comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus ad mariam inter &er& & dabit illidñs ds seden
dauid patiis sui & regnauit in domoia cobin &ernuns
regnieius non ent finis : quomodo dicer&ur ab idone
in ipso uno & quare non est ab initio tiynitas pr¬
ta ni hil pȩne nouum sic enim tinitas prȩdicaũ
ut unus dr̃ credatur : nonergo additum est a¬
quid sed sacramentũ diunius reuelatum : int̃ ipsi
au pymordia manifestar non oportuit ꝙ pnus predican¬
dumest & post ea id quod pͥdicatum ẽ reue landumut sci¬
as patrem eẽ aquo cuncta sunt : filium uero diciper que
tre quidem sed perfilium sunt regenerantur ad si¬
dem diunius : huergo tressunt quidem sed una diui¬
nitas ratio igitur facit ut tressint non plures aut
infra: omnis enim numerus usq: ad nouem peruenit :
quia tresdum inuicem in sesunt faciunt numero no¬
uem: quia in uno tressunt & tresinunum : qui enim ui¬
d& unum iud& tres dumniliil differt alt ab altero
tresergo unum &t̃ tresunum hocẽ in nono numero

Expanded text:
et dabit illi dominus deus sedem Dauid patris sui, et regnabit in domo Iacob in aeternum, et regni eius non erit finis. quo modo diceretur ab idoneo IN IPSO UNO? ET QVARE NON EST AB INITIO TRINITAS PRAEDICATA? Nihil paene nouum; sic enim trinitas praedicatur, ut unus deus credatur. non ergo additum est aliquid, sed sacramentum dei unius reuelatum. inter ipsa autem primordia manifestari non oportuit, quia prius praedicandum est et postea id quod praedicatum est reuelandum, ut scias patrem esse, a quo cuncta sunt, filium uero dici, per quem em omnia, quae a patre quidem, sed per filium sunt, regenerantur ad fidem dei unius. h ergo tres sunt quidem, sed una diuinitas. ratio igitur facit ut tres sint, non plures aut infra. omnis enim numerus usque ad nouem peruenit, quia tres, dum inuicem in se sunt, faciunt numero nouem, quia in uno tres sunt et tres in unum. qui enim uidet unum, uidet tres, dum nihil differt alter ab altero. tres ergo unum et ter tres unum; hoc est, in nono numero
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in imica st creaton multos ad serens deos & his immo¬
landi quasi mundi rectorb: hic si re sipiscat & iuxta natũ¬
ram suam sentiat ad creatorẽ se conferens filiuserit
diacꝑhoc neq: filiidi sunt quinas cuntꝰ neq diabuli: qud
enimdicit saluator iudȩis uos depatre diabulo estir& aon¬
cupiscentias patiisun uultis facere : uides ergo operib:
&ꝓfessione filios erean diabulo: õs au ee filios di qui confi¬
tentes propriũ eẽ di patrem xpirecte uersantur
scenidrꝰ instituit genus nrm ut sine sensu posibilitate
tam habeamꝰ discendisiue bona si ue mala itipsinobis ut
nula adquiramꝰ autbona ut l& emur in nobis cumrec¬
te agentes remuneremur: aut ipsi nobis inpictemꝰ sipra
d epselitis dico quos constat fioꝵ iudeos demq quii
herimo natisunt non sunt circumcisi si ergo de iu¬
dois iudei nascuntꝰ quare non & dexpianis xp̃ia ñ¬

Expanded text:
quae inimica sunt creatori, multos adserens deos et his immoquae inimica sunt creatori, multos adserens deos et his immolandum quasi mundi rectoribus. hic si resipiscat et iuxta naturam suam sentiat ad creatorem se conferens, filius erit dei.. Ac per hoc neque filii dei sunt qui nascuntur neque diaboli. quid enim dicit saluator Iudaeis: uos de patre diabolo estis et concupiscentias patris uestri uultis facere? uides ergo operibus et professione filios creari diabolo; hos autem esse filios dei, qui confitentes proprium esse deum patrem Christi recte uersantur. sic enim deus instituit genus nostrum, ut sine sensu nati possibilitatem tamen habeamus discendi siue bona siue mala, ut ipsi nobis aut mala adquiramus aut bona, ut laetemur in nobis, cum recte agentes remuneramur, aut ipsi nobis inputemus, si prauPKOSELITIS DICO, QVOS CONSTAT FIERI IUDAEOS. DENIQVE QVI IN HEREMO NATI SUNT, NON SUNT CIRCUMCISI —: SI ERGO DE IUDAEIS IUDAEI NASCUNTUR, QVARE NON ET DE CHRISTIAN
Abbreviated transcription (Latin):
defici& sidestua & tutandem conuersus confirmast
continen quia & alio locodic ego ꝓhis rogo quosinihi dedis
& uolo ut ubi ego sum & isti sint mecũ : nunc uideamꝰ̃ quala
d& ĩ dragma hoc ẽ qui modus sit pondens uel quantitatis auet
ergo nascimur requirendũ e. dns cũfilii ihł sepe dela¬
querent educti decegrpto iratus sententiã dedit dics mali
illorũ intraturũ interram ꝓmissionis a ȩcepto chalepis
estu filio nouce quipihus auses dicebat᷑ꝰ : eo sauquinati sueras
indeserto ipsos dixit intraturos eo qđ nescirent bonuas
malũ nescire aũ bonu uel malu simplicitas quȩ damẽ ni¬
tur alis quȩ neq ad bonu neq ad malĩ erudita ẽ hoceis
rantia sine malitia : Sine sensu eninascimur: sed natis
nra hocbonũ hab& quia pax ẽ ediscere uertatẽ. files
au diabuli hice quinatus malis reb imbuitur : ut hisfto

Expanded text:
deficiat fides tua, et tu tandem conuersus confirma fratres deficiat fides tua, et tu tandem conuersus confirma fratres contineri, quia et alio loco dicit: ego pro his rogo quos mihi dedisti, et: uolo ut ubi ego sum et ipsi sint mecum. Nunc uideamus quid sit didragma, hoc est, qui modus sit ponderis uel quantitatis aut ERGO NASCIMUR REQVIRENDUM EST. Dominus, cum filii Israhel saepe delinquerent educti de Aegypto, iratus sententiam dedit dicens nullum illorum intraturum in terram promissionis excepto Caleb et Iesu filio Naue, qui prius Auses dicebatur. eos autem qui nati fuerant in deserto, ipsos dixit intraturos, eo quod nescirent bonum aut malum. nescire autem bonum uel malum simplicitas quaedam est naturalis, quae neque ad bonum neque ad malum erudita est, hoc est ignorantia sine malitia. sine sensu enim nascimur, sed natura nostra hoc bonum habet, quia capax est ediscere ueritatem. filius autem diaboli hic est, qui natus malis rebus imbuitur, ut his studeat,
Abbreviated transcription (Latin):
aperire & illic inuenire modu&x actioni debitũ : quo solu¬
to non solũ scandalo non e& &x actonbus neq inclinar&ur
requisito auxilio ad soluendus ueru &iam signũ uirtutis
muxime demonstrar& : ꝑ qđ captos adiabulo ad setra¬
ueret : ut argumto & astutia sua diabulus torqueretur:
dicunt ergo & actores dedragme ad p&rum a posto¬
u magister uester non soluit dedragma quo dicto ma¬
pstrũ ut pomnibus discipulis soluer& conuenerunt sal¬
uator aũ cumprose & p&ro dari iub & ꝓomnibus soluisse
uaur: quia sic in sal uatore erant omis causa magistehi
ita & post saluatorẽ in p&ro om̃s continent᷑ i psum em
constituit ẽe capud eorũ ut pastor e& gregis dominici
na inter c&era dicit discipulis iugilate & orate ne intro¬
tis intemptatione & p&ro dicit: ec ce satanas &e postis¬
lauit ut uos uentil& ueludtnticu : ego aurogauipte ne

Expanded text:
aperire et illic inuenire modum exactioni debitum, quo soluaperire et illic inuenire modum exactioni debitum, quo soluto non solum scandalo non esset exactoribus neque inclinaretur requisito auxilio ad soluendum. uerum etiam signum uirtutis maximae demonstraret, per quod captos a diabolo ad se traheret, ut argumento et astutia sua diabolus torqueretur. dicunt ergo exactores didragmae ad Petrum apostolum: magister uester non soluit didragmam? quo dicto magistrum, ut pro omnibus discipulis solueret, conuenerunt. Saluator autem cum pro se et Petro dari iubet, pro omnibus soluisse uidetur, quia, sicut in saluatore erant omnes causa magisterii, ita et post saluatorem in Petro omnes continentur. ipsum enim constituit esse caput eorum, ut pastor esset gregis dominici. nam inter cetera dicit discipulis: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, et Petro dicit: ecce satanas expostulauit, ut uos uentilet uelut triticum; ego autem rogaui pro te, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& secutus me fuent n potest ms discipulus ee qͣ cumqu
ergo sic hab& facultates suas ut speminillis non habent
paratus au sit ꝓfidȩ illa subie cereuiam ambulat qua
da erat qui aliquid negocii gerebant aut artibus opera
dibant : saluator aũ quinihil horu curabat neq discipuli eiꝰ:
ecigendus utiq nonerat : sed quia inimicus diabilus
semꝑ in insi diserat oc casionem quȩ rens si poss& inclince¬
re saluatore : ex actorũ dedragme animos occupa¬
uit ut eiꝰ facerent uoluntate: uit accedentes ad p&t am
quiprimus inter a postolas erat solui debere ab eorũ
magistro dicerent de dragina qui abhis onerib: libes
erant: nihil enim agebant inmundo qđ e& mundi ut qua
nonerat unde soluer& aut his scandalo e& aut certe
iumilitate suffragii quȩ rer& a quo soluer& : t̃ẽ dns ut
er& ad mare ire p&rũ a postolum iub& : & capti piscis õs

Expanded text:
et secutus me fuerit, non potest meus discipulus esse. quicumque et secutus me fuerit, non potest meus discipulus esse. quicumque ergo sic habet facultates suas, ut spem in illis non habeat, paratus autem sit pro fide illas abicere, uiam ambulat qua da erat, qui aliquid negotii gerebant aut artibus operam dabant. saluator autem, qui nihil horum curabat, neque discipuli eius, exigendus utique non erat. sed quia inimicus diabolus semper in insidiis erat occasionem quaerens, si posset inclinare saluatorem, exactorum didragmae animos occupauit, ut eius facerent uoluntatem, ut accedentes ad Petrum, qui primus inter apostolos erat, solui debere ab eorum magistro dicerent didragmam, qui ab his oneribus liberi erant — nihil enim agebant in mundo quod esset mundi —, ut, quia non erat unde solueret, aut his scandalo esset aut certe humilitate suffragii quaereret a quo solueretur. tunc domineret, ad mare ire Petrum apostolum iubet et capti piscis os
Abbreviated transcription (Latin):
animnab : suꝑ habundans enim & in auditũ peccatũ
xcidisse eum qui non solũ nullo genere peccauerat
iudtis uitam donauerat: hocpec catoreus
factus diabulus contradicendi audatiam ꝑdidit :
nam simile alius d ad galatas in epistula legitur
interc&era enimsactus in quid ꝓ nobis maledictum
aquo factus nisi a patre: iudicio enum di crux xpim
ledictum e iudȩ orũ peccatum enim illorũ & clamat¬
mors saluatoris crucisigi ergo se ꝑmisit ut passio
eiꝰ ꝓficer& nobis: ut hinc cumsigno eiꝰ & euntes a scan
te minime teneremur : m& uit enim mors&iamser¬
i dragma capitum &x actio intellegitꝰ non p̃dior
neceni s aluator aliquid possidebat inmundo cusebo
mundi : mortuus au alienis inpendiis sepe litꝰ & nos aquis
mundus &x traneus ẽ : facultates augere cupimus ut mo¬
Nentes mundũ a nobis inuasibnontantũ uoce sed & litte¬
is contestimur ut ꝓfessione nra ab eo cuius munduas
condempnemur : hincdns quinꝰ inquid reliquest omi

Expanded text:
bundans\' enim et inauditum peccatum est occidisse eum, qui non solum nullo genere peccauerat, sed et multis uitam donauerat. hoc peccato reus factus diabolus contradicendi audaciam perdidit. nam simile aliud inter caetera enim, Factus, inquit, pro nobis maledictum . A quo factus, nisi a Patre? Judicio enim Dei crux Christi maledictum est Judaeorum: peccatum enim illorum mors saluatoris. cruci figi ergo se permisit. ut passio eius proficeret nobis, ut hinc cum signo eius exeuntes a secunda morte minime teneremur. metuit enim mors etiam seridragma capitum exactio intellegitur, non praediorum. uec enim saluator aliquid possidebat in mundo, cum sit dominus mundi, mortuus autem alienis inpendiis sepelitur; et nos a quibus mundus extraneus est, facultates augere cupimus, ut morientes mundum a nobis inuasum non tantum uoce, sed et litteris contestemur, ut professione nostra ab eo, cuius mundus est, condemnemur. hinc dominus: qui non. inquit, reliquerit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sides aupost ea spintaliratione in sentꝰ : sed dir econ¬
trasifactus utiq ẽ qui generat: hociam deb& gene¬
pare qđ ipse ẽ : ut accepta dignitas traducem face¬
&: nam senatores generant senatores sed senato¬
rũ dignitas nhab& apud dm mentu neq ipsa natu¬
ra hoc ẽ substantia consequitꝰ beneficium: sed in so¬
a fama & sermone dignitas uertitꝰ : ac ꝑ hoc cur¬
it quidem sermo ꝑtraducem carnis : sed nihil aliud
pstat qua opinionem dignitatis : Sic & hi qui consuler
unt aut status honestatur gaudent in uano sxpiani
ucum fiunt ipsinature accidit dignitas ut essentia
psa hominis : Mernũ habeat incorruptibilitatis bene¬
iciũ it ñ opinione sola sed & ressit ineffectũ apud dm
le ẽ istud ut siqui disertus pauꝑ in laude sit & egeat
ane aut reliquis necessars: haec enim uera laus est
scilli ꝓficiat quȩ sit dignitas ut nullius egeat dum
penaturȩ eiꝰ prestatꝰ : ut ꝑse ipsa uiu& &bene uiu&

Expanded text:
autem postea spiritali ratione inseritur. sed dicitur e contra: \'si factus utique est qui generat, hoc iam debet generare, quod ipse est, ut accepta dignitas traducem faceret. nam senatores generant senatores.\' sed senatorum dignitas non habet apud deum meritum, neque ipsa natura, hoc est substantia, consequitur beneficium, sed in sola fama et sermone dignitas uertitur. ac per hoc currit quidem sermo per traducem carnis, sed nihil aliud praestat, quam opinionem dignitatis, sicut et hi, qui consules sunt aut statuis honestantur, gaudent in uano. Christiani autem cum fiunt, ipsi naturae accedit dignitas, ut essentia ipsa hominis aeternum habeat incorruptibilitatis beneficium, ut non opinione sola, sed et j-e sit in effectum apud deum. tale est istud, ut si qui disertus pauper in laude sit et egeat pane aut reliquis necessariis. haec enim uera laus est, si sic illi proficiat quaesita dignitas, ut nullius egeat, dum hoc naturae eius praestatur, ut per se ipsa uiuat et bene uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
noras in motarentꝰ : elegere dignatus est abraha
in quo formaess& e nouate notitiae di& morũ : &cumn al¬
liser euerenta signior ess& post ea ꝑ morien lego leco¬
ris deditq̃ neq obsolescer& & magis mecum incicter &ina¬
ior enim timor ẽ ubi auctomꝰtas manifestas̃ : & ꝗ accepti
lege genter spreuerunt non se subie cientes eineq hi qu
ac ciperꝰ ser uauer̃ eamꝰ motus dis misericordianest
filiu suum quise ꝓillis offerrens mortem destruend
far omnibus remissione peccatorum dopatridlo
ius tificatos offer& : non eium post& discendi adn¬
feros inisiper mnortem nec ordoeruim necratio ps¬
bat eum quimortuus non fuiss& in trare ianuast¬
tan÷ nonine siquis iult interrasua barbaros dir¬
resimimuitat se in habitu illoruom ut put&ur uns
his & sc E plorat quon nodo illos subuer iat it afut
er & diabulo quoniam malo more hominem sabit¬
r& ut in morte remaner&: inuentu est remed

Expanded text:
et mores inmutarentur, eligere dignatus est Abraham, et mores inmutarentur, eligere dignatus est Abraham, in quo forma essentia segnior esset, postea per Moysen legem litteris dedit, quae neque obsolesceret et magis metum incuteret. maior enim timor est, ubi auctoritas manifesta est. et quia accepta lege gentes spreuerunt non se subicientes ei neque hi qui acceperunt seruauerunt eam, motus dominus misericordia misit filium suum, qui se pro illis offerens et mortem destruens data omnibus remissione peccatorum deo patri illos iustificatos offerret non enim posset descendi ad inferos, nisi per mortem. nec ordo enim nec ratio poscebat eum, qui mortuus non fuisset, intrare ianuas tartari. Nonne si quis uult in terra sua barbaros decipere, inmutat se in habitu illorum, ut putetur unus ex his, et sic explorat quo modo illos subuertat? ita factum est et diabolo. quoniam malo more hominem subuerterat. ut in morte remaneret, inuentum est remedium,
Abbreviated transcription (Latin):
itas ista noncurat : ꝓpt̃ in bicillitate humana suam eni
equitꝰ naturam ad faciendam misenꝰ cordiam : id circo
funcuenit quando debuit uenire uoluntatis suȩ ratione
utus non meritoru nostrorũ : namsi menta ꝑpendas ue¬
re non debuit : uenit ergo quando & subuenin debere
ciuit egratũ futuru beneficiu sienimei cuinecessitas
nmine tante subuematꝰ : ent quidem gratu non tamen
ailde poterit scire quid sibi pstitu est : siau inipra necessi¬
tẽ posito auxiliũ feras sci& quale beneficiũ consecutussit
Sibulatione enim ereptus maiores gratias refer& quo
ba sie suhenti s referas pane : si auoffersus cum none su¬
te sua nonsine testimono sui : ꝗ &x ipsamundi fabi ca & annia
nera quȩ elementorũ ministeio humanis usibus & hi
decreuit : intellegi & timesꝰ diunitatẽ sua uoluit : qup̃
enis ab solescere coepis& cognitiodi inter homines

Expanded text:
nitas ista non curat propter inbecillitatem humanam; suam enim nitas ista non curat propter inbecillitatem humanam; suam enim sequitur naturam ad faciendam misericordiam. idcirco tunc uenit, quando debuit uenire, uoluntatis suae rationem secutus, non meritorum nostrorum. nam si merita perpendas, uenire non debuit. uenit ergo quando et subueniri debere sciuit et futurum gratum beneficium. si enim ei cui necessitas inminet ante subueniatur, erit quidem gratum, non tamen ualde poterit scire quid sibi praestitum est; si autem in ipsa necessitate posito auxilium feras, sciet quale beneficium consecutus sit. de tribulatione enim ereptus maiores gratias referet, quo modo si esurienti offeras panem; si autem offeras cum non esute sua, non sine testimonio sui, quia ex ipsa mundi fabrica et annua munera, quae elementorum ministerio humanis usibus exhiberi decreuit, intellegi et timeri diuinitatem suam uoluit, quippe cum generis obsolescere coepisset cognitio dei inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
t qued est ergo qđ a postolus dicit: Lidupiuegt
faganis. Manifestumẽ adiectione ut diminutione
siue immutatione sillabȩ sensum ꝑuerti: tocir copaganis
demta colere omnib cognitũ est iudȩos au nonelinli¬
tis sed sub elementis dõ seruisse ꝓpt̃ ña menias & sibbi¬
ta & circũ cisione & c&era talia: hȩcen car naliasiue¬
qua haq̃ ceptod erat d seriuebatur ut ge uisbiliuse
inuisbilia uenir &ur : &re hoc cura profectus fierd al
maiora capienda : ut in his meditati dignisierent pio¬
missis sparttalibus ex eaigit᷑ꝰ partoqua supra chei sibe¬
ps dñidi quiuenturus eis fuerat ꝓmissus adremiten
lu miam fins sopor ear e inpotestate : enuim dantossi
quaado sies quartu uellit miserer: e horcardolł
irguat qui medicamenta sua & officium gratis impend&
ut ac cussabitur tarditas eiꝰ ab eis a quibus non est requi¬
tus : haec quidem diximꝰ scđm rationem sed saluatoris bo¬

Expanded text:
 quid est ergo quod Apostolus dicit, Eramus differebant a Paganis? Manifestum est adjectione, aut diminutione, sive immutatione unius syllabae sensum perverti. Idcirco Paganos elementa colere omnibus cognitum est; Judaeos autem non elementis, sed sub elementis Deo servisse, propter neomenias, et sabbata, et circumcisionem, et caetera talia; haec enim carnaliaquia ex praecepto Dei erat, Deo serviebatur; ut ex visibilibus ad invisibilia veniretur, et ex hac causa profectus fieret ad majora capienda, ut in his meditati digni fierent promissis spiritualibus. Ex ea igitur parte, quam supra dixi, sub e dei, qui uenturus eis fuerat promissus ad remittecalumniam fieri oportet. in potestate enim dantis est, quando uel quantum uelit misereri. exhortandus est arguat, qui medicamenta sua et officium gratis inpendet, aut accusabitur tarditas eius ab eis, a quibus non est requisitus? Haec quidem diximus secundum rationem, sed saluatoris bo
Abbreviated transcription (Latin):
escanascit᷑ & depullo ouiũ : depagans aũ ut pagani
oscurt. Haoc facit causa: quia eniomnis paganinin
norantias. & quina scitꝰ & eo sine sensu e amboigno¬
rantes sunt : sed hoc intꝰ est inter utruq: qua genera
sine dubio plasphemꝰ est acꝑ hoc filius diabuliẽ : natusa
infans ue scit plas phemare sic nescit benedicere pi¬
adam de camꝓcreauihomine ꝑdim: sic enim pagaoniu
deuotireator ⁊ demonus gratias agunt inorumbnas
agaont ita &iudei do ereãs supplices laudant ẽu mnoni
sicat qd bus lam udeꝰ qua cir cuemon eislest iuasin¬

Expanded text:
esca nascitur et de pullo ouum. de paganis autem ut pagani nascantur, haec facit causa: quia enim omnis paganus in ignorantia est et qui nascitur ex eo sine sensu est, ambo ignorantes sunt. sed hoc interest inter utrumque, quia generator sine dubio blasfemus est ac per hoc filius diaboli est; natus autem infans nescit blasfemare, sicut nescit benedicere; paAdam de Cain: procreaui hominem per deum. sicut enim pagani indeuoti creatori daemoniis gratias agunt in omnibus quae agunt, ita et Iudaei deo creatori supplices laudant eum in omni sicut quibusdam uidetur, quia circumcisio faci
Abbreviated transcription (Latin):
bitar : quis eni non ambier& uidens eu quise filiũdi dicebe
sic humiliatũ : ut usq ad morte discender& : & qua ut
dixi omnis ambiguitas resurrectione dñi recessuraea
ꝑtransire dix gla dium non suꝑ cadere aut contingeris
transeunte membrũ aliquod ut sic gladius missus ꝑ tras¬
ens : iuxta homine timore facit non tam ꝑcut:⁊ tit &
dubitatio mestitia fecit nontam occidit: quia non sedit
animo sed ꝑtransut quasi ꝑ umbra contingens corda ds
r : sed statim agnito dño transiuit dubitatio simltꝰ
dictũ e & deioseph: quia ferrũ ꝑtransiuit animadꝰ:
hoce mortem euadere quia dubitare dedo uel xpo
morse : ac ꝑ hoc quide sint dubitare euadit morten¬

Expanded text:
enim non ambigeret uidens eum, qui se filium dei dicebat, sic humiliatum, ut usque ad mortem descenderet? et quia, ut dixi, omnis ambiguitas resurrectione domini recessura erat, \'pertransire\' dixit gladium, non supercadere aut contingere transeuntem membrum aliquod. ut sicut gladius missus pertransiens iuxta hominem timorem facit, non tamen percutit, ita et dubitatio maestitiam fecit, non tamen occidit, quia non sedit in animo, sed pertransiit, quasi per umbram contingens corda disitauerunt, sed statim agnito domino transiit dubitatio. similiter dictum est et de Iosef, quia ferrum pertransiuit animam eius. hoc est mortem euadere, quia dubitare de deo uel Christo mors est ac per hoc qui desinit dubitare, euadit morte
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ: &ut iudȩi in ꝑp&uo noncredentes nocte remane
nec auctor dies tantisceleꝯs immosao legũ sed nox fiera
cedenti norti: contrarerũ seriem subditor dier sicut dids
is & plicar& quod sicui ao huc forte iud&ur ee contrari
diligent̃ aduertat neincipiat: illud durus estimare a
dr sen iꝑ sonam induens serui ndicam hominis mor tidelẽ
quidergohic ordiñe quȩ ris ub iomnia uideas ẽẽ contran
quae ẽ em̃lux quȩ fuit in tenebiis & tenebre eã non conples¬
der: qua comphensusẽ : quieni scit se ad hoc comphendiute

Expanded text:
estatem. et ut Iudaei in perpetua non credentes nocte remanerent estatem. et ut Iudaei in perpetua non credentes nocte remanerent nec auctor dies tanti sceleris, immo sacrilegii, sed nox fieret, praecedenti nocti contra rerum seriem subditur dies, sicut deusqueis explicaret. Quod si cui adhuc forte uidetur esse contrarium, diligenter aduertat, ne incipiat illud durius aestimare, quod deus se personam induens serui, non dicam hominis, morti dederit. quid ergo hic ordinem quaeris, ubi omnia uideas esse contraria? quae est enim lux, quae fuit in tenebris, et tenebrae eam non conprehenderunt, qua conprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
is est idẽ tenebrȩ : sicͥ insciꝓtuns euidentur ostenditur
dẽ filiilucis : &e contratenebraru necmirũ sicum ubiq di¬
snocti& ium tenebns : hic soluq sunt sequentia anten¬
ib pͥponantur uel qđ intali causa rerũ ordo confunditꝰ
imotatur ut ante signa : nam mortis nox magi quamdies
e uideatur : ideo & enim a nocte initium sumitur: qui non
dit̃ principitenebrarũ nisi ꝑ noctem potuit sub intrari:
ut aliquatenus dominus lucis id est &ernȩ uitae princi¬
ni tenebrarũ siue mortis subiectus ess& ad tempus quate¬
mors poenitus uacuata nec umqua tenebrarum
caliga discussasi dnm non uidisi& : sub intrante &em tant a lices¬
cr&um mortis in quodominabatꝰ euanuit : nec pȩnitus uino
potest: nisi quiuel ꝑsua uel insuis in capitꝰ : recte igit᷑ intalines¬
tio tantũ modo nox optin& pr ncipatũ : ita ut amitter& por¬

Expanded text:
tis est, id est tenebrae, sicut in scripturis euidenter ostenditur, tis est, id est tenebrae, sicut in scripturis euidenter ostenditur, id est: filii lucis et e contra: tenebrarum. nec mirum si, cum ubique dies nocti et lumen tenebris, hic solum quae sunt sequentia anterioribus praeponantur, uel quod in tali causa rerum ordo confunditur et mutatur, ut antesignana mortis nox magis quam dies esse uideatur — ideo etenim a nocte initium sumitur —, qui non aliter principi tenebrarum nisi per noctem potuit subintrari, et ut aliquatenus dominus lucis, id est aeternae uitae, principi tenebrarum siue mortis subiectus esset ad tempus, quate non esset mors penitus uacuata nec umquam tenebrarum caligo discussa, si dominum non uidisset. subintrante etenim tanta luce secretum mortis, in quo dominabatur, euanuit, nec penitus uinci potest, nisi qui uel per sua uel in suis capitur. recte igitur in tali negotio tantum modo nox optinet principatum, ita ut amitteret pot
Abbreviated transcription (Latin):
traordinem mundi hanceȩ intellexer qua bala ea¬
turu in dicem regis iudȩorũ ꝓphi& a uerat : qđ quioeo e¬
tũ contr a inimicos rolegionis est : indeerum teito er¬
xmor tuis saluuo
nhac causa sinumerũ ꝑordinem dieru & noctian¬
requris effectu intellegentiȩ non habebis qũ &e morses xl die¬
ius & quad raginta noctibus ieiunauit &n tam in tigernu¬
merus inuenitur quando enim ꝑdie ascendit & ꝑdiem dis¬
cendit : omnem utiq numerũ nonimpleuit sed quia ubidies
dicuntur itaẽ & qđ dixit saluator ut quia tres noctessunt
tresaccipiantur & diese enim nox ne nouũ aut contrara¬
tionẽ forte iudeatur : ut cum nox & die pendeat : namante
icẽ factam & qua appellatus est dies qua uesperũ quem
sequitur nox institutũ minime dubitatur qđ passio clomi¬
nica a nocte sumere ad seueratur initium non absordum:
iam siclux id est dies imago uita est : ita nox similitudo mor¬

Expanded text:
extra ordinem mundi, hanc esse intellexerunt quam Balaam fuextra ordinem mundi, hanc esse intellexerunt quam Balaam futuram indicem regis Judaeorum prophetaverat. Quod quidem factum contra inimicos religionis est. Inde enim testX MORTUIS SALUATOREM? In hac causa si numerum per ordinem dierum et noctirequiris, effectum intellegentiae non habebis, quia et Moyses XL diebus et XL noctibus ieiunauit et non tamen integer numerus inuenitur. quando enim per diem ascendit et per diem descendit, omnem utique numerum non impleuit, sed quia, ubi dies dicuntur. ita est et quod dixit saluator, ut, quia tres noctes sunt, tres accipiantur et dies. est enim nox, ne nouum aut contra rationem forte uideatur, ut cum nox ex die pendeat. nam ante lucem factam, ex qua appellatus est dies, quam uesperum, quem sequitur nox, institutum minime dubitatur. Quod passio dominica a nocte sumere adseueratur initium, non absurdum est; nam sicut lux, id est dies, imago uitae est, ita nox similitudo mor
Abbreviated transcription (Latin):
enti & in ficturo erasi sunt illiaut carnaliter planc
spiritaliter consolati sunt : filii aurachel carnalit̃
nuer sati flammis spiritalibus consumnentur
euangelista testatur : ꝙ tunc plangere filios suos cepit
quando filios sororissuȩ intalicausa udit occisos ut &ea¬
nȩ uuite heredes &xisterent : quienum aliquid aduerso
euenit & felicitate alterius in fausta sua miserius lug̃
udȩorũ natũ intellexerunt: cumstella in dice tempo
num cur io sitate speculabantur sic ut eni ditur utal¬
legi traditiono balaam seq bantur: quieum ar cesstist
ab alach ad iadedicendũ populudi: diumo nuc tubeneduri
oeptt & huiusergorelatione conꝑtũ habebant for
uenlipui dentia ex iacob quiregnar&: hiceni qđ nondł s
cultum ꝓph&auit dic̃s ori&ur stella ec ia cob&c&ra
istamergo traditionem magi secuti uidentes stelis

Expanded text:
praesenti et in futuro erasi sunt, illi autem carnaliter plancti praesenti et in futuro erasi sunt, illi autem carnaliter plancti spiritaliter consolati sunt; filii autem Rachel carnaliter conuersati flammis spiritalibus consumentureuangelista testatur, quia tunc plangere filios suos coepit, quando filios sororis suae in tali causa uidit occisos, ut aeternae uitae heredes exsisterent. cui enim aliquid aduersum euenit ex felicitate alterius, infausta sua miserius luget. udaeorum natum intellexerunt, cum stella indice temporarum curiositate speculabantur. Sicut enim datur intelligi, traditionem Balaam sequebantur: qui cum accersitus esset a Balach ad maledicendum populum Dei, divino nutu benedicere coepit. Ex hujus ergo relatione compertum habebant, futurum Dei providentia ex Jacob qui regnaret. Hinc enim, quod non est occultum, prophetavit dicens, Orietur stella ex Jacob, etc. . Istam ergo traditionem Magi secuti, videntes stellam
Abbreviated transcription (Latin):
pma quȩ in necessitate soluta non faciunt reos : sistomachi
ueritꝰ causa aut in firmitas febiũ: haec igit scientes do¬
re iudȩi discipulos accussabant quasi sabbatu uolarent :¬
cut su pradictum ẽ siluator autem noluit illis detem¬
ore impl& eͥegis pͥiudicare : neplus ad in saniam ꝓsilirent :¬
eddep̾terito unde sabbatũ uindicandum magisputaban:
luosos illo sostendit : & non solũ insabbati causa sed & in sacer¬
itali pane confusi sunt sicut supra ostensum est:LII
adest ut occisis filus laȩ giueranta
ilic& sedomitarũ & stupro quid in concubinã uin leuita
esserant areliquis trbubus eetieti & erasi sunt quam
rem consolationem recipere uelle negat᷑ sciens nullã
emeorũ quiperisse noscuntur : filii auliȩ in prima euis
nnis insaluatoris causa occisi sunt : Vnde eorũ causa planc¬
na quo sine dubio mercedis gratia eternauita dona
sunt qua ꝓpt planctũ rachel filiis comp&ere qui& in

Expanded text:
ma, quae in necessitate soluta non faciunt reos, si stomachi fuerit causa aut infirmitas febrium. haec igitur scientes dolosi Iudaei discipulos accusabant, quasi sabbatum uiolarent, sicut supra dictum est. saluator autem noluit illis de tempore impletae legis praeiudicare, ne plus ad insaniam prosilirent, sed de praeterito, unde sabbatum uindicandum magis putabant, calumniosos illos ostendit, et non solum in sabbati causa, sed et in sacerdotali pane confusi sunt, sicut supra ostensum est. LXII. QVID EST UT OCCISIS FILIIS LIAE, QVI ERANT EX scilicet Sodomitarum, et stupro, quod in concubinam uiri Leuitae gesserant, a reliquis tribubus extincti et erasi sunt. quam ob rem consolationem recipere uelle negatur sciens nullam spem eorum qui perisse noscuntur. filii autem Liae in primaeuis annis in saluatoris causa occisi sunt, unde horum causae plancopter deum, a quo sine dubio mercedis giatia aeterna uita donati sunt. quapropter planctum Rachel filiis conpetere, qui et in
Abbreviated transcription (Latin):
pulis proditus nͥ e&st ab aluis tam quieũ ingreders
mo ut intrarent ad illu quiuellent consequi beuefeu
a suisergo noluit sepͥdicari qđ ess& indomo re qures
se uolunt &tta factum ẽ: nonem̃ latiut ab alus dens¬
elangrus t e conple ust discitientes mueum qͥl¬

Expanded text:
discipulis proditus non esset, ab aliis tamen, qui eum ingredientem discipulis proditus non esset, ab aliis tamen, qui eum ingredientem sset in domo, ut intrarent ad illum qui uellent consequi beneficia. a suis ergo noluit se praedicari, quod esset in domo. requiri enim se uoluit et ita factum est. non enim latuit ab aliis demonseuangelista complexus est discutientes inu
Abbreviated transcription (Latin):
at: cumauueniente xporedditaẽ factaẽ ueritas :¬
lando & quod ꝓmissũ ẽ redditue & coepit scinꝰ quiderat
missũ: promittentis en fides tuncuera ꝓbatur
iergo uoluit &n potuit infirmata uoluntas eiꝰ uid&:
possibile pror susẽ ut saluatons uoluntas nimplea
nec potest uelle qđ scit fier non debere: idcirco
ctu est hoc uoluis se dicen dus ẽ namuoluntas eiꝰ num¬
u & tranaturã eiꝰ sic ergo natura eiꝰ in rephensione
it scire : nuuc requiritꝰ quo modo uel quare ne mi
uoluit scire : animaduertenduest enim quia istub
finibi gestuest gentiliu quib ad libe tempus pͥdicus
nonerat : deniq mit tens discipulossuos p̃cepit dias
inuamgentiũ ne habientis & inciuitate samantis¬
ru ne mtroentis sedite potius ad oues quȩ perer
p̃dicandigentilib ltro tam̃ uenientes ad fidemusie
pere inuidie erat : sic factuest ut saluator duas

Expanded text:
reddita est, facta est ueritas, quando et quod promissum est redditum est et coepit sciri quid erat promissum. promittentis enim fides tunc uera probatSI ERGO UOLUIT ET NON POTUIT, INFIRMATA UOLUNTAS EIUS UIDETUR. Inpossibile prorsus est ut saluatoris uoluntas non impleatur, nec potest uelle quod scit fieri non debere; idcirco quod factum est, hoc uoluisse dicendus est. nam uoluntas eius numquam extra naturam eius est. sicut ergo natura eius in reprehensionem it scire. nunc requiritur quo modo uel quare neminem uoluit scire. animaduertendum est enim, quia istud in finibus gestum est gentilium, quibus adhuc tempus praedicandi non erat. denique mittens discipulos suos praecepit dicens: in uiam gentium ne abieritis et ia ciuitatem Samaritanorum ne introie-ritis, sed ite potius ad oues quae perierpus non esset praedicandi gentilibus, ultro tamen uenientes ad fidem non suscipere inuidiae erat. sic factum est, ut saluator, dum a
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ unitatẽ uifilium : qua obrem nemouidit dn
unicus silius hioc iohianis apostolus filiudiaudiuit dicp
interalia: non qui a patrẽ uidit quis quam nisi quie abl
dere ostendit ae uangelista hunc ẽẽ xp̃m quipatri
aparuiss& indm̃: illum auquipater est nunquiune¬
rinisi afilio: quando emdm patre negat uusũ Bilmi
pariuisse apatrib ꝓphi&etur imanifestare seuudt da
us quiaipse semꝑ indm uisus a patiibus ẽ: Hunc est ine
interc& era dicit iudȩis depatre neq uocemeiꝰ audstis
aliquando neq figuram eiꝰ uidistis: ec ce nonẽ contrica¬

Expanded text:
per naturae unitatem in filium? quam ob rem nemo uidit deum, nisi per naturae unitatem in filium? quam ob rem nemo uidit deum, nisi unicus filius. hoc Iohannes apostolus filium dei audiuit dicentem inter alia: non quia patrem uidit quisquam, nisi qui est a deo, credere, ostendit euangelista hunc esse Christum qui patribus apparuisset in deum; illum autem qui pater est, numquam uideri nisi a filio. quando enim deum patrem negat uisum et deum apparuisse patribus profitetur, manifestare se uult dei filius, quia ipse semper in deum uisus a patribus est. hinc est unde inter cetera dicit ludaeis de patre: neque uocem eius audistis aliquando neque figuram eius uidistis. ecce non est contra
Abbreviated transcription (Latin):
nouidit umqua hoc quantũ uid& contranũ est : quantum
lfidem uen ꝑtin& dm omnino nemo uidit uqua neq
atrẽ neq filium : quid enim uisus dicitꝰ ad intellegentiam
efertꝰ : uisusẽ enim uelud ÷ magine uel ut inos cum impe¬
atores nesciamꝰ udemꝰ eos infigura non inueritate : ita
ds̃ uisus est ut intelleger&ur di eequia parebat impe
ationem non ꝑsubstantiam quia innatura sua uiden ds̃
on potest & ut uerus ꝓposite quȩstionis secr& a pandamꝰ
i sum ȩuangelistȩ &cplicare nitamur : iohannis enim
cultum aliquid ꝓdere uoluit qđ sciuit ad salictare doc¬
inam ꝑtinere : id circodm inquid nemouidit umquam:
si ugenitus filius quiẽ in sinupatiis ipse enarrauit :¬
nimaduertamꝰ sensũ euangeliste ut enim ueru ee quia
e mouidit dm̃umqua ostender &: hibc enarrasse doc& :
e falli utiq in possibile ẽ quia in sinu patris est : si nes
aupatris quidesinisi ad fectus in cantate uen pati

Expanded text:
UR, CONTRARIUM EST. Quantum ad fidem ueri pertinet, deum omnino nemo uidit umquam, neque patrem neque filium. quod enim uisus dicitur, ad intellegentiam refertur; uisus est enim uelut in imagine. ueluti nos, cum imperatores nesciamus, uidemus eos in figura, non in ueritate, ita et deus uisus est, ut intellegeretur deus esse qui apparebat, per rationem, non per substantiam, quia in natura sua uideri deus non potest. et ut uerius propositae quaestionis secreta pandamus, sensum euangelistae explicare nitamur. Iohannes enim occultum aliquid prodere uoluit, quod sciuit ad salutarem doctrinam pertinere. idcirco: deum, inquit, nemo uidit umquam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris. ipse enarrauit. Animaduertamus sensum euangelistae. ut enim uerum esse, quia nemo uidit deum umquam, ostenderet, filium hoc enarrasse docet, quem falli utique inpossibile est, quia in sinu patris est. sinus autem patris quid est, nisi adfectus in caritate ueri patris
Abbreviated transcription (Latin):
qui nolunt corripiunt in peius ꝓficiant: istaraee¬
eo tempore facta est quo a postolus ioħ in insalatu
phatmos religatus ad omiciano imperato ⁊ sus
caufa tunc fuit in sp̃u ut poss& iuidere celestra do
haec & ostenduntꝰ quȩ futura sunt causa impi&t is
enim dulce in ore est quod ueru est : illis au quier&ica pra¬
uitate carnalit᷑ uiuunt uel sentiunt ꝓpt qđ & inuentre¬
significati sunt a mari: accussauit enim eos indie iudi¬
cudi postreuelatione ergo euangelium iussus ẽ scn¬
bere proptꝰ haec quȩ supra diximꝰ & ezecheli ꝓph&e
similit᷑ dictu e. ait acciper& librum quie& dulcis ino
eeiꝰ quando ꝑfidiam populi missuse increpare : LXXXUII

Expanded text:
qui nolunt corripi, ut in peius qui nolunt corripi, ut in peius eo tempore facta est, quo apostolus Joannes in insula erat Pathmos, relegatus a Domitiano imperatore, fidei causa. Tunc fuit in Spiritu, ut posset videre coelestia, et dum haec ei ostenduntur, quae futura sunt causa impietatisficati sunt: hoc enim dulce in ore est, quod unum est: illis autem qui haeretica pravitate carnaliter vivunt vel sentiunt, propter significati sunt, amarus. accusabit enim eos in die iudicii dei. post reuelationem ergo euangelium iussus est scribere propter haec quae supra diximus. et Ezechieli profetae similiter dictum est, ut acciperet librum qui esset dulcis in ore eius, quando perfidiam populi missus est increpare. LXXVII
Abbreviated transcription (Latin):
eri dulce tamquam mel: quis isteliber est quia marũ
cit uentre cum sit dulcis : omnia diuina uolumina ama
sunt sed ꝑfidis atq carnalib: idotrais eni in suaue e
udiens patrẽ patre ẽoquifilius dicinon possit :¬
quia ab ipso sunt omnia : filiu auidcirco filium appells¬
ri: quia nonitique ipse pater est : sed depatre nec aqu
sed ꝑque sunt omnia : confutat᷑ ut arrius cum legns
xp̃m uerum ee filium disine dubio enim uerus do
non posset insiꝓpriae eet dedo : conuincitꝰ ad mur¬
nicheus uidens sciꝓtũ ab euangelista quia salus
non solũ pͥsentia sui nuptiarũ uota decorauit : ueri
poculis honestauit : quinuptiarũ aditus interdi¬
dit & p̃miscue conuenire hor tat᷑: haȩc continets
in libro que ac cipit apostolus dȩ uorandũ : hnclbi
euangelium e quod cata iohannȩ titulatꝰ: quod nons
male sentientibus amarũ ei ueru &ia indisciplinius

Expanded text:
ERIT DULCE TAMQVAM MEL. QVIS ISTE LIBER EST, QVI AMARUM ERIT DULCE TAMQVAM MEL. QVIS ISTE LIBER EST, QVI AMARUM FACIT UENTREM. CUM SIT DULCIS? Omnia diuina uolumina amara sunt, sed perfidis adque carnalibus. idolatris enim insuaue est, audiens patrem patrem esse qui filius dici non possit,quia ab ipso sunt omnia; filium autem idcirco filium appellari, quia non utique ipse pater est, sed de patre, nec a quo, sed per quem sunt omnia. confutatur et . Arrius, cum legit Christum uerum esse filium dei; sine dubio enim uerus dici non posset, nisi proprie esset de deo. conuincitur et Marcinicheus uidens scriptum ab euangelista, quia saluator non solum praesentia sui nuptiarum uota decorauit, uerum etiam poculis honestauit, qui nuptiarum aditus intercludit et promiscue conuenire hortatur. Haec continentur in libro, quem accepit apostolus deuorandum. hic liber euangelium est quod CATA IOHANNEN titulatur, quod non solum male sentientibus amarum est, uerum etiam indiseiplinatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tatus cdr ab eo aci xp̃m: nemmoenim saluatos
dit nisi quipatr e illius ꝓpium dicit dm̃
nama postolus nonut arbitriũ pulsar& hȩc fatus ẽ que
nquestionem redigisti s edut iudiciũdir& ractari
ro hibe & haec dixit iustũ predicans dm̃ scit eni cuius
ebeat misereri : cordis au inspector pͥuid& postulantis
uentẽ anmereatꝰ accipere : deniq dicit ꝑ proph&a
lebsliȩc labiis mehonorat corau illoru longe ẽ ame :¬
am simulatoris animu iustue ut obdur& : quieni non
rrore ueru uocat falsum sed ꝑmaliuolentia : ut in¬
llegens bonum fingat se nescire quiabonue ut con¬
ftat illud mmalu hocutiq deb& illipstan ut uere non¬
tellegat bonu ne salu&ꝰ quod ñ uult nec eni iustũe ut
uitus salu&ur qui non ꝑignorantiã salutt spernit sed
nalitia uel inuidiam : hisigitꝰ confirmat᷑ magis liber
bitriũ quam destruit᷑. & unicuiq: ꝓuoto suo respondeatꝰ

Expanded text:
tur ab eo ad Christum. nemo enim saluatori credit, nisi qui patrem illius proprium dicit deum. nam apostolus, non ut arbitrium pulsaret, haec fatus est quae in quaestionem redegisti, sed ut iudicium dei retractare prohiberet, haec dixit iustum praedicans deum; scit enim cuius debeat misereri. cordis autem inspector peruidet postulantis mentem, an mereatur accipere. denique dicit per profetam: plebs haec labiis me honorat, cor autem illorum longe est a me. nam simulatoris animum iustum est ut obduret. qui enim non per errorem uerum uocat falsum, sed per maliuolentiam, ut intellegens bonum fingat se nescire quia bonum est, ut conuertat illud in malum, hoc utique debet illi praestari, ut uere non intellegat bonum, ne saluetur, quod non uult. nec enim iustum est, ut inuitus saluetur, qui non per ignorantiam salutem spernit, sed per malitiam uel inuidiam. his igitur confirmatur magis liberum arbitrium quam destruitur, ut uni cuique pro uoto suo respondeatur
Abbreviated transcription (Latin):
ns ad missa in lege & nullũ ausum fuisse accussare
ut non solu semel & iterum sabbatu in lege uiolatũ monst¬
&s uerum &iam sacer dotalem panẽ ipsosacer dote co¬
cedente pͥ siptum inlicite & quod maius est a siblumuia¬
toritate uris primusenꝰ iesunaue diuino pͥcepto sd
us caesifuissent sabbatis dintucarunit &e do hestibis a¬
uripharunt & sacer dotes dominicis coerimonus uset¬
un pnt nrtemplo sabbatum contempnebant: duudauus
unetus in regem post quamdiuir ticte inter fectur
arinus spoliauit al loplulam initinere possite. sionasso¬
tt fusis passus asacer dote panemaccipit. que nonlle
bu samns dusars asels copta necessitate non li cebatislceo¬

Expanded text:
ns admissa in lege et nullum ausum fuisse accusare, ns admissa in lege et nullum ausum fuisse accusare, ut non solum semel et iterum sabbatum in lege uiolatum monstraret, uerum etiam sacerdotalem panem ipso sacerdote concedente praesumptum inlicite et, quod maius est, a sublimi auctoritate uiris. primus enim Iesus Naue diuino praecepto sprius caesi fuissent. sabbatis dimicarunt et de hostibus triumpharunt et sacerdotes, ut dominicis caerimoniis inseruirent, in templo sabbatum contemnebant. Dauid autem iam unctus in regem. postquam dei uirtute interfectum armis spoliauit allofilum in itinere positus, necessitatem famis passus a sacerdote panem accepit. quem non illi licebat manducare - sed excepta necessitate non licebat
Abbreviated transcription (Latin):
uo mñodosaluator & saceratot ese L
oc quidem non fuit temporis sed ad contemnntiont
sactuest iudeorusut cũ ueytatis cul mei meliortur
erat ab heremie ꝓph&ea ait enim inter c&era & daboillis¬
tostam̃tũ nolu quale dedipatiib: eoru : tunc saluator
demnimicus sic̃ putabant apparer& noua p̃dicans : eum qui
nundatus fuerat alepra ad scccerdotes misit offer¬
emunere ꝓemundatione sua sicͥ pͥciperat morses &
t ad accussatione eoru hoc ꝓficere testar&ꝰ intestimo¬
iũ inquid illis: ut iniudicio haec ura illos testis eẽt : quis al¬
atorem inimicum legis dicebant : hoc secutus est & pau¬
oquod saꝑBatum uiolarent spicas mauꝑ: con¬
INCEΝteS &comedentes Sal.uator
mplum dauid proferr& quramanducauit
neS guOS NOΝLICEBΑt EMAΗLCARE
er quod non uidentur &x cussan sed simul cundauid
pecumnec sabbatis fecert hoc dauid saluator hrpocri¬
niudeorũ multis uult&emplis arguere : maiora osten¬

Expanded text:
QVO MODO SALUATOR AD SACERDOTES MITTIT Hoc quidem non fuit temporis, sed ad condemnationem factum est Iudaeorum, ut, cum ueritatis culmen meliorati erat ab Hieremia profeta — ait enim inter cetera: et dabo illistestamentum nouum, non quale dedi patribus eorum-, tunc saluator, ne inimicus, sicut putabant, appareret noua praedicans, eum, qui mundatus fuerat a lepra, ad sacerdotes misit offerre munera pro emundatione sua, sicut praeceperat Moyses. et ut ad accusationem eorum hoc proficere testaretur, in testimonium, inquit, illis, ut in iudicio haec res contra illos testis esset, qui saluatorem inimicum legis dicebant. hoc secutus est et apEO QVOD SABBATUM UIOLARENT. SPICAS MANIBUS CONFRICANTES ET COMEDENTES, SALUATOR EXEMPLUM DAUID PROFERRET, QVIA MANDUCAUIT PANES, QVOS NON LICEBAT EI MANDUCARE ER QVOD NON UIDENTUR EXCUSARI. SED SIMUL CUM DAUID REI FIERI, QVIPPE CUM NEC SABBATIS FECERIT HOC DAUID? Saluator hypocrisin Iudaeorum multis uult exemplis arguere maiora ostende
Abbreviated transcription (Latin):
& ister& : & maiestatis sue minime opus hoc condignũ
& pnus desecum sit natura simplex & incorporeus fili
generauit: qui nihil abeo distar& ut magnitudini suae
gruus responder& effectus quid enĩ ultra porr& face
quam ut se alterũ qui ꝑ fectis generar& : hoc ergo ꝑ¬
tum opus est quo nihil possit uiden p̃stantius : c&era enĩ
aminora st̃ quanto enim e cellentior his omnib: xp̃s
ram uerbum prius qđ inministeho apud se habebat generans
hocẽ fecit ecistere qđ uerbũ id cir cofiliũ nuncupauit itq
tender& deseillũ &stitisse & eẽ sibi consubstantiuũ ut lo
qua filii deparentib sunt hoc credibiles feccer& ꝑ qđ nu

Expanded text:
xistere et maiestati suae minime opus hoc condignum sciret, prius de se, cum sit natura simplex et incorporeus, filium generauit, qui nihil ab eo distaret, ut magnitudini suae congruus responderet effectus. quid enim ultra posset facere, quam ut se alterum, qui perfectus est, generaret? hoc ergo perfectum opus est, quo nihil possit uideri praestantius. cetera enim omnia minora sunt; quanto enim excellentior his omnibus Chriram uerbum prius, quod in mysterio apud se habebat, generauit, hoc est fecit exsistere. quod uerbum idcirco filium nuncupauit, ut ostenderet de se illum exstitisse et esse sibi consubstantiuum, ut lex, qua filii de parentibus sunt, hoc credibile faceret, per qu
Abbreviated transcription (Latin):
quippe cũ dxerint regem se habere cȩsare : sub cuas uer
redacti potestatẽ sunt au istihi principes quos alioloco le¬
ficauit apostolus dicͥr non ẽ nobis conluctatio ad uer susce¬
ne & sanguinẽ : sed aduersus principes & potestares: ades
quȩ ritꝰ siemsti non cognouet ilim quomodo poteret loꝰ
ut demonia agnoscerent eũ: sed aliudẽ qđ cogniusse mepe
am demonia sciebant quidem ipsũ ẽe : sed qui ꝑ legem fue¬
fat ꝓmissus : omnia enim signa uidebant ieo quȩ dixerant
futura ꝓph&e & quod & semine dauid deiurgine uenturus es¬
ed redemptor is rahel: mnsteru au diuinitatis eiꝰ ignora¬
ant sic & principeseorũ : deniq quȩrit quauis captiose dia¬
gulis asaliatore dics situes filius dĩ & c&era : uudenr enim
li quando diunã iurtute aliquando hominis infirmitatem:
mbiens quiduentꝰ e& tor quebatꝰ : concordant igitꝰ: scmꝓture¬

Expanded text:
quippe cum dixerint regem se habere Caesarem, sub cuius fuerant quippe cum dixerint regem se habere Caesarem, sub cuius fuerant redacti potestatem. sunt autem isti hi principes, quos alio loco significauit apostolus dicens: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestaquaeritur. si enim isti non cognouerunt Iesum, quo modo poterat fieri ut daemonia agnoscerent eum? Sed aliud est quod cognouisse nam daemonia sciebant quidem ipsum esse, sed qui per legem fuerat promissus. omnia enim signa uidebant in eo, quae dixerant futura profetae, et quod ex semine Dauid de uirgine uenturus esset redemptor Israhel: mysterium autem diuinitatis eius ignorabant, sicut et principes eorum. denique quaerit. quamuis captiose, diabolus a saluatore dicens: si tu es filius dei et cetera. uidens enim aliquando diuinam uirtutem, aliquando hominis infirmitatem ambigens quid uerum esset. torquebatur. concordant igitur scriptur