comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eors qͥb inhiabant ut morderent conte¬
rere.s more ipsors uolebat. Si diceret.
soluatꝰ cesari tributũ: calũniarent᷑ illi.
qd maledixisset genti iudeors. eã cri¬
butariã faciendo. Ex peccato enĩ tri¬
butũ reddebant. humiliati sic̃ illis in
uere. Si aut̃ dixerit nolite soluere: te¬
nemꝰ eũ qđ contradixerit nob̃ deuotos
eẽ. cesari. Talẽ bicipitẽ laqueũ. quasi ca¬
piendo dño posuer̃. Sed ad quẽ uenerant:
Qui nouerat cont̾ere dentes eors inore iy¬
sors. Ostendite mͥ nũmũ inqͥt. Quid me
tẽptatis hẏpocrite: De tributo soluen¬
do cogitatis. iustitiã face̾ uultis. consiliũ
iusticiȩ quę̧ritis. Si uere iusticiã loquimi

Expanded text:
eorum, quibus inhiabant ut morderent, conteeorum, quibus inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccato enim tributum reddebant humiliati, sicut illis in vere: si autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem venerant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum. Ostendite mihi nummum, inquit. Quid me tentatis, hypocritae? De tributo solvendo cogitatis? justitiam facere vultis? consilium justitiae quaeritis? Si vere justitiam l
Abbreviated transcription (Latin):
dentes eoꝵ. Quare in ore ipsors: Nolebant
audire legẽ. nolebant audire p̃cepta ue¬
ritatis a xp̃o pharisei. similes serpenti illi
aspidi. Preteritis enĩ peccatis suis delecta
ex delectatione p̃teritors. alterã ex dele¬
ctatione pͣsentiũ. id̾o nolebant audire.
Nã unde e̾. illud. si dimiserimꝰ eũ uenient
romani & tollent nob̾ & locũ et gentẽ:
Utiq qͥ nolebant ꝑdere locũ. ad t̾rã collise¬
rant aurẽ suã. & idõ nolebant audire
u̾ba illa medicata a sapiente. Dictũ ẽ de
illis qđ auari erant & amatores pecuniȩ.
&e om̃is uita eoꝵ etiã p̾terita descripra e.
adño in euangłio. Qui legit diligent̃ euan¬
głiũ: inuenit unde illi ambas aures obtu¬
rabant. Intendat caritas ur̃a. Dñs qͥd fec̃ :
Contriuit dentes eoꝵs in ore ipsors. Quid
e̾. inore ipsoꝵs. Ut ore suo contͣ se promm¬
ciarent. Coegit illos ore suo inse sententiã
dicere. Calũniari uolebant ei ꝓpt̾ tribu

Expanded text:
dentes eorum. Quare, in ore ipsorum? Nolebant dentes eorum. Quare, in ore ipsorum? Nolebant audire legem, nolebant audire praecepta veritatis a Christo Pharisaei, similes serpenti illi et aspidi. Praeteritis enim suis peccatis delectabex delectatione praeteritorum, alteram ex delectatione praesentium: ideo nolebant audire. Nam unde est illud: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem ? Utique nolebant perdere locum, ad terram colliserant aurem suam; et ideo noluerunt audire verba illa medicata a sapiente. Dictum est de illis et quod avari erant et amatores pecuniae: et omnis vita eorum, etiam praeterita, descripta est a Domino in Evangelio. Qui legit diligenter Evangelium, invenit unde illi ambas aures obturabant. Intendat Charitas Vestra: Dominus quid fecit? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Quid est, in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent: coegit illos ore suo in se sententiam dicere. Calumniari volebant ei propter tri
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ. Exuentes uos ueterẽ hominẽ. in
duentes nouũ. & quomͦ exuo iniqͥs uete¬
rẽ hominẽ: Imitare astuciã serpentis.
Quid enĩ facit serpens. ut exuat se ueteri
tunica: Coartat se ꝑforamen angustũ. y¬
Audi. Arta & angusta e̾. uia quȩ dueit ad
uitã. & pauci st̃ qui ingrediunt᷑ ꝑeã. Ne¬
formidas eã & ñ uis ambulareq pauci st̃:
Ibi ponenda ẽ uetꝰ tunica. alibi poni ñ po¬
test. Aut siuis uetustate impediri. graua¬
ri. p̃mi: noli ire ꝑangustã. Si aut̃ graua¬
ris uetustate quadã peccati tui. & prȩte¬
ritȩ uitȩ: transire ñ potes. Quia gͦ corpꝰ
qͦd corrũpit᷑ aggrauat animã: uel cupi¬
ditates corporales ñ p̃mant. uel concupi¬
scentiȩ carnis exuant᷑. Unde exuunt᷑
aures suas. ne audiant uocẽ incantantiũ.
et medicam̃ti medicati a sapiente. Quid
ilł fec̃ dñs : contͥuit dentes eoꝵ in ore ipsoꝵ.
factũ e. hoc pͥmo factũ ẽ. & modo fit. Ses
sufficeret fr̃s mei ut diceret᷑. d̾s cont̾uit

Expanded text:
centem, Exuentes vos veterem hominem, et induentes novum . Et quomodo exuo, inquis, veterem hominem? Imitare astutiam serpentis. Quid enim facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? Coarctat se per foramen angustum. Audi: Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam . Reformidas eam, et non vis ambulare, quia pauci sunt? Ibi ponenda est vetus tunica, et alibi poni non potest. Aut si vis vetustate impediri, gravari, premi, noli ire per angustam. Si autem gravaris vetustate quadam peccati tui et praeteritae vitae, transire non potes. Quia ergo corpus quod corrumpitur, aggravat animam ; vel cupiditates corporales non premant, vel concupiscentiae carnis exuantur. Unde exuuntur, aures suas, ne audiat vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Quid illis fecit Dominus? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Factum est; hoc primo factum est, et modo fit. Sed sufficeret, fratres mei, ut diceretur, Deus contrivit
Abbreviated transcription (Latin):
& obscuratũ ẽ. insipienᷤ coreoꝵ. Dicen¬
tes se eẽ sapientes: stulti facti st̃. Parua
ista pg̨na.ẽ. ut de ista sola loquam᷑: Obs¬
curatio cordis. excȩcatio mentis. parua
ẽ pena s Siquis furtũ faciens statĩ ocłm
ꝑdidisset: om̃s dicerent d̾m p̾sentẽ uindicas¬
se. Dcłm cordis amisit. & ei peꝑcisse putat᷑
d̾s : Sic̃ cera liquefacta auferent᷑. suꝑ ceci¬
dit ignis. & ñ uider̃ solẽ. Udetis quo mͦ
dic̃ quandã pęnã obscurationis : Ignis
suꝑ cecidit. Ignis suꝑbiȩ. ignis fumosus. igniꝰ
concupiscentiȩ. ignis iracundiȩ. qͣntus
ignis ẽ: Suꝑ quẽ ceciderit. ñ uidebit solẽ.
d̾o dictũ ẽ. ñ occidat sol suꝑ iracundiã ue¬
strã. Ergo fr̃s ignẽ malȩ concupiscentiȩ ti¬
mete : si ñ uultis lique fieri sic̃ cera. & ꝑire
a facie dĩ. Suꝑ cadit enĩ ignis iste. & solem
ñ uidebitis. Quẽ solẽ : Non istũ quẽ tecum
uident & pecora. & musce. et bom et mali.

Expanded text:
obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Parva ista poena est? Ut de ista sola loquamur, obscuratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse. Oculum cordis amisit, et ei pepercisse putatur Deus! Sicut cera liquefacta auferentur. 19. Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Videtis quomodo dicit quamdam poenam obscurationis. Ignis supercecidit: ignis superbiae, ignis fumosus, ignis concupiscentiae, ignis iracundiae. Quantus ignis est? Super quem ceciderit, non videbit solem. Ideo dictum est: Non occidat sol super iracundiam vestram . Ergo, fratres, ignem malae concupiscentiae timete, si non vultis liquefieri sicut cera, et perire a facie Dei. Supercadit enim ignis iste, et solem non videbitis. Quem solem? Non istum quem tecum vident et p
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ illã concupiscentiã cũ qua de pec¬
cati ꝓpagine natꝰ est contẽpnit uincere.
et multas adhuc excitat exeritq libidines.
difficult̃ eas supat. & adũsũ se ipse diui¬
sus igne ꝓpͥo concremat᷑. Ne itaq speres qͣsi

Expanded text:
Qui autem illam concupiscentiam, cum qua de peccati propagine natus est, negligit vincere, et multas adhuc excitat, exeritque libidines, difficulter 286 eas superat, et adversus se ipse divisus, igne proprio concrematur. Et ne i
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ uider̃ solẽ. Uicit illos concupiscentia
carnis. & ista concupiscentia unde uenit.
Attendete. De traduce natꝰ es cũ eo qđ uin¬
cas. Noli tͥ hostes addere. uince cũ quo
natꝰ es. Ad stadiũ uitȩ huiꝰ cũ illo uenisti.
congredere cũ eo qͥ tecũ ꝓcessit. Ipso ñ ui¬
cto qua re ꝓuocas cat̾uas concupiscenti¬
arũ: Delectatio enĩ carnalis fr̃s. c̃ homi¬
ne nascit᷑. Sed qͥ bene erudit᷑: cito uidet ho¬
stẽ suũ. et aggredit᷑ & luctat᷑. et cito um¬

Expanded text:
et non viderunt solem? Vicit illos concupiscentia carnis. Et ista concupiscentia unde venit? Attendite. De traduce natus es cum eo quod vincas: noli tibi hostes addere, vince cum quo natus es. Ad stadium vitae hujus cum illo venisti, congredere cum eo qui tecum processit. Ipso non victo, quare provocas catervas concupiscentiarum? Delectatio enim carnalis, fratres, cum homine nascitur. Sed qui bene eruditur, cito videt hostem suum, et aggreditur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ab hoc uentre eccłiȩ separatꝰ fuerit:
necesse e̾. ut falsa loquat᷑. Necesse e. inquã
falsa loquat᷑. qui aut concipi noluit. aut
quẽ conceptũ mat̾ excussit. Inde heretici
reclamant contͣ euangłiũ. ut de his potiꝰ lo¬
quam᷑. qͦs dolemꝰ excussos. Recitamꝰ eis. fcce
agnosco sponsũ nr̃m. agnosce & tu mecũ
sponsã. Uide qͥd sequit᷑. Prȩdicari in nomi¬
ne eiꝰ pęnitentiã et remissionẽ peccatorũ¬

Expanded text:
hoc ventre Ecclesiae separatus fuerit, necesse est falsa loquatur: necesse est, inquam, falsa loquatur, qui aut concipi noluit, aut quem conceptum mater excussit. Inde haeretici clamant contra Evangelium: ut de his potius loquamur quos dolemus excussos. Recitamus eis: Ecceagnosco ibi sponsum nostrum: agnosce et tu mecum sponsam, vide quid sequitur: Praedicari in nomine e
Abbreviated transcription (Latin):
ad dãnationẽ. Uidemꝰ tam̃ aliquando in
his penis iustos affligi. & ab his penis in¬
iustos eẽ alienos. Unde nutauer̃ pedes
illi. q postea gͣ tulat᷑ ait. Qtiã bonꝰ ds
isrł rectis corde. Mei aut̃ pene cõmoti
st̃ pedes. qr zelaui in peccatoribꝰ pacẽ¬

Expanded text:
ad damnationem. Videmus tamen aliquando in ad damnationem. Videmus tamen aliquando in his poenis justos affligi, et ab his poenis injustos esse alienos: unde nutaverunt pedes illi, qui postea gratulatus ait, Quam bonus Israel Deus rectis corde! Mei autem pene commoti sunt pedes, quia zela
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ. Pauci u̾sus st̃: intenti estote.
infernorũ ẽ. ubi ardebat diues ille. qui
uolebat sͥ stillã aque stillari in linguã
de digito pauꝑis quẽ ante ianuã suã con¬
tẽpserat. quando ait. qm̃ crucior in hac
flãma: aut ẽ. illa infine. de qua auditu¬
ri st̃. qͥ ad sinistrã ponendi ft̃. Ite in ignẽ
et̾nũ. qui paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ.
llȩ penȩ manifestȩ ert̃ eo tẽpore quando
exitũ fuerit de hac uita. aut finito scło
ꝑuentũ ad resurrectionẽ mortuorũ. Mo¬
do gͦ nulla pena ẽ. & ꝓrsus ĩpunita sinit
d̾s pec̾ata. usq ad illũ diẽ: Est & hic quȩ¬
dã pęna occulta. De ipsa mͦ tͣctat᷑. hanc
uult cõm̃dare sp̃c dĩ. hanc intelligamus.
hanc caueamꝰ. hanc euitemꝰ. et in illas mul¬
ñĩta. mortes. diu̾sa genera dolorũ et tri¬
bulationũ. St qͥdẽ et ista. & dĩ iudicio dis¬
pensant᷑: s multis st̃ ad ꝓbationẽ. multis

Expanded text:
in finem. Pauci sunt versus: intenti estote. in finem. Pauci sunt versus: intenti estote. inferorum est, ubi ardebat dives ille, qui volebat sibi stillam aquae stillari in linguam de digito pauperis, quem ante januam suam contempserat, quando ait: Quoniam crucior in hac flamma . Et altera est illa in fine, de qua audituri sunt: qui ad sinistram ponendi sunt: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Illae poenae manifestae erunt eo tempore, quando exitum fuerit ex hac vita, aut finito saeculo perventum ad resurrectionem mortuorum. Modo ergo nulla poena est, et prorsus impunita sinit Deus peccata usque ad illum diem? Est et hic quaedam poena occulta; de ipsa modo tractatur. Hanc vult commendare Spiritus Dei: hanc intelligamus, hanc caveamus, hanc evitemus, et in illas mulmenta, mortes, diversa genera dolorum et tribulationum. Sunt quidem et ista, et Dei judicio dispensantur; sed multis ad probationem, multis
Abbreviated transcription (Latin):
Arcus dĩ. minȩ dĩ. Intendit᷑ arcꝰ. ñdũ fe¬
rit. Intendit arcũ suũ donec infirment᷑.
Et multi infirmati st̃. & conu̾si st̃. ipsiꝰ in¬
tentione arcꝰ territi. Nã hinc infirma¬
tꝰ ẽ. ille qͥ dixit. Quid me iubes facere:
Ego sũ inquit iħc natarenꝰ. quẽ tu ꝑseque¬
ris. Qui clamabat de cęlo:arcũ tende¬
bat. Multi gͦ qui fuer̃ mimici: infirma
ti & conu̾si st̃. Noluer̃ erigere diu cerui¬
ces suas. adu̾sus ꝑseuerantiã extenti
arcus. Nam sic infirmatꝰ.ẽ. & ille qui
ait. ne timeamꝰ infirmari. Quando in¬
firmor tẽ potens sũ. Et cũ oraret a se tol
ꝑseuerabt̃ multi in malo suo. & in malicia
sua. Et de ipsis nichil timeas. sic̃ cera li¬
que facta auferent᷑. Non contͣ te stabunt.
ñ ꝑdurabt̃. igne qͦdã concupiscentiarũ
suarũ ꝑibunt. Est enĩ hic quędã pena
occulta. De illa dicturꝰ e̾. mͦ psalmꝰ usq

Expanded text:
arcus Dei, minae Dei. Intenditur arcus, nondum fearcus Dei, minae Dei. Intenditur arcus, nondum ferit. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Et multi infirmati sunt ipsius intentione arcus territi. Nam hinc infirmatus est ille qui dixit: Quid me jubes facere? Ego sum, inquit, Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de coelo, arcum tendebat. Multi ergo qui fuerunt inimici, infirmati sunt, et conversi noluerunt erigere diu cervices suas adversus perseverantiam extenti arcus. Nam sic infirmatus est et ille qui ait, ne timeamus infirmari: Quando infirmor, tunc potens sum. Et cum oraret a se tollperseverant multi in malo suo et in malitia sua. Et de ipsis nihil timeas: Sicut cera liquefacta auferentur. Non contra te stabunt, non perdurabunt: igne quodam concupiscentiarum suarum peribunt. Est enim hic quaedam poena occulta: de illa dicturus est modo Psalmus usque
Abbreviated transcription (Latin):
decurrens. S ñ solũ ipsi. totũ hoc scłm
ad tẽpꝰ ꝑstrepit. & quęrit quẽ trahat.
Om̃s impii. om̃s suꝑbs. sonantes ad saxa
suꝑbiȩ suȩ. qͣsi aqͥs irruentib & influ¬
entib: non uos t̾reant. Hiemales aquȩ
st̃. sẽꝑ manere ñ posst̃. Necesse . e̾. decur¬
rant in locũ suũ. infinẽ suũ. Et tam̃ de
isto torrente scłi bibit dñs. Passus ẽ. enĩ
hic. Ipsũ torrentẽ bibit. s inuia bibit. s
in transcursu: ꝙr inuia peccators ñ ste¬
tit. S qͥd̃ ait de illo scͥptura: De torrente
in uia bibet. ꝓpt̾ea exaltabit caput. Ide̾.
surexit. qr passus e̾. Si nollet bibere in
uia de torrente: ñ moreret᷑. si ñ morere¬
t᷑ ñ resurgeret. si ñ resurgeret ñ głifi¬
caret᷑. Ergo de torrente in uia bibit: ꝓpt̾¬
ea exaltauit caput. Exaltatũ e̾ iã capit
nr̃m: seqͣnt᷑ eũ membra sua. Spernent᷑
tanquã aqua decurrens. intendit arcũ
suũ donec infirment᷑. Minȩ dĩ ñ cessant.

Expanded text:
non solum ipsi: totum hoc saeculum ad tempus perstrepit, et quaerit quem trahat. Omnes impii, omnes superbi, sonantes ad saxa superbiae suae quasi aquis irruentibus et confluentibus, non vos terreant; hiemales aquae sunt, semper manare non possunt: necesse est decurrant in locum suum, in finem suum. Et tamen de isto torrente saeculi bibit Dominus. Passus est enim hic, ipsum torrentem bibit; sed in via bibit, sed in transcursu, quia in via peccatorum non stetit . Sed quid ait de illo Scriptura? De torrente in via bibet, propterea exaltabit caput : id est, surrexit, quia passus est. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur; si non moreretur, non resurgeret; si non resurgeret, non glorificaretur. Ergo, de torrente in via bibet, propterea exaltabit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra sua. Spernentur tanquam aqua decurrens. Intendit arcum suum, donec infirmentur. Minae Dei non cessant:
Abbreviated transcription (Latin):
crucifige. crutifige: Si uere gͦ iusticiã
loqͥmini: recta iudicate filii hominũ.
Qd enĩ fecistis seuiendo adu̾sus dm qͥ hõ erat.
occidendo regẽ ur̃m. Non enĩ ideo rex ñ
erat futurus. qr occisus ẽ. a uob̾ resurre¬
cturꝰ. In titulo ubi scriptũ erat rex iudeoꝵ
posito suꝑ crucẽ dñi. linguis tͥb hebraica.
greca. latina. nouerat dicẽ iudex hõ. qͦd
scͥpsi scͥpsi. & d̾s ñ nouerat dicere. qđ scͥ¬
psi scͥpsi : Ersus rex ur̃ ẽ. uuiꝰ rex ur̃ e̾. oc

Expanded text:
ustitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Quid enim fecistis saeviendo adversus Deum qui homo erat, et occidendo regem vestrum? Non enim ideo rex non erat futurus, quia occisus est a vobis resurrecturus. In titulo ubi scriptum erat, Rex Judaeorum, posito super crucem Domini, linguis tribus, hebraica, graeca, latina , noverat dicere judex homo, Quod scripsi, scripsi: et Deus non noverat dicere, Quod scripsi, scripsi? Prorsus rex
Abbreviated transcription (Latin):
Aduentu dni medicatũ ẽ. medicam̃tũ. hoc
illi ferre ñ potuer̃. Quia enĩ ñ curabant᷑
medicam̃to : medicatũ ẽ. ipsũ medicam̃¬
tũ ꝑ aduentũ dñi. Iã stepħs medicam̃tum
medicatũ incantabat. Hoc illi noluert̃¬
audire. unde medicatũ ẽ. medicam̃tũ.
Cont᷑ hoc aures clauser᷑. Nã ibi hoc fecert̃. ubi
nominatꝰ e̾. xp̃c. Indignatio eoꝵs. sic̃ indigna¬
tio serpentis. Quid aures clauditis: Expe¬
ctate. audite. & si potueritis seuite. Quia
nolebant nͥ sȩuire: noluer̾ audire. qđ si au¬
dirent forte deseuirent. Indignatio eoꝵ
sic̃ indignatio serpentis. Iales etiã istos pa¬
tim᷑. Primo sͥ ueritatẽ tenere uidebantur.
Non cessauit d̾s. ñ quieuit in eccł̃ia sua.
Predicata e̾. ueritas in uiscerib matris. a¬

Expanded text:
adventu Domini medicatum est medicamentum; hoc adventu Domini medicatum est medicamentum; hoc illi ferre non potuerunt. Quia enim non curabantur medicamento, medicatum est ipsum medicamentum adventu Domini. Jam Stephanus medicamentum medicatum incantabat; hoc illi audire noluerunt: unde medicatum est medicamentum, contra hoc aures clauserunt. Nam ibi hoc fecerunt, ubi nominatus est Christus. Indignatio eorum, sicut indignatio serpentis. Quid aures clauditis? Exspectate, audite; et si potueritis, saevite. Quia nolebant nisi saevire, noluerunt audire. Quod si audirent, forte desaevirent. Indignatio eorum, sicut indignatio serpentis. 9. Tales etiam istos patimur. Primo sibi veritatem tenere videbantur: non cessavit Deus, non quievit. In Ecclesia sua praedicata est veritas, in visceribus matris a
Abbreviated transcription (Latin):
tes. factũ eꝰ hoc & in pͥmis temporibꝰ fidei.
Stephanꝰ martẏr p̃dicabat ueritatẽ. & tan¬
quã tenebrosis mentibꝰ. ut eas in lucẽ edu¬
ceret incantabat. Ubi uenit ad cõmemo¬
rationẽ xp̃i. quẽ illi om̃ino audire nol
post ͤ fecerint. passio stepħi narrat ac de¬
clarat. Non erant surdi. s fecer̃ se surdoᷤ.
Quia enĩ aures patentes in corde ñ habebass.
uiolentia tam̃ u̾bi ꝑ aures carnis irruens.
etiã ipsis auribꝰ cordis ium faciebat: clau¬
sert̃ & aures corporis. & ier̃ ad lapides. fcce
aspides surde duriores lapidibꝰ. qͥb in¬
cantatorẽ suũ lapidauer̃. Non audier̃ uocẽ
medicam̃tũ confectũ. dicat medicam̃tũ
medicatũ. An querimꝰ ibi aliqͥd. quomͦ iã
si medicam̃tũ ẽ. etiã medica tũ sit: Medi¬
cam̃ta erant in ꝓpħis. medicam̃ta erant
in lege. Prȩcepta ipsa omĩa medicam̃ta erats.
& hoc medicam̃tũ nondũ erat medicatũ

Expanded text:
tes. 8. Factum est hoc et in primis temporibus fidei. tes. 8. Factum est hoc et in primis temporibus fidei. Stephanus martyr praedicabat veritatem, et tanquam tenebrosis mentibus, ut eas in lucem educeret, incantabat: ubi venit ad commemorationem Christi, quem illi omnino audire nolupostea fecerint, passio Stephani narrata declarat. Non erant surdi, sed fecerunt se surdos. Quia enim aures patentes in corde non habebant, violentia tamen verbi per aures carnis irruens, etiam ipsis auribus cordis vim faciebat: clauserunt et aures corporis, et ierunt ad lapides . Ecce aspides surdae, duriores lapidibus quibus incantatorem suum lapidaverunt: non audierunt vocem medicamentum confectum, dicat medicamentum medicatum. An quaerimus ibi aliquid, quomodo jam si medicamentum est, etiam medicatum sit? Medicamenta erant in Prophetis, medicamenta erant in Lege, praecepta ipsa omnia medicamenta erant; et hoc medicamentum nondum erat medicatum:
Abbreviated transcription (Latin):
qr dix̃ apłs. ñ sic pugillor. qͣsi aerẽ cȩdeis.
ũ facere.Iã qr hinc data ẽ. similitudo.
spectacła ista deletare nos debent: ut
qr dix̃. qͥ in agone contendit in om̃ibꝰ abs¬
tinens e̾. ꝓpt̾ea agonistica ista uana et
ludicra debet affectare xp̃ianꝰ: Atten¬
de qͥd ibi dicat᷑ ad similitudinẽ. qͥd mone¬
at᷑ ad ꝓhibitionẽ. Ita gͥ & hic data e. qͣdã
similitudo de marso. qui incantat ut edu¬
cat aspidẽ de tenebrosa cauerna. Utiq in
lucẽ uult educe̾. Illa aut̃ amando tene¬
bras suas quibꝰ se inuoluta occultat. dr̃
qđ cũ exire noluerit. recusans audire il¬
las uoces qͥbꝰ se cogi sentit. allidit unã aurẽ
t̾rȩ. & de cauda obturat alterã. atq ita
uoces illas quantũ potest euitans: ñ exit
ad incantantẽ. Huic similes dix̃ sp̃c d̾i
quoscdlã ñ audientes u̾bũ di. et ñ solũ non
facientes. s om̃ino ne faciant audire nolen¬

Expanded text:
n sic pugillor, quasi aerem caedens; n sic pugillor, quasi aerem caedens; e. Jam quia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens est ; propterea agonistica ista vana et ludicra debet affectare christianus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna: utique in lucem vult educere; illa autem amando tenebras suas quibus se involutans occultat, dicitur quod cum exire noluerit, recusans tamen audire illas voces quibus se cogi sentit, allidit unam aurem terrae, et de cauda obturat alteram, atque ita voces illas quantum potest evitans, non exit ad incantantem. Huic similes dixit Spiritus Dei quosdam non audientes verbum Dei, et non solum non facientes, sed omnino ne faciant audire nolen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ hominib nouit. ñ enĩ frustra hoc
dix̃. nͥ qr fieri potest ut uerũ sit etiã illud
qđ audiuimꝰ de aspide. aspis cũ ceꝑit pati
incantatorẽ marsũ. qͥ eã qͥbꝰdã carmini¬
ca: audite qͥd faciat.S interĩ hoc atten¬
dite fr̃s. hoc enĩ pͣloquendũ e̾. ne qͥsquã
ueluti hesitans audiat. Non undecunq
dat᷑ similitudo ab scͥpturis laudat᷑ ipsa
res. sed tantũ inde similitudo trahitur.
Non enĩ laudauit iniquũ iudicẽ qui nole¬
bat audire illã uiduã. & nec dĩn timebat
nec hominẽ reuerebat᷑: et tam̃ inde simi¬
litudinẽ dñi tͣrit. Nec illũ laudauit pi¬
grũ. qͥ tres panes ñ ꝓpt̾ amicitiã dedit pe¬
tenti s tedio uictus. & tam̃ et inde simi¬
litudinẽ dedit. Et de rebꝰ gͦ ñ laudandis.
thunt᷑ scđ̾m quendã modũ ĩmnulle si¬
militudines. Aut si ꝓpt̾ea putatis eun¬
dũ ẽẽ ad marsos. ꝙr hoc audistis in scͥptu¬
ra dĩ: eundũ ẽ. & ad spectacła theatri.¬

Expanded text:
omnibus hominibus novit. Non enim frustra hoc dixit, nisi quia fieri potest ut verum sit etiam illud quod audivimus de aspide. Aspis cum coeperit pati incantatorem Marsum, qui eam quibusdam carminica, audite quid facit. Sed interim in hoc attendite, fratres: hoc enim praeloquendum est, ne quisquam veluti haesitans audiat: non, undecumque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. Non enim laudavit iniquum judicem qui nolebat audire illam viduam, et nec Deum timebat, nec homines reverebatur; et tamen inde similitudinem Dominus traxit : nec illum laudavit pigrum qui tres panes, non propter amicitiam dedit petenti, sed taedio victus; et tamen inde similitudinem dedit . Et de rebus ergo non laudandis trahuntur secundum quemdam modum nonnullae similitudines. Aut si propterea putatis eundum esse ad Marsos, quia hoc audistis in Scriptura Dei; eundum est et ad spectacula theatri
Abbreviated transcription (Latin):
audite. ñ quomͦ aspides surdȩ. Si uere
iꝰtitiã loqͥmini. recta udicate filii homi¬
nũ. Uox e̾ medi cam̃ti. & hoc medicati a
sapiente. Iã enĩ uenit xp̃c. qͥ impleret
legẽ & ꝓpłias. qͥ ueritatem ipsã firmaret.
In qͥbꝰ duobꝰ p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓpħȩ.¬
ita aures claudere. ut unã earũ in terrã
p̃mat. alterã cauda oppilet: Qͥa s uult
hoc: Incauda posteriora utiq intelligun¬
t᷑. Ergo pͣterita iã tergũ oportet ponere.
ut ea quȩ nob̾ ꝓmittunt᷑ intendamiꝰ. Ergo
nec ex p̃terita uita nr̃a. nec exp̃senti de¬
lectari debemꝰ. Hoc enĩ monet apłs dicens.
Quẽ gͦ aliqͣndo fructũ habustis inqͥb nc̃
erubescitis.  Reuocat a recordandis cũ de¬
lectatione p̃teritis & cũ quadã concupis¬
centia fruendi. ne redeamꝰ corde in egrp¬
tũ. Qd de p̾sentibus: Quomͦ iubet etiã ip¬
sa contẽpni : Non respicientibꝰ inqͥt que

Expanded text:
o aspides surdae. Si vere utique justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Vox est medicamenti, et hoc medicati a sapiente. Jam enim venit Christus qui impleret Legem et Prophetas , qui veritatem ipsam firmaret: in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet eita aures claudere, ut unam earum in terram premat, alteram cauda oppilet? Quid sibi vult hoc? In cauda, posteriora utique intelliguntur; ergo praeterita, quo jam tergum oportet ponere, ut in ea quae nobis promittuntur intendamus: ergo nec ex praeterita vita nostra, nec ex praesenti delectari debemus. Hoc enim Apostolus monet dicens, Quem ergo aliquando erubescitis ? Revocat a recordandis cum delectatione praeteritis, et cum quadam concupiscentia fruendi, ne redeamus corde in Aegyptum. Quid de praesentibus? quomodo jubet etiam ipsa contemni? Non respicientibus, inq
Abbreviated transcription (Latin):
ex minimo lapide. & impleuit uniu̾sã
faciẽ terrȩ : Conuicunt᷑ hinc. ñ habent
qđ dicant̃ contͣ ȩccłiã. Et qͥd eis reman-¬
sit: Quid nos quęritis:. Quid nos uultis:
Recedite a nob̾. Dicunt aut̾ & suis. Nemo
cũ ilł loquat᷑. nemo illis coniungat᷑. ne¬
mo illos audiat. Indignatio eoꝵ sic̃ indig¬
natio serpentis. sic̃ aspidis surdȩ & ob¬
turantis aures suas. quȩ ñ exaudiet

Expanded text:
plevit universam faciem terrae ? Convincuntur hinc, non habent quod dicant contra Ecclesiam. Et quid eis remansit? Quid nos quaeritis? quid nos vultis, dicunt? recedite a nobis. Dicunt autem et suis: Nemo cum illis loquatur, nemo illis conjungatur, nemo illos audiat. Indignatio eorum, indignatio serpentium: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudie
Abbreviated transcription (Latin):
ces..is e̾. s int̾rogat cuiꝰ ẽ. ut eoꝵ denteᷤᷤ
more ipsorũ conterant᷑. Quȩrente qͥppe
illo cuiꝰ haberet imaginẽ & inscͥptionẽ.
illi cesaris dixert̃. Iã nc̃ dñs conterit den¬
tes eoꝵ in ore ipsors. Iã respondistis. iam
contriti st̃ dentes ur̃i in ore ur̃o. Reddite¬

Expanded text:
esaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe illo cujus haberet imaginem et inscriptionem, illi Caesaris dixerunt. Jam nunc Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Jam respondistis, jam contriti sunt dentes
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiat᷑. Ex ueritatis ore agnosco. xp̃m ipsã ue¬
ritatẽ. ex ueritatis ore agnosco ȩccłiam par¬
ticipẽ ueritatis. Nemo mͥ falsa loqͥtur. qui
errauit ab utero in uiscerib eccłiȩ. Primo
iuderĩ qͥd me uelit docere. Uideo alienatũ
a uulua. uideo errasse a uentre. et auditu
Indignatio eis scđm similitudinẽ serpen¬
tis. Quasi dixerimꝰ. qͥd .e. qđ dixisti: Seqͥt᷑.
Sic aspidis surdȩ. Unde surdȩ: & obtu¬
rantis aures suas. Ideo surdȩ. q obturat
aures. Et obturantis aures suas: quȩ ñ
exaudiet uocẽ incantantiũ. & medicam̃ti
medicati a sapiente. Sic̃ audiuimꝰ qđ &¬

Expanded text:
mentiatur. Ex veritatis ore agnosco Christum, ipsam vementiatur. Ex veritatis ore agnosco Christum, ipsam veritatem: ex veritatis ore agnosco Ecclesiam, participem veritatis. Nemo mihi falsa loquatur, qui erravit ab utero in visceribus Ecclesiae: primo viderem quid me vellet docere. Video alienatum a vulva, video errasse a ventre, et auditurIndignatio eis secundum similitudinem serpentis. Quasi dixerimus, quid est quod dixisti? sequitur, Sicut aspidis surdae. Unde surdae? Et obturantis aures suas. Ideo surdae, quia obturat aures suas. Et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Sicut audi
Abbreviated transcription (Latin):
ii. huc ueni. eccłia ꝑ om̃s gentes incipienti¬
bꝰ ab ierłm. Non dico huc ueni ipsa ad te
uenit. Illi aut̃ obsurdescentes adu̾sus euan¬
głiũ. & ñ nos ꝑmittentes legere u̾ba di quȩ
se ictant custodisse a flãma. et uolunt de¬
lere lingua: loquunt᷑ sua. loquunt᷑ in a¬
nia. Ille tradidit: & ille tradidit. Immo
& ego dico. & ille tradidit. et ille tradidit.
et uerũ dico. S qͥd ad me: Nec tu mͥ qͦs
nominas ex euangłio legis. nec ego qͦs nomi¬
no ex euangłio lego. Auferant᷑ de medio car¬
tȩ nr̃ȩ. ꝓcedat in mediũ codex dĩ. Audi xp̃m
dicentẽ. audi ueritatẽ loquentẽ. Prȩdicari¬
inqͥt in nomine eiꝰ penitentiã et remissio¬
nẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. incipientibꝰ ab
ierusalẽ. Non inquiunt. s qđ nos dicimꝰ
audite. qđ dic̃ euangłiũ nolumꝰ audire.
Alienati st̃ peccatores a uulua. errauer̃a uen¬
tre. locuti st̃ falsa. Hos loquam᷑ uera qͥ audi¬
ri ut hõ mentiat᷑. ñ potest fieri ut ueritas

Expanded text:
i. Ecce Ecclesia per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem: non dico, Huc veni; ipsa ad te venit. Illi autem obsurdescentes adversus Evangelium, et non nos permittentes legere verba Dei, quae se jactant custodisse a flamma et volunt delere lingua, loquuntur sua, loquuntur inania: Ille tradidit, et ille tradidit. Imo et ego dico, Et ille tradidit, et ille tradidit: et verum dico. Sed quid ad me? Nec tu mihi quos nominas ex Evangelio legis, nec ego quos nomino ex Evangelio lego. Auferantur de medio chartae nostrae, procedat in medium Codex Dei. Audi Christum dicentem, audi veritatem loquente inquit, poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem. Non, inquiunt; sed quod nos dicimus audite: quod dicit Evangelium nolumus audire. Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Nos loquamur vera, quia audin potest fieri ut veritas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ infinẽ sꝑandũ uel tim̃dũ sit. Ait enĩ
in eodẽ psalmo. Hoc labor. ẽ. ante me.
donec intrẽ in scũariũ di: et intelligã
in nouissima. Non gͦ pęnas inferoꝵs. ñ
pȩnas illiꝰ pꝰ resurrectionẽ ignis ȩt̾̃ni.
non penas istas quȩ adhuc in hoc scło ꝓ¬
miscuȩ st̃ iustis & miustis. & plerunq
grauiores iustors quã iniustoꝵs: s nes¬
cio quã penã p̾sentis uitȩ uult cõm̃dare

Expanded text:
 sperandum vel timendum sit. Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non ergo poenas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio q
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ peccatũ. & hanc ultimã pęnã. me¬
dia quȩ st̃ & peccata st̃ et penȩ łã multa
enĩ dix̃ apls fieri ab eis. quȩ peccata st̃ de¬
testabilia. & tam̃ penas eas dicit. Propt̃
hoc inqͥt d̾s tradidit eos inconcupiscen¬
tias cordis eoꝵ inĩmundiciã. ut faciant
que ñ conueniunt. Et ne putaret qͥsqͣm
ipsis penis tantũ se affligi qͥb mͦ dele¬
ctat᷑. & ñ timeret qđ uenturũ ẽ. infi¬
ne: cõmemorauit ultimã penã. Qui

Expanded text:
mum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit ultimam poenam: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sitis mali : Aut facite arborẽ bonã. &
fructũ eiꝰ bonũ. aut facite arborẽ malã. et
fructũ eiꝰ malũ. Quid ce uis dealbare pari¬
es luteȩ : Noui interiora tua. ñ fallor
tectorio tuo. Noui qͥd pͣtendas. noui qͥd
ne. Sciebat qͥd eẽt in homine qͥ fecerat
hominẽ. & homo factꝰ erat ut quȩreret
hominẽ. Uidete gͦ si ñ sequunt᷑ uoces istȩ.
Hypochrite. quomͦ potestis bona loqͥ cũ
sitis mali:. Si uere gͦ iꝰticiã loqͥmini : re¬
cta iudicate filii hominũ. Nonne iꝰticiã
locuti estis qndo dixistis. magister scimꝰ
dolũ incorde tenebatis: Quare imaginẽ
cesaris creatori ur̃o ostendebatis. & eiꝰ ima¬
ginẽ in cordib ur̃is delebatis: Nonne au¬
ditũ ẽ. quid locuti fueritis. & exꝑtũ e̾.
quẽadmodũ iudicaueritis: Nonne uos
crucifixistis eũ. quẽ iustũ eẽ dixeratis:
Si uere gͦ iꝰticiã loquimini: recta iudicate
filii hominũ. Ut qͥd audiã locutionẽ u̾r̃am.

Expanded text:
facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . Quid te vis dealbare, paries lutee? Novi interiora tua, non fallor tectorio tuo: novi quid praetendas, novi quid ne . Sciebat quid esset in homine, qui fecerat hominem, et homo factus erat ut quaereret hominem. Videte ergo si non sequuntur se voces istae: Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum istis mali? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nonne justitiam locuti estis, quando dixistis: Magister, scimudolum in corde tegebatis? quare imaginem Caesaris Creatori vestro ostendebatis, et ejus imaginem in vestris cordibus delebatis? Nonne auditum est quid locuti fueritis, et expertum est quemadmodum judicaveritis? Nonne vos crucifixistis eum quem justum esse dixeratis? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Utquid a
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Sensit sciri quȩrit alterũ occid̾e.
Connexuit t̾ciũ. Dũ eamolit᷑. forte ne
inueniat᷑. aut qi fec̃ ne coniuncat᷑. con¬
sulit mathematicũ. additũ ẽ. quartũ.
Respondit forte aliqͣ dura & mala mathe¬
maticꝰ. currit᷑ ad aruspicẽ ut expietur.
Respondit aruspex se ñ posse expiare. ma¬
leficꝰ quęrit᷑. Et qͥi om̃ia posset numerare
quȩ connectunt᷑ peccata peccatis : Iniqͥtates
manꝰ ur̃ȩ connectunt. Quã diu connectis:¬

Expanded text:
dere; sentit sciri, quaerit et alterum occidere; dere; sentit sciri, quaerit et alterum occidere; connexuit tertium. Dum ea molitur, forte ne inveniatur, aut quia fecit ne convincatur, consulit mathematicum; additum est quartum. Respondet forte aliqua dura et mala mathematicus; curritur ad aruspicem ut expietur: respondet aruspex non se posse expiare; maleficus quaeritur. Et quis omnia possit numerare quae connectuntur peccata peccatis? Iniquitates man
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dominabit᷑ gentiũ. Si gͦ rex ẽ: ecce an¬
teꝗͣ ueniat dic̃ uob̃. Adhuc loquor inqͥt.
nondũ iudico. Qui sic clamid cõminando :
nolo ferire iudicando. Si uere gͦ i̾ticiã lo¬
qͥmini: recta iudicate filii hominũ.
Nẽ aut̾ qͥd facitis : Quare ista dico uob̾: Et¬
enĩ in corde iniqͥtatis oꝑamini in t̾ra.
Iniqͥtatẽ forte. s incorde solo. dudi qͥd se¬
quit᷑. Ecce cor suũ sequunt᷑ manꝰ. & cor¬
di suo famulant᷑ manꝰ. Cogitat᷑ & fit.
Aut ideo non fit. ñ qr nolumꝰ. s qr ñ possumꝰ.
Quicqͥd uis & ñ potes: factũ ds̃ cõputat. &¬
enĩ in corde iniqͥtates oꝑamini int̾ra.
Qͥd deinde: Iniqͥtates manꝰ ur̃ȩ connectunt.
Qͥa. ẽ. connectunt: De peccato peccatũ. &
ad peccatũ peccatũ: ꝓpt̾ peccatũ peccatũ.
Qͥã est hoc ᷑. furtũ fec̃. peccatũ ẽ. Uisus e̾
occide quęrit eũ aquo uisus ẽ. Connexũ
ẽ peccatũ peccato. Permiserit d̾s occul¬
to iudicio occidere eũ. quẽ uoluit occi¬

Expanded text:
ipse dominabitur gentium . Si ergo rex est, ecce, antequam veniat, dicit vobis: Adhuc loquor, inquit, nondum judico; qui sic clamo comminando, nolo ferire judicando. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum.nc autem quid facitis? Quare ista vobis dico? Etenim in corde iniquitates operamini in terra. Iniquitates forte in corde solo? Audi quid sequitur: et cor suum sequuntur manus, et cordi suo famulantur manus, cogitatur et fit; aut ideo non fit, non quia nolumus, sed quia non possumus. Quidquid vis, et non potes, factum Deus computat. Etenim in corde iniquitates operamini in terra. Quid deinde? Iniquitates manus vestrae connectunt. Quid est, connectunt? De peccato peccatum, et ad peccatum peccatum, propter peccatum. Quid est hoc? Furtum fecit, peccatum est: visus est, occidere quaerit eum a quo visus est; connexum est peccatum peccato. Permiserit Deus occulto judicio occidere eum quem voluit occi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare. recte iudicabimini. Uiuit enĩ
ille rex ur̃ & iã non morit᷑. & mors ei ultra
ñ dominabit᷑. Ecce uenit. redite p̃uarieato¬
res ad cor. Ecce ueniet. corrigimin anteꝙ̃.
ueniat. p̃uenite faciẽ eiꝰ inconfessione. łcee
ueniet. Rex ur̃ ẽ. recordamini titulũ suꝑ
crucẽ. S ñ eũ uidetis scͥptũ. manet tam̃¬

Expanded text:
recte judicabimini. Vivit enim ille rex vester, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur. . Ecce venit; redite, praevaricatores, ad cor . Ecce veniet, corrigimini antequam veniat, praevenite faciem ejus in confessione . Ecce veniet; rex vester est. Recordamini titulum super crucem. Si non eum videtis sc
Abbreviated transcription (Latin):
mo oftendit᷑. qͥ obscurꝰ antequã ostende¬
ret᷑ putabat᷑. Ea enĩ ꝓfero. quẽ iã no¬
ueratis. s qr inde ꝓferunt᷑. ubi nun¬
dũ ea uidebatis: fit ut etiã nota tan¬
quã noua delectent. Audite penã im¬
pioꝵ. Sic̃ cera inqͥt liquefacta auferent᷑.
Dixi ꝑ concupiscentias suas hoc eis fieri.
Concupiscentia mala qͣsi ardor ẽ. ignis.
Ignis consumit uestẽ. libido adulterii con¬
sumit animã. De cogitato adulterio eũ
loqueret᷑ scͥptura: sic ait. Alligabit qͥs
ignẽ in sinũ. & uestim̃ta sua ñ cõbunit:
Gestas in sinu prunas. ꝑforat᷑ tunica. gestaᷤ
incogitatione adult̾iũ & integra cͥ. animas
S: istãs penas pauci uident. ꝓpt̾ea eas ma
cie tanquã cera liquescunt. Soluunt᷑ enĩ
a quada constantia castitatis. ꝓpt̾ea &
ipsi euntes in libidines suas. soluti &
fluxi dicunt᷑. Undefluxi : Unde soluti:
Ab igne concupiscentiarũ. Taradidit il¬
los ds̃ in concupiscentiã cordis eoꝵs. ut

Expanded text:
uam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxcie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dã fluuii qͥ dicunt᷑ torrentes. hyemalib
aqͥs implent᷑. Noli timere. post paululũ
transis. Decurret aqua. ad tẽpus ꝑstre¬
pit. mox cessabit. Diu stare ñ posst̃. mul¬
te hereses iã emortue ft̃. concurrert̃ in
riuis suis. qͣntũ potuer̃. Decurrer̃. sic¬

Expanded text:
idam fluvii qui dicuntur torrentes; hiemalibus idam fluvii qui dicuntur torrentes; hiemalibus aquis implentur: nolite timere; post paululum transit, decurrit aqua, ad tempus perstrepit, mox cessabit; diu stare non possunt. Multae haereses jam emortuae sunt: cucurrerunt in rivis suis quantum potuerunt, decurrer
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ uidex usus ẽ. lege imꝑatoris ad
suggestionẽ tuã. quare ea tu ñ uteris ad
tuã correctionẽs Ecce eiec̃ hereticũ tu¬
ũ. ex lege imꝑatoris sui. Qua re te ex eadẽ
lege ñ uis ut eiciat: Replicamꝰ quȩ feci¬
stis. Ecce hasilicȩ tenebant᷑ a maximia¬
nistis. modo a uob̃ tenent᷑. Exclusi st̃ ex eis
maximianistȩ. Extant iussiones pro¬
consulũ. extat memoria gestoꝵ. Appa¬
ritores accipiunt᷑. ciuitates excicant᷑.
pellunt᷑ homines de locis suis.Quare:
Quia heretici st̃. Qua lege pellunt᷑: Res¬
ponde. U ideamꝰ. si nondũ contriti ft̃
dentes ur̃i. in ore ur̃o. falsa lex ẽ: ñ ua¬
leat in hereticũ tuũ. Uera lex e̾: ualeat
& inte. Non.ẽ. qđ respondeant. Dñs
contriuit dentes eoꝵs. in ore ipsors.
Idoq ubi ñ posst̾ lubrica fallacia ser¬
ꝑe ut aspides: aꝑta iuolentia fremunt
ut leones. Prosilint & seuiunt arma¬
te turbȩ circũ cellionũ. dant stragem

Expanded text:
Si enim judex usus est lege imperatoris ad Si enim judex usus est lege imperatoris ad tuam suggestionem, cur ea tu non uteris ad tuam correctionem? Ecce ejecit haereticum tuum ex lege imperatoris sui: quare te ex eadem lege non vis ut ejiciat? Replicamus quod fecistis: ecce basilicae tenebantur a Maximianistis, modo a vobis tenentur; exclusi sunt ex eis Maximianistae: exstant jussiones proconsulum, exstant memoriae Gestorum; apparitores accipiuntur, civitates excitantur, pelluntur homines de locis suis. Quare? Quia haeretici sunt. Qua lege pelluntur? Responde: videamus si nondum contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Falsa lex est? Non valeat in haereticum tuum. Vera lex est? Valeat et in te. Non est quod respondeant; Deus contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Ideoque ubi non possunt lubrica fallacia serpere ut aspides, aperta violentia fremunt ut leones. Prosiliunt et saeviunt armatae turbae Circumcellionum; dant stragem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓconsularib Probatũ ẽ. qđ illi dãnati
ñ deberent tenere basilicas. & ꝓnuncia¬
uit ꝓconsul ex lege. Ex qua lege: Quȩ
illata e. cont̾ hereticos. Si. contia here¬
ticos & cont᷑ te. Quare inqͥs contͣ me:
Non ego inqͥs hereticꝰ sũ. Si tu hereticus
ñ es: false st̃ ille leges. Ab his enĩ im¬
ꝑaroribꝰ datȩ st̃. qͥ non st̃ cõmunionis
suis hereticos uocant. Non quęro utrũ
uerȩ an falsȩ. sequestrata illa sit quȩ¬
stio. Si ad huc questio e̾: interĩ scđm te.
mͦ int̾rogo. Uere leges st̃. an falsȩ leges
sunt: Si uerȩ leges sunt credat᷑ eis. si
false sunt qͥre uteris eis: Dixisti pro¬
consuli. Catholicus sũ. exclude hereti¬
cũ. Quȩsiuit ille unde ꝓbaret᷑ hereticꝰ.
ꝓtulisti conciliũ tuũ. ostendisti qđ
eũ dãnaueris. Ille uel coniuens uel ñ in¬
telligens: usus ẽ. tam̃ lege sicuti iudex.
et fecisti de iudice qđ de te ñ us facere.

Expanded text:
proconsularibus, probatum est quod illi damnati proconsularibus, probatum est quod illi damnati non deberent tenere basilicas, et pronuntiavit proconsul ex lege. Ex qua lege? Quae lata est contra haereticos. Si contra haereticos, et contra te. Quare, inquit, contra me? non enim ego haereticus sum. Si tu haereticus non es, falsae sunt illae leges: ab his enim imperatoribus latae sunt, qui non sunt communionis suis haereticos vocant. Non quaero ultrum verae an falsae; sequestrata illa sit quaestio, si adhuc quaestio est: interim secundum te modo interrogo, Verae leges sunt, an falsae leges sunt? Si verae sunt, credatur eis: si falsae sunt, quare uteris eis? Dixisti proconsuli: Catholicus sum, exclude haereticum. Quaesivit ille unde probaretur haereticus: protulisti concilium tuum, ostendisti quod eum damnaveris. Ille vel connivens, vel non intelligens, usus tamen est lege sicut judex: et fecisti de judice quod de te non vis facere.
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatores cõmunionis nr̃e leges adũsus
om̃s hereticos deder̃. & eos utiq appel¬
lant hereticos. qͥ ñ st̃ cõmunionis eoꝵ.
ĩtꝰ qͦs utiq & uos estis. Si uere st̃ leges:
ualeant & in uos hereticos.Si filse ft̃
ximianistas. ut eos a se dãnatos & scis¬
maticos suos eicerent de locis qͦs illi te¬
nebant antiquit᷑. & successerant ep̃is de¬
cessorib suis. uolentes illos inde exclu¬
dere.: eger̃ legibꝰ publicis. ad iudices ue¬
ner̃. dixer̾ sẽ catholicos. ut possent exlu¬
dere hereticos. Quare te dicis catholicũ.
ut excludat᷑ hereticꝰ. & ñ potiꝰ es catholi¬
cꝰ. ne sis exclusus heretueꝰs. Modo catholicꝰ
es. ut ualeas ad excludendũ hereticũ.
udex enĩ ñ posset. nͥ legibꝰ sius iudicare.
Dixer̃ se catholicos. admissi ft̃ age̾. Prxe¬
rt̃ illos herẽcos. Quęsiuut unde ꝓbare¬
t᷑. lectũ e. conciliũ bagaitanũ. ubi aĩ
nati st̃ maximianistȩ̃ insertũ e actis

Expanded text:
Imperatores communionis nostrae leges adversus Imperatores communionis nostrae leges adversus omnes haereticos dederunt: eos utique appellant haereticos, qui non sunt communionis eorum, inter quos utique et vos estis. Si verae sunt leges, valeant et in vos haereticos; si falsae sunt rsus Maximianistas, ut eos a se damnatos et schismaticos suis ejicerent de locis, quae illi loca tenebant antiquitus, et successerant episcopis decessoribus suis; volentes illos inde excludere, egerunt legibus publicis, ad judices venerunt, dixerunt se catholicos, ut possent excludere haereticos. Quare te dicis catholicum, ut excludatur haereticus, et non potius es catholicus, ne sis exclusus haereticus? Modo catholicus es, ut valeas ad excludendum haereticum. Judex enim non posset nisi legibus suis judicare. Dixerunt se catholicos; admissi sunt agere: dixerunt illos haereticos; quaesivit unde probaretur: lectum est conati sunt Maximianistae; insertum est Actis
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ ab om̃ibꝰ gentib adorat᷑ ab om̃ibꝰ regi¬
bꝰ. Seuiant mͦ udei si posst̃. Non seru¬
unt. molas leonũ confregit dñs. habe¬
mꝰ et in hereticis hoc docum̃tũ ce expi¬
mentũ. qͥa & ipsos inuenimꝰ eẽ ser̃pen¬
tes in indignatione obsurdatas. nolen¬
tes audire medicam̃tũ medicatũ a sapi¬
ente. & inore ipsoꝵs contͥuit dñs dentes
coꝵ. Quom seuiebant in nos rephenden¬
do qđ quasi ꝑsecutores essemꝰ. excluden¬
do illos de basilicis : Modo illc̃ int̾roga.
Debent excludi heretici de basilieis. an
ñ debent: Respondeant m alcan an
debere.Repetunt maximianiste basi¬
licas. Ne aut̃ repetant maximianiste
basilicas. dicunt debere. Qd ẽ gͦ qd dice¬
batis adu̾sũ nos: an contͥti st̃ dentes ur̃i
in ore ut̾o Quid nob & regibꝰ inqͥunt:
Quid̃ nob̾ & imꝑatoribꝰ: Los de ĩꝑatorib
p̃sumitis. Quęro & ego qͥd uob̾ ad ꝓcon¬
sules. qͦs miser̃ imꝑatores: Quid uobis
ad leges qͣs contͣ uos dedert̃ imꝑatores :

Expanded text:
ratur ab omnibus gentibus, adoratur ab omnibus regibus. Saeviant modo Judaei, si possunt. Non saeviunt. Molas leonum confregit Dominus. 15. Habemus et in haereticis hoc documentum et experimentum, quia et ipsos invenimus esse serpentes indignatione obsurdatos, nolentes audire medicamentum medicatum a sapiente: et in ore ipsorum contrivit Dominus dentes eorum. Quomodo saeviebant in nos, reprehendendo quod quasi persecutores essemus, excludendo illos de basilicis? Modo illos interroga: Debent excludi haeretici de basilicis, an non debent? Respondeant modo. Dicant non debere: repetunt Maximianistae basilicas. Ne autem repetant Maximianistae basilicas, dicunt debere. Quid est ergo quod dicebatis adversum nos? An contriti sunt dentes vestri in ore vestro? Quid nobis et regibus, inquiunt? quid nobis et imperatoribus? Vos de imperatoribus praesumitis. Quaero et ego: Quid vobis ad proconsules, quos miserunt imperatores? quid vobis ad leges, quas contra vos dederunt imperatores?
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. qr p̃dicat᷑ natꝰ ex homine. crucifi¬
xuis & mortuus. ambulasse in t̾ra. mandu¬
casse & bibisse. et cȩtera egisse que st̃ hu¬
mana. & putant illũ talẽ fuisse. quales
st̃ & cȩteri homines. Audistis aut̃ mͦ cũ
euangłiũ legeret᷑: quomͦ cõmendauit
maiestatẽ suã. Ego & pat̾ unũ sumꝰ. Ecce
quanta maiestas & quanta ȩqualitas patͥs.
descendit ad carnẽ ꝓpt̾ infirmitatẽ nr̃am.
Ecce quantũ dilecti sumꝰ. anteq d̾m dilige¬
remꝰ.Si antequã dm̃ diligeremꝰ tantũ ab
illo dilecti sumꝰ. ut ęqualẽ sibi filiũ suũ
hominẽ faceret ꝓpt̾ nos. qͥd nob̃ seruat.
iã diligentib se. : Ergo multi nescio qͥd
minimũ putant apparuisse in t̾ra fi
potentia ipsiꝰ & gła ipsiꝰ. id est qr nondũ
scĩficatũ habent cor. unde intelligant
eminentiã uirtutis illiꝰ. et gras agant do.
qr ꝓpt̾ ipsos tantꝰ quo uenit̾. ad quã nati¬

Expanded text:
fuisse, quia praedicatur natus ex homine, crucififuisse, quia praedicatur natus ex homine, crucifixus et mortuus, ambulasse in terra, manducasse et bibisse, et caetera egisse, quae sunt humana: et putant illum talem fuisse, quales sunt caeteri homines. Audistis autem modo cum Evangelium legeretur, quomodo commendavit majestatem suam: Ego et Pater unum sumus . Ecce quanta majestas, et quanta aequalitas Patris descendit ad carnem propter infirmitatem nostram! Ecce quantum dilecti sumus, antequam Deum diligeremus! Si antequam Deum diligeremus, tantum ab illo dilecti sumus, ut aequalem sibi Filium suum hominem faceret propter nos; quid nobis servat jam diligentibus se? Ergo multi nescio quid minimum putant apparuisse in terra Fipotentia ipsius, et gloria ipsius: id est, quia nondum sanctificatum habent cor, unde intelligant eminentiam virtutis illius, et gratias agant Deo quia propter ipsos tantus quo venit, ad quam nati