comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Numadasti mandatatua custodire aumis. Dixeritbeatum ẽẽ.
dñm & ne haec tanta neglegendo uiderent᷑. Sequitur iussionis dominiȩ
ueneranda p̃ceptio ut mandataeꝰ non solum sedule sed & nimi e requirant᷑
Nimius enĩ dictus est innulla redubius qui propositȩ rei intentus semp
pido corde nec desoluto animo sed fortiter & adtente suamandata.

Expanded text:
ndasti mandata tua custodiri nimis. Dixerat beatum esse Dominum. Et ne haec tanta negligenda viderentur, sequitur jussionis dominicae veneranda praeceptio, ut mandata ejus non solum sedule, sed et nimie requirantur. Nimius enim dictus est, in nulla re dubius, qui propositae rei intentus semper pido corde, neque dissoluto animo, sed fortiter et attente nos sua mandata
Abbreviated transcription (Latin):
temptum quia testimꝯ oruatua ex quisiui. Etcedeillo choroscõꝵ
& martyrum uerba sonuer̃ quidiuersis poenis sub acti suꝑbis
nifestatione misericordiacb̃i : eorum desiderio & uilitas auferat᷑
qđ & in abiopsal molegit᷑. ubiait. quia multum replai sumꝰ contemptio¬
ne  & multum repl&aest anim anra obꝓbrium habundantium¬

Expanded text:
temptum, quia testimonia tua exquisivi. Ecce de illo choro sanctorum et martyrum verba sonuerunt, qui diversis poenis subjecti  ed., nifestatione misericordiae Domini, eorum derisio et vilitas auferatur. Quod et in alio psalmo legitur, ubi ait: Quia multum repleti sumus contemptione, et, multum repleta est anima nostra opprobrium abundanti
Abbreviated transcription (Latin):
Beatiquis crutaaituꝵ tes timoaua eius. Iitoto corde ex quiruart enq.
Superioris ad huc sensus est &ista seneentia : aia lic& beati sint in maculan
quiãbulant inuia idest in ipsadnõ saluatore & in legeeiꝰ deuotamente
gradiuntur. Additũ ÷ tam̃ illis uirtutib : quis crutantur testimoniatꝰ
& quaesit ipsa scrutatio subsequent̃ aperitur : id est qu intoto cordesuo
dñm ex quire remaluerunt. Vident᷑ enĩ ꝑ scrutarites timonia eius & tergi¬
uersutias affectant nouas inuenire calomnias: & uideordinem scãe¬
ueracsq doctrinae. Prius dicitheatos ẽẽ qui ambulant in lege dñi
elnde quis crutant᷑ sacrarum testimonia literarũ quia non est dignus
ista ꝑ quirere : nisiqui sȩ ꝓhabili cognoscitur actione tractare . Iteco¬

Expanded text:
Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum. Superioris adhuc sensus est et ista sententia. Nam licet beati sint immaculati qui ambulant in via, id est in ipso Domino Salvatore, et in lege ejus devota mente gradiuntur, additum est tamen illis virtutibus, qui scrutantur testimonia ejus. Et quae sit ista perscrutatio subsequenter aperitur, id est qui in toto corde suo Dominum exquirere maluerunt. Videntur enim perscrutari testimonia ejus et tergiam per humanas versutias affectant novas invenire calumnias. veracisque doctrinae; prius dicit beatos esse qui ambulant in lege Domini; deinde qui scrutantur sacrarum testimonia litterarum: quia non est dignus ista perquirere, nisi qui se probabili cognoscitur actione tractare. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
Siaũt qđ nolo inquit illud facio. iam nonego operor illud: sed qd habitat in me
peccatum. Videstantũ illos accusatos qui operationib peccatorũ. nefanda
delectatione consentiunt. Quapp̃t merito dicunt᷑ inuiis dñi non ambulare:
qui operantur iniquitatẽ. Operatio enĩ iniquitatis est consens us malorũ.
qui tam̃ ascaõrũ cordib: donodĩ ꝓbat᷑ alienus. Respiciamꝰ aut curhicuias
pluralinumero posuit & superius singularit dix̃ : beati in maculati lnuia
Ibi signifi catdñm saluatorem: quicerta ula est ad patrem uenientium sicut
ipsedixit. Nemo uadit ad patrem nisi ꝑme. Aiũ quid hic dixit in uiis
Desinat ꝓph&as & apostolos uel quidĩq populum uera p̃dicatione docuer̃

Expanded text:
Si autem quod nolo, inquit , illud facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Vides tantum illos accusatos qui operationibus peccatorum nefanda delectatione consentiunt. Quapropter merito dicuntur in viis Domini non ambulare, qui operantur iniquitatem. Operatio enim iniquitatis est consensus malorum, qui tamen a sanctorum cordibus dono Domini probatur alienus. Nam et ipsplurali numero posuit, et superius singulariter dixit: Beati immaculati in via. Ibi significat Dominum Salvatorem, qui certa via est ad Patrem venientium, sicut ipse dixit: Nemo vadit ad Patrem, nisi per me . Nam quod hic dixit, in viis, designat prophetas et apostolos, vel quicunque p
Abbreviated transcription (Latin):
cilius cognoscantur discerninecesse est. Igiturl ex est qua̧ ꝓ moysen
illam. tam̃ & umbrã futurorum cã eẽ dis cribit Mandita aũts
inquib p̃ceptorum dominicorum custodia deputatur. iuxta illud
non occides non mechaberis &reliqua. Iustificationes quippesunt.
quib: ds̃ ꝑ suã dilectionẽ & ꝓximi tizaniã odii ab amnium fideliũ¬
corde iub& a uelli : Testimonia ueros inquorũ p̃sentia nob̵ obserua¬
tionũ scãrum ordo cõmiititur sicut moyses caelum &t̾rã inuocat
testes & paulus adtimotheum: Testficor inquid inconspetudĩ
uiuentis & in cons pectuelactoꝵ angelorũ eius. luditia enĩ s̃ cũiusto¬

Expanded text:
inter ea distet, discerni necesse est. Lex ergo, quae per Moysen inter ea distet, discerni necesse est. Lex ergo, quae per Moysen am tamen eam futurorum esse describit. Mandata sunt, in quibus praeceptorum dominicorum custodia deputatur, iuxta illud: ‘Non occides, non moechaberis’ et reliqua. Iustificationes sunt, quibus Deus per suam dilectionem et proximicorde jubet evelli. Testimonia sunt, in quorum praesentia nobis observationum sanctarum ordo committitur: sicut Moyses coelum et terram invocat testes, et Paulus ad Timotheum, Testificor tibi, inquit, in conspectu Dei viventis et in conspectu electorum angelorum ejus, et reliqua. Judi
Abbreviated transcription (Latin):
Iacipit psal mus cxuiii. alleluia. pestiuo psalmo & diuinarum
rerum uir tute plenis simo desiderabile alleluia p̃mittit᷑: ut meritum
diuini carminis honore tituli possit agnosci est enĩ altissimus ꝓfundi¬
tate sensuum & contextus quasi similium rep&itione uerborum
Modoꝓsitendo quod accepit: Modoiterum eadem sperindo que meruit
Eot &um hebrieis clementis ab udes & docibiles in schola xp̃i populos is truen¬
dos. talior dine depictus : ut uersum quem primalittera sortita fuerit
eadem & inseptem sub sequentib affigatur: sicram̃tũ illud forsitan incordo
circumcisione designans. Sic iste psalmus in sualingua ꝑ singulas liteto
octonis uersib gregatim decurrens. sibundiq conlads partium
& equalitate finitus est qđ nos dicimus & diuisionis causa positum
& ut ꝑfectum numerum possit indicare iustorũ. Isus enĩ litteris
& haebrea sapientia discitur & diuinorũ librorũ sacratus numerus
lex mandata iustificationes testimonia iudiciaq seuuiae queuifa

