comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ hominum. Continendũ ergo
ese acibis sed multomagis aberrorib
ie iunandũ : ut mens nulla carnali
dedita uoluptati. nullosit captiua
mendatio quia sicut in p̃teritis.
ita actiã in nrĩs diebus ñ desunt
ueritatis inimici. qui intra catho¬
licũ cercłam mouere audecint bella
ciuilia. ut in consensu ĩ prorũ dog¬
matũ impericos quosq ducentes glori¬
entur sibi accrescere quos a xpicorpo¬
re potuerint separare. Quid enim
tã aiduerscitur prophetis. tã repug¬
nat aeuangelus. tũ deniq est
apłicis rebelle doctrinis: quã in
nito. et sempit̾no patri intẽporalic̃
coeterno unã ac singularẽ p̃ dicare
na turtĩ : quici si hominis intelligen¬
daest. ubiest quae saluat deicts:
Sitantũ modo dei ubiest quae salua¬
tur humanittis: Fides ciutẽ catho¬
lica quae omnibus resistic erroribus
tat. dampnans Nestoriũ diuina
abhomine diuidentẽ. detestars
eutichen in diuinis humana ue¬
cuantem. qm̃ ueri dei filius deus

Expanded text:
 II. Continendum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut mens nulli carnali dedita voluptati, nullius sit captiva mendacii: quia sicut in praeteritis, 356 ita etiam in nostris diebus non desunt veritatis inimici qui intra catholicam Ecclesiam movere audeant bella civilia, ut in consensum impiorum dogmatum imperitos quosque ducentes, sibi glorientur accrescere quos a Christi corpore potuerint separare. Quid enim tam adversatur prophetis, tam repugnat Evangeliis, tam denique est apostolicis rebelle doctrinis, quam in nito, et sempiterno Patri intemporaliter coaeterno, unam et singularem praedicare naturam? Quae si hominis tantum intelligenda est, ubi est quae salvat Deitas? si tantummodo Dei, ubi est quae salvatur humanitas? Fides autem catholica, quae omnibus resistit erroribus, tat, damnans Nestorium divina ab homine dividentem, detestans Eutychen in divinis humana vacuantem: quoniam veri Dei Filius Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi frrs. nichil est:
IN quo proui dentia diui¬
na NoN ad iuuet
Siquidem exercenidis ad scĩ monia m¬
tibus: citque corporibus. ipsa quoque
mundi elementa stimulantur: dumdi¬
erũ ac menisium distincte uarieta te¬
solutio. quas dẽ Nob paginas aꝑit p̃cep¬
torũ ut quod scicra ad monent institutt.
hoc quode modo loquantur et tempora.
Vnde cũ septi mũ menisem nob anni re¬
cursus cittuleric : ñ ignoro obseruanti¬
am urtĩm ad cuelebrandũ sollẽpne ie¬
iuniũ spirita lit̃ incittiri. qm̃ experiendo
didicistis: quanitũ haec p̃paratio et
ex teriora hominũ et interiora purifi¬
cet. ut cũ alicitis abstinet᷑. facilius
illicitis resistatur. Continentiae au¬
tẽ ratio dilectissimi ñ insola castiga¬
tione corporũ. Nec in diminutione
tantum habetur aesccrũ. Mcora
enĩ uirtutis istius bona ad illã animi
ꝑtinent costittitẽ: quae ñ solũ ccirnis
concupis centias e̾terit: sed aeti&
mundancie scpieratice uana con

Expanded text:
dilectissimi, nihil est in quo providentia divina non adjuvet. Siquidem exercendis ad sanctimoniam mentibus atque corporibus, ipsa quoque mundi elementa famulantur, dum dierum ac mensium distincte variata revolutio quasdam nobis paginas aperit praeceptorum, ut quod sacra admonent instituta, hoc quodammodo loquantur et tempora. Unde cum septimum mensem nobis anni recursus attulerit, non ignoro observantiam vestram ad celebrandum solemne jejunium spiritaliter incitari: quoniam experimento didicistis quantum haec praeparatio et exteriora hominum et interiora purificet, ut cum a licitis abstinetur, facilius illicitis resistatur. Continentiae autem ratio, dilectissimi, non in sola castigatione corporum, nec in diminutione tantum habeatur escarum. Majora enim virtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, sed etiam mundanae s
Abbreviated transcription (Latin):
Sunillo ꝑ mansit uanitts: numquid ec
re quia forte cũ uiuis thesaurizas.
fur una nocte uenit. et tot diebus
ac noctibus corgregatũ. paratũ
inuenit. Thesauritas forte latroni:
forte p̃doni. Nolo amplius dicere
nec cõmemorẽ et replicẽ ꝑpessorum
dolores. Quia multa quae c̃grega¬
uit inanis uanitas. parata iNuenic
hostilis crudelitas Noꝵ est meum
optare. sed omniũ esctimene. Auer¬
tat hoc deus: sufficia Nt flagella ipsi¬
us. Om̃s oremus. auertat hoc deus:
parcat nob̵ quẽ rogamꝰ. sed si dicat᷑
quibus : quid respondebimus: tuer
go omnis homo. tu qui uane thesciu¬
rizað uNde michi respondes trac¬
tanti tecum querenti consilium in
causa tõmuni. dicebas enĩ etrespoN¬
debas. The scuri dofilio meo filus meis:
posteris meið. Dixi quanica sint iN
orruisti. et non correxisti. Quid
enĩ michi responsurũs es nisi hoc di¬
cas. forte non et ego sic sum locutꝰ.
forte inquã fu ri forte latronifor¬

Expanded text:
Si in illo permansit vanitas, numquid ad Si in illo permansit vanitas, numquid ad re, quia forte dum vivis, thesaurizas furi. Una nocte venit, et tot diebus ac noctibus congregatum paratum invenit. Thesaurizas forte latroni, forte praedoni. Nolo amplius dicere, ne commemorem et refricem perpessorum dolorem. Quam multa quae congregavit inanis vanitas, parata invenit hostilis crudelitas? Non est enim meum optare, sed omnium est timere. Avertat hoc Deus. Sufficiant flagella ipsius. Omnes oremus, avertat hoc Deus. Parcat nobis, quem rogamus. Sed si dicat quibus, quid respondemus? Tu ergo, o homo, o omnis homo, tu qui vane thesaurizas, unde mihi respondes tractanti tecum, et tecum quaerenti consilium in causa communi? Dicebas enim et respondebas: Thesaurizo mihi, filiis meis, posteris meis. Dixi quanta sint et in emoravi: horruisti, et non correxisti. Quid enim responsurus es, nisi hoc dicas: Forte non? Et ego sic sum locutus: Forte, inquam, furi, forte latroni, for
Abbreviated transcription (Latin):
Noctem agitaris timoribus. ut sc¬
cellus tuus impleaturnummis.
conturbaris. Et sicue dicit. qui
falli nescit: uane conatur baris.
Thescurieas enim ut bene ꝓueniat:
quiquid agis. Ut dampna taceamꝰ
ut tanta pericula et singulis lucris.
singulas mortes. Mortes dico non
corporum : sed malorũ cogitationũ
Ut accedat curũ : peric fides Vt fo¬
ras : ecce undiq lucra confluunt.:
et more fonitium Nummi currunit.
ant Nolite cor apponere. ecce ad
rizas : et nescis cui congregað. Aut
si scis cui. obsedro te dic et michi: audiã
re morituris. Si propt̃ea Nontibi:
quia moriturus dimittis quiquid
colligis. haec causa est et filiorũ.
Successuri sunt : ñ ꝑ mansuri. Ommi¬
to dicere qualibus filuis. Neforte qđ
luxuriosi ñ erant : seruabunt qđ
dimisisti augebunt qđ seruasti.
Nora ꝑ dunt qđ con gregasti
F ilu tui surit: pariter uani si
hoc faiciunt  si te patrẽ in hoc imita¬
Illis dico qđ tibi dicebam: filio tuo dico

Expanded text:
noctem agitaris timoribus. Ut sacnoctem agitaris timoribus. Ut saccellus tuus impleatur nummis, conturbaris, et sicut dicit qui fallere nescit, vane conturbaris. Thesaurizas enim: ut bene proveniat quidquid agis, ut damna taceamus, ut tanta pericula et in singulis lucris singulas mortes singulis lucris, mortes dico non corporum, sed malarum cogitationum. Ut ergo accedat aurum, perit fides; ut fozas, ecce undique lucra confluunt, et more fontium nummi concurrunt. ant, nolite cor apponere? » Ecce mrizas, et ignoras cui congreges ea. Aut si scis cui; obsecro te, dic et mihi. Audiam re mquia moriturus dimittis, quid colligis? Haec causa et filiorum; successuri sunt, non permansuri. Omitto dicere qualibus filiis, ne forte quluxuriosi non erunt; servabunt quod dimisisti, augebunt quod servasti, non perdent quod congregasti. Filii tui tecum sunt pariter vani, si hoc faciunt, si te patrem in hoc imitaIllis dico quod tibi dicebam. Filio tuo dico
Abbreviated transcription (Latin):
breue est. Uerumptam̃ sicuris
tantis homines haestuant ad
euadendos temporales et trans¬
currentes uel pocius trans uolan¬
tes tribulationes. Quid est cogi¬
tandu uthomo euadat manen¬
causaest uita mortaliũ. Quid
est aliud hic nasci. nisi ingredi
laboriosam uiã : De labore futu¬
ro malorũ : testis est ipse fletus
inftintiũ. Abisto molesto c̃uiuio
nemose excusat: bibendũ est
qđ ꝓpinauit adam. Dicit enim¬
cui congregat ea. Quid demen¬
uita. Quia thesaurꝰ diudurat:
eccito transit qui c̃ gregat. Ideo¬
ds̃ misertitꝰ hominẽ inimaginem
ambulantẽ. uera fatentẽ: uana
sectantẽ. uane inquid c̃turbatur
Doleo eum: thesaurizat: et nescit
cui c̃gregat. Sibienim : Non. Qm̃
moritur homo : ꝑdurante thesciuro.
Cui ergo c̃siliũ habes : da etmichi.
Non habes c̃siliũ qđ michides Nectu
ergo teneo. Pro in de siambo non
habemus: ambo queramꝰ ambo ac¬
cipiamus. Ergo tractemꝰ c̃turbaris.¬
gilas. ꝑ diẽ uexaris laboribus: per

Expanded text:
us. Verumtamen si curis tantis homines aestuant ad evadendas temporales et transcurrentes, vel potius transvolantes tribulationes; quid est cogitandum ut homo evadat manencausa est vita mortalis. Quid est aliud hic nasci, nisi ingredi laboriosam vitam? De labore futuro nostro, testis est ipse fletus infantis. Ab isto molesto convivio nemo est excusatus. Bibendum fuit quod propinavit Adam. Facticui congregat ea. Quid demenvita, quia thesaurus durat, et cito transit qui c miseratus hominem in imagine Dei ambulantem, vera fatentem, vana sectantem: Vane, inquit, conturbabitur. Doleo: thesaurizat, et ignorat cui congregat ea. Sibi ea? Non: quia moritur homo, perdurante thesauro. Cui ergo? Consilium habes; da et mihi. Non habes consilium quod mihi des; nec tu ergo tenes. Proinde si ambo non habemus, ambo quaeramus, ambo accipiamus, ambo tractemus. Conturbatugilat. Per diem vexaris laboribus, per
Abbreviated transcription (Latin):
deunt : mox ad formã salutis
recurrunt. Nã sequit᷑. Quos
ut uidit : dixit. Ite ostendite uos
scicer dotibus. Et ftictũ est dum
irent : mundati sunt. Nullum
dns eorũ quib haec corporalia
beneficia p̃stitit inuenic᷑ misisse
ad sacer dotes nisi lepsos. quia
uidelicet sacerdotium iudaeorũ
figurti ertit futuri sacerdotu re¬
gtilis qđ ese in aeccła. quo c̃se cran¬

Expanded text:
deunt, mox ad formam salutis deunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
EPROS INON ABSUROE
intellegi possunt: qui scien¬
tiam uerue fidei ñ habentes. ua¬
rias doctrinas ꝓfitent᷑ erroris.
N on enĩ uel abs condere imperciã
suã. sed ꝓsũ mapericias
proferunt in lucẽ. et iactancia
sermonis ostendunt. Nulla por¬
ro falsa doctrina est: quao non
aliqua uera int̾ miscerit. Uera
ergo falsis in ordinacae ꝑmixta
iuna disputatione uel narrati¬
one hominis. tamquã in unius
corporis colore apparentia sig
nifigans leprã: tamquã ueris
falsisq. colorũ locis humanacor¬
pora uariantẽ atq maculantẽ.
Hicutẽ ta᷑ uitandi sunc aeccłae.
ut si fieri potest longius remoti.
magno clamore xp̃m int̃ pellent.
UNdc̃ et apte sub iungitur . Quisce¬
ter̃ alonge: et leuauer uocẽ di¬
centes Ihũ p̃ceptor: miserere nr̃i.
Et bene ut saluentur ihm̃ p̃cepto¬
rẽ nominant: qui a enĩ in eius uer¬
bis seerrtisse significant uh unc sal¬
uandi humiliter p̃ceptorẽ uocant.
Cumq ad cognitionẽ p̃ceptoris re¬

Expanded text:
eprosi non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas proferunt erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostendunt. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista, in una disputatione vel narratione hominis tanquam in unius corporis colore appareris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris re
Abbreviated transcription (Latin):
cicace ꝑseuerat. Et ideo quia iuxta ue¬
ricatis sententic̃ omis quise inccuite de
meritis clleuat humiliaibit᷑ cidnõ. etqui
puide se de beneftictid humiliat ex cilta¬
bit᷑ abeo: Ineundẽ ꝓcul dubio sensũ pre¬
missus sermo re deptoris. quo primosin
nuptus ac cubitus quaeri uetait congruit.

Expanded text:
critate perseverat. Et ideo quia juxta Vecritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat : et suꝑbos despitiens. humilib
sepe tanca sui sp̃s munera prestat.
ut eoð merico simul discũ bentium.
hoc est infide qui escentiũ. coctus una¬
nima ad mirtitione glorificet : stupensq
in auctoris sui laudationẽ ꝓsiliat dices.
Michi autẽ nimis honori ficati sunt cimici
tui ds̃: nimis c̃fortatꝰ est principatus
eorũ. Quici om̃is quise ex altat humi¬
liabitur : et quise humiliat exalitibit᷑.
E t ex hac conclusione manifeste daret:
precedentẽ dnĩ sermonẽ tẏpicae in¬
telligendũ. Neque enĩ mox om̃ĩs
qui se corã hominibus exaltat hu¬
milicibitur. cuit qui se in conspectu
hominũ humiliat exciltabitur abeis
sed econtrario ñ nũ quã quise uel in
cpice dignitticis. uel in alia quãlibet
aequirenda gła subleuat: usque
infinẽ exalttre ñ cessat. Similit̃ et hu¬
milis quilibet ac uere cundus. in sua qua
contentꝰ est usquȩ aduitte t̃minũ medio¬

Expanded text:
dicat, et superbos despiciens, humilibus dicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principeorum . Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum medio
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatꝰ autẽ humiliaicꝰ sum et con
fusus. Sed cũ uocatꝰ fueris: uade
recumbe in nouissimo loco. Quanto
magnꝰes inquid. humilicite in om̃i¬
bus. Etpsal mista gloriatur. Hu¬
milictus sum usque quaq dnẽ. ui¬
uificame scđm uerbũ tuũ. Mani¬
feste significans itcise aidnõ posse ui¬
uificariꝰ: si desuis uirtutib ipse
humilia sentiret. Ut cũ ueneric qui
te in ui ta uit diccit tibi.: amice ascen¬
de superius. Ueniens dñs quẽ humilẽ
inuenerit. amici nomine betitificans
suꝑius as cendere p̃ci piet. Quicumq
enĩ humiliauerit se sicut paruulus::
hic est maior in regno ccelorũ. Tunc
erittibigła: corã simul discũ bentib
Pulchre dicitur. tunc erit tibi gła ne
nunc querere incipicis. qđ tibi serua¬
autem et in hacuita in cellegi: qui in
nouissimo loco recumbens inuenitur.
dnõ ueniente sublimatu Quic coti¬
die dns suas nuptias intrat: cottidie
mores. sedes. abitus c̃uiuantiũ diui¬

Expanded text:
exaltatus autem humiliatus suexaltatus autem humiliatus sufusus . Sed cum vocatus fueris, vade, et recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem insuperius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se, sicut parvulus hic est major in regno coelorum . Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur, tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias, quod tibi servaautem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium diju
Abbreviated transcription (Latin):
dens quomodo primos accubitus
eligerent: dicens adillos. Cũ in ui¬
ititus fueris ad nuptias: Non discũ¬
bas in primo loco. A perta quidẽ ad
litterẽ est haec ad monitio salua¬
toris : docend humilitatẽ ñ solum
apud dm̃ sed aetiã apud homines
eẽ laudabilẽ sed qm̃ haric euange¬
lista. Non frustra parabolã uo¬
ccit: breuit̃ intuendũ quid actiã
myscicae signisicet: Nuotias ap¬
pellari xp̃i es reccłoe ei neuone¬

Expanded text:
primos accubitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem: sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari Christi et Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ascensus illi itineris descensus que
non de ẽ. Sed ubi turba tus uen¬
tis. exagitatus ꝓcellis. incipit
timere q̃uod credidit : statim
ei gurges sub trahit᷑ unda sub¬
ducitur. Mox enim deficiente
fide deficit semita. tunc
exclamans dñm iħm saluumse
feci dep̃catur. Quem ad p̃hen¬
sa manu saluado libenit et ob iur¬
gat dicens Modice fidei quare
dubitasti: Hoc ẽ. quur tam par¬
uȩ fidei es. ut qui credendo in¬
mare ambulare coepenss. non id
ꝑ senindo transires: Scriptũ ẽ. enĩ.
Qui ꝑsẽ uensuerit usq infinem :¬
hic saluus erit sed dum cuncta¬
ris et dubittis. iter quod ingressus
fuenis ꝑdidisti. Quur inqu̾am¬
tam modice fidei es ut non ca
fide qua uenire coepenis per¬
uenisti. Incellege ergo quic
umarȩ credulitis ceportabat:
pfidia sub mergebat. Igit᷑
dum mergit᷑ dum peridita¬
tur: sic ꝑuenit ad dñm Osten¬
bolici fluctus sunt in hoc mundo
temptationum. multa naufnigia:

Expanded text:
ascensus illi itineris, descensusque ascensus illi itineris, descensusque non deest. Sed ubi turbatus ventis, exagitatus procellis, incipit timere quod credidit, statim ei gurges subtrahitur, unda subducitur; mox defatiscente fide, fatescit semita; tunc exclamans, Dominum Jesum salvum se fieri deprecatur; quem apprehensum manu Salvator liberat, et objurgat, dicens: Modicae fidei, quare dubistati? Hoc est, cur tam modicae fidei es, ut qui credendo mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? Scriptum est enim: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingressus fueras perdidisti. Cur, inquamtam modicae fidei es, ut non ea fide qua venire coeperas, pervenires? Intellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfidia submergebat. Igiturdum mergitur, dum periclitatur, sic pervenit ad Dominum: ostenbolici tentationum multa naufragia;
Abbreviated transcription (Latin):
inter undas solidum inuenit uesti¬
gium: iactetur licet fluctibus
mare uentis pelagus conturbetur:
Non tamen turba batur petri sẽmita.
quȩ ducit ad dñm. Ambulabat
igit̾ suꝑ aquas petrus: et sub pe¬
dĩbus eius mollis unda non cedit.
Heginus inueteri testam̃to filios isrł
p̾mare rubrum siccis itineribus
ambulcs se. et ad sec uritatẽ gra¬
dientium ne laberet᷑ unda.
insoliditatem quandam eam
fuisse mutatam. Quanto hic
melius ubi ambulante petro
nec muttitur unda enec
labitur. nec solidatur
aqua nec refugit: melius
inquam ibi eadem unda quę
fluc tuat et sustentat ibi idẽ
gurges qui mergitur: et famu¬
Fatur Ila ut portaretur ꝑ mare
populus isrł meatum suum na¬
tuni ꝑdiderit. hic portatur
in aquis petrus. cursum suũ flu¬
enta non ꝑdidit. Ie menirius
ergo uiator apłs noui itineris
uiam capit: modo cur uati gur¬
gitis molem ascendit. modo
subsedentis sinus unda descen¬
E Uldic Et inter marinos fluctus

Expanded text:
inter undas solidum invenire vestiinter undas solidum invenire vestigium: jactatur licet fluctibus mare, ventis pelagus, confirmetur non tamen turbatur Petri semita, quae ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub pedibus ejus mollis unda non cedit. Legimus in Veteri Testamento filios Israel per mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non perdunt. Temerarius ergo viator apostolus, novi itineris viam carpit, modo curvati gurgitis molem ascendit, modo subsidentis sinus, unda descendit, et inter marinos fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
nominis : qui consortium meretur
et operis. In eadem enim domo pe¬
trus fundamenta ponit. Petrus
plantat dñs incrementat. Dñs in ri¬
guum subminis trat petrus ergo
t̾emptationibus proficit: fletib¬
suis gaudet periculis suis crescit.
Hic nãmq in mare. dum suꝑ undas
temenirius uictor ingreditur. nu¬
tat incessu sed conua̾lescit affectu.
Periditatur corpore. sed deuotione
non labitur. mergitur pedibus: sed
xp̃i dextens sũstentatur. Sus tenta¬
bat enim fides. quem unda mergebat.
et quem fluctuũ ꝓcella turbãbat.
saluatoris dilectio confirmabat.
Imbulauit enim in mari petrus : magis
dilectione quam pedibus: non enimꝰ
uidebat. ubi pedum uestigium fige¬
ret. Uidebat autem ubi fig̾eret uest̃i¬
gium carittitis in naui en̾im positꝰ
considenit dñm et amore eius ductus
descendit inmare. Non cogittit la¬
bentes aquas. non fluentã currentia.:
et dum xp̃m respicit. non respicit
el ementum. Dum credit fide etiã

Expanded text:
nominis, qui consortium meretur nominis, qui consortium meretur et operis. In eadem enim domo Petrus fundamentum ponit, Petrus plantat; Dominus incrementum dat, Dominus irriguum subministrat. Petrus ergo tentationibus suis proficit, fletibsuis gaudet, periculis suis crescit. Sic namque in mari, dum super undas temerarius viator ingreditur, nutat incessu, sed convalescit affectu; periclitatur corpore, sed devotione non labitur; mergitur pedibus, sed Christi dextera sustentatur; susbat enim fides, quem unda mergebat: et quem fluctuum procella turbabat, Salvatoris dilectio confirmabat. Ambulabat enim in mari Petrus magis dilectione, quam pedibus . Non enim videbat ubi pedum vestigium figeret; videbat autem ubi figeret vestigium charitatis. In navi enim positus considerat Dominum; et amore ejus ductus descendit in mare. Non cogitat labentes aquas, non fluenta currentia: et dum Christum respicit, non reelementum. Credit fide etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tissimum petrũ inscluatoris
passione suis erroribus pro¬
fłcissẽ. et postea quam
negauit dñm. fuisse apud dnm̃ me¬
liore. Fidelior enim factus ẽ. postea¬
quam fidem se ꝑdidis se defleuit.
atq id eo maiorem gr̃am repperit quã
amisit. Tam quamꝰ bonus enĩ pastor.
tuendum gregem accepit: ut qui
sibi antea iñfirmus fuenit : fieret
omnibus firmamentũ. Et qui ipsẽ¬
in terrogationis temptatione nega¬
uenit: ceteros fidei st̃abilitate fun¬
daret. Deniq. pro solidicate deuotio¬
nis. aecclesicrum petni dicitur. sicut
ait dñs tues petrus. et suꝑ hanc petrã
edificabo ȩcclesiam meam. Petra enĩ
dicitur. eo quod primus nationib
fidei fundam̃ta posuerit: et tã quã
scxum immobile totius operis xp̃iani
compagẽ molemq conti neait Petra
ergo pr̃o deuocione petrus dicͥatur.
et petris ꝓuirtute dns nuncupatur.
sic ut ait cipłs. Bibebant autẽ despi¬
rittili sequenti eos petris. petris autẽ
enit xp̃s. Recte consor tium meret᷑

Expanded text:
tissimum Petrum in Salvatoris passione suis erroribus profecisse, et posteaquam negavit Dominum, fuisse apud Dominum meliorem. Fidelior enim factus est posteaquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit. Tanquam bonus enim pastor tuendum gregem accepit: ut qui sibi antea infirmus fuerat, fieret omnibus firmamentum; et qui interrogationis tentatione nutaverat, caeteros fidei stabilitate fundaret. Denique pro soliditate devotionis Ecclesiarum petra dicitur, sicut ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petra enim dicitur, eo quod primus in nationibus fidei fundamenta posuerit, et tanquam saxum immobile totius operis christiani compagem molemque contineat. Petra ergo pro devotione Petrus dicitur; et petra pro virtute Dominus nuncupatur, sicut ait Apostolus: Bibebant autem de spirituali sequente eos petra; petra autem erat Christus . Recte consortium meretur
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enim elisabeth ad sc̃am mariã:
simul ut facit ẽ. uox salutationis
tuae in aurib meis exultauit iN
fans ingaudio inutero meo. Exul¬
tat ergo iohannes antequã nasce¬
habitum recognoscat. iam sp̃u mun¬
di dñm recognoscit: inquo arbitror
ꝓpheticam conuenire sententiam
quae dicit. Priusquam te formarẽ
in utero nouite. et prius quã exires
de uulua scĩficauite. Unde minire
non debemus quod abherode mis¬
sus incarcerẽ clausus. xp̃m semper
suis discipulis intimaret: Cum
etiam clausus in utero eundẽ dñm

Expanded text:
Dicit enim Elizabeth ad sanctam Mariam: Dicit enim Elizabeth ad sanctam Mariam: Simul ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo ; exsultat enim Joannes antequam naschabitum recognoscat, jam spiritu mundi Dominum recognoscit. In quo arbitror propheticam convenire sententiam, quae dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Unde mirari non debemus quod ab Herode in carcere clausus, Christum semper suis discipulis intimavit; cum etiam clausus in utero eumdem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
perit. itti et elisabeth minimur qđ
anicula procreauit: quod quidem
factum mysterium ciliquod arbi¬
tror continere. Ut iohannes quiue¬
teristesca m̃ti figunim gerebat sẽnis
mulier uite frigido iam san¬
guine nasceret᷑ : Dñs ctẽ qui rer¬
ni ccelestis euangelium p̃dicret
feruentes iuuenculȩ flore pro¬
grederetur. Maria enim conseia
uirginitatis minitur fetũ uisceri¬
bus in uolutum: elisabeth autẽ
conscia senec tutis erubescit
quam minindumidem gabrihel
archangelus utitiusq ñatiuititis
offĩcium rep̃sentat ⁊ achariam con¬
solatur incredulum : Vonfident̃
mariã cohortatur. illequitr du¬
bictiuenit uocẽ ꝑdidit: haec quia
sc̃atim credidit. uerbũ salutare
concepit. Hoc etiã inlaudibus
iohannis minime tacendũ uidet᷑
quod nondum uidetur. quod non¬
dum natus ẽ: iam prophetat: Et ad¬
huc in mat̾ni uteri sinibus const̃i¬
tutus. aduentum. xp̃i quia uoce
non potenit gaudus conficetur.

Expanded text:
pererit, ita Elisabeth miramur, quod pererit, ita Elisabeth miramur, quod anicula procreavit. Quod quidem factum mysterium aliquando arbitror continere, ut Joannes, qui Veteris Testamenti figuram gerebat, senis mulierculae frigido jam sanguine nasceretur; Dominus autem, qui regni coelestis Evangelium praedicaret, ferventis juvenculae flore nasceretur. Maria enim conscia virginitatis miratur fetum visceribus involutum; Elisabeth autem conscia senectutis erubescit quam mirandum, quod idem Gabriel archangelus utriusque nativitatis officium repraesentat? Zachariam solatur incredulum, confidentem Mariam cohortatur. Ille quia dubitavit, vocem perdidit; haec quia statim credidit, Verbum salutare concepit. Hoc autem in laudibus Joannis minime tacendum videtur, ndum videtur, quod nondum natus jam prophetat, et adhuc in materni uteri sinibus constitutus, adventum Christi, quia voce non poterat, gaudiis confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Netimetis ⁊acharia ecce enim excu¬
dittiẽ. ob seciistio tua. et uxor tua
elisabeth concipiet et pariet filiũ:
exauditti inquit ẽ. obsecnistiotua.
Unde intelligimus quod ioh annem
zacharicie iustitici magis onendo
genuerit. quam elisci beth sẽnectꝰ
pro crecindo susceperit. Hinc inquã
intelligimus quod iohannẽ
obsẽcnĩtio creauenit non uolup¬
tas. Cum enim materni ute¬
ri uiscens aetcitis senec tute
fri gescerent. et fessa iam
corporis membris fecunditatis
gr̃am ꝑdidissent: contius im¬
possibilictitem corporis. con¬
tiis sterilitatem uiscerum.
tachariȩ p̃cibus elisabeth u¬
ters incumescit : et concepit
iohannem non natuns sed gra
nascendo meruit gr̃am. debuit
desterili procre̾ãtur: ille dead¬
olescentula in maculatt deꝓ¬
mitur. hic de ueteris iamfessc̃
genenstur. Habet ergo huius
natiuitas aliquid gloriae atq
minsculi: quam uis ẽnim uilior
quam uirginis : Tamen sicut ma¬
riam suscẽpimus quod uirgo pe¬

Expanded text:
Ne timeas, Zacharia, ecce exauNe timeas, Zacharia, ecce exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elisabeth concipiet et pariet filium . Exaudita est, inquit, oratio tua; unde intelligimus quod Joannem Zachariae justitia magis orando genuerit, quam Elisabeth senectus procreando susceperit. Hinc, inquam, intelligimus, quod Joannem obsecratio creaverit, non voluptas. Cum enim materni uteri viscera aetatis senectute frigescerent, et fessa jam corporis membra fecunditatis gratiam perdidissent, contra impossibilitatem corporis, contra sterilitatem viscerum, Zachariae precibus Elisabeth uterus intumescit, et concepit Joannem non natura, sed granascendo meruerit; debuit de sterili procreatur; ille de adolescentula immaculata depromitur, hic de vetula jam fessa generatur. Habet ergo et hujus nativitas aliquid gloriae atque miraculi. 42 Quamvis enim vilior quam virginis, tamen, sicut Mariam suspicimus, quod virgo pe
Abbreviated transcription (Latin):
ter natus sit anquod minibilius¬
sit occisus. Natus enim ẽ. in ꝓphetia.
inueritate ꝑ emptus ẽ. Nascendo
ad nuntiauit saluatoris aduentũ.
morendo condempnauit herodis
incestum. Uir enim sc̃s et iustus et
qui p̃ter cõmunẽ hominũ ncitiuita¬
tem exrepromissione genenitus fuenit.
hoc dedõ meruit ne cõ muni cũ cete¬
ris deseculo morte discęret: sed corpꝰ
quod dño donante suscepenit. Dñm
confitendo deponeret: ergo ioħs
ꝑ omnia uoluntatẽ dĩ fec̾it. quia
propt̃ opusdĩ et natuse : defunctus.
Nam ut natiuittitis eius seriem bre¬
uit̃ repettimus: Cum esset pater
ipsius tacharias et mat̾ eiꝰ elisabeth
detatis sẽnec tute defessi. et nulla
filiorum prolegauderent: ꝓcreañdi
etiam illis liberos tempus florentis¬
simum p̃ terisset. itti ut de suscipien
da sõbole ipsa eis etiã uota defice¬
rent. subitti ꝑ angłm repromissione
donatur. et nasciturd̃ iohannẽ
gabrihel sc̃s ad nuntiat dicens.

Expanded text:
ter natus sit, an quod mirabiliuter natus sit, an quod mirabilius occisus? Natus enim est in prophetia, in veritate peremptus est; nascendo annuntiavit Salvatoris adventum, moriendo condemnavit Herodis incestum. Vir enim sanctus et justus, et qui praeter communem hominum nativitatem ex repromissione generatus fuerat, hoc de Deo meruit, ac communi cum caeteris de saeculo morte discederet; sed corpus quod Domino donante susceperat, Dominum confitendo deponeret. Ergo Joannes per omnia voluntatem Dei fecit; quia propter opus Domini et natus est et defunctus. Nam ut nativitatis ejus seriem breviter repetamus, cum essent pater ejus Zacharias, et mater ejus Elisabeth aetatis senectute defessi, et nulla filiorum prole gauderent, procreandi etiam illis liberos tempus florentissimum praeteriisset, ita ut de suscipienda jam sobole ipsa etiam eos vota deficerent, subita per angelum repromissione donantur, et nasci Joannem Gabriel sanctus annuntiat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis humiliemus. ut in illo exal¬
temur. Humilietur humana prę
ut crescat diuina misenstio.
Nam huius tamen sacni mentum
etiam in passionib eorũ impletũẽ.
Ut minuatur homo : caput iohannis
absciditur ut exaltetur ds̃ xp̃s
inligno sũs penditur. Quare cutẽ
beatũ iohannem dñs et salucitor nr̃
lucer nam eẽ. dixerit. et quare eũ
ante sẽ mitti uoluerit. bre uiter¬
si iubetis carictiti ur̃ae auribus
intimabo. Ertie missus ẽ enim ioħs¬
uȩlut nox ante uerbum. Iucerna
ante solem. preco ante iudicem
seruus antedm̃m amicus ante sponsũ:
Et quiꝗ uniuersum mundum. pet¬
catorum tenebrtie. et nox infelici¬
tatis opressenit. et solem iustitię
aspicere non ual ebat. Beatꝰ ioħs
quasi lucerna p̃mittitur ut cordis
ocula quil ippitudine inquitatis
opp̃ssĩ magnum et uerum lumen
NSCIAOBIATISSI MI IONANNIS
baptistoe laudib ciuius nactlem
hodiȩ caelebrimus quid potissimũ
p̃dicẽ nescio. Utrum quod minsbili¬

Expanded text:
in nobis humiliemur, ut in illo exalin nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passionibus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, brevitersi jubetis, Charitatis vestrae auribus cupimus intimare. Praemissus est enim velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus antes dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebat; beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui lippitudine iniquitatis oppressi magnum et verum lumenncti ac beatissimi Joannis Baptistae laudibus, cujus natalem hodie celebramus, quid potissimum praedicem nescio: utrum quod mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
d m̃ genestio deputtitur. nedñs
ex tñis uericti tem uideat᷑ condi¬
tionis humanae. Sicũ paretur
prȩmis sus ẽ. angedm̃. Pancae in illo
excellentia ent tanta gr̃a. ut ip¬
se pucaretur esse xp̃s. Quid ergo
dixit dexp̃o nos om̃s deplenitũ¬
dine eius accepimus. Quid ergo
nosoms : ꝓrophete patriar hȩ
apłi. quot quot scĩ et ante ii¬
carnationem p̃misñ: uel ab in¬
carnato missĩ. Om̃s nos depleni¬
ut exaltetur ds̃: Secundum illud
quod de dño ipsẽ iohannes dixit.
Illum oportet trescere mectutẽ minui.
Ut humiligretur homo. et ideo nat ẽ
iohannes. quo incipiunt decrescere
dies. Ut ex altetur ds̃: eo die nat ẽ.
xp̃s. quo incipiunt crescere dies.
id eo cęlebnĩmus natelem iohannis
sicut et xp̃i : quia ipsã ncitiuittis
plenꝗe mysterium. Quo myste¬
ruͦim nisĩ humilitatis ntie. sicut
natiuitti s xp̃i plenciẽ: mysterium
altitudinis nrãe: Ergo in homine
minuatur. ut indño crescamus.

Expanded text:
Domini generatio deputatur, ne Dominus Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur praemissus est ante Deum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Quid ergo dixit de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? Ergo Prophetae, Patriarchae, Apcarnationem praemissi, vel ab Incarnato missi, omnes nos de pleniet exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Ideo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia et ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus;
Abbreviated transcription (Latin):
in carne corruptibili transforma¬
tus. tuũ quoq corruptibile incor¬
ruptionem. tuũ mortale in mor¬
talitatem: in duere posse monstra¬
uit. Nam sicut ipse facie refulsit
ut sol: ita te quoq posse fulgere os¬
tendit ubi ait. Tunc iusti fulge¬
bunt sicit sol: in regno patris sui
Si igitur uistus fueris. fulgere et
tu sicut sol poteris. Facta est faci Le.¬
es eius sicut sol. Quid mirũ si facta est
facies eius sicut sol. cum ipse sit sol:
Iuid mirum si solis facies. facta est
ut sol: Solerat. s sub nube latens. &
tunc nube remota: ad modicum
refulgens. Quid est nube remota :
Non carne. s carnis infirmitate adu

Expanded text:
in carne corruptibili transformain carne corruptibili transformatus, tuum quoque corruptibile incorruptionem, tuum mortale immortalitatem induere posse monstrauit. Nam sicut ipse facie refulsit vt sol, ita te posse fulgere ostendit, vbi ait, Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris sui. Si igitur iustus fueris, fulgere & tu sicut ipse poteris. Facta est facies eius sicut sol. Quid mirum, si facta est facies eius sicut sol, cum ipse sit sol? Quid mirum si Solis facies facta est vt sol? Sol erat, sed sub nube latens, & nunc nube remota ad modicum refulgens. Quid est nube remota? Non carne, sed carnis infirmitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris benefitia ingratus pro.¬
spectas: An non ita erga te sollici¬
tam diuinitatem stupendo miraris:
Le cum non esses. gratuita bonitate ut
sempiterne illi adherendo beatus ẽẽ
posses. creauit tibi celum. terram.
mare tibi om̃ia quȩ incis sunt. tibi
uniuersam molem mundi fecit
atq subiecit. tibi quod his om̃ibus
longe excellentius fuit ȩternȩ mor¬
ti subdito. & inter mundi mala in-¬
numera defitienti: natus in tua car¬
ne passus & mortuus est. Etut saluta¬
ribus dñi & dei tui monitis credere
non differres: mirandis oꝑibus sibi
ate dari fidem coegit. Inde est qđ
cecos illuminauit. quod leprosos
mundauit. quod om̃s hominum
morbos curauit. quod ipsos quoq
mortuos suscitauit. qđ suꝑ tumen¬
teᷤ marinarum undarũ moles
illapso gressu deambulauit. quod
elementis imꝑauit. quodq hanc
eandem miraculoꝵ potentiam
om̃ib in seuere credentibus con¬
cessit. Hinc est quod hodie ut dixi

Expanded text:
ditoris beneficia ingratus proditoris beneficia ingratus prospectas? An non ita erga te sollicitam diuinitatem stupendo miraris? Te cum non esses, gratuita bonitate, vt sempiterne illi adhærendo beatus esse posses, creauit: tibi cœlum, terram, mare: tibi omnia quæ in eis sunt, tibi vniuersam molem mundi fecit atque subiecit: tibi, quod his omnibus longe excellentius fuit, æternæ morti subdito, & inter mundi mala innumera deficienti, natus in tua carne, passus, & mortuus est. Et vt salutaribus Domini & Dei tui monitis credere nō differres, mirandis, operib. sibi a te dari fidē coegit. Inde est quod cæcos illuminauit, quod leprosos mūdauit, quod omnes hominum morbos curauit, quod ipsos quoq. mortuos suscitauit: quod super tumentes marinarū vndarū moles illapso gressu deambulauit, quod elementis imperauit, quodque hanc eandem miraculorum potentiam omnibus in se vere credentibus concessit. Hinc est, quod hodie, vt dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
obtinebit. quia sicut scripsit. de
plenitudine eius nos om̃s accep̾imꝰ.
& grãm pro gr̃a. pro gr̃a actionis
grãm retributionis. pro gra ope¬
rationis.: grãm glorificationis.S
& illud abhac intelligentia non dis¬
sentit. quod princeps apostolorũ.
quod pastor. singularis ouium xpͣi.
quod summus post xpm magister
ȩcdȩ petrus. quod boanerges idest
filii tonitrui iacobus & ioħs. ut
hec uiderent electi sunt. ut & pe¬
tri auctoritas ad hoc testificandũ
dignior fide uideretur. & tota ec¬
clesia in summo pastore suo ad
uidendum dm̃ subleuanda signa¬
retur. & intonantẽ decelis patrem
audientes iacobus & ioħs: congru¬
enter filii tonitrui uocarentur.
Propt̾ ista omĩa. assumpsit solũ¬
modo iħs. petrum. iacobum &
ioħm: & duxit egs inmontem ex¬
celsum seorsum & transfiguratꝰ
est ante eos. Et resplenduit facies
euis sicut sol: uestimenta autẽ eiꝰ
facta sunt alba sicut nix. Quid
tu ad ista ohomo. An surdis hȩc
auribus audis: An tanta tui con¬

Expanded text:
obtinebit: quia sicut ipse scripsit, De plenitudine eius nos omnes accepimus, & gratiam pro gratia: pro gratia actionis, gratiam retributionis: pro gratia operationis, gratiam glorificationis. Sed & illud ab hac intelligentia non dissentit, quod Princeps Apostolorum, quod Pastor singularis ouium Christi, quod summus post Christum Magister Ecclesiæ Petrus, quod Boanerges, id est, filij tonitrui, Iacobus & Ioannes, vt hæc viderent electi sunt: vt & Petri authoritas ad hoc testificandum dignior fide videretur, & tota Ecclesia in summo Pastore suo, ad videndum Deum subleuanda signaretur, & intonantem de cœlis Patrem audientes Iacobus & Ioannes congruenter filij tonitrui vocarentur. Propter omnia ista assumpsit solummodo Iesus Petrum & Iacobum & Ioannem, & duxit eos in montem excelsum seorsum, & tranfiguratus est ante eos. Et resplenduit facies eius sicut sol: vestimenta autem eius facta sunt alba sicut nix. Quid tu ad ista, o homo? An surdis hæc auribus audis? An tanta tui con
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritaliẽ delecto surgere est : animã
se acarnalib desideriis ubi aegra
quiescebat abstrahere. Lectũ uero
tollere est : ipsam quoq carnem per
continentiae frenũ cor reptã. spe coe¬
lestiũ p̃miorũ delicus priuare t̾renis.
Ipse est enĩ lectꝰ quiꝑ singulas noc tes
lauatur ad auid. idest ꝓ uniuꝰ cuiꝰq
noxe maculis digno poenitentiae flu¬
mine castigatur. Sublato autem
lecto domũ ire : ad para disũ redire est.
Ipsa est enĩ uera domus quae prima
fraude tandẽq restituca ꝑ eũ qui
sr audulento hosti nichil debuit.
Alic̃ sanus qui languebat lectui repor¬
tat domũ : cũ anima peccatorum
remissione accepta. ad internã sui
custodiã cũ ipso se corpore referc.
Nepost ueniã quid unde iterũ fe¬
riatur ad micccit Et confestĩ sur¬
gens. corã illis tulit in quo iacebat.
et abiit incbinũ indemũ suc̃ magni
ficans dm̃. Mira diuinae potentiae
uircꝰ. ubinulla te̾poris int̃ueniente

Expanded text:
Spiritaliter de lecto surgere, est animam Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra quiescebat, abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum deliciis privare terrenis. Ipse enim lectus qui per singulas noctes lavatur a David, id est, pro uniuscujusque noxae maculis digno poenitentiae flumine castigatur. Sublato autem lecto domum ire, ad paradisum redire est. Ipsa est enim vera domus, quae hominem fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter. Sanus qui languebat, lectum reportat domum, cum anima peccatorum remissione accepta, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne post veniam quid, unde iterum juste feriatur, admittat. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam magiranda divinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente
Abbreviated transcription (Latin):
nes ur̃að intueor. possum et hominib
delicta dimittere. Ex uobis in telligi¬
te : quid paraliticus consequatur.
Quid est fcicilius dicere dimictuntur ti¬
bipeccata tuc. aNdicere surge et
ambula : Utrũ sinc paralitico pec¬
cata dimissa: solus nouerat qui dimi¬
tebat. Surge autẽ et amibula. tam
ille qui surgebat. quã hi qui surgen¬
tem uidebant aipprobare poterant.
it igitur carnale signũ : ut ꝓbetur
spiritale. Ut ciutẽ scictis quia filius
hominis potestatẽ habet interra di¬
mittere peccata. Sic et ds̃ est iuxta
memora tũ lsaiae testimonuĩ. qui
delec iniqui tates nr̃tis. et filius ho¬
minis potestatẽ habet in t̾ra dimit¬
tendi peccata. Ergo idem ipse et
ds̃ etfilius hominis est. ut et homo
xp̃s ꝑ diuinita assuae potentiam
dimittere peccata possic: et idem
tate sũae ꝓpeccatoribus mori.
Ait paraliico. libi dico surge. tol¬
le lectũ tuũ : et uade indomũ tuã.

Expanded text:
nes vestras intueor, possum et hominibus nes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et Deus et Filius hominis est, ut et homo Christus per divinitatis suae potentiam dimittere peccata possit, et idem tatem pro peccatoribus mori. Ait paralytico: Tibi dico, surge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
sciluatus exurgeret. aliorũ q.
merito ailus reloxarentaR
erraca. Et coeper cogitare scribae
et pharisei dicentes. Quis est hic qui
loquitur blas phemias: Auis potest
dimittere peccatti. nisi solus deus:
Uerũ dicunt scribae. quici ñ homo dimit¬
tere peccata nisids̃ potest: qui ꝑ eos
quoque dimictit quib: dimittendi
to quasi ds̃ potest Uerũ dõ testimo¬
niũ dicunt. sed ꝑsonã xpĩ negan do
falluntur. Errant ittq iudciei qui
re euangelicis uerbis deuicti negare
nͨ audetine. nichilominꝰ ttim̃ dm̃ nega¬
re ñtiment. At que ꝑsidos saluare de¬
uidertins. et occultoru eogiatione. et
uir tute oꝑum dm̃ seeẽ manifestat.
Respondens enĩ dixic ad illos. Auid
cogitititis in cordib ur̃is: Eidẽ nãq
deo qui dicit ego sum egosum ipse qͥ
deleo iniquita tes tuad. scipientissim
Matorait. Tuenĩ solus nosti corda omĩ¬
um filiorũ hominũ. Eadẽ ergo inquid
maiestate et potentia qua cogittitio¬

Expanded text:
salvatus exsurgeret, aliorumque salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi ta quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui re Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. Respondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque Deo qui dicit: Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas , sapientissimus orator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum . Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
diuinai spiritalis grte uirtus inue¬
nicar. Qđ auer̃ cũ lecto deponitus:
signisicat ab homine instacarne
adhuc constituto xp̃m dehere cog¬
nosci. Zuorũ fidẽ ut uidit. dixit ÷¬
Lominẽ dñs aporalisi curaturus primo
peccatorũ uincula dissoluit: ut osten¬
deret eũ obnexus culparũ. artuũ
dissolutione dãpnairi. nee nisi is rela¬
xatis. mẽ brorũ posse recuꝑatione sa¬
nari. Sic et illi paralitico qui uixto
ꝓbaticã piscinã diumotũ aquae
frustra p̃stolabat᷑ sancato acho di¬
citur. ecce sanus factus es iã noli
peccare. nede terius tibi al iquid
contingat. Et bene is cui peccatti
dimictebatitur homo uocatur :
qui hoc ipsũ qđ homo erat ñ pos¬
set dicere : ñ peccaui : simulaeã
ue ilbe qui homini dimittebat in¬
tellegeretur deus In tuendum
scine quanti ꝓpria cuiꝰq sides
apud dm̃ ualecit. ubittnti ua¬
luit aliena. ut totꝰ homo repen¬
te idest exteruiꝰ in teriuꝰq iam

Expanded text:
divina spiritalis gratiae virtus invedivina spiritalis gratiae virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixitominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam