comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero & ꝑ bonam uoluntatem xp̃m predieant. quidam ex
caritate scientes quia ĩ defensione euangłii positꝰ sum.
mantes tribulationẽ susettari uindis meis. Isti mercẽnarii¬
dum om̃im siue occasione suie ueritate xp̃s ãnunciet᷑. et
in hoc gaudeo s & gaudebo. Ueritas : xp̃s. ueritas amercẽ¬
narus occasione ãnunciet᷑. ueritas a filiis ueritate ãnũciet᷑.
filii et̾nam hereditatem patris pacient̃ expectant: mer¬
cennarũ qꝑalem mercedẽ conducentis festinant᷑ exoptat.
Michi humana gła cui mercẽnarios inuidẽ uideo minuatur
gła diffametur cũ siuie occasione siue ueritate. xp̃s ãnun¬
cietur. Possunt isti maledici potius calũpniatores qͣmꝰ
ueridici uidices etiã scõs apłos accusare. qd̃ ñ caritate gene¬
randi filios uite eternȩ s cupiditate laudis humanȩ ppłis
tam multis euangłium predicauerint. Fleq enim deerat
tot lunguis laudantib cõparata inimo uͦ tanta aderat.

Expanded text:
uero per bonam uoluntatem Christum annuntiant; quidam ex caritate, scientes quia in defensionem euangelii positus sum, mantes tribulationem suscitari uinDum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; isti gloria diffametur, cum sive occasione, sive veritate Christus annunioquin possunt isti maledici potius calumniatores quam ueredici iudices etiam sanctos apostolos accusare, quod non caritate generandi filios uitae aeternae, sed cupiditate laudis humanae populis tam multis euangelium praedicauerint. neque enim deerat tot linguis laudantibus conparata; immo uero tanta aderat,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis eum & iitentur sc̃i eiꝰ. Legatur m tale aliqͥd de
hus qui scõs ciꝰ imitati sunt. utrum quisꝗͣ dictus sit iusti¬
ficatus in paulo. aut in petro. aut quolib& horũ qͦrũ iti
ppło dĩ magna excellit auctoritas. nͥ qd̾ in abrahã dici¬
mur benedici sicut ei dictum ⁊ benedicent᷑ in te om̃s gtͥs.¬

Expanded text:
mvis eum et imitentur sancti ejus: legatur mihi tale aliquid de iis, qui sanctos ejus imitati sunt, utrum quisquam dictus sit justificatus in Paulo aut in Petro, aut in quolibet horum, quorum in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: Benedicentur in te omnes g
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mͥ mundus crucifirus: et ego mundo. Ad hoc enĩ ⁊ ip¬
se dñs crucem suam ubi eum dementia suꝑbȩ impietatis ir¬
risit in eoꝵ qui in illum credent frontib fixit. ubi ÷ qͦdãmͦ
sedes uerecundiȩ. ut de nomine eius fides nõ erubescat et
ubi erat crucifigendus. portans crucẽ suam iħs. Grande
spectacłm.S si spectet impietas grande ignominiȩ docu
mentum. Si pietas. gnde fidĩ munim̃tum. Si spectet ĩpie¬
tas. ridet regẽ ꝓ uirga regni lignum sui portare supplicũ.
Si pietas uidet regem bauilantem lignum ad semet ipsũ
figendum. qd fixurus fuerat. ⁊̃ in frontib regum. in eo
sꝑnendus ocłis impiorum in quo erant głatura corda sc̃oꝵ
dicturo enim paulo. mͥ aut̃ absit głari nisi incruce dñi

Expanded text:
quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et ubi erat crucifigendus, portans crucem suam Jesus. Grande spectaculum; sed si spectet impiementum; si pietas, grande fidei munimentum: si spectet impietas, ridet regem pro virga regni lignum sui portare supplicii. Si pietas, videt regem bajulantem lignum ad semetipsum figendum, quod fixurus fuerat etiam in frontibus regum, in eo spernendus oculis impiorum in quo erant gloriatura corda sanctorum. Dicturo enim Paulo: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Constituamus gͦ aliquẽ castum. continentẽ. ñ auarum. non
idolis seruientem. hospitalem. indigentib ministrantem
ñ cuiusꝗͣ inimicum. non ꝯtenciosum. pacientẽ. quietum.
nullum emulantem. nulli inuidentẽ. sobriũ. frugalem:
hereticũ. Nulli utiq dubium ÷ ꝓpt̾ hoc solũ qd heretioꝰ⁊ reg¬
num dĩ ñ possessurũ. Constituamus alium fornifationẽ. in¬
solum qđ catholicus ÷ regnum dĩ. possidebit. agens talia de
quib sic ꝯcludit apłs. quȩ predico uob̃ sicut predixi. qm̃
qui talia agunt regnum dĩ non possidebt̃ : si hoc dicimus
nos ipsos seducimus. Nã sermo dĩ non nos seducit. qͥ nec tacoe
nec parcit. nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe &
alibi dic̃. Hoc aut̃ scitote cognoscentes. qm om̃is fornicator
aut inmundus. aut auarus. qd̃ ÷ idoloꝵ seruitꝰ. ñ ht̃ heredi¬

Expanded text:
Constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est, propter hoc solum quod haereticus est regnum dsolum quod catholicus est, regnum Dei possidebit, agens talia de quibus sic concludit Apostolus: « Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut immundus aut auarus, q
Abbreviated transcription (Latin):
dictiumm est. uidica me ds̃ & discerne causam meã de gente ñ
sca. Illud enm uiditium dĩpnationis ÷ hoc discretionis. Tnit¬
cum expositione dicunt᷑ ut ÷ illud. Nolite pueri effici sen¬
sibus s malicia pariuili estote. ut sensib ꝑfecti sitis. Hoc enĩ
breuit᷑ clausa sententia dici potuit. Nolite eẽ. pueri. s estote
pueri. Et illud. Siquis putat se sapientem cẽ. inuob̾. in
hoc scło stultus fiat ut sit sapiens. Quid enm aliud dixit
qͣm non sit sapiens ut sit sapiens: aliqͣn aut̃ clause ita di¬
cuntur. ut exerceant inqͥrentẽ. ut ÷ qd̾ ait. Inuicem on̾a
ur̃a portate. & sic adimplebitis legem xp̃i. & enim putat
se aliquid ẽẽ. cũ nicħ sit se ipsum seducit. Opus aut̃ suũ
ꝓbet unusqͥsq & tunc in semet ipso habebit głam. & ñ in
altero. Unusqͥsq enim ꝓpriũ onus portabit. Nisi oneris no¬
men sub diuersis significationib acceꝑis: ꝓculdubio putab̃
eundem sibi in loquendo. ẽẽ. ꝯt̾rium. & hoc ĩ una sententia

Expanded text:
 discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et mucum expositione dicuntur, ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit nolite esse pueri, sed estote pueri\'. et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. quid enim aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens\'? aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem, ut est quod ait ad Gavestra portate, et sic implebitis legem Christi. Qui enim putat se aliquid esse cum nihil sit, seipsum seducit: opus autem suum probet unusquisque, et sic in semet ipso habebit gloriam et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc ipsum ipse dedĩt nob̾ qͥ nos elegit ñ habentes frue¬
tum. qr ñ eum nos elegeramus. et posuit nos ut fructum
afferamus hoc ÷ inuicẽ diligamꝰ. Iuẽ fructum sine illo affer¬
re ñ possumus. sicut palmites facere. sine uitȩ nichil posfõ.
Caritas gͦ : fructus nr̃. qͣm definiuit apłs de corde bono &e
ꝯscientia bona et fide non ficta. Hac diligius inuicem.
hac diligimus dm̃. Neq enim uera dilectione diligeremꝰ
inuicem. nisi diligentes dm̃. Diligit enim unusquisq pri¬
num sicut se ipsum. si diligit dm̃. Nã si diligit dm̃. non
diligit se ipsum. In his aut̃ caritatis duob p̃ceptis. tota lex¬
mandans. hȩc mando inquit uob̾. ut diligatis inuicem.
Unde et apłs paulus cum ꝯtra oꝑa carnis ꝯmendare frue¬

Expanded text:
et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum, non diligit seipsum. In his mandans: Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus cum contra opera carnis commendare fru
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. et sp̃s aduersus carnẽ. ut ñ ea quȩ uultis facutro.
ne ab ipsa pugna desides faceret. et ꝑ hanc sententiã laxa¬
plicii qđ lex minatur. nõ amore iusticię se sentit abstinere
ab oꝑe peccati. non dum liber nec alienus a uoluntate pcc¬
candi. In ipsa enim uoluntate reus est. qua mallet si fie¬
ri posset non esse qđ cameat. ut libere faciat qđ occulte
desidat. Ergo si sp̃u inquit ducimini. non adhuc estis
sub lege. Utiq lege quȩ cimorem incutit nõ tribuit ea¬
ritatẽ. quȩ caritas dei diffusa ÷ in cordib nr̃is. non ꝑ le¬
gis litteram. s sp̃m scm̃ qui datus ẽ. nobis. Hec ÷ lex lił
tatis. non seruitutis. quia caritatis utiq nõ timoris. Ne qͣ
et iacob apłs ait. Iui aut̃ ꝑspexerit in legem ꝑfectam
libertatis. Quemadmodũ cum loca ipsa terrena ĩ meliꝰ
ꝯuertunt᷑. aliã diruuntur. atq franguntur. alia ĩ melio¬

Expanded text:
um et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et um et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxaplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litteram, sed per ertatis, non servitutis; quia charitatis utique, non timoris: de qua et Jacobus apostolus ait, Qui autem perspexerit in legem perfectam tres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in melio
Abbreviated transcription (Latin):
S peccatum ut appareret peccatum ꝑ bonum mͥ oꝑatum
÷ moitẽ. ut fiat supͣmodum peccator. aut peccatũ. ꝑman¬
datum. Id aut̃ hic dicit peccatum ꝑ mandatũ fieri supra
modũ: hoc alibi lex subintrauit ut habundar& delictũ.
Ubi aut̃ habundauit delictum. suꝑ habundauit gr̃a. ł alibi
cũ suꝑus de dispensatione grẽ loqueretur qđ ipsa iusti¬
ficet: uelut int̾rogans ait. Qđ gͦ lex: atq huic int̾rogatio¬
ni.ꝯtinuo respondit. Preuaricationis gr̃ã posita ÷ donec ue¬
nirae semen ciu ꝓmissum ẽ. Hos gͦ dñabiliter dicit ẽẽ. sub¬
lege quos reos facit lex nõ implentes legem. dũ non ĩtelli¬
gendo gr̃ȩ beneficiũ ad intelligenda dĩ precepta qͣsi de
suis uirib suꝑba elatione presumunt. P lenitudo enĩ le¬
gis caritas. Caritas uͦ diffusa ẽ. in cordib nr̃is non ꝑ nos ip¬
concupisces. si humana ĩfirmitas gr̃a dĩ aduita nõ fuerit
sub se reum tenet. et preuaricatorem potuis dampnat

Expanded text:
peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. quod autem hic dicit peccatum per mandatum fieri supra modum, hoc alibi: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, sup era bunda uit gratia. et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: praeuaricationis gratia posita est, donec uenirLege, quos reos facit Lex, non implentes Legem, dum non intelligendo gratiae beneficium ad facienda Dei praecepta, quasi de suis viribus superba elatione praesumunt. Plenitudo enim Legis charitas . Charitas vero Dei diffusa est in cordibus nostris, non per nos ipconcupisces, si humana infirmitas gratia dei adiuta non fuerit, sub se reum tenet et praeuaricatorem potius damnat,
Abbreviated transcription (Latin):
da paululũ eis maxime qͥ ex illo ppło cui data sut̃ uenerat᷑
postea uͦ tamqͣm cũ honore sepulta sint. a xp̃ianis om̃ib
siue ut emineat qͣ in dño głamur. Hec ÷ fides q̃ impetratur
largitas sp̃s de quo dr̃. Nos enim sp̃u ex fide spẽ iusticiȩ ex¬
pec tamus. Ubi queri quidẽ adhuc potest. utrũ spẽ iusticiȩ
dixerit qͣm sꝑat iusticia. an qͣ sꝑatur ipsa iusticia. qm ustꝰ
ex fide uiuens. sꝑat utiq uitã eternã. Itemq fides esuriẽs
siciensq iusticiã renouatione de die in diẽ interioris hõis
ꝓficit ĩ eã. et sꝑat ea saciari. ĩ uita ȩt̾na. ubi fiet qd ĩpsal¬
mo de dõ dicitur. qͥ saciat ĩ bonis desidiũ tuũ. Nam in¬

Expanded text:
da paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant, da paululum eis maxime, qui ex illo populo, cui data sunt, uenerant, postea uero, tamquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus siue ut emineat qua in domino gloriamur; haec est fides, qua inpetratur largitas spiritus, de quo dicitur: nos enim spiritu ex fide spem iustitiae expectamus. ubi quidem quaeri adhuc potest, utrum spem iustitiae dixerit, quam sperat iustitia an qua speratur ipsa iustitia, quoniam iustus ex fide uiuens sperat utique uitam aeternam itemque fides esuriens sitiensque iustitiam renouatione de die in diem interioris hominis proficit in ea et sperat in ea satiari in uita aeterna, ubi fiet quod in psalmo de deo dicitur: qui satiat in bonis desiderium tuum. ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt᷑ ea uolebant circũcidi qd̾ alit̾ se putabant in xp̃o saluos
esse nõ posse. Hoc gͦ annno ac uoluntate. ista intentiorie
quisqͥs tunc circũcidebat᷑ ap̃s ei om̃ino nichil ꝓderat. sicut
alibi aꝑte dicit. Nã si ꝑ legẽ iusticia. gͦ xp̃s gratis mortuus
ẽ. hoc declarat. et qd̃ ipse ꝯmemorasti. Cuacuati estis a ip̃o
qͥ in lege iustificamini a gr̃a excidistis. Illos itaq arguit. qui
se iustificari ĩ lege credebant. ñ qͥ legitima illa meiꝰ honorẽ
a quo mandata sunt obseruabant. intelligentes & qͣ prenũ¬
ciande ueritatis racione mandata sint & qͦusq debeant ꝑdu¬
rare. Illa enĩ quȩ significationis causa p̃cepta sut̃. quȩ gr̃e
reuelatione. latius innotescente necesse fuerat aboleri uisti
ficare neminem poterant. N tam̃ ideo fuerant tamꝗͣ dia¬
bolica gentiũ sacrilegia fugienda ⁊̃ cũ ipsa grã iã ceꝑat
reuelari. quȩ umbris talib fuerat prenunciata s ꝑmitẽ.¬

Expanded text:
propterea uolebant circumcidi, quod aliter se putabant in Christo saluos esse non posse. hoc ergo animo, hac uoluntate, ista intentione quisquis tunc circumcidebatur, Christus ei omnino nihil proderat, sicut alibi aperte dicit: nam si per legem iustitiaergo.Christus gratis mortuus est. hoc declarat et quod ipse commemorasti: euacuati estis a Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. illos itaque arguit, qui se iustificari in lege credebant, non qui legitima illa in eius honore, a quo mandata sunt, obseruabant intellegentes, et quia praenuntiandae ueritatis ratione mandata sint et quo usque debeant rare. Illa enim quae significationis causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innficare neminem poterant! non tamen ideo fuerant tamquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia iam coeperit reuelari, quae umbris talibus fuerat praenuntiata, sed permitten
Abbreviated transcription (Latin):
pleta hoc ÷ post sabbatum resurrexit: parentũ mutãt᷑
et nomina. Om̃ia resonant nouitatem. et in testam̃to
uetere obumbratur nouum. Quid ÷ enim qđ dr̃ testam̃
ancille cũ filio meo ysaac. Ancilla domo eicitur cum
& qm tͣnsiture erant umbrȩ luce ueniente. ideo dixit
libera. que significabat liłum ciuitatẽ. Cui rursus alio
modo significandȩ etiam illa umibra seruiebat. Cice an¬
sumus ancillȩ filii s libere qͣ lib̾tate. xp̃s nos liberauit.
łarit aut̃ ciues t̾renę ciuitatis. peccato uiciata natura.
Cȩlestis uͦ ciuitatis ciues. parit a peccato naturã liberãs
grã. Unde illa uocantur uasa ire. ista uasa miscđię. Sig¬
nificatum : hoc ⁊̃ in duob filiis abrahȩ. qđ unus de an¬
cilla quȩ dicebat᷑ agar scđm carnẽ natus ÷ ismahel. alt̾
est. aut̃ de sara lib̾a seđm repmissionẽ natꝰ ysaac.¬

Expanded text:
pleta. hoc est post sabbatum, resurrexit? Parentum mutantur pleta. hoc est post sabbatum, resurrexit? Parentum mutantur et nomina: omnia resonant nouitatem, et in testamento uetere obumbratur nouum. Quid est enim quod dicitur antulum tempus ancilla de domo eicitur cum m transiturae erant umbrae luce ueniente, ideo dixit libera Sarra, quae significabat liberam ciuitatem, cui rursus alio modo significandae etiam illa umbra seruiebat: Eice anilius ancillarit autem ciues terrenae ciuitatis peccato uitiata natura, caelestis uero ciuitatis ciues parit a peccato naturam liberans gratia unde illa uocantur uasa irae, ista uasa misericordiae. Significatum est hoc etiam in duobus filiis Abrahae, quod unus de ancilla, quae dicebatur Agar, secundum carnem natus est Ismael, alter est autem de Sarra libera secundum repromissione
Abbreviated transcription (Latin):
libe socios pacis et̾nȩ ubi sit ñ amor ꝓpriȩ ac priuate
quodammꝰ uoluntatis. s ꝯmuni eodemq in ꝯmutabili bo
no gaudens atq ex multis unum cor faciens. id: ꝑfecte
missionis filii sumus. hic aꝑtior ꝓmissio ÷ de uocatione gẽ¬
tium. in ysaac idẽ in filio ꝓmissionis. qͦ significat᷑ gr̃a
et naturalem ꝓcreationis excursum ds oꝑetur ubi tam̃
euidens opus dĩ ÷ uiciata et cessante natura. ibi eiudẽtiꝰ
intelligitur gr̃a. Et qr hoc ñ ꝑ generationẽ s ꝑ regene¬
rationem futurũ erat. ideo tunc imꝑata ⁊ circũcisio. qñ de¬
sara ꝓmissus ÷ filiꝰ. & qd̾ om̃s nõ solum filios uerũ etiã ser¬
uos uernacłos et emꝑticios curcumcidi uib&. ad om̃s istã
gr̃am ꝑtinere testitur. Iuid enim aliud circumcisio
significat. qͣm naturam ęxuta uetustate renouatam:
et quid alud qͣm xp̃m octauus dies qui ebdomadȩ cõ¬

Expanded text:
liberae, socios pacis aeternae, ubi sit non amor propriae ac priuatae liberae, socios pacis aeternae, ubi sit non amor propriae ac priuatae quodam modo uoluntatis, sed communi eodemque inimitno gaudens, atque ex multis unum cor faciens, id est perfecte  de vocatione Gentium in Isaac, id est, in filio promissionis, quo significatur gratia, et naturalem procreationis excursum Deus operetur: ubi tamen evidens opus Dei est, vitiata et cessante natura, ibi evidentius intelligitur gratia. Et quia hoc non per generationem, sed per regenerationem futurum erat, ideo Sarra promissus est filius. Et quod omnes non solum filios, uerum etiam seruos uernaculos et emticios circumcidi iubet, ad omnes istam gratiam pertinere testatur. Quid enim aliud circumcisio significat quam naturam exuta uetustate renouatam? Et quid aliud quam Christum octauus dies, qui hebdomade con
Abbreviated transcription (Latin):
hic pariat ciies in quib ꝑegrinat᷑ donec tp̃s regni eius
adueniat. cum ꝯgregatura ⁊ om̃s in suis corporib resur¬
gentes. qnͣ eis ꝓmissum dabitur regnũ. ubi cũ suo pͥncipe
rege scłoꝵ sine ullo tꝑis fine regnabunt. Sarra qͥppe steri¬
lis erat & desꝑatione prolis saltem de ancilla sua cõcupis¬
cens hab̾e qd̾ de se ipsa non se posse cernebat. dedit eam
fecundandam uiro. de quo parere uoluerat nec potu¬
erat. Exegit itaq etiã sic debitum de marito. uten
uire suo in utero alieno. Negat enim natura iã filios tali
ꝯnixtioni maris & feminȩ. quał ee̾. poterat abrahȩ et
sare. iani in illa ętate. ⁊̃ mulieris accedente sterilitate
quȩ nec tuc̃ parere potuit qnͣ non ȩtas fecunditati s
etati fecunditas defuit. Qđ gͦ nature sic affecte fructꝰ¬
mani peccato uiciata. ac ꝑ hoc uire dampnata. nichil
uere felicitatis in posterum merebat᷑. Rec te gͥ signifi¬
cat ysaac ꝑ rȩpmissionem natꝰ filios gr̃ę. ciues ecatis

Expanded text:
hic pariat ciues, in quibus peregrinatur, donec regni eius tempus adueniat, cum congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes, quando eis promis sum dabitur regnum, ubi cum suo principe rege saeculorum sine ullo temporis fine regnabunt. CAPUT lis erat et desperatione prolis saltem de ancilla sua concupiscens habere, quod de se ipsa non se posse cernebat, dedit eam fetandam uiro, de quo parere uoluerat nec potuerat. Exegit itaque etiam sic debitum de marito utens iure suo in utero alieno. commixtioni maris et feminae, qualis esse poterat Abrahae et Sarrae in illa iam aetate, etiam mulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecunditati, sed aetati fecunditas defuit. Quod ergo naturae sic adfectae fructmani peccato uitiata ac per hoc iure damnata nihil uerae felicitatis in posterum merebatur. Recte igitur significat Isaac, per repromissionem natus, filios gratiae, ciues ciuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑ caritatẽ oꝑatur Multi enim dicunt credo. s fidessin
oꝑib ñ saluat. Opus aut̃ fidĩ ipsa dilectio ÷ dicente paulo
apło. & fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Oꝑa quid̃ tua pret̾cta
anteqͣm credẽs uł nulla erant. uł si bona uidebant᷑ ĩ ania¬
erant. Si enĩ nulla erant: sic eras qͣsi homo sine pedib aut
uexatis pedib ãbulare nõ ualens. Si aut̃ bona udebãt᷑
anteꝗͣ credes currebas qͥdem s pret̃ uiã currendo erra¬
bas potiusꝗͣ ꝑueniebas. est gͦ nob̾ & currendũ. & ĩ uia
currendũ. Qui pret̾ uiam currit. manit̃ currit. ĩmo ad
laborẽ currit. Tanto plus errat: qͣnto pret̾ uiã currit.
Iuis ÷ uia ꝑ qͣm currimus : xp̃s dixit. Ego sum uia. Iuȩ pa¬
tria quo currimus : ip̃s dix̃. Ego sũ ueritas ł illũ currisR
ad illum curris: in ipso requiescis. Sine dilectione fids¬
manis ÷ Cũ dilectione fides xp̃iani: sine dilectione fides
demonis. Q aut̃ non credunt. peiores sunt qͣm d̾mones

Expanded text:
 Christus. Multi enim dicunt: credo; sed fides sine operibus non salvat. Opus autem fidei ipsa dilectio est, dicente Paulo apostolo: 'Et fides, quae per dilectionem operatur'. Opera quidem tua praeterita, antequam crederant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Quae est via per quam currimus? Christus dixit, Ego sum via. Quae patria, quo currimus? Christus dixit, Ego sum veritas . Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis. Sed ut inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis: qui autem non credunt, pejores sunt quam daemones,
Abbreviated transcription (Latin):
eice ancillã & filium eiꝰ. Non enĩ heres erit filiꝰ ancille cũ
filio meo ysaac. Querimus ubi hoc dicat scriptura. ut ui¬
deamus utrũ aliqua ꝑsecutio precesserit ismaelis. ĩ usaac¬
State et nolite iterum ugo seruitutis ꝯtineri. Ecce
ego paulus dico uob̾. qr si circũcidammi xp̃s uob̾ nichil

Expanded text:
Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaacstate et nolite iterum iugo servitutis contineri ecce ego Paulus dico vobis quoniam si circumcidamini Christus vobis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
biam. Ererit ismahel ceruicẽ. & uoluit seducere frẽ
suum. ludens eũ illo. Magnũ ibi sacramentũ. Ludebant
simul ismael et ysaac.Uidit illos sa ra ludentes. & ait
abrahȩ. Eice ancillam & filiũ eiꝰ. N enim heres erit filius
ancillȩ. cũ filio meo ysaac. Et̃ cũ ꝯtristatus ess abraham
ꝯfirmauit ei dñs dictũ uxoris eius. Iam hic manisestũ:
sacramentum. quia nescio qͥd futͣm parturiebat illa res
gesta. Ludentes uidit & dic̃. Cice ancillã et filiũ eiꝰ. Qiuid
hoc fr̃s: quid enuĩ malifecerat ismael puero xsaãe. qr lude¬
bat cum illo : s illa lusio. illusio erat. Iua lusio. S̾ceptionẽ
significabat. Nã magnũ sacram̃tũ attendat caritas ur̃a.
ꝑ secutionẽ illã uocat apłs. illã lusionem. Ipsũ lusũ ꝑsecu¬
cionem uocat. ait eium. S sicut tunc ille qͥ scd̾m carnem
natus erat. ꝑsequebat᷑ eũ qͥ scđ̾m sp̃m. ita et nunc. idest
lectores xp̃i. desidantes uitam et̃nam. gratis colentes dm̃.

Expanded text:
 Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid futurum parturiebat illa res gesta. Ludentes vidit, et dicit: Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio, illusio erat; illa lusio deceptionem significabat. Nam magnum sacramentum attendat Charitas vestra. Persecutionem illam vocat Apostolus; ipsam lusionem, ipsum lusum persecutionem vocat: ait enim, Sed sicut tunc ille qui secundum carnem natus erat, persequebatur eulectores Christi, desiderantes vitam aeternam, gratis colentes Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
de semine abrahe. s illum genuit demonstrͣis ꝯsuetudo
naturã. illũ uero dedit ꝓmissio significans gr̃am. Ibi hu¬
manus usus ostenditur: hinc diuinum beneficiũ ꝯm̃dat᷑.
Natus ÷ gͦ ismahel sicut nascuntur homines ꝓmatione
serus utriusq usitata lege naturę. Ideo dictm: sedm
carnem. non qđ ista beneficia dĩ non sint. aut ñ illa ope¬
retur ds. cuius opifex sapientia attingit sicut scͥptum:
gr̃a largiretur. sic oportuit dari filium quemadmodũ
naturȩ non debebatur excursibus. Hȩc enim sũt duo¬

Expanded text:
de semine Abrahae: sed illum genuit demonstrans consuetudo naturam, istum vero dedit promissio significans grmanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint, aut non ista operetur Deus, cujus opifex sapientia attingit, sicut scriptums gratis gratia largiretur, sic oportuit dari filium quemadmodum naturae non debebatur ex cursibus. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑea bene intelligit᷑ in honorem: qr nuditatẽ ꝯtegit. Et enĩ
unusquisq homo ĩfirmus. &quidẽ. quisqͥs uob̃ preest. nisi
qd uos estis: carnem portat. mortał ÷ manducat. dormit.
surgit. Natus ÷ moriturus : Si gͦ cogites quid sit scd̃m se ip
infirmum : Uidete cuiꝰmodi indumentũ acceꝑat a bona dei
plebe paulus cũ diceret. Sicut angłm dĩ excepistis me. Tes¬
timonium enĩ uob̃ ꝑlubeo qr si fieri poss ocłos ur̃os eruisse¬
tis et dedissetis mͥ.S cũ tantus illi honor exhibitus esset
errantibus : nam si hoc feciss ess int̾ illos qui se ipsos pascũt
uelit agat. uictus m̃s saluus ÷ honor m̃s salius ÷ et lacet
lana. satis : mͥ. Eat quisq qua potest. Ergo integra tͥ sũt oĩa.
si eat quisq qͣ potest : nolo te prepositũ facere. Unum te
ꝯstituo de ipsa plebe. Si patitur unũ membrũ ꝯpatiunt᷑
om̃ia membra. Proinde ipse apłs cum eos ꝯmemoraret qͣles
fuerunt erga illum. ne. quasi oblitus eoꝵ honorificentiȩ

Expanded text:
ore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est, quisquis vobis praeest nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogites quid sit, secundum seinfirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimonium enim vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset,errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascuntelit agat: victus meus salvus est, honor meus salvus est; et lac et lana, satis est mihi: eat quisque qua potest. Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere, unum te constituo de ipsa plebe: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Proinde ipse Apostolus, cum eos commemoraret quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentia
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate. quo ad usq induamini uiraitem ex alto .ͣ. It̾m.
Accipietis inquit uirtutem sp̃s sc̃ĩ suꝑuenientem inuos et
eritis mͥ testes. De hac iurate credendus ÷ dicere euangłista.
U irtus de illo exielut et sanabat om̃s. Si gͦ ⁊ de patre et¬
de filio ꝓcedit sp̃s sc̃s. cur filius dixit de. patre ꝓcedit:
cur putas. nͥ quẽadmodum solet ad eũ referre et qd̾ ipsiꝰ
:de quo et ipse ÷: unde illud ÷ qd̾ ait. Mea doc trina nõ
÷ m̃a. s eiꝰ qui me misit.Si gͥ hic intelligitur eiꝰ doctͥna
cedit. ut ñ diceret de me ñ ꝓcedit: a quo habet filius
ut sit ds̃ ÷ enim de dõ ds̃. ab illo habet utiq ut eaiam
ꝓcedat sicut ꝓcedit de patre ab ipso ht̃ patre. S ciuic

Expanded text:
civitate quousque induamini virtute ex alto ; et iterum, civitate quousque induamini virtute ex alto ; et iterum, Accipietis, inquit, virtutem Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis mihi testes . De hac virtute credendus est dicere evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat omnes . 8. de Filio procedit Spiritus sanctus, cur Filius dixit de Patre procedit ? Cur putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre et quod ipsius est, de quo et ipse est. Unde illud est quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui ine misit . Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, rocedit, ut non diceret de me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus, est enim de Deo Deus, ab illo habet utique ut de ilprocedat sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utc
Abbreviated transcription (Latin):
lnc non ÷ eius. & multa alia sunt cestimonia quib hoc eiu¬
dent̾ ostendit᷑ et patris et filii eẽ. sp̃m qͥ in crinitate dicit᷑
sp̃s sc̃s. Nec ob aliud existimo ipsum ꝓprię uocari sp̃m sc̃m
cum etiam si de singłis int̾rogemur. ñ possumus nͥ & pat̾m
Qđ gͦ ꝯmuiter uocantur et singłi. hoc ꝓprie uocari opor¬
tuit eum qͥ non ÷ unius eoꝵ s in qͦ ꝯmunitas appar& amboꝵ.
Cur gͦ non credamus qd̃ etiam de filio ꝓcedat sp̃s sc̃s
cum filii quoq ipse sit sp̃s: si enim ñ ab eo ꝓcedẽt: nõ
post resurrectionẽ se representans discipłis sius. ĩ sufflas¬
set dicens. accipite sp̃m sc̃m. Iuid enĩ aliud significauit
net etam illud quod ait de muliere que fluxum sati¬
guinis paciebatur. T̃etigit me aliquis. Ego enim sensi uir¬
tutem de me exisse. Nam uirtutis nomine appellari
etiam sp̃m sc̃m. et eo loco clarum ÷ ubi angłs dicente
maria quomͦ fiet istud qm urũ ñ cognosco. respondit.

Expanded text:
lii sui et multa alia sunt testimonia, quibus evidenter ostendit et Patris, et Filii esse Spiritum, qui in Trinitate dicitur Spiritus sanctus. Nec ob aliud aestimo ipsum proprie vocari Spiritum sanctum, cum etiam si de singulis interrogemur, non possumus Patrem  communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit net etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine appellari etiam Spiritum sanctum, et eo loco clarum est, ubi Angelus dicenti Mariae, Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquimini. s sp̃s patris ur̃i qui loquitur in uob̃. Habes
et apłm. Misit ds̃ inquit sp̃m filũ sui in corda nr̃a. Numqͥd
duo sut̃. alius patͥs alius filii : absit. Unum enim corpus. ait
una spe uocationis ur̃ȩ. Unus dñs. Hic utiq xp̃m intelligi
uoluit. Restat ut etiam patrem nominet. Sequit᷑ gͦ. Una

Expanded text:
in vobis . Habes et Apostolum: Misit Deus, inquit, Spiritum Filii sui in corda nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit. Unum enim corpus ait, una spe vocationis vestrae. Unus Dominus. Hic utique Christum intelligi vol
Abbreviated transcription (Latin):
cũ caro essent. ꝓpt̾ quos unicus caro factus ÷ cũ uerbũ
esset : hoc sane magna distantia. qr nos effec ti filii dei
mutamur in melius. ille aut̃ filius dei cum filius hoĩs
factus ess non÷ mutatus in deterius.s assumpsit qd erat.
inferus. Dicit & iacob Uoluntarie genuit. nos uerbo ue¬
ritatis. ut simus mnitium aliquod creature eius. ne scilicet
in eo qđ gͣenuit nos hoc fieri putaremus qd̾ ipse : Ideo
principatum quendam in creatura nob̾ hac adoptione
ꝯcessum satis ostendit. Adoptionis nomen plurimum ̃¬
hab̾e in nr̃a fide sacramentum. apłica doc trma testatur.
Unde apłs paulus cum de uidęoꝵ meritis loqueretur.
quoꝵ ⁊ inquit adoptio. et gła. et testamentum et legis¬

Expanded text:
cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum uerbum cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum uerbum esset? hac sane magna distantia, quia nos effecti filii dei mutamur in melius, ille autem filius dei, cum filius hominis factus esset, non est mutatus in deterius, sed adsumsit quod erat inferius. dicit et Iacobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quendam in creatura nobis hac adoptione concessum satis ostendit. Noalere in nostrae fidei sacramento, apostolica doctrina testatur. Unde apostolus Paulus cum de Judaeorum meritis loqueretur: Quorum est, inquit, adoptio, et gloria, et Testamenta, et Legis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuem missum dicit ad suscipiendã carnem ex illo genere
quo et nos scd̾m naturã nr̃am sumus. ut illo participante
mortalitatẽ nr̃am ꝑ dilectionẽ. nos efficeret participes di¬
uinitatis suȩ ꝑ ad optionẽ. Ita eium dicit. Cum aut̃ uenit
plenitudo tꝑis. misit ds̃ filium suũ factũ ex muliere. fac̾
tum sub lege. ut eos qͥ sub lege erant redimeret. ut ad¬
optionem filiorum reciꝑemus. Et tñ dicimur etiã nati
ex deo. idẽ accepta potestate ut filii eius efficiamur. qui
iam homines eramus. efficiamur aut̃ ꝑ gr̃am nõ ꝑ nat̾am.
Nam si ꝑ naturam filii essemus. numꝗͣ aliud fuissemus. Cũ
enim dixisset iołis dedit eis potestatem filios dĩ fieri. qđ¬
illa adoptio significat quam paulus ꝯmemorat. eosdem
dixit natos ex deo. atq ut aꝑtius ostendẽt qua gr̃a fac¬
tum sit. et uerbum inquit caro factum ⁊ & habitauit
n nob̾. Tamꝗͣ dicer&. Quid mirum si filii dĩ facti sunt.

Expanded text:
quem missum dicit ad suscipiendam carnem ex illo genere, quem missum dicit ad suscipiendam carnem ex illo genere, quo et nos secundum naturam nostram sumus, ut illo participante mortalitatem nostram per dilectionem, nos efficeret participes divinitatis suae per adoptionem. Ita enim dicit: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filtum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum recipiamus. et tamen dicimur etiam nati ex deo, id est accepta potestate, ut filii eius efficiamur, qui iam homines eramus, efficiamur autem per gratiam, non per naturam. nam si per naturam filii essemus, numquam aliud fuissemus. cum enim dixisset Iohannes: dedit eis potestatem filios dei fieri, illa adoptio significat, quam Paulus commemorat, eosdem dixit natos ex deo. adque ut apertius ostenderet, qua gratia factum sit, et uerbum, inquit, caro factum est et habitauit in nobis, tamquam diceret: quid mirum, si filii dei facti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ere factũ sub lege. Nam legis sacramenta ꝑcepit. ut eos qͥ
sub lege erant redimer&. id÷ quos lex reos cenebat occidẽ¬
te littera dũ preceptum ñ impler&. anteqͣm uiuificaret
sub lege erant redimer&. ꝯtinuo subixit. ut adoptio¬
nem filioꝵ reciꝑemus ut uidelicet huiꝰ gr̃am beneficii
discerner& ab illa filii natura qͥ missus : filius ñ ad optiõe
factus s semꝑ genitꝰ filius. ut participata natura filioꝵ
hominũ ad participandã etiam nat̾am suã adoptaroe fili¬
os hominum. Neq enim absurde dr̃ quisq ñ carne s ca¬
ritate genuisse. quẽ filium sibi ad optauerit. Aut uͦ etiam
nos quib dedit ds potestatem filios eiꝰ fieri. de natura atq
substantia sua nos genuit. sicut unicũ filium: s utiq di
intelligitur. nisi ad discernendum unigenitũ. ante om̃em
creaturam. ꝑ quẽ facta st̃ om̃ia. qͥ solus de substantia patͥs

Expanded text:
ere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui ere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. qritate genuisse, quem filium sibi adoptauerit, aut uero etiam nos, quibus dedit deus potestatem filios eius fieri, de natura adque substantia sua nos genuit sicut unicum filium, sed utique diintelligitur , nisi ad discernendum Unigenitum ante omnem creaturam, per quem facta sunt omnia, qui solus de substantia Patris
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege s sub gr̃a. Iuis gͦ dedit legem: ille dedit legem
qͥ dedit & grãm. S legẽ ꝑ seruum misit: cum gr̃a ipsa ds¬
cendit. & unde facti erant homines sub lege : non ĩplẽdo
legẽ. Iui enum legem implet. ñ ÷ sub lege s cum lege. Qui
aut̃ sub lege ÷ non subleuatur s premit̾ lege. Om̃s itaq
homines sub lege astitutos reos facit lex. et ad hoc ilł suꝑ
caput ÷ ut ostendat peccata ñ tollat. Lex gͦ iubet. dator
legis miseretur in eo qđ lex iubet. Conantes homines uiri
precipiti presumptione cecid̾unt et ñ cum lege. s suble¬
ge facti sunt rei. Et qm̃ suis uirib implere ñ poterant
legem. facti rei sub lege. implorauerunt liłutoris auxili¬
um.⁊ reatus legis fecit egritudinẽ suꝑb. Egritudo suꝑ¬
boꝵ facta ⁊ ꝯfessio humilium. Iam ꝯfitentur egroti. quia
egrotant. Ueniat medicus. & sanet egrotos. Medicus quis:¬
dñs nr̃ iħs xp̃s. Misit itaq ds̃ filiũ suũ factũ ex muli¬

Expanded text:
sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantes homines implepraecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet aegrotos. 3. Medicus quis meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muli
Abbreviated transcription (Latin):
nus. qui nec preceditur hesterno. nec excluditur crastino.
Anrare itaq debemus ꝑ quem facta sunt tp̃a. ut liberem̃
a tp̃r et figamur in ecernitate ubi iã nulla : mutabilitas
cũ ꝓpt̾ nos in cp̃r ꝑ quem facta sunt ꝙꝑa. factum e̾e. int̾
qd̾ fecerat. fac tus : enum homo qͥ hominem fecerat. ne ꝑure
qd̵ fecerat. Quod ait pat̾ uenit hora clarifica filiũ tuũ
ostendit om̃e tp̃s et quid qͣn facera uł fieri sinerce ab illo
esse dispositum qui ꝙꝑi subditus non ⁊ qm̃ quȩ futura
fueraint ꝑ singła pa in dĩ sapientia causas efficientes

Expanded text:
nus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino.nus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino.Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas facta sunt omnia: factum esse quod quod fecerat. Factus est enim homo qui hominem fecerat, ne ped ait, « Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, » ostendit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subditus non est, quoniam quae futura fuerant per singula tempora in Dei sapientia causas efficientes
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ filioꝵ reciꝑemus. Et nemo misit in illũ manus.
qr ñ dum uenerat hora eiꝰ. hoc ÷ qr nolebat. Iuid⁊ enim
ñ dum uenerat hora eius: nõ enim dñs sub fato natus:
oc nec de te credendum : ne dũ de illo ꝑ quem factus
es. Si tua hora uoluntas : illius. illius hora quȩ ÷ nͥ uolũ¬
tas sua : non gͦ horam dixit qͥ cogeret᷑ mori.s q̃ digna¬
autem tienit plenitudo tꝑis. misit ds̃ filiũ suũ. Idõ multi
dicunt. Iuare non ante uenit xp̃s: quib respondendũ:¬
qr ñ dum uenerat plenitudo ꝙis. mođante illo ꝑ quem
facta sut̃ tꝑa. Sciebat: enim qͣn uenire deb̾et. P rinũ per
multam seriem tꝑ̃m et ãnoꝵ predicendus fuit. siuli fulenatͤ
tanto preconũ longior series precedebat. deniq ubi ue¬
nit plenitudo tp̃ris. uenit et ille qͥ nos libaret a tp̃r. Lib̾a¬
ti enĩ a tp̃r. uenturi sumus ad illam ȩt̾nitatẽ. ubi non:¬
tp̃s. nec dicitur ibi quando ueniet hora. dies: enĩ sẽpiter¬

Expanded text:
nus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaautem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit enerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquitanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem ipus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
animan suam posuit. et ei aiumam suam pat̾ reddit non
ipse sibi. Pat̾ enim qr reddidit manifestum ẽ. Inde enim
psalmus dicit. Et suscita me et reddam illis. S quia & filiꝰ
animam suam sibi reddidit. quid a nob̾ expec tatis: ipse
dicat. Potestatem inquit habeo ponendi animã meam &
potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit illã
a me. s ego pono eam ame. et iterum sumo eam. Misit. cͣit¬
itaq filium suũ factum ex muliere. Quo nomiine qͥs cadiõ¬
licus nesciat nõ eũ priuationẽ uirgntatis s differentiã
serus hebreo loquendi more significare uoluisse: cũ itaq
ait misit ds̃ filiũ suũ factum ex muliere. satis ostendit
eo ipso missum filium quo factus ⁊ ex muliere. Iđ gͦ de
dõ natus : in hoc mundo erat. Qđ̾ aut̃ de maria natus

Expanded text:
animam suam posuit, et ei animam suam Pater reddidit, non animam suam posuit, et ei animam suam Pater reddidit, non ipse sibi. Pater enim quia reddidit, manifestum est. Inde enim Psalmus dicit, Et resuscita me, et reddam illis . Sed quia et Filius animam suam sibi reddidit, quid a nobis exspectatis? Ipse dicat: Potestapotestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam . Cit, Filium suum factum ex muliere. Quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum factum ex muliere, satis osteo ipso missum filium, quo factus est ex muliere. quod ergo de deo natus est, in hoc mundo erat; quod autem de Maria natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso filio factam. P robemus et passionem filii et apatre
factam. et a filio factam. Faciat pat̾ passionẽ filii qui
proprio filio ñ peꝑcit s ꝓ nob̾ om̃ib tradidit eũ. faciat
et filius passionem suam qui me dilexit et tͣdidit se ip
sum. Passio hȩc uni facta ÷ s ab utroq facta: Sicut gͦ na
tiuitatẽ ita passionem xp̃i nec pat fecit sine filio. nec
filius sine patre. Tradidit pat̾ filium: tͣdidit filus se ip¬
tem. s resurrectionem filu patrem et filium facientẽ.
Oꝑetur pat̾ resurrectionẽ filii. Propt̾ hoc enĩ exaltauit¬
cũ a mortius. et donauit ei nomen qd̃ ÷ suꝑ om̃e nom̃.
Resuscitauit gͦ pat̾ filiũ. exaltando eũ a mortuis. Nũ
quid et filius resuscitat semet ipsum : resuscitat plane.
In figura sui corporis de templo dixit. Soluite templũ
hoc. et intriduo resuscitabo illud. Postremo sicut ad
passionẽ ꝑtinet animã ponere. sic ad resurrec tionem
animam iterum sumere. Uideamus si filius quidem

Expanded text:
re et Filio. Probemus et passionem Filii, et a Patre factam, et a Filio factam. Faciat Pater passionem Filii: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Faciat et Filius passionem suam: Qui me dilexit, et tradidit semesum. Passio htivitatem, ita et passionem Christi, nec Pater fecit sine Filio, nec Filius sine Patre. Tradidit Pater Filium, tradidit Filius se iptem, sed resurrectionem Filii et Patrem et Filium facientem. Operetur Pater resurrectionem Filii. Propteum, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Resuscitavit ergo Pater Filium, exaltando eum et excitando eum a mortuis. Numquid et Filius resuscitavit semetipsum? Resuscitavit plane. In figura sui corporis de templo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Postremo sicut ad passionem pertinet animam ponere, sic ad resurrectionem animam iterum sumere: videamus si Filius quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pit de illo maledicto uenientẽ quo dictum ⁊ si tetige¬
ris morte moriemini. ad hoc ꝑtinet et serpens ille ĩ lig¬
no suspensus qͦ significaret᷑ nõ falsam mortẽ xp̃m finxisse
s. illã uerã in ligno passionis suȩ suspendisse. in ꝗͣ serpens
ille hominẽ male suadendo deiecit. Quã uerã mortem
heremo qͥcumq illam attendent sanabant᷑. In ꝓpħa

Expanded text:
pit, de illo maledicto venientem quo dictum est: « Si tetigepit, de illo maledicto venientem quo dictum est: « Si tetigeritis, morte moriemini . » Ad hoc no suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem heremo quicumque illum attenderent sanabantur. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝓpt̾ delicta nr̃a. in carne suscepta ex pena nr̃a. Sic &
semꝑ benedictus in sua iusticia. maledictus aut̃ ꝑꝑ delic̃¬
ta nr̃a in morte suscepta ex pena nr̃a. Ac ꝑ hoc additum
ledicto qd̾ morti ꝯiunctum ÷ insipienti honorificẽtia
separaretur. Iam uͦ ubi audis pęnã peccati. aut ex benedie¬
tione crede uenientẽ. aut ex. maledictione. Si ex bene¬
dictione uenit pęna peccati. opta ẽẽ. semꝑ in pena pec¬
cati. Si aut̃ obtas indeliberari. crede ꝑ diuine sententię
uisticiã ex maledictione uenisse. Confitere gͦ maledictũ
suscepisse ꝓ nob̾. quem ꝯfiteris mortuum esse. ꝓ nobis.¬
suram et futuros hereticos qui dicerent. Pependit quidem
ĩ ligno .s speciȩ quadam. ñ ut uere moreret᷑. Clamando gͦ
maledictus. nichil aliud clamauit. ñ qr uere mortuuis.
Sciens mortẽ hõis peccatoris qͣm sine peccato ipse susce¬

Expanded text:
autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. Sic et autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semper benedictus in sua justitia, maledictus autem propter delicta nostra, in morte suscepta ex poena nostra. Ac per hoc additum ledicto quod morti conjunctum est, insipienti honorificentia stro. Jam vero ubi audis poenam peccati, aut ex benedictione crede venientem, aut ex maledictione. Si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati. Si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse prosuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo, « Maledictus, » nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse susce