comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiam prouideant qui in terrenis negotiis uacan
Quatinus ueluđ lumine oculorum pes ambul&
Etrursum quicquid terrenis negotiis inpletiaguađ
Hoc ad malorum utilitatem referant utpescuius
uia prospicitur nonsibi tantum modo: sed &uã
oculis gradiatur. Dumitaq sibi inuicem alter¬
na edministratione conueniunt miromodo
agitur. ut quia electi quiq uicissimsibi m&
inpendendo quoualent faciunt. eorum fiant
opera &iam quae facere ipsi non possunt. Sed
causis exterioribus quiaptaedeseruiant de sunt.
Debent hi quoq: quis piritalibus seruiunt donis cori
sitatibus in quantum decenter ualent caritatis
condercensione seruire. nectedere animum deb&
si sensus eius contemplationi spiritalium semper in¬
tentus. Aliquando dispensandis reb: minimis
quasiminoratus inflectitur. Quando illud uer¬
bum perquod constat. omã creata ut prode & ho¬
minibus adsupta humanitate uoluit paulo mi¬

Expanded text:
viam provideant, qui in terrenis negotiis vacant, viam provideant, qui in terrenis negotiis vacant, quatenus velut ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem referant, ut pes cujus via prospicitur, non sibi tantummodo, sed etiam oculis gradiatur. Dum itaque sibi invicem alterna administratione conveniunt, miro modo agitur, ut quia electi quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere ipsi non possunt. 45. causis exterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui bonis spiritualibus pleni sunt eorum ssitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulomi
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quibus dignum est tractanda committaNT⁊
conder& tanto ardentius interna penetrar&.
Sitq fit ut & summiuiri magis adspiritalia dona
proficiant. dumeorum mentem resinfimȩ non
conculcant. Etrursum in ecđa ultimis sinebo no
opere non puant duminrebus exterioribus in¬
ueniunt rectaquaeagunt. Scã quippe eccła¬
sic consistit inunitate fidelium sicut corpus nr̃m
unitum ẽ. conpagemem brorum. Alianamq: s̃¬
membra incorpore quaeintuende luci deseruiuNT
Alia quae a terra & actuminime disiunguntur
Oculus quippe luciintenditur. & necȩcari ualeat
apuluere custoditur. Pesuerotunc suum officiũ
secteperagit. cum suscipiendum terrae puluerẽ
Non refugit. Quaetamen corporis membra uicis¬
sim sua sibi officia in perciendo copulantur.
utpes oculis currat & oculus pedi proficiat. Sic¬
itaq sic scã ecđȩ membra debent &officia eẽ dis¬
tincta. & caritate coniuncta: ut sum miui rieoꝵ

Expanded text:
aliis quibus dignum est, tractanda committere. aliis quibus dignum est, tractanda committere. conderet, tanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut et summi viri magis ad spiritualia dona proficiant, dum eorum mentem res infimae non conculcant; et rursum in ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus inveniunt recta quae agant. « Jam quidesic consistit unitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque smembra in corpore quae intuendae luci deserviunt, alia quae a terrae tactu minime disjunguntur. Oculus quippe luci intenditur, et ne caecari valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte peragit, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus pedi prospiciat. itaque sic sanctae Ecclesiae membra debent et officio esse distincta, et charitate conjuncta, ut summi viri eorum
Abbreviated transcription (Latin):
diutores suos paulus aduirtutem sapi¬
entiae. ad linguarum genera. ad prophe¬
tiae quoq: indaganda misteria succen¬
debat dicens. Emulamini spiritalia. magis aut̃
ut prophetetis. Sed quia spiritalia dona non ca¬
perent. si terrenaeos negotia dep̾sis sent. longe¬
eis ante premisit dicens. Contep̃ tibiles quisunt
ixecła. illos constituite adiudicandum Acsia ꝑ¬
tedicat. Quiminoris meriti sunt in ecclesia. &
nullis magnorum donorũ uirtutibus pollent.
Ipsi deterrenis negotiis iudicent. quatenus per
quos magna neq unt. bon aminorit subpleantur
Quos & contẽp tibiles nominat &tamen sapientes
uocat cumdicit: Sic non est sapiens quis quam int̃
quid colligitur nisiut hiterrenas causas exami¬
nent. Qui exteriorum rerum sapientiam per
ceperunt. Qui autem spirita libus doni s ditatis̃.
profecto terrenis nondebent negotiis implicari
Vtdum non coguntur inferiora bona disponere
Sed curandum magopereest uthi quidonis spirita¬
exercitatius ualeant bonis superioribus deseruire

Expanded text:
ditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, ad prophetiae quoque indaganda mysteria succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, dicens: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Ac si aperte dicat, qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: Sic non est sapiens inter vos quisqquid colligitur, nisi ut hi terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapieceperunt? qui autem spiritualibus donis ditati sunt, profecto terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur infeSed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritere, valeant bonis superioribus deservire.
Abbreviated transcription (Latin):
unc fabrica robusta construitur. Cũ prius
Llocus solidus in quoponi fundamentum debeat ꝓ¬
uidetur. Nisiergo antementis leuitas caueatur:
cogitationum in constantia minime uincitur. aquib
alienum paulus sefuisse perhibuit cumdicit. Num¬
quid leuitate usussum: autquȩ cogito secundum car¬
Nem cogito : utsit apudme . ẽ. & non : Acsia pertedicat
Idcirco mutabilitatis aura non moueor: quia leuitatis
uitio Nonsubcum bo

Expanded text:
unc fabrica robusta construitur, cum prius locus solidus in quo poni fundamentum debeat providetur. Nisi ergo ante mentis levitas caveatur, cogitationum inconstantia minime vincitur; a quibus alienum Paulus se fuisse perhibuit, cum dicit: Nunquid levitate usus sum, aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sit apud me, est, et non? Ac si aperte dicat: Idcirco mutabilitatis aura non moveor, quia levitatis vitio non succumbo
Abbreviated transcription (Latin):
conseruanda est quȩ dicere potest. Benedicanimamea
dno qui sanat om̃s infirmuates tuas. &dequa scriptu mẽ
Misit uerbum suũ & sanauit eos. Sp̃s quoq in teger est in nob̾
conseruatꝰs quando nonerramus inspiritalib: seduiuim
salomone dicente. Tuautẽ describeea tripliciter in
scientia & cõsilio ut respondes uerbo ueritatis his qui
ꝓponunt tibi Triplex in cordenrõ discriptio & regula¬
scripturarum ẽ. Prima ut intellegamus eamiuxta
historiã. Secunda iuxta tropologiam. tertia iuxta
intellegentiam spiritalem . In historia eorum quȩscrip¬
ta s̃ ordo seruatur. Intropologia delittera admaiora con¬
surgimus. Et quicquid in operib: populi carnalit̃ factũ
est iuxta moralem interpretamur locum &udanimȩ
nrȩ emolum̃ta conuertim. Inspĩtali. se topia

Expanded text:
conseruanda est, quae dicere potest: benedic, anima mea, conseruanda est, quae dicere potest: benedic, anima mea, dominum, qui sanat omnes infirmitates tuas, et de qua scriptum est: misit uerbum suum et \' sanauit eos. spiritus quoque in nobis integer conseruatur, quando non erramus in spiritalibus, sed uiuimus Salomone dicente: tu autem describe eatripliciterin consilio et scientia, ut respondeas uerba ueritatis his, qui proponunt tibi. triplex in corde nostro descriptio et regulascripturarum est: prima, ut intellegamus eas iuxta historiam, secunda iuxta tropologiam, tertia iuxta intellegentiam spiritalem. in historia eorum, quae scripta sunt, ordo seruatur; in tropologia de littera ad maiora consurgimus et, quicquid in priori populo carnaliter factum est, iuxta moralem interpretamur locum et ad animae nostrae emolumenta conuertimus; in spiritali θεωϩία a
Abbreviated transcription (Latin):
ima &corpus indiednĩ conseru&. Corpus si singulorũ
iorum utatur officiis. uerbi gratia sio per&ur manꝰ
ul& oculusuideat auris audiat. dentescibos molamt
diuiauius coquat. aluus digerat. autsinulla membrorũ
sidueniat cum omniũ corpora morte dissolutasint.
dit quidamuolunt reꝑtafuerint ad huc spiranna
tes debilitates suas & maximȩ martrrum & eorum
u proxpĩ nomine ueloculos effossos lamputatas nares
ł abscisas manus habent. Ergo integrũ corpus ẽ. de quo
diximus in alia questione & non tenens capud exquo om¬
ne corpus connexũ atq conpactum accipit augmentũ
administrationem xp̃r. hoccorpus ecclesiaẽ. Et quicũq
huius corporis tenuerit capud & c&era membra seruaue¬
rit habebit integrũ corpus quantum potest recipere hu¬
mananatura. luxta hunc modum & animȩ integritas

Expanded text:
ima et corpus in die domini conseruatur. corpus, si singulorum ima et corpus in die domini conseruatur. corpus, si singulorum membrorum utatur officiis, uerbi gratia, si operetur manus, pes ambulet, oculus uideat, auris. audiat, dentes cibos molant, stomachus concoquat, aluus digerat aut si nulla membrorum us corpus inueniat, cum omnium corpora aut morte dissoluta sint aut, si, ut quidam uolunt, reperta fuerint adhuc spirantia, habeant debilitates suas, et maxime martyrum et eorum, qui pro Christi nomine uel oculos effossos uel amputatas nares uel abscisas manus habeant? ergo integrum corpus est, de quo diximus in alia quaestione, et non tenens caput, ex quo omne corpus conexum atque conpactum accipiat augmentum in administrationem Christi. hoc corpus ecclesia est et, quicumque huius corporis tenuerit caput et cetera membra seruauerit, habebit integrum corpus, quantum potest recipere humana natura. iuxta hunc modum et animae integritas
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃. Aliifides in eodem spũ. Alii gratia sanitatũ. Alii
ꝓph&ia. Aliidis cretio spirituũ. Om̃a autem hȩc operat᷑
unus adq idem sp̃s diuidens singulis prout uult. de hoc
spũ nea se aufer&ur rogabat dacuiddicens. Spm̃ scm̃tuũ
neauferas ame. Quiquando aufertur non in substantia
sui sedeiaquo aufertur extinguitur. Egoputo unum atq
idem significare . sp̃m nolite extinguere & quod in alio loco
scribit. spũ feruentes. In quo enĩ feruor sp̃s multi plicat
ȩ quitatem & caritas rigore non tepescit in hoc sp̃s nequaquã
Sextinguit. Dsigitur pacis sc̃i fic& uos ꝑomã ł in omnib siue
plenos atq ꝑfectos. hoceni magis onote aeic sonat. Ds
eni ppellatur pacis quia ꝑ xpm ei re conciliatisumus. qui ẽ
Fex nr̃a qui fec̃ utraq unũ. Qui& in alio loco paxdi dñ supe¬
ans omirem sensum quȩcus todit corda cogitationesq scõrũ.
Ui autem scĩficatur siue ꝑfectus ẽ in omnib: in hoc & sp̃s &¬

Expanded text:
lii prophetia, alii discretio spirituum. omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus diuidens singulis, prout uult. de hoc spiritu, ne a se auferretur, rogabat Dauid dicens spiritum sanctum tuum ne auf eras a me. qui quando aufertur, non in substantia sui, sed ei, a quo aufertur, extinguitur. ego puto unum atque idem significare: spiritum nolite exiting uere et, quod in alio loco scribit: spiritu feruentes. in quo enim feruor spiritus multiplicata iniquitate et caritatis frigore non tepescit, in hoc spiritus nequaquam extinguitur. deus igitur pacis sanctificet uos per omnia uel in omnibus siue plenos atque perfectos; hoc enim magis ὁλοτελει̃ς sonat. deus autem appellatur pacis, quia per Christum ei reconciliati sumus, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum, qui et in alio loco pax dei dicitur superans omnem sensum, quae custodit corda cogitationesque sanctorum. qui autem sanctificatur siue perfectus in omnibus est, in hoc et sp
Abbreviated transcription (Latin):
pradexerat sp̃m nolite exibngnot uods fue nt intellec¬
tum statim sciemus quisistesit spĩ. quicum anima & corpore
indie cduentus dñi coiseruandis ẽ. Qui senim possit cre¬
dere quodinstar capnis quȩ ex uncta desinit ee quod fu
& singulos ꝓph&as dicere poterat hȩcdic̃ dñs. Et nunc
in ecđa ꝑagabum loquitur. hȩcdicit sp̃s sc̃s. Diuisio¬
nes autem donorũ s̃. idem uero sp̃s. & diuisiones opera¬
autem datur manifestatio sp̃s adid qđ expedit. Ali ꝓspim

Expanded text:
pra dixerat, spiritum nolite extinguere : quod si fuerit intellectum, statim sciemus quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die adventus Domini conservandus est. Quis enim possit credere, quod instar flammae, quae extincta desinit esse quod fue singulos prophetas dicere poterat: haec dicit dominus, et nunc in ecclesia per Agabum loquitur: haec dicit spiritus sanctus. diuisiones autem donorum sunt, idem uero spiritus, et diuisiones autem
Abbreviated transcription (Latin):
atientia uera est aliena mala aequanimiter
perpeti. Contraeum quoq quimala in rogat
Nullo dolore morderi. Nam quisic mala proxi¬
mi portat ut tamen tacitus doleat & tempus digne
retributionis quaerat: patientiam non ex hib&
toler&. Benigna uero est utipsos &iã quos post&
am&¬

Expanded text:
atientia vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore morderi. Nam qui sic mala proximi portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet,toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat am
Abbreviated transcription (Latin):
nis rennuit . plerumq & adperfidiȩ uoraginẽ
ruit. Vnde benepaulus plebis israhelitice dap̃na
conspiciens utimmi nentia ab auditoribus mala
conpescer& curauit exordine trans acta narrare
dicens. Neq ido latrȩ efficiamini sicutquidam
quem ad modum scriptumest. Sedit populus man¬
ducare &bibere &surrexer̃ ludere. Esus quippe
motusq: aedlusum impulit. lusus adidolatriam
trax̃. Quia siuanitatis culpa nequaquam incaute
conpescitur ab iniquitate protinus mens incauta
deuoratur. Salomone ad testante quiait. qui mo¬
dica spernit. paulatim decidit. Sienĩ curare parua
neglegimus. Insensi biliter seducti. Aud enter &iã
maiora perp&ramus.

Expanded text:
nis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem nis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidameorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus.
Abbreviated transcription (Latin):
uobus inquit modis cruxtollitur. Cũ¬
aut perabstinentia afficitur corpus aut
per conpassionem proximi affligiturani
mus. Pensemus qualiter utroq modo paulus
crucem suam tulerat quidicebat Castigo corp
meum & inseruitutem redigo Nefortealiis pre¬
dicans Ipsere probus efficiarꝰ Ecceinaf flictio¬
ue corporis audiuimus crucem carnis audiam
nunc in compassionem proximi crucem mentis
Ait quis infirmatur & ego non infirmor. Quiscax¬
dalizatur &ego nonuror Perfectus quippepre¬
dicator utexemplum dar& abstinentiae. crucẽ
portabat in corpore. & quia in se habebat damna
infirmitatis alienȩ cruaem portabat in corde
Irius perleuia delicta defluimus utusu cunc¬
ta leuigante Nequaquã post committere. &iã
graui ora timeamus : Nam dummoderari lingua
otiosa uerba neglegit more inolitȩ remissio¬
nis capta Audax ad noxia prorũpit. Dumgu¬
la ein cũbitur. ad leuitatis protinus insaniam pro¬
ditur Cumq mens subigere delectationem car¬

Expanded text:
uobus videlicet modis crux tollitur, cuaut per abstinentiam corpus afficitur, aut per compassionem proximi affligimus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in cordeprius per levia delicta defluimus, et usu cuncta laevigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur. Cumque mens subigere delectationem car
Abbreviated transcription (Latin):
testis estut& si audire is quidocetur noluerit doo¬
tortamen prozelo quod exhib& deauditoris negle¬
gentia reus nonsit. Murum ergo ferreum int̃
se & ciuitatem ponit: qui a inultionis tempore
inde doctor ad ap̃nationis periculo munitur.
Vndenunc pertelum custodiȩ cordis frixuram
patitur. Nullum qui ppe omni potentidõ ta¬
leest sacrificium: qualeest zelus animarum.
Hincenĩ psalmista ait. Zelus domustuȩ comedit

Expanded text:
testis est? ut etsi audire is qui docetur noluerit, doctestis est? ut etsi audire is qui docetur noluerit, doctor tamen pro zelo quem exhibet de auditoris negligentia reus non sit. Murum ergo ferreum inter se et civitatem ponit, quia ultionis tempore inde doctor a damnationis periculo munitur, unde nunc per zelum custodiae cordis frixuram patitur. Nullum quippe omnipotenti Deo tale est sacrificium, quale est zelus animarum. Hinc enim Psalmista ait: Zelus domus tuae comedit
Abbreviated transcription (Latin):
uia ferrum fortem & allum ẽ. & in sar¬
taginecibus frigitur. Quid persar¬
emferream. Nisi spiritalis zeli fortis
frixura signatur᷑ Om̃is quippe spiritalis te¬
lus doctoris animum frigit. qui aual decruciat᷑
Pumin firmos quosq aeterna deserere & reb:
temporalibus delectari conspicit. Quambene
paulus sartaginem ferream sumpserat. Cumze¬
lo animarum cruciatus dicebat. Quis infir¬
matur & ego nonin firmor. quis scandalitatur
& ego non uror. Ipsumsuum corquod animatu
zelo succenderat. quid aliud quam sartaginẽ
fecerat in quo amore uirtutum contrauitia
ardebat : Quod enĩ urebatur sartagoerat. In¬
ardes cebatenĩ & quoquebat quia incendebat᷑
a maritudine seduirtutum alimenta prepara¬
bat ex sua afflicta cogitatione: sed quidest quod
candem sartaginem propheta interse &ciuitatẽ
murum ferreum ponit.nisi quod eisdem fortis telus
quinunc inmente doctoris agitur. indie extremi
iudicu intereum &animam quam auitiis relatꝰ

Expanded text:
uia ferrum forte metallum est, et in sartagine cibus frigitur, quid per sartaginem ferream, nisi spiritalis zeli fortis frixura signatur? Omnis quippe spiritalis zelus doctoris animam frigit, quia valde cruciatur dum infirmos quosque aeterna deserere et rebus temporalibus delectari conspicit. Quam bene Paulus sartaginem ferream sumpserat, cum zelo animarum cruciatus dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Ipsum suum cor quod animarum zelo succenderat, quid aliud quam sartaginem fecerat, in quo amore virtutum contra vitia ardebat? Quod enim urebatur, sartago erat. Inardescebat enim et coquebat, quia incendebatur amaritudine, sed virtutum alimenta praeparabat ex sua afflicta cogitatione. 30. Sed quid est quod eamdem sartaginem propheta inter se et civitatem murum ferreum ponit, nisi quod idem fortis zelus qui nunc in mente doctoris agitur in die extremi judicii inter eum et animam quam a vitiis zelat
Abbreviated transcription (Latin):
tiẽ mihi scribere uobis. Scio enĩ proptum animũ
urm proquo de uobis glorior apud machedonas.
latio prouocauit plurimos. De quibus rursus
ait. Qui non solum facere. sed uelle caepistis ab
anno priore. Inquibus enim nontam opera quã
pia uota requi rebat: In eis proculdubio plus lau¬
dat piauota quamopera. Notandum tamen ẽ
quia ab& in properium haecipsa consolatiocũ dr̃
ab anno priore. Bonum quidem sed tarde feceranT
atq ideo hoc magister nonsine rep̃hensione lauda¬
bat. Medicus quippeest medicamentum uulneri
apponit. quo & eaquȩ purgatas refou &. & eaquȩ
putrida Inueniuntur mord&¬

Expanded text:
tia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum tia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestrum, pro quo de vobis glorior apud Macedonas, qlatio provocavit plurimos . De quibus rursus ait: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . In quibus enim non tam opera quam pia vota requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum tamen est quia habet improperium haec ipsa consolatio, cum dicitur: Ab anno priore. Bonum quidem, sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est, medicamentum vulneri apponit, quod et ea quae purgata sunt refovet et ea quae putrida inveniuntur mord
Abbreviated transcription (Latin):
ueremagister gentium suaneglegens aliena cu¬
rans in pleuit quodpredi cauerat Nemo quod
suum᷑ quȩrat sed quod alterius. & nonquas ua
s̃ singuli cogitantas sedea quaealiorum. Quan¬
ta itaq: ista mansu &udinis uirtus est quanta
tranquillitas sp̃s : Quis autem nr̃m siunum huĩ
mundi diuitem adomni potentis dĩ seruitium
conuertisse seq egere conspicer& &illum sibi
uitae subsidia non prebere : Non protinus decĩ
uita disperas s& Quis non in cassum laboras se
sedicer& : quis non ab eis exortatione obmutes¬
cer& quem insem & ipso primum ferre fructũ
bonioperis nonuider& : sed paulus permansue¬
tudinem In uirtutum uertice solidatus perstitit
predicauit dilex̃ & bonum quod coeperat ex¬
pleuit. Atq portando & persistendo discipulori
corda admisericordiam perduxit. Nam eorum
profectũ postmodũ scireseindicans in eademapła
scribit. Deministerio quod fit inscõs. exabundan¬

Expanded text:
vere magister gentilium, sua negligens, aliena cuvere magister gentilium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius. Et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum . Quanta itaque ista mansuetudinis virtus est? Quanta tranquillitas spiritus? Quis autem nostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, seque egere conspiceret, et illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? Quis non incassum laborasse se diceret! Quis non ab ejus exhortatione obmutesceret, quem in semetipsum primum ferre fructum boni operis non videret? 13. Sed Paulus per mansuetudinem in virtutum vertice solidatus perstitit, praedicavit, dilexit, et bonum quod coeperat explevit, atque portando et persistendo discipulorum corda ad misericordiam perduxit . Nam eorum profectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos ex abundan
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s predicare & panem carnis non accipere. Corda
audientium dediuitus aeternis instruere. &inter
eosdem discipulos fideles & habundantes fame
laborare. Intersatiatos pati in opiam. Nec tamen
quod patiebatur dicere. quae patiebatur non di¬
cere. Nec tamen dolere uidere dura erga secorda
auditorũ tenacium necap̃ dicationedesistere.
Namsicut apłorum acta testantur anno & sex men¬
sibus continuȩ Ineadem ciuitate predicauit
Cumq ab eisdem corinthiis. recessiss&: adeos postmo¬
dum scribit quod apud eos positus pertulit
Nequod erga eum factum exbonauoluntate non
fuerat fier& exiussione. Et tum in notescer&
eorum miseri cordia  remaner& uoluntas ignota
Quar eautẽ hoc postmodum longepositus scribit
Neomnimodo discipuli incorrectremanerent:
quale magistro intenacia fuerant : Alus quoq
fratribus tales non essent: uere& in hoc paulus

Expanded text:
spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, nec a praedicatione desistere. Nam sicut apostolorum Acta testantur, anno et sex mensibus continue in eadem civitate praedicavit . Cumque ab eisdem Corinthiis recessisset, ad eos postmodum scripsit quod apud eos positus pertulit nquam dixit? Ne scilicet quod erga eum factum ex bona voluntate non fuerat, fieret ex jussione; et cum innotesceret eorum misericordia, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales magistro in tenacia fuerant, aliis quoque fratribus tales essent. Vere in hoc Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
ensemus si possumus paulus a postolus quitan¬
tum patiens interpersecutores quantum man¬
suetus in discipulos fuerit. certe corinthum ue¬
niens abi dolorum seruitio corinthios retraxit: quis
ẽ& uerus ds̃ in notuit aeternȩ eis uitae gaudia p̃¬
dicauit. & cum magnam multitudi nem populi infi¬
decolligis s̃ & tantam illic in opiam pertulit utuic¬
tus sui graui necessitate laborar&. & panem terraȩ
adiscipulis nonaccepit quibus panem caelip̃¬
dicauit. Insis tebat uerbo prouita audientium. In¬
terris quoq aliis eistipendia adis cipulis mittebant᷑
ut corinthiis predicare sufficer&. Ipsequi ppe cideos¬
dem corinthios per epłam loquitur dicens. Cum
essem apuduos &egerem nulli onerosus fui. Nam
quod mihi deerat suppleuer fr̃s qui uener᷑ amace¬
donia quib: ad magnum In properium premi¬
sitdicens. alias ecclesias expoliaui accipiens stipen¬
dium adminis terium ur̃m. Pensemus ergo sipos¬
sumus. Cuius hoc mansu&udinis fuerit. panem

Expanded text:
ergo, si possumus, Paulus apostolus, qui tantum patiens inter persecutores, quantum mansuetus inter discipulos fuerit. Certe Corinthum veniens, ab idolorum servitio Corinthios retraxit, quis esset verus Deus innotuit, et aeternae eis vitae gaudia praedicavit. Et cum magnam multitudinem populi in fide collegisset, tantam illic inopiam pertulit, ut victus sui gravi necessitate laboraret. Et panem terrae a discipulis non accepit, quibus panem coeli praedicavit. Insistebat verbo pro vita audientium, interris quoque aliis stipendia ei a discipulis mittebantur, ut Corinthiis praedicare sufficeret. Ipse quippe ad eosdem Corinthios post per Epistolam loquitur, dicens: Cum essem apud vos, et egerem, nulli onerosus fui; nam quod mihi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia . Quibus ad magnum quoque improperium praemisit, dicens: Alias Ecclesias spoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem
Abbreviated transcription (Latin):
considerasti. Tatitudonamq bonorum interiorẽ¬
& nequaquã conprehenditur nisi caute conside¬
r&ur. Nam plerumq: eos exterius in opia humi¬
liatpenȩ cruciatus angustat. Sed tamen interhȩc
semꝑ interior fortitudo usq adspiranda caelestia
dilatat. Angustati apłi exterius fuerant qui fla¬
gella sustinebant. Sed in magnastabant intus
latitudine liberi: quiapud se hȩc eadem flagella
latitudinem inter angustias paulus inuenerat
quidicebat. Scireautẽ uos uolo fr̃s qui aquae
circames magis ad profectum uener̃ euangelii
lta utuin cula mea manifesta fierent in omni p̃¬
torio : Hanclatitudinem dauid inter angustias
obtinebat dicens. In tribulatione dilatastime

Expanded text:
antur.---Latitudo namque bonorum interiorum nequaquam comprehenditur, nisi caute consideretur. Nam plerumque eos exterius inopia humiliat, poenae cruciatus angustat; sed tamen inter haec semper interior fortitudo se usque ad speranda coelestia dilatat. Angustati apostoli exterius fuerant, quando flagella sustinebant; sed in magna stabant intus latitudine liberi, qui apud se haec eadem flagella latitudinem inter angustias Paulus invenerat, qui dicebat: Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt magis ad profectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in omni praetorio . Hanc latitudinem David inter angustias obtinebat, dicens: In tribulatione dilatasti me
Abbreviated transcription (Latin):
unt non nulli quidum plus sapere quam
necesse ẽ. student a proximorum pace resi¬
liunt dum eos uelut hebetes stultosq: contemnuNT.¬
Vnde perseueritas am mon& dicens. hab&einuo¬
bis sal. & pacem hab&e interuos. Vtquisquis
habere sal sapientiae stud &. cur& neces seest
quatinus a pace concordiȩ num qua mrecedat᷑.
Quod uero dehis duabus uirtutibus diximus. hoc
omnib: & scĩ moniam. sin equanemo udebit dm̃.
quia autem nil s ͫͤ concordia dõ placeat. Ipsa ps
seueritas demonstrat dicens. si offeres munus pu
adaltare &ibi recordatus fueris quia fraterꝗ

Expanded text:
unt nonnulli, qui dum plus sapere quam necesse est student, a proximorum pace resiliunt, dum eos velut hebetes stultosque contemnuntUnde per se Veritas admonet, dicens: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos . Quisquis habere sal sapientiae studet, curet necesse est, quatenus a pace concordiae nunquam recedat. Quod vero de his duabus virtutibus diximus, hoc omnibus et sanctimoniam sine qua nemo videbit Deum. Quia autem nihil sine concordia Deo placeat, ipsa per se Veritas demonstrat, dicens: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater
Abbreviated transcription (Latin):
tille interior homo exteriorẽ istũ fticit
sua uita uiuentẽ et defontenature suae anima
inrigando sicrursus &terior ꝑcorrup¬
telã mortiferȩ materiae suae. illũ sicupidita¬
tib in licitis inligarit occidit. et cũ alt̃ naturȩ
uid ectt̾ alterius transit inuictoris unusquisq
ut carnalem animã caro uictrix ei efficiat.
Deniq cũ dñs diluuio delere humanũ genus
cogitar& iratus. Ñ ꝑ manebit inquit sp̃sms

Expanded text:
ille interior homo exteriorem istum facit sua vita viventem, et de fonte naturae suae animat irrigando; sic rursum exterior per corruptelam mortiferae materiei suae, illum si cupiditatibus illicitis alligarit, occidit. Et cum alter naturae videatur alterius, transit in victoris unusquisquecarnalem animam caro victrix ejus efficiat. Denique cum Dominus diluvio delere humanum genus cogitaret iratus: Non permanebit, inquit, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
liter interior pateat. sapientiã loquimur interper¬
fectos. Videamus utrum ipsa eademsit porta inte¬
rior & exterior Sapientibus &insipientibus de¬
bitorsum. Quirursum dicit. Siuemente excedi¬
musdõ siue sobrii sumus uobis: In hoc enĩ quod con¬
templando & loquendo sacpientibus mente exce¬
dit. porta in terior ẽ: In hoc uero quod paruulus so¬
briȩ in predicatione setemperat. & quanta ebrie
tate sp̃s infundatur inmente. Cum predicat non
ostendit. exteriorem portam seesse manifes tat
Ipsi itaq: & exteriores portȩ nobis sunt &interiores
Quaenos in primo aditufidei spei atq caritatis insti¬
tuunt & cumiam proficientibus caelestis regni
mysteria predicant persubtiliorem sensum nobis
ad interiora perducunt

Expanded text:
liter porta interior pateat: Sapientiam loquimur inter perfectos . Videamus utrum ipsa eadem sit porta interior et exterior: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Qui rursum dicit: Sive mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis . In hoc enim quod contemplando et loquendo sapientibus mente excedit, porta interior est; in hoc vero quod parvulis sobrie in praedicatione se temperatate spiritus infundatur in mente cum praedicat non ostendit, exteriorem portam se esse manifestat. Ipsi itaque et exteriores portae nobis sunt et interiores, quae nos et in primo aditu fidei, spei atque charitatis instituunt, et cum jam proficientibus coelestis regni mysteria praedicant per subtiliorem sensum nos ad interiora perducunt
Abbreviated transcription (Latin):
uersus principatus aduersus potestates aduersus
huiꝰ mundi rectores tenebrarũ istarũ aduersus
sp̃italia nequitiae incelestibus ⁊ hos. uii aduersa¬
rios qui contrascõs semꝑ dimicabant xp̃s obpres¬
sit adueniens. et dehis psalmis tac̃ geminat: Sup
ongũ ẽ nuncdicere qđ uirtus diaboli ł maximesit
bitui ponã suꝑ tronũ tuũ. Etillud apłi. adhuc enĩ
in lumbo patrissui abrahȩ eratleui. quandoiuit iN
occursũ abrahã melchi sedech. et qđ ioħs tonapel¬
licia cingit᷑. Et qđ a salucitore discipulis imperatur
Sint lumbiur̃ accincti et apłs adephesios Stateer¬
go accincti lumbos uros inueritate: licet eñi accincti
plurimũ praest& uitȩ c̃tinentia suꝑ mortificatione
lumboꝵ tam̃ nihilita eos mortificat ut cognitio ueritatis:

Expanded text:
ersum potestates, adversum mundi hujus rectores tenebrarum istarum, adversum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hos quatuor adversarios, qui contra Sanctos semper dimicabant, Christus oppressit adveniens. Et de his Psalmista congeminat: Super ongum est nunc dicere, quod virtus diaboli vel maxime sitbi tui ponam super thronum tuum . Et illud Apostoli: Adhuc enim in lumbo patris sui erat Abrahae, Levi, quando ivit in occursum Abraham Melchisedech . Et quod Joannes zona pellicea cingitur , et quod a Salvatore discipulis imperatur: Sint lumbi vestri praecincti . Et Apostolus ad Ephesios: State ergo accincti lumbos vestros in veritate : licet enim ἄσκησις plurimum praestet, et vitae continentia super mortificatione lumborum: tamen nihil eos ita mortificat ut cognitio veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uid inquit sepulchrinomine. Nisi con¬
tẽplatiua uita signatur : quaenos quasi
adhoc mundo mortuos sepelit. dum a terre¬
nis desideriis susceptos in intimis abscondit.
Abexteriore quippe uitamortui &iam sepulti
percontem plationem fuerant. Dequibus pau¬
lus dicebat. Mortui enim estis. &uitaurã abs¬
conditaẽ tumxpõ indõ. Actiua quoq uita¬
sepulchrũ ẽ. Quia a prauis nos operibus mor¬
tuos tegit. sed per contem platiua perfectȩ
sepelit qui a acunctis mundi actionib fundi¬
tus diuidit.

Expanded text:
uid enim sepulcri nomine, nisi contemplativa vita signatur, quae nos quasi ab hoc mundo mortuos sepelit, dum a terrenis desideriis susceptos in intimis abscondit? Ab exteriori quippe vita mortui etiam sepulti per contemplationem fuerant, quibus Paulus dicebat: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit.
Abbreviated transcription (Latin):
Numerianus dix̃ . Lupustibiuisussum & ñrex biothanate Babil¬
las dix̃ . Scđmindulgentiuã dĩ esrex pp̃t̃ peccatanra ut uł sicuer¬
tempnis. qui tibi hanc cũni hilesses dedit potefiatẽ utesses qđ ñ eras¬
quo cognosceres eũ : & tu e contrario in ira ꝓuocas eũ. &creatura s ei
magis quã eum qui ẽ creator omniũ adoras : Numeriand. Deleras
in iurias nob̵ irrogas uguiergodiicreature tibi. ẽe uidentur :
babillas dix̃ . Operamanuum hominũ s̃ inuenta asatana: quiꝑ inui¬

Expanded text:
Numerianus dixit. Lupus tibi uisus sum .| et non rex biothanate. Babillas dixit secundum indul| gentiam dei es rex . propter peccata nostra . ut uel sic uero quem| tu contempnis. Qui tibi hanc cum nihil esses dedit potes| tatem . ut essis quod non eras+ cognusceres eum et tu| in iram prouocas eum . et creaturas eius magis quam eum .| qui est creator omnium adoras Numerianus dixit deleras .| iniurias nobis inrogas . magni ergo dii creaturae tibi esse| uidentur. Babillas dixit . opera manuum sunt inuenta| a satanan. Qui per inui
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus aũt babrllas ep̃s. cuius catholi ȩ ecłe ut boñ pastor
ouium suarũ audiens uelle in gredi numerianum ȩcłam : eleuans uo¬
cem suã dix̃ ad plebem : Filiolimei : stabiles esiote in side &orate
sin eces satione: Minatur enim lupus in gredi in ouiledñi: quẽ¬
dñsihs xp̃s expectantib: uob hab& confundereꝰ. Ipse uero egres¬
sus foras : expectabat eum Adueniente numeriano & uolentsin
dñi ñ poteris homo sacrilegus &inmundus introire : Nidensuero fi¬
duciũ uiri numerianꝰ timens &ã famã maximã q̃eratdeeo : iussit
hominum quid tibiui sum ẽ. uolenteme in gridi eccłam d ñi ꝓbuiã
habeo suꝑ om̃s homines : non effugies manus meas : Uolo enĩuidere
neuero placuit dõ inme : ut constituer& mepastorẽ plebsuȩ Vn¬
de cum uidissem lupum uenieniẽ & uolentẽ in gredi in ouiledñi: fes¬

Expanded text:
Beatus autem babyllas| episcopus eius catholicae eclesiae . ut bonus pastorum| ouium suarum . audiens uelle ingredi numerianum ecclesiam .| eleuans uocem suam dixit ad plebem. Filioli mei stabiles esto| te in fide et orate sine cessatione . minatur enim lupus in| gredi in ouilem istus expectantibus uobis .| habet confundere. Ipse uero egressus foras . expectabat eum.| Adueniente numeriano et uolente iecclesiam| domini non poteris homo sacrilegus et inmundus introire. Videns| uiro fiduciam uiri numerianus . timens etiam famam ma| ximam quę erat de eo . iussit hominum quid tibi uisum est . uolente me ingredi ecclesiam| domini habeo super omnes homines . non| effugies manus meas . uolo enim uidere ne uero| placuit deo in me . ut constitueret me pastorem plebis suae .| unde cum uidissem lupum uenientem . et uolentem ingredi| in ouilem
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit: eẽ sibi iniudicia repositam coronã
dicit. eamq: sibi in illadie red disperat potius
quam donari: profecto pat& quia iudicium
cantat quod uenire desiderat. Unde &iam sub¬
dit. Nonsolum mihi sed & his quidiligunt
aduentum eius. Nemo enĩ aduentum iudi¬
cis diligit. Nisi qui se habere causam iniudicio
bonam nouit. Corum ergo corda quiaduentũ¬
iusti iu dicis diligunt. gazo philatia cantorũ
sunt quia perpresũptionem gratiae &uitȩ
peruirtutes scĩ desiderir cantant iustiiu dicii
quod om̃s in iusti pertimescunt.

Expanded text:
servavit, esse sibi in judicio repositam coronam servavit, esse sibi in judicio repositam coronam dicit, eamque sibi in illa die 1421 reddi sperat potius quam donari, profecto patet quia judicium cantat, quod venire desiderat. Unde etiam subdit: Non solum autem mihi, sed et his qui diligunt adventum ejus . Nemo enim adventum judicis diligit, nisi qui se habere causam in judicio bonam novit. Eorum ergo corda qui adventum judicis diligunt gazophylacia cantorum sunt, quia per praesumptionem gratiae et vitae, per virtutes sancti desiderii cantant justi judicium, quod omnes injusti pertimescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
i sericordiam inquit &iudicium cantabo
tibi dnẽ. Miseri cordiam dni quapecca¬
ta laxantur cantare &iam peccator deb&. Idẽ
hanccum gaudio dicere atq sperare: sed quis
ita iustus ẽ. ut eius sibi aeternum iudicium
antementis oculos reuoc& & non contremes¬
cat: Ac potius uenire ad illud examentati
iudicis prȩsumat festin& & gaudeat. Quis¬
quis ille est magnus ẽ. quia iam misericor¬
diam dnĩ &iudicium cantat. Cantat quippe¬
iudicium ad quod intrare non trepidat. sit
ergo mens illius gazophilatium cantorum ut
per diuitias miseri cordiae quas accepit. lactus
pergat adiudicium quodiam non pertimes¬
gazo philacium cantoris. forsitan & ipseiu¬
dicium cantat. Quid &enimdicit. Ego enĩ
lam delibor &tem pus meae resolutionis ins¬
tat. Bonum certamen certaui cursũ consũm aui
fidem seruaui. dereliquo reposita est mihi coro¬
Na iustitiae quam redd& mihi dñs in illadie
iustus iudex. Quilaborum suorum conscius
memor certaminis quod egit memor fidei quã

Expanded text:
isericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . 6. Misericordiam Domini, qua peccata laxantur, cantare etiam peccator debet, id est hanc cum gaudio dicere atque sperare. Sed quis ita justus est, ut ejus sibi aeternum judicium ante mentis oculos revocet, et non contremiscat, ac potius venire ad illud examen tanti judicis praesumat, festinet, et gaudeat? Quisquis ille est, magnus est, quia, jam misericordiam Domini et judicium cantajudicium, ad quod intrare non trepidat. Sit ergo mens illius gazophylacium cantorum, ut per divitias misericordiae quas accipit laetus pergat ad judicium, quod jam non pertimesgazophylacium cantoris. Forsitan et ipse judicium cantat. Quid etenim dicit? Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Qui laborum suorum conscius, memor certaminis quod egit, memor fidei quam
Abbreviated transcription (Latin):
arca quanta describitur eẽ ãnimalia
tanta & tot cũ mansiunculis conuenien¬
tiũ sibi & esciseorũ ferre potuerit
Hanc questionẽ origenis soluit. cubito
geo metrico assereñs cubitũ geo metri¬
Non noe colligente sed dõ iubente sic̃
dictũ ÷ in prima creatione ad dux̃ ea ad adã
ut uideret quiduocaretea: sic diuinonutu
coacta animalia spontẽ p̃finitonumero
ueniebant ad arcam.
debetsi in arca essent annon uł desectili¬
bro xv deciuita tedĩ ita soluit: Quaeriso¬
let deminutissimis bestiis non solũ qua¬
les sunt mures & stiliones: uerũ &iam
quales locustȩscarabei muscȩ Deniq
& pulices ut rũ non ampliores numerii
arca illa fuer̃ quãq: ẽ definitꝰ cũ hocim¬
peraretds̃: Prius ammonendi sunt quos
haec mouent sic accipiendũ quoddictũ ÷¬

Expanded text:
arca describitur esse, ut animalia arca describitur esse, ut animalia tanta et tot, cum mansiunculis convenientibus sibi et escis eorum, ferre potuerit?-- Resp. Hanc quaestionem Origenes solvit cubito geometrico, asserens cubitum geometrim ?-- Resp. Non Noe colligente, sed Deo jubente. Sicut dictum est in prima creatione: Adduxit ea ad Adam, ut videret quid vocaret ea . Sic divino nutu coacta animalia, sponte praefinito numero veniebant ad arcam. debet; si in arca essent, an non; vel de sectibilibro XV De Civitate Dei, ita solvit: « Quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, verum etiam quales locustet pulices, utrum non amplioris numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, cum hoc imperaret Deus, prius admonendi sunt, quos haec mouent, sic accipiendum esse quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ginta x decies t̃riginta: sic enĩ humanum
corpꝰ siiacentẽ metieris hominẽ sexies
habet longitudo latitudinẽ & decies alti¬
tudinẽ: Nam longitudo iacentis hominis
auertice usq: aduestigia metienda ẽ & lati¬
tudo a latere usq: inlatus & altitudo addor¬
so aduentrẽ quȩ figura apte xp̃o conueni¬
renoscitur Propt̃ longanimitatẽ omnia
sufferentes fider& amplitudinẽ carita¬
tis & sublimitatẽ speia e ternȩ
VT Adquid fenestra in sũmitate arcȩiubet᷑ fieri :
Vt haberet unde emitterepotuisset aues.
IÑT Quid sibi uult duoduo septena septena¬
& quattuor decim exmundis intelli gere debemus¬
dum introducenda eẽ :
RΡ Nonduo & duo propt̃ quattuor : sed propt̃
masculũ & feminã : nã deinmundis tantũ¬
R̃ Vt haberet noe undehostias dõ immolaret exmundis:
Propt̃ futurũ humanogeneri usũ quȩ ex
sent quae prodeent: quã quae nocerent
IÑT Quaeri eñĩ sol& utrũ tanta capacitate

Expanded text:
ginta, et decies triginta. Sic enim humanum ginta, et decies triginta. Sic enim humanum corpus, si jacentem metiaris hominem, sexies habet longitudo latitudinem, et decies altitudinem. Nam longitudo jacentis hominis a vertice usque ad vestigia metienda est, et a latere usque in latus, et altitudo a dorso in ventrem. Quae figura apte Christo convenire noscitur, propter longanimitatem omnia sufferentis fidei et amplitudinem charitatis, et sublimitatem spei aeternae. Inter. 109. Ad quid fenestra in summitate arcae jubetur fieri?-- Resp. Ut haberet unde emittere potuisset  Al.in sequentibus duo et duo, septena et septent quatuordecim ex mundis animalibus introducenda esse?-- Resp. Non duo et duo propter quatuor, sed propter masculum et feminam. Nam de immundis tantum- Resp. Ut haberet Noe unde hostias Deo immolaret ex mundis.Propter futurum humano generi usum, quia ex sent quae prodessent quam quae nocerent. Inter. 113. Quaeri enim solet, utrum in tanta capacitate
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ t̃radunt fuis sedistinctas: Superio¬
resuero partes quae tricamerata dicunt᷑:
ad habitaculũ primobestiis uł animalib
inmitiorib uel serpentib deputatus eẽ :
ab his uero congrua in superiorib: loca:
mitiorib animantib: stabula fuisse : Supͣ
om̃a uero in excelso hominib: sedem locatã :
ut pote sicut̃ honore & sapientia antecedit
ita & loco cuncta p̃cellere animalia: & sic
quinq: mansiones in ea eẽ intelleguntur.
Prima stercoria : secunda apote charia: R¬
tertia feris animantib: quarta mansue¬
tis : quintã hominibus :
INT Quomodo deostio quod in latere arcae
aedificabat᷑ intellegendũ ÷ :
&̃C̃ Tradunt aũt &iã ostiũ quod ex latere fac¬
tũ legitur eo locifuisse ut inferiora quȩ
dixbi cameratã in frase habere : & quae RT¬
dix̃ tricamerata superiora a loco ostu
appellatasi nt : & inde ingressa uni
sexies enĩ trecentĩ habent intra sequinqua¬

Expanded text:
dicuntur, tradunt fuisse distinctas: superiodicuntur, tradunt fuisse distinctas: superiores vero partes, quae tricameratae dicuntur, ad habitaculum primo bestiis vel animalibus immitioribus, vel serpentibus deputatas esse. Ab his vero congrua in superioribus loca mitioribus animantibus, stabulaque fuisse: supra omnia vero in excelso hominibus sedem locatam; ut pote sicut honore et sapientia antecedit, ita et loco cuncta praecelleret animalia. Et sic quinque mansiones in ea esse intelliguntur; prima, stercorina; secunda, apothecaria; tertia, feris animantibus; quarta, mansuetis; quinta, hominibus. Inter. 107. Quomodo de ostio quod in latere arcae aedificabatur, intelligendum est?-- Resp. Tradunt autem etiam ostium, quod ex latere factum est, eo loci fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata infra se haberet; et quae dixit tricamerata, superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde ingressa animSexies enim trecenti habent intra se quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ imo ad surgentẽ & eis dem paulatim
usq ad sũmũ inangustũ ad tractis inspa¬
tium unius cubiti fuisse collectã: sicenĩ
refert᷑ quod in fundam̃tis trecenticu¬
biti in longitudine & inlatitudine quin¬
quagintũ sint & in altitudine triginta
sed collecta in cacumen angustũ ita
ut cubitũ sit latitudinis & longitudinis:
& uere nulla potuit tã conueniens
& congrua arcȩ species dari: quã ut
sũmo uelut etecto quodã angustocul
in aquis quadrata stabilitate consistens
nec inpulsuuentorũ nec impetufluctuum.
nec inquietudine animaliũ quae intrinse¬
cus erant: aut inclinaripos st aut mergi
tã uero in superioribus. ita ut quinq habi¬
tationũ distinctiones in eaeẽ aduertamꝰ:
inferiora eius loca. stercorib & spur¬
citiis eẽ deputata: neanimalia & p̃cipue
homines fimi fetore uex arent᷑: Huicaũ
superior & contigua cameru : conseruan¬
dispabulis animaliũ deputuret᷑. In osergo
usus inferiores partes quaebicameratȩ

Expanded text:
imo assurgere, et eisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuisse collecta, quia sic refertur, quod in fundamentis trecenti cubiti in longitudine, et in latitudine quinquaginta sint, et in altitudine triginta, sed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitum sit longitudinis et latitudinis ejus. Et vere nulla potuit tam conveniens, et congrua arcsummo velut e tecto quodam angusto culin aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium, quae intrinsecus erant, aut inclinari posset, aut mergi.tam vero in superioribus, ita ut quinque habitationum distinctiones in ea esse advertamus; inferiora 313 ejus loca stercoribus et spurcitiis esse deputata, ne animalia et praecipue homines fimi fetore vexarentur. Huic autem superior et contigua camera conservandis pabulis animalium deputaretur. In hos ergo usus inferiores partes, quae bicameratae
Abbreviated transcription (Latin):
condis. Concordat ergo prophetica a postolicaq
sententia. Qui a & in conprehensibilias dĩiudicia.
& tamen quȩdeoreeius prolati fuerint humanis
labiis pronuntiantur. qm̃sciri ab hominibus & pro¬
lata perd nm̃ poss̃ &occulta non possunt.

Expanded text:
condis. Concordat ergo prophetica apostolicaque condis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hominibus et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt.