comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miliasset semetipsum. factus obediens usq ad mortẽ.
crucis. ñ utiq sanguis euis in peccatorũ remissionẽ
hoc est in nr̃am mundationem fuisset effusus. Neo
moueat quomodo spongiam ori eius potuerint ad¬
mouere: qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut
enim apud alios euangłistas legitur. quodhic precͣ¬
misit in arundine ẽ factum: ut in spongia talis potꝰ
aderucis sublimia leuaret᷑. Per arumdinẽ uero serip¬
tura significabatur. que implebatur hoc facto. Sic̃
enim lingua dicitur uel greca uellatina uel alia quȩ¬
libet sonus significans. qui lingua ꝓmitur. sic harũ
do potest dici littera que harundine scribitꝰ. s signi¬
ficantes sonos uocis humane usitatissime dicimꝰ lin¬
guas: scripturam uero hariundinem dici. quo minꝰ
est usitatum: eo magis ẽ mistice figuratum. facie¬
bat ista popłs impius: patiebat᷑ ista misericors ap̃s.
Quid faciebat quid faceret nesciebat. qͥ patiebaturau¬
dem. ñ solum quid fieret sciebat. uerum etiam dema¬

Expanded text:
factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. Nec moveat quomodo spongiam ori ejus potuerint admovere, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur quod hic praetermisit in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur, vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet, sonus significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed sonos significantis vocis humanae usitatissime dicimus linguas; Scripturarum vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat quid facere nesciebat. Qui patiebatur autem, non solum quid fieret, et cur fieret, sciebat, verum etiam de ma
Abbreviated transcription (Latin):
rucifixo dño postea quam diuisio uestim̃toꝵ
eius etiam missa sorte cõpleta est: que deinde
narret ioħs euangłista uideamꝰ. Et milites qͥ¬
dem inquit: hec fecerc̃. Stabant autem uixta crucem
iħu mat̾ eius. & soror matris eius maria cleope& ma

Expanded text:
rucifixo Domino, postquam divisio vestimentorum ejus etiam missa sorte completa est, quae deinde narret Joannes evangelista, videamus. Et milites quidem haec fecerunt. Stabant autem juxta crucem Jesu mat
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Ysopum autem eui circumposuerunt spon¬
giam aceto plenam. qm̃ herba est humilis o pectuspur¬
gat. ipsius arp̃ihumilitatem congruenter accipimꝰ q̃m
circumndederunt. & se circum uenisse putauerunt.

Expanded text:
tum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spontum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se c
Abbreviated transcription (Latin):
runt ori eius. Cum ergo iħs accepisset acetum: di¬
xit. Consũmatũ est. Et inclinato capite: tradidit
sp̃m. Quispotest que facit ita disponere. quomodo
disposuit homo iste que passus est: S homo. medi¬
ator dei & hominum. homo de quo p̃dictum legitur.
& homo ẽ. & quis agnoscet eum: Qm̃ om̃s ꝑ quos hec
fiebant: non agnoscebant hominem dm̃. Homo nãq
apparebat qui deus latebat. patiebatur hec om̃ia
qui apparebat. & idem ipse disponebat hec om̃ia: qͥ
latebat. Uidit ergo quia consũmata sunt om̃ia que
oportebat ut fierent. antequam acciperet acetum
& traderet sp̃m: atq ut hoc etiam consũmaretur qđ
seriptura p̃dixerat. & insiti mea potauert̃ me aceto.
sitio inquit. tamquam diceret. hoc minus fecistis:
date qđ estis. Iudei quippe ipsi erant acetum. dege¬
nerantes a uino patriarcharum & ꝓpħarum. &
tamquam depleno uase de iniquitate mundihu¬
ius impleti cor habentes uelut spongiam. cauerno¬
sis quodam modo atq tortuosis latibulis fraudulen¬

Expanded text:
go accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Et inclinato capite, tradidit spiritum. Quis potest quae facit, ita disponere, quomodo disposuit homo iste qui passus est? Sed homo Mediator Dei et hominum, homo de quo praedictum legitur: Et homo est, et quis agnoscit eum? quoniam omnes per quos haec fiebant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat, qui Deus latebat. Patiebatur haec omnia qui apparebat, et ilatebat. Vidit ergo quia consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod Scriptura praedixerat, Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit: tanquam diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulen
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ om̃is domꝰ regnantiũ filioꝵ ñ sit alibi nͥ in regno
ipsius regie domꝰ pars aliqua ñ sit in regno. Et si abi¬
ero inquit. & p̃parauero uobis locũ: iterũ uenio &
accipiam uos ad meipsum: ut uͥego sum & uossitis.
& quo ego uado scitis: & iuam scitis. Odñe iħu. qͦ mo¬
do uadis parare locũ: si iam multe mansiones sunt in
domo patris tuui. ubi tecũ habitabunt cui: Aut ut acci¬
no satis esse sermom. coartata utiq ñ clarebunt &¬
erit ipsa breuitas: altera obscuritas. Proinde hoc de¬
bitum differamꝰ: quod oportuniꝰ uobis patre fami¬
lias nr̃o largiente reddamus
de eadem lectio e.

Expanded text:
ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi, nisi in regno ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi, nisi in regno ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accino satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente reddamus. In eamdem lectione
Abbreviated transcription (Latin):
tizati. a regno celoꝵ separaretis: ñ uos putatis esse reꝑ¬
bandos. qui domũ dei patris inde separatis: Non
enim ait dñs. in uniuerso mundo. aut in uniũsa crea¬
tura aut in uita uł in beatitudine semꝑit̾na mansio¬
nes multe sunt: s indomo inquit patris mei mansiones
multe sunt.
Nonne ista ẽ domꝰ. uͥ edificationẽ habenꝰ
ex deo domũ
ñ manufac̾tã. eternã in celis: Nlonne
ista ẽ domus¬
de qua cantamꝰ do: beati qͥ habitant
in domo tua in scła scłoꝵ laudabunt te: Ergo ne uos ñ
domum ciuusq babtizati fr̃ĩs. s domum ipsius dei patͥs.
eui om̃s fr̃s dicimꝰ pat̃ nr̃ qͥ es in celis. a regno separare ce¬
loꝵ aut eam sic diuidẽ audebitis. ut alique manfiones
eius sint in regno celorũ. alique autẽ extra regnũ celo¬
rum : Absit. ab sit: ut qͥ uolunt in regno habitare celoꝵ.
in hac stulticia uelint habitare uobis cũ. Absit inquã:

Expanded text:
e parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reproe parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista ede qua cantamus: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit, ut qui volunt in regno habitare coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum. Absit, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ głia solis. alia głia lune: alia głia stellarum.
Stella enĩ astella differt in claritate sic & resurrec
tio mortuoꝵ. Tamquã stelle sci diuersas mansioneᷤ
diuerse claritatis tamquã in celo sortiuntur in
regno. s ꝓpt̾ unũ denariũ nullus separat᷑ a regno:
atq ita d s̃ erit om̃ia in om̃ib. ut qm̃ d̾s caritas est.
nib. Sic enĩ quisq etiam ipse habet: cũ amat in alte¬
ro qđ ipse ñ habet. Non erit itaq aliqua inuidia im¬
paris claritatis: qm̃ regnabit in om̃ib unitas ka¬
ritatis. Pro inde respuendi sunt a cordexpĩano: qͥ
putant ideo dictũ multas esse mansiones. quia extra
regnũ celoꝵ erit aliquid ubi beati maneant in no¬
centes. qui sine babtismo ex hac uita emigrarunt: qͥa
sine illo in regnũ celorum intrare non poterunt. hec
fides ñ est fides: qm̃ ñ est uera & catholica fides. Ita¬
ne tandem stulti homines. & carnalib cogitationib

Expanded text:
est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt it merito . Tanquam stellae enim sancti diversas mansiones diversae claritatis tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter unum denarium nullus separatur a regno. Atque ita Deus erit omnia in omnibus, ut quoniam Deus charitas est, nibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
multe sunt: nisi quia & ipsi metuebant unde audi¬
re debuerunt ñ turbetur cor ur̃m: Quisenĩ eoꝵ ñ metue¬
ret cũ petro dictum esset fidentiori atq ꝓmptiori. non
cantabit gallus donec me ter neges: tamquã gͦ essent
ab illo ꝑituri: merito turbabant᷑. S cũ audiunt in
domo patris mei mansiones multe sunt. siquominꝰ
dixissem uobis quia uado parare uõbis locũ. a ꝑtur
batione recreantur: certi acfidentes etiã post ꝑ icłatẽp¬
tationũ. se apud dm̃ cũ xp̃o esse mansuros. Quia & si
alius ẽ alio fortior alius alio sapientior alius alio uis¬
tior. alius alio sanc̃tior: in domo patris mei mansiones
mansionẽ qͥsq ꝓ suo accepturꝰ ẽ merito. Denariꝰ qui
dem ille equalis ẽ om̃ib. quẽ pat̾ familias eis qͥo
ꝑati sunt in uinea. iubet dari omib: ñ in eo discer¬
nens. qui minus & qui amplius laborarunt. Quo
utiq denario uita significatur eterna. uͥ amplius
toꝵ in una uita eterna significant dignitates. Alia

Expanded text:
ibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a perbatione recreantur, certi ac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio fortior, aut alius alio sapientior, aut aliutior, alius alio sanctior, in domo Patris mei mansiones mansionem pro suo accepturus dem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius torum in una vita aeterna significant dignitates. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
merent & ido turbarent᷑: consolatur eos etiã dm̃ se
esse contestans. Preditis inquit mndm̃: & in mecre¬
dite. Consequens est enĩ: ut si in dm̃ creditis. & in me
credere debeatis. Quod ñ esset consequens: si rp̃s ñ
esset ds̃. Creditis in deum: & in eum credite. cui na¬
tura est: non rapina esse equalem deo. Semecipsũ¬

Expanded text:
merent, et ideo turbarentur, consolatur eos, et Deum se esse contestans. « Creditis, inquit, in Deum? et in me credite. » Consequens est enim ut, si in Deum crcredere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, & in eum credite: cui natura est, non rapina, esse æqualem Deo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt filii regni. dizania autem filii maligni. Sic̃ gͦ soletlo¬
qui scriptura ressignificantes tamquam illas que signifi¬
cantur appellans: ita locutꝰ est dñs dicens. Nunc elari¬
ficatus ẽ filiꝰ hominis. postea quã separato uida neqͥssi¬
mo. & secũ remanentib scĩs. significata ẽ clarificatio

Expanded text:
sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet losunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita locutus est Dominus dicens, Nunc clarificatus est Filius hominis: posteaquam separato inde nequissimo, et s
Abbreviated transcription (Latin):
itaq immundo. om̃s mundi remanserunt: & cũ suo mũ¬
datore manserunt. Tale aliqͥd erit. cũ uictus a xp̃o tran¬
sierit hic mundus. & nemo inpopło xp̃i remanebit ĩmun¬
dus: cũ : it aniis a tritico separatis. iusti fulgebunt sic̃
sol in regno patris sui. hoc futurũ p̃uidens dñs. & nunc
significatũ esse contestans: discedente uida tãquam
tiraniis separatis. remanentib tamquã tritico apłis scĩs:
nunc inquit clarificatꝰ ẽ filius hominis. Tamquam di¬
ceret. Ecce in illa mea clarificatione: qđ erit ubi maloꝵ
nullus erit. ubi bonoꝵ nullus ꝑit. Sic autẽ non ẽ dictũ.
nunc significata ẽ clarificatio filii hominis. sed dictũ
est nunc clarificatꝰ est filius hominis. quemad modũ ñ est
dictum petra significabat. xp̃m. sed petra eratirp̃s: nec
dictum est bonum semen significat filios regni. aut e iza¬
nia significant filios maligni s dic̾tum ẽbonũ sem̃ hii

Expanded text:
itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo muitaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mudatore manserunt. Tale aliquid erit cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus; cum zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico Apostolis sanctis, Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum, Petra significabat Christum; sed, Petra erat Christus . Nec dictum est, Bonum semen significabat filios regni, aut, zizania significabant filios maligni, sed dictum est, Bonum semen hi
Abbreviated transcription (Latin):
etur: quia iam impendet ut alligetur. ut uidicetur.
ut condempnetur: ut irrideatur. ut crucifigatur. ut
interimatur: Heccine est głificatio: anpotius humi¬
liatio: Nonne quando miracła faciebat. ait tam̃de
illo iste ipse ioħs: sp̃s ñ erat datꝰ quia iħs nondum
erat głificatus: Tunc ergo nondũ erat głificatꝰ cũ mortuos sus¬
citaret: & nc̃ est głificatus cũ mortuis ꝓpinquaret: Nondũ
erat glificatꝰ faciens diuina: & głificat᷑ ẽ passurꝰ humaria
Mirũ si hoc ds̃ ille magister significabat: & docebat hisuer¬
bis. Altius ẽ ꝑserutandũ altissimi dictũ qͥse aliquantũ
manifestat ut inueniamꝰ. & iterũ occultat ut inquiramꝰ:
& de inuentis ad inuenienda tamquam passib innitam᷑.
iudas: & clarificatꝰ ẽ iħs. Eariit filius ꝑditionis: & clari¬
ficatꝰ ẽ filius hominis. Ille quippe ȩxierat ꝓpt̃ quẽ dic¬
tum eis erat: & uos mundi estis s non om̃s. Eireunte

Expanded text:
etur, quia jam impendet ut alligetur, ut judicetur, etur, quia jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est glorificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste ipse Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deus ille magister significabat, et dicebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passibus innitamur. Judas, et clarificatus est Jesus: exiit filius perditionis, et clarificatus est filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum eis erat, et vos mundi estis, sed non omnes. Exeunte
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑuenientes tamquã diceret᷑ semꝑ ambulantes.
& ad uiã non ꝑuenientes. Nos autẽ semꝑ ambulemꝰ in
uia: donec eo ueniamus quo ducit uia. Nusquã in il¬
la remaneamꝰ: donec ꝑducat ubi maneamꝰ. Atq ita
& querendo tendimꝰ & inueniendo ad aliqͥd ꝑuenimꝰ.
& ad id qđ restat querendo & inueniendo transimꝰ qͦus¬
ꝙ ibi fiat finis querendi. ubi ꝑfectionẽ non suꝑet in¬
tentio ꝓfitiendi. Hec p̃locutio dilec̾tissimi. intentã faci
habuit ante passionẽ. Profundus est enim: & utiq uͥ
multum laboraturus ẽ disputator ñ remissus esse de¬
bet auditor. Quid ergo ait dñs postea quam iudas¬
exit. ut cicius faceret qđ erat fac̾turus: hoc est dñm
traditurꝰ: Quid ait dies. cum exisset nox: Quid ait re¬
demptor: cũ exisset uenditor: Nunc inquit clarificatꝰ
ẽ filius hominis. Quare nunc: Numquid quia exiit
qui tradat: quia imminent qͥ teneant & occidant: Ita¬
ne nc̃ clarificatꝰ est. quia ꝓpe est ut amplius huinili¬

Expanded text:
am diceretur, Semper ambulantes, et ad viam nunquam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in ea remaneamus, donec perducat ubi maneamus: atque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, intentam fecerhabuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Nunquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occidant? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut amplius humili
Abbreviated transcription (Latin):
rite faciem eius semꝑ. quẽ ad modũ de quib dã. semꝑ
discentes. & ad ueritatis scientiã nũquã ꝑuenientes:
sed potius sicut ille ait. cũ consũ mauerit homo tunc inci¬
pit. donec ad illam uitam ueniamꝰ. ubi sic impleamur ut
capatiores ñ effitiam᷑ quia ita ꝑfecti erimꝰ. ut iam ñ ꝓfitia¬
nus. Tunc enĩ ostendit᷑ nobis: qđ sufficit nobis. Hic autẽ
semꝑ queramꝰ & fructꝰ inuentionis. ñ sit fins inqͥsitionis
Neq enum ꝓpt̾ea ñ semꝑ. quia hic tantũ sedideo hic semꝑ
dicimꝰ esse querendũ. ne aliquando hic putemꝰ ab inqͥsiti¬
one cessandũ. Nam & de quibusd⁊ dictũ est. semꝑ discen¬
tes & ad ueritatis scientiã numquã ꝑ uenientes: he sunit

Expanded text:
us semper, quemadmodum de quibusdam. Semper discentes, et ad scientiam veritatis nunquam pervenientes ; sed potius sicut ille ait, Cum consummaverit homo, tunc incipit : donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostendetur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientia
Abbreviated transcription (Latin):
datus illo utiq nouo modo in eis. quib fuerat eo mͦ
post resurrectionẽ credentib dandus: quia iħs nondũ
fuerat głificatꝰ. id est nondũ fuerat mortalitas ĩmortali

Expanded text:
datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, n
Abbreviated transcription (Latin):
te cum scĩs. Cum autem dixisset nc̃ clarificatꝰ ẽ filius
hominis: adiunx̃. Et deus clarificatꝰ ẽ in eo. Ipsa ẽ enim
clarificatio filii hominis: ut deus clarificetur in eo. Si
enim non ipse in seipso s deus in illo clarificat᷑. tunc illũ
deus in seipso clarificat. Deniq tamquã ista exponens:
adiungit & dicit. Sids̃ clarificatꝰ est in eo : ꝙ ds̃ clari¬
ficabit eum insemet ipso. Hoc est si deus clarificatus
ẽ in eo. quia non uenit facere uoluntatem suam. s uo¬
luntatẽ eius qui misit eum: & ds̃ clarificabit eũ inse¬
mec ipso. ut natura humana inqua ẽ filius hominis
que a uerbo eterno suscepta est. etiam immortali eter¬
nitate donetur. Et continuo inquit clarificabit eum:
resurrectionem scilicet suam ñ sicut nr̃am infine scłi.
s continuo futuram. hac attestatione p̃dicens. Ipsa ẽ
enim clarificatio de qua euangłista iam dixerat. qđ
paulo ante cõmemoraui: quia ꝓ pterea nondũ erat sp̃s

Expanded text:
rificatus est Filius hominis; adjunxit, Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Si enim non ipse in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit, et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eumon venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum; et Deus clarificavit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur; et continuo, inquit, clarificabit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum erat spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
psoꝵ enimp̃scut peccata: ñ sua. Non ciuꝰquã alteriꝰ
sed ipsoꝵ. Quaꝓpt̾ si ea que ille p̾sciut ipsoꝵ. ñ sunt¬
ipsoꝵ: ñ uera ille p̃sciuit. Sed quia illius p̾scientia
falli ñ pocest: sine dubio ñ alius sed ipsi peccant. qͦs
d̾s peccaturos esse p̾sciuit. fecert̃ gͦ peccatũ iudei.
qđ eos facere ñ compulit cui peccatũ ñ placet: sed
facturos esse p̾dix. quem nichillatet. Et ideo siñ malũ
turi p̃uiderentur ab illo qͥ nouit qͥd sit facturꝰ qͥsq. &¬

Expanded text:
Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapipsorum, non vere illa praescivit. Sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit quem nihil latet. Et ideo si non malum, turi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & excutiant᷑ ut dignũ ẽ: nec mearũ iuriũ eẽ
arbitror nec angustiarũ tẽporis : nec ur̃e capacita¬
tis. Tam̃ quia transire ad alia ur̃a expectatione ñ si¬
nim᷑ nͥ aliqͥd inde dicamꝰ. accipite qđ potuerimꝰ: &
ut ur̃e expec̾tationi ñ suffecerimꝰ. ab illo incremen¬
tũ poscite. qui nos plantare posuit & rigare. Na
sic̃ dicit apłs. neq qui plantat est aliquid. neq qͥ
rigat: sed qui incrementũ dat ds̃. Quidam gͦ int̾ se
musitant. & uͥ possunt aliquando ꝓclamant: & tͦ¬
bulenta disceptatione contendunt dicentes. Quid
fecert̃ udei. uel que culpa eoꝵ fuit si necesse erat
ut sermo ysaie ꝓpħe unpleretur quem dix̃. dñe
qͥs credidit auditiu nr̃o. & brachiũ dni cii reuela¬
tum est: Quib respondemꝰ dm̃ p̃scium futuroꝵ. ꝑ
tam̃ ñ fecisse. Non enĩ ꝓpterea quemquã ds̃ ad pec¬
candũ cogit: quia futura hominũ peccata iã nouit.

Expanded text:
tur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse tur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incremussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt dicentes: quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur? quibus requis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Quibus respondemus, Dominum praescium futurorum, tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit.
Abbreviated transcription (Latin):
bis audeant dicere. Uidetis qͥa solus ipse ẽ pat᷑. si brachi¬
ũ eius filius. Non enĩ due sed una ꝑsona ẽ.: homo & bra¬
chiũ eius. Non intelligentes neq ad uertentes. quomͦ
uerba de rebus aliis adres alias tranfferant᷑. ꝓpt̾ aliꝗͣ
similitudinẽ: etiam locutionib cotidianis. de usibilibꝰ
& notissimis rebus. Quantomagis ut nobis ineffa¬
bilia qualit̾cumq dicantur. que dici sicuti sunt omi¬
no ñ possurt: slam & homo alterũ hominẽ ꝑ quẽ
solet agere quicquid agit brachiũ suũ appellat &¬
si ei auferat᷑ dolens dic̃ brachiũ ꝑdidi: & ei qͥ ab stule¬
rit dicit. brachiũ meu̾ mͥ abstulisti. Intelligant ergo
nebris ꝑmanendo. similes sint ipsis iudeis. de quibꝰ
dictũ est. & brachiũ dñi cui reuelatũ ẽ: Hic occur¬
rit alia questio de quaquidem ut competent᷑ aliqͥd
disputetur. & om̃s eius latebrosissimi sinus ꝑscruten¬

Expanded text:
bis audeant dicere, Ecce videtis quia solus est Pater, si brachibis audeant dicere, Ecce videtis quia solus est Pater, si brachium ejus est Filius; non enim duae, sed una persona est homo et brachium ejus. Non intelligentes neque advertentes, quomodo verba de rebus aliis ad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: et si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo nebris permanendo, similes sint Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscruten
Abbreviated transcription (Latin):
liquit oꝑetur extendit: nisi quia ñ continuo fit qd̾
dixerit: Si autẽ tanta p̾ualeret p̃otestate. ut sine ul¬
lo corporis sui motu qđ diceret fieret. brachiũ eius
uerbũ eius esset. S dñs iħs. dĩ patris unigenitꝰ filiꝰ.
sicut ñ est pat̾̃ni corporis menbrũ. ita ñ ẽ cogitabile
uł sonabile. ac transitoriũ uerbum: quia cũ omia
ꝑ ipsum facta sunt. ds̃ erat uerbũ. Cum gͦ audimꝰ
brachiũ dei patris esse dñi filiũ. non nobis obstrepat
cõ suetudo carnalis: sed quantũ illo possumꝰ donan¬
te. dei uirtutem & dei sapientiã cogitemꝰ ꝑ quam
facta sunt omnia. Tale quippebrachiũ nec porrectũ
extendit᷑: nec collectum contrahitur. Nonẽ enĩ ipse qͥ
pat̾. sed unũ sunt ipse & pat̾. & equalis pat. ubiq totus
ẽ sic̃ pater: ne aliqua pateat occasio. detestabili errori eo¬
rum qͥ dicunt solum esse patrẽ. sed ꝓ diuersitate causa¬

Expanded text:
liquid operetur, extendit, nisi quia non continuo fit quod liquid operetur, extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo corporis motu sui quod diceret, fieret, brachium ejus esset verbum ejus. Sed Dominus Jesus Dei Patris unigenitus Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater; et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detestabili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causa
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiata dñs iħs xp̾c passione sua & mor¬
te fructuosa in exaltatione crucis. ubi dixit
se om̃ia tracturũ esse post se: cũ intellexissent
udei qđ de sua morte dixisset. & ꝓposuissent
ei questionem quomodo diceret se esse moriturũ cum
ex lege audierint. qđ xp̃c maneat ineternũ. hortatꝰẽ
eos. ut dũ ad huc modicũ lum̃ esset in eis quo xp̃m¬
ne cõp̃hend̾ent᷑ a tenebris.  cum hec esset locutꝰ: abs¬
condit se ab eis. Hec in suꝑiorib dnĩcis lec̾tionibꝰ. uerb̃¬
q didicistis. Deinde intulit euangłista unde ho dier-¬
num capitulum recitatũ est: & ait. Cum autẽ tanta
signa fecisset coram eis ñ credebant in eum: ut sermo
ysaie ꝓpħe impleret᷑ quẽ dix̃. Dñe quis credidit audi¬
tui nr̃o: & brachium dñi eui reuelatum ẽ : Ubi satis
ostendit brachiũ dñ ipsũ filiũ dĩ nuncupatũ: ñ qđ
d̾s pat̾ figura determinet᷑ carnis humane. eiq filius
ido brachiũ dñi dictꝰ ẽ. Sic̃ enim tuũ brachiũ ꝑ qd̾

Expanded text:
enuntiata Dominus Christus passione sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege audierint quod Christus manet in aeternum; hortatus est eos, ut dum adhuc modicum lumen in eis essne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum: ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Ubi satis ostendit brachium Domini ipsum Filium Dei nuncupatum; non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium per quod
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ ẽ quia ñ poterant credẽ: quoꝵ uoluntas sic su¬
subiec̃ti. Quia enĩ ñ ex fide sed tamquã exoꝑibꝰ. tumu¬
er̃t: ipso suo tumore cecati offendert̃ in lapidem of¬
fensionis. Sic autem dictum ẽ ñ poterant. ubi intel¬
ligendũ est qđ nolebant: quẽ ad modũ dictum est.
de dño deo nr̃o. siñ credimꝰ ille fidelis ꝑmanet. nega

Expanded text:
mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic sumirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic suunt subjecti . Quia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fideli
Abbreviated transcription (Latin):
tia deiecit in negligentiã. Illi dicunt. Ut quid ro¬
gamꝰ dm̃ ne uincam᷑ temptatione: qđ in nr̃a ẽ pote¬
state: Isti dict̃. Ut qͥd conam᷑ bene uiuere: qđ in dĩ
ẽ potestate: O dñe. o pat̾ qui es in celis. ne nos infe¬
ras in quãlibet istarũ temptationũ ẜliba nosa ma¬
lo. Audiamꝰ dñm dicentẽ. Rogaui ꝓ te petre ne defiti¬
at fides tua: ne sic ex istimemꝰ fidem nr̃am esse in lib̃o
arbitrio. ut diuino ñ egeat aduitorio. Audiamꝰ euan-¬
głistam dicentẽ. dedit eis potestatẽ filios dei fieri: ne
omĩno existimemꝰ in nr̃a potestate nonesse qđ credi¬
mꝰ. Ueruntamꝰ in utroq illius beneficia cognoscamꝰ.
Nam & agende sunt gr̃e quia data ẽ potestas: & o¬
randũ ne succumbat infirmitas. Ipsa ẽ fides que ꝑ
dilectionẽ oꝑat᷑. sic̃ eius m̃surã dñs cuiquã parcitus
ẽ: ut qͥ głiatur ñ in se ipso sed in dũo głietur. Nonitaq

Expanded text:
tia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rotia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Ut quid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: « Dedit eis potestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus. Verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas, et orandum, ne succumbat infirmitas. Ipsa est fides, quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino glorietur . 9. Non itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ. & scire debemꝰ. sed etiam siqͥd alit̾ sapimꝰ. id quoq
nobis ds reuelauit. ꝑuenimꝰ aut̃. in uiã fidei. Hancꝑ
seuerantissime teneamꝰ: ipsa ꝑducet ad cubicłm regis
in quo sunt om̃s tesauri sapientie & scientie abscondi
p̾cipue electis discipłis inuidebat: quando dicebat.
Multa habeo uobis dicere: sed ñ potestis ea portare mͦ.
Ambulandũ ẽ. ꝓfitiendũ ẽ. crescendũ ẽ: ut sint corda
nr̃a capatia earũ rerũ. quas caꝑe modo ñ possumꝰ.
Quod si nos ultimꝰ dies ꝓfitientes inuenerit: ibi disce
ut ñ sim paratior discere quam docere. Tantũ neau¬
deat quisquã liberũ arbitriu̾ sic defende: ut nob̾
orationẽ qua dicimꝰ ne nos inferas intẽptationẽ¬
conetur auferre. Rursus ne qͥsquã neget uolunta¬
tis arbitriũ: & audeat excusare peccatũ. S audi¬
qͥd facere debeamꝰ: & aduiuantẽ ut implere posũmꝰ.
Nam quosdam nimia sue uoluntatis fiducia extulit
in suꝑbiã: & quosda nimia sue uoluntatis diffiden¬

Expanded text:
pimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditpraecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentatione» conetur auferre. Rursus ne quisquam neget voluntatis arbitrium et audeat excusare peccatum. Sed audiquid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. VI. Quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam, et quosdam nimia suae voluntatis diffiden
Abbreviated transcription (Latin):
sio de illius gr̃a est cui dicitur. ds uirtutũ conũte
hoc desererent᷑. ut excecarent᷑. ad hoc excecarent᷑ ut
offenderent in lapidem offensionis: & impleret᷑ faci¬
es eoꝵ ignomuua. ita ut humiliati quererent nom̃
diñ. & ñ suam qua inflatur suꝑbꝰ. sed iusticiã dei qua
iustificat᷑ impiꝰ. Hoc enĩ multis eoꝵ ꝓfecit inbonũ.
qui de suo scelere cõpuncti in xp̃m postea credider̃t.
ꝓquib & ipse orauerat dicens. Pat̾ ignosce illis:. qͥa
nesciunt ͥqd faciunt. De qua illoꝵ ignorantia: & apłs

Expanded text:
sio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte sio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesciu
Abbreviated transcription (Latin):
aduitoriũ ad bene uiuendũ : ñ possunt cred̾e in xp̾m.
Non enim aliquid ꝓsunt sillabe nominis xp̃i. & sacra¬
menta xp̃i: ubi resistit᷑ fidei xp̃i. fides autẽ xp̃i est:
crede in eum qͥ iustificat impiũ. Cred̾e in mediato¬
rem: sine quo int̾posito. ñ reconciliam᷑ dõ. Crede in sal¬
uatorem: qui uenit qđ ꝑierat querere. atq saluare.
Crede in eu̾ quidixit: sine me nicħ potestis facere. Qͥ
gͦ ignorat dĩ iusticiam qua iustificat impios. suã uo¬
lens cõstituere qua conuincat᷑ suꝑbus: in hunc ñ potest
credẽ. H inc & illi ñ poterant crede. Non quia mutari
homines in melius ñ possunt: sed quã diu talia sapi¬
unt. non possunt crede hinc excecant᷑ ꝙ induran¬
t᷑: quia negando di adiutoriũ ñ adiuuant᷑. Hoc de
idest ñ conuertant᷑. conexa desuꝑ sententia uͥ dictũ
ẽ. ut ñ uideant oculis. & intelligant corde. qͥa ꝙ hic
dic̾tum ẽ. utiq ut ñ intelligant. & ipsa enĩ cõuer¬

Expanded text:
ivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, et sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est credere in eum qui justificat impium; credere in mediatorem, sine quo interposite non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare; creergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conver
Abbreviated transcription (Latin):
tendat artem: fabricat domũ. Processit qͦdãmͦ
domus a domo: & si domꝰ ruat ars manet. Ita
apud di uerbũ. erant omĩa q̃ condita sunt. qͥa
omĩa in sapientia fecit ds̃. & cuncta nota fe¬
cit. Non enĩ quia fecit didicit: sed quia noue¬
rat fecit. Nobis quia facta sunt nota sunt:
illi nisi nota essent. facta ñ essent. Precessit gͦ
uerbũ. Et qͥd ante uerbũ diͦ Nicħ om̃ino.
Nam si esset aliquid ante: ñ dictũ esset in pͥnci¬
pio erat u̾bũ: sed in pͥncipio factũ ẽ uerbũ.
Deniq de mundo. quid ait moyses: In pͥncipio
fecit ds̃ celũ & t̾ram. fecit quod ñ erat. Si gͦfe¬
cit quod ñ erat: ante qͥd erat : In pͥncipio erat

Expanded text:
tendat artem, fabricat domum; et processit quodammodo tendat artem, fabricat domum; et processit quodammodo domus ex domo; et si domus ruat, ars manet. Ita apud Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Deus , et cuncta nota fecit: non enim quia fecit didicit, sed quia noverat fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; illi nisi nota essent, facta non essent. Praecessit ergo Verbum. Et quid ante Verbum Dei? Nihil omnino. Nam si esset aliquid ante, non dictum esset, In principio erat Verbum; sed, In principio factum est Verbum. Denique de mundo quid ait Moyses? In principio fecit Deus coelum et terram . Fecit quod non erat: si ergo fecit quod non erat, ante quid erat
Abbreviated transcription (Latin):
dit. uidit & patrẽ: Nũquid dic̾et iudeis. si me
sciretis. & patrẽ meũ sciretis : Unde hoc uerum
esset. nͥ esset & illud uerũ. ego & pat̾ unũ sumus:
Hec uerba locutus ẽ iħs ingarofilacio: docens in
templo. Magna fiducia: sine timore. Non enim
pateretur qđ nollet: qui nec nasceret᷑ si nollet.
Deniq quid sequitur: & nemo app̃hendit eum:
quia nondũ uenerat hora eius. Hoc itẽ ñ nulli
cũ audiunt. sub fato fuisse dñm ap̃m credunt.
fatuũ. Si fatũ sicut ñnulli intellexert᷑. a fando
dictũ est. id est a loquendo: uerbũ dei quomodo
habet fatum. quando in ipso uerbo om̃ĩa sunt
que condita sunt: Non enĩ aliquid ds̃ cõstituit
quod ante nesciit. In uerbo ipsius erat. quod
factũ est. Mundꝰ factus est: & factus est. & ibi
erat. Modo & factus ẽ & ibi erat: quia domus
quã edificat instructor: prius in arce erat. & ibi
melius erat. sine uecustate. sine ruina. Tam̃ ut os¬

Expanded text:
dit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, Si me dit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis? Unde hoc verum esset, nisi et illud verum, Ego et Pater unum sumus? 8. Haec verba locutus est Jesus in gazophylacio docens in templo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nasceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiufatum! Si fatum, sicut nonnulii intellexerunt, a fando dictum est, id est a loquendo; Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita sunt? Non enim aliquid Deus constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est; et factus est, et ibi erat. Quomodo et factus est, et ibi erat? Quia domus quam aedificat structor, prius in arte erat; et ibi melius erat, sine vetustate, sine ruina: tamen ut os
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc uidisti illũ uidisti Non utiq quia hoc di¬
xisti unu̾ esse asseuerasti. & duos negasti sed
ꝓpt̾ similitudinẽ tale dedisti responsum. Istum
nosti: illum nosti. Ualde enĩ similis est: & nich
distat om̃ino. Hinc & dñs. Sime inquit sciretiᷤᷤ
& patrẽ meũ sciretis. Non quia pat̾ est filius:
sed quia pat similis ẽ filius. Frubescat arrianꝰ.
Grãs dño: quia & ipse arrianus recessit ab er-¬
rore sabelliano: & ñ est patripassianꝰ. Nondi¬
cit ipsũ patrẽ. indutũ carne. uenisse ad homi¬
nes ipsum esse passũ. ipsũ resurrexisse. & qͦdã¬
modo ad seascendisse. Non hoc dicit: agnoscit
mecũ patrẽ patrẽ esse. & filiũ filiũ esse. Sed ofr̃
euasisti illud naufragiũ. Quare tendis in alterũ
Pat̾ pat̾ est: filius filus est. Quare dicis dissimilẽ.
quare diuersũ: quare aliam substantiã : Si dissi¬
milis ess&: nũquid dic̾et discipłis suis. qui me ui¬

Expanded text:
Hunc vidisti, illum vidisti. Non utique quia hoc diHunc vidisti, illum vidisti. Non utique quia hoc dixisti, unum esse asseverasti, et duos negasti: sed propter similitudinem tale dedisti responsum, Istum nosti et illum nosti; valde enim similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, et Patrem meum sciretis, non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem indutum carne venisse ad homines, ipsum esse passum, ipsum resurrexisse, et quodammodo ad se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patrem, Patrem esse; et Filium, Filium esse. Sed, o frater, evasisti illud naufragium, quare tendis in alterum? Pater, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipulis suis, Qui me vi
Abbreviated transcription (Latin):
ego & qui misit me pat̾. Tamquã dic̾et Ido uidici¬
ũ meũ uerũ est. qͥa filius dĩsũ: quia uerũ loquor
quia ipsa ueritas ego sũ. Isti carnalit̾ intelligen¬
tes: dixert̃. Ubi ẽ pat̾ tuus : Modo audi arriane.
Neq me scitis neq patrẽ meũ: quia si me sciretis.
& patrẽ meũ sciretis. Quid est si me sciretis & pa¬
trẽ meũ sciretis: nͥ ego & pat̾ unũ sumꝰ : Quando
aliquẽ uides alicui similẽ. intendat caritas ur̃a.
cotidiana locutio est. Non sit uobis arcduũ: qđ
esse aduertitis usitatũ. Quando gͦ uides aliquẽ
alicui similẽ. & nosti tucui similissit: ad miranꝰ
dicis. Quomͦ iste homo similis est. illi homini
non diceres: nisi duo essent. hic ille qͥeũ ignorat:
cui tu istũ similẽ dicis. Ita ne inquit similis est:¬
& tu ad eum. Quid enĩ ᷑ lu illũ ñ nosti᷑ at ille. Non
noui inquit. Iam tu ut illũ quẽ nescit ei notũ
facias: ex p̃sente quẽ cernit: respondes & dicis.

Expanded text:
go et qui misit me Pater: tanquam diceret, Ideo judicium meum est verum, quia Filius Dei sum, quia verum loquor, quia ipsa veritas ego sum. Isti carnaliter intelligentes, dixerunt, Ubi est pater tuus? Modo audi, ariane: Neque me scitis, neque Patrem meum; quia si me sciretis, et Patrem meum sciretis. Quid est, si me sciretis et Patrem, meum sciretis, nisi, ego et Pater unum sumus? Quando vides aliquem alicui similem: intendat Charitas vestra, quotidiana locutio est; non sit vobis arduum quod esse advertitis usitatum: quando ergo vides aliquem alicui similem, et nosti tu cui similis sit, admirans dicis, Quomodo iste homo similis est illi homini! Hoc non diceres, nisi duo essent. Hic ille qui eum ignorat, cui tu istum similem dicis: Itane, inquit, similis est? Et tu ad eum: Quid enim, tu illum non nosti? At ille: Non novi, inquit. Jam tu, ut illum quem nescit, ei notum facias ex praesente quem cernit, respondes et dicis:
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo tollet eã a me. sed ego ipse eã pono ame & iterũ.
sumo eã. Ostendit hanc potestatẽ: quando eum
iudei querebant. Quẽ queritis inquit: & illi. Ie¬
sum. & ille. Ego sũ. Qua uoce audita: redierunt
retro. & ceciderunt. Dicet aliqͥs. Si hec in illo po¬
testas erat. quare cũ uidei insultarent penden¬
ti. & dicerent. si filius dĩ ẽ descendat de cruce.
ñ descendit: ut eis suã potestatẽ descendendo
monstraret: Quia patientiã docebat: ido poten¬
tia̾ differebat. Si enĩ cõmotꝰͦ quasi ad eoꝵ uerba
descendet: uictus cõuitioꝵ dolore putaretur. Er¬
sus non descendit: fixus ꝑmansit. quando uella&
abscessurus. Nam quid ei magnũ fuit de cruce
descende: qui potuit de sepulcro resurgere: In¬
telligamus gͦ nos quib hoc ministratũ est. po¬

Expanded text:
nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est, po
Abbreviated transcription (Latin):
dine ligauer̾t. &. ad mouert̃ pendenti Accepit ille:
& ait. ꝑ fec̾tũ est. Quid ẽ ꝑfectũ ẽ: Impleta sunt om¬
nia: que ante passionẽ meã fuerant ꝓpħata . Ergo
adhuc quid hic facio: Deniq postea quã dixit ꝑfe¬
ctum ẽ: inclinato capite tradidit sp̃m. Numquid
illi latrones iuxta confixi quando uoluer̃t expi¬
rauer̾t: Tenebant᷑ iunculis carnis: quia ñ erant
creatores carnis. Clauis confixi. diu cruciabant᷑
uoluit adhomines ꝓcessit. quãdu uoluit inter
homines iuxit: quando uoluit a carne discessit.
hoc ẽ potestatis: non necessitatis. hanc gͦhorã expec¬
tabat: ñ fatalẽ. sed oportunã: & uoluntariã: ut pͥꝰ
om̃ia cõplerentur. que ante passionẽ ipsius cõple¬
ri oportebat. Nã quomodo sub fati necessitate po¬
sitꝰ erat. qͥ alio loco dixit: potestatẽ habeo ponendi
animã meã & potestatẽ habeo iterũ sum̾di ẽͦ

Expanded text:
dine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille dine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum . Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, exspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabanturvoluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam illeunam et voluntariam: ut prius omnia complerentur, quae ante passionem ipsius compleri oportebat. Nam quomodo sub fati necessitate positus erat, qui alio loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: