comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unitate ñ solum ds̃ nouit in quibdã
ẜetian homines in quib dam. quoꝵ
in manifesto pessimam uitam confir¬
matamq nequitiam intuentes et
eam p̃ceptoꝵ duinoꝵ regulis compa¬
rantes: intelligunt quam multis
giraniis ⁊ paleis siue foris. siue untus
positis. s tam̃ infine aꝑtissime seyan¬
dis dicturus rex dñs. Recedite a me
qui oꝑamini inquitatem: ⁊ ite in
ignem ęt̃num qui p̃patatus: diabolo
⁊angłis eiꝰ. De conu̾sione aut̃ nullius
despandum ẽ siue foris siue intꝰ con¬
stituti: quam du pacientia dĩ ad pe¬
nitentiam ad duc̃. ⁊ uisitat inurga fa¬
cinora eoꝵ: ⁊ inflagellis pecc̃a eoꝵ. Hoc
modo enĩ miscđiam suam nõ disꝑgit
ab eis: si ⁊ ipsi aliquando misereat᷑
amme suȩ placentes dõ. Sicut enim
ue intus qui ꝑseuerauit usq ĩfmẽ
saluus non erit. Deq nos dicimus
ubicumq ⁊ quomͦcũq baptizati gĩã
babtisim conseruntur. Si gra baptis¬

Expanded text:
unitate non solum deus nouit in quibusdam, unitate non solum deus nouit in quibusdam, sed etiam homines in quibusdam. quorum in manifesto pessimam uitam confirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est dominus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in uirga facinora eorum et in flagellis peccata eorum. hoc modo enim misericordiam suam non dispergit ab eis, si et ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim ue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati gratiam baptismi consequuntur,\' si gratia baptis
Abbreviated transcription (Latin):
nitus eccłia baptizare. Quero quemad¬
modum uasa illa quę non ĩ honore
s in contumeliam domꝰ magna conti¬
net int̾ ipsam domum magnĩ possint
scificandis hominib ministrare quos
scm̃ est: nisi qe illa sc̃itas sactam̃tis nec
ab inmundis pollui pot̃. siue cũ ꝑ eos
datur. siue cum ab eis qui corde ⁊
uita ĩmeliꝰ ñ cõmutant᷑ accipitur. De
quib intus positis ipse dicit scło uerbis
solis ⁊ non factis renuntiantes. Sunc
gͦ ⁊ intꝰ hostes dĩ.⁊ quoꝵ pectora obse
ritualia ⁊ diuina. quȩ nec ipsis pos¬
sunt quam du tales sunt ad salutẽ
ꝓdeẽ: nec ipsi ea possunt sua imũdi¬
tia macłare. Quod itaq dicit nichil
eis ad grãm eccłiasticam ⁊ ad salutarẽ
licere qui spaugentes atq inpugnantes
eius antixp̃i nominent᷑: sic accipien¬
dum ẽ. quia ⁊ foris ⁊ intꝰ inuenuit᷑
tales. Seꝑationem tam̃ eoꝵ qui intus
sunt ab illius columbe ꝑfectione atq

Expanded text:
intus ecclesia baptizare, quaero quemadintus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obsedritalia et diuina, quae nec ipsis possunt quamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et ad salutarem licere qui spargentes adque inpugnantes eius antichristi nominentur, sic accipiendum est, quia et foris et intus inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque
Abbreviated transcription (Latin):
euangłica sacramĩta de cęlesti fonte ma¬
nentia. Si aut̃ ipse qui accipit puĩsus
ẽ. nec ꝑu̾so ad salutem ꝓdest quod dat᷑.
⁊ scm̃ tam̃ in eo ꝑmanet qõ accipitur:
nec ei si correctus fuit iteratur: Nulla
itaq participacio ẽ iusticiȩ ⁊ iniquitati
non solum quȩ foris. s etiam q̃ intus e.
Nouit enĩ dñs qui sunt euis: ⁊ recedit
ab iniquitate omĩs qui inuocat nom̃
dnĩ. Nulla enim cõmunio ẽ luci: et
tenebris. Nonsolum quȩ foris: s etiã
quȩ intus sunt. Qui enĩ odit frem su¬
um ait ioħs: in tenebris ẽ usq adhuc.
Et utiq illi oderant paulum qui inui¬
dia ⁊ maliuolentia ⁊ dissensione. xpñ
ãnuntiantes arbitrabant᷑ se tribula¬
tionem excitare uincłis eiꝰ. quos tam̃
intꝰ fuisse idem cypͥanꝰ intelligit. Cĩ
gͦ non posint tenebre illuminare. at
iniquitas iustificare sicut idem dicit:
quero quem admodum poterant isti imps

Expanded text:
euangelica sacramenta de caelesti fonte maeuangelica sacramenta de caelesti fonte manantia. si autem ipse qui accipit peruersus est, nec peruerso ad salutem prodest quod datur, et sanctum tamen in eo permanet quod accipitur nec ei si correctus fuerit iteratur. Nulla itaque participatio est iustitiae et iniquitati, non solum quae foris, sed etiam quae intus est. nouit enim dominus qui sunt eius, et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. nulla etiam communio est luci et tenebris, non solum quae foris, sed etiam quae intus sunt. qui enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc. et utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
recedat ab iniquitate omĩs qui nominat
nom̃ diũ. In magna aut̃ domo ñ solũ
uasa aurea sunt ⁊ argentea: s ⁊ lignea
⁊ fictilia. Si gͦ usti quoꝵ sermo ut can¬
cer serpebat. tanquam uasa in contu¬
meliam in domo magna erant. quã
domũ magnam ĩpsius ecłiȩ uiutatem
cypͥanus intelligit. nunqͥt istoꝵ cancer
baptisimĩ xp̃i iuolabat: Ita gͦ nec foris
sicut nec uitus quisquã qui erparte di¬
aboli est: potest uel inse. uel in quoqͣm
maculare sacram̃tum quod xp̃i est.
Non itaq dat remissam pecc̾oꝵ sermo
quiut cancer serpit ad aures audienti¬
um: s cum baptisma u̾bis euangłicis
datur qualibet ea ꝑu̾sitate intelligat
ille ꝑ quem da̾tur. uel ille cui datur:
Et si quisq ꝑ hominem ꝑu̾sum id accipi¬
eus non accipiat tam̃ ininistri ꝑu̾sitatẽ
s solam ministri scĩtatem: in bona fide
⁊ spe ⁊ hearitate. unitati conpaginatus
eccłiȩ. remissionem accipit peccatoꝵ.
non ꝑuerba sicut cancer serpentia.s ꝑ

Expanded text:
omnis qui nominat nomen domini. in magna autemdomononsolum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. si ergo et isti, quorum sermo ut cancer serpebat, tamquam uasa in contumeliam in domo magna erant, quam domum magnam ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intellegit, numquid istorum cancer baptismum Christi uiolabat? ita ergo nec foris sicut nec intus quisquam, - qui ex parte diaboli est, potest uel in se uel in quoquam maculare sacramentum quod Christi est. non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut cancer serpit ad aures audientium, sed cum baptisma uerbis euangelicis datur, qualibet ea peruersitate intellegat ille per quem datur uel ille cui datur, et si quisque per hominem peruersum id accipiens non accipiat tamen ministri peruersitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et caritate unitati conpaginatus ecclesiae remissionem accipit peccatorum non per uerba sicut cancer serpentia, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
cere. ⁊ dampnare. quando non nisi in
die dni uasa lignea diuini ardoris in¬
cendio concrementur. ⁊ fictilia ab eo
cui data est ferrea uirga frangantur.
Sic gͥ arguens cypͥanus eos qui tanꝗͣ
maloꝵ consorcium deuitantes se ab
unitate diruꝑant: ostendit magnã
domum quã dix̾ apłs ubi eeñt ñ solũ
aurea uasa ⁊ argentea. s ⁊ lignea ⁊ fic¬
tilia non se intellexisse nisi ęccłiam
ubi eẽnt boni ⁊ mali donec infine sic̃
in area uentilata purgetur. Quod si
ita ẽ in ipsa ȩccłia idest in ipsa domo
magna erant uasa in contuineliam.
quoꝵ sermo ut cancer serpebat. Nm
cum apłs de illis loqueretur hoc do¬
cuit: ⁊ sermo inquit eoꝵ ut cancer ser¬
pit. Ex quib est hȩmeneus ⁊ philetus
qui circa ui̾tatem aberrauer. dicentes
resurrectionẽ iam factam ẽẽ: ⁊ fidem
quorundam subuertũt. firmũ autem

Expanded text:
cere et damnare, quando non nisi in cere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, stilia, non se intellexisse nisi Ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut ut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de illis apostolus loqueretur, hoc docuit: et sermo, inquit, eorum sicut cancer sert, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subuertunt. idem
Abbreviated transcription (Latin):
quis negat: Et idõ quecumq ipsiꝰ eccłiȩ
habentur extͣ eccłiam non ualent ad sa¬
littem. S aliud est non hab̾e: aliud non
utilit᷑ habeat corrigendus. Nec adultera ẽ
aqua in baptismo hereticoꝵ: quia nec ipsa
creatura quam ds̃ condidit mala ẽ. nec
u̾ba engłica inquib libet errantib rep̃¬
hendenda sunt. s error illoꝵ in quo ad¬
ultera ẽ anima. ⁊ si a legitimo uiro sacra¬
m̃ti habeat ornam̃tum. Potest gͥ nobis
⁊ hereticis buptisma eẽ cõmune: cũ quib
potest ⁊ eugłium eẽ cõmune. Quainuis
a fide nr̃a erior distet illoꝵ siue aliud
de patre. uł de filio. uł de spũ sc̃o sen¬
tiant quam ui̾tas ht̃. suie ab unitate
p̃cisi non colligant eum xep̃o s spargant.
quia potest nobis si frum̃ta dñĩca sumꝰ
ȩtiam int̾ cum auaris. cum raptoribus.
cum ebriosis. ⁊ cet̾is eiusmodi pestibus.
de quib dr̃ regnũ dĩ non possidebunt:
⁊ baptismatis sacram̃tum ẽẽ cõmune.

Expanded text:
Quis negat? Et ideo quaecumque ipsius Ecclesiae habentur, extra Ecclesiam non valent ad salutem. Sed aliud est non habere, aliud non bet, ut utiliter habeat corrigendus. Nec adultera est aqua in Baptismo haereticorum: quia nec ipsa ereatura quam Deus condidit, mala est, nec verba evangelica in quibuslibet errantibus reprehendenda sunt, sed error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo viro Sacramenti habeat ornamentum. Potest igitur nobis et haereticis baptisma esse commune, cum quibus potest et euangelium esse commune, quamuis a fide nostra error distet illorum, siue aliud de patre uel de filio uel de spiritu sancto sentiant quam ueritas habet siue ab unitate praecisi non colligant cum Christo sed spargant, quia potest nobis, si frumenta dominica sumus, etiam intus cum auaris, cum raptoribus, cum ebriosis et ceteris eiusmodi pestibus, de quibus dicitur: regnum dei non possidebunt, et baptismatis sacramentum esse commune et
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ⁊ ab ȩccłiȩ pace alienatio tenet
peccata: non scđin arbitrium ho¬
minũ. s scđin arbitrium dĩ. ⁊ orati¬
ones scõꝵ spiriialiũ qui omã uidicãt¬
ipsi aut̃ a nemine uidicantur Pecra
enim ten&e. petra dimittit. columba
tenet. columba dimittit. unitas te
nis ẽ. uł iam spiritalib uł ad spirita¬
lia concordi obedientia ꝓficientib.
in malis aut̃ non ẽ siue̾ foris tumul¬
tuentur. siue intꝰ cum gemitu tole¬
rentur. ⁊ baptizent ⁊ baptizentur.
Sicut aut̃ isti qui itꝰ cum gemitu
tolerant quamius ad eandem colũbe

Expanded text:
ta et ab ecclesiae pace alienatio tenet ta et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omniipsi autem a nemine judicantur . Petra enim tenet, petra dimittit: columba tenet, columba dimittit: unitas tennis est, vel jam spiritualibus, vel ad spiritualia concordi obedientia proficientibus: in malis autem non est, sive foris tumultuentur, sive intus cum gemitu tolerentur, et baptizent et baptizentur. Sicut autem isti qui intus cum gemitu tolerantur, quamvis ad eamdem columb
Abbreviated transcription (Latin):
nec intus quisquam potest aliquid
habert quod diaboli ẽ. Si enim ortꝰ
ille clausus potuit habere spinas dia¬
boli. cur non extͣ ortum potuit ma¬
nare fons&ͥ: Si aut̃ non potuit unde
in his qui intus erant ętiam ipsius
apłi pauli temporib tantum malũ
inuidiȩ.⁊ mnaliuole dissensionis : Hec
enim u̾ba cypriani sunt. An forte in¬
uidia ⁊ maliuela dissensio paruum
malum ẽ : Quomodo ergo isti erãt
uunitate. quia non erant inpace:
uox enim non mea aut alicuius
hominis. s ipsius dm̃: nec ꝑ homiue ᷤᷤ
excelsis dõ: ⁊ in tra pax hominib bo
nȩ uoluntatis. Quod utiq nato
in t̾ris xp̃o non sonaret ore angłico:
nisi ds̃ hoc uellet in telligi eos eẽ in
unitate corporis xͥ. qui sunt inpace
bonȩ uoluntatis. Porro sicut in be¬
niuolentia bona uoluntas: sic in
maliuolantia mala uoluntas est.
Iamuͦ ipsa inuidia quȩ non potest
eẽ nsi maliuola: quantum malũ
est. non q̃ramus alios testes. Susfi¬
cit u̾b ipse &prianus. per quem

Expanded text:
nec intus quisquam potest aliquid habere quod diaboli est. Si enim hortus ille clausus potuit habere spinas diaboli, cur non et extra hortum potuit manare fons Christi? Si autem non potuit, unde in his qui intus erant etiam ipsius apostoli Pauli temporibus tantum malum invidiae, et malevolae dissensionis? Haec enim verba Cypriani sunt. An forte invidia et malevola dissensio parvum malum est? Quomodo ergo isti erant in unitate, qui non erant in pace? Vox enim non mea aut alicujus hominis, sed ipsius Domini; nec per homines, excelsisnae voluntatis . Quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi Deus hoc vellet intelligi, eos esse in unitate corporis Christi qui sunt in pace bonae uoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae non potest esse nisi maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
diocritis ꝑmittente dño ⁊ inspiran¬
te conscͥpsimus: quem ad te ꝓmu
tua dilectione transinisimꝰ. hac
ille hearitatis pacientia tolerauit.
non solum in obscura questione
bonos collegas non maliuolȩ aliud
sentientes sicut ⁊ ipse toleratus est.
donec ꝓcessu temporis saluberrima
consuetudo quando ds̃ uoluit eti¬
am declarata itĩtate plenario conci¬
lio firmaretur: s etiam manifestos¬
malas sibiq notissimos qui nõ
obseuritate questionis aliter sa¬
piebant. s ꝑditȩ uitȩ morib contͣ
quam p̃dicabant faciebant. sicut
de illis apłs dic̃. qui p̃dicas non
furandum furaris. de talib enĩ
⁊ iste sui temporis epĩs collegis sui.
⁊ secum in cominunione. manen¬
tib in epła sula dicit. esurientib
i eccłia fratrib habere argentum
lagiter uelle. fundos insidiosis frau¬
dib raꝑe. usuris multiplicantib fers
augẽ. Hic enim nulla ẽ questionis
obscuritas. aꝑte scriptia clamat.
bleq auari. neq rapaces: regnumdi

Expanded text:
o et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario concilio firmaretur, sed etiam malos manifestos sibique notissimos, qui non obscuritate quaestionis aliter sapiebant, sed perditae uitae moribus contra quam praedicabant faciebant, sicut de illis apostolus dicit: qui praedicas non furandum furaris. de talibus enim et iste sui temporis episcopis collegis suis et secum in communione manentibus in epistula sua dicit: esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritas. aperte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum dei
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ aquę ꝓpopłis posite.cur non
manus impositionẽ dari dr̃. nimi¬
rum hoc intelligi maiores nr̃i uolu¬
non hñt qui ab eccłiȩ catholicȩ eom¬
munione p̃cisi sunt: ac ꝑ hoc ętiam
si linguis hominũ ⁊ angłoꝵ loquant᷑.
si sciant oma sacram̃ta. ⁊ omẽm sciẽ¬
tiam. ⁊ sihabeant omẽm ꝓpħiam. et
omẽm fidem ita ut montes tranferãt.
⁊ distribuãt om̃a sua Pauꝑib ⁊ tra¬
dant corpꝰ suũ ut arcdeant: nichil eis
ꝓdest. Non aut̃ ht̃ dĩ haritatẽ qui
eccłiȩ non diligit unitatẽ: ac ꝑ hoc
recte intelligitur dici. non accipi nisi
in catholica spc̃ sc̃s. Neq enĩ temꝑalib
⁊ sensibilib miracłis attestantib ꝑma
nus impositionem mͦ datur sp̃s sc̃s:
sicut antea dabatur ad cõmendationẽ
rudis fidei ⁊ ȩccłiȩ primordia dilatã¬
da. Quis enĩ nunc hoc expectat ut hii
quib manus ad accipiendũ sp̃m scm̃

Expanded text:
nantur aquae pro populis positae , cur non nantur aquae pro populis positae , cur non manus impositionem dari dicitur, nimirum hoc intelligi majores nostri volunon habent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, ac per hoc etiam si linguis hominum et angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferant, et distribuant omnia sua pauperibus, et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. Non autem habet Dei charitatem qui Ecclesiae non diligit unitatem: ac per hoc recte intelligitur dici, non accipi nisi in catholica Spiritus sanctus. Neque enim temporalibus et sensibilibus miraculis adtestantibus per manus inpositionem modo datur spiritus sanctus, sicut antea dabatur ad commendationem rudis fidei et ecclesiae primordia dilatanda. quis enim nunc hoc expectat, ut hi, quibus manus ad accipiendum sanctum sp
Abbreviated transcription (Latin):
sapitis: id quoq as̃ u̾b̾ reuelabit. Laq̃i
tam̃ hereticoꝵ ⁊ scisiaticoꝵ ꝓptẽa car¬
nalib niniũ ꝑniciosi sũt: qe ipse ꝓuec¬
tus eoꝵ intercluditur. confirmata
sententia uanitatis adu̾sus catholicã
uĩtatem. ⁊ confirmata animositate
dissensionis adu̾sus catholicam pacẽ.
Sacram̃ita tam̃ si eadem sũt ubiq sũt
utegͣ. etiam sipͣue intelligunt᷑ ⁊ discor
diose tractantur. sic̃ scriptura ipsiꝰ euã¬
gelii. si eadem ipsa ẽ ubiq integra ẽ.
etiam sinnumerabili falsarũ opinio¬
nũ uarietate asseratur. Nam quod
ait iheremias ut quid qui contristãt
ine p̃ualent. plaga inea solida ẽ. uñ
sanabor dũfit. facta ẽ mͥ sic̃ aqua m̃¬
dax non habens fidem. Si figurate atq
allegorica locutione ꝓpħiȩ nusquam
pͦnẽtur aqua nisi quę baptisiũ sig¬
nificaroe : laboraremus querẽ quid
sibi uellent hec u̾ba iheremie. Dunc
aut̃ cũ aꝑtissime in apocalipsi expo¬

Expanded text:
sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. laquei sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsidiose tractantur: sicut scriptura ipsius Evangelii si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum varietate asseratur. Nam quod ait Jeremias, Utquid qui contristant me praevalent? Plaga mea solida est; unde sanabor? Dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem ; si figurate atque allegorica locutione prophetiae nosquam poneretur aqua, nisi quae Baptismum significaret, laboraremus quaerere quid sibi velint haec verba Jeremiae: nunc autem cum apertissime in Apocalypsi expo
Abbreviated transcription (Latin):
Quamobrem si euangłicis uerbis in no¬
mine patris ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ marcionba¬
ptismũ consecrabat: integrũ erat sa¬
cram̃tum. quamuis eiꝰ fides sub eisd̃¬
sacͣm̃tis u̾bis aliud opinantis quam
catholica uĩtas docoe ñ ẽẽt integra s
fabulosis falsitatib inquinata. Nam
ualentimis. aut arrius. aut eunomiꝰ.
s ipsi carnales paruuli eccłiȩ quibus
dicebat apłs. non potui uobis loqui
quasi spiritalib s quasi carnalibus.
si possent diligñt̾ singłi int̾rogari tot
diu̾sitate opinionũ fortassis quot hoĩes
numerant᷑: animalis enĩ hõ ñ ꝑcipit
quȩ sunt sp̃s dĩ. nũquid tam̃ idõ non
integrum sac̾m̃tum accipiũt. aut
nunqͥd idõ siꝓfecerint ⁊ opinionũ car-¬
nalium uanitatem enĩdaui̾nt. denu¬
o quod acceꝑant repetendũ est: Accip̃
quisq scđm fidem suã. s quantũ capit
gubernante illa miscđia dĩ de qua
p̾fumens idem apłs dic̃. si quid aliter

Expanded text:
Quamobrem si euangelicis uerbis in noQuamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum sacramentum accipiunt aut numquid ideo., si profecerint et opinionum carnalium uanitatem emendauerint, denuo quod acceperant repetendum est? accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia dei, de qua praesumens idem apostolus dicit: si quid aliter
Abbreviated transcription (Latin):
quid ue crede doceatur. manifestumq
fiat in ea falsitate fidei baptizatũ fuis¬
se. nũquid denuo baptizandus est:
Quid ita : Quia illa scĩtas sacram̃ti
u̾bis euangłicis consecrata suꝑ eum
ꝑat. quamius ipse incarnalis m̃tis
uanitate constitutꝰ aliud cũ baptiza¬
retur credet quã crede debuisset.
Quaꝑpt̾ manifestum ẽ fieri posse ut
fide non integͣ integrum in quoqͣm
maneat baptismi sacram̃tum. Etidõ
illa quȩ diu̾soꝵs hereticoꝵ uarietate¬
dicunt᷑: ad istam questionem ñ ꝑtinẽt.
Illud enĩ quoq corrigendũ ẽ: quod ille
ꝑquẽ corrigitur prauũ eẽ ꝑspererit.
Illud sanandũ ẽ: qd egrotat. Illud dan¬
dum ẽ qd ñhabetur: ⁊ maxime hea¬
ritas pacis. sine qua cetã ꝓdeẽ ñ posst̃.
S tam̃ cum adsunt non quasi desint
tradenda sunt: s ut fructuose ⁊ non
ꝑniciose habeant᷑. ꝑ ipsum uincłm pa¬
cis ⁊eminentiã hearitatis agendũ est.

Expanded text:
quidue credere doceatur manifestumque quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandus est? quid ita? quia illa sanctitas sacramenti uerbis euangelicis consecrata super eum perat; quamvis ipse in carnalis mentis vanitate constitutus, aliud cum baptizaretur crederet, quam credere debuisset. Quapropter manifestum est, fieri posse ut fide non integra integrum in quoquam maneat Baptismi sacramentum: et ideo illa quae de diversorum haereticorum varietatedicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
implet᷑: quando xp̃c qui ẽ. petra fũ¬
ditur ictu lanceȩ inpassione. Qui &
admonens quid ꝑpropħam sit ante
p̃dictum: clamat & dicit. Siquis sitit
ueniat et bibat. Qui credit in me. fic̃
scriptura. dicit: flumina de uentre
eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Atq ut magis
possit eẽ. manifestum. quia nõ de calice
s de baptismo illio loqͥt᷑. dñs. addidit
scͥptura dicens. Hoc autem dix̃ de sp̃u
quẽ accepturi erant qui credebant¬
bibendũ calicem dtũ ꝑuenit᷑. Nem ͫ aut̃
moueat qđ cũ de baptisma loqͥt᷑ scͥpt᷑a.
diuina sitire nos dic̃ & bibere qͣndo &
dñs ineuangło dicat. beati esurientes
maritanã mulierẽ dñs ip̃c̃ loqͥt᷑ dicẽs

Expanded text:
inpletur, quando Christus qui est petra fininpletur, quando Christus qui est petra finditur ictu lanceae in passione: qui et admonens quid per prophetam sit ante praedictum clamat et dicit: si qui sitit, ueniat et bibat qui credit in me, sicut scriptura dicit, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. adque ut magis posset esse manifestum quia non de calice sed de baptismo illic loquitur Dominus, addidit scriptura dicens: hoc autem dixit de spiritu quem accepturi erant qui in eum credebantbibendum calicem Domini pervenitur. Neminem autem moveat quod, cum de Baptismo loquatur Scriptura divina, sitire nos dicit et bibere, quando et Dominus in Evangelio dicat: Beati esurientes maritanam mulierem Dominus loquitur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
propinaret. Quocienscũq aut̃ aqͣ sola
inscͥpturis sc̃is nominat᷑ baptisma p̃dicat᷑.
ut apd isaiam significari uidemꝰ. Nolite
inqͥt priora meminisse: et antiqͣ nolite re¬
putare. Ecce ego fatio noua quȩ nc̃ orient᷑.
et cognoscetis. Et fatiam in deserto uiã.
et stumina in loco in. aquoso. ad quare
genus meũ electum: plebłm meã quã
adquisiui ut uirtutes meas exponeret.
frenunciauit illic ꝑpropħam ads̃ qđ
apł gt̃s in locis q̃ inaquosa pͥus fuissẽt
flumina postinodum redundarent:¬
& electum genus dĩ idest ꝑ regeneratio¬
nem baptismi filios dĩ factos adaquarẽt.
Item denuo p̃canit᷑. & ante p̃dicat᷑: uide¬
os si sitierint et dñm quesierint. xp̃m.¬
apud nos eẽ. potaturos. id est baptisini
grãm consecutos. Si sitierint in qͥt ꝑde¬
serta adducet illis. aquam de petra ꝓ¬
cducet illis. fundet᷑ petra & fluet aqua:
et bibet plebs mea. Qđ ineuangło ad¬

Expanded text:
propinaret. Quotienscumque autem aqua sola propinaret. Quotienscumque autem aqua sola in scripturis sanctis nominatur, baptisma praedicatur, at apud Esaiam significari uidemus. nolite, inquit, priora meminisse et antiqua nolite reputare. ecce ego facio noua, quae nunc orientur, et cognoscetis, et faciam in deserto uiam, et flumina in loco inaquoso adaquare genus meum electum, plebem meam quam adquisiui, ut uirtutes meas exponeret. praenuntiauit illic per prophetam Deus quod apud gentes in locis quae inaquosa prius fuissent flumina postmodum redundarent et electum genus Dei, id est per generationem baptismi filios Dei factos adaquarent. item denuo praecanitur et ante praedicitur Iudaeos, si sitierint et Christum quaesierint, apud nos esse poturos, id est baptismi gratiam consecuturos. si sitierint, inquit, per deserta, adducet illis aquam, de petra producet illis, findetur petra et fluet aqua et bibet plebs mea. quod in euangelio ad
Abbreviated transcription (Latin):
passione et surgat: & sit ipse spes genti¬
um. Quib scͥptura diuina adiungto:
et dicit. Lauabit inuino stolam. fuam:
et in sanguine uue amictum suum.
Quando autem sanguis uuȩ dicit᷑. quid
aliud qͣm uinum calicis dominici san¬
dicens. Quare rubicunda sunt uestim̃¬
ta tua & indum̃ta tua uetut acalcatio¬
ne torcularis pleni & ꝑcalcati: ⁊ tuquid
rubicunda uestim̃ta aqͣ potest facere
aut intorculari aqͣ est. quę pedib cal¬
catur uel p̃lo expͥmit᷑: Uiniutiq m̃
cio ẽ: et idõ ponit᷑. ut dñi sanguis uino
intelligat᷑. Ꝙ qđ incalice dinco postea
manifestatũ ẽ. propħis annunciantibꝰ
p̃dicatur:. Torcularis quoq calcatio &
p̃sfura taxat᷑: quia quomͦ adpotantũ
uinum uerari non potest nisi bo¬
trus calcetur ante & p̃mat᷑. sic nec nos
sanguinẽ. xp̃i possemus bibere. nisi
ap̃c calcatus prius fuisset &p̃ssus et
calioem pͥor bib̾et in quo credentibus

Expanded text:
passione et surgat et sit ipse spes gentipassione et surgat et sit ipse spes gentium. quibus scriptura diuina adiungit et dicit: lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. quando autem sanguis uuae dicitur, quid aliud quam uinum calicis dominici sanne testatur dicens: quare rubicunda sunt uestimenta tua, et indumenta tua uelut calcatione torcularis pleni et percalcati? numquid rubicunda uestimenta aqua potest facere aut in torculari aqua est quae pedibus calcatur uel praelo exprimitur? uini utique mentio ideo ponitur, ut Domini sanguis uino intellegatur et quod in calice dominico postea manifestatum est prophetis adnuntiantibus praedicaretur. torcularis quoque calcatio et pressura taxatur: quia quomodo ad potandum uinum ueniri non potest nisi botruus calcetur ante et prematur, sic nec nos sanguinem Christi possemus bibere, nisi Christus calcatus prius fuisset et pressus et calicem prior biberet, quo credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatem p̃siguratȩ unmaginis adimple
minici sacͥficii ante p̃monstrat: itno¬
late hostiȩ. et panis. et uini. s & altaris.
& apłorum. fatiens m̃tionem. Sapien¬
didit columpnas septem. Alactauit
suas hostias. miscuit in cratere uinũ
suos seruos cõuocãs cũ excelsa p̃di¬
catione ad craterem dicens. Qui est insipiẽs:
declinet adme. Et indigentib sensu: dixi
uenite: et edite de meis panib: et bibite
uinum qđ mi scui uob̾. Nurũ mixtum
declarat: id est calicem. dnĩ equa et uino.
mixtum propħica uoce denunciat: ut
appareat in passione dominica id eẽ.
gestum qđ fuerat ante p̃dictũ. In bene¬
dictione qͦ uidȩ hoc idem significator:
ubi et illic xp̃i fig᷑a expͥmit᷑. qd afribus
suis laudari et adorari haberet. qđ mi¬
micorum dorsa cedentium atq fugien¬
cium manib quib crucẽ ꝑtulit & mortẽ
uicit comp̃surus fuiss qđq ipse sto leo
de tribuiida & recumb& dormiens in

Expanded text:
itatem praefiguratae imaginis adimpleuitatem praefiguratae imaginis adimpleuminici sacrificii ante praemonstrat, immolatae hostiae et panis et uini sed et altaris et apostolorum faciens mentionem. sapiendidit columnas septem. mactauit suas hostias, miscuit in cratera uinum suos seruos, conuocans cum excelsa praedicatione ad craterem dicens: qui est insipiens declinet ad me. et egentibus sensu dixit: uenite et edite de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. uinum mixtum declarat, id est, calicem Domini aqua et uino mixtum prophetica uoce praenuntiat, ut adpareat in passione dominica id esse gestum quod fuerat ante praedictum. In benedictione quoque Iudae hoc idem significatur, ubi et illic Christi figura exprimitur, quod a fratribus suis laudari et adorari haberet, quod inimicorum dorsa cedentium adque fugientium manibus quibus crucem pertulit et mortem uicit conpressurus fuisset quodque ipse sit leo de tribu Iuda et recubet dormiens in
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qͥsq dõ credit et fide uiuit. tustꝰ
inuenit᷑: & iã pͥdẽ in abraham fideli
atus pͥaulus probat dicens. Credidit ah¬
braham dõ: et deputatum ẽ. ei ad tus¬
ciã. Cognoscitis gͦ: quia qͥ ex fide funt.
hũ sunt filii abrahe. Preuidens auten
scriptura quia ex fide iustificat ds̃ gẽtos.
p̾nunciauit abrahe quia benedicentur
in illo om̃s gentes. Igitur qͥ exfide funt
benedicent᷑ cum fideli abruham. Unde
in euangło inuenimꝰ de lapidib excitan.
idẽ degentib colligi filios abrahe. Et
cum zacheum laudaret dñs: respondio
et dixit. Salus hodie domui huc fata
ẽ: quia et hic filius ẽ. abrahe. Ut gͦ in ge¬
nesi ꝑmelchi sedech sacerdotem benedic¬
tio cuta abraham possit rite celebraris p̃¬
cedit ante immago sacͥficii in pane &
uino scilicet constituta. Quã rem ꝑficiẽs
et adimplens dñi panẽ & calioem mutup̃
uino obtulit & qui est plenitudo. uen¬

Expanded text:
, utique quisquis Deo credit et fide vivit, justus , utique quisquis Deo credit et fide vivit, justus invenitur, et jam pridem in Abraham fideli beatus apostolus Paulus probat dicens: Credidit Abraham Deo, et deputatum est ei ad justitiam . Cognoscitis ergo quia qui ex fide suntAbrahae. prouidens autem scriptura quia ex fide iustificat gentes Deus, praenuntiauit Abrahae quia benedicentur in illo omnes gentes. igitur qui ex fide sunt benedicti sunt cum fideli Abraham.. unde in euangelio inuenimus de lapidibus excitari id est ex gentibus colligi filios Abrahae. et cum Zachaeum laudaret Dominus, respondit et dixit: salus hodie domui huic facta est, quia et hic filius est Abrahae. ut ergo in Genesi per Melchisedech sacerdotem benedictio circa Abraham posset rite celebrari, praecedit ante imago sacrificii in pane et uino scilicet constituta: quam rem perficiens et adimplens Dominus panem et calicem mixtum uino optulit, et qui est plenitudo uer
Abbreviated transcription (Latin):
cum satis sid hoc complecti. qđ noe
typum futurȩ ueritatis ostendens
non aqͣm s̃uinum bibit: & sic ima¬
ginem dominicȩ passionis exp̃sseriti
Item insacerdote melchi sedech sacrisi¬
cium dnĩci sacram̃tum p̃figuratum
uidemꝰ: scđm qđ scͥptura diuina tes¬
tat᷑ et cdicit. Eoce & melchisedech
rex salem protulit panem & uinũ.
fuit autem sacerdos domini fũmi: &
benedixit abraham. Qtł autem melchi¬
sedech typum. xp̃i portaret. declarat
um dicens. Ante luciferum genuite.
chisedech. Qui ordo utiq est hic. de
sacrificio illo ueniens: & inde de scẽ¬
dens. qđ melchisedech sacerdos dĩ
sũmi suit. qđ panẽ et uinũ obtulit.
dõ patͥ obtulit: Et obtulit hoc idaẽ quos
melchi sedech obtulerit idest panẽ et u¬
num. suũ scilicet corpꝰ et sanguinem. Fo
cura abraham benedictio illa p̃cedens:
adnr̃m popłm ꝑtinebat. Nam si abrahã
dõ credidit. ⁊ & deputatũ ẽ. ei ad iusticiã

Expanded text:
cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non aquam sed uinum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melchisedech sacrificii dominici sacramentum praefiguratum uidemus secundum quod scriptura diuina testatur et dicit: et Melchisedech rex Salem protulit panem et uinum. fuit autem sacerdos Dei summi et, benedixit Abraham. quod autem Melchisedech typum Christi portaret declarat is ad filium dicens: ante luciferum genui te. chisedech. qui ordo utique hic est de sacrificio illo ueniens et inde descendens quod Melchisedech sacerdos Dei summi fuit, quod panem et uinum optulit, Deo Patri obtulit, et obtulit hoc idem quod Melchisedech obtulerat, id est panem et vinum, suum scilicet corpus et sanguinem? Et circa Abraham benedictio illa praecedens ad nostrum populum pertinebat. Nam, si Abraham Deo credidit et deputatum est ei ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ciat qđ iubet᷑. admonitos nos autem
scias: ut in calice dominico offerendo
dnĩca traditio seruet᷑ neq aliud fiat.
a nobis quã qđ pronobis dñs pͥor fecerit
ut calix qui in cõmemorationem eiꝰ
offert᷑ mixtus uino offeratur. Niam
cum dicat ap̃c ego sum uitis uera. san¬
guis apĩ non aqͣ est utiq ẜ lunum. Nlec
potest uicdi sanguis eiꝰ quo redempti
et iuuificati sumꝰ eẽ. in calice: quãdo
unum desit calici quo xp̃i sangius
ostenditur qͥ scͥpturarum om̃ium
sacram̃to ac testimonio p̃dicat᷑. Inue¬
nimꝰ enim & ingenesi sacram̃tum.¬
cura noe hoc idem p̃cucurisse. & figu¬
ram dominicȩ passionis illie exaitis¬
se: qđ uinum bibit. qđ inhebriatus
est. qđ indomo sua nudatus ẽ qđ
fuit recubans nudis & ꝑatentib fe¬
morib qđ nuditas illa patris amedio
filio denotata est. et foras nunciata. a
duob uero maiore & minore contecta¬
funt. & cet̾a quȩ necesse non ẽ. exeqͥ

Expanded text:
ciat quod jubetur. II. Admonitos autem nos ciat quod jubetur. II. Admonitos autem nos scias ut in calice offerendo Dominica traditio servetur, neque aliud fiat a nobis quam quod pro nobis Dominus prior fecerit, ut calix qui in commemorationem ejus offertur, mixtus vino offeratur. Nam cum dicat Christus, Ego sum vitis vera , sanguis potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicetur. Inuenimus enim et in Genesi circa sacramentum Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod uinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus, quod nuditas illa patris a medio filio denotata est sed et foras nuntiata, a duobus uero maiore et minore contecta, et cetera quae necesse non est exsequi,
Abbreviated transcription (Latin):
YPRTNUS
cecilio fratri salutem. Quã
plurimos ȩccłus domini¬
cis in toto mundo digna
tione diuina prepositos. euangłice uerita
tis ac dominicȩ traditionis tenere. rationẽ.
nec ab eo qđ ap̃c magister & precepit et ges¬
sit. humana et noua institutione. decede¬
re: tam̃ qm̃ quidã uel ignorant̃ uł sim¬
plicit̾ incalice dnĩco scĩficando et plebi
ministrando non hoc fatiunt qđ iħc xp̃c
fecit eo docuit. religiosum parit̾ ac neces¬
sarium duxi ad te litteras facere: ut si qͥ
in hoc errore adhuc tenebat᷑. ueritatis lu¬
ce ꝑspecta adradicẽ atq originem traditi¬
onis dominicȩ reuertat᷑. Ne hoc nos pu
aut ultronea uoluntate. hoc nobis au¬
dacit̾ assumere: cũ mediocritatem nr̃ã
semꝑ humili et uerecunda mođatione
teneamꝰ. S quando aliquid dõ inspirã¬
te et mandante p̃cipit᷑ necesse ẽ. dño ser¬
uus fidelis obtemꝑet: excusatꝰ apud om¬
nis quod nichil sibi arrogant̃ asfumat.
qͥ offensam dni timere compellit̾. nisi fa¬

Expanded text:
yprianus Caecilio fratri salutem. Quamqplurimos, ecclesiis Dominicis in toto mundo divina dignatione praepositos, evangelicae verita tis ac Dominicae traditionis tenere rationem, nec ab eo quod Christus magister et praecepit et gessit humana et novella institutione decedere; tamen, quoniam quidam, vel ignoranter vel simpliciter, in calice Dominico sanctificando et plebi ministrando non hoc faciunt quod Jesus Cfecit et docuit, religiosum pariter ac necessarium duxi has ad vos litteras facere; ut, si quis in isto errore adhuc tenetur, veritatis luce perspecta, ad radicem atque originem traditionis Dominicae revertatur. Nec nos putaut ultronea voluntate hoc nobis audacter assumere, cum mediocritatem nostram semper humili et verecunda moderatione teneamus. Sed quando aliquid Deo inspirante et mandante praecipitur, necesse est Domino servus fidelis obtemperet, excusatus apud omnes quod nihil sibi arroganter assumat, qui offensam Domini timere compellitur, nisi fa
Abbreviated transcription (Latin):
TRIAN US
prb̃is et diaconib et ple¬
biuniuerse carissimis ac
desiderantissimis fratrib
salutem. Nunciandum
Nam admonitos nos et instructos sciatis dig¬
natione diuina: ut numidicus presbiter
ascribat᷑ prborum carthaginensium nume
ro et nob̾cum sedeat inclero: luce clarissima
confessionis illustris et uirtutis ac fidĩ hono¬
re sublimis: qui hortatu. suo copiosum mar¬
tirũ numerũ lapidib & flãmis neccatum
magis dixerim. letꝰ aspecexit. Ipse semiustꝰ¬
latꝰ. et lapictib obrutꝰ et ꝓmortuo derelictꝰ.
dum postmodum filia sollicito pietatis
obsequio cadauer patris inquirit. semi
S remanendi ut uidemꝰ hec fuit causa:
ut eum clero nr̃o dñs aduingeret. & de¬
solatam ꝑ lapsum quorumdã prborum
Eo promouebit᷑ qͥdẽ dũ ds̃ ꝑmiserit adãpli¬
orem. locum religionis suȩ quando in p̃seciã
protegente dnõ uenerimꝰ. Interim qđ osten¬
dit᷑ fiat ut cum grarũ actione suscipiamus
robore. tã mites et humiles fatiat. consensꝰ

Expanded text:
rianus presbyteris et diaconibus et plebi universae, charissimis ac desiderantissimis fratribus, salutem. Nuntiandum trae maximam gloriam. Nam admonitos nos et instructos sciatis dignatione divina 49 ut Numidicus presbyter adscribatur presbyterorum Cartharo et nobiscum sedeat in clero, luce clarissima confessionis. inlustris et uirtutis ac fidei honore sublimis: qui hortatu suo gloriosum martyrum numerum lapidibus et flammis necatum magis dixerim, laetus aspexit. ipse semiustilatus et lapidibus obrutus et pro mortuo derelictus, dum postmodum filia sollicito pietatis obsequio cadauer patris inquirit, semiased remanendi, ut uidemus. haec fuit causa ut eum clero nostro Dominus adiungeret et desolatam per lapsum quorundam presbyteet promouebitur quidem, cum Deus permiserit, ad ampliorem locum religionis suae, quando in praesentiam protegente Domino uenerimus. interim quod ostenditur fiat, ut cum gratiarum actione suscipiamus robore tam mites et humiles faciat in consessus
Abbreviated transcription (Latin):
luce ueritatis illuminet. Religioni igͥ
co calice miscendo & offerendo custo¬
dire traditionis dominicȩ ueritatem
& qđ pͥꝰ apł quoscdam uidet᷑ erratum
dño monente corrigere: ut cum incla¬
ritate fua & maiestate cȩlesti uenire
ceꝑit: inueniat nos tenere quod mo¬
nuit. obseruare quod docuit. facere qđ

Expanded text:
luce ueritatis inluminat. Religioni igitur luce ueritatis inluminat. Religioni igitur co calice miscendo et offerendo custodire traditionis dominicae ueritatem et quod prius apud quosdam uidetur erratum Domino monente corrigere, ut cum in claritate sua et maiestate caelesti uenire coeperit, inueniat nos tenere quod monuit, obseruare quod docuit, facere quod
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ. reuersa adme. Qđ furtũ & adultĩ¬
um ne in nos etiã cadat: cauere sollici¬
te et timide ac religiose obseruare debe¬
mus. Nã si sacerdotes dĩ & ip̃i sumꝰ nõ
inuenio quẽ magis sequi quã dm̃
głio maxime dicat. Ego fum lim̃
scłi. Qui me secutus fuerit non ambula¬
bit intenebris: sed habebit lum̃ uitȩ..
Negͦ intenebris ambulemꝰ ap̃m sequi
& precepta eiꝰ obseruare debemꝰ qͥa & ipse
alio in locomittens apłos dixit. Data est¬
michi omĩs potestas: incȩlo & int̾ra. Ite gͦ
docete om̃s gentes: tingentes eos in no¬
seruare omĩa quȩcũq precepi uobis. Qre
siinlumine.xp̃i ambulare uolumꝰ ap̃cep¬
tis et monitis es non recedamꝰ: agentes
grãs qđ dum instruit in futurũ qͥd fa¬
cere debeamꝰ. de pret̾ito ignoscit qđ sim¬
plicit᷑ errauimꝰ. Et qͥa iam scds eius ad¬
uentus nob̾ approꝑinquat: magis acma¬
gis benigna & larga dignatio corda ñĩa

Expanded text:
non est reuersa ad me. quod furtum et adulterinon est reuersa ad me. quod furtum et adulterium ne in nos etiam cadat cauere sollicite et timide ac religiose obseruare debemus. nam si sacerdotes Dei et Christi sumus, non inuenio quem magis sequi quam Deumin euangelio maxime dicat: ego sum lumen saeculi. qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uitae. ne ergo in tenebris ambulemus, Christum sequi et praecepta eius obseruare debemus, quia et ipse alio in loco mittens apmihi omnis potestas in coelo et in terra. Ite ergo et docete omnes Gentes, tingentes eos in noobseruare omnia quaecumque praecepi uobis. quare si in lumine Christi ambulare uolumus, a praeceptis et monitis eius non recedamus agentes gratias, quod dum instruit in futurum quid facere debeamus, de praeterito ignoscit quod simpliciter errauimus. et quia iam secundus eius aduentus nobis propinquat, magis ac magis benigna et larga dignatio corda nostra
Abbreviated transcription (Latin):
rere in obuirgationem dnĩ iacrepantis
in psalmo et dicentis. ad qͥd exponistus¬
tificationes meas & assumis testam̃tum
meum ꝑos tuum. tuautem odisti disci¬
plinam & abiecisti sermones meos retror¬
sum. si uidebas furem concurrebas ei.
et int̾ mechos particłam tuã ponebas.
Exponere enĩ iustificationes dnĩ et tes¬
dñs. quid aliud ẽ. qͣm sermones eiꝰ abice¬
re et disciplinam dnĩcã centempnere.
nec t̾rena s. spualia fuita & adultĩa com¬
mittere. dũ qͥs de euangłica ueritate fu¬
ratur dnĩ nr̃i uerba & facta & corrum¬
pit atq adulterat p̃cepta diuna sic̃ ap̃d¬
ieremiam scͥptum ẽ. Quid est in qͥt pale¬
is ad tͥticũ: Propt̃ hoc ecce ego ad prophe¬
tas dicit dñs qͥ surant᷑ uerba mea unus¬
qͥsq aprorimo suo & seducunt popłm
meũ inm̃dacuĩs suis et inerrorib fuis.
Itẽ apd eumdẽ alio loco. Et mechata ẽ.
inqͥt lignũ & lapidem: & inhis omĩb

Expanded text:
rere in obiurgationem Domini increpantis rere in obiurgationem Domini increpantis in psalmo et dicentis: ad quid exponis iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu autem odisti disciplinam et abiecisti sermones meos retro. si uideras furem, concurrebas ei et inter moechos particulam tuam ponebas. exponere enim iustificationes et tesDominus, quid aliud est quam sermones ejus abjicere et disciplinam Dominicam contemnere, nec terrena sed spiritalia furta et adulteria committere, dum quis de evangelica veritate furatur Domini nostri verba et facta, corrumpit atqHieremiam scriptum est: quid est, inquit, paleis ad triticum? propter hoc ecce ego ad prophetas, dicit Dominus, qui furantur uerba mea unusquisque proximo suo, et seducunt populum meum in mendaciis suis et in erroribus suis. item aput eundem alio loco, et moechata est, inquit, lignum et lapidem, et in his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ m̃tionem in sacrificuis om̃ib facunꝰ
passio ẽ. enim dnĩ sacrificium qđ offe¬
rimꝰ: nichil aliud quã qđ ille fecit si
cũq enim edetis panem istũ. & calicem
istum bibetis: mortẽ diũ annunciabi¬
tis qͦadusq ueniat. Quotienscũq ergo
calicem in cõmemorationem dnĩ & pas¬
sionis eiꝰ offerimꝰ: id qđ constat fecisse do¬
de antecessorib nr̃is uł ignorant̃ uł fu¬
plicit᷑ non hoc obseruauit &e tenuit: qđ
nos dñs facere exemplo & magisterio fuo
docuit. Potest simplicitati eiꝰ de indulgen¬
cia dnĩ uenia concedi. Nobis uero ñ pot̾it
ignosci: qui nõ a dño ad moniti et instruc¬
ti fumꝰ ut calicem dnĩcũ uino mixtum
qͦ ad collegas nr̃os litt̾as dirigamꝰ: ut
ubiq lex euangłica & traditio seruetur.
& ab eo qđ ap̃ẽ docuit & fecit non recedat᷑
Quȩ ultra iam contempnere & inerrore
pͥstino ꝑseuerare: qͥd aliud est qͣm incur¬

Expanded text:
ejus mentionem in sacrificiis omnibus facimus ejus mentionem in sacrificiis omnibus facimus passio est enim Domini sacrificium quod offerimus, nihil aliud quam quod ille fecicunque enim ederitis panem istum, et calicem istum biberitis, mortem Domini annunciabitis, quoadusque veniat. Quotiescunque ergo calicem in commemorationem Domini et passioni ejus offerimus, id quod constat Dominum fede antecessoribus nostris vel ignoranter vel simpliciter non hoc observavit et tenuit quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati ejus de indulgentia Domini venia concedi. Nobis vero non poterit ignosci, qui nunc a Domino admoniti et instructi sumus ut calicem Dominicum vino mixtum,quoque ad collegas nostros litteras dirigamus, ut ubique lex evangelica et traditio Dominica  Christus et docuit et fecit non recedatur. Quae ultra iam contemnere et in errore pristino perseuerare quid aliud est quam incur
Abbreviated transcription (Latin):
eẽm. Quomͦ autẽ possumꝰ propt̃ xp̃m
sanguinem fundere. qui sangiunem ꝓp̃i
erubescimꝰ bibere : an illa sibi aliqͥs con¬
templatione blanditur: qđ & si mane
aqua sola offerre iudetur. tam̃ cũ ad o¬
nantũ uenimꝰ mixtum calicẽ offermꝰ
S cum cenamꝰ: ad cõuiitum nr̃m plas
conuocare non possumꝰ ut sacram̃a uen¬
tatem fiat̾nitate omĩ p̃sente cel ebremus.
at enĩ non mane. sed post cenã mixtũ ca¬
licem obtulit dñs. Iũquid ergo domini¬
cũ calicẽ post cenam celebrare debemꝰ. ut
sic mixtum calicem frequentandis do¬
minicis offeramꝰ : Xp̃m offerre oportebat
cura uesꝑam diei: ut hora ipsa sacrisi¬
ci ostend& occasum & uesꝑam mundi
sic̾ inerodo scriptum ẽ. Et occident illi
omẽ uulgꝰ sinagogȩ filiorum isrł ad
uesꝑam. &iterum inpsalmis. Alleua¬
tio manuum mearum sacrificium
uesꝑtinum. Nos autem iefuriectionẽ
dnĩ mane celebramꝰ. Et quia passionis

Expanded text:
essem. quomodo autem possumus propter Christum essem. quomodo autem possumus propter Christum sanguinem fundere, qui sanguinem Christi erubescimus bibere. An illa sibi aliquis contemplatione blanditur, quod etsi mane aqua sola offerri uidetur, tamen cum ad cenandum uenimus, mixtum calicem offerimus? sed cum cenamus, ad conuiuium nostrum plebem conuocare non possumus, ut sacramenti ueritatem fraternitate omni praesente celebremus. at enim non mane, sed post cenam mixtum calicem optulit Dominus. numquid ergo dominicum post cenam celebrare debemus, ut sic mixtum calicem frequentandis dominicis offeramus? Christum offerre oportebat circa uesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et uesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: et occident illum omne uulgvesperam . Et iterum in Psalmis: Allevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. XVII. Et quia passionis