comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo gͦ uidicet uos in cẏbo aut inpotu. aut in¬
roꝵ ẽ. certum ẽ quia et ceterȩ festiuitates. umbre¬
mus. Drximus qd̾ neomenie festiuitas appellatur
cum lura innouari cepit. & soli pxuna fult: penit᷑q
comuncta. Sol iusticie. xp̃c ẽ. Huic si luna idẽ eccłia
fua quȩ tumine ipsuis repletur uncta fuerit.&
uitatem neomenie agit. Tunc enim nouaefficit᷑
cum abiecerit ueterem hominẽ & induta fũit
nouũ. qui scłm dm creatus est. atq ita m̾ito in
nouatioras sollempnitatẽ quȩ ẽ neomenie fest¬
uitas geret. Tunc deniq est quando neq uidĩ
neq comp̃hendi humaniꝰ pot̾ aspectib. Amina
enim cum tota se socraui̾t domino. & splendorem
lucis eius teta conceꝑit. nichil omnino t̾renũ
cogitat. nicħ mundanũ requirit. nec placere
hominib studet. s totam se sapĩe lumini. totã
calori scĩ sp̃s mancipauerit. subtilis ⁊ sp̃ualis ef¬
fecta. quomodo cerni ab hominib pot̃. aut hu

Expanded text:
 judicet, aut in cibo, aut in potu, aut rorum est, certum est quia et caeterae festivitatemus. Diximus quia neomeniae festivitas appellatur, cum luna innovari coeperit et soli proxima fieri penitusque conjuncta. Sol justitiae, Christus est. Huic si luna, id est, Ecclesia sua, quae lumine ipsius repletur, juncta fuerit, et vitatem neomeniae agit. Tunc enim nova efficitur, cum abjecerit veterem hominem, et induta fuerit novum, « qui secundum Deum creatus est novationis solemnitatem, quae est neomeniae festivitas, gerit. Tunc denique est, quando neque videri neque comprehendi humanis aspectibus potest. Anima enim cum totam se sociaverit Domino, et in splendorem lucis ejus tota concesserit, ncogitat, nihil mundanum requirit, nec hominibus placere studet, sed totam se sapientiae lumini, totam calori sancti Spiritus mancipaverit, subtilis et spiritalis effecta, quomodo cerni ab hominibus aut humanis
Abbreviated transcription (Latin):
ut unã sufficeret ꝓtotius mundi salute. Cet̃ enim
p̃cibus ꝑcc̃a. hic solus potestate dimisit. Bicebat
enim. fili remissa sunt cibi peccata tua. Sic gͦ un¬
buitur mundus pͥmo ꝑ diuersas hostias remissi¬
onem querere peccatoꝵ. donec ueniat ad hostiã
ꝑfectam ad hostiã consummatã. agniculum
festiuitates agat sp̃uales. non ad sacietatẽ carnis
s ad ꝓfectum sp̃s. sacrificiis spũalib purificati¬
one mentis oblatis. Decet enim dõ imnmolari uicti
aliquando scdm carnẽ. s nc̃ rã non nouimus. &
ideo in spũ diem festum agamꝰ. & sp̃ũalia sacrifi¬

Expanded text:
ut una sola sufficeret pro totius mundi salute. Caeteri enim ut una sola sufficeret pro totius mundi salute. Caeteri enim precibus peccata, hic solus potestate dimisit. Dicebat enim: Fili, remissa sunt tibi peccata . Sic ergo imbuitur mundus, primo per diversas hostias remissionem perquirere peccatorum, donec veniat ad hostiam perfectam, ad hostiam consummatam, agnum anniculum, uem festivitates agat spiritales, non ad satietatem carnis, sed profectu spiritus, sacrificiis spiritalibus purificatione mentis oblatis. Decet enim Deo immolari victimaaliquando secundum carnem, sed nunc jam non novimus. Et ideo in spiritu diem festum agam
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitate cenophegiȩ. cum ꝑ octo dies hostiȩ iuben¬
tͣ offerri.⁊ pͥma qͥdẽ die qͣsi ĩ abundantia pẽcoꝵ.xiiii.¬
quasi purificationib deficiente ꝑdies multitu¬
dine peccatoꝵ. minuit᷑ consequent etiam nume¬
rus hostiarũ. Sic etiam ꝓ dispensatione totius
mundi rationẽ purificationis intellige. Indi¬
gent enim purificatione. ñ solum quȩ in t̾ris s̃t̃¬
sunt. s et quȩ in cęlis. Imminet namq ⁊ celis ꝑ¬
ditio. Sic enim dicit ꝓpħa. Celi ꝑibunt. & om̃s
ut uestimentũ ueterascent. & ficut amictũ inuol¬
ues eos & mutabrint᷑. Intuere gͥ totius mundi
idest celestrum ac t̾restrium & infernoꝵ purifica¬
tionem. uide quantis ista omnia indigeant hos¬
ais. quantosiuqurant uitilos. quantos arieces.
quantos hyros: s in bis ominib unis ẽ agnus.
quicocius mundi pocuit auferre peccatũ. & ideo
cessauerunt ceterȩ hostiȩ. quia talis fuit hȩc hostia

Expanded text:
festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubenfestivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia pecquasi purificationibus deficiente per dies multitudine peccatorum, minuuntur consequentes etiam numeri hostiarum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rationem purificationis intellige. Indiget enim purificatio non solum quae in terra sunt, sed et quae in coelis. Imminet namque et coelis perditio. Sic enim dicit Propheta: Coeli peribunt, et omnes ut vestimentum veterascent; et sicut amictum involves eos et mutabuntur . Intuere igitur mundi, id est, coelestium, ac terrestrium, et infernorum purificationem. Vide quantis indigent ista omnia hostiis, quantos requirant vitulos, quantos arietes, quantos hircos. Sed in his omnibus unus est agnus, qui totius mundi potuit auferre peccatum. Et ideo cessaverunt caeterae hostiae, quia talis fuit haec hostia,
Abbreviated transcription (Latin):
iugulari. s mansisset hoc quod inpͥncipio erat
dĩ uerbũ. Uerum qm̃ introuit peccatũ in mun
dum peccati aũt necessitas ꝓpiciationẽ requirit
& ꝓpiciatio ñ fit nisi ꝑ hostiam. necesse fuit ꝓuide¬
ribostias ꝓ peccato. & q̃m peccati ipsius diuerse
& uariȩ qualitates fuerunt. diu̾soꝵ animaliũ
mandantur hostie. ꝓculdubio quȩ conuenirẽt
qualitatibus peccatoꝵ. Sic gͦ efficitur aliꝰquidẽ
scõꝵ siue angeloꝵ ut diximus siue hominũ. uitu¬
lus quimn illa festiuitade int̃ueniat ꝓ ppłi delictis.
alius aũt aries in alia festiuitate. quoꝵ int̃cessi¬
one fiat purificatio ꝓ pcc̃is. Quod si pirreificari
potuerint homines apeccatis. & ẽẽ puriores minu¬
untur & hostie. Si aũt ꝓ pcc̃is sunt hostiȩ & ꝓ mul¬
titudine. peccatoꝵ multitudines ft̃ sine dubio. &
ꝓ exiguitate minuunt᷑. Huius aũt rei in p̃sentib
locis scripture babemtis in dicia. id est in ultua

Expanded text:
jugulari, sed mansisset hoc, quod in principio erat jugulari, sed mansisset hoc, quod in principio erat Deus verbum. Verum quoniam introivit peccatum in hunc mundum, peccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam: necessarium fuit provideri hostias pro peccato. Et quoniam peccati ipsius diversae et variae qualitates fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae; procul dubio, quae convenirent varietatibus peccatorum. Sic ergo efficit alius quidem sanctorum sive angelorum, ut diximus, sive hominum vitulus, qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autem aries in alia festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari potuerint homines a peccatis et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae, et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio et pro exiguitate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ indulgentiã dedit. talis extitit humano
generi. quasi agni hostia immaculata ⁊ in nocens.
qua placars honmnib diuima ereduntur. Sie g
poecalis eli quis est angłoꝵ elestiumꝙ uurtatũ
hic reꝓpiciatione diuina uelut aries aut uitulus
aut hẏrcus oblatus eẽ sacrificium. obpurificati¬
onem popło impetrandam accipipot̃. Aut nõ¬
tibi uiddetur ut aRies authyrcus holocaustũ se
obtulisse paulus ꝓ populo isrł. cum dicebat. Op
dam: Audienim & in aliis dicentẽ. Iam enĩ deli
bor: & cempus resolutionis. uł ut in grecis codiei
is ꝓfestiuitate tab̾naculoꝵ. quasi hẏrcus airtuitu¬
lus aut aries offeratur: ad reꝓpiciandũ bominibꝰ
dm̃. Donec enim sunt peccata. necesse ẽ requiri
& hostias ꝓpeccatis. Nam pone ũbi gr̃a ñ fuisse
peccatũ. Si ñ fuisset peccatum: ñ necesse fuerat
filium dĩ agnũ fieri. necopus fuerat eũ in carnẽ positũ

Expanded text:
peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, hic pro repropitiatione divina velut aries, aut vitulus, aut hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulum pro populo Israel, cum dicebat: Optdam? Audi eum et in aliis dicentem: Jam enim ego immolor, et tempus resolutionis, vel ut in Graecis codicipro festivitate tabernaculorum, quod hircus aut vitulus, aut aries offeratur ad reconciliandum hominibus Deum: donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam pone, verbi gratia, non fuisse peccatum. Si non fuisset peccatum, non necesse fuerat Filium Dei agnum fieri, nec opus fuerat eum in carne positum
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur qd̾ etiam cet̾a animalia. quȩ his eisdẽ puri¬
ficationib deputata sunt. referri debeant simiłr
ad aliquas ꝑsonas. quȩ purificationis humano
generi aliquid conferant. Nide gͦ ne forte sicut do¬
minus et faluator nr̃. quasiagniis ad occisionẽ ductas
& in sacrifictum laudis oblatus peccatoꝵ remissionem
uniuerso tradidit mundo. ita fortassis et cet̃oꝵ sc̃oꝵ
iusti. usq ad sanguinẽ tacharie ꝓph̾e qui int̾fectꝰ
est int̾edem & altare. alterrus quidẽ sanguis sicut
uitulȩ. alterius sicut hẏrci aut capre. aut alicuius
horum fusus est ad expiandũ ꝓparte aliqua popłm
mundo ugalati sunt. ueleoꝵ qui dicunt qm̃ ꝓpt̃¬
te morte afficimur: existimati sumus ut oues occisi¬
onis referenda iudeant᷑. uel etiã ad suꝑiores uirtu¬
tes. quibusꝓcuratiohumani generis data ẽ. qu
ideo agnus dr. quasi mutatꝰ sit ⁊ conuersus in spe¬
ciem agni. Bicitur tamen agnus. quia uoluntas
& bonitas eius quadm̃ reꝓpiciauit hominibꝰ et

Expanded text:
idetur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata sunt, referri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus , » et in sacrificium altaris oblatus peccatorum remissionem universo praestitit mundo: ita fortassis et caeterorum sajusti usque ad sanguinem Zachariae prophetae, qui interfectus est inter aedem et altare ; alterius quidem sanguis sicut vitulae, alterius sicut hirci aut caprae, aut alicujus horum fusus est ad expiandum pro parte aliqua populumundo jugulati sunt, vel eorum qui dicunt: tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis , referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis ideo agnus dicitur, quasi qui mutatus sit et conversus in speciem agni. Dicitur tamen agnus, quia voluntas ejus et bonitas qua Deum repropitiavit hominibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta montẽ gariam. s incedunt iuxta montẽ
hebal: Mons garirn benedictiones h̃t. mons aũt
hebal maledictiones quȩ peccatorib imminẽt. Sta¬
cuerunt enĩ sicut scriptum est in deuteronomio
Alias uͦ ignobiliores admaledicendũ. in quib
& ruben qui ascendit cubile patris. & thoꝵ macu¬
lauit pat̃nũ. & rabulon qui est ultimꝰ filiꝰ lie. hec
quidem ueterũ hystoriȩ referurre gesta. S qͣmͦ nos
hanchystorie racionẽ ad mystic̃a intelligentiam

Expanded text:
im incedere, sed incedunt juxta montem Ebal? Mons Garizim benedictiones habet, mons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomio Alias vero sex ignobiliores, ad maledicendum; in quibus et Ruben qui ascendit super cubile patris fui, et torum maculavit paternum, et Zabulon, qui est ultimus filius Liae. Haec quidem veterum historiae referunt gesta. Sed quomodo nos hanc historiae narrationem ad
Abbreviated transcription (Latin):
desidio:⁊i benedicteonũ amore qͥd bonũ ẽ agunt.
quã ilbol qui ꝓ malimetu bonũ seclane. Solus g̃¬
ibe est. qui pocest ex omni popło huiꝰ mod mentes. ani¬
gariam adbenedictiones. alios uͦ statuere in mon¬
de hebal. non ut maledictiones accipiant. s ut intu¬
entes per scriptaᷤ maledictiones & penas peccatoribꝰ
consticutas. incurrere cauenteas. Post hȩe refertur¬
quia legit iħc omnia ũbalegis. benedictiones ⁊ male¬

Expanded text:
desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes aniGarizim ad benedictiones, alios vero statuere in montem Ebal, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones et poenas peccatorum constitutas, incurrere caveant eas. « Post haec legit omnia verba benedictionis et male
Abbreviated transcription (Latin):
capiende benedictionis. & efficim parte sortis
scõꝵ. s etiã assistere in conspectu dĩ. & semꝑẽe cum
dño. Alii uͦ sunt qui etipsitendunt ad salutem.
s non tam amore benedictionũ uł ꝓmissionum
Sufficit michi ñ mitt in ignẽ ȩt̃nũ. sufficit mͥ
non expell in tenebras exteriores. Cum gͦ in
singulis quib ꝙ fideliũ talis sit ꝓpositi uarietas.
hoc michi uidetur designar in hoc loco. quod
dimnidii ill qui iuxta montẽ gariam incedunt¬
Illi uͦ dimidu qui uixta montẽ hebal incedunt
in quomaledictiones ꝓlatȩ sunt. istos alios indi¬
cent. qui maloꝵ metu & suplicioꝵ cimore cõplen¬
ces quȩ in lege scripta funt ꝑuenuint adsalutem.
hic ram solrus q̃i est nosse ex õibꝰ nob filiis isrł. qͥ est.
quiboni ipsius desid̾io succensus facit ꝗd̾bonũ est.
qui uͦ metugebennȩ & et̾ni ignis t̃rore tendit ad
bonũ. & studet ac festinat implere quȩ scripta s̃t.
Certum ẽ enim nobiliores ẽẽ illos. qui boni ipsius

Expanded text:
capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad salutem, et non tam amore benedictionum et promissionuSufficit mihi non ire in ignem aeternum; sufficit mihi non expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunilli vero dimidii, qui juxta montem Gebal, incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicent, qui, malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege sunt scripta, perveniunt ad salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omnibus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ram: quis ita beatꝰ est. qui ibi semꝑ agat pascha
diem gerat. & festiuitatẽ reppiciationis. & ca¬
b̾naculoꝵ sollempnitatẽ. non iã ꝑ umbrã sed¬
ꝑ ipsam spẽm. rerũq u̾itatẽ: quis nr̃m dignꝰ

Expanded text:
re? Quis ita beatus est, qui ibi semper agat Pascha,re? Quis ita beatus est, qui ibi semper agat Pascha,diem gerat, et festivitatem repropitiationis, et tabernaculorum solemnitatem, non jam per umbram, sed ipsam sp
Abbreviated transcription (Latin):
mimerũ filioꝵ istł. minicio mundi. & ita disꝑsi
sunt fili illius adam.sic nł illoꝵ mita. uel
ipsius adȩ contemplatio postulabat. quid dice¬
mus futurũ cum nouissimi adam qui ñ in ani¬
inam uiuentẽ s in sp̃u uiuificante factus est
natio. non in inicio s in fine mundi. & ñ ut
illos qui mnadam om̃s mortui sunt. s ut eos
qui in xp̃o om̃s uiuificati sunt. Sine dubio
erit quedam diuisio & distributio talis. quȩ ñ solum
ꝓeoꝵ mitis qui dispensant᷑. sec̃ et ꝓ nouissimi adã
in quo om̃s uiuificandi dicunt᷑ condem platione
pensanda sunt. quis nr̃m talis ẽ ut ad huiꝰmodi
distributionẽ. & ad illam cȩlestis hereditatis sor
ibi uͥ tẽplũdĩ. ĩmou ⁊ ipẽ sit dĩ cẽplũ: qͥs ita bat᷑ ẽ ut
ibi cdies festos agat. ubi altare diumũ ꝑpetuis ig¬
nibus adolet᷑: Qͥs ita beatus est qͥ sacrificiũ suũ
& incensum suauitatis supͣ illũ ignẽ ponat. de
quo dicebat saluator. ignem ueni mutere in t̾¬

Expanded text:
merum filiorum Israel in initio mundi, » et ita dispersi sunt filii illius Adam, sicut vel illorum merita, vel ipsius Adae contemplatio postulabat, quid dicemus futurum cum novissimi Adam, qui non in animam viventem, sed in spiritum vivificantem factus est, natio, non in initio, sed in fine mundi; et non ut illos qui in Adam omnes mortui sunt, sed ut eos qui in Christo omnes vivificati sunt, sine dubio erit quaedam divisio et distributio talis, quae non solum pro meritis quae dispensantur, sed et pro novissimi Adam, in quo omnes vivificandi dicuntur, contemplatione pensanda sit. Sed quis nostrum talis est, ut ab hujusmodi distributione ad illam coelestis haereditatis soribi ubi templum Dei est, imo et ipse sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut ibi dies festos agat ubi altare divinum perpetuis ignibus adoletur? Quis ita beatus est qui sacrificium suum et incensum suavitatis supra illum ignem ponat de quo dicebat Salvator, Ignem veni mitte
Abbreviated transcription (Latin):
lech. & expugnabat isrł. & dix̃ moyses ad iħ̃m in
raphidim. Hȩc ẽ prima appellatio nominis iħu.
łlige inquit tibi uiros potentes ex omnib filiis isrł.
& egredere & conflige contra amalech crastino. Mo
decur se non posse obtinere. quam uiseũ det̾ra egyp¬
t eduxerit. & idõ inquit uocauit ih̃m & dix̃ẽ. Elige
cibi uiros & egredere. Uides cui cesserit bellũ. ge
rerebellũ aduersum amalech. In hoc primo no¬
men discimꝰ ihu. ubi eũ uidemꝰ ducẽ exercit᷑. ñ cui
Hic gͦ ubi pͥmũ disco nom̃ ihũ. ibi continuo etiã
mysteru uideo sacramentũ. Buc̃ enĩ exercitũ iħe.
Qe factum est cum excolleret moyses manus suas
inualescebat isrł. cum aut̃ deiceret manus suas.
inualescebat amalech. Tunc gͦ inualescit iħc magiᷤ
& cunc uincit. quando moyses erigit manus suas.
Uictus ẽ aũt popłs ille ab amalech. qm iã ñ erigebat
enim quib dr. si crederetis moysi. crederetis utiq mͥ.¬

Expanded text:
lec, et expugnabat Israel: et dixit Moyses ad Jesum in lec, et expugnabat Israel: et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu. « Elige, inquit, tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec crastino » . Moyetur se non posse obtinere, quamvis eum de terra Aegypti eduxerit; et ideo, inquit, vocavit Jesum, et dixit, « elige tibi viros gere adversus Amalec. In hoc primo nomen discimus Jesu, ubi eum videmus ducem exercitus. Non cui » Hic ergo ubi primum disco nomen Jesu, ibi continuo etiam mysterii video sacramentum: ducit enim exercitum Jesus. « Et factum est cum extolleret Moyses manus suas, invalescebat Israel; cum autem dejiceret manus suas, invalescebat Amalec . » Tunc ergo invalescit Jesus magis, et tunc vincit, quando Moyses erigit manus suas. Victus est autem populus ille ab Amalec, quando non erigebat enim quibus dicitur: « Si crederetis Moysi, crederetis utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
istad suꝑ omne nom̃. idcirco
in nomine ihu omne genu flec¬
tacur celestrũ t̃restriũ & infer¬
noꝵ. & quia est hoc nom̃ suꝑ omne nom̃. idcirco a
multis generationib anullo ẽ cognominatũ. Scͥp¬
sit moyses librũ genesis in quolegimꝰ abrahã. & eos
qui ex eo generat sunt. in quibus st̃ iusti qͣmpluri¬
mi: s nullus ex eis iħc meruit nommari. neq abel
iħc dictus ẽ. neq ille qui cepit inuocare nom̃ dñi
dei. neq ille qui placuit dño & translatus ẽ. cuius
mors non ẽ inuenta. neq ille qui in generatione
sua solus iustas inuentꝰ ẽ apd̾ dm noe. S ne ipseqͥ¬
dem qui reꝑmissiones acceꝑat testamenti abrabã.
nec ille qui ex eo natus est yfaac. s nec supplantator
ihacob. nec quisqͣm ex filiis eius. Moyses fidelis erat
in omni domo. & ñdum tam̃ uocatꝰ est iħc. S ihu
nomen pͥmo inuenio in exodo. & uolo in tueri qͣn¬
do pͥmũ nom̃ ihũ cognominat᷑. Uenit inquit ama¬

Expanded text:
st super omne nomen. Idcirco in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium, terrestrium et infernorum: » et quia est hoc nomen super omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham, et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt justi quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari; neque Abel dictus est Jesus, neque ille qui coepit invocare nomen Domini Dei, neque ille qui placuit Deo et translatus est, cujus unquam non est inventa mors: neque ille qui in generatione sua solus justus inventus est apud Deum Noe. Sed nec ipse quidem qui repromissiones acceperat testamenti Abraham, nec ille qui de eo natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus. Moyses fidelis erat in omni domo sua, necdum tamen vocatus Jesus. Sed Jesum nomen primum invenio in Exodo; et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur. « Venit, inquit, Ama
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ incedenda ẽ. ut exeuntes de egypto ꝑuenire
possimus ad locum in quo immolare debeamus: Ego
Hec uia triduo nob incedenda ẽ. Qui enim ꝯfessus
illũ fuscitauit amorcuis t̃cia die saluuserit. Hȩc gͦ
ẽ tricui uia ꝑqͣm ꝑuenitur ad locũ in quo dño im¬
molet᷑. & reddatur sacrificiũ laudis. Hȩc qͣntũ ad¬

Expanded text:
nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto pervenire possimus ad locum in quo immolare debeamus? Via  . 2. Quae via triduo nobis incedenda est. Qui enim confessus Deus suscitavit eum a mortuis tertia die, salvus erit. Haec est ergo tridui via, per quam pervenitur ad locum in quo Domino immoletur et reddatur sacrificium laudis. Abomina
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione non cessat. Erit gͦ uerum sabbatũ
in quo requiescet d̾s ab omnib oꝑib suis scłm fu¬
turum. tunc cum aufugiet dolor & tristigia ⁊ genuit᷑
& erit omnia ⁊ momnibus ũs. in quosabbo concedat
etiam nob̾ d̃s diẽ festum agere secum. aut eũ sanc̾tis
angłis suis festa celebrare. offerentes sacrificuĩ laudi.
& reddentes altissimo uota nr̃a. quȩ hic distinxert̃¬
de quosupra exposiumus melius offertur: Tunc enĩ
melius indesinent̾ assistere anma poterit dõ. & of¬
ferresacrificium laudis ꝑ ponti ficem magnum
qui est sacerdos in et̃num. scãm ordiñe melchisedech.
Tercia festiuitas ponit᷑ neomeniȩ dies. in quo offert᷑
& hostia. Neomenia aut̃ dr noualuna. Est gͦ et ie¬
ta festiuitas cumluna innouat᷑. Noua aut̃ dicit᷑
cum soli ꝓxima fu̾it effecta. et ei ualde comunta
ita ut sub claritate euis lateat. S mirũ fortasse uide¬

Expanded text:
dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab omnibus operibus suis, saeculum futurum, tunc cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et reddentes Altissimo vota nostra. Tunc fortde quo supra exposuimus melius offeretur: tunc enim melius indesinenter assistere anima poterit Deo et offerre sacrificium laudis per pontificem magnum, qui est sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Tertia festivitas ponitur Neomeniae dies, in qua offertur  etc. Neomenia autem dicitur nova luna. Est ergo et ista festivitas, cum luna innovatur. Nova autem dicitur, cum soli proxima fuerit effecta, et valde ei conjuncta, ita ut sub claritate ejus lateat. Sed mirum fortasse vide
Abbreviated transcription (Latin):
diximus uera sabb̃a si altius repetamus que fant
nera sabbata. intra hunc mundũ est ueri sabbat
obseruatio. Quod enim seriptum est in genesi
quia requieuit ds̃ die sabbati ab oꝑib suis. ñ uide¬
mus uł tunefactum ẽẽ indie sepcua. uł nunc
etiam fieri. Semꝑ enim dm̃ uidemus opari. et
nullum sabbatam ẽ in quods non opetur. in
quo ñ ꝓducat solem suũ suꝑ bonos & malos. &
pluat suꝑ uistos & iniustos. in quo ñ ꝓducat in
& reducat. in quo ñ occidat & uiuere faciat. Unde
& dominus ineugłiis. cum uidei ꝑscriberent
sib deoꝑatione ⁊ curationes ab̃bi. respondit eis.
Pat̃ meus usq modo oꝑat᷑. & ego oꝑor. Ostenden
adispenlationib mund. & a piuliombul generis
humani. Nam creaturas quidẽ fecit ex micio. et
substancias ꝓtulit. quantas sibi sciebat utpote rerũ
conditor ad ꝑfectionẽ mundi posse sufficere. s usq
ad consummationẽ seculi ab earũ ꝓuisione et

Expanded text:
diximus vera sabbata, si altius repetamus quae sint vera sabbata, ultra hunc mundum est vera sabbati observatio. Quod enim scriptum est in Genesi , quia requievit Deus in die sabbati ab operibus suis, non videmus vel tunc factum esse in die septima vel etiam nunc fieri. Semper Deum videmus operari, et nullum sabbatum est, in quo non Deus operetur, in quo non perducat solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos . « In quo non producat in et reducat, in quo non occidat et vivere faciat. Unde et Dominus in Evangeliis, cum Judaei praescriberent sibi de operatione et curatione sabbati, respondit eis: « Pater meus usque modo operatur et ego operor . » Ostendens a dispensationibus mundi, et a provisionibus generis humani. Nam creaturas quidem fecit ex initio et substantias protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et
Abbreviated transcription (Latin):
sine crimine sunt: qui gͦ cessauit ab oꝑib seculi
& sp̃ualib actibus uaccat. iste ẽ qui sacrificiũ
sabbati. & diem festam agit sabbatoꝵ. neq onera
portat inuia. Omis enim est omne peccatũ. quẽ¬
admodũ dicit & ꝓpħa. Sicut omis graue grairate
sunt suꝑ me. Neq ignẽ accendit. illũ scilicet ig
nem dequodr̃. Ite in lumine ignis ur̃i & in flam¬
ma quã accendistis uob̾. In sabbo unusquisq sedet
in loco suo. & non ꝓcedit exeo. Quis gͦ e locus aĩe¬

Expanded text:
sine crimine sunt ? Qui ergo cessat ab operibus saeculi sine crimine sunt ? Qui ergo cessat ab operibus saeculi et spiritalibus actibus vacat, iste est qui sacrificium sabbati et diem festum agit sabbatorum, neque onera portat in via. Onus enim est omne peccatum. Quemadmodum dicit et Propheta: Sicut onus grave gravatae sunt super me . Neque enim ignem accendit. Ilnem de quo dicitur: « Ite in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis in sabbato unusquisque . » Sed et in loco suo et non procedit ex eo. Quis ergo est locus eju
Abbreviated transcription (Latin):
bati. nisi illa de qua apłs scribit᷑. Relinquit᷑ gͦ sab¬
batismus. hoc ẽ sabbati obseruatio ppłodĩ. Relin¬
ꝯp̃iano sabbat obseruatio nideamus. Bie sabb̃i
nicħ ex omnibus mundi actibus oportecoꝑari.
Si g desias ab omnib scłaribus oꝑib & nicħ mun¬
danum geras. s spualib oꝑib uaces. ad eccłiam con¬
uenias. lectionib diuinie ⁊ teͣtatib aurẽ p̃beas. de
cȩlestibus cogites. de futura spe sollicitudinẽ geras
uenturũ iudiciũ p̃oculis habeas. non respicias
ad p̃sentia & uisibilia. s ad inuisibilia ⁊ futura.
hȩc ẽ obseruatio sabbat xp̃iano. Sedhȩe ⁊ uidei ob¬
seruare debent. Deniq etiam apud ipõs si faber
sistructor.⁊ si qui huiusmodi opificũ fu̾it. ociatur
in die sabb̃i. lector aũt legis diuine uł doctor ñ
desinit ab ope suo. & tam̃ fabb̾m ñ contaminat.
Sicenim et dominus dicit adeos. Ant ñ legistis
quia et sacerdotes intemplo sabb̃m uiolant. &

Expanded text:
bati, nisi illa de qua Apostolus dicit: Relinquitur ergo sabbatismus , hoc est, sabbati observatio populo Dei? RelinChristiano sabbati observatio videamus. Die sabbati nihil ex omnibus mundi actibus oportet operari. Si ergo desinas ab omnibus saecularibus operibus, et nihil mundanum geras, sed spiritalibus operibus vaces, ad ecclesiam convenias, lectionibus divinis et tractatibus aurem praebeas, de coelestibus cogites, de futura spe sollicitudinem geras, venturum judicium prae oculis habeas, non respicias ad praesentia et visibilia, sed ad invisibilia et futura: haec est observatio sabbati Christiano. Sed haec Judaei observare deberent. Denique etiam apud ipsos, si faber, si structor, et si qui hujusmodi opificum fuerit, oriatur in die sabbati; lector autem divinae legis et doctor non desinit ab opere suo, et tamen sabbatum non contaminat. Sic enim dicit ad eos: Aut non legistis, quia sacerdotes in templo sabbatum violant, et
Abbreviated transcription (Latin):
cantatores. & multiplicauit ut faceret malũ incon¬
spectu domini. ut exacerbaret eum. hec gͦ omnia
id est siue auguriatio siue extis pisciũ. sine quelibet
uel pecudum uł fibrarũ motus. aut sortiũ scd̃m ea
signa quȩ docuerunt idem demones obseruari ab
his. quibus artis huius scientiã tradiderunt. A
quibus omnibus his qui hõdĩ ẽ. & in porcione dĩ
numerat᷑ penit᷑ eẽ debet alienus. nec aliquid in
his habere commune. quȩ occultis machinis de¬
societur. atq eoꝵ sp̃u & uirtute repleat᷑. & ad ido¬
loꝵ cultum denuo reꝑetur. Hȩc enim omnia reli
gio hȩc nr̃a diuina & celestis abuirat. in leuitico.
quidẽ aptalege designans. adiens. Non diun¬
nabitd̃ neq anguriabimimi. E post panea. Talia¬
Non sequemini inquit uentriloquos. nec adiunge¬
mini adincantatores. ut non contamine mini meis

Expanded text:
aruspices multiplicavit, ut faceret malum coram Domino et irritaret eum. Haec ergo omnia, id est, sive auguratio, sive auspicium, sive quaelibet vel pecudum, vel fibrarum motus aut sortium secundum ea signa quae docuerunt iidem daemones observari ab his quibus artis hujus scientiam tradiderunt; a quibus omnibus is qui homo Dei est, et in portione Dei numeratus, penitus debet esse alienus; nec aliquid in his habere commune, quae occultis machinis daebus societur, atque eorum spiritu et virtute repleatur, et ad idolorum cultum denuo reparetur. gio nostra divina et coelestis, abjurat. In Levitico quidem aperta lege designat dicens: Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos: nec adjungamini ad incantatores, ut contaminemini ab eis.
Abbreviated transcription (Latin):
am qd̃ non sibi ꝑministros solitos responsa deferren¬
tur. s ab eo qui hret omniũ potestatẽ. recte ꝓtestatꝰ¬
est non posse se u̾bũ dñi transgredi. & facere illud
pusillũ aut magnũ apud semetipsũ. Non enĩ ille
loquebatur qui posset sacrificus & muneribꝰ ꝑmu¬
tari. s ille erat apud quẽ ñ est cõmutatio. nec mu¬
tationis umbra. & ideo ñ pot̃ sacerdos mercede
mutari. ubi deus muneribus non mouet᷑. Bisces¬
surus tamen balaam. incipit it̾m ꝓphare & dicere¬
Ueni consilium tibido quid faciat populus hic ppło
ait. Sed priusquã ad explanationẽ eoꝵ quȩ ꝓpħata
sunt ueniamus. uelim requirere quisiste sensus uł
quis ordo uerboꝵ est qd̾ ait. ueni & consiliũ do tͥ. ⁊ ꝯsilii
qͥdẽ nichdare uidet᷑. s ait qͥd facti᷑ sit ppłs hic ppłotuo¬

Expanded text:
am quod non sibi per ministros solitos responsa deferrentur, sed ab eo qui haberet omnium potestatem, recte videts, non posse verbum Domini transgredi, et facere illud pusillum et magnum apud semetipsum. Non enim ille loquebatur ei, qui posset sacrificiis et muneribus permutari; sed ille erat, apud quem non est commutatio, nec commutationis umbra. Et inde non potest sacerdos mutari mercede, ubi Deus muneribus non movetur. Discessurus tamen Balaam, incipit iterum prophetare et dicVeni, consilium do tibi, quid faciat populus hic popula, rursum ait. Sed priusquam ad explanationem eorum quae prophetae sunt veniamus, velim requirere quis iste sensus est, vel quis ordo verborum, quod ait: Veni et consilium do tibi. Et consilii quidem nihil dare videt
Abbreviated transcription (Latin):
nus qui transire uolumus ꝑhunc mundũ ut ꝑ¬
uenire possimus ad t̾rã scãm. q̃ repmissa est scĩs.
& mutimus uerbis pacificis ad seon ꝓmittentes ñ
nos babita turos int̾ram eius. nec moraturos cũ eo.
s transiturostantũmodo & incessuros uia regah.
nec declinaturos usquã. neq in agrũ neq in uineã.
quando ista ꝓmisimus. quando hec ũba diabolode¬
nunciauimus. Recordeturzinusquisq fidelium
cum primũ uenit ad aqm baptismi. cum signa¬
cula fidei prima suscepit. & ad fontẽ salutis accessit.
quibus ibi tanc usꝰ sit ũb̃. & qd̾ deminciau̾it diabło
ñ se usurũ pompis eiꝰ. neq oꝑib eiꝰ. neꝙ ullis ommi

Expanded text:
mus qui transire volumus per hunc mundum, ut pmus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: quando vos ista promisimus, quando haec verba diabolo denuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis; et quod renuntiaverit diabolo, non se
Abbreviated transcription (Latin):
dicet᷑. Mictit gͥ isr ł legatos ad regẽ amorreũ regẽ in
amaritudinẽ ꝓuocantiũ. regẽ infructuosũ regẽ suꝑ¬
bum. Quomꝰ suꝑbus quomͦ elatas docebit᷑ diabolus:
Ipse est qui dixit. Uirtute mea faciam & sapientia
intellectus mei auferã fines gentiũ. & fortitudinẽ
eoꝵ dep̃dabor. & commouebo ciuitates que inhabitan¬
tur: & uniuersum orbẽ t̾rȩ capiã manumea sic̃ ndũ
Ꝙit̾m dicit elatus hic & suꝑbus. Ascendam ad cęlũ
supra sydera cel ponã thronũ meũ. sedebo in monte
excelso supra montes altos qui sunt adaquilonem.
ascendam su pͣ nubes. erosimilis altissimo. Ad huc
requiris si ipẽ sit elatus & suꝑbus. ammopotus et ip¬
se suꝑbus est et elatus. & ille qui quasi unigenitꝰ eiꝰ¬
est de quoscriptum est. quia extolletur supomne¬
& ꝓpt̃ea dicit apłs de quodã. ne forte elat᷑ in uidiciũ
incidat diaboli. ostendens ꝑ hoc quia omis elatus. si¬
mili ut diabolus iudicio condempnabit᷑. Nos gͦ su¬

Expanded text:
in amaritudinem provocantem, regem infructuosum, regem superbum. Quomodo superbus, quomodo elatus docebitur diabolus? Ipse est, qui dixit: Virtute mea faciam, et sapientia intellectus mei auferam fines gentium, et fortitudinem eorum depraedabor. Et commovebo civitates, quae inhabitantur, et univerm dicit elatus hic et superbus: Ascendam in coelum, supra sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso, supra montes altos, qui sunt ad aquilonem; ascendam supra nubes: ero similis Altissimo . Adhuc requiris, si ipse sit elatus et superbus? Imo potius et ipse superbus et elatus; et ille quasi unigenitus ejus, de quo scriptum est: Quia extolletur supeEt propterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo su
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes dñi qͥ eccłiis p̃sunt. qr parseiꝰdata ẽ. cũ his qͦꝵ
delicta reꝓpiciauint. Qd aũt ẽ reꝓpiciare delictũ: Si as¬
supseriᷤ pccorẽ.⁊ monendo hortando docendo instruendo.
addux̾is eũ adpenitentiã. aberiore correxis. a uicus
fuit doctrina tua & sermotuus. pars tibi dat᷑ eoꝵ
quos correxeris ut illoꝵ meritum cua merces sit
& illorum salus tua gła. Aut non et apłs hec osten¬
dit ubi dicit. quia quod suꝑedificaue rit quis mer
habituros apud dm̃. nisi in eo qd̾ offerunt ꝓ pcc̃is.
id est quod auia peccati conuerterint peccatores. No¬
tandum etiam illud est. qd̾ que offerunt᷑ in holocau¬
stum interiorasunt. qd̾ uͦ exterius est dño ñ offert᷑.
Pellis dño ñ offertur. nec cedit in holocaustonata.

Expanded text:
Domini qui Ecclesiis praesunt, quia pars eis data est cum iis quorum delicta repropitiaverint. Quid autem est repropitiare delictum: si assumpseris peccatorem, et monendo, hortando, docendo, instruendo adduxeris eum ad poenitentiam, ab errore correxeris, a vitiis fuerit doctrina tua et sermo tuus, pars tibi datur eorum quos correxeris; ut illorum meritum tua merces sit, et illorum salus tua gloria. Aut non et Apostolus haec ostendit, ubi dicit: Quia quod superaedificaverit quis, merhabituros apud Deum, nisi in eo quod offerunt pro peccatis; id est, quod a via peccati converterint peccatores. Notandum etiam illud est, quod quae offeruntur in holocaustum, interiora sunt; quod vero exterius est, Domino non offertur. Pellis Domino non offertur, nec cedit in holocautomata.
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite errare quia neq adulteri neq molles neq
masculoꝵ concubitores. neq fures. neq rapaces.
regnum dĩ possidebunt. Est aũt aliquid & scđm sp̃i¬
calem intelligentiam culpabilit̾raꝑe. sicut illi
laudabilit rapiunt regna cęloꝵ: ut uerbi causa
dicamus si homo ñdum purgatus aniciis. ñdũ
segregatus a ꝓphanis & sordidis actib. uellet se
citui sc̃oꝵ & ꝑfectoꝵ ladent̃ ingerere. & sermonẽ
quo mystica & ꝑfecta tractantur audire. huius
dicit. quia nemo mittit uinũ nouũ in utres uet̾es.
aliquin & utres rumpent᷑. & uinũ ꝑibit. ostendenᷤ
quod anime ñdũ renouatȩ s in uetustate malitiȩ
ꝑ xp̃m mundus agnouit secreta committi. Addi¬
dit deinceps legis lator ut si quid nocuit ꝓocimo. uł
si inuenit ꝑditionẽ. Lex littere hoc utoetur manda¬
re. ut si quis inuenit qd̾ alius ꝑdidit. & requisitum
fuerit. reddat nec peiuret ꝓ eo. Est & hȩc utilis audi
si alienum qd̾ inuenerint teneant & dicunt. ds̃

Expanded text:
quia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ut verbi causa dicamus, si homo nondum purgatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit se coetui sanctorum latenter ingerere, et sermonem quo perfecta et mystica tractantur audire, hujusmod dicit: Quia nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin utres rumpentur, et vinum peribit ; ostendens quod animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae quae per Christum mundus agnovit, secreta committi. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc videtur mandare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audisi alienum quod invenerint teneant: Deus mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
habent mulieres hostium nr̃oꝵ. quia nulla est
eos ista seruentur. quid eausȩ quid rationis ẽ de¬
caluari mulierem. & ungulas eiusdemi. Uerbi
causa ponamus qd̾ ita inuenerit eã is qui dr mn¬
uenisse ut neq capillos neq ungulas habeat.
Quid habuit. quod scłm legem demere uideret᷑:
Nos uͦ quibus militia ẽ sp̃ualis & arma ñ carnalia

Expanded text:
et eos ista serventur, quid causae, quid rationis est decalvare mulierem, et ungulas ejus abscindi? verbi causa, ponamus quod ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos, neque ungulas habeat, quid habuit, quod secundum legem demere videretur? 3. Nos vero, quibus militia spiritualis est, et arma non carnalia,
Abbreviated transcription (Latin):
cearitas oꝑit multicudinẽ peccatoꝵ. Est adhuc & sep¬
cima licet cdura & laboriosa ꝑ penitentiã remissio
peccatoꝵ. cum lauat peccator in lacrimis stratũ suũ
& fuint ei lacrimȩ suȩ panischie ac nocte. cũ ñ erubes¬
cit sacerddoti dñi indicare peccatũ sirũ: & querere
mediemam scđ̾m eum quiatt. dixi. ꝓnunciabo ad¬
uersum me iniusticiã meã dño. & tu remisist im¬

Expanded text:
peccatorum . Est adhuc et septima, licet dura et laboriosa, per poenitentiam remissio peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, et fiunt ei lacrymae suae panis die ac nocte , dum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum, et quaerere medicinam, secundum eum qui ait: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam mea
Abbreviated transcription (Latin):
habita contemplatio est. ꝓpinquis agroꝵ ⁊p̃di¬
oꝵ relinquatur bereditas. Subratio popuilli
tudacur quem deul eluigit.homimi seilicet taliqͥ
habet sicut scriptum audistis in semetipõ sp̃m dei.
& p̃cepta dĩ in conspectu eius sunt. & qui moysi ualde
notus & familiaris sit. id ẽ in quolegis claritas et
seientia. ut possint eũ audire filii isrł. Uerũ qͣm¬
mysteriis cuncta refertasunt. ñ possumus quȩ
p̃ciosiora sunt omittere. etiam si hȩc scdm liteeram
mandantur. necessaria uideantur & utilia. Con¬
sideremus gͦ quȩ sit moysimors. finis sine dubio
legis. S legis illiũs quȩ scdm litterã r. Quis aũt
enis finis est: Sacrificioꝵ scilicet int̾ruptio. cet̃oꝵq

Expanded text:
habita contemplatio est. Propinquis agrohabita contemplatio est. Propinquis agro relinquatur haereditas. Gubernatio populi illi tradatur quem Deus elegit, homini scilicet tali, qui habet, sicut scriptum audistis, in semetipso spiritum Dei, et praecepta Dei in conspectu ejus sunt, et qui Moysi valde notus et familiaris sit, id est, in quo sit claritas Dei et scientia, ut possint eum audire filii Israel. Qmysteriis cuncta referta sunt, non possumus quae pretiosiora sunt omittere, etiam si haec quae secundum litteram mandantur, necessaria videantur et utilia. Consideremus ergo quae sit Moysi mors. Finis sine dubio legis. Sed legis illius quae secundum litteram dicitur. Quis autem finis ejus? Est sacrificiorum scilicet interruptio,
Abbreviated transcription (Latin):
suo deeligendo principe popłi. de constituendo
successore. quis erit quis audeat uł ex plebe qui
sepe clamorib ad grãm. aut p̾ciũ fortasse exerta¬
tis moueri solet. uł ex ipsis etiam sacerdotib quiserit
qui aucleat uł explebeque sepe clamorib ad grãm
aut p̃eium fortasse excitatis mouers solet. uł ex
ipsis etiam sacerdotibus quiserit. qui se ad hoc ido
neum iudicet. nisi cui oranti & petenti a dño reuele¬
tur: sicut & ds̃ dicitad moysen. Adsume adtemet¬
ipsum ih̃m filium naue hominẽ quiht̃ sp̃m dĩ in
semetip̃o. & impones manus tuas suꝑ eũ. & statu¬
es eum coram elearamo facerdote. & p̃ceptadato ei¬
in conspectu totius synagoge. & p̃cipe de ip̃o corã¬
eum filii isrł. Audis euident ordmationẽ prinei¬
pis populi tam manifeste descriptã. ut pene ex¬
positione ñ egeat. N ulla hic adelamatio ppłi. nul¬
la consanguinitatis ratio. nulla ꝓpinquitatis

Expanded text:
suo de eligendo principe populi, de constituendo suo de eligendo principe populi, de constituendo successore, quis erit qui audeat vel ex plebe quae saepe clamoribus ad gratiam aut ad praelium fortasse excitata moveri soletqui audeat, vel ex plebe, quae saepe clamoribus ad gratiam aut ad pretium fortasse excitatis moveri solet, vel ex ipsis etiam sacerdotibus quis erit, qui se idoneum ad hoc judicet, nisi si cui oranti et petenti a Domino reveletur? Sicut et Deus dicit ad Moysen: Assume ad temetipsum Jesum filium Nave, hominem qui habet Spiritum Dei in semetipso, et impones manus tuas super eum, et statues eum coram Eleazaro sacerdote, et praecepta ei dato in conspectu totius synagogae, et praecipe de ipso coraera multitudo. Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut pene expositione non egeat. Nulla hic populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla propinquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ducem popłõ. Quid agis o moyses ⁊ Numquid
tib filii non sunt gerson & eherer:Aut si aliqͥd
de ip̃is dubitas. non sunt filii frĩs magni et
tuat populo duces: S discant eccłiarũ principes
successores sibi. non eos qui consanguinitate
generis iuncti sunt. nec qui carnis ꝓpinquitace
sociantur testamento signare. neq hereditariũ
ttadere ȩccłiȩ principatũ. s referre ad udiciũdĩ
⁊ ñ eligere illũ quem humanus cõmendat affec¬
tus. s dĩ iudicio totũ de successoris electione ꝑ¬
mittere. Numquid ñ poterat moyses eligere
ducem populo. & uero iudicio eligere. ⁊ recta uis¬
taq sententia: ad quem dixerat ds̃. Elige prb̃os
ut moyses poterat: Sed hoc ñ facit ñ eligit ũ audet.
Cur non audet: ne posteris p̃sumptionis relm¬
quat exemplũ. Sed ausculta quid dic̃. ꝓuideat
hanc sẏnagogã. qui egrediatur ante faciẽ eoꝵ
& qui ingrediatur. & ꝓducat eos. & qui redueat.
Si gͦ tantus ille ac talis moyses. ñ ꝑmittit uidicio

Expanded text:
ue pastore. Quid agis, o Moyses? Nunquid filii tibi non sunt, Gerson et Eleazar? Aut si aliquid de ipsis dubitas, non sunt filii fratris magni et tuat populo duces? Sed discant ecclesiarum principes, successores sibi non eos qui consanguinitate generis juncti sunt, nec qui carnis propinquitate sociantur testamento signare, neque haereditarium tradere principatum, sed referre ad judicium Dei; et non eligere illum quem humanus commendat affectus, sed Dei judicio totum de successoris electione permittere. Nunquid non poterat Moyses eligere principem populo, et vero judicio eligere, et recta justaque sententia, ad quem dixerat Deus: Elige presbyteros ut Moyses poterat? Sed hoc non facit. Non elegit. Non audet. Cur non audet? Ne posteris praesumptionis relinquat exemplum. Sed ausculta quod dicit: Provideat, per synagogam hanc, qui egrediatur ante faciem eorum, et qui ingrediatur, et qui producat eos, et qui reducat. Si ergo tantus ille ac talis Moyses non permittit judicio
Abbreviated transcription (Latin):
usq moab. Seon ut diximus erat rex. cuius erat ciui¬
tasesebon. Sicg intelligendus ẽ ordo uerboꝵ. quasi
dicant ist enigmatistȩ. Uenite ut edificet᷑ ⁊ constru¬
aturesebon: quȩ fuit etuitas seon regis. Sed requira¬
mus minc qui sunt isti enginatistȩ. Enigina dicitur¬
dicitur sermofiguratus. E̾nigmatistȩ gͦ dñr qui figu¬
ralit᷑ loquunt᷑. Equis alius est qui in figuris locut᷑ẽ¬

Expanded text:
Ar Moabitarum. Seon, ut diximus, erat rex, cujus erat civiAr Moabitarum. Seon, ut diximus, erat rex, cujus erat civitas Hesebon. Sic ergo intelligendus est ordo verborum, quia dicunt isti aenigmatistae: Venite, ut aedificetur et construatur Hesebon, quae fuit civitas Seon. Sed requiramus nunc qui sunt isti aenigmatistae. Aenigma dicitur sermo figuratus. Aenigmatistae ergo dicuntur, qui figuraliter loquuntur. Et quis est alius, qui in figuris locut
Abbreviated transcription (Latin):
& excisa ẽ arbor infructuosa. & deiectus est rexelatus
& summus sub eo regequidicit. biscitea me quia mitis
sum & humilis corde. Post hec singillatim iã eiuitates
suꝑbi & infructuosi regis enumerat et dieit. & in ese¬
bon & in omnibus finbus eius. Quid est hoc quod p̃ci¬
puam urbẽ de regnoseon nominauitesebon: esebon
int̃pretatur cogitationes.Merito gͦ maxima pars
regni drabolici. & potestas eius plurima in cogitatio¬
nibus regnat.Sicenim dixit dñs quia de corde ꝓce¬
dunt cogitationes male. homicidia ad ulterra furta
falsa testimoma blasphemiȩ & istasuntque inquinãt
hominẽ. & ideo necessario incendit᷑ ista ciutas. & ig¬
in exaritur. Quo igni: illo ꝑfecto de quodic̃ saluator.Ig¬
nem uenimittere int̾rã: & quam uolo ut accendatur.
Post pauca aũt refertur de ip̃a ciuitate. Propt̃ hoc¬
bon. ut construatur eiuitas seon. Qm̃ ignis ꝓcessit¬
de esebon. & flamma de ciuitate seon. & deuorauit

Expanded text:
et excisa est arbor infructuosa, et dejectus est rex elatus, et excisa est arbor infructuosa, et dejectus est rex elatus, et sumus sub eo rege, qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et post haec sigillatim jam civitates superbi et infructuosi regis enumerat, et dicit: In Hesebon et in omnibus finitimis ejus. Quid est hoc quod praecipuam urbem de regno Seon nominavit Hesebon? Hesebon interpretatur cogitationes. Merito ergo pars maxima regni diabolici, et potestas ejus plurima, in cogitationibus regnat. Sic enim dixit et Dominus: Quia de corde procedunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia, blasphemiae: et ista sunt, quae inquinant hominem . Et ideo necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. Quo igni? illo profecto quo dicit Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut accendatur . Post pauca autem refertur de civitate. Idcirco dicbon, ut de Hesebon, et flamma de civitate Seon, et devoravit