comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scientia & prȩdistinatione dispositum est . &iam in rebusesse potest :
Quicquid ueroibi dispositum nonest. Numquam & nusquam esse potest :
Nihil enimtemere uel fortuito sed omnia &lernȩ sapientiȩ suȩ consilio
ebstatione facit : Vpdeineius luudibus uerissi medicitur : omnia in sapientia
fecisti Prȩcessitenim eius sapientia pernuliter. omnia quȩ in creaturis
facta sunt uel fiunt siue futura sunt temporaliter : Verbigratia . prȩsci¬
uit esse mundum futurum & prȩdistinauit seesse facturum : Prȩsciuit
hominem creandum : & prȩdistin auit seeẽ creaturum : Prȩsciuit humanũ
genusper primdum hominem lupsum unigeniti filiisuisanguineredi¬
mendum & prȩdistinauit seeste redempturum : Redemptionem en im
misit populosuo Etueraciter ipsi cantatur. redemistimbrachiotuo populũ
tuum i Prȩsciuit eleccossuos ad a &ernum regnum suum esseuenturos:

Expanded text:
scientia et praedestinatione dispositum est, etiam in rebus esse potest. scientia et praedestinatione dispositum est, etiam in rebus esse potest. Quidquid vero ibi dispositum non est, nunquam et nusquam esse potest; nihil enim temere vel fortuito, sed omnia aeternae suae sapientiae consilio et ratione facit. » Unde in ejus laudibus verissime dicitur: « Omnia in sapientia fecisti . » Praecessit enim ejus sapientia aeternaliter omnia quae in creaturis facta sunt, vel fiunt, sive futura sunt temporaliter. Verbi gratia, praescivit esse mundum futurum, et praedestinavit se esse facturum; praescivit hominem creandum, et praedestinavit se esse creaturum: praescivit humanum genus per hominem primum lapsum unigeniti Filii sui sanguine redimendum, et praedestinavit se esse redempturum. « Redemptionem enim misit populo suo . » Et veraciter ipsi cantatur: « Redemisti in brachio tuo populum tuum . » Praescivit electos suos ad aeternum regnum suum esse venturos;
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere: Potest adopus nouum non nouum sed sempiter num uahibere
consiliumo Etideo cumse aliud atq aliud cogitasiedicit. non ipsequod ab sit
mutabilitate aliquauariatur sederga mutabilitatemnrãm diuersis
modis immutabili & non diuerso consilio operatur : Vnde &beatus ia cobus
apłideillo dicit : A pud quem nonest transmutatio nec uicissitudinis
obumbratio Et liber eclesi asticus in eius laudibus loquitur dicens:
Dũ oenimdõ ante quamcrearentur omnia fuerunt agnita : Similiter
respicit. Bnihilest mirabile in conspectueius :¬
aut fuisse aut futurumẽẽ posse inoperibusdĩ. quȩ si ue in condendis . siue in
regendis. siue in consumm andisuel finiendiscreaturis agit quod non ipse
in suoa&erno consilicatq: iudicic &ueraciter prȩscierit &immobilites
prȩordinauerit : Atq: itac omne quod tem poraleest in temporaliter suu
prȩscientia & prȩdistinatione prȩcedit : Eom ne quod in eius a&erna prȩ¬

Expanded text:
quiescere. Potest ad opus novum non novum, sed sempiternum adhibere quiescere. Potest ad opus novum non novum, sed sempiternum adhibere consilium. Et ideo cum se aliud atque aliud cogitasse dicit, non ipse, quod absit, mutabilitate aliqua variatur, sed erga mutabilitatem nostram diversis modis immutabilis et non diverso consilio operatur. Unde et beatus apostolus Jacobus de illo dicit: « Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . » Et liber Ecclesiasticus in ejus laudibus loquitur, dicens: « Domino enim antequam crearentur, omnia fuerunt agnita. Similiter erespicit, et nihil est mirabile in conspectu ejus aut fuisse, aut futurum esse posse in operibus Dei, quae sive in condendis, sive in regendis, sive in consummandis vel finiendis creaturis agit, quod non ipse in suo aeterno consilio atque judicio et veraciter praescierit, et immobiliter praeordinaverit. Atque ita omne quoinatione praecedit. Et omne quod in ejus aeterna prae
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiliter & breuiter in orationesua dõ confiteturdicens: Tuenim
fecistipriora &illa post illa cogitasti & hoc factumest quo d ipseuoluisfti:
Et tua iudicia in prouidentiatua posuisti : Fecistimquit priora &illa post
illa cogitasti: Nonquod indõ uolubilita s &iuari& asdecedentium & suc¬
cedentium cogitationum credendasit: Sed qui comnia quȩ in rebuscreatis
preceduntatq: succedunt illeuno & a&ernointuitu immutabiliterternit
in comprehensibiliter comprȩhendit : Et tuain quit iudicia in prouidentia
tua posuisti: ld est nudiciatua que exerces inmundo in prouidenti atiua
posuisti&iam antẽ mundum: Et quicquid tempor diter fieriuoluisti
inueer no consilio tuo intempor liter statuisti: Nouitenimomip̃s ds̃ creare
noua sinenouitate aliquauduntatis : Nouit & quiescens agere . & agens

Expanded text:
mirabiliter et breviter in oratione sua Deo confitetur, dicens: « Tu enim mirabiliter et breviter in oratione sua Deo confitetur, dicens: « Tu enim fecisti priora, et illa post illa cogitasti, et hoc factum est quod ipse voluisti, et tua judicia in providentia tua posuisti . » -- « Fecisti, inquit, priora, et illa post illa cogitasti; » non quod in Deo volutabilitas et varietas decedentium et succedentium cogitationum credenda sit, sed quia omnia quae in rebus creatis praecedunt atque succedunt, ille uno et aeterno intuitu immutabiliter cernit, incomprehensibiliter comprehendit. « Et tua, inquit, judicia in providentia tua posuisti, » id est, judicia tua, quae exerces in mundo, in providentia tua posuisti etiam ante mundum: et quidquid temporaliter fieri voluisti, in aeterno consilio tuo intemporaliter statuisti. Novit enim omnipotens Deus creare nova sine novitate aliqua voluntatis: novit et quiescens agere et agens
Abbreviated transcription (Latin):
iamfecit &b eatus proph&uesaia smirabiliter ostendit &beatus
augustinus ueraciter & breuiter exponit dicens : Quienim certis
& minutabilibus causis omĩ a futura prȩdistinauit quicquid facturus ẽ ⁊
fecit Nam &perprop h& cumdictum deillo est ⁊ qui fecit quȩ futura sunt :
Vndeeliam alio loco idem doctor uerisi medeipsodicit: Neq: euim
sicut hominem dm̃cuius quam factiaupȩnite iCuiusestdaomnibus
omninorebus. tam fixasententia quaicertac prȩscientia ttrũ q
ergo apudillum a &ernum ut rumqum mutabilcest Cum deomnib:
omnino rebus. tam bonis quam in alisquȩ fiunt in mundo a &er¬
naliterante mundum & prȩnostendocerta est enus prȩscientia:
&iudicando fixasententia : Hancimi nobilitatem prȩscientiȩ Elpr edistina¬
tionidĩ ante tempora manentem & omima tempor dia ordinantem
&i am beata iudithuictori amde ass ꝓriisinimicis populi dĩpostuluns

Expanded text:
jam fecit, et B. propheta Isaias mirabiliter ostendit; et B. jam fecit, et B. propheta Isaias mirabiliter ostendit; et B. Augustinus veraciter et breviter exponit, dicens: Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit. Nam et per prophetam dictum de illo est: « Qui fecit quae futura sunt . » Unde etiam alio loco idem doctor verissime de ipso dicit: Neque enim sicut hominem, Deum cujusquam facti sui poenitet, cujus est omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia. Utrumque ergo apud illum aeternum, utrumque immutabile est, cum de omnibus omnino rebus, tam bonis quam malis, quae fiunt in mundo aeternaliter ante mundum, et praenoscendo certa est ejus praescientia, et judicando fixa sententia. Hanc immobilitatem praescientiae et praedestinationis Dei ante tempora manentem, et omnia temporalia ordinantem, etiam beata Judith, victoriam de Assyriis inimicis populi Dei postulans,
Abbreviated transcription (Latin):
decidicteo lpsueronon cognoueruntuiusmedas. Otten dit eo simniꝰ¬
bilicomsiliosuo idest in mutab ili prȩdestinatione iudicusus ernedamna¬
tioni& perditiomesseprȩordinatos cumstatim subiungit.: quibuisi ur aui
miramea si in troibunt in requiem meam: Quod siquis putat deillis
inde serto sem perrebelles & increduliextiterunt . quo rumeliamca¬
dauera in eodem deserto prostrati sunt es eintellegendum &l non
potius in corum specialidamnatione acperditione omnium gene¬
raliter reproborum interitum figuratum : audiat apł iterribilites
euera citerdicentem: Om̃ia autem haec in figura contingebant illis:
Scripta sunt autem ad correptionem nrc̃m in quos finess ł orum deue¬
nerunt iltidioloco festi ne musergoin quid in grediimillam requiem
ut nein idipsum quisincidat in credulitatis exemplum: haneuertacoẽ
dimmobilitatem diume prȩdistinatiomis inquia d ̃iudicia sua futura

Expanded text:
de eis dicit: « Ipsi vero non cognoverunt vias meas , » ostendit eos immobili consilio suo, id est immutabili praedestinatione judicii sui aeternae damnationi, et perditioni esse praeordinatos, cum statim subjungit: « Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam . » Quod si quis putat de illis in deserto semper rebelles et increduli exstiterunt, quorum etiam cadavera in eodem deserto prostrata sunt, esse intelligendum; et non potius in eorum speciali damnatione et perditione omnium generaliter reproborum interitum figuratum; audi Apostolum terribiliter et veraciter dicentem: « Omnia autem haec in figura contingebant illis: scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum devenerunt . » Et alio loco: « Festinemus ergo, inquit, ingredi in illam requiem, ut ne in idipsum quis incidat incredulitatis exemplum . » Hanc veritatem et immobilitatem divinae praedestinationis, in qua Deus judicia sua futura
Abbreviated transcription (Latin):
prȩscita adõ dicipossunt. prȩdistinata non possunt  quiait cest ille
certissime prȩscius omnium futurorum & bon orumscilic& & muloꝵ
ut numqua messe possit prȩdestinator. sicut nec auetor maloru mꝰ
Presciuit itq ds̃ & predestin auit. rationa liscreaturȩ suȩ om̃ abona
fieri imaginis filii sui. Et iterum: Sel loqui murdi s apientiam in
mysterio absconditam quam prȩdestin auitds̃ ante scł a ingłum
nr̃am Malicuero opera &mala merita eius demcreatu rȩ¬
prȩsciuit tantum modo non prȩdestinauit. Sicut psalmista ex ꝑsona
humani generis interlabores & pericula urtȩmortalis gementis &
uddm̃ redireconantis ipsiom̃pidõ humiliter confit& urdicens Intel¬

Expanded text:
praescita a Deo dici possunt, praedestinata non possunt. » Quia ita est ille praescita a Deo dici possunt, praedestinata non possunt. » Quia ita est ille certissime praescius omnium futurorum, et bonorum scilicet et malorum, ut nunquam esse possit praedestinator, sicut nec auctor malorum; praescivit itaque Deus et praedestinavit rationalis creaturae suae omnia bona,onformes fieri imaginis Filii sui ; » et iterum: « Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinavit Deus ante saecula in  Mala vero opera et mala merita ejusdem creaturpraescivit tantummodo, non praedestinavit: sicut Psalmista ex persona humani generis inter labores et pericula vitae mortalis gementis, et ad Deum redire conantis, ipsi omnipotenti Deo humiliter confite
Abbreviated transcription (Latin):
mortem quicautrumqu iustum opusdĩ est sicut psal mista testatur
dicens iustus dñs in omnibus uiissuis & sc̃s inomnibuso peribus suis. Nec
prȩscientia eius sineprȩdistinatione ne predestinatio sine prȩscientiu
intelligi potest : quic istudiustum & rectum opussuum & uere¬
eiusdem prȩscientiȩ & prȩdiitinationis quod hȩc duo in operibus
rationalis creaturȩ & distinte & coniuncte intelligipossunt .
Quia scilic& eiusdem creature opert. alia suntbona aliu malu
Et quiubona opera ita sunt ipsiuscreaturȩ ut sintomnino princi¬
paliter & ueraciter opera creatoris quio peratur inea & uelle
el perficere probonauo luntate. retissime tam qua muere diuinua:
id est diuinitus inspirata & gesta : & prȩscita & prȩdistinatic debent
intelligi: Mala uero opera eiusdem creaturȩ quicipsiustantũ mado
sunt el ex eiusuitionon exdĩuoluntate uel operatione procedunt :

Expanded text:
mortem, quia utrumque justum opus Dei est, sicut Psalmista testatur, mortem, quia utrumque justum opus Dei est, sicut Psalmista testatur, dicens: « Justus Dominus in omnibus viis suis et sanctus in operibus suis , » nec praescientia ejus sine praedestinatione nec praedestinatio sine praescientia intelligi potest, quiejusdem praescientiae et praedestinationis quod: « Haec duo in operibus rationalis creaturae et distincte et conjuncte intelligi possunt, quia scilicet ejusdem creaturae opera alia sunt bona, alia mala. Et quia bona opera ita sunt ipsius creaturae, ut sint omnino, principaliter et veraciter opera Creatoris, « qui operatur in ea et velle et perficere « pro bona voluntate , » rectissime tanquam vere divina, id est divinitus inspirata, et gesta, et praescita, et praedestinata debent intelligi. Mala vero opera ejusdem creaturae, quia ipsius tantummodo sunt, et ex ejus vitio, non ex Dei voluntate, vel operatione procedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ prȩscientiȩ & prȩdistinationis est quia in operibusomp̃tis dr̃
non sunt alia prȩscita &lalia prȩdistinatiu fed quicqui dibi est prȩsctũ.
quia totumestbonum &iustum sine dubio est &iam prȩdestinatum i
Et quio quid prȩdistinatum. utiq & prȩscitum : Quia prȩdistinatio : sine
prȩscientia es e non potest : Quantum igitur a dipia opera diuina
pertineꝰ si uedicantur prȩscita siuedicantur prȩdistinati. tantun¬
demuad& & eandem ex primitim mobilem firmitatem : Indeest
quod apłs quodam loco prȩscientiam diꝰ. prȩdistinatione meius imel¬
ligiuoluit ubiait : Non repulitds̃ plebemsuain quamprȩsciuit
Sienim prȩniss& tantum modo & non prȩdistinasr& nequa quamea
plebemsuam fecissei : Sed quiaita prȩsciuit ut ea muerissime
ipsa prȩscientia prȩdistinar& quid est aliud quod eam prȩsciuit
nisi qui uere & inmutabiliter prȩdistinauit : Sicergo e inprȩordi¬
natione eectorum aduitam & in prȩordinatione reproborum ud

Expanded text:
divinae praescientiae et praedestinationis est, « quia in operibus omnipotentis Dei non sunt alia praescita et alia praedestinata, sed quidquid ibi est praescitum, quia totum est bonum et justum, sine dubio est etiam praedestinatum; et quidquid praedestinatum, utique et praescitum, quia praedestinatio sine praescientia esse non potest. » Quantum igitur ad ipsa opera divina pertinet, sive dicantur praescita, sive dicantur praedestinata, tantumdem valet, et eamdem exprimit immobilem firmitatem. Inde est quod Apostolus quodam loco praescientiam Dei praedestinationem ejus intelligi voluit, ubi ait: « Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit . » Si enim praescisset tantummodo, et non praedestinasset, nequaquam eam plebem suam fecisset, sed quia ita praescivit, ut eam verissime ipsa praescientia praedestinaret, quid est aliud quod eam praescivit, nisi quia vere et immutabiliter praedestinavit? Sic ergo in praeordinatione electorum ad vitam, et in praeordinatione reproborum ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliud int̃ preltur ep̃s nisisiu ꝑ inspector maximecumsolio inecdũ
ditiore resideut. & ita cunctos respiciut ut & cunctorumoculi inipsũ
respiciaNt Ergo quiitu est curte uelut tecrum s paulumuniuersoꝵ
oculis demonstrus Itaut non possint obscurita tetu se comptius exor
sermonem in quo eoꝵ excellentiũ simul & ca sum monstruuimus
xefidentes insublimititebonoꝵ minimerequirerent ꝑ fectionem
moꝵ & in solo secrederent sacerdotis nomine plusquum opere
gloriuri & quamquum sciam pro hoc libello plurimosmihis acer¬
dotes quihaec quae loquimur agerenolunt infideliter eẽ de racturos
Credo tumen pluriores quihaecagunt ułigere obnituntur. fideliter
ꝓnobisoruturos. sed sicut lacerationibus obtrectatoꝵ minime prae¬
grauamur sic demum probutoꝵ & scõrum uirorumorationibus
adiuuamur. A geiumnunc scĩ ficus sp̃s qui nos in hocopere diuinis

Expanded text:
aliud interpretatur episcopus, nisi superinspector, maxime cum solio in Ecclesia aliud interpretatur episcopus, nisi superinspector, maxime cum solio in Ecclesia editiore resideat, et ita cunctos respiciat, ut et cunctorum oculi in ipsum respiciant. Ergo quia ita est, cur te velut tetrum speculum universorum oculis demonstras; ita ut non possint obscuritate tua se comptius exornsermonem, in quo eorum excellentiam simul et casum demonstravimus; ne fidentes in sublimitate honorum, minime requirerent perfectionem morum, et in solo se crederent sacerdotis nomine plus quam opere gloriari. Et quamquam sciam pro hoc libello plurimos mihi sacerdotes, qui haec quae loquimur, agere nolunt, infideliter esse detracturos; credo tamen plurimos, qui haec agunt, vel agere obnituntur, fideliter pro nobis oraturos. Sed sicut lacerationibus obtrectatorum minime praegravamur, sic demum probatorum et sanctorum virorum orationibus adjuvamur. Age jam nunc, sanctificus Spiritus, qui nos in hoc opere divinis
Abbreviated transcription (Latin):
adimislucem. Dequib: oculis in euangelio dicitur. Sio culustuuis simplex
praeessein corpore simplicitate est sã & in nocentia decoratus . omnis ecđã
splendoreluminisradiatus si aute moculustuus nequa mest. totum corpus
tium terebrosumest. Id est sie p̃s qui uidebatur torporisubditolucem p̃bere
obnubiletur ne quitiae cecitate quica &era. faciunt membra quibus lux ad¬
eptuest oculoꝵ. Id est quid sueculuris factura est multitudo cuimuolup¬
tutibi in licitis & actionibus uetitis ad similem facinoꝵ uoruginem ep̃s multi¬
qđ abep̃o quasi licitum perperatur sed ipsum mugis credunt homines
ẽẽ luudubile quic quid ep̃s habuerit delectubile: Necquis quam
quodugere pontifex non dubitut. sed indubitant̃ a geredicat. ep̃s aut̃
incunctis indubitanter uocuris. pruesertim cmipso nominecenseris.
sitamen actio concorde nomini & nomense soci&l actioni : Namquid

Expanded text:
adimis lucem. De quibus oculis in Evangelio dicitur: Si oculus tuus simplex adimis lucem. De quibus oculis in Evangelio dicitur: Si oculus tuus simplex praeesse in corpore, simplicitate est sancta et innocentia decoratus, omnis Ecclesia splendore luminis radiatur: Si autem oculus tuus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit; id est, si episcopus, qui videbatur corpori subdito lucem praebere, obnubiletur nequitiae caecitate, quid caetera facient membra, quibus lux adempta est oculorum? Id est, quid saecularis factura est multitudo, cum voluptatibus illicitis et actionibus vetitis ad similem facinorum voraginem episcopus multi, quod ab episcopo quasi licitum perpetratur? Sed ipsum magis credunt homines esse laudabile, quidquid episcopus habuerit delectabile: nec quisquam quod agere pontifex non dubitat, se dubitanter agere dicat; episcopus enim a cunctis indubitanter vocaris, praesertim cum ipso nomine censeris: si tamen actio concordet nomini, et nomen se societ actioni. Nam quid
Abbreviated transcription (Latin):
quod non a cepisti si autem accepisti quid gloriuris quas i non acceperis:
ecceud que mula uoluitur deificus ordo ecceudq ꝓbru suNt prolupsis sacer
qui audi remeruerunt aiudicemundi. Vosestis lux huius mund. Ecce quibus
subiciuntur gentes. quibus adño dictumest. Vosestis sulterrae ergosilut ẽ
edoquiorutilante conscientiarum latebra sinlumine cur ipse palpabilibus
tenebristeneur obstructus & non solum quia ipse dumm leagit digne perit
imuꝑelilios secumin digne ꝑdit : Sienimmeruisti salis possidere siporem:
Vt insipientum possis arua condiri cur in fituatus tali suitio in mundiste
porcorum conculcan dis pedibus prebuisti. itutnec ulios necte ipsum possis
condire oculoꝵ &iamin corporeofficium id est in ecdã uolunturius appelisti
ut reliquum ꝑtecorpus ducatum lucis habere & nunc quadam lippitudine
& caligineuitioru m obtenebratus nec teipsum luciidoneum prebes & aluis

Expanded text:
quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? » quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? » Ecce ad quae mala volvitur deificus ordo! ecce ad quae probra sunt prolapsi sacerdotes, qui audire meruerunt a judice mundi: « Vos estis lux hujus mundi! » Ecce quibus subjiciuntur gentes, quibus a Domino dictum est: « Vos estis sal terrae . » Ergo si leloquio rutilante, consctenebris tenetur obstrictus? Et non solum quia ipse dum male agit, digne perit; insuper et alios secum indigne perdit. Si enim meruisti salis possidere saporem, ut insipientium possis arva condire; cur infatuatus tali vitio, immundis te porcorum conculcandum pedibus praebuisti, ita ut nec alios, nec te ipsum possis condire? Oculorum etiam in corpore officium, id est, in Ecclesia, voluntarius appetisti; ut reliquum per te corpus ducatum lucis haberet: et nunc quadam lippitudine et caligine vitiorum obtenebratus, nec te ipsum luci idoneum praebes, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
potuisti Nam &udd iscipulossues dñs dicit. gratis accepistis gratisdate
aurumdans ꝑdidisti & scam̃ gratium non ad quisisti. ad huctumen semel
mis sseuideamur quidut frater episcopalemgratium ds̃ aphomo res¬
pondes sine dubio ds̃ sed tumen ꝑ hominem dat ds̃ ho moinponit dmanus
ds̃ lurgitur gratiam: Sacerdo simponit supplicem dexterũ & dĩ benedicit
potentid exterum. ł p̃sinitiat ordinem e dẽtribuit dignitatem Oiustitiu
o aequitas sihomini peuniudatur quinihil in ordine amplius operutur
nisi solum seruitium quodeicreditur. curdõ totum negatur quii psumor dinem
& iniuste accipiat sacerdos pecunium & ds̃ patiatur ab homine iniurium
sed quia ꝓconcessoordine ds̃ a tenihil expestat curure sacerdo simpudenter
pecunium expectat. Dũs hominiconcedere uoluit gratis. &ep̃srupax
donuuit & sacerdo s mnalignus eum sine causa pruedauit. quidenim habes

Expanded text:
potuisti? Nam et ad discipulos suos Dominus dicit: Gratis accepistis, gratis date potuisti? Nam et ad discipulos suos Dominus dicit: Gratis accepistis, gratis date aurum dans perdidisti, et gratiam sanctam non acquisisti. Adhuc tamen semel misisse videamur. Quis dat, frater, episcopalem gratiam? Deus, an homo? Respondes sine dubio: Deus. Sed tamen per hominem dat Deus: homo imponit manus, Deus largitur gratiam: sacepotenti dextera. Episcopus initiat ordinem, et Deus tribuit dignitatem'. O iusticia! O aequitas! Si homini pecunia datur, qui nichil in ordine amplius operatur, nisi solum servitium, quod ei creditur: cur Deo totum negatur, qui per ipsum ordinem  iniuste accipiat sacerdos pecuniam, et Deus patiatur ab homine iniuriam? Sed quia pro concesso ordine Dpecuniam exspectat? Deus homini concedere voluit gratis, et episcopudonavit, et sacerdos malignus eum sine causa praedavit! « Quid enim habes
Abbreviated transcription (Latin):
factuest animae &l anima que erat domina factuest fumula carni
Caro dominatur ppłs & anima seruit daemoni. carnissacerdotium compa rutt
& anima e de rimentum pariuit . & quid prodest huius modi hominem si totũ¬
mundum iucrelur eunimue suue detrimentum patiatur aut qua in dubit
homo cõmututionem proanima sua : qđ deditcumordinareiur ep̃s aurum
episcopadem accepi ergo int̃rogote huec gratia curtuliuo cabulo nuncupat᷑
respondit curiniquis utreor proeo qđ gratisdutus . Ideo gratia uocitutur
ergo sigratia gratisdatur & uuro non a estimatur ate curgratiu pecumis
conparatur. respondit Non in qui s inihida retur si pecuniis none mer&lur
nec epm fuisse mordinatus si pecumas nonde dissem Ergo utuppare ex
responsionib: tuis gratiamcuimordina reris nonsuscepisti quigratuitu
eu non meruisti. Bideo fruter sigratiũ nonaccepisti quo modo e p̃s effici

Expanded text:
facta est animae, et anima, quae erat domina, facta est famula carni. facta est animae, et anima, quae erat domina, facta est famula carni. Caro dominatur populis, et anima servit daemoni. Carni sacerdotium comparavit, et animae detrimentum paravit. Et quid prodest huiusmodi homini, si totumundum lucretur et animae suae detrimentum patiatur? aut quam dabit hoepiscopalem accepi. Ergo interrogo te: Haec gratia cur tali vocabulo nuncupatur? Respondet: Cur, inquis? ut reor, pro eo quod gratis datur, ideo gratia vocitatur. Ergo si gratia gratis datur, et auro non aestimatur, a te cur gratia pecuniis comparatur? Respondet: Non, inquit, mihi daretur, si pecuniis non emeretur: nec episcopus fuissem ordinatus, si pecunias non dedissem. Ergo, ut apparet ex responsionibus tuis, gratiam cum ordinareris, non suscepisti; quia gratuito eam non meruisti. Et ideo, frater, si gratiam non accepisti, quomodo episcopus effici
Abbreviated transcription (Latin):
ordino prbos consecrodiaconos & accipio urum Name deadus nihilominus
or dimbus pecuniȩ questum pro fligare confido : Ecce & iurum qđ dedimmeo
sacello recipi &episco patum gratis accepi. Nempe hocest quod doleo quiae
arthiep̃scarnaliter epm̃ fecit : Nampropter pecunius specuditerlȩ ꝓsum
ordinauit pecunia in quittu tecumsit in ꝑditionẽ : Quiu donumic ĩ sps gra¬
tiȩ preio conparastr& conmertium miserabilem in animarum exitium per¬
egisti & nesci homines &indocti in ordinationib: eor clumant e dicent :
Dignuses &iustuses & conscientia misera in dignuses &iniustuses : dicit ꝓnuntiat
enim ip̃ huius modiud populum dicens pax uobis. Oculis quidei curnalibus
uide tur quasi ep̃s magnus & diuinisoptutibus inspicitur . leprosus mugnus per
pacunia m ad quisiuit e in debitumordinem & dm̃ ꝑdidit interiorem hominẽ
caro suscepi dignitatem & anima ꝑdidit honestatem : Caro a nclla m domina

Expanded text:
Ordino presbyteros, consecro diaconos, et aurum accipio. Nam de aliis nihilominus Ordino presbyteros, consecro diaconos, et aurum accipio. Nam de aliis nihilominus ordinibus pecuniae quaestum profligare confido. Ecce et aurum quod dedi, in meo sacello recepi et episcopatum gratis accepi. Nempe hoc est quod doleo, quia archiepiscopus carnaliter epordinavit: 'Pecunia', inquit, 'tua tecum sit in perditione', quia donum sancti Spiritus gratiae pretio comparasti et commertium miserabile in animarum exitium peregisti. Et nescii homines et indocti in ordinationibus eorum clamant et dicunt: 'Dignus es, et iustus es'; et conscientia misera: 'Indignus es, et iniustus es', dicit. Pronunciat episcopus huiusmodi ad populum dicens: 'Pax vobis'. Oculis quidem carnaliter videtur episcopus magnus, et divinis obtutibus inspicitur leprosus magnus. Per pecuniam adquisivit im hominem: caro suscepit dignitatem, et anima perdidit honestatem. Caro ancilla domina
Abbreviated transcription (Latin):
nece sseest corpusi nundatione superioris morbilo & aliter in rigari. Ita eii
quicaput uidentureẽ ecđũẽ morbo pestifero fraternumuitiant corpus
ut in hilex totius corporiscompage in sauciatum posiel euadere. qđ neglegen¬
tium sacerdotum uitiosi tatis mortid e in fecerit uirum: Itiutuideas ineccłũ passim
quos nonmerita sed pecuniae adepiscopatus erdinem prouexerunt : Nugacem
populum &indoctum quitalemsibi ad scriberunt sacerdotem : Quod si ꝑconturi
fidelit̃ uelis quis eos praefecerit sacerdotes. respondent mex & dicent : Abart hiep̃o
sumnuper ep̃sor dinatus centumq: ei soled osdedi ut episcopalem gratium con¬
sequi meruissem. quod siminimededissem. hodie ep̃s nonessem. unde melius mihi ẽ¬
aurum de sacello inuehere quamntantum sacerdotium ꝑdere. aurum dedi & epis¬
copatumcomparaui quostu mensoledos siuiuo. recepturusilico non diffido

Expanded text:
necesse est corpus inundatione superioris morbi lethaliter irrigari; ita et ii necesse est corpus inundatione superioris morbi lethaliter irrigari; ita et ii qui caput videntur esse Ecclesiae, morbo pestifero fraternum vitiant copus; ut nihil ex totius corporis compage insauciatum possit evadere, quod negligentium sacerdotum vitiositatis mortale infecerit virus, ita ut videas in Ecclesia passim quos non merita, sed pecuniae ad episcopatus ordinem provexerunt: nugacem populum et indoctum, qui talem sibi adsciverunt sacerdotem. Quos si percunctari fideliter velis, quis eos praefecerit sacerdotes, respondent mox et dicunt: Ab archiepiscopo sum nuper epissequi meruissem. Quod si minime dedissem, hodie episcopus non essem. Unde melius est mihi aurum de sacello invehere quam tantum sacerdotium perdere. Aurum dedi, et episcopatum comparavi. Quos tamen solidos, si vivo, recepturus illico non diffido.
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendant & lic&iam coarte nos libellihuius prolixitus & tempus
nosurguat ut adfinem huiu soperisueniumus. sollicitudotumen fra¬
terninosr&ardatamoris illorum praec ipuȩ sacerdotum quimentis
tor porea ebitatis sacer dotadem diffumant honorem &l qui nouam pro¬
digialiter regulamactempestitem peperissedeflentur. & riezi sec¬
tuntes & symonissententium. sc̃iepiscopatus gratium pecunii s coemerunt
nequuqua intimentes cum honore sacerdotidi pecumi semerent. ab euto
pero a pło secum s ymone fuissedamnatos. sicutait pecuniuinquit tuu tecũ
sit in ꝑditione quia donum sc̃i pr̃tet redidisti pecuniis compurare. & lepra
uimuieri a scõsuscepisse secredat heliseo quigri adum sacerdotulem seuestimanꝰ
pecuniis comparare. quibus cumita dixerimus iufficeredebuit sua conpa¬
randolepram possidere. Nam sicut ua lidiorib: morbis capite uitito reliquũ

Expanded text:
reprehendant. Et licet jam coarctet nos libelli hujus prolixitas, et tempus reprehendant. Et licet jam coarctet nos libelli hujus prolixitas, et tempus nos urgeat, ut ad finem hujus operis veniamus; sollicitudo tamen fraterni nos retardat amoris, illorum praecipue sacerdotum, qui mentis torpore hebetati, sacerdotalem diffamant honorem: et qui novam prodigialiter regulam hac tempestate peperisse deflentur et Giezi sectantes et Simonis sententiam, sancti episcopatus gratiam pecuniis coemerunt, nequaquam timentes, cum honorem sacerdotalem pecuniis emerint, a beato Petro apostolo se cum Simone fuisse damnatos, sicut ait: Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem; quia donum sancti Spiritus te credidisti pecuniis emere . Et lepram cum Giezi a sancto suscepisse se credant Elisaeo , qui gradum sacerdotalem se aestimant pecuniis comparare. Quibus cum ista dixerimus, sufficere debuit suam comparando lepram possidere. Nam sicut validioribus morbis capite vitiato, reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Et qui peccati trubem ex suo non potesteruere oculo quo modo exalteriis
hoc est quinuꝑ ad fidem ex gentilitute aduenit. Autcerte exmmlitius aeculuri
ad lericutus est officium sociatus. Hiergo nontum passim. sacerdotalem
arripiunt gradum: Neelatiin suꝑbium iniudicium incidant & in luqueum
diuboli: quiu qđ longotem pr̃e mimme discunt in paruo tempore seruure
non possunt. Et condudens regulam & episcopdem formum ad extremum
intulit dicens. Opost&iaitemillũ & testimonium bonum habere ab hisquiforis s̃.¬
inimicilocume pooptrectundi & infamare incipiunt catholicum dogma
hisitu pruelibatis utreor in hoccorpore uelut agrandi foenore nos ꝑsensimus
uulguribus fabulis irm̃ inriderentopus. cumuero auctoritus nebis
ꝑ singula sc̃ĩ adrisitapłi pauli. ipsum potius a pł m siausi stnt quam nos

Expanded text:
tiam? et qui peccati trabem de suo non potest eruere oculo, quomodo ex alterius tiam? et qui peccati trabem de suo non potest eruere oculo, quomodo ex alterius , hoc est, 362 qui nuper ad fidem ex gentilitate advenit, aut certe ex militia saeculari ad clericatus est officium sociatus. Hi ergo non tam passim sacerdotalem arripiant gradum, ne elati in superbiam, in judicium incidant, et in laqueum diaboli; quia quod longo tempore minime discunt, in parvo tempore servare non possunt. Et concludens regulam et episcopalem formam, ad extremum intulit, dicens: Oportet autem et illum testimonium bonum habere ab iis, qui foris suinimici locum episcopo obtrectandi, et infamare incipiant catholicum dogma. CAPUT V.-- His ita praelibatis, ut reor, in hoc opere velut a grandi fenore nos persensimus vulgares fabulas nostrum irriderent opus. Cum vero auctoritas nobis per singula sancti arriserit apostoli Pauli, ipsum potius Apostolum, si ausi sunt, quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate ep̃steneatur obnoxius & nutrut a uuritium que est rudix omniũ
maloꝵ. Quistipendins tuntum contentus eclũe suue. penitus nonumbiat
quae in telligit eẽ suꝑflua. Sed deipsi potius pauꝑtate ecđue suȩ libenter
imꝑtiut pauperibi xp̃i. Sicut scriptumest. hila rem dutorem diligit ds̃ :
Et alioloco: Dis ꝑsit dedit piuperib: iustitiueii mune in scłm scłi. cornueius
potest qui corporissiu serua uerit castitutem : Domuminquit. hoc est corpussuũ
imperiosuo iure dominetur. Nesuibdutur ipsecorporisuo e desiderio luxuriue
deditus in precipitium demergatur. : Sed potius filios suos suue castitutis ex¬
emplo ad puditiam regulũ doceut: Namsiquis domuisuue prȩeẽnescit.
quomodo ecclũ ediꝰ diligentiam adinbebit. Hoc estenim de quo superius drximus
quicordissindo mumex colere nonuil e quo modo plurimoꝵ adhibebit diligen¬

Expanded text:
cupiditate episcopus teneatur obnoxius, et nutriat avaritiam, quae est radix omnium cupiditate episcopus teneatur obnoxius, et nutriat avaritiam, quae est radix omnium malorum . Qui stipendiis tantum contentus ecclesiae suae, penitus non ambiat, quae intelligit esse superflua: sed de ipsa potius paupertate ecclesiae suae libenter impertiat pauperibus Christi, sicut scriptum est: Hilarem datorem diligit Deus ; et alibi: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi: cornu ejus potest, qui corporis sui servaverit castitatem. Domui, inquit, hoc est, corpori suo imperioso jure dominetur; ne subdatur ipse corpori suo, et in desiderio luxuriae deditus, in praecipitium demergatur: sed potius filios suos castitatis exemplo ad pudicitiae regulam doceat. Nam si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam adhibebit ? Hoc est enim, de quo superius diximus, qui cordis sui domum excolere non valet, quomodo plurimorum adhibebit diligen
Abbreviated transcription (Latin):
Subiunxit &uit . Non uinulentum hoc est non multũ uino deditum : Vt cuimui aur
ep̃s utrum biberit annon igno relur. Ne postlur gum potionemuins milierum
delectetur in lecebru: Neꝑuinum sicut aita płs om̃is nutriatur luxupes Demuim
sub sequitur dicens. Non ꝑcussorem sed modestum. Id est muniusim probus adceder
non habeat. Et suspicionib prauis minime ꝑcutiat conscientias alioꝵ: Nedum
peculan sinuenitur incedem athl&a magis qua me p̃siudicelur Sed mugis edi¬
uerio ab aliis in latas patienter feratimurius Vt mentis modestiamuinctis ho¬
mimbrtranquillã demonstreꝰ & firmam patientiam cunctis ostendat Iterũ
uadiditdicens Non litigiosum Idest p̃linguam ad conuicium pelax& ep̃s
quia non potest damofonte dulcem &lamuram prodiuereaquã m̃ Deinceps
subsecutus estdicens Noncupidum Iaest non turpis lucricupidum Nelucri

Expanded text:
Subjunxit et ait: Non vinolentum , hoc est, non multo vino deditum; ut si credatur Subjunxit et ait: Non vinolentum , hoc est, non multo vino deditum; ut si credatur vel videatur episcopus, utrum biberit an non, ignoretur; ne post largam potationem vini mulierum delectetur illecebra, nec per vinum, sicut ait Apostolus, omnis nutriatur luxuries . Demum subsequitur dicens; Non percussorem, sed modestum , id est, manus improbas ad caedem non habeat, et suspicionibus pravis minime percutiat conscientias aliorum; ne dum petulans invenitur ad caedem, athleta magis quam episcopus judicetur. Sed magis e diverso ab aliis illatas patienter ferat injurias; ut mentis modestiam cunctis hominibus tranquillam demonstret, et firmam patientiam cunctis ostendat. Iterum addidit dicens: Non litigiosum , id est, non linguam ad convicium relaxet episquia non potest de uno fonte dulcem et amaram producere aquam. Deinceps subsecutus est dicens: Non cupidum , id est, non turpis lucri cupidum: ne lucri
Abbreviated transcription (Latin):
Vtille sicerdos placeat dõ quianimam habuerit composituidõ. Et posthaec addidit
Hospitalem Vt humanitatis intuitu hospitio recipiat non habentes hospitium. & egemi
sine cato inducat in domumsuum. Nec solus deuoreꝰ dona xp̃i quo deilargitu est
xp̃i. Sequitur deinde &ait. docibilem: Ia est sic polleat ep̃s supientia ut non solũ
sibicreditum ppłm sufficienter doceat uerum eiũ & cuncta rum que t heresium con¬
trudictiones acutholica repellereeccłũ Nesua imperitia imperites minime
doceat: Et huius modica su praeuentus eueniut illi quod scriptum est : Caecus
caecoducutum pruebens Ambo in fouein cudunt : qui uero talemse ut diximus
esseignorat: sacerdotium mimme appeut. Nec locum alterius usurpure prue sumus
Pruesertimillius quifulgorȩ suae supientiȩ populorum potest cordulustrure

Expanded text:
ut ille sacerdos placeat Deo, qui animam habuerit compositam Deo. Et post haec addidit: ut ille sacerdos placeat Deo, qui animam habuerit compositam Deo. Et post haec addidit: Hospitalem ; ut humanitatis intuitu hospitio recipiat non habentes 361 hospitium, et egenum sine tecto inducat in domum suam, nec solus devoret dona Christi, quae ei largitaChristi. Sequitur deinde, et ait: Docibilem , id est sic polleat episcopus sapientia, ut non solum creditum sibi populum sufficienter doceat; verum etiam et cunctarum queat haeresum contradictiones a catholica repellere Ecclesia, ne sua imperitia imperitos minime doceat, et hujusmodi casu praeventus eveniat illi, quod scriptum est: Caeco caecus ducatum praebens, ambo in foveam cadunt . Qui vero talem se, ut diximus, esse ignorat, sacerdotium minime appetat, nec locum alterius usurpare praesumat, praesertim illius qui fulgore suae sapientiae populorum potest corda lustrare.
Abbreviated transcription (Latin):
herelicum sed xp̃ianm tantum. Catholicum &orthodoxum sibiud soci&
Sequitur deinde &uit Sobrium. hocest non uinotuntum sed &luitis partum
Vt necui no am plius indulgeat quamoporte & mente sem ꝑ sobrius eẽ inueniat᷑
Etadiunxit sequentiu dicens prudentem Prudentia in quippe Nommun¬
diulem dequadicitur quod stultitia sit apud dm̃. sed prudentiu m spalem:
Idest quae &l opere circum spectusit & uerbo perita. Vt sit astutu ssicut serpens
& simplex sicut columba. Et denuo infest. Ornatum quod n uexttsensum
litterȩ tuntum respiciumus Non aliud insacerdote quam amimctum quae¬
rimus clariorem. Verbi gratia castorinas quuerimus &lierica suestes: Vt ille
se inter epõscredut eẽ auctorem. quiuestem induerit cluriorem. Sed sc̃s  płs
tuliter seintelligi nonuult quia non carne epiñ sed mente do c& esseor natum :

Expanded text:
haereticum, sed Christianam tantum catholicam et orthodoxam sibi associet haereticum, sed Christianam tantum catholicam et orthodoxam sibi associet  deinde, et ait: Sobrium , hoc est, non vino tantum, sed et vitiis parcum; ut nec vino amplius indulgeat, quam oporteat, et mente semper sobrius inveniatur. Et adjunxit sequentia, dicens: Prudentem. Prudentiam quippe non mundialem, de qua dicitur quod stultitia sit apud Deum : sed prudentiam spiritalem, id est, quae et opere circumspecta sit, et verbo perita; ut sit astutus sicut serpens, et simplex sicut columba . Et denuo infert: Ornatum. Quod si juxta sensum litterae tantum respiciamus, non aliud, sacerdotes, quam amictum quaeremus clariorem; verbi gratia, castorinas quaeremus et sericas vestes : et ille se inter episcopos credit esse altiorem, qui vestem induerit clariorem. Sed sanctus Apostolus taliter se intelligi non vult, quia non carne episcopum, sed mente docet esse ornatum;
Abbreviated transcription (Latin):
Acsidicere. Dequo sumlo quuturus uepacter laquor nequismne existim& fuisemen¬
titum Subiunx̃ . Si quis epis copatum desiderat. bonumopus desiderut. hoc est
si e p̃s eissede sideris. mugnumest quod eẽ cupis sed sie opus bonum simulum plec¬
turis. Namsiaditer eẽ cupis ep̃s ese non potes quia sequitur. Oporteeni me pm̃
in reprehensibilemeẽ . in reprehenibilemait. Namsi e p̃s re prehenditur
de formiter subditur culpe. Et pro fectoculpa adreatum trahit rectusud poenũ
poena ꝑducit usq ad mortem. Eccead quid uoluitur dignitus ȩpiscopalis. El
post paululumait . Vmusuxorisuirum. Siad suꝑficiem tantum lit terȩ
respiciamus prohibebigamu me p̃mordinari : Siuero ad altiorem sensũ
conscendimus in hib& epm̃ dua s u surpare eccłas: Et si adhuc introrsus profundi
oru ꝑscruteris mone ne post catholicum dogina sensumin ueniutur ep̃s habere

Expanded text:
; ac si diceret: De quo sum locuturus, veraciter loquor; ne quis existimet me fuisse men; ac si diceret: De quo sum locuturus, veraciter loquor; ne quis existimet me fuisse mentitum. Subjunxit: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat , hoc est, si episcopus esse desideras, magnum est quod esse cupis: sed si et opus bonum simul amplectaris. Nam si aliter esse cupis, episcopus esse non potes, quia sequitur: Oportet enim episcopum irreprehensibilem esse . Irreprehensibilem ait; nam si episcopus reprehenditur, deformiter subditur culpae. Et profecto culpa ad reatum trahit, reatus ad poenam, poena perducit usque ad mortem. Ecce ad quid volvitur dignitas episcopalis. Et post paululum ait: Unius uxoris virum . Si ad superficiem tantum litterae respiciamus, prohibet bigamum episcopum ordinari: si vero ad altiorem sensum conscendimus, inhibet episcopum duas usurpare Ecclesias: et si aora perscruteris, monet ne per catholicum dogma sensum inveniatur episcopus habere
Abbreviated transcription (Latin):
nitute quiuruina quaedeadto fit. grauioricasu conliditur. honor quidem
episcopaliscoram hominib: preclurus est . sed siruina sustineat dolor magnt
est Namquantum praecueleris gradusepis copalis altior est tunto
si ꝑ neglegentiai delubatur ruina grauior est. magna sublimitus mugnũ
debel habere cautelam. honor grandis grandiori deb& sollicitudine cir¬
quiu optimis ꝑmixta sunt pessima. Et alibi. potentes potentiora tormentu
patiuntur. escientilegem & non facientiẽ peccatum est grunde & seruus
sciensuo luntitem dñ sui & non feceritem uapulabit multum. Aliud
exigitur cuiplus committitur : Ampliore s enim pcenas luit cui munerosior
copatus modume formulum omnibus acerdotibus depingumus a posto¬
lica nobisest regulu reuoluendu quuedehis persingulu episcopile sactis
depingit. Sic adcunctos epis copos betus ait a płs paulus. Fide&lisermo

Expanded text:
nitate; quia ruina quae de alto est, graviori casu colliditur. Honor quidem nitate; quia ruina quae de alto est, graviori casu colliditur. Honor quidem episcopalis coram hominibus praeclarus est; sed si ruinam sustineat, dolor magnus est. Nam quanto prae caeteris gradus episcopalis altior est, tanto si per negligentiam delabatur, ruina gravior est. Magna sublimitas magnam debet habere cautelam: honor grandis grandiori debet sollicitudine cir : Quia semper optimis permixta sunt pessima; et alibi: Potentes potentiora tormenta patientur ; et: Scienti legem et non facienti eam, peccatum est grande ; et: Servus sciens voluntatem domini sui, si non fecerit eam, vapulabit multum . Aliud exigitur, cui plus committitur; ampliores enim poenas luit, cui numerosior copatus modum et formulam omnibus sacerdotibus depingamus; apostolica est nobis regula revolvenda, quae de iis per singula episcopales actus depingit. Sic ad cunctos episcopos beatus ait Apostolus: Fidelis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
giosus ammictus & in religiosus profectus. nesit gradus excelsus & deformis
excessus nehubeatur in eccłũ cathedra sublinior & conscientia sacerdotis
repperiutur humilios. Nelacutio nem simulemus columbinam. & mentẽ
habea muscaninum nepro fessionem monstremus ouinam & ferocitatẽ
habeamus lupinum : Vt digne nobis ꝑprophelam responde tura d ño
populus hic labiis mehonorat corautem eorum longe est ame Ergo frs
sicut senatorem lamisornat sicut ugricultura rusticum sic ut barbarũ a sma¬
sicut nautu nauigitionis peritia & singulos quosqi opifice soperissui qualitas
ipso sdemonstrat auctores sice pm̃ nonaliter msi episcopalis opera designat
Vt exbo noopere magis quam professione noscatur plus meritis cẽ ep̃s quam
quod nomine uocitetur. quia sicut nihileẽd iximus epo excellentius. sic nihil

Expanded text:
giosus amictus, et irreligiosus provectus: ne sit gradus excelsus, et deformis giosus amictus, et irreligiosus provectus: ne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in Ecclesia cathedra sublimior, et conscientia sacerdotis reperiatur humilior: ne locutionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinam, et ferocitatem habeamus lupinam; ut digne nobis per prophetam respondeatur a Domino: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Ergo, fratres, sicut senatorem chlamys ornat, sicut agricultura rusticum, sicut barbarum armasicut nautam navigationis peritia, et singulos quosque opifices operis sui qualitas ipsos demonstrat auctores: sic episcopum non aliter nisi episcopali operatio designat; ut ex bono opere magis, quam professione noscatur plus meritis esse episcopus, quam quod nomine vocitetur; quia sicut nihil esse diximus episcopo excellentius, sic nihil
Abbreviated transcription (Latin):
repehitu mest tertio ad ño Pasceoues meas qua soues & que ngregem p̃ solum
tuncbeatus suscepit upłs pelrus sed e nobiscumeas accepit . & cumillo nos
eassuscepimus om̃s underegende sacer dotibus contruduntus. merito recto¬
rib: suis subdidicuntur. quia euangelico coruscante mandato uidemus
nihil hominus eẽ praefixum. Non est discipulussuꝑ magistrum nec seruus
ostenderemus mhileẽ in hoc scło excellentius sacerdotibus. Nihil sublimius
ep̃is repperiri uttum dignitate mepiscopatus episcoporumoculis demons¬
trumus & digne noscamus quid sumus & quodsumus: Professione actione
potius quum nominede monstremus ut nomen congruut actioni. actio
respondet nomini: Nesit nomeninanȩ el crimenin mane: Nesithonor
sublimis & uita peridis nesitdeificu professio & inlicita actio nesit reli¬

Expanded text:
repetitum est a Domino tertio: Pasce oves meas. Quas oves, et quem gregem non solum repetitum est a Domino tertio: Pasce oves meas. Quas oves, et quem gregem non solum tunc beatus suscepit apostolus Petrus; sed et nobiscum eas accepit, et cum illo eas nos accepimus omnes. Unde quia regendae sacerdotibus contraduntur, merito rectoribus suis subdi dicuntur; quia evangelico coruscante mandato videmus nihilominus esse praefixum: Non est discipulus super magistrum, nec servus ostenderemus nihil esse in hoc saeculo excellentius sacerdotibus, nihil sublimius episcopis reperiri; ut cum dignitatem episcopatus episcoporum oculis demonstramus, et digne noscamus quid sumus, et quod sumus professione, actione potius quam nomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit honor sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: ne sit reli
Abbreviated transcription (Latin):
ut dignitus sacerdotalis prius noscatus a nobis & si cdeinde seruetus a nobis
ut psd mogra fisententia quaeat reppelli a nobis .: He moin honorecumet
non intellexit comparttus est iumentisinsi pientibus &lsi milis factus est illis
udaequuri. Siregumfulgori conpures & principum diudemat longerit
inferius quamsi plumbimet allum adaurifulgorem comparesquippe. cumui¬
deisreguncolla e principum s ubimittigenib: sacerdotum &exosculata seoit
dexterus oratiombien credant se communiri: Quilam deplebe iumdixe¬
rimmnultitudme cui nonslum preferri ad nomeruit. sed ut eam quoq
iure tueutur patrio praecepti simpertum est . euangelicis sicceste adno
udbeatum dicitur perum pelrea masme & ille tuscis dnẽ quia a mote
& cumtertio fuisse linterrogutus & trina responsione fuisse subsecutus

Expanded text:
ut dignitas sacerdotalis prius noscatur a nobis, et sic deinde servetur a nobis; ut dignitas sacerdotalis prius noscatur a nobis, et sic deinde servetur a nobis; ut psalmographi sententia queat repelli a nobis: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis adaequari. Si regum fulgori compares et principum diademati, longe erit inferius, tamquam si plumbi metallum ad auri fulgorem compares, quippe cum videas regum colla et principum submitti genibus sacerdotum, et exosculata eorum dextra, orationibus eorum credant se communiri. Quid jam de plebeia dixerim multitudine, cui non solum praeferri a Domino meruit, sed ut eam quoque jure tueatur patrio, praeceptis imperatum est evangelicis? Sic certe a Domino ad beatum Petrum dicitur: Petre, amas me? Et ille: Tu scis, Domine, quia amo te . Et cum hoc tertio fuisset interrogatus, et trina responsione fuisset subsecutus,