comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo modo esse se neserat: ne dũ sibi
magnitudinem arroganter tribuit a¬
mittat. hinc enim perꝓphetam dicit᷑.
Ue qui sapientes estis in oculis ur̃is: & co¬
ram uobis metipsis prudentes. huic
paulus ait. Nolite prudente apud uos¬
met ipsos. hinc cõtra superbientem
suul dicitur. Cum esses paruulus in
oculis tuis: caput intribubus israhel
factus es. Ac si aperte diceretur. Cum
ti te paruulum conspiceres. ego te pre
cȩtris magnum feci. Quia uero tute
magnum conspicis: a me paruus estima¬
ris. Quo contra dauid cum regni poten
r&. dixit. Ludã & uilior fiam plusquã
factus sum: & ero humilis in oculis meis.
Q uem enim nõ extolleret ora leonũ frrmn¬
gere. ursoꝵ brachia dissipare. despectis
prioribus fratribꝰ eligi. reprobato rege
ad regni gubernacula ungi. timendum
cunctis uno lapide goliam sternere. a
rege ꝓposita extinctis allophilis nume¬
rosa preputia reportare. regnum expro¬

Expanded text:
aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Hinc etenim per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui poret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex pro
Abbreviated transcription (Latin):
sed natiuitatis eus mysterium non
apprehendo: Eece iohannes ꝓphetiȩ
spũ impletus mira scientia emicat:
sed tamen illud de se insinuat quos
se uirtutem custodiant: eũ quȩda:
mirabilit̾ sciunt. illud einte mentis
oculos student reuocare qd̾ nesciunt.
U t dumi exparte alia infirmitatẽ sua
cõsiderant. ex ea parte qua perfectus
est eoꝵ se animus nõ extollat. Scien¬
tia & enim uirtus est: humilitas etiã
custos uirtutis. & estat ergo ut in om̃e
quod scit se se mens deprimat. ne qd̾
uirtus scientiȩ congregnt: uentus ela¬
tionis tollat. Cum bona faẽs agitis.
semꝑ ad memoriam mala acta reuo¬
cate: ut dum caute culpa cõspicitur
numquã de bono opere in eante ani¬
mus lȩtetur. Suꝑiores inuicem eos
maxime qui uobis commissi nõ sunt.
ꝓrimos ur̃os attendite: quia & quos
agere aliqua praua conspicitis. quȩ
in eis lateant bona nescitis. Magnus
ergo unus quisq esse studeat. sed tam̃

Expanded text:
sed nativitatis ejus mysterium non sed nativitatis ejus mysterium non apprehendo? Ecce Joannes, prophetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat quod se virtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quia et quos agere aliqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quippe gentilitas: per caleiam̃tum uero
asumpta mortalitas designatur. In idu¬
meam ergo diis calciam̃tũ suum se ex¬
tendere assert. quia dum perearenge¬
ita b innotuit. quasi calerata ao nosꝰ
diuinitas uenit. Sed huius inearna¬
tionis mysterium. humanꝰ oculus pene¬
trare non sufficit. In uestigari & enim
nullatenꝰ potest quomodo incorporat
uerbum. quomodo summus & uiui¬
ficator sp̃ẽ intra uterum matris ani¬
matur. quomodo is qui mitium nõ
hab& existit & cõcipitur. Corrigia
ergo caleiam̃ti est. ligaturi. mysterii.
Iohannes itaq soluere corrigiam eal¬
ciamenti enis nõ ualet: quia in carna¬
tionis mysterium nec ipse inuestigare
iuffieit. qui hae perꝓphetiȩ sp̃m agno¬
uit. Quid est ergo dicere non sum dignꝰ
soluere corrigiam calciamenti eius.
nisi aperte & humiliter suam ignoran¬
tiam ꝓfiteri: Ac si patenter dicat.
Q uid mirum si michi ille prelatus est.
quem post me quidẽ natum cõsidero.

Expanded text:
quippe gentilitas, per calceamentum vero quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum suum se extendere asserit, quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari etenim nullatenus potest quomodo corporatur Verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet, et existit, et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis ejus mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc per prophetiae spiritum agnovit. Quid est ergo dicere: Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sum dignus soluere corrigiam
calciamenti. Mos apud ueteres fu¬
it: ut si quis eam quȩ sibi competerae
aeciꝑe uxorem nollet: ille ei calera¬
mentum soluer&: qui ad heme spõsus
uire ꝓpinquitatis uenir&. Q uio igit᷑
inter homines xp̃c. nisi sponsus sc̃ę
eccłȩ apparuit: De quo & iste ioħ̾es
dicit. Qui habet sponsam: sponsus est.
S ed quia iohannẽ homines xpm eisse pu¬
tauerunt. qd idem iohannes negat. r ec¬
te se in dignum esse ad soluendam cor¬
rigiam eus calciamenti denuntiat.
Ae si aperte dicat. Ego redemptoris uẽ
tigia denudare nõ ualeo. quia nome¬
n sponsi michi imineritus nõ usurpo¬
& uod tamen intelligi & aliter potest
Quis enim nesciat. quod caleramta ex
mortus. animalibus fiant: In carnat᷑ꝰ
uero dñs ueniens. quasi caleiatus appa¬
runt: qui indiuinitate sua mortiema
nr̃e corruptionis assũpsit. uUnde etiai
pes ꝓphetam dicitur. In idumeam ex ten¬
dam calciamentũ meum. E idumeam

Expanded text:
non sum dignus solvere corrigiam non sum dignus solvere corrigiam calceamenti . Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum 1459 solveret qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter hominapparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris nostri vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immerito non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiunt? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calccatus apparuit, quia in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. baptizaiturum quoq dũm
baptizando preuenir& : Et qui pre¬
dicando factus ẽ precursor xp̃i.
baptizando etiã pre cursor eiꝰ fieret
imitatione sacram̃ti. Qui int̾ hee
hunc inmedio hominũ & stetisse asse¬
rit. ⁊ nesciri: quia percarnẽ dñs ap¬
pairens. & uisibilis extitit corpore:
& in uisibilis maiestate. De quo etiã
subdidit. Qui post me uenit: ante
me factus ẽ. Sic namq diciturante
me factus est: ac si dicatur ante me
positus.
os⁊ me ergo uenit. quia post¬
modum natus. Ante me aut fac
ris: quia micbi prelatus. Sed heç
paulo superuis dicens. etiam prela¬
tionis euis causas aperuit cum sub¬
iunxit. quia prior me erat. Ae si aꝑ¬
te dicat. Inde me etiam post natus
superat: quo eum natiuitatis suȩ
tempora nõ angustant. Nam qui ꝑ
matrem in tempore nascitur: sineꝰ
tempore est apatre generatus. Cui
quamtȩ reuerentiȩ humilitatem de¬
beat: subdendo manifestat. Cuius

Expanded text:
venerat, baptizaturum quoque Dominum venerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti? Qui inter haec hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus. Cui quantae reverentiae humilitatem debeat subdendo manifestat: Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
claudit: ne ad se dñs ueniat. claus¬
tra animi seris uitioꝵ dampnat.
S ed ad huc qui missi sũt. ꝑcunetant᷑.¬
& uid ergo baptitas si tu nõ es cxp̃c.
neꝙq helias. neq ꝓpheta: Quod qͥa
non studio  noscende ueritatis.
sed malitia exercẽdȩ emulationt ai¬
citur: euangelista tacite in notuit
qui subiunxit dicens. Et qui missi
fuerant : erant exphariseis. A e si
aperte dicat. Illi iohannẽ de suis
actibus requirunt: qui doctrinã
neseiunt querere. sed inuidere.
S ed sẽs quisq etiam cum a peruersa
mente requiritur: a bonitatis sue
studio nõ mutatur. Unde iohamneᷤ
quoq ad uerba inuidię: predica¬
menta respondit uite. Nam ꝓtinus
adiungit. Ego baiptiro in aqua
medius aũt ur̃m stat: quem uos
nescitis. lo hannes nõ spũ sed aiqua
niã nõ lauat. Cur ergo baptizat
qui peccata perbaptismũ nõ relaxat.
nisi ut precursionis suȩ ordinem ser¬
uans. qui nasciturum nascendo pre¬

Expanded text:
claudit; et ne ad se Dominus veniat, clausclaudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, Evangelista tacite innotuit cum subjungit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo prae
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ erat uerbum. Et ex ipsa ur̃a lo¬
cutione cognoscitis: quia prius uoꝵ
sonat. ut uerbum postmodum possit
audiri. loannes ergo uocẽ se esse
asserit: quia uerbum precedit. Ad¬
uentum itaq dominicũ precurren
uox dicitur : quia per eius ministe¬
rium. patris uerbum ab hominibꝰ
mat: quia derelictȩ ac destitute
uideȩ solatuum redemptoris annũ¬
trat. Quid aũt clamet: in sinuat
cum subiungit. Dirigite uiam dñi.
sicut dixit esayas ꝓpheta. Uia dñi
ad cor dirigitur: cum ueritatis ser¬
mo humiliter auditur. Uia dñi
ad cor dirigitur: eum ad preceptũ
uitȩ animꝰ preparatur. Unde serip¬
tum est. Siquis diligit me sermonẽ
ieum seruribit: & pater meus diliget
eum. ⁊ ad eum ueniemus.: & mansio¬
nem apud eum faciemus. Quis quis
ergo in superbiam mentem eleuat.
quis quis auaritiȩ estibꝰ anhelat: qui¬
quis se luxuriȩ in quinationibꝰ pollu¬
it. cordis hostium cõtra ueritatem

Expanded text:
et Deus erat Verbum, et ex ipsa vestra loet Deus erat Verbum, et ex ipsa vestra locutione cognoscitis, quia prius vox sonat, ut verbum postmodum possit audiri. Joannes ergo vocem se esse asserit, quia Verbum praecedit. Adventum itaque Dominicum praecurrens vox dicitur, quia per ejus ministerium, Patris verbum ab hominibus in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
namq de iohanne angłs dicit. Ipse pre
cedet ante illum: inspiritu & uirtute
heliȩ. Qui id cireo uenturus in spiritu &
urtute heliȩ dicitur: quia sicut helicas
preueint primum. Sieut ille precursor
uenturus est uidicis: ita ipse precursor
factus est redemptoris. Iohannes igitur
inspiritu helias erat: in persona helias nõ
enit. Quod ergo dnis fatetur de spu: hoc
iohannes denegat de ꝑsona. Quia & uis¬
tum sic erat. ut & discipulis dĩs spirita¬
lem de ioheinne sententiam dicerae: et
iohemnes idem turbis carnalibus non
de suo spiritu sed decorpore responderet.
Contrariũ ergo ueritati uidetur esse qd̾
iohannes sonuit: set tamen ciueritatis
tramire nõ recessit. Qui se etiam
ꝓphetam negat. quia uidelic& nõ
solum poterat redemptorẽ prediea¬
re: sed etiam demonstrare. Quis nã
to. Scitis fr̃s hem̃i. quia unigenitus
filius uerbum patris uocatur: iohe
entestante qui ait. In principio erat
uerbum: & uerbum erat apud dm̃.

Expanded text:
namque de Joanne angelus dnamque de Joanne angelus dcedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias praevenit priventurus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam to. Scitis quia unigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
negauit plane quod nõ erat: sead nõ ne¬
guiui quod erat. Ut ueritatem loquenꝰ
euis membrũ fieret. cuiꝰ sibi nomen
filaeter non usurpare. Cum eigo no
uult appetere nomen xp̃i. factus est
membrum &ep̃i: quia dum infirmita¬
tem suam studuit humiliter agnoscere:
illius celsitudinem meruit uera citer
obtinere. Sed eum exlectione ailia
redemptoris nr̃i sententia admentem
reducitur: ex huius nob̾ lectionis uer
bis questio ualde implexa generatur.
Alio quippe in loco inquisitus a discipuł
dñs de hęlie aduentu: respondit. he¬
lias iam uenit. ⁊ nõ cognouerunt eum
sed fecerunt in eum quȩ cumq uoluerũt.
Et si uultis scire: iohemnes ipse est helias.
Requisitus aũt iohannes: dicit. Non sum
sunt: ipse est & nõ sum. Quomodo gͦ.ꝓ.¬
pheta ueritatis est. si eiusdem ueritatis
sermonibus concors nõ est: ed si sub¬
tiliter ueritas ipsa requiratur: hoc quos
inter se contrarium sonuit. quomodo cõ¬
trarium nõ sit inuenitur. Ad eachariam

Expanded text:
 erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam
Abbreviated transcription (Latin):
uo per uniuersam syciliȩ pro¬
nerabile uirginẽ. nobilisimã syracusa¬
noꝵ simul ꝑgere: eius festiuitatis grã¬
ppło se inuitante. Cuiꝰ mater eutieia.
ꝑannos quatuor fluxu senguinis fa¬
dio liberari. Igitur dum ꝓcessionis
my steria agerent᷑. hȩc euangelii lec
tio fuit: qua legitur tacta fimbria
uestim̃ti. mulierem a fluxi sanguiniꝰ
saluatam esse. Et dum hȩc lectio re
S icredis mater hisquȩ leguntur. erede
meruisse: ut semꝑ in presenti habeat
eum ꝓeuus nomine passa est. Cotinge
ergo sepulerum eius credens. & liba¬
benis Igitur cum ꝑactis om̃ibꝰ ꝓpss abs¬
cessiset᷑. prostraueruit se ante sepul
perunt lacrimis flagitare suffragi¬
um. Interea dum orationis ꝓlixi.¬
tas tendit̾. somnum lucia uirgo
arripuit: & uidit in somnis beatã
agatham in medio angłoꝵ gẽmis
ornatã stantẽ: & dicentẽ sibi. So¬
ror mea lucia uirgo deo deuota.

Expanded text:
Cum per uniuersam pronerabilem . uirginem nobilissimam syracusanorum . simul| pergire festiuitates gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis padio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recSi credis mater his quę leguntur . cre| de meruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepulcperunt lacrimis flagitare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio. Angelorum gemmis ornatam stan| tem . et dicentem soror
Abbreviated transcription (Latin):
timare sufficiat : De ipsa pęna crimi¬
nis. ꝑuenit ad premia uirtutis. Id cir¬
co aũt omnipotens ds̃ electos suos in
quibusdam lapsibus cadere ꝑmisit.
ut aliis inculpa iacentibus si toto
ad eum corde consurgant spem ue¬
mȩ reddat: & eis perlamenta peni¬
tentię uiam pietatis nõsil dͣb. Erer¬
cetmus ergo nosmnet ipsos in lamentĩ:
extinguamus fletibus. & dignis pęni¬
tentiȩ fructibus culpas. ⁊ empora in¬
dulta: non pereunt. Quia qui multo
a suis iniquitatibꝰ iam scnatos aspicimꝰ.
quid alud quam suꝑnȩ miscdiȩ pignus

Expanded text:
timare sufficiat? de ipsa poena crimitimare sufficiat? de ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgunt, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus, dignis poenitentiae fructibus, culpas, tempora indulta ne pereant, quia qui multos a suis impietatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus
Abbreviated transcription (Latin):
illud: quia quipenitentiã peccatoribꝰ
indixit. quid alud quan regno cęloꝵ
fieri uolentiam docuit : Recogite
& nos metipsos assiduis lamentis atte¬
ramus. hereditatem iustoꝵ quã non
tenuimus peruitam: rapiamus ꝑpeni¬
tenticm. Uult amobis om̃ps ds. talem
uiolentiam perpeti. Nam regnum cęloꝵ
rapi uult nr̃is fletibꝰ: qd nr̃is meritis
non debetur. A spei ergo certitudine.
nulla nos maloꝵ nr̃oꝵ qualitas:
nulla quantitas frangat. Prestat
magnam uenię fidutiam latro ille
uenerabilis. qui non inde uenerabili
unde latro. am latio exerudelitate:
uenerabilis exconfessione. Cogitate
rogo cogitate quã sint in comprehensi¬
bilia inom̃ĩpotente dõ miscdiȩ uisce.¬
ra. Latro istȩ cruentis manibꝰ abstraclꝰ
a facie itineris: suspensus est in patibu¬
lum crucis. Ibi confessus. ibi sanatus
est. Ibi ciudire meruit. hodie mecũ
eris inparadiso. Quid est hoc: Quis
textam bonitatem dĩ dicere. quis es¬

Expanded text:
illud, quia qui poenitentiam peccatoribus illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit. Recogitem fecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis unde latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quae sint incomprehensibilia omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus est a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis, ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso. Quid est hoc? quis tantam bonitatem dicere Dei, quis aes
Abbreviated transcription (Latin):
est: si pati uim regnum celoꝵ potest.
cur eandem um a dnis ⁊ iohamius
baptistȩ. & non etiam ante ꝑtulerit:
Sed cum lex dicat. siquis hec uel ila
fecerit morte moriatur: cunctis lege¬
ntibus liquet. qua peccatores quos¬
q pena suȩ seueritas perculit nõ aut
ꝑpęnitentiam ad uitam reduxit. Cum
uero iohaa .s baptista redemptoris
grãm p̃currens: penitentiam predicat:
ut peccator quia exculpa est mortuus.
perconuersionem uiuat. perfecto adi¬
ebus iohannis baptistȩ regnũ cȩloꝵ
iuim patitur. Quid est aut̃ regnum
cȩloꝵ. nisi solus iustoꝵ: Solis enim¬
iustis. cȩlestis patriȩ :egna debent᷑.
ut humiles. casti. mites. atq miseri
uel carnis facrore pollutus. uel ira¬
cundię facibus accensus. uelerudeli¬
tate impius post culpas rid pęnitentiã
redit. & uitam ȩternam ꝑ cipit: quasi
in locum peccatoꝵ in trat alienum.
A diebus ergo iohannis baptiste regnũ
cȩloꝵ uim patitur. & uolenti rapuit

Expanded text:
est si pati vim regnum coelorum potest, est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur, cunctis legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa mortuus est per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justojustis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ qualitatis. ȩtatis. & ordinis adimita¬
ndum simul uidentur. Sed ecce nos
dum monstrare ulmum querimus: per
multa arbusta longius euagati sumꝰ.
Ad hoc itaq propter qd̵ ꝓphetȩ testimo¬
nium ꝓ tulimus: reuertamur. Q ui
recipit ꝓphetam in nomine ꝓphetȩ:
mercedem ꝓphetȩ accipiet. Quia &¬
si ulmus fruetum non hab&. uitem
tam̃ cum fructibus portans: hec ipsa
sua efficit. quȩ benȩ sustentat aliena.
Q uia uero ad magna nos oꝑa iohannẽ
ammon& dicens. facite ergo fructꝰ
dignos penitentiȩ: & rursum qui ha
bet duas tunicas det non habenti.
& qui habet ȩscas similiter faciat:
iam patenter datur intelligi. quid ẽ
quod ueritas dicit. Adsbus iohamiꝰ
baptistȩ usq nunc: regnum celoꝵ¬
Que suꝑne uerba sententię: nob̾ sunt
magnoꝑe ꝑscrutanda. Uam queren¬
dum est. quomodo ꝑpeti regnum cȩ¬
loꝵ ium possit. Quis enim cȩlo uio¬
lentiam iridgat : Et rursus quereudũ

Expanded text:
sae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitasae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . bet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coeloQuae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? et rursum quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
consolationis temperamentum prõfe¬
rat. Ad hoc oliua ponitur: ut qui ali¬
enȩ misdiȩ opera cognoseit. discat¬
que madmodũ debeat in digenti ꝓrxi¬
mo & ipse misereri. Ad hoc ubies po
ulmus ponitur: ut quisquis intuetur
eum qui habere fructum uirtutum
spiritalium non ualet. seo tamen
eos qui spiritailibꝰ donis pleni sũt sus¬
tentantem: ipse quoq scoꝵ uitȩ quan¬
ta ualet largitate inseruiat. ⁊ cȩles¬
tium donoꝵ brtros quos gignendo
non utilet: sustentando ferat. Ad hoc
buxus ponitur: ut qui habere multo
adhuc in infirma ȩtate positos. uere
fidei uiriditatem considerat: esse ip¬
se infidelis erubescat. Bene ergo de¬
seriptis prius arboribus dicitur. ut
uident & seiant: & recogitent & in¬
telligant. Ubi & apte subiungitur
pariter. Quia cum intra scam̃ ȩccłam
diuersi hominum mores. diuersi sũt
ordines: necesse est ut om̃s simul dis¬
cant. dum in ea spiritales uiri diuer¬

Expanded text:
consolationis temperamentum profeconsolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognosquemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponulmus ponitur, ut quisquis intuetur eum qui habere fructum virtutum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diver
Abbreviated transcription (Latin):
ignant qd in altum nõ ꝓficit. & quã¬
uis fructum nõ habeat uiriditatem
babet. nisi eos qui intra scam ȩccła
dohuc exeatis in firmitate bona oꝑa
ferre nõ ualent. seo tamen parentii
oelui eresulitatem sequentes fioe
perpetuę uiriditatis tenent : ꝑ ost
quȩ om̃ia: apte subiungitur. Ut ui¬
deant. & seiant. ⁊ recogitent. & in¬
telligant pariter. Ad hoc enim cedrũ
in ȩccła ponitur: ut quisquis a proai¬
mo ad oramina uirtutum spiritaliũ
trahit: ipse quoq in ȩternȩ uitȩ de¬
lectatione non torpeat. sed ad donoꝵ
cȩlestium desideria ignescat. Ad hoc
spina ponitur: ut qui predicationis eiꝰ
uerbo conpuntus fuerit. ipse quoq
exemplo illuis discat corda sequentiũ
predicationis uerbo conpungere. Ad hoc
myrtus ponitur: ut qui in ardore tri¬
bulationis ab ore uel opere proxxmi
compatientis. temperamentum cõsola¬
tionis acceperit: ipse etiam discat
quẽ admodum afflictis proximis suȩ

Expanded text:
signat, quae in altum non proficit, et quamsignat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: ne immoderata tribulatione
in desperationem soluantur. Quos¬
cipimus: Quia & grece oleos micda
uocatur: & quasi oliuȩ liquor. ante¬
dĩ omnipotentis oculos miscdie fr¬
uetus lucet. Cui adhue in promisi¬
do ad cieris alta sustollitur. nsi hii
designati sũt qui intra seam ȩccłam
ad huc interrenis corporibꝰ positi. iã
cȩlestia contemplantur : Et quam¬
uis nascendo de terra exierunt: cõ¬
templando tamen iam iuxta ȩthe¬
ra uerticem mentis extollunt. et
quid per ulmum. nisi scłariũ mentẽ
expresse sut : Que dum terrenis ad¬
huc curis inseruiunt: nullum uirtu¬
tum spiritalium fructum ferunt.
es si fructum proprium ulmus nõ
habet: portare tamen uitem eum
fructu sol&. Quia & seculares uiri
intra seãm ȩccłam. quam uis spiri¬
taliũ uirtutum dona nõ habeant:
dum tamen scõs uiros donis spirtali¬
bus plenos sua largitate sustentat
quid aliuo quam uitem cum botris
potant : Buxus aũt quos alios de¬

Expanded text:
gunt, ne immoderata tribulatgunt, ne immoderata tribulatin desperationem solvantur. Oxprimit, quia et Graece oleos misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissido ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios de
Abbreviated transcription (Latin):
corda ita interno amore solidata
sũt: ut ea iam terreni amoris pu¬
tredo nulla corrumpat. Per spinã
uero signati sunt doctrine spiritalis
uiri : qui dum de peccatis ac uirtu¬
tibus disseruit. ⁊ modo ȩterna sup¬
pliciti minantur. modo cȩlestis regni
gaudita ꝓmittunt : cor audientium
pungunt. Sicq mentem dolore
compunctionis perforant: ut ab eoꝵ
oculis. quasi quidum sanguis animȩ
lacrimę decurrant. Myrtus uero
temperatiue uirtutis est: itt ut dis¬
soluta menbra temperando restrin¬
gat. Quid itaq permirtumnisi hii
signati sũt. qui afflictionibꝰ ꝓximoꝵ
compati sciunt. eoꝵq tribulationẽ
per compassionem temꝑant : Iuxta
hoc quod scriptum est. Grãs aũt
dõ. qui cõsolatur nos in om̃i tribu¬
latione nr̃a: ut possimus ⁊ ipsi eõ¬
solari eos qui in omni pressura sũt.
Qui dum afflictis ꝓximis uerbum uel
opem consolationis ferunt. eos ꝓcul
dubio ad statum rectitudinis restrin¬

Expanded text:
corda ita in aeterno amore solidata corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restrin
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto abietem. ulmũ & buxum
simul: ut uideat̃. ⁊ serant. & recogi¬
tent. & intelligant pariter. desertũ
quippe dñs in stagna aquarum. &
terram inuiam in riuos tquarum¬
posuit : quia gentilitati quȩ prius
per ariditarem mentis nullos bonoꝵ
operum fructus ferebat. fluenta sc̃ȩ
predicationis dedit. Et ipsa cid quã
prius pid asꝑitate suę siccitttis uia
predicatoribus non patebat: doctri¬
ne post modum riuos emanauit.
Cui tidhuc exmunere magno promit¬
titur: dabo in solitudine cedrum
& spinam. Cedrum quia magni
odoris est. atq imputribilis naturȩ:
uire accipimus in promissione. De
spina uero cum peccanti homni die¬
tum sit. terra tua spinas & tribuloᷤ
germinabit tibi : quid mirum si sc̃e
eccłȩ illud promittitur. quod pecca¬
nti homini. propenti multiplicat᷑:
S ed cedri designãtur nomine: hii qui
uirtutes & signa exhibent insua oꝑa¬
tione. Qui dicere cum prulo ualet̃.
xp̃i bonus odor sumus dõ. Quoꝵ

Expanded text:
in deserto abietem, ulmum et buxum in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ritu ꝓpbetiȩ plenus non fuit. hoc ta¬
men ante dĩ ocłos exhibuit. quod
ad uiuit. hinc est quod dequib̾dam
peregrinanti bꝰ fribꝰ. gaio per ioħm
dicitur. Pronomine enim xp̃i pro¬
fecti sunt: nichil accipientes agen¬
tilibus. Nos ergo debemus suscipere
eiusmodi. ut cooperatores si mus
ueritatis. Qui enim spiritalra do¬
na habentibus. temporalia subsidia
tribuit : in ipsis donis spiritalibus
cooperator existit. Nam cum ptiuci
sũt qui spiritalit dona ꝑcipiunt.¬
& multi qui rebus temporalibus abũ¬
diuites inserunt. quod eisdem scĩs
pauꝑibus de suis diuitiis soaciant᷑.
Unde cum per esaye uocem dñs de
relictę gentilitati idest sc̃ẽ eccłȩ spi¬
ritalium uirtutum merita. tanquã
deserto arbusta ꝓmitter&: ulmũ
quoq pariter promisit dicens. Po¬
nam desertum in stagna aquarum:
& terrã inuiam in riuos aquarum.
D abo in solitudine cedrum & spinti:
myrtum & lignum oliue. ꝑ onam

Expanded text:
ritu prophetiae plenus non fuit, hoc taritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abupauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicere mercedem ꝓphetȩ accipiet.
uisi quia is qui ꝓphetam sua largitate
sustentat. quam uis ipse ꝓphetiam non
habent. apud omni potenten tom̃ dñm
ꝓplietit premia habebit: Iste enim for¬
tasse iustus est: & quanto in hoc mũdo
nichil possidet. itini loquendi ꝓusticia
fidutiam maiorem habet. hunc dũ ille
sustencat. qui in hoc mundo aliquis pos¬
sidet. ⁊ fortasse ꝓ iusticia adhue loqui
libere non presumit: iusticiȩ illius li¬
bertatem sibi participem facit. ut cum
eo pariter iusticiȩ p̃mia recipiat quem
sustentando ad uiuit: qua tenus eande
iufticiam libere loqui potuiss&e. Ille pro¬
phetiȩ spũ plenus est: sed tamen corpo¬
reo eget alimento. Et si corpus non
reficitur : certum est quod uox ipsa
subtrahatur. Qui igitur alimentũ
ꝓphete propt̾ hoc quod ꝓpheta est
tribuit: ꝓphetiȩ illius uires ad loque¬
ndum dedit. Cum ꝓpheta ergo mer¬
cedem ꝓphete accipiet: quia & si spi¬

Expanded text:
enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spi
Abbreviated transcription (Latin):
sinam: & ecce omnia munda sũt uob.
Hinc rursus ait. Date ⁊ dabituruob̾. hinc
scriptum est. Ignem ardentem extingu¬
it aqua: & helemosina resistit peccatis.
Hinc iterum dicitur. Conelude heleno¬
sinam in corde pauperis : & hec ꝓte exo¬
rabit. Hinc bonus pater. innocentem
filium ainmonet dicens. Si multũ tibi
fuerit: ab undanter tribue. Si erigu¬
um fuera: ȩtiam exiguum libenter.
im pertire stude. Ut aũt quanta esset
uirtus in cõtinentia. & susceptione in¬
digentium. redemptor nr̃ ostenderet:
dixit. Q ui recipit ꝓphetã in nomine
ꝓphetȩ: mercedem ꝓpͥhetȩ accipiet. Et
qui recipit iustum in nomine iusti.
mercedem iusti accipi&. In quibꝰ uerbis
notandum est: quia non ait merced ẽ
de ꝓpheta. uel mercedem de iusto: sed
mercedem ꝓphetȩ.⁊ mercedem uisti
accipi&. A liud est enim merces de ꝓpha.
aluis merees ꝓphetȩ. Atq aliud merces
de iusto: alius merces iusti. Quis est

Expanded text:
synam, et ecce omnia munda sunt vobis . synam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam in sinu pauperis et haec pro te exorabit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libentimpertiri stude . Ut autem quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium Redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
Qui habet duas tunicas: det nõ habenti
Et qui habet ȩscas: similiter faciat. ꝑ
hoc quod tunica plus est necessaria usin
nr̃o quam pallium. ad fructum dignum
penitentiȩ pertinet: ut non solum ext̃i¬
ora quȩq & minus necessaria. sed ipsa
nulde nob̾ necessaria dundere cum ꝓri¬
mnis debeminus. Scilicet uelȩscam qua
carnaliter unumus. uel tnic̃ã qua
Nestimur. Quia enim inlege scriptĩ ẽ
diliges pximum tuum sicut te ipsium:
minus ꝓirinium ꝯmare coniuncit᷑. qui
non cum eo uinecessitate illius etiam
ea que sibi fant necessaria partitur.
eus ergo de diuudendis cum ꝑaximo
duabꝰ tunicis datur precertuni: quia hoc
de una dici nẽ poruit. iñ si una eluioi¬
tuir nemo uestitur. In dimidia quippe
tmea⁊ nudus remanet qui accipit.
Amidus quide dit. Inter hec auit scien¬
eum nd fructus aignos penitentiȩ apia
te ceteris pnrcipiuntur. hinc gtiant ꝑ
semet ipiam ueritas dicit. date helemo¬

Expanded text:
Qui habet duas tunicas, det non habenti; Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem scienum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
exhumanitate. sed ineidit ex diunitate.
Que uidelic& securis iam ad radicem ar¬
boris posita est: quia & si ꝑpaicientiam
expectat. uidetur tamen quid factura
est. Omnis enim arbor non faciens fruc¬
tum bonum: excidetur & in ignem mit.¬
tetur. Quia unusquisq peruersus para¬
tam citus gehennę coneremationem
inuenit: qui hic fructum boni operis
facere contempsit. Et notandum quod se¬
curim non iuxta ramos positam: sed ad
radicem dicit. Cum enim maloꝵ filii tol¬
luntur. quid aliud quam rami infructu¬
osȩ arboris absciduntur: Cum uero tota
simul progenies cum parente tollitur. in¬
fructuosa arbor a radice abseisa est. ne
ium remaneat unde parua iterum sõbo¬
les suecresetit. In quib iohannis baptistȩ
uerbis constat. quod audientium corda
turbata sunt: cum protinus subinfert᷑.
Et in terrogtibant eum turbȩ dicentes.
Q uid ergo faciemus: Pereursȩ enim ter¬
rore fuerant: que consilium querebat.
S e quitur. R espondens uuit dicebat illis.

Expanded text:
te. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur: Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Perculsae enim terrore fuerant quae consilium quaerebant. 11. Sequitur: Respondens autem dicebat illis:
Abbreviated transcription (Latin):
tenetis. Unde ille phariseus qui uoca¬
uerat dñm ad prandium: sanus sibi
udebatur. Egrota aut illamulier
irrupit domum in qua nõ erat inui¬
tata: & desiderio salutis facta impu¬
dens accessit. nõ ad caput dñi. nõ ad
manꝰ sed adpedes. Ltuiit eos lacrimis.
tersit capillis: osculata ẽ eos. unxit
unguento. pacem fecit cum uestigiis dm̃
peceatrix. Reprehendit ille tanquã
sanus medicum: ille phariseus qui illic
discumbebat. & ait apud se. hic si es¬
s& inquit ꝓpheta: scir& quȩ mulier
illi pedes tetigiss&. Ideo aut suspicatꝰ
erat eum ignorasse: qura nõ illam re¬
pulit. quasi ne immiundis manibus
tangeretur. Nouerat aut ille. ꝑmisit
tangi: ut tactꝰ ipse sanar&. dñs uidenꝰ
cor pharisei: ꝓposut similitudine. duo
debitores. eiuida feneratori: unus debe¬
brit quinquaginta denarios. alt̃ quin¬
gentos. Cum nõ haberent unde redde¬
rent: donauit embob̾. Quis eum plus
dilexit: & ille. Credo dñe. cui plus do¬

Expanded text:
tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocatenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: « Duo debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quinquaginta denarios, alter quingentos: cum non haberent unde redderent, donavit ambobus; quis eum plus dilexit? Et ille: Credo, Domine, cui plus do
Abbreviated transcription (Latin):
cauit nõ sanũ. Aliud ẽ eñi sañ. aliuo
santibilis: aliud insanabilis. Qui egrotat
cum spe: sanabilis dicitur. Qui egrotat
cum desꝑatione: in sanabilis dicitur.
Q ui aut iam sanus ẽ: nõ eget medico.
m edicus ergo qui uenerat samnare: uidit
istum santibilẽ. quia dolus in illo
Si peccator est fater se peccatorem. Si
enim peccator ẽ. & iustum se dicit:
dolus ẽ in ore ipsuis. E igo in nathana¬
ele: cõfessionem peccati laudauit. Nõ
iudieauit. nõ esse peccatorẽ. Propt̾ea
cum pharisei qui sibi uidebantur ĩti
reprehenderent dñm. quia miscebat᷑
egrotiᷤ medicus: & dicerent ecce eum
quibus manducat. cum publicanis
& peccatorib. Respondit medicus:
freneticis. Non ẽ opus sanis medicus:
sed male habentibus. Nõ ueni uocare
iustos: sed peccatores. hoc ẽ dicere qr
uos iustos dicitis: cum sitis peccato¬
res. Sanos uos predicatis: cũ langue¬
atis. Medicintĩ repellitis: nõ sanitatẽ

Expanded text:
cavit, non sanum. Aliud est enim sanus, aliud cavit, non sanum. Aliud est enim sanus, aliud sanabilis, aliud insanabilis: qui aegrotat cum spe, sanabilis dicitur; qui aegrotat cum desperatione, insanabilis; qui autem jam sanus est, non eget medico. Medicus ergo qui venerat sanare, vidit istum sanabilem, quia dolus in illo Si peccator est, fatetur se peccatorem. Si enim peccator est, et justum se dicit; dolus est in ore ipsius. Ergo in Nathanaele confessionem peccati laudavit, non judicavit non esse peccatorem. 19. Propterea cum Pharisaei qui sibi videbantur justi, reprehenderent Dominum quia miscebatur aegrotis medicus, et dicerent, Ecce cum quibus manducat, cum publicanis et peccatoribus; respondit medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem