comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culi. et testamenti. et reꝓmissionis: et
multam differentiam. Siquidem illa
qͥdẽ temporalia: hec aut̃ eterna. Illa
quidẽ de ꝓximo parentia: hec ꝑma¬
nentia. Illa quidem infirma: hec aut̃
ꝑfecta. Iua quidem forme: hec ueritas.
Non enim iuxta legem mandati in qͥt
carnalis: s iuxta uirtutem uice in¬
solubilis. Et tues sacerdos inꝑpetuũ.
E cce ꝑpetuitas sacerdotis. & de testa¬
mento illo dixit. quod uetustum ẽ:
quod aũ ueterascit et senescit. ꝓximũ
est interitui: hoc aut̃ testamentũ no¬
uum. et remissionem peccatorũ habenͤ
illud aut̃ nichil huius modi. Nichil qͥp

Expanded text:
culi, et tesmultam differentiam: siquidem, inquit, illa temporalia haec autem aeterna; illa quidem de proximo parentia, haec permanentia; illa quidperfecta; illa quidem formae, haec autem veritas. Non enim juxta legem mandati, inquit, carnalis, sed juxta virtutem vitae insolubilis, et tu es sacerdos in perpetuum. Ecce perpetuitas sacerdotis et Testamento illo dixit quod vetustum est; quod autem veterascit et senescit proximum est interitui. Hoc autem Testamentum Novum et remissionem peccatorum habet, illud autem nihil hujusmodi; illud q
Abbreviated transcription (Latin):
ponere animam meam: et potestatem ha¬
beo iterum sumere eam.Si gͥ qui nullam¬
habuit necessitatem ut crucifigeretur.
crucifixus est ꝓpter nos: quantomagis¬
nos iustum ẽ omnia fortiter tolerare: Q¬

Expanded text:
ponere animam meam, et potestatem habeo iterum sumere eam Joanhabuit necessitatem ut crucifigeretur, crucifixus est propter nos, quanto magis justum est nos omnia fortiter tolerare?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaiorem iurare. S quia incredulũ
est humanũ genus: condescendit ad
nos. Sic enĩ iurat ꝓpt̃ nos. quamuis
indignum ei sit non credi. sic̃ dictũ
putant maxime esse dignum fide:
ut ꝑ exꝑimentum qͥs transeat. Qͥd ẽ¬

Expanded text:
ae sunt. « Sed quia incredulum est genus humanum, condescendit ad nos; sicut enim jurat propter nos, quamvis indignum ei sit non credi, sicuti superputant maxime esse dignum fide, ut per experimentum quis transeat »
Abbreviated transcription (Latin):
de filiis leui sacerdotum accipientes.
mandatum habent decimas sumere
quamquã & ipsi exierunt ex lumbis abͣ¬
hȩ. Tanta qͥppe ẽ sacerdotii excellentia:
ut etiam qui similes essent aꝓgenitori¬
b et eundem haberent ꝓgenitorem:
tam̃ multo amplius meliores esse iudi-¬

Expanded text:
de filiis Levi sacerdotium accipientes mandatum habent decimas sumere quamquam et ipsi exierunt de lumbis Abahae. « Tanta quippe est sacerdotii excellentia, ut etiam qui similes essent a progenitoribus, et eumdem haberent progenitorem, tamen multo amplius meliores judi
Abbreviated transcription (Latin):
translatum ẽ inquit sacerdotiũ: gͦ et teᷤ¬
stam̃tum. Translatum ẽ autem. non or¬
dine tantummꝰ neq p̃cepto: s etiam
trbu. Oportebat quippe ut etiam tribu
mutaretur. Et quomodo translatum
ẽ sacerdotium extrbu ad tribũ: De
sacerdotali ad regalem: ut eadem ipsa
sit. et regalis et sacerdotalis. Et intuere
mistenum. Primo fuit regalis: postea
facta ẽ sacerdotalis. sicut etiam xp̃c
rex erat semꝑ: sacerdos aut᷑ factus est
quando carnem suscepit: qñ sacrificiũ
obtulit. Uides mutationem: Que enom ꝑ¬

Expanded text:
sacerdotium, simul et testamentum translatum est; non autem ordine tantummodo, neque praeceptis, sed etiam tribu. Oportebat quippe, ut etiam tribus mutaretur. Et quomodo translatum est sacerdotium ex tribu ad tribum, de sacerdotali ad regalem? Ut eadem ipsa sit et regalis et sacermysterium. Primo fuit regalis; postea facta est sacerdotalis. Sic etiam Christus et rex erat semper; sacerdos autem factus est, quando carnem suscepit, quando sacrificium obtulit. Vides mutationem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
rentur corpora. de morte ad uitam resur¬
rectura.⁊ mandabant postis. ut sua in
scõrum tumulis humarent corpora. qͣti¬
nus eis ungantur in resurrectione. qͣs
imitati sunt fide. Hinc ẽ qd̾ mat̾ eccłã
sius parat fidelibꝰ defunctis sacra cimi¬
t̾ia. inter quos eorum maxime scãs uene¬
ratur reliquias: quib tanqmͣ organis
pue tamen ibi suos sepelit mortuos. ubi
cetus fideliũ die noctuq diuinũ celebrat of¬
ficium. ut spetiali memoria sͥ commissos
commendent dño: ⁊ salutaribꝰ remediis
soluant a penis. Inde sunt statuta in
scĩs conuentibꝰ officia. q̃ more catholico
uniu̾sa tenet eccła. que inter pressuras
mundi suos tam uiuentes qm defunc¬
tos crebris uiuat remediis: quos omnes
simul recipiet in resurrectione generali.
Hinc beatus iob dicit. Scio qd redẽp¬
tor meus uiuit. ⁊ in nouissimo die de
t̾ra surrecturus sim. ⁊ in carne mea uide¬
sum ego ipse. ⁊ oculimei conspecturi sũt.¬

Expanded text:
rentur corpora de morte ad vitam surrentur corpora de morte ad vitam surrectura, et mandabant posteris ut sua in sanctorum tumulis humarent corpora, quatenus eis jungantur in resurrectione quos imitati sunt fide. Hinc est quod mater Ecclesia suis parat fidelibus defunctis sacra coemeteria, inter quos eorum maxime sanctas veneratur reliquias, quibus tanquam organis i Praecipue tamen ibi suos sepelit mortuos ubi coetus fidelium die noctuque divinum celebrat officium, ut speciali memoria sibi commissos commendent Domino et salutaribus remediis solvant a poenis. Inde sunt statuta in sanctis conventibus officia, quae more catholico universa tenet Ecclesia. Haec inter pressuras mundi suos tam viventes quam defunctos crebris juvat remediis, quos omnes simul recipiet in resurrectione generali. Hinc beatus Job dicit: Scio quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum, et in carne mea videnon alius, et oculi mei conspecturi su
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uolunt. summa celeritate ubi uolt᷑
ibi sunt: nec mouendo se dm desert᷑.
s intra ipsum currunt. quem semꝑ a
mando conspitiunt. M ouentur ita¬
q dum ñ sunt ubiq moti caritate non
necessitate: ⁊ semꝑ stant. qr semꝑ amãt.
Merito gͦ eccła ubiq t̾rarum diffusa
ad eos suis in necessitatibꝰ clamat: cũ
se ubiq ab eis audiri cognoscat. ⁊ eos
sibi adẽe̾ patrocinando sentiat. Quos
dum uenerat᷑ ⁊ amat. in scĩs scm qui
scõs fecit honorat. ⁊ colit ⁊ predicat.: &¬
ad eorum pacem spe certa suspirat. cum
quibus suam głificationem corpoꝵ in re-¬
surrectione communi expectat. sicut apł̃s
in presenti redimeret: expectatur in fu¬
turo. ut quos redemit głificet. Quos si¬
cut unde uoluit creare potuit: sic ubicũ¬
q positos seu disꝑsos in fine mundi.
suoꝵ ad uitam cineres suscitabit. ꝑ spe
ista patres antiqui diligenti cura para¬
bant sibi sepulchra: ut ꝑ hoc sua testa¬

Expanded text:
quae volunt, summa celeritate ubi volunt quae volunt, summa celeritate ubi volunt ibi sunt; nec movendo se Deum deserunt, sed intra ipsum currunt quem semper amando conspiciunt. Moventur itaque dum non sunt ubique moti charitate, non necessitate; et semper stant, quia semper amant. Merito ergo Ecclesia ubique terrarum diffusa ad eos suis in necessitatibus clamat, cum se ubisque ab eis audiri cognoscat, et eos sibi adesse patrocinando sentiat: quos dum veneratur et amat, in sanctis sanctum qui sanctos fecit honorat, et colit, et praedicat, et ad eorum pacem spe certa suspirat, cum quibus suam glorificationem corporum in resurrectione communi exspectat, sicut Apostolus in praesenti redimeret, exspectatur in futuro, ut quos redemit glorificet: quos sicut unde voluit creare potuit, sic ubicunque positos seu dispersos in fine mundi suorum ad vitam cineres suscitabit. Pro spe ista patres antiqui diligenti cura parabant sibi sepulcra, ut per hoc sua testa
Abbreviated transcription (Latin):
modi scriptura dicit. Angłi eoꝵ. semꝑ
uident faciem patris mei. At uero si scõ¬
rum głam attentius pensas. citus in¬
uenies qd̾ querebas. Ioħs quidẽ dicit.
Similes d̾o erimus: qm̃ uidebimus eũ
sicuti est. U identes itaq uidentẽ omĩa:
quid ñ uidebunt: Scientes scientẽ oĩa.
quid ignorabunt: S imiles omĩpoten¬
tenti. quid nonpoterunt: s mmules in¬
quit ei erimus. Scimus plane. qr sicut
miser aut egens ẽ. omnis qui qd̃ uult
ñ potest: sic liberatus ac suffitiens ẽ.
quisquis ea que bene uult omnia po¬
test. S scõs de quibus agimus: iam
beatos mat̾ eccła confitetur. Quecũ¬
q gͦ uolunt. omnia possunt. Scimꝰ
etiam. qr omnis eorum uoluntas. dõ
penitus confirmata. tota ẽ caritas: q̃
sicut in d̾o omnia nouit. sic adẽ ubi
uoluerit. Ht̃ enim de eius similitudi¬
ne supra nr̃e modum nature. qd̾ eiꝰ sci¬
entiam nichil lateat: eius potentiam.
nicħ impediat. Quia gͦ possunt oĩa

Expanded text:
smodi Scriptura dicit: Angeli eorum semper smodi Scriptura dicit: Angeli eorum semper vident faciem Patris . At vero si sanctorum gloriam attentius pensas, citius invenies quod quaerebas. Joannes quidem dicit: Similes Deo erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Videntes itaque videntem omnia quid non videbunt? Scientes scientem omnia, quid ignorabunt? Similes Omnipotenti, quid non poterunt? Similes, inquit, ei erimus. Scimus plane quia sicut miser aut egens est omnis qui quod vult non potest, sic beatus ac sufficiens est quisquis ea quae bene vult omnia potest. Sed sanctos, de quibus agimus, jam beatos mater Ecclesia confitetur. Quaecunque ergo volunt, omnia possunt. Scimus etiam quia omnis eorum voluntas, Deo penitus conformata, tota est charitas: quae sicut in Deo omnia novit, sic adest ubi voluerit. Habet enim de ejus similitudine supra nostrae modum naturae quod ejus scientiam nihil lateat, ejus potentiam nihil impediat. Quia ergo possunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
erum est knĩe. quia d̾s solus eẽn¬
tialit̾ est ubiq sci uero qui insũ¬
ma pace in ipso uiuunt.⁊ nob̃ caritate
non desunt. sua quidem eẽntia ubiq
non sunt:s hoc constat manifestum.
quia eorum beneficia sub eodem tẽ¬
pore. ꝑ diuersa t̾rarum spacia fideli¬
b adsunt. Possunt quidem hec fieri
ministrantib angłis. ita ut ipsi in ꝑ¬
sona scõrum appareant hominibꝰ. ⁊ ui¬
ce scõrum humanis adsint necessitati¬
bus. Q iuid miraris: In ꝑsona quidẽ
dni angłos legimus apparuisse patri¬
bus: qui ⁊ uice dñi loquebantur. ⁊ uce
dmĩ adorabantur. N escis quia spc illi
angłici sunt amministratorii. oꝑante
summo opifice. in minist̾ium scõꝵ mis¬
si: N escis quia petro de carcere uenien¬
ti.⁊ ad ostium pulsantiti puella occur¬
rit: ⁊ tamen p̃mimio gaudio cum eiñ
aꝑiret intro recucurrit. dicens petrũ
ad eẽ pro foribꝰ. responsumq ẽ ei qr
petrus non ẽ. s angłs petri ẽ: Pro huiꝰ¬

Expanded text:
erum est plane, quia Deus solus essentialiter est ubique. Sancti vero, qui in summa pace in ipso vivunt, et nobis charitate non desunt, sua quidem essentia ubique non sunt; sed hoc constat manifestum, quia eorum beneficia sub eodem tempore per diversa terrarum spatia fidelibus adsunt. Possunt quidem haec fieri ministrantibus angelis, ita ut ipsi in persona sanctorum appareant hominibus, et vice sanctorum humanis adsint necessitatibus. Quid miraris? In persona quidem Domini angelos legimus apparuisse patribus; qui et vice Domini loquebantur, et vice Domini adorabantur. Nescis quia spiritus illi angelici sunt administratorii, operante summo opifice, in ministerium sanctorum missi? Nescis quia Petro de carcere venienti et ad ostium pulsanti puella occurrit, et tamen prae nimio gaudio, cum ei non aperiret, intro recucurrit, dicens Petrum adesse pro foribus, responsumque est ei quia Petrus non est, sed angelus Petri est? Pro huju
Abbreviated transcription (Latin):
omnino desꝑamus: qͣmuis de ꝑiculo
timeamus. Sepe enuim ⁊ detalib aliqͦs
iusitante grã conuerti uidemꝰ. O. d̾ ⁊ letam᷑
nos aliqndo tolerasse: quos cernimus

Expanded text:
omnino desperamus, quamvis de periculo timeamus. Saepe enim et de talibus aliquos visitante gratia converti videmus, et laetamur nos aliquando tolerasse quos cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itas p̾cipit. Scĩ estote: quia ego sc̃s sum.
Et alibi. E stote ꝑfec̾ti: sicut ⁊ pat̾ ur̃ ce¬
lestis ꝑfectus ẽ. S cĩtas hec atq ꝑfectio mis¬
qm est: nisi ubi caritas ẽ. Inde p̃cipiturtͥ.
ut diligas dm suꝑ omnia. tanqm dm̃: ⁊ ꝑxi¬
mũ cuum ñ tanqm dm̃. s in do̾ tanqm teip¬
sum. Hoc ⁊ p̃cipue sentio memorandũ qr
sicut caritas di̾. causa est efficiens rerum. ⁊
simul omniũ. ⁊ parit̾ singularũ: sic &̾ cari¬
tas in scĩs causa ẽ effitiens uirtutũ. ⁊ sr. nꝰ oĩ¬
ũ ⁊ parit̾ singulaꝵ. ita ut & ipsa bonũ eaꝵ
sit. ⁊ sine ipsa bone eẽ ñ possint. quẽ ad¬
modum & ipsa caritas q̃ dc̃ ẽ ita omĩa
fac̃. ut sine ipsa nicħ omnino ẽẽ possit. ħẽ¬

Expanded text:
Veritas praecipit: Sancti estote, quia ego sanctus sum . Veritas praecipit: Sancti estote, quia ego sanctus sum . Et alibi: Estote perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Sanctitas haec atque perfectio nusquam est nisi ubi charitas est. Inde praecipitur tibi ut diligas Deum super omnia tanquam Deum, et proximum tuum, non tanquam Deum, sed in Deo tanquam te ipsum. Hoc et praecipue sentio memorandum, quia sicut charitas Dei causa est efficiens rerum et simul omnium et pariter singularum, sic et charitas in sanctis causa est efficiens virtutum et simul omnium et pariter singularum, ita ut et ipsa bonum earum sit, et sine ipsa bonae esse non possint; quemadmodum et ipsa charitas, quae Deus est, ita omnia facit, ut sine ipsa nihil omnino esse possit.
Abbreviated transcription (Latin):
suo racha: reus erit concilio. O ui uero di¬
xerit fatue: reus erit gehenne ignis. Teste
gͥ u̾itate mala sunt ista. iusteq pumenda.
S̾ ic omne qd̾ agitur. cum nec iusticia d̾i.
nec salus proxii ibidem querit᷑: malum
ẽẽ iudicatur. S si caritas in causa u̾setur.
bene quidem irascitur. recteq loquitur.⁊
iuste oꝑatur. quisquis contra peccata mo¬
uetur. Nona gͦ sunt sub caritatis remedio.
q̃ tñ sine caritate nusqͣm sunt absq pecca¬
to: sicut omnis concubitus semꝑ male fit.
ubicumq conugii remedium ñ occurrit.
ꝑpende itaq in qͣntum nob̃ una ꝑ om̾ia
caritas sit necessaria: cum quicqͥd agimꝰ in
hac uite p̾sentis miseria. si absq caritate fit.
manet inculpa. Eo sane mͦ quo conditor sũ¬
mus oꝑari nouit. cum nichil omnino nisi
diligendo facit: mandat creature sue qmͣ
rationalem instituit. ut caritate faciat qͥc¬
quid agit. Sic enim seruare pot̾it: qd̾ ei

Expanded text:
suo, raca, reus erit concilio. Qui vero disuo, raca, reus erit concilio. Qui vero dixerit, fatue, reus erit gehennae ignis . Teste igitur Veritate, mala sunt ista justeque punienda. Sic omne quod agitur, cum nec justitia Dei nec salus proximi ibidem quaeritur, malum esse judicatur. Sed si charitas in causa versetur, bene quidem irascitur, recteque loquitur, et juste operatur quisquis contra peccata movetur. Bona ergo sunt sub charitatis remedio, quae tamen sine charitate nusquam sunt absque peccato; sicut omnis concubitus semper male fit ubicunque conjugii remedium non occurrit. Perpende itaque in quantum nobis una per omnia charitas sit necessaria, cum quidquid agimus in hac vitae praesentis miseria, si absque charitate fit, manet in culpa. Eo sane modo quo conditor summus operari novit, cum nihil omnino nisi diligendo facit, mandat creaturae suae, quam rationalem instituit, ut charitate faciat quidquid agit. Sic enim servare poterit quod ei
Abbreviated transcription (Latin):
ueso te ne ista ꝑtͣnseas: s quomodo qui
effendit muno. reus ẽ omiiũ. citius ex¬
quisquis in hoc uno precepto qd̾ ẽ ca¬
ritas offendit. omnium reus existit: quia
nulla seruauit. qͥ caritate caruit. Possumꝰ
etiam ⁊ alit̾ dicere. Qui offendit inuno sci¬
licet mandatorũ. reus ẽ omniũ. scilicet man¬
datoꝵ. Oi ui enim de uno negligit.: ñ om̃ĩa
seruauit. Caue illoꝵ falsam sententiam:
qͥ dicunt eum qui offendit muno peccatoꝵ.
ẽẽ reum omnium peccatoꝵ. S his ommis¬
sis. ad caritatis insigne pensandũ redeamꝰ.
Caritas enim oꝑit multitudinẽ peccatoꝵ
sic namq testatur eugłium. Dimissa sunt
ei peccata multa: qm̾ dilexit multũ. Tanta
etiam uirtꝰ ÷ caritas. ut irasci. corriꝑe. pum¬
re.dampnare.⁊ quicquid huiusmodi ꝑse
quidẽ mala sunt cum sine caritate fiunt:
si autẽ assit caritas. ꝑ eam bona sunt. Hĩc
u̾itas ait meugłio. O urtrascitur fri suo:
reus erit iudicio. O in autem dixerit fr̃i

Expanded text:
 sed quomodo qui offendit in uno, reus est omnium, citius exQuisquis in hoc uno praecepto, quod est charitas, offendit, omnium reus existit, quia nulla servavit qui charitate caruit. Possumus etiam et aliter dicere: Qui offendit in uno, scilicet mandatorum, reus est omnium, scilicet mandatorum . Qui enim de uno negligit, non omnia servavit. Cave illorum falsam sententiam, qui dicunt eum qui offendit in uno peccatorum, esse reum omnium peccatorum. Sed, his omissis, ad charitatis insigne pensandum redeamus. Charitas enim operit multitudinem peccatorum. Sic namque testatur Evangelium: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Tanta etiam virtus est charitas, ut irasci, corripere, punire, damnare, et quidquid hujusmodi, per se quidem mala sunt cum sine charitate fiunt; si autem adsit charitas, per eam bona sunt. Hinc Veritas ait in Evangelio: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui autem dixerit fratri
Abbreviated transcription (Latin):
litate sua: immutabili głe d̾i sociantur.
Econtra si indebita concupiscentia hõ
uł angłs. aũtit se ab eo qui summꝰ ẽ. dũ
retrogrado amore inclinat se ad id qd̾
minus ẽ. mox arbitrii gr̃a miser ab utit᷑:
summaq iustitia qmͣ ñ potest effugere
ñ arbitrio s arbitrii lib̾tate pͥuatur. ita
ut ñ possit od̾ ante potuit. qr uoluit qd̾
uelle ñ debuit Sentit quidẽ ratione se
cecidisse inculpam: ⁊ ad redeundũ non
ẽe liberũ. Declinare quidẽ abono ꝑ seip¬
sum potuit. si t̾n hoc posse fuit: defectus
: entm ab eo qd̾ bene potuit. Potuit qͥdẽ¬
quidẽ cum gr̃a creatoris: qͥ contempto ad
ñ posse deuenit. Hic contemptus. hec neg¬
ligentia seu maliuolentia. ꝓprie malũ euis
ẽẽ dicitur: unde malus ⁊ ipse ppͥe nuncu¬
patur.

Expanded text:
litate sua, immutabili gloriae Dei sociantur. litate sua, immutabili gloriae Dei sociantur. Econtra, si indebita concupiscentia homo vel angelus avertit se ab eo qui summus est, dum retrogrado amore inclinat se ad id quod minus est, mox arbitrii gratia miser abutitur, summaque justitia, quam non potest effugere, non arbitrio, sed arbitrii libertate privatur, ita ut non possit quod ante potuit, quia voluit quod velle non debuit. Sentit quidem ratione se cecidisse in culpam, et ad redeundum non esse liberum. Declinare quidem a bono per se ipsum potuit, si tamen hoc posse fuit. Defectus est enim ab eo quod bene potuit. Potuit quidem cum gratia Creatoris; quo contempto, ad non posse devenit. Hic contemptus, haec negligentia seu malevolentia proprie malum ejus esse dicitur. Unde malus et ipse proprie nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ beatitudine carentẽ. S. ua propt̾ ipse qͥ
eẽntialit̾ uita ⁊ et̾nitas. ⁊ beatitudo ẽ ꝑ fua
meffabili caritate lib̃um arbitͥum angło
⁊homini largitus ẽ quo utiq conseqͥ pos¬
set ex gr̃a. qd̾ nõn acceꝑat innatura: ange¬
lus scilicet beatitudinẽ. hõ uero et̾nitatẽ.
⁊ beatitudinẽ. Quia gͦ ut̾q lib̃um arbi¬
trium habuit. debuit ut̾q ac potuit eum
a quo ẽ. ⁊ cui debet qd̾ est. p̾omnibꝰ singu¬
larit̾ amare. ⁊ amoris m̾ito beata manere.
non quidem inse. s in eo qui summe ẽ.qͥ
eẽntialit̾ unens. ⁊ et̾nus ⁊ beatus ẽ. Hic a¬
mor. ħ caritas siue dilectio. tam in hoi̾e
qmͣ in angło. propͥe bonum eoꝵ ẽẽ dicit᷑:
quo supra se add̾m humilit̾ eleuant᷑. An¬
głs itaq uł homo. dũ collato sibi libero
bene utuntur arbitrio. recte bom dicunt᷑:
⁊ inherentes ei qͥ summꝰ ẽ. dum plena ca¬
ritate ad eum eleuantur. exuta mutabi¬

Expanded text:
te et beatitudine carentem. Quapropter ipse qui te et beatitudine carentem. Quapropter ipse qui essentialiter vita, et aeternitas, et beatitudo est, pro sua ineffabili charitate liberum arbitrium angelo et homini largitus est, quo utique consequi posset ex gratia quod non acceperat in natura, angelus scilicet beatitudinem, homo vero aeternitatem et beatitudinem. Quia ergo uterque liberum arbitrium habuit, debuit uterque ac potuit cum a quo est et cui debet quod est prae omnibus singulariter amare, et amoris merito beate manere, non quidem in se, sed in eo qui summe est, qui essentialiter vivens, et aeternus, et beatus est. Hic amor, haec charitas sive dilectio, tam in homine quam in angelo, proprie bonum eorum esse dicitur, quo supra se ad Deum humiliter elevantur. Angelus itaque vel homo, dum collato sibi libero bene utuntur arbitrio, recte boni dicuntur et inhaerentes ei qui summus est, dum plena charitate ad eum elevantur, exuta mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilitatis causa patiunt᷑ anime. pa¬
tiuntur ⁊ corpora: q̃ uulgi locutio consue¬
ta solet dicere mala. s non sunt damp¬
nabilia. Ea enim ⁊ iusti omnes tolerãt
inp̾senti uita. O. ulicet hurusmodi ma¬
la patiantur. ñ ido t̾n mali nominant᷑.
sic ⁊ irrationabilia. uel sensu carentia.
non dicimus mala: qmuis passionũ in cõ¬
modis ipsa sint subdita. At uero eaꝑ
pͥe mala dicimus: q̃ censura iustitie dã¬
nabilia iudicamꝰ. Que autẽ ꝓlege iusti¬
cie sunt dampnabilia: ea utiq uocamꝰ
peccata. O uisquis gͦ ea que ꝓpͥe mala
sunt oꝑatur: m̾ito ⁊ ipse malus ꝓpͥe noĩat᷑.
Si autem ea que ꝓpͥe mala sunt. ubi sint
uidere uolumus: nusqͣm nisi in sola rati¬
de supplico: quonã mͦ inuoluntate
ꝑ sue beniuolentia caritatis. condidit an¬
głm uiuentẽ ⁊ et̾num: s nisi inherendo ẽ¬
atori minime beatum. fecit ⁊ hominẽ uti¬
q uiuentẽ: s nisi beneficio creatoris. et̾nita¬

Expanded text:
mutabilitatis causa patiuntur animae, pamutabilitatis causa patiuntur animae, patiuntur et corpora, quae vulgi locutio consueta solet dicere mala, sed non sunt damnabilia. Ea enim et justi omnes tolerant in praesenti vita. Qui, licet hujusmodi mala patiantur, non ideo tamen mali nominantur. Sic et irrationabilia vel sensu carentia non dicimus mala, quamvis passionum incommodis ipsa sint subdita. At vero ea proprie mala dicimus quae censura justitiae damnabilia judicamus. Quae autem pro lege justitiae sunt damnabilia, ea utique vocamus peccata. Quisquis ergo ea quae proprie mala sunt operatur, merito et ipse malus proprie nominatur. Si autem ea quae proprie mala sunt ubi sint videre volumus, nusquam nisi in sola ratie, supplico. Quonam modo in voluntate pro suae benevolentia charitatis condidit angelum viventem et aeternum; sed nisi inhaerendo Creatori minime beatum. Fecit et hominem utique viventem, sed nisi beneficio Creatoris aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
enim colligit scriptura. Uidit d̾s cuncta
q̃ fecerat ⁊ erant ualde bona. B ona qͥdẽ
qd̾ ab illo: mutabilia. non quidẽ genita de
illo. s facta de nichilo. Interrogatio
ind ẽ qd̾ loqueris: Noui mundũ re¬
dundare malis abinitio. passim ma¬
la conspicio ⁊ intuitus qͣm multa tolero.
Tu uero dum umũsa induo colligis ma¬
lum non attendis. s quicquid ẽ tantũmͦ
bonum ẽẽ defendis. Quid malo manife¬
stius. qd̾ ⁊ semꝑ abeẽ uolumus. nec decli¬
nare possumus : Responsio
Uum de malo queritur.⁊ quid malũ
sit: non recte pensatur. aut facile qͦs¬
tiom proposite respondetur. Solet enim
malum aliqͣndo dici incommodum. seu
uitium cuiuslibet corporis: sicut ⁊ molesti¬
e animi ñ contra iustitiã sentientis. Corpo¬
ris quidem. ut sunt egͥtudines supplicia.
pene. labores. esuries ⁊ huiusmodi. Aimi
uero. ut auxietates. studioꝵ labores ⁊ timo¬
res.⁊ desidioꝵ inquietationes. Hec enim

Expanded text:
enim colligit Scriptura: Vidit Deus cuncta enim colligit Scriptura: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Bona quidem quod ab illo; mutabilia, quia non genita de illo, sed facta de nihilo. II. INTERR. Quid est quod loqueris? Novi mundum redundare malis ab initio, passim mala conspicio, et intuitus quam multa tolero. Tu vero, dum universa in duo colligis, malum non attendis, sed quidquid est, tantummodo bonum esse defendis. Quid malo manifestius, quod et semper abesse volumus, nec declinare possumus? RESP. Cum de malo quaeritur, et quid malum sit non recte pensatur, haud facile quaestioni propositae respondetur. Solet enim malum aliquando dici incommodum seu vitium cujuslibet corporis, sicut et molestiae animi non contra justitiam sentientis. Corporis quidem, ut sunt aegritudines, supplicia, poenae, labores, esuries, et hujusmodi. Animi vero, ut anxietates, studiorum labores, et timores, et desideriorum inquietationes. Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
tecta prodeunt. humida sunt :⁊ ex humore
concrescunt. Hanc sane potentiã ⁊ uim
efficacissime gignendi ex simł ꝑfectis oꝑi¬
bꝰ dĩ. in quib non tempora. s origo tempo¬
rum erat. insibiliũ seu actualiũ natura contͣx̃.
Ab his enim que simul mat̾ialit̾ condidit.
ipse singła formalit̾ agendo. ñ noua crean¬
do. temporalit̾ oꝑari non desuit. Hinc ẽ
qd̾ u̾itas in eugłio dicit. Pat̾ meus usq mͦ
oꝑatur. ⁊ ego oꝑor. Semꝑ gͦ quiescit.:⁊ t̾n
oꝑari non desinit. Oi uiescit. nullo indigens.
nes. in qua omniũ muta¬
bilium immutabiles uiuunt origines: et̃¬
no cõnsilio ⁊ inmutabili uoluntate creauit
omĩa. Quia uero singularit̾ ⁊ summe bo¬
na ẽ: qͥ cquid ab ea factum est. ⁊ ipsum bo¬
num ẽ. Bonum dico s ñ summũ: qr condi¬
tum ẽ. Ut gͦ uniu̾sa q̃ sunt breui summa
concludas: quicquid ẽ. aut creator aut cre¬
atura ẽ. B onus ille: bona omnia eiꝰ. Sic

Expanded text:
teta prodeunt, humida sunt, et ex humore teta prodeunt, humida sunt, et ex humore concrescunt. Hanc sane potentiam et vim efficacissime gignendi ex simul perfectis operibus Dei, in quibus non tempora, sed origo temporum erat, visibilium seu actualium natura contraxit. Ab his enim quae simul materialiter condidit, ipse singula formaliter agendo, non nova creando, temporaliter operari non desinit. Hinc est quod Veritas in Evangelio dicit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Semper ergo quiescit, et tamen operari non desinit. Quiescit, nullo indigens: nes, in qua omnium mutabilium immutabiles vivunt origines, aeterno consilio et immutabili voluntate creavit omnia. Quia vero singulariter et summe bona est, quidquid ab ea factum est, et ipsum bonum est. Bonum dico, sed non summum, quia conditum est. Ut ergo universa quae sunt brevi summa concludas, quidquid est, aut Creator aut creatura est. Bonus ille, bona omnia ejus. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex utroq procedens meffabile donum
caritatis. Obscura autẽ ei scientia ẽ. uide¬
re om̃ia in eo actu quo facta sunt: a quoꝵ
cognitione ne tenebrescat. semꝑ mane fit.
dum a creatura ad laudem reu̾titur cͤatoris:
laudatq creatorẽ. ñ in creatura. s ab ipsa
in seipso quiescentẽ. nullo egentẽ. s plene
⁊ ꝑfecte sͥ in seipso sufficientẽ. Qd̾ autẽ dies
illa septies repetita legitur. cum ⁊ d̾o ⁊ eiꝰ
oꝑibus stabili cognitione presentat᷑. non
temporis uarietate. s cognitionis ordine:
ñ cireuitu corporali. s intuitu spiritali dis¬
tinguitur. fit etiam cominemoratio rerum.
subint̾uallis temporum digestoꝵ: ubi in
genesi legitur. fons autem ascendebat de
t̾ra. ⁊ irrigabat omnẽ fatiem t̾re. Beneqͥ¬
dem ab eo elemento. quo genera anima¬
lium. herbarum.⁊ lignoꝵ nascuntur: ince¬
pisse creditur. Omnia namq pͥmordia
seminũ. e quibꝰ omnis caro ⁊ omnia fru¬

Expanded text:
et ex utroque procedens ineffabile donum et ex utroque procedens ineffabile donum charitatis. Obscura autem ei scientia est videre omnia in eo actu quo facta sunt; a quorum cognitione ne tenebrescat, semper mane fit, dum a creatura ad laudem revertitur Creatoris, laudatque Creatorem, non in creatura, sed ab ipsa in se ipso quiescentem, nullo egentem, sed plene et perfecte sibi in se ipso sufficientem. Quod autem dies illa septies repetita legitur, cum et Deo et ejus operibus stabili cognitione praesentatur, non temporis varietate, sed cognitionis ordine, non circuitu corporali, sed intuitu spiritali distinguitur. Fit etiam commemoratio rerum sub intervallis temporum digestorum, ubi in Genesi legitur: Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae . Bene quidem ab eo elemento quo genera animalium, herbarum et lignorum nascuntur, incepisse creditur. Omnia namque primordia seminum, e quibus omnis caro et omnia fru
Abbreviated transcription (Latin):
bit consũmata ẽẽ. ⁊ dm̃ in septima qui euis¬
se. S quomͦ in die requieuit quẽ ñ cauit:
Aut si creauit. quomͦ sexto die simul oĩa
consũmauit: Non enim aliquid in die sep¬
timo creauit: s potius in eo ab omnib que
confũmauerat reqͥeuit. P atet itaq manifes¬
tius in hoc sensu sententia. si dicamꝰ quia
una dies ẽ. q̃ oꝑib d̾i ⁊ ens ab omm oꝑe
requiei. ad uidendũ presto fuit: ñ corpora¬
lis quidem s angłica seu spiritał. habens
uesꝑam dum respicit naturã. siue ac̾tum cͤa¬
ture inferioris. habens mane dum leuatur
a cognita creatura in laude cͤatoris. habens
diem in contemplatione ꝑfectissime u̾itatis.
Hec enim tunc a tenebris diuisa & in diẽ
formata ẽ: cum asue mutabilitatis infor¬
mitatẽ. aduidendã immutabilẽ creatoris
in arte incõmutabilis u̾itatis: qd̾ ẽ uidere
filium de patris eẽntia ꝑhenint̾ generari.

Expanded text:
ibit consummata esse, et Deum in septima quievisibit consummata esse, et Deum in septima quievisse. Sed quomodo in die requievit quem non creavit? Aut si creavit, quomodo sexto die simul omnia consummavit? Non enim aliquid in die septimo creavit, sed potius in eo ab omnibus quae consummaverat requievit. Patet itaque manifestius in hoc sensu sententia, si dicamus, quia una dies est quae operibus Dei et ejus ab omni opere requiei ad videndum praesto fuit, non corporalis quidem, sed angelica seu spiritalis, habens vesperam dum respicit naturam sive actum creaturae inferioris, habens mane dum levatur a cognita creatura in laude Creatoris, habens diem in contemplatione perfectissimae veritatis. Haec enim tunc a tenebris divisa et in diem formata est, cum a suae mutabilitatis informitate ad videndam immutabilem Creatoris in arce incommutabilis veritatis. Quod est videre Filium de Patris essentia perenniter generari,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc autẽ qd̾ singula temporalit̾ currunt:
scͥptum ẽ. ꝑat̾ meus usq mͦ oꝑatur: & ego
oꝑor. Omnium sane simul mat̾ialit̾ con¬
ditorum. creditur moyses meminisse ubi
ait. Hinc ẽ lib̾ creature celi ⁊ t̾re. Cum factꝰ
ẽ dies. fecit d̾s celum ⁊ t̾ram. ⁊ omne uiride
agri. anteqm eẽt suꝑ t̾ram.⁊ omne fenũ
agri anteqͣm exortum ẽ. fecit enim simul
omnia in p̃iacenti mat̾ia: añqͣ apparerent uisi¬
bilit̾. ⁊ in actu ꝑced̾ent temporalit̾. Cum ħ
itaq omnia inmitio simul fierent. dicit
factum diem. s diem illum intellige unũ
septies repetitum: sine int̾uallis morarũ
temporalium. Oid̾ ut manifeste intelligaᷤ
responde mͥ queso de die septima. dic qͦso
ꝗ̃ ẽ facta annon facta est: S prec̾ dm̾
qͥcquid ẽ: omnino factũ ẽ. Sex quidẽ dies
pͥmi: cum quibꝰ oꝑibꝰ facti sint. moyses enar¬
rauit. Omnia etiam intra sex dies illos sc̃¬

Expanded text:
hoc autem quod singula temporaliter currunt, hoc autem quod singula temporaliter currunt, scriptum est: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Omnium sane simul materialiter conditorum creditur Moyses meminisse ubi ait: Hic est liber creaturae coeli et terrae. Cum factus est dies, fecit Deus coelum et terram et omne viride agri antequam esset super terram, et omne fenum agri antequam exortum est. Fecit enim simul omnia in praejacenti materia antequam apparerent visibiliter, et in actu procederent temporaliter. Cum haec itaque omnia in initio simul fierent, dicit factum diem. Sed diem illum intellige unum septies repetitum, sine intervallis morarum temporalium. Quod ut manifeste intelligas, responde mihi, quaeso, de die septima. Dic, quaeso, quae est facta, annon facta est? Sed praeter Deum quidquid est, omnino factum est. Sex quidem dies primi cum quibus operibus facti sint Moyses enarravit. Omnia etiam intra sex dies illos scr
Abbreviated transcription (Latin):
temporis. Non est km̃e. non est subiec̾tus
tempori: qui tempora fe cit. Qui enim
res quas uoluit omnes condidit. ⁊ rebꝰ tẽpo¬
ra concreauit. De informi quidem mat̾ia.
ñ quidem temporaliter. s causalit̾ simul
creauit omnia. e quib currunt tempora.
implentur loca: temporaliumq ⁊ localiũ
motibꝰ uoluuntur scł̃a. Dicimꝰ autẽ ante
scła solum dm̃: a scło ea que minitio fac¬
manet ratio causał. immota. scriptum est
so uita erat. Uita inquit. ꝗ̃ erat lux hoĩ¬
num. homo enĩscilicet rationał creatura.
ñ h̾t lucem nisi sapientiã q̃d̾s ẽ: in qua
omne qd̾ factum ẽ. uita ẽ. Sp̃c sane ratio
nał dum imaginem d̾i ad quam factus ẽ.
singularit̾ custodit: ipsum solum supͣ se
diligens contemplatur. quo nicħ suꝑus
nicħ q beatius. Scd̾m id uero qd̾ simul
oĩa in initio facta sunt: scriptũ legimꝰ. Q
uiuit ab et̾no: creauit omnia simul:. Scd̾m

Expanded text:
temporis. Non est, charissime, non est subjectus temporis. Non est, charissime, non est subjectus tempori qui tempora fecit. Qui enim res quas voluit omnes condidit, et rebus tempora concreavit, de informi quidem materia, non quidem temporaliter, sed causaliter simul creavit omnia, e quibus currunt tempora, implentur loca, temporaliumque et localium motibus volvuntur saecula. Dicimus autem ante saecula solum Deum, a saeculo ea quae inpropter Creator rerum et temporum nec res nec so vita erat. Vita, inquit, quae erat lux hominum . Homo enim, scilicet rationalis creatura, non habet lucem nisi sapientiam, quae Deus est, in qua nitate, ut Creator omne creatum; tempore, nalis, dum imaginem Dei, ad quam factus est, singulariter custodit, ipsum solum supra se diligens contemplatur, quo nihil superius nihilque beatius. Secundum id vero quod simul omnia in initio facta sunt, scriptum legimus: Qui vivit ab aeterno, creavit omnia simul . Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ eo usq prouehi. ne ult̾ius ad culpã pos¬
simus detrahi. Complebitur hoc mrefur¬
rectione generali. qnͣdo ultimũ cum cet̾is
elecꝰtum in corruptibili gła deus coro¬
nabit. Dies illa nulla sequente uesꝑa sine
defectu manebit et̾na: in qua ꝑhenint̾ cũ
dõ quiescemꝰ. qͥ erit omĩa in om̃ibꝰ. Recẽs
ista pͥmoꝵ septẽ dierum annotatio te pen¬
sare commoneat: quia his qͣsi septẽ signa¬
cuł. lib̃ geneseos in suo pͥncipio signatus
fuerat. que ꝑ se soluere nemo potuit. do¬
nec agnus ille qui claudit. ⁊ nemo aꝑit. a¬
ꝑit ⁊ nemo claudit. hoc sac̾mentũ de sep
accipio. s t̾n mirari non desmo: unde subi¬
to inmente creatoris accessit. ut faceret
qd̾ ante non fecit. Si enim de nichilo fec̃
oĩa: quid ante agebat: Resp̃.
uod ante uł subito attendis indo. te
nimis inconsid̾atum uideo. Ante
enim ⁊ subito si bene ꝑpendis: signa sunt

Expanded text:
Domini eo usque provehi ne ulterius ad culpam posDomini eo usque provehi ne ulterius ad culpam possimus detrahi. Complebitur hoc in resurrectione generali, quando ultimum cum caeteris electum incorruptibili gloria Deus coronabit. Dies illa, nulla sequente vespera, sine defectu manebit; in qua perenniter cum Domino quiescemus, qui erit omnia in omnibus. Recens ista primorum septem dierum adnotatio te pensare commoneat, quia his quasi septem signaculis liber Geneseos in suo principio signatus fuerat, quae per se solvere nemo potuit, donec Agnus ille qui claudit et nemo aperit, aperit et nemo claudit, hoc sacramentum de septaccipio. Sed tamen mirari non desino unde subito in mente Creatoris accessit, ut faceret quod ante non fecit. Si enim de nihilo fecit omnia, quid ante agebat? RESP. Quod ante vel subito attendis in Deo, te nimis inconsideratum video. Ante enim et subito, si bene perpendis, signa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã. s formidat penã. Hic est quem fo¬
ris mittit caritas. Alius uero caritas sp̃c ti¬
moris dñi. unum scilicet de septẽ donis sp̾c
sc̃i: eius enim oꝑante gr̾a incipimꝰ ꝑ amore
dĩ odire peccata. Est igitur caritatis. ñ ser¬
uitutis. Hoc autẽ timore dm̃ sicut in p̾sen¬
ti crescit caritas di. sic ⁊ odium peccati pa¬
nt̾ concrescit: tantũ peccatum odis: qͣntũ
iusticiam diligis. Crescunt simul in hac
uita. ⁊ ꝑficientur in et̾na. Inchoata namq
caritas.⁊ timor ille qui dicitur mitiũ sapi¬
entie. in p̾senti simul proficiunt: ꝑfecta uͦ
caritas ⁊ timor dm̃ qui sc̃s ꝑmanet in scłm
scłi. in et̾na simul erunt. Coheremꝰ enĩ xp̃o
ꝑ caritatẽ: ñ ꝑ pene timorẽ. B onum ẽ ita¬
q timore dñi ãpeccatis nr̃is penitendo re¬
dire meliꝰ autẽ ne dm̃ offendamꝰ timore ip¬
sius peccata uitare: optimũ autẽ timore

Expanded text:
justitiam, sed formidat poenam. Hic est quem fojustitiam, sed formidat poenam. Hic est quem foris mittit charitas. Alius vero spiritus timoris Domini, unum scilicet de septem donis Spiritus sancti. Ejus enim operante gratia, incipimus pro amore Dei odire peccata. Est igitur charitas, non servitutis. Hoc autem timore Domini sicut in praesenti crescit charitas Dei, sic et odium peccati pariter concrescit. Tantum enim peccatum odis, quantum justitiam diligis. Crescunt simul in hac vita, et perficientur in aeterna. Inchoata namque charitas, et timor ille qui dicitur initium sapientiae, in praesenti simul proficiunt. Perfecta vero charitas et timor Domini, qui sanctus permanet in saeculum saeculi, aeterna simul erunt. Cohaeremus enim Christo per charitatem, non per poenae timorem. Bonum est itaque timore Domini a peccatis nostris poenitendo redire; melius autem, ne Deum offendamus, timore ipsius peccata vitare; optimum autem timore
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ innuitur. quia ñ in oꝑe solo quiescit
d̃s. s ab oꝑe qui nullo indiguit. semꝑ
in se ipso quiescit. Qua propt̾ ⁊ nos nͥ in
nr̃is oꝑib requiem queramus: s a nr̃is o¬
ꝑib in eum qui in seipso semꝑ quietꝰ ẽ
quiescere satagamus. Nulla enim reqͥes
ẽ. in omni re mutabili. s in eo solo qui
felicitate ꝑpetua in se ipso quiescit. Erbe¬
ne in spiritu timoris. õs hoc in nob̾ age¬
re dicitur: qͥ ait. Suꝑ quem requiescã
nisi suꝑ humilem. ⁊ quietũ. ⁊ trementẽ
sermones meos: a spiritu timoris dñi qͥ
dicitur initium sapientie: nos qui cecidimꝰ
ipso releuante initium redeundi sumimꝰ:
et de gr̃a in gr̾am ꝑuec̾ti. intimore dñi sc̃o
qui ꝑmanet in scłm sclł̃i reditũ consũmamꝰ
⁊ consũmati quiescimꝰ. Alius ẽ enĩ sp̃c timo¬
ris. ille scilicet seruilis: ñ dm̃ s peccati. Dili¬
git enim peccatum s timet suppliciũ: odit

Expanded text:
nobis innuitur quia non in opere suo quiescit nobis innuitur quia non in opere suo quiescit Deus, sed ab opere qui nullo indiguit, semper in se ipso quiescit. Quapropter et nos non in nostris operibus requiem quaeramus, sed a nostris operibus in eum qui in se ipso semper quietus est quiescere satagamus. Nulla enim requies est in omni re mutabili, sed in eo solo qui felicitate perpetua in se ipso quiescit. Et bene in spiritu timoris Deus hoc in nobis agere dicitur, qui ait: Super quem requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? A Spiritu timoris Domini, qui dicitur initium sapientiae, nos qui cecidimus, ipso relevante initium redeundi sumimus, et de gratia in gratiam provecti, in timore Domini sancto, qui permanet in saeculum saeculi, reditum consummamus, et consummati quiescimus. Alius est enim spiritus timoris, ille scilicet servilis, non Domini, sed peccati. Diligit enim peccatum, sed timet supplicium. Odit
Abbreviated transcription (Latin):
nudati iusticie stola. eiecti in ueste pellicia.
que signatur carnis concupiscentia: rec¬
te dicuntur iumenta. testante psalmista.
Homo cum in honore eẽt non intellexit:
comparat᷑ ẽ iumentis insipientibꝰ. ⁊ similis
factus ẽ illis. ꝑ reparanda uero humani
ginem d̾i. eius similitudinẽ ñ declinauit.
cui omnia iure subdunt᷑. quibꝰ imꝑio indis¬
solubili dñatur. Quem pͥmus adã p̾fi¬
gurauit: qͥ ut ait apłs. ẽ forma futuri. Et
in isto facta est ubi dictum ẽ. Uidit d̾s
cuncta que fecerat. ⁊ erant ualde bona.
Ei ẽ uesꝑa. spontanea ꝓ nob̾ suscepta pas¬
sio. ei mane ẽ głosa in carne resurrectio:
ei dies ẽ ad et̾nam pat̾ne głe consessionẽ
felix ascensio. Ad oremus igit᷑ ipsum ⁊ glĩ¬
ficemus. ut eius gr̃a demorte ad uitã re¬
surgamus.⁊ pt᷑ eum parit̾ ascendamꝰ.¬
d̾s ab omni oꝑe qd̾ fecerat. ⁊ scificauit
diem septimam precet̾is solam. Hinc enĩ

Expanded text:
nudati justitiae stola, ejecti in veste pellicia, nudati justitiae stola, ejecti in veste pellicia, quae signatur carnis concupiscentia, recte dicuntur jumenta, testante Psalmista: Homo cum in honore esset non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Pro reparanda vero humani ginem Dei, ab ejus similitudine non declinavit cui omnia jure subduntur, quibus imperio indissolubili dominatur; quem primus Adam praefiguravit, qui, ut ait Apostolus, est forma futuri . Etin isto facta est, ubi dictum est: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Ei est vespera, spontanea pro nobis suscepta passio. Ei mane est gloriosa in carne resurrectio. Ei dies est ad aeternam paternae gloriae confessionem felix ascensio. Adoremus igitur ipsum et glorificemus, ut ejus gratia de morte ad vitam resurgamus, et post eum pariter ascendamuseus ab omni opere quod fecerat, et sanctificavit diem septimam prae caeteris solam. Hinc sane
Abbreviated transcription (Latin):
clarescat ubiq fides catholica. ⁊ caritatis
Nspiritu scientie pisces ⁊ uolucres ex aquis
a dn̾o creantur. dum quidam ⁊ in multa re¬
rum ambitione scłarium positi: ut pisces
in aquis piis uiuunt moribꝰ.⁊ p̾bendo sub¬
sidia. ministrant fidelib Quidam uero
abiectis mundialibꝰ illecebris. ad pauꝑtatẽ
xͥ confugiunt: ⁊ pennis uirtutum ab aqͥs
ad celum. caritatis aura conscendunt. Fis
ẽ uesꝑa. male assueta pompe scłaris ille¬
cebra. eis ẽ ⁊ mane. fidei uirtus indefessa eis
est ⁊ dies posito diuitiarũ pondere. conscen¬
sus liber ad etthera. Oremus ⁊ nos spm̃ sci¬
entie. ut mundi pͥncipes ⁊ scł̃i potestates
erudiat. ⁊ eoꝵ corda possideat. ne sublime
sapiant: ne mincerto diuitiarũ confidãt.
s aut possessis scd̾m dm̃ utantur in bo¬
no: aut possessa relinquentes. lib̾e seruiãt
ad imaginem ⁊ similitudinẽ d̾i. Omnes
qui in peccatis nati sunt ⁊ peccatis seruiũt.

Expanded text:
clarescat ubique fides catholica, et charitatis clarescat ubique fides catholica, et charitatis I. Quintus. In spiritu scientiae pisces et volucres ex aquis a Domino creantur, dum quidam et in multa rerum ambitione saecularium positi, ut pisces in aquis, piis vivunt moribus, et praebendo subsidia ministrant fidelibus. Quidam vero, abjectis mundialibus illecebris, ad paupertatem Christi confugiunt, et pennis virtutum ab aquis ad coelum charitatis aura conscendunt. Eis est vespera male assueta pompae saecularis illecebra. Eis est et mane fidei virtus indefessa. Eis est et dies, posito divitiarum pondere, conscensus liber ad aethera. Oremus et nos Spiritum scientiae, ut mundi principes et saeculi potestates erudiat, et eorum corda possideat, ne sublime sapiant, ne in incerto divitiarum confidant, sed aut possessis secundum Deum utantur in bono, aut possessa relinquentes, libere serviantad imaginem et similitudinem Dei. Omnes qui in peccatis nati sunt et peccatis serviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
soliditatẽ tͣnseunt. ⁊ herbas id ẽ increm̾ta
bonoꝵ oꝑum. ⁊ arbores id ẽ culmina uirtu¬
tum de caritatis radice ꝓducunt. Eis autẽ
uesꝑa fit. dum dolent qd̾ defluxerint ꝑ
culpam. habent mane reduc̾ti adueniam.
facti dies. uniti xp̃o ꝑ grãm. Suꝑna cari¬
tas suo nob̃ consilio miserata subueniat.
ut auitioꝵ uoragine retractos. t̾ram frucͦti¬
feram nos sibi constituat. que caritatis ger¬
mina eccł̃e ferre ñ desistat. .iiii.
Nspiritu fortitudinis facit d̃s̃ celi lumina¬
ria. eos uidelicet quoꝵ doctrrna fulget ec¬
cła ut sol ⁊ luna: ꝑ quos qͣndoq fiunt mi¬
racula. Hii h̃nt uesꝑam qua inp̾senti de¬
sudant adu̾sum scandala. hñt mane qͦ
triumphant xp̃i uictoria. M anent dies.
dum splendore uirtutũ nimium chorus¬
cant. quo ⁊ alios illustrant. Supplices itaq
formetur eccła. ne unqͣm ei p̾ualeant here¬
ses aut scismata. s depulsis erroꝵ tenebris

Expanded text:
soliditatem transeunt, et herbas, id est incrementa soliditatem transeunt, et herbas, id est incrementa bonorum operum, et arbores, id est culmina virtutum, de charitatis radice producunt. Eis autem vespera fit dum dolent quod defluxerint per culpam. Habent mane reducti ad veniam, facti dies, uniti Christo per gratiam. Superna charitas suo nobis consilio miserata subveniat, ut a vitiorum voragine retractos, terram fructiferam nos sibi constituat, quae charitatis germina Ecclesiae ferre non desistat. XI. Quartus. In spiritu fortitudinis facit Deus coeli luminaria, eos videlicet quorum doctrina fulget Ecclesia ut sol et luna, per quos quandoque fiunt miracula. Hi habent vesperam, qua in praesenti desudant adversus scandala; habent mane quo triumphant Christi victoria. Manent dies, dum splendore virtutum nimium coruscant, quo et alios illustrant. Supplices itaqueformetur Ecclesia, ne unquam ei praevaleant haereses aut schismata, sed, depulsis errorum tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
uidit d̃s quia bonum est. in die t̾cia bis
corato. Et bene quia ꝑ firmamentt̃ signifi¬
cari diuinum diximus. eloquiũ nondum
tñ additum est uidit d̾s quia bonum est:
donec eius salubri doginate. cepit t̾ra herb̃.
non in susceptione tierborum. s in exhibitiõe
oꝑum. rec̾te positum ẽ uidit d̾s qr bonum
est. Et notandum. quia infructificatione o¬
ꝑum. qmͣ ꝑductio significat herbarum ⁊ ar¬
borum: bis lec̾tum est. uidit ds quia bonũ ẽ
Nullũ quippe opus bonum ẽ. si non sit ex ca¬
ritate que gemina ẽ. ꝑ eam enim ds̃ ⁊ proxi¬
mus amari mandatum ẽ. Prestet diuina
caritas in hoc sacri firmamento eloqͥi hys¬
toria. moralitate.⁊ allegoria distincto: nos
ita moribꝰ ⁊ uita ꝑficere. ut ⁊ alios id ipsum
ualeamus edocere. Cercius.
Nͥ spũ consilii d̾s t̾ram segregat ab aquis.
que segregata arbores herbasq ꝓducit.dũ
defluxuuitioꝵ qͥdã ad sc̃e conu̾sationis

Expanded text:
Vidit Deus quia bonum est , in die tertia bis Vidit Deus quia bonum est , in die tertia bis corato. Et bene, quia per firmamentum significari divinum diximus eloquium, nondum tamen additum est: Vidit Deus quia bonum est, donec ejus salubri dogmate coepit terra herbis non in susceptione verborum, sed in exhibitione operum recte positum est, Vidit Deus quia bonum est. Et notandum quia in fructificatione operum, quam productio significat herbarum et arborum, bis lectum est, Vidit Deus quia bonum est. Nullum quippe opus bonum est, si non sit ex charitate, quae gemina est. Per eam enim Deus et proximus amari mandatum est. Praestet divina charitas in hoc sacri firmamento eloquii historia, moralitate et allegoria distincto, nos ita moribus et vita proficere, ut et alios id ipsum valeamus edocere. X. Tertius. In spiritu consilii Deus terram segregat ab aquis. Quae segregata arbores herbasque producit, dum a defluxu vitiorum quidam ad sanctae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
te succensa. ⁊ dm̃ singularit̾ amando sapi¬
pientie donum abipso requiramꝰ. ut par¬
ticipes beatitudims angłice fieri meream᷑.
mentum d̾s in medio aquarũ postut. qͣndo
peccati m̾ito homine in exiliũ deiecto. int̾
mundialiũ fluctus erroꝵ diuine scripture
firmauit el oquium: qd recte dicitur celũ.
qr multimoda sacramentoꝵ est copia uari¬
atum. Ht̾ uesꝑam in hystoria litterali. mane
in doctrina morali: diem in allegoria spiri¬
tali. Hic attende quia cum ꝑ ceteros ddies
oicat. uidit d̾s qr bonum ẽ: tantum in scd̃a
die dictum ñ ẽ. O. d̾ ideo arbitior fac̾tum. qr
secunde opus diei. ñ inipsa scda: s potius
in t̾cia uidit consũmatum. Aque enim in
scd̾a die leguntur diuise. he scilicet que sub
firmamento sunt ab his q̃ suꝑ firmamen¬
tũ sunt. In t̾cia autẽ die de eisdem aqͥs pro¬
sequitur quomodo at̾ra segregantur.⁊ ma¬
ria appellantur. Unde ⁊ m̾ito to qd̾ dicit᷑

Expanded text:
te succensa, et Deum singulariter amando sapite succensa, et Deum singulariter amando sapipientiae donum ab ipso requiramus, ut participes beatitudinis angelicae fieri mereamur.mentum Deus in medio libravit aquarum, quando per peccatum homine in exsilium dejecto, inter mundalium fluctus errorum divinae Scripturae firmavit eloquium, quod recte dicitur coelum, quia multimoda sacramentorum est copia variatum. Habet vesperam in historia litterali, mane in doctrina morali, diem in allegoria spiritali. Hic attende quia, cum per caeteros dies dicat: Vidit Deus quia bonum est, tantum in secunda die dictum non est. Quod ideo arbitror factum, quia secundae opus diei non in ipsa secunda, sed potius in tertia vidit consummatum. Aquae enim in secunda die leguntur divisae, hae scilicet quae sub firmamento sunt, ab his quae super firmamentum sunt. In tertia autem die de eisdem aquis prosequitur quomodo a terra segregantur et maria appellantur. Unde et merito id quod dicitur: