comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Commou& ppłm docens ꝑuni uersã uidaam. & incipiens a galȩ lȩa
usꝗhuc. usq ad illudubiait. & factisunt amicihe rodes & pilatus inipsadie.
Nam arteti inimicierant ad inuicem Haet om̃a id est qđ apilato adherodẽ
dñs missus ẽ. & quaeibi gesta sunt lucas solus indicat & iã sialiquid ibi ait
simile qđ in aliis narrationum locis apud alios possit inueniri. Ceteri aũt
eatantum dicere uoluer̃. quae apud pilatũ gesta sunt. quo usq dñs cruci¬
figendus trader&ur. Rediens gͦ lucas adea quae apud p̃sidẽ gerebantur
unde digressus erat ut narrar& qđ apud he łodẽ actũ ẽ: Itas equitur
Obtuliftis mihihunc hominẽ quasi auertentẽ ppłm. & ecce corã uobis in t̃ro¬
gans nullã causã inueni in homi neisto exhis inquib eũ accusatis. Hic intelli
gimus eump̃t̃ misisse quẽ ad modũ ad ño quae sierit quid accu satorib respon¬

Expanded text:
dicentes: commouet populum docens per uniuersam Iudaeam dicentes: commouet populum docens per uniuersam Iudaeam sit ad Pilatum. et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die; nam antea inimici erant ad inuicem. haec omnia, id est quod a Pilato ad Herodem dominus missus eat et quae ibi gesta sunt, Lucas solus indicat, etiamsi aliquid ibi ait simile quod in aliis narrationum locis aput alios possit inueniri, ceteri autem ea tantum dicere uoluerunt quae aput Pilatum gesta sunt, quousque dominus crucifigendus traderetur. rediens ergo Lucas ad ea quae aput praesidem gerebantur, unde digressus erat, ut narraret quod aput Herodem actum est, ita sequituroptulistis mihi hunc hominem quasi auertentem populum, et ecce coram uobis interrogans nullam causam inueni in homine isto ex his, in quibus eum gimus eum praetermisisse quemadmodum a Domino quaesierit, quid accusatoribus respon
Abbreviated transcription (Latin):
apud pilatũ gesta narrat. Coeper̃ aũt accusare illum dicentes. Hũc inue¬
nimus sub uertentẽ gentẽ nr̃am & ꝓhibentẽ tributũ dari caesari.
& dicentẽ sexp̃m regem eẽ. Hoc illi duo euangłistae non dixer̃. Cumitm̃
dicerent quod eũ accusabant. Ergo iste &iam ipsacrimina quae fal sa ob¬
ieter̃ aperuit. Iacuit aũt quod ei dixxit pilatus non respondis quic quam
uide in quantis te accusant. Sed plane sequitur & dicit quod & iã illidixẽ.
lilatus aũt int̃rogauit eum dicens. Tues rex iudaeoꝵ. At ille respondẽs cit.
Tudicis. hoc aũt matheus & marcus commemorauer̃ ante quã dicerent compel¬
latum iħmqdeis accusantib non responder&. Nihil aũt int̃ẽ ueritatis quoord
ne lucas ista retulerit quẽ ad modum nihil int ẽ. si alius aliquid ttic& qđ aliudam¬
memorat quẽ ad modum in consequentib dicit. Ait cũt pilatus ad principes
sacer dotim & turbas. Nihil inueno caust in hochomine. At illi in uales cebaa

Expanded text:
c inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. hoc illi duo euangelistae non dixerunt, cum tamen dicerent, quod eum accusabant. ergo iste etiam ipsa crimina, quae falsa obiecerunt, aperuit. tacuit autem quod ei dixit Pilatus: non respondes quicquam? uide, in quantis te accusant, sed plane sequitur et dicit quod etiam illi dixerunt: Pilatus autem interrogauit eum dicens: tu es rex Iudaeorum? at ille respTu dicis. Hoc autem Matthaeus et Marcus commemoraverunt, antequam dicerent compellatum Jesum quod eis accusantibus non responderet. Nihil autem interest veritatis, quo ordne Lucas ista rettulerit, quemadmodum nihil interest, si alius aliquid tacet quod alius commemorat, quemadmodum in consequentibus dicit: ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: nihil inuenio causae in hoc homine. at illi inualescebant
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit non aiccepit tacuerit cũit qđ gustauerit. xII¬
equitur matheus. Post quã aũt crucifixer̃ eũ diuiser̃ uestm̃¬
taeuis sortẽ  mirtentes & sedentesser uabant eum. hoc idem
marcussic. crucifigentes eum diuis er̃ uestimentaeius mit̾tentes:
sor tem suꝑ eisquis. quid toller&. hoc lucas sic ait. diuidentes uõ
uestimenta eius sortẽ miser̃ & stabatppłs. expectans. Breuit̃
atrib dictumẽ. Iohannes aũt diftinctius hoc explicat quẽ admo¬
dũ gestumsit. Mlilites ergo inquit ucicum cruci fideissent eum
acceperunt uestimenta eius. & fecer̃ quat tuor par tes in icui¬

Expanded text:
dixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauerit. Sdixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauerit. Sequitur Mattheus: postquam autem crucifixerunt eum, diuiserunt uestimenta eius sortem mittentes, et sedentes seruabant eum. hoc idem Marcus sic: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. hoc Lucas sic ait: diuidentes uero uestimenta eius sortes miserunt, et stabat populus expectans. breuiter a tribus dictum est. Iohannes autem distinctius hoc explicat, quemadmodum gestum sit. milites ergo, inquit, cum crucifixissent eum, acceperunt uestimenta eius et fecerunt quattuor partes, unicui
Abbreviated transcription (Latin):
satum. Symon cũt ille initinere angaritus. dequo trescom¬
memorant cui postea dattiest por tandacrud usq ad locum. ttiutrĩq
factum inuenimus primo id quod iohannes dixxit. Deinde c&eritres.
equitur itamatheus & uener̃ inquid in locum quidicitur golgotha
quod est caluariae locus. de hoc loco aper tissimȩ consentiunt. Be inde
adungit. idem matheus. & dederunt eibibere uinũ cũ fellemte¬
tum. & cumgustass& noluit bibere. hoc marcus itanarrat. & da¬
bant ei bibere mir riͣtum uinũ & non accepit. Hoc intellegendũ ẽ.
matheus di deisse cum felle miatum. felquippe ꝓ amaritudine posuit.
Mirratum eñi uinum amarissimum est. quam quam fieripossit ut
fel & mirra uinũ amarissimũ redderent. Quod ergo ait marcꝰ nõae¬
cepit. Intelligitur non accepit ut bibiber&. gustauit aũt sicut ma¬
theus testis est. ut quad ait idem matheus noluit bibere. hoc mariꝰ

Expanded text:
ratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres comratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres commemorant, cui postea data est portanda crux usque ad locum. ita utrumque factum inuenimus, primo id quod lohannes dixit, deinde quod ceteri tres.eus: sSe t uenerunt, inquit, in locum, qui dicitur Golgotha, quod est Caluariae locus. in hoc loco apertissime consentiunt. deinde adiungit idem Mattheus: et dederunt ei uinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. hoc Marcus ita narrat: et dabant ei bibere murratum uinum et non accepit. hoc intellegendum est Mattheum dixisse: cum felle mixtum. fel quippe pro amaritudine posuit, et murratum enim uinum amarissimum est, quamquam fieri possit, ut et felle et murra uinum amarissimum redderent. quod ergo ait Marcus: non accepit, intellegitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, sicut Mattheus testis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
eum ut cruci figerent. hoc quod exuer̃ eũ clamidẽ. & induer̃ eũ uesti¬
menta eius infine factum intellegitur cumiam ducer&ur. Alar cus
hoc itadicit. & postꝰ illuser̃ ei exuer̃ eũ purpurai & induer̃ eũ uestim̃tueiꝰ
simonẽ hunc angaria uer̃ ut toller& crucemeius. Alarcus quaq
& educunt illum inquit ut crucifigerent eum. & angariauer̃ p̃te¬
reuntẽ symonẽ cyreneũ uenientẽ deuilla patrẽ alexxandri & rufi
ut toller& crucem eius. Hoc lucas itadicit. & cum ducerent eũ ad p̃hen¬
derunt simonẽ quendam cirenensem uenientẽ deuilla. & in posuer̃
illicrucẽ portare postiħm. Iohannes aũt sic enarrat. Sus ceperunt
aũt iłm  eduxer̃ eũ &b aiulans sibi crucẽ exiuit in eũ qui dicitur
caluariae locũ. haebraicae golgotha ubi eum cruci fixer̃. Unde in¬
telligitur quod ipse sibi portabat crucẽ cum exiͤr& in locũ memo¬

Expanded text:
eum, ut crucifigerent. hoc, quod exuerunt clamydem et induerunt eum uestieum, ut crucifigerent. hoc, quod exuerunt clamydem et induerunt eum uestimentis eius, in fine factum intellegitur, cum iam duceretur. Marcus hoc ita dicit: et t postquam inluserunt ei, exuerunt illum purpura et induerunt eum uestimentis Simonem; hunc angariaverunt ut tolleret crucem ejus » . Marcus quoque: « Et educunt illum, » inquit, « ut crucifigerent eum. Et angariaveruntempiam Simonem Cyrenaeum venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus » . Hoc Lucas ita dicit: « Et cum ducerent eum, apprehenderunt Simonem quemdam Cyrenensem venientem de villa, et imposuerunt illi crucem portare post Iesum. Iohannes autem sic narrat: susceperunt autem Iesum et eduxerunt. et baiulans sibi crucem exiuit in eum qui dicitur Caluariae locum, Hebraeice Golgotha, ubi eum crucifixerunt. unde intellegitur, quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memo
Abbreviated transcription (Latin):
millima. Potest && ĩa fier iut pus purã &ĩa mar cus com memoraue¬
t qramchlamis habebat. Quãuis eãe coccinea. Lucas hoc p̃tmisit
Iohannes aũt antequã dicer & quod eumpilatus crucifigendũ tradi¬
derit comme mortuit hocdicens. Tũc gͦ ad p̃hendit pilatus iħm &
flagellauit & milites plectentes coronã despinis in posuer capitieiꝰ.
& uestepur purea circundeder unt eum. & ueniebant adeũ & dice¬
bant. Aue rex iudȩoꝵ. & dabant eialapas. Unde appar& matheus
marcus s ecapitulando istud comme mortisse non quod tunc factũ sit
cumpilatus iam cruci figendum tradidiss&&. iołms eñi apud pilcitũ
dicit haetgesta satis euident̃. Unde isti quod p̃tesierant secoluer̃
ad hoc ꝑtince &iam quod consequent̃ dicit matheus expuentes
meum acce harundinẽ & ꝑcuciebant caput eius. & post quã in luser̃¬
ei excuer̃ eunchlamidem. & induer̃ eum uestim̃ta eius & duxer̃

Expanded text:
millima. Potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemoravemillima. Potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Lucas hoc praetermisit. Joannes autem antequam diceret quod eum Pilatus crucifigendum tradiderit, commemoravit hoc dicens: « Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum et flagellavit, Et milites plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti veste purpurea circumdederunt eum: et veniebant ad eum, et dicebant, Ave, rex Judaeorum; et dabant ei alapas » . Unde apparet Matthaeum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non quod tunc factum sit, cum eum Pilatus iam crucifigendum tradidisset. Iohannes enim aput Pilatum dicit haec gesta satis euidenter, unde isti quod praeterierant recoluerunt. ad hoc pertinet etiam quod consequenter dicit Mattheus: et expuentes in eum acceperunei, exuerunt eum clamydem et induerunt eum uestimentis eius et duxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Fonsequens estiam ut ipsaomdñi passionẽ scđm quartuor Igesta.¬
euanglistarum testimonia uidecmus quãmatheus sic incipit. Tine
milites praesidis suscipientes iħm in p̃torium congregaiuer̃ ad eũ iniuensa
cohortẽ. & ex entes eion clamidem coccineam circum deder̃ei. &
plectentes coronam despinis posuer̃ suꝑcaput eius & harundinẽ index¬
tera eius & genuflexo ante eũ in ludebant dicentes. Aue rex iudȩoꝵ
Hoc marcus in eodem loco narrationis. itaidicit. Mlilites cũt duxerun
eum intro inatrium p̃torii & conuocant totam cohortem indiunt pur¬
pura & in ponunt ei plectentesspi: neam coronam & coeperunt sulu¬
tare eum auerex iudaeoꝵ. & ꝑcuciebant caput eius arundine. & cõs¬
puebant eum & ponentes geni adorabant eum. Intelligitur itaq
quod matheus ait clamidem coccineã circum deder̃ei. Hoc mar cus
diceisse indutam pur pura proregia enim purpura chlamis illa coccinca
ab in ludentib adhibita erat & est rubraet quardã purpuri coccosi¬

Expanded text:
onsequens est iam, ut ipsam domini passionem secundum quattuor euangelistarum testimonia uideamus, quam Mattheus sic incipit: tunc milites praesidis suscipientes Iesum in praetorium congregauerunt ad eum uniuersam cohortem, et exuentes eum clamydem coccineam circumdederunt ei, et plectentes coronam de spinis posuerunt super caput eius et harundinem in dextera eius, et genu flexo ante eum inludebant dicentes: haue, rex Iudaeorum. hoc Marcus in eodem loco narrationis ita dicit: milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii et conuocant totam cohortemlutare eum, Ave, rex Judaeorum: et percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum; et ponentes genua, adorabant eum » . Intelligitur itaque quod Matthaeus ait, « Chlamydem coccineam circumdederunt ei, » hoc Marcum dixisse, indutum purpuram. Pro regia enim purpura, chlamys illa coccinea ab illudentibus adhibita erat: et est rubra quaedam purpura cocco si
Abbreviated transcription (Latin):
catum hab&. Exxinde qucerebat pilatus dimittere eũ. Iudoei aũt clana¬
bant dicentes. Si hine dimittis non es romicus caesaris. omnis qui seregẽ
facit contradicit cȩ sari. Huic potest congruere quod lucas in etidem
accusatione ud aeoꝵ itanarrat. Cumdixiffent inuenimus eũ subuerten¬
temgentẽ nrũm. & ad iecit & ꝓhibentẽ tributa daricae satri. & dicentẽ se¬

Expanded text:
clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris; omnis qui se regem facit, contradicit Caesari. » Huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Judaeorum ita narrat: cum dixissent, Invenimus eum subvertentem gentem nostram; adjecit, et prohibentem tributa dari Caesari,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cũ nubibus cceli. hoc dicit & iam matheus sed nondicit respon disseͥm
ego sum. Tunc princepss acerdotum conscidit uestimenta si adicens bls¬
pha mauit. Quid ad huc egemus testibus. quod matheus com uemo

Expanded text:
tem cum nubibus coeli. Hoc dicit etiam Matthaeus, sed non dicit respondisse Jesum, tem cum nubibus coeli. Hoc dicit etiam Matthaeus, sed non dicit respondisse Jesum, Ego sum. Tunc princeps sacerdotum scidit vestimenta sua, dicens: Blasphemavit; quid adhuc egemus testibus? quod M
Abbreviated transcription (Latin):
locũ commemorar&. Nouissi mȩ cũt uenerunt duo falsi sicut dicit ma¬
theus & dicerunt. hic dixit. Possum distruere tẽ pludi. & posttridiũ
aedificare illud. Alios &iã commemorat marcus dioxisse. Nos audiumꝰ
eum dicentẽ. Ego dissoluã templũ hoc manufactũ. & ꝑtridu ũ aliud
non manufaictũ aedificabo. & ideo nonerat conueniens tefimoniũ illor
sicut idẽ marcus ibidem dicit. & surgens princeps sacer dotũ cit illi
Nihil respondens ad ea quaeisti aduersumte testificantur: iħis cũt
tacebat & princeps sacer dotũ ait illi. Ad urrote ꝑdm̃ uiuũ ut dicos nobis
situes ap̃s filius dĩ. Dicit illiiħs. Tud ixisti. haec matheus. Alarcus aũt
eadẽ alus uerbis dicit nisi quodtac& quod ium ad uirtiuerit princeps
sacer dotum. sed tentũ ualere oftendit quod ei dicit iħ s̃ tudixisti. qua¬
tulũ sidicer& egosũ. Sequitur enĩ in cut idẽ marcus. Iħs aũt tut ills.
ego sum Etuidebitis filiũ hominis cĩ dextris sedentẽ uirtutis. & uenin

Expanded text:
s. sicut dicit Mattheus, et dixerunt: hic dixit: possum destruere templum dei et post triduum aedificare illud. alios etiam Marcus commemorat dixisse: nos audiuimus eum dicentem: ego dissoluam templum hoc manu factum et per triduum aliud non manu factum aedificabo. et ideo non erat conueniens testimonium illorum, sicut idem Marcus ibidem dicit. et surgens princeps sacerdotum ait illi: nihil respondes ad ea quae isti aduersum te testificantur? Iesus autem tacebat. et princeps sacerdotum ait illi: adiuro. te per deum uiuum, ut dicas nobis, si tu es Christus filius dei. dicit illi Iesus: tu dixisti. haec Mattheus. Marcus autem eadem aliis uerbis dicit, nisi quod tacet, quod eum adiurauerit princeps sacerdotum. sed tantum ualere ostendit quod ei dicit Iesus: tu dixisti, quantulum si diceret: ego sum. sequitur enim, ut ait idem Marcus: Iesus autem dixit illi: e
Abbreviated transcription (Latin):
nas in faciem ei deder unt dicentes. ꝓph&iga nobis tep̃e. quis ẽ quite ꝑcussit
seciuis ẽ dicens. paeruis uero s edebait foris matrio quod ño dicer& nisiillacũdiõ
intus agerentur. & quantũ cobligitur in narratione marci. Non solũ mint¬
riorib sed & icm in superiorib domus age bantur. Nam & postet quãmare
talianer rauit secutus ait. ̾ cim e c& pc&rus inatrio deor sũ. sicut gͥ co quod

Expanded text:
centes: Prophetiza nobis, Christe; quis est qui te percussit? Secutus est dicens, Petrus vero sedebat foris in atrio; quod non diceret, nisi illa cum Domino intus agerentur: et quantum colligitur in narratione Marci, non solum in interioribus, sed etiam in superioribus domus agebantur. Nam posteaquam Marcus talia narravit, secutus ait, Et cum esset Petrus in atrio deorsum. Sicut ergo eo q
Abbreviated transcription (Latin):
iheus itadicens. & recordatus est pierius uerbiim qđ dixerit. prius quan
gallus cantax ter menegtibis. Et egressis foris ploriuit amare. Marcus
aĩ itadicit recordatus est p&erus uerbi quod diaeerat cułis. prius quam
gullus canta bis t̃menegabis. && coepit flere. Lucas aũt sicait &coniersis
dns res peoeit paerũ. & recor datis est paerus uerbidm̃ sicut diait quia
prius quã gallus cant& t̃ menegabis: Et egresius p&erus foras fleut camtre
Iohomes derecor datione & fleuperitat&. sanc ineo quodait lucas. qiod
onuersus respedce rit pcerũ. quo modo accipiendũ sit diligentis consideran¬
lum est. quamuis enĩdieotur. && iã interiora atrii. tam̃ inecteriore atrio

Expanded text:
us est Petrus verbi Jesu quod dixerat, Priusquam gallus cantet, ter me negabis: et egressus foras, flevit amare. Marcus autem ita dicit: Recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus, Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis: et coepit flere. Lucas autem sic ait: Et conversus Dominus respexit Petrum: et recordatus est Petrus verbi Domini, sicut dixerat, Quia priusquam gallus cantet, ter me negabis: et egressus foras, Petrus flevit amare. Joannes de recordatione et fletu Petri tacet. Sane in eo quod ait Lucas, quod conversus Dominus respexit Petrum; quomodo accipiendum sit, diligentius considerandum est. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quidicit nouissime retionbentibuis illis undecim apparuit cxt hom̃a ill
fuisse cogi futeri. Nisi forte quauis uno absente indecim. tam̃ uolit
appellare quu eadẽ tũc apłica soci&tis hoc nimero nuncupat᷑ur ante¬
qua mathias in locũ uide suib rogar&xur aut si hoc duruẽ sic accipere
illuo g accipicimus post multas demonstrationes eius quibus ꝑdiesqua¬
dragintu discipulis p̃sentatus est. eũ & iã nouissime recũbentib: illis¬
censurus incorlũ. Hoceis illo die matxime ex ꝓbrtre uoluisse quichis
quiui derĩt eũ resur redeisse amortius noneredider̃ antequa ipsieũiude¬

Expanded text:
qui dicit: nouissime recumbentibus illis undecim apparuit, etiam Thomam illic qui dicit: nouissime recumbentibus illis undecim apparuit, etiam Thomam illic fuisse cogit fateri. nisi forte quamuis uno absente undecim tamen uoluit appellare, quia eadem tunc apostolica societas hoc numero nuncupabatur, antequam Matthias in locum Iudae subrogaretur. aut si hoc durum est sic accipere, illud ergo accipiamus, post multas demonstrationes eius, quibus per dies quadraginta discipulis praesentatus est, eum etiam nouissime recumbentibcensurus in coelum, hoc eis illo die maxime exprobrare voluisse, quia his qui viderant eum resurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
Pad uobis. Cũ sicut lucas & iohannes fores uũt clausȩ erant cũ adeo sin¬
trauit qđ solus io hannes commemorit: Uerbis itiq dñi quae tũc eũ locu¬
tũ eẽ. discipulis: lucas iohannesq dracer̃. Int̃ponit᷑. & illa exxꝓbratio
de qua mar cus dicit. qđ no crediderint eis quieũ res urrtxis se iuderem
Sedhoc rursus mou& quomodo discumbentib undecim dicit cippariusse
mareus sullud tẽpusest. dieidñciiã noctis. initio quodlucis iohannesq
meminer̃. Aperte quppe iohannes dicit nõcũ eistuc fuise apłimthomã
que credimus edcisse inde ante quã ad eos dñs intrara&. Postea quã illidio
redeuntes decastello cũ ipsis undecm conlociutisunt. sicut apid luci inie¬
nitur. Sedlucas in sucan arratione datlocũ qua possit intellegi Dũ haeclo¬
querentur prius inde eoisse thomã & postea dnm intasse. Alarcusaue

Expanded text:
pax uobiscum, sicut Lucas et Iohannes. fores autem clausae erant, cum ad eos inpax uobiscum, sicut Lucas et Iohannes. fores autem clausae erant, cum ad eos intrauit, quod solus Iohannes commemorat. uerbis itaque domini, quae tunc eum locutum esse discipulis Lucas Iohannesque dixerunt, interponitur et illa exprobratio, de qua Marcus dicit, quod non crediderint eis qui eum resurrexisse uiderant. Sed hoc rursus mouet, quomodo discumbentibus undecim dicit apparuisse Marcus, si illud tempus est diei dominici iam noctis initio, quod Lucas Iohannesque meminerunt. aperte quippe Iohannes dicit non cum eis tunc fuisse apostolum Thomam, quem credimus exisse inde. antequam dominus ad eos intraret, posteaquam illi duo redeuntes de castello cum ipsis undecim conlocuti sunt, sicut aput Lucam inuenitur. sed Lucas in sua narratione dat locum, quo possit intellegi, dum haec loquerentur, prius inde exisse Thomam et postea dominum intrasse. Marcus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
erat unus cleophas. quos uidetur &iã idẽ martus cõmemorire quan¬
doiã circa noctẽ illiundecim praet̃thomã & quicũ eis erant. quando
& isti qđ uiderant narrtuer̃ nũc &iã marcũ moresuo breuit̃ cõme¬
morare uoluisse . & ideo diocisse nouissime. quia ipso die hoc nouissi¬
mũ fuit: Iã incipiente noc turno tẽpore. post eaquã illi decastello
ubi eũ inffactione panis cogno uerant. redier̃ in hieru salẽ. & inue¬
ner̃ sic̃ dicit lucas illos undecim & eos quicũ illis erãt. Iã conloquen¬
tes deresur rectione dñi. & quod uisus fuerit p&ero. quib & ipsi
narrauer̃ quod inuia gestuimerat. & quomodo eũ agnouer̃it in fractio
ne panis. Sed erãt ibi utiq noncredentes. Vndeuerũ est qđ marcus dicit
Nec illis credider̃. His gͣiam sicut marcus dicit discumbentib & ꝗd huc
inde sicut lucas dicit loquentibus. Stetit in medio eorũ dñs & dit illis.

Expanded text:
erat unus Cleopas. quos uidetur etiam idem Marcus commemorare, quanerat unus Cleopas. quos uidetur etiam idem Marcus commemorare, quando iam circa noctem illi undecim praeter Thomam et qui cum eis erant, quando eis et isti quod uiderant narrauerunt, nunc etiam Marcum more suo breuiter commemorare uoluisse et ideo dixisse nouissime, quia ipso die hoc nouissimum fuit iam incipiente nocturno tempore, posteaquam illi de castello, ubi eum in fractione panis agnouerant, redierunt in Hierusalem et inuenerunt. sicut dicit Lucas, illos undecim et eos qui cum illis erant iam conloquentes de resurrectione domini et quod uisus fuerit Petro, quibus et ipsi narrauerunt quod in uia gestum erat et quomodo eum agnouerunt in fractine panis. Sed erant ibi utique non credentes: unde verum est quod Marcus dicit, Nec illis crediderunt. His ergo jam, sicut Marcus dicit, discumbentibus, et adhuc inde, sicut Lucas dicit, loque
Abbreviated transcription (Latin):
mulieribus quaecimilla erent quando eis & ad monum̃tũ cipna¬
ruit. & inderedeiontibus inutinere occurrerit. Nam it a conteceit
narrationẽ idem mareus cum commemoriss c& breuit̃ deduob
illis quib apparuit inuillã euntib quod nuntiassent ccetris
Nec illis creditũ e&̃: Nouissime inquit recumbentib: illis undecimꝰ
apparuit & exꝓbrauit incredulitatẽ illoꝵ & duritiã cordis quia
his qui uiderant eum resurrexisse non credider̃. Quo modo ergo
no uissime quasi iã ultra eũ nõ uuiderint. Nouissimũ qui ppe illud
turuserat qđ nõ credidissent eis qui eũ uiderunt resurreaxisse quando
iã & ipsi post resurrectionẽ eũ uiderant. & madimȩ ipsos die resur¬
rectionis eus. id ẽ unasabbati. iãcir ca noctẽ: Sicut lucas. ioħansq
cõmemorant. Reman& igitur ut intellegamus eundẽ diem resur¬
rectionis eius. id ẽ unasabbati quando eum post diliculũ uiditmaria.
& alicecũ illa muliertes quando & iã paerus. quando & illi duo quoꝵ

Expanded text:
ieribus, quae cum illa erant, quando eis et ad monumentum apparuit et\' inde redeuntibus in itinere occurrit. nam ita contexit narrationem idem Marcus, cum commemorasset breuiter de duobus illis, quibus apparuit in uillam euntibus, quod nuntiassent ceteris nec illis creditum esset: nouissime, inquit, recumbentibus illis undecim apparuit et exprobrauit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qu-l uiderant eum resurrexisse non crediderant. quomodo ergo n\'ouissime, quasi iam ultra eum non uiderint nouissimum quippe illud turus erat, quod non credidissent eis qui eum uiderant resurrexisse, quando iam et ipsi post resurrectionem totiens eum uiderant et maxime ipso die resurrectionis eius, id est una sabbati iam circa noctem, sicut Lucas Iohannesque commemorant? remanet igitur, ut intellegamus eundem diem resurrectionis eius, id est unam sabbati, quando eum post diluculum uidit Maria et aliae cum illa mulieres, quando etiam Petrus, quando et illi duo, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ credebuit sem& ipsũ eis eo quoð ipse nosset om̃s: & quia opus ei nõ erat
utqui testimonium ꝑhiper& dehomine. ipse eni sciebat quid eõe
in homine. Sed quid mirũ sip̃sentes hominũ uoluntates iudebat qui
&iã futurt̃ pae ro pronuntiauit quã utiq non habebat quando ꝓ
illo uł cũ illo paraitũ semori praesumebat. quaetumita sint quomͦ
huic eius tantȩ scientiae & p̃scientiae nonẽ contrariũ qđ mar cus
dicit. p̃cepit illis necuidicerent. quanto aũt eis p̃cipiebat tantoma
gis plus p̃dicabãt. Si enĩ sciebat eos sicut ille qui notos habebat
prae sentes & futuras hominũ uoluntates tanto magis praedicatu¬
ros. quanto magis ne p̃dicarent eis p̃cipiebat. ut quid hoc pcipiebat.¬
nisi quia pigris uolebat ostendere quanto studiosius. quantoq feruentius
eũ p̃dicare debeant quibuis iub& ut p̃dicent: quando illiqui phibebantur.
tacer enõ poterant.

Expanded text:
non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat, non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat, quid esset in homine. sed quid mirum, si praesentes hominum uoluntates uidebat, qui etiam futuram Petro praenuntiauit, quam tunc utique non habebat, quando pro illo uel cum illo paratum se mori praesumebat? quae cum ita sint. quomodo huic eius tantae scientiae et praescientiae non est contrarium quod Marcus dicis loqui. Si sciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos, quanto magis ne pnisi quia pigris uolebat ostendere, quanto studiosius quantoque feruentius eum praedicare debeant quibus iubet. ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non poterant? V.
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit tur bamulta ad illũ & erat cirta mare. E&erciusq ad illud
ubiait. & conuenientes apłi adiħm renuntiauer̃ illiom̃a quae egerant
& docuerant. Hoc ultimul diax̃cũ luca. nihilo discordans. C&era iã
ante tractata sunt. Sequitur marcus. & ait illis. Uenite seor sũ inde¬
sertũ locũ & requiescite pusillũ. & cetera usq ad illud ubicit. Quanto
aũt eis p̃cipiebat. tanto magis plus p̃dicabant & eo amplius ad mira¬
bantur dicentes. bene om̃a fecit. & scrdos fecit audire. & mutos loqui.
In his cũ luca marcus nihil ẽ qđ repugnare iudeatur. & superiora
omã iã considerauimus: quando eos matheo conferebamus. Sed cauen¬
dũ ẽ nequis quã arbitr&ur hoc qđ inultimo exeuangło marci posui
repugnare om̃ib qui eũ ciliis eius plerisq factis & dictis ostendũt scise
quid ager& in hominib Idest quod eũ cogitas eĩ ones & uoluntates
eoꝵ latere non poterant. sicut a ꝑtissime iohannes dicit. Ipse cũt iħs

Expanded text:
a mare, et cetera usque ad illud ubi ait: et conuenientes apostoli ad legum renuntiauerunt illi omnia quae egerant et docuerant. hoc ultimum dixit cum Luca nihilo discordans, cetera iam ante tractata sunt. sequitur Marcus: et ait illis: uenite seorsum in desertum locum et requiescite pusillum, et cetera usqplus praedicabant et eo amplius admirabantur dicentes: bene omnia fecit, et surdos fecit audire et mutos loqui; in his cum Luca Marcus nihil est quod repugnare uideatur et superiora omnia iam considerauimus, quando eos Mattheo conferebamus. sed cauendum est, ne quisquam arbitretur hoc quod in ultimo ex euangelio Marci posui repugnare omnibus qui eum aliis eius plerisque factis et dictis ostendunt scisse, quid ageretur in hominibus, id est quod eum cogitationes et uoluntates eorum latere non poterant, sicut apertissime Iohannes dicit: ipse autem Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
longissime distare disfiniunt : ꝙ aristoteles hoc modo ꝓnunciat : Maxime aut̃ circa locũ uidgͣ
scilica t̃ra. In omni enĩ spera media t̃ra ẽ ꝗ irsa astroe demonstrat ordinata uertigo Adicc̃
qqͣ aliã causã cur is modiloca ẽt raria dicant᷑ ꝗ multa distantia ẽ mediceatis ad mundit̾minos
e minosũo mundi. gli ultimã c̃uexitatẽ dic̃. Ex hacg loci c̃trariceate. &erȩtera et̃ defini
taatrano so demonstrat. Nident᷑ aut̃ &e alioꝵ c̃trarioꝵ diffinitionẽ ab hisꝓfene q̃ eni mul¬
tũ a se ĩuicẽ distant ĩ codẽ gñe et raria eẽ definiunt. S qm̃ ne ordo de ẽtrariceate quan
loci ceranceates adiccimꝰ & q̃dã ĩ medio ꝑtmissa s̃ Rursũ ad supiora redeamꝰ ut expostti

Expanded text:
longissime distare diffiniunt, quod Aristoteles hoc modo pronuntiat. Maxime autem circa locum videtuRMINANT. In omni enim sphaera media terra est, quod ipsa astrorum demonstrat ordinata vertigo, adiecit quoque causam cur huiusmodi loca contraria dicantur, quod multa distantia est medietatis ad mundi terminos. Terminos vero mundi coeli ultimam convexitatem dicit; ex hac igitur loci contrarietate et caetemultum a se distant in eodem genere contraria esse diffiniunt. Sed quoniam ne ordo contrarietate quantloci contrarietates adiecimus, et quaedam in medio praetermissa sunt, rurs
Abbreviated transcription (Latin):
ut multũ dicimꝰ albũ. eo ꝗ suꝑ ficies multa sit. & actio longa eo ꝙ tẽpꝰ multũ elon¬

Expanded text:
ut multum dicitur album eo quod superficies multa sit, et actio longa eo quod tempus et lonut multum dicitur album eo quod superficies multa sit, et actio longa eo quod tempus et lon
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uocilꝰ idcireo eẽ dr̃ : ꝗ illo ordine ꝑmutatouis significationis euereit᷑ . Hic uõ ubi nulla ẽ
significutio : nihil int̃ ẽ quomͦ libae iaceant partes. Quare oratio in aliꝗbꝰ ꝗdem ht̃ ordidẽ
partiũ in aliis uõ nec ordo ipse potenit inueniri. At fortasse orario dici ñ potẽ q̃ nihil signi¬
ficat & nulla ẽ oratio q̃ ordinẽ ñ habeat. Ergo scđm pͥorem quantitatis diuisionẽ ubi di
scđa diuisione qua dic̃ alias quantitates exhabentibꝰ ad se inuicẽ positionem ẽstare par¬
tilꝰ. quattuor ꝗdẽ s̃ q̃ raeinent positionem .i. linea suꝑficies corpꝰ locꝰ. tria uõ q̃ positio¬
possit Nis dictis ipse c̃clusit dicens. Igit᷑ alia exhabentilꝰ ad se inuicẽ partibꝰ positionẽ
c̃stat . Alia uõ exñ habentilꝰ positionem. Hac gͥ diusione finita transit ad cet̃a monstrans
q̃ ppͥe quantitates nuncupant᷑ q̃ uõ scđm accidens ꝓpe aut̃ quantitates he solȩ s̃ quas di¬

Expanded text:
icitur, quod illo ordine permutato vis significationis evertitur, hic vero, ubi nulla est significatio, nihil interest quomodolibet jaceant partes. Quare oratio in aliquibus quidem habet ordinem partium, in aliis vero nec ordo ipse poterit inveniri. An fortasse oratio dici non potest quae nihil significat, et nulla est oratio, quae ordinem non habeat? Ergo secundum priorem quasecunda divisione qua dicit alias quantitates ex habentibus ad se invicem positionem constare partibus, quatuor quidem sunt quae retinent positionem, id est linea, superficies, corpus, locus; tria vero quae positiopossit, his dictis ipse concludit dicens: Igitur alia ex habentibus ad se invicem partibus positionem constant, alia vero ex non habentibus positionem. Hac igitur divisione finita transit ad caetera monstrans quae proprie quantitates nuncupantur, quae secundum accidens. PROPRIAE AVTEM QVANTITATES HAE SOLAE DICVNTVR QVAS DI
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt positionẽ partiũ habere ñ poss. nãq aqua quã fistula uomit dũ cadit quandã roeince
positionẽ. Cũ uõiã se effusat unda miscuerit positionẽ partiũ ꝑdit & fluuiꝰ qq̃ quando ĩpela¬
gus fluit aepositio uid& habere partiũ & eẽ c̃tiniuiꝰ cũ ñdũ aquȩ marinȩ fluuii suꝑficies
ipsa ꝑmixta ẽ . Cũ uõiã extremitas amnis maritima alluuione ẽtingit᷑ totã sine dubio po¬
sitionem uidae  amittere. Oratio qq̃ similit̃ sese ht̃ nã nec ipsa ullo loco posita ẽ. nec eiꝰ
ꝑmanent Atq hoc ẽ ꝙ ait ss. S dictũ ẽ ae ñ ẽ ultra hoc sumere Moxoenĩ dr̃ sermo mox
p̃t̃it nec ulla ratione poterit ꝑmanere. Quare mox aliꝗd dictũ sit eiꝰ partes ostendi & ad
demonstrationẽ sumi ñ poss. Constat gͥ orationẽ qq̃ exbis eẽ q̃ positionẽ partiũ ñ hñt. Deor¬

Expanded text:
possunt. Nam aqua quam fistula evomit, dum cadit quidem retinet positionem; cum vero iam effusae undae se miscuerit, positionem partium perdit: et fluvius quoque quando in pelagus fluit, et positionem videtur habere partium et esse continuus, cum nondum marinae aquae fluvii superficies ipsa permista est; cum vero extremitas amnis marina alluvione contingitur, totam sine dubio positionem videtur amittere. Oratio quoque similiter sese habet; nam nec ipsa ullo loco posita est, nec eiupermanent, atque hoc est quod ait. Sed dictum est, et non est ultra hoc sumi. Mox enim dicitur sermo, mox praeterit, nec ulla ratione poterit permanere, quare mox ut aliquid dictum sit, eius partes ostendi et demonstratione sumi non possunt. Constat igitur orationem q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uenienter post primas substantias id ÷ indiuidua gur̃a ⁊ species sedas substantias eẽ nominatꝰ
Indisfinitionib enĩ ubi substantia cuius libet ostendit᷑ nilul aliud primas substantias monstrat iusi
saera tẽ res te homint ł ani mal te rispondit. Quare queo sit pͥme substantis seđȩ minstrant
Q đ siꝗs p̃t̃ scđas substantias int̾ro gatione ꝗd sit pͥ ma substantia dieat id ali enissime ꝑfertur
ut si quid sit socrates uit rogat aliquis. respondeat. albũ. ł currit. ł aligo liuiꝰ modi ꝙ seđa subistantia

Expanded text:
mas substantias recte genera et species secundas substantias esse nominatas. In diffinitionibus enim ubi substantia cuiuslibet ostenditur, nihil aliud primas substantias monstrat, nisi interrogatus, recte hominem vel animal esse respondet. Quare quid sint primae substanquis praeter secundas substantias in interrogatione quid sit prima substantia dicat, id alienissime profert, ut si quid sit Socrates interroganti aliquis respondeat album, vel currit, vel aliquid huiusmodi, quod secunda
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ haberent positionem partium ł q̃ ñ haberent Ude scđa diuisione posteriꝰ dicendũ
est nunc pͥma tractae᷑. Ait enĩ de prima diuisione hocmͦ. Quantitatis aliudẽ cti¬
nuum aliud disgregatũ. Disg̃ gum est cuiꝰ partes nullo cõmuni t̃mino c̃ungunt᷑.
Continuũ uõ cuiꝰ partes hñt aliquem cõmunẽ t̃minũ. adquẽ uideant᷑ eẽ c̃iunctae Discre¬
tarum nãq quantitatũ ipse exempla pomit . & species Oratio enĩ discraea ẽ quantitas. Eodẽq
modo &e numerus & numerum eẽ quantitatem nemodubitat. Disc re a uõ ẽ numerus¬
faciat denarii corpꝰ ñ pot̃ ĩueniri. Nam si tres aeseptẽ ꝗs dixerit. ꝗ cummuni t̃mino
tres & septẽ c̃iungantꝰ : ut denarii eredat᷑ unũ integrum corpꝰ nullus inuonia. atq
boc ꝗdem in omni numero speculari lica. Nullus ent numerus ita partes ht̃. ut eas

Expanded text:
non haberent. Sed de secunda divisione posterius dicendum est, nunc prima tractetur. Ait enim de prima divisione hoc modo: Quantitatis aliud est continuum, aliud disgregatum. Disgregatum est cuius partes nullo communi termino coniunguntur. Continuum vero cuius partes habent aliquem communem terminum, ad quem videantur esse coniunctae. Discretarum namque quantitatum ipse exempla ponit et species. Oratio enim discreta est quantitas, eodemque modo et numerus, et numerum esse quantitatem nemo dubitat. Discreta vero est, quonifaciat denarii corpus, non potest inveniri. Nam si tres et septem quis dixerit, quo communi termino tres et septem coniungantur, ut denarii reddatur unum integrum corpus, nullus inveniet, atque hoc quidem in omni numero speculari licet. Nullus enim numerus ita partes habet, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
si unũ mouero cȩt̃i ñ mouent᷑. Immoti enĩ ꝑmanent nouem. a si plenꝰ entico
mo idius sit si unũ triticigranũ mouero ñ om̃a ẽtinuo grana cõmouebuntꝰ
I dcirco q discreea ẽ multitudo. neo granũ grano ullo cõmuni t̃mino uido᷑ impli¬
citum. At uõ si ipsiꝰ grani pars ima sie mota totũ corpꝰ grani moueat᷑ nocesse ẽ
Non aut̃ nunc dr̃ ꝗ linea ẽstae expimctis. aut suꝑficies exbncis aut solidũ corpꝰ exsu
ꝑficiebꝰ : ẜ ꝙ ł lineȩ t̃mini puncta s̃ ł suꝑ ficiei linea ł soldo corpons suꝑ ficios.
Mullaq res t̃minis suis ẽstat. quocirua punctuꝰ lineȩ ñent pars s cõmunis t̃minꝰ
partiũ: suꝑ ficiei linea ł suꝑficies solidi corporis. n er̃ partes. s partium t̃mi¬
ni cõmunes. c̃stat gͥae lineã & suꝑficiẽ solidi corparis crassitudinẽ cẽ c̃tinuam

Expanded text:
si unum movero, caeteri non moventur, immoti enim permanent novem; et si plenus tritico sit modius, si unum tritici granum movero, non omnia continuo grana commovebuntur, idcirco quod discreta est multitudo, nec granum grano ullo communi termino videtur implicitum. At vero si ipsius grani pars una sit mota, totum corpus grani moveatur necesse est. Non autem nunc hoc di lineae termini puncta sunt, et superficiei lineae, et solidi corporis superficies, nullaque res suis terminis constat. Quocirca punctum lineae non erit pars, sed communis terminus partium. Superficiei linea, et superficies solidi corporis non erunt partes, sed partium termini communes. Constat igitur, et lineam et superficiem, et solidi corporis c
Abbreviated transcription (Latin):
extrema. Nã cũ st̃ partes temporis p̃tertũ &efuturũ. ho p̃sens tẽpꝰ cõmunis t̃mi¬
nꝰ ẽ. Nuiꝰ nanq finis ẽ. Illiꝰ initium. Locꝰ qqͣ c̃tinuoꝵ ẽ. locũ uõ dicimꝰ ꝙ cũq illud
sit ꝙ partes corporis tenet. siue supra. siue alatere seu subt̃ sit̃ locꝰ dr̃ ꝙ si cun¬
ctae partes corporis locũ aliquẽ tenent. & ꝗ ciita coepꝰ ẽ locꝰ ꝑ om̃e corporis spa¬
ciũ partes suas diffundit. q̃ oms corporis partes aloc partibꝰ eccupabunt᷑. Qgđ
ris partiũ iungit. &e ẽ eodẽ modo locꝰ dec̃tinua quantitate quẽ ad modũ ee
corpꝰ. Ita enĩ cõmunis t̃minꝰ inuenit᷑ in loco partiũ quẽ ad modũ corpons. Id cir
oo ꝙ corporis locꝰ ꝑccepꝰ om̃e diffundit᷑: q aut̃ dix̃ s̃ aut̃ taliũ etẽpꝰ & locꝰ qm̃

Expanded text:
partes temporis praeteritum et futurum, horum praesens tempus communis est terminus, huius namque finis est, illius initium. Locus quoque continuorum est. Locum vero dicimus quodcunque illud sit quod partes corporis tenet, sive supra, sive a latere, seu subter sit. Quod si cunctae partes corporis locum aliquem tenent, et qui circa corpus est locus, per omne corporis spatium partesque diffunditur, omnes corporis partes a loci partibus occupabuntur. Quod ris partium iungit, et est eodem modo locus de continua quantitate, quemadmodum et corpus. Ita enim communis terminus invenitur in loco partium quemadmodum et corporis, idcirco quod corporis locus, per corpus omne diffunditur. Quod autem dixit: Sunt autem tali
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ignis aquȩ etrarius ẽ . .s. qualitates ignis qualitatibꝰ aquȩ opponunt᷑. Calor enĩ &
frigꝰ c̃traria s̃. & humor aesiccitas. quȩ qualitates cũ abȩ sint ĩ igni. aliȩ ĩ aqua ipsas¬

Expanded text:
Non enim ignis aquae contrarius est, sed qualitates ignis qualitatibus aquae opponuntur. Calor enim et Non enim ignis aquae contrarius est, sed qualitates ignis qualitatibus aquae opponuntur. Calor enim et frigus contraria sunt, et humor et siccitas, quae qualitates cu
Abbreviated transcription (Latin):
qq̃ substantias t̃minat᷑. Daerminatio uõ quoties ipse t̃minꝰ multa c̃cludit maior ẽ. &e
minor ẽ qͦtiens pauciora: Quo circa genꝰ plurima colligit. species uõ ñtã plurima. Nam
cũ dico animal. aiã hoẽm bouemq & alia cuncta animalia hoc uno nõe clausi ⁊ Cũ uõ
dico hõ. solos hões indiuiduos hac nois significatione c̃dusi. Quo circa maior fit dec̃mina¬
tio ꝑgenꝰ quã ꝑ speciem & fit dae erminatio circa substantiã qualitatis ł ꝙ substantialis qua¬
rium. Primȩ enĩ substantiae ꝗd erit c̃trariũ. ut alicui hõi nihil ẽ ẽtrariũ. At uõ nec¬
Ad iecit qq̃ aliud substantiae ꝓpͥum dicens. substantiae nibil eẽ c̃trariũ. hoc aut̃ exca q̃
singillatĩ fit inductione c̃firmat. hõ enĩ hõi ł x qͦ. ł alicui ali animaliũ ñ ẽ c̃trariꝰ¬
s ꝗs forsitandicat cũ ignis atq aqua substantia sint : ignẽ aqua eẽ c̃trariũ m̃tigur

Expanded text:
 sunt terminatur. Determinatio vero quoties ipse terminus multa concludit, maior est, et minor quoties pauciora, quocirca genus plurima colligit, species vero non tam plurima. Nam cum dico animal, etiam hominem bovemque, et alia cuncta animalia hoc uno nomine clausi. Cum vero dico homo, solos homines individuos hac nominis significatione conclusi, quocirca maior fit determinatio per genus quam per speciem, et fit determinatio circa substantiam qualitatis, vel quod substantialis quarium, primae enim substantiae quid erit contrarium, ut alicui homini vel alicui anAdiecit quoque aliud substantiae proprium dicens substantiae nihil esse contrarium, hoc autem ex ea quae sigillatim fit inductione confirmat. Homo enim homini vel equo, vel alicui alii animalium non est contraris forsitan dicat, cum ignis atque aqua substantiae sint, ignem aquae esse contrarium, mentietur.
Abbreviated transcription (Latin):
taquo sapit aetius posrs is temitasꝙ c̃iingatꝰ ut dicas hec parsũbi gr̃o medicenic
linee hic finte locũ ubi desinat monstrans Alia rursus rarslineentotsꝰ inp̃hic
Ergolinea posita ĩsuꝑficie qualibe & locum abquem partes erꝰ ne mint at parcos
ipse an ñ pcunt a possit ꝗlibae agnoscere ubi extremitas partiũ cutigat. & ꝗ se
partes ctiniunt᷑ ad eas scilicae partes adquas corporis parces sibimae ẽtinuant
sic ia sup dict ĩ ẽ qͥcirca eidẽ nature erit & loc cuꝰ tota solidita sirtsai uso

Expanded text:
aput alterius partis extremitasque coniungitur, ut dicas haec pars, verbi gratia medietas, lineae hic finitur, locum ubi desinat monstrans, alia rursus pars lineae totius hic incipit. Ergo linea posita in superficie qualibet et locum aliquem partes eius retinent, et partes ipsae non pereunt, et posset quilibet agnoscere ubi extremitas partium coniungatur, et partes continuantur ad eas scilicet partes ad quas corporis partes sibimet continuantur, sicut iam supra dictum est. Quocirca eiusdem naturae erit et locus, cuius tota soliditas erit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Corpꝰ qq̃ solidũ cũ diuiseris duas inutrisq diuisionis partibꝰ suꝑficies facies. q̃ cũ iuncta
sint atq diuisa punctũ ꝗdẽ partium linee intellegit᷑ cõmunis t̃minꝰ. Linea uõ suꝑ¬
ficiei suꝑficies aut̃ solidi corpons.z Estaut̃ signũ c̃tinui corporis. si una pars mo¬
ta sit tocũ corpꝰ moueri ł si totũ corpꝰ mouet᷑ : certe simul aliȩ partes uicinȩ
mouebunt᷑ : ut si iaceat uirgula ł ex are ł ex ligno ł exqͣliba alio maeallo siꝗs
unũ eiꝰ caput. ł quã lib&e partẽ moueat. tota mox uirgula cõmouat᷑. hoc idcir¬

Expanded text:
Corpus quoque solidum cum diviseris, duas in utrisque divisionis partibus superficies facies, quae cum coniuncta Corpus quoque solidum cum diviseris, duas in utrisque divisionis partibus superficies facies, quae cum coniuncta sint atque indivisa, punctum quidem partium lineae intelligitur communis terminus. Linea vero superficiei, superficies autem solidi corporis. Est autem signum continui corporis, si una pars mota sit, totum corpus moveri; et si totum corpus movetur, certe simul aliae partes vicinae movebuntur, ut si iaceat virgula vel ex aere, vel ex ligno, vel ex quolibet alio metallo, si quis unum eius caput vel quamlibet eius partem mo
Abbreviated transcription (Latin):
dedisciteis explicuit: transite ad species c̃tinuȩ quantitatis sontinuȩ aut̃
quantitates sunt ut dictũ ẽ quarũ partibꝰ ꝗdã cõmunis ẽ t̃minꝰ ut linea. Siꝗs
enim diuidat lineã q̃ ẽ longitudo sine latitudine duas ĩ utraq diuisione lineas faõ
&e utriꝰq exdiuisione linee singula ĩ extremitatibꝰ puncta reddunt᷑. Lineȩ enĩ t̃mini
puncta s̃. Quo cirta cũ illa linea diuisa ñ eẽt: utraq puncta qm̃ inutrisq linearũ ca¬
pitibꝰ pꝰ diuisionẽ apparent simul antea fuisse intellegunt᷑ q̃ s̃ in diuisione separa
diuidi secariq ñ possit. Suꝑ ficies qq̃ q̃ ẽ latitudo sine altitudine cõmunẽ t̃minũ ht̃ ĩ par¬
tibꝰ lineam Corpꝰ uõ solidũ suꝑ ficiem. Eodẽ enĩ modo diusa suꝑ ficies duas ꝑsingulas
partes lineas efficiae quẽ ad modũ &ĩ linea diusa duo puncta altrinsecꝰ reddelunt᷑

Expanded text:
de discretis explicuit, transiit ad species continuae quantitatis. Continuae autem quantitates sunt ut dictum est in quarum partibus quidam communis est terminus, ut linea. Si quis enim dividat lineam, quae est longitudo sine latitudine, duas in utraque divisione lineas facit, et utriusque ex divisione lineae singula in extremitatibus puncta redduntur. Lineae enim termini puncta sunt. Quocirca cum illa linea divisa non esset, utraque puncta quae in utrisque linearum capitibus post divisionem apparent, simul antea fuisse intelliguntur, quae sunt in divisione separat quod in partes dividi secarique non possit. Superficies quoque, quae est latitudo sine altitudine, communem terminum habet in partibus, lineam, corpus vero solidum, superficiem. Eodem enim modo divisa superficies duas per singulas partes lineas efficiet, quemadmodum et in linea divisa duo puncta altrinsecus reddebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ frigoris. calorẽ ꝗdẽ ñ suscipit. id cireo ꝗ eiꝰ niture substantiaq: ĩmutabilit̃
ad hesitꝰ. Engus uõ ñ suscipit. qm̃ caloris natura ipsiꝰ ignis ẽerariũ sponte repudiat
Quo circa siꝗd ẽ ꝙ suscipiat ignis .ii. extrinsecꝰ positũ. accipiat necesse ẽ eiꝰ qq̃ ẽtra¬
num ipse unꝰ ꝑmanens ac singularis. Idẽ qq̃ deaqua dicendũ ẽ. Illa sic̃ ignis calo¬
sceptibilis & frigoris a caloris. Quo cirta ñ dehis cerariis logt᷑ q̃ substantialit̃ ĩ sunt .s de
bis q̃ potest suscipe un a q̃q substantia .i. ꝙ potest extrinseeꝰ ad hiberi hoc aut̃ omibꝰ ẽt̃ sub¬

Expanded text:
ubstantiaeque immutabiliter adhaesit. Frigus enim non suscipit, quoniam caloris natura ipsius ignis contrarium sponte repudiat. Quocirca si quid est quod suscipiat ignis, id est extrinsecus positum, accipiat necesse est eius quoque contrarium, ipse unus permanens ac singularis. Idem quoque de aqua dicendum est: illa enim sicut ignis calos contrariis loquitur quae substantialiter insunt, sed de his quae potest suscipere unaquaeque substantia, id est quod potest extrinsecus adhiberi: hoc autem in omnibus esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idẽ in eiꝰde cõparatione c̃uenit speculari. Nã ipse hõ ase ipso ñ ẽ plus hõ. At
ad aliquẽ indiuiduũ hominẽ cõparatꝰ ñ erit magis &e mintꝰ hã ł ipsa speciesse ipsa
ñ erit magisce minus. Albũ enĩ potest fien magis album se ipso & susciꝑe magis aemi¬
nus. ut sit magis albũ aeminꝰ album. Potest aealio album plus eẽ album. ut lilium
lana ł alio minꝰ eẽ album ut iana lilio ł cignꝰ niue. atq idẽ in aliis qualitatibꝰ
ut bonoł calido. Nãꝙ hȩc poss tẽporibꝰ ꝑmutari &e inplus minꝰue transduci. Fit
enĩ aliqͦtiens bano melius e deterius. & calido feruentiꝰ etepidiꝰ Nomo uõꝙ ẽ¬

Expanded text:
hoc idem in eiusdem comparatione convenit speculari. Nam ipse homo a seipso non est plus homo, at ad aliquem individuum hominem comparatus, non erit magis et minus homo, et ipsa sp esse magis et minus, album enim potest fieri magis album seipso, et suscipere magis et minus, ut sit magis album et minus album; potest et alio albo plus esse album, ut lilium lana; et alio albo minus esse album, ut lana lilio, et cygnus nive, atque idem in aliis qualitatibus, ut bono et calido. Namque haec possunt temporibus permutari, et in plus minusve transduci, fit enim aliquoties bono melius et deterius, et calido ferventius et tepidius; homo ve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hoc aliꝗd siģnificaui. neq enĩ singulare ẽ hominis nmen. Id circo ꝗđ depluribo
indiuidius p̃dicat᷑ ẜ potiꝰ quale ꝗđdã. Qualis enĩ substantia sit demonstrat᷑ cum
dr̃ bõ. qualitas aut̃ hec cirea substantiã t̃minat᷑: Nã sic̃ indiuidua qualitas ut¬

Expanded text:
non hoc aliquid significavi, neque enim singulare est hominis nomen, idcirco quod de pluribus non hoc aliquid significavi, neque enim singulare est hominis nomen, idcirco quod de pluribus individuis praedicatur, sed potius quale quiddam; qualis enim substantia sit demonstratur, cum dicitur homo. Qualitas autem haec circa substantiam terminatur, nam sicut individua qualitas