comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sequut᷑ In gladiis signat᷑ potestas debel¬
landi m̾alignos spc̃. cũ dicũt᷑ ad bella fortis¬
simi ostãdit eoꝵ pͥdentia ad obiuãd̾ ꝯ̃ om̃s
om̃s pugnatun dũ expectat̾ adu̾sanũ suꝑ
femur siũ ⁊ extͣctũ solet̃ tenẽ gladiũ. Qre
at̃ isti fortes hũc bectulũ ãbuiat̃ demõst̃t᷑

Expanded text:
 sequuntur. In gladiis designatur potestas debellandi malignos spiritus. Cum dicuntur ad bella doctissimi, ostenditur eorum prudentia ad obviandum contra omnes homines pugnaturi dum exspectant adversarium, super femur suum extractum solent tenere gladium. Quare autem isti fortes hunc lectulum ambiant, demonstratu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣca eꝗ albi. ĩ qͣduga qͣrta eꝗ uarii ⁊ fortes.
Ig ꝑ equos rusos illi designant᷑ ꝙ ĩsanguĩe
suo rubricati corꝑe ⁊ no fuerõ martires. ꝙ¬
egro cquos nigros ꝓco ꝙ niger color obseu¬
E albi illos sig̃fient. qr tã m̃te qͣ corpe re¬
noc̃ u̾gnutatis candorẽ. Equod at̃ uaĩos
ĩtellige̾ possumus illos qui fuert̃ maiturᷤ
corrupti m̃te uͥgies fucrũt. li cec ñ ẜuane¬
rint uͥgiuitatẽ ĩ carcie. Seq̃ ex uoce filu. ie

Expanded text:
tertia, equi albi; in quadriga quarta, equi varii et fortes. » Igitur per equos rufos illi designantur, qui in sanguine suo rubricati, corpore et animo fuerunt martyres; per equos nigros, pro eo quod niger color obscubi illos significant, qui tam mente quam corpore retinent virginitatis candorem. Equos autem varios intelligere possumus illos qui fuerunt martyrecorrupti, mente virgines fuerunt, licet non servaverint virginitatem in carne. Sequitur ex voce Filii:
Abbreviated transcription (Latin):
tant. ⁊ iste collũpne ut portare suffitiãt
istud ediffitiũ. fundate s̃ suꝑ bases au¬
reas.s. caritatẽ ⁊ sapiẽtiã q̃ sigͣnt᷑ ĩ au¬
ro. fundat᷑ eñi ĩ sapiã fortitudo ne se p̃ci¬
pites. fundat ĩ caretate pseu̾antia alio¬

Expanded text:
tant, et istae columnae, ut portare sufficiant istud aedificium, fundatae sunt super bases aureas, scilicet charitatem et sapientiam quae signantur in auro. Fundatur enim in sapientia fortitudo, ne se praecipitet. Fundatur in charitate perseverantia, alio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ plateas. In uicis ꝗ agstiores s̃ stitus illoꝵ
pecc̃oꝵ ex pͥmit᷑ quos trmor iehxune. pudor
scłi. uł aqua mũdina ĩdifficultas ne om̃o
pcent lib̾e coãgustat et rest̾ng̾. In plateis uͦ
que late s̃. illoꝵ status notat᷑ ꝙ ruptis habe¬
nis ⁊ excusso freno se ip̃os sꝑ ad peicã dila¬
tãt. Dic̃ gͦ b̾a uͥgo. cͥcuibo qiuitatẽ ⁊ illos ꝯsq¬
dãs ꝙ salcẽ cũ ali quo trmore. ⁊ illos q absq
ullo timore filio mõ pabat crucẽ.⁊ sic̃ ĩm̃̃te
dixi sic feti. qr q̃siu illũ apd̾ eos ⁊ ño ĩueĩ nõ
eñi cãt cũ eis ꝑ deuccione fidei. Seq̃ ĩueneit̃¬

Expanded text:
angustiores sunt, status illorum peccatorum exprimitur; quos timor gehennae, pudor saeculi, vel aliqua mundana difficultas, ne omnino peccent libere coangustat et constringit. In plateis vero quae latae sunt: morum status notatur qui ruptis habenis et excusso freno: se ipsos semper ad pejora dilatant. Dicit ergo beata Virgo: Circuibo civitatem, et illos considerans qui saltem cum aliquo timore, et illos qui absque ullo timore filio meo parabant crucem, et sicut in mente dixi, sic feci, quia quaesivi eum apud eos et non inveni. Non enim erat cum eis per devotionem fidei. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitorio ecc̃e ad celũ uocata ne florentib uie¬
is uulpes noceat. ꝓ iude excitat eo u̾utat dec¬
tores uł hr̃eticos extĩguerẽt ab ecõa degẽtibꝰ
eo dic̃. Capite ħ ẽ dep̃hendite̾ ⁊ debellate nobiꝰ
ad głiã ⁊ honorẽ filii mei parit̾ ⁊ mcũ uulpeᷤᷤ

Expanded text:
adjutorio Ecclesiae ad coelum vocata, ne florentibus vineis vulpes noceant, proinde excitat et invitat doctores, ut haereticos exterminent ab ecclesia de gentibus, et dicit. Capite, hoc est reprehendite et debellate nobis ad gloriam et honorem filii mei pariter et meum, vulpes
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutũ oꝑa. si uẽtus cẽptatioĩs u̾tutes cõcuti¬
at. cadũt oꝑa loã ueld̃ gͦssi ĩ os tẽpttoi̾s ⁊ de¬
uoãnt. ibeo. uince florentes ledutit᷑ de fatili
sic̃ dicit Iob. ledet᷑ .q. ipͣmo flore botrus eiui.
uince florentes dant aure cũ bonoꝵ oꝑi¬

Expanded text:
virtutum opera; sed si ventus tentationis virtutes concutiat, cadunt bona opera velut grossi in os tentatoris, et devorantur ab eo. Vineae florentes laeduntur de facili, sicut dicit: « Laedetur quasi in primo flore botrus ejus. » Vineae florentes dant odorem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ a nob̾ ⁊ ip̃e ẽ despitiẽs ꝑ fenestraᷤ
nr̃as. nã de suꝑnis respitiẽs aĩã ꝑ ocul¬
cã ĩspirationẽ illumat fenestras sensu
ectu oĩa tẽptationũ recia q̃ pedib m̃is
expandit diabolꝰ euanesce̾ fac̃. Ip̃e .n. ẽ
ille rex ꝙ sedeo ĩsolio iuditii sic̃ dic̃ sałon
ec dissipat om̃e inalũ ĩtuitu suo. Seã¬

Expanded text:
espiciens per fenestras nostras. Nam de supernis respiciens animam, per occultam inspirationem, illuminat fenestras sensuuectu omnia tentationum genera quae pedibus nostris expandit diabolus, evanescere facit. Ipse est enim ille rex, qui sedit in solio judicii, sicut dicit Salomon: « Et dissipat omne
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ. ubi lauatur odus ⁊ fit agnus. sp̃u¬
alit̾ nascunt ⁊ ĩfide radicati crescũt
⁊ ꝓsitiũt u̾ sic̃ arbores ualsami spuali
pĩguedĩe fluat. hus gͥ ĩt̃poĩs a matͦ.
reddit flliꝰ ad ꝓseq̃dã pulcͥtudinẽ mats

Expanded text:
tismatis, ubi lavatur hoedus et fit agnus spiritualiter nascuntur, et in fide radicati crescunt, et proficiunt, ut, sicut arbores balsami, spirituali pinguedine fluant. His igitur interpositis a matre, redit fili
Abbreviated transcription (Latin):
uũ rusum. hic ẽ equus hũitatis asũp¬
er ꝓpͥo sanguĩe rubnoatꝰ ciu uelad equo
ĩsidens deus de diaͦ. criũphauit. Diẽ gͦ fi¬
liꝰ ĩcurib pharaoĩs ext̾rendis uł ꝯtrẽdis
et si n̾õ nõ adeqͣui tñ assimilaui te eꝗta¬
tui meo siũ equo mõ o mat̾ dilectissiã.
.qr liesñext̾rendis uł ꝯt̾rendis castris diͥa

Expanded text:
uum rufum. » Hic est equus humanitatis assumpproprio sanguine rubricatus: cui velut equo insidens Deus, de diabolo triumphavit. Dicit ergo filius: In curribus Pharaonis et exterrendis et conterendis, et si non adaequavi, tamen assimilavi te equitatui meo, sive equo meo, o mater dilectissima, quia, licet in exterrendis et conterendis castris diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
ture designatur pudicitia. Cõm̃dat gͦ
filiꝰ genas matris nõ anitore cutis s
a decore u̾ecũdie ⁊ pudititie u̾giãł. Moĩ¬
lia ornam̃ta s̃ colli ⁊ collũ ꝯstringunt.
ꝑ collũ au̾o egrodit̾ uox ⁊ ĩgredit᷑ cib.¬

Expanded text:
rture enim designatur pudicitia. Commendat ergo filius genas matris, non a nitore cutis, sed a decore verecundiae et pudicitiae virginalis. Monilia enim ornamenta sunt colli, et collum constringunt. Per coll
Abbreviated transcription (Latin):
n̾uasse nõ occidisse logꝰ ne ninus cur̾e¬
rent ⁊ tũ aratͥs ⁊ portandis onĩb cõpe¬
tent. caro eñi eccidẽdi ñ ẽ s oastiganda
ne suꝑba sit ⁊ lascuia. ⁊ ad boã obeiẽs
sit oꝑa ĩ ẜuitutẽ rodigenda. Eqtatꝰ gͥ siũ
exercitꝰ iste cui asmulacur b̾a u̾go ĩ de¬

Expanded text:
nervasse, non occidisse legitur, ne nimis currerent, et tamen aratris et portandis oneribus competerent. Caro enim occidenda non est, sed castiganda, ne superba sit et lasciva, et ut ad bona obediens sit opera in servitutem redigenda. Equitatus igitur sive exercitus iste
Abbreviated transcription (Latin):
ant nom̃ femenini gn̾is aͥd ĩfirmitati
ĩnucret. eãdẽ siñã replicãt. ⁊ easde̾ aĩas
quas uocau̾ant adolescentulas. rectos uo¬
cat᷑ .q. niles ñ effemĩatos. rectos ñ senͦ¬
tute utiosa curuatos ⁊ dicut̃. recti dili¬
gut̃ te. memores ubũ tuoꝵ suꝑ uniũ.
na sua fixũ gerũt. ꝙ melicã sũt ułia
tua suꝑ uinũ sicut ĩp̃missis ẽ expoi̾tũ.

Expanded text:
eminini generis aliquid infirmitatis innueret, eamdem sententiam replicant, et easdem animas quas vocaverant adolescentulas, rectos vocant, quasi viriles, non effeminatos; rectos, non senectute vitiosa curvatos, et dicunt: Recti diliguria sua fixum gerunt, quia meliora sunt ubera tua super vinum, sicut in praemissis est expositu
Abbreviated transcription (Latin):
nã subito mucat ꝑsoãs ⁊ subito mutat
cp̃a. lccuta.n. eaͣt paulo añ bã u̾go de ga
passioĩs filii sui. ⁊ ꝯu̾tit ẜmonẽ suũ ad
a dolescentulas dicẽs. Nigͣ sũ aĩmi mero¬
re ꝯfecra. uł sic nigͣ sũ despecta. obfuscata.
obsecta decoloa̾ta ꝙ decoloauit me sol mo¬
nẽs decolorẽ me fec̃ sol obscũatꝰ ⁊ obfus¬
catꝰ de qua soł offus caticẽ ⁊ obscuraticẽ di

Expanded text:
nam subito mutat personas, subito mutat et tempora. Locuta enim erat paulo ante beata Virgo de gaupassionis filii sui: et convertit sermonem suum ad adolescentulas, dicens: Nigra sum animi moerore confecta. Vel sic: Nigra sum, despecta, offuscata, obscurata, decolorata, quia decoloravit me sol moriens; decolorem me fecit sol obscuratus et offuscatus: de qua so
Abbreviated transcription (Latin):
merei̾. Diõ si ignoa̾s te .i. an ignoi̾s te
et debet ꝓ nũciaĩ te cõpondẽ. ac si dicat.
in ignoãs te ꝙ sis stella maĩs. q̃ nõ solũ
bñ currentes dirigis s errantes ⁊ deuios d̾¬
reducis ad portũ salutis. an ignoas te ꝙ
sis mediatris dei ⁊ homi. ut peccõres cliscõ¬
dantes a filio tuo reducas ad ꝯcordiã an

Expanded text:
ergo: Si ignoras te, id est an ignoras te; et debet pronuntiari te cum pondere, ac si dicat: An ignoras te, quod sis stella maris, quae non solum bene merentes dirigis, sed etiam errantes et devios reducis ad portum salutis? An ignoras te, quod sis mediatrix Dei et hominum, ut peccatores discordantes a filio tuo reducas ad concordiam? An
Abbreviated transcription (Latin):
sic subunbͣ mee deffecisioĩs ꝓtego cotã
ecc̃am. Ego ꝗdẽ simił pelli rubricate qr
ꝑ cõpassionẽ doloris tincra sũ ĩpassice̾
filu. Similis qq pelli iacĩthine cõtẽpla¬
formosa sũ. nã ideo fusca sũ qr decoloã¬
uit me sol. cuui ĩpassicẽ sua nõ fuit spẽs
n decor. recipiet at̃ spẽm ⁊ decorẽ ⁊ ego cũ
ip̃o similit̾ recipiã. nãꝑ głiã resurrectõ¬
nis cdet᷑ ip̃e ds̃. credar ⁊ ego genitͣx dei.

Expanded text:
sic sub umbra meae defensionis protego totam Ecclesiam. Ego quidem similis pelli rubricatae; quia per compassionem doloris tincta sum in passione Filii. Similis quoque pelli hyacinthinae contemplaformosa sum. Nam ideo fusca sum, quia decoloravit me sol, cui in passione sua « non fuit species neque decor. » Recipiet autem speciem et decorem, et ego cum ipso similiter recipiam. Nam per gloriam resurrectionis credetur ipse Deus; c
Abbreviated transcription (Latin):
Intredup̃ me rex ĩcelaiaͣ sua. ĩ celaria ce¬
lestia. ut de petioĩb bonis sins me resi¬
tiat. Uidentes aũt eã ãgłi qui assistũt
filio exalcatã suꝑ choros ãgłoꝵ ad celeᷤᷤ¬
tia regnas et exulcantes de ip̃iꝰ exalta¬

Expanded text:
Introduxit me rex in cellaria. CARD. In cellaria coelestia, ut de potioribus bonis suis me reficiat. Videntes autem eam angeli qui assistunt Filio exaltatam super choros angelorum ad coelestia regna, et exsultantes de ipsius exalta
Abbreviated transcription (Latin):
et si c̃ fit ĩosculo. suũ ad te spõ spirab¬
it pat̾. Dic̃ gͦ beata ungo osculetur me
dõ pat̾ osculo ons sui .i. ĩ osculo fiuii sui
oscul autis hũanã natã. ĩ quo osculo ha¬
letur dulcis unio ⁊ delectabił ꝯiũctio

