comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustificaris impium: Casti st̃
ex uirginib non sunt. Et
spũ &e carne integri sunt.
s tam̃ uerbũ caro factum
non st̃. Ettam̃ discant ñ ab
eis quib peccata dimittis s
a te ipso agno dei qui tollis
peccata mundi qm̃ mitis es
&e humilȩs corde. Non ego te
anima pie pudica que ap¬
petitum carnalem nec usq
ad concessum coniuigium re¬
laxasti. que discessurum cor¬
pus. nec successuro ꝓpagan¬
do indulsisti. quȩ fluitantia
m̃bra terrena in celi consu¬
etudinem suspendisti. non
ego te ut discas humilita¬
canos  mitto. qui tam̃ in
reg Enum celoꝵ p̃cedunt
su ꝑbos. non de ad hos mit¬
to. Indigni sunt enim qͥ
ab immundiciȩ uoragine
liberati sunt. ut ad eos imi¬
tandos mittatur illibata uͥ¬
ginitas. Ad regem celi te mit¬
to ad eum ꝑ quem creati st̃
homines. & qui creatus est
inter homines ꝓpter hoiẽs.
ad spetiosum forma p̃filiis
hominũ. & ad contemptum
a filiis hominum. ꝓpt̾ filios

Expanded text:
justificans impium? Casti suntjustificans impium? Casti suntex virginibus non sunt. Et spiritu et carne integri sunt: sed Verbum caro factum non sunt. Et tamen discant, non ab eis quibus peccata dimittis, sed a te ipso Agno Dei, qui tollis peccata mundi , quoniam mitis es et humilis corde. 38. Non ego te, anima pie pudica, quae appetitum carnalem nec usque ad concessum conjugium relaxasti, quae decessurum corpus nec successori propagando indulsisti, quae fluitantia membra terrena in coeli consuetudinem suspendisti: non ego te, ut discas humilitacatores mitto, qui tamen in regnum coelorum praecedunt superbos; non te ad hos mitto; indigni sunt enim qui ab immunditiae voragine liberati sunt, ut ad eos imitandos mittatur illibata virginitas: ad Regem coeli te mitto, ad eum per quem creati sunt homines et qui creatus est inter homines propter homines; ad speciosum forma prae filiis hominum et contemptum a filiis hominum pro filiis
Abbreviated transcription (Latin):
Hi om̃s cum conuertuntur
ad te facile mitescunt. & hu¬
miliant᷑ coram te. memores
iniquissimȩ uitȩ suȩ. & in¬
dulgentissime miscđiȩ tuȩ.
quia ubi habundauit delic¬
tum suꝑ habundauit grã.
Sed respice agmina uirgi¬
num pueroꝵ puellarũq sc̃a¬
rũ. In eccłia tua eruditum
est hoc genus. illic tibi a
maternis uberib pullula¬
uit. in nomen tuum ad lo¬
quendũ linguam soluit. no¬
men tuum uelut lac infan¬
tie sue surit infusum. Non
potest quisquam ex hoc nu¬
mero dicere qui priꝰ fui blas¬
phemꝰ &e ꝑsecutor. & iniurio¬
sus. s miscdiam di consecutꝰ
sum. q ignorans feci in incre¬
dulitate. Immo &e quod non
iusisti. s tantũm᷑ uolentib
arripiendum ꝓposuisti diceis.
qui potest caꝑe capiat. ar-
hor¬
inclama. hii audiant te.
quia mitis es ce humilis corde.
Hii quanto magni sunt tͣnto¬
se humilient in omĩb ut co¬
ram te inueniant grãm. Iu¬
sti sunt. s numquit sicut tu¬

Expanded text:
hi omnes, cum conuertuntur hi omnes, cum conuertuntur ad te, facile mitescunt et humilantur coram te, memores iniquissimae uitae suae et indulgentissimae misericordiae tuae, quia ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. Sed respice agmina uirginum, puerorum puellarumque sanctarum: in ecclesia tua eruditum est hoc genus; illic tibi a maternis uberibus pullulauit, in nomen tuum ad loquendum linguam soluit, nomen tuum uelut lac infantiae suae suxit infusum. non potest quisquam ex hoc numero dicere: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate: immo etiam quod non iussisti tantummodo uolentibus arripiendum proposuisti dicens: qui potest capere, capiat, arrihorinclama, hi te audiant, quoniam mitis es et humilis corde. Hi quanto magni sunt, tanto humilient se in omnibus, ut coram te inveniant gratiam. Justi sunt: sed numquid sicut tu
Abbreviated transcription (Latin):
Ita plane. Non enim aliter
inuenitur requies animȩ.
nͥ inquieto tumore digesto.
quo magna sibi erat. qñ tͥ
sana non erat. Audiant te
& ueniant ad te. & mites ce
humiles e̾ẽ discant ate. qͥ
misccłiam & ueritatem tuã
requirunt. tͥ uiuendo non
sibi. Audiat hoc laborans
ce oneratus. qui sarcina pre¬
mitur. ut ocłos ad celum
leuare non audeat. ꝑcuti¬
ens pectus ille peccator &
ꝓpinquans de longinquo.
audiat centurio non dignꝰ
cuius tectum introieris.
audiat zacheus maior pu¬
blicanoꝵ quadrupla resti¬
tuens lucra dampnabiliũ
peccatoꝵ. audiat mulier in
ciuitate peccatrix. tanto lacͥ¬
mosior pedib tuis. quanto
fuerat alienior a uestigiis
tuis. audiant meretrices ce
publicani qui scribas & pha¬
riseos precedunt in regnum
celoꝵ. audiat om̃e genus
egroꝵ cum quib sunt tibi
ꝓ crimine. obiecta conuiuia.
uidelicet quasi a sanis qui
medicum non querebant.
cũ non ueneris uocare iustos
s peccatores in penitentiam:

Expanded text:
ita plane. non enim aliter ita plane. non enim aliter inuenitur requies animae nisi inquieto tumore digesto, quo magna sibi erat, quando tibi sana non erat. Audiant te et ueniant ad te et mites atque humiles esse discant a te, qui misericordiam et ueritatem tuam requirunt, tibi uiuendo, tibi, non sibi. audiat hoc laborans et oneratus, qua sarcina premitur, ut oculos ad caelum leuare non audeat, percutiens pectus ille peccator et propinquans de longinquo; audiat centurio non dignus, cuius tectum subires; audiat Zacchaeus maior publicanorum, quadruplo restituens lucra damnabilium peccatorum; audiat mulier in ciuitate peccatrix tanto lacrimosior pedibus tuis, quanto fuerat alienior a uestigiis tuis; audiant meretrices et publicani, qui scribas et pharisaeos praecedunt in regnum caelorum; audiat omne genus aegrorum, cum quibus tibi pro crimine sunt obiecta conuiuia, uidelicet quasi a sanis, qui medicum non quaerebant, cum tu non uenires uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uos. & discite a me qr mitis
sum &e humilis corde. & in¬
Iule cui omĩa tradidit pater.
& quem nemo agnoscit nͥ
agnoscit. & cui filius uolu¬
erit reuelare. non dicit. dis¬
cite a me mundum fabricare.
aut mortuos resuscitare. s
quia mitis sum &e humilis
corde. O doctrinam salutarẽ.
o magistrũ dñmq morta¬
lium quib mors poculo su¬
ꝑbie ꝓpinata atq transfu¬
ipse non faceret. Uideo te
bone iħu ocłis fidei. quos
aꝑiusti michi tanquam
in contione generis huma¬
ni. clamantem atq dicentẽ.
Uenite ad me &e discite ame.
Quid obsecro te ꝑ quem fa¬
cta sunt omĩa fili dei. ce
iclem qui factus es inter
omĩa fili hominis. quid.
ut discamus a te uenimꝰ
ad te: Qm̃ mitis sum inquit
ce humilis corde. Huccine re¬
dacti sunt om̃s thesauri sa¬
pientiȩ & scientie abscondi¬
t in te. ut hoc ꝓ magno
discamꝰ ate qm̃ mitis es et
humilis corde: Ttane mag¬
num est esse paruum. ut nͥ
a te qui tam magnus es fi¬
eret. dici omĩo non posset:

Expanded text:
discite a me quoniam mitis sum et humilis corde. icui omnia tradidit pater et quem nemo agnoscit nisi agnoscit et cui uoluerit reuelare, non dicit: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutarem! o magistrum dominumque mortalium. quibus mors poculo superbiae propinata atque transfuipse non faceret. uideo te, bone Iesu, oculis fidei, quos aperuisti mihi, tamquam in contione generis humani clamantem ac dicentem: uenite ad me et discite a me. quid, obsecro te, per quem facta sunt omnia, fili dei, et idem qui factus es inter omnia, fili hominis, quid ut discamus a te, uenimus ad te? quoniam mitis sum, inquit, et humilis corde. hucine redacti sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi in te, ut hoc pro magno discamus a te, quoniam mitis es et humilis corde? itane magnum est esse paruum, ut nisi a te. qui tam magnus es, fieret, disci omnino non posset?
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias & earum tñ bonũ
non solum infra uirginalem
uerum dẽ infra uidualem
continentiam constituimꝰ.
p̃sentemq necessitatem con-¬
iugatoꝵ non quidem ad
uitam eternam. ueruntam̃
ad excellentem głam & ho¬
norem qui ꝑpetue continen-¬
tie reseruatur. impedire
eoꝵ meritum dicimꝰ. neq
hoc tempore nisi eis qui se
non continent nuptias ex¬
pedire. tribulationem car-¬
nis ex affectu carnali ue¬
nientem. sine quo nuptie
incontinentium ẽẽ non pos¬
sunt. nec tacere uoluisse
apłm uera pͣmonentẽ. nec
plenius explicare hominũ
infirmitati parcentem. Nc̃
iam scripturarũ diuinaꝵ
euidentissimis testimoniis.
que ꝓ nr̃e memorie modu¬
lo recordari ualuerimus
clarius appareat. non ꝓp̃
presentem huius scłi uitã.
s propt̾ futuram que in
regno celoꝵ ꝓmittitur ꝑ¬
petuam continentiam di¬
ligendam. Quis autem
hoc non aduertat in eo qd
paulopost idem apłs ait.
qui sine urore est. cogitat
ea que sunt dñi. quomodo
placeat dño. qui autẽ ma¬

Expanded text:
nuptias et earum tamen bonum non solum infra uirginalem, uerum etiam infra uidualem continentiam constituimus praesentemque necessitatem coniugatorum non quidem ad uitam aeternam, uerumtamen ad excellentem gloriam et honorem, qui perpetuae continentiae reseruatur, inpedire eorum meritum dicimus neque hoc tempore nisi eis, qui se non continent, nuptias expedire tribulationemque carnis ex affectu carnali uenientem, sine quo nuptiae incontinentium esse non possunt, nec tacere uoluisse apostolum uera praemonentem nec plenius explicare hominum infirmitati parcentem. Nunc iam scripturarum diuinarum euidentissimis testimoniis, quae pro nostrae memoriae modulo recordari ualuerimus, clarius adpareat non propter praesentem huius saeculi uitam, sed propter futuram, quae in regno caelorum promittitur, perpetuam continentiam deligendam. quis autem hoc non aduertat in eo, quod paulo post idem apostolus ait: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino; qui autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
fiat amator . xp̃i : ne sit an¬
tirp̃c. Siquis ei dixerit qd̾
antirp̃e sit: irascitur. inui¬
riam sibi factam putat. For¬
tassis inscriptionẽ minatur:
si aucliat a litigante qd̃ an¬
tixp̃e sit. Dicit ei rp̃s. Pati¬
ens esto. Si falsum audisti
gaule mecũ: qr & ego falsa
ab antirp̃istis audio. Si aũt
uerum audisti: conueni con¬
scientiam tuam. Et si au¬
dire times: esse plus time.
Ergo uos qd̃ ab initio audi¬
stis in uob̾ ꝑmaneat. Quod
si in uobis manserit quod

Expanded text:
fiat amator Christi, ne sit anfiat amator Christi, ne sit antichristus. Si quis ei dixerit quod antichristus sit, irascitur, injuriam sibi factam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem verum audisti, conveni conscientiam tuam; et si audire times, esse plus time. 11. Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod si in vobis manserit quod
Abbreviated transcription (Latin):
dant angłi. laudant stellȩ.
laudant luminaria: laudat
quicquid natat. quicqͥt uo¬
lat: qͥcquit ambulat. quic¬
quit repit. Laudant omĩa
ista dnm. Nunquid audisti
quia laudat dñm auaricia᷑.
Nunquid audisti q laudat
dñm ebriositas: quia laudat
lururia: laudat nugacitas:
Quicquid ibi non audis lau¬
dem non dare dño: ñ fecit
dñs. Corrige qd tu fecisti: ut
saluetur qd in te fecit cds. Si aũ
ñ uis & amas. & ãplect̾is pec̾c̾a tua:
contͣriꝰ es xp̃o. Intꝰ sis foriꝰ fis: anti¬
foris sis: palea es. S quare
foris non es: Quia occasiõem
uenti non inuenisti. Iam ista
manifesta sunt frẽs. Ne quis
dicat xp̃m non colo. sed dm̃
colo patrem ipsius. Omĩs qͥ
negat filium. nec filiũ nec
patrem habet. Et qui confi¬
tetur filium: & filiũ & patre
habet. Uos grana alloquit᷑
ce qui palea erant audiant:
&e grana fiant. Unusquisq
consicderans conscientiam suã
si mundli amator est. mutet᷑.

Expanded text:
dant Angeli, laudant stellae, dant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; laudat quidquid natat, quidquid volat, quidquid ambulat, quidquid repit, laudam ista omnia Dominum. Numquid audisti quia laudat Dominum avaritia? numquid audisti quia laudat Dominum ebriositas; quia laudat luxuria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem dare Domino, non fecit Dominus. Corrige quod tu fecisti, ut salvetur quod in te Deus fecit. Si autem non vis, et amas et amplecteris peccata tua; contrarius es Christo. Intus sis, foris sis, antiforis sis, palea es. Sed quare foris non es? Quia occasionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Christum non colo, sed Deum colo Patrem ipsius. Omnis qui negat Filium, nec Filium nec Patrem habet: et qui confitetur Filium, et Filium et Patrem habet. Vos grana alloquitur; et qui palea erant, audiant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur;
Abbreviated transcription (Latin):
trarius ẽ. Et uultis nosse quĩ
aꝑte resistant isti xp̃o: Ali¬
quando euenit ut aliquid
mali faciant & incipiant cor¬
ripi÷ quia. xp̃m non auclent
blaspfemare. ministros blas¬
phemant: a quib corripiunt᷑
Si autẽ ostendis illis quia xp̃i
uerba dicis non uerba tua:
conant᷑ quantũ possunt ut
te conuincant u̾ba tua te di¬
cere. non uerba. xp̃i. Si autẽ
manifestum fuerit quia uer¬
incipiunt reprehendere xp̃m.
Quomͦ inquiunt. & quare nos
tales fecit: Nonne dicunt hoc
cotidie homines conuicti de
factis suis: Praua uoluntate
puersi: artificem accusant.
Ciamat illis artifer de cęlo:
quia ipse fecit nos qui nos
refecit. Quid te feci: Ego ho¬
minem feci: non auariciam.
Ego hominẽ feci: ñ latrocini¬
um. Ego hoĩe feci: non adul¬
teriũ. Audistis quia laudãt
me oꝑa mea÷ ex ore triũ pue¬
roꝵ: Ipse hymnꝰ erat: qͥ eos
ab ignib defendebat. Lau-¬
dant oꝑa dñi. dñm. Laudat
celum. terra. mare: laudant
omĩa quȩ sunt in cȩlo. Lau¬

Expanded text:
risto. Et vultis nosse quam aperte resistant isti Christo? Aliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant corripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus blasphemant, a quibus corripiuntur: si autem ostenderis illis quia Christi verba dicis, non verba tua; conantur quantum possunt ut te convincant verba tua te dicere, non verba Christi: si autem manifestum fuerit quia verincipiunt reprehendere Christum: Quomodo, inquiunt, et quare tales nos fecit? Nonne dicunt hoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? Ego hominem feci, non avaritiam; ego hominem feci, non latrocinium; ego hominem feci; non adulterium. Audisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus erat qui ab ignibus defendebat . Laudant opera Domini Dominum; laudat coelum, terra, mare; laudant omnia quae sunt in coelo; lau
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditis. Noui quid. unde
colligam. Non colligo de tri¬
bulis ficus: non colligo de
spinis uuas. Una queq arbor:
ex fructu suo cognoscit᷑. Ma¬
gis mendax est antixpe: qr
Aliud loquitur. aliud agit.
Iam gͥ fr̃s si facta in terrogan¬
da sunt : non solum multos
inuenimꝰ antiͣpõs foras exisse :
s multos non dũ manifestos
datores. maleficos. sortilogoꝵ
inquisitores. adultros. ebriosos.
feneratores. mangonis. &e oĩa
quȩ numerare non possumꝰ: si
contraria sunt doctrine. xp̃i.
contraria sunt uerbocłi. Uer¬
contrarium ẽ u̾bo d̃i: in anti

Expanded text:
ostenditis. Novi quid inde ostenditis. Novi quid inde colligam. Non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque arbor ex fructu cognoscitur. Magis mendax est antichristusaliud loquitur, aliud agit., fratres, si facta interroganda sunt, non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos,datores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebriosos, foeneratores, mangones, et omnia quae numerare non possumus; contraria sunt doctrinae Christi, contraria sunt verbo Dei: Vercontrarium est Verbo Dei, i
Abbreviated transcription (Latin):
questio: & nos &e ipsos turbat.
Si non intelligatur: aut sumꝰ
Illi nos antixpõs uocant : & di¬
cunt quod exiiimus ab eis:
nos illos similit̾. Sed designa¬
est antixp̃s. Iam gͦ queramus
quis neget: & non attendamꝰ
ad uinguam. sed ad facta. Si
enim om̃s interrogentur: om̃s
uno ore confitentur iħm esse
xp̃m. Quiescat paululũ lin¬
gua: uitam interrogemꝰ. Si in¬
uenerimus hoc. si ipsa script᷑a
nob̾ dixerit. quia negatio non
tantum lingua fit s &e factis:
certe inuenimus multos antixp̃o
qui ore profitentur. rp̃m: & mo¬
ribus dissentiunt a xp̃o. Ubi
inuenimus hoc in scriptura:
negant. Inuenimus & istos
antirp̃os. Quisquis factis ne
audio quid sonet : s uideo
quid uiuat. Oꝑa loquuntur:
& uerba requirimus: Qͥs enĩ
S quid dicit de talib dñs:
Y pocrite: quomodo potestis
bona loqui cum sitis maliꝰ
Uoces ur̃as ad aures meas af¬
fertis: ego cogitationes ur̃as
inspicio. Uoluntatem malã
ibi uideo: e falsos fructus

Expanded text:
quaestio et nos et ipsos turbat, quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos silli nos antichristos vocant, et dicunt quod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designaest antichristus. lam ergo quaeramus, quis neget, et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno ore confitentur Iesum esse Christum. Quiescat paululum lingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa scriptura nobis dixerit, quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis, certe invenimus multos antichristos, qui ore profitentur Christum, et moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc? In scriptura. negant'. Invenimus et istos antichristos, quisquis factis negaudio quid sonet, sed video quid vivat. Opera locuntur, et verba requirimus. Quis enim Sed quid dicit de talibus Dominus? 'Ypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogitationes vestras inspicio; voluntatem malam ibi video, et falsos fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tem xp̃i. illi eam ñ tenent :¬
non communicant orbi t̾raꝵ.
non cõmunicant uniu̾sitati¬
redẽptȩ sanguine xp̃i. habemꝰ
ipsum dñm resurgentẽ a mor¬
tuis: qui se dubitantib ma¬
nib discipłoꝵ p̾buit palpan¬
dum. Et cũ ad huc illi dubi¬
tarent: ait illis. O portebat
xp̃m pati &e resurgere tercia die
& p̃dicari in nomine eiꝰ peni¬
tentiam. & remissionẽ peccatoꝵ
Ubi: Qua᷑ quib : ꝑ om̃s gen¬
tes: incipiens ab iherłm. Se¬
curi sumus de unitate here¬
ditatis. Quis quis huic here¬
ditati non cõmunicat. foras
exiit: s non contristemur. Ex
nob̾ exierunt: s ñ erant ex no¬
bis. Nam si fuissent ex nobis:
ꝑmansissent utiq nob̾cũ. Si
g ex nobis exierunt: antixp̃i
sunt. Si antixp̃i st̃: mendaces
sunt. Si menclaces sunt: negãt
ad difficultatem questionis.
Singulos in terroga: confitent᷑
iħm esse. rp̃m. Coartat nos an¬
gustus intellectus in hac epła
Uidetis certe questionẽ. Hec

Expanded text:
tem Christi, illi autem non tenent tem Christi, illi autem non tenent nec communicant orbi terrarum, non communicant uniredemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Si ergo ex nobis exierunt, antichristi sunt; si antichristi sunt, mendaces sunt; si mendaces sunt, negant ad difficultatem quaestionis. Singulos interroga, confitentur Jesum esse Christum. Coarctat nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec
Abbreviated transcription (Latin):
bis exierunt: s ñ erant ex nob̾.
Nam si fuissent ex nob̾: ꝑman¬
sissent utiq nobiscũ. Qͥ cũq
gͦ non manent nob̾cũ. s ereũt
iħs non est. xp̃c: Interrogemus
hereticos. Quẽ inuenis hereticũ:
exierunt a nob̾: & facti sunt do¬
nastiste. Interrogemus eos utrũ
iħs sit xp̃s: statim confitent᷑
nos possunt illi dic̾e antixp̃os.
nec nos illos: quia &e nos con¬
fitem᷑ & illi. Si gͦ nec illi nos di¬
cunt. nec nos illos: g nec illi
a nob̾ exierunt. nec nos ab ip¬
sis. Si gͦ non a nob̾ exiuimus:
in unitate sumus. Si in uni
tate sumꝰ. quid faciunt in
hac ciuitate duo altaria: qd
faciunt diuise domꝰ: diuisa
coniugia: Qd facit cõmunis
net nos: uult nos fateri qd̾
uerũ ẽ. Aut ipsi a nob̾ eriert̃
uoi ab ipsis. S absit: ut
nos ab ipsis. habemꝰ enĩ testa¬
mentum dñice hereditatis. Re-¬
citemus: & ibi nos inueniemꝰ.
Dabo tibi gentes hereditatem
tuam & possessionẽ tuã t̾mi¬
nos terrȩ. Tenemus heredita¬

Expanded text:
is exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt Jesus non est Christus? Interrogemus haereticos: quem invenis haereticum,exierunt a nobis, et facti sunt Donatistae: interrogamus eos utrum Jesus sit Christus: statim confitenturnos possunt illi dicere antichristos, nec nos illos; quia et nos confitemur, et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos; ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab ipsis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? Quid facit communis net nos veritas fateri quod verum est, aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis, sed absit ut nos ab ipsis! Habemus enim testamentum Dominicae haereditatis. Recitemus, et ibi nos inveniamus: « 'Dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus heredita
Abbreviated transcription (Latin):
Et quando exierit: releuabugͣ
qui p̃mebant᷑. Ex nob̾ exierũt:
s ñ erant ex nobis. Quod si fu¬
issent ex nob̾: ꝑ mansissent¬
utiq nobiscũ. S ut manifesta¬
nobis. Iđo addidit ut mani¬
festarent᷑ : quia & intus cum
sint. non ex nob̾ sunt. Non ta¬
m̃ manifesti sunt: & exeundo
manifestant᷑. Et uos unctio¬
nem habetis a scõ: ut ipsi uo¬
bis manifesti sitis. Unctio
uisibili. Hanc unctionẽ. xp̃i
dicit habere om̃s qui habẽt
posse agnoscere malos & bo¬
nos: nec opus ẽẽ ut doceañ.
quia ipsa unctio docet eos.
Scribo uob̾. non quod nescie¬
ritis ueritatẽ. qr sed nostis eam:
& quia omne mendatiũ ex
niti sumus quomͦ cognoscamꝰ
tas. Ipse dixit. Ego sum ue¬
ritas. Omne autem menda¬
tiũ ñ est ex ueritate. Om̃s gͦ¬
qui mentiuntur: ñ dũ sunt
ex xp̃o. Non dirit quoddam
menclatium ex ueritate: &e
quoddam mencdatiũ ũ ex ue¬
ritate. Sententiã attendite
ne uos pal petis. ne uob̾ adu¬

Expanded text:
et quando exierit, relevabuntur et quando exierit, relevabuntur qui premebantur. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fuissent ex nobt manifestanobis. Ideo addidit, ut manifestarentur, quia et intus cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut ipsi vobis manifesti sitis. Unctio ione visibili. Hanc unctionem Christi dicit omnes qui habent, cognoscere malas et bonos; nec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, et quia omne mendacium non niti sumus quomodo cognoscamus tas. Ipse dixit, Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes qui mentiuntur, non sunt ex Christo. Non dicit, quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos adu
Abbreviated transcription (Latin):
issent ex nobis: ꝑmansissent
utiq nobiscum. hinc gͦ ui¬
deat caritas ur̃a qr multi qͥ
non sunt ex nobis. accipiũt
acciꝑe benedietionẽ euchari¬
stiam: & quicquid in sacram̃tis
scĩs est. Ipsius altatis cõmuni¬
eationẽ accipiunt nob̾cũ: & ñ
st̃ ex nob̾. Temptatio ꝓbat: qͥa
ñ st᷑ ex nob̾. Quando illis tẽp¬
tatio euenerit. uelut occasioe
uenti. uolant foras: qr grana
non erant. Om̃s aũt tẽ uola¬
bunt quod sepe dicendũ est:
cũ area dñica ceꝑit uentilari.
bis. sed ñ erant ex nobis. Quod
si fuissent ex nobis: ꝑmansis¬
sent utiq nobiscũ. Nam uul¬
tis nosse carissimi quã certis¬
sime dicat᷑ hoc. ut qͥ forte exi¬
erunt & redeunt ñ sint anti-¬
xp̃i. non sint contrarii xp̃o:¬
non sunt antixp̃i. non potest
fieri ut remaneant foris. Sed
de uoluntate sua quisq aut
in menbris sumus: aut in
humorib malis. Qͥ se in me¬
lius cõmitat. in corꝑe men¬
brũ est : qui autem in mali¬
cia ꝑmanet. humor malus ẽ.

Expanded text:
issent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videat Charitas vestra, quia multi qui non sunt ex nobis, accipiunt accipere, Benedictionem, Eucharistiam, et quidquid in Sacramentis sanctis est; ipsius altaris communicationem accipiunt nobiscum, et non sunt ex nobis. Tentatio probat quia non sunt ex nobis. Quando illis tentatio venerit, velut occasione venti, volant foras; quia grana non erant. Omnes autem tunc volabunt, quod saepe dicendum est, cum area dominica coeperit ventilari runt, sed non erant ex nobis: quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: Nam vultis nosse, charissimi, quam certissime dicatur hoc, ut qui forte exierunt et redeunt, non sint antichristi, non sint contrarii Cnon sunt antichristi, non potest fieri ut remaneant foris. Sed de voluntate sua quisque aut in membris sumus, aut in humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est: qui autem in malitia permanet, humor malus est;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium nom̃ est illi. Quomͦ
moyses ꝓprio nomine appel¬
latus ẽ. quomͦ helias. quomͦ
abrabam: sic tanquã ꝓpͥum¬
cram̃ti nom̃ ẽ. Quomͦ si dicat᷑
ꝓpħa. quomͦ si dicat᷑ sac̾dos:
sic xp̃c cõm̃datur unctus in qͦ
ẽẽt redemptio totius popłi
Qͥa lapis paruus erat offendert
in illum: & fracti sunt. Sed
creuit lapis: & factus ẽ mons
magnus. Et quid ait script᷑a:
Quicũq offendit in lapidem
istum: conquassabit᷑. Et suꝑ
quem uenerit lapis iste: con¬
teret eum. Discernenda sunt
conteri. Primo quia humilis
uenit offenderunt in illum
homines: quia excelsus uent᷑rꝰ
est ad iudicium. suꝑ quẽ ue¬
nerit. conteret eum. S illũ
non cont̾et uenturus: quẽ ñ
quassauit cũ uenit. Qͥ in hu¬
milem ñ offendit: non formi¬
dabit excelsũ. Hreuit̾ audi¬
stis fr̃es: qui in humilem non
offendit. non formidabit ex¬
celsum. Omĩb enĩ malis: la¬
pis offensionis ẽ. rp̃c. Quicqd
dicit. xp̃c: amarum ẽ illis. Et

Expanded text:
prium nomen est illi. Quomodo Moyses proprio nomine appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham; sic tanquam pcramenti nomen est. Quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commendatur unctus, in quo esset redemptio totius populiquia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Omnibus enim malis lapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est illis. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
habes. Int̾roga cor tuũ.Si ẽ
ibi dilectio frĩs: securus esto.
non potest esse dilectio sine
dixerat in hoc cognoscimꝰ
quia manet in nobis. de sp̃u
quem dedit nobis: unde
autẽ cognoscitur ipse sp̃s.
attendite. dilectissimi nolite
om̃i spũi credere: sed ꝓbate
sp̃s si ex ło sunt. et quis ẽ
qui ꝓbat sp̃s : difficilem rẽ
nobis ꝓposuit frẽs mei. Bonũ
est nobis: ut dicat ipse ũn
discernamꝰ. dicturus ẽ: ne for¬
midetis. S primo uidete. at¬
tendite. uidete hinc expͥmi
illud. unde uani heretici ca¬
iumpniant᷑. Attendite: ui¬
dete quod ait. dilectissimi
nolite om̃i sp̃ui credere: s
ꝓbate sp̃s si ex ło sunt. Sp̃s

Expanded text:
habes. Interroga cor tuum, si est habes. Interroga cor tuum, si est ibi dilectio fratris, securus esto. Non potest esse dilectio sine dixerat, In hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis. Unde autem cognoscitur ipse Spiritus attendite: Dilectissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sunt. Et quis est qui probat spiritus? Difficilem rem nobis proposuit, fratres mei: bonum ediscernamus. Dicturus est, ne formidetis; sed primo videte, attendite. Videte hinc exprimi illud unde vani haeretici calumniantur. Attendite, videte quid ait: « Dilectissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, si ex Deo sunt. » S
Abbreviated transcription (Latin):
pacis & unitatis: dilectio
eccłiȩ toto orbe terrarum
diffuse. Non atcendat eum
solum diligere frẽm: quẽ
attendit ante se. multos
enim non uidemus frẽs nr̃os:
& in unitate sp̃s illis copula¬
mur. Quid mirum quia no-¬
biscũ ñ sunt: In uno corꝑe
sumus: unum caput habemꝰ
in cęlo. frẽs oculi nr̃i non
se uident. quasi non se no¬
runt: an in caritate cõpa¬
ginis corporalis norunt se:
Nam ut noueritis quia in
coniunctione caritatis se
nouerunt: quando aibo
patent. non licet ut aliqͥd
attendat dexter. quod non
attendat si nister. dirige ra¬
dium dextrum sine altero
si potes. Si mul coeunt: si¬
mul diriguntur. Intentio
una est: loco diuersa sunt.
Sic omĩs gͦ qui tecum dili¬
git dm̃: unam intentionẽ
tecũ habet. Noli attendere
quia in corꝑe loco seꝑatus
es: aciem cordis simul fix¬
istis in lumine ueritatis. Gͦ
si uis nosse quia accepisti
sp̃m scm̃. interroga cortuũ:
ne forte sacramentum habes.
& uirtutem sacramenti non

Expanded text:
pacis et unitatis, dilectio pacis et unitatis, dilectio Ecclesiae toto terrarum orbe diffusae. Non attendat eum solum diligere fratrem quem attendit ante se: multos enim non videmus fratres nostros, et in unitate Spiritus illis copulamur. Quid mirum quia nobiscum non sunt? In uno corpore sumus, unum caput habemus in coelo. Fratres, oculi nostri non se vident, quasi non se norunt. An in charitate compaginis corporalis non norunt se? Nam, ut noveritis quia in conjunctione charitatis se norunt: quando ambo patent, non licet ut aliquid attendat dexter, quod non attendat sinister. Dirige radium dextrum sine altero, si potes. Simul coeunt, simul diriguntur; intentio una est, loca diversa sunt. Si ergo omnes qui tecum diligunt Deum, unam intentionem tecum habent, noli attendere quia corpore in loco separatus es; aciem cordis simul fixistis in lumine veritatis. Ergo si vis nosse quia accepisti Spiritum, interroga cor tuum; ne forte sacramentum habes, et virtutem sacramenti non
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inueneris te hab̾e carita¬
tem: habes spm̃ cłi ad intel¬
ligendum. Ualde enim ne¬
cessaria res est. Primis tem
guis quas non didicerant:
quomͦ sp̃s dabat eis ꝓnun¬
tiare. Signa erant temꝑi
oportuna. o portebat enim
ita significari in omĩb lin
erat toto orbe terrarum. Sig¬
nificatum est illud: & tran¬
siit. Numquid mͦ quib in¬
ponitur manꝰ ut accipiant
sp̃m sc̃m ÷ hoc expectatur ut
linguis loquantur: aut
quando in posuimus manũ
istis infantib. adtendit unꝰ¬
quisq urm̃ utrum linguis
loquerent᷑: et cum uideret
eos linguis non loqui. ita
ꝑuerso corde aliquis urm̃
fuit ut diceret. non accepe
accepissent linguis loque¬
rentur: quẽ admodum tẽ fac¬
tum est. Si gͦ ꝑ hec miracula
sp̃s scĩ non fit. unde cognos¬
cet quisq accepisse se sp̃m
scm̃: Interroget cor suum.
Si diligit frẽm: manet sp̃s
cłi in illo. uicdeat: ꝓbet se¬
ipsum coram oculis di. Ui¬
deat si est in illo dilectio

Expanded text:
enim inveneris te habere charitaenim inveneris te habere charitatem, habes Spiritum Dei ad intelligendum: valde enim necessaria res est. 10. Primis guis quas non didicerant, quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Signa erant tempori opportuna. Oportebat enim ita significari in omnibus linerat toto orbe terrarum. Significatum est illud, et transiit. Numquid modo quibus imponitur manus ut accipiant Spiritum sanctum, hoc exspectatur, ut linguis loquantur? Aut quando imposuimus manum istis infantibus, attendit unusquisque vestrum utrum linguis loquerentur; et cum videret eos linguis non loqui, ita perverso corde aliquis vestrum fuit ut diceret: Non acceperaccepissent, linguis loquerentur quemadmodum tunc factum est? Si ergo per haec miracula s sancti; unde fit, unde cognoscit quisque accepisse se Spiritum sanctum? Interroget cor suum: si diligit fratrem, manet Spiritus Dei in illo. Videat, probet seipsum coram oculis Dei; videat si est in illo dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: &e diligamus inuicem.
uidetis quia hoc est manda¬
tum. uidetis quia contra hoc
mandatum agit qui facit
peccatum: Quo caret omĩs
qui natus ẽ ex ło. Sic̃ ledit
nob̾ mancdatum. ut diliga¬
mꝰ inuicẽ. & qͥ seruauerit man¬
datũ eiꝰ. uidetis quia nicħ¬
aliuid nob̾ p̃cipitur. nͥ ut di¬
uigamꝰ inuic̃e: et qui serua¬
uerit mandatũ eiꝰ. in ipso
manebit : & ipse in eo. Et
in hoc cognoscimus quia
manet in nobis : de spũ quẽ
dedit nobis. Nonne manife¬
stum est quia hoc agit
sp̃s sc̃s in homine: ut sit
in illo dilectio & caritas:
nonne manifestum ẽ quod
bis: de caritate enim loqͥbat᷑
&e dicebat: quia in conspec¬
tu dei debemius interroga¬
re cor nr̃m. Quod si ñ male
senserit eor nrm id est si con¬
fiteatur quia de dilectione
frĩs sit : quicquid fit in bo¬
no oꝑe est. Accessit etiam
& hoc de manclato cum di
datum eius in ipso manet.
& ille in eo. In hoc cognos¬
cimus qr manet in nobis:
de spũ quem dedit nob̾. Si

Expanded text:
i, et diligamus invicem. Videtis quia hoc est mandatum, videtis quia contra hoc mandatum qui facit, peccatum facit, quo caret omnis qui natus est ex Deo. Sicut dedit nobis mandatum: ut diligamus invicem. Et qui servaverit mandatualiud nobis praecipitur, nisi ut diligamus invicem: Et qui servaverit mandatum ejus, in ipso manebit, et ipse in eo. Et in hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis. Nonne manifestum est quia hoc agit Spiritus sanctus in homine, ut sit in illo dilectio et charitas? Nonne manifestum est quodbis? De charitate enim loquebatur, et dicebat quia in conspectu Dei debemus interrogare cor nostrum. Quod si non male senserit cor nostrum: id est, si confiteatur quia de dilectione fratris fit, quidquid fit in bono opere. Accessit etiam quod de mandato cum dicdatum ejus, in ipso manet, et ipse in eo. In hoc cognoscimus quia manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bate sp̃s si ex d̃o sunt: in¬
telligamus inde dietum
esse ab aqua aliena absti¬
ne te. & de fonte alieno ne
biberis. Quid est de fonte
alieno ne biberis: spũi al¬
eno ne credideris. Restat
signum: & hoc fortasse dif¬
ficile. Uideamus tamen: ad
illam caritatem redituri
sumus. Ipsa est que nos do-¬
cet: quia ipsa est unctio. tñ
hic quid ait: ꝓbate sp̃s si
ex do sunt. quia multi pseu¬
do ꝓpħȩ exierunt in istum
mundum. Iam ibi sunt õs
heretici: & om̃s scismatici. Q¬
In hoc cognoseitur sp̃s dei.

Expanded text:
robate Spiritus, si ex Deo sunt', inrobate Spiritus, si ex Deo sunt', intellegamus inde dictum esse: Ab aqua aliena abstine te, et de fonte alieno non biberis. Quid est de fonte alieno non biberis? Spiritui alieno non credideris. Restat signum, et hoc fortasse difficile. Videamus tamen. Ad illam caritatem redituri sumus. Ipsa est, quae nos docet, quia ipsa est unctio. Tamen hic quid ait: 'Probate spiritus, si ex Deo sunt; quia multo pseudoprophetae exierunt in istum mundum'. Iam ibi sunt omnes heretici et omnes scismatici. Q'In hoc cognoscitur spiritus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa anima muncdatur. & sa¬
ginatur. Ipse est sp̃s dĩ: quẽ
non possunt habere heretiei.
& quicũq se ab eccłia p̃ciduns.
s ꝑ iniquitatem p̃cisi sunt.¬
& intus tanquam palea uol¬
uuntur & grana non sunt:
non habent istum spm. Iste
sp̃s. nomine aquȩ. a dño sig¬
nificatus est : & audiuimus
ab bac ȩpła. nolite om̃i spui
credere. attestantur uerba
illa salomonis. ab aqua alie¬
na abstine te. Quid est aqua:
s quibusdam locis sp̃m sig¬
nificat: quibdam locis bap¬
tismum significat: quibꝰdã
iocis popłos significat. qͥbꝰ¬
dam locis consilium signi¬
ficat. habes quodam loco
dictum. fons uite: consiliũ
possidentib eum. Ergo ꝑ
diuersa loca scripturarum:
nomen aque di uersa signi-¬
ficat. Nunc tamen nomine
aquae sp̃m scm̃ audistis:
ubi ait. hoc autẽ dicebat
de sp̃u quem accepturi e¬
rant: hii qui in eum erãt
credituri. Si gͦ aquȩ no¬
& dicit nobis epła ista no¬
lite om̃i spũi credere. s ꝓ¬

Expanded text:
ipsa anima mundatur et saipsa anima mundatur et saginatur. Ipse est spiritus Dei, quem non possunt habere heretici, et quicumque se ab ecclesia praecidunt, sed per iniquitatem praecisi sunt, et intus tanquam paleae volvuntur, et grana non sunt, non habent istum Spiritum. Iste Spiritus nomine aquae a Domino significatus est: et audivimus ab hac Epistola, Nolite omni spiritui credere; et testantur verba illa Salomonis, Ab aqua aliena abstine te. Quid est aqua? sed quibusdam locis Spiritum significat, quibusdam locis Baptismum significat, quibusdam locis populos significat, quibusdam locis consilium significat. Habes quodam loco dictum, Fons vitae consilium, possidentibus eum . Ergo per diversa loca Scripturarum nomen aquae diversa significat. Nunc tamen nomine aquae Spiritum sanctum audistis, imonio, ubi ait: Hoc autem dicebat de Spiritu quem erant accepturi hi qui in eum erant credituri. Si ergo aquae noet dicit nobis epistola ista: 'Nolite omni spiritui credere, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
niat ad me &e bibat. Qui cre¬
dit in me: flumina aquȩ
uiuȩ fluent de uentre eius.
E uangłista aũt exposuit
unde diceret: secutus enĩ
ait. hoc autẽ dicebat de spũ
quẽ accepturi erant: qui in
cum erant credituri. Quare
non multos baptizauit dñs:
Sed quid ait: Sp̃s aut̃e non¬
dum erat datus: quia iħs ñ¬
dum erat clarificatus. Quia
gͦ illi baptismum habebãt
rant. quẽ in die pentecosten
misit dñs de cęlo: ut daret᷑
sp̃s. expectabatur clarificatio
dñi. & antequã clarificaret᷑.
& antequã mitteret eum: in¬
uitabat tam̃ homines ut se
p̃ꝑarent ad accipiendam aꝗͣ
de qua dixit. Qui sitit ue¬
niat ad me & bibat: & qͥ credit in
fluent aquȩ uiuȩ. Quid est
flumina aquȩ uiuȩ: quid
est illa aqua÷ nemo me in¬
terroget. e uauglm interro¬
ga. hoc autẽ dicebat ait. de
que significat spm̃ d̃ĩ. aqua
saeramenti. uisibilis ẽ: aqua
sp̃s. inuisibilis est.ista abluit
corpus: & significat illud qd̾
fit in anima. ꝑ illum sp̃m

Expanded text:
iat ad me, et bibat: qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem exposuit unde diceret: secutus enim ait, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant qui in eum erant credituri. Quare non multos baptizavit Dominus? Sed quid ait? Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Quia ergo illi Baptismum habebant,rant, quem die Pentecostes misit Dominus de coelo; ut daretur Spiritus, exspectabatur clarificatio Domini. Et antequam clarificaretur, et antequam mitteret eum, invitabat tamen homines ut se praepararent ad accipiendam aquam, de qua dixit, Qui sitit, veniat et bibat; et, Qui credit in fluent de ventre ejus. Quid est, flumina aquae vivae? quid est illa aqua? Nemo me interroget; Evangelium interroga. Hoc autem dicebat, ait, dequae significat Spiritum Dei. Aqua Sacramenti visibilis est; aqua Spiritus invisibilis. Ista abluit corpus et significat quod fit in anima, per illum Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse interpellat ꝓ scĩs
Quid est ipse sp̃s interpellat
ꝓ scĩs: nisi ipsa caritas que
in te ꝑ sp̃m facta est: Ideo
enim dicit idem apłs. Cari
caritas ipsa orat. Contra hãc
aures claudere non nouit:
qui illam dedit. Securus
esto. Caritas roget : & ibi st̃
aures dei. Non fit quod uis:
s fit quod tibi expedit. ergo
quicquid postulauerimus
inquit: accipiemis ab eo. Iam
dixi: si ad salutem intelligas:
nulla questio est. Si non ad
salutem. questio est & magna:
quȩ te calumpniatorem facit
paulo apło. Quicquid postu¬
lauerimus accipiemus ab eo:
qui manlata eius seruamus.
&r que piacent illĩ conspectu
eius facimus. In conspectu
eius: intus ubi uidet. et qͦ
illa mandata sunt: hoc ẽ
inquit mandatũ illius ut
eredamꝰ in noĩe filii eius ib̾u

Expanded text:
quia ipse interpellat pro sanctis quia ipse interpellat pro sanctis . Quid est, Ipse Spiritus interpellat pro sanctis, nisi, ipsa Charitas quae in te per Spiritum facta est? Ideo enim dicit idem apostolus: charitas ipsa orat; contra hanc aures claudere non novit qui illam dedit. Securus esto, charitas roget; et ibi sunt aures Dei. Non fit quod vis, sed fit quod expedit. Ergo quidquid postulaverimus, inquit, accipiemus ab eo. Jam dixi, si ad salutem intelligas, nulla quaestio est: si non ad salutem, quaestio est, et magna, quae te calumniatorem facit Paulo apostolo. Quidquid postulaverimus, accipiemus ab eo; quia mandata ejus servamus, et quae placent illi, in conspectu ejus facimus. In conspectu ejus, intus ubi videt. 9. Et quae illa mandata sunt? Hoc est, inquit, mandatum illius, ut credamus nomini Filii ejus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
si non ꝓdest non clat. non
exaudiuit: an potius ad sa¬
nitatem exaudiuit. quia uo¬
uobis datur quod petitis: ex¬
audimini sos nescitis. multi
dati sunz in manus suas. s
malo suo: de quib dicit apłs.
Tradidit illos d̾s in desicłia
cordis eoꝵ. Petit aliquis mag¬
nam pecuniam: accipit malo
suo. Quando illam non habe¬
bat : parum timebat. Habere
illam cepit: preda factus est
potentiori. Nonne malo suo
exauditus est. qui uoluit ha
Discite rogare dm̃: ut medico
cõmittatis quod ipse nouit
faciat. tu morbum confitearis.
ille medicamentum abhibeat:
tu tantum caritatem tene. Nam.
ille secare uult: ille te urere
uult. Tu si clamas &e non ex
tre est. tu iam uis reuocet ma¬
nus: & ille uulneris sinum
attendit. Scit quousq pueniat:
non te exaudit ad uoluntatẽ
s exaudit ad sanitatem. Cer¬
ti ergo estote frẽs mei: quia
quod ait apłs uerum est. Ed
enim oremus sicut oportet
nescimus: s i se sp̃s interpel¬
lat gemitibus in marrabilibꝰ

Expanded text:
si non prodest, non dat. Non si non prodest, non dat. Non exaudivit, an potius ad sanitatem exaudivit, quia vovobis datur quod petitis, exaudimini; sed nescitis. Multi dati sunt in manus suas malo suo: de quibus dicit Apostolus, Tradidit eos Deus in desideria cordis eorum . Petiit aliquis magnam pecuniam; accepit malo suo. Quando illam non habebat, parum timebat; habere illam coepit, praeda factus est potentiori. Nonne malo suo exauditus est, qui voluit habDiscite rogare Deum, ut medico committatis, quod ipse novit faciat. Tu morbum confitearis, ille medicamentum adhibeat. Tu tantum charitatem tene. Nam ille secare vult, urere vult; tu si clamas, et non exatre est. Tu jam vis revocet manus, et ille vulneris sinum attendit; scit quo usque perveniat. Non te exaudit ad voluntatem, sed exaudit ad sanitatem. Certi ergo estote, fratres mei, quia quod ait Apostolus verum est: Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus,
Abbreviated transcription (Latin):
temptandus: ut eo ꝓbato ẽẽt
ille cruciandus. S hoc frẽs ñ
tantum in ueteribus libris in¬
uenimus: s in euangło. Petie¬
runt demones a dño cũ eos
exeludet ab homine: ut ire
ꝑmitterentur in porcos. Non
eis posset dicere dñs ut nec
ulue accederent: non enim
si nollet rebellaturi erant
contra regem cȩli & terrȩ.
Certi tam̃ misterii grã. et
certa dispensatione dimi-¬
sit demones in porcos: ut
ostencłet diabolum in eis
dñari. qui uitam porcoꝵ
gerunt. demones gͦ exaudi¬
ti sunt. apłs ñ est exauditꝰ.
an potiꝰ quod uerius ẽ dici¬
mꝰ. immo apłs exauditus est.
diaboli non sunt exauditi:
Illoꝵ uoluntas facta est: hu¬
ius sanitas ꝑfecta est. Scđm
hoc intelligere debemꝰ. quia
ds ce si uoluntati nr̃e non
dat: saluti dat. Quid enĩ
si petieris quod tibi obest. &
medicus nouit quia obest tͥ:
Non enim non te exaudit me¬
dicus qndo tu forte frigid̃ã
petis: & si ꝓdest statim dat:

Expanded text:
tentandus, ut eo probato esset tentandus, ut eo probato esset ille cruciandus. Sed hoc, tratres, non tantum in veteribus Libris invenimus, sed et in Evangelio. Petierunt daemones a Domino, cum eos excluderet ab homine, ut ire permitterentur in porcos. Non eis posset dicere Dominus, ut nec illuc accederent? Non enim, si nollet, rebellaturi erant contra regem coeli et terrae. Certi tamen mysterii gratia et certa dispensatione dimisit daemones in porcos , ut ostenderet diabolum in eis dominari, qui vitam porcorum gerunt. Daemones ergo exauditi sunt, Apostolus non est exauditus? An potius quod verius est dicamus, I no Apostolus exauditus est, daemones non sunt euntas facta est, hujus sanitas perfecta est. 8. Secundum hoc intelligere debemus quia Deus etsi voluntati nostrae non dat, saluti dat. Quid si enim hoc petieris quod tibi obest, et medicus novit quia obest tibi? Non enim non te exaudit medicus, quando forte tu frigidam aquam petis, et si prodest, statim dat;
Abbreviated transcription (Latin):
impium exauditum ad uo-
luntatem. non exauttitum
ad salutem: Si alicuius ho¬
minis exemplum ꝓposuero:
forte dicturus es michi. tu
illum dicis iniquum: nam
iustus erat. Si iustus ñ eẽt:
ã deo ron exaudiret᷑. Talem
ꝓpaiturus sum: de cuiꝰ ini¬
uitate &e impietate nemo du¬
uitet. diabolus ipse petiit iob
ae accepit. Non ne & hic de dia¬
uolo audistis ÷ qi qui facit per¬
catum ex diabolo estꝰ non qr
ille creauit: s quia iste imi¬
tatur. non ne de illo dictum
est. in ueritate non stetit: non¬
ne ipse est antiquus ille ser¬
pens: qui ꝑ feminam uenenũ
primo homini ꝓpinauit: eͥ
ad ipsum iob feminam ꝓpt̾ea
seruauit: ꝑ quam maritus ñ
consolaretur. s temptaretur.
Ipse diabolus petiit scm̃ ui
rum tẽptandum : & accepit.
Petiit apłs ut auferret᷑ ab
eo stimulus carnis: & non ac¬
cepit. S apłs magis exauditꝰ
lus exauditus est ad uolun¬
tatem: s ad dampnationem
Ideo enim concessus est iste

Expanded text:
impium exauditum a Deo ad impium exauditum a Deo ad voluntatem, non exauditum ad salutem? Si alicujus hominis exemplum posuero, forte dicturus es mihi: Tu illum dicis iniquum, nam justus erat; si justus non esset, a Deo non exaudiretur. Talem propositurus sum, de cujus iniquitate et impietate nemo dubitet. Diabolus ipse petiit Job, et accepit . Nonne et hic de diabolo audistis quia qui facit peccatum, ex diabolo est ? Non quia ille creavit, sed quia iste imitatur. Nonne de illo dictum est, In veritate non stetit ? Nonne ipse est antiquus ille serpens qui per feminam venenum primo homini propinavit ? Qui et ipsi Job feminam propterea servavit, per quam maritus non consolaretur, sed tentaretur . Ipse diabolus petiit sanctum virum tentandum, et accepit: petiit Apostolus ut auferretur ab eo stimulus carnis, et non accepit. Sed Apostolus magis exauditus lus exauditus est ad voluntatem, sed ad damnationem. Ideo enim concessus est iste
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem. Nouerit magnum
quod ideo cõmendamꝰ uobis.
ne excilat uob̾ in cogi¬
tationib urĩs. Scĩ ad sa¬
lutem omnino exaudiunt᷑:
semꝑ exaudiuntur ad salu¬
tem eternam. Ipsam desid̾ant :
quia scdm hanc semꝑ exau¬
diuntur. Sed discernamus
exauditiones łi. In uenimus
enim quosdam non exauditos
ad uoluntatem. & exauditos
ad salutem: & rursum quosdã
inuenimus exauditos ad uolun¬
tatem. & ñ exauditos ad salutem.
hoc discernite. hoc tenete. ex¬
emplum eiꝰ qui non est exau-¬
ditus ad uoluntatẽ: s exau¬
ditus est ad salutem. Audi
apłm paulũ. Nam ipsam
exauditionẽ ad salutem: os¬
tendit illi ds. Sufficit tͥ
inquit grã mea: nam uir-¬
tus in infirmitate ꝑficitur.
Rogasti. elamasti. ter elama-¬
sti: ipsum semel quod cla¬
masti audiui. non auerti
aures meas a te: s noui qͥd
faciam. tu uis auferri me¬
dicamentum quo ureris:
ego noui infirmitatẽ qua
grauaris. Ergo iste ad salu
aliquem nequam. aliquẽ

Expanded text:
luntatem. Noverit magnum luntatem. Noverit magnum quod ideo commendamus vobis, ne excidat vobis in tentationibus vestris. Sancti ad salutem per omnia exaudiuntur, semper exaudiuntur ad salutem aeternam: ipsam desiderant; quia secundum hanc semper exaudiuntur. 7. Sed discernamus exauditiones Dei. Invenimus enim quosdam non exauditos ad voluntatem, exauditos ad salutem: et rursus quosdam invenimus exauditos ad voluntatem, et non exauditos ad salutem. Hoc discernite, hoc tenete exemplum ejus qui non est exauditus ad voluntatem, sed exauditus ad salutem. Audi apostolum Paulum; nam ipsam exauditionem ad salutem ostendit illi Deus: Sufficit tibi, inquit, gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Rogasti, clamasti, ter clamasti: ipsum semel quod clamasti audivi, non averti aures meas a te; novi quid faciam: tu vis auferri medicamentum quo ureris; ego novi infirmitatem qua gravaris. Ergo iste ad salututamus, aliquem nequam, aliquem