Expanded text:
ITIO IN PSALMUM CXVIII. Alleluia. Festivo psalmo et divinarum rerum virtute plenissimo, desiderabile Alleluia praemittitur, ut meritum divini carminis honore tituli possit agnosci. Est enim altissimus profunditate sensuum, et contextus quasi similium repetitione verborum, modo profitendo quod accepit, modo iterum eadem sperando quae meruitetiam Hebraeis elementis ad rudes et docibiles in schola Christi populos instruendos tali ordine depictus, ut versum quem prima littera sortita fuerit, eadem et in septem subsequentibus affigatur, sacramentum illud forsitan in cordis circumcisione designans. Sic iste psalmus in sua lingua per singulas litteras octonis versibus gregatim decurrens, sibi undique collatus partium aequalitate finitus est. Quod nos dicimus et divisionis causa positum, et ut perfectum numerum possit indicare justorum. Istis enim litteris et Hebraea sapientia discitur, et divinorum librorum sacratus numerus lex, mandata, justificationes, testimonia, judicia ac viae: quid
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendo erã benedictus quiuenit in nominednĩ : Illum constat eã male¬
dictum qui inslo nomine creditur ẽẽ uenturus & uta pm̃ omni¬
poteniẽ dm̃m ẽẽ cornosceres dic̃ enĩ uenisse in nominedñ : Nicali¬
quid deipso carnaliter mens humana sentr&. Hoc&iã & cuangelii
textus ostendit dicens. Egoueni in nomine patris mei & non acepir¬
Benediximus uos debomodñi. Ab ilo populo fideli quẽ pfati sumus
achplebem. Ostendentes dñ benedietionem deuotȩ plebi ꝑ antis tites falubrt
lica undesalutare baptis mauenit. Vnde cõmunicatio sã ꝓcedit. Vnde
olei facrati unctione mundamur unde omnis deniq benedictio uera

Expanded text:
Dicendo enim, Benedictus qui venit in nomine Domini, illum constat esse maledictum qui in suo nomine creditur esse venturus. Et ut Christum omnipotentem Dominum esse cognosceres, dicit eum venisse in nomine Domini, ne aliquid de ipso carnaliter mens humana sentiret. Hoc etiam et Evangelii textus ostendit, dicens: Ego veni in nomine Patris mei, et non accepisbenediximus vos de domo Domini. Ab illo populo fideli quem praefati sumus,ti loquuntur ad plebem, ostendentes Domini benedictionem devotae plebi per antistites salubriter lica, unde salutare baptisma venit, unde communicatio sancta procedit, unde olei sacrati unctione mundamur, unde omnis denique benedictio vera
Abbreviated transcription (Latin):
quentatioaub usq ad coꝵnu altaris. Cumdicitds̃ dñs ad speriora
respond&. Vt sic intelligas bene diximus uos dedomođm̃ immonon nos
sed dĩ dns. Ipse enĩ benedic̃ ore scõꝵ & luces cit nob̵ quando nos apeccatorã
obscuritatib alienat. Sequit᷑. Confinui tediem solemnem. In confrequen¬
tationib: usq ad cornu altaris. Istudiam dicitur benedictis qui pora init
dies festas celebrare solempniter. Constituite dicit id est deliberata custo¬
dite sententia. Diem solemnem quihon ore dñi & scõꝵ confessione
sacratus est in confrequentationib: id est ꝓcessionib: crebris quaspo¬
puliturba condensat & reddit celeberrima deuotione festiuas
Quod uero addidit usq ad cor nualtaris. ꝓhibentur aliqui forsitan
qđ multis in usuest audita euangelii lectione discer dere . Monenĩ
ad cornũ abaris accedunt : qui comunicationis gratia non replent᷑:
Hodeisto abare uisuali : ut mihi uid&ur cõp&ent̃ accipimus:

Expanded text:
quentationibus, usque ad cornu altaris. Cum dicit, Deus Dominus, ad superiora respondet, ut sic intelligas: Benediximus vos de domo Domini; imo non nos, sed Deus Dominus. Ipse enim benedicit ore sanctorum, et lucescit nobis, quando nos a peccatorum obscuritatibus alienat. Sequitur, constituite diem solemnem in confrequentationibus, usque ad cornu altaris. Illud jam dicitur benedictis, qui poterant dies festos celebrare solemniter. Constituite, dicit, id est deliberata custodite sententia diem solemnem, qui honore Domini et sanctorum confessione sacratus est. In confrequentationibus, id est processionibus crebris, quas populi turba condensat, et reddit celeberrimas devotione festiva. Quod vero addidit, usque ad cornu altaris, prohibentur aliqui forsitan quod 397 multis in usu est audita Evangelii lectione discedere. Non enim ad cornu altaris accedunt qui communicationis gratia non replentur. Hoc de isto altari visuali ut mihi videtur competenter accipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
res excisum insalute mundi factum dic̃ adño sed dum memorat
factũ: natura humanitatis ostenditur quae & creata c̃ȩ monstra¬
tur. Sic & apł̃ait. In simlitudine hominum factus & habituencr
Inlientus ut homo & alibi. Qui factus est ei ex seminedđ secunđ car nem
Iste quippelapis quie ł fabrice decora copulatio : fabula pari& um
infundam̃tis ꝑ p&ua fortitudo. Mirabilis est inoculis fidelium : Iten¬
singulari t᷑ tatoen diem fecis se dicitur: qui e p̃id̃i natiuitate sacraitꝰ st.¬
Inquomerito exultari conuenit & la&ari : qm̃ ineo & diabolus iussuũ¬

Expanded text:
res excisum, in salutem mundi factum dicit a Domino. Sed dum memorat factum, natura humanitatis ostenditur, quae et creata esse monstratur. Sic et Apostolus ait: In similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Et alibi, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Iste quippe lapis qui est fabricae decora copulatio, fibula parietum, in fundamentis perpetua fortitudo, mirabilis est in oculis fidelium, qusingulariter tain quo merito exsultare convenit et laetari, quoniam in eo diabolus jus pe
Abbreviated transcription (Latin):
fauum circumdant quando ꝑ domos cereas liquores dulcis simos recondunt :¬
& cum sibi putant. uictualia reponere : faciunt unde homines possint
suadesideria siciare. Quod iudeos implesse manifestum est : quando
rem cuncto orbi dulcissimã amaris conatib effecer̃. Apesenim
quasi apedib: dictȩ sunt qđ sine pedib: nascantur spina scłi pecta¬
ta designant: quib iudeoꝵ populus fero cit̃ incitatus indelictissuis
ulut ignis concrepans aestuauit. Sed in eis quoq dñ gratia
uindicatũ est quando deillo melle quẽ condiderant nescii : conuersi
uoce testat᷑. Inpulsus enĩ illȩcad& cuidm̃ fortitudos ub trabit᷑.
& inspiceuim uerborum : inpulsus sedicit &uersatum ut cader&. sed cbuĩ
susceptione firmatus est. Solienĩ uersati non cadunt : qui xp̃i uirtutibus

Expanded text:
ircumdant, quando per domos cereas liquores dulcissimos recondunt; et cum sibi putant victualia reponere, faciunt unde homines possint sua desideria satiare. Quod Judaeos manifestum est implesse, quando rem cuncto orbi dulcissimam amaris conatibus effecerunt. Apes enim quasi a pedibus dictae sunt, quod sine pedibus nascantur. Spinae saeculi peccata designant, quibus Judaeorum populus ferociter incitatus, in delictis suis velut ignis concrepans aestuavit. Sed in eis quoque Domini gratia vindicatum est, quando de illo melle quod condiderant nescii, conversi avoce testatur. Impulsus enim ille cadit, cui Domini fortitudo subtrahitur. Et inspice vim verborum; Impulsum se dicit et versatum ut caderet; sed Domini susceptione firmatus est. Soli enim versati non cadunt, qui Christi virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipseenĩẽ ds̃ quẽ ia cobadoraũ: Oui conuertit p&rã ins taqua a quanũ & nupes
in por̃ es aouatũ: Parã ut arbitror iudȩoꝵ duritiã debemꝰ aduertere
qua in sacribaptis matis stagna c̃uertit cũ eos adreligionẽ fec̃ uenire tranquillã
habrahȩ : Idem rupes hocẽ arida & dura cordagentiliũ diuinieloquii manar
fec fontes inriguos: utquiante sterilib suꝑstitionib: sic cabant᷑ postauditi

Expanded text:
tagna aquarum, et rupes in fontes aquarum. Petram ut arbitror Judaeorum duritiam debemus advertere, quam in sacri baptismatis stagna convertit, cum eos ad religionem fecit venire tranquillam.Abrahoe . Idem rupes, hoc est arida et dura corda gentilium, divini eloquii manare fecit fontes irriguos; ut qui ante sterilibus superstitionibus siccabantur, post auditi
Abbreviated transcription (Latin):
religio in notuit xp̃i ana: om̃s gentes ineius ꝑsecutione surgentes:
Diuersis dadib: affecer̃ fidelissi mos uiros qui tam̃ in suis ꝑsecutorib
iuuantedño uindicar̃ quando eos conuersione mirabili subdider̃
Vnde sepuenitentiae poenas exigerent. quas pridem in nocentibus
studentes culiuris dȩ monũ passim lace rabant populor fideles modaaũt
sub ipsa rep&itione uerborum. Noluit gentes ponere. ut magis passio¬
nẽ dñi subtiliter indicar& quã a solis iudaeis specialiter constat
impl&am : Inquib: tamenest in nomine dñi uindicatũ  quando multi
ex his penitentes mala quaȩ fecer̃ uocabd lum xp̃i anorum sumere

Expanded text:
religio innotuit Christiana, omnes gentes, in ejus persecutione surgentes, diversis cladibus affecerunt fidelissimos viros: qui tamen in suis persecutoribus juvante Domino vindicarunt, quando eos conversione mirabili subdiderunt, ut de se poenitentiae poenas exigerent, quas pridem innocentistudentes culturis daemonum, passim lacerabant populus fideles. Modo autem sub ipsa repetitione verborum noluit gentes ponere, ut magis passionem Domini subtiliter indicaret, quam a solis Judaeis specialiter constat impletam. In quibus tamen est in nomine Domini vindicatum, quando multi ex his poenitentes mala quae fecerunt, vocabulum Christianorum sumere
Abbreviated transcription (Latin):
Inpradicipibus. Duo uerba mutata. omnino aliam fecere
sententiã. superius enĩ confidere sedicit hic sperare. ibi in homire
hic in principibus. ut illic de carnalib: hicdesp̃italib dixis seuideat᷑
Princepsenĩ & diabolus appellatur. ut est illud euangelii eiteuenit
princeps mundi huius & inme non inueni& quic quã : sic&bonus
angdus dictus est princeps sicut indanihel legitur . Midiuhel princeps

Expanded text:
in principibus. Duo verba mutata omnino aliam fecere sententiam. Superius enim confidere se dicit, hic sperare; ibi in homine, hic in principibus; ut illic de carnalibus, hic de spiritualibus dixisse videatur. Princeps enim et diabolus appellatur, ut est illud Evangelii: Ecce venit princeps hujus mundi, et in me non inveniet quidquam . Sic et bonus angelus d
Abbreviated transcription (Latin):
odĩe benepuos penare. Ater ietiones istȩde siderium magne
p&itionis ostendunt ut & hinc dembndi istius dadeliberentur
& ibi pros prima sorte adelexterã colloc&ur. Duoenĩ istas quae fidelis
exp&it xp̃i anus ut & hic eripiatur apeccatorũ morte : & illic
colloc&dur. f requi e sempiterna : Nã istas aflictiones quas hic
patiuntur : istos dolores quos hc amore dñi sustinent ibi sine dubio
ꝓsperantur quando iam ad gandia a& naꝑueniunt. beuedictus¬

Expanded text:
omine, bene prosperare! Interjectiones istae desiderium magnae petitionis ostendunt, ut et hic de mundi istius clade liberentur, et ibi prosperrima sorte ad dexteram collocentur. Duo enim ista sunt quae fidelis expetit Christianus, ut et hic eripiatur a peccatorum morte, et illic collocetur in requie sempiterna. Nam istas afflictiones quas hic patiuntur, istos dolores quos hic amore Domini sustinent, ibi sine dubio prosperantur, quando jam ad gaudia aeterna perveniu
Abbreviated transcription (Latin):
Cum superius dexerit portas : querendum est quare incportã uoluit.
ponere numero sigulari: scilic& ut designar& ꝓph&as atq: a postolor
ianuas quidem ẽẽ. celorum Ged has om̃s ad unã posse ꝑducere
qui a uniuersaȩ consuer̃ ad dñm in tromittere saluatorem: Qui & porta
potest apellari. Sicut ipse in euangło dic̃ Ego sum hostium ouium

Expanded text:
Cum superius dixerit portas, quaerendum est quare hic portam voluit ponere numero singulari; scilicet ut designaret prophetas atque 396 apostolos januas quidem esse coelorum, sed has omnes ad unam posse perducere: quia universae consuerunt ad Dominum intromittere Salvatorem, qui et porta potest appellari, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum ostium ovium
Abbreviated transcription (Latin):
Iudão quã compidere Iahomiae. Dicens indo solo non in homine
confidendim. Inillo scilic&. qui ueraciter ꝓmittit. Nonin isto quisallati
p̃sumptione sedecipit. Quanti enĩ stultidicunt facio qđ uolo necchim
me&e uoluntatis habeo putantes quia ꝑ arbi irium liberum ut ilitatis sit
explicanda mortalium: quos arguit iacob: apłs dicens Nonne
ex concupis centiis ur̃is dicitis. Crasibimus in illã ciuitatẽ & mera¬
bimur & lucrum faciemus. Quã utdicatis siuoluerit dñs & siuicenm¬
dum: qui ꝑse nec alteri nec sibi p̃ual& dare remedium. Sicut & he¬
remias dicit: Maledictus uir qui considit in homine & ponit spen
carnembrachiisui & ad ñõ receditcor eius. Qua ꝓ̃pt desinant
prae sumptores illas sibi partes assum mere. unđ eos iustius posstu

Expanded text:
dam sectionem, dicens: In Deo solo, non in homine confidendum; in illo scilicet qui veraciter promittit, non in isto qui fallaci praesumptione se decipit. Quanti enim stulti dicunt: Facio quod volo, nec dominum meae voluntatis habeo, putantes quia per arbitrium liberum utilitas sit explicanda mortalium; quos arguit Jacobus apostolus dicens: Nonne ex concupiscentiis vestris dicitis: Cras ibimus in illam civitatem, et mercabimur, et lucrum faciemus; quam ut dicatis: Si voluerit Domindum, qui per se nec alteri, nec sibi praevalet dare remedium, sicut et Jeremias dicit: Maledictus vir qui confidit in homine, et ponit spem carnem brachii sui, et a Domino recedit cor ejus . Quapropter desinant praesumptores illas sibi partes assumere, unde eos justius possit
Abbreviated transcription (Latin):
decantent. Intuibulatioue huuocaui daic et exaudiuit oe halamu¬
diue. Exemplum ꝓprium ponitur : ut audientium animus excit&ur
Quia magnũ credulitatis hcitamentum ÷ ipsum gratias ageniẽ audire
angustus liberat. sed in magna p̃miorum suorũ latitudinemiseratus.
acceptat. Eripit d&emporalib: malis sed bonis nos putens. &t implere
ꝑ p&uis. Seuiant ergo : quantum lib& transitura discrimina: tumescant
aduersitates caducȩ latissime redditur qđ in hac mundi breuitate

Expanded text:
ers. 5. In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Exemplum proprium ponitur, ut audientium animus excitetur: quia magnum credulitatis incitamentum est, ipsum gratias agentem audire angustiis liberat, sed in magna praemiorum suorum latitudine miseratus acceptat. Eripit de temporalibus malis, sed bonis nos potens est implere perpetuis. Saeviant ergo quantumlibet transitura discrimina, tumescant adversitates caducae; latissime redditur quod in hac mundi brevitate
Abbreviated transcription (Latin):
Dopulus illebeatorum quia ꝓpria fuerat cladeliberatus reliquos
cõmon& fideles ut indlaudib constanter inuigilent. Istaenim
confessio ad laudem ꝑtin& absolute. Siue quia illiest alleluia
p̃positum siue quia diuersis angustuis ereptum se dñimiseratione
lacatur: Haudis quoq causa subiungitur qm̃bonus qd nom̃ do
proprie certum est conuenire. Nãcum ab incredulis iud eis secđ
carnis aspectum xp̃s magis terbonus dicer&ur responditipse

Expanded text:
ille beatorum qui a propria fuerat clade liberatus, reliquos commonet fideles ut Domini laudibus constanter invigilent. Ista enim confessio ad laudem pertinet absolute: sive quia illi est Alleluia praepositum, sive quia a diversis angustiis ereptum se Domini miseratione laetatur. Laudis quoque causa subjungitur, quoniam bonus, quod nomen Deo proprie certum est convenire; nam cum ab incredulis Judaeis secundum carnis aspectum Christus Magister bonus diceretur, respondit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hominem nontimere: car nales designat inimicos: quiui sualiter religio¬
sorum ꝓpositum ꝑsequunt᷑. Cum uero ait : Videboinimicos meos
spĩtales nequitias uult intelligi quas in illo iudicio dic̃ eẽ. uidendas
ubi umdiabolus. cumc&eris minis trissuis destructus atq: dampnatus
humanis conspectib: apparebit . Nã cummodo maxima pars hominũ
inimicossuos carnales aspiciat. Illud magis optasse credendus est qđ hic

Expanded text:
hominem non timere, carnales designat inimicos, qui visualiter religiosorum propositum persequuntur. Cum vero ait, videbo inimicos meos, spirituales nequitias vult intelligi, quas in illo judicio dicit esse videndas, ubi jam diabolus cum caeteris ministris suis destructus atque damnatus humanis conspectibus apparebit. Nam cum modo maxima pars hominum inimicos suos carnales aspiciat, illud magis optasse credendus est, quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
Simil esquippe illis fiunt qui se quitalia decreuerunt : Nec illud omititndus
est quod f abricatores & cultoreshunustei una perculsi probantur ẽe
sententia: Simil eͥs est enim in iuitas alios suis operibus decipere & cul¬
toros sepissimis obligare : dehis &iam dicit apłs qui cominut auerunt
ueritatem dĩ in mendatium & coluerunt & seruierunt creaturȩ potius

Expanded text:
Similes quippe illis fiunt, qui sequi talia decreverunt. Nec illud omittendum est, quod fabricatores et cultores hujus rei una perculsi probantur esse sententia. Similis est enim iniquitas alios suis operibus decipere, et culturis se pessimis obligare. De his etiam dicit Apostolus: Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cumͣhis uersib legantur similes fines praemissa eos expositio cõp&ent̃
amplectitur. Illud tamen altius ꝑscrutandum est cur in principi is
uersuum tantum nomina uariauit: Aitenim. Dicat nunc is rł qđ totũ
populum cõplectitur beatorum. Secundo uersu ponitur. Dicatnun
domus aaron: Significans sacerdotes. quos ꝓp̃t honoris sui reuerenti
singulariter aestimauit. eẽ memorandos: tertius quoq uersusait.
Dicat nunc om̃s quitiment dñm. Vt illos ostender& quos incentesi mo
generalitataem cõpl& titur ab solute fidelium. Item dicat nunc isrł¬

Expanded text:
Cum in his versibus legantur similes fines, praemissa eos expositio competenter amplectitur. Illud tamen altius perscrutandum est, cur in principiis versuum tantum nomina variavit. Ait enim: Dicat nunc Israel, quod totum populum complectitur beatorum. Secundo versu ponitur, Dicant nunc domus Aaron, significans sacerdotes, quos propter honoris sui reverentiam singulariter aestimavit esse memorandos. Tertius quoque versus ait: Dicat nunc omnes qui timent Dominum, ut illos ostenderet quos in centesimo generalitatem complectitur absolute fidelium. Vers. 5. In tr
Abbreviated transcription (Latin):
causam quareuir iustus disponat sermones suos iniudicio scilic& quia
i scłr non com ino uebitur id est aglorudm̃ nul latenius separatur
sequitun. In memoria a &erna erit iustus In memorianamq aana
eru irstus quia uocatur ad praemium: Impiis cenim dic&ur. ñ noinuos
Ouapropter sicut illi quid eputantur ad poeram demente perhibont
dicuderer taisti proptorbeatitudinem per cipiendam in memoria
prema uo conenis sperare in om̃o: Illum auditum malumchicit
quenaulurri sunt impiu ite inignema &ernum & rełq Malusem
illis uidocus quiusta seueritate plectendisint: quia fas dici nonest
nisi iustum dñi semper ẽẽ iudicium & nesolum beatos putares poenas
noxias nontimere secuitua paratum est coreiꝰ sperare in dño tux ꝓ¬
missa ipsius percipunt qui scłi in lecebras eius iuuamino calcauer
quib ipsedicturus est uenite benedicti pat̾ris mei per cipiteregnura

Expanded text:
causam quare vir justus disponat sermones suos in judicio; scilicet quia in saeculum non commovebitur, id est, a gloria Domini nullatenus separabitur. Sequitur, in memoria aeterna erit justus. In memoria utique aeterna erit justus, quia vocatur ad praemium. Impiis enim dicitur: Non novi vos . Quapropter 384 sicut illi qui deputantur ad poenam de mente perhibentur excedere, ita isti propter beatitudinem percipiendam in memoria paratum est cor ejus sperare in Domino. Illum auditum malum dicit, quem audituri sunt impii: Ite in ignem aeternum , et reliqua. Malus enim illis videtur qui justa severitate plectendi sunt: quia fas dici non est, nisi justum Domini semper esse judicium. Et ne solum beatos putares poenas noxias non timere, sequitur, paratum cor ejus sperare in Domino, ut promissa ipsius percipiant, qui saeculi illecebras ejus juvamine calcaverunt; quibus ipse dicturus est: Venite, benedicti Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quid rogo illio p̃ futi  os quilo qui non poterati quidoculiqui conspicer
nonualebat quid aures qui nonergnt auditurus i quid nares qui nullateñ
flagracia sentiebata Nares autem agnaritate dictȩs quod nos faciunt
odoratus agnoscere : Quid manus quires palpabiles ignorabati quid pedo
quise mouere minime preualebat & ut talib: reb auger&ur it risio
Addidit ut nec ipsis quoq: animalibus ratione carentib debeant
cõparari quand inguturesuo non habeant uel confusum clamore que pci
emittere ꝓpriis quib:dam uocibus consuer: sequit᷑ sententiar quȩ cund
concludat & hominibus & pecoribus ideo illos in comparabiles inuenirea
quia non est sp̃s inore ipsorũ: uoceseni redderesiue articula res si ue confusas
ammantiũ esse non dubium est: inquib: aptissime longa enumeratio
facta est: Necito paganorum obprobria finerentur: tem. os habent

Expanded text:
Nam quid, rogo, illi opus fuit os, qui loqui non poterat? Quid oculi, qui conspicere non valebat? Quid aures, qui non erat auditurus? Quid nares, qui nullatenus fragrantiam sentiebat? Nares autem a gnaritate dictae sunt, quod nos faciant odoratus agnoscere. Quid manus, qui res palpabiles ignorabat? Quid pedes, qui se movere minime praevalebat? Et ut talibus rebus augeretur irrisio, addidit; ut nec ipsis quoque animalibus ratione carentibus debeant comparari, quando in gutture suo non habent vel confusum clamorem, quem pecora emittere propriis quibusdam vocibus consuerunt. Sequitur sententia quae cuncta concludat, et hominibus et pecoribus ideo illos incomparabiles inveniri: quia non est spiritus in ore ipsorum. Voces enim reddere, sive articulares, sive confusas animantium esse non dubium 388 est: in quibus aptissime longa enumeratio facta est, ne cito paganorum opprobria finirentur. Vers. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
Aed ficantes enĩ tendunt semꝑ ad angulum ut cõmissorum pari&ũ.
soliditas impleatur . Iudiei uero fidei suae fabricaminimo ꝑfaerunt
qm̃ ipsum quierat lapis fortissimus angularis more dementium puta
locis comstat ex positum. Ideo lapisdicitur angularis quia dios
ad sepopulos ediuerso uenientes gentilium atq iuedeoꝵ: tã quã
geminos pari&es in unã soliditatis gratiã collocauit. Dehodapide

Expanded text:
Aedificantes enim tendunt super vel semper ad angulum; ut commissorum parietum soliditas impleatur. Judaei vero fidei suae fabricam minime perfecerunt: quoniam ipsum, qui erat lapis fortissimus angularis, more dementium putavcut innumeris locis constat expositum ideo lapis dicitur angularis: quia duos ad se populos a diverso venientes, Gentilium atque Judaeorum, tanquam geminos parietes in unam soliditatis gratiam colligavit. De hoc lapide
Abbreviated transcription (Latin):
& ȩnea & lignea simulacra utilius tam̃ illudelegit qđ gentilitas iudic abatreuerentius
ador andũ Vte rubescer& colereuiliora quoꝵ & p̃tiosa ꝓbat᷑ irrisa: Sed neputares
hoec signa naturȩ alicuĩ uinã habere substantiã : adulitatẽ dicit᷑ exprim̃dam:
dcos illos gentiliũ mortaliũ manib: fabricatos pudor ẽ dicere simulacrũ abillo
colu cui ipse auctor potuit inueniri: ut quid mortaliualeat prȩstare quinisi
uoluiss& homo idolũ ñ potuis soc exsistere : It ẽ simula chagentiũ argentũ& aure

Expanded text:
et aenea et lignea simulacra, utilius tamen illud elegit, quod gentilitas judicabat reverentius adorandum; ut erubesceret colere viliora, quorum et pretiosa probantur irrisa. Sed ne putares haec signa naturae alicujus vivam habere substantiam, ad vilitatem dicitur exprimendam, deos illos gentilium mortalium manibus fabricatos. Pudor est dicere simulacrum ab illo coli, cujus ipse auctor potuit inveniri; utquid mortali valeat praestare, qui nisi voluisset homo, idolum non potuisset existere? Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
dispone sercoones suos Iniudicio. Iocundum dicit nontam
bominib acceptum quam dõ gratum quimi ser&ur: Id est qui
egentibus donat. Commodat uero qui rocepturus aliquid
in hoc mundo sperantib in ne cessitatemut uatur: Sic̃ meuangło
& fideliter recipere solam praestitae paecuniae quantitatem potest
Autem intel ligi ut hoc quod miser&ur. id est quod pauporibus donat
comino dare iudeatur. quando dat homo temporalia recepturus
aderna Sellic& utraq ad manuales uideantur oper as pertmere
tamen non solum depecunia miserendum dicit pauperiaut s peran¬
tib commodandum sed deomni beneficio quo indigere cognoseit̃
distitutus undemn pigre debomus facere omne qđ potest alteri
subuenire Seouitur Dispon& sermones suos iniudicio dispositio
sormonuni ordinem significat in ꝑturbatum atq tranquillum
quipbabili ratione narratur. Itea Iocundus homo quimscrluir

Expanded text:
disponet sermones suos in judicio. Jucundum dicit non tam hominibus acceptum quam Deo gratum. Qui miseretur, id est, qui egentibus donat. Commodat vero, qui recepturus aliquid in hoc mundo sperantibus in necessitate mutuatur, sicut dicit inericlitantem, et fideliter recipere solam praestitae pecuniae quantitatem. Potest autem intelligi, ut hoc quod miseretur, id est quod pauperibus donat, commodare videatur, quando dat homo temporalia, recepturus aeterna. Sed licet utraque ad manuales videantur operas pertinere, tamen non solum de pecunia miserendum dicit pauperi, aut sperantibus commodandum, sed de omni beneficio quo indigere cognoscitur destitutus. Unde impigri debemus facere omne quod potest alteri subvenire. Sequitur, Disponet sermones suos in judicio. Dispositio sermonum ordinem significat imperturbatum atque tranquillum, qui probabili ratione narratur. Venienti quippe Patr
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quino luerunt a prauitatesus pendi uident enim seprȩ sumpsisse
quondam degloriam. caduca de potestate fugitiua: & alios
beatitudinem accipere quȩ nescit aliquando de sinere. Iur ustr
in dignatio uera  sed non pro ficua temporib: ultionis porierant
enim ibi non indignari sibic suis uitusred derentur infensi Seot
Demibos suis frem& & tabesc& peccator & inuidus ⁊ fssa
fluctuans malignitate discribitur. Iracundiae quidem suae
r& inensmalum: sed nulli ultra nociturus: hic enim impie
cõmouebatur ut alterum leder&. ibi iuste sibi irasciuri qͥm̃
prosua malignitate punitur : Sic & esaias ait Non est pax impus
dicit dñss diam fremitus eius hoc ait ut tabescat imp&us ut deficu
seiam dentibus suis mord&c sepropriodolore castigat exiens
a secruciatus quos hic sustinere cogebat in noxios: Adiecit Desi¬
derium peccatorum peribi: Scilic& quia sicut illic uotabeatorõ
inregno dñi plantata florebunt ita peccatorum desideria

Expanded text:
sibi, qui noluerunt a pravitate suspendi. Videbant  ed., vident enim se praesumpsisse quondam de gloria caduca, de potestate fugitiva, et alios beatitudinem accipere, quae nescit aliquando desinere; ira justa, indignatio vera, sed non proficua temporibus ultionis. Potuerant enim ibi non indignari, si hic suis vitiis redderentur infensi. Sequitur, dentibus suis fremet et tabescet. Peccator et invidus in sua fluctuans malignitate describitur: iracundiae quidem suae retinens malum, sed nulli ultra nociturus. Hic enim impie commovebatur, ut alterum laederet: ibi juste sibi irascitur, quoniam pro sua malignitate punitur. Sic et Isaias ait: Non est pax impiis, dicit Dominus . Nam fremitus ejus hoc agit ut tabescat; impetus ut deficiat; se jam dentibus suis mordet, se proprio dolore castigat, exigens a se cruciatus quos hic sustinere cogebat innoxios. Adjecit, desiderium peccatorum peribit; scilicet quia sicut illic vota beatorum in regno Domini plantata florebunt, ita peccatorum desideria
Abbreviated transcription (Latin):
tare pacit steulem in domomatrem pilior ul&antem
Hic facta ẽ conclusio superioꝵ sensuum & descendentium pulchri¬
tudo uerborũ Nã qđ dix̃ suscitans aterra inopem & dester cor
erigens pauperem: utc ollo c& eum cũ principib cũprincipib
populisur exponit ubi hoc fieripossit scilic& in eccłaquȩante
aduentũ sponsisui sterelis fuerat sed facta est mater filiorum
quando praedicationib: a postolorũ exaqua & spũscõ copiosos
filios in toto orbȩ ꝓcreauit quondã fuscanunc pulchra: quȩ
ꝑ aquã fecundissima parit &uir ginitatem suã gloriosa
inte gritatecus todit ipsa fuit igit᷑ sterelis quã dñs indo mosiu
habitare fac̃ l& antem : de partu scilic& & numero stto¬

Expanded text:
tare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem. Hic facta est conclusio superiorum sensuum, et descendentium pulchritudo verborum. Nam quod dixit: Suscitans a terra inopem, et de stercore erigens pauperem: ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui, exponit ubi hoc fieri possit; scilicet in Ecclesia, quae ante adventum Sponsi sui sterilis fuerat; sed facta est mater laeta filiorum, quando praedicationibus apostolorum ex aqua et Spiritu sancto copiosos filios in toto orbe procreavit. Quondam fusca, nunc pulchra; quae per aquam fecundissimam parit, et virginitatem suam gloriosa integritate custodit. Ipsa fuit igitur sterilis, quam Dominus in domo sua habitare facit laetantem, de partu scilicet et numerosit
Abbreviated transcription (Latin):
tiua Suscitans atetna i uopem etdes tercore erigeus paupes
Hocbene ficium non sibi soli inopes uindicent & egentes namde
stercore & pauꝑtate erigi᷑ quis quis de hac labecor poris ꝑdĩ
gratiã sub leuatur. Rex deniq: ipsemundanꝰ in ops ẽmunerũ dĩ
& intercore uoluit᷑ cuicarnis uitia dominant᷑. Itẽ. Suscitans¬

Expanded text:
 Suscitans a terra inopem, et de stercore erigens pauperem. Hoc beneficium non sibi soli inopes vindicent et egentes; nam de stercore et paupertate erigitur, quisquis de hac labe corporis per Dei gratiam sublevatur. Rex denique ipse mundanus inops est munerum Dei, et in stercore volvitur, cui carnis vitia dominantur. Eleva
Abbreviated transcription (Latin):
cxiii. aleluia. Namałł sic̃ in melo diã hoc cõpositum
nom̃ diuersos tonos recipit ita & multi plices causas aduimsuge
praedicationis assumit None nĩ uno modo dicitur Eaudate dñm
sed sic̃ ex diuersis actib lausista colligit᷑ ia& alł uarus nertus¬
& cõp&entib narrationib applicat᷑ estenĩ intentio psalni
ut ab intio hebraicipopuli ꝑ magna miracula plenitudinẽ
legis qui est dñs xp̃s mundo praesttiã nuntiar& ꝑquas
similitudines rerũ & hodie unũ quẽq liberari anꝓbat xp̃ian¬

Expanded text:
ari. Nam sicut in melodia hoc compositum nomen diversos tonos recipit, ita et multiplices causas ad vim suae praedicationis assumit. Non enim uno modo dicitur: Laudate Dominum; sed, sicut ex diversis actibus laus ista colligitur, ita et competentibus applicatur. Est enim intentio psalmi istius, ut initio Hebraici populi per magna miracula plenitudinem legis, qui est Dominus Christus mundo praestitum nuntiaret, per quas similitudines rerum et hodie unumque
Abbreviated transcription (Latin):
nemo alius significat᷑  qui tantum ꝓpria potentie suae maiestate
gloria Qui i altis habitat: idest in exelsis creaturis suis
quas ipse magnas fac̃ cũ in eis habitare dignat᷑: ut sangel
grandescunt: Et hum ilia ues picit iucãlo & interra:
Cocponitur qđ supe rius dictũ ẽ. qui in altis habitat ipseenĩ
humilia respic̃ ut fiant eiꝰ dono semꝑ altissima Illienim supͣ
piam bumilitatẽ sedes est ipsã uisitat quȩ nibil in se sperans
sed desola dñi largitate praesumit. seqͥt enim incaelo & int̃ra¬
scĩ angeli placuer̃ uirtutes om̃s cȩloꝵ is ipsal aude p̃celsȩs.
& quic quid fidelit̃ humile fuerit ibi dĩ sedes & &̃na potentia
reperitur : Interra enĩ qđ dicit significat scõs uiros de quib: scriptũe

Expanded text:
nemo alius significatur, quam qui tantum propria potentiae suae majestate glorietur. Qui in altis habitat, id est, in excelsis creaturis suis, quas ipse magnas facit, cum in eis habitare dignatur; ut sunt angeli rs. 6. Et humilia respicit in coelo et in terra. Exponitur quod superius dictum est, qui in altis habitat. Ipse enim humilia respicit, ut fiant ejus dono semper altissima. Illi enim supra piam humilitatem sedes est; ipsam visitat quae nihil in se sperans, sed de sola Domini largitate praesumit. Sed istam humilitasancti angeli placuerunt? Virtutes omnes coelorum ipsa laude praecelsae sunt; et quidquid fideliter humile fuerit, ibi Dei sedes et aeterna potentia reperitur. In terra enim quod dicit, significat sanctos vi
Abbreviated transcription (Latin):
ceI Incip̃ ꝓsalcus. exn aleluia. Ecceuerbatituliserꝰ
sub sequens psalmus exponit namcum sint alleliua laudatednm
ua & ipsefecit initium: Magister uerus doctor egre gius
cuius nescit sermofallere quia deueritatis fonte constat emanare
Quideni dicipotest certius quam ubi rerum pracceptor proprius

Expanded text:
 IN PSALMUM CXII. Alleluia. Ecce verba tituli sui subsequens psalmus exponit, nam cum sit, Alleluia, laudate Dominum, ita et ipse fecit initium magister verus, doctor egregius, cujus nescit sermo fallere, quia de veritatis fonte constat emanare. Quid enim dici potest certius quam ubi rerum praeceptor, proprius
Abbreviated transcription (Latin):
Paudate pue ridnito Laudate nocoenditi: Cionstat hoc
nomen simplicib & purissimis dari quando & ipsedñs puer
uocatur sicut est illud puer natus est nobis: Istam siquidem
uoratem ꝓin nocentia sua adno constat electam: Dicit enim
discipulis suis Sinue adme paruulos uenire talium est enim
regnum calorum: merito ergo hos ꝓph&a cõmon& laudes
dño debere cantare quicorde puro adeas uidentur accedere:
uonenimuõas est electa sed puritas. ⁊tem. Laudate pueri dñm¬

Expanded text:
audate, pueri, Dominum; laudate nomen Domini. Constat hoc nomen simplicibus et purissimis dari, quando et ipse Dominus puer vocatur, sicut est illud: Puer natus est nobis . Istam siquidem aetatem pro innocentia 385 sua a Domino con stat electam; dicit enim discipulis suis: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Merito ergo hos propheta commonet laudes Domino debere cantare, qui corde puro ad eas videntur accedere. Non enim hic aetas est electa, sed puritas. Respice quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
ergocor iusticum nulla scłi felicitate molles et: & pec catorũ
hicrespiciens potentiam. expectat potius eorum ruinam: In hoc
enim mundo inimicus patitur potenes uidere ubi eos possu
humiliatos aspicere: Sed cumhic uideamus inimicos nr̃os esse
carnales qui nobiscum aliqua aduersitate confligunt Spiri¬
tales uult intelligine quitias . quas hic poenitus nonui demus
sed inilla noscertum esł iudicatione cognoscere: & cum dicit
donec uideat in imicos suos sub audiendumest humiliatos atꝙ

Expanded text:
ergo cor justi, cum nulla saeculi felicitate mollescit; et peccatorum hic respiciens potentiam, exspectat potius eorum ruinam. In hoc enim mundo inimicos patitur potentes videre, ut ibi eos possit humiliatos aspicere. Sed cum hic videamus inimicos nostros esse carnales, qui nobiscum aliqua adversitate confligunt, spirituales vult intelligi nequitias, quas hic penitus non videmus, sed in illa nos certum est judicatione cognoscere. Et cum dicit, donec videat inimicos suos, subaudiendum est, humiliatos atque
Abbreviated transcription (Latin):
Vos enĩ supplices dep̃cãmur dñm ut selaudandi nobis tribuat effica
quiexurens noxia in lumin& ꝓfutura. Expłic psaloꝰ .cxui.¬
Iacip̃ psalorus cxuii. alleluia. Legimus in a pocalypsi
iohannis apłi alleluia incaelo cantare multitudinẽ copiosam.
Quod&iã quattuor animalia. & uiginti quattuor seniores
ad orantes dñm dicunt qđ totus illecaelestis exercitus inuocem
tubȩ grandisonae ymnica exultatione concelebrat. Quapp̃t
adhoc laudis officium & nos a lacriter accedamus. Quodsipuro
corde canimus scĩs uirtutibus piad euocione mistemur. fitq
honor & gratia terrenorum. quae beati tudo ꝓhatur ẽẽ celestium:¬
tem Centesimus xuii. psalmus interdum uocem contin&. ecclesiexp̃i
uocatione fundatȩ uelpopuli inter empti ꝓxp̃i nomine magnificatis¬

Expanded text:
m supplices deprecemur, ut se laudandi tribuat efficacqui exurens noxia, illuminet profutura. Ipsi gloriIO IN PSALMUM CXVII. Alleluia. Legimus in Apocalypsi Joannis apostoli , Alleluia in coelo cantare multitudinem copiosam; quod etiam quatuor animalia et viginti quatuor seniores adorantes Dominum dicunt, quod totus ille coelestis exercitus in voce tubae grandisonae hymnidica exsultatione concelebrat. Quapropter ad hoc laudis officium et nos alacriter accedamus. Quod si puro corde canimus, sanctis virtutibus pia devotione miscemur; fitque honor et gratia terrenorum, quae beatitudo probatur esse coelestium Iste psalmus interdum vocem continet Ecclesiae Christi vocatione fundatae, vel populi interempti pro Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cũprincipib cũ principib populi sui. Declarat adquid
pauperis & in opis ꝑ uenire possit erectio scilic& ut colloc&ur
cũ principib populi. Principes enĩ populis̃ patriarchȩ ꝓph&¬
apłi & quicũq dõ ꝓbabili conuersatione placuer̃. Sed hic
principatũ non honorem credas qui hominũ suffragio c̃quirit᷑
sed illum qui dño largiente praestat᷑ qui humiliate altus est
qui fide cert̃: quimentis robore solidatꝰ nã qđ ad diditpopuli sur
significat eccłam catholicam qu& oto orbe diffusa est ⁊pẽ¬

Expanded text:
cum principibus, cum principibus populi sui. Declarat ad quid pauperis et inopis pervenire possit erectio, scilicet ut collocetur cum principibus populi sui. Principes enim populi sunt patriarchae, pili conversatione placuerunt. Sed hic principatum, non honorem credas qui hominum suffragio conquiritur, sed illum qui Domino largiente praestatur, qui humilitate altus est, qui fide certus, qui mentis robore solidatus. Nam quod addidit, populi sui, significat Ecclesiam catholicam, quae toto orbe diffusa est. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
edes & colles diẽ aquiouiuoo Paulatim euidentius descendit
adoempora xp̃iana montes apłos & euangelistas uł om̃s uerbi
prȩdiextores accipi possemanifestũ ẽ Qui& suꝑ nã lucẽ aterris
c&eris primitꝰ accepor  & merito montes appellatis ꝓpt̃scĩtut¬
exultauer in operib suis tãquã ariaes qui fidelis simũ gregẽ
ad caulas dñi diuino iuamine ꝑducebant colles aut mediocritit̃
significant late credentiũ quoꝵ pectora fidei semina efficacit
acceper̃ colles aut̃ dictis a colendo Ite montes excltiuer

Expanded text:
etes, et colles velut agni ovium. Paulatim evidentius descendit ad tempora Christiana. Montes apostolos et evangelistas, vel omnes verbi praedicatores accipi posse manifestum est, qui et supernam lucem a terris caeteris primitus acceperunt. Et merito montes appellati suexsultaverunt in operibus suis tanquam arietes, qui fidelissimum gregem ad caulas Domini divino juvamine perducebant. Colles autem mediocritatem significant late credentium, quorum pectora fidei semina efficaciter acceperunt. Colles enim dicti sunt a colendo. Ista enim spir
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus es ro nor suoo Requirił enĩmare discutit fluuius
cursuas consu&udines ꝑdider ut ipsa gress defixerint quȩ
beneficio nr̃a se instituta conuertunt: Montes quare exũl¬
seculũ ꝑ mare uł fluuiũ quid fuerti qđ eiꝰ ligam̃ ta soluta sint
& qmerat una res ponsio secutura & illos quoq int̾rogat qui
exultasse p̃cipue uidebant᷑ : un enĩ auctor & illa fec obstupeseo
& haec prȩstitit fixa ꝓsperitate gaudere. ⁊ teco quid ẽtibi¬

Expanded text:
ue responsio. Requiritur enim mare, discutitur fluvius cur suas consuetudines perdiderunt; ut ipsa gressus defixerint, quaebeneficio nostra se instituta convertunt. Nam quod saeculum per mare vel fluvium, quid fuerit quod ejus ligamenta soluta sint. Et quoniam erat una responsio secutura, et illos quoque interrogat qui exsultasse praecipue videbantur. Unus enim Auctor et illa fecit obstupescere, et haec praestitit fixa prosperitate gaudere. 387 Ve
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilipropri&ate discribitur uenit enim lux quae superat
omnemlucem: & ut gratior e&̃ adiecit intenebris: nonistas
quas solis facit absentia sedquȩ peccatorum magis prȩsentia
tenebrescunt intus sunt enim in corde istȩ tenebrȩ: ubi solmundan
nom possit accedere quas illud lumen expellitt quodmor teminca
adelicta contriuu: Sed cum rectis corde dicitur peruersi abisto
lumine separantur: Sequitur: Misericors & miserator & iustus
dñs ꝑ auca sunt quidem uerba sedomnum creaturarum ratio¬
nabilium actus amplexantia Nam qui confitentur habent

Expanded text:
mirabili proprietate describitur. Venit enim lux quae superat omnem lucem; et ut gratior esset, adjecit, in tenebris, non istas quas solis facit absentia; sed quae peccatorum magis praesentia tenebrescunt. Intus sunt enim in corde istae tenebrae, ubi sol mundanus non possit accedere, quas illud lumen expellit, quod mortem vicit, et delicta contrivit. Sed cum rectis corde dicitur, perversi ab isto lumine separantur. Sequitur, misericors, et miserator, et justus Dominus. Pauca sunt quidem verba, sed omnium creaturarum rationabilium actus implexantia. Nam qui confitentur, habent
Abbreviated transcription (Latin):
inq̃loria:  Haec sententia ad illud preceptum dominicum prina
diuis esse per fectus uendeomniatua & da pauperibus & ueni sequer
me Ipsa cst dispersio quȩ feliciter congregat ipsae rogatio quȩ
erlorum regnamer catur: haec qui fecorit iustitiam operatur
quia dñi precepta compleuit & in hoc illi semper mand qmab
illo auetore N&erna recipit dona qui condidi scła. Seouitu
Cornueiuis &xaltabitur ingloria cor nu pro potestate poni sepe
iam dictum est: Sicut danihel proph&a testatur dicens Quattuor
autem cornua quat tuor regnasunt Quam neces scest illis ibi
dari qui hic uideebantur pia humilitate prostrati: Iteco¬

Expanded text:
eptum dominicum pertinet: Si vis esse perfectus, vende omnia tua; et da pauperibus; et veni, sequere me . Ipsa est dispersio quae feliciter congregat; ipsa erogatio quae coelorum regna mercatur. Haec qui fecerit justitiam operatur, quia Domini praecepta complevit; et in hoc ille semper manet, quoniam ab illo auctore aeterna recipit dona, qui condidit saecula. Sequitur, cornu ejus exaltabitur in gloria. Cornu pro potestate poni saepe jam dictum est, sicut Daniel propheta testatur, dicens: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Quam necesse est illis ibi dari, qui hic videbantur pia humilitate prostrati! Hac