comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ẽ etiamcicero rep̃hendens trans lationẽ lega¬
lib statub applicauit. De tͥꝑtita contͦu̾sia. ui.
riꝑtita controu̾sia uixta ciceronem
aut simplexẽ aut coniuncta ⁊ si con¬
uincta eret: confiderand̾ ẽ. utrũ expłib q̃ sti¬
onibus comuncta sit anex aliqua comꝑatiõe
Controu̾sia simplexẽ que absolutam continet
unam questionei hoc mocdo. corinthiis bel¬
lum indicamus. annon contunctaẽ ex płib
questionib inqua plum quercint᷑ ħ pacto.
utium keareago diriuatur. an Rarcagiren

Expanded text:
ipse etiam Cicero reprehendens translationem legaipse etiam Cicero reprehendens translationem legalibus statubus adplicavit. De tripertita controversia . Tripertita controversia iuxta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Ca
Abbreviated transcription (Latin):
factitmn qͥdem concedit᷑. s culpal remonet᷑. hec:
partes ht̃ tres. in prudenciam. casum. necĩtatem.
Dep̃catio ẽ cũ ⁊ pectasse ⁊ consulto peccasse reus con¬
fitettir. ⁊ tam̃ ut ignoscatur postulat. quod genꝰ
ꝑraro potest acciclere. Item ex legali statu hec
guitas. collatio. siue ratiocinatio. ⁊ cisfimtõ
legaus. Scͥpt̾ ⁊ uoluntas ẽ qñ u̾ba ip̃a uiclent᷑
cũ sentencia scͥptoris disidere. leges contͣrie sta
tusẽ. quando int̾ se due leges autꝰ plures dis¬
erepare noscunt᷑. Ambiguitas ẽ eñ id qd̾ scrip¬
tumẽ. duas aut ples res significare uidetur:
icͥpttum ẽ aliud qͦ quod non scͥptamẽ inueni¬
stitutionẽ inqua positasit querit᷑. status gͦ tam
racionales quã legales aquib dã certiꝰ .x. ⁊uiii.
cõnumerati sunt. ceterũ ẜ rethoricos trillii.
int̾ rationales pͥncipalit adfixit statꝰ. unde se

Expanded text:
factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haecguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sentetus est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id quod scriptum est duas aut plures res significare uidetur. scriptum est aliud quoque quod non scriptum est inueniefinitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius XVIII connumerati sunt. Ceterum secundum Rethoricos Tullii inter rationales principaliter adfixit status. Inde se
Abbreviated transcription (Latin):
pore: qualege. quo cͥmine. qua pena oꝑteat.
Trans latitia constitttio quod actio transla¬
tionis. ⁊ cõmutationis indig̾e tridet᷑. Indiciał ẽ
inqua eqͥ ⁊ recti natura ⁊ p̃mii. aut penerõ
quertuir. Negocialis ẽ inqua qͥl uiris exxi¬
uili more ⁊ equitate sit consideut᷑. Adsump¬
tiuaẽ que ip̃a exse nichil dat firmi ad rocusati¬
onem. foris aut̃e aliquid defensionis assinnit.
Concessioẽ cum ieus omĩs non id quod facctim ẽ
defendit. sed ut ignoscattir postulat. quod nos
adpenitentes ꝓbaitimꝰ : ꝑtinere. Remotio cͥminis
ẽ: cũ id cͥmen quod inferttir ab se ⁊ asua culpa ui
⁊ potestate inalrum reus demouere coratur᷑. Re¬
latio cͥminisẽ. cum iõ fc̾m uire dicit᷑. quod añ ali¬
quis intiria lacessittis sit. Conp̃nsatio ẽ cum
anud aliquid att̃tus fc̃m hones  tumaii
utile contendit᷑ quod ut fiꝰ ⁊ illd̾ quod
arguit᷑ dicit᷑ eẽ cõmissum. ¶ Purgatio ẽ ẽ

Expanded text:
pore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. pore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis adsumit. Concessio est, cum reus non ad id, quod factum est, defendit, sed ut ignoscatur postulat. Quod nos ad poenitentes probavimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur ab se et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demovere conatur. Relatio criminis est, cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Conparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud, quod arguitur, dicitur esse conmissum. Purgatio est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
groci aũ statum causarcim acontentione sta
sinctñt. Latiui autẽ non solum apugna ꝑqͣ
pars utraq consistat. Fit aũ ex intentione ⁊
dep̃ssione. S̾tattis aũ causarum sunt duo. ra¬
cionalis ⁊ legalis. De racionali oriunt coniect᷑a
funs. qualitas. trans latio. Defie udiciał ⁊ ne¬
gociał. de iudiciali absoluta. ⁊ assumptiua.
he assuimptitia concessio remtiocio cͥminis. rela¬
tio cͥminis conpensatio. De concesfione: purga¬
tio ⁊ dep̃catio. Comectinał stattis ẽ : cum fcm̃
qd alicui obicit᷑ : ab alio ꝑnegat᷑. Definituinis
status ẽ eum id quod obicit᷑ non hoc ẽẽ contendi¬
tur. sedquid ilid̃ sit adhibitis dufuntionibus
ad probat᷑. qualitas ẽ : dum qualis sit res queri¬
tur. ⁊ quod de .iii. ⁊gne negocii controu̾sia
agitur constittitio gri̾ał appellat᷑. Translat̾o
ẽ cũ causa ex eo pendet quod non aut is ac̾e
uidet᷑ quẽ oportet. aut non ap̃ quos quo tẽ¬

Expanded text:
Graeci autem statum a contentione στάσιν Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, pepars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatstatus est, cum id quod objicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit, adhibitis definitionibus, approbatur. Qualitas est, dum qualis sit res quaeritur; et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. 4. Translatio est, cum causa ex eo pendet, quod aut non is agere videtur quem oportet, aut non apud quos, quo te
Abbreviated transcription (Latin):
solfacit mecdium diem qi mecdia dies uł quia tẽ
purius micat ether. mertim enim putumdir
Sunt ⁊ alia septẽ climata celi. qi septem linee
ab oriente: inoccicdentẽ subqͥb ⁊ mores hominũ
dispares atq animalia sp̃alt̃ cdiu̾sa nascunt᷑.
que uocata sunt alocis quibusdam famofis. qͦ
dimidia. pars spere ẽ. aerns perion supra
terramẽ. ea pars celi que anobis tota uidet᷑.¬
a emisperion sub teriaẽ que uidĩ non potest.
quam dui sub terra fuerit. De qͥnq cͥculis .xx.
one celi qͥnq sunt. quaꝵ distinctionib
quecdam partes temꝑie suaincoluntur.¬
quedam innuctitate frigoris aut caldeis in habi¬
tabiles existuint. Que inde zone uł circuli apel¬
lantur: eo quod incircunductione speregtis¬
tunt. Iuoꝵ pͥmus curculus articos appellant᷑.
eo quod intra eum artoꝵ signa incltisa ꝓspi

Expanded text:
medidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quoeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. De quinque circulis caeli . Zonae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes tempequaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo, et zonae, vel circuli appellantur, eo quod in circumductione sphaerae existunt. 2. Quorum primus circulus ideo Arcticus appellatur, eo quod intra eum Arctorum signa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qiͣ conu̾sum seu melmatt̃. ⁊ ad modꝰ ecłi flexũ.
se recipit. De gemina facie celi. xuii.
T acies celił caput. orientalis regioẽ. ultima
septemtonalis. de qua lucans sic mundi
lẽ oriuntir. Sedã occidenttilis ubi nobis aliq̃
selle occidunt. Tercia septemtonalis. uͥsol ꝑte¬
int uoctib indieb maiorib. Quarea austra¬
lis ubi sol ꝑuenit noctib maiorib. oriens autẽ
abexoriti solis ẽ nuncupanis. Occiciens quoddi¬
eafaciat occidere atq interire. abscontit enĩ
lenen mundo. ⁊ tenebras suꝑ inducit. Septem

Expanded text:
exum. ia se recipit. De gemina facie caeli . Facies caeli vel caput orientalis regio, ultima septentrionalis. De qua Lucanus 4, 106: Sic mundi lae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autem ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Abscondit enim l
Abbreviated transcription (Latin):
aut ter. aut quãt. aut multiplicit̾ ut u̾bi grĩ
Submultiplex numerus ẽ qͥnitra multiplicem
continet᷑. bis. aut ter. aut quater. aut multipli¬
cit᷑. ut u̾̃bi grã. iinus aduob bis continet᷑. atͥb¬
posus imatiplicit. Su ꝑ particulans niinerꝰ
⁊ dm fortior continet in se inferic̃e mumerũ
aig̃ .iii. ad .ii. dũ comꝑati fiu̾nt. Continent in
tuu ad ires dũ cõꝑati fuĩnt continent inse .iui.
dumcomꝑati fuiñt. hñt inse quat̾nariũ mi¬
quitnarii num̾i. ⁊ cet̾i tales. sub suꝑ particu¬
laris numerus ẽ minor qͥ continet᷑ fortiori nrĩo
cũ alia itna parte sua. aut medil. aut t̾cia. aut
quarta. aut quinta. ut u̾bi grã. ibad .iii. iii.ad
aut alias ut u̾biga .u. ad .iii. dũ comꝑati fui¬
alias partes eius ctuas .uii. ad .iiii. dũcõꝑati fu¬
eunt. hñt inse .iiii. ⁊ alias tres parces eitis.ix.

Expanded text:
aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia submultiplex numerus est, qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia unus a II bis continetur, ais multipliciter. Superparticularis numerus est dum fortior continet intra se inferiorem numerum gratia: III ad II duIV ad III dum conparati fuerint, continent in se III, et dum conparati fuerint, habent in se quaternarium nuquaternarii numeri; et ceteri tales. Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una parte sua aut media aut tertia aut quarta aut quinta, ut uerbi gratia II ad III, III ad aut alias; ut verbi gratia V ad III dum conparati fualias partes eius II; VII ad IV dum conparati fuerint, habent in se IV, et alias III partes eius; IX
Abbreviated transcription (Latin):
se m̃isẽ qͥsine relatione aliqua dicit᷑. ut .iii iii.
U.ui. ⁊ ceteri similes. Ad aliqͥd nuinerꝰ ẽ qui
relatẽ ad alios comꝑat᷑. Ut u̾bigm̃ .iiii. adduos
dum conꝑatuis furĩt duplex dicitur⁊ multiplex
.ui. ad .iii. uiii. ad .iiii.x. ad .u. x it̾m .iii. ad
.i. tplex .ui. ad .ii. uiiii. ad .iii. ⁊ c̃. E quales nu̾
dicunt. q scd̾̃m qͣnitate equales sunt ut u̾bi
numeri sunt. qͥ ad inuicẽ conꝑati ineqͣlitatem
.x. ad .ui. ⁊ ułr maior minori. aut minor maiori.
Huuis modi dum comꝑatꝰ fuit. ⁊ nequalis dicit.
Maior numercis ẽ qui ht̃ in se illum minorẽ nu¬
qͥnaruis mimercis t̾nario nrimero fortior ẽ. co
quod ht̃ qͥnarius nrĩs inse t̾narium nuimeiũ.
⁊ alias partes erus duas. ⁊ reliqͥ tales. Minornti¬
merisẽ qͥ continet᷑ amaiori. ad quẽ conꝑat᷑. cũ
aliqua parte sui. ut t̾narius ad qͥuarcũ. conti¬
uetur enĩ abeo cũ duab partib suis. Multi¬
plex numercisẽ. qui ht̃ inse minorẽ nũm. bis

Expanded text:
st qui sine relatione aliqua dicitur, ut III • IIII • V • VI et ceteri similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et multiplex, VI ad III, VIII ad IIII, X ad V; et iterum III ad I triplex, VI ad II, VIIII ad III et ceteri. Aequales numeri dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, ut uerbi numeri sunt qui ad inuicem comparati inaequalitatem et universaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum conparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est, qui habet in se illum minorem nuquinarius numerus trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est, qui habet in se minorem numerum bis,
Abbreviated transcription (Latin):
stronoam pͥmi egipitĩ inuenerunt. as¬
strohogiam ꝑ uͦ ⁊ natiuitatis obseruanti¬
am: pmnichaldei docuerutit. Abraham autem
insticitisse egiptios mastro logiam iosephus au¬
ctor assenut. Greci autẽ cdicunt banc artem
ab abhlante pͥtis excogitatam. Ideoq dictus
ẽ sustinuisse celum. Quisqͥs aũille ftit. motti
celi ⁊ ratione anini excitatis : ꝑtp̃rm uices ⁊ as¬
troꝵ ratos ddefmitosꝙ cursus. ꝑm̃t̾ualloꝵ spa¬
tia moderata consideratrit dimensiones qͣsdam
⁊ ntimeros. que diffimiendo ac sec̃nendo inorcti¬
nem nectens astrologiam repperit. Inutͣq: ar̃
ta uolumina. Int̾quos tñ ptolomeus rexalex¬
andrie apud g̃cos p̃cipuus habet᷑. bic etiam
⁊ canones instituit. quib cuisus astioꝵ inue¬
matur. De differencia astronomie ⁊ astͤlogie .iii.¬
ueroẽ illa quam mathemanici sequunt᷑. qͥ in
stelis angirant᷑. qͥ ettam duodecunceti signa
ꝑ singula anime uł corꝑis menbra dispontiut
sidercimq eursu natiuitates hominum ⁊ mo-¬

Expanded text:
mi Aegyptii invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. De institutota volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. De differentia Astronomiae et Astvero est illa quam mathematici sequntur, qui in stellis augurantur, qui etiam duodecim caeli signa per singula anime vel corporis membra disponunt, siderumque cursu natiuitates moresque homi
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e noc t̾mintim. ideo qdꝰ in rottinctum qi curulꝰ
unde incipiat uł ubi desinat non facile conp̃hen¬
datur. Pħi autem mundi septem celos .i. plane¬
tas globoꝵ cũsono motu introduxerunt. quoꝵ
orbib connexa memorant omĩa. quos sibi mĩos
pere mottis duob axib uoluitur. quorcim

Expanded text:
 nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos Sphaerae motus duobus axibus volvitur, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ omĩa certa sunt. unde quasi pars cause est
res loeus. tempus. ꝑsona. audientis efflagitat.
ne profana religiosis. nec inuerecunda castis.¬
nee leitia grauibus. nec lascita sertis. nec tͥs¬
tib ridicula misceantur. Latine autem et ꝑ¬
spicue loquendum. latine autem loquitur
qui uerba uerum uera ⁊ narinalia ꝑsequitus.
nec asermone atq culiti p̃sentis temꝑis discre¬
dicat et facere. De trimodo dicendi gn̾e. xuii.
icenda sunt qͦ summissa leuiter. in¬
citata grauiter. inflexa moderate hoc
ẽ enim uld̾  tͥmoctum genus dicendi. hu¬
mie. mecluim. grandilocum. Cum enim
parua dicimꝰ. subtilit̾. cum mediocͥa tem¬
perate. Nam in partus carisis nchil gͣnde.
nicħ sublime dicendremẽ. sedleue ac pedestͥ
more loquend̾. Incarisis aũ maiorib udedõ¬

Expanded text:
vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae estvero certa omnia sunt, unde quasi pars causae estres, locus, tempus, 89 persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discredicat et facere. De trimodo dicendi genere . Dicenda sunt quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna parva dicimus subtiliter, cum mediocria temperate. Nam in parvis causis nichil grande, nichil sublime dicendum est, sed levi ac pedestri more loquendum. In causis vero maioribu
Abbreviated transcription (Latin):
sutim supra terras ⁊ sub terras sua uolubilita¬
te concludit. De celerita te celi. .xi.¬
antaceentate speraceli cdicittir enrrere. ut
Anisi adũsus p̃cipitem eius cursum astricur¬
ferent quieam rememorant᷑ mtincdi ruunam
ficeret. De axe cell.¬

Expanded text:
suum super terras et sub terras sua volubilitate concludit. De celeritate caeli . Tanta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. De axe cael
Abbreviated transcription (Latin):
senarius. ht̾ enimtres partes. sextam ⁊ t̾ciam.
narium. sunt aũ ꝑfecti mimeri intra denariũ
sex. intracentenariũ. xxuiii. Iutra millenariũ
numerus aut sed̾i se considerat᷑ aut
adaliquid. iste duunidit᷑ sic. alii enimsunt qͣ¬
les: aui inequa les. iste diuidit᷑ sic. altienim fint
maiores. alii minores. Maiores ditudtuit᷑ sic .i.
multiplices .ii. suꝑ particłares . iii. suꝑꝑcientes.¬

Expanded text:
senarius, habet enim tres partes, sextam, tertiam, senarius, habet enim tres partes, sextam, tertiam, narium. Sunt autem perfecti numeri intra denarium VI, intra centenarium XXVIII, intra millenarium umerus, aut secundum se consideratur, aut ad aliquid. Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. Iste dividitur sic: alii sunt majores, alii sunt minores. Majores dividuntur sic: in multiplices, su
Abbreviated transcription (Latin):
surat. ter terni ⁊ xu. ter quini. Item parciũ
nuoꝵ. alii sunt suꝑflui. alii diminuti. arii ꝑfe¬
cti. Suꝑfluui sunt quoꝵ parces simł ducte plem¬
tudinẽ suam excedunt. Ut prita cluoctenarcus. ht̃
enim partes quinq duodecimam quodẽ untum
sextam quod duo. quartam quod cͥa. t̾ciam qd̃
quatuor. dimidiam qd̾ sex. unum enĩ ⁊ ctuo ⁊
triar ⁊ quatuor. ⁊ sex. simul ctucta. sex decĩ faci
unt.⁊ longe actuodenario excecdunt. sic⁊ alii si¬
miles. plurimi ut duodecimꝰ uicefimus ⁊ mul¬
titales. Diminutr mũ sunt qͥ partib firis cõ¬
puitati. minorẽ sũmam efficiunt. ut puta de¬
narius cuius partes sunt tres decima quod
ẽ unum. Quinta quod duo dimidia quod
quinq Unum enĩ ⁊ duo. ⁊ quinq simul
ducta. octonarium faciunt longe a denario
iminorem simiłlẽ. oc tonarus huic ubalii plui
runi qͥm partes redacti infra consistunt ꝑfe-
cꝰtus numerus ẽ qͥsuis partib adimplet᷑. ut

Expanded text:
surat ter terni, et quindecim ter quini. 9. Item parium numerorum alii sunt superflui, alii diminuti, alii perfecti. Superflui sunt quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius; habet enim partes quinque: duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam quod tria; tertiam, quod quatuor; dimidiam, quod sex; unum enim, et duo, et tria, et quatuor, et sex simul ducta faciunt XVI, et longe a duodenario excedunt; sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, etmulti tales. 10. Diminuti numeri sunt qui partibus suis computati, minorem summam efficiunt, ut puta denarius, cujus partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim, et duo, et quinque simul ductae octonarium faciunt, 124 longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi, qui in partes redacti infra consistunt. 11. Perfectus numerus est qui suis partibus adimpletur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ainis etipondiris uides quod monacdib suꝑet᷑:
sries seni ficiunt. xxxui. conuingis extrema.
ina pͥma .ui. ad .xii. simui essiciunt. x.xuiiii. par¬
tnis tͥies sexies ꝑ decies uiti. efficit dipondius
hos iungis cũ sumnia minore .i. sexies ercint Uiii.
serit medium int̾ sex ⁊ .xii. Quapp̃. uiti. supe¬
q̃ui paite gͦ superat: eadem suꝑatur. seclhec
racio quem acdmoctum inmundo ẽ ex mobilita¬
te cucuiloꝵ. ita⁊ in mierocosmos intm̃ p̃ter uo¬
cem ualet ut sine ipsius ꝑfectione etiam homo
suphoniis carens non constet eusclem musice
ꝑfectione etiam metra consistit̃ inł arsis. ⁊ the¬

Expanded text:
onadibus superetur sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII supeec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et the
Abbreviated transcription (Latin):
tur hec cũ duab partib suis continent᷑. bis.
eum tͥb partibuis siis. Tercia diuisio rociꝰ nũi.
umeri .i. aut discreti sunt .ii. aut conti¬
nentes. iste duudit᷑ sic .i. linealis .ii. su¬
monadib continet᷑. ut u̾bi grã. iiuiiii.u .ui.
⁊ reliqͥ. Continens nũs ẽ qr comiunctis mona
aut sond̃ dicit᷑. continens simiit̃. quatariuis
⁊ qͥnarus nu̾s. linealis numeris ẽ qͥinchoans
amonade linealit̾ scͥbitur. usq ad infimtum.
unde alfa ponitur ꝓdesignatione linearum.
qm̃ hec littera unum significat apud grecos.
Suꝑficialis numeitis ẽ. qͥnon solũ longi¬
tudine s ⁊ latitudine continenir. ut
trigonus. quadratiis. quinquiangulustis. nł¬
cueulatus numeri. ⁊ ceteri. qui semper in
plano pede idest superficie continentur.
Trigonus numerus est ita.
Qua dratus nuimerus ẽ ita.

Expanded text:
 bis cum III partibus suis. § 7 De tertia divisione totius numeri. Numeri 1 aut discreti sunt, 2 aut continentes. Iste dividitur sic: 1 lineales, 2 sumonadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadaut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos. Superficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita. Quadratus numerus est ita.
Abbreviated transcription (Latin):
possit. gͦ⁊ dispares int̾se atq dui̾si sunt ⁊ singuli
quiq finiti sunt. ⁊ om̃s infiniti ĩunt. De inuento¬
eometrie ribus grometͥe ⁊ uocabulo eius.
inicium terre diuidente ꝑlineas ⁊ mensuras nom̃
artidecdlit. Quod deinde longuis acumsine sapien¬
tum ꝓfecta. ⁊ maris ⁊ celi. ⁊ aeris spacia metiuntur.
Nam ꝓuocati strictiosi ceꝑunt post terre dimensionẽ¬
⁊ celi spacia querere quanto int̾uiallo luna aterris
aluinasol ip̃e distaret. ⁊usq adu̾ticẽ celi quantase
tinxerunt. s quia exterre dimensione hec disci¬
plina cepit exinitio suu nomen seruauit. Nam
gcometria de terra ⁊ de mensura nincupata ẽ.
terra enim grece. gequocatiir geo uocatur. meli
mensura. hiruis discipline ars conrinet. in seli¬
niamenta. in̾ualla. magnitudines.⁊ figuiras.⁊ in¬
figuris dimensiones ⁊ numeros geometrie.

Expanded text:
si sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. De inventoribus geometriae et vocabulo eius .initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sicet celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se tinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras et infiguris dimensiones et numeros. Alfarabi
Abbreviated transcription (Latin):
ita.
Circularis numeruis est ita. qui dum
similiter multiplicatus fuerit. ase inicho¬
ans adse conũtitur. ut uerbi graci a
eata. ut puta . ui. ⁊ xii. inuiltiplicata faciet sep¬
aparte suꝑat mectius. pͥmum ead̾ parte suꝑa¬
tur mectius ab extremo. ut prita .ui. ⁊ uiii. cduab
partib suꝑant. Quod due partes t̾cia mectia
octaua suꝑatur abultima nona. Numeros autẽ
rofinem faciend̾ putau̾is. id̾ ipe nondico uno ad¬
dico augeri. sed quamlibet sit magnꝰ ⁊ quamlibet
ingenteni multetudinem continens in ipã ratione

Expanded text:
ita. Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi gratia cata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt sepQua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo. Utputa VI et VIII; duabus partibus superant, quae duae partes tertia media, VIII, superatur ab ultima nona. Quot numeri ro finem faciendum putaveris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ne confundam᷑ instrcumur: Tolle numerã in re¬
bus om̃ib ⁊ omĩa ꝑeunt. Adime scło cõpotum
⁊euncta ignorancia ceca complectit᷑. nec disfer¬
re potest acetis aĩalib que calculi nesciunt mei¬
oncin. Diuisio numerorum de parib ⁊ inparib .Ui.
rter. In parriin pari ter pari. In par nũs diui

Expanded text:
 confundamus, instruimur. Tolle numerum in rebus, et omnia pereunt. Adime saeculo computum, et cuncta ignorantia caeca complectentur, nec differri possunt a caeteris animalibus, qui calculi nesciunt rationem. Divisio numerorum de paribus et imparibus est. r
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ descͥptionẽ disfiniunt. que sp̃es disfinitionis
oratorib magis apta ẽ quã dialeticis qr latittidies¬
ht̃. que sumlitudo in bonis reb pontt᷑ ⁊ malis.
Quintaspẽs diffinitionis ẽ. qͣ. g̾ce catti antilexin
latine adũbium dicimꝰ. ħ uocẽ ilsã derniꝰ re q̃¬
ritur alio sermone cdesignat. uno acsinglari ⁊ quo¬
dammodo qͥd illd̾ sit ĩ imo u̾bo positum unoũ¬
bo alio declauit. ut conticescere ẽ tacere. Itẽ cũt̾mi¬
num dm̃s finẽ. aut pplãtꝰ int̾p̃tam eẽ uastatus.
Sexta sp̃es diffinitionis ẽ. ꝙͣ g̾ci cata diaphoram.

Expanded text:
sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribhabet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. S
Abbreviated transcription (Latin):
latine nocio nuncupat᷑. Quam notione cõmuni
non pͥo nomine possumus dicere. Nceistomodo sẽꝑ
eificitur. homo ẽ quod rationali concepnone ex̾ticiaq
p̃est animalib cuuctis. nonenim dixit qͥd ẽ homio.
id quodsit euident ostendit. Cnuis exemplũtale
ẽ. Homo ẽ qͥingenio nalet. artib pollet. ⁊ cogni¬
tione rerum. ant quod agere debet eligit. autꝰ
animadu̾fione quod inutile sit contempnit. his
enim qualitatib exp̃ssus acdisinitꝰ ẽ homo.
Quarta spes dissinitionisẽ que grece ẜ pog̃ficẽ
latine atullio descͥptio nominat᷑. quie adhibita
cireuitione dictoꝵ fcõꝵq res qͥd sit descͥptione
declarat. Querit᷑ enim qͥd sit auaicis. qͥdcradelis.
qͥd luxuriosus. ⁊ unuĩsa luxuuosi. auari. cradelis
natura: descͥbitur. ut silux uriosuĩ uolumꝰ defi¬
nire dicimꝰ. Luxiuiosusẽ uictus nonnecĩi s sũꝑ¬
tuosi ⁊ honerosi appetens. indeliciis affluensã
libidine ꝓmptꝰ. Hec ⁊ alia disfiniunt luxuriosũ

Expanded text:
Latine notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum,
Abbreviated transcription (Latin):
Diferencia. ut racionale mortale. His em̃du¬
obtis differt hõ acet̾is. Cumenĩdicit᷑ racio¬
nale. disc̾int᷑ abirrõnabilib multis que non
hñt rõem. Cummortale. die̾nit᷑ ab angłis. qͥ
nesciunt mortem. Spͥtim ut tisibile. hõ ẽ em̃
quod ridet. ⁊ hoc p̃ter hominẽ mitius aĩals
ẽ. Accidens ut color incorꝑe. doctͥna inanimo.
ħ enim tprm tiarietate om̃ ⁊ accidunt. ⁊ mu¬
tanitir. ⁊ ẽ ex om̃ib hisqͥnꝙ partib orõ plene
sentencie. Ita homo ẽ aiãl rõale. mortale risibile.
bom maliq: capax. Sic etiam in omĩoratione
id̾ eẽ possiertint ad id ꝑueniat᷑. tit ꝓpͥetas iam
certa teneatur. Usagogas aũ ex groco in latin᷑ĩ
transtulit uictorinus orator. cõmentũq erus
quinq libris boetius edidit. De cathegori.¬
thegorie. que latine p̃dicam̃ta dicunttr.
quib ꝑuarias significoes omĩs sermo concluꝰ
ẽ. Instrum̃ta cathegoriarũ sunt tͥa .i. pͥma

Expanded text:
Differentia, ut rationale, mortale. His enim duDifferentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a caeteris. 7. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim, qui ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo.accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni orationeidem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. De categoritegorie que latine predicamenta dicuntur, quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria: id est prima
Abbreviated transcription (Latin):
puta homo ẽ animai racionale mortale. t̾renũ
animal. s quia lare patebat adiecta ẽ spẽs tͣ¬
malia posita ẽ que multis pedib innituntur.
Intantionale pp̃ illa que ratione egeant. Mor¬
tale aũ ppͣ id quod angłus non ẽ. postea disc̾¬
tis aiq seclusis. abiecttimẽ ꝓͥum in parte pos¬
trema. est enimsolũ hoĩs ꝙ. ridet. sic ꝑfect᷑a ẽ¬
omĩs ex parte diffinitio. ad hoĩrm declarandꝰ.
Etuus discipline diffinitionem plenã existi-¬
mauert̃. Aristotiles ⁊ tulliuis. exgn̾e ⁊ diffe¬
tenciis consistere qͥdam postea plqͤmores indo¬
cendo eius ꝑfectam subrilem diffinitionem
inquinq partib uelud inmenbris suisdi¬
uisernt. Quarĩi pͥmaẽ de gne̾. scd̃a de sp̃e.
ĩcia de differencia. quarta de ꝓͥo. quuita de
accidenti. uenus ut animal. ẽ enm riocabłm
generaie ⁊ cõmune oim aiãm hm̃tium. Spẽs uͥ
homo ẽ enim sp̃alitas. qͣ sacetis animantibus.

Expanded text:
puta, homo est animal rationale, mortale, terrenum, puta, homo est animal rationale, mortale, terrenum, animal’ quia late patebat, adiecta species est ‘termalia positum est quae plurimis pedibus iItem rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte postrema omni ex parte definitio ad hominem declarandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
huĩt. Quartũ uͦgenꝰ ex asfirmatione ⁊ negatione
opponit᷑. Ut socͣtes disputat. socͣtes non clispricat.
Hec asuꝑiorib hec difert. ꝙ illa sigillatim dici
possunt. hec nͥ cõnexe dici non possunt. Quod
genuis quarcũ ap̃ dialeticos multũ ht̃ conflictũ
⁊appellatur ab eis ualde oppositũ. siqͥd̃ ⁊ t̾cium¬

Expanded text:
tione opponitur, ut: Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differunt, quod illa singulatim dici possunt, haec nisi connexe dici non possunt. Quod genus quartum apud dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
tate uiii. coneussione fortuitoꝵ. Testimoniũ
om̃e ẽ qd ab aliqua ext̾na re suit᷑ ad faciendã
ficdem E sonanon qualiseũq ẽ que testnorui pond̾
ht̃ adfaciendã fidems morum ꝓbitate debet ẽẽ lau-¬
dabiuis. Nature auctoritas ẽ que maximauituce ꝯ¬
sistit. Testimonia multasunt. que afferint aticto
ritatem .i. ingeniũ. opes etas forcrina ars. iisus.
necĩtas. ⁊ concussio rerũ fortuutaꝵ. Aclic̃tis fcĩsq
maiorum. petit᷑ fidescũ pͥscoꝵ dicta fc̃aq memo¬
rantur. Atormentis fides ꝓbat᷑. post que nemoc̾¬
dittr uelle mentiri. E a uͦque tincitnt᷑ in tpr̃e q
siuis noĩb planasunt: disfinitione non indigẽt᷑.
Memorie qͦ condend̾ ẽ topica oratorib. dialeti
etas uiros ꝑitos que ꝑtiuent. Quando uͦgñalit̾
dispuicant ad philosophos: accinere manifestũ
ẽ. Mirabile plane gemis oꝑis inunũ potusse
colligi. quicqͥd inobilitas actiarietas humane
mentis. insensib exqͥrendis ꝑ di̾sas cansas pote¬

Expanded text:
tate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimritatem, id est ingenium, opes, etas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas pote
Abbreviated transcription (Latin):
ut nonsic frigiꝰ peneitant lacedemona pastor. A
gere tela michi non ullum dextra fiustira torse¬
nt inuituilos sterintq incorpore gratum. y¬
aas eampis. Adissiũ argmẽ. qũ ꝑdiffiũm aliqͣ sepa
unt᷑. Ut uirgilitis noncliometies equos nec curcũ
crepantes sibimet opponunt᷑. Ut iirgilius. mor¬
tali ne manu facte. Inmortale catene fas hañt
quit᷑. ut uirgilius non eauis annno. nec tanta
ex his que pͥusgestasunt conꝑbant᷑. Ut cicero ꝓ
milone crĩ nondubitau̾it aꝑire idcogitaũit uoᷤᷤ
trerit᷑ ut cicero. his gͥ nonmodo de tali ꝑicło libe¬
iatuis. s honore amplissimo ditatꝰ. domite int̾
gilius nossi pellant nchilafore credunt quin
tucrtumẽ. qũ consuetudini cõmunires queq nuctat᷑.
ut terencus. Egonon nichil ueritus sum dudum
absce daue. ne fac̾es quoditulgus sercioꝵ folet do¬
ł ut me deluderes. Ab esfectis argĩnẽ. cũ ex his q̃
factasunt aliqͥd ad ꝓbat᷑ ut uͥgilus. ddegñes aiõs

Expanded text:
 Non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor. A gere tela mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. A dirantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum uando res discrepantes sibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, quitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero pro Milone: 'Cum non dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos truitur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus, domi te int'Nos si pellant, nihil affore credunt, quinmentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur – Terentius: 'Ego nonnihil ueritus sum dudum abs te, Daue, ne faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.' Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos
Abbreviated transcription (Latin):
gandam. tm̃ut absit ille eiror decipiendi adũ¬
ducit .i. qͥ colligit ex uniu̾salib dedicatis. Dedi¬
catiuum uniu̾sale directum. ut om̃e ustũ hone¬
stum. omẽ honestumbonum. Omẽ gͥ ustũ bonũ.
Scd̃s modꝰ ẽ qͥ conducit ex unii̾salib dedicatĩs
⁊ abdicatiuis. abdicat̾m uniu̾sale directi. ut õe

Expanded text:
gandam tantum, ut absit ille error decipiendi advegandam tantum, ut absit ille error decipiendi adved est, qui colligit ex universalibus dedicativis dedicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum'. Secundus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativis et abdicativis abdicativum un
Abbreviated transcription (Latin):
cuudum placitum sine tpr̃ euiris uulla pars
ẽ significata seꝑata. ut soerates. Uerbumẽ quod
significat tp̃s cuius pars uichil extra significat.
sed̾ semꝑeoꝵ que de altero dicuntur notat. ut co¬
gitat. clispuitat. Oratioẽ uox significata. citiꝰ par-¬
tumaliqͥd seꝑatum significat̾mẽ. ut socrates dis
pucat. E nuncrattua oit̃ ẽ uox siguificatã de eo qd̃
ẽ aliqdẽ uł uonẽ ut soctes ẽ socetes uonẽ. Asfir¬
macio ẽ eminciatio alicuuis dealiquo. ut soctes
c̃ Negicio ẽ alicuius ab aliquo. ut socrates nonẽ
Contradictio ẽ aifirmacionis ⁊ negationis oppo¬
sicio u socͥtes dispucat. soctes nonctisputat. Uti
tis sillogismi fritut. Unde ⁊ analetica ꝑtractant᷑.¬
equuntur De sillogisinis dialeticis .uii.
dehinc dialetici siulogismi. ribi cocuis eiꝰ
arcis utilitas. ⁊ urtus ostenditur. Quoꝵ concło
płimum lectorem aduiuat. ad ueritatẽ uiuesti¬

Expanded text:
cundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars cundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, disputat. Oratio est vox significativa, cuius partium aliquid separatum significativum est, ut Socrat est vox significativa de eo quod est aliquid vel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Adfirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est. Negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est adfirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Sontis syllogismi fiunt. Unde et analytica pertractantur. De syllogismis dialecticis . Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investi
Abbreviated transcription (Latin):
lissimus nimis. ⁊ ꝑuarias formas iteracio¬
nesq cartissimus. dequodicit᷑. Aristotiles quando
periermenas scͥptitabat. calamum inmente tui
Prefacio periermeniarum.
Mnis quippe res que unaẽ ⁊ uno
significat᷑ sermone. aut ꝑnomen
significat᷑ aut ꝑuerbum. que cdne
partes orationis intp̃tant᷑. tõtum qͥcqͥd conceꝑit
mens adeloq̃nd̃. Om̃ĩs enim eloctitio concepte rei
ineute sint̾presẽ. Hanc aristotiles uir inrerum
exp̃isione ⁊ sticiendis sermonib ꝑitissimus ꝑi¬
ermenias nominauit. Quam int̃p̃tõem nos ap¬
pellamꝰ. scilicet quod res mente conceptas: platis
firmationẽ ⁊ negationẽ. Paffirmationẽ. ut homo
eurrit. ꝑnegatioñe: lit homo noncurrit. In his
itaq ꝑierieniis supͣdictis philosophus de sep¬
tem sp̃eb tractat.i. de nomine. ⁊ u̾bo. de oratione.
de enunciattone. de affirmatione. de negatione. de
contradictione. Nomen ẽ uox significatã se¬

Expanded text:
lissimus nimis, et per varias formas iteratiolissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mente tinguebat. Praefatio Perihermeniarum. Omnis quippe res, quae una est et uno significatur sermone, aut pesignificatur, aut per verbum, quae duae partes orationis interpretantur totum quidquid concepit mens ad eloquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. 3. Hanc Aristoteles vir in rerum expressione et faciendis sermonibus pertissimus, hermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus, scilicet quod res mente conceptas prolatis adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est vox significativa se
Abbreviated transcription (Latin):
magnus oracor filius illius instans intemplo ho¬
accidencia sunt. substancia autẽ dicit᷑ ab eo quod
omĩs res ad se ipam̃ subsistit. Corpus enm subsi¬
stit. n id̾eo substancia ẽ. Illa uͦ accidentia que in
subsistence atq subiecto sunt. sub̃e non sunt. qr
non subsistunt. s mutant. sic̃ color ⁊ fama. De subto
autẽ ⁊ insub̾to. qi inip̃o ⁊ de ipo. U̾ enĩ dicit᷑ de sub¬
enimsine usia eẽ uonpossint. Extra usiam ił st̃.
⁊ pati. Appellatas autẽ chategorias constat. qr non
poisrint nisi exsistentis agnosci. Quiseũ qͥd sit
homo possit agnoscere. nͥaliquẽ hoĩem sibi ponat
ante ocłos qiͣ hoiẽm sub̃m nomini: Hocopꝰ ari¬
stotilis intelligĩõ ẽ. quando sic̃ dictumẽ. qcqd hõ
loquit int̾ cdecemista p̾dicam̃ta habetur. ꝓficiet
etiam adlibros intelligendos. Quissitie rechorib
siue cdialecicis applicantur. De ꝑiermenuis .ui.¬
equittr dehinc liber ꝑhiermenias subti¬

Expanded text:
magnus orator, filius illius, stans in templo, homagnus orator, filius illius, stans in templo, hoaccidentia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasienim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt  pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista praedicamenta habentur. Proficiet etiam ad libros intellegendos, qui sive Rhetoribus sive Dialecticis adplicantur. De perihermeniis . Sequitur dehinc liber Perihermenias subti
Abbreviated transcription (Latin):
que referctir ad aliquid. cumemĩ dicitur filius
aemonstrat᷑ ⁊ pater. hec relatã simiel incipũt.
Namq sercuuis acdñs unoin tpr̾ exordiũ noĩs
sumunt. Nec aliqͣndo inuenitur dñs pͥor seruo.
necsercitis dño. alt̾m enĩ alt̾i p̃ẽẽ non potest.
Locusẽ u̾sit in foro inplatea loci aũ motꝰ par¬
tes sex ht̃. dexterã. simstram. ante. ⁊ retro. Sur¬
sumatq deoisum. partes ite qͦ. sex duo hñt.¬
longe ⁊ ꝓpe. Tp̃s ut hodie heri. Porro situs
apositione dictiis. ut quis aut stet. aut secleat.
ant iaceat. habitus ab hñdo aliquid dictus. ut ha¬
bere sciãm. inmente uirctitẽ. Incorꝑe. cea corpus
uestimentũ. ⁊ cca que ad habtĩdi mod̾ designato
adoctorib numero conp̃hñdiuit᷑. Iam uag̃e ⁊ pati
a bagentis ⁊ pacientis significõe consistunt. Nam
scribo uocis actum ht̃. qm̃ facientis rem indicat.
scͥbor pacientis ẽ. qm̃ pati se ostendrt. In his enĩ
nouem gu̾ib. quorum exemp li gra quedam posi

Expanded text:
ilius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo hlonge et prope. Tempus, ut: heri, hodie. Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posit
Abbreviated transcription (Latin):
sine noĩe sunt ubi utrũq ei tiocabłm creet. can¬
didum ⁊ ingrum. mectutm hñt. qr int̾ eos se¬
pe color pallidus uł fuscusinuenit᷑. sine mectio
sunt quociens unum de duob accidit. ut sa¬
itas ut infirmitas. horũ nichil ẽ medium.
Ea antem quorum mectia sine nomine sunt.
Ut felix. iunfelix. medium hũt non felix.

Expanded text:
sine nomine sunt, nisi utrumque vocabulum ei creet. Candidum et nigrum medium habent: quia inter eos sepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt quoties unum de duobus accidit, ut sanitas et infirmitas; horum nihil est medium, ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix et infelix, medium habent non felix.
Abbreviated transcription (Latin):
De diuisione diffinitionum exmariĩ uieco¬
rini libro adbreuiataium.
isfinitioẽ philosophortm que inreb
expͥmendis explicat quid res ipã sit
cuiꝰq naturam: a cõmunione diu̾sam ꝓpͥa sigõe¬

Expanded text:
De divisione definitionum ex Marii VictoDe divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata. 1. Definitio philosophorum est, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit,ei naturam a communione divisam propria sig
Abbreviated transcription (Latin):
particilari. abeicat̃m particuiare directim. ut õe
iustũ honestu᷑. quodd̾a iustũ nonẽ malũ. q̃d dam
gͥ honestum nonẽ malum. Has formulas chate
lius sunt tractata cognoscet. Distinẽt̾a enĩ atq ꝯ¬
siderata. ad magnas intelligencie uias. lectorem
ticos silłos ordine sequenti ueniamus.¬
fiunt cum aliqua conclusione sunt. Uii.
rimus modus ẽ. sidies ẽ. lucet. ẽ autem
dies. lucet gͥ. Scd̾s modis ẽ. sidies ẽ ln¬
cet. non lucet. non ẽ gͥ dies. Tererus modꝰ ẽ ita. ñ
ẽ dies. ẽ dies ⁊ non lucet adq dies ẽ. lricet gͥ. Quar¬
tus modusẽita. ant diesẽ aut nox. atq nox ñẽ
dies igiturẽ. Quintus modus ẽ ita. aut dies ẽ aut
nosse desiderat. librum legat marii uiccorini. qͥ
inscbit᷑ d̃e silłis ypoteticis. Hinc ad dialeticas dif¬
finitionũ sp̃es accedamus. que tanta dignitate p̃cel¬
lunt ut posint indicionum indicioruim aꝑte ma¬
infestationes ⁊ quedam idicia dictionũ ostend̾e.

Expanded text:
particulare directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categolius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, ticos syllogismos ordine sequenti veniamus.fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: 'Si dies est, lucet: est autem dies: lucet igitur'. Secundus modus est: 'Si dies est, lucet: non lucet: non est igitur dies'. Tertius modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur'. Quartuest. Quintus modus est ita: aut dies est autnosse desiderat, librum legat Marii Victorini, qui inscribitur De syllogismis hypotheticis. 26. Hinc ad dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt, ut possint jure dici orationum apertae manifestationes, et quaedam indicia dictionum. CAPUT XXIX.