comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non dum formatus est. nec eadem lex
estatem habebat. quoniam filius dei
non dum incarnatus apparuerat.s
ipso ueniente illa tota in spiritalem
significationẽ mutata. fructus eterne
uite in p̃ceptis ewangelii ostendit.
quemadmodũ etiam estas flores in
fructus suos producit. In dieb etenĩ
illis uera estas ꝑ uirtutem dei erit.
quia omnia tunc inueritate consis¬
tent. sacerdotes scilicet & monachi.
uirgines quoq & continentes. & reli¬
qui ordines inueritate sua stabunt.
uiste & bene uiuentes. omnẽq: subli¬
mitatem & suꝑfluitatẽ diuiciarum
abicientes. quoniam sicut ꝑ temꝑiem
nubium & aeris necessaria utilitas
fructuum tunc ꝓducetur. ita & germen
spiritalis uite: ꝑ graciam dei tunc ꝓpa¬
labitur. Prophecia quippe ut p̃fatum est
tunc aperta erit. & sapiencia iocunda
&r robusta. & omnes fideles in hiis ue¬
luit in speculo considerabunt se: & tunc
etiam ueri angeli hominib familiarit᷑

Expanded text:
nondum formatus est, nec eadem lex nondum formatus est, nec eadem lex estatem habebat, quoniam filius Dei nondum incarnatus apparuerat. 78Sed ipso ueniente, illa tota in spiritalem significationem mutata, fructus eterne uite in preceptis ewangelii ostendit, quemadmodum etiam estas flores in fructus suos producit. 79In diebus etenim illis uera estas per uirtutem Dei erit, quia omnia tunc in ueritate consistent: 80sacerdotes scilicet et monachi, uirgines quoque et continentes et reliqui ordines in ueritate sua stabunt, iuste et bene uiuentes omnemque sublimitatem et superfluitatem diuitiarum abicientes. 81Quoniam sicut per temperiem nubium et aeris necessaria utilitas fructuum tunc producetur, ita et germen spiritalis uite per gratiam Dei tunc propalabitur. 82Prophetia quippe, ut prefatum est, tunc aperta erit et sapientia iocunda et robusta et omnes fideles in hiis uelut in speculo considerabunt se. 83Et tunc etiam ueri angeli hominibus familiariter
Abbreviated transcription (Latin):
dum in p̃fato tempore feminee debili¬
tatis. terre fructuositas defecit. quoniã
elementa peccatis hominũ uiolata. in
omnib officiis suis destituta tunc fus¬
runt. Brincipes quoq cum reliquo pplo
usticiãm dei recte ordinabunt. & omĩa
arma que ad necem hominũ parata erãt
interdicent. illa tantum ferramenta
conseruantes quib terra colitur. & que
ad necessitatem usus hominũ respici
unt. & siquis ea transgreditur. ferro
proprio necabitur. atq in desertũ locũ
abicietur. Et ut nubes rectã & suauẽ
pluuiã ad fructum iusti germinis tũc
emittent. sic & sp̃c sanctus rorem gracie
sue cum ꝓphecie sapiencia & sanctitate
in ppłm fundet. ita ut ille tunc appare¬
at. quasi in alium modum bone conuer¬
sationis mutatus sit. Uetus namq
lex umbra spiritalis uite fuit quoniã
illa tota ꝑ creaturã signata erat. uelut
etiam in hyeme omnis fructus in t̾ra
absconditus nequaquã cernitur. quia

Expanded text:
dum in prefato tempore feminee debilidum in prefato tempore feminee debilitatis terre fructuositas defecit, quoniam elementa peccatis hominum uiolata, in omnibus officiis suis destituta tunc fuerunt. 74Principes quoque cum reliquo populo iusticiam Dei recte ordinabunt et omnia arma que ad necem hominum parata erant interdicent, illa tantum ferramenta conseruantes quibus terra colitur et que ad necessitatem usus hominum respiciunt. 75Et si quis ea transgredietur, ferro proprio necabitur atque in desertum locum abicietur. 76Et ut nubes rectam et suauem pluuiam ad fructum iusti germinis tunc emittent, sic et Spiritus sanctus rorem gratie sue cum prophetie sapientia et sanctitate in populum fundet, ita ut ille tunc appareat quasi in alium modum bone conuersationis mutatus sit. 77Uetus namque lex umbra spiritalis uite fuit, quoniam illa tota per creaturam signata erat, uelut etiam in hyeme omnis fructus in terra absconditus nequaquam cernitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem iusticie conculcans. ea que in
rectitudine uiridia sunt arida facit. uñ
etiam ad nichilum deducetur. Uiride.
quoq lignum illi dies fuerunt. in quib
homines respectũ reparationis omnium
dolorum habebant. & in quib nullum
timorem futuri iudicii nouissimi tẽpo¬
ris metuebant. aridum uero lignum
est discessio de qua paulus electum uas
meum loquitur. ante filium ꝑditionis
apparebit. ubi etiam omnis dolor suꝑ¬
ueniens celum &e terram cõmouebit.
Celum quippe & terra infuturo iudi¬
cio mouebuntur. quem admodũ in uiri¬
di ligno p̃signatum est. cum rota firma¬
menti que plurima signa inse habet.
illo occumbente splendort lucis sub¬
traxit. sicut etiã in p̃dictis uerbis ꝓphe¬
tarum ostenditur.
Indieb itaꝙ supradictis suauissime mi¬
ues cum suauissimo aere tr̃am tangent.
illamꝙ uiriditatem fructuositatis ex¬
sudare facient. quia homines ad omnẽ
iusticiam tunc ꝓperabunt. quemad mo¬

Expanded text:
ditatem iusticie conculcans, ea que in ditatem iusticie conculcans, ea que in rectitudine uiridia sunt arida facit, unde etiam ad nichilum deducetur. 69Uiride quoque lignum illi dies fuerunt, in quibus homines respectum reparationis omnium dolorum habebant et in quibus nullum timorem futuri iudicii nouissimi temporis metuebant. 70Aridum uero lignum est discessio de qua Paulus electum uas meum loquitur: 71ante filium perditionis apparebit, ubi etiam omnis dolor superueniens celum et terram commouebit. 72Celum quippe et terra in futuro iudicio mouebuntur, quemadmodum in uiridi ligno presignatum est, cum rota firmamenti, que plurima signa in se habet, illo occumbente splendorem lucis subtraxit, sicut etiam in predictis uerbis prophetarum ostenditur. 73In diebus itaque supradictis suauissime nubes cum suauissimo aere terram tangent illamque uiriditatem fructuositatis exsudare facient, quia homines ad omnem iusticiam tunc properabunt, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
tartareis penis liberati inter filios dĩ
computabunt᷑. Floriditas autẽ uinee
sabaoth. que de flore uirge aaron pro¬
cessit. que ꝑ spumam serpentis non in¬
caluit. quando filius meus incruce.
passus est exaruit. quia oculi iudeoꝵ.
in umbra mortis grauati fuerunt.
ubi uerba ꝓphecie audientes. ea cum
uero flore abiecerunt. quem tota tr̃a
cognouit cum in cruce exspirauit. Et
ideo etiam se ipsos occiderunt. & sic
tam in ueteri. quam in nouo testam̃¬
to exaruerunt. quoniam uetus testa¬
mentum sicut hiemps est. que omnẽ
uiriditatem in se abscondit. nouum
uero quasi estas que gramina & flore
ꝓducit. Qua ꝓpter ipse etiam lamentan¬
tibus se dicebat.
i in uiridi ligno hec faciunt. in ari¬
do quid fiet: Huius sentencie in¬
tellectus hoc modo accipiendus est. Ipse
uiride lignum fuit. quia omnem uiri¬
ditatem uirtutum ꝓtulit. sed tamen ab
incredulis abiectus est: antixp̃c autem
aridum lignũ est. quoniam omñe uiri¬

Expanded text:
tartareis penis liberati inter filios Dei tartareis penis liberati inter filios Dei computabuntur. 62Floriditas autem uinee Sabaoth, que de flore uirge Aaron processit, que per spumam serpentis non incaluit, quando filius meus in cruce passus est, exaruit, quia oculi Iudeorum in umbra mortis grauati fuerunt, ubi uerba prophetie audientes ea cum uero flore abiecerunt, quem tota terra cognouit cum in cruce exspirauit. 63Et ideo etiam se ipsos occiderunt et sic tam in ueteri quam in nouo testamento exaruerunt, quoniam uetus testamentum sicut hyemps est, que omnem uiriditatem in se abscondit, nouum uero quasi estas, que gramina et flores producit. 64Quatibus se dicebat: « Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? » Hujus sententiae intellectus hoc modo accipiendus est: Ipse viride lignum fuit, quia omnem viriditatem uirtutum protulit, sed tamen ab incredulis abiectus est. 68Antichristus autem aridum lignum est, quoniam omnem uiri
Abbreviated transcription (Latin):
N die illa erit germen dñi in magnifi¬
cencia & in gloria. & fructus terre sub¬
limis. & exultatio hiis qui saluati fue¬
rint de israhel. Huius sentencie intel¬
lectus hoc modo accipiendus est. In die
hac cum angeli pacem hominib datam
canerent. fuit filius meus de uirgine
natus. ab eisdem angelis magnificatus.
a pastorib quoq qui eum pia deuotione
querebant glorificatus. Et fructus t̾re
cui pax reddita erat. & cui aer suaui¬
tatem administrabat suꝑhabundans
et gaudium illis qui de preterita tribu¬
latione maloꝵ. liberati erant infiliis
iacob. quia multis tribulationibus ius¬
to iudicio prius conterebant᷑. Sed et cũ
lux uere fidei corda fidelium illustra¬
bit. filius meus in ipsis glorificabitur.
quoniã illum de me exisse credent.
atq magnifibͣunt ubi eum adme in
gloria redisse confitebuntur: Qya ꝓpt̾
&t ipsis fructus bonoꝵ operum sublima¬
bitur. Exultatio quoꝙ in eis augebit᷑.
cum de diabolica potestate erepti. & de

Expanded text:
en Domini in magnificentia et in gloria et fructus terre sublimis et exultatio hiis qui saluati fuerint de Israhel. 55Huius sententie intellectus hoc modo accipiendus est. 56In die hac, cum angeli pacem hominibus datam canerent, fuit filius meus de uirgine natus, ab eisdem angelis magnificatus, a pastoribus quoque qui eum pia deuotione querebant glorificatus. 57Et fructus terre, cui pax reddita erat et cui aer suauitatem administrabat, superhabundans. 58Et gaudium illis qui de preterita tribulatione malorum liberati erant in filiis Iacob, quia multis tribulationibus iusto iudicio prius conterebantur. 59Sed et cum lux uere fidei corda fidelium illustrabit, filius meus in ipsis glorificabitur, quoniam illum de me exisse credent, atque magnificabunt, ubi eum ad me in gloria redisse confitebuntur. 60Quapropter et ipsis fructus bonorum operum sublimabitur. 61Exultatio quoque in eis augebitur, cum de diabolica potestate erepti et de
Abbreviated transcription (Latin):
quando fuerĩt apłici. cardinales. &
ep̃i. quales fuerĩt reges & pͥncipes.
quales fuerint simiłr monachi ee cle¬
rici inspiciamꝰ ꝓpius qͣles hodie sint
isti qui eis solo noĩe successert. & tũc
in ueritate dicere possumꝰ qd̾ obscu¬
rati &e obtenebrati sunt. ita ut diei
ñ luceant. & nocti ñ splendeant. Quo¬
mͦ lucerent miseri & miserabiles cum
nom̃ dei blasphemet᷑ ubiq ꝑ eos:

Expanded text:
quando fuerint apostolici, cardinales et episcopi, quales fuerint reges et principes, quales fuerint similiter monachi et clerici: 137inspiciamus propius quales hodie sint isti qui eis tantum solo nomine successerunt et tunc in ueritate dicere possumus quod obscurati et obtenebrati sunt, ita ut diei non luceant et nocti non splendeant. 138Quomodo lucerent miseri et miserabiles, cum nomen Dei blasphemetur ubique per eos?
Abbreviated transcription (Latin):
ceteroꝵ. sꝑualiũ subsannauer̃t̃ audien¬
tes p̃dicationẽ illoꝵ. qui figurant᷑ per
stellã contra spiritales. uidentes etiã au¬
xilia principũ & ppłi iam manifeste. &
sine timore illo quo hactenꝰ clausi fue¬
rant. de latibulosis locis suis egredien¬
t᷑. illos qui ꝑ stellã figurant᷑ ueneranteᷤ.
eis ministrab̃t. & in quantũ poterunt
eos imitabunt᷑. Tunc ascendet fumꝰ
est caligo maximi erroris &e tͥbulatio¬
nis que futura ẽ sub antixp̃o. Sur¬
gent enĩ speudo xp̃i & speudo ꝓphete:
&e dabũt signa & ꝓdigia. ita ut in er¬
rorẽ ducant᷑ si fieri potest etiã electi.
Pret̾ea quos illi ꝑuertere ñ possunt

Expanded text:
ceterorum spiritalium subsannauerunt, audienceterorum spiritalium subsannauerunt, audientes predicationem illorum qui figurantur per stellam contra spiritales, uidentes etiam auxilia principum et populi, iam manifeste et sine timore illo quo hactenus clausi fuerant de latibulosis locis suis egredientur, illos qui per stellam figurantur uenerantes eis ministrabunt et in quantum poterunt eos imitabuntur. 213Tunc ascendet fumusest caligo maximi erroris et tribulationis que futura est sub Antichristo. 215Surgent enim pseudo Christi et pseudo prophete et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem ducantur, si fieri potest, etiam electi. 216Preterea quos illi peruertere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
puteus abyssi. Illi enĩ ab hominandi qͥ
figurant᷑ ꝑ puteũ abyssi .i. cathari. int̾
ceteros errores dicunt ordinẽ sacerdocii
in romana eccłia & in om̃ib ecclesiis pe-¬
riisse. & nusquã inueniri ueros sacer¬
dotes. nisi in sua secta. Hec ce hiis simi¬
lia dicunt in textrinis suis. etiã uitã
episcopoꝵ & clericoꝵ subsannant qͦs
non ueros epõs & ueros sacerdotes.
multo tempore musitauer̃t. Cum gͦ
stella .i. illi. qui ꝑ stellã figurant᷑ de ce¬
lo in tr̃am ceciderint .i. derelictis sꝑu¬
alib laicis se ꝯiunxerint. & ecclesiã
me p̃dicare ceꝑint. & data fu̾it eis cla¬
uis putei abyssi .i. illi quoꝵ. timore
hactenus quodã modo clausi fuerunt
cathari inpugnare & expellere ceꝑint
epõs &r subditos illoꝵ. ad ꝯsiliũ istoꝵ
tunc aꝑiet᷑ puteus abyssi .i. cathari. qͥ
figurant᷑ ꝑ puteũ abyssi. qui hactenꝰ
quasi clausi latitauert. & uitã ep̃oꝵ &¬

Expanded text:
puteus abyssi. 209Illi enim abhominandi qui puteus abyssi. 209Illi enim abhominandi qui figurantur per puteum abyssi, id est cathari, inter ceteros errores dicunt ordinem sacerdotii in romana ecclesia et in omnibus ecclesiis periisse et nusquam inueniri ueros sacerdotes, nisi in sua secta. 210Hec et hiis similia dicunt in textrinis suis, etiam uitam episcoporum et clericorum subsannant, quos non ueros episcopos et ueros sacerdotes multo tempore musitauerunt. 211Cum ergo stella, id est illi qui per stellam figurantur, de celo in terram ceciderint, id est derelictis spiritualibus laicis se coniunxerint et ecclesiam me predicare ceperint, et data fuerit eis clauis putei abyssi, id est illi quorum timore hactenus quodammodo clausi fuerunt cathari inpugnare et expellere ceperint episcopos et subditos illorum ad consilium istorum, tunc aperietur puteus abyssi, id est cathari, qui figurantur per puteum abyssi, qui hactenus quasi clausi latitauerunt et uitam ep
Abbreviated transcription (Latin):
uis putei abyssi .i. principes & popłs
catholicus qui eatenus hereticos clau¬
serunt & refrenauerũt timore & potesta¬
te sua. partẽ hereticoꝵ iuuabunt. illoꝵ
nient ꝯsiliũ cũ p̃dictis hereticis qui per
stellã significant᷑. ut nullomͦ de cetero
paciant᷑ qd̾ ep̃i & clerici &e ceteri claustͣ¬
les ita sint sicut hactenꝰ fuerunt in tan¬
tis .ẜ. diuiciis. in tanta gła. & in tanta
libertate. Pret̾ea cogere uolt eos ut ita
uiuant. sicut quondã uixerũt p̃decesso¬
res eoꝵ. Quib pontificales dignitates
& om̃s in sꝑituali habitu sub eis degen¬
tes. cũ clausura celi resistere multum
laborabt̃. ex cõmunicantes eos. infan¬
tes eoꝵ non baptizantes. missas non
celebrantes. diuinũ officiũ ñ ꝑsoluen
expellant. & tunc sieut ipsa dicit. plu¬
rime ciuitates & płima claustra destru¬
entur. & spũales de locis suis & de patͥa
sua expellent᷑. Inter hec omĩa aꝑietur

Expanded text:
uis putei abyssi, id est principes et populus uis putei abyssi, id est principes et populus catholicus, qui eatenus hereticos clauserunt et refrenauerunt timore et potestate sua, partem hereticorum iuuabunt illorumnient consilium cum predictis hereticis qui per stellam significantur: 203ut nullomodo de cetero patiantur quod episcopi et clerici et ceteri claustrales ita sint sicut hactenus fuerunt, in tantis scilicet diuitiis, in tanta gloria et in tanta libertate. 204Preterea cogere uolunt eos ut ita uiuant, sicut quondam uixerunt predecessores eorum. 205Quibus pontificales dignitates et omnes in spirituali habitu sub eis degentes, cum clausura celi resistere multum laborabunt, excommunicantes eos, infantes eorum non baptizantes, missas non celebrantes, diuinum officium non persoluexpellant. 207Et tunc, sicut ipsa dicit, plurime ciuitates et plurima claustra destruentur et spirituales de locis suis et de patria sua expellentur. 208Inter hec omnia aperietur
Abbreviated transcription (Latin):
puteũ abyssi: ꝑfecto heretici om̃ib
execrabiliores &e inmundiores. Isti st̃
qͦs nr̃a germania kataros appellat. Flan¬
drͥa pifles. Gallia tesseranz abusu texendi.
In textrinis enĩ & cellariis. & in latibu¬
losis locis cohabitant. & que fiunt ab eis
in occulto turpe ẽ etiã dicere. Isti ꝓpt̾
mirabiles inmo miserabiles errores. &
ꝓpt̾ abhominabiles inmundicias suas
ñ solũ abyssus. s etiã puteus abyssi in
apokalipsi nuncupant᷑. Ciauis huiꝰ pu¬
licus. quoꝵ. timore & potestate. hactenꝰ
clausi & refrenati sunt. ita ut nusquã
inmanifesto audeant ꝯparere. Cum
autẽ quintus angłs tuba canere ceꝑit
hoc est cũ quintũ tempus aduenerit.¬
& hoc cito sicut spero. & cũ stella .i. illi
qͥ ꝑ stellã significant᷑. de celo ceciderit
in tr̃am .i. relicta eccłia. ad pͥncipes scła¬
res & ad laicos se ꝯtulerint. Qui pͥncipeᷤ
& laici recte ꝑ tr̃am significant᷑. quia so¬
la terrena sapiunt. Tunc dabit᷑ eis cla¬

Expanded text:
puteum abyssi? 196Profecto heretici omnibus uerunt execrabiliores et inmundiores. 197Isti sunt quos nostra Germania catharos appellat, Flandria pifles, Gallia tesseranz, ab usu texendi. 198In textrinis enim et cellariis et latibulosis locis cohabitant et que fiunt ab eis in occulto turpe est etiam dicere. 199Isti propter mirabiles, inmo miserabiles errores et propter abhominabiles inmunditias suas non solum abyssus, sed etiam puteus abyssi in Apocalipsi nuncupantur. 200Clauis huius pulicus, quorum timore et potestate hactenus clausi et refrenati sunt, ita ut nusquam in manifesto audeant comparere. 201Cum autem quintus angelus tuba canere ceperit, hoc est cum quintum tempus aduenerit et hoc cito, sicut spero et cum stella, id est illi qui per stellam significantur, de celo ceciderit in terram, id est relicta ecclesia ad principes seculares et ad laicos se contulerint, qui principes et laici recte per terram significantur quia sola terrena sapiunt, tunc dabitur eis cla
Abbreviated transcription (Latin):
nos illa quatuor. temꝑa. quoꝵ tͥa p̃teri¬
erunt. quartũ iã est. quintũ cito instabit
equit᷑. Et quintꝰ angłs tuba cecinit.
& uidi stellã de celo cecidisse in tram.
ꝑstellã hanc significant᷑ illi. de quib
beata hildegardis in epła ad colonienses
ꝓphetat: qui quasi in om̃i sc̃itate uen¬
turi st̃. Qui recte de celo dicunt᷑ ceci¬
disse in tr̃am: qͥa derelicta matre sua
eccłia. ad laicos & ad pͥncipes t̾renos se
ꝯiungent. qͥ recte ꝑ tr̃am significant᷑.
eo qd̵ tram sapiant. dicentes eis de ep̃is
istos uobiscũ patimini. qͥ totã tram in
maculosis iniqͥtatib suis polluunt: Hec
& huiꝰmodi scł̃arib ꝑsuadentes: maximũ
scisma inter scłares & sꝑitales seminabt̃.
Dopłs enĩ &e pͥncipes de illoꝵ. ꝯuersatio¬
ne gaudebt̃. & in om̃ib eoꝵ. obedient uo¬
luntati. Alii quoq hoĩes sicut dicit sc̃a
.h. qui eo temꝑe in fide katholica .i. catha¬

Expanded text:
nos illa quatuor tempora, quorum tria preterinos illa quatuor tempora, quorum tria preterierunt, quartum iam est: 181quintum cito instabit. 182Sequitur. 183Et quintus angelus tuba cecinit. 184Et uidi stellam de celo cecidisse in terram. 185Per stellam hanc significantur illi de quibus beata Hildegardis in epistola ad colonienses prophetat, qui quasi in omni sanctitate uenturi sunt. 186Qui recte de celo dicuntur cecidisse in terram, quia derelicta matre sua ecclesia, ad laicos et ad principes terrenos se coniungent, qui recte per terram significantur, eo quod terram sapiant, dicentes eis de episcoistos uobiscum patimini, qui totam terram in maculosis iniquitatibus suis polluunt?» 188Hec et huiusmodi secularibus persuadentes, maximum scisma inter seculares et spiritales seminabunt. 189Populus enim et principes de illorum conuersatione gaudebunt et in omnibus eorum obedient uoluntati. 190Alii quoque homines, sicut dicit sa qui eo tempore in fide catholica, id est catha
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt annoꝵ. maxime choruscationis
igneũ lum̃ aꝑto celo ueniens totũ cere¬
brũ eiꝰ transfudit. & totũ cor. totumq
pectꝰ eiꝰ uelud fłama. ñ tam̃ ardens s
calens. ita infłamauit. ut sol aliquam
menti. ad integrũ & ꝑfecte intellexit.
cũ tam̃ de script᷑is nichil unquã didi¬
cerit. nisi solũ psalteriũ. more nobiliũ
puellaꝵ. a quadã inclusa in monte scĩ
disibodi. qd̾ est claustrũ nigroꝵ. mona¬
choꝵ. Uñ rogo om̃s qui hec lecturi uel
audituri st̃. ut inueritate uelint pensa¬
re. que. & qualis. cuiꝰ meriti. cuiꝰue scĩta¬
tis hec beata existimanda sit. q̃ ante
nata. suꝑ quã etiã cum apłis ad uenit
ignis diuinꝰ ñ ꝯburens. s illuminans ñ
ꝯsumens. s lucens. & tͥbuit ei scĩam & in¬
tellectũ omniũ katholicoꝵ libroꝵ. sicut
supͣ dictũ est. cũ indocta esset. & nũquã
litteras didiciss. S iã tempꝰ est ut ad
qͥntũ tempꝰ accedamꝰ. Diu enĩ detinuer̃t

Expanded text:
set annorum, maxime choruscationis igneum lumen aperto celo ueniens totum cerebrum eius transfudit et totum cor totumque pectus eius uelut flamma non tamen ardens sed calens ita inflammauit, ut sol aliquam menti, ad integrum et perfecte intellexit, cum tamen de scripturis nichil unquam didicerit, nisi solum psalterium, more nobilium puellarum, a quadam inclusa in Monte Sancti Disibodi, quod est claustrum nigrorum monachorum. 178Unde rogo omnes qui hec lecturi uel audituri sunt, ut in ueritate uelint pensare que et qualis, cuius meriti cuiusue sanctitatis hec beata existimanda sit, que ante nata, super quam etiam cum apostolis aduenit ignis diuinus non comburens sed illuminans, non consumens sed lucens, et tribuit ei scientiam et intellectum omnsset et numquam litteras didicisset. 179Sed iam tempus est ut ad quintum tempus accedamus. 180Diu enim detinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in tr̃a. de ceteris uocib triũ angłoꝵ
qui erant tuba canituri. Nunquid
aͥs scõꝵ in hoc quarto temꝑe floruit
in eccłia quẽ aquile merito possimus
ꝯꝑare. qui etiã tͥa ue. triũ angeloꝵ
qui ad huc canituri st̃ .i. tres plagas

Expanded text:
e ceteris uocibus trium angelorum qui erant tuba canituri? 144Nunquid uis sanctorum in hoc quarto tempore floruit in ecclesia quem aquile merito possimus comparare, qui etiam tria ue trium angelorum qui adhuc canituri sunt, id est tres plagas
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uerba ipsiꝰ dei reciꝑent᷑. Et ideo
recte dicit᷑ qd̃ uoce magna dixerit. ue.
Ue. Ue. qͥa tͥbulationes triũ ad huc
futuroꝵ temꝑm quas p̃dicauit et
scripsit. iussu dei. & auctoritate dñi
apłici fecit. Nunqͥd ñ magna uox
fuit. q̃ usꝙ hodie in libris eiꝰ audit᷑
& usꝙ infinẽ scłi audietur: Nũ qͥd
ñ uox magna que indubitant᷑ diuini¬
tus est ꝓlata. & apłica auctoritate fir-¬
mata : Eciendũ etiã qd̾ sicut sp̃c sc̃s.

Expanded text:
quasi uerba ipsius Dei reciperentur. 173Et ideo quasi uerba ipsius Dei reciperentur. 173Et ideo recte dicitur quod uoce magna dixerit ue, ue, ue, quia tribulationes trium adhuc futurorum temporum quas predicauit et scripsit, iussu Dei et auctoritate domini apostoloci fecit. 174Nunquid non magna uox fuit que usque hodie in libris eius auditur et usque in finem seculi audietur? 175Nunquid n uox magna que indubitanter diuinitus est prolata et apostolica auctoritate firmata? 176Sciendum etiam quod sicut Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
intueri quomͦ hec sꝑualis aquila ꝑ me¬
diũ celũ uolau̾it. & quomͦ uoce mag¬
na clamauerit. ue. ue. ue. In apocalip¬
si pene ubiꝙ ꝑ celũ scã eccłia intelłr.¬
uolauit gͥ hec beata ꝑ mediũ celum
qͥa in scã eccłia ualde sublimi & ãmira¬
bili uita floruit. Nolauit. qͥa suspensa
aterrenis curis fuit. a tͬrenis negociis.
a t̃renis cogitationib. a t̾renis locutio¬
nib. Magna quoq uoce locuta est. qͥ a
quecũq scripsit uel dixit. dei uerba
fuerunt. ñ sua. deo enĩ iubente immo
ꝯpellente. uix aquieuit scribere & p̃¬
dicare. Pret̾ea in ꝯcilio treuerensi libri
eiꝰ canonizati st̃ a dño eugenio papa. In¬
suꝑ epistolã direxit ei dñs papa. monenᷤ
& p̃cipiens. ut que cũq ei ds̃ reuelaret
scribere ñ obmitteret. Igit᷑ ab illo tẽꝑe
&e deinceps ab om̃ib intanta uen̾atio¬
ne habita ẽ. ut uerba eiꝰ & scripta eiꝰ

Expanded text:
intueri quomodo hec spiritualis aquila per meintueri quomodo hec spiritualis aquila per medium celum uolauerit et quomodo uoce magna clamauerit ue, ue, ue. 165In Apocalipsi pene ubique per celum sancta ecclesia intelUolauit igitur hec beata per medium celum, quia in sancta ecclesia ualde sublimi et admirabili uita floruit. 167Uolauit, quia suspensa a terrenis curis fuit, a terrenis negotiis, a terrenis cogitationibus, a terrenis locutionibus. 168Magna quoque uoce locuta est, quia quecumque scripsit uel dixit Dei uerba fuerunt, non sua. 169Deo enim iubente, immo compellente, uix acquieuit scribere et predicare. 170Preterea in concilio Treuerensi libri eius canonizati sunt a domino Eugenio papa. 171Insuper epistolam direxit ei dominus papa, monens et precipiens ut quecumque ei Deus reuelaret scribere non obmitteret. 172Igitur ab illo tempore et deinceps ab omnibus in tanta ueneratione habita est, ut uerba eius et scripta eius
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Sc̃s ioh̃es uirgo est electꝰ a dño.
hec quoq uirgo electa est adeo. Nam
cũ qͥnquennis esset. aparentib in
monasteriũ est deo oblata. & ipsa ab
infancia sua sicut eiꝰ libri testant᷑.¬
semꝑ in ꝯtemplatione. & in uisione dĩ
fuit. & ideo recte uolanti aquile ꝯꝑat᷑.
Dixit autẽ uoce magna. ue. Ue. ue.
habitantib intr̃a. de ceteris uocib tͥũ
angłoꝵ qui erãt tuba canituri. qͥa tres
noꝵ oꝑm ita manifeste p̃dixit: ut pos¬
sit credi pociꝰ narrare p̃terita quã pre¬
dicere futura. Et qͥa eadẽ tria ue. in li¬
bello quẽ de qͥnq temꝑib ꝯpilaui scͥp¬
ta sunt. ubi scripta sint. in margine
eiꝰdem libelli annotabo. ut diligens
lector cito inueniat quod requirit. &¬
ut ego quoq illa mercede ñ frauder.
quã repmittit script᷑a suis amatorib
& expositorib dicens. Qui elucidant
me uitã eternã habebunt. Igit᷑ libet

Expanded text:
dit. 157Sanctus Iohannes uirgo est electus a Domino: dit. 157Sanctus Iohannes uirgo est electus a Domino: 158hec quoque uirgo electa est a Deo. 159Nam cum quinquennis esset, a parentibus in monasterium est Deo oblata et ipsa ab infantia sua, sicut eius libri testantusemper in contemplatione et in uisione Dei fuit, et ideo recte uolanti aquile comparatur. 160Dixit autem uoce magna: 161Ue, ue, ue habitantibus in terra de ceteris uocibus trium angelorum qui erant tuba canituri, quia tres norum operum ita manifeste predixit, ut possit credi potius narrare preterita quam predicere futura. 162Et quia eadem tria ue in libello quem de quinque temporibus compilaui scripta sunt, ubi scripta sint in margine eiusdem libelli annotabo, ut diligens lector cito inueniat quod requirit et ut ego quoque illa mercede non frauder quam repromittit Scriptura suis amatoribus et expositoribus dicens: 163Qui elucidant me uitam eternam habebunt. 164Igitur libet
Abbreviated transcription (Latin):
bria abb̃s ioachĩ. florensis cenobii fun¬
dator. qui etiã spm̃ ꝓphecie habuisse
dicunt᷑. & plures ali quos enumera¬
re longũ est. S uͥ aliquis eoꝵ. tria
Ue p̃dix̾it. scire ñ possũ. Oportet gͥ
ee necesse ẽ. ut scãm hildegardim
hic intelligamꝰ. Ipsa enĩ in quarto is¬
to temꝑe floruit. & ipsa tria ue ad.¬
huc futura in libro qui uocat᷑ liber
diuinoꝵ. oꝑum p̃dixit. & ipsa aqͥle
uolanti ꝯuenientissime ꝯparatur.
Sicut enĩ sc̃s iohes in figura quatuor
animaliũ aquile uolanti ꝯꝑatur. ꝓ
eo qd̃ ceteris sublimiꝰ diuinitatis po¬
tenciã ꝯtemplans. cũ dño quodã mͦ
ad celũ uolauit. & quia archana &
secreta sua ei ds̃ plus ceteris reuela¬
uit: ita & hec beata uirgo recte ꝯꝑa¬
tur aqͥle uolanti. Euãgłm enĩ in prin-¬
cipio erat uerbũ. qd̵ ioħes sublimius
uolando edidit. hoc ista sublimit̾ uo¬
tib semꝑ ligata: om̃s libros suos ꝑ
apocalipsĩ. hoc ẽ ꝑ reuelationẽ edi¬

Expanded text:
bria abbas Ioachim, Florensis cenobii fundator, qui etiam spiritum prophetie habuisse dicitur; 149et plures alii, quos enumerare longum est. 150Sed ubi aliquis eorum tria ue predixerit scire non possum. 151Oportet ergo et necesse est ut sanctam Hildegardem hic intelligamus. 152Ipsa enim in quarto isto tempore floruit et ipsa tria ue adhuc futura in libro qui uocatur Liber diuinorum operum predixit et ipsa aquile uolanti conuenientissime comparatur. 153Sicut enim sanctus Iohannes in figura quatuor animalium aquile uolanti comparatur, pro eo quod ceteris sublimius diuinitatis potentiam contemplans cum Domino quodammodo ad celum uolauit et quia archana et secreta sua ei Deus plus ceteris reuelauit, ita et hec beata uirgo merito tur aquile uolanti. 154Euangelium enim in principio erat uerbum, quod Iohannes sublimius uolando edidit, hoc ista sublimiter uotibus semper ligata, omnes libros suos per apocalipsim, hoc est per reuelationem edi
Abbreviated transcription (Latin):
turi st̃. s p̃currens germ̃ illoꝵ. sũt.
De illis qui ante nouissimũ diẽ uen¬
turi st̃. hoc est temꝑe antixp̃i. dicit
dñs in euangłio. loquens de tempore
antixp̃i. Surgent inquit pseudo xp̃i. &
pseudo ꝓpħe. & dabunt signa ce ꝓdigia.
ita ut in errorẽ inducantur. si fieri po¬
test etiã electi. S illi ñ sunt isti. hoc ẽ
infusi sunt. Et quia de germine sũt
antixp̃i. & p̃cursores eiꝰ sũt. Idcirco pa¬
tris sui oꝑa antixp̃i facient. Ille enĩ ẜ¬

Expanded text:
 sunt. 60De illis qui ante nouissimum diem uenturi sunt, hoc est tempore Antichristi, dicit Dominus in euangelio, loquens de tempore Antichristi: 61Surgent, inquit, pseudo Christi et pseudo prophete et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. 62Sed illi non sunt isti, hoc est infusi sunt. 63Et quia de germine sunt Antichristi et precursores eius sunt, idcirco patris sui opera Antichristi facient. 64Ille enim
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm psalmistã sedet in insidiis cum
diuitib in occultis. ut interficiat in¬
nocentẽ. Isti ꝯiungunt se maiorib &
pͥncipib & ꝯsiliũ eis dant. ut magis¬
tros ecclesiaꝵ cũ suis subditis fustib
kalipsi habebit duo cornua simillima
agni. sic & isti. Nam quod uilib uestib
induunt᷑. quod recto modo tonsi sunt.

Expanded text:
m psalmistam sedet in insidiis cum diuitibus in occultis, ut interficiat innocentem. 69Isti coniungunt se maioribus et principibus et consilium eis dant ut magistros ecclesiarum cum suis subditis fustibus dum Apocalipsim habebit duo cornua simillima agni: 71sic et isti. 72Nam quod uilibus uestibus induuntur, quod recto modo tonsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑsequentes expellent. S tam̃ non
om̃s. quia aliqui illoꝵ. fortissimi mili
principib & diuitib ꝯsiliũ dãt ut eos¬
dem eccłiaꝵ magistros & reliquos sꝑi¬
tales homines.ẜ subditos eoꝵ. fustib
ac lignis coherceant. quatinꝰ iusti fiant.
helye dictũ est. multi iustoꝵ seruabun¬
t᷑. qui in errorib istis non ꝯfundñt.
nec afundamentis siuis destruent᷑. Se¬
ductores autẽ isti in inceptione erroriᷤ
uobiscũ esse. s qm̃ rectos doctores ñ
habetis nobis obedite. & que cumꝙ
uobis dicimꝰ &e p̃cipimꝰ facite & salue
eritis. Et hoc modo feminas s̃ ꝯtraht̃.
ac eas in errorẽ suũ ducunt. Unde etiã
ipsi in suꝑbia tumentis animi dicent.
Om̃s suꝑauimꝰ. Qui tam̃ postea eiscde
feminis. secreta luxuria ꝯmiscebuntur
Et ita mniquitas &r secta eoꝵ. denudabi¬
qui ante nouissimũ diẽ uenturi sũt.
cũ diabolus in altũ uolauerit. ut ipse
in inicio contra deũ pugnare cepit. s

Expanded text:
sequentes expellent, sed tamen non omnes, quoniam aliqui istorum fortissimi militprincipibus et diuitibus consilium dant ut eosdem ecclesiarum magistros ac reliquos spiritales homines, scilicet subditos eorum fustibus et lignis coherceant, quatinus iusti fiant. Helye dictum est, multi iustorum seruabuntur qui in erroribus istis non confundentur, ut a fundamentis suis destruantur. 50Seductores autem isti in inceptione seductionobiscum esse. Sed quoniam rectos doctores non habetis, nobis obedite; et quaecunque vobis dicimus et praecipimus, facite, et salvae eritis. Et hoc modo feminas sibi contrahunt, et eas in errorem suum ducunt. Unde etiam ipsi in superbia tumentis animi dicent: Omnes superavimus. Qui tamen postea eisdem feminis secreta luxuria commiscebuntur, et ita iniquitas et secta eorum denudabiqui ante nouissimum diem uenturi sunt, cum diabolus in altum uolauerit, ut ipse in initio contra Deum pugnare cepit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
te tandem uelut turbida & ꝓcellosa
tempestas. scilicet ꝓpe finẽ eiusdem
medietatis. ubi p̃fata linea eidem ro¬
te affixa est apparet. hoc demonstrat
quod iudicia potestatis dei turbida
ee ꝓcellosa in dieb esus erunt. eũ nec
puritatẽ nec quietẽ catholice fidei in
cordibus increduloꝵ. hominũ circa finẽ
fortitudinis illius in qua mundus mͦ
uiget inueniat. uidelicet ubi uoluntas
dei potestati ipsius ita coniungit᷑ qua¬
tinus in uoluntate dei sit. quando mũ¬
dus & ea que in mundo st̃ ꝑ potenciã
eiꝰ finiant᷑. quia homines temꝑis illiꝰ
sinceritatẽ atq stabilitate uere fidei
fugient. & auero dõ recedent. ad filiũ
ꝑditionis se conuertentes. qui omnia
ecclesiastica instituta conturbans. maxi¬
mas ꝓcellas aduersitatis fidelib re¬
sistentib inducet. Nam cũ post mul¬
tas tͥbulationes quas homines in in¬
uasionib alienaꝵ. gentiũ & semet ip¬
sis cum diuisione imperii ꝑpessi erant

Expanded text:
te tandem uelut turbida et procellosa te tandem uelut turbida et procellosa tempestas, scilicet prope finem eiusdem medietatis ubi prefata linea eidem rote affixa est, apparet: 166Hoc demonstrat quod iudicia potestatis Dei turbida et procellosa in diebus eius erunt, cum nec puritatem nec quietem catholice fidei in cordibus incredulorum hominum circa finem fortitudinis illius in qua mundus modo uiget inueniat, uidelicet ubi uoluntas Dei potestati ipsius ita coniungitur, quatinus in uoluntate Dei sit quando mundus et ea que in mundo sunt per potentiam eius finiantur, quia homines temporis illius sinceritatem atque stabilitatem uere fidei fugient et a uero Deo recedent, ad filium perditionis se conuertentes, qui omnia ecclesiastica instituta conturbans maximas procellas aduersitatis fidelibus resistentibus inducet. 167Nam cum post multas tribulationes, quas homines in inuasionibus alienarum gentium et semetipsis cum diuisione imperii perpessi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
ante multa temꝑa p̃dictum est. & hoc
intali puritate ueritatis fiet. ut aerei
spiritus irrisionẽ in illis facere non
possint. In eodem quoꝙ spiritu illuu
phetabunt. quo ꝓphe secreta dei olim
annunciauer̃t. & in similitudine uos¬
trine apostoloꝵ quoꝵ doctrina supra
omñe humanũ intellectum fuit.
Hic incipit t̾ciũ ue usq ad mortẽ anti xp̃i.
Interim etiã tam multe hereses &e tam
plurime turpitudines cum aliis ma¬
uis ebullient. que etiam antixpnrmn
ꝓrimo ad esse ostendent. ita ut homi¬
nes eorumde dierum dicant. quod
tanta erumpna & tante inmundicie
priꝰ non fuerint sicut in dieb eorum
apparuerint. Quod &e porcus in libro
sciuias descriptus manifestat. & dum
iusticia aliquando regnat. iniquitas
iliam obpugnat. & dum aliquando
iniquitas uiget iusticia illã confun¬
dit: qm̃ mundus in uno statu nun¬
quam permanet.
Iune autẽ ohomo quod uides am̃
p̃dicta exterior pars secunde ro¬

Expanded text:
ante multa tempora predictum est. 159Et hoc ante multa tempora predictum est. 159Et hoc in tali puritate ueritatis fiet, ut aerei spiritus irrisionem in illis facere non possint. 160In eodem quoque spiritu illi prophetabunt quo prophete secreta Dei olim annuntiauerunt et in similitudine doctrine apostolorum, quorum doctrina supra omnem humanum intellectum fuit. 161HIC INCIPIT TERTIUM UE, USQUE AD MORTEM ANTICHRISTI 162Interim etiam tam multe hereses et tam plurime turpitudines cum aliis malis ebullient, que etiam Antichristum in proximo adesse ostendent, ita ut homines eorumdem dierum dicant quod tanta erumpna et tante inmunditie prius non fuerint, sicut in diebus eorum apparuerint. 163Quod et porcus in libro Sciuias descriptus manifestat. 164Et dum iusticia aliquando regnat, iniquitas illam oppugnat, et dum aliquando iniquitas uiget, iusticia illam confundit, quoniam mundus in uno statu numquam permanet. 165Nunc autem, o homo, quod uides quoniam predicta exterior pars secunde ro
Abbreviated transcription (Latin):
illis affligantur. quib diuino nutu
prius afflicti sunt.
Hic finitur secundum ue.
It tunc iterum iniquitas aliquan¬
tulum debilis iacebit. interdum
quoꝙ surgere ad temptabit. s iustici¬
a in rectitudine sua interim stabit. ita
ut homines illoꝵ dierum ad antiquaᷤ
consuetudines & disciplinas antiquoꝵ
hominũ in honestate se conuertant.¬
& eas teneant & obseruent. sic̃ antiqͥ
illas tenere & obseruare consueuerant.
Sed etiam tunc unusquisꝙ rex or prin¬
ceps ac episcopus ecclesiastice dignitatis
se ipsum in alio castigabit eum alium
iusticiã obseruare & honeste uiuere
uidebit. atꝙ una que ꝙ gens ab alia cor¬
rectionem sumet cũ illã ad bona ꝓfice.¬
re:. & ad rectitudinẽ surgere audiet. aer
quoꝙ tunc iterum suauis erit. & fruc¬
tus terre utilis & homines sani & for¬
tes fient. In ipsis etiã dieb multi ꝓpħe
ac plurimi sapientes erunt. ita ut etiã
ar filii &r filie eoꝵ prophetent. uelut

Expanded text:
illis affligantur quibus diuino nutu illis affligantur quibus diuino nutu prius afflicti sunt. 154HIC FINITUR SECUNDUM UE 155Et tunc iterum iniquitas aliquantulum debilis iacebit, interdum quoque surgere adtemptabit, sed iusticia in rectitudine sua interim stabit, ita ut homines illorum dierum ad antiquas consuetudines et disciplinas antiquorum hominum in honestate se conuertant et eas teneant et obseruent, sicut antiqui illas tenere et obseruare consueuerant. 156Sed etiam tunc unusquisque rex et princeps ac episcopus ecclesiastice dignitatis se ipsum in alio castigabit, cum alium iusticiam obseruare et honeste uiuere uidebit atque unaqueque gens ab alia correctionem sumet, cum illam ad bona proficere et ad rectitudinem surgere audiet. 157Aer quoque tunc iterum suauis erit et fructus terre utilis et homines sani et fortes fient. 158In ipsis etiam diebus multi prophete ac plurimi sapientes erunt, ita ut etiam et filii et filie eorum prophetent, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiale sceptrũ hoc modo diuisũ fuerit.
nec reꝑari potuerit: tunc etiã infilla
a płici honoris diuidetur. Quia enĩ nec
principes nec reliqui homines tam spi¬
ritalis quam secularis ordinis in aplico
nomine ullam religionẽ tunc inueniẽt
dignitatem nominis illius inminuent.
Alios quoꝙ: magistros & archiepiscopos.
sub alio nomine in diuersis regionib
sibi p̃ferent: ita ut etiã apostolieus. eo
temꝑe dilatacionẽ honoris pristine dis¬
nitatis attenuatus. urbem &e pauca
illi adiacencia loca uix etiam tunc sub
infula sua optineat. Hec autẽ ex parte
ꝑ belloꝵ incursionem euenient. ex par¬
te quoq ꝑ cõmune consilium & con¬
sensum & spiritalium & scłarium po¬
puloꝵ ꝑficientur. illis hortantib ut
quisꝙ scłaris princeps regnũ &e ppłm
suum muniat & regat. & ut quilib
archiep̃c seu alius spiritalis magister
subditos suos ad rectitudinem disci¬
pline constringat. ne deinceps malis

Expanded text:
periale sceptrum hoc modo diuisum fuerit periale sceptrum hoc modo diuisum fuerit nec reparari potuerit, tunc etiam infula apostolici honoris diuidetur. 151Quia enim nec principes nec reliqui homines tam spiritalis quam secularis ordinis in apostolico nomine ullam religionem tunc inuenient, dignitatem nominis illius inminuent. 152Alios quoque magistros et archiepiscopos sub alio nomine in diuersis regionibus sibi preferent, ita ut etiam apostolicus eo tempore dilatatione honoris pristine dignitatis attenuatus, Urbem et pauca illi adiacentia loca uix etiam tunc sub infula sua obtineat. 153Hec autem ex parte per bellorum incursionem euenient, ex parte quoque per commune consilium et consensum et spiritalium et secularium populorum perficientur, illis hortantibus ut quisque secularis princeps regnum et populum suum muniat et regat et ut quilibet archiepiscopus seu alius spiritalis magister subditos suos ad rectitudinem discipline constringat, ne deinceps malis
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc totis uirib suis & om̃i substancia
sua fortiter & largiter conplebunt.
N illis autẽ dieb imꝑatores romane dis¬
nitatis afortitudine qua priꝰ romanum
imꝑium strennue tenuerant descenden¬
tes in gloria sua inbecilles fient. ita ut
⁊inperium in manib eoꝵ diuino iuditio
paulatĩ decrescat & deficiat. qm̃ ipsi squa¬
ldi &e tepidi & seruiles & turpes in mo¬
rib suis existentes. in om̃ib inutiles
erunt. & apopulo quidem honorari uolent.
sed ꝓsꝑitatem populi ñ querent. & ideo
etiam honorari & uenerari non poterunt.
¶ua ꝓpter & reges & principes multor
ppłoꝵ qui prius romano imperio subiee¬
ti erant. se ab eo separabunt. nec ulteri
ei subici pacientur. & sic romanũ inꝑiũ
indefectum disꝑgetur. Nam una queꝙ
gens & quisꝙ populus regem sibi tunc
constituet. cui obediat. dicens quod lati¬
tudo romani imꝑii mages sibi oneri priꝰ
fuerit quam honori. Sed post quam im¬

Expanded text:
144Et hoc totis uiribus suis et omni substantia 144Et hoc totis uiribus suis et omni substantia sua fortiter et largiter complebunt. 145In illis autem diebus imperatores Romane dignitatis a fortitudine qua prius Romanum imperium strenue tenuerant descendentes, in gloria sua inbecilles fient, ita ut imperium in manibus eorum diuino iudicio paulatim decrescat et deficiat, quoniam ipsi squalidi et tepidi et seruiles et turpes in moribus suis existentes, in omnibus inutiles erunt; 146et a populo quidem honorari uolent, sed prosperitatem populi non querent et ideo etiam honorari et uenerari non poterunt. 147Quapropter et reges et principes multorum populorum qui prius Romano imperio subiecti erant se ab eo separabunt nec ulterius ei subici patientur: 148Et sic Romanum imperium in defectum dispergetur. 149Nam unaqueque gens et quisque populus regem sibi tunc constituet cui obediat, dicens quod latitudo Romani imperii magis sibi oneri prius fuerit quam honori. 150Sed postquam im
Abbreviated transcription (Latin):
& uictores illoꝵ ꝑuirtutẽ dei existant.
alios quidẽ morti tradentes. alios uͦ de
finib suis eicientes. Quaꝑpt̾ quã maxi¬
ma turba paganoꝵ. xp̃ianis in uera fi¬
de tunc addetur. ipsis dicentib Deus
in ipsis fecit. Sed & uictores quos ds̃ in
defensione sua habebit: deũ laudabunt
dicentes. Laudemus dñm deum nr̃m.
uere enĩ magnificatus est in nobio. quia
in nomine ipsiꝰ uictores existimꝰ. unde
etiã & fortitudo nr̃a laus ipsiꝰ est. qm̃ ꝑ
eum tam inimicos ipsiꝰ quã nr̃os suꝑaui¬
mus: cum in eũ fideliter credidimus. Et
iterum dicent. Attendamꝰ quoq dm̃ca
uerba in ewangłio. exurget gens pasa¬
noꝵ contra gentẽ xp̃ianoꝵ sicut in nob
factũ est. Qua ꝓpter ad iacentes nobis cius¬
tates & uillas destructas reedificenis.
ac forciores & munitiores eas faciamus
quã priꝰ fuissent. ne amodo ꝑhuiꝰmodi
mala conteramur. ut nunc contriti sumꝰ.

Expanded text:
et uictores illorum per uirtutem Dei existant, et uictores illorum per uirtutem Dei existant, alios quidem morti tradentes, alios uero de finibus suis eicientes. 134Quapropter quam maxima turba paganorum christianis in uera fide tunc addetur, ipsis dicentibus: 135in ipsis fecit». 136Sed et uictores, quos Deus in defensione sua habebit, Deum laudabunt dicentes: 137«Laudemus Dominum Deum nostrum. 138Uere enim magnificatus est in nobis, quia in nomine ipsius uictores existimus. 139Unde etiam et fortitudo nostra laus ipsius est, quoniam per eum tam inimicos ipsius quam nostros superauimus, cum in eum fideliter credidimus». 140Et iterum dicent: 141«Attendamus quoque dominica uerba in ewangelio: 142Exurget gens paganorum contra gentem christianorum, sicut in nobis factum est. 143Quapropter adiacentes nobis ciuitates et uillas destructas reedificemus ac fortiores et munitiores eas faciamus quam prius fuissent, ne amodo per huiusmodi mala conteramur, ut nunc contriti sumus».
Abbreviated transcription (Latin):
ac possessiones ecclesiaꝵ circumquaꝙ
inuadentes. ad internitionẽ delere stu¬
duerint. uelut uultures & accipitres
ea q̃ sub alis & unguib suis habent ꝯ¬
stringunt. Et cum eis xp̃ianꝰ populus
om̃ib modis in penitencia peccatoꝵ su¬
oꝵ maceratus. nec morte corꝑali ꝑ ter¬
ritus resistere in armis temptauerit.¬
fortissimus uentus ab aqͥlone cum maxi¬
ma nebula & cum densissimo puluere.
ueniens flatus suos diuino iudicio con¬
tra illos emittet. ita ut guttura eoꝵ
nebula. & oculi eoꝵ. puluere. hoc modo
inpleantur. quatinus ferocitatẽ suam
deponentes in maximũ stuporẽ conuer¬
tantur. Scã enĩ diuinitas signa & mi-¬
racula in xpĩano ppło tunc faciet. sicut
etiã cum moyse in columpna nubis fe¬
cit. or sicut michael archangł̾s ad defensi¬
onem xp̃ianoꝵ. contra paganos pugna¬
uit. ita ut fideles filii dei in ꝓtectione
ipsiꝰ euntes suꝑ inimicos suos irruant.

Expanded text:
ac possessiones ecclesiarum circumquaque ac possessiones ecclesiarum circumquaque inuadentes ad internitionem delere studuerint, uelut uultures et accipitres ea que sub alis et unguibus suis habent constringunt. 132Et cum eis christianus populus, omnibus modis in penitentia peccatorum suorum maceratus nec morte corporali perterritus, resistere in armis temptauerit,fortissimus uentus ab aquilone cum maxima nebula et cum densissimo puluere ueniens flatus suos diuino iudicio contra illos emittet, ita ut guttura eorum nebula et oculi eorum puluere hoc modo impleantur, quatinus ferocitatem suam deponentes in maximum stuporem conuertantur. 133Sancta enim diuinitas signa et miracula in christiano populo tunc faciet, sicut etiam cum Moyse in columpna nubis fecit et sicut Michael archangelus ad defensionem christianorum contra paganos pugnauit, ita ut fideles filii Dei in protectione ipsius euntes super inimicos suos irruant
Abbreviated transcription (Latin):
quod uolusti & michi imposuisti ad ꝑfec¬
tum duxi. & ita ego sũ inte. & tu in me
&e unũ sumꝰ. Iterũꝙ idem filiꝰ ad patrẽ
dicit. Nunc memor esto quod plenitudo
que in pͥmo facta est arescere ñ debuit.
quia in pͥncipio mundi finẽ mundi in¬
spexisti. nec obliuioni trad isti. sĩc illoꝵ
obliuisceris qui in ꝑditionẽ uadunt. &
qd̵ plenitudo generationis hominũ
qui in pͥmo temꝑe & in pͥmo homine
p̃uisa & facta est. ñ dum arescere in de-¬
fectione debuit. qm̃ inte ñ fuit quod
homines ante p̃ordinatũ tempus in ge¬
nerationib suis omĩo deficerent. Et tũc
recte disponens nunquã cederet ab illo
quod inte p̃ordinatũ erat .i. quod homo
ꝓpter ullã intemꝑanciã suã ꝑiret exto¬
to aut quod mundus deficeret. usꝙ dũ
corpus meũ in menbris suis. qͥa fideles
menbra mea ordinatione tua sunt uidẽs
quasi gemma in uirtutib choruscantes.
eniq cum incredule & horribiles
gentes ut supͣdictũ est. facultates

Expanded text:
ad perfectum duxi: 127et ita ego sum in te et tu in me et unum sumus». 128Iterumque idem filius ad patrem dicit: 129«Nunc memor esto quod plenitudo que in primo facta est arescere non debuit, quia in principio mundi finem mundi inspexisti nec obliuioni tradidisti, sicut illorum obliuisceris qui in perditionem uadunt, et quod plenitudo generationis hominum, qui in primo tempore et in primo homine preuisa et facta est, nondum arescere in defectione debuit, quoniam in te non fuit quod homines ante preordinatum tempus in generationibus suis omnino deficerent. 130Et tunc recte disponens nunquam cederet ab illo quod in te preordinatum erat, id est quod homo propter ullam intemperantiam suam periret ex toto aut quod mundus deficeret, usque dum corpus meum in menbris suis, quia fideles menbra mea ordinatione tua sunt, uidensquasi gemma in uirtutibus choruscantes». 131Denique cum incredule et horribiles gentes, ut supra dictum est, facultates
Abbreviated transcription (Latin):
omnium uociferor. petens ne differas m̃
auxiliari. quoniã menbra mea que meu¬
bra filii tui sunt in destructionem &e dis¬
ꝑsionem uadunt. ac ideo quantocicius
ad defendendum inclina oeulos miscdie
tue: ne ate neglecti. om̃ino ꝯteramur.
ed & filius eisdem uerbis ad patrem
loquitur. O pater ego semꝑ tecũ fui.
& tu me misisti carne uestiens me. et
sic in terra ambulaui. & quicquid michi
iussisti hoc feci. quia ueritas tua sum.
&e ideo etiã omnes inimicos meos sub
pedib meis posuisti. & suꝑ ipsis sto. qm̃
in sinistra parte sunt & ad te non ꝑtinẽt
quia uerũ opus tuũ ad dexterã tuã est.
Iilud quoq: tecũ oꝑor quemadmodũ ante
exordiũ dierũ p̃ordinaueras. atꝙ inimicoᷤᷤ
meos iudico. uelut dñs scabellũ pedũ suoꝵ
ꝯprimit. Itaq ad nitoriũ tuũ ad me incli¬
na me uindicans de inimicis meis. qm̃
ego filiꝰ tuus suꝑ aspidẽ & basiliscũ am¬

Expanded text:
omnium, uociferor, petens ne differas michi omnium, uociferor, petens ne differas michi auxiliari, quoniam menbra mea, que menbra filii tui sunt, in destructionem et dispersionem uadunt. 119Ac ideo quanto citius ad defendendum inclina oculos misericordie tue, ne a te neglecti omnino conteramur. 120Sed et filius eisdem uerbis ad patrem loquitur: 121«O pater, ego semper tecum fui et tu me misisti carne uestiens me et sic in terra ambulaui. 122Et quicquid michi iussisti, hoc perfeci, quia ueritas tua sum. 123Et ideo etiam omnes inimicos meos sub pedibus meis posuisti et super ipsis sto, quoniam in sinistra parte sunt et ad te non pertinent, quia uerum opus tuum ad dexteram tuam est. 124Illud quoque tecum operor, quemadmodum ante exordium dierum preordinaueras atque inimicos meos iudico, uelut Dominus scabellum pedum suorum comprimit. 125Itaque adiutorium tuum ad me inclina, me uindicans de inimicis meis, quoniam ego filius tuus super aspidem et basiliscum am