comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationalia: sicut
sun homines partes
dei esse contendunt: non uideo
quidem si totus mundus est de¬
us. quomodo bestias ab eius par¬
tibus separaret: sed obluctari
quid opus est. De ip̃o rationali
animante id est homine: quid
infelicius credi potest: quam dei
partem uapulire cum puer uapu¬
lat. Iamuero partes dei fieri lasci¬
uas iniquas impias. atos omnino
damnabiles quis ferre posset:
nsi qui prorsus insanit: Postre¬
mo quid irascitur eis a qtubus
non colitur: cum a suis partibus
non colatur: Restat erg ut dicãt
omnes deos suas habere uitas: sͥ
quenq uiuere: nullum eorum
esse partem cuiusquam: sed oms
colendos: qui cognosci et coli pos¬
sunt: quia tam multi sunt: ut
omnes non possint. Quorum
Iuppiter quia rex presiolet: ipr̃
credo ab eis putari constituisse¬
regnum uel auxisse romanum
Naisi hoc ipẽ non fecit quem
aliuindeum opus tam magnũ
potuisse aggredi credatur: cũ
omnes occũpati sint officiis
et operibus propriis: nec alter
irruat in alterius

Expanded text:
rationalia, sicut sunt homines, partes Dei esse contendunt: non uideo quidem, si totus mundus Deus est, quo modo bestias ab eius partibus separent; sed obluctari quid opus est? De ipso rationali animante, id est homine, quid infelicius credi potest, quam Dei partem uapulare, cum puer uapulat? Iam uero partes Dei fieri lasciuas, iniquas, inpias adque omnino damnabiles quis ferre possit, nisi qui prorsus insanit? Postremo quid irascitur eis, a quibus non colitur, cum a suis partibus non colatur? Restat ergo ut dicant omnes deos suas habere uitas, sibi quemque uiuere, nullum eorum esse partem cuiusquam, sed omnes colendos qui cognosci et coli possuomnes non possint. Quorum Jupiter, quia rex praesidet, ipsum credo ab eis putari regnum constituisse, vel auxisse Romanum. Nam si hoc ipse non fecit, quem alium deum opus tam magnum potuisse aggredi credant, cum omnes occupati sint officiis et operibus propriis, nec alter irruat in alterius?
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt᷑: nunquid tanquã
aliqua dea colenda est eis et̃
iniquitas alierra. Multum
emni ad istam latitudinem ĩpe¬
rii eam cooperatam uidemus q̃
faciebat miuriosos: ut essent
cum quibus iusta bella gere¬
rentur: et augeretur imperiũ.
Cur autem et miquitas dea
non sit uel & ternarum gen¬
tium.si pauor et pallor et febris
dii romani esse meruerunt:
Nis igitur ouabus: idest alic¬
na miquitate et dea iictoria.
dum bellorum causas miꝗtas
excitat. Uictoria eadem bel¬
La feliciter terminat: etiã feria¬
to Ioue creuit imperiũ. Quas
enim hic partes iuppiter habert.
cum ei que possent beneficia ei s
putari dii habentur: diiuocã¬
tur dii coluntur: ipsi pro par¬
tibus inuoc antur: ⁊aberet
hic autem etiam hic aliquam
partem si regnum etiam appel¬
laretur sicut appellatur illa
uictoria: aut si regnum mu¬
nus est iouis: curtion et uic¬
toria munus euus habeatur.
Quod profecto haberetur. si nõ
lapis in capitolio: sed uerus

Expanded text:
tuerunt, numquid tamquam tuerunt, numquid tamquam aliqua dea colenda est eis etiam iniquitas aliena? Multum enim ad istam latitudinem imperii eam cooperatam uidemus, quae faciebat iniuriosos, ut essent cum quibus iusta bella gererentur et augeretur imperium. Quur autem et iniquitas dea non sit uel externarum gentium, si Pauor et Pallor et Febris di Romani esse meruerunt? His igitur duabus, id est aliena iniquitate et dea Victoria, dum bellorum causas iniquitas excitat, Victoria eadem bella feliciter terminat, etiam feriato Ioue creuit imperium. Quas enim hic partes Iuppiter haberet, cum ea, quae possent beneficia eius putari, di habentur, di uocantur, di coluntur, ipsi pro suis partibus inuocantur? Haberet hic autem etiam ille aliquam partem, si Regnum etiam ipse appellaretur, sicut appellatur illa Victoria. Aut si regnum munus est Iouis, quur non et uictoria munus eius habeatur? Quod profecto haberetur, si non lapis in Capitolio, sed uerus
Abbreviated transcription (Latin):
Ideant ergo ne forte¬
non pertineat ad
uiros honos gaude¬
re de regni latitudine. Iniꝗtas
enimeorum cum quibus iusta
bella gesta sunt regnum adiu¬
uit ut cresceret. Quõd utique
paruum esset: siquies et iusti¬
tia finitimorum contra se bel¬
lum grinulla prouocaret ĩiu¬
ria: ac felicioribus sic rebus huã¬
tiis omnia regna parua essent
concordiuicinitate letantia.
et ita essent in mundo regna
plurima gentium ut sunt in
urbe domus plurime ciuiũ
Proinde belligerare et perdo¬
mitis gentibus dilatate regnũ.
malis uudetur felicitas: bonis
necessitas. Sed quia peius
esset: ut miuriosi uistiorib
dominarentur: ideo nõ incõ¬
grue dicitur etiam ista felici¬
tas. Sed proculdubio felici¬
tas maior est uicinum bonũ
habere concordem: quam
uicmum malum subiugare
bellantem. Mala uota sũt
optare habere quẽ oderis uł
quem timeas: ut possit ee
quem uincas. Si erg iusta
gerendo bella non impia nõ
iniqua romani imperium
tam magnum acquirere po¬

Expanded text:
ideant ergo ne fortenon pertineat ad uiros bonos gaudere de regni latitudine. Iniquitas enim eorum, cum quibus iusta bella gesta sunt, regnum adiuuit ut cresceret, quod utique paruum esset, si quies et iustitia finitimorum contra se bellum geri nulla prouocaret iniuria ac sic felicioribus rebus humanis omnia regna parua essent concordi uicinitate laetantia et ita essent in mundo regna plurima gentium, ut sunt in urbe domus plurimae ciuium. Proinde belligerare et perdomitis gentibus dilatare regnum malis uidetur felicitas, bonis necessitas. Sed quia peius esset, ut iniuriosi iustioribus dominarentur, ideo non incongrue dicitur etiam ista felicitas. Sed procul dubio felicitas maior est uicinum bonum habere concordem quam uicinum malum subiugare bellantem. Mala uota sunt optare habere quem oderis uel quem timeas, ut possit esse quem uincas. Si ergo iusta gerendo bella, non inpia, non iniqua, Romani imperium tam magnum adquirere po
Abbreviated transcription (Latin):
bus hoc interpretantur: quasi ali¬
quid specter mundus foras sicut
per omnes facies Ianus. Deinde si Ianus
esmundus:et mundus quatuor
partibus constat. falsum est simula¬
orientis et occidentis totus solet
mundus intelligi: Nunquid cum
duas partes alias nominauimus
septemtrionis et austri: sicut illũ
quadrifrontem dicunt geminum
Ianum: ita quisquam geminum
dicturus esł mundum: Non
habent ominino unde quattuor
ianuas que nitrantibus et exeũ¬
tibus patcnit interpretentur ad
mundi similitudinem: sicut de
bifronte quod dicerent saltem in ore
hominis inuenerunt: nisi Neptunus
forte subueniat: et porrigat piscem:
cuĩ preter hyatum oris et guituris:
etiam dextera et smistra fauces
paterent. Et tamenhanc uanita¬
tem pertot iantias nulla effugit
anima: nisique audit ueritatem
dicentem: Ego sum ianua

Expanded text:
es hoc interpretantur, quasi alies hoc interpretantur, quasi aliquid spectet mundus foras sicut per omnes facies Ianus. Deinde si Ianus est mundus et mundus quattuor partibus constat, falsum est simulaOrientis et Occidentis totus solet mundus intellegi, numquid, cum duas partes alias nominamus Septentrionis et Austri, sicut illum quadrifrontem dicunt geminum Ianum, ita quisquam geminum dicturus est mundum? Non habent omnino unde quattuor ianuas, quae intrantibus et exeuntibus pateant, interpretentur ad mundi similitudinem, sicut de bifronti quod dicerent saltem in ore hominis inuenerunt, nisi Neptunus forte subueniat et porrigat piscem, cui praeter hiatum oris et gutturis etiam dextra et sinistra fauces patent. Et tamen hanc uanitatem per tot ianuas nulla effugit anima, nisi quae audit ueritatem dicentem: Ego sum ianua
Abbreviated transcription (Latin):
Edi am bifrontis simu¬
lacri interpretatio pro¬
feratur. Duas enim facies aute et
retro habere dicitur quod hyatus
noster cum os aperimus mundo
similis uideatur. Unde et palatũ
greci oypaios appellant. Et non¬
nulli inquit poete latini celum uoca¬
uerunt palatum a quo hyatu oris et
foras esse aditum ad dentes uersus:
et introrsus ad fauces. Ecce quo
perductus est mundus propter
palati nostri uocabulum: uel gre¬
cum uel pocticum. Quid autem hx
ad animan: Quid ad uitam eternã:
Propter solas saliuias colatur hic de¬
us: quibus partiui glutiendis par¬
tim expuendis sub celo: palati
utraq panditur ianua. Quid est
porro absurdius: quam in ip̃o mũ¬
donon intenire duas ianuas ex
aduersositas: per quas uel admit¬
tat ad se aliquid intro. uel emittat
a se foras: et de nr̃o ore et guiture
quorum similitudinẽ mundus
non habet uelle mundi simulaciũ
componere Iano propter solum
palatum: cuius similitudinem
Ianus non habet: Cumuero eum
appellant aquatuor inundi parti¬

Expanded text:
ed iam bifrontis simulacri interpretatio proferatur. Duas eum facies ante et retro habere dicunt, quod hiatus noster, cum os aperimus, mundo similis uideatur; unde et palatum Graeci copavov appellant, et nonnulli, inquit, poetae Latini caelum uocauerunt palatum, a quo hiatu oris et foras esse aditum ad dentes uersus et introrsus ad fauces. Ecce quo perductus est mundus propter palati nostri uocabulum uel Graecum uel poeticum. Quid autem hoc ad animam, quid ad uitam aeternam? Propter solas saliuas colatur hic deus, quibus partim glutiendis partim spuendis sub caelo palati utraque panditur ianua. Quid est porro absurdius, quam in ipso mundo non inuenire duas ianuas ex aduerso sitas, per quas uel ad- . mittat ad se aliquid intro uel emittat a se foras, et de nostro ore et gutture, quorum similitudinem mundus non habet, uelle mundi simulacrum conponere in Iano propter solum I palatum, cuius similitudinem Ianus non habet? Cum uero eum appellant, ad quattuor mundi part
Abbreviated transcription (Latin):
tore: nullo censore: nullo principe:
nullo pontifice prohibente iacularen¬
tur. Indignum uidelicet fuit ut łi iu¬
tus: aut Neuius Pubblio: et Gnco
scipioni: aut cecilius Marco catoni
malediceret: et dignum fuit ut Trere¬
tius uester flagitio louis optimi ma
manos quod dii eorũ qui se
turpibus ludis coli expectebãt
indigni essent honore diuino.

Expanded text:
tore nullo censore, nullo principe tore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni malediceret, et dignum fuit, ut Terentius uester flagitio Iouis optimi maxmanos, quod di eorum, qui se turpibus ludis coli expetebant, indigni essent honore diuino.
Abbreviated transcription (Latin):
T Romani sicut milla
de republica disputa¬
tione scipio gloriatur
probris et iniuriis poctarum subie¬
t am uitam famamq habere nolu¬
tale carmẽ condere si quis auderet.
quod erga sequidem satis honeste
constituerunt. sederga deos suos
superbe et irreligiose. Quos cũ scirent.
non lolum patienter: sedetiã libẽter
poet irum probris maleolictisq lace¬
rari se potius: quam illos huiuscemõi
in urii indignos esse duxerunt:
seq ab eis etiam lege mumerunt.
illorum autẽ istaetiam sacris solẽ¬
nitatibus miscuerunt. Itane tãdẽ
Scipio lauolas hanc poetis romanis
negatã esse licentiã. ut cuiquã oppro¬
brium infligerent romanorũ: cũ
uioleas eos nulli deorum pepercisse
uestrorum: Itane pluris tibi habẽda
uisa est existimatio curie urẽ: quã¬
celestis curie: capitolii immo Rome
unius. quam celi totius: ut linguam
maledic tam in ciues suos exercere
poete etiã lege prohiberentur: et moleos¬
tuos securi tanta conuitia: nullo sena¬

Expanded text:
t Romani, sicut in illa de republica disputatione Scipio gloriatur, probris et injuriis poetarum subjectam vitam famamque habere nolutale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste constituerunt, sed erga deos suos superbe et irreligiose: quos cum scirent non solum patienter, verum etiam libenter poetarum probris maledictisque lacerari; se potius quam illos hujuscemodi injuriis indignos esse duxerunt, seque ab eis etiam lege munierunt, illorum autem ista etiam sacris solemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam opprobrium infligerent Romanorum, cum videas eos nulli deorum pepercisse vestrorum? Itane pluris tibi habenda visa est existimatio curiae vestrae quam Capitolii, imo Romae unius quam coeli totius; ut linguam maledicam in cives tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et tuos securi tanta conuicia nullo sena
Abbreviated transcription (Latin):
dissimiles eis accidere potuisse
ualitudines. Porro autem
Possidonius uel quilibet fataliu
siderum assertor mirum si po R¬
test hic inuenire quid dicat G
si nolit imperitorum mẽtibus
i eis quas nesciunt rebus il¬
ludere. Quod enim conantur
efficere de interuallo exiguoᷤ
temporis quod inter se gemini
dum nascerentur habucriũu¬

Expanded text:
dissimiles eis accidere potuisse dissimiles eis accidere potuisse ualetudines. Porro autem Posidonius uel quilibet fataliusiderum assertor, mirum si potest hic invenire quid dicat, si nolit imperitorum mentibus in eis, quas nesciunt, rebus illudere. Quod enim conantur efficere de intervallo exiguo temporis, quod inter se gemini, dum nascerentur, habueru
Abbreviated transcription (Latin):
tis nutriti. ubi aerẽ et loci posi¬
tionem et uim aquarum plu¬
rimum ualere ad corpus uel
bene uel male accipiendum
medicma testatur: eisdem etiã
exercitationibus assuefacti tã
similia corpora gererent: ut etiã
ad egrotandum uno tempore
eisdemq causis similiter moue¬
rentur. Constitutionẽ uero
celi ac syderum que fuit quãdo
concepti siue nati sunt: uelle
trahere ad istam egrotandi pari¬
Litatem: cum tam multa diuer¬
sissimi generis animalia diuersi¬
ssimorum affec tuum et euen¬
torum eodem tempore in unius
regionis terra cidem celo subdi¬
ta. potuerint concipi et nasci:
nescio ciius sit insolentie.
Nos autem nouimus gemĩos
non solum actus et percorina¬
tiones habere diuersas: uerũetiã
dilpares egritudines perpeti:
de qua re facillimam quantõ
mihi uidetur rationẽ redderet
Ypochrates a diuersis alimẽtis
et exercitationibus que non
de corporis temperatione: sed
de animi uoluntate ueniunt.

Expanded text:
entis nutriti, ubi aerem et loci posientis nutriti, ubi aerem et loci positionem et uim aquarum plurimum ualere ad corpus uel bene uel male accipiendum medicina testatur, eisdem etiam exercitationibus adsuefacti tam simi lia corpora gererent, ut etiam ad aegrotandum uno tempore eisdemque causis similiter mouerentur. Constitutionem uero caeli ac siderum, quae fuit quando concepti siue nati sunt, uelle trahere ad istam aegrotandi parilitatem, cum tam multa diuersissimi generis diuersissimorum effectuum et euentorum eodem tempore in unius regionis terra eidem caelo subdita potuerint concipi et nasci, nescio cuius sit insolentiae. Nos autem nouimus geminos non solum actus et peregrinationes habere diuersas, uerum etiam dispares aegritudines perpeti. De qua re facillimam, quantum mihi uidetur, rationem redderet Hippocrates, diuersis alimentis et exercitationibus, quae non de corporis temperatione, sed de animi uoluntate ueniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ipi inter se gemini ꝓro &iguo
temporis interuallo in nasccđo
separati: in conceptu autem
per unum concubitum uno
etiam momento seminati
cratem nobilissi¬
mum medicum
Icriptum reliquisse: quosdam
fratres cum simul egrotire ce¬
pissent: et corum morbus codẽ
tempore morauesceret: codem
leuaretur geminos suspicatũ.
Quos possidonius stoicus mł¬
tum astrologie deditus eadem
constitutione astrorum na¬
tos eademo conceptos solebat
asserere. Ita quod medicus
pertinere credebat ad similli¬
mam temperiem ualitudinis:
hoc philosophus astrologus ad
uim constitutionẽ q syderum
que fuerat quo tempore cõcep¬
ti natiq sunt. In hac caula
multo est acceptabilior et de
proximo credibilior cõiectũã
medicinalis. Quoniam parentes
ut erant corpore affectum dũ
concumberent ita primordia
conceptorum affici potuerunt
ur consequutis ex materno cor¬
pore prioribus mcrementis pa¬
ris ualitudmis nascerentur: de¬
mde in una domo eisdem alim¬

Expanded text:
ipsi inter se gemini perexiguo ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno etiam momento seminati?cratem, nobilissimum medicum, scriptum reliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credebat ad simillimam temperiem ualetudinis, hoc philosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum concumberent, ita primordia conceptorum adfici potuerunt, ut consecutis ex materno corpore prioribus incrementis paris ualetudinis nascerentur; deinde in una domo eisdem alim
Abbreviated transcription (Latin):
sed in talibus necessitatibus
igerendis illius omnino
iuissa complere: ita ne de ĩpo
sentiendum est. quod indig¬
nissimum uisum est ole
stellarum uoluntate sentip
Quod si dicuntar stelle sig¬
ificare potius ista q̃ facere
ut quasi locutio quedam
sit illa positio predicens fu¬
tura non agens. Non enim
mediccriter doctorum hoĩ¬
num fuit ista sententia.
non quidem ita solent loq
mathematici: ut uerbigrĩ
dicant. Mars ita positus
homicidam significat: sed
homicidam non facit. Uerũ¬
tamen ut concedamus: non
eos ut debent loqui. et aphi¬
losophis accipere oportere
sermonis regulam ad ea pre¬
nuntianda. que in syderũ
re: quid sit de quo trihil
unquam dicere potuerũt.
curinuita geminorum: in
actionibus et in euentis: i
professionibus: artibus. hono¬
ribus: ceterisq rebus ad hu¬
manã uitam pertinentibus.
atq in ipa morte sit pleruno
tanta diuersitas: ut similio¬
res eis sint. quantum ad hec
attinet multi extranei: qͣ

Expanded text:
sed in talibus necessitatibus sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate sentire? Quod si dicuntur stellae significare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum nt: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam
Abbreviated transcription (Latin):
De mercede sanctorum ciui¬
um ciuitatis eterne quib
utilia sunt Romanorum
exempla uirtutum¬
Quo fructu Romani bella
gesserint: et quantum hiis
quos uicere contulerint.
Quam alieni a iactantia esse
debeant christianisi aliquid
deos putant. christiane reli¬
gioni aduersantur. Illiuero
qui positioni stellarum quo¬
dammodo discernentium
qualis quisque sit: et quid
proueniat boni quidue mali
accidat ex dei uoluntate sus¬
pendunt. si casdem stellas
putant habere hanc potesta¬
tem traditam sibia summa
illius potestate: ut uolentẽs
ista decernant magnam ce¬
lo ĩniuriam: in cuius uelut
clarissimo senatu ac slendi¬
dissima curia opinantur
scelera facienda decerni: qua¬
lia si aliqua terrena ciuitas
decreuisset gnere humano
decernente fuerat euertenda.
Quale demde iudicium de ho¬
minum factis deo relinquitur
quibus celestis necessitas adhi¬
betur: cum dominus ille sit
et syderum et hominum: Aut
si nondicunt Stellas accepta
quidem potestate a solo deo
arbitrio suo ista decernere.

Expanded text:
De mercede sanctorum ciuium ciuitatis aeternae, quibus utilia sunt Romanorum exempla uirtutumQuo fructu Romani bella gesserint, et quantum his quos vicere, contulerint. Quam alieni a iactantia esse debeant Christiani, si aliquid deos putant, Christianae religioni aduersantur. Illi uero, qui positionem stellarum quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda decerni, qualia si aliqua terrena ciuitas decreuisset, genere humano decernente fuerat euertenda. Quale deinde iudicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus caelestis necessitas adhibetur, cum dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem potestate a. summo Deo, arbitrio suo ista decernere,
Abbreviated transcription (Latin):
meruerint ut deus uerus quã¬
uis non eum colerent eorum
augeret impcrium
De amore laudis qui cum sit
uicium ob hoc uirtus putatur
quia per ipm̃ uicia maiora co¬
hiberitur

Expanded text:
meruerint, ut Deus uerus, quamuis non eum colerent, eorum augeret imperiumDe amore laudis, qui, cum sit uitium, ob hoc uirtus putatur, quia per ipsam uitia maiora cohibentur
Abbreviated transcription (Latin):
De electione diei quouor du¬
citur quoue in agris aliquid
plantatur aut seriture¬
De his qui non astrorum positioem
sed connenionem causarum ex
dei uoluntate pendentem: fati
nomine appellant¬

Expanded text:
De electione diei, quo uxor ducitur quoue in agro aliquid plantatur aut seriturDe his qui non astrorum positionem, sed connexionem causarum ex Dei voluntate pendentem fati nomine appellan
Abbreviated transcription (Latin):
Ed maligni Ipiritus.
quos istideos putãt.
etiã flagitia que
non admiserunt de se olici uolũt.
dum tamẽ humanas mentes his
opinionibus uelut rctibus indu¬
cant: et ad predestinatũ suppli¬
cium secum trahant. suuc hoiẽs
ista cominiserint quos odeos ha¬
beri uolunt: qui humanis erro¬
ribus gauolent: pro quibus etũ¬
se colendos mille nocendi fallẽdi¬
qr artibus interponũt. suie etiã
nullorum hominũ illa crimina
uera sint. que tamẽ de numinib
fingi libenter accipint fallacissĩ
spiritus: ut ad scelesta ac turpia
perpetranola: uelut ab ipõ celotra¬
duci in terras satis idonea uideatur
auctoritas. Cumigitur greci t aliũ
numinum seruos se esse sentirent
inter tot et tanta corũ theatrica
opprobria parcendum sibi a portis
nullo modo put auerunt: ueldiis
suis etiã sic consimulari appetẽtes:
uel metuẽtes ne honestiorẽ famã
ipsi requirendo: et eis se hoc modo
preferendo: illos adiracundiã pro¬
uocarẽt:

Expanded text:
ed maligni spiritus, quos isti deos putant, etiam flagitia quae non admiserunt, de se dici volunt, dum tamen humanas mentes his opinionibus velut retibus inducant, et ad praedestinatum supplicium secum trahant: sive homines ista commiserint, quos deos haberi gaudent qui humanis erroribus gaudent, pro quibus iam colendos mille nocendi fallendique artibus interponunt; siue etiam n ullorum hominum illa crimina uera sint, quae tamen de numinibus fingi libenter accipiunt fallacissimi spiritus, ut ad scelesta ac turpia perpetranda uelut ab ipso caelo traduci in terras satis idonea uideatur auctoritas. Cum igitur Graeci talium numinum seruos se esse sentirent, inter tot et tanta eorum theatrica obprobria parcendum sibi a poetis nullo modo putauerunt, uel dis suis etiam sic consimilari adpetentes, uel metuentes, ne honestiorem famam ipsi requirendo et eis se hoc modo praeferendo illos ad iracundiam prouocarent.
Abbreviated transcription (Latin):
lapientibus comparandi sint
qui hiius modi perturbatioĩb
animorũ a quibus humania
nonest iminunis infirmitas.
etiam cum cas hutris uite cõdi¬
tionie patiuntur mente imper¬
turbata resistunt: nõ eis cedẽ¬
tes ad aliquid approbandum:
quod exorbitet ab itmere sapi¬
entie et lege tusticie. sed stultis
mortalibus et iniustis non cor¬
poribus sed moribus similes:
Ut non dicã deteriores: eo qđ
xetustiores et debita pena ĩsa¬
nabilis ipĩts quoq mentis ut
iste appellauit salo fluctuãt:
nec in ueritate atq uiptute:
quia turbulentis et praius affec¬
tibus repugniatur ex nulla amĩ
parte cõsis tun

Expanded text:
sapientibus comparandi sint, sapientibus comparandi sint, qui hujusmodi perturbationibus animorum, a quibus humana non est immunis infirmitas, etiam cum eas hujus vitae conditione patiuntur, mente imperturbata resistunt, non eis cedentes ad aliquid approbanquod exorbitet ab itinere sapientiae et lege iustitiae; sed stultis mortalibus et iniustis non corporibus, sed moribus similes ut non dicam deteriores, eo quo uetustiores et debita poena insanabiles ipsius quoque mentis, ut iste appellauit, salo fluctuant, nec in ueritate adque uirtute, qua turbulentis et prauis affectionibus repugnatur, ex ulla animi parte consistun
Abbreviated transcription (Latin):
qua rauonales esse perhibuit:
non saltem imbutam munitãq
xiriute passiombus animi irra¬
tionabilibus nequaꝗͣ credere:
sedipãm quoq sicui Nultarũ
mentiũ mos est procellosis qͦdã
modo perturbationibus agitari.
Uerba nanq de hac re ista sũt.
Ex hoc ferme demonũ numeͬo
inquit. pocte solent hauo quãqͣ
procul aueritate: osores et am̃a
iores quorundam hominũ deos
fingere: hos prolperari et eue¬
here. illos contra aduersari et
afligere. Igitur et milereri
et inclignari: et angi et letari:
omnẽꝙ humani anitni faciẽ
pati: ac simili motu cordis et
salo mentis per omnes cogitatõ¬
num estus Fluctuare. que
oinnes turbele tempestatesꝑ
procul a deorum celestuĩ trãq¬
in his uerbis tilla dubitatio.
quod non animorũ aliquas ĩ fe¬
riores partes: sed ipãs demoniũ
mentes quibus rationalia sũt
arritnalia uelut procellosum la¬
lum ddixit passionũ tẽpestate
tarbari: Ut ne homĩnibus ꝗd

Expanded text:
qua rationales esse perhibuit, qua rationales esse perhibuit, non saltem inbutam munitamque uirtute passionibus animi inrationabilibus nequaquam cedere, sed ipsam quoque, sicut stultarum mentium mos est, procellosis quodam modo perturbationibus agitari. Verba namque eius de hac re ista sunt: Ex hoc ferme daemonum numero, inquit, poetae solent haudquaquam procul a ueritate osores et amatores quorundam hominum deos fingere: hos prosperare et euehere, illos contra aduersari et adfligere; igitur et misereri et indignari et angi et laetari omnemque humani animi faciem pati, simili motu cordis et salo mentis ad omnes cogitationum aestus fluctuare, quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium tranquin his verbis ulla dubitatio, quod non animorum aliquas inferiores partes, sed ipsas daemonum mentes, quibus rationalia sunt animalia, velut procellosum salum dixit passionum tempestate turbari? ut ne hominibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pud plerosq enim
Usitatum est dici:
alios bonos alios malos demones
que suie sit etiã platonicorum¬
senteriua. ncquaquam cius est
negligenda discussio: ne ꝗsquã
xelui demones bonos sequendos
sibi esse arbitretur. per quos tãꝗͣ
inedios deos quos oinnes bonos
credit. duin conciliari asfectar
et studet. ut quasi cum eis possit
esse post mortem irretuus i naligno¬
tum spiruuũ deceptusq fallacia
longe aberret a uero deo: cũ quo
solo et in quo solo: et de quo solo
amina humania id est rationa¬
lis et intellectualis beata est.
¶Que demonibus Apulcius
ascribat quibus cũ rationẽ nõ
subtrahat inhil uirtutis as¬
tia denionũ bono¬
rum et malorũ: quandoꝗdẽ pla¬
tonicus Apuletus de his uintersa¬
liter disserens et tam multa loquẽs
de aercis corũ corporibus: de uii¬
tunibus tacuit animorũ: quibus
essent prediti li boni essent
Tacuit ergo beatitudinis caulã.
indiciũ uero miserie tacere nõ
poiuit: confitens eorum mentẽ

Expanded text:
pud plerosque enim usitatum est dici alios bonos, alios malos daemones: quae sive sit etiam Platonicorumsententia, nequaquam ejus est negligenda discussio, ne quisquam velut daemones bonos sequendos sibi esse arbitretur, per quos tanquam medios, diis quos omnes bonos credit, dum conciliari affectat et studet, ut quasi cum eis possit esse post mortem, irretitus malignorum spirituum deceptusque fallacia, longe aberret a vero Deo, cum quo solo, et in quo solo, et de quo solo, anima humana, id est rationalis et intellectualis, beata est.Quae daemonibus Apuleius adscribat; quibus cum rationem non subtrahat, nihil virtutis astia daemonum bonorum et malorum? Quando quidem Platonicus Apuleius de his uniuersaliter disserens et tam multa loquens de aeriis eorum corporibus de uirtutibus tacuit animorum, quibus essent praediti, si essent boni. Tacuit ergo beatitudinis causam, indicium uero miseriae tacere non potuit, confitens eorum mentem,
Abbreviated transcription (Latin):
refellendi sunt: deesse huic offitio
non debemus: ut refutatis impii
contradictionibus: pro uiribus qs̃
deus imparcierit: asseramus ciui¬
tatemdei ueramq pietatẽ et dei
cultum: in quo uno ueraciter sem¬
piterna beatitudo promittitur.
Hic it iq moolus sit huius uoluis.
ut leinceps disposita: ab alio suma¬
mus exordio¬
De modo qui necessititi disputatiois
adhibendus est. Cap. primũ

Expanded text:
refellendi sunt, deesse huic officio refellendi sunt, deesse huic officio non debemus, ut refutatis inpiis contradictionibus pro uiribus, quas Deus impertiet, adseramus ciuitatem Dei ueramque pietatem et Dei cultum, in quo uno ueraciter sempiterna beatitudo promittitur. Hic itaque modus sit huius uoluminis, ut deinceps disposita ab alio sumamus exordioDe modo, qui necessitati disputationis adhi
Abbreviated transcription (Latin):
proculdubio nobis tribuerent:
si iam uel illis clareret nr̃a religio.
uelita eos a sacris sacrilegis prohi¬
beret. Demole demonstr andum
est quos corum mores et quam
ob causam uerus deus ad aigendũ
imperiũ adiuuare dignatus est.
meuius potestate sunt regna oiã.
quãꝗͣ nihil eos adiuuerm̃t hi.
quos deos putant: quin potius
quantum decipienolo et fallendo
nocuerint. Postremo aduersus
eos dicetur: qui manifestissimis olo¬
cumentis confutatiato deuicti:
conantur asserere non propter uite
presentis utilitatem: sed propter
eam que post mortem futura est
colendos esse deos. Que trisi fallor.
questio multo erit operosior: et
subtiliore disputatione dignior.
ut et contra philosophos mea disse¬
ratur: non quosubet: sedqui apuod
illos excellentissima gloria clari
sunt: et nobiscum multa sentiũt:
scilicet de anime inmortalitate. et
quod deus mundum conoliderit:
et de prouidentia eius quauniũ¬
sum quod conolidit regit. Sed qm̃
et ipĩ m illis que contra nos sentiũt:

Expanded text:
ocul dubio nobis tribuerent, si jam vel illis clareret nostra religio, vel ita eos a sacris sacrilegis prohiberet. Deinde monstrandum est, quos eorum mores, et quam ob causam verus Deus ad augendum imperium adjuvare dignatus est, in cujus potestate sunt regna omnia; quamque nihil eos adjuverint hi, quos deos putant, quin potius quantum decipiendo et fallendo nocuerint. Postremo adversus eos dicetur, qui manifestissimis documentis confutati atque convicti conantur asserere, non propter vitae praesentis utiliteam, quae post mortem futura est, colendos deos. Quae, nisi fallor, quaestio multo erit operosior et subtiliore disputatione dignior, ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui aput illos excellentissima gloria clari sunt et nobiscum multa sentiunt, et de animae inmortali tate et quod Deus uerus mundum condiderit et de prouidentia eius, qua uniuersum quod condidit regit. Sed quoniam et ipsi in illis, quae contra nos sentiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
De assumenda hystoria qua ostẽ¬
ditur. que mala acciderint roma¬
nis cum deos colerent. ante quã
Quool cultores deorum nulla un¬
quã adiis suis precepta probita¬
tis aceperint: et in sacris eorum
turpia queq celebrauermt Cap.

Expanded text:
De assumenda historia, qua ostendatur quae mala acciderint Romanis, cum deos colerent, antequam Quod cultores deorum nulla umquam a dis suis praecepta probitatis acceperint et in sacris eorum turpia quaeque celebrauerint.
Abbreviated transcription (Latin):
mihi olicenola sũt
aoluersus cos qui
romane reipublice clades in reli¬
gionẽ nostram referunt: quia
diis suis sacrificare prohibentur.
Conmemoranda eñ sunt que
et quanta occurrere potuerunt:

Expanded text:
mihi dicenda sunt adversus eos, qui Romanae reipublicae clades in religionem nostram referunt, qua diis suis sacrificare prohibentur. Commemoranda enim sunt quae et quanta occurrere potuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Inutilia esse inuenta philosophica
sine auctoritate diuina ubiquẽq
aduitia pronum magis mouet qd
dii fecerint: quam quod homiẽs
Quid romani ueteres de cohibẽda
portica licentia senserint: quã greci
oleorum secuti iudicium liberam
esse uoluerunt Capitulum

Expanded text:
Inutilia esse inuenta philosophica sine auctoritate diuina, ubi quemque ad uitia pronum magis mouet quid di fecerint, quam quid homines Quid Romani ueteres de cohibenda poetica licentia senserint, quam Graeci deorum secuti iudicium liberam esse uoluerunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
non preferantur. Uerumetiã
subiiciantur propter naturalis
ita fieri potuit ut demones quã¬
uis magis aerei sint. terres tri¬
bus nobis non ideo meliores sĩt.
quia est aer quam terra suꝑior
Sed ideo eis homines preferendi
sunt quoniã Iꝑei impiorum ho¬
minum nequaquã illorũ delpe¬
ratio comparanoda est. Mani
et illa ratio Platonis: qua elemẽ¬
ta quattuor pro portione cõtexit
atq ordinat᷑: ita duobus extre¬
mis igni mobilissimo et terre
mitnobili: media duo aerem et aquã
interserens.: Ut quanto aer est aꝗͥs
et aere ignis: tanto et aque superioes
sint terris: satis nos adinonet ani¬
malium merita non pro gradibus
quippe Apuleus cum ceteri s terrel¬
tre animial hominem dicit: qui tnĩ
longe preponitur ammalibus aqua¬
tilibus: cum ipãs aquas terris pre¬
ponat Plato. Ut inelliganius non
eundem ordinem tenendum cum
agitur de meritis animarumquĩ
uidetur ordo esse ingradibus cor¬
porum: sed fieri posse ut inferius

Expanded text:
non praeferantur, uerum etiamnon praeferantur, uerum etiam subiciantur propter rationalisita fieri potuit, ut daemones, quamuis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio conparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorquippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intellegant, non eundem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui uidetur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse, ut inferius
Abbreviated transcription (Latin):
esse quamcorpus: ipsamq excel¬
Lentiam corporalem quam demo¬
nes habere noscemus pre bonita¬
te uite: qua illis antepõninur.
contennere disscerenius: habi¬
turi et nos immortalit atem cor¬
porum: nion quam suppliciorũ
eternitas torqueat: sed quam
puritas precedat ammorutt
Iam xero de loci altuudine: quod
demones in aere: nos autem ha¬
tudie bitamts in terra. ita permoueri
Ut hinc eos nobis esse preponẽdos
existimemus omnino ridiculũ
est. Hoc enim pactonobis et
omuia uolatilia preponimus.
At enim uolatilia cum uolando
fatigantur uel reficiendum alimẽ¬
tis corpus habent: terram repe¬
tunt. uel ad requiem. uel ad
Uolatilia nobis: demones autem
etiam uolatilibus antecellant:
Quod si dementissimum es
opinari:inihil est quod de habi¬
tatione superioris elementi dig¬
nos esse demones existimemus:
quibus nos religionis affectu
sobdere debeamus. Sicut et eĩ
fieri potuit ut aeree Uolucres:
terres tribus nobis non solum

Expanded text:
esse quam corpus, ipsamque excelesse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, qua illis anteponimur, contemnere disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, non quam suppliciorum aeternitas torqueat, sed quam puritas praecedat animorum. Iam uero de loci altitudine, quod daemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoueri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia uolatilia praeponimus. At enim uolatilia cum uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Uamobrem absit ut
ista considerans
animus ueraciter religiosus: et
uerodeo subditus ideo arbitretur
demones seipõ esse meliores ꝗd
habeant corpora meliora. Alioqu
multas sibi et bestias prelaturus
est: que nos et acrimonia sensuũ
et motu facillimo atq celerrimo¬
et ualentia uirium: et annosissiã
firmitate corporum uincunt.
Quis hominum uidendo equa¬
bitur aquilis et ulturibus.
Quis odorando canibus: Quis
uelocitate leporibus: ceruis: aui¬
bus omnibus: Quis multum
Ualendo leombus et Elephanti¬
bus. Quis dic uiuendo serpentib
qui etiam deposita tunica senectu¬
tem deponere atq in iuuentutẽ
redire perhibentur: Sed sicut
his ominibus ratiocinando et in¬
telligendo meliores sumus: ita
etiam demonibus bene atq hoẽs¬
te uiuendo meliores esse debem.
Ob hoc enim et prouidentia diui¬
ua eis quibus nos constat esse
potiores: data sunt quedam potio¬
xa corporum inunera. Ut illud
quo eis prenunemus etiam isto
modonobis conimendaretur
multo maiore cura excolendum

Expanded text:
uam ob rem absit ut ista considerans animus ueraciter religiosus et uero Deo subditus ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum et motu facillimo adque celerrimoet ualentia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus, carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam isto modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum
Abbreviated transcription (Latin):
salubris penitentie non relinꝗtur:
Hec dixi propter eos uel eas que
non alieni seol proprii peccati deui¬
tandi causa: ne sub alterius libidi¬
ne etiã excitate sue forte consen¬
tiant: uim sibi qua moriantur
inferendam putant. Ceterũ absit
amente christiana que deo suo
fidit: m eoq spe posita eius aoliu¬
torio nititur: absit inquã ut mes
talis ciuullibet carnis uoluptatib¬
ad consensum turpitudinis cedat
Quod si illa concupiscentialis ĩ obe¬
dientia que ad huc in membris
moribundis habitat preter nostre
uoluntatis legem quasi lege sua
mouetur: quanto magis absq cul¬
ꝑa est in corpore non cosentientis.
entis:
facta credenda sint. Cap .XXui.

Expanded text:
salubris poenitentiae non relinquitur? salubris poenitentiae non relinquitur? Haec dixi propter eos ve eas, qunon alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae uoluntatis legem quasi lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, entis! facta credenda sint. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
Tenim timendum
est et cauendum:
ne libidini hostili
lubditum corpus illecebrosa uolu¬
ptate animum alliciat cõsentire
peccato. Promde inquiunt nõ
iam propter alienum: sed propter
suum peccatum anteꝗͣ hoc quisq
committat se debet occidere. Nul¬
lo modo quidem hoc faciat animus
ut consentiat libidini carnis suc aliȩ¬
na libidine concitate: qui deo poti¬
us eiusq sapientie: quam corpois
concupiscentie subiectus est.
Ueruntamẽ si detestatibile facinus
et danmabile scelus est ȩtiã scip̃
hominem occidere: sicut ueritas
manifesta proclamat: quis ita
olecipiat. ut dicat iam nunc pecce¬
mus ne forte postea peccemus:
lamnunc perpetremus homicidiũ
ne forte postea incidamus in adul¬
terium. Nonne si tantum oloiã¬
tur iniꝗtas: ut non innocẽtia: seod
tantum peccata eligantur: satius
est incertum pro futuro adulteriũ.
quam certum de presenti homici¬
dium. Nonne satius est flagitiũ
committere quod penitenodo sane¬
tur: quam tale facinus ubi locus

Expanded text:
enim timendum est et cavendum, ne libidini hostili subditum corpus illecebrosissima voluptate animum alliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius ejusque sapientiae, quam corporis concupiscentiae subjectus est. Verumtamen si detestabile facinus et damnabile scelus est, etiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur, satius est incertum de futuro adulterium, quam certum de praesenti homicidium? nonne satius est flagitium committere, quod poenitendo sanetur, quam tale facinus ubi locus
Abbreviated transcription (Latin):
suinus beati. hoc est uerbo dei:
non facto: sedper quod facta
sunt onnia. Ncc tamen ob
hoc mediator est: quia uerbũ
maRime quippe immortale
et maxime beatum uerbũ
longe esta mortalibus inise¬
ris: led mediator per quod ho¬
mo coipso ol tendens utiq¬
ad illud non solum beatum:
Uerum etiam beatisicum bo¬
num non oportere queri
alios mediatores per quos
arbitremur nobis peruentio¬
tris gradus else moliendos:
quia beatus et pacificus de¬
us: factus particeps humam¬
tatis nostre: compendium
prebuit participande diui¬
nritatis sue. Neque enim
nos a mortalitate et miseria
liberanis ad angelos immnor¬
tales beatosq ita perducit: ut¬
corum participatione etiam
nos immortales et beati sim.
ꝑsed ad illam trimitatem cuius
et angeli participatione beati
sunt. Ideo quando in forma
serui ut mediator esset infra
angelos else uoluit: in for¬
ia dei super angelos
mansit Ilem in
inferioribus uia
uite. qui in supio¬
ribus uita

Expanded text:
simus beati, hoc est, Verbo Dei, simus beati, hoc est, Verbo Dei, non facto, sed per quod facta sunt omnia. Nec tamen ob hoc mediator est, quia Verbum; maxime quippe immortale et maxime beatum Verbum longe est a mortalibus miseris, sed mediator per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum, verum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores per quos arbitremur nobis perventionis gradus esse moliendos quia beatus et pacificus Deus, factus particeps humanitatis nostrae, compendium praebuit participandae divinitatis suae. Neque enim nos a mortalitate et miseria liberans, ad angelos immortales beatosqeorum participatione etiam nos inmortales et beati simus; sed ad illam Trinitatem, cuius et angeli participatione beati sunt. Ideo quando in forma serui. ut mediator esset, infra angelos esse uoluit, in forma Dei supra angelos mansit; idem in inferioribus uia uitae, qui in superioribus uita
Abbreviated transcription (Latin):
da non est. que esse non potu¬
it sempiterna: et beatitudo
amanda est sempiterna. Ad
hoc quippe se inter posuit medius¬
immortalis et miser. ut ad iin¬
mortalitatem beatam transire
persis lit quod impedit: id est¬
rrripsa miseria. Ad hoc autem
se mortalis et beatus: ut morta¬
litate transacta et ex moriuis
faceret inimorrales: quod in se
resurgendo monstrauit: et &
nunquam ab ipso discessit.
Atis est ergo medius inalus
qui separat amicos: alius bonus
qui ieconsiliat inimicos. Ct
ideo multi sunt medii separato¬
res: quia ⁊nultitudo que beara
eN: Unitis dei participatione
fit beata. Ctius participatiois̃
priuatione misera multitudo
malorum angelorum: que se
opponit potius ad impedimẽtũ
quam interponit ad beatitudis
adiutorium: et etiam ipsa mul¬
utudine obs trepit quodammõ
ne pos sit adillud unum beatisi
cum perueniri: ad quod ut pex¬
duceremur: non multis. sed
uno mediatore opus erat. et
boe eo ipro cuius parncipatione

Expanded text:
da non est, quae non esse potuda non est, quae non esse potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc se quippe interpoimmortalis et miser, ut ad immortalitatem beatam transire persistit quod impedit, id est, ipsa miseria. Ad hoc autem se interposuit mortalis et beatus, ut, mortalitate transacta, et ex mortuis facere immortales, quod in se resurgendo monstravit, et ex nunquam ipse discessit. Alius est ergo medius malus, qui separat amicos; alius bonus, qui reconciliat inimicos. Et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est, unius Dei participatione fit beata; cujus participationis privatione misera multitudo malorum angelorum, quae se opponit potius ad impedimentum, quam interponit ad beatitudinis adjutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodammodo, ne possit ad illud unum beatificum bonum perveniri, ad quod ut peduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso cujus participatione
Abbreviated transcription (Latin):
es se non possunt. quia ipsi
quoq berati et iui mortales
sunt. Dossunt autem medo
ele angeli. maliquia iminoꝵ¬
tales sunt cum illis: miseri cũ
istis. His contrarius est me¬
diator bonus: qui aduersus eo¬
rum imimortalitatem et mise¬
riam et mortalis esse ad temps
Uoluit et beatus in etermitate
persil tere poiuit. Ac sic cos
et mimiortales superbos. et mile¬
ros noxios: ne per iminortalita¬
tis iactantiam se ducerent ad
milerram et sue mortis huim¬
litate: et sue beatitu dinis benig¬
intate destruxit in eis quo¬
rum corda per suam fidem mũ¬
daris: ab illorunt iminundis¬
sima dominatione liberauit
llomo itaq mortalis et milex
longe seuinctus ab iminor¬
talibus ets beatis. quid eligat
medium per quod mimorta¬
litati et beatitudimi copuletur:
Quod pol sit ddelectare in demo¬
num immortalitate miserum
est: quod possit offendere in
Chrissti mortalitate iam non
est. Ibi ergo cauenda est mtile¬
ria sempiterna: hec mors timẽ¬

Expanded text:
esse non possunt; quia ipsi esse non possunt; quia ipsi quoque et beati et immortales sunt: possunt autem medii esse angeli mali quia immortales sunt cum illis, miseri cum istis. His contrarius est Mediator bonus, qui adversus eorum immortalitatem et miseriam, et mortalis esse ad tempuoluit, et beatus in aeternitate persistere potuit; ac sic eos et inmortales superbos et miseros noxios, ne inmortalitatis iactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda per suam fidem mundans ab illorum inmundissima dominatione liberauit. Homo itaque mortalis et miser longe seiunctus ab inmortalibus et beatis quid eligat medium, per quod inmortalitati et beatitudini copuletur? Quod possit delectare in daemonum in mortalitate , miserum est; quod posset offendere in Christi mortalitate, iam non est. Ibi ergo cauenda est miseria sempiterna; hic mors timen