comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet sempiterna: in qmruentes ultrasur¬
gere non ualerent. Tali ꝑcussione fe¬
riuntur: de quib salomon ait. Et uir¬
gam dorso inprudentium. Quȩ tune
ꝑsecutorum oculis presentabitur: cum
iuxta librum sapientiȩ in inferno posi¬
ti. ce scorum martyrum quos hic exo¬
sos habuerant glam contuentes: sera
atq infructuosa pęnitudine dicturi
sunt. Hi sunt quos habuimus aliquã-¬
do inderisum: ce insimilitudinem im¬
ꝓꝑii. Nos insensati uitam illorum puta¬
bamus insanam: &e finem illoꝵ sine ho¬
nore. Quomͦ computati sunt inter filios
di: & inter scõs sors illorum ẽ: Et cetera.
Et beniamin ait. Amãtissimus dm̃: ha¬
bitabit confidenter in eo. Legitur enim
ingeneseos. iudam dixisse ad ioseph ine-¬
Gypto de beniamin. Pater tenere diligit
eum. Igitur si intrauero ad seruum tu¬
um patrem nr̃m ce puer defuerit. cum
anima illius ex huius anima pendeat.
uideritq eum non ẽẽ nobiscum: mori¬

Expanded text:
cet sempiterna, in quam ruentes ultra surcet sempiterna, in quam ruentes ultra surgere non valerent. Tali percussione feriuntur, de quibus Salomon ait: « Et virga in dorso imprudentium. » Quae tunc percussorum oculis praesentabitur cum juxta librum Sapientiae, in inferno positi, et sanctorum martyrum, quos hic exosos habuerant, gloriam contuentes, sera atque infructuosa poenitudine dicturi sunt: Hi sunt quos habuimus aliquando in derisum et similitudinem improperii; nos, insensati, vitam illorum putabamus insaniam, et finem illorum sine honore: quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est? et caetera. « Et Benjamin ait: Amantissimus Domini habitabit confidenter in eo. » Legitur enim in Geneseos libro dixisse Judam ad Joseph in Aegypto de Benjamin: Pater tenere diligit eum. Igitur si intravero ad servum tuum patrem nostrum, et ille defuerit, cum anima illius ex hujus anima pendeat, videritque eum non esse nobiscum, mori
Abbreviated transcription (Latin):
si uidic: de quib hic subiungitur. Be-¬
nedic dñe fortitudini eius: &e oꝑa ma-¬
nuum illius suscipe. fortitudim quip¬
pe scor̃um martyrum benedicitur: cũ
eorum inuicta patientia cęlesti gła re-¬
muneratur. Quod ũbis aliis repetisse
uidetur: addendo. & oꝑa manuum
illiꝰ suscipe. Dantur enim eis nunc sin-¬
gulȩ stolȩ albȩ sicut in apocalissi legi¬
mus. beata scilicet animarum letitia:
& in iuditio futuro receptis immorta-¬
lib acpreclarissimis exresurrectione
corporibꝰ fulgebunt ut scͥptura dicit.
&e tanqͣm scintille marundineto dis¬
current: exurentes uidelicet uacuos
mente. & infructuosos oꝑe adũsarios
suos: de quorum pęna mox sequitur.
ꝑcute dorsa inimicorum eius: ce qui
oderunt eum non consurgant. Uide-¬
bantur enim sͥ inpune tot scorum mar¬
tyrum sanguinem fundere: s eis qͣsi
pꝰ dorsum pęna qͣm p̾uidere ñ noue¬
rant parabanitur: dampnatio udeli¬

Expanded text:
psi vidit , de quibus subditur: « Bepsi vidit , de quibus subditur: « Benedic, Domine. fortitudini ejus: et opera manuum illius suscipe. » Fortitudini quippe sanctorum martyrum benedicitur, cum eorum invicta patientia coelesti gloria remuneratur. Quod verbis aliis repetisse videtur addendo, « et opera manuum illius suscipe. » Dantur eis nunc singulae stolae albae, sicut in Apocalypsi legimus, beata scilicet animarum laetitia; et in judicio futuro, receptis immortalibus ac praeclaris ex resurrectione corporibus fulgebunt, ut Scriptura dicit, « et tanquam scintillae in arundineto discurrent . » Exurentes videlicet vacuos mente et infructuosos opere adversarios suos, de quorum poena mox sequitur: « Percute dorsa inimicorum ejus, et qui oderunt eum, non consurgant. » Videbantur enim sibi impune tot sanctorum martyrum sanguinem fundere; sed eis quasi per dorsum poena, quam praevidere non noverant, parabatur, damnatio videli
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓpopulo deprecatus ẽ: & plaga cel-¬
sauit. Aliter: ꝓscõrum orationes quod
ẽ incensum suauissimũ dño: undicta
iuste inminens popło peccanti mitiga¬
tur. Quo enim purius talium mens ab¬
omni t̾renȩ cupiditatis contactu defe¬
cata ẽ. & solis cęlestib desideriis ignita:
eo efficatius eorum oratio iram dĩ mit¬
tigat: quȩ more thimiamatis inconspe¬
ctu dĩ fraglat: & instar mundissimi holo¬
causti. abara pii cordis flamina sc̃e deuo-¬
tionis incęlum subuolat. Hoc autem p̾-¬
cipue scĩs aplĩs & martirib congruit:
quorum orationibꝰ sȩpe ꝓpiciatur ds̃ pec¬
catis populi sui: quiq semet ipsos super
dño obtulerunt. Unde & de ipsis script᷑a
dicit. Tanqm aurum in fornace ꝓbauit
illos: et sicut holocausti hostiam accepit
illos. Istud ẽ altare dĩ. sub quo animas
int̾fectorum ꝓpter uerbum dĩ et testimo¬
nium ih̃u. ioħs clamantes in apocali¬

Expanded text:
tes, pro populo deprecatus est, et plaga cestes, pro populo deprecatus est, et plaga cessavit. Aliter, per sanctorum orationes, quod est incensum suavissimum Domino, vindicta juste imminens populo peccanti mitigatur. Quo enim purius talium mens omni terrenae cupiditatis contactu defoecata est et solis coelestis desideriis ignita, eo efficacius eorum oratio iram Dei mitigat: quae more thymiamatis in conspectu Dei flagrat, et instar mundissimi holocausti, ab ara pii cordis flamma sanctae devotionis in coelum subvolat. Hoc autem praecipue sanctis apostolis et martyribus congruit, quorum orationibus saepe propitiatur Deus peccatis populi sui; quique semetipsos super Domino obtulerunt. Unde et de ipsis Scriptura dicit: « Tanquam aurum in fornace probavit illos, et sicut holocausti hostiam accepit illos . » Istud est altare Dei sub quo animas interfectorum propter verbum Dei et testimonium Jesu, Joannes clamantes in Apocaly
Abbreviated transcription (Latin):
Neq eñĩ sc̃iuiri ad ĩpendẽda necessariap¬
pinqͦs carniᷤᷤ ñ diligũt᷑. s amore sp̃alium
ipsã inse dilectionẽ uincunt: q̃tinꝰ sic eam
discrecioniꝰ modamine tẽꝑent᷑ ut ꝓhanc
in paruo saltĩ ac minimo arectoitiñe ñ
declinẽt. Qsͦ bñ nobis ꝑsignificationẽ uaccȩ
innuũt: q̃ sub archã dñi ad mõtana ten¬
dentes. affectu simul &e rigido sensu gͣ-¬
diuntur. Quarum dum uitulos clau¬
sissent domi: scͥptum ẽ: ꝑgentes ce mugi¬
enteᷤᷤ. Danteᷤᷤ qͥdẽ abĩtimis mugitꝰ: si tamen
acepto itinere non deflectentes gressus.
Ponent thimiama infurore tuo: &e holo¬
caustum suꝑ altare tuum: sicut aaron
istorialiter in libro numerorum fecisse
legitur: quando ꝓpter seditionem factã
in popłõ ꝓpter chore. dathan. & abiron.
currens ad mecdiam multitudinem qͣm
iam uastabat incendium. obtulit thi-¬
miama ce stans inter mortuos ac uiuẽ¬

Expanded text:
a necessaria pa necessaria propinquos carnis non diligunt, sed amore spiritualium ipsam in se dilectionem vincunt, quatenus sic eam discretionis moderamine temperent, ut per hanc in parvo saltem ac minimo, a recto itinere non declinent. Quos bene nobis per significationem vaccae innuunt, quae, sub arca Domini ad modentes, affectu simul et rigido sensu gradiuntur. Quorum dum vitulos clausissent domi, ut scriptum est, pergentes et mugientes, dantes quidem ab intimis mugitibus, sed tamen accepto itinere non deflectentes gressus. « Ponent thymiama in furore tuo, et holocaustum super altare tuum. » Sicut Aaron historialiter in libro Numerorum fecisse legitur, quando propter seditionem factam in populo propter Core, Dathan et Abiron, currens ad mediam multitudinem quam jam vastabat incendium, obtulit thymiama; et stans inter mortuos ac viven
Abbreviated transcription (Latin):
utiliter negligit. tanto solidius diligat:
quanto in eis affectum solubilem copu¬
lȩ carnalis ignorat. Debemus quidem.
et temporaliter his quib uicinus nun-¬
gimur plus ceteris ꝓdesse: quia et flam¬
ma admotis rebus incendium porrigit:
s hoc ipsum prius ubi nascitur incindit.
Debemus copulam t̾renȩ cognationis
agnoscere: sitamen hãc cum cursum m̃-¬
tis prepedit ignorare: quatinus fidelis
animus indiumo studio accensus. nec
ea quȩ sibi sunt in infimis coniuncta
despiciat: & hȩc apud semet ipsum re-¬
cte ordinans. summorum amore tranᷤ¬
cendat. Sollerti gͦ cura ꝓuidendum
ẽ ne carnis gratia subrepat. atq arecto
itinere cordis g̃ssum deflectat: ne uim¬
suꝑni amoris impediat: &e surgentem
mentem suꝑ inposito pondere deorsum
premat. Sic entm quisq ꝓpinquorum
debet necessitatib compati: ut nou ꝑcõ¬
passionem sinat uim suȩ intentionis
impedire: ut affectus quidem mentis

Expanded text:
utiliter negligit, tanto solidius diligat, utiliter negligit, tanto solidius diligat, quanto in eis affectum solubilem copulae carnalis ignorat. Debemus quidem et temporaliter his quibus vicinius jungimur plus caeteris prodesse, quia et flamma admotis rebus incendium porrigit, sed hoc ipsum prius ubi nascitur incendit. Debemus copulam terrenae cognationis agnoscere, sed tamen hanc, cum cursum mentis praepedit, ignorare: quatenus fidelis animus in divino studio accensus, nec ea quae sibi sunt in infimis conjuncta despiciat, et haec apud semetipsum recte ordinans, summo cum amore transcendat. Solerti ergo cura studendum est ne carnis gratia subrepat, atque a recto itinere cordis gressum, deflectat, ne dosuperni amoris impediat et surgentem mentem superimposito pondere deorsum premat. Sic enim quisque propinquorum debet necessitatibus compati ut tamen per compassionem non sinat vim suae intentionis impedire, ut affectus quidem mentis
Abbreviated transcription (Latin):
fecti quiq impleuerunt: qui nulli
cȩdentes affectui. patres et matres filios
et fratres ꝓpositum suum impedire cupi-¬
entes qui animo abeiᷤᷤ auũcti erant qͣsi
alienos & extraneos despexerunt: atq icdo
pre cunctis fidelib specialis uirtutis pri-¬
uilegio eloquium & pactum xp̃i seruasse:
& iuditia legemq ueri iacob ce isrł custo-¬
disse laudantur. Populus quippe electuᷤ
merito iacob ce ifrł appellatur: quia ce
in hoc scl̃o subplantator ẽ uitiorum: et in
futuro. di uisione ꝑfruetur: cuius iudi-¬
cia ce lex specialiter precepta xp̃i. & doctͥ¬
na euangłii ẽ. Ille scire d̃m familiarius
appetit: qui pre amore pietatis eius. nes¬
cire se desiderat. quos carnaliter sciuit.
Graui &e enim dampno scientia diuina
minuitur: si cum carnis noticia partitur.
Extra cognatos gͦ quisq acꝓrimos de-¬
bet fieri. si uult parenti omnium ueriꝰ
iungi: quatinꝰ eosdem quos ꝓpter dm̃

Expanded text:
rfecti quique impleverunt, qui nulli rfecti quique impleverunt, qui nulli cedentes affectui, patres et matres, fratres et filios, propositum suum impedire cupientes quia animo ab eis disjuncti erant, quasi alienos et extraneos despexerunt: atque ideo prae cunctis fidelibus specialis virtutis privilegio, eloquium et pactum Christi servasse et judicia legemque veri Jacob et Israel custodisse, laudantur. Populus quippe electus merito Jacob et Israel appellatur, quia et in hoc saeculo supplantatorum vitiorum et in futuro Dei visione perfruetur. Cujus judicia et lex specialiter praecepta Christi et doctrina Evangelii est. Ille scire Deum familiarius appetit, qui prae amore pietatis ejus nescire se desiderat quos carnaliter scivit. Gravi etenim damno scientia divina minuetur, si cum carnis notitia partitur. Extra cognatos ergo quisque ac proximos debet fieri, si vult parenti omnium verius jungi: quatenus eosdem quos propter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
habet quicqͣm. S ut cognoscat mundꝰ
quia diligo patrẽ & sicut mandatum
dedit mͥ pater sic facio: surgite eamꝰ
hinc. Et surrexit ad passionem: inqua
contradicentium turbas populorum. qͣsi
aquarum inundantiũ impetum tole¬
rans: & arbitrio di patris qui filio suo
non peꝑcit. s ꝓnobis omnib tradidit il¬
lum. morti ad iudcatꝰ: passi onem crucis
excepit. Unde oe iudici suo ipse dicebat.
Non haberes potestatem adũsum me
ullam: nͥ tͥ data eẽt desuꝑ. Et nota qd̃
qui ꝓbatur & iudicatur uir sit: quia
dñs maiestatis hȩc omnia inuera utiq¬
humanitate sustinuit: s diuinitate ii¬
passibilis mansit. Sequitur adhuc de
ꝑfectione leui spalis. Qui dixit patri
suo & matri suȩ nescio uos. & fr̃ib suis
ignoro illos: ce nescierunt filios suos.
Hi custodierunt eloquium tuum: et
pactum tuum seruauerunt: iudicia
tua oiacob. & legem tuam oisrt. Hȩc
enim omnia sc̃i apłi. ce martyres. et ꝑ-¬

Expanded text:
habet quidquam. Sed ut cognoscat mundus habet quidquam. Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite, eamus hinc . » Et surrexit ad passionem, in qua contradicentium turbas populorum, quasi aquarum inundantium impetum, toleravit; et arbitrio Dei Patris, qui Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, morti adjudicatus, passionem crucis excepit. Unde et judici suo ipse dicebat: « Non haberes potestatem adversum me ullam, nisi tibi data esset desuper . » Et nota quod qui probatur et judicatur vir sit, quia Dominus majestatis haec omnia in vera humilitate sustinuit, sed divinitate impassibilis mansit Sequitur adhuc de perfectione Levi spiritalis: « Qui dixerunt patri suo et matri suae, Nescio vos; et fratribus suis, Ignoro illos, et nescierunt filios suos: hi custodierunt eloquium tuum, et pactum tuum servaverunt. Judicia tua, o Jacob, et legem tuam, o Israel. » Haec enim omnia sancti apostoli et martyres et pe
Abbreviated transcription (Latin):
diderit animam suam ꝓpt̾̃me: in uitam
ȩt̃nam inuemet eam. Ipse ẽ. enim uir
sc̃s qui hec uniu̾sa et fecit et docuit: sic̃
euanglista de illo ait. Quȩ cepit ihs facẽ
et docere. Unde & uir sc̃s ipsius. leui
dicitur: ut pote cuius singłari et diuinȩ
scĩtati eximio amore adheserit:mitas
illum usq ad sanguinem ꝓueritate cer-¬
tando. Unde et de passione eius mox
subditur. Quem ꝓbasti intempt̃atione:
& iudicasti ad aquas contradictionis.
Quod uidelicet ꝑ apostropham ad pa-¬
lit: cum in eiꝰ necem iudeorũ animos
tanta obstinatione excitauit: ut omnes
una uoce dicerent. sanguis eius suꝑ noᷤ
et suꝑfilios nr̃os. Consuminata quip¬
pe omni temptatione. qm pꝰ ieiunium
quadraginta dierum ꝑtulit sicut euan¬
głista scͥbit: discessit ab eo diabolus ad
tempus. Instante autem passione. xp̃c
nem et suam ꝓbatissimam dilectionẽ
atq obedientiam exponens: ait Uemt
enim pͥnceps huius mundi: oe mnine ñ

Expanded text:
rdiderit animam suam propter me, in vitam aeternam inveniet eam . » Ipse est enim vir sanctus qui haec universa fecit et docuit, sicut Evangelista de illo ait: « Quae coepit Jesus facere et docere. » Unde et vir sanctus ipsius Levi dicitur, ut pote singulari et divinae sanctitati ex nimio amore adhaeserit, imitans illum usque ad sanguinem pro veritate certando. Unde et de passione ejus mox subditur: « Quem probasti in tentatione, et judicasti ad aquas contradictionis. » Quod videlicet per apostropham ad Palit, cum in ejus necem Judaeorum animas tanta obstinatione excitavit, ut omnes una voce dicerent: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros . » Consummata quippe omni tentatione quam post jejunium quadraginta dierum protulit, sicut evangelista scribit, « discessit ab eo diabolus ad tempus . » Instante autem passione, Chrisnem, et suam probatissimam dilectionem atque obedientiam exponens, ait: « Venit enim princeps hujus mundi, et in me non
Abbreviated transcription (Latin):
rocis diaboli. Hic largiter fluit debasan:
quia plenus ẽ confusione. Basan enim
interp̃catur confusio. siue pinguedo. uł
brucus. Pinguedo enim hic numietatẽ
significat: siue auaritiȩ atq luxuriȩ. Bru¬
ci autem similitudinẽ habet: in hoc quod
sicut brucus herbȩ. ita ipse uirtutum de¬
uastat formositatem. Et neptalim ait.¬

Expanded text:
rocis diaboli. Hic largiter fluit de Basan, quia plenus est confusione. Basan enim interpretatur confusio, sive pinguedo, vel bruchus. Pinguedo enim nimietatem significat suae avaritiae atque luxuriae. Bruchi autem similitudinem habet in hoc, quod sicut bruchus herbae, ita ipse virtutum devastat formositatem. Gad a
Abbreviated transcription (Latin):
stolis. principibus scilicet popłi dĩ. toto
orbe euangłium p̃dicantib. ad iutor
& cooꝑator ubiq fuit: dicente euange¬
lista. Illi autem ꝓfecti predicauerunt uͥq:
dño cooꝑante &e sermonem confirman¬
te.sequentib signis. Ut enum omnes¬

Expanded text:
stolis, principibus scilicet populi Dei, toto orbe Evangelium praedicantibus adjutor et cooperator ubique fuit, dicente evangelista: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis . Aser,
Abbreviated transcription (Latin):
tionib coronat: Leui quoq ait ꝑfectio
tua & doctrina tua uiro scõ tuo. Choro
apostolico ceumũso martyrum exercitui.
omniq ordini ꝑfectorum ista dicuntur:
qui ꝑfectionem caritatis morientes pro
dño impleuerius: &e abrenuntiantes om¬
nibꝰ culmen doctͥnȩ euangłicȩ assecuti
sunt. tanqͣm ueri leuitȩ non habentes
partem interra: s cum ꝓpħa dicentes:
Uñs pars hereditatis meȩ. Et item. Por¬
cio mea dñe: dixi custodire legem tuã.
Hanc uͦ tam admirabilem ꝑfectionem.
leui abillo didicit & accepit: qui in euã¬
gelio ait. Siquis uult post me uenire
abneget semet ipsum: ce tollat crucem su-¬
am ce sequatur me. Et item. Siuis ꝑ

Expanded text:
tionibus coronat. « Levi quoque ait: Perfectio tionibus coronat. « Levi quoque ait: Perfectio tua et doctrina tua viro sancto tuo. » Choro apostolico, et universorum martyrum exercitui, omnique ordini perfectorum ista dicuntur, qui perfectionem charitatis morientes pro Domino impleverunt, et abrenuntiantes omnibus culmen doctrinae evangelicae assecuti sunt, tanquam veri Levitae non habentes partem in terra, sed cum Propheta dicentes: « Dominus pars haereditatis meae ; » et item: « Portio mea, Domine, dixi custodire legem tuam . » Hanc vero admirabilem perfectionem Levi ab illo didicit et accepit qui in Evangelio ait: « Si quis vult post me venire, abneget semetipsum et tollat crucem suam, et sequat
Abbreviated transcription (Latin):
ductione fideli seruo dicitur: intra in
gaudium dñi tui. Manus eius pugna¬
bunt ꝓ eo: & adiutor illius contra adu̾¬
sarios eius erit. Supra ad dñi preces
fuderat: nunc ipsi uidȩ dm̃i auxilium
pollicetur. Non gͦ presumat iudas de
uirib suis. ne ipsa elatione cadat co¬
ram mimicis sius. sicut desuꝑb̃ scͥptũ
ẽ. expulsi sunt nec potuerunt stare: s
in illius semꝑ uirtutem confidat. qui
ait. Confidite: ego uici mundum. Huiꝰ
enim manꝰ ꝓ eo incrucis patibulo contͣ
sp̃ales nequicias pugnauerunt: ut ꝑ
mortem destruieret eum qui habebat
mortis imꝑium: & contra omnes adũ¬
sarios ce ꝑsecutores ei adiutor existit:
ut ad epta de hostibus uictoria exultet
ce dicat: ce suꝑ excelsa mea deducet me
uictor inpsalmis canentem. Et illud.
Domine ut scuto bonȩ uoluntatis. coro¬
nasti nos. Ipse enim uincit in nobis: &
ꝓuictoria sua. nos in misedia ce misera¬

Expanded text:
ductione fideli servo dicitur: « Intra in ductione fideli servo dicitur: « Intra in gaudium Domini tui. » « Manus ejus pugnabunt pro eo, et adjutor illius « contra adversarios ejus erit. » Supra ad Dominum precem fuderat, nunc ipsi Judae Domini auxilium pollicetur. Non ergo praesumat Judas de viribus suis, ne ipsa elatione cadat coram inimicis suis, sicut de superbis scriptum est: « Expulsi sunt, nec potuerunt stare ; » sed in illius semper virtute confidat qui ait: « Confidite, ego vici mundum . » Hujus enim manus pro eo in crucis patibulo contra spiritales nequitias pugnaverunt ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium; et contra omnes adversarios et persecutores ei adjutor existit, ut adepta de hostibus victoria, exsultet et dicat: « Et super excelsa mea deducet me victor in psalmis canentem . » Et aliud: « Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . » Ipse enim vicit in nobis, et pro victoria sua nos in misericordia et misera
Abbreviated transcription (Latin):
puli cęcitatem preuidens: cum senten-¬
tia diuim iudicii predicit. Hȩc ẽ iudȩ
benedictio. Audi dñe uocem iudȩ: &e
ad ppłm suum introduc eum. ꝑiudã
qui int̃pretatur confessio. umũsalis
eccła designatur: inqua uere fidei et
laudis dĩ confessio ẽ. Confessio enim
hic ꝓ laude ce gr̃ãrum accione accipit᷑:
dicente matre. Modo confitebor dño.
Illa gͦ ẽ uera xp̃i sponsa: quȩ decunctiᷤ
uirtutum quibꝰ ad ornatur monilib
non se extollit: s: sponso suo laudes
ce gr̃as agit. ꝓ hac ꝓpħa exoiat: ut uox
fidei. et sc̃i desiderii eius a dño exaudia¬
tur. De qua alibi eadem loquitur Uo
ce mea ad dñm clamaui: et exaudunt
me de mõte scõ suo. Ut et ad populum
ducatur in regum cȩleste: impleto hoc
quod ineuanglio predictum ẽ. quod
multi ab oriente &e occidente uenient.
cerecumbent cum abraam et isaae ce
iacob in regno cȩlorum. De hac intro¬

Expanded text:
illius caecitatem praevidens, cum sentenillius caecitatem praevidens, cum sententia divini judicii praedicit: « Haec est Judae benedictio. Audi, Domine, vocem Judae, et ad populum suum introduc eum. » Per Judam, qui interpretatur confessio, universalis Ecclesia designatur, in qua verae fidei et laudis Dei confessio est. Confessio enim hic pro laude et gratiarum actione accipitur, dicente matre: « Modo confitebor Domino. » Illa ergo est vera Christi sponsa quae de cunctis virtutibus quibus adornatur in omnibus, non se extollit, sed sponso suo laudes et gratias agit. Pro hac Propheta exorat ut vox fidei et sancti desiderii ejus a Domino exaudiatur; de qua alibi eadem loquitur: « Voce mea ad Dominum clamavi et exaudivit me de monte sancto suo . » Et ut ad apostolum ducatur in regnum coeleste, impleto hoc quod in Evangelio praedictum est: « Quoniam multi ab Oriente et ab Occidente venient, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum . » De hac intro
Abbreviated transcription (Latin):
ex duodecim sp̃alib constet tribubu s:
iohs dilectus dñi in mistica. apocali-¬
si describit. Niuat inquit ruben: et
non moriatur. Ruben interp̃tatur ui-¬
sionis filius. dicente matre uidit ds
humilitatem meam: ce ẽ primogenitus
patriarchȩ iacob. Significat itaq elec̃¬
tum popłm ex uidȩis: cui diuia mi-¬
seratio contulit. ut qui dñm negan¬
do &e crucifigendo ȩternȩ morti seipsũ
ad dixerat: conpunctus adp̾̃dicationẽ
scõrum apłorum. erroris sui pęnitentiã
ageret: & credens in xp̃m ex fide uiue-¬
ret: qui ipsa iam infidelitate mortuus
uide humilitatem meam ce laborem
meum: &e. dimitte omnia peccata mea.
Et ad ezechiam d̾s̃ loquitur. Audiui
orationem tuam: uidi lacͥmas tuas.
Hic autem ppłs quantum ad compa¬
rationem in fidelium gentis suȩ par¬
uus extitit numero: tantum fide ma-¬
ximꝰ ce gloriosus fuit. Quod ꝓpha non
maledicentis uoto. s futuram illius po

Expanded text:
ex duodecim spiritalibus constet tribubus, ex duodecim spiritalibus constet tribubus, Joannes dilectus Domini in mystica Apocalypsi describit: « Vivat, inquit, Ruben, et non moriatur. » Ruben interpretatur visionis filius, dicente matre: « Vidit Deus humilitatem meam. » Et est primogenitus patriarchae Jacob. Significat itaque electum populum ex Judaeis, cui divina miseratio contulit ut qui Deum negando et crucifigendo aeternae morti seipsum addixerat, compunctus ad praedicationem sanctorum apostolorum, erroris sui poenitentiam ageret: et credens in Christum ex fide viveret, qui ipsa jam infidelitate mortuus Vide humilitatem et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Et ad Ezechiam Dominus loquitur: « Audivi orationem tuam, vidi lacrymas tuas. » Hic autem populus, quantum ad comparationem infidelium gentis suae, exstitit parvus numero, tantum fide maximus et gloriosus fuit. Quod Propheta non maledicentis voto, sed futuram populi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit hereditatem congregationib ia-¬
cob: quȩ intelligenda ẽ non terrena s
cȩlestis: non temporalis. s eterna. Et erit
inquit in dilecto pͥnceps. Ipse utiq
indilecto popło erit princeps dñs iħ̃c:
cong̃gatis principib populorum id ẽ
gentium. simul tribub isrł: ut imple¬
atur quod supra dictum ẽ. Letamini
gentes: simul cum ppło enis: Quia cȩ-¬
citas ex parte isrł facta ẽ. donec pleni-¬
tudo gentrum intraret: &e sic omnis
isrł saluus fieret. Niuat ruben ce non
moriatur: et sit paruus innumero. Pre-¬
cedenti sermone salutem primitiuȩ
ȩccłȩ quȩ exiudeis electa ẽ specialiter
ꝓpħauerat: nunc singłis tribubus ꝓ¬
prias benedictiones tribuens. uͦs isrłi-¬
tas ex ut roq populo designat. Et
nunc de xp̃o. nunc de apłis. nunc
de primitiua ȩccła exiudȩis: nunc ge¬
neraliter de cuncta simul ȩccła uatici-¬
natur. Quod autem populus electoꝵ¬

Expanded text:
dicit hereditatem congregationibus Iadicit hereditatem congregationibus Iacob, quae intellegenda est non terrena, sed caelestis, non temporalis, sed aeterna. et erit, inquit, in dilecto princeps; ipse utique in dilecto populo erit princeps dominus Iesus congregatis principibus populorum — id est gentium — simul tribubus Israhel, ut inpleatur quod supra dictum est: laetamini, gentes simul cum populo eius, quia caecitas ex parte Israhel facta est, donec plenitudo gentium intraret eIsrael salvus fieret: « Vivat Ruben et non moriatur, et sit parvus in numero. » Praecedenti sermone salutem primitivae Ecclesiae, quae ex Judaeis electa est, specialiter prophetaverat; nunc singulis tribubus proprias benedictiones tribuens, veros Israelitas ex utroque populo designat: et nunc de Christo, nunc de apostolis, nunc de primitiva Ecclesia ex Judaeis, nunc generaliter de cuncta simul Ecclesia vaticinatur. Quod autem populus elector
Abbreviated transcription (Latin):
gendos. S equitur &e dicit. Ad dexterã
eius angłi cũ eo. Hoc non indiget expo-¬
sitione. Et peꝑcit inquit popło suo:
donans remissionem peccatorum. Inde
ad ipsum conũtit sermonem: atq ait:
Et omnes sc̃ificati sub manꝰ tuas: et hi
sub te sunt. Non utiq suꝑbientes et
suam iusticiam uolentes constituere:
s agnoscentes grãm. ut iustitiȩ dei
subitiantur. Et accepit inquit de uerb̃
ipsius legem: populus utiq de quo ait:
Eẜpeꝑcit popło suo. Accepit gͦ de uerb̃
ipsius legem. quam mandauit inquit
nobis moyses: hoc ẽ popls eius de u̾bis
eius accepit legem: quia de doctͥna
etus intellexit legem meam: ipsam qm
mandauit nobis moyses. Ipse quip¬
pe ait in euangłio. Si crederetis moy¬
si: crederetis cemͥ. De me enim ille seri-¬
psit. Non enim accepit legem ille popłs
qmͣ non intellexit. s tune accepit quã¬
do intellexit deuerbis enis. carens ue-¬
lamine ueteri: conũsus ad dñm. Hanc

Expanded text:
gendos. sequitur et dicit: ad dexteram gendos. sequitur et dicit: ad dexteram eius angeli cum eo; hoc non indiget expositione. et pepercit, inquit, populo suo, donans remissionem peccatorum. unde ad ipsum conuertit sermonem atque ait: et omnes sanctificati sub manus tuas et hi sub te sunt, non utique superbientes et suam iustitiam uolentes constituere, sed agnoscentes gratiam, ut iustitiae dei subiciantur. et accepit, inquit, de uerbis ipsius legem; populus utique de quo ait: et pepercit populo suo. accepit ergo de uerbis ipsius legem, quam mandauit, innobis Moyses, hoc est populus ejus. De verbis ejus accepit legem, quia de doctrina ejus intellexerunt legem meam, ipsam quan mandavit nobis Moyses. Ipse quoque ait in Evangelio: « Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit » Non enim accepit legem ille populus, m non intellexit, sed tunc accepit, quando intellexit de uerbis eius carens uelamine ueteri conuersus ad dominum. hanc
Abbreviated transcription (Latin):
missionis: & int̃pretatio eius ẽ uidens dm̃.¬
Dñs gͦ qui ex sina uenit. xp̃s intelligẽ¬
dus ẽ: qm̃ sina int̾pretatur temptatio.
Uenit gͦ ex temptatione passionis. crucis.
mortis: ce alluxit ex seir. Seir interp̃ta-¬
tur pilosus: quod significat peccatorem.
Sic enim natꝰ ẽ esai odio habitus. Sed
qm̃ qui sedebant intenebris & in umbra
mortis lux orta ẽ eis: ido alluxit exfeir.
Simul etiam non absurde intelligitur
ẽẽ predictum. ex gentib quȩ significant᷑
ꝑnomen seir. quia mons ẽ ꝑtinens ad
derunt in ur̃am miscdiam: ut ce. ipsi mi¬
sericordiã consequantur: Ipsi gͦ dicunt
alluxit ex seir nobis. &e festinauit ex mõ¬
te faran: id est ex monte fructifero. Id em̃
interp̃tatur faran: quod significat᷑ ȩccła.
Cum multis milib cades. Et mutata in¬
terpretatur cades: cescĩtudo. Mutata st̃
gͦ multa milia &e sc̃ificata ꝑ grãm: cũ
quib uenit. xp̃s ad isrlitas postea colli-¬

Expanded text:
omissionis, et interpretatio eius est «uidens domissionis, et interpretatio eius est «uidens dSina uenit, Christus intellegendus est, quoniam Sina interpretatur "tentatio". uenit ergo ex tentatione passionis, crucis, mortis. et alluxit ex Seir. Seir interpretatur ..pilosus", quod significat peccatorem; sic enim natus est Esau odio habitus. sed quoniam qui sedebant in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis, ideo alluxit ex Seir. simul etiam non absurde intellegitur esse praedictum ex gentibus quae significantur per nomen Seir, quia mons est pertinens ad derunt in uestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur. ipsi ergo dicunt: alluxit ex Seir nobis. et festinauit ex monte Pharan — id est ex monte fructifero; id enim interpretatur Pharan, quo significatur ecclesia — cum multis milibus Cades. et mutata" interpretatur Cades et ., sanctitudo". mutata sunt ergo multa milia et sanctificata per gratiam, cum quibus uenit Christus ad Israhelitas postea colli
Abbreviated transcription (Latin):
ti submanus tuas: &e hi sub te sunt. E
accepit de u̾bis ipsius legem qm man-¬
dauit nobis moyses: hereditatem con-¬
gregationib iacob. Et erit in dilecto
princeps: congregatis principib po-
populorum. simul tribub isrł. Non
negligenter pretereunda ẽ ista ꝓphe-¬
tia. Apparet quippe ista benedictio ad
dicuntur a moysẽ. non exꝑsona ipsi-¬
us moysi: quod insequentib euident̃
apparet. Nam si ꝓpterea dictum ẽ dñs
ex sina uenit. quia in monte suia lex
data ẽ. quid sͥ uult quod sequitur. et
alluxit ex seir nobis: cum seir mons
idumeȩ sit.ubi regnauit esau: Dem¬
de cum moyses filios isrł benedicat
his uerbis sicut scͥptura predixit.
quomͦ iciem dicit. & accepit de uerb̃
ipsius legem. qmͣ mandauit nobis
moyses: Nimirum gͦ ꝓphetia ẽ ut di-¬
.ximus popłm nouum xp̃i gr̃a sc̃ificatũ
p̃nuntians. id̃o sub nomine filiorum isrł.
quia semen ẽ abraam. hoc ẽ filii sunt ꝓ-¬

Expanded text:
ti sub manus tuas et hi sub te sunt. et ti sub manus tuas et hi sub te sunt. et accepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses, hereditatem congregationibus Iacob. et erit in dilecto princeps congregatis principibus populorum simul tribubus Israhel. non neglegenter praetereunda est ista prophetia. adparet quippe ista benedictio ad dicuntur a Moyse, non ex persona ipsius Moysi, quod in consequentibus euidenter adparet. nam si propterea dictum est: dominus ex Sina uenit, quia in monte Sina lex data est, quid sibi uult quod sequitur: et alluxit ex Seir nobis, cum Seir mons Idumaeae sit, ubi regnauit Esau? deinde cum Moyses filios Israhel benedicat his uerbis, sicut scriptura praedixit, quomodo idem dicit: et accepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses? nimirum ergo prophetia est, ut diximus, populum nouum Christi gratia sanctificatum praenuntians ideo sub nomine filiorum Israhel, quia semen est Abraham, hoc est filii sunt pr
Abbreviated transcription (Latin):
minũ credidit. Unde & iacobꝰ duode¬
cim tribubꝰ quȩ erant in disꝑsione scri-¬
ꝑsit epłam. Pulchrȩq principes ppłi
prius. & deinde trib congregande ꝓ-¬
pħantur: quia uidelicet primi apłi
ad fidem uocati sunt. & postea ꝑ eos
unuersȩ tribus collectȩ. Quod ut su-¬
pra cdiximꝰ ex parte in primo saluato-¬
ris aduentu impletum ẽ: ꝑ fecte au¬
intrante gentium plenitudine omĩs
isrł saluus fiet. Uerum quia pater
augustimis de hac eadem benedi-¬
ctione in libro quȩstionum deute¬
ronomii unde multa supra posuimꝰ
aliqua ꝓtulit: hȩc in hoc loco ponẽ¬
da ẽẽ censuim. Et quia septuaginta
interp̃tum editionem secutus ẽ: ita¬
G. incipit. Hȩc ẽ benedictio qua benedixit
moyses homo dĩ filios isrł: priusqͣm
de fungeretur. & dixit. Dñs ex sin a
uenit: et alluxit ex seir nob̃. festin auit
ex monte faran. cum multis milibꝰ ca-¬
des : d dexc̃am eius angłi cum eo:
et peꝑcit popło suo. Et omnes sc̃ifica-¬

Expanded text:
minum credidit. Unde et Jacob duodecim tribubus, quae erant in dispersione, scribit Epistolam. Pulchreque principes populi prius, et deinde tribus congregandae prophetantur, quia videlicet primi apostoli ad fidem vocati sunt, et postea per eos universae tribus collectae Quod ut supra diximus, ex parte in primo Salvatoris adventu impletum est. Perfecte auintrante gentium plenitudine, omnis Israel salvus fiet » Verum quia pater Augustinus de hac eadem benedictione in libro quaestionum Deuteronomii, unde multa supra posuimus, aliqua protulit, haec in hoc loco ponenda esse censuimus. Et quia Septuaginta interpretum editionem secutus est, ita sibi. Et haec benedictio quam benedixit Moyses homo dei filios Israhel, priusquam defungeretur. et dixit: dominus ex Sina uenit et alluxit ex Seir nobis; <et> festinauit ex monte Pharan cum multis milibus Cades, ad dexteram eius angeli cum eo. et pepercit populo suo; et omnes sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝓdampnare accipitur. Unde in psal-
ce discerne causam meã de gente ñ
scã: ad homine miquo ce doloso eri¬
tur. Alibi autem idem ꝓpħa ad dñm
clamans ait. Iudica dñe inuocentes
mer expugna impugnantes. me. S hic
iuditium ꝓdampnatione positum ẽ.
Iudicabit enim dñs scõs suos: quan¬
do eos indie iudicii segregans apecca¬
torib collocabit in dextera sua: hostes
autem eorum et ꝑsecutores asimstris
statuet: ut dampnationẽ certam cum
diabolo & anglis eius ininferno reci¬
piãt. Et ibunt hi insupplicium ec̃nũ:
iusti autem in uitam ȩt̃nam. Tunc q
ꝑfectȩ erit quod inp̃dicto uersu sub¬
sequit᷑. ce inseruis suis miserebit᷑: qui a
in cęlesti beatitudine fidelib suis mise¬
ricordiam p̾stabit ȩternam. Pocest ceiste
uersus ad iudȩorum conũsionem ul¬
timam referri: quando miserente dõ
popło suo. post plenitudinẽ gentium
subintrantẽ ad fidem. omnis isrł per

Expanded text:
vero pro damnare accipitur, unde in psalmo vero pro damnare accipitur, unde in psalmo et discerne causam meam de gente non sancta; ab homine iniquo et doloso ertur; alibi autem idem propheta ad Dominum clamans ait: « Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me . » Sed hic judicium pro damnatione positum est, judicabit enim Dominus sanctos suos, quando eos in die judicii segregans a peccatoribus collocabit in dextera sua: hostes autem eorum et persecutores a sinistris statuet, ut damnationem certam cum diabolo et angelis ejus in inferno recipiant, et ibunt hi in supplicium aeternum: justi autem in vitam aeternam, tuncque perfecte erit, quod in praedicto versu subsequitur: « Et in servis tuis miserebitur. » Quia in coelesti beatitudine fidelibus suis misericordiam praestabit aeternam. Potest et iste versus ad Judaeorum conversationem ultimam referri, quando miserante Deo populum suum, post plenitudinem gentium subintrantem ad fidem, omnis Israel per
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta ẽ dies ꝑditionis: ce ad ẽẽ festinãt
tempora. Iuxta ẽ unicuiq dieᷤ ultiõiᷤ qͥ a
certus ẽ: nec diuturnum eẽ potest. quod
aliquando finitur. Quicquid enim
temporale. ut ẽ hominis ętas. uł mũdi
cursus ad ęt̾nitatem comparatum: par¬
uum fit ineits comparatione. Id̃o dr̃.
& adẽẽ festinat tempora: quia cito fini-¬
untur temporalia. Scd̃m istoriam au¬
tem isrłitarum uindicta appropiauit:
quia ex quo rebellare cȩperunt: nũꝙͣ
ꝑfecte destiterunt. donec regnum. locũ.
& uitȩ ꝓsꝑitatem pariter ꝑdiderunt:
Nam postqͣm ꝓphas occiderunt. et sal-¬
uatorem crucifixerunt: seditionib an¬
tiquis noua suꝑ aditientes. romanos re¬
bellando inse ꝓuocauerunt: qui urbe dde-¬
structa. templo succenso. popło fame ce
gladio necato. reliquias eorum ꝑ totũ
orbem disꝑserunt: ubi inreertis sedib
uagando. spe futurorumimanent in¬
certi. Iudicabit dñs popłm suum:
ce inseruis suis miserebitur. Iudicabit

Expanded text:
a est dies perditionis, et adesse festinant tempora. » Juxta est unicuique dies ultionis, quia certus est, nec diuturnum esse potest quod aliquando finitur. Quidquid enim temporale ut est hominis aetas, vel mundi cursus, ad aeternitatem comparatur, parvum fit in ejus comparatione. Ideo dicitur, « et adesse festinant tempora, » quia cito finiuntur temporalia. Secundum historiam autem, Israelitarum vindicta appropiavit; quia ex quo rebellare coeperunt, nunquam perfecte destiterunt, donec regni locum et vitae prosperitatem, pariter perdiderunt. Nam postquam prophetas occiderunt, et Salvatorem crucifixerunt, seditionibus antiquis nova superadjicientes, Romanos rebellando in se provocaverunt, qui urbe destructa, templo succenso, populo fame et gladio necato, reliquias eorum per totum orbem disperserunt, ubi incertis sedibus vagando, spe futurorum manent incerti. « Judicabit Dominus populum suum, et in servis suis miserebitur. » Judicabit
Abbreviated transcription (Latin):
his cornib heserit: ipsius tamen passio¬
nis in comparabili fortitudine uincoris¬
extitit. uictor scilicet mortis: & ꝑmortem
destruens eum qui habebat mortis
imꝑium. Unde ce paulus dicit. Et qͦd
infirmum ẽ dĩ: fortiꝰ ẽ hominib. Et ite¬
rum. Delens quod aduersum nos erat¬

Expanded text:
his cornibus haeserit, ipsius tamen passiohis cornibus haeserit, ipsius tamen passionis incomparabili fortitudine unicornisexstitit, victor scilicet mortis, et per mortem destruens eum, qui habebat mortis imperium. Unde et Paulus dicit: « Et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . » Et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipsorum demonstratur: idẽ ut in
eo benedicerent᷑ omnes gentes terrȩ. De
cuius futura passione. & mox sequente
resurrectionis gła. sub infertur. Quasi
primogeniti tauri pulchritudo eius.
Ipse ẽ enim taurus &e uitulus saginatus.
quem uelut ex electis bubus de patriar¬
charum stirpe scdm carnem ꝓgenitum.
filio pęnitenti pater clem̃tissimus imnmo¬
lauit: s die tercia amortuis resuscitatus.
discipulis suis gloriosꝰ apparuit. De quo
ioħ̃s in apocalipsi loquitur. Primogem¬
tus mortuorum: ce princeps regnum t̾rȩ.
Et paulus dicit. Nunc autem xp̃c re¬
surrexit a mortins: primitiȩ dormienti¬
um. Premissa uͦ resurrectionis gla: con¬
festim de uirtute ꝑ assionis adiungit.
Cornua rinocerotis: cornua illius. Cru¬
cis quippe cornua significãtur: de quib
et abacuc dicit. Cornua in manib eius:
ibi abscondita ẽ fortitudo eiꝰ. Quod ex¬
illudentium spinis ac sentib coronatꝰ

Expanded text:
ne ipsorum demonstraretur, id est, ut in ne ipsorum demonstraretur, id est, ut in eo benedicerentur omnes gentes terrae de cujus futura passione et mox sequente resurrectionis gloria, subinfertur: « Quasi primogenita tauri pulchritudo ejus. » Ipse est enim taurus et vitulus saginatus quem velut ex electis bobus patriarcharum stirpe secundum carnem progenitum, filio poenitenti pater clementissimus immolavit. Sed die tertia a mortuis resuscitatus, discipulis suis gloriosus apparuit; de quo Joannes in Apocalypsi loquitur: « Primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae . » Et Paulus dicit: « Nunc autem Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium . » Praemissa vero resurrectionis gloria, confestim de virtute passionis adjungit: « Cornua rhinocerotis cornua illius. Crucis quippe cornua significantur: de quibus et Habacuc dicit: « Cornua in manibus ejus; ibi abscondita est fortitudo ejus . » Quod exilludentium spinis ac sentibus coronatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph hoc ẽ caput ce corpus eius: bene¬
dictione plenus ẽ. Unde ait apl̃s: Qui ẽ
caput corporis eccłȩ. Et iterum. Multi
unum corpus sumus in xp̃o: singuli au-¬
tem alter alterius menbra. Si totius be¬
nedictionis plenitudo tribuitur capiti:
ut ab ipso in dotum corpus & in m̃bra
singula. iuxta mensuram donationis eiꝰ
descendat. Ande sub specie aaron sacer-¬
dotis: de ipso in psalmo canitur. Sicut
ungͥentum incapite quod descendit in¬
Qui in comparabilis gr̃ȩ prerogatiua.
cunctis fr̃ib id ẽ fidelibus suꝑ eminens:
septiformis sp̃s gra quasi uerus samson
ex utero sc̃ȩ genitricis nazareus id ẽ dõ
consecratus. uelut septem in tactis crini-¬
bus insignis effulget. Quod autem be¬
nedictio illius qui apparens in rubo
moysi ait. ego sum ds abraam. ce d̃s isa
ac. & ds iacob. in caput ioseph uentura
p̃dicitur: illud ꝓfecto ostendit quod
ꝓmissio dĩ ad eosdem patriarchas facta.
in xp̃o ẽẽ explenda uidelicet ut in semi-¬

Expanded text:
hoc est caput et corpus ejus, benedictione repletus est. Unde ait Apostolus: « Qui est caput corporis Ecclesiae ; » et iterum: « Multi enim unum corpus sumus in Christo: singuli autem alter alterius membra . » Sed totius benedictionis plenitudo tribuitur capiti ut ab ipso in totum corpus et in membra singula juxta mensuram donationis ejus descendat. Unde sub specie Aaron sacerdotis, de ipso in Psalmo canitur: « Sicut unguentum in capite, quod descendit inQui incomparabilis gratiae praerogativa cunctis fratribus, id est fidelibus, supereminens septiformis Spiritus gratia, quasi verus Samson ex utero genitricis Nazaraeus, id est Deo consecratus, velut septem intactis crinibus, insignis effulget. Quod autem benedictio illius qui apparens in rubo, Moysi ait: « Ego sum Deus Abraham, et Deus Jaac , » in caput Joseph ventura praedicitur illud profecto ostendit, quod promissio Dei ad eosdem patriarchas facta, in Christo esset explenda: videlicet ut in semi
Abbreviated transcription (Latin):
stendit dicens. Simile ẽ regnũ celors¬
u.
sagenȩ misse in mare: ce ex omni genẽ
mundum: sagena. doctrina apłica:
omne genus piscium. omnis sexus et
conditio intelligitur. Huius itaq ma¬
ris inundationem. apłi quasi lac suxe¬
ad doctrinam euangłii turbas ppłorũ.
in augm̃tum corporis xͥ quod ẽ eccła¬

Expanded text:
 regnum coelorum sagenae missae in mari, et ex omni genere mundus, sagena, doctrina, omne genus piscium, omnis sexus, aetas et conditio intelligitur. Maris ergo inundationem apostoli quasi lac suxead doctrinam Evangelii turbas populorum in augmentum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
in latitudine gad. In benedictione gadi¬
detur moyses p̃dicere scđ̃mꝰ istoriam po-¬
tentiam uiroru fortium. uł iudicum
qui de illa tͥbu fuerunt: sicut fuit iep¬
thȩ inter ceteros iudices ualde clarus
&e nobilis actu. Scdm allegoriam uͦ gad¬
qui interp̃tatur accinctus. figurã tenet
dñi ih̃u xͥ: qui adũsus nequitias sp̃ales
pugnaturus in infirmitate carnis nr̃ȩ
uirtute diuinitatis suȩ p̃cinctus appa¬

Expanded text:
Israel . In benedictione Gad videtur Moyses praedicere secundum historiam, potentiam virorum fortium vel judicum, qui de illa tribu fuerunt: sicut fuit Jephte inter caeteros judices valde clarus et nobilis actu. Secundum allegorias vero Gad interpretatur accinctus, figuram Domini Jesu Christi, qui adversus nequitias spirituales pugnaturus, in infirmitate carnis nostrae virtute divinitatis suae praecinctus appa
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus ẽ: cum ñ solum exiudȩis.
s ex omnib etiam nationib amplissi¬
mum apatre in toto orbe regnum ac-¬
cepit: impleco quod ꝓpħa predixerat.
Ab ortu enim solis usq ad occasum.:
magnum ẽ nomen meum & horribile
ingentib. Quia uͦ ꝑhumilitatẽ passio¬
nis ad tantam excreuit głam celsitu-¬
dinis: apte de eius morte subiungi-¬
tur. Quasi leo requieuit: cepitq bra-¬

Expanded text:
benedictus est, cum non solum ex Judaeis, sed ex omnibus etiam nationibus amplissimum a Patre toto orbe regnum accepit, impleto quod Propheta praedixerat: Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum et horribile in gentibus . Quia vero per humilitatem passionis ad tantam excrevit gloriam celsitudinis, apte de ejus morte subjungitur: Quasi leo requievit: cepitque bra
Abbreviated transcription (Latin):
latatꝰ: Dereliquit dm̃ factorẽ suum: et
recessit a deo salutari suo Prouocaue-¬
runt eum indiis alienis: et in abhomi¬
nationib ad iracundiam concitauert̃:
Immolauert demoniis et non deo: diis
quos ignorabant: Noui recentesq uene¬
runt: quos ñ coluerunt patres eorum:
hoc ueteres isrłitȩ hystorialit̃ fecerunt:
sicut in eorum libris sufficienter exp̃ssũ
ẽ S & nunc sp̃ales isrłitȩ quando do¬
na i inscientia ce uirtutib sͥ ad diui-¬
nũ obsequium concessa. ad heresim siue
hipocrisin coñtunt: idolis ce ñ dõ serui¬
re ꝓbantur: demoniis utiq cultum ex-¬
hibendo ce non deo: quod patres nr̃i hoc¬
stȩ nequaqm fecerunt: Inde euenit
istis idolatris. quod clem̃tissimũ dñm
malis suis irritantes. quem ꝓpicium

Expanded text:
latatus dereliquit Deum factorem suum et latatus dereliquit Deum factorem suum et recessit a Deo salutari suo provocaverunt eum in diis alienis et in abominationibus ad iracundiam Immolaverunt daemoniis et non Deo, diis quos ignorabant. Novi recentesque venerunt, quos non coluerunt patres eorum. » Hoc veteres Israelitae historialiter fecerunt, sicut in eorum libris sufficienter expressum est. Sed et nunc spiritales Israelitae, quando dona Dei in scientia et virtutibus, sibi ad divinum obsequium concessa, ad haeresim sive hypocrisim convertunt, idolis et non Deo servire probantur, daemoniis utique cultum exhibendo estae nequaquam fecerunt, inde evenit istis idololatris, quod clementissimum Dominum malis suis irritantes, quem propitium
Abbreviated transcription (Latin):
eminentiore dono acumularent᷑: ad¬
didit medullam tritici & sangui¬
nem uuȩz Quid enim ꝑ medulla
tritici: nisi corpꝰ xp̃iͤ Et quid ꝑsangui¬
nem uuȩ: nisi calix noui testam̃ti in
sanguine. xp̃i figuratur: Purimis e¬
nim donis ex pietate dĩ ȩccl̃astico ppło
concessis: hoc inter omnia excellit. qͦd
corporis & sanguinis sui sacram̃ta. in pa¬
nis &e uni confectione ad salutemȩt̃nã
illi ministrauit: Sequitur: Biberet me-¬
ratissimum. quia uinũsa dona di sine
fece alicinus nequitiȩ. seu imꝓperii cre-¬
feruntur S quia sicut carnãles qͦn-¬
dam isrłitȩ donis di abusi sunt. oe ex
beneficiis largissimis peiores facti. ad
idolatriam ꝓlapsi sunt: ita ꝓdolor ñ
pauci de ecclesiastico popło ingrati
beneficiis. di aduicia relabuntur: &
hoc quod sibi ad salutem collatum ẽ.
inꝑditionem suam conũtunt: Ande
subiungitur: In crassatꝰ ẽ dilectus ce re
caleitrauit: incrassatus inpinguatꝰ di-¬

Expanded text:
eminentiore dono accumularentur, ademinentiore dono accumularentur, addidit, « medullam tritici et sanguinem uvae. » Quid enim per medullam tritici, nisi corpus Christi? Et quid per sanguinem uvae, nisi calix Novi Testamenti, in sanguine Christi figuratur? Plurimis enim donis ex pietate Dei ecclesiastico populo concessis, hoc inter omnia excellit, quod corporis et sanguinis sui sacramenta, in panis et vini confectione, ad salutem aeternam illi ministravit. Sequitur: « Biberent meracissimum. » Quia universa dona Dei sine faece alicujus nequitiae seu improperii creferuntur. Sed quia sicut carnales quondam Israelitae donis Dei abusi sunt, et ex beneficiis largissimus pejores facti, ad idololatriam prolapsi sunt; ita, proh dolor! non pauci de ecclesiastico populo ingrati beneficiis Dei ad vitia relabuntur, et hoc quod sibi ad salutem collatum est, in perditionem suam convertunt. Unde subjungitur: « Incrassatus, impinguatus et calcitravit incrassatus inpinguatus di
Abbreviated transcription (Latin):
enim nomine apłi &e apostolice digni¬
tatis uiri designantur: quia ipsi duces
sunt gregis di: Unde dicitur inpsalmo:
Afferte dño filii di: afferte dño filios
arietum Quod autem subiungitur fili-¬
orum basan. ad eundem ꝑtinet sensũ:
quia basan pinguedo interp̃tatur: fi¬
lii enim pinguedinis sunt. qui disci-¬
plinis noui testam̃ti instititi sunt:
ubi scientię multitudo et uirtutum
magnitudo consistit: Nec sufficiebant
hȩc dona: nisi adderent᷑ c&hyrci. Hyrci
enim figuram pęnitentium habent:
quia ꝓpeccato in lege offerebantur:
Non enim satis ẽ dona uirtutum hab̾e
fidelib: nsi pęnitentiã a gant ꝓsuis
excessib̾ Unde ille qui rexsimul
pmissum ẽ quod ex eius semine nasce.¬
retur: ꝓsuis delictis dñm deprecatur
dicens Amplius laua me ab iniustitia
mea: & adelicto meo munda me Qm̃
iniquitatem meam ego agnosco: ce de-¬
lictum meũ coram me ẽ semꝑ: Et ut
hȩc omnia beneficia quȩ predicta sũt

Expanded text:
enim nomine apostoli et apostolicae dignienim nomine apostoli et apostolicae dignitatis viri designantur quia ipsi duces sunt gregis Dei. Unde dicitur in Psalmo: « Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . » Quod autem subjungitur, « filiorum Basan, » ad eumdem pertinet sensum: quia Basan pinguedo interpretatur; filii enim pinguedinis sunt, qui disciplinis Novi Testamenti sunt instituti, ubi scientiae multitudo et virtutum magnitudo consistit. Nec sufficiebant haec dona, nisi adderentur et hirci. Hirci enim figuram poenitentium habent, quia pro peccato in lege offerebantur. Non enim satis est dona virtutum habere fidelibus, nisi poenitentiam habeant pro suis excessibus. Unde ille qui rex simulpromissum est, quod ex ejus semine nasceretur, pro suis delictis Dominum deprecatur dicens: « Amplius lava me, Domine, adelicto meo munda me. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et delictum meum contra me est semper ; » et ut haec omnia beneficia quae praedicta sunt,