comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pendet totus excitus cruce signatorum
tum reugͤionis. qr illud
indubitant̾ melius ẽ. uñ
alex̃.iii. Qeifracti uoti nt¬
latenus habeantur: q tp̃a¬
le obsequm inꝑpetua na¬
scuntur. religionis obser¬
uantia omutare. qnmno
nec mutat aliqs ꝓpositr̃.
cum pro salute anime sue
utilius aliꝗo meditat᷑. exͣ̃.

Expanded text:
pendet totus exercitus cruce signatorum tum religionis, quia illud est indubitanter melius. Unde Alexander III: Rei fracti voti nullatenus habeantur, qui temporale obsequium in perpetuam noscuntur religionis observantiam commutare. Innoc Immo nec mutat aliquis propositum, cum pro salute anime sue utilius aliquid meditatur.
Abbreviated transcription (Latin):
guntur ad hͥ: ꝙ talium uo¬
tate cã: et supenoris aucto¬
ritas. Causa: ut si uouẽs sit.
si exip̃iue absentia: guẽra
ꝯmutatio: mekor uideatẽ
et mag̾ accepta dõ: q̃m pe¬

Expanded text:
guntur, ut talium vocausa et superioris auctoritas. Causa, ut si vovens sit si ex ipsius absentia, guerra commutatio melior videatur et magis accepta d
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntum add̃m de magna eq¬
tate ddicam eos tanter ubiar.
dum mõ de pecco auas rectei
ꝯterantur ⁊ peniteant: pot
tñ ab eis exigi pẽa q̃ drupli.
Wiquẽ defraudani: recddo
quadruplum. ⁊ penaumꝰ.¬

Expanded text:
ntum ad deum, de magna equitate dicam eos taliter liberari, dummodo de peccato recte conterantur et peniteant, potest tamen ab eis exigi pena quadrupla, quem defraudavi, reddo quadruplum. Pena
Abbreviated transcription (Latin):
uerac̾iter addeu ꝯu̾so pee¬
eata cdimittutur: ab eis di¬
mittutur. quib ip̃e ueraici
confessioe ꝯnĩgitur grẽ¬
et ideo ꝑ remissicẽ poc̃oꝵ:
sius comibe m̃bra. quib
ait. Si cui dimisitis. et c̃.

Expanded text:
eraciter ad Deum converso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur, quibus ipsa veraci conversione conjungitur. IdeEt ideo remissionem peccatorum lius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
haic ppositis ecclẽ tradidit
pot̾atem ut confitẽtib re¬
initentie satisfactõe darent
et eosdem saluori satifac¬
toẽm purgatos ad coĩoẽm
sacram̃toꝵ per ianua reo¬
ciliatõis admitt̃ent. Or ã¬

Expanded text:
hanc praepositis Ecclesiae tradidit potestatem, ut confitentibus poenitentiae satisfactionem darent, et eosdem salubri satisfactione purgatos, ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ¶Turam̃tum est:
affirmatio ut negatio d̃ a¬
liquo: sacre rei attestatr̃e fi¬
mata. ¶Causa institutõ¬
nis ẽ dupler. una: ꝓp̃ infir¬
mitatem hominu: de faci¬
li dubitatium: cum em̃ a

Expanded text:
. Iuramentum est affirmatio vel negatio de aliquo, sacra rei attestatione firmata. Causa institutionis est duplex una propter infirmitatem hominum de facili dubitantium. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
ag̃. dicas: ꝙ sors non ẽ ali¬
tura. tam̃ prohibetur: qax
ppassiduitatẽ: labr̃ ꝗs in
Ande si eẽt causa honesta.
⁊̃ sub eẽt necessitas: ut si es¬
s ꝯtentio de electione. aliqͦ¬
rum: ⁊ ẽẽt paritas utrobiq
in omĩb: credo ꝙ eremplo
ħ̾ ait beda dic̃s. Siq neces¬
sitate aliq̃ ꝯpuisi: deum py¬
hos ipõs apłos: non nisi ꝯ¬
lecto fr̃m cetu: et precib ad
Noner᷑. Item cum queda
ciuitas esse obsessa:⁊dubi¬
taret clerus qui deberent fu¬
ruñd̃. Item non odemp¬
nantur hic rustici: qui ser¬
uant tp̃a ad seminand̃. ut
arbores incidendas. ut si¬
milia. que certam ⁊ natu¬
ralem hnt ratõem: q̃nia i¬
cura medicinas dandas: q
minutiõs faciendas: et si

Expanded text:
Itaque sors non est aliatura, tamen prohibetur, quia propter assiduitatem labitur talis in esset causa honesta et subesset necessitas, ut si esset contentio de electione aliquorum et esset paritas utrobique in omnibus, credo quod exemplo hoc ait Beda dicens: Si qui necessitate aliqua compulsi deum puhoc ipsos apostolos, nonnisi collecto fratrum cetu et precibus ad Item cum quedam civitas esset obsessa et dubitaret clerus, qui deberent fuum. Item non condemnantur hic rustici qui servant tempora ad seminandum vel arbores incidendas et similia, que certam et naturalem habent rationem. Icirca medicinas dandas et minuti
Abbreviated transcription (Latin):
tius moreretur. Dũqd
sic̃e citius moritur qr fõ¬
te precluditur mabare¬
litus uł rumpitur ap̾
exmolentia motus et
suffocatur sic cor ⁊ sali

Expanded text:
tius moreretur, numquisione citius moritur, quia forte precluditur via anhelitus vel rumpitur apostema ex violentia motus et sic suffocatur cor ex sani
Abbreviated transcription (Latin):
stitia: ut cum iudex ut mi¬
nster: rerum iuste odemp¬
natum occidit. hoc homi¬
cidium si sit eruuõe ut de¬
lectatõe fundẽcihumany
sanguinez: lzille. iuste ce¬
cidatur: iste tñ peceat mor¬
taliter: pꝑ intentõem coꝵ¬
corruptam. Siueõ sit exa¬
more iustitie: non peccat

Expanded text:
idem, ut cum iudex vel minister reum iuste condemnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat
Abbreviated transcription (Latin):
istorum: est mortale. Cõ¬
porale: quo hõ occidr corpo¬
ralit̾. ⁊ hoc ꝯmittitur dup¬
pucit̾. s. ungna utꝰ fc̃o. un¬
gua: trb modis .s. precep

Expanded text:
istorum est mortale. Corporale est quo homo occiditur corporaliter. Et hoc committitur dstorum est mortale. Corporale est quo homo occiditur corporaliter. Et hoc committitur dup
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ ius. Ille tam̃ leges.
que permittũt usuras exi¬
gi: ratõe inter ẽẽ uł ratiõẽ
moẽ: bone sũt ⁊ aꝓꝓban¬
de. si sane intiligatur. ut

Expanded text:
obantur. Ille tamen leges que permittunt usuras exigi ratione interesse vel ratione more, bone sunt et approbande, si sane intelligantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tur amici cognatino¬
diam extranei si c̾dãt
iustum ẽẽ bellum. Ro¬
credo ꝙ non qr nonex¬
cusat eos uonum obe¬
dientie sicut subdito
nec debent se comnut¬
tere discrimin indu¬
bio inuent aliquem
in premdicium alteriꝰ¬

Expanded text:
ntur amici et cognati modiorum extranei, si credant iustum esse bellum? Credo quod non, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in preiudicium alteriu
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ isti dedetur: cum auc̃te
ecciẽ erogetur inpias cãs: ꝓ
anma u̾nus cui res fuit. ⁊
consuio ꝙ ñ fiat pubuce:
Sut euitetur omnis suspitõ.

Expanded text:
id quod isti debetur, cum auctoritate ecclesie erogetur in pias causas, pro anima illius cuius res fuit et consulo quod hoc fiat publice, ut evitetur omnis suspicio.
Abbreviated transcription (Latin):
nec est sile̾ de aduoca¬
to quem excusat boa
fides quamdmi c̃dit
iustam ẽẽ causam q̃
fouet licet inueritate

Expanded text:
Nec est simile de advocato, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam quam fovet, licet in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
te hebant aminu incuiffe¬
cogitauant. excusantur. set
diuersimode. Nam qui scie¬
bant ui probabuit̃ credebit
cẽ de iusto simpłi: non teñ¬

Expanded text:
te habebant animum indiffecogitantem, excusantur, sed diversimode. Nam qui sciebant vel probabiliter credebant esse de iusto, simpliciter non tene
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. I tem si dominꝰ ult
ire. inerercitum indẽm ab
paganos: nec de suo abso:
gram damno poss facere
erpensas necessarias: potest
a subitis auxilium petere
moceratum. ⁊tem si ĩguer¬
ra ui ueuo iusto erparte sua
sit captus ab hostibo: nec pͥ
solũe redẽptõem petitam. ap
eo: absq gui dampno. ⁊ tẽ
si uuet ue. ad principe p̃roi

Expanded text:
ent. Item si dominus vult ire in exercitum indictum apaganos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necessarias, potest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad princip
Abbreviated transcription (Latin):
nnitur Prticus: ex comumi¬
catõe. depositẽt rerum abla¬
tione. ⁊ mutan psecutõe.
Ex comumcatõe: qr hodie
omnis h̾rticus siue occultꝰ
siue manifestus: est ip̃o uĩr
exomunicatus maiori ex

Expanded text:
nitur hereticus excommunicatione, depositione, rerum ablatione et militari persecutione. Excommunicatione, quia hodie omnis hereticus sive occultus sive manifestus est ipso iure excommunicatus maiori ex
Abbreviated transcription (Latin):
ma derent otiscari ecclie ⁊
cui ẜuebant si erint cle¬
clẽ tp̃ali iurisdictõe subiec¬
Militan persecutõe: qr si
alit̾ nõ pot̾ fĩ: manu ar

Expanded text:
nia debent confiscari ecclesie cui deserviebant, si erant cleclesie temporali iurisdictione subieci persecutione, quia si ali
Abbreviated transcription (Latin):
tium: qui in alus ciebꝰca¬
pent uł occidẽnt eos : satis
iudet᷑ ꝙ tunc possit ẽcc̃a in¬
duigẽ illis: q iustum hñt
bellum. ⁊ ꝗtanta necc̃it᷑ate

Expanded text:
tium, qui in aliis diebus caperent vel occiderent eos? Satis videtur quod tunc possit ecclesia indulgere illis, qui iustum habent bellum et qui tanta necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
aliam furto subr eptã
qr si ad buc extat apd
furem impã spẽ potius
facienda ẽ restitutio iu
usura tranffertur dĩn
lit postea satisfacẽ sol¬
uẽdo rem aliam. tẽlo¬

Expanded text:
aliam furto surreptam, quia si adhuc extat apud furem in ipsa specie, potius facienda est restitutio iudeo usura transfertur dominlit postea satisfacere solvendo rem aliam, tunc lo
Abbreviated transcription (Latin):
treugue furan hmꝰ¬
xp̃iasios. Si autẽ cõ¬
uemit de sola uoleti¬
a non inferenda. cre
ter intrare ⁊ sine ui¬
olentia occupare. nec
tenebuntur suꝑbus
tantur saracem ⁊ per
molentiam int̾pellã¬
tur. nõne uidebunt᷑
entes non admittũt᷑¬
⁊ ita fracta uidebitur

Expanded text:
treuge furari christianos. Si autem convenit de sola violentia non inferenda credoter intrare et sine violentia occupare, nec tenebuntur super htantur sarraceni et per violentiam repellantur: nonne videbuntur entes non admittantur et ita fracta videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
tis qd restituat eccłie
gerendo negotiũ mili¬
ntis qd ip̃e cum scit u¬
tilit gestum ratum ba¬
militi ꝑse si audet ł ꝑ
alium tacito nõie siñ
ma. Indei uł usuraru

Expanded text:
tis, quod restituat ecclesie, gerendo negotium militis quod ipse, cum scit utiliter gestum, ratum hamiliti per se, si audet, vel per alium tacito nomine, si non ia iudei vel usura
Abbreviated transcription (Latin):
ubi rem inuenit. Si ueo
nõ inueneit: cum consio¬
lo ⁊ aucte sui penitẽtiat
retineat: si pauper et egẽs
est. ⁊ ori ꝓro illo cuius fu¬
it. al eroget paupenb. ⁊¬

Expanded text:
ubi rem invenit. Si vero non invenerit, cum consilio et auctoritate sui penitentialis retineat, si pauper et egens est et oret pro illo cuius fuit; alias eroget pauperibus.
Abbreviated transcription (Latin):
di:Id̃. Neq enim si agis
inq: ac ꝑꝑam inuasis i¬
ta quis utatur ut ereoꝵ
fructib largis elemosimiꝰ
faciat: ideo rapinam iꝰsti¬

Expanded text:
ium. neque enim si agris inique ac perperam inuasis ita quisque utatur, ut ex eorum fructibus largas elemosynas faciat, ideo rapinam iusti
Abbreviated transcription (Latin):
non possit ꝓbare qd intendit. Si autẽ nõ
lib tũc reuelet dño si non possit ꝓbare non debet reuelare n¬
si talib ꝑsonis que possunt prodẽe ⁊ non obẽe. et siq̃n nirũ
intendit se obligare ad reuelandum occulta que probare nõ
poss non fuit ucitum uirasntum nec obligatorium. set pec¬
cauit talit iurando.

Expanded text:
non possit probare quod intendit. Si autem non libus, tunc revelet domino. Si non potest probare, non debet revelare, nisi talibus personis que possunt prodesse et non obesse. Etsi quando iuravit intendit se obligare ad revelandum occulta que probare non posset, non fuit licitum iuramentum nec obligatorium, sed peccavit taliter iurando.
Abbreviated transcription (Latin):
accãtus taceat: ad repun¬
dum ił os atestĩnoĩs uel
quia sunt ignoti: ut qa¬
sunt infames. ut grauis
c. pimonis. ut opponedo

Expanded text:
atus taceat, ad repellendum illos a testimonio, vel quia sunt ignoti, vel infames, vel gravis opinionis, vel opponendo
Abbreviated transcription (Latin):
testes paratos adiurandr̃
faisum. nunqt reciprt aut
si recip̃ iam: nunqt uer illõ
odẽpnabit scient̃ innoen¬
tem. Item ꝗd facient offi¬
ciales ⁊ erecutores: q noue¬
runt uĩtatem: et tñ udẽt
Nos iurare falsum: ⁊ ꝯpel¬
lumtur mandato iudicis i¬
suscendẽ ui decapitare mo¬
centem. ut alio mõ putire.

Expanded text:
andum falsum nunquid recipiet? aut si recepit iam, nunquid per illos condemnabit scienter innocentem? Item quid facient officiales et executores, qui noverunt veritatem et tamen vident illos iurare falsum et compelluntur mandato iudicis suspendere vel decapitare innocentem vel alio modo punire.
Abbreviated transcription (Latin):
cipe si maritus solrẽ¬
do sit dumtñ minte
beat inuere de licite
acqsitis. Si autẽ nõ
denti casu q̃n nicbil
est ibi nisi de rapina.

Expanded text:
cipere, si maritus solvendo sit, dum tamen in mente habeat vivere de licite acquisitis. Si autem non denti casu, quando nihil est ibi nisi rapina,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽgo faciet si mcb̃ inuenit:
nũqt morietur fame: non.
sube̾ ei tripier. auriium. u¬
num sipot̾ h̾re de dote ui de
sponsautõ. Sxam: ut deny¬

Expanded text:
ergo faciet si nihil invenit; numquid morietur fame? Non, sed subest ei triplex auxilium. Unum si potest habere de dote vel sponsalitio. Secundum ut den
Abbreviated transcription (Latin):
continentiam sine ꝯ¬
sensu uxoris non põt
qr ꝯtinentia annexaẽ
tua nontenetur reuẽ¬
ti admonastenum. a¬
a nũquam monachꝰ
fuit set serius adep¬
ta libeitate tenetur re¬
dure quia monachir
fuit.

Expanded text:
continentiam sine consensu uxoris non potest, que continentia annexa estua non tenetur reverti ad monasterium, quia nunquam monachus fuit, sed servus adepta libertate tenetur reverti, quia monachus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat agnosce: quiqd
deb iudicare. Iudiciana
emm pot᷑as ħ̾ erpostuiat:
ut ꝙ debeat iuclicare disc¬
nat. Diligens igitur in¬
ꝯsitor ⁊ sbtit inuestigatõ.
sapient̾ et qͣi astute inter¬
roget. a peccatore ꝗd forsitã
ignori. utł uẽcundia uelit
cccitare. Cognito itaq cn¬
mine: uanctates eiꝰ nõdr

Expanded text:
t cognoscere quicquid debet judicare. Judiciaria enim potestas hoc expostulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine varietates ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
festat: non ẽ erroris correc¬
diderit eum: forte pume¬
tur ille incorpore. ut occrd̃¬
tur aiudice. ul etiam apa¬

Expanded text:
festat, non est erroris correpdit eum, forte punietur ille in corpore vel occidetur a iudice vel etiam a pa
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio eidem ꝑsore
que dedit si ad bucre¬
manet iadministͣ¬
tõe illa maxime sicre¬
ditur correptus. ał se¬

Expanded text:
restitutio eidem persone que dedit, si adhuc remanet in administratione illa, maxime si dicitur correctus, a
Abbreviated transcription (Latin):
donum aut abbtis so¬
solius si ꝑuumut me
cdiocre. qd̾ aũt dixi de rebrtalit datis aꝑsons reguanura
dem intelligas de rebdatis aꝑsonis seculanbosayris
fit disponere de eisdem. Item qd̾ dictum est de moniali resp̃¬
ta restituere debet manto. si deddit illa de reb dotasias aug
cõib Si autẽ dedit de ꝑaferalib ubi de consuetuame unt
mulieres parafernalia aut si miłi soluta sui uine dedita
as cãs. non tnͣ credo ꝙ teneatur nisi uent potent. ⁊ restitirẽ¬

Expanded text:
aut abbatis solius, si parvum vel mediocre. Quod autem dixi de rebus taliter datis a personis regularibus, idem intelligas de rebus datis a personis secularibus, etisint disponere de eisdem. Item quod dictum est de moniali respe dedit de rebus dotalibus aut communibus. Si autem dedit de parafernalibus, ubi de consuetudine habent mulieres parafernalia, aut si mulier soluta sui iuris dedit aas causas, non tamen credo quod teneatur, nisi velit. Poterit e
Abbreviated transcription (Latin):
ducta sciente impedim̃¬
tum de filus inquam
susceptis de scdo matri¬
monio ulo. nunqa pos
ficiat eis cum iam pa¬
uꝑes sint ⁊creclunt se
totum amisisse. R. si
prescripserunt cumbo¬
na fide non tenentur
me siadhoc post opletã
prescriptiõem retinent
bonam fidem. Si autẽ
totam brditatẽ cũ fruc¬
tib maiafide osũptis
restituere qͣtũcũq opor¬
teat eos indigere. ł m̃
dicare nisi quãtũ fuĩt
eis datum uł remissũ

Expanded text:
ducta sciente impedimentum, de filiis, inquam, susceptis de secundo matrimonio illo; numquid possficiat eis, cum iam pauperes sint et credunt se totum amisisse? Respondeo: si prescripserunt cum bona fide, non tenenturme si adhuc post completam prescriptionem retinent bonam fidem. Si autem totam hereditatem cum fructibus mala fide consumptis restituere, quantumcumque oporteat eos indigere vel etiam mendicare, nisi quantum fuerit eis datum vel remissum
Abbreviated transcription (Latin):
est. si tñtali noncorre¬
ptio fiat restitutio li¬
berataẽ que accipit. si
autẽ anmotus sit ⁊¬
ab ad miistratõe illa
aut si clanstrat ẽ sum¬
cum ꝯuersum fuent
mnutiutatẽ monaste¬
rn prioratus uł admi¬
nistrationis nec po¬
tent retinen amona

Expanded text:
est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simcum conversum fuerit in utilitatem monasterii, prioratus vel administrationis, nec poterit retin
Abbreviated transcription (Latin):
lit dispensare cumil
si regulans est. Si aũt
ri de rebo monaster
qd̃ presumdum ẽ insi
ꝯstet de orio. distĩgne
aut recepit abb̃nte ad¬
ministratõem aut a
simplici claustrali. ĩ¬

Expanded text:
lit dispensare cum ilsi regularis est. Si autri de rebus monasterii quod presumendum est, nisi constet de contrario, distingue: aut recepit ab habente administrationem aut a simplici claustrali. I
Abbreviated transcription (Latin):
rẽgla: qr semper postenoꝵ
mora nocet ei perquem fit¬
dico: ꝙ si nusticus erat ĩmo¬
ratempore moletie: tnr ad
totalẽ decim am totius a¬
cerui. dabit tñ eccła rustico
ecclie. adminꝰusz ad cõple¬
m̃tum decime. eccła emm
ñ debet petere lucrum: cum

Expanded text:
regula, quod semper posterior mora nocet ei per quem fiquod si rusticus erat in mora tempore violentie, tenetur ad totalem decimam totius acervi. Dabit enim ecclesia rustico ecclesie ad minus usque ad complementum decime. Ecclesia enim non debet petere lucra cum
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ quadragesimam. ꝗxbe. ut extra . e.c.i. credo standum eẽ c̃õ¬
suetudii ⁊credo ꝙ misquam ant inpͥueis ias anłie ea¬
giitur biꝰ. primitie aut redcuntur. un dicunt qdam ꝙ pͥre¬
ceptum de primnitus
cenmoniale fuit ꝙ ⁊̃
orum necessana mi¬
instrarent leitis qd
auentib intemplo
cerimoniale quãtur
que decima appstatur
sicut docuit qdam qd̾
preceptum de sabbto
na cessetur ab opib
laboriosis ut uacetũ
dõ cerimomale q̃tum
adboc. ꝙ preceptumẽ

Expanded text:
r XL et LX, credo standum esse consuetudini et credo quod nusquam aut in paucis locis hodie exiguntur huiusmodi primitie aut redduntur. Unde dicunt quidam, quod preceptum de primitiis ceremoniale fuit, quodorum necessaria ministrarent levitis et servientibus in templo. Ceremoniale quantum que decima appellatur et, sicut dicunt quidam, quod preceptum de sabbatona cessetur ob operibus laboriosis ut vacetur deo, ceremoniale quantum ad hoc, quod preceptum est
Abbreviated transcription (French):
dit decimam: nisist crp̃tꝰ¬
anatiaitizari: premissa cao¬
nica admomitõe: usꝙ ad
satiffatõem ⁊ em̃datõem cõ¬

Expanded text:
dat decimam, nisi sitanathematizari, premissa canonica admonitione, usque ad satisfactionem et emendationem con
Abbreviated transcription (French):
si pena. q̾tem si emptor fr¬
ent bone fidei: et souut de¬
cimam: ten᷑et ei undito
si fuĩt male fider nontn᷑.
nisi expresse fuĩt dc̃m et ei
penitñtiam de dolo. et qi

Expanded text:
ento. Item si emptor fuit bone fidei et solvit decimam, tenetur ei venditor. Si fuit male fidei non tenetur, nisi expresse dictum fuerit et penitentiam de dolo et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tia aupplicem penedictioe
ẽ enim am̃ iutitissima ꝯsu¬
etudo: ut si tu isli decimam
non dedens: tu addcma rẽ¬
non ius dare sacerdoti. Itẽ¬
dominus deus non postu¬
deus enim noster ad deinã¬
qui dignatus ẽ totum dare.
decimam a nobdignatus
cuidubio ꝓfuturam. Pnd
sicut idẽ suo ningit: dc̃ime
erdebito requntur. ⁊ qui ea
dare nouũt: res auc̃as ĩua¬
dit. ⁊ qͣnti paupes in iocis fr̃¬
ubi ip̃e. habitat ilo dcun a
nondante fame mortui fr
pauperibr delegatam: sus

Expanded text:
tia duplici benedictione est enim Dei justissima consuetudo, ut si tu illi decimam non dederis, tu ad decimam renon vis dare sacerdoti. BeDominus Deus, non praemDeus enim noster, qui dignatus est totum dare, decimam a nobis dignatur ine dubio profuturam. Undm ex debito requiruntur, et qui eas donare noluerit, res alienas invasit. Et quanti pauperes in locis ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui fuepauperibus delegatam suis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ampler remunẽatũ adõ.
prima remunẽatio ẽ: ha¬
bundãtia fructun. Sa: sa
nntas corporis. tertia: indi
non soium habundãtiaz
fructuum recipies: s etia
saitatem corporis ꝯseq̃n.
i tem de qduab iutimis: iõ¬
agͦ. qui premiuz compãe
aut pocorum desiderat ĩ di¬
gñtiam promĩen. reddat
decumam. ⁊ de nouem par¬
tibꝰ: txmosina dare stude¬
at paupenor. Si uõnoni
datdat: punitur in opposi¬
tis. uñ dominus ꝑmalach
Quia mͥ non recidistis. It¬

Expanded text:
er remunerantur a deo. Prima remuneratio est abundantia fructuum. Secunda sanitas corporis. Tertia indulgnon solum abundantiam fructuum recipies, sed etiam sanitatem corporis consequeris. Item de duobus ultimis iare aut peccatorum desiderat indulgentiam promereri, reddat decimam et de novem partibus eleemosynam dare studeat pauperibus. Qui vero non dat, punitur in oppositis. Unde dominus per Malachiam: Quia mihi non reddidistis
Abbreviated transcription (Latin):
postea recupet predium. ⁊
b̾ intlligas: nisi infraude
ũnditõ: reddantur. c̃.xx.
Item exeo ꝙ emptor ꝯsũeͤ¬
uit ex̾cere usuras. probãt᷑¬

Expanded text:
postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem venditio, reddantur CXX. Item ex eo quod emptor consuevit exercere usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ces in emptas portauĩt
saluas. alias non teneat᷑.
s etiam de sorte. Item ali
reos ibi plus uałe̾. recipit
tñ inse periculu: ut primꝰ
cunt quidam: ꝙ ñ. qd̃ ẽ

Expanded text:
ces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliqreos ibi plus valere, recipit autem in se periculum, ut et primus; c
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqsquis metu ciuslib
potãtis uĩtatem occultat.i¬
ram dei suꝑ se prouocat.qr
magis tun⁊ hominẽ q̃md̾¬
um. ⁊ post pauca. Nterq
reus ẽ: et qui mĩtatem occiꝰ

Expanded text:
Quisquis metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iram Dei super se provocat, quia magis timet hominem quam Deum. Et post pauca: § 1. Uterque reus est, et qui veritatem occ
Abbreviated transcription (Latin):
G. assig̃ndo diffãm inter
mutuu ⁊ locatum: ponit
tria primu: qr in mundo
tͣnffertur pericłin in accipi¬
ẽtem. secus inlocato. Ex¬
cudum: qr pecuma nõ de¬
tenoratur per usum. secus
in domo. uł equo. uł alia
re locata. Tertiuor: qr usu
pecume nullu fructu uel
utilitate paiͣt utenti secus
musu agri. uł domus uel
equi uł alterius rei locate.
l ergo in caũ ꝓposito cesst
spẽ lucri pecumani. ꝙ non
terea udetur fieri infraud̃
usurar. expressa est hodiei¬

Expanded text:
us assignando differentiam inter mutuum et locatum ponit tria: primum, quia in mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cesset spem lucri pecuniarii, quod non terea videtur fieri in fraudem usurar
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtum aduitam et̾na. Sic̃
emm si in peccatis om̃ib
ẽẽt in uno lutus: ita si in
uno tm̃ maneat: et̾ne ui¬
te iamiã ñ intrabit. faisa¬
ẽ etiam penitẽtia: cum pe¬
nites ab offitio uł negoci¬
siñ peccato mulatemis a

Expanded text:
tum ad uitam eternam. Sicut enim si peccatis omnibus esset inuolutus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab officio uel curisine pecca
Abbreviated transcription (Latin):
causa rememptã de
pecuma usuraria. se¬
cus si emisset uł ex a¬
lia causa non lucra¬
tiua adeptus ẽẽt ea
tam de pecunia uẜaĩ¬
reddere usuras. S
nũqd uir ꝗ duxit u¬
uorem raptoris uel
usurari filiam pot
dum ꝙ rapuent uel

Expanded text:
causa rem emptam de pecunia usuraria: secus si emisset vel ex alia causa non lucrativa adeptus esset rem non de pecunia usreddere usuras. Sed numquid vir qui duxit uxorem raptoris vel usurarii filiam, potdum quod rapuit vel
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ ius. Ille tam leges.
que permitrũt usuras eri¬
gi: ratõe inter ẽẽ uł raticẽ
moe: bone sũt ⁊ aꝓꝓban¬
de. si sane intuigatur. Ut
Aire qr si sunt publici
usurani: ip̃o ir̃ sũt exco¬
municati qͣtu ad tria .s.¬

Expanded text:
obantur. Ille tamen leges que permittunt usuras exigi ratione interesse vel ratione more, bone sunt et approbande, si sane intelligantur, ut  si sint publici usurarii, ipso iure sunt excommunicati quantum ad tria, s
Abbreviated transcription (Latin):
certe persõe s debẽt erõgare
tale lucrum inusus pau¬
perum. ¶Pot etiam emẽ
si timetur canstia interra:
et uideat iictuauia ex̃tra¬
hi.de terra. dum mõ non
ut canius uendat. s ne e¬
gẽs fame peat. ex iosẽpͤh.¬

Expanded text:
certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus pauperum. Potest enim emere si timetur caristia in terra et videt victualia extrahi de terra, dummodo non ut carius vendat, sed ne gens fame pereat, exemp
Abbreviated transcription (Latin):
Et si forte post in ceptam
gausam ulłet debitor desiꝰ¬
tere: ur̃ ꝙ ad petitioñ. cre¬
ditoris poss eum cogẽ: ir¬
dex ecclãsticus. ut rxndẽt
ei coram eo. uł satiffacẽt¬
Soepe enm in dex ⁊ pt. et
debet iudicare inlirecte ⁊
occasioẽ altenus qõms
tor pot̾ exigere ut compẽ¬
sare non solum expensas
fortuto siñ culpa sua res
periit. ut det̾iorata ẽ: non
tnr c̾ditor. s si dolo uł cui¬

Expanded text:
Et si forte post inceptam causam vellet debitor desistere, videtur quod ad petitionem creditoris posset eum cogere iudex ecclesiasticus ut responderet ei coram eo vel satisfacepe enim iudex potest et debet iudicare indirecte et occasione alterius questionis tor potest exigere vel compensare, non solum expensas fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel cul
Abbreviated transcription (Latin):
pot undẽ pignꝰ. etiam ĩui¬
to ⁊ ꝯͣdicẽte debitoͣe insi de¬
hibenda distinctõ. qr aut
cta pacta fuerunt inter de¬
bitõẽm ⁊ c̾ditõem fuma¬
ta super unditõe pignori
primo casu: debet c̃ditor pͥ¬
us notificare debitori. ⁊ pꝰ¬
ꝯũntaz. ⁊ non auter. In se¬
cudo casu: s. cum pactum
fuit appositu ne undẽt.
bitori: ut souiat. ⁊ sicessa¬
aliter si añ trinã denũtia¬
tõem undẽt : furti tenẽtur

Expanded text:
t vendere pignus, etiam invito et contradicente debitore, nisi dehibenda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione pignoris primo casu debet creditor prius notificare debitori et poconventam et non aliter. In secundo, videlicet cum pactum fuit appositum ne venderetbitori ut solvat si cessaaliter, si ante trinam denunciationem venderet, furti teneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝙ usuraĩus emt equr̃.
uł predium de pecuma usy¬
una. ⁊ doĩt rem iam alti¬
p̾ea efficit᷑ nõ souiendo. ꝙr
utrum ille persount uẜas:
possit c̃ effectu petẽ. rem il¬
iam ep̃tam d̾ usuris abip¬
so possessore: et utrum ule
in foro penitẽtiali teneatur
ros empta de pecunia usu¬
rana: non ẽ uitõ usure sb̃¬

Expanded text:
 usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteripostea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur res empta de pecunia usuraria, non est vitio usure sub
Abbreviated transcription (Latin):
ca pignora semper oritur
am uult omnes fructus
ꝑceptos boã fide: dectucti ex¬
pensis: cõputare in sortez.
s siquid residuum fuit de
sorte: postuat debitoe con¬
peli adsolutõe. qrͣ utru
ad ħ sit cogñd̾ debitor. ut¬

Expanded text:
ca pignora sepe oritur am; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem. Queritur utrum ad hoc cogendus sit debitor
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. itatũ ꝙ nõ de reb
eccłãsticis que sunt paupe¬
rib deputate: s de suis hoc
faciat fideliter uixͣ posse. nͥ
qͣ tenus de pecuma illa ut
alia qͣlibet sua: expendent

Expanded text:
tum est, ita tamen quod non de rebus ecclesie, que sunt pauperibus deputate, sed de suis hoc faciat fideliter iuxta posse, nisi quatenus de pecunia illa vel alia qualibet sua expenderit
Abbreviated transcription (Latin):
cterem hnt fuitiuum. Itez
pumunt᷑ ⁊epositõe ⁊ ĩfami¬
a: si de crumine: iudiciisus ⁊¬
liquo mͦ etiam per inquisi¬
tionem ut demsintiatõem o¬

Expanded text:
cterem habet furtivum. Item punitur depositione et infamia, si de crimine iudici suo aliquo modo, etiam per inquisitionem vel denunciationem
Abbreviated transcription (Latin):
ligare nõ ad maiorẽ: et ħ
expressit: non coget̃ ibi oxi¬
nere. s tnͣsibit ad alu or¬
dinem: quẽ ualeat subsi¬
stere. Si ũonon expressit:
credo ꝙ debeat man̾e. nec

Expanded text:
ligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec
Abbreviated transcription (Latin):
biłis est biꝰ emptio. qui¬
a non est ꝑiculum ꝙalt̃
desideret mortem alteruᷤ
S ubi emitur ad untam
ditor desideret mortẽ al¬
ceruis emotorio iato enum inbĩta est ꝓmissio prebende uł bñfi¬
cu nõuacantis ⁊ pactum de futura successioe inp̾rditate testa¬
toris pactum dico fem dum adhuc inuit nontn precise dicoł¬

Expanded text:
bilis est huiusmodi emptio, quia non est periculum quod alter desideret mortem alterius, sed ubi emitur ad vitam ditor desideret mortem emptoris. Ideo enim inhibita est promissio prebende vel beneficii non vacantis et pactum de futura successione in hereditate testatoris. Pactum dico factum dum adhuc vivit. Non tamen dico
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatur utrum fructꝰ
illi plus uł minus debe¬
ant ualere q̃ ꝙ emptord̾¬
dit nõ est usura. eodem
mõ credo iudicandum
de creditore qui possõem
alienam recipit ꝓcerta
pecume qͣtitate ita ꝙ usq
ad certos annos puta qͣ
os. licet enimiste aͣctus ñ
sit usuranus ex forma po¬
test tñ fieri infrandemu¬
surarum ⁊ recurrendum
ẽ inforo cãrum ad p̾sũptis¬
onefn suprapoĩtas. info¬
roautem pñiali stabitũ
rem. aindicẽdo ẽ ei resti¬

Expanded text:
dubitatur, utrum fructus illi plus vel minus debeant valere quam quod emptor dedit, non est usura. Eodem modo credo iudicandum de creditore qui possessionem alienam recipit pro certa pecunie quantitate, ita quod usque ad certos annos faciat os. Licet enim iste contractus non sit usurarius ex forma, potest tamen fieri in fraudem usurarum. Et reiiciendum est in foro causarum ad presumptiones suprapositas. In foro autem penitentiali stabitur et indicenda e
Abbreviated transcription (Latin):
sum amittit legatũ
nondonatioẽm can¬
sa mortis alias sier
aliqua causa rescin¬
incanone dr̃. Drecipiẽtes
statiumꝰ: ut decime. primi¬
tie. seu oblones. inuoꝵ. et
mortuoꝵ: ecclus dei fidelit̾
reddmt᷑ aiaicis. ut in dis¬

Expanded text:
mentum, amittit legatum, non donationem causa mortis. Alias si ex alia causa rescinin canone dicitur: Precipientes statuimus, ut decime et primitie seu oblationes vivorum et mortuorum ecclesiis dei fideliter reddantur a laicis, ut in dis
Abbreviated transcription (Latin):
Purgatõ ẽ de obiecto cͥmi¬
minẽ iinocẽtie ostensio.
pertestes ⁊ ista ꝑmittit᷑ ⁊ ap¬
probatur tanqͣm uoã. utit.
⁊ bonesta: in eccla dei .ii. q.

Expanded text:
Purgatio est de obiecto crimine innocentie ostensio. per testes, et ista permittitur et approbatur tanquam bona, utilis et honesta in ecclesia dei.
Abbreviated transcription (Latin):
aufercrd̃. ĩmo quicqd de. ip¬
so naufragio inuẽtum ẽ. sir̃
uiud sit captum de ip̃o nau¬
fragio. siũde mari: siĩ de u¬
tore. restituẽdum ẽ. Et. de in¬

Expanded text:
auferendum, imo quicquid de ipso naufragio inventum est, sive illud sit captum de ipso naufragio sive de mari sive de littore, restituendum est nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe pot̾ recipe. Si aute ne
credoidem. Item credo q su
ste tai non iaborat mͦ nec i¬
facit expensas:qr non ẽ ne¬
cesse: cum terra sit uene pũ¬
gata. ⁊ in pace: piratus est
tam̃ et laborẽ et ĩpensas u¬
pende si est necẽe: ita tñ q ꝓ

Expanded text:
ie potest recipere. Si autem nescredo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impendere, si esset necesse: ita
Abbreviated transcription (Latin):
dagia ⁊ thelonea: ddĩstigue.
aut sunt antiqͣ. aut noua.
in primo cau: si fuit in posi¬
tum abhis qui potuerunt
ĩ ponẽ: idencet principib
ui regib: et prestim aucte¬

Expanded text:
dagia et telonia distingue quia aut sunt antiqua aut nova. In primo casu si fuit impositum ab his qui potuerunt imponere, videlicet principibus vel regibus et presertim aucto
Abbreviated transcription (Latin):
memoria teneretur a
laycis nec eas recorno¬
scunt se tenere ab ecõa
de eis laycos infeudaẽ
pcuretur utilitas ecc̃e
¶Quid si nascitur
les utrum sit de anti¬
qs datis ante ꝯcilium
a. ¶ nur̃orditario ad successores transsem aut exdonatione
ia alio titulo transure adextraneos adsilituamem aliorum fe¬

Expanded text:
memoria, tenentur a laicis, nec eas recognoscunt se tenere ab ecclesde eis laicos infeudare, procuretur utilitas ecclesQuid si nescitur les, utrum sit de antiquis datis ante conciliuiure hereditario ad successores transferri aut ex donatione vel alio titulo transire ad extraneos ad similitudinem aliorum fe
Abbreviated transcription (Latin):
extͣneum si brdem nõ
re̾at de illis infeudae
ran non possit potest
forte epẽ ilud infeus
alicunlayco ocedere q
illud recuꝑet. ⁊ infend

Expanded text:
extraneum, si heredem non habeat, de illis infeudarerari non possit, potest forte episcopus illud in feudum alicui laico concedere, qui illud recuperet et in feud
Abbreviated transcription (Latin):
oso loco qd̾ tp̃r uerum
ẽ si atp̃r exquo nõ ex¬
tat memoria taliter
sint ꝯcesse ⁊ an ciliu
laterañ. subaleran¬
dro celebratum. p̃oc¬

Expanded text:
oso loco. Quod tamen verum est, si a tempore ex quo non extat memoria, taliter sint concesse et ante concilium Lateranensi sub Alexandro celebratum.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est mlt̾iplicata mẽ¬
datia ⁊ ũba otiosa ⁊ uana.
Quĩtum: ẽ plasphxnia.
ecce heresis. Sertum: ẽ

Expanded text:
tum est multiplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum e
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. qui õ iegum interdcãi
ꝙ̃adm. ¶ Item sunt que¬
dam persone: quib indis¬
tincte tnr quis restituẽ: ꝯc¬
quid ab eis lucratus est ĩ
alea. ut furiosi. ꝓdigi.mi¬
nores.xxx. añ. ⁊ maxime
pupilli. Item m̃tecapti. ce

Expanded text:
r qui contra legum interdicta  Item sunt quedam persone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente
Abbreviated transcription (Latin):
ius fa. qui nõ h̾nt pecu¬
uum castrense. uł qi. ⁊ de
uxõe que non habet res
paufemales. ⁊ etiam d̾̃ ad¬
ministratõe rerum eccsti¬
carum que pauperu sũt
enda ẽ. nõ dic̃o illi qr ami¬
sit eam in ludo. s tutori cy¬
ratori domino. Moisteĩo.

Expanded text:
lias, qui non habent peculium castrense vel quasi, et de uxore, que non habet res paraphernales, et etiam de administratione rerum ecclesiasticarum, que pauperum sunt enda est, non dico illi qui amisit eam in ludo, sed tutori, curatori, domino, monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ repetẽ. si lucratus ẽ: ñ
tur restituẽ. s pot̾ et debet
pauperb erogare. Idẽ c̾do
in illo: qui in tirmnus uł de¬
bilis cã rec̾atomis in ocdi¬
cum̃ lusit. dum mͦ aliu
cordare oppimoẽs. ⁊ iura.

Expanded text:
potest repetere; si lucratus est, non tenetur restituere, sed potest et debet pauperibus erogare. Idem credo in illo qui infirmus vel debilis causa recreationis modicum lusit, dummodo alium cordari opiniones et iura.
Abbreviated transcription (Latin):
stat. licet excupiditate ly¬
probatur: ut puta quia ẽ
contra deum ⁊ omĩa iura:
ꝑtalem lird̃ nllus pot̃. ali¬
quid aquirẽ. neq tene.¬

Expanded text:
sor, licet ego ex cupiditate luprobatus, utputa quia est contra deum et omnia iura per talem ludum nullus potest aliquid acquirere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
te. p̾latus negngẽs. disci¬
puius in obediẽs. Iuueniꝰ
ociosꝰ. senex obstinatus. Mo
habitus pretiosis. cib ex¬
ꝯsitus. Rumor inclaustͤ
us in capitło. dissolutõe
inchoro. In reuentia iux̃i

Expanded text:
cet prelatus negligens, discipulus inobediens, juuenis ociosus, senex obstinatus, monhabitus preciosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolucio in choro, et irreuerencia ci
Abbreviated transcription (Latin):
Res dr̃ uitiosa: si ẽ fũtiua.
ut ui possessa. qͣm non so¬
lum fur ut raptor: s nec ul¬
lus alius q̃m ins. weis e¬
cepent: prescribẽ ut usuc᷑ape

Expanded text:
Res dicitur vitiosa, si est furtiva vel vi possessa, quem non solum fur vel raptor, sed nec ullus alius, quamvis ab eis eceperit, prescribere vel usucapere
Abbreviated transcription (Latin):
ium: ꝙ eͥdat domino placẽ
exquo indet: et ñ õcicit cũ
posset. Item pͥot ex auo. si
ab añcessorib suis incep̃
prescriptõ: p̃sume debet q

Expanded text:
uod credat domino placere, ex quo videt et non contradicit cum posset. Item potest ex alio si ab antecessoribus suis incepit prescriptio presumere debet et
Abbreviated transcription (Latin):
guedum. quia aut ite po¬
tõẽm habet oscĩam remor¬
dentẽm: aut ñ. Inprimo
cãu: dicam ei precise ꝙ re¬
stituat rẽ. qr qui facit con¬
tra ꝯscĩam etiam erroneã.
edificat ad gehenna.xi.q.¬

Expanded text:
guendum, quia aut iste potionem habet conscientiam remordentem aut non. In primo casu dicam ei precise quod restituat rem, quia qui facit contra conscientiam, etiam erroneam, edificat ad gehennam.
Abbreviated transcription (Latin):
dñt: ꝙ tnr restitũe. om̃es
fere dectores nuis: añt inõ
tiligunt ante ꝯpletam p̃¬
scriptõem. Ala. distuxit:
utrum possõr habuit rem
ercã lucraͣtiua. ⁊ tc̃ teneat̃¬

Expanded text:
Omnes fere doctores iuris dicunt telligunt ante completam prescriptionem. Alanus distinxit, utrum possessor habuit rem ex causa lucrativa, ut tunc teneat
Abbreviated transcription (Latin):
tius ẽ ambosimł: inqrant
diugñt̾ et cante: sulle spu¬
nus ui suppositus sit honx
sp̃uat et timẽs deũ. quoĩuẽ¬
to: uocent eum secto ⁊ coraz
muliere. et si iidebr̃ expecti¬
re: recepto primosacram̃to
ab ip̃a: ꝙ nõ calumpmose
secretum teneat: poterunt

Expanded text:
tius est, ambo simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto et coram muliere et si videtur expedire recepto prius sacramento ab ipsa quo non calumniose secretum teneat. Poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
i¶heredio. hoc intlsigendum ẽ qn spoliatus fecit ⁊ certam
ilimmam retinuit qua uoluit eẽ oꝯtentus. Si aut manda¬
uit intesto distriom ꝑ executores ꝗcqd ad ip̃m spectabit de
iobilib ⁊ debitis tunc facienda est executorib eius restiti¬
tio pro rata ⁊ liberis eius prorata. ⁊ uxori ꝓrata si uxoremi
bũit uebut. ⁊ si liten uł uxor debebant ure̾ in reb illis aliq̃n
uortoem aut de nire aut aͥisoate testaitorie.Ei aurotesit¬

Expanded text:
heredibus, hoc intelligendum est quando spoliatus fecit testamentum et certam summam retinuit, quia voluit esse contentus. Si autem mandavit in testamento distribui per executores quicquid ad ipsum spectabat de mobilibus et debitis, tunc facienda est executoribus eius restitutio pro rata et liberis eius pro rata et uxori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant habere in rebus illis aliquam portionem, aut de iure aut
Abbreviated transcription (Latin):
stratur. Mlier neo ad opta¬
re ñ pot̃: insi exrescripto pr̃i¬
cipis in solatium filioru.
adoptan quilib: tam ma¬
scuius qͣm femina. dum¬
mͦ sit minoris etatis: pa¬
tre adoptiuo. ita fuius ei
natural eẽ possit. Ft̃ .c.t. ad¬
oms ẽ: ut uie qui adopta¬
tur: per om̃ia qi fuius hat̃.
ita ut etiam ab intestato sy¬
arrogatus. ⁊ eius fiuii. ut ne¬
potes siquos in potãte: trã¬

Expanded text:
te. Mulier vero adoptare non potest, nisi ex rescripto principis in solatium filiorum adoptari quilibet, tam masculus, quam femina, dummodo sit minoris etatis patre adoptivo, ita quod filius eius naturalis esse possit. Effectus ad ut ille qui adoptatur, per omnia quasi filius habeatur, ita ut etiam ab intestato suarrogatus et eius filii vel nepotes, si quos in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ert̾nee persõe in filium.e
nepotem.ui de inceps: as¬
suptio legittĩa. ¶ Spẽs eiuui.
tio. alia simpler adoptio.
habet: emancipatus ẽ. et
tnͣsit in pot̾atẽ arrogantis.
⁊ ista fieri deb aucte prim¬
cipis. Adoptatur ille: qui

Expanded text:
est extranee persone in filium vel in nepotem vel deinceps assumptio legitima. Species eius tio, alia simplex adoptio. habet, emancipatus est et transit in potestatem arrogantis. Et ista fieri debent auctoritate principis. Adoptatur ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
diues gratis ⁊ purã inten¬
tõe de pecuma. licite posst̃
recipere hiꝰ usumfructu. ł¬
cantatem. Idem dico: si nł¬
lo ad huc ĩpenso ẜuitio: re¬
ceperunt donuz amonas¬
teno. dum tñ sit semper

Expanded text:
ntentione de pecunia, licite possunt recipere huiusmodi usufructum datum. Idem dico, si nullo adhuc impenso servitio receperunt donum a monasterio, dum tamen sit semper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ osuium dabr̃ ei qui ante
ꝯpietam prescriptõem pcep̃
ulum a quo emit non fuiꝰ¬
se añm: nec habuisse ius

Expanded text:
ium dabitur ei, qui ante completam prescriptionem, percipit illum a quo emit, non fuisse dominum, nec habuisse ius
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Sobriu. prudẽtem.
pudicum. ornatum. hopi¬
talem. doctorẽ. non mõiẽ¬
tum. nõ percussore. s mo¬
destum. non litigiosu. ñ¬

Expanded text:
 Sobrium, prudentem, pudicum, ornatum, hospitalem, doctorem, non vinolentum, non percussorem, sed modestum, non litigiosum, n
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tum aduitam et̾na. Sic̃
emm si in peccatis om̃ib
eẽt in uno lutus: ita si in
uno tm̃ maneat: et̾ne ui¬
te iamiã ñ intrabit. falsa¬
ẽ etiam penitẽtia: cum pe¬
nites ab offitio uł negoci¬
ali uł curiali nõ recedit: ꝙ

Expanded text:
tum ad vitam aeternam. Sicut enim si peccatis omnibus esset involutus, ita, si in uno tantum maneat, aeternae vitae januam non intrabit. Falsa etiam fit poenitentia, cum poenitens ab officio vel curiali vel negotiali non recedit,
Abbreviated transcription (Latin):
i. ¶ab om̃ips. qui bñt adł¬
nia nec statim post qa
qdam sũt in xxi. uł.xxii.
anno debiliores quam
alu in xuiii. unde intali
possunt laborare nisi s¬
oꝑas suas nisi frangẽt᷑
ieiumum nec aluinꝰ de
siue ꝓuidere possũt aut
si ẜui sunt aut rustic
ꝯ debent operas dñis si
non credo ꝙ peccet mor

Expanded text:
 ab omnibus qui habent adulnia, nec statim post quia quidam sunt in XXI anno vel XXII debiliores quam alii XVIII. Unde in talipossint laborare nisi eras suas, nisi frangerent ieiunium, nec aliunde sibi providere possunt, aut si servi sunt aut rustici, qui debent operas dominis suis, non credo quod peccent mor
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam̃. ut qr magist̾ cã di¬
scipune u̾beralut discipu¬
de cunu: ut arboem ꝓpria
s necessariam incidebat: ⁊
simiua: ħͥsi adhibuit cu¬
ligẽtiao qͣm potuit. uidel
respiciendo ⁊ proclaman¬
do nõ miis taro ui dumi¬
se: s tempore ogruo ⁊ alte:¬

Expanded text:
 magister causa discipline verberabat discipude curru vel arborem propriam sibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte,
Abbreviated transcription (Latin):
Cau: ut cum aliquis pro¬
icit iapidem ad auem. ut a¬
ato: ꝑeutitur ⁊ moritur.x in¬
cidit arborem: et casu ãbo¬
iciebat lapides u̾sus loca ũ¬
de osueuant homines trã¬
situm facẽ. uł dum fura¬
ꝑcussus ẽ. et simiua pic in

Expanded text:
 ut cum aliquis proiicit lapidem ad avem, vel aerato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furarcussus est et similia.
Abbreviated transcription (Latin):
neatur ei dũpna que ꝓpter soluroem usure passus ẽ ui sido¬
mum suam ui predium oportuit ꝓpt̃ boc distrabẽ uiliori p̃

Expanded text:
neatur ei damna, que propter solutionem usure passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori p
Abbreviated transcription (Latin):
consulo autẽ satiffaciẽs
de usuris pẽtͣat uemia ad
cautelaz. a debitõe. qr for¬
te ꝓpt premissa ẽẽt ei ali¬
ꝗd ultra restituẽdum.

Expanded text:
Consulo autem ut satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliquid ultra restituendum. In
Abbreviated transcription (Latin):
eorum inde effugait cu¬
stodes non incidũt ĩca¬
noẽm. licet intrẽt .⁊ ali¬
ꝗdasportent ꝑati mm ĩ¬
ferre si aliꝗ resisterẽt.⁊
credo ꝙ effractor eccliem
suffodent aut uitre am
aut seraturam aut bosti
aut cardines aut uecte
dum tenent bostia flm̃m:¬

Expanded text:
eorum inde effugerint custodes, non incidunt in canonem, licet intrent et aliquid asportent, parati vim inferre si aliqui resisterent. Et credo quod effractor ecclesiesuffoderit aut vitream aut seraturam aut ostia aut cardines aut vectes, dum tenent ostia firm
Abbreviated transcription (Latin):
uit aliqs regularis licẽ¬
tiam ababbte suo tran¬
seũdi adartiorẽ religio¬
nẽ. postea pnĩtet ille.
nũgo abbas predictuꝰ
tenetur eum recipe reu̾¬

Expanded text:
vit aliquis regularis licentiam ab abbate suo transeundi ad arctiorem religionem postea penitet ille, nunquid abbas predictus tenetur eum recipere reve
Abbreviated transcription (Latin):
cãm. et hoc intlligas: ubi
tota obligatio ponebatur
ineũntum oditionis. ał.
fecit uotum obcãm: ⁊ py¬
tiplr. Sunt aũt quedam
persone: que non hnt libe¬
ram facultatẽ uouẽdi. Ut
ecce moachꝰ: nõ pot̃ facẽ
uotum abstinẽtie. uł pere¬
et si fecerit: non debet ere

Expanded text:
c. Et hoc intelligas ubi tota obligatio ponebatur in eventu conditionis. Aliter fecit votum ob causam et putipliciter: Sunt enim quedam persone, que non habent liberam facultatem vovendi, ut ecce monachus non potest facere votum abstinentie vel perealiud fecerit, non debet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iret ad sc̃m iacobum
qr credebat inuenire
a mboc casu quanius
sciat frẽm suum deces¬
sisse ante quam iter &
intendit se obligare

Expanded text:
quod iret ad sanctum Iacobum, quia credebat ibi invenire in hoc casu, quamvis sciat fratrem suum decessisse, antequam iter arintendit se ob
Abbreviated transcription (Latin):
alias habens domiciuiz
un a parrochia. cout p̾dia
in alia parrochia. ut pascit
pecora muna parrochia:s
habet caulam siũ ouue in
untur decime: so. Ad pri

Expanded text:
aliquis habens domicilium in una parochia, colat predia in alia; alius pascit pecora in una parochia, sed habet caulem sive ovile in ventur decime? Solutio: Ad pri
Abbreviated transcription (Latin):
missa .i. precepto iniusto.
suadet et sic dissuadendo re¬
trabit abono ꝓposito homi¬
nem uom̃te alum liberare
amorte: et sic quͦdam mo¬
do indirecte defend̾ homici¬
dam: pẽam inq̃m est in re¬
giuaritas. que etiam post

Expanded text:
id est precepto, iniusto a hic dissuadendo, retrahit a bono proposito hominem volentem alium liberare a morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam est irregularitas, que etiam post