comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuncianda. Ilo signo ꝙ segimus res ista
pͥnotata ẽ qmͣ tenemus. uos autẽ uolo
mͥ dicatis. cur ur̃ani cessacõnem nolitis
implere Iud̾i quippe sabb̃o suo ꝙ ad huc
carnalit̾ sapiunt. ñ solum in agro fruc¬
tum millum decͥpunt. s nec in domo cõ¬
cidunt. aut coquunt. uos autẽ cessantes
quid̃ expeccatis. quis auditoꝵ urõꝵ ꝓpt̾
tus mortum ꝓsiliat homicida cut᷑bita¬
rum. quaꝵ uob̾ asferat mirum diccu
unia ca dauera. Nam si ñ eas ocadit. qͥd
uos intali facto metints. Si autẽ oci¬
dinit᷑ cum decͥpunt᷑. quomͦ eis mest in¬
ta. cui purgande atq recceande mandu¬
cando atq tuctando nos asserius sb̾ue¬
nire. Accipitis gͦ aicurbitas quas si possetis
deglucare deb̾etis. ut post illud uinim milnꝰ
iũ quo eas ꝯdecerpsit ur̃ auditor ueus factus
ẽ ur̃a indulgencia lib̾andus. saltem deinceps
adossicinam aqualiculi nr̃i. ubi dnĩ urm̃ il¬
lo p̾lio ꝯfraccum reformate possetis. ille se at¬

Expanded text:
nuntianda, illo signo, quod legimus, res ista praenotata est, quam tenemus. uos autem uolo mihi dicatis, cur uestram cessationem nolitis inplere? Iudaei quippe sabbato suo, quod adhuc carnaliter sapiunt, non solum in agro fructum nullum decerpunt, sed nec in domo concidunt aut coquunt. uos autem cessantes quidem expectatis, quis auditorum uestrorumtus in hortum prosiliat, homicida cucurbitarum, quarum uobis adferat, mirum dictu, uiua cadauera. nam si non eas occidit, quid uos in tali facto metuistis? si autem occiduntur, cum decerpuntur, quomodo eis inest uita, cui purgandae atque recreandae manducando atque ructando uos adseritis subuenire? accipitis ergo uiuentes cucurbitas, quas, si possitis, degluttire deberetis, ut post illud unum uulnus, in quo eas cum decerpsit uester auditor reus factus est uestra indulgentia liberandus, saltem deinceps ad officinam aqualiculi uestri, ubi deum uestrum illo proelio confractum reformare possitis, inlaesae at
Abbreviated transcription (Latin):
iħc dicens ad petrum. b̾s es symon bariona. qr
ñ tibi ħ caro ⁊ sangus reuelauit. s pr̃ meus
qui ui celis ẽ. Quapp̃ ñ iam ut putabatis u¬
nam. s duas easdemq rathas fid̾i ꝑtes tene¬
mus. ⁊ in utraq ꝑiter b̾i appeslamur axp̃o. Qͥaͥ
alt̾am eaꝵ oꝑib ex̾centes. alteram sine blas¬
phenna p̾dicamus.

Expanded text:
us es, Simon Bariona, quia non tibi hoc caro et sanguis reuelauit, sed pater meus, qui in caelis est. quapropter non iam, ut putabatis, unam, sed duas easdemque ratas fidei partes tenemus et in utraque pariter beati appellamur a Christo, quia alteram earum operibus exercentes alteram sine blasphemia praedicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renum s fallacib elem̃ts indntum contra
apłm p̾dicant dicentẽ. pͥmus homo det̾ra t̾re¬
ut filium homnus xpm̃ ita credanis sicut
apłica u̾itate p̾dicatur. ñ sicut manicheoꝵ
falsitate ꝯfingitur. Cum gͥ eum euugłiste. ã¬
mincient natum ex femma de domo dd̾. ħ ẽ
de familia dd̾. paulusq ad thimotheũ ftri
meum. satis apparet quẽad mod̾ xp̃m filium
honnins crede̾ debeamus. Qm filius dĩ ꝑ quẽ

Expanded text:
renum, sed fallacibus elementis indutum, contra Apostolum praedicant dicentem, Primus homo de terra terreut filium hominis Christum ita credamus, sicut apostolica veritate praedicatur, non sicut Manichaeorum falsitate confingitur. Cum igitur eum Evangelistae annuntient natum ex femina de domo David, hoc est, de familia David; Paulusque ad Timotheum scribmeum : satis apparet quemadmodum Christum filium hominis credere debeamus, qui Filius Dei per quem
Abbreviated transcription (Latin):
nem̃ ad istam mortalitatem ꝓmitatis. ut
rursus nascant᷑. ⁊ inta electorum urõꝵ in¬
uant tam uana. ⁊ mepta. ⁊ sacͥlega. quam
nos uiuntis qñ ualde laudamam. aut si me¬
loris m̃iti sut n melones. ⁊ cucumeres. uil
in aliquos cibos alios uemant. quos uos mã¬
ducat᷑i estis. ut urĩs ructitib cito purgent᷑.
m̃to eos a mandatis emnͣgłicis alienatis. S
⁊ uos ipõs talia sencicutes atq suadentes.
maxine iñ seꝑare debetis. Si eram ħ uam¬
tas ad fidem euͣgłicam ꝑtineret. ñ debuit
dr̃e dñs. esurum ⁊ dedisis mͥ manducare. sed
esuristis ⁊ manducastis me. aut esurun ⁊
manducam uos. Neq eram ex illo iam im¬
nstracõnis m̾ito scd̃m ur̃a deliram̃ta qͥsqͣm
recipietur in regno di. qr mandiicare scĩs de¬
dit. s qr uł man̾ducan. quos ahelaret. uł
manducatus ẽ a quib anhelaret᷑ in celum.
indimus esurientẽ ⁊ manducasti nos. Quib
ille ñ respond̾et. cum um ex iniiiras meis

Expanded text:
nem ad istam mortalitatem promittitis, ut rursus nascantur et uita electorum uestrorum uiuant, tam uana et inepta et sacrilega, quam uos uiuitis, quando ualde laudamini; aut si melioris meriti sunt, in melones et cucumeres uel in aliquos alios cibos ueniant, quos uos manducaturi estis, ut uestris ructatibus cito purgentur: merito eos a mandatis euangelicis alienatis; sed et uos ipsos talia sentientes atque suadentes maxime inde separare debetis. si enim haec uanitas ad fidem euangelicam pertineret, non debuit dicere dominus: esuriui et dedistis mihi manducare, sed: esuristis et manducastis me, aut: esuriui et manducaui uos. neque enim ex illo iam ministrationis merito secundum uestra deliramenta quisquam recipietur in regnum dei, quia manducare sanctis dedit, sed quia uel manducauit, quos anhelaret. uel manducatus est, a quibus anhelaretur in caelum. uidimus esurientem, et manducasti nos? quibus ille non responderet: cum uni ex minimis meis
Abbreviated transcription (Latin):
datum xp̃is. Ego autimi argeiq reien. ⁊ es
in zons hr̃e destiti. cotidianoemptus cibo.
net de crastino curans nec inuent̾ imple¬
anir aut corpus oꝑiatur sostudinẽ ge¬
rens. ⁊ queris a me utrum apiam eun̾¬
głium. Uides in me xp̃i b̾itinies illas que
piam. uides paupem. uides ñ indes pati¬

Expanded text:
datum Christi. ego aurum argentumque reieci et aes in zonis habere destiti cotidiano contentus cibo nec de crastino curans nec unde uenter inpleatur aut corpus operiatur sollicitudinem gerens. et quaeris a me, utrum accipiam euangelium? uides in me Christi beatitudines illas, quae ipiam? uides pauperem, uides
Abbreviated transcription (Latin):
in eimiangłio p̾cepta sunt oꝑanuim. Quid eĩ
isla ꝓdessent ubi ñ ẽ fides uera. ⁊̃ si uere mple¬
rentur a nob̾ Nõne audistis apłm dicentem.
si distͥbun omia mea paꝑibr. ⁊ tradam cor¬
pus meu. ut ardeam. caritatẽ añ nõ heam.¬

Expanded text:
in euangelio praecepta sunt operamini? quid enim in euangelio praecepta sunt operamini? quid enim illa prodessent, ubi non est fides uera, etiamsi uere inplerentur a uobis ? nonne audistis apostolum dicentem: si distribuam omnia mea pauperibus et tradam corpus. meum, ut ardeam, caritatem autem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur hoc ẽ ⁊ uerum d̾i filium. ⁊ uerum homi¬
us filium. uos manicheu qui creditis in falsum ⁊
fallacem falsi ⁊ fallacis hominis filium. ⁊ ip̃m de¬
um gentis adu̾se tummiltu ꝑt̾ritum m̃bra sua
misisse crucianda. nec pꝰea tota purgandã. dide
xp̃t illis qui credunt ineum. It enm dixit pe¬
tro ꝯfitenti eum filium dĩ. Beatus es symon
bariona. Nunquid ĩo nich ꝓmisit eis. qui in
eum filium homins cred̾ent. cum idem ipse
niis. Sicut exaltaint inquit moyses serpentes
inhemo. sic oportet exaltati silium hominis.
ut omis qui credid̾it mneum ñ ꝑeat. s ħ̾eat ni¬
tam et̾nam. Quid uultis amplius. Ẽredite gͦ
infilium hominnis. ut heatis uitam etͥnam. qr
ipẽ ẽ ⁊ filius dĩ qui pot̃ dare intam etͥnam. qr
ipẽ ẽ uerus d̾s ⁊ inta ec̾na. sicut idem ioħ̾es ait.
in epła sua. ubi ⁊̃ dicit antixp̃m eẽ. qui negat
xp̃m in carne uenisse. Quid gͦ uos tanqmͣ de
mandator eiis ꝑfectione iactatis. ꝙ oa que

Expanded text:
dicatur, hoc est et uerum dei filium et uerum hominis filium: uos, Manichaei, qui creditis in falsum et fallacem, falsi et fallacis hominis filium, cum et ipsum deum gentis aduersae tumultu perterritum membra sua misisse crucianda nec postea tota purganda docetisChristus illis, qui credunt in eum. at enim dixit Petro confitenti eum filium dei: beatus es, Simon Bariona. numquid ideo nihil promisit eis, qui in eum filium hominis crederent, cum idem ipse minis. sicut exaltauit, inquit, Moyses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis, qui crediderit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. quid uultis amplius? credite ergo in filium hominis, ut habeatis uitam aeternam, quia ipse est et filius dei, qui potest dare uitam aeternam, quia ipse est uerus deus et uita aeterna, siciam dicit antichristum esse, qui negat Christum in carne uenisse. Quid ergo uos tamquam de mandatorum eius perfectione iactatis, quod ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
dixit filius hominis ẽ. accepit pot̾item ⁊ nidi¬
cium faciendi. qr in ipã forma uent᷑us ẽ ad in¬
dicium. ut ⁊ abonis ⁊ a malis indeatur in qua
forma ⁊̃ ascendit incelum. ⁊ uox illa discipu¬
lis sonnt. sic ueniet quẽadmod̾ eum indisat
euntẽ in celum. Nam scd̃m id ꝙ filuis dĩ deus

Expanded text:
dixit filius hominis est', accepit potestatem iudicium faciendi, quia in ipsa forma uenturus est ad iudicium, ut et a bonis et a malis uideatur. in qua forma etiam ascendit in caelum et uox illa discipulis sonuit: sic ueniet, quemadmodum eum uidistis euntem in caelum. nam secundum id, quod filius dei deus
Abbreviated transcription (Latin):
prem enugłm dixero. Snmn ͥ nea diiusi.
prẽminẽm ixorem. filios. qrum. argei¬
tum. manoncare bilere delicis uoiuptates
Hoc tͥ ad int̾rogata satis responsum puta. ⁊ b̾m
te fut᷑um. si in me ñ fu̾is scandaliratus. S non
inquit acciꝑe ennͣgłium. ħ solum ẽ si ꝙ p̾cepit
facias. s ut ⁊̃ credas. om̃ĩb que in eodem siͥpta
sunt. Quoꝵ pͥmum ẽ illud. qr sit natus i ħcas
e nec item illud ñ solum eẽ emigłm acciꝑe. ut
si me idarco eiigłm ñ accpe putas. qr genera¬
cõnem pͥmitto. nec tu gͦacripis. ⁊ multo mag̃
ñ accpis. qr pͥcepta ꝯtempins. ac ꝑħ̾ int̾im p̾a¬
res sumus. donec discuciamus ⁊ ꝑtes. Aut si tͥ
ñ p̾mditat pͥceptoꝵ ista ꝯtempcio ad ꝓfiten¬
dum qr accpias eu̾głium. mͥ q̃r adħ pͥmdi¬
ip̃m eumdꝰ int̾rogenius xp̃m. ⁊ uude potis¬

Expanded text:
dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum primum est illud, quia sit natus Iesus. sed nec item illud solum est euangelium accipere, ut si me idcirco euangelium non accipere putas, quia generationem praetermitto. nec tu ergo accipis et multo magis non accipis, quia praecepta contemnis. ac per hoc interim pares sumus, donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias eugelium in duobus his constat, ut dicis, genealogia
Abbreviated transcription (Latin):
capis euu̾głm. Tu me rogas utrum
accipiam. in quo id ipicaꝑe apparz.
qr que iubet obseruo. An egete querere
debeo utrum accipias. in quo sla accpien¬
tis enͣgłium indent᷑ indicia. s pr̃em dum¬

Expanded text:
cipis euangelium? tu me interrogas. utrum accipiam, in quo id ipsum accipere adparet, quia quae iubet obseruo. an ego de te quaerere debeo. utrum accipias. in quo nulla accipientis euangelium uidentur indicia? ego patrem dim
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ abslinentib a porcina. ac reliquis carnb
quas ĩnidas moyses appellat. sabbata obser¬
uantib ⁊ almorum sollempnitatẽ. ac reliqͣ
hunismodi que enis ip̃e testator eis obser¬
dignum ẽ ut cum refusa heditate reddarns
⁊ tabłas. Hoc gͦ pͥma causa ẽ. cr ego testam̃¬
tum uetus abiciendum puto. nͥ tu mepru¬
dentis aliquid doceas. Scd̾a u̾o causa ẽ quod
tam ⁊̃ misera enis ⁊ corꝑalis ac longe ab am¬
me cõmodum ħeditas ẽ. ut pꝰ b̾am ilłam no¬
in testam̃ti polłitacõnem q̃ celoꝵ mͥ regnũ
⁊ uitam ꝑpetuam repimitit. ⁊̃ si gratis eam

Expanded text:
bus et abstinentibus a porcina ac reliquis carnibus, quas inmundas Moyses appellat, sabbata obseruantibus et azymorum sollemnitatem ac reliqua huiusmodi, quae eius ipse testator eis obserdignum est, ut cum refusa hereditate reddamus et tabulas. haec ergo causa est, cur ego testamentum uetus abiciendum puto, nisi tu me prudentius aliquid doceas. secunda uero causa est, quod tam etiam misera eius et corporalis ac longe ab animae commodis hereditas est, ut post beatam illam noui testamenti pollicitationem, quae caelorum mihi regnum et uit
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur in agnicõne d̾i plis cogitare.
cum ꝑ uetustatem caris ⁊ prualium rer.
ymagines quib totus error nuolint᷑.
mate sapiatis. Tram emm uancor que¬
manifesta erat. ⁊ manifeste ippło data ẽ.
ꝯtempnere uos ⁊ fastidire gum. q̃i nõ
discissam. ut neq in peꝵ unt maiematur.¬

Expanded text:
renovatur in agnitione Dei , potestis cogitare; cum per vetustatem carnis, et per carnalium rerum imagines, quibus totus error vester invmate sapiatis? Terram enim Chamanifesta erat et manifeste illo populo data est. contemnere uos et fastidire gloriamini. qdiscissam, ut neque in rerum uer
Abbreviated transcription (Latin):
Cur autẽ si carnib uesci ñ uultis. ñ ip̃ã un¬
malia dõ ur̃o oblata mactatis. ut amme ille
quas ũ solum putatis humanas. s ita d̃mas.
Ut ipã dĩ m̃bra ccedatis. a carins cart̾ediunt¬
tant᷑ ⁊ ne it̾m redeant nrĩs orõnib cõmen¬
dent᷑ an ampłnis eas adumatis nentre qmͣ

Expanded text:
Cur autem, si carnibus vesci non vultis, non ipsa animalia Deo vestro oblata mactatis, ut animae illae, quas non solum putatis humanas, sed ita divinas, ut ipsa Dei membra esse credatis, a carnis carcere dimittantur, et ne iterum redeant, vestris orationibus commendentur? An amplius eas adjuvatis ventr
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Iam gͦ qm̃ singłorum pr̃um generacõ¬
nes. quos ut inis homo duos hr̃et. ñ ẽ hu
mano gen̾e aliemim. singłos eunͣgłistas
narrandas suscepisse credidimus. ñ ẽ ⁊ uͥnta¬
te nr̃a fides aliena. Quo circa int̾ se iam
ennͣgłistis ꝯuemientib sicut faustus ꝓmi¬
sit. ut cumq succumbite. An illud ꝙ ad
imuxit nos mouet adhuc. qmͣuis nec sic
nam nat᷑am ex femine ut̾o extitisse cre¬
darmis. Nõne mͦ cõmemoram apłi testi¬
momũ ubi ait de uideis. quoꝵ prẽs ⁊ ex

Expanded text:
rat. iam ergo quoniam singulorum patrum generatiorat. iam ergo quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet. non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illud, quod adiunxit, uos mouet adhuc? quamuis nec sic nam naturam ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi a
Abbreviated transcription (Latin):
dat dicens. ñ tm̃ sepcies. s ⁊̃ septuagesi¬
es septies. Nullo pasto indagare possetis. nͥ¬
aut ab aliquo catholico id audiretis. ñ quo¬
poss ꝑito aũ ipi ib ercore corretti pietate
catholica pet̾etis ut acaꝑetis. quereretis ut in¬
uit qr in duob prĩb intlłudis hic nodus
erat. intellecta natura et adopcone solutus
ẽ. frusita se uoliit ad duos enuͣgłistas cõ¬
ferre. ⁊ ab aliis duob auferte. magis osfen¬
surus ad quos se ꝯtuliss. qmͣ eos ã quibus
a bstuliss. Non enim amant scĩ suos elec¬
tores. si suoꝵ socioꝵ eos inuen̾int deserto¬
res. Unitate emui gandent. ⁊ in xpõ uinĩ
sunt. Et si alius alnid. ⁊ alus aliud. aut
alnuis alit̾. ⁊ alius alit̾. uera tñ om̃s dñti Nlec
sibi ullo mͦ contraria. si puis sector acc̃e¬
dat si mitis legat. si ñ ħetico animo unde
raxetur. s fideli corde unde edificet᷑ inqui¬

Expanded text:
dat dicens, Non tantum septies, sed usque septuagidat dicens, Non tantum septies, sed usque septuagies septies : nullo pacto indagare possetis, niaut ab aliquo catholico id audiretis, non quoposset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inuit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde, unde aedificetur, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
moratis. quomꝰ duos pr̃es poit᷑ hr̃e ioseph.
quoꝵ ꝓgen̾atores diusi emierarent᷑. Hoc
⁊ uos si studnim ꝯtencõnis ÷ excecaret.
facile inde̾ possetis. S ab illiris alia ⁊̃
quesita ⁊ inuenta sunt. cumim̃s harum
urõ intellectu longissime mota sunt. Ita¬
q t̃. in mainchei errore ꝯstita. id ꝙ in t̃e¬
br humanns sĩ soset. ut aliutarne gen̾et
matħs ab abraham ceꝑit decendens usq
ad ⁊ oseph. lucas autẽ a iosen ceꝑit. Ascẽ¬
dens ã ulqꝙ ad abraham. s use ad dm̃ qui
fecit hominẽ. ⁊ dato p̾cepto pot̾atem dedit¬
ut credens filius dĩ sieret. ⁊ cur ille incapite
nbri gen̾acõnes ipãs emumeraint. Ille autẽ
cum dñs salnator a ioħ̾e baptizatus fuisset.
in fĩnam cõputatis tanqm una nimus
appareat. min̾us autẽ gen̾acõnum scd̾m
lucam qui in baptismo xpĩ cõmemoratur.
ad septua gnita ⁊ septẽ ꝑuemat. Quẽ mi¬
uum ipẽ dñs in pocõrum remissionẽ cõm̃¬

Expanded text:
s patres potuit habere Joseph, quorum progenitores diversi enumerentur. Hoc et vos, si studium contentionis non excaecaret, facile videre possetis. Sed ab illis viris alia etiam quaesita et inventa sunt, cum omnes harum vestro intellectu longissime remota sunt. Itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praeut credens filius Dei fieret: et cur ille in capite libri generationes ipsas enumeravit; ille autem, cum Dominus Salvator a Joanne baptizatus fuisset: in summam computatis, tanquam una minus appareat; numerus autem generationum secundum Lucam, qui in baptismo Domini commemoratur, ad septuaginta et septem perveniat: quem numerum ipse Dominus in peccatorum remissionem commen
Abbreviated transcription (Latin):
dici aqugenitus. si ⁊̃ eum a quo fu̾it adop¬
tatus. No enim adopcõnis uincłm apud
antiquossienum ab eoꝵ morib fint. cum
⁊̃ feminaliuemannis adoptasse sibi filios
ñ ex ut̾o ꝑ natos. sicut sara exagar ⁊ lia
ex aeicilla a. ⁊ filia pħonis moysen adopta¬
int. Ipẽ ar̃ iacob nepotes suos filios io¬
sepħ adopint. Ipm̃ uͥo adopc̃onis nomen.
inxip̃is ineiiscamis. adopcõnem expectan¬
tes. redemtõnem corꝑis nr̃i. Item alio lo¬
co. Cum atẽ uerit plemtudo temꝑis mi¬
sit d̾s filim suum fcm̃ ex muliere. ftm̃
sisb lege. It eos qmi fub lege erant redimẽt.
cio qnͣti satram̃ti sit. his atq himodi testi¬
momiis satis apparet. Unicum in filium de
in forma dĩ eẽt. ñ rapinam apatus ẽ eẽ se
eqͣlem dõ. Nos autẽ nõ de sullia genuit.
Creatura emm simnis. qmͣ ñ sint. s fecit.

Expanded text:
adoptatus. Neque enim adoptionis vinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inveniamus adoptasse sibi filios, non ex utero suo natos: sicut Sara ex Agar , et Lia ex ancilla sua , et filia Pharaonis Moysen adoptavit . Ipse autem Jacob, nepotes suos, filios Joseph adoptavit . Ipsum vero adoptionis nomen psmet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri; item alio loco: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui subtio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimoniis satis apparet. Unicum enim Filium Deuin forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creatura enim sumus, quam non genuit, sed fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ ẽ usqd dauid. cuus etant ambo filii.
⁊ salomorin ꝑtinet ad ordinẽ. quẽ mathẽ
secutus q̃iathan qui ẽ inserie qmͣ lucas ex¬
posint. sendunt eium ista ñ milli. ⁊ indẽt
ñ posse a ob uiris ꝑ ꝯmixtionem carins

Expanded text:
supra est usque ad David cujus erant ambo filii, et Salomon qui pertinet ad ordinem quem Matthaeus secutus est, et Nathan qui est in serie quam Lucas exposuit. Attendunt enim ista nonnulli, et vident non posse a duobus viris per commixtionem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
qr sit natus ds̃. s osfensils duoꝵ maxne eunͣ¬
gsistaꝵ dissensione. qui genealogiam enis scri¬
bunt luce ⁊ mathei. hesi inc̾tiis quẽnam potis¬
simũ sequerer. fieri eram posse putabam. ut.
qr p̾scius ñ sum. quẽ iñtiri existimarem ip̃e
drẽt uerum. ⁊ quem uera loqui. ipẽ forsitan nĩ¬
turetur. Infunta gͦ eorum pret̾missa lite ⁊ int̾¬
minabili mͥ. ad ioh̾em marcũq me contuli.
Nec inꝑiter aduob ad duos. ⁊ ab emgłistis
riam inducunt. nec losepħ. s ĩ oħes quidẽ
in pͥncipio fuisse u̾bum dicit. ⁊ u̾bum fuisse
apud dm̃. ⁊ dm̃ finsse u̾bum. xp̃m significãs.
damd. nͥ forte altum hic. ⁊ alt̾um ille annũci
mas osfensionẽ. esfice ut int̾ se ipĩ comuem¬
ant. ⁊ ut cumq sb̾cumbam. qmͣuis nec sic
quid̃ dignum erit ex ut̾o trede d̃m. ⁊ dm̃ xͥa

Expanded text:
 sit natus deus, sed offensus duorum maxime euangelistarum dissensione, qui genealogian eius scribunt, Lucae et Matthaei, haesi incertus, quemnam potissimum sequerer. fieri enim posse putabam, ut, quia praescius non sum, quem mentiri existimarem, ipse diceret uerum, et quem uera loqui, ipse forsitan mentiretur. infinita ergo eorum praetermissa lite et interminabili mihi ad Iohannem Marcumque me contuli nec inpariter a duobus ad duos, et ab euangelistis riam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes quidem in principio fuisse uerbum dicit et uerbum fuisse apud deum et deum fuisse uerbum. Christum significans; David. Nisi forte alterum hic, et alterum ille annuntiamas offensionem, effice ut inter se ipsi conveniant; et utcumque succumbam: quamvis nec sic q
Abbreviated transcription (Latin):
rilem dignitatem ab ip̃o uł usq ad ip̃m ge¬
n̾aciones ꝯtex̾entur. Quid gͦ magnum ẽ ꝙ
indistis. Quod alium pr̃em ħ̾eat ioseph scd̾m
math̾m. alium scd̃m lucam. ⁊ alium auum
scd̾m astum. alium scd̾m alum. ⁊ de inceps
surtsum i usq ad daund. ꝑ tam multas ge¬
nera cõmlios pentes enis ab isto. alios ab
eos antẽ reca quis mimeret. uid̾unt eam
plane. O enim faciluis. aut quis paulu¬
lum uitis ista ñ indeat. S pie cogitantes.
garetur.. Ierentib inuemret᷑. rep̾henden¬
tib sb̾tralir. pulsantib aꝑiretur. obpng¬
nantib cd̾e̾tur: Pecierunt. q̃sierunt. pul
tota in ħ estio ẽ. quomͦ potint duos prẽs
hr̃e iosephoc enim si potuss fĩ. demonstͣ¬
tur millaamino causa ẽẽ. cur quisqmͣ isboꝵ
eingłistam in diu̾sis gen̾acõnib enime¬

Expanded text:
uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Matthaeum. alium secundum Lucam, et alium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum uersus usque ad Dauid per tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab eos autem in graeca quis numeret? Viderunt eam plane. Quid enim facilius, aut quis paululum intuens, ista non videat? Sed pie cogitantes tgaretur; a quaerentibus inveniretur, reprehendentibus subtraheretur; pulsantibus aperiretur , oppugnantibus clauderetur; petierunt, quaesierunt, pulstota in hoc quaestio est, quomodo potuerit duos patres habere Joseph. Hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum evangelistarum, in diversis generationib
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ onña d̾s bñditus niscła. ex fennã
natus ẽ. s ex illa insirmitate qmͣ suscepit
ex nob̾. ut in ea moreretur ꝓ nob̾. ⁊ eam
saneret in nob̾. Non ex forma dĩ inqͣ cum
eẽt rapiam arbitͣtus ẽ eẽ equał dõ natus
ex femia ẽ. s ex forma serui qmͣ accipien¬
do semzip̃m exmanunt. Neq enim ob ali¬
ud oxmanisse se dictus ẽ. nͥ accipiendo for¬
mam serui. ñ amittendo formam dĩ. Illa e¬
min nat᷑a qua in forma dĩ equalis ẽ pr̃i in¬
cõmutabilit̾ ꝑmanentẽ. suscepit imitabi¬
lem nrãm. ꝑ qmͣ de u̾gine nascetur. uos aũ
cum carnem xpĩ urrginali ut̾o ꝯmitt̾e hor¬
retis. ipãm dĩnitatẽ dĩ ñ tm̃ hminũ fed
⁊̃ camim porcoꝵ q ut̾is cõmisistis. Semel
ꝯceptam in ut̾o urguns xp̃i carnẽ ñ mul¬
tis crede̾. in qua solum ñ ligatus. s nec
nuitatus ẽ ds. ⁊ ipãm dĩ ꝑtem d̾mam q

Expanded text:
est super omnia Deus benedictus in saecula ex femina natus est; sed ex illa infirmitate quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis, et eam sanaret in nobis: non ex forma Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, natus ex femina est; sed ex forma servi, quam accipiendo, semetipsum exinanivit . Neque enim ob aliud exinanisse se dictus est, nisi accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. Illa enim natura, qua in forma Dei aequalis est Patri, incommutabiliter permanente, suscepit mutabilem nostram, per quam de virgine nasceretur. Vos autem, cum carnem Christi virginali utero committere horretis, ipsam divinitatem Dei, non tantum hominum, sed et canum porcorumque uteris commisistis! semel conceptam in utero virginis Christi carnem non vultis credere, in quo non solum non ligatus, sed nec mutatus est Deus; et ipsam D
Abbreviated transcription (Latin):
tura. cui nͥ credimus. nec xp̃iam nec sałin
ẽẽ pot̾imus. Cuedumis gͦ ex maria uirgrne
dimus crucifixum ⁊ mortuũ. qr sic scͥptum
ẽ in enuͣgłio. Et uere natum ⁊ uere mortu¬
um. qr u̾itas ẽ euu̾głnm. Eur autẽ illa
omnia incarne ex uto femine assumpta
pati nolu̾it consilii sũma penes illum est
sim̃do foraam uiri ⁊ nascendo de fenriã
siue aliqua alia causa que nam illa sit ñ
tem̾e dix̾im. Illud tñ fident̾ dicam. ne
alit̾ fcm̃ ẽẽ qm eunͣigłica u̾itas docuit. nec
alit̾ fi̾ oportuisse qmͣ dĩ sapĩa indicauit.
Euu̾głi fidem omnib ħeticoꝵ disputacõ¬
nib antepomimus. ꝯsili autẽ sapiẽ dei
supͣ omine ꝯsilium creature ciscumq
laudamꝰ. Tam̃ faustus sibi ut credamus
hortatur dicens. ⁊ si mͥ uera dicenti is
crede̾. ut̾q eorum apud ħ ebreos falsam

Expanded text:
i nec salui i nec salui esse poterimus. credimus ergo ex Maria uirgine dimus crucifixum et mortuum, quia sic scriptum est in euangelio; et uere natum et uere mortuum, quia ueritas est euangelium. cur autem illa omnia in carne ex utero feminae adsumpta pati uoluerit, summa consilii penes illum est:sumendo formam uiri et nascendo de femina, siue aliqua alia causa. quaenam illa sit, non temere dixerim; illud tamen fidenter dicam nec aliter factum esse, quam euangelica ueritas docuit, nec aliter fieri oportuisse, quam dei sapientia iudicauit. euangelii fidem omnibus haereticorum disputationibus anteponimus; consilium autem sapientiae dei supra omne consilium creaturae cuiuscumque laudamus. Tamen Faustus sibi ut credamus, hortatur dicens: et si mihi uera dicenti uis crede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona catholici. faustus ꝓponit. iħc si natꝰ
nõ ẽ. quomͦ mortuus ẽ. nͥ qui parum cõsi¬
d̾at. ip̃m adam ⁊ natum ñ eẽ. ⁊ tũ mortuũ
eẽ. Si uolinss gͦ filius d̾i inde sĩbi huma¬
nam carnem ueranq formare. unde for¬
mauit ⁊ illi pͥmo homim. quo omina ꝑ
ip̃m facta sunt. quis eum ã potuasse aude¬
at asfirmare. Si deuiq de celesti uł aeria uł
himnda creatuta corpus assumptũ uellet cõ¬
imuitare in humaue carns u̾issimam qualita¬
tem. in qua ⁊ uin̾e ut mortał homo poss ⁊
mori. ħ eum potuisse face̾ quis negaret. ouĩ
liuiss de milł elem̃tis corꝑͦis que ꝑ eum crea¬
ta sunt corpus assim̾e. s prorsus ex rchilo
sibi creare ueram carnẽ. sicut ꝑ eum oceata
sunt cuncta que ũ erant. quis nr̃m contͣdic̾e.
quis noẽm sĩ ñ potuisse contend̾et. Non gͦ
idõ credimus natum ex ungine maria. quod
alit̾ in uera carne exist̾e. atq hominibus

Expanded text:
persona catholici Faustus proponit: Iesus si natus persona catholici Faustus proponit: Iesus si natus non est. quomodo mortuus est? nisi qui parum considerat ipsum Adam et natum non esse et tamen mortuum esse. si uoluisset ergo filius dei inde sibi humanam carnem ueramque formare, unde formauit et illi primo homini, quoniam omnia per ipsum facta sunt, quis eum non potuisse audeat adfirmare? si denique de caelesti uel aeria uel humida creatura corpus adsumptum uellet commutare in humanae carnis uerissimam qualitatem. in qua uiuere et mortalis homo posset et mori, hoc eum potuisse facere quis negaret, omnipluisset de nullis elementis corporeis, quae per eum creata sunt, corpus adsumere, sed prorsus ex nihilo sibi creare ueram carnem, sicut per eum creata sunt cuncta, quae non erant: quis nostrum contradicere, quis nostrum fieri non potuisse contenderet? non ergo ideo credimus natum ex uirgine Maria, quod aliter in uera carne existere atque hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
credi. qr pot̃ humana natura ĩmortalitate
donari. ꝓfecto sic desipis. quomͦ qui nec
nr̃i in globo in ppetuum configet᷑. An⁊
ħ dict᷑us es. qr pars lucis lux ẽ. ⁊ ꝑs dĩ d̾s
nõ ẽ. Postremo ut sine ulla rõcinatõne
⁊ plana fidei i̾itate a nob̾ audians. cur he¬
hyam hominẽ natum raptum ẽẽ dunantus
de t̾ra credamus. Xp̃m autẽ ⁊ ex uirgine¬
uere natum. ⁊ in cruce uere mortuum ħ
credit. nͥ impnis nemo ñ credit. Illud aut̃
de helya uos negatis. qr omina sumulatis.
De pp̃o autẽ ꝙ nasci ñ potu̾it ⁊ mori po¬
tu̾it. nec nos dicitis. s ei ex u̾gine natun¬
tatẽ nullam mortem autẽ incruce fas¬
sam fuisse ꝯtenditis. ħ ẽ ⁊̃ ipãm nisllam
s ad ludificandos humanos ocłos simu¬
satam adnicħ aliud. nͥ ut ab eis qui ista
credid̾int. ⁊̃ uob̾ omina m̃cientib ignos¬
catur. Quis autẽ uob̾ ꝓponat ꝙ sibi qͣi ex

Expanded text:
credi, quia potest humana natura immortalitate credi, quia potest humana natura immortalitate donari; profecto sic desipis, quomodo qui nella dei vestri in globo in perpetuum configetur? An et hoc dicturus es, quia pars lucis lux est, et pars Dei Deus non est? Postremo ut sine ulla ratiocinatione et plana fidei veritate a nobis audiatis, cur Eliam hominem natum, raptum esse divinitus de terra credamus, Christum autem et ex uere natum et in cruce uere mortuum: haec credit, nisi inpius nemo non credit. illud autem de Helia uos negatis, quia omnia simulatis; de Christo autem. quod nasci non potuerit et mori potuerit, nec uos dicitis., sed eius ex uitatem nullam, mortem autem in cruce falsam fuisse contenditis, hoc est etiam ipsam nullam, sed ad ludificandos humanos oculos simulatam; ad nihil aliud, nisi ut ab eis qui ista crediderint, etiam uobis omnia mentientibus ignoscatur. Quis autem uobis proponat, quod sibi quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
credamus. nͥ putennus hoc solum posse face̾
quit helyas ⁊ potinit ñ mori. cur xp̃c cum ho¬
mo ñ fu̾it ñ pot̾u̾it mori. Tale ẽ hac si quis¬
qmͣ dr̃et. Si potuit natura honimis in ali¬
quid melius cõmutari. cur dĩ natura inde¬
tͥus ñ potu̾it. Stulte qr hominis ẽ natura
nuitał. dĩ autẽ incõmutabił. Poss emm
⁊ aliquis ꝑiter insanissimus dr̃e.Si homimi¬
pot̃ donare ut regnet met̾nim. cur ñ ⁊ si¬
b̾i fac̾e̾ ut dampnet᷑ met̾num. Non ħ in qͥtͥ
ego dico. s tͥduanam saltem mortẽ d̾i. eter¬
ne uite hominis comparo. Plane si sic acci¬
ꝑes tͥduanam mortẽ d̾i. ut caro in illo mo¬
ueret᷑ qmͣ de mortalium gen̾e assumpsit.
u̾m saꝑes. Nam istam fduanam ip̃i mor¬
tem. ꝓp̃ et̾nam uitam hominũ st̃am. ueri¬
tas eunͣgłica p̾dicat. Cum autẽ ueł tͥdua¬
nara mortẽ milla mortali assumpta crea¬
tura in ipã diuima natura. ⁊õ nõ absurde

Expanded text:
credamus? nisi putemus hoc solum posse facerecredamus? nisi putemus hoc solum posse facerequit, Helias et potuit non mori. cur Christus, cum homo non fuerit, non potuerit mori? tale est, ac si quisquam diceret: si potuit natura hominis in aliquid melius commutari, cur dei natura in deterius non potuerit? stulte, quia hominis est natura mutabilis, dei autem incommutabilis. possit enim et aliquis potest donare ut regnet in aeternum, cur non et sibi facere ut damnetur in aeternum? Non hoc, inquit, ego dico, sed triduanam saltem mortem Dei, aeternae vitae hominis comparo. Plane si sic acciperes triduanam mortem Dei, ut caro in illo moreretur, quam de mortalium genere assumpsit, verum saperes: nam istam triduanam Christi mortem pro aeterna vita hominum factam veritas evangelica praedicat. Cum autem velis triduanam mortem, nulla mortali assumpta creatura, in ipsa divina natura ideo non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m erit iam fuisse ꝙ erat. ubi um erat.
añqm fieret fut᷑am ẽẽ ꝙ nõ etat. Hinc in¬
tati d̃s ñ pot̃ adu̾sari. in quo ẽ ipa sĩnna
⁊ incõnuitabił u̾itas. quo illustrat᷑ ut sit
quicqͥd in quoꝵq anmuns ⁊ m̃tib u̾m est.
Omĩpotentẽ autẽ dr̃ ñ ita diñs. ac si eũ
ñ sit dicendus omp̃s. Ille plane omp̃s ue¬
re solus dr̃. qui uere ẽ ⁊ aquo soło ẽ quiaͥd
creatura sua utit᷑ ut ei placet. Placet
autem illi scd̃m u̾am in ꝯmutabilemq
iusticiam ꝙ ipe sibi ẽ. omina mutabilia
cum ip̃e sit incõmutabił mutans ꝓ n̾¬
tis. siue naturarum siue factoꝵ. Nunqͥd
gͦ dicti sumus ꝙ helyas cum eẽt creatura
rutari ñ poss uł indet̾uis uł in meluis
aut eo mͦ ñ poss qui ẽẽt humano geneti
insolitus. scd̃m d̾i omĩpotentis uoluntatẽ
Quis ħ uł stultissimus dix̾it. Eum gͦ ꝙ
de illo in scͥptura ueracissina poĩtum ẽ nõ

Expanded text:
uerum erit iam fuisse, quod erat, ubi uerum erat, uerum erit iam fuisse, quod erat, ubi uerum erat, antequam fieret futurum esse, quod non erat. huic ueritati deus non potest aduersari, in quo est ipsa summa et incommutabilis ueritas, quo inlustratur, ut sit, quicquid in quorumque animis et mentibus uerum est. omnipotentem autem deum non ita dicimus, acsi eum n sit dicendus omnipotens. ille plane omnipotens uere solus dicitur, quia uere est et a quo solo est, quicquid creatura sua utitur, ut ei placet; placet autem illi secundum ueram incommutabilemque iustitiam, quod ipse sibi est, omnia mutabilia, cum ipse sit incommutabilis, mutans pro meritis siue naturarum siue factorum. numquid ergo dicturi sumus, quod Helias, cum esset creatura, mutari non posset uel in deterius uel in melius, aut eo modo non posset, qui esset humano generi insolitus, secundum dei omnipotentis uoluntatem? quis hoc stultissimus dixerit? cur ergo quod de illo in scriptura ueracissima positum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ facta ñ fu̾intt. futura ñ erant. Ita õ¬
ma que nere prec̾ita sunt. smedubio pret̾i¬
erunt. Quisqͥs itaq dicit. sic omp̃s ẽ d̾s. faci¬
at ut que facta sunt facta ñ fu̾int. ñ uidet
hoc se drẽ. Si omp̃s ẽ. faciat ut ea que uera
sunt eo ip̃o quo uera sunt falsa sint. Po¬
test enim face̾. ut aliquid ñ sit ꝙ erat. T ũc
enim facit ut ñ sit. qñ id eẽ rnuem̾it de quo
fiat. uelud cum aliquẽ qui cepit ẽẽ nascendo.
faciat ñ ẽẽ moriendo. Hoc enim stm̃ inue¬
int. de quo fieret. Quis autẽ dicat. ut id
ꝙ iam ñ ẽ. faciat ñ ẽẽ. Quicqͥd enim pret̾itũ
ttarnis i̾ntati. Quod si quetas ubi sit ħ uera
sentencia. pͥus inuenit᷑ in animo nrõ. cum
id u̾m scimus ⁊ discimus. S si ⁊ de ammo
nrõ ablata fu̾it. cum id ꝙ scimis obliti
fu̾mis. manebit ip̃a u̾itate. Semꝑ enum
i̾m erit. fuisse illud ꝙ erat ⁊ ñ ẽ. Et ibi

Expanded text:
si autem facta non fuerint, futura non erant . ita omsi autem facta non fuerint, futura non erant . ita omnia, quae uere praeterita sunt, sine dubio praeterierunt. Quisquis itaque dicit: si omnipotens est deus, faciat. ut quae facta sunt, facta non fuerint, non uidet hoc se dicere: si omnipotens est, faciat, ut ea, quae uera sunt, eo ipso, quo uera sunt, falsa sint. potest enim facere, ut aliquid non sit. quod erat; tunc enim facit. ut non sit, quando id esse inuenerit, de quo fiat; uelut cum aliquem, qui coepit esse nascendo, faciat non esse moriendo; hoc enim factum inuenit, de quo fieret. quis autem dicat, ut id, quod iam non est, faciat non esse? quicquid enim praeteritum trarius veritati. Quod si quaeras ubi sit haec vera sententia, prius inuenitur in animo nostro, cum id uerum scimus et dicimus. sed si et de animo nostro ablata fuerit, cum id, quod scimus, obliti fuerimus, manebit ipsa ueritate. semper enim uerum erit fuisse illud, quod erat et non est; et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
nescimis. ħ de illo tñ credums ꝙ uerax
scͥptira testatur. Illud sane scimus. ħ de illo
fc̃m̃ ꝙ dĩ uoluntas ħt̃. ꝙ autẽ dĩ uoluntas
ñ ht̃ fĩ de quoqmͣ omnino posse. ꝓinde si
mͥ dicatur. posse fĩ ut caro u̾bi grã huis
uł illius homĩs incorpus celeste mutet᷑.
oncedo sĩ posse. s uitum futu᷑m sit nes¬
no. Et iõ nescio. qr quid hẽat de hac re di
noluntas me satet. Illud me tũ ñ latet.
sine dubio fut᷑m si ħ dĩ nolintas habet.
Porre si audiam ꝙ aliquid fut᷑um etat.
s d̾s fecit nefieret. sidissime responde¬
bo. Ilnd potius fut᷑um erat ꝙ d̾s fecit.
ñ illud ꝙ si futu᷑m eẽt ħ feciss. Nam d̾s
ꝙ factirus erat. utiq sciẽbat. ⁊ iõ simuil
sciebat illud futum ñ fuisse. ꝙ ne fieret
tam ñ possunt funira ñ fien. qmͣ ũ funsse
eo sit aliquid falsum quo u̾m ẽ. Qnapp̃ om¬
ina que uere futura sunt. siue dubio fiẽt.

Expanded text:
nescimus: hoc de illo tamen credimus, quod verax nescimus: hoc de illo tamen credimus, quod verax Scriptura testatur. Illud sane scimus, hoc de illo d dei uoluntas habet; quod autem dei uoluntas non habet, fieri de quoquam omnino non posse. proinde si mihi dicatur posse fieri, ut caro uerbi gratia huius uel illius hominis in corpus caeleste mutetur, concedo fieri posse, sed utrum futurum sit nescio et ideo nescio, quia quid habeat de hac re dei uoluntas, me latet; illud me tamen non latet sine dubio futurum, si hoc dei uoluntas habet. porro si audiam, quod aliquid futurum erat, sed deus fecit. ne fieret, fidissime respondebo: illud potius futurum erat. quod deus fecit, non illud, quod si futurum esset, hoc fecisset. nam deus, quod facturus erat, utique sciebat et ideo simul sciebat illud futurum non fuisse, quod ne fieret tam non possunt futura non fieri quam non fuisse eo sit aliquid falsum, quo uerum est. quapropter omnia, quae uere futura sunt, sine dubio fient;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ille fec̾it a quo ẽ. omins modus. nrm̾us.
ordo nature. S nec ip̃e homo contͣ nat᷑am
quicqm facit. nͥ cum peccat. Qui tñ supplicõ
redigitur ad nat᷑am. Ad naturalẽ quippe
usticie ordinẽ ꝑtinet. ut aut pecc̃a nõ fi¬
nt. aut impunita ẽẽ ñ naleant. Quod li¬
bet horum sit naturał ordo ẜuatur. si nõ
ab amia. c̾ce a deo.Uexant enm poctã con¬
sciam. ip̃iq amio uocent cum luce iustĩe
uel rigendis ing̾untur. uł ñ correctis ultieui
nouimus in natura. Hant enim ⁊̃ appella¬
mus naturam. cogintũ nob cͣsum solitum¬
qr nature. Contͣ quẽ d̾s cum aliquid facit.
magnałia uł mirabilia nouinant᷑. Contͣ
illam u̾o sũmam nature segem a noticia
remotam. sine ipioꝵ siue adhuc infir
moꝵ.tam d̾s nullo mͦ facit qmͣ contͣ se ip¬
lum ñ facit. Spũalis autẽ eademq tõnał
creatura. in quo genere ⁊ amina humana
c̃. qnͣto amplius illiuis incõmutabił legis
eo magis miratur insolita quo mimis cer

Expanded text:
e fecerit, a quo est omnis modus, numerus, ordo naturae. sed nec ipse homo contra naturam quicquam facit, nisi cum peccat, qui tamen subplicio redigitur ad naturam. ad naturalem quippe iustitiae ordinem pertinet, ut aut peccata non fiant, aut inpunita esse non ualeant . quodlibet horum sit, naturalis ordo seruatur, si non ab anima, certe a deo. uexant enim peccata conscientiam ipsique animo nocent, cum luce iustitiauel corrigendis ingeruntur uel non correctis ultimi rontra id, quod nouimus in natura. hanc enim etiam appellamus naturam, cognitum nobis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum simorum, tam Deus nullo modo facit, quam contra se ipsum non facit. Spiritualis autem eademque rationalis creatura, in quo genere et anima humana est, quanto amplius illius incommutabilis legis eo magis miratur insolita, quo minus cer
Abbreviated transcription (Latin):
id.ꝙ. ħt. ioualom m̃tem. qua cognoscat
sencia p̾ponatur. D illud int̾ins concedit fan¬
stus a dõ sĩ. cum renouatar inquit maguitõ¬
Hanit apłicam plane agnosco sentenciã. Qr̃
ipe alt̾am ñ agnoscit.tum d̾s posint m̃bra.
singłm ꝙq eorum in corpe ꝓut uolint. Et¬
ce uolint ds ⁊̃ ext̾ioris hominis esfector ab
eodem apło p̾dicatur. Qr̃ inde eligit ꝙ ꝓse
pritat. ⁊ tacet aut respuit ꝙ man̾ichi fabu¬
ias ampntat. Item cum de t̾reno ⁊ celesti ho¬
nme dissereret idem paulus. int̾ mortalẽ
ĩmortalemq disc̾uens. int̾ id ꝙ in adam su
no fibro. ⁊ ex ipo loco adhibint t̾cem .i. am¬

Expanded text:
tionalem mentem, qua cognoscat lentia praeponatur. sed illud interius concedit Faustus a deo fieri. cum "renouatur," inquit, "in agnitiohanc apostolicam plane agnosco sententiam: quare ipse alteram non agnoscit "deus posuit membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit?" ecce eodem apostolo praedicatur: quare inde eligit quod pro se putat, et tacet aut respuit quod Manichaei fabulas amputat? Item cum de terreno et coelesti homine dissereret idem Paulus, inter mortalem immortalemque discernens, inter id quod in Adam sumipso libro et ex ipso loco adhibuit ter
Abbreviated transcription (Latin):
mloquioꝵ suoꝵ. ⁊̃ de scͥptutarum testimomi
is nẽbłas esfund̾e falsitatis. sicut de abraham
dixit. ꝙ d̾õ ñ credid̾at de sara sibi filium ꝓ¬
mittenti. qñ cum ancilla ꝯcubuit. Eum scͥp¬
tura testetur ñdum illi ꝑtum sare fuisse
ꝓmissum. Uł ꝙ uxorẽ su̾am sororẽ nr̃titꝰ
sit. cum gemis sare sit nusqmͣ in ilł litu̾s
leg̾it. quib de hac re fides hñda ẽ. Et de fi
sororẽ suam. cum genus ens ibi aꝑte scͥp¬
tum sit. Et de iacob ꝙ cotidie c̾tamẽ ẽẽt
int̾.iiiͦiͦ. enis uxores. que nam illum de agͦ
uementẽ pͥor ad ꝯcubitum raꝑet ꝙ illic
omĩno nusqmͣ legisse comincitur. Eoce qua¬
lis homo. m̃daces dnimori libroꝵ sqͥptores
se odisse głatur. Qui ⁊ de enͣgłico tante
auctoritatis culmine omnib uodo nĩtiri
sub matħi nomine uelit putari sqͥpsisse
sucia refutare conatur. Sic gͦ de celo dcĩ
ẽ suꝑ aqm iordams. hic ẽ filuis m̃s dilet¬

Expanded text:
niloquiorum suorum etiam de scripturarum testimoniloquiorum suorum etiam de scripturarum testimois nebulas offundere falsitatis: sicut de Abraham dixit, quod Deo non crediderat de Sara sibi filium promittenti, quando cum ancilla concubuit; cum Scriptura testetur, nondum illi partum Sarae fuisse promissum : vel quod uxorem suam sororem mentitus sit, cum genus Sarae nusquam in illis litteris legerit, quibus de hac re fides habenda est; et de sororem suam, cum genus eius ibi aperte scriptum sit; et de Iacob, quod cotidie certamen esset inter quattuor eius uxores, quaenam illum de agro uenientem prior ad concubitum raperet: quod illic omnino nusquam legisse conuincitur. ecce qualis homo mendaces diuinorum librorum scriptores se odisse gloriatur, qui etiam de euangelio tantae auctoritatis culmine omnibus noto mentiri sub Matthaei nomine uelit putari scripsisselumniosa uersutia refutare conatur. Sic ergo de caelo dictum est super aqua Iordanis: hic est filius meus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
pentes enis enumetat᷑us dicit filium daind. Nuit¬
rando usq ad passionem rrͦnemq ꝑducat.
nec aliam qmͣ ip̃m dicat ex uigine maria
de spũ scõ ꝯceptum ⁊ natum. Em rei adhibet
testioniũ de ꝓpħa. Ecce uirgo accipiet in
utero ⁊ pariet filium. ⁊ uocabunt nom̃ enis
ẽmanuel. ꝙ ẽ intͥp̾tatum nob̾tum d̾s. Eund̾¬
q baptizatum a iohẽ audisse de celo. hic est
filius m̃s dilectus in quo mͥ complacuit. de
quo dcm̃ erat. iam ex ꝑtu uirgnis nob̾cũ
d̾s. Nisi forte usum sit fausto minus esse
ꝙ dictus ẽ d̃s. qmͣ ꝙ dictus ẽ filius d̾i. Ex hoc
enm comc̾e conatus ẽ matho ñ ẽẽ iusum.
tus ẽ nox de celo. Hic ẽ filius iñs. cum idem
enuͣgłista iam suꝑnis adhibu̾it diumũ ex
ppħa testimonũ ubi ip̃e partus uirguns ap¬
pellatus ẽ nobcum d̃s. Hunc sane iuserum
delire gartulum debemus intu̾i atq obser¬
uaxi ñ pͥt̾mnteentẽ ubi potu̾it seccori na¬

Expanded text:
parentes eius enumeraturus dicit filium Dauid, narparentes eius enumeraturus dicit filium Dauid, narrando usqnec alium quam ipsum dicat a uirgine Maria de spiritu sancto conceptum et natum. cui rei adhibet et testimonium de propheta: ecce uirgo accipiet in utero et pariet filium et uocabunt nomen eius Emmanuhel, quod est interpretatum "nobiscum deus.". eundemque baptizatum a Iohanne audisse de caelo: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, de quo dictum erat iam ex partu uirginis "nobiscum deus." nisi forte uisum sit Fausto minus esse, quod dictus est deus quam quod dictus est filius dei. ex hoc enim conicere conatus est Matthaeo non esse uisum, elo: hic est filius meus, cum idem euangelista etiam superius adhibuerit diuinum ex propheta testimonium, ubi ipse partus uirginis appellatus est "nobis cum deus." Hunc sane miserum delire garrulum debemus intueri atque obseruare non praetermittentem, ubi potuerit, lectori ua
Abbreviated transcription (Latin):
cis litt̾is. ⁊ nemo possit ꝯtradice ꝓbacionib
urĩs. nͥ qui ipĩs litt̾is ꝯtͣdicit. Non sicut si¬
bi faustus iste ꝓposint. nescio quẽ pauca uͥ¬
ba dixisse ⁊ contͣ enisd̃ fausti u̾sipelles astu¬
tias. milla pꝰea testimonia ꝓtulisse. Quod¬
ego cum fecero. inicħ ei ꝙ respondeat rema¬
nebit. nͥ illad quo uini manfestissime iͥn¬
tatis in scͥpturis scĩs expͥsse illudere atq euta¬
re conatur. ut falsa illa dumus codicib mi¬
missa respondeat. Qmͣ dem̃ciam furiosamq
pͥsumpcõnem ⁊ audaciam. iam suꝑnis in
eadem repet̾e oportet. ut modum ẜmonis
⁊̃ cogitennis. Quid gͥ opus ẽ disꝑsa ꝑ scͥp¬
turas̃ om̃s querere atq collige̾ destimonia.
ine diuineq auccoritatis eundẽ dici filĩ
u̾gine maria ꝯiuge ioseph. Nunc nrt̾m
qr de matheo uolut disputare. nec ame co¬
tus matħi lib̾ huic ẜmom inseri pot̾. legat qui
uolu̾it ⁊ udeat quẽa dinod̾ matħs eum quem

Expanded text:
cis litteris, ut nemo possit contradicere probationibus nostris, nisi qui ipsis litteris contradicit, non sicut sibi Faustus iste proposuit nescio quem pauca uerba dixisse et contra eiusdem Fausti uersipelles astutias nulla postea testimonia ego cum fecero, nihil ei quod respondeat remanebit, nisi illud quo vim manifestissimae veritatis in Scripturis sanctis expresse illudere atque evitare conatur, ut falsa illa et divinis codicibus immissa respondeat. Quam dementiam, furiosamque praesumptionem et audaciam, jam superius in eadem repetere oportet, ut modum sermonis etiam cogitemus. Quid igitur opus est dispersa per Scripturas omnes quaerere atque colligere testimoniaimae diuinaeque auctoritatis eundem dici filiumuirgine Maria coniuge Ioseph ? nunc interim, quia de Matthaeo uoluit disputare nec a me . totus Matthaei liber huic sermoni inseri potest, legat qui uoluerit et uideat, quemadmodum Matthaeus eum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si nolit esurit ac ãtit. Ille autẽ omina
ista. quia nolit. Sic ⁊̃ nascunt᷑ homĩes
atq paciunt᷑. ñ qr uolunt. nec qñ uolunt.
Ile autem ⁊̃ ista. qr uolint. Tam̃ uera
hec de illo fidelit̾ ueracit̾q conscͥpta sunt.¬
ut quisqͥs einigło enis credid̾it u̾itate in¬
sltuatur. ñ in m̃daciis illudat᷑.¬
i natus nõ ẽ iħc. nec passus ẽ. Si aut̃
passus ẽ. gͦ ⁊ natus ẽ. Non nob̾ expedit
mͥ credite. in hiis reb ꝯ seq̾nciam querere
nature. Alioqͥn infirmabit᷑. omĩs uera fi¬
des. Nam ⁊ uos iħm ex uitgine natum si¬
ne uiri coitu creditis. Et si ex ꝯseq̾ntib
pͥora ꝓbanda sunt. erit ħ falsum. Pot̾it
enim ⁊ uob̾ respond̾i in hunc modum.
qr si natus ẽ ex femia iħc gͦ ⁊ seminatꝰ¬

Expanded text:
si nolit, esurit ac sitit: ille autem omnia si nolit, esurit ac sitit: ille autem omnia ista, quia uoluit. sic etiam nascuntur homines atque patiuntur, non quia uolunt nec quod nolunt; ille autem etiam ista, quia uoluit. tamen uera haec et de illo fideliter ueraciterque conscut quisquis Evangelio ejus crediderit, veritate instruatur, non mendaciis illudaturi natus non est Iesus, nec passus est; si autem passus est, ergo et natus est. non uobis expedit, mihi credite, in his rebus consequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis uestra fides. nam et uos Iesum ex uirgine natum sine uiri coitu creditis et, si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. poterit enim et uobis responderi in hunc modum, quia "si natus est ex femina Iesus, ergo et seminat