comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod diligit. odiendũ est ome
quod sperint. uincere uult.
sed uinci non ualet. famula¬
ri non patitur. sed dominari-
molitur. Cuntta uult nosse¬
et nulla non posse. di pulcra
fuerit facile adamatur.si
feda facile concupiscit. Sed
difficile custoditur qd̾ a
multis diligitur. et mole¬
stum est possidere quod homo
dedignatur habere. Alius
forma. alius ingenio. alius
facetu. Alius liberalitate sol¬
licitat. et sic ex a liqua parte
capitur. quod undiq laces¬
situr. Eqꝰ et asinus. bos et
canis. uestis et lectulus. ca
lix et urceolus prius probũt᷑.
et postea comprãtur. Spon¬
sa uerr uix tandem ostendit.
ne prius displiceat ꝙͣ ducat
qualiscunq casus euenerit
necessario est habenda. Si
feda. si fetida. si egra. si fa¬
tua. si superla. si iracunda
sed nec dimictens potest a liã
ducere. nec dimissa a lii co
quicũq dimiserit uxorem
ui rodiscesserit. manere debet
nnupta aut uiro suo recon¬
ciliari. similiter bir sidis¬

Expanded text:
quod diligit, odiendum est omne quod diligit, odiendum est omne quod spernit. Vincere vult, sed vinci non valet. Famulari non patitur, sed dominari molitur. Cuncta vult posse, nulla non posse. Si pulchra fuerit, facile adamatur, si feda, facile concupiscit: sed difficile custoditur quod a multis diligitur, et molestum est possidere, quod nemo dignetur habere. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat: et ex aliqua parte capitur quod undique incessitur. 5 Equus, asinus, bos et canis, vestis et lectulus, calix etiam et urceolus, prius probantur et postea comparantur: sponsa vero vix tandem ostenditur, ne prius displiceat quam ducatur: qualiscunque casus obvenerit, necefoeda, si fetida, si aegra, si fatua, si superba, si iracunda,Sed nec dimittens potest aliam ducere, nec dimissa alii potest quicunque dimiserit uxorem viro discesserit, manere debet innupta, aut viro suo reconciliari; similiter et vir, si dis
Abbreviated transcription (Latin):
uidens exaduerso bersa bee
se lauantem. erat autem mu¬
lier pulcra ualde. misit et tu¬
lit eam et dormiuit cum ea.
¶ Porro qui cum uyo¬
re est. sollicitus est que mũ¬
di sunt et diuisus est. Distru¬
hitur emm per multas an¬
gustias ⁊ uarias solicitudine
diseurrit ut filiis et uxori fa¬
mulis etancillis necessaria
querat et submistret. Txi¬
bulacionem ergo carnis ha¬
bet huĩoi. uxor emi conten¬
dit habere preciosum ornatũ
et uariam superlectileͬ Ut
pluris sit cultus uyoris ꝙ
census mariti. Alioqui
per dies et noctes suspinit et
plangit garrit et murmu¬
rat. Tria sunt enim quenõ
suuint hominem in domo
manere. fumus. stillici¬
diũ. et mala uyor. CIlla¬
enim inquit ornacior pro¬
cedit in yublicum. hec ab
oĩibus honoratur . Ego
misera in cõuentu feĩarũ
sola despicior a cunctis con¬
tempnor. sola uult diligi.¬
sola laudari. alteruis amo¬
rem suum asserit odiũ. alte¬
rius laudem suũ dedecus suspi
catur. Amandum est omne

Expanded text:
videns ex adverso Bersabee videns ex adverso Bersabee se lavantem, erat enim mulier pulchra nimis, misit et tulit eam et dormivit cum ea. 3 Porro qui cum uxore est, sollicitus est que sunt mundi et divisus est. Distrahitur enim per multas angustias et in varias sollicitudines dissecatur, ut filiis et uxori, famulis et ancillis necessaria querat et subministret: «Tribulationes quoque carnis habent huiusmodi». 4 Uxor contendit habere pretiosum ornatum et variam suppellectilem, ut pluris sit sepe cultus uxoris quam census mariti; alioquin per dies et noctes suspirat et plangit, garrit et murmurat. Tria sunt enim, que non sinunt hominem in domo permanere: fumus, stillicidium et mala uxor. ‘Illa, inquit, ornatior procedit in publicum, hec ab omnibus honoratur: ego miserrima in conventu mulierum sola despicior, a cunctis contempnor’. Sola sola laudari, alterius amorem suum asserit odium, alterius laudem suum catur. Amandum est omne
Abbreviated transcription (Latin):
tur insomnes. De miseria
continẽtis ⁊ cõuigati ĩ ma᷑.
li potest ignis urere
põt caro non concu
Non omnes inquit capiũt
uerbum istud. sed qui potest
capere capiat. Unde cum ipe
dns deceteris pontificalibus
indumentis iussisset in erodo¬
Ut moyses et aaron se et fili¬
os eus uestiret. de solis feĩ¬
nalibus non precepit. sed
ait ut ip̃i femmalibus u̾te¬
rentur cum ingrederentur
tabernaculum testimonii .
Sed et apłus ait . Nolite
fraudare inuicem insi for¬
te ex consensu ad tempus
ut uacetis oracioni. Et iteꝵ
Reuertimin ĩidipsum ne tẽp¬
tet uos sathanas propter
ergo contra continenciam
angelus sathane qui caina¬
liter stimulat et grauiter
collaphizat. ignem nature
suggestionis flatu succendit.
materiam apponit. faculta¬
tem tribuit. et oportum ta¬
tem m̃istrat. pugnat et sp̃es
que cum subito uisa est faci¬
le concupiscitur. Nͦ regum¬
unde cum dauid post meri¬
diem deambularet in so¬
lario domus sue regie.

Expanded text:
tur insompnes. XVII De miseria tur insompnes. XVII De miseria continentis et coniugati. 1 Si potest ignis non urere, potest caro non concupon omnes, inquit, capiunt verbum istud, sed qui potest capere capiat». Unde cum Deus ipse de certis pontificalibus indumentis iussisset ut Moyses Aaron et filios suos vestiret, de solis feminalibus non precepit, sed ait ut ipsi feminalibus uterentur cum ingrederentur tabernaculum testimonii. Sed et apostolus dicit: «Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus ut vacetis orationi et iterum revertimini in idipsum, ne tempnet vos Sathanas propter ergo contra continentiam angelus Sathane, qui carnaliter stimulat et graviter colaphyzat, ignem nature flatu suggestionis succendit, materiam apponit, facultatem tribuit et oportunitatem ministrat. Pugnat et species, que subito visa, facile concupiscitur. Unde cum David post meridiem deambularet in solario domus regie,
Abbreviated transcription (Latin):
Poeta. Quidquid delirant
reges. plectuntur achuui.
uenacio leomis onager in he¬
remo. sic pascua diuitum
pauperes. O extrema condi¬
cio ẜuitutis. Natura liberos
genuit. sed fortuna ẜuos con¬
stituit. Seruus cogitur pa¬
a. et nemo sinitur compati.
dolere compellitur. et nemo
condolere permictitur. Sic ip̃e
non suus est. ut nemo sit sibi.¬
poeta. Miseri qui castra
secuntur qr miserum est alie
reri propter requiciam sub¬
iectorum. Si mitis ẽ conti¬
git eum contemxm propter
subditorum. Seuerum ergo
metus affligit et mansue¬
tum uilitas perii pendit.
Nam crudelitas paritodiũ
et familiaritus parit con¬
temptũ. Familiaris emm
cura fatigat. et domestica
solicitudo molestat. Oportet
eum semper paratum ẽẽ ubiq
munitum ut possit malignã
pugnanciũ mniurias pro¬
pulsare. hostes coniteiere.
ficit diei malicia sua. sed
dies diei laborem erlictat᷑. et
nox nocti indicat solicitudi
nem. Dies ergo laboriosi du¬
ciuitur. et noctes expendũ¬

Expanded text:
preda: Quidquid delirant preda: Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. «Venatio leonis onager in eremo»: sic pascua divitum sunt pauperes. O extrema conditio servitutis! «Natura liberos genuit», sed fortuna servos constituit. Servus cogitur pati et nemo sinitur compati, dolere compellitur et nemo condolere permittitur. Sic ipse non suus est ut nemo sit sibi. Miseri qui castra secuntur, quia miserum est «aliereri propter nequitiam subiectorum; si mitis est, contingit illum contempni propter subiectorum. Severum ergo metus affligit, mansuetum vilitas parvipendit; nam crudelitas parit odium et familiaritas parit contemptum: familiaris enim cura fatigat et domestica sollicitudo molestat. Oportet enim semper esse paratum, ubique monitum, ut possit insidias pugnantium iniurias propulsare, hostes conterere, ficit diei malitia sua, sed dies diei laborem eructat et nox noctis sollicitudinem indicat. Dies ergo laboriosi ducuntur et noctes expediun
Abbreviated transcription (Latin):
Indignatur. murmurat.
imprecatur. Aduerte suꝑ
hoc sentenciam salomoms
pauperis mali sunt. fratres
homis pauperis eum oderunt
insuper et amici procul Reces
fueris felix multos nume¬
rabis amicos . Tempora si
fuerint nubila solus eris.¬
Prothpudor secundum for¬
tunam estimatur persona.
manda sit fortuna. Tam
bonus Reputatur ut diues.
Tam malus ut puiper. cũ
pocius tam diues. Reputandꝰ¬
sit ut bonus. tam pauper ut
malus. diues autem sup¬
fliutate resoluitur. et iac̃tan¬
cia effrenatur. currit ad li-¬
bitum et corruit in illicitũ.
et funt instrumenta penaꝵ
que fuerant oblectamenta
culparum. La bor macqui¬
renido. timor in possidendo.
dolor mamictendo. mentem
eis fatigat. semper sollici¬
ubi est thesaurus tuus. ibi
ẽ cor tuum. Sed de hoc plemꝰ¬
bitur. Deomiseria seruo¬
eruus minis acteri¬
tur angariis fati¬
gatur. plagis affligitur.
õpibus spoliatur. Quod si
non habet, habere compelli¬
tur. et si habet cogitur non
habere. Culpa dñ . ẜui pe¬

Expanded text:
Indignatur, murmurat, imprecatur. Adverte super hoc sententiam Sapientis: pauperis mali, fratres hominis pauperis oderunt eum. Insuper et amici procul recessquia Donec eris felix multos numerabis amicos Tempora si fuerint nubilaProh pudor! secundum fortunam existimatur persona, estimanda fortuna. Tam bonus reputatur ut dives, tam malus ut pauper, cum potius tam dives sit reputandus ut bonus, tam pauper ut malus. 3 Dives autem superfluitate resolvitur et iactantia effrenatur, currit ad libitum et corruit ad illicitum, et fiunt instrumenta penarum que fuerant oblectamenta culparum. Labor in acquirendo, timor in possidendo, dolor in amittendo, mentem eius semper fatigat, solliciUbi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum». Sed de hoc plenis. XVI De miseria servoServus minis terretur, angariis fatigatur, plagis affligitur, opibus spoliatur. Qui si non habet, habere compellitur, et si habet, cogitur non habere. Culpa domini, servi pe
Abbreviated transcription (Latin):
nfeliy ego homo quis
me li berabit de corpo¬
remortis huius: Certe nõ
uult educi de carcere qui non
Uult exire de corpore. Nain.
carcer a ĩe corpus est. unde.¬
psalt.. Educ de carcere aiãm
meam. Ausꝙͣ est quies et tra¬
quillitas. Nunqͣm par et se¬
curitus. ubiq tinior et tre¬
mor . Iob. ubiqz la bor et do¬
lor. Carodun uiuit dole¬
Bit et aĩa super semetip̃am
lugebit. de breui leticia hom
ius unqm ueł uinca
diem totam duxit in
sua delectacione iocundam.
reatus consciencie uel impetꝰ
ire uel motus concupiscencie
non turbauerit. quem liuor
mindie uel ardor auaricie.
uel tumor superbie non ue¬
xauerit. quem aliqua iactu¬
ra uel offensa uel passio nõ
commouerit. quem demqz.
uisus uel auditus uel ali¬
quis actus non offenderit.
Rara auis in terris ingro¬
q similina cigno. Audi
super hoc sentenciam salo¬
ad uesperum mutabitur tp̃s.¬
Iob. Cogituciones male
sibi succedunt et mens ra-
ad sonitum organi. ducũt
in bonis dies suos. et in pũcto

Expanded text:
nfelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius?». Certe non vult educi de carcere qui non vult exire de corpore, nam carcer anime corpus est. Desta: «Educ de carcere animam meam». Nusquam est quies et tranquillitas, nusquam pax et securitas; ubique timor et tremor, ubique labor et dolor. Caro dum vivit dolebit et anima super semetipsam lugebit. XXI De brevi letitia. 1 Quis unquam vel unicam diem totam duxit in sua delectatione iucundam, reatus conscientie vel impetus ire vel motus concupiscentie non turbaverit? Quem livor invidie vel ardor avaritie vel tumor superbie non vexaverit? Quem aliqua iactura vel offensa vel passio non commoverit? Quem denique visus vel auditus vel actus aliquis non offenderit? Rara avis in terris nigroque simillima cigno. Audi super hoc sententiam sapiad vesperam immutabitur temp Cogitationes variae sibi succedunt, et mens rapiad sonitum organi, ducunt in bonis dies suos, et in puncto
Abbreviated transcription (Latin):
abnegat semetip̃m crucifi¬
gens mẽbra sua cum uiciis
et concupiscenciis. utsibi mũ¬
dus crucifiyus sit. et ip̃e mũ¬
do. Non emm habet hic ciui¬
tatem mauentem sed futurũ
inquirit. Sustinet seculum
tauꝙͣ exilium clausus in
corpore tanꝙͣ in carcere In pͦs.
ra et peregrinus sicutomnes
patres mei. Remncte michi
ut refrigerer ⁊cͣ. pruisqͣm
abeam et ampluis non ero.
heu me qr incolatus meus
prolongatus est.2cͣ. ap̃ls¬
Quis infirmatur et ego non
infirmor: quis scandaliza¬
tur et ego non uror: Nam
peccata proximoꝵ frixoria
sunt iustorum. hoc est irri¬
guũ quod calech axe filiesue
dedit in dotem. De hostibus
homis. Iob.
iliçia er gõ est uita
homis suyer terram
An non uere milicia cum
multiplices hostes semper
undiq insidientur ut ca¬
piant. persequũtur ut peri¬
mant. demon et homo. mũ¬
dus et caro. Demon cum ui¬
ciis. homo cum bestiis. mũdꝰ
cum elementis. carocum sen¬
sibus. Caro nãq concupis¬
cit aduersus spiritum. et ecõ¬

Expanded text:
«abnegat semetipsum», crucifigens membra sua cum vitiis et concupiscentiis, ut sibi mundus crucifixus sit et ipse mundo. Non habet hic manentem civitatem, sed futuram inquirit. Sustinet seculum tanquam exilium, clausus in corpore tanquam in carcere. «Incola, ra, et peregrinus sicut omnes patres mei». «Remitte michi ut refrigerer, priusquam abeam, et amplius non ero». «Heu michi, quia incolatus meus prolongatus est, Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror?». Nam peccata proximorum frixorium sunt iustorum. Hoc est irriguum quod Caleph Axe filie sue dedit in dotem. XVIIII De hostibus hominis. 1 «Militia ergo est vita hominis super terram». An nonne vere militia est, cum multiplices hostes semper undique insidientur ut capiant, persequantur ut perimant, demon et homo, mundus et caro? Demon cum vitiis, homo cum bestiis, mundus cum elementis, caro cum sensibus. «Caro namque concupiscit adversus spiritum et
Abbreviated transcription (Latin):
sau primogeniti . Repente
uentus uehemens irruit a
Regione deserti. et cõcussit
quatuor angulos domus
que corruens uniuer sos op¬
pressit. Marito ergo pater
ait. uersa est in lutum citha¬
ra mea et organum meũ
in uocem flentium. Inect.¬
Meluis est emin ire ad domũ
luctus ꝙ ad domũ cõniuii.¬

Expanded text:
rimogeniti, repente ventus vehemens irruit a regione deserti, et concussit quatuor angulos domus, que corruens universos oppressit». Merito ergo pater aiebat: «Versa est in luctum cythara mea, et organum meum in vocem flentium». 2 «Melius est ergo ire ad domum luctus quam ad domum convivii
Abbreviated transcription (Latin):
Cemper emin munda¬
ne leticie repentina
incipit a guudio: desinit ĩ
merore. Mundana quipx
felicitas multis amaritu¬
dinibus est Respersa. No¬
u lomii risus dolori misce¬
Bitur et extrema gaudii
Luctus occupubit. Exyer

Expanded text:
emper enim mundane leticie repentina cepit a gaudio desinit in merore. Mundana quippe felicitas multis amaritudinibus est respersa. Noxerat: «Risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat». Ex
Abbreviated transcription (Latin):
ignea tela hostis nequissum¬
Ierommusmors ingreditur
per fenestras nostras. oculus
Pugnat orbis terraru
Gens contui genteͬ. et Regnũ
aduersus Regnum. et erunt¬
terre motus magini per loca
de celo. in genesi¶Terra pro¬
ducet spmas et tribulos. aqͣ
procellas et fluctus. aer tempe¬
states et toiitrua. Igins.
coruscaciones et sulguru.¬
teria inopere tuo. symas et
tribulos germinabit tibi.
In sudore uultus tui uesceris
pane tuo. donec reuertaris
qr terra es et in terram ibis.
Insidiatur aper de filua. et
singularis ferus dexascitur
lupus et ursus. pardus et leo
tigris et onager. cocodrillꝰ
et griffus. serpens et coluber.
basilicus ⁊ aspis. cerustes
et draco. scorpiones et uipere.
sed et lendes et pulices. lumbri¬
ci et pediculi. cimphes et musce
scarabones et uespe. pisces et uo¬
lucres. Nam qui creati fui¬
mus ut dominaremur piscib
maris et uolatilibus celi. et
uiuersis ammantibus q̃
mouentur super terrm.
nũc damur illis in predam.
damur in estam. Scriptũ

Expanded text:
ignea tela nequissimi. « Mors ingreditur per fenestras Hier. IX, » oculus pugnat orbis terrarum Gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et terraemode celo et tempestates. Terra producit spinas et tribulos, aqua procellas et fluctus, aer tempestates et tonitrua, ignis coruscationes et fulgura.terra in opere tuo, spinas et tribulos germinabit tibi. In sudore vultus tui vesceris pane tuo, donec revertaris terra es et in terram ibis». 3 «Insidiatur aper de silva, et singularis ferus depastus est eam». Lupus et ursus, pardus et leo, tigris et onager, cocodrillus et griphes, serpens et coluber, basiliscus et aspis, cerastes et draco, scorpiones et vipere; sed etiam lendes et pulices, cimices et pediculi, sciniphes et musce, scarabones et vespe, pisces et volucres. Nam qui creati fuimus, ut dominaremur piscibus maris et volatilibus celi et universis animantibus que moventur in terra, nunc damur illis in predam, damur in escam. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
O rotege salua bene¬
dic sanctifica domine
famulũ tuũ crucis per
signaculum. mor bos
querte corporis et amine
hoc contra signuin mil¬
lum stet periculũ. Or̃o.¬

Expanded text:
Protege + salva + benedic + sanctifica + populum tuum + crucis per signaculum. morbos averte corporis et anime. hoc + contra signum nullum stet periculum
Abbreviated transcription (Latin):
ditur homo pectati filiꝰ
perdicionis qui aduersa¬
tur Et extollitur super õe
quod dicitur aut colitur
deus. ita ut in tempo dei
sedeat ostendens se tanꝙ
sit deus. quem domnins
chus interficiet spũ oris
sui. Mictetur ãt helyas
propheta anteꝙͣ uenat di¬
es domini magnus et hor¬
yibilis. et conueptet cor¬
da patrum in filios. et
cor filior in patres eorũ
cũ quo beniet et enoch.
et prophetabunt dies mil
cũ fumerunt testimoniũ
suũ bestia que ascendet
de abysso faciet aduersꝰ
eos bellum et biucet illos
et occidet. et corpor eopũ
teĩs ciuitatis magne ubi
dominus illorum cruci¬
fiyus est. et post tres dies
et dimdiũ spũs uite in¬
trabit in eos

Expanded text:
bitur homo peccati, filius perditionis, qui adversatur et extollitur super omne quod dicitur aut quod colitur Deus, ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus», «quem Dominus Iesus interficiet spiritu oris sui». Mittetur autem «Helias propheta priusquam veniat dies Domini magnus et horribilis, et convertet corda patrum in filios et cor filiorum ad patres eorum». Cum quo veniet et Enoch, «et prophetabunt diebus micum finierint testimonium suum, bestia que ascendet de abysso faciet adversus illos bellum, et vincet illos et occidet. Et corpora eorum teis civitatis magne, ubi Dominus illorum crucifixus est». «Et post tres dies et dimidium spiritus vite intrabit in eos». XVII
Abbreviated transcription (Latin):
Tu qui dixisti. Ego sũ
tnĩ sunt quod ip̃e es. qͥ
es mutans non mu¬
tatus. faciens non fcũs
in generacoe et genera

