comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brorũ. quã lenitate morũ. cȩteris prestanᷤ.
& habet spicula quedã. s bis ad lesionẽ
non utitur aliorũ. Ita leges quasdã. taci¬
tas eis natura prescripsit: quib retinen¬
tur. ad inferenda torm̃ta supplitib. Ipse
uero apes si secutt non fuerint instituta
regnantiũ: ꝓpria penitudine castigant᷑.
Nam si pupugerint aliquẽ. dimutunt ani-¬
mam cũ aculeo simul in uulnere. Audiant
hȩc xp̃iani. quib mandatũ est nulli ma¬
lum ꝓ malo reponere: s in bonitate su¬
perare malitiam. Quã obrem imitami¬
ni mores apium: quȩ nulli molestiam
facientes. nec alia patrimonia rapienteᷤ
fingunt quidẽ fauos constructos ex florib.
mel aut̃ de humore roscido. qui arborũ fi¬
liis insidet ore collectũ. in cereis recondt̃
cellis. Nam deniq liquidius habetur
mel. qđ primo ꝑcipitur: demnde pau¬
latim tempore ꝓcedente digestũ. ad suã
spissitudinẽ. suauitatẽq reuertitur. s

Expanded text:
brorum quam lenitate morum caeteris praestans, brorum quam lenitate morum caeteris praestans, et habet spicula quaedam, sed his ad laesionem non utitur aliorum. Ita leges quasdam tacitas eis natura praescripsit, quibus retinentur ad inferenda tormenta supplicibus. Ipsae vero apes si secutae non fuerint instituta regnantium, propria poenitudine castigantur. Nam si pupugerint aliquem, dimittunt animam cum aculeo simul in vulnere. Audiant haec Christiani, quibus mandatum est, nulli malum pro malo reponere, sed in bonitate superare malitiam. Quamobrem imitamini mores apium: quae nulli molestiam facientes, nec aliena patrimonia rapientes, fingunt quidem favos constructos ex floribus, mel autem de humore roscido, qui arborum foliis insidet, ore collectum in cereis recondunt cellis. Nam denique liquidius habetur mel, quod primo percipitur, deinde paulatim tempore procedente digestum, ad suam spissitudinem suavitatemque revertitur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
certa animalia urbana. si tamen urbani¬
tatis est ad unũ communẽq finem. oꝑa¬
tionẽ ꝑducere singłoꝵ. sicut in apib est
uidere. quib commnunis babitatio est. &
uolatus. & unus labor omnib. & qđ max¬
imũ est. sub regib & ducib unaquȩq ꝓpri¬
um munus exercet. Nec prius audent cã¬
pos patentes appetere: quã suũ principẽ
uiderint uolasse. Rex aut̃ apud eas non
constituitur a populo. nam sepe suffragia
multitudinis imperitȩ. solent indignos
ad culmen imꝑiale ꝓuehere: nec regnũ
sorte prȩstatur. Sunt enĩ in racionabileᷤ
exitus urinȩ. quippe quȩ sepius in fimo
cuiq potestatũ decernit insignia. S nec
ex parentũ hereditate imꝑialia sceꝑtra
traduntur: qm̃ principũ liberi. ꝑ uolup¬
tates. & delitias facile corrumpunt᷑. & ue¬
cordes efficiuntur. ac stulti. S naturȩ iu¬
dicio. qui dignus fuerit infulas accipit
principatus: non minus ꝓceritate mẽ¬

Expanded text:
certa animalia urbana, si tamen urbanicerta animalia urbana, si tamen urbanitatis est ad unum communemque finem, operationem perducere singulorum: sicut in apibus est videre, quibus communis habitatio est, et volatus, et unus labor omnibus, et quod maximum est, sub regibus et ducibus una quaeque proprium munus exercet. Nec prius audent campos patentes appetere, quam suum principem viderint volasse. Rex autem apud eas non constituitur a populo, nam saepe suffragia multitudinis imperitae solent indignos ad culmen imperiale provehere, nec regnum sorte praestatur. Sunt enim irrationabiles exitus urnae, quippe quae saepius infimo cuique potestatum decernit insignia. Sed nec ex parentum haereditate imperialia sceptra traduntur, quoniam principum liberi per voluptates et delicias facile corrumpuntur, et vecordes efficiuntur ac stulti. Sed naturae judicio, qui dignus fuerit, infulas accipit principatus, non minus proceritate mem
Abbreviated transcription (Latin):
causa partus. ad peregrina discedere.
Piurimas mansuetas fieri. & patientes:
exceptis infirmiorib. quȩ ꝓpter nimiã
timiditatẽ. contrectationẽ manus neque-¬
unt tolerare. Alie incer bomines diuer¬
santuꝵ. hisdem quib illi domitilus cõ¬
manentes: aliȩ locis desectis. &e monti¬
bus delectantur. Est etiã auib magna
differentia uocũ. & sua cuiq ꝓprictas.
Sunt enĩ quȩdã loquaces. & garrulȩ: ali¬
e taciturnȩ. Non nullȩ canore. atq ela¬
mosȩ. certȩ stridule. nullũq penitus ba¬
bentes cantum. Aliȩ naturaliter emulatrices
sunt. uel ex hominũ traditionib erudite:
aliȩ unicum. nũquãq mutabilem sonum
uocis habent. Lasciuus est gallus. diligens
pauço. libidinosa columba. domesticaq gal¬
lina. Dolosus. & zelocipus ꝑdix: interdũq
uenantib hominib. ad aliorũ captũ mali¬
tiose consentiens. & omnino multiplex in
illis actuũ morũq discretio est. Sunt &¬

Expanded text:
causa pastus, ad pe regrina discedere. causa pastus, ad pe regrina discedere. Plurimas mansuetas fieri, et patientes: exceptis infirmioribus, quae propter nimiam timiditatem, contrectationem manus nequeunt tolerare. Aliae inter homines diversantur, iisdem quibus illi domiciliis commanentes, aliae locis desertis et montibus delectantur. Est etiam avibus magna differentia vocum, et sua cuique proprietas. Sunt enim quaedam loquaces et garrulae, aliae taciturnae: nonnullae canorae atque clamosae, certae stridulae, nullumque penitus habentes cantum. Aliae naturaliter aemulatrices sunt, vel ex hominum traditionibus eruditae. Aliae unicum, nunquamque mutabilem sonum vocis habent. Lascivus est gallus, diligens pavo, libidinosa columba, domesticaque gallina. Dolosus et zelotypus perdix; interdumque venantibus hominibus, ad aliorum captum malitiose consentiens; et omnino multiplex in illis actuum morumque discretio est. 4. Sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
generis contemplandã. ususq cominunis
scripturȩ. quȩ mundas. inmundasq disc̃¬
nit. Aliud enĩ est genus earũ quȩ carne
uescuntur: aliaq forma. suis congruens
morib. Habent enĩ falcatos ungues ob¬
uncũ rostrũ. uolatũ ꝑnicem. quo prȩda
citius capiatur. discerptaq pedib. fa¬
cilem cibum suggerat captori. Alia speti¬
es est earũ quȩ seminib nutriuntire.
& alia eoꝵ quȩ ꝓ alimonia ꝑcipiunt.
quicqͥd casus obtulerit. Et in his rursuᷤ
maxima differentia est. Quędã enĩ sunt
gregales. exceptis predatricib: quarũ
nulla cũ aliis preter coitum sociatur.
Auę sunt communiter uiuentes. sicut colũ¬
be sturni. grues. & graguli: ex quib quȩ¬
dam sine ducib habentur. semetipsos
regentes. aliȩ sub moderamine continen¬
tur ut grues. Est etiã in eis alia discretio.
s quã certas uidemus aduenas esse. alias
indigenas. non nullas hieme conpellente.

Expanded text:
generis contemplandam, ususque communis generis contemplandam, ususque communis Scripturae, quae mundas immundasque discernit. Aliud enim est genus earum quae carne vescuntur, aliaque forma, suis congruens moribus: habent enim falcatos ungues, obuncum rostrum, volatum pernicem, quo praeda citius capiatur, discerptaque pedibus, facilem cibum suggerat captori. Alia species est earum quae seminibus nutriuntur, et alia earum quae pro alimonia percipiunt quidquid casus obtulerit. Et in his rursus maxima differentia est. Quaedam enim sunt gregales, exceptis praedatricibus: quarum nulla cum aliis praeter coitum sociatur. Aliae sunt communiter viventes, sicut columbae, sturni, grues, et graculi: ex quibus quaedam sine ducibus habentur, semetipsas regentes, aliae sub moderamine continentur, ut grues. Est etiam in eis alia discretio, secundum quam certas videmus advenas esse, alias indigenas. Nonnullas hieme compellente,
Abbreviated transcription (Latin):
data est. Nam ceteris. tam ꝓpter alimoni
questum. quã ꝓpter aliam uite dis¬
ensatioẽm: pedum ministeria sunt tri¬
aita. Pauce uero auiũ. pedes inutiles ba¬
ent: neq gressui. neq uenatui oportu¬
os. sicut hirundines. meropesq quib
ca solo prebetur ex aere.S hirundo
let uolare depressior. terrãq pene con¬
tingere: ut per hoc usum pedum uide¬
ae explere. Sunt sane multa genera.
aix si qui eo modo uoluerit explicare.
quo nos piscium multitudinẽ ꝓ parte des¬
cripsimus: inueniet unũ quidem auiũ. cunc¬
tarum generale uocabulũ. s plurimas in biᷤ
differentias. uel habitus. uel magnitudines
uel colores. Nam & morũ. & auctoũ. & uictꝰ
nimia diuersitate distinctȩ sunt. Quidã
aut̃ adfectauerunt nominib circa eas uti
deq nuncupationis. ꝓprietas. in singulis uo¬
lucrũ generib agnoscatur. S nobis suffici¬
ens est significatio. ad qualitatt̃ cuiusq

Expanded text:
data est. Nam caeteris tam propter alimoniae data est. Nam caeteris tam propter alimoniae quaestum, quam propter aliam vitae dispensationem pedum ministeria sunt tributa. Paucae vero avium pedes inutiles habent, neque gressui neque venatui opportunos, sicut hirundines, meropesque, quibus esca solo praebetur ex aere. Sed hirundo solet volare depressior, terramque pene contingere, ut per hoc usum pedum videatur explere. 3. Sunt sane multa genera quae, si quis eo modo voluerit explicare quo nos piscium multitudinem pro parte descripsimus, inveniet unum quidem avium cunctarum generale vocabulum, sed plurimas in his differentias, vel habitus, vel magnitudinis, vel coloris. Nam et morum, et actuum, et victus nimia diversitate distinctae sunt. Quidam autem affectaverunt nominibus circa eas uti taeque nuncupationis proprietas in singulis volucrum generibus agnoscatur. Sed nobis sufficiens est significatio, ad qualitatem cujusque
Abbreviated transcription (Latin):
tint. reuertuntira: dignum laborem sut
negligencie ꝑferentes. Neq enĩ contẽpti
ortio sit animaliũ creature. Nãtͥa gen̾a st̃
intiũ. t̾restriũ. uolatiliũ marinoꝵ. Fitiant inqͥt
uȩ reptilia aĩarũ uiuarũ scdm genus. & uo¬
ilia uolantia sub firm̃to celi. scłm genus.
igitur ex elemento maris. auib quoq
uitatẽ tribuit : Quia uelut affinitas
niedã. uolucrib habetur. & piscib. Sic̃
ũ pisces aquã secant motib alarum
Npriora tendentes. caudȩ uero guberna¬
culo flexus dirigunt ꝓprios: ita & aues
erem pennis creduntur natando ꝑrũ¬
ere. Ergo qm̃ una ꝓprietas in genere
roq natandi est: & eadẽ ułł etiã suppetit
aqua cognatio. Quoꝵ hȩc differentia
quia nullus alitum. sine pedib ẽẽ
test. ut pote qui pastum consequunt᷑
Erra. & ob boc necessario pedum poti¬
ntur obsequio. Raptoribaũ etiã unguiũ
nties. ad conuectandas predas accomino¬

Expanded text:
rint, revertuntur: dignum laborem suae rint, revertuntur: dignum laborem suae negligentiae perferentes: sic et nobis per portio sit animalium creaturae. Nam tria genera sunt animantium, terrestrium, volatilium, marinorum. Ejiciant, inquit, aquae reptilia animarum vivarum secundum genus, et volatilia volantia sub firmamento coeli secundum genus. Cur igitur ex elemento maris, avibus quoque nativitatem tribuit? Quia velut affinitas quaedam volucribus habetur et piscibus. Sicut enim pisces aquam secant motibus alarum in priora tendentes, caudae vero gubernaculo flexus dirigunt proprios, ita et aves aerem pennis creduntur natando perrumpere. Ergo quoniam una proprietas in genere utroque natandi est, eadem illis etiam suppetit ex aqua cognatio. Quorum haec differentia est, quia nullus alitum sine pedibus esse potest, ut pote qui pastum consequuntur e terra, et ob hoc necessario pedum potiuntur obsequio. Raptoribus autem etiam unguium acies, ad convectandas praedas accommo
Abbreviated transcription (Latin):
isse. Ego aut̃ si fuerunt aliquando pil¬
ces qđ non credã: tamen dũ ista scribi¬
rent. Mrationabiliores piscib babeban¬
tu. Eitiat terra animã uiuã. Quare igiꝰ
passim currente sermone. subito nonbi¬
ui tempore conticuerim. credo mirari
non nullos astantiũ: quãquã studiosissi¬
mos auditores. non arbitror causas ig¬
norare silentii. quippe qui respectu.
nutuq inter se uicissim. ad memoriã
nos eoꝵ quȩ intermisimus reduxtrun
indiscussam. Eitiant aquȩ reptilia anima¬
rum uiuarũ. scdm genus: & uolatilia uo¬
lantia sub firmamento cęli. Dixeramus
superius de natantib. quantũ tempꝰ
ꝑmiserat uesꝑtinum: hodie transimus.
Ad examinatioẽm terrestrium. S interea
ios in narratioẽ media. uolucres effuge¬
unt. Q uaꝓpter imitandi sunt nobis
bliuiosi uiatores. qui cũ aliquid in man¬
sione reliquerint. pretiosum. quãuis ma¬
timam partem uiȩ ꝓgrediendo confece¬

Expanded text:
isse. Ego autem si fuerunt aliquando pisisse. Ego autem si fuerunt aliquando pisces, quod non credam; tamen dum ista scriberent, irrationabiliores piscibus habebantur. Ejiciat terra animam vivam. Quare igitur passim currente sermone, subito non brevi tempore conticuerim, credo mirari nonnullos astantium, quanquam studiosissimos auditores non arbitror causas ignorare silentii; quippe qui respectu nutuque inter se vicissim, ad memoriam nos eorum, quae intermisimus reduxeruntene praeterivimus indiscussam. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum, secundum genus, et volatilia volantia sub firmamento coeli. Dixeramus superius de natantibus, quantum tempus permiserat vespertinum; hodie transimus ad examinationem terrestrium. Sed interea nos in narratione media volucres effugerunt. Quapropter imitandi sunt nobis obliviosi viatores, qui cum aliquid in mansione reliquerint pretiosum, quamvis maximam partem viae progrediendo confece
Abbreviated transcription (Latin):
tiam discas animȩ pecoris. hominisq
Et paulo quidẽ inferius cognosces. quo¬
modo anima sit hominis constituta:
nunc uero audi de anima mutoꝵ. quia
scd̃m scripturã. cunctoꝵ animaliũ aui¬
ma. sanguis est ꝓprius. Sangnis aut̃ g¬
latus. conuerti solet in carnem: caro aut
corrupta redit in terrã. Merito ergo tabi¬
da est anima iumentoꝵ. Eitiat derrai
nimã uiuã. Uide consequentiã. Anima
ad sanguinẽ. sanguis ad carnẽ: caro ad
terrã. Iterũq resoluens hȩc: redi repedui¬
do ꝑ eadem. idẽ de terra ad carnẽ. a carni
in sanguinẽ. a sanguine in animã: &
inuenies quia pecoꝵ animus terra est
Nec eã opineris antiquiorẽ esse substar¬
tiȩ corporalis illoꝵ: nec expectare ut
cũ corpore dissoluatur. fu̾ge garrulitai
anxias philosophoꝵ: qui asscrere non
erubescunt. suas canũq animas simili
tenere.spetiem. Siquidẽ ꝓfitentur. ȩtian
mulie̾res se quondã. pisces. fructicesq si¬

Expanded text:
tiam discas animae pecoris hominisque. tiam discas animae pecoris hominisque. Et paulo quidem inferius cognosces quomodo anima sit hominis constituta: nunc vero audi de anima mutorum, quia secundum Scripturam, cunctorum animalium anima sanguis est proprius. Sanguis autem gelatus converti solet in carnem, caro autem corrupta redit in terram. Merito ergo tabida est anima jumentorum. Ejiciat terra animam vivam. Vide consequentiam animae ad sanguinem, sanguinis ad carnem, carnis ad terram. Iterumque resolvens haec, redi repedando per eadem, id est de terra ad carnem, a carne in sanguinem, a sanguine in animam, et invenies quia pecorum animus terra est. Nec eam opineris antiquiorem esse substantiae corporalis illorum: nec exspectare, ut cum corpore dissolvatur. Fuge garrulitates anxias philosophorum, qui asserere non erubescunt suas canumque animas similem tenere speciem. Siquidem profitentur etiam mulieres se quondam, pisces, fruticesque fu
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligit asinus. & hominis consuetã
uocẽ: nouit iter qđ sepius ambulauit.
interdũq dux fit agitatori suo cũ erraue¬
rit. ad audiendũ ita uehementer acutꝰ.
ut nullũ ei possit de terrestrib com¬
parari. Camelus habet semꝑ tenacem
memoriã maloꝵ: & ad iracundiã gra¬
uis. & ꝑsenerans est. Deniq si fuerit
ꝑcussus: diu dissimulato dolore. cũ rep¬
perit oportunũ tempus. illatã ꝓtinus
reponit iniuriã. S hunc nulla de ma¬
rinis beluis imitatus. Auditt igitua
iracundi homines. qui recordatiõem du¬
dum lesionis acceptȩ. ꝓ uirtute maxima
affectatis. cui belue similes habemini:
quando ꝓpriam bilem. tamquã aliqͣm
scintillam cinere sopitam. usq eo reti¬
netis. in cordib. quousq nacti occasio¬
nem. stimulos doloris. uelut igniculũ
paruũ. fomite nutritũ suscitetis in flã¬
mã. Eitiat terra animã uiuã. Cur ter¬
ra ꝓducit animã uiuam: Ut differen¬

Expanded text:
Intelligit asinus et hominis consuetam Intelligit asinus et hominis consuetam vocem, novit iter quod saepius ambulavit, interdumque dux fit agitatori suo, cum erraverit, ad audiendum ita vehementer acutus, ut nullum ei possit de terrestribus comparari. Camelus habet semper tenacem memoriam malorum; et ad iracundiam gravis, et perseverans est. Denique si fuerit percussus, diu dissimulato dolore, cum reperit opportunum tempus, illatam protinus reponit injuriam. Sed hunc nulla de marinis belluis imitatur. Audite igitur, iracundi homines, qui recordationem dudum laesionis acceptae pro virtute maxima affectatis, cui belluae similes habemini, quando proprium bilem, tanquam aliquam scintillam cinere sopitam, usque eo retinetis in cordibus, quousque nacti occasionem, stimulos doloris, velut igniculum parvum, fomite nutritum suscitetis in flammam. 2. Ejiciat terra animam vivam. Cur terra producit animam vivam? ut differen
Abbreviated transcription (Latin):
nifestaq animalia. cũ prȩsentiũ maximã
curã gerant. tunc diligenter memoriã custo¬
diunt transactoꝵ. Unde considerandũ est. ꝙ
pisciũ quidẽ corpora animata. ꝓduxit aqͣ.
reptilia enĩ animarũ uiuarũ ꝓduxĩt ut scͥp¬
tura significat: in terrestrib aut̃ anima cor¬
pus regens. generari precepta est. utpote
quȩ plus uiuificȩ uirtutis assũpserint. qu̾a¬
quã ipsa quęq terrestria sint inrationabi¬
lia. tamen unũqđq eoꝵ. multa ꝑ natura¬
lem uocẽ suꝑ animi passione significat.
Nam & leticiã. & merorẽ. & inediã. & sepa-¬
rationem suorũ. uariasq molestias uoce
declarant: cũ aquaria non solũ muta. sed
etiã inmitia sint. & indocta. & ad omnẽ
uitȩ societatẽ prorsus hominib tractabi¬
lia. Recognouit bos possessorẽ suũ. & asi¬
nus prȩsepe dnĩ sui: piscis uero nũquã
potuit cognoscere nutrim̃ta prȩstantẽ.

Expanded text:
nifestaque animalia cum praesentium maximam nifestaque animalia cum praesentium maximam curam gerant, tunc diligenter memoriam custodiunt transactorum. Unde considerandum est quod piscium quidem corpora animata produxit aqua: reptilia enim animarum vivarum produxit, ut Scriptura significat, in terrestribus autem anima corpus regens, generari praecepta est, ut pote quae plus vivificae virtutis assumpserint, quanquam ipsa quoque terrestria sint irrationabilia, tamen unumquodque eorum multa per naturalem vocem super animi passione significat. Nam et laetitiam et moerorem, et inediam, et separationem suorum, variasque molestias voce declarant, cum aquaria non solum muta, sed etiam immitia sint et indocta, et ad omnem vitae societatem prorsus hominibus intractabilia. Recognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui , piscis vero nunquam potuit cognoscere nutrimenta praestantem.
Abbreviated transcription (Latin):
in terra. s quȩ illi a do collata est. ꝑ man¬
datum. Deinde in contrariũ manicbeis ser¬
mo uertendus. est. Si enĩ animã quã ha¬
bebat tellus eouxit: exanimis ipsa facta
est. S eoꝵ quidẽ detestabilitas noca sub¬
inde est. Iuud sane uideamus. cur aquȩ
nissȩ sunt reptilia uiuarũ animarũ ꝓduccre.
tellus aut̃ animã uiuã. Arbittam᷑ igit᷑ eo qđ na¬
tura natantiũ ꝑfectam quodã modo putat᷑ ha¬
bere uitam: ob hoc quia crassiores sunt aquȩ.
Nam deniq tardior auditus est. animantib
in aqua degentib. & uisus bebetior. utpote ꝑ
aquã cernendo. nec ulla apud eos. memori¬
alis opiniatio uel agnitio est ꝓximoꝵ. Decla¬
rat ergo sermo diuinus: quia uita carna¬
lis aquariorũ. moderat᷑ animi motionib.
slam in terrigenis bestiis. quȩ uitã ꝑfectio¬
rem sortite sunt: animus. corporis optinet pͥn¬
cipatũ. Et enĩ sensus earũ uegetior est: ma¬

Expanded text:
in terra, sed quae illi a Deo collata est per manin terra, sed quae illi a Deo collata est per mandatum. Deinde in contrarium Manichaeis sermo vertendus est. Si enim animam quam habebat tellus eduxit, exanimis ipsa facta est. Sed eorum quidem detestabilitas nota subinde est. Illud sane videamus, cur aquae jussae sunt reptilia vivarum animarum producere, tellus autem animam vivam. Arbitramur igitur eo quod natura natantium imperfectam quodammodo putatur habere vitam: ob hoc quia crassiores sunt aquae. Nam denique tardior auditus est animantibus in aqua degentibus, et visus hebetior, ut pote per aquam cernendo, nec ulla apud eos memoria, vel opinatio, vel agnitio est proximorum. Declarat ergo sermo divinus, quia vita carnalis aquariorum moderatur animi motionibus. Nam in terrigenis bestiis, quae vitam perfectiorem sortitae sunt, animus corporis obtinet principatum. Etenim sensus earum vegetior est, ma
Abbreviated transcription (Latin):
deus. Eitiat terra animã
scd̾m genus: quad rupe¬
des. & serpentes. & besti¬
as. scd̾m genus: & fac¬
tum est sic. uenit prx¬
ceptio passim gradienᷤᷤ:
& recepit terra ꝓp̾rium cursum. Ibi iussit
aquas eicere. reptilia animarũ uiuarũ:
hic eitiat terra animã uiuã. Putas ne er¬
go est animata tellus. & locus prȩbebitun
uaniloquis manicheis. animã terrȩ dan¬
di:᷑ Non omnimodis. Quia dixit eitiat: qd̾
in ipsa erat eduxit. S d̾s qui preceptiõem
dedit: etiã uirtutẽ terre tribuit educendi.
Neq enĩ cũ audisset. ut herbam germinaret
sȩni. & lignũ fructuosũ. latens intra se ui¬
delicet herbã fęni tantũ ꝓtulit. nec palmas
aut esculos. aut cypressos. in suis abstrusa
sinib. ad suꝑna ꝓduxit: sed sermo diuinꝰ:
nascentiũ ꝓfecto creator est. Germinet ter¬
ra non ut qd habebat educeret: s ut qđ
non haberet assumeret. do scilicet opera¬
tionis ei prebente uirtutẽ. Sic & modo ei¬
tiat animã: non eã que recondita erat

Expanded text:
Deus: Ejiciat terra animam secundum genus: quadrupedes, et serpentes, et bestias secundum genus. Et factum est sic. Venit praeceptio passim gradiens, et recepit terra proprium cursum. Ibi jussit aquas ejicere reptilia animarum vivarum: hic, Ejiciat terra animam vivam. Putasne ergo est animata tellus et locus praebebitur vaniloquis Manichaeis, animam terrae dandi? Non omnimodis, quia dixit, Ejiciat, quod in ipsa erat, eduxit, sed Deus qui praeceptionem dedit, etiam virtutem terrae tribuit educendi. Neque enim cum audisset, ut herbam germinaret feni, et lignum fructuosum, latens intra se videlicet, herbam feni tantum protulit, nec palmas, aut esculos, aut cypressos, in suis abstrusa sinibus, ad superna produxit; sed sermo divinus nascentium profecto creator est. Germinet terra, non ut quod habebat, educeret; sed ut quod non haberet assumeret, Deo scilicet operationis ei praebente virtutem. Sic et modo: Ejiciat animam: non eam quae recondita erat
Abbreviated transcription (Latin):
sitoua que amauerat. non amaret. Ille uͭ be¬
atissimus ẽ. qui diuinas scripturas legenf uer¬
ba uertit in oꝑẽ. Nemo enim potest sensum scͥꝑ¬
ture sacre plene cognoscere. nisi familiarita¬
te. Nam sicut terra que quãto amplius exco¬
litur. tanto ub̃iorem fructum recdoit. sic qui
capit. Non oportet solitarios gentilium li¬
bros legere. ne forte ꝑ oblectamenta inaui¬
um fabularum. uł sigmenta poetarum men¬
tem excitent ad ineentiua libidinum. Ne¬
ꝙ etiam secreta dei nimis oportet timati. scͥp¬
tura dicente. Altiora te ne quesietis. ⁊ for¬
tiora te. ne scrutatus fueris. Unde apus¬
se apłs mirans aiebat. Oaltitudo diuitia¬
rum scientie dei. ⁊ sapientie eus. quam ĩ¬
cia eins. ⁊ inuestigabiles uie eius. Qua pet̾
caute meditanda. cauto ꝙ sunt sensu ea que
contraria uentati existunt. Sic ꝙ in bonis in¬
striamur. ut amalis deo auxiliante illesi ꝑ¬

Expanded text:
sitoria, quae amaverat, non amaret. Ille enim besitoria, quae amaverat, non amaret. Ille enim beatissimus est, qui divinas Scripturas legens verba vertit in opera. Nemo enim potest sensum Scripturae sacrae plene cognoscere, nisi legendi familiaritate. Nam sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberiorem fructum reddit; sic quantcapit. Non oportet solitarios gentilium libros legere, ne forte per oblectamenta inanium fabularum vel figmenta poetarum mentem excitent ad incentiva libidinum. Neque etiam secreta Dei nimis oportet rimari, Scriptura dicente: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Unde Apostolus mirans aiebat: O altitudo divitiarum scientiae et sapientiae Dei, quam icia, et investigabiles viae ejus ! Quapropter caute meditanda, cautoque sunt sensu ea quaecontraria veritati existunt. Sicque in bonis instruamur, ut a malis Deo auxiliante illaesi p
Abbreviated transcription (Latin):
eam nouit. Multi namq habent intelligen¬
tie ingenium. s negligunt lectionis studium.
⁊ quod legendo scire potuerunt. negligento ne¬
scierunt. Multi etiam legunt. ⁊ ab ipsa lectio¬
ne ieuim sunt. De quib ait ꝓpħa. Seminastis
multum. et intulistis parum. Comedistis. et
Multum cordi suosemiat. s parum recipit.
qui demandatis celestib uel legendo uel au¬
diendo multa cognoscit. s negligent᷑ opando
pauea fructificate contempnit. somedit et
non satiatur. qui u̾ba dei audiens. lucra uel
gtãm scłi concupiscit. bibit. et non inebitat᷑.
qui aduocẽ lectionis uel p̃dicationis aurem
inclinat. sed mentẽ non inuitat. Bibit et ine¬
briatus non ẽ. qui ea que sunt huiꝰ scłi adhi¬
pisei desiderat. Solet enim ꝑ ebrietabem biben¬
tium: raens turbari hominum. Si enim qͥs
debriatus cẽt. mentem ꝓ cul dubio mutasset.
ut t̾rena iam non quereret. iam uaua et tͣn¬

Expanded text:
eam novit. Multi namque habent intelligeneam novit. Multi namque habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo nesciunt. Multi etiam legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt; de quibus ait Propheta: Seminastis multum et intulistis parum; comedistis, et ggaei I, 6. Multum cordi suo seminat, sed parum recipit, qui de mandatis coelestibus vel legendo, vel audiendo multa cognoscit, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit, et non satiatur, qui verba Dei audiens lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bibit, et non inebriatur, qui ad vocem lectionis vel praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Bibit, et inebriatus non est, qui ea quae sunt hujus saeculi adipisci desiderat. Solet enim per ebrietatem bibentium mens turbari. Si enim quis debriatus esset, mentem procul dubio mutasset, ut terrena jam non quaereret, jam vana et tran
Abbreviated transcription (Latin):
se dirigat. Ioleo ꝙ qui uult cum dõ semꝑ
ẽẽ. debet frequent legere. et frequent᷑ orare.
Nam cum oramus: ipsi cum deo loquimur.
cum uͦ legimꝰ. dõ nobiscum loquitur. Ge¬
minũ aut̃ confert donum lectid sc̃arum
scripturarum. unum. quia intellectum
mentis erudit. alt̾um. quia amundi ua¬
nitate hominẽ abstrahit. et ad amorẽ
dei ꝑducit. Lectio assidua timorem geben¬
ne incutit. animam purificat. ⁊ ad gaudi
a et̾na legentis cor instigat. Sicut enim ex
catmalibuz eses alitur cato. ita ex duumns elo¬
quiis nutriturꝰ ac pascinir interior homo.
Unde ait propba. Quamdulcia faucib meis
eloquia tua dñe suꝑ mel ⁊ fauũ ori meo. Omĩs
plane scriptiua sca ad nram scripta est salutẽ.
et doctrinam. ut ꝑ consolationem scͥpturarũ
in bonis actib proficiamus. Sicut enim cecus
sepius offendit quam uidens. sis ignorans dĩ
legem. ignorant̃ sepus peccat. quam ille qui

Expanded text:
se dirigat. Ideoque qui vult cum Deo semper se dirigat. Ideoque qui vult cum Deo semper esse, debet frequenter legere et frequenter orare. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum autem confert donum lectio sacrarum Scripturarum: unum, quia intellectum mentis erudit; alterum, quia a mundi vanitate hominem abstrahit, et ad amorem Dei perducit. Lectio assidua timorem gehennae incutit, animam purificat et ad gaudia superna legentis cor instigat. Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis nutritur ac pascitur interior homo; unde ait Propheta: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine, super mel et favum ori meo ! Omnis plane Scriptura sancta ad nostram scripta est salutem et doctrinam, ut per consolationem Scripturarum in bonis actibus proficiamus. Sicut enim caecus saepius offendit quam videns, sic ignorans Dei legem ignoranter saepius peccat quam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
continuas or̃ones restringamus. quia ut ait
betitus augustinus sicut occisus inimicꝰ
non facit nob̾ inuiriam sic mortificata ca¬
ro non turbabit animã nram. Deniq hi
qui in deliciis uiuunt. si focte corporis sui
egriudo deposcat. que ahomĩb iudicaue¬
rit enedicus et̃ noxia abstinebunt. absꝙ mo¬
ra. cur non multo mag̾ hoc nos facunus:
quib sanitas anime et sp̃s est appetenda:
Tales enim decet domino habere ministros:
qui innulla catnis contagione corrumpant᷑
secd pocius castitatis continentia splendeant
assiduitatem habere legendi. et instan¬
ciam orandi. Nam assiduitate lectionis. mu¬
nitur homo a peccato. uixta ꝓpħam qui ait.
in corde meo abscondi eloquiatua. ut non
peccem tibi. hec sunt enim arma. quibus
quiritur. his enim armis uicia compͥmũ¬
tur. et uirtutes nutriuntur. In his gͦ quasi
in quodã speculo se ip̃m considerare potest
homo qualis sit uel quo tendat. aut qͣliter

Expanded text:
continuas orationes restringamus; quia, ut ait continuas orationes restringamus; quia, ut ait beatus Augustinus, sicut occisus inimicus non facit nobis injuriam, sic mortificata caro non turbabit animam nostram. Denique hi qui in deliciis vivunt, si forte corporis sui aegritudo deposcat, ab omnibus quae judicaverit medicus esse noxia abstinebunt absque mora; cur non multo magis hoc nos facimus, quibus sanitas animae et spiritus est expetenda? Tales enim debet Dominus habere ministros, qui nulla carnis contagione corrumpantur, sed potius castitatis continentia splendeant tem nos assiduitatem habere legendi et instantiam orandi. Nam assiduitate lectionis munitur homo a peccato, juxta Prophetam qui ait: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Haec sunt enim arma, lectio quiritur. His enim armis vitia comprimuntur et virtutes nutriuntur. In his ergo, quasi in speculo quondam seipsum considerare potest homo, qualis sit, vel quo tendat, aut qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
lit rea. uel suo uidicio libera. cum ⁊ dormi¬
ente corpore nichil memut uidisse. Siqui¬
dem. ut quidam patrum ait. si tale aliquid
euenerit ꝑ somnium. abiq fantasiis muli¬
erum: non ẽ peccatum. In genitus inquit
humor incorpore cum ꝓpria repleuerit re¬
ceptacula. sius necesse c̃ ut motib digerat᷑.
Ubi ueto u̾iu mulitum bandimenta catũ
ꝑ sompnia occurrunt. peccatum eẽ dicebat.
O ret̾ea quoꝙ sciendum ẽ. quia tres sunt motꝰ
corporales. Hnus quidem naturalis. alius aũ
explenitudine ciborum. quando nutritur et
fouetur corpus cibis ac potib. ex quib calor et
sanguis crescunt: et excitant corpus ad libidinẽ
Oropt̾ea quod dominꝰ ait. Uidete ne grauent᷑
corpora utã in crapula et ebrietate. Tercius uͦ
motus est. ex insidiis. et inuidra ueniens de¬
monum. Quappt̾ oportet ut ipsam nimiã
abundantiam. fluxus ꝙ libidinum ꝑmul¬
tam continentiam. et ꝑ multa ieuinia. et ꝑ

Expanded text:
sit rea, vel suo judicio libera, cum se et dormisit rea, vel suo judicio libera, cum se et dormiente corpore nihil meminit vidisse. Siquidem, ut quidam Patrum ait, si tale aliquid evenerit per somnum absque phantasiis mulierum, non est peccatum. Ingenitus, inquit, humor in corpore, cum propria repleverit receptacula, suis necesse est ut meatibus digeratur. Ubi vero visus mulierum et blandimenta carnis per somnia occurrPraeterea quoque sciendum est quia tres sunt motus corporales: unus quidem naturalis, alius autem ex plenitudine ciborum, quando nutritur et fovetur corpus cibis ac potibus, ex quibus calor et sanguis crescunt et excitant corpus ad libidinem; propter quod Dominus ait: Videte ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . Tertius vero motus est ex insidiis et invidia veniens daemonum. Quapropter oportet ut ipsam nimiam abundantiam fluxusque libidinum per multam continentiam, et per multa jejunia, et per
Abbreviated transcription (Latin):
accedere iterum ualeat ad sacra mysteria. Si
uͦ ex turpi cogitatione uigłantis. oritur illusio
menti dormientis. patet animo reatus suus.
Uidet enim a qua radice inquinatio illa proces¬
serit. quia quod sciens cogitauit. hoc nesciens
ꝑtulit. Et quando hoc fit. necesse ẽ. ut humilit
se subtrahat diuinis mysteriis. ⁊ prius ꝑ aqͣm
abluat sordes corporis. et ꝑ penitentiam abst̾¬
gat uulnus cordis. ⁊ sic demum domino pro¬
pieiante reconcilietur uuificis sacramentis.
Nlam in euangłio dñs dicit. Qui uiderit muli¬
erem ad concupiscendũ eam: iam mechatus ẽ
eam in corde suo. In corde inquit. non in corꝑe.
Ideo scriptura alibi nos ammonet dicens. om̃i
custodia serua cor tuum. Nam sunt alii qͥb
ita plerumꝙ illusio nascitur: ut eorum ani¬
mus etiã in sompno coeporis positus. turpib
unaginationib non fedenir. Qua inre u¬
num ostenditur. si ipsa mens. non tamen

Expanded text:
accedere iterum valeat ad sacra mysteria. Si accedere iterum valeat ad sacra mysteria. Si vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio menti dormientis, patet animo reatus suus. Videt enim a qua radice inquinatio illa processerit; quia quod sciens cogitavit, hoc nesciens pertulit. Et quando hoc fit, necesse est ut humiliter se subtrahat divinis mysteriis, et prius per aquam abluat sordes corporis, et per poenitentiam abstergat vulnus cordis; et sic demum, Domino propitiante, reconcilietur vivificis sacramentis. Nam in Evangelio Dominus dicit: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . In corde suo, inquit, non in corpore. Ideo Scriptura alibi nos admonet, dicens: Omni custodia serva cor tuum . Nam sunt alii quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus etiam in sonmo positus turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, si ipsa mens non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tate. uel inbimitate. aliquãndo contigit ex cogi¬
tatione. et quidem cum ex nature suꝑfluitate.
uel infirmitate euenerit. omnimoto hec illu¬
hoc acciderit. lotis tantũmodo aqua ualet se
sociare diuinis sacramentis. Cum uͦ appetitus
gule ultra modum in sumendis alimentis ra¬
pitur. atꝙ ideo humorum receptacula gra¬
uantur. habet ex inde animus quendam re¬
atum. non tamen usq ad prohibitionem ꝑcipi¬
endi sacramenta. uel missarum sollempnia
celebrandi. cum fortasse aut festus dies exigit.
aut exhiberi mysterium pro eo quod sacerdos
alius in loco de est. ipsa necessitas compulit. uł
amor sactificandi animũ ad hoc ip̃m compel¬
lit. Nam si adsunt alii qui implere misteriũ
ualeant. illusio ꝑ crpulam factant a ꝑceptio¬
ne sacri mysterii prohiberi non debet. sed ab
immolatione duuni sacramenti abstinere ut
arbitror humilit̾ debet. quousꝙ dignis fleti¬
bus reconciliatus. et aquarum effusione lotꝰ.

Expanded text:
itate vel infirmitate, aliquando contingit ex cogiitate vel infirmitate, aliquando contingit ex cogitatione. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illuhoc acciderit, lotus tantummodo aqua, valet se sociare divinis sacramentis. Cum vero appetitus gulae ultra modum in sumendis alimentis rapitur, atque ideo humorum receptacula gravantur, habet exinde animus quemdam reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacramenta vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi ministerium, pro eo quod Sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compulit, vel amor sacrificandi animum ad hoc ipsum compellit. Nam si adsunt alii qui implere mysterium valeant, illusio per crapulam facta a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione divini Sacramenti abstinere, ut arbitror, humiliter debet, quousque dignis fletibus reconciliatus et aquarum effusione lotus,
Abbreviated transcription (Latin):
libro suo dixit. Nichil sic debet formidare xͥanus.
quam seꝑari a corpore xp̃i: si enim seꝑatur a
corpore xp̃inon ẽ menbrum eius. Si non est
menbrum eiꝰ. non uegetatur spũ eius. Unde ait
pie credidit eẽ faciendum. Neꝙ enim int̾ se liti¬
gauerunt. ant quisquã eorum alteri se p̃tulit.
⁊ acheus scił et centurio. cum alter corumgau¬
dens susceꝑit dominum. alt̃ uͦ dixerit. ñ sum
dignus domine ut intres subtectum meum.
Ambo saluatorem in eut honorificantes. et
quasi contrario moto ambo peccatis miseri:
ambo misccłiam consecuti. Sic et sacͣmentũ
dominici corporis ⁊ sanguinis. unus honorã¬
do non audet cotidie sumere. alt̾ similiter
honorando. non audet ullo die pret̾mittere.
ꝑ sompniũ solet accidere. necessaria est ual¬
te discretio. que subtilit᷑ pensare debeat. ex
qua re accidat menti dormientis. Aliquando
enim ex ctapula. aliqͣnto ex natute suꝑflu¬

Expanded text:
s dixit: Nihil sic debet formidare Christianus s dixit: Nihil sic debet formidare Christianus quam separari a corpore Christi. Si enim separatur a copore Christi, non est membrum ejus; si non est membrum ejus, non vegetatur spiritus ejus. Unde ait pie credit esse faciendum. Neque enim inter se litigaverunt, aut quisquam eorum alterum alteri se praetulit, Zachaeus scilicet et centurio; cum alter eorum gaudeus susceperit Dominum, alter vero dixerit: Non sum dignus, Domine, ut intres sub tectum meum . Ambo Salvatorem honorificantes diverso et quasi contrario modo; ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. Sic et sacramentum Dominici corporis et sanguinis unus honorando non audet quotidie sumere, alter similiter honorando non audet ullo die praetermittereper somnium solet accidere, necessaria est valde discretio, quae subtiliter pensare debeat ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superflu
Abbreviated transcription (Latin):
quam post uincula lib̾tatem querere. Hinc ite¬
rum idem papa in eodem libro ad nectit dicens.
Nam uir uite uenerabilis cassius. uarniensis ep̃c
fuit. qui cotidranum sacrificium deo offerre con¬
sueuerat. ita ut pene nullus dies uite eius abs¬
cederet. quo non om̃ĩpotenti deo hostiam pla¬
cationis immolaret. Dum sese cum lacͥmis mac¬
taret. mandatũ domini ꝑ cuinscam sui p̃sbiten
uisionem suscepit dicens. Age quot agiso ꝑare
quod oꝑaris. non cesset pes tuus. non cesset ma¬
nus tua. natale̾ apłorum uenies adme. et retti¬
buam tibi mercedem tuam. Qui cum post annos
septem ipso natalicio apłorum die. missarum
corporis et sanguinis domini nr̃i iħu xp̃i hosti¬
as immolare. ⁊ patent᷑ ostenditur quam salubᷤ
est uesci tanto medicamine. Unde quidam ue¬
netandꝰ poeta clxit. Magnum p̃sidium ẽ sacro
libamine pasci. Si cor participis crimina nulla p̃¬
munt. hinic etiam egregiꝰ doctor augustinus in¬

Expanded text:
quam post vincula libertatem quaerere. Hinc itequam post vincula libertatem quaerere. Hinc iterum idem papa in eodem libro adnectit dicens: Nam vir vitae venerabilis Cassius Narniensis episcopus fuit, qui quotidianum sacrificium Deo offerre consueverat, ita ut pene nullus dies vitae ejus abscederet quin omnipotenti Deo hostiam placationis immolaret. Dum autem sese cum lacrymis mactaret, mandatum Domini per cujusdam sui presbyteri visionem suscepit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset pes tuus, non cesset manus tua. Natalitio apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Qui cum post annos septem ipso natalitio apostolorum die missarum scorporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi hostias immolare; et patenter ostenditur quam salubre est vesci tanto medicamine. Unde quidam venerandus poeta dixit: Magnum praesidium est sacro libamine pasci Si cor participis crimina nulla premunt. Hinc etiam egregius doctor Augustinu
Abbreviated transcription (Latin):
bio saluatorem suscipit. quia idem ipse ait. Qͥ
manducat meam carnẽ et bibit meum san¬
guinem. in me manet et ego in eum. S ipsa
cominemoratio dnĩce passionis. cum assidue
sit a serius dei celebrata. primũ ꝑ hec comino¬
nicio datur. ut stureat unus quisq ita paratꝰ
inueniri. ne indignus dominicis mysteriis ha¬
beatur. De hac demꝙ re beatus gregorius
in libro dialogorum ait. Debemus itaꝙ p̃sens
scłm tota mente contempnere. cotidiana deo
lactimarum sacrificia offerre. cotidiauas car¬
nis eiuis et sanguinis hostias umolare. Hec
namꝙ singłarit᷑ uictima. ab et̃no interitu
aminam saluat. S necesse ẽ. ut cum hec
aginus. nosmet ipsos in cordis contritione
mactemus. & fident᷑ dico: quia salutari
hostia post mortem nõ ͦ ᷤ t ͫ indigebunꝰ.
si antt mortem deo hostia ĩps fuetimus. Qua¬
sperat pro se agi ꝑalios. agat ipse dum uiit ꝓ¬
se ipõ. Beatius quippe ẽ liberum exire de carcere.

Expanded text:
bio Salvatorem suscipit; quia idem ipse ait: Qui bio Salvatorem suscipit; quia idem ipse ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Sed et ipsa commemoratio Dominicae passionis cum assidue sit a servis Dei celebrata, primum per hoc commonitio datur, ut studeat unusquisque ita paratus inveniri, ne indignus Dominicis mysteriis habeatur. De hac denique re beatus Gregorius in libro Dialogorum ait: Debemus itaque praesens saeculum tota mente contemnere, quotidiana Deo lacrymarum sacrificia offerre, quotidianas carnis et sanguinis ejus hostias immolare. Haec namque singulariter victima ab aeterno interitu animam salvat. Sed necesse est ut cum haec agimus nosmetipsos in cordis contritione mactemus. Et fidenter dico, quia salutari hostia post mortem non indigebimus, si ante mortem Deo hostia ipsi fuerimus. Quasperat pro se agi per alios, agat ipse dum vivit per se. Beatius quippe est liberum exire de carcere,
Abbreviated transcription (Latin):
magis quisꝙ assiduus fuerit in or̃one. tanto
feltiorem remun̾ationẽ recepturus ẽ in et̃na
beatitudine. Luminaria gͦ cum om̃i diligen¬
tia. siue de propͥis laboubus. seu de fidelium
audeat sumere nel missai cautare .xxxui.¬
on mea itaꝙ opinione. s scõrum patrum
assertione. utraꝙ teor fieri posse. id ẽ mis¬
sas cõtidie celebrare. ⁊ sacroscã corporis ⁊ sangͥ¬
nis domini mysteria cotidie cum tremore et
timore sumere. abhis tam̃ qui mundi sunt
ab ommi inquinamento carnis ac sp̃s. et hoc cũ
metu magno et pauore. quia qui tantũ hospi¬
tem cupit intra se susciꝑe. castus debet ẽẽ non
solum incorpore. s et mundus in corde. Nam fu¬
it quidam uenerabilis pat̾ nomine apollonuis.
qui hoc monebat fr̃s. ut si fieri posset. cotidie
comiuracarent mystenis xp̃i. ne forte qui
se abhis longe facit. longe fiat a deo. Qui aũ
inquit frequentius hec suscipit. ip̃m sine du¬

Expanded text:
quisque magis assiduus fuerit in oratione, tanto quisque magis assiduus fuerit in oratione, tanto feliciorem remunerationem recepturus est in aeterna beatitudine. Luminaria vero cum omni diligentia sive de propriis laboribus seu de fidelium audeat sumere vel missam cantare. Non mea itaque opinione, sed sanctorum Patrum assertione haec utraque reor fieri posse, id est, et missas quotidie celebrare, et sacrosancta corporis et sanguinis Domini mysteria quotidie cum tremore et timore sumere; ab his tamen, qui mundi sunt ab omni inquinamento carnis ac spiritus, et hoc cum metu magno et pavore: quia qui tantum hospitem cupit intra se suscipere, castus debet esse non solum in corpore, sed et mundus in corde. Nam fuit quidam venerabilis Pater nomine Apollonius, qui hoc monebat fratres, ut, si fieri posset, quotidie communicarent mysteriis Christi, ne forte, qui se ab his longe facit, longe fiat a Deo. Qui autem, inquit, frequentius hoc suscipit, frequentius ipsum sine du
Abbreviated transcription (Latin):
palmis facientẽ. inde rursus ad or̃onem sur¬
gentem. Erat aut̃ angłs dñi missus ad cor¬
rectionẽ. et cautelam dandã autonio. Post
hec audiuit ude a angłi dicentis. Sic fac.
⁊ saliuis ens. Ille aut̃ hoc audito: magnũ
gaudium sumpsit atꝙ fiduciã. et ita post¬
ea faciens. salutem quã querebat inuenit.
Ita ⁊ nos facientes deo opitulantẽ saluabi¬
mur. Numerũ quoꝙ ⁊ mensurã psalmo¬
rum quos cotidie canere debemꝰ.
hic minime delcͥtibimꝰ. quia hos quod apłs
line intͥmissione precipit agete ego nillatnꝰ
presumo det̾minare. Testis sit uniciꝙ consci¬
entia sua. quia deum quem nulla fallunt oc¬
culta. inspectorem cordis sui omni hora habebit.
Oportet pret̾ea nos orare uidesinent᷑. ꝓnrĩs
benefactorib. et pro omnib hominib. prore¬
gibus. et omnib qui in sublunitate sunt con¬
stituti. ut quietam et tranquillã uitam ha¬
bere possimus. Sciendum uͦ ẽ. quia quanto

Expanded text:
palmis facientem; inde rursus ad orationem surpalmis facientem; inde rursus ad orationem surgentem. Erat autem angelus Domini missus ad correctionem et cautelam dandam Antonio. Post haec audivit vocem angeli dicentis: Sic fac, et salvus eris. Ille autem hoc audito, magnum gaudium sumpsit atque fiduciam. Et ita postea faciens, salutem quam quaerebat invenit. Ita et nos facientes, Deo opitulante, salvabimur. Numerum quoque et mensuram psalmorum quos quotidie canere debemus hic minime describimus, quia hoc quod Apostolus sine intermissione praecipit agere, ego nullatenus praesumo determinare. Testis sit unicuique conscientia sua, quia Deum, quem nulla fallunt occulta, inspectorem cordis sui omni hora habebit. Oportet praeterea nos orare indesinenter pro nostris benefactoribus, et pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt constituti, ut quietam et tranquillam vitam habere possimus. Sciendum vero est quia quanto
Abbreviated transcription (Latin):
a nocte surgebam ad consitendũ tibi. & rursꝰ
dicit. Memor fui nocte nominis tui dñe. Et
rursus dicit. Si memor fui tui suꝑ stratũ me¬
um. in matutinis meditabor uite. quia fiusti¬
officia. cet̾asꝙ horas dici ab oratione nos non
oportet uacare. s semꝑ ꝑ int̾ualla borarum.
aut oremus. aut logamus. aut ali qd̾ opus ma¬
nuum exerceamus. quatinus tediñ cordis et
cogitationum euadere possimus. sicut legit᷑
fecisse beatus antonius. Qui qͦdam tempore
cura seleret in heremo. animꝰ eius trlium et
confusionẽ cogitationum incurrit. quia nõ
dum instant᷑ laborabat. & ait ad dnm̃. Dnẽ
uolo saluus fieri. et non ꝑmittunt me cogi¬
tationes mee. Quid faciam ui hac tribulatio¬
ne. uel quomͦ saluus ero: & post pusillum
surgens exiit foras. Uidit deniq quendam
tanquã se ipm̃ sedentem et oꝑantem. Deni¬
ꝙ uidit eundem ip̃m ab oꝑe surgentem et
orantem. & iterum sedentẽ. ⁊ plectam de

Expanded text:
a nocte surgebam ad confitendum tibi . Et rursus a nocte surgebam ad confitendum tibi . Et rursus dicit: Memor fui nocte nominis tui, Domine . Et rursus dicit: Si memor fui tui super stratum meum, in matutinis meditabor in te . Proptofficiis caeterisque horis diei ab oratione nos non oportet vacare, sed semper per intervalla horarum aut oremus, aut legamus, aut aliquod opus manuum exerceamus, quatenus taedium cordis et cogitationum evadere possimus, sicut legitur fecisse beatus Antonius. Qui quodam tempore cum sederet in eremo, animus ejus taedium et confusionem cogitationum incurrit, quia nondum adhuc instanter laborabat, et ait ad Deum: Domine, volo salvus fieri, et non permittunt me cogitationes meae. Quid faciam in hac tribulatione, et quomodo salvus ero? Et post pusillum surgens exiit foras, et vidit quemdam tanquam seipsum sedentem et operantem; denique vidit eumdem ipsum ab opere surgentem et orantem, et iterum sedentem, et flectam de
Abbreviated transcription (Latin):
tes exsuscitat. peccatores ad lamenta inuitat.
lam quamuis dura sint corda nrã. tam̃ mer
ut psalmoꝵ dulcedo insonuerit. ad ꝓfectum
pictatis ammũ trm̃ inflectit. Ominis enum
or̃onib regimur. ita psalmorr̃ tudiis delecta¬
mur. Oratio aut̃ in presenti tantũ uita. pro
remedio peccõrum effunditur. Psalmorum
aut̃ decantatio. ppetuam dei laudem demons.¬
trat. et głam sempit̃nam. Sic enim scriptum
ẽ. Beati qui habitant in domo tua domine.
in scła scłorum laudabunt ie. Cuiꝰ oꝑis fre¬
quentiam quicumq fidelit᷑ intenta ꝙ m̃te
exequitur. qͦdam mͦ angłis sociatur. Quo cir¬
ca necesse ẽ ut certis horis certis ꝙ tempoiib
nr̃e seruitutis officia ꝑsoluaimis. roẽ matu¬
tino. prima. tercia. sexta. nona. uesꝑa. coni¬
plecorio. De his diuirius horis ait propħa dauid.
Septies in die laudem dixi tibi dñe. De noctͤ¬
nis aut̃ uigiliis. idem ipse propħa ait. Medi¬

Expanded text:
tes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. tes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint corda nostra, tamen mox ut psalmorum dulcedo insonuerit, ad profectum pietatis animum nostrum inflectit. Omnis enim orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectemur. Oratio autem in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat, et gloriam sempiternam. Sic enim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Cujus operis frequentiam quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo angelis sociatur. Quocirca necesse est ut certis horis certisque temporibus nostrae servitutis officia persolvamus, id est, matutino, prima, tertia, sexta, nona, vespera et completorio. De his diurnis horis ait propheta David: Septies in die laudem dixi tibi . De nocturnis autem vigiliis idem ipse propheta ait: Medi