comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relatiue dicitur cum ad pa¬
trem & adfilium refertur:
ad paret in hoo nomine:
appar& aũt cum dicit᷑ do¬
num dĩ Donum enim est
patris & filii: quia & apatre
ꝓcedit sicut dñs dicit. & qͦd
apostolus ait qͥ spm̃ xp̃i ñ¬
Cũ dicimus relatiue utrũq
ad iniucẽ dicimus. Ergo sp̃c
sc̃s in effabilis quȩdam patris
filiiꝙ cõmimio est. Et idõ for¬
tasse. sic appellatur quia pa¬
tri & filio potest eadem ap¬
pellatio conuenire Nam hoc
ipse ꝓpͥe dicitur. quod illi
quod utriq conuenit: utriꝰ¬
q cõmunio significet᷑. uocat᷑
magnus. bonus aeternus
magnitudo bonitas. om̃i po¬

Expanded text:
relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei : donum enim est Patris et Filii, quia et a Patre procedit , sicut Dominus dicit; et quod Apostolus ait, Qui Spiritum Ccum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus. Ergo Spiritus sanctus ineffabilis est quaedam Patris Filiique communio; et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi quod utrique convenit, utriusque communio significetur, vocatur bonus, magnus, aeternus, magnitudo, bonitas, omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
tudine magnus ẽ : quia ipse
est eadẽ magnitudo. & idõ
sicut ñ dicimꝰ tres essentias.
sic nec tres magnitudines. Hoc
Eadem causa nec magnos tres
dicimus. s unum magnum:
quia non participacione: mag¬
nitudinis. ds magnus est s
se ipso magno. magnus est.
quia ipse suus est a magni¬
tudo. hoc & debonitate &
de et̾nitate & de omi poten¬
tentia dĩ. dictum sit om̃ibꝰ¬
q omĩno p̃dicam̃tis quȩ dedõ
possunt ꝓnuntiari quod
ad se ipsum dicitur non trans¬
late ac ꝑsimilitudinem s
propriȩ: sttamen de illo
ꝓpriȩ aliquid diciore ho¬
minis potest IXI. RELA

Expanded text:
tudine magnus est qua ipse tudine magnus est qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines; hoc Eadem causa nec tres magnos dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedicamentis quae de Deo possunt pronuntiari, quod ad se ipsum dicitur non translate ac per similitudinem, sed proprie: si tamen de illo proprie aliquid dici ore hominis potest. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
icut gͦ non dicimus tres
Dessenrias. ita non dicimus
tres magnitudines. neq tres
magnos. In reb enim quȩ par¬
ticipatione magnitudinis ma¬
gnȩ sunt : quib aliud est ẽẽ.
aliud magnas ẽt : sicut ma¬
gna domus. & magnus mons.
& magnus animus. In his ergo
reb. aliud est magnitudo: ali
ud qd ab ea magnitudine ma¬
gnum est. Et ꝓrsus non hocẽ
magnitudo. quod est magna
domus. Sed illa ẽ uera ma¬
gnitudo. qua non solũ ma¬
gna ẽ domus nuȩ magna est:¬
& qua magnus ẽ mons quisqͥs
magnus ẽ: sed etiam qua
magnũ est quicquid aliud
magnũ dicitur. Et alia sit
ipsa magnitudo. aliud ea quȩ
ab illa magna dicunt᷑. quȩ
magnitudo utiq primitus
magna est. multoq excellen¬
tius quã ea quȩ participatione
eius magna sunt. Ds̃ autem
qui a non ea magnitudine
magnus est: quȩ non erat qđ
ipse ut quasi particeps eius sit
ds̃ cũ magnũ est: alioquin
illa erit maior magnitudo
quam d̾s. Dõ autẽ non est
aliquid maus. Ea gͥ magni¬

Expanded text:
icut ergo non dicimus tres essentias, ita non dicimus tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus aliud est esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus, in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud est quod ab ea magnitudine magnum est. Et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus est mons, quisquis magnus est; sed etiam qua magnus est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est multoque excellentius, quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem, quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est: alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus; ea igitur magni
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩ De corporis enim resurrec¬
no illo loco agebat᷑ propt̃ quã
diam dicit᷑. trans figurauit
corpus humilitatis nr̃ȩ : cõ for¬
nem corpori gloriȩ suȩ. Una
ergo mors saluatoris nr̃i dua¬
bus mortibus nr̃is salutis fuit:
& una eius resurrectio. duas no¬
bis resurrectiones p̃stitit cũ
corpus euis in utraq re id est
in morte & mre surrectione
& in sacram̃to in t̾ioris hominis

Expanded text:
i. De corporis enim resurrectione illo loco agebatur, propter quam etiam dicit: Transfiguravit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae. Una ergo mors nostri Salvatoris duabus mortibus nostris saluti fuit, et una ejus resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpus ejus in utraque re, id est, et in morte, et in resurrectione, et in sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
quent̾ ex ponit. qua propt̃ de¬
ponentes m̃dacium: loquimi¬
ni ueritatẽ. Ubi aut̃ de ponit᷑
m̃dacium: nisi intus. ut in ha¬
bit & in monte scõ dĩ qui loqͥt᷑
ueritatẽ in corde suo Resur¬
rectio uero corporis dñi in ad
sacram̃tũ interioris hominis¬
resurrectionis nr̃ȩ ꝑtinere os¬
tendit᷑: ubi post quã resurrey
ait mulieri Nolime tangere
nondum enim ascendi ad pa¬
trem meum: Cui mysterio co¬
gruit a postolus dicens si aut̃
resurrexistis cum xp̃o quę
sursũ sunt quȩ rite ubi xpͥ¬

Expanded text:
quenter exponit: Quapropter dequenter exponit: Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus, ut inhabitet in monte sancto Dei qui loquitur veritatem in corde suo ? Resurrectio vero corporis Domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostendiait mulieri: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Cui mysterio congruit Apostolus dicens: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ concinuit: cũ in ea fier&̾
in terioris hominis sacram̃tũ¬
& exterioris exemplũ. Int̾i¬
oris enim hominis nr̃i sacra¬
m̃to data est illa uox ꝑtinens
ad mortẽ animȩ nre signi¬
ficandam non solam in psal¬
mo uerũ &iam in cruce Ds̃
Cui uoci congruit a postolus dicens:
Scientes quia uetus homo nr̃ si¬
mul crucifixus est ut & uacue¬
tur corpus peccati: ut & ultra
non seruiamꝰ pecrato. Crucifiro
quippe interioris hominis pe¬
nitentiȩ dolores intelliguntur
& continentiȩ quidam salubreᷤ
cruciatus ꝑ quam mortẽ morꝰ
impietatis perimit᷑. inqua
nos ñ relinqͥt ds̃. Et idõ ꝑta¬
lem crucem euacuetur corpus
peccati : ut iam non exhibeamꝰ
m̃bra nr̃a arma iniquitatis
peccati: quia & int̾ior homo
si utiq renouat᷑ dedie indiẽ:
profecto uetus est antequã
reno uet᷑ Intꝰ namq agitur
quod idẽ apostolus dicit. Exu¬
ite uos ueterem hominẽ & in¬
duite nouum: quod ita conse¬

Expanded text:
que concinuit, cum in ea fieret que concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum etiam in cruce: deuscui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non sequippe interioris hominis poenitentiae dolores intelliguntur, et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos reliquit Deus. Et ideo per talem crucem evacuatur corpus peccati, ut jam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato . Quia et interior homo si utique renovatur de die in diem , profecto vetus est antequam renovetur. Intus namque agitur quod idem apostolus dicit: Exuite vos veterem hominem, et induite novum. Quod ita conse
Abbreviated transcription (Latin):
dam mortem a postolus dicĩ
de uicdea : quȩ aũt indelicus
agit uiuens mortua est. Ani¬
na gͥ iampia. quȩ fuit tmi¬
pia: ꝓpt̃ iusticiam fidei dici¬
t ex morte reuixisse atq ui
uuere. Corpus aũt non tan¬
tum morit᷑m ꝓpt̃ animȩ
turis &iam mortuum dicit᷑
oquente apostolo Corpus
quidẽ in quid mortuũ eft
a est propt̾ iusticiam Hȩc
uita ex fide facta est. qm̃ ius
us ex fide uiuit s quid se¬
quit᷑. si aut̃ sp̾c eiꝰ qui suscita¬
xpm̃ amortius: uiuificabit
in habitantẽ sp̃o eius in uo¬
bis huic gͦ duple mortinos¬
trȩ saluator inpendit simplã
suam. & ad faciendã utramq
resurrectionẽ nr̃am in sacra¬
m̃to & exemplo. prae posuit
& reposuit unam suam Neq
enim fuit peccator aut im¬
pius ut ei tamquã spũ mortuo
in interiore homine reno¬
uari opꝰ est & tanquam resi¬
piscendo ad uitam iusticiȩ
renouari s indutus carne
mortali. & sola moriens sola
resurrens. ea so la nobis ad utrã¬

Expanded text:
dam mortem Apostolus, dicens dam mortem Apostolus, dicens de vidua: Quae autem in deliciis agit, vivens mortua est . Anima igitur jam pia, quae fuit impia, propter justitiam fidei dicitur ex morte revixisse atque vivere. Corpus autem non tantum moriturum propter animae turis etiam mortuum dicitur, loquente Apostolo: Corpus quidem, inquit mortuum est ta est propter justitiam. Haec vita ex fide facta est; quoniam justus ex fide vivit . Sed quid sequitur? Si autem Spiritus ejus qui suscitaa mortuis uiuificabit inhabitantem spiritum eius in uobis. huic ergo duplae morti nostrae saluator impendit simplam suam et ad faciendam utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrum
Abbreviated transcription (Latin):
terior. quanto est hȩc uita
diut᷑nor magis. magisq corrĩ¬
pit᷑ uel &ate uel morbo uel
uariis afflictacionibꝰ donec ue¬
niat adultimam quȩ ab bon¬
nibus uocat᷑ mors. Eius aut̃
resurrectio differt᷑ infinẽ eũ
& ipsa ustificatio nr̃a ꝑfici¬
etur in effabilit᷑. Tunc enim
similes ei erimus. qm̃ uidebinꝰ
eũ sicutiest Nc̃ uero quam¬
du corpus quod corrũpit᷑ ad¬
grauat animam: & uita hu¬
mana suꝑ t̾ram tota tẽpta¬
tio est. Non iuisti ficabit᷑ incoi¬
spectu eiꝰ omĩs iuiuens: in comi¬
paratione iusticiȩ qua ȩquali¬
mur angłis & głȩ que reu
labit᷑ innobis. Demorte añt
animȩ amorte corporis disa¬
guenda quod plura docun
dam posuerit. ubi ait sine mor¬
tuos. sepelire mortuos suos:
epeliendum quippe corpus
mortuũ erat. Se pultores
aũt eiꝰ ꝑ infidelitatẽ impie¬
tatis anima mortuos intelligi
uoluit. qua les excitant᷑: cum
dicitur surge qui dormis &
ea urge amortuis: & in lumina¬

Expanded text:
terior, quanto est haec uita terior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc uero quamdiu corpus quod corrumpitur adgrauat animam et uita humana super terram tota temtatio est, non iustificatur in conspectu eius omnis uiuens in comparatione iustitiae, qua aequabimur angeliselabitur in nobis. De morte autem animae a morte corporis distinguenda, quid plura documedam posuerit, ubi ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos ? Sepeliendum quippe corpus mortuum erat: sepultores autem ejus per infidelitatis impietatem in anima mortuos intelligi voluit, quales excitantur cum dicitur, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illumina
Abbreviated transcription (Latin):
na quantũ donat ds̃ edisse¬
rendum est quẽ ad modũ sim¬
plum diũ & saluatoris nr̃i ihu
xp̃i. duplo nr̃o congruat &
quẽ admodũ concinat adsalu¬
tem Nos certe quod nemo xp̃i¬
anus ambigit & anima & cor¬
pore mortui sumus: Anima
propt̃ peccatum : corpore ꝓp
ter poenam peccati ac ꝑ hoc
& corpore ꝓpt̃ peccatum:
Utriq aut̃ rei nostrȩ. id est
animȩ & corpori medicinã
& resurrectio opus erat ut
in meli us renoueret᷑ quod
erat indeterius cõmutatum:
Mors aũt animȩ impietas est
& mors corporis corruptibi¬
litas. ꝑ quam fit & animȩ
acorpore abscessus. Sicut enĩ
tur siccorpus anima deseren¬
te morit᷑. Unde illa fit in¬
si piens hoc exanimȩ: Resus¬
citur ergo anima ꝑ peniten¬
tiam & incorpore adhuc mor¬
tali renouatio uitȩ in coatur
a fide: qua credit᷑ in eum qui
ustificat impium Bonisq
moribus auget᷑ & roboratur
de die indiem cũ magis. magis¬
que renouat᷑ interior homo
Corpus uero tanquã homo ex¬

Expanded text:
quantum donat Deus, edisserendum est quemadmodum simplum Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi duplo nostro congruat, et quodam modo concinat ad salutem. Nos certe, quod nemo christianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima, propter peter poenam peccati, ac per hoc et corpore propter peccatum. utrique autem rei nostrae, id est et animae et corpori, medicina ex resurrectione opus erat, ut in melius renouaretur quod erat in deterius commutatum. mors autem animae impietas est et mors corporis corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. sicut enim  sic corpus anima deserente moritur; unde illa fit insipiens, hoc exanime. resuscitatur ergo anima per paenitentiam et in corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo ex
Abbreviated transcription (Latin):
cenderit ad patrẽs non de xp̃
carnalit̃ sapere: Iam uero
ad exemplum mortis exterior
hominis nr̃i dñicȩ carnis mon
ꝑtin&. quia ꝑtalem passionen
maximȩ ortatus est seruos su
ut nontimeant eos qui corpis
occidunt animam aũt nonpe¬
sunt occidere: Propt̃ quod di
apostolus. Ut suppleam que
de sunt pressurarũ xp̃i in co¬
ne mea & ad exemplum resi¬
rectionis ex t̃ioris hominis in¬
tri ꝑtinere in uenit᷑ resurt¬
tio corporis dñi qua discipl¬
unus ex discipulis & iam cicatrices
eus contrectans: ex clomauit
dicens: Dominus meus & ds̃ meus
& cũ illius carnis tota in tegritas
appareret de monstratꝰ est in ea
quod suos exortans dixerat ca¬
pillus capitis uestri non ꝑibit.
Inde enim pͥmo nolime tan¬
gere nondum enim ascendi ad
patrẽ meum: Et unde anteqͣa
ascendit ad patrẽ adiscipulo
tangitur nͥ quia illis insinua¬
batur int̾ioris hominis sacra¬
m̃tũ. hic p̃bebat᷑ ex t̾ioris exẽ¬
plum: an forte quis quã ita ẽ

Expanded text:
cenderit ad patrem, non de Christo carnaliter sapere. iam uero ad exemplum mortis exterioris hominis nostri dominicae carnis mors pertinet, quia per talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. propter quod dicit apostolus: ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea. et ad exemplum resurrectionis exterioris hominis stri pertinere invenitur resurrectio corporis Domini, quia discipuunus ex discipulis etiam cicatrices ejus contrectans, exclamavit dicens, Dominus meus, et Deus meus ! Et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in ea quod suos exhortans dixerat: Capillus capitis vestri non peribit . Unde enim primo, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum; et unde antequam ascendat ad Patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur exterioris exemplum? An forte quisquam ita est
Abbreviated transcription (Latin):
si ue conuenientia. uel continen¬
dicitur quod est unum aut duo
in om̃i cõpaginatione uelsi me¬
lius dicit᷑ co aptione creaturȩ.
ual& plurimum: hanc enim
coaptionem sicut mͥ nẽ occurrit
dicere uolui: quam greci armoni¬
am uocant. Neq enim nc̃ locutꝰ
est ut ostendã quantũ ualeat
consonantia simpli adduplum.
quȩ maximȩ in nobis repperit᷑.
& sit nobis insita naturalit̃. a qͦ
utiq nisiabeo qui nos creauit.
ut &iam nec inꝑiti possuit eam
non sentire: siue ipsi cantantes
siue alios audientes. ꝑ hanc qͥp¬
pe uoces acutiores grauioresq
concordant. ut quisquis ab ea
dissonduerit. non scientiam cuiꝰ
ex ꝑtessunt plurimi: s ipsum
sensum auditꝰ nr̃i uehem̃t̃ offen¬
dat. sed hoc unde monstret᷑
longo sermone opus est Ipsis aũt
auribus exhiberi pot̾ ab eo cũ
fit in regulari monio cordo

Expanded text:
sive convenientia, vel concinensive convenientia, vel concinendicitur, quod unum est ad duo, in omni compaginatione. vel, si melius dicitur, coaptatione creaturae, valet plurimum. Hanc enim coaptationem, sicut mihi nunc occurrit, dicere volui, quam Graeci ἁρμονὶαν vocant. Neque nunc locus est, ut ostendam quantum valeat consonantia simpli ad duplum, quae maxima in nobis reperitur, et sic nobis insita naturaliter, a quo utique, nisi ab eo qui nos creavit? ut nec imperiti possint eam non sentire, sive ipsi cantantes, sive alios audientes: per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, non scientiam, cujus expertes sunt plurimi, sed ipsum sensum auditus nostri vehementer offendat. Sed hoc ut demonstretur, longo sermone opus est: ipsis autem auribus exhiberi potest ab eo qui novit in regulari monochordo
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ scilicet uitȩ: quȩ lux ho
minum est: huic aũt participa¬
cioni prorsus in habiles & minꝰ
idonei eramus. propt᷑ in mun¬
diciam peccatorũ. mundandi
ergo eramus: Sorro iniquoꝵ
& suꝑboꝵ : una mundatio est
sanguis usti. & humilitas dĩ.
ut ad cõtẽ plandũ dm̃ quod
natura non sumus. ꝑ eum mun¬
darem factum quod natura
sumus: & quod peccato non sumꝰ.
mus homines. natura finnus
iusti. peccato non sumus. Ds̃
naq factus homo iustus. int̃¬
cessit dõ. ꝓ homine peccatore
Ion enim congruit peccator ius¬
to: s congruit hommi homo:
d ungens ergo nobis similitu¬
dinem humanitatis suȩ: abs¬
tulit dissimilitate iniquitats
nr̃ȩ: Et factus particeps mor¬
talitatis nr̃ȩ. fecit participes
diuinitatis fuȩ: Merito quip¬
pe mors peccatoris. ueniens ex
dompnationis necessitate. solu¬
ta est ꝑ mortẽ iusti. uenientẽ
er misericordiȩ uolimtate :
dũ simplũ eius congruit du¬
plonib Hȩc enim congruentia.

Expanded text:
illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mundandi ergo eramus. Porro iniquorum et superborum una mundatio est sanguis justi, et humilitas Dei: ut ad contemplandum Deum quod natura non sumus, per eum mundaremur factum quod natura sumus, et quod peccato non sumus. mus: homines natura sumus, justi peccato non sumus. Deus itaque factus homo justus, intercessit Deo pro homine peccatore. Non enim congruit peccator justo, sed congruit homini homo. Adjungens ergo nobis similitudinem humanitatis suae, abstulit dissimilitudinem iniquitatis nostrae: et factus particeps mortalitatis nostrae, fecit nos participes divinitatis suae. Merito quippe mors peccatoris veniens ex damnationis necessitate, soluta est per mortem justi venientem ex misericordiae voluntate, dum simplum ejus congruit duplo nostro. Haec enim congrueniia,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pedũ tuoꝵ & cẽtr̃. hic cer¬
te & angłm & dñm dicit.
isaac : & dm̃ iacob. sicut in
genesi scriptum est. An forte
quis quam dicturus est. quod
moysi ꝑ angłm apparuit dñs
habrahe uͦ ꝑ se ipsum. at hoc
abstephano non queramus
unde stephanus ista narraũ:¬

Expanded text:
 pedum tuorum , etc. Hic certe et angelum et Dominum dicit, Isaac, et Deum Jacob, sicut in Genesi scriptum est. 25. An forte quisquam dicturus est quod Moysi per angelum apparuit Dominus, Abrahae vero per se ipsum? At hoc a Stephano non quaeramus: unde Stephanus ista narra
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus tradidit illum. quo¬
modo non & cũ illo omĩa no¬
bis donauit. Quod aũt fac̾¬
tum nobis ad nonciat᷑ hoc
futurum ostendebat᷑ & an¬
tiquis iustis. ut ꝑ eandẽ fidẽ
& iam ipsi humiliati infir¬
marent᷑ & infirmitati ꝑ fi¬
cerent᷑. Quia igit᷑ unum ẽ¬
uerbum dĩ ꝑ quod facta
st̃ om̃a. quod est incõmuta

Expanded text:
omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit ? Quod autem factum nobis annuntiatur, hoc futurum ostendebatur et antiquis justis, ut per eamdem fidem etiam ipsi humiliati infirmarentur, et infirmati perficerentur. 3. Quia igitur unum Verbum Dei est, per quod facta sunt omnia, quod est i
Abbreviated transcription (Latin):
firmata est. tu uͦ ꝑ fecisti eam
luuiam quippe uoluntari¬
am non nisi gram uult i-¬
telligi. Nõmeritis redditam
sed gratis datam. Undae &
gr̃a nominat᷑. dedit enim
eam ñ quasi digni eramꝰ. s
quia uoluit: hoc cognoscentes
non fidentes in nobis erimus:
& hoc est infirmari: Ipse uͦ
ꝑfecit nos. qui&iam paulo
a postolo dixit Sufficit tͥ
grã mea nam uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑ ficit᷑ ꝑsuadendũ
erat homini gͦ : quantũ nos
dilexerit ds̃: & quales dilexe
rit : quantũ nos de speramꝰ
quales nos suꝑbiremus hĩnc
locũ apostolus ꝑ necessarium
sic ex plicat Com̃dat aut̃ in¬
quid suam caritatẽ dĩ inno¬
bis qm̃ cũ adhuc peccatores
tu us est: multo magis nunc

Expanded text:
firmata est, tu vero perfecisti eam . firmata est, tu vero perfecisti eam . Pluviam quippe voluntariam nonnisi gratiam vult intelligi, non meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Persuadendum ergo erat homini quantum nos dilrit: quantum, ne desperemus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus pernecessarium sic explicat: Commendat autem, inquit, suam charitatem Deus in nobis quoniam cum adhuc peccatores t
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ ex ulabimus ab incõ¬
mutabili gaudio: nec ta¬
mnͣ inde p̃scisi atq abrupti
sumus ut non &iam in istis
mutabilibus & temporalibꝰ
aeternitatem uertiatẽ. be¬
atitudinem que remus: nec
moriemini nec falli: nec ꝑ¬
tur bari uolumus. Missast̃
no bis diuinit̾ iusa congriu
peregrinationi nostrȩ quibus
ad moneret᷑n non hic esse qͦd
querimus s illuc ab ista esse
redeundum. Unde nisi ꝓ¬
deremtis hic ea ñ querere¬
mus. ac primũ nobis ꝑ sua¬
dendum fuit quantũ nob
diliger&ẽ ds̃. nec desperatio
nẽ auderemus crigi ineũ
Qua les aut̃ dilexerit osten¬
di oportebat. nec tan quã
demeritis nrestris suꝑ bien¬
tes magis abeo resileremus
& in nostra fortitudine
magis deficeremus ac per
hoc egit nobiscũ ut ꝑ eius
fortitudinem pocius ꝓficeremꝰ
atq ita in infirmitate humili¬
tatis ꝓficeret᷑ uirt᷑ caritatis.
Hoc significat inpsalmo: ubi
ait: Pluuiam uoluntariam se¬
grega ds̃ hereditati tuȩ & in¬

Expanded text:
m exsulavimus ab incommutabili gaudio, nec tamen inde praecisi atque abrupti sumus, ut non etiam in istis mutabilibus et temporalibus aeternitatem, veritatem, beatitudinem quaereremus nec mori enim, nec falli, nec perturbari volumus; missa sunt nobis divinitus visa congrua peregrinationi nostrae, quibus admoneremur non hic esse quod quaerimus, sed illuc ab ista esse redeundum, unde nisi penderemus, hic ea non quaereremus. Ac primum nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et in
Abbreviated transcription (Latin):
onte incarnationẽ saluato¬
ris cũ ds̃ apparere dicebatur
uoces ille acspecies corpora¬
les ꝑ angłos factesunt sut
ipsis loquentibus uel agentibꝰ
ali quid ex ꝑsona dĩ sicut & iam
ꝓphetas solere ostendimus. si¬
ue assum̃tibus ex creatura quod
ipsi non essent ubi ds̃ figurate
de monstrat᷑ hominibꝰ. Quod
genus signi ficationum nec ꝓphe¬
tas omisisse multis exemplis do¬
cet scriptura. Suꝑ est gͥ iam
ginẽ dño & corporali specie
sicut colũbam descendente

Expanded text:
ante incarnationem Salvatoante incarnationem Salvatoris, cum Deus apparere dicebatur, voces illae ac species corporales per Angelos factae sunt; sive ipsis loquentibus vel agentibus aliquid ex persona Dei, sicut etiam Prophetas solere ostendimus; sive assumentibus ex creatura quod ipsi non essent, ubi Deus figurate demonstraretur hominibus; quod genus significationum nec Prophetas omisisse, multis exemplis docet Scriptura. Superest igitur jam ginem Domino, et corporali specie sicut columba d
Abbreviated transcription (Latin):
diãtor dĩ & hominũ futurꝰ
ex semine habrahȩ suũ dispi¬
nens aduentũ ut inueniret
aquibꝰ reciꝑet᷑ confitentes ras
quos lex non impleta fecerat
transgressores. Unde & apłs
ad galatas dicit Quid gͦ lex
non aliquẽ ex angłis dicit
tione agni hinc illa om̃aqr
de xp̃o uenturo in carne aus
passuro: sed & resurrecturo in
lege sigurantur quȩ data est
inedictis angłoꝵ Inquibus an¬
głis erat. utiq & pat̃: & filiꝰ
do filius: aliquando sine ulla
distinctione ꝑsonȩ. ds̃ ꝑ illos
tam̃ suam non ꝑ substantiam¬
suam. Cui uidendȩ corda
mundant᷑. ꝑ hȩc omĩa quȩ o¬
culis uidentur & auribus au¬
duint᷑. S iam satis quantũ
existimo ꝓcaptu nr̃o dispu¬
tatum. & de monstratum est.
quo in hoc libro susceperamꝰ
ostendere. his consistat quȩ
& ꝓbabilitate rationis quan¬
tũ homo uel p ocius quantũ
ego potui: & firmate aucto¬
niatis. quantũ de scripturis
scĩs diuina elo quia patuer̃
quod antiquis patribꝰ nris

Expanded text:
diator Dei et hominum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus ad Galatas dicit, Quid non aliquem ex Angelis dicit tione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Anggelis erat utique et Pater et Filius do Filius, aliqdistinctione personae Deus per illos tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia quae oculis videntur et auribus audiuntur. 27. Sed jam satis, quantum existimo, pro captu nostro disputatum et demonstratum est, quod in hoc libro susceperamus ostendere: constititque et probabilitate rationis quantum homo vel potius quantum ego potui, et firmitate auctoritatis quantum de Scripturis sanctis divina eloquia patuerunt, quod antiquis patribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
trię suȩ & conditoris eius be¬
ati dĩ sui in hoc genere ho¬
gemo: damͥ de pane. tuo: res¬
pondere hominibus qui non
esuriut & siciunt iusticiam
s saciatisunt & abundant:
Saciauit aut̃ illos fantasma eoꝵ
non ueritas tua quam repellen¬
do resiliunt. & insuam uanita¬
tem cadunt: Egocerte sentio.
quam multa figm̃ta pariat cor
humanum & quidẽ cor meum
nisi cor humanum: sed hoc oro
dm̃i cordis mei: ut ihil exeis
sigm̃tis ꝓsolido uero: eructẽ
in has litteras. sed inde ue¬
niat in eas qͥc qͥd ꝑme ue
nire potuerit unde mici
quam uis ꝓ iecto afacie ocu¬
loꝵ tuoꝵ et de longinquo
redire conanti. ꝑ uiam quã
strauit. humanitate di uini¬
tatis unigenitisui aura ue¬
ritatis eius asꝑgit᷑ : quam
in quantũ lic& mutabilis
aurio inquantũ in ea nihil
mutabile indeo. Nec locis
& temporibus sicut corpo¬
ra nec temporibꝰ & quasi
locis sicut spirituũ nos¬
troꝵ cogitationes Nec sol
tẽporibus & nullam ueli¬

Expanded text:
triae suae, et conditoris ejus betriae suae, et conditoris ejus beati Dei sui. In hoc genere hogemo, da mihi de pane tuo respondere hominibus qui non esuriunt et sitiunt justitiam , sed satiati sunt et abundant. Satiavit autem illos phantasma eorum, non veritas tua, quam repellendo resiliunt, et in suam vanitatem cadunt. Ego certe sentio quam multa figmenta pariat cor humanum: et quid est cor meum, nisi cor humanum? Sed hoc oro Deum cordis mei, ut nihil ex eis figmentis pro solido vero eructuem in has litteras, sed inde veniat in eas quidquid per me venire potuerit, unde mihi, quamvis projecto a facie oculorum suorum , et de longinquo redire conanti, per viam quam stravit humanitate divinitas Unigeniti sui, aura veritatis ejus aspergitur. Quam in tantum licet mutabilis haurio, in quantum in ea nihil mutabile video, nec locis et temporibus, sicut corpora; nec solis temporibus et quasi locis, sicut spirituum nostrorum cogitationes; nec solis temporibus, et nulla vel i
Abbreviated transcription (Latin):
cientiam t̾restrium cȩlestiũ¬
ꝙ rerum inagni estimare
sol& genus humanum. In quo
ꝓ fecto meliores sunt qui huic
scientiȩ proponunt nos esse se¬
& ipsos Laudabilior q est ani¬
mus cui nota est uel infirmi¬
tas sua quam quiea non res¬
pecła uias sẏderum scrutat᷑a
&iam cogniturus aut quiiã
cognitas ten&. Ignorans ipse
atq in eiꝰ amore coram se uilu
& quȩ sibi lucente adtendit
inse inuenitq se suamq egͥ¬
tudinem illius ininidicie
cõtemperari non posse cog¬
nouit flere dulce hab&
&iam misereatur: donec ex¬
uat totam miseriam & p̃cari
cũ fiducia lam gratuit pigno¬
saluatorẽ hominis & in lumi¬
natorem. Hunc ita egentem ac
dolentẽ sciencia ñ inflat: quia
caritas ȩdificat. Preposuit enim
scientiam: scientiȩ p̃posuit scire
infirmitatẽ suam magis quam
scire inundi moenia fundam̃ta
t̾rarum: & fastigia caȩloꝵ Ethac
ad ponendo scienciam: ad posu¬
it dolorem: dolorẽ. p̃regrina¬
tionis suȩ & desidesiderio pa¬

Expanded text:
cientiam terrestrium coelestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse atque in ejus amore coram se viluiec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia, jam accepto gratuito pignoSalvatorem hominis et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio pa
Abbreviated transcription (Latin):
num est: Nec sp̃c patris & filii
ꝑ fubstantiam qua & ipse utriq
&̾ qualis atq coet̃nus est. s utiq
ꝑcreaturam que illis modis
formari & existere potuit. cor¬
poreis atq mortalibus sensibꝰ
apparuerit Quid inter illas
demonstraciones & has ꝓpri¬
cetates filii dĩ & spc sc̃i quam¬

Expanded text:
 Patris et Filii per suam substantiam qua et ipse utrisque aequalis atque coaeternus est, sed utique creatura quae illis modis formari et existere potuit corporeis atque mortalibus sensibus apparuerit, quid inter illas demonstrationes et has proprietates Filii Dei et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
neccustodistis. Quid hoc eui¬
dentiꝰ: quid tanta auctorita¬
te robustius in edictis qui
disponebatur & ꝓnuntiaba¬
tur ad uentus. & ipse tanquã
u̾bum dĩ miro & ineffabili mͦ
erat mnangłis in quoꝵ edic¬
tis lex dabat᷑ unde dic̃ in eu¬
uan gło Si credideritis moysi
crederetis forsitan & michi.
De me enim ille scribsit Pangi

Expanded text:
nec custodistis . Quid hoc evinec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quiddisponebatur et praenuntiabatur adventus; et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edictis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ill
Abbreviated transcription (Latin):
t̃me: & cetͣa Hȩc certe uerba
ut diceret. ille ꝑquẽ loquit᷑
phetȩ solent habere: Anfiliꝰ
ciunt quo modo urgeant᷑ qui
uisi sunt a brahȩ cũ p̃dictum
esset uisus est ei dñs An quia
uiri dictisunt : non erant an¬
głi: da nielem legant dicentem¬
Etecce uir gabrihel Sed quid
ultra differimus ora eoꝵ euiden¬
tissimo atq grauissi mo alio do¬
cuito oppilare. ubi nonan¬
głs singularit̃. nec uri plura¬
lit̃ s om̃ino angłi ducant᷑ ꝑ
tus est sedlex ipsa data mani¬
festissi me ostendit᷑. Quamcer¬
te nullus fidelium dubitat
dñm dedisse moysi ad sub ui¬
gandum popłm isrł. S tam̃
ꝑ an głos datam ita stephanꝰ
loquit᷑ Dura ceruice inquit
& non circoncisi corde & au¬
restititis sicut patres ur̃i quẽ¬
ꝓphetarum non ꝑ secuti sunt
patres nr̃ĩ & occider̃ eos qͥp̃¬
nuntiabant de aduentu ius¬
ti. cuius nc̃ uos ꝓditores &
interfectores fuistis qui acce¬
pistis legẽ in edictis angłoꝵ

Expanded text:
me , etc. Haec certe verba, ut dicat ille per quem loquitur phetae solent habere. An Filiuciunt quomodo urgeantur, qui visi sunt Abrahae, cum praedictum esset, Visus est ei Dominus? An quia viri dicti sunt, non erant Angeli? Danielem legant dicentem, Ecce vir Gabriel . 26. Sed quid ultra differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dicuntur, tus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loqu incircumcisi corde et aurestitistis: sicut patres uei sunt patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq non ꝑmittit. quȩ eon¬
cessit ut possint. exceptis igitur
illis quȩ usitatissimȩ transcursu
tempoꝵ in rerum natura ordine
corporalit̃ fut sicut ti funt ortꝰ
occasusq syderũ generationes &
mortes animalium seminum
& germinũ in numera biles di¬
uersitates nebulȩ & nubes. Niues
& plu uiȩ fulgura & tonitrua
fulmina & grandines uenti &
ignes: frigꝰ & estas. & om̃a talia
exceptis &iam illis quȩ in eodẽ
ordine rarasunt. sicut defectꝰ
limiinum & species inusitate
siderum & monstra & t̃rȩ motꝰ¬
& his similia. Excceptis gͦ istis
om̃ibus quoꝵ quidẽ p̾ma & sũ¬
Unde & inpsalmo. cũ quȩdam
huiꝰ generis cõmemorata e̾ent.
ignis. grandonix. glacies: sp̃s
tempestatis. Nequis ea. uelfor¬
tuitu ł causis tantum modo
corporalibus: uel & iam spirita¬
libus tam̃ p̃t̃ uoluntatẽ dĩ ex¬
istentibus agi crederet: conti¬
nuo subiecit᷑ quȩ faciunt ũbũ

Expanded text:
plerumque non permittit, quae conplerumque non permittit, quae concessit ut possint. Exceptis igitur illis quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignis, frigus et aestus, et omnia talia; exceptis etiam illis, quae in eodem ordine naturae rara sunt, sicut defectus luminum et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et suunde et in psalmo cum quaedam hujus generis commemorata essent: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis ; ne quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus, vel etiam spiritualibus, tamen praeter voluntatem Dei existentibus agi crederet, continuo subjecit, Quae faciunt verbum
Abbreviated transcription (Latin):
quam hoc potest nisi ille
penes quam primitus sunt
omni um quȩ sunt iñsurȩ
numi. & pondera. & ipse
est unus creator dĩ ex cui
in effabili potentatu sit & ĩã
ut quod possent hii angłi
si ꝑ mitterent᷑. Idõ non possunt
quia non ꝑmittunt᷑. Neq enim
occurrit ala ratio cur non pou¬
erint facere minutissi mas
muscas. qui ranas serpentesq
fecerunt. nisi quia maior ad
confessisunt dicentes. digitꝰ di
est hoc Quod aũt possint ꝑni
turam. nec possuit ꝑ prohibi¬
cionem Et quid ꝑ ipsius na¬
ture suȩ condicionẽ facere
Non si nant᷑ homini ex plorare
difficile est. Immo uͦ inpossi¬
bile Nisi ꝑ illud donũ dĩ
quod apłs cõmemorat dicens
alii diuidicatio sp̃uum. No¬
tri mus enun hominẽ posse
ambulare. & neq hoc posse
mittant᷑ ab angłis porention¬
possunt nec si ab eis ꝑmittant
Q uia ille ñ ꝑmitat a quo illis
est talis nature modus: qui
&iam ꝑ angłos suos & illa

Expanded text:
quam hoc potest nisi ille, quam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia maior adeconfessi sunt dicentes: digitus dei est hoc. quid autem possint per naturam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, immo uero impossibile nisi per illud donum dei, quod apostolus commemorat dicens: alii diiudicatio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, permittantur ab angelis potentiornon possunt, nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa
Abbreviated transcription (Latin):
cultioribus elem̃toꝵ semiibꝰ
nor unde ranȩ serpentesq
nascant᷑ Et hȩc ꝑ certas & no¬
tas temperationũ oportunita¬
tes. occultis motibꝰ ad hibendo
faciunt creari: ñ creant. S
illa homines que solent abho.¬
minibꝰ fieri: non mirant᷑: Qa
si quisquam celeritates in cre
m̃tor forte miram quod illa
animantia tancito facta st̃.
ad tendat quẽ ad modum &
ista ꝓmodulo facultatis hu¬
mane. ab hominibus ꝓcuren¬
tur. Unde enĩ fit: ut eandẽ
corpora cicius uermescant
estate: quam hyeme: Cicius
incalidioribus quã infrigi¬
dioribus locis Sed hec abho¬
minibus tanto difficilius ad¬
hibent᷑: quanta desint sen¬
suum subtilitates & corpoꝵ
mobilitates in m̃bris terrens
& pigris. Unde qualibusc̃q
angelis uicinas causas abȩle¬
m̃tis contrahere. quanto fa¬
cilius est. tanto mirabiliores
in huius modi oꝑibus eoꝵ
existunt celeritates. S non
est creatoꝵ nisi qui princi¬
palit̃ ista formant. Nec qͥs¬

Expanded text:
cultioribus elementorum seminibus cultioribus elementorum seminibus norint, unde ranae serpentesque nascantur, et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? Sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. Quod si quisquam celermentorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quis
Abbreviated transcription (Latin):
causas quȩ tam & si non sunt
naturales. tam̃ sccłm naturã
adhibent᷑ ut ea quȩ secreto
naturȩ sinii. ablita conti¬
nent᷑ : erumpant: quodam¬
mͦ & foris creent᷑ explican¬
do m̃suras & num̃os & pon¬
dera sua: quȩ in occulto ac¬
ceperunt ab illo qui omia
in m̃sura & num̃os & pon¬
der& cuncta disposuit. Non
solum mali angłi. s & iam ma¬
li homines possunt. sicut
exemplum agri cult᷑ȩ supra
docuit. Sed ne deanimalibus
quasi diuersa ratione moueat.
quod habent sp̃m uite cũ sen¬
su appetendi quȩ scđm natu¬
ram sunt: uttandiq contra¬
ria Etiam hoc ẽ uidere quam
multi homines nouerint:
E x quibus nerus aut carnibꝰ
aut quarumq rerum quibus¬
libet sucis & humoribus ł ita
quistam de mens audeat dice¬
re creatorẽ: quid gͦ mirum
si quẽ ad modũ potest nosse
quilib& nequissimus homo
unde illi uel illi uermes mus¬
chęꝙ nascant᷑ Ita mali angłi
ꝓ subtilitate sui sensus inoc¬

Expanded text:
, quae tametsi non sunt , quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sed nec de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod habeant spiritum vitae cum sensu appetendi, quae secundum naturam sunt, vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines noverint, ex quibus herbis aut carnibus, aut quarumcunque rerum quibuslibet succis et humoribus, vel ita quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro sublimitate sui sensus in oc
Abbreviated transcription (Latin):
ligeret᷑ si ho qui uirgas illas
sic posuit dici ñ pot̃ creata
coloꝵ inagnis & edis Nec ips
matrum animȩ quȩ concep¬
tum ꝑ oculos corporis fam¬
si am uarietatis seminibus
carne conceptis quantũ natꝰ
minus dici posse ranarumsi¬
pentiumꝙ creatores angło
malos ꝑ quos magi phara¬
nis tunc illa fecerunt. uis¬
liud est enim ex intimo ae
sũmo causarum cardis
est ds̃ aliud aũt ꝓdistribus
ab illo uiribus & facultatib
aliquam oꝑationem forinisce
ammouere: ut tunc ł tunc
sic ł sic: exeat quod creatur
Ista quippe originalit̾ ac pri¬
mordialit̃ in quadam textu¬
ra elem̃toꝵ. cuncta iamere¬
ata sunt: sed acceptis oportu¬
nitatibus ꝓdeunt Nam sic̃
matres grauide sunt fȩtibus.
sic ipse mundus grauidus ẽ
causis nascentium quȩ in illo
noncreãtur. Nisi ab illa sũm
essentia. ubi nec orit᷑. nec
morit᷑ aliquid nec incipit
esse nec de sinit. Adhibere
aũt forinsecus accedentes¬

Expanded text:
lligeretur, si homo qui virgas illas lligeretur, si homo qui virgas illas sic posuit, dici non potest creator colorum in agnis et haedis; nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam varietatis, seminibus carne conceptis, quantum natura minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis tunc illa fecerunt. liud est enim ex intimo ac summo causarum cardineest Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquaadmovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut matres sunt gravidae fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentes
Abbreviated transcription (Latin):
creatũ est. Uteram de pecco¬
ribus non uirge s peccora
nascerent᷑. fecit hoc in cõmu¬
tabilis & inuisibilis ratio sa¬
pientiȩ dĩ ꝑ quã creata ft̃
om̃a. Ut aut̃ deuarietate
uirgarũ pecorũ conceptoꝵ¬
colorari quid duceret: fec̾
hoc anima grauide peccu¬
dis ꝑ oculos affecta forin seoꝰ
& int̾̃ius. secum ꝓ suo modu¬
lo formandi regulam trahen̾
quam de intima potentia
sui creatoris accepit. S quan¬
ta sit s uis animȩ ad efficien¬
dam atq mutandam mat̾iam
corporalẽ cũ tam̃ creatrix
corporis dici ñpossit quia
om̃is causa mutabilis sensi¬
bilis ꝙ substantiȩ omis ꝙ mo¬
dus & numerꝰ & pondus eiꝰ
inde efficit᷑ ut & sit & natu¬
ra. ita ł ita sit ab intelligi
bili & in cõmutabili uita
que suꝑ oma est ex istit. & ꝑ ue¬
nit usq ad extrema atq t̾rona
Multus sermoest. Neq nc̃ necis¬
sarium. Uerum ꝓpt̾ea factum
ia cob de peccõribus cõmemo¬
randum arbritrasũ : ut inte¬

Expanded text:
creatum est. ut enim de pecocreatum est. ut enim de pecoribus non uirgae, sed pecora nascerentur fecit hoc incommutabilis et inuisibilis ratio sapientiae dei, per quam creata sunt omnia. ut autem de uarietate uirgarum pecorum color conceptorum aliquid duceret, fecit hoc anima grauidae pecudis per oculos affecta forinsecus et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui creatoris accepit. sed quanta sit uis animae ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem—cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis causa mutabilis sensibilisque substantiae omnisque modus et numerus et pondus eius, unde efficitur ut et sit et natura bili et incommutabili vita, quae super omnia est, existit, et pervenit usque ad extrema atque terrena, multus sermo est, neque nunc necessarius. Verum propterea factum Jacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
ranarum atq serpentium. sic̃
ñ possumus dicere homines ma¬
los segetis ẽẽ creatores quã ꝑ eoꝵ
oꝑa uideo exortam. Sicut nec
iacob creator coloꝵ in peccoribꝰ
fuit. quia bibentibꝰ inconspectu
maribus uarietas uirgas quas in¬
tuerent᷑ apposuit. S nec ipse
peccudes creatrices fuer̾ uarie¬
tatis ꝓlis suȩ quia in heserat
animȩ illaꝵ discolor fantasia
ex contuitu uariarũ uirgarum
Poculos inp̃ssit quae non potuit
nisi corpus. Quod sic affecto
spũ animabat᷑ ex cõpassione cõ¬
mix tionis afficere unde tene¬
ris fetuum pͥmordus colore
tenus aspargeret᷑. Ut enim sic
ex se in& ipsis afficiantur uel
anima ex corpore ł corpus ea
anima congruentia rationis
id faci unt quȩ in cõmuta bilit̃
uiuunt: inipsa sũma dĩ sapi¬
entia quam nulla spacia locoꝵ¬
copiunt Et cum sit ipsa in cõ¬
muta bilis. nihil eoꝵ quȩ uel
cõmutabilit̾ sunt deserit:
quia nihil eoꝵ nisi ꝑ ipsam

Expanded text:
ranarum atque serpentium, sicut ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Ifuit, quia bibentibus in conceptu matribus variatas virgas quas intuerentur apposuit . Sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt varietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia ex contuitu variarum virgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus quod sic affecto spiritu animabatur, ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis colore tenus aspergeretur. Ut enim sic ex semetipsis afficiantur, vel anima ex corpore, vel corpus ex anima, congruae rationes id faciunt, quae incommutabiliter vivunt in ipsa summa Dei sapientia, quam nulla spatia lococapiunt; et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae uel mutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita & gignendarũ rerum
& ad celerandoꝵ Increm̃toꝵ p̃bẽt
occasiones. S uec boni hȩo: nisi
quantũ ds̃ iub&: nec mali hȩc
in iustȩ faciunt. nisi quantũ
iuste ipse ꝑmittit. Nam iniqͥ
malicia uoluntatẽ habent in¬
iustam suam. potestatẽ aũt ñ
nisi uiste accipiunt. siue ad suã
pęnam siue ad alioꝵ uel pęnã
maloꝵ ł laudẽ bonoꝵ. Itaq
apłs discernens int̾ius dm̃ cre-¬
antem atq formantẽ abope¬
ribus creat̾e quẽ amouentur
extrinsecus. & de agri cultura
similitudinẽ. assumens ait : Ego
plantaui apollorigauit. sed
ds̃ increm̃tum dedit. Sicut gͦ
in ipsa uita manentẽ iustifican¬
occasionẽ : ita creationem rerũ
uisibilium ds̃ int̾ius oꝑaturꝰ.
potestatem & ad optiones cõmodi¬
tatum. Ita rerum naturę adhib&
in qua creat omã quem ado modũ
t̾rę agri culturam Qua ꝓpt̃ ita
ñ possumus dicere. angłos malos
artibus euocatos creatores fuisse

Expanded text:
atque ita gignendarum rerum atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificanoccasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse