comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iure ꝯueniri posse. atͣꝙͣ cet̾os tu¬
tores qui cod̾ testõdati sc̃ luciꝰ
ticuis hrdes instituit filios suos
pupillaris etatis eisq u̾bis tuto¬
res hus u̾bis dedit. filiis meis tu¬
fmas tores sinito. gauis. meuiꝰ. ⁊ luciꝰ
heros cui heroti lib̾tatẽ nõ ded̾it
fuit aut̃ heros intͣ .xxu. annos

Expanded text:
iure conueniri posse atque ceteros tutores, qui eodem testamento dati sunt. Lucius Titius heredes instituit filios suos pupillaris aetatis eisque tutores his uerbis dedit: 'filiis meis tutores sunto Gaius Maeuius et Lucius Eros', cui Eroti libertatem non dedit: fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Utor ita recte nõ dat᷑. illi. aut illi fi¬
lus meis utri eor uolet ticiꝰ tutor
esto. quid enĩ diĩs. si ticiꝰ dstitũe
let illi filio meo tutor esto ¶Iboł.
rem poscilitis cã suꝑuatuũ est. qr
alẗo auctore c̃ alt̾o agi pr̃ ¶Udest̾¬

Expanded text:
utor ita recte non datur: 'illi aut illi filiis meis, utri eorum uolet, Titius tutor esto'; quid enim dicemus, si Titius constituere let illi filio meo tutor esto'. 24 Iarem posci litis causa superuacuum est, quia altero auctore cum altero agi potest
Abbreviated transcription (Latin):
iallciã ht̃ id ẽ utrum sufficit in¬
cħ druminui cũ ẽe de facultatib
ꝯtutoris ex quo tp̃r datus ẽ. set
eandẽ faciem pr̃ĩmonii ꝑman¬
sisse. an ⁊ si nich̾ post accidit ꝙ
licet obreptum fu̾it p̾tori qui
decreto eum dedit ꝑuntt̾e ꝯtu¬
tori am̃istrare nõ deberet. ⁊ potu¬
it aliqͥd pat̾ eoꝵ post testiũ factũ
accidens ignorasse. autͣ cũ desti¬
natũ hr̃et mutare testiũ id nło
utor retũ ⁊ auimaliũ pupilli
uendicõm fecit. s quedã amino¬
lia emptorib p̾cium  soluentib
⁊ idem rõnib pupilli acceptotu:¬
lit. ⁊ ex huis aliquot nata sut
defuncto tutore hr̃s eiꝰ eandem
tutelã am̃ist̾uit. ⁊ a ĩalio an¬
uis płimis possedit. q̃itum est
an cũ is cuiꝰ tutela amñstrata

Expanded text:
abet, id est utrum sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post accidit, qlicet obreptum fuerit praetori, qui decreto eum dedit permittere contutori administrationem non debet, et potuit aliquid pater eorum post testamentum factum accidens ignorasse aut, cum destinatum haberet mutare testamentum, id non utor rerum et animalium pupilli uenditionem fecit, sed quaedam animalia emptoribus pretium non soluentibus  idem rationibus pupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administrauit et animalia annis plurimis possedit: quaesitum est, an, cum is cuius tutela administrata
Abbreviated transcription (Latin):
Nulius dextͣ magr̃atus sui tẽ¬
pore datis tutorih cessau̾at in
exigenda sat̾dacõne. dem̃ qui¬
bidam extusatis a sequentib
ma gr̃atib dextͣ tutor assumptꝰ
fu̾at. creat᷑ meniebat᷑ in solidã

Expanded text:
lius Dexter magistratus sui tempore datis tutoribus cessauerat in exigenda satisdatione, deind‹e› quibusdam excusatis a sequentibus magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conueniebatur in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus tutorem in duplum sĩg¬
uli in solidum teneant᷑. ⁊ qmͣ¬
uis uriꝰ duplum p̾stit̾it. nich ꝯ
minꝰ ⁊̃ alii teneant᷑. nam ĩ aliis
furib eiusdem plurib non est
pp̃ea ceteris pene dep̾cacõ qd̾ ab
umo iam exacta ẽ. s tutores ꝓpt̾
admistracõm admissam ñ cctã
ĩuito dño ccͣtare eã uident᷑ qmͣ
sam rem. aut eiꝰ estima cõem.¬
In solũ gͦ is gessisse tutelam
credr qui alii gẽndam manda¬
uit. s ⁊ qui satis a tutore acce

Expanded text:
aduersus tutorem in duplum, singuli in solidum teneantur et, quamuis unus duplum praestiterit, nihilo minus etiam alii teneantur: nam in aliis furibus eiusdem rei pluribus non est propterea ceteris poenae deprecatio, quod ab uno iam exacta est. sed tutores propter adinuito domino contrectare eam uidentur quam sam rem aut eius aestimationem.Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandauit, sed et qui satis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ab eo qui sĩa presidis bo¬
nis ad emptis relegatus erat
cũ ex ꝑmissu pͥncipis applło
eiꝰ rece̾pta sit. qmͣ is qui ꝓnũ¬
ciau̾at nõ receꝑat sundũ emĩ¬
at pupillꝰ int̾uenientib tu¬
torib ⁊ applłone miusta ꝓnũ¬
ciata fundus ei ablatus est. qĩ¬
tũ est an tutele iudicõ p̾cim
fundi ⁊ pupillꝰ ꝯsequi a tuto¬

Expanded text:
Ab eo, qui sententia praesidis bonis ademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sit, quam is qui pronuntiauerat non receperat, fundum emerat pupillus interuenientibus tutoribus et appellatione iniusta pronuntiata fundus ei ablatus est: quaesitum est, an tutelae iudicio pretium fundi pupillus consequi a tuto
Abbreviated transcription (Latin):
ei a se legatum est ad collegatari¬
des sint imus ex untia/ alt̾ ex unde¬
cim unciis ⁊ eis fundus legatus
ꝑtes in fundo hĩtutũ coberedem
unciam. płane si alt ex legatari¬

Expanded text:
ei a se legatum est ad collegatariheredes, unus ex uncia, alter ex undecim unciis, et eis fundus legatus partes in fundo habiturum, coheredem unciam.Plane si alter ex legatari
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendumsi non certũ corpꝰ nũmo i.¬
nuim sepius sit relictum. ut puta .c.
que in archa ht̃ sepuis legauit. t̾c
em̃ fundo legato ee comꝑandũ tre¬
do. Set si pondus auri. uł argenti
spẽs c̾ta relicta uideatur ꝓinde ⁊ si
quid aliud ẽ ꝙ pond̾e numero men¬
sura ue contine᷑. sepꝰi relictũ id̾ erit
dicendum idest sepuis deb̾i si hec
testator uolu̾it. ¶ Quod si reme¬
miss in mͥ legatamusq ad pretiũ
qd̃ inͥ abest competit mͥ ex test̾o at̾co.
⁊ multo magis hoc dicendum est si
duob tessĩs mͥ eadem res legatasit¬

Expanded text:
accipiendum, si non certum corpus nummorum saepius sit relictum, ut puta centum, quae in arca habet, saepius legauit: tunc enim fundo legato esse comparandum credo.Sed si pondus auri uel argenti species certa relicta uideatur.Proinde et si quid aliud est quod pondere numero mensura continetur saepius relictum, idem erit dicendum, id est saepius deberi, si hoc testator voluerit. Quod si rem emissem mihi legatam, usque ad pretium quod mihi abest competet mihi ex testamento actio. Et multo magis hoc dicendum est, si duobus tes
Abbreviated transcription (Latin):
Ihĩs alienũ hominem extare damp¬
natus sit. ⁊ hic a dño ingũmissus sit
nicħ ex hec legato debet᷑ ¶omp̃
quos hec testo aln legaui. lego ple¬
legaui lego cũ eẽnt quidam ⁊ ñue
hudem ⁊ tertores. labeo ait. qm̃ nec
quos ticie textores nõ legau̾it alit᷑
apeere possit. qmͣ si cogm̃tũ fu̾it qͦt
eoꝵ plocie legau̾it. nec quos plotie
tͥusꝙ legatos exceptos eos ẽe de qui¬
b querit᷑. ⁊ it̾o cõmimes ambob¬

Expanded text:
s alienum hominem dare damnatus sit et hic a domino manumissus sit, nihil ex hoc legato debetur. 36 Pquos hoc testamento alii legaui, lego.Plolegaui, lego.' Cum essent quidam et uernae idem et textores, Labeo ait, qquos Titiae textores non legaverit, aliter apparere possit, quam si cognitum fuerit, quos eorum Plotiae legaverit, nec quos Plotiae trius legato exceptos esse eos de quibus quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
Egato gñalit relicto ueluti hoĩs.
quns cassius scͥbit idem ẽe obsers¬
uandũ. ue oꝑtanus. uł pessimus
rũt hoĩe legato actorem non pos¬
. se eligi. ¶ Si dec̾to fundo sensit
testator. nec appedtͫ ce quo cogita¬
ut elcõ heredis erit. ꝙ̃ uelit da¬
reant si apꝑeat ife fundꝰ uendica¬
atꝰ qm. eque eleccõ ẽ ħrdis qmͣ ue¬

Expanded text:
egato generaliter relicto, ueluti hominis, Gaius Cassius scribit id esse obseruandum, ne optimus uel pessimus runt homine legato actorem non posse eligi.Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus uindicaat quam, aeque elec
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex alt̾o test̾o rem consequar ex al
dentissimis ꝓbacõnib oitendattur
testatorem multiplicare legatum
uoluisse̾. idemq infidi̾ cominisso ꝯ¬
stituit. eiusq rei racõ euidens est ꝙ
eadem res sepius prestari non pot̃.
¶Eadem summa uolente testatore
multiplicare pt̃. ¶¶et hoc ita ent̃¬

Expanded text:
ut ex altero testamento rem consequar, ex alut ex altero testamento rem consequar, ex aldentissimis probationibus ostendatur testatorem multiplicasse legatum uoluisse: idemque et in fideicommisso constituit. eiusque rei ratio euidens est, quod eadem res saepius praestari non potest, eadem summa uolente testatore multiplicari potest.Sed hoc ita e
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ampluis qmͣ ꝑtem hebit is qui ex
test᷑o aget. qd̾ si seꝑarim siquidem
euidentissime appu̾it ad emꝑcõnẽ
a priore legatario factã. ad sedm̃ le¬
gatũ testatorem conuolasse. solũ
post̾iorem ad legatum ꝑuenire pla¬
.cet. ¶ Si aut̃ ħ minime apꝑere
pot̾ ꝓ urili portõne ad legatũ om̃s
alii ip̃a res assignat᷑ eleccõne rei uł p¬
cii. seruanda ei qui pͥor delegato siue
fid̾i commnisso litem contestatus est:
ita tam̃ ut non ħ̾eat licenciam alfo
electo ad alt̾m transire. ¶Lp̃.¬
Nanc ubi tͥusferre uoluit legatum
in nouissimum priori nõ debebr̃. tant¬
⁊ si nouissimus talis sit incuiꝰ ꝑsona
legatum nõ cõsistit ẜ atͣ si comuctũ
disiũctum ue commuti sint ꝯiũcti
umꝰ ꝑsone potestate fungunt᷑. ¶Si
eadem res sepus leget᷑ ĩ eodem test̾o
amplius qmͣ semel peti nõ potest.
sufficit q uł rem consequi uł rei ex¬
istimacõm. ¶ ¶et si duorũ testĩs
mͥ res eadem legata sit bis pet̾e pot̃o

Expanded text:
plus quam partem habebit is qui ex testamento aget: quod si separatim, si quidem euidentissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem conuolasse, solum posteriorem ad legatum peruenire placet: sin autem hoc minime apparere potest, pro uirili portione ad legatum omnesalii ipsa res adsignatur electione rei uel pretii seruanda ei, qui prior de legato siue fideicommisso litem contestatus est, ita tamen, ut non habeat licentiam altero electo ad alterum transire. ane ubi transferre uoluit legatum in nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si coniuncti disiunctiue commixti sint, coniuncti unius personae potestate funguntur. Si eadem res saepius legetur in eodem testamento, amplius quam semel peti non potest sufficitque uel rem consequi uel rei aestimationem. Sed si duorum testamentis mihi eadem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si itaticius hr̃s esto. ĩmoseuis hr ᷤ
esto. idem erit dicend. ¶E dam
testõ iͣ hr̃dem ĩstituit. ticia filia
mea hr̃s estoͭ. siquis mͥ lib̾oꝵ. me
uiuo. siũmortuo nasc̾et᷑. tt̃ qui u̾i¬
li sexus unꝰ plures ues nascerẽt᷑.

Expanded text:
 si ita: 'Titius heres esto: immo Seius heres esto', idem erit dicendum. Quidam testamento ita heredes instituit: 'Titia filia mea heres esto: si quid mihi liberorum me uiuo mortuoue nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue na
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate testatoris uideat᷑ o¬
mifisse. an cogatur p̾stare. ut
puta frẽm suil scͥpsit hr̃dem ⁊ co¬
dicillos fetit ab intestato petit¬
quibdam. ¶Si gͦ omissa cã¬

Expanded text:
uoluntate testatoris uideatur omisisse, an cogatur praestare. ut puta fratrem suum scripsit heredem et codicillos fecit ab intestato petitquibusdam: si igitur omissa ca
Abbreviated transcription (Latin):
gat ignorantiam. ¶ Si ꝓponat᷑
idem isiitutus ⁊ sb̾stitutꝰ ⁊ p̾ter¬
misit instituc̾gem. an incidat ĩ
edictũ querat᷑. ⁊ nõ puto incid̾e
qrͣ testator hanc eidederit faci¬
tatẽ qui eũ sb̾stituit. ¶Pret᷑¬

Expanded text:
git ignorantiam.Si proponatur idem et institutus et substitutus et praetermiserit institutionem, an incidat in edictum, quaeritur. et non puto incidere, quasi testator hanc ei dederit facultatem, qui eum substituit.Praete
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quoꝯ ͦ unrte possiteat᷑ h̃rditatẽ
tũnt. uti q si ñ ex aliacã posside¬
ant. ut putasidsomsit quĩd̾ hr̃¬
ditatẽ siex cã fid̾i missi posside¬
at missus ĩ possõem fid̾i ⁊missoꝵ
suandoꝵ cã. uł si ꝓponas eñ credi¬
ti suandi cã ncmisse ĩ possdẽm nã
nec exhac cã legatariis Rndere
lmiiii possideat. aut qr bonoru
possõemaccepit ab intestato. au̾
si forte qiͣ p̾do possideat hr̃ditatẽ
tato possõnis. ¶Quocũ er̃ modo¬

Expanded text:
quo iure possideant hereditatem terunt, utique si non ex alia causa possideant: ut puta si quis omisit quidem hereditatem, sed ex causa fideicommissi possidet missus in possessionem fideicommissorum seruandorum causa: uel si proponas eum crediti seruandi causa uenisse in possessionem: nam nec ex hac causa legatariis respondere legitimus possidet aut quia bonorum possessionem accipit ab intestato aut si forte quasi praedo possideat hereditatem tato posses
Abbreviated transcription (Latin):
nis e se daturũ accõem. s cã cos¬
inta. nam siue suer̾t testatorẽ
hꝰ rei actorem ẽe. ip̃m ꝓmisisse
ab intestato succede. aut si qua
alia iusto cã omitcendi int̾ueñ¬
it utiq ñ dabit accoem meũ le¬
gatorũ. ¶ Item sii̾uiem̾t bona
ad aliũ ꝑtin̾e uõ dabit accõem.
sitñ nssa sinpicõ collusionis reli¬
gionẽ p̃toris instrur̾it. ¶ Sm qͥ
is cui auferti hrditas potest aliꝙͥ
possideat de hr̃ditate ⁊ possidere
desient᷑. sñ dolo .m. magis ẽ ut
desmat cõueniri. ¶Ꝙ gͦ tempꝰ
spectabimꝰ possideat. nec ne. litis
cõtestate tempꝰ spectari d. ¶ cte
si uacancia bona quis possideat
⁊ quadͥ ennũ p̾t̾ierit indubito¬
te conueniri pot̾it et hac ꝑte e¬
sic. ut p̾scripcõe quadͥ emu tu¬
tuserit sit. ¶ Si patronus ex de¬
bitasibi porcõne hr̃s scriptus da
dosͥ cohr̃de ex alia ꝑte dimisent
ĩ stõnem qi debita ꝑ̃s eius erat.
er hausta. omiserit ⁊ cohr̃s dem̃
possideat patronꝰ ab ĩtestato.

Expanded text:
est se daturum actionem, sed causa cognita: nam siue inuenerit testatorem huius rei auctorem esse ipsumque permississe ab intestato succedere aut si qua alia iusta causa omittendi interuenerit, utique non dabit actionem in eum legatorum.Item si inuenerit bona ad alium pertinere, non dabit actionem, si uero nulla suspicio collusionis religionem praetoris instruxerit.Si autem is, cui auferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere desierit sine dolo malo, magis est, ut desinat conueniri.Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet.Certe si uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conueniri poterit ex hac parte esic, ut praescriptione quadriennii tutus sit.Si patronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherede ex alia parte omiserit institutionem, quia debita pars eius erat exhausta, omiserit et coheres, deinde possideat patronus ab intestato
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ solid̾ tenebr̃. ¶Cums u̾stitut is
ab instinits legata fuissent re¬
licta. ⁊ tam ĩstituti qmͣ sb̾stituti
omissa cã testĩ possideant ab in
tos legata recusare sb̾situtus
dan legator fid̾i ue ꝯmissorũpe¬
ticoꝵnem sb̾stituto cui lib̾m fu̾¬
it adeundi hr̃ditatẽ ñ fid̾iꝯmis

Expanded text:
 solidum tenebitur. Cum substitutis ab institutis legata fuissent relicta et tam instituti quam substituti omissa causa testamenti possideant ab inttos legata recusare substitutis dari legatorum fideiue commissorum petitionem substituto, cui liberum fuit adeunti hereditatem non fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
E lib̾tatib quo ĩ hoc cãm qĩtũ
ẽ. an competant tã hee q̃ a ysti¬
tuto qmͣ hee q̃ a sbstituto date st̃
s mag̾ ẽ ut competant tã dirͤce
qmͣ fid̾i⁊ missõris. ¶ Heredem
erꝰ q omissa cã testĩ ab ĩtestato poᷤ¬
sidet hr̃ditatẽ ĩ solid̾ legator acc̃o

Expanded text:
e libertatibus quoque in hoc casu quaesitum est, an competant tam hae quae ab instituto quam hae quae a substituto datae sunt. et magis est, ut competant, tam directae quam fideicommissariae.Heredem eius, qui omissa causa testamenti ab intestato possidet hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
uõ contribuemꝰ om̃s fidi cõmissa
no ͨ equales qͣi ¶ ⁊ mag̾ est. ut ita
distinsuamꝰ młtum int̾e̾e. utrũ
ratidat hr̃s in edictum. annõ. nã
simcidit p̃ferendi erunt hn qui¬
b testõ relicta fu̾nt queda̾. si u̾o¬
ñ incidit. qr ħ fuit testatoris uo¬
luntas ut daret ei facultatẽ ⁊ ab
ĩtestato succedendi. uł ꝙr alia ca

Expanded text:
o contribuemus omnes fideicommissarios quasi aequales? et magis est, ut ita distinguamus multum interesse, utrum incidit in edictum heres an non. nam si incidit, praeferendi erunt hi quibus testamento relicta fuerunt quaedam: sin uero non incidit, quia haec fuit testatoris uoluntas, ut daret ei facultatem et ab intestato succedendi, uel quia alia causa
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ legata p̾stare. mox dmis¬
t̾c nict fid̾iꝯmissarius p̾standũ.
bet᷑. ut pͥus legata p̾stent᷑. deiñ
ex suꝑfluofid̾i ꝯmissõ dũ modo
quadrans ñ tangat᷑. ⁊ ego puto
uilia sĩnam ita accipienda. ut si
omissa cã testĩ ab ntestato posside¬
at hr̃ditatẽ ita cogat᷑ om̃iodo le¬
gata p̾stare. nec eĩ utiq omͤtere
ei hr̃ditatẽ ꝑmisit qñ fid̾nissa
ab eo reliquit ab ĩtestato. plane
ei testator ⁊cessit. qd̾ si ñ ei cõces¬
sit sp̃alit̾ testator omitt̾e. is ordo
erit sequendꝰ quẽ uił. ostendit¬

Expanded text:
primum legata praestare, mox dimistunc nihil fideicommissariis praestandum: betur, ut prius legata praestentur, deinde ex superfluo fideicommissa, dummodo quadrans non tangatur. ego puto Iuliani sententiam ita accipiendam, ut, si omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem, cogatur omnimodo legata praestare: nec enim utique omittere ei hereditatem permisit, qui fideicommissa ab eo relinquit ab intestato.Plane ei testator concessit: quod si non ei concessit specialiter testator omittere, is ordo erit sequend
Abbreviated transcription (Latin):
it. simpłr aut̃ omisent c̾am tes¬
qui sb̾stitutꝰ ẽ. uł r̾imo: nũquid
lotus nõ sit edcõ. plane indignͣ¬
dũ ẽ c̾cumuentã uoluntatẽ de¬
functi. ⁊ iõ si liquido constit̾it. ĩ
netẽ legatarioꝵ hoc fciñ ꝙͣuis ñ
lata dicend̾ er̃ locũ ẽe utiliaccõi
adu̾sus eil qui possidet ħiditatem¬
⁊ recte dicet᷑. u̾ͥcumq quis dũ ułt
pͥstitũ ei qui se repudiante uen¬
uell ⁊ maxime si obẜu dnaiu¬
diciaio fecit ibi dicendũ ẽ adu̾¬
sus possõrem compet̾e acc̃oem.
sic cñ ut uͥ quidem pecĩa accrpta
ne. qmqm de hr̃dib ĩstitutis ui¬
qmͣ hr̃des scripsit. ut si sit lega¬
tariu  a quo sid̾i ꝯmissũ relictũ
ẽ. ⁊ hic id egiss ut omittatꝰ hr̃¬
ditas dolo q̃ id facit cõueniri d.¬
¶ Si quis uendid̾it ħrditatẽ uti¬

Expanded text:
t causam tesqui substitutus est uel legitimo, numquid locus non sit edicto? plane indignandum est circumuentam uoluntatem defuncti: et ideo si liquido constiterit in necem legatariorum hoc factum, quamuis non lata, dicendum erit loaduersus eum qui possidet hereditatem.Et recte dicetur, ubicumque quis, dum uult praestitum ei, qui se repudiante uenuellet, et maxime si ob euertenda iudicia id fecit, ibi dicendum est aduersus possessorem competere actionem, sic tamen, ut, ubi quidem pecunia accepta ne.Quamquam de heredibus institutis uihaec res serpit: ut, si sit legatarius, a quo fideicommissum relictum est, et hic id egisset, ut omittatur hereditas, doloque id fecit, conueniri debet.Si quis uendiderit hereditatem, uti
Abbreviated transcription (Latin):
reddi. ⁊ si nõ possideat quis hr̃di¬
tatẽ dolo aut malo fec̾it quo
nniꝰ possideat eueniet ut ꝑm̃
teneat᷑ atq si hr̃ditatẽ a disset.¬
Dolo aut̃ malo fecisse uideat᷑
quo minꝰ possideat qui ad aliũ
transtulit possoe̾m ꝑ fiaudem.
ut legatarii cet̾iq quicꝙͥ ĩ test̾o
acceꝑint careant hiis que si bi
relicta sut. ¶ Sane qõnis fuit u¬
trĩ is demũ dolo malo facere ui¬
deat᷑. quominꝰ possideat qui ꝑ do¬
lum campossoe̾m dimittat qma
d̾e inciperet. labeo sibi uid̾i ait.¬

Expanded text:
quis hereditatem, dolo autem malo fecerit quo minus possideat, eueniet, ut perinde teneatur atque si hereditatem adisset.Dolo autem malo fecisse uidetur quo minus possideat, qui ad alium transtulit possessionem per fraudem, ut legatarii ceterique qui quid in testamento acceperunt careant his quae sibi relicta sunt.Sane quaestionis fuit, utrum is demum dolo malo facere uideatur quo minus possideat, qui per dolum eam possessionem dimittat, quadere inciperet.Labeo sibi uideri ait
Abbreviated transcription (Latin):
ex testõudent᷑ h̾rdes. nͥ abstinũ¬
int quid̃ se testo. u̾m ab intestato
petierũt bonoꝵ possõem. hic enĩ
condicõe hr̃s institutꝰ potuit pa¬
rere condicõi. nec paruit cũ cõ¬
dicõ tał sit ut in arbitͥo sit hr̃dis
istituti. denĩ ab intestato posside¬
at hr̃ditatẽ. debebit edicto tem̃s.

Expanded text:
ento uidentur heredes: nisi si abstinuerint quidem se testamento, uerum ab intestato petierint bonorum possessionem: hic enim condicione institutus heres potuit parere condicioni nec paruit, cum condicio talis sit, ut in arbitrio sit heredis instituti, deinde ab intestato possideat hereditatem, debebit edicto teneri,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipetumã a sb̃stitute acceꝑis. ut p̾¬
t̾mitẽes. isq adient andanda
sidebat hr̃ ditatẽ muttum ues¬
trũdanda̾nt ertũ cii ab utroq
legatũ sit. in alt̾ut iu det᷑ adis¬

Expanded text:
pecuniam a substituto acceperis, ut praetermitteres, isque adierit, an danda sidebit hereditatem, in utrumque uestrum dandam, ut ei tamen, cui ab utroque legatum sit, in alterutrum detur a
Abbreviated transcription (Latin):
rint. aut legatari restituant
legata. quedã pure. q̃ dam sb̾
ꝯdicõne relicta efficiant᷑. ut
at pure legata cum caucione
reddunt᷑. quo c̾au magis ĩ usu
ẽ solui quid pure legata. ꝑm̃
ac si nlła aliaso̾ condicõe lega¬
ta fuissent. cau̾e aut̃ legatari¬
es deb̾e ex euentu ꝯdic̃ois ꝙ ã
plius accepissent redditũ iri. cͦ
gñis cancio nccͣia uideat᷑. ⁊ si qͥ¬
lib̾tas datasit. quoꝵ p̾cia ꝯdi¬
ciõe exñte de bonis detrahunt᷑¬
ĩ diem relicta legata altius cẽ
iuris polam ẽ cũ ca omninocã
ip̃ilegatario ꝙͣ hr̃dib eꝰ deb̾i

Expanded text:
 aut legatarii restituant, legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut at, pure legata cum cautione redduntur. quo casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde ac si nulla alia sub condicione legata fuissent, cauere autem legatarios debere ex euentu condicionis quod amplius accepissent redditu iri.Cuius generis cautio necessaria uidetur et si qulibertas data sit, quorum pretia condicione exsistente bonis detrahuntur.In diem relicta legata alterius esse iuris palam est, cum ea omnimodo tam ipsi legatario quam heredibus eius deberi
Abbreviated transcription (Latin):
a dire hrditatẽ. s ħ res efficit. il
nc̃ce sit legatarus. ne destituto
porcone legator pacisti. ¶ Mag¬
na dubitatio fuit de hiis quoꝵ
bonis aminmeret᷑. ⁊ pmissoris
bonis detrahat᷑. s hoc iure uti

Expanded text:
adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legatariis, ne destituto portionem legatorum pacisci.Magna dubitatio fuit de his, quorum bonis adnumeretur et promissoris bonis detrahatur. sed hoc iure uti
Abbreviated transcription (Latin):
otest hrs exuendẽda ħrditate ca¬
ue. ut ⁊ lege fal. int̾uemente.
solida legata prent᷑. qr ea lex
ex br̃dis c̾a lata ẽ. n ͨ fraus ei fit.
si ius suũ diminuat hr̃s.Aius.
qͥquid explicandar nendicõnũ

Expanded text:
otest heres in uendenda hereditate cauere, ut et lege Falcidia interueniente solida legata praestentur, quia ea lex heredis causa lata est nec fraus ei fit, si ius suum deminuat heres. 72 Gquidquid explicandarum uenditionum
Abbreviated transcription (Latin):
qua de cã si quis .s. ĩ bonis hu̾it
⁊ totaca legau̾it. nic legatari¬
is ꝓdest si añ aditam hr̃ditatẽ
ꝑ suos ħrditarios. aut ex ꝑtu
ancillaꝵ h̾rditaniar. aut exfe¬
tu pecor tm̃accesserit hrditati
ut .c. legator nomĩc erogatis.
ncc̾e ẽ. ut inch̾omnꝰ quarta ꝑs¬
incendus forte aut naufraga¬
is. aut morte ẜuor. ut ñ plꝰ q¬

Expanded text:
quis centum in bonis habuerit et tota ea legauerit, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem per seruos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum tantum accesserit hereditati, ut centum legatorum nomine erogatis se est ut nihilo minus quarta paincendiis forte aut naufragiis aut morte servorum, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ a tuteł. si modo ꝑ seim pͥstiñ
ex̾ceant. s nõ puto alios excusã¬
dos qmͣ qui intra uu̾m st̃. urbi¬
ci & pistores a collegarũ quoq fi¬
lior tuteł extusant᷑. ¶Set
hoc genus excus acõnñ eit si quiᷤ
se dicat ibi domiciliũ nõ hr̃e nͥ
ad tutelã datꝰ ẽ. idq impr aut̃.

Expanded text:
 si modo per semet pistrinum exerceant: sed non alios puto excusandos quam qui intra numerum sunt.Urbici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur.Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperat
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊̃ intra amnũ. set hic ex ip̃o
tutela se excusare pot̾ si ap̾to¬
re detur curator m̃te capto. aut
muto siue neutͥ extusat᷑ iure¬
bonor lib̾or. ¶Rome datos
dis reb lib̾tus ꝓhibeat᷑. ut ne su¬
is quidem negotus sufficiat ncã¬
tati ent succuixendũ. nec ĩ possi¬
obir alib̾to nõ pt̃ cũ ĩ comodo¬

Expanded text:
intra annum, sed hic ex ipso tutela excusare se potest.Si a praetore detur curator mente capto aut muto siue uentri, excusatur iure liberorum.Romae datos dis rebus libertus prohibeatur, ut ne suis quidem negotiis sufficiat, necessitati erit subcumbendum, ne inpossiobiri a lib
Abbreviated transcription (Latin):
cusacõ eiꝰ ob hanc ⁊dicõnũ di¬
u̾sitatẽ nõ debeat accipi. attñ
añ qmͣ pupillꝰ.uł pubes minor
us extusatus fuit. post impetͣ¬
tum bñfrũ denuo eidem tutor
dari posse. ⁊ qmͣuis lib̾tuꝰ qui
senatori pr̃ono ꝓcurat excusa¬
cõem ab alioꝵ tutela b̾at. iste
trĩ qui ius anuloꝵ impetrau̾it
qui ad ordine̾ ĩgenuoꝵ tronsit
telã ex testo delatam. denĩ rei

Expanded text:
cusatio eius ob hanc condicionum diuersitatem non debeat accipi.At si antequam pupillus uel pubes minor us excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor dari posse.Et quamuis libertinus, qui senatori patrono procurat, excusationem ab aliorum tutela habeat, iste tamen, qui ius anulorum impetrauit, qui in ordinem ingenuorum transit,telam ex testamento delatam, deinde rei
Abbreviated transcription (Latin):
e esto. cũ redierit tutor esto. quid
de extusacõne. aut ob ab senciã
rei pubͭ ͤ cã. aut aliã que post ob¬
re añ diem ⁊ dicõem ne ncce h̾e¬
cãs extus ac̃onis ox̾cere. sec u̾inẽ
nõ añ e̾e tutorẽ qmͣ dies uen̾it
nam nec aũqmͣ adita sit hr̃di

Expanded text:
e esto: cum redierit, tutor esto', quid de excusatione aut ob absentiam rei publicae causa aut aliam quae post obre ante diem condicionemue necesse habecausas excusationis exercere. sed uerum est non ante esse tutorem, quam dies ue‹n›erit: nam nec
Abbreviated transcription (Latin):
an qr p̾cessit testm̃ ab sentia
ob publicam cãm ⁊ ẽ ab eo iã
admĩstrata tutela ñ oꝑteat eũ
ercusari. qr si lib̾os int̾ea susde¬
ꝑit. aut aliã extusacom̃ ꝑauit
mag̾ ẽ ut ħ una tutela sit. iõ
nec excusacom̃ ei ꝯpet̾e nec agi
tutele ob pͥus tempꝰ posse.¶S
si ita scpͥtum ĩ test̾o fui̾t ticuit

Expanded text:
a praecessit testamentum absentiam ob publicam causam et est ab eo iam administrata tutela, non oporteat eum excusari? quid si liberos interea susceperit aut aliam excusationem parauit? magis est, ut haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse.Sed si ita scriptum in testamento fuit: 'Titius
Abbreviated transcription (Latin):
Uo̾d in rerũ nat᷑a ad błic nõ sit. sẽ¬
gari posse. ueluti quicquid ancilla
illa peꝑiss conͣstitit . uł. ita ex uino
qd̃ in fundo meo nasciturũ est. uł
fetus tm̃ dato. ¶ Si usũ fr̃ hẽam
eumq legau̾im nͥ postea ꝓprieta¬
temenis nactꝰ sĩ. mutile legatũ ẽ¬
Tsiquis post testm̃ factum fundo
ticiano legato ꝑtem aliqͣm adiecit
qmͣ fundo ticiano destinaret. id ꝙ
adiectum est erigi a legatario pt̃.
⁊ sumilis est cã allumonis. ⁊ maxĩe
si ex alio agro ꝙ fuit eius cũ testa¬
mentũ faceret eam ꝑtem adietit.¬
ꝙ si post testam̃tum factumm ex
fundo ticͣiano aliquid destraxit᷑a
alii fundo adiecit: uidendũ est u¬
trũ ne eam quoq ꝑtem legatari
petitur᷑ sit. an hoc minus qͣ fu̾di
ticia ee desierit. cũ nr̃a destinacõe
fundorũ nomĩa ⁊ domus nõ nat᷑a
constitu̾ent᷑. ⁊ mag̾ est. ut ꝙ alii

Expanded text:
uod in rerum natura adhuc non sit, legari posse, ueluti 'quidquid illa ancilla peperisset', constitit: uel ita 'ex uino quod in fundo meo natum est' uel 'fetus tantum dato'.Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est.Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit.Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura constituerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tura. quas pecuna ᷤᷤ legam quib
dies appositus nõ est annua bua.
trima die hr̃s meus date esto dãp
n᷑as. nõ .n. hec egisse testatorem
ut confirmaret que mutili a sunt
s ut diem utilib ꝓrogaret. ¶Idem¬
in eodem loco ⁊ si in substituto in¬
pubi scͥpͥsit. ut si fu̾it ab inpub̾e
niutiłr legatum substitutus hoc
debeat. si ħ amplus legatum ab
eo sit relictum aliquid. nec ille pa
tͥ extit̾it hr̃s ⁊ decesserit. ¶ In le

Expanded text:
tura: 'quas pecunias legaui, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto': non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sunt, sed ut diem utilibus prorogaret.Idem eodem loco et in substituto ‹im›puberis scribsit, ut, si fuerit ab impubere inutiliter legatum substitu‹tu›s hoc debeat, si 'hoc amplius' legatum ab eo sit relictum aliquid nec ille patri heres exstiterit et decesserit.In le
Abbreviated transcription (Latin):
eum iũdicem accipe et qua ca cũ
cotutele aga pt̃. qu̾mno ⁊̃ ⁊ si me¬
dio tp̃r soluẽdo ẽe desierit imputa¬
br̃ cõtutorib. cur nõ egerunt aĩ
eo si tutoricurator sit aductus. ꝙͣ¬
uis suspecto postulato nõ cogetus
tutele iuditiũ tuto susciꝑe qr ditor
maneret. ¶ Sec ⁊ si tutor fu̾it ⁊

Expanded text:
eum iudicem accipere, ex qua causa cum eo tutelae agi potest. quin immo si medio tempore solvendo esse desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamvis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥd datus e̾et tutorẽ ẽe̾ desusse
neratiꝰ ait. qr gͥ desinit ẽẽ tutor
tutele accõ er̃. ⁊̃ ex ꝑsona ĩ pub̾¬
is qmͣus si ex test̾o datus fuisset
nõ desinat ẽe tutor eiꝰ qͥd̾ adhuc
erat impubes. quia sꝑ łuna tute¬
la testam̃taria cedit ¶Si n¬
test̾o sb̾condicõe tutordatus sit
dem̃ alius medio tp̃i qd̾ exinqui¬
cone dicendũ est locũ ẽe tutel ui¬
dicõ exñte condicõe qui atutor
eẽ desinit. S ⁊ si quis test̾o usq
ad tempꝰ fu̾it datus. Idemerit.
se. hactenus u̾m ẽ si ead̾ tutela sit
absurdũ enĩ erat a tutore am̃is
posti. iñ qua adhuc ꝑseu̾aret.
In qua aut̃ desint ẽe tutor it̾m
cepit ce̾. sic ex pͥstina amĩstracĩe
tutele debitor est pupillo. quottͦ
si petiuom creditã a patre eiꝰ ac¬
cepiss. quem gͥ effcrũ ħ smma ħe

Expanded text:
sisse Neratius ait. quia igitur desinit, erit tutelae actio etiam ex persona impuberis, quamvis, si testamento datus fuisset, non desineret esse tutor eius, qui adhuc erat impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio tempore ex inquisitione, dicendum est locum esse tutelae iudicio existente condicione, quia tutor esse desinit. Sed et si quis testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit se hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum enim erat a tutore rationposci, in qua adhuc perseveraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepisset. quem igitur effectum hae
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ si tutor pupillo auctoritate
ad mortis cã donacõem accomo¬
dau̾it. an tutele uidic̾o tencat
⁊ ait tem̾ eum. Nam sicuti testi
rop̾hensione tutor autor sit pu¬
pilo addiminuenda decreto.
ant sorori que ałr se tu̾i ñ posst̃

Expanded text:
 si tutor pupillo auctoritatem ad mortis causa donationem accommodaverit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicuti testamreprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto aut sorori, quae aliter se tueri
Abbreviated transcription (Latin):
cutele aginõ pot̃. ¶ Fnnt᷑ aut
nõ solũ pub̾tate. set ⁊̃ morte tu¬
iipubes tuteie agat. nicb̃ ⁊su¬
met᷑. ¶Cum furiosi curatore
ꝯpetit. ⁊̃ dum negocia gerit. qr
nõ idem in hac acc̾one. qd̾ ĩ tu¬
tele acõone dum impubes est
a patre pupisli uł cõmodatã nõ
reddat. nõ tm̃ cõmodati uł deposi¬
ti u̾m tutele quoq tenet᷑ ⁊si ac¬
ceꝑit peccĩuam ut reddat płisq pla¬
cuit eã pcc̃iam. uł deposit uł como¬
dati accõne repeti. uł condici posse

Expanded text:
tutelae agi non potest: finitur autem non solum pubertate, sed etiam morte tuimpubes tutelae agat, nihil consumitur. Cum furiosi curatore etiam dum negotia gerit, quia non idem in hac actione, quod in tutelae actione, dum impubes est a patre pupilli vel commodatam non reddat, non tantum commodati uel depositi, uerum tutelae quoque tenetur. et si acceperit pecuniam, ut reddat, plerisque placuit eam pecuniam uel depositi uel commodati actione repeti uel condici posse
Abbreviated transcription (Latin):
artib instru̾et᷑ pupille nomine
pͥceptorib dare pubes factus pu¬
centa legati cã soluit. qi̾tum est
an tutele iudic̾o ⁊ sequi possit ali¬
ꝙ ĩ alim̃ta pupille. ⁊ m̾cedes a
tutor sororẽ pupilli sui alu̾it. et
lib̾alib artib eam institu̾it. cũ
noĩe uidic̾o pupillo aut spstitu

Expanded text:
ibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus dare: pubes factus pucenta legati causa solvit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupillae et mercedes a um decretum tutor sororem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ pupillꝰ hr̃s excrc̾it ei cuiꝰ tutelã
tutor sius gesserat ex frdara ca
cũ tutore suo Reb̾ accõem. ¶Si
turor in hostiũ pot̾ate ꝑuen̾it. qͥ¬
a finita tutela ntsłr fideussor.

Expanded text:
 pupillus heres exstiterit ei, cuius tutelam tutor suus gesserat, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem. Si tutor in hostium potestatem pervenerit, quia finita tutela intellegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecione de romb dist EAuẜ.¬
hendis nemotenet᷑ msiqd̾ mreu¬
dela gerendarem ex boris xupisli
abstusit. qd̾ si furandi aĩo fecit ⁊
furci tenet᷑. ut᷑q aut̃ accõne obli¬
gat᷑. ⁊ alterã alt̾a nõ tollet. sec et

Expanded text:
ione de rationibus distrahendis nemo tenetur, nisi qui in tutela gerenda rem ex bonis pupilli abstulerit. Quod si furandi animo fecit, etiam furti tenetur. utraque autem actione obligatur et altera alteram non tollet. sed et
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ rei duplicet᷑. an ⁊̃ qd̃ pupil¬
li int̾ sit ⁊ mag̃ e̾e̾ arbitror in
rei tm̃ estimatoem. In tutela ex
constat. ⁊ iõ sue tutele fu̾it ac¬
tum deronib distrahendis agi

Expanded text:
m duplicetur an etiam quod pupilli intersit. et magis esse arbitror in rei tantum aestimationem. In tutela ex constat: et ideo, sive tutela fuerit actum, de rationibus distrahendis agi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ e. reputaturũ idemq ⁊̃ ẽ ⁊¬
si lib̾is hom̃ib. si tñ rõ p̾standi
insta int̾cedat. ¶ Item sumptus
liti s cutor reputabit ⁊ uiatica si
et offo̾ ncc̃e hũit aliquo ext rr̃e
uł ꝓficisti.¶Nũc tractemꝰ si
plures tutela pupilli admistra¬
u̾int. ꝓ qua quisq eorũ ꝑte ⁊

Expanded text:
dum est reputaturum: idemque et si liberis hominibus, si tamen ratio praestandi iusta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administrau
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑsone ante sint quͥimmno ꝑ cõ¬
trariũ putat posse cũ tutore agi
tutele si tale offiũ p̾termiserit.
Offoꝰ tutoris incumbit ⁊̃ rões
actus sui cofic̾e̾ ⁊ pupillo redd̾e̾
cet̾m si nõ fecit. an si factas nõ
exhibes boc nomine uidic̾o tu¬
tele tenebr̃. ¶De seruis ꝙͦ

Expanded text:
personae alitae sint: quin immo per contrarium putat posse cum tutore agi e, si tale officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de servis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
das ⁊ hoc offo̾ uidicis ⁊uenire pla¬
aserins qͥdꝰ remgesserant ꝓferã¬
tur. ¶Sas rõnes si etiã ma¬
la fide cõscͥptas. a seruis dicũt tu
ri poterunt. ¶Pret̾ea si ma¬
trem aluid pupillitutor putat
labe̾m impucare eum posse. s
imputare eum oporc̾e de largis¬
facultatib pupilli. utrũq igit᷑¬

Expanded text:
das et hoc officio iudicis conuenire plaa seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes si esse mala fide conscriptas a seruis dicunt tutri poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sedimputare eum oportere de largisultatibus pupilli: utrumque igit
Abbreviated transcription (Latin):
sqͥpsit. qd̾ quia sepissime rescpͥt̃
ỹdoneꝰ ẽ nõ posse ad magr̃atus
qui ded̾nit ueniri. sic erit accipi¬
eudũ. si nõ ⁊tutor ob hoc ꝯueĩ¬
at᷑ qd̾ suspectũ fac̾e. uł sat̾ exig̾e
uolu̾it. ¶ Hanc acc̃oem ⁊̃ ĩhr¬
dem tutoris compet̾e constat. S
hr̃di pupilli eque competit. si¬
milib q ꝑsoniᷤ. ¶ Nõ tm̃aut̃¬

Expanded text:
psit, quodque saepissime rescriptum idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt veniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conveniatur, quod suspectum facere vel satis exigere noluit. Hanc actionem etiam in heredem tutoris competere constat. Sed et heredi pupilli aeque competit similibusque personis. Non tant
Abbreviated transcription (Latin):
qiis a tutor pp̃ hec suũ fcr̃ cũ pre
agere nõ potest añ pub̾tate. qr
nec finita tutela hoc ab eo exiea
pupilli negotia adm̃istrau̾it ĩ ui¬
diciũ tuteleneniet. id tm̃ sñ quo
admmĩstracõ tutele expediri nõ pt̃¬

Expanded text:
 tutor propter hoc suum factum cum patre agere non potest ante pubertatem, quia nec finita tutela hoc ab eo exigi pupilli negotia administraverit, in iudicium tutelae veniet id tantum, sine quo administratio tutelae expediri non p
Abbreviated transcription (Latin):
soluendo est potunt ꝯucniri.
Et li forte quis ex fc̃o alt̾ius
acc̃ones. ꝯstitutũ ẽ ad uo pio.
⁊ ab imꝑatore nr̃o aut̃ ⁊ adiuo
pacre eiꝰ utilẽ accõem tutori ad¬
u̾sus ꝯtutorem dandã. ¶Pla¬
penã sb̾ut queres indignũ eũ
fecit. ut a cet̾is quid cõsequat᷑
doli ꝑtitipib. nec enĩ alla socie&¬

Expanded text:
soluendo est, poterunt conueniri. Et si forte quis ex facto alteriuactiones, constitutum est a diuo Pio et ab imperatore nostro et diuo patre eius utilem acversus contutorem dandam. Plapoenam subit: quae res indignum eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla socie
Abbreviated transcription (Latin):
ugentia nnina cessacõ. ĩ adm̃ist̃¬
cõne tutoris obiciat᷑. que ⁊̃ ex ħ
arguat᷑. qd̾ ꝑ absenciã eiꝰ deser¬
ta d̾elicta q̃ sut̃ pupilli neg̃a euo¬
catis affinib. atq amicis tutoris
p̾tor edicto ꝓpoito cã ⁊gnita ⁊̃ ab
sente tutore. uł remouendũ eũ
qͥd dignꝰ tali nota uidebr̃ dec̾u
uł adiũgendũ curatorẽ ⁊ ita ꝙ
datus ex̃ expediet alrm̃ta pupil¬
⁊ in ꝓuisa accid̾it. forte qd̾ sb̾i¬
to ad ⁊gnicõem pͥncipalẽ ꝓfẽs
nec reisue ꝓuid̾e̾. nec ⁊sulere
pupillo potuit. ⁊ sꝑatur redire
⁊ ĩ donens sit tutor. nec erpedi

Expanded text:
gentia et nimia cessatio in administratione tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli negotia, euocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupilet inprovisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profectus nec rei suae providere nec consulere pupillo potuerit et speratur redire et idoneus sit tutor nec expedi
Abbreviated transcription (Latin):
U pillꝰ obligarititori eo aucto Ñ¬
re no pot. psa̾ne si płes sint tu¬
tores. quoꝵ uniꝰ auctoritas suf¬
ficit dicendũ ẽ alt̾o auctore pu¬
pillum ei posse obligari. siue mu¬
tuam pecum ã ei det. sũ scipulet᷑
ab eo Cet ⁊ cum solꝰ sit tutorsi
mutuã pecuniã pupillo dedenit

Expanded text:
upillus obligari tutori eo auctore non potest. plane si plures sint tutores, quorum unius auctoritas sufficit, dicendum est altero auctore pupillum ei posse obligari, siue mutuam pecuniam ei det siue stipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam pupillo de
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ti. id̾õq nec usu caꝑe potest.¬
comppbau̾it empcõm cͣctus ualet.¬
S si ꝑ int̾põĩtam ꝑsonam tem
pupisli emerͣit mea ca est ut emp¬
cõ nłłius momenti sit. quia ñ ͥ
bona fide uidetur remgessisse. e¬
ent honestiores nõ pati nomĩa
sua in nsitrĩs scribi ualet empcõ.
qd̾ si callid̾e idͣ emerit. idem erit.¬
¶ Set ⁊ si creditor pupilli distrahat
eque emĩe bona fide pot̾it. si ffuꝰ
tutoris.uł que alia ꝑsona iuri eiꝰ
sb̃iecta emerit. i cͤem erit atq si
ip̃e emisset. P Omp̃.¬

Expanded text:
momenti ideoque nec usucapere potest.comprobauerit emptionem, contractus ualet.Sed si per interpositam personam rem pupilli emerit, in ea causa est, ut emptio nullius momenti sit, quia non bona fide uidetur rem gessisse: eent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem erit et si creditor pupilli distrahat, aeque emere bona fide poterit. Si filius tutoris vel quae alia persona iuri eius subiecta emerit, idem erit atque si ipse emisset. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
tus tutori.natͣiꝯlit̾ tñobliga¬
br̃ in qͣntum locuplecõr factus
ẽ. nam ĩ pupillum nõ tm̃tuto¬
ri. u̾m cui uis accõem inqnͣtũ
locuplecõr factꝰ est dandam di¬
uus pius Rpsit. ¶Pupillꝰ
nendendo sn turatoris auctoritate
nõ obligat᷑. sec nec memendo in¬
si in qnͣtum locuplecõr factus est.¬

Expanded text:
us tutori: naturaliter tamen obligabitur in quantum locupletior factus est: nam in pupillum non tantum tutori, uerum cuiuis actionem in quantum locupletior factus est dandam diuus Pius rescripsit.Pupillus uendendo sine tutoris auctoritate non obligetur sed nec in emendo, nisi in q
Abbreviated transcription (Latin):
Ee em̃ cause faciunt. ut inte¬
gra estimatõne tutela. uł cura
quisabeat. decreto gͥ debebit cã
remouendi. significariut appe
o. pap̃. ait debuisse dici hc̃ inte¬

Expanded text:
enim causae faciunt, ut integra existimatione tutela uel cura quis abeat. Decreto igitur debebit causa remouendi significari, ut appo? Papinianus ait debuisse dici hunc inte
Abbreviated transcription (Latin):
ait. siuxore denũciante se pres¬
nantem maritus nõ neganit᷑
nõ utiq suũ illi ꝑtũ effici cogẽ¬
satis inuiriosum ait. ¶ Si quis¬
um hrdem ei nosti. ¶Ex hus
aꝑꝑet siue uror omuserit que e
am ex senatus . ꝯ. obseruare o¬
porcuit. nncħ̾ p̾sudicare filio. si
uire sui. u̾m nec in alm̃tis qui¬
dem .s. diui. pii . R tum sine ma

Expanded text:
it, si uxore denuntiante se praegnatem maritus non negauerit, non utique suum illi partum effici, cogensatis iniuriosum ait, si quisum heredem ei nasci. Ex his apparet, siue uxor omisserit, quam ex senatus consulto observare oportuit, nihil praeiudicare filio, si ure sui, verum ne in alimentis quidem secundum divi Pii r
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ¶ dem scͥpsit. ut pat̾ filiam
suam exhibeat si ꝯstit̾it ap̃uidi¬
cem iuste eam ꝓcreatam ¶s si filiꝰ
possit se eͣtibe estimare iudices
debent. nec nõ debeant ei alim̃ta
decerñc. deniq idem duuis pius
ita rescpͥserit aticie compe tentes
iudices ali. te a pretuo uibe bunt
ꝙ modo facultatũ eiꝰ. si modo eum
opificem te ẽẽ dicas meaualitudĩe
est ut oꝑis suffice̾ nõ possis/si uel pa¬
rens negat filium idc̾coq ałe se ñ
deb̾e ꝯtendat. uł filius negat ꝑen¬
tem sũmatim uidices oꝑt sr̃ eare
cognosc̾e. ⁊ si constit̾it filium uł
pentem ẽẽ tũt ali uidebunt. cet̾m
si nõ constit̾it ee̾. nec deceru̾ent
iudiciũ nõ face̾ u̾itati. nec enĩ ħ
ꝓnũtiat᷑ filiũ eẽ. s ali debere. ⁊ ita
diuus maritus repsit. ¶ Si quis
ex hus ałe detiitet ꝓ modo facł

Expanded text:
tur. Idem rescripsit, ut filiam tur. Idem rescripsit, ut filiam  exhibeat, si constiterit apud iudicium iuste eam procreatam. Sed si filius possit se exhibere, aestimare iudices debent, ne non debeant ei alimenta decernere. denique idem Pius ita rescripsit: 'Aditi a te competentes iudices ali te a patre tuo iubebunt pro modo facultatium ‹e›ius, si modo, cum opificem te esse dicas, in ea ualetudine es, ut operis sufficere non possis'. Si uel parens neget filium idcircoque alere se non debere contendat, uel filius neget parentem, summatim iudices oportet super ea re cognoscere. si constiterit filium uel parentem esse, tunc ali iubebunt: ceterum si non constiterit, nec daeiudicium non facere veritati: nec enim hoc pronuntiatur filium esse, sed ali debere: et ita divus Marcus rescripsit. Si quis ex his alere detre
Abbreviated transcription (Latin):
Aquis a lib̾is ali dedeni¬
siderat. uł si lib̾i. ut a ꝑente exħr¬
beant᷑. udex de eare ⁊gnoscet. s
utr̃ tm̃ eos lib̾os quisirt ĩ potesta¬
te cogat᷑ quis ex bibe . añ u̾o ⁊̃ e
mancipatos suł ex alia cã sui uiris
ꝯstitutos. uidendũ est. ⁊ magi s
puto. ⁊̃ s nõ sint lib̾i in pot̾ate alendos a
ꝑentib / ⁊ uice mutua alerem pa No¬
rentes deb̾e. ¶Utrũ aut̃ pr̃em tm̃¬
ni pr̃em cet̾o s uirilis sexus ꝑen¬
cet̾osq ꝑentes. ⁊ ꝑ illũ sexim
ꝯtingentes cogam᷑ ałe. uicendũ
est ⁊ mag̾ est. ut utrobiq se iudex
in t̾ponat quor dã ncc̃itatib faci¬
lius succursurꝰ. quor dã egritu¬
dini. ⁊ cũ ex equitate. hec res des¬
cendaͭ caritate q sangũis sigulo¬
rũ desid̾ia ppend̾e iudicem oportet
Ĩdem in liberis quoq ex hibendis
a parentib dicendũ est gͦ ⁊ ma¬
tiom cogemꝰ p̾sertim uulgo que¬
¶ Item duius puis sigrificat qiͣ a
uus quoq mat̾nus ałe compella¬

Expanded text:
quis a liberis ali desideret uel si liberi, ut a parente exhibeantur, iudex de ea re cognoscet. Sed utrum eos tantum liberos qui sunt in potestate cogatur quis exhibere, an uero etiam emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutos, uidendum est. et magis puto, etiamsi non sunt liberi in potestate, alendos a parentibus et uice mutua alere parentes debere. Utrum autem tem ceterosque virilis sexus parenceterosque parentes et per illum sexum contingentes cogamur alere, videndum. Et magis est, ut utrubique se iudex interponat, quorundam necessitatibus facilius succursurus, quorundam aegritudini: et cum ex aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet. Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est. Ergo et matrem cogemus praesertim volgo qu Item divus Pius significat, quasi avus quoque maternus alere compella
Abbreviated transcription (Latin):
Erum quid amotarũ iudici.¬
ũsic ht̃ locum. si diuorçiĩ ꝯ si¬
tio res amote fu̾inͣt᷑. ⁊ secutũ
diuorciũ fu̾it. ¶S si ĩ mr̃i:¬
monio uxor mariti res sub¬
trarent. licet cessat rerum
amotarũ acc̃o tñ ip̃as res maͣ.¬
ritus ⁊dice̾ pot̾. namiure gẽ¬
ciũ ⁊ dici putores posse ab hiis

Expanded text:
erum quidem amotarum iudicium sic habet locum, si diuortii consilio res amotae fuerint et secutum diuortium fuerit. sed si in matrimonio uxor marito res subtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas res maritus condicere potest: nam iure gentium condici puto posse res ab his
Abbreviated transcription (Latin):
lus patronos alibtis ẽẽ molatos
uł illata manu atronius se eẽ pł¬
satos. aut ⁊̃ rauꝑtate. uł corporis
n alitadine laborantes relictos pͥ
mũ in potestate eo patronorũ re¬
digi ⁊ mnĩst̾ium dĩus pͥbere cosi
sin aut̃ nec hec modo amonean¬
tur. uł a preside emptore adiciẽ
tus sit. alimenta quidẽ lib̾is pr̃a¬
re int̾imi compellendꝰ ẽ ism ã¬
ꝯstit̾it eom seruã fuisse nich̾ ei
qui pascendõ curau̾it ex hoc p̾¬

Expanded text:
liis patronos a libertis esse violatos vel illata manu atroci esse pulsatos aut etiam paupertate vel corporis valetudine laborantes relictos, primum eos in potestate patronorum redigi et ministerium dominis praebere cogi: sin autem nec hoc modo admoneantur, uel a praeside emptori addicenttus sit, alimenta quidem liberis praestare interim compellendum, sin autem constiterit eam seruam fuisse, nihil ei, qui pascendos curauit, ex hoc pr
Abbreviated transcription (Latin):
tus .ꝯ. d. natũ cogit᷑ onũodo
alere. ¶Cet̾m retusare potir
filiũ. ¶Plane si denũciante
m̃ ⁊ si custodes nõ miserit nõ
euitabit. quo minꝰ queratuꝵ
an ex eo młr p̾gnans sit.nͨne.
que c̾a si fu̾it acta apd̾ iudicem

Expanded text:
to debet, natum cogitur omnimodo alere, ceterum recusare poterit filium. Plane si denuntiante tametsi custodes non misserit, non euitabit, quo minus quaeratur, an ex eo mulier praegnas sit. quae causa si fuerit acta apud iudicem