comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
figurata lapideis non intuentes ꝓpt̃ eos ẽẽ. dictũ qui
suo libero arbitrio legem sufficere arbitrantes. spũ grẽ
nebant᷑. Unde alibi dicit. Lex iram oꝑatur. Ubi enim
lex ñ ẽ. nec p̃uaricatio. Hinc ostendens unde dixerit lex
iram oꝑat᷑. Neq enĩ eiꝰ p̃uaricatio mala eẽt. nͥ lex ipsa
bona eẽt. Multum ẽ. et nimis longũ cuncta colligere
quȩ in hanc sententiam beatꝰ dicit apłs. legem distin¬
guens a grã. eo qđ sub illa elidantur elati. sub ista eri¬
gant᷑ elisi. et qđ illa intantũ bona sit ut bona iubeat
hȩc in tantum ut bona conferat. Illa iusticiȩ faciat audi
sub ista uͦ et parcente et opitulante nec qui mala ẽ. oꝑatus
ꝓhibendo qđ fit. et bonũ imꝑando qđ non fit: istauͦ dicta
ẽ. mminstratio sp̃s utiq uiuificantis. ut ap̃uaricationis
morte surgamꝰ. et iusticiã ñ rei legamꝰ in tabulis. ẜ liberi

Expanded text:
figurata lapideis: non intuentes propter eos esse dictum, qui figurata lapideis: non intuentes propter eos esse dictum, qui suo libero arbitrio Legem sufficere arbitrabantur, et spirinebantur. Unde alibi dicit, Lex iram operatur: ubi enim lex non est, nec praevaricatio : hinc ostendens unde dixerit, Lex iram operatur. Neque enim ejus praevaricatio mala esset, nisi Lex ipsa bona esset. 25. Multum est et nimis longum colligere, quae in hanc sententiam beatus dicit Apostolus, Legem distinguens a gratia; eo quod sub illa elidantur elati, sub ista erigantur elisi; et quod illa in tantum bona sit ut bona jubeat, haec tantum ut bona conferat. Illa justitiae facit auditosub ista vero et parcente et opitulante, nec qui mala est operatuprohibendo quod fit, et bonum imperando quod non fit; ista vero dicta est ministratio spiritus, utique vivificantis, ut a praevaricationis morte surgamus, et justitiam non rei legamus in tabulis, sed liberi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ głam uultus eiꝰ quȩ destruit᷑. qͣre ñ magis ministratio
sp̃s erit ingła : nã siministratio damnationis gła ẽ. mul¬
tomagis ministratio iusticiȩ abundabit ingła. Et em̃
u glorificatũ ẽ. in hac parte id qđ declaratũ ẽ. ꝓpt̃ excel
tomagis illud qđ manet in gła ẽ. Hoc mͦ iste posuit uer¬
ba apłica. Nec ameliore interp̃tatione plurimũ distat
qͣ dicta ẽ. ministratio mortis in litteris formata lapide¬
is. hinc existimat in sanus iste qđ morti ministraue¬
rit moyses idmortis auctori. maligno scilicet spũi.
quẽ mundi huiꝰ iste opinat᷑ auctorẽ. ignorans minis¬
p̃uaricatorib in tulit mortem. quos dĩ grã ñ ad iuit
adiusticiã legis implendã. Oportebat enĩ ut testam̃to
uetere lex imponeretur suꝑbis. et de suȩ uoluntatis
uirtute fidentib quȩ ñdaret iusticiam s iuberet. ac
orum blasphematores malam fuisse legem quȩ data
est ꝑ moysen. qr dicta ẽ.ministratio mortis in litteris

Expanded text:
stratio spiritus erit in gloria? Nam si ministratio damnationis gloria est, multo magis ministratio justitiae abundabit in gloria. Etenim non glorificatum est in hac parte id quod declaratum est propter excelto magis illud quod manet, in gloria est. Hoc modo iste posuit verba apostolica, nec a meliore interpretatione plurimum distat. Quia ergo dicta est ministratio mortis in litteris formata lapideis, hinc existimat quod morti ministraverit Moyses, id est, mortis auctori, maligno scilicet spiritui, quem mundi hujus iste opinatur auctorem: ignorans minispraevaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia non adjuvit ad justitiam Legis implendam. Oportebat enim ut Testamento Vetere Lex imponeretur superbis, et de suae voluntatis virtute fidentibus, quae non daret justitiam, sed juberet; ac orum blasphematores, malam fuisse Legem quae data est per Moysen, quia dicta est ministratio mortis in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
fidlero tuam eẽ sinceram. noueris spem tuã ec̃ certam.
noueris caritatem tuam eẽ sine simulatione. sr qm
muilta sunt adhuc quȩ possunt forte offendere ocłos
Qo lauida eũ qui tibi ista donau̾it. tunc ꝑficie. qd
lonauit. sropt̾ea cũ dixiss letabunt᷑ in cubilib suis.
ne quasi sibi placentes uiderent᷑: adiurcit satim.
biulautiones dĩ infaucib cor. Sicletabunt᷑ in cu¬
bilib suis. ut ñ sibi tribuant. qđ boni sunt s ulum¬
laudent a quo acceꝑunt qđ funt. a quo uocant᷑ ut ꝑuemant
ad id qđ nondũ sunt. et aquo sꝑant ꝑfectionẽ. cui gras agũt
et nunc om̃a falsa crimina de scĩs ipse confingit. Scit suas
criminationes ualere ñ posse apud dm̃. in ter homines il¬
crimina nulla astucia confingit: nouit quid inde ma¬
li agat. nͥ ei resistat uigilantia fidei. Ideo eni et de bonis
mala spargit ut infirmi ñ putent aliquos eẽ. bonos et tra¬
dant se rapiendos libidinib et dissipandos. dicentes apđ

Expanded text:
fidem tuam esse sinceram, noveris esse spem tuam certam, noveris charitatem tuam esse sine simulatione. Sed quoniam multa sunt adhuc forte quae possunt offendere oculos Dei, lauda Deum qui tibi ista donavit; tunc perficiet quod donavit. Propterea cum dixisset, «Laetabuntur in cubilibus suis;» ne quasi sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, et nunc omnia falsa crimina de sanctis ipse confingit. Sic suas criminationes valere non posse apud Deum, inter homines ilcrimina nulla astutia confingit? Novit quid inde mali agat, nisi ei resistat vigilantia fidei. Ideo enim et de bonis mala spargit, ut infirmi non putent aliquos esse bonos, et tradant se rapiendos libidinibus et dissipandos, dicentes apud
Abbreviated transcription (Latin):
se uidentib. Nescumnt enĩ quomͦ substantia dĩ amministras
unuersam creaturam. in qumari om̃ino ñ posset. Et tam̃
p̃dicant istum uisibilem solem radios suos ꝑ om̃s feces et sor¬
des corꝑorum spargere. et eos mundos et sinceros ubiq
seriure. Si gͦ insibilia munda uisibilib in mundis contin¬
gi possunt et ñ inquinari. qͣnto magis in uisibilis et in cõ¬
mutabilis ueritas ꝑ spm animam. et ꝑ animam corpꝰ susci¬
piens toto homine assũpto ab om̃ib cum infirmitatib
nulla sua contaminatione libauit: itaq magnas patiun¬
tur angustias. et cum timent qđ fieri ñ potest ne humana
carne ueritas in quinet᷑. ueritatẽ dicunt eẽ. mentitam.
in falsam carnem fuisse contendunt. ut ñ sibi uideant᷑
inutari xp̃m si ñ suis auditorib mentiantur. Imnes

Expanded text:
nt enim, quomodo substantia dei administrans uniuersam creaturam inquinari omnino non possit, et tamen praedicant istum uisibilem solem radios suos per omnes feces et sordes corporum spargere et eos mundos et sinceros ubique seruare. si ergo uisibilia munda uisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, quanto magis inuisibilis et incommutabilis ueritas per spiritum animam et per animam corpus suscipiens toto homine adsumpto ab omnibus eum infirmitatibus nulla sua contaminatione liberauit! itaque magnas patiuntur angustias et, cum timent, quod fieri non potest, ne humana carne ueritas inquinetur, ueritatem dicunt esse mentitam. us falsam carnem fuisse contendunt, ut non sibi uideantur imitari Christum, si non suis auditoribus mentiantur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
fecit bonũ opus. Gła nra inquit. hȩc ẽ. testimontum
tia. Exultabunt scĩ ingła. lȩtabunt᷑ in cubilibus
suis. Non intheatris. ñ in amphiteatris. ñ in circis. ñ
iiugis. ñ inforis s in cubilib suis. quid ẽ incubili¬
bussuis: in cordib sinis. Audi apłm paulum exultan¬
ten creubili suo. Nam gła nr̃a hec ẽ. testimonium
conscientiȩ nr̃ẽ. Rursum tim̃dũ ẽ. ne quisq apđ se¬
gletur. Debet eñĩ quisq cum tremore exultare. q do¬
ma dĩe. unde exultat ñ meritũ suũ. & em̃ sunt mul¬
d sibi placentes. et ustos se arbitrantes. et ꝓcedit aq

Expanded text:
fecit bonum opus: Gloria nostra, inquit, haec est, testimonium fecit bonum opus: Gloria nostra, inquit, haec est, testimonium Exsultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud sesua glorietur. Debet enim quisque cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
AAcort paulus di¬
ci a nob. peccata sua
ut glorificet᷑ ille qͥ
talem morbum sana
nauit. Uox illa de
cȩlo ꝓstrauit ꝑsecu¬
torem et erexit p̃dicatorem. Occidit
sanlũ. et inuificauit paulum. Saul
enĩ ꝑsecutor erat scĩ uiri: inde nomen
habebat iste qͣndo ꝑsequelut᷑ xp̃ianos.
Postea de saulo factus est paulus. Qa
est paulus: modicus. Ergo qͣndo saulꝰ
suꝑbus elatus. Quando paulus. ħinit
modicus. Ideo sic loquic̃: Paulo post
indebo te. idẽ. pꝰ modicũ. Audi qr
modicus factus ẽ. Ego em̃ sum nimi¬
mus apłorum. Et michi minimo omĩ¬
um scõꝵ. dicit alio loco. Sic erat
inter apłos: tanqͣm fimbria uesti¬
m̃ti. S tetigit ȩccłia gentiũ tan¬
qͣm fluxum patiens et sanata est
Suꝑba anima in conspectu hominũ uult placere.
umilis anima inocculto ubi ds̃ uidet uult placere
ut si placuerit hominib debono oꝑe illis gratuletur
quib placet bonũ opiis ñ sibi cui fufficere debet quia

Expanded text:
Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavnavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo factus est Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus factus est: Ego enim sum minimus Apostolorum ; et, Mihi minimo omnium sanctorum, dicit alio loco . Sic erat inter Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tanam fluxum patiens, et sanata esterba anima in conspectu hominum vult placere: humilis anima in occulto, ubi Deus videt, vult placere; ut si placuerit hominibus de bono opere, illis gratuletur quibus placet bonum opus, non sibi cui sufficere debet quia
Abbreviated transcription (Latin):
uero nulla caro. s corꝑa simplitia et lucida. quȩ appellat
apłs spĩtalia: ñ nulli aut̃ uocant ȩtherea. Et ideo ñ car¬
nis resurrectioni cõtͣdic̃ illud qđ ait. caro et sangis reg¬
num dĩ. ñ possidebunt: qr in carne et sanguine uentrẽ¬
qr corꝑis resurrectione facta. acunctis passionib libati
ȩc̃na uita cũ in effabili cdaritate. atq stabilitate sine

Expanded text:
uero nulla caro, sed corpora simplicia et lucida, quae appellat apostolus spiritalia, nonnulli autem uocant aetherea. et ideo non carnis resurrectioni contradicit illud, quod ait: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, orporis resurrectione facta a cunctis passionibus liberati, aeterna vita cum ineffabili claritate atque stabilitate sine
Abbreviated transcription (Latin):
ephesi usq ad pentechosten. Ostium enĩ mͥ aꝑtum ẽ. mag¬
num et euidens: et aduersarii multi. Quid hic aliud
potest intelligi nͥ p̃dicato ibi ꝑ eũ pͥmitus euangłio cre¬
didisse multos. et multos eiꝰdem fidei aduersarios extitisse
scđm illud dñi. Nemouenit ad me: nͥ datũ ei fuerit a
patre meo. Et uob̾ datũ ẽ. nosse misteriũ regni celoꝵ: illis
aut̃ ñ ẽ. datum. Ostium gͦ aꝑtum ẽ. in eis quib datum ẽ.
aduersarii aut̃ multi : ex eis quib ñ ẽ. datum. Uigilate¬
et state in fide. uiriliter agite et confortamini. Sirili¬
ter age. et noli dissolui: ne sis inter eos quib dr̃. ue
effeminat᷑ ẽ. ꝑdidit uigorem. hoc uiri. hoc feminȩ. au¬
diant. qr in uno uiro uir et femina talis. In xp̃o nec mas¬
dicit om̃a ur̃a in caritate fiant: satis ostendit etiam ip¬
sas correptiones qͥs asꝑas et amaras sentiunt qui corripiũ¬
tur cũ caritate eẽ. faciendas. Unde et alibi cũ dixisset cor¬

Expanded text:
Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. et state in fide, viriliter agite, et confortamini. Viriliter age: noli dissolvi: ne sis inter eos quibus dicitur: Vae effeminatus est, perdidit vigorem. Hoc viri, hoc feminae audiant, quia in uno viro vir et femina. Talis in Christo nec masdicit, Omnia vestra cum charitate fiant ; satis ostendit, etiam ipsas correptiones, quas asperas et amaras sentiunt qui corripiuntur, cum charitate esse faciendas. Unde alibi cum dixisset, Cor
Abbreviated transcription (Latin):
ordinaui aeccłiis galathie: ita et uos facite. ꝑ unã
sabbati unusquisq ur̃m apđ se ponat recondens
qđ ei placuerit. ut ñ cũ uenero tunc collecte fiant.
Et apłs paulus potest uideri de crastino cogitare cũ dicit.
decollectis aut̃ in scõs sic̃ ordinaui ȩccłiis galathię ita et

Expanded text:
ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod - ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant.tolus Paulus potest videri de crastino cogitare, cum dicit: De collectis autem in sanctos, sicut ordinavi Ecclesiis Galatiae, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam lex ipsa contempnit᷑. Iugetur enĩ concupi¬
centia. et maiores uires accipit lege ꝓhibente. nͥ adiu¬
uet sp̃s grẽ. Hoc ẽ. qđ dic̃ ille. ipse doctor gentium.
Acculeus aũt mortis ẽ. peccatum. Uirtus uͦ peccati
lex. Ecce unde dicit homo. Uolo legis seruare. mand.¬
tum. s uirtutȩ concupiscentiȩ meȩ uincor. & cum
uoluntas eius conuenit᷑ et dicitur: noli uinci a malo.
quid ei ꝓdẽ. nͥ grã succurente fiat : qđ ipse apłs secu¬
tus adiunexit. Nam et cum dixiss uitꝰ peccati lex
continuo subiecit. Grãs aut̃ dõ quidat nob̾ uictoriã¬
ꝑ dnm̃ nr̃m iħm xp̃m. Ergo et uictoria qua peccatũ
iuncit᷑. nichil ẽ. aliud qͣm dĩ donum in isto certamine
iħm xp̃m. E onfidite gͦ uici mundum. Confiderunt
et uicerunt. In quo nͥ millo: Non enĩ uicisset ille mũ¬
dum. si m̃bra eiꝰ uinceret mundus. Uñ ait apłs. Grãs deo
ci mundum. Decollectis aut̃ quȩ funt in scõs sic̃

Expanded text:
etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc coetiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc coscentia, et majores vires accipit lege prohibente, nisi adjuvet spiritus gratiae. Hoc est quod dicit ille ipse Doctor Gentium: Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Ecce unde dicit homo, Volo legis servare mandatum, sed virtute concupiscentiae meae vincor. Et cum voluntas ejus convenitur, et dicitur, Noli vinci a malo; quid ei prodest, nisi gratia succurrente fiat? Quod ipse Apostolus secutus adjunxit: nam cum dixisset, virtus peccati lex, continuo subjecit, Gratias autem Deo, qui dat nobis victoriaJesum Christum. . » Ergo et victoria, qua peccatum vincitur, nihil est aliud quam Dei donum, in isto certamine is: Confidite, ego vici mundum. « Confiderunt et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si membra ejus vinceret mundus. Unde ait Apostolus: Gratias Deo,ino. De collectis autem, quae fiunt in sanctos, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Uolout uelis: s non sufficit ut uelis. Ad uiuandus es ut ple¬
ne uelis: et impleas qđ uelis. Nam uisuidẽ quid ualeat
sine spũ adiuuante littera iubens: ĩbi dixit. Cũ dictum
do. uł mala ꝓhibendo. inmo uero mala ꝓhibendo. et bo
bundaret delictum. Quia ubi gr̃a ñ erat auxit ꝓhibi
peccatum: suꝑ habundauit grã. Uenit dñs totum qđ
de adam traxisti. totũ qđ tuis pͣiuis ad didisti. totum di¬
misit. totũ deleuit. Orationem docuit: grãm ꝓmisit.
Certam̃ indixit. laboranti subue̾nit. uictorẽ coronauit.¬

Expanded text:
Volo ut velis; sed non sufficit ut velis. Adjuvandus es ut pleVolo ut velis; sed non sufficit ut velis. Adjuvandus es ut plene velis, et impleas quod velis. Nam vis videre quid valeat sine Spiritu adjuvante littera jubens? Ibi dixit. Cum dictumdo, vel bona prohibendo: imo vero mala prohibendo, et bonbundaret delictum? Quia ubi gratia non erat, auxit prohibpeccatum, superabundavit gratia . Venit Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit
Abbreviated transcription (Latin):
et qđ contͣ nos fuit. eat in sacrificiũ dñi.Tunc fiet ñ¬
mͦ fit. s tunc fict. quid tunc fiet: Sermo qui scriptꝰ est.
absorta ẽ. mors inuictoriã. Ubi ẽ. mors cõtentio tua:
Ubi ẽ. mors aculeus tuus: Tunc fiet ut nusqͣm sit acule
te fiat: ne suꝑbia non ꝑmittat. ut ueltunc in de fiat.
Tunc fiet. Modo interim dũ pugnas. dũ laboras. dũ
piclitaris: dic dic. dimitte nob̃ debita nr̃a. Dic omĩno
cum pugnas. uerum dic. ex animo dic. Si dixerimꝰ qr
peccatum ñ habemꝰ nos ipsos seducimꝰ. Tutibi diabolus
eris. Nos ipsos seducimꝰ. et ueritas in nob̾ ñ ẽ. Non enim
uerum dicimꝰ dicendonos. ñ habere peccatum. cum
hic non simꝰ fine peccato. dicamꝰ gͦ ueritatẽ. ut aliqͣn¬
do inueniamꝰ securitatẽ. Sit ueritas inpugna. ut ad qͥ¬
ratur securitas inuictoriã. Tunc fiet ubi ẽ. mors acu
Bonum est tibi ut sp̃s te ininficet: ne lit tera occidat.

Expanded text:
et quod contra nos fuerit, eat in sacrificium Domino. Unde et quod contra nos fuerit, eat in sacrificium Domino. Unde et? Sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Tunc fiet ut nusquam sit aculete fiat; ne superbia non permittat ut vel tunc in te fiat. Tunc fiet. Modo interim dum pugnas, dum laboras, dum periclitaris, dic, dic, Dimitte nobis debita nostra . Dic omnino dum pugnas, dic, verum dic, ex animo dic: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Tu tibi diabolus eris. Nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Non enim verum dicimus, dicendo nos non habere peccatum; cum hic non simus sine peccato. Dicamus ergo veritatem, ut aliquando inveniamus securitatem. Sit veritas in pugna, ut acquiratur securitas in victoria. Tunc fiet, Ubi est, mors, aBonum est tibi ut Spiritus te vivificet, ne littera occidat.
Abbreviated transcription (Latin):
mors aculeus tuus:: Modo em̃ inchoatis in nob p̾ͥmtus
m̃tis unde desidamꝰ ierłm. multa ex carne corruptibili
contendunt aduersum nos: quȩ ñ contendunt cum fue¬
rit mors absorta inuictoriã. Uincet pax. et finictir bel¬
lum. quando aũt uincet pax. iuncet et illa ciuitas que
dicit᷑ uisio pacis. Nulla gͦ crit amorte contentio. modo
cum morte qͣnta contendimꝰ: Inde sunt enĩ carnales
delectationes. quȩ nob etiam illitite multe suggeruntur
quib non consentimꝰ. s tĩ ñ consentiendo contendimꝰ.
Primo gͦ concupiscentia carnis sequentes duxit nos:
pꝰ ea renitentes. traxit nos. deinde accepta grã. cepit nos
nec ducere nec trahere s adhuc contende nobiscum. Post
condentionẽ: erit et uictoria. Modo te et si obpugnat.
ñ expugnet. Postea cũ absorta fuerit mors inuictoriã
oppugnare cessabit. qđ dictum ẽ. nouissima destruetur¬
imiica mors. abripiat gͦ nos. ignis diumus. in ierłm:
incipiamꝰ arde caritate donec totum mortale cõsumat᷑

Expanded text:
mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica incipiamus ardere charitate, donec totum mortale consumatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Neq enĩ uacabit de alio disceptare. uł de alio udica¬
re. aut gratificari atq suffragari alteri. qͣndo unꝰ quisq
ꝓprium onus portabit: et de suoꝵ factoꝵ reddenda ra¬

Expanded text:
nae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ra
Abbreviated transcription (Latin):
exisse obuiam sponso et sponsȩ. Tardante aũt sponso dor
ualde obscurum. id ẽ. occultũ erit: adueniet. Unde dic̃.
Media aut̃ nocte clamor factꝰ ẽ. ecce sponsus uenit exite
obuiam ei. Nimirũ clamor iste. ipsa ẽ. tuba illa qͣm com¬
memorat apłs ubi dic̃. Canet enĩ tuba et mortui resur¬
gent in corrupti. Tube nomine aliquid euidentissimum
atq p̃clarissimũ signũ uult in telligi: qͣm uocẽ archangłi
et tubã dĩ alio loco dic̃. quȩ etiã uox ipsius dñi iħu xp̃i
in eũgłio dr̃. qͣm audient hii qui in monum̃tis sunt et
ꝓcedent. Surgunt gͦ om̃s ille uirgines. et sapientes et stul¬
te. Et aptant lampades suas. idẽ. rationẽ p̃parant reddẽ
de oꝑib suis. S tunc illius clamoris eudentia et resur¬
rectione mortuoꝵ. qr nulla erit dubitatio iã instantis
p̃sentisq udicii : subtrahetur omne solatiũ laudis huma¬

Expanded text:
exisse obuiam sponso et sponsae, exisse obuiam sponso et sponsae, ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste ipsa est tuba illa, quam commemorat apostolus, ubi dicit: Canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et io dicitur, quam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis huma
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. cũ dictũ fuerit. Uenite benedicti patris mei. posside¬
te paratum uob̾ regnũ. Tunc quippe tollet᷑ impiꝰ. ne uide¬
at maiestatẽ dñi. qͣndo ibunt sinistri in suppliciũ ȩt̃nũ.
cuntib dextris in uitam aet̃nam. Hȩc ẽ. aũt sic̃ ait ueri¬
tas. uita ȩt̃na ut cognoscant inquit te unũ et uerum dm̃
et quem misisti iħm xpm. Ista mors. sepe in scripturis dor
hinc apłs dic̃. de dorinientib aut nolo uos ignorare fr̃s.
Et alio loco. Ex quib plures manent usq adhuc. quidam
aut̃ dormierunt. Et alia innumerabilia in hoc testimo¬
na apte ꝑscripturas utriusq testam̃ti reꝑiunt᷑. Signifi¬
cauit d dñs futurũ fuisse tempꝰ quo inter tẽptationes tri¬
bulationesq huiꝰ scłi iam iamq eiꝰ expectaret᷑ et sꝑarctur
aduentus tanqͣm propinquus et imminens adquẽ se pre¬
parent qui in eiꝰ eẽ. familia uidentur. Hoc ẽ. enĩ qđ ait.

Expanded text:
bitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidebitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut ait Veritas, vita aeterna, ut coere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormhinc apostolus dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unfuisse tempus, quo inter tribulationes temptationesque huius saeculi iam iamque eius expectaretur et speraretur aduentus tamquam propinquus atque imminens, ad quem se praeparent, qui in eius esse familia uidentur. hoc est enim, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
ta. et tanta celeritate contingens. ut estimari cõparariq ñ
possit. Nempe hic et illa om̃a tam ampla in m̃saq spatia.
simul imo ictu transiri manifestum ẽ. Et quid prius poste¬
ri usq transeatur. nchilominꝰ certum ẽ. Merito resurrecti¬
onis nr̃e celeritatem cum exprimere uellet apłs. inictu
occłi dixit fieri. Neq enĩ aliquid in rerũ corporearum
motib uł ictib potest celerius inueniri. Immortali
tas carnis illo ꝑficietur mom̃to resurrectionis. de quo ait apłs
paulus. in ictu occłi. innouissima tuba. et mortui resurgẽt
incorrupti. et nos immutabimͣ. In ipso nãq ictu occłi ante
iudicium resurget in uirtute. in incorruptione. in gła corpꝰ
sp̃u mentis. in agnitione dĩ. ñ exterius s interius dedie in
ciuĩ ꝑfectionẽ dictum in telligendũ ẽ. similes ei erimus.
qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. Hoc enĩ donũ tunc nobis da¬

Expanded text:
ta tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non ta tanta celeritate contingens, ut aestimari conpararique non possit. nempe hic et illa omnia tam ampla inmensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est et. quid prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. Merito resurrectionis nostrae celeritatem cum exprimere uellet apostolus, in ictu oculi dixit fieri. neque enim aliquid in rerum corporearum motibus uel ictibus potest celerius inueniri. quodsitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, in gloria corspiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die incujus perfectionem dictum intelligendum est, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Hoc enim donum tunc nobis da
Abbreviated transcription (Latin):
acto spatio aeris illius qui suꝑ mare qđ pͥmũ occarrit
extendat᷑: faciamꝰ iam pꝰ illas transmarinas terras. ñ¬
n oceanum remanere. numquid et aerem qui suꝑ ocea¬
num diffunditur. potest t̾ransire acies nr̃a. nͥ priꝰ tͣnsie¬
rit quicquid aeris citra occeanũ supͣ terram ẽ. Oc eani
aut̃ magnitudo in cõꝑabilis ꝑhibet᷑. S qͣntacũq sit
pri oportet aerẽ qui supͣ ẽ. transeant radiĩ occłoꝵ nr̃oꝵ¬
uidemꝰ: Nong qr tociens. hic diximꝰ priꝰ et postea. ideo
non simul om̃a uno itu transit nr̃ obtutus. Si eñi clau¬
sis occłis faciem cõtra iusuri solem ponamꝰ. nonne mox
ut eos aꝑuerimꝰ. ibi potiꝰ aciem niãm nos in uenisse qͣn
illuc eam ꝑduxisse putaliiis : Ita ut nec ipsi occłi prius apti¬
fuisse uideant᷑. qͣm illo quo intenderant ꝑuenisse. Et certe cor¬
poree lucis ẽ. radius emicans ex occłis nr̃is. et tam longe posi¬

Expanded text:
acto spatio aeris illius, qui super mare, quod primum occurrit, acto spatio aeris illius, qui super mare, quod primum occurrit, extenditur. faciamus iam post illas transmarinas terras nonnisi oceanum remanere. numquid et aerem, qui super oceanum diffunditur, potest transire acies nostra, nisi prius transierit quidquid aeris citra oceanum supra terram est? oceani autem magnitudo inconparabilis perhibetur; sed quantacumque sit, prius oportet aerem, qui supra est, transeant radii nostroquia totiens hic diximus „prius" et "postea-, ideo non simul omnia uno ictu transit noster obtutus? si enim clausis oculis faciem contra uisuri solem ponamus, nonne mox, ut eos aperuerimus, ibi potius aciem nostram nos inuenisse, quam illuc eam perduxisse putabifuisse videantur, quam illo quo intenderantporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris et tam longe posi
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ minꝰ aut amplius ad miram᷑ in uno seminis tam
paruulo grano om̃a quȩ laudant᷑ in arbore tanqͣm lici¬
ata latuisse. qͣm mundi huiꝰ tã ingentẽ sinum quȩ de
corpib humanis delabunt᷑ absũpta resurrectione fu¬
turȩ tota et integra redditurum. Cum solẽ intue¬
mur orientẽ. certe manifestum ẽ. qđ adeũ acies nr̃a
ꝑuenire ñ posset. nͥ transiret totũ aeris cȩliq spatium
qđ inter nos et ipsum ẽ. Hoc aut̃ cuiꝰ longinquitatis sit.
quis estimare fufficiat: Nec utiq ꝑueniret eadẽ acies
uł radius occłoꝵ nr̃õꝵ ad transeundũ aerem qui ẽ. suꝑ
mare: nͥ prus tranfiret eũ. qui ẽ. suꝑ t̾ram in qualibet
mediterranea regione simꝰ. ab eoloco ubi sumus usq ad
litus maris. deinde si ad eandẽ lineam contuitus nr̃i ad¬
huc pꝰ̾mare t̾rȩ adiacent cumq aerem qui suꝑ illas tͣns¬
marinas terras ẽ. transire acies ñ potest nr̃a. nͥ prius per¬

Expanded text:
aut non minus aut amplius admiramur in uno seminis tam aut non minus aut amplius admiramur in uno seminis tam paruulo grano omnia, quae laudamus in arbore, tamquam liciata latuisse, quam mundi huius tam ingentem sinum, quae de corporibus humanis, dum dilabuntur, absumit, resurrectioni futurmur orientem, certe manifestum est quod ad eum acies nostra pervenire non posset, nisi transiret totum aeris coelique spatium, quod inter nos et ipsum est; hoc autem cujus longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? Nec utique perveniret eadem acies  radius oculorum nostrorum ad transeundum aerem, qui est super mare, nisi prius transisset eum, qui est super terram, in qualibet mediterranea regione simus, ab eo loco, ubi sumus, usque ad litus maris. deinde, si ad eandem lineam contuitus nostri adhuc post mare terrae adiacent, eum quoque aerem, qui super illas transmarinas terras est, transire acies nostra non potest, nisi prius per
Abbreviated transcription (Latin):
đ ap̃i corpꝰ ñ dissolutũ tabe atꝙ putredine die t̾cio
refurrexit. nr̃a uero post longum tempꝰ exquadã qua so¬
luta discesserint collapsione reparabunt᷑: humanȩ facul¬
tati utrũq impossibile ẽ. duinȩ aut̃ potestati. utrũq
facillimũ. Ut eni radius ocłi nr̃i ñ citiꝰ ꝑuenit ad ꝓpin¬
quiora. tardius ad longinquiora. s utraq in terualla pa¬
rili celeritate contingit. ita cũ in ictu ocłi sic̃ apłs dicit.
fit resurrectio mortuoꝵ omĩpotentiȩ dĩ et in esfabili
nutui tam facile ẽ. queq recentia qͣm diuturno tep̃r
dilapsa cadauera suscitare. In credibilia sunt hȩc quib¬
dam qr in expta. cũ omĩs natura rerum. tam sit plena mi¬
racłis ut ñ quasi facili ꝑuestigatione rationis. s uidendi
cõsuetudine mira ñ sint. Quȩ obhoc nec considatione nec
inquisitone digna uident᷑. Nam ego et mec̃ quicumq
inuisibilia dĩ ꝑea quȩ facta sunt. in tellecta conspitiũt.

Expanded text:
i corpus non dissolutum tabe atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim radius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora tardius ad longinquiora, sed utraque interualla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit resurrectio mortuorum, omnipotentiae dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia quam diuturno tempore dilapsa cadauera suscitare. incredibilia sunt haec quibusdam, quia inexperta, cum omnis natura rerum tam sit plena miraculis, ut non quasi facili peruestigatione rationis sed uidendi consuetudine mira non sint atque ob hoc nec consideratione nec inquisitione digna uideantur. nam ego et mecum quicumque inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellegere moliuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra erunt: quẽ admodum ut incinerẽ qđ fitcinis. ut in
uetustatem qđ fit uetus. ut intestã. qđ exluto fit testa.
et alia sexcenta sic loquim᷑. quomꝰ aut̃ sit futurum
qđ nunc ꝓnr̃e raciuntulȩ uirib ut cũq conicimus.
tuncerit pottus ut nosse possimꝰ. Priusqm miserarũ¬
ciantur de sidio. et cum ꝑuenerint adid qđ illicite de si¬
derant attendant si ñ cruciant᷑ timore. Uideant hie g
penas suas anteqͣ̃m ueniat illa resurrectio. cũ in carne
tionẽ carnis in qua doleant ñ inqua moriant᷑. Alioqn

Expanded text:
terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fit cinis, it in terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fit cinis, it in uetustatem quod fit uetus, it in testam quod ex luto fit testa; et alia sescenta sic loquimur. quomodo autem sit futurum quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. resurrciantur desiderio: et cum pervenerint ad id quod illicite desiderant, attendant si non cruciantur timore. Videant ergo hic poenas suas, antequam veniat illa resurrectio, cum in carne tionem carnis in qua doleant, non in qua moriantur; alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ. et inm̃bra sine fine uictura tanta facilita¬
te tamq in estimabili uelocitate rediturum antiquis¬
simors cadauerum puluerem: nec ab illa sententia
qua homini dictum ẽ. terra es et in t̾ram ibis. futuros illos
scõs arbitrem᷑ immunes. si cors morientiũ in t̾ram ñ recedẽt
copa sed sic̃ imipso raptu morient᷑ ita et resurgent dũ fe¬
runtur in aera. Interrã quippe ibis ẽ. in hoc ibis amissa
uita. qđ eras ante qͣm sumeres uita. Idẽ. hoc eris exani¬
matus: qđ eras anteqͣm esses animatus. terre quippe in¬
suffilauit ds̃ infaciem flatum uite. tũ factus c̃. homo in
animã uiuiam. Tanqͣm diceret᷑. Terra es aminata qđ ñ
eras t̾ra eris ex animis sic̃ eras. qđ sunt et anteqͣm putres¬
cant om̃a corꝑa mortuor. qđ erunt et illa si morient᷑
ubicũq moriant᷑. cũ uita carebunt: qͣm contiio re
ceptura sunt. Sie gͦ ibunt int̾ram qr exuiuis hominib

Expanded text:
surrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitasurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo rceptura sunt. sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
si tam multi quos in corꝑe inuenturꝰ ẽ xp̃c. nec dormiet
nec resurgent: Sigͦ scõs qui reppientur ap̃o ueniente
uiuentes. eiq in obuiã rapientur credidimꝰ in eodẽ rap
tu de mortalib corꝑib exituros. et ad eadem mox ĩmor¬
talia redituros. nullas in uerbis apłi patiem̃ angustias.
siue ubi dr̃.tu qđ seminas ñ uiuificabit᷑ nͥ moriat᷑ siue
ubi dicit. om̃s resurgemꝰ aut om̃s dormiemꝰ. quia nec
illi ꝑimortalitatem uiinficabunt᷑: n qmlibet pauli¬
lum tm̃ añ moriant᷑. Ac ꝑhoc et aresurrectione ñ erũt
alieni. qͣm dormitione p̃cedunt. qͣmuis breuissima. ñ
tam̃ nulla. Curaut̃ nob̵ in credibile uideat᷑ illam multi¬
tudinẽ corpore in aere quodam mͦ semmari. atq ibi ꝓtinꝰ
immortalit̃ atq in corruptibilit̃ reuiuscere. cũ credamꝰ
qđ idẽ ipse apłs aꝑtissime dicit. mictu occłi futuram re¬

Expanded text:
si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente utu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus immortaliter atque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram re
Abbreviated transcription (Latin):
tia: s carnis et sanguinis nomine. ipsam corruptionem
carnis et sanguinis in telligendus ẽ. apłs mincupase.
Quȩ utiq in regno illo ñ erit. ubi caro incorruptibilis
erit. qͣmius et alit̾ possit intelligi ut carnẽ et sanguinẽ
oꝑa carnis et sanguinis dixisse accipiamꝰ apłm. et eos
regnũ dĩ ñ possesuros. qui ꝑseuerant᷑ ista dilexerunt.
om̃s immutabimur. Resurgit gͦ pius ppłs. ut ueteris ho¬
minis sui reliquias transformet innouũ. Resurgit autẽ
impiꝰ ppls. qui ab initio usq ad finẽ ueterem hominẽ gessit.
ut in scdam mortẽ p̃cipitetur. Dixit apłs cũ deresur.
rectione corꝑrum loqueret᷑. Om̃s resurgemꝰ. uł sic̃ alii co¬
dices habent. om̃s dormiemꝰ. Cum gͦ nec resurrectio fieri
nisi mors p̃cesserit possit. nec dormitionẽ possimꝰ illo loco
in telligere nisi mortẽ. quomͦ om̃s dormient. uł resurget̃.

Expanded text:
tia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem tia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intelligendus est Apostolus nuncupasse; quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit. Quamvis et aliter possit intelligi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus Apostolum, et eos regnum Dei non possessuros, qui perseveranter ista dilexerint.omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mornthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent,
Abbreviated transcription (Latin):
terrenum quale nunc habemꝰ. in corpꝰ cȩleste resurrecti¬
one mutari. ut nec m̃bra ista nec carnis sit futura subs¬
tantia ꝓculdubio corrigendus ẽ. Cõmonit᷑ de corꝑe dñi
qui post resurrectionẽ in eisdem m̃bris ñ solũ conspici¬
endus occłis uerũ etiam manib tangendus apparuit. car¬
nẽ se hab̾e etiam sermone firmauit dicens. Palpate et᷑
uidete qr sp̃s carnẽ et ossa ñ habet sic̃ me uideas habe
Unde constat apłm ñ cariis substantiã negasse indĩreg¬
no futuram: s aut homines qui scđm carnem uiuunt.
carnis et sanguinis nomine nuncupasse. aut ipsam car¬
nis corruptionẽ. quȩ tunc utiq nulla erit. Nam cum
dixisset caro et sanguis regnum dĩ ñ possidebũt. bene
in telligit᷑ tanqͣm exponendo quid dixerit. contunuo
subdidisse. neq corruptio in corrcptionẽ possidebitio¬
buñt: ñ sic accipiendũ ẽ. quasi carnis ñ sit futura subistae¬

Expanded text:
terrenum, quale nunc habemus, in corpus coeleste resurrectiterrenum, quale nunc habemus, in corpus coeleste resurrectione mutari, ut nec membra ista, nec carnis sit futura substantia, procul dubio corrigendus est, commonitus de corpore Domini, qui post resurrectionem in eisdem membris non solum conspiciendus oculis, verum etiam manibus tangendus apparuit, carnemque se habere etiam sermone firmavit dicens : Palpate, et uidete, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me uidetis habere. unde constat apostolum non carnis substantiam negasse in dei regno futuram, sed aut homines, qui secundum carnem uiuunt, carnis et sanguinis nomine nuncupasse aut ipsam carnis corruptionem, quae tunc utique nulla erit. nam cum dixisset: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, bene intellegitur tamquam exponendo quid dixerit continuo subdidisse: neque corruptio incorruptionem possidebitcorpus : non sic accipiendum est, quasi carnis non sit futura substan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadet. Ut gͦ ꝑhos gradus fieri posse concedit. ut t̾ra in
corpꝰ ȩthereum conuertatur. cur ñ accedente dĩ uolunta¬
te qua et corpꝰ humanũ suꝑ aqͥs potuit ambulare. cȩlerri¬
me idfieri posse quẽ ad modũ dictum ẽ. i ictu ocłi. sine
ullis talib gradib credit. sic̃ plerumq fumꝰ inflãmã mi¬
ra cȩleritate conuertit᷑: Caro eni nrã. utiq exterra ẽ. Phi¬
losophi aut̃ quors argum̃tis sepiꝰ inresurrectione carnis
resistitur. quib asserunt nullum eẽ. posse t̾renum corpus
incelo. qđ libet corpꝰ. in om̃e corpꝰ cõuerti et mutari posse
cõcedunt. Qua corꝑis resurrectione corpꝰ a tempris cõditi¬
one lib̾atum. xt̾na uita in effabili caritate ꝑfruetur. d̃uc¬
Oixit apłscũ inde loqueret᷑. caro et sanguis regnum dĩ
ñ possidebunt. S qͥsqͥs ea sic accipit. ut existimet ita corpꝰ

Expanded text:
persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in corpus aethereum conuertatur, cur non accedente dei uoluntate, qua corpus humanum super aquas potuit ambulare, celerrime id fieri posse, quemadmodum dictum est: in ictu oculi, sine ullis talibus gradibus credit, sicut plerumque fumus in flammam mira celeritate conuertitur? caro enim nostra utique ex terra est; philosophi autem, quorum argumentis saepius resurrectioni carnis resistitur, quibus asserunt nullum esse posse terrenum corpus in caelo, omne corpus in omne corpus conuerti et mutari posse concedunt. qua corporis resurrectione facta a temporis condicione liberati aeterna uita ineffabili caritate atque dixit Apostolus cum inde loqueretur : Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Sed quisquis ea sic accipit ut existimet ita corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestis: doxit aut̃ et t̾restria corꝑa. Omĩs enĩ caro etiã corpꝰ ẽ.
ñ aut̃ omẽ corpꝰ etiam caro ẽ. Primo inipsis t̾restrib qm̃lig
nũ corpꝰ ẽ. s ñ caro. hominis aut̃ uł peccoris: et corpꝰ et caro
ẽ. Incelestib uͦ nulla caro. s corꝑa simplicia et lucida. quȩ
appellat apłs spĩtalia. ñ nulli aut̃ uocant eterea. & ideo
ñ carnis resurrectioni cõtradicit illud qđ ait. caro et san¬
guis regnũ dĩ non possidebunt s quale futurum sit. qđ
caro et sanguis ẽ. p̃dicat. Ad qualẽ naturã quisqͥs hanc car¬
nẽ conuerti posse ñ credit: gradib ducendus ẽ. adfidem.
Si enĩ ab eo queras utrum t̾ra in aqͣm possit cõuerti. ꝓpt̃
uicinitatẽ ñ ei indet᷑ in credibile. Ruril si queras utrũ
aqua possit in aerem: neq hoc absurdũ eẽ. respondet.
Uicina enĩ sunt sibi. Et de aere si queratur utrũ in aethe¬
reum coppꝰ. idẽ. cęleste possit mutari : iam ipsa uicinitas

Expanded text:
elestia et terrestria corpora. Omnis enim caro etiam corpus est, non autem omne corpus etiam caro est: primo in istis terrestribus, quoniam lignum corpus est, sed non caro: hominis autem vel pecoris et corpus et caro est: in coelestibus vero nulla caro, sed corpora simplicia et lucida, quae appellat Apostolus spiritualia; nonnulli autem vocant aetherea. Et ideo n carnis resurrectioni contradicit illud, quod ait: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, sed quale futurum sit, quod nunc caro et sanguis est, praedicat, in qualem naturam quisquis hanc carnem conuerti posse non credit, gradibus ducendus est ad fidem. si enim ab eo quaeras, utrum terra in aquam possit conuerti, propter uicinitatem non ei uidetur incredibile. rursus si quaeras utrum aqua possit in aerem, neque hoc absurdum esse respondet; uicina enim sunt sibi. et de aere si quaeras, utrum in aethereum corpus, id est in caeleste possit mutari, iam ipsa uicinitas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s qđ animale. postea spĩtale. Unde unus quisq qm̃ exdam¬
bonus et spĩtalis. Ista in sufflatione cũ factꝰ ẽ. homo inani
in telligere qui factus ẽ. in animã uiuentẽ s adhuc animalẽ.
Tunc enĩ spĩtał ẽ.effectus. cum imparadiso hoc ẽ. in beata uita
hominẽ priꝰ agimꝰ om̃s qui de illo post peccatũ nati sumꝰ. do¬
in paradisũ. ubi latro ille cũ ipso eo die meruit ẽẽ. quo

Expanded text:
est, sed quod animale, postea spiritale unde unusquisque, quoniam ex dambonus et spiritaliinem debemus intelligere, qui factus est in animam viventem, sed adhuc animalem. Tunc enim spiritualis effectus est, cum in paradiso, hoc est in beata vitahominem prius agimus omnes, qui de illo post peccatum nati sumus, doin paradisum, ubi latro ille cum ipso eo die meruit esse, quo
Abbreviated transcription (Latin):
te s potestate. Postea uͦ sp̃itale quale iam p̃cessit in xp̃o.
tanqͣm in capite nr̃o. Secuturum ẽ. aut̃ inm̃bris eius
ultima resurrectione mortuoꝵ. Ad iungit deinde apłs
duors istoꝵ hominũ eidentissimã differentiam dicẽs.
Primꝰ homo de t̾ra t̾renꝰ. scđ̾s homo de celo cęlestis. Qua

Expanded text:
te, sed potestate; postea uero spiritale, quale iam praecessit in Christo te, sed potestate; postea uero spiritale, quale iam praecessit in Christo tamquam in capite nostro, secuturum est autem in membris eius ultima resurrectione mortuorum. Adiungit deinde apostolus duorum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: Primus homo de terra terrenus, secundus homo
Abbreviated transcription (Latin):
sit corpꝰ. animale. Qͣmus scriptura ñ dixerit. de pͥmo homine
qui ẽ.appellatꝰ adam. qͣndo illi anima flatu dĩ creata ẽ. et
factus ẽ. homo incorpore animali. s fact᷑ ẽ. homo in animã
uiuentẽ. In eo gͦ qđ scriptũ ẽ. factus ẽ. homo in animam¬
uiuentẽ: uoluit apłs in telligi corpꝰ hominis animale. Sp̃i¬
tale aut̃ quẽ ad modũ intelligendũ eẽt. ostendit adden¬
do. ouissimꝰ adam. in sp̃m uuificãtẽ. Proculdubio
xp̃m significans qui iam exmortuis ita resurrexit. ut mo¬
rideinceps omĩno ñ possit. deniq sequit᷑ et dic̃. Sed non
pͥmũ qđ sp̃itale ẽ. s qđ animale. postea spĩtale. Ubi mul
turũ nͥ peccasset. quale nunc habemꝰ et nos. Hactenꝰ eiꝰ mu¬
tata uiciataq natura. quatinꝰ in illo postea qͣm peccauit
effectũ ẽ. unde haberet iam moriendi necessitatẽ. Tale
ꝓ nob̾ etiam xpc pͥmitꝰ hab̾e dignatꝰ ẽ. ñ quidẽ necessita¬

Expanded text:
sit corpus animale, quamvis Scriptura non dixerit de primo homine, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est, Et factus est homo in corpore animali; sed, Factus est homo in animam viventem . In eo uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiturum, si non peccasset; quale nunc habemus nos hactenus ejus mutata vitiataque natura, quale in illo posteaquam peccavit, effectum est; unde habet jam moriendi necessitatem, quale pro nobis etiam Christus primitus habere dignatus est, non quidem necessita
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ iam nͥ faillor adã unũ hominẽ fuisse. et ipsũ eẽ. totũ
genus humanum. Nam ita diximꝰ si meministis quasi fractꝰ ẽ. et
sparsus colligit᷑: & quasi conflat᷑ in unum. sotietate atq concordia
spĩtali. & gemit unus pauꝑ mͦ ipse adam s in xp̃o renouatus. Qͥ a
sine peccato uenit adam ut peccatũ adam solueret in carne
sua. et ut redintegraret sibi adam imaginẽ dĩ. Adam gͦ.caro
xp̃i dȩ adam. Ergo de adam templũ qđ destruxerunt iudȩi.
resuscitauit dñs triduo. Resuscitauit enĩ carnẽ suã. Sed¬

Expanded text:
no die: Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, si meministis, quasi fractus est, et sparsus colligitur, et quasi conflatur in unam societatem atque concordiam spiritualem, et gemit unus pauper modo ipse Adam: sed in Christo innovatur, quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adae solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. Adam ergo caro Christi. De Adam ergo templum, quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo: resuscitavit enim carnem suam. E