comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tuncresolutis timore mẽbris
& omnib sine speuitae dã mori
paratis ꝑsternitur senior
in orationẽcũ lacrimis : &
geminas tendens polmasad
aftro beatim artini cuxiliũ
p̃cobatur  & ut sibi dignar&
adẽe uelociter : ꝓdcim abat
unus cuit̃ exfidis dic̃ ⁊ masti¬
nusille quẽ in uocas lã tedere¬
liquil : nec tibi in hac necessitate
succurret: Verecredo ⁊ hanc
uocẽ ab insidiatore fuis seplatã
ut bectũ sacerdotẽ aborctio¬
ne turbar& sed ille honda¬
culũ fideilorica repellens:
magis amagis. scĩuiri p̃sidiũ
flagitabat: Simulq cohor¬
tuns : ut omnes orurent Cũ
haec cigerẽntur : subito suꝑue¬
nit odor suauissimus quocsi
balscamũ in ncuũ : tãquã sicũ
turdbulo oliqͥs circũir&
odor timiamaetis efflogrec¬
uit : Qͦ odoreadueniente :
cessituiolentia scieua uento¬
rũ: Elisisq & quarũ adstcełi¬
ũ molib: redditur mare tran¬
quillũ, Mirantur omnes mor¬
tqlã dedit: fluctuũ pocẽ

Expanded text:
Tunc resolutis timore membris, Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae iam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrimis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur et, ut sibi dignaretur adesse, velociter proclamabat. Unus autem ex perfidis dicit: 'Martinus ille quem invocas iam te dereliquit nec tibi in hac necessitate succurrit'. Vere credo, hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hanc iaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortans, ut omnes orarent. Cum haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi balsamum in navi, tamquam si cum turabulo aliquis circuiret, odor timiamatis efflagravit. Quo odore adveniente, cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum adstantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morte iam dediti fluctuum pacem
Abbreviated transcription (Latin):
r&: posttres fereannor.
stante eẽ antes epulhrũ
oꝑtisunt oculieiur Itã: ut
cuncta dareꝓspicer& :
Amotoq: om̃ni languore
membrarũ siccatohumore
qͥfluebat e corporẽ noua
cute suꝑ ueniente taliter. ẽ
prcestincue reddita sanitab
ut nec indiciũ qͥdẽ infirmitatis
in eiur corpore resedirr&:
q̃ multos inposterũ uiuens ap¬
nos gratiar omnipotentido
reserebat assiduce qͦd ec̃ꝑ
becctũ confessorẽ suũ sic hnr¬
taurass& in colomẽ Un
uã p̃sens inuocationomi¬
nis eius macreꝑcellosu
conpescuerit : p̃omitta : Cum
becitur bocudenus ep̃s turonicae
ciuitatis: Inuillã nauigio sub¬
uehente transire subito ad¬
uemiente cũ uiolentia uenti
nimbo t&errimo mnarepl acidũ
cõmouesur ipulsu flaminis
Nciuis undcrũ mole turbatus:
tollitur caput primũ influctio
secundũ declinatur in t̃unda¬
ru hiatus : Himscena montis
aqͦ sidependent. hia ꝑtisundis
in ima dehiscunt: sed nec
ansemnare sed& : q̃ beatue
fegisꝰ signaculũ p̃ferebet

Expanded text:
tres fere annos, stante eam ante sepulchrum, aperti sunt oculi eius, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languore membrorum, siccato humore, qui fluebat e corpore, nova cute superveniente, taliter est praestinae reddita sanitate, ut nec indicium quidem infirmitatis in eius corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assiduae, quod eam per beatum confessorem suum sic instaurasset incolomem. 9. Quam praesens invocatio nominis eius mare procellosum conpescuerit, non omittam. Cum beatus Baudenus episcopus Turonicae civitatis in villa navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur inpulsu flaminis, navis undarum mole turbatur. Tollitur caput primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent', hi apertis undis in ima dehiscunt; sed nec antemna resedet, quae beatae crucis signaculum praeferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
pcilliblis q̃ pendent depari&¬
b: qͥc qͥd primũ raptũ fuerit
si cregro suꝑ positũ eidhaese¬
serit sit sa lubre : Haec medei¬
la genitor ẽ suũ carnalẽ cib
interitu pusulae ut ips epa¬
tris sui testis cidserit liberauĩ
cumine castelli regionis Itor¬
lice qͦddicitur tertiũ orato¬
riũ becti martinifundatũ ẽ
Ibiq turri uicinae qͦ tiens in¬
cursioe barbarorũꝑ frcuidẽ
hostis acceder& Nocturnis
insidus qͥs qͥs deuigilantibus
spotoe uel cultellũs eugrafiũ
ꝓtuliss& extheca fere suꝑho¬
roce spatiũ talelum̃ reddebo¬
turex uniuerso gladio tõquã
si illud ferrũ uerter&cr in
cereũ : Et mox ex ipso signo
custodes ad monitimagis
intentiuigiliis hosteslate¬
branter alopidib exturba¬
bunt: Qdopes c̃i martinirec¬
toiudicio reputatqͥ uicinita¬
tesua sibi deuotis populis sedu¬
lã exhibuit p̃ sentẽq custo diõ
Ethancuirtutẽ supradieto
cognouimus.
rechorica soci suifelicis

Expanded text:
palliolis, quae pendent de pariepalliolis, quae pendent de parietibus, quicquid primum raptum fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, sit salubre. Haec medella genitorem suum carnalem ab interitu pusulae, ut ipse patris sui testis adserit, liberavit. cumine castelli regionis Italiae quod dicitur Tertium oratorium beati Martini fundatum est. Ibique turri vicinae quotiens incursione barbarorum per fraude hostis accederet nocturnis insidiis, quisquis de vigilantibus spatam vel cultellum seu grafium protulisset ex theca, fere per horae spatium tale lumen reddebatur ex universo gladio, tamquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto indicio reputat, qui vicinitate sua sibi devotis populis sedulam exhibuit praesentemque custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus.rethorica socii sui Felicis
Abbreviated transcription (Latin):
braerefulgetent. qͥueresicut
oliua fructi ferat ꝑ singulos
diesfructus ex hib& nõde
conuersionib: miserorum :
ed nechoc p̃teribo q duene¬
rabilẽ conseruũ meũ fostu¬
natũ prbm r&ulisse cõmemorq
qdõc in stailia dũ ueneno pusu¬
leꝑ uasus in discriminesic
ager&ur utuiuere disperar&
cliqͥb in t̃rogat: &d templũ
becti martini qͥs fuerit:
Tunc qͥdã ex adstaantibus
ad seritse fuisre: Reqͥre& cie¬
grotus qͥd inđ ꝓbenedictione
d&ulerit: qͥ negatse oliqͥd
p̃sumpsisse ⁊ Cuiiterũ int̃rogat:
Qu& tuncue ste indutussit :
cũ ad tẽplũ scm̃ occurrerit:
utebatur tunc abscisee fi¬
delit̃ indumentipar ticulã
inposuit suꝑ pusula mox
ut cegrimẽ bra t&ligit : uul¬
nus pusulae ueneniuim ꝑdido
Incolomẽ: Hanc eipud ita¬
los adserens specialẽ uigere
medellã. utsiqͥs pusulae ꝑ¬
cutiatur uulnere cid ppiqͣu
qͦd fuerit beati martiniora¬
toriũ habeatur ꝑ fugiũ
& cuit ex uelo la ru&e ceut

Expanded text:
brae refulgeant; qui vere sicut brae refulgeant; qui vere sicut oliva fructifera per singulos dies fructus exhibet Domino de conversionibus miserorum. 13. Sed nec hoc praeteribo, quod venerabilem conservum meum Fortunatum presbiterum retulisse commemoro. Quidam in Italia, dum veneno pusulae pervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere disperaret, aliquibus interrogat, ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc quidam ex adstantibus adserit, se fuisse. Requiret aegrotus, quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat, se aliquid praesumpsisse. Cui iterum interrogat, qua tunc veste indutus sit, cum ad templum sanctum occurrerit. o tempore utebatur. Tunc abscisam fideliter indumenti particulam inposuit super pusulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pusulae veneni vim perdiincolomem. Hanc apud Italos adserens specialem vigere medellam, ut, si quis pusulae percutiatur vulnere, ad propinquum quod fuerit beati Martini oratorium habeatur perfugium, et aut ex velo ianuae aut
Abbreviated transcription (Latin):
acibis & somno. p̃currentib
&iã largissimes ely mosinis ꝑuei¬
nit ad scm̃ locũ: Ingressorq basi¬
licã timens & tremens nequa¬
quã cudebat odirerepulchrũ
Indignã se eẽꝓclamans :÷ nec ibidẽ
posseobsiftentib culpis accedere
Tam̃ deductã uigiliis & oratio¬
nib: acꝓfluis lacrimis unã noctẽ
Maneoblatis multis munerib
in honorebetti confessoris ⁊mis¬
sus ex p&uit reuocari: Quaedũ
celebrarentur: subito trescueci
qͥ ad pedesbecti antestitis lango
temp̃r priuati lum ineres qde¬
bant fulgorenimio circũdatri
lum̃ qͦdolim ꝑ didercontrecepe¬
runt qͦ fcccto clamorince¬
lũ aettollitur magnificontiũ
dm̃ & distud miracculũ currit
regina: concurrit& populus :
mirantur omnes fidem mulie¬
ris mirantur gloriã confesso¬
ris. sed suꝑ omnia conlaudatꝰ
scis suis. ut ꝑ eos talia operari
digneur ÷ Talem t̃reliqua
lum in aria huic mundo inbea¬
tũ martinũ. in mensũsidus
ađ tribuens: ꝑquẽ eius tene¬

Expanded text:
currentibus etiam largissime elymosinis, pervenit ad sanctum locum, ingressaque basilicam, timens et tremens, nequaqnam audebat adire sepulchrum, indignam se esse proclamans, nec ibidem posse obsistentibus culpis accedere. Tamen deductam vigiliis et orationibus ac profluis lacrimis unam noctem, mane oblatis multis muneribus, in honore beati confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati antestitis longo tempore privati lumine resedebant, fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in caelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam confessoris; sed super omnia conlaudatur sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo in beatum Martinum inmensum sidus adtribuens, per quem eius tene
Abbreviated transcription (Latin):
nas refero beatissime domne
mastine qͦd aperiens os meũ
feciftime post longũ tẽpus intuos
laudes uerbelaxare Ad mi¬
rande aut̃ omnipopulo & stu¬
pente detali miraculo int̃ro¬
gant si & auditũ pori terrece¬
piss& : qͥlibere omnia audire
pop ulo testeresponel. scemntati.
ergo sicredditur  achro degilde
regina ꝓuirtute & reuerentia
scĩmartini collectus ẽ Et cid
scolã positus : omnẽ psalmorũ
seriẽ memoriae conmendaũl
Quẽ dr̃ ꝑfectũ efficiens dericũ
multos in porterũ annos. inser¬
uitio ec desice cõmemorari ꝑ¬
misit.
ulier quaedã nomie
chainemunda oculorũ
lucepriuata nesciens uisu tene¬
reluã nisi clioducente ÷ deuo¬
t aualde& fideplena uenitad
uenerabile templũ beatimar¬
tinantestitis ⁊ Erat at̃ ñ so¬
lũ ut diximus caeca sed eliã
totocorpore uulnerib plena:
Obsedera tenĩ omnia membrao
erus putredo cũ pustulis. & erat
mis erabili facie & horribilis
ciduidendũ ut tãquã lepscr.

Expanded text:
nas refero, beatissime domne nas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare'. Admirante autem omni populo et stupente de tali miraculo, interrogant, si et auditum pariter recepisset. Qui libere omnia audire populo teste respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodegilde regina pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, et ad scolam positus, omnem psalmorum seriem memoriae conmendavit. Quem Deus perfectum efficiens clericum, multos in posterum annos in servitio eclesiae commorari misit. Mulier quaedam nomine Chainemunda oculorum luce privata, nesciens visu tenere viam nisi alio ducente, devota valde et fide plena, venit ad venerabilem templum beati Martini antestitis. Erat autem non solum, ut diximus, caeca, sed etiam toto corpore vulneribus plena. Obsederat enim omnia membra eius putredo cum pustulis, et erat miserabili facie et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa
Abbreviated transcription (Latin):
sensuintegro: sed multatus
uocis officio: qͥ tãfrũp teuide¬
bacur orare ut flere cerne¬
r&urhĩt̃ ipsca tacita uerba:
plerũ qr cuisi qͥs ꝓ mercedis
respectu aliqͥd elymosinoe con¬
tulisr&: continuo hoc similibur
pauperib erogibat ł tstipẽ ceb
cilus nutu portulans stipendia
indigentib porregebat: Cũ q in
loco illos cõ in hac deuotione ꝑtriũ
annorũ spatia cõmoratii fuis¬
s& q dãdie adiuina pi&ote
cõmonitͥus uenit nescm̃ ail¬
tare & stans oculis adccelũ
eleucitis & manib: erupitabore
eius riuuss anguinis cũ pũlredi¬
ne : Et conspuens interrũ. coe¬
pit gracuitergemere : & excreure.
partest nescio quas cũ sunguine
Itautputar&ur qͦd ciliqͥs ferra¬
mento guttur eincider&
sed & tabes exoreillius tã qucẽ
fila sanguinea dependebcit
tunc disruptis ocuriũ acftuiliũ
ligaturis eleuanssẽ & erigens
Iterũ oculos amanus ad ccebĩ
ore adhuccruento in hacprimo
uoceprupit: cgratias tibimag¬

Expanded text:
sensu integro, sed erat multatus sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneretur inter ipsa tacita verba plerumque. Cui si quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae contulisset, continuo hoc similibus pauperibus erogabat, et stipem ab aliis nutu postulans, stipendia indigentibus porrigebat. Cumque in loco illo sancto in hac devotione per trium annorum spatia commoratus fuisset, quadam die a divina pietate commonitus, venit ante sanctum altare; et stans oculis ad caelum elevatis et manibus, erupit ab ore eius rivus sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur, quod aliquis ferramento gutture incideret. Sed et tabes ex ore illius tamquam fila sanguinea dependebat. Tunc disruptis aurium ac faucium ligaturis, elevans se et erigens iterum oculos ac manus ad caelum, ore adhuc cruento in hac primo voce prorupit: 'Gratias tibi mag
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dit eisꝰ usq qͦ conturhabi¬
mini & tairdotis uludetis
domnũ martinũ stuntẽuob̃
iuuareparatũ simornus crd¬
pomitir tunciactans pallũ
quodu tebatur posuit manũ
ad surco faigũ cũ relidss& cer¬
dotib crucib parcitis & cereis
inpositaq: ante phona dederunt
cunctiuoces ps cillentiũ in ex celso:
cofagũ insũmaleutate cõmotũ.
in locoubinunc adoratur̃ dnocip
dictis &ic̃missis utuentum ẽ
ad conuiuiũ reqͥrentes sollicite
senẽ nequaquã reperiunt sed
nec homo qͥ dẽ extetit qͥ eũ deba
si lica exireuidiss&. Credõ cili¬
qua fuiss&uirtus ongelico.
qͥ & becctũuirũ seuidiss eꝓnunti¬
dt : & danceps nulli conparuĩl:
tutes feictaesunt q̃ ꝑ neglege¬
dc̃ ñ sunt scriptae. Nos uero
nouimus silere nequimus UI
dosobstruetũ editu cotidicipir
dieb: ad scũm basilicã recur¬
rebat : Et indinansseadoro¬
tionẽ. labia tacNũ mouebat
Vc̃ pullã potercit uocẽ emittere

Expanded text:
tem, ait eis: 'Usquequo conturbatem, ait eis: 'Usquequo conturbamini et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vobis iuvare paratum, si manus adponitis?' Tunc iactans pallium quod utebatur, posuit manum ad sarcofagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis et cereis, inpositaque antephonam, dederunt cuncti voces psallentium in excelso. cophagum cum summa levitate commotum, in loco, ubi nunc adoratur, Domino dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. tutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. Nos vero cognovimus, silere nequivimus. ue obstructo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere
Abbreviated transcription (Latin):
sed & abbatũ ac diuersorũde¬
ricorũ p̃minimã multraidinẽ:
Et quia hoc inRtlendis iulii & ge¬
reuolebat: uigilatauna noctẽ
factomane: accepto sarculo
tem̃ẽ quaesuꝑ scm er at tumulũ
coeperunt effodere. qͦ de tecto:
moinus uteũ cõmouerent inici¬
unt: Ibiq multitudo totala¬
borans nihilprsus ꝑ totã diẽ
profate. Vigilata deniq: olia
nocte mane temptante:
lterũ. nihil omnino ogerepo¬
tuerunt ⁊ Tuncconturbati
atq exterriti qͥd facerent
nesciebant: Dicit eis unus ex
deritis. scitis quia post huno
triduũ natalis epis copati eiꝰ
ẽeconsueuerat: & forsitcn
inhacdie se trans ferriuos &d¬
mon&ł tunc ieiunus & orati¬
onib: aciugi pscllentio diengo¬
tuq insistentes triduũ allud
continuati one duxerunt. ⁊
mouere sepulchrũ : pauore
cuit̃ omnes exterriti lã in hoc
stantes ut terra uas culũ qͦd
de texerunt operirent .
Apparuit eis uenercenda capi¬
ties senisxodinstar niuis coep¬
dorẽ efferens. dicens se eẽcibba¬

Expanded text:
batum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Qumovere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abba
Abbreviated transcription (Latin):
aulinus ueroseatus Noli¬
bros. illa conp̃hendit miraccu¬
la q̃ post eius gesta sunt
traensitũ in sexto operis
suilibro: Aitenĩi Cũ mnergum
niꝑ cancellos bosilioe  ofre
ueherentur uolatu & saepe
lactarentur : abstraccti ex ind
in laesi populis spectantib
sunt resumpti: Idq & uos¬

Expanded text:
aulinus quoque beatus, Nolabros, illa comprehendit miracula quae post ejus gesta sunt transitum, id est, in sexto operis sui libro. Ait enim: Cum energumeni per cancellos basilicae veherentur volatu aereo, et saepe ctarentur abstracti, exinde illaesi, populis spectantibus, sunt resumpti. Idqu
Abbreviated transcription (Latin):
tãquã incccelo audio sed qͥd
sit prsus ignoro. Cuulle
Ego tibi qͥd sit narrabo
Domnus meus martinus
ep̃s migracuit ex hocmundo
& nunc angeli conendo eũ
deferunt in ex celsũ Et utpa¬
rũꝑ morac eẽt ut hoet audi¬
rentur : Qiab olus eũ cũ iniqͥs
angelis r&lenere temptauĩ
Nihilq suũ in eunđ reperiens
confusus abscessit. Qͥderto
denobis peccatorib erit si
tantũ socerdo tẽ uoluit pars
iniqua nocere᷑ Hoe sacer¬
dote loquente Notatũ ten¬
pus archidiam turonus
misit uelociter ꝗͥ haec dili¬
genter inqͥ rer&: Qͥ ueniens
eudie hontq manifestis sime
cognouit transis sebeatũ urũ
qͦ sc̃sseuerinus &udiuit psclle¬
tiũ chorũ sed si adseueri
recurramus hostoria ipscr
hora eũ sibiscripsitcũ libro

Expanded text:
tamquam in caelo audio, sed quid tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego tibi quid sit narrabo. Domnus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo, et nunc angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper mora esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut illadie eũ dñs in paroc¬
dis d susciper& : qu aidem re¬
demptor & dñs uictor cebin¬
feris surrexiss&. Et ut qui
dominica solemnia semꝑ
celebrauerat inpollute.
post mundi p̃ssuro s: domini¬
cadie locar&ur in reqͥe
Eatus autẽ seuerinus
colonensis ciuitatis ep̃s
uir honestueuitae & ꝑ
cuncta laudebilis dũ diedo¬
minico loca scã ex consu&udi¬
ne cũ suis dericis circuir& illa¬
qua uirbettus obut. audiuĩs
chorũ canentiũ in sublimi:
Vococtoq archidia cono int̃¬
rogat si aures eius ꝑ cuterent
uoces: quas ille &dtentus ou¬
dir& Responđ nequaqͥo
Tunc ille Diligenter in qͥd
cuis culta. Irchidic̃e cuit᷑
coepit sursũ collũ extendere
oures erigere & suꝑsummi
cisticulis baculo sustenten
ftare sed credo eũ p̃fuisre
oc equalis meriti &̃ qͦ haec
nõ merebantur cudiri Tunc
ut hoc ei diuina pi&as cudi¬
reꝑ mitter&. Erectis cut̃:
rursũ int̃rogat senes qͥd
cuidis : qͥ ait. uocespsclleu

Expanded text:
tur, ut illa die eum Dominus in paratur, ut illa die eum Dominus in paradiso susciperet, qua idem Redemptor et dominus victor ab inferis surrexisset; et, ut qui dominica solemnia semper celebraverat inpollutae, post mundi pressuras dominica die locaretur in requie. 4. Beatus autem Severinus Colonensis civitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudine cum suis hora qua Beatus obiit, audivit chorum canentium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium
Abbreviated transcription (Latin):
deuirtutib sci &bectissimi
martini q̃ postobitu enis
actae sunt: Quantĩrin ueni¬
repossumus. memori aerepli¬
care Quia hocerit scribendi
ftudiũ quod in illoseueri aũl
pauliniopere nĩmueniturin¬
sett̃. Lucidus. & totoor¬
be renidens: gloriosus domnis
martinus decedente lũ mun¬
do sol nouus ex oriens sicut
anterior nantethistoria cipud
sabbariã pannonia eostus
ad scluatonẽ galliarũ opi¬
dlcinte dõ diregitur:
Quasuir tutib & signis inlus¬
tuons in urbẽ turoicã epis¬
copactus hon orẽ inuitus
populo cogente sus cepit
Inqͦ gloriose & peneamitabitẽ¬
agens uitã ꝑ quinquennia quinq
bis in suꝑ geminis mensib: cũ decĩ
dieb: octogesimo primo ci&latis
suce anno cuesareo & cittico
consulib: nocte media qͥeuit in
puce gloriosũ ergo & toto
mundo laud abilẽ eiꝰ tronsitũ
diedominica fuisse manifes¬
tissimũ ẽ idq in sequenticer¬
tis testimonuf conꝓbamur.
qͦdñ porui merit̃ fuissecense¬

Expanded text:
de virtutibus sancti ac beatissimi de virtutibus sancti ac beatissimi Martini, quae post obitum eius actae sunt, quantum invenpossumus, memoriae replicare, quia hoc erit scribendi studium, quod in illo Severi aut Paulini opere non invenitur insertum. Lucidus et toto orbe renitens gloriosus domnus Martinus, decedente iam mundo, sol novus exoriens, sicut anterior narrat historia, apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum opitulante Deo diregitur. Quas virtutibus et signis inlustrans, in urbem Turonicam episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit; in quo gloriosam et pene inimitabileagens vitam per quinquennia quinque bis insuper geminis mensibus cum decim diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesareo et Attico consulibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo et toto mundo laudabilem eius transitum die dominica fuisse, manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis conprobamus. Quod non parvi meriti fuisse cense
Abbreviated transcription (Latin):
flagitans ÷ a liqͥd cerae desepul¬
chroscõ accepit: & infrapene¬
tralia domus. tãquã thesciu¬
rũ ccelestẽ reposuit: factũ
ẽ out̃ ut inuidia temptatoris
inmisst incendiõ domus uoroc¬
ciflãmacircũuretur : &spar¬
sũs ꝑ ccridis tabulis cunota
uastar& Interea clamor
udcaelũ tollitur & beatimar¬
tini uuxiliũ mploratur me¬
min&ur &iã cerae particula
a scĩ templo delata q̃ reꝑta &
igni iniecta. ꝓtinus cunctũ¬
reftinxit incendiũ: Nouoq
miraculo ceroq̃ ignẽ alere
ercet solita uiolentiã ignis ui
sc̃ĩtatis obp̃ssit: Haec paulinis
uerũ cũ cideũ huius indiculi
tenebatur in commodo Acille
in tua laude conscribũ : Appa¬
reat suꝑ hunc infirmũ : positaq
cata pectorieius. extemplore¬
cedente febre scinatus ẽ qui
ercet aegrotus sed & fostuna¬
tus prb omne opusuita e eius
in quat tuor libris uersu
conscripsit
is nos i lec ꝗ & siimperiti
temptamus tam ciliqͣ

Expanded text:
flagitans aliquid, ceram de sepulflagitans aliquid, ceram de sepulchro sancto accepit et infra penetralia domus tamquam thesaurum caeleste reposuit. Factum est antem, ut invidia temptatoris inmissum incendium domus voraci flamma circumoritur et sparsus per aridis tabulis cuncta vastaret. Interea clamor ad caelum tollitur et beati Martini auxilium inploratur. Meminetur etiam cerae particulam a sancti templo delatam. Quae repertam et igni iniectarestinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita, violentiam ignis vi sanctitatis oppressit. Haec Paulinus Verum cum ad eum hujus indiculi tenebatur incommodo. At ille in tua laude conscribam, appareat super hunc infirmum'. Positaque carta pectori eius, extemplo recedente febre, sanatus est qui erat aegrotus. Sed et Fortunatus presbiter omne opus vitae eius in quattuor libris versu conscripsit. 3. His nos inlecti, etsi inperiti, temptamus tamen aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ncuus in pfundd̃ dimergitur
& sexus uterq cibam ne dirio¬
tur ⁊ Cũq inter ꝓcellas fluc¬
tiũ rotarentdur & spes
omnis euadendi periss&: una
omniũ uox hnclamore ꝑfertur
dicens miserttor nartine
eripe & p̃senti inceritu fcomi¬
los formulasq tuas Hns dicts
ecceflatus aurae placidus ar¬
tus sub mersorũ subuehens
cibundis in laesos omnes&
litori qͦddesiderabant unda
famulante reftitut. peculli
deperut. sed cuncti saluati
paschalia festo cũ sũmaexil¬
tatione ꝑ functi sunt Ñ eñ
defuit illa uirtus q̃ iordo noa
sundens populũ sub aquarũ
molib margine araite trae¬
cduxit cũ defundeͦre fluiit
duodecĩ lapies. ubla tfs
signa a postolica gestientes
losue litori cui aduener atcon¬
secrauit Velilla q̃ p&lrũ pe¬
reuntẽ pici amplectens dex¬
terã neperir& eripuit uel
q̃ nau tã sub mersuri mar¬
tini chm inuocantẽ deꝓfundo
pelagi adlitus qͦd optabat
elicuit. Quidã ꝓbenedictio¬
ne desca aede ad sumere

Expanded text:
fundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati, paschalia festa summa cum exsultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum de fundo fluvii duodecim lapides ablatos signa apostolica gestientes Iosue litori, cui advenerat, consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem, piam amplectens dexteram, ne periret, eripuit; vel quae navitam submersurum, Martini Dominum invocantem, de profundo pelagi ad litus, quod optabat, elicuit. Quidam pro benedictione de sancta aede adsumere
Abbreviated transcription (Latin):
ad grediar qͦd mon&ur potest
enĩ ut credo ꝑ mee linguae officiũ¬
ista ꝓferre : qͥ ex arida cate
inheremo ꝓducens aquos po¬
puli sitientis extinxit ardorẽ
Autcerte constubit eũ rur¬
sũ ÷ os asinae reserarẽsi
labia mea aperiens. ꝑ mein¬
doctũ ista dign&ur expcp¬
dere: s ed qͥd timeo rustici¬
tatẽ meã ⁊ cũ dñs̃ redẽ p̃los
& ds̃ nr̃ ÷ addistruendã
mundanaes apientiae
uopitatẽ. Noratores sed
piscatores : Nec philoso¬
phos sed rusticos p̃legit
Confidimus ergo oraNTib:
uob̾ qͥ aetsi ñ potest pagi¬
nã sermoi cultus ornare
fuici& eũ gloriosus ois¬
cisp̃daris uirtutib: elucere
ulti enĩ sunt quir¬
tutes sci martini ual
loꝓscuco conscripserunt : E
Quib primus ille seuerus sul¬
picius ÷ cuitantus feruor
oimoris fuit inscõ dĩ uteo
adhuc degente in sđõ unũ
librũ de mirabilib uita eeiꝰ
scriber& : Ex inđ pꝰtransi cũ
diclogor. uoluituocitari:
Inqͥb ũnulla deuirtutibur

Expanded text:
adgrediar quod monetur. Potest adgrediar quod monetur. Potest enim, ut credo, per meae linguae ista proferre, qui ex arida cute in heremo producens aquas, populi sitientis extinxit ardorem; aut certe constabit, eum rursum os asinae reserare, si labia mea aperiens per me indoctum ista dignetur expandere. Sed quid timeo rusticitatem meam, cum dominus Redemptor et dens noster ad distruendam mundanae sapientiae vanitatem non oratores sed piscatores, nec philosophos sed rusticos praeelegit? Confidimus ergo orantibus vobis, quia, etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam gloriosus antistis praeclaris virtutibus elucere. 1. Multi enim sunt, qui virtutes sancti Martini vel prosaico conscripserunt, de quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in Sanctum Dei, ut eo adhuc degente in saeculo unum librum de mirabilibus vitae ejus scriberet: exinde post transitum Dialogos voluit vocitari; in quibus nonnulla de virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiͦ aimonitus fuissẽ ꝑuisum
Tam̃ omni potentẽ dm̃ testẽm
niũ medicdde ibosilica
domnimatini de biles multos.
ac diuersis morbis obp̃s ossanari:
Etuidihaec spectante matri
metie q̃ astriihi: Qua resegnes
es adhaec seribenda q̃ ꝓspicis
Et aio Non tibilat& quodsim
mnops litteris & tã admircip¬
das uirtuces. stultus & idiota.
seuerus dut paulinus uiuerent
q̃ ista discribere.t Nã ego cd
hec iners notã in curro sihue
cd notare temy tauero. Et ãs
mihi: Et nescir qͥa nobcũ ꝓpter
intellegentiã populorũ magis
sicut tuloqͥ potens es hab&ur
p̃clurũ . Itaq nedubites &
huec agere ñ desistas ꝗͥ acrim
tib erit sieata cueris Ezo
aut̃ haec ogerecupiens. dupli¬
cis taedi aid fligor cruciatui.
maeruris. pariter &s terroris
Maeꝵoris cur taptaeuir¬
tutes q̃ sub anecessorib pr̃is
fuctaesuNT Ñ suntsoriptue
Terroris ut adgredia :obus
egregiũ rusti conusas ed
s̃pediuine pi&atis in lectus

Expanded text:
tio admonitus fuissem per visum. tio admonitus fuissem per visum. Tamen omnipotentem Deum testem nium media die in basilica domni Martini debiles multos ac diversis morbis obpraessos sanari, et vidi haec, spectante matri meae, quae ait mihi: 'Quare segnes es ad haec scribenda quae prospicis?' Et aio: 'Non tibi latet, quod sim inops litteris et tam admirandas virtutes stultus et idiota Severus aut Paulinus viverent, ui ista discriberent! Nam ego ad haec iners notam incurro, si haec adnotare temptavero'. Et ait mihi: 'Et nescis, quia nobiscum propter intellegentiam populorum magis, sicut tu loqui potens es, habetur praeclarum? Itaque ne dubites et haec agere non desistas, quia crimen tibi erit, si ea tacueris'. Ego autem haec agere cupiens, duplicis taedii adfligor cruciatu, maeroris pariter et terroris. Maeroris, cur tantae virtutes, quae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut adgrediar opus egregium rusticanus. Sed spe divinae pietatis inlectus,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestatẽ nrohiburt
Deli gnobec cantelli
AI. Qduirtus ei nõb inimicos
inhibuit.
AXXUII De disintericis
UIII Oeinerguminis&
XAUIU frigoriticis¬
xxxuiiii Deleomeria caeca
OMINIS SCIS ET IN XT̃I
amore dulciss¬
mis Fratris: et fila¬
is ecdesiae Turonicaemi¬
hiadõ comanssae GRe¬
GORIUS PECCATOR
iracula qua edñs
tinũ antistitẽ suũ incorpo¬
repositũ operaridignatis
ẽ cotidieadcn roborapdã
fidẽ credentiũ confirmare
mundo᷑ Et ile p̃b& ꝑ eũ be¬
neficicxpĩcipis qͥmisittune
p̃solẽ gentib perituris. Ne¬
moergo de cine actis uir¬
tutib dubit&. cũ p̃sentiũ
signorũ cernit muneradis¬
pensari: Cũuide eclo¬
dos erugi Coecos in lumi¬
nari duemones effuga¬
rii: & alia quaeq mor¬
borũ genera ipsũ me dr̃¬
cafte curari: Egouerofi¬
dẽ ingerens librullius q̃
deeius uita ab aneri orib:
ẽ scriptus p̃sentes uir tutes
dequcnto uidmemoriare¬
coomemori cem pasteru
dnõ iuberse mandabo
Quod ñ p̃sumerẽ nisibis & ter¬

Expanded text:
tempestatem prohibuit. 35. De ligno beati cancelli. 36. Quod virtus eius nobis inimicos inhibuit. 37. De disintericis. 38. De inerguminis et frigoriticis. 39. De Leomeria caeca. ominis sanctis, et in Christi amore dulcissimis fratribus ac filiis Ecclesiae Turonicae mihi a Deo commissae, Gregorius peccator. iracula illa quae stitem suum in corpore positum operari dignatus est, quotidie ad corroborandam fidem credentium confirmare mundo; et ille praebet per eum beneficia Christianis, qui misit tunc praesulem gentibus perituris. Nemo ergo de anteactis virtutibus dubitet, cum praesentium signorum cernit munera dispensari, cum videt claudos erigi, caecos illuminari, daemones effugari, et alia quaeque morborum genera ipso medicante curari. Ego vero fidem ingerens libri illius qui de ejus Vita ab anterioribus est scriptus, praesentes virtutes, de quanto ad memoriam recolo, memoriae in posterum, Domino iubente, mandabo. Quod non praesumerem, nisi bis et ter
Abbreviated transcription (Latin):
rũponimus Et iftud qͦdinsi¬
pientes corrigat. & robor&
scipientes: Igitur cautiniep̃i
tempore qͦ in gruentibus
peccatirpopuli aruernarego
ab excidio lues quãc inguina¬
ricẽ uocaN de uastubatur
Egobriua tinsim uicũ ex pei
scilic& ut qͥmeritis tutari
neqͥbã heciq martrrisiul¬
comimereruico unus pues
exnostris. ab hoc morbo cor¬
ripitur: Redinatoq cid
lectulũ Caprce grocuiter
grtneoepit: Eraet autem
febris assidua cũstom achipilu¬
ita Ita ut si aliqͥd acciper&
confestim rei cer& Necesũ
eicib confortatio sed magis
exitus putabantur. Deniq mei
cũ uiderent eũ in ex trem auex¬
ari hariolũ quendã in uocaN:
Ileuero uenire ñ differens
accessit ad uegrotũ: & astẽ
suã exercere conatur: Incana¬
tiones inmurmurat sortes
iactat liga turascollo suspen¬
dit. ꝓmittit uiuere quẽ ipse
mancipauerat morti: Haec
autẽ me nescio a gebantur:
Quaecũ mihi delata fuissent
amarissime reddor: Et cũga¬

Expanded text:
rum ponimus et istud, quod insirum ponimus et istud, quod insipientes corrigat et roboret sapientes. Igitur Cautini episcopi tempore, quo, ingruentibus peccatis populi, Arverna regio ab excidio lues quam inguinariam vocant devastabatur, ego Brivatinsim vicum expetii, scilicet ut, qui meritis tutari nequibam, beati martyris Iulcommorarer vico, unus puer ex nostris ab hoc morbo corripitur, reclinatoque ad lectulum capite, graviter coepit. Erat autem febris assidua cum stomachi pituita, ita ut, si aliquid acciperet, confestim reiceret; nec erat ei cibus confortatio, sed magis exitus putabatur. Denique mei cum viderent eum in extrema vexari, hariolum quendam invocant. Ille vero venire non differens, accessit ad aegrotum et artem suam exercere conatur. Incantationes inmurmurat, sortes iactat, ligaturas collo suspendit, promittit vivere quem ipse mancipaverat morti. Haec autem me nescio agebantur; quae cum mihi delata fuissent, amarissime reddor et cum gra
Abbreviated transcription (Latin):
ut eosuidit interrtẽ corruit.
factusq: ẽsicut mortuus
Concurrentes cit̃ parentes
eius calũniabciNt hominibus
ad serentes parentũ suũ eorũ
magicis crtibꝰ fuiss eꝑemptũ:
Et adp̃ hensũ puerã leuaue¬
runt eũ semiuiuũ: Atillede¬
manib: eorũ elupsus ꝑcussis
palmis coepit debachando
damareuel dicere qͦdmas¬
tyris iuliani uir tute exurir&
Clericus uero haec audiens
positã suꝑ caput eius capsulũ
cũpignorib scĩs fi deplenus
oracre coepit at tentius. Ipse
qͦq cũuomiti scpguinemo
daemoniũq: piciens purgatis
abscessit. De hinc firmatu
infide postitor lter tocũcũ
pscumis & gratarũ aqo¬
nib carpens adlocũ p̃opta¬
tũ mastrreducenteꝑuenit
Iamex inđ tempore ꝓcedẽte
quariti ibi mergum ini frigo¬
riticiuel diuersis morbis obp̃s¬
simastrris uir tute sonati
sunt nec nomina r&eneri
nec mimerus potuit collegi.
Ntor reliquas uero insig¬
nia suscipiendorũ miraculo¬

Expanded text:
ut eos vidit, in terram corruit, ut eos vidit, in terram corruit, factusque est sicut mortuus. Concurrentes autem parentes eius, calumniabant hominibus, adserentes, parentem suum eorum magicis artibus fuisse peremptum, et adpraehensum puerum, levaverunt eum semivivumanibus eorum elapsus, percussis palmis, coepit debacchando clamare vel dicere quod martyris Juliani virtute exureretur. Clericus vero haec audiens, posita super caput ejus capsula cum pignoribus sanctis, fide plenus orare coepit attentius: ipse quoque cum vomitu sanguinem daemoniumque projiciens, purgatus abscessit. Dehinc firmatus in fide portitor, iter totum cum psalmis et gratiarum actionibus carpens ad locum praeoptatum, Martyre ducente, pervenit. Jam exinde, tempore procedente, quanti ibi energumeni, frigoritici, vel diversis morbis oppressi, Martyris virtute sanati sunt, nec nomina retineri, nec numerus potuit collegi. 46a. Inter reliquas vero insignia suscipiendorum miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
At isqͥ eã sustulerat teqlo
subito pondere p̃grocuatur
ut et̃ penitus sustenere non
possit: statĩq compuntt
uir tute martyris ac pue¬
nitentia motus deitinere
trans missõ. loco s cõ restitũił:
misit clericũ suũ dicons̃:
Vadein qͥt adbect iulicini
basilicã & fundens oratio¬
nẽ supplica ut tibi cliqͥd
certe uel pulueris desepul¬
chro iacentis largire dignent
aeditui ut delatũ cĩme
cũ benedictione suscipiatur ÷
Illeuero ueniens q̃ sibi fuerint
impercta flugitat ac suscipit.
Et cũsus cepta ferre uell& : tanTo
grcu trpandere ut uixcerui¬
cẽpossit erigere unđ tremo¬
remagno concussus pauimẽlo
psternitur: & iterũ cũ lacrimis
oratiomẽ fundens surrexit
in colames. Et acceptũ sensit
abeundi haberelibertatẽ
Igitur arrepto ltnereincap¬
descente nimiũ sole siti corri¬
pitur : Veniens cuit eduillã XRI¬
uiciepximã unã casolã adit
aqua deposcens : De qua egre¬
diens iuuenis dare responsũ:

Expanded text:
At is qui eam sustulerat tanto At is qui eam sustulerat tanto subito pondere praegravatur, ut eam penitus sustenere non possit, statimque conpunctus virtute martyris ac paenitentia motus, de itinere transmissam loco sancto restituit. 45. misit clericum suum, dicens: 'Vade', inquit, 'ad beati Iuliani basilicam, et fundens orationem, supplica, ut tibi aliquid cerae vel pulveris de sepulchro iacentis largire dignentur aeditui, ut delatum a me cum benedictione suscipiatur'. Ille vero veniens, quae sibi fuerant imperata flagitat ac suscipit. Et cum suscepta ferre vellet, tanto gravatur pondere, ut vix cervicem possit engere. Unde tremore magno concussus, pavimento prosternitur, et iterum cum lacrimis orationem fundens, surrexit incolomes et acceptam sensit abeundi habere libertatem. Igitur arrepto itinere, incandescente nimium sole, siti corripitur. Veniens autem ad villam viae proximam, unam casolam adit, aqua deposcens; de qua egrediens iuvenis dare responsum,
Abbreviated transcription (Latin):
ultu qͥdẽ & clia sunt
deqͥb plurima p̃termit¬
tens aliqua pondo
Infirmus qdã omnib: mẽbrir
debilis placustro in positus
adeius monasteriũ ẽ ad duc¬
tus qͥ cũ ante ipsa basilicã
in hocuehiculo nocte lacero
uid& ecc̃ subitomagnosplen¬
dore fulgentẽ uocesq in ea
psclletiũ tũ quã multorũ
hominũ audiebat. Dũ haec
ageretur & ille orationẽ
funder& quasi stupe fac¬
tus nec memor dolorũ eo
udopinquante splendor qũe
uiderut p̃terit anteoculos
eius Atille fulgore denoto
insercuersu sensit seprisbinȩ¬
eius accedens. dũ deoꝑturio
sc̃arũ reliqͥ arũ oculos adci¬
git lum̃ recepit: s ed & inergu¬
mini abhacpella coopti
scepe mundatisunt: Et po¬
testus iudic ũ qtie s cũq. in
eo loco suꝑ flue egit confusti
discessit¬
altare crux holocrysa
elegnti operefucta & etcł
tc̃ p̃ caracuisu ut ẽ putures
ex auro esse mundissimo
Aduenientib uero barbaris:
ã qͦdã ẽe aurea aestimãła
cdirepti ẽ & sinu recondita:

Expanded text:
lta quidem et alia sunt, de quibus, plurima praetermittens, aliqua pando. Infirmus quidam omnibus membris debilis, plaustro inpositus, ad eius monasterium est adductos. Qui cum ante ipsam basilicam in hoc vehiculo nocte iaceret, videt eam subito magno splendore fulgente vocesque in ea psallentium tamquam multorum hominum audiebat. Dum haec agerentur, et ille orationem funderet, quasi stupens factus nec memor dolorum, eo adpropinquante, splendor quem viderat praeteriit ante oculos eius. At ille, fulgore demoto, in se reversus, sensit se pristineius accedens, dum de operturio sanctarum reliquiarum oculos adtigit, lumen recepit. Sed et inergumini ab hac palla cooperti, saepe mundati sunt; et potestas iudicum, quotienscumque in eo loco superflue egit, confusa discessitaltare crux holocrysa, eleganti opere facta, et erat tam praeclara visu, ut eam putares ex auro esse mundissimo. Advenientibus vero barbaris, a quodam esse aurea aestimata direpta est et sinu recondita.
Abbreviated transcription (Latin):
qua cõm aratus saepecũ cip¬
gelis frequenta uerat deuo¬
tus culuenit: & singulalo¬
ca ad lc̃bens osculis uel
inrigans lacrimis in quauir
beatus aut sederat aut oraue¬
roct siue ubicibũ sumpsenaet
uel corpori qͥ&em postmultor
labores indulserat classe
nuiũ p̃pancta amnẽ tren¬
si re parat ut beatu sepulchrũ
adeat : & se cũ fl& uueniã dẽ¬
ccns corã confessore pst̃ nat:
Nciuigantib aut̃ illis: tẽpta

Expanded text:
qua commoratus saepe cum anqua commoratus saepe cum angelis frequentaverat, devotus advenit. Et singula ioca adlambens osculis vel inrigans lacrimis, in qua vir beatus antrat, sive ubi cibum sumpserat, vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulcrum adeat, et cum fletu veniam deprecans, coram Confessore se prosternat. Navigantibus a
Abbreviated transcription (Latin):
Ampullãcũ oleo adscm̃tu
mulũ d&ulit ut eũuirtus:
iusti in fusa scĩ ficar&. Et ero¬
so amarmore qͦ scã mẽbraȩ
teguntur puluere liqͦrep¬
mixta intantũ oleũ redundo¬
uit ut uestimeta sacerdotis
nectareo efflagrans odore
oleagina unda ꝑ funder&:
Multiq ex hoc in firmi experi¬
er escilutẽ sed & ꝓcellae cib
agris hoc liqͦre purificatis
sciepe prohibitaesunt
deuotus fideplenus acces¬
siss& & gractiã sc ĩ sitiens cogita¬
r& qͥd debecta aede raper&
ad salutẽ ꝓpe sepul chrũ ac¬
cedens: Aedituũ supplicat
ut sibi parũꝑ benedictue cerue
largir&ur etumulo Qute
accipiens. lu&us cibscessit :¬
& agro cui frugẽ seruerat
confisus inposuit Adueniens
cuit̃ tempestcs saeuissima.
q̃ uicinia in annis p̃cedentib
saepeuastauert: Ab haec
ẽ benedicti onep hibita necibic
ultra ut con sueuerat posũi
Agnifica uerõ atq desi¬
derubili paschalifest¬
Auitate adueente.
populus adbecti cellula in

Expanded text:
ampullam cum oleo ad sanctum ampullam cum oleo ad sanctum tumulum detulit, ut eum virtus iusti infusa sanctificaret. Et erasum a marmore, quo sancta membra teguntur, pulverem liquore permixtum in tantum oleum redundavit, ut vestimenta sacerdotis nectareo efflagrans odore oleagina unda perfunderet. Multique ex hoc infirmi experiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. devotus fide plenus accessisset, et gratiam sancti sitiens, cogitaret, quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulchrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens, laetus abscessit et agro, cui frugem seruerat, confisus inposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae vicinia in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab haec est benedictione prohibita, nec ibidem ultra, ut consueverat, nocuit. Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adveniente, populus ad beati cellulam, in
Abbreviated transcription (Latin):
hunus qdã rabiđ instinctu
daem mis actus : corona
sepulchriq̃ scĩ meritũ decla¬
rabat uio lenter arripuit
mox lumine priuatus p̃đa
cogentedolor e restituit.
lumenq recepit.
uida uero. A temptatore
cõmotus ꝑlatogladio cũ
quendã ferire amar&ꝰ in alrio
confessorir ꝑtinus int inse
r& orta ⁊ ueloci dĩ iudiciopse¬
quente: ipsosemucrone confodils
eniq: cũ populus adbecti
tẽpli ornatũ colũ nas deferre
cupir& gacudens⁊ qͥdãuir. ope¬
ris huius inuidus & conłrarꝰ
fũit inailueũ exclusũ multa
mincibatur. ꝓ eo qͦd solatiũ
cliqͦt adplaustra p&entib¬
p̃bere t. Cũq suꝑb equa
ferir& inporuulo fluuiolo
p̃cipitatĩs insinu sequaru
gurgitis Ictib suis suffossatio
interiił : Tunc luuene p̃ceden¬
te colũnaeusq becitũ ton¬
plum delatae sunt
Quoties &iã cũ aedbectũ
sepulchrũ oleũ fuiss& positũ
referunt eũ uidisse adauctũs
tobeati discipulis ũdicanđ :÷

Expanded text:
Chunus quidam rapidus instinctu Chunus quidam rapidus instinctu daemonis actus, coronam sepulchri, quae sancti meritum declarabat, violenter eripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente dolore, restituit lumenque recepit. Quidam vero a temptatore commotus, prolato gladio, cum quendam ferire conaretur in atrium confessoris, protinus iram in se retortam, veloci Dei iudicio prosequente, ipso se mucrone confodit. Denique cum populus ad beati templi ornatum columnas deferre cupiret gaudens, quidam vir operis huius invidus et contrarius fuit, in alveum exclusum multa minabatur, pro eo quod solatium aliquod ad plaustra petentibberent. Cumque superbus equum feriret et in parvulo fluviolo praecipitatum, in sinu aquarum gurgitis ictibus suis suffocatus interiit. Tunc iuvene praecedente, columnae usque beatum templum delatae sunt. Quoties etiam ad beatum sepulchrum oleum fuisset positum, referunt eum vidisse adauctum. to beati discipulus praedicandus,
Abbreviated transcription (Latin):
quosi p̃dõ quã coeperat di¬
mersuris : sed p̃ defuit peri¬
turo  becti confessoris cuxi¬
liũ: Nũ in gressus in flumenȩ
& ulteri oreripã p &ens nihil
nocitus siccis ẽ &iã uestim̃tis
egressus: Cũq ad cellulã
maioris monasterii ꝑ ueniss&
mundatus cipparuit: Hunc
&iã testatur. multa suoces
eittere solitũ  aclinguot
gentiũ in cognitarũ. scuepissi¬
me loqui i Venturaq facteri : &
crimina confiteri: sed ut dixi¬
mus ut limenscm̃ aittigit
snus aibscessit
gidius qͦq: cũ obseder& cib
turbatus inpugnar&ur ꝑ
inuocationẽ beciti uiri fugatis
hostib: liberatus ẽ : Idq dcce¬
monia cus in medioba silicae
ipsai hont qua gestũ fuenat ẽpfes¬
susscĩmartim obtentu : fuisse
concessum
Nuella qdã paralrsi humore
gecuata. & qͦd peius ẽ errore
cultus funaticiin uoluta bea¬
q cuelebrctds sanitati ẽred¬
diea ⁊ rursũq: adidolatriae
uomitũ reuocata: languorẽ
que obtentu pontificis caru¬
ercet. Iteracto incurrit

Expanded text:
quasi praedam quam coeperat dimersurus. Sed non defuit perituro beati confessoris auxilium. Nam ingressus in flumene et ulteriorem ripam petens, nihil nocitus, siccis est etiam vestimentis egressus. Cumque ad cellulam Maioris monasterii pervenisset, mundatus apparuit'. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitam ac linguam gentium incognitarum saepissime loqui venturaque fateri et crimina confiteri. Sed, ut diximus, ut limen sanctum attigit, sanus abscessit. 'Egidius quoque cum obsederetur ab turbatus inpugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu fuisse concessum. Puella quaedam paralisi humore gravata et, quod peius est, errore cultus fanatici involuta, beaque caelebratas, sanitati est reddita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥs facie paruã tib his ꝓ
benedictione cõpleui ampil¬
lã: Testor omni pote tẽ
dm̃ qͥa antequea eid edomũ
accederem colore spissitudi¬
ne atq odore in balsamo
cõmutata E ueniens uero
sacerdos addedi canda
cedem ÷ cũ haec ex posuissẽ
nihil ciliud ꝓ reliqͥis in sc̃m̃
ultare condere uoluit̃pisi
uas culũ cuius & que inbal¬
samo cõmutata fuenat

Expanded text:
parvam ab his pro benedictione complevi ampullam. Testor omnipotentem Deum, quia antequam ad domum accederem, colore, spissitudine atque odore in balsamum commutata est. Veniens vero sacerdos ad dedicandam aedem, eum haec exposuissem, nihil aliud pro reliquiis in sanctum altare condere voluit, nisi vasculum cujus aqua in balsamum c