comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abalio quã abipso dictũ sit̾ dño. quȩcunq ligaueris suꝑ t̾rã
ert̃ ligata & in cęlis. & quȩcunq solueris suꝑ t̾rã ert̃ soluta&e
in cęlis. Et alibi instatutis legit᷑ apłicis. Siquis putauerit se
a ꝓprio metropolitano grauari: apud patriarchã uł primate
dioceseos. aut penes uniuersalis apłicȩ ȩccłȩ iudicet᷑ sedẽ Nich
aliud est fr̃s talis prȩsumptio. nisi apłoꝵs suorũq successorũ
t̾minos transgredi. eorũq decreta uiolari. Culpant᷑ eñi ut
scriptũ ẽ. fr̃s. qͥ alit̾ circa ep̃os uidicare p̾sumunt: quã apłicȩ

Expanded text:
cunque ligaveris super terram, erunt ligata et in coelis; et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelis ; et alibi in statutis legitur apostolicis: Si quis putaverit se a proprio metropolitano gravari, apud patriarcham vel primatem dioeceseos, aut penes universalis apostolicae Ecclesiae judicetur sedem. Nihil aliud est, fratres, talis praesumptio nisi apostolorum suorumque successorum terminos transgredi, eorumque decreta violari. Culpantur enim, ut scriptum est, fratres, qui aliter circa episcopos judicare praesumunt q
Abbreviated transcription (Latin):
timenda est fr̃s hȩc sententiã. & prȩuidendũ uob̾ ne offendi¬
tis eos qͥ tantã a dñõ habent potestatẽ. Et ideo potius obȩdien¬
di. diligendi. & sũmoꝑe sunt uenerandi: ñ detrahendi uel
lacerandi aut eiciendi. sed portandi & amandi. ipso dño dicente
Qui uos audit me audit. & qui uos spernit me sꝑnit Ideo hȩc
uob̾ & om̃ib fidelib scribimꝰ fr̃s. ut abhis uos caueatis. & post
in eis ipsis uiuentib constitutos. Ideo hȩc uob̾ scribimꝰ ut sciatis
hoc fieri ñ licere. sed ꝓprios reuocari & integerrime restitui debere
Illos uͦ qͥ adulterina foeditate suas sponsas quas & uxores eoꝵs pͣfixo
tenore ẽẽ intelligimꝰ tenent: eici & adulteros atq infames fie¬
ri. eosq ab ȩccłasticis honoribꝰ arceri iubemꝰ. Si aut̃ aduersus
eos aliqũã querelã habueritis: his ꝑactis inquirendũ erit. &

Expanded text:
timenda est, fratres, haec sententia, et praevidendum est vobis ne offendatimenda est, fratres, haec sententia, et praevidendum est vobis ne offendatis eos qui tantam a Domino habent potestatem. Et ideo potius obediendi, diligendi, et summopere venerandi sunt, non detrahendi vel lacerandi aut ejiciendi, sed portandi et amandi, ipso dicente Domino: « Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit . » Ideo haec vobis et omnibus fidelibusin eis ipsis viventibus constitutos. Ideo haec vobis scribimus, ut sciatis haec fieri non licere, sed proprios revocari, et integerrime restitui debere. Illos vero qui adulterina foeditate suas sponsas quas et uxores eorum praefixo tenore esse intelligimus tenent, ejici, ut adulteros atque infames fieri, eosque ab ecclesiasticis honoribus arceri jubemus. Si autem adversus eos aliquam querelam habueritis, his peractis inquirendum erit, et
Abbreviated transcription (Latin):
aut manere innupta: ita ȩccłȩ ñ licet dimittere ep̃m suũ aut abeo
se segregare ut alterũ eo uiuente accipiat. sed aut ipsũ habeat. aut
innupta maneat. idest ne alterũ ep̃m suo uiuente accipiat. & for¬
ncationis aut adulterii crim̃ incurrat. Nã si adulterata fuerit.
idest si se alteri ep̃o coniunxerit. aut suꝑ se alterũ ep̃m addu¬
xerit. aut esse fecerit. uł desiderauerit: ꝑ acerrimã pęnitentiã
portune & importune atq sine int̾missione ȩccłam suã docere. eãq
prudent̃ regere & amare. ut a uitiis se abstineat. & uitã consequi
possit ȩt̾nã. Et illa cũ tanta reuerentia eiꝰ doctrinã debet susciꝑe
eumq amare & diligere. ut legatũ dĩ & prȩconẽ ueritatis. quia
testante ueritate quodcunq ligauerit suꝑ t̾rã erit ligatũ &
in cȩlo. & qͦdcunq soluerit suꝑ t̾rã erit solutũ & in cęlo Nimis

Expanded text:
aut manere innupta: ita Ecclesiae non licet dimittere episcopum suum, aut ab eo aut manere innupta: ita Ecclesiae non licet dimittere episcopum suum, aut ab eo se segregare, ut alterum eo vivente accipiat: sed aut ipsum habeat, aut innupta maneat, id est, ne alterum episcopum suo vivente accipiat, ut fornicationis aut adulterii crimen incurrat. Nam si adulterata fuerid est si se alteri episcopo junxerit, aut super se alterum episcopum adduxerit, aut esse fecerit vel desideraverit, per acerrimam poenitentiam portune et importune, atque sine intermissione ecclesiam suam docere, eamque prudenter regere et amare, ut a vitiis se abstineat et salutem consequi possit aeternam. Et illa cum tanta reverentia ejus doctrinam debet suscipere, eumque amare et diligere, ut legatum Dei et praeconem veritatis, quia, testante Veritate, quodcunque ligaverit super terram, erit ligatum et in coelo, et quaecunque solverit super terram, erunt soluta et in coelo . » Nimis
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ dm̃ in cȩlis. Sacerdotes uͦ uice xx̃i legatione fungunt᷑
inȩccła Et sic̃ ei sua ÷ coniuncta sponsa idest ȩccła: sic epĩs iungui¬
tur ȩccłȩ. unicuiq ꝓportione sua. Et sic̃ uir ñ debet neglegere
uxorẽ suã. sed diligere & caste custodire: sic ep̃s & multo potius
custodire & amare atq prudent̃ regere debet ȩccłam suã. Et
uelut uxor quȩ sub manu est uiri. oboedire debet uiro suo. eũq¬
diligere & amare ut animã suã debet. qͥa illud fit carnaliter.
istud sp̃ualit̾. Et sic̃ uir ñ debet adulterare uxorẽ suã: ita nec
ep̃s eccłam suã. idest ut illã dimittat ad quã sacratꝰ. ẽ. absq it¬
euitabili Necessitate. aut apłica uł regulari mutatione: & alteri se
ambitꝰ causa coniungat. Et sic̃ uxori ñ licet dimittere uirũ suũ
ut alteri se uiuente eo matrimonio societ aut eũ adulteret licet
fornicatꝰ sit uir eiꝰ. sed iuxta apłm aut uiro suo debet reconciliari

Expanded text:
 Dominum. Sacerdotes vero vice Christi legatione funguntur in Ecclesia. Et sicut ei sua conjuncta est sponsa, id est Ecclesia, sic episcopis junguntur Ecclesiae unicuique pro portione sua. Et sicut vir non debet negligere uxorem suam, sed diligere et caste custodire, sic episcopus et multo magis custodire, et amare, atque prudenter regere debet Ecclesiam. Et, velut uxor quae sub manu est viri, obedire debet viro suo, euamare, et diligere ut animam suam debet: quia illud fit carnaliter, istud spiritaliter. Et sicut vir non debet adulterare uxorem suam: ita nec episcopus Ecclesiam suam, id est, ut illam dimittat, ad quam consecratus est, absque inevitabili necessitate aut apostolica vel regulari mutatione, et alteri se ambitus causa conjungat. Et sicut uxori non licet dimittere virum suum, ut alteri, vivente eo, matrimonio se societ, ut eum adulteret, licet fornicatus sit vir ejus, sed juxta Apostolum, aut viro suo debet reconciliari,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuintia in qua consistit ille qͥ pulsat᷑ suas exerat actiones.
qͥ pulsatus fuerit: si iudicẽ suspectũ habuerit. liceat appellare
Caueant etiã iudices ȩccłȩ. ne absente eo cuiꝰ causa uentilat᷑ senten¬
tiã ꝓferant. qͥa irrita erit. immo & causã ꝓfacto dabunt.
Proditoris uͦ nec calũnia nec uox audiat᷑. Nemo enĩ debitorem
amplius potest cognoscere: quã ille qͥ in iuriã eiꝰq sustinuit ne¬
quiciã. Oppressis nanq ab om̃ib in cunctis subueniat᷑ causis.
Hec om̃a sũmopere st̃ attendenda. nec criminatio minors qͣnto
magis ep̃ors facile est recipienda. dicente dño Non sequeris tur¬
bas ad faciendũ malũ. Et alibi. Non suscipias uocẽ mendacii.¬

Expanded text:
in provincia, in qua consistit ille qui pulsatur, suas exerat actiones nqui pulsatus fuerit, si iudicem suspectum habuerit, liceat appellareCaveant etiam judices Ecclesiae, ne absente eo cujus causa ventilatur, sententiam proferant; quia irrita erit, imo et causam in synodo pro facto dabunt. Proditoris vero nec calumnia nec vox audiatur. Nemo enim debitorem amplius potest cognoscere, quam ille qui injuriam ejusque sustinuit nequitiam. Oppressis namque ab omnibus in cunctis subveniatur causis. Haec omnia summopere sunt attendenda. Nec criminatio minorum, quanto magis episcoporum facile est recipienda, dicente Domino: « Non sequeris turbas ad faciendum malum . » Et alibi: « Non suscipias vocem mendacii
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os uł sacerdotes aut metu cõpellunt aut ui extorquent aut
fraude decipiunt. aliquas confessionis suȩ in alterã partẽ quã
debeant. aut ꝓsuarũ ñ requisitione rerũ. aut qͦd deterius
est alieni erroris secta scripturas facere. & ꝓprus manibꝰ robo¬
rare. & corã popłis recitare atq confiteri. Alios dicunt carce¬
rib & ergastulis retrudi. ut saltẽ his territi insidiis deuient
dñ sacerdotes. & siuis faueant uoluptatibꝰ Relatũ insuꝑ

Expanded text:
episcopos vel sacerdotes aut metu compellunt, aut vi extorquent, aut episcopos vel sacerdotes aut metu compellunt, aut vi extorquent, aut fraude decipiunt, aliquas confessionis suae in alteram partem quam debeant, aut pro suarum non requisitione rerum, aut, quod deterius est, pro alieni erroris secta scripturas facere et propriis manibus roborare, et coram populis recitare atque confiteri. Aliquos dicunt carceribus et ergastulis recludi, ut saltem his territi insidiis, devient Domini sacerdotes, et suis faveant voluntatibus. Relatum insuper
Abbreviated transcription (Latin):
recepturũ : quid ueniat in querelã tacere ñ licuit. sed nob̾ loqͥ
necessitas imꝑauit. dicente ꝓpħa. Exalta ut tuba uocem tuam
tcui omniũ ȩccłarũ cura cõmissa est: si dissimulẽ audiã a dño
dicente. Reiecistis mandatũ dĩ. ut traditiones ur̃as statuatis.
uid eñi aliud est reicere mandatũ dĩ. quã priuato consilio. iudi¬
cio humano. nouis rebꝰ constituendis liberius delectari: Unde
& alibi scriptũ est. Ne transgrediaris t̃minos antiquos. qͦsposu¬
erunt patres tui. Terminos indubitant̃ transgredit᷑: qͥ statuta
patrũ postponit atq confundit. Peruenit nanq ad conscien¬
tiã apłicȩ sedis. qͦd nonnulli sint tã stolidi. qͥ dñica p̾cepta &
quib dñs ait. qͥ uos tangit tangic pupillã oculi mei : ñ solũ
tangere minime dubitant : sed etiã ꝑsequi ñ formidant. Et
licet nos ꝑsequant᷑ qͥa nec nos sine illis. nec illossine nob pse
sedetiã omni xx̃iano Nomini est inimicũ. Idest qđ non nullos

Expanded text:
recepturum, quid veniat in querelam tacere non licuit, sed nobis loqui necessitas imperavit, dicente propheta, Exalta ut tuba vocem tuam . Et cui omnium ecclesiarum cura est, si dissimulem, audiam Ddicente: “Reiecistis mandatum Dei ut traditiones vestras statuatis”. quid enim aliud est reicere mandatum Dei quam privato consilio iudicio humano novis rebus constituendis liberius delectari ? unde et alibi scriptum est: « Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui . » Terminos indubitanter transgreditur qui statuta patrum postponit atque confundit. Pervenit namque ad conscientiam apostolicae Sedis, quod nonquibus Dominus ait: « Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei ; » non solum tangere minime dubitant, sed etiam persequi non formidant. Et licet nos persequantur, quia nec nos sine illis, nec illos sine nobis persequi sed etiam omni Christiano nomini est inimicum, id est, quod nonnullos
Abbreviated transcription (Latin):
tunc & nunc habere iussȩ st̃. ad quos post sedẽ apłicã sũma
negotia conueniant. ut ibidẽ quib necesse fuerit releuent᷑
& iuste restituant᷑. & ii qui iniuste opprimunt᷑ iuste reforme¬
tur atq fulciant᷑. eporũq causȩ & sum moꝵ negotiors iudi¬
cia salua apłicȩ sedis auctoritate iustissime terminentur. U.¬
ec ab antiquis. hȩc ab apłis. hȩc a sc̃ĩs patrioꝰ accepimꝰ. uobisq
ut postulastis rimanda & futuris tenenda tẽporibꝰ mittimꝰ. &
reliquis fr̃ib prȩdicanda ac cunctis fidelibꝰ tradenda mandamꝰ.
ne pastorũ imperitia qͥ sequunt᷑ deteriores fiant. CUIIIS SUERA¬

Expanded text:
tunc et nunc habere jussae sunt, ad quos post sedem apostolicam summa tunc et nunc habere jussae sunt, ad quos post sedem apostolicam summa negotia conveniant, ut ibidem quibus necesse, eleventur et juste restituantur, et hi qui injuste opprimuntur juste reformentur, atque fulciantur, episcoporumque causae et summorum negotiorum judicia salva apostolicae Sedis auctoritate justissime terminentur. Haec ab antiquis, haec ab apostolis, haec a sanctis patribus accepimus, vobisque ut postulastis rimanda et futuris tenenda temporibus mittimus, et reliquis fratribus praedicanda, ac cunctis fidelibus tradenda mandamus, ne pastorum imperitia qui sequuntur deteriores fiant, dice
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o ipsa diuisio renouata est. & in capite ꝓuintiarũ ubi dudũ pri¬
mates legis erant scłi ac pͥma iudiciaria potestas. ad qͦs qͥ ꝑ reliqͥs
ciuitates cõmorabant᷑. qͣndo eis necesse erat qui ad aulã imꝑatoꝵ
uł regũ confugere ñ poterant uł qͥb ꝑmissũ ñ erat. confugiebas
ꝓoppressionibꝰ uł in iusticiis suis. ipsosq appellabant qͦtiens
opus erat sic̃ in lege eoꝵs p̾ceptũ erat: ipsis quoq inciuitatib
ciuitates quȩ minores iudices habebant licet maiores comitibus
essent: haberent metropolitanos suos qͥ p̃dictis iuste obȩdirent
primatibꝰ. sicut & in legibus scłi olim ordinatũ erat. qͥ non pri¬
matũ. sed aut metropolitanoꝵs aut archiep̃oꝵs nomine fruerent᷑
Et licet singulȩ metropoles ciuitates suas ꝓuintias habeant. &¬
suos metropolitanos habere debeant epõs. sicut priꝰ metropoli

Expanded text:
nostro ipsa divisio est renovata, et in capite provinciarum, ubi dudum prinostro ipsa divisio est renovata, et in capite provinciarum, ubi dudum primates legis erant saeculi, ac prima judiciaria potestas, ad quos qui per reliquas civitates commorabantur, quando eis necesse erat, qui ad aulam imperatorum vel regum confugere non poterant, vel quibus permissum non erat, confugiebant pro oppressionibus vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, quoties opus erat, sicut in lege eorum praeceptum erat. Ipsis quoque civitatibus,civitates, quae minores judices habebant, licet majorum comitum essent, haberent tamen metropolitanos suos, qui praedictis juste obedirent primatibus, sicut et in legibus saeculi olim ordinatum erat, qui non primatum, sed aut metropolitanorum archiepiscoporum nomine fruerentur. Et licet singulae metropoles civitates suas provincias habeant, et suos metropolitanos habere debcant episcopos, sicut prius metropolit
Abbreviated transcription (Latin):
scernit. Hȩc & alia ꝑpericulosa considerantes apłi. statuert̃ ne
facile cõmouerent᷑ aut lacerarent᷑ uł accusarent᷑ colũnȩ sc̃e dĩ¬
eccłȩ. quȩ & apłi & successores eoꝵ ñ immerito dicunt᷑. Sed siquis
aduersus eos uł eccłas eors cõmotꝰ fuerit. aut causas habuerit.
quȩ sananda st̃ & caritatiue em̃dent quȩ iuste em̃danda cogno¬
uerint. Si aũt aliqͥ eos priꝰ quã hȩc egerint. lacerare. accusare: aut
infestare p̾sũpserint : excõmunicent᷑ & minime absoluant᷑ ante¬
quã ꝑ satis factionẽ condignã egerint poenicentiã. qm in uiria eoꝵs
uno sed acunctis consensu aut pͣsentia comꝓuintialiũ est ordina ndꝰ.
& Nullatenꝰ minꝰ quã a tribꝰ cęteris consentientibꝰ cunctis. iccirco in¬
stituente dño fieri iubet᷑: ne aliqͥd contra fidẽ ȩccłȩ uniꝰ tẏranni¬
ca auctoritas moliret᷑. & regula uł fides credentiũ confunderetur
st̃ maxima ex parte. & post ea ab apłis & beato clemente pͣ decessore

Expanded text:
r. Haec et alia periculosa considerantes apostoli statuerunt ne facile commoverentur, aut lacerarentur, vel accusarentur columnae sanctae Desiae, quae apostoli et successores eorum non immerito dicuntur. Sed si quis adversus eos vel Ecclesias eorum commotus fuerit, aut causas habuerit, quae sananda sunt, et charitative emendent quae juste emendanda agnoverint. Si autem aliqui eos priusquam haec egerint, lacerare, accusare, aut infestare praesumpserint, excommunicentur, et minime absolvantur antequam per satisfactionem condignam egerint poenitentiam, quoniam injuria eorum tia comprovincialium est ordinandus, et nullatenus minus quam a tribus caeteris consentientibus cunctis, idcirco, instituente Domino, fieri jubetur, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur, et regula vel fides confunderetur is et beato Clemente praedecessore
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ & aquibꝰ custodit᷑ uxor petat᷑. & a parentibꝰ ꝓpinquiorib
sponset᷑ & legib dotet᷑. & suo tẽpore sacerdotalit̾ ut mos est cũ pri¬
cibꝰ & oblationib a sacerdote benedicat᷑. & a paranymphis ut
consuetudo docet custodita & sociata a ꝓximis tẽpore congruo
petita legibꝰ detur & solempnit̾ accipiat᷑ & biduo uel triduo
orationibꝰ uacent. & castitatẽ custodiant. ut bonȩ soboles generent᷑
& dño suis in actibꝰ placeant. Ialit̃ eñi & dño placebunt. & filios
ñ spurios sed legitimos atq hȩreditabiles generabt̃. Qua ꝓpter
filii lim̃i & merito illustres fide catholica suffragante. ita ꝑ acca
legitima scitote eẽ coniugia. Alit̃ uͦ prȩsũpta. ñ coniugia sed
aut adulteria. aut contubernia uł stupra. aut fornicationes po¬
tius quã legitima coniugia ẽẽ ñ dubitate. nisi uoluntas ꝓpria
suffragata fuerit. & uota succurrerint legitima. CUIIS SUPRA¬

Expanded text:
toditur, uxor petatur, et a parentibus aut propinquioribus sponsetur, et legibus detur, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis, ut consuetudo docet, custodita et sociata a proximis tempore congruo petita legibus detur, et solemniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent et castitatem custodiant, ut bonae soboles generentur, et Domino in actibus suis placeant. Taliter enim et Domino placebunt, et filios non spurios, sed legitimos, atque haereditabiles generabunt. Quapropter, filii charissimi, et merito illustres fide catholica suffragante, ita peracta legitima scitote esse conjugia. Aliter vero praesumpta non conjugia, sed aut adulteria, aut contubernia, aut stupra, vel fornicationes potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragata fuerit et vota succurrerint legitima. Nam fr
Abbreviated transcription (Latin):
leges scłi in suis continent pͥncipibꝰ AAliȩ aut̃ pͥmȩ ciuitates qͥs
uob̵ conscriptas in quodã thomo mittimꝰ. a scĩs apłis & a beato

Expanded text:
leges saeculi in suis continent principibus. Aliae autem primae civitates, quas leges saeculi in suis continent principibus. Aliae autem primae civitates, quas vobis conscriptas in quodam tomo mittimus, a sanctis a
Abbreviated transcription (Latin):
discipłoꝵs locũ tenent .ii. Eriscori aũt ñ in castellis aut modicis
ciuitatib debent constitiui. sed prb̃ri ꝑ castella & modicas ciuita¬
tes atq uillas debent ab ep̃is ordinari & poni. singuli tam̃ per
singulos titulos suos. Et ep̃s ñ ab uno sed a plurib debet ep̃is
ordinari. & ut dictũ ÷ ñ ad modicã ciuitatẽ ne uilescat nomen
ep̃i. aut aliubi. sed adhonorabilẽ urbẽ titulandus & de nomi¬
nandus est. Prb̃r uͦ ad qualẽcunq locũ uł ȩccłam in eo constitu¬
tã est p̃ficiendus. atq in ea dieb uicȩ suȩ durandus. Amplus
chȩ a nonnullis uocant᷑ Illi aut qͥ in metropoli abeato PETRO
ordinante dño. & a p̃decessore nr̃o prȩdicto scõ clemente:
seu a nob̾ constituti st̃. ñ om̃s primates uł patriarchȩ esse
posst̃. sed ille urbes quȩ prȩfatis & priscis tẽporibꝰ primatum
patriarcharũ aut primatũ utant᷑ nominibꝰ. quia hȩc eadẽ &

Expanded text:
astellis aut modicis civitatibus debent constitui, sed presbyteri per castella et modicas civitates atque villas debent ab episcopis ordinari et poni, singuli tamen per singulos titulos suos; et episcopus non ab uno, sed a pluribus debet episcopis ordinari, et ut dictum est, non ad modicam civitatem, ne vilescat nomen episcopi, aut alicubi, sed ad honorabilem urbem titulandus, et denominandus est: presbyter vero ad qualemcunque locum vel ecclesiam in eo constitutam est praeficiendus, atque in ea diebus vitae suae durandus. Amplius chae a nonnullis vocantur. Illi autem qui in metropoli a beato Petro, ordinante Domino, et praedecessore nostro praedicto sancto Clemente, seu a nobis constituti sunt, non omnes primates vel patriarchae esse possunt. Sed illae urbes quae praefatis et priscis temporibus primatum patriarcharum aut primatum utantur nominibus, quia haec eadem et
Abbreviated transcription (Latin):
se ulcisci uelint In offensus qͥ accusatoꝵ & testiũ affectꝰ quȩrendꝰ
est. & ñ suspectus. Causã enĩ ur̃am alieno nolite cõmittere iudi¬
cio. Ualde eñi iniquũ est. ut omissis suis alii quilibet illoꝵs se
causis immisceant. qm nullis in locis sp̃ualis cura deficit. sed se

Expanded text:
si ulcisci velint. Inoffensus igitur accusatorum et testium affectus quaerendus si ulcisci velint. Inoffensus igitur accusatorum et testium affectus quaerendus est, et non suspectus. Causam enim vestram alieno nolite committere judicio, valde enim iniquum est ut omissis suis, alii quilibet aliorum se causis immisceant, quoniam nullis in locis spiritualis cura deficit, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
in sacerdotibꝰ eiꝰ. Idest primi int̾ eos fuert̃. Et quãuis ita sit ordi¬
natũ: nemo tam̃ qđ suũ est quęrat. sed qͦd alteriꝰ Unde ait beatꝰ¬
tam̃ sepius admonemꝰ. ut semꝑ in omĩbꝰ & ab om̃ĩb uitent᷑ elati¬
ones m̃tis & corporis. & qͣntũ maior unꝰqͥsq uidet᷑ esse. tantũ sit
humilior. sicut dñs saluator nr̃ ñuenit ministrari s ministrare
Etsi fr̃ aliqͥs p̃occupatꝰ fuerit in quodã delicto: uos qͥ spũales estis
instruite eũ spũ lȩnitatis. iiii. Siayȩ uͦ causȩ difficiliores¬
int̾ uos ortȩ fuerint: ad huiꝰ sc̃ȩ sedis apicẽ quasi ad caput referte.
ut apłico t̾minent᷑ iudicio. qͥa sic dm̃ uelle abeoq ita constitutũ esse
ceusatores aut & testes ẽẽ ñ possunt: qͥ ante hesternũ aut .U.
Nudius tercius diem inimici fuert̃. ne irati nocere cupiant. ne lȩs¬

Expanded text:
in sacerdotibus ejus , id est, primi inter eos fuerunt. Et quamvis ita sit ordiin sacerdotibus ejus , id est, primi inter eos fuerunt. Et quamvis ita sit ordinatum, nemo tamen quod suum est quaerat, sed quod alterius, unde ait beattamen saepius, admonemus ut semper in omnibus, et ab omnibus vitentur elationes mentis et corporis. Et quanto major unusquisque videtur esse, tanto sit humilior, sicut Dominus Salvator noster non venit ministrari, sed ministrare. Et, si frater aliquis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite eum in spiritu lenitatis. Si quae vero aliae causae difficilioresinter vos ortae fuerint, ad hujus sut apostolico terminentur judicio: quia sic Deum velle ab eoque ita constitutum esse,Accusatores autem et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudiustertius inimici fuerint, ne irati nocere cupiant, vel lae
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosum suscepit martẏriũ. Cui uenerabilis successit abilius
ercia uͦ sedes apud antiochiã itẽ beati EETAI apłi habet᷑ hono¬
rabilis. quia illic priꝰ quã Romã ueniret habitauit. & ignatiũ
ep̃m constituit. & illic primũ nom̃ xp̃ianoꝵs Nouellȩ gentis ex¬
ortũ est. Reliquas uͦ ut prȩdiximꝰ. in quodã thomo ꝓlixitatẽ
uitantes epłȩ uob̾ conscriptas direximꝰ Inde nanq & beati
apłi int̾ se statuert̃. ut ep̃i singularũ scirent gentiũ qͥs inter
eos primꝰ esset. quatinꝰ ad eũ potior eoꝵs sollicitudo ꝑtineret.
ã & int̾ beatos apłos quȩdã fuit discretio. & licet om̃s ee̾nt apłi
PeTro tam̃ a dño est concessũ & ipsi int̾ se id ipsũ uoluert̃. ut
reliqͥs om̃ib p̾esset apłis. & cephas idest caput & pͥncipiũ tene¬
ret apostolatꝰ Qui & eandẽ formã suis successorib & reliqͥs ep̃is¬

Expanded text:
gloriosum suscepit martyrium, cui venerabilis successit Habilius. gloriosum suscepit martyrium, cui venerabilis successit Habilius. Tertia vero sedes apud Antiochiam, id est, beati Petri apostoli habetur honorabilis, quia illic priusquam Romam veniret habitavit, et Ignatium episcopum constituit, et illic primum nomen Christianorum novellae gentis exortum est. Reliquas vero, ut praediximus, in quodam tomo, prolixitatem vitantes epistolae, vobis conscriptas direximus. Inde namque et beati apostoli inter se statuerunt ut episcopi singularum scirent gentium quis inter eos primus esset, quatenus ad eum potior eorum sollicitudo pertineret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretio, et licet omnes essent apostoli, Petro tamen a Domino est concessum, et ipsi inter se idipsum voluerunt, ut reliquis omnibus praeesset apostolis, et Cephas, id est caput et principium teneret apostolatus, quia et eamdem formam suis successoribus, et reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ris suꝑ t̾rã erunt ligata & in cęlo. & quȩcunq solueris sũꝑ trã
erunt soluta & in cȩło Adhibita est etiã societas in eadẽ Roma¬
na urbe beatissimi apłi eauli uasis electionis. qui uno die
unoq tẽpore głostmorte cũ etTRo sub principe Nerone ago¬
runt. aliisq om̃ib urbibꝰ in uniuerso mundo eã sua p̃sentd
atq uenerando triumpho prȩtulerunt. Et licet ꝓ omibꝰ assidua
apud dm̃ om̃iũ sc̃oꝵs fundatur oratio: his tam̃ uerbis eAULUs
eñi michi est ds̃ cui seruio in spui meo in euangłio filiieius.
qͦd sine int̾missione memoriã ur̃i facio sẽꝑ in orationibꝰ meis¬
Orima gͦ sedes est cȩlesti beneficio romana ȩccła. quã ut memo-¬
ratũ est. beatissimi etłros &. eaulos suo martẏrio consecrart̃
cda autẽ sedes apud alexandriã beati eETRI nomine. a marco
eius discipło atq euangłista consecrata est. Quia ipse & IN
egypto primũ uerbũ ueritatis directus a retro p̾dicauit. &

Expanded text:
ris super terram, erunt ligata et in coelo. Et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelo . Adhibita est etiam societas in eadem Romana urbe beatissimi apostoli Pauli vasis electionis, qui uno die, unoque tempore gloriosa morte cum Petro sub principe Nerone agorunt; aliisque omnibus urbibus in universo mundo sua praesentia, atque venerando triumpho praetulerunt. Et licet pro omnibus assidua apud Deum omnium sanctorum fundatur oratio, his tamen verbis Paulus enim mihi est Deus, cui servio, in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam rima ergo sedes est coelesti beneficio Romanae Ecclesiae, quam, ut memoratum est, beatissimi Petrus et Paulus suo martyrio consecrarunt. Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco ejus discipulo atque evangelista consecrata est, quia ipse et in Aegypto primum verbum veritatis directus a Petro praedicavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
adiusticiã. ore aut̃ confessio fit ad salutẽ. Amplius aut̃ respicit
as ad cogitationes & spontaneas uoluntates: quã ad actus qui
ꝑsimplicitatẽ aut ꝑ necessitatẽ fiunt. Confessio uͦ ñ extorqueri
debet in talibus. sed potius sponte ꝓferri. Pessimũ enĩ ẽst. de suspi¬
cione aut extorta confessione quenquã iudicare. cũ magis in¬
spector cordis sit dñs quã oꝑis. & potius requirat cogicationes pu¬
ras & uoluntates bonas. qua labia mendacia. Unde & dñs ꝑ ꝓpħam
loquens ait. Popłs hic labiis me honorat. cor aũt eors longe est
ame. Peius malũ fore ñ estimo. quã xp̃ianos suis in uidere sacerdo¬
ri examine : quẽ ds̃ suo reseruauit iudicio. Si om̃a nanq in hoc
scło uindicata essent : locũ diuina iudicia ñ haberent. ⁊ri.¬

Expanded text:
cit Deus ad cogitationes et spontaneas voluntates, quam ad actus qui per simplicitatem aut per necessitatem fiunt. Confessio enim non extorqueri debet in talibus, sed potius sponte profiteri, pessimum est enim de suspicione aut extorta confessione quemquam judicare, cum magis inspector cordis 21 sit Dominus quam operis, et potius requirit Dominus cogitationes puras et voluntates bonas, quam labia mendacia. Unde et Dominus per prophetam loquens ait: « Populus iste labiis me honorat, cor eorum autem longe est a me . » Pejus malum fore non aestimo, quam Christianos suis invidere sacerdori examine, quem dominus suo reservavit iudicio. Si omnia namque in hoc seculo iudicata essent, locum divina iudicia non haberent. Di
Abbreviated transcription (Latin):
in sẽo sc̃o. cunus uirtꝰ inuisibilis scõ est chrismati ꝑmixta: hoc
animo ñ desint. Porro & ierosolymitarũ pͥmꝰ archi ep̃s beatꝰ iacosus
qͥ iustꝰ dicebat᷑ & scđm carnẽ dñi nuncupatꝰ est fr̃. a eetro. iacobo¬

Expanded text:
in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis sancto est chrismate promulgata, hoc in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis sancto est chrismate promulgata, hoc animo non desint. Porro et Hierosolymitarum primus archiepiscopus beatus Jacobus, qui Justus dicebatur, et secundum carnem Domini nuncupatus est frater, a
Abbreviated transcription (Latin):
inqua sc̃s apłs residens docuit. quodã modo nos gubernacula
teneamꝰ : tam̃ ꝓfitem᷑ nos honore & sc̃itate minores e̾e & ꝓpt̾ ea
om̃ino festinamꝰ. ut adgłam eiꝰ beatitudinis ꝑuenire possimus.
gi᷑ consultationib ur̃is plenius responderemꝰ silicuisset. sed in¬
firmitatis ac reliquarũ oppressionũ onere pressi. breuit̾ prout
dñs tribuit. & ut abeato PETRO pͥncipe apłoꝵs sumꝰ instructi. a quo
& prb̃r sũ ordinatꝰ: scribere uob sicut petistis ñ denegauimꝰ
Sadirationes ep̃oꝵ. auctoritate apłica ab om̃ib qͥi eadẽ fuerinT
ꝓuintia ep̃is sunt celebrande. Qui simul conuenientes scruti¬
nium diligent̃ agant. ieiuniũq cũ om̃ib p̃cibꝰ celebrent. & manꝰ¬
cũ euangłi is quȩ predicaturi st̃ imponentes. dominica die hora
t̾cia orantes. sacraq unctione exemplo ꝓpħarũ & regũ capita
eoꝵs more apłoꝵ & moysi unguentes. qͥa om̃is sc̃ificatĩo constat

Expanded text:
us apostolus residens docuit quodammodo nos gubernacula teneamus, tamen profitemur nos honore et sanctitate minores esse, et propterea omnino festinamus, ut ad gloriam ejus beatitudinis pervenire possimus. Igitur consultationibus vestris plenius respondissemus si licuisset, sed infirmitatis ac reliquarum oppressionum onere pressi, breviter, prout Dominus tribuit, et ut a beato Petro principe apostolorum sumus instructi, a quo et presbyter sum ordinatus, scribere vobis, sicut petistis, non denegavimus. Ordinationes episcoporum auctoritate apostolica ab omnibus qui in eadem fuerint provincia episcopis, sunt celebrandae. Qui simul convenientes scrutinium diligenter agant jejuniumque cum omnibus celebrent  Evangeliis quae praedicaturi sunt imponentes, Dominica die hora tertia orantes, sacraque unctione exemplo prophetarum et regum, capita eorum more apostolorum et Mosi ungentes: quia omnis sanctificatio constat
Abbreviated transcription (Latin):
dotes a ꝓprio ordinent᷑ ep̃o. ita ut ciues & alii sacerdotes assensũ
p̃beant: & ieiunantes ordinationẽ celebrent. Similit᷑ & diaconi
ordinent᷑. Cȩterorũ aut graduũ distributio. triũ ueraciũ testiũ ep̃i
scilicet ꝓbatione sufficere potest. II. Accusatio quoq eoꝵs suꝑqu
ctatores a uilib & repbis ac ñ idoneis ꝑsonis infamari noluit nec
calumniari ꝑmisit. sed ipse ꝓpͥo flagello peccantes sacerdotes a tẽplo¬
eiecit. Unde liquet. qͦd sũmi sacerdoces idest ep̃i a dõ st̃ iudicandi.
ñ abhumanis aut prauȩ uitȩ hominibꝰ lacerandi. sed potius ab
om̃ib fidelib portandi. ipso dño exemplũ dante. qͣndo ꝑ se ipsũ &
ñ ꝑ aliũ uendentes & ementes eiecit de tẽplo. & mensas nũmulari

Expanded text:
dotes a proprio ordinentur episcopo, ita ut cives, et alii sacerdotes assensum praebeant, et jejunantes ordinationem celebrent. Similiter et diaconi ordinentur. Caeterorum autem graduum distributioni trium veracium testium testiscilicet probatione sufficere potest. Accusatio quoque eorum super qua ctatores a vilibus et reprobis et non idoneis personis infamari noluit nec calumniari ejecit. Unde liquet, quod summi sacerdotes, id est episcopi, a Deo sunt judicandi, non ab humanis, aut pravae vitae hominibus lacerandi, sed potius ab omnibus fidelibus portandi, ipso Domino exemplum dante, quando per se ipsum, et non per alium vendentes et ementes ejecit de templo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib iis qͥ ꝓpt᷑ ignorantiã condemnant᷑: & Nullã spem futuri scłi
habuert̃. Et uere digna confusio est. ubi nichil ampliꝰ gessimꝰ ab is
quib ãplius intelleximꝰ. Quod si confusio nob̾ erit ȩquales his in¬
ueniri inoꝑib bonis. qͥd erit nob̾. si inferiores nos ac deteriores
examinatiõ futura reperiat : Audite gͦ. qͦmͦ de his nos ipse uerus
ꝓpħa docuerit. Ad eos aut̃ qͥ neglegunt audire uerba sapientiȩ. ita
ait Regina austri surget iniudicio cũ generatione hac & condẽna¬
bit eã: quia uenit a finib t̾rȩ audire sapientiã salomonis. Et ecce

Expanded text:
is, quae propter ignorantiam condemnantur, et nullam spem futuri saeculi habuerunt. Et vere digna confusio est, ubi nihil amplius gessimus ab his quibus amplius intelleximus. Quod si confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃. ꝓtectione futuris tẽporib sint ab om̃ib aduersitatib semꝑ
liberi. Unde culpant᷑ si qͥ alit̃ circa fr̃s egerint. quã huiꝰ sedis reco¬
rib placere cognouerint .Ii.is talit̾ consideratis atq
cũ reliqͥs ep̃is decretis: tanquã om̃iũ curã gerentes ꝓpt̾ sedis pro¬
priȩ apicẽ. decernimꝰ. ut nemo pontificũ aliquẽ suis reb expoli¬
atũ ep̃m aut a sede pulsũ excõmunicare aut iudicare prȩsuma.¬
qͥa non est priuilegiũ quo expoliari possit iã nudatꝰ. Siqͥs uͦ alit̾¬
sibi ñ deesse uenturã. Et sicut egerit: ita recipiet. Si bene:
bene. Si graue: graue. Si pessime: pessime. Qm̃ dignꝰ est oꝑa¬
rius mercede sua. Nos fr̃s nullũ ꝑdere uolumꝰ. sed ipse se ꝑdit
creta libent᷑ uiolat. Sed & nunc fr̃s cõmendamꝰ uos drĩo

Expanded text:
verunt, protectione futuris temporibus sint ab omnibus perversitatibus semper verunt, protectione futuris temporibus sint ab omnibus perversitatibus semper liberi. Unde culpantur hi qui aliter circa fratres egerint, quam hujus sedis rectoribus placere cognoverint. His taliter consicum reliquis episcopis decretis tanquam omnium curam gerentes, propter sedis propriae apicem decernimus, ut nemo pontificum aliquem suis rebus exspoliatum epquia non est privilegium, quo expoliari possit jam nudatus. Ex sibi esse venturam; et sicut egerit, ita recipiet: si bene, bene; si grave, grave; si pessime, pessime; quoniam dignus est operarius mercede sua. Nos, fratres, nullum perdere volumus, sed ipse se perdit,  sedis decreta libenter violat. Sed et nunc, fratres, commendamus vo
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua aduersitate : licent̃ hanc scãm & apłicã appellet sedẽ. &
adeã quasi ad caput suffugiũ habeat. ne innocens damnet᷑. aut
eccła sua detrimentũ patiat᷑. Si aut̃ necesse ei uenire eãq appel¬
lare minime fuerit. & uocatꝰ tam̃ ab hac sc̃a sede fuerit: ñ reniiat
uenire. sed confestim ut ei nunciatũ fuerit uenire festinet. & causas
ꝓ quib uocatꝰ . ẽ. prudent̃ exponat. atq si necesse aliqͥd corrigere
fuerit. cũ iis qͦs hic pͥmosinuenerit corrigat. Ad eccłam tam̃ suã
ñ prius reuertat᷑. quã hinc litteris apłicis uł formatis plenit̾ in¬
structꝰ atq purgatꝰ sic si fuerit unde. Ut postquã domũ reuersus
fuerit: cognoscant uicini sui qualit̾ hic suã aliorũq causã finient
quatinꝰ eã absq aliqua ambiguitate nunciare & pͣdicare omnib
sunt. Ut sicut eoꝵs dispositione ordinante dño primitꝰ sunt consti¬
tuti: sic huiꝰ sc̃ȩ sedis cuiꝰ dispositioni eoꝵ causas & iudicia serua¬

Expanded text:
in aliqua adversitate, licenter hanc sanctam et apostolicam appellet sedem: et ad eam quasi ad caput suffugium habeat, ne innocens damnetur, aut Ecclesia sua detrimentum patiatur. Si autem ei necesse evenerit, eamque appellare minime ausus fuerit, et vocatus tamen ab hac sancta sede fuerit, non renuat venire, sed confestim ut ei nuntiatum fuerit venire festinet, et causas pro quibus vocatus est prudenter disponat, atque si necesse aliquid corrigere fuerit, cum his quos hic primos invenerit corrigat. Ad Ecclesiam tamen suam non prius revertatur quam hinc litteris apostolicis vel formatis pleniter instructus atque purgatus sit, si fuerit unde. Ut postquam domum reversus fuerit, cognoscant vicini sui qualiter hic suam aliorumque causam finierit, quatenus eam absque aliqua ambiguitate nuntiare et praedicare omnibus sunt; ut sicut eorum dispositione, ordinante Domino, primitus sunt constituti, sic hujus sanctae sedis, cujus dispositioni eorum causas et judicia serva
Abbreviated transcription (Latin):
de dubitatione uł necessitate eoꝵs:I. Saciaootum fr̃s
ordo: biꝑtitus est. Et sicut dñs illũ constituit: a nullo deuet
pturbari. Scitis aũt a dño apłos esse electos & constitutos. &
postea ꝑdiuersas ꝓuintias ad pͣdicandũ disꝑsos. Cũ uͦ messis
coepisset crescere : uidens paucos ẽẽ oꝑarios. ad eoꝵs adiumentũ¬

Expanded text:
it dubitationes, vel necessitates eorum? Sacerdotum, fratres, ordo bipertitus est, et sicut Dominus illum constituit, a nullo debet perturbari- Scitis autem a Domino apostolos esse electos et constitutos, et postea per diversas provincias ad praedicandum dispersos. Cum vero messis coepisset crescere, videns paucos esse operarios, ad eorum adjumentu
Abbreviated transcription (Latin):
deo inqͥt om̃is scriba doctꝰ in regno cęloꝵs similis. ẽ. homini patri¬
familias. qͥ ꝓfert de thesauro suo noua & uetera. Nullus gͦ in qͥt
impediat ordinẽ aut locũ occupet irrationabilit᷑. uł tẽporũ per¬
mutet uices. sed pͥmo quȩ sit iusticia dĩ eiꝰq uoluntas requiramꝰ.
ut bonis oꝑib ac dĩ gr̃a repleam᷑. Ds̃ enĩ iis qͥ recte sentiunt & bo
actꝰ suos emendet. de iis uelit reqͥrere quȩ ñ potest inuenire. stul¬
ta & inefficax erit huiꝰcemodi inquisitio. Tempꝰ eñi breue est &
iudiciũ dĩ gestoꝵs causa agit᷑ ñ quȩstionũ Ideoq ante om̃aͥqͣuȩ¬
ramꝰ. qͥd nos aut qualit̾ agere oporteat ut ȩt̾nã uitã conseqͥ meream᷑.
Uã si exiguũ hoc uitȩ tẽpus ꝑ in anes occupemꝰ & in utiles quęstio¬
nes: in anes sine dubio & uacui ab oꝑib bonis ꝑgemꝰ ad dm̃. ubi
iudiciũ oꝑũ nr̃oꝵ fiet. Unaquęq & enĩ ressuũ tempꝰ habet & locũ¬

Expanded text:
scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera . » Nullus ergo, inquit, impediat ordinem, aut locum occupet irrationabiliter, vel temporum permutet vices, sed primo quae sit justitia ejus, quae voluntas requiramus, ut bonis operibus ac Dei gratia repleamur. Deus enim his qui recte sentiunt et bonactus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc omnia quaeramus, quod nos aut qualiter agere oporteat, ut aeternam vitam consequi mereamur. Nam si exiguum hoc tempus vitae per inanes occupemus et inutiles quaestiones, inanes sine dubio et vacui ab operibus bonis pergemus ad Dominum, ubi judicium o
Abbreviated transcription (Latin):
hora custodire. & in om̃i locođm se respicere firmit̾ scire. Cogita¬
tiones malas cordi suo aduenientes mox ad xẽm allidere. & sacer¬
dotib dñi manifestare. Os suũ a malo uł prauo eloqͥo custodire.
& uerba uana aut mendacia ñ loqui. qͥa os qđ mentit᷑ occidit ani¬
mã: Uerba diuina libent̃ audire. & sacerdotib suis obtẽꝑare. atq¬

Expanded text:
hora custodire, et omni loco Deum se respicere firmiter scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et sacerdotibus Domini manifestare. Os suum a malo, vel pravo eloquio custodire, et verba vana aut mendacia non loqui, quia « os quod mentitur occidit animam ; » verba divina libenter audire, et sacerdotibus suis libe
Abbreviated transcription (Latin):
sdiimus fr̃s qͦd quidã detrahunt & accusant sacerdotes dĩ¬
Icupientes eos damnari. ñ intelligentes forsitan qͦd in iuria
sacerdotũ ad xx̃m ꝑtinet. cuiꝰ uice fungunt᷑. Nec hoc aspiciunt.
omnẽ maliciã & omnẽ dolũ & simulationes & inuidias & omnes
detractiones. sicut mͦ geniti infantes rationabile sine dolo lac

Expanded text:
dimus, fratres, quod quidam detrahunt et accusant sacerdotes Domini, cupientes eos damnari, non intelligentes forsitan quod injuria sacerdotum ad Christum pertinet, cujus vice funguntur. Nec hoc aspiciunt qomnem malitiam, et omnem dolum et simulationes et invidias et omnes detractiones, sicut modo ge
Abbreviated transcription (Latin):
aũt qͥ neglegunt uiã suȩ salutis. & adhuc ñ bene fideles: & p̃ceptis
eiꝰ suorũq pontificũ iussionib in obȩdientes. uł contumaces eis

Expanded text:
autem qui negligunt viam suae salutis, et adhuc non bene fideles, et praeceptis autem qui negligunt viam suae salutis, et adhuc non bene fideles, et praeceptis ejus suorumque pontificum jussionibus inobedientes vel contumaces eis
Abbreviated transcription (Latin):
& in uia positi ueritatis. uerũ ꝓpħam inuenire pͥossimꝰ. ñ ueloci¬
tate pedũ sed bonoꝵ oꝑum uel ocitate currentes. ut ipso duce
nullũ uiȩ huiꝰ patiam᷑ errorẽ. Si eni ipsũ sȩquentes ingredi meru¬
erimꝰ illã quo ꝑuenire cupimꝰ ciuitatẽ: om̃a iã deqͥb quęrit᷑ ocu¬
lis uidebimꝰ. tanꝗ hȩredes om̃iũ facti. Intelligite itaq uiã ẽe̾ hunc
uitȩ nr̃ȩ cursũ. uiatores eos qͥ nos instruunt uł qui bona oꝑa ge¬
om̃ps pat̃. que soli uidere posst̃ i qͥ mundo st̃ corde. Nongͦ uob
difficilis uideat᷑ huiꝰ itineris labor. qͥa infine eiꝰ requies erit. Nã
& ipse uerus ꝓpħa ab initio mundi ꝑ scłm currens. festinat ad re¬
quiem. Adest eñi nob̾ om̃ib diebꝰ. & si qͣndo Necesse. ẽ. apparet¬
& corrigit nos ut obtẽꝑantes sibi ad uitã ꝑducat ęt̾nã. De iss

Expanded text:
positi verum prophetam invenire possimus, non velocipositi verum prophetam invenire possimus, non velocitate pedum, sed bonorum operum velocitate currentes, ut ipso duce usi, nullum viae hujus patiamur errorem. Si enim ipsum sequentes ingredi meruerimus, illam quo pervenire cupimus civitatem, omnia jam de quibus quaeritur oculis videbimus tanquam haeredes omnium facti. Intelligite itaque viam esse hunc vitae nostrae cursum, viatores qui nos instruunt, vel bona opera geomnipotens Pater, quem soli videre possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies erit. Nam et ipse verus Propheta ab initio mundi per saeculum currens, festinat ad requiem. Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtemperantes sibi ad vitam perducat aeternam. De his
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri testam̃tõ. Hȩc apłi a dño accepert̃ & nob̾ tradidert̃. hȩc no
docemꝰ. uobisq & om̃ib absq rephensione tenere & docere qͥb
agendũ .ẽ. mandamꝰ. Una quȩq & enĩ res: suũ tẽpꝰ habet & locũ
Operũ hic locus est: tẽpꝰ uͦ meritoꝵs est scłm futurũ. Non gͦ impe¬
diam᷑. ordinẽ locoꝵ aut tẽporũ ꝑmutantes Primõ quȩ sit dĩ
iusticia reqͥramꝰ. ut tanquã iter acturi abundanti uiatico bonis
oꝑib repleamur. qͦ possimꝰ ad regnũ dĩ tanꝗ ad urbẽ maximã
ꝑuenire. Ds̃ eni is qui recte sentiunt ꝑ ipsa oꝑa mundi quȩ fecit
manifestꝰ est. ipsius creaturȩ suȩ utens testimonio. Et idõ cũ de
dõ dubitatio esse ñ debeat : de sola nunc eiꝰ iusticia reqͥramꝰ & regno
Iccirco ꝑsuadeo pͥmũ iusticiã eiꝰ e̾ẽ reqͥrendã: ut ꝑ hanc it̾ agentes

Expanded text:
Veteri Testamento. Haec apostoli a Domino acceperunt, et nobis tradiderunt, haec nos Veteri Testamento. Haec apostoli a Domino acceperunt, et nobis tradiderunt, haec nos docemus, vobisque et omagendum est mandamus, unaquaeque etenim res tempus suum habet et locum. Operum hic locus est, tempus vero meritorum est saeculum futurum. Ne ergo impediamur, ordinem locorum ac temporum permutantes, primo quae sit Dei justitia requiramus, et tanquam iter acturi abundanti viatico bonis operibus repleamur, quo possimus ad regnum Domini tanquam ad urbem maximam pervenire. Deus enim his qui recte sentiunt per ipsa opera mundi quae facit manifestus est, ipsius creaturae suae utens testimonio, et ideo cum de Deo dubitatio esse non debeat, de sola nunc ejus justitia requiramus et regno. Ideo persuadeo primum justitiam ejus esse requirendam, ut per hanc iter a
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs gͦ his oboedierit : dõ ut dictũ. ẽ magnũ munꝰ offert. Qui aũt
his restiterit aut in obȩdiens extiterit.: ñ his sed dño saluatori
nr̃o cuiꝰ legatione fungunt᷑ resistit. Propt̃ qͦd pͥmũ. ẽ. om̃ium
iusticiã di regnũq eiꝰ inquirere. & suis iussionib obtẽperare.
usticiã qͥdem : ut recte agere doceam᷑. Regnũ uͦ : ut quȩ sit merces
posita laboris & patientiȩ nouerimꝰ. in qͦ est bonis qͥdem ȩt̾norũ
bonors remuneratio. iis aut̃ qͥ contͣ uoluntatẽ eiꝰ egert̃. ꝓunius¬
cuusq gestis pęnarũ digna restitutio. Hic gͦ hoc est in prȩsenti
uta positos oportet uos agnoscere uoluntãtẽ dĩ. ubi & agendi
& sacrificandi est locus. Qm̃ in aliis locis sacrificari & missas cele¬
brari ñ licet: nisi in ys in quib ep̃s ꝓprius iusserit. aut ab ep̃o re¬
gularit᷑ ordinato tenente uidelicet ciuitatẽ consecratꝰ fuerit: Alit̾
enĩ non st̃ hȩc agenda nec recte celebranda: docente nos nouo &

Expanded text:
Si quis ergo his obedierit, Deo, ut dictum est, magnum munus offert. Qui autem his restiterit, aut inobediens exstiterit, non his, sed Domino Salvatori nostro, cujus legatione funguntur, resistit, propter quod primum est omnium justitiam Dei regnumque ejus inquirere, et suis jussionibus obtemperare. Justitiam quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenarum digna restitutio, hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oportet nos agnoscere voluntatem Dei, ubi et agendi et sacrificandi est locus. Quoniam in aliis locis sacrificare et missas celebrare non licet, nisi in his in quibus episcopus proprius jusserit, aut ab episcopo regulariter ordinato tenente videlicet civitatem ubi consecratus fuerit. Aliter enim non sunt haec agenda, nec rite celebranda, docente nos Novo et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio cũ generatione hac & condẽnabt̃̾ eam: qͥa penitentiã eger
in p̃dicatione ionȩ. Et ecce plusquã iona hic. Uidetis gͦ. qͦmͦ cos
qͥ erudiebant᷑ ex lege. adductis ad exemplũ illis qͥ ex gentili igno¬
rantia ueniebant᷑. ostendens eos nec illis ȩquales esse qͥ in errore
positi uidebant᷑. ex ipsa tantũ cõparatione condẽnat : Ex quib
om̃ib sermo quẽ ꝓposuimꝰ approbat᷑. ut castimonia quȩ aliqua¬
tenꝰ etiã abiis qͥ inerrore st̃ positi custodit᷑. multo purius & at¬
tentius & ꝑsingulas quasq sicut supͣ ostendimꝰ species. a nob̾ qui
ueritatẽ sequimur teneat᷑. eo magis quo apud noi obseruantiȩ eiꝰ
prȩmia ȩt̾na sunt posita: Uit enim nemo saluus esse poterit.
nisi obseruationib ꝓuiribui oram dederit. Nẽ uos in sua uo¬
luntate unũquenq in suo ordine semꝑ custodiat fr̃s. & sibi¬

Expanded text:
nitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce plusquam Jonas hic . » Videtis ergo quomodo eos qui erudiebantur ex lege, adductis ad exemplum illis qui ex gentili ignorantia veniebant, et ostendens eos nec aequales illis esse qui in errore positi videbantur, ex ipsa tamen comparatione condemnatos. Ex quiposuimus approbatur, ut testimonia quae aliquatenus etiam ab his qui in errore sunt positi custoditur, multo purius et attentius per singulas quisque, sicut supra ostendimus, species a nobis qui veritatem sequimur teneatur, eo magis quod apud nos observantiae ejus praemia aeterna sunt posita. Aliter enim nemo salvus esse poterit, nisi his observationibus pro viribus operam dederit. Deus vos in sua voluntate unumquemq
Abbreviated transcription (Latin):
& seruis est mali : ñ potest effici portio boni donec ꝑmanet in ma¬
lo. qͥa ab initio ut ante iã diximꝰ duo regna statuit ds̃. & potesta¬
cẽ dedit unicuiq hominũ ut illiꝰ regni fiat portio: cui se ad
oboediendũ ipse subiecerit. Et qͥa definitũ est apud dm̃. ñ posse
unũ hominẽ utriusq regni ẽẽ seruũi: om̃i studio date oꝑam iN
boni regis aulã ac iura concurrere. Propt̾ hoc deniq uerus ꝓpħa
cũ eẽt prȩsens nob̾cũ. & quosdã ex diuitib Neglegentes erga dĩ
cultũ uideret: huiꝰ rei ita aꝑuit ueritatẽ. Nemo potest inquit
duobꝰ dominis seruire. & Non potestis dõ seruire & mammonȩ:
ne faciebat cȩcos uidere. surdos audire. fugabat demones. egris
sanitatẽ reddebat & mortiuis uitã. cũq nichil ei e̾e̾c impossi¬
bile etiã cogitationes hõinũ ꝑuidebat. qͦd nulli ÷ possibile nͥ¬

Expanded text:
et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in maet servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut illius regni fiat portio cui se ad obediendum ipse subjecerit. Et quia definitum est apud Dominum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis aulam ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta, cum esset praesens nobiscum et quosdam ex divitibus negligentes erga Domini cultum videret, hujus rei ita aperuit veritatem. « Nemo potest, inquit, duobus dominis servire, et non potestis Domino servire, et mammonae , » ne faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum prae