Expanded text:
qui dixisti: Ego sum tamen sunt quod ipse es, qui es mutans, non mutatus; faciens, non factus; in generatione gene
Abbreviated transcription (Latin):
titi. Tu cherus extensus
et protegens et posui te in
monte sancto dei. In medio
lapidũ ignitorũ ambu¬
et ciecite de monte sancto dei.
Eleuatũ est cor tuũ in deco¬
re tuo. et in tebrã proieci te
cedri non fuerunt altiores
illo in paludiso dei abietes
non equauerũt ad sũmita¬
tem eius. plantã non fue¬
runt equales frondibus
eius. omne lignũ preciosũ
paradisi non est assimila¬
tum illi. et pulcri tudim
eus. qm̃ speciosum fecit

Expanded text:
t. Tu cherub extensus et protegens, et posui te in monte sancto Dei, in medio lapidum ignitorum ambuet eieci te de monte Dei. Elevatum est cor tuum in decore tuo, et in terram proieci te». 3 «Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei. Abietes non adequaverunt ad summitatem eius, platani non fuerunt equales frondibus illius. Omne lignum in paradiso Dei non est assimilatum illi, et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Duberbia cunctis ĩ¬
portabilis. omnibus odio¬
sa. Inter omma uicia tu
semper es prima. Naii
te commictitur. te recede¬
te dimictitur. Scxiptũ
ominis pectati est superbia
reꝵ primordia creaturã
contra creatorem ererit
angelum contra deum.
sedeum absqz mora deiecit
qm̃ in ueritate non stetit.
ab umocencia in pectatũ.
a deliciis in misepiis. acelo
empueo in aerem calignio¬
sum. Audi prophetam y¬
celi exaltabo solu mi¬
um sedebo in sede testamẽti
in lateribus aquiloins
ascendã super altitudinẽ
nubium et ero similis
altissimo. Tu signacu¬
lum sumilitudinis plen
sapiencia et perfectus deco¬
ie in deliciis papadisi dei
fiuisti. Omnis lapis pre¬
ciosus o perimentum tuũ.
sardus et topasius iaspis
cyi solitus et berillus. sa

Expanded text:
uperbia cunctis importabilis, et omnibus odiosa, inter omnia vitia tu semper es prima, tu sete committitur, et te recedente dimittitur. Scriptum omnis peccati est superbia rerum primordia creaturam contra Creatorem erexit, angelum contra Deum, sed eum absque mora dejecit, quoniam in veritate non stetit, ab innocentia in peccatum, a deliciis in miserias, a coelo empyreo in aerem caliginosum. Audi prophetei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo’». «Tu signaculum similitudinis plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius et iaspis, chrisolitus, onix et berillus, ca
Abbreviated transcription (Latin):
inficas fimbrias ã luca.¬
Diues ille qui induela¬
tur purpum et bysso se¬
pultus est in inferno.
diua filia patriarche ia¬
cob anteqm egrederetur
Ut ait iosephus. Ut eme¬
ret ornamentũ mulie¬
rũ prouicialiuĩ uirgo pl¬
mansit. cum aũt exunt
sichem filius Regis enor
eai uiolenter oppressit.¬
In iudich. Holofernes qui
sedebat in canopeo quod
exat expurpum et auro
et smaragdo et lapidibub
preciosis tertum ingula¬
tus est aiudich. que cũ
uteretur cilicio tnnc or¬
namentum iocundita¬
tis assumpsit: Audi
super hoc consilium sa¬
stitu ne glorieris unꝙͣ
et apls petrus. Non in

Expanded text:
ificas fimbrias? Dives ille, qui induebatur purpura et bisso, sepultus est in inferno. Dina, filia patriarche Iacob, antequam egrederetur, ut ait Iosephus, ut emeret ornatum mulierum provincialium, virgo permansit; cum autem exivit, Sichem filius regis Amor eam violenter oppressit. Holofernes, qui sedebat in canopeo quod erat ex purpura et auro et smaragdo et lapidibus pretiosis intextum, iugulatus est a Iudith, que, cum prius uteretur cilicio, tunc ornatum iucunditatis assumpsit. 3 Audi super hoc sententiam sastitu ne glorieris unquam». Et apostolus: «Non in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt labor. et afflictio sp̃s. eo quod multa sapientia
multa fit indignatio. et qui addit scientiã. addit
dolorem. Luer eñi oꝑteat indagantẽ multis et in¬
sudante uigiliis. ⁊ inuigilare sudorib. uix tam̃
lud ꝑfecte sciatur. qd̵ nichil scitur ꝑfecte qͣm¬
quã ex hoc insolubilis redargutio cõsequat᷑. Quid¬
ni: Corpꝰ qd corrũpitur aggrauat aĩam. et de¬
pͥmit t̃rena inhabitatio sensirũ multa cogi¬
tantẽ. Audi quid suꝑ hoc suꝑhoc sentiat sa¬
lomon. Cuncte res duifficiles. Non põt eas hõ
explicare sermone. Est hõ qui dieb ac noc¬
tib sõnum nõ capit oculis. et nullam oꝑam
dei põt inuenire ratione. et qͣnto plis labora¬
uerit ad loquẽndiũ. tanto minꝰ in ueniet. De

Expanded text:
esset labor et afflictio spiritus, eo quod in multa sapientia esset labor et afflictio spiritus, eo quod in multa sapientia multa sit indignatio, et qui addit scientiam addit dolorem». 2 Licet enim oporteat indagantem multis insudare vigiliis et invigilare sudoribus, vix tamelud perfecte sciatur quod nichil scitur perfecte, quanquam ex hoc insolubilis redargutio consequitur. Quidni? «Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem». Audi quid super hoc sentiat Salomon: «Cuncte res difficiles, non potest eas homo explicare sermone». «Est homo qui diebus ac noctibus sompnum non capit oculis et nullam operum Dei potest invenire rationem, et quanto plus laboraverit ad querendum, tanto minus inveniet».
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͦ nascitur ad uolatum. et hõ nascitur ad
laborem. Cuncti dies eiꝰ laborib et erũpnig
pleni sunt nec ꝑnoctẽ requiescit mens eĩ. ⁊ hec sine
uanitas. Non ẽ quicqͣm sine labore sub sole Nõ
ẽ sine defectu sub luna. Nõ ẽ sine uanitate sub
tp̃re. Temp̃ eñi ẽ mora motꝰ reꝵ mutabilium.
Uanitas uanitatũ inquit eccłastes. et oĩa uãitas.
sa sunt ex̾citia. Unus ẽ m̃ om̃iũ finis. et idem
effectꝰ labor. et afflictio sp̃s. Occupatio magna
creata ẽ om̃ib hõib. et iugum graue suꝑ filios
adam a die exitꝰ deuentre matͥs eoꝵ. usq in diẽ
er scrutent᷑ sapientes. et inuestigẽt alta celi.
lata tre. ꝓfuba maris. De singulis disputẽt.
de cunctis ꝑtractent. discant semꝑ aut doceant:
Et quid exhac occupatione nͥ laborem et dolorem.
et afflictionẽ sp̃s uiueniẽt: Nouerat hoc exꝑiũ¬
to qui dixerat. Dedi cor meũ ut scirem prudẽtiã
atq doctͥnam errores. et stultitiã. et agnoui qd

Expanded text:
is nascitur ad volandum, et homo nascitur ad laborem. Cuncti dies eius laboribus et erumpnis pleni sunt, nec per noctem requiescit mens eius. Et hoc nonne vanitas? Non est quicquam sine labore sub sole, non est sine defectu sub luna, non est sine vanitate sub tempore. Tempus enim est mora motus rerum mutabilium. 2 «Vanitas vanitatum, inquit Ecclesiastes, et omnia vanitas». sa sunt exercitia. Unus est tamen omnium finis et idem effectus, labor et afflictio spiritus. «Occupatio magna creata est omnibus hominibus et iugum grave super filios Ad1 Perscrutentur sapientes et investigent alta celi, lata terre, profunda maris. De singulis disputent, de cunctis pertractent, discant semper aut doceant. Et quid ex hac occupatione nisi laborem et dolorem et afflictionem spiritus invenient? Noverat hoc experimento qui dixerat: «Dedi cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam, errores et stultitiam, et agnovi quod
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Geruus cogitur pati et nemo sinit᷑
conpati. Dolere compellitur. et nemo cõdo¬
lere ꝑmittitur. Sic ip̃e non suus ẽ. ut nemo
sit sibi. Miseri qui castra scquutur. quia
nequitiam subicctoꝵ. Gimitis ẽ. contingit
illum contempni. ꝓpt̃ insolentiam subditoꝵ.
Ee uerum gͦ metꝰ affugit. Et mansuetũ uili¬
tas parui pendit. Nam crudelitas parit odĩ.
et famili aritas parit contemptũ. Iamilia¬
ris cum cura fatigat. et domestica sollicntu¬
do molestat. Oꝑtet eum semꝑ ẽẽ paratum.
sidias p̃cauere oppugnantium in iurias pro¬
pulsare hostes conterere. ciues tueri. Nec
sufficit dici malitia sua. Sedi dnies duei llibo¬
rem eructuat. et nox nocti sollicitudinem.
indicat. Dies ergo laboriosi dicuntur. et
noctes expenduntur insompnes.
De miseria continẽtis et coniugatis.
i põt ignis non urere põt caro nõ con¬
iupiscere. quia quantum cumq pugnet᷑: nũ¬

Expanded text:
constituit. Servus cogitur pati et nemo sinitur constituit. Servus cogitur pati et nemo sinitur compati, dolere compellitur et nemo condolere permittitur. Sic ipse non suus est ut nemo sit sibi. Miseri qui castra secuntur, quia i propter nequitiam subiectorum; si mitis est, contingit illum contempni propter insolentiam subiectorum. Severum ergo metus affligit, mansuetum vilitas parvipendit; nam crudelitas parit odium et familiaritas parit contemptum: familiaris enim cura fatigat et domestica sollicitudo molestat. Oportet enim semper esse paratum, ntium precavere, oppugnantium iniurias propulsare, hostes conterere, cives tueri. Nec sufficit diei malitia sua, sed dies diei laborem eructat et nox noctis sollicitudinem indicat. Dies ergo laboriosi ducuntur et noctes expediuntur insompnes. XVII De miseria continentis et coniugati. 1 Si potest ignis non urere, potest caro non concupiscere, quia quantumcunque pugnetur, nun
Abbreviated transcription (Latin):
rabis amicos. Tpã si fu̾i̾nt nubila tu solus
erig. Propudor. Scdm fortunã extimatur
ꝑsina. cum poti ẜm ꝑsonam sit extimanda¬
fortuna. Tam bonus reputatur ut diues. tã
malus ut pauꝑ. Cum potiꝰ tam diues sit repu¬
tandꝰ ut bonꝰ. Tam pauꝑ ut malus. Diues aũt
suꝑfluitare resoluitur et iactantia effrenatur.
Currit adlibitum. et corruir millicitũ. et fiñt
instrum̃ta penaꝵ que fuerant oblectam̃ta
culpaꝵ. labor macquirendo. timor inpofsi¬
dendo. dolor in admittendo. m̃tem etus sẽꝑ
fatigat. sollicitat et affligit. Ubi ẽ thesaurꝰ
suus ibi ẽ et cor suum. Ged de hoc pleniꝰ in se
plagis affligitur. opib spoliatur. quodi si
nõ ht̃ hr̃e compellitur. et si ht̃ cogitur non
Quic quid deurant reges plectuntur achiui.
ueneno leonis hemager inheremo. sie pas¬
eia diuitum pauꝑes. O extrema conditio ẜumi¬
tis. Matura liberos genuit: set fortuna ẜuos

Expanded text:
rabis amicos: Tempora si fuerint nubila, solus rabis amicos: Tempora si fuerint nubila, solus eris. Proh pudor! secundum fortunam existimatur persona, cum potius sfortuna. Tam bonus reputatur ut dives, tam malus ut pauper, cum potius tam dives sit reputandus ut bonus, tam pauper ut malus. 3 Dives autem superfluitate resolvitur et iactantia effrenatur, currit ad libitum et corruit ad illicitum, et fiunt instrumenta penarum que fuerant oblectamenta culparum. Labor in acquirendo, timor in possidendo, dolor in amittendo, mentem eius semper fatigat, sollicitat et affligit: «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum». Sed de hoc plenius in seplagis affligitur, opibus spoliatur. Qui si non habet, habere compellitur, et si habet, cogitur non Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. «Venatio leonis onager in eremo»: sic pascua divitum sunt pauperes. O extrema conditio servitutis! «Natura liberos genuit», sed fortuna servos
Abbreviated transcription (Latin):
concutit. herror abducit. dolor affligit. cõ¬
turbat tristitia. contristat turbatio. panꝑ
et diues. Geruus ⁊ dñs. coniugatus. ⁊ ꝯti¬
nens. Deniq bonꝰ et malus. om̃s munda¬
nis cruciatib affligunt᷑. ⁊ mundanis afflic̃¬
tionib cruciantur. Exꝑto crede magistro.
erũpna. fame. siti. frigore. nuditate. Uiles¬
cunt et contabescunt. Sꝑnunt᷑ et cõfundũt᷑.
Q miserabił conditio m̃dicantis. Et sipetit.
pudore confundit᷑. ⁊ siño petit egestare con¬
sumitur. set ut m̃dicet necessitate conpellitur.
Dm̃ causatur iiquũ qd̾ nõ recte diuidat. pro¬
ximũ criminatur malignũ: qd nõ plene sub¬
ueni.at. In dignatur. nturmurat.Imp̃catur.
ad u̾te suꝑ hoc snĩam sapientis. Meliꝰ mori
quã indigere. Etiam ꝓximo suo pauꝑ ho¬
diosus erit. Om̃s dies pauꝑis mali. fr̃s hoĩs
pauꝑis oderunt eum. in suꝑ et amici ꝓtul re¬
cesserunt ab eo. Cum furis felix multos nume¬

Expanded text:
concutit, horror abducit, dolor affligit, conconcutit, horror abducit, dolor affligit, conturbat tristitia, turbatio tristatur. Pauper et dives, servus et dominus, coniugatus et continens, denique bonus et malus, omnes mundanis cruciatibus affliguntur et mundanis afflictionibus cruciantur. Experto crede magistro: erumpna, fame, siti, frigore, nuditate; vilescunt et contabescunt, spernuntur et confunduntur. O miserabilis conditio mendicantis: et si petit, pudore confunditur, et si non petit, egestate consumitur, sed ut mendicet necessitate compellitur. Deum causatur iniquum, quod non recte dividat, proximum criminatur malignum, quod non plene subveniat; indignatur, murmurat, imprecatur. 2 Adverte super hoc sententiam sapientis: «Melius est mori quam indigere». «Etiam proximo suo pauper odiosus erit». «Omnes dies pauperis mali». «Fratres hominis pauperis oderunt eum, insuper et amici procul recesserunt ab eo»: Cum fueris felix, multos nume
Abbreviated transcription (Latin):
honores acquirant. ut dignitates extollant.
ut potestates extendant. Et hoc quoq̃ labor.
et m̃tis asflictio. Simͥ nõ creditur. salomoni
credatur. Magnificaui inquid oꝑa mea. Edi¬
ficaui mͥ domos. et plantaui uineas. feci or¬
tos. et pomeria. et consueui cuncri genei̾s
arborib. Ex truxi mͥ piscinas aquarum. ut
irrigarem siluam lignoꝵ germinantium.
pofsedi seruos et ancillas. multamq familiã
habui. armenta quoq et magnos ouium
greges ultra om̃s qui fuerunt ante me in
et substantias regum et ꝓuinciarum. Feci¬
mͥ cantores et cantatrices. et de litias filioꝵ
hominum. Sciphos et urceolos in ministe¬
rio aduina fundenda. et suꝑ gressus sum opi¬
me conu̾tissem ad omĩa que fecerant manus
me e et ad labores quib frustra sudiaueram:
uidi in om̃ib uanitatem et afflictionẽ ani¬
quanta mortales agit anxietas affligit
cura sollicitudo molestat. metꝰ ext̃ret. tremer

Expanded text:
honores acquirant, ut dignitates extollant, honores acquirant, ut dignitates extollant, ut potestates extendant, et haec quoque labor et mentis afflictio. Si mihi non creditur, Salomoni credatur: « Magnificavi, inquit, opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi mihi vineas; feei tos et pomeria, et consepsi ea cuncti generis arboribus. Exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germpossedi servos et ancillas, multamque familiam habui, armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerant ante me in et substantias regum et mihi cantores, et cantatrices et delicias filiorum hominum, scyphos et urceolos in ministerio ad vina fundenda: et supergressus sum opime convertissem ad omnia quae fecerant manus meae, et labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem ani1 Quanta mortales angit anxietas, affligit cura, sollicitudo molestat, metus exterret, tremor
Abbreviated transcription (Latin):
sib plus sapere qui plus desipit. pars gͦ scientie
est. scire quod nescias. Fecit aũt d̃s hominẽ
et semitas. ascendunt montes. tramĩcendũt
colles. Trans uolant rupes. ꝑ uolant alpes
Tr ainsgrediuntur foucas. Ingradiut᷑ cau̾nas.
Rimantur uiscera t̃re. ꝓfunda maris. Inc̾ta
fluminis. Opaca nemoris. In uia solitudinis.
Exponunt se uentis. et imbrib. Tonitruis
et fluminib. fluctib. et ꝓcellis. Ruinis.
et p̃cipitiis. Metalla cudunt et conflant.
lapides sculpiunt et polluunt. Ligna succidũt
et dolant. Telas ordiunt᷑ et texunt. Uestes
incidunt et consuunt. Edificant domos. plan¬
tant ortos. Excolunt agros. pastinant uine¬
as. succendunt clibanos. extruunt molendina.
piscantur. uenantur. et aucupantur. Medi¬
tantur. et cogitant. Consiliantur. et ordinant.
Querelantur. et litigant. Diripiunt. et furãt᷑.
Decipiunt et mercant᷑. iontendunt et p̃liant᷑.
et in numerant talia. Ut opes congerant.
Ut questus multiplicent. iet luera sectentur. ut

Expanded text:
i plus sapere, qui plus desipit. Ergo pars scientiae est scire quod nesciat. « Fecit autem Deus hominem et semitas, ascendunt montes, transcendunt colles, transvolant rupes, pervolant alpes, transgrediuntur foveas, ingrediuntur cavernas, rimantur viscera terrae, profunda maris, incerta fluminis, opaca nemoris, invia solitudinis, exponunt se ventis et imbribus, tonitruis et fulminibus, fluctibus et procellis, ruinis et praecipitiis. Metalla cudunt et conflant, lapides sculpunt ei poliunt, ligna succidunt et dolant, telas ordiuntur et texunt vestes, sincidunt sic et consuunt, aedificant domos, plantant hortos, excolunt agros, pastinant vineas, succendunt clibanos, exstruunt molendina, piscantur, venantur et aucupantur. Meditantur et cogitant, consiliantur et ordinant, querulantur et litigant, diripiunt et furantur, decipiunt et mercantur, contendunt et praeliantur et innumera talia faciunt, ut opes congerant, ut quaestus multiplicent, ut lucra sectentur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
seti interiꝰ. Nam uirtꝰ eiꝰ inlumbis eiꝰ. et forntu¬
do illius in umbilico uentris eiꝰ. Numqͣra fu¬
gatur: tusi cum fugit᷑. numqͣm mactatur nisi
cum maceratur. Ad cãm exigit lib̾tatem ⁊
habundantiam. Sed repperit ad effectũ. fac¬
cultarem et ad iacentiam. hec om̃em etatem
corrumpit. omẽm sexum confundit. om̃em
ordinẽ soluit. om̃em gradum ꝑuertit. In ua¬
dit eñi senex et iuuenes. Mares̃. et feminas.
Prudentes et simplices. Suꝑiores. et inferio¬
res. Ad extremum etiã sacerdotes. qui nocte
uenerem amplexant᷑. mane uirginẽ uene¬
rantur. Turpe dictu. sed turpissimum actu.
Dici liceat ut agi nõ libeat. Nocte filum uene¬
ris agitant incubiculi: mane filium aurginis
offerunt inaltari.
de diuersis sp̃eb luxurie.

Expanded text:
terius; nam «virtus eius in lumbis eius, et fortitudo eius in umbilico ventris eius». Nunquam fugatur, nisi cum fugitur, nunquam mactatur, nisi cum maceratur. Ad causam exigit libertatem et habundantiam, sed reperit ad effectum facultatem et adiacentiam. 2 Hec omnem etatem corrumpit, omnem sexum confundit, omnem ordinem solvit, omnem gradum pervertit. Invadit enim senes et iuvenes, mares et feminas, prudentes et simplices, superiores et inferiores, ad extremum etiam sacerdotes, qui nocte Venerem amplexantur, mane vero Virginem venerantur. Turpe dictu, sed turpissimum actu, dici liceat ut agi non libeat: nocte filium Veneris agitant in cubili, mane filium Virginis offerunt in altari. XXIII De diversis speciebus luxurie.
Abbreviated transcription (Latin):
iumii. Est eñi deliciũ. nõ face̾ faciendũ. Pec¬
cai. agẽ sõs agentiũ. hec tria uitia cͣcͣhunt᷑
ex carne eirrupta ꝑ tres carnales illecebras.
Incarnalo qreppe cõmertio rationis soporis ĩ
pruritus. ut iracundua ꝓpagetur: Uoluptans
satianir affectus. ut concupiscentia cͣcͣhatur :
hic est tirannus carnis. lex m̃broꝵ. Romes pec¬
cati. langor nature. Pabulum mortis. sine qͦ
nemo nascitur. sine quo nullus morit᷑. qui si
qͣndo tͣrisit reatu. semꝑ tñ remanet actu. Si
em̃ dixerimꝰ quia peccatum nd̃ hẽmꝰ. nos ip̃os
cessitas. et infelix condicio. ante qͣm pecce¬
mus peccato contringim. ⁊ ante qͣm delinqͣmꝰ
delicto tenemur. ꝑunũ hõiem inhune muni¬

Expanded text:
tum. Est enim delictum non facere faciendum, pectum. Est enim delictum non facere faciendum, peccatum agere non agendum. 3 Hec tria vitia contrahuntur ex carne corrupta per tres carnales illecebras. In carnali quippe commercio rationis sopitur intpruritus, ut iracundia propagetur; voluptatis satiatur affectus, ut concupiscentia contrahatur. Hic est tirannus carnis, lex membrorum, fomes peccati, languor nature, pabulum mortis, sine quo nemo nascitur, sine quo nemo moritur: qui si quando transit reatu, semper tamen remanet actu. «Si enim dixerimus quoniam peccatum non habemus, nosipsos cessitas et infelix conditio. Antequam peccemus, peccato constringimur: et antequam delinquamus, delicto tenemur. « Per hominem un
Abbreviated transcription (Latin):
et altera naturaarũ. Prima fit incõmissis.
ẜied̾a fit incontractis. Parentes em̃ c̃õmit¬
tunt iupͥma. Proles contͣhit insed̾a. Quis enim
nesciat concubitũ ⁊ coniugalem nuĩquã om̃ĩno
cõmitti sine pruritu carnis. sine feruore libidi¬
nis. sine fetore luxurie: Unbe semina cõcepta
fedantur. maculant᷑. et uitiartur. Ex quib aĩa
tandẽ insusa contͣhit labem peccati. maullã
culpe. sordem inpitatũ. Sient ex naie corup¬
to liquor uisusus corrimpit᷑. et pollutũ contin¬
gens ex ip̃o ccͣtu polluitur. h̃t em̃i aĩa ires na¬
turales uetentias. siue tres nat᷑ales uires. Rau¬
onalem ut cuscernat uet honũ et malũ. Trasci¬
bilem. ut respuar malum. Concupis cibile iss ut
ꝑignorantiã. ut nõ discernat int̃ bonũ ⁊ malum:
Uis irascibił ꝑ iracundiã. ut respuat bonum.
Uis cõciruscibilũ ꝑ concupiscentiã. ut appe¬
ue malum. Prima gignit delictũ. Ultina pa¬
rit pectaũ. Media delictum gnãt ⁊ pecca¬

Expanded text:
et altera naturarum. Prima fit in commissis, secunda fit in contractis; parentes enim committunt in prima, proles contrahunt in secunda. Quis enim nesciat concubitum etiam conjugalem nunquam omnino committi sine pruritu carnis, sine fervore luxuriae, sine foetore libidinis? Unde semina concepta foedantur, maculantur et vitiantur, ex quibus anima tandem infusa contrahit labem peccati, maculam culpae, sordem iniquitatis. Sicut ex vase corrupto liquor infusus corrumpitur, et pollutum contingens, ex ipso contactu polluitur. Habet enim anima tres natur. Habet enim anima tres naturales vires: rationalem, ut discernat inter bonum et malum; irascibilem, ut respuat malum; concupiscibilem, ut per ignorantiam, ut non discernat inter bonum et malum, vis irascibilis per iracundiam, ut respuat bonum, vis concupiscibilis per concupiscentiam, ut appetat malum. Prima gignit delictum, ultima parit peccatum, media delictum generat et pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ed artende quo cabo
conceptꝰ nutriatur in utero. profecto san¬
guine mestruo. qui cessat ex femina uꝰt con¬
ceptum ut exeo conceptꝰ nutatur muemina.
qui fertur ẽẽ tam detestabił et iunrarnbus
ut exeiꝰ erͣtu fruges nõ germinẽ. arescant
arbusta. moriant᷑ herbe ani nuttan arbo¬
res friꝰ. Si canes inde cõmederint.inrabiem
efferantur. Concepti fetꝰ utnum seminil cõ¬
trahant. ita ut leꝓłi et eleyhantici oxhac
corrmptione nascantur. Unde sio u en mo¬
Siuo feminã septuaginta dieb atempli ces¬
saret ingrefsu.

Expanded text:
ed attende quo cibo conceptus nutriatur in utero. Profecto sanguine menstruo, qui cessat ex femina post conceptum, ut ex eo conceptus nutriatur in femina. Qui fertur esse tam detestabilis et immundus, ut ex ejus contactu fruges non germinent, arescant arbusta, moriantur herbae, amittant arbores foetus, et si canes inde comederint in rabiem efferantur. Concepti fetus vitium seminis contrahunt, ita ut leprosi et elephantici ex hac corruptione nascantur. Unde secundum legem Mosi vero feminam, octoginta diebus a templi cessaret ingressu.
Abbreviated transcription (Latin):
git memoĩa. turbabit pm̃ĩa. torquebit angrana.
Uemient em̃i incogitaliene peccat ꝵ suoꝵ timidi
et trans ducer ulos exadiu̾so iniquitas etra dreen¬
tes. quid ꝓfrat nob̾ smꝑbia et iactantia diuitiaꝵ
quid contulit rioo̾: Transieritr la om̃ia tãouan
umbra. sic̃ nauis que ꝑ transit fluetu aute quari¬

Expanded text:
iget memoria, turbabit penitentia, torquebit angustia. «Venient enim in cogitatione peccatorum suorum timidi et transducent illos ex adverso iniquitates eorum», dicentes: «Quid profuit nobis superbia? et iactantia divitiarum quid contulit nobis? Transierunt illa omnia tanquam umbra et sicut navis que pertransit flu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾mis. Quã turpis nat̃. qͣi iulis mat̃. qͣm ab¬
hominabł saror. Conceptꝰ ẽ eñi hõ de sangui¬
ne ꝑ ardarem lihidinis pie refacto. ciuꝰ tandem
cadaueri qͣi fimebres. uermes afsistent. Uinus
genuit peduenlos. et liabricos. moituus¬
gñabit uermes et muscas. Uiuus ꝓduxit stereᷤ
et udmitũ. mortuus ꝓducet putredinẽ et fetorẽ.
Uiuus hominẽ uniicumi impinguabit. mort uaus
uerinies plurimos impinguabit. Quid gͦ feti¬
dius humano cadauere: Quid herribilius hõĩe
mortuo: Cuiꝰ gratissitꝰ erat amplex̾ muita. mo¬
lestus erit etiam atumi pectꝰ in morte. Qaad gͦ¬
cet usnectus intumulo. qui mͦ fulgebat: ornatꝰ
inaula. mͦ s ordet midus intũba. quom uesee hat᷑
de litiis incenauilo: modo cosiaitur auerrluz

Expanded text:
ater, quam abhominabilis soror! 3 Conceptus est homo de sanguine per ardorem libidinis putrefacto, cuius tandem cadaveri quasi funebres vermes adsistent. Vivus genuit pediculos et lumbricos, mortuusnerabit vermes et muscas; vivus produxit stercus et vomitum, mortuus producet putredinem et fetorem; vivus hominem unicum impinguavit, mortuus vermes plurimos impinguabit. Quid ergo fetidius humano cadavere? quid horribilius mortuo homine? Cui gratissimus erat amplexus in vita, molestus erit aspectus in morte. 4  modo jacet despectus in tumulo; qui modo fulgebat ornatus in aula, modo sordet nudus in tumba; qui modo vescebatur deliciis in coenaculo, modo consumitur a vermibus
Abbreviated transcription (Latin):
nos nati cõtinuo desinimꝰ ẽẽ. Uirtutis ꝗdẽ millum
signũ ualemꝰ ostende̾. s ĩ malignitate m̃a cõsũpti
sumꝰ. Cũ ingẽti tͦbatione recogitabũt. que cum
nimia delectatione gesserũt. ut stimulus memo¬
rie pungat ad penã quos acultus negtie stimu¬
lauit ad culpan
de mutili penitenti reproboꝵ.

Expanded text:
irtutisque signum nullum valemus ostendere, sed in malignitate nostra consumpti sumus. Cum ingenti turbatione recogitabunt que cum nimia delectatione gesserunt, ut stimulus memorie pungat ad penam quos aculeus nequitie stimulavit ad culpam. VI De inutili penitentia reprobo
Abbreviated transcription (Latin):
peratis. demũ uniu̾sis uitiis in retitis. Porro
sicut defĩc fumꝰ deficient. et sicut fluit cera¬
afacie ignis. ita peccatores ibũt. Tertia pars d̾¬
int̾ram suam milla die ꝑibunt om̃s rum.
cogitationes eoꝵ. O quot ex qͣnta mortales
de mundane ꝓuisionis ⁊ inc̾titudine cogitant.
Sed sub repente mortis articulo: repente cũtta
bra cum decĩmat ablat suat. et exc sũt
sicut locusta. Exibit gͦ sp̃s nõ ulurtarius

Expanded text:
peratis, demum universis vitiis irretitus. Porro, peratis, demum universis vitiis irretitus. Porro, « sicut deficit fumus deficient, et sicut fluit cfacie ignis, ita peccatores peribunt a facie Drram suam, in illa die peribunt omnes cogitationes eorum». O quot et quanta mortales de mundane provisionis incertitudine cogitant, sed sub repentino mortis articulo repente cuncta bra cum declinat ablatus sum et excussus sum sicut locuste». Exib
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ mortalib ẽ plena peccatis ut uix
ualcat inuenĩ. qui nõ deuet ad sinistrati
qui nõ reu̾tat᷑ aduomitũ. qui ñõ cõ putrescat
instertore. Quin potiꝰ głant᷑ cũ malefec̾int. et. apłg¬
uidia hoĩtidiis. cõtẽptione. dolo. maligͥrate.
Susurrones. detͣctores. d̾o odibiles. cõtumeliosi.
suꝑbi. elati. inuẽtores maloꝵ. parentib ñ obe¬
dientes. insipẽtes. incõpõiti. sine affeciiõe. absq
habundat. Hereticis. ⁊ scismaticis. ꝑfidis.⁊ ty¬
rannis. Simoniatis. ⁊Yypoc̾tis. ambitiosis et
cupidis: Raptõib. ⁊ p̃donib. Uiolentis. et
exactoĩb. Usurariis. ⁊ falsariis. Impiis. ⁊ sacͥ¬
cĩb. Garrulis. et u̾sutis. Gulosis. et ebriosis.
adulteris. ⁊ incestuosis. mollib. et in mundis.
pigris. et negligentib. Uanis.et ꝓdigis.Im¬
petuosis. et iracundis. Inpatientib. ⁊ ĩ ꝯftãtib
ueneficis. et augurib. ꝑ iuriis. ⁊ exeeratis.
presũptuosis. et arrogantib. Incredulis. ⁊ des¬

Expanded text:
catis, ut vix valeat inveniri qui non deviet ad sinistram, qui non revertatur ad vomitum, qui non computrescat in stercore suo. Qui potius «gloriantur cum malefecerint et vidia, homicidiis, contentione, dolo, malignitate, susurrones, detractores, Deo odibiles, contumelsuperbi, elati, inventores malorum, parentibus non obedientes, insipientes, incompositi, sine affectione, sine fest, abundat haereticis et schismaticis, perfidis et tyrannis, Simoniacis et hypocritis, ambitiosis et cupidis, raptoribus et praedonibus, violentis et exactoribus, usurariis et falsariis, impiis et sacrcibus, garrulis et versutis, gulosis et ebriosis, adulteris et incestuosis, mollibus et immundis, pigris et negligentibus, vanis et prodigis, impetuosis et iracundis, impatientibus et inconstantibus, veneficis et auguribus, perjuris et exsecratis, praesumptuosis et arrogantibus, incredulis et des
Abbreviated transcription (Latin):
esternos. Comites contempnit antiquos. Uul¬
tum au̾tit. Uisum extollit. Ceruicem erigi Fa¬
ftum oftendit. Grandia loquitur. Sublamnia
meditatur. Sub ẽẽ non patitur. p̃ eẽ mollitur
p̃latis infestus. Subditis honerosus. molesta no
suffert. Cõcepta nõ differr. p̃ceps. et audax. Głosus
et arrogans. Grauis et inpartunus.
de suꝑbia. et casu luciferis.
Suꝑhia cunctis importabilis om̃ib odiosa.
Int̃ omĩa uitia tu semꝑ es pͥma. tu semꝑ es ultima.
Nam om̃e peccatum te ascendeiue cõmittitur. te
recedente dimittitur. Scͥptum ẽ eñi. Initiũ om̃is
peccati ẽ suꝑbia. Primo genita mors hec ẽ inter
ip̃a reꝵ pͥmordia creaturam eͣc creatorem erexit.
angłm cͣc dm̃. Sed eum absq mora deiecit. qm̃
in ueritate nõ stetit ab innocentia in peccatũ. ade¬
litiis in miserias. acclo empireo maerem caligmo¬

Expanded text:
hesternos, comites contempnit antiquos. Vulhesternos, comites contempnit antiquos. Vultum avertit, visum extollit, cervicem erigit, fastum ostendit, grandia loquitur, sublimia meditatur, subesse non patitur, preesse molitur, prelatis infestus, subditis onerosus. Molesta non suffert, concepta non differt, preceps et audax, gloriosus et arrogans, gravis et importunus. perbia et casu Luciferi. 1 Superbia cunctis importabilis, omnibus odiosa, inter omnia vitia tu semper es prima, tu semper es ultima. Nam omne peccatum te accedente committitur, te recedente dimittitur. Scriptum est enim: «Initium omnis peccati est superbia», «primogenita mors». Hec enim inter ipsa rerum primordia creaturam contra creatorem erexit, angelum contra Deum. Sed eum absque mora deiecit, quoniam in veritate non stetit, ab innocentia in peccatum, a deliciis in miserias, a celo empireo in aerem calig