comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gi qd dictũ ẽ. ne assumaᷤᷤ nomen di tui
inuanũ: Inuanũ nãq nomen di assu¬
munt. qͥ filiũ dĩ ad se missũ & ꝓ salute
sua incarnatũ contẽpnunt. Qͥd est
gͦ dicere ne assumaᷤ nomen dĩ tui in
uanũ. nͥ sic̃ ueneraris & adoras eum.
ꝓpt̾ hoc qͦd ab eo factꝰ es. sic adora &
ñ minꝰ tͥ contulit cũ redemit quã cũ
creauit Ad eundẽ spectat sensũ qd̾
ipse filiꝰ in euangłio discipłis. & per
discipłos om̃ibꝰ in se credentibꝰ dicit
Creditis in dm̃ & in me credite Modes¬
ta qͥd̾e ut decuit piũ insinuatione noᷤᷤ
ãmonens. ut intelligamꝰ eũ ñ solũ ado¬
randũ anobis in sua diuinitate qua
condidit. s in humanitate etiã qua re¬
obserua sabbatũ Quatuor sabbata

Expanded text:
gi, quod dictum est: Ne assumas nomen Dei tui in vanum. In vanum namque nomen Dei assumunt, qui Filium Dei ad se missum, et pro sua salute incarnatum contemnunt. Quid est ergo dicere: Ne assumas nomen Dei tui in vanum, nisi, Sicut veneraris, et adoras eum propter hoc, quod ab eo factus es; sic adora eunon minus tibi contulit cum redemit, quam cum creavit? Ad eumdem spectat sensum, quod ipse Filius in Evangelio discipulis, et per discipulos omnibus in se credentibus dicit: Creditis in Deum, et in me credite : modesta quidem ut decuit pium insinuatione nos admonens, ut intelligamus eum non solum adorandum a nobis in sua divinitate qua condidit, sed in humanitate etiam qua reObserva
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ fuit & iustũ totũ eͥeͥ. & nichil
aliud ee. & uoluit totũ ee̾. & aliud
ñ eẽ:. Et hac uoluntate postea fecit
ut bona eent quȩ eẽ bonũ erat sic̃
uiderat & uoluerat. & ꝑmisit ut ma-¬
la ce̾nt. qͤ ee bonũ erat. quȩ cũ bonis
futura esse p̃uiderat. & ut eͥent cũ
bonis uoluerat. qͥa bonũ erat. Et
erat qͥdem uoluntas eiꝰ ȩt̾na & de
bonis & de malis quȩ uoluit ut e̾ent.

Expanded text:
onum fuit et justum totum esse, et nihil aliud esse; et voluit totum esse et aliud non esse. Et hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat quia bonum erat. Et erat quidem voluntas ejus aeterna et de bonis et de malis quae voluit ut essent;
Abbreviated transcription (Latin):
futura erant cum bonis priusqũa
erant. & considerauit qͥa malis ad¬
iunctis bona cõmendarent᷑. & pul-¬
chriora fierent comparatione ma-¬
loꝵ & bona eͥent mala int̾ bona qͤ
non erant bona. qm̃ ex eis orna¬
rent᷑ bona & commendarent᷑. &
amplus bonum acciꝑent ad deco-¬
rem & pulchritudinẽ uniuersorũ
& respexit cuncta in ordine suo. & ui¬
dit bona ibi. & quȩ sibi bona non¬
fuerunt. & uoluit sic ee̾ omĩa ut
bonũ fuit. quia ita bonũ fuit ut
uidit. & uoluit qđ futurũ fuit. &

Expanded text:
futura cum bonis priusquam erant et consideravit, quod his malis adjunctis bona commendarentur, et pulchriora fierent comparatione malorum, et bona essent mala inter bona quae non erant bona. Quoniam ex eis ornarentur bona et commendarentur, et amplius bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordine suo: et vidit bona ibi, et quae bona sibi bona fuerunt, et voluit sic esse omnia ut bonum fuit, quia ita bonum fuit ut vidit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ locus confirmatoꝵ maloꝵ et
disciplinã in recuꝑabilĩt deseren¬
tiũ. & idõ ibi solum & sũmũ ma¬
lũ positũ ẽ: Purgatoriꝰ ignis ẽ lo
cus in pͥma correctione minꝰ cor¬
solũ malũ habere debuit. ut pͥore
confistit. Mundꝰ est locus erranti
um reparandoꝵ & ideo simul bo-¬
num & malum in eo ordinatũ ẽ.
ut ꝑ bonũ quid̃e consolationem
accipiant. ꝑ malũ uͦ correctionẽ
Non tamen summũ bonũ aut sũ¬
mũ malũ ibi ẽ. ut sit qͦ & ꝑsisten¬
tes in malo deficere. & recedenteᷤᷤ
amalo ꝓficere possint: Sic gͥ cȩ¬
lum in summo ẽ. post cęlũ para¬
dysus. post paradysum mundus.
post mundũ ignis purgatoriꝰ. post¬
ignẽ purgatoriũ infernꝰ: Biabo¬
lus gͦ qui a summo ceciderat in
imo detrusus est. ꝓpt̾ea qͥa repa-¬
randus non erat: Homo autem
qͥa non a sũmo corruit ñ est po¬
situs in imo. s in medio collocatuᷤ.
ut ei locus eet qͦ ascendere posset

Expanded text:
est locus confirmatorum malorum et est locus confirmatorum malorum et disciplinam irrecuperabiliter deserentium; et ideo ibi solum et summum malum positum ecus in prima correctione minus corsolum malum habere debuit ut priore consistit. Mundus est locus errantium et reparandorum; et ideo simul bonum et malum in eo ordinatum est, ut per bonum quidem consolationem accipiant; per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in malo deficere, et recedentes a malo proficere possint. Sic igitur coelum in summo est, post coelum paradisus, post paradisum mundus, post mundum ignis purgatorius, post purgatorium infernus. Diabolus ergo qui a summo ceciderat, in imum detrusus est, propterea quia reparandus non erat. Homo autem quia non a summo corruit, non est positus in imo, sed in medio collocatus, ut ei locus esset quo ascendere posset
Abbreviated transcription (Latin):
UiNꝘ sunt loca Unꝰ in qͦ
est solũ bonũ & summũ
bonum: Unus in qͦ ẽ solũ malũ
& sũmũ malũ. Post hȩc alia duo.
Alter sub summo. inqͦ est solũ bo¬
num sed non summũ: Alt supͣ
imum in quo ẽ solũ malũ. s non
sũmũ: In medio unꝰ. inqͦ est & bo¬
nũ & malum. neutrũ summũ In ct¬
lo est solum bonũ & summũ In in¬
ferno est solũ malũ. & sũmũ In
paradiso ẽ solum bonũ non sũmũ:
In igne purgatorio. solum malũ
ñ summũ In mundo ẽ bonũ et
malũ. neutrũ sũmũ: Paradisus ẽ
locus inchoantiũ & in meliꝰ ꝓfici-¬
entiũ. & ideo ibi solũ bonũ esse de¬
buit. qͥa creat᷑a amalo inicianda
non fuit: Non tamen summũ c̾e
debuit. quia si sũmũ ibi e̾et bonũ.
illic positis ꝓfectus non e̾e̾t Celũ
locus est confirmatoꝵ bonoꝵ &
ꝑ disciplinã ad summũ ꝓfectũ
ꝑtingentiũ Unde solũ su̾mũq
bonum in eo collocatũ ẽ Infernꝰ

Expanded text:
ue sunt loca. Unus in quo est solum bonum et summum bonum. Unus in quo est solum malum et summum malum. Post haec alia duo. Alter sub summo in quo est solum bonum, sed non summum. Alter supra imum in quo est solum malum, sed non summum, in medio unus, in quo est et bonum et malum, neutrum summum. In coelo est solum bonum et summum; in inferno est solum malum et summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne purgatorio solum malum, sed non summum; in mundo est bonum et malum, neutrum summum. Paradisus est locus inchoantium et in melius proficientium; et ideo ibi solum esse bonum debuit, quia creatura a malo initianda non fuit. Non tamen summum esse debuit, quia si summum ibi esset bonum illic positis profectus non esset. Coelum locus est confirmatorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentium. Unum solum summumque bonum in eo collocatum est. Infernus
Abbreviated transcription (Latin):
NT ERIM uͦ uitã t̾renam fructibꝰ
terrenis nutriret. donec ad illam
uitam transferret᷑. ubi nullis ꝓroꝰ
alimentis indigeret: Sicut scrip¬
tũ est Factus est pͥmꝰ homo in ani¬
mã uiuentẽ. scds in sp̃m iuuifican¬
tem Quia enim qͦd uiuit uitam
habet. qͦd autẽ uiuificat uitã dat.
plus est om̃ino uiuificare quã ui¬
uere Propter qđ quia uita pͥma ꝑ
se stare non potuit. uita autẽ nouiˢ¬
sima aliunde sustentari opus non
habebit. pͥmꝰ homo in animam ui¬
uentem factus dr̃. quȩ uitã qͥdem
in se habuit. s corpori ꝑ se solam ui¬
tã dare non potuit Scd̃s autem
in sp̃m uiuificantẽ. qͥ & uitam ha-

Expanded text:
nterim vero vitam terrenam fructibus terrenis nutriret, donec ad illam vitam transferretur ubi nullis prorsus alimentis indigeret. Sicut scriptum est: Factus est primus homo in animam viventem; secundus in spiritum vivificantem . Quia enim quod vivit vitam habet, quam autem vivificat vitam dat; plus est omnino vivificare quam vivere. Propter quod quia vita prima per se stare non potuit, vita autem novissima aliunde sustentari opus non habebit primus homo in animam viventem factus dicitur, quae vitam quidem in se habuit, sed corpori per se solam, vitam dare non potuit; secundus autem in sp
Abbreviated transcription (Latin):
L&e tienit ratio alia quȩ ñ solũ eͥẽ
dm̃. sed unũ e̾e̾ & trinum cõꝓbaret
Et pͥmũ eͥe̾ ꝑ se. deinde ꝑ ea quȩ erani
extra se facta scđm sẽ. Una pietas.
una deuotio. una cultura. dñm
unũ & dm̃ unũ: Sic dixit ratio.
& cõpbauit in se. ne scisma mentiũ
fieret in plura pͥncipia. & ñ eet
certa salus. & meliꝰ eẽ & consonũ
magis ueritati. & consentaneũ
nature. pͥncipiũ unũ. & finẽ unũ.
in que habere possent conuersa¬
tior ẽ quȩ ab illo existerent omĩa:
Alioquin: dissipationẽ e̾e̾ uniuer¬
sitatis sine capite & pͥncipio et
moderatore: Et clamauit illi na¬
tura foris. & contestata ẽ ad eandẽ
ueritatẽ. & dixit opus unũ: aucto¬
rem unũ. & concordia una: consili¬
um unũ. & una administratio: ꝓ¬
uidentiã unã. & manifestatꝰ est ds
imꝰ. creator unꝰ. moderator unꝰ & rec¬
tor. quia totũ unũ & ad unũ totum:

Expanded text:
e non solum esse Deum, sed unum esse et trinum comprobaret; et primum per se deinde per ea quae erant extra se facta secundum se. Una pietas, una devotio, una cultura, Dominum unum et Deum unum. Sic dixit ratio et comprobavit in se, ne schisma mentium fieret in plura principia: et non esset certa salus. Et melius esse et consonum magis veritati et consentaneum naturae principium unum et finem unum in quem habere possent conversionem quae ab illo existerent omnia. Alioqui dissipationem esse universitatis sine capite et principio et moderatore. Et clamavit illi natura foris, et contestata est ad eamdem veritatem; et dixit opus unum et auctorem unum; et concordia una consilium unum, et una administratio providentiam unam. Et manifestatus est Deus unus, creator unus, moderator unus et rector; quia totu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non quẽadmodũ suꝑiꝰ uidet᷑
soli uiro preceptum datum ẽ. Ip¬
sa enim mulier hic testat᷑ sibi qͦq
mandatũ ut lignum scientiȩ bo¬
ni & mali non tangeret. S uoluit.
scͥpt᷑a ostendere. quia mulier quȩ
uiro subiecta fuit diuinũ manda-¬
tum non nisi mediante uiro ac-¬
ciꝑe debuit. ut sermo dĩ pͥmum
quasi inmediate ad uirum fieret.
deinde mediante uiro ad mulierẽ
qͦq quȩ subiecta uiro fuit. & con¬
silio uiri instituenda ꝑueniret:¬

Expanded text:
 non quemadmodum superius videtur soli viro praeceptum datum sit. Ipsa enim mulier hic testatur sibi quoque mandatum, ut lignum scientiae boni et mali non tangeret. Scilicet voluit Scriptura ostendere quod mulier quae viro subjecta fuit divinum mandatum non nisi mediante viro accipere debuit, ut sermo Dei primum quasi immediate ad virum fieret, deinde mediante viro ad mulierem quoque, quae subjecta viro fuit et consilio viri instituenda perveniret
Abbreviated transcription (Latin):
uere & summe bonum esse:.
St adhuc aliud bonũ & ex¬
celsius bonis alliis. qͦd uere
bonũ est. qͥa in se bonũ est. & uni¬
uersaliter bonũ. qͥa ad omĩa bo¬
nũ ẽ. & om̃ium bonum ẽ Qͦd eñi
in se bonũ est uere bonũ ẽ. & qđ
om̃ium bonũ est uniuersale bo¬
num est. & om̃e bonum ipsũ ẽ. qm̃
om̃rum bonũ ipsum ẽ. nec extra ip¬
sum bonũ ẽ Qd autẽ ad se bonũ
ñ ẽ. non uere bonũ est. nec uerũ
bonũ est. sed bonũ tantũ dr̃. ñ quia¬

Expanded text:
ere et summe bonum esse. Est adhuc aliud bonum et excelsius bonis aliis quod et vere bonum est, quia in se bonum est, et universaliter bonum est, quia ad omnia bonum est, et omnium bonum est. Quod enim in se bonum est vere bonum est, et quod omnium bonum est universale bonum est. Et omne bonum ipsum est, quoniam omnium bonum ipsum est, nec extra ipsum bonum est. Quod autem ad se bonum non est non vere bonum est nec verum bonum est, sed bonum tantum d
Abbreviated transcription (Latin):
nominatiue. qm̃ ex ipso bonũ ẽ:
Qd̾dam gͦ bonum bonum ẽ qm̃ ip
sum bonũ ẽ. aliud autẽ bonũ est.
qͥa alicui bonũ ẽ. & ipsum bonum
non ẽ Qđ gͦ bonũ est. & sibi bonũ
ẽ. & alii bonũ est. in toto bonũ ẽ
Qd autẽ bonũ est. & sͥ bonũ ẽ. & al¬
teri bonũ nͣ est. ex parte bonũ
ẽ. sicut qͦd bonũ est & alteri bonũ

Expanded text:
am ex ipso bonum est. Quoddam ergo bonum, bonum est, quoniam ipsum bonum est. Aliud autem bonum est, quia alicui bonum est, et ipsum bonum non est. Quod ergo bonum est et sibi bonum est et alii bonum est, in toto bonum est. Quod autem bonum est et sibi bonum est et alteri bonum non est, ex parte bonum est, sicut quod b
Abbreviated transcription (Latin):
istam autẽ retinere posse felicitatiꝰ
Unde sicut culpa fuit illam non te¬
nusse. ita pena facta est istam ami¬
sisse Inqua tamen pena etiam cul¬
pa fuit. quia & hic quoq mensurã
non tenere contra iusticiã fuit: Hȩc
autem culpa p̃cedentis culpȩ pe-¬
na fuit. qͥa nisi sp̃c in appetitu suo
mensuram deseruisset. caro subiec¬
ta sp̃ui aduersus ipsum sp̃m in suo
appetitu t̃minũ mensurȩ non tran¬
firet:¬

Expanded text:
istam autem retinere posse, felicitatis. istam autem retinere posse, felicitatis. Unde sicut culpa fuit illam non tenuisse, ita poena facta est illam amisisse. In qua tamen poena etiam culpa fuit, quia et hoc quoque mensuram non tenere contra injustitiam fuit. Haec autem culpa praecedentis culpae poena fuit, quia nisi spiritus in appetitu suo mensuram deseruisset, caro subjecta spiritui adversus ipsum spiritum in suo appetitu terminum mensurae non transiret
Abbreviated transcription (Latin):
appetitũ iusti deserens pec-¬
cauit. inretento appetitu cõmodi
punitus ẽ: Nam & ille ꝓptea sic
datus ẽ. ut inseparabiliter rationa¬
li uoluntati ad ee̾t. quatinꝰ in eo uł
puniret᷑ si aiusticia recederet. uel
remuneraret᷑ si in iusticia ꝑmane¬
ret. cũ utiq penam omino pati ñ
posset si cõmodũ nullũ appeteret
In cõmodũ quippe nichil aliud e̾e̾
constat nͥ qđ uoluntati siue appe¬
titui contrariũ ee ꝓbat᷑ Quia gͥ
homo appetitũ iusticiȩ deseruit.
appetitus cõmodi solus illi ad pe-¬
nam remansit: Inquo qͥdẽ duppli¬
citer punitur. siue cũ ab his quȩ
ordinate appetit restringit᷑. siue
cũ ad alia cõmoda quȩ ordinate
appeti non possunt appetenda
relaxat᷑ In altero ẽ pena. in altero
& pena & culpa Mensura enĩ suꝑio¬
ris appetitꝰ in libero arbitrio posi¬
ta fuerat. mensura uͦ inferioris ap¬
petitꝰ concessa in dono: Qua ꝓpter
illam tenere uelle uirtutis fuisset.

Expanded text:
appetitum justi deserens peccavit, in retento appetitu commodi punitus est. Nam et ille propterea sic datus est ut inseparabiliter rationali voluntati adesset, quatenus in eo vel puniretur si a justitia recederet, vel remuneraretur si in justitia permaneret, cum utique poenam omnino pati non posset: si commodum nullum appeteret. Incommodum quippe nihil aliud esse constat, nisi quod voluntati suae sive appetitui contrarium esse probatur. Quia igitur homo appetitum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset;
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qͥ ab alio eͥẽ accepit. pͥmꝰ om̃ibꝰ
existendi auctor e̾ẽ non potuit: Non
gͦ ab alio acciꝑe eẽ potuit. qͥ om̃ibꝰ
ẽẽ dedit. quẽ ꝓpt̾ea semꝑ fuisse &
nũquã cepisse fateri oportet. qm̃
omẽ qd̾ aliquando e̾e incepit. auc¬
torẽ habuit ꝑ quẽ cepit Constat
gͥ nec dubitari ullomodo potest.
qͥa ille ꝑquẽ cepit qđ ñ semꝑ fuit:
nũqũa cepit sed semꝑ fuit. Illũ
autẽ rerũ auctorẽ & pͥmũ pͥncipi¬
ũ hoc mͦ ratio inuestigat. & inuen¬
tũ pietas uenerat᷑. & ad orandũ fide ᷤᷤ

Expanded text:
quoniam qui ab alio esse accepit primus omnibus existendi auctor esse non potuit. Non ergo ab alio accipere esse potuit qui omnibus esse dedit, quem propterea semper fuisse et nunquam coepisse fateri oportet; quoniam omne quod aliquando esse incoepit auctorem habuit per quem coepit. Constat ergo nec dubitari ullo modo potest quod ille per quem coepit quod non semper fuit nunquam coepit, sed semper fuit. Illum autem rerum auctorem et primum principium hoc modo ratio investigat; et inventum pietas
Abbreviated transcription (Latin):
UScepit de natura hostiã
ꝓnatura. ut de nr̃o eet ho¬
locaustum offerendũ ꝓ nobis. ut
in hoc ipso ad nos ꝑtineret redẽp¬
tio. quia de nr̃o sumpta erat i-¬
molatio Quius quidẽ redemp¬
tionis participes efficim᷑. si ipsi
redemptori ꝑ carnẽ nobis socia-¬
to ꝑ fidem unimur Natura qͥ¬
dem humana tota ꝑ peccatum
corrupta fuerat. & tota ꝓpt̾ pec¬
catũ dampnationi debita erat.
& idcirco si tota dampnata fuisset
iniusticia non fuisset Henit autẽ
gr̃a & elegit qͦsdam de massa uni-¬
uersitatis ꝑ miscdiam ad salutem.
qͦsdam autem ꝑ iusticiã deseruit
ad dampnationẽ & qͦs ꝑ miscd̃iã
saluauit non sine iusticia salua¬
uit. qͥa in eiꝰ potestate erat ut hoc
iuste facere posset. qͦs tamen si
non saluasset iuste fecisset. qͥa

Expanded text:
uscepit de natura hostiam pro natura, ut de nostro esset holocaustum offerendum pro nobis, ut in hoc ipso ad nos pertineret redemptio; quia de nostro sumpta erat immolatio. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem humana tota per peccatum corrupta fuerat, et tota propter peccatum damnationi debita erat; et idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit quosdam de massa universitatis per misericordiam ad salutem; quosdam autem per justitiam deseruit ad damnationem. Et quos per misericordiam salvavit, non sine justitia salvavit, quia in ejus potestate erat ut hoc juste facere posset, quos tamen si non salvasset juste fecisset; quia
Abbreviated transcription (Latin):
la & ęt̾na bonitate
semꝑ uoluit. & ȩt̾na sapientia sẽꝑ
disposuit. qd̾ coȩt̾na potestate aliqͣn-¬
do facit Q erant simul semꝑ. boni¬
tas. sapientia. & potestas. Nec dundi
uł separari abinuicẽ tẽpore pote¬
rant. quȩ substantialit᷑ ide erant:¬
& abhis formã dedit oꝑi suo artifex
d̃s. qͥbꝰ consũmata st̃ om̃ia. ab euom
choationis & ęt̃nitatis pͥncipio ordi-¬
nata:

Expanded text:
aeterna bonitate semper voluit, et aeterna sapientia semper disposuit, quod coaeterna potestate aliquando facit. Et erant simul semper bonitas, sapientia, et potestas; nec dividi vel separari ab invicem tempore poterant quae substantialiter idem erant, et ab his formam dedit operi suo artifex Deus, quibus consummata sunt omnia ab aevo inchoationis, et aeternitatis principio ordinata.
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres iustos pares facimꝰ in scien¬
tia. nũqͥd ñ & suꝑiores om̃s in gr̃a
consequent᷑ fateri necesse ẽ. ut po¬
te qͦs non lectio sicut nos aut pre-¬
dicatio. s ipsa unctio docuerit õs
de om̃ibꝰ: Esto tamen. toleremꝰ noᷤᷤ
to merito ñ ferimꝰ. ut dñs uidelicet
głȩ sentiat᷑ uł falli umquã potu¬
isse. uł fallere uoluisse. & qͥd̃e ipse¬

Expanded text:
veteres justos pares facimus in scienveteres justos pares facimus in scientia, nunquid non et superiores omnes in gratia, consequenter fateri necesse est? Utpote quos non lectio sicut nos aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus? Esto tamen, toleremus nos to merito non ferimus, ut Dominus videlicet gloriae sentiatur, vel falli unquam potuisse, vel fallere voluisse, et q
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͦd tempꝰ gr̃ę illud potiꝰ uxta sen¬
tentiã hanc fuerit apellandum.
inquo tot & tantȩ dei popło diui-¬
tiȩ sp̃c affluebãt. ut illud ꝓrsuᷤ in¬
credibili felicitate cerneretur im¬
pletum. qͦd moyses optat cũ dice¬
ret Quis dabit ut om̃s ꝓphetent:
Queso quid simile attulit᷑ euangłiũ:
Frustra głat᷑ paulus de pͥmiciis sp̃e¬
accepisse. cum nichil tale in diebꝰ
suis potuit exꝑiri: Deniq aiebat:
Iũqͥd om̃s ꝓpħȩ: Frustra inquam
głat᷑ de euangłio suo. qͥa non ab
homine neq ꝑ homine illud ac-¬
ceꝑit. sed quasi fpeciali quadam
popłis reuelatũ. d nec apls petrꝰ
ꝓfecto debuit ꝓpħicũ illud ad sua
tepora retorquere Effundam de
dantior iã p̃cesserat transactis scłis
apłica cum hoc diceret intuebat᷑.
ñ plane effundã s subtrahã ma-¬
gis desp̃u meo dixisse debuerat
Quid enim: Si filiis ȩuangłii om̃s

Expanded text:
nisi quod tempus gratiae illud potius juxta scnisi quod tempus gratiae illud potius juxta scientiam in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur Paulus de primitiis spiraccepisse; cum nil tale in diebus suis potuerit experiri. Denique aiebat: Numquid omnes prophetae? Frustra, inquam, gloriatur de Evangelio suo, quia non ab homine, neque per hominem illud acceperit, sed quasi speciali quadam populis revelatum. Sed nec apostolus Petrus profecto debuit propheticum illud ad sua tempora retorquere, Effundam de dantior jam praecesserat transactis saeculis apostolica cum hic diceret intuebatur, non plane effundam; sed subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? Si filiis Evangelii omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tamentũ qͦd in seruitutẽ generat.
non lex quȩ non sic est data ut poᷤ¬
sit uiuificare. s gr̃a dĩ ꝑ iħm xꝑm¬
qͥa sicut no ᷤᷤ credimꝰ xꝑm in carne
uenisse. sic illi uenturũ. sicut noᷤᷤ
mortuũ. ita illi moriturũ. sicut noᷤᷤ
resurrexisse. ita illi resurrecturũ.
ra st̃ sicut ab illis estimant᷑. & sic̃
a ꝓpositis auctoritatibꝰ affirmari
rara salus. aut nimiũi numerosa ꝑ¬
fectio. quoꝵ qͥdẽ qͦdlibet saꝑe dis¬
cretionis t̾mino ᷤᷤ excedere ẽ. Quod¬
si uidet᷑. tolerabilius. immo & dõ
tasse scła illa multitudine ꝑfectoꝵ.
quã saluandoꝵ. tanta fuisse pau-¬
citate contentũ. quatmꝰ & salui
non pauci tunc fierent. & om̃s ni¬
chilominꝰ repleti sp̃u ꝓpħico. necdũ
reuelata mysteria iam tunc pene¬
trarent. si in quã hoc recipit᷑. bene-¬
dicimꝰ qͥde dm̃ in donis suis. sed qͥd
tẽpori gr̃ȩ reseruatũ sit. ñ uidemus.

Expanded text:
tamentum quod in seruitutem generat, tamentum quod in seruitutem generat, non lex quae non sic est data, quae posset uiuificare, sed gratia dei a sicut nos credimus Christum in carne venisse, sic illi venturum; sicut nos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; ra sunt sicut ab illis existimantur, et sicut a propositis auctoritatibus affirmari rara salus; aut nimium numerosa perfectio, quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminos excedere est. Quodsi videtur tolerabilius, imo etiam Dtasse saecula illa multitudine perfectorum quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti Spiritu prophetico necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent; si, inquam, hoc recipitur benedicimus quidem Deum in donis suis, sed quid tempori gratiae reservatum sit non videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuert̃. manifeste non cognouert̃.
& tamen fidẽ natiuitatis & passio¬
nis. siue resurrectionis. & ascensionis
eiꝰ in hoc eosuerissime habuisse di¬
cimꝰ. qͥa credentibꝰ & scientibꝰ hȩc.
fide & deuotione sub spe & expectatiõe
eiꝰdẽ redẽptionis adhesert̃. quauis
modũ eiꝰdẽ redẽptionis suȩ. similit̃

Expanded text:
gnoverunt. Et tamen fidem nativitatis et passionis, sive resurrectionis et ascensionis ejus, in hoc eos verissime habuisse dicimus; quia credentibus et scientibus haec fide et devotione sub spe et exspectatione ejusdem redemptionis adhaeserunt, quamvis modum ejusdem redemptionis suae similiter
Abbreviated transcription (Latin):
re amortuis & sic intrare in głam
suã: Postremo qͦd est misteriũ a scłis
absconditũ. & ne forte putet᷑ solis
malis absconditũ. subiecit nouissi¬
mis tẽporibꝰ sc̃is reuelatũ. si om̃s hoc
ab initio bom cognouert̃. qͦmͦ uel
mali hoc ignorare potuert̃. maxi¬
me cũ abipsis bonis qͥ hoc ꝑcepis-¬
sent. qui uere boni uł mali e̾ent.
qͥbꝰ hoc reuelandũ uł celandũ fo¬
ret discerni ñ potuisset Atq in
hunc modũ consequens ee̾ mani-¬
feste agnoscimꝰ. ut si bonis om̃ibꝰ
hȩc reuelata confitem᷑. malis qͦq
nͨ ignota fuisse ñ dubitemꝰ. Porro
si hoc stare debebit. quis non uideat
quã in effabilit̾ pͥora illa tẽpora poᷤ¬
terioribꝰ scłis p̃ferenda sint. cũ fideᷤᷤ
pit᷑. illic ꝑ contẽplacionẽ ꝓpħicȩ
aspirationis intus ab om̃ibꝰ plena
& manifesta ueritatiᷤ luce legeret᷑:
Qͥd fides nr̃a cõparatione fidĩ illorũ.
nͥ ut ita dicã non fides s opinio qͦ¬

Expanded text:
tuis, et ita intrare in gloriam suam? Postremo quod est mysterium a saeculis absconditum; et ne forte putetur solis malis absconditum, subjecit novissimis temporibus sanctis revelatum. Si omnes hoc ab initio boni cognoverunt, quomodo vel mali hoc ignorare potuerunt, maxime cum ab ipsis bonis qui hoc percepissent, qui vere boni vel mali essent; quibus hoc revelandum vel celandum foret discerni non potuisset. Atque in hunc modum consequens esse manifeste agnoscimus, ut si bonis omnibus haec revelata confitemur, malis quoque non ignota fuisse non dubitemus. Porro si hoc stare debebit, quis non videat quam ineffabiliter priora illa tempora posterioribus saeculis praeferenda sint, cum fides pitur, illic per contemplationem propheticae aspirationis, intus ab omnibus plena et manifesta veritatis luce legeretur? Quid fides nostra comparatione fidei illorum, nisi, ut ita dicam, non fides, sed opinio qu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ offendunt ueritatẽ Qui eñi
pius fuit ut non existentia crea¬
ret. iustꝰ ẽ ut errantia & delinqͤn¬
tia iudicet: Alii dicunt ad iusticiã
hominis ꝑtinere. ut in hac uita si-¬
ne pugna uiuat. cũ potius iustus
e̾e non possit. si ñ pugnat:. Neq
enĩ ad iusticiã huiꝰ uitȩ ꝑtinet ñ
tẽptari. s atẽptatione ñ suꝑari
N ec ut qͥbonꝰ est nũquã cadat. sed
cũ ceciderit ut resurgat: Similĩt
st̃ qͥ dicunt fidelẽ non e̾ẽ. qͥ uł alit̃
credit quadã. qͥa ꝑ infirmitatem
cõp̃hendere ñ ualet qualit in ip¬
sa ueritate ẽ. uł non omĩa credit
qͥa ꝑ ignorantiã caꝑe non potest
qͣntũ ẽ Et beatificandã putant

Expanded text:
tatem, offendunt veritatem. Qui enim tatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat, cum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim ad justitiam hujus vitae pertinet non tentari, sed a tentatione non superari, nec ut qui bonus est nunquam cadat; sed, cum ceciderit ut resurgat. Similiter sunt qui dicunt fidelem non esse qui vel aliter credit quaedam, quia per infirmitatem comprehendere non valet qualiter in ipsa veritate est, vel non omnia credit, quia per ignorantiam capere non potest quantum est. Et beatific
Abbreviated transcription (Latin):
Hlȩc duo ratione coherent & obhoc
indiuise ꝑtractari exposcunt: Nec
leui confideratione in huiꝰmodi
fide. de recta fide disputat᷑. Nec pa-¬
rũ hoc e̾e̾ ꝑiculũ putandũ ẽ Quo¬
mͦ enĩ de his quȩ credenda sunt
fide. bene sentire possumꝰ. si deip¬
sa fide male sentimꝰ: Propt̾ea con¬
sideranda st̃ diligent᷑ singła quȩ
dicunt᷑. ut ea dicamꝰ & sentiamus.
in qͥbꝰ dum fide rectã astruere ni-¬
timur. sane fidĩ obuiare ñ conuin-¬
cam᷑ St̃ homines qͥ quasi pieta¬
te quadã impii in dm̃ efficiunt᷑.
& dũ ultra id qđ in ueritate est
sentiunt. in ipsam ueritatẽ offen¬
dunt: Hȩc autẽ ignorantia mul¬
tos parit errores. tã de bonitate
quã de ueritate. Dicunt alii boni¬
tati diuineñ e̾ẽ conueniens. ut
in oꝑa sua crudelis e̾e̾ dicat᷑. & ut
aliquid ex his quȩ fecit ꝑire ꝑmit¬
tat. qͥ nichil ad hoc fecit ut ꝑeat
Ita dum se honorare putant boni-¬

Expanded text:
Haec duo ratione cohaerent, et ideo Haec duo ratione cohaerent, et ideo indivise pertractari exposcunt. Nec levi consideratione in hujusmodifide de recta fide disputatur, nec parvum hoc esse periculum putandum est. Quomodo enim de iis quae credenda sunt fide bene sentire possumus, si de ipsa fide male sentimus? Propterea consideranda sunt diligenter singula quae dicuntur, ut ea dicamus et sentiamus in quibus dum fidem rectam asserere nitimur sanae fidei obviare non convincamur. Sunt homines qui quasi quadam pietate impii in Deum efficiuntur, et dum ultra id quod in veritate est sentiunt in ipsam veritatem offendunt. Haec autem ignorantia multos parit errores, tam de bonitate quam de veritate. Dicunt alii bonitati divinae non esse conveniens ut in opera sua crudelis esse dicatur, et ut aliquid ex his quae fecit perire permittat qui nihil ad hoc fecit ut pereat. Ita dum se honorare putant boni
Abbreviated transcription (Latin):
in scd̾a parte posuimꝰ. U̾bi pͥmum
in saluatore agnoscimꝰ redẽptionẽ.
in sacramentis eiꝰ redemptionis
p̃parationẽ: Prima pars fidĩ spec-¬
tat ad debitũ nat᷑e. scd̾a pars fid̃i
Illa credere debemꝰ. quia ꝑ naturã
conditi sumꝰ. ista credere debemuᷤᷤ.
quia ꝑ gram̃ reparati sumꝰ: di scd̾m
duo illa. quȩ in pͥma distinc¬
tĩone huiꝰ tractationis ꝓposumuᷤ.
qͥnto & sexto loco. post quatuor
ista de qͥbꝰ hactenus tractatũ est
ꝓsequenda. Quoꝵ unũ est si scd̾m
mutationẽ tẽpoꝵ abinitio fides
credentiũ mutata sit.siue una ea-¬
demq fidĩ forma. & in his qͥ abini-¬
tio fuert᷑. & qͥusq in finẽ credenteᷤᷤ
futuri st̃ sc̃is confistat. Alterũ uͦ
qͥd sit qͦ abinitio nichil minꝰ ũquã
recta fides habere potuit. id est qͥd
sit illud cui nichil u̾quã demi po¬
tuit ut fides recta constaret. etiã
si adici aliqͥd potuit ut cresceret:

Expanded text:
in secunda parte posuimus, ubi primum in secunda parte posuimus, ubi primum in Salvatore agnoscimus redemptionem; in sacramentis ejus redemptionis praeparationem. Prima pars fidei spectat ad debitum naturae; secunda pars fidei Illa credere debemus, quia per naturam conditi sumus. Ista credere debemus, quia per gratiam reparati sumus. CAP. duo illa quae in prima distinctione hujus tractationis proposuimus quinto et sexto loco post quatuor ista de quibus hactenus tractatum est prosequenda. Quorum unum est an secundum mutationem temporum ab initio fides credentium mutata sit; sive una eademque fidei forma et in iis qui ab initio fuerunt et qui usque in finem credentes futuri sunt sanctis consistat. Alterum vero quid sit quod ab initio nihil minus unquam fides recta habere potuit, id est quid sit illud cui nihil unquam demi potuit, ut fides recta constaret, etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret.
Abbreviated transcription (Latin):
& unicuiq hoꝵ qđ suum ẽ tribuat.
& uicissim alteriꝰ ꝓpͥetat̾e in alt̾am
ñ transfundat. id est ut nec creat᷑e
attribuat creatoris maiestatẽ. nec
creatori asscribat creat᷑e infirmita-¬
tẽ. nec dm̃ concludat tempore. nec
creaturã tendat ȩt̾nitate: Ita fideᷤᷤ
si unicuiq qͦd suũ ẽ tribuit recte
offert. si in utrũq bene discernit
recte diuidit & ñ peccat. Si uͦ inqͦ¬
libet hoꝵ delinqͥtur fidessana ne¬
cesse ẽ detrimentũ patiat᷑. Nam
illi qͥ creaturã ꝓ dõ colentes gemi¬
no errore decepti.uł creat᷑am ȩt̃nã
uł dm̃ tẽporalẽ e̾ẽ credidert̃. qͥd
isti aliud fecisse dicendi st̃. quam
excellentiã factoris oꝑi. & infirmi¬
tatẽ facturȩ tribuisse creatori: Rur¬
sus philosophi gentiliũ. quãuis int
creatore & opus suũ recte discerne¬
rent. nequaqũã tamen fideles apel¬
landi st̃. quia fidẽ de saluatore ñ
habuert̃: Secunt᷑ gͦ deinde. ea qͥ

Expanded text:
 unicuique horum quod suum est tribuat;  unicuique horum quod suum est tribuat; et vicissim alterius proprietatem in alterum non transfundat, id est nec creaturae attribuat Creatoris majestatem; nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem, nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sane necesse est ut detrimentum patiatur. Nam illi qui creaturam pro Deo coluerunt gemino errore decepti, vel creaturam aeternam, vel Deum temporalem esse crediderunt; quid isti aliud dicendi sunt fecisse quam excellentiam factoris operi et infirmitatem facturae tribuisse Creatori? Rursus philosophi gentilium quamvis inter Creatorem et opus ejus recte discernerent; nequaquam tamen fideles appellandi sunt, quia fidem de Salvatore non habuerunt. Sequuntur ergo deinde ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
totũ in uno & unũ Creatori debe-¬
mꝰ qͦd sumꝰ. saluatori qͦd reparati
sumꝰ. Hȩc st̃ gͦ duo. qͣ fidĩ ꝓposita
st̃ credenda. creator & saluator Et
qͣ ꝑtinent ad creatorẽ. & quȩ ꝑtinent
ad saluatorem similit̃: Creator. &
quȩ ꝑtinent ad creatorẽ. hec ẽ una
pars fidi: Saluator & quȩ ꝑtinent
ad saluatorẽ hȩc est altera In pͥma
parte discernit fides inter creatorẽ
& oꝑa sua: In scd̃a parte discernit
fides int̾ saluator̃e & sacramenta
sua: Ad creatorẽ ꝑtinent oꝑa con¬
ditionis. qͤ sex diebꝰ facta st̃ Ad
saluatorẽ ꝑtinent oꝑa restauratio-¬
nis. quȩ complent᷑ sex etatibꝰ In pͥ¬
ma parte ad fidẽ ꝑtinet confite-¬
ri unũ creatorẽ. & ab eo facta e̾e̾
omĩa qͤ habent e̾e̾: In scd̾a parte
ad fidẽ ꝑtinet uenerari unũ salua
datũ ẽ uł dandũ beatũ eẽ In pͥma
parte recta fides int̾ creator̃e et
creaturã ita discernere debet. ut¬

Expanded text:
totum in uno et unum. Creatori debemtotum in uno et unum. Creatori debemus quod sumus, Salvatori quod reparati sumus. Haec sunt ergo duo, quae fidei proposita t credenda, Creator et Salvator, et quae pertinent ad Creatorem, et quae pertinent ad Salvatorem similiter. Creator, et quae pertinent ad Creatorem, haec est una pars fidei; Salvator, et quae pertinent ad Salvatorem, haec est altera. In prima parte discernit fides inter Creatorem et opera ejus. In secunda parte discernit fides inter Salvatorem et sacramenta ejus. Ad Creatorem pertinent opera conditionis quae sex diebationis quae complentur sex aetatibus. In prima parte ad fidem pertinet confiteri unum creatorem, et ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet venerari unum salvatdatum est vel dandum beatum esse. In prima parte recta fides inter creatorem et creaturam ita discernere debet ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯportet eũ qui fidelis iure nomina¬
t᷑. Nam fides illa qua aliqͥd credit᷑
hocmͦ ut qui credit fide illa fidelis
non dicat᷑. p̃sentis ꝓpositi non est
homo in hac uita uiuens. sicut ha¬
bet quedã qͣ ꝑ exꝑientiam sentiat.
ita quedã etiam habet. qͤ non iuisa
nec exꝑta sola fide credat: Fidem
tamen quȩ in dm̃ ẽ nequaqũa ha-¬
bere dicit᷑. nͥ qͥ illa credit. qͦ creden¬
do & amando homo dm̃ ꝓmeret᷑.
Hȩc st̃ gͦ quȩ ad fidem ꝑtinere dicun¬
tur. quȩ credendo homo fidelis no-¬
minatur. Quȩ uͦ ista sint si diligent̃
inquirimꝰ. in duobꝰ hȩc pͥncipaliter
constare inuenimꝰ: St̃ enĩ quedã
duo. & hȩc duo inuno ft̃. & unum
aliud notat creator. aliud saluator
Creator qͥa fecit nos Saluator qͥa
redemit nos Primũ non eramus
& facti sumꝰ. postea ꝑieramꝰ. & redẽp¬
ti sumꝰ. & ab uno utrũq factũ est.
ut bonũ nr̃m totũ e̾eͥt ab uno. et

Expanded text:
oportet eum qui fidelis jure nominaoportet eum qui fidelis jure nominatur. Nam fides illa qua aliquid creditur hoc modo ut qui credit fide illa, fidelis non dicatur; praesentis propositi non est. homo in hac vita vivens, sicut habet quaedam quae per experientiam sentiat, ita quaedam etiam habet quae nec visa nec experta, sola fide credat. Fidem tamen quae in Deum est nequaquam habere dicitur, nisi qui illa credit quae credendo et amando homo Deum promeretur. Haec sunt ergo quae ad fidem pertinere dicuntur quae credendo homo fidelis nominatur. Quae vero ista sint si diligenter inquirimus, in duobus haec principaliter constare invenimus. Sunt enim quaedam duo, et haec duo in uno sunt; et unum aliud notat creator, aliud salvator. Creator quia fecit nos, salvator quia redemit nos. Primum non eramus et facti sumus; postea perieramus et redempti sumus, et ab uno utrumque factum est, ut bonu
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ hominis ẽ. ut in dõ suo &
maiestatẽ inueniat. quã ocło cor-¬
dis contẽplet᷑. & humanitat̾ẽ quã
ocło carnis speculet᷑. ut totꝰ homo
in dõ beatificet᷑. Nis rationibꝰ ani-¬
mꝰ confortatꝰ ad ampliorẽ religioniᷤ
diuinȩ deuotionẽ excitat᷑. Deuotio¬
ne autẽ mundat᷑ & purificat᷑. ut
mundo corde iã qͦdamodo p̃gusta-¬
re incipiat id ad qđ fide & deuotiõe
cognoscendũ festinat: Ita munda
conscientia inuisibilibꝰ documentiᷤᷤ
& secreta ac familiari uisitatione
de dõ suo cotidie erudit᷑ & certifica-¬
t᷑ in tantũ ut iam quodãmͦ ꝑ con¬
templationẽ p̃sentẽ eũ habere in-¬
cipiat. & nulla ĩa ratione ab eius
fide & dilectione etiã si totꝰ mundꝰ
in miracula uertat᷑ auelli queat:
Isti sunt gͦ tres gradꝰ ꝓmotionis fidi.
qͥbꝰ fides crescens ad ꝑfectũ conscen-¬
dit: Primꝰ ꝑ pietatẽ eligere: Scd̾s ꝑ
rationẽ approbare: Tercius ꝑ uerita-¬
fidem ꝑtineant. quas credere¬

Expanded text:
est ut in Deo suo et majestatem inveniat quam oculo cordis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodammodo praegustare incipiat, id ad quod fide et devotione cognoscendum festinat. Ita munda conscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et certificatur; in tantum ut jam quodammodo eum per contemplationem praesentem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejus fide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crescens ad perfectum conscendit. Primus per pietatem eligere; secundus per rationem approbare; tertius per veritafidem
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ fides mediatoris saluos iustos
faciebat antiqͦs. pusillos cũ magniᷤ.
qͥa eandẽ fid̾e mediatoris antiqui¬
iusti habuert̾ pusilli cũ magnis:
Alii qͥdẽ qͦ uent᷑a erant sic̃ uentura¬
erant credentes & cognoscentes
Alii uͦ non qͥde cognoscentes. s cre-¬
dendo & desiderando cognoscentibꝰ
& credentibꝰ herentes Qd uͦ sub¬
iungit. qͥa sic̃ nos credimꝰ in carne
uenisse. sic illi uenturũ. sic̃ noᷤᷤ mor¬

Expanded text:
alvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis; quia eamdem fidem mediatoris justi antiqui habuerunt pusilli cum magnis. Alii quidem quae ventura erant, sicut ventura credentes et cognoscentes; alii vero non quidem cognoscentes, sed credendo et desiderando, cognoscentibus et credentibus adhaerentes. Quod vero subjungit, quia sicut nos credimus in carne venisse, sic illi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ qͥd̃e ñ mali c̾e̾ auctorẽ. eorum
tamen qͥ in malis suis eiꝰ miscđiam
qͤrerent & expectarent futurũ re-¬
dẽptore: Hȩc simpliciũ fid̾i in mi-¬
tio suffecisse credimꝰ. qͥbꝰ & si nichil
ampliꝰ additũ est ad cognitionem.
multũ tamen collatũ est ad deuo¬
redẽptorẽ. & in eade carne moriturũ

Expanded text:
ipsum quidem non esse mali auctorem, eorum tamen qui in malis suis ejus misericordiam quaererent vel exspectarent futurum redemptorem. Haec simplicium fidei in initio suffecisse credimus, quibus, etsi nihil amplius additum est ad cognitionem, multum tamen collatum est ad devoredempto
Abbreviated transcription (Latin):
aut si de om̃ibꝰ hoc dictũ intelligit᷑.
om̃ qͥ futurã redẽptionẽ credidert.
hec etiã in quibꝰ redẽptio constabat
credidisse. non inconuenient᷑ af¬
firmant᷑: In qͣntũ eñi ipsam qͦ õĩa
hȩc continebat redẽptionẽ uentu¬
ram credidert̃. hȩc credidert̃. quã¬
uis eandẽ de ipsis om̃s incredendo
cognitionẽ non habuert̃ Hoc mͦ
gͥ sano intellectu dici potest. om̃s
ab initio iustos fidẽ saluatoriᷤ ha-¬
buisse. & õsin fide redẽptionis uen¬
turȩ iustificato ᷤᷤ fuisse. quia eandẽ¬

Expanded text:
de omnibus hoc dictum intelligitur, omnes qui futuram redemptionem crediderunt, haec etiam in quibus redemptio constabat credidisse, non inconvenienter affirmantur. Inquantum enim ipsam quae omnia haec continebat redemptionem venturam crediderunt, haec crediderunt, quamvis eamdem de ipsis omnes in credendo cognitionem non habuerunt. Hoc modo igitur sano intellectu dici potest omnes ab initio justos fidem Salvatoris habuisse, et omnes in fide redemptionis venturae justificato
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuditiosuȩ sc̃itatis atq ꝑfectionis. qͣn¬
tomagis simpliciores quiq iusti si¬
ne detrimento salutis saluationiᷤᷤ
tẽpꝰ modũ & ordinẽ nescire potue¬
runt. quã tamen certa spe & fide.
uti ꝓmissa fuerat firmissime tenue¬
runt: Quanti hodieq ꝓfecto in
qd̾ indubitant̃ credunt & sꝑant. &¬
ardenter desiderant. formã tamen
acstatũ ne cogitare qͥd̃e uł tenuit̃
norunt: Ita ergo multi ante salua¬
toris aduentũ dm̃ om̃ipotentẽ te¬
nentes & diligentes suȩ salutiᷤᷤ gra-¬
tuitũ ꝓmiss orẽ. credentes in ꝓmis¬
sione fidelẽ. sꝑantes certissimũ red¬
ditorẽ. in hac fide & expectatione
saluati st̃. licet qͣndo & qualit & qͦ
ordine salus reꝓmissa fieret igno¬
rarent. Nã & ipsis apłis qͦs iustos
fuisse nemo ẽ qui ambigat p̾sente
saluatore & regnũ cęloꝵ manifesta
iã luce p̃dicante. misteriũ passionis
in tantũ adhuc ignotũ fuisse atq

Expanded text:
udicio suae sanctitatis atque perfectionis: quanto magis simpliciores quique justi sine detrimento salutis, salvationis tempus, modum et ordinem nescire potuerunt, quae tamen certa spe et fide, uti promissa fuerant, firmissime tenuerunt? 15. Quanti hodieque profecto in quod indubitanter credunt et sperant, et ardenter desiderant, formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt? Ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes, suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum redditorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt; licet quando et qualiter et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Nam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta jam luce praedicante, mysterium passionis in tantum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Sub lege autẽ ꝑsona redẽptoriᷤ mit¬
tenda p̃dicebat᷑. & uent᷑a expecta¬
bat᷑ Quȩ autẽ ipsa ꝑsona foret.
minati fuert̃ Sub gr̃a autẽ mani-¬
feste ab omĩbꝰ iam & p̃dicat᷑ & credi¬
t᷑. & modꝰ redẽptionis & qualitaᷤ ꝑso¬

Expanded text:
Sub lege autem persona Redemptoris mitSub lege autem persona Redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur: quae autem ipsa persona foret, minati fuerunt. Sub gratia autem manifeste ab omnibus jam et praedicatur et creditur, et modus redemptionis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ non attulit. s certiorẽ & melio¬
rẽ agnitionẽ abstulit: Quo cir-¬
diora saluti & ꝓpinquiora uerita¬
ti confiteam᷑. & cognitione eorũ
qͦ ad fidẽ ꝑtinent. sicut in uno
eodẽq tempore scdm capacitate
diuersoꝵ differentẽ agnoscimꝰ. ita
qͦq ꝑ successionẽ tẽpoꝵ abinitio in¬
crem̃rtis qͥbꝰdã auctam in ipsis fi-¬
delibꝰ ñ dubitemꝰ Unam tamen
& eandẽ fid̾e fuisse p̾cedentiũ et
subseqͤntiũ. in quibꝰ tamen ead̾e
cognitio non fuit. sic indubitant᷑
confitem᷑ quẽ admodũ in his qͦs
in nr̃is temporibꝰ fideles cernimꝰ.
eandẽ fidẽ & tamen non eandẽ
fid̾i cognitionẽ inuenimꝰ Creuit
itaq ꝑ tempora fides in om̃ibꝰ ut
maior e̾et. s mutata non ẽ ut alia
cͥet: Ante legẽ ds̃ creator crede¬
bat᷑. & ab eo salus & redemptio ex
tis paucis qͥbꝰ hoc scire singłarit᷑¬
in munere datũ erat: A ceteris
etiã fidelibuᷤᷤ non cognoscebatur

Expanded text:
 non attulit, sed certiorem et meliorem agnitionem abstulit? Quocirdiora saluti et propinquiora veritati confiteamur: et cognitionem eorum quae ad fidem pertinent, sicut in uno eodemque tempore secundum capacitatem diversorum differentem agnoscimus, ita quoque per successionem temporum ab initio incrementis quibusdam auctam in ipsis fidelibus non dubitemus. Unam tamen et eamdem fuisse fidem praecedentium et subsequentium: in quibus tamen eadem cognitio non fuit, sic indubitanter confitemur, quemadmodum in his quos in nostris temporibus fideles cernimus eamdem fidem, et tamen non eamdem fidei cognitionem invenimus. Crevit itaque per tempora fides in omnibus, ut major esset, sed mutata non est, ut alia esset. Ante legem, Deus creator credebatur; et ab eo salus et redemptio exstis paucis qin munere datum erat, a caeteris etiam fidelibus non cognoscebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quat᷑ p̃miũ iustȩ retributionis. La¬
li gͦ consideratione in corde oborta.
magno mox trepidatioĩs motu de
dubio uitȩ mortalis conscientia
ipsa concutit᷑. & qͣntomagis sibi er¬
ranti ꝑicłm imminere cernit. tan¬
tomagis ad cognitionẽ ueritatis
ꝑuenire satagit Considerat in hoc
mundo tã diuersas e̾tͥ hominũ es¬
timationes. suꝑ his in qͥbꝰ salus ho¬
minis constat. Pagani in plures
unitatẽ diuinitatis scindunt. Iu¬
dei creatorẽ confitent᷑. saluator̃e
ñ cognoscunt. & in his om̃ibꝰmenᷤᷤ
fluctuat. & nͥ pietate in suo tene¬
ret᷑. fortassis abiecta ueritate fal¬
sitatẽ sequerent᷑: Accedit ad hȩc
sp̃u sc̃õ suggerente ratio qm̃ in
multis dubiis si unũ aliqͥd relinqͥ¬
t᷑. ut unũ aliud eligat᷑. dubietas
non tollit᷑. s mutatur Accedit ad
hanc alia ratio maior meliꝰ esse
confiteri unũ pͥncipiũ quã mul¬
ta Qm̃ ubi multitudo est. aut

Expanded text:
quatur praemium justae retributionis. Taquatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad haec Spiritu sancto suggerente ratio, quoniam in multis dubiis si unum aliquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dant: Alii ratione approbant qđ̵
fide credant: Alii puritate cordiᷤ
& munda conscientia interiꝰ iam
gustare incipiunt qͦd fide cred̃t
In pͥmis sola pietas facit electionẽ
In scđis ratio adiungit apꝓbationẽ
In t̃ciis puritasintelligentiȩ app̃hen¬
dit certitudinẽ Quartũ genꝰ homi¬
nũ ẽ. qͥbꝰ credere ẽ solũ fidi ñ contra¬
dicere: Qui consuetudine uuendi
magis quã uirtute credendi fide-¬
lesnominant᷑: Solis enĩ transeun¬
tibꝰ intenti. nũquã ment̾ẽ ad fut᷑a
cogitanda subleuant. & quauis
fidĩ xꝑianȩ sacramenta cũ cet̾is
fidelibꝰ usĩ ꝑcipiunt. quare tam̃
fid eles dicant᷑. retam̃ & ueritate
longe ft̃ afide Camen huiꝰmodi
aliquando diuina grã uisitant᷑.¬
& ad sui considerationẽ excitant᷑.
ut quare homo natꝰ sit. & si alia post
hanc uitã sequat᷑ inqͥrant: Si pre¬
mia iustis. & peccatoribꝰ tormenta
reposita sint. & si post finẽ oꝑis se¬

Expanded text:
dunt. Alii ratione approbant quod fide credunt. Alii puritate cordis et munda conscientia interius jam gustare incipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electionem: in secundis, ratio adjungit approbationem; in tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitudinem. Quartum genus hominum est quibus credere est, solum fidei non contradicere, qui consuetudine vivendi magis quam virtute credendi fideles nominantur. Solis enim transeuntibus intenti nunquam mentem ad futura cogitanda sublevant; et quamvis fidei Christianae sacramenta cum caeteris fidelibus usu percipiunt, quare tamen omine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis se