comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui famosã cartã ad cuiꝰcunq in iuriam
& macłam c̾scripserit in secreto. & in publi¬
co affixerit. inueniendamq ꝓiecerit: illũ
c̃tra quẽ ꝓposita ẽ cartula ñ nocebit. nec
famȩ eius aliquid derogabit. S si inueniri
potuerit qui huiꝰmodi cartulam fec̃ con¬
stringat᷑. ut ꝓbet quȩ c̃scripsit. Qui si etiam
que scripsit ꝓbare ñ potuerit. fustigettr.
qr infamare maluit quã accusare. De eo qͥ¬

Expanded text:
ui famosam chartam ad cujuscumque injuriam et maculam conscripserit, in secreto aut in publico affixerit inveniendamque projecerit, illi, contra quem proposita est chartula, non nocebit nec famae ejus aliquid derogabit. Sed si inveniri potuerit qui hujus modi chartulam fecit, constringatur, ut probet quae conscripsit: qui si etiam quae scripsit probare potuerit, fustigetur, qui infamare maluit quam accusare. DE
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Uulgo c̃cepti dicunt᷑. qͥ patrẽ de monstrare
ñ posst̃. ł qͥ posst̃ quidẽ. s cum hnt quem
nascit᷑ sine legitimo matrimonio: matrẽ
intelligunt᷑ in rerum natura eẽ. Nam &
legitimȩ hereditates his restituunt᷑. ita ut
si pgnans mulier ab hostib capta sit. id pͦ¬

Expanded text:
em: vulgo concepti dicuntur, qui patrem demonstrare non possunt vel qui possunt quidem, sed eum habent quem nascitur sine legitimo matrimonio, matrem intelleguntur in rerum natura esse. nam et legitimae hereditates his restituuntur: et si praegnas mulier ab hostibus capta sit, id q
Abbreviated transcription (Latin):
ũ aut̃ epc̃ eccłam adnõ dõ sibi cõmissã
reges epãtum circu̾eundo ꝑ rexerit. &
placitum canonice constitutũ decreuerit.
popłmq sibi creditũ illo inuitauerit. atq
comes eadem die sciens placitũ ab epo con¬
dictũ. ł nesciens placitum cũ popło suum
c̃dixerit. & banno illuc uenire p̾ceꝑit: pla¬
citũ comitis om̃s ptͦponant. & comes ipse
se ñ illic seditiosa c̾tentione decertare. sed
ꝓ fide catholica inugilare. ñ cumulũ pecci¬
niarũ. s lucrũ congregare animarum.
Unde in eadem beati clementis epła. Vrm̃
legationem urãm impedit: ñ unius sed
multoꝵ ꝓfectũ auertit. ⁊ sic̾ multis nocet:
nib eiꝰ arceat᷑. Quappt̾ nullus comes.
nulłꝰq uidex. nullus omnino inclericatu¬
ł in scłari habitu c̃streutꝰ. legationẽ epõꝵ
impediat. ł c̾turbare p̾sumat. Ut autem
unanimitas & c̃cordia sit int̾ epõs & co¬
mites: placuit ut siqͥs epẽ domi residens
c̃uentũ popłi ẽẽ uoluerit. & comes nichilo¬

Expanded text:
us Ecclesiam a Domino Deo sibi commissam regens, episcopatum circumeundo perrexerit, et placitum canonice constitutum decreverit, populumque sibi commissum illo invitaverit, atque comes eadem die sciens placitum ab episcopo condictum, vel nesciens placitum cum populo suo condixerit, et banno illuc venire praeceperit, placitum comitis omnes postponant, et comes ipse,se non illic seditiosa contentione decertare, sed pro fide catholica invigilare, non cumulum pecuniarum sed lucrum congregare animarum. Unde in eadem beati Clementis epistola: Vlegationem vestram impedit, non unius sed multorum profectum evertit. Et, sicut multis nocet, nibus ejus arceatur. Quapropter nullus comes, nullusque judex, nullus omnino in clericatu, vel seculari habitu constitutus, legatione episcoporum impediat, vel conturbare praesumat. Ut autem unanimitas et concordia sit inter episcopos et comites, placuit, ut si quis episcopus domi residens conventum populi esse voluerit, et comes, nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ impubes. qͥa nullũ eoꝵ animi iudiciũ
ẽ.Furiosi qui m̃te carent. ñ ad rem ꝑtinet:
si impubes ptea pubes factꝰ. aut furios ptea
compos m̃tis factꝰ fuerit. & decesserit. Furi¬
osi aut̃ si ꝑ id tempus fecerint testamentum
qͦ furor eoꝵ int̾missus ẽ. iure testati ẽẽ uiden
posst̃. Utiq autẽ de eo surdo loqͥt᷑. qͥ omnino¬
ñ exaudit. ñ qͥ tarde exaudiat. Nã ⁊ mutꝰ
is intelligit᷑ qͥ eloqͥ nichil potest. ñ qͥ tarde

Expanded text:
imi iudicium est; item furiosi, quia mente carent. nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decesserit. furiosi autem si per id tempus fecerint testamentum quo furor eorum intermissus est iure testati esse videnpossunt. utique autem de eo surdo loquimur qui omnino non exaudit, non qui tarde exaudit: nam et mutus is intellegitur qui eloqui nihil potest, non qui tarde
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudiciũ uenire oratione diuini artu ex¬
pͥmit᷑. qr occupati circa rẽ rusticã in forũ
cõpellendi nͦ st̃. S si p̃tor aut ꝑ ignorantiã
ł socordiã euocare eos ꝑseuerauerit. hiq spon
te uenerint. siqͥdẽ sententiã dixerit p̾sentib
ill. ⁊ sponte litigantibꝰ. sententia ualebit. tã¬
& si recte nꝰ fecit qui eos euocauerit. Itẽ. Solet¬
etiã messis uindeniarũq tẽporeuis dici
de reb tempore ł morte ꝑiturȩ ft̾. morte:
ueluti furti. damni. iniirię. iniuriarum
atrociũ. quȩ de incendio. ruina. naufragio.
rate. naue expugnata rapuisse dicunt᷑. siq̃

Expanded text:
ad judicium venire, oratione divi Marci exad judicium venire, oratione divi Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum compellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam vel socordiam evocare eos pete uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litiga‹n›tibus, sententia ualebit, tametsi non recte fecerit qui eos euocauerit: sin ueetiam messis uindemiarumque tempore ius dici de rebus quae tempore uel morte periturae sunt. morte: ueluti furti: damni iniuriae: iniuriarum atrocium: qui de incendio ruina naufragio rate naue expugnata rapuisse dicuntur: et si quae
Abbreviated transcription (Latin):
Aut qͥd si tempestas quidẽ in mari fuit. t̾ri
aut̃ iste potuit uenire. ł flum̃ cir cu̾ire. eqͥ
dicendũ ñ semꝑ ei exceptionẽ ꝓ desse. nisi
angustiȩ ñ patiebant᷑ in t̾ra iter metiri
ł circu̾ire. cũ tam̃ ł flum̾ sic abundasset
ut implesset omnẽ locũ in qͦ sisti oportait.
łaliqͦ fortuita calamitas eundẽ locũ eu̾tit.
ł p̾scientiaᷤ uenienti ꝑicłosam fec̃ ex bono
& eqͦ & hic exceptio ei accomodanda est.¬
Simili mͦ exceptio dat᷑ ei. qͥ cũ adiudicium
uenire uolebat. a magistratu retentus ẽ.
& retentꝰ sine malo dolo ipsiꝰ. nãsi ipse hoc
affectauit ł causam p̾stitit: ñ ei ꝓdit ex ce¬
ptio. s ipse quidẽ dolus ei oberit. cet̾oꝵ n oberit.
qͥ malo dolo fecer̾ ut retineret᷑. s si priuatꝰ
eũ detinuerit: nullo mͦ ei ꝓdit hȩc exceptio.
tẽ. Si funere qͥs domestico impeditꝰ ñ uenit:
uindemiarũq tempore adu̾sarium cogat

Expanded text:
aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra autem iste potuit uenire: uel flumen circumire? aeque dicendum non semper ei exceptionem prodesse: nisi angustiae non patiebantur terra iter metiri uel circumire. cum tamen uel flumen sic abundasset, ut implesset omnem locum, in quo sisti oportuit, uel aliqua fortuita calamitas eundem locum euertit uel praesentiam uenienti periculosam fecit, ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est.Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad iudicium uenire uolebat, a magistratu retentus est, et retentus sine dolo malo ipsius: nam si ipse hoc affectauit uel causam praestitit, non ei proderit exceptio: sed ipsius quidem dolus ei oberit, ceterorum non oberit, qui malo dolo fecerunt ut retineretur, sed si privatus eum detinuerit, nullo modo ei proderit haec exceptio. Item . Si funere quis domestico impeditus non venit, vindemiarumque tempore adversarium cogat
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ succurri ei etiã qui tẽpestate aut ui
t᷑restris sit. tempestatem intelligere debem
talẽ. quȩ impedim̃to sit itineri ł nauigati¬
oni. uis fluminis etiã sine tempestate acci¬
pienda e̾. Uim fluminis intelligimꝰ & si ma¬
gnitudo eiꝰ impedim̃to sit. siue pons solacꝰ
sit. ł nauigiũ non stecit. Siqͥs tam̃ cũ posse
nꝰ incide in tẽpestatẽ ł in fluminis uumsi
ante ꝓfectꝰ eẽt ł tempore oportuno naui¬
gasset. ipse se artauerit. nunqͥd exceptio e
minime ꝓsit: Quod quidẽ causa cognita
erit statuiendũ. Nã neq sic artandꝰ erit. ut
possit edici. cur ñ multo tẽpore ante ꝓferctͥ
ẽ ꝙͣ dies ꝓmissionis ueniret. neq it̾m ꝑmi¬
tendum ẽ ei. siquid sit qͦd ei imputetur.
causari tempestatem ł uim fluminis. Qd
enĩ. siqͥs cũ romȩ cẽt ipso tẽpore ꝓmissiois
sistendi. & nulla necessitate urgente u¬
luntatis causa in municipium ꝓfectꝰ i
Nonne in dignꝰ ẽ cui hȩc exceptio patroninis

Expanded text:
diximus succurri etiam ei, qui tempestate aut ui terrestris sit. tempestatem intellegere debemus talem, quae impedimento sit itineri uel nauigationi.Uis fluminis etiam sine tempestate accipienda est: uim fluminis intellegimus, et si magnitudo eius impedimento sit siue pons solutus sit uel nauigium non stet.Si quis tamen cum posset non incidere in tempestatem uel in fluminis uim, si ante profectus esset uel tempore oportuno nauigasset, ipse se artauerit: numquid exceptio ei minime prosit? quod quidem causa cognita erit statuendum. nam neque sic artandus sit, ut possit ei dici, cur non multo ante profectus est quam dies promissionis ueniret: neque iterum permittendum ei, si quid sit quod ei imputetur, causari tempestatem uel uim fluminis. quid enim si quis, cum Romae esset ipso tempore promissionis ‹sis›tendi, nulla necessitate urguente uoluptatis causa in municipium profectus sit? nonne indignus est, cui haec exceptio patrocinetur?
Abbreviated transcription (Latin):
Nostquam se baptitandꝰ ꝑ confessionẽ
uerȩ fidĩ in alteriꝰ cominendauerit do¬
minium. & ꝑ abrenunciationem apͥori
possessoris se alienauerit seruitio. exsus¬
flat᷑ ab eo seua potestas. ut ꝑ piu̾sacdotis
misterium. sꝑũi scõ cedat fugiens spc̃¬

Expanded text:
ostquam se baptizandus per confessionem verae fidei in alterius commendaverit dominium et per abrenuntiationem, a prioris possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis mysterium Spiritui sancto cedat fugiens sp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uident᷑ eẽ testes. qͥb imꝑari potest ut
dixer̾. ł utriq parti ꝓdider̃. aiudicib puni
unt᷑. Itẽ. Pat̾ & filiꝰ qui in potestate eius est.
ltẽ. Duo fr̃s qui in eiꝰdem patris potestate
st̃. testes utriq in eodẽ testam̃to uel eodẽ
negocio fieri posst̃ qm̃ nichil nocet ex una
domo plures testes alieno negocio adhibi
testimonium dic̾e condẽnatã mulierem:
colligit᷑ ctiã mulieres testimoniũ in iudiuo

Expanded text:
non videntur esse testes, quibus imperari potest ut dixerint vel utrique parti prodiderint, a judicibus punium.Pater et filius qui in potestate eius est, item duo fratres qui in eiusdem patris potestate sunt testes utrique in eodem testamento uel eodem negotio fieri possunt, quoniam nihil nocet ex una domo plures testes alieno negotio adhibertestimonium dicere condemnatam mulierem, colligitur etiam mulieres testimonii in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ scõ c̃cessitq tͥ peccata tua. ipse te
unguat in uitam ę̧t̾nam. Uide ubi unct
es. & inuitam ęt̾nam inquit eterniam.
unguentũ suꝑ caput. Quare suꝑ caput:
Quia sensus sapientis in capite eiꝰ. Sequit᷑
spũale signacłm qͦd auditis hodie legi.
qͦd ꝑtͦ fontẽ suꝑ est qͦ ꝑfectio fiat qͣndo ad¬
inuocationem sacerdotis sp̃c sc̃s infundit᷑.¬

Expanded text:
 sancto, concessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, aeternam.unguentum super caput. Quare super caput? Quia Sensus sapientis in capite ejus , sequitur spirituale signaculum, quod audistis hodie legi, quod post fontem super est quo perfectio fiat, quando invocatione sacerdotis Spiritus sanctus infundit
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ꝑmittit se defendere. Cex duodecim
tabularũ furẽ noctu dep̾hensũ occidere
ꝑmittit. ut tam̃ in ipsum cũ clamore
testificet᷑. Int̾lum aut᷑ dep̾hensũ ita ꝑmit¬
tit occidẽ. si is n telo se defendit. ut tamen
eque testificet᷑. Itẽ. Qui occiderit adulterũ
dep̃hensũ seruũ alienũ. hac lege ñ tenebit᷑.
Itẽ. Siqͥs instipulã suam ł spinam combu¬
retidam eiꝰ causa ignem immiserit. ⁊ ult̾iꝰ
euagatꝰ ⁊ ꝓgressus ignis alienam segetem ł
uineã leserit. inqͥramꝰ. Nã imꝑitia eiꝰ aut
negligentia id accidit. Na̾ si die uentoso id
fecerit: culpę reus ẽ. Nã & qͥ occasionẽ p̾stat
dãnum fecisse putat᷑ in eodem crimine est.
& qͥ ñ obseruauit ne ignis longiꝰ ꝓcedet.
At si omã que oportuit obseruauit. ł subita
uis uenti ignẽ longiꝰ ꝓduxit: caret culpa.
Itẽ. Qui pecus alienum in agro sto dephen¬
derit: ñ iure id includit. nec agere illud
alit̾ quã ut supͣdiximꝰ quasi suũ. s abigere

Expanded text:
ratio permittit se defendere.Lex duodecim tabularum furem noctu deprehensum occidere permittit, ut tamen id ipsum cum clamore testificetur: interdiu autem deprehensum ita permittit occidere, si is se telo defendat, ut tamen aeque testificetur. Item . Qui occiderit adulterum deprehensum servum alienum, hac lege non tenebitur. Item Si quis in stipulam suam, vel spinam, comburendae ejus causa, ignem immiserit, et ulterius evagatus et progressus ignis alienam segetem vel vineam laeserit, inquiramus num imperitia ejus aut negligentia id accidit; nam, si die ventoso id fecerit, culpae reus est. Nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse putatur. In eodem crimine est, et qui non observavit ne ignis longius procederet. At si omnia quae oportuit observavit, vel subita vis venti ignem longius produxit, caret culpa. Item . Qui pecus alienum in agro suo deprehenderit, non jure id includit, nec agere illud aliter quam ut supra diximus quasi suum, sed abjicere
Abbreviated transcription (Latin):
ustum ẽ pͥncipẽ legib obtẽꝑare suis. Tc̃ enĩ
iura sua ab omĩb custodienda existimet. qñ
& ipse ilł reuerentiã p̃bet. Principes legib
teneri suis. nec in se posse damnare ura q̃
in subiectis c̃stituunt. Iusta enĩ uocis eorũ
auctoritas. si qͦd popłis ꝓhibent. sibi ñ licen
patiant᷑. Sub religionis disciplina seculi
potestates subiecte st̃. & qͥnuis culmine re¬
gni sint p̃diti. uincło tam̃ fidĩ tenentur
astricti. ut fidem xp̃i suis legibꝰ p̃dicent.
& ipsã fidĩ pͣdicationẽ morib bonis c̃ser¬
Irincipes scłi ñnunꝗͣ intra ȩccłam potesta¬
tis adeptę culmina tenent. ut ꝑ eandem
potestatẽ disciplinã eccłasticam muniant
nȩ sermonem: potestas hoc imꝑet ꝑ disci¬
plinȩ t̾rorẽ. Sepe ꝑ regnũ terrenum cȩlest
gnũ ꝓfic̃. Et qͥ intra eccłam positi c̾tra fiden
& disciplinã eccłȩ agunt: rigore principu

Expanded text:
ustum est principem legibus obtemperare suis. Tunc enim ustum est principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi non licere patiantur. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conserrincipes saeculi nonnunquam intra Ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eamdem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant.nae sermonem, potestas hoc imperet per disciente Ysidoro: Sepe per regnum terrenum celeste regnum proficit, ut qui intra ecclesiam positi contra fidem et disciplinam agunt, rigore principu
Abbreviated transcription (Latin):
subditoꝵ facile exemplis suis ł edificant
łsubu̾tunt. Idõ pͥncipẽ ñ oportet delin¬
quere. ne formam peccandi faciat peccati
eiꝰ impunita licentia. Nã rex qͥ ruit in
uicus. cito uiã ostendit erroris. Sic̃ legit᷑
deieroboamspeccauit. & peccare fec̃ istł
Illiꝰ aut̃ asscribit᷑. qͥcqͥd exemplo eiꝰ a subdi¬
tis ꝑpetrat᷑. Sic̃ ñnulli bonoꝵ pͥncipũ
deo placita facta sequunt᷑ uta facile multi
praua eoꝵ exempla sectant᷑ Pleriq autẽ
apud iniquos pͥncipes necessitate magis
quã uotã mali existunt. dũ ĩꝑus eoꝵ
obediunt. Nonnulli autẽ sic̃ ꝓmpti st̃ seqͥ reg
in malũ sic pigrisc̾ imitari illos in bonũ
Sepe unde mali reges peccant: inde mali ust¬
ficant᷑. dũ pͣcedentiũ cupiditatẽ & maliciam
corrigt̃. Nã reuera peccatis eoꝵ cõmunicam
si qͦd illi diripuer: isti retẽptant. Cuiꝰ peccatũ
qͥsq seq̃r: necesse c̃ ut eiꝰ pena seq̃tur. Neq enĩ

Expanded text:
subditorum facile exemplis suis vel aedificant, subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris, sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccarIlli autem ascribitur quidquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes, necessitate magis quam voto, mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis elli diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iurationis crimine detegunt᷑. s probare
uolens ds clem̃tiã pͥncipum illos male
cogitare ꝑmittit. istos ñ deserit. De illors
malo beno istis fac̾ dum culpas qͣs illi agt̃.
istimira patientia indulgent. Red dere
malũ ꝓ malo: uicissitudo. ẽ iusticiȩ. S qui
clem̃tiam ad dit iusticiȩ: ñ malũ ꝓ malo
culpatis reddit sbonũ ꝓ malo offerisis ĩꝑtit¬
ifficile ẽ pͥncipẽ regredi ad meliꝰ. si ui¬
cuis fuerit implicatꝰ. Popłi enim peccantes
iudicẽ metuunt. Reges autẽ non nͥsolodĩ
timore metuq gehennȩ cohercent᷑. lib̾i
inp̃ceps ꝓruunt. & ꝑ abruptum licentiȩ
in omne facinꝰ uicioꝵ labunt᷑. Qnto qͥsq
in suꝑiori c̃stitutꝰ : loco: tanto in maiori
cusatur ꝑicło. & qͣnto splendoris honore
qͥsq celsior.ẽ. tanto si delinquat peccato
maior ẽ. Potentes enĩ potent̃ corm̃ra pati¬
unt᷑. Cui enĩ plus cõmitit᷑. plus ab eo exi¬
git᷑ etiam cum m̾sura penarũ. Reges uitã

Expanded text:
conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertDifficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes, judicem metuunt. Reges autem, nisi solo Dei timore, metuque gehennae coerceantur, liberi in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae, in omne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori conversatur periculo, et quanto splendoris honore quisque celsior est, tanto, si delinquat, peccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiur . Cui etenim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum usura poenarum. 6. Reges vitam
Abbreviated transcription (Latin):
pena diuinitꝰ illata ẽ seruetitis. ut qͥb aspici¬
unt ñ c̃gruere lib̾tatẽ: himiscdiꝰ irrogent
seruitutem. Ee licet ꝑ peccitũ humanę origi¬
nis: tam̃ equus ds̃ idõ difreuit hoib uitaᷤ.
ilios seruos c̃stituens: alis dominos. ut li¬
centia maleagendi seruoꝵ. potestate dñan¬
tiũ restringatur. Nam siom̃s sine mȩtu
fuissent: quiseẽt qͥ amał quẽpiã cohib̾et
nde & indigentib pͥncipes regesq electi st̃.
ut t̾rore suo popłos a mald cohercerent.atq
qui mundi elegit ignobilia. & c̾tẽptibilia.
caro. hoc ẽ carnał potentia coram illo. Unꝰ
seruis. Melior. ẽ. subiecta seruitꝰ. quã elata li¬
u̾tas. Multi enĩ inueniunt᷑ dõ lib̾e seruientes
sub dnis c̃stituti flagitiosis. qui ⁊ si subiecti
st̃ ilł corpore. p̃lati tam̃ sc̃ m̃te. Capitula¬

Expanded text:
t quibus aspicit non congrue libertatem, his misericordius irroget servitutem: et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, caro, hoc est, carnalis potentia coram illo. Unusservis. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis: qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
si forte res ꝓpͥas ñ habuerit: mittantur in
bannũ usq dũ rex introget᷑. Capit. Xluii¬
iudicati st̃. & ptea eis uita fuerit concessa.
si ipsi iusticiã ab aliis reqͥsierint. aut ab eis
iusticiã quis querere uoluerit: qͥlit̾ inter
illos iudiciũ t̾minet᷑. Primo om̃ium de ilł
causis ꝑ qͥb iudicatꝰ fuerat ad mortẽ nullã
potest facere repeationẽ. qr omnes ressuȩ
scđm iudiciũ francoꝵ in publico fuerunt
reuocate. & si aliquid in ꝑtͦmodum ptͦquã
uita ei c̃cessa ẽ cũ iusticia adqͥrere potue¬
rit: in sua lib̾tate teneat & defendat scđm
legẽ. In testimoniũ aut ñ suscipiat᷑. nec
int̾ scabinos legem iudicando locũ teneat.¬
Et si ad sacram̃tum aliqͥd iudicatum fuerit
qͦd iurare debeat. si aliqͥs ipsum sacram̃tũ¬

Expanded text:
si forse res proprias non habuerit, mittatur in si forse res proprias non habuerit, mittatur in bannum, usque dum rex interrogetur. Si auctdiiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requisierint aut ab eis iustitiam quaerere voluerint, qualiter inter illos iudicium terminetur. Primo omnium de illis causis, pro quibus iudicatus fuerit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinEt si ad sacramentum aliquid ei iudicatum fuerit quod iurare debeat, si aliquis ipsum ad sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
Teminem liceat seruũ suũ ꝓꝑt̾ dãnũ ab illo
cuilibet illatũ dimittere. s iuxta qͣlitatẽ
dãni dñis ꝓ illo respondeat. ł eu̾ in cõposi¬
tionẽ aut penã ꝑetitori offerat. Si autem
seruus ꝑ petrato scelere fugerit ita ut a
domino penitꝰ inueniri non possit: sacra¬
m̃to se dñs eiꝰ excusare studeat. quod hoc¬
nec suȩ uoluntatis nec c̾scientię fuisset.
qͦd seruus eiꝰ tale facinꝰ cõmisit. Cap̃. xlx.
iquis ad mallum legib mannitꝰ fuerit
& ñ uenerit. si eu̾ semnis ñ tenuerit .xu.
solidis culpabilis uidicet᷑. Sic ad scdam.
& t̾ciam.Si aut̃ ad qͣrtũ uenire c̾tempse¬
rit. possessio eiꝰ in bannũ mictat᷑ donec
ueniat. & de re qͣ int̾pellatꝰ fuerit iusticiã
faciat. Siinfra annum ñ uenerit: de reb
eiꝰ quȩ in bannũ misse st̃ rex int̾rogetur.
ut qͥcquid inde iudicauerit fiat. Prima
xlii. fiat. Similit̾ & de benficio hominis.

Expanded text:
, cap. 44. Neminem liceat servum suum propter damnum ab illo , cap. 44. Neminem liceat servum suum propter damnum ab illo cuilibet illatum dimittere, sed juxta qualitatem damni dominus pro illo respondeat, vel eum in compositionem, aut poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus ejus excusare studeat, quod hoc suae voluntatis nec conscientiae fuerit, quod servus ejus tale facinus commisit. CAP. 268. m, cap. 45. Si quis ad mallum legibus bannitus fuerit, et non venerit, si eum bannitus non tenuerit 15 solidis culpabilis iudicetur. Sic ad secundum et tertium. Si autem ad quartum venire contempserit, possessio eius in bannum mittatur, donec veniat, et de re, qua interpellatus fuerit, iustitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus eius quae in banno missae sunt rex interrogetur, et quicquid inde iudicaverit, fiat. Prima  42. Similiter et de beneficio hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
e saeris uasis eccłs quȩ inpignꝰ a non nulł
in quibdam locis dari cõꝑimꝰ inhibitũ ẽ
ne deinceps a qͦquã fieri p̾sumat᷑. nͥ solũ mͦ
necessicate redim̃dorum captiuoꝵ cõpellente.
e his qui ad casamdĩ res tradere uolunt.
ui resstias ꝑ anima sua ad casã dĩ tradere
uoluerit: domi traditionẽ faciat corã testi¬
bꝰ legitimis. Et quę inhoneste facte sunt
traditiones de quib nulla ẽ questio. stabileᷤᷤ
Slacet nob̾ ut antiqua & iusta thelonea
a negotiatorib exigant᷑. tam de pontibus
quã de nauigus seu mercatis. Nouagͦ seu
iniusta ubi uł funes cendunt᷑. ł cũ nauib
sub pontib transit᷑. seu his similia in quibꝰ
nullũ adiutorium itinerantib prestat᷑.
similit̾ etiã nec dehis qͥ sine negociandi
causa substantia suã de una domo sua ad
aliã. aut ad palatiũ. aut in exercitũ duct᷑.
theloneuꝰ nullatenꝰ ab eis exigat᷑. Cap̃. xliiii.
De seruo qui damnum quodlibet ꝑpetrat.

Expanded text:
e sacris vasis ecclesiae quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, inhibitum est, ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellente.e his qui ad casam Dei res tradere voluerint. Qui res suas pro anima sua ad casam Dei tradere voluerit, domi traditionem faciat coram testibus legitimis. Et quae in hoste factae sunt traditiones, de quibus nulla est quaestio, stabiles lacet nobis ut antiqua et justa telonia a negotiatoribus exigantur, tam de pontibus quam de navigiis seu mercatis. Nova ergo seu injusta ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu his similia in quibus nullum adjutorium itinerantibus praestatur, similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad aliam, aut ad palatium, aut in exercitum ducunt, telonium nullatenus ab eis exigatur. CAP. 267. - De servo qui damnum quodlibet perpetrat
Abbreviated transcription (Latin):
causis sauciatũ: ad epãtum aut prbium
uł quib libet sacerdot᷑ib officiis accełe:
ñ bonis. s malis uicus plenum. Scriptum
nanq ẽ. Qui diligras dnm̃ odite malũ.
iuxta scõꝵ canonum instituta nec eccłus
auob̾ fundatis aliunde ueniens prbr susci¬
Multi enĩ sibimet ipsis m̾daces multotiens
serui cuiꝰquã fugam arripientes. dnĩs suis
semet ipsos quasi c̾secraros prb̾os annun¬
ciant dũ ñ sint. St̃ autẽ ministri diaboli
& ñ dĩ. ⁊ qͥ eossuscipiunt. similit̾. q scriptũ¬
Siheredes iussa cestatoris ñ adĩpleuerint.
ab epõ loci illiꝰ om̃is res quȩ his relicta est
m̃tis. ut uota defuncti impleantur. E x¬
cis facultatib aliquid disponendi unquã
De his qui res eccłȩ a regibus petunt. xi.
cũpĩditatis impulsu egentiũ substantiã
rapiunt: & irrita habeant᷑ qͦ obtinent.
& a cõmunione ȩccłȩ cuiꝰ facultatẽ auferre

Expanded text:
causis sauciatum, ad episcopatum aut presbyterium, causis sauciatum, ad episcopatum aut presbyterium, vel quibuslibet sacerdotalibus officiis accedere, non bonis, sed malis vitiis plenum. Scriptum namque est: Qui diligitis Dominum, odite malum. iuxta sanctorum canonum instituta nec aecclesiis a vobis fundatis aliunde veniens presbyter susciMulti enim sibimetipsis mendaces, multoties servi cujusquam fugam arripientes, dominis suis semetipsos quasi consecratos presbyteros annuntiant, dum non sint. Sunt autem ministri diaboli et non Dei, et qui eos suscipiuntSi heredes iussa testatoris non impleverint, ab episcopo loci illius omnis res, quae his relicta est, mentis, ut vota defuncti impleantur. cis facultatibus aliquid disponendi unquam llis qui res ecclesiae a regibus petunt. Ex ccupiditatis impulsu egentium substantiam rapiunt, irrita habeantur quae obtinent, et a communione Ecclesiae, cujus facultatem auferre
Abbreviated transcription (Latin):
lla pͣpositoꝵ sollicitudo utił. illa ẽ cautela
laudabił. in qua totum ratio agit. & furor sibi
nil uendicat. Restringenda gͦ sub ratione
potestas ẽ nec qͥcquã agendum pͥusꝙͥ c̾cita¬
ta ad tranquillitatẽ mens redeat. Nã cõmo¬
tionis tpr iustũ putat ira quod fecerit.
Ialiud quam diuinũ officiũ facere cogant.
tes honorare. reddentes eis debitũ scitatis.
ut uob̾ adiuuantib ipsi inconturbati uale¬
ant atq securi salutaria p̾dicare. & regu¬
lã atq uigorẽ eccłasticum conseruare. ita
ut derici om̃s suis subiaceant epĩs. & ab ilł
doceant᷑. Preceptũ qͥppe ẽ ad nõ. reddite
p̃ceptũ uob̾ mando. ut nullus scłaris cleri¬
cũ in suum habeat obsequiũ. s illi cuicis
signacłm in capite habet m̃te deseͥuiat¬
& corde. ⁊educatꝰ in his quȩ a suo p̃cipiunt᷑
epõ. De testabile ẽ enim & iniquum opus.
clericũ in ludis inueniri. aut cũ accipitribꝰ
uł uenationibꝰ degere uitã. tantisq sceniciᷤᷤ

Expanded text:
lla praepositorum sollicitudo utilis , illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est, nec quidquam agendum priusquam concitata ad tranquillitatem mens redeat. Nam commotionis tempore justum putat ira quod fecerit.aliud quam divinum officium facere cogant. tes honorare, reddentes eis debitum sanctitatis, ut vobis adjuvantibus ipsi inconturbati valeant atque securi, salutaria praedicare, et regulam atque vigorem ecclesiasticum conservare, ita clerici omnes suis subjaceant episcopis, et ab illis doceantur. Praeceptum quippe est a Domino: Reddite praeceptum vobis mando, ut nullus secularis clericum in suum habeat obsequium, sed illi cujus signaculum in capite habet, mente deserviat et corde, educatus in his quae a suo praecipiuntur episcopo. Detestabile est enim et iniquum opus, clericum in Judis inveniri, aut cum accipitribus, vel venationibus degere vitam, tantisque scenicis
Abbreviated transcription (Latin):
Ilis ad quẽ ancillȩ ꝑtinet usus fructꝰ partũ
suu eẽ credens uendidit aut donauerit.
furtũ ñ cõmutit. Furtũ enĩ sine affectu
x maleficio seruoꝵ uelut si furtũ fecerit.
aut bona rapuerit. aut dãnũ dedit. aut inui¬
riã cõmiserit. nexales actiones ꝓdite ft̃. qͥb
domino dãnato ꝑmittit᷑. aut litis estimatio¬
nẽ sufferre: aut hominẽ nore dedere. Noxa ẽ
aut̃ corpꝰ qͦd nocuit. id .ẽ. seruus. noxia ipsum¬
tnaleficiũ. uelut furtũ. dãnum. rapina in iuri
Sũma aut̃ ratione ꝑmissũ ẽ noxe deditione ꝑ¬
fungi. Nanq erat iniquũ neqͥtiam eoꝵ ultra
ipsoꝵ corpora dominis dãnosã eẽ. Dñs noxili¬
iudicio serui sui nomine c̃uentꝰ. seruum
dãnum ei cui deditꝰ ÷ resarcierit: quesita
fuerit seruus. ullã actionẽ c̃tra dnm̃ ha&

Expanded text:
i is ad quem ancillae pertinet usus fructus, partum suum esse credens vendiderit, aut donaverit, furtum non committit. Furtum enim sine affectu Ex maleficiis servorum, velut si furtum fecerint, aut bona rapuerint, aut damnum dederint, aut injuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur aut litis aestimationem sufferre, aut hominem noxae dedere. Noxa autem est corpus quod nocuit, id est sermaleficium, veluti furtum, damnum, rapina, iniuria. Summa autem ratione permissum est noxae deditione defungi: namque erat iniquum, nequitiam eorum ultra ipsojudicio servi sui nomine conventus, servum . Si autem damnum ei cui deditus est resarcierit, quaesita fuerit servus, ullam actionem contra dominum habere
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd cõmotus animꝰ fec̾it: hoc tꝰ̾tũ putet.
inĩpotenti dõ reus c̃ qui serenissimo
dnõ in omẽ qͦd agit & loqͥt᷑ purus non ẽ.
Ego autẽ indignꝰ potestatis urę famulus
in hac suggestione mea neq ut epõ neq
ut seruus uire rei publicę. s uire pͥuato
loqͦr ꝙ serenissime dnc̃ & illo iam tpr̃¬

Expanded text:
quidquid commotus animus fecerit, hoc justum putet. Omnipotenti Deo reus est, qui serenissimo domino in omne quod agit et loquitur purus non est. Ego autem indignus pietatis vestrae famulus, in hac suggestione mea, neque ut episcopus neque ut servus jure reipublicae sed jure privatae loquor, quia serenissime domine, et illo jam t
Abbreviated transcription (Latin):
De latronib ita p̾cipimꝰ obseruandũ. ut
ꝓ pͥma culpa ñ moriat᷑. s unũ ocłm ꝑda
De alia uͦ culpa nasus ipsiꝰ latronis truncet᷑.
De t̾cia culpa si ñ em̃dauerit: moriatur.
criminis. nec infames. nec calumniatores.
It testimoniũ uniꝰ hominis ñ accipiatur.
Nã si ex utraq parte plures sint: ueracio¬
res atq religiosores ⁊ honestiores eligantur
qͥ sacram̃to suũ confirment testimoniũ.
nichilq falsi se ẽẽ dicturos. ccc xliii. Be¬
ur noct᷑no tempore captꝰ in furto dum res
furtiuas secũ portat. si fuerit occisus. nulla
ex homicidio querela nascat᷑.ccc xliiii.
De coꝰ de fure nesciens aliquid cõꝑauerit.
iqͥs de fure nesciens aliquid comꝑauerit
querat accepto spacio uenditorẽ. Quẽ si n̾
potuerit inuenire. ꝓbet se cũ sacram̃to
& testib in nocentem. ⁊ qͦd apud eũ cogno¬
scit᷑ restituat. & furẽ querere ñ desistat.
Qđ si furem celare uoluerit. nꝑ iurans ptͦea

Expanded text:
De latronibus ita praecipimus observandum, ut pro prima culpa non moriatur, sed unum oculum perdat. De alia vero culpa nasus ipsius latronis truncetur. De tertia culpa, si non emendaverit, moriatur. criminis, nec infames, nec calumniatores, t testimonium unius hominis non accipiatur. Nam, si ex utraque parte plures sint, veraciores atque religiosiores et honestiores eligantur, qui sacramento suum confirment testimonium, nihil se falsi esse dicturos. CAP. ur nocturno tempore captus in furto, dum res furtivas secum portat, si fuerit occisus, nulla ex hoc homicidio querela nascatur. 344. De eo, qui de fure nesciens aliquid conparaverit. Si quis de fure nesciens aliquid conparaverit, quaerat accepto spatio venditorem. Quem si non potuerit invenire, probet se et testibus innocentem, et quod apud eum cognoscitur restituat, et furem quaerere non desistat. Quod si furem celare voluerit, et perjurans post ea
Abbreviated transcription (Latin):
aute salubrit̾q ꝓuisum sit. ut locꝰ illiꝰ
humillunȩ penitentię semel in eccła c̾ce¬
dat᷑. ne medicina uilis minus utilis esset
egrotis. quȩ tanto magis salubris ẽ qͣnto
minꝰ contẽptibił fuerit. Qͥs tam̃ audeat
dõ dic̾e. qͦͥre huic homini qui ptͦ pͥmam
penitentiã rursus se laqueis iniqͥtatis
asstringit. adhuc tã parcis : Qͥs audeat
dice erga istos ñ agi qͦd apłsait. ignoras qr
patientia dĩ ad penitentiam te adducit.
Aut istis exceptis eẽ definitum qͦd scriptũ ẽ
bĩ om̃s qͥ confidt̾ in eũ : Auc ad istos ñ ꝑti¬
nere qͦd dr̃. uirilit̾ agite & confortetur
catores tanta sit patientia. tanta miscđia
dĩ. ut in hac tẽporali uita moribꝰ em̃datiꝰ
ñ dãnet᷑ in ęt̾num. qͥ nulliꝰ quȩ sibi p̾beat᷑¬
nemo potentior. nemo iustior: qͥles nos ẽẽ
oportet hoẽs erga homines. qͥ hanc uitã
nrãm qͣntacunq laude cumulemꝰ. eã sine
peccato eẽ ñ dicimꝰ. Qd si dixerimꝰ nos

Expanded text:
aute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae paenitentiae semel in ecclesia concedatur, ne medicina uilis minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris erit, quanto minus contemptibilis fuerit, quis tamen audeat deo dicere: \'Quare huic homini, qui post primam paenitentiam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis?\' quis audeat dicere erga istos non agi, quod apostolus ait: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? aut istis exceptis esse definitum, quod scriptum est: Beati omnes, qui confidunt in eum, aut ad istos non pertinere, quod dicitur: Viriliter agite et confortetur peccatores tanta sit patientia, tanta misericordia dei, ut in hac temporali uita moribus emendatis non damnentur in aeternum, qui nullius, quae sibi praebeatnemo potentior, nemo iustior, quales nos esse oportet homines erga homines, qui hanc uitam nostram quantacumque laude cumulemus, eam sine peccato esse non dicimus, quia, si dixerimus. nos
Abbreviated transcription (Latin):
damus tale. ut nec sibi nec alicui necesse
debet.L. psalmos genib flexis in eccła si
fieri potest decantet. Sinautem: in loco c̃¬
uenienti eadẽ faciat. & unu pauꝑe̾ pascat.¬
& eodẽ die excepto uino carne ⁊ sanguine¬

Expanded text:
damus tale, ut nec sibi, nec alicui necesse debet, L psalmos genibus flexis in Ecclesia, si fieri potest, decantet: sin autem, in loco convenienti eadem faciat, et unum pauperem pascat, et eo die excepto vino, carne et sagi
Abbreviated transcription (Latin):
uliatiꝰ extitit infidelis imꝑator. non ne
extitit apostata. iniquus. idolatra: Milite
xp̃iani serier᷑ imꝑatori infideli. Libi ueni¬
ebat᷑ ad causam xp̃i. nꝰ agnoscebant nͥ illũ
qͥ in cęlo erat. Quando uolebat ut thurifica¬
rent̾: p̾ponebant illi dm̃. Quando autẽ
dicebat. ꝓducite aciem. ite c̃tra illã gentẽ
statim obtemꝑabant. Distinguebant dnm̃
ȩt̾num ad nõ temporali. & tam̃ subditi

Expanded text:
ulianus exstitit infidelis imperator. Nonne exstitit apostata, iniquus, idololatra? Milites Christiani servierunt imperatori infideli. Ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum, qui in coelo erat. Quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, praeponebant illi Deum. Quando autem dicebat, producite aciem, ite contra illam gentem, statim obtemperabant. Distinguebant dominum aeternum a domino temporali,  et tamen subditi
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ seruitio ñ solũ uideus s etiã qͥsqͣm
paganoꝵ fieri uoluerit. xp̃ianus. ptͦquã
uoluntas eiꝰ fuerit patefacta. ne hunc
sub qͦlibet ingenio uł argum̃to ciipiã
iudeoꝵ uenundandi facultas sit. s is qͥ
tere. ne forsitan utilitates suas irration¬
bilit̃ existiment impediri. sollicita uos
hoc c̃uenit c̃sidatione seruare. ut si paganos
qͦs mercimonii causa de ext̾̃nis finib emerint.
infra tres m̃ses dum emptor eui uenditi
fuerant ñ inuenit᷑. fugere ad eccłam forte
c̃tigerit. ut uelle se dixerint fieri xp̃ianos.
ł etiã extra eccłam hanc talẽ uoluntatẽ ꝓdi
ꝑcipiant. Si aut̃ pͦc p̃finitos tres menses
qͥsquã huiꝰcemodi seruoꝵ iudaicoꝵ uelle
suum dixerit. ⁊ fieri xp̃ianꝰ uoluerit. nec
aliqͥs eum ptͦmodũ emerit: nec dñs qͥlibet
occasionis specie audeat uenundare. sed ad
aduendendũ. s ad sibi seruiendũ dicit᷑ com¬
parasse. De excommunicatione

Expanded text:
 servitio non solum Judaeus, sed etiam quisquam paganorum fieri voluerit Christianus postquam voluntas ejus fuerit patefacta, nec hunc sub quolibet ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venundandi facultas sit, sed is qui tere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter existiment impediri sollicita vos hoc convenit consideratione servare, ut si paganos, quos mercimonii causa de externis finibus emerint, infra tres menses dum emptor cui venditi fuerant non invenitur, fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se dixerint fieri Christianos, vel etiam extra Ecclesiam hanc talem voluntatem prodperciplant. Si autem post praefinitos tres menses quisquam hujuscemodi servorum Judaicorum velle suum dixerit, et fieri voluerit Caliquis eum postmodum emerit, nec dominus qualibet occasionis specie audeat venundare, sed ad ad vendendum, sed ad serviendum sibi dicitur comparasse.
Abbreviated transcription (Latin):
S. tam̃ apłi institutio nob̾ sequenda ẽ. ut cͦfi¬
ceam᷑ altutrũ peccata nr̃a. & oremꝰ ꝓ inuicem
ut salucm᷑. Confessio itaq q̃ dõ solifit. quod
iustoꝵ.ẽ. peccata purgat. ea uͦ que sac̾dotifit:
docet qualit ipsa purgent᷑ peccata. Gr̃nanq
salutis & sanitatis auctor & largitor plerũq
hanc p̾bet suę penitentię inuisibili admi¬
nistratione. plerunq medicoꝵ oꝑatione.
galli cantum bibit nͥ necessitas cogat
sequenti die missam non cęlebret. xiii

Expanded text:
sequenda est, ut confiteamur alterutrum peccata nostra, et oremus pro invicem ut salvemur. Confessio itaque quae Deo soli fit, quod justorum est, peccata purgat: ea vero quae sacerdoti fit, docet qualiter ipsa purgentur peccata. Deus namque salutis et sanitatis auctor, et largitor, plerumque hanc praebet suae potentiae invisibili administratione, plerumque medicorum operatione.galli cantum bibit, nisi necessitas cogat, sequenti die missam celebrare non
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ resurgens ab oratione. uixta qͦd canore
iubent manꝰ eis imponant. aꝗͣ. benediad
suꝑ eos spargant. cinerẽ pͥus mutande¬
inde cilicio capita eoꝵ cooꝑiant. & cũg¬
mitu & crebris suspirus denuncient eis
qͦd sic̃ adã ꝓiectꝰ ÷ de paradiso: ita & ipsi
ꝓ peccatis abeccła abiciunt᷑. Post hȩc iuba¬
ani ministris ut cosextra ianuas ȩccłȩ ex¬
pellant Clerꝰ uͦ ꝓsequat᷑ cos. cũ responsori
in sudore uultꝰ tui uesceris pane. & cet̾a.
ut uidentes scãm eccłam ꝓ facinorib suis
tremefactã atq cõmotã: ñ paruipendan
ilł qͥ soli dõ peccata sua c̃fitenda cẽ affir ma
udim dõ solũmꝰ c̃ftt̃i deb̾e dict̃ peccata. ut
greci. quidã uͦ sac̾dotib c̃ficenda ẽe ꝑcensent.
ut tota scã eccła. Qͦd utrunq ñ sine magno
fructu intra scãm fit eccłam. ita dũtaxat᷑. ut
do qͥ remissor ẽ. peccatoꝵ c̃fiteam᷑ peccata

Expanded text:
tione, juxta quod canones jubent, manus eis imponat, aquam benedictam super eos spargat, cinerem prius mittat, deinde cilicio capita eorum operiat, et cum gemitu et crebris suspiriis denunciet eis, quod sicut Adam projectus est de paradiso, ita ipsi pro peccatis ab ecclesia abjiciuntur; post haec jubeat ministris, ut eos extra januas ecclesiae expellant, clerus vero prosequatur eos cum responsorio: In sudore vultus tui vesceris pane, etc., ut videntes sanctam Ecclesiam pro facinoribus suis tremefactam atque commotam, non parvipendant is qui soli Deo peccata sua confitenda esse affirmant. Quidam Deo solummodo confiteri debere dicunt peccata, ut Graeci: quidam vero sacerdotibus confitenda esse percensent, ut tota sancta Ecclesia. Quod utrumque non sine magno fructu intra sanctam fit Ecclesiam, ita duntaxat, ut et Deo qui remissor est peccatorum confiteamur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ug̃ in libro pͥmo de baptismo. Qͦd dimissa
peccata ubi frat̾na caritas ñ ẽ redeart .I.¬
docet. de illo seruo qui cũ inue¬
nisset debitorẽ dece̾ miliũ talen¬
toꝵ. dep̾canti omã dimisit. Ille
Saut᷑ conseruũ suum qͥ ei debebat
centum denarios cũ misertꝰ non fuisset.
iussit eũ dñs reddere quȩ ei dimiserat.
e decretis aug̃. De ilł qͥ in ultimo penitentiã¬
ane quisqͥs positꝰ in ultima necessitate
egritudinis suȩ acceꝑit penitentiã ⁊ mox
ut rec̃ciliatꝰ fuerit exierit de corpore: fa¬
teor uob̾ nͦ illi negamꝰ qͦd peat. s ñ p̃sumo
dice. qr hinc bene exierit. Si securus hinc
exierit. ego nescio. Penitentiã dare possumꝰ.
securitatẽ aut̃ dare ñ possumꝰ. Nũqͥd dico.
danabit᷑ : S nec dico. lib̾abit᷑. lis gͦ adubio
libari: Uis qͦd incertũ ẽ euade : Age peni¬
tentiã dum sanus es. Si sic agis: dico tͥ qr
securꝰ es. qr penitentiam egisti eo tempore
qͦ peccare potusti. Si aũ uis agere peniten¬

Expanded text:
Augustinus libro primo De baptismo . Redire dimissa peccata, ubi fraterna charitas non est, apertidocet, de illo servo, quem cum invenisset debitorem decem millium talentorum, deprecanti omnia dimisit; ille autem conservum suum qui ei debebat centum denarios, cum miseratus non fuisset, jussit eum dominus reddere quae ei dimiserat . CAP. 22. - De his, qui in ultimo poenitentiaanc quisquis positus in ultima necessitate aegritudinis suae, acceperit poenitentiam, et mox ut reconciliatus fuerit, exierit de corpore, fateor vobis, non illi negamus quod petit, sed non praesumo dicere quod hinc bene exierit. Si securus hinc exierit, ego nescio. Poenitentiam dare possumus, securitatem autem dare non possumus. Nunquid dico, damnabitur? Sed nec liberari? vis quod incertum est evadere? age poenitentiam, dum sanus es. Si sic agis, dico tibi, quod securus es, quia poenitentiam egisti eo tempore, quo et peccare potuisti. Si autem vis agere poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃nitatis tuȩ cognoscas uiuante dnõ seue¬
De c̃uentione huiꝰmodi patratoris manifestoꝵ
criminu᷑. Lex dic̃. Quicunq trib aucto rita¬
tibꝰ iudicis c̾uentꝰ. ł tribꝰ edictis fuerit ad ui

Expanded text:
fraternitatis tuae cognoscas iuvante Domino sevefraternitatis tuae cognoscas iuvante Domino seve» De conventione ante hujusmodi patratoris manifestorum criminum lex dicit: « Quicunque tribus auctoritatibus judicis conventus vel tribus edictis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
e illicita ex cõmunicatione lex iustini¬
ani ĩꝑatoris catholici quã ꝓbat & seruat¬
cap̾ ccccli. decreuit. ut nemo ep̃c. nemo p̾stu
ex cõmunicet aliquẽ antequã causa ꝓbetͦ
ꝓpt̾ quã eccłastici canones boc fieri iubent
Siqͥs aut̃ adu̾sus ea aliquẽ excõmunicauerit:¬
ille qͥdẽ qͥ ex cõmunicatus ẽ maioris sacdot
auctoritate ad grãm scẽ cõmunionis redea
Is autẽ qui ñ legitime ex cõmunicauit. it
tantũ abstineat a sacra cõmunione tempos
qͣntũ maiori sacdoti uisũ fuerit. ut qui
iniuste fec̃: ipse iuste patiat᷑. Et hinc sõ¬
atq ad nichilũ redactis p̃dictȩ sententiȩae
decretis ex beati petri apłoꝵ principis auco¬
ritate decreuimꝰ. xxx. dierum spatio sacra
te cõmunione pͥuatũ ab omĩpotenti deo
tanti excessus ueniã cũ sũma penitentia
ac lacrimis exorare. Qͦd si hanc sententiã
nrãm recognouerimꝰ implesse remissius.
ñ iam tantũ iniusticiam. s & c̾tumaciã

Expanded text:
e illicita excommunicatione lex Justiniani, imperatoris catholici, quam probat et servatcap. CCCLI decrevit, ut nemo episcopuexcommunicet aliquem, antequam causa probetur, propter quam ecclesiastici canones hoc fieri iubent. Si quis autem adversus ea excommunicaveritille quidem, qui excommunicatus est, maioris sacerdotis auctoritate ad gratiam sanctae communionis redeat; is autem, qui non legitime excommunicavit, in tantum abstineat a sacra communione tempus, quantum maiori sacerdoti visum fuerit, ut quod iniuste fecit, ipse iuste patiatur. De episcoatque ad nihilum redactis predictae sententiae tuae decretis, ex beati Petri apostolorum principis auctoritate decernimus, triginta dierum spacio sacra te communione privatum, ab omnipotente Deo nostro tanti excessus veniam cum summa poenitentia ac lacrimis exorare. Quodsi hanc sententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non iam tantam iniustiiam, sed contumaciam
Abbreviated transcription (Latin):
cđm catholicã fidẽ sanãq doctrinã nec
dĩ iniuste nocere cuiquam. nec noceri in¬
iuste patit᷑ quenquã. Qui enĩ nocet ait
apłs. recipiet hic qͦd nocuit. Aug̃ de ser¬
emerariũ iudiciũ plerũq nichil nocet ei
dicat. ipsa temeritas necesse ẽ ut noceat.¬

Expanded text:
m catholicam fidem et sanam doctrinam nec Dei iniuste nocere cuiquam, nec nocere inpune patitur quenquam. 'Qui enim nocet', ait apostolus, 'recipiet id quod nocuit'. Item in m iudicium plerumque nihil nocet ei,dicat, ipsa temeritas necesse est ut noceat.
Abbreviated transcription (Latin):
Si habes de hac re sententiã certis ratio¬
nib ł script᷑arum testimoniis exploratã.
aut ꝓ dni seruus: aut quisquam indomo
etiãm ñdũ natꝰ si eo tempore qͦ uniu̾sa
domꝰ ẽ anathemate obligata nascat᷑. ne ei
possit ꝑ lauachrũ regn̾ationis in mortis
qua legimꝰ qͦsdam contẽptores dĩ cũ suis
omib qͥ eiꝰdẽ impietatis participes fuer
parit̾ int̾fectos. Tunc qͥppe ad terrorẽ¬
uiuentiũ mortalia corpora ꝑimebantur.
qͣndoq etiã moritura. Spiritał aũ pena
qua fic qͦd scriptũ ẽ q̃ ligaueris suꝑt̾rã
er̃ ligata ⁊ incęlo. animas obligat. de qͥbꝰ¬
scriptũ ẽ anima patris mea ẽ. ⁊ aĩa filui
mea ẽ. anima quȩ peccauerit ipsa moriet᷑.
Audistis fortassis aliquos magni nomitus
sac̾dotes. cũ domo sua quẽpiam anathe¬
matizasse peccantiũ. Ego aũ siqͥs ex me
quesierit utrũ recte fiat: qͥd ei respondeam
ñ inuenio. Nunꝗͦ hoc fac̾e ausus sũ de qͦrdã

Expanded text:
si habes de hac re sententiam certis rationibus vel Scripturarum testimoniis exploratam, aut pro domini servus, aut quisquam in domo etiam nondum natus, si eodem tempore, quo universa domus est anathemate obligata, nascatur, nec ei possit per lavacrum regenerationis in mortis qua legimus quosdam contemptores Dei cum suis omnibus, qui ejusdem impietatis participes non fuerunt, pariter intviventium mortalia corpora perimebantur, quandoque utique moritura. Spiritalis autem poena, qua fit quod scriptum est: Quae ligaveris in terra erunt ligata et in coelo, animas obligat, de quibus dictum est: Anima patris mea est; et anima filii mea est; Anima quae peccaverit ipsa morietur . Audistis fortasse aliquos magni nominis sacerdotes cum domo sua quempiam anathematizasse peccantium. Ego autem si quis ex me quaesierit, utrum recte fiat, quid ei respondeam non invenio. Nunquam hoc facere ausus sum de quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
in his omĩb uicẽ reddẽ debet. Qͦd si ñ fec̾it:
merito censebit᷑ malefidꝰ. sic̃ ille si in eorũ
p̃uaricatioẽ ł faciendo ł c̃sentiendo dep̃¬
bensus fuerit: ꝑfidꝰ ⁊ ꝑ iurus. Ex c̃cilio¬

Expanded text:
in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus: sicut ille, si in eorum praevaricatione vel faciendo vel consentiendo deprehensus fuerit, perfidus et perjurus. Scri