comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis ⁊eminentiã hearitatis agendũ est.
Quamobrem si euangłicis uerbis in no¬
mine patris ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ marcionba¬
ptismũ consecrabat: integrũ erat sa¬
cram̃tum. quamuis eiꝰ fides sub eisd̃¬
sacͣm̃tis u̾bis aliud opinantis quam
catholica uĩtas docoe ñ ẽẽt integra s
fabulosis falsitatib inquinata. Nam
ualentimis. aut arrius. aut eunomiꝰ.
s ipsi carnales paruuli eccłiȩ quibus
dicebat apłs. non potui uobis loqui
quasi spiritalib s quasi carnalibus.
si possent diligñt̾ singłi int̾rogari tot
diu̾sitate opinionũ fortassis quot hoĩes
numerant᷑: animalis enĩ hõ ñ ꝑcipit
quȩ sunt sp̃s dĩ. nũquid tam̃ idõ non
integrum sac̾m̃tum accipiũt. aut
nunqͥd idõ siꝓfecerint ⁊ opinionũ car-¬
nalium uanitatem enĩdaui̾nt. denu¬
o quod acceꝑant repetendũ est: Accip̃
quisq scđm fidem suã. s quantũ capit
gubernante illa miscđia dĩ de qua

Expanded text:
cis et eminentiam caritatis agendum est. cis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum sacramentum accipiunt aut numquid ideo., si profecerint et opinionum carnalium uanitatem emendauerint, denuo quod acceperant repetendum est? accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia dei, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
quid ue crede doceatur. manifestumq
fiat in ea falsitate fidei baptizatũ fuis¬
se. nũquid denuo baptizandus est:
Quid ita : Quia illa scĩtas sacram̃ti
u̾bis euangłicis consecrata suꝑ eum
uuitatͣ ꝑmanebat. sic̃ eam tͣclitam acce¬
ꝑat. quamius ipse incarnalis m̃tis
uanitate constitutꝰ aliud cũ baptiza¬
retur credet quã crede debuisset.
Quaꝑpt̾ manifestum ẽ fieri posse ut
fide non integͣ integrum in quoqͣm
maneat baptismi sacram̃tum. Etidõ
illa quȩ diu̾soꝵs hereticoꝵ uarietate¬
dicunt᷑: ad istam questionem ñ ꝑtinẽt.
Illud enĩ quoq corrigendũ ẽ: quod ille
ꝑquẽ corrigitur prauũ eẽ ꝑspererit.
Illud sanandũ ẽ: qd egrotat. Illud dan¬
dum ẽ qd ñhabetur: ⁊ maxime hea¬
ritas pacis. sine qua cetã ꝓdeẽ ñ posst̃.
S tam̃ cum adsunt non quasi desint
tradenda sunt: s ut fructuose ⁊ non
ꝑniciose habeant᷑. ꝑ ipsum uincłm pa¬

Expanded text:
quidue credere doceatur manifestumque quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandus est? quid ita? quia illa sanctitas sacramenti uerbis euangelicis consecrata super eum integra permanebat, sicut eam traditam acceperat, quamuis ipse in carnalis mentis uanitate constitutus aliud cum baptizaretur crederet quam credere debuisset quapropter manifestum est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietatedicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pa
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ isti si ꝓfecerint usq adspiritalẽ hom̃is
intĩoris ȩtatem.⁊ intelligentiȩ sinceri¬
tate cognoui̾nt quã longe alit̾ ꝑfalla¬
ciam suoꝵ fantasmatũ de dõ credidint
quam ui̾tas postulabat. it̾um baptizan¬
disunt: Sic ętiam fieri potest ut inali¬
cuiꝰ heretici librum catholicꝰ cathecu¬
nunꝰ incidat. ⁊ auĩtate nesciens discer¬
ne̾ errorem. credat aliquid contͣ catholi¬
cam fidem: cui tam̃ ertori u̾ba simboli
ñ repugnãt. sub eisdem quippe uerbis
innumerabiles hereticoꝵ errores erorti
sũt. Putans gͦ iste catholici alicꝰ magni
atq docti eẽ illum librũ. si talia credens
incatholica baptizetur.⁊ postĩore dili¬
gentia cognoscat quẽ ad modũ credere
debeat. atq arrepta fide catholica illd̾
ex animo respuat. nunqͥd si hoc confessꝰ
fuerit denuo baptizandus ẽ: Aut si
antequã discat ⁊ confiteatur. Hoc sen¬
tue inueniatur. ⁊ quid abicere debeat.

Expanded text:
ergo isti, si profecerint usque ad spiritalem hominis ergo isti, si profecerint usque ad spiritalem hominis interioris aetatem et intellegentiae sinceritate cognouerint, quam longe aliter per fallaciam suorum phantasmatum de deo crediderint quam ueritas postulabat, iterum baptizandi sunt? sic etiam fieri potest, ut in alicuius haeretici librum catechumenus catholicus incidat et a ueritate nesciens discernere errorem credat aliquid contra catholicam fidem, cui tamen errori uerba symboli non repugnant; sub eisdem quippe uerbis innumerabiles haereticorum errores exorti sunt. putans ergo iste catholici alicuius magni adque docti esse illum librum, si talia credens in catholica baptizetur et posteriore diligentia cognoscat, quemadmodum credere debeat, adque arrepta fide catholica illud ex animo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
credat tantũ longe alit̾ quã ds̃ ẽ quatũ
auitate uanitas differt: Uerissimam
quippe sententiã dic̃ apłs: plenus lumine
uĩtatis. Animalis inquit homo: non
ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dĩ. Et tam̃ de his hoc
dicebat: quos iam fuisse baptizatos ipse
manifestat. ẜis enĩ dic̃. Nunqͥd paulus
crucifreus ẽ ꝓuobis. aut in nomine pa¬
uli baptizati estis: Habebant ergo isti
baptismi sacram̃tũ: ⁊ tam̃ carnalit᷑ sa¬
piendo quid potãnt de dõ credẽ nͥ scd̾m
sensum carnis suȩ ubi animalis homo
ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dĩ: Talibus dic̃.
Non potui uobis loqui quasi sp̃alibus.
s quasi carnalib: quasi paruulis ĩ tp̃õ
lac ub̃ potum dedi non escam. Nõdũ
enĩ pota̾tis: s nec adhuc quidẽ potestis.
adhuc enĩ estis carnales. Tales etiam cir¬
cũferunt᷑ omi uento doctrinȩ: de quib
dicit. ut ultͣ ñ simus paruuli lactati.
⁊ cucunlati omĩ uento doctrinȩ Hunqͥd

Expanded text:
credat tantum longe aliter quam deus est, quantum credat tantum longe aliter quam deus est, quantum a ueritate uanitas differt? uerissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei? talibus dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi calac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae. numquid
Abbreviated transcription (Latin):
dat & quali fide imbutus sit ille qui ac¬
cipit sacram̃tum. Int̾est quidem plu¬
rimũ ad salutis uiam: s ad sacram̃ti
questionem nichil intest. Fieri enĩ po¬
test ut homo integrũ habeat sacͣm̃tũ
⁊ ꝓuersam fidem: sicut fieri potest ut
integra teneat u̾ba simboli. ⁊ tam̃ ñ recte
credat. siue de ipsa trinitate. siue de
resurrectione. uł aliquid aliud. Neq
enĩ parua res est inipsa intus catholi¬
ca tenere integram fidem ita ut oñno
non de aliqua creatura. s de ip̃so deo
nichil alit̾ credat quã uĩtas haboe. Nũ¬
quid nam ergo si in ipsa catholica bap¬
tizatus pꝰea legendo. audiendo. ⁊ pacifice
differendo ipso dño reuelante cognouĩt.
alit̾ se antea credidisse quã debuit. de¬
nuo baptizandus est: Quis aut̃ carnalis
z animalis homo ñ ꝑfantasmata sui cor¬
dis euagetur. ⁊ constituat sibi dñi qͣlis
ei ꝓsuo carnali sensu placuerit. atq ita

Expanded text:
dat et quali fide imbutus sit ille qui acdat et quali fide imbutus sit ille qui accipit sacramentum. interest quidem plurimum ad salutis uiam, sed ad sacramenti quaestionem nihil interest. fieri enim potest ut homo integrum habeat sacramentum et peruersam fidem, sicut fieri potest ut integra teneat uerba symboli et tamen non recte credat siue de ipsa trinitate siue de resurrectione uel aliquid aliud. neque enim parua res est in ipsa intus catholica tenere integram fidem, ita ut omnino non de aliqua creatura, sed de ipso deo nihil aliter credat quam ueritas habet. numquidnam ergo, si in ipsa catholica baptizatus postea legendo audiendo et pacifice disserendo ipso domino reuelante cognouerit aliter se antea credidisse quam debuit, denuo baptizandus est? quis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita
Abbreviated transcription (Latin):
reticos uł scismaticos idem sit baptis¬
mus xxp̃i. non tam̃ ibi oꝑatur re¬
missionẽ peccatoꝵ ꝓpt̾ eandem dis¬
cordiȩ feditatem. ⁊ dissensionis ini¬
quitatem. tũc incipit ualere idẽ
baptismus ad dimittenda peccata:
cum ad ȩccłie pacem uenerint. ut
uere dimissa non retineant᷑. Neq
ut ille baptismus quasi alienus.
uł alius imꝓbetur aut alter tra¬
datur: s ut idem ipse qui ꝓpten
discordiam foris oꝑ abatur mortem.
ꝓpt̃ pacem intus oꝑetur salutem.
Idem quippe hodor erat: de quo dic̃
loco. Et tam̃ ⁊ in his qui salui fuit
inquit. ⁊ in his qui ꝑeunt. Aliis
quidem odor uitȩ inuitam: alii
aut̃ hodor mortis in mortẽ. Quod
⁊ si de alia re dixit: ad hoc ego po¬
sui ut intelligatur aliquod bonũ
non solum uitam posse oꝑari bene
utentib. s etiam mortem male uten¬
tibꝰ. Nec interest cum de sacram̃ti in¬
tegritate & scĩtate tractatur: quid cre¬

Expanded text:
reticos uel schismaticos idem sit baptisreticos uel schismaticos idem sit baptismus Christi, non tamen ibi operatur remissionem peccatorum propter eandem discordiae foeditatem et dissensionis iniquitatem, tunc incipit ualere idem baptismus ad dimittenda peccata, cum ad ecclesiae pacem uenerint, ut uere dimissa non retineantur neque ut ille baptismus quasi alienus aut alius inprobetur, ut alter tradatur, sed ut idem ipse, qui propter discordiam foris operabatur mortem, propter pacem intus operetur salutem. idem quippe odor erat de quo dicit loco, et tamen: et in his qui salui fiunt, inquit, et in his qui pereunt aliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. quod etsi de alia re dixit, ad hoc ego posui, ut intellegatur aliquod bonum non solum uitam posse operari bene utentibus, sed etiam mortem male utentibus. Nec interest, cum de sacramenti integritate et sanctitate tractatur, quid cre
Abbreviated transcription (Latin):
pino institutam: Cur enĩ uibaianꝰ
de nouitate turbaretur. ut eum
ꝑ auctoritatem agrippini sanari
oporterce. si ab agrippino usq ad cy¬
prianũ hoc tenebat ȩccłia. cur deniq
tot eius collegȩ in concilio dixerum
rationẽ ⁊ ueritatem consuetudini
p̃ponendam. ac non potius dixerunt
eos quid aliud facẽ uellent ⁊ contra
uĩtatem. ⁊ contͣ consuetudinẽ facere
De remissione aut̃ peccatoꝵ utrum
ꝑbaptismũ apud hereticos fiat: qͥd
michi uidetur iam in alio uolumi¬
ne scripsi. s ȩtiã hic breuit̾ cõmemo¬
ro. Si fit inquit remissio debitorum
ꝑ baptismi scĩtatem: rursus debita
redeunt ꝑ heresis aut scismatis obs¬
nationem. Et idõ necessarium halat
huiꝰ modi homines uenire ad catho¬
licam pacem ut heretici ⁊ scismati¬
ci eẽ iam desmant. ⁊ eoꝵ quȩ in illos
redierant peccatoꝵ purgacionem in
unitatis uinculo hearitate oꝑante
mẽantur. Si aut̃ quamuis apud he¬

Expanded text:
pino institutam? cur enim Iubaianus pino institutam? cur enim Iubaianus de nouitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret, si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique tot eius collegae in concilio dixerunt rationem et ueritatem consuetudini praeponendam ac non potius dixerunt eos, qui aliud facere uellent, et contra ueritatem et contra consuetudinem facere? De remissione autem peccatorum, utrum per baptismum aput haereticos fiat, quid mihi uideretur iam in alio uolumine scripsi; sed etiam hic breuiter commemoro. si fit illic remissio debitorum per baptismi sanctitatem, rursus debita redeunt per haeresis aut schismatis obstinationem, et ideo necessarium habent huiusmodi homines uenire ad catholicam pacem, ut haeretici et schismatici esse iam desinant et eorum quae in illos redierant peccatorum purgationem in unitatis uinculo caritate operante mereantur. si autem, quamuis aput hae
Abbreviated transcription (Latin):
uam aut repentinam remstatuisse
beatus &prianus ostendit: q sub a¬
grippino fieri iam ceꝑat. Anni sunt
inquit multi: ⁊ longa etas ex quo sub
agrͣpino bonȩ memorie uiro conue¬
nientes epĩ plurum hoc statuerũt.
Proinde ab ipso agrippino res noua
facta ẽ. Quo modo aut̃ dicat atq ex¬
inde in hodiernum tot milia ħeticoꝵ
inꝓiuntiis nrĩs ad ęccłiam conu̾si nõ
asꝑnati sũt neq cunctati. unmo tra¬
cionabilit̾ ⁊ libent̾ amplexi sint: ut
lauacri uitalis ⁊ salutaris baptismi
grãm consequerent᷑ non uideo: insi
forte hoc dicat ex inde inhodiernũ.
quia nulla de illis ex quo in eccłia
ꝑ agrippini concilium baptirati sũt.
questio alicuiꝰ ex cõmunicatioĩs exor¬
ta ẽ. Ceterum siꝑmanebat ab agrip¬
pino usq ad cyprianũ consuetudo
baptizandi ab hereticis uenientes:
ut quid facta sunt a cypriano de
hac re concilia. ut quid eidem u¬
baiano dicit non se rem nouam
facere aut repentinam s ab agrip¬

Expanded text:
uam aut repentinam rem statuisse uam aut repentinam rem statuisse beatus Cyprianus ostendit, quia sub Agrippino fieri iam coeperat. anni sunt, inquit, multi et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae memoriae uiro conuenientes episcopi plurimi hoc statuerunt. proinde ab ipso Agrippino res noua facta est. quomodo autem dicat: adque exinde in hodiernum tot milia haereticorum in prouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sunt neque cunctati. immo et rationabiliter et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia nulla de illis, ex quo in ecclesia per Agrippini concilium baptizati sunt, quaestio alicuius excommunicationis exorta est. ceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haereticis uenientes, ut quid facta sunt a Cypriano de hac re concilia? ut quid eidem Iubaiano dicit non se rem nouam facere aut repentinam, sed ab Agrip
Abbreviated transcription (Latin):
heretici rebaptizare non debeant: ali¬
ud cur catholici. Heretici enim nec
si incatholica faciendum ẽẽt facere
deb̾ent. quia hoc incatholicis non ẽẽ
dicũt quod ipsi cum ibi eẽnt acceꝑũt:
⁊ cũ discecłent abstulerũt. Catholica
uero ꝓptẽa iterare non debet bap
tismum qui apud hereticos datus
ẽ: ne uidicare uideatur ipsoꝵ ẽẽ
undo ñ possent. Hoc enim etiam
ipse cyprianus cũ cetis statuit: ut
si ab heresib redirent ad eccłiam
quicũq in ea fuerant baptizati non
iam ꝑ baptisinum s ꝑpenitentiam reci¬
ꝑentur. Unde constat eos non posse
annitẽ recedentes: quod non recipiũt
remeantes. Non aut̃ sicut heresis ipsoꝵ
ẽ. sic̾ error ipsoꝵ ẽ. sic̃ sacrilegium dis¬
sensionis ipsoꝵ est.: sic ętiam baptismꝰ
qui xp̃i ẽ dici debet ipsoꝵ. Itaq cũ illa
ipsoꝵ mala quando redeunt corrigun¬
tur: in eo quod ipsoꝵ nõ ẽ. ille agnos¬
cendus ẽ cuiꝰ est. Ideo aut̃ nonse no¬

Expanded text:
haeretici rebaptizare non debeant, alihaeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, quia hoc in catholicis non esse dicunt, quod ipsi cum ibi essent acceperunt et cum discederent abstulerunt. catholica uero propterea non debet iterare baptismum qui aput haereticos datus est, ne iudicare uideatur ipsorum essundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad ecclesiam quicumque in ea fuerant baptizati, non iam per baptismum sed per paenitentiam reciperentur. unde constat eos non posse amittere recedentes quod non recipiunt remeantes. non autem, sicut haeresis ipsorum est, sicut error ipsorum est, sicut sacrilegium dissensionis ipsorum est, sic etiam baptismus qui Christi est dici debet ipsorum. itaque cum illa ipsorum mala quando redeunt corriguntur, in eo quod ipsorum non est ille agnoscendus est cuius est. Ideo autem non se no
Abbreviated transcription (Latin):
euangłicis consecratus ⁊ ꝑadulteros
⁊ inadultis sc̃s est: quamius illi sint
impudici ⁊ inmũdi. quia ipsa euis
scitas pollui ñ potest. ⁊ sacram̃to suo
diuina iurtꝰ adsistit. siue ad bene
utentium salutem. siue ad ꝑnitiem
male utentium. An uͦ solis uel etiã
lucernȩ lux cũ ꝑcenosa diffunditur.
nichil inde sordidum contrahit. et
baptismus xp̃i potest cuiꝰquã scełib
inquinari : Si enim ad ipsas res ui-¬
sibiles quib sacram̃ta tractantur
animũ conferamꝰ. quis nesciat eas
ẽẽ corruptibiles: Siaut̃ ad id quod ꝑ
illas agitur quis non uideat ñ posse
corrumpi. ꝗuis homines ꝑ quos agit᷑
ꝓsius morib uel p̃mia ꝑcipiant. uł
penas luant: Recte aut̃ non mouit
exprianum quod scripsit iubaianꝰ
nouacianensis rebaptizare eos qui
ad se ex catholica uenirent. neq enim
quicqͥd ħetici ꝑu̾se fuerint mutati:
ꝓptẽa faciendum catholicis non est
qe illi similit̾ faciunt. S aliud est cur

Expanded text:
evangelicis consecratus, et per adulteros et in adulteris sanctus est, quamvis illi sint impudici et immundi: quia ipsa ejus sanctitas pollui non potest, et sacramento suo divina virtus assistit, sive ad salutem bene utentium, sive ad perniciem male utentium. An vero solis vel etiam lucernae lux, cum per coenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, et baptismus Christi potest cujusquam sceleribus inquinari? Si enim ad ipsas res visibiles quibus Sacramenta tractantur, animum conferamus; quis nesciat eas esse corruptibiles? Si autem ad id quod per illas agitur, quis non videat non posse corrumpi, quamuis homines per quos agitur pro suis moribus uel praemia percipiant uel poenas luant? Recte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est, quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur
Abbreviated transcription (Latin):
nota: quam uera. quam forcia re¬
cognoscimus. Uere decuit cy pͥmũ
de zelo ⁊ liuore ⁊ arguere gͣuuter ⁊
monẽ. A quo tam mortifero malo cor
eius penitus alienatum tanta lea¬
ritatis habundantia comꝓbauit.
qua uigilantissime custodita cum
collegis sius non maliuole de bap¬
tismo diu̾sa sentientib. nec ipse ma¬
liuola contentione s humana tem¬
ptacione alit̾ sapiens quod illil deus
in hearitate ꝑseueranti cum uellet
postea reuelaret in cõmunionis u¬
nitate ꝑmansit aꝑte dicens. nemi¬
nem uidicantes nec auue commnu¬
monis aliquem si dulsum senserit
amouentes. Neq enim quisquam

Expanded text:
nota quam uera quam fortia renota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicens: neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si diuersum senserit amou
Abbreviated transcription (Latin):
tammulta de zelo ⁊ liuore dñs ue¬
rissima intonuit: ⁊ salubria p̃cepit.
Legamus ergo epłam cypriani de
zelo ⁊ liuore: ⁊ iudeamus quantũ
malum sit inuide melioribꝰ. Cuiꝰ
mali originem ab ipso diabolo exti¬
tisse inemorit̃ docet. Telare inquit
quod bonum uideas. ⁊ inuidẽ melio
rib: leue apud quosdam ⁊ modicũ
post cum eius mali caput atq origi¬
nem quereret: hinc diabolꝰ inquit
int̾ mnitia statun mundi ⁊ periit
primꝰ ⁊ ꝑdidit. & paulo post. quale
malũ est inquit frs̃ dilectissimi qͦ
angłs cecidit. quo circumueniri ⁊
subuerti alta illa ⁊ p̃clara sublimi¬
tas potuit. quo deceptus ẽ ipse qui
decepit. Ex inde inuidia grassatur
int̾ris. dum liuore ꝑiturus magi¬
stro ꝑditionis obsequitur. dũ dia¬
bolum qui zelat imitatur sic̃ scrip¬
tum ẽ. Inuidia aut̃ diaboli: mors
intrauit in orbem tr̃arum. Imitant᷑
aut̃ illum: qui sunt ex parte euis.
Hec uerba xpriani in epła popłis

Expanded text:
tam multa de zelo et liuore dominus uetam multa de zelo et liuore dominus ueracissima intonuit et salubria praecepit. legamus ergo epistulam Cypriani de zelo et liuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse memoriter docet. zelare, inquit, quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicumpost, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. et paulo post: quale malum est, inquit, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est, inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. imitantur ergo \'illum qui sunt ex parte eius\'. haec uerba Cypriani in epistula populis
Abbreviated transcription (Latin):
nec intus quisquam potest aliquid
habert quod diaboli ẽ. Si enim ortꝰ
ille clausus potuit habere spinas dia¬
boli. cur non extͣ ortum potuit ma¬
nare fons&ͥ: Si aut̃ non potuit unde
in his qui intus erant ętiam ipsius
apłi pauli temporib tantum malũ
inuidiȩ.⁊ mnaliuole dissensionis : Hec
enim u̾ba cypriani sunt. An forte in¬
uidia ⁊ maliuela dissensio paruum
malum ẽ : Quomodo ergo isti erãt
uunitate. quia non erant inpace:
uox enim non mea aut alicuius
hominis. s ipsius dm̃: nec ꝑ homiue ᷤᷤ
excelsis dõ: ⁊ in tra pax hominib bo¬
nȩ uoluntatis. Quod utiq nato
in t̾ris xp̃o non sonaret ore angłico:
nisi ds̃ hoc uellet in telligi eos eẽ in
unitate corporis xͥ. qui sunt inpace
bonȩ uoluntatis. Porro sicut in be¬
niuolentia bona uoluntas: sic in
maliuolantia mala uoluntas est.
Iamuͦ ipsa inuidia quȩ non potest
eẽ nsi maliuola: quantum malũ
est. non q̃ramus alios testes. Susfi¬
cit u̾b ipse &prianus. per quem

Expanded text:
nec intus quisquam potest aliquid habere quod diaboli est. Si enim hortus ille clausus potuit habere spinas diaboli, cur non et extra hortum potuit manare fons Christi? Si autem non potuit, unde in his qui intus erant etiam ipsius apostoli Pauli temporibus tantum malum invidiae, et malevolae dissensionis? Haec enim verba Cypriani sunt. An forte invidia et malevola dissensio parvum malum est? Quomodo ergo isti erant in unitate, qui non erant in pace? Vox enim non mea aut alicujus hominis, sed ipsius Domini; nec per homines, excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi Deus hoc vellet intelligi, eos esse in unitate corporis Christi qui sunt in pace bonae uoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae non potest esse nisi maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ domo magna eos fuisse significat.
s tanquã uasa ĩ contumeliam. Credo
quod non dũ foras exierant. aut si
iam exierant. quomͦ eos dicit. in ead
magna domo cũ uasis honorabilib.
nͥ forte ꝓpt̾ ipsa sacram̃ta quę seꝑatiᷤ
eciam hereticoꝵ conuenticulis non
nuitata sũt: Ad unam magnã domũ
dic̃. oñs s diu̾sis mĩtis ꝑtinẽ. alios in
honorem. alios incontumeliam. Sie
enĩ loquitur: ad thimotheũ scribens
Prophanas aut̃ u̾boꝵ nouitates: euita
Multũ enĩ ꝓficient ad impietatem.
sermo eoꝵ sic̃ cancer serpit. Ex quib
est himeneus ⁊ philetus. qui cura
uĩtatem aberrauer̃. dicentes resurrec

Expanded text:
tamen domo magna eos fuisse significat, tamen domo magna eos fuisse significat, sed tanquam vasa in contumeliam. Credo quod nondum foras exierant. Aut si jam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum vasis honorabilibus: nisi forte propter ipsa Sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conventiculis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diversis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? Sic enim loquitur ad Timotheum scribens: Profanas autem verborum novitates evita: multum enim proficient ad impietatem; et sermo eorum sicut cancer serpit: ex quibus est Hymenaeus et Philectus, qui circa veritatem aberraver
Abbreviated transcription (Latin):
uenit legem soluẽ: s implere. ꝑ leni¬
tudo enim legis hearitas. qua multũ
uiguit eyprianus. ut de baptismo
aluid sentiens ñ tam̃ deserẽt uiuta¬
tem. ⁊ eẽt in uite dñica radicatum sar¬
m̃tum fructuosum. quod etiam ferro
passionis purgaret cęlestis agricola
ut maiorem fructum darce. Hiuus
aut̃ fratnȩ hearitatis inimici siue aꝑte
foris sint siue intꝰ eẽ uideantur: pseudo
nib foras exeunt: sic̃ scriptum ẽ. Oc¬
casiones querit qui uult discecłe ab
amicis. ẜętiam si occasiones desint cũ
intus uident᷑ ab illa inuisibili harita¬
tis compage separati sũt. Unde ioħs dic̃.
Ex nobis exierunt: s ñ erant ex nobis.
Nam si fuissent exnb̾: mansissent uti
q nobiscum. Non ait quod exeũdo
aliem facti sunt: s qd alieni erant
ꝓpt̾ hoc eos exisse declarauit. Diẽ ⁊ apłs
errauerant.⁊ fidem quoꝵdam subũte¬
bant: quoꝵ sermo ut cancer serpebat.
Quos cum euitandos eẽ dicẽt: muna

Expanded text:
it non legem soluere, sed implere. pleniit non legem soluere, sed implere. plenitudo autem legis caritas, qua multum uiguit Cyprianus, ut de baptismo aliud sentiens non tamen desereret unitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae caritatis inimici, siue aperte foris sint siue intus esse uideantur, pseudocnibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent que nobiscum . Non ait quod exeundo alieni facti sunt; sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declaravit. Dicit et apoerraverant, et fidem quorumdam subvertebant, quorum sermo ut cancer serpebat, quos cum evitandos esse diceret, in una
Abbreviated transcription (Latin):
signat quȩ dix̃. ibo pꝰ amatores meoᷤᷤ
quimͥ dant panes meos.⁊ aquã meã.
uestes meas. ⁊ linteamina mea. ⁊ u¬
niu̾sa quȩ mͥ condecent: Licet qͥdem
hoc ⁊ de p̾uaricatricȩ uideoꝵ gente
intelligere: s tam̃ quos alios imitant᷑
pseudo xp̃iani. hoc enim sũt om̃s he¬
retici ⁊ scismatici nͥ ꝑseudo israelitas:
Erant enĩ ⁊ ueri israelitȩ : sicut ipse dñs
nathanaeli ꝑhibet testinonium dicens.
Ecce ue̾ israelita: in quo dolus nonẽ.
idem dñs diẽ. qui diligit me manda¬
ta mea custodit: Quid ẽ aut̃ custodire
mandata eiꝰ. nͥ indilectione ꝑsistere :
unde ȩtiam dicit. Mandatum nouum
do ub: ut uos inuicem diligatis. Q itm.
Inhoc scient omĩs quia discpłi nrei estis
siuos inuicem dilexi̾tis. Quis aut̃ dubi¬
tet nõ eis solis dictum qui tunc peiꝰ
carnem u̾ba p̃sentis audiebant. s ⁊
eis qui nũc ꝑ euangłiũ sedentis in
cęlo u̾ba cognoscũt: Ille enim non¬

Expanded text:
signat, quae dixit: Ibo post amatores mesignat, quae dixit: Ibo post amatores mequi mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et uniuersa quae mihi condecent? licet quidem hoc et de praeuaricatrice Iudaeorum gente intellegere. sed tamen quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt omnes haeretici et schismatici — nisi pseudoisrahelitas? erant enim et ueri Israhelitae, sicut ipse dominus Nathanaheli perhibet testimonium dicens: ecce uere Israhelita, iidem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audiebant, sed et eis, qui nunc per euangelium sedentis in caelo uerba cognoscunt? ille enim uen
Abbreviated transcription (Latin):
magis hereticis non cedimꝰ. si quod
habent de xͥ ęccłia nõ eẽ dicamꝰ ipsoꝵ.
Nec ꝓpt̾ sccła desertoꝵ imꝑatoris nr̃i¬
signa nolumꝰ agnosce̾: magis qe dñs
deus nr̃ ds̃ zelans ẽ. Quicquid eiꝰ ꝓpud
aliquem agnoscimꝰ. nullomͦ ei conce¬
damus: ut suum ꝓprium eẽ arbitut᷑.
Ipse certe dẽ zelans fornicanti a se fe¬
minȩ infignra p̃uaricatricis plebis
exꝓbrat: ⁊ dicit quod ea quȩ ipsius
ẽent dabat amatorib suis. ⁊ ab eis
rursus accipiebat quȩ non illoꝵ s
ipsius erant. Int̾ adulteram feminã.
⁊ adulteros amatores: dona sua tamẽ
ds̃ tanquani zelans iratus agnoscit.
Et nos ħeticoꝵ ẽẽ baptismũ dicimus
ũbis euangłicis consecratum: Cõmoti
factis eoꝵ etiam quȩ dĩ sunt eis tribu¬
ere uolumꝰ quasi ea contaminare po¬
tuer̾. aut ꝓptẽa sua face̾̃ quȩ dĩ sunt.
quia ipsi dei eẽ noluerũt. Quȩ ẽ illa
mulier adultã quam oseȩ ꝓpħa de¬

Expanded text:
magis haereticis non cedimus, si, quod magis haereticis non cedimus, si, quod habent de Christi ecclesia, non esse dicamus ipsorum nec propter scelera desertorum imperatoris signa nolimus agnoscere: magis quia Dominus Deus noster Deus zelans est , quidquid ejus apud aliquem agnoscimus, nullo modo ei concedamus ut suum proprium esse arbitretur. Ipse certe Deus zelans fornicanti a se feminae in figura praevaricatricis plebis exprobrat, et dicit quod ea quae ipsius essent, dabat amatoribus suis, et ab eis rursus accipiebat, quae non illorum, sed ipsius erant. Inter adulteram feminam et adulteros amatores, dona sua tamen Deus tanquam zelans iratus agnoscit: et nos haereticorum esse Baptismum dicimus verbis evangelicis consecratum, commoti factis eorum etiam quae Dei sunt eis tribuere volumus, quasi ea contaminare potuerint, aut propterea sua facere quae Dei sunt, quia ipsi Dei esse noluerunt? 26. Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta de
Abbreviated transcription (Latin):
b dicẽt dñs. si cui dimiseritis peccata
dimittunt᷑ illi: si cui tenueritis tene¬
binnt᷑. foris quidem noc ligari aliquid
potest nec solui: ubi non sit qui aut
ligare possit aut soluere. s soluitur
qui cũ columba feci̾t pacem ⁊ ligatur
qui cum columba non habet pacem.
siue aꝑte foris sit: siuie intus ẽẽ uidea¬
tur. Dathan uͦ ⁊ abiron qui sibi saeri¬
ficandi licentiam usurpare conati sũt.
contͣ unitatem ppłi dĩ ⁊ filii aaron qui
alienum ignem altari imposuerunt:
nouimꝰ quod impune non fec̾i̾nt.
Nec nos talia scelera diciinꝰ impunita
remanẽ. insi se tales correxerint: si pa¬
cientia dĩ adpenitentiam adducens
tempꝰ corrigendi largitur. Illi saue qͥ
ꝓptẽa dicunt non ẽẽ iterandũ baptis¬
mum. quia manus tantũmͦ imposita
ẽ eis quos philippꝰ diachonus uaptiza¬
uerat: nichil ad rem ꝑtinens dicunt.
Et absit ut cum uerum querimus:
talib argum̃tis utamur. Quappter

Expanded text:
bus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata bus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem nec ligari aliquid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari inposuerunt, nouimus quod inpune non fecerint. nec nos talia scelera dicimus inpunita remanere nisi se tales correxerint, si patientia dei ad paenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. Illi sane, qui propterea dicunt non esse iterandum baptismum, quia manus tantummodo inposita est eis quos Philippus diaconus baptizauerat, nihil ad rem pertinens dicunt, et absit ut, cum uerum quaerimus, talibus argumentis utamur. quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
accessisse fateantur. ñ rebaptiz antͣ
s incipiũt ad colunbam ꝑtine̾. ꝑ cuiꝰ
eis gemitꝰ peccata soluũtur. a euius
pace alienati tenebant᷑. sic ⁊ qui ap¬
tius foris sunt: si eadem sacram̃ta
sumpserũt. cum correpti ad eccłiȩ
ueniunt unitatẽ ñ iterato baptismo
s eadem bearitatis lege ⁊ unitatis uĩ¬
culo liberant᷑. Nam si non nͥ in eccłia
p̃positis ⁊ euangłica lege ac dnĩca or¬
dinatione fundatis licet baptizare.
nũqͥd tales erant qui fundos insidi¬
osis fraudib rapiebant. ⁊ usuris
multiplicantib fȩnus augebant:
turpilucrum. tales tam̃ ipsius cypria¬
ni temporib baptizabant. quos coepõs
fuos fuisse cum magno gemiru confite¬
tur. ⁊ cum nagna tolerantiȩ m̃cede
ꝑpetitur: remissam tam̃ peceatoꝵ nõ
dabant. quȩ ꝑ orationes scõꝵ idest
ꝑ columbȩ gemit̾ datur. quicũq bap¬
tizet si ad eius pacem illi ꝑtinent quib
datur. Non enĩ raptorib ⁊ feneratori¬

Expanded text:
ateantur, non rebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cuius eis gemitus peccata soluuntur, a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius foris sunt, si eadem sacramenta sumpserunt, cum correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, non iterato baptismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant, quae per orationes sanctorum, id est per columbae gemitus datur, quicumque baptizet, si ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratori
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ⁊ ab ȩccłiȩ pace alienatio tenet
peccata: non scđin arbitrium ho¬
minũ. s scđin arbitrium dĩ. ⁊ orati¬
ones scõꝵ spiriialiũ qui omã uidicãt
ipsi aut̃ a nemine uidicantur Pecra
enim ten&e. petra dimittit. columba
tenet. columba dimittit. unitas te
nis ẽ. uł iam spiritalib uł ad spirita¬
lia concordi obedientia ꝓficientib.
in malis aut̃ non ẽ siue̾ foris tumul¬
tuentur. siue intꝰ cum gemitu tole¬
rentur. ⁊ baptizent ⁊ baptizentur.
Sicut aut̃ isti qui itꝰ cum gemitu
tolerant quamius ad eandem colũbe

Expanded text:
ta et ab ecclesiae pace alienatio tenet ta et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a nemine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit; unitas tennis est uel iam spiritalibus uel ad spiritalia concordi oboedientia proficientibus; in malis autem non est, siue foris tumultuentur siue intus cum gemitu tolerentur et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui intus cum gemitu tolerantur, quamuis ad eandem columb
Abbreviated transcription (Latin):
tatis accedunt: Quod si ita est: cur
non gͦ ꝑ eoꝵ orationes cum quisq
ab heresi aut scismate ad pacem ca¬
tholicam uenit. eius peccata soluũt᷑
Sacram̃ti aut̃ integritas ubiq cog¬
noscitur. s ad peccatoꝵ illam irreuo¬
cabilem remissionem ertͣ unitatẽ
eccłiȩ non ualebit. nec inberesi aut
scismate constitutum scõꝵ oratioẽs
id est illius unicȩ columbȩ gemitus
potunt adiuuare. sic̃ nec intꝰ positũ
possunt. si adũsum se ipse ꝑuitam pes¬
suam teneat debita peccõꝵ non so¬
lum si ꝑ accipitrem s etiam ꝑ ipsius
columbe pium ministĩum baptize¬
tur. sicut misit me inquit pater.
⁊ ego muto uos. Hoc cũ dixisset: im¬
spirauit ⁊ ait illis. Accipite spm̃ scm:
si cuiꝰ remiseritis peccata remutent᷑.
si cuiꝰ tenueritis tenebunt᷑. Illi ergo
si ꝑsonam gerebant eccłiȩ: ⁊ sic eis
dictum ẽ hoc tanquam ipsi ȩccłiȩ
dicẽtur. Pax eccłie dimittit pecca¬

Expanded text:
tatis accedunt? quod si ita est, cur tatis accedunt? quod si ita est, cur non ergo per eorum orationes, cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur illi. ergo si personam gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ: Nam quod in typo unita¬
tis petro diis dedit potestatem ut id
solueretur int̾ris quod ille soluisset:
manfestum ẽ quod illa uintas ętiã
una columba ꝑfecta sit dicta. Nũqͥd
ergo ad eandem columbani ꝑtinẽt
om̃s auari de quib in eadem catho¬
lica gͣiuter idem eyprianꝰ ingemuit:
Nam ut opinor raptores ñ colũbę:
s accipitres dici possunt. Quomͦ ergo
baptizabant qui fundos usidiosis
fraudib rapiebant. ⁊ usuris multi¬
plicantib fenus augebant. si sola
illa columba. idẽ illa unitas quȩ nͥ
in bonis intelligi non potest. simplex
⁊ casta ⁊ ꝑfecta baptizat: An forte ꝑ
orationes scõꝵ spiritaliũ qui sunt̾
in eccłia: tanquã ꝑ columbȩ creber¬
rimũ gemitum magnũ geritur
sacram̃tum. ⁊ occulta dispensacio
nuscdiȩ dĩ ut eoꝵ ętiam peccata
soluantur. qui non ꝑ colum bam
s ꝑ accipitrem baptizantur. siad illd̃
sacram̃tum cũ pace catholicȩ uni-¬

Expanded text:
hominem? Nam quod in typo unitahominem? Nam quod in typo unitatis Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. numquid ergo ad eandem columbam pertinent omnes auari, de quibus in eadem catholica grauiter idem Cyprianus ingemuit? nam, ut opinor, raptores non columbae, sed accipitres dici possunt. quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, si sola illa columba, id est illa unitas quae nisi in bonis intellegi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? an forte per orationes sanctorum spiritalium, qui sunt in ecclesia, tamquam per columbae creberrimum gemitum magnum geritur sacramentum et occulta dispensatio misericordiae dei, ut eorum etiam peccata soluantur, qui non per columbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud sacramentum cum pace catholicae uni
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs ꝑspm scm qui datus ẽ nobis. Mul¬
te aut̃ sũt oꝑationes sp̃s scĩ: quas idẽ
apłs cum quodam loco quantũ suffi¬
cere arbitratus ẽ cõmemorasset: ita cõ¬
clusit. Oña aut̃ hec oꝑatur unꝰ atq
idem sp̃s: diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut
uult. Cum gͦ aliud sit sacram̃tũ quod
habere ętiam sẏmon magus potuit.
pħiam. aliud oꝑatio eiusdem sp̃s quã
nisi bonihrẽ ñpossunt. sic̃ ẽ finis p̃cep¬
ti bearitas de puro corde.⁊ conscientia
bona ⁊ fide nonficta. quod libet ħeti¬
ci ⁊ scismatici accipiant: bearitas quȩ
cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ ꝓprium
donũ ẽ catholicȩ unitatis ⁊ pacis.
Nec eius in om̃ib quia nec om̃s sũt
eius: sic̃ suo loco uidebimꝰ. Pret̃ ipsã
tam̃ ẽẽ illa bearitas non potest: sine qͦ
cetã ętiam si agnosci ⁊ approbari posst̃:
ꝓdeẽ tam̃ ⁊ lib̾are non possũt. Manus
aut̃ impositio sic̃ baptisiꝰ repeti nõ
potest. Quid ẽ enĩ aliud nͥ oratio super

Expanded text:
ritum sanctum qui datus est nobis. multae autem sunt operationes spiritus sancti, quas idem apostolus cum quodam loco quantum sufficere arbitratus est commemorasset, ita conclusit: omnia autem haec operatur unus adque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. cum ergo aliud sit sacramentum, quod habere etiam Simon magus potuit, phetiam, aliud operatio eiusdem spiritus, quam nisi boni habere non possunt, sicut est finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, quodlibet haeretici et schismatici accipiant, caritas quae cooperit multitudinem peccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omnibus, quia nec omnes sunt eius, sicut suo loco uidebimus. praeter ipsam tamen esse illa caritas non potest, sine qua cetera, etiamsi agnosci et adprobari possunt, prodesse tamen et liberare non possunt. manus autem inpositio non sicut baptismus repeti non potest. quid est enim aliud nisi oratio super
Abbreviated transcription (Latin):
missos. icit etiam in ipso concilio:
castus siccensis. Qui contempta uĩtate
frs iuidus ẽ ⁊ malignus. quib uĩtas
reuelatur: aut cura dm̃ ingratus est
cuiꝰ inspuacione eccłia eiꝰ instruitur.
Utrum uitas reuelata sit inox q̃renus.
tam̃ aliam fuisse ęccłie consuetudinẽ
etian iste confessus est:
icit ⁊ liuosus uagensis. In euan¬
głio dñs: ego sum inquit ueritas.
Non dix̾ ego sum consuetudo. Itaq ue¬
ritate manifestata: cedat consuetudo

Expanded text:
missos. Dicit etiam in ipso concilio missos. Dicit etiam in ipso concilio Castus Siccensis: Qui contempta ueritate fratres invidus est et malignus, quibus veritas revelatur: aut circa Deum ingratus est, cuius inspiratione ecclesia eius instruitur . utrum ueritas reuelata sit, mox quaeremus; tamen aliam fuisse ecclesiae consuetudinem etiam iste confessus est. Dicit et Libosus Uagensis: In euangelio dominus ego sum, inquit, uernon dixit: ego sum consuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
est hic est qui baptizat agnocendus
⁊ approbandus sit: inꝓgressu sermonis
nrĩ res ipsa indicabit. arbitrem̃ itaq
iam illam epłam quȩ ad iubaianum
ab eodem data ẽ.recitatam nobis sic̃
in concilio recitata ẽ. Legat eam pͥmo
qui lecturꝰ ẽ hec quę̧ dicturus sum:
ne quid forte necessarium me subtraxis¬
se arbitretur. Nunis enim longum ẽ
nec ad explicationẽ susceptȩ rei ꝑtinae:
ut omã u̾ba huiꝰ epłȩ nũc cõmemo¬
rent᷑ a nobis. Si quis aut̃ querit qͥd
itũm teneam dũ ista ꝑtracto: respon¬
deo. Primũ nuchi expriani littas sug¬
gessisse quid teneam donec ꝑspiciam
quale sit quod cępit pꝰea disputari.
tismo fuerint. an ideo sint admissi
quia illi qui admittebant eos habere
baptismum intelligebant: mox con¬
siderabimꝰ. Ueriuntam̃ q̃ solere ẽẽ x¬
cłiȩ consuetudo: satis idem cyprianꝰ
offendit qui ait. In p̃ti̾to de heresi ad
eccłiam uenientes sine baptismo ad-¬

Expanded text:
est: hic est qui baptizat agnoscendus est: hic est qui baptizat agnoscendus et adprobandus sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. arbitremur itaque iam illam epistulam quae ad lubaianum ab eodem data est recitatam nobis, sicut in concilio recitata est. legat eam primo qui lecturus est haec quae dicturus sum, ne quid forte necessarium me subtraxisse arbitretur. nimis enim longum est nec ad explicationem susceptae rei pertinet, ut omnia uerba huius epistulae nunc commemorentur a nobis. Si quis autem quaerit, quid interim teneam dum ista pertracto, respondeo primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. tismo fuerint an ideo sint admissi, quia illi qui admittebant eos habere baptismum intellegebant, mox considerabimus. uerumtamen quae soleret esse ecclesiae consuetudo, satis idem Cyprianus ostendit, qui ait in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ tu modo dicis quid adiubaia-¬
num scripserit &yprianus: Iam legi
fateor. ⁊ ꝓfecto issem in eandem sentẽ¬
tiam. nisi me ad diligentiorem consi¬
dationẽ reuocaret tanta auctoritaᷤᷤ
alioꝵ quos uł pares grã doctrine uł
eciam fortasse doctiores ꝑ tot gentes lati¬
nas. grecas. barbaras. ⁊ ipsam hebream
eccłia toto orbe diffusa parere potu¬
it: quȩ ipsum quoq pepererat. Qui
questione ueriꝰ plurib unus pauci ue
sentirent: s quia non facile ꝓ uno uł
paucis adũsus imuimabiles eiusdẽ
religionis ⁊ unitatis uiros. ⁊ magno
ingenio ⁊ uberi doctrina p̃ditos: ni¬
si ꝑtractatis ꝓuirib atq ꝑspectis reb
ferendo sententia ẽ. Itaq sollicitius in¬
quirenti quanta mͥ ętiam ipsiꝰ cypri¬
ani literȩ suggesserint ꝓhac sẽtentia
quam minc ęccłia catholiea tenet.
ut xep̃i baptismũ ñ ex mĩto eoꝵ per
quos datur. s ipsius de quo dictum

Expanded text:
quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaiaquid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cyprianus?\' iam legi, fateor, et profecto issem in eandem sententiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tanta auctoritas aliorum, quos uel pares gratia doctrinae uel etiam fortasse doctiores per tot gentes Latinas Graecas barbaras et ipsam Hebraeam ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui quaestione uerius pluribus unus pauciue sentirent, sed quia non facile pro uno uel paucis aduersus innumerabiles eiusdem religionis et unitatis uiros et magno ingenio et uberi doctrina praeditos nisi pertractatis pro uiribus adque perspectis rebus ferenda sententia est. itaque sollicitius inquirenti quanta mihi etiam ipsius Cypriani litterae suggesserint pro hac sententia quam nunc ecclesia catholica tenet, ut Christi baptismus non ex merito eorum per quos datur, sed ex ipsius de quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis magnꝰ erat. tanto se
in omĩb humiliantẽ ut coram deo
legarum aliud ore ꝓtulisse quã
corde gestabat. Presertun cũ addat
⁊ dicat. s expectamus uniu̾si iudia¬
ũ dnĩ nr̃ iħu xp̃i qui imus ⁊ solus
habet potestatem ⁊ p̃ponendi nos in
eccłiȩ suȩ gubernatione.⁊ de actu
nio uidicandi. Subtanti gͦ cõme¬
moratione udicii. uerum expectans
audire a collegis. prior eis m̃tiendi
p̃beret exemplum: Auerterit ds̃ bãe
dementiam axp̃iano quolibet.¬
quanto magis cypriano: habemꝰ gͦ
q̃rendi liberum arbitriũ. ipsius cy¬
priami nobis mitissimo ⁊ ueracisimo
sermone consensum. Iam quidem ui¬
cipiunt eius college ꝓprias ꝓferre sẽ¬
tentias. s ad iubaianum datas lita̾s
audierũt. Recitatȩ sũt enĩ sic̃ in exor¬
dium cõmemoratum ẽ. ⁊ nb̃ gͦ reci-¬
tentur: ut nos quoq inde quid senti¬
ri oporteat. quantum dñs adiuuat in¬
dagemus. dicit forsitan quispiam.

Expanded text:
quanto magis magnus erat, tanto se quanto magis magnus erat, tanto se in omnibus humiliantem, ut coram Deo legarum, aliud ore protulisse quam corde gestabat, praesertim cum addat et dicat: Sed exspectemus universi judii qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibetquanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: