comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Uideor michi iecisse fundamenta
defensionis mee que firinissima sunt si ni¬
tantur iuditio suoꝵ neq enu nobis satis cõ¬
mendata huiꝰ etas esse potest si nõ modo
parente tali uiro uerlimetiam mumei¬
pio tam illustri ac tam graui displiceret
Equidem ut ad me reuertar ab his forti¬
bus profluxi ad hominum famam & meꝰ
hic forensis labor iuteq ratio dimanauit
ad existimacionem hom inum paulo latius
commendatione ac iudicio ineor. Nam
quod obiectum ẽ de pudicitia quodqo
omnium accusatoꝵ non criminibuis sed
uocibus maledictisq celebratum ẽ id nũqͣ
niteat non deformera esse natum Sñt
ista maledicta periuilgata iomnes gͦe
in ad ules centia forma & species fuit li¬
beralis sed aliud est maledicere aluid ac¬
cusare. accusatio crimen desiderat rem ut
definiat hominem ut notet argumento
probet testę confirmet maledictio aute
nichil habet propositi preter contume¬
liam que si petulantuus uiactatur conuiti¬

Expanded text:
serunt. videor mihi iecisse fundamenta serunt. videor mihi iecisse fundamenta defensionis meae, quae firmissima sunt si nituntur iudicio suorum. neque enim vobis satis commendata huius aetas esse posset, si non modo parenti, tali viro, verum etiam municipio tam inlustri ac tam gravi displiceret. equidem, ut ad me revertar, ab his fontibus profluxi ad hominum famam, et meus hic forensis labor vitaeque ratio demanavit ad existimationem hominum paulo latius commendatione ac iudicio meorum. nam quod obiectum est de pudicitia quodque omnium accusatorum non criminibus sed vocibus maledictisque celebratum est, id numquam  eum paeniteat non deformem esse natum. sunt enim ista maledicta pervolgata in omnis quorum in adulescentia forma et species fuit liberalis. sed aliud est male dicere, aliud accusare. accusatio crimen desiderat, rem ut definiat, hominem notet, argumento probet, teste confirmet; maledictio autem nihil habet propositi praeter contumeliam; quae si petulantius iactatur, convici
Abbreviated transcription (Latin):
serper in ACaclio habitam esse sũmar
Hodieq haberi non solum asnis. sed etiam
ab omnibus quibus aliqua de causa esse
notus equitis ro. autem esse filium crimi¬
nis loco poni ab accus atoribus neq his udi¬
cantibus oportuit neq defendentibus no¬
bis. nam quod de pietatę dixistis est quidẽ
ista nostra existimatio sed iuditium certe
quod nos opinemut audictis ex iuratis. qd
parentes sentianit lacrime macris itcredibi¬
lisq meror squalor patris & hec preseris tne¬
stitia quam cernitis luctusq declarat. Nã
quod est obiectum mumcipibus esse adules¬
centem non probatum suis nemini unꝗͣ p̃¬
senti pretoriam maiores honores habile
amplissimum ordinem captarint et ea
non petenti detulerunt que multis peten¬
tibus denegarunt idemq nunc lectissimos
uiros & nostri ordinis & oquites romanos
cum legatione ad hoc iuditium &: cum gra¬
uissima atq ornatissima laudatione mi¬

Expanded text:
semper in M.Marco Caelio habitam esse summam semper in M.Marco Caelio habitam esse summam hodieque haberi non solum a suis sed etiam ab omnibus quibus potuerit aliqua de causa esse notus. equitis autem Romani esse filium criminis loco poni ab accusatoribus neque his iudicantibus oportuit neque defendentibus nobis. nam quod de pietate dixistis, est ista quidem nostra existimatio sed iudicium certe parentis. quid nos opinemur audietis ex iuratis; quid parentes sentiant lacrimae matris incredibilisque maeror, squalor patris et haec praesens maestitia quam cernitis luctusque declarat. nam quod est obiectum municipibus esse adulescentem non probatum suis, nemini umquam praesenti †Praestutiani† maiores honores habueruamplissimum ordinem cooptarunt et ea non petenti detulerunt quae multis petentibus denegarunt. idemque nunc lectissimos viros et nostri ordinis et equites Romanos cum legatione ad hoc iudicium et cum gravissima atque ornatissima laudatione mi
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo humanissimo atq optimo achilescẽ¬
ti meo necessario ignosto qui habet excu¬
sacionem uł pietatis uel necessitatis uł etatis
si uoluit accusare pietati tribuo. si iussus est
necessitati si sperauit aliquid ꝓuericię ceteris
non modo nichil ignosçendum sed eciam
acriter est resistendum. Ac michi quidera
iudetur iud. Hic introitus defensionis ad¬
ulescentie M Caelii maxime conuenire
ut ad ea quȩ accusatores de formandi huiꝰ
causa detrahende spoliandeq dignitatis
gratia dixerunt. primum respondeam Ob¬
lectus est pater uarie quod aut parum splẽ¬
didus ipse aut parum pie tractatus a filio
dicetetur. De dignitate Celius notis ac ma¬
ioribus natu & sine mea oratione tacitus
Facile ipse respondet. quibus autem propter
senectutem quod iam diu minus in foro no¬
biscum uersatur non est eque cognitus. Hic
sic habeant quecunq in equite .x. dignitas
esse possit que certe potest esse maxima eam

Expanded text:
tino, humanissimo atque optimo adulescentino, humanissimo atque optimo adulescenti, meo necessario, ignosco, qui habet excusationem vel pietatis vel necessitatis vel aetatis. si voluit accusare, pietati tribuo, si iussus est, necessitati, si speravit aliquid, pueritiae. ceteris non modo nihil ignoscendum sed etiam acriter est resistendum. ac mihi quidem videtur, iudices, hic introitus defensionis adulescentiae M.Marci Caeli maxime convenire, ut ad ea quae accusatores deformandi huius causa et detrahendae spoliandaeque dignitatis gratia dixerunt primum respondeam. obiectus est pater varie, quod aut parum splendidus ipse aut parum pie tractatus a filio diceretur. de dignitate M.Marcus Caelius notis ac maioribus natu etiam sine mea oratione tacitus facile ipse respondet; quibus autem propter senectutem, quod iam diu minus in foro nobiscumque versatur, non aeque est cognitus, hi sic habeant, quaecumque in equite Romano dignitas esse possit, quae certe potest esse maxima, eam
Abbreviated transcription (Latin):
legem que de seditiosis sceleratisq cimb
qui armtiati seniatum obsederint magistra¬
tibus ium attulerĩt .x .p̃. oppugnarintꝰ quo¬
tidie queri iubeat legem non improbet cri¬
men quod uerseturr in iuditio requirat
quom audiat nullum facinus nullam au¬
datiam nullam uim in iud itium uocari
sed adulescentem illustri ingenio industa
gratia accusari ab eius filio quem ipse in
iuditi & uocet & uocarit oppignati
autem opibus me retriciis atratini illius pie¬
tatem non reptehendat muliebrem libidi¬
nem comprimendam putet uos laboriosos¬
existimet quibus ociosis ne in cominuni ꝗ¬
dem ocio liceat esse. Et enim si attendere di¬
ligenter existimare uere de omni hac çaula
uolueritis sic constituetis. Iud nec descẽ¬
surum quem quam ad hanc accusationẽ
fuisse quoi utrum uellet liceret nec quo
dis cendisset quicquam habiturum speitu¬
isse isi aliquorus intollerabili libidine &
nimis acerbo odio interetur Sed ego atra¬

Expanded text:
legem quae de seditiosis consceleratisque civibus legem quae de seditiosis consceleratisque civibus qui armati senatum obsederint, magistratibus vim attulerint, rem publicam oppugnarint cotidie quaeri iubeat: legem non improbet, crimen quod versetur in iudicio requirat; cum audiat nullum facinus, nullam audaciam, nullam vim in iudicium vocari, sed adulescentem inlustri ingenio, industria, gratia accusari ab eius filio quem ipse in iudicium et vocet et vocarit, oppugnari autem opibus meretriciis: Atratini ipsius pietatem non reprehendat, libidinem muliebrem comprimendam putet, vos laboriososexistimet quibus otiosis ne in communi quidem otio liceat esse. etenim si attendere diligenter atque existimare vere de omni hac causa volueritis, sic constituetis, iudices, nec descensurum quemquam ad hanc accusationem fuisse cui utrum vellet liceret nec, cum descendisset, quicquam habiturum spei fuisse, nisi alicuius intolerabili libidine et nimis acerbo odio niteretur. sed ego Atra
Abbreviated transcription (Latin):
opinio in uirie benefitio sit extincta Senten
ni tribuam si honos quidam senatus concor¬
die consulam si auctoritas decretoꝵ ur̃oꝵ
constantiam ordinis in eodem ornando im¬
peratore seruabo si perpetua ratio gallici bel
li .⁊ .p. prouidebo si aliquid meum pͥuatu
offitium me non ingratum esse prestabo atq
sime feram si forte aut is minus probaro ꝗ
meum ⁊nimicum tepugnante mea auclo¬
ritate texerunt aut hssiqui meum cum
inimico suo reditum in gratiam uitupera¬
bunt quom ipsi & cum meo & cum suo ini¬
mico ingraciam non dubitarint redite
IQUIS IUDICES forte
nune assit ignarus legum iudici¬
orum consuetudinis nostre mi¬
retur profccto que sit tanta atto¬
citas huiusce cause quod dico
festis ludisq publicis omnibus
goniis forensibus intermissis unium hoc
iudicium exerceatur nec dubitet quin tãti
facinoris reus arguatur ut eo neglecto ciu¬
tas stare non possit idem quom audiat eẽ

Expanded text:
opinio iniuriae beneficio sit exstincta, sententopinio iniuriae beneficio sit exstincta, sententni tribuam; si honos quidam, senatus concordiae consulam; si auctoritas decretorum vestrorum, constantiam ordinis in eodem ornando imperatore servabo; si perpetua ratio Gallici belli, rei publicae providebo; si aliquod meum privatum officium, me non ingratum esse praestabo. atque sime feram si forte aut iis minus probaro qui meum inimicum repugnante vestra auctoritate texerunt, aut iis, si qui meum cum inimico suo reditum in gratiam vituperabunt, cum ipsi et cum meo et cum suo inimico in gratiam non dubitarint redirequis, iudices, forte nunc adsit ignarus legum iudiciorum consuetudinisque nostrae, miretur profecto quae sit tanta atrocitas huiusce causae, quod diebus festis ludisque publicis, omnibus forensibus negotiis intermissis, unum hoc iudicium exerceatur, nec dubitet quin tanti facinoris reus arguatur ut eo neglecto civitas stare non possit. idem cum audiat esse
Abbreviated transcription (Latin):
uobis statuendum est legem heliard manere
legem fusiam non esse abrogatam nõ omĩbo
fastis legem ferri licert quom lex feratur
de celo seruari obriuntiati interdici licere
censorium ac notionem & illum morem se¬
uerissimum magistratum non esse nefariis
legibus de ciuitate sublatum si patritius. te
auspitia fuisse aut inichi concedant hoies
oportet aut in rebus bonis non exquirere
ura eaque ipsi inperditis non exquirunt
presertim quom ab illis aliquotiens condicõ
C.Cesari lata sit ut casdem alio modo ferre
qua conditione auspitia requi rebarit. Leges
comprobant. in clodio auspitior ratio sit
cadem leges omnes sint ęuerse ac perdite ci¬
uitatis Extremum illud est quom ego sies¬
serit inimicitie michi cum. C. Cesare tamen
hoc tempore .t.p. consulere inimicitias ĩ aliud
tempus reseruare deberem . Possem etiam sũ¬
moꝵ uiror exemplo inimicitias rei.p. causa
deponere & quom inimicitie fuerint nũꝗͣ

Expanded text:
vobis statuendum est legem Aeliam manere, vobis statuendum est legem Aeliam manere, legem Fufiam non esse abrogatam, non omnibus fastis legem ferri licere; cum lex feratur, de caelo servari, obnuntiari, intercedi licere; censorium iudicium ac notionem et illud morum severissimum magisterium non esse nefariis legibus de civitate sublatum; si patricius triauspicia fuisse; aut mihi concedant homines oportet in rebus bonis non exquirere ea iura quae ipsi in perditis non exquirant, praesertim cum ab illis aliquotiens condicio C. Caesari lata sit ut easdem res alio modo ferret, qua condicione auspicia requirebant, leges comprobabant, in Clodio auspiciorum ratio sit eadem, leges omnes sint eversae ac perditae civitatis. extremum illud est. ego, si essent inimicitiae mihi cum C. Caesare, tamen hoc tempore rei publicae consulere, inimicitias in aliud tempus reservare deberem; possem etiam summorum virorum exemplo inimicitias rei publicae causa deponere. sed cum inimicitiae fuerint numquam,
Abbreviated transcription (Latin):
participes esse nolui ne illi me suarum ani¬
mucitiarum sotium uelint esse. presertim quo
dem illi concesserint ut etiam acta illa cę¬
saris que neq oppugnaui antea neq defen¬
di meo iam turę possim defendere. Nam
uirationem Cesari defugi iulias leges & ce¬
texas illo consule rogatas iure latas negãt
dem illam proscriptionem capitis mei coñ
salutem xei p. sed salus auspitiis rogatam
dixit grauiter easum illum meum funu eo
dici rei .p. xeliqua non reprehendo sed
michi ad id quod sentio adsũmo. Nam si
illud iure rogatum dicere ausi sunt quod
nullo exempło fieri potuit nulla lege licuit
quia nemo de celo esse seruatum qui si ple¬
beuis ombino esse non potuit qui tr pl po
tuit essę & quous tribunatus si ratus elt
nichil est quod irritum exactis cesaris poi¬
sit esse eius non solum tribunatus sed etia
pernciosiffime res auspitior teligione con¬
seruate iure laudate iudebuntur quare aut

Expanded text:
participes esse nolui, ne illi me suarum iniparticipes esse nolui, ne illi me suarum inimicitiarum socium velint esse, praesertim cum mihi idem illi concesserint ut etiam acta illa Caesaris, quae neque oppugnavi antea neque defendi, meo iam iure possim defendere. nam iunctionem Caesaris defugi, Iulias leges et ceteras illo consule rogatas iure latas negant: idem illam proscriptionem capitis mei contra salutem rei publicae, sed salvis auspiciis rogatam dixit graviter casum illum meum funus esdici rei publicae: reliqua non reprendo, sed mihi ad id quod sentio adsumo. nam si illud iure rogatum dicere ausi sunt quod nullo exemplo fieri potuit, nulla lege licuit, quia nemo de caelo serbeius omnino esse non potuit, qui tribunus potuit esse? et cuius tribunatus si ratus est, nihil est quod inritum ex actis Caesaris possit esse, eius non solum tribunatus ratus sed etiam perniciosissimae res, auspiciorum religione conservata, iure latae videbuntur? qua re aut
Abbreviated transcription (Latin):
uos idem pertinere ad causam illam puta¬
batis uoluntatem Cesaris a salute mea non
abhorrere & si illus uoluntatis generum ei
habeo testem qui idem italiam mumcipiis
incapitolio ad meam salutem meltauit. si
demq CN Pompeuis idem michi testis de
uoluntate Ccsaris & sponsorẽ illi de mea.
nõne uobis uideor & ultimi temporis r̾cor¬
datione & proximi męmoria mediu illud
tristissimu tempus debere si ex rerum na¬
tura non possir euellere ex animo quidem
certe excidere. Ego uero si michi non licet
per aliquos ita gloriari me dolorem atq in¬
imicitias measꝰ tei.ꝑ. concessisse hoc mabm
quoiusdam hominis & persapientis iudetur
utar hoc quod non tam ad laudem adipiscẽ¬
dam quam ad uitandam nituperationem
ualet. hominera me esse gratum & nõ mõ
tantis benefitiis sed etiara mediocri hoiũm
beniuolentia commoueri. Auiris fortissimis
&de me optime meritis quibusdam peto
ut siego illos meor labor & in cõmodorum

Expanded text:
vos idem pertinere ad causam illam putavos idem pertinere ad causam illam putabatis voluntatem Caesaris a salute mea non abhorrere, et si illius voluntatis generum eius habeo testem, qui idem Italiam in municipin Capitolio ad meam salutem incitavit, si denique Cn. Pompeius idem mihi testis de voluntate Caesaris et sponsor est illi de mea, nonne vobis videor et ultimi temporis recordatione et proximi memoria medium illud tristissimum tempus debere, si ex rerum natura non possim evellere, ex animo quidem certe excidere? ego vero, si mihi non licet per aliquos ita gloriari, me dolorem atque inimicitias meas rei publicae concessisse, si hoc magni cuiusdam hominis et persapientis videtur, utar hoc, quod non tam ad laudem adipiscendam quam ad vitandam vituperationem valet, hominem me esse gratum, et non modo tantis beneficiis, sed etiam mediocri hominum benivolentia commoveri. a viris fortissimis et de me optime meritis quibusdam peto ut, si ego illos meorum laborum atque incommodorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne tn benefitiis uidebat posse coniungi siue
exgratus ne hoc quidem fuit inuiria. Na
postea me ut sibi essem legatus non solumn
sua sit uerum etiam rͦgauit ne id quide
accepi non quo alieuam mea dignitate
arbitrarer sed quod tantum . x .p. sceleris
impendere ⁊ cos proximis non suspica¬
bat Ergo ad huc magis est mihi ueren¬
dum ne mea superbia in illius liberalitate
quam ne illuis iniuria in nostra amici¬
la reprehendatur. Ecce illa tempestas ca¬
ligo bonoꝵ & subita atq improuisa formi¬
do tenebre rei .p. xuina atq incendium
ciuitatis terror miectus Cesari de eius ac¬
tis metus cędis bonis omnibus consulu
scelus cupiditas. egestas audatia si non sum
si etiam oppugnatus ut quidam aut putãt
aut uolunt uiolata amicitia est accepi in¬
iuriam inimicus esse debui non nego Sed
idem ille tum me saluum esse uoluit quom uos
me ut carissimum filiu desiderabatis et si

Expanded text:
ne in beneficiis quidem videbat posse coniungi, sive ne in beneficiis quidem videbat posse coniungi, sive exoratus. ne haec quidem fuit iniuria. nam postea me ut sibi essem legatus non solum suasit, verum etiam rogavit. ne id quidem accepi; non quo alienum mea dignitate arbitrarer, sed quod tantum rei publicae sceleris impendere a consulibus proximis non suspicabar. ergo adhuc magis est mihi verendum ne mea superbia in illius liberalitate quam ne illius iniuria in nostra amicitia reprendatur. ecce illa tempestas, caligo bonorum et subita atque improvisa formido, tenebrae rei publicae, ruina atque incendium civitatis, terror iniectus Caesari de eius actis, metus caedis bonis omnibus, consulum scelus, cupiditas, egestas, audacia! si non sum si etiam oppugnatus, ut quidam aut putant aut volunt, violata amicitia est, accepi iniuriam, inimicus esse debui, non nego: sed si idem ille tum me salvum esse voluit cum vos me ut carissimum filium desiderabatis, et si
Abbreviated transcription (Latin):
uiratum acciperem rogauit me intribue
sibi coniunctissimis consularibus esse uolun
michi legationem quam uellem quanto cũ
honore uellem detlilit que ego omnia non
ingrato animo sed obstinatione quadam
seritentie repudiaui quam sapienter non
dis puto multis enim non probabo conser¬
ter quidem & fortitet Certę quicum n
firmissimis opibus contra scelus inimicor
munire & popularis impctus populati
sidio posseri propulsare quãuis excipetę fo¬
tunam subite ium atq in uiriam maliu
quarq aut uestris sanctissimis mentibu
dissidere aut de meo stati declinare Sed
non is solum gratus debet ẽẽ qui accepit
benefitium uerum etiam is quoi potesta
iccipiendi fuit. Ego illa ornamenta ꝗb
ille me ornabat decere me & conuenite
iis rebus quas gesseram non putabam illa
quidem amico animo me habere codem
loco quo principem cunium suum generir
sentiebam tradibxit ad plebem inimicum
nicum siue iratus mihi quod me secum

Expanded text:
ueviratum acciperem rogavit; me in tribus ueviratum acciperem rogavit; me in tribus sibi coniunctissimis consularibus esse voluit; mihi legationem quam vellem, quanto cum honore vellem, detulit. quae ego omnia non ingrato animo, sed obstinatione quadam sententiae repudiavi. quam sapienter, non disputo; multis enim non probabo; constanter quidem et fortiter certe, qui cum me firmissimis opibus contra scelus inimicorum munire et popularis impetus populari praesidio propulsare possem, quamvis excipere fortunam, subire vim atque iniuriam malui quam aut a vestris sanctissimis mentibus dissidere aut de meo statu declinare. sed non is solum gratus debet esse qui accepit beneficium, verum etiam is cui potestas accipiendi fuit. ego illa ornamenta quibus ille me ornabat decere me et convenire iis rebus quas gesseram non putabam; illum quidem amico animo me habere eodem loco quo principem civium, suum generum, sentiebam. traduxit ad plebem inimicum meum sive iratus mihi, quod me secum
Abbreviated transcription (Latin):
quutus sit ne libertatem quidem rel in quat
adduci ad suspicandum nullo modo possu
postremo quo quisq animo futurus sit ties¬
cio quid sperem uideo prestare hoc senator
debeo quatitum possum nequis uix clatus
aut potens huic ordini iute irasci iudeat
sentirem tamen x ꝑ causa sed non alienun
esse arbitror quo minus sepe aut interpellet
a non nullis aut tacitoru extimatione re¬
prehendar explicate breuiter que michi sit
ratio & causa cum cesare. Ac primum illud
tempiis familixitatis & consuctudinis que
michi cum illo que fratri meo que C Uar¬
roni consobrino nostro ab omnum nostrũ
adulescentia fuit p̃termitto postea quam su
penitus in xe .p. ingressus ita dissensi ab illo
ut in dis uinctione sententie coniuncti tũ
amicitia maneremus consul ille egit eas te
quar participem me esse uoluit. quibus co
ĩminus assentiebar tamen illius michi ui¬
dicium gratum esse debebat me ille ut qno¬

Expanded text:
cutus, ei ne libertatem quidem relinquat, cutus, ei ne libertatem quidem relinquat, adduci ad suspicandum nullo modo possum. postremo quo quisque animo futurus sit, nescio: quid sperem, video. praestare hoc senator debeo, quantum possum, ne quis vir clarus aut potens huic ordini iure irasci posse vsentirem tamen rei publicae causa. sed non alienum esse arbitror, quo minus saepe aut interpeller a non nullis aut tacitorum existimatione reprendar, explicare breviter quae mihi sit ratio et causa cum Caesare. ac primum illud tempus familiaritatis et consuetudinis quae mihi cum illo, quae fratri meo, quae C. Varroni, consobrino nostro, ab omnium nostrum adulescentia fuit, praetermitto. postea quam sum penitus in rem publicam ingressus, ita dissensi ab illo ut in disiunctione sententiae coniuncti tamen amicitia maneremus. consul ille egit eas res quarum me participem esse voluit; quibus ego si minus adsentiebar, tamen illius mihi iudicium gratum esse debebat. me ille ut quinq
Abbreviated transcription (Latin):
cursuq populati benegesta .x .p. referunt aspec¬
tum in curiam atq hiic amplissime dignita¬
ti esse commendati uolunt non modo non
repellendi sunt uerum etiam expetendi Mo¬
nemur a fortissimo uiro atq optimo post ho¬
minum memoriam consule ut prouideam
ne citeriot gallia nobis inuitis aliquoi de¬
cęrnatur post eos consules qui nunc erunt
designati perpetuoq post hac ab iis qui hũc
ordinem oppugnent populati ac turbulerta
ratione teneatur. quam ego plagam & sinon
contemno .p.c. presertim monitus a sapientis¬
simo. cos. & diligentissimo custode pacis &
otii tamen uehementius arbitror studium p¬
timescendam si hominum clarissimor ac po¬
tentissimor aut honorem minuero aut stu¬
dium erga hunc ordinem repudiaro. Nam
ut .C Iuluis omnibus a senatu eximiis ac no¬
uis rebrs ornatus per manis hanc ꝓrunciã
tradat ei quoi mitime uos uelitis per quem
ordinem ipse amplissimam sit gloriam conse¬

Expanded text:
cursuque populari bene gesta re publica referunt aspeccursuque populari bene gesta re publica referunt aspectum in curiam atque huic amplissimae dignitati esse commendati volunt, non modo non repellendi sunt verum etiam expetendi. monemur a fortissimo viro atque optimo post hominum memoriam consule ut provideamus ne citerior Gallia nobis invitis alicui decernatur post eos consules qui nunc erunt designati, perpetuoque posthac ab iis qui hunc ordinem oppugnent populari ac turbulenta ratione teneatur. quam ego plagam etsi non contemno, patres conscripti, praesertim monitus a sapientissimo consule et diligentissimo custode pacis atque oti, tamen vehementius arbitror pertimescendum si hominum clarissimorum ac potentissimorum aut honorem minuero aut studium erga hunc ordinem repudiaro. nam ut C. Iulius omnibus a senatu eximiis aut novis rebus ornatus per manus hanc provinciam tradat ei cui minime vos velitis, per quem ordinem ipse amplissimam sit gloriam conse
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur flierit toto in consulatu sine p¬
uintia quoi fucrit anteꝗͣ designatus esset
& non sortiri ab sur dum & quod sortitus
sis non habere proficiscitur paludatus qͦ
peruenre ante certam diem non licebit
ic tamen is scutentus. Puo in prouintia p¬
manebit que quom grauia sunit nichila
grauius illo quod mulctari imperatort
dim inutiore prouintie contumeliosum ẽ
neq solum surmo in uiro sed etiam ĩ mo
tissimus huic ordini esset sapientes ac di¬
uini fuistis. Neminera unquam est hic
ordo complexus honoribus & benefitiie
suis qui ullam dignitatera prestabiliotem ea
quam per uos esset adeptus pritaxit nemo unqͣ
Hic potuit esse princeps qui maluerit esse popli¬
laris. Sed homines aut propter dignitatem suã
diffisi ipsi sibi aut propter reliquor obtrecta¬
tionem ab huius ordinis coniunctione depul¬
si sepe ex hoc portu se in illos fluctus propene¬
cessatio contulerunt qui si ex illa iactacione

Expanded text:
videatur. fuerit toto in consulatu sine pvideatur. fuerit toto in consulatu sine provincia cui fuerit, ante quam designatus est, decreta et non sortiri absurdum est, et quod sortitus sis non habere. proficiscetur paludatus? quo? quo pervenire ante certam diem non licebit. ac tamen his sententiis Piso in provincia permanebit. quae cum gravia sunt tum nihil gravius illo, quod multari imperatorem deminutione provinciae contumeliosum est, neque solum summo in viro sed etiam medioc coniunctissimus huic ordini esset, sapientes ac divini fuistis. neminem umquam est hic ordo complexus honoribus et beneficiis suis qui ullam dignitatem praestabiliorem ea quam per vos esset adeptus putarit. nemo umquam hic potuit esse princeps qui maluerit esse popularis. sed homines aut propter indignitatem suam diffisi ipsi sibi, aut propter reliquorum obtrectationem ab huius ordinis coniunctione depulsi, saepe ex hoc portu se in illos fluctus prope necessario contulerunt; qui si ex illa iactatione
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum .x p. munius. nec imperatorem in¬
censum acd .x.p. bene gerendam reuocare
nec totam gallici belli rationem prope iama
explicatam perturbare atq impedire debe¬
mus. Nam ille sententie uiroꝵ clarissimor
minime probande sunt quor alter ulterio¬
tem galllam deceruit cum syria alter cite¬
riortm qui ulteriorem omnia illa de quibo
disserui paulo ante perturbat simul osten¬
dit eam sescire legem quam esse legem ne¬
get & que pars prouincie sit. quor nõ pos¬
sit intercedi hanc se auellere que defenso¬
tem habeat non tangeit simul & illud fa¬
cit ut quod illi ad populum datum sit id
non iuolet quod senatus dederit id seria¬
tor properet auferre. Alter belli gallici ratio¬
nem habet fungitur officio boni senatoris
legem quam non putat çam quoq seruat
prefinit enira successori diem qui inichi
nichil iudetut minus adignitate disci¬
ut cam desponsam non decretam habere

Expanded text:
ceptum rei publicae munus, nec imperatorem inceptum rei publicae munus, nec imperatorem incensum ad rem publicam bene gerendam revocare nec totam Gallici belli rationem prope iam explicatam perturbare atque impedire debemus. nam illae sententiae virorum clarissimorum minime probandae sunt, quorum alter ulteriorem Galliam decernit cum Syria, alter citeriorem. qui ulteriorem, omnia illa de quibus disserui paulo ante perturbat; simul ostendit eam se tenere legem quam esse legem neget, et, quae pars provinciae sit cui non possit intercedi, hanc se avellere, quae defensorem habeat, non tangere; simul et illud facit, ut, quod illi a populo datum sit, id non violet, quod senatus dederit, id senator properet auferre. alter belli Gallici rationem habet, fungitur officio boni senatoris, legem quam non putat, eam quoque servat; praefinit enim successori diem. quamquam mihi nihil videtur alienius a dignitate disciam debet, is ut eam desponsam non decretam habere
Abbreviated transcription (Latin):
uel legibus potest totam galliam sempiternis
uinculis astringere. Impolite uero res & a¬
cerbe si erunt relictę. qͣꝗͣ sunt abscise tamẽ
efferent se aliquando & ad itnouandum
bellum reuiridescent. Quare sit in eius tu¬
tela gallia quoius uittũm fidei felicitati
commnendata est & si fortune munerib
amplissimis ornatus sepius cius de e pericu¬
lum façere nollet si in patria si adcos pena¬
tes si ad eam dignitatem quam meiuitate
sibi propositam uidet si ad uicundissimos li¬
beros si ad clarissimum generum redire pro¬
peraret.si in capitolium inuchi uictor clu
illa insigni laude gestiret si demiq tmeret
casum aliquem qui illi tantum addere iam
non potest quantum auferre nos tamen o¬
porteret ab codem illa omnia a quo profliga¬
ta sunt confici nelle. Quom uero ille sue glo¬
rie iam pridem .x.p. nondum satiffecerit¬
& malit tamen tardius ad suoꝵ laborum
fructus peruenite quam non explere sus¬

Expanded text:
vel legibus potest totam Galliam sempiternis vel legibus potest totam Galliam sempiternis vinculis adstringere: impolitae vero res et acerbae si erunt relictae, quamquam sunt accisae, tamen efferent se aliquando et ad renovandum bellum revirescent. qua re sit in eius tutela Gallia cuius fidei virtuti felicitati commendata est. qui si Fortunae muneribus amplissimis ornatus saepius eius deae periculum facere nollet, si in patriam, si ad deos penatis, si ad eam dignitatem quam in civitate sibi propositam videt, si ad iucundissimos liberos, si ad clarissimum generum redire properaret, si in Capitolium invehi victor cum illa insigni laurea gestiret, si denique timeret casum aliquem, qui illi tantum addere iam non potest quantum auferre, nos tamen oporteret ab eodem illa omnia a quo profligata sunt confici velle: cum vero ille suae gloriae iam pridem rei publicae nondum satis fecerit, et malit tamen tardius ad suorum laborum fructus pervenire quam non explere sus
Abbreviated transcription (Latin):
fes agentibus aut inimicis huic imperio
aut infidis aut in cognitis aut certe ĩma¬
nibus & barbaris & belsicosis tenebantur
quas nationes nemo unꝙͣ fuit qui non
frangi domariq cuperet nemo sapieat
de re.p. nostra cogitauit iam inde a prinͦ
huiꝰ imperii quin galliam maxime ti¬
mendam huic imperio putaret sed pꝑ
iim ac multitudinem genciu illarito
nunꝙͣ est antea cum smnibus dimica¬
tum restitimus semper lacessiti. nunc de¬
niq est perfectum ut imperii nostri terraꝵq
llarum idem esset extremum Alpibus ita¬
liam munierat ante natura non sine aliqͤ
diuino numine sed ille aditus gallor it¬
manitati multitudimiq patiusset nũꝙͣ
Hec urbs sunimo imperio domicilium ac sę¬
dem prebuisset que iam licet considant nichil
est enim ultra illam altitudinem munitum
usq ad occeanum quod sit italie pertimes¬
cendum sed tamen una atq altera ctas uel
metu. uł spe uel pena uel premiis uel arinis

Expanded text:
i; ceterae partes a gentibus aut inimicis huic imperio i; ceterae partes a gentibus aut inimicis huic imperio aut infidis aut incognitis aut certe immanibus et barbaris et bellicosis tenebantur; quas nationes nemo umquam fuit quin frangi domarique cuperet. nemo sapienter de re publica nostra cogitavit, iam inde a principio huius imperi, quin Galliam maxime timendam huic imperio putaret; sed propter vim ac multitudinem gentium illarum numquam est antea cum omnibus dimicatum. restitimus semper lacessiti: nunc denique est perfectum ut imperi nostri terrarumque illarum idem esset extremum. Alpibus Italiam munierat antea natura non sine aliquo divino numine; nam si ille aditus Gallorum immanitati multitudinique patuisset, numquam haec urbs summo imperio domicilium ac sedem praebuisset. quae iam licet considant! nihil est enim ultra illam altitudinem montium usque ad Oceanum quod sit Italiae pertimescendum. sed tamen una atque altera aestas vel metu vel spe vel poena vel praemiis vel armis
Abbreviated transcription (Latin):
copias repressit non ipse ad cor urbes sedelq
penetrauit modo ille meor laboꝵ periculor
consilior sotius . E pontinus fortissimus uit
ortura reperite bellum allobrogum atq hac
scelerata coniuratione excitatum prehio
fregit eosq domint qui lacessi erarit & ea
uictoria contentus .⁊ p metu liberata qui¬
euit. Cesaris longe aliam uideo fuisse raci¬
onem non em sibi solum cur is quos ia
armatos contra .p .x. tudebat bellandum
esse duxit sed totam galliam in nostrara
ditionem esse redigendam itaq cum acee¬
rimis nationibus & maximis germanoꝵ
& helueticorum preliis felicissime decer¬
tauit. Ceteras corstriuit comprlit domu¬
it imperio p .x. parere assuefecit & quas
regiones quasq gentes nulle nobis antea
litfero nulla uox. nulla fama notas fece¬
rit has noster imperator nosterq exercitꝰ
& .pix. arma peragrarunt. Semita tantũ

Expanded text:
copias repressit, non ipse ad eorum urbis sedisque copias repressit, non ipse ad eorum urbis sedisque penetravit. modo ille meorum laborum periculorum consiliorum socius, C. Pomptinus, fortissimus vir, ortum repente bellum Allobrogum atque hac scelerata coniuratione excitatum proeliis fregit eosque domuit qui lacessierant, et ea victoria contentus re publica metu liberata quievit. C. Caesaris longe aliam video fuisse rationem; non enim sibi solum cum iis quos iam armatos contra populum Romanum videbat bellandum esse duxit, sed totam Galliam in nostram dicionem esse redigendam. itaque cum acerrimis nationibus et maximis Germanorum et Helvetiorum proeliis felicissime decertavit, ceteras conterruit, compulit, domuit, imperio populi Romani parere adsuefecit, et quas regiones quasque gentis nullae nobis antea litterae, nulla vox, nulla fama notas fecerat, has noster imperator nosterque exercitus et populi Romani arma peragrarunt. semitam tantum
Abbreviated transcription (Latin):
suspitione belli lim dui mare iudemus
dlud immensum quouis feruore non
solum maritim cuxsus sed urbes etiam uie
militares iam tenebantur uirture. EN bra¬
peii sic a populo .x. ab occeano usq ad ul¬
turum dontum tanquam unum alique
porturo tuum & clausum teneri nationęs
eas que numero hominum ac multitudi¬
ne ipsa poterant in prountias nostras re¬
Aundare ita ab eodem esse partim recisas. par¬
tim repressas ut Asia que imperium antta
nostrum terminabat nunc tribus nouis ꝓ¬
uincus ipsa cogatur. Possum de oinni regi¬
one de omnni genere hostiu dicere nulsa
geus est quelie non aut ita subacta sit ut
uix extet aut ita domnita ut quieseat aut
ita pacata ut uictoria nostra imperioq
peratore gestim est antea tantum modo
repulsum semper illas nationes nostri
imperatores refutandas potius bello ꝙͣ
lacessendas putanerunt Ipse ille .c. Mariꝰ
influentis initaliam galloꝵ maximas

Expanded text:
suspicione belli? iam diu mare videmus suspicione belli? iam diu mare videmus illud immensum, cuius fervore non solum maritimi cursus sed urbes etiam et viae militares iam tenebantur, virtute Cn. Pompei sic a populo Romano ab Oceano usque ad ultimum Pontum tamquam unum aliquem portum tutum et clausum teneri; nationes eas, quae numero hominum ac multitudine ipsa poterant in provincias nostras redundare, ita ab eodem esse partim recisas, partim repressas, ut Asia, quae imperium antea nostrum terminabat, nunc tribus novis provinciis ipsa cingatur. possum de omni regione, de omni genere hostium dicere: nulla gens est quae non aut ita sublata sit ut vix exstet, aut ita domita ut quiescat, aut ita pacata ut victoria nostra imperioque C. Caesare imperatore gestum est, antea tantum modo repulsum. semper illas nationes nostri imperatores refutandas potius bello quam lacessendas putaverunt. ipse ille C. Marius,influentis in Italiam Gallorum maximas
Abbreviated transcription (Latin):
tradantur Amenitas eim credo locoru
urbium pulchritudo hominum nationumq
illarum humanitas & lepos iuctorie cupidi¬
tas finium imperii nostri propagacio irti¬
ro tor iuctoriis prestabilius quid occeano
longius inueniti potest an reditus in pat¬
am habet aliquami offensionem utrum
apud populum ⁊ quo missus est an apud
senatim a quo ornatus est an dies auget
euis desiderium an magis obluuonemꝰ ac
aurea illa magnis peridulis parta amittit
ongo interuallo uiriditatem Quare siq
hominem non diligunt nichił ẽ quod
cum de piduincia deuocent ad glotiam
deuocarit ad triumphura ad gratulatio¬
em ad sũmum honorem senatus eque¬
stris ordinis gratiam populi caritates
sed si ille hactam exitnia fortuna propt̾
uti litatem rei.p. frui non properat ut oiã
illa conficiat quid ego senator facere debeo
der petue pacis oportere habere rꝗtione
naro quis hec non seritit oninia alia esse
nobis lacua ab omni periculo atq etiam

Expanded text:
tradat? amoenitas eum, credo, locorum, tradat? amoenitas eum, credo, locorum, urbium pulchritudo, hominum nationumque illarum humanitas et lepos, victoriae cupiditas, finium imperi propagatio retiro tot victoriis praestabilius, quid Oceano longius inveniri potest? an reditus in patriam habet aliquam offensionem? utrum apud populum a quo missus, an apud senatum a quo ornatus est? an dies auget eius desiderium, an magis oblivionem, ac laurea illa magnis periculis parta amittit longo intervallo viriditatem? qua re, si qui hominem non diligunt, nihil est quod eum de provincia devocent: ad gloriam devocant, ad triumphum, ad gratulationem, ad summum honorem senatus, equestris ordinis gratiam, populi caritatem. sed si ille hac tam eximia fortuna propter utilitatem rei publicae frui non properat, ut omnia illa conficiat, quid ego senator facere debeo,perpetuae pacis habere oportere rationem. nam quis hoc non sentit, omnia alia esse nobis vacua ab omni periculo atque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
decreui solum sed etiam ut uos decernere¬
tis laboraui multa discentientibus respõ.¬
di scribendo affu tum quoq homini plus
tribui quam noscio quor necessitati illum
enim arbitrabar etiam sine hoc subsidio
pecunie rerinere exercitum preda ante
parta & bellum conficere possȩ. sed decus
illud & ornamentum triumphi minuen¬
dum nostra parsimorua non putaui Actũ
est de decem legatis quos alii omnino nõ
dabant alii exempla querebant alii tempus
differebant alii sine ullis uerboꝵ ornamẽcis
dabant in ea quoq tesic sum loquitus ut
omnes intelligerent me id quod rei .P. cã
sentirem facere̾ uberius propter ipsuis. Ce¬
saris digintatem ut ego idem nunc inpro¬
uintiis decernendis qui illas omnis res
egisilencio interpellor cum superioribus cau¬
sis hominis ornamenta fuerint in hac me
nichil aluid isi ratio belli isi summa uti
quor in prouintia cõmorati uelit insi ut
ca que per eum affecta sunt perfecta reip

Expanded text:
decrevi solum sed etiam ut vos decerneredecrevi solum sed etiam ut vos decerneretis laboravi, multa dissentientibus respondi, scribendo adfui. tum quoque homini plus tribui quam nescio cui necessitati. illum enim arbitrabar etiam sine hoc subsidio pecuniae retinere exercitum praeda ante parta et bellum conficere posse; sed decus illud et ornamentum triumphi minuendum nostra parsimonia non putavi. actum est de decem legatis, quos alii omnino non dabant, alii exempla quaerebant, alii tempus differebant, alii sine ullis verborum ornamentis dabant: in ea quoque re sic sum locutus ut omnes intellegerent me id quod rei publicae causa sentirem facere uberius propter ipsius Caesaris dignitatem. at ego idem nunc in provinciis decernendis, qui illas omnis res egi silentio, interpellor, cum in superioribus causis hominis ornamenta adiumento fuerint, in hac me nihil aliud nisi ratio belli, nisi summa utilcur in provincia commorari velit, nisi ut ea quae per eum adfecta sunt perfecta rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
cadem gratulatio que ex maximis bellis
ergo illeꝰ curaulus dierum hominis est dig¬
nitati tributus in quo ego quo consule res¬
ferente primum x. dierum est supplica¬
tio decreta ¶N. Pompeio mitridate inter¬
fecto confecto q mitridatico bello & quoius
sententia primum duplicata est supplicatio
consularis michi enim estis assensi cum
ciusdem pompei litteris rgcitatis confectis
omnibus maritimis terrestribusq bellis sup¬
plicationem dierum . xii. decreuistis. Sure
EN Pompei uirtutem & animi magintu¬
dinem admiratus quod quom ipse ceteris
omnibus esset omni honore antelatus am¬
pliorem honorem alteri tribuebat quam
ipse erat consequutus. Ergo mn illa supplica¬
tone quam ego decreui tes ipsa tributa ẽ
diis immortalibus & maiorum inscitutis
& utilitati rei.p. Sed dignitas uerborum
honos & nouitas & numerus dieꝵ Cesaris
ip̃ius laudi & glorie concessus est. Relatũ
est ad nos nuper de stipendio exercitus nõ

Expanded text:
eadem gratulatio quae ex maximis bellis; eadem gratulatio quae ex maximis bellis; ergo ille cumulus dierum hominis est dignitati tributus. in quo ego, quo consule referente primum decem dierum est supplicatio decreta Cn. Pompeio Mithridate interfecto et confecto Mithridatico bello, et cuius sententia primum duplicata est supplicatio consularis,—mihi enim estis adsensi cum, eiusdem Pompei litteris recitatis, confectis omnibus maritimis terrestribusque bellis, supplicationem dierum decem decrevistis,— sum Cn. Pompei virtutem et animi magnitudinem admiratus, quod, cum ipse ceteris omnibus esset omni honore antelatus, ampliorem honorem alteri tribuebat quam ipse erat consecutus. ergo in illa supplicatione quam ego decrevi, res ipsa tributa est dis immortalibus et maiorum institutis et utilitati rei publicae, sed dignitas verborum, honos et novitas et numerus dierum Caesaris ipsius laudi gloriaeque concessus est. relatum est ad nos nuper de stipendio exercitus: non
Abbreviated transcription (Latin):
defendendo suo plus otio quam cõmum
prospexerint Ego me a.¶. Cesare inrep
dissensisse fatror & sensisse uobiscum sed
nunc isdem uobis assentior cum quibus
antea sentiebam. Uos emm ad quos lutera
L Piso de sius rebus non audet mutete ꝗ
gabinii litteras insigni quadam nota atqs
gnominia noua condemnastis .C. Cesari
sdipplicationes decreinstis numero ut ne
liquem qui me cum illo in gratiam r̃du¬
cat reduxit ordo atplissimus & ordois
quam diu.C. Cesaris consilia in re.p. nõ
maxime diligebatis mę quoq cum illo
minus coniurctum iudebatis postea qua
rebus gestis mentes uestras uoluntatemq
mutuastis me non solum comitem esse
sententie uestre. sed etiam laudatorem
uidistis. Sed quid est quod in hac caula
marime homines ad mirent & t phẽdãs
meum consilium quom ego idem antea mul¬
ta decreuerim que magis ad hominis dig¬
nitatem quam ad rei p dignitatem necessi¬
quot .E Mario diis immortalibus nõ exigua

Expanded text:
defendendo suo plus otio quam communi defendendo suo plus otio quam communi prospexerint? ego me a C. Caesare in re publica dissensisse fateor et sensisse vobiscum; sed nunc isdem vobis adsentior cum quibus antea sentiebam. vos enim, ad quos litteras L. Piso de suis rebus non audet mittere, qui Gabini litteras insigni quadam nota atque ignominia nova condemnastis, C. Caesari supplicationes decrevistis numero ut nemliquem qui me cum illo in gratiam reducat? reduxit ordo amplissimus, et ordo isquam diu C. Caesaris consilia in re publica non maxime diligebatis, me quoque cum illo minus coniunctum videbatis: postea quam rebus gestis mentis vestras voluntatesque mutastis, me non solum comitem esse sententiae vestrae sed etiam laudatorem vidistis. sed quid est quod in hac causa maxime homines admirentur et reprehendant meum consilium, cum ego idem antea multa decrerim quae magis ad hominis dignitatem quam ad rei publicae necessiquot C. Mario; dis immortalibus non erat exigua
Abbreviated transcription (Latin):
existimatis & facitis ipsi incredibili amote quo¬
dam patrie qui me amor & subuenre olim
impendentibus periculis maximis cum di¬
micatione capitis & rursum quom orania
tela undiq esse intenta in patriam uidetem
subire coegit atq excipere unum pro uniu̾¬
sis hic me meus in re.ꝑ animus pristinus
ac perennis cum. C Cesare reducit. reconai¬
liat restituit in gratiam. Quid uolent de¬
ro delere uoluerunt non inimicicias solũ
sed eciam bellum indixi atq intuli. quom
partim michi illoꝵ familiares partir enã
me defendente capitis indiciis essent libe¬
rati quor cadem res .p. quę me in arrucos
inflamare potuit inimicis placate non
possit Quod michi odium tum .p. Clodio
fuit insi quod perntiosum patrle ciuem
fore putabam qui turpissima libidine in¬
census duas res sanctiss imas religionem
& pudicitiam uno scelere uiolasset. num ẽ
igltur dubium ex his rebus quas is egit
igitq quotidie quin ego in illo oppudria

Expanded text:
existimatis et facitis ipsi,—incredibili quodam amoexistimatis et facitis ipsi,—incredibili quodam amore patriae, qui me amor et subvenire olim impendentibus periculis maximis cum dimicatione capitis et rursum, cum omnia tela undique esse intenta in patriam viderem, subire coegit atque excipere unum pro universis. hic me meus in rem publicam animus pristinus ac perennis cum C. Caesare reducit, reconciliat, restituit in gratiam. quod volent dero delere voluerunt non inimicitias solum sed etiam bellum indixi atque intuli, cum partim mihi illorum familiares, partim etiam me defendente capitis iudiciis essent liberati, cur eadem res publica quae me in amicos inflammare potuit inimicis placare non possit? quod mihi odium cum P. Clodio fuit, nisi quod perniciosum patriae civem fore putabam qui turpissima libidine incensus duas res sanctissimas, religionem et pudicitiam, uno scelere violasset? num est igitur dubium ex iis rebus quas is egit agitque cotidie quin ego in illo oppugnand
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum. M fuluio collega quo die cen¬
or esc factus homine inimicissimo mn
cainpo statim rediit in gratiam ut cõmu¬
ne offitium censupe cõmuni animo ae
uoluntate defeuderent. Atq ut uetera
que sunt innumerabilia mittam tuus pater
philippe non uno tempore erm sius i omneis¬
simis rediit in gratiam quibus cum omnib
cadem. res .p. reconciliauit que alienarat mł¬
ta pretereo quod intereor coram hec lumina
atq or namenta rei p.P. Ser uilium & I. Lu¬
in uiris fortissimis non solum extinxit per
p dignitas que & ipsorum sed etiam ad amĩ¬
citiam consuetudinemq traduxit. Quid
Q Metellus nepos nonne consul ĩ templo
loius optimi max. permotus cum auctori¬
tate uestra cum illuis .P. Seriulii incredibili
grauitate dicendi ab sens mecum sũmosuo
beneficio redit ingratiam. An ego possum
huic esse inimicus quouis litteris fama nũ¬
tiis celebrantur autes quottidie mee norus
nominibus gentium nationum locoꝵ Ardo

Expanded text:
Quodcum M. Fulvio collega, quo die cenQuodcum M. Fulvio collega, quo die censor est factus, homine inimicissimo, in campo statim rediie in gratiam, ut commune officium censurae, communi animo ac voluntate defenderunt? Atque ut vetera, quae sunt innumerabilia, mittam: tuns pater, Philippe, nondum uno tempore cum suis inimicifsimis in gratiam rediit? Quibuscum omnibus eadem respubl. reconciliavit, quae ehenarat. Multa praetereo, quodintueorcoram haec lumina atque ornamenta rei publicae, P. Servilium et M. Luin viris fortissimis non solum exstinxit rei publicae utilitas dignitasque ipsorum, sed etiam ad amicitiam consuetudinemque traduxit. quid? Q. Metellus Nepos nonne consul in templo Iovis optimi maximi, permotus cum auctoritate vestra tum illius P. Servili incredibili gravitate dicendi, absens mecum summo suo beneficio rediit in gratiam? an ego possum huic esse inimicus cuius litteris fama nuntiis celebrantur aures cotidie meae novis nominibus gentium nationum locorum? ar
Abbreviated transcription (Latin):
er gallia sententiis suis non detrahebant
sedꝰ et propter xationem galliçi belli ꝓroũi¬
tiam extrh ordinem decernebant. Bellu
in gallia maximum gestum est domite
sunt a cesare maxime nationes. sed noni¬
dum legibus non dum iuite certo nõdu
satisfirma pace deuincte bellum affectu
uidemus & uere ut dicara pene confectu
sed ita ut si idem extrema persequit᷑ qui in¬
choauit iam omnia perfecta uideamus si
succeditur periculum fit ne instaurata
maximi belli reliquias ac renouatas audi¬
amus. Ergo ego senator inimicus si ita uul¬
quidsi ipsas inimicitias depono reipcã¬
quis me tandem iure reprehendat pre¬
sertim quom ego omnium meoꝵ consilioꝵ
atq factoꝵ exempla semper ex sũmorum
hominum factis michi censuerim peteri¬
da An uero M. ille Lepidus quib. eos. &
pontifex maximus fuit nõ solum memo¬
ua & testimonio sed etiam annaliu lutę¬
ris & summi poete uoce laudatus nõ est

Expanded text:
ex Gallia sententiis suis non detrahebant, ex Gallia sententiis suis non detrahebant, sed ei propter rationem Gallici belli provinciam extra ordinem decernebant. bellum in Gallia maximum gestum est; domitae sunt a Caesare maximae nationes, sed nondum legibus, nondum iure certo, nondum satis firma pace devinctae. bellum adfectum videmus et, vere ut dicam, paene confectum, sed ita ut, si idem extrema persequitur qui inchoavit, iam omnia perfecta videamus, si succeditur, periculum sit ne instauratas maximi belli reliquias ac renovatas audiamus. ergo ego senator—inimicus, si ita vulquid? si ipsas inimicitias depono reiquis me tandem iure reprehendat? praesertim cum ego omnium meorum consiliorum atquefactorum exempla semper ex summorum hominum factis mihi censuerim perenda? an non M. ille Lepidus, qui bis Consul et Pontifex maximus fuit, non solum memoria et testimonio, sed etiam annalium literis et summi Poerae vocelaudatus est.