comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtub̾nalis. suis ⁊ filuis ⁊ fi¬
liab suis qͣitum ẽ. ã stichꝰ
ẜuus q̃ p̃diũ unũ ex his
coluit ⁊ reliquatus ẽ ami¬
plã sũmã. ex cã fideiomis¬
si seiodebeatur. R. si ñofide

Expanded text:
tubernalibus suis et filiis et filiabus'. quaesitum est, an Stichus seruus, qui praedium unum ex his coluit et reliquatus est amplam summam, ex causa fideicommissi Seio debeatur. respond
Abbreviated transcription (Latin):
ut post mort̾e suã seio det. aut
defũctotonatore seiodederit.⁊
hrs cius petat debitũ scĩdoliex¬
ceptione ht. ¶Dunc effectut
legati indeamus.⁊ si qdẽ mi¬
ch̃illntio sit relicta cũ solus
sim d̾bitor siueame petatur
exceptioneuti possũsiuie nõ
petatim. possũ agere nt li berer
pacceͣptilationẽ. S ⁊ si cũ.alio
sim tebitorputa duo rei sumꝰ
pmittendi.⁊ michi soli testa¬
tor ꝯfultũ uoluit. agendo.ꝯse
nsuolũtatẽ s pacto libu bor si
qdsi sotu fumus.indeamus
ne pacceptilationẽ debeã lib̾a¬

Expanded text:
t mortem suam Seio de aut, defuncto donatore Seio dederit et heres eius petat debitum, Seius doli exceptionem habet.Nunc de effectu legati uideamus. et si quidem mihi liberatio sit relicta, cum solus sim debitor, siue a me petatur, exceptione uti possum, siue non petatur, poss‹u›m agere, ut liberer per acceptilationem. sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consris uoluntatem, sed pacto liberabor. sed quid si socii fuimus? uideamus, ne per acceptilationem d
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sumus pactom e deb̾e liba¬
risi socu paccepti lationẽ. Co¬
scq̃terq̃rituran ⁊ ille socius ꝓ
legatarioh̾atur. cuiꝰ nom̃ inte¬
stumtoscriptũ non c̃. licetꝯmo¬

Expanded text:
non simus, pacto me debere liberari, si socii, per acceptilationem.Consequenter quaeritur, an et ille socius pro legatario habeatur, cuius nomen in testamento scriptum non est, licet co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊pħ eretẽ dĩpnatum afid̃¬
uissore no petereareo posse pe
ter fia reo pete uetitũ. si a fide¬
iussoꝵ petat. reo ex testo̾teneri.
cessuputat. Ne celsus.ait. mil¬
lm dubitationẽ hre qu̾ibrde
petere adebitore uetito nec hrs
legm. i ccrtũ estssi ⁊ sicirog̃¬
Uhũ ꝗs decedẽs cebitori fuod¬
a̾nt. erceptionẽ eiꝯpetͬe pute¬

Expanded text:
eredem, damnatum a fideiussore non petere, a reo petere posse, sed a reo petere uetitum, si a fideiussore petat, reo ex testamento teneri Celsus putat.Idem Celsus ait nullam dubitationem habere, quin herede petere a debitore uetito nec herelegari iam certum est.Sed et si chirographum quis decedens debitori suo dederit, exceptionem ei competere put
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit siros pignor datale¬
getim. cebitori acreditore uꝰ¬
lere legati. hr̾e q eũ actione
ut pignus recipiat pruisa
pecumã soluat. Sic aũtleot¬

Expanded text:
scripsit, si res pignori data legetur debitori a creditore, ualere legatum habereque eum actionem, ut pignus recipiat, priusquam pecuniam soluat. sic aute
Abbreviated transcription (Latin):
ei qr iuditiũ pats ꝯꝓbasse ui¬
detur in eodẽ loco quoemãci¬
patum. hri debe. ¶ Filius ĩad¬
optiua familia uxore ducta.
filiu̾̃sustulit.eũꝙ post mor¬
tẽ patris adoptiui. emanci¬
pauit. hũc nepotem.cc̃. ta.¬

Expanded text:
enim, quia iudicium patris comprobasse uidetur, in eodem loco quo emancipatum haberi debere. Filius in adoptiua familia uxore ducta filium sustulit eumque post mortem patris adoptiui emancipauit: hunc nepotem cont
Abbreviated transcription (Latin):
diligẽtia exigenda ẽ cirea ad¬
ministrationereꝵ pupillari¬
um q̃ pat̾ famił. rebosuis ex bo¬
na fide p̾b̾e debet. ¶Offitiũ tut¬
oꝵ curatorib ꝯstitutis fineac¬
cipit. Idcoq omĩa negotia que
mita sũt ad fidecuratoꝵ ꝑtim̾̃¬

Expanded text:
diligentia exigenda est circa administrationem rerum pupillarium, quam pater familias rebus suis ex bona fide praebere debet. Officium tutorum curatoribus constitutis finem accipit ideoque omnia negotia, quae inita sunt, ad fidem curatorum
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ gam̃̃ sciũ amplisim¬
as facultes donationib̃
ꝯtulit ⁊ modicũi sihi rto¬
os. cũ uxore scripiit hr̃ces.
rȩtinuãt. citem

Expanded text:
ium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi reseros cum uxore scripsit heredes:retinuerat, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
umusu eum eccã fidei om¬
issi pr̃ari optere.nisi hr̃s de
qua ꝑte testatorsenẜit o
cuidenter probaucrit.
tricessimũ amorte ip̃ius q̾¬
ro cũ seius uiua testatrice i¬
thesserã frum̃tariã excãlu
cratiua hr̃e cepir u possit

Expanded text:
um eum ex causa fideicommissi praestari oportere, nisi si heres, de qua parte testator senserit, euidenter probauerit. trigesimum a morte ipsius. quaero, cum Seius uiua testatrice tesseram frumentariam ex causa lucrati
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃is relicta possẽt uałe. sicad
fund̃ dm̃ uia frustra ẜuo le¬
D.Pat finc domũ legat
rias. iustraseũdi prari no¬
luit. si filia domĩsu̾ã h̃itet
uiro quor eius.trã seũdi uu¬
prabitura lioqn filie pr̃ar
nõ uicebit᷑. ꝙ siqs nõ usũ
trã seũdi ꝑsone datũ. sileg

Expanded text:
is relicta possent ualere: sic ad fundum domini uia seruo .Pater filiae domum legauit rias ius transeundi praestari uoluit. si filia domum suam habitet, uiro quoque ius transeundi praestabitur: alioquin filiae praestari non uidebitur. quod si quis non usum transeundi personae
Abbreviated transcription (Latin):
ppoputationẽ legatipsis ue¬
nire possit. neq referre hrs m¬
stitutus repudiet legatũ lib¬
to relictũ nec ne. nã ⁊ si delegi
faladia q̃ratur. tale legatir
quis reprdiatũ inq̃dante
hrditatis ĩ putctur legatam.¬

Expanded text:
propter computationem legati pluris uenire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamuis repudiatum in quadrantem hereditatis imputatur legata
Abbreviated transcription (Latin):
filio exalto ⁊ filioduobncpo¬
tibꝰ. nepotes no admitteturõ
adbroitatem liberti uocan ma¬
nifestũ est. Si. ut exduobus
patrõis at unum filiũ altoi
os reliꝗssi. dixiuiriles. int̾eo¬

Expanded text:
 ex altero filio duobus nepotibus, nepotes non admittentur, ad hereditatem liberti uocari manifestum est. Si autem ex duobus patronis alter unum filium, alter duos reliquisset, dixi uiriles inte
Abbreviated transcription (Latin):
terp̾tandã scripturã dequa
queritur.ut ideiꝯmissu
mutile fiat ͭ It querosim
tegrũ prediũ reuctũ esseui¬
deatur. an pretiũ portionis

Expanded text:
terpretandam scripturam de qua quaeritur, ut fideicommissum inutile fiat. item quaero, si integrum praedium relictum esse uideatur, an pretium portionis
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃onꝰ adu̾sꝰ õs ĩ ꝑtẽ sͥ debitã siuu
famana siũ caluisiana exꝑiet᷑¬
¶ Siqͥs ĩ fuͣdẽ pr̃onor rẽuendid̾it.
ł locau̾it. ł ꝑmutau̾it qͣle sit arbi¬
tͥũ iudicis uideamꝰ ⁊ ĩe qͥdẽ disccta
diftri ⁊ dico̾d ẽptori. utr᷑ malit rẽ

Expanded text:
ronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur. Si quis in fraudem patronorum rem uendiderit uel locauerit uel permutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem
Abbreviated transcription (Latin):
anãcessare ¶ E si ĩ lite uĩci uolũn
iure ⁊ fessꝰ. dñd̾ er̃ fauianã locum
uidẽd̾. ⁊ puto ħc deminuisse ce pr̃¬
moĩo accõm eĩ de boĩs diminuit
re. s si puta qr̃e lã ĩ offic̾osi ꝙͣ po

Expanded text:
inci voluit? iure confessus, dicendum erit Favianam locum videndum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, re. Sed si puta
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it ratũ se ħiturũ id ꝙ hus aucto¬
rib gestum ẽ iss tc̃ fit enĩ ualebit
ꝑ pͥtoris cuicõem nõ ip̃o uire. ¶ t
pͥtorsi id actorignor auit dabo min
aꝑtegnũ restituc̃oem scienti nõ sp̃ucĩt
nñto quĩ ip̃e sese decepit.Nul.¬

Expanded text:
urum id, quod his auctoribus gestum est: tunc enim ualebit per praetoris tuitionem, non ipso iure.Ait praetor: 'si id actor ignorauit, dabo in integrum restitutionem'. scienti non subuenit, merito, quoniam ipse se decepit.
Abbreviated transcription (Latin):
uemendũ est ad collegam. quẽ¬
ad̾m si solus dedisset diceremꝰ pͥꝰ
euͣm dem̃ collegam agg̾ diendum
¶Si qñ desint ĩ ciuitate ex qua
pupish oriundi st̃ qd̾ ydoneiu
dearit᷑ offĩ est magitituũ ex quir̾e¬
ex uitinis tiuitatib honestissim̃
muitt̾e. nõ ipõs arbit̾um dandis
sibi uendicare. ¶Si magr̾atꝰ
ab micõ cutor ẽ ydoneũ dedit ⁊
sat̾ nõ exegit. nõ sufficit qd̾ sisa¬
tis exegit ⁊ y̾doneum exegit. qmͣ¬
uis postea facultatib lapsi st̃ tu¬
tores uł fidenissores. nicħ ẽi qd̾ ei
qͥdꝰ dedit imputet᷑. nõ .n. debet̃¬
magrãtus futuros casus ⁊ fortu
fuit quo tutele agi pt̃ sufficit.¬
ꝓbacõ aut̃ nõ pupillo intumb.
ut doceat fideuissores soluendo
nõ fuisse cũ acciperent᷑. S ma¬
ꝯt̃atib ut doceant eos soluendo
fuisse. ¶Pruułm ĩ bonisma¬
gr̃atus pupitiꝰ nõ ht̃. sec cum
cet̾is creditorib ꝑtem b̃iturusẽ¬

Expanded text:
endum ad collegam, quemadmodum, si solus dedisset, diceremus prius eum, deinde collegam adgrediendum. Si quando desint in civitate, ex qua pupilli oriundi sunt, qui idonei videantur, officium est magistratuum exquirs civitatibus honestissimum mittere, non ipsos arbitrium dandi sibi vindicare. Si magistratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamvis postea facultatibus lapsi sint tutores vel fideiussores, nihil est, quod ei qui dedit imputetmagistratus futuros casus et fortu tempore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit.Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse.Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
Eredes eiꝰ qui nõ uue tutor. uł
curator datus ad mistrom ĩe non
cũ ex om̃ib bone fideiuidicus pp̃
dolum defuncti hr̃s teneat᷑. Idem
puto ẜ uandũ ⁊ i tutele accoẽm¬

Expanded text:
eredes eius, qui non iure tutor vel curator datus administrationi se non cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres teneatur, idem puto observandum et in tutelae ac
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃. atq si ip̃e dedissent. s si de¬
ceꝑunt gr̃a forte aut pccĩa fła
renũciantes. ¶Planc si pre¬
ses ꝓuincie satis ẽos exigere iꝰ¬
sit nõ dubitabimꝰ tem̾ eos ⁊̃ si
p̾ses dedent. ¶Si p̾luses ꝓuĩ¬
cie nominib ab alio acceptis
ad magratus munitipales remi¬
serit ut sedere nomũb ĩ struat᷑
⁊ ꝑnĩ nistructꝰ dederit tutores an
exemplo eoꝵ qd̾ ꝑ p̾torem ĩstruũt

Expanded text:
eri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses provinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeses dederit. Si praeses provinciae nominibus ab alio acceptis ad magistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt
Abbreviated transcription (Latin):
exacta quoꝵ alt̾m in opem descessisse
alt̾ra ĩ solidum cõueritũ sat̾ pupil¬
lo fetisse ⁊ querebat᷑. an tutor iste
adu̾sus magr̃atum municipalem
hr̃e possit aliqmͣ accõem cũ sciret
a cõtutore suo sat̾ nõ ẽe exactum
dicobam cũ a ꝯtutore sat̾ pupillo
factũ sit. n pupillũ ad magr̃atos
redire posse n tutorem. cũ nũ qͣm
tutor adu̾sus magr̃atꝰ hane accõe
Senatus est cõsultum pupislosb̾¬
nenit. p̾sertim cũ sit qd̾ tutori ri

Expanded text:
acta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subuen
Abbreviated transcription (Latin):
eius reddere d qd̾ apud pupillã
is reliquer. si hr̾s capit nõ qd̾ cri¬
mine cars. set extratutela est ⁊
utili accõne h oc redd̾e compelłr.
rem uidet᷑ ⁊ ꝙ ꝑ alũ postulat i¬
tem nominare ⁊ qͥd̾ ꝑ alium he
redem facit.¶Dem .ł.¬
Ciam fideuissorem ⁊ heredes fi¬
deuissoris ad rõem eandem usu¬
rarũ reuocandos ẽe constat. ad
quam tutor reuocat᷑. ¶Dem

Expanded text:
d apud pupillum is reliquerit si heres capit, non quidem crimine caret, sed extra tutelam est et utili actione hoc reddere compelliturem videtur et qui per alium postulat: item nominare et qui per alium hoc idem facit. Idem iam fideiussorem et heredes fideiussoris ad rationem eandem usurarum reuocandos esse constat, ad quam et tutor reuocatur. 4 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. an ̃ ꝓpriis ei dolus uł
ppria administracõ ueniat ĩ iui
tis si post mortẽ tutoris hr̃s eiꝰ ne¬
gotia pupilligerere ꝑ seu̾au̾it.
aut iñ archa cutoris pupilli pccĩ¬
am ĩuenerit iꝰ sumpserit ⁊̃ eam
patĩam qmͣ tutor stipulatus fu̾it
exegerit tutele iudicõ eũ suo no
plane ꝓpria hr̃da nõ onputabr̃¬
insuras quoq eius petĩe qmͣ pu¬
pillarem agitauit p̾stare d hr̃t
tutoris. Quartas aut̃ ⁊ cuiꝰ tẽ¬
poris usuras pr̃are debeat ex bo¬
no ⁊ egno ꝯstitui aiudice oport.¬
Ei deuissores a tutorib nomĩati
⁊ nomm a sua referri ĩ accepta
publica passi sunt. eqũ ẽ ꝑm̃ te

Expanded text:
 etiam proprius eius dolus vel propria administratio veniat in iudistimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseveraverit aut in arca tutoris pupilli pecuniam invenerit et consumpserit vel eam pecuniam quam tutor stipulatus fuerat explane propria heredi non imputabitur.Usuras quoque eius pecuniae, quam pupillarem agitauit, praestare debet heres tutoris: quantas autem et cuius temporis usuras praestare debeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet.Fideiussores a tutoribus nominati et nomina sua referri in acta publica passi sunt, aequum e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fideuissorib turoris ex stipło¬
ne rem saluã fore ag̾et᷑ easdem
reputacõnes ħebunt q̃s tutor.
eorũq fide uissores iudicẽ accep
iudice defuncto. pͥusqm ad eum
iret᷑ cc̃ solos si reuissores. alt̾ ui¬
met si tutores soluendo sc̃t ⁊ ad¬
ex ꝑsona tutor. ¶Dem.
I ficeuissores qui rem saluã fore
pupillo cau̾ant curatorẽ adoles¬
cens. ¶ ut añ cõueniret petie¬
ranit. atq iõ stipulanti ꝓuñ¬
unt set redoituros qd̾ ab eo ser¬
uari nõ potuisset. placuit int̾
eos ad̾ soluendoce̾nt accõem re¬
sidui diuidi qd̾ honiis fideusso¬
rum sicceptũ uideret᷑. Nam ⁊si¬

Expanded text:
cum fideiussoribus tutoris ex stipulatione rem saluam fore agetur, easdem reputationes habebunt, quas tutor.eorumque fideiussores iudicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iniet, si tutores soluendo sint et adex persona tuti fideiussores, qui rem saluam fore pupillo cauerant, tutorem adulescens ut ante conueniret petierant atque ideo stipulanti promiserunt se reddituros quod ab eo seruari non potuisset: placuit inter eos, qui soluendo essent, actionem residui diuidi, quod onus fideiussorum susceptum uideretur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
s mogtãtus qͥd̾ tutorem dederc.
togo ut scͥbas utr̃ ꝓ uirili porco¬
ne accõ dandasit. an opcõ sit eiꝰ
qui pupisiꝰ fuit. cum quo potis¬
simũ agat .R̾. si dolo fecerut ixa¬
gr̃atus ut minꝰ pupillo tau̾et
in quemułt accõ ei danda ĩ soli¬
dũ ẽ sim culpa dum tarat eorũ
n colo malo id fan̾ est equus ẽẽ

Expanded text:
stratus qui tutorem dederunt rogo rescribas utrum pro virili portione actio danda sit, an optio sit eius qui pupillus fuit, cum quo potissimum agat. respondit, si dolo fecerunt magistratus, ut minus pupillo caveretur, in quem vult actio ei danda in solidum est: sin culpa dumtaxat eorum neque dolo malo
Abbreviated transcription (Latin):
trõne tutele alt̾ sñ hr̃de decessent
curass ut cau̾et᷑. anin alt̾m tnto¬
rem accõ pupillo darideb̾et .R. e
ĩ magr̾atum debuisse enĩ eũ cum
sciret pupillo caut̾ ñ ce̾ umu̾sa ne¬
gocia curare ⁊ iñ ea ꝑte qmͣ altĩ
tutori ꝯmisiss similem ee̾ ei qd¬

Expanded text:
 herede decessit: curasset ut caveretur, an in alterum tutorem actio pupillo dari deberet. resin magistratum: debuisse enim eum, cum sciret pupillo cautum non esse, universa negotia curare, et in ea parte, quam alteri tutori commisiss
Abbreviated transcription (Latin):
est stipulet᷑ a cutorib. It̃ fide¬
uissorib eoꝵ tem saluã for¶ͥ aũ
si nemo ẽ qui stipulet᷑. suus pub¬
licus stipulari d rem saluã fore
pupillo auc c̾ce ip̃e magr̃atus.
plane ut seruus publitus. uł
ip̃e magr̃atus scipulat᷑ dicend̾
ẽ utilem accõem pupillo dandã
¶Si filius fa. fu̾it magrͣatꝰ ⁊ cam̃

Expanded text:
est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem salvam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, servus publicus stipulari debet rem salvam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi servus publicus vel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filiu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ¶Non tm̃pupilli. s ⁊̃
successores eoꝵ sb̾sidiaria possunt¬
agͥe. ¶ Si curatores fu̾int nnis
ydonei dati dicendũ est tem̃ ma¬
gr̃atus oport̾e. s ex suggestu eorũ
uł nom̃ib ab eis acceptis p̾ses ced̾¬
it. s ⁊ si ad eos remiserit ut ipsi
dent uł post donacõem ut eng̾ent
Magr̾atib imputat᷑. ⁊ si om̃ino
tutor uł curator datu ᷤ nõ sit. set

Expanded text:
sunt.Non tantum pupilli, sed etiam successores eorum subsidiaria agere possunt.Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigerent Magistratibus imputatur etiam, si omnino tu
Abbreviated transcription (Latin):
Etrah̾e legatis uł adice. si nicħ
p̾t̾ pec̾iam nu̾atam legatũ sit
ꝓmptũ ẽ. cum u̾o res corporales
int̾uenient ⁊ scͥptura difficilior
⁊ obscura porcõ. cũ lib̾tas adii¬
t᷑ legata suis relicta nich̾ atti¬
net adii. P Ap̃. De rebus¬

Expanded text:
etrahere legatis uel adicere, si nihil pr‹ae›ter pecuniam numeratam legatum sit, promptum est: cum uero res corporales interuenient, et scriptura difficilior fit et obscura portio. Cum libertas adimitur, legata seruis relicta nihil attinet adimi. DE REBUS
Abbreviated transcription (Latin):
ciss aliquid ei fundo augmentura
legatario e cͤderet. ¶ Si na scpͥtũ
sit lucuis ticius hr̃s mens aut me¬
uius hr̃s meus .i. seio dato. cu ul¬
tro uelit seius get . nt si cũ iro
actum sit ⁊ solutum. alt̃ libeitt᷑.
qi si duo rei ꝓmntendi in soldum
obligati sussent. quid gͦ si ab alt
o ꝑtem petienͣt lib̾umei erit ᷑ ab
alterutro reliqum pet̾e. idement
gatũ sit lectianarios .uiii. aue
ꝓ hus in homines singulos cer¬
tam petumam. utrum lege tarius
uolet⁊ non potest legatarius
tem seruorum uendicire ꝓ ꝑte
rei nummos pet̾e. qr uũ in alt̾u¬
tra causa legatum su. ¶ Qt em¬
iuncta ponatur. ⁊ c̾te .uiii. ẜuis.
aut in omnib certa pecuma le¬
gata non pose muita hr̃dem
ptem recimis ꝑtem mancipioꝵ¬

Expanded text:
gmentum legatario cederet.Si ita scriptum sit: 'Lucius Titius heres meus aut Maeuius heres meus decem Seio dato', cum utro uelit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solutum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuissent. quid ergo si ab altero partem petierit? liberum cui erit ab alterutro reliquum petere. idem erit gatum sit: "lecticarios octo aut pro his in homines singulos certam pecuniam, utrum legatarius volet", non potest legatarius partem servorum vindicare, pro parte nummos petere, quia unum in alterutra causa legatum sit, quemiuncta ponatur: et certe octo servis aut pro omnibus certa pecunia legata non posse invitum heredem partem pecuniae, partem mancipio
Abbreviated transcription (Latin):
gessisse legato qmͣ demonsttare uo¬
luisse. patrem .f. appet eo qd̾ si demõ¬
strandi cã hec oracõ poneret᷑. ita con¬
cepta eẽ stichus qui mous est nõ ꝙ
meus eru. s condicõ ⁊ tilis accipi d
quatenus meus erit ut si totum
alienan̾ic. legatum ex tingnatur.
si ꝑtem ꝓ ea ꝑte debeatur que testa¬
toris mortis tempo ⁊ fi̾it Pauł.¬

Expanded text:
re voluisse patrem familias apparet eo quod, si demonstrandi causa haec oratio poneretur, ita concepta esset " Stichus qui meus est", non "qui meus erit". sed condicio talis accipi debet "quatenus "meus erit", ut, si totum alienaverit, legatum exstinguatur, si partem, pro ea parte debeatur, quae testatoris mortis tempore f
Abbreviated transcription (Latin):
tuto relictũ est. ꝙ u̾o ꝯcurrit cũ sũ¬
masuꝑiorib tabuł inscpͥta inde de le¬
br̃. s si repecierit legatũ cũ aliũ for¬
te fundũ mͥ legau̾at ab inpub̾e̾ re¬
ioͥrepetic̃o ħ efficiet. ut ꝑs mͥ deleat᷑¬
¶ Si quis duos hr̃des scpͥserit. ⁊ damp̃¬
nau̾it unũquemq solidam rẽ lego

Expanded text:
concurrit cum summa superioribus tabulis inscripta, inde debebitur. Sed si repetierit legatum cum alio, forte fundum mihi legauerat ab impubere, reio, repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur. Si quis duos heredes scripserit et damnauerit unumquemque solida
Abbreviated transcription (Latin):
ł seruo ẽe eodem test̾o legatũ sñdu¬
bio uałet legatũ utͥus ut ⁊ marcelł
apd̾ uił adiecit. ¶ Si heres hoĩez
legatũ occidit ob facimus. ħ est me¬
rentem sñ dubio dicendũ erit eñ ex
test̾o nõ tem̾. s si nore ded̾it an te¬
si ^ ał  legatũ occid̾it puto tem̃. nõut
carnẽ p̾stet uł cet̾a. s ut p̾stet p̾ci¬

Expanded text:
 esset eodem testamento legatum, sine dubio ualeret legatum utriusque, ut et Marcellus apud Iulianum adicit. Si heres hominem legatum occidit ob facinus, hoc est merentem, sine dubio dicendum erit eum ex testamento non teneri. Sed si noxae dedit, an tesi animal legatum occiderit, puto teneri, non ut carnem praestet u
Abbreviated transcription (Latin):
cata legata eiꝰ uideant᷑. nec ad ꝑ¬
quid postea is consumpserit ex so¬
luto ei post̾i̾ore fid̾i ꝯmisso. Item.
siquis c̾tam qnͣtitatem cui reliq̾¬
rit. ⁊ addiderit facilius hanc sũmã
compensan posse.cũ debitor ẽ fid̾i¬
zimissarius ex c̾a br ditatis gau¬

Expanded text:
cata legata eius videantur nec aquid postea is consumpserit exsoluto et posteriore fideicommisso. Item si quis certam quantitatem cui reliquerit et addiderit facilius hanc summam posse compensari, cum debitor sit fideicommissarius ex causa hereditatis Ga
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶ ꝯ̾uo heredis aid̾imissũ uti¬
lit̾ nõ relinquit᷑. nͥ fid̾ieuis cosm¬
senit. ut suũ manumiitat. ¶ cũ
ita petiss testator. ut quicꝙͥ ex bo¬
nis eiꝰ ad prem ꝑueniss filie sue
ita restitu̾et .uͭ. eo ampliꝰ hr̃et. qꝙͣ
ex bonis patͥs hĩtura e̾et. duus piꝰ

Expanded text:
missum utiliter non relinquitur, nisi fidei eius commiserit, ut servum manumittat. Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem pervenisset, filiae suae ita restitueret, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, divus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nõ publicamis petit. licet sit ei
ascͥptum.s. ⁊ ipe pet̾e potit ꝓ quo
legatũ relictũ ẽ. Multũ aut̃ int̾¬
ẽe arbitror. cui uoluit ꝓspectum
no querat᷑. ¶ Si in oꝑe ciutatis
faciendo aliquid relictũsit. unũq̃q
hr̃dem ĩ solid̾ tenidiuu martꝰ au¬
ad opꝰ faciend̾ post qd̃ solam ꝓ¬
cuiam uolu̾nt face̾ imputat᷑am
cohrdi sumptũ ꝓ parte eius. ¶er¬
go ⁊ in statua ⁊ inseruitute cet̾isq
q̃ oiuisioem nõ regpiunt. idem
diuus martus Re psit. si quis fac̾e
opus nissus patus sit pcc̃iam dare

Expanded text:
petit, licet ei sit adscriptum, sed ipse petere poterit, pro quo legatum relictum est. multum autem interesse arbitror, cui uoluit prospectum no quaeratur. Si in opere ciuitatis faciendo aliquid relictum sit, unumquemque heredem in solidum teneri diuus Marcus est quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi sumptum pro parte eius. Ergo et in statua et in seruitute ceterisque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus rescripsit. Si quis opus facere iussus paratus sit pecuniam dare
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͥnt᷑. Unus gͥ qui ccupat agẽ¬
do totum consequit᷑ itaut cauent
defensim mt adu̾sus cet̾oᷤ fid̾iomiᷤ¬
sanos eium qui soluit. siue socii sit
siue nõ. ¶ Int̾dum alt̾ius nomen:
scribr̃ ĩ testo. alt̾i u̾o fid̾icõmissi peti¬
cõ uł legati competit. ut puta si
fid̾i h̃rdi scõmittat᷑. ut ip̃e pub

Expanded text:
 qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caueat defensu iri aduersus ceteros fideicommissarios eum qui soluit, siue socii sunt siue non. Interdum alterius nomen scribitur in testamento, alteri uero fideicommissi petitio uel legati competit, ut puta si fidei heredis commi
Abbreviated transcription (Latin):
spectanda suanda sit testatoris
uolurtas ꝓłmq euenit. ut młtor
mͣteẽt id qd̾ relin quit᷑ u̾in testato¬
rem uni soluisse honorem hĩtum
nit ut int̾dũ si pliuib licet cestator
honorem hr̃e uoluit. ⁊ de plurib
sensit. ꝙͣ uis imũ legatũsit. tñ ad
ꝑ secucõem eius plures admittunt᷑.
ũt puta. si .x. fu̾nt eiusdem rei stipł¬
andi ⁊ hr̃s uł sid̾i ꝯmissarius roge¬
tus ẽ. ut eis solu̾et. ħ ⁊ eĩ ⁊ si om̃iũ ĩ¬
terest. ⁊ de om̃ib senẜit testator fi¬
d̾iꝯmissum relictũ õs pet̾e̾ pot̾unt.

Expanded text:
 sit testatoris uoluntas. Plerumque euenit multorum interesse id quod relinquitur, uerum testatorem uni uoluisse honorem habitumnit, ut interdum si pluribus testator honorem habere uoluit et de pluribus sensit, quamuis unum legatum sit, tamen ad persecutionem eius plures admittantur. ut puta si decem fuerunt eiusdem rei stipulandi et heres uel fideicommissarius rogatus est, ut eis solueret: hic enim si omnium interest et de omnibus sensit testator, fideicommissum relictum omnes petere p
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ nõ erit arbitͥum brdisͤ
dicentodo noliusse. hoc aut̃ lega
ipũis p̾stat. ¶ S ⁊ si fidei d missais
añ qm̃ hr̃s consti̾tuat decesserit ad
hrder suũ mcħ cranstulisse iudetͤ
condicõnale eĩ ẽẽ legatũ nemini
dubiũ ẽ. ⁊ pendente condicõe lego¬
ti uid̾i decessisse fid̾i ꝯmissarium
ñ debeat᷑. si uolins. tñ si ita ascͥp¬
tũ fu̾it si fu̾is arbitratus. si puta¬
u̾is. si estimau̾is. si utile tͥ iusum¬

Expanded text:
on erit arbitrium heredis dicendi noluisse. Hoc autem eius praestat. sed et si fideicommissarius, antequam heres constituat, decesserit, ad heredem suum nihil transtulisse videtur: condicionale enim esse legatum nemini dubium est et pendente condicione legati videri decessisse fideicommissarium.non debeatur "si volueris", tamen si ita adscriptum fuerit: "si fueris arbitratus" "si putaveris" " si aestimaveris" "si utile tibi fu
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ. ⁊ puto posse. cũ eĩ dirui ncc̃e
sit. nlła dubitac̃õ ẽ qͥli senatus cõ¬
sult̃ impedim̃to ñ sit. ¶ Si hr̃s roga¬
tus sit c̾cam sũmam usuris certis
nucianus putat ñ alit̾ cogendum
cred̾e. qm̃ ydonee ei caueat᷑. s ego
ꝓliuior sũ ut putem cauc̃demmnõ
ce engendam. ¶Si suo allieno
mil aicͥa relinquat᷑. an dño que¬

Expanded text:
e sit, nulla dubitatio est, quin senatus consultum impedimento non sit. Si heres rogatus sit certam summam usuris certis um: sed Maecianus putat non alias cogendum credere, quam idonee ei caueatur: sed ego procliuior sum, ut putem cautionem non exigendam. Si seruo alieno militia relinquatur, an domino quae
Abbreviated transcription (Latin):
br̃. si modo m̾itũ. qiͣ apd̾ bonũ
uirũ collocare fid̾i missarius po¬
tuit ⁊ si ita sit. si te ñ offenderit
eque debebr̃. nec potit hr̃s causa¬
n. n ͨ ẽe̾ eum m̾itũ si alius uir bo¬
nus iñ infectus m̾itũ potuit adnt̃¬
ad fuios tuos ꝑuenire. licet non
ca predia ĩ nepatib post mortem
nere. ¶Si filio a patre mstituto¬
s intlłigi hec possit. puta qr sic

Expanded text:
r, si modo meritum quasi apud uirum bonum collocare fideicommissa rius potuit: et si ita sit 'si te non offenderit', aeque debebitur: nec poterit heres causari non esse meritum, si alius uir bonus et non infestus meritum potuit admitad filios tuos peruenire', licet non ea praedia in nepotibus post mortem nere. Si filio a patre hsi
Abbreviated transcription (Latin):
in eremplo scripta st̃. licet uͥba fi¬
decreuisse. meciamis scribit. ¶Si
liud ẽ uoluntatẽ sua̾ sibi fid̾i cõ¬
mttentib hr̃dib insinuare. ¶ cũ
e̾e̾t quis rogatꝰ restitu̾e porc̃oem.
accepta cͥta qnͣtitate. Repsum est

Expanded text:
in exemplo scripta sunt, licet verba fidecrevisse Maecianus scribit. Si iliud voluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare. Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i cõmittere me postess si hñ
ti tͥ ꝓprietatẽ. usufr̃. mortis cã
morte extingui. nam medu pociꝰ
temꝑis quo uiuat qͥ donouit cõ¬
mod̾ cogitemꝰ. ¶ Si aut̃ ꝑignꝰ
debitoris lib̾au̾o mortis ca. ⁊ eius
fidi cõmisero ñ pot̾ uałe fid̾i i¬

Expanded text:
fidei committi posse. Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemus. Si autem pignus debitoris liberauero mortis causa et eius fidei commissero
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fecti er mandato pͥncipis ꝯgnos¬
cit. Item a prefecto urbil deporta
statim amitt̾e auitatẽ. ⁊ iõ n ͨ tesfĩ¬
cõscat br̃e. ¶ Si quis plane ĩni¬
sulam deportatus coditillos ibi
fecerit. ⁊ indul gencia imꝑ̃rĩ res¬
titutus husdem codicilł. durrm¬
tibi decessent. pot̾ defendi fid̾n¬
missũuale̾ si modo in eadem uo¬
adirãtat᷑. n ͨ tũ ꝓximi bonorum̃
possoris. u̾m mferioris quo fid̾i
ꝯmuitt̾e possumꝰ. s ⁊ eiꝰ qui ñdũ
natus ẽ fid̾i ⁊mitti posse. si modo
natus nob̾ surcessurus sit. ¶lud:
c̾ce indubitate di. siquis ĩ testa¬
tus decedens ab eo qui pͥmo gra¬
du ei succed̾e potuit. sidi ⁊missũ
reliquert. si illo repudiante ad
sequentẽ gradũ eius deuoluta.
si a patrono fid̾inssũ sit relic¬
tũ ⁊ aliquis exusis mortuo eo ad¬
missus sit. ad bonee possõnem id̾
ent dicenduma ¶ Auis¬

Expanded text:
fectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis deportatstatim amittere civitatem et ideo nec testamconstat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum ualere, si modo in eadem uoadimitur. Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum inferioris quoque fidei committere possumus. Sed et eius, qui nondum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta ssi a patrono sit re lictum et aliquis ex liberis eius mortuo ‹eo› admissus sit ad bonorum possessionem, idem erit dicendum. 2 Gai
Abbreviated transcription (Latin):
poris posse ita obligari. nec ił du
bitat. ¶Si tem quis deueat ex
stipulatu ei q rem legau̾it fideiq
cõmitt̾e eiꝰ nõ pot̾it licet ex lega¬
to cõmod̾ sentire uideat᷑. qr dm̃¬
ũ nauciscit᷑ statim nec expectet¬

Expanded text:
poris posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei cui rem legaverit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire videatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspect
Abbreviated transcription (Latin):
captiuus sit. qut
a latruntłis obsess.
testiñ fac̾e̾ nõ potest.
s ⁊sism iuris sit. ignarus putet¬
ꝙ se ꝑ errorem qui a la trombus
captus ẽ. suũ ẽe. uel hostiũ. uł¬
relegatus qui nicħ se acaptiuo
differte putat nõ posie fidi cõmit¬
tere cͥtũ ẽ qr nec testari potest. P¬
qui. quian liceat si begestan du¬

Expanded text:
captiuus sit an a latrunculis obsessus, testamentum facere non potest. sed et si sui iuris sit ignarus putetque se per errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari, du
Abbreviated transcription (Latin):
toratũ faciendi us hñt. tũ sirt a¬
rossoites. depoitatos aut̃ eos acti¬
ꝑe debentus. quib princeps insu¬
las ainidtauit . ui de quib depor¬
dũ amisisse quis ciuitare indec¬

Expanded text:
tamenti faciendi ius habent, cum sint ἀπόλιδες. Deportatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deporum amississe quis ciuitatem uide
Abbreviated transcription (Latin):
beret legauit. ⁊ adiecit ita fid̾i tu¬
e filia ꝯmitto. ut cũ ĩ familia nu¬
bes ⁊ quocienscũq nubes pacia¬
ris ex dote tua qm̃ dabis ꝑtem di¬
undiam scipular fr̃̾em tuũ ⁊ seiã
inrẽm tuã ꝓ ꝑtib dimidus dari
morie ris siue diuorc̾o sc̃o pͥus¬
qmͣ qm dos tua reddat᷑ es ue no¬
mine sat̾ftm̃ erit morieris nlło
filio filiaue ex ea relicto. ¶Pa¬
t̾ uͥginem filiã iniptui cossoca¬
uit euisdem noĩe dotẽ dedit ⁊
porst diuorciũ eandem recepit
⁊ alĩ ĩ mrimoniũ cũ dote dedit
⁊stipulatus ẽ eam detẽ sͥ aut si¬
lie sue reddi. manente filia ĩ scdo̾¬
mr̃imoniõ testator mortus est
eodema test̃o relicto eiq hr̃des ex¬
tit̾unt filius ⁊ uror postea mari¬
to defuncto puella dote recepta

Expanded text:
beret, legavit et adiecit ita: " fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari es siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post diuortium eandem recepit et alii in matrimoniudotem sibi aut filiae suae reddi: manente filia in matrimonio secundo mortuus est eodem testamento relicto eique heredes exstiterunt filius et uxor: postea marito defuncto puella dote recepta
Abbreviated transcription (Latin):
ino debeat᷑ .Re. posse ad hanc qͦ¬
q ũ boꝵ significacõem extendi
¶Item q̃itum ẽ. an si kalendari
ꝙ ĩ patria sua. uł intra fines eiꝰ¬
dem desunctꝰ ex̾cuit instr̃a ĩ do¬
mo qmͣ in patͥa sua ħebat reliqͣͣ
an id quo kalendariũ pp̃ u̾ba¬

Expanded text:
is debeatur. respondit posse ad hanc quoque verborum significationem extendi. item quaesitum est, an, si calendarii, quod in patria sua vel intra fines eius defunctus exercuit, instrumenta in domo, quam in patria sua habebat, reliquit, an id quoque kalendarium p
Abbreviated transcription (Latin):
dare ¶ Item stire debemiꝰ ⁊̃ postu¬
niis filus. uł nepotib. uł ceteris
libis lic̾e ꝑentib test̾o tutores da¬
re qui modo ĩ ea cãfuit. ut si ui
nepoti tutorẽ ded̾it. ita recte dedis¬
se indi. si nepos post mortẽ eiꝰ ĩ pa¬
⁊s sin potestatẽ recalutꝰ nõ sit.
qd̾ eucnit simuo testatore filiꝰ
ate mͣtorẽ dare posse a diuis fribi¬
dato tutorem dare d pt̃. mat̾ a
nõ nͥ instituto qiͣ ĩ rem potius
qmͣ ĩ ꝑsonam tutorem dare iũ¬
deat᷑.s ⁊ inquiri ĩ eũ qͥ mrĩs tes¬
tam̃to datꝰ est tutor oportebit e
cum a pr̃e datus qmͣuis minꝰ ui¬
ste datus sit. tñ sñ inquisicõne ⁊¬

Expanded text:
dare. Item scire debemus etiam postumis filiis uel nepotibus uel ceteris liberis licere parentibus testamento tutores dare, qui modo in ea causa sint, ut, si uiunepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod euenit, si uiuo testatore filiusestatem tutorem dare posse a diuis fratdato tutorem dare potest, mater autem non nisi instituto, quasi in rem potius quam in personam tutorem dare uideatur. sed et inquiri in eum, qui matris testamento datus est tutor, oportebit, cum a patre datus, quamuis minus iure datus sit, tamen sine inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
relictũ ẽ ita capere. ut capiut̃ hii
quib nsła tał uris uirandi cõ¬
dicõ iserit᷑ ⁊ recte. cũ eĩ faciles
ad suꝑsticõem. ne hir uł illi aut
cõsequerent᷑. aut ꝑd̾e̾nt ꝙ relic¬
tũ ẽ p̾cor ꝯsultissime int̾uenit
⁊ eĩ potuit is qui uoluit ftm̃ ꝙ
religiõis ꝯdicõe astringit sb̾ cõ¬
dicõe faciendi relinquere. itacĩ
homĩes aut facientes admitt̃e

Expanded text:
ictum est, ita capere, ut capiunt hi, quibus nulla talis iurisiurandi condicio inseritur, et recte: cum enim faciles ad superstitionem, ne uel hi uel illi aut consequerentur aut perderent quod relictum est, praetor consultissime interuenit. etenim potuit is, qui uoluit factum, quod religionis condicione adstringit sub condicione faciendi reli‹n›quere: ita enim homines aut facientes admitte
Abbreviated transcription (Latin):
eũ manumitt̾e si uiu̾et. idemẽ
hr̃s esto. ⁊taut stichũ inaũmittaͭ
aut ticõ .c. ita lego. ut stichũ ma¬
num̾tat. nã mortuo sticho nẽo
dicet sb̃mouend̾ eũ. ñ ur᷑ eiꝰ¬

Expanded text:
idem est heres esto ita, ut Stichum manumittat' aut 'Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet summouendum eum: non ui
Abbreviated transcription (Latin):
uos ceꝑatim uti friu sñ dampna¬
tus hr̃s ꝯmunit᷑ uti fiui passus ẽ
querebat᷑ anutͥii s ex testõ tene¬
ret᷑. dixi tem̾. si testator utrum¬
ĩ solid̾ hr̃e uolu̾it. nam ip̃uis ho¬
nus ẽ ut solidum sĩguł legatũ
smueret hr̃s smeret hr̃s ea ꝑte eũ
nõ sineret alt̾m uti frui. iõq ꝑ

Expanded text:
damnatus heres communiter uti frui passus est: quaerebatur, an utrique ex testamento teneretur. dixi teneri, si testator utrumque solidum habere voluit: nam ipsius onus est, ut solidum singulis legatum uti frui sineret heres, ea parte eum non sinere al
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ullam imposuit eam ĩ uito
fructuario de molure nõ pot̾. i
thilo magis qmͣ si qmͣ obrem ar¬
borem imposuiss. ex fundo ip̃e
euellere uell. S si añqm̃ usu¬
fructuanus ꝓhibu̾it demoslie¬
xit ĩ pune facturũ.A Auł.

Expanded text:
to fructuario demolire non potest, nihilo magis quam si, quam arborem posuisset, ex fundo is euellere uellet: sed si antequam usufructuarius prohibuerit, demolierit, impune facturum. 13
Abbreviated transcription (Latin):
ałe pot̾it. qĩtum ẽ cũ olimenta
mĩora p̾stiterint hĩdes scripti ꝙͣ
usure sũme redacte ꝯ petebant
an ⁊ si residuas pr̃are complłi
deu̾ant tocius temꝑis. anex die

Expanded text:
itum est, cum alimenta multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli debeant totius temporis an ex die,
Abbreviated transcription (Latin):
testator ẽ iud̾i de om̃i redoitu ⁊
in̾cede suoꝵ restituenda sensisse.¬
¶Plurib h̃rdib institutis ĩ quib
ilbtis tͥb ex dodr ante eisdemfũ
der ꝑ p̾cepoõem dedit. ⁊ ab huspe¬
cut. ne eos alienarent. ⁊ ut qui
uitas suꝑassi solides eccde̾ funter
optin̾et. dem̃. umꝰ ex hus liper¬

Expanded text:
testatorem uideri de omni reditu et mercede seruorum restituenda sensisse.Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et ut, qui uita superasset, solidos eosdem fundos optineret: deinde unius ex his liber
Abbreviated transcription (Latin):
querent᷑ nłsm añcedenitis tempo¬
tis ꝑicłm ꝑtinere. ¶Pupillo
hr̃de instituto filie ex hr̃dare du¬
o milia mĩmor aureoꝵ legauit
eosdemq tutores utͥsq dedit. q̃i¬
tũ est an ex eodem die quoduo

Expanded text:
entis temporis periculum pertinere. Pupillo herede instituto filiae exheredatae duo milia nummorum aureorum legauit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. totũ sortis uite fungit᷑.
uł fungi d.¶¶est̾o dati tuto¬
reᷤ qd̾ ruptũ uidebat᷑ cessau̾unt
ĩ amĩstͣcione tutele ⁊ a ꝑside tu¬
tor datuᷤ est pupillo. ¶Iussi &
tutelam amistrare ꝯuicto eo qui
a p̾side datus ceꝑat amĩstrare.
q̃itum est an ex testõ datos ꝑ isu¬

Expanded text:
ngitur vel fungi debet. Testamento dati tutores, quod ruptum videbatur, cessaverunt in administratione tutelae et a praeside tutor datus est pupillo, iussi auttutelam administrare coniuncto eo, qui a praeside datus coeperat administrare: quaesitum est, ex testamento datos pericu
Abbreviated transcription (Latin):
R̾. tem̃. ¶ QQuesitũ est an u¬
sure pupillaris pecunie quas tu¬
tores debu̾nt. cum ad curatores
tͣnsferent᷑. in sortem computan¬
t᷑. ⁊ uiu̾se summe usuras deb̾e
curatores incipiant .R. omĩs pe¬
cuĩe que ad curatores transit pa¬
rem cãm eẽ qr omĩs sors efficit ᷑¬
inderet᷑. ut pupilla ab ħrditate
pat̾n a abstineret᷑. uns ex tuto¬
rib cũ płisq creditorib ita det¬
dit. ut certa crediti porcõne ⁊tẽ¬
ti ẽent acciꝑent q curatores idẽ¬

Expanded text:
. Quaesitum est, an usurae pupillaris pecuniae, quas tutores debuerunt, cum ad curatorem transferuntur, in sortem computantur et universae summae usuras debere curatores incipiant. respondit omnis pecuniae, quae ad curatores transit, parem causam esse, quia omnis sors efficiturvideretur, ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: ide
Abbreviated transcription (Latin):
debeat .R. claudiꝰ tͥphonus de
pupilli altero defucto. ad huc
in pub̾e pupillo. qͦmi sũꝑ erat
ex ꝑsona pupillisui iudice ac¬
cepto diecnͣtuis est . cũ usuris
qntũ ex tutela ad tutorẽ defũc¬
tum ꝑuenerat. qit̃um ẽ iudi¬
cõ tutele quo cxiꝑitur pubes
reueniant. an ⁊̃ eius sũme q̃
ex sortis usuris pupillo aucta
post mortẽ eiꝰ ad suꝑstitem eq̃¬

Expanded text:
debere. Claudius Tryphoninus: pupilli altero defuncto adhuc impubere pupillo, qui supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tutorem defunctum peruenerat: quaesitum est, iudicio tutelae, quo experitur pubes rae ueniant, an etiam eius summae, quae ex sortis usuris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeq
Abbreviated transcription (Latin):
uod de ꝑit̾ mortus tractamꝰ ⁊ ĩ
alus agitatũ ẽ. ut ecce si mat̾
scipulatae doţẽ amanto mor¬
tua filia ĩ matͥmoĩo sͥ reddi ⁊ u¬
ms cũ filia perit. an ad heredem
mrĩs accõ ex scipłatu compet̾et.
i⁊ diu̾s pius rescripsit nõ ẽẽ ꝯms¬

Expanded text:
uod de pariter mortuis tractamus, et in aliis agitatum est. ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia in matrimonio sibi reddi et simul cum filia perit, an ad heredem matris actio ex stipulatu competere? et diuus Pius rescripsit non esse commis
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt. idq diuus traianꝰ Repsit.
In quilim castror a tuteł excusa¬
risolent. nisi eorũ qui ⁊ ip̃i ĩ qui¬
lini st̃. ⁊ in eodem castro eadem
q ꝯdicõe sunt. ¶pianue .¬

Expanded text:
cent, idque divus Traianus rescripsit. Inquilini castrorum a tutelis excusari solent nisi eorum, qui et ipsi inquilini sunt et in eodem castro eademque condicione sunt. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
n̾̃ib municipalib obst̾ͥta nõ sit̃
insi nom̃ĩatim ad pͥułim eis mn¬
dultum sit. Is qui edilitate fun¬
git᷑ potest tutor dari. nam edili¬
tas int̾ eos magr̃atus ħcar qui
diui marti Reptũ.¶ Sane notũ
est qd̾ gerentib hoñorem uaca
cõem tutelarũ concedi platuit.
uacare aut̾ eoꝰ qui tũt pͥmo uo¬
centur. ad suscipiendũ officiũ
tutele. cet̾m eos qui se iam mis¬
cũnt administracõi. nec qũ qui¬
dẽ magsatus uacare eque notũ

Expanded text:
neribus municipalibus obstricta non sint, nisi nominatim id privilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui divi Marci rescriptum. Sane notum est, quod gtionem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administrationi, ne tempore quidem magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
ad subiciendũ   actõres sunt ¶Ꝙ
natum erit huis ad quos eo res ꝑ¬
tin ꝓcuratorib ue eoꝵ si inspit᷑e¬
antur uolent ostendat᷑ ap̾ eũ
educatur ap̃ quem parens uisse
cã ꝯgnita ꝯstitut᷑am. ¶Isautem
ap̃ quem educabr̃ qd̾ natum erit
quo ad tͥum mensiũ sit. bis ĩ mẽ¬
se ex eo temp̃r quo ad sex mensi¬
a sit semł inmense a sex mensi¬
b. ¶ Ab anniculo quoad fari
possit semł in nĩsib sex si uolet
ostendat. ¶Si cui uuentremĩ¬
spici custodiri ue ad eẽ ꝑtu i illicit̃
nõ erit factum ne quid erit quo
nimiꝰ ita ea fiant ut supͣ compre¬
bensũ est. ¶Et qd̾ natument
possom̃ cã cognita nõ dabo siue
ad̾ natum erit ut supra tactũ ẽ
inspici nõ licũit. quas utiq accõ¬
nes me daturum polliceor. hus
quib ex edc̃o meo bonoꝵ possõ
data sit eas si mͥ iusta cã uidebr̃
ẽẽ ei nõ dabo¶qnͣnus sit manifer¬
tissimũ edictũ p̾toris actñnonẽ
negligenda intͥpretacõ eiꝰ. deñ

Expanded text:
endum aptiores sunt. 'quod natum erit, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, si inspicere uolent, ostendatur. apud eum educatur, apud quem parens iussercausa cognita constituam. is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium mensum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad sex mensum sit, semel in mense, a sex mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex mensibus ubi uolet ostendat. si cui uentrem inspici custodiriue adesse partui licitum non erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: onem causa cognita non dabo. siue quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique actiones me daturum polliceor his quibus ex edicto meo bonorum possessio data sit, eas, si mihi iusta causa uidebitur esse, ei non dabo'. Quamuis sit manifestissimum edictum praetoris, attamen non est negleg
Abbreviated transcription (Latin):
młrem db̾ceret uxor negaret tu¬
ꝯsulti ualerio p̾scrano p̾tori urba¬
no. Repserunt in hec n̾ba. nouam
rem desiderare. rutilius seuerus
indet᷑ ut uxori que ab eo diu̾te¬
custodem apponiat. ⁊ iõ nemo mi⁊¬
rabrsi nos quoq nouũ ⁊silium ⁊
remedium sugeamꝰ. Igit̾ si se¬
ĩus ꝑseu̾at in eadem postułone
⁊modissimũ est elegi honestissiẽ
femĩe domũ in qua comicia neui
at ⁊ ibi tres obstetͥtes ꝓbate ⁊ ar¬
tis ⁊ fid̾i que cã ate assumpte funt
desiderass qd̾ si euixa nõ fuit sci¬
at maritꝰ ad dimudiã estimacõm¬
q suam ꝑtiñe. ut nõ ini̾ito pos¬
sit indĩ capitasse hec ad aliqmͣ mł
la cã custodiendi erit. ¶Ex hoc
hĩusse. si młr dissimłaret se preg¬
nantẽ. uł ⁊̃ negaret inec ĩ m̾ito
porcõ est. uł inscetũ. ¶ Dost edi¬
cũ plane ꝑcum a młre iam pot̾
maritus unc suo filium int̾ dct̃a
desiderare. aut ex hibi sibi. aut
ducere ꝑmtti extra oidinemigͥ

Expanded text:
ierem diceret, uxor negaret, consulti Ualerio Prisciano praetori urbano rescripserunt in haec uerba: 'Nouam rem desiderare Rutilius Seuerus uidetur, ut uxori, quae ab eo diuertecustodem apponat, et ideo nemo mirabitur, si nos quoque nouum consilium et remedium suggeramus. igitur s‹i› perstat in eadem postulatione, commodissimum est eligi honestissimae feminae domum, in qua Domitia ueniat, et ibi tres obstetrices probatae et artis et fidei, quae a te adsumptae fuerint,desiderasset: quod si enixa non fuerit, sciat maritus ad inuidiam existimationemque suam pertinere, ut non immerito possit uideri captasse hoc ad aliquam lla causa custodiendi erit'. Ex hoc habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerito:  est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere permitti. extra ordinem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dum arbitͥo p̾toris ẽẽ ⁊ cedenda.
qr̃ siñam puto ẽẽ u̾am ł publi¬
ce enĩ int̾est ꝑtus nõ sb̃ia. ut or¬
dinũ dignitas familiarũq sal
autem oportet hus quos ꝓrima
tato ten. si u̾o płes sint simul
successuri om̃ib denunciandũ
est. ¶ Qd̾ aut̃ p̾torait causa
ꝯgnita se possom nõ dacurum

Expanded text:
oris esse concedenda. quam sententiam puto ueram: publice enim interest partus non subici, ut ordinum dignitas familiarumque salautem oportet his, quos proxima tato tenet: si uero plures sint simul successuri, omnibus denuntiandum est. Quod autem praetor ait causa cognita se possessionem non daturum
Abbreviated transcription (Latin):
stante m̃io hoc fingebant. equis¬
simũ erit ignosai manto. ¶ Me
dies p̾stituant᷑ młri. ¶ Quid gͦ
semꝑ dicemꝰ marito licere ixgorẽ
ad precorẽ uocare. an ño ⁊ ip̃i.

Expanded text:
atrimonio hoc fingebat, aequissimum erit ignosci marito. Memindies praestituantur mulieri. quid ergo? semper dicemus marito licere uxorem ad praetorem euocare, an uero et ipsi