comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine p̾ncipem qui adeo suo eos uell au̾tẽ.
⁊ deo sibi loq̃nte multos resurrecturos heti
itaq alium doc̾e uellet ip̃m int̾ficiend̾
moyses p̾cipiebat. Quid autẽ nũt aᵈ
agit lingua catholica. nisi ut spiritali
gładio utriusq testam̃ti acie bis acuto
int̾ficiant᷑ oñis qui nos adeo nr̃o uolũt
au̾t̾e aliꝙ ue infu̾g̾e mandatoꝵ. int̾
quos p̾cipue cadit ip̃e manicheus enu
eius error asserta legis ⁊ ꝓpħaꝵ ũitate
⁊ uolentis infring̾e in audata legis. in
utrum obtuntissimam an fraudulen¬
tissimam dicam uescio. Erat .ni. fausto
ingenium. uñ mag̾ arbitror eum nebu¬
lam inice uoluisse minus actento lecto¬
ri qmͣ non uidisse qd dicam. Ait .n. ꝙ si¬

Expanded text:
siue principem, qui eos a deo suo uellet auertere et deo sibi loquente multos exsurrecturos haereitaque alium docere uellet, ipsum interficiendum Moyses praecipiebat. quid autem nunc aliud agit lingua catholica. nisi ut spiritali gladio utriusque testamenti acie bis acuto interficiantur omnes, qui nos a deo nostro uolunt auertere aliquodue infringere mandatorum? inter quos praecipue cadit ipse Manichaeus, cum eius error adserta legis et prophetarum u uolentis infringere mandata legis, in  conplexionem utrum obtunsissimam. an fraudulentissimam dicam, nescio; erat enim Fausto ingenium . unde magis arbitror eum nebulam inicere uoluisse minus adtento lectori quam non uidisse quod dicam; ait enim: qu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. qr duoꝵ hp̃m testinoniũ
u̾m est. Ego sum qui testificor de me. ⁊
testificatur de me qui misit me pr̃. Qͥd
aluid sonat recte intlłintib insullum
illa inseꝑabili trinitate spt̃ sc̃s. ideo ꝙ sc̃p¬
tum c̃ẽ. moro duoꝵ uł trumi tectiũ. srabit
omne om̃e u̾bum. alioqnͥ ⁊ unus testis ple¬
uni apło euuglizanti qͣm ppłis errantib a
quib ꝑsetucionem paciebatur. Non g̃
frustra quodam modo consecratus est iste
forte iude calumpinamini. qr non ait in
rarum quis non agnoscat. In lege nr̃a .ii.
dixit nob̾data sicut dicit apłus em̃igłm
suum qd̾̃ se tñ accepisse testatur non ab
cõm̃emorasti celo delatam. hic est filius
mens dilectissimus credite illi. qr uos nõ
audistis nolite credere. Si autẽ ideo creditis¬
quia cam inscripturis sc̃is inuenistis ibi est ⁊
ista ͤ ubi crede̾ uon nultis de xp̃o scripsisse
moyseu. ibi alie multe quib ꝑiter fidem
derogatis nec timetis miseri. ne ita ꝓphauus

Expanded text:
m testimonium uerum est. ego sum, qui testificor de me, et testificatur de me, qui me misit. pater, quid aliud sonat recte intellegentibus nisi illum illa inseparabili trinitate spiritus sanctus? ideo scriptum est: in ore duorum uel trium testium stabit omne uerbum. alioquin et unus testis pleuni apostolo euangelizanti quam populis errantibus, a quibus persecutionem patiebatur. non igitur frustra quodaforte inde calumniamini, quia non ait, inrarum quis non agnoscat? in lege uestra enim, dixit, uobis data, sicut dicit apostolus euangelium suum, quod se tamen accepisse testatur, non abcommemorasti caelo delatam: hic est filius meus dilectissimus, credite illi, quia uos non audistis, nolite illi credere. si autem ideo creditisquia eam in scripturis sanctis inuenistis, ibi est et ista. cui credere non uultis de Christo scripsisse Moysen; ibi aliae multae, quibus pariter fidem derogatis nec timetis, miseri, ne ita profanus
Abbreviated transcription (Latin):
qr si cicat᷑tes ille u̾e erant. uͥa ĩ illa ulia
fuerant. nec u̾a uuln̾a insi uera caro lp̃i
potuissi. Hoc u̾m totum ur̃m eu̾tit eno¬
rem. Porro si xp̃c fłas citatrices dubitĩ¬
uemo est qui uelit. falłe a multi uor̃
mag̃ te uelle intelligo qͣsi exempli
fallacit̾ doc̾e. qm̃ exemplo chome fe¬
docenteni. ac non poꝰ cau̾e fallentem:
sulle discipulus ueras cicat̾ces tetigit:
lufidelis maneb̾. si nec sic credis ut thri

Expanded text:
 si cicatrices illae uerae erant, uera etiam illa uulnera fuerant, nec uera uulnera nisi uera caro habere potuisset: hoc uerum totum uestrum euertit errorem. porro si Christus falsas cicatrice dubitannemo est qui uelit, fallere autem multi uolunt, magis te uelle intellego quasi exemplo Christi fallaciter docere quam exemplo Thomae fadocentem, ac non potius cauere fallentem? at si ille discipulus ueras cicatrices tetigit infidelis autem remanebis, si nec sic credis ut Th
Abbreviated transcription (Latin):
ueq hoc defugi. ⁊ om̃s tibi ad itus erro¬
ris qnͣtũ poti clausi. nec illud siui pa¬
fe p̾cipicium quo nos ios ceti mittitis di¬
centes fła ẽẽ in enͣngłio sicubi nr̃a h̾e sis
exitum uon inuen̾it. ut uob̾ nͥl remane¬
at qd̃ redire possitis. uñ xp̃o credatis ubiuo¬
bis ħ uox pestilencie non possit opponi. qͥn
aĩ eius uuln̾ib med̾e̾tur corꝑis sui citatri¬
ces oñdit. ħ u̾ba tua sunt uñ ꝙ sic te docen¬

Expanded text:
tamen neque hoc defugi et omnes tibi aditus errotamen neque hoc defugi et omnes tibi aditus erroris, quantum potui, clausi. nec illud siui patere praecipitium, qua uos caeci mittitis dicentes falsa esse in euangelio, sicubi uestra haeresis exitum non inuenerit, ut uobis nihil remaneat, quo redire possitis. unde Christo credatis, ubi uobis haec uox pestilentiae non possit obponi. quin animi eius uulneribus mederetur, corporis sui cicatrices ostendit. haec uerba tua sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
recte dr̃emus scripturam tłłam uou ob¬
seruare lectorem. qr ⁊ ip̃e caractes illos.
non fac̾et. cum ille fuissent figure se¬
noꝵ. Ille autem iam sonos ip̃os ex ꝓm̃et.
illatũ tũ figurarũ non formatione occu¬
patus. s inspectione ꝯmonitus. Ideo ꝙ¬
iudei xp̃o non credebant. qr nec illa q̃
moyses uon figurate. s aꝑte p̾ceꝑat ob¬
seruabant. unde illis dicit. Decimatis
meutã ⁊ ciminũ. ⁊ relinquitis grauora
legis. mĩam ⁊iudicium liquantes culicẽ.
ca melum autem głucientes ħ oportebat
face̾. illa a non omitt̾e. uñ est ⁊ illud qd̾
tradicionib suis docebant. qũo infirma¬
retur p̾ceptum dei quo deferri honorem
ꝑentib iusserat. p̃p̃ qmͣ suꝑbiam ⁊ iniqui¬
catem excetari meruerunt. ut cet̾a nõ
incellig̾e̾nt. qr ea que in celligebant
impie contempnebant. uides neqͣꝙͣ tibi
sinon credis xaus non est es. Ip̃e qͥppe
uideris quid de te sencias qui te genti¬
lem. uł iudeum doceri in xp̃o expetis. Ego

Expanded text:
recte diceremus Scripturam illam non observare lectorem, quia et ipse characteres illos non faceret: cum illi fuissent figurae sonorum, ille autem jam sonos ipsos expromeret, illarum tamen figurarum non formatione occupatus, sed inspectione commonitus. Ideo Iudaei Christo non credebant, quia nec illa, quae Moyses non figurate, sed aperte praeceperat, obseruabant. unde illis dicit: decimatis mentam et cyminum et relinquitis grauiora legis. misericordiam et iudicium liquantes culicem, camelum autem gluttientes: haec oportebat facere, illa autem non omittere. unde est et illud. quod traditionibus docebant, quomodo infirmaretur praeceptum dei, quo deferri honorem parentibus iusserat; propter quam superbiam et iniquitatem excaecari meruerunt, ut cetera non intellegerent, quia ea, quae intellegebant, inpie contemnebant. Uidesne, quam tibi si non credis. christianus non es. ipse quippe uideris. quid de te sentias, qui te ut gentilem uel Iudaeum doceri de Christo expetis; ego
Abbreviated transcription (Latin):
q est miranda. et uehemencius argu¬
cuda duricia indeoꝵ. qui hoc nõ fet̾unt.
Q totum mnund̃ fecisse conspicimus.
Nam quicꝙ dicis de sałbo ⁊ de c̾cum¬
tisone caruis ⁊ de drĩa ciboꝵ aliam fuisse
traditiõm moysi. et aliud ꝑ xp̃m didi

Expanded text:
usque est miranda et uehementius arguusque est miranda et uehementius arguenda duritia Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum mundum fecisse conspicimus. Nam quicquid dicis de sabbato et de circumcisione . carnis et de differentia ciborum aliam fuisse traditionem Moysi, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
Si crederetis moysi. crederens ⁊ michr
De me .n. ille scrpsit. et enngł quid̃
tam eminens est aũctas. et tam funda¬
ta u̾itas. ut ⁊̃ si nos p̃p tarditatem in¬
tlłigencie nr̃e nuĩlła inueniremus
a moyse scripta de xp̃o. non solũ eẽ
bitand̾ eẽt cꝑtis tam multis in scͥpt̾a
moysi de xp̃o cestimonis: oĩs illa du¬
uingis dissimilem fuisse traditionẽ
xp̃i at moyscos. ⁊ ideo non fuissem̾¬
siłe. ut sicrederent moysi cred̾e̾nt et
xp̃o. ĩmo illud pocius cẽ conseq̃ns. ut
si alti iudei crederent: alti nc̃tis tepus¬
narent. non utiq dic̾es. si consid̾o̾nis
deulum paululum attoleres. orbemq
ĩrani sũ contencionis cetitate ꝯspic̾es.¬
s i hom̃ĩb doctis atq in doctis. g̾cis ĩbar¬
daris. sapientib ⁊ insipientib quib se
cum eiuũgłio eius ꝯͥentem fide robustis¬
sima. ⁊ celeb̾rima retin̾e non ad ãd ĩ
possible gens una nocabat cum ei dr̃et¬

Expanded text:
si crederetis Moysi, crederetis et mihi; si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. et euangelii quidem tam eminens est auctoritas et tam fundata ueritas, ut, etiamsi nos propter tarditatem intellegentiae nostrae nulla inueniremus a Moyse scripta de Christo, non solum esse bitandum esset, compertis tam multis in scriptura Moysi de Christo testimoniis, omnis illa dum illud quod adjungis, dissimilem fuisse traditionem Christi atque Moyseos; et ideo non fuisse verisimile, ut si crederent Moysi, crederent et Christo; imo illud potius esse consequens, ut si alteri Judaei crederent, alteri necessario repugnarent; non utique diceres, si considerationis oculum paululum attolleres, orbemque terrarum sine contentionis caecitate conspiceres in hominibus doctis atque indoctis, Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus se cum euangelio huius conuenientem fide robustissima et celeberrima retinere, non ad aliquid inpossibile gens una uocabatur, cum ei dice
Abbreviated transcription (Latin):
i ħ nos oñdimus qũo de xp̃o accipipossĩt.
alia multa dedimus. arginũtatio tua poᷤ
nulla erit. ⁊ hec quid̾ que ꝯmorasti
disti. aut alia dabitis. aut nulla etũt
pͥus demr̃are debuisti alia nos doreñ
posse ut securus inferes milla eẽ. sc̃
u̾o tamqmͣ libellus tuus tam sindos a¬
ditores uł cetos lectores eẽt hĩturus. it
nullus adũt̾er quid p̾t̾miseris cucus
dr̃e. Si nlła fuerint. nec xp̃ potuit asse¬
O hpminẽ se cogitantem dcõrem. i
nõ cogitantem qͣdc̃õrem ubi est ade̾̃
tuum. an in mala causa non possela¬
lit̃. s mala cã te uauałoqui coegit.
Malam u̾o hr̃e cãm nemo te coegti.
Quid si .n. alia dabiuis. certe ntiꝙ
non erunt nulla. qr eriuit aliq̃. ⁊ sie¬
enũgłicum fim est ẽẽ non constat. Re
lia dabitis. aut ulła erunt. unde nõ
te oũdisse nulla nos alia daturos uide
ĩ nos qm multa ałia iam sup̃ ded̾imꝰ
et quid hic conficiatur adũte .s. noneẽ¬
f̾m qd̾ in euñgłio xp̃m dixissẽ legimꝰ.

Expanded text:
 ostendimus, quomodo de Christo accipi possint, alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. Et haec quidem quae commemorasti, o. Quod autem subdidisti, Aut alia dabitis, aut nulla erunt; prius demonstrare debuisti, alia nos dare non posse, ut securus inferres nulla esse. Nunc vero tanquam libellus tuus surdos auditores vel caecos lectores esset habiturus, ut nullus adverteret quid praetermiseris, cucurristi dicere: Si nulla fuerint, nec Christus potuit asseo hominem se cogitantem dictorem et alium non cogitantem contradictorem! ubi est acumen tuum? an in mala causa non posses aliter? sed mala causa te uana loqui coegit; malam uero habere causam nemo te cogit. quid enim ? si alia dabimus ? certe utique non erunt nulla, quia erunt aliqua. et si eeuangelicum falsum esse non constat. redlia dabitis, aut nulla erunt, et uide non te ostendisse nulla nos alia daturos. uide etiam nos quam multa alia iam supra dixerimus, et quid hinc conficiatur aduerte: scilicem dixisse legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ⁊ sic̾am non bib̾et. bibeb̾at gͦ a¬
qͣnͣ. Cibus autẽ eius non oĩo erat
nullus. s locuste ⁊ mel siluestre. Uñ
none manducans bibens q dr̃etur.¬
anforte ideo qr pane ⁊ olerib dñs ueᷤ¬
cebatur quib ioħes non uescebatur
mirũ siñ mandutans dr̃ qr socustaᷤᷤ
⁊ mel cõmedit. ⁊ manducans dr̃ qui
pane atq ołe contentus ẽ. S de ci¬
bis suspicamini ꝙquid nultis. certe
bibens ⁊ uinarius non dr̃et᷑ insi uinũ¬

Expanded text:
 siceram non biberet: bibebat ergo aquam. cibus autem eius non omnino nullus erat, sed locustae et mel siluestre. underatione "manducans bibensqAn forte ideo quia pane et oleribus Dominus vescebatur, quibus Joannes non vescebatur? Mirum si non manducans dicitur, qui locustas et mel comedit; et manducans dicitur, qui pane atque olere contentus est. Sed de cibis suspicamini quidquid vultis; certe bibens et vinarius non diceretur, nisi vinu
Abbreviated transcription (Latin):
quicta discedit. Cerie iam claruui est nõ
aliud de hac re turbas. aliud secreto discipu¬
los dñm docuisse. Certe sũ dubitatione ꝑspi¬
citur maicheos pocius ẽẽ mendaces atq
fallaces. non moysen. nou xp̃m. uani tes¬
tam̃ti utrius doctriunam. ĩ figutatã ħ reue¬
latam. ibiꝓpħatam: hic p̾sentatam. Qͦ¬
modo gͦ uicħ eoꝵ catholicos seruare putãt
que moyses scripsit cum omĩa ꝓrsus obser¬
uentur non iani in figuris. S in eis reb
quas ille figure significando p̾minciau̾tit.¬

Expanded text:
connicta discedit; certe iam clarum est non connicta discedit; certe iam clarum est non aliud de hac re turbas, aliud secreto discipulos dominum docuisse; certe sine dubitatione perspicitur Manichaeos potius esse mendaces atque fallaces, non Moysen, non Christum. non testamenti utriusque doctrinam ibi figuratam. hic reuelatam. ibi prophetatam, hic praesentatam. quomodo ergo nihil eorum catholicos seruare putant, quae Moyses scripsit, cum omnia prorsus obseruent, non iam in figuris, sed in eis rebus, quas illae figurae significando praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
quesierant discipli a magrõ qũo ip̃i qd̾
turbis dix̾at acciꝑe debent. etce ⁊ he fit.
Nam contexit enugłista ⁊ dicit. sendõt
autem petruis ait illi. Narra nob̾ ꝑabolã
istam hic intlligimus petrum pũtasse ñ
ꝓpͥ̾e uet aꝑte dñm locutũ fuisse cũ dic̾et.
nou qd̃ intrat in os coinquinat hoĩem. S
quod ꝓcedit de ore. S ut sol obscuritate
ꝑabole aliquid siguificare uoluisse. uide¬
amus gͦ utrum iam secrecius discipuł int̾¬
togantib hoc dicat. ꝙ maĩchei uolunt ĩmũ¬
das et̃ om̃s carnes nec eos aliquid eoꝵ de
ille dixit. Ad huc t uos insipientes estis.
et non intelligitis. qr om̃e qd̾ iu osintrat
in uentrem uadit. ⁊ in latrinam emittit.
unt cogitationes male. lpmicidia. adul¬
tĩa. fornicationes. furta. fła testimoĩa. blas¬
phenia. ħ sunt que comqͥnant hominẽ.
Non lotis mambi mauducare. uon comqͥ¬
nat hounuem. Certe iam maufesta falła

Expanded text:
quaesierant discipuli a magistro. quomodo ipsi, quod quaesierant discipuli a magistro. quomodo ipsi, quod turbis dixerat, accipere deberent. ecce et hoc fit; nam contexit euangelista et dicit: respondens autem Petrus ait illi: narra nobis parabolam istam. hinc intellegimus Petrum putasse non proprie. nec aperte dominum locutum fuisse, cum diceret: non quod intrat in os, communicat hominem, sed quod procedit de ore, sed. ut solet, obscuritate parabolae aliquid significare uoluisse. uideamus ergo. utrum iam secretius discipulis interrogantibus.hoc dicat. quod Manichaei uolunt, inmundas esse omnes carnes nec eos aliquid earum dille dixit: adhuc et uos insipientes estis et non intellegitis, quia omne, quod in os intrat, in uentrem uadit et in latrinam emittitur; unt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta. falsa testimonia, blasphemiae; haec sunt. quae communicant hominem; non lotis autem manibus manducare non communicat hominem. Certe iam manifestata fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
ihui iħ̾m adiscipuł suis carnes ues¬
cendas temonisse. eas ꝙ uulgo scła¬
rib ꝯcessisse. Nempe cum sendis¬
s culumpniãtib. ꝙ non lotis maĩb
manducarent. ita sequitur eũngłin.¬
⁊ uocatis turbis ait illis. audite. et
intlłigite. non qd̾ intͣcͣ mos comq̾nat
hor̃em. s qd̵ ꝓcedit de ore. comqui¬
nat lyĩem. Tunt accedentes discipłi
audito u̾bo scandalizati sunt. ħ certe a
discipłis compellatus debuit eos sicut isti
uolunt ꝓprie doc̾e ab om̃ub carmb ab¬
stinend̾. ut ssłud qd̾ supͣdixit. non qd ĩ¬
trat mos comquinat hominem. S qd̾
ꝓcedit de ore turbis dixissemdetur. seq̃t᷑
gͦ euͣngłista. ⁊ dicat quid iam nonturbis
oĩis plantatio qmͣ non płantanit pr̃ me
celestis. eradicabitur. Smite illos cesi ceci
sinit duces cecoꝵ. Cecus autẽ sicetun du¬
cat: ambo caduit infoueani. loc itaq
ideo qr traditiones suas uolentes statũe
mandata dei. non intlłigebant. S ũ d̾

Expanded text:
inum Iesum a discipulis suis carnes uescendas remouisse easque uulgo saecularibus concessisse. nempe cum respondisset calumniantibus, quod non lotis manibus manducarent, ita sequitur euangelium: et conuocatis turbis ait illis: audite et intellegite. non quod intrat in os, communicat hominem, sed quod procedit de ore communicat hominem. tunc accedentes discipuli audito hoc uerbo scandalizati sunt? hic certe a discipulis conpellatus debuit eos. sicut isti uolunt, proprie docere ab omnibus carnibus abstinendum, ut illud, quod supra dixit: non quod intrat in os, communicat hominem. sed quod procedit de ore. turbis dixisse uideretur. sequatur ergo euangelista et dicat. quid iam non turbis, antauit pater meus caelestis. e.radicabitur. sinite illos, caeci sunt duces caecorum. caecus autem si caecum ducat. ambo cadent in foueam. hoc utique ideo, quia traditiones suas uolentes statuere mandata dei non intellegebant. sed nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ppło consaitutꝰ mutato nomũe iłr. appel¬
latus est suĩ nom̃ ineẽ deus dr̃et eũ¬
ꝙ angłm nominar eo ip̃o quo nuita¬
tonomine mittebat᷑ magnũ aliꝙͣ di¬
unũ ꝙ nũciantem. Nunciũ qͥppe grete
degłm dici quis illa lingua uł tenuit᷑¬
libios sios contempn̾et. qr eẽnt hebres
cuius gentis lege nouten̾et᷑. s cuiuisi
gentis libros ideo magmpend̾et. qr ĩ eis
tanto ante conscripta nuemir q̃ iam¬

Expanded text:
mutato nomine Iesus appellatus est. suum nomen esse deus diceret eumque angelum nominaret eo ipso, quod mutato nomine mittebatur. magnum aliquid diuinumque nuntiantem? nuntium quippe graece angelum dici quis illa lingua uel tenuitLibros illos contemneret, quia essent Hebraei, cujus gentis lege non teneretur: sed cujuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inveniret,
Abbreviated transcription (Latin):
enat quo ħ oportebat ꝑfiguratas ꝓpħias
plen. s quid mirum sĩiuidei carualit᷑ in¬
tesligentes sa s abb̾m xp̃o qui iam ħ spi¬
uosei nolite resist̾e. ⁊ incelligite u̾am ĩ¬
aorenciam. Nam in eo ip̃o soco
ubi p̾cipne destructor sabb̃i putat᷑ iħx
cum discipł eius ꝑsegetem tnͣseñtes
tesurientes uelłent spicas ⁊ ed̾ent ĩo¬
teutes eos dixit. sndens iudeis. Siscire¬
tis quid sit. mĩam uolo qm̃ sacrificiũ
numꝙͣ condempnassetis ĩnocentes.
Magis .i. esurienciũ mise̾ri debueriuit.
s hec ini coacti fame fec̾u̾nt. Auob̾ a
quisquis mulserit spicas non ex tcadit¬
one xp̃i. qui hñt ĩnocenciam uotat. S
detinditione manichei homitida depu¬
tuuir. An forte mĩam eisdem spicis ex¬
hbuertunt apłi ut inde mensꝰ xpĩman¬
ducando purgarent. sicut ur̃a fabula est
llos gͦ crudeles qui heo non facitis. s uidelie
nouit faustus destrũe sabb̃m. qr sc̃it ãtu¬
teni dei semꝑ atq infatigabiłi opariiti

Expanded text:
erat, quo haec oportebat per figuratas prophetias pleri. sed quid mirum, si Iudaei carnaliter intellegentes sabbatum Christo, qui iam hoc spiuos ei nolite resistere et intellegite ueram innocentiam. nam eo ipso loco. ubi praecipue destructor sabbati putatur Iesus, cum discipuli eius per segetem transeuntes et esurientes uellerent spicas et ederent, innocentes eos dixit respondens Iudaeis: si sciretis, quid sit: misericordiam uolo quam sacrificium. numquam condemnassetis innocentes; magis enim esurientium misereri debuerunt, quia hoc illi coacti fame fecerunt. a uobis autem quisquis uulserit spicas, non ex traditione Christi, qui hanc innocentiam uocat, sed ex traditione Manichaei homicida deputatur. an forte misericordiam eisdem spicis exhibuerunt apostoli, ut inde membra dei manducando purgarent. sicut uestra fabula est? uos ergo crudeles, qui hoc non facitis. sed uidelicet nouit Faustus destruere sabbatum, quia scit uirtutem dei semper atque infatigabiliter operari
Abbreviated transcription (Latin):
statuatis ip̃m q dei mandatũ ꝯmemorat
qd̾ ꝑ moysen maudatum ẽẽ nouinuis: se¬
cutus quippe ait. ¶Deus .n. dixit. houora
dix̾it pr̃i aut mr̃i morte morietur. uos
autẽ dicitis. Quio dixĩt pri uł mr̃i munꝰ
qd̃ est ex me tibi ꝓd̾ĩt non honorabit pa¬
ttemsuũ. ⁊ irritum fecisti ũbum dei pp̃ nr̃ã
tradicionẽ. Qua iure uidete qmͣ młt̾a
nos doceat. ⁊ iudeos adeo suo non aũtere
ere. ⁊ non insi dm̃ ꝑ moysen ista man

Expanded text:
statuatis? ipsumque dei mandatum conmemorat, statuatis? ipsumque dei mandatum conmemorat, quod per Moysen mandatum esse nouimus. secutus quippe ait: deus enim dixit: honora dixerit patri aut matri, morte morietur. uos autem dicitis: quicumque dixerit patri uel matri. munus, quod est ex me, tibi trem suum: et irritum fecistis verbum Dei propter vestram traditionem . Qua in re videte quam multa nos doceat, et Judaeos a Deo suo se non avertere; ere; et non nisi Deum per Moysen ista man
Abbreviated transcription (Latin):
et ysaat ⁊ iacob. non ob aliud qm̃ qd̾ fi¬
dem tenussent. dr̃ ababam ⁊ ysaac ⁊ ia¬
cob. Unde ⁊ apłus dicit. ꝓuidens antem sq̃p¬
tura qd̾ ex fide iustificat gentes. deus pre¬
nũcianit abrabe dicens. Iu semine tuo bñ¬
dicent om̃is gentes. ut illi .ẜ. in semine
lebat au̾t̾e. S eos pocius qd̾ ab illo aũ¬
tẽnt᷑ arguebat. Maudatoꝵ autẽ aliqd̾
eoꝵ que ꝑ moysendata sunt infregisse
dũn qui arbitratur. non mirum si hoc
putat qd̾ iudei. s ideo errat. qr in eo erra¬
uerunt iudei. ubi & faustus cõmemorat
ip̃m mandatum qd̾ dñm infregisse uult
credi iͥ opus est ut oñdamus qũo falsat᷑. sic̃
iam sup̃ ibi ubi oportebat oñdimus. Nũc
illiu dico. qr si aliꝙ illoꝵ mandatoꝵ doꝰ
iufregiss non ⁊̃ de hx ip̃e indeos arguisset.
s cradicionẽ seuioꝵ ait illis. ut quid ⁊ uoᷤ
egredinũ mandatũ di. ut craditio nes ur̃as

Expanded text:
et Isaac et Iacob: non ob aliud, quam quod fiet Isaac et Iacob: non ob aliud, quam quod fidem tenuissent dei Abraham et. Isaac et Iacob. unde et apostolus dicit: prouidens autem scriptura, quia ex fide iustificat gentes deus, praenuntiauit Abrahae dicens: in semine tuo benedicentur omnes gentes. ut illi scilicet in semine lebat auertere, sed eos potius, quod ab illo auerterentur, arguebat. mandatorum autem aliquod eorum, quae per Moysen data sunt. infregisse dominum qui arbitratur, non mirum, si hoc putat, quod Iudaei; sed ideo errat, quia in hoc errauerunt et Iudaei. ubi autem Faustus conmemorat ipsum mandatum, quod dominum infregisse uult credi. ibi opus est. ut ostendamus, quomodo fallatur, sicut iam supra, ubi oportebat, ostendimus. nunc illud dico, quia, si aliquod illorum mandatorum dominus infregisset, non etiam de hoc ipso Iudaeos arguisset: sed traditiones seniorum, ait illis: utquid et uos egredimini mandatum dei, ut traditiones uestras
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝓp̃c au̾t̾e. Deus qͥppe q̃mi illis moy¬
ses diligend̾ colend̾ ꝙ p̾ceꝑat ip̃e est cer
fellit errorem resurrectionem negñ¬
dl ubi ait de resurrectione mortuoꝵ
non legistis quid deus locutus sit de
uuĩc conuincinit᷑ manichei. qui tunc
conuicdi sunt saducei. Nam ⁊ ipãm
tesurrectionem. alio quid̾ modo. S
tũ ⁊. isti negant. Item cum fidem cen¬
tirionis laudans laudans dr̃et. Amẽ
dico uob̾. nor inueni tantam fidẽ
iisrl̾. adiecit ⁊ att. Dico autẽ uob̾¬
qũ multi ab oriente ⁊ occidente ueni¬
ent et recumbent cum ab abrãhm ysaat
ł iacob in regno celoꝵ. fisii autẽ regni i¬
bunt in tencbras ex̾iores. Sigͦ qd̾ nega¬
re faustus non potest. non amendauit
aliis testimoniis sine dubitatione ꝯmẽ¬
dat non est conatus illum ppł̾ au̾t̾e a
deo suo. s ideo minatus est eos ituros ĩ te¬
nebras ex̾iores. qd̾ a̾u̾sos iud̾e̾t a deo suo
in cuuis reguo gentas uocatas ex toto
orbe t̾rarum recubituras dicit cũ abrahã

Expanded text:
 auertere. deus quippe, quem illis Moyses diligendum colendumque praeceperat. ipse est certfellit errorem resurrectionem negantium, ubi ait: de resurrectione autem m ortuorum non legistis, quid deus locutus sit de nunc conuincuntur Manichaei, qua tunc conuicti sunt Sadducaei; nam et ipsam resurrectionem alio quidem modo. sed tamen etiam isti negant. item cum fidem centurionis laudans diceret: amen dico uobis, non inueni tantam fidem in Israhel, adiecit et ait: dico autem uobiente et occidente uenient et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores. si ergo, quod negare Faustus non potest, non conmendauialiis testimoniis sine dubitatione conmendat. non est conatus illum populum auertere a deo suo, sed ideo minatus est eos ituros in tenebras exteriores, quod auersos uideret a deo suo, in cuius regno gentes uocatas ex toto orbe terrarum recubituras dicit cum Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e moysi siłis non est. ⁊ tñ ex oĩ ꝑte ꝙ¬
nictus est. Ꝙ opusest in hoc testimoĩo
laborare. aut certe sicut dixit xp̃m
siłem non ẽẽ moyaut illain refelleiz
ꝓpħiam. sic. ut ⁊ hñc refellat. dicat
xp̃ta non ẽẽ uitam. uł in conspectu iu¬
deoꝵ non ei credencium nõ pependisse.
Cum autẽ hoc ille nou dix̾it. nec hodie
quisqm̃ eoꝵ audeat dr̃e nicħ est curmo¬
remur hñc quo de xp̃o dño ⁊ saluato¬
re nr̃o ihn xp̃o famułi enis amplecti
ꝓpħiam. At .ni. int̾ cet̾a maledca. ⁊ hoc

Expanded text:
 Moysi similis non est, et tamen ex omni parte conuictus est, quid opus est in hoc testimonio laborare? aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret prophetiam, sic etiam ut hanc refellat, dicat Christum non esse uitam uel in conspectu Iudaeorum non ei credentium non pependisse. cum autem hoc ille non dixerit nec hodie quisquam eorum audeat dicere, nihil est, cur moremur hanc quoque de domino et saluatore nostro Iesu Christo famuli eius amplecti prophetiam. at enim inter cetera m
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ego ⁊ qui metum aliqnͣto artẽciꝰ
cogitant enũgłicam illam dñamq
scripsit. ut ⁊ aliqua que ad xp̃m nõ
ꝑtin̾ent scripsisse crederetur. S ait¬
sułemus ⁊ cecera in ilło sc̃one male

Expanded text:
Sed ego, et qui mecum aliquanto attentius cogitant evangelicam illam Dominicascripsit, » ut alia quae ad Christum non pertinent scripsisse crederetur, sed aitsuleremus, etiam caetera in ista lectione male
Abbreviated transcription (Latin):
gentili. quib u̾b̾ oñdisti te int̾rmcũ qͦ
michi nunc res est. qr te ad credend̾ ꝓ¬
fessio tua fecit obnoxium. satis ẽẽ con
cuius ⁊ tam preclaram sc̃amq aue¬
toritatem labefrare non audes. qr et¬
cum id ex obliquo audes difficultatis
tue pressus angustiis ⁊ cernens qnͣta
ruma te obruat cum tibi d̾r ullamse
scripturam. cui tu de fr̃is ⁊ dc̃is xp̃i fla¬
sc̃e lateq uotissimo credend̾ ẽẽ ũ puta ᷤᷤ
tanda remaneat. rursus q te sc̃iumnt
collig̾e conaris. ⁊ dicis ꝙ istis eunͣgłli
ũbis iam te ad credd̾ ꝓfessio tua fen
tua fecit obuoxium. Cum iudeo u̾o
uł gentili sim ncc̃e fu̾it disputare. iã
sup̃ oñdi quib modis ꝓ meis ꝑuullis
iirib me ag̾e oꝑt̾e existimem. nec
lauta ⁊ lepida antiteta quib luteũ
si̾nonem quasi colorare ac ping̾e uo¬
luisti ullo modo ab hac fidei u̾itate de

Expanded text:
gentili. quibus uerbis ostendisti te interim, cum quo gentili. quibus uerbis ostendisti te interim, cum quo mihi nunc res est, quia te ad credendum professio tua fecit obnoxium, satis esse conucuius tam praeclaram sanctamque auctoritatem labefacum id ex obliquo audes, difficultatis tuae pressus angustiis, et cernens quanta ruina te obruat cum tibi dicitur, nullam esse scripturam cui de factis et dictis Christi flasancte lateque notissimo credendum esse non putas; tanda ramaneat, rursus te saucium colligere conaris, et dicis quod istis Evangelii verbis jam te ad credendum professio tua fecit tua fecit obnoxium. cum Iudaeo uero uel gentili si mihi necesse fuerit disputare, iam supra ostendi, quibus modis pro meis paruulis uiribus me agere oportere existimem. Nec lauta et lepida antitheta, quibus luteum sermonem quasi colorare ac pingere uoluisti, ullo modo ab hac fidei ueritate de
Abbreviated transcription (Latin):
gancie ocłm cordis uł claudit ut oĩo
non iudeat. uł distorq̃t ut ꝑu̾se uideat
et aliud ꝓ alio ꝓbet aut imꝑbet. Tume
inquit doce me quid est qd̾ me forte le¬
gentem p̾t̾ierit de deo ac dño nr̃o memo¬
ratum in scriptura moysi. et hic cito sꝑn¬
deaui. totum te p̾tiit. qr totum ille de xͦ
scripsit. S quia totum discute̾. et ꝑtͣcta¬
re non possumus. hoc tibi misto oꝑẽ sipot̾o
dño adiuuante seruabo qd̾ suꝑius dixi
ut ea ip̃a que ad rep̾hendend̾ oligis oñdã
de xp̃o eẽ conscripta. Qñ ⁊̃ petis ne dixe
teor si adu̾sus uos qui quoquo modo
noĩe xpĩano głiamini satis esse ydone¬
um ac p̾ualidum. tu quo ⁊ si diu t̾gi¬
u̾satus. tñ coactus est confit̾i ditẽs. No¬
lo .n. nũc ad me respicias q̃m ad cecre¬
dend̾ ꝓfessio mea fecit obuoxium. Ut
non possim non credere ei q̃m sequor
S puta nos cum iudeo tractare. puta cũ

Expanded text:
gantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino gantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino non videat; vel distorquet, ut perverse videat, et aliud pro alio probet aut improbet. Tu me, inquit, doce, quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac Domino nostro memoratum in Scriptura Moysi. Et hic cito respondeam, Totum te praeteriit, quia totum ille de Christo scripsit. Sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero Domino adjuvante, servabo, quod superius dixi, ut ea ipsa quae ad reprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerteor; sed adversus vos, qui quoquo modo nomine Christiano gloriamini, satis esse idoneum ac praevalidum, tu quoque etsi diu tergiversatus, tamen coactus es confiteri dicens, Nolo enim nunc ad me respicias, quem ad credendum professio mea fecit obnoxium, non possim non credere ei, quem sequor; sed puta nos cum Iudaeo tractare, puta cum
Abbreviated transcription (Latin):
iudei tace̾ potuissent. qnͥ statim. ut pote ma¬
ligni ⁊ astuti q̃rerent quid nam illud eẽt
qd̃ de se a moyse scriptum putarent. Sic et
ille uanus ⁊ ꝑditus dicat fide celo uox illaso¬
uuisset. om̃s iudei qui audietant credidissẽt
Cur non gͦ consid̾atis insami sicut
fieri potuit ut ⁊ post illam celestem uo¬
cem dura iudecenifidelitas ꝑman̾et:
ita fieri potuisse. ut cum xp̃c dr̃et de se
scrip᷑se moysẽ. hoc magis maligna ti
mentes. unde conuint̾entur audire oĩo
non q̃rerent quid de illo scripserit moy
debilem ẽẽ argiuuentationem sentit.⁊
faustus. atq intencionem suam in illd̾
pocius confert. eo q se plus teneri dicit.
qr om̃em mnoyseos scripturam scrutatꝰ
nullas ibi de xp̃o ꝓph̾ias inuenit. cui cito
sendeo.qr uon intlłigit. ⁊ sicur nõ in¬
telligat quisqmͣ quesierit: s̾ndeo. qr
inimico. quia adu̾so aĩo legit. qr nõ
ideo scrutatur ut sciat. s qd nescit sei¬
re se putat. Hec p̾sumptio tumde arto¬

Expanded text:
n statim, utpote maligni et astuti, quaererent, quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret: sic et ille uanus et perditus dicat: si de caelo uox illa sonuisset, omnes Iudaei, qui audierant, credidissent ? cur ergo non consideratis, insani, sicut fieri potuit, ut et post illam caelestem uocem dura Iudaeorum infidelitas permaneret, ita fieri potuisse, ut cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, mentes unde convincerentur audire, omnino non quaererent quid de illo scripserit Moysdebilem esse argumentationem sentit et Faustus; atque intentionem suam in illud potius confert, eoque se plus teneri dicit, quia omnem Moyseos scripturam scrutatus nullas ibi de Christo prophetias invenit. Cui cito respondeo, quia non intelligit: et si cur non intelligat quisquam quaesierit; respondebo, quia inimico, quia adverso animo legit; quia non ideo scrutatur ut sciat, sed quod nescit, scire se putat. Haec praesumptio tumidae arro
Abbreviated transcription (Latin):
qr int̾cer̾a maledc̃a poĩtum est. ut ne
ip̃a cet̾a rectum hant intlłtm nisi ad
xpĩ głiam qua gen̾i hũano consu¬
litur ꝓpħata referantur. Quͣto mag̾
ħ qd̾ ⁊ si tał fuiss moyses. ut aliud
corde intuens id ore funde̾t. facilius
eum drẽm ꝓph̾asse nescientem. qm̃
cum audirem ppło uideoꝵ dcͣm. ui
quod ex u̾b̾ eius in tłlctum est. cũ xpͣ
ut inmicum ꝑseq̃ns ait expedire:
ut homo unus moreretur. ne tota ge¬
ꝑiret. ubi eunͣgelista sõiecit hx eum
non a se dixisse. s cum ẽẽt pontifex
ꝓph̾asse. s moyses non erat cayphas.
auate illd̾ qd̃ ppło hebreo dixit. uide
isinesciens dixiss de ulło alio dixisse
sidelissimis dispensator ꝓphetici sacͣ
qmͣuis homo pessiimis cayfas ⁊̃ nesci¬
ma cepit. unde xp̃i noñ ĩnotuit. ⁊ uñ¬

Expanded text:
itum est, ut nec ipsa cetera rectum habeant intellectum, nisi ad Christi gloriam, qua generi humano consulitur, prophetata referantur . quanto magis hoc! quod et si talis fuisset Moyses, ut aliud corde intuens id ore funderet, facilius eum dicerem prophetasse nescientem, quam, cum audirem populo Iudaeorum dictum: uidquod ex uerbis eius intellectum est, cum Christum ut inimicum persequens ait expedire. ut unus homo moreretur. ne periret tota gens. ubi euangelista subiecit hoc eum non a se dixisse, sed cum esset pontifex prophetasse. sed Moyses non erat Caiphas. quare illud, quod populo Hebraeo dixit: uidebquod, etsi nesciens dixisset. de nullo alio dixisse fidelissimus dispensator prophetici sacraquamuis homo pessimus, Caiphas etiam nescima coepit, unde Christi nomen innotuit, et un
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt qmͣ id̾e uitam suam . u filiũdĩ
pendentem. ⁊ non credẽ uite sue. male¬
dc̃a .n. cum ex ꝓpħia dñr. non sunt
de malo uoto inp̃cantis. s in ꝓphico
sp̃u denũciantis. Nam illa qu e de
malo uoto sunt ꝓhibentur. cũ dr̃.
Bñdicite ⁊ nolite maledrẽ. ħ .n. sepe

Expanded text:
 uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto sunt, prohibentur, cum dicitur: benedicite et nolite male dicere
Abbreviated transcription (Latin):
gura illum mortuũ ih̾m qui intro¬
duxit int̾ram monenciũ. ⁊ aguoscat
in u̾itate uinum iħm quo duce iueret
in t̾ram uiuencium. tał .n. iam non a
illam ꝓmissionis t̾ram mitis effẽs audiet
etiam ip̃m cuius nom̃ ille h̾ebit u̾iis
introducentẽ ⁊ dũtem. Pi mites qm̃¬
ĩ łeditate possidebunt t̾rami. hic iam
ĩ ille gentił. sinõ nimis lapideũ cor
hĩct. aut si ex illis eẽt lapidid de qͥb
suscitat deus filios abrahm. nonue mi¬
taretur in libris antiquis eiusdem gen¬
us. ex qua natus ꝑhib̾etur iħ̾c tam eui¬
dentem de ilło conserꝑtam cẽ. ꝓphiam.
ut ⁊̃ nomen eius exp̾m̾etur simiulqr iͥ

Expanded text:
gura illum mortuum Iesum, qui introgura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum Iesum, quo duce intret in terram uiuentium. talis enim iam non acillam promissionis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, qeditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris antiquis eiusdem gentis, ex qua natus perhiberetur Iesus, tam euidentem de illo conscriptam esse prophetiam, ut etiam nomen eius exprimeretur. simulque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
intlłr loqui ubi ꝓmittit euud̾ ip̃m
moyscos successorem ꝑ q̃m ppłus in t̾¬
ram ꝓmissionis mittetur nonuĩe an¬
głi ẽum appellans. sicut ⁊̃ homĩcs aͥd
nunciantes in seriptura d̾ma solent
appellari. ⁊ ita dicit. Ecde ego dñs iti¬
to angłm meum añ faciem tuã. ut
seru te in uia. ut inducat te int̾rani
qm̃i ꝑaui tibi. actende tibi ⁊ obaudieũ
nomen .ii. meum est in co. Quid est
ħ ꝑscrutetur scripturas illas nõ iant
de aliquo angło deus dix̾it. nom̃ me¬
umi est in illo nsi de lec qͣm introduc¬
torem in ꝓmissionis t̾ram pollicetut.
De inde q̃rat in homñb quis moysi suc¬
cessor introduxit ppłm. ⁊ inuenies iħrr
non hoc ab micio uite sus. s noĩe nu¬
tato appellatum. Qui gͦ dixit nom̃
signius qũ quid̾ res ꝑducta est us ad
nomĩis exp̾ssionem. suꝑest ut indeus
ile sinult ⁊ in abscondito iudeus eẽ nõ¬
sra s sp̃ũ. siuult reputari uerus iscłita
inquo dolus non est recordetur in fi¬

Expanded text:
 ubi promittit eundem ipsum Moyseos . successorem, per quem populus in terram promissionis mitteretur, nomine angeli eum appellans — sicut etiam homines aliquid nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut inducat te in terram quam iuraui tibi. adtende tibi et obaudi eum. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetur scripturas illas non iam de aliquo angelo deus dixerit: nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat in hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui ergo dixit: nosignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. Superest, ut Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus esse nosed spiritu, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in fi
Abbreviated transcription (Latin):
non uis credere. ubididicisti ꝙ itacredis.
et de xp̃o scripsisse moysen ⁊ omnes qui
ante xp̃m fuerunt fures fuisse flatro¬
ues. berisse quippe ita uult intesłigi. qr
missi non sunt. Nam qui missĩ funt
tebat. S eoꝵ corda quos imserat possi¬
debat. unde nosse qr cum ilło uen̾unt.

Expanded text:
non uis credere, ubi didicisti quod ita credis,non uis credere, ubi didicisti quod ita credis,et de Christo scripsisse Moysen et omnes, qui ante Christum uenerunt, fures fuisse et latrones. uenisse quippe ita uult intellegi, quia missi non sunt; nam qui missi sunt, tebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
simłatorem. uolo mͥ oñdas. uñ auctorẽ
u̾itatis didic̾is xp̃m. si eis qui de lłło seͥ¬
serunt quoꝵ auctis recenti memoria
cõmendata atq firmata inpost̾os ema¬
uocauit. Quid de illo sentire quid cre¬
dere possimmis. nisi ꝙ scriptura testat᷑
porro. simendax est euñgłin dissemi¬
cationis nominis xp̃i in ecc̃us om̃ib i
tanto scĩtatis cusmine collocatũ que soͥ¬
tura ꝓferi potest cui de xp̃o fides adiben¬
dasit quid potĩs ꝓferre scriptũ. ꝙ nĩ
ille qui hoc non uult crede̾ dicat ẽẽ cõ¬
fictum sitanta euĩgłu noticia uẽñ
in dubiũ. Seinde sõungis ip̃m te
audisse dñtem. fures fuisse ⁊ latroue
om̃s qui uen̾unt añ se. uñ illum audĩ¬
ita credis ex eñugłio. ut tamqm̃ eye
re dñi auoisse te dicas. alius fm eisse
contendat atq hoc dixisse ip̃m neget.
Quo ibis quid facies: Nonne emͣ̃gł¬
cam auctoritatem qnͣtis potĩis innb
y̾dicabis: miser ille scriptum est. qd̾

Expanded text:
simulatorem ? uolo mihi ostendas. unde auctorem ueritatis didiceris Christum, si eis, qui de illo scripserunt, quorum auctoritas recenti memoria commendata atque firmata in posteros emauocauit. quid de illo sentire, quid credere possumus. nisi quod scriptura testatur ? porro si mendax est euangelium dissemicationis nominis Christi in ecclesiis omnibus in tanto sanctitatis culmine conlocatum, quae scriptura proferri potest, cui de Christo fides habenda sit? quid poteris proferre scriptum, quod non ille, qui hoc non uult credere, dicat esse confictum. si tanta euangelii notitia uenit in dubium? Deinde subiungis ipsum te audisse dicentem fures fuisse et latrones omnes, qui uenerunt ante se. unde illum audisita credis ex euangelio, ut tamquam ex ore domini audisse te dicas. alius falsum esse contendat atque hoc dixisse Christum neget. quo ibis? quid facies? nonne euangelicam auctoritatem quantis potueris uiribus praedicabis? miser, illic scriptum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
regendi atq ducendi moysi defũcto suc¬
cessĩt. qui cum me uelud imꝑiũ ti¬
serit. Tal̾.n. ⁊ a fausto describitur nõ
desiuam hoĩem adhuc ĩ compellare. ⁊
a securo risu ad curam ondi reuocate
qͣrendo atqr flagitando cur cid̾ p̃i fu¬
est ut non ip̃e introduce̾t ppłm in
t̾ram ꝓmissionis ne uideliez lex ꝑmar
sen non ad saluand̃. s ad comiiñcen
pccorem data in regnũ celoꝵ inta¬

Expanded text:
regendi atque ducendi Moysi defuncto sucregendi atque ducendi Moysi defuncto successerit. Qui cum me velut imperitum riserit talis enim et a Fausto describitur, non desinam hominem adhuc etiam compellare, et a securo risu ad curam respondendi revocare, quaerendo atque flagitando, cur eidem ipsi fue improbatus est, ut non ipse introduceret populum in terram promissionis; ne videlicet Lex per Moysen non ad salvandum, sed ad convincendum peccatorem data, in regnum coelorum intr
Abbreviated transcription (Latin):
oñdis: aliis .n. causis. ⁊ nos sile̾m oñdem᷑.
an quia ꝓph̾a dc̃s est. qr ⁊ hpmo ẽẽ dig¬
natus est. ⁊ tam multa futura p̾dixit.
nisi forte aliud est ꝓpħa am̃i homo ult̃
hũas comiecturas futura pͥmnicians. unde
⁊ ip̃e de seip̃o ait. non est ꝓpħa sñ honore.
nͥ inpr̃ia sua. S de te iude qui te ꝯĩctũ
paulo ante confessus est es. cum drxisti
ꝙ te ad credend̾ eñugłio ꝓfessio tua fecit
obnoxium. uideus ip̃s ꝓcedat ĩmodiũ.
qui ceruicem aiugo xp̃i male lib̾am
tollit. ⁊ideo sibi ad huc fas putas dr̃e mẽ
ses. Dicat michi q̃m ꝓph̾am ꝓmisi̾t.
deus. cum ait moysi. suscitabo illis ꝓꝑ¬
milem tibi. coulti .n. ꝓpłe postea fuex̃t¬
s utiq unũ q̃ndam intlłigi uoluit.
hic ei credo facillime. occurret successor
ille moysi qui ppłu ex egypto lib̾atum
in t̾ram ꝓmissionis iuduxit q̃m cogitãs
me adhuc fortasse ridebit q̃rentem de
cum legam quis in eodꝰ mun̾e ppłi illiꝰ

Expanded text:
is? aliis enim causis et nos similem ostendimus. an quia propheta dictus est, qui et homo esse dignatus est, et tam multa futura praedixit ? nisi forte aliud est propheta quam homo ultra humanas coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in patria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tollit et ideo sibi adhuc fas putat dicere: mses. Dicat mihi. quem prophetam promiserit deus, cum ait Moysi: suscitabo illis milem tibi. multi enim psed utique unum quemdam intelligi voluit. Hic ei, credo, facillime occurret successor ille Moysi, qui populum ex Aegypto liberatum, in terram promissionis induxit. Quem cogitans, me adhuc fortasse ridebit quaerentem de ilem tibi; cum legam quis in eodem munere populi illius
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ip̃om petram petrus ꝑ prudẽ¬
ciam carnis ꝑcuti exhorruit. cum dño
passionem suam p̾mincianti ait. absit.
dñe ne fiet istud. ꝓpicius tibi esto. n .ii.
peꝑcit huic pcc̃o dñs cum ei retłit. Re¬
di tetro satħauas. scandalum michi es.
Non .ii. sapis que deisunt. s que sunt
lõmi. At ubimortua est ista carnalis
diffĩdencia nisi in xͥ głificatione tamꝙͣ
in montis altitudine. Nam utiq ui¬
uebat cumi cum timide negar. ⁊ utiq
lib̾e p̃dicar. hec iuebat in sauło cũ scan¬
dalum crucis decestans uastabat x̾anam
fidem. ⁊ ubinis in ilło moute ppetua e¬
rat. cum iam ꝑaulus drẽt. uino aͥ iara
non ego. uiuit u̾o inme xp̃c. Qͥd hes gͥ

Expanded text:
nonne ipsam petram Petrus per prudennonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passionem suam praenuntianti ait: absit, domine. non fiet istud; propitius tibi esto? neque enim pepercit huic peccato dominus, cum ei retulerit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam Paulus diceret: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus?
Abbreviated transcription (Latin):
quetu rep̾hendenda deleg̾is. faciam sit̃
umoꝵ in scripturis sc̃is mist̾ioꝵ. ut
idem homo alias aliam atq aliam ꝓ
re aliqua significanda ꝑm gerat. tunc
gͦ moyses petram u̾ga ꝑcuciens de dei
u̾tute dubitauit: itaille ppłus qui sb̾
lege ꝑ moysen data tenebatur xp̃o lig¬
no crucis affigens eum uͥtutem dei ẽẽ
non credidit. s sicut ꝑcussapetra ma¬
nauit aqua sçient sicientib: sic pla¬
ga dñice passionis effecta est uita cre
carnis moysi in monte imꝑat fĩ. sic̃
Ita ip̃e dñs. non pot̃ ciuitas abscondi
suꝑ montẽ poĩta. se .s. montẽ. fideles¬
aͥ suos in suinomĩs głia fundatos as¬
serens ciuitatem prudencia carnis
hũilitas in cruce contempnit᷑. xp̃e .ii.
crucifixꝰ iudeis scandalũ est. gentib aͥ
stulticia. et prudencia carnis morit᷑.
excelsus agnostit. ip̃is .n. uotatis in¬
ut carne mortua inuos sp̃u recipet᷑
quo faustus non ascendat. ut caruales
calump mas monte mortua loq̃retur.

Expanded text:
quae tu reprehendenda delegeris, faciam, sicut uinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credcarnis Moysi in monte imperat fieri. sita ipse dominus: non potest ciuitas abscondi super montem autem suos in sui nominis gloria fundatos, asserens civitatem. Prudentia enim carnis humilitas in cruce contemnitur. Christus crucifixus Judaeis scandalum est, gentibus autem stultitia. Et prudentia carnis moritur,ristus excelsus agnoscitur. Ipsis enim vocatis Juut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus non ascenderat, ut carnales calumnias mente mortua loqueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanguis regnum dei non possidebunt. De
quib ub̾ soletis calumpmari fidei nr̃e qua
credimus hus corꝑis futuram resirrectio¬
nem que in ip̃o dño iam p̃cessit. dissiłantes
que secuntur. in quib aꝑte apsus. quid di¬
cat exponit. uoleus .ii. oñd̾e quid eo loco dix¬
erit carnem continuo sb̃iectt. neq corrup¬
tio incorruptiõm possidebit. ħ .ii. corpus ꝙ
pp̃ mortalitatem caro ꝓprie noĩatur nuita¬
ri dicit in resurrectione. u iam non sit cor¬
ruptile atq mortale ꝙ ne putetur nr̃a
suspicione dici ip̃a eius que secunt᷑ u̾ba
uob̾. dm̃s quid̾ resurgenius. non tñ om̃s
ĩmutabim᷑. In athomo. in ictu ocłi ĩ no¬
uissima tuba. Canz .n. tuba. ⁊ mortui
resurgent incorrupti. et nos m̃nuitabi¬
tionem. et mortale ħ in du̾e ñortalita¬
tem. ut gͦ induatur ĩmortalitate: exuit᷑
mortalitate. ħ est cͥcumcisionis inist̾ium.
que octauo die fi̾̃iussa est .i. dñico die pꝰ¬

Expanded text:
et sanguis regnum dei non possidebunt. de et sanguis regnum dei non possidebunt. de quibus uerbis soletis calumniari fidei nostrae, qua credimus huius corporis futuram resurrectionem, quae in ipso deo iam praecessit, dissimulantes ea, quae sequuntur; in quibus aperte apostolus quid dicat exponit. uolens enim ostendere, quid eo loco dixerit carnem, continuo subiecit: neque corruptio incorruptionem possidebit. hoc enim corpus, quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile atque mortale. quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa eius quae sequuntur uerba uobis: omnes quidem resurgemus. non tamen omnes inmutabimur in atomo. in ictu oculi. in nouissima tuba. canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti et nos commutabitionem et mortale hoc induere inmortalitatem. ut ergo induatur inmortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, et octauo die