comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ cũ uisitass& paten mutius inloco recũbentẽ ubi uidit eũ quietẽ mortis diffi¬
culter accipere & grauit̃ conscientiae metu redargui: ait adeũ. Cur inparatus es
fili ad pfectione :÷ accuisatrix ut uideo ignauiae tuȩ tecũ ꝑgit conscientia. Tunc ille
exorabit eũ dicens Obsecro te pat int̃cede ꝓme apuddm̃ : ut mihi paruũ tẽporis
spaciũ largiatur. quo possim em̃dare uita meã. At ille dixit adeũ : Nunc spacium
poenitentiae requiris. ubi uitȩ tẽpus implesti : Quid faciebas in om̃i hoc uitetuae
tepore non potuisti uulneratua curare : Quinimmo & recentiora semꝑ ad debas.
atille cũ ꝑmaner& exorans ait ad eũ senex Si ultra ñ addis malistuis mala: ora¬
bimus ꝓte dm̃. Bonus est enĩ & paciens & indulget tibi parũ aliquid tẽporis uitȩtuȩ
ut omia debitatua ꝑsoluas. Et cũ post hȩc orass& dm̃. surgens deoratione ait ad eũ.

Expanded text:
trem cum visitasset decumbentem, ubi vidit eum quietem mortis diffitrem cum visitasset decumbentem, ubi vidit eum quietem mortis difficulter accipere, et graviter conscientiae suae metu redargui, ait ad eum: Cur imparatus es, fili, ad profectionem? accusatrix, ut video, ignaviae tuae tecum pergit conscientia. Tunc ille exorabat eum, dicens: Obsecro te, pater, intercede pro me apud Deum, ut mihi parvi temporis spatium largiatur, quo possim emendare vitam meam. At ille dixit ad eum: Nunc spatium poenitentiae requiris, ubi vitae tempus implesti? Quid faciebas in omni hoc vitae tuae tempore? Non potuisti vulnera tua curare? Quinimo et recentiora semper addebas. At ille cum permaneret exorans, ait ad eum senex: Si ultra non addas malis tuis mala, orabimus pro te Deum. Bonus est enim et patiens, et indulget tibi parum aliquid temporis vitae, ut omnia debita tua persolvas. Et cum post haec orasset Deum, surgens de oratione, ait ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
beatis fidem sicut granũ sinapis: maiora horũ signa facietis. Atilli cũ intellexis¬
sent eius fide solem stetifse. timore magno ꝑterriti sunt. plurimiq eorũ iunxer̃ se
ei discipulos. & sequi eũ coeperunt. Cũ aũt ingressus fuiss& domũ illius fratris ꝓquo
festinauerat & inuenis set eũ ĩa de functũ: oratione facta accedens adlectulũ
osculatus est eum & ait Quid magis desiderii habes fr̃ abire & esse cũ xp̃o: an ꝑma¬
nere in carne : tunc ille recuperato spũ. paululũ resedit . & ait adeũ. Quid me re-¬
riũ non est Cui dixit. dormiergo inpace fili & ora ꝓme. Atille continuo redinans
se in lectulo: obdormiuit . hiaũt quiaderant: obstupuerunt dicentes: uere homo¬
di est hic. Tunc ille induit adolescentẽ ut sibi moris erat satis decore. & totã noctẽ
psalmis hemnisq ꝑuigilẽ ducens. honestȩ iuuenẽ tradidit sepulterȩ. Aliũ aũt fra¬

Expanded text:
bueritis fidem sicut granum sinapis, majora horum signa facietis ? At illi cum intellexisbueritis fidem sicut granum sinapis, majora horum signa facietis ? At illi cum intellexissent, ad ejus fidem solem stetisse, timore magno exterriti sunt, plurimique eorum junxerunt se ei discipulos, et sequi eum coeperunt. Cum ergo ingressus fuisset domum illius fratris, pro quo festinaverat, et invenisset eum jam defunctum, oratione facta, accedens ad lectulum, osculatus est eum, et ait: Quid magis desiderii habes, frater, abire, et esse cum Christo, an permanere in carne? Tunc ille, recuperato spiritu, paululum resedit, et ait ad eum: Quid me rerium non est: cui dixit: Dormi ergo in pace, fili, et ora pro me. At ille continuo reclinans se in lectulo, dormivit. Hi autem qui aderant, obstupuerunt, dicentes: Vere Dei homo est hic. Tunc ille induit adolescentem, ut sibi moris erat, satis decore, et totam noctem psalmis hymnisque pervigilem ducens, honeste juvenem tradidit sepulturae. Alium autem fra
Abbreviated transcription (Latin):
emisit obuelata ĩa facie uultuq: constricto & dix̃. Sufficit pat̃ : implesti ꝗđ ꝓ
miseras. Obstupuer̃ aut̃ quip̃sentes aderant. & admiratis ualde suꝑ tã mirabila
declinans. Quodã aut̃ tẽpore iterũ deheremo uenit
adusitandos fr̃s. quos ipse instituerat. Et cũ quidã eorũ in extremis ager&
Et nolens noctu introire uicũ simul & saluatoris sermonẽ intra sem&a ipsũ meostat
quo dicit. ambulate dũ adhuc luc& neuos tenebre comphendant : & quiabul at in
exparte restitit necprius occubuit quã homo dĩ ꝑuenir& aduicũ. hoc aut ma¬
nifestũ est om̃ib: illis. quubidẽ consistebant: Stantes aut̃ & intuentes moras solis
in occasum: mirabantur om̃s quid sibi uellet hoc quod ĩn occasũ suũ nonde scente sol¬
At ille respondens eis inquit . Non meministis uocẽ dñi & saluatoris nr̃i dicentis. Si ha¬

Expanded text:
emisit, obvelata jam facie, vultuque constricto, et dixit: 162 Sufficit, pater, implesti quod emisit, obvelata jam facie, vultuque constricto, et dixit: 162 Sufficit, pater, implesti quod promiseras. Obstupuerunt autem, qui praesentes aderant, et admirati sunt valde super tam mirabili dio jactantiam declinans. Quodam autem tempore iterum de eremo venit ad visitandos fratres, quos ipse instituerat. Et cum quidam ex eis in extremis ageret, et nolens noctu introire vicum, simul et Salvatoris sermonem intra semetipsum meditans, quo dixit: Ambulate, dum adhuc lucet, ne vos tenebrae comprehendant , et, Qui ambulat in ex parte, restitit, nec prius occubuit, quam homo Dei perveniret ad vicum. Hoc autem manifestum factum est omnibus illis qui ibidem consistebant. Stantes enim et intuentes moras solis in occasum, mirabantur omnes quid sibi vellet hoc, quod tot horis in occasum sstis vocem Domini et Salvatoris nostri dicentem: Si ha
Abbreviated transcription (Latin):
ei usq ad alterã dominicã. Post multu aut̃ tẽporis iterũ regressus ad desertũ: exẽplo asti¬
nentiae suȩ quã plurimos adimitationẽ sui inuitauit . Int̃ quos accessit ad eũ adoles¬
cens quidã cupiens eẽ discipłs. Cui cũ ille habitũ monachilẽ. hoc est lebitinẽ & cu¬
cullã ac melotẽ quȩ ẽ caprina pellis in posuiss& : docere eũ deceteris institucio
de functus. ut sepelir& eũ. Quaȩ cũ uidiss& ad olescens ille discipłs suus suma cũdilig
tia indum̃ta mortuis aptantẽ : dix̃ ad eũ. Uellẽ ut & me mostu ũ ita indueres acsepeli¬
res magister: Atille ait: Ita faciã fili & tã copiose te induã : donec dicas sufficit. Post noli
multũ uero tẽporis. defunctus ẽ adolescens & p̃dictus sermo cõplet᷑. Cũ eni plurina
ole an adhucuis ut aliquid ad damus: Tunc defunctus uocẽ cunctis audientib

Expanded text:
t usque ad alteram Dominicam diem. Post multum vero temporis iterum regressus a deserto, exemplo abstit usque ad alteram Dominicam diem. Post multum vero temporis iterum regressus a deserto, exemplo abstinentiae suae quamplurimos ad imitationem sui invitavit: inter quos accessit ad eum adolescens quidam, cupiens ejus esse discipulus. Cui ille cum habitum monachorum, hoc est lebetam, et cucullam, ac melotem, quae est caprina pellis, imposuisset, docere eum de caeteris monachoruisset defunctus, ut sepeliret eum. Quem cum vidisset adolescens ille discipulus suus summa cum diligis indumenta aptantem, dicit ad eum: Vellem, ut et me mortuum ita indueres ac sepelires, magister. At ille ait: Ita faciam, fili mi, et tam copiose te induam, donec dicas, Sufficit. Post non multum vero temporis defunctus est adolescens, et praedictus sermo completur. Cum enim plurimole, an adhuc vis, ut aliquid addamus? Tunc defunctus vocem cunctis audientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Tribusq dieb ꝑmansit apud eos post hȩe adheremũ ꝓficiscitur. Ubi plurimũ tẽpus
demoratus & die ac nocte in oration ecula crimis ꝑdurans. cibũ ex radicib capiebat
herbarũ. Regressus aut̃ ad aecłam tres uersiculos psalmi quos a prbis ꝑceperat.
non solũ uerbis s& et rebus atq: operib: reddidit. Pres biteri uero mirabantur: qđ
subito conuersus acerrimã statim sibi subiecerit abstinentiã. Et instruentes
eũ plenius ex diuinis scripturis. hort abantur secũ demorari. Atille neuidere tur
ꝑseptẽ continuos annos in om̃i abstinentia degens. plenitudinẽ gratiȩ conse¬
quitur adño ita ut om̃s poene scripturas memorit̃ retiner&. Pane uero dominica
tantũ die sumebat & hunc diuinitꝰ delatũ. Nãcũ orar& surgens aboratione inuemebãt panẽ
positũ : quẽ nemo hominũ detulerat. hunc ubi cũgratiarũ actione sũpsiss& sufficiebã¬

Expanded text:
Tribusque diebus permanens apud eos, ad eremum proficiscitur, 161 ubi plurimo tempore Tribusque diebus permanens apud eos, ad eremum proficiscitur, 161 ubi plurimo tempore demoratus, et die ac nocte in oratione cum lacrymis perdurans, cibum ex radicibus accipiebat herbarum. Regressus autem ad Ecclesiam, tres versiculos Psalmi, quos a Presbyteris perceperat, non solum verbis, sed et rebus atque operibus reddidit. Presbyteri vero mirabantur, quod subito conversus, acerrimam statim ingerit sibi abstinentiam: et instruentes eum plenius divinis Scripturis, hortabantur secum demorari. At ille ne videretur ibi per septem continuos annos in omni abstinentia degens, plenitudinem gratiae consequitur a Domino, ita ut poene omnes Scripturas memoriter teneret. Panem vero Dominica tantum die sumebat: et hunc divinitus delatum. Nam cum oraret, surgens ab oratione inveniebat panem positum, quem nemo hominum detulerat. Hunc ubi cum gratiarum actione sumsisset, sufficieba
Abbreviated transcription (Latin):
ei principatũ suꝑ eos uideritenere. In his euigilans. ad stantẽ sibi uidet uirginẽ & re¬
quirentẽ quis aut unde uł cur illuc ueniss&. Atille. quasi amens effectus. nihilei res¬
pondit. sed tantũ ut aeclesiam sibi ostender& rogat . Illa uero cũ intellexiss& in re esse
aliquid operis diuini: hominẽ ꝑducit ad aedesiã acprb̃ris offert. Ad quorũ ille uesti¬
gia ꝓruens. rogabat se xp̃ianũ fieri : & ilico sibi poenitentiã dari. Presbiteri uero
qui cognoscebant uirũ hunc esse omniũ flagittosorũ nequis simũ. mirabant᷑ sih eesessent
quȩ loquebatur . Et cũ ꝑseuerantiae suae fidem eis feciss&: monent eũ ut sihȩe uel¬
l& illa penitus omitter&. De hinc cũ religionis initia suscepiss& : orat sibidari p̃cepta
quib: uiã salutis possit incedere. Atilli tresei primi psalmi uersiculos tradunt.
Quib ille diligent̃ consideratis. sufficere ait eos. aduã salutis & scientiã pietatis.

Expanded text:
his evigilans, astantem videt sibi virginem, et requirentem, quis, aut unde, vel cur illuc advenisset. At ille quasi amens effectus, nihil ei respondit, sed tantum ut Ecclesiam sibi ostenderet rogat. Illa vero cum intellexisset, esse in se aliquid operis divini hominem perducit ad Ecclesiam, ac Presbyteris offert. Ad quorum ille vestigia proruens, rogabat Christianum se fieri, et illico sibi poenitentiam dari. Presbyteri vero, qui cognoscebant virum hunc esse omnium flagitiorum principem, mirabantur si haec vera loqueretur. Et cum perseverantia  sic  sui fidem rei fecisset, monent eum, ut si haec vellet, illa penitus omitteret. Dehinc cum religionis initia suscepisset, orat sibi praecepta dari, quibus viam salutis deberet incedere. At illi tres ei primi Psalmi versiculos tradunt. Quibus ille diligenter consideratis, sufficere sibi ait eos ad viam salutis, et scientiam pietatis.
Abbreviated transcription (Latin):
dã regiohabitu dicentẽ. Desine iam ablis flagitiis & abeffusione humani sanguinis
cessa atq ab exetrabilibus furtis ad laborũ religiosorũ conuertere uigilias & suscipe
celestẽ angelicãq militiã: Atq ex hoc iã animi uirtutib: uiue. & egote huius militiȩ

Expanded text:
dam regio habitu, dicentem: Desine jam ab his flagitiis, et ab effusione humani sanguinis dam regio habitu, dicentem: Desine jam ab his flagitiis, et ab effusione humani sanguinis cessa, atque ab exsecrabilibus furtis ad laborem religiosum converte vigilias, et suscipe coelestem angelicamque militiam, atque ex hoc jam anim
Abbreviated transcription (Latin):
t ant̃ã gratiã contuliss& exponer&. At ille nihil dedignatus & suae uitȩ & prios  patrũ
narrare nobis ordinẽ coepit. Quostamen longe in lustriores fuisse phibebat. seq: ipsorũ
parua uix exempla sectari dicebat. Ergonihil magni istud ẽ filioli qđ in nobis uidetis
in hoc loco monachus & in om̃i hac heremo uiã salutis om̃ib nobis prius ostendit: hic aut̃
primo gentilis fuit. latronũ maximus & sepulchrorũ uiolator atq: in om̃ib: flagitis
opinatissimus Ad quẽ tali exmodo occasio salutis aduenit. Nocte quadã addomum
cuiusda uirginis dõ sacratȩ uiolandi causa ꝑrexit. Cũq machinis quibusda quȩ huius¬
modi artificib: satis notȩ sunt : domus eius tecta conscendiss& : querens quali arte
tẽpus in tectis positus sine ullo transut effectu. Post multos uero animi conatus
frustra adhibitos. ueluti fessus somno opprimitur & ꝑui sũ sibi ad sistere uidit quen¬

Expanded text:
tantam gratiam contulisset, exponeret. At ille nihil dedignatus est, et suae vitae, et priorum suorum narrare nobis ordinem coepit, quos tamen longe illustriores fuisse perhibebat, seque ipsorum exempla vix parva sectari. Dicebat ergo: Nihil magni est, o filioli, quod in nobis videtis,in hoc loco monachus, et in omni hac eremo viam salutis omnibus nobis primus ostendit. Hic autem 160 primo Gentilis fuit, latronum maximus, et sepulcrorum violator, atque in omnibus flagitiis opinatissimus; ad quem tali ex modo occasio salutis advenit. Nocte quadam ad domum cujusdam virginis Deo sacratae exspoliandi caussa perrexit, cumque machinis quibusdam, quae hujusmodi artificibus satis notae sunt, domus ejus tecta conscendisset, quaerens quali arte,tempus in tectis positus, sine ullo transegit effectu. Post multos vero animi conatus frustra adhibitos, veluti fessus, somno opprimitur, et per visum assistere sibi videt quem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ubi hostẽ & expugnatorẽ ñtimeamꝰ. Thes aurũ itaq: oꝑũ uł uirtutũ nr̃arum
collocemꝰ incȩlouli ñtimeamꝰ occultũ furẽ : neq uiolentũ raptorẽ . Patria enim
nr̃a : para dysusest : In patria uero nr̃a. post modũ recepturi. multi plices nc̃bonarũ
uirtutũ debemꝰ condere thesauros ubi post finẽ huiꝰ scłi centuplicatos merea mur
reciꝑe fructus. Sc̃ienĩ dic̃ ꝓpheta int̃ra sua duplicia possidebt̃. Id ẽ int̾ra uiuentiũ
beatitudinẽ m̃tis simul habebt̃ & corporis. ubi dñs iħsxp̃c reforinabiit corpꝰ humi
numerus: parentũ frm atq sororũ copiosa turba uidere derat᷑ : Desua iã in morta

Expanded text:
mus, ubi hostem et expugnatorem non timeamus. Thesaurum itaque operum vel virtutum nostrarum collocemus in coelo, ubi non timeamus occultum furem, neque violentum raptorem. Patria enim nostra paradisus est. In patria vero nostra postmodum recepturi, multiplices nunc bonarum virtutum debemus condere thesauros, ubi post finem hujus saeculi centuplicatos mereamur recipere fructus. Sancti enim, dicit propheta, in terra sua duplicia possidebunt , id est, in terra viventium beatitudinnumerus; parentum, fratrum atque sororum copiosa turba videre desiderat, de sua jam immorta
Abbreviated transcription (Latin):
dotes p̃sto erant altario ab uixoꝵ suorũ sec̃tinebant c̃cubitu. Nunc aũt quia cotidie
corpꝰ dm̃ aut c̃fitiendd̃ nob̵ ẽ. ad altare aut sum̃dũ: acarnali c̃cubitu cotidie nob̃ẽ
abstinendũ hino paulus timotheũ ã mon& dic̃s. Exẽplũ esto fideliũ insermone in
c̃uersatione. in caritate. infide in castitate. Quienĩ aliis insermone exẽplũ deb&
p̃bere: modũ locutionis ñ deb& ignorare. sed diligent̃ deb&: at tendere quid cubi qͣs¬

Expanded text:
dotes praesto erant altari, ab uxorum suarum se continebant concubitu: nunc autem quia quotidie dotes praesto erant altari, ab uxorum suarum se continebant concubitu: nunc autem quia quotidie corpus Domini aut conficiendum nobis est ad altare, aut sumendum a carnali concubitu quotidie nobis est abstinendum. Hinc Paulus Timotheum admonet, dicens: Exemplum esto fidelium in sermone, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate . Qui enim aliis in sermone exemplum debet praebere, modum locutionis non debet ignorare, sed diligenter debet attendere, quid, cui, qua
Abbreviated transcription (Latin):
git catenis ut ad eosepa rati demonib:q sociati : regnũ caeloꝵ habere nom possint
spem hanc in eo. scificat se sic̃ & ille sc̃s ẽ : Multisedicunt spem habe uitae
caelestis inxp̃o sed hanc confessionem neglegent̃ uiuendo euacuant:
manifestu aũt ille dese inditium suꝑnȩ spei exhib&. qͥbonis oꝑã dere actib:stud&.
Certꝰ qr ñ alit̃ adsimilitudinẽ dĩ quis infuturo ꝑueni&. nisi dĩ sc̃itatẽ in p̃senti
& eiꝰ ꝑom̃a grãm flagitando qͥait sine me nihil potestis facerereiq dicendo ad¬
uitor m̃s esto nederelinquasie. Ergo sc̃ificat nos sic̃ &ipse sc̃s ẽ sedille scuiliar¬
uiri ordinabant᷑ Modo aũt qr sc̃itatis sca creuit munditia. ab om̃i carnali c̃sortio
om̃s illos sacrorũ regula ꝓhib& canonũ. Nã in ueteri testam̃to eotp̃r tantũ qͦ sacer¬

Expanded text:
git catenis, ut a Deo separati daemonibusque sociati, regnum coelorum habere non possint git catenis, ut a Deo separati daemonibusque sociati, regnum coelorum habere non possint is qui habet spem hanc in eo, sanctificat se, sicut et ille sanctus est . Multi se dicunt spem habere vitae coelestis in Christo, sed hanc confessionem negligenter vivendo evacuant. Manifestum autem de se indicium supernae spei exhibet, qui bonis operam dare actibus studet, certus quia non aliter ad similitudinem Dei quis in futuro perveniet, nisi Dei sanctitatem in praesenti o, et ejus per omnia gratiam flagitando qui ait: Sine me nihil potestis facere , eique dicendo: Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Ergo sanctificat nos, sicut et ipse sanctus est . Sed ille saunius uxoris viri ordinabantur : modo autem quia sanctitatis causa crevit munditia ab omni carnali consortio omnes illos sacrorum regula prohibet canonum. Nam et in Veteri Testamento eo tempore tantum quo sacer
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentia inscĩficatione eiꝰ. Hinc & dñs ait. Custodite p̃cepta mea & facite ea :
ego dñs qͥ sci ficouos. Quȩ uirtꝰ scĩficationis quãuis om̃ib: in eẽ debeat xp̃i anis. ma¬
xime tam̃ ordini c̃uenit &c̃dec& sacerdotali: Vndẽ dñs morsi ait : Vesties a tron & fi¬
lios eiꝰ & sci ficabis eos: ut sacerdotio fungant᷑ mihi. Et ne contaminet᷑ sacerdos inmor¬
tib: qr consecrat᷑ .ẽ dõsuo & panes ꝓpositionis offert. Sit ergo sc̃s q & ego sc̃ssũ dñs qͥ sc̃ĩ¬
ficouos. Uere eñi nisi corde & corpore sc̃ificato dõ sacrifitiũ a sacerdote offerat᷑. ñerit
ei gratũ quicor illius a fornicationis c̃tagio cognoscit. ẽẽ. pollutũ. Vnde hoc in loco
nicatione : Q i sic̃ ꝑhumilitatẽ m̃tis custodit᷑ castitas carnis. ita ꝑsuꝑbiã cordis
in inmunditiã itur libidinis: &ideo luxuriosis at que supbis fimili arter sc̃plus ꝗceteris
peccatorib consocian tur demones. Qua ꝑluxuriã carnis. siuseos diabo lus conftrin¬

Expanded text:
 facite ea, ego Dominus qui sanctifico vos . Quae virtus sanctificationis, quamvis omnibus inesse debeat Christianis, maxime tamen ordini convenit et condecet sacerdotali. Unde et Dominus Moysi ait: Vesties Aaron et filios ejus, et sanctificabis illos, ut sacerdotio fungantur mihi . Et ne contaminetur sacerdos in mortibus, quia consecratus est Deo suo, et panes propositionis offert. Sit ergo sanctus, quia et ego sanctus sum Domifico vos . Vere enim nisi corde et corpore sanctificato Deo sacrificium a sacerdote offeratur, non erit ei gratum, qui cor illius a fornicationis contagio cognoscit esse pollutum. Unde et hoc in loco nicatione: quia sicut per humilitatem mentis custoditur castitas carnis, ita per superbiam cordis in immunditiam itur libidinis. Et ideo luxuriosis atque superbis familiariter se plus quam caeteris peccatoribus consociant daemones, quia per luxuriam carnis suis eos diabolus constrin
Abbreviated transcription (Latin):
criptum est: Inmulti loquio: non effugies peccatum: Etqui mul¬
tis utitur uerbis ledit animam suam: Etuir linguosus. non dirigitur
super terram : Etsi in multi loquio extollamur: coram dnõ non ab¬
soluimur: AVnde melius est ut illud dñm rogantes dicamus. Pone dnẽ
custodiam orimeo : & hostium circums tantiae labis meis. & non de dines
cormeum in uerba malitiae: Ammonendisunt multiloquio uacantes.
ut uigilante aspiciant quanto rectitudinis statu depereunt. dumpermul¬
tiplicia uerba dilabuntur: Humana & enimmens aquae more circũ¬
clausa ad superiora colligitur: quia illud repetit unde descendit. & re¬
laxata deperit : quia se ꝑ infima inutiliter spargit: Qui super uaciuis uer¬
bis a silentii suicensura dissipatur : quasi tot riuis extra se ducitur unde
& redire interius mens ad sui cognitionẽ non sufficit: quia permulti loquiũ
sparsa. a secreto se intimȩ considerationis excludit: Totam uero se iisi

Expanded text:
criptum est: In mutiloquio non effugies peccatum . Et: Qui multis utitur verbis, laedit animam suam . Et, vir linguosus non dirigetur super terram . Et si in multiloquio extollamur, coram Domino non absolvimur. Unde melius est ut illud Dominum rogantes dicamus: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Et: Non declines cor meum in verba maliut vigilantes aspiciant, quanto a rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa, ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Qui supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur, unde et redire interius mens ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit aliis uiris sc̃ĩs. adstantib: sibi . Ex quo uenifr̃s in hunc locũ heremi. & edifi
caui hanc cellulã : extra opera manuũ mearũ nesciome panem gustasse. nec pe¬
nitus suꝑ sermonẽ quẽ locutussũ usq hanchorã. Et tamen sic uado addm̃: tam¬
quam sinec inciperẽ colere eum.¬
Abba agathon dum moreretur ꝑtres dies oculos aꝑtostenuit : non eos mouens
dĩ sto: & dicunt ei. Nũ quid & tutimes: Quibus ille respondit. Interea quantũ fuit
aduirtutẽ meã semꝑ consideraui : ut mandata dĩ mei facerẽ. Sed homosũ. & un¬
de scio sio pera mea dõ placent: Cui fr̃s dixerunt. Non confidis inoꝑatua quia
scđm dm̃ sunt : At ille respd. Non confidonisi inc̃spectudĩ : quia aliud est iuditiũ
dei & aliud hominum.

Expanded text:
dixit aliis viris sanctis astantibus sibi: Ex quo veni, fratres, in hunc locum eremi, et aedificavi mihi hanc cellulam, extra opera manuum mearum nescio me panem gustasse, nec poenitui super sermonem quem locutus sum, usque in hanc horam; et tamen sic vado ad Deum, tanquam si nec inciperem colere eumAbbas Agathon dum moreretur, per tres dies oculos apertos tenuit non eos movens PDei sto. Et dicunt ei fratres: Nunquid et tu times? Quibus ille respondit: Interea quantum fuit ad virtutem meam, semper consideravi ut mandata Dei mei facerem: sed homo sum, et unde scio, si opera mea placent Deo? Cui fratres dixerunt: Non confidis quod opera tua secundum 524 Deum sunt? At ille respondit: Non confido in conspectu Dei, quia aliud est judicium Dei, et aliud hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ postea. Et petebat illũ fratrẽ quẽ sic uiderat : ut ei manifestaret cogitationes
Egohomosũ peccator: & inmultis tẽporib istissemꝑ fornicationẽ gessi. Ingressus aut̃
& tollite malitias de animab ur̃is ante conspectũ oculorũ meorũ. Discite bene facere.
querite iuditiũ : & sifuerint peccata ur̃a t̾aquã coccinũ uelut nix de albabuntur.¬
punctus in hunc sermonẽ ꝓpħȩ : & ingressus intra pectus meũ. dixi ad dnm. dñe. tues
qui uenisti saluare peccatores. haec ergo quȩ nunc ꝑpropħam ꝓmisisti opere con¬
die ergo dñe & abhachora suscipe me penitentẽ & orantẽ te : & renuntiantẽ om̃ib
peccatis . Iuraui enĩ &statui apud me seruare om̃s iustificat ionestu as. Sub hac
ergo sponsione egressussũ de aecła. statuens apud me. ut nihil depriorib: peccatis ulte¬

Expanded text:
am, et quem postea; et petebat illum fratrem quem sic viderat, ut ei manifestaret cogitationes am, et quem postea; et petebat illum fratrem quem sic viderat, ut ei manifestaret cogitationes Ego sum homo peccator, et in multis temporibus istis semper fornicationem gessi. Ingressus autem mundi estote, et tollite malitias de animabus vestris ante conspectum oculorum meorum. Discite benefacere; quaerite judicium. Et si fuerint peccata vestra tanquapunctus in hoc sermone prophetae, et ingressus intra pectus meum, dixi ad Deum: Domine, tu es qui venisti salvare peccatores. Haec ergo quae nunc per prophetam promisisti, opere comdie ergo, Domine, et ab hac hora suscipe me poenitentem, et adorantem te, et renuntiantem omnibus peccatis. Juravi et statui apud me servare omnes tuas justificationes . Sub hac ergo sponsione egressus sum de ecclesia, statuens apud me, nihil de prioribus peccatis ulte
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sic flere: coeperunt rogare ut siquid in illis uidiss& manifestaret. et ut cũ eis
in grederetur in congregatione . Ille aũt noluit ingredi. sed semꝑ flebat ꝓpt̃ eũ que sic
uiderat. Post paululũ aut̃ cũ absoluta congregatione discederent: iterũ omniũ uultus
cir cũ spiciebat. sitales egrederentur quales ingressisunt. Et uidit illũ quẽ antea uiderat
nigrũ & nebulosũ egressũ de aecła clara facie & candido corpore: & dȩ mones delonge
sequentes eum. scm̃ aut̃ angłm eius ꝓpe eũ hilarẽ. & gaudentẽ suꝑ eũ nimis. Tunc paulus
exsurgens cũ gaudio: uociferabatur benedicens dm̃ acdicens. Quanta miscđia & bonitas
dĩ est. quanta miseratio eius est: & ascendens in locũ altiorẽ. magna uoce dicebat. Uenite
nẽ ueritatis uenire. Uenite adoremus eũ dicentes: quiatu solus potes peccata tollere.
Cũ aut om̃s conuenissent: ex posuit eis paulus quẽ uidiss&. ante quã in grederetur in aeđar

Expanded text:
eum sic flentem coeperunt rogare ut si quid in ipsis vidisset manifestaret, aut cum eis ingrederetur in congregationem; ille autem nolebat ingredi, sed semper flebat propter eum quem sic viderat. Post paululum autem cum absoluta congregatione discederent, iterum omnium vultus circumspnigrum et nebulosum, egressum de ecclesia clara facie et candido corpore, et daemones de longe sequentes eum, sanctum autem angelum ejus prope eum, hilarem et gaudentem super eum nimis. Tunc Paulus exsurgens cum gaudio vociferabatur, benedicens Deum, ac dicens: Quanta misericordia et benignitas Dei est: quanta miseratio ejus est. Et ascendens in altiorem locum, magna voce dicebat: Venite, nem veritatis venire . Venite adoremus eum, dicentes: Quia tu solus potes peccata tollere. Cum autem omnes convenissent, exposuit eis Paulus quem vidisset antequam ingrederentur in ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ferre praecipitur. uidelic& sacerdos qui patri iure successerit:
Ille enim sacerdos patri iure succedit. qui esse se ommpotentis
domini filium moribus demostrat. & quiã nobilitate intima
operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota
cremari prȩcipitur : ut uidelic& holocaustum fiat. Similia itaq
in sar tagine est munda mens iusti inspirituali afflictione quȩ
per sollicitudinem animarum frigitur. Et non solum sacrificium.
sed &iam holocaustum domino essẽ deputatur. Sumamus ergo
sartaginem ferream . & ponamus eam murum ferreum internos

Expanded text:
ferre praecipitur, videlicet sacerdos patri jure successerit. ferre praecipitur, videlicet sacerdos patri jure successerit. Ille enim sacerdos patri jure succedit qui esse se omnipotentis Dei filium moribus demonstrat, et qui a nobilitate intima, operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota cremari praecipitur, ut videlicet holocaustum fiat. Simila itaque in sartagine est munda mens justi in zeli spiritualis afflictione, quae per sollicitudinem animarum frigitur, et non solum sacrificium, sed etiam holocaustum Domino esse deputatur. Sumamus ergo sartaginem ferream, et ponamus eam murum ferreum inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
deserere . rebus temporalibus delectari conspicit: Nullum
quippe omnipotenti dõ tale est sacrifitium: quale est zelus ani¬
marum sicut psalmista ait: Telus domus tuae comedit me:
Quantum frixura cordis quae perspiritualem zelum agitur om¬
nipotenti dñõ placet: aperte ostenditur: cum offerri perlegẽ
simila in sacrifitio ibetur: Scriptum quippe est: Insarta¬
gine oleo cons persa frigatur: offeratq eam calidam inodorẽ
suauissimum dñõ sacerdos qui patri iure successerit. & tota
cremabitur in altari . Tuncsimilia insartagine frigitur : cũ mun¬
da mens iusti ꝑ teli scĩ ardorem crematur. Quae conspergi
oleo precipitur : id est perkaritat is & misericordiȩ uiscera
in conspectu omni potentis dei ard& et luc&. Vnde & cali¬
da inodorem sua uissimũ domino offerri precipitur : quia
si amorem zelus non hab&. ea quae de sartagine offertur
calorem simila amisit. Notandum ualdeest quissimilam of¬

Expanded text:
deserere, et rebus temporalibus delectari conspicit. Nuldeserere, et rebus temporalibus delectari conspicit. Nulquippe omnipotenti Deo tale est sacrificium, quale est zelus animarum. Hinc enim Psalmista ait: Zelus domus tuae comedit me Quantum frixura cordis, quae per spiritalem zelum agitur, omnipotentem Deum placat, aperte ostenditur, cum offerri per legem simila in sacrificium jubetur. Scriptum quippe est: In sartagine oleo conspersa frigetur, offeretque eam calidam in odorem suavissimum Domino sacerdos, qui patri jure successerit, et totacremabitur in altari . Tunc simila in sartagine frigitur, cum munda mens justi per zeli sancti ardorem crematur. Quae conspergi oleo praecipitur, id est, cum per charitatis et misericordiae viscera in conspectu omnipotentis Dei ardet et lucet. Unde et calida in odorem suavissimum Domino offerri praecipitur, quia si amorem zelus non habet, ea quae de sartagine offertur, calorem simila amisit. Notandum valde est quis similam of
Abbreviated transcription (Latin):
ł eci peccatum grande : & uolo triennio poenitere: Dixit autẽ
ei abba pastor: Multum est: Etdixit ei frater: Iubes unum
annum & & dixit ei iterum senex: Multum est: Quiaut̃ presen¬
tes erant : dicebant usque ad quad raginta dies: Senex iterum
dixit: Multumest: Et adiecit dicens: Ego puto quia sitoto
corde homo penituerit. & non apposuerit facere iterum unde
penitenciam agat : &iam triduanam poenitenciam suscipiat
ds̃: In terrogauit abba ioseph abbatem pastorem dicens
Quomodo opus est. ieiunare & dixcit abbas pastor: Ego uolo
ut cotidiae quis manducans paululum. subtrahat sibi. nesatiet᷑
& dicit ei abba ioseph Ergo quando eras iuiuenis non ie iuna bas
madam: Sed haec omĩa probauerunt senes magni : & inuene¬
runt qui a bonum est cotidie mandacare. parum sibi subtra hentes:
Etostenderunt uiam nobis hanc regalam : quia leuior est & facilis:¬
frigit : quia ualde cruciatur dum infirmos quosq aeterna

Expanded text:
Feci peccatum grande, et volo triennium poenitere. Dixit autem Feci peccatum grande, et volo triennium poenitere. Dixit autem ei abbas Pastor: Multum est. Et dixit ei frater: Jubes unum unum? Et dixit iterum senex: Multum est. Qui autem praesentes erant dicebant: Usque ad quadraginta dies? Senex iterum dixit: Multum est. Et adjecit dicens: Ego puto, quia si ex toto corde homo poenituerit, et non apposuerit facere iterum unde poenitentiam agaDeus. Interrogavit abbas Joseph abbatem Pastorem. dicens: Quomodo opus est jejunare? Et dixit abbas Pastor: Ego volo ut quotidie quis manducans, paululum subtrahat sibi ne satietur. Et dixit ei abbas Joseph: Ergo quando eras juvenis, non jejunabas madam. Sed haec omnia probaverunt senes magni, et invenerunt quia bonum est quotidie manducare, parum sibi subtrahendo, et ostenderunt nobis viam hanc regalem, quia levior est et facilisfrigit, quia valde cruciatur dum infirmos quosque aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
pusillanimes : suscipite infirmos. pacientes estote ad omnes. neces¬
se est uthic pia patrum. correptionis ponamus exempla: Offendit
aliquando frater in congregatione: & ex pulsus est foras. Ex pulsus
autem de congregatione : misit se in carectum & flebat ibi: Conti¬
git autem utalii fratres euntes ad abbatem pastorem : audirent eum
plorantem: Qui descendentes ad eum: inuenerunt eum magno la¬
bore constrictum: Etrogauerunt eum utir& ad senem illum solitariũ :¬
& non adqui euit dicens: In hoc loco moriar ego: Uenerunt aut̃ fratres
ad abbatem pastorem : & narrauerunt eide eo: Etinterrogauit eos.
ut irent ad eum dicentes. Abba pastor uocatte. ad se. Quod cum ei di¬
xissent: perrexit ad eum: Etuidens eum senex afflictum: surrexit
etosculatus est eum: & ad gaudens ei: rogabat ut sumer& crbum:
Qui: & ita fecit: Frater interro gauit abbatem pastorem dicens.

Expanded text:
pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes , necespusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes , necesse est ut hic pia Patrum correptionis ponamus exempla. Offendit aliquando frater in congregatione, et expulsus est foras. Expulsus autem de congregatione, misit se in carectum, et flebat ibi. Contigit autem ut alii fratres euntes ad abbatem pastorem, audirent eum plorantem. Qui descendentes ad eum, invenerunt eum magno labore constrictum, et rogaverunt eum ut iret ad senem illum solitarium, et non acquievit, dicens: In hoc loco moriar ego. Venerunt autem fratres ad abbatem Pastorem, et narraverunt ei de eo. Et rogavit eos, ut irent ad eum dicentes: Abbas Pastor vocat te ad se. Quod cum ei dixissent, perrexit ad eum. Et videns eum senex afflictum, surrexit et osculatus est eum. Et adgaudens ei rogabat ut sumeret cibum. Qui et ita fecit. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sed nostra proculdubio querimus. Sciendum magnopere est : ꝗcł numquã
cum redarguuntur praui deteriores existunt. nosq: magis odiis in¬
secuntur. Ipsis ergo & nobis parcimus. si abeorum redargutionẽ
proeorum amore cessamus. Necesse ẽ. nobis ut aliquando toleremus
tacendo odiosos quod sunt: quatinus in nobis discant uiuendo quoci
non sunt. Non est omnino iusto timendum nedum quisq: corripitur
contumelias inferat : sed ne tractus ad odium peior fiat: Cauendum
sum mopere est: ne in moderate linguam lo quacitas pertrahat.
eamq: ad las ciuiam obtrectacionis extendt: neo dium malitia eo¬
citet. & usq: ad iacula maledictionis inclin&: Hinc salomon ait:
Argue sapientem & amabitte : insipientem & adici& odisse te:
Qui diligit disciplinam. diligit sensum: Nam qui odit arguentemse :
stultus est: Sed quia apłsait: Corripite inqui& os. consolamini

Expanded text:
sed nostra procul dubio quaerimus. Sciendum magnopere est quod nonnunquam sed nostra procul dubio quaerimus. Sciendum magnopere est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt, nosque magnis odiis insequuntur. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est nobis ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in nobis discant videndo quod non sunt. Non est omnino justo timendum, ne dum quisque corripitur, contumelias inferat, sed ne tractus ad odium, pejor fiat. Cavendum summopere est ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque ad lasciviam obtrectationis extendat, ne odium malitia excitet, et usque ad jacula maledictionis inclinet. Hinc Salomon ait. Argue sapientem, et amabit te, insipientem, et adjiciet odisse te. Qui diligit disciplinam, diligit sensum. Nam qui odit arguentem se, stultus est . Sed quia Apostolus ait: Corripite inquietos, consolamini
Abbreviated transcription (Latin):
deridendo insultant: & quantum in ipsis . ẽ. eos in sabiles putant: Nec decli-¬
nant cor adcõpaciendum misȩricordiae. sed suꝑuenientes detestantur :¬
atq blasphemant. Pleriq: correptionẽ suã : officiũ caritatis existimant :
Pleriq: hoc ipsũ qđ excaritate corripiunt: ad iniuriȩ contumeliã trahunt
Vnde euenit ut exeo de teriores efficiantur : ꝑ qđ em̃ dari oboediendo po¬
tuerunt. Salubrit̃ accipiunt iusti. quotiens desuis excessib: arguuntur:
Iniquis molesta ẽ ueritas & amara disciplina iustitiȩ : Nec delectantur:
nisi placentia ꝓpriȩ inbecillitati. Corda reproborũ lubrica sunt ad malum
consentiendum & fluxa. Ad bonum uero consentiendum durissima. De
talib: salomonait. Quierudit derisorem : ipse sibi facit iniuriam. Debono
autem. Doce iustũ inquit: & festinabit accipere . Inodium enim: contra
corripientẽ seuertit malus. Sed si ab increpatione illius it circo retice¬
mus. quia contranos insurgere odia formidamus : noniam lucra dei.

Expanded text:
deridendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles putant, nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed supervenientes detestantur atque blasphemant. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi quoties de suis excessibus arguuntur. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur nisi placentia propriae imbecillitatis. Corda reproborum lubrica sunt ad malum consentiendum et fluxa, ad bonum vero consentiendum durissima. De talibus Salomon ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . De bono autem: Doce justum inquit et festinabit accipere. In odium enim contra corripientem se, vertitur malus. . Sed si ab increpatione illius idcirco reticemus, quia contra nos insurgere odia formidamus, non jam lucra Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
& ciuutatem : id est assumamus telum fortem . ut internos & audi¬
toris nostri animam. inueniamus hunc post modum fortem
munitionem : Tunc enim hunc murum ferreum inuentur
sumus sinunc eum fortiter tenemus : Videlica docendo
custo diendo: suadendo incre pando: multendo terrendo
ante omnia qui telo rectitudinis mouetur attendat ne
extra mentis dominium transeat. sed inultionem peccati
tempus modum que considerans. surgentis culpȩ perturba¬
tionem. subtilius retractando restringat: Animositatem
rẽ primat & motus feruidos sub aequitate disponat: ut eo
fiat ultor iustior alienus. quo prius extitit uictor suus.
Qui telo rectitudinis mouetur. sic culpas delinquentium corri¬
gat. ut ante ipse qui corrigit per pacientiam crescat N Vt fer¬
uorem suum trans cendendo diuidic&: ne in tempe ranter
excitatus. ipso telo rectitudinis. longe arectitudine suberr&
CAP̃ XLIII
DE DOCTRI NAE DISCRETIONE. CAP̃XLIII

Expanded text:
 civitatem , id est, assumamus zelum fortem, ut inter nos et auditoris nostri animam inveniamus hanc postmodum fortem munitionem. Tunc enim hunc murum ferreum inventuri sumus, si nunc eum fortiter tenemus, videlicet docendo, custodiendo, suadendo, increpando, mulcendo, terrendo,ante omnia qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat: sed in ultionem peccati tempus modumque considerans, surgentis animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus. Qui zelo rectitudinis movetur, sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitutidinis, longe a rectitudine suberret. CAPUT XLIII. De doctrinae discretione. Non omni
Abbreviated transcription (Latin):
uosunt altaria constituta: corporis. uidelic&. & cordis nr̃i:
Deniq: duplex a nobis sacrificiũ quaerit dr̃: Unũ utsimꝰ
casti corpore : aliud ut mundo corde. eẽ. debeamus: Ergo in exte¬
riore id est incorpore nr̃o. offerantur operabona : incorde odore
suauitatis. reddat cogitacio scã: In altare cordis nrĩꝗ cogitemꝰ semꝑ
quod bonũ est: in alta i uero corporis nr̃i. iugiter dõ. bene placitum
est operemur: Tunc enĩ ordine legitimo consecrationẽ altaris
cũ gaudio celebramus: quando altaria cordis ł corporis nrĩ. munda
& pura conscientia. in conspectu diuinae maiestatis offerimus:
Nã nescio qua fronte: aut qua conscientia optat in altaris consecra¬
tione gaudere : qui incordissui altari non stud& munditiam custo
duplicem caelebrare mereamur: Et quo modo uisibilit̃ detem¬
pli altaris consecrationẽ gaudemus: sic inuisibiliter de corporis
castitate uł animi puritate. spiritale gaudium habe mere amur

Expanded text:
uo sint altaria constituta, corporis scilicet et cordis nostri. Denique duplex a nobis sacrificium quaerit Deus: unum ut simus casto corpore, aliud ut mundo corde esse debeamus. Ergo in exteriore altari, id est, in corpore nsuavitatis reddat cogitatio sancta. In altari cordis nostri cogitemus semper quod bonum est; in altari vero corporis nostri jugiter quod Deo heneplacitum est operemur. Tunc enim ordine legitimo consecrationem altaris cum gaudio celebramus, quando altaria cordis et corporis nostri munda et pura in conspectu divinae majestatis offerimus. Nam nescio qua fronte aut qua conscientia, optat in altaris consecratione gaudere, qui in cordis sui altari non studet munditiam custodduplicem celebrare mereamur. Et quomodo visibiliter de templi altaris consecratione gaudemus, sic invisibiliter de corporis castitate vel animi puritate spirituale gaudium habere mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
nachus funit : qui nec in oboediens p̃cepto seniorũ fuit quiillũ adsorore suã
ire iusser̃. nec ipsa uidit uis abilla. ne ẽtra suũ uotũ facere uideretur.
quaꝓpt̃ hortor sc̃i tatẽ tuã : ut illũ studeas imitari. Nonsittibi cura
uidendituosc ꝓpinquos. ł amicos quos in scło reliquisti. & ꝑ illorũ cun tua
oratio tueq lacrimȩ ñminuant᷑ ne cũuxore lothretro respiciendo in alis
conuertaris statuã: Reco le ergo il lud eugłii uersiculĩ: qđ ne momitens

Expanded text:
nachus fuit, qui nec inobediens fuit praeceptis seniorum, qui illum ad sororem suam nachus fuit, qui nec inobediens fuit praeceptis seniorum, qui illum ad sororem suam ire jusserant, nec vidit ipsam visus ab illa, ne contra votum suum facere videretur. Quapropter hortor sanctitatem tuam, ut illum studeas imitari. Non sit tibi cura videndi tuos propinquos vel amicos, quos in saeculo reliquisti, et per illorum curam tua oratio, tuaeque lacrymae non minuantur, ne cum uxore Loth retro respiciendo in salis convertaris statuam. Recole ergo illum Evangelii versiculum, quod nemo mittens
Abbreviated transcription (Latin):
gratificata : laudauit dm̃: atille oratione facta : remeauit adheremũ.
Ubi fodiens aquã inuenit amarã : eaque usus .ẽ. usque adultimũ uite diẽ:
Post cuiꝰ obitũ. nullus illic habitare p̃ualuit : Ego aut̃ reor: qr ꝑorationẽ eã
ad suos usus fecerit dulcẽ. dũ & ĩ alibi ñ extantẽ oratione meruerit emano¬
re: Nam cũ moises & eiꝰ monachi puteũ aliquando foderent. & necuen ã ali¬
quã repperirent: nec amplius iamfodere altitudo ꝑmitter &: medio
die suꝑuenit pior. & oratione facta descendit in foueã Eumq t̃tio ꝑcussissa
t̃rã : moxemanauit aqua Cũq oratione facta disceder& : illis eũ petentib
ut uel exaqua gustar&. adhoc inquid quodueni & directis sũ ꝑactũ. ẽ ꝓpt ea¬
uero oscissima soroꝵr haec tibi depiore monacho scripsi: ut ꝑfecte scires qđ
continentia &iã inuisu sit necessaria. Audistiuͦ nunc quã cautꝰ iste sẽs mo¬

Expanded text:
gratificata laudavit Deum. At ille oratiogratificata laudavit Deum. At ille oratioubi fodiens aquam. invenit amaram, eaque usus est usque ad ultimum vitae diem. Post cujus obitum nullus illic habitare praevaluit. Ego autem reor quia per orationem, eum ad suos usus fecit dulcem, dum etiam alibi non exstantem oratione meruerit emanare. Nam cum Moyses et ejus monachi puteum aliquando foderent, et nec venam aliquam reperirent, nec amplius jam fodere altitudo permitteret, medio die supervenit Pior, et oratione facta, descendit in foveam, cumque tertio percussisset terram, mox emanavit aqua. Cumque oratione facta discederet, illis cum petentibus ut vel ex aqua gustaret: Ad hoc, inquit, directus sum, et proptevero, o sanctissima mater, haec tibi de Piore monacho scripsi, ut perfecte scires, quod continentia etiam in visu sit necessaria. Audisti vero nunc, quam cautus iste sanctus mo
Abbreviated transcription (Latin):
L adadore solisac quinq adixit. Siardorẽ solis ñ possũ sufferre pote
rẽ ut manduas Uerbaigitur tanti uiri c̃siderare nos ãmonent : quantu ab
ipsius conuersatione longe distemꝰ Qua ꝓpt̃ ꝑpendamꝰ nos peccatores & infimos
cẽ in cõparatione sc̃oꝵ uirorũ: ut nosipsõs ex illorũ meritis despicientes. ꝑ dñi piã
sequens miraculũ aꝑte insinuat. Pior aut̃ cũdedomo patris ad phylosophyã c̃uer¬
sionis exir& : ꝓmisit denuo nullũ se ꝓpinquorũ decetero fore uisurũ. Post quin¬
quagintat uero annos dũ ei soror eũ uiuere . & habitare inheremo cognouiss& :
gi: scripsit p̃sulib heremi ut piorẽ dirigerent atille qm̃ c̃tẽpnere nefas :
iussionib seniorũ oboediens: & assumens quendã uenit adpatriã. Cũq: ante do¬
m suȩ ianuas accessisee. & suũ nuntiass& aduentũa ueniente germana
clausis oculis dixit . Ecce egosũ pior : quantꝰ uis aspectusatiare. Tunc illa

Expanded text:
 diebus quinque et dixit: Si ardorem solis non possum sufferre, poterrem, et manduces. Verba igitur tanti viri considerare nos admonent, quantum ab ipsius conversatione longe distamus. Quapropter perpendamus, nos peccatores et infirmos esse in comparatione sanctorum virosequens miraculum aperte insinuat. Pior autem, cum de domo patris ad philosophiam conversationis exiret, promisit denuo nullum propinquorum de caetero fore visurum. Post quinquaginta vero annos, dum ejus soror eum vivere et habitare eum in eremo cognovisset, gi, scripsit praesulibus eremi, ut Piorem dirigerent. At ille, quoniam contemnere nefas est, jussionibus seniorum obediens et assumens quemdam venit ad patriam. Cumque ante domus suae januas accessisset, et suum nuntiasset adventum, veniente germana clausis oculis dixit: Ecce ego sum Pior, quantumvis aspectu satiare. Tunc illa
Abbreviated transcription (Latin):
nate in clõ sunt. Vt pote simplicitas. quae aliquando dicitur prostultitia & non
est. ãpud dm̃ uero sũma simplicitas est Iuxta hanc regulã. E& cetera estimandasun
II. QUODINMENSUS &OMNIPOTENS SITDS
Ion ideo cȩlũ &it̾rã impl& ds̃ ut contineant eũ sed ut ipsa potius contineant᷑
abeo: Nec particulatim ds̃ impl& omnia: Sedcũ sit idem unus. ubi que ta m̃est
totus. : Nonita putandus . ẽ. esse inom̃ib ds. ut una queres: ꝓ magnitudine portio¬
nis suae. capiat eũ Idẽ. maiora maius & minima minus. Dũ sĩt potius ipsetotus
mom̃ib siue om̃a in ipso: Omni potetiȩ diuindmaiestas. Cuncte potestatis sue inm̃¬
sitate con cludit. Nec eua dendi potentiã eius quis aditũ poterit inuenire: quia
ille om̃a. circũ quaq constringit. Cuncta eni intradiuini iudicii omnipoten¬
ciam c&artentur : Siuequȩ continenda s̃ ut saluasint. Siuequȩ amputan¬

Expanded text:
nt in Deo patet utpote simplicitas, quae aliquando dicitur pro stultitia, et non est. Apud Deum vero summa simplicitas est. Juxta hanc regulam, et caetera aestimanda sunt. CAPUT II. Quod immensus et omnipotens sit Deus. 1. Non ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputan