comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xͥs Ita ne no cu de lignis ⁊ la¬
pidib salomon edificauit
templũ deus est. ⁊ cui ten¬
plũ edificatur de menbris xͥ.
Gum loqñs de deo beatissimus
martyr stephanꝰ dixent. salo¬
mon edificauit ei domũ. s sũ¬
mis nõpnamuifcĩs templis in¬
hĩtat: Et tam̃ xͥ menbra qͦr¬

Expanded text:
? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris Chricum loquens de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufactis templis inhabitat . Et tam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ho utiq sum limo ectore
cũ legatis. ut iam supea docu
ascis etiam homines adorare
Et tam̃ ut inuidram blasphe¬
mantis eutes. ita landas sp¬
ritum scm̃i ut tribuas ei ꝙ nͣ
ht̃ ulla creatura. ⁊ detrahas
ei qd̾ adipiscitur humanae

Expanded text:
simillimo errore, cum legatis, ut jam supra docui, a sanctis etiam homines adoratos. Et tamen ut invidiam blasphemantis evites; ita laudas Spiritum sanctum, ut tribuas ei quod non habet ulla creatura, et detrahas ei quod adipiscitur et humana
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. s inspimus nob̾ desi¬
denũ sancdũ nos facit gemete
tibi suffĩtient̾ nõ respondisse
me estimo. Et tales de scͥptu¬
ris sancts locucõnes qnͣtuma¬
tis uidebatur ostendi. Qrm̃hie
uos facit gemere. sicut dix
tens. nuine cognoui. quͣco
cognoscere hominẽ secit. s
enim tunc cognon̾at qr
tunc se dixerat cognou
quia omina scit antequ
ant. Ad quod te responden
non potuisse quid ꝓdest q
sentis qñ non consentio ᷤ¬
inchil te responde̾ potuise
monsrau. Sed ut hie q¬
ditis quib ego nsuis sum.
uis probare quomododa

Expanded text:
s nobis desiderium sanctum nos facit gemere tibi sufficienter respondisse me existimo. Et tales de Scripturis sanctis locutiones, quantum satis videbatur ostendi, quoniam nos facit gemere; sicut dixit Deus, Nunc cognovi , quando cognoscere hominem fecit. Non enim tunc cognoverat quod tunc se dixerat cognovisse, qui omnia scit antequam fiant. Ad quod te respondere non potuisse, quid prodest quia sentis, quando non consenti; nihil te respondere potuisse monstravi. Sed ut hic qdicis, quibus ego usus sum, vis probare quomodo di
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ deus est. Si hoc intelligis
ñ te respondisse iam ꝑspicis
⁊ de consensu uoluntatis te
maniter tam multa dixisse
cognosas. ⁊ nos quippe ĩ com¬
pabilem consensũ uolunta¬
dis atq indiuidue caritatis
prĩs ⁊ filii ⁊ sp̃c sancti confite¬
mur. ꝓp̃ qd̾ dicimꝰ. hec tͥnitas
unuuĩ est deus. S nos hoc ⁊
ꝙ uos non dititis. dicimus.
pp̃ unam eandemq naturã.
atq sub̾am. hii tres unũ sũt
hec si de creu̾is: ⁊ contencõs

Expanded text:
Unus Deus est? Si haec intelligis, non te ad ea respondisse jam perspicis, et de consensu voluntatis te inaniter tam multa dixisse cognoscis. Etiam nos quippe incomparabilem consensum voluntatis atque individuae charitatis Patris et Filii et Spiritus sancti confitemur, propter quod dicimus, Haec Trinitas unus est Deus. Sed nos hoc etiam, quod vos non dicitis, dicimus, propter unam eamdemque naturam atque substantiam, Hi tres unum sunt. Haec si discreveris, et contentios
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dic̾ pocius qrͣe mͥ non re¬
hr̃e quod dr̃es aliam natim¬
tatem que de deo est int̾poñe¬
dam putasti qua fugeres. R¬
go te qñ quid respondeas n̾
habes qnͣto melius taceres
exmamuit debrtorem se sen¬
tit suo genitori. multo ma¬
gis qui ulum tantum ac ta¬
lem genuit : ncc̃e est ut eñ
ueneretur. ei q offerat sm̃ꝑ
ne ⁊ obsequio filii erga ptei
carnałr sencias. pr̃ eius nis
denentre matris eius nõ est
deus eiꝰ. Iam quͣtũ nis obses¬
tur deo pr̃i deus filius. qm in
ne gentti ⁊ gentoris equal
lanquid ideo est diu̾sa nat᷑a
putris hominis ⁊ hominis filii.
qr filius obsequitur pñ : Hoc
est omnino intollerabile ĩ uo¬
nis. quia de obsequio filii. di¬
u̾sam nultis ꝓbare sub̾am prĩs
ꝗ filii. pporsus alia q̃o est. ut
filius obsequatur. Int̾im u̾um
siliu non negemus qui nullo
modo uerus filius ÷ si non est
ip̃ius ⁊ prĩs una eademq nͣ¬

Expanded text:
t dic potius quare mihi non responhabere quod diceres, aliam nativitatem quae Dei de Deo est, interponendam putasti qua fugeres. Rogo te; quando quid respondeas non habes, quanto melius taceres?exinanivit, debitorem se sentit suo genitori; multo magis qui illum tantum ac talem genuit, necesse est ut eum veneretur, eique offerat semper ne et obsequio Filii erga Patrem carnaliter sentias, Pater ejus, nisi de ventre matris ejus, non est Deus ejus. Jam quantumvis obsequatur one geniti et genitoris aequalitas, numquid ideo est diversa natura patris hominis et hominis filii, quoniam filius obsequitur patri? Hoc est omnino intolerabile in vobis, quia de obsequio Filii diversam vultis probare substantiam Patris et Filii. Prorsus alia quaestio estFilius obsequatur. Interim verum Filium non negemus, qui nullo modo est verus Filius, si non est ipsius et Patris una eademque n
Abbreviated transcription (Latin):
um minorem natutam ml¬
tis credere ꝓhibemus. Nullo
possit uellet negare nat᷑am.
Parentib autem ut eẽt sb̾¬
tis fuit. s etatis humane. F¬
tra itaq dixisti. Si parentib
fuit subditus quoi creanit qnͣ¬
to magis suo genitori quie¬
um tantũ ⁊ talem genuit:
Respondet᷑ eĩtibi. Si parenti
b subditus fuit pp̃ pueritiã.
qnͣto magis deo ꝓpter ip̃am ho¬
minis formam.Qmͣ formã
tum inmortalem fec̾it: non
morte ꝑdidit: quid miraris
si ⁊ poit huiꝰ seculi finem sb̃¬
iectus erit in ea illi qui ei sub¬
iecit omnia. Iu autem ño pp̃¬
seriu formam dicis filiũ prĩ
tum ac talem genuit .i. mag¬
ybi ⁊ patri derogas. qͥ filium
sibi unicum aut ñ potuit. au
noluit gignere equalem. ⁊
ip̃o filio qui unicus pr̃i non÷
generatus equalis. ⁊ ido ꝑft̃s
⁊ natus. ne uiiqmͣ uł crełcendo
fieret ꝙ nõ potint ẽẽ nascen¬
do. Nos autem nõ ut putas
corpus tantũ filii .i. corpus
hominis. Uerum ⁊ humanũ

