comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gotium: &ibi illum ꝓbas. Incipisis¬
nire contra iniquitatẽ ipsius: & is
nidebis. quia qñ tͥ blandiebatur. ini¬
cꝰ erat. S ñ dum pulsaueras: ut
i institueret᷑ incorde quod ñ erat:
sut erũpet quod erat. Et resperit
atulus m̃s inimicos meos. Et ineisqͥ
nsurgunt in me malignantibꝰ audi¬
i auret auris mea. Qñ: In sene¬
ta. Qui ẽ. insenecta : In nouissimo.
st quid audiet auris nr̃a: Stantes
uddexterã audiemus. qđ dicit᷑ eis.
qui sunt ad sinistrã: ite inignem e¬
tnum. qui paratus. ẽ. diabolo &an¬
qis eius. Ab isto auditu malo: us¬
us non timebit. Scitis quia dictũ
÷ inquodã psalmo÷ inmemoriae
rit iustus: ab auditu malo non ti¬
mebit. Quo auditu malo: Ite inignẽ
inum: qui paratus ẽ. diabolo & an¬
sis eius. Et meis qui insurgunt
miie malignautibꝰ audiet auris mea.
lransit fenum: transit flos pecca¬
or. Quid de iustis: Iustus ut pal¬
ma florebit. Illi exoriunt᷑ sic̃ fenũ:
iustus ut palma florebit. Inpalma:

Expanded text:
gotium, et ibi illum probas. Incipis venire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Quid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad dexteram audiemus quod dicetur eis qui sunt ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Ab isto auditu malo justus non timebit. Scitis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audransit fenum, transit flos peccatorum: quid de justis? «Justus ut palma florebit.» Illi exoriuntur sicut fenum; «justus ut palma florebit.» In palma
Abbreviated transcription (Latin):
lotus.ẽ. semel non habet necessita¬
tem iterumi lauandi: s ẽ. mundus
tocus. Non gͦ ad sacramentum tans¬
tum mundationis ꝑtinebat quod
lauit pedes eis: s ad exemplũ hunis¬
ltatis. Hoc enini dixerat. Quod ess
scierunt pꝰea: uideamus si aꝑuit il¬
lis quod faciebat : ut uideamus
dñm p̃cinctũ fortitudine: quia i
humilitate.ẽ. tota fortitudo. Cũ la¬
uisset eis pedes. rursus discubuit:
&ait. illis. Dicitis me magistrũ: &n
gister & dñs ur̃ laui uobis pedes:
quomͦ oportet ut hoc uobis inui¬
cem faciatis: Si gͦ in humilital
s. fortitudo: nolite timere suꝑbos.
humiles: tanquã petra sunt. Petͣ
deorsum uidetur: s solida ẽ. Suꝑ¬
hi quid: Quasi fumꝰ. Et si alti sunt:
euanescunt. Frgo ad humilitatem
ani referre debemus quod p̃cinctꝰ¬

Expanded text:
lotus est semel, non habet necessitalotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam mundationis pertinebat, quod lavit eis pedes, sed ad exemplum humilitatis: hoc enim dixerat, «Quod enim scierunt postea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et Magister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis invicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinct
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratũ ẽ: non ẽ. pret̃ mitten¬
dum. Quid ẽ. accintio gladii circa
fȩmur: ꝑfęmur: carnem significat.
Non enim aliter debellaret dñs or¬
hem terrarum: nisi incarnẽ ueni¬
se p̃cingit: ante se ponit aliquid
quo p̃cingitur. Unde dictum ẽ: p̃¬
cinctus ẽ. linteo: & lauit pedes di¬
scipłoꝵ suoꝵ. Quia enim tc̃ humi¬
lis fuit q̃n linteo p̾cinctus.ẽ: lauit
pedes discipłoꝵ suoꝵ. Omnis aut̃
fortitudo inhumilitate: quia fra¬
gilis . ẽ. omnis suꝑbia. Ido cum de
fortitudine diceret : addidit p̃cin¬
ctus ẽ: ut recolas dm̃ p̃cinctũ hu¬
milem. qñ pedes discipuloꝵ suoꝵ.
lauit. Et ex horruit petrus dnĩn
suum. magistrum suum÷ munꝰ
dixi magistrum suũ. cum dixisse
dñm suum: curuantem se ante pr¬
des suos: & lauantem sibi pedes ei¬
pauit: & dixit. Dñe: non lauabis mͥ
michi pedes ineternum. Et ille. Si
mentum: &ait. Dñẽ: non pedes ias¬
tum: s & caput & totum. Et ille. &

Expanded text:
commemoratum est, non est praetermittencommemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem terrarum, nisi in carnem veniid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.» Quia enim tunc humilis fuit, quando linteo praecinctus est, lavit pedes discipulorum suorum. Omnis autem fortitudo in humilitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavantem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, non lavabis mihi mihi pedes in aeternum.» Et ille: «Simentum, et ait: «Domine, non pedes tantum, sed et caput, et totum.» Et ille: «Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouebit᷑ orbis terrarũ: Cum cre¬
dunt inxp̃m omnes fideles: & para¬
ti sunt ad utruq gaudere cum
laudantibꝰ : fortes. eẽ. ad uersus uitu¬
ꝑantes: non mollescere lingius lau¬
dantium: neͤ frangi linguis uitup¬
antium. Forte quȩramꝰ &ede hoc uer¬
bo. quare dixit p̃cinctus ẽ. Cinctio:
oꝑa significat. I unc enĩ se quisq cin¬
git: cum oꝑaturus ẽ. S quare ñ
dixit cinctus. ẽ. s p̃cinctus.ẽ: Dicit
enim mnalio psalmo. Accingere
gladium tuum circa femur po¬
tenͣssime: populi sub te cadent.
Nec ibi dixit cingere neq p̃cingere:
s accingere. Accingeris enim: qñ
aliquid ad iungis lateri tuo ꝑcin¬
ctionẽ. Idõ accingere gladiũ tuum.
Gladius dñi unde dehellauit orbẽ
terrarũ occidendo nequitiam: sp̃c
dĩ ẽ. inueritate sermonis. Quare cir¬
ca femur accingere ar̃ gladium:
Aliud quidẽ exalio dealio psalmo
adcinctionẽ diximus. S tamenqͥa

Expanded text:
commovebitur orbis terrarum? Cum crecommovebitur orbis terrarum? Cum credunt in Christum omnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, occidendo nequitiam, Spiritus Dei est in veritate sermonis Dei. Quare circa femur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. Quibus enim erat odor ui¬
s inuitam decorem induerat: qͥbꝰ
erat odor mortis inmortẽ. fortitudi¬
nẽ mduerat. Siaute tunc gaudes
qñ te laudant homines & placent
illis oꝑatua : cũ autẽ uituꝑauerint
deficis mbonis oꝑibus. & quasi fru¬
ctum bonoꝵ oꝑm te ꝑdidisse arbitra¬
ris. quia inuenis reprehensores: non
stecisti immobilis: non ꝑtines adorbẽ
terrarum qui non cõmouebitur. In¬
duit dñs fortitudinẽ: & p̃cinctus est.¬
I. De ipso decore &efortitudine habet
fortis. Apud alios głosus predicabat᷑:
apud alios ignobilis contẽpnebatur.
Decorem afferebat eis quib placebat:
fortitudinẽ adu̾sus eos quibꝰ displice¬
bat. Et sic enumerat omnia usq in
finem ubi dicit quasi nichil haben¬
tes: & omnia possidentes. Cum omĩa
possidet decorus. ẽ: cum nichil habet
fortis ẽ. Non gͦ mirum .ẽ. si sequitur:
& enim firmauit orbem terrȩ qui
non cõmouebit᷑. Quomͦ enim non

Expanded text:
mortem» . Quibus erat odor vimortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quomodo enim non
Abbreviated transcription (Latin):
aliis placebat: alis displicebat. Na
aiuise sunt aduersus se lingue iu¬
aroꝵ Alii dicebant quia bonus ẽ.
aii dicebant: non: s seducit tur:¬
dis. Alii gͦ bene loquebant᷑: alis
aitiahebant: lacerabant: morde¬
han: conuiciabant᷑. Ad eos gͦ qͥb
placebat decorẽ induit: ad eos dbꝰ
aisplicebat fortitudinẽ induit. Imi¬
tare gͦ &tu dnĩm tuũ: ut possis es se
uesuis ipsius. Ad esto cũ decore ad
os quibꝰ placent bona oꝑa tua: esto
soris aduersus detractores. Audi
quomͦ & ipse habuit decorẽ: habu¬
honus odor sumꝰ inquit inomni
loco: & in his qui salui fiunt. & in
his qui ꝑeunt. Quibꝰ enim placet
honũ. salui fiunt: qui detrahunt
hono: ꝑeunt. Qđ suĩ erat ille odorẽ
babebat bonum: imino bonus o¬
dor erat: s ue miseris: qui & bo¬
no odore moriunt᷑. Non eninait.
ilis bonus odor sumus ⁊ illis ma¬
salui fiuint & inhis qui ꝑeunt. Sub¬
iecit statim. Aliis quidẽ sumus odor
uitȩ inuitam: aliis odor mortis in

Expanded text:
aliis placebat, aliis displicebat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi quomodo et ipse habuit decorem, hbonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis masalvi fiunt, et in his qui pereunt.» Subjecit statim, «Aliis quidem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in
Abbreviated transcription (Latin):
&erit inorbẽ terrarum qui ñ cõmo
Que ẽ sedes dĩ. ubi sedet ds̃: Inscĩs su
Uis eẽ. sedes dĩe Para locum incort
tuo: ubi sedeat. Quȩ ẽ. sedes dĩ: nisi
ubi habitat ds̃e Ubi habitat as̃ nͥ
intemplo suo: Quod ẽ. templum es:¬
Aut parietibus instruit᷑ ͤ Absit. Nin¬
dus iste forte templum ipsius: qua
ualde magnus.ẽ. &digna resque a¬
piat dñm ÷ Nec capiet eum a quoli¬
ctus ẽ. Et ubi capitur: In anuna qͥ¬
ta: in anima iusta. Ipsa illum potã
Magna res fr̃s. Certe magnus s̃al
fortibus grauis. ẽ: infirmis leuiss.
Quos dixi fortes: Suꝑbos: quiqua
habent p̃sũptione uiriũ suarũ.
Nam infirinitas illa inhumilio¬
te: maior fortitudo. ẽ. Audi apłm.

Expanded text:
et erit in orbe terrarum qui non commoet erit in orbe terrarum qui non commoQuae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
dam dix̃. Et quasi diceretur ei: &
quis eis potest resistere: sub iecit
statim. firinum autẽ fundam̃tum
dĩ. stat. fcce habes orbem terrarũ
qui non cõmouebit᷑: habens signa¬
culum hoc: quod signaculum ht̃
fiemum firmamentũ: Nouit dñs
qui sunt eius. Iste ẽ. orbis terrarũ
qui non cõmouebit᷑: nouit dñs qͥ
sunt eius. Et quod signaculũ habens:
Et receddat ab iniusticia omnis qͥ
nominat nomen dñi. Modo ab ini¬
quitate recedit. Ab iniquis enu
non potest recedere: quia mixta
ẽ palea tritico: usq dum uentilet.
Quid dicimus fr̃se Et in ipsa area
mira res. ẽ. detritico. Recedit apalea
cum expoliatur: & non recedit ab a¬
rea cum triturat᷑. Qñ aut̃ omnino
separabit᷑: Cum uenerit uentilate
Ergo mͦ area morbẽ terrarũ ẽ: no¬
cesse. ẽ. ut si ꝓficis inter iniquos uiuas
Ab iniquis recedere non potes: ab iu¬
quitate recede. Recedat ab iniquita¬
te omnis qui nominat nomen dñ:

Expanded text:
mdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et mdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebitur: «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;»
Abbreviated transcription (Latin):
uebit᷑ : Quod utiq non diceret:
nisi eẽt. & orbis terrarũ qui cõ¬
mouebit᷑. Est orbis t̾rarũ qͥ cõmo¬
uebit᷑: ẽ. orbis terrarũ qͥ cõmoue¬
bit᷑: quia & bomi qui stabiles st̃
infide orbis t̃rarũ ẽ. nequis dice¬
ret inpartes sunt: & mali qui uou
stant infide: cũ senserint aliquã
tribulatonẽ ꝑ orbẽ tr̃arũ sunt.
Est gͦ orbis t̾rarũ inobilis: ẽ orb̾
trarum immobilis: dequo dicit
apłs. Uidece orbem tr̃arũ immobi¬
lem. Rogo te de quibꝰ dicebat apłs:
Ex quibus ẽ. ymineus & philetus.
qui circa ueritatẽ ab errauerunt:
dicentes resurrectionẽ iam factã ẽẽ:
&fidẽ quordã subuertunt. Nunqͥd¬
isti adorbẽ terrat᷑ ꝑtinebant. qͥ non
cõmouebit᷑: S palea erant. & fidẽ in¬
quit auorundã subuertunt. Nondiẽ
omniũ. ft si omniũ diceret: omnes
intelligere deberemꝰ ꝑtinentes adci¬
uitatem babiloniã: quȩ habet dãp¬
nari cum diabolo. Iam̃ fidẽ quõt¬

Expanded text:
vebitur?» Quod utique non diceret, vebitur?» Quod utique non diceret, nisi esset et orbis terrarum qui commovebitur. Est orbis terrarum qui non commovebitur, est orbis terrarum qui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis, est orbis terrarum immobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem terrarum mobilem. Rogo te, de quibus dicebat Apostolus, «Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertuntisti ad orbem terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civitatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quoru
Abbreviated transcription (Latin):
quã qui ciuitatẽ capit. Meliorẽ
dixit ire uictorẽ: quã ciuitatis cap¬
iuẽ. Habes gͦ ad uersariũ magnũ
inte ipso. Cum audito conuitio
ira cȩꝑit surgere. ut reddas ma¬
lum ꝓmalo: recordare uerba
apłi: non reddentes malũ ꝓma
lo. neq maledict̃ ꝓ maledic̃to. His
uerbis recordatis. frangis iram:
tenes fortitudinẽ: & quia corã te
ille tibi maledixit. non post dor¬
sum tuum÷ p̃cinctus es illa. Iain
cȩtera audiamus. Breuis. ẽ. psalmꝰ.
Et enim confirmauit orbẽ terrȩ:
qui non cõmouebicur. Hidetis fr̃s:
multi credunt in xp̃m: magna tur¬
ba. ẽ & tam̃ inhac magna turba
audisus mͦ cum eugłm legeretur
qu̾a ueniens dñs ferens palã inma¬
nũ sua mundabit areã suam: fru¬
mentum recondet inhorreo: pale¬
as comburet igni in extinguibili.
Sunt gͦ ꝑtotã terrã &boni & ma¬
li. Boni frum̃tũ sunt: mali pa¬
lea. Inarea intrat tribula: palcã
concidit : triticum purgat. Quis
ẽ. gͦ orbis terrarum qͥ non cõmo¬

Expanded text:
civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba est: et tamen in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet Dominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum «qui non commo
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑: & non attendit quid illi ser
fundȩ factȩ sunt cogitationes tuȩ.
sub iecit statim. Uir imprudens ñ
cognoscet: & stultus non intelligit
hȩc. Quȩ sunt quȩ non intelligat
stultus: & quȩ non cognoscet impti¬
dens: Cum exoriuntur peccators
tendis florem feni: quid citius tͥie¬
sit: Quid lucidius : Quid uiride
Non te delectet uiriditas ipsius.
s time ariditatẽ ipsius. Audisti
peccetores sicut fenum: audi & ius¬
cos. Quomͦ: Ecce interĩ uidete. pt¬
catores si cut fęnum florent. Hens
S qui sunt: Qui non cognoscunt:
sult & imprudentes. Cum exoriun¬
nir peccatores sicut sȩnum: Et ꝓspe¬
xerint omnes qui oꝑant᷑ iniquita¬
rem. Omnes qui incorde suo non
ruta sentiunt de dõ÷ ꝓspexert̃ pec¬
catores orientes sic̃ fęnũ: id ẽ. floren¬
tes adtempus. Quare illos ꝓspiciunł :¬
Ut intereant inscłm scł̃i. Attendius
enĩflorẽ ipsoꝵ tẽporalem: imitant᷑
illos: &uolentes cũ illis florere ad

Expanded text:
patitur, non attendit quid illi servpatitur, non attendit quid illi servrofundae factae sunt cogitationes tuae;» subjecit statim, «Vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget ea.» Quae sunt quae non intelliget stultus, et quae non cognoscet imprudens? «Cum exoriuntur peccatores tate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem.» Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. Quare illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum saeculi.» Attendunt enim florem ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad
Abbreviated transcription (Latin):
sis ꝑistam ꝓfunditatẽ. Uides ibi
aliquid: intelligis ibi aliquid: In¬
telligo dicis. Siiam xp̃ianus es. &
bene eruditus: dicis. Ds̃ iudicio
suo reseruat omĩa. Boni laborant
qͥa flagellant᷑ ut filii: mali exul¬
tant. quia dãpnant᷑ ut alieni.
Duos filios ht̃ homo: alterũ casti¬
gat: alterũ dimitat. facit unus
malez & non corripit᷑ apatre: alt̃
mox ut se mou̾it. colaphicedit᷑ : flagellat᷑.
Unde ille dimitat᷑. ille cȩditur: nͥ
quia huic ceso hereditas serliat᷑: ill
autem dimissus exhȩxedatus ẽe u¬
det eum non habere spem: & dunit¬
tit illum. ut faciat quod uult. Puer
autẽ qui flagellatur si cor non habue¬
rit & imprudens fuerit & stultus:
gratulatur fr̃i suo qui non uapu¬
lat: &gemit de se: & dicit incorde
suo. ⁊ anta mala fȩcit fr̃ m̃s ÷ quicqͥd
uult facit contra p̃cepta patris mer
& nemo illi facit uerbum durum:
ego mox ut me mouero cȩdor. Stis¬
tus. ẽ: imprudens. ẽ. Attendit quia

Expanded text:
sis per istam profunditatem. Vides ibi sis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo; alterum castigat, alterum dimittit: facit unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo: Tanta mala facit frater meus, quidquid vult facit contra praecepta patris mei, et nemo illi facit verbum durum; ego, mox ut me movero, caedor. Stultus est, imprudens est; attendit quid
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad et̃nitatẽ dĩ: Uis eẽ. longa¬
nimis: Uide ȩt̃nitatẽ dĩ. Nam at¬
tendis aadies tuos paucos: & diebꝰ
tuis paucis uis impleri omĩa. Quȩ
omnia: Ux dãpnent᷑ omnes impii:
& coronent᷑ omnes boni. Istis diebus
tius uis hȩç implerie Implet eads̃
tempore suo. Quid tu tediũ p̃a¬
teris & facis: Ft̃nus ẽ. tardat: lon¬
ganimis. ẽ. ĩ uautẽ dicis. Idõ ego ñ
sum longanimis: quia temporał
sum. S inpotestate habes. Iunge
cortriuĩ ec̾nitati dĩ. & cum illo ęt̾nus
eris. Quid enĩ dictum . ẽ. detempo.¬
ralibs Omnis caro fęnum: & oĩs
claritas carnis ut flos seni. fenũ
aruit: & floᷤ decidit. Omĩa gͦ ares¬
cunt & dẽcidunt: ñ uerbũ illud.
Ubum enim dñi manet inet̃nũ.
Transit fenum: transit claritas fe¬
ni.S non habes quo te teneas:
uerbũ dñi manet inȩt̃nũ. Dicgͦ il¬
li: nimis ꝓfundȩ factȩ sunt cogi ta¬
tionestuȩ. Tenuisti lignũ: tran¬

Expanded text:
nis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbum» enim «Domini manet in aeternum.» Transit fenum, transit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum Domini manet in aeternum.» Dic ergo illi: «Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Tenuisti lignum, tran
Abbreviated transcription (Latin):
ne te ad xp̃mc Idõ uoluit ipse in t̾ra
laborare. Audistis cũ ꝓpħa legeret᷑.
non auertisse eum scapulas aflagel¬
lis÷ non auertisse faciem absputis
hominũ: non auertisse maxillas a
palmis eoꝵ. Quare ista omnia pa¬
ti uoluit: nisi ut consolaret᷑ pati¬
entes: Et poterat & ipse infine re¬
suscitare carnem suamn: s tu qui ñ
uideras non esset quod sꝑares. Non
distulit resurrectionẽ suam: netu
adhuc dubitares. Fogͦ fine patere
& tolera tribulationes mninundo:
quẽ admodũ attendisti inx̃p̃o: & ñ
te moueant qui faciunt mala
& in istoscło florent. Ni mis ꝓ¬
fundȩ factȩ sunt cogitationes tuȩ.
Ubi .ẽ. cogitatio dĩ: Presens habenas
laxat: s postea astringet. Noli gau¬
dere ad piscem qui inesca sua ex¬
ultat: non dum traxit hamum
piscator. Nam iam ille hamum
habet infaucibꝰ. & quod tͥ iudet᷑
longũ breue. ẽ. Omnia ista cito tͣn¬
seunt. Quid ẽ. longa uita homi¬

Expanded text:
ne te ad Christum? Ideo voluit ipse in terra ne te ad Christum? Ideo voluit ipse in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita homi
Abbreviated transcription (Latin):
ni consenserit: ꝑdet sabbatũ de
corde. Iam incipit ad psalterium
hoc non attendere. Deiuiauit inde:
sine causa cantat bonum ẽ. confi¬
teri dño: & psallere nomini tuo al¬
tissime. Iam ꝑdito sabbato ab int̾io¬
rehomine: & exdusa quiete cordis.
ebona cogitatione repulsa: incipit
iam imitari illum quẽ uidet in
malis florentem: & conũtit se ipse
ad facienda mala. Ds̃ autẽ patiens
ẽ. quia ęt̃nus ẽ: nouit diẽ iudiciĩ
sui. ubi omnia examinet. Hoc nos
docens quid ait: Quam magni¬
ficata sunt oꝑa tua dñe: nimis ꝓ¬
fundȩ facte sunt cogitationes tuȩ.
Reuera fratres mei nullũ mare tã
ꝓfundũ. ẽ. quã. ẽ. ista cogitatio dei:
ut mali floreant. &boni laborent.
Nichil tam ꝓfundum: nichil tam
altum: ubi naufragat omnis in¬
fidelis. inisto alto. inisto ꝓfundo:
His transire ꝓfundum hoc: Agno
xp̃i noli resilire: non mergeris: te¬
ne te adxp̃m. Quiad .ẽ. quod dico te¬

Expanded text:
ni consenserit, perdet sabbatum de ni consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens est, quia aeternus est, et novit diem judicii sui, ubi omnia examinat. 8. «vers.» 6. Hoc nos docens quid ait? «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Revera, fratres mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi noli resilire; non mergeris: tene te ad Christum. Quid est quod dico, te
Abbreviated transcription (Latin):
tonem. aut sortilegum. aut mathis¬
maticum. Dicitur illi nom̃ xp̃i:
subsannat: torquet os. Dicit᷑ illi.
fidelis: cur consulis mathematicũs
Et ille. Recede ame. Ipse mͥ ꝓdidie
res meas. Nam ꝑdidissẽ: & inplan¬
ctum remansissem. Homo bone:
nonne signas te signo crucis xp̃i
Et lex omĩa ista ꝓhibet. Gaudes
quia res tuas in uenisti: non estal
tis quia tuꝑisti: Quanto melius
tinica tua ꝑiret. quam anima tuas
Subsannat inhis omnibus: con¬
tumeliosus ẽ parentibus: odit ini¬
micum÷ insectat᷑ usquȩ ad mortẽ:
furatur ubi occassionẽ inuenerit:
afalso testimonio non cessat: insi¬
diatur matrimonio alieno ⁊ con¬
cupiscit rẽ ꝓximi sui. facit hȩc oĩa:
afloret indiuitiis ÷ inhonoribus:
inexcellentia mundi huiꝰ. Uidet eũ
ille miser bene oꝑans. & mala pati¬
ens: ꝑ turbat᷑ & dicit. Ds̃ ÷ puto ma¬
li tibi placent : &bonos odisti: a¬
mas eos qui faciunt iniquitatẽ.
Si cõmotus fuerit: & illi cogitatio¬

Expanded text:
honem, aut sortilegum, aut mathehonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es stis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
gustia rerũ: forte inopia rei fami¬
liaris: forte infame & siti & nudi¬
tate: forte se incarcere bona faci¬
entem: & illum aquo incarcere
missus. ẽ. mala facientẽ & exultan¬
tem: & sub intrat incor pessima co¬
gitatio aduersus dm̃ & dicit. Deus
quare tibi seruio: quare obedio
uerbis tuis Non rapui aliena: ñ
furtum feci: non hominẽ occidi:
non cuiꝰquam rem concupiii: non
falsum testimonium aduersus ali¬
quẽ dixi: non patri uel matri in¬
iuriam feciz non adidola inclina¬
tus sum: non accepi nomen dñi
dĩ inuanum ⁊ seruaui me apeccato
Enumerat decem cordas id ẽ. decem
p̃cepta legis: & int̾rogat se scdm̃ sin¬
gula ÷ & uidet se non peccasse nec in
uno: & contristat᷑ quia talia mala
patitur. Et illi qui non dico aliqͥs
cordas tangunt. s nec tangunt
ipsum psalterium⁊ & nichil boni
oꝑant᷑ ⁊ consulunt idola ÷ & forte t̃
uidentur xp̃iani: qñ nichil mali
patiunt᷑ domus eoꝵ. Qñ autẽ ibi¬
aliqua tribulatio.ẽ: curr̃t ad phi¬

Expanded text:
gustia rerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pyt
Abbreviated transcription (Latin):
celsis dñs: & testimonia tua credita
facta sunt nimis. Et quid factum
ẽ. de his omĩbuse Domum tuam
decet scĩficatio dñe. Domum tuã.
totã domũ tuã. Non hic aut hic
aut ibi: s domũ tuã tantum ꝑto
cum orbem terrarũ. Quare ptons
orbem terrarũ: Quia correxit orbe
terrȩ qui non cõmouebitur. Domis
dñi fortis erit: ꝑ totum orbem dex¬
rarum erit. Multi cadent : s domꝰ
illa stat. Multi turbantur. s domꝰ
illa non cõmouebit᷑. Domum tuamn
decet scĩficatio dñe. Nunquid par¬
uo tempore : Absit. In longitudines

Expanded text:
celsis Dominus, et «testimonia tua credita celsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de his omnibus? «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Domum tuam, totam domum tuam: non hic, aut hic, aut ibi; sed domum tuam totam, per totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Numquid parvo tempore? Absit. «In longitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dibilia facta sunt nimis. Testimo¬
na tua: quia dixerat illud ante.
Hec dico uobis: ut inme pacẽ ha¬
beatis: inmundo autẽ pressuram.
Ergo quia mundus pressurã uob̃
facturus. ẽ: dico uobis. Ceꝑunt pati.
& confirmauer̃ inse qͦd illis p̃dixe¬
rat dñs: & magis fortes sunt facti.
Cum enim uidebant impleri inse
passiones: sꝑabant compleri inse
&ecoronas. Et idõ mirabiles suspen¬
surȩ maris: mirabilis in excelsis do¬
minus. Ut inme inquit pacẽ ha¬
beatis: inmundo autẽ p̃ssuram.
Ergo quid facimus: Seuit mare¬
& extollunt᷑ fluctus ÷ & rabidi freinut̃.
p̃ssuras patimur. Nonne forte defi¬
cinꝰ: Absit. Mirabilis in excelsis
dũs: adeo ut & ibi cum diceret ut
iume pacem habeatis. inmundo
autẽ pressuram: quasi dicerent.
putas non p̃met nos mundus.
& extinguet nos: statim subiecit.
S gaudete: quia ego uici sc łm. Si
uici scłm. Qui uicit mare gaude¬
te ad eum: quia mirabilis. ẽ. inex¬

Expanded text:
dita facta sunt nimis. Testimodita facta sunt nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos? statim subjecit, «Sed gaudete, quia ego vici saeculum» . Si vicit saeculum, qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in ex
Abbreviated transcription (Latin):
rum suspensurȩ maris: id est
tantis uocibus p̃dicari. cȩpit
irasci mare: ceper̃ crebrescere
ꝑsecutiones. Cum eleuassent
gͦ flumina uocẽ suã auocibus
aquarũ multarũ: mirabiles sus¬
pensurȩ maris. Suspensurȩ
exaltationes sunt: quia q̃n iras.¬
cit᷑ mare suspendunt᷑ fluctus.
Suspendant᷑ fluctus quantũ
uolunt: fremat mare quantũ
uult: mirabiles quidẽ suspen¬
surȩ maris: mirabiles minȩ: mi¬
rabilesꝑsecutioneᷤᷤ. S uide qͥd sequit᷑.
Mirabilis in excelsis dñs. Com¬
pescat segͦ mare: & aliqũ trancͥl¬
ietur: detur pax xp̃ianis. Turba¬
tur mare: fluctuabat nauicła.
Nauicula eccłia ẽ: mare scłm ẽ.
Uenit dñs : ambulauit suꝑ ma¬
re: & p̃ssit fluctus. Quomͦ am¬
bulauit dñs suꝑ mare: Suꝑ
capita iustoꝵ fluctiͣ magnoꝵ:
spumantiũ. Potestates. reges.cre¬
dider̃: sub iugati sunt xp̃o. Er¬
magisquã mirabiles erant sus¬
pensure maris: mirabilis in
excelsis dñs. Testimonia tua cre¬

Expanded text:
iles suspensurae maris:» id est, tantis vocibus praedicari, coepit irasci mare, coeperunt crebrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula. Navicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, ambulavit super mare, et pressit fluctus . Quomodo ambulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magnorum spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. ErMagis quam mirabiles erant suspensurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua cre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cinctus ẽ. ut lauaret pedes disci¬
pulis suis. Est & aliud: quod inħ
uerbo possumꝰ intelligere. Diximꝰ:
quia qui se p̃cingit ante se ponit
qđ̃ sibi ad iungit: ut se cingat. Qͥa
gilli qui detrahunt nobis. aliq̃n
nobis absentib faciunt: tanquã
post dorsum sunt: aliqñ coram
infaciem: sicut dño faciebant pen¬
denti incruce: si filius dĩ ẽ. descen¬
dat decruce. Non opus habes for¬
titudine. q̃n tibi aliquis detrahit
absenti: quia nec audis nec sentis.
Siautẽ infaciẽ tibi dicat: opus. ẽ.
ut fortis sif. Quid ẽ. fortis sis: Ut
stras: ne forte idõte putes fortem cũ
audieris : quia ꝑcutis pugno xii¬
etus conuitio. Non ẽ. ista fortitui¬
do si conuiciatus ꝑcutias : qm̃ ab
ira uictus es: & ualde stultũ. ẽ ho

Expanded text:
cinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si conviciatus percutias, quoniam ab ira victus es: et valde
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ad suos: & indicauer̃t qͣn¬
ta eis sacerdotes &seniores dixe
runt. At illi audientes: leuaue¬
runt uoces unanimes omnes
fcisti celum & terrã & mare &oĩa
quȩ ineis sunt: & cȩtera quȩ dicere
potuerunt flumina eleuantia
uocem suam. Mirabiles suspen-¬
surȩ maris. Cum enim illi dis¬
cipłi eleuassent uoces suas:cre

Expanded text:
sent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes erunt: at illi audientes levaverunt vocem unanimes omnes fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt» ; et caetera quae dicere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae maris.» Cum enim illi elevassent voces suas
Abbreviated transcription (Latin):
in iniquitatibꝰ inpressuris: iuuentꝰ
ipsius. ẽ. Senectus ipsius idẽ. nou¬
sima ipsius: in lȩticia erunt. Et in¬
tendat caritas ur̃a: quia dixi sent¬
ctutẽ: ne putetis & mortẽ. Homoe¬
num incarne idõ senescit: ut mot¬
tur. Senecta ecclȩ candida erit re¬
cte factis: morte autẽ. non corrũpe¬
tur. Quod . ẽ. caput senis: ħerunt
oꝑa nr̃a. Uidete quem admodum
canescat caput & inalbescat quanti¬
cunq senectus accedit. Qui bene se¬
nescit ordine suo: queris illi aliq̃ñ
incapite capillum nigrũ: & inuens
sic cum fuerit uita nr̃a talis ut qͥ
uirebit. Audistis defęno peccatoꝵ:
audite desenecta iustoꝵ. Senectus
dicit inimicos suos: Omnes quiꝙ

Expanded text:
in iniquitatibus, in pressuris, juventus in iniquitatibus, in pressuris, juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur  est, semper virebit. Audistis de feno peccatorum, audite de senecta justorum: «Senectus in inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
ecce inimici tui ꝑibunt. Non ibi
modo: si inimici dĩ ꝑibunt: & dis¬
ꝑgentur omnes qui oꝑant᷑ ini¬
quitatẽ: lu qui inter ista scan¬
dala inter iniquitates humanas.
gemis: qui tribularis incarne s
gaudes incorde: quid tu: Quȩ tͥ
lis sedes addexteram patris sed
pedibus tuis & menbris tuis la
me p̃sequeris: tu quã spẽ habe¬
bis. sunimici dĩ ꝑibunt & dis¬
ꝑgentur omnes qui oꝑant᷑ iniqͥ¬
tatẽ: Quid tibi erit: Exaltabit᷑
sicut unicornis cornu meũ. Qre
unicornis exaltationẽ unitatis
significat:. quia unitas exaltat᷑.
Omnes hereses cũ inimicis dĩꝑi¬
bunt. Et exaltabit᷑ sic̃ unicornis
cornu meũ. Et q̃n erit: Et senectus
mea inmiscđia pingui. Quid dii
senectus mea: Nouissima mea.
Quomͦ inetatibꝰ nr̃is nouissima
senectus. ẽ: sic totum ħ qd̃ mͦ patit
corpꝰ xp̃i in laboribꝰ. inerũpnis. in
uigiliis. infame. insiti. inscandalis

Expanded text:
ecce inimici tui peribunt.» Non ibi ecce inimici tui peribunt.» Non ibi modo, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, sed gaudes in corde, quid tu? quae tibi lis sedes ad dexteram Patris, sed pedibus tuis et membris tuis labme persequeris» ? tu quam spem habebis, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? quid tibi erit? «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Quare iquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas exaltatur, omnes haereses cum inimicis Dei peribunt. «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Et quando erit? «Et senectus mea in misericordia pingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc quod modo patitur corpus Christi in laboribus, in aerumnis, in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis,
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos dĩ scͥptura aꝑit: ut qͥa
non illos potes nosse corde tuo:
noueris illos inscriptura dĩ: & ca¬
ueas inueniri cum illis. Aꝑte
amicus huiꝰ mundi inimicus
dĩ constituit᷑: Audisti. Non uis
ẽẽ. inimicus dĩe Noli. eẽ amicus
huius mundi. Nam si amicus
fueris huiꝰ mundi: inimicus
eris dõ. Quomodo enim non po¬
test fieri ad ultera coniunx nisi
inimica. ẽẽt. uiro suo: sic anima
ad ultera amore rerum scłariũ
non potest nisi mimica. eẽ. dõ.
łunet: s non amat. Pęnas timet:
non iusticia delectatur. Ergo ini¬
mici dĩ omnes amatores mundi:
omnes inquisitores nugarum:
om̃s consultores sorti legorũ: ma¬
thematicoꝵ: phitonum. Intrent
eccłas: non intrent ȩccłias. inimi¬
ci dĩsunt. Ad tempus possunt
florere sicut fenum: ꝑibunt au¬
tem cum ille inspicere cȩꝑit: &
iudiciũ suũ momnẽ carnẽ ad¬
duxerit. Iunge te scͥpture dr̃ &
dic illud cum isto psalmo: qm̃

Expanded text:
inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas inveniri cum illis. Apertamicus hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amicus fueris hujus mundi, inimicus eris Deo. Quomodo enim non potest fieri adultera conjux, nisi inimica sit viro suo: sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo. Timet, sed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent ecclesias, non intrent ecclesias; inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum; peribunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit. Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo: «Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
iccła sua. Iam iunxit seȩt̾nitatidĩ.
Sic̃ uobis paulo ante dicebã⁊ lon¬
ganimis. ẽ. as̃ & patiens: omĩa ista
quȩ uidet mala amalis fieri: tole¬
tat. Quare: Qua ȩt̃nus . ẽ: & uidet
quid illis seruet. Uis & tu. ẽẽ. longa¬
nimis & patiens: Iunge te ȩc̾nitati
dĩ: cum illo expecta illa quȩ infra
te sunt. Cum enĩ ad heserit cortuũ
altissimo: intra te erunt. omnia
mortalia: & dic qd̃ sequitur. Qm̃ ec-
se inimici cui ꝑibunt. Qui mͦ flo¬
stit: postea ꝑ ibunt. Qui st̃ inimi¬
ci: fr̃s: forte illos solos putatis ini¬
micos dĩ. aquibꝰ blasphemat᷑ :
Sunt quidẽ et ipsi & atroces isti
qui nec lingua nec cogitationibꝰ
malis parcunt iniuriis dõ. Et
qͥd faciunt dõ excelso ȩt̃no: Si
pugnũ incolũna ferias tu lẽderis:
& putas quia blasphemio dm̃
ꝑcutias : Non. Iu dirũꝑis: nam
nil facis dõ. S inimici dĩ aꝑte
blasphematores. sunt: & cotidie
occulti inueniunt᷑. Cauete tales
inimicitias dĩ. Quosdã occultos

Expanded text:
it se aeternitati Dei: sicut vobis paulo ante dicebam, longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis fieri tolerat. Quare? Quia aeternus est, et videt quid illis servet. Vis et tu esse longanimis et patiens? Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum Altissimo, infra te erunt omnia mortalia; et dic quod sequitur, «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Qui modo florent, postea peribunt. Qui sDei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas quia blasphemia Deum percutiens non tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei aperte blasphematores sunt, et quotidie occulti inveniuntur. Cavete tales inimicitias Dei. Quosdam enim occultos
Abbreviated transcription (Latin):
bibas unde fluit. Quomodo si a
luce recesseris intenebris es quo¬
modo lapis non dese feruet ⁊ sed
uel asole uel ab igne: si eum calo¬
ri subtraxeris frigescit: ibi appa¬
ret quia quod feruebat non erat
ipsius: s feruebat uel asole uel ab
igne: sic & tu si adõ recesseris friges¬
ces ⁊ si addm̃ accesseris feruesces:
Item deluce quid ait: Si ad eũ
accesseris: in lumine eris. Idõ
psalmus dicit. Accedite ad eũ
& illuminamini: & uuldus ur̃i
non erubescent. Quia gͦ boni
nichil poteris oꝑari nͥ illumi¬
natus & alumine dĩ. & feruefa¬
ctus ab sp̃u dĩ: qn uideris te be¬
ne oꝑantẽ confitere dõ÷ & dic
qd̃ ait apłs: dic tibi ne extolla¬
ris : quid enim habes quod ñ
accepisti: Si autẽ accepisti: qͥd
gloriaris quasi noti acceꝑis: Hic
gͦ confitet᷑ dõ÷ & docet nos bonã

Expanded text:
bibas , unde fluit. Quomodo si a bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab igne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia quod fervebat, non erat ipsius; sed fervebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; si ad Deum accesseris, fervesces; Item de luce quid dicit? Si ad eum accesseris, in lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent» . Quia ergo nihil boni potes operari, nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando videris te bene operantem, confitere Deo, et dic quod ait Apostolus, dic tibi ne extollaris: «Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis» ? Hic ergo conf