comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor ⁊ dilectus tuus p̾mntiabat tibi
canticũ nouũ in decacordo psalt̾io. fãqͥ
ꝓ te etiam neruos suos extensurus.
in ligno: ut de poc̃o dampnaret pcc̃m i
carne. ⁊ iustitia legis impleretur ĩ te
Odypticeũ ꝯiugale: quod nõ sine cã
odit adult̾a. Iam enim ad te est sermo
manichea congregatio: fallax ⁊ fallatus
inuoluta. Ita ne multimiba tot elem̃¬
tis.uł potius m̾etrix ꝓstituta demo¬
niis. ⁊ sacrilegis uanitatib impreg¬
nata. audes mat̾ͥmoniũ catholicum
dñi tui cuimine impudrcitie laca̾re
Ostende nob̾ mechos tuos splendicenẽ¬
tem pond̾atorem: ⁊ athantem latura¬
rium. illũ enĩ dicis capita elem̃toꝵ
ten̾e. mundũq suspend̾e. istum aut̃
genu fixo. scapulis ualidis subbaui¬
lare tantam molem. utiq ne ille defi¬
ciat. Ubi sunt isti:Qui si u̾e ẽẽnt qñ
ad te uenirent. occupati tanto nego¬
tio ⁊ qñ ad te intͣrent. ut blanda ma¬
nus tua ⁊ otiosa plane delicata. post

Expanded text:
tor et dilectus tuus praenuntiabat tibi tor et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamquam pro te etiam neruos suos extensurus in ligno, ut de peccato damnaret peccatum in carne et iustitia legis inpleretur in te. o diptychium coniugale, quod non sine causa odit adultera! Iam enim mihi ad te est sermo, Manichaea congregatio fallax, et fallaciis inuoluta. itane multinuba tot elementis uel potius meretrix prostituta daemoniis et sacrilegis uanitatibus inpraegnata audes matrimonium catholicum domini tui crimine inpudicitiae lacerare? ostende nobis moechos tuos, splenditenentem ponderatorem et Atlantem laturarium. -illum enim dicis capita elementorum tenere mundumque suspendere; istum autem genu fixo scapulis ualidis subbaiulare tantam molem, utique ne ille deficiat. ubi sunt isti? qui si uere essent. quando ad te uenirent occupati tanto negotio ? quando ad te intrarent, ut blanda manu tua et otioso pane delicata post
Abbreviated transcription (Latin):
illud p̾figurabat. dacus est digitus dei sp̃c
re dypticcum: quo tibi scripta olim q
nunc agnosces mittebantur. Tantum
noli ẽẽ sub lege. ne illam timore nõ mi¬
pleas: s sub gr̃a. ut sit in te plenitudo
legis caritas. Non enĩ alind dyꝑticeũ
recensebat sponsi tui amicus: cũ dicẽt.
sam nõ ad ult̾abis. nõ homicidiũ facies
nõ concupisces:⁊si quod est aliud manda¬
tum. in hoc sermone recapitulatrr:. ⁊ di
ligos ꝓximũ tuũ tamqͣm te ip̃m. dilec¬
tio ꝓximi: malũ nõ oꝑatur. Plenitudo
aut̾ legis est caritas. Ibi enĩ sunt duo
gulis tabulis explicata. Hoc ergo dyp¬
ticeum ille ꝓmisit qui tibi hec duo pre¬
cepta ueniens ꝯmendauit. in quibus
tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. In pͥmo p̾cepto
tem: isto ꝯgregas societatem. Que duo
p̾cepta: ip̃a sunt decem. Tria ꝑtinent ad
dm̃. ⁊ septem ad ꝓximũ O pudicũ dẏp¬
ticeum. in quo uetẽ figura ille dilec¬

Expanded text:
illud praefigurabat, datus est digitus dei, spirillud praefigurabat, datus est digitus dei, spirre diptychium, quo tibi scripta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur; tantum noli esse sub lege, ne illam timore non inpleas, sed sub gratia, ut sit in te plenitudo legis caritas. non enim aliud diptychium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: nam non adulterabis, non homicidium facies. non concupisces et si quod est aliud mandatumliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis est caritas. ibi enim sunt duo gulis tabulis explicata. hoc ergo diptychium ille praemisit, qui tibi haec duo praecepta ueniens commendauit, in quibus tota lex pendet et prophetae. in primo praecepto tem, isto congregas societatem. quae duo praecepta ipsa sunt decem: tria pertinent ad deum et septem ad proximum. o pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilec
Abbreviated transcription (Latin):
Nam m illo dypticeo lapiddo. iam tu
nõ corde lapideo intlłigis: quid duro
illi ppło ꝯgruebat. Et in eotñ agnos¬
cis petram ip̃m sponsum tuũ: illum
quem petrus loquitur lapidem inuũ
ab omnib reꝓbatum. a deo aut̃ electũ
et honorificatũ. Illis ergo erit lapis
offensionis ⁊ petra scandali: tibi aut̃
lapis quem reꝓbau̾unt edificantes
fc̃s est in capite anguli. Quod totum
etiam illud dypticeũ. Netimeas:⁊
plane sponst tui est. Aliis lapis illei
significauit duram stoliditatem. tͥ
aut̃ firmam stabilitatem. Digito dei
scripte sunt tabule ille. digito der spõ¬
sus tuus eiecit demonia digito dei
expesle tu doctrinas demonioꝵ m̃daci¬
loquioꝵ caut̾iantiũ ꝗscĩam. Ex hoc
dypticeo repellis adult̾ium. qui se
paclitũ dicit ut scõ nomine te seducat
suinqͣgesimo enĩ die post pascha da¬
te sunt ille tabule. ⁊ qͥnq̃ gesimo die
polt pillieren sponsi tui quam pasehui

Expanded text:
nam in illo diptychio lapideo, iam tu nam in illo diptychio lapideo, iam tu non corde lapideo intellegis, quid duro illi populo congruebat? et in eo tamen agnoscis petram, ipsum sponsum tuum, illum, quem Petrus loquitur: lapidem uiuum ab hominibus reprobatum. a deo autem electum et honorificatum. illis ergo erat lapis offensionis et petra scandali; tibi autem lapis. quem reprobauerunt aedificantes, factus est in capite anguli. quod totum etiam illud diptychium; ne timeas. plane sponsi tui est. aliis lapis ille significauit duram stoliditatem. tibi autem firmam stabilitatem. digito dei scriptae sunt tabulae illae; digito dei sponsus tuus eiecit daemonia; digito dei expelle tu doctrinas daemoniorum mendaciloquorum cauteriantium conscientiam. ex hoc diptychio repellis adulterum, qui se paracletum dicit, ut sancto nomine te seducat. quinquagesimo enim die post pascha datae sunt illae tabulae; et quinquagesimo die post passionem sponsi tui, quam pascha
Abbreviated transcription (Latin):
laprdeuimn. ⁊dabo eio cor carneũ didrit
si nõ est hoc nõ in cabulis lapideis: s in
tabulis cordis carnalib. Ram neq ibi
quod dcm̃ est cor carneum. neꝙ hic tabłe
sensu est caro sentit. ꝑ lapidis in sensua¬
litatem significatũ est cor nõ intlłigẽs.
et ꝑ carnis sensualitatem significatũ
est cor intlłigens. eu potius istos irrt¬
de qui dicunt ⁊ t̾ram ⁊ ligna ⁊ lapides
hir̃e sensum ⁊ intlłigentiore uita utũe.
carnes aut̾ stolidiore ⁊ optusiore. Uñ
nõ a u̾itate s a sua uanitate ooguntᷤᷤ
fatĩ mundius ẽẽ legem ꝯscriptam
in tabulis lapideis: qͣm suũ thesani¬
rum in pellib morticinis. An forte
qr in fabella sua etiam lapides dicũt
ossa eẽ pͥncipum. nõ eis dubitant co¬
ria pponere agnoꝵ. Rempe ergoilla
testamenti archa mundius tegebat
lapideas tabuilas: qͣm capͥna pellis co¬
dicem istoꝵ. Hec tu misericordit᷑ irride
ut eis irridenda ⁊ fugienda ꝯm̃des

Expanded text:
lapideum et dabo eis cor carneum. uideant, lapideum et dabo eis cor carneum. uideant, si non hoc est: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. nam neque ibi quod dictum est cor carneum, neque hic tabulae sensu est, caro sentit, per lapidis insensualitatem significatum est cor non intellegens et per carnis sensualitatem significatum est cor intellegens. tu potius istos inride, qui dicunt et terram et ligna et lapides habere sensum et intellegentiore uita uiuere, carnes autem stolidiore et obtunsiore. unde non a ueritate, sed a sua uanitate coguntur fateri mundius esse legem conscriptam in tabulis lapideis quam suum thesaurum in pellibus mquia in fabella sua etiam lapides dicunt esse ossa principum, non eis dubitant coria praeponere agnorum? Nempe ergo illa Testamenti arca mundius tegebat lapideas tabulas, quam caprina pellis codicem istorum. Haec tu misericorditer irride, ut eis irridenda et fugienda commendes:
Abbreviated transcription (Latin):
no quõ possunt eẽ u̾ba u̾acis in p̃di¬
citore xp̃i fallacis:ꝯtempne insubta¬
tones eoꝵ. qr bene es tibi conscia pro¬
missionem uite et̾ne te adamasse
n mun̾ib sponsi tui .i. ip̃m sponsũ
iũ qr ip̃e est unta et̾na: nõ aut̃ sicut
l desipiunt ad alienũ dm̃ seducta
sꝓmittentem saturitatem uentͥs
tfram cananeoꝵ. Inclłige quippe in
uis etiam ꝓmissionib. te iam tunc
guratam ⁊ ꝓph̾atam. p̾̃scĩam ꝑturis
scoꝵ. Nec lapideo dẏpticeo miserabi¬
idicacitate rep̾henso moucarto: qr
io̾ hẽs lapideum cor. ꝙ ille tabule in
plo pͥore significabant. Es enĩ epła¬
sploꝵ scripta nõ attram̃to. s spñ dei
nlui: nõ m tabulis lapideis. s in rabu¬
lscordis carnalib. Ad que u̾ba illi
uani gaudent. putantes apłm rep̾¬
aendisse dispensatõm illi tpẽt ꝯgruã
let̾is testam̃ti: intlłigentes hoc eum
ꝓph̾a dixisse. Hec enim u̾ba que m¬
is quos respuunt p̾mntiata sunt
roph̃a eni dix̾at. auferam eis cor

Expanded text:
o possunt esse uerba ueracis in praedicatore Christi fallacis? contemne insultationes eorum, quia bene tibi es conscia promissionem uitae aeternae te adamasse in muneribus sponsi tui, id est ipsum sponsum tuum, quia ipse est uita aeterna. Non autem, sicut illi desipiunt, ad alienum deum seducta es, promittentem saturitatem uentris et terram Chananaeorum. intellegis quippe in ipsis etiam promissionibus te iam tunc figuratam et propheta. nec lapideo diptychio miserabili dicacitate reprehenso mouearis, quia non habes lapideum cor, quod illae tabulae in populo priore significabant. es enim eppta non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. ad quae uerba illi uani gaudent putantes apostolum reprehendisse dispensationem illi tempori congruam ueteris testamenti, non intellegentes hoc eum ex propheta dixisse. haec enim uerba. quae iis, quos respuunt, praenuntiata sunt. propheta enim dixerat: auferam eis cor
Abbreviated transcription (Latin):
udite hec quoꝵ corda possidet xp̃c.
et uidete si toleratis. nisi qr ip̃e
est ur̃a patientia. Faustus nouo melle
plenus: respuit acetum uetus. et
paulus aceto uet̾e plenus: effridit di¬
midiũ quo caꝑet infustim mel nouũ
nõ seruand̾. s corrumpend̾. Uides enĩ
quod ait apłs panlus seruus xͥ ih̾u

Expanded text:
udite haec, quorum corda possidet Christus, et uidete, si toleratis, nisi quia ipse est uestra patientia. Faustus nouo melle plenus respuit acetum uetus et Paulus aceto uetere plenus effudit dimidium, quo caperet infusum mel nouum, non seruandum, sed corrumpendum. uides enim, quod ait ap
Abbreviated transcription (Latin):
in fandasmatis lucidoꝵ nemoꝵ uolupta¬
tir. Que sunt. ubi sunt. unde sunt fide¬
lia pmissa eus: O ebria. nõ a uino.Rem
ꝑ ꝯuitiata es impudentia sacrilegadõ
pph̾aꝵ: quod ip̃is uideis sibi seruientib
nõ exhibu̾it quod ꝓmisit. Nec sane dici¬
sti quid ꝓmiserit ⁊ nõ exhibu̾it: ne ĩ
ꝯutnceris aut iam exhibitũ quod nõ
intlłigis. aut adhuc futurũ quod nõ
credis. ẽ ibi quid pmissum est ⁊ p̾senta
legamus cum laude p̾dictos futuros
manicheos. unde iam tibi aliquid exhi¬
bitum putes hoc ip̃o qr ẽẽ uos uidemꝰ.
pͥus ꝓbatura es quod nõ ip̃e maniche᷑
tibi ꝓpħas finx̾it. qui sibi ut credes uo¬
luit. Neq enĩ putat turpe mendatiũ.
lut uo pt dubitari falsas ppħias ostẽ¬
dere in pellib ouinis qui xp̃m laudãs
asseu̾at falsas cycatrices ostendisse m
m̃bris sius At ego uos plane p̾dictos
um ⁊ ab apło exp̾ssius. S uidete ꝙ̃ ad¬

Expanded text:
in phantasmatis lucidorum nemorum uolutain phantasmatis lucidorum nemorum uolutatur. quae sunt, ubi sunt, unde sunt fidelia promissa eius?s o ebria, non a uino ! Nempe conuiciata es inpudentia sacrilega deo prophetarum. quod ipsis Iudaeis sibi seruientibus non exhibuerit, quod promisit. nec sane dixisti, quid promiserit et non exhibuerit, ne ibi conuincereris aut iam exhibitum, quod non intellegis, aut adhuc futurum. quod non credis. tibi quid promissum est et praesentatlegamus cum laude praedictos futuros Manichaeos, unde iam tibi aliquid exhibitum putes, hoc ipso, quia esse uos uidemus, prius probatura es, quod non ipse Manichaeus tibi prophetas finxerit, qui sibi ut crederes uoluit. neque enim putat turpe mendacium, aut uero potest dubitare falsos prophetas ostendere in pellibus ouinis, qui Christum laudans adseuerat falsas cicatrices ostendisse in membris suis. at ego uos plane praedictos uerum et ab apostolo expressius. sed uidete quemad
Abbreviated transcription (Latin):
yppocentaurus semiforus. ⁊ semideuo
ue qr nec yppocentaurus dicendus est
sliid aut̃ sit tu accende: ⁊ erubesce. ⁊ mi¬
tesce. ut corruptõm tuam a serpentei
adult̾o phorrescas. Cuius astutiam si
apud moysen credendam nõ putasti
apud paulũ cau̾e debuisti. Qui ueram
eccłam uolens uirginem castam exhi¬
bere xp̃o. tuneo inquit ne sicut serpõs
euam fefellit in u̾sutia sua. ita corrũ¬
pantur mentes ur̃e a simplicitate et
castitate que est in xpõ. Hoc tu cum au¬
dires usq adeo tñ desipiusti. ⁊ uenena¬
tis incantatõib eius amens facta es
ut aliis młtis heresib aliuid atq aliud
suaserit. Porro si errant młte fallati
eius uartis ⁊ młtiformib irretiteqͥ
tñ hanc ammonitõm apłi ueram fa¬
tentur: tu qͣntum adult̾ata es. quan
m longinquo ꝓstituta que ip̃m ꝑ¬
atq corruptam clamat. ut ab eo iuiri¬
gniem sponiam xp̃i tali ammonites
ellodiat: Tenebrauit cor tuil. qui tecum

Expanded text:
Hippocentaurus, semiferus et semideus? Hippocentaurus, semiferus et semideus? Vere, quia nec Hippocentaurus dicendus est. Quid autem sit, tu attende, et erubesce et mitesce, ut corruptionem tuam a serpente adultero perhorrescas: cujus astutiam si apud Moysen credendam non putasti, apud Paulum cavere debuisti, qui veram Ecclesiam volens virginem castam exhibere Christo, Timeo, inquit, ne sicut serpens Evam fefellit in versutia sua, ita corrumpantur mentes vestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo . Hoc tu cum audires, usque adeo tamen desipuisti, et venenatis incantationibus ejus amens facta es, ut aliis multis haeresibus aliud atque aliud um esse persuaserit. Porro si errant multae fallaciis ejus variis et multiformibus irretitae, quae tamen hanc admonitionem Apostoli veram fatentur: tu quantum adulterata es, quam in longinquo prostituta, quae ipsum atque corruptam clamat, ut ab eo uirginem sponsam Christi tali admonitione custodiat? tenebrauit cor tuum, qui tecum
Abbreviated transcription (Latin):
lutis sue. tibi optat bonam ꝯu̾sionẽ
a fabulis ad u̾itatem: ne adoneũ qͣi
adult̾um reformidans. cũ u̾sutissi¬
mo adult̾o serpente remaneas. Ado
seruitus. Non quecũq. s illa qua tĩm
deo seruitur. sicut amen int̾ptatur ne
tu quoq hẽas: pt̾ hebreas litt̾as. uł que
ex hebreo sunt nõ inuenis. Nõ ergon
Intlligit ⁊ amat: nec curat imꝑitum
insultadorem. Et que nond̾ intiligit.
credit eẽ talia. qualia nõ ulła exꝑta est.
que nond̾ intellecta sic erant. Obitiat
et quisq ꝙ emmanuel adamau̾it. irr¬
det inscĩam illius hoĩs: amplectitur n̾t¬
tatem huius noĩs. Obiciat quod ama¬
uerit messiam: reppellit extinctum
adũsarium: tenet uctum magistrũ
Ita te quoq cupit sanari a uanis etro¬
rib. ⁊ edificari sup firmam̃tũ apłoꝵ¬
tua fabula confec̾it: cum ex ꝑte dei tui
et ex ꝑte t̾re tenebraꝵ falsum inund̃
fabricat in corde tuo. Ita ne ille nõ est

Expanded text:
lutis suae et tibi optat bonam conuersionem lutis suae et tibi optat bonam conuersionem a fabulis ad ueritatem, ne Adoneum quasi adulterum reformidans cum uersutissimo adultero serpente remaneas. Adonseruitus, non quaecumque, sed illa, qua tantummodo deo seruitur; sicut Amen interpretatur tu quoque habeas praeter hebraeas litteras uel quae ex hebraeo sunt, non inuenies. non ergo intellegit et amat; nec curat inperitum insultatorem; et quae nondum intellegit, credit esse talia, qualia nonnulla experta est, quae nondum intellecta sic erant. obiciat ei quisque quod Emmanuhel adamauerit, inridet inscitiam illius hominis, amplectitur ueritatem huius nominis. obiciat quod amauerit Messiam, repellit exstinctum aduersarium, tenet unctum magistrum. ita te quoque cupit sanari a uanis erroribus et aedificari super fundamentum apotua fabula confecerit, cum ex parte dei tui et ex parte terrae tenebrarum falsum mundum fabricasti in corde tuo. Itane ille non est
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ modũ pcc̃or. aut pocm̃ ꝑ mandatũ
surda. ceca: audi. iude. ꝑ bonũ inquit
opatũ est mͥ mortem. Ergo lex semꝑ¬
est bona siie obsit manib grã. siue
ꝓsit plenis gr̃a: semꝑ est bona. Sicut
sol semꝑ est bonus: qr omnis creatura
dei bona est. siue dolentib ocłis noceat.
suie sanos mulceat. Pinde quod est oo¬
culis sanitas ad uidend̃ solem: hoc est
gr̃a m̃tib adimplendam legem. Et
sicut ocłi sani nõ sol delectationi mo¬
lebantur: sic anima que ꝑ caritatem
sp̃c salua fcã est. nõ iustitie legis mor¬
tua dicitur s illi reatui ⁊ p̾naricatio¬
ni quam lex ꝑ litt̾am cum gr̃a defuit
faciebat Itaq de illa utrũq dr̃ ⁊ bona
est lex. si quis ea legitune utatur. ⁊
quod sequitur. sciens hoc qr uisto lex
nõ est posita: qr nõ opus ht̃ t̾rente
litt̾a quem delectet ip̃a iustitia. Hec
sponsa xp̃i gaudens in spe plene sa¬

Expanded text:
supra modum peccator aut peccatum per mandatum. supra modum peccator aut peccatum per mandatum. surda, caeca, audi, uide. per bonum, inquit. mihi operatum est mortem. ergo lex semper bona est, siue obsit inanibus gratia, siue prosit plenis gratia, semper est bona, sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura dei bona est, siue dolentibus oculis noceat, siue sanos mulceat. proinde quod est oculis sanitas ad uidendum solem, hoc est gratia mentibus ad inplendam legem. et sicut oculi sani non solis delectationi molebantur, sic anima, quae per caritatem spiritus salua facta est, non iustitiae legis mortua dicitur, sed illi reatui et praeuaricationi, quam lex per litteram, cum gratia defuit, faciebat. itaque de illa utrumque dicitur et: bona est lex, si quis ea legitime utatur et quod sequitur: sciens hoc, quia iusto lex non est posita, quia non opus habet terrente littera, quem delectat ipsa iustitia. Haec sponsa Christi gaudens in spe plenae sa
Abbreviated transcription (Latin):
sit altius qui ex mortuis resurrexit
disc̾nit ista sine legis in urria. ne sa¬
crilegium ꝯmittat in eius auctorem.
quod̾ tu facis in eum quem ñ ĩtlligis
auctorem boni: cũ audias aplĩ dicen¬
tem. Itaq lex quid sc̃a. ⁊ mandatũ scm̃
et iustũ. ⁊ bonũ. Ecce auctor boni est:
qui tibi uidetur unus ex pͥncipib te¬
nebraꝵ. litende utatem ferit tibio¬
culos. Ecce paulus apls dicit. lex quid
sc̃a.⁊ mandatũ scm̃ ⁊ iustũ ⁊ bonum.
Ecce cuius auctor est: qui dypticeum
illud quod stulta irrides in magni
sacram̃ti dispensatõm p̾misit. Eadem
litt̾e sp̃s ut incipet impleri iustitia
legis que nõ impleta reos etiam p̾ua¬
uicatione faciebat. Req enĩ alia lex est
scã ⁊ iusta ⁊ bona. ⁊ alia ꝑ quam poc̃m
mortem oꝑatur: cui mori nos opor¬
tet ut simus alt̾ius qui ex mortius
resurrexit. s ead̾ ip̃a est. Ecoe sequere
lege. S pocm̃ inquit ut appareat pcc̃m

Expanded text:
sit alterius qui ex mortuis resurrexit, sit alterius qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis injuria, ne sacrilegium committat in ejus auctorem: quod tu facis in eum, quem non intelligis auctorem boni; cum audias Apostolum dicentem, Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Ecce auctor boni est, qui tibi videtur unus ex principibus tenebrarum. Attende veritatem, ferit tibi oculos. Ecce Paulus apostolus dicit, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Ecce cujus auctorest, qui diptychium illud, quod stulta irrides, in magni sacramenti dispensationem praemisit. Eadem litterae spiritus, ut inciperet impleri justitia legis, quae non impleta reos etiam praevarisatione faciebat. Neque enim alia lex est sancta et justa et bona, et alia per quam peccatum mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit: sed eadem ipsa est. Ecce sequere, lege. Sed peccatum, inquit, ut appareat peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
reat pot̃mi: ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est mortem
Hec ista cui tu insultas intlłigit. qr
genens petit. qr humilis q̃rit qr mitis
pulsat. Et sic udet nõ rephendi legem
cum dr̃. lict̾a occidit. spc̃ aut̃ uiui ficat
flat. caritas u̾o edificat. Ram ttiq ip̃e
dix̾at. scimus qr omnes scĩam hẽmis
et tunc adiungit. scĩa inflat caritas
u̾o edificat. Utquid ergo hẽbat ip̃e qͦ
inflaretur nisi qr cum caritate non
solum nõ inflat scĩa. s etiam firmat:
Ita litt̾a cum sp̃ti. ⁊ lex cum gr̃a. iam
nõ eo modo litt̾a ⁊ lex appellatur. sic̃
ꝑ seip̃am cum occidit abundante de¬
licto. Ita enĩ lex ⁊ uirtus poti dc̃a est
cum auget eius noxiam dełcatõm¬
ꝑseu̾am ꝓhibitõm. nec tñ etiam sit
mala est. s pcc̃m ut appareat pocm ꝓ
bonũ opatũ est mortem. Ita mlda qͥb¬
Hec igitur sponsa xp̃i iam mortua
legi .i. pocõ quod legis phibitõne fit
abundantius. cum lex sine grã iubet
nõ uiuat: tali ergo legi mortua. ⁊t

Expanded text:
 per bonum mihi operatum est mortem . Haec ista, cui tu insultas, intelligit; quia gemens petit, quia humilis quaerit, quia mitis pulsat: et sic videt non reprehendi legem, cum dicitur, Littera occidit, spiritus autem vivificat flat, caritas uero aedificat. nam utique ipse dixerat: scimus, quia omnes scientiam habemus, et tunc adiungit: scientia inflat, caritas uero aedificat. utquid ergo habebat ipse, quo inflaretur, nisi quia cum caritate non solum non inflat scientia, sed etiam firmat? ita littera cum spiritu et lex cum gratia iam non eo modo littera et lex appellatur, sicut per se ipsam cum occidit abundante delicto. ita enim lex et uirtus peccati dicta est, cum auget eius noxiam delecteram prohibitionem. Nec tamen etiam sic mala est: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum operatum est mortem. Ita multa quibusHaec igitur sponsa Christi, jam mortua legi, id est, peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia jubet, non juvat: tali ergo legi mortua, ut
Abbreviated transcription (Latin):
idm̃ tuũ tibiq compeditũ. ⁊ tanta suoꝵ
turpitudine ut solui ualeat indigen¬
tem. sam rem ꝓximi nõ ꝯcupiscẽ quod
est ultimt̃ decalogi mandatũ: unde po¬
ros miseta: Nõne ubi ds̃ ip̃e tuus ĩ t̾ra
aliena se fabricare m̃titur scła noua.
nbi post falsam uictoriam falso tͥuin¬
m̾ito tibi est inimicũ dẏpticeũ conti¬
nens tam bona mandata młtũ errori
tuo ꝯtͣrra. sam illa tria que ad dilectõ¬
nem dei ꝑtinent oĩo ignoras: ot̃o non
seruas. Hec aut̃ septem quib societas
humana nõ leditur. si qñ custodis.
aut pridore repͥm̾is ne int̾ hoĩes ꝯfũ¬
airis. aut timore frang̾is ne publicis
legib puniaris. aut malũ factum
bna aliqua consuetudme horrescis.:
aut ip̃a naturali lege qͣm minste alt̾i
facias quod tibi ab alto fieri nõ ius
aidu̾tis. Error tñ tuus qͣm te in ꝯtͣriũ
ire compellat ⁊dum seq̃ris ⁊ dum nõ
d̃ris sentis: cum uł hoc facis quod¬

Expanded text:
deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum turpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triummerito tibi est inimicum diptychium continens tam bona mandata multum errori tuo contraria.- nam illa tria, quae ad dilectionem dei pertinent, omnino ignoras, omnino non seruas; haec autem septem, ' quibus societas humana non laeditur, si quando custodis, aut pudore reprimeris, ne inter homines confundaris, aut timore frangeris, ne publicis legibus puniaris, aut. malum factum bona aliqua consuetudine horrescis, aut ipsa naturali lege, quam iniuste alteri facias, quod tibi ab altero fieri non uis, aduertis: error tamen tuus quam te in contrarium ire conpellat et, dum sequeris, et, dum non sequeris, sentis, cum uel hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
ut furto tuo d̾s tuns nec in granins
incidat uincłm. ⁊ quo inciderat
eruatur: Porro si in eod̾ furto ꝓp̾¬
bendaris: nõne ꝑ ip̃m dm̃ tuũ nõ te
abstulisse irabis. Quid enim tibi
facturus est talis ds̃ cui dicis. falsũ
iuraui ꝑte s ꝓte. nisi uelles ut exi¬
cium tibi inferrem. dũ honorem ds
ferrem: Ita ⁊ illud mandatũ legis
ne falsum testimoniũ dicas: pp̃ m̃ba
dei tui sic ꝯtempnis. ut ea nõ solum
testimonio. s etiam uiram̃to falso
de compedib liberes. Iam u̾o quod se¬
quitur no concupises uroe prmi
tii debet apud te impleri. Et hoc unum
uiddo: quod ulla tui erroris ncc̃ĩtate iuola¬
re cogaris.S si nefas est ꝯuigem ꝯcu¬
piscere alienam: consid̾a quid sit ꝯcupis¬
cend̾ se ꝓpone alienis. ⁊ recordare tuos dõs
formosos. ⁊ deas formosas. p̃bentes se ut
ardent̾ ꝯcupiscantur. illi a feminis te
in fruendam libidinem ⁊ insuos amplex
mhiant̾ estuantib: eruant ab eis illũ

Expanded text:
ut furto tuo deus tuus nec in grauius ut furto tuo deus tuus nec in grauius incidat uinculum, et quo inciderat eruatur? porro si in eodem furto conprehendaris, nonne per ipsum deum tuum non te abstulisse iurabis? quid enim tibi facturus est talis deus, cui dicis: falsum iuraui per te, sf!d pro te, nisi uelles, ut exiteros faciatis. ducunt enim eas ex lege ferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non solum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupisces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera, quid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis priin fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum
Abbreviated transcription (Latin):
perrindoꝵ causa.⁊ ura lege metileto¬
ne ꝑticłam dei sui sordib carnioa¬
ciant ad explendam tm̃ libidimnon ce¬
filios aut̾ muiti suscipiunt pp̃quos
dolum ꝯiugia copulanda sunt Quo
de nuptus unde sunt nuptie: Quo as¬
lato. mariti erunt turpit amatores¬
m̾etrices uxores. thalami fornices so¬
cis lenones. Ac ꝑ hoc etiam illud pͥces¬
tum quod est nõ occides: ex eiuid ent
ris ꝑu̾sitate nõ seruas. Dum entm
times ne det tui m̃brũ ligetur i cuoꝰ
ne. nõ das esurienti panem. Hic for¬
midans homicidiũ falsum. illic ꝓpeꝰ
tras uerũ. Itaq si icurras i illũ
famelicũ qui mori possit nisi cibun
porrigendo sb̃uentas:tam tu homic¬
da tenebris. aut lege dei si nõ dederio
aut lege manichet si ded̾is. Quudaert
decalogi p̾cepta quõ seruabis: An a
furto abstineas. ut nescioquis pans
deu quaml escam in suis utscera
trucidandam deuoret. potius qm̃ u
si possis ei subripias. aci ad offici¬
nam uentris electoꝵ tuoꝵ curras

Expanded text:
etiam carneis oculis uerus in ueritate carnis exortus est, in fallaciae uanindam tantum libidinem fefilios autem inuiti suscipiunt, propter quod solum coniugia copulanda sunt. quode nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo abes et foeda et contentiosa: tumuisti, euameretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praecepnem tuum. talis apud te fui, noui te. oris peruersitate non seruas. dum enim praecepta ad dilectionem dei pertinere, ex quo ne, non das esurienti panem, hic forhoc intellegis, quando nec illa septem, quae petras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officiin carne ligauerint et hoc modo utique
Abbreviated transcription (Latin):
miculus. Sz angłs dignus est celo ũ¬
miculus t̾ra. Qui creauit ip̃e disposuit.
⁊ tñ ꝓpe hoc facit d̾s: ⁊ nõ est rephenden¬
dus. Nam omnes hoĩes de carne nascẽ¬
tes quid sunt nisi u̾mes: Et de u̾mib
angłos facit. Si enĩ ip̃e dñs dicit. Ego
qut̾ sum u̾mis ⁊ nõ homo. quis dubi¬
tet hoc dicere quod scriptum est ĩ iob
qnͣto magis homo putredo ⁊ filius ho¬
minis u̾mis: Primo dixit hõ putre¬
do ⁊ postea filius hoĩs u̾mis. sima uer¬
mis de putredine nascitur. iõ homo
putredo. ⁊ filius hoĩs i̾nus. Ecc qͥd
fieri uoluit pp̾te. illud quod in p̾nci
erat u̾bum ⁊ u̾bum erat apuddm̃

Expanded text:
ermiculus: sed angelus dignus coelo, veermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creaviet tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job, Quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis do; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sine ip̃o nicħ. Si eigo erat in pͥncipior
u̾bum. si nõ potes cogitare quid sit. dif¬
fer ut crescas. Ille cibus est. Iocipelac ut
nutriaris. ut sis ualidus ad capiend̾
ꝑ ip̃m̃ fc̃a sunt. ⁊ sine ip̃o fcm̃ est nichil.
udete ne sic cegitetis. qr nicħaliquid
est. Solent enim młti male inclligẽtes
sine ip̃o fcm̃ est nich̾. putari aliquid esso
qr pocm nichil est ⁊ nichil fiint homimes
cum peccant. Et ydolum nõ ꝑ u̾bũ fc̃m̃
est. Ht̃ quid̃ formam quaindam huma¬
nam. Er ip̃e honio ꝑ u̾bum fcs̃i est: nam
forma hominis i ydolo nõ ꝑubũ fcã
est. Et scriptũ est. Ocimus qr nicħ est ydo¬
fixa i celo sunt que fulgent desup que
uolitant sub celo ⁊ que mouentur. n
niu̾sa natura reꝵ. omnis oĩo creatura.
dicm plamius. dicam frẽs ut incelli¬
gatis. ab angło usq ad ũmicłm suud
p̾clarius angło in creaturis: Quid ex¬
tremius u̾miculo in creaturis: Per
quem fc̃s estangłs. ꝑ ip̃m fc̃s est etũ¬

Expanded text:
e ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendumper ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse m nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idofixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et v
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ sic uenit ut de carne uitia car¬
nis extinguet. ⁊ de morte occidet mor¬
tem: tõ fc̾m est in te. ut qm̃ u̾br̃ caro
fc̃m est. tu possis dice̾. ⁊ iudimꝰ głam
eius. Qualem głam: Qualis fcs̃ est
filius hõis. Illa humulitas ip̃ius est
nõ gła ip̃ius. S quo ꝑducta est acies
hominis curata ꝑ carnem: Uidimꝰ
inquit głam etus. głam qĩ unigeni¬
ti a pr̃e plenũ grã ⁊ u̾itate. De grã ⁊
u̾itate alio loco uberius in ip̃o eimn¬
gelio si dñs dignatus fu̾it donare
fide. ⁊ uigilate in bonis oꝑib.⁊ a lig¬
no uolite recedere ꝑ quod possitis

Expanded text:
Et quoniam sic venit ut de carne vitia carEt quoniam sic venit ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret mortem; ideo factum est in te, ut quoniam Verbum caro factum est, tu possis dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius hominis? Illa humilitas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per carnem? Vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere, per quod possitis
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾. Quia u̾o u̾bum caro fcm est
et hĩcauit in nob: ip̃a natinitate coĩ¬
liriũ fecit. unde terg̾entur ocłi cor¬
dis nr̃i.⁊ possemus ud̾e marestatẽ
eius ꝑ eius humanitatem. Ideo fc̃m̃
est ue̾rbũ caro. ⁊ hĩcauit in nobis.
Sanauit ocłos nr̃os. Et quid seqͥtur:
Et udimius głam eius. Głam eius
nemo posset uide̾: nisi carns humi
litate sanaretur. unde nõ poc̾amus
uidere. Intendat ergo caritas um̃. et
uidete quod dico seruerat hoi qi pul¬
uis in ocłm. irruerat t̾ra. sautiauerat
ocłm. uidere nõ pot̾at lucem. Oculus
iste sautiatus mungitur. T̃erra sau¬
tiatus erat. ⁊ t̾ra illic mittitur ut
sanaretur. omnia enĩ colliria ⁊ me¬
dicam̃ta nicħ sunt nisi de t̾ta. De
pulue cecatus es: de pulu̾e sanaris
Eigo te caro te excecau̾at.caro te sa¬
nat. Carnalis enĩ aninia facta etat
consentiendo affc̃ib carnalib. in de fue¬
rat ocłs cordis cecatus. Uerbũ fcm̃ est
caro. Medicus iste tibi fecit colliriũ.

Expanded text:
in nobis. 16. Quia vero Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ipsa nativitate collyrium fecit, unde tergerentur oculi cordis nostri, et possemus videre majestatem ejus per ejus humilitatem. Ideo factum est Verbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis h poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus iste tibi fecit collyrium.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et optimũ si fieri pt̾. tt ⁊ uideatur
quo eund̾ sit. ⁊ teneatur quo portetur
qui ꝑgit. Hoc potũunt m̃tes magne
montiũ qui montes dicti sunt quos
maxime illustrat lumen iustitie. Po¬
tuerunt. ⁊ uiderunt nlud quod est. Rã
uidens iohes dicebat. In pͥncipio erat
u̾bum. ⁊ u̾bum erat apud dm̃. ⁊ deus
erat u̾bum. Diderunt hoc ut ꝑuenitẽt
ad id quod uidebant de longe a cruce
xp̃i nõ recesserunt. ⁊ humilitatem xp̃i
nõ ꝯtempserunt. Pariuli ergo qui
hoc nõ possunt missig̾e nõ recedentes
naui ꝑducuntur ad id quod nõ uidẽt
in qua naui ꝑuenient ⁊ illi qui uidẽt

Expanded text:
hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident.
Abbreviated transcription (Latin):
det quo eat. s nõ ht̃ qua eat. Sic ad illã
stabilitatem ur̃am ubi quod est est qr
boc solũ semꝑ sic est ut est: uolumus
ꝑuenire. Int̾iacet mare huius seculi.
Qmͣuis ⁊ si iam uidemus quo imus.
Ram multi nec quo eant uident. Ut gͦ
eẽt ⁊ qua tremus. uenit inde ad quem
ꝑs hiius scłi nisi cruce xp̃i portatus.
Hanc ciuicem alñ amplectitur ⁊ infir¬
mus ccłis ⁊ qr nõ uidet longe quoeat.
nõ ab illa recedat. ⁊ ip̃a illum ꝑducit᷑
Itaq frẽs mei hoc insinuai̾im cordib¬
uibre siuilope ieleneuuerte
ut ꝑueniatis ad eum sc̃d id quod est et
scd̃ id quod erat. Accessit ut ꝓ nob hoc fr̾et
qr hoc ꝓ nob fc̃s est. ut portentur in fir¬
mi.⁊ mare scłi tñseant: ⁊ ꝑueniant ad
patriam ubi iam nauis nõ opus erit
qr ulłm mare tͣnsitur. Melius est ergo
nõ uideri mente id quod est. ⁊ tñ a cru
et crucem xp̃i contempn̾e. Bonũ est suꝑ

Expanded text:
det quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam det quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem re hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum perducet. 3. Itaque, fratres mei, hoc insinuaverim cordibete ut perveniatis ad eum secundum id quod est, et secundum id quod erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur. Melius est ergo non videre mente id quod est, et tamen a Cet crucem Christi contemnere. Bonum est super
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt meffabili. ⁊ ppe ineffabilit. Qs
enĩ capiet in pͥncipio erat u̾bu. et ũ¬
mus. In pͥncipio erat u̾bum idipm̃ id¬
ip̃m est. cod̾ modo est sic est semꝑ sic est.
mutari nõ pt̃: hoc est d̾s̃ est. Quod nom̃
suũ dixit famulo suo moysi. Ego sum
lia mutabilia. cum uideatis nõ solum
corpora uariari ꝑ qͣlitates. nascendo cres¬
cendo. defitiondo moriendo. s etiam ip̃as
animas ꝑ affectum diu̾saꝵ uoluptatũ
distendi atq discindi cũ uideatis hoĩes
et ꝑciꝑe posse sapĩam si se illius luci
et calori admou̾int.⁊ amitte posse sa¬
prentiam. si inde malo affectu recesse¬
rint: Cum uideatis ergoista eẽ om̃ia
mutabilia. quid est quod est. nisi quod
tnscendit omnia que sic sunt ut non
sint Nius ergo hoc caprat. aut quis
quonꝰicũq intend̾it uires mentis sue
ut attingat quõ pt̃ id quod est. ut cũ¬
id quomcilq m̃te actigit possit ꝑueni¬
re. Sic est enun tamqͣm uideat quisq
delonge patͥam. ⁊ mair int̾taceat. Ui¬

Expanded text:
dicta sunt ineffabili, et prope ineffabiliter. Quis enim capiet, In principio erat Verbum, et Vemus. In principio erat Verbum. Idipsum est, eodem modo est; sicut est, semper sic est; mutari non potest: hoc est est. Quod nomen suum dixit famulo suo Moysi: Ego sum lia mutabilia; cum videatis non solum corpora variari per qualitates, nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi: cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint; et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint? Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; vi
Abbreviated transcription (Latin):
nasc̃is ex deo scd̃ u̾bum eiuo. Prius
ip̃m u̾bum uoluit nasci ex hoĩe ut et
tu securus nasceris ex deo ⁊ dices tibi
Nõ sine causa d̾s nasci ex hoĩe uoluit:
nisi qr alicuius momĩti me existima¬
uit. ut ĩmortalem me facet. ⁊ pro me
mortalit̾ nasce̾tur. Ideo cum dixiiset.
ex deo nati sunt. qĩ ne intraremuer ec
exhorr̾emus tantam grãm ut nob̃
incredibile uidetur. qr hoĩes ex dõ na¬
ti sunt: qͣi securũ de faciens ait ⁊ u¬

Expanded text:
ius ius ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ timeamus ferulas gͣminaticoꝵ
dum tñ ad u̾itatem solidam ⁊ certio¬
rem ꝑueniamus Rep̾hendit qui i¬
telligit. ingratus qr incellexit. Non
ex sanguinib. neq ex uolũtate car¬
mo neq ex uoluntate uir. Carnem
ꝑ femina polint qi de costa ci bra eeti
adam dixit. Hoc nunc os exossib meis.
et caro de carne moi. Et apłs ait. Nui dili¬
git uxorem suam: seip̃m diligit. Nemo
enim uiqͣm carnem sciam odio habruit
hec regitur. Ille imꝑare debet. ista seruire
domus est. Quid penis domo ubi femĩa
ht̃ imꝑium suꝑ uirum: Recta autẽ
domus illa ubi uir imꝑat. femina ob¬
temꝑat. Rectus ergo ip̃e homo ubi spc̃
imꝑat caro seruit. Hu ergo nõ ex uo¬
liuitate carnis. neq ex uoluntate ui¬
ri. s ex deo nati sunt. Ut aut hoĩes na¬
t̾ra. qr iam pt̃em hẽbat in celo. Nacus
ex deo ꝑ quem effice̾mur. ⁊ natus ex fe¬
mina ꝑ quem refic̾emur. Noliergo mi¬
rart o homo qr efficis ꝑ gr̃am filius. qr¬

Expanded text:
non timeamus ferulas grammaticorum; non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet haec regitur: ille imperare debet, ista servire. domus est. Quid pejus domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autem homines naterra, quia jam patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari, o homo, quia efficeris filius
Abbreviated transcription (Latin):
Ille nos possideat sicut dñs. Ros illum
possideamus sicut salutem. nos eum¬
possideamuo sicut lucem. Quid ergo de¬
dit hiis qui eum recepunt: Dedit eis
potestatem filios dei fieri. hiis qui cre¬
dunt in noĩe eius: ut teneant lignum
et mare tnͣseant. Et quõ illi nascuntur
isti: Quia filii dei fuit ⁊ frẽs xp̃i: utiq
nascuntur. Nam si nõ nascinitur. filii
quõ eẽ possut: S filii hoĩm nascunt᷑
ex carne ⁊ sanguine. ⁊ ex uolu tate
uiri ⁊ excomplexu ꝯingu. Illi autẽ
quõ ei nascuntur: Qui nõ ex sangui¬
nib tamqͣm maris et femine. San¬
guines nõ est latinũ. G qr grece poĩtũ
est płalit̾. maluit ille qui int̾p̃tabat
sic pone. ⁊ qͣi minus latine loqui scd̾m
gͣminaticos. ⁊ tñ explicare u̾itatem scd̃
auditũ infirmoꝵ. Si enĩ dic̾et sangui¬
nem singłari nũo: nõ explicaret qd̾
uolebat. Ex sanguinib enĩ hoĩes nas¬
cuntur. maris ⁊ femine. dicaniꝰ ergo

Expanded text:
ille nos possideat, sicut Dominus; nos illum ille nos possideat, sicut Dominus; nos illum possideamus sicut salutem, nos possideamus sicut lucem. Quid ergo dedit his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant lignum, et mare transeant. 14. Et quomodo illi nascuntur? Isti quia filii Dei fiunt et fratres Christi, utique nascuntur. Nam si non nascuntur, filii quomodo esse possunt? Sed filii hominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑior remaneat. Non sic ds̃. Unicum
cumd̾ ip̃m quem genu̾at. ⁊ ꝑquem
cuncta cirau̾at: misit in hunc iñdũ.
ut no ẽt imnus. led trẽs hiet adoptatos
Non enun nos nati sumus de deo quõ ille
unigenitus s adoptati ꝑ gr̃am ip̃ius
Ille enĩ uenit inugenitus ut solueret
pocã quib poc̃is implicabamur. ne ad¬
optaret nos pp̃ impedmm̃ĩtũ eoꝵ. Quos
sibi frẽs facere uolebat ip̃e soluit: et
fecit coheredes. Sic enim dicit apłs. Si
aut̃ filii: ⁊ h̾edes ꝑ dm̃. Et itm. Heredes¬
angusta. s młti eam possed̾unt. Illi
ip̃i certe illo ip̃o possidente fuint hedi¬
tas ip̃ius. ⁊ ille uicissim fit hedicas ip¬
soꝵ. Andi quõ ip̃i funt hedicas ip̃ius.
Dixit dñs ad me filius meus es tu ego
hodie genui te. Postula a me ⁊ dabo tibi
gentes heditatem tuam. Ille quõ fiti
hereditas eoꝵ. Dicit in ꝑsalmo. Dñs ps
hereditatis mec ⁊ calicis mei. Et nos
illum possideamus. ⁊ ip̃e nos possideat

Expanded text:
perior remaneat. Non sic Deus: Unicum perior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamus, et ipse nos possideat:
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpͥa uenit. qr ista omnia ꝑ ip̃m fc̃a
sunt. Et sui eim nõ receꝑunt. Qui
sui: Homines quos fecit. Indei quos
pͥmitus fecit suꝑ omnes gentes eẽ:
qr alie gentes ydola adorabant.⁊demo¬
nib seruiebant. Ille aut̃ ppłs natus
erat de semine abraham. ⁊ ipi maxĩe
sui. qr ⁊ ꝑcarnem quam suscipe dig¬
natuo est oognati. In sua ꝓpͥa uenit.
et sui eum nõ recepunt. N q̃ recepunt
omnino. Alłs recepit. Nullus eigo sal¬
uus fc̃s est. Nemo enim saluus fiet.
nisi qui xp̃m receꝑit uenientem. G
addidit. Quotquos aut̃ receꝑunt eum.
Quid eis p̾stitit: Magna beniuolẽtia.
magna mĩa. Unicus natus est. et no¬
luit reman̾e unus. Multi hoĩes cum
filios nõ fhũerunt pacta etate adop¬
tant sibi. ⁊ uoluntate faciunt quod
natura nõ potũunt. Hoc faciunt ho¬
mines. Si aut̃ aliquis hẽat filiũ imi¬
cum. gaudet de illo magis qr solus
omnia possessurus est. ⁊ nõ hẽbit qͥ
cum eo diuidant ħeditatem. ut pau¬

Expanded text:
ia venit: quia omnia ista per eum facta sunt. Et sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit. Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus erasuscipere dignatus est, cognati. In sua propria venit, et sui eum non receperunt. Non receperunt omnino, nullus recepit? Nullus ergo salvus factus est? Nemo enim salvus fiet, nisi qui Christum receperit venientem. 13. Sed addidit: Quotquot autem receperunt eum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pau
Abbreviated transcription (Latin):
quem ꝯficentur demonta. Omnia undi¬
q testimoniũ phibũunt. S qui non
cognou̾unt: Qui amando mundũ: dc̃i
sunt mundus. Imando enĩ hĩtamus
corde. Amando enmi hoc applłari merue¬
runt quod ille ubi hĩtabant. Quõ di¬
cimus mala est illa domus. aut bona
est illa domus. nõ in illo quam dicimꝰ
malam parietes accusamus aut in
illa quam dicimus bonam parietes
laudamus. s malũ domũ iihĩtantes
malos.⁊ bonam domũ inhĩtantes bo¬
nos: sic ⁊ mundũ. qui mhĩtant aman¬
do mundũ. Qui sunt qui diligunt
mundũ: Ip̃i enĩ corde h̃tant in m̃do.
Nam qui nõ diligunt mundũ. carne
n̾santur in iniudo. s corde inhĩtant
celum. sicus apłs dicit. Nrã enĩ ꝯu̾sa¬

Expanded text:
quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apostolus dicit: N