Expanded text:
ium minorem natura vulium minorem natura vultis credere, prohibemus: nullo . Parentibus autem ut esset subtis fuit, sed aetatis humanae. Frustra itaque dixisti: Si parentibus fuit subditus quos creavit , quanto magis suo genitori qui eum tantum ac talem genuit? Respondetur enim tibi: Si parentibus fuit subditus propter pueritiam, quanto magis Deo propter ipsam hominis formam? Quam formam cum immortalem fecerit, non morte perdiderit; quid miraris si etiam post hujus saeculi finem subjectus erit in ea illi, qui ei subjecit omnia? Tu autem non propter formam servi dicis Filium Patri tum ac talem genuit, id est magubi et Patri derogas, qui Filium sibi unicum, aut non potuit, aut noluit gignere aequalem; et ipsi Filio qui unicus Patri non est generatus aequalis, et ideo perfectus est natus, ne unquam vel crescendo fieret, quod non potuit esse nascendo. 5. Non autem, ut putas, corpus tantum Filii, id est, corpus hominis, verum etiam humanum
Abbreviated transcription (Latin):
at nobis diuintas qd huma¬
intati conquit: ip̃a dimnitas.
Obsequit᷑ homo pri suo deqͣ
utus est homo. Eamen obie¬
uendo ẽẽ non desiuit homo
ł si non dico parit honoratꝰ s
bonoratior ẽẽt filius: Gauderet
pr̃ non inuiceret honoraret
accessu augendꝰ etatis. ħ ei
natus non ẽẽt equalis. Equa¬
lem uero si pr homo potuiss.
ullo dubitante genuiss qs
gͦ audeat dr̃e hoc uee om̃ips
potuit : Addo eciã quia si pos¬
s homo: maiorem se ipõ me¬
loremq gigneret alium. S
ianis lił melus deo quicqda¬
&e non potest. gͥ ei uenim fili¬
um credamus ẽẽ equalem. ꝙ
si dixeris eo ip̃o maior ÷ pr̃
filio. qr de millo genitus ge¬
nuit tam̃ equalem ceto res¬
pondebo. Iam ideo non÷ ma¬
ior pr filio. qr equalem ge¬
mit. non minorem. Origiis
ens q̃o est quis de quo sit eqͣ¬
liratis autem qualis ⁊ qnͣtus
sit ꝓinde si admittit rõ i̾ta¬
as ut equali pr̃i filus ab seqͣ¬
dir equalis no negamus ob¬
seqͥum. Si autem ꝑ obseqͥ¬

Expanded text:
eat vobis divinitas, quod humanitati donavit ipsa divinitas. Obsequitur homo patri suo, de quo natus est homo; tamen obsequendo esse non desinit homo. Et si, non dico pariter honoratus, sed honoratior esset filius, gauderet pater, non invideret: honoraret accessu augendus aetatis, sed ei natus esset aequalis. Aequalem vero si pater homo potuisset, nullo dubitante genuisset. Quis ergo audeat dicere, Hoc nec Omnipotens potuit? Addo etiam, quia si posset homo, majorem se ipso melioremque gigneret filium: sed majus vel melius Deo quidquam non potest esse; ergo ei verum Filium credamus aequalem. Quod si dixeris, Eo ipso major est Pater Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem: cito respondebo, Imo ideo non est major Pater Filio, quia aequalem genuit, non minorem. Originis enim quaestio est, Quis de quo sit: aequalitatis autem, Qualis aut quantus sit. Proinde si admittit ratio veritatis ut aequali Patri Filius obsequatur aequalis, non negamus obsequium: si autem per obsequ
Abbreviated transcription (Latin):
uis autem̃ ño iudeat de¬
fectum tuum uͥ cum au¬
disses me cõmemorante in
de uentre maius mee deus
mens es ta ut intellig̾emus
eis nature illum esse deũ
quͣiͣ filius ip̃ius ex temꝑe. de
uentre matris accepit. ꝓr̾em
uero nature illius qmͣ dese
ip̃o generauit. tu non inue¬
niens quid responderes. tam̃¬
tre matris natum ꝓfiteris
quod nec iudei diffidunt. Ao
deinde quesiuisti. cur ista te¬
stimonia in mediũ no ꝓfe¬
rantur. que illam natiuita¬
tem demonstrant ĩ pͥncipio
sicut ⁊ p̾cedens nos instruit
testimonium. qi ego natiui¬
pp̃ qmͣ dictum est. In pͥncipio
erat u̾bum. non credam non
p̾dicem non amplectar. s tm̃
ex nentre matris. natum as¬
seram xp̃m. ecce ego dico dei
filium de deo pr̃e sine romꝑe
genitum. Quomꝰ sit autẽm
eciam deus eius qui pr estor

Expanded text:
uis autem non videat defectum tuum, ubi cum audisses, me commemorante, in De ventre matris meae Deus meus es tu ; ut intelligeremus ejus naturae illum esse Deum quam Filius ipsius ex tempore de ventre matris accepit, Patrem vero naturae illius quam de se ipse generavit: tu non inveniens quid responderes, tamtre matris natum profiteris quod nec Judaei diffidunt. Ac deinde quaesisti, Cur ista testimonia in medium non proferantur, quae illam nativitatem demonstrant in principio, sicut et praecedens nos, inquis, instruit testimonium? Quasi ego iquam dictum est, In principio erat Verbum, non credam, non praedicem, non amplectar; sed tantum ex ventre matris natum asseram Christum? Ecce ego dico Deum Filium de Deo Patre sine tempore genitum. Quomodo sit autem etiam Deus ejus qui Pater
Abbreviated transcription (Latin):
m eẽ deum. Cutꝰ nos dixerat
habitet in uobil. s ait. sp̃c dei
hitat in nobis. utiq intemplo
suo deus hitat. Nam ꝙ ÷ tem¬
sũ dei nsi habitacłm dei ⁊ui
memorare quod ꝓtuli. Nesti¬
tis qr corpus ur̃m templũ in

Expanded text:
ipsum esse Deum, cujus nos dixerat habitet in vobis; sed ait, Spiritus Dei habitat in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidmemorare quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum templum in
Abbreviated transcription (Latin):
suo gentori. qiͣ nos negemꝰ
hominis uoluntatẽ uosum¬
tati dei ẽẽ debere sb̾ͨtam:
Nam ex natura homĩs hoc
dixisse deum. cito uidet qui
locum ipm̃ sancti emigłii
paulo attentins intuetur
Ibi enim dixit tristis ẽ aĩa
mea usq ad mortẽ. Nunqͥd
ex natura unici uerb posset
hoc dici: S homo qui pu
eõ potuisse: Ille tam̃ neqͥd
dr̃et᷑ tale: non ait tristis sũ.
qmͣuis ⁊ si hoc dixisset non nͥ
ex natura hominis oportu¬
isset intelligi. s ait tristis ÷
qm̃ sicut homo ꝑtiq habe¬
bat humanã qmͣqm ⁊ in ħ¬

Expanded text:
suo genitori: quasi nos negemus, hominis voluntatem voluntati Dei debere esse subjectam? Nam ex natura hominis hoc dixisse Dominum cito videt, qui locum ipsum sancti Evangelii paulo attentius intuetur. Ibi enim dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Numquid ex natura unici Verbi posset hoc dici? Sed homo qui putesse potuisse? Ille tamen, ne quid diceretur tale, non ait, Tristis sum; quamvis etiamsi hoc dixisset, non nisi ex natura hominis oportuisset intelligi: sed ait, Tristis est m sicut homo utique habebat humanam. Quanquam et in
Abbreviated transcription (Latin):
nunc aute̾ nec dum indemus
omĩa subiecta ei. eum aut̃
modico minus ab angłis.
minoratũ uidemus ih̾m p̃p̃
passionẽ mortis. docere nos
debet quomꝰ intelligend̾ ÷
qd̾ scͥptum est ad corithios.
Emmantem omĩa illi subiͤta
fcuis est homo non sod̾m io̾
qd̾ est deus. Sic gͦ in hoĩe
apparens in quo ꝑ passio¬
nem mertisiminoratꝰ est
modico muiꝰ ab angłis. uiuor
⁊ mortuos indicabunt. qnͣdo
dictus est. uenite benedicti pa¬
tris mei ꝑcipite regnũ. Eͦ tu

Expanded text:
Nunc autem necdum videmus Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei: eum autem modico minus ab Angelis minoratum videmus Jesum propter passionem mortis ; docere nos debet quomodo intelligendum sit quod scriptum est ad Corinthios, Cum autem omnia illi subjecta factus est homo, non secundum id quod est Deus. Sic ergo in homine apparens, in quo per passionem mortis minoratus est modico minus ab Angelis, vivos et mortuos judicabit, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite
Abbreviated transcription (Latin):
plemindo eiꝰ sicut aꝑtissime
dicit apłs. Ac ꝑ hoc cum om
ma xp̃o subiecta fuerint. ⁊ ca¬
pcti ⁊ corpori erunt sine dubi¬
tacõne ilbiecta. Nam sed̾m
io quod sine tempore deus nat᷑
est. nchil uinqmͣ potuit eiũ
eẽ subiectum. Scimꝰ quod nos
cõmemorandos putasti qr pł
ño iudicat qmqui. s om̃e indi¬
aiũ dedit filio. uellem tamen
liost cum dicat ip̃e identidẽ
filius. Ego non quero głam
neam. est qui querat ⁊ indi¬
cet ut scĩas ideo dcm̃. pr̃ non
uidicat qͥ qm s omne iudici¬
um tedit filio qm̃ indicandu
uiuis ⁊ mortiis. forma hoĩs¬
quem pupͥugerunt s innisi¬
bilit᷑ eciam pͣr erit cum eo qr
iseꝑabił est ab eo. Si enim
noñ sum solus qm̃ pr̃ mecũ
est. Dat ip̃e moriturus qnͣto
magis secum ħebit prẽm de
mortuis ⁊ muis iudicaturꝰ
bmn illo erit ⁊ sp̃c sanctus
Qrnomodo em̃ ceseret eñ sp̃c
sanctꝰ in regali sede. quo ꝓlen̾
regressus est a iord ine: qd̾
itaq scriptum est ad hebreos.

Expanded text:
plenitudo ejus, sicut apertissime dicit Apostolus . Ac per hoc cum omnia Christo subjecta fuerint, et capiti et corpori erunt sine dubitatione subjecta. Nam secundum id quod sine tempore Deus natus est, nihil unquam potuit ei non esse subjectum. 6. Scimus, quod nos commemorandos putasti, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Vellem tamen quam, cum dicat ipse identidem Filius, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat, et judicet : ut scias ideo dictum, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; quoniam judicandis vivis et mortuis forma hoquem pupugerunt . Sed invisibiliter etiam Pater erit cum eo, quia inseparabilis est ab eo. Si enim, Non sum solus, quoniam Pater mecum est, ait ipse moriturus ; quanto magis secum habebit Patrem, de mortuis et vivis judicaturus? Cum illo erit etiam Spiritus sanctus. Quomodo enim deseret eum Spiritus sanctus in regali sede, quo plenus regressus est a Jordane ? Quod itaque scriptum est ad Hebraeos,
Abbreviated transcription (Latin):
a semetip̃o s a pĩe. ⁊ nirsus c̃
dicit omina que ht̃ pr mea
iste accipiatur. descendi de celõ
non ut faciam uoluntatẽ me¬
am s uoluntatẽ eiꝰ qui misit
me. ¶cds̾ at. adam qui tollit
luntate suam s euis a quo mis¬
sus est cum ille fecenit suam:
homo est descendert de celo. cũ
de mt̃e que interra erat factꝰ
sit homo. Hoc enĩ p̃p unitatẽ
inquit ascendit in celum. nͥ qͥ
qui est incelo. Si gͦ attendas
distinctõem sub̾arũ filius dei
de celo descendit. filius homĩs
truafixꝰ est. Si unitatẽ ꝑsone:
⁊ filius hom̃is descendit de celo
⁊̃ fi liꝰ dei crucifixꝰ est. Ip̃e ẽ enĩ

Expanded text:
a se ipso, sed a Patre. Et rursus cum dicit, Omnia quae habet Pater, mea isse accipiatur: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit. Secundus enim Adam, qui tollit luntatem suam, sed ejus a quo missus est; cum ille fecerit suam, undum id quod homo est, descenderit de coelo, cum de matre quae in terra erat factus sit homo. Hoc enim propter unitatem inquit, ascendit in coelum, nisi qui qui est in coelo . Si ergo attendas distinctionem substantiarum, Filius Dei de coelo descendit, Filius hominis crucifixus est: si unitatem personae, et Filius hominis descendit de coelo, et Filius Dei est crucifixus. Ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nͥ humano corde ñ poss.
cũ infirmitatẽ nr̃am ĩ suum
ñ diuinũ s humanũ tͣnͣsfig¬
auit a ffcm. hõĩe quippe n̾o
assumpto nullo mͦ p̃r dr̃et
unicũ u̾bum. ño quod ego
uolo. Numqm enim posset
ummutabił illa natirea qͥc¬
qm aliud uelle qmͣ pr̃. hec si
distingneretis: arnam hereti¬

Expanded text:
posset, cum infirmitatem nostram in suum non divinum, sed humanum transfiguraret affectum. Homine quippe non assumpto, nullo modo Patri diceret unicum Verbum: Non quod ego volo. Nunquam enim posset immutabilis illa natura quidquam aliud velle, quam Pater. Haec si distingueretis, Ariani, haereti
Abbreviated transcription (Latin):
set iuxta decretum tenascibili¬
ctis domim.NIam ⁊ iud̾i
cun dei dicti sunt in deuocione
non in sacramento quod nũc
opatur. ut accepta remissio¬
ne pcc̃oꝵ suꝑueniente sco spu
dicantur fiłi dei. Saluator ergo
et natus est ẜm carnem alius di
et post in mist̾io firmatus. Nec
enin poterat. quod de sc̃o spũ
natum est. non deo nasci. S
ut ꝓpõitum misterii impleret
supueniente sc̃o sp̃u non dimi¬
nũtum est. S auctum. I4.
Quud canse tuit. si illo temꝑe
crucifigi se ꝑmittet dominus

Expanded text:
set, iuxta decretum renascibilitatis donum. nam et Iudaei filii dei dicti sunt in deuotione, non in sacramento quod nunc operatur, ut accepta remissione peccatorum superueniente sancto spiritu dicantur filii dei. saluator ergo et natus est secundum carnem filius dei et post in mysterio firmatus. nec enim poterat quod de sancto sanctum natum est non deo nasci, sed ut propositum mysterii impleretur, superueniente spiritu non deminutum est, sed auctum. LV. QVID CAUSAE FUIT UT ILLO TEMPORE CRUCI SE PERMITTERET DOMINUS,
Abbreviated transcription (Latin):
m sp̃m scĩtatis. Iuxͣ car¬
Snem uero ex semine dd̾ nat᷑
est filus uł deo in utro nõ
fcũs deo filius habeatur:. S na¬
tus. Illud autem quod in ba¬
tismo audit mist̾ni non sua
cã est.NNam hec omnib
audit qui baptizatur. Ip̃e a
demonstratur tantũmodo. ut
ex h appeat in lpmine u̾tutib
deus. Ceteri uero firmantur
quia ex ste incipiunt esse fili
dei caum sanctum accipiunt
pni. Quamuis enim sc̃m nor¬
cum sit corpis domira. Nor
tumen satram̃to regen̾ationis

Expanded text:
m sanctitatis, iuxta carnem uero ex semine Dauid natus est filius deo, ut in utroque non factus deo filius habeatur, sed natus. illud autem quod in baptismo audit, mysterii, non sua causa est. nam hoc omnibus audit qui baptizantur. ipse autem demonstratur tantum modo, ut ex hoc appareat in homine uirtutibus deus, ceteri uero firmantur, quia ex hoc incipiunt esse filii dei, cum sanctum accipiunt spiritum. quamuis enim sanctum natum sit corpus domini, non tamen sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃. s editus ÷. ut .n. xp̃c de eẽntia d̾i
extitisse uł ꝓcessisse significarẽ. exicõ
eiꝰ natĩtas applłaca÷. ut qr nõ dispar
se sĩgnificare̾ de d̾o loquit᷑ ꝓcessisse. Re¬
mo .n. de eo ꝓcessit uͥ nõ fuit solet qͥpe

Expanded text:
entia Dei exiisse vel processisse significaretur, exitio ejus nativitas appellata est: ut quia non dispar se significaretur, de Deo legitur processisse. Nemo enim de Deo processit ubi non fuit. S
Abbreviated transcription (Latin):
danam sapm sꝑnut̃ ꝑuuli uident᷑ sa¬
pientib mũdi qui nuło testiomo cõm̃¬
dati sapientes uolut̃ dici. Idc̾co ĩ dig
reuelanda sunt. ħ .n. prudẽs d̾o ÷ ⁊ sa¬
lutis sue memor qui scĩe sue cñ po¬
nit d̾i legem qͣm utiq uidet ñ u̾boꝵ stre¬
pitu fuiari. s rr̃ uͥtutib ⁊ sũ dubio h

Expanded text:
am spernunt, paruuli uidentur sapientibus mundi, qui nullo testimonio commendati sapientes uolunt dici. idcirco indignreuelanda sunt hic enim prudens deo est et salutis suae memor, qui scientiae suae anteponit dei legem, quam utique uidet non uerborum strepitu fulciri, sed rerum uirtutibus. et sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
de nitunt᷑ głam dat. s bone uolũta¬
tis hominib qui accurati mag̾ uita
fiit qͣm s̾mone. Istos .ii. reꝓbat deus
qui mag̃ orõne clari s̾monis uti uolũt
qͣmbonis accib. Nam ⁊ głam d̾i ĩ se
ust conũte qui iegeni d̾i u̾b̾ exornare
se putat. Nes .n. ip̃e ꝑse plac̾e debent
sensu ꝑmende sunt ut faciliꝰ m̃tẽ ĩ ci¬
tent qd sałm. Ido piscatores elegit dñs
is qui sñ aliqͣ u̾sutia fidem s̾uando ⁊

Expanded text:
dere nituntur, gloriam dat, sed bonae uoluntatis hominibus, qui accurati magis uita quam sermone. istos enim reprobat deus, qui oratione clari sermonis uti uolunt quam bonis actibus. nam et gloriam dei in se uult conuertere, qui rem dei uerbis exornare se putat. res enim ipsae per se placere debent, sensu promendae sunt, ut facilius mentem incitent ad salutem? ideoque piscatores elegit dominis, qui sine aliqua uersutia fidem seruando et
Abbreviated transcription (Latin):
ab actueiꝰ composita sunt nõ ex nat᷑n.
Omne .ii. malũ oꝑe ꝓbatur ut nõ sb̾¬
sistentiã ĩ cͥmine sit. s uolũtas concep¬
ta ex causis. Dum .ni. se uidit potõe ẽ
eius hẽtur. Aut unde ꝓbaͣ ab ñtõ ho¬
micida fuisse abs scͥptura illũ qͥ eiꝰ
fu̾it imitator noĩe eiꝰ applłat. ut qr
ab oꝑe nom̃ accepit omĩs qui malũ
opus fec̾it nõ ĩ m̾ito diabolus noĩet᷑
Saluator gͦ ħ loco cayu applłauit¬

Expanded text:
mposita sunt, non ex natura. Omne enim malum opere probatur, ut non substantia in crimine sit, sed voluntas concepta ex causis. Dum enim se vidit potiorem cejus habeatur? Aut unde probatur ab initio homicida fuisse? Sed Scriptura illum qui ejus fuerit imitator, nomine ejus appellat; ut quia ab opere nomen accepit, omnis qui malum opus fecerit, non immerito diabolus nominetur. Salvator ergo hoc loco Cain di
Abbreviated transcription (Latin):
missus ÷ xp̃c. ħ .n. soliꝰ prĩs peculiare ÷ ne
missus dicat᷑. accipe dcã apłi qui alio or¬
dine conplectit᷑ t̾nitatem. Dicit .n. int̾
cet̾a in epła ad thessalonicenses scd̃a. doꝰ
dirigat corda urã ĩcaritate d̾i ⁊ paĩa xpĩ

Expanded text:
istus. hoc enim solius patris peculiare est, ne missus dicatur. Accipe dicta apostoli, qui alio ordine conplectitur trinitatem; dicit enim inter cetera in epistula ad Thessalonicenses secunda: dominus dirigat corda uestra in ca
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliũ ꝑaclitũ mitcend̾ dic̃ se utiq
nrĩs. ⁊ it̾m dic̃ dñs. Ego sum u̾itas
ecce aꝑta unitas sp̃c scĩ. ⁊ filii di
ꝙ dñm sabaoth uid̾it ĩ tͦno maies¬
tatis sedentẽ q̃m ioh̃s euͣngelista
xp̃m ẽẽ intellex̃ dicens. int̾ alia. ħ¬

Expanded text:
cum alium paracletum mittendum dicit, se utique nostris, et iterum dicit dominus: ego sum ueritas. ecce aperta unitas spiritus sancti et filii dei; a quia dominum sabaoth uiderit in throno maiestatis sedentem, quem Iohannes euangelista Christum esse intellexit dicens inter alia:
Abbreviated transcription (Latin):
dñte dnõ d̾o. ego sũ primꝰ ⁊ ego met̾nũ
⁊ manus mã fundauit t̾ram dext̾a mã
solidauit celũ ⁊ ĩ sb̾iectis ego locutꝰ .s̃.
ego uocani. ego adduxi eũ ⁊ ꝓsꝑũ it
eiꝰ feci. accedite ad me ⁊ audite ħ. Ron
ĩ occłto ab initõ locutus sũ cũ fi̾ent: il¬
lic eram. ⁊ ntĩc dñs misit me ⁊ sp̃c eius.
Qm̃uis eẽ qui fundanit tͣram. ipẽ .ni. dic̾.
missũ se eẽ mĩquid prẽm: absit. filius qui¬

Expanded text:
e domino: ego sum primus et ego in aeternum et manus mea fundauit terram, dextera mea solidauit caelum, et in subiectis: ego locutus sum, ego uocaui, ego adduxi eum et i prosperum iter eius feci. accedite ad me et audite haec: non in occulto ab initio locutus sum; cum fierent, illic eram et nunc dominus misit me et spiritus eius. quem uis esse qui fundauit terram? ipse enim dicit missum se e
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qm̃ gͦ hͣc astucie calliditate utũt᷑
ctͣ filiũ d̾i ex hiis ipĩs de quibꝰ p̾sumũt.
qr ĩ reliqͥs sunt conuuicti. Respondend̾ ⁊
eis ut ĩ tota sũma cõuicti appareant ꝓ
ne cito appareat. sic ÷ eĩ ac siegiptus
poĩtus ĩ obscuro qr cã mala bono sensu
defendi nõ pt̃. ad impietatẽ gͦ defendẽ¬
dam sacͥlegii u̾ba utimit᷑. si itaq ħ÷ poͣ¬
d̾i ut u̾m fac̾et xp̃m eẽ filiũ sͥ cũ de ipõ
nõ eẽt natũ. gͦ talem fecit qͣlis ipẽ ÷. ut
ħ p̃stit̾it factura ꝙ datura erat gn̾atõ

Expanded text:
c astutiae calliditate utuntur contra filium dei, ex his ipsis de quibus praesumunt, quia in reliquis sunt conuicti, respondendum est eis, ut in tota summa conuicti appareant. pne cito appareat. sic est enim ac si Aegyptius positus in obscuro, quia causa mala bono sensu defendi non potest. ad impietatem ergo defendendam sacrilegis uerbis utuntur. si itaque e filium sibi, cum de ipso non esset natus, ergo talem illum fecit qualis ipse est, ut hoc praestiterit factura, quod datura erat generati
Abbreviated transcription (Latin):
ti d̾o nõ sunt temptant᷑ ut emũdent᷑.
Ouplex gͦ temptatõ ⁊̃. aliqñ .n. qͣi fide¬
les alñ qͣi diffidentes temptam̃. ut fi¬
deliũ temptõ pumiana sit. pp̃ fidẽ .n. ab
bominib tͥbul amͣ. temptauit .n. nos si pos¬
sinit obdurat̾e noc a fide. pp̃ diffe̾ntiã &¬
temptant᷑ ut angustiati penitentes rede¬
ant ĩiuam. sicut fcm̃: ⁊ iud̾is. cũ .n. dif¬
fid̾ent de ꝓuidentia d̾i temptati sũt as̾¬
pentib ut dolore correpti emendarent᷑.
deus .n. sic temptat ut corriget huiꝰ hoĩes
Est ⁊ alia tẽptatõ q̃ temptatus÷ abͣtam
⁊ iob. nͦ nõ ⁊ tobias familid̾i. ut abͣhã¬

Expanded text:
ti deo non sunt temptantur ut emendentur. Duplex ergo temptatio est; aliquando enim quasi fideles, aliquando quasi diffidentes temptamurutfidelium temptatio humana sit. propter fidem enim ab hominibus tribulamur — temptant enim nos, si possint abducere nos a fide -, propter diffidentiam autem temptantur, ut angustiati paenitentes redeant in uiam, sicut factum est et Iudaeis. cum enim diffiderent de prouidentia dei, temptati sunt a serpentibus, ut dolore correpti emendarentur. deus enim sic temptat, ut corrigat huius modi homines. est et alia temptatio, qua temptatus est Abraham et Iob nec non et Tobias, famuli dei, ut Ab
Abbreviated transcription (Latin):
cidii crudelitatis. sicut ⁊ diabolut dũ
pũ p̾bens erroris. Hinc ittq m̃dax
tiuuris. qui frĩs sui imbntus malitia ĩ
m̃datiũ ꝓrumpens nescio inquid ut
cui uitã ex cors̾at ubi eẽt nescire se
similaret. Sic furore cecatus ut sic
d̾o respond̾et qͣi homini ꝙ̃ putarese

Expanded text:
cidii. Sicut et diabolus dum ypum praebens erroris. Hinc itaque tuus? Qui patris sui imbutus malitia, in mendacium prorumpens, Nescio, inquit ; ut cui vitam extorserat, ubi esset nescire se simularet; sic furore caecatus, ut Deo sic responderet quasi homini, quem putaret se
Abbreviated transcription (Latin):
deuistrũ gentes snsertas ut fierẽt ꝑti¬
apes pingued̾is olee. NIomcu de
ueoꝵ lapsu ãmou̾et gentes ne suꝑ¬
birent. sta locutus est nobis .n. inquit
aicogentes qmͣdiu quid̃ ego sum gen¬
dum aplus mĩst̾ium meum głifico. Si
oneilatio est mundi que erit assũp
uita ex mortins. Si autem delibacio
in illis. ⁊ socius tadicis fcũs es pinguedĩs
olee noli głiari adũsus iamos. ꝙ sigłia

Expanded text:
oleastrum gentes insertas ut fierent participes pinguedinis oleae? nam cum de Iudaeorum lapsu admoneret gentes, ne superbirent. ita locutus est: uobis enim, inquit, dico, gentes, quamdiu quidem ego sum gentium apostolus. ministerium meum glorificabo. si conciliatio est mundi, quae erit adsumptio nisi uita ex mortuis? si autem delibatio in illis et socius radicis factus es et pinquedinis oleae, noli gloriari aduersus ramos. quodsi
Abbreviated transcription (Latin):
scite potuit. Inde credimus ⁊̃ om̃s amũ¬
ciatores natiuitatis xp̃i id qd̾ annũcia¬
ueriuit sate potunsse. Deinde q̃ro uñ cre¬
dant dixisse dñm. que m̃ mr̃. au q̃ ftẽs
S quia h eunigłista nartauit. cur eiũ
bant eum. Si autem hec mentitꝰ est ꝙ
potutt uosse mnatheus. unde potuit xpͥ
non natum post tot annos natus nos
bat qui erat in mamceo ille sanesi

Expanded text:
scire potuerit, inde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisse dominum: quae mihi mater aut qui fratres? si quia hoc euangelista narrauit, cur ei non bant eum? si autem hoc mentitus est, quod potuit nosse Matthaeus, unde potuit Christum non natum post tot annos natus nossbat, qui erat in Manichaeo. ille sane
Abbreviated transcription (Latin):
qñ conceptos fetus añ uite ꝯmixtiõm
trnto uiuatiores fuisse. ut ⁊ abortiui ⁊
btelo in t̾ram ruentes uiilent. ꝯmix¬
tantẽ uita nisitemꝑe maturo editĩ¬
m̾e non possint. ⁊ si de paulo altiori
odent continuo moriant᷑. utiq si reg¬
umuite qͣ tegnũ mortis bellig̾auit
ahta uita uiuatiores fac̾e debuit. ñ
amptibiliores. Ꝙ siin sua nͣ queq
sesmag̾ suam retin incorruptionẽ.
non duas nͣs bonas ⁊ malas. Si duasbo
nas quaꝵ sit una melior p̾dicare debu¬
tant. bnde gͥ asserunt inmũdiores
ennes. quas de celo genus duce affir¬
opbiantur eyorta. tp̃as antẽ arbores ex
uita dese̾nte remansenit. cur codem
pacto non sunt inmũda oła uł poma
que utiq situt supradcm̃ est cum de¬
cerpunt᷑ uł auellunt᷑ moriũt᷑. hoꝵ qͥppe
homicidioꝵ rei ẽe nolunt dum nͥl ex t̾ra
uł ex arbore decͤrepunt. deinde cum duaᷤᷤ
aĩas esse in uuo aĩantis corꝑe affmant u¬

Expanded text:
quam conceptos fetus ante vitae commixtionem quam conceptos fetus ante vitae commixtionem tanto vivaciores fuisse, ut et abortivi et de coelo in terram ruentes viverent; commixta autem vita nisi temuiuere non possint, et si de paulo altiore loco cadant. continuo moriantur ? utique si regnum uitae contra regnum mortis belligerauit, commixta uita uiuaciores facere debuit, non corruptibiliores. quodsi in sua natura quaeque res magis suam retinet incorruptionem, nonnas, quarum sit una melior, praedicare debuerunt. Unde igitur asserunt immundiores carnes, quas de coelo genus ducere affiropinantur exorta; ipsas autem arbores ex vita deserente remanserit; cur eodem pacto non sunt immunda olera vel poma, quae utique, sicut supra dictum est, cum decerpuntur vel avelluntur, moriuntur? Horum quippe homicidiorum rei esse nolunt, dum nihil vel ex terra vel ex arbore decerpunt. Deinde, cum duas animas esse in uno animantis corpore affirment, u
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ ĩnundus est. in ea ꝑte ꝙͣ ueld̾ delt¬
laudis ⁊ captiuandis hostib ablorbas¬
multo amplius s̃mrade sunt car
Et quate amplius ĩnnuide st̾ can
sat est. ut inspiciant᷑ reprehensorfl
teris tostĩ tanta stulticia uetusae s¬
fecti ut carnes carnis accusatore l
ulla sp̃nali u̾itate solam carne sat
itis fallacib iretiuit ufus sexus p̾n¬
es conceptus suos ab ortu excussisse. eos¬
dmꝙ ab ortiuos fetus ⁊ masculos ⁊ femi¬
nas de celo it̾tam cecidisse uixisse cre¬
iisse. ꝯcubuisse genisse. Hinc ẽẽ dũt
ongniem carnium oĩmq q̃ mouent᷑
interra. in aqua. in aere. Etgo si de
elo est origo carnium: ab surdissim̃ẽ
p̃ftuctura mundi eosd̃ p̾ncipes tene¬
hatũ. ita ꝑ orbem omẽm contexionẽ
asũmis us ad mĩa colligatos dñt. ut
anͣto quis amplius hr̃ent ꝯmixti bõĩ
tanto sbͥlimius collocari m̾erent᷑. ac ꝑ
orgo decelo est qm̃ fruges que oriũt᷑¬
qtta. Deñ ꝙͥ cam insanũ dici potest

Expanded text:
r inmundus est in ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbenmulto amplius inmundae sunt carnes. et quare amplius inmundae sunt carnes tingam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate confecti, ut carnis accusatores sine ulla spiritali ueritate solam carnem sapere tis fallacibus irretivit, utriusque sexus printes, conceptus suos abortu excussisse; eosdemque abortivos fetus et masculos et feminas de coelo in terram cecidisse, vixisse, crevisse, concubuisse, genuisse. Hinc esse dicunt originem carnium omnium, quae moventur in terra, in aqua, in aere. Ergo si de coelo est origo carnium, absurdissimum esipsa structura mundi, eosdem principes tenebrarum, ita per omnes contextiones a summis usque ad ima colligatos dicunt, ut quanto quique amplius haberent commixti boni, tanto sublimius collocari mererentur; ac origo de coelo est, quam fruges quae oriuntquid tam insanum dici potest,
Abbreviated transcription (Latin):
autem pp̃nos in quos fin̾es scłoꝵ
obuenit. Qua põ nõ in seruitite
facimus que sussa sunt ad nospͥñ¬
ciandos. S nslibertate legimus q̃
scripta sunt ad nos confirmandas
Des itaꝙ iam non intłłigat. unde
galathas reuocat apłus nõ religio¬
se scripturas erreumtisionis legẽt
o lam suꝑsticios circunicidi uolcis̃
unde nõ panũ nouũ nestim̃to uen̾i

Expanded text:
ter nos, in quos finis saeculorum obuenit. quapropter non in seruitute facimus, quae iussa sunt ad nos praenuntiandos, sed in libertate legimus, quae scripta sunt ad nos confirmandos. quis itaque iam non intellegat, unde Galatas reuocat apostolus, non religiose scripturam circumcisionis legentes, sed iam superstitiose circumcidi uolentes ? unde non pannum nouum uestimento u
Abbreviated transcription (Latin):
tu ex nͣli incisus oleastro. ⁊ contͣ nͣm in
sertus es in bonant oliuam. qnͣto magis
illi qui ẜm naturam sunt in serent᷑ sue
oliue. EEcte unde ⁊̃ ip̃e głiatur afractura
lib̾atus et radici pnigued̃ĩs reddit᷑. &ͥ g̾
ui uob̾ sunt quos inde fregit ĩpietas re¬
deant. ⁊ rursus inserantur. Q autem
numqͣm ibi fuerunt. ueniant a nͣli st̾i¬
litate p̾cisiꝑticipes fecunditatis futuri.

Expanded text:
tu ex naturali excisus oleastro tu ex naturali excisus oleastro s in bonam oliuam. quanto magis illi, qui secundum naturam sunt, inserentur suae oliuae? ecce unde etiam ipse gloriatur a fractura liberatus et radicis pinguedini redditus. qui ergo in uobis sunt, quos inde fregit inpietas, redeant et rursus inserantur; qui autem numquam ibi fuerunt, ueniant a naturali sterilitate praecisi participes fecunditatis futuri.
Abbreviated transcription (Latin):
non sitis uobis sapientes. quiacecitas ex
ꝑte isrł fcã est donet plenitudo genciũ in¬
trar. ⁊ sic om̃is isrł saliuis fiet. Uidetis g
uos qui in ista tadice inseri nõ uultis. nõ
quidꝰ fractis iauis ẽẽ siłes. sicut est car
nͥ oleastrum genciũ sapit adoiare sole̾ ⁊
sunam. nisi forte p̃p̃ ea uos iam non pu¬
tatis eẽ in oleastro gencium. Qa spiuas
corde finxistis. In serimini gͦ in radicem
olec quo se redditum gaud apłus qui
nt̾ fractos ramos ꝑ incredulitatẽ fuit.
in se quippe lib̾atum dicit cum se aiuda¬
in illa tadice atq ila arbore p̾dicatus est.
in q̃m ueniente qui non credid̾unt fracti
sunt inde. ⁊ qui credid̾unt insertisunt
ibi. quib nesuꝑbiant di. Noli altum
saꝑe. S time. ne si deus naturalib ramis
non peꝑcit n tibiꝑcet. S ne de ip̃is frac¬
tis desꝑiretur paulo post dicit. ⁊ ip̃i sinõ
ꝑmansint in infidełitate inserent᷑. Po¬
tens est .n. deus it̾m inse̾re ilłos. Nam si

Expanded text:
tas ex parte Israhel facta est, donec plenitudo gentium intraret. et sic omnis Israhel saluus fieret. uidetis ergo uos, qui in ista inseri radice non uultis, non quidem fractis ramis esse similes, sicut est carnnisi oleastrum gentium sapit adorare solem et lunam? nisi forte propterea uos iam non putatis esse in oleastro gentium. quia spinas corde finxistis? inserimini ergo in radicem oleae, quo se redditum gaudet apostolus, qui inter fractos ramos per incredulitatem fuit. inde se quippe liberatum dicit, cum se a iudain illa radice atque in illa arbore praedicatus est: in quem uenientem qui non crediderunt, fracti sunt inde; et qui crediderunt, inserti sunt ibi. quibus ne superbiant, dicitur: noli altum sapere, sed time; nam si deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. sed ne de ipsis fractis desperetur, paulo post dicit: et ipsi si non permanserint in infidelitate, inserentur; potens est enim deus iterum inserere illos. nam si
Abbreviated transcription (Latin):
assut pannũ nouũ uetiꝰ uestinto
ueteri qui continenciam iuilt h̃e
spititalem. ⁊ non dum disposut ꝑ
carualem. Nam legite diligca
uectĩto uet. Adhusc .n. discipł
etiam ne ottisum amitłtut
dabant. unde peccũ reuocane
apassione sathanam appellats
rata qm tarnałem spem g̾ail bꝰ
a anutruq uetus est. quia utͣq¬
op iutrumq de prudencia tom carĩs
d miforte ince uultis ꝓbare. unũ
suille nonũ. alt̾um uetus qua ma¬
oi sassura fc̃a est ut miserabił pãnꝰ
oragoluicis abscindetur. et głobo te¬
sbulanĩ sordidus sartor aut mendice᷑
ementumi si apłis licuit. sũ eodẽ natis
iel. in quo natus non sum non usͦ¬
ex eadem gentilitare testm̃ uetus addu¬
at facit q iudeos alios nouũ ⁊ iniciat
pp̾anos tanqͣm si due arbores dulcis ⁊
mata tadicib suis unius t̾re inse uĩ
fus̾nt mutandam qualitatib suis
qlil gͦ indułte fñsenntib ex amaro
qͣ demens eto ego. si mamarum qũ¬
atudine tnͣsisse in dulcedinem mag̃

Expanded text:
pannum novum vestimento veteri, qui continentiam vult habere spiritualem, et nondum deposuit spem carnalem. Nam legite diligenteri . Adhuc enim discipuli etiam ne occisum amitterent, formidabant. Unde Petrum revocantem se a passione, satanam appellat, quam carnalem spem geratis, et ? an utrumque uetus est, quia utdentia carnis est? nisi forte inde uultis probare unum fuisse nouum. alterum uetus, quia maior scissura facta est, ut miserabilis pannus de regno lucis abscinderetur et globo tefabularum sordidus sartor aut mendicus tamentum? si apostolis licuit sub eodem natis liceat in quo natus non sum, non usuex eadem gentilitate testamentum uetus adducit facitque Iudaeos, alios nouum et initiat christianos, tamquam si duae arbores, dulcis et amara, radicibus suis unius terrae in se uim transferant mutandam qualitatibus suislis ergo in dulcem transeuntibus ex amaro, quam demens ero ego, si in amarum conritudine transisse in dulcedinem, magis
Abbreviated transcription (Latin):
ment non hũisse prẽs. qi dixit eis. ue uo¬
bis dicatis prẽm int̾ra. unus est .ii. pater
ur̃ deus. O gͦ istos de płib docuit᷑. hoc
alia multa in quib se uobis ut y eum
inuoluatur in cet̾is adu̾tend̾ est. Qppe¬
quippe qui pp̃ ea dicit non credend̾ esre¬
apłis qui eius non solum dĩnam. S ⁊̃
hũam natiuitatemi annũciau̾ũt. qr pꝰ ea
iuuem ad hesu̾nt. ⁊ nec uidu̾nt eum natũ.
nec se hoc ab illo audisse dixunt. Cur gͦ
credunit Iohi dicenti. Inpͥncipio erat ubũ
et u̾bum erat apd̾ dm̃i det deus erat

Expanded text:
s, quia dixit eis: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester deus. quod ergo istos de patribus docuit, hoc alia multa, in quibus se nobis, ut eum inuoluatur in ceteris animaduertendum est. quippe qui propterea dicit non credendum apostolis, qui eius non solum diuinam, sed etiam humanam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uidnec se hoc ab illo audisse dixerunt. Cur ergo credunt Joanni dicenti, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
scm ab ip̃o ĩptitũ scire potuerunt. Si
auid later inteb humanis. S tamre¬
centi ⁊ p̾senti memoxia ⁊̃ sõlo hũano
apłi. utinam tu nõ tm̃ cetus ⁊ surdus
fuisses. ne tam uana ⁊̃ sacrilega drẽs

Expanded text:
titum scire potuerunt, si quid lateret in rebus humanis, sed tam recenti et praesenti memoria etiam solo humano apostoli. utinam tu non tantum caecus et surdus fuisses, ne tam uana et sacrilega dis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ i nouo non ꝯueĩt ut scͥpturates¬
tatur. Iam pannũ inquid no¬
uumi nemo assuit uestim̃to uet̾i. ali¬
oqu maior scissura fiet. Qa gͦ maio¬
tem sicuti uos scissuram fac̾e caueo
xanam nouitatẽ ebraice uetustati ñ
misceo. Ces .n. non ⁊̃ sordidũ iudic
nouis testib indutis non donare in
pudiare ut fec̾unt ip̃i. Nunc u̾o et
ne bnficio consecutus. ut sb̾ su̾itutis iu¬
liber.¬
et stultus. ⁊ in suꝑ ingratus ero ume
ultro ad dix̾o seruituti quippe panł
rela bentes ad iufirma repedarent e
egena cłta quib denuo seruitt ue¬
leut. Quo modo gͦ id ego ad nitt
inquo aliũ uideam reprehendi. te
est redire in seruitutem. S curgo
tis imitationem. S ad xͥane iu¬

Expanded text:
uenit, ut scriptura testatur. nam pannum, inquit, nouum nemo adsuit uestimento ueteri, alioquin maior scissura fiet. quia ergo maiorem sicuti uos scissuram facere caueo, christianam nouitatem Hebraicae uetustati non misceo. quis enim non etiam sordidum iudicet nouis uestibus indutis non donare infpudiare, ut fecerunt ipsi. nunc uero et naturae beneficio consecutus, ut sub seruitutis iulibertet stultus et insuper ingratus ero, si me ultro addixero seruituti ? quippe Paurelabentes ad infirma repedarent et egena elementa, quibus denuo seruire uellent. quomodo ergo id ego admittam, in quo alium uideam reprehendi? turpe est redire in seruitutem, sed turpiuitutis imitationem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem pr̃ĩs sui qui incelis est. ⁊ ad
hec illi ip̃i qui has ei genealogias astribt̃
non eiun aute uatiuitatẽ cognouisse uñi.¬
S n statim ut uatus est quo ccede̾nt᷑ ea
scripse scͥpsisse que erga eum ocłis ui
dent gesta. S inueni iam ⁊ maturo con¬
et etas ascribi diuinis pt̃ sũ blaspheĩa.
qr̃ cum in om̃i testimonio u̾itatis ħ scẽꝑ
queri soleat. utrum ne quis audierit. au
uiderit. Isti u̾o nec audisse se fateant᷑ ab
ip̃o gnͣouis hunc ordinem. aut qr oĩo sit
dẽ. ꝙͣ siquis surdum ⁊ cecum testem ĩ iu¬
palmarem causam cur non accipiat ge¬
nealogiam ih̃u xp̃i ibi aptissime uictus
oñditur legentib que supͣ diximus de
filio hom̃is ꝙ tam crebro se xp̃c ẽẽ testa¬
tur. ⁊ de filio dei qͦmͦ idem ip̃e sit. ⁊ filius
hom̃is. qũo ẜm d̾iitatem nõ hãt genuᷤ

Expanded text:
uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse ui statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo cona, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit dere, quam si quis caecum et surdum testem in iupalmarem causam, cur non accipiat genealogiam Jesu Christi, ibi apertissime victus ostenditur, legentibus quae supra diximus de Filio hominis, quod tam crebro se Christus esse testatur , et de Filio Dei, quomodo idem ipse sit et filius hominis ; qu
Abbreviated transcription (Latin):
heuoluiss. atq in ea crucem xͥ fige
lrim didici. qd̾ sencio loquor. Nõ
abtantib discipłis demãsse insauus
quatur. et non solum de cet̾isuarta
tanꝙ̃ non fallenti uult credi intrũ xp̃o
nesoi quo fallente ip̃e non fallit. an¬
e eo ip̃o non u̾acis xp̃i. s fallacis ma¬
uthei discipłi cum in ħ fallit. in quo
e uon didicisse fasse głiati. fansaus¬

Expanded text:
habere uoluisset atque in ea crucem Christi habere uoluisset atque in ea crucem Christi lere non didici; quod sentio loquor. non dubitantibus discipulis demonstrasse insanus opinatur et non solum de ceteris uanitamquam non fallenti uult credi: utrum Christo melior, quo fallente ipse non fallit, an eo ipso non ueracis Christi, sed fallacis Manichaei discipulus, cum et in hoc fallit, in quo se non didicisse fallere gloriatu
Abbreviated transcription (Latin):
uita cutusçuniq cꝰq contexitur u̾mi
tuuc figuradatur in uestib qd nncł
claratur in morib. Illud .ii. temꝰ
significandi. lec manifestandi. gꝰ ip ͤ
tura. que tunc fuit exactrx oꝑĩ sg¬
ficancium: uunt testis est cerim ligil¬
fitatarum. Et que cunc obsetuau u
so pͥmintiationeni nunc recitat᷑ ad ꝙ¬
smationem. Bouem ⁊ asinũ ado¬
ꝑmndꝰ iung̾e tunc non licebat: nũc
bne triturante. non in frenaudo sc̃p¬
niram recoler dũtem. Numꝙͥ de
noiꝰ quod scriptum est pp̃ nos. Mag̾
enm pp̃nos quib manifestatur. qmͣ¬
p̃illos inquib figurabatur. Bouẽ
quꝑpe ⁊ asinũ si nc̃ce sit imusquis sũ
hitinento oꝑis iungit. sapientẽ ilo ⁊
quss comites facit. rtaq eandeni scͥptu¬
tun tenemus. ⁊ tunc pt̃ate p̾cipientẽ
regebatur. Detaluo aũt ⁊ roburro ꝙ
ns ĩmundos lex dix̾it paur parũ faust᷑
ittend̾at. aut ĩmiendosũ codicem ĩci¬
lt. S utinam ip̃e caluam fronteni

Expanded text:
uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium, nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc stolum, cum de bone triturante non infrenando scripturam recoleret dicentem: numquid de nos quod scriptum est propter nos; magis enim propter nos, quibus manifestatur, qillos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero equisque comites facit. itaque eandem scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem tegebatur. De caluo autem et reburro. quod eos inmundos lex dixerit, parum Faustus adtenderat aut in mendosum codicem inciderat. sed utinam ipse caluam frontem
Abbreviated transcription (Latin):
mentũm ab heredib cesti noui ial
sup̃diximus. S quia pua paulo.
de ꝓmissis eius faustus egit. Nũi
uite agende. ⁊ p̃cepta uite sig̾ifiarᷤ
exempħi gr̃a. non concupis ces p̾cs¬
tũ est agende uite. ccuincides om̃eis
masculum octauo die: p̾ceptum e
significande iite. Ex hac quip ĩe¬
ricia maniaꝑi ⁊ om̃s quib dic it¬
uon intellñtes. et ea amodo nõ obser¬
nai̾festata sunt uentura significarẽt᷑¬

Expanded text:
etus ab heredibus testamenti noui, iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem uitae agendae et praecepta uitae significandae. exempli gratia: non concupisces praeceptum estmasculum octavo die , praeceptum est significandae vitae. Ex hac quippe imperitia Manichaei, et omnes quibus dinon intellegentes et ea modo non obsermanifestata sunt, uentura significarent
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾a̾bił requiescit in ore sapientis. n
aũt stultus głuctit illũ. lxe a slłitua¬
nes rerum in locutionib uł obsetuan¬
uit̾ mouent. S priori ppło nuilta tislua
non tm̃ audienda. uerum ⁊ qmͣ obsi¬
uen obsemanda p̾cepta sunt. tempͥd
t̾et ea que post̾iore temꝑe fuetant reue
mendata. Ecce nos diximus qua cã aĩ¬

Expanded text:
desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines rerum in locutionibus et obseruatauiter mouent. sed priori populo multa talia non tantum audienda, uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim et ea, quae posteriore tempore fuerant reueltas commendata, ecce nos diximus, qua causa
Abbreviated transcription (Latin):
suĩam dñtis. Omĩa muida mundis. et iᵈ
bas dñs dñs dixit. Sicut ur̃ adimiantus ꝙ̃
post n anicheum faustus p̾cipue laudat
cum uet̾i testõ calũpmaretur uoluit in¬
telligi. S ⁊̃ remotus aturbis hoc idẽ disci¬
quedam inmunda carmũ a quib ille ppꝰ
iussus est abstiu̾e timuit. ne sibi dic̾etut.
Cur gͦ uos ñ auasdam. S om̃s carnes in¬
niundas existimatis. atq ab edendis om̃ib
temꝑatis. cum tu ip̃e ꝓfetas eu̾igłicũ testi¬
moniũ non comquinari homĩem ex hiis
que in os ingrediunt᷑. ⁊ in uentrem uadũt
atqr in lat̾nam emittuntur. Itaq has artis¬
simas atq fallaciam suam manifestissid
ueritate p̃focantes angustias conat᷑ ena¬
dere art hec ad turbas dixisse qĩ ꝑancis ille
in secreto uera dr̃et. inturbas autem fła
iactar cum ⁊ he de dño cred̾e sacrilegiũ
sit. et om̃s qui legunt nou̾int. ħ ⁊ remo¬
tis turbis enni planius dixix dixisse disci¬
pulis. Qua pp̃ quia in exordio harũ br̃aꝵ

Expanded text:
iam dicentis: omnia munda mundis, et illbas dominus dixit, sicut uester Adimantus, quem post Manichaeum Faustus praecipue laudat, cum ueteri testamento calumniaretur, uoluit intellegi, sed etiam remotus a turbis hoc idem disciquaedam inmunda carnium. a quibus ille populus iussus est abstinere, timuit, ne sibi diceretur: cur ergo uos non quasdam, sed omnes carnes inmundas existimatis atque ab edendis omnibus temperatis, cum tu ipse proferas euangelicum testimonium non coinquinari hominem ex his, quae in os ingrediuntur et in uentrem uadunt atque in latrinam emittuntur ? itaque has artissimas et fallaciam suam manifestissima ueritate praefocantes angustias conatus euadere ait hoc dominum ad turbas dixisse, quasi paucis ille in secreto uera diceret, in turbas autem falsa iactaret, cum et hoc de domino credere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, nouerint hoc et remotis turbis eum planius dixisse discipulis. quapropter quia in exordio harum litter