comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ eorũ nauis pressa demergatur. Pautologi
de mercedib. cõmoneant: & nichil omnino qͦd ađ di¬
ligentiã uł ad disciplinã ꝑtinet. dia coni negligãt᷑ Psb¬
teri uelut naute aptent singła ad instructionem
nauis diligent̾. & instruant que in suo tempore
requirenda sunt. Ep̃c tanquã proreta uigilant᷑
& sollicite gub̃natoris uerba custodiat . xp̃i. Salua¬
tor dominus guƀnator ȩccłiȩ suȩ diligatur ab oĩb:
& ipsius solius preceptis ac iussis credat & obediat
omnis eccłia. D̾õ quoq indesinent̃ supplicetur a cun¬
ctis de ꝓsꝑitate uentorum: ut nauigantes omnem
tribulationẽ et omne ꝑiculũ suꝑent. tanquã in¬
mare ꝓfundum mũdi istius. & uite humanȩ pela¬
gus nauigantes: in quo esuriendum sit & sitiendũ.
nuditatem quoq ferendum. morbos etiã corporis
et egritudines tolerandum. insuꝑ & hominũ in¬
sidias ac dolos.: sepe laborandũ: quippe qui disꝑ¬

Expanded text:
tudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi tudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi de mercedibus commoneant, et nihil omnino quod ad diligentiam vel ad disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbyteri, velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter, et instruant quae in suo tempore requirenda sunt. Episcopus tanquam proreta vigilanter et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvator Dominus, gubernator Ecclesiae suae, diligatur ab omnibus, et ipsius solius praeceptis ac jussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis de prosperitate ventorum. Navigantes omnem tribulationem et omne periculum superent, tanquam mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus navigantes, in quo esuriendum sit et sitiendum; 462 nuditatem quoque ferendam, morbos etiam corporis et aegritudines tolerandas. Insuper et hominum insidiis ac dolo saepe laborandum, quippe qui disp
Abbreviated transcription (Latin):
que duplicibus unde fallacis estib uerberantur.
dubiis mente & de repromissionũ ueritate nutan¬
tibus conferant᷑. atq his qui irrationabili fidem
nrãm ratione discutiunt. Uppochrite uero & dolo¬
si. pyratis similes habeantur: Iam uͦ rapidus uortex
& tartarea caribdis. & saxis illisa naufragia. ac mor¬
tifere subm̃siones. quid aliud ȩstimanda sunt quã
peccata: Restat igitur: ut hȩc nauis cursu prospero
tuta possit portum desideratȩ urbis in trare. Ita dõ
precem fundere conuenit: ut nauigantes mereant᷑
audiri. Audiri autem a dõ ita demũ merebitur
quis si orationes ipsȩ bonis moribus. & bonis oꝑibꝰ
adiuuentur. Sed ante omia cum quiete & silentio
epibate idest laici. in suis unusquisq resideant lo¬
cis: ne forte ꝑinquietudinẽ & inconditos in utiles¬
ꝙ discursus. si passim uagari ceꝑint. uł ab officio
suo nautas impediant. uł in alterum latus ꝑ inqͥe¬

Expanded text:
quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid aliquid aliud aestimanda sunt, quam peccata? Restat igitur ut haec navis cursu prospero tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mereantur audiri. Audiri autem a Deo ita demum merebitur quis, si orationes ipsae bonis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quiete et silentio, epibatae id est laici in suis unusquisque resideant locis, ne forte per inquietudinem et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impediant, vel in alterum latus per inquie
Abbreviated transcription (Latin):
natur habitare. Similis namq ẽ. omnis status ȩccłiȩ¬
naui magne: quȩ ꝑundosum pelagus. diuersis e
locis & regionib uiros portat: adunam potentis reg¬
ni urbem proꝑare cupientes. Sit ergo nauis huius
dñs. ipse omnipotens ds: gub̾nator uero sit xp̃c. Tũ
deinde prete officium ep̃e impleat. prb̃ti nautarũ.
Oiaconi dispensatorum locum teneant. hi qui ca¬
thecitant nautologis conferantur. epibatis autẽ totiꝰ
fr̃nitatis multitudo sit similis. Ipsum quoq mare.
hic mundus habeatur. Uentorũ uͦ uarietates et
turbinũ. diuersis temptationibus conferantur. ꝑse¬
cutiones. tribulationes. et ꝑicula. fluctibus exequen¬
tur. Terreni uero sp̃s qui uł detorrentibꝰ uł de ualli¬
bus spirant: pseudo ꝓpħarũ et seductorũ seu praue
doctrinȩ uerba ducantur. Promontoria uͦ & loca
confragosa. hi qui inpotestatib scłi sunt iudices.
& ꝑicula minantur & mortes. Bithalassa uero loca

Expanded text:
natur, habitare. Similis namque est omnis status Ecclesnatur, habitare. Similis namque est omnis status Ecclesnavi quae per undosum pelagus diversis e locis et regionibus viros portat, ad unam 461 potentis regni urbem properare cupientes. Sit ergo navis hujus dominus ipse omnipotens Deus, gubernator vero sit Christus. Tum deinde proretae officium episcopus impleat, presbyteri nautarum, diaconi dispensatorum locum teneant; hi qui catechizant, naustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaequentur. Terreni vero spiritus, qui vel de torrentibus, vel de convallibus spirant, pseudoprophetarum et seductorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi sunt judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca,
Abbreviated transcription (Latin):
nis similit̾ ep̃o suggerant refouendis. Et cętera his
similia. que adcultum eccłie & disciplinam eius ꝑti¬
nent. diaconis curȩ sint. Qui cathecitant. id est qͥ
uerbo instituunt incipientes. pͥmo oportet ut ipsi
instructi sint. De anima enim agit᷑ hominũ: & opor¬
tet eum qui docet & instruit animas rudes. esse tałe.
ut ꝓ ingenio discentium semet ipsũ possit aptare:
& uerbi ordinem ꝓ audientis capacitate dirigere.
Debet gͦ ipse precipue ad pͥme ẽẽ eruditus & doctus.
irreprehensibilis. maturus. in paindus. sicut ipsi
probabitis fore clementẽ hunc pꝰme. Multum .ẽ. aut̃
si ego nunc de singulis quȩ unusquisq habere de¬
beat. ꝑsequar. Ueruntam̃ illud ẽ. quod prȩ cȩteris
ab omib uobis cupio in cõmune seruari: ut con¬
cordiam teneatis. ꝑ quod solum potestis portum qui¬
etis intrare. & ciuitatem regis summi que pax nomi¬

Expanded text:
nis similiter episcopo suggerant refovendis, et caetera his nis similiter episcopo suggerant refovendis, et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent diaconis curae sint. Qui cathechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet quod ipsi instructi sint, de anima enim agitur hominum, et oportet eum qui docet et instruit animas rudes esse talem ut pro ingenio discentium, semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipse praecipue apprime esse eruditus, et doctus, irreprehensibilis, maturus, impavidus, sicut ipsi probabitis fore Clementem hunc post me. Multum est autem si ego nunc de singulis, quae unusquisque habere debeat, persequar, verumtamen illud est, quod prae caeteris ab omnibus vobis cupio in commune servari, ut concordiam teneatis: per quod solum potestis portum quietis intrare, et civitatem summi Regis, quae pax nomi
Abbreviated transcription (Latin):
epĩ tractatũ conueniunt. ipsi cõmoneant & hortent᷑.
Si enĩ assidui sint ad audiendũ. ñ solũ uite et̾nȩ
ex salubri cõmonitione capiunt lucra. uerũ & que¬
cũq illȩ sunt tristitiȩ uł merores. quȩ expresentis
uite necessitatib & cladib temporũ ueniunt. quec̃ꝙ
abiciuntur omĩa predicatione ueritatis & uitȩ ȩt̾nȩ
doctrina. & eruditione purgata. Alioquin si multo
tempore auditum subtrahant a u̾bo dĩ. & rema¬
neant incultu uitiorum: sine dubio spinis erunt
ac sentibꝰ occupati. Et qͥd aliud nisi ad ignẽ talis
hec t̾ra preꝑabitur: De his gͦ ut diximus diaconis
cura sit. Sed eos qͥ scđm carnẽ egrotant. sollicite ꝑ¬
quirant. & plebi si forte plebs ignorat indicent
dehis. ut & ipsi uisitent eos. & quȩ necessaria sunt p̃¬
beant eis cum conscientia eius qui prȩest. Quod tam̃
etiam si clam fccerint: non peccabunt. Sed & deꝑegri¬

Expanded text:
episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sint ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt lucra, verum et quaecunque illae sunt tristitiae vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus et cladibus temporum veniunt, quaeque abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparatur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed eos, qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi, si forte plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen si etiam clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregri
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ cdissensiones: ex quibus omne malũ opus ꝓcedit.
Benignitatẽ & simplicitatem tota mente seruate. Qd
si forte alicuius cor. uł liuor uł infidelitas. uł aliqͦd ma¬
lũ ex hiꝰ qͣ suꝑiꝰ memorauimꝰ. latent̾ irrepserit: ñ erubeseat qͥ
aĩe suȩ curã gerit. confiteri hȩc huic qͥ p̃ est: ut ab iplo ꝑuer
bũ di & consilium salubre curet᷑. quo possit fide¬
integia et oꝑib bonis. penas et̾ni ignis effugere: & ad ꝑ¬
petua uite p̃mia ꝑuenire. Hiaconi uͦ eccłie tanqu̾ã
ocłi sint epĩ oberrantes & circum lustrantes cũ ue
recundia actus totius ȩccłiȩ. & ꝑscrutantes diligentius.
siquem uideant uicinũ fieri precipitio. & proximũ ẽẽ
peccato. ut referant hec ad epm̃: & cõmoneri ab eo possit
is qͥ inprecipitium lapsurus. ẽ. uti reuocet᷑. & ñ cor¬
ruat in peccatũ. Negligentiores quoq & eos qͥ iarius
ad audiendũ uerbum di accedunt. nec sollicite ad

Expanded text:
morum dissensiones, ex quibus omne malum opus procedit, et morum dissensiones, ex quibus omne malum opus procedit, et benignitatem ac simplicitatem tota mente servate. Quod si forte alicujus cor, vel livor, vel infidelitas, vel aliquod malum ex his quae superius memoravimus, latenter irrepserit; non erubescat, qui animae suae curam gerit, confiteri haec huic qui praeest, ut ab ipso per verbum Dei et consilium salubre curetur, quo possit integra fide et operibus bonis poenas aeterni ignis effugere et ad perpetuae vitae praemia pervenire. Diaconi vero Ecclesiae tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes 460 cum verecundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit is qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad
Abbreviated transcription (Latin):
centur. s apud p̃sbiteros eccłie quicquid illud est
dirimatur: & omnimodo obediant statutis eorum.
Suꝑ omiã autem auaritiam fugite: quȩ homines
occasione presentis lucri ab ȩt̾nis separat bonis. Pon¬
dera. mensuras. stateras. pro locis quibusq ȩquissima
custodite. deposita fidelit̾ restituite. Que omnia &
siqua sunt his similia. ita demũ sollicite & diligent
implebitis: si futurũ di uidicium sine int̾missione
in ur̃o corde uoluatis. Quiꝰ enĩ peccare poterit. si semꝑ
ante ocłos suos d̃i iudicium ponat. qͦd infine mũdi
certũ est agitandum. ut tandem qui bene in hac ui¬
ta egerunt. consequantur sposita bona. peccatores
ita futurũ dubitare omnino ñ possumus. Si qͥdẽ
hȩc omnia ita esse uentura. uerus nobis propħa pre¬
cdixerit. Ynde & uos qui estis ueri propħe discipuili.
abicite a cordibus ur̃is ante omnia discordias. & ani¬

Expanded text:
centur, sed apud presbyteros Ecclesiae, quidquid illud est centur, sed apud presbyteros Ecclesiae, quidquid illud est dirimatur; et omni modo obediant statutis eorum. Super omnia autem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras, pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum Dei judicium sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? Quod in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita egerunt, consequantur bona reposita; peccatores ita futurum dubitare omnino non possumus. Siquidem haec omnia ita esse ventura verus nobis propheta praedixit: unde et vos, qui estis veri Prophetae discipuli, abjicite a cordibus vestris ante omnia discordias et ani
Abbreviated transcription (Latin):
pre ceteris & ante omĩa in ur̃o corde figatis. Curꝰ
karitatis et recipiende & habendȩ maximũ erit
fomentũ. si frequent̾ int̾ uosmet ipsos cõmunem
cibum ur̃m. mensamq faciatis: & in quantũ unus¬
quisq preualet. crebrius panes ac sales suos cũ
mone consistit. Ubi autem par & bonitas: ibi et
salus. Propt̾ quod cõmunes facite cibos urõs. cũ
officia. pacis. & karitatis fructibus. gaudia et̃na me¬
rebimini. MIulto autem sollicitius esurientes re¬
ficite. & sitientib potum date. nudis uestim̃tum.
Egros uisitate: & eos qui incarcere st̃ prout possi¬
bile est iuuate. Peregrinos satis prompte indomib
ur̃is suscipite: & ne omĩã nunc singillatim dicam: om¬
ne bonum ipsa ꝑse sinuobis fuerit. karitas. facere¬
uos docebit: sicut & e contrario eos qͥ a salute alieni
sunt. omne malũ facere odium docet. Siqui exfribꝰ
negotia habent int̾ se. apud cognitores scł̃i ñ iudi¬

Expanded text:
prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos cum nione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter quod communes facite cibos vestros cumofficia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, prout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris suscipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habent inter se, apud cognitores saeculi non judi
Abbreviated transcription (Latin):
sic uobis et ipse clemens diligent̾ exponet. Uerũ¬
tamen pͥma species adulterii est. uirum propria
uxore solũm ñ esse contentum. & mulierẽ ñ ꝓprio
tantum seruare se uiro. Si gͦ castus fuerit quis po¬
test & humanus et misericors fieri. ꝑ quod & ipse
et̃nam ado miscd̃iam consequatur. Sane sicut ad¬
ulterii uenenũ cunctis malis ꝑniciosius est: ita
amor fr̃nus & karitas. totius boni fastigium tenet.
Et ido diligite omnes fr̃s ur̃os: & cum religione
ac miscłia respicite adom̃s. Orphanis exhibete
uosmetipsos parentes. uidiuis uirorum euram un¬
pendite cum omni castitate. quȩ necessaria sunt p¬
bentes. Iunores tam̃ uiduas nuptiis copulate. His
qui ignorant artificia. exquirite honestas aliq̃s
occasiones. quib uictum necessariũ querant. Ar¬
tificibus uͦ oꝑam pręuidete. debilib miscdiam
facite. Scio autẽ hȩc omiã facturos uos. si caritatẽ

Expanded text:
sicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumsicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuerit quis, potest et humanus et misericors fieri, per quod et ipse aeternam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnes fratres vestros, et cum religione ac misericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providete, debilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rit corpus concupiscentia uiget. Ne forte ergon
nicationis labes oceasione accepta denquã cieuenum
pesinum scrpat in uobie.rauere ceante uenire ne¬
cessariũ ẽ. ne quod in uobis adulterii occultũ ca¬
lescat incendium. Et quid in omnib peccasas ad¬
ulterio giamus: Secundum namae in penisopti¬
net locuni: qm̃quide pͥmũ illi habent qui aberiat
tiam. Sponsam autẽ dico. omñe eccłie congiegatio¬
nem. Quȩ si pudica fuerit inuenta absponso suo.
ingentibus ab eo donis & munerib honorabitur.
et uosuelut ministri sponse & amici sponsi in¬
genti gaudio & lȩtitia ꝑfruemam. Siuͦ sponsa
hec repta fuerit commaculata peceatis. ipla quidẽ
tanquam indigna non tradetur regalibus thoris.
uos aitẽ penas dabitis. si forte ꝑur̃am negligentiã
uł desidiam obrepserit contagio seua peccati Idei¬
co igitur ante omnia. sobrietatis & pudicitiȩ sollici¬
tudinẽ gerite. Ualde enĩ apud dm̃ graue crimen
ducit᷑ fornieatio. cuius species sunt quidẽ plures.

Expanded text:
rit corpus concupiscentia viget, ne forte ergo fornicationis labes occasione accepta tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in vobis adulterii occultum coalescat incendium. Et quid in omnibus peccatis adulterio gravius? Secundum namque in poenis obtinet locum, quoniam quidem primum illi habent qui aberrant tiam. Sponsam autem dico omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica inventa fuerit a sponso suo, ingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur; et vos, velut ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquam indigna, extrudetur a regalibus toris. Vos autem poenas dabitis, si forte per vestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures,
Abbreviated transcription (Latin):
tur dicens. Ex pauit inquit cȩlum suꝑ hoc: & hor¬
ruit amplius uehementer dicit dñs. O intolera¬
bilem malignitatem o linguam ini quitatẽ loquen¬
tem contra dm̃: & mentem inaltitudinẽ cornu ex¬
tollentem. Q iterum. Impone homo tuȩ linguȩ
ostium & seram. Cessa cornu in altitudinẽ extollẽs:
& loquens iniquitatem aduersus dm & primũ tuũ¬
scientiam. inxpm̃ grauit̾ peccatis. & rei iudicio ef¬
fecti. infames efficiemini. & iuste repellemini. Ett
iterum ꝑpropħam loquitur dicens. Uos autem
sacerdotes domini uocabimini. ministri d̃ĩ nr̃i.
oicetur uobis. Hortitudinem gentium comede¬
tis: & ingła eorũ suꝑbietis. Pro confusione ur̃a
duplici & rubore: laudabunt partem eoꝵs. Propt̃
hoc interra sua duplicia possidebunt: lȩcitia sem¬
piterna erit eis. Quia ego dominus diligens iudi¬
cium: & odio habens rapinam in holocaustum
Et dabo opus eoꝵ inueritate: & fedus ꝑpetuum
feriã eis. ꝙ scietur ingentib sem̃ eoꝵ: & germen eorũ in

Expanded text:
ta dicens: « Expavit coelum super hoc, et horruit amplius vehementer, dicit Dominus. O intolerabilem malignitatem, o linguam loquentem iniquitatem contra Deum, et in altitudinem cornu extollentem! » Et iterum: « Impone, homo, tuae linguae ostium et seram, cessa cornu in altitudinem extollens, et loquens iniquitatem adversus Deum. scientiam in Christum graviter peccatis, et rei judicio effecti, infames efficiemini, et juste repellemini. Et iterum per Prophetam loquitur, dicens: « Vos autem, sacerdotes Domini, vocabimini ministri Dei nostri, dicetur vobis fortitudinem gentium comedetis et in gloria earum superbietis pro confusione vestra duplici et rubore laudabunt partem eorum propter hoc in terra sua duplicia possidebunt laetitia sempiterna erit eis quia ego Dominus diligens iudicium odio habens rapinam in holocausto et dabo opus eorum in veritate et foedus perpetuum feriam eis et scietur
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nonsint. Et ꝑibunt uiri qui contradict̃
tibi. Queres eos & non inuenies. uiros rebelles
tuos. Erunt quasi ñ sint: & ueluti consumptio
hominis bellantes aduersum te. Omnes gͦ qui
eis contraeunt. ita damnatos & infames usq ad
a liminib eccłie alienos esse precipiebat. Lo¬
micidiorũ uͦ tria genera ẽẽ dicebat. & penam
eorum pariłe fore docebat. Sicut eñĩ homicidaᷤ
interfectores fr̃m: ita & detractores eorum.eosq:
odientes. homicidas esse manife.tabat. quia & qͥ
carnalib desideriis quȩ militant aduersus ani-¬
mam abstinere. & bonam eoꝵ conuersationẽ
ac in nocentem omnibus monstrare rogabat. Ex
corde enim cunctos attentius inuicem diligere

Expanded text:
quasi non sint, et peribunt viri qui contradicunt quasi non sint, et peribunt viri qui contradicunt tibi. Quaeres eos et non inventuos. Erunt quasi non sint, et veluti consumptio hominis bellantis adversum te. . . Omnes ergo qui eis contraeunt, ita damnatos a liminibus ecclesiae alienos esse precipiebat. micidiorum vero tria genera esse dicebat, et poenam eorum patentem fore docebat. Sicut enim homicidas, interfectores fratrum, ita et detractores eorum eosque odientes homicidas esse manifestabat, quia et qucarnalibus desideriis quae militant adversus animam abstinere, et bonam eorum conversationem ac innocentem omnibus monstrare rogabat. Ex corde enim cunctos attentius invicem diligere
Abbreviated transcription (Latin):
tes uos. & abicientes ꝓpt̃ nom̃ meum. Glorificet᷑
dominus. & uidebimus inletitia ur̃a: ipsi autem
confundentur: Non enini laborabunt frustra in
conturbatione p̾rȩsules mei: quia semen benedic¬
tionum dni est. Antequam clament ego exaudiã.
& adhuc illis loquentib ego exaudiam. Ad glori¬
ficandum se & diuina mandata seminanda et
euangłiranda eos dñs elegit: & ut non prohibe¬
anturꝰ aut ꝑturbentur aiebat: qm̃ qui eos ledit.
eum ledit cuius legatione funguntur. Predicare
eos assidue & mandata dñi sine int̾missione an¬
nuntiare. rogabat. Oꝑa eorum bona coram ho¬
minibus monstrare : & conscientiam bonam co-¬
ram do habere insinuabat. Omnes pͥncipes t̾rȩ.
& cunctos homines eis obedire. & capita sua sub¬
mictere. eorumq adiutores existere precipiebat:
ut omnes pariter fideles & cooꝑatores legis d̃i mõs¬
trarentur: ne de cis dicatur. Confundentur & eru¬
bescent omnes qui pugnant aduersum te: & ert̃

Expanded text:
 vos abjicientes propter nomen meum: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia nostra, ipsi autem confundentur , nonenim laborabunt frustra in conturbatione praesules mei, quia semen benedictionum Domini est, antequam clament ego exaudiam, et adhuc illis loquentibus, ego exaudiam . » Ad glorificandum se, et divina mandata seminanda, et evangelizanda, eos Dominus elegit, et non ut prohibeantur, aut perturbentur, aiebat, quoniam qui eos laedit, eum laedit cujus legatione funguntur . Praedicare eos assidue et mandata Domini sine intermissione annuntiare rogabat. Opera eorum bona coram hominibus monstrare, et conscientiam bonam coram Deo habere insinuabat, omnes principes terrae et cunctos homines eis obedire, et capita sua submittere, eorumque adjutores existere praecipiebat, ut omnes pariter fideles et cooperatores legis Domini monstrarentur, ne de eis dicatur. « Confundantur, et erubescant omnes qui pugnant adversum te, et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
presbiterũ in alicuius ep̃ĩ paroechia. aliquid agere
debere absq eiꝰ ꝑmissu docebat. Cunctos p̾sbittros
propriis epĩs in omnib absq mora obedientes. insti¬
tuente ddomino esse debere docebat. Nullum enĩ alie¬
etiam alicui aliquid facere: nisi quod sibi uellet fieri.
instruebat. Scam̃gͦ eccłam immaculatam omnes
seruare debere euangłirabat: cuius claues epõs esse
dicebat. Ipsi enim habent potestatem claudere cȩlũ.
& aꝑire portas eius. quia claues celi facti sunt. Amo¬
uere autem eos neminẽ debere docebat. quia ocłi do¬
mini sunt: & qui eos tangit. tangit pupillã ocł̃i eius.
Et quante pene dignus sit qui eos scandalitat. ipsũ
dnm̃ docusse dicebat. ubi ait. Qui scandalirauerit
unũ depusillis istis qui in me credunt. expedit ei
ut suspendatur mola asinaria in collo eius. & demer

Expanded text:
presbyterum in alicujus episcopi parochia aliquid agere debere absque permissu docebat, sed et cunctos presbyteros propriis episcopis in omnibus absque mora obedientes instituente Domino esse debere docebat. Nullum item alieetiam alicui aliquid facere, ninstruebat. Sanctam ergo Ecclesiam immaculatam omnes servare debere, evangelizabat, cujus claves episcopos esse dicebat. Ipsi enim habent potestatem claudere coelum et aperire portas ejus, quia claves coeli facti sunt. Amovere autem eos neminem debere docebat, quia oculi Domini sunt, et qui eos tangit, tangit pupillam oculi ejus . Et quantae poenae dignus sit, qui eos scandalizat, ipsum Dominum docuisse dicebat, ubi ait: « Qui scandalizaverit unum de pusillis estis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in c
Abbreviated transcription (Latin):
& angłi nesciunt: propħis in cognitum .ẽ. Unde illud
dictum ẽ. Generationem eiꝰ quis enarrabit: Quam
secretam originẽ cum proprio filio. nouit ipse solus
qui genuit. Nec a nobis ds discutiendus est. sed cre¬
dendus. qui in nobis ipsis nescimus qͦd sapimus. qͦ¬
modo sapientia ingeniũ aut intellectus consilium.
est: & int̾ homines conuersatus estͤ Oiligere gͦ dmunũ¬
quemꝙ ex toto corde & ex tota anima ut prȩfixum est.
& extota fortitudine oportet. & proximũ tanquã semet¬
ipsum. respondente dño cuidam scribarũ ac dicen¬
te. Primũ omĩũ mandatũ est. Audi isrł dñs ds̃ tuus.
as unus est. & diliges dñm đm tuum ex toto corde

Expanded text:
et angeli nesciunt, prophetis incognitum est. Unde illud et angeli nesciunt, prophetis incognitum est. Unde illud dictum est: « Generationem ejus quis narrabit ? » Quam secretam originem cqui genuit. Nec a nobis Deus discutiendus est, sed credendus, qui in nobis ipsis nescimus quod sapimus, quomodo sapientiam, ingenium, aut intellectus consilium, est, et inter homines conversatus est . Omnquemque ex toto corde, et ex tota anima, ut praefixum est, et ex tota fortitudine oportet, et proximum tanquam semetipsum, respondente Domino cuidam Scribarum, ac dicente: Primum omnium mandatum est: « Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est, et diliges Dominum Deum tuum, ex toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
monstratur: quia saluus ẽe poterit. qui recte credide¬
rit. Creddere enim oportet accedentẽ ad dm: qm̃ corde
ait ꝓpħa. C redidi. ꝓpt̾ quod locutus sum. Et illud. Iust
ex fide uiuit. Et. nisi credideritis. ñ intelligetis. Ergo
in rebus humanis nullum opus incipitur: nisi labor
omĩs ad effectum uenire credatur. Unde credendum
est in dm: a quo tam prȩsens uita quã futura tribuat᷑.
Os autem. appellatio. ẽ substantiȩ sempit̾ne. siue timo¬
ris diuini. Igitur ds sine pͥncipio. sine fine. simplex in¬
corporeus. & in comprehensibilis. Patrem autẽ cum
audis: agnosce qđ̃ habeat filium ueracit̾ genitũ: sicut
possessor dicitur qui aliquid possidet: & dñs qui habet
cui dominetur. Ds gͦ pat̾. secreti sacramenti uocabu¬
lum. ẽ: cuiꝰ uere filius est uerbum. & speculũ & ka¬
ract & imago uiuens patris uiuentis in omnibus:
coȩqualis. Nec queratur quomͦ genuit filium: quod

Expanded text:
monstratur, quia salvus esse poterit qui recte credidemonstratur, quia salvus esse poterit qui recte crediderit. « Credere enim oportet accedentem ad Deum , » quoniait propheta: « Credidi propter quod locutus sum . » Et illud: « Justus ex fide vivit . » Et: « Nisi credideritis, non intelligetis . » Ergo in rebus humanis, nullum opus incipitur nisi labor omnis ad effectum venire credatur, unde credendum est in Deum a quo tam praesens vita quam futura tribuatur. Deus autem appellatio est substantiae sempiternae, sive timoris divini, igitur Deus sine principio, sine fine, simplex, incorporeus et incomprehensibilis; Patrem autem cum audis, agnosce quod habeat Filium veraciter genitum, sicut possessor dicitur qui aliquid possidet, et Dominus qui habet cui dominetur. Deus ergo Pater secreti sacramenti vocabulum est cujus vere Filius est Verbum, et speculum, et character et imago vivens Patris viventcoaequalis. Nec quaeratur quomodo genuit Filium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gritas credulitatis ostn̾ditur: & unius dĩ omĩpo¬
tentis idest scẽ trinitatis ȩqualitas declaratur. &
mysterium incarnationis filii di. qui pro salute
humani generis a patre de cȩlo descendens. de
uirgine nasci dignatus est: quoq ordine uł qnͣ¬
ddo ꝑtulerit. quomodo sepultus surrexerit. & in
carne ipsa celos ascenderit. ad dexteramꝙ patris
consederit: & iudex uenturus sit: ac qualiter
remissionẽ peccatorum sacro baptismate renatis
contulerit. & resurrectionẽ humani generis. inea¬
dem carne inuitam et̾nam futuram sic docue¬
rt̃. Symbolum enim grece. latine collatio dicit᷑. qͥa
qͦd ꝑ hoc qui recte crediderit indicatur. Ergo
cunctis credentib quȩ continentur in prefato¬
no
symbolo. salus animarũ & uita ꝑpetua bonis actib
ĩparatur. Ergo quod in primordio eiusde symboli
reponitur. credo ind̾m patrem omnipotentem: precla¬
rum ficd̃i testimonium & fundam̃tũ. in pͥma fronte

Expanded text:
gritas credulitatis ostenditur, et unius Dei omnipogritas credulitatis ostenditur, et unius Dei omnipotentis, id est sanctae Trinitatis aequalitas declaratur, et mysterium Incarnationis Filii Dei, qui pro salute humani generis, a Patre de coelo descendens, de virgine nasci dignatus est, quo ordine, vel quando pertulerit, quomodo sepultus surrexerit, et in carne ipsa coelos ascendens ad dexteram Patris consederit, judexque venturus sit, qualiter remissionem peccatorum sacro bapticontulerit, et resurrectionem humani generis in eadem carne in vitam aeternam futuram sic docuerunt. Symbolum enim Graece, Latine collectio dicitur. Etquod per hoc qui recte crediderit indicatur. Ergo cunctis credentibus quae continentur in praefato symbolo, salus animarum, et vita perpetua bonis actibus praeparatur. Ergo quod in primordio ejusdem symboli praeponitur: Credo in Deum Patrem omnipotentem, praeclarum fidei testimonium, et fundamentum in prima fronte
Abbreviated transcription (Latin):
cepit asfigi. idest clementis itinerarium. non prȩ¬
dicationis petri. Sed & nunc exponere iã qͦ p̾cepit.
dño opem ferente incipiam. Penitemini inquit.
& ueram agite penitentiam. Omnes ergo homines
qui xpi̾ano censentur uocabulo. patrem & filium
teri. eumq toto corde & tota mente & tota uirtute
diligere. & proximos suos tanquam semetipsos.
docibileᷤq eẽ usq ad ꝑfectam doctrinam adhec ꝑfi¬
cienda suminoꝑe oportet. Hides enim & dilectio.
totius bonitatis ẽ. fundamentũ. Sine fide autẽ
placere do nemo poterit. ꝓpõ itaq resurgente &
ascendente in cȩlum misso scõ spũ. collata apłis
scientia linguarũ: adhuc in uno positi. symbolũ
quod fidelis nunc tenet eccłia. unusquisq quod
sensit dicendo condidert̃. ut discedentes ab inuicẽ
hanc regulam ꝑ omnes gentes predicarent. Sũmã
gͦ totius fidi catholicȩ recensentes. inqua & inte

Expanded text:
cepit affigi, id est, Clementis itinerarium, non praecepit affigi, id est, Clementis itinerarium, non praedicationis Petri. Sed et nunc exponere jam praecepit, Domino opem ferente incipiam. Poenitemini inquit et veram agite poenitentiam. Omnes ergo homines, qui Christiano censentur vocabulo, Patrem, et Filiuteri, eumque tota mente et toto corde, et tota virtute diligere, et proximos suos tanquam semetipsos, docibiles quae usque ad perfectam doctrinam ad haec proficienda sumere oportet. Fides enim et dilectio totius bonitatis est fundamentum. « Sine fide autem placere Deo nemo poterit . » Christo itaque resurgente et ascendente in coelum, misso sancto Spiritu, collata apostolis scientia linguarum, adhuc in uno positi symbolum quod fidelis nunc tenet Ecclesia unusquisque quod sensit, dicendo condiderunt, ut discedentes ab invicem hanc regulam per omnes gentes praedicarent. Summam ergo totius fidei catholicae recensentes,
Abbreviated transcription (Latin):
nare non pigeat. Nec uerearis. ne forte multũ de
co exitu contristandus sit: cum id me propieta¬
te sustinere non ambigat. Erit autem ei grande
solatium. si didicerit quod post me non imꝑitus
aliquis aut indoctus. att ignorans diuini uerbi
mysteriũ. ȩccłastici ordiis disciplinam. uł doctri¬
ne regulam nesciens. susceꝑit cathedram ineam.
Scit enim. quia si indoctus istius officium docto¬
ris accipiat: sine dubio discipuli & auditores. ig
norantiȩ tenebris inuoluti. in interitũ demer¬
gentur. Unde & ego mi dnẽ iacobe. cum hȩc ab eo
prȩcepta susceꝑim. necesse habui implere quod ius¬
serat. indicans tibi & de ipsis simul & de illis bre¬
uit̾ comprehendens. quȩ ꝑ sigulas quasq urbes
digrediens. aut in prȩdicationis sermone ꝓtulerit.
aut ingestorum uirtute ꝑfecerit: quamuis tibi de
his pluriina iam & plenius ante descͥpͥta. ipso ui¬
bente transmiserim. sub eo ipso tytulo quẽ ipse prȩ¬

Expanded text:
nare non pigeat. Nec verearis, ne forte multum de nare non pigeat. Nec verearis, ne forte multum de meo exitu contristandus sit, cum id me pro pietate sustinere non ambigat. Erit autem ei grande solatium si didicerit quod post me non imperitus vir aliquis, aut indoctus, atque ignorans divini verbi mysterium, et ecclesiastici ordinis disciplinam, vel doctrinae regulam nesciens, susceperit cathedram meam; scit enim quia si indoctus et inscius officium doctoris accnorantiae tenebris involuti in interitum demergentur. Unde et ego, mi domine Jacobe, cum haec ab eo praecepta susceperim, necesse habui implere quod jusserat indicans tibi, et de ipsis simul et de illis breviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicationis sermone protulerit, aut in gestorum virtute perfecerit, quamvis tibi de his plurima jam et plenius ante descripta ipso jubente transmiserim sub eo ipso titulo quem ipse prae
Abbreviated transcription (Latin):
qui foris sunt. & euident̾ inimici st̃. Hic enĩ ꝑ ami¬
citiarum speciem quȩ inmica sunt gerit: & ȩccłã
disꝑgit ac uastat. Et cum hec dixisset: in medio corã
omnib manus mͥ imposuit: & incathedra sua
ingenti uerecundia fatigatum sedere ine compulit.
Cumq sedissem hec ad me rursũ locutus. ẽ. De¬
p̃cor te clemens coram omnibus. qui presentes st̃.
ut postea quam sicut naturale debitũ ẽ. uite pre¬
sentis finem fecero acobo frĩ dni descͥpta breuiter:
uł quȩ adinitiũ ficłi tuȩ spectant. uł etiam quos
ante fidem animos gesseris. sed & qualit̾ mͥ abini¬
tio usq ad finẽ. comes itmeris & actuum fueris:
quȩq ꝑsingłas ciuitates mne disputante sollicitus
auditor exceꝑis. quiq inpredicationibus meis
uł uerborum fuerit ordo uł actuum. sed & qui
me finis in hac urbe reppererit. sic̃ dixi omnia
quam potes breuit̾ comprehensa. ad ipsũ te desti¬

Expanded text:
qui foris sunt, et evidenter inimici sunt. Hic enim per amiqui foris sunt, et evidenter inimici sunt. Hic enim per amicitiarum speciem, quae inimici sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. Et cum haec dixisset, in medio coram omnibus manus mihi imposuit, et in cathedra sua, ingenti verecundia fatigatum, sedere me compulit. Cumque sedissem, haec ad me rursum locutus est: Deprecor te, o Clemens, coram omnibus qui praesentes sunt, ut posteaquam sicut naturae debitum est vitae praesentis finem fecero, Jacobo fratri Domini, descripta breviter, vel quae ad initium fidei tuae spectant, vel etiam quos ante fidem animos gesseris, sed et qualiter mihi ab initio usque ad finem comes itineris et actuum fueris, quaeque per singulas civitates me disputante sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus meis vel verborum fuerit ordo vel actuum, sed qui me finis in hac urbe repererit, sicut dixi, omnia, quam potes, breviter comprehensa, 464 ad ipsum te desti
Abbreviated transcription (Latin):
debetis: siqͥua sunt que ipse ꝓpt̾ insidias hominũ
maloꝵ ñ potest euidentius & manifestius. ꝓloqͥ.
Uerbi giã si mimicus ẽ. alicui pactibus suis. ues
nolite expectare ut ipse uobis dicat. cum illo nolite
amici ẽẽ. s prudent̃ obseruare debetis. & uoluntati
er absq cõmunicatione obsecundare. & auertere
uos ab eo cum ipsũ sentitis auersum: Sed nec loqͥ
his quibus ipse non loquitur: ut unusquisꝙ qui
inculpa ẽ. dum cupit omĩũ urm̃ amicitias ferre.
festinet citius reconciliari ei qui omnibꝰ preest.
& ꝑ hoc redeat ad salutem. cum obȩdire ceꝑit mo¬
nitis presidentis. Si uͦ quis amicus fuerit his quib̾ ipse
amicus non ẽ. & locutus fuerit cum his quibus
ipse non loquitur: unus ẽ. & ipse exillis qͥ ext̾mi¬
nare uolunt ȩccłiam di uolunt. & cum corpore
uobiscum esse uideatur: mente & animo contra
uos est. Et multo est nequior hostis hic quam illi

Expanded text:
debetis, si qua sunt quae ipse propter insidias hominum debetis, si qua sunt quae ipse propter insidias hominum malorum non potest evidentius et manifestius proloqui. Verbi gratia : Si inimicus est alicui pro actibus suis, vos nolite exspectare ut ipse vobis dicat: Cum illo nolite amici esse; sed prudenter observare debetis, et voluntati ejus absque commonitione obsecundare et avertere vos ab eo cui ipsum sentitis adversum; sed nec loqui his quibus ipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicitias reparare, festinet citius reconciliari ei qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, cum obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus fuerit his quibus ipse amicus non est, et locutus fuerit his quibus ipse non loquitur, unus est et ipse ex illis qui exterminare volunt Ecclesiam Dei; et cum corpore vobiscum esse videatur, mente et animo contra vos est. Et est multo nequior hostis hic quam illi
Abbreviated transcription (Latin):
qu¬
didit eathedram non recipit. tanquam & qui xp̃m nõ
susecrit. nec d̃m patrem suscepisse uidicabit᷑. Et io
nec ipse fuscipietur in regno çȩlorum. Propt̾ quod
satis agite ad omnẽ collectam & congregationẽ semꝑ
conuenire: ut non uelut negligentes & desides aui¬
dict ep̃o condemnemini. Conienientes uͦ semꝑ ad
cdementẽ. date omnes oꝑam ꝓ ipso sentire. & sũmo
studio fariorẽ ur̃m erga ipsum dependere. sciendes
quia ¶pt᷑ singulos uoi. ipsi magis soli infestat inimie.
& in ipso maiora suscitat bella. O portet. gͦ uos sũmo
tudio niti: ut onni erga illũ uinculo amoris i¬
nexi plenissimo erga eum inhereatis affectu. Sed
& uos quoꝙ ipsi unammes in omi coricoꝵdia ꝑdu¬
rate: quo faciliꝰ etiam illi obedire om̃s parit con¬
sensu & unanimitate possits. Propt̾ quod & uos
salutem consequi & ille possit optemꝑantib sibi
uobis. promptius impositi honoris pondus eue¬
here. Quedam etiam & uobis ipsis intelligere

Expanded text:
qudidit cathedram, non recipit. Et tanquam qui Christum non susceperit, nec Deum Patrem suscepisse judicabitur, et ideo nec ipse suscipietur in regno coelorum. Propter quod satagite ad omnem collectam et congregationem semper convenire, ut non velut negligentes et desides a judice Christo condemnemini. Convenientes vero semper ad Clementem, date omnes operam pro ipso sentire, et summo studio favorem vestrum erga ipsum ostendere; 463 scientes quia propter singulos vestrum, ipsi magis soli infestat inimicus, et in ipsum majora suscitat bella. Oportet ergo vos summo studio niti ut, omni erga illum vinculo amoris innexi, plenissimo erga eum inhaereatis affectu. Sed et vos quoque ipsi unanimes in omni concordia perdurate, quo facilius etiam illi obedire omnes pari et consensu et unanimitate possitis. Propter quod et vos salutem consequi, et ille possit, obtemperantibus sibi vobis, promptius impositi oneris pondus evehere. Quaedam etiam ex vobis ipsis intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti. in laterib aquilonis: ascendam suꝑ alti¬
tudinem nubium. similis ero altissimo. Uerun¬
tamen adinfernum detraheris. inprofundũ laci.
Qui te uiderint. ad te inclinabuntur. teꝙ ꝓspici¬
ent. Nunquid iste ẽ. uir qui conturbauit terram.
qui concussit regna qui posuit orbem desertum.
& urbes eius destruxit. uinctis eius non aꝑuit
carcerem:Ebrietatatem oppido prohibebat. &¬
ebriosos corpore & animo mortuos eẽ predicabat.
De quibus & exemplum aiebat. Ue qui consur¬
gitis mane ad ebrietatem sectandam. & potandum
usq ad uesꝑam: ut uino estuetis. Cythara & lira.

Expanded text:
eribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo. Verumtamen ad infernum detraheris, in profundum laci. Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient: Nunquid iste est vir, qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit, vinctis ejus non aperuit carcerem? Ebrietatem oppido prohibebat, et ebriosos corpore et animo mortuos esse praedicabat, de quibus et in exemplum aiebat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
eius interierunt fame. & multitudo eius siti exa¬
ruit. Propterea dilatauit infernus animã suam:
& aꝑuit os suum absꝙ ullo termino. Et descendunt
fortes eius & popłs eius. & sublimes gloriosiq eius
adeum. Et incuruabitur homo. & humiliabitur
uir: & ocłi sublunium deprimentur. Ex altabit᷑
dominus iniudicio: & d̃s sc̃s sanctificabitur in ius¬
titia. Carnales spũalibus resistere prohibebat: &
de his qui inceruices suas contra magistros & se¬
niores suos erigebant. in exemplum dicebat Oetrac¬
ta est adinferos suꝑbia tua cecidit cadauer tuum.
Subter te sternetur tinea: & oꝑimentũ tuũ erunt
uermes. Quomͦ cecidisti de celo lucifer qui mane
oriebaris: corruisti interram qui uulnerabas gen

Expanded text:
s siti exaruit. Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum, absque ullo termino, et descendunt fortes ejus, et populus ejus, et sublimes gloriosique ejus ad eum. Et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. Et exaltabitur Dominus in judicio, et Deus sanctus sanctificabitur in justitia . » Carnales spiritualibus resistere prohibebat, et de his qui cervices suas contra magistros et seniores suos erigebant in diaboli exemplum dicebat: Detracta est ad inferos superbia tua, cecidit cadaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebari
Abbreviated transcription (Latin):
lumen docens precepit insplendore oꝑum patrẽ
glorificare d̃mͤ De quibus dñs ait. Beati estis cum
maledixerint uobis & ꝑsecuti uos fuerint. & dixe¬
rint omne malũ aduersum uos. mentientes: pt̃¬

Expanded text:
lumen doctores praecepit in splendore operum Patrem lumen doctores praecepit in splendore operum Patrem glorificare Deum, de quibus Dominus ait: « Beati estis cum maledixerint vobis, et persecuti vos fuerint, et dixerint vobis omne malum adversum vos, mentientes
Abbreviated transcription (Latin):
inquit diligit me: mandata mea seruabit. Nã qͥ dĩ
precepta contemnit: d̃m ñ diligit. Unde scͥptũ est.
Nolite putare ut maneatis indilectione mea. si ñ
seruaueritis precepta mea. Heq enĩ regem diligimiꝰ si
odio leges eiꝰ habemꝰ. Neq enĩ ex toto corde poterit ille d̾i
diligere: qͥ noscit᷑ in proximi corruere dilectiõe. qͥa ꝑdi
his duobus preceptis tota lex pendet & prophe. Do¬
cibiles gͦ qui ꝑfecte docti non sunt adhȩc ꝑagenda
oportet om̃s ee: ut ipsi docti sint. & alios prudent̃
instruere & ꝑfecte possint docere: iuxta danielem
propħam qͥ ait. Popłs autẽ sciens d̃m suũ optinebit
& faciet & docti in popło docebunt plurimos. Omẽs
docibiles ut etiam dictum ẽ qui doctiñ st̃ eẽ opor¬
tet: sed sacerdote ᷤ doctiores cȩteris popłis necesse fore
infoueam cadunt. Sacerdotes uero salt̾rȩ. & mũdi

Expanded text:
inquit diligit me, mandata mea servabit . » Nam qui Dei inquit diligit me, mandata mea servabit . » Nam qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Neque enim ex toto corde poterit ille Dominum diligere qui noscitur in proximi corruere dilectionem; quia per his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae, docibiles ergo qui perfecte docti non sunt ad haec peragenda oportet omnes esse, et ut ipsi docti sint, et alios prudenter instruere, et perfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Populus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt plurimos . » Omnes docibiles, ut jam dictum est, qui docti non sunt, esse oportet, sed sacerdotes doctiores caeteris populis necesse fore in foveam cadunt . » Sacerdotes vero sal terrae, et mundi
Abbreviated transcription (Latin):
simile est illi. Diliges proximũ tuũ tanquã de ipsũ
Maius horũ aliud mandatum non est.Q uos mai
est om̃ib holocaustomatib & sacrificiis. Unde & in
ueteri testamento scͥptum habetur. Quod tibi fieri
ñ uis: alteri ne feceris. Et dominus ait. Omĩa quȩ¬
eũꝙ uultis ut faciant uobis homines: & uos facite
illis similit̾. Quibꝰ utrisq mandatis ꝑ unũ malicia
compescitur. & ꝑ aliuo benignitas ꝓpagatur. ut
ne malũ qs uiferat. s bonũ impendat᷑. Primũ
ut caueat ledere. scđ̃m p̃stare. Si enim trem qũe
uiaes ñ diligis: am quem ñ uides quom potes
ailigere : Sic gͦ docet nos exercere cuxa mnuram.
ut non dimitamus curam urãm. & sic dilige nos.
ne negligatur dilectio proximi. Quia dĩ dileclio mor¬
ti comparatur: dicente sapientia. Ualida est dilectio
ut mors. lacirco. quia sicut mors iuiolent̾ separat ani¬
mam a corpore: ita dilectio dĩ uiolent̾ separat. homi¬
nẽ a mundano & carnali amore. Qui enim domin

Expanded text:
tuum tanquam teipsum. Majus horum aliud mandatum non est . » Quod magis est omnibus holocaustomatibus et sacrificiis, unde et in Veteri Testamento scriptum habetur: « Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris , » et Dominus ait: « Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite similiter illis . » Quibus utrisque mandatis, per unum malitia compescitur, et per aliud benignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, ut caveat laedere. Secundum, praestare, « Si enim fratrem quem vides, non diligis; Deum quem non vides quomodo potes diligere? » Sic ergo nos docet exercere curam nostram, ut non dimittamus curam vestram, et sic diligere nos, ne negligatur dilectio proximi. Quia Dei dilectio morti comparatur, dicente Sapientia: « Valida est dilectio ut mors , » idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei separat animam a mundano et carnali amore. « Qui enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
miserat ꝑdoctos & prudentes sicut serpentes. sum¬
plicesꝙ sicut columbas. iuxta dñĩ preceptionẽ
nobis mittere prȩcepit. Quod etiam facere inicho¬
auimus: & dño opem fer̾ente. facturi sumus.
Uos autem ꝑ ur̃aᷤ dioceses epõs sacrate & mittite:
quia nos adalias partes quod idem iussit agere
curabimus. Aliquos uͦ ad gallias hispanias ꝙ mit¬
tsmus. & quosdam ad germaniam & italiam ato
ad reliquas gentes dirigere cupimus. Ubi autẽ
ferociores & rebelliores gt̾s fore cognouerimꝰ. illus
dirigere sapientiores & austeriores necesse habe¬
mus. Qui cotidie ñ cessent diuina seminare se¬
mina. & multos xp̃o lucrari. & ad rectam fidem &
uiam ueritatis ꝑducere: ut plures manipulos do¬
mino ualeant p̾sentare.  n illis uͭ ciuitatibꝰinqͥb

Expanded text:
er doctos et prudentes sicut serpentes, simplices sicut columbae juxta Domini praeceptionem nobis mittere praecepit. Quod etiam facere inchoavimus et Domino opem ferente facturi sumus, vos autem per vestras dioeceses episcopos facite et mittite, quia nos ad alias partes quod isdem jussit agere curabimus. Aliquos vero ad Gallias, Hispaniasque mittemus, et quosdam ad Germaniam et Italiam, atque ad reliquas gentes dirigere cupimus, ubi autem ferociores et rebelliores gentes fore cognoverimus, illuc dirigere sapientiores et austeriores necesse habemus. Qui quotidie non cessant divina seminare semina, et multos Christo lucrari, et ad rectam fidem, et viam veritatis perducere, ut plures manipulos Domino