comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolo non quales fren&icihabere consuerunt : Nũprius disti¬
guit aliud ẽẽ quȩrere anpossit aliquid ẽẽ qđ ad solũ possibi¬
litatẽ ꝑtin&: aliud utrũ nes it ⁊ hunc dist inctionẽ uenẽ ẽẽ. ne
mo ambigit : consequens enĩ ẽ. ut qđ ẽ eẽ potuerit. Non i uitẽ
consequens ut qđ eẽ. potest &iũsit. Quiuenĩ dñs latarum
susciticuit sine dubio potũit quiu uero iudũ non sus iticuit:
nũ quid dicendũ ẽ non potuit: Potuitergo sed noluit: Nã
si uoluiss&. eudem &ium hoc potestate feciss& : quia & filiur
quos uult uiuificat. ged ha cdistinctione uera atq muni¬
festa quotendat & quid efficere con&ur aduestite. Nos in¬
quit de solu possibilitate tractamus: dequa nisiquid cestum
constiterit : traens gredi ad aliud graius simũ ẽe atq extra
ordinem ducimus: Hocuersit multis modis & sermone diutur¬
no:
nequis eũ aliud quã de non peccundi possibilitate quȩrere

Expanded text:
uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinuolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram ee potuerit; non est autem consequens ut quod esse potest, etiam sit. Quia enim Dominus Lazarum suscitavit , sine dubio potuit: quia vero Judam non suscitavit, numquid dicendum est, Non potuit? Potuit ergo, sed noluit. Nam si voluisset, eadem etiam hoc potestate fecisset; quia et Filius quos vult vivificat . Sed hac distinctione vera atque manifesta quo tendat, et quid efficere conetur, advertite: Nos, inquit, de sola possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud, gravissimum esse atque extra ordinem ducimus. Hoc versat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud, quam de non peccandi possibilitate quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
liberantis que recte nullo modo poss& culpure iustitum
quib: demonistrare conemur naturahumuna Neq in pacruu¬
lis medico indigere quiusana .ẽ : & in maiorib: sibi ipsum adiur¬
titiam siuelit posse sufficere : Acute quippeuidentur haec dici:
cis nr̃is quorũ fostissima & celerrima ingenia non in ꝑuersum¬
sed in directũ currere uolumus fucere exesti memur iniuriã
Quunto igitur telo accensus . ẽ. librihuius quẽ misistis conditor ad¬
uersus eos qui peccutis suis patrociniũ denaturȩ humanue infir¬
mitate ꝑquirunt. tanto & multo ardentiore relonos oposta ac¬
cendi ne euacu&ur crux xp̃i. Euacuatur autem si aliquomodo
pra&er illius sucnementum udiustitiam uitãq u&̃num ꝑue¬
nire possedicatur : quod in libro isto agitur nolo dicere abscien¬
te paȩillũ quieũ scripsit nexp̃ianũ quide habendũ iudicem.
sed qđ mugis credo anesciente. Magnis su ne uirib: sed eas sunas

Expanded text:
liberantis, qui recte nullo modo posset culpare justitiam liberantis, qui recte nullo modo posset culpare justitiam quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in parvulis medico indigere quia sana est, et in majoribus sibi ipsam ad justitiam, si velit, posse sufficere. Acute quippe videntur haec dici, cis nostris quorum fortissima et celerrima ingenia non in sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum, qui eum scripsit, ne Christianum quidem habendum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas
Abbreviated transcription (Latin):
xpigratia sinequa nec in funs Nec u&ute grandes siduifieri
pos sunt non meritis redditur sed gratis datur ꝓpt̃ quod
gratia nominatur : Iustificati inquit gratis ꝑ sunguinẽ ipsius
Vndehi quin om pillã liberantur. siue quĩ uidre nondũ potuer
siue quia oboedire noluerunt. siue aiũ cũ ꝑu&utẽ audire non
possent luuuerũ regenerationis qđ accipere possent ꝑ qđs dii
fierent nonacceperunt iuste utiqdamnantur quia sins pecua
non sunt uel qđ originidit̃ traxerunt uel qđ mn adis moribus
uddiderun. Omnes enĩpeccauerunt siue in udam siue inse
ipsis & egentgloriadĩ uniuerscigitur m assa poenas deba:
inde ꝑgratia libenut ir non uasa meritorũ suorum sed
fucere. quos prȩsciuit & p̃destinauit & uoccunt a iustificiũ
&glorificiaut: Quis igitur usq ad eo dementis sime insuni¬
at :ut non ugat in effabiles gratias miseri cordiue quosuoluit

Expanded text:
gratia Christi, sine qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri gratia Christi, sine qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia audire nondum potuerunt siue quia oboedire noluerunt siue etiam cum per aetatem audire non possent, lauacrum regenerationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet;inde per gratiam liberantur, non uasa meritorum suorum, sed facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usqat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos voluit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s gratis mostuus ẽ ergo omnis humana natura iusti¬
ficari & redemi abina di iustis sima hoc .ẽ. auindista nullo
modo potest pisi ꝑfidem & sucramentũ sunguinis xp̃i
Tatunae quippehominis primitus inculpata &sine ullo ui¬
tio creatũẽ Niciura uero ista hominis qua unus quisq ex
adum nascitur iam medico indig& quia suna non est.
omniu quideboni quae haba informatione uit a sensibus men¬
te: a sum modõ  creatore & ustifice suo uitium uero quodistu
nuturadiu bona contenebrat & in firmat ut in lumi natione
& curatione opus hubeat non a binculpabili. astifice contruc¬
tum ẽ. sed ex originali peccuto qđ commissũ ẽ. libero arbitrio
Aꝑ hoc natura poeras aduinditã iustissimũ ꝑtin& : Sienim
ium sumus in xp̃o noua creatura : ⁊amen erumus natura filui
irȩ sicut & c&eri. Dsuut̃ quidiues ẽ in mi seri cordiu ꝓpt̃ multũ
dilectionem quadilexit nos : &cũ essemus mostui delistis con¬

Expanded text:
 gratis mortuus est, ergo omnis humana natura iustificari et redimi ab ira dei iustissima, hoc est a uindicta, nullo modo potest nisi per fidem ut sacramentum sanguinis Christi. Xatura quippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura uero ista hominis, qua unusquisque que ex Adam nascitur, iam medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona. quae habet in formatione,, uita. sensibus, menti, a summo deo habet creatore et artifice suo. uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura fiirae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est in misericordia propter multam dilectionem, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, con
Abbreviated transcription (Latin):
ille merore confectus uulneris sui nedisputatione abora¬
tione a uester&ur : breuit̃ respondera & dicer&. Necede
ame obsecro cũ illo potius dirputa si potes quidix̃non .ẽ.
opus sunis medicus sed ȩgro tuntib: Nonueniuocure iustos
sed peccutores : ubiiustos utiq sunos: peccutores aut̃ appor¬
luuit ȩgiotos: Cesnitis ne quotendat & quomanus porr¬
gat huec disputatio ũ t omnino frustra dictũ put&ur uocu¬
bis nom̃ eius idimꝰ ipseeñ suluũ fraci&a populu siũ apeccutis coꝵ
Qnomiodo em̃ siduũ fuci& ubinulli ẽ uegritudo peccata

Expanded text:
ille maerore confectus uulneris sui. ne disputatione ab oraille maerore confectus uulneris sui. ne disputatione ab oratione auerteretur, breuiter responderet et diceret: \'recede a me, obsecro? cum illo potius disputa, si potes, qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos, sed p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appellauit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec disputatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis corum. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
saliberiimas uoces egodai dñe miserere me sc acanuna
meã quõ peccicutibi: Quicdscnatur sinihib & uulneratna
nibil scutiatum. Nihil debilitatu atq uitiatũ: Porrosi ẽ
qđ sin&ur un deuitiatũ ẽi audi confitentẽ q̃uid desideras dispu¬
tuntaẽ sina inquit animã meã : Ab illo quȩ re unde uitiatũ
sit qđ sunari rogat : & uudi qđ sequit᷑, quõ pec cauitibi Hunc
iste int̃ rog& : abisto quȩrat qđ quȩ rendũ putat & diciat. Ot u
quiclamas sana animã meã quõ peccauitibi : quid ẽ. pecca¬
tum : substantia aliqua anomni substantia carens nom
quo non res non existentia non corpus aliquod. sed tuntũ
ꝑpenem fusti actus ex primitur: Respond& ille it i ẽ. ut
dicis: non ẽ. peccatum aliqua substantia: sed tntum hoc
nomine ꝑpenẽ facti actus exprimitur : & contraiste. quid
ergo clumas sana animã meã quõ pecca ui tibi : quo modo
potuit uitiure animãtuã qđ substantia cur&: Nonne

Expanded text:
saluberrimas uoces: ego dixi: domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil t st uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiatum ? porro si est quod sanetur, unde uitiatum est ? audis confitentem, quid desideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari rogat, et audi quod sequitur: quoniam peccaui tibi. hunc iste interroget, ab isto quaerat quod quaerendum putat et dicat: \'o tu qui clamas: sana animam meam, q u oniam peccaui tibi. quid est pcccatum? substantia aliqua an omni substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed tantum perperam facti actus exprimitur? ̇ respondet ille: \'ita est ut dicis; non est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur\'. ot contra iste: \'quid ergo clamas: sana animam meam, quoniam peccaui tibi? quomodo potuit uitiare animam tuam quod substantia caret?\' nonne
Abbreviated transcription (Latin):
A medis quemi aed iodũ diccet ꝑcussum ẽ sicut fenũ & aruit cor
meuri qiuo oblitus sũ manducure panẽmeũ  Adtendite
auts̃ quomodo se adhuc urguat ueri similib nrtiomibus con¬
tor seiptuna escũe ueriutẽ dñs ib̃s dicit : qui propterea ihs
uocatur quia ipse saluũ faccit populũ suũ apeccatis eorum :
Dicit ergo dũr idis̃ Non e opus sunis medicus sed uegrotuntib¬

Expanded text:
ercussum est sicut faenum et aruit cor meu m, quoniam oblitus sum manducare panem meum? Adtendite autem quomodo se adhuc urgueat uerisimilibus rationibus contra scripturae sanctae ueritatem. dominus Iesus dicit, qui propterea Iesus uocatur, quia ipse saluum facit populum suum a peccatis eorum, dicit ergo dominus Iesus : non est opus sanis medicus, sed aegrot
Abbreviated transcription (Latin):
illũ sententiã ꝓnuntiauit : aut ea uoce uoluit ꝓnuntiari :
sed potius ostendens quantũ sit in homine linguemalum:
ut anullo homine domaripossit cũ ab hominib: domentur
& bestiȩ. Neq hoc ideo dix̃ uthuius innos malidominatio¬
nem ꝑ neglegentiã ꝑmanere patiamur : sed ut addoman¬
dam linguã diuinae gratiae poscumus auxiliũ:: Non enĩ
ait linguã nullus domare potest: sed nullus hominũ .: ut
cũ domatur : dĩ misericordia dĩ adiutorio dĩgratiufieri fa¬
teamur : Con&ur ergo animadomare linguãdiconat᷑
poscat auxiliũ & or& lingua ut dom &ur lingua : donante
illo quidix ad suos non enĩuos estis quiloquimini: sed sp̃s
patris urĩ quiloquitur in uobis. Itaq p̃cepto facere cõmo¬
nemur : qđ conantes & nr̃is uirib: non ualentes adutauũ
diuinum p̃cemur : Pro inde &ipsecũ exaggerassa lin¬
guȩ malum in t̃huec dicens non opost& fr̃s mei huec ita fieri
continuo monuit consũmatis his quae hinc dicebat quo ad¬

Expanded text:
illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatur, Dei misericordia, Dei adiutorio, Dei gratia fieri fateamur. conetur ergo anima domare linguam et, dum conatur, poscat auxilium; et oret lingua, ut dometur lingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis itaque praecepto facere commonemur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiutorium diuinum precemur. Proinde et ipse cum exaggerasset linguae malum, inter haec dicens non oportet, fratres mei, haec ita fieri, continuo monuit, consummatis his quae hinc dicebat, quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes Atq ut ostender& sic eẽ ista peccata ut &iam poe¬
nȩ sint peccatorum : &iã his adiunxit :& mercedẽ mutuã
quã opostuit erroris sui in sem& ipsis recipientes : lidete¬
quoties uindic& eadẽq uindicta quue pariat pullul& q
peccata: adhuc adtendite : & sicut non ꝓbauerunt in¬
quit dm̃ habere in notiticam : tardidit illos dẽ in reꝓbam
mentem ut faciant quae non conueniunt repła os ormi
iniquitate : cũ circũuentione malatia auaritia plenos
inuidia: homicidio contentione dolo malignitate.
susurrones d&ractores dõ odibiles contumeliosos suꝑ
bos elatos Inuentores malorũ. Parentib: non oboedien¬
tes Insipientes in compositos sine affectu sine misericor¬
dia : Hic nunc istedicia: non debuit sic uindicari peccatum
ut peccator ꝓuindistã plura cominitter& Fostasse responde¬
at dm̃ ad ista non cogere sed dignos deseritantũ deserere:

Expanded text:
tes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poetes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris quoties vindicet, eademque vindicta quae pariat pulluletque peccata. Adhuc attendite: Et sicut non probaverunt, inquit, Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate, cum circumventione, malitia, avaritia, plenos invidia, homicidio, contentione, dolo, malignitate, susurrones, detractores, Deo odibiles, contumeliososn oboedientes, insipientes, incompositos, si ne affectu, sine misericordia. hic nunc iste dicat: non debuit sic uindicari peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere.
Abbreviated transcription (Latin):
pentium. Istu fecerunt expeccati poena : qua obscuratinẽ
insipiens cor eorum: & ꝓpthuectamen quialic& poenalia
dicm ipsa peccatusuint: adiungit & dieit. propterea tradidta
illos ds̃ in desideria cordis illorum in munditiam : Eccequem¬
ad modum ds̃ grauius condem pnaunt tradens illos indesideria
cordis illorum in in munditiã: uid& e &iam ex hac poena
quue faciant: & contumelus inquit afficiant corpora sua in
sem& ipsis & quia poena ẽstmiquitatis cũ sit & iniquitas
Euidentius commendat dicens. quitras mutauerumt ue¬
rita tõm di in mendatium & coluerunt & seruerun cre¬
atere quã creator qui ẽ. benedictus in scła ameno
Propt̃ hoc inquit tradidit illos dr̃ in passiones ignominiȩ
ecce quoties uindicat ds̃ & ex eadẽ uindictaplura & gra¬
inia peccata consurgunt: Nam feminae eorum mutco
in iniuicem masculi in masculos de formitatem operan¬

Expanded text:
pentium. ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est pentium. ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est insipiens cor corum. et propter haec tamen, quia licet poenalia etiam ipsa peccata sunt, adiungit et dicit: propterea tradidit illos deus i n desideria cordis illorum, in inmunditiam. ecce quemadmodum deus grauius condemnauit tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui transmutanerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauei n . inuicem, masculi in masculos deformitatem operan
Abbreviated transcription (Latin):
hominem p̃uigilare debere neignor&: Ideoq: eẽ culpan¬
dum ignoruntiũ : quiad homo nescit neglegentiu sua: quod
adhibitadiligentia scire debuiss& dũtame nomnia poti¬
us disput& : qua ut or& & dicut damihi intellectũ ut discum
mandatatua. Aliud .ẽ. enĩ non curaas se scire : quȩ ne glegen¬
tiue peccuta &ium ꝑsucrificia quacedũ legis uidebanture¬
piari : aliud intelligere uelle nec posse & fucere contra
legem non intelligendo quid fieri uelit : Vnde aimone¬
mur p&ere adõ supientiã quidat omnib: affluenter :¬
tiq: his uomnib: quisic paunt & tantũ p&unt: quomodo &

Expanded text:
\'hominem praeuigilare debere, ne ignoret, ideoque esse culpan\'hominem praeuigilare debere, ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua. quod adhibita diligentia scire debuisset\', dum tamen omnia potius disputet quam ut oret et dicat: da mihi intellectum et discam mandata tua. aliud est enim non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari. aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quid fieri uelit. unde ammonemur petere a deo sapientiam, qui dat omnibus afuenter, utique his omnibus qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
alio modo ꝓnuntiauit sicut illud qđait linguã nullus hominũ
domure potest. Nec illud quis quã istis ꝓinpossibilitute non
peccandi similiter obiecerit qđ dictũ ẽ: sapientia carnis
inimica .ẽ. indm̃ legienĩ d̃ non ẽ subiesta nec eñ potest
ui aũ incarne sunt do placere non possune: Sapientiã
quippe carnis dixit non sapientiã de sursum descendentem:
& incarne eẽ non eos qui nondum de corpore exierunt:
sedgos qui secundũ carnẽ uiuunt significatos ẽẽ manifestũ .e
N on cuit̃ ibi ẽ. questio quie uersatur : Illud .ẽ. qđ expecato
hic adhuc uiuentes iam quodũ modo in carne non sunt : utrũ
gratia dĩ uiuant secundũ spm̃ : ansibi sufficiantiamdatu
cumcreantur possibilitate naturae & sua ꝓpriauo luntate :
cum plenitudolegir non sit nisicuritas. & curitus dĩ diffusu
nobis ⁊ Tnxctat &ium iste depeccatis ignorantiue. & dicit

Expanded text:
alio modo pronuntiauit sicut illud quod ait: linguam nullus hominum alio modo pronuntiauit sicut illud quod ait: linguam nullus hominum domare potest. Nee illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est in deum; legi enim dei non est subiecta, nec enim potest. qui auquippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod expecto oc etiam hic adhuc uiuentes iam quodam modo in carne non sunt, utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa ctat etiam iste de peccatis ignorantiae l\'t dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ne opus prauũ. Quue aut̃ desursũ ẽ. sapientia primũ
quidem pudica ẽ. deinde pacifica. modesta sua dibilis
one. Huec ẽ. sapientia quue linguã domat desursum
descendens : non abhumano corde ꝓsiliens : an & istũ quisq
abrogare audagnatiae dĩ & eã suꝑbissima uanitate po¬
nit in hominis potestute : quur ergo oratur ut accipiatun
si ab homine ẽ. ut habeatur anahic orationi contradicit᷑
ne fiat in iuria libero arbitrio quod sbi sufficit possibilita¬
te naturȩ adimplenda omnia p̃cepta iustitiue : contnr¬
dicatur ergo eidem ipsi a pło ia cobo ammonenti & dicenti
siquis uut̃ urm̃ indiga sapientia postul& adõ quidatom¬
nib affluent̃ & non i ꝓperat & dubitur ei. Postula aut̃
infide nihil haesitans: Huec ẽ fides ad quã p̃cepta compel¬
lunt ut lex impera : fide s ii pera : ꝑlinguũ enĩ quã nullus
hominum domare porest. sed sapientia de sursum descen¬
dens in multis offendimus omnes. Noneñĩ & hociste apłs

Expanded text:
ne opus prauum. quae autem desursum est sapientia, perimum quidem pudica o s t, deinde pacifica, modesta. suadibilis, one. haec est sapientia, quae linguam domat, desursum descendens. non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae dei et eam superbissima uanitate ponit in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio, quod sibi sufficit possibilitate naturae ad inplenda omnia praecepta iustitiae? contradicatur ergo eidem ipsi apostolo Iacobo ammonenti et dicenti: si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a deo, qui dat omnibus afluenter et non inproperat, e t dabitur e i; postulet autem in fide nihil haesitans. haec est fides, ad quam praecepta conpellunt, ut lex imperet. fides impetret. per linguam enim, quam nullus hominum domare potest, sed sapientia desursum descendens, in multis offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione re moramini ideo nondu surrexistis:
quia nec dũ uos adiutoriũ grau&e miserantis erex
Subene & conuenient̃ dicipossit acdebeat. si qui autẽ
adhuc in pec catorũ dã nabiliũ delectatione re¬
mini ad p̃hendite saluberrima disciplinã: Quod iana
autẽ cur suuestro bono recto qu econdisciteuorquic̃¬
destinatio ne diuinae gratiae ꝑtinere : Itẽ qdsoquitꝰ
& dicit᷑ Qderũ tam̃ siqui estis nondũ uocati quos
gratia sua p̃destin auerit eligendos accipian
andẽ gratiã qua uelitis & sicis electi durus duitꝰ
qundii pocestisinos ñ quibi lib& hiominib loqur¬

Expanded text:
surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. » Cum bene et convenienter dici possit et debeat, Si qui autem adhuc in peccatorum damnabilium delectatione remoramini, apprehendite saluberrimam disciplinam: quod tamen autem cursu vestro bono rectoque condiscite vos ad praedestinationem divinae gratiae pertinere. 60. Item quod sequitur, et dicitur, « Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam, qua velitis et sitis electi: » durius dicitur quam dici potest, si nos non quibuslibet hominibus loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ebunt. Qũa uis ergo haec uera sint .ñ. tam̃ istomodo
dionda sunt audientib multis ut sermo adipsos quã
conuertatur eis quedicantur illa istorũ uenba quas
ur̃is lit teris indidistis & quae superius int̃ posiuritase¬
hab& de p̃destinatione de finita sententia uoluratis dic
ut alii ex uob deinfidelitate accepta oboe diendi uoluntade uenie¬
maad fidẽ Quidopus ẽ. dici alii ex uob: sieñ ec desiaed̃
loquimur sicredentib loquimur: Quur alios eoru adsi¬
de uenisse dicentes c&eris facere uideamur inurtam
Cũ possimus congruentius dicere ita se hab& depdecti¬
Natione definita sentencia uoluntatis di ut exinfidelieo¬

Expanded text:
ebunt. Quamvis ergo haec vera sint, non tamen isto modo ebunt. Quamvis ergo haec vera sint, non tamen isto modo dicenda sunt audientibus multis ut sermo ad ipsos etiam convertatur, eisque dicantur illa istorum verba quae vestris litteris indidistis, et quae superius interposuiatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem. » Quid opus est dici, « alii ex vobis? » Si enim Ecclesiae Dei loquimur, si credentibus loquimur, cur alios eorum ad fidem venisse dicentes, caeteris facere videamur injuriam; cum possimus congruentius dicere: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut ex infidelita
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uel imperiti mediciest&iam utle medicamentũ
sic alligure : ut aut ñ ꝓ. sit aut obsit. Sed dicendũe
sic currite ut conp̃hendatis. atq: ut ipso cursu uestro
itauos. eẽ p̃cognitos nouerits. ut legitime currer&i
& si quo alio modo dĩ pruescientia p̃dicari potest ut ho¬
nis segnitia repellutur Qũa uisergo itase habeat
dep̃ destinatione de finita sententia uolun tatesdi ut
lii ex infidelitate accepta uoluntate oboediendi conue¬
tantur ad fidẽ uł ꝑ seuerent infide: C&eri uero qui u
peccatorũ dã nabiliũ delectatione remorantur si & ipsi
p̃destinati sunt ideo nondũ surrexer int quia nondũ cos
adiuhoriũ gratiae miserantis erex̃: Siqiuienĩ nor
sunt uocatꝰ quos grara sua p̃destinauit eligendos
acd pient eandẽ gratiã quẽ lectiesse. uelint & sint siqui
autẽ oboediunt sed̾ in regnũ eius & gloriã ydestinaa ñ suũ
tẽ porales sunt nec usq infine in eadẽ oboedienda poad¬

Expanded text:
autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit Sed dicendum est, Sic currite, ut comprehendatis , atque ut ipso cursu vestro ita vos esse praecognitos noveritis, ut legitime curreretis: et si quo alio modo Dei praescientia praedicari potest, ut hominis segnitia repellatur. 58. Quamvis ergo ita se habeat de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex infidelitate, accepta voluntate obediendi, convertantur ad fidem, vel perseverent in fide; caeteri vero qui in peccatorum damnabilium delectatione remorantur, si et ipsi praedestinati sunt, ideo nondum surrexerunt, quia nondum eos adjutorium gratiae miserantis erexit: si qui enim nondum sunt vocati, quoaccipient eamdem gratiam, qua electi esse velint, et sint; si qui autem obediunt, sed in regnum ejus et gloriam praedestinati non sunt, temporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientia perman
Abbreviated transcription (Latin):
.n. quidẽ amore ueritatis dĩ sed tam̃ suae dãnationis timoa
dã nauit Quisquis aũt dicere gratiã dĩ seđm merita
nr̃a decri sicut catholicus fideles exhorr& : Nec ipsã
fidẽ sub trahat dĩ gratiae quia miscđam consecutus s
ut fidelis ess&. Ac per hoc gratiae dĩ tribuat perse
Int̃ initiũ aut̃ fidei & ꝑ fectionẽ ꝑ seuerantiae media
sunt illu quib recte uiuimus quice ipsi &iã donari nobis
adõ fide imp&rante consentiunt : Haec autẽ omnia:
initiũ scilic& fidei & c&era usq: infinẽ donasua ds̃ lurgi¬
turũ seuocatis suis. ẽẽ. praesciuit: Nimiae igitꝰ con¬
tentionis .e. p̃destinationi contradicere uł dep̃destina
ut apud imperitã uel tardi orir intelli gentiae multitu¬
dinẽ redar gui quodã modo ipsa sua p̃dicatione uideatur
Sicut redargui uid&ꝰ & pracescientia dĩ quã certe negust
ñ. possunt : sidicatꝰ hominib siue curratis siue dorm¬
atis: qđ uos procesciuit qui fulli . ñ. pocest hoceritis dolosi

Expanded text:
Dei, sed tamen suae damnationis timore damnavit. Quisquis autem dicere gratiam Dei secundum merita nostra dari, sicut catholicus fidelis exhorret; nec ipsam fidem subtrahat Dei gratiae, qua misericordiam consecutus est ut fidelis esset: ac per hoc gratiae Dei tribuat persevInter initium autem fidei et perfectionem perseverantiae, media sunt illa, quibus recte vivimus, quae ipsi etiam donari nobis a Deo fide impetrante consentiunt. Haec autem omnia, initium scilicet fidei, et caetera usque in finem dona sua, Deus largiturum se vocatis suis esse praescivit. Nimiae igitur contentionis est, praedestinationi contradicere, vel de praedestinatut apud imperitam vel tardioris intelligentiae multitudinem redargui quodam modo ipsa sua praedicatione videatur: sicut redargui videtur et praescientia Dei quam certe negare non possunt, si dicatur hominibus, « Sive curratis, sive dormiatis, quod vos praescivit qui falli non potest, hoc eritis. » Dolosi
Abbreviated transcription (Latin):
ens subuenir & qm̃ nullus mortuus iudicatur exbo¬
nis seumalis quȩ fuerat siñ morer& acturus alio quin
yru & sidonũ non secundũ ea quae gesser poenas lierent
sed eotius secdm̃ eaquȩ gesturi fueno ⁊ siinas ille uirte¬
tes euangelicȩ factesuis sent: pergrandem poeniterdã

Expanded text:
ens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex boens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus: alioquin Tyrii et Sidonii non secundum ea quae gesserunt poenas luerent; sed potius secundum ea quae gesturi fuerant, si in eis illae virtutes evangelicae factae fuissent, per grandem poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicouobis truo & sidoni remisiuserit indi euidicuqua
uob: Seuerius ergopunientur isti il s remisiusies adta¬
menpumentur. Porro si&iã secđmfacta quaes iecin
essent siuiuerent mor tui iudicantur Profecto quia
sideles futuri orent isti sicis cutantis mirecubs fuisia
euongeliũ p̃dicatũ ñ sunt utique punien dispunientur
autõ salsum õ igitur & secundũ eamortuos iudicar
&si hoc falsuest : ñ est curdicator deinsantib quipereunt
si neb aptisinate morientes hoc incis comerito fioriqua
insidelit̃ audituros. Nestatigitur ut solooriginalipeo
cato te neantur obstricti & propt̃ hoc solũ eant indãnatio¬
ne quodiudemus aliis eandem habentib: caus ant
dm̃: quos dom&iã postoa otis mũ persime uiuenio
perituros In hac tam̃ uita quousque percant dounero
quim perirent si eis corporis mors lupsũ corũ p̃ueni¬

Expanded text:
dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis . Severius ergo punientur isti, illi remissius; sed tamen punientur. Porro si etiam secundum facta quae facturi essent si viverent, mortui judicantur; profecto, quia fideles futuri erant isti, si eis cum tantis miraculis fuisset Evangelium praedicatum, non sunt utique puniendi; punientur autem; falsum est igitur et secundum ea mortuos judicari, et. Et si hoc falsum est, non est cur dicatur de infantibus qui pereunt sine Baptismate morientes, hoc in eis eo merito fieri, quia infideliter audituros. Restat igitur ut solo peccato originali teneantur obstricti, et propter hoc solum eant in damnationem; quod videmus aliis eamdem habentibus causam, Deum , quosdam etiam post Baptismum pessime vivendo perituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveni
Abbreviated transcription (Latin):
tionis haec diuina iudicia ꝑtinere sine quarũ causarũ
latentiũ p̃iudicio Tuncista respondere medixi
acile est quippe ut infidelitatẽ accusemus iudueorũ
delibera uoluntate uenientẽ : quifactis apudsetã
magnis uir tutib: credere noluer̃ : Quod& dñs in¬
orepans arguit & dic̃ : Veibi chonzain & bessaida
quiasi intrro & sidone factȩ fuissent uir tutes quae
factȩ sunt in uobis olim incilicio &cinere paenitent¬
am egissent: sed numquid possumus dicere &iãty¬
rios & sidonios talib apudse uir tutib factis cre¬
dere noluisse: Aut credituros ñ fuisse sifierent cũ
eis ipsedñs at test&ur quod acturiessent magnȩ humi¬
litatis paenitentiã si in eis factaessent diuinarũ illa sig¬
nauir tutũ & tamen in diciudicii punientur quã uis mi¬
nore supplicio quãillȩ euntates quae apuedse uir turib
Actis eredere noluerunt: Secutus eiũ diis atqueruitamon

Expanded text:
tionis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum tionis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc ista respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera voluntate venientem, qui factis apud se tam magnis virtutibus credere noluerunt. Quod et Dominus increpans arguit, et dicit: Vae tibi, Chorozain et Bethsaida: quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt in vobis. olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent. Sed numquid possumus dicere, etiam Tyrios et Sidonios talibus apud se virtutibus factis credere noluisse, aut credituros non fuisse, si fierent? cum eis ipse Dominus attestetur, quod acturi essent magnae humilitatis poenitentiam, si in eis facta essent divinarum illa signa virtutum. Et tamen in die judicii punientur, quamvis minori supplicio quam illae civitates, quae apud se virtutibus factis credere noluerunt. Secutus enim Dominus ait: Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
ront : quid res pondebimus : Nũ quid diccurisumus
quod in libro illo dixi ubis ex quib: dã quaestionib: pagano¬
rũ. sinep̃iudicio tam̃ aliarũ causarũ quas prudentes po¬
sunt uestigare res pondi. Hoc quippe ut scitis cũ xp̃s qua¬
re posttã longatempora uenerit quȩrer& dixi quodhis
temporib: & his locis quib euangeliũ eius ñ est p̃dicatũ
tales omnes in eius p̃destinatione futuros esse praescie¬
bat : quales multi in eius corporalip̃sentia fuer̃ qui in
eũ nec suscitatis abeo mortuis credere uoluer̃ : Itẽ
paulo postineodem libro atq: in ea dem quȩstione quid
mirũ in quã sitã infidelib: plenũ orbemt̃rrũ xp̃s
priorib: sȩcłis nouerat ut eis p̃dicari merito noll&
quos nec uerbis nec miraculissuis credituros es sepr¬
ciebat᷑. Haec certe d&rro & sidone non possumus di¬
cere: & in eis cognoscimus adeas causa praedestina¬

Expanded text:
rent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, rent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, quod in libro illo dixi, ubi sex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudicio tamen aliarum causarum, quas prudentes possunt vestigare, respondi? Hoc quippe, ut scitis, cum Christus quare post tam longa tempora venerit, quaereretur, dixi, quod his temporibus et his locis quibus Evangelium ejus non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esse praesciebat, quales multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in eadem quaestione: Quid mirum, inquam, si tam infidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis noverat, ut eis praedicari merito nollet, quos nec verbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat ? Haec certe de Tyro et Sidone non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad eas causas praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
tat temptari supid qđ possunt ut ergo id ñ dicã ceste
poterat illos ds̃ praesciens esse lapsuros antequã id si¬
er & auferre deacuita: Aneore dituri sumus ut adhu
dis putemus quanta absurditate dicatur iudicariho¬
mines mortuos &iã dehis peccatis quae praesciuit cos
ds̃ ꝑpacna turos fuisse siui uerent : quodita abhorr&
a sensib: xp̃ianis aut prossus humanis ut l &iã resello¬
repudeat : Cur enĩ ñdicat᷑ & ipsũ euangoliũ ap̃tanto labo¬
rus & sidon quũuis remissius quã illȩciuitates in qui¬
b: ñ credentib: ad ño xp̃o minebiliae signa sunt facta
Qñm siupudillas factaessent incinere &cilitio paeniten¬
tiã aegissent. sic̃ sehabent eloquia ueritatis: Inquibo
ostendit: Sienĩ quaeratur a nob̵ curapudeos tanta
miracula facta sunt qui uidentes ea ñ fuorant credi¬
turi & apudeos facta non sint quicrederent siuidẽ¬

Expanded text:
tat tentari super id quod possunt : ut ergo id non dicam, certe tat tentari super id quod possunt : ut ergo id non dicam, certe poterat illos Deus praesciens esse lapsuros, antequam id fieret, auferre de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse, si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur enim non dicatur, et ipsum Evangelium cum tanto laborus et Sidon, quamvis remissius quam illae civitates, in quibus non credentibus a Domino Christo mirabilia signa sunt facta: quoniam si apud illas facta essent, in cinere et cilicio poenitentiam egissent; sicut se habent eloquia veritatis, in quibuostendit. 23. Si enim quaeratur a nobis, cur apud eos tanta miracula facta sint qui videntes ea non fuerant credituri, et apud eos facta non sint qui crederent si vide
Abbreviated transcription (Latin):
uuiq nosei. N ne utiq adõcreati utriq: ex adã nati
unius eius dẽq naturae animas acceperant: ñ ne postre¬
mo utriq uocaus uerant & uocantẽ secut : utriq eximpus
iustficati & ꝑlauacrũ regenerationis utriq: renouati
edhae aidir& illo qui sciebat ꝓculdubio qđ dicebat respon¬
dere posse &dire:uera sunt i aec secundũ hac cominia
exuoe cra: Verũtañ secundũ aliã quandã discr&ionẽ:¬
onerant exnib ã sisuissent ex nob inansissent utiq
tomus as pectũ. clumat scripcurte diuina adhibeaniu
auditũ ñ erant ex eis quia ñ erant sec đmꝓpositũ uocati ñ
enent inxp̃oelecti ante constitutionẽ mundi. Norent in
sinedubitatione mansissent : Vt enĩ ñdicã quã sit posa¬
biledõ auersas & uduersas infidẽ suã conuertoro ho¬
minũ uoluntates & in eorũ cordib: operari ut nullis ad¬
uer sitatib: cedant: nec abillo aliqua supenati tẽptatione
discedant cũpossit & qđ ait a postolus facere ut cos ꝑmie¬

Expanded text:
reati, utrique ex Adam nati, , unius ejusdemque naturae animas acceperant? Nonne postremo utrique vocati fuerant, et vocantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per lavacrum regenerationis utrique renovati? Sed si haec audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat, respondere posset et dicere: Vera sunt haec, secundum haec omnia ex nobis erant; verumtamen secundum aliam quamdat utique rtamus aspectum: clamat Scriptura divina, adhibeamus auditum. Non erant ex eis, quia non erant secundum propositum vocati: erant in Christo electi ante constitutionem mundi, non erant in sine dubitatione mansissent. 22. Ut enim non dicam quam sit possibile Deo, aversas et adversas in fidem suam hominum convertere voluntates, et in eorum cordibus operari, ut nullis adversitatibus cedant, nec ab illo aliqua superati tentatione discedant; cum possit et quod ait Apostolus facere, ut non eos permit
Abbreviated transcription (Latin):
donatur. Defenditur autẽ sine meritis digroctia id est
eniegraetia: aiã siparuul baptizati sic̃ pelagiani senti¬
unt ñ eruuntur deporestate tenebrarũ quia nulli peccato
sic̃ putant pelagiani tenentur obnoxi: sed tantũ in reg¬
nũdñi troensferuntur. &sa sceñ sincullis bonis mernis

Expanded text:
donatur. 29. Defenditur autem sine meritis Dei gratia, id est vera gratia, etiamsi parvuli baptizati, sicut Pelagiani sentiunt, non eruuntur de potestate tenebrarum, quia nulli peccato, sicut putant Pelagiani, tenentur obnoxii, sed tantum in regnum Domini transferuntur: etiam sic enim sine ullis bonis meritis
Abbreviated transcription (Latin):
lamantem nisiclumare faciente : Tropoillo quodicimus
ũ diem quil&os fac̃ quoda libi manifestat ubidic̃ Non
ñ ac cepistis spm seruitutis iterũ intimore sed accepistis ip̃n
idoptionis filiorũ in quocla mamus abbapaten ibidix̃cla¬
mantẽ : Hic uero in quoda mamus : aperiens uidelic& quo mo¬
dod ixerit cli mantẽ id est. sic̃ iã ex posuiclamare facientẽ¬

Expanded text:
clamantem, nisi clamare facientem? tropo illo quo dicimus clamantem, nisi clamare facientem? tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit. Quod alibi manifestat, ubi dicit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, Pater . Ibi dixit clamantem, hic vero in quo clamamus: aperiens videlicet quomodo dixerit clamantem, id est, sicut jam exposui, clamare faciente
Abbreviated transcription (Latin):
qđ esse coeper : Qquauis hic dicipossit non p&eres cõs
ut uoluntas dĩfiat incaelo sedut fiat interre sicut
in caelo: ut t̃ra scilic& imit&ur caelũ idest ut homo
angelũ uel infidelis fidelem: Acperhoc Idscõs poscere
ut sit quod ñ dũ est ñ ut ꝑseuer& quod est: Quanta lib&
enim homines scĩtate p̃polleant ñdũs hit aequales an¬
gelis dĩ Mondũ ergo sic̃ incaelo in eis sit uoluntas dĩ
quod si ita est: in eaquidem partequa optamus ut ho¬
mines ex infidelib: fiant fideles : Nper seueraentia sed
in itiũ uid&ur optari : in eauero qua optamus ut homi¬
nes infacienda uoluntatedĩ ȩquentur angelis dĩ cũ hoc
ortent scĩ ꝑseuerantiã demonstrantur ortore . Qm̃
nemoꝑ uonit ad illum sũmã quue in regno est beat¬
tudinẽ nisi in eascĩtate quã sumsit int̃racperseuer¬

Expanded text:
quod esse coeperunt? Quamvis hic dici possit, non petere sanctos, quod esse coeperunt? Quamvis hic dici possit, non petere sanctos, ut voluntas Dei fiat in coelo; sed ut fiat in terra sicut in coelo: ut terra scilicet imitetur coelum, id est, ut homo angelum, vel infidelis fidelem: ac per hoc id sanctos poscere, ut sit quod nondum est, non ut perseveret quod est. Quantalibet enim homines sanctitate praepolleant, nondum sunt aequales Angelis Dei: nondum ergo sicut in coelo in eis fit voluntas Dei. Quod si ita est, in ea quidem parte qua optamus ut homines ex infidelibus fiant fideles, non perseverantia, sed initium videtur optari: in ea vero qua optamus ut homines in facienda voluntate Dei aequentur Angelis Dei, cum hoc orant sancti, perseverantiam demonstrantur orare; quoniam nemo pervenit ad illam summam, quae in regno est, beatitudinem, nisi in ea sanctitate quam sumpsit in terra, persever
Abbreviated transcription (Latin):
t uoluut uce brouento concor danto faciamur
Vnidit inlus uerbis & altoru sensũ anis rimio radei
congruentẽ dequo iã supre locutis umus: ut scilic& proin¬
fidelib: quisunt adhuc t̃roc terrenũ tantũ hominem pri¬
manatiuitate portante sorere intelligantur fideles
quicaeleste homine induti non in merito caclino minenur¬
cupantur. Vbi euidenter ostendit & initiũ fideiessedo¬
nũ dĩ quando ñ tantũ ꝓfidelib: ut augeatur in eis uel perse¬
uer& fides : Verũ &iã proinfidelib: ut habere incipiant
eã quã penitus ñ habebant & contra quãcorda in super
inimica gestabant sca ortet eclesia : Verũ nunc ñ demitio
fidei dequo insuperiore libromultu iãdiximus sed deillu
quȩ habenda est us que in finẽ perseuer antia dis putamus
quã p&unt uti que&iã scĩ quifaciunt uoluntatẽ dĩdicen¬
tes in oratione fiat uoluntas cua : Cũ enĩ iã facta sit in
eis curut fiat adhuc p&unt nisiutper seuerent in e

Expanded text:
ante faciamus. Vidit in his verbis et alterum sensum sanissimae fidei congruentem, de quo jam supra locuti sumus: ut scilicet pro infidelibus qui sunt adhuc terra, terrenum tantum hominem prima nativitate portantes, orare intelligantur fideles, qui coelesti homine induti, non immerito coeli nomine nuncupantur. Ubi evidenter ostendit, et initium fidei esse donum Dei, quando non tantum pro fidelibus ut augeatur in eis vel perseveret fides, verum etiam pro infidelibus ut habere incipiant eam quam penitus non habebant, et contra quam corda insuper inimica gestabant, sancta orat Ecclesia. Verum nunc non de initio fidei, de quo in superiore libro multa jam diximus; sed de illa quae habenda est usque in finem perseverantia disputamus, quam petunt utique etiam sancti qui faciunt voluntatem Dei, dicentes in Oratione, Fiat voluntas tua. Cum enim jam facta sit in eis, cur ut fiat adhuc petunt, nisi ut perseverent in eo
Abbreviated transcription (Latin):
dere in dño qũa confidere in homine. Quia beatiom̃s
qui confidunt ineũ. Hanc spem tenentes. seruite dño
intimore & ex ultate ei intremore. Qnm deuita
adẽna qua filii s ꝓmissionis ꝓmisit a. mendax ds̃ ante
tẽpora a&na nemo potest . eẽ securus nisi consũmata
fuerit ista uita quae tẽptatio. ẽ. suꝑ t̃rã : Sed fuci at
nos ꝑ seuerare inse usq ineius untue fine:cuito tiddie
ici nus. ue nos inferas intemptationẽ. Haec atq¬

Expanded text:
nfidere in Domino, quam confidere in homine , quia beati omnes nfidere in Domino, quam confidere in homine , quia beati omnes qui confidunt in eum. in timore, et exsultate ei in tremore . Quoniam de vita aeterna, quam filiis promissionis promisit non mendax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque ad hujus vitae finem, cui quotidie dicimus, « Ne nos inferas in tentationem »
Abbreviated transcription (Latin):
quedicen dũ putant: ea dẽ sententia eis dem pene uerbis
& iam dep̃sentiadĩ qũacer te negicre. ñ. possunt: ꝓnun¬
uari potest utdicatur. & siqui oboe dĩts sipraesciti estis
eiciendi oboedire cessabitis: Nẽ pe hoc uerissim
ita sane sed in ꝓ bissimũ in por tunissimũ in congruen¬
tis simũ : ñ ficlso eloquio sed ñ. salubrit̃ ualȩtudini huma¬
nȩ infirmitatis apposito . Illũ &iam modũ quo uten¬
dũ. eẽ. in p̃destinationis p̃dicatione nos diximus loquen¬
li apud populũ . ñ. existimo debere sufficere: nisihi
uel hiuius modi aliquid addat ut dicat. VIos itaq: &iam
ipsã oboediendi ꝑ seuerantiã a patreluminũ a quo
descendit omne datũ optimũ &omne donũ ꝑ fectũ
sperare deb&is. & cotidianis orationib poscere: atq:
hoc faciendo confidere: ñ. uos. eẽ. ap̃destina tione
opuli eius alienos. Quia &iam hoc ut faciatis ip
largiuir Sdsit aũt auob ideo desperare de uob qm̃
us enĩ omnis qui spem hab& in homine. &bonũ ẽ co¬

Expanded text:
s etiam de praescientia Dei, quam certe negare non possunt, pronuntiari potest, ut dicatur, « Et si qui obeditis, si praesciti estis rejiciendi, obedire cessabitis. » Nempe hoc verissimum est: ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito. 62. Illum etiam modum, quo utendum esse in praedestinationis praedicatione nos diximus, loquenti apud populum non existimo debere sufficere, nisi hoc vel hujusmodi aliquid addat, ut dicat: Vos itaque etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum , sperare debetis, et quotidianis orationibus poscere, atque hopopuli ejus alienos, quia etiam hoc ut faciatis ipse largitur. Absit autem a vobis, ideo desperare de vobis, qtus enim omnis qui spem habet in homine , et bonum est co
Abbreviated transcription (Latin):
donari quinos p̃destinauit in suũ regnũ & głum
De inde ipsa epistolũ qũa iã contrapelu gianos ad scm paulinũ
nolanũ ep̃m feci. cuie pistolue contradicere modo coepe¬
runt : Nonne antenos plurimos edidi : Eã quoq inspici¬
aduer sus pelagianos a cerrima conflictione certau
& talẽ re perient qualis illu ẽ ad paulinũ Vnde reco¬
lancaduersus heresimpelugianã iã ante aliquot an nos
istadita ẽẽ atq: conscriptic quue nunc eis displicere
mirandũ ẽ Quauis nemine uelimsic ampleca om̃a
mea ut me sequatur nisi in his inquib: me ñ . errare
ns pexerit N ã ꝓpterea nunc ficuo libros inquib
pusculumearẽ tractanda suscepi ut nec me ipsum
inomnib me secutũ fuisse de monstres sed prosicient̃
re ex istimo do m arante scripsisae n. tamen aper¬

Expanded text:
in suum regnum et gloriam. Deinde ipsam epistolam, quam jam contra Pelagianos ad sanctum Paulinum Nolanum episcopum feci, cui epistolae contradicere modo coeperunt, nonne ante annos plurimos edidi? Eam quoque inspicium, quando adversus Pelagianos acerrima conflictatione certavimus; et talem reperient, qualis illa est ad Paulinum. Unde recolant, adversus haeresim Pelagianam jam ante aliquot annos ista dicta esse atque conscripta, quae nunc eis displicere mirandum est. Quamvis neminem velim sic amplecti omnia mea, ut me sequatur, nisi in iis in quibus me non errasse perspexerit. Nam propterea nunc facio libros, in quibus opuscula mea retractanda suscepi, ut nec me ipsum in omnibus me secutum fuisse demonstrem, sed proficienter me existimo Deo miserante scripsisse, non tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
mus defendere necessitas cõpulit: Didicinus enim
singulas quas q hereses intulis se aclesia epprias questio¬
nos cult udi sigentius defender& scriptura diuina quã
arius adi Nrcoi abotee defendi nisi quo d pelags us idi uucli

Expanded text:
mus, defendere necessitas compulit. Didicimus enim mus, defendere necessitas compulit. Didicimus enim singulas quasque haereses intulisse Ecclesiae proprias quaestiones contra quas diligentius defenderetur Scriptura divina, quam atius isto nostro labore defendi, nisi quod Pelagiani dicunt