comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que posidemiis. in ebri abitis: Man¬
ducate prius: & postea reficite. me¬
briamini. & deinde in ebriate. Proh
pudor. Quid dicemus ad hec: Quid
mirum est. si populus carnalia idili¬
git. quando clerus spiritualia etiã
pro carnalibus uendit: Unde refte
sub infertur cum dicitur. Cum defi¬
seret quasi uulnerati inplateis
ciuitates babilonia & ierłm. Sed ba¬
bilonia plateas habet. uł est uias
latas quȩ ducunt ad mortem. In
plateis ergo cuutatis deficiunt. qͥ
per carnis illecebras defluentes a
uirtute mentis emollescunt. Hel ꝑ
ciuitatem ipsam eccłiam non incon¬
uenienter acupimui. habet nanq
scã eccłia plateas. habet & semitas.
Quid enim terrenȩ acciones sunt.
nisi quedam plateȩ. & quid perspiri¬
tales actiones nisi semites In pla¬
teis ergo ciuitatis sunt: qui in sc̃a ec¬
cłia licite terrenis actionibus inser¬
uiunt. Inplateis autem cuutatis
deficiunt: qui terrenis negotus oc¬
cupati. spiritales consolãres non in¬

Expanded text:
quae possidemus inebriabitis? Manquae possidemus inebriabitis? Manducate prius, et postea reficite; inebriamini, et deinde inebriate. Proh pudor! Quid dicemus ad haec? Quid mirum est, si populus carnalia diligit, quando clerus spiritualia etiam pro carnalibus vendit? Unde recte subinfertur, cum dicitur. Cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitates, Babylonia, et Jerusalem. Sed Babylonia plateas habet, id est vias latas, quae ducunt ad mortem. In plateis ergo civitatis deficiunt, qui per carnis illecebras defluentes a virtute mentis emollescunt, vel per civitatem, ipsam Ecclesiam non inconvenienter accipimus; habet namque sancta Ecclesia plateas, habet et semitas. Quid enim terrenae actiones sunt, nisi quaedam plateae; et quid spirituales actiones, nisi semitae? In plateis ergo civitatis sunt qui in sancta Ecclesia licite terrenis actionibus inserviunt. In plateis autem civitatis deficiunt, qui terrenis negotiis occupati spirituales consolatores non in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi querere xp̃m. querere uerbũ
dei. doctrinam ueritatis. & con¬
uersationem noui hominiss Tri¬
ticum igitur querimtis: quando
uerbum uite audire. & xp̃m imita¬
ra desideramꝰ. Sed si triticum edimꝰ:
uinitm & non aquam bibere debemꝰ.
id est uerbum dei audiendo sumere
& per spiritalem intelligentiam il¬
lud in nobis irrigare. hoc est enĩ
quod in lege nobiᷤ precipitur. ne car¬
nef agni pascalis aqua coquamus.
quia carnaliter nobis sapere non
debet quod apastum spiritalem da¬
tum est. Interrogent ergoboni sub iec¬
ti. males prelacos suos de dicant. Ubi
est criticum: Ac silicerent. Ubi est
doctrina ueritatis: Ubi sunt exem¬
hos nec loquendo ueritatem osten¬
ditis. nec bene uiuendo imitatione
dignos exibetis. Ubi est uinum: Qua¬
si dicerent. Ulos qui spiritalia car¬
naliter tractis. quomodo nos carna¬
libus ad spiritual ia uocare poteri¬
tis: Uos qui terrena quȩ abiecisse
uidebamini obliuici non potestis.
quomodo noᷤ adobluuonem eorum

Expanded text:
nisi quaerere Christum, quaerere verbum Dei, doctrinam veritatis, et conversationem novi hominis? Triticum igitur quaerimus, quando verbum vitae audire, et Christum imitari desideramus. Sed si triticum edimus, vinum, et non aquam hibere debemus, id est verbum Dei audiendo sumere, et per spiritualem intelligentiam illud in nobis irrigare. Hoc est enim quod in lege nobis praecipitur ne carnes agni paschalis aqua coquamus , quia carnaliter nobis sapere non debet, quod ad pastum spiritualem datum est. Interrogent ergo boni subjecti malos praelatos suos, et dicant: Ubi est triticum? Ac si dicerent: Ubi est doctrina veritatis? ubi exemt: Vos nec loquendo veritatem ostenditis, nec bene vivendo imitatione dignos exhibetis. Ubi est vinum? Quasi dicerent: Vos, qui etiam spiritualia carnaliter tractatis, quomodo nos de carnalibus ad spiritualia evocare poteritis? Vos, qui terrena, quae abjecisse videbamini, oblivisci non potestis; quomodo nos ad oblivionem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
trahimus: dei quoq manus inulcis¬
cendo. aꝑditio non auertatur. Se¬
quitur. Luxitq ante murale & mu¬
rus pariter dissipatus est. Si per nu¬
rũ ut dictum est urtutes anime si¬
gnificantur. recteł antemurale: opera
uirtutum accipimus. Quid est ergo
quod deo in nos uindicanteꝰ nura¬
le luget. & murus dissipatur. nisi
quia eius gr̃a recedente & uirtus
tollitur. & oꝑa uirtutis in fatuantur.
Tunc enim oꝑa nr̃a bona lugent:
quando amissa uirtute. & si adten¬
pus maneant. meritũ tamen non
habent. Sunt qui per murũ: oꝑa
ꝑantemurale fidem accipere uolũt.
Et bene fides destructis operibus
bonis lugere dicitur: quia absq
bono opere apud deum fides non
approbatur. Nefixe sunt interra por¬
te eius. ꝑ didit & contriuit uectes
eius. In poitis: sublimitas regni.
in uectibus : fortitudo notatur.
humiliata & deiecta. Uectes perdi¬
ti & contriti fortitudo: amissa atq
cõminuta. quoo qualiter factumsit.

Expanded text:
trahimus, Dei quoque manus in ulcistrahimus, Dei quoque manus in ulciscendo a perditione non avertatur. Sequitur: Luxitque antemurale, et murus pariter dissipatus est. Si per murum, ut dictum est, virtutes animae significantur, recte per antemurale opera virtutum accipimus. Quid est ergo quod Deo in nos vindicante antemurale luget et murus dissipatur, nisi quod, ejus gratia recedente, et virtus tollitur, et opera virtutis infatuantur. Tunc enim opera nostra bona lugent, quando amissa virtute, et si ad tempus manent, meritum tamen non habent. Sunt qui per murum opera, per antemurale fidem accipere volunt, et bene fides destructis operibus bonis lugere dicitur, quia absque bono opere apud Deum fides non approbatur. Defixae sunt in terra portae ejus; perdidit et contrivit vectes ejus. In portis sublimitas regni; in vectibus fortitudo notatur. humiliata et dejecta. Vectes perditi et contriti, fortitudo amissa atque comminuta. Quod qualiter factum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uel non corrigendo. uel ñ punien¬
do. in nobis prolongari permittat.
Que iniquitas fumculus dei dicit᷑.
quia in nobis inuenit unde ligamͣ
propt̃ quod necesse est. semper sol¬
liciti simus. ne nos per accepta do¬
na uirtutũ aut superbia eleuet. aut
negligentia dissoluat: quia fortas¬
sis dum nos male securi. acceptam
gratiam custodire neglegimus :
quam horrendum sit quod de nob
in uisibilis nidex cogitet ignoramꝰ.
qui quanuis peccantes nos dissi¬
mulans quidem non ignorans diu
paciatur. scire tamen debemus.
quod ubi longa de liberatio prece¬
dit grauis animaduersio sequit᷑.
quem ad modũ cernimus. quod
quanto quis attẽtius ictũ iubrat:
tanto periculosius iaculatur. Un¬
de subiungitur. Non auertit mañ
suam aperdicione. Aesi aperte dice¬
retur. Quanto magis prius pacien¬
doͣ stinuit: tanto minus nunc feri¬
endo parcit. quia profecto iustum
ualde est ut si nos manus ur̃as dũ
possumus ab illicito opere non re¬

Expanded text:
vel non corrigendo vel non punienvel non corrigendo vel non puniendo in nobis prolongari permittat; quae iniquitas funiculus Dei dicitur, quia in nobis invenit unde ligamur. Propter quod necesse est ut semper solliciti simus, ne nos per accepta dona virtutum, aut superbia elevet, aut negligentia dissolvat, quia fortassis, dum nos male securi acceptam gratiam custodire negligimus, quam horrendum sit quid de nobis invisibilis judex cogitet ignoramus: qui quamvis peccantes nos dissimulans quidem, non ignorans diu patiatur, scire tamen debemus quod ubi longa deliberatio praecedit, gravis animadversio sequitur, quemadmodum cernimus quod quanto quis attentius ictum vibrat, tanto periculosius jaculatur. Unde subjungitur: Non avertit manum suam a perditione. Ac si aperte diceretur: Quanto magis prius patiendo sustinuit, tanto minus nunc feriendo parcit, quia profecto justum valde est, ut si nos manus nostras, dum possumus, ab illicito opere non re
Abbreviated transcription (Latin):
recte nime dicitur. Cogitauit dñs
dissipare murum filie syon. Quid
iramque permurum filie syon: nͥ
uirtutes anime accipimus: Et se¬
pe om̃ipotens deus. eos ĩam per
fidem & gratiam spiritalium do¬
norum in uiceribus eccłiȩ suȩ in
filios ad optauerat. ꝓpter praua
opera postmodum reprobans. ipsis
etiã quas tribuerat uirtutibus pri¬
uat. Sed quia nobis peccantibus
nunquam tam grauit̃ irasci solet.
nisi prius nr̃is iniquitatibus dui
prouocatus fuerit: recte nunc di¬
citur. Cogiauit dñs dissipare mu¬
rum filiȩ syon. Acsi diceretur.
Deliberat priusquam feriat: nec
cito pro fert sententiam. quo usq
subtili consideratione examinet
culpam. quod etiam euidentuis
explanatur: cum dicitur. Teten¬
dit funculũ suum. Quid est enĩ
suniculũ tendere. nisi subtiliter
mensuram peccanti examinare:
Nel funiculum tendere est diu in
peccato perseuerantes tolerare. ñ
quod ip̃se faciendo iniquitatem
augeat: sed quo iusto iudicio suo.

Expanded text:
recte nunc dicitur: Cogitavit Dominus recte nunc dicitur: Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Quid namque per murum filiae Sion, nisi virtutes animae accipimus: Et saepe omnipotens Deus eos, quos jam per fidem et gratiam spiritualium donorum in visceribus Ecclesiae suae in filios adoptaverat, propter prava opera postmodum reprobans, ipsis etiam quas jam tribuerat virtutibus privat. Sed quia nobis peccantibus nunquam tam graviter irasci solet, nisi nostris prius iniquitatibus diu provocatus fuerit, recte nunc dicitur: Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ac si diceretur: Deliberat prius quam feriat, nec cito profert sententiam, quousque subtili consideratione examinet culpam. Quod etiam evidentius explanatur, cum dicitur. Tetendit funiculum suum. Quid est enim funiculum tendere, nisi subtiliter mensuram peccati examinare? Vel funiculum tendere est diu in peccato perseverantes tolerare, non quod ipse patiendo iniquitatem augeat, sed quod justo judicio suo,
Abbreviated transcription (Latin):
accipi potest: uel quod murus pa¬
riter cum ante murali dixerit.
uel quod murus pariter cum an¬
te murali: dissipatus sit. Neutrũ
enĩ a sana intelligentia discordat.
Nam quod ipse etiam humani
generis redemptor. cum ceteris fi¬
delibus. illius populi per fidi am
& dissipationem fleuerit. euange¬
lium manifeste declarat. ubi dicit᷑
Cum appropinquaret dñs ierłm:
uidens ciuitatem fleuit super eã:
&aro. quia si cognouisses &tu.
quia uenient dies inte. & circun¬
dabunt te. & co angustabunt ce
undiq & ad terramꝰ prosternent te.
Item quod societas sc̃orũ cum ip¬
so suo capite ab eis dissipata sit.
aperte inactibus apłorũ ostendit᷑.
ubi narratur. quomodo gens iudai¬
ca. quando xp̃i fidẽ recipere noluit.
& fideles illuis asuis finibus eiecit.
Cogitauit dñs & cetera. Quid est
quod dñs ante factum cogitare
dicitur. nsi quia deus peccatores
prius per pacientiam diu tolerat.
dum culpam exquirat: Inde &¬

Expanded text:
accipi potest: vel quod murus paaccipi potest: vel quod murus pariter, cum antemurali luxerit; vel quod murus pariter cum antemurali dissipatus sit. Neutrum enim a sana intelligentia discordat. Nam quod ipse etiam humani generis Redemptor cum caeteris fidelibus illius populi perfidiam et dissipationem fleverit, Evangelium manifeste declarat ubi dicitur. Cum appropinquaret Dominus Jerusalem, videns civitatem flevit super eam et ait: Quia si cognovisses, et tu, quia venient dies in te, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te . Item quod societas sanctorum cum ipso suo capite ab eis dissipata sit, aperte in Actibus apostolorum ostenditur, ubi narratur quomodo gens Judaica Christi fidem recipere noluit, et fideles illius a suis finibus ejecit. Cogitavit Dominus, etc. Quid est quod Dominus ante factum cogitare dicitur, nisi quod Deus peccatores prius per patientiam diu tolerat, iam, culpam exquirat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
malignorum sp̃uum defendendo
custodit. Sed quia sc̃i patres etiã
ad custodiendam eccłiam dei iugit̃
predicatione s exemplo spiritalibus
excubiis in uigilant. quasi ante mu¬
rale in eiuitate dei foris stant. dieat᷑
ergo. Luxit ante murale. & murus
pariter dissipatus est. quia inde pͥo
rum om̃is patrum multitudo do¬
luit: quod perfidus iudeorum po¬
płs saluatorem ad se missum non
recepit. Quod autem dicitur. mu¬
rus dissipatus est. quantũ ad eos
dictum est. a quibus est ablatus.
Dissipatus est uideis ut edificaretur
gentibus. quia per hoc fides eius
ad gentes transiit: quod iudea il¬
lam in perfudia manens. reproba¬
uit. Sicut per psalmistã dicitur.
Lapidem quem reprob auerunt
edificantes hic factus est in caput
anguli. Per hoc nanq qđ a ꝑ fidis
iudeis reprobatus est gentium pa¬
riter & irideorum fidelium. quasi
duorum parietũ. ex diuerso mu
num concurrentium. caput factus
est. Quod autem dixit pariter. sic

Expanded text:
malignorum spirituum defendendo malignorum spirituum defendendo custodit. Sed quia sancti Patres etiam ad custodiendam Ecclesiam Dei jugiter praedicatione et exemplo spiritualibus excubiis invigilant, quasi antemurale in civitate Dei foris stant dicatur ergo: Luxit antemurale, et murus pariter dissipatus est; quia inde omnis priorum Patrum multitudo doluit quod perfidus Judaeorum populus Salvatorem ad se missum non recipit. Quod autem dicitur, murus dissipatus est, quantum ad eos dictum est a quibus est ablatus. Dissipatus est Judaeis, ut aedificaretur gentibus, quia per hoc fides ejus ad gentes transiit, quod Judaea illam in perfidia manens reprobavit, sicut per Psalmistam dicitur: Lapidem, quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Per hoc namque quod a perfidis Judaeis reprobatus est gentium pariter, et Judaeorum fidelium, quasi duorum parietum ex diverso in unum concurrentium, caput factus est. Quod autem dixit, pariter sic
Abbreviated transcription (Latin):
Et non auertit manum suam a per¬
dicione. Quali enim fumculum
tendens manum a ꝑditione auer¬
teret: sigentes colligens. udeos ñ
reprobaret. Hinc est quod ysaias
ꝓpħia. cum fidem gentium. & futu¬
ram per sp̃m cerneret excecationẽ
iudeorum: ait. Multiplicasti gentem
non magnificasti leticiam. Multi¬
plicata quippe gente. leticia magni¬
ficata non est. quia priores patres
quamus quidem letarentur. de
futura salute gentium. simul ta¬
men doluerunt deperdicione. ui¬
deorum. Unde & hic quoq recte sub¬
iungitur. Luxitq ante murale.
& murus dissipatus est. Quid nanq
in hoc loco ante murale. nisi priora
partes: & quid permurus nisi me
diatorem dei & hominum designat:
Sicut per ysaiam dicitur. Urbͦs
fortuilinis nr̃e syon: saluator ponet᷑
inea murus. & ante murale: ipse
enĩ scđm formam assumpte humani¬
tatis quasi murus nobis factus est
quia quos per fidem inse creden¬
tes recipit. contra impugnationem

Expanded text:
Et non avertit manum suam a perEt non avertit manum suam a perditione. Quasi enim funiculum tendens manum a perditione averteret, si gentes colligens Judaeos non reprobaret. Hinc est quod Isaias propheta cum fidem gentium, et futuram per spiritum cerneret excaecationem Judaeorum, ait: Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam . Multiplicata quippe gente, laetitia magnificata non est, quia priores patres, quamvis quidem laetarentur de futura salute gentium, simul tamen doluerunt de perditione Judaeorum. Unde, et hic quoque recte subjungitur: suxitque autemurale, et murus dissipatus est. Quid namque in hoc loco antemurale, nisi priores patres; et quid murus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum designat. Sicut per Isaiam dicitur: Urbs fortitudinis nostrae Sion, Salvator ponetur in ea murus et antemurale . Ipse enim secundum formam assumptae humanitatis, quasi murus nobis factus est; quia quos per fidem in se credentes recepit, et contra impugnationem
Abbreviated transcription (Latin):
mede scđm mensuram eulpe. men¬
suram moderari uindicte: Propt̃
quod subditur. Et non auertit ma¬
mim suam. a perditione. Acsi dice¬
ret. Nemiͥnem excepit a pena: quia
neminem. in uenit liberũ aculpa
Qud legi etiam potest aliter Cogita¬
uit dñs & cetera. Per cogitationem
quippe dei occulta dispensatio incar¬
nationis eius. intelligi potest. Et quia
in carne ueniens occulto quodam
consilio iudeos repulit. ut gentes ad
fidem colligeret: quasi prius murũ
filie syon. dissipauit. idest protecti¬
onem suam apopulo iudeorum ab¬
stulit. ac si de inde funiculum here¬
ditatis sue super populũ gentium
dilatauit. Quasi enim contractus
erat funiculus eiuis. quando de popu¬
lo iurideorum tantũ dicebatur. i ac ob
funiculus hereditatis euis: sed tũc
funiculus tenditur. quando dictũ
est sors hereditatis suꝑ om̃s gentes
dilatatur. Quia uero illuminatio¬
nem gentiũ precessit excecatio uide¬
orum. recte sub infertur cũ dicitur.

Expanded text:
inde, secundum mensuram culpae, meninde, secundum mensuram culpae, mensuram moderari vindictae? Propter quod subditur: Et non avertit manum suam a perditione. Ac si diceret: Neminem excepit a poena, quia neminem invenit liberum a culpa. Quod legi etiam aliter potest. Cogitavit Dominus, etc. Per cogitationem quippe Dei, occulta dispensatio incarnationis ejus intelligi potest. Et quia in carne veniens, occulto quodam consilio Judaeos repulit, ut gentes ad fidem colligeret, quasi prius murum filiae Sion dissipavit, id est protectionem suam a populo Judaeorum abstulit, ac sic deinde funiculum haereditatis suae super populum gentium dilatavit. Quasi enim contractus erat funiculus ejus, quando de populo Judaeorum tantum dicebatur: Jacob funiculus haereditatis ejus ; sed tunc funiculus tenditur, quando, ut dictum est, sors haereditatis super omnes gentes dilatatur. Quia vero illuminationem gentium praecessit excaecatio Judaeorum, recte subinfertur cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam summis uirtutibus aduersa¬
riis dominatur. De quo recte sub in¬
fertur. Uocem dederunt in domo
dñi. Tunc enim in domo dñi in¬
imici uocem dant quando malini
sp̃s intra conscientiam ad missi. ñ
iam foris pulsantes renitenti pecca¬
tum suadent. seil intus presidentes:
consentienti iraꝑant. Unde pulchrȩ
per similitudinem sub infertur. sic̃
indie solenni. Tunc quippe diabo¬
lus plene exultat. quado nichil in
nobis uiuenit. quod eͥlis uoluntati
contradicat. Cogitauit dominus &
cetra. Deus quasi homo ante factũ
ogitare dicitur. neq temere & absq
de liberatione facere credatur. Delibe¬
ratio autem dei nil aliud est: quam
pacientia iisticia eius. Pacientia
qua delinquentes ut corrigantur diu
tolerat. Iusticia: qua perseueranti¬
bus digna meritis reconpensat.
Unde sub iungitur. Tetendit funi¬
culum suum. Quid est enim super
delinquentes funiculum tenilere.
nisi prius modum & quantitatem
delicti diligenter examinare ac de¬

Expanded text:
etiam summis virtutibus adversaetiam summis virtutibus adversarius dominatur. De quo recte subinfertur. Vocem dederunt in domo Domini. Tunc enim in domo Domini inimici vocem dant, quando maligni spiritus intra conscientiam admissi, non jam foris pulsantes renitenti peccatum suadent, sed intus praesidentes consentienti imperant. Unde pulchre per similitudinem subinfertur: Sicut in die solemni. Tunc quippe diabolus plene exsultat, quando nihil in nobis invenit quod ejus voluntati contradicat. Cogitavit Dominus, etc. Deus quasi homo factum cogitare dicitur, ne quid temere et absque deliberatione facere credatur. Deliberatio autem Dei nihil aliud est quam patientia et justitia ejus. Patientia, qua delinquentes, ut corrigantur, diu tolerat; justitia, qua perseverantibus digna meritis recompensat. Unde subjungitur: Tetendit funiculum suum. Quid est enim super delinquentes funiculum tendere, nisi prius modum et quantitatem delicti diligenter examinare; ac de
Abbreviated transcription (Latin):
sollenni. Sollennitas enĩ genera¬
lis. & cõmunis est festiuitas. Quasi
ergo indie sollenni uocem dant:
qui impleco gaudio nichil iam
desideriis suis suꝑ ẽẽ exultant. Re¬
pulit dñs altare suum. Altare dei
in nobis fides nr̃a est supra quam
sacrificium boni operis immolamꝰ.
Quod udelicet tunc altare repel¬
litur: quando fides nr̃a bonis oꝑi¬
bus nudata. adeo reprobatur.
Ne qua adhuc subditur. Maledi¬
xit sc̃ĩficationi suȩ. Scĩficatur
quippe fides nr̃a. quando ei per in¬
crementa uirtitum. merita au¬
gentur. Sed scĩficatio maledicitur.
quando amissis uirtutibus fides
ipsa prauis accionibus uiolatur.
Unde adhuc subditur. Tradidit
in manus iniici muros turriũ
eius. Quid enĩ muri turrium. nisi
eminentiores uirtutes significant:
que & solide sunt perfortitudinem.
& erecte per circum spetionem
Muri ergo turriͣm in manus inimi¬
ci craduntur: quando subiecta sibi
per consensum iniquitatis anima.

Expanded text:
solemni. Solemnitas enim generasolemni. Solemnitas enim generalis et communis est festivitas. Quasi ergo in die solemni vocem dant, qui impleto gaudio nihil jam desideriis suis superesse exsultant. Repulit Dominus altare suum. Altare Dei in nobis fides nostra est, supra quam sacrificium boni operis immolamus. Quod videlicet altare tunc repellitur, quando fides nostra bonis operibus nudata, a Deo reprobatur. De qua adhuc subditur: Maledixit sanctificationi suae. Sanctificatur quippe fides nostra, quando ei per incrementa virtutum merita augentur; sanctificationi maledicitur, quando amissis virtutibus, fides ipsa pravis actionibus violatur. Unde adhuc additur: Tradidit in manus inimici muros turrium ejus. Quid enim muri turrium, nisi eminentiores virtutes significant, quae et solidae sunt per fortitudinem, et erectae per circumspectionem? Muri ergo turrium in manus inimici traduntur, quando, subjecta sibi per consensum iniquitatis anima,
Abbreviated transcription (Latin):
dit inmanus in imici muros turri¬
um eius. Muri turriũ qui meiui¬
tate eminentiores sunt: apłos de¬
signat. qui tunc in sc̃a eccłia & di¬
gnitate eminentiores: & constantia
fortiores fuerunt. Sed isti quoq in
manus in imici traditi sunt quia
cum xp̃m mori ceͬnerent quodã¬
modo perinfidelitatem corruerũt.
Sequitur. uocem dederunt indo¬
mo dm̃i sicut in die sollenn. Nomꝰ
dñi eccłia incelligitur. Nocem gͦ
exultationis inimici in domo dñi
dederunt quando ipso pastore
mortuo. & disꝑsis oiubus omnino
se prualuisse głati sunt. Uel ꝑ do¬
mum dñi ipsum xp̃m acciꝑe pos¬
sumus : sicut dicit apłs. Neus erat
in xp̃o mundum reconcilians sibi.
In domo itaqNliocem in imici de¬
derunt. quando ipsi mcruce pen¬
denti insultabant. dicentes. Alios
saluos fecit. se ipsũ non potest sal¬
uum facere. si filius dei est descendat
nunc de cruce & credimus ei lin¬
de bene adiungitur. sicut in die

Expanded text:
dit in manus inimici muros turridit in manus inimici muros turrium ejus. Muri turrium, qui in civitate eminentiores sunt, apostolos designant, qui tunc in sancta Ecclesia et dignitate eminentiores, et constantia fortiores fuerunt. Sed isti quoque in manus inimici traditi sunt, quia, cum Christum mori cernerent, quodammodo per infidelitatem corruerunt. Sequitur: Vocem dederunt in domo Domini sicut in die solemni. Domus Domini Ecclesia intelligitur. Vocem ergo exsultationis inimici in domo Domini dederunt, quando, ipso pastore mortuo, et dispersis ovibus, omnino se praevaluisse gloriati sunt. Vel per domum Domini ipsum Christum accipere possumus, sicut dicit Apostolus: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . In domo itaque Domini vocem inimici dederunt, quando ipsi in cruce pendenti insultabant, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Unde bene adjungitur, sicut in die
Abbreviated transcription (Latin):
permutente non impeditur. ł mit¬
tit enim ut non dissipetnͣ᷑. ut dissi¬
pati eius obliuiscat᷑n ut obliti eius:
in opprobrium & in indignationem
ueniamus. Sequitur. Repulit dñs
altare suum. Supra de ex cecatiõe
uideorum lo cutus fuit: nune quo
ordine. eadem facta sit. subiungit
dicens. Repulit dñs altare suum.
Quod est enĩ altare dei. nisi xꝑcc
Quia cum per ipsum mediatorem
humano generi deus placatus red¬
ditur : quasi ꝓpitiationis nr̃e sacrifi¬
tium. super ipsum deo offertur. hoc
altare deus pater quasi repulit.
quando xꝑm usq ad crucis pati¬
bulum. in manibus ꝑ sequentium
uidorũ. in passione dereliquio. Sanc¬
tificatoni sue quoq deus pater ma¬
ledixit: quia ip̃si quem singulari¬
ter sanctificauerat. ad sanctifican¬
dos nos miserat. prius maledictio¬
nis nr̃e penam ex piandam impo¬
suit. ac deinde nos a reatu malec¬
dictionͥs ab solutos. scĩficationis illiꝰ
participes fecit. Sequitur. Tradi-¬

Expanded text:
permittente, non impeditur. Permitpermittente, non impeditur. Permittit enim ut nos dissipemur ut dissipati ejus obliviscamur, ut obliti ejus in opprobrium, et in indignationem veniamus. Sequitur: Repulit Dominus altare suum. Supra de excaecatione Judaeorum locutus fuit; nunc quo ordine eadem facta sit subjungit, dicens: Repulit Dominus altare suum. Quod est enim altare Dei, nisi Christus? Quia cum per ipsum mediatorem humano generi Deus placatus redditur, quasi propitiationis nostrae sacrificium super ipsum Deo offertur. Hoc altare Deus Pater quasi repulit, quando Christum usque ad crucis patibulum in manibus persequentium Judaeorum in passione dereliquit. Sanctificationi quoque suae Deus Pater maledixit, quia ipse quem singulariter sanctificaverat, et ad sanctificandos nos miserat, prius maledictionis nostrae poenam expiandam imposuit, ac deinde nos a reatu maledictionis absolutos sanctificationis illius participes fecit. Sequitur: Tradi
Abbreviated transcription (Latin):
est tabernaculum suum: ideo obli¬
uioni tradidit sabbatum. Nam qͣnͣ¬
ta sit interni gaudii dulcedo. non
meminit quis quis in laudibus
hominum. & in rebus transitoriis
gaudium quęxit. & nequaquam ue¬
rapace intus mens fruitur: eum
ꝑ in centiua uiciorum. & affectus
carnalium desideriorum: contur¬
batur. Sequitur. In opprobrium &
indignationem regem & sacerdotẽ.
Anima nr̃a & rex debet ẽẽ. & sacer¬
dos. Rex: quia regere debet carnẽ
suam. Sacerdos. quia iuigiter offer¬
re debet deo deuotionem suam. Sed
rex in opprobrium traditur: quan¬
do anima carni sue subiecta. turpi¬
bus desideriis famulatur. Sacerdos
in in dignationem traditur: quando
ab illa quam erga deum habere con¬
sueuerat deuotionẽ. obstinasta mens
ex peccati consuerudine obduratur.
Deus ergo nos disipat. nos demolitur.
in obliͣdnem. in opprtibriũ in inligna¬
tionem. tradere dicitur. quia afflic¬
ta mens hoc quasi fieri a deo con¬
queritur. quod abipso ludicio suo

Expanded text:
est tabernaculum suum, ideo obliest tabernaculum suum, ideo oblivioni tradidit sabbatum. Nam quanta sit interni gaudii dulcedo, non meminit quisquis in laudibus hominum et in rebus transitoriis gaudium quaerit; et nequaquam vera pace intus mens fruitur, cum per incentiva vitiorum et affectus carnalium desideriorum conturbatur. Sequitur: In opprobrium et in indignationem regem et sacerdotem. Anima nostra et rex debet esse et sacerdos. Rex, quia regere debet carnem suam. Sacerdos, quia Deo jugiter offerre debet devotionem suam. Sed rex in opprobrium traditur, quando anima carni suae subjecta turpibus desideriis famulatur. Sacerdos in indignationem traditur, quando ab illa quam erga Deum habere consueverat devotione obstinata mens ex peccati consuetudine obduratur. Deus ergo nos dissipat, nos demolitur: in oblivionem, in opprobrium, in indignationem tradere dicitur, quia afflicta mens hoc quasi a Deo fieri conqueritur, quod ab ipso, judicio suo
Abbreviated transcription (Latin):
num gleuari querit. ut iam de reli¬
quo ad bene oꝑandum tutela dei
indignus sit: quia germinis sui fruc¬
tum id est operis sui mercedem. a¬
pud deum non custodit: hoc etiam
intentorio notare possumus. quod
sicut tentorium primũ funibus ex¬
tenditur deinde ipsi funes palis af¬
fixis terre retinentur: ita quoq bo¬
na oꝑatio per intentionis perseuerã¬
tiam. tendi debet ne relaxetur. & ip¬
sa intentio. ne a ꝓposito suo lentescat:
ꝑ spem ȩternȩ remunerationis. qua¬
si ꝑalis quibusdam soliditati terrȩ
affixis confirmari. Sequitur. Obluu¬
oni tradidit dñs in syon festiuitatem
& sabbatum. Quid p̾er festiuitatem.
nisi gaudium in etenum. & quid
persabbatum. nisi quies mentis ac¬
cipitur: Nuo enim supra di xerat
scilicet dissipauit tentorium suum:
& demolitus est tabernaculum suũ
Ad hec duo respondere uuletur:
Ac si diceret. Quia dissipauit tento¬
rium suum: ideo obluuoni tradidit
festiuitatem. Quia uero de molitus

Expanded text:
num gloriari quaerit, ut jam de relinum gloriari quaerit, ut jam de reliquo ad bene operandum tutela Dei indignus sit, quia germinis sui fructum, id est operis sui mercedem apud Deum non custodit. Hoc etiam in tentorio notare possumus: quod sicut tentorium primum funibus extenditur, deinde ipsi funes palis affixis terrae retinentur, ita quoque bona operatio per intentionis perseverantiam tendi debet, ne laxetur: et ipsa intentio, ne a proposito suo lentescat, per spem aeternae remunerationis, quasi palis quibusdam soliditati terrae affixis, confirmari. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem, et sabbatum. Quid per festivitatem, nisi gaudium internum; et quid per sabbatum, nisi quies mentis accipitur? Duo enim supradixerat scilicet, dissipavit tentorium suum, et demolitus est tabernaculum suum. Ad haec duo respondere videtur. Ac si diceret: Quia dissipavit tentorium suum, ideo oblivioni tradidit festivitatem. Quia vero demolitus
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Si autem ea quȩ supra dicta
sunt ad moralem sensum conuer¬
timus: pertentorium non incon¬
grue accipere possumus. bonam
accionem. quȩ foris ad decorem
panditur. ꝑ tabernaculum. uero:
conscientiam. inqua quisq fami¬
liari quadam & domestica conuer¬
satione secum cõmoratur. Nam
quod ad tabernaculum conscien¬
tiam signi ficet. psalmista manife¬
sta cum dicit. Uox exultationis &
salictis. intabernaculis iustorum.
Iusti nanq quasi in tabernaculis¬
sius uocem proferunt: quia de
bonis actibus sius intus in conscian.¬
tia. soli deo incescere uolunt. Quasi
ergo tentorium dissipatur: quando
boni operis nitor a statu rectitudi¬
nis. uento adulationis conquassatꝰ
impellitur. Tabernaculum autem
demolitur. quando munditia con¬
scientiȩ illicita delectatione. latent̃
corrrumpitur. Et recte dicitur. dis¬
sipauit. Quasi ortũ tentorium suũ.
In hoc eñ quisq sterilis esse mcipit:
quo debono oꝑe suo mocłis homi¬

Expanded text:
tua . Si autem ea, quae supradicta tua . Si autem ea, quae supradicta sunt ad moralem sensum convertimus, per tentorium non incongrue accipere possumus bonam actionem, quae foris ad decorem panditur. Per tabernaculum vero conscientiam, in qua quisque familiari quadam et domestica conversatione secum commoratur. Nam quod tabernaculum conscientiam significet, Psalmista manifestat cum dicit: Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum . Justi namque quasi in tabernaculis vocem proferunt, quia de bonis actibus suis intus in conscientia soli Deo innotescere volunt. Quasi ergo tentorium dissipatur, quando boni operis nitor a statu rectitudinis vento adulationis conquassatus impellitur. Tabernaculum autem demolitur, quando munditia conscientiae illicita delectatione latenter corrumpitur. Et recte dicitur: Dissipavit quasi hortum tentorium suum. In hoc enim quisque sterilis esse incipit, quod de bono opere suo in oculis homi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est sinagoga. ortus est dissipatꝰ.
Soror xp̃i idestꝰ eccłia ortus est con¬
legales enim obseuantis umbre
quedam fuerunt futurorum. & idõ
postquam ipsa ueritas uenit. iam
ultra deus ad cultum suum priora
non ad mittit. quasi enim oblitum
dicit. quia amplius sibi exiberi non
precipit. Sequitur. In opprobrium
& indignationem. furoris sui regẽ &
sacerdotem. sub auditur tradidit.
His duabus personis regebatur po¬
pulus illȩ legali. scił & sacerdotali.
Et conuenientia sunt uerba. Honor
ad regem. deuotio pertinet ad sa¬
cerdotem. Nunc autem contra ho¬
norem: opprobrium. contra deuoti¬
onem: in dignatio ponitur & sacri¬
ficiis eorum deus non placatur. sed
irascitur. Sicut per ysaiam dicit᷑.
Sanguinem hycorum aut uitulo¬
rum. & arietum nolui. incensum
abominatio michi est. Cum ueneri¬
us ante conspectum meum: quis
quȩsiuit hoc demanibus uestris
Et ꝑ psalmistam. Non accipiam do
um laudis: & redde alcissimo uota

Expanded text:
hoc est Synagoga, hortus est dissipatus. hoc est Synagoga, hortus est dissipatus. Soror Christi, id est Ecclesia, hortus contum. Legales enim observantiae umbrae quaedam fuerunt futurorum; et ideo postquam ipsa Veritas venit, jam ultra Deus ad cultum suum priora non admittit. Quasi enim oblitum dicit, quia amplius illa sibi exhiberi non praecipit. Sequitur: In opprobrium et indignationem furoris sui regem et sacerdotem. Subauditur, tradidit. His duabus personis regebatur populus ille, legali scilicet et sacerdotali. Et convenientia sunt verba: Honor ad regem, devotio pertinet ad sacerdotem; nunc autem contra honorem opprobrium, contra devotionem indignatio ponitur. Et sacrificiis eorum Deus non placatur, sed irascitur. Sicut per Isaiam dicitur: Sanguinem hircorum, et vitulorum, et arietum nolui: incensum abominatio est mihi. Cum veniretis ante conspectum meum, quis quaesivit haec de manibus vestris? Et per Psalmistam: Non accipiam, inum laudis, et redde altissimo vota
Abbreviated transcription (Latin):
do collectis ex eo fructibus sepis des¬
truitur. & eustodia remouetur. sic
ille popłs postquam fructum iusti¬
ciȩ ferre desiit. statim custodia
& tutela dei ab eo recessit. secundũ
uaticinium Y saie dicentis. Derelin¬
quetur filia syon sicut umbraculũ
inuinea. & sicut tugurium in cu¬
cumerario. Et ipse dñs in euangelio
iudeis loquitur dicens. Auferetur
auobis regum dei & dabitur genti fa¬
cienti fructum eius. Hortus enm
sterilis. & non faciens fructum. idest
signagoga uudeorum dissipatur. &
ortus fructũ faciens. idest ecełia gen¬
tium munitur atq coneluditur.
sicut in cantico canticorum dicitur.
Ortus conclusus soror mea ortus con¬
clusus: fons signatus. Bene autem
sororem uocat. quam ortum conclu¬
sum nominat: quia eccłia gentium
ꝑfidem de sinagoga nata est de qua
& xp̃s carnem sumpsit. sed tamen
enndem sinagogam. quia fructum
iusticie non habebat: quasi ortũ ste¬
rilem dissipauit. Mater ergo xp̃i.

Expanded text:
do, collectis ex eo fructibus, sepis desdo, collectis ex eo fructibus, sepis destruitur, et custodia removetur; sic ille populus, postquam fructum justitiae ferre desiit, statim custodia et tutela Dei ab eo recessit; secundum vaticinium Isaiae dicentis: Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario. Et ipse Dominus in Evangelio Judaeis loquitur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Hortus enim sterilis, et non faciens fructum, id est Synagoga Judaeorum, dissipatur; et hortus fructum faciens, id est Ecclesia gentium, munitur atque concluditur, sicut in Cantico canticorum dicitur: Hortus conclusus, soror mea, hortus conclusus, fons signatus . Bene autem sororem vocat, quam hortum conclusum nominat, quia Ecclesia gentium per fidem de Synagoga nata est, de qua etiam Christus carnem sumpsit: sed tamen eamdem Synagogam, quia fructum justitiae non habebat, quasi hortum sterilem dissipavit. Mater ergo Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
minans. etiam familiari alloquio
suo dignos habuerit: quasi taberna¬
culum ad in habitandum extri¬
xit. Sed quia post modum incar¬
ne ueniens. popłm illum exigenti¬
bus peccatis suis & sognitione ueri¬
tatis priuauit & deinde per roma¬
nos in om̃s mundi nationes disꝑsit.
recte nunc dicitur. Dissi pauit ten¬
torium suũ demolitus est taberna¬
culum suũ. Et notandũ quod ten¬
torium non demolitum. sed dissipa¬
tum dicit. & tabernaculum: ñ
dissipatũ. s demolitum: asserit. Quod
enim demolitur: sensim & latenter
destruitur. Quid gͦ perdemolitionẽ
nisi latens odium exprinitur. Tab̾¬
naculum ergo demolitum est & ten¬
torium dissipatum: quia nisi seribas.
& phariseos doctores popłi in necem
saluatoris compulisset inuidia. po¬
płm suum tam crudeliter non dis¬
sipasser captiuitatis uinclicta. Et
uidete qua similitudine tentorium
dissipatum dicat.: quasi ortum in¬
quit. Sicut ortus dissipatur. quan¬

Expanded text:
minans, etiam familiari alloquio minans, etiam familiari alloquio suo dignos habuit, quasi tabernaculum ad inhabitandum exstruxit. Sed, quia postmodum in carne veniens populum illum, exigentibus peccatis ejus, et cognitione veritatis privavit, et deinde per Romanos in omnes mundi nationes dispersit; recte nunc dicitur: Dissipavit tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum. Et notandum quod tentorium non demolitum, sed dissipatum dicit; et tabernaculum non dissipatum, sed demolitum asserit. Quod enim demolitur, sensim et latenter destruitur. Quid ergo hoc loco per demolitionem, nisi latens odium exprimitur? Tabernaculum ergo demolitum est, et tentorium dissipatum, quia nisi Scribas et Pharisaeos doctores populi in necem Salvatoris compulisset invidia, populum ipsum tam crudeliter non dissipasset captivitatis vindicta. Et videte qua similitudine tentorium dissipatum dicat: quasi hortum, inquit. Sicut hortus dissipatur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
signa abstulit: quasi mȩnia ͤ pͣre¬
cipitauit. Quando uero per in fide¬
litatem eos ex cecari ꝑmisit. & a
spe promissionis & hereditatis
sue alienos: quasi munitiones eiꝰ
disipauit. Sequitur. Et repleuit
infilia uida humiliatum & hu¬
miliatam. Quid per humiliatum
nisi ordinem prelatorum. & quid per
humiliatam. nisi plebem siliectam
accipimus: Utriq enim in aduen¬
tii xp̃i humiliati sunt: qua ueri¬
tatem quam uenturam predica¬
uerãt. & crediderant. presentem ne¬
gauerunt. Nequibus ad huc subdi¬
tur. Et dissipauit quasi ortum ten¬
toriũ suũ. &c̃. Tentorium: deforis
est tabernaculum in trinsecus. sicut
& tabernaculum federis in quod
moy ses intrat ad consulendum do¬
minum Recte ergo pertentorium: po¬
pł̃s. per tabernaculũ: ordo prelato¬
rum signatur. Quando enim po¬
płm illum antiquum deus ita
temporali gła sullimauit. quasi
tentorium ad decorem expanilit.
Cum uero quosdam ex illis ad co¬
gnitionem secretorum suorum illu¬

Expanded text:
signa abstulit, quasi moenia ejus praecipitavit. Quando vero per infidelitatem eos excaecari permisit, et a spe permissionis et haereditatis suae alienos, quasi munitiones ejus dissipavit. Sequitur: Et replevit in filia Juda humiliatum et humiliatam. Quid per humiliatum, nisi ordinem praelatorum; et quid per humiliatam, nisi plebem subjectam accipiemus? Utrique enim in adventu Christi humiliati sunt, quia veritatem quam venturam praedicaverant et crediderant, praesentem negaverunt. De quibus adhuc subditur. Et dissipavit quasi hortum tentorium suum, etc. Tentorium deforis est, tabernaculum intrinsecus: sicut et tabernaculum foederis, in quod Moyses intravit ad consulendum Dominum. Recte ergo per tentorium populus, per tabernaculum ordo praelatorum signatur. Quando enim populum illum antiquum Deus ita temporali gloria sublimavit, quasi tentorium ad decorem expandit. Cum vero quosdam ex illis ad cognitionem secretorum suorum illu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid per oculos: nisi claritas com¬
templationis & quid per uicera
nisi sensus interne dulcedinis. &
qui per iecur. nisi feͬuor diiNu
accipitur:. Quid est ergo quos ꝓ¬
pħa incontionem filiȩ populi sui
oculos suos defecisse & uicera ton¬
turbata iecurq effusum interra
comiemorat. nisi quod spiritua¬
lis quisq quanto magis animum
suum intribulatione proximorũ.
ad compassionem foras effundit:
tanto ampluis interna illa gaadia
que quietis gustaret consueuerat
ex ipsa meroris sui perturbatione
subtracta deplorat: Sequitur. suꝑ
contricione &ecetera. Per filiam po¬
puli. carnalis anima. perpariui
puerilia queilam & leua semper
appetit. nisi quantum mentis con¬
stantia. eum perdisciplinam re¬
stringit. Quasi paruulus igitur
lacte pascitur. quia per uirtutem
animi ad maturitatem constantiȩ.
uelut. ad robur uirile: paulatim

Expanded text:
Quid per oculos, nisi claritas conQuid per oculos, nisi claritas contemplationis; et quid per viscera, nisi sensus internae dulcedinis; et quid per jecur, nisi fervor divini amoris accipitur? Quid est ergo, quod propheta in contritionem filiae populi sui oculos suos defecisse, et viscera conturbata, jecurque effusum in terram commemorat, nisi quod spiritualis quisque quanto magis animum suum in tribulatione proximorum ad compassionem foras effundit, tanto amplius interna illa gaudia, quae quietus gustare consueverat, ex ipsa moeroris sui perturbatione subtracta deplorat? Sequitur: Super contritione, etc. Per filiam populi, carnalis anima; per parvulpuerilia quaedam et levia semper appetit, nisi quantum mentis constantia eum per disciplinam restringit. Quasi parvulus igitur lacte pascitur, quia per virtutem animi ad maturitatem constantiae velut ad robur virile paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓparentibus aut cognatis. dolet iste.
Audite quiꝰ dicit. Super contritione
inquid filiȩ populi mei. Non patris.
non matris. non fratris. non sororis.
non cognati. non affinis: sed popłi
mei inquit. ne affectus carnis. & ñ
Raritatis stimulus doloris: putaret᷑.
Sed credo famosos & diuites in popu¬
lo: iste planctu suo honorat. Atten¬
dite quid dicat. Cum deficeret in¬
quit paruulus & lactens. In primis
animaduertite discretionem. Plangit
quod deficiunt: non plangit qđ
diites non sunt: Quis : Paruulus
inquit. & lactens. hidete quia in¬
firmitati compatitur: non fortitu¬
dinem aut pompam ueneratur.
Sed ad huc fortassis in infirmitate
sexus & etatis honorat nobilitatẽ
generis. In plateis inquit oppidi.
Non in aula. non inurbe. non inci¬
uitate. non saltem in domo sed in
plateis oppidi: quia quanto maior
est contritorum abiectio: tanto
grauior est ideoq prȩciosior dolen¬
cis compassio. Defecerunt. & cetera.

Expanded text:
pro parentibus aut cognatis dolet iste. pro parentibus aut cognatis dolet iste. Audite quid dicit. Super contritione, inquit, filiae populi mei: non patris, non matris, non fratris, non sororis, non cognati, non affinis, sed populi mei, inquit, ne affectus carnis et non charitatis stimulus doloris putaretur. Sed credo famosos et divites in populo iste planctu suo honorat? Attendite quid dicat. Cum deficeret, inquit, parvulus, et lactens. In primis animadvertite discretionem. Plangit quod deficiunt, nec plangit quod divites non sunt. Quis parvulus, inquit, et lactens. Videte quod infirmitati compatitur, non fortitudinem aut pompam veneratur. Sed adhuc fortassis in infirmitate sexus et aetatis honorat nobilitatem generis: In plateis, inquit, oppidi. Non in aula, non in urbe, non in civitate, non saltem in domo, sed in plateis oppidi, quia quanto major est contritorum abjectio, tanto gravior est, ideoque pretiosior dolentis compassio. Defecerunt, etc. MORALIS.
Abbreviated transcription (Latin):
cat ergo peccator quomodo mala
ꝓpria flere debeat: cum iustus ꝓ ro
alienis delictis. tanta contritione se
affligat: Defecerunt inquid pre
lacrimis oculi mei. Quantum puta¬
tis compunctus erat iste. qui sie plo¬
rauit: Non enim semel se lacri¬
mas fudisse ostendit. qui oculos su¬
os prelacrimis dixit defecisse. Sed
quia multi lacrimas fundunt &
non componguntur corde: secutus
adiunxit. Conturbata sunt ucera
mea. id est usque ad cordis intima:
sagitita doloris penetrauit. dolor sen¬
sum tetigit. contremuit affectus pi¬
etatis. Sequitur. Effusum est int̾ra
iecur meum. Quid per effusionem
iecoris. nisi afflictio carnis signatur.:
Nam quia in iecore. decoctio stoma¬
chi calorem accipit: qui in afflictioe
sui corporis curam post ponunt qͥd
aliud quam iecur interram effun¬
dunt: Ne igitur in anes lacrimȩ.
ne ficta suspiria. ne simulati gemi¬
tus credantur: ecce carnis afflictio
manifesta. Sequitur. Sed fortassis

Expanded text:
cat ergo peccator quomodo mala cat ergo peccator quomodo mala propria flere debeat, cum justus pro alienis delictis tanta contritione se affligat. Defecerunt, inquit, prae lacrymis oculi mei. Quantum putatis compunctus erat iste, qui sic ploravit? Non enim semel tantum se lacrymas fudisse ostendit, qui oculos suos prae lacrymis defecisse dicit. Sed quia multi lacrymas fundunt et non compunguntur corde, secutus adjunxit: Conturbata sunt viscera mea, id est usque ad cordis intima sagitta doloris penetravit, dolor sensum tetigit, et contremuit affectus pietatis. Sequitur: Effusum est in terra jecur meum. Quid per effusionem, jecoris, nisi afflictio carnis signatur? Nam quia in jecore decoctio stomachi calorem accipit, qui in afflictione sui corporis curam postponunt, quid aliud quam jecur in terra effundunt. Ne igitur inanes lacrymae, ne ficta suspiria, ne simulati gemitus credantur, ecce carnis afflictio manifesta sequitur. Sed fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
ma significatur. quam tamen cum
filiam nominat fidei professionem
habere demonstrat: Per contricionẽ
autem irreparabilis calamitas osten¬
ditur: sicut quod contritum est am¬
plius non reparatur. Sequitur. Cũ
deficeret paruulus. & dactans in pla¬
teis oppidi. Determinat contricionem.
Per paruulum: populũ rudem. & fi¬
de simplicem. per lactentem. paruos
doctores. Per plateas opidi: uolupta¬
tes huius seculi accipere debemus. Par¬
uulus ergo & lactans in platris oppidi
deficiunt: quando carnales quiq
& stulti. cum peruersis doctoribus
perlatã uiam uoluptatum. ad per¬
ditionem uadunt. Et nota quod ait
deficerent. Magis enim plangendi st̃
qui abono deficiunt quam il qui ñ¬
quam boni fuerunt. Nefecerunt & cete
ra.Proprium est electorum aliena ma¬
la tanquam sua plangere. Sic̃ enĩ
bonis congaudendo. eorum meritis
participes fiuint. ita quoq malis per
compassionem condolendo de illorũ
perditione sibi lucrum faciunt. Dis¬

Expanded text:
ma significatur? quam tamen, cum ma significatur? quam tamen, cum filiam nominat, fidei professionem habere demonstrat; per contritionem autem irreparabilis calamitas ostenditur, sicut quod contritum est amplius non reparatur. Sequitur Cum deficeret parvulus, et lactens in plateis oppidi. Determinat contritionem per parvulum, populum rudem, et fide simplicem. Per lactentem, pravos doctores. Per plateas oppidi, voluptates hujus saeculi accipere debemus. Parvulus ergo et lactens in plateis oppidi deficiunt, quando carnales quique, et stulti cum perversis doctoribus per latam viam voluptatum ad perditionem vadunt; et nota quod ait, deficeret. Magis enim sunt plangendi, qui a bono deficiunt, quam qui nunquam boni fuerunt. Defecerunt, etc. ALLEG.: Proprium est electorum aliena mala tanquam sua plangere. Sicut enim bonis congaudendo in eorum meritis participes fiunt, ita quoque malis per compassionem condolendo, de illorum perditione sibi lucrum faciunt. Dis
Abbreviated transcription (Latin):
solum confugere. & diuinam clem̃¬
tiam implorare hoc pulchre psal¬
mista significat dicens. Turbati
sunt & motisunt sicut ebrius. &
om̃is sapientia eorum deuorata est.
Et clamauerunt ad dñm cũ tribu¬
larentur. & denecessitatibus eorũ
deficiunt ocłi. quia sepe cum malũ
uehementer ingruit. discretionis
oculum meror caligare facit. Uice¬
ra turbantur. quia intrinsecus af¬
fectus pietatatis concutitur. Iecur
interrã effunditur. quia sepe in elec¬
tis. promerore alieni ꝑ iculi alacritas
mentis obligatur: ut tanto amplius
etiam insemet ipsis adbona agenda
reddantur cepidi. quanto magis st̃
inconpassione fr̃ne dilectionis afflic¬
ti. Per oculos igitur. & uicera. & iecur:
significantur. ii qui plangunt: non
qui planguntur. Unde. & mox perse¬
quentia uerba de hiis qui palngunt᷑
sententiam ad nectens: causam do¬
loris exponit dicens. Super contrici¬
one filiȩ populi mei. Quid enim per
muliebrem sexum. nisi plebs in fir¬

Expanded text:
solum confugere et divinam clemesolum confugere et divinam clementiam implorare. Hoc pulchre Psalmista significat, dicens: Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius; et omnis sapientia eorum devorata est. Et clamaverunt ad Dominum cum tribularentur: et de necessitatibus eorum deficiunt, quia saepe cum malum vehementer ingruit, discretionis oculum moeror caligare facit. Viscera turbantur, quia intrinsecus affectus pietatis concutitur. Jecur in terram offunditur, quia saepe in electis prae moerore alieni periculi alacritas mentis obligatur, ut tanto amplius etiam in semetipsis ad bona agenda reddantur tepidi, quanto magis sunt in compassione fraternae tribulationis afflicti. Per oculos igitur, et viscera, et jecur, significantur ii qui plangunt, non qui planguntur. Unde et mox per sequentia verba de iis qui planguntur sententiam adnectens, causam doloris exponit, dicens: Super contritione filiae populi mei. Quid enim per muliebrem sexum, nisi plebs infir