendor gle ⁊ figura exp̾ssa sbe eius.¬

Expanded text:
ormantur ac nutriuntur, habentes ex his quidquid illud est quod in lucem hanc assumunt ac deferunt processuri: infandum est et illicitum, Deum Patrem in generatione unigeniti Filii sui, atque in substantia ejus exaequare alicuisolum, sed ne in cogitatione quidem vel sensu inveniri potest, ut humana cogitatio possit apprehendere quomodo ingenitus Deus pater efficitur unigeniti Filii. Est namque ita æterna ac sempiterna generatio sicut splendor generatur ex trinsecus, sed natura filius est. V. Videamus tamen quae dicimus etiam divinae Scripturae auctoritate muniantur. Ait apostolus Paulus, unigenitum Filium imaginem esse invisibilis Dei, et primogenitum eum esse totius creaturae . Ad Hebraeos vero scribens de eo dicit, quod sit splendor gloriae, et figura expressa s
Abbreviated transcription (Latin):
quid horum sigiifitationes temporales st̃.
fcce a de quib soquinur tractatu quid ser¬
moius temporalit nomimnantur. natura
aut sui ouinem iutlligentiam sensus te¬
ponilis excedunt. Ds pat̾ omnib p̾stat ut
ca ẽ uel laude digna ẽẽ uel culp. quia uͥ
tutis ⁊ malicie sunt capacia. Pꝑ hoc conse

Expanded text:
dem horum significationes temporales sunt; ecce autem de quibus loquimur, tractatu quidem sermonis temporaliter nominantur, natura autem sui omnem intelligentiam sensus temporalis excedunt. Deus Pater omnibus praestat ut est, ea vel laude digna esse, vel culpa, quia et virtutis et malitiae sunt capacia. Propter hoc conse
Abbreviated transcription (Latin):
intllig̾e debenius ⁊ splendoris opꝰ. per
splendorem namq quid sit lux ip̃a ag¬
noscitur ⁊ sentitur. qui splendor fragili¬
b se ⁊ nifirnus mortalium occłĩs placidi¬
us ac leuius offẽns ⁊ paulatim ułut e¬
docens ⁊ assuescens clantatem lumini
eice trabem d̾ occło tuo. capaces eos efficit
ad suscipiendam glãm lucis ⁊ in boc nłut
quidani mediator hominum ac lutis effẽs¬

Expanded text:
intelligere debemus etiam splendoris opus: per splendorem namque quid sit lux ipsa intelligitur et sentitur. Qui splendor fragilibus se et infirmis mortalium oculis placidius ac lenius offerens, et paulatim velut edocens et assuefaciens claritatem luminis minus dixit: Ejice trabem de oculo tuo, capaces eos efficit ad suscipiendam gloriam lucis, etiam in hoc velut quidam mediator hominum ac luci effe
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾it quo mitio napor iste ex dei iuitute
ꝓcessĩt. it̾m int̾rogabinius qͣre nõ ⁊ ante
illud qd̾ dixit initium ⁊ ita semꝑd̾ ant̾io¬
rib inquirentes ⁊ u̾bo int̾rogõnis ascende¬
tes. puenzemus ii illum millc̃m ut q̃m
ditur se.aꝑ fiisse naporem istum uurtu¬
tis dei nullum im̃tem nutium nisi ip̃i¬

Expanded text:
dederit, quo initio vapor iste ex Dei virtute dederit, quo initio vapor iste ex Dei virtute processerit, iterum interrogabimus quare non et ante illud quod dixit initium et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, perveniemus iditur semper fuisse vaporem istum virtutis Dei, nullum habentem initium, nisi ip
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq gͥ ħ d̾ deo diffiniens. ex singulis
nat uirtutem namiq dei demostrat. ⁊ glo¬
riam ⁊ lucem et̾ram ⁊ in oꝑationem ⁊
bouitatem. Ait aut̃ sapĩam uaporem
eẽ nõ gle omnipotentis. n et̾ne sucis. uͦ
in opationis patris. nec bonitatis eius.
n conueniens erat alicu hoꝵ ascribi ua¬
uorem. S cum onumn ꝓprictate ait uirtu¬
tis dei uaporem ẽẽ sapĩam. Intelligẽdua
ẽ ergo uirtus dei qua iuget. qua omna
uisibilia ⁊ muisibilia uel instituit. uelꝯ
tinet. uel gub̾nat. q̃ ad ominia sufficies
ẽ. quorum ꝑuidentiam gerit. quib ułt
uuta. omnib adest. huius gͦ tocius uͥ¬
urtute uelud uoluntas dei iichominus di
irtus efficitur. Efficitur ergo uirtus alt̾a i
sua ꝓprietate sb̃sistens. ut ai ẜmo scripture
uapꝵ quidam prime ⁊ ingenite urtutis
dei ħ quidam qd̾ ẽ inde trahens. Nonẽ aut
dicat causam q̃re qui eam sb̾sistẽ fecit pr̃.
ante hoc nõ fec̾it. qd̾ si aliqd̾ semel mitiũ

Expanded text:
ur haec de Deo definiens, ex singulis nat. Virtutem namque Dei nominat, et gloriam, et lucem aeternam, et inoperationem, et bonitatem. Ait autem sapientiam vaporem esse non gloriae Omnipotentis, neque aeternae lucis, nec inoperationis Patris, nec bonitatis ejus; neque enim conveniens erat alicui horum ascribi vaporem: sed cum omni proprietate ait virtutis Dei vaporem esse sapientiam. Intelligendest ergo virtus Dei, qua viget, qua omnia visibilia et invisibilia vel instituit, vel continet, vel gubernat, quæ ad omnia sufficiens est quorum providentiam gerit, quibus velut uni, ita omnibus adest. Hujus ergo totius virt ipsa voluntas Dei nihilominus Dei virtus efficitur. Efficitur ergo virtus altera in sua proprietate subsistens, ut ait sermo Scripturae, vapor quidam primae et ingenitae virtutis Dei: hoc quidem quod est, inde trahens. Non est autem dicat causam quare qui eam subsistere fecit Pater, ante hoc non fecerit. Quod si aliquod semel initium
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na lux ẽ. ita ut et̾nus et̾nitatis
splendor sit sapientia sua. qd si integre
intelligatur. manifeste declarat quia sb̾a
filii ab ip̃o patre descendit. S nõ tempo¬
ralit̾ n ab ullo alio mnitio nisi ut diximꝰ
ab ip̃o deo. s ⁊ speculum minaculatum iur¬
tutis in oꝑationis dei ẽẽ. sapĩa nominat
ergo in oꝑatio uirtutis dei quesit. prius
at. uel cum ꝓuidet. uel cum iudicat. ur
cum singula q̃q in tempore suo dispoĩt.
acq dispensat. Sicut ergo in speculo om̃i¬
b motib atq omnib actib quib is
qui specłm intuetur mouetur uel agit is
actib uel motib commoueturł agit. in
uullo prsus d̾clinans. ita ⁊ sapĩa d̾se ułt
intlłigi cum speclm̃ nmaculatum pat̾ne
uirtutis in oꝑationis dei nominatur. sic̃

Expanded text:
sempiterna lux est, ita ut aeternus et aeternitatis splendor sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur, manifeste declarat, quia substantia Filii ab ipso Patre descendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio initio, nisi, ut diximus, ab ipso Deo. Sed et speculum immaculatum paternae inoperationis Dei esse sapientia nominatur. Ergo inoperatio virtutis Dei quae sit, prius at, vel cum providet, vel cum judicat, vel cum singula quaeque in tempore suo disponit atque dispensat. Sicut enim in speculo omnibus motibus atque omnibus actibus, quibus is qui speculum intuetur movetur vel agit, iiactibus vel motibus commovetur, vel agit, in nullo prorsus declinans; ita etiam sapientia de se vult intelligi, cum speculum immaculatum paternae virtutis inoperationis Dei nominatur: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rel quõ possent ẽẽ sapientes. nisi eẽt sapĩa.
dunt ꝑ cara. Quocuoq ergo diximus d
⁊ in nulla harum uel leui opimione intlłi¬
gi corporale aliquid pot̾ qd uł magnitudi¬
nem designare iuideat᷑ uel hitum nel colorẽ.

Expanded text:
el quomodo possent esse sapientes, nisi esset sapientdunt per eam. Quaecumque ergo dixerimus de  in nulla harum vel levi opinione intelligi corporale aliquid potest, vel quod magnitudinem designare videatur, vel habitum, vel colorem.
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Nos semꝑ dcm̃ patrem nouimus mu¬
geniti filii sui. ex ip̃o quid̃ nati. ⁊ qd ẽ ab
ip̃o trahentis. sie ullo tñ nutio. no solu
eo ꝙ aliquib temporum spacus distingu
põt. s ne illo quid̃ qd̾ sola ap̃ se ip̃m mes
intueri solet. ⁊ nuido ut ita dixĩm intlłc̾u
tio future merat creature. uł eorum que
principalr̃ existunt. uel eoꝵ q̃ accidunt
conseq̾nt̾ uurtute p̾scĩe p̾formata atq di¬
posita ꝓ hus ipis que in ipã sapĩa ulũt d¬
certa ac p̾fignrata fun̾t creaturis. se ip̃a
ꝑ salomonem dicit creatam ẽẽ sapĩa mi¬
cium uiaꝵ dei continens .s. in semetipã
unuise creature uel mitia uel rõnes uel

Expanded text:
. Nos semper Deum Patrem novimus unigeniti Filii sui, ex ipso quidem nati, et quod est ab ipso trahentis, sine ullo tamen initio: non solum eo quod aliquibus temporum spatiis distingui non potest, sed ne illo quidem, quod sola apud semetipsam mens intueri solet, et nudo, ut ita dixerim, intellectu tio futurae inerat creaturae, vel eorum quae principaliter existunt, vel eorum quae accidunt consequenter virtute praescientiae praeformata atque disposita: pro iis ipsis quae in ipsa sapientia velut descripta ac praefigurata fuerant creaturis, se ipsa per Salomonem dixit creatam esse Sapientia initium viarum Dei , continens scilicet in semetipsa universae creaturae vel initia, vel rationes, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quid qui quoquo mõ ꝓuidentiam cẽ sen¬
tiint deum eẽ ingeruitum qui uniuĩsa cre¬
auit atq disposuit. confitent᷑. eum q pa¬
renten unusitatis intssigunt. Hiic tũ ee
filium. ñ uos soli ꝓnunciamus qm̃ius
satis b ⁊ nurum ⁊incredulum iudeatur.
hus qui ap̃ goos uel barbaros philosopł¬
ri uidentur. tñ a nõnullis ⁊ ip̃oꝵ h̃ita eiꝰ¬
uidetur opimio cum u̾bo dei łrone creata
ẽẽ ommia confitentur. Nos uero ẜm fider
doctrine eius qm diuinitus inspiratam
q de filio dei nullius alt̾ius possibilitatiꝰ
eẽ credimus expone atq in hominum
cognitionem ꝓferre. nisi eius solius scrip¬
ullam bre quis potuit. p̾t̾ eos qui in lege
rum. ⁊ ex hiis q̃ humana mens natura¬
ut̾ sentit. In suꝑ ⁊̃ d scripturis scĩs confir¬
mari possibile est. s de filio dei qmius nc¬
mo nouit filium nisi pat̾. tñ ex diuinis

Expanded text:
quidem, qui quoquo modo providentiam esse sentiunt, Deum esse ingenitum qui universa creavit atque disposuit, confitentur, eumque parentem universitatis intelligunt: huic tamen esse Filium, non nos soli pronuntiamus: quamvis satis hoc et mirum et incredulum videatur his qui apud Graecos vel Barbaros philosophari videntur; tamen a nonnullis etiam ipsorum habita videtur ejus opinio, cum verbo Dei vel ratione creata esse omnia confitentur. Nos vero secundum fidem doctrinae ejus quam divinitus inspiratam que rationem de Filio Dei nullius alterius possibilitatis esse credimus exponere, cognitionem proferre, nisi ejus solius Scripullam habere quis potuit, praeter eos qui in Lege rum, et ex his quae humana mens naturaliter sentit, insuper etiam de Scripturis sanctis confirmari possibile est. Sed et de Filio Dei, quamvis nemo noverit Filium nisi Pater, tamen ex divinis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ ip̃m mitium si genitum ẽ an nõ gem¬
tum. łc̾te si extrinsẽcus corpori iiditur. nͨ¬
ne. n satis manifesta p̾dicatione disting̾¬
tur. S drabolo quaꝵ ⁊ angeus eius contra¬
rus q uirtutib ecc̃astica p̾dicatio docuit.¬

Expanded text:
 ipsum initium si genitum est, aut non genitum; vel certe si extrinsecus corpori inditur, necne: non satis manifesta prædicatione distinguitur. VI. De diabolo et angelis ejus contrariisque virtutibus ecclesiastica p
Abbreviated transcription (Latin):
tanq̃m archanoꝵ mentis int̾pres. Iohẽs
in mitio eñgłii in ꝓpria definitione deum
⁊ ħ erat in mitio ap̃ deini. qui aut̃ dat in¬
itium u̾bo deił sapĩe dei intuere ne mag̾
iui ip̃m ingenitum patrem impietatem
suam iactet cum euni neget seiuꝑ prem¬
fuisse ⁊ genuisse u̾bum ⁊ h̃uisse sapientiã
i omnib ant̾iorib uel temporib ł scłis¬
te. nam quomõ uiu̾ent que fc̃a sunt insi er
uita. uel quomodo m̃tate consturent eaq
sunt uisi ex uitate descendent: uel quo ira

Expanded text:
tanquam arcanorum mentis interpres. Joannes in initio Evangelii sui propria definitione Deum et hoc erat in initio apud Deum . Qui autem dat initium Verbo Dei vel Sapientiae Dei, intuere ne magis in ipsum ingenitum Patrem impietatem suam jactet, cum eum neget semfuisse, et genuisse Verbum, et habuisse Sapientiam in omnibte. Nam quomodo viverent quæ facta sunt, nisi ex vita? vel quomodo veritate constarent ea quæ sunt, nisi ex veritate desce
Abbreviated transcription (Latin):
uere eorum
que ꝑ p̾dicatione
aplicam manifeste tra¬
duntur. iste sunt. Primo ꝙ
Anius ẽ ds̃ qui omia creauit itaq com¬
posuit. quiq cum nich cet. ẽẽ fecit uniu̾̃¬
sa. Deus a prima creatura. ⁊ conditione
mundi omnium iustorum ds adam. abel
sech. euos. enoc. noc. seni. abraim. ysaac.

Expanded text:
ero eorum quae per praedicationem apostolicam manifeste traduntur, istae sunt. Primo quod unus est Deus qui omnia creavit atque composuit, quique cum nihil essent, esse fecit universa. Deus a prima creatura et conditione mundi omnium justorum, Deus Adam, Abel, Seth, Enos, Enoch, Noe, Sem, Abraham, Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe quid̃ omnem legem spiritalem. non
nas q̃ ei muustrant ad salutem homimũ
consumandam. s qn isti creati sunt. uel
quales aur quo suit nõ satis in manifes
qui cupit seriem qindam ⁊ corp eorum
ommni rone ꝑficere. ut manifestis ⁊ neces¬
sarus assertionib. d̾ singulis quibq ꝙͣ
uit in uero teneatur. ⁊ mnium ut diximus

Expanded text:
e quidem omnem Legem spiritualem; non nas, quae ei ministrant ad salutem hominum consummandam: sed quando isti creati sint, vel quales aut quomodo sint, non satis in manifestqui cupit seriem quamdam, et corpus ex horum omnium ratione perficere, ut manifestis et necessariis assertionibus de singulis quibusque quid sit in vero rimetur, et unum, ut diximus
Abbreviated transcription (Latin):
sius mitis dispensabr. sine iute et̾ne ache¬
atitudins ħrditatem petitura. sicut hoc ei
sua gesta p̾stit̾int. siue igri et̾no ac suppli¬
cio mancipanda. si in hoc ead̾ scelerum cul¬
.seminatur surget in incorruptione. ⁊ qd̾ se¬
nunatur in ignonunna surget in gla. Est
⁊ aluid d̾finitum in eccastica p̾dicatione
omnem amimam ẽẽ rõnabilem lib̾i arbi¬
trii ⁊ uoluntatis. ẽẽ quoq eic̾tamen aduisũ
dyabolum ⁊ angelos eius. contrarias q iur
Nos uo sirecte consulte uiuamus ab huius¬
cemodi labe exuere nos conemur. unde ⁊
conseq̃ns ẽ intellig̾e ñ nos nocitatis eẽ sb̃¬
bitrii simus impugnare nos fortasse po¬
sunt aliq̃ uirtutes ad peccatum.⁊ alie in¬
uare ad salutẽ no tu nccitate coginiur ł
recte age̾ uel male. qd̾ fi arbitrantur hii
qui stellariu cursum ⁊ motus cũm dicũt
humanoꝵ cẽ gestorum. ñ solum eorum q̃
extra arbitrii accidunt lib̾tatem. s ⁊ eorũ

Expanded text:
suis meritis dispensabitur, sive vitæ æternæ ac beatitudinis hæreditate potitura, si hoc ei sua gesta præstiterint; sive igni æterno ac suppliciis mancipanda, si in hoc eam scelerum cul «in corruptione seminatur, surget in incorruptione; et quod seminatur in» ignominia, surget in gloria.» Est et illud definitum in ecclesiastica prædicatione, omnem animam rationabilem esse liberi arbitrii et voluntatis: esse quoque ei certamen adversus diabolum et angelos ejus contrariasque virtdant, nos vero si recte consulteque vivamus, ab hujuscemodi labe nos exuere conemur. Unde et consequens est intelligere, non nos necessitati esse subri arbitrii sumus, impugnare nos fortasse possunt aliquae virtutes ad peccatum, et aliae juvare ad salutem: non tamen necessitate cogimur, vel recte agere vel male; quod fieri arbitrantur hi qui stellarum cursum et motus, causam dicunt humanorum esse gestorum, non solum eorum quae extra arbitrii accidunt libertatem, sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
peius. facsis ut libeat qd ẽ ncc̃e. Multis
tublis. caueto multos. Si fortuna uiuat
nicł labores. Si nõ adinuat. hoc iinus.¬
Unc bt̃am dico intam: cum pacta
fin sint. Par pari nigato conurr
quicquid iipar dissidet. Non ert̃
honores mnqm fortuiti niuins. Clam co¬
argnas poniquin ꝑ palam laudauis.
Pulchrius multo pari qui creari nobilẽ.
Certa si decreta sors est quid caui ꝓderit.
diue sunt mcta cuncta quid tui conue¬
iit chilon lacedemonius .uiͦ.¬
Olo minorme timeat. despiciat ꝙ
maior. Ume memor mortis. idẽ
uĩue memor salutis. Tristicia cuncta
exsuꝑas aut animo aut amico. Tu be¬
ne si quid facias nec meminisse fas est.
Que bene fc̃a accipias ꝑpetuo memẽto.
Grata senectus honimi q ẽ parilis uiuente.
Illa inuenta ẽ gramor que similis senecte.¬
urpe quid

Expanded text:
peius. fac sis, ut libeat, quod est necesse. multis terribilis caveto multos. si fortuna iuvat, nihil laboris: si non adiuvat, hoc minusunc beatam vitam cum peracta ata sint. Par pari jugator conjux. Quidquid impar, dissidet. Non erunt honores umquam fortuiti muneris. Clam coarguas propinquum, propalam laudaveris. Pulchrius multo parari, quam creari nobilem. Certa si decreta sors est, quid cavere proderit? Sive sint incerta cuncta, quid timere convenit? Chilo Lacedaemonius. Nolo minor me timeat, dispiciatque major. Vive memor mortis, uti sis memor et salutis; Tristia cuncta exsuperans aut animo, aut amico. Tu bene si quid facias, non meminisse fas est. Quae bene facta accipias, perpetuo memento. Grata senectus homini, quae parilis juventae, Illa juventa est gravior, quae similis senectae.urpe quid