comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cicero dicit illa ĩiusta bella st̃ q̃st sine cã suscepta uã
extin ulciscẽdi ⁊ ꝓpulsãdoꝵ hostiũ cã bellũ geri iustum
uullum põt. Et ħ idẽ tullius parius ĩt̾iecris. sb̃didit
ulłui bellum iustũ hẽtur uisi denũciatũ. mũ ĩdictu
uisi de repetitis reb Quule bellũ ẽ ĩter ciues orta se¬
ditõ et cõcitati tuuiłtus sicut ĩter siluã et iuaꝵ qͥl el¬
lũcĩle ĩuicẽ ĩ uua gente gesẜũt. płꝰꝙͣ cuule bellum¬

Expanded text:
Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente ges
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor autẽ ĩ bello g̾utur pugna fuga uet oris
par pacis uccabulũ uidetur a pacto suptũ roitis
dimuicatos uel afide uei a ficialib ioe asut cotibus
dictũ ꝑ ip̃os enĩ fiebãt ferera sicut ꝑ sclares bella
llii fetem dicru putãt ⁊ porta fide et crutelr̃ eccissi cuiꝰ
mors aptubat᷑ ei qͥ a paceresiusset uirgiliꝰ et cesa¬

Expanded text:
Quatuor autem in bello geruntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius dimicantes, vel a fide, vel a foecialibus, id est, sacerdotibus dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cujus mors optabatur ei qui a pace resilisset
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ cor sapiens ⁊ intelligens. in tantu̾ ut nullus añ
te sulis tui fuerit. nec post ⁊ resurrecturꝰ fit. s ⁊ hec q̃
non postulasti doditibi. diicias. scil ⁊ głiam. ut nẽo
fu̾it similis tui in regib cunctis retro dieb ¶Si au̾t am¬
bulau̾i s in miis meis et custodieris p̃cepta mea ⁊ mã¬
data mea. sicut ambulauit dauid p̾rtuns. longos faciã
dies tuos. ¶Unde manifestũ est. ꝙ quicũq uerus est
amator sa piencie et diligeus custos mandatoꝵ dei. et fi¬
telis erecutor uoluntatis ip̃ius usq in sinez. hic h eũ

Expanded text:
tibi cor sapiens, et intelligens, in tantum ut nullus ante te similis tui fuerit, nec post te surrecturus sit: sed et haec, quae non postulasti, dedi tibi, divitias scilicet et gloriam, ut nemo fuerit similis tui in regibus cunctis retro diebus. Si autem ambulaveris in viis meis, et custodieris praecepta mea, et mandata mea, sicut ambulavit David pater tuus, longos faciam dies tuos . Unde manifestum est quod quicunque verus est amator sapientiae, et diligens custos mandatorum Dei, et fidelis exsecutor voluntatis ipsius usque in finem, hic habet eum
Abbreviated transcription (Latin):
quir̾e itaq si agonis uũdiał ĩtlłigimꝰ disciplui¬
aui cuiꝰ exẽplo becatꝰ apłs uos uoluit erudire dic̃es
te oportet custodire ur̃i corpis atii auime castita¬
tẽ quos ucc̃e ẽ custodiã cotidie sacͤscĩs agui car
uib uesci. qd̃ eiũ illi ĩ corporis puritate cupiũt
assequi uos debeuiꝰ etiã ĩ cordis conscĩa possid̾e
ĩ qua dũs arbiter atq agonitheta residẽs. pug̾
tulo horreuꝰ adiuitr̾e ue ĩtrĩsecus quidẽ ccalesc̾e
ĩ tãta cogrtatr̃e pacianĩ et ĩ quib humaua cegͥ¬

Expanded text:
it. Itaque si agonis mundialis intelleximus disciplinam, cuius exemplo beatus apostolus nos uoluit erudire, docenste oportebit custodire nostri corporis atque animae castitatem, quos necesse est cotidie sacrosanctis agniindae. quod enim illi in corporis puritate cupiunt adsequi, nos debemus etiam in arcanis conscientiae possidere, in qua dominus arbiter atque agonotheta residens pugnam tulo horremus admittere, ne intrinsecus quidem coalescere incauta cogitatione patiamur, et in quibus humana cog
Abbreviated transcription (Latin):
se abstiuet et illi quidẽ ut corruptibilẽ coronã acapi¬
aut nos autẽ ĩcorruptã et cet̾a. a quib oĩb dix̾it
ĩquirauiꝰ ut possit uob̃ sp̃italis agonis cõꝑatione
logittĩe dec̾tare utẽdi ouinib escis quas desiderii
coꝵdẽ certamiiũ disciplina. Et nõ solũ ĩt̾dictis
estis et ebͥetate ouũiq crapula eos uoc̃e ẽ abstui̾e
u̾m eciã cũcta mercia et ccio atq desidia ut cotidia¬
iis ex̃ciciis iugiq meditatõe uirtus eoꝵ possit
adc̾scẽ. et ita ouiui solicitudĩe ac tͥsticia uegrtiisq

Expanded text:
coronam accipiant: nos autem incorruptam, etc. . A quibus omnibus dixerit, inquiramus, ut possit nobis spiritalis agonis instructio legitime decertare, utendi omnibus escis, quas desiderii  statuit disciplina. et non solum interdictis escis et ebrietate omnique crapula eos necesse est abstinere, uerum etiam cuncta inertia et otio atque desidia, ut cotidianis exercitiis iugique meditatione uirtus eorum possit adcrescere. et ita omni sollicitudine ac tristiti
Abbreviated transcription (Latin):
por latiui c̾tamina g̾ci agonas uccãt a fre¬
quẽcia qua celebrant᷑ si quitẽ et ominẽ
cetiur atii cõuẽtũ agona dici. ali qđ in
cirtus et qiͣ ⁊gouis idẽ suie augulosis locis cred̾ẽt᷑
nũcupatus agones putñt. De gn̾ibꝰ agomĩ. Ca . xxiiii.¬
gonũ geuera st̃ hec. ĩ nic̃sitas uiriũ. cursꝰ
celeritas sagitrũdi ꝑicia. staudi paciẽcia
cu̾charã qͦ ueltibias ĩcitãdi gestus. de mo

Expanded text:
 Latine certamina, Graeci ἀγῶνας vocant, a frequentia qua celebrabantur. Siquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; ali quod in circulis et quasi agoniis, id est sine angulo locis, ederentur nuncupatos agonas putant. § gonum genera sunt haec: immensitas virium, cursus celeritas, sagittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque tibias incedendi gestus, de mo
Abbreviated transcription (Latin):
E calciauiẽtis De fabricis pietũ. E.
¶n fabritis parietum atq tectorum
groci inuentoreui dedalum asserunt
Iste eum primus didicisse fabricam a
inierua dicitur. fabros enĩ sine artiace
architecti autem comentarii sunt qui di¬
sponunt in fiuidamentis unde et aposte¬
lus de seuiet ipso qucisi insipieus inquit
architectus fundamentiun posuit. Mac¬
tioues dicti amachinis in quibus nisist¬
ant propter altitudinem parietim¬

Expanded text:
 CAPUT VIII. De fabricis parietum. 1. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Architecti autem caementarii sunt qui disponunt in fundamentis. Unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. 2. Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum
Abbreviated transcription (Latin):
rum dissipeuit. ut nõ reman̾et lapis sup
lapidem. ¶Um̃ hns ꝑ anticipatõne p̃li¬
datis moraderponendꝰ ebdomade ꝙͣ omise¬
rat redit euentũ. Confirmabit autem
piccum młtis ebtomada una. hoc est ipã no¬
uissima in qua uł Iohes baptista ł dũs et a

Expanded text:
non remaneret lapis super lapidem. Verum his anticipationem prelibatis, mox ad exponendum ebdomadae, quam omiserat, redit eventum. « Confirmabit autem pactum multis ebdomada una, » hoc est ipsa novissima, in qua vel Johannes baptista vel Dominus et a
Abbreviated transcription (Latin):
uadrige et bige et trige et seinge a uu¬
meroꝵ equoꝵ et uigo dicte ex quib
quadrigas soli. bigas luue. trigas
inferi senigas ioiis. desulcores lucifero et hespero
sacra irunt huadrigã ideo soluiũgũt qr ꝑ qͣtuor tẽ¬
pora ĩ nus ntit̾. uere estate et auturuno et hyeme
¶Uigas me quũ gemuno cursu cumisole cõtẽdit siue
qr nocte et dic uider᷑ iũgũt eĩ unũ equũ iugriur al¬
terũ caudidũ rigas diis iuferiis qr hni ꝑtres. ꝙ¬
hn ꝑ ires etates homines adse rapũt idẽ ꝑ ĩfũcia
curuit ioui. ꝓpt̾ qd̾ marĩe deoꝵ suoꝵ eum ẽe credunt¬
.Quadrige autẽ ĩ scͥpturis scĩs aut quatuor eiigli¬
ste seu eusigłia intlłigũtur uel qͣtuor uirtutes pͥuci

Expanded text:
uadrigae et bigae, et trigae et seiugae a numero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieBigas lune, quoniam gemino cursu cum sole contendit sive quia et nocte et die videtur: iungunt enim unum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia hi per tres etates hocurrit Jovi: propter quod maximum deorum suorum eum esse credunt. Quadrigae autem in Scripturis sacris aut quatuor Evangelistae sive Evangelia intelliguntur, vel quatuor virtutes p
Abbreviated transcription (Latin):
manũ int̾nsecus retͣhente post̾ior qui phares uoca¬
tur porexit mamĩ. et nascẽdo p̃cessit ¶sigałr congr¬
uit ꝙ extenderit ifrł in legis oꝑa mam̃ sua ⁊ eam¬

Expanded text:
manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocamanum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in legis opera ma
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cognoui ẜuiet m ¶Accepit in occulto anulum¬
et monile ⁊ uirgã. uocatõe signatur. iustificacõne
docoratur. głificacõe exalcatur ¶ Quos eĩ p̾destina¬
uit illos ⁊ nocauit illos et iustificauit ⁊ quos in¬
stificauit illos et głificauit ¶ S hec ut diximus
ĩ octulto. ubi fit ⁊ cõceptio sc̃e ub̾tatis ¶Mitti᷑ autẽ
promissus hedus. tanꝙͣ m̾etrici¶ Hedus exproba
publicis signis anuli ⁊ momił. et nirge. uicit tem̾e
iudicantes nidoos. quoꝵ iã ꝑsonã iudas ille ge¬
nec here nos se men habrahe ¶ S prolatis c̾tissimis
documentis nr̃e uocacõnis instificacionisq et glori¬
mag̾ꝙͣ se iustificatos ẽẽ fatebũtur ¶Pignora eiñ
legis ¶ Sr ostendit uirga sigu passionis ⁊ monile
legis logittime. et a nulũ pignus ĩ mortalitatis
¶Quod e scpͥtura dict parientẽ. thamar. et duos in
sit manũ sua. et obstetrix cocciuũ ¶Et de huic ũ .s

Expanded text:
non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulumnon cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauitstificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobra. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam Iudas ipse gesti nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis et glorimagis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et duos in sit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo
Abbreviated transcription (Latin):
triarche p̃poĩtus ẽ maiori pplõ indeoꝵ ¶ Chamar
nitp̃tatur amaritudo ꝓ niris mortius. item
et ꝯmutans ¶ Mutauit eĩ se nihitũ m̃etricis
aũ cũ socero suo cõcubuit ¶ phares intp̃tatur
diuisio ab eo ꝙ diuiserit membranulas. ẜm rẽ
dnusoris inde .i. phares sorticꝰ ẽ nomen ¶Uñ ⁊ pha
risei q̃ͥ se qiͣ uiscos a ppło seꝑabant. dnusi appella¬
bantur ¶zara fr̃ eiꝰ ĩ cuiꝰ manu erat coccimũ.
nit̃p̃tatur oriens. siue qr p̾mus aꝑꝑuit. siue ꝙ
płumm ex eo iusti nati st̃. ut ĩ libro ꝑaliponienon
ritudĩs man. nõ illiꝰ amaritudis in qua dño fel u¬
insfͤuit. s illius ĩ qua petrus amare fleuit ¶ Nam ⁊
uidas latine confessio est ¶Cõfessiõi gͦ a maritudo
penitencia et remissionẽ pct̾oꝵ ꝑ om̃s gentes in¬
cipientib ab irłm ¶ Nam ⁊ ip̃e hĩtus m̾etricis. cõfes¬
ad fontes aqͣrũ ꝑuenire ad semen abrabe ¶ Illo ñ
cognoscẽte fetatur.qr de illo p̃dc̃m ẽ ¶ Populꝰ quẽ

Expanded text:
triarchae praepositus est majori populo Judaeorum. Thamar interpretatur amaritudo pro viris mortuis. Eadem et commutans; mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares interpretatur divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum; divisoris inde, id risaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon ritudinis manet, non illius amaritudinis in qua Domino fel ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit. Nam et Juda Latine confessio est: confessioni ergo amaritudo per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem . Nam et ipse habitus meretricis confesad fontes aquarum pervenire ad semen Abrahae. Illo enim non non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hee suꝑ soliditatẽ fidei qiͣ sr̃ murũ amore pul¬
critudĩs xͥ ascense disscurrũt. ut ũm sponsũ per¬
contẽplacõ aspiciant. et osculo caritatis illi co¬
pulent᷑ atq cohereant ¶S obuirgati st̃ eum.
qñ fłis testimoniis calũpinantes scm̃ dñm op¬

Expanded text:
r murum amore pulchritudinis Christi ascensae discurrunt, ut verum sponsum pecontemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur, atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis calumniantes sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
hõis nũstͣri. s mĩstre ¶ Ie oues pauit. ⁊ dñs in
cunͣgłio dicit. Ego sũ pastorbonꝰ ¶Ille m̃cedic
lucro uariũ sibi pe cus abstulit xp̃c dñisarũ geu¬
ciũ uarietatẽ sibumnz cõgregauit ¶ Ille tres uir¬
gas amputatis cortib ĩ alueis aqͣrũ opposuit
ut mearũ cõtempsor młtiplicarẽt᷑ eiꝰ oues et

Expanded text:
 ministrare . Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves: et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalis inqͣlaboramꝰ ¶Alia et̾ua ĩ qͣ dilectõe dĩ con¬
templabim᷑ ¶ H̾a nãq int̾p̃tatur laborans ¶Racheis
inuimꝰ ex fide laboriosa ẽ. in oꝑib ⁊ nc̾ta. quo exi¬
tu ꝑueniat ad utilitatẽ eoꝵ. quib cõsułe uolumꝰ¬
¶ Ip̾a ẽ lia pͥor uxor iacob. ac ꝑ hoc infirmis occłis
fuisse cõmemorat ¶Cogitacões eĩ mortaliũ tim
amat oĩs pie studiosus ⁊ p̃p hanc ẜuit gr̾e dei.

Expanded text:
alis in qua laboramus; alia aeterna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpretatur laborans; Rachel vivimus ex fide, laboriosa est in operibus et incerta, quo exitu perveniat ad utilitatem eorum, quibus consulere volumus. Ipsa est Lia, prior uxor Jacob, ac per hoc et infirmis oculis fuisse coamat omnis pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sp̃itali ꝑ seip̃m ueĩens: illustͣre dignatꝰ ÷
S i ip̃a tunc lune ꝯu̾sio pulch̾rimũ nobis
sacͣmenti celestis spectacłm p̾b. nã luna q̃
rotũdi fc̃a scematis asole lumẽ ut sͣdiximꝰ
a̾ us ad qͥntã decĩam lucis crem̃tũ ad terras.
defcm̃ u̾o ht ad celos: aqͥntadetĩa a us ad no¬
uissimũ crem̃tũ eiꝰde sue lucis a t̾rems auer¬
eiꝰ ꝯu̾sio recte paschał gaudii mist̾ia signat.
deliciis caducis fauorib atq ad solam ce¬
lestis gre luc̾e suspẽdere cõtemplãdo docem᷑.

Expanded text:
tali per se ipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet. Namque luna, quae rotundi facta stemmatis, a sole lumen ut supra diximus ras, defectum vero habet ad coelos, a quintadecima autem usque ad novissimam crementum ejusdem suae lucis a terrenis averrum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, deliciis caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur.
Abbreviated transcription (Latin):
i uado ad prẽm. ⁊ ꝙ de illo psalmꝰ ait. a sum¬
mo celo eg̾ssio eiꝰ. ⁊ occ̾sus eiꝰ us ad summũ
es. Qͥa gͦ luna sue lucgͦ incͤmento ꝙ exiens
asole ad nr̃os euoluit optutꝰ doͥ saluatoris
insibłe nob̾ celi facie recolligit resurrectõis
illiꝰ ac post̾i̾oris głe miracła demonstͣt. m̾nto
aqͥnta decima paschas uoti gladiis apta p̾di¬
catur. Hus quide paschał tempis alegis
obsu̾atõne sũptis uidiciis. hẽdes noui testa

Expanded text:
ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole ad nostros evolvit obtutus, Domini Salvatoris visibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius ac posterioris gloriae miracula demonstrat: merito a quinta decima paschalis non gaudiis apta praedicatur. His quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis haeredes Novi Testa
Abbreviated transcription (Latin):
Nleq̃ꝙͣ ꝑ ticłatim edita uita scõꝵ. s tota simł
ectͣ designat᷑. q̃ fatigatõnes quide patitur nͨ
tũ ad defcmñ ꝓpͥiststus nulinat᷑. gyrum laborẽ
tołat. s ad occasũ cũ tp̃ib nõ festinat. Neq
eĩ adima poli arctirꝰ cũ nocturo tp̃e ducitur
ĩ muñis tͥbułdib qͣcitur p̃ntis uite umbra
t̾mĩat᷑. ea q̃ stante noꝵ p̃terit. qr illa in sua
incolinitate ꝑdurance mortalitatis hꝰ uita
ꝑcurrit. ¶ Põtest gͥ ꝑ arcturũ qͥ a plagatͦ
ꝑitate t̾rebat. d̾ pro cłpis sins alios p̾ciꝑet la¬
ꝑidib odtus. alios gladii morte istari.
pliades u̾o que ip̃e quo sic̃ suꝑiꝰ diximus
septe st̃ testĩ noui grã tanto aꝑtiꝰ indi¬

Expanded text:
sed tota simul Ecclesia designatur, quae fatigationes quidem patitur, nec tamen ad defectum proprii status inclinatur. Gyrum laborum tolerat, sed ad occasum cum temporibus non festinat. Neque enim ad ima poli Arcturus cum nocturno tempore ducitur, ionibus quatitur, praesentis vitae umbra terminatur, eaque stante nox praeterit; quia, illa in sua incolumitate perdurante, mortalitas hujus vitae percurrit. Potest ergo per Arcturum, qui a plagis peritate terrebat, dum pro culpis suis alios praeciperet lapidibus obrui, alios gladii morte multari: Pleiades vero, quae ipsae quoque sicut superius diximus septem sunt, testamenti novi gratiam tanto apertius indi
Abbreviated transcription (Latin):
stelle gͦ ⁊ sid̾a ⁊ astͣ ita int̾ se
differũt. Nã stella ẽ q̃lib sin¬
fc̃a. ut hyades pliades. Astͣ a̾
stelle gnͣdes ut orion. Inotes. s ħ noĩa sc̾pto¬
ies cõfundũt ⁊ astͣ pro stelł ⁊ stellas ꝓsid̾ibꝰ
ponũt stellas nõ hr̃e ꝓpͥum lum̃ s asole¬

Expanded text:
sidera et astra ita inter se differunt. Nam stella est quaelibet sinfacta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. Et stellae no
Abbreviated transcription (Latin):
cem aruerũt. ¶Petrosa uero loca q̃ temii
cespite ꝯtecta susceptũ sem̃ cito g̾minare
queũt s iim radicis fi̾gende nõ hñt. illa
uimi ꝑ st̃ p̾cordia: q̃ nulł discipłiue studiis
erudita ĩ nulł tẽptatonũ ꝓbatõib emolli

Expanded text:
er instituti. Petrosa vero loca, quae tenui cespite contecta, susceptum semen cito germinare queunt, sed vim radicis figendae non habent, illa nimirum sunt praecordia quae nullis disciplinae studiis erudita, nullis tentationum pro
Abbreviated transcription (Latin):
b hausit. aut qr uocẽ ip̃a greci audeuti¬
cipiant audiendisꝑaures eĩ ut iãdiximꝰ
usticie auditus int̾mis aĩe si gͣficat᷑. sine
obediencia in p̾ceptis d̾i. seu auditus fi¬
dei uł intellectus. uñ scͣtũẽ. Qui ht aures
audiendi audiat. hoc ẽ corde utelligat. Et
itẽ ĩ malã ꝑtẽ. aures eoꝵ ãggraua nefor¬

Expanded text:
bus ausit. Aut quia vocem ipsam Graeci αὐcipiant audiendi. Per aures enim ut jam diximus mystice auditus internus animae significatur, sive obedientia in praeceptis Dei, seu auditus fidei vel intellectus. Unde scriptum est : Qui habet aures audiendi, audiat, hoc est corde intelligat. Et iterum in malam partem: Aures eorum aggrava, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
ex amus pub̾tatẽ existimant .i. eũ pub̾¬
em ẽẽ. aui qͣtuordeã ãnos expleuerit ꝙͣuis
gn̾are iam possits puerpere st̾ qui a̾ns pue¬
tre saluatoris poeta ait.Salue sc̃a pens
enixa est puerpa regem ¶ldolescens dictꝰ
eo ꝙ sit ad gignend̾ adultꝰ siue accreste̾
et aug̾i̾. adolescentes fideles sine oꝑibus
proficientes fideles sme oꝑib proficien

Expanded text:
ex annis pubertatem existimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis generare jam possit. Puerperae sunt, quae annis puetre Salvatoris ait poeta: Salve, sancta parens, enixa puerpera regem. Adolescens dictus eo, quod sit ad gignendum adultus: sive a crescere et augeri. Adolescentes, fideles sive operibus proficient
Abbreviated transcription (Latin):
pu̾ appellanerũt. eo ꝙ sursũ expeccet. sb̾leua¬
dius poeta designat cũ dicit. ꝓ namq con¬
spectant ammalia cet̾a t̾ram. es hõis de¬
dã tolłe uultus. Qui id̃o erectus celũ aspit̾
ut dm̃n querat nõ ut terram intendat ue¬
luti pecora que natura prona et uentris
corpus¶Amima a a gentilib nomen acce¬
tur anmia. ꝙͣ concipi ore possit. que iam
in genitcis utero iuit. nõ ẽ gͥ amma aer
ꝙ putauerũt q̃dam q̃ nõ potuerũt ĩ corꝑ¬
eam eiꝰ cogitare naturã./ hõ qr ẽ duab cõ¬
stat naturis aliquando corpus hũanũ
aliquando ⁊ ammis̃ rõnalẽ significat.
de quo apłs ait. et si ext̾ior hõ nr̃ corrũpit᷑
ĩt̾ius renonat᷑ de die ĩ diẽ: Et alibi. int̾iorẽ

Expanded text:
phum appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevadius poeta designat, cum dicit : Pronaque conspectant animalia caetera terram, Os homidera tollere vultus. Qui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri corpus. Anima autem a gentilibus nomen accetur anima, quam concipi aer ore possit, quae jam in genitricis utero vivit. Non est igitur aer putaverunt quidam, qui non potuerunt incorpoream ejus cogitare naturam. Homo quia ex duabus constat naturis, aliquando corpus humanum, aliquando etiam animam rationalem significat. De quo Apostolus ait: Et si exterior homo noster corrumpitur, interior renovatur de die in diem ; et alibi, interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ eius uł oculus. uñ ⁊ ip̃e hõ scdm mente
ymago dĩ dr̃. ita antem hec oĩa adiu̾cta sunt
aĩe ut una res sit. ꝓ efficienciis enm causaꝵ
ẽ. dũ ułt animꝰ est. dum sit mens. dũ recolit.
memoria ẽ. dum rectũ indicat rõ ẽ. dun spi
cia nomen accepit ¶Significatio eiꝰ spt̃ młi¬
plex est aliqnͣdo sp̃t noĩe. ipse deus demonstt᷑.
euͣngłio. Angłs ad mariam dic̾. Sp̃c sc̃s suꝑ¬

Expanded text:
caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectutia nomen accepit. Significatio enim spiritus multiplex est. Aliquando Spiritus nomine ipse Deus demonstratuEvangelio angelus ad Mariam dicit: Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uñ et discriminalia dñr a quib di¬
uise religan¶Mystice ⁊ crines sigͣficant
fc̃a u̾tutũ. quos hõ ht̃ exdono sp̃t sc̃i. unde
inlibro iudicũ legr̃ ꝙ sãpson ꝙͣdui septe
crines capitis integros hũit. ĩ uictus fuit.
postꝙͣ u̾o per fraude̾ mulieris tonsus est
recessit ab eo fortitudo. qr qͥs quis ꝑ gr̃a¬
sp̃c sci u̾tutes sp̃itales ruat. illesus man.¬
¶ Si eĩ p̃p̃ pct̾m euacuatus fuit grã sp̃ĩtali.
Infirmus fcũs ꝑet ĩmncoꝵ captionispos¬
ie ⁊ crines elemosmaꝵ largitatẽ sigͥfica¬

Expanded text:
tur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisi religantur. Mystice autem crines significant facta virtutum, quas homo habet ex dono Spiritus sancti. Unde in libro Judicum legitur, quod Samson quandiu septem crines capitis integros habuit, invictus fuit; postquam vero per fraudem mulieris tonsus est, recessit ab eo fortitudo; quia quisquis per grasancti virtutes spiritales servat, illaesus manet. Si enim propter peccatum evacuatus fuerit gratia spiritali, infirmus factus patet inimicorum captioni. Possunt et crines eleemosynarum largitatem significa
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. Gigne ndi eĩ et faciendi poten
ẽ Hanc quidã de u̾ẽe dixp̃t. a qͦ
oĩa creata st̃ et existũt.¶Semis a
gignendo dc̃m. cui deriuatinũ nomẽ at̾ra
ex qua oĩa gignũt᷑. Se eĩ grece terra dicitur
dicũtur. qr gignũt᷑ et crescũt ¶õ dcũs qr de¬
¶ homo

Expanded text:
gnendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; γῆ enim Graece terra dicitur.dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo
Abbreviated transcription (Latin):
do nri mulieris minor. ut paciens uiro
g̾et uirds. aliud appere. aut ĩ aliũ sexũ
rupco̾e integ̾tatis. et hoc ex lingna satre
s qpture¶Nam eua statim facta de latere imi
sui uũd̾ coucacta a nro młier aplłata est

Expanded text:
 mulieris minor, ut patiens viri geret viros aliud appetere aut in alium sexum ruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ qui de celo descendit ⁊ hũanũ genus a mil¬
successores coꝵ qui ĩfiitate nr̃a pdicacõne e¬
euangłica recreant ¶artha que excepit ip̃mĩ
domo sua ⁊ nũst̾bat. sig̃ ficat ecc̃a inbac uita
ip̃ni ĩ corde suo extipientẽ ⁊ ope nsticie labo
amico suo tres penes. siuilitudiez exp̃unt curꝰ¬
q in media tͥbułone postulantis dñm. ut det
actulit. significat hõie luxuriis deditũ. ⁊ hñ¬
dante pt̃cs. quẽ ĩ mod̾ato fluxu ampliꝰ pecta¬
re desid̾ante arguit dñs dicens. Stulte hac noc
qui du duo ĩtres ⁊ tres induo diuidunt᷑. signi¬
ficant hũanũ genus fide ⁊ religione ab ĩnuicem
seꝑatum. ꝑtun ĩ discissione scismatis ꝙ u̾bo sigͥ¬
ficant. ꝑtim in nu̾o t̾nitatis ꝙ t̾a demonstnͣt ¶i

Expanded text:
r, qui de coelo descendit, et genus humanum a vulsuccessores eorum, qui infirmitatem nostram praedicatione evangelica recreant. Martha, quae excepit Christum in domo sua et ministrabat, significat Ecclesiam in hac vita Christum in corde suo examico suo tres panes, similitudinem exprimit cujusque in media tribulatione postulantis Dominum, ut det attulit, significat hominem luxuriis deditum, et abundantem peccatis, quem immoderato fluxu amplius peccare desiderantem arguit Dominus, dicens: Stulte, hac nocquibus, duo in tres, et tres in duo dividuntur, significant humanum genus fide et religione ab invicem separatum, partim in discissione schismatis, quod duo significant, partim in numero Trinitatis, quod tria dem
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur qui copulauit ex ĩgine cͣrnez xp̃oEeriu¬
ꝓpłx. qui iudeos ꝑ legem et euangłrũ ꝓuocane¬
rũt. s illis modo t̾renis uoluptatib. iodo qrͣ¬
nis. et legis ouere p̾ssis sollempnitate aduẽ¬
tus dñi contẽpnentibr uite et̾ne gaudia ge̾¬
tes introisse maifestũ ¶ Rex iratus qui mi¬
sic ex̾citus suos et ꝑdidit int̾fectores illos: ⁊
auitatem intendit deus p̾r ẽ. qui suscitant.
ue spasianũ cesarẽ roͣnoꝵ. qui et ppłm gladio
uastauit. et cuntate irłm funditus cũ sins
umu̾sis eũtit. ita ut ult̾ius belligerare nõ pos¬
set¶Hominẽ a nõ hñte uestẽ impciale in ac¬
cubitu qui loquente rege obimituit. quẽ nib
ẜius sius. ablatũ mitti utenebras ex̾iores. ille
ẽ qui in fide quide cũ cet̾is requiescit. S si ĩ uẽ
tus fu̾it in die iudicii uestẽ caris oꝑib hr̃e pol¬
luta confestĩ iubetur ab angłis tolli ac mer
unus debebat feneratori denarios quingẽtos

Expanded text:
ligitur, qui copulavit ex virgine carnem virgi qui Judaeos per Legem et Evangelium provocaverunt. Sed illi modo terrenis tempestatibus, modo carnis et legis onere pressi, solemnitatem adventus Domini contempserunt; vitae aeternae gaudia gentes introisse manifestum est. Rex iratus qui misit exercitus suos, et perdidit interfectores illos, et civitatem incendit, Deus Pater est, qui suscitavit Vespasianum Caesarem Romanorum, qui et populum gladio vastavit, et civitatem Hierusalem funditus cum suis universis evertit, ita ut ulterius belligerare non posset. Hominem autem non habentem vestem nuptialem in accubitu, qui loquente rege obmutuit, quem jubet servis suis ablatum mitti in tenebras exteriores, ille est qui in fide quidem cum caettus fuerit in die judicii vestem carnis operibus habere pollutam, confestim jubetur ab angelis tolli ac mergunus debebat feneratori denarios quingentos,
Abbreviated transcription (Latin):
untate ⁊ magnitudĩe fidĩ noiati it. Hic iaco¬
b fihiꝰ rebedei fr̃ iohis qui pꝰ ascensioẽ dñi ab
herer inamfestat᷑ occisus.Iacobꝰ alplei ob distũ¬
tione poris cognomĩatut qr sic̃ ile dr filius re¬
bedei. sic iste filius alphei. Cognomẽtũ gͥ amilo
a pre sũpserũt. Iste ẽ iacob mĩor q̃ ĩ eungłio

Expanded text:
ei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
hũt hummiliũ aĩarũ ac deuotarũ dño qͣ quo ma¬
iore sibi ꝯscĩa fragilitatis ꝑtimescũt. eo maiore
saluatoris amore feruentes. passione eiꝰ uesti¬
gus inhoc scło quo requies ẽ pꝑanda futura di¬
ligent̾ obsecũt᷑. et si forte ualeant mutari curio¬
sitate quo ordĩe sit eade passio ꝯpleta ppendũt
¶Mulieres que apłis dñi resurrectione amiu̾ti¬
ant lex et ꝓph̾ia intelligu̾t᷑. qͣ głia resurrectõis
rͥ anteꝙͣ reuelaret᷑ qiͣ p̾cursores p̾dicauerunt.
¶Maria gͦ magdalena ip̃a ẽ soror larari et mar¬
the. de qͣ dñs eiecit septe demonia.: Ip̃a ẽ ã non
alia que quoda ut lucas scͥbit peccatrie ad huc
ueniens pedes dm̃ latrimis pĩe rigauit. et un¬
effecta dũo. nõ tm̃ pedes eiꝰ ut idẽ Iħes uarrat

Expanded text:
lium animarum ac devotarum Domino: quae quo majore sibi conscientia fragilitatis pertimescunt, eo majore Salvatoris amore ferventes passionis ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obsequuntur; et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit eadem passio completa, perpendunt. Mulieres quae apostolis Domini resurrectionem annuntiant, lex et prophetia intelliguntur, quae gloriam resurrectionis antequam revelaretur, quasi praecursores praedicaverunt. Maria ergo Magdalene ipsa est soror Lazari et Marthae, de qua Dominus ejecit septem daemonia. Ipsa est autem non alia, quae quondam, ut Lucas scribit, peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenieffecta Domino non tantum pedes ejus, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
accipim ¶Bydropicus quẽ dñs curauit. demõat᷑
eos quos fluxus carnaliũ uoluptatũ erubans.
aggͣnat Homo bñs duos filios deus ẽ intelligẽ¬
dus hũs duos ppłos quoꝵ maior figã tenuut.
iudaici pplĩ qui ꝑmansit iudĩ cultu. alt̾ iinor.

Expanded text:
accipimus. Hydropicus, quem Dominus curavit, demonstrat eos quos fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Homo habens duos filios, Deus est intelligendus, habens duos populos: quorum major figuram tenuit Judaici populi qui permansit in Dei cultu;
Abbreviated transcription (Latin):
tuus exͣ portas urbis suscitauit. sigͥficat eñ
qui pala quodl mortiferũ cͥmen admittit. Audi¬
to ũbo dra a morte pc̃ci resurgit. et ꝑ penitẽciã
in xp̃o iunere incipit. redditurq iudue matri
sue .i. cõmuniomi eccłi. ¶gomo qui descendebat ab

Expanded text:
suscitavit, significat eum qui palam quodlibet mortiferum crimen admittit, et audito verbo Domini a morte peccati resurgit, et per poenitentiam in Christo vivere incipit, redditurque viduae matri suae, id est, communioni Ecclesiae. Homo qui descendebat ab
Abbreviated transcription (Latin):
uam sedentes significant utrosq ppłos n
cat. eos qui ex ydolatria genciũ ad Ridẽ dñi¬
cam comutũtur. quib tũ expullo a corde de¬
monũ cultui dum p̾stina lucem p̾ceput fidei. p̾ca
ad landandũ dm̃ eoꝵ. lingna resoluit᷑. ut confite¬
antͤ eum que ante negauunt ¶ Hxmo manum
uet semꝑ porrigenda elemosina pauꝑibus.
homo de quo ĩmũdus sp̃t exnnt. et rursũ eũ octu¬
pauit. significat hoĩez penitente. cui ꝓsb̾ secutã
negligencia acrius mente occupat cariis uolup
i głia a ͨ. supbis ¶Pat̾familias ꝓferens de the
uet̾błi sciencia sua genima testamenta. uetus
in quo felicitas frena ꝓmittit᷑ nonũ ꝑ ꝙ regnũ

Expanded text:
viam sedentes , significant utrosque populosviam sedentes , significant utrosque populoscat eos qui ex idololatria gentium ad fidem dominicam convertuntur, quibus tamen, expulso a corde dmonum culad laudandum Dominum eorum lingua resolvitur, ut confiteantur eum quem antea negaverunt. Homo manum net semper porrigendam eleemosynam pauperibus. Homo, de quo immundus spiritus exivit, et rursum eum occupavit, significat hominem poenitentem, cui per subsecutam neglini gloria, ac superbia. Paterfamilias proferens de thesenetrabili scientia sua gemina Testamenta: Vetus, in quo felicitas terrena promittitur; Novum, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
tũt ¶Demomacus quer dñs in regione gerase¬
noꝵ alegione curauit. significat gentilẽ ppłm
młtoꝵ cultib demonioꝵ obnornum ¶asto¬
res porcor fugientes. qui ea q̃ gesta st̃ nũci¬
ant in cuntate. sigͥficant p̾ncipes impioꝵ
qui dũ fide xp̃i fugnĩt. uͥtutes tñ enis stu¬
pentes mirãtur et predicant. paraliticus ia¬
ceus in lectulo. anuna ẽ. uita dissoluta in
recepto resurgit. et lectũ caris suc in quo
debilis iacebat. ad domũ u̾tutũ reportat. ut
se intra ꝯsc̾ie sue secreta constringat ⁊ neqͣꝙͣ
in ex̾iorib ultͣ uolũtatib dissoluta disscur¬
ra. Irchi synagoge filia ad quam curandã
dñs dum ꝑgeret pͥus tñ .i. anteꝙͣ ad eam ue¬
niret. tetigit eum a tergo. muher que ꝓfluo
sangiũs laborabat. et curata ẽ. Archysyna¬
que pro flumo sangius laborabat figa ecc̃e¬
et post passionez. aic post ascensionez x creoidit
qiͣ et a tergo dñm tetigit. et ante accipe sałm
quam synagoga promerint ¶ Sño ceci ixta

Expanded text:
tunt. Daemoniacus, quem Dominus in regione Gerasenorum a legione curavit, significat gentilem populum multorum cultibus daemoniorum obnoxium. Pastores porcorum fugientes, qui ea quae gesta sunt nuntiant in civitate, significant principes impiorum, qui dum fidem Christi fugiunt, virtutes tamen ejus stupentes mirantur et praedicant. Paralyticus jacens in lectulo, anima est, vita dissoluta in recepto resurgit, et lectum carnis suae, in quo debilis jacebat, ad domum virtutum reportat ut se intra conscientiae suae secreta constringat, et nequaquam in exterioribus ultra voluptatibus dissoluta discurrat. Archisynagogi filia, ad quam curandam Dominus dum pergeret, prius tamen antequam ad eam veniret, tetigit eum a tergo mulier, quae profluvio sanguinis laborabat, et curata est, archisynaquae profluvio sanguinis laborabat, figuram habet post passionem, et post ascensionem Christi credidit, quasi a tergo Dominum tetigit, et ante accipere salutem quam Synagoga, promeruit. 161. Duo caeci, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ra p̾ma natiuitatis oꝑati st̾. In istis impẽdens mi¬
ficordia qui una iite bora laborauerũt.
Do filii missi ad opanda uieaz. duo¬
rũ ppsoꝵ typũ demonstnͣt ¶ Primus
nature intelligencia. ad oꝑis dĩm

Expanded text:
prima hora nativitatis operati sunt, in istis impendens misericordiam, qui una vitae hora laboraverunt. Duo filii missi ad operandam vineam duorum populorum typum demonstrant. Primus naturae i
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ fauulie hĩtaculũ est sicut urbs umꝰ ppłi sirut
orbis domiuliũ totius grũs humami ẽ a doni grnꝰ¬
gẽtiliũ suuatra derisit int̾cio ĩgiessu laures to¬
nuuicas scõꝵ dicit ore celebrãdas. S ĩ hiis duob u̾si¬
bus ꝑ officia dulsa discurrẽs ãmouet ut u̾o dũo laus fi¬
tẽplatr̃e gratulãtur qͦs pca numerat specialr̾ In a arõ
eiã sac̃ dotes. inleui reliqui nũstri ad postremũ qͥ dũo

Expanded text:
unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi: sicut orbis, domicilium totius generis humani; est autem gentilium simulacra derisit, in tertio ingressu laudes dominicas sanctorum dicit ore celebrandas. Sed in his duobus versibus per officia diversa discurrens admonet, ut vero Domino laus fitemplatione gratulatur, quos postea numerat specialiter. In Aaron enim sacerdotes. In Levi reliqui ministri. Ad postremum, qui Do
Abbreviated transcription (Latin):
locatum colentes ac debentes cognitonem genita¬
li solo pp̃ agri culturam sub diu̾o posioris ꝓ eo ꝙ hiiᷤ
tur. uaui coloui ã rouiai sunt a coloui latun. &
coloui auxiliares. ã coloni ruris sunt priuati In
uũ et aduenã. Inquilim enĩ sũt qui enugrãt et
uou ppetuo ymauẽt. aduene x uel incole aduẽti

Expanded text:
locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo, propter agri culturam, sub dominio possessoris, tur: nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni rerum privati. Innum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant et non perpetuo permanent. Advene
Abbreviated transcription (Latin):
prudent̾ ait sicut et uetĩb placuit qui om̃s sapiẽtes
uberos applsaũunt. imnprudẽtes & om̃s ẜuos. uñ sa
lomon. Seruo inquit sapiẽti lib̾i ẜuiẽt hic ergo qui
credit ac si ẜuus sit ad tempꝰ qui rẽ facit prudẽtẽ
cuuit sicut chaui filius nce peccati et nuprudentie
causa factus ẽ seruus cũ accipit renussionẽ pcc̃or lib̾¬
tus efficitur. Smulit̾ iuquit qui liber liecatus est
erat a deo qd̃ maxim cruuen erat iteo anssa ama¬
desset sicut dicit dũs tollite ugum meũ sr̃ ues quia
niaiue ẽ et ouus meu̾ leue ¶cmiussus dicitur qiͣ¬
manu euussus. apud uet̾es erũ quotiẽs mauĩ iuitte¬

Expanded text:
prudenter agit, sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellarunt, imprudentes autem omnes servos. Unde et Salomon: Servo, inquit sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus sit ad tempus; quia rem facit prudentem, ciunt, sicut Cham filius Noe peccati ecausa factus est servus, cum acceperit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Similiter, inquit, qui liber vocatus est, enim a Deo, quod maximum crimen est, ideo amissa amadesset, sicut dicit Dominus: Tollite jugum meum super vos, quia suave est; et onus meum leve est . Manumissus dicitur, qmanu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mitte
Abbreviated transcription (Latin):
los. stipule r herbe alicuiꝰ ꝓ signis faciebãt a quo
equites ĩ uua tribu .coc. su̾iuit de sĩgus euĩ cẽtur
ui dubãtur et fiebat turina ¶Cr eors quĩgentos
nulites bt̃ ¶Tria st̃ nulicie gen̾a sacraniẽtũ. cuo¬
catõ cõuiratõ Saciamẽtũ ĩ quo prst Nectõnem
iurat uiuisqui s nules se nõ excetẽ a uulicia insi
hũt pleuã uuliciã nam et .u. anins tenẽtur. Euca¬
tio dum. id subitũ bellũ nõsolũ miles s cet̾i uocãti¬
unecianu consul solebat dice̾ qui rẽ publitã s alua
eẽ ult me sequat᷑. C õuiratõ que sit ĩ tuiultu qũnoti¬
nũ urb̾ picłi singłos une nõ patitur s repẽte cołligit

Expanded text:
los stipulae, vel herbae alicujus, pro signis faciebant, a quoequites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi ue annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantUnde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente collig
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi greca appellatioue
ucctur qui latine auiatores
dum autea greci uet̾es sophistas
id est sapientes aut terrores sapientie semet ipõs
iactantius uoĩarẽt Iste it̾rgatus quid ꝑfitẽtur
uerecũdo noiẽ pħoꝵ id ẽ amatorem sapiẽtie se esse
respondit. qm̃ sapiẽtem ꝓfiteri arrtgantissmũ iute¬
batur. Ita deinceps posteris placiit ut qnͣtalibet te
quippe grece phias uccatur. et ethici qui de morib
disputant. mores enĩ apud grecos ethis appłłant᷑
gunt. ratio eiũ grece legos dicitur ¶Duuiditur a
phisica in septem ꝑtes hoc ẽ arithemeticã. astrono¬
nuam. astrolegiam metbauicam. medicinã geome¬
tritam et musicam ¶Arismctica ẽ numeroꝵ scĩa astͦ¬
nomia lex astroꝵ. quo oriũtur et cocidut̃ astra ¶sist ͦ¬
legia ẽ astroꝵ scĩa et natura et pocestas celiqz cõuer¬
sio ¶ Mechanita est ꝑitia fabrice artis in metallis
et ru lignis et in lapidib ¶ Medima ẽ scĩa curatõ¬

Expanded text:
hilosophi graeca appellatione vocantur, qui latine amatores dum antea graeci veteres Sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos jactantius nominarent, iste interrogatus, quid profiteretur, e philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. gunt: ratio enim graece logos dicitur. Dividitur autem Physica in septem partes, hoc est, Arithmeticam, Astronomiam, Astrologiam, Mechaniam, Medicinam, Geometriam et Musicam. Arithmetica est numerorum scientnomia lex astrorum, qua oriuntur et occidunt astra. Astrologia est astrorum ratio et natura et potestas, coelique conversio. Mechanica est peritia fabricae artis in metallis et in lignis et in lapidibus. Medicina est scientia curatio
Abbreviated transcription (Latin):
agoꝵ pͥmus ⁊ aroastes rex bacta mo¬
rum queniuni rex assirioꝵ p̾lio int̾¬
fetit de quo aristoter scribit qd̃ uici¬
Ces centũ milia u̾suũ ab ip̃o udiai
uoliur̃ ei declarẽtur.anc arxẽ ꝑ młta scla de¬
scipliua esfioruit ap̃ assirios. autẽ iuagice artes co¬
artiũ ex tinditte angłor maloꝵ ĩ toto t̾raꝵ orle plui¬
etaat q̃s eoꝵ iuẽtu ait auruspitia augaratõnes
et ir̃a que dicũtur oracda: ingromãcia. Nec unrũ
de magoꝵ pͥstigiis. quoꝵ ĩ tũto ꝓdiere maleficioꝵ
tuitos ut eciã moysi simullinis sigius resietẽt iertẽ¬
tes uirgns ĩ dracoues aquas in sanguinẽ. Quio¬
mode uimĩe uige ĩlucẽ reuccasse aĩas ¶ Et alias
dũpuase uec ⁊ post paululã adiecit nurr ire¬

Expanded text:
orum primus Zoroastes rex Bactrianrum, quem Ninus rex Assyriorum praelio interfecit, de quo Aristoteles scribit quod vicies centum millia versuum ab ipso condiDesciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes coartium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe pluaugurationes, et ipsa quae dicuntur oracula et necromantia. Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem. Femoderamine virge In lucem revocasse animas ... Ast alias damnasse neci. Et post paulu
Abbreviated transcription (Latin):
gũdiones ꝯtam a romanis sbacta ĩteriori gͥma¬
ua ꝓ castroꝵ luiites poĩti a tib̾io cesare ĩ maguͣ
colũunt gẽtem. atq ita uoiiẽ ex locis sumꝑẜũt
qui crebra pluntes hĩtada cõstituta burgos ułg
uecãt ¶ Hii postea rebelles romains effecri. paxp̾
et nomẽ gẽtis optiuierũt ¶Sarouũ ĩcccram btto

Expanded text:
teriori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam et nomen gentis
Abbreviated transcription (Latin):
cis ueuerãt deriuato uoĩe getuli cegnonũati sunt
unde et oppiuuo est apud gothas ab antiq̃ conatõe
mauri et iites ¶ Mauri et inuute ut affri putãt
sic sũpẜut exordium et uccabulũ. nã postꝙ̃ ihyspa¬
nia hetcules iuteriit et extirus eus compoĩtus gen¬
tib ex uariis gentib auisso d uce passimi sibi sedes
querebãt. et ex eo uũo medi. et arinem ĩ nauib m

Expanded text:
tis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. tis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos, ab antiqua cognatione Mauri et Numidae. 120. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi et Persae et Arm
Abbreviated transcription (Latin):
se inde ad galleancã ꝓfecius expot̾tis sedibrer
leco nanti nomẽ dedisse. austures gẽs hmpanie
uctat eo ꝙ circ isturã flumen cepti montibꝰ
siliusq creb̾ iuhĩtat ¶ Cantabri gr̃s hyspanis
a uccabulo ur̃ois et liberi anui cui ĩsidũt applła¬
ti. hox aĩuiꝰ ꝑtinax et magis ad latrociãdũ ⁊ ad
tiberi ex bellis celticis fũunt quor ex noĩe appe¬
lata ẽ regio celtib̾da nam ex furauispnue iben
uibi consiterũt et er gallis qui celuci dicebiuit᷑. nux¬
to ntroq uccabso celtibi mincupati sunt¶i stri appel¬
lati ab ino ex posteris abiabe am uccabatur affer
qui dicitur duxisse adusus ubaui ex̾citũ ⁊ ĩbi iuc¬
tio iostib com euissẽ euso postos ex noniue
atam affricam nonunasse ¶ phem autẽ cartagniẽ¬
pftacti fiuit et in affrice littus uem̾̃t. Getidli grece di¬
cũtur fiusse qui ĩgenti aginiue alccis suis nauib cõ
scẽte utes icca sirtium ĩ libia cccupau̾unt et qr exgce¬

Expanded text:
 inde ad Galleciam profectum, et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. 112. Austures, gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et aati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenprofecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti ates, loca Syrtium in Libya occupaverunt; et quia ex Ge
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uñ legitur ui psalmo. nuchi allophili sb̃diti sũt
¶Chanauauei applłati de chanaan filio cham qͦꝵ¬
t̃inm uitei posseterũt ex cuiꝰ origine funit gnior pat̃
sechem a quo amorrei sunt uũcupati Chanauer
int̃pretãtur ĩstabiles siue mobiles siue mobiles
et sigͥficãt pcc̃ores fũdamẽtũ fidei nõ hũtes. uude
legitur ĩ cantico exodi affligebãt egõptios oꝑib
duris ¶armemiꝰ ex thessalia uuus ex nũo ducũ
Iasc uis qui ad colcos ꝓfecti siit recollecta iuł¬
titudie auusso q rege iasone passiui uacabat᷑
arin ma condidit genti ex suo uccabło nomen

Expanded text:
tur. Unde legitur in psalmo: Hi Allophyli subditi sunt . Chananaei appellati de Chanaan filio Cham, qrram Judaei possederunt. Cujus ex origine fuit Emor frater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. Chananaei interpretantur instabiles sive immobiles, et significant peccatores fundamentum fidei non habentes. Unde legitur in cantico Exodi: Tabuerunt omnesur. Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Iasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Iasone passim vagabantur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uccauũt. gr̃s fortis et potẽtissnua corpum male
ardua armor genere t̾ribilis. de quib lucauus
hinc da cũ p̃mat idegetes cccurrat hỹbers ¶a
Artos ꝓcul usq dacos ¶ Resui larbari fũunt uu
tte medi ł ille diuiciis iułto boue pilleatus accola
ripe¶ Gipetes. pedestri p̾lio magis ꝙͣ sequestii sũt
usi et exhat cũ ita uorati¶ Sarmate potẽtib cõ¬
pis a rrasiti ĩequitabãt pͥusꝙͣ eos leuturꝰ darubio

Expanded text:
vocaverunt, gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis, de quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. 90. Arctoos procul, usque Dacos. 91. Bessi barbari fuerunt, quterrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio
Abbreviated transcription (Latin):
insula dedit. ẽ uixͣ ethiopiam ubi uec ẜpeus uasci¬
tur neq uiuit ¶Garamãtes ppłiaffrite ꝓpe cire¬
uas uhĩtantes agaminante rege appoluus filio
uonunati qui ibi ex suo noĩe gruãma opproũ cõ¬
didit. Sũt ꝙ ꝓxiuu gentib ethr̃opum. de quib
sortio humanitatis remoti. ¶Hespi uero suut qui
eirca hyspaniã cõmorãtur. uã hyspauia hespia dici
¶ Ethiopes dicti afilio chran qui uccatus ẽthus ex
quo originem trahũt thus eiũ ebraica lingua ethiop̾
uit̾precatus hii quoudã ab iudo fluunue consurgẽtes

Expanded text:
est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibus Aethiopum. De quibussortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes