comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores ñ uidemꝰ : Gta om̃i potenti dõ qͥpte suscepit peccatoꝵ
pęnitentiã Quid amplius peccatri & miscra ualeo recordari
ueritatis magistra  cedens me inuiã quȩ ducit ad peniteñ¬
tiã Et hȩc dicens : audiui uocẽ alicuiꝰ alonge clamantis. Lor¬
danẽ si cransieris: bonã inuenies reqͥem Ego aĩ hanc audi¬
damaui & ad digenitricis imaginẽ ꝓspiciens uociferaui: domina
domina : totius orbi s regina ꝑ quã humanogeneri salus aduenit.
nolime derelinquere Et hȩc dicens deatrio tẽplisũ egrissa :
&festinant̃ abulaba Exeunte aut̃ me uidit me aliquis: & dedit
mͥ tresnũmos dicens. Accipe hec domina. lgo aut̃ accipiens
tres exeis cõparaui panes: & hos accepi in benedictione mei
porta auitatis quȩ in illolatere pendit: currens & it̃ agebã
sup̃si : it̃ p̃parans. Erat hora diei t̃tia quado p̃tiosã merui scamq¬

Expanded text:
non videmus, gloriam omnipotentis Dei qui per te suscipit peccatorum poenitentiam. Quid amplius peccatrix et misera valeo recordari veritatis magistra, praecedens me in viam quae ducit ad poenitentiam. Et haec dicens, audivi vocem alicujus a longe clamantis: Jordanem si transieris, bonam invenies requiem. Ego autem hanc vocem audilamavi, et ad Dei genitricis imaginem prospiciens vociferavi: Domina, Domina, Regina totius orbis, per quam humano generi salus advenit, noli me derelinquere. Et haec dicens, de atrio templi sum egressa, et festinanter ambulabam. Exeunte autem me, vidit me quis, et dedit mihi tres nummos, dicens: Accipe haec, nonna: ego autem accipiens, tres ex eis panes comparavi, et hos accepi benedictioni mei portam civitatis quae in illa latera pergit, currens iter agebam psumpsi iter properans: erat autem hora diei tertia, quando pretiosam et sa
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate cõmora similib: nequissimis uacaui operib magisq
peioribus Non enĩ fui sufficiens iuiuenib mecũ inmari luxu¬
riantib: & in itinere: Sed & alios multos peregrinos & ciues:
sicut & prius p̃ibã iuiuenũ in laqueans & capiens anima s
pingebar & reppellebar quodãmͦ. festinans ingredicũ populo
conant̾ usq ad ianuã tẽpli Cũ his qui ingrediebant᷑ cũ magno
laboris tribulatione appropinquabã ego infelox. Quando aut̃¬
itũ: Mocaut̃ repulsa ei ciebarforas: & sola ciecta inueniebar

Expanded text:
in civitate commorata sum, similibus nequissimis vacavi operibus, magisque pejoribus. Non enim sufficiens fui juvenibus mecum in mari luxuriantibus et in itinere, sed et alios multos peregrinos et cives sicut et prius, praeibam, juvenum illaqueans et capiens animas. pingebar, repellebarque quodammodo, festinans ingredi cum populo, coarctor usque ad januam templi cum his qui ingrediebantur, cum magna laboris tribulatione appropinquans et ego infelix: quando autitum. Mox igitur repulsa, ejiciebar foras; et ejecta, inveniebar sola
Abbreviated transcription (Latin):
in gredientib: me miscui & ultran erat qͥ me repelleret. neq
q̃ me phiberet apꝓpinqͥre ianue ꝑquã intẽplũ introibant :¬
Accepit ergo tremor uilidus & extasis & tota tremebunda tur¬
paratꝰ suscipere penitentes. Tunc ꝓiciens me ꝓnã in t̾rã :
& scm̃ illud osculans pauim̃tũ exirbã currens ad illã quȩ
ubi fide dictionis c̃scriptũ ẽ crrographũ. genua curuans corã

Expanded text:
ingredientibus me miscui, et ultra non erat qui me repelleret, neque ingredientibus me miscui, et ultra non erat qui me repelleret, neque qui me prohiberet appropinquare januis, quibus in templum introibantAccepit ergo me tremor validus paratus suscipere poenitentes. Tunc projiciens me coram in terram, et sanctum illud exosculans pavimentum, exibam. Currens autem ad illam quae  ubi fidedictionis conscriptum erat chirographum, et genu curvans coram
Abbreviated transcription (Latin):
oculis tequȩ seꝑ uirgo et̃ dislosceris & casta. quȩ corpꝰ& animã
habes mundã & ĩ maculatã. iustũ enĩ ẽ luxuriosã me a tua pu¬
diui obhoc effect ẽ ds̃ homo quẽ ipsa genuisti: ut peccatores
uoctret ad penitentiã. ad uia me solitariã & nullũ habentẽ
gredi ad itũ : ut ñ efficias aliena auisione p̃ciosisimi ligni.
in quo affixus ẽ ds̃ homo. quẽ uirgo concipiens. uirgo pepe¬
risti ꝓpriũq: sanguinẽ fudit ꝓ mea liberatione. Iube o domina
& mͥ indigͥnȩ obdiuinȩ crucis salutationẽ ianuã patefieri &
te extegenito xp̃õ dignissimã dofide uissorem: qr nũꝗ ultra
meã carnẽ coinquinabo ꝑhorrida comictionis luðibria. Sedmox
ut filiitui uirgo scã uidero lignũ : scło & actib: eiꝰ cũ om̃ib: quȩ
in eo st̃ statĩ renuntiabo & c̃tinuo egrediar ubicũq: ipsa ut fide
fidei succedisa calore & pi&atis uiscerib digenitricis p̾sumens:
mouime de codẽ loco in quostans feci orationẽ & ueniens iterũ

Expanded text:
 dignosceris et casta, quae corpus et animam habes immaculatam: justum est me luxuriosam a tua puam, ut audivi, ob hoc effectus est Deus homo, quem ipsa digna genuisti, ut peccatores vocaret ad poenitentiam, adjuva me solitariam et nullum habentem gredi aditum, et non efficiar aliena a visione pretiosissimi ligni, in quo affixus Deus homo, quem concipiens ipsa virgo peperisti, et proprium sanguinem dedit pro mea liberatione. Jube, o Domina, et mihi indignae ob divinae crucis salutationem januam patefieri, et te ex te genito Christo dignissimam do fidejussorem, quia nunquam ultra meam carnem coinquinabo per horrida immistionum ludibria; sed mox ut filii tui, Virgo sancta, videro lignum, saeculo et actibus ejus, et omnibus quae in eo sunt renuntio, et continuo egredior ubicunque ipsa ut fidejfidei succensa calore, et de pietatis visceribus Dei genitricis praesumens, movi me de eodem loco, in quo stans feci orationem; et veniens, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
aditũ clauderet : ita repentina aliqͣ phibebat urtꝰ. & iterũ
inueniebar inatrio hoct̃ & quat̃ passa intrare conanis: &¬
nihil ꝑficiens. desperans decetero & ã pluꝰ nusquã ꝓgrediualeas
ł actũ quippe fuerat corpꝰineũ aui cõprimentiũ ualde confrac¬
ũ. ituq discessi: & stetiinquedã angulo atrui
tẽpli & uixtandẽ obquã causam ꝓhibebar iudert uiuificũ
lignũ incogitationẽ reduxi. Tetigit enim m̃tẽ meã & cor¬
dis mei oculos intellectus salutis: recogitans qr squalida ac¬
tuũ meoꝵ scele̾ra mͥ introcundiaditũ obserabant. Cepinãq
flens nimiũ ẽturbari & pectꝰ tundere: atq suspiria de ꝑfundo
cordis ꝓferens. gemens & ululans: sspexi alo co in qͦstabã sursũ
imaginẽ sc̃ȩ̃ dĩ genitricis stantẽ & aio ad eã intentit: & in

Expanded text:
aditum clauderet, ita me repentina aliqua prohibebat virtus, et iterum inveniebar in atrio. Hoc ter et quater passa et facere conans, nihilque proficiens, desperans de caetero, et amplius nusquam progredi valens factum quippe fuerat corpus meum a vi comprimentium valde confractum, recedens discessi, et steti in quodam angulo atrii templi; et vix aliquando, ob quam causam prohibebar videre vivificum lignum in cogitationem reduxi. Tetigit enim mentem et cordis mei oculos intellectus salutis, recogitans quia squalida actuum meorum scelera mihi introeundi aditum obserabant. Coepi itaque flens nimium conturbari et pectus tundere, atque suspiria de profundo cordis proferens, et gemens ejulansque prospexi in loco in quo stabam, sursum imaginem s
Abbreviated transcription (Latin):
exurebat : & ad desideriũ mixtionis trahebat : dũ me ergo
& lacrimisu t̃rã infundens. ipsã ueracit̃ mͥastare sperans.
quȩ mefide᷑ ouerat & minacissima cõpellatione exagita b¬
me furentẽ q̃si p̃uaricantẽ. & penas p̃uaricationis miminentes.
iraq: mucronis contrame ageret. Nonu̾ante surgebã det̃ra nis
prius ula dulcissina lux in luminarit me solito & cogiationes
ꝑturbantes mne effugaret: Sẽꝑitaq cordis mei oculos ad illam
fide uissorem meã sine cessatione ergeba. dep̃cans illã aliili¬
arimin hac solitudine & penitentiȩ habere ad iuitorẽ & coope¬
ratricẽ. ipsũ quȩ genuit castittis auctorẽ Et sic decẽ & uii¬

Expanded text:
exurebat, et ad desiderium commistionis pertrahebat. Dum ergo exurebat, et ad desiderium commistionis pertrahebat. Dum ergo et lacrymis terram infundens, ipsam mihi veraciter astare sperans, quae me fidedixerat, minanti me compellatione exaggerare furentem, quasi praevaricanti, et poenas praevaricationis mihi imminentes ira mucronis contra me agentem. Non enim ante surgebam de terra, nisi prius illa dulcissima lux illuminaret me solito, et cogitationes me perturbantes effugaret. Semper itaque cordis mei oculos ad illam fidejussorem meam sine cessatione erigebam, deprecans eam auxiliari mihi in hac solitudine et poenitentia. Habui ergo adjutricem et coadjutrice
Abbreviated transcription (Latin):
deleccabile m Mult᷑ enĩ delectabar in uino. & super¬
habundantius usq ad ebri&atẽ bibebã Et tõmͥerat
non sustinebã necessitatis periculũ. Cieba t mͥ & delixuriosis
canticis nimiũ desideriũ. ꝑturbans& reducens ad memoriã
mimorũ cantica quȩ decantare in scło didicerã A lox aut̃
lacrimans & pectus meũ manu ꝑcutiens. incipsã ad memo¬
riã reducebã de conuenientia fide dictionis quã feceram
imaginẽ scȩ dĩ genitricis quȩ me insua fide suscepit. & an¬
te illã plorabã ut effugaret᷑ a me cogitationes quȩ meami¬
ferrimã animã affligebant: Quando aut̃ dolent̾ lacrimaba¬
& uirilit̾ pectus meũ tundebã. tc̃ uidebã lum̃ undiq circũ¬
fulgens me. & serenitas mͥquȩdã stabilis moxfiebat : Cogi¬
tationes aut̃ quȩ ad fornicationẽ ꝑtinent. iterũ cõpellebant
me : Quomꝰ tibi enarrare possũ abba. ignoscẽ: Ignis intus

Expanded text:
delectabile mihi; multum enim delectabar in vino, et superdelectabile mihi; multum enim delectabar in vino, et superabundantius usque ad ebrietatem bibebam, et nunc mihi erat et sustinebam necessitatis periculum. Fiebat mihi et de luxuriosis canticis nimium desiderium, perturbans et reducens ad memoriam daemoniorum cantica decantare, quae in saeculo dediceram. Mox autem lacrymans, et pectus meum percutiens, meipsam ad memoriam reducebam de convenienti fidedictionis quam feceram, imaginem sanctae Dei genitricis, quae me et in fide sua suscepit, et ante illam plorabam, ut effugaret a me cogitationes quae miserrimam meam animam affligebant. Quando autem viriliter pectus meum tundebam, tunc videbam lumen undique circumfulgens me, et serenitas mihi quaedam stabilis mox fiebat. Cogitationes autem quae ad fornicationem iterum compellebant me, quomodo tibi enarrare possum? Abba, ignosce. Ignis intus
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit mulier. Quadraginta & UIi annist̃. ut considero
quo descã ciuitate egressasũ. Dixitei Rosimas Et quid in¬
sacti q̃ si lapides obduruert̃. & modicũ quidusq ao aliquot
annos comedens transit dixit aut̃ rosimas. Et absq: dolore¬
sic transisti tanti tẽporis longitudinẽ. nihil repentinȩ in¬
mutationis conturbantis te sensisti calorẽ.Et illa dixit
Renc̃ me int̾rogas. quãdicens ualde c̃tremesco. sid cõme¬
morationẽ uenero tantoꝵ quȩ sustinui periculoꝵ & cogi¬
tationũ quȩ iniq: ꝑturba uert̃ me. Timeo enĩ ne & iterx
ab his aliquã tribulationẽ patiar. Dixit ei Zosimas. Nihib
relinquas odomina qđ ñ indices mͥ Semel enĩte in hoc nob̶
manifesta : It cognoscamꝰ ordinẽ. omĩate indiminu eopor.¬
annis feris inmansu&so: & in rationabilib eluctans desi¬
derus dũ cibũ sumere initiabã : desiderio mͥerant carnes.
c̃cupiebã pisces. quos aegrptꝰ habebat. Desiderabã uinum

Expanded text:
Respondit mulier: Quadraginta septem anni sunt, ut considero, ex quo de sancta civitate egressa sum. Dixit autem Zosimas: Et quid infacti quasi lapides obduruerunt, et modicum quid usque ad aliquos annos comedens transegi. Dixit autem Zosimas: Et sic absque dolore transisti tanti temporis longitudinem? nihil repentinae immutationis et conturbationis sensisti calorem? Illa dixit: Rem nunc me interrogas, quam dicens valde contremisco, si ad commemorationem venero tantorum quae sustinui periculorum, et cogitationum quae inique perturbaverunt me: timeo enim ne ab eisdem aliquam patiar tribulationem. Dixit Zosimas: Nihil relinquas, o domina, quae non indices. Semel enim in hoc te manifestam cognovimus ordine, omnia te indiminute oporannis feris immansuetis et irrationalibus eluctans desideriis, dum cibum initiabam, desiderio mihi erant carnes; concupiebam pisces quos Aegyptus habebat; desiderabam etiam vinum
Abbreviated transcription (Latin):
regis diuinitus aptissime dedicata Ut nulli de in¬
ceps ea uti usu femineo licuerit nisi dõ: quippe ut
ita loquar beata & gloriosa uirgo maria comodo
quamus dudũ in cõparabilis eẽt uniuersis quȩ sub
celo sunt uirginib: ut decenter posset inse suscipere
diuinitatis ad mixtionem salua utraq nacura.
celsis. sublimior fastigi is. pulchrior sc̃itate. glo¬
nosior suorũ p̃rogatiuis meritorũ. ua ut nullis iam
usib sit ia ipsa eadẽq mancipanda. nis di uinis
Inde o scis simȩ uirgines a siimitari opostet
tantã actalem uirginẽ tamq p̃clarã uenerari multũ
conuenit. & ultra anglĩcã quodã modo dignitatem.
quantũ fas est cũ gaudio laudib dignissime conferri.¬
p̃cessit eam dns & saluator nr̃ Exea uera fide genitꝰ
adcelestia. ut pararet ei sicut ipse sius reꝓmisit
inquit egressio eius. & occursus eiꝰ usq ad sũmũ eius
A scendit ergo eandẽ glam resup̃turꝰ licet non amiserit

Expanded text:
regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinregis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est, cum gaudio laudibus eam dignissimpraecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis ẽ natura. ubi non substantia tollitur
sed glẽ magnitudo monstrat᷑ cũ leuat᷑ indexteram
aecernũ ad clipalatiũ. Hacc est inquã dies inqua
usq ad troni celsitudinem intemerata mater et iurgo
pcessit: atq in regni solio sublimata post xpm̃
gloriosa resedit. Sic itaq ubiq confident̃ scã dĩ
canit ecclã. qđ denullo alio scor̃ fas est credere. ut ul
iurginis mariȩ . dequa natus est ipse ds̃ & homo. id circo
& ipsa plus est meritis & non natura quã uirgo & homo
Vnde & siceterȩ uirgines imitant᷑ illam usq ad con¬
ceptũ pastus. & gabrielis noue salutationis obsequiũ.
sane uterus uirginis quam uis munđ quãuis inpollutus.
candidissima fuciq coloris de albata. Ad quã sane
cũ accessit sp̃s scs quasi ipsa eadẽq lana cũ inficit᷑ sangui¬
ne conchili i. uel muricis uertit᷑ inpurpurã:. Uersa
sed purpura uerissima ad indumentũ & glãm sũ mi

Expanded text:
humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultvirginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura quam virgo et homo. Unde et si caeterae virgines imitantur illam usque ad contemptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium: sane uterus Virginis, quamvis mundus, quamvis impollutus candidissima, suoque colore dealbata: ad quam sane cum accessisset Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi
Abbreviated transcription (Latin):
nihi lominus confitere & lauda. qm̃ inde miscdĩa
omnib ꝓfluxit & grã ut laudent. Et quãuis non sit
speciosa laus in ore peccatoris. noli cessare. quia inde
tibi ꝓmittit᷑ uenia. unde & omĩb ut laudes. Alio¬
quin nisi iuixta modulũ ingenii nr̃ĩ dm̃ laudare
in scĩssuis studeamꝰ. quo modo eũ scdm̃ qđ canimus
uixta multitudinẽ magnitudinis eius laudare pote¬
in domotua dnẽ in sclã scloꝵ laud abt̃ te. Int̃dum
u quia in mensus est. qđ uoce non possumus nec fa¬
cundia ualemꝰ : exequam᷑ uotis. & medullis uotis¬
cordis. quia magnꝰ & bonꝰ est atq in mensus. tantus
actalis: quantũ & qualẽ ipse nouit. ore ac spũ con¬
fiteani᷑ adiustitiam & salutẽ hinc ergo om̃s parter
festiuitatẽ gloriose semp iurginis mariȩ deuotis sinie
celebremꝰ quia hec est dies p̃clara inqua meruit
txaltari suꝑchoros anglor et ꝑuenire ultra quã nr̃e

Expanded text:
nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare potein domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Interdum vero quia immensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem. VII. Hinc, rogo, omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ gnorat Lamen & si adhȩc nemo idoneus
inuenit᷑ uotis om̃ib: cessare non debet quilibet &iã¬
peccator alaudib. quãuis ex plere nequeat qđ sentit
Vnde sermo diuinꝰ cũ de peccatore ageret in psalmis
Sacrificiũ in ꝗiđ laudis honorificabit me. & illic iter
Illic iter ẽ laudis ad ęternã laudẽ sine fine man¬
surã : sed nemo app̃hendet illud nisi ego p̃monstra uero
ꝑpterea carissimȩ. quia iter salutis nr̃ȩ in laudib ẽ salua¬
toris: hostor uos et cõmoneo in hac sacra sollemnitate ge¬
nitricis dĩ mariae. nolite cessare a laudib. Qđ si uirgo
es. gaude. quia meruisti eẽ & tu quod laudas: tantũ cura
ut sisque digne laudare possis: Quod si continens & casta es.
uenerare & lauda. quia non ali unde constat ut possis
esse casta quã ex gr̃a xp̃i. quȩ fuit plenissime in mari¬
a quã laudas. Quod si coniugata certe aut peccatra.

Expanded text:
penitus ignorat. VI. Tamen etsi ad haec nemo idoneus penitus ignorat. VI. Tamen etsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis omnibus cessare non debet etiam quilibet peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentit. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me: protinus illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude quod meruisti et tu esse quod laudas: tantum ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix,
Abbreviated transcription (Latin):
largo scĩ sp̃s imbre. suꝑ fusa ẽ omĩs creatura. Et idõ
sed om̃i admiratione digna. Si quidẽ uenerationis
fuit delatio. oblatio muneris. famulatus obsequi i.
quia & si inscĩs patrib & proph&is gã fuisse creditur.
nontamen eatenus plena: in mariam uero totius grẽ¬
quȩ in xp̃o ẽ plenitudo uenit. quãquã aliter. Et idõ
inquit benedictatu int̾ mulieres. id est plus benedicta
quam om̃s mulieres Ac ꝑ hoc quicquid maledictionis
infusum est ꝑ euam. totũ abstulit benedictio mariae
Insuꝑ & gram̃ refudie xpĩ ostus: quã non habuit primo
om̃is mundus Igitur qđ natura non habuit. usus nesci¬
uit. ignorauit ratio. mens noncapit humana. pauet
celũ. stupet terra. creatura omĩs. &iam celestis mirat᷑
Hoc totũ ẽ qđ per gabrielem mariae diuinitus nuntia
loqui. me indignũ fatcor. Sed & puto qđ nemosit
qui p̃sumat : nisi qui quanta sint quȩ panduntus.

Expanded text:
largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si in sanctis Patribus et prophetis gratia fuisse creditur, non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius grquae in Christo est plenitudo venit, quamquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu in mulieribus, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatloqui, me indignum fateor: sed et puto quod nemo sit qui praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo grãe. Hoc quippe ẽ qđ dđ canit Descendic
sicut pluuia in uellus. Uellus itaq cũ sit de cor¬
pore. nescit corporis passionẽ. Sit & uirginitas
imber uirginũ uellus placido se infudit elapsu.
et tota diuinitatis unda se contulit in carne. quan¬
do uerbũ caro factũ est : ac de inde ꝑcrucis patibu¬
lũ expressũ terris om̃ib pluuiã salutis effudit.
&stillicidia grȩ. humanis pstitit mentibus. Dñs
as. sed adeo non recessit. Nec teneri potuit locis. qui
om̃ib: habebat᷑ in locis. & totꝰ ubiq est sine quonihil totũ
Ergo uerbũ patris. nũquã a patre discedens. homoꝓpͥȩ
ficri dignatus ẽ. secr& o suo misterio quo ipse nouit
Quiqm totũ suscepit qđ est hominis. homo totus est : &
ꝓpterea quia itaẽ : sciuit se ac potuit in utero uirginis¬
sine sui corruptione miscere atq unire. & ut unus
sistentia
Ob quod dĩ genitrix electa. et p̃electa: uire ab anglõ¬

Expanded text:
tudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet tudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corpimber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. DominDeus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et Propterea quia ita est, scisine sui corruptione miscere atque unire, ut unus substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab Angelo
Abbreviated transcription (Latin):
tibs. ab euanglĩstis exhibita & monserata. ab angło
uenerabilit̃ atq officiosissime salutata: p̃terea
qualis & quata eet̃. ab eodẽ diuinitus declaratur
ta tu in mulierib. Talib nãq aecebat uirginem¬
oppigneraire munerib. utesset grã plena.
quȩ celis aedit glam. terris dm̃ pacẽq refudit. fidẽ
gentib: . finẽ uitus. uitae ordinẽ. morib: disciplinã
Et bene angls ad uirginẽ mictitur : quia semper est
angis cognata uirginitas. Et ꝓfecto in carne quia¬
p̃ter carnẽ uiuere. non terrena uita ẽ sed cȩlestis
Ynde in carne anglĩcam glam̃ ad quirere. maius est
meritis eẽ quã habere: Esse enim anglm̃ felicitatis
est. esse uero uirginẽ uirtutis :. Dũ hoc optinere
uirib: nititur cũ grã. quod hab& angls̃ exnatura :
utrũq tamen. et eẽ uirginẽ uł anglm: diuini
muneris est officiũ non humanũ. Aue inquit
gra plena. Et bene plena. quia c&eris ꝑ partes
p̾statur: mariȩ uero simul se tota in fudit pleni¬

Expanded text:
ta: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, ta tu in mulieribus. Talibus namque decebat esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis; unde in carne angelicam gloriam acquirere, majus est meritum quam habere; esse enim angelum felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit pleni
Abbreviated transcription (Latin):
am uero enarrari non potest qua hostilitate
uim sibi ipse consciuerit. quas cruces. queue
supplicia corporis sui ꝑscc̃utor induerit: Bre¬
uiter iuxta ueri fidẽ. uniuersa ꝑstringam
Ex ea uero die qua sacerdotii sumpsit exor¬
dium usq ad terminũ uitae. tanta obstinati¬
one tabe corporis animã suã pauit. ut num¬
quã panẽ frumenti. non uinũ. non acctũ. ri
oleũ. x̃legumen. nũquã ueh adusũ condiendi
saporis accepit: Sane die resurrec tionis uti
natiuitatis dominicae. potiones singulȩ sumebun

Expanded text:
am vero enarrari non potest, qua hostilitate vim sibi ipse consciverit, quas cruces quaeve supplicia corporis sui persecutor induerit. Breviter iuxta veri fidem universa perstringam. Ex ea die, qua sacerdotii sumpsit exordium, usque ad terminum vitae tanta obstinatione tabe corporis animam suam pavit, ut numquam panem frumenti, non vinum, non acetum, non oleum, non legumen, numquam vel salis ad usum condiendi saporis acceperit. Sane die resurrectionis vel nativitatis dominicae potiones singulae sumeban
Abbreviated transcription (Latin):
ur omnes caelestes substantiae in commune angelidicuntur
uis est primus caelestium substantiarum ornatus. quis medi us.
idest deprimo eorum sacro principatu
ie rarchia id est sacro principatu schia id ẽ. sacro principatu¬

Expanded text:
ur omnes coelestes substantiae in commune angeli dicunturur omnes coelestes substantiae in commune angeli dicuntur. Sexto, quis est primus coelestium substantiarum ornatus, quis medius, eid est, de primo eorum sacro principatu.hierarchia, id est sacro principatu. Nono de principat
Abbreviated transcription (Latin):
obsequerlo reuertens ab eo dembeato paulo apło atheniensiũ est
ordinatus antis tes Acdeinde ipso ubente. xpĩ euangelium
p̃dicauit eandeq ciuitatẽ & maximã pastem patriae ad fidẽ
ueritatis conuestit
aut̃ condispulũ diuino ususstilo. fulgoranti sermone. seeuisdẽ
panis uerbo quouiuunt angłi repletũ ostendens de caelesti
principatũ id est deordinibus angelorũ in signi eloquentia
& reuera ꝓfundissimaq. intellegentia sicut reuera his qui in
caelo ossuum posuerat cũ decaelestibus. loquebatur ubi corde
& conuersatione degebat. haec ꝑ sequentia capitula sufficien¬
tissime disserenso
ui a omnis diuinus splendor. scđm benignitatẽ uarie in ꝓuiden¬
tibus procedens. man& simꝑlex. Et non hoc tantũ. sed &e coadu¬
nat illa quae splendorem accipiunt
chiam pro fec tus¬
uid significat angelorum cognomitio & quis ultimus¬

Expanded text:
obsequendo, revertens, ab eodem beato Paulo apostolo Atheniensium est obsequendo, revertens, ab eodem beato Paulo apostolo Atheniensium est ordinatus antistes, ac deinde, ipso jubente, Christi Evangelium praedicavit, eamdemque civitatem et maximam partem patriae ad fidem veritatis convertit.autem condiscipulum, divino usus stylo, fulguranti sermone, se ejusdem panis verbo quo vivunt angeli repletum ostendens, de coelesti principatu, id est de ordinibus angelorum insigni eloquentia, et reverenda profundissimaque intelligentia, sicut revera is qui in coelo os suum posuerat, cum de coelestibus loquebatur, ubi corde et conversatione degebat. Haec, inquit, per sequentia capitula sufficientissime disserens. Primo, quia omnis divinus splendor secundum benignitatem varie in providentibus procedens, manet simplex: et non hoc tantum, sed et coadunat illa quae splendorem accipiunt.chiam profectusuid significet angelorum cognominatio. Quinto, c
Abbreviated transcription (Latin):
pordinem nuntiauit. Dionr syus uero electionis grã iam prȩ¬
uentus. ut caecũ respexit non ante habitis luminibus contuentẽ
ait adeum Esne tuille quẽ caecũ natũ cuncti cognouerunt ad¬
fines : Cui ille respondit Egonempe sũ cui caetonato hac tenus
solnon luxit. Sed ipse paulus cuius tibi defero mandata salu¬
bria ihũxp̃i magistri sui in uocata uirtute. sanitatis mihi lu¬
men indulxit. Qui protinus surgens cũ omni domo & dama¬
riuxore sua. quã ut su mer& more terrenae nobi litatis
ꝓpt̃ amorẽ suscipiendȩ carae soboliseum sui coegere paren¬
tes. ad mandata properat scĩ pauli Credensq fideliter
& ab negatiserroribus paganorũ. sacri est baptismatis unda
respersus Ac sic demũ setradidit eius magisterio plenius imbuendũ
affatim ut comes eius in separabilis quocũq. gressũ mouerat a
beato paulo pertriennium institutis. thesalonica magistrum

Expanded text:
per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeper ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum,affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro
Abbreviated transcription (Latin):
Dionysius uerã doctrinã & dogma salutis audiens. & nihil esse
idola quibus seruiebat. quin magis dae monia quã deos esse
cognoscens. scm̃ uero spm̃ & uerba uitalia in paulidoctrina e¬
uidentissime sentiens. diuino.  lumine corde tactus eidem pau¬
locessit & ab eo expetut. quatenus ꝓillo ipsius dĩ quẽ p̃dicabat
miscđam de p̃caretur . ut illius cultor uerus & suus mereret᷑
quidã coepit eũ obsecrationis uocibus compellara. Sc̃saut̃ apłs
restituit ipsete potentia sua in lumin& : Quẽ mox uidentẽ his
est uerbis affatus Vad e inquiens ad dionysiũ & dic ei. quia paulus
seruusihũ xp̃i ad tememisit ut memor sponsionis tuae ad eũ ueni¬
re non differas quo baptismũ salutis accipiens. ab omnibus possis
ab solui nexibus delictorũ Isaut̃ qui lumen recepit. oboedienter
uerba iubentis impleuit & ad dionysi ũ ꝓperans. pauli ei uerba

Expanded text:
Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemonia quam deos esse cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius cultor verus et suus merereturquidam coepit eum obsecrationis vocibus compellare. Sanctus autem restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba
Abbreviated transcription (Latin):
& finẽ Subiungens itaq. paulus. ait. Quid uobis udetur
homoerit. an sps deorum: Respondens dionysi us. dixit
Uerus ds&uerus homo & ipse renouaturus est mundum
Sed adhuc in cognitus est hominibus. qm̃ apud dm̃ incaelo
conuersatio eius est. Et ait paulus Illũ dm̃ praedico uo¬
bis. quemin cognitum appellatis Natus enim ex maria uir¬
gine passus sub pontio pilato ꝓsalute humana mortuus
resurrexit. caelosq ascendens. sed et indextera dĩ patris uerus
ds& uerus homo ꝑquaem facta sunt omã. & uenturus est in fine
magnũ inisrł & scm̃ nomen eius Qua ꝓpterquẽ in cognitum
usq punc habuistis modo cognoscite. quia ipseest ds solus a p̃ter
eũ non estalter : quinos demorte sanguinis sui p̃tio reduxit ad
uitã Quicaelũ & terrã. homines scilic& & angelos in unitate
regni sui coniunxit . quimoraficat iustus. & uiuificat pius qui
te athenien ses ꝓpt̃ ipsã nouitatẽ offitiusissime acceptabant

Expanded text:
et finem. Subjungens itaque Paulus ait: Quid vobis videtur? et finem. Subjungens itaque Paulus ait: Quid vobis videtur? homo erit, an spiritus deorum? Respondens Dionysius, dixit: verus Deus et verus homo, et ipse renovaturus est mundum: sed adhuc incognitus est hominibus, quoniam apud Deum in coelo ejus conversatio est. Et ait Paulus: Illum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, et venturus est in fine us, et in Israel sanctum nomen ejus . Quem incognitum usque nunc habuistis modo cognoeum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regni sui conjunxit, qui mortificat justus et vivificat pius: qui te Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erit quasi uenturũ ualuit reserare . ut pote loci primatẽ
cũ areopagũ adiss&e. erectis ad uerbũ omniũ auribus inter¬
rogare specialiter coepit paulus. quid coler&. & quibus nu¬
minibus intã spatioso & uenerabili loco in serutr&e Cui respon¬
dit dionrsius Deos quos coluerunt patresnrĩ. quorũ uirtute
& sollertia mater ter ra continetur . hos colimus ad oramus
ras quas uides martys & herculis. mercurii & priapi nomine
& honore sacratae sunt Dũ uero paulus sigula altaria & simulachra
falsorũ deorũ ꝑlustrass& : interceteras arasrepperit altare unũ
cuieratntulus suꝑ scriptus dõ ignoto Et conuersus ad eũ paulus
interrogauit illũ dicens. Iuis est illeds̃ igcognitus. Ad quẽ
dionrsius Adhuc in quid non est ipseds̃ de mostratus interdeos
sed est in cognitus nobis & scło uenturo futurus Ipse est cnĩ ds̃
qui regnaturus est in caelo & interra. & regnũ ipsius non accipi¬

Expanded text:
tum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, tum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in coelo et in terra, et regnum ejus non accipi
Abbreviated transcription (Latin):
salute in uidia uidȩorũ crucipependit affixus & sol sui dñi mor¬
tẽ pauescens lucissuae radios intetrae noctis mutauit horrorem.
atq orbis climata tenebrarũ obtexit caligine. earundem tenebra¬
rum signo antea in uiso & in audito atonitus. ut omnium litte¬
rarũ disciplinis edoctus. dixit. Haet noł quã nr̃is oculis nouã
descendisse minamur . totius mundi uerã lucẽ aduenturam
signauit. atq. dm̃ humanogeneri effulsurum : serena dignatio
rediit. arciq totius urbis athenae praeerat. & curiat areo pagi
p̃sidens. omniũ negotiorũ ciuilium publice & priuatim ut
nobilior nobilissimis moderimina disponebat. atq inter
primos primus. sofistica & sillogistica uniuersaliũ doctrinarũ
acumina & strophas. infulatus toga phy losophica. ciuibus ac un¬
diq ad id studiũ confluentibus ꝓfundebat. Hunc siquidem
uatem quiolim paganis adhuc uisceribus tantimisterii quod uen¬

Expanded text:
salute invidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini morsalute invidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignationrediit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ven
Abbreviated transcription (Latin):
est eũ ut illi uerã doctrinã & uiã salutis ostenderet. seq xpĩ
& non saturni ꝓfessus est fore discipulũ. His itagestis cũ
uocis nouitate athenienses ꝑmoti. quadãdie paulũ ad a reo¬
pagũ duxissent. ut ibi examen suadoctrina accipera ad¬
orsus est dio nỹsium. qui obplenitudinem diuae su ꝑnorũ
numinũ scientiae theosophus id est dm̃ sapiensa a regione
urbis qua sedule commorabatur & innatus principabatur areo¬
pagita genuino quasi uocabulo utebatur. altissimo sanguine pri¬
mi & magnidionrsu. Non illius semelae uelde calionis sed eius
qui uitis inuentor apud athenas in signis est habitus. longissima
& clara progeniae ꝓpagatus. Hic nãq annos aetatis quinq & ui¬
gintiagens. &cunc tis pene artibus copiose imbutus crementi
studio excitus. una cũ apollo phanio comphilosophosuo. astro¬
logicae disciplinȩ uoto. aegrpti ilio polim transimigra uit

Expanded text:
est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, et non Saturni, professus est fore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit.
Abbreviated transcription (Latin):
supererat. modo gentium frequenti & condenso impetu oppres¬
sa & intercapta dirimitur Vbi in aduentu pauli quidã uir
nobilis erat. qui sinmistes id est consecretalis apollo kronos pagita
qm̃ in eadẽ urbis regione ceteros p̃cellebat nominabatur. cuius¬
dã apollinis nobilissimi atheniensium principis ꝓsapia diriuat
Cuius pater nicholaus uirmagni ingenii. litterarũ studio pol¬
lens ciuis & argolicae astis magister fuit : Huius igitur fili¬
us a pollo dũ inter phylosophorũ scolas clarus haberetur. & au¬
tenticas bibliothecas reuoluer&. deditusq ess& phrlosophiȩ
&uanis suꝑstitionibus ritu paganorũ. audiuit paulũ apłm no¬
ua & in audita antea dogmata p̃dicantem. Et cũ ei resistere
non ualer& inuenit uerã eẽ doc trinã quã paulus apud a¬
thenas docuit Relinquens ergo daemonicas ludificationes.
& gentilicias ad inuentiones. ꝓ uolutus apłi pedibus dep̃c̃atus

Expanded text:
supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressupererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus
Abbreviated transcription (Latin):
orabant Vbi&iã exercebantur iudicia : & docebantur fora
ingeniiq omnis sollertia. Qui locus arii pagus appellatur
amarte. Marsenĩ aris: grece uocatur. Quinta regio ci¬
uitatis eiusdẽ. uersa est ad portã scheam ermis pagus ex no¬
mine mercurii quiermis grecedicitur : appellata. Inqua
staticulum ipsius mercurii: ueneratione sui mente ceperat
urbem Haecciuitas munitissimis moeniis. mare florido.
mellitis ut dictũ sit riuulis. & fluminibus satis pinguissimis.
ne moribus consitis. & a romatibus odoratis. uinetis nec tariis.
& ubertatis copia effluentibus. oliuetis habundantissimis
ui rectis florentibus pascuis petoribus sufficientissimis. au¬
ri argenti ceterorũq metallorũ omnium copiis. riauium
quoq ac uectigalium commeatibus. & uoluptatũ cunctarũ
affluetiis ultra urbes alias exornata quondã nobilissime
floruit Sed quae suo priori scło cunctis mundi felicitatihus

Expanded text:
orabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, orabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratione sui, mente ceperat urbem. CAPUT IV. Haec civitas munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ regio & ronos pagus appellatur ex saturni nomine : qui grece
Rronos uocat᷑. Scđa regio athenaeest quaerespicit thraciã : ubi
terebintus mirae magnitudinis in erat. subqua siluani & fauni
agrestis hominis simula chra. statutis diebus a pastoribus uenera¬
bant᷑. Quae regio panos pagus appellatur : ex nomine silua¬
ni & fauni Greci enim siluanũ pan. & faunos ficarios panitas
uocitant Testia regio posse donos pagus appellatur: quae
intendit portũ neptuni Possedon nãq grece neptunus dicitur
uius simula chrum & dianȩ effigiem aegei ibidẽ colebant : & quo
recur sus totius populi luna renascente in multis functionibus
confluebat. Quarta regio in eadẽ urbeest : ubi idolui martys
& simu lachrũ herculis incolle tritonii montis inmedio urbis po¬
siti steterat. ad colendũ multis immalationibus & delusionibus
martem & herculu : quos illi deos maximos & fortissimos ad¬

Expanded text:
enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos ad
Abbreviated transcription (Latin):
phrlosophorũ & sapientiũ genitrix. artium liberalium &
diuitiarũ omnium copia. praeurbibus cunctis emicuit. Haec si¬
ta est inattica ella dis prouitia : quacicrops & menander reges
generosi splenduerunt. Ubia pallo & hppocratis ac aristotelis.
ceteriq inuentores & ꝓpagatores tocius peritiae sunt exorti:
& in toto orbe. suis p̃sentia & temporibus nr̃is me moria fulgent
nhac sũ mopere urbe temporibus ci cropis & menandri regũq
succedentium cultus simulacrorũ & statuarũ ad oratio. ido¬
lorũq suꝑstitiosa religio primo est reꝑta: & sanctionibus ꝓpalata
aet quoq in ꝓuectu sui est mineruȩ sacrata : & ipsi eius de nomine
nomen aptatũ. Haec prima cunctarũ urbiũ leges condidit: &
disterminata signatur. Prima regio est quȩ aegeum mare respi¬
cit inquasitus mons extat suꝑ eminens urbi : ubi saturni& priapi
aureae statuae uariarũ in lusionũ colebantur dementiis. Haec

Expanded text:
philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, etdisterminata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur dementiis: haec