comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit ñ ualuerit explicare. in concussa
ritatẽ. male libera colla luxurient.
questionis huiꝰ quantũ dño donan-¬
te possumꝰ occulta memoremꝰ. Qũa
beatus apls paylus diuersis locis non
parũ etiam discrepantib uerbis. stu¬
diosis ꝓponit scrutatorib eiꝰ quȩ ꝑ ip¬
sũ loquit᷑ ueritatis sententiã. Siquide
in dĩ grã p̃cedente latissima ⁊ robustis¬
sima disputatione confec tã ita conelu¬
dens ait. gͦ cui uult miseret᷑. ⁊ qũe uult
obdurat: cũ in alia epłã de diuina beni¬
uolentia ipse sic dicat. Qui uult om̃s ho¬
mines saluos fieri: ⁊ in agnitionẽ ueri¬
tatis uenire. Occurrit enĩ cur pereant
uenire: deinde cur rursus induret ali¬
os. misertꝰ alioꝵ. aut quomͦ om̃s uelit
saluos fieri homines: cũ ipse ñnullos
ne saluent᷑ induret. Hoc quantũ ad hu¬
manã iusticiã: uidet᷑ in iustũ. Sed quis
ita desipiat. uł potius ita blasphemet.

Expanded text:
rit non valuerit explicare, inconcussa drit non valuerit explicare, inconcussa dritatem male libera colla luxurient, quaestionis hujus, quantum Deo donante possumus, occulta memoremus, quam beatus apostolus Paulus diversis in locis, non parum etiam discrepantibus verbis studiosis proponit scrutatoribus, eisque per ipsam loquitur veritatem. Sententiam siquidem in Dei gratia, praecedente latissima et robustissima disputatione confectam, ita concludens, ait, Ergo cujus vult miseretur, et quem vuobdurat; cum in alia epistola de divina benevolentia ipse sic dicat: Qui vult omnes homines salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Occurrit enim  veritatis venires deinde cur rursus induret alios, misertus aliorum: aut quo modo omnes salvos fieri velit homines, cum ipse nonnullos ne salventmanam justitiam videtur injustum. Sed quis ita desipiat, vel potius quis ita blasphemet,
Abbreviated transcription (Latin):
seu futuroꝵ qͥd ꝓphe¬
tico sp̃u p̃nuntiantibꝰ.
seu p̃teritoꝵ histori¬
ca ueritate narran¬
tibꝰ. seu uitȩ monita
apostolica auctoritate tradentib. aliqͣ
ueluti diuersũ sonante sententia uel
mouet᷑ lector. uł sollicitat᷑ auditor. cer¬
ta atq ineussa fide cognita. tenere de¬
occultiꝰ alibi sonare mysteria. Ac ꝓinde
siqͥd occulta significatione suspensũ. aut
a conscribente breuit indicatũ. minꝰq
qũa humani cordis obtusio poscebat
expositũ ẽ: hic lucidius apparere. ibi
altius latere: nusqũa nouerit deesse
ueritatẽ. Qͦd si etiã ꝓ magnitudine
rei de qua querit᷑. non facile intellectꝰ
sensib querentis occurrit: maxime
si de incõmutabili uoluntate om̃ipo¬
tentis dĩ diuersũ sonet canonicȩ auc-¬
toritatis utraq sententia: ita st̃ om̃ia
ad pietatis regulã dirigenda. ut nec
in iustũ ẽẽ dm̃. nec merita singłorũ
confusa quadã ꝑsonarũ acceptione
taxantẽ : nec infirmũ. qͥ quod uolue¬

Expanded text:
seu futurorum quid prophetico spiritu praenuntiantibus, seu praeteritorum historica veritate narrantibus, seu vitae monita apostolica auctoritate tradentibus, aliqua veluti diversum sonante sententia vel movetur lector, vel sollicitatur auditor, certa et inconcussa fide cognitum tenere deoccultius alibi sonare mysteria: ac proinde si quid occulta significatione suspensum, aut a conscribente breviter indicatum, minusque quam humani cordis obtunsio poscebat, expositum est, hic lucidius apparere, ibi altius latere, nusquam deesse noverit veritatem. Quod si etiam pro magnitudine rei, de qua quaeritur, non facile intellectus sensibus quaerentis occurrit, maxime si de incommutabili voluntate omnipotentis Dei diversum sonet canonicae auctoritatis utraque sententia: ita sunt omnia ad pietatis régulam dirigenda, ut nec injustum Deum esse, nec merita singulorum confusa quadam personarum acceptione taxantem, nec infirmum, qui quod volue
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq psalmi uerba recitat. qua¬
si ꝓpria uerba decantat: ⁊ tãquã
a semet ipso conscͥpta unꝰ psallit. ⁊ non
tãqũa alio dicente. aut de alio signi¬
ficat. sumit. ⁊ legit: sed tãqũa ipse
de semet ipso loquens. sic huiusmodi
uerba ꝑfert. ⁊ qualia st̃ quȩ dicunt᷑.
talia uelut ipse agens. ex semet ipso lo¬
quens. dõ uidet᷑ offerre sermones.
Psalterii qͦq ꝓpriũ ẽ: qͦd ꝑ id legis di¬
uinȩ sci̾tas introit᷑. Non enĩ tẏrones
inchoant a genesi. ñ ab apło. ñ int̾ ipsa
initia. aut aucꝰtoritas ȩũgłica sca pul¬
satur: sed licet psalteriũ quartus codex
sit auc toritatis diuinȩ. pͥmũ tam̃ tiro¬
nes inchoantes scͥpturas scãs. inde legen¬
di faciunt decenter initium.

Expanded text:
uicunque Psalterii verba recitat, quasi propria verba decantat, et tanquam a semetipso conscripta unus psallit, et non tanquam alio dicente, aut de alio significante sumit et legit; sed tanquam ipse de semetipverba profert. Et qualia sunt quae dicuntur, talia velut ipse agens, ex semetipso loquens, Deo videtur offerre sermones. Psalterii quoque proprium est quod per eum legis divinae sanctitas introitur. Non enim tyrones inchoant a Genesi, non ab Apostolo; non inter initia auctoritas Evangelica sancta pulsatur. Sed licet Psalterium quartus codex sit divinae auctoritatis, primum tamen tyrones, inchoantes Scripturas sanctas, inde legendi faciunt decenter initium.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã diuinȩ potestatis in hominũ elec¬
tione iudiciũ. paulo ante cõmemorans
beatꝰ apłs: robustissimis monstrauit exẽ¬
plis. cũ de rebeccȩ par tu adhuc intra
uterũ constituto. totũ ad dei gr̃am refe¬
rens loqueret᷑. Sic enĩ ait. S & rebec¬
ca ex uno concubitu habens ysaac patͥs
nr̃i. cũ nondũ nati fuissent. neq aliqͥd

Expanded text:
etiam divinae potestatis in hominum electione judicium paulo ante commemorans beatus Apostolus, robustissimis monstravit exemplis, cum de Rebeccae partu adhuc intra uterum constituto, totum ad Dei gratiam referens, loqueretur. Sic enim ait: Sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, cum nondum nati fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ro sine anima aliqͥd uidere potest: qͥa pluri¬
mis aliis sc̃arũ scͥpturarũ locis. ñ solũ carnẽ ue¬
rũetiã animã humanã id ẽ rationalẽ inc̃ẽ ho¬
mini xꝑo.sine ulla ambi guitate monstratur.
Vnde &. isti a qͥb animarũ ꝓpago defendit᷑.
possent acciꝑe a parte totũ ẽẽ dictũ . os de
ossib meis ⁊ caro de carne mea. ut illic intel¬
ligeret᷑ ⁊ anima qũeadmodũ uerbũ carnẽ
factũ non sine anima accipimꝰ: si qu̾e admo

Expanded text:
ro sine anima aliquid videre potest: quia pluriro sine anima aliquid videre potest: quia plurimis aliis sanctarum Scripturarum locis, non solum carnem, verum etiam animam humanam, id est, rationalem inesse homini Christo, sine ulla ambiguitate monstratur. Unde et isti, a quibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum, Os de ossibus meis, et caro de carne mea; ut illic intelligeretur et anima, quemadmodum Verbum carnem factum non sine anima accipimus: si quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
carne mea. cũ tota ex uiro ñ caro sola sit sũp¬
ta. Si aũt ñ ẽ ex uiro s eã ds̃ insuff lauit
sic̃ uiro: a toto pars significata ẽ. ubi legit᷑
de uiro suo sũpta ẽ: cũ caro eiꝰ ñ tota sit sũp¬
ta. Quappt̾ cũ his testimoniis qͦd ad hanc
rẽ ꝑtinet utiq ambiguis ñ soluat᷑ hȩc que¬
stio: illud tam̃ scio sic argum̃tari homines
qͥ ex hoc putant animã mulieris ñ ẽẽ de
anima uiri. qͥa ñ ẽ dictũ anima ex anima
mea s caro de carne mea: qũe a dmodũ argu-¬
mentant᷑ apollinaristȩ uł quicũq st̃ alii
aduersus animã dñi. qũa ꝓpt̾ea negant qͥa
scͥptũ legunt uerbũ caro facꝰtũ ẽ. Si enĩ et
anima inqͥunt ibi ẽẽt: debuit dici u̾bũ homo¬
factũ ẽ. S istis ꝓpt̾ea dicit᷑ carnis nomine
solere scͥpturã totũ hominẽ nuncupare. sicu¬
ti ẽ. ⁊ uidebit om̃is caro salutare dĩ. ñ enĩ ca¬

Expanded text:
carne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpcarne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur: de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit sumpta. Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio, illud tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant animam mulieris non esse de anima uiri, quia non est dictum: \'anima de anima mea\', sed: caro carne mea, quemadmodum argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. \'si enim et anima\', inquiunt, \'ibi efactum est. Sed istis propterea dicitur, carnis nomine solere Scripturam totum hominem nuncupare, sicut ibi, Et videbit omnis caro salutare Dei ; non enim ca
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ potuit ut mẽbrũ ñ animatũ de corpore
extractũ indigeret animari: filii uͦ anina
ex patre ꝑ matrẽ ꝓpaginis tranfusione tra¬
heret᷑. Cũ uͦ tacitũ ẽ: occultatũ ẽ ñ negatũ.
sed neq affirmatũ. Ac ꝑ hoc sicubi forte
non tacitũ ẽ: clariorib documentis ẽ astruen¬
dũ. Vnde nec illi qͥ defendt̃ animarũ ꝓpaginẽ
ex eo qͦd ñ sufflauit ds̃ in faciẽ mulieris ali¬
qͥd adiuuant᷑: nec illi qͥ eã negant ideo qͥa
ñ dix̃ adã anima de anima mea: debent sibi
ꝑsuadere qͦd nesciunt. Sic̃ enĩ eadẽ ñ soluta
s manente questione potuit tacere scͥptura.
qͦd mulier dõ sufflante sic̃ uir eiꝰ acceꝑit
animã: sic eadẽ ñ soluta s manente questiõe
potuit tacere scͥpt᷑a. ut adã ñ diceret ani¬
ma de anima mea. Ac ꝑ hoc si pͥmȩ mulie¬
ris anima ex uiro ẽ :a parte totũ significatũ
ẽ ubi legit᷑. hoc nc̃ os ex ossib meis ⁊ caro de

Expanded text:
enim potuit, ut membrum non animatum de corpore enim potuit, ut membrum non animatum de corpore extractum indigeret animari, filii uero anima ex patre per matrem propaginis transfusione traheretur. cum uero tacitum est, occultatum est, non negatum, sed neque affirmatum. ac per hoc sicubi forte non tacitum est, clarioribus documentis est astruendum. unde nec illi, qui defendunt animarum propaginem, ex co, quod non sufflauit deus in faciem mulieris, aliquid adiuuantur nec illi, qui eam negant, ideo quia non dixit Adam: \'anima de anima mea\', debent sibi persuadere quod nesciunt. sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, qanimam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, ut Adam non diceret: \'anima de anima mea\'. ac per hoc, si primae mulieris anima ex uiro est, a parte totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de
Abbreviated transcription (Latin):
de uiro suo sũptã totã debere accipi cũ ani¬
ma & sp̃u. Nã & si anima sexu caret. ñ tam̃
qͣndo appellant᷑ mulieres excepta anima eas
necesse ẽ intelligi. Alioquin ñ ita se ad mo¬
nerent᷑ ornare. ñ in tortis crinib aut auro
uł margaritis aut ueste p̃ciosa: s qͦd decet
inqͥt mulieres ꝓmittentes pietatẽ ꝑ bonam
conu̾sionẽ. Utiq pietas intus ẽ in anima ut
in sꝑu. E tam̃ mulieres appellatȩ st̃ etiam
ut se intꝰ ornarent: ubi nullꝰ ẽ sexus. Cum
itaq isti sic int̃ se alt̾nante sermone certaue¬
rint: ego int̃ eos sic iudico. ut ne incognitis
fidant. & temere audeant affirmare qͦd ne¬
sciunt. utrosq cõmoneã. Si enĩ scͥptũ eẽt.
insufflauit flatũ uitȩ in faciẽ mulieris & fac¬
ta ẽ in animã uiuã. nec sic eẽt ĩã conseqͣns
ut ñ ꝓpagaret᷑ ex parentib anima: nͥ etiam
de filio eoꝵ hoc scriptũ similit̃ legeret᷑. fiẽri

Expanded text:
de uiro suo sumptam. totam debere accipi cum anide uiro suo sumptam. totam debere accipi cum anima et spiritu. nam etsi anima sexu caret, non tamen quando appellantur mulieres excepta anima eas necesse est intellegi. alioquin non ita se ammonerentur ornare: non in tortis crinibus aut auro uel margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet, inquit, mulieres promittentes pietatem per bonam conuersationem. utique pietas intus est in anima ucl in spiritu, et tamen mulieres appellatae sunt, etiam ut se intus ornarent, ubi nullus est sexus. Cum itaque isti sic inter se alternante sermone certauerint, ego inter cos sic iudieo, ut, ne incognitis fidant et temere audeant affirmare quod nesciunt, utrosque commoneam. si enim scriptum esset : \'insufflauit flatum uitae in faciem mulieris et facta est in animam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut non propagaretur ex parentibus anima, nisi etiam de filio eorum hoc scriptum similiter legeretur. fieri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa cũ scͥptũ sit detraxisse dm̃ costã de latere
uiri. eãq eclificasse in mulierẽ. ñ ẽ additũ. qͦs
in eiꝰ faciẽ fufflauerit flatũ uitȩ. Idõ inqͥunt:
qͥa iã de uiro fuerat animata. Nã si ñ fuisset:
nequaꝗͣ nos inqͥunt sc̃ã scͥptura buiꝰ reicognitis
fraudiasset. Ad illud uͦ qͦd ait adam hoce nune
os ex ossib meis ⁊ caro de carne mea. nec ait
sp̃c̃ uł anima de sp̃u meo uł de anima mea
sic ab eis responderi potest qũe admodũ supiꝰ
demonstratũ ẽ: ut a parte totũ intelligat᷑
hoc dictũ. os ⁊ caro mea s quȩ animata fue
rint detracta ñ mortua sleq enĩ hoc omni¬
potentẽ facẽ potuisse idõ negandũ ẽ: qͥa
nullus hominũ potest aliqͥd cũ ania de
humana carne p̃cidere. Nã qͦd adã secutus
hic itaq illi qͥ contͣ sentiunt posst̃ dicere.
qͥa ñ scriptũ ẽ carnẽ mulieris. s mulierem

Expanded text:
quia cum scriptum sit, detraxisse Deum costam de latere quia cum scriptum sit, detraxisse Deum costam de latere viri, eamque aedificasse in mulierem, non est additum quod in ejus faciem sufflaverit flatum vitae: ideo, inquiunt, quia jam de viro fuerat animata. Nam si non fuisset, nequaquam nos, inquiunt, sancta Scriptura hujus rei cognitione fraudasset. Ad illud vero quod ait Adam, Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; nec ait, Spiritus vel anima, de spiritu meo vel de anima mea: sic ab eis responderi potest, quemadmodum superius demonstratum est, ut a parte totum intelligatur hoc dictum, os et ce enim hoc omnipotentem facere potuisse ideo negandum est, quia nullus hominum potest aliquid cum anima de humana carne praecidere. nam quod Adam secutus hic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non scriptum est carnem mulieris, sed mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
amat loqͥ ex anima ⁊ sp̃u ⁊ carne. Nã & expaor¬
te totũ. ⁊ ex toto partẽ: chiuina eloqͥa significa¬
re consuert̃. Ex parte enĩ totũ significatũ ẽ.
ubi legit᷑. ad te om̃is caro ueniet: qͥa ex car¬
ne intelligit᷑ totꝰ homo. Ex toto aut̃ pars cũ
dicit᷑ xꝑc sepultꝰ: cũ sola eiꝰ caro sepulta sit.
Iã illud qͦd in hoc apłi testimonio positũ ẽ qͥa
s adhuc querimꝰ unde det: utrũ ex nouam
sufflatiõe. anex ꝓpagine. Ipse qͥipe cdare etiã
carnis substantiã rectissime dicit᷑: qũa tam̃
dare ex ꝓpagine ñ negat᷑. Nc̃ uideamꝰ illudde
genesi testimoniũ ubi facta mulier de latere
uiri. adducta ẽ ad eũ ⁊ dix̃. Hoc nc̃ os ex ossib
meis: ⁊ caro de carne mea. Hoc qͥppe iste putat
qͦd dic̃e debuerit adã. anima ex anima mea. uł
S illi qui ꝓpaginẽ asserunt animarũ. hine
se putant inuictius suã munire sententiam:

Expanded text:
amat loqui, ex anima et spiritu et carne. nam et ex paramat loqui, ex anima et spiritu et carne. nam et ex parte totum et ex toto partem diuina eloquia significare consuerunt. ex parte enim totum significatum est, ubi legitur: ad te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur totus homo; ex toto autem pars, cum dicitur Christus sepultus, cum sola eius caro sepulta sit. iam Llud quod in hoc apostoli testimonio positum est, quia sed adhuc quaerimus unde det, utrum ex noua insufflationc an ex propagine. ipse quippe dare etiam carnis substantiam rectissime dicitur, quam tamen dare ex propagine non negatur. Nunc uideamus illud de Genesi testimonium, ubi facta mulier de latere uiri adducta est ad eum et dixit: hoc nunc os ex ossibus meis is et caro de carne m ea. hoc quippe iste putat, \'quod dicere debuerit Adam: "anima ex anima mea" uelsed illi qui propaginem asserunt animarum, hinc se putant inuictius suam
Abbreviated transcription (Latin):
primi qͥa forte dictũ est ita om̃s homines. ut
scdm solã carnẽ intellig̾ent᷑. sic iste ñ hinc de¬
bet p̃mere defensores ꝓpaginis animarũ. qͥa
dic tũ ẽ om̃e genꝰ hominũ ex uno sanguine.
tamqũa ꝓpt̾ea sola caro ꝑtineat acd paginem.
Si enĩ hoc ẽ uerũ qͦdisti assert̃ ut ñ sit amima
ex anima s caro ex carne sit tantũ. ita dietũ
ẽ ex uno sanguine. ut ñ totꝰ homo significaret᷑
a parte.s tantũ uniꝰ hominis caro. Iludũ qͥs
dictũ ẽ in qͦ om̃s peccauert̃. sola om̃iũ hominũ
caro intelligenda ẽ q̃ inde transfusa ẽ.: a toto
partẽ significante scͥpt᷑a. Si aut̃ illudẽ uerũ
qͦs totꝰ homo ex toto homine ꝓpagat᷑. idest
corpꝰ anima & sp̃c: ibi ꝓprie dictũ ẽ inqͥ oñs
homines peccauert̃. hic aut̃ tropice ex uno san¬
guine totũ significat᷑ a parte. idẽ totꝰ homo
qui ex anina constat & carne: uł potiꝰ ut ste

Expanded text:
primi, quia forte ita dictum est \'omnes homines\', ut primi, quia forte ita dictum est \'omnes homines\', ut secundum solam carnem intellegerentur, sic iste non hinc debet premere defensores propaginis animarum, quia dictum est: omne genus hominum ex uno sanguine, tamquam propterea sola caro pertineat ad propaginem. si enim hoc est uerum, quod isti asserunt, ut non sit anima ex anima, sed caro ex carne sit tantum, ita dictum est e x uno sanguine, ut non totus homo significaretur a parte, sed tantum unius hominis caro; illud nero quod dictum est: in quo omnes peccauerunt, sola omnium hominum caro intellegenda est, quae inde transfusa est, a toto partem significante scriptura. si autem illud est uerum, quod totus homo ex toto homine propagatur, id est corpus, anima et spiritus, ibi proprie dictum est \'in quo omnes homines peccauerunt\', hic autem tropice \'ex uno sanguine\' totum significatur a parte, id est totus homo. qui ex anima constat et carne, uel potius, ut iste
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃q ex uno sanguine om̃e genꝰ hominũ. ani¬
mã ⁊ sꝑm origialit̃ retulit ad auctorẽ: corpꝰ
ad traducẽ. Immo uͦ qͥ ñ uult temere anima¬
rũ negare ꝓpaginẽ anteꝗͣ liqͥdo clareat utrũ
ita an ñ ita sit habet qͦd in istis uerbis apłi in¬
telligat ex uno eũ sanguine dixisse. ex uno
homine a parte totũ significante locutioĩs modo.
Sienĩ ipsi  liceit intellig̾e a parte totũ qͦd septũ ẽ. ⁊
factꝰ ẽ homo in animã uiuã. ut illic intelligat᷑ ⁊
sp̃c. de qͦ scͥpt᷑a ibi tacuit: curaliis ñ liceat
sic acciꝑe qͦd dictũ ẽ ex uno sanguine̾. ut il¬
lic & anima & sꝑc possit intelligi: Qm̃ ho¬
mo significatꝰ nomine sanguinis. ñ solo constat
primere. qͥa de pͥmo homine scͥptũ ẽ. in qͦ om̃s
peccauert̃. ñ enĩ dictũ ẽ in qͦ om̃iũ caro pecca¬
uit. s om̃s dic tũ ẽ. id ẽ om̃s homines cũ ho
mo ñ sola sit caro: sic̃ gͦ hinc iste ñ debet op¬

Expanded text:
fecitque ex uno sanguine omne genus hominum, animam et spiritum originaliter retulit ad auctorem, corpus ad traducem. immo uero qui non uult temere animarum negare propaginem, antequam liquido clareat utrum ita an non ita sit, habet quod in istis uerbis apostoli intellegat \'ex uno\' cum \'sanguine\' dixisse \'ex uno homine\' a parte totum significante locutionis modo. si enim ipsi licet intellegere a parte totum quod scriptum est: et f actus est homo in animam uiuam, ut illic intellegatur et spiritus, de quo scriptura ibi tacuit, cur aliis non liceat sic accipere quod dictum est: ex uno sanguine, ut illic et anima et spiritus possit intellegi, quoniam homo significatus nomine sanguinis non solo constat primere, quia de primo homine scriptum est: in quo omnes peccauerunt — non enim dictum est: \'in quo omnium caro peccauit\', sed \'omnes\' dictum est, id est omnes homines, cum homo non sola sit caro —. sicut ergo hinc iste non debet op
Abbreviated transcription (Latin):
est. acsi
nendũ ex or-¬
dine. susceptũ es¬
set a nobis:
sed pro arbi¬
trio & tẽpo¬
re consulentis
cũ quo legebat᷑. siqͥd ei uidebat᷑ obscuriꝰ.
Idõq multa & fortassis obscuriora pre¬
termissa st̃: qͥa iam ea nouerat. qui ea
quȩ nondũ nouerat inquirebat. Nec
tenere uolebat festinationẽ suã in his:
qͥ ea iã sic acceꝑat. ut etiã assiduitatem
audiendi atq trac tandi memoriȩ sta¬
bilit̾ firmeq mancdaret. Nonnulla etiã
non hic eode ordine inueniunt᷑ exposita.
quo in eũgłio narrata st̃: qm̃ quȩclam
festinatione dilata. cũ tẽpus daret᷑ re¬
trac tabant᷑. & eo loco scribebant᷑. qui
uacuus in ordine iã expositarũ rerũ sub¬
sequebat᷑. Quod postea qũa cõperi. ne
quis forte querens aliqͥd legere in hoc
oꝑe qͦd eũ in eũgłio mouisset. & ad que¬
rendũ excitasset. actione ꝑturbati ordi¬
nis offenderet᷑. quandoqͥdẽ ea quȩ carpsiꝰ
ut poterã dic tabant᷑. in unũ corpus collec¬

Expanded text:
est, ac si nendum ex ordine susceptum esset a nobis: sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscuriora praetermissa sunt; quia jam ea noverat, qui ea quae nondum noverat, inquirebat, nec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae stabiliter firmeque mandaret. Nonnulla etiam hic non eodem ordine inveniuntur exposita, quo in Evangelio narrata sunt; quoniam quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collec
Abbreviated transcription (Latin):
malignitatis. s in arimis sinceritatis &
ueritatis. Malitiȩ quippe ẽ. malignitas
uelut de alieno peccato głari. quasi tc̃
peccato ullo se ꝓ peccatorib humiliauit S
ne ꝑnitiosȩ relinquant᷑ & quasi dissimulant̃
negligant̾ aliena peccata. qđ non e̾ minoris
crudelitatis. quã illud suꝑbiȩ. sequit᷑ idicit
Scripsi uobis in epła. non cõmisceri fornica¬
riis. ñ fornicariis huiꝰ mundi: aut auaris aut
raptorib. aut idolis seruientib: alioqͥn debu¬
eratis de hoc mundo exisse. Opus enĩ urmͣ
in hoc mundo illud ẽ: ut peccatores xp̃o ad
salutẽ lucremini. Qđ fieri ñ potest. sieoꝵ
colloquia conuictũq fugiatis. Nunc aũ
inqͥt scripsi uob̾ non cõmisceri. Siqͥs fr̾
noininat᷑. & ẽ inter uos aut fornicator au
idolis seruiens. aut auarꝰ. aut maledicus.
aut ebriosus. aut rapar. cũ erusmodinec
cibũ quidẽ simul sumere. Quo enĩ mͥ de
his qui foris sunt iudicare: Nonne de his

Expanded text:
malignitatis, sed in azymis sinceritatis et malignitatis, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Malitia quippe est et malignitas velut de alieno peccato gloriari, quasi tpeccato se pro peccatoribus humiliavit. 6. Sed ne perniciose relinquantur, et quasi dissimulanter negligantur aliena peccata, quod non est minoris crudelitatis, quam illud superbiae, sequitur et dicit: Scripsi vobis in epistola, non commisceri fornicariis; non fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut raptoribus, aut idolis servientibus: alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Opus enim vestrum in hoc mundo illud est, ut peccatores Christo ad salutem lucremini. Quod fleri non poterit, si eorum colloquia convictumque fugiatis. Nunc autem, inquit, scripsi vobis non commisceri: si quis frater nominatur inter vos aut fornicator, aut idolis serviens aut avarus aut maledicus aut ebriosus aut rapax: cum eiusmodi nec quidem cibum simul sumere. Quid enim mihi de his, qui foris sunt, iudicare? Nonne de his,
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis non ꝑtinere arbitrant᷑. tanqu̾a
eoscdẽ admonet cũ dicit. ut sic̃ estissitis.
Nouerant enĩ ⁊ illi qui iã sic erant. &
aminonente a płõ. magis magũq nossede¬
bebant sufferre illos qui nondu sic erant.
ut sufferendo inuicẽ indilectione. serua¬
rent unitatẽ sp̃c inuin cło pacis: & inuicẽ
onera portantes sua. implerent utiq legẽ
liari dignatꝰ ẽ: ⁊ tanqu̾a medicꝰ egrotan¬
tes. ita cum dilectione ꝑtulit peccantes.
de qͥb dixerat. ñ est opus sanis medicus.
s egrotantib. statimq ꝓposuit pͥncipale
exempłu dicens Et enĩ pascha nrͣm immo¬
latꝰ e̾ xp̃c : ut tante humilitatis exẽplo.
discerent expurgare uetꝰ ferm̃tum. id ẽ
qͥcqͥd in eis superbie de uet̾i homine reman¬
siss. Itaq inquid diem festũ celebremus.
non utiq unũ diem s totã uitam. non
inferm̾to uet̾i. neq in ferm̾to malitiȩ ⁊

Expanded text:
sui corporis non pertinere arbitrarentur; tanquam sui corporis non pertinere arbitrarentur; tanquam eosdem ammonet, cum dicit: ut sitis sicut estis.\' nouerant enim et illi qui iam sic erant et ammonente apostolo magis magisque nosse debebant sufferre illos qui nondum sic erant, ut sufferendo inuicem in dilectione seruarent unitatem spiritus in uinculo pacis et inuicem onera sua portantes implerent utique legemliari dignatus est et tamquam medicus aegrotantes ita cum dilectione pertulit peccantes de quibus dixerat: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, statim principaleexemplum dicens, Etenim pascha nostrum immolatus est Christus: ut tantae humilitatis exemplo discerent expurgare vetus fermentum, id est, quidquid in eis superbiae de veteri homine remansisset. Itaque, inquit, diem festum celebremus; non utique unam diem, sed totam vitam: non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et
Abbreviated transcription (Latin):
intendens te ipsũ ne ⁊ tu tempteris. Alter
alterius onera portate. &. sic ad implebitis
est lex xp̃i. nisi pacem meã to uobis. pacẽ
relinquo uob̾:  Quid gͦ hic dixit inuicẽ
onera portate. & sic ad implebitis legem
xpͣi. hoc alio loco ait. sufferentes inuicẽ
indilec̾tione: studentes seruare unitatẽ
sp̃c inuincło pacis. Nam N ͦ illo phariseo.
modicũ fermentũ ẽe uidebat᷑. qi peccatorẽ
non. solis cdolebat: s super eiꝰ peccata de suis
meritis se extollebat S descendit ille confi¬
tens peccata sua. iustificatꝰ magisquã ille
phariseus. iactans merita sua: qmͣ quise hu¬
gate uetus ferm̃tum: ut sitis noua cõspsio si¬
cut estis arimi. Quid ẽ ut sitis. & qͥd ẽ. sicut
estis. nisi qr erant ibi tales. Erant ibi non
tales: qͦs ut tales e̾ent exẽplo caliũ commo¬
nebat:  Tam̾ om̃s inuno tanqua eosdẽ ad mo¬
net: ne illi qr tales erant desparent de his
quia nondũ tales erant. & eos ad cõpagem

Expanded text:
sum, ne et tu tempteris. alter alterius onera portate, et sic adimplebitis uid est lex Christi nisi: pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis? quod ergo hic dixit: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, hoc alio loco ait: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. nam et in illo Pharisaeo modicum fermenti esse uidebatur, quia peccatorem non solum non dolebat, sed super eius peccata de suis se meritis extollebat. sed descendit ille confitens peccata sua iustificatus magis quam ille Pharisaeus iactans merita sua, quoniam qugate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi. Quid est, ut sitis; et quid est, sicut estis: nisi quia erant ibi tales, erant ibi non tales, quos ut tales essent, exemplo talium commonebat? Tamen omnes in uno tanquam eosdem admonet, ne illi qui tales erant, deperarent de his qui nondum tales erant, et eos ad compagem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. tradere huiꝰmodi sachanȩ in interitũ
carnis. ut sp̃c̃ saluus sit indiẽ cdñi. Quidgͦ
agebat apłs. nisi ut ꝑ interitũ carnis salu¬
ti spuali consuleret: ut siue obliqua pena
uł morte corporali sic̃ ananias. ⁊ uxor eiꝰ an¬
te pedes apłi petri cecidert̃. siue ꝑ pęniten¬
tiã. qmͣ sathane traditꝰ erat: interimeret
inse sceleratã carnis concupiscentiã. quia
ipse itẽ dicit. mortificate membra urã quę

Expanded text:
e in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini . Quid ergo agebat Apostolus, nisi ut per interitum carnis saluti spirituali consuleret, ut sive aliqua poena vel morte corporali, sicut Ananias et uxor ejus ante pedes apostoli Petri ceciderunt ; sive per poenitentiam, quoniam satanae traditus erat, interimeret in se sceleratam carnis concupiscentiam? Quia ipse item dicit, Mortificate membra vestra quae
Abbreviated transcription (Latin):
spͣc saluus sit indiem dñi nr̃i iħ̃u: etiã
tium hoc debere fieri. ñ suꝑbia seuienti¬
uin. contino subiecit. Non bona głatio
głatio ur̃a. Si enĩ nonnulli & maxime latini
codices hoc habeant. cum eadẽ inutraq sen-¬
tentia teneat᷑. non metuendũ est. ne qͥs in-¬
telligat laudando eum cdixisse. bona gła
& non potius luct̾ũ habuistis. & hoc conti-¬
nuo subiungat. nescitis quia modicũ fer¬
mentũ totã massam corrũꝑ it. Quid ad ipsã
in anis głationis corruptionẽ congruentiꝰ
referri potest: Suꝑbia qͥppe uelut exue
fermentata & corrupta mente facit elatos
in rinã comsꝑsionẽ. qui sibimet in eã simi¬
li iact̾antiȩ uanitate consentiunt : & głari
quidẽ non de peccatis suis. s suꝑ alterius
peccata tanqũa ex cõꝑatione in nocentiȩ
suȩ. modicũ uidet᷑ ferm̾tũ. quia de suis
etiã iniqͥtatib głari. multũ fermentũ

Expanded text:
spiritus salvus sit in die Domini Jesu: etiam spiritus salvus sit in die Domini Jesu: etiam tium hoc debere fieri, non superbia saevientium, continuo subjecit, Non bona gloriatgloriatio vestra. Sic enim nonnulli, et maxime latini codices habent, cum eadem in utroque sententia teneatur. Non enim metuendum est ne quis intelligat laudando eos dixisse, Bona gloret non potius luctum habuistis; et hic continuo subjungat, Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit : quod ad ipsam inanis gloriationis corruptionem congruentius referri potest. superbia quippe uelut ex uefermentata et corrupta mente facit elatos in unam consparasionem, qui sibimet in eam simili iactantiae uanitate consentiunt. et gloriari quidem non de peccatis suis, sed super alteriupeccata, tanquam ex comparatione innocentiae suae, modicum videtur fermentum; quia de suis etiam iniquitatibus gloriari, multum fermentum
Abbreviated transcription (Latin):
eccdastica iundict̾a ꝓcedere. hoc ẽ illud qd
isti ñ intelligentes. inter całupnias solent
habere p̃cipuum. Emendabit me iustus
in misccłia ⁊ increpabit me: oleum autẽ
peccatoris non inpinguet caput meum.
Quia uͦ isti non inmiscda emendare no¬
uert̾. ⁊ ceciliani in nocentiã sȩius suspici¬
onib insectati st̃: & optati gildoni ani
potentiã. fallacis oleo adulationis unxe¬
rt̃. Nam si ꝓpt̾ uincłm pacis. iniqͥtatis
utiq pacẽ xpͣianam atq catholicã in or-¬
bem terrarũ. scãmq unitatẽ dirũꝑent.
aut certe a maiorib siris. nefaria cecitate
diruptã. ita dolerent. ut saltẽ apud se ex¬
perti: qua multos malos ꝓ pace donati
ferre cogant᷑. impacatas illoꝵ. całupnias.
pace suȩ correctionis extinguerent. Sed
ad illius primȩ ad corinthios epłe sequen-¬
tia redeamꝰ. Cum dixisset apłs. tradere
huiꝰmodi sathane in interitũ carnis. ut

Expanded text:
ecclesiastica vindicta procedere. Hoc est illud quod ecclesiastica vindicta procedere. Hoc est illud quod isti non intelligentes inter calumnias suas solent habere praecipuum: Emendabit me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Quia vero isti non in misericordia emendare noverunt, et Caeciliani innocentiam saevis suspicionibus insectati sunt, et Optati Gildoniani potentiam fallacis oleo adulationis unxerunt. Nam si propter vinculum pacis iniquitatem utique pacem christianam atque catholicam in orbe terrarum, sanctamque unitatem disrumperent, aut certe a majoribus suis nefaria caecitate disruptam ita dolerent, ut saltem apud se experti quam multos malos pro pace Donati ferre cogantur, impacatas illorum calumnias pace suae correctionis exstinguerent. 5. Sed et ad illius primae ad Corinthios Epistolae consequentia redeamus. Cum dixisset Apostolus, Tradere hujusmodi satanae in interitum carnis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mentes eiꝰ. Quid moderatiꝰ qͥd diligentius
qͥd sollicitudine pia & pat̾na ac mat̾na
caritate plenius fieri aut dicipotist.: Sic
peccanti adhibet dãpnationẽ. sic correcto
atq contrem̾ti. atq humilianti inpeniten¬
tia cor suum. uult reddere consolationem:
ne maiori inqͥt tristitia ab sorbeat᷑. Seđ̃
quiđ illud qͦ ł conclufit istã sententiã ut
quit ignoramꝰ mentes eiꝰ. Ipse e̾ enĩ qui ꝑ
imaginẽ quasi uistȩ seueritatis crudelẽ
seuitiã ꝑsuadet. niohil altud appetens ue¬
ne nosissimauersutia sua. nisi ut corrũpat
atq cdirũpat iundm pacis ⁊ caritatis qͦ
conseruato int̾ xꝑianos. uires eiꝰ om̃s inuali¬
de fiunt ad nocendũ & muscipule insictia¬
rũ cõminuunt᷑. ⁊ consilia euersionis euanes¬
cunt. S n si de alio aliquo in sccła ad corm-¬
thios epła locutꝰ est apłs. ⁊ ibi tam̃ signifi¬
cauit quanta caritate inquẽqũa debeat

Expanded text:
mentes eius. quid moderatius, quid diligentius, mentes eius. quid moderatius, quid diligentius, quid sollicitudine pia et paterna ac materna caritate plenius fieri aut dici potest? < sicut peccanti adhibet emendationem, sic correcto et conterenti atque humilanti in paenitentia cor auum uult reddi consolationem, ne maiore, inquit, tristitia absorbeatur. sed quid ad illud quo conclusit istam seim ignoramus mentes eius. ipse est enim qui per imaginem quasi iustae seueritatis crudelem saeuitiam persuadet, nihil aliud appetens uenenosissima uersutia sua, nisi ut corrumpat atque dirrumpat uinculum pacis et caritatis, quo conseruato inter christianos uires eius omnes inualidae fiunt ad nocendum et muscipulae insidiarum comminuuntur et consilia euersionis euanescunt. Sed etsi de aliquo alio in secunda ad Corinthios epistula locutus est apostolus, et ibi tamen significauit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
eo presens sccło. ⁊ nc absens his qui ante
peccauert: & cet̾is om̃ib: quia si ueneroite¬
rum nꝰ parcã. Ido̾ lugendo p̃dicalat. ut ci
miscłia sine correptione uindi pacis libi
uxore fuerat forncatꝰ fecisse intelligtur
Nam ñ inuenit᷑ de quo alio significet in
scda epła ad eosdẽ corinthios cum at sa
ex multa tͥbulatione & angustia cordis scrp¬
si uobis ꝑ multas lacrimas. ñ ut constriste¬
mini. sed ut sciatis dilectionẽ qua habro
habundantiꝰ in uos. Siquis autẽ constrsta¬
uit. ñ me constristauit: sed exparte ut ñ
onerem om̃s uos. Sufficit ei hȩc correc̾tio
quę fit a multis. ita ut econtrario uosdo¬
netis. ⁊ consolemini: nequando maioritris¬
citia absorbeatur. qui eiusmodi est: ꝓpt̃ qd
obsecro ut confirmetis in eum caritatem.
Od hoc enĩ scripsi. ut cognoscam ꝓbatione
urͣam. si in omĩb obetientes estis. Si cui
aũ aliqͥđ donaueritis & ego. Nam̃ nego si
possideamini a sathana. Non enĩ ignoramꝰ

Expanded text:
nte peccaverunt, et caeteris omnibus, quia si venero iterum, non parcam . Ideo lugendo judicabat, ut Dei misericordia sine corruptione vinculi pacis, ubi uxore fuerat fornicatus, fecisse intelligitur. Nam non invenitur de quo alio significet in secunda Epistola ad eosdem Corinthios, cum ait: Nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas, non ut contristemini, sed ut sciatis dilectionem quam habeo abundantius in vos. Si quis autem contristavit, non me contristavit, sed ex parte, ut non onerem omnes vos. Sufficit ei correptio haec quae fit a multis, ita ut e contrario vos donetis, et consolemini, ne quando majori tristitia absorbeatur qui ejusmodi est. Propter quod obsecro vos, ut confirmetis in eum charitatem. Ad hoc enim et scripsi, ut cognoscam probationem vestram, si in omnibus obaudientes estis. Si cui autem aliquid donaveritis, et ego. Nam et ego si possideamur a Satana. non enim ignoramus
Abbreviated transcription (Latin):
nis & integris ñ noceret. non iuberet᷑ aufer-¬
ri. Quȩ aũ suꝑiꝰ dict̾a st̃. unde ađ hoc uen¬
tũ est. p̃termisit. quib utiq qͦd ad id per¬
suadere cupiebat. sepationẽ fieri a malis
corꝑalit̾ oportere. pot̾at adiuuari. dicente
apło. cum huiusmodi nec cibũ simil sume¬
re. Cur gͦ non cõmemorauit. qđ eiꝰ intentio¬
nẽ marime ad iuuare posse uidebat᷑ s Cum
enĩ uehem̃ter instet ut a male iuuentib
corporalẽ separationẽ facienda eͥẽ ꝑsuadiãt.
si quis fr̾ nominat᷑. ⁊ est fornicacor als
mere: isi qutia uidit si hoc diceret. posse
sibiresponderi. itane uos & fornicatores.
& idolis seruientes. aut ñ habetis. auteos
ignoratise  Nullunse auarũ. aut maledicũ.

Expanded text:
nis et integris non noceret, non iuberetur auferri. quae autem superius dicta sunt unde ad hoc uentum est praetermisit, quibus utique ad id quod persuadere cupiebat, separationem a malis fieri corporaliter oportere, poterat adiuuari dicente apostolo: cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere. cur ergo non commemorauit quod eius intentionem maxime adiuuare posse uidebatur? cum enim uehementer instet, ut a male uiuentibus corporalem separationem faciendam esse persuadeat, s  sumere, nisi quia uidit, si hoc diceret, posse sibi responderi: \'itane uos, etiamsi fornicatores et idolis seruientes aut non habetis aut eos ignoratis, nullum auarum aut maledicu
Abbreviated transcription (Latin):
uos fornicatio. & talis fornicatio qualis
nec ingentib: ita ut uxorẽ patͥs sui qͥs
habeat. De tam ĩmani fact̾o uideamꝰ qͤm¬
amođu eos seutre p̾ceꝑit. Et uos inqͥt in¬
flati estis.⁊ ñ potius luct̾ũ habuistis ut
tolleret᷑ de medio urͣm qͥ hoc opus fecit.
Quare potius luctũ n ñ iram. nͥ qr si patit᷑
unũ menbrũ compatiunt᷑ omĩa menbra:
Et ñ luctũ quia tollebat᷑. sed luct̾um in¬
quit ut tolleret᷑: id e̾ ut lugentium
dolor ad dm ascenderet & ipse tolleret
hoc opis de medio eoꝵ. sic̃ ipse sciret: ne
forte illi ꝑ humanã imꝑitiã eradicarent
simul ⁊t̾cieum. Cum gͦ ad talem uin¬
dictam necessitas cogit. humilitas lugentiũ
agendii est. ut ei talis uindict̾a sit utilis
& agenctu uoto & p̾cib. si corrigi obiurga¬
tionib non potest. Iłoq sequit᷑ ndicit. Ego
quidẽ absens corpore. p̾sens au̾ sp̃u. iam iu¬
dicaui quasi p̾sens eum qui sic oꝑatꝰ est.

Expanded text:
uobis fornicatio, et talis fornicatio qualis uobis fornicatio, et talis fornicatio qualis nec in gentibus, ita ut uxorem patris sui quis habeat. de tam immani facto uideamus quemadmodum eos saeuire praecipiat. et uos, inquit, inflati estis et non potius luctum habuistis, ut tollet non iram, nisi quia si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra ? et non luctum, quia tollebatur; sed luctum, inquit, ut tolleretur: id est, ut lugentium dolor ad Deum ascenderet, et ipse tolleret hoc opus de medio eorum, sicut ipse sciret, ne forte illi per humanam imperitiam eradicarent et triticum. Cum ergo ad talem vindictam necessitas cogit, humilitas lugentium agendum, ut ei talis uindicta sit utilis, et agendum uoto et precibus, si corrigi obiurgationibus non potest. ideoque sequitur et dicit: ego quidem sicut absens corpore, praesens autem spiritu, iam iudicaui
Abbreviated transcription (Latin):
solum auferet audaciã cõmittendi. aut
pestilentiã consentiendi. s etiã pigritiã corri¬
gencti.& negligentiã iundicandi. adhibita
prucdentia & obedientia . eo. qđ precipit dñs
ne frum̾ta lecdant᷑. Ea qͥppe intentione qͥs¬
qͥs int̾ triticũ ⁊ azania tolerauerit. aufe
rendo a se ipso małui. non eis communicat.
& ea distinguit & iudicat interĩ ad diem.
Non enĩ nouit qͥd cras futurũ sit: & idõ
cdilect̾ione seruata. ñ sine spe correctiõis
cari necessaria seueritas postulat. Qđ ut
Inuirga ueniã ad uos. an incaritate ⁊¬
spͣu mansuetudinis:am hic apparet
eum lo qͥ de uindict̾a: ad cuiꝰ significatio¬
nẽ uirgã nominauit. Nũqͥd tam̾ ⁊ uirga
sine caritate ẽ : quia ita contexuit. in uirga
qͥa & uirga caritatẽ habet. S aliud ẽ cari¬
tas seueritatis. aliud caritas mansuetu¬
dinis. Una qͥdẽ caritas ẽ: sed diuersa in
diuersis oꝑat᷑. Omĩno inqͥt audit᷑ inter

Expanded text:
solum auferet audaciam committendi aut solum auferet audaciam committendi aut pestilentiam consentiendi, sed etiam pigritiam corrigendi et neglegentiam uindicandi adhibita prudentia et oboedientia in eo quod praecepit dominus, ne frumenta laedantur. ea quippe intentione quisquis inter trendo a se ipso malum, non eis communicat: et ea distinguit ac judicat interim ad diem; non enim novit quid cras futurum sit: et ideo dilectione servata, non sine spe correctionis cogit necessaria severitas vindicari. Quod ut in uirga ueniam ad uos an in caritate spiritus mansuetudinis? iam hic apparet eum de uindicta loqui, ad cuius significationem uirgam nominauit. numquid tamen et uirga sine caritate est, quia ita contexuit: in uirga quia et uirga caritatem habet. sed aliud est caritas seueritatis, aliud caritas mansuetudinis. una quidem caritas est, sed diuersa in diuersis operatur. omnino, inquit, auditur in
Abbreviated transcription (Latin):
Nam malis malus misceri posset: bonꝰ aũ nullo
mͦ. quãuis cũ eis inima congregatione uerse¬
tur. Ita u hinc ad corinthios cũ dixiss quo
enim mͥ de his qui foris st̃ iudicare. ñnede
his qͥintꝰ st̃ iudicatis: ne forte turbarent᷑.
aliqua maloꝵ. numero sitate. sic ꝑ mixtis fru¬
possent auferre malos a congregatione sua:
auferendo malũ exipsis. id ẽ non cũ eis
peccando. nec eis ad peccandu consentien¬
do aut fauendo. integerrimi int̾ eos  in¬
corruptissimi uersarent᷑. quia ꝑ malum
sirum malo qͥsq consentit. Si aut̾ a se ipso
auferat mału. alieno malo ñ ẽ unde con¬
sentiat. Iua ꝓpt̾ qͥsqͥs etiam contẽpserit
eccłȩ dĩ cdisciplinã. ut malos cũ quib ñ
peccat. & quib ñ fauet. desistat monere.
corrigere. arguere.si etiã talem gerit ꝑso¬
nam. & par ȩcclẽ patit᷑. ut etiã sacram̾toꝵ
alieno malo peccat s suo. Ipsa qͥppe intan¬
ta re negligentia graue malũ est: ⁊ iło

Expanded text:
Nam malis malus misceri potest, bonus autem nullo modo, quamvis cum eis in una congregatione versetur. Ita et hic ad Corinthiosenim mihi de his qui foris sunt iudicare? nonne de his qui intus sunt uos iudicatis?, ne forte turbarentur aliqua malorum numerositate sic permixta frupossent auferre malos a congregatione sua, auferendo malum ex se ipsis, id est non cum eis peccando nec eis ad peccandum consentiendo aut fauendo, integerrimi inter eos et incorruptissimi uersarentur, quia per malum suum malis quisque consentit, si autem a se ipso auferat malum, alieno malo non est unde consentiat. quapropter quisquis etiam contempserit ecclesiae disciplinam, ut malos cum quibus non peccat corrigere, arguere, et si talem gerit personam, et pax Ecclesiae patitur, etiam a Sacramentorum alieno malo peccat, sed suo. Ipsa quippe in tanta re negli
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ. quẽ de suꝑna congregatione p̾ci¬
pit separi: Hoc enĩ aꝑtius ad chessaloni¬
micũ eum estimetis: s corripite ut frẽm.
ꝯludiant isti aliquando & inteligant. qͦm¬
admodũ satagat caritas apłica. ut sufferen¬
tes inuicẽ. studeamꝰ conseruare unitatem
sp̃c inuincło pacis. Nam i hic cum dixisset.
& non ut inimicũ eum existimetis sed cor¬
ripite ut frem. tanꝙͣ ostendens cur hoc di¬
xerit continuo subiunrit. Ipse aũ ds̾ pacis
det uobis semper in om̃i bono. ita ⁊de isto
quiuorẽ patris sui habuit. luctũ potius indi¬
cit & pacificam caritatẽ ubi cõmendat Pcut
& de ꝑsoait. Ne iterũ cum uenero adtus¬

Expanded text:
aritatem, quem de fraterna congregatione praecipit separari. Hoc enim apertius ad Thessalonimicum eum aestimetis, sed corripite ut fratrem. Audiant isti aliquando, et intelligant quemadmodum satagat charitas apostolica, ut sufferentes invicem studeamus conservare unitatem spiritus in vinculo pacis . Nam et hic cum dixisset, Et non ut inimicum eum aestimetis, sed corripite ut fratrem; tanquam ostendens cur hoc dixerit, continuo subjunxit, Ipse autem Deus pacis det vobis pacem semper in omni bono . Ita et de isto qui uxorem patris sui habuit, luctum potius indicit, et pacificam charitatem ubique commendat: sicut et de seipso ait, Ne iterum cum venero ad
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo fratri ꝙ com-¬
presbitero Petro: argustinys
ep̃c in dño salutẽ. Peruenerunt
ad me duo libri uincentii uicto¬
ris qͣs ad tuã scĩtatẽ scͥpsit. mittente mͥ eos
fratre nr̃o renato. homine qͥdẽ laico: sed pro
sua fide & eoꝵ quos diligit prudenter religio¬
seq sollicito. Quib lectis. uidi hominẽ in ser¬
mone qͥdẽ ñ solũ usq ad sufficientiã. uerũetiã
usq ad redundantiã ꝓfluentẽ: s in reb de
qͥb loqui uoluit. nondũ sic̃ oportet instruc¬
tũ. Quod si ei fuerit dño donante collatũ: po¬
terit ẽẽ utilis plurib Habet enĩ ñ minimũ
facultatis. qua possit explicare atq ornare
quȩ sentit: si prius det oꝑã recta sentire.
Ualde qͥppe st̃ noxia praua diserta: qͥa homi¬
nib minus eruditis. eoqͦd diserta st̃. uident᷑
& uera. Quomͦ aut̃ eosdẽ libros ipse acceperis
nescio. Uerũ tam̃ si uerũ ẽ qͦd audiui. diceris
eis recitatis ita exiluisse leticia: ut caput

Expanded text:
omino dilectissimo fratri et eompresbytero Petro Augustinus episcopus in domino salutem. Peruenerunt ad me duo libri Vincentii Victoris, quos ad tuam sanctitatem scripsit, mittente mihi eos fratre nostro Renato, homine quidem laico, sed pro sua fide et eorum quos diligit prudenter religioseque sollicito. quibus lectis uidi hominem in sermone quidem non solum usque ad sufficientiam, uerum etiam usque ad redundantiam profluentem, sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante conlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum facultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, diceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput
Abbreviated transcription (Latin):
geniti dĩ pueri si patrẽ futurũ: dm̃
autẽ se futurũ numquã p̃seruit. quia inge¬
itus est & nũquã cȩꝑit nec p̃scire nec scire.
Quid est autẽ p̃scientia. nͥ futuroꝵ scientia:
Paterautẽ generando filiũ ab ipso filio est
nuncupatus. et ipso reuelante ab om̃ib xp̃i¬
anis ds̃ et pater unigeniti di est cognitus. &
magno maior. et bono melior ẽ manifestatus.
tquia omousiam¬

Expanded text:
i patrem futurum: Deum autem se futurum nunquam praescivit, quia ingenitus est, et nunquam coepit nec praescire, nec scire. Quid est autem praescientia, nisi futurorum scientia? Pater autem generando Filium, ab ipso Filio est nuncupatus; et ipso revelante, ab omnibus Christianis Deus et Pater unigeniti Dei est cognitus, et magno major et bono melior est manifestatus. 34. Et quia Homousia
Abbreviated transcription (Latin):
mani¬
festũ. qui tam̾ noncłu dãpnatus. ⁊ ab
ȩcclȩ cõmunione ꝓiectꝰ sit: non habent
illi qͦs felicianus mustitanꝰ. cũ ab eoꝵ cõ¬
munione foris e̾et. in maximiani scisma¬
te baptirauit. qͦs tam̃ nc̃ cum illo regres¬
sos nemo rebaptirat. Postremo si qu̾auis¬
homo de cęlo. ñ tam nisi ꝑ hominẽ pot̾
accipe qͥcqͣm.quero ipse iohs baptista qͥ
hec dicebat per que hominẽ acceꝑat. ⁊¬

Expanded text:
manifestum, qui tamen nondum damnatus et ab ecclesiae communione proiectus sit, non habent illi quos Felicianus Mustitanus, cum ab eorum communione foris esset, in Maximiani schismate baptizauit, quos tamen nunc cum illo regressos nemo rebaptizat. postremo si homo, quamuis de caelo, non tamen nisi per hominem potest accipere quicquam, quaero ipse Iohannes Baptista, qui haec dicebat, per quem hominem acceperat
Abbreviated transcription (Latin):
ut auferat se a cogitationib quȩ st̃ sine
intellectu: ministeriũ tam̃ eiꝰ non dese¬
rit. qͦ ꝑ eum salutẽ oꝑat̾ alioꝵ Propt̾ qđ¬
apłs ait Si enĩ uolens hoc facio mercedẽ
acipio. si au̾ inuitꝰ. dispensatio mͥ credita
est: id e̾ illis prodest qͥb hoc dispenso. non
mͥ qͥ fict̾us sũ. Qui enĩ inuitꝰ facit. ꝓpt̾
cõmoda gaudiaq carnalia: quȩ si aliter
habere posset illud desereret: ipse utiq
nat. ñ etiã illos probat: quib cibaria do¬
minica etiã malus seruus impendit. Quia
uͦ ñ erat talis apłs. s talis potiꝰ ut uolens
facer&. id ẽ gratuitã gram pietate casti
cordis erogaret. etiã mercedẽ alioꝵ. per
reddet ei dñs in ilłu diem iustꝰ uidex.
inquit hos annuntiare. & gaudet non
utiq illis. s eis qͥ per eos salui fiebant:
tenentes p̃ceptũ rp̃i dicentis. quȩ dieuit
facite. quȩ aũ faciunt facere nolite: di¬
cunt enĩ ⁊ non factunt. De his etia apłsas

Expanded text:
et auferat se a cogitationibus ejus quae sunt sine intellectu; ministerium tamen non deserat, quod per eum salutem operatur aliorum. s ait: si enim uolens hoc facio, mercedem habeo, si autem inuitus, dispensatio mihi credita est, id est illis prodest quibus hoc dispenso, non mihi qui fictus sum. qui enim inuitus facit propter commoda gaudiaque carnalia, quae si aliter habere posset illud desereret, ipse utiquenat, non etiam illos quibus cibaria dominica etiam malus seruus impendit. quia uero non erat talis apostolus, sed talis potius ut uolens faceret, id est gratuitam gratiam pietate casti cordis erogaret, etiam mercedem eius per eureddet ei dominus in illo die iustus iudex. inquit, hos annuntiare: et gaudet non utique illis, sed eis qui per eos salvi fiebant, tenentes praeceptum dicentis, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non fac