comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quare autẽ terra pͥmo germinau̾it deinde facta sunt luminariã.
nͥ quod post oꝑa bona uenit illuminatio lucis. ad contẽplan¬
Nter hec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarũ u¬
uarum: homines scilicet renouati. in uitam ꝑ baptismatis
sacram̃tum. facta st̃ & uolatilia . i. sc̃ẽ aĩe ad suꝑna uolantes.

Expanded text:
Quare autem primo terra germinavit, deinde facta sunt luminaria? nisi quia post opera bona venit illuminatio lucis ad contemplanter haec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarum vivarum, homines, scilicet, renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et volat
Abbreviated transcription (Latin):
digito sac̾dotis asꝑgi iubetur: ut rede̾ptio nr̃a & purifica¬
tio in xp̃i sanguine collata. ꝑ grãm septẽplicis sp̃s demon¬
stretur. duo autẽ hyrci duoꝵ poploꝵ figuram ꝑspieua
ratione demonstuert̃: ꝓpter originalem peccati p̃uarica¬
tionẽ. hyrcoꝵ formam gerentes. quoꝵ÷ similitudo in
eũgło. hedi enĩ .i. pec̾cores ad sinistmfuti sunt. S ex his
qui in xp̃o credidissent. & penitentiã delictoꝵ su-¬
oꝵ. toto corde essent baptismi gram consequuti
hii in similitudinẽ unuis hirei. qui in sorte dñi
uenit figurã accipiunt. cuiꝰ sanguis cum sangui¬
ne uituli ꝑmisceri iubet᷑. ut consortes passionis xp̃i
effecti. participes gle ipsius efficiantur. S quid:
hircũ in sorte dñi uenire. nͥ ut popłs credentiũ cuiꝰ ille
figuram habebat. consors & cohereᷤᷤ dñihab̾et᷑ in regno
nẽ tenet infideliũ qui nũquã in xp̃o credereuoluer̃t¬

Expanded text:
digito sacerdotis aspergi jubetur, ut redemptio nostra et purificadigito sacerdotis aspergi jubetur, ut redemptio nostra et purificatio in Christi sanguine lata per gratiam septemplicis Spiritus demonstretur. Duo autem hirci, duorum populorum figuram perspicua ratione demonstraverunt, propter originalem peccati praevaricationem, hireorum formam gerentes, quorum est similitudo in Evangelio. Haedi, id est, peccatores ad sinistram futuri, sed ex eis qui in Christo credidissent, et poenitentiam delictorum suorum toto corde egissent, baptismi gratiam consecuti. Hi in similitudinem hujus hirci, qui in sorte Domini venit, figuram accipiunt, cujus sanguis cum sanguine vituli permisceri jubetur: ut consortes passionis Christi effecti, participes gloriae ipsius efficiantur. Sed quid hircum in sortem Domini venire, nisi ut populus credentium, cujus ille figuram habebat, consors et cohaeres Domini haberetur in regno.nem tenet infidelium, qui nunquam in Christo credere voluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
offerri debeant uł ñ offerri. in hoc libro leuitico
dinumerat᷑. s ꝑ comꝑationẽ pecoꝵ conu̾satio hoĩum
demonstratur. Homo qui obtulerit uictimã pacifico¬
rũ dño. uł uota soluens. uł sponte offerens. tam debo
macula ñ erit in eo. si cecum fuerit. si fractum. sicica¬
teem habens. si papulã aut scabiem. uł impetiginem
ñ offeretis ea dño: neq adolebitis ex eis suꝑ altaredñi
Bouem ꝙ ouem. aure & cauda amputatis. uoluntarie

Expanded text:
fferri debeant, vel non offerri, in hoc libro Levitico dinumerantur. Sed per comparationem pecorum conversatio hominum demonstratur. Homo qui obtulerit victimam pacificorum Domino, vel vota solvens, vel sponte offerens, tam de bomacula non erit in eo. 2. Si caecum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulam, si scabiem, vel impetiginem, non offeretis ea Domino, neque adolebitis ex his super altare Domini: bovem et ovem, auribus et caudis amputatis, vol
Abbreviated transcription (Latin):
offeretis panes dõ ur̃o: & qͥc qͥd aliud dare uolue¬
rint. corrupta & macłata sunt omia. ñ suscipietiᷤᷤ
& cupiditate. nunc in diu̾sis cͥminib demutant᷑. Re-¬
citur quidẽ & cecum animal .i qui nec dm̃ uidet. nec oꝑa
collisum. Reicitur &e cicatdem habens. qui non digna
huc uet̾is morbi signũ. ꝑ desid̾ĩa uoluptatis interiꝰ ge¬
stat. Reꝓbatur & lingua amputatũ qui dm̃ ñ confitet᷑.
neq diuinam legem meditatur. Reicitur & papulam
habens qui pruritum libidinis cardore concupiscenti¬
arũ estuat. Similiter &scabiosum. qͥ peccatum carnis
ꝑficit contagione aꝑis. Iam uͦ impetiginẽ habens. ħe¬
ticoꝵ figurat collectionem. quefrequent̾ se in eccłie
corpus ĩmergit. & impetigine laborem facit. Porro
aure amputata sunt qui uerbo ñ obediunt: non fa¬
ciendo que p̾cepta sunt. Qui uͦ caudã habet ampu-¬
tatam. ille: qui bonũ quod incipit. ꝑseu̾anti fine
ñ ꝑficit. Porro desectum uł testiculis amputatum.

Expanded text:
o vestro; quidquid aliud dare voluerint, quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis et cupiditate, nunc in diversis criminibus commutantur. Rejicitur quidem et caecum animal, id est, qui nec Deum videt, nec opera tum atque collisum. Rejicitur et cicatricem habens, qui non digna ed adhuc veteris morbi signum per desideria voluntatis interius gestat. Reprobatur et lingua amputatum, quae Deum non confitetur, neque divinam legem meditatur. Rejicitur et papulam habens, qui pruritu libidinis et ardore concupiscentiarum exaestuat. Similiter et scabiosum, qui peccatum carnis perficit cogitatione operis. Jam vero impetiginem habens, haereticorum figurat collectionem, quae frequenter se in Ecclesiae corpus immergit, et impetigo livorem facit. Porro aure amputata sunt, qui verbo Dei non obediunt, non faciendo quae jussa sunt. Qui vero caudam habet amputatam, ille est qui bonum quod incipit, perseverantiae fine non perficit. Porro desectum, ve
Abbreviated transcription (Latin):
cauert̃ miracłis. ut hostes suos ex diuina luce ꝓst̾nerent. Et
notandũ qđ steterunt hostes ante lagenas. fugerunt aũ ante
lãpades. qͥa nimirũ ꝑsecutores scẽ fidei p̾dicatorib adhuc in
corꝑe positis restiterunt. pꝰt solutionẽ uͦ corꝑum apparentib
miracłis in fugã u̾si st̃. qͥa pauore cont̾riti a ꝑsecutione fideli-¬
um cessauert̃. Intuendũ ẽ etiã id qđ illic scͥptum ẽ. qͥa in dex-¬
poꝵ uͦ utilitatẽ ꝓ infimo. Quisqͥs enĩ plus fac̃ utilitatẽ corꝑis.
qͣm grãm p̾dicationis. in sinistra tubã. atq in dextra lagenã te¬
net. Si enĩ pͥori loco grã p̾dicationis attendit᷑. ⁊ post̾ĩori utilitas
corpis.certũ ẽ. qr a dextͥ̃s tube. ⁊ a sinistris lagene teneant᷑.

Expanded text:
caverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent. Et caverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent. Et notandum quod steterunt hostes ante lagenas, fugerunt ante lampades, quia nimirum persecutores sanctae fidei praedicatoribus adhuc in corpore positis restitemiraculis, in fugam versi sunt, quia, pavore conterriti, a persecutione fidelium cessaverunt. Intuendum est etiam id quod illic scriptum est, quia in dexto utilitatem pro minimo. Quisquis enim plus facit utilitatem corporis quam gratiam praedicationis, in sinistra tubam atque in dextra lagenam tenet. Si enim priori loco gratia praedicationis attenditur, et posteriori utilitas corporis, certum est quia dextris tubae, et sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
hostes suos moriendo ꝓst̾nerent. eoꝵ q gladios ñ armis. s pacien¬
tia suꝑarent. Armati enĩ uenerunt sub duce suo adp̾liũ mr̃es
nr̃i. s tub̃. s lagenis. s lãpadib. Qui sonuert̃ tubis. dũ p̾dicant.
ꝯfregerunt lagenas. dũ soluenda in passione sua corꝑa hostium
gladiis opponunt. resplenduert̃ lãpadib dũ post solutionem
corpoꝵ miracłis chorꝰ cauer̾t. Moxq hostes in fugã u̾si st̃. qr dũ¬
mortuoꝵ mr̃m corꝑa miracłis choruscare conspiciunt. luce
u̾itatis fracti. qđ impugnauert̃. credidunt. Gecinerunt ergo
tub̾. ut lagene frangerent᷑. Lagene fracte. st̃. ut lãpades appa-¬
rerent. Appaiuerunt lãpades. ut hostes in fugã uerterentur.
id ÷ p̾dicauerunt mr̃es. donec eoꝵ corꝑa in morte soluerent᷑.
Corꝑa eoꝵ in morte soluta st̃. ut miracłis choruscarent. Chorus¬

Expanded text:
hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis, sed patienhostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis, sed patientia superarent. Armati enim venerunt sub duce suo ad praelium martyres  tubis, lagenis et lampadibus. Qui sonuerunt tubis, dum praedicant; confregerunt lagenas, dum solvenda in passione sua corpora hostilibus gladiis opponunt. Resplenduerunt lampadibus, dum post solutionem corporum miraculis coruscaverunt. Moxque hostes in fugam versi smartyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur. Lagenae fractae sunt, ut lampades apparerent; apparuerunt lampades, ut hostes in fugam verterentur, id est, praedicaverunt martyres, donec eorum corpora in morte solverentur. Corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent; corus
Abbreviated transcription (Latin):
remoti st̃. Aquis nãq. doctrina sapientiȩ. Stantib enĩ genu recta
oꝑatio designat᷑. Qͥ gͦ dũ aquas bibunt genua flexisse ꝑhibent᷑.¬
or ab illoꝵ certamine ꝓhibiti recessert̃. hi st̃ qͥ doctrinã cũ oꝑib
bonis ñ hauriunt. Qui uͦ doctͥne fluenta ita hauriunt. ut neqͣꝗͣ
in prauis opib carnalit̾ inflectant᷑.hi xp̃o duce ꝯtrahostes fidei
adp̾liũ ꝑgunt. Uadunt gͦ cũ tubis. cũ lãpadib. cũ lagenis. at
iste ut diximꝰ fuit ordo p̾liandi. Gecinert̃ tubis. intͣ lagenas
aũt st̃ misse lãpades. ꝯfractis uͦ lagenis. lampades ostense
st̃. quaꝵ choruscante luce hostes territ in fugã u̾tuntur.
Designat᷑ itaq in tubis clamor p̃dicantiũ. in lãpadib clari¬
tas miracłoꝵ. in lagenis fragilitas corpum. Cales qͥppe secũ
dux ñr ad p̾dicationis p̾̃lium dux̃. qui despecta salute corporum

Expanded text:
remoti sunt. 10. Aquis namque doctrina sapientiae, stante autem genu, recta remoti sunt. 10. Aquis namque doctrina sapientiae, stante autem genu, recta operatio 497 designatur. Qui ergo, dum aquas bibunt, genuflexisse perhibentur, ab illorum certamine prohibiti recesserunt. Hi sunt qui doctrinam cum operibus rectis non hauriunt. Qui vero doctrinae fluenta ita hauriunt, ut nequaquam in pravis operibus carnaliter inflectantur, hi Christo duce contra hostes fidei ad praelium pergunt. 11. Vadunt ergo cum tubis, cum lampadibus, cum lagenis; atque iste fuit, ut diximus, ordo praeliandautem sunt missae lampades; confractis vero lagenis, lampades ostensae sunt, quarum coruscante luce, hostes territi in fugam vertuntur. » Designatur itaque in tubis clamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in lagenis fragilitas corporum. Tales quippe secum dux ad praedicationis praelium duxit, qui, despecta salute corporum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe dñs nr̃ adu̾sarios fidĩ destruit. cũ his ad p̾dicationis bella
descendit. qͥ possunt diuina cognoscere. qͥ sciunt de tͥnitate quȩ ẽ
continet᷑. quȩ crucis speciẽ tenet. Cui si suꝑ transu̾sam lineã id
qd in cruce eminet ad deret᷑. ñ iam crucis species. s ipsa crux eẽt.
Qagͦ iste treentoꝵ numerꝰ.t. litt̾a continet᷑. ⁊ ꝑ .t. litt̾am sic̃ diximꝰ
species crucis oftendit᷑. ñ imm̾ito in his trecentis gedeonẽ sequen-¬
tib illi designati st̃ quib dictũ ẽ. si qͥs uult post me uenire ab¬
neget semet ipsũ ⁊ tollat crucẽ suã ⁊ seqͦt᷑ me. Qui sequentes do¬
minũ tanto ueriꝰ crucẽ tollunt. quanto acriꝰ sese edomant. ⁊¬
certe in his trecentis qͥin .t. litt̾a ꝯtinent᷑. hoc expͥmit᷑. qd̃ ferrum
hostiũ crucis signo suꝑet᷑. ducti itaq st̃ ad fluuiũ ut biberent a
quas. ⁊ qͥcũq aquas flexis genib hausert̃. ab ellica int̾dictione

Expanded text:
 noster adversarios fidei destruit, cum his ad praedicationis bella descendit, qui possunt divina cognoscere, qui sciunt de Trinitate quae Deus au littera continetur, quae crucis speciem tenet. Cui si super transversam lineam id quod in cruce eminet, adderetur, non jam crucis species, sed ipsa crux esset. Quia ergo iste trecentorum numerus in tau littera continetur, et per tau litteram, sicut diximus, species crucis ostenditur, non immerito in his trecentis Gedeonem sequentibus illi designati sunt quibus dictum est: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Qui sequentes Dominum tanto verius crucem tollunt, quanto acricerte in his trecentis qui in tau littera continentur hoc exprimitur, quod ferrum hostium crucis ligno superetur. Ducti itaque sunt ad fluvium, ut aquas biberent, et qui aquas flexis genibus hauserunt, a bellica intentione
Abbreviated transcription (Latin):
choruscatione t̾riti hostes. in fugã conu̾si st̃. Qͥd ẽ hoc qđ tale bel¬
in aduentu redẽptoris nr̃i. ꝯtra diabolũ illa sub gedeon duce pu¬
gna uictoriã designauit. Talia illic nimirũ acta sc̃. que quanto
magis usũ pugnandi tͣnseunt. tanto ampliꝰ a ꝓphandi misterio ñ
recedunt. Qs enĩ umqͣm cũ lagenis. cũ lampadib ad p̾liũ uenit:
Qͥs ꝯtra arma ueniens. arma deseruit: Ridicula nob̾ hec ꝓfecto fu
erant. si t̾ribilia hostib ñ fuissent. S uictoria ista attestante didi¬
cimꝰ. ne parua hȩc que facta st̃ ꝑpendamꝰ. Gedeon itaq ad p̾lium
ueniens. redẽptoris nr̃i signat aduentũ. de quo sqͥptum ẽ. Tollite
portas pͥncipes ur̃as. usq potens inp̾lio. Hic redemptorẽ nr̃m. ñ
solũ oꝑe. s etiã nomine ꝓpħauit. Gedeon nãq int̾pretat᷑ circũi¬

Expanded text:
coruscatione territi hostes in fugam versi sunt. 3. Quid hoc est, coruscatione territi hostes in fugam versi sunt. 3. Quid hoc est, od adventum Redemptoris nostri contra diabolum illa sub Gedeon duce pugnae victoria designavit? Talia illic nimirum acta sunt, quae quanto magis usum pugnandi transeunt, tanto amplius a prophetandi mysterio non recedunt. Quis enim unquam cum lagenis et lampadibus ad praelium venit? Qerant, si terribilia hostibus non fuissent. Sed victoria ista attestante didicimus, ne parvi haec quae sunt facta pendamus. Gedeon itaque ad praelium veniens Redemptoris nostri signat adventum, de quo scriptum est: Tollite ortis et potens, Dominus potens in praelio . Hic Redemptorem nostrum non solum opere, sed etiam nomine prophetavit. Gedeon namque interpretatur, circumi
Abbreviated transcription (Latin):
radit᷑ deinde ppłs isrł in manu madian. ꝓcuiꝰ ẜ cͥficio eiꝰ.¬
lib̾atione loquit᷑ angłs dni ad gedeon. cuiꝰ gesta qͥd mistice¬
significent. demonstrandũ ẽ. Gedeon nãq cũ sub arbore quercu
tritici messẽ uirga cederet. ⁊ apaleis frum̃ta excut̾et. angłm ui¬
dĩ reduceret. Iste gedeon nimirũ figurã gestabat xp̃i. qͥ sub um¬
bra sacrȩ crucis p̃destinato incarnationis fittͣȩ mist̾io constitutꝰ.¬
rectitudine uidicii qͣsi ꝑ uirgã electionis scõs a uicioꝵ paleis se¬
questrabat. hic gͦ gedeon cũ audisset ab angło qđ deficientib po-¬
płoꝵ milib. inuno uiro dñsplebẽ suã ab hostib lib̾aret. ꝓtuꝰ edũ
coxit. cuiꝰ carnes scd̃m p̾ceptũ angłi simul cũ azima suꝑ petrã posust.
& ius carniũ desuꝑ effudit. quȩ dũ angłs uirge cacumine ꝯtigit.
statĩ de petra ignis erupit. atq ita sacrificiũ qd̃ offerebat᷑ absũptũ

Expanded text:
raditur deinde populus Israel in manu Madian, pro cujus liberatione loquitur angelus Domini ad Gedeon. Cujus gesta quid significent mystice, demonstrandum est. « Gedeon namque cum sub arbore quercu tritici messem virga caederet et a paleis frumenta excuteret, angelum viaupertatem reduceret. » Iste Gedeon nimirum figuram praestabat Christi, qui, sub umbra sacrae crucis, praerectitudine judicii quasi virga electionem sanctorum a vitioquestrabat. « Hic ergo Gedeon cum audisset ab angelo quod deficientibus populorum millibus, in uno viro Dominus plebem suam ab hostibus liberaret, protinus haedum coxiet jus carnium desuper effudit. Quae dum angelus virgae cacumine contigit, statim de petra ignis erupit, atque ita sacrificium Deo quod offerebatur absumptum
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ut eccła sine macła &e ruga saluatori ꝓpͥo copulet᷑. Urias nãq
int̾pretat᷑ lux mea di. hetheus aũt abscisus. siue qđ inueritate
ñ stetit. s a luce suꝑna quã de d̃o habebat. suꝑbie m̾ito abscisus ẽ.
siue qd cadendo ueris uirib ꝑditis. tͣnsfigurat se in angłm luciᷤ.
Audens de d̾o dicere. lux mea di ẽ. Ergo iste qͥdem dauid grauit̃ sce
& ipse abluit penitendo. Uerũtam̃ ille desid̾abilis oĩb gentib qͣsi¬

Expanded text:
rat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque rat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scencrepando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tat᷑ puteus satietatis. siue puteus septimꝰ. Qmlibet aut̃ haꝵ
nominis eiꝰ int̾pretationẽ. in id qđ dicere intendimꝰ assumamꝰ.
satis ꝯgruit. Nam in cantico canticoꝵ sponsa que illi ȩccła est.¬
uocat᷑ puteus aque uiue. Et huic puteo septenarii numeri
nom̃ in sp̃s sci significatione coniungit᷑. ꝓpt̾ rationẽ pentecos¬
tes. quo die de cęlo sp̃c sc̃s missus uenit. Ad quadraginta
In hac ratione uiuit apłica illa sententia. sufferentes in¬
uicẽ ad dilectionẽ studentes seruare unitatẽ sp̃c in uincło
pacis. Dono itaq spũali. hoc ẽ septenaro. facta ẽ eccła pu¬
teus satietatis. qr factus ẽ in ea fons aque salientis in uitã
ȩt̾nam. quẽ qui habuerit ñ sitiet in ȩt̾num. Iam uͦ qͥ fuerit
maritus eius. qͥd aliud qͣm diabolũ nominis int̾pretatione signi¬
ficat: Huiꝰ erant pessimo coniuigio delegati hoĩes. qͦs di grã libe¬

Expanded text:
pretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum pretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis vocatur puteus aquae vivae; et huic puteo septenarii numeri nomen in Spiritus sancti significatione conjungitur, propter rationem Pentecostes, quo die de coelo missus Spiritus sanctus venit. Ad quadraginta In hac ratione vivit apostolica illa sententia: Sufferentes invicem ad dilectionem, studentes servare unitatem spiritus, in vinculo pacis. Dono itaque spirituali, hoc est septenario, facta est Ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam: quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. Jam vero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei libe
Abbreviated transcription (Latin):
dauid & regnat. transfertq archam testam̃ti in ciuitatẽ suã. Qui
tu edificabis mͥ templũ. qͥa uir sanguineus es. Qd ẽ gͥ qđ erga ex
terlora bella laboranti dauid int̾dicit᷑. ne domꝰ dnĩ ab eo edifica¬
ret᷑: Templũ qͥppe di nos sumꝰ. qͥ ad uerã uitã in eiꝰ habitatione¬
constrium. paulo attestante qͥ ait. Tẽplũ .N. dei sc̃m ẽ. qł estisuos.
S uir sanguinũ templũ di edificare ꝓhibet᷑. qͥa qͥ adhuc actis
carnalib incubat. necesse ẽ ut instruere spũalit̃ eccłam non
p̾sumat. Quia nequaꝗͣ pure maculã in membro considerat ocłs.
quẽ puluis grauat. Et suꝑiectas sordes tergere ñ ualet manus.
unc & peccatũ dauid qͥd in ꝓpħia significauerit. qͣnta
possũ breuitate ꝑstringam. Nomina qͥppe ipsa int̾pre¬
tata satis ostendunt. qͥd etiã hoc factũ figurauerit. Dauid ut¬
diximꝰ int̃pretat᷑ manufortis. siue desidabilis. Bersabee inter

Expanded text:
David, et regnat: transfertque arcam testamenti in civitatem suam. Qui tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguineus es. Quid est igitur quod erga exteriora bella laboranti David interdicitur, ne domus Dei ab eo aedificaretur? Templum quippe Dei nos sumus, quia ad veram  ait: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incubat, necesse est ut instruere spiritualiter Ecclesiam non praesumat: quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus, quem pulvis gravat: et superjectas sordes tergere non valet manus, unc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabili
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ xp̃m exhibuisse traditori suo. qͣmuis ille tã scelerate cogi¬
tationis int̾no bello uastaret᷑. Et ideo ab salon patͥs pax dicit᷑.
qͥa pater habuit pacẽ. quã ille ñ habuit. Ubi dd̃ aquã sͥ dare

Expanded text:
pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogipacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalon patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit. CAPUT IV. De
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat impiũ ꝑire. quẽ etiã fleuit magno luctu. ⁊ defleuit exitũ
parricide. Scribit᷑ enĩ fugisse dauid a facie bellantis adu̾sum se
filii. Et q̃m̃ scͥptum ẽ de ppło ierłm. filios enutͥui ⁊ exaltaui. ipsi aũ
sp̃uerunt me. ꝑfiliũ gͦ impiũ significat᷑ tropice idem ppłs uida¬
posset intelligi. qͥ patrẽ bello ꝑsecutꝰ ẽ. S qui diligent̾ allegoriã
intendunt. inspiciunt absalon eẽ ierłm. que etiã & ipsa pax in¬
t̾pretat᷑. A cuiꝰ facie xp̃c fugit. qͣndo eã patiendo deserens. in
gentib ꝑ fidẽ secessit. Alii absalon udã traditorẽ accipiunt.
quẽ tanta ⁊ tã miranda patientia xp̃c ꝑtulit tãqͣm bonũ. cũ
eiꝰ cogitationes ñ ignoraref. cũ adhuc adhibuit ꝯuiuio. in qͦ
corꝑis ⁊ sanguinis sui figurã discipłis comm̃dauit ⁊ tradidit.
Qđ deniq in ipsa traditione. ⁊ osculũ accepit. Bene intelligit᷑

Expanded text:
ciebat impium perire? Quem etiam flevit magno luctu, et deploravit exitum ciebat impium perire? Quem etiam flevit magno luctu, et deploravit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Et quoniam scriptum est de populo Hierusalem: Filios enutrivi, et exaltavi, ipsi autem spreverunt me: per filium ejus impium significabatur tropice idem populus Judapossit intelligi, qui patrem bello persecutus est. Sed qui diligenter allegoriam intendunt, inspiciunt Absalon esse Jerusalem, quae etiam et ipsa pax interpretatur: a cujus facie Christus fugit, quando eam patiendo deserens, in gentibus per fidem secessit. Alii Absalon Judam traditorem accipiunt, quem tanta et tam miranda patientia Christus pertulit tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit convivio, in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit, et tradidit. Quod denique in ipsa traditione et osculum accepit: bene intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
adamauit eccłam suꝑ tectũ se lauantẽ. id ÷ mundantẽ se a sordib scłi.
& domũ luteã spũali contẽplatione transcendentẽ. atq calcantem.
Et inchoata pͥme conuentionis noticia. postea ab ea penitꝰ separatũ
diabolũ occidit. eãq sibi ꝑpetuo conubio copulauit. Odiamus igit᷑
qͥ nos a diabolo ꝑmiscđiam liberauit. Amemꝰ ⁊ istũ dauid. qͥ tam gͣue
in se uulnus iniqͥtatis. penitentie ⁊ humilitatis ꝯfessione sanauit.
S fortasse qͥs dicat. Si dauid imaginẽ. xp̃i gerebat. quomͦ mul¬
lia lucra sectant᷑ xp̃m. ñ coniuges. s concubinȩ uocant᷑. deniq
nc̃ reges si plures hab eant uxores uł concubinas. crim̃ ẽ. quia
lam tͣnsierunt figure. ꝓ qͥb uxoꝵ uł concubinaꝵ uenia ꝯcede¬
bat᷑. At nc̃ quia figurȩ transiert̃. uenia nulla dat᷑. De absalon.
pͥmo pat̾ eiꝰ declinans fugit ante faciẽ eiꝰ. securꝰ de uictoria. qͥ aspi-¬

Expanded text:
antem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit.Sed fortasse quis dicat: Si David imaginem Christi gerebat, quomodo mullia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores, vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nulla datur. CAPUT III. primo pater ejus declinans, fugit ante faciem ejus, securus de victoria, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
maligno spũ phithonisse illiꝰ minift̾ĩo. qͣmdui nob aliqͥd ampliꝰ
excogitare atq explicare ñ dat᷑. Hec st̃ quȩ tc̃ de phitonissa
eruntq in p̾lio saul ⁊ ionathan. qͦs deniq pͥus ꝓpb̃a figuralit̃
deflet. Qui cũ potentes eẽnt. ⁊ semꝑ hostib p̾ualerent. sau¬
ciati ilico aut uulnerati. in medio p̾lio corruerunt. Quomͦ in¬
qͥt cecułunt potentes in meliopugne: Hoc etiã mͦ piũ xp̃ianoꝵ
genus deflet eos qͥ repugnantes demonib labunt᷑ in scło. qd̃
c lubricũ. Gelboe enĩ montes. int̾pretant᷑ montes lubrici.

Expanded text:
maligno spiritu Pythonissae illius ministerio; quamdiu nobis aliquid amplius maligno spiritu Pythonissae illius ministerio; quamdiu nobis aliquid amplius excogitare atque explicare non datur. Haec sunt quae tunc de pythonissa eruntque in praelio Saul et Jonathas. Quos denique pius propheta figuraliter deflet. Qui cum potentes essent, et semper hostibus praevalerent, sauciati illico ac vulnerati, in medio praelio corruerunt. 2. Quomodo, inquit, ceciderunt potentes in medio pugnae? Hoc etiam modo pium Christianorum genus deflet eos qui, non repugnantes daemonibus, labuntur in saeculo, quod est lubricum; Gelboe enim montes interpretantur lu
Abbreviated transcription (Latin):
inueniat᷑ ad liquidũ uł posse uł ñ posse animã humanã cũ ex hac
uita migrauerit magicis carminib euocari. ⁊ uiuioꝵ apparere
ꝯspectib etiã corꝑis liniam̃ta gestantẽ. ut ñ solũ uideri ualeat.
s ⁊ agnosci. Et si pot̾ utrũ etiã iusti anima. ñ qͥdem cogat᷑ ma¬
gicis sacris. s dignet᷑ ostendi occultiorib mistĩis sũmȩ legis
obtemꝑans. ut si fieri ñ posse claruerit. ut ñut̃q sensus in huiꝰ¬
scͥpture tractatione admittat᷑. s illo excluso imaginaria simi¬
litudo samueł diabolico ritu facta intelligat᷑. S q̃m siue il¬
lud fieri possit. siue ñ possit. tam̃ fallacia sathane atq ima¬
ginũ simulandaꝵ callida oꝑatio decipiendis sensib huma¬
nis multiformis inuigilat. pedetentĩ quidẽ ne in qͥsitionib
diligentiorib p̾scribamꝰ. s potiꝰ existimemꝰ tale aliqͥd factum

Expanded text:
inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam humanam, cum ex hac inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocari, et vivorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus imperiis summae legis obtemScripturae tractatione admittatur: sed, illo excluso, imaginaria similitudo Samuelis diabolico ritu facta intelligatur. Sed quoniam sive illud fieri possit, sive non possit, tamen fallacia Satanae, atque imaginum simulandarum callida operatio, decipiendis sensibus humanis, multiformis invigilat pedetentim quidem, ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus: sed potius existimemus tale aliquid factum
Abbreviated transcription (Latin):
lum qdđ eis ĩminet anteqͣm ueniat p̾noscendo patiant᷑. occulto
diunt. quantũ omniũ dñs atq moderator uł iubet uł sut.
Unde etiã spc̃ phitonis in actib apłoꝵ attestat᷑ paulũ apłm.
& euangłistam ẽẽ conat᷑. Miscent tam̃ illi fallacias. ⁊ uerũ qd̃
nosse potuert̃. ñ discendi magis qm decipiendi fine ꝓũciant.
Et forte hoc ẽ qd ẽ illa imago samueł saulẽ p̃diceret moriturũ¬
dix̃ etiã eẽ secũ futurũ. Qđ utiq falsũ ẽ. Magno qͥppe int̾uallo
testat᷑. Aut ꝓpt̾e̾a samuel ei dix̃. mecũ eris. ut ñ ad equalitatẽ
felicitatis. s ad parem ꝯditionẽ mortis referat᷑. qđ utq homo
fuerit. ⁊ it̾q mori potuerit. iãq mortuus mortẽ uiuo p̾nun¬
ciabat. Scđm utrũq gͥ intellectũ. habere exitũ banc lech¬
onẽ fatem̃. qui ñ sit ꝯtra fidẽ nͥ forte ꝓfundiori inquisitione

Expanded text:
lum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto lum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto diunt, quantum omnium dominus atque moderator uel iubet uel sinit. uet evangelistam esse conatur. Miscent tamen isti fallacias et verum quod nosse potuerunt, non docendi magis quam decipiendi fine pronuntiant. Et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem pdixit etiam secum futurum: quod utique falsum est. Magno quippe intervallo testatur . Aut si propterea Samuel ei dixit, Mecum eris, ut non ad aequalitatem felicitatis sed ad parem conditionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, et uterque mori potuerit, jamque mortuus mortem vivo praenuncundum utrumque igitur intellectum habere exitum hanc lectionem, qui non sit contra fidem, nisi forte profundiori inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
di.⁊ crucifigi atq int̾sici pasꝰ ÷ ñ ẽ absurdũ eͤd̃e ex aliqͣ dispẽsatiõe durinȩ
uolũtatis ꝑmissum fiusse. ut ñ ĩuitꝰ. nͦ dũante magica potẽtia s uoleis atq
obtẽpãs oculte dispẽsatiõi cłi qͦ fitoni̾sã illã⁊ saulem latebat. sp̃c ꝓphetȩ
samueł excitare a reqͥe sua credamꝰ. s aliqd̃ fantasma ⁊ imagi¬
nauã illusionẽ diaboli machinationib factã. Quã ꝓpt̾ea scͥp¬
tura nomine samuel appellat. qͥa solent imagines earũ rerũ
nominib appellari. quarũ imagines st̃. Sic̃ omĩa qͦ pingunt᷑
atq fingunt᷑. carũ rerũ quaꝵ imagines st̃. nõĩb appellant᷑. Sic̃
⁊di. Ille ẽ cicero. ille salustiꝰ. ille achilles. ille hector. Hoc flum̃
ce cherubin cũ sint celestes uͥtutes. ficti tam̃ ex metallo qd ĩꝑauit
ds suꝑ archã testam̃ti magnȩ rei ⁊ significande grã. ñ aliud qͣm
cherubin illa qͦq figm̃ta uocabant᷑. Item dũ qͥsq uidet sonni¬

Expanded text:
n est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse ut non invitus nec dominante magica potentia, sed volens atque obtemperans occultae dispensationi Dei, quae Pythonissam illam et Saulem latebat, spiritus propSamuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam. Quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari quarum imagines sunt. Sic et omnia quae pinguntur atque finguntur earum rerum quarum imagines sunt nominibus appellantur, sic r adhibetur, et dicitur: Ille Cicero, ille Sallustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen et Cherubin cum sint coelestes virtutes, ficti tamen ex metallo, quo imperavit Deus super arcam testamenti, magnae rei et significandae gratia: non aliud quam Cherubin, illa quoque figmenta vocabantur. Item dum quisque videt somni
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset ñ ꝑcussit. ñ occidit. s solã lanceã quȩ erat ad caput eiꝰ¬
enĩ cordis. obdormitio ẽ. Pormiunt in uitã ueterẽ: ñ euigilant
in nouã. Uenit. xp̃c ñ eos occidit. s tulit ab eis sciffũ aquȩ. id:
grãm legis. Tulit ⁊ sceptrũ regale. regni scił potestatẽ. quã ꝓ
magno habebant. ⁊ unde se ꝓtegebant. temꝑalit̃. & quã adũsꝰ¬

Expanded text:
venisset, non percussit, non occidit: sed solam lanceam, quae erat ad caput evenisset, non percussit, non occidit: sed solam lanceam, quae erat ad caput eenim cordis obdormitio est. Dormiunt in vita veteri: non vigilant in nova. Venit Christus: non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est, gratiam legis; tulit et sceptrum regale, regni scilicet potestatem, quam pro magno habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ꝓsecutorem ppłm in potestate habuit. & non occidit. Scͥptũ
enim erat de eis ꝑ ꝓpħam ne occideret eos. Tantũ deniq dauid sum¬
mitatẽ clamidis silent abscidit. ut ostenderet ꝑ ꝓpħam xp̃m ui
cutione sua uacuos sede. uł imꝑio reliquisse. Clamidis enĩ absci¬
sio. regni ẽ amputatio. Hoc etiã alio loco idem saul cũꝑ inobedien¬
tiã peccasset ostendit. Nam cũ ueniã p̾caret᷑. ⁊ rogaret samuelem
ut reu̾teret᷑ cũ illo ad plarandũ dm. ⁊ noluisset atq conu̾tens fa¬
ciem suã abiret. tenuit saul pinulam uestim̃ti eiꝰ. ⁊ dirupit eã.
Et dixit ad eũ samuel. dirupit dñs regnũ isrł de manu tua ho¬
die. ⁊ dabit illud ꝑximo tuo. ⁊ diuidet᷑ isrł in duosppłos. Ergo
pod & sequent̾ iterũ demonstratũ ẽ. qͣndo idem dauid fugi¬
ens a facie saul ingressus ẽ in castra regis. cũ dormientẽ in¬

Expanded text:
nis, persecutorem populum in potestate habuit, et non occidit. Scriptum nis, persecutorem populum in potestate habuit, et non occidit. Scriptum enim erat de eis per prophetam: Ne occideris eos. Tantum denique David summitatem chlamydis ejus silenter abscidit, ut ostenderet per prophetiam Cos vacuos sede vel imperio reliquisse. Chlamydis enim abscisio, regni est amputatio: hoc etiam alio loco idem Saul cum per inobedientiam peccasset ostendit. Nam cum veniam precaretur rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Deum, et noluisset, atque convertens faciem suam abiret, tenuit Saul pinnulam vestimenti ejus, et dirupit eam, et dixit ad eum Samuel: Dirupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo, et dividetur Israel in duos populos. Ergo Quod et sequenter iterum demonstratum est, quando idem David fugiens a facie Saul ingressus est in castra regis. Cum dormientem in
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerunt: Quia spelunca se ti xerat. id÷ carnis infirmita¬
tem ocłis obiciebat. & maiestatẽ diuinitatis corꝑis in tegmine
in hoĩe qͥa nec teneri posset nͥ in homine. Opposuit gͦ male que¬
rentib t̾ram. seruauit bene querentib uitã. fugit gͦ scđm car¬
nem in speluncã a facie saul. qͥa passus ẽ. usq ad eo se occultans
uideis ut moreret᷑. S quare usq ad mortẽ uoluit ẽẽ patiens. ut
fugeret a facie saul inspelunca: Et enĩ spelunca inferior pars t̾re
spelunca erat. Illuc fugit nr̃ dauid a facie saul. Tamdiu enim
ꝑsecuti st̃ illũ iudei. quo adusq poneret᷑ in spelunca. S quid ẽ
qd̃ saul ꝑsecutor ad purgandũ uentrẽ speluncam in gredit᷑. nisi
qđ iudei in xp̃m conceptã mentis maliciã. quasi odorem fetidũ
ꝑimunt. ostenderunt: S tam̃ dauid saulem occidere noluit.
& cum eũ in abdito occultatꝰ antro haberet in potestatẽ. reserua¬
re potius qͣm occidere maluit. Ita ⁊ xp̃c dum eẽt inspelunca cai¬

Expanded text:
invenerunt? Quia spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, et majestatem divinitatis corporis in tegmine in homine, quia nec tenere posset nisi cum homine. Opposuit ergo male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultans Judaeis, ut moreretur. Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens, ut fugeret a facie Saul in spelunca? Etenim spelunca, inferior pars terrae spelunca erat. Illuc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Sed quid est quod Saul persecutor ad purgandum ventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei in Christum conceptam mentis malitiam quasi odorem fetidum istum perimunt ostenderunt: sed tamen David Saulem occidere noluit, et cum eum in abdito occultatus antro haberet in potestate, reservare potius quam occidere maluit: ita et Christus dum esset in spelunca car
Abbreviated transcription (Latin):
quia in quem peccatũ ñ inuenerunt. qͣsi peccatorẽ ꝑsecuti st̃.¬
situr dauid regiȩ manꝰ ictũ euitans. eiꝰq ꝑsecutionẽ declinãs
fugit. uenitq ad samuelẽ. & misit saul ñtios qͥ app̾chenderent
uerunt. Missisq aliis hoc contigit. & terciis nichilominꝰ. Postea
uͦ cum ⁊ ipse saul uenisset. factus ẽ suꝑ eũ sp̃c dñi. ⁊ ambulabat
tenendũ hominẽ. ⁊ ad necẽ ducendũ ꝓpħali sp̃u affici meruert̃.¬
& saul ipse qͥ miserat ueniens ⁊ ipse sanguinẽ innocentẽ que¬
ad litterã attinet. ñ ÷ mirũ hominẽ reꝓbum ad momentũ tran¬
sitorie ꝓpħasse. dũ etiã multi similes ꝓpħiȩ donũ legant᷑ habu¬
isse. sic̃ balaam ille reꝓbus quẽ ñ tacet scͥptura udicio diuino
ẽe damnatũ. s tam̃ ꝓpħiam habebat. Nec illa u̾ba parũ attestan-¬
tur huic sententiȩ. quȩ in euangłio scͥpta st̃. multos dicturos

Expanded text:
quia in quem peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti suquia in quem peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti susfugit, venitque ad Samuelem. Et misit Saul nuntios, qui apprehenderent iritu, prophetarunt, missisque aliis hoc contigit, et tertiis nihilominus. Postea vero cum et ipse Saul venisset, factus est super eum spiritus Dei, ettenendum hominem, et ad necem ducendum, tales spiritu effici meruerunt: et Saul ipse qui miserat, veniens, et ipse sanguinem innocentem quaead litteram attinet, non est mirum hominem reprobum ad momenta transitoria prophetasse, dum etiam multi similes prophetiae donum legantur habuisse: sicut Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judicio divino esse damnatum, sed tamen prophetiam habebat. Nec illa verba parum attestantur huic sententiae, quae in Evangelio scripta sunt multos dicturos
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰ ꝓditione facta in xp̃o. pꝰtea ꝑsecutionẽ eccła pateret᷑. et
occiderent᷑ qm plurimi discipłi xp̃i ⁊ sac̾dotes. & ꝓnomine eiꝰ¬
geth nomine achis. s cum gła eiꝰ sibi fuisset cõmemorata. ne per
liuorem rex idem ad quẽ ꝯfugerat aliqͥd in eum machinaretur.
finxit insaniã. ⁊ quasi furore correptꝰ mutauit ossuũ. defluebãt¬
q saliue in baibã eiꝰ. collabebat᷑q in manib eoꝵ. & ꝓcedebat ad
hostia portȩ. Et dix̃ achis rex. Quid huc mͥ adduxistuistũ: Nũquid
deerant nob̾ furiosi: Et sic eũ dimisit. Achis int̾pretat᷑ quomͦ ẽ.
ingente udeoꝵ impletũ ẽ. qui dum uiderunt xp̃m ñ agnouerunt.
corã quib mutauit os suũ & abiit. Erant enĩ ibi p̾cepta legis carna
lia. erant ⁊ sacͥficia scđm ordinẽ aaron. ⁊ pꝰtea ipse de corꝑe & sangui¬
ne suo instituit. sacͥficium. scđ̾m ordinem melchisedech. Mutauit gͦ
os suũ in sacͥficio. mutauit in p̾ceptis. dans aluid testamentum.

Expanded text:
ut ejus proditio est facta in Christo, postea persecutionem Ecclesia pateretur, et occiderentur quamplurimi discipuli Christi et sacerdotes, et pro nomine peGeth nomine Achis. Sed cum gloria ei fuisset sibi commemorata, ne per livorem rex idem ad quem confugerat aliquid ei mali machinaretur; finxit insaniam, et quasi furore correptus, mutavit os suum: defluebantque salivae in barbam ejus, collabebaturque in manibus eorum, et procidebat ad ostia portae. 2. Et dixit Achis rex: Quid huc mihi adduxistis istum? numquid deerant nobis furiosi? et sic eum dimisit. Achis interpretatur, quomodoin gente Judaeorum impletum est, qui dum viderunt Christum, non agnoverunt, coram quibus mlia, erant et sacrificia secundum ordinem Aaron: et postea ipse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum sacerdotio, mutavit in praeceptis: dans aliud testamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
s attende qͥa suꝑ baibã decurrunt. Quomͦ enĩ in saluus infirmi¬
tas. sic in barba uirtꝰ oftendit᷑. Texit gͦ uirtutẽ suã. corꝑe infirmi¬
tatis suȩ. Et qđ forinsecus infirmabat᷑. tam qͣm in saluia appare¬
bat. Intus aut̃ diuina uirtus tamqͣm inbarba tegebatur.
ehuc in heremo engaddi cũ ꝑsequendũ dauid saul appeteret.
ingressus ẽ dauid speluncã in qua latebat. S rex inꝓuisis
exceptus insidiis. qđ innocuo moliebat᷑ inciderat. Scͥptum ẽ enĩ qͥ
fodit foueã primo suo. ipse incidet in eã. Dauid aut̃ bona ꝓma
lis retbuens. inimicũ ñ occidit. s ꝓ testimonio facti oram clamidis
latuit: Quare aut̃ latuit. nͥ ut occultaret᷑. x ñ inueniret᷑: Quid ẽ
contegi in spelunca. nͥ contegi t̾ra: Qui enĩ fugit in spelunca. t̾ra

Expanded text:
sed attende quia super barbam decurrunt. Quomodo enim in salivis infirmitas, sic in barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam corpore infirmitatis suae, et quod forinsecus infirmabatur tanquam in saliva apparebat; intus autem divina virtus tanquam barba tegebatur. . 1. Dehinc in eremo Engaddi, cum persequendum David Saul appeteret, ingressus est David in speluncam, et ibi latebat. Sed rex improvisis exceptus insidiis, quod innocuo moliebatur, inciderat. Scriptum est enim: Qui fodit foveam proximo suo, ipse incidit in eam . David autem, bona pro malis retribuens, inimicum non occidit, sed pro testimonio facti oram chlamydis latuit? Quare autem latuit, nisi ut occultaretur, et non inveniretur? Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? qui
Abbreviated transcription (Latin):
cythara. eiꝰ uesaniã mitigabat: ꝑ saulem enĩ uideoꝵ elatio.
mentes eoꝵ quasi dulcedine cythare. locutionis euanglice tranqͥl¬
litate reuocent᷑. Ubi mittit saul ad domũ dauid ut int̾ficeretur¬

Expanded text:
cithacithamentes eorum quasi dulcedine citharae, locutionis Evangelicae tranquillitate revocentur. » Mittit Saul custodes ad domum David, ut custodire
Abbreviated transcription (Latin):
ille. & unde credit᷑ regio ꝑire uoto. inde actus ẽ gloriosiori tͦpheo.
Ita ⁊ iudei dũ contra uoluntatẽ di xp̃m int̾ficere nitunt᷑. ꝑ id sa¬
lutẽ gentiũ egerunt. ꝑ qđ credid̾unt extinguere. Qd̃ uͦ dauid pͥus¬
alienigenarũ p̾pucia attulit. & sic denuo filie saul nuptiis hesit.¬
antea głosus in gentib fieret. Prius enĩ innationib resecauit
carnis pollutionẽ. ⁊ postea copulatꝰ ẽ syonagoge. Postqͣm enĩ sic̃
scͥptum ẽ introierre plenitudo gentiũ. tunc omĩs isrł saluus fiet.
dupla aũt̃ id÷ ducenta p̾pucia attulit. siue ꝓ uideis ⁊ gentib
acquisitis. siue qͥa maior ẽ numerꝰ acqͥsitionis ppłi gentiũ. qͣm¬
uxit deinde odiũ adu̾sus dauid. in tantũ ut rex ad mede-
lam sp̃c dauid de more psallentẽ iaculo conaiet᷑ ꝯfigere.
S qͥd ẽ qd cum saulẽ sp̃c adu̾sus inuaderet. app̾hensa dauid

Expanded text:
, et unde creditus est regio perire voto, inde auctus est gloriosiori trophaeo. , et unde creditus est regio perire voto, inde auctus est gloriosiori trophaeo. Ita et Judaei, dum contra voluntatem Dei Christum interficere nituntur, per id salutem gentium egerunt per quod crediderunt exstinguere. Quod vero David alienigenarum pgloriosus in gentibus fieret. Prius enim in nationibus resecavit carnis pollutionem in utroque sexu, et postea copulatus est Synagogae. Postquam enim, sicut scriptum est, introierit plenitudo, tunc omnis Israel salvus fiet . Dupla autem, id est ducenta praeputia attulit, sive pro Judaeis et gentibus acquisitis, sive quia major est numerus acqAuxit deinde odium Saul adversus David in tantum ut rex ad medelam sui spiritus David de more psallentem jaculo conaretur configere. Sed quid est quod dum Saulem spiritus adversus invaderet, apprehensa David
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq libri lecti st̃. s unitas uicit. Plenitudo enĩ legis caritas
ut ait apłs. sufferentes inuicẽ in dilectione. studentes seruare
unitatẽ sp̃c in unculo pacis. Deinde illo ꝑcusso atq deiecto. gla¬
diũ eiꝰ abstulit. ⁊ inde ille caput eiꝰ abscidit. Et hoc facit nrdđ̃.
mani habebat. et de quib ceteras animas trucidabat. Conu̾tunt¬
linguas contra diabolũ. & sic golie de gladio suo caput inciditur.
nterea uictoria dauid animũ saul regis offendit indignantis. qđ
sibi in mille. ⁊ dauid in decẽ milla clamantiũ publice gratulatioĩs
ora insonarent. Hinc inuidia saulis ⁊ sem̃ odioꝵ adu̾sus dauid¬
orit᷑. quẽ dissimulator callidus. ut sine insidiis suis possit offerre
discrimin. statuit eũ michol filie sue nuptiis alligari. si centum sͥ
allophiloꝵ p̾pucia uictor afferret. ꝓ quib centũ ducenta dedit¬

Expanded text:
Quinque libri lecti sunt, sed unitas vicit, Plenitudo enim legis charitas, Quinque libri lecti sunt, sed unitas vicit, Plenitudo enim legis charitas, us ait, «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et inde caput illi abscidit. Et hoc fecit noster manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, conlinguas suas contra diabolum, et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Interea victoria David animum Saul regis offendit, indignantis quod sibi in mille, et David in decem millia conclamantium publice gratulationis ora insonarent; hinc invidia Saulis, et semen odiorum adversus David. Quem dissimulator callidus, ut sine insidiis suis posset offerre discrimini, statuit eum Michol filiae suae 518 nuptiis alligari, si centum sibi Allophylorum praeputia victor offerret. 2. Pro quibus centum, ducenta dedit
Abbreviated transcription (Latin):
uaccabant. Nicħ ꝓderant. transibant suꝑ fluuios. S qͥd fecit dd̃.
ut lex ipsa utilis eẽt: Accepit grãm. Lex enĩ sine grã impleri ñ
pot̾. Plenitudo enĩ legis. caritas. Quia gͦ grã fecit implere. legem.
significat᷑ aũt grã lacte. hoc ẽ enĩ in carne gratuitũ. ubi mat̾ nõ
querit acciꝑe. s satagit dare. Hoc mat̾ gratis dat. & contristatur
sidesit qͥ accipiat. Quomͦ gͦ oftendit dauid legẽ sine grã oꝑari ñ
posse. nͥ cum illos lapides qͥnq. quib significabat᷑ lex in libris
qͥnq quos ꝯungere uoluit gr̃e. posuit inuase pastorali. quo lac
mulgere consueuerat: His armatꝰ ꝓcessit adu̾sus goliam suꝑbũ.
se iactantẽ ⁊ de se p̾sumentẽ. tulit unũ lapidem. ⁊ deiecit diabo-¬
lum. In frontẽ ꝑcussit & cecidit. ex eo loco corꝑis. ubi signũ crucis ñ
habuit. hoc qͦq licet attendas. qͥnq lapides posuit. unũ misse.

Expanded text:
vacabant; nihil proderant, transibant sicut fluvius. Sed quid fecit David, vacabant; nihil proderant, transibant sicut fluvius. Sed quid fecit David, ut lex ipsa utilis esset? accepit gratiam: lex enim sine gratia impleri non potest: plenitudo enim legis charitas . Quia ergo grsignificatur autem gratia lacte: hoc est enim in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare: hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat. Quomodo ergo ostendit David legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur lex in libris quinque, quos conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, et dejecit diabolum. In frontem percussit et cecidit, et eo loco corporis ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas. Quinque lapides posuit, unum misit.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s dauid. ut adu̾sus goliam ꝓcederet. Hec aut̃ arma ꝑ etatem. et
paruã staturã corꝑis portare ñ ualuit. Abiecit onerantia. accepit
quinq lapides de flumine. & posuit in uase pastorali. his armatꝰ
ꝓcessit ⁊ uicit. Hoc qͥdem ille dauid. s si mist̾ia ꝑscrutemur. in
dauid xp̃c intelligit᷑. qui tempus reuelationis noui testam̃ti insinuan¬
de & cõmendande gr̃e p̾uidens. arma deposuit. qͥnq lapides tulre.
Deposuit gͦ corꝑalia sacram̃ta legis. quȩ ñ sunt imposita gentib. de¬
obseruamꝰ. s tam̃ ad aliquã significationẽ p̾missa & posita intelli¬
gimus. deniq hec arma deposuit tamqͣm onera sacram̃toꝵ uet̾is¬
legis. ⁊ ipsã legem accepit. Quinq enĩ lapides. qͥnq libros moysi sig¬
nificant. Tulit gͦ illos qͥnq lapides de flumine. id de scło. Labitur
enĩ mortale scłm. ⁊ p̾terfluit uenit quicqͥd in mundũ. Erant enĩ in
flumine tamqͣm in ppło illo. Primo lapides erant illic inutiles. et

Expanded text:
ut adversus Goliam procederet, haec arma per aetatem et parvam staturam corporis portare non valuit. Abjecit onerantia, accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali; his armatus processit, et vicit: hoc quidem ille David. Sed si mysteria perscrutemur, in David intelligitur Christus, qui tempus revelationis novi testamenti insinuandae, et commendandae gratiae praevidens, arma deposuit, quinque lapides tulit. Deposuit ergo corporalia sacramenta legis, quae non sunt imposita gentibus. Deobservamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intelligimus. Haec arma deposuit tanqlegis, et ipsam legem accepit; quinque enim lapides, quinque libros Moysis significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine, id est, de saeculo; labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum: erant enim in flumine tamquam in populo illo primo lapides, erant illic inutiles et