comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̃no igne succenditur. ab interno
lumine tenebrat᷑. Nat᷑e uͦ ignis ẽ:
ut ex se ip̃o et lucem exhibeat et
concrematõnẽ. S transactorum
illa ultrix flãma uiciorũ: concre¬
mat̃onẽ ht̃. et lum̃ ñ ht̃. Hinc ẽ
eñi qd̃ reꝓbis ueritas dicit. Disce¬
dite ame maledicti in ignẽ et̃nũ:
qui ꝑatꝰ ẽ diabolo et angłis eiꝰ.
Quoꝵ rursus omniũ corpus: ĩ
uniꝰ ꝑsona significans dicit. Li¬
gate ei manꝰ et pedes: mitcite eũ
intenebras ext̾iores. Si itaq ig¬
nis. qui reꝓbos cruciat lum̃ ha¬
bere potuisset : is qͥ repellitur. ne¬
qͣsm mitti in tenebras diceret᷑.
hinc etiã psalmista ait. Suꝑ eos ce¬
cidit ignis: et ñ uiderũt solem. Ig¬
nis eñi suꝑ impios cadit. s sol ig¬
ne cadente ñcernitur: quia illos
quos gehenne flãma deuoiat. aui-¬
sione ueri luminis cecat: ut et fo¬
ras eos dolor combustionis cruciet:
et pena intus cecitatis obscuret:

Expanded text:
aeterno igne succenditur, ab interno aeterno igne succenditur, ab interno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex seipso et lucem exhibeat, et concremationem, sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet et lucem non habet. Hinc est enim quod reprobis Veritas dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat, lumen habere potuisset, is qui repellitur, nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis, et non viderunt solem : ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur; quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat, ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc subtiliꝰ loca describunt᷑:
cũ dr̃. Uerra miserie et tenebra¬
rũ. Miseria ad dolorẽ ꝑtinet: te¬
nebre ad cecitatẽ. La ergo que
aconspertu districti iudicis expul
at: quos diuisos auero lumine
intus cecitas obscurat. Qũauis
miserie et tenebrarũ tra ĩtelli¬
gi et alit̾ pot̃. Nã hec quoq t̃ra
in qua nascimur: est quidẽ mise¬
rie. s tenebrarũ ñ ẽ: qͥa multa hic
corrupt̃õnis nr̃e mala patim᷑: s
tam̃ in ea ꝑ conuersionis gr̃am ad
lucem redimꝰ: ueritate suadente
que ait. Ambulate dũ lucem ha¬
betis: ne uos tenebre cõp̃hendãt.
Iua uero fimul miserie et tene¬
brarũ est: quia quisquis ad tole¬
randa eiꝰ mala descenderit. nequa¬
qũa ultiꝰ ad lucẽ redit. In cuiꝰ adhuc
descriptõne subiũgr̃. Ubi umbͣ
mortis est: et nullus ordo. Sic̃ mors
ext̾ior ab anima diuidit carnẽ:
ita mors int̾ior adeo separat animã.¬
umbra gͦ mortis est obscuritaᷤ di

Expanded text:
adhuc subtilius loca describuntur, adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, nequaquam ad lucem ulterius redit. In cujus adhuc descriptione subjungitur: Ubi umbra mortis et nullus ordo . Sicut mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors intUmbra ergo mortis est obscuritas vis
Abbreviated transcription (Latin):
nebrosa t̾ra nominant᷑ : qͥa quos
puniendos accipiunt nequaqũa
pena transitoria uł fantastica y¬
maginatone cruciant. s ult̃õne
solida perpetue dãpnat̃onis ser¬
uant. Que aliq̃n tam̃ laci appel¬
latõne signantur: ꝓpħ̃a attestã¬
te qui ait. Portauerunt ignomi¬
niã suam cum his qui descendũt
in lacũ. Infernꝰ gͦ et t̃ra nomina¬
tur. quia susceptos stabilit̃ tenet:
et lacus dr̃. qͥa hos quos semelce¬
ꝑit. suꝑ fluctuantes et trepidos.
torm̃tis circũfluentibꝰ absorbet.
Sc̃s aũ uir. siue sua. siue humani
genĩs uoce dimitti se postulat.
antequã uadat. Non quia ad t̾rã
tenebrosam qui culpã deflet itu¬
rus est: s quia ad hanc ꝓculdubio
qui plang̾e negligit uadit. Sicut
debitori suo creditor dicit. Solue
debitum pͥusqũa prodebito con¬
stringaris. Qui tam̃ ñ constrin¬
gitur: si qd̃ debet soluere ñ mora¬
tur. Ubi et recte subditur. ñ reũ
iusticia iudicantis dãpnat. Que

Expanded text:
nebrosa terra nominantur, quia quos nebrosa terra nominantur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam poena transitoria, vel fantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetua damnatione servant. Quae aliquando tamen laci appellatione signantur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum . Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur, quia hos quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir seu sua, seu humani generis voce dimitti se postulat antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam, qui culpam deflet, iturus est, sed quia ad hanc procul dubio qui plangere negligit vadit. Sicut debitori suo creditor dicit: Solve debitum priusquam debito constringaris: qui tamen non constringitur si quod debet solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revejustitia judicantis damnat. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
sedtam̃ libent̃ agimꝰ qd̃ in nobis
recte reꝓbamus. Ad iusticiam nos
sp̃s erigit: ad consuetudinẽ caro
restringit. Amori suo mens reni¬
titur: s ꝓtinꝰ delectata captiua¬
me ut plangam paululũ dolorẽ
meũ: quia nͥ areatu culpe quo
nos ligauimꝰ miscd̃it̃ dimittam᷑:
ꝑfecte flere ñ possumꝰ hoc qd̵ in no¬
bis ip̃i contra nos met ip̃os dolemꝰ.
S tunc ueracit̾ reatꝰ nr̃i dolor plã¬
gitur: cũ tenebrosa illa inferni re¬
tributõ intento timore p̃uidetur.
Uñ apte subiungit. Ante quam
uadã et si reu̾tar ad t̾rã tenebrosã:
et oꝑtã mortis caligine. Quid eñi
tari claustra signantur: Que et̃¬
ne mortis caligo oꝑit: qͥa dãpna¬
tos quosq imperpetuũ auita lu-¬
cis disiungit. Nec in merito infer¬
nus t̾ra dr̃: quia quiq ab eo cap¬
ti fuerint stabilit̃ tenent᷑. Scrip¬
tum quippe ẽ. Generatio p̃terit
et generatõ aduenit t̾ra uͦ in et̾nũ
stat. Recte gͥ inferni claustra te

Expanded text:
sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. Ad justitiam nos spiritus erigit, ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delectata captivame, ut plangam paululum dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus, misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retributio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim tari claustra signantur? Quae aeternę mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vita lucis disiungit. Nec inmerito infernus terra dicitur, quia quique ab ea capti fuerint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio pręterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat. Re
Abbreviated transcription (Latin):
sinu intime equitatis trahit: et
inde inse erga effectum inuentioniᷤ
deficit. uñ suꝑ se raptus ad ueri in¬
quisitionis excrescit. S est conso¬
latio nr̃e caliginis reducta ad ani
mũ iusta et incõprehensibilis po¬
tentia conditoris: que et iniquos
sine ultione non deserit. et rectoꝵ
iusticiã incõprehensibilitatis ĩmen¬
sitate transcendit. Uñ et apte sub

Expanded text:
sinu intimae aequitatis trahit; et sinu intimae aequitatis trahit; et inde in se erga effectum inventionis deficit, unde super se raptus ad vim inquisitionis excrescit. Sed est consolatio nostrae caliginis reducta ad animum 306 justa et incomprehensibilis potentia conditoris, quae et iniquos sine ultione non deserit, et rectorum justitiam incomprehensibilitatis immensitate transcendit. Unde et apte sub
Abbreviated transcription (Latin):
conatur. Quia igitur aut ab iqͥ¬
sitione nr̃a torpentes nos om̃io nes¬
cimꝰ: ut si subtili nos discussione
requirimꝰ. plerumq int̾ uicia uir¬
tutesq caligamꝰ: recte nunc dicit᷑.¬
Conditoris contra me uditia qua
temeritate redarguo: qui ip̃m me
ex infirmitatis caligine exoro: uñ
bene ꝑ ꝓph̾am dicitur. Dedit abys¬
sus uocem suam: ab altitudine fã¬
tasie sue. Abyssus quippe altitudi¬
nem fantasie portat: cum huma¬
nus animus ĩmensa cogitatõne
caliginosus semet ip̃m etiã discu¬
ciendo non penetrat. Sed ab hac
altitudine uocem dare est. quia dũ
se deprehendere non potest.cogitur
in ãmiratone consurgere: ut eo per¬
serutari ñ audeat qd̃ supra ip̃m est:
quo in cõprehensibilitatẽ suam co¬
gitans non ualet in uenire qd̃ est.
S iustoꝵ corda quia ad ꝑfectum
se examinare nequeunt: egre hoc
exilium cecitatis ferunt. Unde et
uite sue meritũ non ualet in ue¬
nire. Libram quippe examinis a

Expanded text:
conatur. Quia igitur ab inquconatur. Quia igitur ab inquisitione nostra torpentes nos omnino nescimus, aut si subtili nos discussione requirimus, plerumque inter vitia virtutesque caligamus, recte nunc dicitConditoris contra me judicia qua temeritate redarguo, qui ipsum me ex infirmitatis caligine ignoro? Unde bene per prophetam dicitur: Dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae . Abyssus quippe phantasiae altitudinem portat cum humanus animus, immensa cogitatione caliginosus, semetipsum etiam discutiendo non penetrat. Sed ab hac altitudine vocem dare est, quia dum se deprehendere non potest, cogitur in admirationem consurgere, ut eo perscrutari non audeat quod super ipsum est, quo, incomprehensibilitatem suam ipse cogitans, non valet invenire quod est. Sed justorum corda, quia ad perfectum se examinare nequeunt, aegre hoc exsilium caecitatis ferunt. Unde et vitae suae meritum non valet invenire. Libram quippe examinis a
Abbreviated transcription (Latin):
ex sequeris. Iniuste quippe quod
iustum est ex sequitur: qui adde¬
fensionem iusticie ñ uirtutis
emulatione s amore p̃mii tẽpo¬
ralis excitatur. In iuste qd̾ iustũ
ẽ exsequitur: qui ipãm qũa p̃tẽ¬
dit iusticiam uenundare mini¬
me ueretur. Iuste gͦ iustũ exseqͥ
est: in assertionẽ iusticie eandem
ipãm iusticiam querere. Sepe rec¬
ta agimꝰ. et nequaqũa p̃mia. ne¬
quaquam laudes abhominib ex¬
pectamꝰ: sed tam̃ mens insui fiducia
erecta his aquib nil expetit placẽ
contẽpnit eorũ iudicia despicit.: so
male liberam perabruta elatõnis
rapit. et inde sub uicio penis obrut᷑.
im̃ quasi deuictis uiciis. nullis se
appetitionib subiacere głiatur. Se¬
pe dũ nosmet ip̃os plus iusto diseuti¬
mus. de ip̃o discretionis studio ĩ dis¬
cretius erramꝰ: et mentis nr̃e acies
quo plus cernere nitit᷑. obscurat᷑.
lis aspicit. tenebrascit: et inde nil
udere compellit᷑ unde uidere ampliꝰ

Expanded text:
exequeris. Iniuste quippe, quod exequeris. Iniuste quippe, quod iustum est, exequitur, qui ad defensionem iustitię non virtutis aemulatione, sed amore praemii temporalis excitatur. Iniuste, quod iustum est, exequitur, qui ipsam, quam praetendit, iustitiam venundare minime veretur. Iuste ergo iustum exequi est, in adsertione iustitiae eandem ipsam iustitiam quaerere. Sępe recta agimus, ut nequaquam praemia, nequaquam laudes ab hominibus / expetamus; sed tamen mens in sui fiducia erecta his, a quibus nil expetit, placere contempnit, eorum iudicia despicit seque male libera per abrupta elationis rapit, et inde sub vitio peius obruitur, unde quasi devictis vitiis nullis se appetitionibus subiacere gloriatur. pe dum nosmetipsos plus justo discutimus, de ipso discretionis studio indiscretius erramus; et mentis nostrae acies quo plus cernere nititur, obscuratur, dios aspicit, tenebrescit; et inde nihil videre compellitur, unde videre amplius
Abbreviated transcription (Latin):
eruere: ip̃a suis fauorib incipit
capta seriuire. Quasi latrunculus
quippe est appetitꝰ laudis humane:
qui recto itinere gradientibus
ex latere iungitur: ut ex occul¬
tis educto gladio gradientium
uita trucidetur. Cumq ꝓposite
utilitatis intentio ad studia pͥua
ta deducitur: horrendo modo unũ
idemq opus culpa peragit. qd̃
uirtꝰ inchoauit. Sepe et ab ip̃is
exordiis cogitatio expetit aliud:¬
et aliud actio ostendit. Sepe nec
fidelem sibi ipsa se cogitatio exhi¬
bet: quia aliud ante oculos m̃tis
uersat. et longe ad aliud ex intentõ¬
ne cordis festinat. Nam plerumq
nonnulli t̾rena p̃mia appetunt.
et iusticiam defendunt seq inno¬
centes estimant. et ẽe defensores
rectitudinis exultant. Quibus si
one ꝓtinus iusticie cessatur: et
tam̃ defensores se iusticie cogitãt
sibiq se rectos asserũt: qui neqͣ¬
quam rectitudinem. s nũmos
querunt. Contra quos bene ꝑ
moysen dr̃. Iuste qd̾ iustum est

Expanded text:
eruere, ipsa suis favoribus incipit eruere, ipsa suis favoribus incipit capta servire. Quasi latrunculus quippe est appetitus laudis humanae, qui recto itinere gradientibus ex latere jungitur, ut ex occultis educto gladio gradientium vita trucidetur. Cumque propositae utilitatis intentio ad studia privata 305 deducitur, horrendo modo unum idemque opus culpa peragit, quod virtus inchoavit. Sępe et ab ipsis exordiis aliud cogitatio expetit, aliud actio ostendit. Sępe etiam fidem sibi nec ipsa cogitatio exhibet, / quia aliud ante oculos mentis versat et longe ad aliud ex intentione festinat. Nam plerumque nonnulli terrena praemia appetunt et iustitiam defendunt seque innocentes aestimant et esse defensores rectitudinis exultant. Quibus si one protinus iustitię cessatur. Et tamen defensores se iustitię cogitant sibique se rectos adserunt, qui nequaquam rectitudinem, sed nummos quaerunt. Contra quos bene per Moysen dicitur: Iuste, quod iustum est,
Abbreviated transcription (Latin):
si scimꝰ bona que agimꝰ. in elationẽ
ducimur: si nescimus munume serua¬
mus. Quis eñi aut de uirtutis sue
conscientia ñ qͣntulũcũq suꝑbiat:
aut quis rursum bonum ip̃e custo¬
diat qd̃ ignorat: S contra utraq
quid suꝑ est nͥ ut recta que agimus
sciendo nesciamꝰ : ut hec et recta
existimemꝰ et minima: quatinꝰ et
adcustodiam sensificet animum
scientia rectitudinis. et in tumorẽ
non eleuet estimatio minorat̃onis.
S sunt ñnulla que sciri a nobis fa¬
cile nequeunt: etiam cum gerũt᷑.
Nam sepe recto studio contra delin-¬
quentiũ culpas accendim᷑: et cũ
ultra equitatis metas ꝑ iram rapi¬
mur. hoc zelum iuste districtionis
estimamꝰ. Sepe officium p̃dicatio¬
nis assumimꝰ ut ꝑ hoc frat̃ne utili¬
tati seruiamꝰ : s nisi placeamꝰ cui
loquimur. nequaqũa libent̃ acci¬
pitur. qd̃ p̃dicamꝰ. Cumq et placẽ
mens utiliter studet: ad amorẽ lau¬
dis ꝓpͥe turpiter defluit. Et que a
captiuitate uicioꝵ alios curabat

Expanded text:
si scimus bona quae agimus, ad elationem ducimur; si nescimus, minime servamus. Quis enim aut de virtutis suae conscientia non quantulumcunque superbiat? Aut quis rursum bonum in se custodiat quod ignorat; sed contra utraque quid superest, nisi ut recta quae agimus sciendo nesciamus, ut haec et recta aestimemus, et minima, quatenus et ad custodiam sensificet animum scientia rectitudinis, et in tumorem non elevet aestimatio minorationis? Sed sunt nonnulla quae sciri a nobis facile nequeunt, etiam cum geruntur. Nam saepe recto studio contra delinquentium culpas accendimur; et cum ultra aequitatis metas per iram rapimur, hoc zelum justae districtionis aestimamus. Saepe officium praedicationis assumimus, ut per hoc fraternae utilitati serviamus; sed nisi placeamus cui loquimur, nequaquam libenter accipitur quod praedicamus. Cumque placere mens utiliter studet, ad amorem laudis propriae turpiter defluit; et quae a captivitate vitiorum alias curabat
Abbreviated transcription (Latin):
Manũ gͦ suam inambobus posuit:¬
quia unde reum recta docuit. inde
iratũ iudicem placauit. Qui hoc qͦ
ip̃is suis miraculis. mirabiliꝰ p̃bu¬
it: quia corda delinquentiũ mansue¬
tudine potius quã t̾rore correxit.
suam: et pauor eiꝰ ñ me t̾reat. Per
legem quippe ds̃ uirgam tenuerat:
cum dicebat. Siquis hec uel illafe¬
cerit: morte moriat᷑. S incarnatꝰ
uirgã abstulit: qui uias uite per
mansuetudinẽ ostendit. Uñ ei ꝑ psal¬
regna: ꝓpt̾ ĩutatẽ et mansuetudi¬
nẽ et iusticiã. Timeri quippe qͣsi
d̃s uoluit: s quasi pater ut amare¬
tur inspirauit. Qd̃ liquido paulus
dicit. Non eñi accepistis sp̃m serni¬
tutis iterũ intimoie: s accepistis

Expanded text:
Manum ergo suam in ambobus posuit,Manum ergo suam in ambobus posuit,quia unde reum recta docuit, inde iratum judicem placavit. Qui hoc quoque ipsis suis miraculis mirabilius praebuit, quia corda delinquentium mansuetudine potius quam terrore correxit. suam, et pavor ejus non me terreat. - Per legem quippe virga Deus terruerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit morte moriatur. Sed incarnatus virgam abstulit, quia vias vitae per mansuetudinem ostendit. Hinc esregna, propter veritatem et mansuetudinem et justitiam . » Timeri quippe quasi Deus noluit, sed quasi Pater ut amaretur inspiravit. Quod liquido Paulus dicit: « Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ requirat. Qũe quia longe post
uenturũ considerat: deplorans dicat.
Non est qui utrũq ualeat arguere:
et ponere mariũ siram in ambob.
Redẽptor quippe humani generis.
mediator dei et hominũ per carnẽ
factus. quia iustus in hominib
solus apparuit: et tam̃ ad penam
culpe etiam sine culpa ꝑuenit:
et hominẽ arguit ne delinqueret.
et deo obstitit ne feriret. Exẽpla
qui et culpam hominis. iusticiam
aspirando corripuit. et iram iudi¬
cis moriendo tẽperauit: atq inutͥs¬
q manũ posuit. qui et exẽpla ho¬
minib que imitarent᷑. p̃buit: et
deo inse oꝑa quib erga hominespla¬
caretur ostendit. Nullus quippe añ
hunc extitit: qui sic pro alienis
erratib int̾cederet. ut ꝓpͥa ñ habe¬
ret. Et̃ne gͥ morti tanto quis in
aliis obuiare ñ poterat: quanto hc̃
reatus ꝓpͥus astringebat. uenit ita¬
ꝙ nouus homo ad homines. contͣ¬
dictor adculpam. amicꝰ ad penã:
nura monstrauit. crudelia pertulit.

Expanded text:
 XXI.  Quem quia longe post venturum considerat, deplorans 317 dicat: Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Redemptor quippe humani generis, mediator Dei et hominis per carnem factus, quia justus in hominibus solus apparuit, et tamen ad poenam culpae etiam sine culpa pervenit, et hominem arguit ne delinqueret, et Deo obstitit ne feriret, exempla qui et culpam hominis, justitiam aspirando, corripuit, et iram judicis moriendo temperavit; atque in utrisque manum posuit, quia et exempla hominibus quae imitarentur praebuit, et Deo in se opera, quibus erga homines placaretur, ostendit. Nullus quippe ante hunc exstitit, qui sic pro alienis reatibus intercederet, ut proprios non haberet. Aeternae igitur morti tanto quis in aliis obviare non poterat, quanto hunc reatus de propriis astringebat. Venit itaque novus homo ad homines, contradictor ad culpam, amicus ad poenam; mira monstravit, crudelia pertulit.
Abbreviated transcription (Latin):
hic adicit subdens fiussem quasi
ñ ẽẽm de ut̃o translatꝰ ad tumu¬
git dicens. Sicut abortuũu abs¬
conditũ ñ subsiffem: uel qͥ cõcep¬
ti ñ uiderũt lucem. Quia gͦ hec
suꝑiꝰ late digessimꝰ: prouitando
lectoris fastidio. ex posita replica
uiuere ostendit. qͥ breuitatem
p̃sentis uite consideraris ñ eus
usũ s t̾minũ conspicrt: ut exfi¬
ne colligat. nichil ee qd̾̃ tͣnsiens
delectat. hinc riãq ꝑsalomonem
dr̃. Si annis multis uixit hõ: et
his om̃ib letꝰ factꝰ. meminisse de¬
b oꝑib tius memorare nouissima
tua: et inet̾riũ ñ peccabis. Igitur¬
cũ culpa animũ tẽptat. mens ne¬
cesse est ut breuitatẽ sue delecta¬
cõnis aspiciat: ne ad uiuacẽ mor¬
tẽ iniqͥtas rapiat. cũ constet quod
ad t̾minũ citiꝰ mortalis uita per¬
currat. S sepe ocłs nr̃e cõtẽplat̃õ
nis confundit᷑: cũ dolor ñr flagelt
crebescentib aggrauatur. Libet
p̃sentis uite exilium gemere: s

Expanded text:
dens: Fuissem quasi non essem, de utero translatus ad tumungit dicens: « Sicut abortivum absconditum non subsisterem, vel qui concepti non viderunt lucem . » Quia vero haec superius late digessimus, pro vitando lectoris fastidio exposita replicarse vere ostendit, qui brevitatem pręsentis vitę considerans, non eius usum, sed terminum conspicit, ut ex fine colligat nihil esse, quod transiens delectat. Hinc namque per Salomonem dicitur: Si annis multis vixerit homo et his omnibus laetatus factus, meminisse debus operibus tuis memorare novissima tua, et in ęternum ncum culpa animum tentat, mens necesse est ut brevitatem suae delectationis aspiciat, ne ad vivacem mortem iniquitas rapiat, cum constet quod ad terminum citius mortalis vita percurrat. Sed saepe oculus contemplationis nostrae confunditur dum dolor noster flagellis crebrescentibus aggravatur. Libet praesentis vitae exsilium gemere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. S si parũꝑ obtuitꝰ m̃tis
a culpa pͥmi parentis aũtimꝰ: nos
ad huc cotidie ut leenã capi ꝑui
ciũ elat̃onis inuenimꝰ. Sepe nãq
hõ acceptis uirtutib in audatiã
sue p̃sũpt̃onis erigit᷑: s mira dis

Expanded text:
ed si parumper obtutum mentis a culpa primi parentis avertimus, nos adhuc quotidie ut leaenam capi per vitium elationis invenimus. Saepe namque 328 homo acceptis virtutibus in audaciam suae praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ fraus ñ solum in acceptõne pe¬
curue ẽ: munꝰ proculdubio unũ
ñ est. Tres uero sunt acceptõnes
munerum: ad quas ex frude fe¬
stinatur. M iͣnus namq est acor¬
de: captata gr̃a acogitatione.
ex manu ẽ: p̃miũ ꝑdationẽ. S
iustꝰ quisq ab om̃i munere manꝰ
excutit: quia in eo qd̃ recte agit
nec abhumano corde inanẽ głiã.
nec abore laudẽ. nec amanu reci¬
ꝑe dacionẽ querit. Solus gͦ in d̾i
oꝑe fraudem ñ facit: qui cũ ad
studia bone oꝑationis in uigilat:¬
nec ad corporalis rei p̃mia. nec ad
laudis ũbͥa. nec adhumani uidi¬
cii grãm anhelat. Ip̃a igitur bona
nr̃a quia insidiantis culpe gladi¬
um euadere nequeunt. nisi solli¬
cite cotidie timore muniantur:
erebar om̃ia opera mea. Ac si
humili confessione diceretur.
Que aꝑte egerim iudeo: s quid
inhis latent̃ ꝑtulerim ignoro.
ti fraude deꝑeunt: quia rectis se
nr̃is actib concupiscentie t̾rene
conungunt. Sepe desidia int̃ue¬

Expanded text:
m fraus in acceptione pecuniae est, munus procul dubio unum non est. Tres vero sunt acceptiones munerum, ad quas ex fraude festinatur. Munus namque est a corde captata gratia a cogitatione, ex manu est pręmium per dationem. Sed iustus quisque ab omni munere manus excutit, quia in eo, quod recte agit, nec ab humano corde inanem gratiam nec ab ore laudem nec a manu recipere dationem quaerit. Solus ergo in dei opere fraudem non facit, qui, cum ad studia bonę actionis innec ad corporalis rei praemia, nec ad laudis verba, nec ad humani judicii gratiam anhelat. Ipsa igitur bona nostra, quia insidiantis culpae evadere gladium nequeunt, nisi sollicito quotidie timore muniantur, Verebar omnia opera mea. Ac si humili confessione diceretur: Quae aperte egerim video, sed quid in his latenter pertulerim ignoro. stra latrocinanti fraude depereunt, quia rectis se nostris actibus concupiscentiae terrenae subjungunt. Saepe desidia interve
Abbreviated transcription (Latin):
si liceret. Nequaqũa gͦ ueraciter
rectus est: qui adhuc apͣuitatis
desiderio liber ñ est. Bene itaq dr̃.
Neq eñi possum metuens respõ¬
dere: quia uera obsequia deo nos
reddimꝰ. si ex timore mandatis il¬
lius: ⁊ ñ potiꝰ ex amore seruimus.
S cũ meriti nr̃e eiꝰ dulcedinis amor
accendit᷑: om̃e desideriũ p̃sentis
uite leuigatur. In tediũ delectat̃o
uertit᷑. atq hanc cũ merore mẽs¬

Expanded text:
si liceret. Nequaquam ergo veraciter si liceret. Nequaquam ergo veraciter rectus est, qui adhuc a pravitatis desiderio liber non est. Bene itaque dicitur: Neque enim possum metuens respondere, quia vera obsequia Deo non reddimus, si ex timore mandatis illius, et non potius ex amore servimus. Sed cum menti nostrae ejus dulcedinis amor accenditur, omne desiderium praesentis vitae levigatur, in taedium dilectio vertitur, atque hanc cum m
Abbreviated transcription (Latin):
git. Heq enim possum metuens
respondere. Respondere quippe eu¬
libet dicimus: cum factis illius
digna oꝑa recõpensamꝰ. Deo ergo
respondere est: donis eiꝰ p̃cedenti
b nr̃a obsequia reddere. Uñ et psal¬
ni quidam in quib sc̃a oꝑatio mu¬
tanda ꝓponitur: ad respondendũ
scͥpti pͣrenotantur. Rectũ itaq d̃s
hominẽ condidit: eumq ad ꝑũsa
defluentẽ. cum longuanimitate
tolerauit. Cotidie culpas aspicit:
et tamen uruendi spacia ñ cicius
abscidit. Dona largitur: benig¬
nitate sua et erga malos utitur.
s tam̃ respondere metuens ñ ua¬
let: quia humani generis condito¬
rem. qui ad huc seruiliter formi¬
dat. ꝓculdubio ñ amat. Nam tũe
soli deo uera obseqͥa reddimꝰ. cum
eum ꝓpt̾ amoris fiduciam ñ time¬
mꝰ: cũ nos ad bona oꝑa affectus.
ñ metus dirigit: cũ malũ menti
nr̃e iam ñ placet. etiam si licet.Nã
qui aꝑũsitatis opere ex timore re¬
stringitur: peruersa libent̾ ag̾ẽt

Expanded text:
 Neque enim possum metuens respondere. - Respondere quippe cuilibet dicimus, cum factis illius digna opera recompensamus. Deo ergo respbus nostra obsequia reddere. Unde et psalmi quidam, in quibus sancta operatio imitanda proponitur, ad respondendum scripti praenotantur. Rectum itaque Deus hominem condidit, eumque ad perversa defluentem cum longanimitate toleravit. Quotidie culpam aspicit, et tamen vivendi spatia non citius abscidit; dona largitur benignitate sua, et erga malos utitur psed tamen respondere metuens non valet, quia humani generis conditorem qui adhuc serviliter formidat, procul dubio non amat. Nam tunc solum Deo vera obsequia reddimus, cum eum propter amoris fiduciam non timemus; cum nos ad bona opera affectus, non metus dirigit; cum malum nostrae menti jam non placet, etiam si licet. Nam qui a perversitatis opere ex timore restringitur, perversa libenter ageret,
Abbreviated transcription (Latin):
buint. dũ sc̃i desiderii studia tẽp¬
tationũ suarum tumultib int̾¬
rũpunt: in ip̃o suo certamine
posita anima agnoscit. quantũ
adhuc ad diuinitate despicitur:
que corrupt̃onẽ suã plene appe¬
tens transire s non ualens.fede
pulũe cogitationis inquinatur.
hanc uestim̃toꝵ abominat̃onẽ
senserat: qui dicebat. Uideo aliã

Expanded text:
erbiunt, dum sancti desiderii studia tenerbiunt, dum sancti desiderii studia tentationum suarum tumultibus interrumpunt, in ipso suo certamine posita anima agnoscit quantum adhuc a divinitate despicitur, quae correptionem suam plene appetens transire, sed non valens, foedae pulvere cogitationis inquinatur. Hanc vestimentorum abominationem senserat
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i tempore sint uestimenta
a sordidis actib aliena. Hiric isa¬
yas ait. Uestim̃tũ mixtũ sangui¬
ne erit incombustionẽ et cibus¬
ignis. Sanguine quippe uestim̃¬
ta miscere est: desideriis carnalib
corpus inquinare. Quib nimirũ
se pollui psalmista formidauerat
cũ dicebat. Liberaine de sanguini¬
uca nõia insardis: qui ñ inquina¬
uerunt uestim̃ta suci. More autẽ
sacri eloquii uestim̃ta nr̃a abomi¬
nari referunt᷑: quia abominabileᷤᷤ
reddunt. sicut per petrũ quoq de
uda dr̃. hic possedit agrũ de mer¬
cede iniqͥtatis sue. Neq eñi emptũ
p̃cio sanguinis agrũ figuli possi¬
dere uidas potuit: qui relatis tri¬
ginta argenteis. tradicionis crim̃
criminosior in se ꝓtinꝰ morte mul¬
tauit: s possedit dictũ ẽ. posside¬
rifecit. Ita hoc loco abominant᷑
me uestirãta mea dr̃ idẽ abomi¬
nabilem faciunt: quia nimirũ
dum contra meritẽ menbra suꝑ¬

Expanded text:
Omni tempore sint vestimenta Omni tempore sint vestimenta a sordidis actibus munda. Hinc Isaias dicit: « Vestimentum mistum sanguine erit in combustione . » Sanguine quippe vestimentum miscere, est desideriis carnalibus corpus inquinare. Quibus nimirum se pollui Psalmista formidaverat, cum dicebat: « Libera me de sanguiniuca nomina in Sardis, quae non inquinaverunt vestimenta sua . More autem sacri eloquii vestimenta nostra nos abominari referuntur, quia abominabiles reddunt; sicut per Petrum quoque de Juda dicitur: Hic possedit agrum de mercede iniquitatis . Neque enim emptum pretio sanguinis agrum Judas possidere figuli potuit, qui, relatis triginta argenteis, traditionis crimen criminosiori in se protinus morte mulctavit; sed possedit dictum est possidere fecit. Ita hoc loco: Abominabuntur me vestimenta mea dicitur abominabilem facient, quia nimirum dum contra mentem membra sup
Abbreviated transcription (Latin):
q pena nr̃e corruptõnis astrin-¬
gimur qũalibet mundis oꝑibus
ueram mundiciam nequaqũa ap¬
prehendimꝰ s imitamur. Unde apte
intinctos sordib demonstrare: qͥa
quanto ad illum ueriꝰ ꝑ bona oꝑa
surginiꝰ: tanto subtilius uite nr̃e
sordes agnoscimꝰ. quia ab eiꝰ mun¬
dicia discordamus. Art gͦ. Si lotꝰ
fuero quasi aquis niuis et fulle¬
rint uelut mundissime manus
mee: tam̃ sordib intinges me.
Ac si apertius dicat. Quamus
lamentis suꝑne compuntõnis in¬
fundar. quãmuis per studia rec¬
te operationis exercear. intua tñ
mundicia uideo quia mundꝰ ñ sum.
Intentã quippe deo animã. ipsa
ad huc corruptibilis caro diuerbe¬
rat: eiusq amoris pulchritudinẽ.
obscenis et illicitis cogitationũ
motib fedat. Uñ et subdit᷑. Et
abhommnabunt᷑ me uestim̃ta
mea. Quid eñi uestimenti nõie
nͥ hoc t̾renũ corpus expͥmitur:
quo ĩduta amma tegitur. ne ĩ¬
subtilitate substantie sue nuda
uideatur: Hic et eñi salomonait.

Expanded text:
na corruptionis astringimur, quamlibet rectis operibus, veram munditiam nequaquam apprehendimus, sed imitamur. Unde et apintinctos sordibus demonstrare, quia quanto ad illum verius per bona opera surgimus, tanto subtilius vitae nostrae sordes agnoscimus, quibus ab ejus munditia discordamus. Ait ergo: Si lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus i» Ac si apertius dicat: Quamvis lamentis supernae compunctionis infundar, quamvis per studia rectae operationis exercear; in tua tamen munditia video, quia mundus non sum. Intentum quippe Deo animum ipsa adhuc corruptibilis caro diverberat, ejusque amoris pulchritudinem obscenis et illicitis cogitationum motibus foedat. Unde et subditur: « Et abominabuntur me vestimenta mea. » Quid enim vestimenti nomine nisi hoc terrenum corpus exprimitur, quo induta anima tegitur, ne instabilitate suae substantiae nuda videatur? Hinc enim Salomon ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
ilotus fuero quasi aquis niuis.
et fulserint irelut mundissime
manꝰ mee: tam̃ sordib intinges
me. et abhominabunt᷑ me uesti¬
lam̃ta humilitatis. Que ꝓfecto
humilitas quia añ districti iudi¬
cis oculos cet̃is uircutib p̃minet:
quasi ꝑ magni meriti colorem
candet. Sunt namq ñ nulli.
qui lam̃ta habent: s humilita¬
tem ñ hñt. Qui afflicti plan¬
gunt. s tam̃ in ip̃is fletib uel
contra ꝓximoꝵ uitã suꝑbiũt:
uel contra ordinationẽ condito¬
ris eriguntur. Hii nimirũ aqͣs
hñt. s niuis aquas ñ hñt. Et
mundi ẽẽ nequeunt: quia hu¬
militatis fletib minime lauã
tur. Aquis aũ nuiuis aculpa se
lau̾at: qui confidenter dicebat.
Cor contritũ et humiliatũ ds
non spernit. Qui enim lamentis
affliguntur. s murmurando rebel-¬
les sunt: mentẽ quidem conterũt.
s humiliari contẽpnunt. Quam¬
uis aque nuus: intelligi et alit̃
possunt. Aqua enim fontis et flu-¬
minis ext̾ra oritur: aquaq niuis

Expanded text:
lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestilamenta humilitatis. Quae profecto / humilitas, quia ante districti iudicis oculos cęteris virtutibus praeminet, quasi per magni meriti colorem candet. Sunt namque nonnulli, qui lamenta habent, sed humilitatem non habent, qui afflicti plangunt, sed tamen in ipsis fletibus vel contra proximorum vitam superbiunt, vel contra ordinationem conditoris eriguntur. Hi nimirum aquas habent, sed nivis aquas non habent et mundi esse nequeunt, quia humitur. Aquis autem nivis a culpa se laverat qui confidenter dicebat: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Qui enim lamentis affliguntur, sed murmurando rebelles sunt, mentem quidem conterunt, sed humiliari contemnunt. Quamvis aquae nivis intelligi et aliter possunt. Aqua enim fontis et fluminis ex terra oritur, aqua vero nivis
Abbreviated transcription (Latin):
I sionis
exereuit: quia ip̃e de se amicorum
questionib exactus dicit. Elebã
quondã suꝑ eum qui afflictus erat.
Iculus fui ceco: et pes claudo. Ca¬
stitatis mundiciã. et incorde cus¬
todiuit: qui obtestando se aꝑit
dicens. Si deceptũ est cor meum
suꝑ mulierem. humilitatis cul¬
men medullitus tenuit: qͥ dicit.
Si contẽpsi iudiciũ subire cum
seruo meo et ancilla mea: cum
disceptarent adũsum me. Benefi¬
cia largitatis impendit: qui ait.
i comedi bucellam meã solus:
et ñ comedit pupillus ex ea. Et
rursum. Si ñ benedixerunt mͥ
lat̾a eiꝰ: et de uellerib ouiũ mea-¬
rũ calefactus ẽ. Grãm hospitalita¬
tis exhibuit. qui dicit. Loris noz

Expanded text:
sionis exercuit, quia ipse de se amicorum quaestionibus exactus dicit: Flebam quondam super eum qui afflictus erat . Oculus fui caeco, et pes claudo . Castitatis munditiam in corde custodivit, qui obtestando se aperit, dicens: Si deceptum est cor meum super mulierem . Humilitatis culmen medullitus tenuit, qui dicit: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Beneficia largitatis impendit, qui ait: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Et rursum: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Gratiam hospitalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tes. nosmet ip̃os pauore repre¬
hendimꝰ: et suꝑne reuerentia
consideratõnis refrenamꝰ. In qua
refrenatõrie scilicet mentis nr̃e
facies cõmutatur: qͥa q̃ prius ñ
capiens audent̃ sũma requirebat:
infirmitatẽ suã postmodũ recog¬
noseens. uenerari inchoat quod
ignorat. S inhac ip̃a cõmotio¬
ne dolor est quo ualde affligitur:
qm̃ pͥme culpe merito ad intelligẽ¬
da ea que de se ip̃a sunt cecatur.
Que patitur iusta ẽẽ considerit:
pauet ne indolore per licentiam
locutonis excedat. Ori silentium
indicit: s excitatus dolor eo ip̃o
quo restringitur auget᷑. Dicat gͦ
um dixero nequaqua ita loquat
cõmuto faciem meam. ⁊ dolore tor¬
queor: quia tunrc plerumq grauꝰ
affligimur. cum quasi ꝑ consola¬
tionis studium afflictionis nr̃e
nobis conamur mala leuigare:
S quisqͥs ĩa subtiliter parentis
pͥmi dãpnatone ꝓpagata huma¬
in generis dãpna considerat: su¬

Expanded text:
tes nosmetipsos pavore repretes nosmetipsos pavore reprehendimus, et supernae reverentiae consideratione refrenamus. In qua refrenatione scilicet mentis nostrae facies commutatur, quia quae prius non capiens audenter summa requirebat, infirmitatem suam postmodum agnoscens, venerari inchoat quod ignorat. Sed in ipsa commutatione dolor est, quia valde affligitur, quoniam primae culpae merito ad intelligenda ea quae de ipsa sunt caecatur. Quae patitur, justa esse considerat; pavet, ne in dolore per licentiam locutionis excedat; ori silentium indicit, sed excitatus dolor eo ipso quo restringitur augetur. Dicat ergo: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueor, quia tunc gravius plerumque affligimur, cum quasi per consolationis studium afflictionis nostrae nobis conamur mala levigare. Sed quisquis, jam subtiliter parentis primi damnatione propagata, humani generis damna considerat, su
Abbreviated transcription (Latin):
dit. et deorsum corporis uolupta¬
tib letatur. Sicut gͦ aquila uolãs
ad escara dies nr̃i uelociter tran¬
seunt: quia quo ima petimꝰ. eo
subsiste̾ in uita ꝓhibemur. Sed
tinua cogitatõne reuoliumur.
duris taciti cogitat̃onib urgem᷑.
cur om̃ps ds̃ condidit qũe ꝑitu¬
rũ ẽẽ p̃scunt: cur is qui sũme po¬
tens et sũme bonꝰ est. nequaquã
uoluit hominẽ talem facẽ. qui
ꝑire ñ posset. Cum uͦ hec tacita
mens int̾rogat pauet ne ip̃o in¬
t̾rogatõnis ausu insuꝑbiam erũ¬
pat: seq humilit̾ cõprimit. et
cogitationis sue uerba restring̃.
Sed eo grauiꝰ affligitur: quo ĩ¬
ter mala que sustinet. etiam cõ¬
ditionis sue abscondito intellec¬
tu cruciatur. uñ hic quoq apte
subiuntur. Cum dixero neqͣ¬
qũa ita loquar. cõmuto faciem
meã: et dolore torqueor. Nequa¬
quã quippe ita nos debere loqui
dicimus: cũ nr̃e infirmitatis
modũ ex inquisitõne transeũ¬

Expanded text:
dit, et deorsum corporeis voluptadit, et deorsum corporeis voluptatibus laetatur. Sicut ergo aquila volans ad escam, dies nostri velociter transeunt, quia quo ima petimus, eo subsistere in vita prohibemur. 51. tinua cogitatione revolvimus, duris taciti quaestionibus urgemur, cur omnipotens Deus condidit quem periturum esse praescivit? cur is qui summe potens et summe bonus est nequaquam voluit hominem talem facere qui perire non posset? Cum vero haec tacita mens interrogat, pavet ne ipso interrogationis ausu in superbiam erumpat, seque humiliter comprimit, et cogitationes restringit. Sed eo gravius affligitur, quo inter mala quae sustinet etiam de conditionis suae abscondito intellectu cruciatur. Unde hic quoque apte subjungitur: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueor. Nequaquam quippe idicimus, cum nostrae infirmitatis modum ex inquisitione transeun
Abbreviated transcription (Latin):
poma portamꝰ. Qd̾ tam̃ in telligi
et aliter potest. Naues aũ cũ po¬
bent. Et humanũ genꝰ aparadisi
gaudiis expulsum ium contẽ pla¬
tionis non perdidit: s robur con¬
dite fortitudinis amisit. Cumq
ad superna repetenda se erigit.
flagrat quidem odor̃ẽ memorie:
s digne non exerit pondus uite.
Pomoꝵ gͦ odorib repletur. et tam̃
huc illuq breuit leuit̃ mentis
nr̃e nauis impellitur: quia et pa¬
radisi celsitudinẽ cũ ardoris recor¬
datiorie meminimꝰ: et inportu¬
nos temptatonũ fluctus ex car
ditur. et annisu prepeti ad ethera
liberatur: s appetitu uentris ter¬
ras expetis. seseq a sublimibus
repente deorsum fundit. Sic sic
inrat̃orus celsitudine. quasi in
aeris libra suspenderat. S quia
contra p̃ceptum cibum contigit.
per uentris concupiscentiã ad ter¬
ras uenit. Et quasi post uolatum
carnib pascitur: quia illa libera
contẽplationis inspiracula perdi¬

Expanded text:
poma portamus. Quod tamen intelligi poma portamus. Quod tamen intelligi et aliter potest. Naves etenim cum pobent. Et humanum genus paradisi gaudiis expulsum vim contemplationis perdidit, robur conditae fortitudinis amisit; cumque ad superna repetenda se erigit, fragrat quidem odore memoriae, sed digne non exerit pondus vitae. Pomorum ergo odoribus repletur, et tamen huc illucque leviter mentis nostrae navis impellitur, quia et paradisi celsitudinem cum odoris recordatione meminimus, et importunos tentationum fluctus ex carnditur, et adnisu praepeti ad liberatur, sed per appetitum ventris terras expetit, seseque a sublimibus repente deorsum fundit. Sic humain rationis celsitudiaeris libertate suspenderat; sed quia, contra praeceptum, cibum vetitum contigit, per ventris concupiscentiam ad terras venit; et quasi post volatum carnibus pascitur, quia illa libera contemplationis inspiracula perdi
Abbreviated transcription (Latin):
quia quo per culpam cepit ad ima
decurrere. eo se cum cecitate ꝑcu¬
lit. ne intimũ lum̃ uideret. De qͥbꝰ
adhuc dieb apte subiuingitur.
Ier transierunt quasi naues poma
portantes. Naues cũ poma portãt.
fructus t̾re uidelicet ꝑ fluctus fe¬
runt. Terra uero hominis paradi¬
sus extitit: qui hunc in concussũ
tenere potuisset. si ꝑinnocentiam
stare uoluisset. S quia ad muta¬
bilitatis undas per culp̃a cecidit:
ad p̃sentis uite maria per t̾ram
uenit. Poma etiam t̾re huiꝰ fue¬
runt mandati sermo. concussa
possibilitas oꝑis: nature indita
intelligentia conditoris. S hec
poma dum edere int̾ra renuimꝰ.
ꝑ maria portamꝰ: quia concessa
bona tot murierũ inconcussi cu¬
stodire inꝑaradiso noluimꝰ: et ser¬
uare nunc intemptatonib cona¬
mur. Tendentes ad terminum
aura uite p̃sentis inpellimur:
mutabilitatis nr̃e. fluctu fatiga¬
mur. S quia per crucis miste¬
rium ad ingenita nature. bona
restringimur: quasi per lignum

Expanded text:
quia quo per culpam coepit ad ima decurrere, eo caecitatem pertulit, ne intimum lumen videret. De quibus adhuc diebus apte subjungitur: Pertransierunt quasi naves poma portantes. Naves cum poma portant, fructus terrae videlicet per fluctus ferunt. Terra vero hominis paradisus exstitit, quae hunc inconcussum tenere potuit, si per innocentiam stare voluisset. Sed quia ad mutabilitatis undas per culpam cecidit, ad praesentis vitae maria post terram venit. Poma etiam terrae hujus fuerunt mandati sermo, concessa possibilitas operis, naturae indita intelligentia conditoris. Sed haec poma quae edere in terra renuimus, per maria portamus, quia concessa bona tot munerum inconcussi custodire in paradiso noluimus, et servare nunc in tentationibus conamur. Tendentes ad terminum, aura vitae praesentis impellimur, mutabilitatis nostrae fluctu fatigamur. Sed quia per crucis mysterium ad ingenita naturae bona restringimur, quasi per lignum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi humilitati renititur: qd̃
ꝓtinꝰ subinfertur. Et non de penis
innocentũ rideat. Qd̃ tam̃ ualde
humillimũ sine difficuitate cog¬
noscimus: si humili hoc mente
pensamꝰ. Cunctis et eñi uquet. qd̾
om̃e desiderium pena est. cũ differ¬
tur: salomone attestante qͥait.
Spes que differtur: atligit affli¬
git animã. Redire autẽ dei est hu¬
mane nolle afflictõni misereri.
reꝓbis inculpa durantib dicit.
Ego quoq mint̾itu ur̃o ridebo:
idẽ afflictioni ur̃e nulla pietate
compaciar. Ante redẽptoris igit᷑
aduentũ penam suam electiõs
habuerunt: qui estuante deside¬
rio incarnat̃onis eiꝰ mift̾ium ui¬
dere cupierunt. ip̃o atcestante
qͥait. Multi dico uobis iusti et
ꝓphe uoluerunt uidere que iude¬
tis: et non uiderũt. Pene itaq
innocentũ sunt: desideria iustoꝵ

Expanded text:
quasi humilitati renititur, quod protinus subinfertur: Et non de poenis innocentum rideat. Quod tamen valde humillimum sine difficultate cognoscimus, si humili hoc mente pensamus. Cunctis etenim liquet quod omne desiderium poena est cum differtur, Salomone quoque attestante, qui ait: Spes quae differtur affligit animam . Ridere autem Dei est humanae nolle afflictioni misereri. s reprobis in culpa durantibus dicit: Ego quoque in interitu vestro ridebo ; id est, afflictioni vestrae nulla pietate compatiar. Ante Redemptoris igitur adventum poenam suam electi omnes habuerunt, quia, aestuante desiderio, incarnationis ejus mysterium videre cupierunt, ipso attestante, qui ait: Multi, dico vobis, justi et prophetae voluerunt videre quae videtis, et non viderunt . Poenae itaque innocentum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
linquẽti. Que beatus iob oꝑa ex̃¬
cuit: sacre huiꝰ hystorie textꝰ
ostendit. Holocaustis quippe mł¬
tiplicib auctorẽ placare studuit.
qui iusta filioꝵ numerũ ut scͥp¬
tum est cor surgens diluculo. of
abimmundis actib. s apraua
quoq cogitatone mundabat.
De quo scriptura teste ꝑhibet.
Dicebat eñi. Ne forte peccaue

Expanded text:
et. --Quae beatus Job opera exercuit, sacrae hujus historiae textus ostendit. Holocaustis quippe multiplicibus auctorem placare studuit, quia juxta filiorum numerum, ut scriptum est, consurgens diluculo, offab immundis actibus, sed a prava quoque cogitatione mundabat. De quo, Scriptura teste, perhibetur: Dicebat enim: Ne forte pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Quid de alii loquar: qͥ ip̃e
mͥ testimoniũ fere ñ ualeo: S
quia innocentie tue testificari nõ
sufficis: numquid hoc ip̃m quia
innocentiam habeas scis: subdit.¬

Expanded text:
de aliis loquar, qui ipse de me testimonium ferre non valeo? Sed quia innocentiae tuae testificari non sufficis, nunquid hoc ipsum, quia innocentiam habeas, scis? Subdit
Abbreviated transcription (Latin):
paulo attestante nichil ad ꝑfec¬
tum ad duxit lex. Ipse autem ꝑ
semet ipsum ueniens. et suꝑ cada¬
uer se humiliter st̃nens. ad exe¬
quanda sibi mortui menbra se
colligit: quia cum informa dei
eẽt ñ rapinã arbitratꝰ ẽ equalẽ
se ẽẽ dõ: s semet ip̃m ex inaniuit
formam serui accipiens insimili
tudinẽ hominũ factꝰ. et habitu
inuentus ut homo. huc illucq
deambulat. quia et iudeam uix¬
ta. et longe positas gentes uocat.
Suꝑ mortuũ septies oscitat: qͥa
per aꝑtonẽ duuni muneris. gr̃e
septiformis sp̃m inpeccati mor
te iacentib aspirat. Moxq uiuẽs
erigitur: quia is qũe terroris uir¬
ga suscitare non potuit: ꝑamoris
spm̃ puer ad uitã redit. Dicat itaq¬

Expanded text:
Paulo attestante: Nihil ad perfecPaulo attestante: Nihil ad perfectum adduxit lex . Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam studinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Huc illucque deambulat, quia et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies aspirat, quia per apertionem divini muneris gratiae septiformis spiritum in peccatte jacentibus aspirat. Moxque juvenis erigitur, quia is, quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris Spiritum puer ad vitam rediit. » CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
pe. Hinc et eñi ꝑ ꝓpħam dicitur.
Ego sum uidex et testis. hinc rur¬
sum ait. Tacui. semꝑ si lui. paci¬
ens fui: sicut parturiens loqͣr.
Parturiens namq cum dolore
eicit: qd̃ diu in abditis cũ pon¬
dere portaiit. Post longũ uero
silenitium. quasi parturiens dñs
loquit᷑: quia qđ̃ apud se nunc
tacitus tolerat. multione q̃rq
iudicii quasi cum dolore manife¬
stat. S requirendꝰ nobis est iste
uir iustꝰ si ꝓ eo testimoniũ quis¬
quam dicere p̃sumeret: numqͥd
hunc areatu liberaret: Et si hu

Expanded text:
pae. Hinc etenim per prophetam dicitur: pae. Hinc etenim per prophetam dicitur: Ego sum judex et testis . Hinc rursum ait: Tacui, semper silui, patiens fui, sicut parturiens loquar . Parturiens namque cum dolore ejicit quod diu in abditis cum pondere portavit. Post longum ergo silentium, sicut parturiens, Dominus loquitur, quia quod apud se nunc tacitus tolerat, in ultione quandoque judicii quasi cum dolore manifestat. Sed requirendum nobis est, iste vir justus, si pro eo testimonium dicere quisquam praesumeret, nunquid hunc a reatu liberaret? Et si hui
Abbreviated transcription (Latin):
Uulreratũ se itaq sine causa
asserens: hoc de se foras loquit᷑
qd̃ de illo ueritas inocculto testa¬
tur dicens. Cõmousti me adũ¬
sus eum: ut affligerẽ eum fru¬
stra. Uir gͦ sc̃s suꝑbe ñ dicit. qd̾
ueracit̃ dicit: nec ꝑ hec u̾ba arec¬
titudine discrepat. per que a iu¬
dice non discordat. Qui eorũdẽ
escere sp̃m meum: et implet me
amaritudinib. Sepe iustis exer¬
cicium est uirtutis: sola ext̾ius
aduersa tolerare. S ut eorũ iures
certam̃ plene ꝓbationis erudiat:¬
tormenta lacerant et intus tẽp¬
pletũ se amaritudinib asserit. qͥ
eum flagella ext̃uis tolerat. illud
est grauius qd̾ de tẽptatione ad¬
ũsarii mintimis portat. S ĩt̃
hec mitigat ium doloris: conside¬
¶ rata
equitas et potentia ferientis. Uñ
robustissimus est: si equitas ui¬
dicii nemo pro me audet testir
qui has per alienũ testimonium
non explorat: quia qui distric¬
tus q̃nq ostenditur. illator pene:
ipse dui tacitus extitit. testis cul¬

Expanded text:
Vulneratum se itaque sine causa asserens, hoc de se foris loquitur, quod de illo Veritas in occulto testatur dicens: « Commovisti me advesus eum, ut affligerem eum frustra . Vir ergo sanctus superbe non dicit quod veraciter dicit, nec per haec verba a rectitudine discrepat, per quae a judice non discordat. Qui eorumdem escere spiritum meum, et implet me amaritudinibus. - Saepe justis exercitium est virtutis, sola exterius adversa tolerare. Sed ut eorum vires certamen plenae probationis erudiat,tormenta lacerant, et intus toimpletum se amaritudinibus asserit, quia cum flagella exterius tolerat, illud est gravius quod de tentatione adversarii in intimis portat. Sed inter haec mitigat vim doloris considerata aequitas et potentia ferientis. Unde robustissimus est; si aequitas judicii, nemo pro me audet testimoqui has per alienum testimonium non explorat, quia qui districtus quandoque ostenditur illator poenae, ipse diu tacitus exstitit testis cul