comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos fugientes ꝑsequi aggressus: capit
cedit q quã plurimos. Demostenes dede¬
cus seruitutis uoluntaria morte declinat.
Nicias autẽ indignã turpem q uicam:
de decore captiuitatis accumulat. Igit᷑
athenienses biennio apud siciliã non sine
lacedemonioꝵ dãpno cõflictati. aliis do¬
mi malis circũueniunt᷑. Cap̃ .xiii.¬
lcibiades enĩ dux
pridem aduersus siracusas ꝓnun¬
tiatus. mor ad iudiciũ pro quadam insi¬
mulatione detentꝰ. uoluntario ex illo
lacedomoniã se contulit. Impulit q spar¬
tanos. ut turbatis atheniensib nouo rur¬
sus bello insisterent. Hecy eis respirandi
spaciũ quin opprimerent᷑: relaxarent.
Cuius incepto. ita grecia om̃is adstipulata
est. quasi ad cõmune incendiũ. restringen¬
dũ. bono publico. congestis uirib consule¬
ret᷑. Darius etiã rex ꝑsaꝵ. memor paterni
auiq in hanc urbem odu per tissafernẽ
prefectũ libie cũ lacedemoniis fedus pa¬

Expanded text:
ipsos fugientes persequi adgressus capit ipsos fugientes persequi adgressus capit caeditque quam plurimos. Demosthenes dedecus seruitutis uoluntaria morte declinat, Nicias uero indignam turpemque uitam dedecore captiuitatis accumulat. Igitur Athenienses, biennio apud Siciliam non sine Lacedaemoniorum damno conflictati, aliis domi malis circumueniuntur. Alcibiades enim, dux pridem aduersus Syracusas pronuntiatus, mox ad iudicium pro quadam insimulatione detentus uoluntario exilio Lacedaemonem se contulit inpulitque Spartanos, ut turbatis Atheniensibus nouo rursus bello insisterent, neque eis respirandi spatium, quin opprimerentur, relaxarent. cui incepto ita Graecia omnis adstipulata est, quasi ad commune incendium restinguendum bono publico congestis uiribus ac consuleretur. Darius etiam rex Persarum , memor paterni auitique in hanc urbem odii, per Tissafernen praefectum Lydiae cum Lacedaemoniis foedus pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ut sub specie socialis belli domesticos
motus exequant᷑. Et quasi placito de grecia
transiatũ cer tamen in sicilia fuerit: sicer
utraq parte sũmis uirib dimicat᷑. Igit᷑
athenienses prima congressione uincunt᷑.
Castra quoq cũ om̃i pecunia uel publica
turne expedicionis amittunt. Fractis
opib ⁊ in angustũ redactis. suadet demo¬
stenes. dũ nondũ omĩo res ꝑdite sunt quã¬
ubet uideant᷑ aflicte: domũ redeant.
sicilia q discedant. Nicias autẽ pudore
male gestarũ rerũ ab inicio disperatior
redditꝰ remanere contendit. Reparant
nauale certamen. & mox per inscientiã.
in angustias siracusani maris deducti.
insidiis hostiũ circũueniunt᷑. Curilogus
dux pͥmũ occidit᷑. Undecim naues incen¬
dunt᷑. Demostenes ⁊ nicias classem dunit¬
cunt. quasi tucius terrena ex peditione
fugituri. Gilippus autẽ pͥmũ naues eoꝵ
relictas. centũ triginca inuadit. Dehinc

Expanded text:
ita sub speoie socialis belli domesticos ita sub speoie socialis belli domesticos motus exsequuntur, et, quasi placito de Graecia translatum certamen in Siciliam fuerit, sic ex utraque parte summis uiribus dimicatur. igitur Athenienses prima congressione uincuntur, oastra quoque cum omni pecunia uel publica turnae expeditionis amittunt; fractis opibus et in angustum redactis, suadet Demosthenes, dum nondum omnino res perditae sint quamlibet uideantur adflictae, domum redeant Siciliaque decedant; Nicias autem, pudore male gestarum rerum ab initio desperatior redditus, remanere contendit. reparant nauale certamen et mox per inscitiam in angustias Syracusani maris deducti insidiis hostium circumueniuntur: Eurylochus dux primus occiditur, undecim naues incenduntur. Demosthenes et Nicias classem dimittunt quasi tutius terrena expeditione fugituri. Gylippua autem primum naues eorum relictas centum triginta inuadit, dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
secundis successib faciunt. Confectos inur¬
be hostes ⁊ obiecta classe circũdatos terra
mariq concludunt. At siracusani frac¬
tis fessis q reb auxiliũ a lacedemonus
petunt. A quib mox mittit᷑ gilippus so¬
lus quidem. sed in quo omiũ presidioꝵ in
star p̃ferebatur. Qui ueniens ut audiuit
inclinatũ iã belli statũ. auxilus partim
in grecia. partim in sicilia contractis: opor¬
cuna bello loca occupauit. Deinde duob
p̃lus uictus nec territꝰ. cercio congressula¬
machũ occidit. hostes in fugam uertit.
socios obsidione liberauit. Hinc atheni¬
enses t̾restri p̃lio uicti. experimenta ma¬
ris meunt .&. nauali certamine: congre¬
di parant. Quo cognito gilippus classem
instructã a lacedemoniis accersit. E que
athenienses in locũ amissi ducis demoste¬
nẽ et eurimedonta cũ supplemento copi¬
elopenses quoq cum
multarũ urbiũ consensu et decre¬
to. ingentia siracusanis auxilia misere.

Expanded text:
secundis successibus faciunt, confectosque in 126 ursecundis successibus faciunt, confectosque in 126 urbe hostes, et objecta classe circumdatos, terra marique concludunt. At Syracusani, fractis fessisque rebus, auxilium a Lacedaemoniis petunt: a quibus mox mittitur Gylippus, solus qustar praeferebatur. qui ueniens ut audiuit inclinatum iam belli statum, auxiliis partim in Graecia partim in Sicilia contractis opportuna bello loca occupauit. deinde duobus proelus uictus nec territus, tertio congressu Lamachum occidit, hostes in fugam uertit, socios obsidione liberauit. hinc Athenienses terrestri proelio uicti, experimenta maris ineunt et nauali certamine congredi parant; quo cognito Gylippus classem instructam a Lacedaemoniis arcessit; aeque Athenienses in locum amissi ducis Demosthenen et Eurymedonta cum supplemento copieloponnesii quoque cum multarum urbium consensu et decreto ingentia Syracusanis auxilia misere.
Abbreviated transcription (Latin):
t etiã cathenienses cũ siraeu¬
sanos graues infestosq pate¬
rentur: ab acheniensib auxiliũ poposce¬
runt. Sed athenienses suo magis quam
socioꝵ studio instructam classem in sicili¬
am misere. cũq sibi ꝓpagare molirent᷑
imꝑiũ.&. siracusanã classem nuꝑ instru¬
ctam lacedemoniis ꝓficere uererent᷑. Et
q̃m athenienses qui missi erant cesis hosti¬
bus prospera mitia sup̃serant. maiores co¬
pias robustiorem q exercitũ cũ lacethe
⁊ cariade ducib insiciliã recluxerunt.
Sed catenienses belli cedio ꝑmoti. cũ si
racusanis fedus ineunt. auxilia atheni¬
ensiũ sꝑnunt. Post hec autẽ siracusaniꝰ
conditiones pacis mecditatione domina¬
cionis tnͣsgredientib denuo legatos athenaᷤ
mictunt. Qui capillo barbaq scalidi et
lugubrius induti. miscd̾iam att auxili¬
um ⁊ sermone ⁊ habitu p̃carent᷑. Igit mag¬
sua & hii timerent qui impetrauissent.
Athenienses duas ilico pedestres pugnas

Expanded text:
t etiam Catinienses cum Syracut etiam Catinienses cum Syracusanos graues infestosque paterentur, ab Atheniensibus auxilia poposcerunt. sed Athenienses suo magis quam sociorum studio instructam classem in Siciliam misere, cum et sibi propagare molirentur imperium et Syracusanam classem nuper instructam Lacedaemoniis proficere uererentur. et quoniam Athenienses qui missi erant caesis hostibus prospera initia sumpserant, maiores copias robustioremque exercitum cum Lachete et Chariade ducibus in Siciliam reduxerunt. sed Catiniracusanis foedus ineunt, auxilia Atheniensium spernunt. Post autem Syracusanis, conditiones pacis meditatione dominationis transgredientibus, denuo legatos Athenas mittunt: qui capillo barbaque squalidi, et lugubribus induti, misericordiam atque auxilium et sermone et habitu precarentur. Igitur magsua et hi timerent, qui impetravissent. Athenienses duas illico pedestres pugnas
Abbreviated transcription (Latin):
quã patit᷑. nã etiã ut sileam de diuturni¬
tate uel illiꝰ calamitatis qua pressa est.
uel istiꝰ e contrario qua fruitur pacis.
ethna ipsa que tunccũ excidio urbiũ
atti agroꝵ erebeis eruptionib estuabat.
nunc tantũ innoria specie ad preteritoꝵ fi¬
dem fumat. Igit᷑ ut p̃termittã incerĩ de ty
est. medio tẽpore. Anno ab urbe conclito
apud siciliam discordia liborarent ciuicas¬
q ꝑ dissensionẽ diuisa in duas partes esset
pars una ueteranos ab humera urbe sicilie
in auriliũ uocauit. Porro illi ciuitate pulsiᷤ¬
pͥmũ his contra quos imploraliant᷑. deind̾
mor cesis etiã illis quib ad auxiliandũ con¬
uenerant. urbem cũ coniugib ⁊ liberis so¬
cioꝵ occupauere. ausi facmꝰ. nulli tyran¬
noꝵ cõparandũ. Quippe cũ reginis qͥcqͥd¬
esset. uis perpeti satius fuerit: quã ut ultͦ
inuitarent. quib patriã. coniuges. libe¬
ros. acpenates: ipsi extorres ad predam

Expanded text:
umquam. nam etiam — ut sileam de diuturniumquam. nam etiam — ut sileam de diuturnitate uel illius calamitatis, qua pressa est, uel istius e contrario, qua fruitur, pacis — Aethna ipsa, quae tunc cum excidio urbium atque agrorum crebris eruptionibus aestuabat, nunc tantum innoxia specie ad praeteritorum fidem fumat. igitur — ut praetermittam interim de tyrest — medio tempore, hoc est anno ab Vrbe condita apud Siciliam discordia laborarent ciuitasque per dissensionem diuisa in duas partes esset, pars una ueteranos ab Himera urbe Siciliae in auxilium uocauit. porro illi, pulsis cinitate primum his contra quos inplorabantur, deinde mox caesis etiam illis quibus ad auxiliandum conuenerant, urbem cum coniugibus ac liberis sociorum occupauere, ausi facinus nulli tyranno comparandum: quippe cum Reginis quiduis perpeti satius fuerit, quam ut ultro inuitarent, quibus patriam coniuges liberos ac penates ipsi extorres ad praedam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ribiles romanis arcib iminerent. e miliꝰ
terei dictator magnã mali molemꝰ ipsis
meniis uix depulit.ꝙ sanauit. Canta in
ipsis erat maloꝵ animoꝵꝰ contentio. ut
uel domesticas clades suꝑfusa formsecꝰ
bella uir obliterarent. uel post dãpna
belloꝵ incduciasq relaratas diu̾ise pesteᷤᷤ
celo cerraq excandescentes incessabili
infestatione corrũperent: De sicilia Cap̃¬
icilia ab initio pa x¬
tria cliclopũ ⁊ post eos nutrix
tyrannoꝵ semꝑ fuit. sepe etiã captiua
seruoꝵ. quoꝵ pͥmi carnib hominũ. me¬
cdii cruciatib postremi mortib pasce¬
bant᷑. Excepto eo qd externis bellis. aut
p̃da habebat᷑ aut p̃miũ. Hec utquam
breuissime absoluam reqͥem maloꝵ ni¬
si muine nescit. ĩmo ut euidentiꝰ diu̾sitateᷤᷤ
tempoꝵ declarent᷑. sicut antea uel intesti¬
nos uel excernos cumultꝰ perpessa ẽ int̾
om̃s sola semꝑ. ita nunc ex om̃ib sola ñ¬

Expanded text:
terribiles Romanis arcibus imminerent, Aemilius terribiles Romanis arcibus imminerent, Aemilius tertium dictator magnam mali molem ipsis Fidenis uix captis depulit et sanauit. tanta in ipsis erat malorum animorumque contentio, ut uel domesticas clades superfusa forinsecus bella oblitterarent uel post damna bellorum indutias relaxatas diuersae pestes caelo terraque excandescentes incessabili infestatione corrumperent. Sicilia ab initio patria Cyclopum et post eos semper nutrix tyrannorum fuit, saepe etiam captiua seruorum, quorum primi carnibus hominum, medii cruciatibus, postremi mortibus pascebantur, excepto eo, quod externis bellis aut praeda habebatur aut praemium. haec, ut quam breuissime absoluam, requiem malorum nisi nunc nescit, immo, ut euidentius diuersitates temporum declarentur, sicut antea uel intestinos uel externos tumultus perpessa est inter omnes sola semper, ita nunc ex omnibus sola n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcesserunt. Maximã etiã appii claudis
libido. auxit inuidiam. Qui ut uirgi¬
nistuprũ inferret. prius seruitutis cau¬
sam intulit. Quã obrem adactus uergi¬
nius pat̾ dolore libertatis.ꝙ apudore
dedecoris ꝓtractã ad seruitutẽ filiã in
conspectu popłi pius parricida ꝓstrauit
Qua populus necessitatis atrocitate per¬
motꝰ ⁊ pericło libertatis ãmonitꝰ: mon¬
tem auentinũ occupauit armatꝰ. Nec
tueri libertatẽ armis destitit. nisi postꝙͣ
se conuiratoꝵ conspiratio: ipsis quoq hono¬
rib abdicauit. Terciaꝙ. quinta post cente¬
limam olimpiadẽ ꝑ cotũ fere annũ cam
crebri. tamq etiã graues. in italia terre
motꝰ fuerunt. ut de innumeris quassati¬
onib ac ruinis uillaꝵ oppidoꝵ q assiduis
nuntiis roma fatigaret᷑. Deinde ita iugis
q. torrida siccitas fuit ut p̃sentis cunc fu¬
turiq anni spem gingnendis terre frue¬
tib ab negaret. Hisdemq temporib cũ

Expanded text:
processerunt. maximam etiam Appii Claudii processerunt. maximam etiam Appii Claudii libido auxit inuidiam, qui ut Verginiae uirgini stuprum inferret, prius seruitutis causam intulit; quamobrem adactus Verginius pater dolore libertatis et pudore dedecoris protractam ad seruitutem filiam in conspectu populi pius parricida prostrauit. qua populus necessitatis atrocitate permotus et periculo libertatis admonitus montem Auentinum occupauit armatus. nec tueri libertatem armis destitit, nisi postquam se coniuratorum conspiratio ipsis quoque honoribus abdicauit. Tertia et quinta post centesimam olympiade per totum fere annum tam crebri tamque etiam graues in Italia terrae motus fuerunt, ut de innumeris quassationibus ac ruinis uillarum oppidorumque adsiduis Roma nuntiis fatigaretur, deinde ita iugis et torrida siccitas fuit, ut praesentis tunc futurique anni spem gignendis terrae tructibus abnegarit, lsdemque temporibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentia q compescuit. Ipso autẽ trecen¬
te suno anno. hoc est olimpiade nonage¬
sina quinta. potestas consulũ decẽ uiris
tradisa. consticuendarũ legũ acticarũ
gra magnã ꝑuiciem rei publice inuerit
ham primꝰ ex decẽ uiris cedentib ceteris.
solus appiꝰ claudiꝰ sibi continuauit ĩperi¬
um. Statĩq alioꝵ coniuratio subsecuta
est ut more contẽpto. quo insigne ĩperii
penes unũ: potestas autẽ cõmunis erat.
om̃s om̃ia ꝓpriis libidinib agicarent.
Itaq int̃ ceta que in solentisime cuncti
p̃sumebant. repente singłi cũ duodenis
fascib ceteris q imꝑatoris insignib ꝑces¬
serunt. Et nouo imꝓbe ordinationis in¬
cepto obligata religione consulũ. emicu¬
it agnien tẏrannoꝵ. duab tabulis legũ
ad decẽ priores additis. Agentes in solen¬
tissimo fastu. prima die quo deponere
magistratꝰ moserat. cũ hisdẽ insignib

Expanded text:
pestilentiaque compesouit. Ipso autem trecenpestilentiaque compesouit. Ipso autem trecentesimo anno, hoc est olympiade nonagensima quinta, potestas consulum decemuiris tradita constituendarum legum Atticarum gratia magnam perniciem reipublicae inuexit. nam primns ex decemniris cedentibus ceteris solus Appius Claudius sibi continuauit imperium, statimque aliorum coniuratio subsecuta est, ut more contempto, quo insigne imperii penes unum potestas autem communis erat, omnes omnia propriis libidinibus agitarent. itaque inter cetera, quae insolentissime euncti praesumebant, repente singuli cum duodenis fascibus ceterisque imperatoriis insignibus processerunt: et nouo improbae ordinationis incepto, ablegata religione consulum emicuit agmen tyrannorum, duabus tabulis legum ad decem priores additis, agentes insolentissimo fastu plurima, die, quo deponere magistratus mos erat, cum isdem insignibus
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. ubi fortissime quidẽ ualerio consule
er imꝑatore obstitere uiniores. Sed adeo
atror ⁊ graue discrimen p̃lii fuit. ut ip¬
se quoq consul ualeriꝰ: ibi fuerit occisus.
Et indignã de serius uictoriã. insuꝑ etiã
sua morte fedauit. Sequit᷑ amꝰ in quo
conuicto exercitu consul obsessus est. Hã
minutiũ consulem congressum p̾lio equi
uuleiq suꝑauer̃t. It fugientẽ in algedo
fame ferroq cinxerunt. Actũ q infelit̾
foret. ni quintiꝰ cincinnat᷑. precipiuis ille
dictator dutm obsidionẽ oppresso hoste
soluisset. Qui reꝑtus in rure. ab aratro ar¬
cessitus ad fasces. sumpto honore. instruc¬
to q erercitu. mox uictor effectus iugũ
boũ equis imposuit. Uictoriamq quasi
stiuam cenens subiugatos hostes pre se
primꝰ egit. Anno qui ꝓrimus crecente¬
simo ab urbe condita fuit. dũ legati ad
athenienses propt̾ salonis leges deferen¬
das misi expectant᷑ arma romana fameᷤ

Expanded text:
lium. ubi fortissime quidem Valerio consule lium. ubi fortissime quidem Valerio consule et lmperatore obstitere iuniores; sed adeo atrox et graue discrimen proelii fuit, ut ipse quoque consul Valerius ibi fuerit occisus et indignam de semis uictoriam insuper etiam sua morte foedarit. Sequitur annus, in quo cum uicto exercitu consul obsessus est. nam Minucium consulem congressum proelio Aequi Vulscique superarunt et fugientem in Algido fame ferroque cinxerunt, actumque infeliciter foret, ni Quintius Cincinnatus, praecipuus ille dictator, artatam obsidionem oppresso hoste soluisset. qui repertus in rare, ab aratro arcessitus ad fasces, sumpto honore instructoque exercitu, mox uictor effectus, iugum boum Aequis inposuit uictoriamque quasi stiuam tenens subiugatos hostes prae se primus egit. Anno qui proximus trecentesimo ab Vrbe condita fuit, dum legati ad Athenienses propter Solonis leges transferendas missi exspectantur, arma Romana funes
Abbreviated transcription (Latin):
os transire cõpellor sed sicut se quondã
feruescentia ubiq mala ipsis actib colli¬
garunt. ita etiã ꝑmix ta referunt᷑. nobis
quippe conferre init̃ se tempora orbis. non
cuĩquã partis eiꝰ laborib insultare ꝓpo¬
ome ergo post urbem condica
simo quinto. suspenso ad modicũ bello
grauis pestilentia. que semꝑ ibi raras
inducias aut factas int̾eidit aut ut fie¬
rent eoegit. ꝑ uniu̾sam cuutatẽ iuolent̃
u canduit. ut merito ꝓcedente regno.
p̃cedente ꝓdigio celũ ardere uisũ sit. qͣndo
caput gentiũ tanto morboꝵ igne flagra¬
uit. Nam eo anno brutiũ ⁊ seruiliũ am¬
bos consules pestilentia consũpsit. milita¬
res copias plurima ex parte confecit.
multos nobiles p̾cipue q plebem feda
tabe deleuit. quãuis iã etiã suꝑiore qͣrto
anno oborta lues: eundẽ populũ depopu¬
lata sit. Proximo dehinic anmno ciues eru¬
les seruiq fugitiui. duce erbomo uiro
sabino inuaserunt. incender̃t q capito¬

Expanded text:
os transire compellor, sed, sicut se quondam effervescentia ubique mala ipsis actibus colligarunt, ita etiam permixta referantur: nobis quippe conferre inter se tempora 119 orbis, non cujusquam partis ejus laboribus insultare propoomae ergo, post Urbem conditam XC suspenso ad modicum bello, gravis pestilentia, quae semper ibi raras inducias aut factas intercepit, aut ut fierent coegit, per uniuersam ciuitatem uiolenter incanduit, ut merito praecedente prodigio caelum ardere uisum sit, quando caput gentium tanto morborum igne flagrauit. nam eo anno Aebutium et Seruilium ambo consules pestilentia consumpsit, militares copias plurima ex parte confecit, multos nobiles praecipueque plebem foeda. tabe delemt; quamms lam etiam superiore quarto anno oborta lues eundem populum depopulata sit. Proximo dehino anno ciues exules seruique fugitiui duce Herbonio, uiro Sabino, inuaserunt incenderuntque Capito
Abbreviated transcription (Latin):
dat. uide pomoꝵ custode inter¬
p̃tantes iter instruxert̃ ad m̃da¬
trũ fabulandi. S ħ insula insinu¬
atasinib aluer recurrentis. et in
quibdã equoris spiris sita. pret̃
arbores oleastri simriles ⁊ aram
sacrã hercub. aliud nicħ p̃fert
qd̾ ꝓpaget uetustatis memoriã.
Um ultͣ frutioes aureos. ⁊ metalla
frondentia. illd̃ magis mirũ. qd̃
accessu freti suꝑlabit᷑. s obstacło
uat᷑alis repaguli. in ipsis margi¬
nib heret unda. ⁊ intimis horaꝵ
suꝑciliis sponte fluctꝰ ingriure¬
sistunt᷑ Spectando nimiũ inge¬
nio. loci plaities manet sicea:
qͣmuis ꝓna equora suꝑueniañ.
Sala oppidũ ĩminet sale flumi¬
ui. Ab hoc ꝑ actoloꝵ gentẽ iter ẽ

Expanded text:
dat, unde pomorum custodes interdat, unde pomorum custodes interpretantes struxerunt iter ad mendacium fabulandi. Sed haec insula, insinuata sinibus aluei recurrentis et in quibusdam aequoris spiris sita, praeter arbores oleastri similes et aram sacram Herculi aliud nihil praefert quo propaget uetustatis memoriam. Verum ultra frutices aureos et metalla frondentia illud magis mirum, quod accessu freti superlabitur, sed obstaculo naturalis repaguli in ipsis marginibus haeret unda et intimis orarum superciliis sponte fluctus ingrui resistuntur; spectando nimirum ingenio loci planities manet sicca, quamuis prona aequora superueniant. Sala oppidum imminet Salae flumini. Ab hoc per Autolorum gentem iter
Abbreviated transcription (Latin):
biam. Nam belone ꝓg̃ssus. qd̾
bechior oppidũ ẽ ultra intia¬
cens fretã trium ⁊ triginta passui¬
um milia: tingi excipit maiirita¬
nie nẽ colonia. s cuiꝰ anteus pͥmꝰ
auetor est. P orro qd urillo ambitu
egyptiũ finit᷑ pelogꝰ. et lybicũ in¬
erpit: placuit ut affricã. lybiam
diceremꝰ. Quidã tñ lẏbiã. a lybiae¬
pati filia. affricam autẽ ab affro li¬
bis herculis filio. potiꝰ dictã reppe¬
rerunt. Lix quoq colonia. in eodẽ
tractu constituta est. uͥantheire¬
gia. qui implicandis explicandisq
nexib humi meliꝰ sciens. uelutige¬
uitus matre tr̃a: ibid̾ herculiuictꝰ
ẽ. Nam de ortis hesꝑidũ. ⁊ ꝑuigil
Dracone. ne famelicentia uulneret᷑ de oitu hesꝑidũ
fides: rõ hec ẽ. flexuoso meatuestu¬
ariũ e mari fert᷑ adeo sinuosis la¬
t̃ĩb tortuosũ: ut uisentib ꝓcul lap¬
sus angueos fracta uertigin᷑e m̃tia¬
tͣ. Itaq qd̃ ortos appllauere circum¬

Expanded text:
byam; nam Baelone progressos, quod byam; nam Baelone progressos, quod Baeticae oppidum est, ultra interiacens fretum trium et triginta milium passuum Tingi excipit, Mauretaniae nunc colonia, sed cuius Antaeus primus auctor est. Porro quod in illo ambitu Aegyptium finitur pelagus et Libycum incipit, placuit ut Africam Libyam diceremus. Quidam tamen Libyam a Libya Epaphi filia, Africam autem ab Afro Libyis Hereulis filio potius dictam receperunt. Lix quoque colonia in eodem tractu constituta est, ubi Antaei regia, qui implicandis explicandisque nexibus humi melius sciens, uelut genitus matre terra, ibidem Herculi uictus est. Nam de hortis Hesperidum et peruigili dracone, ne famae licentia uulneretur fides, ratio haec est. Flexuoso meatu aestuarium e mari fertur adeo sinuosis lateribus tortuosum, ut uisentibus procul lapsus angueos fracta uertigine mentiatur; itaque quod hortos appellauere circum
Abbreviated transcription (Latin):
in ea parte orbis. et fonteũet flu¬
iminũ copia sit effusior. Dubitat᷑
etiã nunc. quib ex causis intumes¬
eat. uł quatenꝰ cum suꝑfluus sibi
fũit. rurstis in se residat. nec mobᷤ¬
curo est plura ꝓ ingeniis disseren¬
tiũ potius qͣmꝓꝰ ueritatis fide ex
bassimas inuenimꝰ. Sr¬
hili ei dciunt mundũ aruimol ẽ
eumq ex uariis elem̃toꝵ corporib
conglobatũ. mouerispũ. regim̃te.
Que utͣqꝙ diffusa ꝑ m̃bra omuia:
eterne molis uigorem exereeant.
dã mundi constitutas. ꝑ qͣs emissi
hanelitꝰ uł reducti. m efflent ma¬
ria. mͦ reuocent. At hii qui siderũ
secunt᷑ disciplinã: contendt̃ meat᷑
istos cõmouẽri lune cursib. adeou
sie uicissitudines inter matiem
aquaꝵ et plenitudinẽ respitiarit.
adauctus eiꝰ uł eliquia: neq eodẽ
semꝑtempore. s ꝓut illa aut mer¬
gat᷑ auit surgat. uariant se alter¬
nantes recursus.
e hyspamia: excursus inly¬

Expanded text:
in ea parte orbis et fontium et fluin ea parte orbis et fontium et fluminum copia sit effusior. Dubitatur etiamnunc quibus ex causis intumescat uel quatenus, cum superfluus sibi fuerit, rursus in se residat. Nec in obscuro est plura pro ingeniis disserentium potius quam pro ueritatis fide exprobatissimas inuenimus. Physici aiunt mundum animal esse eumque ex uariis elementorum corporibus conglobatum moueri spiritu regente; quae utraque diffusa per membra omnia aeternae molis uigorem exerceant. dam mundi constitutas, per quas emissi anhelitus uel reducti modo efflent maria, modo reuocent. At hi qui siderum sequuntur disciplinam contendunt meatus istos commoueri lunae cursibus, adeo ut sic uicissitudines inter maciem aquarum et plenitudinem respiciant ad auctus eius uel eliquia. Neque eodem semper tempore, sed prout illa aut mergatur aut surgat uariant se alternantes recursus. XXIV De Hispania excursus in Li
Abbreviated transcription (Latin):
Causam nominũ: ñ uniformis de¬
dit ratio. afiacleũ et phenitium: Q
ꝓuintiis ductum. Ab insulis: capherti¬
um. egeum. ycariũ. balearicũ. eypͥ¬
um. a gentib: auroniũ. dalmatieũ.
ligusticũ. tuscũ. Ab oppidis: adrieti¬
ria regis: ionium. Abous transitu.
uł angustis etiã meatib boum ꝑuiis.
bosphoros. A morib accolarũ: euxi¬
nus. a synos ante appellatꝰ. ab ordi¬
nefluenti: propontis. Egiptiũ pe¬
lagus: asye dectur. Gallieũ. europe
affricũ. libie. his ut queq ꝓxima¬
sunt uenerunt in partes partrum.
hec in gremiis terrax. Horas autẽ ex¬
tumnas occeanus amplectit᷑. qui alit¬
torib stus. arabicus. ꝑsieꝰ. indicus.
eonsserieꝰ. hircanus. caspius. scithicꝰ
germanicꝰ. gallicꝰ. achlantie. h¬
bicus. egiptius. dicit᷑. Cuiꝰ accestꝰ
inẽmenta. cirea littora ifidie. uehe¬
m̃tissume ꝓruunt. maximosq
ibi exitus faciunt. siue qd̃ suspen¬
sus alti sustollat᷑ ui caloris. seu qd̃

Expanded text:
Causas nominum non uniformis deCausas nominum non uniformis dedit ratio. Asiaticum et Phoenicum a prouinciis dictum, ab insulis Carpathium Aegaeum Icarium Balearicum Cyprium: a gentibus Ausonium Dalmaticum Ligusticum Tuscum: ab oppidis Adriatiria regis Ionium: a bovis transitu vel angustiis etiam meatibus boum perviis Bosphoros: a moribus accolarum Euxinus, Axinos ante appellatus: ab ordine fluenti Propontis. Aegyptium pelagus Asiae datur, Gallicum Europae , Africum Libyae: his ut quaeqsunt uenerunt in partes partium. Haec in gremiis terrarum. Oras autem extimas Oceanus amplectitur, qui a litoribus suis Arabicus Persicus Indicus Eous Sericus Hyrcanus Caspius Scythicus Germanicus Gallicus Atlanticus Libycus Aegyptius dicitur. Cuius accessus incrementa circa litora Indiae uehementissime proruunt maximosque ibi exitus faciunt, siue quod suspensius sustollatur ui caloris, seu quod
Abbreviated transcription (Latin):
nus quẽ grai sic nominant de cełi¬
tate. ab occasu solis irrumpens: Le¬
uo latere europam radit. affricã
dextro. Scissisq calpe et abinua
montib. quos dũt colũpnes her¬
culis: inter iauros fandit᷑ et his¬
paniã. ac freto isti. euius qͥndecĩ
mulia passuũ efficit longitudo. lati¬
tudo iix septẽ: quodã ostio aꝑit li¬
men interni equoris. mixtꝰ medit̃¬
raneis sinib. quos adusqorien¬
tem ꝓpellit. hoꝵ qui hispanas ꝑ¬
fundit. hibericus fertur. Et bol eari¬
cus: qui in narbonensem ꝓuintiã:
gallieꝰ. Moxligusticꝰ. Ab eo ad sieili¬
am: tuscus. Quẽ greci ionium uel
tirrenũ: itali inferũ uocitant. asiez¬
qui in pamphiliam et egiptũ ꝑten¬
dit. que aquarũ moles torto in septẽ¬
trionẽ pͥus latere. anfractib mag¬
nis uixta grecias et illiricũ. ꝑ hel¬
les pontũ in angustias stringitor ꝓ¬
pontidis. Que ꝓpontis asico europã
q discriminans: ad meotidẽ ꝑueñ.

Expanded text:
nus, quem Graii sic nominant de celerinus, quem Graii sic nominant de celeritate, ab occasu solis inrumpens laeuo latere Europam radit, Africam dextero, scissisque Calpe et Abinna montibus quos dicunt columnas Herculis, inter Mauros funditur et Hispaniam; ac freto isti, cuius quindecim milia passuum efficit longitudo, latitudo uix septem, quodam ostio aperit limen interni aequoris, mixtus mediterraneis sinibus, quos ad usque orientem propellit. Horum qui Hispanias perfundit Hibericus fertur et Balearicus; qui Narbonensem prouinciam Gallicus; mox Ligusticus; ab eo ad Siciliam Tuscus, quem Graeci Ionium uel Tyrrhenum, Itali inferum uocitant; a Siciqui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit; quae aquarum moles torto in septentrionem prius latere, anfractibus magnis iuxta Graecias et Hillyricum per Hellespontum in angustias stringitur Propontidis; quae Propontis Europam Asiamque discriminans ad Maeotidem peruenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ropo. Qualitas igni ꝓbat᷑. Quẽ si
sine decrum̃to sui ꝑterat: adu̾sus
uum fulminũ credit᷑ opitulari.
Casiterides singłe spectant adũ¬
sus celtiberielatus plumbi ferti¬
les. et tres fortunate e quib solũ
uocabłm signandũ fuit. Ebisus
quie a diranio abest septingenta
stacia: serpentẽ ũ ht̃. utpote cuiꝰ
terra serpentes fugat. Coldubra¬
ria que sueronẽ uersus est: feta ẽ
angub. bochoris regnũ. baleares
pite bethice. ubiextremus ẽ uoti
orbis terminus: insula continen¬
ti septingentis pedib separat᷑. quã
tyrii a rubro ꝓfecti mari erithreã.
pemlingua sua gedir: idẽ sepẽ
nominauerunt. In regione hac geri¬
onẽ etiũ agitauisse: płimis mouim̃¬
tis ꝓbatur. Tametsi quidã putene
herculẽ boues ex alia insula ad¬
duxisse: que lusitaniã contuetur.
s gaditanũ frecũ agadib dictum.
achlanticus estus in air̃m mare dis¬
esdiũ immitcit orbis. Nam occea¬

Expanded text:
ropo; qualitas igni probatur; quem si ropo; qualitas igni probatur; quem si sine detrimento sui perferat, aduersum uim fulgurum creditur opitulari. Cassiterides insulae spectant aduersum Celtiberiae latus, plumbi fertiles, et tres Fortunatae, e quibus solum uocabulum signandum fuit. Ebusus quae a Dianio abest septingenta stadia, serpentem non habet, utpote cuius terra serpentes fuget. Colubraria quae Sucronem uersus est feta est anguibus. Bocchoris regnum Baleares pite Baeticae, ubi extremus est noti orbis terminus, insula continenti septingentis pedibus separatur, quam Tyrii a Rubro profecti mari Erythream, Poeni lingua sua Gadir, id est saepem nominauerunt. In hac Geryonem aeuum agitauisse plurimis monumentis probatur, tametsi quidam putent Herculem boues ex alia insula abduxisse, quae Lusitaniam contuetur. Sed Gaditanum fretum, a Gadibus dictum, Atlanticos aestus in nostrum mare discidio inmittit orbis. Nam Ocea
Abbreviated transcription (Latin):
ministrant. Non coqunt ibi sales:
s effodiunt. Depurgat᷑ in minrũ.
intella puluũs. fueant uellera. ut
ad ruborem merũ. depotent cociue¬
nenũ. Inbrsitania ꝓmondorium est
artabrum. alii olissipouense dicuÑ.
hoe: celũ. terrã meria distinguit.
Terris hispanie. latus finit. Celũ et
maria hoc modo duudit: qd̃ a cͥcui¬
ta eius incupiunt occeanus gallieus
et frons septẽtrionalis. occeano ach¬
lantico et occasu dexmminatis. De eqͣ¬
ulixi conditũ. ibi tagũ obharenas
auriferas cet̾is p̃tulerunt. In pro¬
ximis olissiponis eque lazciui¬
unt mira fecunditate. nã aspi¬
rate fauoriis. uento concipiũt.
et sitientes uiros. auroꝵ sp̃uma¬
ritant᷑. hiberus amnis: toti his¬
panie nom̃ dedit. Bechis: ꝓuin¬
tie uterq nobilis. Carthaginẽ
apud hiberos que mor colonia
facta est: peni condid̾unt. Terra¬
conẽ: scipiones. Ideo est caput ꝓ
iintie t̾raconensis. Iusitanũlutt
floret genimace de ceraunio.
ferunt. huius ceranii color est epy¬

Expanded text:
ministrant. Non coquunt ibi sales, sed effodiunt. Depurgant in minium nitellas pulueris. Fucant uellera, ut ad ruborem merum depotent cocci uenenum. In Lusitania promunturium est quod Artabrum alii, alii Olisiponense dicunt. Hoc caelum terras maria distinguit, terris Hispaniae latus finit; caelum et maria hoc modo diuidit, quod a circuitu eius incipiunt Oceanus Gallicus et frons septentrionalis, Oceano Atlantico et occasu terminatis. Ilixi conditum, ibi Tagus flumen. Tagum ob harenas auriferas ceteris praetulerunt. In proximis Olisiponis equae lasciuiunt mira fecunditate; nam aspiratae fauonii uento concipiunt et sitientes uiros aurarum spiritu maritantur. Hiberus amnis toti Hispaniae nomen dedit, Baetis prouinciae, uterque nobilis. Carthaginem apud Hiberos, quae mox colonia facta est, Poeni condiderunt, Tarraconem Scipiones; ideo caput est prouinciae Tarraconensis. Lusitanum litus floret gemma ceraunio ferunt; huius ceraunii color est e py
Abbreviated transcription (Latin):
scire oĩa. nec explicare que scimꝰ possumꝰ:
breuit̃ expresserĩ correctionẽ iudicis d̾i
quoqͦ pacto accidat iuste sustinere qui

Expanded text:
scire omnia nec explicare quae scimus possumus, breuiter expresserim, correptionem iudicis Dei, quoquo pacto accidat, iuste sustinere qui
Abbreviated transcription (Latin):
taq cartaginienses aduersis dus prop¬
ter istius modi sacra. sieut pompeuis
trogus et iustinus fatent᷑. sicut autem
aput nos constat. propt̃ p̾sumptionẽ
impietatemq ipsoꝵ irato deo: cũ in sici¬
lia diu infelicit̃ dimicassent. translaco
in sardinia bello. iterũ infelicius uicti
sunt Propt̃ quod ducẽ suum mareum
et paucos qui super fuerant milices exsu¬
lare iusserunt. Trules ueniam per le¬
gatos petentes repulsi. patriã bello et
obsidione cinrerunt. Ibi cunc mareus
dux erulũ cartalonem filium suum.
sacerdocem herculis. cũ sibi uelut in¬
sultans purpurat᷑ occurreret: in cru¬
cem sub oculis pacrie ita ut erat mos¬
in purpuris infulisq suspendit. postq
paricos dies: urbem ipsam cepit. Qui
cũ int̾fectis plurimis senacoꝵ eruente
dominaret᷑: occisus est. Hec temporib
cixi regis ꝑsarum: gesta sunt: Cap̃ xxii.

Expanded text:
taque Carthaginienses adversis diis propter istiusmodi sacra, sicut Pompeius Trogus et Justinus fatentur, sicut autem apud nos constat, propter praesumptionem impietatemque ipsorum 226 irato Deo, cum in Sicilia diu infeliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello, iterum infelicius victi sunt: propter quod ducem suum Mazeum et paucos qui superfuerant milites, exsulare jusserunt. Exsules veniam per legatos petentes repulsi, patriam bello et obsidione cinxerunt. Ibi tunc Mazeus, dux exsulum, Carthalonem, filium suum, sacerdotem Herculis, quod sibi velut insultans purpuratus occurreret, in crucem sub oculis patriae, ita ut erat, cum purpuris infulisque suspendit. Post paucos dies urbem ipsam cepit, qui cum, interfectis plurimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. Haec temporibus Cyri regis Persarum gesta sunt. Post
Abbreviated transcription (Latin):
Publiꝰ uͦ crassus. cũ in aquitaniã ꝑue¬
nisset. bello exceptꝰ est. Namq sociates
magno eqͥtatu. pedestrib q copus p̃ua¬
lidis romanos adorti: diu grauit̾ tur¬
bauer̃t. Postquã uicti acq in oppidum
sociatũ coacti. obsessiq sepugnari ui¬
derent: armis traditis in deditionem
recepti st̃. Aquitani clade ꝑmoti. uin¬
diq exercitũ contrahunt. De citeriore
quoq hispania auxilia arcescunt. du¬
ces bello marime eos preficiunt: qui cũ
sertorio mlitauerant. Hii om̃s dum ob¬
sidionẽ erasso parant. in castrissuis cras¬
so obruente deleti st̃. Nam ex aquita¬
nis et cantabris. quoꝵ quinqͣginta mi¬
lia in auriliũ uenerant: triginta et
octo milia cesa referunt᷑. Cesar germanos
qui rhenũ fluuiũ cũ ĩmensis copiis trans¬
miserant. simul et totas gallias subiacere
sibi parabant: bello adort᷑. usq ad incer¬
necionẽ cecidit. quoꝵ fuisse numerum

Expanded text:
Publius vero Crassus cum in Aquitaniam pervePublius vero Crassus cum in Aquitaniam pervenisset, bello exceptus est. Namque Sontiates magno equitatu pedestribusque copiis praevalidis Romanos adorti, diu graviter turbaverunt: post victi, atque in oppidum Sontiatum coacti obsessique, cum se expugnari viderent, armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitani, clade permoti, undique exercitum contrahunt: de citeriore quoque Hispania auxilia arcessunt: duces bello maxime eos praeficiunt, qui cum Sertorio militaverant. Hi omnes dum obsidionem Crasso parant, in castris suis, Crasso obruente, deleti sunt. Nam ex Aquitanis et Cantabris, quorum quinquaginta millia tunc in auxilium venerant, triginta et octo millia caesa referuntur. Caesar Germanos, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subjicere sibi parabant, bello adortus 395 usque ad internecionem cecidit. Quorum fuisse numerum
Abbreviated transcription (Latin):
subneras parauerat. quib cũ opus eẽt
aprehensos eminꝰ rfudentes. subductis
hastilib ꝑ funẽ falcem retrahendo succi¬
dirent. His celerit᷑ ex peditis disir ũpi
hostiliũ autennaꝵ armamenta p̃cepit.
Ita autennis ruentib cõplures ilico na¬
ues: uelut captas ĩmobiles reddidit. Il¬
li hoc ꝑiclõ territi. suppensis uelis qua
uent᷑ intenderet fug̃e conati. cessante
mor uento destituti: ludibrio fuere ro¬
manis. Itaq incensis om̃ibus naub int¬
fectis q hus qui pugnauerant gallis:
reliqͥ om̃s se dediderunt. Ied cesar maxi¬
me ob iniuriã legatoꝵ. et ut genti ad
om̃ia consilia mobili. terribilis notam¬
exempli inureret: cunctis principib
ꝑ tormenta int̾fectis. reliquos sub corona
uendidit. Hisdem dieb titurius sabinꝰ.
aluercos. euburo uisces. lixouios q qui
pͥmates suos cur auctores belli resusci¬
tandi nollent esse int̾fecerant: erupti¬
one facta: incredibili cede deleuit.

Expanded text:
subnexas paraverat: quibus cum opus esset subnexas paraverat: quibus cum opus esset apprehensos eminus rudentes, subductis hastilibus per funem falcem retrahendo, succiderent. His celeriter expeditis, dirumpi hostilium antennarum armamenta praecepit. Ita antennis ruentibus, complures illico naves velut captas immobiles reddidit. Alii hoc periculo territi, suspensis velis, qua ventus intenderet fugere conati, cessante mox vento destituti, ludibrio fuere Romanis. Itaque incensis omnibus navibus, interfectisque his qui pugnaverant 394 Gallis, reliqui sese omnes dediderunt. Sed Caesar maxime ob injuriam legatorum, et ut genti ad omnia consilia mobili terribilis exempli notam inureret, cunctis principibus per tormenta interfectis, reliquos sub corona vendidit. Iisdem diebus Titurius Sabinus Aulercos, Eburonices, Lexoviosque, qui primates suos, cur auctores belli resuscitandi esse nollent, interfecerant, eruptione facta, incredibili caede delevit.
Abbreviated transcription (Latin):
dedicarũ gentiũ certior factus. quan¬
uis intelligeret quanta ineundi belli
difficultas esset. tam̃ rem tanti nego¬
cu. non negligendam rat᷑: ne ceter is
iremplo eiꝰmodi audendi licentia lara¬
rst᷑. Itaq terrestri p̃lio ꝑseqͥ hostes frustͣ
agressuis est. quippe cũ hostes ꝑ int̾fusa ex
dcano estuaria. atq inacessos recessus: tri¬
tis terrarũ finib munirent᷑. naues longas
edificari in ligero iubet fluuio. Per quẽ
in occeanũ deducte. mox ut hostib uise
sunt: continuo ducente naues⁊ uiginti
toꝵ parate. atq om̃i genere armoꝵ instruc¬
tisime ꝓgresse portũ ex aduerso costiter̃t.
Bruto circũspicienti ĩparem longe na¬
uium ẽe conflictũ. quia barbaroꝵ na¬
ues solido robore interte. cauer nis q pre¬
ualidis obdurate. saroꝵ modo adactos
rostrataiũ ictus retundebant. hoc pͥmũ
auxiliũ fuit. qd̃ falces acutissimas non
ꝑtinacit̾ contis prefixas. funib autem

Expanded text:
deditarum gentium certior factus, quamdeditarum gentium certior factus, quamvis intelligeret quanta ineundi belli difficultas esset, tamen rem tanti negotii non negligendam ratus est, ne caeteris exemplo ejusmodi audendi licentia laxaretur. Itaque terrestri praelio persequi hostes frustra aggressus; quippe cum hostes per interfusa ex Oceano aestuaria, atque inaccessos recessus, tutis terrarum finibus munirentur, naves longas aedificari in Ligeri fluvio jubet: per quem in Oceanum deductae, mox ut hostibus visae sunt, continuo ducentae viginti naves eorum paratae, atque omni genere armorum instructissimae, progressae portu, ex adverso constiterunt. Bruto circumspicienti imparem longe navium esse conflictum, quia barbarorum naves solido robore intextae, cavernisque praevalidis obduratae, saxorum modo adactos rostratarum ictus retundebant, hoc primum auxilio fuit, quod falces acutissimas non pertinaciter contis praefixas, funibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ta circundant. raros ꝑ uallũ oppugna¬
tores saxis telis q honerant. Cũq iam
castra irrũperent᷑. pacubu pͥmi pͥmi pi¬
iatis. & uoluseni tͥbum consilio: cuncti
romani portis eruperunt. incautos q
subito agressi: hostes pͥmum ꝑturba¬
uerunt. deinde in fugam uersos: mile¬
rabili strage tuderunt. Nam amplius
triginta milia barbaroꝵ tunc cesar¬
ferunt᷑. Igit᷑ cesar cũ iam pactas uniũ¬
sas galliaꝵ gentes putaret ad nouum
et maximũ bellũ retractꝰ est. Nam¬
dũ publius crassus adolescens cũ legi¬
one septima occeano tenꝰ apud andega¬
uos hiemat: ueneti ceteriq confines.
repente in arma coniurant. Legatos
romanoꝵ uinciunt eos q ita demũ se
reddituros si obsides suos recipiant: ro
manis indicunt. socios sibi ad bellum
osissimos. lexouuios. nãnetes. ambibari¬
tos. morinos. diablintes. & menapos. ad¬
sciscunt. Auxilia quoq a britannia
arceseunt. Cesar ꝑ crassũ de rebellione

Expanded text:
ta circumdant, raros per uallum propugnata circumdant, raros per uallum propugnatores saxis telisque onerant. cumque iam castra inrumperentur, Pacuuii primipilaris et Voluseni tribuni consilio cuncti Romani portis eruperunt incautosque subito adgressi hostes primum perturbauerunt, deinde in fugam uersos miserabili strage fuderunt. nam amplius triginta milia barbarorum tunc caesa referuntur. Igitur Caesar cum iam pacatae uniuersas Galliarum gentes putaret, ad nouum et maximum bellum retractus est. namque dum P. Crassus adulescens cum legione septima Oceano tenus apud Andicauos hiemat, Veneti ceterique confines repente in arma coniurant, legatos Romanorum uinciunt eosque ita demum se reddituros, si obsides suos rmanis indicant. Socios sibi ad id bellum Osismios, Lexovios, Nannetes, Ambivaritos, Morinos, Diablintres, et Menapios adsciscunt; auxilia quoque a 393 Britannia arcessunt. Caesar per Crassum de rebellione
Abbreviated transcription (Latin):
atq in fugam actus. plurimis suoꝵ
amissis: tandem ortatu ducis restitit.
uictores q aggressus: usq ad incerne¬
cionẽ pene dele uit. Igit᷑ cesar magnis
in gallia reb gestis cũ in italiam ꝓfi¬
cisci decre uisset. galbam cũ legione
duodecima ad beragrados sedunos q
misit. Qu cͥum hiemandi causa in ui¬
co beragroꝵ cui nomen erat octodoris
consedisset: mediã q oppidi partem. q̃
torrente distinguebat᷑. accolis concessis¬
set. quadam die cosdem discessisse per
noctem. ac ꝓximo insedisse colli uidet.
Quippe uli paucitatẽ uix medie legi¬
onis despectu habentes ultir oneam
sibi predam nullo cessuram negocio
arbitrabant᷑. Finitimosq suos in hanc
prede ac cedis societatẽ uocauerunt.
git᷑ galba tam p̃sentibus periculis eitũ¬
septo ac trepido atq int̾ uarias consulta¬
tionez certi consilii incerto. repente gal¬
li descensu montis effusi. castra imꝑfec¬

Expanded text:
atque in fugam actus, plurimis suorum atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc caedis ac praedae societatem uocauerant. igitur Galba tam praesentibus periculis circumsaepto ac trepido atque inter uanas consultationes certi consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi castra inperfec
Abbreviated transcription (Latin):
pugne affuerit: uel quant᷑ fuerit occi¬
ost hec belgarũ gens que tercia
pars galliarũ est: aduersũ cesa¬
rem exarsit. Quarũ distributim copia
hec fuit. Bellouagi qui ceter is nu¬
mero et uirtute prestare uiderent᷑.
habuere lectissima qͣuadraginta mi¬
lia armatoꝵ. Suessones ex duode cun
oppidis. quinqͣginta milia. Nerui quo¬
rum adeo indomita feritas p̾dicabat᷑.
ut nonqͣ. in id temꝑis mercatores ad se
admiserint. uina cetera q noͣualia de¬
ferre. quib inducta iocunditas. torporẽ
uirtutis afferret: habuerunt similit̾
quinqͣginta milia. Atrabates et ambi¬
ani etiã. detẽ milia. Morini uiginti
qͥnq milia. Merapi nonẽ milia.
Caleti decẽ milia. uelocasses. et uero¬
mandi eque decẽ milia. Aduatͣici de¬
cem et septẽ milia. Condules. eboronẽ.
cerosice mani qui uno nomine gema¬
ni uocant᷑: quadraginta milia. Itaq
armatoꝵ lectissima. Nis repente silua
erumpentib exercit᷑ cesaris ꝑturbat᷑

Expanded text:
pugnae affuerit, vel quantus fuerit occiost haec Belgarum gens, quae tertia pars Galliarum est, adversus Caesarem exarsit, quorum distributim copia haec fuit. Bellovaci, qui caeteris numero et virtute praestare viderentur, habuere lectissima sexaginta millia armatorum; Suessiones ex duodecim oppidis quinquaginta millia; Nervii, quorum adeo indomita feritas praedicabatur, ut numquam in id temporis mercatores ad se admiserint vina caeteraque venalia deferre, quibus inducta jucunditas torporem virtutis afferret, habuerunt similiter quinquaginta millia: Atrebates et Ambiani decem millia, Morini viginti quinque millia, Menapii novem millia, Caleti decem millia, Velocasses et Veromandui aeque decem millia, Aduatici cem et octo milia; Condurses Eborones Caerosi Caemani, qui uno nomine Germani uocantur, quadraginta milia. ita armatorum lectissima. his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus
Abbreviated transcription (Latin):
continentissima eqͥtas in rege seruata est.
ibi absq religionis reuerentia auiditatem
uoluptatis. licentia furoris impleuit. Hic
desinant religionẽ lacerare. ⁊ lacessere pa¬
cientiã dei. propt̾ quã hñt uti. ⁊ hoc quoq
ĩpunitũ habeant. si aliquando desistant.
Recolant sane mecũ maioꝵ suoꝵ tẽpora bel¬
lis inqͥetissima. scelerib erecrabilia. dissenti¬
onib feda. miseriis continuatissima: que ⁊
merito possunt horreri quia fuerunt.ꝙ
necessario debent rogare ne sint. Cum sa¬
ne rogare solũ d̃m. qui et tunc occulta
iusticia ꝑmisit ut fierent: ⁊ nunc aꝑta
miscd̾ia prestet ut ñ sint. Que modo a me
plemꝰ ab ipso urbis exordio reuolutis ꝑ ordi¬
nem historiis ꝓferent᷑.

Expanded text:
continentissima aequitas in rege servata est. continentissima aequitas in rege servata est. Ibi absque religionis reverentia aviditatem voluntatis licentia furoris implevit: hic desinant religionem lacerare et lacessere patientiam Dei propter quam habent, uti et hoc quoque inpunitum habeant, si aliquando desistant. recolant sane mecum maiorum suorum tempora, bellis inquietissima, sceleribus exsecrabilia, dissensionibus foeda, miseriis continuatissima, quae et merito possunt horrere, quia fuerunt, et necessario debent rogare, ne sint: eum sane rogare solum Deum, qui et tunc occulta iustitia permisit, ut fierent, et nunc aperta misericordia praestat, ut non sint. quae modo a me plenius ab ipso Vrbis exordio, reuolutis per ordinem historiis, proferent
Abbreviated transcription (Latin):
statutis int̾ utrã lirbẽ conueniencie tocius
ordo seruat᷑ sit. ut ⁊ ibi prefectus eiꝰ arbat᷑
regnũ inuaserit: ⁊ hic p̃fectus huiꝰ athalus
regnare tẽptarit. Tam ⁊ si apd̾ hanc solam
merico xp̃iani honorii ĩperatoris. tẽptatio
ineffabiliũ iudicioꝵ dei ex parte patefacto:
intelligant hu qui insipient̃. undiq de tẽ¬
porib xp̃ianis murmurant. unũ dñm dis¬
posuisse temꝑa. ⁊ in pͥncipio babilonis. et in
fine romanis illius clementie ẽẽ qd̃ uiui¬
mus. Quod autẽ misere uiuimꝰ: intem¬
ꝑantie nr̃e. Eece similis babilonie ortꝰ
⁊ rome. similis potentia. similis magni¬
tudo. similia tempora. siłia bona. sisia mala.
cũ non simił exit᷑. similis ue defectus. Illa enĩ
regnũ amisit: hec retinet. Illa int̾fectione
regis orbata: hec incolumi ĩperatore secura
est. Et hoc quare: qm̃ ibi in rege libidinum
curpitudo punita. hic xp̃iane religionis:

Expanded text:
statutis inter utramque urbem convenientiae totius statutis inter utramque urbem convenientiae totius ordo servatus sit, ut et ibi praefectus ejus Arbatus regnum invaserit, et hic praefectus ejus Attalus regnare tentaverit, tametsi apud hanc solam merito Christiani imperatoris attentatio ineffabilium judiciorum Dei ex parte patefacto, intelligant hi qui insipienter utique de temporibus Christianis murmurant, unum Deum disposuisse tempora, et in principio Babylonis, et in fine Romani imperii, illius clementiae esse quod vivimus: quod autem misere vivimus, intemperantiae nostrae. Ecce similis Babyloniae ortus et Romae, similis potentia, similis magnitudo, similia tempora, similia bona, similia mala: tamen non similis exitus similisve defectus. Illa enim regnum amisit, haec retinet; illa interfectione regis orbata, haec incolumi imperatore secura est. Et hoc quare? Quoniam ibi in rege libidinum turpitudo punita, hic Christianae religionis