comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quare iste peccatores suscipit & comedit cum eisquilocutus est eis parabolam cen¬
tum ouium &unius perdite quae inuenta pastoris humeris reportataẽ &
uno peccatore paenitentiã agente magis quam super non aginta nouem iustis
qui non habent opus poenitentiam. Aliam quoque parabolam decem drag¬
marum unius que perdite & recte cum ꝓposuis set similieam fine compleuit. Sic̃
dico uobis gaudium erit coram angelis dĩ super uno peccatore poenitentiam a gente:
tertiam quoq parabolam ꝓposuit hominis habentis duos filios & diuidentis inter
eos substantiam : Cum que minor facultatibus perditis egere coepiss&. et comede¬
re siliquas porcorum cibum reuersus ad patrem susceptus ab eo ẽ. Frater quoque in¬
uidens senior patris uoce corripitur. quod laetari debuerit & gaudere quia fyocter e¬
ius mortuus fuerat & reuixit perditus et inuentus ẽ. has tres parabulas conda pha¬

Expanded text:
quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam cenquare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est,uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pha
Abbreviated transcription (Latin):
dit ecaelo & non sammaritas sed &iuda eos consumpsit incendium: quantomagis ad
contensfiludĩ in impios sammaritas deb& flamma seuire : eregione dñs quinon adiudicandũ
ueneraet sed ad saluandum non in potestate sed inhumilitate. non in patris gloria. sed in
hominis uilitate. increpateos quod non meminerint doctrine suae. & bonitatis euangelicȩ
inqua dixeraet. quite percusserit inmaxillam praebe ei & alteram. & diligite inimicos
uestros VI Alteram deeuangelio luce questiunculam proposuisti: quisit uilicus iniqui¬
tatis quid ñi uoce laudatus ẽ: Cuiuscum uellem scire rationem de quo fontem ꝓcesserit.
reuolui uolumen euangelicum. &inter c&era repperi quod ad ꝓpinquantibus saluato¬
ripublicanis & peccatoribus ut audirent eum. murmuraebant pharisȩi & scribe dicentes

Expanded text:
dit de coelo, et non Samaritas, sed Judaeos consumpsit incendium, quanto magis ad dit de coelo, et non Samaritas, sed Judaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum Filii Dei, in impios Samaritas debet flamma saevire? E regione Dominus, qui non ad judicandum venerat; sed ad salvandum, non in potestate, sed in humilitate, non in Patris gloria, sed in hominis vilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae, et bonitatis Evangelicae, in qua dixerat: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram : Et, Diligite inimicos vestros . CAP. VI.--Alteram de Evangelio Lucae quaestiunculam proposuisti: quis sit villicus iniquitatis, qui Domini voce laudatus est. Cujus cum vellem scire rationem, et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis nostris & hostibus iunxerat: Facies igitur eiuseraent pergens hierusale ua
id circo ueta alteram intellegentiam non recoeperunt eum sammarite quia festiaa¬
baciir redibierusalem: Vt autem non reciperent : fuit dominioe uoluntatis odenio
apli inlege uer sati. inquatantum iustitia nouerant oculum poculo. dentem pdente
ulicisci nituntur in iuriam : &imitari heliam ad cuius uocem duas pente costadas militũ
ignis ad sumpseraet Dicuntque ad dnm: uis dicemus utignis descendat decaedo &consu¬
mateos. poldinecuis inquit dicemus Nam & helias dixenet si homodisum ignis
descendat decaelo superuos: Ergo ut a postolorum sermo efficientiam habeat : uo¬
luntatis ẽ. dñi: Nisi enim ille iusserit frustra dicunt a postoli ut ignis descendat suꝑ
eos: Et quod am modo uerbis aliis hocloquitur : Ad serui helie in iuriam ignis descen¬

Expanded text:
inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendat de caelo super uos. ergo, ut apostolorum sermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frusteos, et quodammodo verbis aliis hoc loquuntur. Si ad servi Eliae injuriam ignis descen
Abbreviated transcription (Latin):
Vs bene fecerit ad puteu samaritane scriptum ẽ : Non enim coutuntur samaritan
iudaeis : Videntes autem samarite dnmhierusalem pergere id ẽ ad hostessuos quod
addierent adiscipulis eius quiad parendum hospitium ueneraent: iudaeum essẽ cognos¬
cunt & quasi iudaeum atque alienum & eum quiad inimicos perg& suscipere nolues
quamquam & alia nobis subiciatur intellegentia quoduoluntatis dñi fuerit non sus¬
cipias amaritis qͥuia festinabat ire hierusalem ibique pati & sanguinem fundere a
neoccupatus susceptione sammaritica & dostrina gentis illius passionis disferre di¬
em adquam uenerat sustinendam: Vnde dicit &in alio loco non ueni nisi adouesperdi¬
tas domusisrł & apostolis prcecepit. ciuitates sam marita norum non intrabitis uolen
tollere occasionem ꝑsecutionis iud aicȩ. nepostea dicerent erucifiximus eum quia se

Expanded text:
us bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani us bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae dominum Hierusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se
Abbreviated transcription (Latin):
angeliministrarent: Siue angelos apostolos uocat quia &iohannes prececur sor dñi ange¬
lus a ppellatus ẽ. Cumq in gressi essent uicum samariae ut preceparoerent ei non suscepe¬
runt illum quia facieseius eraet uadens in hierusalem: Fostili interse samaruaniatq
iudaei discordant odio: Etcum omnes oderint gentes: ꝓprio controesẽ furore baccant᷑.
dumitrique delegis possessione contendunt: Etintantum semutuo persequuntur. ut
dost quam iudaei debabylonia sunt reuersi. aedificationem templi samaritani in¬
edierint: sumque uellent &ipsi cum eis aedificare templum : responderunt iudaei
onlic& nobis & uobis aedificare domumdñi: Denique ꝓsumma in iuria pharisaei ex¬
probrant dnm: Nonne daemonium habes & samaritanuses ecin panaebola deluerna¬
salem descendentes hierichua sammaritanus ponitur ꝓsigno atque mineeulo quoclina¬

Expanded text:
angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angeangeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod mal
Abbreviated transcription (Latin):
re ut complerentur dies ad sumptionis eius ut pascha celebraer& dequo dixeraet desi¬
derio desi dertui hoc pascha comedere uobiscum. & bibere calicem dequoait: calicem quꝰ¬
em dedit mihi pater nonbibam illum. omnemque doctrinam suam patibulo roboroer&
iuxta illud quod scriptum ẽ : cum exaltatus fuero omnia trocham adme offinnatio¬
ne enim & fostitudine opus ẽ. ad passionem sponte properantis unde & ez echielicui
dixenatds. Filii hominis in medio scorpionum tuhabitas n&imea seos offirmaui inquit
faciemtuam. & dedi faciem tuam aeream & frontemtuam ferream utsi forsitansur¬
rexisses controc eam malleus uniuersȩ terice quasi incudo durissima resister&
malleumq conterer& dequo scriptum est quomodo confrrestus ẽ e contreus malle u sur¬
uer se tenite: misit nuntios id ẽ. angelos ante faciem suam: Iustum enim erat utdi filio

Expanded text:
re, ut conplerentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desire, ut conplerentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauine enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio
Abbreviated transcription (Latin):
erint operum bonorum & non ambulauerint inuia quaexp̃sest: Dehac ab hominatio¬
ne her&ice peruer seque dostrina: dicebat apłs quod homo iniquitatis & aduersarius
eleu&se contra omne quod dicitur ds & religio ita ut audeat stare intemplodĩ &c osten¬
dere se quodipse sit ds̃ : Cuius aduentus secundum operationem satane &cea quaecon¬
ceptasunt fecit perire abostio : & quaenata ad pueritiam & adperfestam acatem
puenire non posse: Quam obrem orandus ẽ dñs neinexordio fidei crescentis a&atisori¬
atur hiempsde quo scriptum ẽ. hiemps traonsuit habiit sibi neotiotorpeamus sedin¬
minente naufucgio. suscitemus dormientem dnm atq dicamus p̃ceptor saluanosperi¬
mus. V Quid sibi uelit quod scriptum ẽ in euangelio secundum lucam: & non recepe¬
runt eum qm̃ facieseius eratuadens inhierusalem: Festinansdñs hierusalem perge¬

Expanded text:
erint bonorum operum et non ambulauerint in uia, quae Christus est. de hac abominatioerint bonorum operum et non ambulauerint in uia, quae Christus est. de hac abominatione hereticae peruersaeque doctrinae dicebat apostolus, quod homo iniquitatis et aduersarius eleuet se contra omne, quod dicitur deus et religio, ita ut audeat stare in templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio secundum Lucam: et non receperunt eum, quoniam facies eius erat uadens in Hierusalem. — Festinans dominus Hierusalem perge
Abbreviated transcription (Latin):
hucuentre recim&ur & cito abostio perit cum uiderit ab hominationem desolationis
stanoequiner desia & satanan trans figuraeri in angelumlucis & deistius modi pau¬
seducta introensgressione facta ẽ : saluabitur autem ꝑfiliorum generctionem sipma¬
nserit infide &caritate. &scitate cumpudicitia : Quaefide sermone diuino aliquando
generoerint. necesse .ẽ. quae generata sunt crescere & primum acciperelac infantiae
donec perueiant ad solidum cibum & ad maturaem a&atem plenitudinisxp̃i : Om̃is
enim quilate alitur. imperitus est in ractione iustitiae. Paruulus enim est Haecigit᷑
animae que necdum pepererunt. siue quaenecdum potuerunt ea quae generata sunt alere
cumuiderint sermonem her&icum stantem in ec desia cito scandaliz antur & pereunt
&intempestate atq inper secutionib ꝑmanere non possunt : praesestim siotium habu¬

Expanded text:
huc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis huc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis stantem in ecclesia et satanan transfigurari in angelum lucis et de istius modi Pauseducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum cibum et ad maturam aetatem plenitudinis Christi.omnis enim, qui lacte alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus enim est. hae igitur animae, quae necdum pepererunt siue quae necdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uiderint sermonem hereticum stantem in ecclesia, cito scandalizantur et pereunt et in tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habu
Abbreviated transcription (Latin):
gant ipsi quoque oculos leuemus ad montes dequibus scriptum est: Leuaui oculos meos
admontes unde ueni& auxilium mihi &in alio loco. fundamenta eius in montibscis
& montes incircuitu eius &dñs incircuitu populi sui. & non potest abscondi ciuitas suꝑ
montem posita : & disculciamus nospellem lit tere nudisque pedibus cum mose ascenda¬
mus montem sina dicamusq transiens uidebo uisionem hanc magnam: ut possimus in¬
tellegere pegnantes animas quaede semine doctrinarum & sermonis di initia fidei
concẽperunt᷑ & dicunt cumesaia: Atimor& uodne concepimus & pasturiuimus & pepe¬
rimus som salutistuae quem fecisti supes teroem: Sicutienim super semina paulatim for¬
mantur inuteris &tam diu non reputatur homicidium. donec elementa confusa suas ima¬
gines membraq suscipiant: i ta sensus ractione conceptus nisi in opera proruperit. ad¬

Expanded text:
giant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos giant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilium mihi, et in alio loco: fundamenta eius in montibus sanctis et: montes in circuitu eius et dominus in circuitu populi sui et: non potest abscondi ciuitas super montem posita, et discalciamus nos pellem litterae nudisque pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina dicimus: transiens uidebo uisionem hanc magnam, ut possimus intellegere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis dei initia fidei conceperunt et dicunt cum Esaia: a timore tuo, domine, concepimus et parturiuimus et peperimus, spiritum salutis tuae fecimus super terram. sicuti enim semina paulatim formantur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dequibus in commentariis eiusdem mathei plenius diximũs: Statim que coniungitur: uac
pregnantib & nutrientib in illis diebus : In quibus diebus : quando abominatio desolatio¬
nissteterit in locoscõ: Quod quidem iuxtalit teratm. deaduentu anti christi praedicari
nullidubium ẽ. : quando ꝑsecutionis magnitudo compellit fugere. & grocues uteri paruu¬
loue lactantes fugam r&ardant : lic& quidem titi &uespasiani aduersus iudaeos & prac¬
cipune hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint: Hiemem quoque &sabba¬
tum sic interpra&antur: neeo tempore fugere compellantur quando duritias frigoris
inagris & inde sc̃stis locis fugientes latere non patitur. & obseruatio sabbati aut preuar¬
catores facit si fugiant : authostium gladiis subiacere sis abbati otium & prececepta ser¬
uauerint Nos autem audientes dnm saluatorem ut qui iniuda ca sunt ad montana confu¬

Expanded text:
de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confu
Abbreviated transcription (Latin):
l &principatus & potestates & trium ph& eas ligno: Vnde & ineuangelio secundũ
iohannem. intrpum eorum quuindño crepituri erant. & secum illo erucfixuri. symonuo¬
neus postat crucem eius quamiuxta alios euangelistas prior ipse postauit IIII Quiduul¬
t significare. quodineodem matheo scriptum est: uae pregnantibus &nutrientibus in illis
diebus &corac tenefiat fugaues trac hieme ł sabbato: Quod ex superioribus pendere ma¬
nifestum est: Cum enim euangelium xp̃i cunetis gentibus fuerit prcedicatum &ueneritcon¬
sumatio uiderint que abomni nationem desolationis quaedicta ẽ ad anihele proph&la stan¬
tem in locoscõ tunc prececipitur his quiiniudea sunt ut fugiant in montibus & qui intecto ne
descendat tollere aliquid dedomo sua. & qui inagro nereuestatur auferre tunicam suam

Expanded text:
 principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum  principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistas prior ipse portauit. Quid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato ? — Quod ex superioribus pendere manifestum est. cum enim euangelium Christi cunctis gentibus fuerit praedicatum et uenerit consummatio uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant in montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
enim perdiderit animam suam in precesenti. lucri eam faci& infuturo : Cotidie credens
in xp̃o tollit erucem suam &negat scipsum qui in pudicus fuit uersus ad castitatem
temperantia luxuriam negat : Qui formidolosus & timidus ad sumpto robore fostitu¬
dinis priorem eẽ senescit: Iniquus si sequatur iustitiam : negat iniquitatem : Stul¬
tus sixp̃m confiteatur dĩuistutem. dique sapientiam: negat stultitiam: Quod scientes
non solum in ꝑsecutionis tempore & necessitate mastrrii. sed inomni conuersatione
opere cogitatione sermone Negemus nosm& ipsos quiante fuimus & confitea mur
eos qui inxp̃o renati sumus. Id circo enimdns crucifixus ẽ : ut & nos qui credimus in
eum & peccato mostui sumus crucifigamur cumipso: dicamusque quod paulus apłs
docuit: cumxp̃o crucifixussum : & mihi autem absit gloriari. nisi incruce dñimei

Expanded text:
enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus docuit: cum Christo crucifixus sum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini
Abbreviated transcription (Latin):
&occidi: ad sumens eum p&rus coepit increpare & dicere : Absit ate dñe nonerit aibi hoc
Qui conuersus dicit p&ro uade postme satana. scandalum est mibi quia non sapis quae disunt
sed quae hominum: Humano quippe timore pesterritus passionem dñĩ formidauit : t
quomodo audiens multa pati & occidi timebat : sic audiens testia die reͣ & Gaudere
debuerat. & tristitiam passionis resurrestionis gloria mitigarec unde illo ꝓtimore
correpto loquebatur adomnes discipulos siue conuocauit turbam cumdiscipulis suis ut
marcus posuit aut iuxta lucam dicebat adcunctos : si quis uult postme uenire ab neg&
seipsum &tollat crucem suam & sequaturme : Cuius exhorationis. hic sensus ẽ Non ẽ
delictum. in dõ sed sacra confessio: qui in me credit: deb& suum sanguinem fundere Qui

Expanded text:
et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui
Abbreviated transcription (Latin):
simd inraeło & interra & in nom ne eius gentes sperabure sraein legebris e¬
rabun aeinsule Quomodo enmin sulae turbine flatuque uentoruo &crobe scen¬
enssal uatorat coquuntur perisaiam igo ciuitas firma ciuitas quaenon oppugnatur : .VI. Quem
sensum habeat quodin euan gelista matheo scriptum est: Si qui suult postme uenire ab nege scep
sum. Quae est sui ab negatio aut quomodo qui sequitur saluatorem seipsum negat : Dequo in
tes tiorommentariorum eiusdem mathei libro ita breuiter locutussum: Quide ponit u&erem ho¬
minem cumoperibus suis. negat scipsum dicens : Viuo autem non ego uiuit uero in mexp̃s
tollitque crucem suam & mnundo crucifigitur: cui autem mundum crucifixus ẽ. sequitur dñm
crucifixum: Quibus nunchaec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis quodo¬
poster& cum in hierusalem multa patia sacerdotibus & scribis & principibus sacerdotũ

Expanded text:
sicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius spesicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius sperabunt insulae. quo modo enim insulae turbine flatuque uentorum et crebris temdomini saluatoris, loquuntur per Esaiam: ego ciuitas firma, ciuitas, quae obpugnatur. Quem sensum habeat, quod in euangelista Mattheo scriptum est: si quissum. quae est sui abnegatio aut quomodo, qui sequitur saluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me Christus\', tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixus est, sequitur dominum crucifixum. quibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
opera onis eymictur linanum quoq fumigans non extingua. Populum di norub¬
ion congregatũ quiex tinstolegis naturalis ardore fumia maris sini &lqun onus
oculis a te nebro seque caliginis inuoluebatur erroribus: Quaenorisoluor uontes¬
tinit & tedegit in cinerem sede contrario deparua scntilla & oenemorienten
mecima suscitauit in cendia ita ut cocus orbis arder&igne dni s aluacoris que ueni
mattere sutorra & in omnibuis ardere desiderat secunđ tropologiam Quit quid
nob uid&ur dehocloco in commenta rus matthei breuiteradnotuanexsi iste
ate quiharundinem quasiata non confregit & linum fumigans nomeomia o
udidum quoq ꝑducit adiuctoniam cuius iudicia ueras usti ficat aumemodio¬
oniseuss in mundo res plendeat Nullius quȩ conteratur & uincaturinsidus done
ponat interra uidicium & impleatur illud quedicriotum enfiat uon lere osso

Expanded text:
opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentiopera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secundum tropologiam quid nobis uidetur de hoc loco, in commentariolis Matthei breuiter adnotauimus. iste autem, qui harundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustificicationis ejus in mundo resplendeat, nulliusque conteratur, et vincatur insidiis, donec ponat in terra judicium, et impleatur illud quod scriptum est: Fiat voluntas tua,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde in plateis uoxillius non auditur in quibus confident agit sapientia Inta ii pau¬
tiosam que uiam non in grediens sed arguens at que comndem pnanise inquđe du inisqui
forserant inon sua uoceꝰ sedperpara bolas loquebatur Hlarundine ainquit quassatas̃
sonconus qui fuit antea uocalis & in laudes dmi concinebat appellanđ e orđo qui quon
diiturdeeo : Increpadnebestias calami & i ihũ uolumine torrens appeddaroncr iẽ
id e calami: qura quas hab& curbidas quas clegit istał dpuei um a enotem paps
fluen a nordana quae uersusque mente in aegrptum &desiderans coenosam acpum¬
lustre regione peponesque & cepe & halia & cucumeres olla sqae a mietao luo
carniũ hectis sime pesaiam a poella tur calamus fractus cuquimniti uoluerit¬
ꝑtund & urmanus eius quienim post aduentum dni saluatoris eua nstels cuensto¬
oratationis som derelinquens iniudaicaelittere morte requi esod ulsm Com tab

Expanded text:
unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spaunde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spatiosamque uiam non ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris erant, non sua uoce, sed per parabolas loquebatur: harundinem, inquit, quassatam fractus, qui fuit ante uocalis et in laudes domini concinebat, appellandus est Israhel, dicitur de eo: increpa, domine, bestias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \'calami\', qui aquas habet turbidas, quas elegit Israhel. purissima Iordanis fluenta contemnens reuersusque mente in Aegyptum elustrem regionem, peponesque, et cepe, et allia, et cucumeres, ollasque Aegyptiarum carnium, rectissime per Isaiam appellatur calamus fractus: cuipertundetur manus eius. qui enim post aduentum domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinquens in Iudaicae litterae morte requiescit, istius cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
normiru sundo anima nomin&ur cumuni uersa humani corporis membra secundũ
esgopologiae & diuersas intellegentias haberedicatur. posuit quoq spmsuum suꝑ¬
inoris dñi quiin speciae columbae descendit suꝑeum. Dequo & iohannes babtista
ado patre audis senarrat. suꝑ quem uideris spmsem ueniente & manente in eo ipse est
a&iusticiam tuã filio regis Qui& pselo quitur in euangelio Nonenim pater
ulicat quem qua sedomne iudicium dedit filio Non contend& sicut agnus ductus e¬
adiostina xoncontendit in sub uersione audientiũ nequeclamabit. Iuxta illud qđ
apłs scribit. Omnisdamor &ira & amaritudo auferatur auob: Nonclamabit quia
stat nonfecit iudiciu sed damore: Neque audi & quis quã in plateis siue foris uocem eius
onnis enim gloria filiae regis abintus & arta & angusta uia e quaeducit aduitã

Expanded text:
s. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum s. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropologiae et diuersas intellegentias habere dicatur. posuit quoque spiritum suimoris Domini : qui in specie columbae descendit super eum: de quo et Joannes Baptista a Deo Patre audisse se narrat: Super quem videris Spiritum Sanctum descendentem, et tuam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam in plateis siue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam.
Abbreviated transcription (Latin):
imedio bocest inter iudicium & iudicium fuerat ptermisit. Rursumq quod a pu
neborcos legotur &in legecius perabunt in sulae mattheus sensum potius quaues api¬
ncerptans prolege & insulis nomen posuit & gentes & hocnon solum in psent loco sedubi
uinq deu&eristrumento euangelistae & apł testimonia ꝓtuler diligentius obseruan¬
sum sus expressisse sermonibus Puerigitur diomni potentis uxta dispensationem
carnis ond sum pte quod ad nosmittitur saluatore appellatus Ad que & in alio locodicit
pater magnumtibi e uocari puerũ meũ ut congreges tribus ia cob: Haec euinca
sored quae interptatur elesta. Hic est filius amantissimus in quosibi complacuit
animadi Non quod ds̃ animam habeat sed quod in anima om̃is di monstr&ur affestus

Expanded text:
in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruansum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\', hic filius amantissimus, in quo sibi conplacuit anima dei, non quo deus animam habeat, sed quod in anima omnis dei monstretur affectu
Abbreviated transcription (Latin):
insule expestabunt : Ex quo a ppar& mattheum euangelistã. nonu&eris interpt
in dni lege doctissimu agentibus ꝓtulisse quae mn hebreo legerat. Sienim sic accipieno
scriptum ẽ quod beatum mattheum non solum in hoc testimonio. sed & in alioloco fecisselegimꝰ
xaeorpto uocaui filium meũ ꝓquobex transtuler ex aegrpto uocauit filiossuos : qͥuo d
tique nisi sequamur hebraicam ueritatẽ ad dnm saluatorem non ꝑtineremanifestum ẽ
equiturenim Ipsi autem immolabant baalim quo dautem de adsumpto testimonio
neuangelisminus e splendebit & non quas s abitur donecponat in terra iudiciũ : udeio
mibnaccidis s primi scriptoris errorem: quilegens superi orem sententiã in uerbo iudicui
p finita putauit inferioris sententiae ultimum eẽ iudicium & pauca uerba quae

Expanded text:
insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interprinsulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interprraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic accipiendum scriptum est? Quod beatum Matthaeum non solum in hoc testimonio, sed etiam in alio loco fecisse legimus: meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto testimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& secuti sunt eum multi &curauit eos omnes : & p̃cepit eis nemanifestum eum facerer.¬
ut impler&ur quod dictum e ꝑesaiam ꝓph&a dicentem: Eccepuermeus que melegi
uocem eius: harundinem quas satam non confring& & linum fumigans ñ extingu& doneo
eiciat aduistoriam iudicium & in nomine eius gentes sperabunt : ꝓ̃quo inesaia iuxta sep¬
cepit cum animamea : Dedi spm̃ meũ suꝑ eum: iudicium gentibus ꝓfest: nonclam abit neque
dimitt& nec audi&ur foris uoxeius. Hharundinem frastam non conter& & linum fumigais
non extingu& sed inueritate ꝓfest iudicium: splendebit & nonquas sabitur donet pona
suꝑterrã iudicium & in nomine eius gentes sperabunt. Nos autem exhebreo itauestimis
calamumquas satum non conter& & linum fumigans non extingu& inueritate educa
iudicium n on erit tristis neque turbulentus. donec ponat interra iudiciũ & legomenus

Expanded text:
et secuti sunt eum multi et curauit eos omnes et praecepit eis, ne manifestum eum facereet secuti sunt eum multi et curauit eos omnes et praecepit eis, ne manifestum eum facerepleretur, quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem: ecce puer meus, quem elegi, uocem eius. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non extinguet, donec eiciat ad uictoriam iudicium; cepit eum anima mea. Dedi spiritum meum super eum: judicium gentibus educet: non clamabit, neque dimittet: nec audietur fornon extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. nos autem ex Hebraeo ita uertimus: calamum quassatum non conteret et linum fumigans non extinguet; in ueritate educet iudicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius
Abbreviated transcription (Latin):
Bptera socun ł iis cetegns sedille quiohannis tostimonio pdicatuo qtio diohanmes
non quod eadem anima uther&icisuspicantur & imbelia & mioha nncosneurus sẽ dͥ
quod eandem habuerit scisp̃s gnartiam : ⁊ on acinctus ut helias uiuens inheremo ut helias
persecuitionem passus abherodiade ut ipse sustinuit abiezabel: Vt quomodo helias secun¬
dip̃cursor aduentus .ẽ. Ita iohannes uenturum in carne dnm saluatorem. Non solum in
heremo sed & in matris utero salutarit & exultatione corporis nuntiarit : .I.
Quid signific& quod im matheo scriptum est harundinem quas satã non confring& & linũ
fumigans non extingu&. Ad cuius expositionem loci totum quod maitheus deis aia
proph&a ad sumit testimoniũ ponendum ẽ & ipsius uerba isaiae iuxta septuaginta
interp̃tes ipsumque hebaicum cuitheo dotion aquila simma chusque consentiunt: sic
ergo dequattuor euangelistis solus mattheus posuit: Ihs autem sciens. reces sit inde

Expanded text:
nis et legis, sed ille, qui Iohannis testimonio praedicatus est. Iohannes non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecursor aduentus est, ita Iohannes uenturum in carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero saltu et exultatione corporis nuntiarit. Quid significet, quod in Mattheo scriptum est: harundinem qu as s at am non co nf r ing et et linum f umigans non extinguet. — Ad cuius expositionem loci totum, quod Mattheus de Esaia propheta adsumpsit, testimonium ponendum est et ipsius uerba Esaiae iuxta septuaginta interpretes ipsumque Hebraicum, cui Theodotio, Aquila Symmachusque consentiunt. sic ergo de quattuor euangelistis solus Mattheus posuit: Iesus autem sciens recessit inde
Abbreviated transcription (Latin):
noscimusut perueniamus aduitam oper&ur in nobis mostem : sia gamus neg glegentius¬
nam pecatorun at que noutun mibi perertan nas taut ouodest ls quarintelles¬

Expanded text:
noscimus, ut perueniamus ad uitam, opernoscimus, ut perueniamus ad uitam, opertiam peccatorum atque virtutum mihi peccatum nascitur, quod priusquam intelli
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiam ẽẽ malum exeo quod sibi nolit fieri: sienim mala eẽ nescir&
numquam sibi doler& illata. Perhanc naturalem legem. & cam cognouit pe¬
catum suum dicens maior causa mea quamut dimittar. Itadam & eua cogno¬
uerunt peccatum suum. & ꝓpterea absconditi sunt sunt subligno uite. Pharco
quoque antequam lex dar&ur ꝑmorsen. stimulatus legem naturae suae crim
confit&ur &dicit. Oñsiustus ego autem & populus meus impii Hanclegem nescit
pueritia ignonaet infantia & peccans absque mandato non ten&ur lege pecca¬
ti Male dicit patri. & parentes uerbenet et quia necdum accepit legem sapien¬
tiae mostuum ẽ. in eopeccatum: Cuautem mandatum uenerit. hoc ẽ tempus intel¬
legentiae ad p&entis bona & uitantis mala : tunc incipit peccatum reuiuiscere &ille
mõri reusque ẽẽ peccati: Atque ita fit. ut tempus intellegentiae quodi mandata coꝵ¬

Expanded text:
concupiscentiam esse malum ex eo, quod sibi ea nolit fieri ? si enim mala esse nesciret, concupiscentiam esse malum ex eo, quod sibi ea nolit fieri ? si enim mala esse nesciret, numquam sibi doleret inlata. per hanc naturalem legem et Cain cognouit peccatum suum dicens: maior causa m e a, quam u t dimittar. et Adam et Eua cognouerunt peccatum suum et propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per Moysen, stimulatus lege naturae sua crimina confitetur et dicit: dominus iustus, ego autem et populus meus mpii. hanc legem nescit pueritia, ignorat infantia et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, quia necdum accepit legem sapientiae, mortuum est in eo peccatum. cum autem mandatum uenerit, hoc e\'1t tempus intellegentiae adpetentis bona et uitantis mala, tunc incipit peccatum reuiuiscere et ille mori reusque esse peccati. atque ita fit, ut tempus intellegentiae, quo dei mandata cog
Abbreviated transcription (Latin):
Sed& psalmi lex appellantur: ut compler&ur sermo qui inlege eorum scriptus est
quia oderunt me gnatis Esaie quoquȩ ꝓph&iam. legem apłos uocat: Inlege scrip¬
dicitdñs Quod iuxta hebracicum & aquilã in esaiam repperi : Appellatur lex &
nia natunlem legem scriptam incordibus nostris. idem apłs doc& Cumenim
gentes quaelegem non habent natuneliter ea quaelegissunt faciunt. istilegem
non habentes ipsi sibi sunt lex quiuindicant opus legis scriptum in cordibus
suis testimonium pracebente illis conscientia. Istalex quae in corde scribitur.
om̃s contin& nationes. & nullus hominum est quihanclegem nesciat: unde om¬
nis mundus subpeccato &uniuersi homines praceuaricatores legissunt. &idcirco
iustum iudicium dĩ ẽ scribentes in corde humani generis. Quod tibi fieri nolueris
alteri nefeceris. Qui senim ignor& homicidium adulterium. fusta &omnem

Expanded text:
sed et psalmi lex appellantur: ut conpleretur sermo, qui in lege eorum scriptus est: sed et psalmi lex appellantur: ut conpleretur sermo, qui in lege eorum scriptus est: quia odierunt me gratis. Esaiae quoque prophetiam legem apostolus uocat: in lege scrip me, dicit d o m i n u s. quod iuxta Hebraicum et Aquilam in Esaia scriptum repperi. appellatur lex etnia naturalem legem scriptam in cordibus nostris idem apostolus docet: cum enim gentes, quae non habent legem, naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, isti legem non habentes sibi ipsi sunt lex, qui indicant opus legis scriptum in cordibus suis testimonium praebente illis conscientia. ista lex, quae in corde scribitur, omnes continet nationes et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. unde omnis mundus sub peccato et uniuersi homines praeuaricatores legis sunt et idcirco iustum iudicium dei est scribentis in corde generis humani: \'quod tibi fieri nolueris, alteri ne feceris'. quis ignoret homicidium, adulterium, furta et omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quod enim exoperibus legis sunt : submaledictosunt Scriptum ẽ enim male¬
dictusomnis qui n onperman& i nomnib quae scripta sunt in librolegis ut faciat ea
&rursum in eadem epistola Lex propter prrcuari cationes posita ẽ donecueni¬
& semencui reꝓmis sum est disposita perangelos in manu mediatoris Etiterũ
itaq lex pedagogus noster fuit in xp̃o ut ex fide iustificemur. Post quam autem
uenit fides nequaquãm ultra subpedagogo sumus: Om̃ senim filiidi estis ꝓfidẽ
quae ẽ. inxp̃o ihũ Historia quoque qu ae pnrecepta non contin& sed quic quid factũ
sit refest: ab apło. lex appellatur Dicit᷑ mihi qui sublege uultis eẽ non audistis legem
scriptum ẽ enim. quia abrocham duosfilios habuit. unum de ancilla alterum delibera
Sed qui ex ancilla secundum carnem natus ẽ. qui autem perrȩ ꝓmissionem delibera

Expanded text:
quotquot enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt. scriptum est enim: malequotquot enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt. scriptum est enim: maledictus omnis, qui non permanet in omnibus, quae scripta sunt in libro legis, ut faciat ea. et rursum in eadem epistula: lex propter praeuaricationes posita est, donec ueniret semen, cui repromissum est, disposita per angelos in manu media t o r i s. et iterum: itaque lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide iustificemur. postquam autem uenit fides, nequaquam ultra sub paedagogo sumus. omnes enim filii dei estis per fidem, quae est in Christo Iesu. historia quoque, quae praecepta non continet, sed, quid factum sit, refert, ab apostolo lex appellatur: dicite mihi, qui sub lege uultis esse, non audistis legem? scriptum est enim, quiaAbraham duos filios habuit, unum de ancilla et alterum de libera. sed qui ex ancilla, secundum carnem natus est, qui autem per repromissionem, de libera.
Abbreviated transcription (Latin):
& tullius deparricidiarum supplicus apud athenienses solonem scripͥsenegat ne
nontam phiber& quia com monere uideretur: Igitur lex apud contemptores & legum
praccepta calcantes uidetur e ẽ occasio delictorum. Dum ꝓhibendo quod non uult
fierꝰ ligat eos uinculis mandatorum quiprius absque lege peccantes can teneba¬
nur criminibus haec diximus: legem quaeper morsenda taẽ intellegente suerũ
quia in consequentibus scriptum ẽ: Lex dĩ & lex carnis atq membrorum quae
purnat aduersum legem mentis nrãe &captiuos nos ducit inlegem peccati si¬
mul que quattuor leges conda sed imicantes in uno locoscriptas eẽ cognosco Non
abs quere arbitror sirequiram quod genera legis inscripturi sscis eẽ memorentur
dicitur. lex quae per morsendata ẽ. secundum illud quod scriptum est ad galathas

Expanded text:
et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram, quot genera legis in scripturis sanctis esse memorentur. dicitur lex, quae per Moysen data est, secundum illud, quod scriptum est ad Galatas:
Abbreviated transcription (Latin):
dnmnr̃m. Quomodo medica non est causa mostis. si ostendat uenena mostiferae. lic&
hismali homines abutantur ad mostem &uel seinterficiant. uel in sidientur in imłis sic lex
data ẽ. ut peccatorum uenena monstrar& & hominem male libestate sua abutentem
quiprius ferebatur in ꝓuidus & pracecipiti labebatur frenolegis retineat & compositis
docere incedere gressibus it aut seruiamus in nouitate sp̃s & non inu&us tate littere id
uiuamus sub prcecepto qui prius inmodum brutorum animalium dicebamus: Mandu¬
cemus & bibamus croes enim moriemur: quod si sub intrante lege quȩ doc& quid facere
& prohib& quid non facere debeamus. uitionr̃o & in continentia feraemur: contra sci¬
ta legalia uidecur lex causa ẽe peccati quaedum ꝓhib& concupiscentiam quodam
nodo eã inflammare cognoscitur: secularis apud graecos sententia est: Quic quid lic&
mninus desideratur econ trario quic quid nonlic& fomentum accepit desiderii: Vnde

Expanded text:
nostrum. quomodo medicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem male libertate sua abutentem, qui prius ferebatur inprouidus et praecipiti uia labebatur, freno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid non licet, fomentum accipit desiderii. unde