comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ diabolo & eius angelis puniant᷑ . Vtrũ sane ipsicũ uitiis & deformitatib: suorũ corporũ resrganti queũ
in is uitiosa & deformia membra gestar in requirendo laburare quidopus ẽ : Neq enĩ futigare nos deb& picgrts
eorũ habitudo uł pulchritudo qus orũ erit certa & sempiterna dãnatio: Nec moueit quo modo erit ines
corpus in corruptibile sidolerepoterit. aut quo modo corruptibile simori ñ poterit Nenĩ uera uita nisi ubi
solicit̃ uiuit᷑ Nec uera in corruptio nisi ubis alus nullo dolore corrũpit᷑ Vlnaut̃ infelex moriñsinit᷑ utita
dicã morsipsañ morit᷑ & ubidolor ꝑp&uus ñ interimit sed ad fligit. ipsa corruptio ñ finit haec in scũs serip¬
turis. sed a morsdicit᷑ Nec prima tam̃ qua suũ corpus anime relinquere cogit᷑ uec secđa quapoen alec orpus

Expanded text:
ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum ercorpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur; haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur. Nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus
Abbreviated transcription (Latin):
porib: animȩ Sic ergo hcorporalis &illa flãma q̃ exarsit &illa guctula quã poposcit : qualia r̃ &iã uisador¬
mientiũ siue in extasi cernentiũ resincorporales habentes tam̃ similitudinẽ corporũ Nã& ipse homo quicũspiritu
ñ corparesit intalib uisis. Itase tam̃ tunc similem suocorpori uid& ut discernere omnino ñ possit Aut uero ge¬
henna illa qđ &iã stagnũ ignis & sulphuris dictũ ẽ corporeus igniserit & cruciabit corpora doiatorũ aut &do¬
minũ & demonũ Solida hominũ aerea demonũ aut tantũ hominũ corpora cũ spiritib: demones aut ẽ spi
si necorporib: hȩrentes sum̃do poenã ñ inpertiendo uitã corporalib ignib: Vnus quippe utrisq: igniserit
sicut ueritas doẽ  Idem in libro enchiridion. AṼE Quicũq uero ab illa ꝑditionis massa que fac taest

Expanded text:
poribus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dorporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus, haerentes sumendo poenam, non impertiendo vitam corporalibus ignibus. Unis quippe utrisque ignis erit, sicut Veritas dixit : +Idem in libro Enchiridion : Quicunque vero ab illa perditionis massa, quae facta est
Abbreviated transcription (Latin):
lic& incorporei corporeis ignib: cruciandi. Ñ ut ignes ipsi quib: adhȩrebt̃ eorũ iunctura inspireitur&
animalia fiant q̃ constent spiritu & corpore. sed ut dixi miris & ineffabilib: modis adherendo accipiente
exi qnib: poenã ñ dantes iqnib: uitã. Quia & iste alius modus qo corporib adhȩrent spiritus & animalia fiunt
ominino mirus ẽ qet cõ preliendi ab homine potest: &hoc ipse homoest. Dicerẽ quideni sic arsuros sine ullo
suo corpore spiritus. sicut ardebat apud inferosillediues quando dicebat crucior in hac flamma s̃ pisc̃uenient᷑
responderi cernerem talem fuisse illã flãmã quales oculi quas leuauit eleatarũ uidit qualis lingua cuihũ¬
morem exiguũ desiderauit in fundi qualis digitus eleatari de quo idsibi fieri postulauit Vbi tam̃ erant sine cor¬

Expanded text:
licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi : non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi : non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem : sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, quales oculi quos levavit, et Eleazarum al, Lazarum vidit, qualis lingua, cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine cor
Abbreviated transcription (Latin):
angeliseius Nisiquias q̃dã sua &iã demonib corpora sicut doctis hominib: uisuĩ ẽ existo aere crasso atq: hum
cuius inpulsus uento flatesentit᷑. quod genus elem̃ti sinichilabigne ꝑpeti poss&ñ urer& feruefactu s inba¬
neis ut enĩ urat pricurit᷑ facitqiͣ pͥatitur. Siaut̃ quis quã nulla habere corpora demones al seuerat ñ ẽ
dehacre aut laborandum operosa inquisitione aut contentiosa disputatione certandũ quurenĩ ñ dicanius
quẽ uis miris tam̃ ueris modis &iã spiritus in corporeos posse poena corporalis ignis affligi si spiritus homint¬
&iã ipni profecto incorporei & nunc potuer includi corporalib: membris & tunc poter corporũ sorũ uin¬
culis in solubilit̃ alligari : ad hȩrebunt ergosi eis nulla s̃ corpora spiritus demonũ immo spiritus demor

Expanded text:
angelis eius. Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus uisum est, ex isto aere crasso adque umido, angelis eius. Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus uisum est, ex isto aere crasso adque umido, cuius inpulsus uento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret feruefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones adseuerat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione aut contentiosa disputatione certandum. Quur enim non dicamus, quamuis miris, tamen ueris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis aetiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari. Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones,
Abbreviated transcription (Latin):
corpori Iã enĩ satis superius disputaui posse animalia &iã inignib: uiuere inustione sine c̃sũptione indolore
sine morte ꝑmiraculũ omnipotentis sime creatoris ꝓ & paulo post AṼs eligat ergo unũ eduob quisq qđ
plac& utrũ & uermem ad corpus ꝓprie anad animũ translato a corporalib: ad in corporalia uocabulo ex sstim
ꝑtinere Dũ tam̃ nullomodo illa corpora talia futura ẽẽ credamus ut nullis ab igne adficiant᷑ dolorib: Hic oo¬
currit quȩ rere siñ eritignis incorporalis sicut ẽ animi dolor sed corporalis tactu noxius ut eopossint cor¬
pora cruciari : quo modo in eoerit &iã poena spirituũ malignorũ : Idem quippo itniserit supplicio scilic&
hominũ ad cributus a demonũ Dicentexp̃o Discodite a memaledicti in ignẽ a&nũ qui paratus ẽdiabolo &¬

Expanded text:
corpori. Jam satis superius disputavi posse animalia etiam in ignibus vivere in ustione sine consumptione, in dolore corpori. Jam satis superius disputavi posse animalia etiam in ignibus vivere in ustione sine consumptione, in dolore sine morte, per miraculum omnipotentissimi creatoris. +Et paulo post . Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et vermem ad corpus proprie an ad animam, translato a corporalibus ad incorporalia vocabulo, existimet pertinere, etc. Dum tamen nullo modo illa corpora talia futura esse credamus, et nullis ab igne afficiantur doloribus . Hic occurrit quaerere si non erit ignis incorporalis noxius, sicut est animi dolor, sed corporalis, tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari; quomodo in eo erit etiam poena spirituum malignorum? Idem quippe ignis erit supplicio scilicet hominum attributus et daemonum, dicente Christo : Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus e
Abbreviated transcription (Latin):
lius dicit᷑ qͥautiq: ab surdũ ẽ. ibidolorẽ aut corporis aut animi defuturũ ego tam̃ facilius ẽ ut ad cop
dicam utrũq: ꝑtinere quã neutrũ : Et ideotacitũ in illis diuinȩ scripturȩ uerbis animi dolorẽ qm con¬
sequens eẽ intellegit᷑ &iã siñ dicat᷑ ut corpore sicdolente animus quoq: stereli penitentia cruci& : legit᷑
quippe & inueterib: scripturis. Vindicta carnis impii ignis & uermis: potuit breuius dici uindicta
impii Quurergodictũ ẽ carnis impii. nisi quia utrũq idest &ignis & uerinis poenaerit carnis¬
aut siuindictã carnis ꝑpteroa dicer e uoluit quia hoc in homine uindicabit qđ sc̃đm carnẽ uicerit ꝓpt̃ hoo
enĩ ueni & in mortẽ scđ ae quã significauit apł dicens. Sienĩ scđm carnẽ uxeritis moriemini eligat

Expanded text:
lius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus lius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum, et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis animi dolorem, quoniam consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena erit carnisAut si uindictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apos
Abbreviated transcription (Latin):
deoculo. Bonũ ẽ. tibiluscũ introire in regnũ dĩ quã duos oculos habentẽ in gebennã ignis in extinguibilis ubi¬
uermis corũ ñ mori& &ignis ñ extingu&i Nenĩ piguitunolo co eadẽ uerba t̃dicere quẽ ñ t̃reat ifia repecitio
&illius poenȩ cõm̃datio tã uehemens orediuino : utrũq aut̃ horũ ignẽ scilic& atq uermem qͥ uolunt ad animarũ
poenas ñ ad corporis ꝑtinere dicunt &iã uridolore animi seroatq: infructuose penitentes eosqui fuerint ari¬
nodi separati &id eoi qnẽ pistodolore urentẽ ñ in c̃grue ponipotuis sec̃tendunt. Vnde illud apłi ẽ qui scandali¬
tat᷑ & ego ñ uror : eundẽ &iã uermem putant intellegendũeẽ . Nã scriptũ ẽ inquiunt Sicuttinea uestim̃tũ
& uermis lignũ sic mȩror excruciat coruiri: qui uero poenas & animi &corporis in illo supplicio futuras
eẽ ñ dubitant Igne uri corpus animũ aut̃ rodi quodã modo uermȩ mȩroris ad firmant qđ & sicredibi¬

Expanded text:
los habentem mitti in gehennam ignis, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. Non eum piguit uno loco eadem uerba ter dicere. Quem non terreat ista repetitio et illius poenae commonitio tam uehemens ore diuino? Utrumque autem horum, ignem scilicet adque uermem, qui uolunt ad animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero adque infructuose paenitentes eos, qui fuerint a regno Dei separati, et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni potuisse contendunt; unde illud apostoli est: Quis scandalizatur, et non ego uror? Eundem etiam uermem putant intellegendum esse. Nam scriptum est, inquiunt: Sicut tinea uestimentum et uermis lignum, sic maeror excruciat cor uiri. Qui uero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodam modo uerme maeroris adfirmant. Quod etsi credibi
Abbreviated transcription (Latin):
intro itũ tuum &uiã tuã egopresciui. & furorentuũ contrame Insanisti inme de suꝑ¬
biatutuscenditin aures ncas. Item ꝑieremiã. audiuimus suꝑbi ã moab. suꝑbuseualdđẽ¬
legitultimos apłos uelutniortidestinatos

Expanded text:
introitum tuum, et viam tuam ego praescivi, et furorem tuum contra me. Insanisti in me, et supintroitum tuum, et viam tuam ego praescivi, et furorem tuum contra me. Insanisti in me, et superbia tua ascendit in aures meas . Item per Jeremiam: Audivimus superbiam Moab: superbus est valdes Deus elegit ultimos apostolos, velut morti destinatos
Abbreviated transcription (Latin):
scis selñ predestinasse RES PONDen, Nullũ scorũ patrũ hancꝑuer sitatis in sahasa cahon¬
ssse scditaomis sõo quoq fulgentio ex nonente sonsisse quȩ ad modũ hodieq catholiea se¬
eisteelesia quiasi cut ubracit dicit uidi casse bonos ad gloriã malos ad poenã itaueracit̃ di¬
cit᷑ prȩdestinas sebonos ad regnũ malos ad torm̃tũsopitient̃ i¬
cadem arguimentationedescis possedici: Si enĩ prȩdestinatis necessario saluabunt᷑ regnũ que
pcipient intitabile Quodsi ita ẽ quomodo uste iudicabit̃ mundus quẽ necessitas prgdestu¬
nomonnis cogit salua ubienim meces sitas infert̃ uis quodã modo impenditur: nongna¬
tia prȩrogatur
In. Di cis scus scripturas prescientiã & prȩdestinationẽ non nisi inson lisseis ponero ꝓrspont¬
Decnus. Dõnos potius credere quamtibi: Inseenĩ in quarto libroregũ ꝑisaiam ꝓphecã
contru sennacheribloquitui interexera: habitaculum tuum aegressum tuuma sae

Expanded text:
inasse. + Respondemus: Nullum sanctorum Patrum hanc perversitatis insaniam admisisse; sed ita omnes sancto quoque Fulgentio exponente sensisse, quemadmodum hodieque catholica sentit Ecclesia: quia sicut veraciter dicitur judicasse bonos ad gloriam, malos ad poenam; ita veraciter dicitur praedestinasse bonos ad regnum, malos ad tormentEadem argumentatione de sanctis posse dici. Si enim praedestinati sunt, necessario salvabuntur, regnumque percipient inevitabile. Quod si ita est, quomodo juste judicabitur mundus, quem necessitas praedestinationis cogit salvari? Ubi enim necessitas infertur, vis quodammodo impenditur, non gratia praerogaturcis: Sanctas Scripturas praescientiam et praedestinationem non nisi in solis sanctis ponere + Respondemus: Deo nos potius credere quam tibi. Ipse enim in libro IV Regum per Isaiam prophetam contra Sennacherib loquitur inter caetera: Habitaculum tuum, et egressum tuum, et
Abbreviated transcription (Latin):
bntis teut up male corpuis potuis semori. quia adhuc ñ erat ꝑ fectum id ẽspiritale Itauo¬
luntatem liberam ad huc animale merito qui amor tale potuisse pecca ir titatihu tñ cce¬
perfertu. RESpoN do cMͦ Nonideo peccus se hominẽ quiandũ rat spiritalis sedl quia
denichilo conditus non de factoris substanti&editus ꝓpria uoluntate sesea sũ mobonoauertit
Dicis talem es se differentiam interliberũ hominis arbitriũ & eius substantiã utnatuna
in uoluntate rationali. liberũ uero arbitriũ in eius libertate siue in motuliberȩ naturalit᷑
uoluntatis siue in munere in tellegentiȩ dicatur ses PDbeeugUS balsis simdełali
leidiffierentiam quiuoluntas hominis nonẽ natura ei: liberũ uero arbitriũ nichilali
Di casdipeescire aut prȩdestinare peccata uł mortẽ uł poenas hominũ uł angelorũ a contrario¬
intellegendũ: RESΠOΝ DEΜ Dm prȩsciretantũ peccata. mortẽ uero uł poenasae prȩ¬

Expanded text:
icut animale corpus potuisse mori, quia adhuc non erat perfectum, id est spiritale: ita voluntatem liberam adhuc animalem merito, quia mortalem potuisse peccare: quoniam adhucperfecta. + Respondemus: Non ideo peccasse hominem, quia nondum erat spiritalis, sed quia de nihilo conditus, non de Factoris substantia fuerat editus, propria voluntate sese a summo bono avertit  DEF. XX, CAP. 8, SECT. 9. Θ Dicis: Talem esse differentiam inter liberum hominis arbitrium, et ejus substantiam, ut natura in voluntate rationali: liberum vero arbitrium in ejus libertate, sive in motu liberae naturaliter voluntatis sive in munere intelligentiae dicatur. + Respondemus: Falsissimam esse talem differentiam: quoniam voluntas hominis non est naturaDeus praescire, aut praedestinare peccata, vel mortem, vel poenas hominum, vel angelorum. Iintelligendum. + Respondemus: Deum praescire tantum peccata, mortem vero vel poenas, et prae
Abbreviated transcription (Latin):
Dicimus idipsũ quidem corpus & candem carnõ resurgere q̃sepultaẽ quȩ in humo c̃dita est sed mutare gam
gloriã Ñmutare naturã : Oport& enĩ corruptiuum hocinduere in corruptionẽ & mortale hos induere
inmor talitarem quando dicit᷑ hoc : qđ am modo duob cdigitulis c̃p̃hensũ corpus osten ditur hoc inquo nanu¬
mro hoc in quo morimur hoc qđ timent recipere qui puniendis hoc quod iurginitas exspecitati ad premiũ
Mlultes iũ sortinudlat ad poenã: ꝓt Idem in libro contra iouinianũ .I. ITR NINAVS Qui iao eredimus
xp̃ĩ soc temur exempla : et sin oueramus illum uxta carnẽ. sediã nunc ñ nouimus eũ seđm carne Certe
inre stirrectione eadem erit corporum substantia quanunc utimur lic& auctior gloria uã & sal
uator incantia ipsũ corpus habuit post inferos in quo &oruei focus ẽ : ut manus ꝑforatas clauis cla¬

Expanded text:
dicemus ipsum quidem corpus et eamdem carnem resurgere, quae sepulta est, quae in humo condita est, sed mutare eam dicemus ipsum quidem corpus et eamdem carnem resurgere, quae sepulta est, quae in humo condita est, sed mutare eam gloriam, non mutare naturam. Oportet enim corruptivum hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem, quando dicitur hoc, quodammodo duobus digitulis comprehensum corpus ostenditur, hoc in quo nascimur, hoc in quo morimur, hoc quod timent recipere, qui puniendi sunt, hoc quod virginitas exspectat ad praemium; adulterium formidat ad poenam. + Idem in li sectemur exempla. Et si noveramus illum juxta carnem, sed jam non novimus eum secundum carnem. Certe in resurrectione eadem erit corporum substvator in tantum ipsum corpus habuit post inferos, in quo et crucifixus est, Ut manus perforatas clavis et la
Abbreviated transcription (Latin):
Qa dauiđ sorlic& & ortuus sit & sepultus saluatoris aut̃ caro ñ uidit corruptionẽ. Alii uero int̃p̃tant᷑
qđ ad conparationẽ cȩlestis beatitudinis & uerbidĩ humanũ corpis corruptiosit qđ seminat᷑ in cor¬
ruptione & incentesimo seđo psalmo. ex ꝑsona iusti signific&᷑ quisanat om̃s in firmitatestuas. quire
dim& ex interitu uitã tuã. Vnde & apłidicat miser ego homo quismo liberabit de corpore mortis
huius  & appolł et̃ corpiis mortis uł corpus humilitatis. hoc illi ad occasionẽ suȩducant aerereos. & sub
ꝑ sonaxpĩ m̃tiantur antixp̃m Eclenas teneant ut uentrẽ pingus simũ nutriant. & carnalit̃ uiuentes
conira carnẽ disputent : Nosaũt scimus de in corrupta uirgine corpus ad sũptũ ñ corruptionẽ xp̃i fuisse sed
templũ : qđ siin apłi ad corinthios ententiã trahimur inqua corpus dicit᷑ spiritale. nec̃tentiosi uidea mur

Expanded text:
onem. Alii vero interpretantur, quod ad comparationem coelestis beatitudinis et verbi Dei humanum corpus corruptio sit, quod seminatur in corruptione, et in centesimo secundo psalmo ex persona justi significetur: Qui sanat omnes infirmitates tuas, qui reiser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? , et appelletur corpus mortis vel corpus humilitatis. Hoc illi ad occasionem suae ducant haereseos, ut sub persona Christi mentiantur Antichristum, Ecclesias teneant, ut ventrem pinguissimum nutriant, et carnaliter viventes, contra carnem disputent: nos autem scimus de incorrupta virgine corpus asumptum non corruptionem Christi fuisse, sed templum. Quod si in Apostoli ad Corinthios sententiam trahimur, in qua corpus dicitur spiritale, ne contentiosi videamur,
Abbreviated transcription (Latin):
da us tripiucanda ieł multi plicandã. Multa tam̃ eorũ quedeipso subi tantialit̃ predicant plura lis effent
neqr i deo eiessenti ã geminariuł triplicariuł mul tiplicari. qm̃ tali pluralitate ñiã ei essentia udeffeet
ip sius demonstrnt᷑: Ac plioeñ reatum piatis ligarias serentẽ p̃rȩdestinatiomes pluralit̃ quia ñes¬
sentiaei sedesficientiac ipsius tali uocabulo efferuntur  peñtu
uII
duii poi dest macionađ iunate sauus diui. a oeratione sapientia subi tantiã uolai tam ⁊ es pori pecñ
Pindestinatione aeop eramnonẽ diuina relatiue admulta dici sapientiamuerdis ubsfionentuseius
luntatr adont uraistim plicem tantum modo quram iuis e uolantãtes dĩ ꝓefficientuscuis
creberrime legamusiO¬

Expanded text:
ntialiter praedicantur, pluraliter efferri: neque ideo ejus essentiam geminari, vel triplicari, vel multiplicari, quoniam tali pluralitate non jam ejus essentia, sed effectus ipsius demonstrantur; ac per hoc non reatu impietatis ligari asserentem praedestinationes pluraliter, quia non essentia ejus, sed efficientiae ipsius tali vocabulo efferuntur. DEF. VIItionem, sapientiam, substantiam, voluntatem. + Respondemus: Praedestinationem, et operationem divinam relative ad multa dici; sapientiam vero, substantiam et luntatem, ad naturam simplicem tantummodo, quamvis et voluntates Dei pro efficientiis ejus creberrime legamus
Abbreviated transcription (Latin):
Duis eres aereses unã polagia norũ liberi arbitri cõmendatione sine gratia. alterã grati acso¬
lius s cra gores calcanã prȩdestinationib netessicates &uimin seronemi Respo decnueso
Eteosfurinos pelagia nos asserentes aliquid boni ꝑliberũ arbitriũ ficri posse sine adiutoriogratie
ut doisfsqiuis quostam̃ nũ quã audiuimus qui gratiã solãita cõm̃dant ut fundicus libertatem
arbitontauferant sedita liberum arbitrium uiti atum & infirmatũ transgressioneprimoiũ¬

Expanded text:
is: Tres haereses, unam Pelagianorum liberi arbitrii commendatione sine gratia; alteram, gratiae solius; tertiam, Gottescalchanam, praedestinationibus necessitates et vim inferentem. + Respondemus: Detestari nos Pelagianos asserentes aliquid boni per liberum arbitrium fieri posse sine adjutorio gratiae, et eos, si qui sunt quos tamen nunquam audivimus, qui gratiam solam ita commendant, ut funditus libertatem arbitrii auferant; sed ita liberum arbitrium vitiatum et infirmatum transgressione primoru
Abbreviated transcription (Latin):
brsicedesi asticienadere ualiusti. quodicit᷑ qui sophistice loquit᷑ odibilisese omnigedefrau¬
dabittuo Nonenidata est illiadñogratia. Omi enim sapientia defraudatusẽ Etilludꝰ uid
multilo quio non effugies paccatum. Quib si ex pediri desideras humi litati sublimis sine
oruicifioci su pplie ꝓsternere uccũ apło dicert ualeas Nihil uidicaui mesere interuos n

Expanded text:
bri Ecclesiastici evadere valuisti, quo dicitur: Qui sophistice loquitur, odibilis est, omni re defraubri Ecclesiastici evadere valuisti, quo dicitur: Qui sophistice loquitur, odibilis est, omni re defraudabitur. Non enim data est illi a Domino gratia. Omni enim sapientia defraudatus est . Et illud: In multiloquio non effugies peccatum . Quibus si expediri desideras, humilitati sublimissimae Crucifixi supplex prosternere, ut cum Apostolo dicere valeas: Nihil indicavi me scire
Abbreviated transcription (Latin):
drtes id uanto melius quantoq salubrius ageres siuni uere sem piterneq uie in nitens. qua¬
driga illius bumilis uchi Qua quad ruuii tui in flatus trphorapturi indiuersa ddedigo¬
bus obisia dianditiusuie sunt quactuor cuan gelia unopara disifonit manantia q¬
bas nobis uia panditur salutaris. Qua drigahuius uiȩ quactuors uirtutes prudentia te¬
perantia fortitudo iustitia quib: omnis morum ꝓbitas uenustatur. Qua driga huiu sũ¬
esurit i uatuor diuinorũ eloquiorũ species historica ethica allegorica a nagogica quib
adomto seudaiñ ditterarũ intellectũ in lumiinante gratia ei inducimur Ouȩ sihum ilit fidelic̃¬
q÷ sectaristuduis sos nũ quã in canta errorũ atq abominationũ immoblas phemiarũ precipitia¬
incidisses uerum dumquad ruuio uaricoso tanta pertinacia in hesisti nequa quã elogiueli¬

Expanded text:
tatis. Quanto melius, quantoque salubrius ageres, si uni verae sempiternaeque viae innitens, quatatis. Quanto melius, quantoque salubrius ageres, si uni verae sempiternaeque viae innitens, quadriga illius humilis vehi, quam quadruvii tui inflatus typho raptum ire in diversa diligeres! Quadriga hujus viae sunt quatuor Evangelia, uno paradisi fonte manantia, quibus nobis via panditur salutaris. Quadriga hujus viae quatuor sunt virtutes, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia, quibus omnis morum probitas venustatur. Quadriga hujus viae sunt quatuor divinorum eloquiorum species historica, ethica, allegorica, anagogica, quibus ad omnem sacrarum litterarum intellectum, illuminante gratia ejus, inducimur: quae si humiliter fideliterque sectari studuisses, nunquam in tanta errorum atque abominationum, imo blasphemiarum praecipitiaincidisses. Verum dum quadruvio varicoso tanta pertinacia inhaesisti, nequaquam elogium li
Abbreviated transcription (Latin):
num qui panatus ost diabolo & angeliscius : Illis uenite benedicti patrisinei pͥcipitereg¬
num q uod uobis paratum ẽ ab originemundi Etregnum paratum dix &ignẽ paratun
ndo nonticuit A quo queso nisi ascipio quouidice illis regnũ istis rotribuitur ignis su¬
plicuru auadeẽ nr̃a fides qui a hec ẽ uera ꝓphocica apłica ortbodoxa atq catholica fido
Poterano quidem & ipse tibi dicere anathema nisiexs pectarem &mallem & qbo tareantui
correctionem quã ꝑditionem. Proinde nondum inte seueritatem a nahematis iaculo
qro liortor moneo & totis cordis affictib rogo utres pectu suꝑ negratiȩ rosipiscas & atam
Hunuila exepno gandem cuigiles & quid xp̃i ana puritas sentiat exquiras beniuolus¬
n umilis ad prebendas mitis ad quicscas mansu&us seiteris deuotus tencas & fid elismnom̃¬
nibr xsequarto : saeliq quad ruuium uanitatis qđ sequens extorris uiȩ factus esueri¬

Expanded text:
lo et angelis ejus; illis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Et regnum paratum dixit et ignem paratum adaeque non tacuit. A quo, quaeso, nisi a se ipso? Quo judice illis regnum, istis retribuitur ignis supplicium. Haec est nostra fides: quia haec est vera prophetica, apostolica, orthodoxa atque catholica fides. Poteram quidem et ipse tibi dicere anathema, nisi exspectarem, et mallem, et optarem tui correctionem quam perditionem. Proinde nondum in te severitatem anathematis jaculor, quoniam hortor, moneo, et totis cordis affectibus rogo, ut respectu supernae gratiae resipiscas, et a tam lethali veterno tandem evigiles; et quid Christiana puritas sentiat, exquiras benevolus, humilis apprehendas, mitis acquiescas, mansuetus secteris, devotus teneas, et fidelis in omnibus exsequaris. Relinque quadruvium vanitatis, quod sequens extorris viae factus es veri
Abbreviated transcription (Latin):
Siduplacst complicatac̃. Quod si ꝓhibemur diuinã unitatem dicere triplam : quade mattua¬
aud& aer&cicus cim a ł serere duplam: lic& dĩ prȩdestinatio non signific& eius substantiam
nonenim osse sed dis ponere mons erat dis ponereautem sicut prȩdestinare ad creaturas eius
relati uedicitur : quẽ ad modum tamen in primis huius operis partib: Largiente dño dictũ ẽ
multa dedõ essentialiter prȩdicanturquȩ pluraliter efferri unitas illius ẽsertienon puodae¬
dicit : Quib: nefastidii gracia repetantur omissis unum tibi ex euangelio ꝓferimus. quodce¬
teronim confirmacioni non obsic : dnis conditor uniuersitatis atq dis positordicit Egosum re sur¬
tio &uita. Cũq se resurreccionẽ tanta cuidentia intimaueric alibitamen in codẽ cuan gelio ait
Nolite mirarihoe qui uie nithora qua om̃s quimmo numenti sunt audient uocem eius eꝓegdoa¬

Expanded text:
si duplasi duplaaudet haereticus eam asserere duplam? Licet Dei praedestinatio non significet ejus substantiam; non enim esse, sed disponere monstrat: disponere autem, sicut praedestinare, ad creaturas ejus relative dicitur; quemadmodum tamen in primis hujus operis partibus, largiente Domino, dictum est; multa de Deo essentialiter praedicantur, quae pluraliter efferri unitas illius essentiae non praejudicat. Quibus, ne fastidii gratia repetantur, omissis, unum tibi ex Evangelio proferimus, quod caeterorum confirmationi non obsit. Dominus conditor universitatis atque dispositor dicit: Ego sum resurrectio et vita , cumque resurrectionem tanta evidentia intimaverit, alibi tamen in eodem Evangelio ait: Nolite mirari hoc, quia venit hora qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus; et pro
Abbreviated transcription (Latin):
niuit: quicquid enim dedĩ uidiciis proph&e apłorũq successores uł uoce ꝓnunti auerunt uł
litteras mandauerunt non nisi inso inspirante docente aolubente locutisunt Acꝑ hoo quio¬
quid in cos anathematis in gerit᷑. indubitanter in iniuriã in eis & ꝑ cosloquentus reser faes uio
quam dedĩ prȩdestinatione concordit̃ senserint: un animiter prȩdicarint qm̃iã satis suꝑ¬
que quantum uisum est demonstrauimus nuncre petere supersedimus : Cũ quib omnibine¬
quaquã metuimus dicere prȩdestinationem geminam. nec eam pluralit̃ enuntiare forqida¬
mus÷ ad probantes argumentationẽtuam quadicis. Si enĩ duȩsunt nonẽ una diuina substan¬
tia. Verum ẽ quippe nonet̃ prȩdestinationẽ diuinã substantiam. sed eiusdis positionem o¬
dinationems atq iudicia: Similit̃ si gemina ẽ inquis nonẽ in diuidua: Sibi ꝑtita ñ ẽ simplex

Expanded text:
nivit. Quidquid enim de Dei judiciis prophetae apostolorumque successores, vel voce pronuntiaverunt, vel nivit. Quidquid enim de Dei judiciis prophetae apostolorumque successores, vel voce pronuntiaverunt, vel litteris mandaverunt, nonnisi ipso inspirante, docente ac jubente locuti sunt. Ac per hoc quidquid in eos anathematis ingeritur, indubitanter in injuriam in eis et per eos loquentis refertur: qui quam de Dei praedestinatione concorditer senserint, unanimiter praedicarint, quoniam jam satis superque quantum visum est demonstravimus, nunc repetere supersedimus. Cum quibus omnibus nequaquam metuimus dicere praedestinationem geminam, nec eam pluraliter enuntiare formidamus, approbantes argumentationem tuam qua dicis: Si enim duae sunt, non est una divina substantia: verum est quippe non esse praedestinationem divinam substantiam, sed ejus dispositionem, ordinationem atque judicia. Similiter: Si gemina est, inquis, non est individua; si bipartita, non est simplex;
Abbreviated transcription (Latin):
rit : Nimirũ deillor ũ tenum eroeẽ demonstras. qui posuerunt incaelo ossuum. & quorũ litgua
loris Nempeinpa pam in nocentiũ tosimũ boni facium. sxtũ. leonem. cȩlestinũ gregoriun
Om̃sq tã romanȩ urbis pontifices. quam sequentium ordinum gradus. & populos. In ambrosi¬
um ep̃m cum omnib: italis In augustinũ primasium fulgentiũq epos cũ omniba fricanis
inieronimũ prbm. cũ ominib: orientalib & grecis In pros pegũ & hilarũ cũ omnibi gallis. Insido¬
bus anglis atq britannis: In boni faciũ ep̃m cum omnib germanis Inipsos insuꝑ aplos prh&as
bos &reprobos in euitabili dis positione prȩdestinauit. immo qđ nobis uł ꝑtem pora uł infine
tem porum futurum prȩuiderat : ante quã conder& statuit intẽ poraliteri iudicauit atqid ei¬

Expanded text:
rit: nimirum de illorum te numero esse demonstras, qui posuerunt in coelo al., in coelum os suurit: nimirum de illorum te numero esse demonstras, qui posuerunt in coelo al., in coelum os suuleris: nempe in papam Innocentium, Zosimum, Bonifacium, Sixtum, Leonem, Coelestinum, Gregorium, omnesque tam Romanae urbis pontifices quam sequentium ordinum gradus et populos: in Ambrosium episcopum cum omnibus Italis; in Augustinum, Primasium, Fulgentiumque episcopos cum omnibus Africanis; in Hieronymum presbyterum cum omnibus Orientalibus et Graecis; in Prosperum et Hilarium cum omnibus Gallis; in Isidoum omnibus Anglis atque Britannis; in Bonifacium episcopum cum omnibus Germanis; in ipsos insuper apostolos robos et reprobos inevitabili dispositione praedestinavit: imo quod nobis vel per tempora, vel in fine temporum futurum praeviderat, antequam conderet, statuit, intemporaliter judicavit atque defi
Abbreviated transcription (Latin):
dimiscriam copia inẽ. Nec tibi effugiendi in gruentis interitus prȩcinitium cautela sub ẽ cuicũ
minime suffecerit tantis indm blas ꝓhemiis prupisse : ad a nathemandos eius dectoscũ ipso ma&̃¬
na beatitu dinegloriantes. immo ipsũ omniũ dm̃ &dñmimpudentissima ꝑuicacia ꝑuicacissima¬
qr impudentia . cũ bestia quȩde abrsso ascendere scribit᷑. Os aperire blas phemissimũ nulla tenus
formidasti: Nerũ ut c&era facilius omnib uirib effetent᷑ : Prima in saniȩ falsita s denot&᷑. Idooq fal¬
sissimũ et̃ñ dubitat᷑. qđ tecũ omniluortodoxis fidelib: anodiematit areblas phemas. Nullus quipp
orsbdoxorũ fideliũ in tua scita ccedit uullus tuisimpiitib indulg& nullustuis insamis ad qdͥescit
Sedmirũ ualdeẽ qđ homo anathematus antequam natus in quẽ quã anathema ferre p̃sus ei¬

Expanded text:
di miseriam copia inest, nec tibi effugiendi ingruentis interitus praecipitium cautela subest. Cui cum di miseriam copia inest, nec tibi effugiendi ingruentis interitus praecipitium cautela subest. Cui cum minime suffecerit tantis in Deum blasphemiis prorupisse, anathemandos ejus electos cum ipso in aeterna beatitudine gloriantes, imo ipsum omnium Deum et Dominum impudentissima pervicacia pervicacissimaque impudentia, cum bestia quae de abysso ascendere scribitur, os aperire blasphemissimum nullatenus formidasti. Verum ut caetera facilius omnibus viribus effetentur, prima insaniae falsitas denotetur. Ideoque falsissimum esse non dubitatur, quod tecum omnibus orthodoxis fidelibus anathematizare blasphemas. Nullus quippe orthodoxorum fidelium in tua scita concedit, nullus tuis impietatibus indulget, nullus tuis insaniis acquiescit. Sed mirum valde est quod homo anathematus antequam natus in quemquam anathema ferre praesumpse
Abbreviated transcription (Latin):
lib: anathematito cos qui dicunt duas prȩdestinationes esse. autunã geminam autbi ꝑtitam auedi¬
plam Sienimduȩsunti ñ ẽ unadinin a substantia. Si gemina non est indiuidua. Sibi ꝑtitano
est simplex. sed partibus composita. Sidu plaẽ com plicataẽ. Qđsi ꝓhibemurdiuinã unitatẽ dice¬
retriplã quad em̃tia aud & aer&icuseam adserore duplã : Taliigit᷑ mnonstiuoso uenenoso morti¬
fero dogmate acordib nris radicitus exploso credamus una a& nã pix destinationẽ dĩdin eẽ¬
aquã aoculis neis fonit̃ lacrimarum & plora bouulneratos filios populimei: stipsedĩs peritu¬
rãuidens impiã ciuitatem flensq suꝑ candix̃. Quia si cognouis ses &cu Sub audit̃ fleres Quȩduo
tes timonia michitibiq conuenire siniamente aduerteres prȩcaueres ꝗm nec michi satistuã deflin¬

Expanded text:
libus anathematizo eos qui dicunt duas praedestinationes esse, aut unam geminam, aut bipartitam, aut dulibus anathematizo eos qui dicunt duas praedestinationes esse, aut unam geminam, aut bipartitam, aut duplam: si enim duae sunt, non est una divina substantia: si gemina, non est individua, si bipartita, non est simplex, sed partibus composita; si dupla est, complicata est; quod si prohibemur divinam unitatem dicere triplam, qua dementia audet haereticus eam asserere duplam? Tali igitur monstruoso, venenoso, mortifero dogmate a cordibus nostris radicitus exploso, credamus unam aeternam praedestinationem Dei Deaquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo vulneratos filios populi mei? Et ipse Dominus perituram videns impiam civitatem, flensque super eam dixit: Quia si cognovisses et tu ; subauditur fleres. Quae duo testimonia mihi tibique convenire, si pia mente adverteres, praecaveres, quoniam nec mihi satis tuam deflen
Abbreviated transcription (Latin):
didit illos ds in passiones ignominiȩ &c&ra : Et multa alia quȩ nunc ꝑsequi & longũ ẽ & ñ necessariũ
uudicat᷑. Id eoneerunt haec om̃a quȩ pix̧ misimus &similia dĩ substantia. ut dicat᷑ ds eẽtẽptatio
seductio ꝑditio conuersio inmalũ . error. excȩcatio. ad grauatio tradicio. occisio. & alia in numera
que passim in diuinis eloquiis dedĩ iustitia ueraciter & fidelit̃ prȩdicant᷑ : quib: omnib: nulla tenus
eius subs tantiã demonstrari. nullus nisim̃te captus ignorat. Falsumẽ igit᷑ dĩ substantiã ee eius piȩ¬
descinationem. sed ita deleclatiue prȩdi cariquẽ ad modum creationem operationẽ factũ or¬
dinationem dispositionem dispensationem gubernationem & plura similia quib illius omni¬
potentiȩ uł bonitas uł aequitas uł iudicia ꝑ docentur. Tandem quasi uictor subditorũ contritionegra¬
tulabundus efflas uirus pestiferȩ exhalationis dicens ΘΙΟħ Ac ꝑ hoccum omnib: ortodoxis fide¬

Expanded text:
passiones ignominiae , etc., et multa alia, quae nunc persequi, et longum est et non necessarium judicatur. Ideone erunt haec omnia, quae praemisimus, et similia Dei substantia, ut dicatur Deus esse tentatio, seductio, perditio, conversio in malum, error, excaecatio, aggravatio, traditio, occisio, et alia innumera, quae passim in divinis eloquiis de Dei justitia veraciter et fideliter praedicantur? Quibus omnibus nullatenus ejus substantiam demonstrari nullus nisi mente captus ignorat. Falsum est igitur Dei substantiam esse ejus praedestinationem, sed ita eam de illo relative praedicari, quemadmodum creationem, operationem, factum, ordinationem, dispositionem, dispensationem, gubernationem, et plura similia, quibus illius omnipotentia, vel bonitas, vel aequitas, vel judicia perdocentur. Tandem quasi victor subditorum contritione gratulabundus efflas virus pestiferae exhalationis, dicens: JOANNES SCOTUS. Θ Ac per hoc cum omnibus orthodoxis fide
Abbreviated transcription (Latin):
perquẽmichimundus crucifixus c̃ &ego mundo: Hisin nomine & aduitoriodĩ pcaptu
piribim eaenus illitatis. magis deuote quã docte tuȩ quoq correctionis frateriohannes
gratiaexaratis lib& quã breuitor quãq sucaincte capitulatim singula ad notare
Quolegentis audientisu tintentio. lectaułaudita memoriȩ tenacius ualt᷑at cõmendaro
Nec illud qua druuiũ nec ullas munda ne sapientiȩ species adomne questionẽ dis soluedã sus¬
ficerea abiqi gniuudi & fide que ꝑ dilectioñc̃ operat᷑ acueraci studio & scã rumscientiaser

Expanded text:
per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . His in nomine et adjutorio Dei, pro captu et viribus meae pusillitatis, magis devote quam docte, tuae quoque correctionis, frater Joannes, gratia exaratis, libet quam breviter quamque succincte capitulatim singula adnotare, quo legentis audientisve intentio lecta vel audita memoriae tenacius valeat commendare. Nec illud quadruvium, nec ullas mundanae sapientiae species ad omnem quaestionem dissolvendam sufficere absque gratia Dei, et fide quae per dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
riam istead poenani Illa ad tegnũ istead tormentum. Ad hace prȩdescinationos dĩper¬
tineredicimus quia et̃ ea nullatenus dubitamus: Prȩd st inauit igit̃ ds̃ uitũ a ct̃nã bonis¬

Expanded text:
riam, iste ad poenam; illa ad regnum, iste ad tormentum. Ad haec praedestinationes Dei perriam, iste ad poenam; illa ad regnum, iste ad tormentum. Ad haec praedestinationes Dei pertinere dicimus, quia esse ea nullatenus dubitamus. Praedestinavit igit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc se facturum prȩdestin auit quia hoc sefaccurũ prȩnouit: miseri cordiã ui delic& atqũe¬
iudiciũ: Quib om̃is rationalis creature dispositio cõ prehondit᷑ noc extrlica uiddeliso patqut¬
perir. Et quẽ ad modũ dis positiones ordinationes dispensationes gubernationes adminis¬
trationesq diuine nequaquã eius essentiant sed effectum clamitantes: pluralit efferuntu
Sicin eudiettnter prȩdestinationes ipsius liberrima pluralitate censent᷑ : Quas si cut aisin
hiso& nosdicumus esse quȩ sunt. Id estinmnisericor dia &iudicio ingloria & ignominia id estu
tai terna disigȩ a&erno Quȩadõ es secatholicorum ambigit nenio. Ađdca uero quȩ non sunt
nes ponetadi piedestinationẽs quis nisi quinon est arbi tretur : non enim pix destinatur atq
disponitur quod nequaquã ẽ Est aut uita axerna est &ignis a&ernus. Illaai dglo¬

Expanded text:
Hoc se facturum praedestinHoc se facturum praedestinalis creaturae dispositio comprehenditur, nec extra valet quippiam reperiri. Et quemadmodum dispositiones, ordinationes, dispensationes, gubernationes administrationesque divinae nequaquam ejus essentiam, sed effectum clamitantes, pluraliter efferuntur: sic incunctanter praedestinationes ipsius liberrima pluralitate censentur: quas sicut ais in his, et nos dicimus, quae sunt, id est in misericordia et judicio, in gloria et ignominia, id est vita aeterna, et igne aeterno, quae a Deo esse catholicorum ambigit nemo: ad ea vero quae non sunt pertinere Dei praedestinationes, quis nisi qui non est, arbitretur? Non enim praedestinatur atque disponitur, quod nequaquam est: est autem vita aeterna, est et ignis aeternus; illa ad glo
Abbreviated transcription (Latin):
capient s en puieniã Qaliaqnam ustimietent᷑ insunipliciũ sem pit̃ iuẽ ⁊tã quo diuerid dẽponefians.
sed quo diuerso fomite gestiant hanic resurrectionis diuersitatem angelus quoq danielipro¬
phee denuntians. Ita com mendat. Et multi dehis quidormiunt h terrepuluere eui gilabun¬
aliiinuitã a&ernam & alii in obꝓbrium ut uideant somꝑ Quiduero sacratius dultius desi¬
derabiliusq: inteligionex p̃nana uocabulo potestdici resurrectionis : & tumentanta diuersi¬
tate prosertur ut deea dubitar solius dementissit: Ipseigitur qui sere surrectionis nomine
designauit: Eamq prius in a&num uicturus ꝓpria resurgendo uirtute inseuictor mortisex¬
hibuit. bac ante scła se facturum ꝓredestinauit idẽ disposuit. qđ in resurrectionis ueritatea
dinersitate a se faciendũ prȩseiuit & post facturum edix̃ Qui auidelic& : psoautore aciudi¬
ẽ resurgent quibona fecerunt in resurrectionẽ uitȩ Quiuero mala in resurrectionẽ uidic

Expanded text:
ia qua injusti mittentur in supplicium sempiternum: non quo diverso tempore fiant, sed quo diverso fomite gestiant. Hanc resurrectionis diversitatem angelus quoque Danieli prophetae denuntians, ita commendat: Et multi de his qui dormiunt in terralii in uitam ęternam, alii in opprobrium, ut uideant semderabiliusque in religione Christiana vocabulo potest dici resurrectionis. Et tamen tanta diversitate profertur, ut de ea dubitare solius dementis sit. Ipse igitur qui se resurrectionis nomine designavit, eamque primus in aeternum victurus, propria resurgendo virtute in se victor mortis exhibuit, hoc ante saecula se facturum praedestinavit, id est disposuit, quod in resurrectionis veritate et diversitate et se faciendum praescivit et post facturum eduxit. Quia videlicet ipso auctore ac judice resurgent, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui vero mala, in resurrectionem judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & ipse ꝑpsalmis tã dicit : Et dimisi cos scđm de sideria cordiseorũ. Ibunt in ad inuentionib suis
ame. Suigit᷑ relinquere dimalũ ẽ &deterius omnimalo. & hoc ipsũ ds̃ prȩdestinauit utrelinquer&:
& malum & poenã pessimam utiq prȩdestinauit ł prȩfiniuit Vide saltim nunc. quidꝰ actenustuaes¬
Multa cenĩ dedõere : latiuẽ prȩdicantur. quȩ certũ ẽ dm̃facere quȩ tam̃ ipseñ ẽ Scriptũ est quip¬

Expanded text:
Unde et ipse per Psalmistam dicit: Et dimisit eos secundum desideria cordis eorum; Ibunt in adinventionibus suis Unde et ipse per Psalmistam dicit: Et dimisit eos secundum desideria cordis eorum; Ibunt in adinventionibus suis a me . Si igitur relinquere Dei malum est, et deterius omni malo, et hoc ipsum Deus praedestinavit ut relinqueret, et malum et poenam pessimam utique praedestinavit vel praefinivit. Vide saltem nunc quid hactenus tua efmulta etenim de Deo relative praedicantur, quae certum e
Abbreviated transcription (Latin):
perdat sed qui potest animam &corpus perdere. Qui &iam dixit. Ego occidã non
occidiase ipsis permittam: & ego uiuere faciam : non aseipsis uiuere relin quam Per¬
cutiam non ꝑcutiascipsis relinquã. Etegosanabo ñ aseipsis sanari relinquã Ethoc qua¬
ipsefecerit. sed in eis puniri relicturũ qđ ipseñ fecerit. ꝑ om̃a falsũ eẽ c̃uincit᷑ Corpus enĩ &animã ip¬
sefecit: Quorũ dũ corpus ab hominib perimi posse ñ aut & animã dix̃. a se uero utrũ que id est
& corpus eaium am perdendum censuit ingehenna : nimirum qđ in cis ipsefecit seseꝑditurum
id estpuniturũ satis aꝑteq declarauit : Relinqui adõ malũ indubi tanter ẽ. Siergo scđmteprȩ¬
destin auitdĩ quospelin quer& perituros malũom nino prȩdestinauit Neciã poterit stare tua¬
definitio dicentis dm̃ mala nulla prȩdestinasso : Quid enĩ peius dicipotest: quã relinqui adõ

Expanded text:
perdat: sed qui potest animam, et corpus perdere, qui etiam dixit: Ego occidam: Non perdat: sed qui potest animam, et corpus perdere, qui etiam dixit: Ego occidam: Non occidi a seipsis permittam. Et ego vivere faciam: non a seipsis vivere relinquam: percutiam, non percuti a seipsis relinquam. Et ego sanabo, non a seipsis sanari relinquam. Et hoc quaipse fecerit, sed in eis puniri relicturum, quod ipse non fecerit, per omnia falsum esse convincitur. Corpus enim et animam ipse fecit: quorum dum corpus ab hominibus perimi posse, non autem et animam dixit, a se vero utrumque, id est et corpus et animam, perdendum censuit in gehenna, nimirum quod in eis ipse fecit sese perditurum, id est puniturum satis aperteque declaravit. Relinqui a Deo, malum indubitanter est: si ergo secundum te praedestinavitmala praedestinasse. Quid enim pejus dici potest, quam relinqui a Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
uit atq inter fecit: qui peccatum non fecit & in cuius oredolus inuentus ñ ẽ. sed utiq spon¬
tesubiit ac ꝑtulit. hi latam ab hostibus passionem. Quid tanta beatorũ martrrũ multitu¬
do dicen dine sunt sem& ipsos punisse quiꝑ secutorib tot eis tormentorũ genera in uehen¬
tibus non solum reluctati non sunt. uerũ &iã fid ein t̾rita subcũbere maluer: Quod sun hac
uita ab surdissimum putari certũ ẽ quantominus credendum ẽ punirese quem quam
ubi locus effugiendi nullus datur : fatendũ est igitur dm illic nullos asipsis puniendos
relinquere : sedipsum eis in effugibili iustitia raribuere qđ merontur qui dixit Nolite
timere eos quiociduntcor pus animã autem non possunt occidere. Sed potius eumti¬
mete qui potest & animam & corpus perdere in gehonna. Non dixit relinquere utse

Expanded text:
vit, atque interfecit, qui peccatum non fecit, et in cujus ore dolus inventus non est : sed utique sponvit, atque interfecit, qui peccatum non fecit, et in cujus ore dolus inventus non est : sed utique sponte subiit, ac pertulit illatam ab hostibus passionem. Quid tanta beatorum martyrum multitudo? Dicendine sunt semetipsos punisse, qui persecutoribus tot eis tormentorum genera invehentibus non solum reluctati non sunt, verum etiam fide interrita succumbere maluerunt? quod si in hac vita absurdissimum putari certum est, quanto minus credendum est punire se quemquam, ubi locus effugiendi nullus datur? Fatendum est igitur Deum illic nullos a se ipsis puniendos relinquere, sed ipsum eis ineffugibili justitia retribuere, quod merentur, qui dixit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: sed potius eum timete, qui potest animam et corpus perdere in gehennam . Non dixit relinquere, ut se