comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo d non solune edar inlatinalin gua nomen accepitin Nnornde aent coridis
quod nonsolunt gaudero cumȩaudentibus sed &xiam flerecum flentib hort
ubiq scuis cuit sano capite dixerit ulla miseria itingi dm̃: squem ta men
peuoliscmp tnte uo senicordem ee tesitatur Ita telum humanum : non sine
pesteliuonos intellegimus Telantem uero dm̃ non lit sed eo demuerbo oñeo¬
dlerrinodo longum est percurrere c&era  Et sunt innum erabilia. quibus
ostenditur multa diuina is dem nominibus appellari. quibi humanacum
in comparabili diuersitate selunc tasunt : Necta mon frustra eadem sunt reb
utrisq: indita uocabula nisi quiah aec cognita quȩ in cotidi ana consu&udine
uer san tur & experimentis usi tatio ribus in no tescunt. non nullam ad intel¬
legenda illa s ublimi a prebent uiam cum enim dempsero dehumanascientia
mutebili tatem & tran situs quosdam a cogitatione in cogitetio nem cum recoli¬

Expanded text:
miseriam: unde etiam in latina lingua nomen accepit. Nam inde est etiam miseriam: unde etiam in latina lingua nomen accepit. Nam inde est etiam quod non solum: gaudere cum gaudentibus: sed etiam flere cum flentibus hortatur Apostolus. Quis autem sano capite dixerit, ulla miseria tangi Deum, quem tamen ubique scriptura misericordem esse testatur? Ita zelum humanum non sine peste livoris intelligimus: zelantem vero Deum non ita, sed eodem verbo, non eodem modo. « Longum est percurrere caetera, et sunt innumerabilia, quibus ostenditur multa divina iisdem nominibus appellari, quibus humana, cum incomparabili diversitate sejuncta sint. Nec interim frustra eadem sunt rebus utrisque indita vocabula, nisi quia haec cognita, quae in quotidiana consuetudine versantur, et experimentis usitatioribus innotescunt, nonnullam ad intelligenda illa sublimia praebent viam: cum eidem dempsero de humana scientia mutabilitatem, et transitus quosdam a cogitatione in cogitationem cum recoli
Abbreviated transcription (Latin):
ditur ergo adid ut siat rebus iam p̃sentibus scientia : quȩ isdem rebus futuris
emis ꝑscientam dc̃ sed tantum modo scientiam: quȩ ramus &hoe quomo qonda
& sensia amit tit tempus & sub repit nichilo minus illa mũ tabilites quȩ longe
adi substantia remouenda ẽ Et timen & scit ds̃ & p̃scit ds̃ in effcbili modo:
Sic suon tepenitat in es fabilimodo: Cumenimscientia dĩ longe dist& ab huma¬
na scie ctiaidito ui in riden dasit comparatio iutraq tamen scientia uocatur:
ahiaeo quidem huma natedis ẽ ut deilla dicat apłs &iam scientia destru&ur :
quod nullomodo recte descientia dĩ dici potest Sic &ira hominis trbidat¬
& nonsine cruciatu animi Iraue rodi dequa dicitur in euangelio sedira dĩ
illo qnrtan quilli dicte iugitermanente increatura subdita ex erc& ad mirabi
ee cuntate nuo dicgom inMiseri cordiar quoq: hominis non nullam cordismi

Expanded text:
ditur ergo ad id ut fiat rebus jam praesentibus scientia, quae iisdem rebus futuris ditur ergo ad id ut fiat rebus jam praesentibus scientia, quae iisdem rebus futuris amus praescientiam Dei, sed tantummodo scientiam. Quaeramus et hoc quomodo: non et sensit, amittit tempus, et subripit nihilominus illa mutabilitas, quae longe a Dei substantia removenda est. Et tamen et scit Deus et praescit Deus ineffabili modo. Sic enim et poenitet ineffabili modo. Cum enim scientia Dei longe distet ab humana scientia, ita ut irridenda sit comparatio, utraque tamen scientia vocatur, et haec quidem humana talis est, ut de illa dicat Apostolus: Etiam scientia destruetur , quod nullo modo recte de scientia Dei dici potest. Sic et ira hominis turbida est, et non sine cruciatu animi; ira vero Dei, de qua dicitur in Evangelio: Sed ira Deilla enim tranquillitate jugiter manente in creatuaequitate vindictam. Misericordia quoque hominis nonnullam habet cordis
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam alduo ergo temporaliter accidit scientaeAs quoos elm prse sentium
ai dofalsis si mumest. Necenim potest quȩ uentura p̃noscit nos se cum uenerint
nusibis inmotes cantur  Et prenoscendo antequam sint & cognoscendo cum iam
sirentib tdifitu ut quodongo aueritate secdusum est : temporalitee aliquid accidit
sco esiti e dĩ cum temporalia quȩ presciuntur. &iamprȩsentia sentiuntur Que
non sen tie bantur ante quam fierent. sed tantum modo prȩsentie batur siuero
&iam cum uener int quȩ prȩsciebantur ẽẽ uentura nichil noui accid& scientie¬
dĩ sed manebit illa p̃scientia sicut erat &iam prius quã uenir ent quȩ presciebanr¬
tur. quomodoiam p̃scientia dic&ur. quando non est rerum futurarum b
la menim p̃sentia sunt quȩ futura cerneba t & paulo post erunt p̃terita p̃te¬
turumaut̃ rerum sicut prȩ sentium nullo modo potest diciprȩscientia. Re¬

Expanded text:
scientiam. Aliquid ergo temporaliter accidit scientiae Dei, quod absurdissimum scientiam. Aliquid ergo temporaliter accidit scientiae Dei, quod absurdissimum atque falsissimum est: nec enim potest quae ventura praenoscit, nosse cum venerint, nisi bis innotescant, et praenoscendo, antequam sint, et cognoscendo cum jam sunt. Ita fit, ut quod longe a veritate seclusum est temporaliter aliquid accidat scientiae Dei, cum temporalia, quae praesciuntur, etiam praesentia sentiuntur, quae non sentiebantur ante quam fierent, sed tantummodo praesentiebantur. Si vero etiam cum venerint quae praesciebantur esse ventura, nihil noDei, sed manebit illa praescientia sicut erat, etiam priusquam venirent quae praesciebantur, quomodo jam praescientia dicetur, quando non est rerum futurarum? Jam enim praesentia sunt quae futura cernebat, et paulo post erunt praeterita. Praeteritarum autem rerum, sicut praesentium, nullomodo potest dici praescientia. Re
Abbreviated transcription (Latin):
nonuoluntoatem : qđ quia & aduersum ueri tati & contrarium auccori tati monstratũ est: Ad¬
sconunotes tino adalia celum marum tu arum uene na quantr sint uidenda transeamus : Dicis
sec̃ aue ustine mulito t esnobis in culcante aꝑtissime credilnterioris hominis substantialemers¬
ion turetr an uis tribus essen tiauidelic& & uoluntate &scientia contineri. Epost pauca hac

Expanded text:
non voluntatem, quod quia et adversum veritati, et contrarium auctoritati monstratum est, adnon voluntatem, quod quia et adversum veritati, et contrarium auctoritati monstratum est, adjuvante Domino ad alia calumniarum tuarum venena, quanta sint, videnda transeamus. Dicis : Sancto Augustino multoties nobis inculcante, apertissime credi interioris hominis substantialem trinitatem in his tribus, essentia videlicet, et voluntate, et scientia contineri. Et post pauca :
Abbreviated transcription (Latin):
dutentũtibi contrarius exsistis. aitaut non uideris aut ab aliis minime uideriputtueris te pstenus
liberum uoluntatis arbitrium defendisse : ut definires liberam uoluntateere pectionem ẽ e liberȩus¬
luntatis. & ꝑdidis se hominem naturam suam si liberum uoluntatis arbi trium ꝑdidiss&. Nunc
aut̃. aut tui oblitus. autlegentes tua. ludificare molitus : motum animi auolun tate conaris secer¬
nere quasi aliud possit eẽ animȩ moueri quam uelle Moueur enimuolendo quemadmodũ
pater memorabilis definiuit intantum ut motus eius nequaqua m sit aliud quam uoluntts : Hanc
&iam ad nõp̃parari. & scripturȩ auctoritas & ttintorum patrum consensus euidenter atq in¬
nutabiliter doc&. Prȩdicat Im mocon firmat Tuuero cum id hactenus negaueris. atq ut
ltt dixerim infitiatus fueris noua ad inuentione ausus es dicere motum tuum prȩpara ri a dño

Expanded text:
que tantum tibi contrarius existis, ut aut non videris, aut ab aliis minime videri putaveris te eatenus que tantum tibi contrarius existis, ut aut non videris, aut ab aliis minime videri putaveris te eatenus liberum voluntatis arbitrium defendisse, ut definires liberam voluntatem electionem esse liberae voluntatis, et perdidisse hominem naturam suam, si liberum voluntatis arbitrium perdidisset: nunc autem, aut tui oblitus, aut legentes tua ludificare molitus, motum animi a voluntate conaris secernere, quasi aliud possit esse animae moveri quam velle. Movetur enim volendo, quemadmodum Pater memorabilis definivit, in tantum ut motus ejus nequaquam sit aliud quam voluntas. Hanc etiam a Domino praeparari et Scripturae auctoritas, et tantorum Patrum consensus evidenter atque immutabiliter docet, praedicat, imo confirmat. Tu vero cum id hactenus negaveris, atque ut ita dixerim inficiatus fueris, nova adinventione ausus es dicere, motum tuum praeparari a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
cantibus iustissime inflicte diber& dĩ gratia qui a sponte homo id est libero arbitrio caderepotuit non &iam
surgere ad quã miseri amiustȩ dam nationis ꝑtine igno rantiȩ difficultes quam patitur om̃is homo abex¬
ordio natiuitatissuȩ. Nec ab histomelo quisquam nisi dĩ gratia liueratur : Quã miseriam pelagiani no¬
iunt & iustadam natione descendere negantes originle peccatum quamuis lenorantia & difficulitis &iã¬
siessent hominis primordia naturelia nec sicculpandus sed laudandus dsessex. sicut in eodem libro tertio¬
disputaumus  Vides docor eximius qua n tistuas ꝑuerses licer p̃tati unculas uribus conts¬
radoq uitsdiss liberum uoluntaus arbitrium nuncupando motumq animi & nichil aliud desini¬
endo ntuisdis ferentis a de ueritato uallatus ob sistit ut ea prorsus nichil et consitmort tiuipsequo¬

Expanded text:
cantibus iustissime inflicta liberet dei gratia, quia sponte homo, id est libero arbitrio, cadere potuit, non etiam cantibus iustissime inflicta liberet dei gratia, quia sponte homo, id est libero arbitrio, cadere potuit, non etiam surgere. ad quam miseriam iustae damnationis pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab isto malo quisquam nisi dei gratia liberatur. quam miseriam Pelagiani nolunt ex iusta damnatione descendere negantes originale peccatum, quamuis, ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturdisputavimus. + Vides, doctor eximius, quantis tuas perversas interpretatiunculas viribus conterat, qui toties liberum voluntatis arbitrium nuncupando, motumque animi, et nihil aliud definiendo, tuis differentiis adeo veritate vallatus obsistit, ut eas prorsus nihil esse confirmet. Tu ipse quo
Abbreviated transcription (Latin):
re carnalis uinculi n on possit alibid nosis operib: temperare. Non est natura instituti hominis sed pc¬
nadamnan Cum aũt deilla uoluntate recte fuiciendi loquimur. deilla scilic& inqua ho mofectus est. loqui¬
mur Ecce tamlonee ante quam pelagiana aeresis extitiss& : sic disputtiui mus uelut iam contraillos dispu¬
taremus: Cum enimomãbonadicerentur exdõ idest & magna & media & minima : in mediis quidembonis
inuenitur liberũ uoluntatis. arbitrium quia & mal e illo ut ipas sumus sed tar m̃ tale est. ut sineillo recte
uiuere neq: amus. Bonus aut̃ ususeius lamuirtus est quae in magnis reperitur bonis quib: maleuti nullus po¬
test Et quia omãbona sicut dic tũ est & magna & media & minima ex dõsunt . sequitur ut ex dõsit &iã bonus
usus liberȩ uoluntatis quȩ uirtus est . & in magnis numera turbonis De inde dictũ est. &x qua miseria pec¬

Expanded text:
re carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti hominis, sed pore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti hominis, sed poena damnati. cum autem de uoluntate recta faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus est, loquimur. Ecce tam . longe, antequam Pelagiana heresis extitisset, sic disputauimus, uelut iam contra illos disputaremus. cum enim bona dicerentur ex deo, id est et magna et media et minima, in mediis quidem bonis inuenitur liberum uoluntatis arbitrium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. et quia omnia bona, sicut dictum est, et magna et media et minima, ex deo sunt, sequitur, ut ex deo sit etiam bonus usus liberae uoluntatis, quae uirtus est et in magnis numeratur bonis. deinde dictum est, ex qua miseria pec
Abbreviated transcription (Latin):
quia. ltaẽ nonẽ bonus nechab& in potestate ut bonus sit siue non uidendo quadi seẽ debeat siue uidendi
& non ualendo ẽẽ qualẽ debere esseseuid& : poenam istam ẽẽ quis dubit&r Om̃isaut̃ poenas siusttẽ
peccatipoena ẽ. & supplicium nominatur. Si aut̃ in iusta poena est: qm̃ poenãehse ne mo ambigit inuis¬
to alique dominante hominiin posita est porroqui & oͦmimipotentia dĩ &uistitia dubitt re dem̃tis est ius¬
ta haec poena ẽ. & propeccato aliquo penditur. Non enim quis quam iniustus dominator aut subripere
hominẽ potuituelut leno rantidõ aut extor quere inuito ttmquam in uiclidiori uł torrendo uł conturban¬
do ut hominem in iuste poena cruciar& Relinquitur ergo ut haec poenaiusta dedam natione hominis
ueniat : & alio loco Ad probare inquam felsa proueris ut err& inuitus. & resistente atq: torquente doo¬

Expanded text:
quia ita est, non est bonus nec habet in potestate, ut bonus sit, siue non uidendo, qualis esse debeat, siue uidendo quia ita est, non est bonus nec habet in potestate, ut bonus sit, siue non uidendo, qualis esse debeat, siue uidendo et non ualendo esse, qualem debere esse se uidet. poenam istam esse quis dubitet ? omnis autem poena; si iusta est, peccati poena est et supplicium nominatur. si autem iniusta poena est — quoniam poenam esse nemo ambigit — iniusto aliquo dominante homini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare dementis est, iusta haec poena est et pro peccato aliquo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel terrendo uel conturbando, ut hominem iniusta poena cruciaret. relinquitur ergo, ut haec poena iusta de damnatione hominis ueniat. et alio loco: adprobare, inquam, falsa pro ueris, ut erret inuitus, et resistente atque torquente dolo
Abbreviated transcription (Latin):
& corri ģenda iudi cantur sicut indiuinis auctoriłatib: legimus : Ait enim apłs. Misericordiam conse¬
tus sum quia lenorans feci Ait & ꝓph&a Delic teluuentutis & lgnorantiȩ meȩ nememineris: Sunt &iã
neces sitate facta in probanda ubi iult homo recte facere & non potest. Namundes illȩ uoces nonenimqđ
uolo sticiobonũ sed qđ odi malũ hoc ago : &lllud uelleadia c& michi ꝑficere aut̃ bonũnon &illud Ciro con¬
cupiscit aduersus spm̃. sps̃ aut̃ ad uersus carnem haecenim sibi inuicem ad uersantur ut non eaquaeuul¬
tis faciatis sed haec om̃a hominũ sunt exilla mortis damnatione uenientium. Namsi nonest sstc poena
hominis sednatura nulla ista peccattsunt:  Sienim non receditur ab eomodo quonaturditer factus est
itaut melius. eẽ nom possit. ea quae deb& facit : cũ haec facit. Si aũt bonus homo eẽt : alit̃ eẽt : Nunc aut̃

Expanded text:
et corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. ait enim apostolus: misericordiam conseet corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. ait enim apostolus: misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci; ait et propheta: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris. sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: non quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago; et illud: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; et illud: caro conpiritus. concupiscit aduersus carnem. Haec enim, inquit, inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis fahominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. si enim non receditur ab eo modo, quo naturaliter factus est ita, ut melius esse non possit, ea quae debet facit, cum haec facit. si autem bonus homo esset, aliter esset; nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dĩ non solum magna sed &iam media &mini mabona eẽ prȩstitit⁊̃ magis laudanda esthonitas eius in
magnis : quã in mediis & magis inmediis : quam in minimisbonis Sed magis in omnib: quã sinon om̃ã
omnib: tribuiss&. & alioloco Tu tantũ inquam pielatem in concus samtene : ut nullum tibibonũ uł sentien¬
ti uł intellegenti uł quo quo modo cogitantioccurrat qđ non sit exdõ Itemq: alio locodoxi. sed qm̃ nonsicu
sponte homo cecidit it c&iam sponte surgere potest : porrectm nobis desuperdexteramdĩ id est dñi nr̃
ihũ xp̃i firmafide teneamus & in libro tertio cum dixissem illud qđ & pelagium dẽme is opusculis
usum fuisse commemoraui . qui senim peccat in eo quod nullo modo caueri potest. peccatur autem. cau¬
rileiturpotest : Continuo secutus adiunxi. Et ta men&iam ꝑ lgnorantiam fccte quȩdam in probant᷑

Expanded text:
tatis dei non solum magna sed etiam media et minima bona esse praestitit. magis laudanda est bonitas eius in tatis dei non solum magna sed etiam media et minima bona esse praestitit. magis laudanda est bonitas eius in magnis quam in mediis et magis in mediis quam in minimis his bonis, sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset. et in alio loco: tu tantum, inquam, pietatem inconcussam tene, ut nullum tibi bonum uel sentienti uel intellegenti uel quoquo modo cogitanti occurrat, quod non sit ex deo. itemque alio loco dixi: sed quoniam non, sicut sponte homo cecidit, ita etiam sponte surgere potest, porrectam nobis desuper dexteram dei, id est domini nostri Iesu Christi, firma fide teneamus. Et in libro tertio, cum dixissem illud, quod et Pelagium de meis opusculis usum fuisse commemoraui: quis enim peccat in eo, quod nullo modo cauere potest? peccatur autem: caueri igitur potest, continuo secutus adiunxi: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur
Abbreviated transcription (Latin):
m niehȩ os conscriptisunt delibero arbitrio : No n omnimodo deistadĩ gratia reti cuimus quã
uesum quimpidte conantur auferre Diximus quippe insecundo lib rononsolum magna sea
iratm mininia bona non posse eẽ nisi abillo a quo sunt om̃abona hocẽ dõ : & pallo post uuntisce
in quem quibi recge uiuitur magna bone sunt Specie saut̃ quorum lib& cor porum sine quib
recteuiui potest̃ minime bone sunt. Potentiȩ uero animi sine quib recte iniu non potest
mediabona sunt : Virtutibus nemo maleutitur. ceteris aut̃ bonis id ẽ mediis &minimis non solũ bene
sed &iam male quisq: uti potest. &ldeo uirtute nemomaleutitur quia opus uirtutis ẽ bonususus istorũ qui¬
bus &iam nonbene uti possumus Nemo aut̃ beneutendo maleutitur quare : abundantia & magnitudoboni¬

Expanded text:
Manicheos conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam Manicheos conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam nefanda inpietate conantur auferre. diximus quippe in secundo libro non solum magna sed etiam minima bona non esse posse nisi ab illo, a quo sunt omnia bona, hoc est deo. et paulo post: uirtutes, inquam, in quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibus recte uiui potest, minima bona sunt; potentiae uero animi, sine quibus recte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus; nemo autem bene utendo male utitur. quare abundantia et magnitudo boni
Abbreviated transcription (Latin):
nuldam hech& autiȩitur uoluntesẽ primacausa peccandi aut nullum peccatum est primacau¬
sassraolendi Qpecibi euirecte iputdur pecctum. nisi peccenti Nonereo est cuirecte impurdur
nisueo lertt tiptulo post quis inquam peccat in eo qđ nullo modoeeueri potest : peccatur autẽm
resconde sem potesum dio testimoniomeo in quodam libro suo pelagius ususẽ. Quilibro cumn
restondis semmetudum librimei eẽ uolui dena tura & gratia in hisatq huiusmodi uerbis mer quii
suamo de scominemeritnon est : dequa tunc non cgebatur. putant pelagitns ill pidis repos suit¬
benesecati quot iuria super& adiuu&ur : rectepieq uiu amor ta libus nompotest & hoc diuinus
be nefi cium quoliberintur nisie cm puenir& iam meritis eius darecur & noneẽt gratia quainum
fola eieese luomuis & bibis libris quinon contraullos omnino quippe illi nondum erant. sed contre

Expanded text:
nullum habet. Aut igitur voluntas est prima causa peccandi; aut nullum peccatum est prima caunullum habet. Aut igitur voluntas est prima causa peccandi; aut nullum peccatum est prima causa peccandi: nec est cui recte imputetur peccatum nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur nisi volenti . Et paulo post: Quis, inquam, peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem: caveri igitur potest . Quo testimonio meo in quodam libro suo Pelagius usus est. Cui libro cum respondissem, titulum libri mei esse volui, de Natura et Gratia. 4. In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non rua peccati, et, ut uitia superet, adiuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non potest. et hoc diuinum beneficium, quo liberatur, nisi eam praeueniret, iam meritis eius daretur et non esset gratia, quaefellentes, quamuis in his libris, qui non contra illos omnino — quippe illi nondum erant — sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
nisi culo a cuniti me inquam dete ueriitis demat Non enimposses aliud sentire eẽ in potestittenr̃
nisi qua deum uolumus sticimus qua propter nichilttm in nr̃a potestate quamipse uolunte sẽt
ene iium puidȩ sus Nullo interucdlo mox ut uolumus prȩsto ẽ. Item alioloco Sienim tulauda ris
tomaan ui deui do cieud facere debeas cumid non uideas nisi in illo qui est in comimutabilis ueritus. qua¬
tomegis ille qui auelle prȩcepit . & posse p̃buit : & non inpune nolle ꝑmisit: Deinde sĩ buunes u¬
cens. Sienim hoe deb& quisq qđ accepit & sio homo stcotus est ut neces sario pec cat hoc deb&it
peceda Cumergopeccat. quod deb& stcit. quodsi scelus ẽ. dicere neminem naturasua cogit
in peccaosstiterum quae tandem eẽ poterit in quam anteuolun tatem ccusa uolunttetis : aut
enisi e ipsuoluntasẽ. &radice isttiuoluntatis non receditur : aut non est uoluntes. & peccatumn

Expanded text:
alio loco: Optime, inquam, de te veritas clamat: Non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra, alio loco: Optime, inquam, de te veritas clamat: Non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra, nisi quod, cum volumus, facimus. Quapropter nihil tam in nostra potestate quam ipsea enim prorsus nullo interuallo mox, ut uolumus, praesto est. item alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidendo, quid facere debeas, cum id non uideas nisi in illo, qui est incommutabilis ueritas, quanto magis ille, qui et uelle praecepit et posse praebuit et non inpune nolle permisit. deinde subiunxi dicens: si enim hoc debet quisque, quod accepit, et sic homo factus est, ut necessario peccet, hoc debet, ut peccet. cum uero peccat, quod debet facit; quod si scelus est dicere, neminem natura sua cogit, ut peccet. et iterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoluntatem causa uoluntatis? aut enim et ipsa uoluntas est et a radice ista uoluntatis non r
Abbreviated transcription (Latin):
ftcidnlno tesir maut : ut in uolun tate meritum sit. in becetitate autem & miseri aprȩmium ett q sup¬
plieurn ⁊ttdioloeo Quidinquam quisq sec ttindum & amplectendum eligat in uoluntu te sepe
Eitumuonstreuiu er in libro secundo homo enimipse inquam In quantum est homo est : Aliquoa bonĩ
est. quierec teuiuere cum uult potest. & cilio lo codixi rectesieri non posse. nisi eodem libero uolunrtu
tisarbitiio : A in libro tertio quid opus est quȩri inquam. unde ste motis existat quo uoluntas auet¬
tut io ab in cuoninuteibi libono ad commutabile bonum. cumeum nonnisi animi & uoluntierum &ob
noc suptibilem eẽ fateamur. Om̃isq dehaere disciplincuitilis adidualeat ut eo motũ in proba to
&t qu so litbuto uolun tutem nram ad fruendum sempiternobono alaipsu temportili conuertamus :

Expanded text:
stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supstabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse positum constitit. et in secundo libro: homo enim ipse, inquam, in quantum homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potest. et alio loco dixi: recte fieri non ptis arbitrio. Et in libro tertio: Quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus exsistat, quo voluntas avertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum; cum eum nonnisi animi, et voluntarium, et ob hoc culpabilem esse fateamur: omnisque de hac re disciplina utilis ad id valeat, ut eo motu improbato atque cohibito, voluntatem nostram ad perfruendum sempiterno bono a lapsu temporalium convertamus? Et
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ monstrarem ut omnib: corporis & extern sbonis merito ante poner&ur dixi : Vides igituriamut
existimo in uoluntate nrã eẽ constitutum. et hoc uł fruamur uł ccire amus itnto &tam uero bono
Quidenim tem in uoluntate. quamipsa uolun tas sita est: & alioloco. quidergo cccuse est in¬
quam curdubitandumputemus &iamsinum quam antec sapientes fumus. uoluntate nos temen
laudabilem & bectam uitam uolun tate turpem & miseram mereri acdegere : Itemq alioloco &
quo conficitur in quam ut quisquis recte honesteq: uult uiuere. sud se uelle prȩfugacib: uelt ads¬
quatur tan ttm rem tanta felicitate. ut nichil aliud ei quam ipsum uellesit habere qđ uoluit Itẽ¬
q: alibidixi hoc enima &erna lexilla adcuius considerationem redire lam tem pusẽ in com mutabiui

Expanded text:
esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitutum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio Ipse &icom prȩparar& uoluntates : nichil in his libris disputatum ẽ. Propterhanc propo¬
sittm quȩstionem Vbi autem incidit locus ut huius gratiȩ commemoratio fier& trans eunter
commemorata est Non quasi ande ager&ur. operosaratio cinatione defensa: Aliud ẽ enim
quȩ rereunde sit malum & aliud ẽ quȩ rere underedeatur ad pristinum uł ad maius ꝑueniat᷑
bonum qua propter noui ȩr&icipelagiani quiliberum sic asserunt uoluntatis arbitrium ut gra¬
tiȩdĩ non relinquant locum quando quidem eam scđm merita nr̃a dariasserunt non se extollant
quasieorum egerim causam quia multo in his libris dixi prolibero ar intrioquȩ illius disputationis
causa poscebat Dixi quippe inprimo libro malefticta iustitiadĩ uindicari & cddidi nonenim iuste
uindi carentur. nisi fierent uoluntate. Itemcum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonũ

Expanded text:
arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihil in his libris disputatum est propter hoc propoarbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihil in his libris disputatum est propter hoc proposita quaestione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit malum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uoluntatis arbitrium, ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
eorsus estAVE In his libris . ito multa dis serta sunt : ut incedentes non nullȩ quȩs¬
tiones quas ułe nodare non poteram : uł longam sermocinationem in prȩsenti requi rebanxt
lta differrentur . ut ex utraq: parte uł &x omnibus ea rundem quȩ stionum partibus in
quibus non apparebat quid potius congruer& ueritati Ad hoctamen ratio cinationrã
conduder&ur  ut qđ lib& eorum uerum eẽt. laudandus creder&ur. uel&am osten¬
der&ur ds̃ Propter eos quippe disputatio illa suscepta ẽ quinegant exlibero uolunta
tis arbitrio mali originem duci. &dm̃ suta est creatorem omnium na tura¬
rum culpandum ẽẽ contendunt .. Eomodo uolentes scđm suȩ impi&latiserro¬
rem manichȩi enim sunt. im mutabilem quandam &dõ coa&ernam introducere nocturã
mcili: De gratia uero dĩ quc&s uos electos prȩdestinauit ut eorum qui iam in eis utuntur libero

Expanded text:
exorsus est : In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaesexorsus est : In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas vel enodare non poteram, vel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur ut vel ex utraque parte, vel ex omnibus earumdem quaestionum partibus, in quibus non apparebat quid potius congrueret veritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut quodlibet eorum verum esset, laudandus crederetur vel etiam ostenderetur Deus. Propter eos quippe disputatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero
Abbreviated transcription (Latin):
illa quae non inmerito non uolunteria peccati dicuntur. qui & uł anescientibus ita coactis
perp&rantur. non omnimodo possunt sineuoluntate committi. qm̃ & ille qui peccat igno
cupiscente aduersus spiritum carne non equȩ uult facit : Concupiscit quidem nolens. Qideo
liberscilic& iustitiȩ. seruusq peccati Ideo gratiadĩ non solum recitus omnium p̃teritorum
dentes &ementes flagellando eiecit. e templo Sed quid hoc: aut quantum est : quamuis
& dȩmones nolentes abbominibus non sermone sucsionis sedui potestatis eiecerit Q
& qui & libris eius delibero uoluntatis arbitrio multe superius posuisti. quibus erroreftu¬
os potissimum communires : Non in con gruumduximus admedium deducere quicquid
inretractatione eorundem librorum suorum posuit ut cui uis facilli mepateat ante&i¬
am ab illo dam nactos errores tuos. quam nascereris. Itaenim eorum retractactionem

Expanded text:
illa quae non immerito non voluntaria peccata dicuntur, quia vel a nescientibus, vel a coactis illa quae non immerito non voluntaria peccata dicuntur, quia vel a nescientibus, vel a coactis perpetrantur, non omnimodo possunt sine voluntate committi: quoniam et ille qui peccat ignorcupiscente adversus spiritum carne, non ea quae vult facit, concupiscit quidem nolens, et ideliber scilicet justitiae, servusque peccati, etc. Ideo gratia Dei non solum reatus omnium praeteritorum dentes et ementes flagellando ejecit de templo . Sed quid hoc, aut quantum est? Quamvis et daemones nolentes ab hominibus, non sermone suasionis sed vi potestatis ejecerit. + Et quia ex libris ejus de libero voluntatis arbitrio multa superius posuisti, quibus errores tuos potissimum communires, non incongruum duximus ad medium deducere quidquid in retractatione eorumdem librorum suorum posuit, ut cuivis facillime pateat ante etiam ab illo damnatos errores tuos quam nascereris: ita enim eorum retractationem
Abbreviated transcription (Latin):
natio consecuta ẽ ⁊ hoc enim ꝑ unum hominem in trauit inmundum Quam quam & hoc pecca¬
tum quo consentitur peccato concupiscentiȩ. non nisi uoluntate committitur  Idẽcum re¬
tractar& acte con traefortunatum manichȩum dixit IAũC Item dioloco egodico inquã
Qicm poena peccati. Namdete lipoena dixi edibi inecdem disputatione quod dicendum suit
Item inretrac tatio ne libri deuere religione: AŨC Qadibi usq ad eo inquam peccactum
uoluntterium malum ẽ ut nullo modo sit peccatum. sinon sit uolunterium : potest uideristelsc
haec definitio Sed si diligenter discutiatur iiiinecur. inueni&ur eẽ uerissima Peccatum
quippe illũd cogitandum est . quod taentum modo peccatum ẽ non qđ .ẽ. &i am paena peccati siduit
superius ostendicumquȩ dam commemorarem exlibrotertio delibro arbitrio Qua muisat

Expanded text:
natio consecuta est - hoc enim per unum hominem intrauit in mundum - quamquam et hoc peccanatio consecuta est - hoc enim per unum hominem intrauit in mundum - quamquam et hoc peccatum, quo consentitur peccati concupiscentiae, non nisi uoluntate committitur. prtractaret acta contra Fortunatum Manichaeum dixit : Item alio loco: Ego dico, inquam,  non est etiam poena peccati: nam de tali poena dixi alibi in eadem disputatione, quod dicendum fuit. + Item in retractatione libri de vera Religione : Et alibi: Usque adeo, inquam, peccatum voluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium. Potest videri falsa haec definitio; sed si diligenter discutiatur, invenietur esse verissima. Peccatum quippe illud cogitandum est, quod tantummodo peccatum est, non quod est etiam poena peccati, sicut superius ostendi cum quaedam commemorarem ex lib. III, de libero Arbitrio. Quamvis et
Abbreviated transcription (Latin):
luntate ut dicat. quod nolo hoc facio quomodo ergonusquam . ẽ. nisi inuoluntete peccatum :
sed hoc peccatum de quosic ẽ. locutus cipłs. ideo pectum uocatur. quia pecta to factum est & poe¬
na peccatiẽ quando quidem hoc de concupiscentia carnis dicitur Quod a perit in consequentib:
dicens Scio qui a non habitat in me hocẽ. incarnemeabonum uelle enim adiac&michi. ꝑficere
aut̃ bonum non Perfectio quippe boniest. ut nec ipsa concupis centia peccatisit in homine. Cuiqui¬
dem quando bene uiuitur. Non consentit uoluntas: uerum tamen non ꝑficit bonum . quia in est
adhuc concupiscentia cuire pugnat uoluntas. Cuiꝰ concupiscentiȩ recitus inbaptismate soluitus
sed in firmitas ꝑman&. Cuidonec sanetur. om̃is fidelis quibene proficit studiosissi mereluctatur
Pec catum autem qđ nusquam ẽ. nisi in uolun tate. illud p̃cipue intellegendum est. quod iustadam¬

Expanded text:
luntate, ut dicat: Quod nolo, hoc facio. Quomodo ergo nusquam est nisi in voluntate peccatum? luntate, ut dicat: Quod nolo, hoc facio. Quomodo ergo nusquam est nisi in voluntate peccatum? Sed hoc peccatum de quo sic est locutus Apostolus, ideo peccatum vocatur, quia peccato factum est, et poena peccati est, quandoquidem hoc de concupiscentia carnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: scio, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. perfectio quippe boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quod iusta dam
Abbreviated transcription (Latin):
t& controuersia facienda : Qiam sic enim ostenditur sine uoluntate nullum eẽ peccatum. siue in ope
rẽ siue inorigine X hinc &iam ita paulo superius retractauit. AṼC Item qđ dixi Nus quam
scilic&nisi in uoluntate eẽ pecaatum. possunt pelagiani ꝓsedictum putare : ꝓpterparuulos. quosi deo
negant habere peccatum quode is im baptismoremittatur . quia nondum arbitrio uoluntat
utuntur qua si uero peccatum quod eos & edamdicimus originaliter trahere. id est. reatu eiusim
plicatos. & obhoc poenȩ obnoxiosdetineri usquam potuit nisi in uoluntate. Qua uoluntate comiis¬
sum ẽ. quando diuine prȩceptiest facta trans gressio Potest &iam puttri falsa eẽ ista sententia
qua diximus. nusquam nisi inuoluntate eẽ peccatum. quia dixit apłs. Si autem qđ nolo hoc fcu
Iam non ego operor illud sed qđ in me habi tat peccatum: hoc enimp eccatum usq ad conon est. inuo¬

Expanded text:
stet, controuersia facienda. etiam sic enim ostenditur sine uolustet, controuersia facienda. etiam sic enim ostenditur sine uolure sive in origine. + Hinc etiam ita paulo superius retractavit Augustinus : Item quod dixi: Nusquam scilicet nisi in voluntate esse peccatum, possunt Pelagiani pro se dictum putare propter parvulos, quos ideo negant habere peccatum, quod eis in baptismo remittatur, quia nondum arbitrio voluntatis utuntur. Quasi vero peccatum quod eos ex Adam dicimus originaplicatos, et ob hoc poenae obnoxios detineri, usquam esse potuit nisi in voluntate, qua voluntate commissum est, quando divini praecepti est facta transgressio. Potest etiam putari falsa esse ista sententia qua diximus, Nusquam nisi in voluntate esse peccatum, quia dixit Apostolus: Si autem quod nolo, hoc facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Hoc enim peccatum usque adeo non est in vo
Abbreviated transcription (Latin):
quadiximus peccatum ẽ uoluntas retinendi uł consequendi qđ iustitiau&at &unde liberum ẽ absti¬
nere : proptere auera ẽ qui a id de finitum est qđ tantum modo peccatum ẽ non quod &iam poenai pec¬
cati Nam quando tele ẽ utidem sit & poena peccati. quantum est quod uol& uoluntas subdominante
cupiditate nisi forte sipia est ut or& auxilium : in tantum enim libera ẽ quia intantum liberata est.
& intantum appellatur uoluntas. Alioquin tota cupiditas quam uoluntas proprie nuncupandaẽ :
Quae non ẽ. sicut manichȩi desipiunt alienȩ naturȩ additamentum sed nrȩuitium a quo non sa¬
natur. Nisi gratia saluatoris : Quod siquisquam dicit. Qiam ipsam cupidita tem nichił. eẽ. Aliud
quam uoluntatem sed uitiosa m peccatoq seruientem. non resis tendum est nec de uerbis cum rescn¬

Expanded text:
qua diximus, Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstiqua diximus, Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere , propterea vera est, quia id definitum est quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena peccati. Nam quando tale est ut idem sit et poena peccati, quantum est quod valet voluntas sub dominante cupiditate, nisi forte, si pia est, ut oret auxilium? In tet in tantum appellatur uoluntas. alioquin tota cupiditas quam uoluntas proprie nuncupanda est, quae non est, sicut Manichei desipiunt, alienae naturae additamentum, sed nostrae uitium, a quo non sanatur nisi gratia saluatoris. quod si quisquam dicit etiam ipsam cupiditatem nihil esse - aliud quam uoluntatem, sed uitiosam peccatoque seruientem, non resistendum est nec de uerbis, cum res con
Abbreviated transcription (Latin):
ad motum liberȩ uoluntattis referenda do cuisses Qđ in eiusdem librire trtctatione haud dubii
manifestor cumdicit. ŨIG Quodaũt in quiens dxi. illȩ animȩ quicquid saciunt sinatur¬
re nonuo lunta te faciunt. id est si libero & ad faciendum & ad nonfaciendum motu animicarent.
Sideniq: his abstinendi aboperesuo potestas nulla conceditur. peccatum earum tenere non possumus
ꝓpterea non ꝑturbat de paruulis questio . quia exillius origine reite nentur. qui uolunta te pecea uit
di sum ma potestaserat. X Ecce & in hac sententia uoluntatem. Ana tura discreuit. eamq: motum
animiliberum non tecuit Rursum in eo quod ad peccandum cogiꝑ docuit. errorituo uiuaciter contra¬
dixit quo asseris neminem uł adbona uładmala facienda compelli : quod &x quo uł obquam rem fiericer¬
tissimum teneatur in ecidem retractatione secutus adiunxit &u. Itemq: inqui ens definitio peccati

Expanded text:
ad motum liberae voluntatis referenda docuisses. Quod in ejusdem libri retractatione haud dubie ad motum liberae voluntatis referenda docuisses. Quod in ejusdem libri retractatione haud dubie manifestat, cum dicit: Quod autem, inquiens, dixi: Illae animae quidquid faciunt, si natura, non voluntate faciunt, id est si libero et ad faciendum et ad non faciendum motu animi carent; si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, peccatum earum tenere non possumus. Propterea non perturbat de parvulis quaestio, quia ex illius origine rei tenentur, qui voluntate peccavit, di summa potestas erat. + Ecce et in hac sententia voluntatem a natura discrevit, eamque motum animi liberum non tacuit, rursum in eo quod ad peccandum cogi perdocuit, errori tuo vivaciter contradixit, quo asseris neminem vel ad bona vel ad mala facienda compelli. Quod ex quo vel ob quam rem fieri certissimum teneatur, in eadem retractatione secutus adjunxit : Itemque, inquiens, d
Abbreviated transcription (Latin):
sed uolun tatesticti: non uolunta tepeccati: quod tam̃ factum. pecca tum fuit. hoc en imfac¬
tum est. qđ fierinondebuit Quis quis aũt sci ens peccat. si po test cagenti ãpeccatum sinepect
resistere nectt menfacit. utiq uolens peccat qm̃ qui potest resistere non cogitur cȩdere
qui uero cogenti cupi ditati bona uolun tate resistere non potest. &ideo facit contra prȩcep¬
ta iustitiȩ lum hoc ita peccatum est. ut sit &iam poena peccati  Eccedoctor ueracissimus
duobustuis erroribus fortissime contradicit Qui enim uolun tectem motũ animi desiniuit ꝑ¬
culdubio non eẽ aliud liberum crbitrium quam uolun tatem liberam intellexit. in tellegendũ¬
qr li eris mandauit : falsum est ergo quod inter liberam uolun tectem liberumq arbitrium
hanedis tantiam finxeras. ut libertm uolun tetem adnaturam liberum autem arbitrium

Expanded text:
sed voluntate facti, non voluntate peccati, quod tamen factum peccatum fuit; hoc enim facsed voluntate facti, non voluntate peccati, quod tamen factum peccatum fuit; hoc enim factum est quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat, quoniam qui potest resistere, non cogitur cedere. Qui vero cogenti cupiditati bona voluntate resistere non potest, et ideo facit contra praecepta justitiae, jam hoc ita peccatum est, ut sit etiam poena peccati. + Ecce doctor veracissimus duobus tuis erroribus fortissime contradicit. Qui enim voluntatem motum animi definivit, procul dubio non esse aliud liberum arbitrium quam voluntatem liberam intellexit, intelligendumque litteris mandavit. Falsum est ergo quod inter liberam voluntatem liberumque arbitrium hanc distantiam finxeras, ut liberam voluntatem ad naturam, liberum autem arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
ensꝓpterea dictum est ut hac definitio neuolens anolente discerner&ur. Et sic adillosre¬
ferrelur intentio qui primi inpara diso fuerunt humano generi origo incili. nullo cogente
oeccando hoc est libera uoluntate peccando. quia & scien tes contraprȩcep tum fecerunt
& ille temptator sucisit ut hoc fier& non coegit. Nam quinesciens peccauit non in congrue¬
t̃ molens pes casse dicipotest quomuis &ipse quod nesciens fecit. uolensta men fecit: Itrnec
ipsius es sepotuit sineuoluntate peccatum. Quae uoluntas utiq sicut definita est animi
motus fuit. cogente nullo adcliquid uł non admittendum uł adipiscendum: quodenimsi nolu¬
iss& nonfe ciss&. noncoactus est facerẽ qui a uoluit ergo fecit: Qiam si non quia uoluit pec¬
cuit Nesciens peccatum eẽ qđ fecit : Itt nec telepeccatum sine uoluntate essepotuit

Expanded text:
ens, propterea dictum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos reens, propterea dictum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui primi in paradiso fuerunt humano generi origo mali, nullo cogente peccando, hoc est libera voluntate peccando, quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam et qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamvis et ipse quod nesciens fecit, volens tamen fecit; ita nec ipsius esse potuit sine voluntate peccatum. Quae voluntas utique, sicut definita est, animi motus fuit, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Quod enim si noluisset, non fecisset, non coactus est facere. Quia voluit ergo fecit, etiamsi non quia voluit peccavit, nesciens peccatum esse quod fecit: ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tationes tuas euelli me tueres. ad didistiportento sam expositionemdicens:DOH In quib: uer¬
bis debemus intendere nequis substantiam confundat & motum audiens liberam uoluntatem quace
proculdubio substantialisẽ.: Eolitio: locutionis modo sc̃spater augustinus usus ẽ dicendo liberam uo¬
luntatem. pro eo qđ est liberȩ uoluntatis motum siue arbi trium : quosolemus utidumꝑ causas sul¬
circuitu. A Quaetua non expositio sed de prauatio : ipsius beciti augustiȩ ni uerbis euestigiocas¬
s&ur necesseẽ . quiliberam uolunta temliberum motum essedefiniens. in libro quem contrama¬
nichȩos deducibus animabus edidit ittilocutus est. AUĨC Voluntas ẽ. animi motus cogente
nullo adciliquid uł non admittendum uł adipiscendum P Quibus uerbis manifeste tuum
errorem detrun cet. quo uolun tatem humanam eius essentiam definisti: quam sententiam

Expanded text:
tationes tuas evelli metueres, addidisti portentosam expositionem dicens: JOANNES SCOTUS. Θ In quibus vertationes tuas evelli metueres, addidisti portentosam expositionem dicens: JOANNES SCOTUS. Θ In quibus verbis debemus intendere ne quis substantiam confundat et motum, audiens liberam voluntatem, quae procul dubio substantialis est. Eo itaque locutionis modo sanctus Pater Augustinus usus est, dicendo liberam voluntatem pro eo quod est, liberae voluntatis motum, sive arbitrium, quo solemus uti, dum per causas subonis circuitu. CORRECTIO. + Quae tua non expositio, sed depravatio ipsius beati Augustini verbis e vestigio cassetur necesse est, qui liberam voluntatem liberum motum esse definiens, in libro quem contra Manichaeos de duabus animabus edidit ita locutus est : Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. + Quibus verbis manifeste tuum errorem detruncat, quo voluntatem humanam ejus essentiam definisti, quam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
in de & merito plectitur. meritoq uoluntariȩ suȩ auersionis dignissimas poenas luit UIII
ex natura est & liberum eius arbi trium qđ procul dubio donum crecitoris eẽ manifestum est distantiã
facere. In qua cum diu multumq labores. definis uolun tettem libertm eẽ substantiam humanam
Liberum aut̃ arbi trium liberȩ uoluntatis motum. Quod cum propria adinuentione confinxeris
miror tetanta cȩcitate obfusum . ut uidere ne quiueris contraomnium catholicorum sensa rect¬
sima te impudentius garrire. lo quacitatemq: tuam omnib: ridendam sum mã fellaciter putti¬
uisse prudentiam Cumqibeati augus tini sententiam. confirmandarum iu arum gratia definit¬
onum adhiberes. & eumnichil aliud liberum arbitrium quamli beram uoluntatem in ecdem sua sen¬
tentiaquem ad modum in omnibus appellauis se cognosceres. Illiusq: a uetoritate friuolas argumer¬

Expanded text:
inde et merito plectitur, meritoque voluntariae suae aversionis dignissimas poenas luit. CAPUT inde et merito plectitur, meritoque voluntariae suae aversionis dignissimas poenas luit. CAPUT ex natura est, et liberum ejus arbitrium, quod procul dubio donum Creatoris esse manifestum est, distantiam facere. In qua cum diu multumque labores, definis voluntatem liberam esse substantiam humanam; liberum autem arbitrium liberae voluntatis motum. Quod cum propria adinventione confinxeris, miror te tanta caecitate obtusum, ut videre nequiveris contra omnium catholicorum sensa rectissima te impudentius garrire, loquacitatemque tuam, omnibus ridendam, summam fallaciter putavisse prudentiam. Cumque beati Augustini sententiam confirmandarum tuarum gratia definitionum adhiberes, et eum nihil aliud liberum arbitrium quam liberam voluntatem in eadem sua sententia, quemadmodum in omnibus, appellavisse cognosceres, illiusque auctoritate frivolas argumen