comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum sumlim inpericulurd ac discrimen uo¬
sotius.p.r ͦ atꝙ afnicus imminent duo rges
ton asie non solum uobis inimicissigĩ sed
& uestris sotũs atq amicis Ciuitates oranes
re propter perieuli magnitudinem eogut
imperatorem a nobis certum deposcere cũ
presertim uos alium miseritis nec audent
neꝙ se id facere sũmo sine periculo posse
arbitrantur. Uident & sentilint hoc idem
quod uos unum uirum esse in quo suma
& si ille adamantium bellum uenerit tame
impetus hostium repressos esse intelligunt
atq retardatos. Ni uos quoniam libere lo¬
qui non licet tacite rogant ut se quoq sicud¬
istimetis quorum salutem tali uiro cõmen¬
detis atꝙ hoc etiam magni quod eaeteros
mittimus ur & si abhoste defendat. tame
ipsorum aduentus in urbes sotiorum non
multum ab hostili expugnatione differant
hec audiebant antea nec presentem uidẽt
tanta temperantia tanta mansuetudine
tanta hunianitate ut hi beatissimi ẽẽ uide¬

Expanded text:
rum summum in periculum ac discrimen vorum summum in periculum ac discrimen voinent duo reges toti Asiae non solum vobis inimicissimi sed etiam vestris sociis atque amicis; civitates autem omnes re propter periculi magnitudinem coguntur; imperatorem a vobis certum deposcere, cum praesertim vos alium miseritis, neque audent neque id se facere sine summo periculo posse arbitrantur. vident enim et sentiunt hoc idem quod vos, unum virum esse in quo summa etsi ille ad maritimum bellum venerit, tamen impetus hostium repressos esse intellegunt ac retardatos. hi vos, quoniam libere loqui non licet, taciti rogant ut se quoquistimetis quorum salutem tali viro commendetis, atque hoc etiam magis quod ceteras imittimus ut, etiam si ab hoste defendant, tamen ipsorum adventus in urbis sociorum non multum ab hostili expugnatione differant, hunc audiebant antea, nunc praesentem vident tanta temperantia, tanta mansuetudine, tanta humanitate ut ei beatissimi esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
est administrata ut in itia illa gestarum
rerum magna atq preclara non felicita¬
ti eius sed Uirtuti. Haec autem extrema
quae nuper acciderunt non culpe sed
fortuna tribuenda esse udeantur.S&
de Lucullo dicam alio loco &ita dicam
Quirites ut neq uera laus ei detracta
oratione nostra nec falsa nec ficta esse
uideatur. Sed pro nostri imperii dignita¬
te atqr gloria quonam is ẽ exorsilt ora¬
tionis meȩ uidete quem uobis aniniu
suscipiend putetis. Maiores uestri sepe
necatis quo tandem animo esse debetis
legati erant appellati superbius Cornithũ
patres uestri torius grene lumen extinctũ
esse uoluerit. Uos regem multum esse pa¬
olatum illi petsecuti suntꝰ. Uos legatum or
supplitio ingerfectum reliquetis. Didete ne
ut illis pulcherrimũ fuit tantam uobisim¬
perii gloriam relinquerae sic uobis turpissi¬
mumꝰ sit id quod accepistis tueri & cofiser¬
uare non posse. Quid: quod salus populo¬

Expanded text:
est administrata ut initia illa rerum est administrata ut initia illa rerum gestarum magna atque praeclara non felicitati eius sed virtuti, haec autem extrema quae nuper acciderunt non culpae sed fortunae tribuenda esse videantur. sed de Lucullo dicam alio loco, et ita dicam, Quirites, ut neque vera laus ei detracta oratione mea neque falsa adficta esse videatur; de vestri imperi dignitate atque gloria, quoniam is est exorsus orationis meae, videte quem vobis animum suscipiendum putetis. maiores nostri saepenecatis quo tandem animo esse debetis? legati quod erant appellati superbius, Corinthum patres vestri totius Graeciae lumen exstinctum esse voluerunt; vos eum regem inultum esse paolatum illi persecuti sunt; vos legatum omni supplicio interfectum relinquetis? videte ne, ut illis pulcherrimum fuit tantam vobis imperi gloriam tradere, sic vobis turpissimum sit id quod accepistis tueri et conservare non posse. quid? quod salus socio
Abbreviated transcription (Latin):
peratoribid laus est tribuenda quod ege¬
tunt uenia darna quod reliquerũt pto¬
pterea quod ab eo bello Sillam in italiam
tes.p. Murenam Silla reuocauit. Mitrida¬
tes hutem omne reliquuma tenpus non
ad obluuonem ueteris belli sed ad comp¬
ationem noui contulit.qui postea quam
maximas hedificasset ornassetq classes
exercitusq per magnos quibuscũq exgę¬
tibus potuisset comparasse bosforars fi
nitirhis suis bellumh inferre simularet usq
in ispaniam legatos electanis misit. ad
eos duces quibus cum tum bellum gere¬
bamus ut cum diiobus in locis disiunctis¬
simis maximeq diuersis uno consilio ab¬
Unis hostium copiis bellum terra mariq
gereretur.uos ancipiti contentione distracti
de imperio dimicaretis. Sed tamen alte¬
rius partis periculum. Sextoriane atq ispa¬
nienisis qure multo plus firmamenti acro¬
boris habebat. Gnei pompeĩ diuino c̃õsilio
ac singulari uirtute depulsum est. In al

Expanded text:
peratoribus laus est tribuenda quod egeperatoribus laus est tribuenda quod egerunt, venia danda quod reliquerunt, propterea quod ab eo bello Sullam in Italiam res publica, Murenam Sulla revocavit. Mithridates autem omne reliquum tempus non ad oblivionem veteris belli sed ad comparationem novi contulit. qui postea, cum maximas aedificasset ornassetque classis exercitusque permagnos quibuscumque ex gentibus potuisset comparasset et se Bosphoranis, finitimis suis, bellum inferre simularet, usque in Hispaniam legatos ac litteras misit ad eos duces quibuscum tum bellum gerebamus, ut, cum duobus in locis disiunctissimis maximeque diversis uno consilio a binis hostium copiis bellum terra marique gereretur, vos ancipiti contentione districti de imperio dimicaretis. sed tamen alterius partis periculum, Sertorianae atque Hispaniensis, quae multo plus firmamenti ac roboris habebat, Cn.Gnaei Pompei divino consilio ac singulari virtute depulsum est; in alt
Abbreviated transcription (Latin):
indocama quibus amissis & pactł orna¬
menta & subsidia belli requiretis. Agu¬
tur bona multorum ciuium quibꝰ ẽ a
preter ceteras gestes atquae artidi lau¬
dis fuistis delenda est uobis illa macula
mitridatico bello superiore suscepta. quae
penitus iam insedit atq inueterauit in
populi .x. nomine. quod ⁊s qui una die to
ta asia tot in ciuitatibus uno nuntio atq
una significatione lrarum ciues .r. neca¬
dostrucidandosq denotauit non modo
ad huc penam nullam suo dignam scelẽ
suscepit. sed ab illo tempore adnum ⁊am
tertium & uigesimum regnat & ita regn¬
at ut se non ponto neq capadotie lateb̾ris
occultare uelit sed emergere patrio regno
atq in uestris uectigalibas hoc est in asie
luce uersari. Et enim adhuc ⁊ta uestri
cun illo rege contenderet imperatores
ut ab illo insigrua uictorie non uctoria
fortissimi & summni imperatores Sed
ita tr iuraphauerunt ut ille pulsus supe¬
ratusq regnaret. Uerum tamen illis im¬

Expanded text:
alia et maxima quibus amissis et pacis ornaalia et maxima quibus amissis et pacis ornamenta et subsidia belli requiretis; aguntur bona multorum civium quibus est praeter ceteras gentis atque avidi laudis fuistis, delenda vobis est illa macula Mithridatico bello superiore concepta quae penitus iam insedit ac nimis inveteravit in populi Romani nomine, quod is qui uno die tota in Asia tot in civitatibus uno nuntio atque una significatione omnis civis Romanos necandos trucidandosque curavit, non modo adhuc poenam nullam suo dignam scelere suscepit sed ab illo tempore annum iam tertium et vicesimum regnat, et ita regnat ut se non Ponti neque Cappadociae latebris occultare velit sed emergere ex patrio regno atque in vestris vectigalibus, hoc est in Asiae luce, versari. etenim adhuc ita nostri cum illo rege contenderunt imperatores ut ab illo insignia victoriae, non victoriam fortissimi viri et summi imperatores, sed ita triumpharunt ut ille pulsus superatusque regnaret. verum tamen illis im
Abbreviated transcription (Latin):
res aguntur in uestris uectigalibui ex erc̃e¬
dis occupate qui ad me pro necessitudine
ꝑ.pericula que rerum suarum detulerũt
Bictinie quae nunc uestra prouintia ẽ
uicos exustos esse complures. Regnum
ariobarganis quod finitimum ẽ uestris
uectig alibus totum esse in hostium pote¬
state Laugullum magnis rebus gestis
ab eo bello discedere. Hue qui sucdurrerit
non satis esse paratum ad tantum bellura
administrandum. Unum ab omnibus
sotiis & ciuibus ad id bellum imperatore
deposci atq expeti eundem huc unum
ab hostibus metui preterea neminẽ. Ca
quoe sit uidetis. Nunc quid agendum
Nt consideratee: Primum mihi urdet᷑
de genere belli. deinde de magnitudie
tur de imperatore deligendo ee dicedu
Gen̾us est enim eiusmodi quod maxime
uestros animos excitare arq inflamare
deb&. Tarditate agitur salus sotiorum
atq amicorum pro qua multa maiores
uestri magna & grauia bella gesserunt

Expanded text:
res aguntur in vestris vectigalibus exercenres aguntur in vestris vectigalibus exercendis occupatae; qui ad me pro necessitudine blicae periculaque rerum suarum detulerunt, Bithyniae quae nunc vestra provincia est vicos exustos esse compluris, regnum Ariobarzanis quod finitimum est vestris vectigalibus totum esse in hostium potestate; L.ucium Lucullum magnis rebus gestis ab eo bello discedere; huic qui successerit, non satis esse paratum ad tantum bellum administrandum; unum ab omnibus sociis et civibus ad id bellum imperatorem deposci atque expeti, eundem hunc unum ab hostibus metui, praeterea neminem. causa quae sit videtis; nunc quid agendum sit ipsi considerate. primum mihi videtur de genere belli, deinde de magnitudine, tum de imperatore deligendo esse dicendum. genus est eius belli quod maxime vestros animos excitare atque inflammaretradita est; agitur salus sociorum atque amicorum pro qua multa maiores vestri magna et gravia bella gesserunt;
Abbreviated transcription (Latin):
exercitatio potuit afferre: Certre & siꝗd¬
etiam dicendo consequi possum his ostenda
potissimum qui ei quoꝙ rei fructum suo
iuditio tribuendun esse censuerũt. Atq
illud inprimis mihi letandum iure esse
uideo quod in hac iasolita mihi ex hoc
loco ratione dicendi cansa talis oblata est
in qua oratio de esse nemini potest: Dicen¬
dum est enim de gn. forapeu singulari ex¬
inuaq uirtute. Hunis autem orationis
difficilius est exitum quam principium
inuenire. Ita mhi non tam copia quam
modus indicendo querendus ese. At que
ut inde oratio mea prosiciscatur. unde hic
omnis causa ducrtut.bellura graue & pe¬
riculosum nostris uectigalibas atq sotiis
a duobus potentissimis regibus infertur
Mitridate & Tigiane qtiorum alter re¬
lictus altex lacęssitus occasionera sib ad
occupandam Asiam oblatam ee arbitra¬
tur equitibus.r. honestissimis uiris afferũ¬
tur ex asia cotidie hitterx. quor magne

Expanded text:
exercitatio potuit adferre, certe et, siexercitatio potuit adferre, certe et, siin dicendo consequi possum, eis ostendam potissimum qui ei quoque rei fructum suo iudicio tribuendum esse duxerunt. atque illud in primis mihi laetandum iure esse video quod in hac insolita mihi ex hoc loco ratione dicendi causa talis oblata est in qua oratio deesse nemini possit. dicendum est enim de Cn. Pompei singulari eximiaque virtute; huius autem orationis difficilius est exitum quam principium invenire. ita mihi non tam copia quam modus in dicendo quaerendus est. atque ut inde oratio mea proficiscatur unde haec omnis causa ducitur, bellum grave et periculosum vestris vectigalibus atque sociis a duobus potentissimis adfertur regibus, Mithridate et Tigrane, quorum alter relictus, alter lacessitus occasionem sibi ad occupandam Asiam oblatam esse arbitratur. equitibus Romanis, honestissimis viris, adferuntur ex Asia cotidie litterae, quorum magnae
Abbreviated transcription (Latin):
UANQUAIT MTHII
semper frequens conspe¬
ctus uester multo iocun¬
dissimus þic autem locus
ad agendum amplissimꝰ
ad dicendura ornatissimꝰ
est uisus. Auirites tamẽ
hoc aditu laudis qui semp
optimo cuiq maxime pa¬
tuit non mea me boluntas sed uite mee
rationes ab in eunte etate suscepte prohibu¬
erunt.Nam cum antea per etatem non dũ
auctoritatem loci contingere audere sta¬
tueremq nihil hue nisi perfectum ingenio
el aboratum industria afferri oportere̾. õẽ
fenderent: & meus labor in priuatorum
periculis caste integreq uersatus. ex ũro
iuditio fructum ẽ amplissimum consecu¬
tus: Nam cum propter dilationem comi¬
tiorum ter preter primus centurus cunctis
renunciatus sum facile intellexi: Quiri¬
tes & quid de me iudicaretis & quid aliis
prescriberetis. Nunc cum & auctoritatis in
me tantum sit quantum uos honorib ma¬
dandum esse uoluistis & ad agendum fac¬
ultatis tantum quantum homiim pigilati
& forensi usu prope quottidiana dicendi

Expanded text:
uamquam mihi semper frequens conspectus vester multo iucundissimus, hic autem locus ad agendum amplissimus, ad dicendum ornatissimus est visus, Quirites, tamen hoc aditu laudis qui semper optimo cuique maxime patuit non mea me voluntas adhuc sed vitae meae rationes ab ineunte aetate susceptae prohibuerunt. nam cum antea nondum huius auctoritatem loci attingere auderem statueremque nihil huc nisi perfectum ingenio, elaboratum industria adferri oportere, omne fenderent et meus labor in privatorum periculis caste integreque versatus ex vestro iudicio fructum est amplissimum consecutus. nam cum propter dilationem comitiorum ter praetor primus centuriis cunctis renuntiatus sum, facile intellexi, Quirites, et quid de me iudicaretis et quid aliis praescriberetis. nunc cum et auctoritatis in me tantum sit quantum vos honoribus mandandis esse voluistis, et ad agendum facultatis tantum quantum homini vigilanti ex forensi usu prope cotidiana dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
plura ꝗͣ ate desiderata erant sum complex¬
us. feciq quod sepe liberales uenditores
solent ut cum edes fundum ue uendide¬
rint ruptis cesis receptis ꝯceditur Tamen
aliquid emptori quod ordinandi causa
apte et loço positum esse uideatur. Sic tibi
nos adid quod quasi mãcipio dare de¬
buimus ornamẽta quedam uolumus nõ
debita accedere.

Expanded text:
plura quam a te desiderata erant sum complexplura quam a te desiderata erant sum complexus fecique quod saepe liberales venditores solent, ut, cum aedes fundumve vendiderint rutis caesis receptis, concedant tamen aliquid emptori quod ornandi causa apte et loco positum esse videatur; sic tibi nos ad id quod quasi mancipio dare debuimus ornamenta quaedam voluimus non debita accedere.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sint qui audiant effitiendu est propriis lo¬
cis Itemq narrationes utad suos fines ex pec
les ⁊it moderate ut cum dignitate Que q̃q
ĩ tota oratione esse debent fnagis tamẽ sũt
propria narrandi Que autẽ consequit᷑ nar¬
rationem fides ea persua dendo quonam
efficitur qui ad persuadendu loti mariẽ
ualeant. Dictum est mhis in quibꝰ de omi
ratione dicendi. Peroratio ault et alia qda
habent et maxime amplificatione cuius
effectus hic debet esse ut aut perturbent
animi aut tranquillentꝰ Et suta iam ef
sedet gratio hiuc generi in quo et mise¬
ricordia et iracundia et odid et ĩ uidia
et cetere animi affectiones perturbantur
precepta suppeditantur alhs in libris qͥs
poteris mecim legere cum uoles ad id
autem cum te uelle senseram cumulate
satis factum esse debet uolũtatitue. Nã
ne preterirem aliquid quod ad argumẽ¬
tumh inomni ratione reperiendu p̾tinet

Expanded text:
ti sint qui audiant, efficiendum est propriis loti sint qui audiant, efficiendum est propriis locis; itemque narrationes ut ad suos fines spectenles, ut moderatae, ut cum dignitate. Quae quamquam in tota oratione esse debent, magis tamen sunt propria narrandi. quae autem sequitur narrationem fides, ea persuadendo quoniam efficitur, qui ad persuadendum loci maxime valeant dictum est in eis in quibus de omni ratione dicendi. Peroratio autem et alia quaedam habet et maxime amplificationem, cuius effectus hic debet esse, ut aut perturbentur animi aut tranquillentur et, si ita adfsedet oratio. huic generi, in quo et misericordia et iracundia et odium et invidia et ceterae animi adfectiones perturbantur, praecepta suppeditantur aliis in libris, quos poteris mecum legere cum voles. Ad id autem quod te velle senseram, cumulate satis factum esse debet voluntati tuae. nam ne praeterirem aliquid quod ad argumentum in omni ratione reperiendum pertineret,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ mnhil debet danda estopera ut legem acd¬
iutricem et testem adhibexinus. Inqua re
aliqui status existũt nomi sec appellatit᷑ legit¬
time disceptationes tum em defenditur no
id lege dicere quod aduersarius uelit set ali¬
ud Ie autem contigit cum scriptu ambiguũ
sit aut due sm̃e differentes accipi possu̾nt
tum opponit᷑ scripto uolũtas scriptoris. Ut
queratur uerba neplus ansmã lialere debe¬
at Tum legi lex contraria affert. Ista sunt
tria genera que controuersiam mom̃i sepͥ¬
to facere possũt. Ambignu disceptantia sc̃p¬
ti et uoluntan scripta contraria. Iam hoc pͥ¬
spicuu est nõ magis in legibus ꝗͣ intestamẽtu¬
et instipulationibus Inreliquis uebus que ĩ
scripto aguntur posse controuersias easdem
existere. Hor tractationes ialiis libris ex¬
plicantur nec solum perpetue actionts s&
ctiam partes orationis hiisdem locis adiu¬
uantur partim propriis partim comunib

Expanded text:
esse nihil debet, danda est opera ut legem adesse nihil debet, danda est opera ut legem adiutricem et testem adhibeamus. In qua re alii quasi status exsistunt novi, sed appellentur legitimae disceptationes. tum enim defenditur non id legem dicere quod adversarius velit, sed aliud. Id autem contingit, cum scriptum ambiguum est, ut duae sententiae differentes accipi possint. Tum opponitur scripto voluntas scriptoris, ut quaeratur verbane plus an sententia valere debeant. Tum legi lex contraria adfertur. Ista sunt tria genera quae controversiam in omni scripto facere possint: ambiguum, discrepantia scripti et voluntatis, scripta contraria. iam hoc perspicuum est, non magis in legibus quam in testamentis, in stipulationibus, in reliquis rebus quae ex scripto aguntur, posse controversias easdem exsistere. Horum tractationes in aliis libris explicantur. nec solum perpetuae actiones sed etiam partes orationis isdem locis adiuvantur, partim propriis partim communibu
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus idem existunt status Nam et ne¬
gant ea futura sepe que ab aliquo dicta m¬
sententia sunt fore Si antem diõ fieri nõ
possunt aut sisme sũma difficultate nõ
possũt In qua argumentatioẽ status cõiec¬
turalis existet aut cum aliquid de utilita¬
te honestate equitate differtur Demq his
rebus que his sunt contranc ĩcurrũt statꝰ
autem uiris aut noĩs quod idem continget
i laudatioĩbus.nam aut negari potest id
factum esse quod laudetur au̾t non conoiẽ
afficiendum quo landatio affecit aut oiõ
nõ esse landabile quod non recte nõ iure
factum sit. Quibus omĩbus generibus ustis
est nimis impudenter Cesad contra Catonẽ
meum S que ex statu contentio efficitur
quoriam quidem ad tescribo qua dere age¬
tur uocari Quibus autem hoc qua dere a¬
gitur uocari continetur hec continentia
uocentur quasi firmamenta defensiomi
quibus sublatis defensio nulla sit S qm̃
lege firinius in controuersiis disceptatdis

Expanded text:
tionibus idem exsistunt status. Nam et netionibus idem exsistunt status. Nam et negantur saepe ea futura quae ab aliquo in sententia dicta sunt fore, si aut omnino fieri non possint aut sine summa difficultate non possint; in qua argumentatione status coniecturalis exsistit; aut cum aliquid de utilitate honestate aequitate disseritur deque eis rebus quae his sunt contrariae incurrunt status aut iuris aut nominis; quod idem contingit in laudationibus. Nam aut negari potest id factum esse quod laudetur, aut non eo nomine adficiendum quo laudator adfecerit, aut omnino non esse laudabile quod non recte, non iure factum sit. Quibus omnibus generibus usus est nimis impudenter Caesar contra Catonem meum. sed quae ex statu contentio efficitur,quoniam quidem ad te scribo, QVA DE RE AGITVR vocari. Quibus autem hoc qua de re agitur continetur, ea continentia vocentur, quasi firmamenta defensionis, quibus sublatis defensio nulla sit. Sed quoniam lege firmius in controversiis disceptandis
Abbreviated transcription (Latin):
utendu lotis sit. Nam iliditii finis ẽ uis
ex quo etiam nomen. Iuris aute partes
tum exposite tum equitatis Deliberandi
finis utilitas cuiꝰ hec partes quę mõ expo¬
site sunt ter expetendaꝵ Laudationis fi¬
nis honestas de qua item ẽ intedictũ s
definite questiohes a suis quoq locis q̃ipptiis
instituũtur. Que maccusatioe defensioneq
partite in quibus existunt hocgenera ut acꝰ¬
cusatoꝵ personam arguat facti defensor
aliquid de tribus detrahet aut non ẽẽ factũ
aut sisit factu aliud eus facti nomen esse
aut iure esse factum Itaq aut infitialis aut
coniecturalis prima appelletur diffinitiua
altera tertia quãuis molestum nomen hoc
sit Iuriditialis uocatur. haru causar ꝓpria
argumenta ex his sumpta locis quos etpo¬
surinus in preceptis oratoriis explicata sunt
Refutatio dutem accusationis rqua est re¬
sistit quasi ad repugnandum congressa
confessio atq indeltberationibꝰ et Panda

Expanded text:
utendum locis sit. Nam iudici finis est ius, utendum locis sit. Nam iudici finis est ius, ex quo etiam nomen. Iuris autem partes tum expositae, cum aequitatis. Deliber- andi finis utilitas, cuius eae partes quae modo expositae rerum expetendarum . Laudationis finis honestas, de qua item quaeque locis quasi propriis instruuntur, ... quae in accu- sationem defensionemque partitae; in quibus exsistunt haec genera, ut accusator personam arguat facti, defensor aliquid opponat de tribus: aut non esse factum aut, si sit factum, aliud eius facti nomen esse aut iure esse factum. Itaque aut infitialis aut coniecturalis prima appelletur, definitiva altera, tertia, quamvis molestum nomen hoc sit, iuridicialis vocetur. harum causarum propria argumenta ex eis sumpta locis quos exposuimus in praeceptis oratoriis explicata sunt. refutatio autem accusationis, in qua est desistit quasi ad repugnandum con- gressa defensio. Atque in deliberationibus etiam et lauda-
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑationis loco enumerati sunt. In illud
autem genus in quo de expetendo fugien¬
doq queritꝰ adhibentur ea que sunt Aut
animi aut corporis aut externa uł ꝯmoda
uł ĩcõmoda Itemq cum de honesto turpiq
queritur ad aĩbona aut mala omĩs ratiodi¬
rigenda est cu autẽ de equo in iquo disse¬
rifut equitatis loci colliglntꝰ hic cernũt᷑
biptito et natura et instituto. Natura hab¬
Institutio autem equitatis triptita est. Una pari
legittima est altera conueniens tertia moris
ue mistate confirmata Atq etiam equitas tri¬
partita dicitur esse Una ad superos deos al¬
tera ad manes tertia ad homĩes ꝑtinere pri¬
ma pietas scđa sc̃itas tertia iustitia aut eq¬
tas homiãtur De proposito satis demncepł
de causa pantiora dicenda siit. Pleraq
eium suit ei cum proposito coĩa sria suł
igitur genera causar Iudicii deliheratior̃s
IAndationis quar fines ipsi declarant qb

Expanded text:
in comparationis loco enumerata sunt. In illud in comparationis loco enumerata sunt. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoque quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item- que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio dirigenda est. cum autem de aequo et iniquo disseritur, aequitatis loci conligentur. Hi cernuntur bipertito, et natura et instituto. Natura paInstitutio autem aequitatis tripertita est; una pars legitima est, altera con- veniens, tertia moris vetustate firmata. Atque etiam aequitas tripertita dicitur esse; una ad superos deos, altera ad manes, tertia ad homines pertinere. Prima pietas, secunda sanctitas, tertia iustitia aut aequitas nominatur. de proposito satis multa, deinceps de causa pauciora dicenda sunt. Pleraque enim sunt ei cum proposito communia. Tria sunt igitur genera causarum: iudici deliberationis laudationis. Quarum fines ipsi declarant quibus
Abbreviated transcription (Latin):
questiones accomodati funt. denaceps est i¬
dendum Omẽs illi quidem ad plerasq s&
alii ad alias ut dixi aptiores. Ad coniectura
igitur maxime apta est que ex causis que
Ex affectis que ex toniũctis sũmi possũt a
diffimtione autem ptinet ratio et sciẽtia
diffimendi atq huic̃ generi fimtimu est illud
quod appellari de eodem et de altero cliximus
Quod genis forma quedam diffimtiõis ẽ. Si
enim queratur idem ne sic ꝑtinatia et ꝑseue¬
rantia diffinitionib uidicandu est Loci aut̃
conuenient meius gm̃s questione consequẽ¬
Ihant rem illa sequatur hanc aute nõ sequit
Aut si hinc rei res illa antecedit aut sihuic re
pugnat illi non repugnat Aut si hiuc rei hec
illius alia causa est aut si exalio hoc ex illo
illud effectu est Ex quo ius coꝵ id dequo q̃rit
idem ne an illud sit mueniri potest. Ad ter¬
tiu genus questionis in quo qualesit q̃ritur¬
In comparatioẽ ea cadiuit quo paulo ance

Expanded text:
quaestiones accommodati sint deinceps est viquaestiones accommodati sint deinceps est videndum. Omnes illi quidem ad plerasque, sed alii ad alias, ut dixi, aptiores. Ad coniecturam igitur maxime apta quae ex causis, quae ex effectis, quae ex coniunctis sumi possunt. Ad definitionem autem pertinet ratio et scientia definiendi. Atque huic generi finitimum est illquod appellari de eodem et altero diximus, quod genus forma quaedam definitionis est. Si enim quaeratur idemne sit pertinacia et perseverantia, definitionibus judicandum est. Loci autem convenient in ejus generis quaestionem, consequensi hanc rem illa sequitur, hanc non sequitur; aut si huic rei illa antecedit, huic non antecedit; aut si huic rei repugnat, illi non repugnat; aut si huic rei haec, illius alia causa est; aut si ex alio hoc, ex alio illud effectum est: ex quovis horum id de quo quaeritur, idemne an aliud sit, inveniri potest? Ad tertium genus quaestionis in quo quale sit qin comparationem ea cadunt quae paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
do et fugiendo hiniꝰ moĩ di expetende duntie
fugienda pauꝑtas de equo et miquo Equui¬
nesit ulcisci a quocũq ĩiuriam acceperis
De honesto et turpi honestia ne sit ꝓpattia
mori Ex altero autem genere quod erat
biꝑtitum Unum est de eodem ad alium ꝗd
gem et tirannu Alterum de maiore et mi¬
uore ut siqueratur Eloquentia ne pluris
sit an iuris ciuilis scientia. De cognitionis
questionibus hactenis Actiomł relique
sunt quaꝵ duo genera unum ad offiriu
alteꝵ ad motu um uł gignendu uł
sedandum plane uel tollendum Ad officiu
sic ut cum queritur suscipiendi ne sint li¬
głiam ad laudem quo ex genere sũt q̃rele
Incitationes miserationes q flebiles. Rursꝰ¬
q oratio tum iracundiam restringes tu
mecu exipiẽs tum exultantem letitia com¬
primẽs tum egritudine abstergers. hec cũ
in propositis questionibꝰ genera sint cadẽ
causa transferunt᷑ Loci autem qui ad qͥsq

Expanded text:
do et fugiendo hujusmodi: Si expetendae divitiae, si do et fugiendo hujusmodi: Si expetendae divitiae, si fugienda paupertas. De aequo et iniquo: Aequumne sit ulcisci a quocunque injuriam acceperis? De honesto et turpi: Honestumne sit pro patria mori? Ex altero autem genere quod erat bipartitum, unum est de eodem et alio, ut gem et tyrannum. Alterum de majore et minore, ut si quaeratur: Eloquentiane pluris sit, an juris civilis scientia? De cognitionis quaestionibus hactenus. Actionis reliquae sunt, quarum duo sunt genera, unum ad officium, alterum ad motum animi vel gignendum vel sedandum, planeve tollendum. Ad officium sic, cum quaeritur: Suscipiendine sint ligloriam et ad laudem. Quo ex genere sunt querelae incitationes miserationesque flebiles. Rursusque oratio, tum iracundiam restinguens, tum metum eripiens, tum exsultantem laetitiam comprimens, tum aegritudinem abstergens. Hin propositi quaestionibus genera sint, eadem in causas transferuntur. loci autem qui ad quasque
Abbreviated transcription (Latin):
an doctrina possit effici uirtus Causa arite
ficiatur. De cõmutatione sic. possit ne eloquẽtia
cõmutatione aliqua conuerti in infantiam
Cum autem quid sit queritur notio explicãda
est et proprictas et dliusio et partitio hec eni
sunt diffinitioni attributa addicꝰ etiam descͥp¬
sit ne id equum quod ei qui plus potest ũti¬
le est froprictas sic In homincm ne solum ca¬
dat anetiam in nebulas egritudo diuisio et
codem pacto partitio Trfa genera bonoru
sint destriptio qualis sit auatus qualis assẽ¬
tator ceteraq eiusdem generis in quib nã
et uita describitur Cum iute querit᷑ quale
quid sit aut simpliciter queritur aut comp¬
ate Simplicutr expetenda ne sit glia Compa¬
te preponenda ne sit diuitiis gloria simpli¬
tul tria genera sũt de expetendo fugiendo¬
ꝙ de equ̾o de iniquo de honesto et tupi
COmꝑationu autem duo unum de eode ad
aliu alteru de maiore et minori De expetẽ¬

Expanded text:
an doctrina possit effici virtus? Causa effician doctrina possit effici virtus? Causa efficia efficiatur? De commutatione sic, Possitne eloquentia commutatione aliqua converti in infantiam? Cum autem quid sit quaeritur, notio explicanda est, et proprietas, et divisio, et partitio; haec enim sunt definitioni attributa. Additur etiam descripSitne id aequum quod ei qui plus potest utile est? Proprietas sic, In hominemne solum cadat, an etiam in belluas aegritudo? Divisio et eodem pacto partitio sic, Triane genera bonorum sint? Descriptio, qualis sit avarus, qualis assentator, caeteraque ejusdem generis, in quibus et natura et vita describitur. Cum autem quaeritur quale quid sit, aut simpliciter quaeritur, aut comparate: simpliciter, Expetendane sit gloria? comparate, Praeponendane sit divitiis gloria? Simplicium tria genera sunt, expetendo fugiendoque, de aequo et iniquo, de honesto et turpi. Comparationum autem duo, unum de eodem et alio, alterum de majore et minore. De expeten
Abbreviated transcription (Latin):
cause continẽtur aut una aut plurib aut
non nũꝗ̃ omĩbus. Questionu autc quacũq
dere sint duosũt genera Unum cognitiois
alter actionis Cognitioĩs sunt hec quar est
finis scientia ut siquerat᷑ natura nenis pro¬
fectu sit an ab aliqua qiͣ conditioẽ horuu et
pactione actionis aute huiꝰ mor̃ erempla
sũt Sit ne sapientis ad rem puͫ accedere Cog¬
nitionis questiones tripartite sũt aut sit necꝰ¬
ne aut quid sit aut quale sit querit᷑. horu
primu comectura scđm diffinitione tertiũ
uitis et ĩiure distinctioẽ explicatur Comec¬
ture ratio in quatuor partes distributa est
Quar una est tui querit᷑ sit ne aliquid alteã
unde ortum sit Tertia qua id causa effeccrit
Quarta in qua de mutatione rei queritur
sit nec nesit et quidnam sit honestu et quid
equu reuera an hec tantu in opimone sit
Unde aute sit ortu ut cum querit᷑ natura¬

Expanded text:
causae continentur, aut una aut pluribus aut causae continentur, aut una aut pluribus aut non numquam omnibus. quaestionum autem 'quacumque de re' sunt duo genera: unum cognitionis alterum actionis. cognitionis sunt eae quarum est finis scientia, ut si quaeratur a naturane ius profectum sit an ab aliqua quasi condicione hominum et pactione. Actionis autem huius modi exempla sunt: Sitne sapientis ad rem publicam accedere. Cognitionis quaestiones tripertitae sunt; aut sitne aut quid sit aut quale sit quaeritur. Horum primum coniectura, secundum definitione, tertium iuris et iniuriae distinctione explicatur. Coniecturae ratio in quattuor partes distributa est, quarum una est cum quaeritur sitne aliquid; altera unde ortum sit; tertia quae id causa effecerit; quarta. in qua de commutatione rei quaeritur. Sitne sic: ecquidnam sit honestum, ecquid aequum re vera; an haec tantum in opinione sint . Vnde autem sit ortum: ut cum quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
orum q plutiu uderent᷑ cosesse equales se
ipsi uelint Nec solum cos censent esse tales q
inhonoribus ppłiatq republica uersatẽtur
S et oratores et philosophos et poctas et histo¬
ricos Ex quoꝵ edictis et scriptis sepe auctori¬
tas petitur ad fatiendam fidem Expositis oĩ¬
bus argumentandi locis illud primu ĩtelli¬
gendum est. S nec ullam cẽ dispritatione
Inquam nõ aliquis locus incurrat nec fere
om̃is locus incidere inomne questionem
et quibusdam questionibus alios quibrsdas
alios esse aptiores locos. Questionu duo sũt
genera alterum infinitu definitu alteru
Infimitu qui tesm illi ap̾pellant᷑ nos ꝓpositu
possimus tominare Causa certis persoms
temporibus locis actionibis negotii cerit
aut inomĩbus aut inplerisq eoꝵ Propositũ
autem in aliquibus coꝵ aut in pluribus nec
nõ in maximis Itaq propositu pars ẽ cause
S om̃is questio eoꝵ aliqua de reest quibus

Expanded text:
orumque plurium, videntur eis esse quales se orumque plurium, videntur eis esse quales se ipsi velint. Nec solum eos censent tales esse qui in honoribus populi reque publica versantur, sed et oratores, et philosophos, et poetas, et historicos, ex quorum et dictis et scriptis saepe auctoritas petitur ad faciendam fidem. Expositis omnibus argumentandi locis, illud primum intelligendum est, nec ullam esse disputationem, in qua non aliquis locus incurrat, nec fere omnes locos incidere in omnem quaestionem, et quibusdam quaestionibus alios, quibusdam esse alios aptiores locos. Quaestionum duo sunt genera, alterum infinitum, definitum alterum. infinitum quod qe/sin illi appellant, nos propositum possumus nominare. causa certis personis locis temporibus actionibus negotiis cernitur aut in omnibus aut in plerisque eorum, propositum autem aut in aliquo eorum aut in pluribus nec tamen in maximis. Itaque propositum pars est causae. Sed omnis quaestio earum aliqua de re est quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis multitudo Quod genus refutare inter¬
dum ueritas ux potest. Huiꝰ etiam gencris¬
est fama uulgi quoddam multitudinis te¬
stimoniu Qu̾e autem uirtute fidem fati¬
unt ea biptita sunt ex quibꝰ alterum natura
testimonia Primu oratoris oracula enim
ex eo ipõ appellata sunt quod inest his deor
ordo et ornatus Demceps aeris uolatus am¬
um atq cantus Demde enisdem aeris som¬
tus et ardores Multa quoq rerum ĩ terra
portenta atq etiam ꝑexta ĩuenta p̃sentio
a dormientibiis quoq multa significata
uisis quibus ex locis sũmi Interdum solent
ad fidem fatiendam testimonia deor. In
homiẽ nirtutis opinio ualet primu pluri¬
mu Opimo autem est nõ modo cos uuirtutẽ¬
hrc̃ qui uirtutti habeant s& cosetiam qui hrẽ
indemtur Itaq quos ingenio quos studio quol
doctrina preditos iudet quoꝵq uitam cõstã¬
tem et probatam ut Catonis lelii scipionis ali¬

Expanded text:
tionis multitudo; quod genus refutare intertionis multitudo; quod genus refutare interdum veritas vix potest. Huius etiam est generis fama vulgi, quoddam multitudinis testi- monium. Quae autem virtute fidem faciunt ea bipertita sunt; ex quibus alterum natura testimonia: primum orationis, oracula enim ex eo ipso appellata sunt, quod inest his deoruordo et ornatus; deinceps aerei volatus avium atque cantus; deinde ejusdem aeris sonitus et ardores, multarumque rerum in terra portenta, atque etiam per exta inventa praesensio. A dormientibus quoque multa significata visis, quibus ex locis sumi interdum solent ad fidem faciendam testimonia deorum. In homine virtutis opinio valet plurimum. Opinio autem est, non modo eos virtuteere qui habeant, sed eos etiam qui habere videantur. Itaque quos ingenio, quos studio, quos doctrina praeditos vident, quorumque viam constantem et probatam, ut Catonis, Laelii, Scipionis ali
Abbreviated transcription (Latin):
tigati que dicũt et ea uidetur ueritas ipsa
dicere atq perturbationibus animi dolore
cupiditate ⁊racundia metu quia necessita¬
tis uim hñt asserũt autoritate et fide Cuius
generis etiam illa sunt ex quibꝰ uoꝵ nõ intͥ
dum nũꝗͣ ĩuenit Paicritia sõnus imprudẽ¬
tia uinolentia Insama nam et parin sepe i¬
dicauerũt aliquid quod ptinet ignorari
et per sõniu uinum insatnam multa sepe
patefacta sũt Multi etiam in res otiosas im¬
prudenter ncidetũt ut Stageno nuꝑ acci¬
dit qui locutus est bomis uiris subascultanti¬
biis pariete interposito quibꝰ patefactis et in
iuditru prolatis ille rci capitalis uire dam¬
natus est huic simile quoddam de lacedemo¬
nio Pausania accepirus Concursio auttin
fatuitaꝵ talis est ut si mitruẽtu ẽ casu cum
aut ageretur aliquid quod proferendũ nõ
esset aut dicerctur. In hoc genere etiam illa
est in palamedem comiecta suspitionu prodi¬

Expanded text:
tigati quae dicunt ea videtur veritas ipsa tigati quae dicunt ea videtur veritas ipsa dicere, et quae perturbationi- bus animi, dolore cupiditate iracundia metu, quia neces- sitatis vim habent, adferunt auctoritatem et fidem. cuius generis etiam illa sunt ex quibus verum non numquam invenitur, pueritia somnus imprudentia vinolentia insania. Nam et parvi saepe indicaverunt aliquid, quo id pertineret ignari, et per somnum vinum insaniam multa saepe patefacta sunt. Multi etiam in res odiosas imprudenter inciderunt, ut Staieno nuper accidit, qui ea locutus est bonis viris subauscultantibus pariete interposito, quibus patefactis in iudiciumque prolatis ille rei capitalis iure damnatus est. Huic simile quiddam de Lacedaemonio Pausania accepi- mus. concursio autem fortuitorum talis est, ut si interventum est casu, cum aut ageretur aliquid quod proferendum non esset, aut diceretur. In hoc genere etiam illa est in Palamedem coniecta suspicionum prodi
Abbreviated transcription (Latin):
mitur ad faciendam fidem Persona autem
non qualiscũq est sec que testimonii pondꝰ
Habet Ad fatiendam enim fidem auctoritas
queritur S& autoritatem ant natura aut
tempus affert. Nature autoritas ĩ uirtute
in est maxime. Intempore autẽ multa sũt
que afferũt auctoritate.Ingeniu opes etas
fortuna ars usus necessitas concursio etiam
nõ nũꝗͣ rerum fortimaru Nam & ingenio¬
sos & opulentos et etatis spatio probatos dig¬
nos qlibꝰ credatur putant nõ recte fortasse
Sed ulgi opinio mutari inx potest Ad eaq
omiã dirigũr et qui uidicant et qui existimãt
Quiemm rebus his quas dixi excellũt ipsa
uirtute uidentꝰ excellere. Sx reliquis quoq
rebus quas modo enumerani ꝗͣ ꝗͣ inhis nul
tur Magna enim est uis ad persuadendum
scientie aut usus. Prexumq enim creditur
his qui experti sunt facit etiam necessitas
fidem quetum acorporib tum ab aĩs nas¬
citur. Nam et uerberibus et tormẽtis igni fa¬

Expanded text:
mitur ad faciendam fidem. Pemitur ad faciendam fidem. Penon qualiscunque testimonii pondus habet; ad faciendam enim fidem auctoritas quaeritur; sed auctoritatem aut natura, aut tempus affert: naturae auctoritas in virtute inest maxime; in tempore autem multa sunt quae afferant auctoritatem, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necenon numquam rerum fortuitarum. Nam et ingeniosos et opulentos et aetatis spatio probatos dignos quibus credatur putant; non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest ad eamque omnia dirigunt et qui iudicant et qui existimant. Qui enim rebus his quas dixi excellunt, ipsa virtute videntur excellere. sed reliquis quoque rebus quas modo enumeravi quam- quam in hitur—magna est enim vis ad persuadendum scientiae—aut usus; plerum- que enim creditur eis qui experti sunt. facit etiam necessitas fidem, quae tum a corporibus tum ab animis nascitur. Nam et verberibus tormentis igni fa
Abbreviated transcription (Latin):
sita diffinitione a partitione ⁊ notatione a
coniugatis a genere a forma a similitudine
a diffcrentia a contrariis ab aduictis a conse¬
quentibris ab antecedentib a repugnantibus
⁊causis ab affectis a comparatioẽ tnaioꝵ et
minor et pariu nulla preterea sedes argu¬
menti inquirenda sit Sed quoma ifa a
principio diuisimus ut alios locos diccrem
in co ipõ de quo ambigitut herere. de quibus
satis est dictum alios assumi extrmsęcus dehis
pauca dicamus Et sica mhil oiõ ad uras dis¬
putationes ptinent s tamen totam te pficia
quando quidem cepimus neq enim tu is qs quẽ
nihil msiuis cunle delectet. Quoniam ad te ħ
ita scribunt᷑ ut etiam in alioꝵ manus sint du¬
cenda defur opera ut quã plurimu his quos
recta studia delectant prodesse possum hec
ergo argumẽtatio que dicit᷑ xetis expers in
restimonio posita est Testimoniu aute nc̃
dicimus omẽ quod ab aliqua reexterna sũ¬

Expanded text:
sis a definitione, a partitione, a notatione, a sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a contrariis, ab adiunctis, a consequentibus, ab antecedentibus, a repugnantibus, a causis, ab effectis, a comparatione maiorum minorum parium, nulla praeterea sedes argumenti quaerenda sit. sed quoniam ita a principio divisimus, ut alios locos diceremus in eo ipso de quo ambigitur haerere, de quibus satis est dictum, alios adsumi extrinsecus, de eis pauca dicamus, etsi ea nihil omnino ad vestras disputationes pertinent; sed tamen totam rem efficiamus, quandoquidem coepimus. Neque enim tu is es quem nihil nisi ius civile delectet, et quoniam haec ita ad te scribuntur, ut etiam in aliorum manus sint ventura, detur opera, ut quam plurimum eis quos recta studia delectant prodesse possimus. haec ergo argumentatio, quae dicitur artis expers, in testimonio posita est. Testimonium autem nunc dicimus omne quod ab aliqua re externa su
Abbreviated transcription (Latin):
ssis perfecta nichoatis totum partibus ratione
utentia tationis cxptibus uolũtaria necessatiis
inimata ĩ animatis naturalia nõ naturalib
artificiosa martificiosis. Uis aute ĩ compatioe
sic cerintur Efficiens causa grauior ẽ ꝗͣ nõ effici¬
ens Que per scipã contenta sũt meliora q̃ que
tesũt Stabilia incertis que eripi nõ possut
his que possũt Affectio autem ad res aliquas
hui moĩ principu cõmoda maiora ꝗͣ religͦa
temq que iocundiora q̃ pluribus probata q̃
meliora sic deteriora quehis sũt ꝯtrariã Parin
aute comparatio nec elationq ht̃ nec sũmis¬
sa est Est enim cqualis: multa aute sũt que
equalitate ipsa comparent que ita fere condu¬
duntur. Si consilio iuuare cuies auxilio eq ĩ
aude ponendu est Pari gloria debent essehi q
consulunt et hi qui defetdunt atq primu
est quod sequit᷑. Igitur perfecta est omis ĩuetii

Expanded text:
ssis, perfecta incohatis, tota partibus, ratione ssis, perfecta incohatis, tota partibus, ratione utentia rationis experti- bus, voluntaria necessariis, animata inanimis, naturalia non naturalibus, artificiosa non artificiosis. vis autem in comparatione sic cemitur: efficiens causa gravior quam non efficiens; quae se ipsis contenta sunt meliora quam quae  potestate sunt; stabilia incertis; quae eripi non possunt eis quae possunt. Adfectio autem ad res aliquas est huius modi: principum commoda maiora quam reliquorum; itemque quae iucundi- ora, quae pluribus probata, quae meliora, sic deteriora quae eis sunt contraria. parium autem comparatio nec elationem habet nec summissionem; est enim aequalis. Multa autem sunt quae aequalitate ipsa comparantur; quae ita fere con- cluduntur: Si consilio iuvare cives et auxilio aequa in laude ponendum est, pari gloria debent esse ei qui consu- lunt et ei qui defendunt; at quod primum, est; quod sequitur igitur. Perfecta est omnis argumen
Abbreviated transcription (Latin):
re sit futuru Causaru enm cognitio cogni¬
tionem eueritoꝵ facit Neliquꝰ ełt comꝑatioĩs
locus cuius geniis et exemplu supra positu
est ut ceteroꝵ nũc explicanda tractatio ẽ Cõ¬
parantur igitur ea que aut maiora aut inino
ra aut paria dicunt᷑. In quibꝰ expectant᷑ h
Numctus speties uisetiam quedam etiam
ad res aliquas affectio Numero si comparabu¬
tur ut plura bona paucioribus bonis ante pona¬
tur pantiora mala malis pluribus diuturm¬
ora bona breioribus longe et late peruagata
angustis Ex quibris plita bona propagentut
queq plures imitent᷑ et fatiant spetie autẽ
comparantur ut ante ponantur que propt᷑ se
expectanda sunt hiis quc proptet aliud et ut
ninata atq insita absuntis et aduentitiis
Integra contaminatis iocida mminus iocũdil
onesta ipsis ctiam utilibus procliua laboriosii
necessaria nõ necessariis sua alienis rara uulga¬
ribus desiderabilia his quibris facile carere po¬

Expanded text:
re sit futurum. Causarum enim cognitio cognire sit futurum. Causarum enim cognitio cognitionem even- torum facit. Reliquus est comparationis locus, cuius genus et ex- emplum supra positum est ut ceterorum; nunc explicanda tractatio est. Comparantur igitur ea quae aut maiora aut minra, aut paria dicuntur: in quibus spectantur haec, numerus, species, vis, quaedam etiam ad res aliquas affectio. Numero sic comparabuntur, ut plura bona paucioribus bonis anteponantur, pauciora mala, malis pluribus; diuturniora bona brevioribus, longe et late pervagata angustis, ex quibus plura bona propagentur, quaeque plures imitentur et faciant. Specie autem comparantur, ut anteponantur, quae propter se expetenda sunt eis quae propter aliud et ut innata atque insita adsumptis atque adventiciis, integra contaminatis, iucunda minus iucundis, honesta ipsis etiam utilibus, proclivia laboriosis, necessaria non necessariis, sua alienis, rara vulgaribus, desiderabilia eis quibus facile carere po
Abbreviated transcription (Latin):
ministrant In omibus ig̾it hiis iuditiis in
bene agi oportet Inprimisq ⁊̃ nbitrio rci
nxoriȩ in quo est qui dehis melius equiꝰ parati
esse debent. Illi dolum malum Illi fidem bonã
Illi equu bonum illiꝙ sotium sotio quid cu
qui negona aliena curasset ei cin negotia fuis¬
sent quid eum qui mandasset eum uecui mã¬
datum esset Aiterum alteri prestare oportet¬
et quid uir ndeori quid uxor uiro tradiderũt
Licebit igitur diligenter cognitis argumẽtoru
locis nonꝰ modo oratoribus s philosophis set
iuris etiam peritis copiose de consultatiombꝰ sius
disputare Coniñctus huic causaru loco locus¬
ille est qui efficitꝰ causis ut enim causa quid
sit effectus inlicat sic quod effectum est quod
fuerit causa de monstrat. Hic locus suppeditaẽ
solet oratoribus et poetis sepe etiam philosophis
S his qui ornate et copiose loqui possũt tinra¬
bilem copiam dicendi denuntiant quid ex qͣq

Expanded text:
ministrant. in omnibus igitur eis iudiciis, in ministrant. in omnibus igitur eis iudiciis, in BENE AGIER OPORTET in primisque in arbitrio rei uxoriae, in quo est QVOD EIVS AEQVIVS MELIVS, parati eis esse debent. Illi dolum malum, illi fidem bonam, illi aequum bonum, illi quid socium socio, quid eum qui negotia aliena curasset ei' cuius ea negotia fuissent, quid eum qui mandasset, eumve cui mandatum esset, alterum alteri praestare oporteret, quid virum uxori, quid uxorem viro tradiderunt. Licebit igitur diligenter argumentorum cognitis locis non modo oratoribus et philosophis, sed iuris etiam peritis copiose de consultationibus suis disputare. coniunctus huic causarum loco ille locus est qui efficitur ex causis. Vt enim causa quid sit effectum indicat, sic quod effectum est quae fuerit causa demonstrat. Hic locus suppeditare solet oratoribus et poetis, saepe etiam philosophis, sed eis qui ornate et copiose loqui possunt, mirabilem copiam dicendi, cum denuntiant quid ex quaque
Abbreviated transcription (Latin):
sint ignorata partim uoluntaria Ignorata
que necessitate effecta sunt. Uolũtaria q̃ ꝯsilio
Que autem fortuna uł ignorata uł uolũtarã
nam iacere telum uoluntatis est ferire quẽ
nolucris fortune Ex quo aries ille subiũgit
ꝗͣiecit. Cadunt etiam in ignoratione atq
Imprudentiam ꝑturbationes animi ꝗͣꝗͣ st¬
uoluntarie obuirgatioẽ et ãmonitioẽ emm
deitumtur Tamen̾ hñt tantos motus ut ea
que uoluntaria aut necessaria interdu aut
certe ignorata iudeantur Toto igitur loco cã¬
explicato ex eadem differentia in magnis
quidem causis uel oratoꝵ uł philosophor
magna argunẽtor suppetit copia. In ur̃is
autt̾m sinon uberior at fortasse subtilior
Eriuata enm uiditia maximar quidem
rexum in iuuris consultor mihi udentur
esse prudentia Nam x ad sunt multu et
adhibentur in consilio et patronis diligẽtib
ad eoꝵ prudentia confugientibiis hastas

Expanded text:
sunt ignorata partim voluntaria; ignorata, sunt ignorata partim voluntaria; ignorata, quae necessitate effecta sunt; voluntaria, quae consilio. quae autem fortuna, vel ignorata vel voluntaria. Nam iacere telum voluntatis est, ferire quem nolueris fortunae. Ex quo ARIES SVBICITVR ille MAGIS QVAM IECIT. Cadunt etiam in ignora- tionem atque imprudentiam perturbationes animi; oluntariae—obiurgatione enim et admon- itione deiciuntur—tamen habent tantbs motus, ut ea quae voluntaria sunt aut necessaria interdum aut certe ignorata videantur. toto igitur loco causarum explicate, ex earum differentia in magnis quidem causis vel oratorum vel philosophorum magna argumentorum suppetit copia; in vestris autem si non uberior, at fortasse subtilior. Privata enim iudicia maximarum quidem rerum in iuris consultorum mihi videntur esse prudentia. Nam et adsunt multum et adhibentur in consilia et patronis diligentibus ad eorum prudentiam confugientibus hastas