comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos Mer & elcetos etrcredunt ebapt e antam eunus¬
euneduntidi ucunis: Planedicontor dati a nesci¬
quibo epuend securas unt non abillo quieos noeit non
buaberepor seuenantiã qua eadbeata uit siperduor
eleccos scitq illos itastare ut pr̃oscierit erseca su¬
nos luesiame quueraturcureis ds̃ por seueraentiã
noddederit: quieam qua xp̃iane uiuerent dilectionẽ
dedit meig nontere respondeo : Non enim arrogan¬
tero sedagnostens modulum meu audiodicenten
a posel Sihomo tuquies quirerponda eee & õ
iis crutabilia sunt iudicia eius : & in uesti cabiles uic
euis. Quantũ itaq: nobis iudiciasua manifenas¬
pedignatur gpatias agamus quantũ uero abscon¬
delia monasuersus eius consiliũmor muro nus
sed hioo quoque mobis s aluber rimiutm es redam
Tu autem quis quis inimicus eius graetiae sic inter¬
rogas ipse quid dicis bene quo tenon negas esse
xp̃i anum &catholicũ lactas. siergo consiteri
don undi esseperse ueraere inbono us que infi¬

Expanded text:
os cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sunt, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros . Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, qui eam, qua Christiane viverent, dilectionem dedit, me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum: « O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ non audiertes : crederes siuelles: acperhoc &
quieuangelium non cuidierunt : & quico audito in me¬
lius cominutati perseueraentiã non acceperunt : &
qui eu angelio audito uenireachepm̃ hoc est in eum ene¬
dere noluerunt: Qnmipsediẽ. nemouenit ad meni¬
si eidatum fuerit a patremeo : & quiper u&atempar¬
uulim nacredere potuerunt : sed ab originali noxa
solopas serluuacro regenentionis absolui : Quota¬
mennonaccepto mor tui perierunt . non sunt abilla

Expanded text:
Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
ci&ernã : Ipsi sunt illi p̃destinati & secundum propo¬
situm uocati quorũ nullus perit acperhoc nullus
eorum ex bono inmalum mutatus fut hunc uitã
Qnm sicest ordinatus & ideo xp̃odatus ut non peseat¬
selli abeatuitam acernam : Qrursus quos dicimus
in imicos eius uel paruulos filios in imicorum eius:
quos cumq eorum. sic regenerrturus est: ut in ea
fide quacȩperdilectionem . operacur l onc uitam
finant : Iam & ante quam hocfiat in illa praedesti¬
natione filii sunt eius. &datisunt xp̃o siliseius
ut non pereant sed habeant uitam a&nam: Der
que ipse saluator : simans eritis inquiđ in uerbo
meo discipulimei estis: Numquid in his conpu¬
tandus est iudas qui non mansit in uerbo cius: Num¬
quid in his conputandi sunt illi dequibus euangeliũ
sicloquitur ubidñs cum commendas seđ mandu¬
candam carnemsuam &bibendum sanguinem
suum. Ait euangelista: haecdixit insynagoga do¬

Expanded text:
aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propoaeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereatsed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa praedestinatione sunt filii ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, ut non pereant, sed habeant vitam aeternam. 22. Denique ipse Salvator, Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis . Numquid in his computandus est Judas, qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus Evangelium sic loquitur, ubi Dominus cum commendasset manducandam carnem suam et bibendum sanguinem suum, ait evangelista, Haec dixit in synagoga do
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat procul dubio permanere: Eraentitaque
in bono sed quia ineo non permanserunt idest. ñ
usq infinem per seuerauerunt: Nonerant inquit
ex nobis & quando eraent nobis cum: hoc est non
estent exnumero filiorũ & quando erant infi¬
defiliorũ ⁊ qnm quiuere filii sunt : praes citi &
praedestinatisunt conformes imaginis filii
eius & seđm propositũ uocatisunt ut electi essent:
ionenim perit filius promissionis. sod filius per¬
ditionis : Pueruntergo isti exmultitudine uocato¬
rum. & electorũ cuitem paucitate non fuerunt
Nonigitur filiis suis praedestinatis ds̃ perseueranti¬
am nondedit: Haberent enim eam. si Ineo filiorũ
numero essent & quidhaberent quod non accepis¬
sent. secundum a postolicam uertemque sententiã
Acper hoc tales fibi filio xp̃o datiessent que madmo¬
dum ipsedicit ad patrem. ut omne qđ dediftimi¬
hi nom pereat sed habeat uitam a&nam. hi ergo
xp̃o intelliguntur duri qui or dinati sunt inuitã

Expanded text:
volebat procul dubio permanere. Eranvolebat procul dubio permanere. Eranin bono, sed, quia in eo non permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non erant, inquit, ex nobis, et quando erant nobiscum; hoc est: non erant ex numero filiorum, et quando erant in fide filiorum, quoniam qui vere filii sunt praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis filii ejus, et secundum propositum vocati sunt, ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, si in eo filiorum numero essent: et quid haberent, quod non accepissent, secundum apostolicam veramque sententiam ? Ac per hoc tales filii Filio Christo dati essent, quemadmodum ipse dicit ad Patrem, Ut omne quod dedisti mihi, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uel temposteliter gracciã dicuntur a nobis nec sunt
trimendo quib ait idem iohannes ex nobis exi¬
erabit sed non eitont ex nobis quo ds. fuissent ex
nobis permansissent utique nobiscum. Nonait
ex nobis exierunt&¬
quã ei dicer&ur: unde id ostendis. quod
sifuissent in quiT ee nobis permansis sent utique
nobiscum: filiorũdi uoxest io hannes loquitur
infiliis di locopupuo constitutus: cumergofilu
di dicuntdehis quiper seuer antiam nan habuer̃
ex nobis exierunt sed nonenant ex nobis & addunt qđ
si fuissent ex nobis permansissent . utiq: nobiscũ : quid
aliuddicunt nisi noneroent filii &iũ quando eroent in
professione & nomine filiorũ non qua iustitiã simula¬
uerunt sed quia mea nonper manserunt: Neq: enim
ait namsi fuissent ex nobis. uertem non fictã iustitiã
tenuis sent utiq nobiscum: sed si fuissent inquid ex
nobis. permansissent utique nobiscũ in bono illos

Expanded text:
vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt tamen Deo: de quibus ait idem Joannes, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exieruntquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiam quando erant in professione et nomine filiorum? non quia justitiam simulaverunt; sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait, Nam si fuissent ex nobis, veram, non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum: sed, si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. In bono illos
Abbreviated transcription (Latin):
Curautem idaliis don&ur alis nondon&ur igno¬
Nunt sitadonumdiesse in bonop ir uenentiã secun¬
du scripturtes dequibus cestimonia multa iampo¬
suifateantur nobiscum. &cur aliisdeur aliis
non d&ur sine murmure aduersus dm̃ dignentur
enim utita ess& sideillis praedestinatis essent &
secundum propositũ uocatis. quiuere sunt fibi pro¬
nussionis: Ncm isti cumpi euiuunt dicuntur filii
di sed q̃muicturi sunt impie & in eadem impi&ate
morituri non eos dicit filios di prȩscientiadi : sunt
enini filiidĩ qui nondum sunt nobis & sunt iamdõ
Dequibus ait euangelista iohannes quia ihs̃ moritu¬
uus enet progente. nec tantum progente sed&iam
utfibusdidis persos congregar& in unum: ꝗđeq
credendo futuriertent per euangelii prȩdicationem
& tamen antequã es s& factũ lamfiliidi eroent in
iemonteli patrisui concussa stabilitate conscripti
desunt rursus quidã quifiliidi propt̃sus cepta

Expanded text:
cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignocur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam secundum scripturas de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum, et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Denim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei prae scientia Dei. Sunt enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali PatrEt sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerent: nontuncdiuitȩ huius periculis racpuit ne
malitia mutar& intellectũ eorum & nefictio decipe¬
r& animas eorum: Vtrum hoc in potestate non habi¬
it aneorum mala futura nes ciuit: Nemp e nihilho¬
rum: nisi peruersissime atque insanissime dicitur:
Cur ergo non fecit responde ant quinos inrident quan¬
do in rebus talibus exclamamus quamscrutabilia s t̃
iudiciaeius & inuestigabiles uie eius. Neque enim hoc
nondonatds̃ quibus uoluerit: aut uero scripturac illa
mentitur quaedemorte uelut in matur hominis
iustrait: yocptus est nemalitia mutar& intellec tũ
eius autnefictio deciper& animam eius: Curigitur
hoc tammagnũ beneficium. aliisdat aliis nondat
ls apud quem non est iniquitas. nec acceptio perso¬
narũ & incuius potestatees quamdiuquis que in
hacuita maneat quȩ temptatio dicta est superterit̃
Geut ergo coguntur fateri donumdĩ esse it finiat
lomoistamuitã ante quam ex bonomut&dir in malũ

Expanded text:
viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nihil horum nisi perversissime atque insanissime dicitur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominis justi ait, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictiohoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, neque acceptio personarum, et in cujus potestate est, quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio dicta est super terram? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam ante quam ex bono mutetur in malum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur aliis nondantur hominibus ad nõdõ apud
quem non est acceptio personarũ nec tribuuntur
ist ameritis uoluntatũ sicut sunt celeritates
uires bonue ualitudines &pul critudines corpo¬
rum ingenia mistebilia & multarũ artium capaces na¬
turoce mentium : uel quȩ accidunt ex trinsecus ut est opuler¬
tia nobilitas honores & c&ra huius modiquae quisq:
ut habeat non ni sindĩ est potestate : Vt non immo¬
rer &iam in baptis mate paruulorũ quod nullus isto¬
rum potest dicere sicut illa ad regnumdĩ non pertine¬
re curillipar uulo d&ur illi non d&ur Cum sit utrũq:
in potestatedĩ & sineillo sacroemento. nemo intr& in
regnumdĩ Vt haecergo taceam uel re linquã illos is¬
sos intueantor dequib: agitur: De his enim disserimꝑ
quiper seuerantiã bonitatis non habent : sed exbona
inmalum: deficiente bona uoluntate moriuntur
pespondeant si possunt. cur illos ds̃ cum fideliter & pue

Expanded text:
tur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud tur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud quem non est acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum potest dicere, sicut illa, ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie
Abbreviated transcription (Latin):
nẽcso sunomen uerum at queita nianofestũ sit
uecipsimimici gratiaedi quo modo id negent ua¬
leant inuenire quod filios quos dam amicorũs uo¬
rũ hoc est regeneratorõ bonorũq fideliũ sine
buptis mo hincparuulos ex euntes quib: utique
si uella huius lauacri gratiã procuner& in cuius
potestatesunt omnia alienata regnosuo Quo
panentes tnittitillorũ : & quo sdã filios inimico¬
pensuorũ facit in manus xp̃ia norũ uenint iee
penhos lauachrũ introduci in regnum aquo corũ
parentes alieni sunt : Cum &illis malũ aisaobo¬
nũ meritũ nullum sit paruulis exeorũ propria
uoluntate: Certe hiciudiciad quoniã iusta &
alta sunt. necuitupereri possunt nec pen&nri
n his est & illud deper seueroentia dequa nunc dis¬
putamus : Deutri sq: igitur. exclamemus
Oaltitudo diuitiarũ sapientiae & scientia edĩ quã
inscrut abilia sunt iudiciaeius: nec miremur nos
uestigare non posse inuestigabiles. uias eius. ut
enimalia innumenabilia taceam quȩ aliis dan¬

Expanded text:
et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine Baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorum propria voluntate. Certe hic judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dan
Abbreviated transcription (Latin):
dum propositũ uocatisunt. Hi nim ineo quod dili¬
guntdm̃ permanent usque infinem: & qui adtem¬
pus inde deucent: reuer tuntur us que in finemꝑ
ducant: quod inbono esseco eperunt. Ostenden saut̃
quids it secundum propositum uocari: moxad¬
didit eaquȩlam suprec posuiiqnm̃ quos ante prus¬
ciuit & pruedestinauit conformes imaginis
filiieius : ut sit ipse primogenitus in multis fra¬
tribus. Quos autem pracedestinauit: illos & uo¬
cauit: scilic& secundum propositum: Quos au

Expanded text:
dum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod dilidum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit, scilicet secu
Abbreviated transcription (Latin):
a patremeo : ex hoc multi discipulorum eius abier
raro &iam noncumillo ambulabent Numquid
non &risti discipuli apellatis unt loquento euango¬
lio : & tamen non eroent ueredis cipuli qui a non
manserunt inuerbo eius: secundum id quod a it
manseritis. in uerbo meo uerediscipulimeiestis quiaer¬
doesse uidebantur . & it auocabantur. Appellamus
ergo nos &electos xp̃i discipulos & dĩfilios. quia
sicappellandi sunt quos regenera tos pi euiuere cer¬
nimus: Sed tunc ueresunt quod appellatur siman¬
serint ineo. propter quod sic appellantur. Si autẽ.
perseueraentiam non habent : idest in eo quod coepe
runt esse. nonmanent: nonuere appellantur: qđ
appellantur & non sunt. Apud eũ enim hoc non st̃
cui notũ est quod futuri sunt: id est exbonis mali
propter hoc apostolus cumdixiss&. scimus qnm̃ di¬
ligentib dm̃ominia coopercetur inbonum: sci¬
ens non nullos diligeredm̃ & in eo bono usquem
finem non permanere. mox addidit: his quisecun¬

Expanded text:
hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente evangelio? et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id, quod ait: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia erdo esse videbantur, et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt quos regeneratos pie vivere cernimus. Sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo, propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est irunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secun
Abbreviated transcription (Latin):
dantur : Etquidan eorõ & siab hominib: non
corripiantur: inuiam quam reliqueraent redeunt :¬
& non nulli accepta gratia inqualib& uesate peri¬
culis huius uitae mortis cderitate subtrahuntur
Haecenimomnia operactur in eis : quiuas amiseri¬
cordiae operoctus est eos. qui & elogitillos infilio
suo ante constitutionem mundi perelectionẽ groc¬
tiae : si aute groctiaiã non exoperibus : alio quin gra¬

Expanded text:
dantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non dantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui et elegit eos in Filio suo, ante constitutionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gra
Abbreviated transcription (Latin):
consparsione discr&i . quam constat es se domnatuem
euntib: omnib: exuno in condenationẽ Discetnuntur aut̃
non meritissuis sed pergrtaẽm mediatoris. hocest in
sanguine secundiadam iustificati groctis. Itaq cũ
audimus qui senimte discernit : quid autem habes
quod non accepisti : si autem & accepisti quidelori¬
aris quas in on acceperis : ab illa perditionis mas¬
saquae facta est perprimum adam debemus in¬
tellegere neminem pos sediscer ninis i qui hocbonũ
hab&. Quicquid hab& : quod gractia saluatoris ac¬
cepit Hoc autem apostolicũ testimonium tan
magnum est: ut beatus cyprianus ad cyrinũ
scribens. Ipsum subiecerit illititulo in quoait
Innullo esse gloriandum. quando nr̃m nibil sit
quicumque ergo ab illa originab damnatione ista
diuinȩgractiae largitate discrea sunt : Nonest
dubium quod & procur tor eis. audiendum euan¬
gelium : &cum audiunt credunt: & infide quae
perdilectionem operatur us que in sinem per seue¬
saent: &siquando ex orbitant: cor repti emen¬

Expanded text:
i, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit . 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur , usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emen
Abbreviated transcription (Latin):
unt ad xpm quia itaueniunt quo modo ipse
dicit. O mnequod dat mihi pater ad meue¬
ni& & cum quiuenit ad me non eic iamforas.
Cpaulo post. haec est inquiđ uolunt as cius qui
misit me patris. ut omne quod dedit mibi non
perdamexeo : Ab illo ergo datur &iam per¬
seueraentia in bonous que infinem : Neque enĩ
datur nisieis qui non peribunt qm̃ qui nom per¬
seue soent: peribunt. Talibus ds̃ diligentibur¬
eum omnia coopertur in bonum asque ad

Expanded text:
unt ad Christum; quia ita veniunt, quomodo ipse unt ad Christum; quia ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo post, Haec est, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo . Ab illo ergo datur etiam perseverantia in bono usqudatur, nisi eis qui non peribunt, quoniam qui non perseverant, peribunt. Talibus Deum « diligentibus omnia cooperantur in bonum: » usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt praes ciuit pracedestinauit uocauit
iustificauit. Qm̃ &omnes iam praes crtiacprue¬
destinatisunt: & multi iamuocati at que iustificati
Quod autem posuit infine illos & glorificauit siquidem
ilagloria est hic intelligenda dequaidem dicit cu
xp̃s apparuerit uit auestroc tunc & uos cum illo
apparebitis ingloria : Nondum faccum ese : quã¬
uis & illaduo id est uocabit & iustificauit . Nonin
omnibus facta sint dequibus dicta sunt: ad huc
enim us que in finems ecłi multiuo candi & iustist¬
candisunt : Et tamen uerba pr&eriti tempo¬
ris posuit derebus &iam futuris tamquã
iam fecerit ds̃ quaciam ut fierent. Ex &er¬
nitate disposuit. Ideo deillo dicit & proph&a
esaias: qui fecit quae futura sunt : Quicum quo
ergo indi prouidentis sima dispositione prue¬
sciti. praedestinatiuocati. iustificati. glorifi¬
catisunt. Mondico &iam non dum renati. seq
&iam nondum nati. lam filiidĩ sunt & omni¬
no perire non possunt. Hiuere ueni¬

Expanded text:
it, praedestinavit, vocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria , nondum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, non dico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii Dei sunt, et omnino perire non possunt. Hi vere veni
Abbreviated transcription (Latin):
ficit repastetur ante quã uita ista finiatur : & del& aque
intengurrerat iniquitate usque infinem perseueran¬
tia deputatur. Quiuero per seuenrturi non sunt ac
sos fidexitiatia & conuersatione lapsurisunt ut ca¬
les els uitac huiusfinis inueniat proculdobio
necillotempr quobene piaeqi uiuunt in istoru numero
cpmiputa olisunt : Nonenim sunt amas sailbe per¬
dideonis deiu scientiadi & predestinatione icap
E deoncesecundeo pr opoositũ uocat acper hoc neccdesti

Expanded text:
ficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae ficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat; procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per h
Abbreviated transcription (Latin):
per seueraentiae us que infinem munus acceperint sequ n¬
tur &dicant: Quis nos separabit a caritatex p̃i. t̃ri¬
bulatio cnangustia. anper secutio. anfames. an
nuditas. anpericulũ. angladius sicut scriptũ est
quia propt̃ temor tificamur totadi .e. aestimatis u¬
mus ut oues occisionis. sed in his omnibus super um¬
cimus: per eum quidilexitnos: Certus sum enim
quia neque mors. neq: uita. neq angelus. neque prin¬
cipatus. Nequep̃ sentia. neq futura. neq: uir tus
neq altitudo. neq profundũ . neq: creatura alia
potes. It nos separare a caritatedi: quae est in xp̃o
ihũ dño nr̃o: Isti significati sunt adti motͥeum: ubi
cum dictum fuis s& ymeneum & fil&um fidem quo¬
rumdam subuercero : Nox additu est firmum autẽ
fundamentũ dĩ stat habens signaculum hoc sciuit dñs
qui sunt eius. Horumfides quȩ per dilectionem operatur
profecco aut omnino non deficit: aut siquisunt quorũ de¬

Expanded text:
perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequanperseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculpropter te mortificamur tota die, aestimati sumus ut oves occisionis. Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos. Certus sum enim quia neque mors, neque vita, neque angelus, neque principatus, neque praesentia, neque futura, neque virtus, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit n . 16. Isti significati sunt ad Timotheum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum de
Abbreviated transcription (Latin):
Horum siquns qua perit uitio humano uincitur dr sed nemo
corimẜentiia nullco re uuncitur ds: Elec q autem sunt
cidrognandum cumxpo : Nonquomodo eleccus est iudas
adopus cui congruebat. Ab illo quippoelectus est quino¬
uit bene ut &iam malis. Vt &pereius opus damnabile
illud propter quod ipse uerat. opus ueneraebile cõnple¬
r&ur. Cumitaque audimus. Nonne ego uos duodecim
elegi & unus ex uobis diabolus est. Illos debenius intelli¬
gere electos permisericordiam: illũ periudicium
llos ergo elegit adoptinendum regnumsuum . Illur
adeffundendum sanguinem suum: Meritosequitur
uexadregnum electorũ : sids̃ pronobis quis contra
nos. Quifilio proprio non pepercit sed pronobis omni¬
bus trocdiditeum: Quomodo non & cumillo omnia
nobis donauit : quis accusabit aduers us eleccos dĩ
ds qui iustificat : quis condem nat xp̃s iħs quimor tu¬
us est magis autem. qui& resur rexit: qui est indexte¬
sardĩ qui & inter pellat pronobis : Quam fortis autẽ

Expanded text:
humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi autem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ad obtinendum regnum suum, illum ad fundendum sanguinem suum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit? Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis condemnat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem
Abbreviated transcription (Latin):
uo corit ipso &iustificauit: Quor aute iustisicauit
ipsos & glorificauit : Existis nullus perit qui aom̃s
electis unt: Olecti sunt autẽ : quia secundum proposi¬
tdeci uocatisunt. Propositũ autem non soum seddo :
dequo alibidic̃ ut secundum electionem propositũ
dimianera or nonexoperib salexuocante chictũ est
duciuiamaior seru& minori : Qalibi non sacum¬
dum opente mie inquit sed secundumsuuim pro posit¬
uit illtso sumergo audimus quos autẽ praedestina¬
uit illos & uocauit: secundum propositũ uocatos debe¬
ruus ad noscereyqnm̃ indecepit dicens omna coopeni¬
tur uobonũ bis qui secundum propositõ uocatitunt¬
nauit conformes imaginis filii sui ut sit ipseprimo¬
gecus miults fratrilus atq bis p̃missis : subdio¬
dul ⁊ quos autẽ pdestmauit illos &xuocauit. Eositaq
ult intells  eos gecundu proposi tũuocauit : R iepu¬
do imricaro sententia Multiuocati papticislo
Nuncumque enim elecoi sinedubio &iamuocata

Expanded text:
vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocatinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne pudominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrationem dictũ tãquã dicer&ur :ergo nȩ linguã nullus ho¬
minũ domare potest: t ãquã obiurgans & dicens : Domare
feras potestis: linguã non potestis: quasi facilius sit linguã
domarequã feras: Non puto qđiste sit sensus hoc loco : sie nĩ
hoc sentire uellit defacilitate domandȩ linguue c&era sequ¬
rentur inbestiarum conparatione : Nunc uero sequitur:
inqui&ũ madũ plena uene no mostifero: utiq nocentiore :¬
quũ bestiurũ ẽ. atq serpentium Namillud carnẽ int̃¬
ficit: hoc uero animã: os enĩ qđ mentitur occidit animã.

Expanded text:
exprobrationem dictum, tamquam diceretur: ergone linguam nullus hoexprobrationem dictum, tamquam diceretur: ergone linguam nullus hominum domare potest? tamquam obiurgans et dicens: domare feras potestis, linguam non potestis? quasi facilius sit linguam domare quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim hoc sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum est atque serpentium; nam illud carnem interficit, hoc uero animam; os enim quod mentitur, occidit eunim
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubi de sucerdotib: scis agebatur : & enĩ exꝑtus omnia
scđ m similitudinẽ sine peccato: In illa scilic& carne quȩ habe¬
bat similitudinẽ carnis peccat : quã tamen similit udinẽ
quomodo accipiendũ sit omnis quinatus ẽ ex dõ non peccat
& non potes t peccare quia semeneius in ipso man& : Cũipse
a pls iohunnes quasi non sit natus exdõ aut eis loquer&uir qui nõ¬
dũ es sent nati exdõ. aꝑte posuerit sidixerimus quia pecca¬
tum non habenus nos ipsos seducimus &ueritas in nobis nõ
est: In libris quos debacre ad marcellinum scrips sicut potin¬
explicurec urauis & illud quod dictũ ẽ. non potest peccare :
peo distũ eẽ acsidicer&ur non deb& peccare : Nonimꝓbando
mihiuid&ur huius assestio. Quis enĩ insanus dicat debero
peccari cũideosi peccatũ quia non deb& fieri : sane qda płs
mihiuidaur ita intellegendũ ut exponere uoluit quasi ꝑex

Expanded text:
loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur: etenim expertus est omnia loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur: etenim expertus est omnia secundum similitu dinem sine peccato: in illa scilicet carne, quae habebat similitudinem carnis peccati, quamuis quomodo accipiendum sit omnis qui natus est ex Deo non peccat, et non potest peccare, quia semen eius in ipso manet, cum ipse apostolus Iohannes, quasi non sit natus ex Deo aut eis loqueretur, qui nondum essent nati ex Deo, aperte posuerit: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est : in libris, quos xplicare curaui. et illud, quod dictum est: non potest peccare, pro eo dictum esse, acsi diceretur \'non debet peccare\' non inprobanda mihi uidetur huius assertio. quis enim insanus dicat debere peccari, cum ideo sit peccatum, quia non debet fieri? Sane quod aposmihi uidetur ita intellegendum, ut exponere uoluit, quasi per
Abbreviated transcription (Latin):
cũ id quotenditur coeperit possideri. Iam uero illud qđ eis
dicitur ipsecusine peccato es reuera non ꝑtin& adeam rem
dequa uestitur questio. Sed quod dic̃neglegentiue suae poti¬
quẽ rogabat quidã quando dicebat. itinera mea dirige se¬
cundũ uerbũ tuũ & nondomin&ur mihi omnis iniquitas:
Ne dũ suue diligentiae quasi ꝓpriis uirib fidit Neq hic ad uerã
iustitiam neq: illic ubi sine dubio ꝑfecta desiderandu.ẽ. &
spenanda ꝑueniat: & illud qđ a quib: dã eisdicitur. nusquã
eẽ scriptum his omnino uebposse. eẽ. hominẽ sine peccato
fucile refellit qua um ẽ ibi questio quib: uerbis dicutur
quuecũq: sententia non tamen fortasse sine causa cũ aliquo¬
tiens inscripturis inueniatur homines dictos. ẽẽ sine que¬
rela Nemo inuenitur quisit dictus sine peccato: nisi unur so¬
lus quo a ptedictũ .ẽ. eũ qui non nouerat pec catum : Reo

Expanded text:
cum id quo tenditur coeperit possideri. lam uero illud quod eis cum id quo tenditur coeperit possideri. lam uero illud quod eis dicitur: \'ipso tu sine peceato es?\' reuera non pertinet ad eam rem do qua uertitur quaestio. sed quod dicit \'neglegentiae suae potiquem rogabat quidam, quando dicebat: itinera mea dirige secundum uerbum tuum et non dominetur mih i omnis iniquitas, no, dum suae diligentiae quasi propriis uiribus fidit, neque hic ad neram iustitiam neque illic, ubi sine dubio perfecta desideranda est et speranda, perueniat. Et illud quod a quibusdam eis dicitur nusquam esse scriptum his omnino uerbis posse esse hominem sine peccato\', facile refellit. quia non ibi est quaestio, quibus uerbis dicatur quaecumque sententia. non tamen fortasse sine causa, cum aliquotiens in scripturis inueniatur homines dictos esse sine querella. nono inuenitur, qui sit dictus sine peccato nisi unus solus de quo aperte dictum est: cum qui non nouerat peccatum, et eo
Abbreviated transcription (Latin):
mus sine qua homo non iustificatur ubi desunandis non de
instituendis naturis agitur : Hinciã ergo sollicitus coepi
legere c&erx & menon filso comperi suspicutum: quo
prius quã ueniam : uid&equid dixerit cũ tractur&ques¬
tionem de differentia peccatorum & obicer& sibi qđ quidã
dicunt leuia quȩdã peccata ipsa multitudine qđ sȩpe in ru¬
unt non posse cuncta uitiri :negiuit debere argui. ne
leuia quid e correstione siuitari omnino non possu
Scriptura utiq non aduestens noui testamenti ubi dicimus
anc eẽ intentionẽ legis arguentis ut ꝓpt̃ illa que ꝑperrm
fiunt confugiatur ad gratiã dñi miserantis uelud pedagogo
concludente in eadẽ fide quae postea reuelata . ẽ. ubi & remit¬
tuntur quae malefiunt &eadẽ gratia iuuante nonficin
Proficientiũ ẽ enĩ uia. quãuis bene ꝓficientes dicantur ꝑfecti
uiatores. Illa ẽ. autẽ summa ꝑfectiocuinihil addatur :

Expanded text:
mus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de mus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ergo sollicitus coepi legere cetera et me non falso comperi suspicatum. Quo priusquam ueniam. uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis arguentis. ut propter illa quae perperam fiunt confugiatur ad gratiam domini miserantis uelut paedagogo concludente in eadem fide, quae postea reuolata est. ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante non fiant. proficientium est enim uia, quamuis bono proficientes dicantur perfecti uiatores. illa est autem summa perfecti; cui nihil addatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ sinepeccato ẽẽ nom posse: Dic ergo siue ꝑgratiũ
siue ꝑadiutorium. siue ꝑmisericordic̃ & quicqiidilluo ẽ.
ꝑ qđ eẽ. homo absq peccato potest confita ur qis quis rem
ipsũ fat&ur: Fateor dilectioni urĩe cũ istalegerem lu&i¬
tiu repente ꝑfussũ qđ dĩ gratiũ non negara ꝑquã solã ho¬
mo iustificuri potest: hoc eñi in disputationib: taliũ maxi¬
me daestor & horreo Sed ꝑgens legere caena primo
exditis simili dinibus coepihabere suspestum : Auteñ
num dixero homo disputare potest : auis uolure : Lepis
currere & non &ium ꝑquaehaec efficipos sint cõmemora¬
uero idẽ linguũ adas pedes numego officiorũ quidi¬
tutes neguu qui officia ipsa confessus sum nida ur
ceste huec eũ comiemorasse quenatul lent :creatisunt
enim huet membrx huius modi naturis lingua alue pe¬
des: Nontide aliquid posuit quale degratia intellegiuolu¬

Expanded text:
hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutorium siue per misericordiam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest; hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero: homo disputare potest, auis uolare, lepus currere, et non etiam per quae haec effici possint commemorauero, id est linguam. alas, pedes. num ego officiorum qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe haec eum commemorasse, quae natura ualent; creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua, alae, pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolu
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓbat : quã quieius &iam qualitutẽfic&ur. Quia ne
absq re esse quulitus potest: hisdistis. iterũ sibi obicit: seo
tuinquier hoc in loco dĩgratiã quando quide meã non com¬
morus uideris abnuere: Deinde res pondit: ego ne abnuo
quirem confuendo confitear necesse ẽ. & ꝑ qđ res effici
potest: antuqͥ rem negundo & quicquid illud ẽ. ꝓ qđ res es¬
ficitur ꝓcul dubio negas: oblitus. ẽ iã seilli respondere qui
remnon negia. Cuius obiectionẽ paulo ante ꝓposuerat
dicentis potest quide . ce. sed ꝑdĩgratiũ. Quo modo ergo
illam ꝓqua iste multũ laborat possibilitatẽ negat quieiiã
dicit porest eẽ sed perdigratium : uerũ tamen quia isto
dimisso quirem iã confit&ur Agit adhuc aduersus cos
qui negunt. ẽe. pos sibile hominẽ ẽẽ sine peccato : quid
adnos contur quos uult agat dũ tamen hoc confireatur
quod impiaate sceleratissima negatur sine gratiadĩ

Expanded text:
tem adprobat, quam qui eius etiam qualitatem fatetur; quia nec tem adprobat, quam qui eius etiam qualitatem fatetur; quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obicit: sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras, uideris abnuere. deinde respondet: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest; an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per Dei gratiam\'. quomodo ergo illam, pro qua iste multum laborat, possibilitatem negat, qui ei iam dicit \'potest esse per Dei gratiam ?\' uerumtamen quia isto dimisso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
posse contendere. Dicamus & hicergox p̃r gratis mostiuuis ẽ:
Noc enĩ om̃s possentediam simortuus ille non erree⁊ caestunti
essent quiac uellent essent non quia iusti. eẽ. non possent
iuut̃ sine xp̃igratia iustificuri omnino non potuit &ium
istum siuida absoluat secundũ uerba sua: quia siidenco
udis fuit qđ aliud ẽe non potuit: culpa caruit. Se dobiec̃
sibi quasi ab aliodictũ &ait. potest quidẽ . ee. sed ꝑdi gratiũ
inquies. Deinde uelu Tres pondendo subiungit. a gohu¬
manitatisuue gratias qđ assestionẽ meã quã dudũ oppug¬
nubus non modo non oppugnure aut confiteri solũ conten¬
tus nones : uerũ &iam non refugis comꝓbare. Nam di¬
cere potest quidẽ sed ꝑillud aut illud qđ aliud ẽ. quũ non so¬
um nonsentire qđ possit. eẽ. uerũ &iũ quomodo uł quudit̃
poss& ostendere : Nullus itaq: magis alicuius rei possibilita

Expanded text:
posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere: potest quidem, sed per illud aut illud, quid aliud est quam non solum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit ostende
Abbreviated transcription (Latin):
contru sententiã dñi regnũ cuelorum. Sed non eũ ab¬
in quo omnes pec cauerunt. pesteergo ea dumnatione
quae ꝑ uniuersũ massũ currit non uͦmittitur in regnũ
cuelorum. Quũius xpianus non solũ non fuerit : sed ne
ẽẽ. potuerit. Sed nondamnatur inquiunt quia in adũ
peccasse omnes non ꝓpt̃ peccatũ nascendi origine attruo¬
tum : sed ꝓpt̃ imitationẽ dictũ ẽ. siergo ideodicitur adũ
auctor omnium qui subsecti sunt peccatorum. quia prius
peccator in honinib fuit : quur nom potius abel quã xp̃s
ponitur cuput omnium iustorũ quia primus in hominib: iust
fuit : sed defunte non loquor: Iuuenis uel senex in ea regio¬
ne de functus ẽ. ubi non potuit xp̃i nom uudire : potuit fieri
iustus ꝑ nacuntm & liberũ arbitriũ : annon potuit: si po¬
tunsse dicunt ecceqđ ẽ crucẽ xp̃i euacuare : gine illaquem¬
quuã ꝑnaturalẽ legem & uoluntatis arbitrium iustificuri

Expanded text:
contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum abcontra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum abin quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse potuerit. Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse omnes non propter peccatum nascendi origine adtractum, sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium qui subsecuti sunt peccatorum, quia primus peccator in hominibus fuit, cur non potius Abel quam Christus ponitur caput omnium iustorum, quia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit \'Christi nomen audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium au non potuit? si potuisse dicunt. occoquod est crucem Christi euacuare \'sinc illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari
Abbreviated transcription (Latin):
exestim& : unde int̃ multaquib: id agit &iũ hoc dicit: Idem
iterum rep&o egodico posse eẽ. hominẽ sine peccatõ Neq̃
hominem sine peccato. deposse & non posse: nonde ẽẽ & non
ẽẽ contendimus de inde non nullu eorũ quae aduersus eos
descripturis ꝓferrisolent ad istã questionẽ non ꝑtinere : In
qua quȩritur possit ne an non possit homo ẽẽ spetcuto itc
ꝓficiunt . huius modi eñ exemplis ostenditur quales homines
quidã tẽpore aliquo fuerint : non qđ adiud ẽẽ non potuerint
unde & iure inueniuntur. ẽẽ culpubiles. Nũ sud circo tales
fuerunt quia aliud. ẽẽ. non potuerunt : culpacarent. Vude¬
te quid dixerit ꝰego uut̃ dico paruulũ nutũ in eo loco ubi ei
non potuit ꝑxp̃ibaptismũ subueniri moste p̃uentum Id¬
circo tidẽ fuisse id .ẽ sine lauacro regenerationis exisse :
quia eẽ aliud nom potuit : absoluatergo eũ & aperiat ei

Expanded text:
existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quihominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei