comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nobir in uos pestort commoueri nisi scires multi¬
tudinem xp̃ianam in utroq sexu fidem catholi¬
cam non lictere quain conarir euercere uł dx
Amoneo tamen hic quoq: sicut priore anobisope¬
resa stum est non meomia examissum eius uerba
positorum sed eit capita quibur destrustis natunr¬
linmali oppinio contenrtur: ũcR eaquue
p̃termictis colligentur fortasse uel a nob uel abaluis
ut cppacreat quur p̃termiseris: Ił dixt
Quod lic& pleneprimo opere const& effestum too¬
men quõ nuno non nulla deuno dumtiexat libro
meo sibi refellenda proposun neq ut prolocutus sũ
arguit : quod cacpitao distorum eiusq: inserui mas¬
na ex paste trunco uerim: ostendam primo id
quod rep̃hendit Nec ame essesecstum : ut ab
illo impudentissime in hoc eodemopere frequen¬
tactum Tuno probabo illis ipsis concisir breuib¬
q: senten cuir quas descriptis meis quib: suenrt
inpugnats interserit: ita nulliseum solidirrerpon¬

Expanded text:
a nobis in vos pectora commoveri, nisi scires multia nobis in vos pectora commoveri, nisi scires multitudinem christianam in utroque sexu fidem catholicam non latere, quam conaris evertere. XX. JUL. Admoneo tamen hic quoque, sicut priore a nobis opere factum est, non me omnia examussim ejus verba positurum; sed ea capita, quibus destructis, naturalis mali opinio conteratur. AUG. Ea quae praetermittis, colligentur forta se vel a nobis vel ab aliis, ut appareat cur praetermiseris. XXI. JUL. Quod licet plene primo opere constet effectum: tamen quoniam nunc nonnulla de uno duntaxat libro meo sibi refellenda proposuit, meque, ut praelocutus sum, arguit, quod capita dictorum ejus quae inserui, magna ex parte truncaverim; ostendam primo, id quod reprehendit, nec a me esse factum, et ab illo impudentissime in hoc eodem opere frequentatum. Tunc probabo, illis ipsis concisis brevibusque sententiis, quas de scriptis meis, quibus fuerat impugnatus, interserit, ita nullis eum solidis respon
Abbreviated transcription (Latin):
nis discerptirq: magir quamagegitursententiir
deprimo ticm̃ solum libro meo it accersisse frxstu.
ut uulgi in nor semineir amiodum uocibur pecto¬
ra commouer&. qđ disputationern r̃e procersibur
apparebit: Aticꝵ Quidmihi iraorcerinqđ
adme libritui peruenire itordiur potuerunt uel qđ
eorq rens non potui celeriter in uenire tirm̃ potui &omni¬
nodebui &rq: mihi misa casthuli continebat cuiuscumq
& qualia. Cumq: ersen neputacrentur inuisti plane
apestis non inuolutis oculis inspicere &si ne dilatione
refellere: quia & sinum quam libros tuos reperire por¬
sem o postuit ut ea quaelicuius momena esse credidic
quitinto uiro arbi tratur estes semittenda quan¬
tum uclerem nequisquam legenseis deciper& ur
arguerem nonergo mihi quo do biecisti obicerer
nisitu potiur stic ut non dicam extinstis ceste clausin
oculis loquereris: Nullo modo autem diceres uulgi

Expanded text:
nis discerptisque magis quam aggregatis sententiis, nis discerptisque magis quam aggregatis sententiis, de primo tamen solum libro meo ita cessisse fractum, ut vulgi in nos femineis admodum vocibus pectora commoveret: quod disputationis nostrae processibus apparebit. AUG. Quid mihi irasceris, quod ad me libri tui pervenire tardius potuerunt; vel quod eos quaerens non potui celeriter invenire? tamen potui et omnino debui, ea quae mihi missa chartula continebat, cujuscumque et qualiacumque essent, ne putarentur invicta, plane apertis, non involutis oculis inspicere, et sine dilatione refellere: quia etsi nunquam libros tuos reperire possem, oportuit ut ea quae alicujus momenti esse credidit, qui tanto viro arbitratus est esse mittenda, quantum valerem, ne quisquam legens eis deciperetur, arguerem. Non ergo mihi quod objecisti objiceres, nisi tu potius ista, ut non dicam exstinctis, certe clausis oculis loquereris. Nullo modo autem diceres, vulgi
Abbreviated transcription (Latin):
mum luminib: inuolutis am̃bo. rum more
p̃cersit quod strstum eius modi collegartione defendit ut
dicat sepec tronisui festinationem quamille intronsmit¬
tendir scȩdir habuit imittri p̃cipiti rerponsione uolu¬
irse quasi non honestirsime potuerit in timare tempur
sibi aliquod debere concedi: quod adlestionem editi ope¬
ris peruenir& flagitium esse inter eruditor inscriben¬
digiruitate delinquere &im peccientia delibenendi
inpugnare qđ nesciar: huc accedit. quod nobir cellidi¬
tactis moliturur inuidiamq dictorum eiur seriem cur¬
tircuerit hir excerptir sidem a comodauit. quȩ ueri¬
similiur salsitait eiur & malignitate. quam cuiur¬
quam nm̃ imperit simplicitate uidentur esse compo¬
sita uerum id quouis animo. quo uirccustore conti¬
gerit nobir tamen duobur surfgactur modis. quia
simulpãtuit & quantic sit leuitir et quanta in becil¬
liter inueritatis inimico quiseapprobauit. & cum
loqui non debeat᷑ tcere non posse. et paucis semi ple¬

Expanded text:
mum luminibus involutis, Andabatarum more, processit? Quod factum ejusmodi allegatione defendit, ut dicat se patroni sui festinationem, quam ille in transmittendis schedis habuit, imitari praecipiti responsione voluisse: quasi non honestissime potuerit intimare tempus sibi aliquod debere concedi, quo ad lectionem editi operis perveniret; flagitium esse inter eruditos in scribendi gravitate delinquere, et impatientia deliberandi impugnare quod nescias. Huc accedit, quod nobis calliditatis moliturus invidiam, quae dictorum ejus seriem curtaverit, his excerptis fidem accommodavit, quae verisimilius falsitate ejus et malignitate, quam cujusquam nostrum imperita simplicitate videntur esse composita. Verum id quovis animo, quovis auctore contigerit; nobis tamen duobus suffragatur modis: quia simul patuit et quanta sit levitas, et quanta imbecillitas in veritatis inimico, qui se approbavit, et cum loqui non debeat, tacere non posse, et paucis semiple
Abbreviated transcription (Latin):
utmani festum sit dm̃ non eẽ ꝗ constitert iustũ
Iuicum esthic unus uerur cui credimꝰ & ꝗ intri¬
nitate uenenemur dubio procul i nomnesiu¬
dicu entione iustissimur. Atig̃tu tibi dic
& ostende iustũ ẽ uccum tã manifesta miseria

Expanded text:
ut manifestum sit, Deum non esse quem constiterit justum ut manifestum sit, Deum non esse quem constiterit justum XXIX. JUL. Qui cum est hic unus verus cui credimus, et quem in Trinitate veneramur, dubio procul in omnes judicii est ratione justissimus. AUG. Tibi dic: et ostende justum esse ut cum tam manifesta miseria
Abbreviated transcription (Latin):
totu depo nrdisi felicitate in hano infelicitatem
libidon ihil aegore contrit manifestamdi uuser
uerba credantur q si eiur ꝑsonȩ sunt quamuenb¬
rari necer seese defendantur ex plicna ti orib
diuine congruentib: aquitati: sin autem non m&u¬
en dor̃ ccustore prolatic&iam in eliquatic pellant᷑
itur nunc dedĩ iuditio dirputiatur dequo seribi¬
tur: dr̃sidelir in quonon est iniquitar iustur &
d.lexit aequitatem uidit uultur eiꝰ : Et item: om¬
nia iuditiatua aequitas innumerar testimonia
quiburaequitar diuina sacriruoluminib: p̃dicat᷑
Dequa nemotam̃ uel gentilium uel her&icorum
p̃cermanicheor trrducianorq dubi tauit Nũqr
Ex hio aquitate graueiugum est suꝑfilior adã
adieexitur deuentre matriseorũ : qđ omnino
erse asseris iniquum quinegat originalepecca¬
tum Ił dx. Iac enim omnib genent liter &¬
docentenatura in conculcatum est dm̃ iustũ eẽ

Expanded text:
tota de paradisi felicitate in hanc infelicitatem tota de paradisi felicitate in hanc infelicitatem libido: nihil agere contra manifestam Dei justitiam verba credantur: quae si ejus personae sunt, quam venerari necesse est, defendantur explanationibus divinae congruentibus aequitati; sin autem non metuendo sunt auctore prolata, etiam ineliquata pellantur. Igitur nunc Dei judicio disputatur, de quo dicitur, Deus fidelis, in quo non est iniquitdilexit, aequitatem vidit vultus ejus . Et iterum: Omnia judicia tua aequitas . Innumera sunt testimonia, quibus aequitas divina in sacris voluminibus praedicatur: de qua nemo tamen vel Gentilium, vel haereticorum, praeter Manichaeos Traducianosque, dubitavit. AUG. Ex hac aequitate grave jugum est super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum : quod omnino esse asserit iniquum, qui negat originale peccatum. XXVIII. JUL. Ita enim omnibus generaliter, edocente natura, inculcatum est, Deum justum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
heresi archer suitrditione fecerunt obscuri¬
orer qua quiuel de euangelio uel dea postolorũ
epistolir sententias irpienter & corrodenter. ut prosto¬
num dogma nominum austor itate tuerentur: quã¬
quam quiddicodemanichei romner pror surhere¬
sor inuenta sua. quibur api&ate & fide exorbrttc ui¬
runs scripturarum eloqutionib: sententiisq com¬
muniunt Auꝗ R Illi obscunts sententiar in suũ
dogma conuestereuor a ꝑtir ipso ur̃o dogmate obr¬
cunrre conamini: qui denim aꝑtiur quam quod
ait a postolur. Pecctum in hunc mundum per
unum hominem intrerse. & perpeccatum mostẽ
&itx in om̃r hominer pestransirse Quo dspro¬
bacre idem coger&ur e postolur psã generis hu¬
manimiseriam testem dar& quȩ incipit aui¬
genaib: paruulorum & urq ad decrepitorum ge¬
mitur ꝑuenit Nullo enim modo subcuntomni¬
potentir & iusti eadem cammna gna miseria natu¬
re in rogar&ur humane nisi in duob hominibur

Expanded text:
haeresiarchae sui traditione fecerunt, obscurihaeresiarchae sui traditione fecerunt, obscuriores quasque vel de Evangelio, vel de Apostolorum Epistolis sententias rapientes et corradentes, ut profanum dogma nominum auctoritate tuerentur? Quanquam quid dico de Manichaeis? omnes prorsus haereses inventa sua, quibus a pietate et fide exorbitaverunt, Scripturarum elocutionibus sententiisque communiunt. AUG. Illi obscuras sententias in suum dogma convertere: vos apertas ipso vestro dogmate obscurare conamini. Quid enim apertius quam quod ait Apostolus, Peccatum in hunc mundum per unum hominem intrasse, et per peccatum mortem, et ita in omnes homines pertransisse ? Quod si probare idem cogeretur Apostolus, ipsam generis humani miseriam testem daret, quae incipit a vagitibus parvulorum, et usque ad decrepitorum gemitus pervenit. Nullo enim modo sub cura omnipotentis et justi eadem tam magna miseria naturae irrogaretur humanae, nisi in duobus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
diuersor sequuntur errorer sed uelũ : decapite
fondristiur effluenten consequenter aodseocri¬
legia flagitiaq: ꝑueniunt i sicut catholicȩ eregio¬
ne abono in coanter exordio. bonis austi procers¬
b: tadrelegionis summam quamnrtio munio&
pi& aor ꝑuehuntur: Tuigitur malum natunr¬
leconatur asserere profino quidem uoto.
sed inerficaci intentione usurpasti a posto litesti¬
monium quem hac edem perscriptione os¬
tendo nihilta lesensirse . quac letuper suc dere
conarir. quodrepugantibus modiraet illum ca¬
tholicum consiterir & dicta eius manicheo esti¬
mar suffrir gariAũc& quor dostorerca¬
tholicos mconicheos arserer sufsnirguri qui in
uerbit a posto licis intellexerunt trahere par¬
uulos originale peccatum nec uesto more in sa¬
ie uelut ranan lopudarenatunrm sedeirnan¬
de adhibuerune medicinam potiue xp̃ianam
sixũianocorde cogitorrer erubercerer contre¬
nonidem adimantur & sicustur quem in librir
confernonistuae p̃ceptorem tuum loquerir

Expanded text:
diversos sequuntur errores, sed velut de capite fontis istius effluentes consequenter ad sacrilegia flagitiaque perveniunt; sicut Catholici e regione, a bono inchoantes exordio, bonis aucti processibus, ad religionis summam, quam ratio munit et pietas, pervehuntur. Tu igitur malum naturale conatus asserere profano quidem voto, sed inefficaci intentione usurpasti Apostoli testimonium, quem hac eadem perscriptione ostendo nihil tale sensisse, quale tu persuadere conaris, quod repugnantibus modis et illum catholicum confiteris, et dicta ejus Manichaeo aestimas suffragari. AUG. Quos doctores catholicos Manichaeo asseras suffragari, qui in verbis apostolicis intellexerunt trahere parvulos originale peccatum, nec vestro more insano velut sanam laudare naturam, sed ei sanandae adhibuerunt medicinam potius christianam, si christiano corde cogitares, erubesceres, contrenon idem, Adimantus et Faustus quem in libris Confessionis tuae praeceptorem tuum loqueris,
Abbreviated transcription (Latin):
taocur ista locudatio ipseuiderit : Nortemen
in quantum deeo meliur estimauerimur nominir
llius cum memonrtio opusculomeo honorisice inser¬
ta pate fecitVlerum liber ille depegonosuo
scelia festorrse contineat. Porro sideliter q a
sorip̃t eius cupiat ostendit ui delic& utestcontnr
nr cuonem eontnt fidem contut omnem morum
terobuo a tebitene rei puplicȩ ut decrnciqua ur tholi¬
cao si dedubiten: et obhos oppugartoribur eun oo¬
cum & tempur examin ir p̃beant ac non potiur
ineta cesti cedq fundati toe libur qua lesuior estirinim¬
cis eiur diseip linam cohercicionis in ponant

Expanded text:
tatur ista laudatio, ipse viderit. Nos tamen in quantum de eo melius aestimaverimus, nominis illius commemoratio opusculo meo honorifice inserta patefecit. Verum liber ille de patrono suo falsa fortasse contineat. Porro fideliter quid scriptor ejus cupiat ostendit: videlicet, ut contra rationem, contra fidem, contra omnem morum tatibus terrenae reipublicae, ut de antiqua catholica fide dubitent, et ob hoc oppugnatoribus ejus locum et tempus examinis praebeant; ac non potius in ea certi atque fundati, talibus, quales vos estis, inimicis ejus disciplinam coercitionis
Abbreviated transcription (Latin):
li sic homo siuehinc siueindenascatur opurẽ dĩeti¬
am hic et p̃termisit inquibus urer. catholicar
timuit: namuthȩc uerba uener&ur suprr dic¬
tum enet a nob: hocergo quia dicimur quod anti¬
quirsima adq firmirsima catholice si dei regu¬

Expanded text:
li, sic homo, siue hinc siue inde nascatur, opus est dei.\' etili, sic homo, siue hinc siue inde nascatur, opus est dei.\' etiam hic ea praetermisit, in quibus aures catholicas timuit. nam ut ad haec uerba ueniretur, supra dictum erat a nobis: \'hoc ergo quia dicimus, quod antiquissima atque firmissima catholic
Abbreviated transcription (Latin):
is testimonium a postoli quod interposui p̃cermisit
cuius sep̃mima gamolesentiebat: Ego enimcũ
dixissem hominer trchere originale peccatum mox
subiunexi. dequo a postolur ait: perunum hominẽ
peccatum intriruit inmundum & perpeccitum
morr. & ita inomnes hominer pestrn sit in quo om̃r¬
peccuerunt: quo testimonio ut diximur p̃termirio
c&enr illa contexuit . quae supre comine m orrtar̃ :
Nouit enim que mam modum solecont hȩ uerboo
a postolicax quȩ p̃cermisit accipere cadioli coruni¬
corda sideliumq uerbatã recta & tarntio luceful¬
gentias tenebrosis & tostuosis incerp̃tartionib: noui
her&ici obscuntre et depraua remoliuntur. Deinde
aliamea uerba subcexuit ubi dixi neca duertunc
quodiarnuptiarum bonum malo originali qđ
inde tuxhitur non potest accusari. sicut adulteri¬
orum & fornicationum mala bono naturoh. quod
indenascitur non potest excuscri: Nam si cut pec¬
catum si uehino siueinde trirhatur opurest diabo¬

Expanded text:
is testimonium Apostoli quod interposui praetermisit, cujus se premi magna mole sentiebat. Ego enim cum dixissem, homines natos trahere originale peccatum; mox adjunxi: « De quo Apostolus ait, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes hominepeccaverunt : quo testimonio, ut diximus, praetermisso, caetera illa contexuit quae supra commemorata sunt. Novit enim quemadmodum soleant haec verba apostolica, quae p luce fulgentia, tenebrosis et tortuosis interpretationibus novi retici obscurare et depravare moliuntur. Deinde alia mea verba subtexuit, ubi dixi: nec advertunt, quod ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahitur non potest accusari, sicut adulteriorum et fornicationum malum bono naturali quod inde nascitur non potest excusari. Nam sicut peccatum, siue hinc siue inde trahatur, opus est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
net u cnrostils onom soriptorum quiburs ens ie¬
dendum est distulisti: ostenditorguhuc ar teseni
excerpta illa suspicarise deo permeo tumultoriae
fuisse collecta integros autem ignonrre libror. quib:
tomen acudec sedicere.respondere potuisse. Nũc R¬
Quurnon auderem quite in eir uanadixirse dubitare
utiq: non deberem: non enim conotuer posses lo¬
quinisiuana nequemeus animꝰ mefefellit: eos nam¬
q: librostuor talerinueni cum legerim quoc lerp̃sum¬
senrm esse contequam logerem: Tuł dx̃. F& cit quo¬
q epistule mentionem quam ame ait romam suis¬
se directam sed ꝓ uerba queposuit nequiuimur quo
descripto loquere turco moscere : Namadzosimum
quondam illiurciuita tirep̃m superhir questionib:
duas epistular destinauiiuerum eotemp̃r quo ad¬
huc libror exorsus nonenemAcR Huec
epistola non est adsosimum: sed ad eor seducendor
qui rome possent calis uasione seduci sedrieem ñ
ctmoscir ec cenonsit tua : utinam etilli libri nerrent

Expanded text:
nec tu transmissionem scriptorum, quibus respondendum est, distulisti » . Ostendit ergo hic apertissime excerpta illa suspicari se de opere meo tumultuarie fuisse collecta; integros autem ignorare libros, quibus tamen audet se dicere respondere potuisse. AUG. Cur non auderem, qui te in eis vana dixisse dubitare utique non deberem? Non enim contra vera posses loqui nisi vana. Neque meus animus me fefellit: eos namque libros tuos tales inveni, cum legerem, quales praesumpseram esse, antequam legerem. XVIII. JUL. Facit quoque epistolae mentionem, quam a me ait Romam fuisse directam; sed per verba quae posuit, nequivimus quo de scripto loqueretur, agnoscere. Nam ad Zosimum quondam illius civitatis episcopum super his quaestionibus duas epistolas destinavi; verum eo tempore, quo adhuc libros exorsus non eram. AUG. Haec epistola non est ad Zosimum; sed ad eos seducendos qui Romae possent tali suasione seduci. Sed si eam non agnoscis; ecce, non sit tua. Utinam et illi libri non essent
Abbreviated transcription (Latin):
incumbentis indicium est in eçclesia quoqdĩ cedep¬
trest stulticia & turpitudo dominatum prox p̃o
legcecione fungimur. & prouiri postione qͥn¬
quantum uoclemur opes ad defensionem caholicȩre¬

Expanded text:
incumbentis indicium est, in Ecclesia quoque Dei adepincumbentis indicium est, in Ecclesia quoque Dei adepta est stultitia et turpitudo dominatum; pro Christo legatione fungimur, et pro virili portione quantum valemus opis ad defensionem ca
Abbreviated transcription (Latin):
hab&ir: Itł dx̃. quiburgestir interuolumi¬
nir primaer pasterpro gersurest a distinstionen
nuptiarum & concupiscentiae sicut fuerat tituhins¬
crptione pollicitur. Deditq toto deincers ope¬
re documentum astir. & uistutir suae internegtt¬
tionem enim & confersorum & negictorum
consersio nemultima necersitate uexatur quid
erum narum poter&ur . foeda conscientia pu¬
plicauit: NGS R Conuiciare quantumpo¬
ten quirenim conuiciosur hoc non potest Itił Da
Prioriergo opere: quattuor libellirea quã pa fus
pedicauit ueritirr stocular terespondi: p̃ futur
sane p̃teritorum meq & prodoginate illiurni¬
hił habere ponderir aꝓporebat : & meporsen
arquere muluiloquii si suis sem in bec illa queq
&inania persecutur quamquam n haneregula
uc decuit seruare lic uirr& Idest ut necop¬
pumationem exprofersione mento nerur¬
tur poene omnia eiur inuenta puplico bes¬
nent spernenda silentio: sed qm̃ rebinpeso¬
rem paestem propenrntibur quod mundifinem suo

Expanded text:
 JUL. Quibus gestis inter voluminis primas partes, progressus est ad distinctionem nuptiarum et concupiscentiae, sicut fuerat tituli inscriptione pollicitus: deditque toto deinceps opere documentum artis et virtutis suae. Inter negationem enim confessorum et negatorum confessionem ultima necessitate vexatus, quid aerumnarum pateretur foeda conscientia publicavit. AUG. Conviciare quantum potes: quis enim conviciosus hoc non potest? XII. JUL. Prioripeditavit veritas, facultate respondi: praefatus sane praeteriturum me, quae et pro dogmate illius nihil habere ponderis apparebat, et me possent arguere multiloquii, si fuissem imbecilla quaeque et inania persecutus. Quanquam, si hanc regulam, ut decuit, servare licuisset, id est, ut nec oppugnationem ex professione inepta mererentur, pene omnia ejus inventa publico fuerant spernenda silentio. Sed quoniam, rebus in pejorem partem properantibus quod mundi fini suo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sequit᷑ ⁊ omp̃cedit . Hic sunt om̃s miseri̧ mostaliũ adie exitus
leuentrematris eorũ si c̃scriptũ ÷ Qua smiseria suoscũ sineullo
peccato accedere dicitis paruulis iniustũ dm̃ uesduos ftccitis ma¬
niche autẽ orribilit̃ adiuuatis. Illi en ine faciant iniustũ dm̃ista
miserias anatiuitate mestocliũ imutcebilinat urȩmali abalio
erincipio uenienti substancie tribuunt tenebrarũ quõ simpios
simul &uos ipsosuincit catholica fidesq: istccomnia peccatoe
illitribuit quod ex primi hominis uoluntate intrauit in mund
Quod secuteo ÷ mors &ic̃ istecq fugoens animã corp: intimit
Quamuos hommidiam si non peccass& dicitis naturalit̃ fuisse

Expanded text:
omnes miseriae mortalium a die exitus de ventre matris eorum, sicut scriptum est . Quas miserias vos cum sine ullo peccato accidere dicitis parvulis, injustum Deum vere vos facitis; Manichaeos autem horribiliter adjuvatis. Illi enim, ne faciant injustum Deum, istas miserias a nativitate mortalium immutabili naturae mali et ab alio principio venienti substantiae tribuunt tenebrarum: quos impios simul et vos ipsos vincit catholica fides, quae ista omnia peccato illi tribuit, quod ex primi hominis voluntate intravit in mundum: quod secuta est mors etiam ista, quae fugans animam, corpus interimit; quam vos homini, etiamsi non
Abbreviated transcription (Latin):
uuenceli a fuge: Quurñ dix̃uoluntari a desideria fige Iuuentus
inq nom̃ &atis ẽ. Et ertesaut natura ñ uoluntas abe &ea concupiscen¬
cia deiuuencelias atemaxime accendit᷑ Cui utiq uisñin fantes opita ÷
ĩcracionis sic̃ipsi : uolunteotis sed discernit oculo s xpianꝰ ñ pelagian
uid detrea toris institucione : Quid deuicii c̃taminatione ł sum at natura
sc̃tra at c̃ditorẽ suobono p̃dicans eodẽq ꝓpt̃ malũ quo uiciata indgens
mpercra expenden & & scire primũ eẽ c̃silu constantes gradũ im

Expanded text:
 Juventus utique nomen aetatis est: aetates autem natura, non voluntas habet, et ea concupiscentia de juvenili aetate maxime accenditur; cujus utique vis in infante sopita est, sicut rationis, sicut ipsius voluntatis. Sed discernit oculus christianus, non Pelagianus, quid de Creatoris institutione, quid de vitii contaminatione vel sumat natura, vel contrahat, Conditorem suo bono praedicans, eodemque propter malum, quo vitiata est, indigens imperaret, expenderet; et sciret primum esse consilii constantis gradum, im
Abbreviated transcription (Latin):
libidinẽ quanimiũ delectamini uerũ &ia molestis simã febra
ceerosq: innumerabilis morb: quib: uidem: afflictos paruu¬
los & mori in pora diso futurosfuisse Dicatis &iã sinemopecas¬
s& quia sineulli: peccatimerito hecꝑ p&i pceruulos dicitis Cor
tib & lactantib quos itẽ quã nihilmalihabenteserdelierro
laudactis ad xp̃iliberator ẽ uenire liberandos pariulossinite

Expanded text:
nem, qua nimium delectamini; verum etiam molestissimam febrem, caeterosque innumerabiles morbos, quibus videmus afflictos parvulos emori, in paradiso futuros fuisse dicatis, etiamsi nemo peccasset; quia sine ullius peccati merito haec perpeti parvulos dicitis. Cohtibus et lactentibus, quos tanquam nihil mali habentes, crudeli errore laudatis: ad Christum liberatorem venire
Abbreviated transcription (Latin):
mostuus est iustificatus estapeccato Clccra fi¬
delesratione constringit si uultis inquid resurreo¬
tionis eiꝰ fieri pcesticipes uistutem quoq: mostis imi¬
t cmini: ut mortui uitiis. inuiftute uiuatis:
Tunc enĩ eritis in illa felicitate consortessimortis eiꝰ
imcoginẽ tuleritis moriendo peccatis : N&us enĩ
homonr̃ deb&cruciei: affixus doceriut destru¬
at corpus peccati fofatudine euidelic& passionis:
Corpus autẽ peccatiin consu&udine sua paulu s ui¬
tia non substantia carnis appellat: sic onimse quit᷑
ut destruatur corpus peccatiutultra non seruiam:
peccato. Qui enim mostuus est iustificatus ẽ a pec¬
cato AC SR  Quo modo lib& int̃preeris corpuspec¬
cati non negarbir paruulos inxp̃o ihũ bceptizatos
mortuos esse peccato necꝑtissime neges eos bapti
go cui peccato moriuntur cũ paruuli baptiz antur
inx poihũ sed quid dicas penitus non habeba s:nisi
cũ totec ecclosic xp̃i intellegas adquerespondeas

Expanded text:
mortuus estmortuus estone constringit: Si vultis, inquit, resurrectionis ejus fieri participes, virtutem quoque mortis imitamini, ut mortui vitiis in virtute vivatis: tunc enim eritis in illa felicitate consortes, si mortis ejus imaginem tuleritis, moriendo peccatis. Vetus enim homo noster debet cruci ejus affixus doceri, ut destruat corpus peccati, fortitudine videlicet passionis. Corpus autem peccati, consuetudine sua Paulus, vitia, non substantianon serviamus peccato. Qui enim mortuus est, justificatus est a peccato. AUG. Quomodolibet interpreteris corpus peccati, non negabis parvulos in Christo Jesu baptizatos mortuos esse peccato, ne apertissime neges eos baptizgo cui peccato moriuntur, cum parvuli baptizantur in Christo Jesu? Sed quid dicas, penitus non habebis, nisi cum tota Ecclesia Christi intelligas, atque respondeas,
Abbreviated transcription (Latin):
Aut cum bapti ⁊antur non eos inx poihũ beptiz ari aut
nonim moste ipsius bceptiz ari & delesipotes a postoli
teipsius bceptizati sumus : porrosi hȩc uerba delere non po¬
tes sicut non potes Cumergo audis quicum que noliuel
mostuos esse peccato eoicm tempꝰore quout accipere¬
mus indulgentiȩ donum renunticore normundo omnib¬
que peccatis professi sumus ad queid eo muneris memores
debere sic̃ ui uere ut xpõ consepulti essedoceamur atdq:
resur rectionemei : conspicua scĩ tarte gessemus
Et quomodo ille post quamresurrexit a mostuis nul¬
lcs infirmita tes corporis nulla flcgella ꝑp&itur
Itac &iam & nos esse inuulnerabiles peccatis omnibus
& uici is annitemur : Sienim complantati sumus
similitudinem mortiseius simuleresurrecti¬
onis eius erimus: hocscientes quõ u&us homo nr̃
simul confrxus est cruci ut destruatur corp:
peccatiutultr a non seruiamus peccato. Qui e nĩ

Expanded text:
aut cum baptizantur, non eos in Christo Jesu baptizari, aut aut cum baptizantur, non eos in Christo Jesu baptizari, aut non in morte ipsius baptizari: et dele si potes Apostoli vin morte ipsius baptizati sumus. Porro, si haec verba delere non potes, sicut non potes: cum ergo audis, quicumque; noli velmortuos esse peccato, eo jam tempore, quo ut acciperemus indulgentiae donum, renuntiare nos mundo omnibusque peccatis professi sumus: atque ideo muneris memores debere sic vivere, ut Christo consepulti esse doceamur; atque resurrectionem ejus conspicua sanctitate gestemus: et quomodo ille, postquam resurrexit a mortuis, nullas infirmitates corporis, nulla flagella perpetitur; ita etiam et nos esse invulnerabiles peccatis omnibus et vitiis adnitamur. Si enim complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus; hoc scientes, quoniam vetus homo noster simul confixus est cruci, ut destruatur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
cato que mammodum adhucuiuemus in eo: Anigio¬
ratis quõ quicum que bapti⁊ atisumus in xp̃oihũ in
morteillius baptiꝗatisumus Consepulti ergosum:
illẽ baptismum in morte ut quem ammodum surre¬
xit xp̃s ingloriapatris itcnos innouitae uite
ambulemus ACSR Numquidideo non uos a pos¬
tolica istac uerba suffocant quic&uos ea comme¬
moratis neobliuis camur quã firma coneminido¬
mus dĩ fundamenta conuellere in sane cũdixisse
a postolus s̃i mortui sumus peccato quomodouiue¬
mus in eo Id eo subiȩcit Anigoratis quõ quicumque
bceptizatisumus in xpõ ihũ inmortem ipsius bcptiza¬
tisumus ut bcpti zatos inx p̃o mostuos probcer & esse
peccato usque ad eone surdus es ut istanon audiccsusq:
cedeo cecus utista nonuideccs. Confitere ergo peccatũ
mortuos paruulos baptizatas : Confitere tandẽ
originclepeccatum non enimaliud cuimorerent᷑ ha¬
buerunt : Aut dic aꝑtebaptis ari eos nonoportere

Expanded text:
cato, quemadmodum adhuc vivemus in eo? An ignocato, quemadmodum adhuc vivemus in eo? An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus? Consepulti ergo sumus illi, per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus in gloria Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. AUG. Numquid ideo non vos apostolica ista verba suffocant, quia et vos ea commemoratis, ne obliviscamur quam firma conemini domus Dei fundamenta convellere? Insane, cum dixisset Apostolus, Si mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in eo? ideo subjecit, An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? ut baptizatos in Christo mortuos probaret esse peccato. Usque adeone surdus es, ut ista non audias? usque adeo caecus, ut ista non videas? Confitere ergo peccato mortuos parvulos baptizatos, confitere tandem originale peccatum; non enim aliud cui morerentur habuerunt: aut dic aperte, baptizari eos non oportere;
Abbreviated transcription (Latin):
tis humcne dm̃ copia sue miserationis ammonitũ
desperactis rebus efficaciorem solitomedicinã tullis se :
ut quos p̃ceptis non correxerat beneficiis obligar& :
Et itcedeuotionem exiger & infuturum ut nonimputar&
ꝑ acte: studerent qued e incepscusto dire iustitiam ho¬
minis : quam cumpendio credulitactis fuerant a secuti:
habundantia ergo precedentium peccatorũ ⁊ am ha¬
bundantis miseri cordiȩ ex egit auxiliũ quõ nisi tanta
copia indulgentis fuisse nulla alic disciplinc morbis
tcom grauib: subuenir&. Uerum in hac diuini cõmen¬
datione bene ficii uidit cpł obiecti one locũ patere eoꝵ
quidicere poterant : sirite merita causcorum deeffec¬
tibus ȩstimcmus & pec catorũ copia ut misericordia
dĩ affluer& imperauit : insistendum peccati estut ga¬
tiȩ non desit ubertas. Ocurrens itaque opinioni eius¬
modi: quidergo dicemus inquid ꝑmaneamus in peccato
ut graticabunde cobsit : Qui enim mostui sumus pec¬

Expanded text:
tis humanae, Deum copia suae miserationis admonitum, tis humanae, Deum copia suae miserationis admonitum, desperatis rebus efficaciorem solito medicinam tulisse; ut quos praeceptis non correxerat, beneficiis obligaret; et ita devotionem exigeret in futurum, ut non imputaret peracta; studerentque deinceps custodire justitiam homines, quam compendio credulitatis fuerant assecuti. Abundantia ergo praecedentium peccatorum, tam abundantis misericordiae exegit auxilium: quoniam nisi tanta copia indulgentis fuisset, nulla alia disciplina morbis tam gravibus subveniret. Verum in hac divini commendatione beneficii, vidit Apostolus objectioni locum patere eorum qui dicere poterant, Si rite merita causarum de effectibus aestimamus, et peccatorum copia, ut misericordia Dei afflueret, impetravit; insistendum peccatis est, ut gratiae non desit ubertas. Occurrens itaque opinioni ejusmodi: Quid ergo dicemus, inquit? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Absit: qui enim mortui sumus pec
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit : sicut inuenit &i am peccata imorantiȩ quenec
ipseda talege creuerunt : Quando quidem pocius ipsa
imorantia deminutaest quicsciencialegis accessit ÷
sed peccatum sine quonemonascitur creuit uoluntatis
accessũ originali concupiscenciã trahente peccantes
a sensum MAbundcuit autẽ peccatum idestnimiscre¬
uit postecc̃quam ꝑlegem factor est cognicio peceati&
coepit ei am p̃ucricatione peccare quod siuellitis
aduestere & ad quiescere ueritati nulla nec essi tate
cogemini a ꝑtecpostolo contradicereclamantĩ ꝑ unũ
hominẽ peccatũ intrauit inmundum : Et ꝑpeccatũ
mors &itcc inom̃s homines ꝑ trconsiit : Illo enĩ dicente
ꝑtransiit ꝑ om̃s : cũ uos non ꝑ om̃s ꝑ transisse dicitis quid
gomiramini quod ab omina tur uos ecclesia xp̃i quis en¬
tentiis l&clib: uris infirmos pcruulos subtrahere
se apł clacrius in processu &do c& in ꝑdicione salu¬

Expanded text:
invenit: sicut invenit etiam peccata ignorantiae, quae nec invenit: sicut invenit etiam peccata ignorantiae, quae nec ipsa data lege creverunt; quandoquidem potius ipsa ignorantia diminuta est, quia scientia legis accessit. Sed peccatum, sine quo nemo nascitur, crevit voluntatis accessu, originali concupiscentia trahente peccantis assensum. Abundavit autem peccatum, id est, nimis crevit, posteaquam per legem facta est cognitio peccati , et coepit etiam praevaricatione peccari. Quod si velitis advertere, et acquiescere veritati; nulla necessitate cogemini, aperte Apostolo contradicere clamanti, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit . Illo enim dicente, pertransiit per omnes, cum vos non per omnes pertransisse dicitis, quid go miramini, quod abominatur vos Ecclesia Christi, qui sententiis lethalibus vestris infirmos parvulos subtrahere se Apostolus clarius in processu, et docet, in perditione salu
Abbreviated transcription (Latin):
commitebatuolunta: sed antel egem peccatrix̃ postle¬
gemautẽ &iam p̃ucricatrix: Tuncergo crescit &a
bundet aliquid c̃um in genere suo colligit increm̃ta᷑ sicut
peccato libereuo luntectis: postmoysen cumulus trans¬
gressionis accessit : De eodemenim genere fuit᷑ꝰ lic& in
tempore diuerso id est demala uoluntate: quȩ & ante
legem & postlegem non co actu in superabili sed studio
uituperabili deliquid: Quȩ cum itasint tibi nihil pot:
dea postolicis conuenire uerbis : Neque enim sub intro¬
eunte lege peccatum traducis aut copiosus factum
doc&ur aut grandius : Nec peccatis uo luntactis illud
habundacre iure dicitur quod ad nascentiũ uolunta tẽ
ne quacquam ad tinere monstratur. Nonergo abunda¬
uit postlegem quod lexnec prohibere potuit nec punire :
Ubi autẽ abundauit peccatũ suꝑ ab undauit gratia ut si
cuius abolitionem circumcisionẽin fantis sigificar&

Expanded text:
committebat voluntas; sed ante legem peccatrix, post lecommittebat voluntas; sed ante legem peccatrix, post legem autem etiam praevaricatrix. Tunc ergo crescit et abundat aliquid, cum in genere suo colligit incrementa: sicut peccato liberae voluntatis post Moysen cumulus transgressionis accessit: de eodem enim genere fuit, licet in tempore diverso, id est, de mala voluntate, quae et ante legem, et post legem, non coactu insuperabili, sed studio vituperabili deliquit. Quae cum ita sint, tibi nihil potest de apostolicis convenire verbis. Neque enim subintroeunte lege peccatum traducis aut copiosius factum docetur, aut grandius: nec peccatis voluntatis illud abundare jure dicitur, quod ad nascentium voluntatem nequaquam attinere monstratur. Non ergo abundavit post legem, quod lex nec prohibere potuit, nec punire. Ubi autem abundavit peccatum, superabundacujus abolitionem circumcisione infantis significaret,
Abbreviated transcription (Latin):
ere quoddicit apł: Si enim decto ess& lex quȩ poss&
uiui ficare omnino exlege ess & iustieia : & tam quam
diceremus : Quur ergo dccta est sed conclusit in quid seno
quis autem nescit non legis sed hominũ uitiũ in lege
sub intreg habundasse peccatum sed hocurtium
quod prohibitoo plus delectont & fit uistus peccati:
lex non scnat nisi uiuificans sps non littera occidẽsed p¬
qu& comen ad hoc urtilis fuit quia cumipsce occider & ꝑp̃
uccricationem crescente ꝑ prdibitionem cupiditaete
peccandi uiui ficantem spm̃ fecit in quiri: & hominem
de suauistute l&ccliter confidentem : adiutorium graci
edĩ compulit poscere sublege qua muis sc̃a &iustec
& bona temen deficientem & : que o perandam q: scã
quȩ iusta quȩ boncas sibi subuenire propriis uirib: ñ ua¬
lentem Fuł dix̃ Iurȩigitur hoc genere dicitur abundas¬
se delictum quod & cente legem & postlegem uniuscui:q:

Expanded text:
ere quod dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset ere quod dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Et tanquam diceremus, Cor ergo data est? Sed conclusit, inquit, ScriQuis autem nescit, non legis, sed hominum vitio lege subintrante abundasse peccatum? Sed hoc vitium, quo prohibita plus delectant, et fit virtus peccati lex , non sanat nisi vivificans spiritus, non littera occidens: quae tamen ad hoc utilis fuit, quia cum ipsa occideret, per praevaricationem, crescente per prohibitionem cupiditate peccandi, vivificantem Spiritum fecit inquiri, et hominem de sua virtute lethaliter confidentem, adjutorium gratiae Dei compulit poscere, sub lege, quamvis sancta et justa et bona, tamen deficientem, atque ad operanda quae sancta, quae justa, quae bona sunt, sibi subvenire propriis viribus non valentem. CCXXI. JUL. Jure igitur hoc genere dicitur abundasse delictum, quod et ante legem, et post legem, uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
quoͦ lator legis intenderat sed in plurimis euenire
contracricceo ius que ait profecisse studicpeccantẽ
ut non obcliuduider &ur dactorlex esse quam ut in pro¬
bi improbior esfierent &cd peccatum prȩucericatio
iunger &urqs R : Tudicis ista qui consilium dĩ indan¬
declege non ipsum scpis quod a postolus peculus ostendit:
Et ecdecs blasphemias ĩ ps&e inpingis ut dicas opinio¬
nem diuini consili quod dcetalex fuerat in iuriam ꝑtul¬
lisse tam quam aliud factum sit quam ds̃ futurum fue¬
rat opinatus : Neque hoc pr̃ouenerit latalege quod la¬
tor legis intender & : dm̃igitur omnium prescium futu¬
rorum secundum tucmsa pientiam sua fefellit inten¬
cio. Noneattende: quod scriptum est multȩ cogitacio¬
nes incordeuiri: consilium autẽ dñiman & in cc &ernũ:
siergouis nosse quantũ homini focs est quo consilio dĩ om¬
nipotentis & omnia prescientes. lexdato fuerit in tu¬

Expanded text:
quem lator legis intenderat, sed in plurimis evenere quem lator legis intenderat, sed in plurimis evenere contraria: eo usque ait profecisse studia peccantium, ut non ob aliud videretur data lex esse, quam ut improbi improbiores fierent, et ad peccatum praevaricatio jungeretur. AUG. Tu dicis ista, qui consilium Dei in danda lege non ipsum sapis, quod apostolus Paulus ostendit; et ad eas blasphemias ipse te impingis, ut dicas, « Opinionem divini consilii, quo data lex fuerat, injuriam pertulisse: » tanquam aliud factum sit, quam Deus futurum fuerat opinatus; neque hoc provenerit lata lege, quod lator legis intenderat. Deum igitur omnium praescium futurorum, secundum tuam sapientiam, sua fefellit intentio? Non attendis quod scriptum est, Multae cogitationes in corde viri; consilium autem Domini manet in aeternum . Si ergo vis nosse, quantum homini fas est, quo consilio Dei omnipotentis et omnia praescientis lex data fuerit, intu
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc intende quacmsane intellegentiȩ concinnat: Quȩ
peccatum in sola delinquentis uoluntcote constiuit: usq
ad legem dicit a postolus fuisse peccatum : ut poslegem
intellegotur fuisse p̃uccricatio: promulgeta uidelico
precepte trans grediens e que hoc generelabundauit:
sub in troeunte peccatum : Quor eatum eius depreuarica¬
cione creuit inuidia: &opus male uoluntatis: sicut ante
legem peccatum erat it cepostlegem coepitesse transg es¬
sio quacmuis non eo proposito legem ds̃ tulerit ut morta¬
lesfierent eius sa nocione peiores: Neque enim lex pec¬
catum autcusa peccati sed mandatum scm̃ si ustum
& bonum : Uerum quico deliquentium prauitaseos¬
eferro quo curaridebuit uulnerccuit obstitit que
consiliodĩ ut inde periclitar &urun dedebuerat sa¬
nari : Dicit a postolus deeffecturerum oppinione
diuini consilii quod a talex fuerat in iuriam ꝑtullisse
& quic non fuitis prouentus emendationis humanȩ in

Expanded text:
At hoc vide, quam sanae intelligentiae concinat, quae At hoc vide, quam sanae intelligentiae concinat, quae peccatum in sola delinquentis voluntate constituit. Usque ad legem dicit Apostolus fuisse peccatum , ut post legem intelligatur fuisse praevaricatio, promulgata videlicet praecepta transgrediens; atque hoc genere abundavit lege subintroeunte peccatum; quoniam reatui ejus de praevaricatione crevit invidia; et opus malae voluntatis, sicut ante legem peccatum erat, ita post legem coepit esse transgressio: quamvis non eo proposito legem Deus tulerit, ut mortales fierent ejus sanctione pejores. Neque enim lex peccatum aut causa peccati; sed mandatum sanctum, et justum, et bonum . Verum quia delinquentium pravitas, eo se ferro, quo curari debuit, vulneravit, obstititque consilio Dei, ut inde periclitaretur unde debuerat sanari; dicit Apostolus, de effectu rerum, opinionem divini consilii, quo data lex fuerat, injuriam pertulisse. Et quia non fuit is proventus emendationis humanae, in
Abbreviated transcription (Latin):
nascinoluit illẽ quinatus est insimilitudine carnis pec¬
cati. Hac ꝑ hoc quamuis uincarne uera non tamen in car¬
nepeccati: ex hacconcupiscencia suscepta: tua tibi qui¬
dem pulcr animis sed feda omnib: scĩs generatione
trachitur originclis peccatiuin culum sola generatione
postlegem est peccatonaturccli: quod quidem non solũ
prdibitum aut condempnatum : uerum &iam nec leuiter
ueuperctum aut tenuiter ostensum probatur in lege :
AS R Ostenditur Ginlege sed siuobis auferatur
uelamen: quidenim aliud ostenditur dacmnationem ani¬
mȩillius quioetccuodie non circum ciditur: quid aliut
ostenditur quando infantenato sacrificium propeccato
iub&ur offerre quodiam supra memorauĩ. qułdix.
Certen&iu quidemadeo desipis ut dicas peccati traducẽ
post circum cisionem factam eẽ maiorem quomodo ergo
uabund auit postlegem quȩ nec arguitur inlegenec proditur

Expanded text:
nasci noluit ille, qui natus est in similitudine carnis pecnasci noluit ille, qui natus est in similitudine carnis peccati ; ac per hoc, quamvis in carne vera, non tamen in carne peccati. Ex hac concupiscentia, suscepta tua, tibi quidem pulchra nimis, sed foeda omnibus sanctis, generatione trahitur originalis peccati vinculum, sola regeneratione post legem est peccato naturali, quod quidem non solum prohibitum aut condemnatum, verum etiam nec leviter vituperatum aut tenuiter ostensum probatur in lege? AUG. Ostenditur et in lege, sed si vobis auferatur velamen . Quid enim aliud ostenditur damnatione animae illius qui octavo die non circumciditur ? quid aliud ostenditur, quando infante nato sacrificium pro peccato jubetur offerri ? quod jam supra memoravi. CCXX. JUL. Certe ne tu quidem adeo desipis, ut dicas peccati traducem post circumcisionem factam esse majorem: quomodo ergo abundavit post legem, quae nec arguitur in lege, nec proditur?
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid clicubi dixemus peccatum originale creuis¬
se postlegemꝰ aut hoc in tellegi uolumus in eo quodait
apostolus. lex sub intrauit ut habundcr & delictum
Abundauit enim non quia illud genus creuit quod ante
iam fuerat sed quicgenus aliud peccati accessit quod sine
lege nonerat idẽ preuaricatio si cut paculo ante monstra¬
uimus : Concupiscentic est autem carnis. & libido geni¬
talium contraquam scõrum castitaspugnat. Hanc
tibimultum placcentem : qm̃ cum ipsa sua puga cuire¬
pugcet eam pudicitta coniugalis nonnisi adfilios pro¬
creandosea beneutens aliis autem motib: eius obsistens:
Hanc ergo cumista sua pugna quia &tam in pacra dso
pacem concnis ammittere uelimmittere ipse in pce¬
radiso nondisponis intrare : Quanta lib& autẽ abste
defensione muniatur & lacudibus adorn&ur autuiti¬
pugncr & edicas & lccudecre non crubescas: ꝑhanc huma¬
naq: ña sciturcaro peccatiefe : Propter quod ꝑ illam

Expanded text:
Numquid alicubi diximus, peccatum originale crevisNumquid alicubi diximus, peccatum originale crevisse post legem? Aut hoc intelligi volumus in eo quod ait Apostolus, Lex subintravit, ut abundaret delictum? Abundavit enim, non quia illud genus crevit, quod ante jam fuerat; sed quia genus aliud peccati accessit, quod sine lege non erat, id est, praevaricatio, sicut paulo ante monstravimus. Concupiscentia est autem carnis, et libido genitalium, contra quam sanctorum castitas pugnat. Hanc tibi multum placentem, quoniam cum ipsa sua pugna, cui repugnat etiam pudicitia conjugalis, nonnisi ad filios procreandos ea bene utens, aliis autem motibus ejus obsistens; hanc ergo cum ista sua pugna quia etiam in paradisi pacem conaris admittere vel immittere, ipse in paradisum non disponis intrare. Quantalibet autem abs te defensione muniatur, et laudibus adornetur, aut vitipugnare te dicas, et laudare non erubescas. Per hanc humana quae nascitur, caro peccati est: propter quod per illam
Abbreviated transcription (Latin):
instimire Iusł dixẽ estem his locis ã postalum depetcato
nscturceli dissoruis se contendis: adhocsupr apeereo
us queed legem fuis se ut intelleger &ur postlegem esse
dicisseo. Nuno aut̃ de codem dicit quod coeperit crescer
&eebund ccre post legem catholi cointellectui quẽ sequm
uticn quehos conuenire monserauim :t uouero degni at
quiec u pae deneia uindicatur utunumidem que peccatũ
lege lectao sugerers quidem fecisse nuno auteer riuisati¬
catur quomodo ergo poselegẽ abundauit naturede peo¬
catum aerius neco eperunt᷑ geni torlia commoueri ut do
augnentis & nouitartemotuũ pecca totuo uistus uide at
adiuncte anlex decte nascentib est᷑ Ut que delibidinc
quamdicis diabolicã esse &radicẽ fructũ quo peccati gm¬
tierant ammonerent᷑ emendecre quod faotior enq
gestum corrigere quem habuerant cum eos generarem
ecerentes cegerent postremo quȩ factec erant in setta
esse quodilli udire uidelic& renuente in oboediencie
crimen incurrerent. &hoc a nullo stultorum medum

Expanded text:
III. JUL. Certe in his locis Apostolum de peccato naturali disseruisse contendis. Ad hoc supra dixerat, usque ad legem fuisse, ut intelligeretur post legem esse desiisse: nunc autem de eodem dicit, quod coeperit crescere et abundare post legem. Catholico intellectui quem sequimur, utrumque hoc convenire monstravimus: tuo vero dogmati qua impudentia vindicatur, ut unum idemque peccatum lege lata, superius quidem defecisse, nunc autem crevisse dicatur? Quomodo ergo post legem abundat naturale peccatum? Acriusne coeperunt genitalia commoveri, ut de augmentis et novitate motuum peccato tuo virtus videatur adjuncta? Anicis diabolicam esse et radicem fructumque peccati, geniti erant, admonerentur emendare quod facti erant, et gestum corrigere quem habuerant, cum eos generarent parentes? Cogerent postremo quae facta erant, infecta esse; quod illi audire videlicet renuentes, inobedientiae crimen incurrerent? At hoc a nullo stultorum, nedum
Abbreviated transcription (Latin):
sciencie & consciencie &atẽ ipsis fingitur suꝑ uolasse
seminib: quod cestenisi in manicheoꝵ libris inuenire ñ pot̃
seuideatur . Nonnatura sed prorsus hoc ÷ sum: prors:
filiire & foste hoc em̃ decre audebitis in codicib: ur̃is
Non enĩ uultis ad quiescere quod nisihȩo quanto uerior
tanto antiquior fides essed hoc om̃s latini codices non
haberent necideo tam̃ apł monere non debuit oboe¬
diendũ eẽ iusticie n on peccato Quia om̃s homines sub
peccato nascimur quorũ ipse hostus inuitio ẽ cũ enĩ
generationis reat: regenerationis indulgencia fue

Expanded text:
scientiae et conscientiae aetatem, ipsis fingitur supervolasse scientiae et conscientiae aetatem, ipsis fingitur supervolasse seminibus? quod certe nisi in Manichaeorum libris, inveniri non potest. se videatur, non natura; sed prorsus, hoc est, fuimus prorsus filii irae. Et forte hoc emendare audebitis in codicibus vestris: non enim vultis acquiescere, quod nisi haec, quanto verior, tanto antiquior fides esset, hoc omnes latini codices non haberent. Nec ideo tamen Apostolus monere non debuit, obediendum esse justitiae, non peccato, quia omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est . Cum enim generationis reatus regenera