comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one simꝰ iudeis ⁊ grecis ⁊ eccłiȩ dĩ
Qd̃ parum cogitant qui cum offen¬
sione manducant. uel cũ offensio.¬
ne ieuinant: ⁊ ꝑutramlibet intẽ¬
ꝑantiam scandala concitant: qͥ¬
bus ñsuꝑatur diabolus s letatur
Qd̃ si responderetur hoc docuisse
iacobum hierosolimis. ephesi io.¬
hannem. ceterosq aluis locis qd̃
docuit romȩ petrus id ẽ ut sabbo
ieuinetur. s ab hac doctrina ter¬
ras ceteras deuiasse atq inea romã
stetisseͥ ⁊iecontrario refferret᷑ oc¬
cidentis potius aliqua loca inqͥb
roma ẽ. ñ seruasse qd̃ apłi tradide.¬
runt. orientis uero terras unde
cepit ipsum euangłium p̃dicari.
in eo quod ab omĩb simul cum
ipso petro apłis traditum ẽ. ne
salbato ieiunetur sine aliqua ua¬
rietate mansisse: interminabilis
eẽt ista contentio. generans lites.
non finiens questiones. Sit gͦ
una fides uniu̾se quȩ uͥq dilata¬
tur eccłiȩ tamquã intus inm̃¬

Expanded text:
one simus Iudaeis et Graecis one simus Iudaeis et Graecis Quod parum cogitant, qui cum offensione manducant, vel cum offensione jejunant, et per utramlibet intemperantiam scandala concitant, quibus non superatur diabolus, sed laetatur. 22. Quod si respondetur, hoc docuisse Jacobum Jerosolymis, Ephesi Joannem, caeterosque aliis locis, quod docuit Romae Petrus, id est ut sabbato jejunetur, sed ab hac doctrina terras caeteras deviasse, atque in ea Romam stetisse: et e contrario refertur Occidentis potius aliqua loca in quibus Roma est, non servasse quod Apostoli tradiderunt; Orientis vero terras, unde coepit ipsum Evangelium praedicari, in eo quod ab omnibus simul cum ipso Petro Apostolis traditum est, ne sabbato jejunetur, sine aliqua varietate mansisse: interminabilis est ista contentio, generans lites, non finiens quaestiones. Sit ergo una fides universae quae ubique dilatatur Ecclesiae, tanquam intus in mem
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ⁊ condiscipuli eiꝰ: sic inter
se concorditer uiuant sabbato
ieuinantes quos plantauit petrꝰ
⁊ sabbato prandentes quos planta¬
uerunt condiscipuli eius: Est qui¬
dem et hec opinio plurimorum.
quamuis eam ꝓhibeant ẽẽ falsam
pleriq romani. qd apłs petrus cũ
sẏmone mago die dñico certatu¬
rus. ꝓpter ipsum magnȩ tempta¬
tionis pieulum pridie cum eius¬
dem urbis eccłia ieiunau̾it. Et
consecuto tam ꝓsꝑo ac gu̾oso sue
cessu eũdem morem tenu̾it: eũq
mon figura erat diaboli. Non pla¬
ne sabbatariꝰ aut dñicariꝰ s cotidia¬
nus ẽ ille temptator: nec tamen ad.¬
u̾sus eũ cotidie ieunatur. quando
sollempnib martirum ⁊ festis qui¬
bq prandetur. Et tamen diabo¬
lus uincitur si oculi nr̃i sint semꝑ
ad dñm: ut ipse euellat de laqueo
pedes nr̃os Et siue manducamus.
siue bibimus. siue quodcumq fa¬
cimus. omĩa ingłiam dĩ faciamꝰ.
iquantum innobis ẽ sine offensi¬

Expanded text:
Petrus et condiscipuli eius, sic inter Petrus et condiscipuli eius, sic inter se concorditer uiuant sabbato ieiunantes, quos plantauit Petrus, et sabbato prandentes, quos plantauerunt condiscipuli eius. est quidem et haec opinio plurimorum, quamuis eam perhibeant esse falsam plerique Romani, quod apostolus Petrus cum Simone mago die dominico certaturus propter ipsum magnae temptationis periculum pridie cum eiusdem urbis ecclesia ieiunauerit et consecuto tam prospero gloriosoque successu eundem morem tenuerit eamquemon figura erat diaboli, non plane sabbatarius aut dominicarius sed cotidianus est ille temptator; nec tamen aduersus eum cotidie ieiunatur, quando sollemnibus martyrum et festis quibusque prandetur, et tamen diabolus uincitur, si oculi nostri sint semper ad dominum, ut ipse euellat de laqueo pedes nostros, et, siue manducamus siue bibimus siue quodcumque facimus, omnia in gloriam dei faciamus et, quantum in nobis est, sine offensi
Abbreviated transcription (Latin):
attendit: ut scͥptis suis abista
p̾cipiti cohibeatur audatia. Con¬
tinuo qͥppe subiunxit. Nemo gͦ
uos iudicet inesca aut inpotu:¬
Od̃ ipse utiq facit. qui sabbato su-¬
m̃tes escam potumq sic arguit:
Quantum erat ut hinc ei ueniret
inm̃tem etiã illud qd̃ idem apł̃s
alibi dicit. Qui manducat non
manducantẽ ñsꝑnat. ⁊ qui ñ man¬
ducat manducantẽ ñ iudicet. Itũ
modũ hoc temꝑamentũ. quo sean¬
dala deuitaret. inter ieiuunantes
sabbato ⁊ manducantes teneret. &
ut ipsum ñ manducantẽ mandu¬
cans quisq ñ sꝑn̾et: et ipse ñ man¬
ducans manducantẽ ñ iudicaret.
celi ianitor. ⁊eccłiȩ fundam̃tũ: ex¬
tincto symone qui fuerat diaboli
ñ nͥ ieuinio uincendi figura. id
ipsũ romanos edocuit: quoꝵ fides
ad nuntiatur uniu̾so orbi t̾rarum:
Nunquid gͦ ceteri apłi prandere
xp̃ianos contra petrum docuer̃t
inuniu̾so orbe terrarum: Sicut
itaq inter se uixerunt concordit̾

Expanded text:
adtendit, ut scriptis suis ab ista adtendit, ut scriptis suis ab ista praecipiti cohibeatur audacia. continu» quippe subiunxit: \'Nemo ergo uos iudicet in esca aut in potu\', quod ipse utique facit, qui sabbato sumentes escam potumque sic arguit. quantum erat, ut hinc ei ueniret in mentem etiam illud, quod idem apostolus alibi dicit: Qui manducat, non manducantem non spernat et, qui non manducat, manducantem non iudicet? isto modo hoc temperamentum, quo scandala deuitaret, inter ieiunantes sabbato et manducantes teneret, ut et ipsum non manducantem manducans quisque non sperneret et ipse non manducans manducantem non iudicaret. caeli ianitor et ecclesiae fundamentum, extincto Simone, qui fuerat diaboli non nisi ieiunio uincendi figura, id ipsum Romanos edocuit, quorum fides adnuntiatur uniuerso orbi terrarum\'. numquid ergo ceteri apostoli prandere Christianos contra Petrum docuerunt in uniuerso orbe terrarum? sicut itaque inter se uixerunt concorditer
Abbreviated transcription (Latin):
prandetur. Ouium uitam certũ
ẽ. inquit: arbitrio pendere pasto¬
rum. S ue qui dicunt qd̾ bonũ
malum. ⁊ tenebras lucem. ⁊ lucẽ
tenebras: ⁊ amarum dulce. ⁊ dulce
amarum. Quid sibi uelint hȩc
uerba eius ñ satis intelligo. Si
enĩ hȩc scribit sicut urbicus. dicit
inurbe plebs pendens expastoris
arbitrio cum ep̃o suo ieiunat sab¬
bato. Si autẽ sic ad te ista scripsit.
qͥa in epła tua upse quiddam tale
dixisti. ñ tͥ ꝑsuadeat urbem xp̃ia¬
nam sic laudare sabbato ieiunan.¬
tem: ut cogaris orbem xp̃ianũ
dãpnare prandentem. Cum enim
dicit. ue qui dicunt qd̃ bonũ ma¬
lũ. ⁊ tenebras lucem. ⁊ lucem tene.¬
bras. ⁊ amarũ dulce. idulce ama¬
rum. ieiunium sabbati uolens
intelligibonum. ⁊ lucem. ⁊dulce.
prandium uero malũ. ⁊ tenebras
iamarũ qͥs eũ dubitet in omĩb
xp̃ianis sabbato prandentibus
uniu̾sum orbem dãpnare t̾rarũ:
Nec se ipse respicit. nec qͥd dicat

Expanded text:
prandetur. Onium uitam certum prandetur. Onium uitam certum est\\ inquit, arbitrio pendere pastorum; sed uae qui dicunt quod bonum malum et tenebras lucem et lucem tenebras et amarum dulce et dulce amarum\'. quid sibi uelint haec uerba eius, non satis intellego. si enim haec tu scribis, sicut urbicus dicit, in urbe plebs pendens ex pastoris arbitrio cum episcopo suo ieiunat sabbato; si autem ad te ista scripsit, quia in epistula tua et ipse quiddam tale dixisti, non tibi persuadeat urbem Christianam sic laudare sabbato ieiunantem, ut cogaris orbem Christianum damnare prandentem. cum enim dicit: Vae qui dicunt quod bonum malum et tenebras lucem et lucem tenebras et amarum dulce et dulce amarum\' ieiunium sabbati uolens intellegi bonum et lucem et dulce, prandium uero malum et tenebras et amarum, quis eum dubitet in omnibus Christianis sabbato prandentibus uniuersum orbem damnare terrarum? nec se ipse respicit nec, quibus dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
Confitet᷑ tamen etiam ipso die
dñico ñ in ebrietate ẜ in iocundi.¬
tate pranderi: cum dicit debere
nos ex iudeis et gentib. multis
xp̃iano nomine. fide paucis elec¬
tos. uesꝑtino sabbatorum incenso¬
ꝓ pecudum uctimis ieiunium
do placitum laudis immolare:
cuiꝰ feruore cremata deficiant
oꝑa delictorum. Et mane inqͥt
exaudiat nos anobis auditus. et
erunt nobis domꝰ ad manducan¬
dum ⁊ bibendum. ñ in ebrietate
s in iocunditate dñica celebritate
ꝑfecta. Tunc gͦ eulogia ñ ut suꝑ.¬
is ait alogia celebratur. S qͥd ei
offendit sabbati dies quem dñs
sc̃ificauit ignoro. ut in eo ñ putet
posse manducari ⁊ bibi cũ tali
iocunditate quȩ careat ebrietate:
cũ sic ante sabbatum ieiunare pos¬
simus. quom dicit ante dñicum
salbato ieunandum. An conti¬
nuo biduo pranderi nefas ẽẽ ar-¬
bitratur: Hideat gͦ quanta affi¬
ciat contumelia ipsam quoq ro
scilicet. ac deinde sccła. terciaq

Expanded text:
Confitetur tamen etiam ipse die Confitetur tamen etiam ipse die dominico non in ebrietate sed in iucunditate pranderi, cum dicit debere nos ex Iudaeis et gentibus multis Christiani nominis fide paucos electos uespro pecudum victimis jejunium Deo placitum laudibus immolare, cujus fervore cremata deficiant opera delictorum. Et mane, inquit, exaudiat nos a nobis auditus, et erunt nobis domus ad manducandum et bibendum, non in ebrietate, sed in jucunditate, dominica celebritate perfecta. Tunc ergo eulogia, non ut superius ait, alogia celebratur. Sed quid eum offendit sabbati dies, quem Dominus sanctificavit, ignoro, ut in eposse manducari et bibi eum tali iucunditate, quae careat ebrietate, cum sic ante sabbatum ieiunare possimus, quo modo dicit ante dominicum sabbato ieiunandum. an continuo biduo prandere nefas esse arbitratur? uideat ergo, quanta afficiat contumelia ipsam quoque Roscilicet ac deinde secunda tertiaque
Abbreviated transcription (Latin):
quit ñ sanguinis aut ebrietatis
conuitium quo ñ laudes debitȩ
do s blasphemiȩ diabolo suffra¬
gante siluescunt. Oimꝓuidam
p̃sumptionẽ. Non gͦ immolat᷑
sacrificium laudis dñico die qͥa
ñ ieuinatur: s agitur ebrietatis
conuitiũ. ⁊ blasphemiȩ diabolo
suffragante siluescunt: Quod si
nefas ẽ dicere: intelligat ñ ieiuniũ
significari in eo qd̃ scriptum est
Immola dõ sacrificium laudis:
Ieuinium quippe certis dieb et
maxime festis ñ agitur: sacrifici¬
um uero laudis ab eccłia toto orbe
diffusa dieb om̃ĩb immolatur:
Auoquin quod nullus ñ dico xp̃i¬
anus s nec insanus dicere auderet.
dies illi qͥnquaginta post pasca
usq ad pentecostẽ quib ñ ieiuna¬
tur. erunt sedm istum asacrifi¬
cio laudis alieni. quib tantũmͦ
dieb inmultis eccłiis. inom̃ĩb
autem maxime cantatur alle¬
liuia: quã uocẽ laudis ẽẽ nullus
xp̃ianus quãlibet imꝑitꝰ ignorat.

Expanded text:
quit, \'non sanguinis aut ebrietatis quit, \'non sanguinis aut ebrietatis conuiuium, quo non laudes debitae deo sed blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\\ o inprouidam praesumptionem! non ergo immolatur sacrificium laudis dominico die, quia non ieiunatur, sed agitur \'ebrietatis conuiuium et \'blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\'. quod si nefas est dicere, intellegat non ieiunium significari in eo, quod scriptum est: Immola deo sacrificium laudis. ieiunium quippe certis diebus et maxime festis non agitur, sacrificium uero laudis ab ecclesia toto orbe diffusa diebus omnibus immolatur. alioquin, quod nullus non dico Christianus sed nec insanus dicere auderet, dies illi quinquaginta post pascha usque ad pentecosten, quibus non ieiunatur, erunt secundum istum a sacrificio laudis alieni. quibus tantum modo diebus in multis ecclesiis, in omnibus autem maxime cantatur alleluia, quam uocem laudis esse nullus Christianus quamlibet inperitus ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quod ẽ eccłia ñ sit mesca ⁊po¬
tu. s inieiunio: ñ dico sabbatis
ieiunare: s nunquam omĩno ci¬
bum ⁊ipotum sumere debere: ne
religiosius die dñico ad eccłiam ꝑ¬
tinemꝰ quando tamen ⁊ pso conce¬
dente prandemus. Cur inquit sa¬
crificium potiori dño carum mur¬
muramꝰ offerre. quod sp̃s desiderat.
iangłs laudat: Deinde adiungit
angłi testimonium dicentis. Bona
ẽ oratio cum ieiunio ⁊elemosina:
in legendum misisti. ñ emendares:
Sacrificium gͦ dño carum ieiuniũ
uult intelligi: quasi de ieiunio uer¬
setur hȩc questio. iñ de ieiuniosab.¬
bati. Neq enim dnncus dies sine
sacrificio quod do carum ẽ. ꝑagit.
qͥa non ieuinatur. Sequit᷑ ad huc
ungerit testimonia: a causa quã
defendaendam suscepit penitus
aliena Immola inqͥt qo sacrificiũ
laudis: Et istam uocem diuini
psalmi uolens ad quod agitur ne¬
scio quomodo conectere: utiq in¬

Expanded text:
dei, quod est ecclesia, non sit in esca et podei, quod est ecclesia, non sit in esca et potu sed in ieiunio, non dico sabbatis ieiunare, sed numquam omnino cibum ac potum sumere deberemus, ligiosius die dominico ad ecclesiam pertinemus, quando tamen et ipso concedente prandemus. \'Cur\', inquit, \'sacrificium potiori domino carum murmuremus offerre, quod spiritus desiderat et angelus laudat?\' deinde adiungit angeli testimonium dicentis: Bona est oratio cum ieiunio et elemosyna. mihi legendum misisti, non emendares. sacrificium ergo domino. carum ieiunium uult intellegi, quasi de ieiunio uersetur haec quaestio et non de ieiunio sabbati. neque enim dominicus dies sine sacrificio, quod deo carum est, peragitur, quia non ieiunatur. sequitur adhuc et ingerit testimonia ad causam, quam defendendam suscepit, penitus aliena. \'immola\', inquit, \'deo sacrificium laudis\', et istam uocem diuini psalmi uolens ad quod agitur nescio quo modo conectere \'utique, in
Abbreviated transcription (Latin):
unius horȩ spatium ieiunio depu¬
tatur. Quod si ita ẽ: ñ habet quod
succenseat pransorib sabbati. Usꝙ
ad horam enim prandii multo qͣm
in illo camino ꝓlixius ieunatur.
adibet ⁊llud apłi testimoniũ uͥ
ait. Non ẽ regnũ dei esca ⁊ potus:
s iusticia. ⁊ pax. igaudium in sp̃u
sc̃o. Et regnum dĩ eccłam uult
intelligi: inqua ds̃ regnat. Obse¬
cro te nunqͥd hoc agebat apłs
cum ista loqueretur. ut salbato a
xp̃ianis ieiunaret᷑: S nec de ipso
cuiꝰcumq diei ieiunio loquebat᷑
cum hȩc diceret. Dictum ẽ enim
ad u̾sus eos qͥ more iudeorũ scd̾m
ueterum legem inobseruatione
quorũdam ciborum putabant
ẽẽ munditiam. ⁊ ad eorũ fratrũ
ad monitionẽ ꝑ quorũ escam et
potum indifferent̾ acceptũ scan¬
dalirabantur infirmi. Ideo cum
dixisset noli mnesca tua illũ ꝑdere
xit. Non enim ẽ regnum dĩ esca &
potus icetera. Nam sicut iste uer.¬
ba hȩc apłi intelligit. ut regnum

Expanded text:
unius horae spatium ieiunio depuunius horae spatium ieiunio deputatur. quod si ita est, non habet, quod suscenseat pransoribus sabbati; usque ad horam enim prandii multo quam in illo camino prolixius ieiunatur. Adhibet et illud apostoli testimonium, ubi ait: Non est regnum dei esca et potus sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto, et regnum dei ecclesiam uult intellegi, in qua deus regnat. obsecro te, numquid hoc agebat apostolus, cum ista loqueretur, ut sabbato a Christianis ieiunaretur? sed nec de ipso cuiuscumque diei ieiunio loquebatur, cum haec diceret. dictum est enim aduersus eos, qui more Iudaeorum secundum ueterem legem in obseruatione quorundam ciborum putabant esse munditiam, et ad eorum fratrum admonitionem, per quorum escam et potum indifferenter acceptum scandalizabantur infirmi. ideo cum dixisset: Noli in esca tua illum perderxit: Non enim est regnum dei esca et potus et cetera. nam sicut iste uerba haec apostoli intellegit, ut regnum
Abbreviated transcription (Latin):
bato ieuinabat. Qd̃ autẽ respon¬
dimꝰ de qͣdraginta dieb ieiunii
moysi: hoc deputa ẽe̾ responsum
etiã de qͣdraginta dieb heliȩ. Ieiu¬
nio inqͥt: daniel leonum siccam
rabiem illesus euasit. Quasi legerit
quod sabbato ieiunauerit. aut etiã
cũ ipsis leonib sabbato fuerit: ubi
tam̃ legimꝰ qd et pranderit. Ieiunio
inqͥt trium fida germanitas ignibꝰ
coiuscanti carceri dominata: rogi
hospitio susceptum dñm ad orauit.
hec exempla sc̃orum nec ad ꝑsuaden¬
dum cuuiscumq diei ieiunium
ualent. quanto minꝰ salbati: qͣn¬
doqͥdem ñ solum ñlegitur tres
uiros sabbato fuisse missos inca.¬
minum ignis ardentem: S ne
illud qͥdem legitur tam diu illic
eos fuisse: ut possit quisqͣmdicere
ieuinasse. Immo uero uix unius
hore spatium ẽ. quo confessio hym.¬
nusq cantatur. Nec ampliꝰ inter
illas flãmas innoxias deambula.¬
uerunt. quam canticum illud
terminauerunt: nͥ forte ab istoetiã

Expanded text:
bato ieiunabat. quod autem responbato ieiunabat. quod autem respondimus de quadraginta diebus ieiunii Moysi, hoc deputo esse respondendum etiam de quadraginta diebus Heliae. ieiunio\\ inquit, \'Danihel leonum sicca rabie ora inlaesus euasit\\ quasi legerit, quod sabbato ieiunauerit aut etiam cum ipsis leonibus sabbato fuerit, ubi tamen legimus, quod et prandent. ieiunio\', inquit, \'trium fida germanitas ignibus coruscanti carceri dominata rogi hospitio susceptum dominum adorauit\\ haec exempla sanctorum nec ad persuadendum cuiuscumque diei ieiunium ualent, quanto minus sabbati, quando quidem non solum non legitur tres uiros sabbato fuisse missos in caminum ignis ardentem, sed ne illud quidem legitur tam diu illic eos fuisse, ut posset eos quisquam dicere ieiunasse; immo uero uix unius horae spatium est, quo eorum confessio hymnusque cantatur, nec amplius inter illas flammas innoxias deambulauerunt, quam canticum illud terminauerunt, nisi forte ab isto etiam
Abbreviated transcription (Latin):
apłicum ne inebrientur uino. inqͦ
ẽ omĩs luxuria. obseruatur axp̃ia¬
nis dm̃ timentib qͣndo pͣndent
die dñico: ita obseruatur qͣndo
pͣndetur ⁊ sabbatoᷤ. Ut exp̃ssius inqͥt
errantib contradicam. nemo ieiu.¬
nio dm̃ ⁊ si non ꝓmeretur. offendit:
Porro ⁊ ñ offendere ꝓmereri ẽ. Quis
hoc diceret. nͥ qui nollet considera¬
re qͥd diceret: Ergo pagani qͣndo
ieuinant: ñ ideo magis ñ offendũt
dm̃: Aut si de xp̃ianis uoluit quod
dixit intelligi: quis ñ dm̃ offendet.
siuelit cũ scandalo totius que nͥq
dilatatur eccłiȩ die dominico ie¬
iunare: Deinde subicit testimonia
de scͥpturis: ad causam quam susce¬
pit nichil ualentia. Ieiunio inqͥt
helias paradyso donatus: incorpore
regnat: Quasi ieiuniũ ñ p̃dicent
qui sabbato ñ ieiunant. sicut ieui¬
nium p̾dicant qui tamen die dñi.¬
co ñ ieiunant: aut helias eo tẽpore
ieiunauerit. quo ppłs dĩ etiam sab.¬

Expanded text:
apostolicum, ne inebrientur uino, in quo apostolicum, ne inebrientur uino, in quo est omnis luxuria, obseruatur a Christianis deum timentibus, quando prandent die dominico, ita obseruatur, quando prandetur et sabbato. CUt expressius\', inquit, \'errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi non promeretur, offendet; porro et non offendere promereri est\\ quis hoc diceret, nisi qui nollet considerare, quid diceret? ergo pagani quando ieiunant, non ideo magis offendunt deum aut, si de Christianis uoluit, quod dixit, intellegi, quis non deum offendit, si uelit cum scandalo totius, quae ubique dilatatur, ecclesiae die dominico ieiunare? deinde subiecit testimonia de scripturis ad causam, quam suscepit, nihil ualentia. \'ieiunio\', inquit, \'Helias paradiso donatus in corpore regnat\\ quasi ieiunium non praedicent. qui sabbato non ieiunant, sicut ieiunium praedicant, qui tamen die dominico non ieiunant, aut Helias eo tempore ieiunauerit, quo populus dei etiam sab
Abbreviated transcription (Latin):
Et apłs quando cõmemorauit ceci¬
disse tot milia ñ ait. neq prandea.¬
mus sabb̃o sicut illi pranderunt:
s ait. Neq fornicem sicut qͥdã eorũ
fornicatisunt: ⁊ceciderunt una die
iugintitria milia. Quid sͥ etiã uult
quod ait. sedit autem ppłs mandu¬
care ⁊ bibere. i surrexerunt ludere:
Posuit qͥdem apł̃s hoc testimoniũ.
s ut aseruitute idolorum. ñ a sab-¬
bati prandio ꝓhiberet. Sabbato aũt
illud factum ẽẽ iste ñ ꝓbat s ut li¬
bitum ẽ. suspicatur: Sicut autem
fieri potest ut ieiunetur. ⁊ cũ ieiu¬
nium soluitur si quisq ebriosus
ẽ tunc in ebrietur: ita fieri potest
ut ñ ieuinetur. ⁊ si temꝑantes sunt
homines modestissime prandeat᷑:
Qͥd ẽ gͦ quod sabbati uolens ꝑsuadere
ieuininum adhibet apłm testẽ di-¬
centẽ: nolite inebriari uino inquo
ẽ omĩs luxuria: Quasi dixerit: No¬
lite prandere sabbato: qͥa ibi ẽ oĩs
luxuria. Sicut autẽ hoc preceptum

Expanded text:
et apostolus quando commemorauit ceciet apostolus quando commemorauit cecidisse tot milia, non ait: \'Neque prandeamus sabbato, sicut illi pranderunt\', sed ait: Neque fornicemur, sicut quidam eorum fornicati sunt et ceciderunt una die uiginti tria milia. quid sibi etiam uult, quod ait: \'Sedit autem populus manducare et bibere et surrexerunt ludere\'? posuit quidem et apostolus hoc testimonium, sed ut a seruitute idolorum, non a sabbati prandio prohiberet. sabbato autem illud factum esse iste non probat, sed, ut libitum est, suspicatur. sicut autem fieri potest, ut ieiunetur et, cum ieiunium soluitur, si quisque ebriosus est, tunc inebrietur, ita fieri potest, ut non ieiunetur et, si temperantes sunt homines, modestissime prandeatur. quid est ergo quod sabbati uolens persuadere ieiunium adhibet apostolum testem dicentem: Nolite inebriari uino, in quo est omnis luxuria, quasi dixerit: \'Nolite prandere sabbato, quia ibi est omnis luxuria. sicut autem hoc praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
dem sepe dicit. aliud ñ inuenien¬
do qd̃ dicat: s qd̃ in anit̾ ⁊ad rem
ñ ꝑtinens: Utrum ñ sit sabbato ie¬
iunandum querit᷑. ñ utrum ñ sit
sabbato luxuriandum: qd̃ dñico
ñ faciunt qui dm̃ timent: quam¬
uis in illo utiq ñ ieuinent. Qͥs
autẽ diceret. qd̾ iste ausuᷤ ẽ dice̾s¬
Q uomͦ inqͥt ꝓnobis aut ꝑ nos rata
erunt dõaut digna. quȩ nos sc̃i¬
ficata die ad peccatum cogant:
Sc̃ĩficatam diem sabbati confitet᷑
i ad peccatum dicit cogi homineᷤᷤ
minicus sc̃ificatus ñ est. ⁊ incipit
ẽẽ sabbatum melius: aut si ẽ et
dñicus dies scĩficatus. ad peccatum
cogimur qͥa prandemꝰ. Conatur
testimoniis diuinis ꝓbare sabb̃o
ieuinandum: s unde hoc ꝓbet
omĩno ñ inuenit. Manducauit
inqͥt ⁊ bibit uinum iacob ⁊ satiatꝰ
ẽ ⁊ recessit adõ salutari suo: ⁊ceci.¬
derunt una die uiginti tria milia
Quasi dictum sit. Prandit sabbato
iacob: ⁊ recessit ado salutari suo:

Expanded text:
dem saepe dicit aliud non inueniendem saepe dicit aliud non inueniendo, quod dicat, nisi quod inaniter et ad remns dicit. utrum non sit sabbato ieiunandum, quaeritur, non utrum non sit sabbato luxuriandum, quod nec dominico faciunt, qui deum timent, quamuis in illo utique non ieiunent. quis autem diceret, quod iste ausus est dicequit, pro nobis aut per nos rata erunt deo aut digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctificatam diem sabbati confitetur et ad peccatum dicit cogi homines, minicus sanctificatus non est et incipit esse sabbatum melius aut, si est et dominicus dies sanctificatus, ad peccatum cogimur, quia prandemus. Et conatur testimoniis diuinis probare sabbato ieiunandum, sed, unde hoc probet, omnino non inuenit. \'manducauit\', inquit, et bibit uinum Iacob et satiatus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum sit: Prandit sabbato Iacob et recessit a deo salutari suo\'.
Abbreviated transcription (Latin):
dies dñicus seruabatur. ut uide.
licet ea causa intelligatur ieui.¬
nasse moyses etiam die qui seqͥ¬
tur sabbatum. quia ñdum uene.¬
dñicus quo ñ expediat ieiunari.
cur ipse xp̃c qͣdraginta dieb simi¬
lit̾ ieuinauit: Cur ñ illis dieb in
qͣdraginta ter binis qui sabbatum
sequebantur ieuinium soluit.
ut iam dominici diei prandium
resurrectionem: sicut sanguinẽ
iuũ potandum dedit ante passi
onem. Uides certe dierum quadra¬
ginta ieiunium qd̃ iste cõmemorat
sic ad rem ñ ꝑtinere ut sabb̃o ieuine.¬
mus: quomͦ ad rem ñ ꝑtinet ut
dñico ieiunemꝰ. Prorsus ñ attendit
qd̾ ei de die dñico possit opponi.
quando sic̃ accusanda st̃ ebriosa
conuiuia.: iomĩs uorax ac temu¬
lenta luxuries. sic accusat pͣndia
salbatorum: cũ possint ⁊ipsa e̾ẽ
modestorum atq sobriorum. Et
ideo ñ ẽ illi ad singula responden¬
dum: qm̃ ꝓsabbati prandio uitia
luxuriȩ rep̾hendẽdoeadẽ atq ea¬

Expanded text:
dies dominicus seruabatur\', ut uidies dominicus seruabatur\', ut uilicet ea causa intelligatur jejunasse Moyses etiam die qui sequitur sabbatum, quia nondum venedominicus, quo non expediat jejunari; cur ipse Christus quadraginta diebus similiter jejunavit? cur non in illis diebus quadraginta, ter binis qui sequebantur sabbatum, jejunium solvit, ut jam dominici diei prandium resurrectionem suam, sicut sanguinem suum potandum dedit ante passonem? uides certe dierum quadraginta ieiunium, quod iste commemorat, sic ad rem non pertinere, ut sabbato ieiunemus, quo modo ad rem non pertinet, ut dominico ieiunemus. Prorsus non adtendit. quid ei de die dominico possit opponi, quando, sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia et omnis uorax ac temulenta luxuries, sic accusat prandia sabbatorum, cum possint et ipsa esse modestorum atque sobriorum. et ideo non est illi ad singula respondendum, quoniam pro sabbati prandio uitia luxuriae reprehendendo eadem atque ea
Abbreviated transcription (Latin):
ses amicus dĩ. nubis inquilinus.
delator legis. ippłi dux ter binis. sab¬
batis ieiunium celebrans: ñ offensã
s meritum collocauit: Nunquid
attendit qͥd hinc possit conseqͤn¬
ter opponi: Quia utiq si moysi ie¬
iunantis ꝓpt̾ea ponit exemplum.
qm̃ illis quadraginta diebus. ter
binis sicut loquitur sabbatis ieui.¬
nauit. ⁊ ex hoc uult ꝑsuadere ut
sabbato ieuinetur. ex hoc gͦ ꝑsuade¬
at ut et dominieo ieiunetur: qͥa
in illis quadraginta diebus nichil¬
ominꝰ moyses ter binos dominicos
ieumauit: S addit ac dicit. Et
ad huc cum xp̃o dominicus dies
imminenti ȩccłiȩ seruabatur: Qd̃
cur dixerit nescio: Si enimꝓpt̾ea
qͥa multo magis ieiunandum ẽ
postea quam uenit cum xp̃o dñi¬
cus dies: gͦ qd̾ absit etiam ipso do.¬
minico ieunetur: Si autẽ timuit
ne ꝓpter dierum quadraginta ie.¬
iunium obiceretur etiam dñico
ieuinandũ: udeo addidit. quod
adhuc cum xp̃o imminenti eccłȩ

Expanded text:
ses amicus Dses amicus Ddelator legis et populi dux, ter bina sabbata ieiunio celebrans non offensam sed meritum conlocauit\'. numquid adtendit, quid hinc possit consequenter opponi? quia utique, si Moysi ieiunantis propterea proponit exemplum, quoniam in illis quadraginta diebus ter bina, sicut loquitur, sabbata ieiunauit, et ex hoc uult persuadere, ut sabbato ieiunetur. ex hoc ergo persuadeat, ut et dominico ieiunetur, quia in illis quadraginta diebus nihilo minus Moyses ter binos dominicos ieiunauit. sed addit ac dicit: \'Et adhuc cum Christo dominicus a deo imminenti ecclesiae seruabatur\'. quod cur dixerit, nescio: si enim propterea, quia multo magis ieiunandum est, posteaquam uenit cum Christo dominicus dies, ergo, quod absit, etiam ipso dominico die ieiunetur; si autem timuit, ne propter dierum quadraginta ieiunium obiceretur etiam dominico die ieiunandum, et ideo addidit, quod \'adhuc cum Christo imminenti ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dñico die: s in alogia letantes plau¬
dentesq cantemꝰ: saturasti dñe
animã inanẽ. ⁊ potasti animam
sicientem: Nempe si tunc ñ erramꝰ¬
quando ieiunamꝰ. ⁊ aliorum sex die¬
rum errores tune abliumꝰ cũ salb̃o
ieuinamꝰ: nullus erit die dñico de¬
terior nullus salbato melior. Crede
dilectissime frater. nemo legẽ sicut
iste intelligit: nͥ qui ñ intelligit:
Si eñi adam ñ cibus s ꝓhibitus cibꝰ
ꝑdiderit. et esau nepotem sc̃i abra¬
e ñ esca s usq ad contemptum sa.¬
cramenti. qd̾̃ inpͥmatu suo habuit
concupita esca dãpnauit: sic a scĩs
i fidelib pie prandetur: quemad.¬
modũ a sacrilegis ⁊ incredulis im.¬
pie ieuinatur: Preponitur autẽ
dies dñicus sabbato fide resurrec¬
tionis: ñ consuetudine refectioniꝰ.
aut ẽẽ uinolente licentia cantio
diebus panem ñ manducauit. nec
bibit aquam. Cur autem dixerit¬
hoc: subiungit atq ait. Ecce moy¬

Expanded text:
dominico die, sed in alogia laetantes plaudominico die, sed in alogia laetantes plaudentesque cantemus: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam siquando jejunamus, et aliorum sex dierum errores tunc abluimus, cum sabbato jejunamus; nullus erit die dominico deterior, nullus sabbato melior. Crede, dilectissime frater, nemo legem, sicut iste, intelligit, nisi qui non intelligit. Si enim Adam non cibus, sed prohibitus cibus perdidit , et Esau nepotem sancti Abrahae non esca, sed usque ad contemptum sacramenti quod in primatu suo habuit, concupita esca damnavit : sic a sanctis et fidelibus pie prandetur, quemadmodum a sacrilegis et incredulis impie jejunatur. Praeponitur autem dies dominicus sabbato fide resurrectionis, non consuetudine refectionis, aut etiam vinolentae licentia cantiondiebus panem non manducavit, nec bibit aquam. Cur autem hoc dixerit, subjungit atque ait: Ecce Moy
Abbreviated transcription (Latin):
ne lege uentris legem dĩ corrum¬
pamꝰ. ne panẽ cęli uendamꝰ esca ter.¬
rena. adiungit. Quia esca adam¬
de paradiso periit esca esau pͥmatꝰ
amisit. Ecce qui dicit. ẽ enim sa¬
thanȩ usitata calumnia tẽptatio
uentris cui modicũ suadet. ut au¬
ferat totum. ⁊ horum inqͥt int̾pre¬
tatio preceptoꝵ uentricolas minꝰ
incuruat. Nonne his u̾bis suis id
agere uidetur. ut etiã die dñico
ieiuinetur: Alioqͥn sanctior erit
sabbati dies quo dñs inmonum̃to
reqͥeuit: quã dñicus quo amortu.¬
is resurrexit: Sanctius ẽ enim ꝓfec¬
to sabbatum si scdm uerba huius
insabbato ꝑ ieiuniũ peccatũ omne
uitatur. ⁊ quod aliis dieb contrac¬
tum ẽ aboletur: indñico autem ꝑ
escam uentris temptationi uacatur.
⁊diabolicȩ calumniȩ locus datur.
⁊ paradiso ꝑitur ⁊ipͥmatꝰ amittitur.
Qd ẽ gͦ quod rursus sibupse contra¬
rius admonet ut ñ prandio mo.¬
desto. sobrio. xp̃iano. reficiamur

Expanded text:
ne lege uentris legem domini corrumne lege uentris legem domini corrumpamus, ne panem caeli uendamus esca terrena, et adiungit: Quia esca Adam paradiso periit, esca Esau primatus amisit. ecce qui dicit: \'Est enim Satanae usitata calumnia temptatio uentris, cui modicum suadet, ut auferat totum. et horum\', inquit, \'interpretatio praeceptorum uentricolas minus incuruat. Nonne his uerbis suis id agere uidetur, ut etiam die domi- Dico ieiunetur? alioquin sanctior erit sabbati dies, quo dominus in monumento requieuit, quam dominicus, quo a mortuis resurrexit. sanctius est enim profecto sabbatum, si secundum uerba huius in sabbato per ieiunium peccatum omne uitatur et, quod aliis diebus contractum est, aboletur, in dominico autem per escam uentris temptatio non cauetur et diabolicae calumniae locus datur et paradiso peritur et primatus amittitur. quid est ergo quod rursus sibi ipse contrarius admonet. ut non prandio moderato, sobrio, Christiano reficiamur
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑhoc ⁊ ipsius dñici error abluat᷑:
Puto qd̃ tibi ñ placeat ista p̾sumptio:
Iamuͦ cum se hominem spiritalem
uideri uelit. ⁊ tamquam carnales
pransores sabbati accuset: attende
quemadmodũ dñici diei ñ parco
prandio reficiatur. s alogia delecte¬
tur: Qd ẽ autem alogia. qd u̾bum
ex greca lingua usurpatũ ẽ. nͥcũ
epulis indulgetur: ut arationis
tramite deuietur: Inde anima.¬
lia ratione carentia dicuntur aloga:
quib similes sunt uentri dediti
Propter qd̃ immoderatũ conuiuiũ.
quo mens inqua ratio dñatur.
ingurgitatione uescendi ac biben.¬
di quodammͦ obruitur: alogia
nuncupat. Insuꝑ etiam ꝓpter ci.¬
bum ac potum ñ mentis ẜ uentͥs.
alogia diei dñici dicit ẽẽ cantan
dum: Saturasti dñe animã inanẽ:
i potasti animã sitientẽ. O uirũ
spiritalẽ. o carnaliũ rep̾hensorem.
o magnũ ieunatorẽ: ⁊ ñ uentris¬
cultorẽ: Ecce qui nos admonet.

Expanded text:
ac per hoc et ipsius dominici error abluitur. ac per hoc et ipsius dominici error abluitur. puto, quod tibi non placeat ista praesumptio. lam uero cum se hominem spiritalem uideri uelit et tamquam carnales pransores sabbati accuset, adtende, quem ad modum dominici diei non parco prandio reficiatur, sed alogia delectetur. quid est autem alogia, quod uerbum ex Graeca lingua usurpatum est, nisi cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite deuietur? unde animalia ratione carentia dicuntur aloga, quibus similes sunt uentri dediti. propter quod inmoderatum conuiuium, quo mens, in qua ratio dominatur, ingurgitatione uescendi ac bibendi quodam modo obruitur, alogia nuncupatur. insuper etiam propter cibum ac potum non mentis sed uentris alogia diei ddum: Saturasti, Domine, animam inanem, et potasti animam sitientem. O virum spiritualem! o carnalium reprehensorem! o magnum jejunatorem, et non ventricultorem! ecce qui nos admonet,
Abbreviated transcription (Latin):
si uniꝰcuiusq diei. uel leuis erroi
ipsius diei ieiunio soluitur uel
abluitur. sic enim dicit. ut sex die¬
rum uel leuis error ieiunii quoq
fontib abluatur: qͥd faciemꝰ de illo
errore qui subrepserit dñico die.
inquo scandalum ẽ ieiunare. aut
sidie ipso nullus xp̃ianis error ob.¬
repit: uide homo iste qui uentri¬
colas tamquã magnꝰ ieiunator ac¬
cusat. quantũ honoris iutilitatis
uentrib tribuat: si tunc ñ errat᷑
quando prandet᷑. An forte ieiu.¬
nio sabbati tantum bonum con.¬
stituit. ut aliorum sex dierum.
hoc ẽ etiam ipsius dñici uel leuẽ
sicut dicit errorem solum ieiunũ
sabbati possit abolere: ⁊ solo ipso
die ñ erretur. quo toto utiq ieii.¬
natur: Qͥd ẽ gͦ quod diem dñicũ
salbato uelut xp̃iano iure p̃ponit:
Ecce scdm ipsum dies sabbati multo
sanctior inuenitur. in quo ⁊ ñ errat᷑.
cum eiꝰ toto spatio ieiunatur: ut eo¬
dem ieiunio sex ceterorum dierũ:

Expanded text:
si uniuscuiusque diei uel leuis error si uniuscuiusque diei uel leuis error ipsius diei ieiunio soluitur uel abluitur — sic enim dicit: ut sex dierum uel leuis error ieiunii quoque fontibus abluatur\' —, quid faciemus de illo errore, qui subrepserit dominico die, in\' quo scandalum est ieiunare? aut si die ipso nullus Christianis error obrepit, uide, homo iste, qui uentricolas tamquam magnus ieiunator accusat, quantum honoris et utilitatis uentribus tribuat, si tunc non erratur, quando prandetur. an forte in ieiunio sabbati tantum bonum constituit, ut aliorum sex dierum, hoc est etiam ipsius dominici uel leuem, sicut dicit, errorem solum ieiunium sabbati possit abolere et solo ipso die non erretur, quo toto utique ieiunatur? quid est ergo quod diem dominicum sabbato uelut Christiano iure praeponit? ecce secundum ipsum dies sabbati multo sanctior inuenitur, in quo et non erratur, cum eius toto spatio ieiunatur, et eodem ieiunio sex ceterorum dierum
Abbreviated transcription (Latin):
nentes. ñ debere cũ filiis sine lege
cũ pͥncipib sodomȩ. cũ plebe go.¬
morre. uoluptaria sabbatorum ex¬
ercere conuiuia. s cũ sc̃ĩmonie in¬
colis ac deo deuotis sollemni eccle¬
siastico iure magis ac magis legiti.¬
me ieiunare:ac deinde definiens
qͥd sit legitime ieiunare. subiungit¬
⁊ dicit. ut sex dierum uel leuis error
ieunii. orationis ⁊ elemosine fon.¬
tib abluatur: ꝓfecto eos qui minꝰ
quam sex dieb in ebdomade ie¬
unant. ñ putat legitimũ exerce¬
re ieiuniũ. nec d̃o ẽẽ deuotos. nec
maculas errorris quȩ de ista mor.¬
talitate contrahuntur abluere:
Uideant gͦ romani quid agant:
qͥa etiam ipsi nimiũ contumelio¬
se huiꝰ disputatione tractantur:
apud quos omĩb istis sex diebus
p̾ter paueissimos elerieos aut mona¬
chos quotus quisq inuenitur qͥ
frequentet cotidiana ieiunia:
maxime qͥa ibi ieiunandũ qͥnta
sabbati ñ uidetur: Deinde quero

Expanded text:
nentes non debere cum filiis sine lege, nentes non debere cum filiis sine lege, cum principibus Sodomae, cum plebe Gomorrhae uoluptaria sabbatorum exercere conuiuia. sed cum sanctimonii incolis ac deo deuotis sollemni et ecclesiastico iure magis ac magis legitime ieiunare\', ac deinde definiens. quid sit legitime ieiunare. subiungit et dicit ut sex dierum uel leuis error ieiunii, orationis et elemosynae fontibus abluatur\', profecto eos, qui minus quam sex diebus in hebdomade ieiunant, non putat legitime exercere ieiunium nec deo esse deuotos nec maculas erroris, quae de ista mortali tate contrahuntur, abluere. uideant ergo Romani, quid agant, quia etiam ipsi nimium contumeliose huius disputatione tractantur, apud quos omnibus istis sex diebus praeter paucissimos clericos aut monachos quotusquisque inuenitur, qui frequentet cotidiana ieiunia, maxime quia ibi ieiunandum quinta sabbati non uidetur? 1Deinde quaero:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. quasi solius sabbati pran¬
sabbato ieuinetur: sed excepto do¬
minico sex ceteris dieb ita ieiunare
cõpellit ut dicat: Aantiqua remo¬
ta bile duo incarne una xp̃i iam
sub disciplina manentes. ñ debẽt
cum filiis sine lege. ⁊ cum pͥncipi.¬
bus sodomorum. ⁊ cum plebe go.¬
morre sabbatorum uoluptaria cõ-¬
uiuia exercere: s cum sc̃imonie in¬
colis ac deo deuotis. sollemni ecele¬
siastico iure magis ac magis legi¬
time ieuinare: ut sex dierum uł
leius error ieunii. orationis et
elemosine fontib abluatur. quo
possimꝰ dominica alogia refectiõs
equali corde digne cantare: Satu.¬
rasti dñe animã mnanem: ⁊ potas.¬
ti animã sitientẽ: Ista dicens ⁊ afre¬
quentia ieiunandi solum diem
dñicum excipiens. ñ tantum ori.¬
entis ⁊ occidentis ppłos xp̃ianos.
inquib salbato nemo ieiunat:
uerũ ⁊ipsam romanam eccłiam
imꝓuidus uncautus accusat Cũ
eñĩ dicit sub discipina xp̃iani ma.¬

Expanded text:
judicat, quasi solius sabbati pranjudicat, quasi solius sabbati pransabbato jejunetur; sed excepto dominico sex caeteris diebus ita jejunare compellit, ut dicat: Antiqua remota labe, duo in carne una, Christi jam sub disciplina manentes, non debent cum filiis sine lege et cum principibus Sodomorum et cum plebe Gomorrhae sabbatorum uoluptaria conuiuia exercere, sed cum sanctimonii incolis ac deo deuotis sollemni et ecclesiastico iure magis ac magis legitime ieiunare, ut sex dierum uel leuis error ieiunii, orationis et elemosynae fontibus abluatur, quo possimus dominica alogia refecti omnes aequali corde digne cantare: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem\'. ista dicens et a frequentia ieiunandi solum diem dominicum excipiens non tantum orientis et occidentis populos Christianos, in quibus sabbato nemo ieiunat, uerum et ipsam Romanam ecclesiam inprouidus et incautus accusat. cum enim dicit sub disciplina Christi ma
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ex his biduum quisq detraxerit
ne sabbato dominicaq ieiunet:
remanẽt dies quinq in quibus
phariseum suꝑare possit bis in
sabbato iriunantem Puto enim
qd̾ siter insalbato qͥsq ieuinat:
iam suꝑat phariseum quibis in
sabbato ieunabat: Qd̃ si aut qͣt.
uel etiam ut nullus dierũ excep.¬
to sabbato & dñica pret̾mittat᷑
in ebdomade qͥnqͥes ieiunetur.
qd̾ multi tota uita sua faciunt.
maxime in monasteriis constitu.¬
ti: ñ solum phariseus qͥbis insab.¬
bato ieuinabat: uerum etiã xp̃ia.¬
nus qui quarta ⁊ sexta ⁊ ipso sab¬
bato ieuinare consueuit. quod
trequent̾ romana plebs facit. in
labore ieiunii suꝑabitur. Et tam̃
nescio quis iste ut dicis urbieus
disputator. etiam si quisq continu¬
is quinq preter sabbatum ⁊ dñicũ
dieb ita ieiunet. ut nullo die oĩno¬
corpꝰ reficiat: eum carnalẽ uocat.
quasi cib et potus ceteris dieb nõ
ꝑtineat ad carnem: ⁊ uentricolam

Expanded text:
ergo ex his biduum quisque detraxerit, ergo ex his biduum quisque detraxerit, ne sabbato dominicoque ieiunet, remanent dies quinque, de quibus Pharisaeum superare possit bis in sabbato ieiunantem. puto enim, quod, si ter in sabbato quisque ieiunat, iam superat Pharisaeum, qui bis in sabbato ieiunabat. quod si et quater uel etiam, ut nullus dierum excepto sabbato et dominico praetermittatur, in hebdomade quinquies ieiunatur, quod multi tota uita sua faciunt maxime in monasterio constituti, non solum Pharisaeus, qui bis in sabbato ieiunabat, uerum etiam Christianus, qui quarta et sexta et ipso sabbato ieiunare consueuit, quod frequenter Romana plebs facit, in labore ieiunii superabitur. et tamen nescio quis iste, ut dicis, urbicus disputator, etiam. si quisque continuis quinque prdiebus ita jejunet, ut nullo die omnino reficiat corpus, eum carnalem vocat, quasi cibus et potus caeteris diebus non pertineat ad carnem; et ventricolam
Abbreviated transcription (Latin):
raptor. cũ phariseo dãpnabitur:
qͥa ille se talem ñ e̾e̾ iactabat: Qd
certe qͥs qͥs sentit: insanit: Porro
si hec sine dubio bona quȩ sibi
phariseus inẽẽ cõmemorabat.
ñ habenda sunt cũ suꝑbiente iac¬
tantia quȩ in illo apparebat. sed
tamen habenda sunt cũ pietate
humili quȩ in illo ñ erat. sic ibis
insabbato ieiunare inhomine
qualis fuerat ille phariseus in¬
fructuosũ ẽ: in homine autem
humilit̾ fideli uel fidelit̾ humi.¬
li religiosũ ẽ. Quãuis euangłica
sẽptura ñ dixerit dãpnatum pha¬
riseum: s magis iustificatum di-¬
xerit publicanum. Uerum si hoc
mͦ putat iste intelligendum qd
ait dñs. nisi habundau̾it iusticia¬
ur̃a pluqͣm scribarum ⁊ pharise¬
orum. non intrabitis in regnum
cȩlorum. ⁊nͥ amplius qͣm bis in
sabbato ieiunemꝰ. hoc p̾ceptum
ñ possumꝰ implere: bene qd̃ septẽ
dies sunt qui uolumine tẽporũ
ꝑ sua uestigia reuocantur. Cum

Expanded text:
raptor, cum Pharisaeo damnabitur, raptor, cum Pharisaeo damnabitur, quia ille se talem non esse iactabat; quod certe quisquis sentit, insanit. porro si haec sine dubio bona, quae sibi Pharisaeus inesse commemorabat, non habenda sunt cum superbiente iactantia, quae in illo apparebat, sed tamen habenda sunt cum pietate humili, quae in illo non aderat, sic et bis in sabbato ieiunare in homine, qualis fuerat ille Pharisaeus, infructuosum est, in homine autem humiliter fideli uel fideliter humili religiosum est. quamuis euangelica scriptura non dixerit damnatum Pharisaeum, sed magis iustificatum dixerit publicanum. Verum si hoc modo putauit iste intellegendum, quod ait dominus: Nisiabundaueritiustitiauestraplusquam scribarum et Pharisnon intrabitis in regnum caelorum, ut, nisi amplius quam bis in sabbato ieiunemus, hoc praeceptum non possimus implere. bene quod septem dies sunt, qui uolumine temporum per sua uestigia reuocantur. cum
Abbreviated transcription (Latin):
quo xp̃i legimꝰ manducasse dis¬
cipulos. uulserunt utiq spicas:
qd̃ sabbato ñ licebat: qͥa ueterum
traditio ꝓhibebat. Uideat gͥ ne for¬
te congruentiꝰ ei respondeat᷑. ideo
dñm die illo a discipulis hȩc duo
fieri uoluisse. unũ despicis uellen¬
dis. alt̾um de alim̃tis sum̃dis. ut
uacare: hoc autẽ adu̾sus eos qui
cogunt sabb̃to ieunare: cũ illud
mutato tẽpore iam suꝑsticiosũ ẽẽ
significasset: hoc autẽ utroq tem¬
pore liberũ ẽẽ uoluisset: Neq id
confirmando dixerim: sed quod
ei multo aptius quã sunt ea quȩ
loqͥtur responderi possit ostende
tanqͣm phariseus ideo dãpnet᷑ qͥa
bis in sabbato ieuinabat. ⁊ ñ quia
suꝑ publicanũ se tumidꝰ extolle.¬
suorũ decimas dant pauꝑib cum
phariseo dãpnari qͥa hoc quoq
ille inter sua oꝑa predicabat. qd
cupimꝰ a multis fieri xp̃ianis. et
uix paucissimos inuenimꝰ: Aut
uͦ qui ñ fuerit in iustꝰ. adulter. et

Expanded text:
quo Christi legimus manducasse disquo Christi legimus manducasse discipulos, uulserunt utique spicas. quod sabbato non licebat, quia ueterum traditio prohibebat. uideat igitur, ne forte congruentius ei respondeatur ideo dominum die illo a discipulis haec duo fieri uoluisse unum de spicis uellendis alterum de alimentis sumendis, ut uacare, hoc autem aduersus eos, qui cogunt sabbato ieiunare, cum illud mutato tempore iam superstitiosum esse significasset, hoc autem utroque tempore liberum esse uoluisset. neque id confirmando dixerim. sed, quid ei multo aptius, quam sunt ea, quae loquitur, responderi possit, ostendertamquam Pharisaeus ideo damnetur, quia bis in sabbato ieiunabat, et non, quia super publicanum se tumidus extollesuorum decimas dant pauperibus, cum Pharisaeo damnari, quia hoc quoque ille inter sua opera praedicabat, quod cupimus a multis fieri Christianis et uix paucissimos inuenimus, aut uero, qui non fuerit iniustus, adulter et
Abbreviated transcription (Latin):
ni: Neq enim meliꝰ hec intelligimꝰ
quam ꝓpħȩ: quitamen eo tẽpore
quo ita fieri oportuit seruauert̃
hanc salbati uacationem quam
iudei putant adhuc ẽe.seruandã
Unde illud ẽ quod lapidare deus
hominẽ iussit: qui sabbato ligna
collegerat. Nusquã autẽ legimꝰ
lapidatum uel aliquo dignum
supplitio iudicatum: siue ieiu¬
nantẽ sabbato siue prandentẽ:
Quid tamen horum duorum qͥeti
conueniat qͥd labori. iste ipse
uiderit. qui gaudiũ manducan¬
tib. luctũ ieiunantib de puta¬
uit. uel intellexit adño deputa¬
ri: uͥ de ieiunio respondens ait:
Non possunt lugere filii sponsi:
quamdui cum eis ẽ sponsus Qd̃
autẽ ꝓpt̾ea dicit sabbato apłos
manducasse quia ñdum erat tẽ-¬
pus ut sabbato ieiunarent quod
scilicet ueterum traditio ꝓhibebat.
nunqͥd gͦ iam erat tempus ut salba
to ñ uacarent: Nonne ⁊ hoc uet̾ũ
traditio ꝓhibebat. ⁊uacare coge¬
bat: Et tamen eo ipso sabbati die

Expanded text:
ni. neque enim melius haec intellegimus ni. neque enim melius haec intellegimus quam prophetae, qui tamen eo. tempore, quo ita fieri oportuit, seruauerunt hanc sabbati uacationem, quam Iudaei putant adhuc esse seruandam. unde illud est, quod lapidari deus hominem iussit, qui sabbato ligna collegerat; nusquam autem legimus lapidatum uel aliquo dignum supplicio iudicatum siue ieiunantem sabbato siue prandentem. quid tamen horum duorum quieti conueniat, quid labori, iste ipse uiderit, qui gaudium manducantibus, luctum ieiunantibus deputauit uel intellexit a domino deputari, ubi de ieiunio respondens ait: Non possunt lugere filii sponsi, quam diu cum eis est sponsus. Quod autem propterea dicit sabbato apostolos manducasse, quia nondum erat tempus, ut sabbato ieiunarent, quod scilicet ueterum traditio prohibebat, numquid ergo iam erat tempus, ut sabbato non uacarent? nonne et hoc ueterum traditio prohibebat et uacare cogebat? et tamen eo ipso sabbati die,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Deinde cũ uult intelligi lue¬
tũ ieiunio. cibo gaudiũ deputan¬
dũ: cur ñ cogitat qͥcqͥd ẽ. illud qd̾
significare ds̃ uoluit. in eo quod
scͥptũ ẽ eum die septimo reqͥeuisse
ab omĩb oꝑib suis. ñ ibi luctũ sig.¬
nificatũ fuisse s gaudium: Nisi
forte dicturus ẽ. in illa requie dĩ
⁊ scĩficatione sabbati. gaudiũ iude¬
is: luctum significatũ ẽẽ xp̃ianis:
Et tam̃ nec quando sc̃ificauit ds̃ diẽ
septimũ qͥa in illo requieuit ab oĩb
oꝑib suis. aliqͥd de ieninio uel pran¬
dio sabbati expressit: nec cum postea
ppło hebreo de ipsius diei obserua¬
tione mandauit. aliqͥd de alim̃tis
uel sum̃dis uel ñ sum̃dis loquutꝰ ẽ.
Uacatio tantũ homini asuis uel ser.¬
inumbra accipiens futurorũ sic
uacauit aboꝑib quẽadmodũ nunc
iudeos uacare conspicimꝰ: ñ ut pu¬
tatur iudeis carnalib ñ recte intel¬
ligentib qd̃ recte intelligunt. xp̃ia¬

Expanded text:
batur. deinde cum uult intellegi lucbatur. deinde cum uult intellegi luctum ieiunio, cibo gaudium deputandum, cur non cogitat, quicquid est illud, quod significare deus uoluit in eo. quod scriptum est eum die septimo requieuisse ab omnibus operibus suis, non ibi luctum significatum esse sed gaudium? nisi forte dicturus est in illa requie dei et sanctificatione sabbati gaudium Iudaeis, luctum significatum esse Christianis. et tamen nec, quando sanctificauit deus diem septimum, quia in illo requieuit ab omnibus operibus suis, aliquid de ieiunio uel prandio sabbati expressit nec, cum postea populo Hebraeo de ipsius diei obseruatione mandauit, aliquid de alimentis uel sumendis uel non sumendis locutus est. uacatio tantum homini a suis uel serin umbra accipiens futurorum sic uacauit ab operibus, quem ad modum nunc Iudaeos uacare conspicimus non, ut putatur, Iudaeis carnalibus non recte intellegentibus, quod recte intellegunt Christia
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ ancille filios. ⁊ lege ñ iusta sed
uoluptaria consulentes uentri ñ
discipline succũbentes. ⁊ qd̾ caro
sint ⁊ mortem sapiant. icet̾a huiꝰ¬
modi: Quȩ si denuo qui piam dei
famulo diceret: qͥs eũ audire. qͥs
ñ deuitare deberet: Cũ uero his
obꝓbriis atq maledictis insectat᷑
dentẽ: ad moneo qͥsqͥs ẽ ut sese co¬
hibeat. Nam cuiꝰ me nomen ignora¬
re uoluisti: ꝓfecto de illo me iudi¬
care noluisti. filiꝰ hominis inquit
sabbati dñs ẽ: in quo maxime
bene quã male facere licet: Si gͦ
male facimꝰ quando pͣndemꝰ: nul¬
lo die dñico bene uiuimꝰ:. Qd̃ autẽ
fatet᷑ apłos sabbato manducasse
i dicit ut tunc ieuinaret᷑ temporis
ñ fuisse. ꝓpter qd̾ ait dñs. uenient
dies ut auferatur ab eis sponsus.
⁊ tunc ieuinabunt filii sponsi. qͥa
tempꝰ gaudii. ⁊ tempꝰ ẽ luctus: pͥmũ
attendere debuit. qd̾ illic dñs de
ieuinio. ñ de sabbati ieiunio loque¬

Expanded text:
tes et ancillae filios et lege non iusta sed tes et ancillae filios et lege non iusta sed uoludisciplinae succumbentes; et quod caro sint, et mortem sapiant, et caetera hujusmodi: quae si de uno quopiam Dei famulo diceret, quis eum audire, quis non devitare deberet? Cum vero his opprobriis atque maledictis insectaturdentem, admoneo quisquis est, ut sese cohibeat. Nam cujus me nomen ignorare voluisti, profecto de illo me judicare noluisti. \'Filius hominis\', inquit, \'sabbati dominus est, in quo maxime bene quam male facere licet\'. si ergo male facimus, quando prandemus, nullo die dominico bene uiuimus. quod autem fatetur apostolos sabbato manducasse et dicit, ut tunc ieiunaretur, temporis non fuisse, propter quod ait dominus: Venient dies, ut auferatur ab eis sponsus, et tunc ieiunabunt filii sponsi, quia tempus gaudii et tempus est luctus, primum adtendere debuit, quod illic dominus de ieiunio, non de sabbati ieiunio loque