Expanded text:
ut, sicut fit in osculo, suum ad te Spiritum spirabit Pater. Dicit ergo beata Virgo: Osculetur me Deus Pater osculo oris sui, id est in osculo Filii sui osculantis humanam naturam: in quo osculo habetur dulcis unio et delectabilis conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tirãnidem mutabit: necẽ ⁊ egolibent̃ suscipio.
ħ i alia płima rufinꝰ audiẽs. nũciauit ĩꝑatori
uotũ antistitis. monẽs de palacio ne secure ꝓced̾¬
ret. at ĩꝑator ĩ media platea cornoscẽs: ꝑgo ĩqͥt
⁊ iustas ĩ facie suscipio ꝯtumelias. Cũꝙ ad sacͣ
psit intrare s ueniẽs ad antistitẽ. i ĩ ue̾iens¬
o eũ ĩ sałtatorio residentẽ. supplicabat ũ iuĩcula
enioẽs. n ini ꝙ ingredi limina sac ꝯtendo: s
te soluere me ã uinculo deposco. ⁊ dñi dem̃tiã
ꝓ me exorare stude. nͨ mͥ ianuã claudi p̃cipias.¬

Expanded text:
in tyrannidem mutabit, necem ego libenter suscipio. Haec et alia plurima Rufinus audiens nuntiavit imperatori votum antistitis, monens ne de palatio forte procederator haec in media jam platea cognoscens: Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumelias. Cumque ad sacm non praesumpsit intrare; sed veniens ad antistitem, et inveniens eum in salutatorio residentem, supplicabat ut ejus vincula ctiones, neque inique ingredi limina sacra contendo; sed te solvere mea vincula deposco, et Domini clementiam pro me exorare stude: nec mihi januam claudi praecipias
Abbreviated transcription (Latin):
peccatͥcẽ. ut eã ab omĩ lepͣ san aret ꝗͣ sacro sͥ
ꝯuigio copularet. Id̾o q̃q̃ ab ad oloscentulis
b̾a uͥgo mĩto diligit᷑ qr olcũ effusũ ẽ nomẽ
suũ. Nã sic̃ oleũ om̃ẽ liquore̾ suꝑnatat.
sic nom̃ eiꝰ ⁊ ĩuoratio noĩs eius. omiũ sc̃o¬
rũ noiã ⁊ ĩuocationẽ nom̃ĩ suꝑexcellit ⁊
suꝑat. ĩ efficatia subuẽtioĩs ⁊ optentu din̾e
Trahe me post te. ac si dicat tu assup̃tꝰ ad
pat̾s dext̃ã. asume nĩre tuã ad głiã ⁊ bñ
dic̃ trahe me post te ut ĩu̾bo trahendi sigͥfi
arbitriũ. Nã corpꝰ ꝙ corrũpit̾ aggͣuat aĩa
et depͥmit tr̃eã hĩtatio seusũ młta cogit¬
antẽ. audiẽtes aũt unĩẽcule afsũptionẽ

Expanded text:
peccatricem, ut eam omni lepra sanaret, quam sacro sibi conjugio copularet. Ideo quoque ab adolescentulis beata Virgo merito diligitur, quia oleum effusum nomen suum. Nam sicut oleum rerum liquorem supernatat, sic nomen ejus et invocatio nominis ejus omnium sanctorum nomina et invocationes nominum superexcellit, et superat in eTrahe me post te, ac si dicat: Tu assumptus ad Patris dexteram, assume matrem ad gloriam. Et bene dicit: Trahe me post te, ut in verbo trahendi signifiarbitrium. Nam « corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
ore illiꝰ ꝓcedentẽ. Umͣ̃ ĩ osculaticẽ notãt᷑
plurima. nã ꝑsoã que osculat᷑ aliã. spõ.
suũ spirat ad illã. ⁊ ĩ ħ ĩtellectu accipit̾
ħ ubũ osculetur. Hx̃cuaqr q̃ ĩosculo dulci
et deleccabił duoꝵ ꝯuĩctio. signũ qͣq̃ di¬
lectioĩs recũailiatioĩs ⁊ patis.⁊ ħ oiã in¬

Expanded text:
ore illius procedentem. » Verum in osculatione notantur plurima. Nam persona quae osculatur aliam, spiritum suum spirat ad illam, et in hoc intellectu accipitur hoc verbum: Osculetur. Habetur quoque in osculo dulcis et delectabilis duorum conjunctio. Signum quoque dilectionis, reconciliationis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝯstituens. legem ꝯscbi repente p̃cepit. ⁊ ꝓpͥama¬
nu litt̃as ꝯfirmauit. Qꝰ fc̃o: uncłm eiꝰ soluit am¬
brosiꝰ. Que lex hactenꝰ obẜuat᷑. In tali nãꝙ tenore
fc̃a ẽ illa descͥpt̾o. ut siqͦs ĩ ꝑator morti dãpnass:
usꝙ ad .xxx. dies ẜuarent᷑ illesi. qͦs regis irauidica¬

Expanded text:
e confidens, legem rescribi repente praecepit, et propria manu litteras confirmavit. Quo facto vinculum ejus solvit Ambrosius. Quae lex hactenus observatur. In tali namque tenore facta fuit illa descriptio, ut si quos imperator morti damnasset, usque triginta dies servarentur illaesi, quos regis ira judica
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ his .n. applaudio mat̾ filio. hic filuiꝰ
iocũdat᷑ ĩ matre. hic m at̃s p̾uilegia descͣ¬
bit filiꝰ. hie excellentiã filii describit ⁊ mat̾
⁊ filiꝰ : angłi ꝗ filio assistunt ut dño ado
cut sequẽs scriptute scries decl arabit.

Expanded text:
tuum. Hic enim applaudit mater Filio. Hic Filius jucundatur in matre. Hic matris privilegia describit Filius. Hic excellentiam Filii describit et mater.  Filius, et angeli, qui Filio assistunt ut Domino, ecut sequens Scripturae series declarabit.
Abbreviated transcription (Latin):
nachꝰ suit. ⁊ antonio magno notissimꝰ. fuitã
mãsuetꝰ. ⁊ sapiens locurõe suauissimꝰ. utił. tͥstã¬
tium ꝯsolalat᷑ aĩos. a lacͥtare reuocabat. sic:
ncc̃aria tͥbular̃o ꝓuẽu. Talis erat ĩ cladili ꝓpͥ .¬
d eniꝙ dũ ĩ firmitatẽ ĩcurabłem ĩcurriss ⁊ medi¬
ci putͥda m̃bea eiꝰ ĩcidissẽt. ille m̃ mãilꝯ oꝑalaͣ.

Expanded text:
nachus fuit, et Antonio magno notissimus. Fuit itaque mansuetus et sapiens, locutione suavis et utilis, tristantium consolabatur animos, et ad alacritatem revocabat, licet necessaria tribulatio mitatem incurabilem incurrisset, et medici putrida membra incidissent, ille tamen manibus operabatur
Abbreviated transcription (Latin):
genitoꝵ ex qͦ fc̃i: ad ꝙ redigendi simꝰ. ⁊ ñ flore p᷑puito
ꝯfidẽtes ĩ fitmitates oꝑti corporis ignorare coaquali
picies tẽplum. qͥbꝰ calcab pedibꝰ sc̾m illiꝰ pauimtũ :
Q uom᷑ manꝰ extendes de qͥl adhuc sanguis ĩiustꝯdi¬
p̾sũptõe ori tuo porriges pocłm sãguinis dñi p̃ciosi:
dum furore ẜmc̃e tantꝯ sanguis sit ĩuiste esfusꝯ:
Recede ig᷑ recede: ne ẜdo pcc̃o pͥorẽ neqͥciam augẽꝯtẽ¬
das. Suscipe uĩculum: qͦ te dñs oũmi nc̃ ligauit.¬

Expanded text:
genitorum, ex quo facti, ad quem redigendi sumus. Non in flore purpureo confidens infirmitates operti cordis ignorare coaequalipicies templum? Quibus calcabis pedibus sanctum illius pavimentum? Quomodo manus extendes, de quibus sanguis injustesumptione ori tuo porrigis poculum sanguinis Domini pretiosi, dum furore sermonum tantus sanguis sit injuste effusus? Recede ergo, recede, ne secundo peccato priorem nequitiam augere contendas. Suscipe vinculum, q
Abbreviated transcription (Latin):
remouebas. ⁊ ab aliȩnabas annon: Et utrũ aliqũe exornarioportui.t. qͥ ista ⁊ ꝓbaret. ac fieri ñ si¬
lierẽ aãpnabãt simplici iutlicio. młtor maleficioꝵ c̃uictã putabãt. Quo pacto: quoniam quam impu¬
fitam nidicarat eã ueneficu qͦ: dãpnatã existimabãt. Aind itaͤ Qua necesse est. eam que suum corpis
asarerit t̃pissime cupiditat. timere ꝑmłtos. Quos: Istos. tnrum. parentes. ceteros ad qͦs uidet sui ae¬
deioris intamiã ꝑtinere. Qnd pͥea : Quos tantope tnneat. cos necẽe ẽ.u qͦq mͦ posit uenescio petat. SUuir¬

Expanded text:
 publica removebas et abalienabas, an non? Et utrum› aliquem exornarei oportuit, qui istaec prohiberet ac fieri non si publica removebas et abalienabas, an non? Et utrum› aliquem exornarei oportuit, qui istaec prohiberet ac fieri non silierem damnabant, simplici iudicio multorum maleficiorum convictam putabant. Quo pacto? Quam inpudicam iudicarant, ea veneficii quoque damnata exeistimabatur. Quid ita? Quia necesse est eam, quae suum corpus addixerit turpissimae cupiditati, timere multos. Quos istos? Virum, parentes, ceteros, ad quos videt sui dedecoris infamiam pertinere. Quid postea? Quos tantopere timeat, eos necesse est,  ‹Quare necesse est?› Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tescis. Ades. ab eẽ uis. Abes. ret̃ti cupns. ẜ In pace bellũ q̃ritas. inbello pacẽ desidas. Inc̃tiõe de u̾tute lo¬
tuiqͦ: nom̃ splendori. ac decori ẽ eniitati tinclarissimi nepotes suo sangume abluertint inmicor eru¬
delitatẽ Item ꝑfiiose fragelle qͣ facile scelere ur̃o ẽtabuistis. ii cuꝰ itor urbis. naliã miꝑ nlintraũ. eius
ne uix fundam̃ttor reliꝗe maneãt.  Itẽ. Sonori insidutores. latͦcimo uitã in nocentissimi cuꝰq pecistiᷤ.
tantã ne ex imꝗtate iudicioꝵ. ur̃is calũpinis assumitis fauiltatẽ. hac elocucione si loco utem. raro. ⁊ cũ
rei magnitudo postulare iudetur. ad ꝗͣ uolemꝰ indignacionẽ aĩmũ auditoris addueemꝰ. Pht̾̃ga¬
ganio ñ onĩis gͣuis ẽ neq ꝯcinna. s hec q̃ cũ enum̃ita sũt ea que obsunt cause ad u̾sarioꝵ ẽfirmat suꝑio¬
rẽ oracionẽ. ħ pacto.Cum igitur hec omna faceres. diceres. ad miinstrares. utrũ dãmos socior ab.i.p.

Expanded text:
tescis; ades, abesse vis; abes, reverti cupis; in pace bellum quaeritas, in bello pacem desideras; in contione de virtute loquoque nomen splendorei ac decori est civitati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine aluerunt inimicorum crudelitatem.» Item: «Perfidiosae Fregellae, quam facile scelere vestro contabuistis, imi cuiusque petistis; tantamne ex iniquitate iudiciorum vestris calumniis adsumpsistis facultatem?» Hac exclamatione si loco utemur, raro, et cum rei magnitudo postulare videbitur, ad quam volemus indignationem animum auditoris adducemus. Interrogatio non omnis gravis est neque concinna, sed haec, quae, cum enumerata sunt ea, quae obsunt causae adversariorum, confirmat superiorem orationem, hoc pacto: «Cum igitur haec omnia faceres, diceres, administrares, utrum ‹animos sociorum ab re
Abbreviated transcription (French):
oportuerit iucitare. utrũ fuerit utilius an alioꝵ fuerit utiluas. stati i e n et pocetar. Dem̃ int̾ponet᷑ abu-¬

Expanded text:
oportuerit iudicare, utrum fuerit utilius an aliorum fuerit utilius statuendi potestas. Deinde interponetur ab aoportuerit iudicare, utrum fuerit utilius an aliorum fuerit utilius statuendi potestas. Deinde interponetur ab a
Abbreviated transcription (Latin):
genus. ut maior amiis. sx ⁊ cun morb cansaest: cognitorem det.: Ex eo ͫ ei ouunius constitui ẽ ueñ.
extemꝑe ẽt hõis dignitate. Ex pacto ns est: si qͥd mt̃ se pepigeraa: n quid int᷑ qͦs c̃uenit. Pacta ft̃.
que lefib ob seruanãa sunt n mͦ: Rem ubi ꝑagunt : ration̾e paguit. in comitio aut inforo. aut¬
ante meridiem causa conicito. sunt item pacta q̃ sñ legib obseruant̃ exconuentu. qũe ire ista¬
re dicuntur ħis igitur partib ininriam demo nstrari. confirmari. ius conuenit. Iãq m absolu
ta iuriditiali faciendũ uidet᷑ Pcũ de coꝑation queret᷑. utrũ santius fuerit agere ia qđ neꝰ
aicat. sererisse: auia quł accusato dicat oportuisse fieri. Primum queri c̃uemets utẽũ fie¬
rit utilnis. eteontem ins hoc est utrum uenistius. facilius eum ucibibuis. Sem̃ oportedit q̃rĩp̃mie

Expanded text:
ere, quod genus ut maior annis LX et cui morbus causa est, cognitorem det. Ex eo vel novum ius constitui convenit ere, quod genus ut maior annis LX et cui morbus causa est, cognitorem det. Ex eo vel novum ius constitui convenit ex tempore et ex hominis dignitate. Ex pacto ius est, si quid inter se pepigerunt, si quid inter quos convenit. Pacta sunt, quae legibus observanda sunt, hoc modo: Rem ubi pagunt, ‹orato; ni pagunt,› in comitio aut in foro ante meridiem causam coicito. Sunt item pacta, quae sine legibus observantur ex convento quae iure praestare dicuntur. His igitur partibus iniuriam demonstCum ex conparatione quaeretur, utrum satius fuerit facere, id, quod reus dicat se fecisse, an id, quod accusator dicat oportuisse fieri, primum quaeri conveniet, utrum fuerit utilius ex contentione, hoc est, utrum honestius, facilius, conducibilius. Deinde oportebit quaeri, ipsumne
Abbreviated transcription (Latin):
titseris expensũ: ab socio eiꝰ recte : petere possis. Iudicatum est iđ̃ de qͦ sententia lata est. aut decr etũ
interpositũ. Ea sepe dñ̾isa sunt: ut alio alruad nidici. aut p̃tori. aut ẽsuli aut tͥbimo.p̃: placitũ sn
et fit ^ de eadẽ re sepe aliuis aliuã dec̃uerit aut iudicauerit. Quod genꝰ. ꝙ. drusus p̃tor urban¬
qd̃ eũ de hereeꝰ manãati ageret̃. iudiciũ reddidit. Sextꝰ iulius ñ redaint. Item ũ. celius iudex
ab soluit inuriarũ eũ ꝗ luciliũ actiũ poetã in scenã nominatĩ leserat ꝙꝵ. mutꝰ iũ ꝗ inciliũ
actrũ poetã nommnaũat. conaẽpnauit. Ergo quia posst̃ res simili de causa dissimilit̃ idicate¬
ꝓferri. cũ id̃ usu uenerit. iuddicẽ cum iudace. tẽpꝰ cum tp̃ee: num̾um eum numero iudicioꝵ

Expanded text:
tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositum. Ea saepe diversa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut consuli aut tribuno plebis placitum sit et fit, ut de eadem re saepe alius aliud decreverit aut iudicarit, quod genus: M. Drusus praetor urbanus, quod cum herede mandati ageretur, iudicium reddidit, Sex. Iulius non reddidit. Item:‹C.› Caelius iudex absolvit iniuriarum eum, qui Lucilium poetam in scaena nominatim laeserat, P. Mucius eum, qui L. Acproferri, cum id usu venerit, iudicem cum iudice tempus cum tempore, numerum cum numero iudicioru
Abbreviated transcription (Latin):
to ea dere scriptum non sit quo uoluerit cauere. quod satis cautum putarit. ꝓpt̃ cen
dicialem reuertemur. Absoluta iuriditiali constitutione utemur: aimipiam rem quã
nos reciie cuiꝯfitemui. iure factã dicemus. sine ulla assũptione extrarie defensionis. In ea
nuenit q̃ri. iure ne factũ sit Re eo causa ponta: dicere paterimus. si ex ꝗb partib ius constet
cognouerimꝰ. Constat igitur ex his partib. natura. lege. ꝯsuetudmne. iud̃icato. equo:⁊ bono
paclo. Nature ius est: quod cognationis aut pietatis causa obseruatur. Quo iure. parendes
alibis ⁊ aparente lib̃i eolunt᷑ lege us ẽ. id qđ popłi iussu sanctitũ ẽ. Qã genꝰ ut muis eͣaͣ eͤ io¬
ceris. Consuetudine nis ẽ. id qd sñ lege eque ac si legtamũ sit usitatũ ẽ Qã genꝰ icd qdł argentario

Expanded text:
to de ea re scriptum non sit, quod noluerit cavere, an quod satis cautum putarit propter ceto de ea re scriptum non sit, quod noluerit cavere, an quod satis cautum putarit propter cedicialem revertemur. CAPUT 19 Absoluta iuridiciali constitutione utemur, cum ipsam rem, quam nos fecisse confitemur, iure factum dicemus, sine ulla adsumptione extrariae defensionis. In ea convenit quaeri, iurene sit factum. De eo causa posita dicere poterimus, si, ex quibus partibus ius constet, cognoverimus. Constat igitur ex his partibus: natura, lege, consuetudine, iudicato, aequo et bono, pacto. Natura ius est, quod cognationis aut pietatis causa observatur, quo iure parentes a liberis, et a parentibus liberi coluntur. Lege ius est id, quod populi iussu sanctum est quod genus: ut in ius eas, cum voceris. Consuetudine ius est id, quod sine lege aeque, ac si legitimum sit, usitatum est quod genus id quod argentario
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ amplitudinẽ ciuitatis detͥmento afficit. ego ñ feci s ꝓhibui decrimento. Erarium i eiͦeuum:
serui. bbidim malor resttor marestatẽ ouinẽ int̾ire ñ ꝑasi suꝓrimum igiur uocabulisertem¬
tiabreuiter ⁊ adutilitatem⁊ aa iomditatẽ. cause dif̾init᷑. Deinde factum nr̃m cũ ũbi descrip
iniriosa. Ia qͦ exiuris partib sumetur. De iuridiciali ab soluta: de q̃ iã loquem̃. IQueritur
intranstationib primũ aliqͥs ens reiactionem. petitionem. aut ꝑsecutionem. habeat quĩ¬
hec legib ⁊ morib eqͦ ⁊ bono reꝑnntur: de qͥb dicet᷑: innidiciali absoluta. Incausa ra¬
tiouali primũ q̃ret̃. qͥd inreb maiorib aut minorib aut similib simlit̃ scͥptum. aut iudi¬
catum sit. Demnde utrum eares simisiᷤ sit ei rei de qua agit᷑: an dissimilis. Deinde utrũ ẽsul¬

Expanded text:
qui amplitudinem civitatis detrimento ‹adficit. Ego non adfeci, sed prohibui detrimento:› aerqui amplitudinem civitatis detrimento ‹adficit. Ego non adfeci, sed prohibui detrimento:› aer Primum igitur vocabuli sententia breviter et ad utilitatem adcommodate causae describitur; deinde factum nostrum cum verbi desciniuriosa: id quod ex iuris partibus sumetur de iuridiciali absoluta, de qua iam loquemur. CAPUT 18 Quaeritur in translationibus primum, num aliquis eius rei actionem, petitionem aut persecutionem habec legibus et moribus, aequo et bono reperientur; de quibus dicetur in iuridiciali absoluta. In causa ratiocinali primum quaeretur, ecquid in rebus maioribus aut minoribus aut dissimilibus similiter scriptum aut iudicatum sit; deinde, utrum ea res similis sit ei rei, qua de agitur, an dissimilis; deinde, utrum consul
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretentur exitrario. Nec ẽẽ ãbigue scͥptũ: cũ intellegat᷑ utͣ sententia uera sit. ẜd̾unt qui
arbitre̾nt̃. ad hanc causam tractandã uehem̃t̃ ꝑtinere. cognitionẽ ãphibologiarũ. eã que
ab aialeticis ꝓfert̃. ħos uͦ arbitram̃. ñ mͦ nullo adium̃to eẽ. s potius maximo ĩpedim̃to. Om¬
nes it illi dialetioi ã phibologias nũcupãt eas ⁊̃ q̃ parte ex altera sententiam uullam poᷤ¬
sunt interpretari.Itaq ⁊ alieni sermonis molesti interpeslatores. ⁊ scripti tum odiosi
tũ obscuri interpretes suint. ⁊ dũ caute ⁊ expedite loqͥ uolunt infantissimi reperiunt᷑
Ita dicii metuunt maicendo neqͥo ãbiguũ aicant. nom̃ suũ ꝓmintiare non possutit. Uerũ
primũ afferemꝰ breuẽ uocabuli diffinitionẽ. ħ mͦi. Maiestatẽ is minuit: qui ea tollit: ex qͥb re
suffragio ⁊ magistratũ ꝯsilio. pͥuasti cũ põtesis disturbasti. Itẽ ex ꝯtrario. Maiestatem is minuit

Expanded text:
interpretentur, ex contrario; nec esse ambigue scriptum, cum intellegatur, utra sententia vera sit. Sunt, qui arbitrentur ad hanc causam tractandam vehementer pertinere cognitionem ampa dialecticis profertur. Nos vero arbitramur non modo nullo adjumento esse, sed potius maximo impedimento. Omnes enim illi amphibologias occupant eas, quae etiam parte ex altera sententiam nullam possunt interpretari. Itaque et alieni sermonis molesti interpellatores, et scripti tum odiosi, tum obscuri interpretes sunt, et dum caute et expedite loqui volunt, infantissimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo ne quid ambiguum dicant, nomen suum pronuntiare non possunt. Verum primum adferemus brevem vocabuli definitionem, hoc modo: «Maiestatem is minuit, qui ea tollit, ex quibus rsuffragio et magistratum consilio privasti, cum pontes disturbasti.» Item ex contrario: «Maiestatem is minuit,
Abbreviated transcription (Latin):
constituenda ⁊ regenda prudentia ẽ. Maxime aũ hereditas alibidnib exercenda :: ⁊ exercenda in labore patien¬
uollet:. Caueãt ĩtẽ ꝑantiã. Meminerit uerecundie. qđ erit faciliꝰ si in eiꝰ mͦ ꝙ reb maiores natu uelit̃ ĩterẽe.
Senib aũ labores corporis minuendi: exercitationes animi ⁊̃ augende uidentur. Dand a:uꝰ oꝑa: i ⁊ amicos nu
accessit. duplex malũ : : q ⁊ ip̃a senetꝰ dedetꝰ ꝯcipit. ⁊ fac̃ adolesc enciũ inpudenciorẽ ĩ tẽꝑantiã. ac ne illa

Expanded text:
constituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibconstituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibvolent, caveant intemperantiam, meminerint verecSenibus autem labores corporis minuendi, exercitationes animi etiam augendae videntur; danda vero opera, ut et amicomperantia accessit, duplex malum est, quod et ipsa senectus dedecus concipit et facit adulescentium impudentioren intemperantiarn. Ac ne il
Abbreviated transcription (Latin):
un lo natũ addor auit. ꝓpt̾ ĩ foͥrmitudinẽ ualitudinis ntã potuit patͥs similis ẽẽ ꝗͣ ille fuetat sui.
uuld sigͥ ñ potent: siue cͥausas defensitare siue ppłm contionib den̾e. siue bella gerere. illatñ p̃stare debe¬
icue bit q̃er̃t cillius potestate. iusticiã. fidẽ. liberalitatẽ modestiã. tẽperantiã. Quominꝰ abeo id qđ de sit
requitat᷑. Optima aũ hereditas apatrib tͣdit᷑ lib̃is. omm̃q pat̾monio p̃stantior. gła uirtutis.: rerumq
gestarũ. cuide decori eẽ nefas ⁊uicĩ iudicandũ ẽ. Et qͣm officia neade di sparib etatib tribuuntur. aliaq st̃
iuuenũ alia seniorũ . Paliqͥd ⁊̃ de hac dnstinctione dicendũ ẽ. Est gͥ ad olescentis: maiores natu uereri. E
his diligere optimos ⁊ ꝓbatissimos quorũ consilio atq auctoritate nitatur. In eu̾tis u etatis insciencia senun

Expanded text:
rmitatem valetudinis non tam potuit patris similis esse, quam ille fuerat sui; si igitur non poterit sive causas defensitare sive populum contionibus tenere sive bella gerere, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidem, liberalitatem, modestiam, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, requiratur. Optima autem hereditas a patribus traditur liberis omnique patrimonio praestantior gloria virtutis rerumque gestarum, cui dedecori esse nefas et vitium iudicandum est. Et quoniam officia non eadem disparibus aetatibus tribuuntur aliaque sunt iuvenum, alia seniorum, aliquid etiam de hac distinctione dicendum est. Est igitur adulescentis maiores natu vereri exque iis deligere optimos et probatissimos, quorum consilio atque auctoritate nitatur; ineuntis enim aetatis inscitia senum
Abbreviated transcription (Latin):
deersũ.  inmicũ fr̃is cũ gladio cruento udit. caprts ace̾rsit. hie qm̃ comectura uerũ q̃ritu defasto
aut exsrapeis aliqͥs cont᷑uersie nascit᷑ Ea diidit᷑ impartes sex. Scriptũ ⁊ sententiã. Cont̾ria leges. Am¬
biguñ diffinitionem. tnslationẽ ratiocinattonẽ. Ex scripto ⁊ sententia contͦuersia nascit᷑. cũ inaet¬

Expanded text:
occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto aut e scripto aliquid controversiae nascitur. Ea dividitur in partes sex: scriptum et sententiam, contrarias leges, ambiguum, definitionem, translationem, ratiocinationem. Ex scripto et sententia controversia nascitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dendi. posita ẽ in confirmatione.⁊ confutatione. Nã cũ augmenta nr̃a epposuerimus. contrariaq dissoliterimus. ab-¬
solute imirũ munus oratorium fecerimꝰ. Utrumq gͥ facere poterimus si constituonem cause cognouerimus. Causa¬
rũ eo initutiones. alii qͣtuor fecert̃. nr doctor tres putauit eẽ. non ut de illos qͥcłł detheret imuientione. su ostenderet
ia qđ o portusset siplicit̃ ae singłari mͦ dicere. illos dnsthuisse duplicit ⁊ biptiato. Constitutio ẽ pͥma de p̾catio defen¬
soris. cũ ꝯc eusatoris insimulatione coniuncta Constititiones itaq ut añ aꝑamꝰ. tres st̃. lomesturalis. legitima. Iuri¬
glaio meubuit. Ubxes interuenit. occisũ conspicat᷑ eorpe telũ eruentũ educitꝰ leuccer int̾uenit. cũ frẽ

Expanded text:
dendi posita est in confirmatione et in confutatione. Nam cum adiumenta nostra exposuerimus contrariaque dissolverimus, abdendi posita est in confirmatione et in confutatione. Nam cum adiumenta nostra exposuerimus contrariaque dissolverimus, absolute nimirum munus oratorium confecerimus. Utrumque igitur facere poterimus, si constitutionem causae cognoverimus. Causarum constitutiones alii quattuor fecerunt: noster doctor tres putavit esse, non ut de illorum quicquam detraheret inventione, sed ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensoris cum accusatoris insimulatione coniuncta. Constitutiones itaque, ut ante diximus, tres sunt: coniecturalis, legitima, iurisum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
paucade diuisione causarũ dixerimꝰ. Causarũ disusio. inãuas partes distͥbuta ẽ. pͥmũ pͦ narrationẽ debemꝰ apire¬
reste matrẽ comienit mͥ cũ adu̾sariis. Iure nefecerit. ⁊ licuerit ne ei facere. iẽ in contͦuersia. Itẽ econtͣrio. aga¬
mãntinẽ eẽ aclm mest᷑ occisũ. confitentur. Cũ iã ita sit. me ulcisti parentẽ negat̃. oportusse. Dem̃ cũ ħ fecerimꝰ.
distͥbutione uti debemꝰ. Ca dnuidit̃ in duas partes. enumerationẽ. ⁊ expositionẽ. enum̃atione utemur. cũ dicemꝰ.
nim̃o q̃t de reb dicturi sumus. Eã plusꝗͣ trnĩ partiũ ẽẽ nuim̃o non oportet. Nã ⁊ pericłosũ ẽ ne quando płus iminus
ue dicamus. ⁊ suspitionẽ affer auditori meditationis. ⁊ artifieñ q̃ res fidẽ abrogat oratori s expositio ẽ cũ res de qͥ¬

Expanded text:
paucapaucareste matrem convenit mihi cum adversariis: iure fecerit et licueritne facere, id est in controversia.» Item e contrario: «Agamemnonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fecerimus, distributione uti debemus. Ea dividitur in duas partes: enumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plus quam trium partium numero ‹esse› non oportet: nam et periculosum est, ne quando plus minue dicamus, et suspitionem affert auditori meditationis et artificii, que res fidem abrogat orationis. Expositio est, cum res de q
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥd ꝑturbate. nequid noue. neꝗd contorte. neqũ ambigue dicamus. neꝗͣ in abiã rem tͣnseamꝰ. ne ab ultimo re¬
sit. aut tp̃ris parũ suisse. aut causã nullã. aut locũ id̾oneum. non fuisse. aut homines ip̃os facere. aut ꝑatiñ
potuisse. Si terares erit: nchominꝰ hec om̃na narrando conseruanda sc̃ Nã sepe ueritas. nͥ b̾seruata sint. fi¬
dẽ ñ potest facere Sin erit ficta: eo mag̃ ert̃ conseruanda. Dehis reb caute confligendũ est. qͥb in rebitabule.
cuã rationem ex ordioꝵ haberemꝰ. h c̃ quod reliquum est qm̃ dererũ iuentione disputandũ ẽ. in qͦ singłare con¬
sumit᷑ oratoris artificiũ dabimꝰ oꝑã. ut ncħominꝰ industrie ꝗͣ reiutilitas postulabit quesisse uideamunsiprius

Expanded text:
ne quid perturbate, ne quid conne quid perturbate, ne quid consit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si uera res erit, nichilominus hec omnia conseruanda sunt; nam sepe ueritas, nisi exornata sit, fidem non potest facere; si erit ficta, eo magis est conseruanda. / De hiis rebus caute confingendum est; quibus in rebus tabule cuam rationem exordiorum haberemus. Nunc, quod reliquum est - quoniam de rerum inventione disputandum est, in quo singulare consumitur oratoris artificium - dabimus operam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse videamur  si prius
Abbreviated transcription (Latin):
uarietates. fortune cõmutationem. inspiratum incõmodum. subitam leticiam. iocuncum exitimrerum. Ue¬
bere narrationẽ. Ut breuis. ut lucida. ut uerisimilis sit. q̃ qm̃ fieri oportere scmꝰ. q̃ ad mod̾ũ faciamꝰ cognos¬
cendũ ẽ I Rẽ breuiter narrare pot̾imꝰ si inde incipiemꝰ narrare. uñ necesse erit sinon ab ultimo initio repetere¬
uolemꝰ. ⁊ si sumatim ñ partieulatĩ narrabimꝰ. ⁊ si non ad extremũ. husq: eo quo opuserit ꝑsequemur. ⁊ si transiti¬
nib nullis utemur. ⁊ sinon de errabimus ab eo qđ ceꝑimꝰ exponere. ⁊ si exitꝰ rerũ ita exponemꝰ ut añ qͦ: q̃ facta
sit̃ seiri possit. tã ⁊ si nos reticuerimꝰ. Ad genꝰ ẽ si dicã me expiintia redisse ꝓfectũ qͦ: in ꝓuincia intelligat᷑ ⁊ om̃mo
ni Insidias pꝰꝙ fecit. ũ in loco attulit. Rem cilueide narrabimus. siut qͥcqͥã pͥmt̃ gestũ erit: ita pͥmũ exponemꝰ.

Expanded text:
varietates fortunae commutationem, insperatum incommodum subitam laetitiam iucundum exitum rerum. Vebere narrationem, ut brevis, ut dilucida, ut veri similis sit; quae quoniam fieri oportere scimus, quemadmodum faciamus, cognoscendum est. Rem breviter narrare poterimuolemus; et si summatim, non particulariter, narrabimus; et si non ad extremum, sed usque quo opus erit, persequemur; et si translationibus nullis utemur; et si non deherrabimus ab eo quod cepimus exponere; si exitus rerum ita exponemus ut ante quoque que facta sunt fieri possunt, tamen et si nos reticuerimus; quod genus est, si dicam me ex prouincia rediisse, profectum quoque in prouinciam intelligatur. Et omnino ni: Insidias postquam fecit, vim in loco adtulit. CAPUT 15 Rem dilucide narrabimus, si ut quicquid primum gestum erit, ita primum exponemus
Abbreviated transcription (Latin):
Iustorum in patriã scande precipit
Illis purpureis tecta rosarus
om̃is fraglat humus caltaq pinguia
& molles uiolas &tenues crocos
t̾undit fonticulis uda fugacib
Illic& cracili balsama surculo.
pesudata fluunt raraq cinaind
⁊ ilambens eluuius portat nexitum¬
ł olices animȩ prata p herbida

Expanded text:
iustorum in patriam scandere praecipit. iustorum in patriam scandere praecipit. illic purpureis tecta rosariis omnis fragrat humus caltaque pinguia et molles violas et tenues crocos fundit fonticulis uda fugacibus. illic et gracili balsama surculo desudata fluunt, raraque cinnama praelambens fluvius portat in exitum. felices animae pra
Abbreviated transcription (Latin):
cogis iuscitiȩ uindice dexcã
Qui pontum rabidis escib inuiũ
Persulcare uetas. ut refluo insalo
Securus pateat reduce transitus
& mox unda rapax deuor& impios
Cui ieiuna heremi saxa loquacib
exundant scatebris & latices nouos
Fundit scissa silex quȩ sicientib:
uat potũ poculis axe sub igneo
nscarfellis aqua tristisico in lacu.
F it ligni uenia mel uelut atticũ.
Hignum ẽ. quo sapiunt asꝑadulcius
in labens gelida grandine densius
Nis mensas epulis ac dape cõstruunt:
euam dat sidereo xp̃s ab & here.
Nec non imbrifero uentꝰ anhelitu
crassa nube leues inuehit alites.
Quȩ conflata inunũ cũ semel agmina
Huxerunt reduci non reuolant fuga
Hec olim patribus premia cõrulic
insignis pietas numinis unici
cui: sub sidio nos quoq: uescunur
ẜascentes dapib pectora mỹscicis
Fessos ille uocat ꝑ freca scłi.
uiscissis populũ turbinib regens
yactatasq animas mille laborib

Expanded text:
cogis iustitiae vindice dextera; cogis iustitiae vindice dextera; qui pontum rabidis 1 aestibus invium persultare vetas, ut refluo in solo 2 securus pateat te duce transitus, et mox unda rapax ut voret inpios; cui ieiuna eremi saxa loquacibus exundant scatebris, et latices novos fundit scissa silex, quae sitientibus dat potum populis axe sub igneo. instar fellis aqua tristifico in lacu fit ligni venia mel velut Atticum, lignum est quo sapiunt aspera dulcius,  ninguidus, inlabens gelida grandine densius; his mensas epulis, hac dape construunt, quam dat sidereo Christus ab aethere. nec non imbrifero ventus anhelitu crassa nube leves invehit alites, quae, difflata in humum cum semel agmina fluxerunt, reduci non revolant fuga. haec olim patribus praemia contulit insignis pietas numinis unici, cuius subsidio nos quoque vescimur pascentes dapibus pectora mysticis. fessos ille vocat per freta saeculi discissis populum turbinibus regens, iactatasque animas mille laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
Iinciam seruitu nescia pristini
cens pelusiacis usta uaporibus
dandem purpurei gurgitis hospita
Rubris litcorib fessa resederat.
Hostis dirus ad est cum duce ꝑfido
Infert & ualidis proelia uiribus
noyses porro suos inmare p̃cipit
onstans intrepidis tendere gressib
rebent rupca locum stagna uiantib
iparum in faciẽ peruia sistitur
ircumstans uitreis undaliquorib:
um plebs sub bifido ꝑmeat& quore
ubes quin eciam decolor asperis
rritata odus rege sub impio
lebreum siciens funde sanguinẽ
uda se pelago credere cõcauo
bant precipici turbine percita
uctus permedios agmina regia.
ed cum fusa dehinc unda reuoluit᷑.
Insema reuolans gurgite refluo :¬
urrus te& equos tolaq. nufragil
ipsos & proceraes & uaga corpora
Nigrorũ uideas nare satellicum.
Arcis iustitium trisce tprannice
Q uȩ tandẽ poterit lingua recexere
⁊audes xp̃e tuas qui domitã pharon
Iͥlagis multimodis cedere p̃suli

Expanded text:
hic iam servitii nescia pristini hic iam servitii nescia pristini gens Pelusiacis usta vaporibus tandem purpurei gurgitis hospita rubris litoribus fessa resederat. hostis dirus adest cum duce perfido, infert et validis proelia viribus. Moses porro suos in mare praecipit constans intrepidis tendere gressibus. praebent rupta locum stagna viantibus, riparum in faciem pervia sistitur circumstans vitreis unda liquoribus, dum plebs sub bifido permeat aequore. pubes quin etiam decolor asperis inritata odiis rege sub inpio Hebraeum sitiens fundere sanguinem audet se pelago credere concavo. ibant praecipiti turbine percita fluctus per medios agmina regia, sed confusa dehinc unda revolvitur in semet revolans gurgite confluo. currus tunc et equos telaque naufraga ipsos et proceres et vaga corpora nigrorum videas nare satellitum, arcis iustitium triste tyrannicae. quae tandem poterit lingua retexere laudes, Christe, tuas? qui domitam Pharon plagis multimodis cedere praesuli
Abbreviated transcription (Latin):
manantemq dõ cernat originem :
noyses nempe dm̃ spinifero in rubo
yidit conspicuo lumine flammeũ
Felix qui meruit sentib: insacris
caelestis solu uisere principem
Iussus nexa pedũ uincula soluere.
ue scm in uolucris polluer& locũ
Hunc ignem popłi sanguinis incliti:
oi aiorum meritis tutus & impotens.
Suetus sub dñis uiuere barbaris.
iam liber seluitur longa ꝑ auia
Qua gressum tulerant castraq: cerule
noctis permedium cõcita mouerant¬
i lebem ꝑ uigilem fulgure preuio
pucebat radius sole micantior.
Sed rex nilidci littoris inuido
Feruens felle iub& preualidã manũ
in bellum rapidis ire choortibus
Ferratasq: acies clangere classicũ
Sumunt arma uiri. seq minacib
accingunt. gladus. triste canittuba
ulic fidit iaculis ille uolantia
ire figit calamis spicula gnosus
Densecur cuneis turba pedescrib
currus pars& equos & uolucres rotas
conscendunt celeres signaq bellica
ꝓrecendunt tumidis clara dra conib

Expanded text:
manantemque Deo cernat originem? manantemque Deo cernat originem? Moses nempe Deum spinifero in rubo vidit conspicuo lumine flammeum. felix qui meruit sentibus in sacris caelestis solii visere principem, iussus nexa pedum vincula solvere ne sanctum involucris pollueret locum. hunc ignem populus sanguinis inclyti, maiorum meritis tutus et inpotens, suetus sub dominis vivere barbaris, iam liber sequitur longa per avia. qua gressum tulerant castraque caerulae noctis per medium concita moverant, plebem pervigilem fulgure praevio ducebat radius sole micantior. sed rex Niliaci litoris invido fervens felle iubet praevalidam manum in bellum rapidis ire cohortibus, ferratasque acies clangere classicum. sumunt arma viri seque minacibus accingunt gladiis, triste canit tuba. hic fidit iaculis, ille volantia praefigit calamis spicula Gnosiis. densetur cuneis turba pedestribus, currus pars et equos et volucres rotas conscendunt celeres, signaque bellica praetendunt tumidis clara draconibus.
Abbreviated transcription (Latin):
oierso sole chaos ingruit horridũ
Lucẽ redde tius xp̃e fidelibus
Qua muis innumero sidere regia
Iunariq polũ lam pade iinxeris
incussu silicis lumina nos tm̃
oionstras saxigeno semine querere.
Ne nescir& homo spem sibi luminis
In xp̃i solido corpore conditam
eui dici stabilẽ se uoluit pecram
Nr̃is igniculis unde genus uenit.
Pingius quos oleirore madentib
Lychnis aut facibus pascimꝰ aridis
auin& fila fauis scirpea floreis
ł resso melle prius conlita fingimꝰ.
Uiuax flamma uig& seu caua testula
Succũ linceolo suggerit ebrio
Seu pinus piceam fert alimoniã
Seu ceram teretẽ stupa calens bibit
Nectar deliquido uertiae feruidũ
aut tatim lacrimis scillat alentib
Ambustum qm uis facit ignea.
imbrẽ demadido flere cacumine
Splendent ergotiuis munerib pater.
ꝑlammis mobilib scilic& atria.
absentemq diem luxagit emula
Quam nox cum lacero uita fugit peplo
Sed quis non rapidi luminis arduã

Expanded text:
merso sole chaos ingruit horridum. merso sole chaos ingruit horridum. lucem redde tuis, Christe, fidelibus. quamvis innumero sidere regiam lunarique polum lampade pinxeris, incussu silicis lumina nos tamen monstras saxigeno semine quaerere, ne nesciret homo spem sibi luminis in Christi solido corpore conditam, qui dici stabilem se voluit petram, nostris igniculis unde genus venit. pinguis quos olei rore madentibus lychnis aut facibus pascimus aridis, quin et fila favis scirpea floreis presso melle prius conlita fingimus. vivax flamma viget, seu cava testula sucum linteolo suggerit ebrio, seu pinus piceam fert alimoniam, seu ceram teretem stuppa calens bibit. nectar de liquido vertice fervidum guttatim lacrimis stillat olentibus, ambustum quoniam vis facit ignea imbrem de madido flere cacumine. splendent ergo tuis muneribus, Pater, flammis nobilibus 1 scilicet atria, absentemque diem lux agit aemula, quam nox cum lacero victa fugit peplo. sed quis non rapidi luminis arduam
Abbreviated transcription (Latin):
Largitor ds̃ om̃ium bonoꝵ
arates reddimꝰ & sacramꝰ hyninos
Tu nos tristifico uelut tyranno
oiundi scilic& impotentis actu
conclusos regis & ferã repellis
Quȩ circum fremit ac uorare tẽptat
Insanos acuens furore dentes
cum te summe dĩ p̃cemur unũ
V examur premim᷑ malis rotam᷑
o derunt. lacerant. trahunt. lacesst̃.
Iuncca ẽ supplicus fides iniquis
Nec defit tm̃ anxiis medella.
Nam languente t ruci leonis ira.
In lapsȩ suꝑ ingeruntur escȩ
Quas siquis sicient᷑ hauriendo
Nongustu tenui. ẜ ore pleno
internis uelit implicare uenis
Hic sc̃o saciatus ex ꝓphȩca
iustoꝵ capi& cibos uirorum
Qui fructũ dño metunt ꝑ enni
Nil ẽ dulcius ac magis saporũ.
isil ꝙ plus hominẽ uiuare possit
Quam uatis pia p̃cinentis orsa.
His sumptis lic& in solens potestas
Prauum iudic& in rog&q mortem
in pasti lic& iruant̾ leones:
Nos semꝑ dñm patrẽ fatentes
aui certis uicib tẽpr̃a diuidis

Expanded text:
largitor Deus omnium bonorum, largitor Deus omnium bonorum, grates reddimus et sacramus hymnos. tu nos tristifico velut tyranno mundi scilicet inpotentis actu conclusos regis et feram repellis, quae circumfremit ac vorare temptat, nsanos acuens furore dentes, cur te, summe Deus, precemur unum. vexamur, premimur, malis rotamur; oderunt, lacerant, trahunt, lacessunt; iuncta est suppliciis fides iniquis. nec defit tamen anxiis medella; nam languente truci leonis ira inlapsae superingeruntur escae. quas si quis sitienter hauriendo, non gustu tenui sed ore pleno, internis velit inplicare venis, hic sancto satiatus ex propheta iustorum capiet cibos virorum, qui fructum Domino metunt perenni. nil est dulcius ac magis saporum, nil quod plus hominem iuvare possit, quam vatis pia praecinentis orsa. his sumptis licet insolens potestas pravum iudicet inrogetque mortem, inpasti licet inruant leones, nos semper Dominum Patrem fatentes qui certis vicibus tempora dividis,