comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pla martyrum exhortationes sũt
martyriorum. Quappt sequentia
relegens. poculo debriatus. p̃cla¬
ro fidem pietatis eructet. et ñ ob¬
sequium nr̃m nomini temerita¬
tis assignet.Quia uero ut ꝑquen¬
dam sapientem dicitur. multo¬
citur: ci nichil preferri debuis¬
set:suppliciter omnes in quorum
manus hȩc uenerint deprecor.
ne in his nr̃ȩ ꝑsone:. humilitate
& agrestis oratonis indiscipli¬
nationẽ attendant. cum ꝑsona¬
rũ acceptorem in hac duntaxat
cet me imꝑiũ sermone:n tam̃
scientia fateor. Qumnpotiꝰ hunc
de quo res agitur inclitum et
uerum . xͥ militem ante oculos
ponant. cui humanȩ uocis dig¬
nitate impar erit omne: quic¬
quid in laude eius aliquis nunc
mortalium dix̃it. qm̃ abeo solo
digne potest laudari. aquo et ꝑ
quem tał meruit fieri. Uera itaq
aueracib de eo scripta. et simpli¬
citer in unum collecta fideliter
relegant. et si nrȩ imꝑitiȩ fue¬
riit indignati. ad ueterum mo¬

Expanded text:
pla martyrum, exhortationes sunt pla martyrum, exhortationes sunt martyriorum. Quapropter sequentia relegens, poculo debriatus praeclaro, fidem pietatis eructet, et non obsequium nostrum nomini temeritatis assignet. Quia vero, ut per quemdam sapientem dicitur, multoritas, cui nihil praeferri debuisset, suppliciter omnes, in quorum manus haec venerint, deprecor, ne in his nostrae personae humilitatem et agrestis orationis indisciplinationem attendant, cum personarum acceptatorem in hac duntaxat cet me imperitum sermone, non tamen scientia, fateor. Quin potius hunc, de quo res agitur, inclytum et verum Christi militem ante oculos ponant, cui humanae vocis dignitate impar omne erit, quidquid in laude ejus aliquis nunc mortalium dixerit, quoniam ab eo solo digne potest laudari, a quo et per quem talis meruit fieri. Vera itaque a veracibus de eo scripta, et simpliciter in unum collecta fideliter relegant, et si nostrae imperitiae fuerint indignati, ad veterum mo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ĩ dionisii p̃ciosi ac sociorum eiꝰ
matricularius. omni catholicȩ
dilectioni quaqua uersum spũ
sc̃o diffuse: pacem continuam et
glam optat ȩt̃nam. Cum nos
scriptura gnali diffinitione am¬
moneat dicens. quodcumq po¬
test manus tua facere instanter
oꝑare. & pii augusti simulq płi¬
morum ad hoc desicłia cognosce¬
rem anhelare. uisum. ẽ. mͥ etiam
in hac parte quiddam sudoris
impendere. ut notitiam de ordi
umpbał martyrii beati dionisii
quȩ maxime grecorum continẽ¬
tur historuis. et quasi sepulta an¬
tiquorum scriniis apud latinos
ñ modica portione seruabantur
obtesta. in lucem xͦ uiuante re¬
ducerem. quatinus deuotis exin¬
de erga d̃i cultum et excellentis¬
simi martyris su deuotio cumu¬
lata succresceret et debitȩ serui¬
tuti nr̃ȩ in domo dñi qnͣtum ad
eusdem amici d̃i cuiꝰ idamore
studumus interuentio głosa
diunam miscd̃iam impetrar&e:
Ut enim ante nos dictum. est
gesta bene uiuentium elementa
sunt uitam uolentium. et exem¬

Expanded text:
mei Dionysii pretiosi, sociorumque ejus matricularius, omni catholicae dilectioni, quaquaversum Spiritu sancto diffusae, pacem continuam et gloriam optat aeternam. I. Cum nos Scriptura generali definitione admoneat, dicens: Quodcunque potest manus tua, instanter operare , et pii Augusti simulque plurimorum ad hoc desideria cognoscerem anhelare, visum est mihi, etiam in hac parte quiddam sudoris impendere, ut notitiam de ordinumphalis martyrii beatissimi Dionysii, quae maxime Graecorum continetur historiis, et quasi sepulta, antiquorum scriniis apud Latinos non modica portione servabatur obtecta, in lucem Christo juvante reducerem: quatenus devotis exinde erga Dei et excellentissimi martyris sui cultum devotio cumulata succresceret, et debitae servituti nostrae, in do mo Domini, quantum ad ejusdem amici Dei, cujus id amore studuimus, interventio gloriosa divinam misericordiam impetraret. Ut enim et ante nos dictum est, gesta bene viventium, elementa sunt vitam volentium: et exem
Abbreviated transcription (Latin):
riret. Unde et centesima iuide.¬
cima olimpiade. Romanorum
consul manlius torquatꝰ filium
suum licet uictorem qd̃ contra
imꝑium inhostes pugnauerit.
uirgis cesum securi ꝑcussit. Qua¬
ꝓp̃t ex his. uos et quiq legentes
aduertite: quante nobilitatis
trenam generationem fuit in
estimationis etiam apud orb̾
pͥncipem. qui ut sic trucidare:¬
tur huc roma suos apparitorẽ
direxerit. quantus innobilitate
ꝓsapiȩ et fanatici cultus eũsione:
quante fortitudinis in torm̃torũ
ꝑlatione. quam abiectissimȩ u¬
litatis inͦccisione. quam preciosis¬
simȩ scĩtatis coram deo in morte:
quam excellentissimȩ: et incogi
nr̃e fragilitatis ad huc laboran¬
tium magone. quam felix cum
cepto cum sanctis sociis suis et
omnib angłicis choris. cunctisq
sanctis domini et electis in ȩxna
felicitate. ꝑ eundem dñm et sal¬

Expanded text:
riret. Unde et centesima underiret. Unde et centesima undecima olym piade Romanorum consul Manlius Torquatus filium suum, licet victorem, quod contra imperium in hostes pugnaverit, virgis caesum, securi percussit. Quapropter ex his vos et quique legentes advertite, quantae nobilitatis terrenam regenerationem fuit in aestimationis etiam apud orbis principem, qui ut trucidaretur, huc Roma apparitores suos direxerit, in nobilitate prosapiae et fanatici cultus eversione, quantae fortitudinis in tormentorum perlatione, quam abjectissimae vilitatis in occisione, quam pretiosissimae sanctitatis coram Deo in morte, quam excellentissimae et incogitnostrae fragilitatis, adhuc laborantium in agone, quam felix cum rpetuo cum sociis suis, et omnibus angelicis choris, cunctisque sanctis Domini et electis in aeterna felicitate, per eumdem Dominum et Sal
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosum sanguinẽ hic seruus
et amicus dĩ fuderat. nr̃o men¬
datio astipulari ñ indiget. q̃
suo sͥ testimonio sufficit. queq
testes ueratissimos quos reple¬
uerit testificantes ueratia ef¬
ficit. Deniq qđ nos diu multũ¬
q anxiantes quesiuimus aliuᷤ
aliquis forte mirabitur. uide¬
licet cur post omnia tormenta.
nouissim& uelut abinitio hii
sc̃i uiri. nudi publice uirgis
cȩsi. et ex studio hebetatis secu¬
rib sunt decollati. Quod tan¬
tomagis potest cogitando mi¬
rari. quanto aliis scĩs di hoc
genus decollationis rariꝰ aut
nusquam legitur adhiberi. Q
nouerit uti inuerbis passionis
illorum conicimꝰ. et multa ue¬
terum gesta reuoluentes didi¬
cimus: antiquitꝰ morem fiusse
romanum. ut quisquis nobilis¬
simorum reus maiestatis. ami¬
litia & defensione rei publice
alio se conferens contra senatus
uotum agere. uł alit̃ quam se
sententia haberet docere quo
quomͦ presumpsisset. securi ig¬
cesus. cum omni dedecore urte¬

Expanded text:
iosum sanguinem hic servus et amicus Domini fuderat, nostro mendacio astipulari non indiget, quae suo sibi testimonio sufficit, quaeque testes veracissimos quos repleverit, testificantes veracia efficit. Denique quod nos diu multumque anxiantes quaesivimus, aliquis alius forte mirabitur, videlicet cur post omnia tormenta novissime, velut ab initio, hi sancti viri nudi publice virgis caesi, et ex studio hebetatis securibus sint decollati: quod tanto magis potest cogitando mirari, quanto aliis sanctis Dei hoc genus decollationis rarius aut nusquam legitur adhiberi. Qui noverit, uti ex verbis passionis illorum conjicimus, et multa veterum gesta revolventes discimus, antiquitus morem fuisse Romanum, ut quisquis nobilissimorum reus Majestatis, a militia et defensione Reipublicae alio se conferens, contra senatus votum ageret, vel aliter quam se sententia haberet docere quo modo praesumpsisset, securi igcaesus, cum omni dede core inte
Abbreviated transcription (Latin):
digas. atq uniformem tex¬
tum exinde componas Qua¬
ualeant innotesci. et fastidio¬
sis minus ue capacib uel stu¬
diosis. lectionis possit redium
subleuari: pariterq omnib
edificationis utilitas ꝓuideri.
Hisita contexis: uolumus ut
reuelationem ostensam bearo
pape stephano in eccłia eius¬
dem sanctissimi dioni  sic̃
abeo dictata. ẽ. & gesta quȩ
eidem subnexa sunt. una cũ
ymnis quos de boc głofissi¬
mo martyre atq pontifice
habes: et offitium nocturna¬
le subuingas. S et different̃
accum integritate sui quȩq
exeo reꝑta sunt in altero uo¬
lumine rolligas: nob̾q distiuc¬
tȩ et correcte transcripta qͣn¬
dotius dirigas aut p̃sentes.
Qm̃ maximum ualdeq dul¬
cissimum pignus desiderabi¬
lis presentie ipsius domimi et
solaciatoris nr̃i uͥcumq simꝰ.
habere nos credimus. si cũ
eo. uel de eo. aut ab eo dictis.
oratione. conlatione. sue lec¬
tione colloquiur. Uale in
xpisto uir domini. in sacris

Expanded text:
digas, atque uniformem texdigas, atque uniformem textum exinde componas, quavaleant innotesci, et fastidiosis minusve capacibus vel studiosis lectionis possit taedium sublevari, pariterque omnibus aedificationis utilitas provideri. His ita contextis, volumus ut revelationem ostensam beato papae Stephano in ecclesia ejusdem sanctissimi Dionysii, sicut ab eo dictata est, et gesta quae eidem subnexa sunt, una cum hymnis quos de hoc gloriosissimo martyre atque pontifice habes, et officium nocturnale subjungas; sed et differenter, ac cum integritate sui, quaeque ex eo reperta sunt, in altero volumine colligas, nobisque distincte et correcte transcripta quantocius dirigas aut praesentes: quoniam maximum valdeque dulcissimum pignus desiderabilis praesentiae illius domini et solatiatoris nostri, ubicunque scimus, habere nos credimus, si cum eo, vel de eo, aut ab eo dictis, oratione, collatione, lectione colloquimur. Vale in Christo, vir Dei, in sacris
Abbreviated transcription (Latin):
diuina reerecti et restituti sumꝰ:
cingulumq militare uditio
atq auccoritate episcopali re¬
sumpsimus: et usq ad p̃sens
ipsius gracioso adiutorio sus¬
tentamur. Idcirto uenerabilis
custos ac cultor. ipsius ꝓuiso¬
ris et adiutoris nr̃i domini
dioniisii. monere te uolumꝰ:
ut quicquid de eius notitia ex
grecorum hystoriis ꝑ int̃preta¬
tionem sumptum. uł quod
ex libris ab eo patrio sermone
conscriptis. et auctoritatis nr̃e
iussione ac tuo sagati studio.
interp̃tumq sudore in nr̃am
lingam explicatis. huic nego¬
rio inseri fuerit congruum:
quȩq etiam in latinis codici¬
b iam inde habes inuentũ.
adiunctis eis quȩ in libello
nec non et illis que in tomo
cartis uetustissimis armario
parisiacȩ ecełie sacrȩ uidelicet
sedis suȩ prolatis inueneras.
et obtutibus sollertiȩ nr̃e se¬
renitatis ostenderas: scđm
quod rerum causarum etiã
et temporum conuenientiã
noueris: in corpus uirum re¬

Expanded text:
divina recreati et restituti sumus , divina recreati et restituti sumus , cingulumque militare judicio atque auctoritate episcopali resumpsimus, et usque ad praesens ipsius gratioso adjutorio sustentamur. Idcirco, venerabilis custos ac cultor ipsius provisoris et adjutoris nostri domini Dionysii, monere te volumus ut quidquid de ejus notitia ex Graecorum historiis per interpretationem sumptum vel quod ex libris ab eo patrio sermone conscriptis, et auctoritatis nostrae jussione, ac tuo sagaci studio, interpretumque sudore in nostram linguam explicatis, huic negotio inseri fuerit congruum, quodque etiam in Latinis codicibus jam inde habes inventum, adjunctis eis quae in libello nec non et illis quae in tomis vel chartis vetustissimis armarii Parisiacae ecclesiae, sacrae videlicet sedis suae, prolatis inveneras, et obtutibus nostrae serenitatis ostenderas, secundum quod rerum, causarum etiam ac temporum convenientiam noveris, in corpus unum re
Abbreviated transcription (Latin):
simi martyris. in honore dei
et apłorum eius petai et payli
qui presentes ostendebantur:.
abeato et angłico uiro stepha¬
no summo pontifice detica¬
tum. ẽ. it sacra missarum sol¬
lempnia. una cum duob fi¬
liis karlomanno uidelicet.
et diuinȩ memorie domno ac
genitore nr̃o Rarolo iure pre¬
nominato magno. ab eodem
apostolico papa in regem fr̃a¬
corum unctus. suꝑni muneris
bñdictionem ꝑcepit. Quiq cũ
quanta se humilitate aute li¬
mina basilicȩ scõrum martyr̃.
ꝑfuncto huius uite curriculo
sepeliri p̃ceꝑit: titulus etiam¬
isius ipsius conditorii in notes¬
cit. D et nos multis ac freqũe¬
tib largitionib benefitia eiꝰ
sumus exꝑti: precipue tamen
in humane uarietatis euentu.
quo di ut semꝑ fatendum. est
isto iuditio inuirga eruditio¬
nis suȩ insitati. et baculo spe¬
ciosȩ miscdiȩ eius: aute prescͥp¬
tum altare ꝑ merita et solati¬
um domni ac piissimi patriꝰ

Expanded text:
simi martyris in honorem Dei simi martyris in honorem Dei et apostolorum Petri et Pauli, qui praesentes ostendebantur, a beato et angelico viro Stephano summo pontifice dedicatum est , inter sacra missarum solemnia una cum duobus filiis, Carolomanno videlicet et divae memoriae domino ac genitore nostro Carolo, jure praenominato Magno, ab eodem apostolico papa in regem Francorum unctus, superni muneris benedictionem percepit. Quique cum quanta se humilitate ante limina basilicae sanctorum martyrum, defuncto hujus vitae curriculo, sepeliri praeceperit , titulus etiam ipsius conditorii innotescit. Sed et nos multis ac frequentibus largitionibus beneficia ejus sumus experti, praecipue tamen in humanae varietatis eventu, quo Dei, ut semper fatendum est, justo judicio, in virga eruditionis suae visitati, et baculo speciosae misericordiae ejus, ante praescriptum altare per merita et solatium domini ac piissimi Patris
Abbreviated transcription (Latin):
apenis. ẽ. liberatus: inq uita
ꝑhenni desiderabilit constitu᷑
Progenitores quoq nr̃i melli¬
fluum nom̃ dm̃. diogioii sic
enim uerbis ac scriptis sius eũ
appellare consueuertint. ñ in¬
congrue pia dilectione et di¬
lectissima pietate amplexi st̃.
quia proauus nr̃ karolus
pͥnceps francorum inclitꝰ. per
ortiones ipsius excellentis¬
sum martỹris: adeptum se
fuisse gratulatꝰ. ẽ. apicem pͥn¬
cipatus. Eidemq decurso mor¬
taluatis tempore quod carusᷤ
potiut habere: deposittum. coe.¬
pus scilicet ꝓpͥum in magni
die uiditii suscitandum. et
ammã dño p̃sentandam: fi¬
deliter commendauit. Ac ꝑh̃
maxime deuotionem atq fi¬
dutiam cordis sui: erga pecu¬
liarem patronum patenter
ostendit. Sc̃ȩ nichilominꝰ re¬
cordationis auus noster pi¬
pinus. ꝓpt̃ altare qd ante se¬
pulchrum sepe fati sepusq
dicendi domni droiis ii per
diuinam et memorabilem re¬
uelationem. iussu ip̃ius sc̃is¬

Expanded text:
a poenis est liberatus, inque vita a poenis est liberatus, inque vita perenni desiderabiliter constitutus. Progenitores quoque nostri mellifluum nomen domini Dionysii sic enim verbis ac scriptis suis eum appellare consuevere non incongrue pia dilectione et dilectissima pietate amplexi sunt. Quia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi martyris indeptum se fuisse gratulatus est apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis tempore , quod charius potuit habere depositum, corpus scilicet proprium, in magni die judicii suscitandum, et animam Domino praesentandam fideliter commendavit, ac per hoc maxime devotionem atque fiduciam cordis sui erga peculiarem patronum patenter ostendit. Sanctae nihilominus recordationis avus noster Pippinus propter altare quod ante sepulcrum saepe fati saepiusque dicendi domini Dionysii per divinam et memorabilem revelationem jussu ipsius sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ac specialium ꝓtectorum nr̃orum.¬
rumq eius: et̃nam i xp̃o salute.
Quantum muneris atq p̃sidii
ñ mͦ nob̾ ac p̃decessorib seu pro¬
genitorib nr̃is. uerum etiam
totius imperii nr̃i popłis. dñi ꝓ
uidentia ꝑ beatissimum diont¬
stym sepe nͥumero unmo con¬
tinuie in magnis grãrum uber¬
tatib contulerit: cuncte ꝑtran¬
sacta tempora gallice genera¬
tiones senserũt. que eius insigni
apostolatu fidi rudimenta
sumpserunt. et salutis subsi¬
cdia ꝑceperunt. Predecessores
autem nt̃i. głam huius eximii
testis e amici d̾i ñ maniter co¬
luerunt. qui dum eus sacraᷤ
exiias in terris obamorem
et honorem domini nr̃i ihu xͥ
uerunt: ꝑ eius preces dignissi¬
mas honoris pruulegio potiri
et interrens &e in cȩlestib me¬
ruerunt. Ut uidelicet unus ex
primis francorum regib da¬
Sos entus. qui eundem pre¬
ciosissuntim axp̃i marty rem
ueneratus ñ mediocriter fuerat.
et per eius adiutorium sic dini¬
na ac celebris ostensio ꝑhibet.

Expanded text:
ac specialium protectorum rumque ejus, aeternam in Christo salutem. Quantum muneris ac praesidii non modo nobis ac praedecessoribus seu progenitoribus nostris, verum etiam totius imperii nostri populis, Domini providentia per beatissimum Dionysium saepenumero, imo continue in magnis gratiarum ubertatibus contulerit, cunctae per transacta tempora Gallicae generationes senserunt, quae ejus insigni apostolatu fidei rudimenta sumpserunt, et salutis subsidia perceperunt. Praedecessores autem nostri gloriam hujus eximii testis et amici Dei non inaniter coluerunt, qui dum ejus sacras exuvias in terris ob amorem et honorem Domini nostri Jesu verunt, per ejus preces dignissimas honoris privilegio potiri et in terrenis et in coelestibus meruerunt, ut videlicet unus ex priscis Francorum regibus, Dagobertus, qui eumdem pretiosissimum Christi martyrem veneratus non mediocriter fuerat, et per ejus adjutorium, sicut divina ac celebris ostensio perhibet,
Abbreviated transcription (Latin):
omino benignitate a¬
mabili. et auctoritatis
reuerentia honorabili
Ty doyico pio semꝑ augusto:
et domini mei droizisii. p̃cio¬
si ac sociorum eius matricu¬
larius. ur̃ȩq imperiali domi¬
nationi in omnib deuotissi¬
tem. atq et̃ne felicitatis be¬
nedictionem optat et głiam.
Exultauit cor meum in dño:
et exaltatum. ẽ. cornu meũ
in deo meo. Dilatatum. ẽ.: os
meum et gaudebunt labia¬
mea. ut ad nuntiem p̃conia
domini mei głosissimi mar¬
tyris dionisii. abeximio un¬
peratore domino meo iussus.
que reticere ñ poteram: etiã
si aquoquam fuissem forte
ꝓhibitus. Et reuera magna
mͥ. e: ratio gratulandi. qm̃
cumulatius mͥ effectum de¬
sid̾ii mei prestare uoluit di¬
uina dignatio ut mentis
meȩ conceptum ei placere
cognoscerem. cum qđ agere
spontanee disponebat mea
humilitas: inagendo data
manu auctoritatis quo coo¬
peraret᷑ ur̃a deo placens sub¬
limitas. Qua de rebonoꝵ
oꝑtim et spiritalium om̃iũ
studiorura illum auctorẽ

Expanded text:
omino benignitate admirabili et auctoritatis reverentia honorabili, Ludovico Pio semper Augusto, et domini mei Dionysii pretiosi ac sociorum ejus matricularius, vestraeque imperiali dominationi in omnibus devotissitem atque aeternae felicitatis benedictionem optat et gloriam. Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum est os meum, et gaudebunt labia, ut annuntiem praeconia domini mei gloriosissimi martyris Dionysii ab eximio imperatore domino meo jussus; quae reticere non poteram, etiam si a quoquam fuissem forte prohibitus. Et revera magna ihi est ratio gratulandi, quoniam cumulatius mihi effectum desiderii mei praestare voluit divina dignatio, ut mentis meae conceptum ei placere cognoscerem, cum quod agere spontanea disponebat mea humilitas, in agendo data manu auctoritatis, cooperaretur vestra Deo placens sublimitas. Qua de re bonorum operum et spiritualium omnium studiorum illum auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
monumenta testantur. & cele¬
bri adoratione. xͥ anus orb̾ totus
fere proclamat. Nec mirum si
martyr iħu xp̃i dñi. istorum su¬
stineat cauillationem. cum
idem ds maiestatis qui resur¬
gens a mortius iam ñ morit᷑.
et in celis ad dexteram patris se¬
det. subiectis s̃ pͥncipatib et om¬
nium angłorum pocestatib ꝑ
tanta annorum uolumina ad¬
huc ab incredulis indebita pa¬
interim donec plura sumatis
de cognitione ur̃i suffragato
ris augustȩ serenissime sumi¬
te: et ueracĩt omnib innotesci

Expanded text:
monumenta testantur, et celemonumenta testantur, et celebri adoratione Christianus orbis fere totus proclamat. Nec mirum, si martyr Domini Jesu istorum sustineat cavillationem, cum idem Deus majestatis, qui resurgens a mortuis, jam non moritur, et in coelis ad dexteram Patris sedet, subjectis sibi principatibus, et omnium angelorum potestatibus , per tanta annorum volumina adhuc ab incredulis indebita painterim, donec plura sumatis de cognitione suffragatoris vestri, Auguste serenissime, sumite, et veraciter innotescite
Abbreviated transcription (Latin):
potius se cum habeant ñ hab̾e
inmurmurent. Quanta quoq
sit mentium am̃tium ꝑu̾sitas
dolere nt res yostulat nequeo.
quȩ cum uotis et laudum p̃co¬
niis martyrem głosum suis ini¬
quitatib debuissent conciliare
ꝓpitium. detractione et famȩ
minoratione laborant qͣnͣtum
ex ip̃is. ẽ. habere sͥ infestum. S
idem in cełralium nec laude
crescit. nec derogatione decres¬
cit. qui saluatori iunccus et con¬
cuus angłorum effectus. de sũ¬
ma cȩlorum arce singłorum uo¬
luntates intendit. et sequens
agnum quocumq ierit: corda¬
etiam omnium diuino lumine
plenus ꝑscrutatur et penecrat.
In hoc quinetiam seculo ñ indi¬
get głȩ testimonio huiusmi
hominum. tam si dicendi sunt
homines qui detrahunt et in
cȩłiam immortalĩt regnanti:
quem adhuc inmortali corꝑe
ueneratȩ sunt bestiȩ agonitã¬
tem.Sufficiens. ẽ. enim illi su¬
isq comitib laus illa in scło.
quam splendidissima eorum

Expanded text:
potius se, cum habeant, non habere potius se, cum habeant, non habere immurmurent. XV. Quanta quoque sit amentium perversitas, dolere, ut res postulat, nequeo: quae cum votis et laudum praeconiis martyrem gloriosum suis iniquitatibus debuissent conciliare propitium, detractione et famae minoratione laborant, quantum ex ipsis est, sibi habere infestum. Sed isdem in coelis talium nec laude crescit, nec derogatione decrescit: qui Salvatori junctus, et concivis angelorum effectus, de summa coelorum arce singulorum voluntates intendit, et sequens agnum quocunque ierit, corda omnium, divino lumine plenus, perscrutatur et penetrat. In hoc quin etiam saeculo non indiget gloriae testimonio hujusmodi hominum, si tamen dicendi sunt homines, qui detrahunt etiam in coelis immortaliter regnanti, quem adhuc in mortali corpore veneratae sunt bestiae agonizantem. Sufficiens enim est illi suisque comitibus laus illa in saeculo, quam splendidissima eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ratione: ut etiam si uelint quod
ex illo uerum ignorare ñ possit᷑:
cesset quod idem aryopagytes
non sit dionisiys execrabilis
et ꝓfana nimis contentio. quia
qui famam martyris derogare
aliquomodo gestit.ueritati sine
dubio cui testimonium ꝑhiben᷑
tanta tͣnsfretando maria. in
tam longinquam regionem
exulari et pro ea pati sic acer¬
bissime sustulit: detrahere t̾i¬
ta fronte et imbecilli uirtute
contendit. Nam ut uere impiꝰ
et ꝑuicax iudicandus erit: qui
post tat ratas sententias opinio¬
uerso tractandum reliquerit.¬
qui in medio et ꝑspicuo die cõ¬
menticium lum̃ inquirit: ita
quisquis post u̾itatem reꝑta¬
querit. comes et discipulus eiꝰ
qui ab initio mendax et pat m
datii extitit ñ inmerito rectorũ
decreto erit. Et quanta sit hebi¬
tudo susurronum pessimi ge¬
neris hominum. estimare non
ualeo. qui doctorem egregium
et eximium martyrem se ħre.
si głiam patriȩ suȩ suamq que¬
rerent contendere debuissent.

Expanded text:
rationem, ut etiam si velint, quod rationem, ut etiam si velint, quod ex illo verum est, ignorare non possint: cesset, quod idem Areopagites non sit Dionysius, exitiabilis et profana nimis contentio: quia qui famam martyris derogare aliquo modo gestit, veritati sine dubio, cui testimonium perhibens, tanta transfretando maria, in tam longinquam regionem exsulari, et pro ea pati sic acerbissime sustulit, detrahere caeca fronte et imbecilli virtute contendit. Nam ut vere impius et pervicax judicandus erit, qui post tot ratus sententias, opiniotractandum relinquit.st in medio et perspicuo die commentitium lumen inquirere; quisquis enim post veritatem requaerit, comes et discipulus ejus, qui ab initio mendax et pater mendacii exstitit, non immerito rectorum decreto erit. XIV. Et quanta sit hebetudo susurronum, pessimi generis hominum, aestimare non valeo, qui cum doctorem egregium et eximium martyrem se habere, si gloriam patriae suae, suamque quaererent, contendere debuissent;
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterum parcendum. ẽ.simpli¬
citati iuri religiosi Greoori:
turonensis ep̃i. qui multa alit̾
quam se ueritas babeat estimanꝰ.
non calliditatis astu. s benigni¬
tatis aosimplicitatis uoto: licte¬
ris commendauit. Patent̃ equi¬
dem noscere possumus. ñ ad eo
quedam sollerter eum inuesti¬
gasse. cum ei cum temporał exi¬
stens uir prudens et scolasticissi¬
mus fortunatus. qui plura et
frequenter ad eundem scripserat.
hẏmnum rithinicȩ compositio¬
nis puscherrimum de isto gło¬
sissimo martyre composuerit.
In quo commemorat eum abea¬
to clemente huc destinatum: sic̃
inlatinorum paginis didicit. De
natione autem eius et ordinatõ¬
ne episcopatus m̃tionem ñ fac:
quia linguȩ grecȩ penitus ex¬
ꝑs fuit. Iantis igitur et tam ma
nifestis testimoniorum assertio¬
nib de hoc sanctissimo et anti¬
quissimo patre:ad liquidum
elucubrata et ꝓpalata omnib
scire uolentib ueritate. et ita nes¬
cire uolentib ingesta certissima

Expanded text:
eterum parcendum est simplicitati viri religiosi Gregorii Turonensis episcopi, qui multa aliter quam se veritas habeat, aestimans, non calliditatis astu, sed benignitatis ac simplicitatis voto, litteris commendavit. Patenter et quidem noscere possumus, non adeo quaedam solerter eum investigasse, cum ei contemporalis, existens vir prudens et scholasticissimus Fortunatus, qui plura et frequenter ad eum scripserat, Hymnum rythmicae compositionis pulcherrimum de isto gloriosissimo martyre composuerit. In quo commemorat eum a beato Clemente destinatum, sicut in Latinorum paginis didicit. De natione autem ejus et ordinatione episcopatus mentionem non facit, quia linguae Graecae penitus expers fuit. nifestis testimoniorum assertionibus de hoc sanctissimo et antiquissimo Patre, ad liquidum elucubratam et propalatam omnibus scire volentibus veritatem, et ita nescire volentibus ingestam certissimam
Abbreviated transcription (Latin):
pła piissimi augusti dni
ludouici ad hilduinum
uenerabilem abb̃em mo¬
nasterii scissimorum marty¬
rum dionisiĩ sociorumq eius.
de colligendis in corpusunuis
tertus his que ingrecorum et¬
ta repererat.
N nomine domini dĩ et saluatoriͤ¬

Expanded text:
a piissimi Augusti domini Ludovici, ad Hilduinum venerabilem abbatem monasterii sanctissimorum martyrum Dionysii sociorumque ejus, de colligendis in corpus unius textus his quae in Graecorum ta repererat. In nomine Domini Dei et Salvatori
Abbreviated transcription (Latin):
utiq incissicudinem dõ largitori
restituunt. Bonus rex facilius ad
iusticiam a delicto regreditur. qͣm
de i̾ticia addelictum tranffertur.
Ut nou̾it hic ẽẽ casũ. illuc ẽẽ ꝓposi¬
tũ. ĩ ꝓposito eiꝰ eẽ debet. nũqͣm eg̃di
aueritate. Qd̃ si casu titubait cõ¬

Expanded text:
utique vicissitudinem Deo largitori utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur. Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate. Q
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. ita se p̃stare oĩb
debet. ut qͥnto mag̃ honoris celsi¬
tudine claret. tanto semet ipsum
m̃te humiliet. p̃ponens sibi erem
it.s bumiliter se seꝰ eiciens dixit.
Uilis incedam. ⁊ uił apparebo añ
dm̃. qui elegit me. Qui recte utit᷑
regni potestate. formam iusticie
tate tur batur. ñ innitit᷑ ꝓpriis ui¬
rib nec adõ recedit cor eiꝰ. Regni
fastigium humili p̃sidet animo.¬
ñ eum delectat iniquitas. ñ in¬
fłamat cupiditas. Sine defrauda¬
tõne alicuiꝰ expauꝑe diuitẽ fac̃.
ce qd̃ iusta potestate a popłis er-¬
torquere poterat. sepe misericor¬
di clem̃cia donat. Ds̃ dedit pͥn¬
cipib p̃sulatũ ꝓregimine po¬
una est eis noscendi moriendiq
cõdicõ. Prodc̃ẽ gͦ debet popłis pͥn¬
cipat᷑. ñ nocere nec dominando
p̃mere. s coscendendo consułẽ.
ut uere sit utile hoc potestatis
insigne :⁊ dono dĩ ꝓ tuitione uła¬
fideles st̃ popłi. qͦs dũ ea potestate
qͣͥm accipiunt optime regunt. bonã

Expanded text:
potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exempit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae,tate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine pouna est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utafideles sunt populi: quam accipiunt, optime regunt, bonam
Abbreviated transcription (Latin):
bonis domus tuȩ: sc̃m̃. ẽ. tem¬
plum tuum. mirabile. in ȩqui¬
tate:. Hȩc inmemorata carta
inter alia ferebantur. quȩ ñ
tam ueri similia quam ueriꝰ¬
suma ut arbitror iudi possũt.
qm idem rex cum et alias lon
horum copiosissime locuple¬
tauit. Unde et eorum post mor¬
tem flagitabat auxilium. qͦs
p̃ ceteris se dilexisse memine.¬

Expanded text:
bonis domus tuae, sanctum est tembonis domus tuae, sanctum est templum tuum, mirabile in equitate. Haec in memorata carta inter alia ferebantur, quae non tam veri similia quam verissima, ut arbitror, videri possunt, quoniam idem rex, cum et alias longhorum copiosissime locupletavit. Unde et eorum post mortem flagitabat auxilium, quos prae ceteris se dilexisse memine
Abbreviated transcription (Latin):
anima dñi clem̃tiam exoraret.
eo qd̾ ip̃o die spm̃ exalasset. Qd̃
dum facere maturaret: appa¬
ruisse sͥ haut ꝓcul in pelago
tẽtrimos sp̃c. unctum regem
dagobertum inlembo ꝑspaci¬
um maris agitantes. atq ad
uulcania loca inflictis insuꝑ
uerberib trahentes.ipsumq
dasobertum beatissimos
DyONISIUM et mauritium
martyres. et sc̃issimum mar¬
tinum confessorem ad sui lib̾a¬
tonem continuis uocib flagi¬
tantem. Nec mora intonuisse
celum. fulminaq ꝑ procellas
disisiecta. int̃q ea repente ap¬
paruisse p̃cellentissimos iuros
tremefactum ex eisquesisse qͥ¬
nameẽnt. illosq respondisse.
quos dasobertꝰ in adiutoriũ
uocauerat dyoNisium scili¬
cet et mauritium ac marti¬
num. ẽẽ. ut eum ereptum in
sinu abrahȩ collocarent. Itaq
hostes humani generis inse
b minisq uerabant ereptam.
adethera secum leuasse canen¬
tes. Beatus quem elegisti et
assumpsisti diie: inhabitabit
inatriis tius. Replebimur in

Expanded text:
anima divinam clementiam exoraret, anima divinam clementiam exoraret, eo quod ipso die spiritum exalasset. Quod dum facere maturaret, apparuisse sibi haud procul in pelago teterrimos spiritus, vinctum regem Dagobertum in lembo per spatium maris agitantes atque ad Vulcania loca, inflictis insuper verberibus, trahentes, ipsumque Dagobertum beatos Dyonisium et Mauricium martyres et sanctissimum Martinum confessorem ad sui liberationem continuis vocibus flagitantem. Nec mora intonuisse caelum, fulminaque per procellas disiecta, interque ea repente apparuisse praecellentissimos viros tremefactum ex eis quaesisse, quinam essent, illosque respondisse, quos Dagobertus in adiutorium vocaverat, Dyonisium scilicet et Mauricium ac Martinum esse, ut eum ereptum in sinu Abrahae collocarent. Itaque hostes humani generis velocbus minisque vexabant, ereptam ad ethera secum levasse, canentes: Beatus quem elegisti et assumsisti, Domine; inhabitabit in atriis tuis. Replebimur in
Abbreviated transcription (Latin):
Legationem forte illustris de¬
feusor pictauensis ȩccłie anso¬
aldus: in partes siciliȩ agebat.
Na ꝑacta. cum nauali reuerte¬
retur subsidio. adplicuit ad qͣn¬
dam breuem insulam. in qua
reuetentissimꝰ quidam senex cui
erat nom̃ ioħs solitariam duce¬
bat uitam. ad quem mare: cõ¬
meantium ut orationis eus
fulcirentur auxilio płimi uen¬
titabant. Ad hanc gͦ insulam
tanti iuri meritis redimitam.
appulsus diuino nutu ansoal¬
dus. dum de cȩlestib gaudiis
cum eo sermocinaretur. intro¬
gat senexunde uel cur uenis¬
set. Igitur cognitio de galliis
qua de causa missus fuisset. ro¬
gat senex ut dabos erti regis
francorum sibi mores studiũq
exponat. Quod cum ille diligñ¬
ter fecisset: senex addidit.quod
dum quadam die ut pote ĩa
fractus ȩtate: et fatigatus
irgiliis quieti paululum in¬
dulsisset. accessisse ad se nirum
quendam canitie uenerandũ.
seq exꝑgefactum ammonius¬
se. quatinus ꝓpere surgeret. &
ꝓ dasos erti regis francorum

Expanded text:
Legationem tum forte illustris defensor Pictavensis ecclesiae Ansoaldus in partes Siciliae agebat. Ea peracta, cum navali reverteretur subsidio, applicuit ad quandam brevem insulam, in qua reverentissimus quidam senex, cui erat nomen Iohannes, solitariam ducebat vitam, ad quem mare commeantium, ut orationis eius fulcirentur solatio, plurimi ventitabant. In hanc ergo insulam tanti viri meritis redimitam appulsus divino nutu Ansoaldus, dum de caelestibus gaudiis cum eo sermocinaretur, interrogat senex, unde vel cur venisset. Igitur cognito, de Galliis qua de causa missus fuisset, rogat senex, ut Dagoberti regis Francorum sibi mores studiumque exponat. Quod cum ille diligenter fecisset, senex addidit, quod dum quadam die, utpote iam fractus aetate et fatigatus vigiliis, quieti paululum indulsisset, accessisse ad se virum quendam canicie venerandum seque expergefactum admonuisse, quatinus propere surgeret et pro Dagoberti regis Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
lium ut p̃tuli a sc̃orũ
memoria ꝑse auellere
cupiens: comitantib płimis ap¬
propinquabat.S quia ñminus
mi reges quam malios hominẽ
diuma qđ uult exercet potentia.
qui mertes alios arguerat fit
ipse mers. ut manifeste intelli¬
geret quamiuis ip̃e. eẽt. potens
potentiorib concedendum. Qui¬
ppe martyres fugitiuum tue
gͦ clotharius et rei magnitudi¬
ne stuþefactus ponit furorem.
filioq redit in patrem. Ignoscit
culpam. de securitate pollice¬
tui:. Ita demum abeundi copia
concessa: edi beatorum marty¬
rum succedit. eosq patronos hu¬
mili prece asciscit. quorum ex¬
ꝑtus fuerat manifestum uirtu¬
tis inditium. Itq quam ꝓbata
sibi eorum merita. eẽnt osten¬
deret. plurimum auri et argen¬
ti aderorandas eorum memori¬
as optulit. et ad exaltandam lo¬
ci magnificentiam numerosa
et optima predia dedit. Quo
ta eorum insarcofagis nomina
reꝑit. que eͣt in alium eiusdem
uici locum summa cum uene¬
ratione decimo kalendas maiaᷤ

Expanded text:
lium, ut pretuli, a sanctorum memoria per se avellere cupiens, comitantibus plurimis, adpropinquabat. Sed quia non minus in reges quam in alios homines divina quod vult exercet potentia, qui inertes alios arguerat, fit ipse iners, ut manifeste intellegeret, quamvis ipse esset potens, potentioribus concedendum; quippe martyres fugitivum tuebVictus ergo Clotharius et rei magnitudine stupefactus, ponit furorem filioque redit in patrem, ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit eosque patronos humili prece asciscit, quorum expertus fuerat manifestum virtutis indicium. Utque, quam probata sibi eorum merita essent, agnovit, plurimum auri et argenti ad exornandas eorum memorias obtulit et ad exaltandam loci magnificentiam numerosa et optima praedia dedit. 12. ta eorum in sarcofagis nomina repperit, quae et in alium eiusdem vici locum summa cum veneratione decimo Kal. Maias
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidus inconsilio. cautus iudi¬
tio. strenuus militari disciplina.¬
quam largius melemosinis.¬
quamq studiosus incomponẽ¬
rum extiterit cenobiis. p̃senti
abolenda temporib luce clario¬
ra earum rerum extent inditia.
Unum qđ inquadam uetustis¬
sima reꝑi carta. quam ut fere¬
batur beatus audoenus ep̃c scͥp¬
serat. qdq memorato regi eius
post mortem contigit: narrabo

Expanded text:
idus in consilio, cautus in judicio, strenuus in militari disciplina, largus in eleemosynis, studiosus in componen sanctorum coenobiis, praesenti abolenda temporibus luce clariora earum rerum exstent indicia. unum quod in quadam vetustissima repperi carta, quam, ut ferebatur, beatus Audoenus episcopus scripserat, quodque memorato regi eius post mortem contigit, breviter narrabo
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ roboratus uirtute: int̃ cȩlebͣ¬
tionem consecrationis p̃fati al¬
taris et oblationem sacͣtissimi
sacrifitii unxit in reges franco¬
rum florentissimum regem
pippinum. et duos filios eius
karolum et karlomannum.
Sed et bertradam conuigem
ipsius inclyti regis pippini in¬
dutam cicladib regiis gr̃a sep¬
tiformis spiritus scĩ indi nomi¬
ne consignauit. atq francoꝵ
procens apłica bñdictione. sanc
tificans. auctoritate beati pet
sibi adomino do iħu xͦ tradita
obligauit et obtestatus. ẽ: ut
numquam de altera stirpe ꝑ
succedentium temporũ curri¬
cula. ipsi uel quiq eorum pro¬
genie orti regem suꝑ se p̾sumãt
aliquom consticuere:nisi de
eorum ꝓpaginȩ quos et diui¬
na prouidentia ad sc̃issimam
apłicam sedem tuendam eli¬
gere.et ꝑeum uidelicet uica¬
rium sancti petri immo dñi
dignata.ẽ. sublimare: et unc¬
tione sacratissima ꝯsecrare.

Expanded text:
 roboratus virtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, atque Francorum protificans, auctoritate beati Petri sibi a Domino Jesu Christo tradita obligavit, et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula, ipsi, vel quique ex eorum progenie orti, regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina providentia ad sanctissimam apostolicam sedem tuendam eligere, et per eum, videlicet vicarium sancti Petri, imo Domindignata est sublimare, et unctione sacratissima consecrare.
Abbreviated transcription (Latin):
toto purpureo. auro int̾stella¬
ro. et sermoemabantur int̃
se letantes. Dixitq bonus p̾a¬
stor domnus petrus. Hic fr̃
ñr postulat sanitatem: Et
dixit beatus dominꝰ paulus.
Modo sanabitur. Et ad ꝓpini¬
quans misit manum suam ad
pectus domni dy onitn amica¬
bilit. respexitq ad domnum
petrum. Et dixit domnus pe¬
trus ad domnum dyONISIU.
hilarit̃. Tua gr̃a. ẽ. sanitas eiꝰ.
Et statim beatus dyonisius
turibulum incensi et palma
in manu teñs. cum p̃sbitero
et diacono qui in parte stabãt.
uenit ad me et dixit mͥ. Pax
tecum fr̃ noli timere: non mo¬
rieris. donec ad sedem tuam
ꝓspere reũtaris Surge sanus.
et hoc altare inhonore cli et
apłorum eius petͥ et pauli qͦs
uides dedica. missas gr̃arum
agens. Erat enim ibi inesti¬
mabilis claritas et suauttas.
matib que uideram. et quomͦ
sanus fuerim et impleui quȩ
ussa sunt mͥ omĩa. Bñdictus
esta sunt ¶ds:¬
phano papa diuina
clementia. adiuuantib scĩs

Expanded text:
toto purpureo, auro interstellatoto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc altare in honorem Dei et apostolorum ejus Petri et Pauli, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas et suavitas. matibus quae videram, et quomodo sanus fuerim, et implevi quae jussa sunt mihi omnia. Benedictusesta sunt hphano papa divina clementia, adjuvantibus sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
seruus seruorum di sicut ne¬
mo se debet iactare de sins
meritis: sic non debet opera
dĩ quȩ in illo ꝑsuos sanctos
fiunt sine suis m̾itis silentia¬
re: s predicare: quia sicangłs
admonet thobiam. Inde ego
pro oppressione: sancte eccłiȩ
a rege atrocissimo et blasphe¬
mo &e nec dicendo haistulfo.
adoptimum et sc̃i petui fidelẽ
dñm pippinum xp̃ianissimũ
regem infranciam ueni. ubi
egrotaui usq ad mortem. et
mansi ꝑ aliquot tempꝰ apud
pagum parisiacum inuene¬
rabili monasterio sancti mar¬
tyris xp̃i dyogisii. Quo cum
iam me medici desꝑarent: fui
sicut inoratione in eccłia eius¬
dem beati martyris subtus
campanas: et uidi ante alta¬
re bonum pastorem domnũ
petrum. et magistrum gen¬
tium domnum paulum. et
nota mente illos retognõtu
de illorum surtariis. Et ten¬
cium beatum domnum dyb¬
NIEIUM ad dexteram domni
petri: subtilem et longiorem.
Palchra facie: capillis candidis.
colobio indutum candidissi¬
mo. purp̾ura clauato. palliõ

Expanded text:
servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonet Tobiam. Unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo, nec dicendo Aistulpho, ad optimum et sancti Petri fidelem dominum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio beati martyris Christi Dionysii. Quo cum jam me medici desperarent, fui in oratione in ecclesia ejusdem beati martyris subtus companas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio
Abbreviated transcription (Latin):
De simili et insimili: de statu.
de motu. et de equalitate: De
oninipotente. de antico dierũ:
et de seculo et tempore:De pace:
et quid uult ipsum qđ ip̃m dr̃.¬

Expanded text:
de simili et insimili, de statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum, quod ipsum dic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑȩccłiam catholicã. sic̃ ⁊ ai¬
ci iob ñ ꝑse placare dm̃ potut¬
runt. nisi ꝓeis iob sacͥficium ob¬
tulisset. Oꝑa bona q̃ heretici fa¬
ciunt:⁊ iusticia eorũ uichil cis
ꝓoest. cestante dno ꝑ iereiiam.

Expanded text:
esiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil eis prodest, testante Domino per Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
tham amorreũ patrẽ: ⁊ ceteam
matrem ẽẽ isrłi dñs dic̃. ñ utiq.
nascendo s: imitando. sic ⁊ ĩ me¬
liorem pat ẽ fili dĩ ñ cupant᷑
qui p̃cepta di eustodiunt. uñ et
nos ñ nat᷑a s adoptione clama

Expanded text:
tam Amorrhaeum patrem, et Gethaeam matrem esse Israel Dominus dicit, non utique nascendo, sed imitando. Sic et in meliorem partem Filii Dei nuncupantur, qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos, non natura, sed adopt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdert tͥ. heretici qͣuis legem et
ꝓpħas adimpleant. ex eo tñqd̃
inoyses & samuel coram me. ñ
ẽ aĩa mea ad popłm istũ. Cice eõ
a facie inea ⁊ eg̃diant᷑. ꝑ inoy sẽ

Expanded text:
 13. Haeretici, quamvis legem et prophetas adimpleant, ex eo tamen qMoyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facte mea, et egrediant
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliqͤm angulũ mũdi aut ĩ unã
gentẽ inueniunt᷑ u̾sari. eccłia uͦ
catbolica sic̃ ꝑ totum mundum
extẽdit᷑. ita ⁊ oiũ gentiũ societate
tates: De quib dñs dicit. Duo
mala fec̃ popłs m̃s. Me dereliq̃¬
cisternas. ciffnas dissipatas. qͣ¬
cõtiñe ñ ualent aqͦs. Causa hẽ¬
sis obꝗͣ rem fit. id est ad ex̾citatõ¬
nem fid̾i. ius uͦ ꝑ qd̃ fit. obscu¬
ritas est diuinarum scͥpt᷑arum.
ĩ qͦ caligantes heretici aliud ꝗͣ
se res habeat ĩtelligunt nec eẽ
eẽntiam ñ adqͥrũt. ad nichilũ
eñ tendũt. Heretici ĩgenti stu¬
dio mñdacia sua discut:⁊ labo¬
re uehem̃ti ne ad unitatẽ eccłie
ueniant decertant. De quibus
lingͣm suã loqͥ iñdatiũ. ⁊ ut ĩ¬
iq agerent laborauert̃. Dũ ui¬
cissim hẽtici mutuo se lacerẽt.
cõtͣ eccłiam pari erroris spũ de¬
ĩ adũsitate eccłie simul existũt

Expanded text:
in aliquo angulo mundi aut in una gente inveniuntur versari, Ecclesia vero Catholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentium societate tates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliqucisternas dissipatas, qnon valent aquas. 8. Causa haeresis ob quam rem fit? Ad exercitationem fidei. Via vero per quam fit obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici aliud quam se res habeat intelligunt; nec esse scientiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant, decertant. De quibus linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, contra Ecclesiam pari erroris spiritu dein adversitate Ecclesiae simul existunt
Abbreviated transcription (Latin):
do. partim resistendo. Sc̃ã eccł̃ia
catholica sic̃ male uiuentes ĩ se
hatient̾ colerat. ita male creden¬
tes a se repellit. Sc̃a eccłia cõtͣgẽ¬
tilium atq hereticorũ ꝑuicatiã
sũmoꝑe sapientiam suare ⁊ pa¬
tientiã studet. s excet᷑ sapi̾acũ tẽ
tat᷑ u̾b̾. ex̾cet᷑ pacientia c̃ tẽptatur
gladiis. Causa pͣuitatis hẽtice doc¬
truns: ꝓpagata eccłia. nã antea
simplici tantuindẽ fide ugebat.
hereticorum gͥ occasione ꝓpagͣ
ast̃ doctores ĩ fide. ⁊ ꝑ acumina
hẽsis eccłie magistri creuert̃. Hã¬

Expanded text:
do, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haereticorum pervicaciam summopere sapientiam et patientitatur uerbis, exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie magistri creuerunt. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃a eccłia ĩo dr᷑ catholica. ꝓ eo qd̃
uniu̾salit̾ ꝑoẽm sit mũdũ diffu¬
sa. Ham hereticorũ eccłie ĩ par¬
tib mundi coartant᷑. ħ uͦ ĩ toto
orbe diffusa: erpandit᷑. paulo at¬
testante apło. Qrãs inquit ago

Expanded text:
r catholica pro eo, quod universaliter per omnem sit mundum diffusa. Nam hereticorum ecclesia in partibus mundi coartatur. Hec vero in toto orbe diffusa expanditur Paulo attestante apostolo: Gracias, inquit, ago
Abbreviated transcription (Latin):
itꝰ est. Inter uituꝑatõnes li¬
gue & obꝓbria hominũ. iꝰto¬
se remedio mens iusti corro¬
borat. ut tanto solidiꝰ in dm̃
figat᷑ int̾iꝰ. qͦnto ert̾iꝰ ab huma¬
nis sꝑnit᷑ sensib Qui illataᷤ
sibi cotumelias tranqͥllo aĩo
exalant. clausa nimis exulce¬
rant. Qui dolorẽ in iurie clan¬
so pectore degit. qͣnto ãpliꝰ si¬
lentio lingͣm p̃mit. tanto a¬
criorem dolorem intͥnsecus
nuit. Unde & uere quidam
poetarũ gentiliũ dix̃. Quoq
magis tegit᷑. tectꝰ mag̾ estuat
ignis. Cecꝰ enim languor ue¬
hemens est. ac nimiꝰ. qr taci¬
tum uiuit sub pectore uulnꝰ.

Expanded text:
t. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animexhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vuln
Abbreviated transcription (Latin):
audire qͦslibet sapientes. ñ
ut uĩtatem abeis q̃rant. s
ut fac̃diam smonis eorũ ag¬
noscãt. more poetarũ. qͥ mag̾
cõpositõnem u̾borũ qmͣ sen¬
tentiã uitatis secunt᷑. Quatͥer¬
moda est dicendi ratõ. qͣ p̃ui

Expanded text:
audire quoslibet sapientes, non audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendi ratio, q