comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem intellectu accipiet quo p̃fati sumꝰ. quia quasi ꝑ
somnium illudit᷑. qui temptatus in immunditiam
uanis imaginib in cogitationib inquinat᷑. S ed la¬
uandus est aqua. ut culpas cogitationis lacrimis
abluat. ꝙ nisi prius ignis temptationis recesserit.
reum se quasi usq ad uesperum cognoscat. S ed est
in eadem illusione necessaria ualde discretio. quȩ
subtiliter pensare debeat ex qua re accidat menti
dormientis. Aliquando enĩ ex crapula. aliqͣndo¬
turȩ suꝑfiuitate uł infirmitate euenerit. om̃imodo
hȩc illusio non ẽ timenda: quia hanc animo nescien
te ꝑtulisse magis dolendum est qũa fecisse. Cum
uero ultra modum appetitus gulȩ in sumendis alim̃¬
tis rapitur. atq iccirco humorum receptacula gra¬
uantur. habet ex inde animꝰ aliquẽ reatũ. ñ tamen
usq ad ꝓhibitionẽ ꝑcipiendi scĩ mysterii uł missarũ
sollemnia cȩlebrandi. cũ fortasse aut dies festus exi¬

Expanded text:
dem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per dem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus in immunditia, vanis imaginibus in cogitationibus inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, quae subtiliter pensare debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliqturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda. pertulisse magis dolendum est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde aliquem reatum anusque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut dies festus exi
Abbreviated transcription (Latin):
cłi reciꝑent mulierib mixti ñ essent: quantomagis
mulieres quȩ corpus dñi om̃ipotentis accipiunt
custodire se in carnis munditia debent. ne ipsa inesti¬
mabilis magnitudine mysterii grauent᷑. Hinc etiã
ad dauid de pueris suis ꝑ sacerdotẽ dicit᷑. ut si amu¬
lierib mundi ẽẽnt. panẽ ꝓpositionis acciperent. qͦs
om̃ino non ꝑciꝑent. nisi prius mundos eos dauid a
mulierib fateretur. Tunc autẽ uir qui post admixtio¬
nem conuigis lotus aqua fuerat. etiã sacrȩ comunio¬
nis mysterium ualet acciꝑe. cũ ei uxta p̃finitã senten¬
tiam etiam ȩccłiam licuerit intrare. Interrogatio¬
accidere. uł corpus domini quilibet accipere
ualeat. uł si sacerdos sit. sacra mysteria cȩlebrare.
pollutum dicit: ꝙ nisi lotum aqua eiusq ad uesꝑm
intrare ȩccłiam non concedit. Quod tamen specia¬
liter ad illũ popłm. spiritalit̃ autẽ intelligens sub eo¬

Expanded text:
Dei reciperent mulieribus misti non essent, quanto magis Dei reciperent mulieribus misti non essent, quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt custodire se in carnis munditia debent, ne ipsa inaestimabilis magnitudine mysterii graventur? Hinc etiam ad David de pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panem propositionis acciperent; quos omnino non perciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur . Tunc autem vir qui post admistionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae communionis mysterium valet accipere, cum ei juxta praefinitam sententiam, etiam eccaccidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Rpollutum dicit, intrare ecclesiam non concedit. Quod tamen specialiter ad illum populum, spiritaliter autem intelligens, sub eo
Abbreviated transcription (Latin):
sumendo dominici corporis & sanguinis myste¬
rio suo est udicio relinquendus. quia a nobis
ꝓhiberi non debet acciꝑe. qui in igne positus ne¬
scit uri. Cum uͦ non amor ꝓcreandȩ sobolis s uo¬
luptas dominat᷑ in oꝑe commixtionis. habent
coniuiges etiã de sua commixtione qs defleant.
hoc enim eis concedit sc̃a prȩdicatio. & tam̃
de ipsa concessione metus animũ concutit. Namcũ
paulus apłs diceret. qui se continere non potest.
habeat suam uxorem. statim subiungere curauit.
Hoc autẽ dico scđm indulgentiã ñ scd̾m imꝑium.
Non enĩ indulget᷑ quod licet & iustum ẽ. Q uod igit᷑
indulgeri dixit. culpam ẽẽ demonstrauit. Uigilanti
uero mente pensandum est. quod in syna monte clñs
popłm abstinere a mulierib p̃cepit. Et si illic ubi dñs
ꝑcreaturã subditã hominib loquebat᷑. tanta ꝓui¬
sione ẽ munditia corporis requisita. ut qui uerba

Expanded text:
sumendo corporis Dominici et sanguinis mystesumendo corporis Dominici et sanguinis mysterio suo est judicio relinquendus, quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit uri. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione, quod defleant: hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metus animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, habeat suam uxorem ; statim subjungere curavit: « Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . » Non enim indulgetur quod licet et justum est. Quod igitur indulgeri dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus populum abstinere a mulieribus praecepit . Et si illic ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in eoꝵ actu aliquatenus fedam᷑: sicut se¬
pe irascendo culpas insequimur & tranquillitatẽ
in nobis animi ꝑturbamus. Et cum rectum sit¬
quod agitur: non ẽ tam̃ approbabile quod in eis
animus ꝑturbat᷑ Contra uitia quippe delinquen¬
tium iratus fuerat. qui dicebat. Turbatus ẽ prȩ
in contemplatione se ad lucem suspendere. ꝙ ido in
ira ipsum oculum turbatũ dolebat. qui dũ ma¬
la acta deorsum insequit᷑. confundi atq turba¬
ri a summoꝵ contemplatione cogebat᷑. Et lau¬
dabilis est ergo ira contra uitium. & tam̃ mole¬
sta: quia turbatam se alique reatum incurrisse
estimabat. Legitima carnalis copula opor¬
tet. ut causa ꝓlis sit non uoluptatis. ꝙ carnis
commixtio creandoꝵ liberoꝵ sit gr̃a. ñ satisfactio
uitioꝵ. Siquis sua coniuge non cupidine uolu¬
ptatis raptus sed solũmͦ creandoꝵ liberoꝵ gr̃a
utitur. ipse ꝓfecto siue de ingressu ȩccłiȩ. seu de

Expanded text:
tamen in eorum actu aliquatenus foedamur, sicut saetamen in eorum actu aliquatenus foedamur, sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi quod agitur, non est tamen approbabile, quod in eis animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratus fuerat, qui dicebat: « Turbatus est prin contemplatione se ad lucem suspendere, et in ira ipsum oculum turbatum dolebat; quia dum mala acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis est ergo ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se aliquem reatum incurrisse aestimabat. Legitima ergo carnalis copula oportet ut causa prolis sit, non voluptatis, et carnis commistio creandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis sua conjuge, non cupidine voluptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, ipse profecto sive de ingressu ecclesiae, seu de
Abbreviated transcription (Latin):
de hac re diuersȩ hominum nationes diuersa sen¬
tiant atq alia custodire uideantur. Romanoꝵ
tamen semꝑ ab antiquiorib usus fuit. post ad¬
mixtionẽ ꝓpriȩ conuigis & lauachri purifica¬
tionem querere. & ab ingresii ȩcdiȩ paululum
reuerent᷑ abstinere. Nec hȩc dicentes culyam de
putamꝰ eẽ coniugum. sed quia ipsa licita admyx¬
tio coniugis sine uoluptate carnis fieri ñ potest.
a sacri loci ingressu abstinendum est. quia uolu¬
ptas esse sine culpa non potest Non enĩ de adul¬
Ecce enim in iniquitatib conceptus sum. ꝙ iN
delictis peperit me mater mea. Qui enim in iniqͥ¬
tatib conceptum se nouerat. a delicto se natum
gemebat: quia portat arbor in ramo humorẽ
uitii quem traxit ex radice. In quib tamen uer¬
bis non admixtionẽ conugum inquitatẽ no¬
minat. sed ipsam uidelicet uoluptatẽ. Commix¬
tiones &enim sunt multȩ & licitȩ ac legitimȩ. q.

Expanded text:
de hac re diversae hominum nationes diversa sende hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu Ecclesiae paululum revereputamus esse conjugium, sed quia ipsa licita admistio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia voluptas esse sine culpa non potest. Non enim de Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, in delicto se natum gemebat, quia portat arbor in ramo humorem vitii quem traxit ex radice. In quibus tamen verbis non ipsam admistionem conjugum iniquitatem nominat, sed ipsam videlicet voluptatem admistionis. Sunt enim multa licita ac legitima, et
Abbreviated transcription (Latin):
munda mundis: coinquinatis autẽ & infidelib
nichil est mundum. Atq mox eiusdem causas
coinquinationis annuntians subiungit. Coinqͥ¬
nata sunt enim eoꝵ y mens ꝙ conscientia. Si gͦ
ei cibus immundus non ẽ cui mens munda. cur
quod mente munda mulier ex natura patitur.
ei in immunditiam reputet᷑: Uir enĩ cũ ꝓpria
coniuge dormiens nisi lotus aqua intrare eccłiam
non debet. sed neq lotus intrare statim debet.
Lex autẽ ueteri popło precepit dicens. ut mpxtus
uir mulieri & lauari aqua debeat. s ante solis
occasum ecełiam non intrare: quod tam̃ intelli
Si spiritalit̃ potest: quia mulieri uir miscetur. qͣn¬
do illicite concupiscentiȩ animus in cogitatione
ꝑ delectationẽ coniungitur. quia nisi prius ignis
concupiscentiȩ a mente deferueat. dignũ se con¬
gregationi fr̃n estimare non debet. qui se graua¬
ri ꝑ nequitiã prauę uoluptatis uidet. Quamius

Expanded text:
munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . » Atque mox ejusdem causas coinquinationis annuntians subjungit: « Coinquinata sunt enim eorum et mens et conscientia . » Si ergo ei cibus immundus non est, cui mens munda, cur quod mente munda mulier ex natura patitur, ei in immunditiam reputetur? Vir enim cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua ecclesiam intrare non debet, sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit dicens, ut mistus vir mulieri 280 et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiagi spiritaliter potest. Quia mulieri vir miscetur, quando inlicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur; quia nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluntatis videt. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine ad sacramentũ dominici corpo¬
ris & sanguinis accedere non p̾sumunt. de sua
recta consuetudine laudandȩ sunt. Cum uero
ꝑcipiendo ex religiosȩ uitȩ consuetudine eiusdẽ
mystii amore rapiunt᷑. reprimendȩ sicut pre¬
diximus non sunt. Sicut enĩ in testamento ue¬
teri exteriora obseruant᷑ oꝑa. ita in testamento
nouo non tam quod exterius agitur. quam
id quod interius cogitat᷑ sollicita intentione
attenditur. ut subtili sententia puniatur. Nam
cum multa lex uelut immunda manducare
ꝓhibeat: in euangłio tamen dñs dicit. Non qd̃
intrat in os coinquinat hominẽ. sed quȩ exeunt
exore illa sunt quȩ coinquinant hominẽ. Atq
paulopost subicit exponens. Ex corde exeunt
cogitationes malȩ. Ubi ubertim indicatum ẽ.
quia illud ab om̃ipotente do pollutum ẽẽ in
oꝑe ostendit᷑. quod expolluta cogitationis radice
generatur. Unde paulus quoq apł̃s dixit Omia

Expanded text:
consuetudine ad sacramentum Dominici corpoconsuetudine ad sacramentum Dominici corporis et sanguinis accedere non praesumunt, de sua recta consuetudine laudandae sunt. Cum vero percipiendi ex religiosae vitae consuetudine ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in Testamento Veteri exteriora observantur opera, ita in Testamento Novo non tam quod exterius agitur, quam id quod interius cogitatur sollicita intentione attenditur, ut subtili sententia puniatur. Nam cum multa lex velut immunda manducare prohibeat, in Evangelio tamen Dominus dicit: « Non quod intrat in os coinquinat hominem, sed ea quae exeunt de ore illa sunt quae coinquinant hominem . » Atque paulo post subjicit, exponens: « Ex corde exeunt cogitationes malae , » ubi ubertim judicandum est, quia illud ab omnipotente Deo pollutum esse in opere ostenditur, quod ex polluta cogitationis radice generatur. Unde Paulus quoque apostolus dicit: « Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem requiem quęrere. nisi medicam̃ta quȩ
& menstruus sui sanguinis fluxus egritudo est.
languore posita tetigit: quod uni ꝑsonȩ infirman¬
ti concedit᷑. cur non concedatur cunctis mulierib
nionis mysterium in eisdem dieb ꝑcipere non
debet ꝓhiberi. Si enim ex magna ueneratione
ꝑcipere non prȩsumit. laudanda est: sed si ꝑceꝑit
non iudicanda. Bonarum quippe mentium
est. & ibi aliquomͦ culpas suas cognoscere. ubi
culpa non est. quia sepe sine culpa agit᷑. quod uenit
ex culpa. Unde etiã cum esurimus sine culpa come
ut esuriamꝰ. Menstrua enim consuetudo mulie¬
rib non aliqua culpa est. uidelicet quia natura
ta est: ut etiam sine uoluntatis studio uideat᷑ eẽ
polluta. Exculpa uenit uitium. in qͦ seipsa
qualis ꝑuidicium facta sit. humana natura co-¬
gnoscat: & homo qui culpam sponte ꝑpetrauit
reatum culpȩ portet inuitus. Atq ideo feminȩ
cum semetipsas considerant. atq menstrua

Expanded text:
tudtudet menstruus sui sanguinis fluxus egritudo est. languore posita tetigit, quod uni personae infirmanti conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus, nionis mysterium in eisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si autem ex veneratione magna percipere non praesumit, laudanda est; sed si perceperit, non judicanda. Bonarum quippe mentium est, et ibi aliquo modo culpas suas agnoscere, ubi culpa non est; quia saepe sine culpa agitur quod venit ex culpa: unde etiam cum esurimus, sine culpa comedut esuriamus. Menstrua enim consuetudo mulieribus non aliqua culpa est, videlicet quae  Al., ta est, ut etiam sine voluntatis studio videatur esse polluta, ex culpa venit vitium, in quo se ipsa qualis gnoscat, et homo qui culpam sponte perpetravit, reatum culpae portet invitus. Atque ideo feminae, cum semetipsas considerant, et quae menstrua
Abbreviated transcription (Latin):
ei suꝑfluens in culpa non ualet reputari: & ꝓ hoc
quod inuita patitur. iustum non ẽ ut ab ingressu
eccłiȩ priuet᷑. Nouimus namq quod mulier quȩ
fluxum patiebat᷑ sanguinis. post tergum domini
humiliter ueniens. uestimenti eius fimbriam teti¬
git. atq ab ea statim sua infirmitas recessit. Si ergo
in fuixu sanguinis posita. laudabilit̾ potuit uesti¬
mentum dñi tangere: cur quȩ menstrua sanguinis
patit᷑. ei ñ liceat domini ȩccłiam intrare. Sed dicis.
Illam infirmitas compulit: hasuͦ de quib loquim᷑
consuetudo constringit. Perpende enĩ fr̃ km̃e. qr
om̃e quod in hac carne mortali patimur ex infir¬
mitate naturȩ est. digno di iudicio post culpam
ordinatum. Esurire nãq sitire. estuare. algere. las¬
sescere. ex infirmitate naturȩ ẽ. Et quid est aliud
contra famẽ alimenta. contra sitim potũ. contra¬
estum auras. & contra frigus uestẽ. contra lassi¬

Expanded text:
ei superfluens in culpa non valet reputari, et per hoc ei superfluens in culpa non valet reputari, et per hoc quod invita patitur, justum non est, ut ab ingressu templi privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit ? Si ergo in fluxu sanguinis posita laudabiliter potuit vestimentum Domini tangere, cur quae menstrua sanguinis patitur ei non liceat Domini ecclesiam intrare. Sed dicis: Illam infirmitas compulit, has vero, de quibus loquimur, consuetudo constringit. Perpende enim, frater charissime, quia omne quod in hac carne mortali patimur ex infirmitate naturae est digno Dei judicio per culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassessere ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, et contra frigus vestem, contra lassi
Abbreviated transcription (Latin):
quęritur. interueniente paululum mora inueniri
non ualeat qui redimat᷑. Ad eius uͦ concubitum
uir suus accedere non debet: quoadusq ꝓles quȩ
gignitur ablactetur. Praua autẽ in coniugatoꝵ
morib consuetudo surrexit. ut mulieres filios
quos gignunt nutrire contemnant. eosq aliis
mulierib ad nutriendum tradant. Quod uideli¬
cet ex sola causa in continentiȩ uidetur inuen¬
tum : quia dum se continere nolunt. despiciunt
lactare quos gignunt. Hȩ itaq quȩ filios suos
ex praua consuetudine aliis ad nutriendum tra¬
dunt. nisi purgationis tempus transierint. uiris sius
non debent ammisceri.Quippe quia q. sine partus
causa cum in consuetis menstruis detinent᷑ uiris
sius misceri phibent᷑: ita ut morte lex sacra feriat.
siquis uir ad menstruatam mulierẽ accedat. Quȩ
tamen mulier dum consuetudinẽ menstrualem
patitur: ꝓhiberi ab ȩccłia non debet. quia natura

Expanded text:
quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat qui redimatur. Ad ejus vero concubitum vir suus accedere non debet, quoad usque proles, quae gignitur, ablactetur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit, ut mulieres filios quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierint, viris suis non debent admisceri, quippe quia et sine partus causa cum inconsuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad mulierem menstruatam accedat. Quae tamen mulier, dum consuetudinem menstrualem patitur, prohiberi ab ecclesia non debet, quia natura
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝓ masculo dieb triginta trib ꝓ femina autẽ
sexaginta sex debet abstineri. Quod tam̃ sciendũ
est: quia in mysterio acupitur. Nam si hora eadẽ
qua genuerit actura grãs intret ȩccłiam: nullo
peccati pondere grauat᷑. Uoluptas & enĩ carnis ñ
dolor in culpa est. In carnis enĩ commixtione uo¬
luptas est. Nam in ꝓlis ꝓlatione gemitus. Unde
& ipse ds primum matri om̃ium dixit. In dolori¬
b paries. Si enim enixam mulierẽ ꝓhibemꝰ ȩccl̃iã
intrare: ipsam ei pęnam suam in culpam deputamꝰ.
Baptizare autẽ uł enixam mulierem. uł hoc qͦd
qua gignit uł hoc quod gignit᷑ eadem eacdẽ hora
qua natum ẽ. nullomͦ ꝓhibetur. quia sicut scĩ my¬
sterii gr̃a uiuentib atq discernentib cum magna
discretione ꝓuidenda ẽ. ita his quib mors immi¬
net sine ulla dilatione offerenda. ne dum adhuc
tempus ad prȩbendum redemptionis mysterium

Expanded text:
ut pro masculo diebus triginta tribus , pro femina autem ut pro masculo diebus triginta tribus , pro femina autem sexaginta sex debeat abstineri. Quod tamen sciendum est, quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura gratias intret ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur; voluptas enim carnis non dolor in culpa est, in carnis enim commistione voluptas est. Nam in prolis prolatione gemitus, unde et ipse Dominus primus magister omnium dixit: « In doloribus paries . » Si enim enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenitentiam suam in culpam deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod qua gignit, vel hoc quod gignit eadem hora qua natum est, nullomodo prohibetur, quia sicut sancti mysterii gratia viventibus atque discernentibus cum magna discretione providenda est, ita his quibus mors imminet sine ulla dilatione offerenda, ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc quod ipse dicere & sentire potuisti. credo
qr mea apud te uolueris responsione firmari. Mu¬
lier enim pregnans. cur non debet baptizari: cum
non sit ante om̃ipotentis di oculos culpa aliqua fe¬
cunditas carnis: Nam cum primi parentes nr̃i
in paradyso deliquissent. immortalitate qũa acce¬
perant recte dĩ udicio ꝑdiderunt. quia isdem om¬
nipotens d̾s humanũ genus culpa sua funditus
extinguere noluit. & immortalitatẽ homini pro
peccato suo abstulit. ꝙ. tam̃ ꝑ benignitatẽ suȩ pie¬
tatis fecunditatẽ ei sobolis reseruauit. Quod ergo
naturȩ humanȩ ex om̃ipotentis di dono seruatũ
est. qua ratione poterit. a sacri baptismatis grã
ꝓhiberi: IN illo quippe mysterio in quo om̃is
culpa funditus extinguit᷑. ualde stultũ ẽ. si do¬
num gr̃ȩ contradicere posse uideat᷑. Cum uero
enixa fuerit mulier. post qͦt debeat dies ȩc clesiam
intrare. testamenti ueteris prȩceptione didicisti.

Expanded text:
Sed hoc quod ipse dicere, et sentire potuisti, credo Sed hoc quod ipse dicere, et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier enim praegnans, cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, immortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt, quia idem omnipotens Deus humanum genus culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit, et tamen per benignitatem suae pietatis fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohiberi? in illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit mulier post quot debeat dies ecclesiam intrare, Testamenti Veteris praeceptione didicisti,
Abbreviated transcription (Latin):
seorsum condendȩ sunt: ut locus in quo p̾fatũ corpꝰ
iacet modis om̃ib obstruat᷑. nec ꝑmittatur popłs¬
certum deserere. &. incertum uenerari. Int̾rogacio
aut post quam genuerit. post quantũ posfit tẽ¬
pus eccłam intrare. aut etiã baptirari. ut ne mor¬
te prȩoccupatur. Quod si genuerit. post quot dies
hanc liceat. sacri baptismatis sacramenta ꝑcipere.
aut post quantum demporis huic uir suus in carnis
copulatione coniungi.  si menstrua consuetudi¬
ne tenetur. an in eccłia intrare ei liceat. aut sacrȩ
communionis sacramentũ ꝑcipere. aut uiro suo
coniungi ꝑmittit᷑. prius qũa lauet᷑ aqua si ȩccłiam
possit intrare. uł etiã ad mysterium sc̃ȩ cõmunio¬
nis accedere. Quȩ om̃ia rudi anglorum genti opor¬
tet habere comꝑta. Responsio GREgORI.
oc non ambigo fr̃nitatẽ tuam ẽẽ requisitam.
cuiiam & responsum reddidisse me arbitror.

Expanded text:
seorsum condendae sunt, ut locus in quo praefatum corpus seorsum condendae sunt, ut locus in quo praefatum corpus jacet modis omnibus obstruatur, nec permittatur popcertum deserere, et incertum venerari. Interrogatioaut postquam genuerit, post quantum possit tempus ecclesiam intrare, aut etiam baptizari, ne morte praeoccupetur; quod si genuerit, post quot dies hanc liceat sacri baptismatis sacramenta percipere; aut post quantum temporis huic vir suus in carnis copulatione conjungi; et, si menstrua consuetudine tenetur, an in ecclesia intrare ei liceat; aut sacrae communionis sacramenta percipere; aut viro suo conjungi permittitur, priusquam lavetur aqua; si ecclesiam possit intrare, vel etiam ad mysterium sanctae communionis accedere. Quae omnia rudi Anglorum genti oportet habere comperta. Responsio Gregorii. --Hoc non ambigo fraternitatem tuam esse requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror.
Abbreviated transcription (Latin):
cii mittere non potes in ea segete quȩ uidet᷑ alteri
ẽẽ commissa. sed ꝑ effectum boni oꝑis frumenta
dominica uitioꝵ suoꝵ paleis expolia. & in ȩccł̃iȩ
corpore monendo s ꝑsuadendo quasi mandendo
conuerte. Quicquid uero ex auctoritate agendũ
est cum prȩdicto arelatense ep̃o agat᷑. nec p̃termit¬
ti possit hoc quod antiqua patrum constitutio in
timus. ut indocti doceantur. infirmi ꝑsuasione
Roborentur. ꝑuersi auctoritate corrigantur.
ecimus quod petisti. quatinus popls qui in lo¬
tati nec uerum nec ueraciter sc̃m uidetur. certa sc̃is¬
simi & pbatissimi martyris beneficia suscipiens cole¬
re incerte non debeat. Michi tamen uidetur. quia
si corpus quod a popło cuiusdam martyris esse
creditur nullis illic miraculis choruscat. ꝙ̃ neq ali¬
qui deantiquiorib existunt qui se a parentib pas¬
sionem eius audisse fateant᷑. ita reliquiȩ quas petisti

Expanded text:
cii mittere non potes in ea segete quae alteri videtur cii mittere non potes in ea segete quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis, frumenta dominica vitiorum suorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpore monendo et persuadendo quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatense episcopo agatur, ne praetermitti possit htimus, ut indocti doceantur, infirmi persuasione roborentur, perversi auctoritate corrigantur. us quod petisti, quatenus populus, qui in loitati nec verum nec veraciter sanctum videtur, certa sanctissimi et probatissimi martyris beneficia suscipiens, colere incerta non debeat. Mihi tamen videtur quia si corpus quod a populo cujusdam martyris esse creditur nullis illic miraculis coruscat, et neque aliqui de antiquioribus existunt qui se a parentibus passionis ejus ordinem audisse fateantur, ita reliquiae quas petisti
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ tribuimꝰ. quia ab antiquis prȩdecessoꝵ
meoꝵ temporib pallium arelatensis ep̃s accepit:
quem nos priuare auctoritate ꝑcepta minime de¬
bemus. Si igitur contingat ut fr̃nitas tua ad gal¬
liarum ꝑuintiam transeat. cũ eodem arelatense ep̃o
debet agere qualit̾ siqua sunt in ep̃is uitia corri¬
gantur. Qui si forte in disciplinȩ uigore tepidus
existat: tuȩ fr̃nitatis zelo accendendus ẽ. Cui etiã
epłas fecimus ut cum tuȩ sc̃itatis prȩsentia i
gallus & ipse tota mente subueniat. ꝙ quȩ sunt
creatoris nr̃i iussioni contraria ab ep̃oꝵ morib cõ¬
rum iudicare ñ poteris. sed suadendo. blandiendo.
bona quoq tua oꝑa eorum imitationi monstran¬
do. prauoꝵ mentes ad studium sc̃itatis reforma.
quia scriptum est in lege. Per alienam messem
transiens falcem mittere non debet. sed manu spi¬
cas conterere & manducare. Ealcem enim iudi¬

Expanded text:
auctoritatem tribuimus : quia ab antiquis praedecessorum auctoritatem tribuimus : quia ab antiquis praedecessorum meorum temporibus Pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provinciam transeat, cum eodem Arelatense episcopo debet agere, qualiter, si qua sunt in episcopis vitia, corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus , ut cum tuae sanctitatis praesentia in Galliis, et ipse tota mente subveniat, et quae sunt Creatoris nostri jussioni contraria, ab episcoporum moribus comrum judicare non poteris; sed suadendo, blandiendo, bona quoque opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reforma: quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens, falcem mittere non debet, sed manu spicas conterere et manducare . Falcem enim judi
Abbreviated transcription (Latin):
unt: qui in ordinatione ep̃i testes assistant. Sed fra¬
ternitatẽ tuã ita uolumus ep̃os ordinare. ut ipsi
sibi ep̃i longo interuallo minime disiungant᷑. qua¬
tinus nulla sit necessitas. ut in ordinatione ep̃i
conuenire non possint. Pastoꝵ quoq aliquorum
presentia quia ualde est utilis facillime debeant
sine aggregatis trib uł quatuor ep̃is fieri ñ debet.
Namq et in ipsis reb spiritalib ut sapienter &
mature disponantur. exemplum a reb etiã carna¬
lib sumere possumus. Certe enim dum coniugia
in mundo celebrantur. comugati qͦq uocantur.
ut qui in uia iam coniuigii prȩcesserunt. insubseqͥn¬
tis quoq copulȩ gaudio misceantur. Cur non ergo
nobiscum in hac spiritali ordinatione qua ꝑ sacrũ
ministerium homo do coniungitur. tales conueni¬
ant. qui in ꝓfectu ordinati ep̃i gaudeant. ut ꝓ eius
custodia omnipotenti dño prȩces pariter fundant:

Expanded text:
unt, qui in ordinatione ipsi testes assistant? Sed fraunt, qui in ordinatione ipsi testes assistant? Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare, ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur, quatenus nulla sit necessitas ut in ordinatione episcopi convenire non possint; pastorum quoque aliquorum praesentia, quia valde est utilis, facillime debeant sine aggregatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam quod in ipsis rebus spiritualibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum a rebus etiam carnalibus sumere possumus. Certe enim, dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique vocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non ergo nobiscum in hac speciali ordinatione qua per sacrum ministerium homo Deo conjungitur, tales conveniant, qui in profectu ordinati episcopi gaudeant, vel pro ejus custodia omnium ipsi Domino preces pariter fundantur
Abbreviated transcription (Latin):
neant. s graue hoc ẽẽ peccatum cognoscant.
tremendum di udicium timeant. ne ꝓcarnali
rant. Non tamen ꝓhac re sacri corporis ac sangui¬
nis domini communione priuandi sunt. ne in
eis illa ulcisci uideantur in quib ꝑ ignorantiam se¬
ante lauachrum baptismatis astrinxert̃. Inhoc
enim tempore scã ȩccłia quȩdam ꝑ feruorem cor¬
rigit. quȩda ꝑ mansuetudinẽ tolerat. quȩdam
ꝑ considerationẽ dissimulat atq portat: ut sepe
malum quod aduersatur portando & dissimu¬
lando compescat. O m̃s hi qui ad fidem ueni¬
unt ammonendi sunt. ne tale aliquid audeant
ꝑpetrare. Siqui ꝑpetrauerint: corporis & sangui¬
nis domini communione priuandi sunt: quia
sieut in his qui ꝑ ignorantiã fecerunt culpa
aliquatenus toleranda est. ita in his fortit̾ inse¬
quenda qui non metuunt sciendo peccare. Inter
St quidem in anglorum ȩccł̃ia in qua adhuc so¬
sine ep̃is potes. Nam quando de galliis ep̃i ueni¬

Expanded text:
neant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. neant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium timeant, ne pro carnarant. Non tamen pro hac re sacri corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videamur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis astrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat atque portat, ut saepe malum quod aversatur, portando et dissimulando compescat. Omnes hi qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si perpetraverunt, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt, quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non mentuunt sciendo peccare. Interr--Et quidem in Anglorum Ecclesia, in qua soiter nisi sine episcopis potes. Nam quando de Galliis episcopi veni
Abbreviated transcription (Latin):
neratio fidelium licenter sibi iungi debeat. Nam
scda qũa prȩdiximus. a se om̃ino debet abstinere.
Cum nouerca autẽ miscere. graue ẽ facinus:
quia &. in lege scriptum ẽ. turpitudinẽ patris
tui non reuelabis. Nen enim patris turpitudinẽ
filius reuelare potest: sed quia scriptum est. erunt
duo in carne una: qui turpitudinẽ nouercȩ quȩ
una caro cum patre fuit reuelare prȩsumpse¬
rit. ꝓfecto patris turpitudinẽ reuelabit. Cum
cognata quoq miscere phibitum ẽ. quia ꝑ con¬
iunctionem priorum caro frĩs fuerit facta. ꝓ qua
re etiam ioħs baptista capite truncatus ẽ. & sc̃o
martyrio consummatus Cui non est dictum
ut xp̃m negaret: & ꝓ xp̃i confessione occisus est.
ꝓxp̃o sanguinẽ fudit. Quia uͦ sunt multi in an¬
gloꝵ gente qui dum adhuc in infidelitate es¬
sent huic nefando coniugio dicunt᷑ admixti.
ad fidem uenientes ammonendi sunt ut se absti¬

Expanded text:
neratio fidelium licenter sibi jungi debeat. Nam neratio fidelium licenter sibi jungi debeat. Nam secunda, quam praediximus, a se omnino debet abstinere. Cum noverca autem miscere, grave est facinus, quia et in lege scripum est: « Turpitudinem patris tui non revelabis . » Neque enim patris turpitudinem filius revelare potest, sed quia scriptum est: « Erunt duo in carne una , » qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognata quoque miscere prohibitum est, quia per conjunctionem priorum caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus et sancto martyrio coronatus est . Cui non est dictum, ut Christum negaret, et pro Christi confessione occisus est. o sanguinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se absti
Abbreviated transcription (Latin):
b filiis solent. Quos ꝙ. ꝓculpis uerberib feriumt¬
& tamen ipsos quos dolorib affugunt habere heres¬
des quęrunt. & quȩ possident ipsis seruant. quos
irati insequi uident᷑. Hȩc ergo caritas inmente te¬
nenda est: & ipsa modum correctionis dictet ita
rint. reddere debeant: sed absit ut ȩccł̃ia cũ augmen¬
to recipiat. quod de terrenis reb uidetur amittere.
ꝙ lucra de uanis quęrat. Interrog̾ august
Ci debent duo germani fr̃s singulas sorores
accipere. quȩ sunt ab illis longe ꝓgenie ge
in sacris eloquiis inuenitur. quod huic capi
sq ad quotam generationẽ fideles debeant
cum propinquis sibi coniugio copulari: ꝙ
nouertis & cognatis si liceat copulari coniugio
in Romana re publica ꝑmittit. ut sibi fr̃is
ex tali coniugio sobolem non posse succrescere.¬
& sacra lex ꝓhibet. cognationis turpitudinẽ reue¬
lare. Unde necesse ẽ. ut iam tertia uł quarta ge¬

Expanded text:
bus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, etbus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita rint reddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quaerere. IV. Interrogatio Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie gin sacris eloquiis invenitur quod huic capitustini. Usque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugioomana republica permittit, ut sive fratris ex tali conjugio sobolem non posse succrescereet sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta ge
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite eligas. ꝙ in angloꝵ ȩccłia quȩ adhuc ad
fidem noua est. institutione prȩcipua quam de
multis ȩccłiis colligere potiusti. infundas. Non
enim ꝓ locis res: s ꝓ bonis reb loca amanda sunt
Ex singulis gͦ quibq ȩccłiis. quȩ pia. quȩ religiosa
quȩ recta sunt elige. & hȩc quasi in fasciculo colle¬
cta. apud angloꝵ mentes inconsuetudinẽ depone
siquis aliquid de ęccłia furto abstulerit. Respon
potest. qualiter ualeat corrigi.Sunt enĩ quidam.
qui habentes subsidia furtũ ꝑ petrant. & sunt alii
qui in hac re ex inopia delinquunt. Unde necesse
est ut quidam damnis. quidam uͦ uerberib & qui¬
dam districtius. quidã lenius corrigant᷑. Et cum
paululum districtius agitur. ex caritate agendum ẽ
non ex furore. quia ipsi hoc prȩstatur qui corrigit᷑.
ne gehenne ignib tradat᷑. Sic enim nos fidelib te¬
nere disciplinam debemus. sicut boni patres carnali

Expanded text:
sollicite eligas in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad sollicite eligas in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec, quasi in fasciculo collecta apud Anglorum mentes, in consuetudinem depone. quis aliquid de ecclesia furto abstulerit. Responspotest qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant et sunt alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut quidam damnis, quidam vero verberibus, et quidam districtius, quidam vero levius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex charitate agendum est, et non ex furore, quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disc
Abbreviated transcription (Latin):
quoq stipendio cogitandum atq ꝓuidendũ est.
& sub eccłiastica regula tenendi. ut bonis morib¬
uiuant. & canendis psalmis inuigilent. & ab om̃ib
illicitis cor & lingua ꝙ corpus dõ auctore conser¬
uent. Communi uita uiuentib iam de faciendis
portionib uł exhibenda hospitalitate & adim¬
plenda miscdia. nobis quid erit loquendum: cum¬
om̃e quod suꝑest incausis pus ac religiosis erogan¬
dum est. domino & magistro om̃ium docente. quod
suꝑest date elemosinã: & ec ce om̃ia munda sunt
uobicͦ Interrogatio AUGUSTINI
mana ȩccłia. atq aliter in galliarum ȩccłuis te¬
netur. Responsio GREGOR
ouit fr̃nitas tua Romane eccłiȩ consuetudinẽ.
in qua se meminit nutritã ꝙͦ ualde amabilemte
habeat. Sed michi placet. ut siue in Romana
siue in galliarum seu inqualibet ȩccłia aliquid in¬
uenisti quod plus omnipotenti dõ possit placere

Expanded text:
quoque stipendio cogitandum atque providendum est, quoque stipendio cogitandum atque providendum est, et sub Ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribvivant, canendis psalmis invigilent, et ab omnibus illicitis cor, linguam et corpus, Deo auctore, conseruni autem vita viventibus iam de faciendis portionibus vel exhibenda hospitalitate et adimplenda misomne quod superest, in causis piis ac religiosis erogandum est, Domino omnium magistro docente: Quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . II. Interrogatio Augustini. mana Ecclesia, atqnetur? Responsio Gregorii. Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit nutritam, quam valde amabilem te habeat. Sed mihi placet, ut sive in Romana, sive in Galliarum, sive in qualibet Ecclesia aliquid invenisti, quod plus omnipotenti Deo possit placere,
Abbreviated transcription (Latin):
conuersari oportuisset. Mos autẽ sedis apł̃icȩ ẽ. ordi¬
natis ep̃is prȩcepta tradere. ut ex om̃i stipendio quod
accedit. quattuor fieri debeant portiones. una uide¬
licet ep̃o q. familiȩ ꝓpter hospitalitatẽ atq susceptio¬
nem. alia clero. tertia pauꝑib. quarta ȩccłiis repa¬
Randis. Sed quia tua fr̃nitas monastirioꝵ re¬
gulis erudita. seorsum uiuere ñ debet a clericis
suis. in ȩccłia angloꝵ quȩ auctore do nuꝑ adhuc
ad fidem ꝑducta est. hanc debet conuersationem
instituere.quȩ initio nascentis ȩccłiȩ fuic patribus
nr̃is. in quib nullus eoꝵ ex his quȩ possidebat ali¬
quid suum eẽ dicebat: secd erant eis om̃ia cõmunia.
Siqui uero clerici sunt extra sacros ordines constitu¬
ti. qui se continere non possunt. sortiri uxores de¬
bent. & stipendia sua exterius accipere. Quia ꝯ
diuidebatur singulis ꝓut cuiq opus erat. de eoꝵ

Expanded text:
conversari oportuisset. Mos autem sedis est apostolicae ordiconversari oportuisset. Mos autem sedis est apostolicae ordinatis episcopis praecepta tradere, ut ex omni stipendio quod accedit, quatuor fieri debeant portiones, una videlicet episcopo et familiae, propter hospitalitatem atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monasteriorum regulis erudita seorsum vivere non debet, a clericis suis in Ecclesia Anglorum, quae, auctore Deo, nuper ad fidem perducta est, hanc debet conversationem instituere, quae initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris; in quibus nullus eorum ex his quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant eis omnia communia. Si qui vero sunt clerici extra sacros ordines constituti, qui se continere non possunt, sortiri uxores debent, et stipendia sua exterius accipere. Quia etdividebatur singulis prout cuique opus erat . De eorum
Abbreviated transcription (Latin):
in lacrimis atq in elemosinis incessabilit̃ uiuit. eoꝵ
sicut prȩdixi imꝑitiã placare mansuetis exhortatio
nib debet. ut non solum de semet ipsa sed etiam
de illis głam ȩternȩ retributionis inueniat. H ȩc me
uobis dicere nimius amor suasit. quia & in ur̃a leti¬
tia me crescere. &. in ur̃a tristitia me existimo mino¬
rari. Om̃p̃s ds gr̃a uos cȩlesti custodiat. & salua domini¬
nr̃i pietate. piissima domina tranquillitate. ꝓ paruu¬
loꝵ dominoꝵ nutrimento uitã ur̃am longius ex¬
orum ȩccłiȩ. de ep̃is qualiter cum suis clericis conuer¬
sentur. uł de his quȩ fidelium oblationib accedunt
ad altarium. quantȩ debeant fieri portiones & qua¬
lit̾ ep̃c in ȩccłia agere debeat Responsio GRegorii.
Cacra scriptura testat᷑. quam bene te nosse non
dubito. ꝙ specialiter beati pauli ad timotheũ
epłȩ in quib erudire studuit. qualit̃ eum in domo dĩ

Expanded text:
in lacrymis atque in eleemosynis incessabiliter vivit, eorum in lacrymis atque in eleemosynis incessabiliter vivit, eorum sicut petii imperitiam placare mansuetis exhortationibus ac responsionibus debet, ut non solum de semetipsa, sed etiam de illis gloriam aeternae retributionis inveniat. Haec me dicere vobis nimius amor suasit, quia in vestra laetitia me crescere, et in vestra tristitia me existimo minorari. Omnipotens Deus gratia vos coelesti custodiat, et salva Domini pietate et piissima Domini tranquillitate pro parvulorum dominorum nutrimento vitam vestram longius exae, de episcopis qualiter cum suis clericis conversentur, vel de his, que fidelium orationibus accedunt ad altarium, quantae debeant fieri portiones, et qualiter episcopus in ecclesia agere debeat. Responsio Gregorii. Sacra Scriptura testatur, quam bene te nosse non dubito, et specialiter beati Pauli ad Timotheum Epistolae, in quibus erudire studuit, qualiter eum in domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
matirandi sunt: ut unde se fallere ueritatẽ credt̃.
inde in peccatis suis ueracter ligent᷑. Siqui sunt
igitur qui sub nomine xp̃iano hȩc quȩ predixi
mus erroꝵ capitula aut prȩdicare audent. aut
tacite apud semetipsos tenere. hos ꝓculdubio ana¬
thematizamꝰ. Ex om̃ib tamen capitulis in eis
siuit prȩdixi qui ad me in regia urbe uenire
consueuerant nullum om̃ino errorem cuiuislibet
prȩdicti capituli agnoui. sed neq fuisse existimo.
nam si fuisset. agnouissem. Quia uero sunt multi
fidelium qui imꝑitiȩ zelo accendunt᷑. & sepe dum
quosdã quasi hereticos insequunt᷑. hereses faciunt. eo¬
rum infirmitati consulendum est. & sicut prȩdixi
ratione ac mansuetudine sunt placandi. Illis qͥppe
sunt similes: de quib scriptum ẽ. Testimonium ꝑ¬
hibeo de illis. quod emulationẽ di habent sed non
scđm scientiam. Ur̃a itaq excellentia. quȩ in lectione

Expanded text:
ematizandi sunt, ut unde veritatem fallere se credunt, ematizandi sunt, ut unde veritatem fallere se credunt, inde in peccatis suis veraciter ligentur. Si qui sunt igimus, errorum capitula aut praedicare audent aut tacite apud semetipsos tenere, hos procul dubio anathematizamus. Ex omnibus tamen capitulis in eis, sicut praedixi, qui ad me in regia urbe venire consueverant, nullum omnino errorem cujuslibet praedicti capituli agnovi, sed neque fuisse existimo, nam si fuisset agnovissem. Quia vero sunt multi fidelium qui imperitiae zelo accenduntur, et saepe, dum quosdam quasi haereticos insequuntur, haereses faciunt, eorum infirmitati consulendum est, et sicut praedixi ratione ac mansuetudine sunt placandi. Illis quippe sunt similes, de quibus scriptum est: « Testimonium perhibeo de illis quod aemulationem Dei habent, sed non secundum scientiam . » Vestra itaque excellentia, quae in lectione,
Abbreviated transcription (Latin):
seuerauerit usq in finem: hic saluus erit. Hinc
scriptum ẽ. Qui baptiratur a mortuo & iterũ
tangit eum: quid pficit lauatio eius: Mortiñ
quippe est omne opus ꝑuersum quod ꝑtrahit
ad mortẽ. quod uitam iustitiȩ non uiuit. Bapti¬
ratur gͦ a mortuo &̃ iterum tangit eum: qui
praua oꝑa quȩ se egisse meminit deplorat. sed
eis dem se iterum post lacrimas implicat. Anima
itaq quelibet eiusdem mortui lauatione ñ ꝑficit:
quia hoc iterum faciendo quod planxit. nec ꝑ lam̃¬
ta penitentiȩ ad rectitudinem iustitiȩ exurgit.
Penitentiam enim uere agere est commissa plan¬
gere. ꝙ. iterum plangenda declinare. Siqui uͦ suñ
testes sunt quia xp̃iani non sunt. quia ligam̃ta
sc̃ȩ eccł̃iȩ uanis se estimant conatib soluere. ac
ꝑ hoc nec absolutionem scȩ ȩccliȩ qũa prȩstat fi¬
delib ueram putant. si ligationem eius ualere
non estimant Contra quos dutius disputan

Expanded text:
erseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Hinc rursum erseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Hinc rursum scriptum est: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum, quid proficit lavatio ejus ? Mortuum quippe est omne opus perversum, quod pertrahit ad mortem, quod vita justitiae non vivit. Baptizatur ergo a mortuo, et iterum tangit eum, qui prava opera quae se meminit egisse deplorat, sed in eisdem se iterum post lacrymas implicat. Anima itaque quaelibet ejusdem mortui lavatione non proficit, quae hoc iterum faciendo quod planxit, nec per lamenta poenitentiae ad rectitudinem justitiae exsurgit. Poenitentiam enim vere agere, est commissa plangere, sed iterum plangenda declinare. Si qui vero sutestes sunt quia Christiani non sunt. Quia ligamenta sanctae Ecclesiae vanis se existimant conatibus solvere, ac per hoc nec absolutionem sanctae Ecclesiae, quam praestat fidelibus, veram putant, si ligaturas ejus valere non existimant. Contra quos diutius disputand
Abbreviated transcription (Latin):
luptatib uiuendum. isti adhuc nec prȩdica¬
menta uerȩ fidei nec sacrȩ scripturȩ p̃cepta co¬
gnouert̃. Contra hos prȩdicator egregius pau¬
lus dicit. Qui seminat in carne sua. de carne
ꝙ metet corruptionem. Contra hos iterũ dicit.
Qui in carne sunt. đo placere non possunt.
Ubi discipłis subiungit. U os autẽ non estis in
carne: sed in sp̃u. Hii quippe in carne sunt: qui
in carnalib uoluptatib uiuunt. Contra hos di¬
citur. Neq corruptio incorruptelam possidebit.
Si autẽ dicunt pauci temporis pęnitentiã contͣ
peccatum debere sufficere. ut iterũ liceat ad pec¬
catũ redire: recte hos pastoris primi sententia ꝑcu¬
tit qui ait. Contingit illis illud ueri ꝓuerbii.
Canis reuersus ad suum uomitũ: & sus lota in¬
sus uolutabro luti. Uagnum est enim contra
peccatũ uirtus penitentiȩ: sed siquis in eadem
penitentia ꝑseueret. Nam scriptum est. Qui ꝑ¬

Expanded text:
luptatibus vivendum, isti adhuc nec praedicaluptatibus vivendum, isti adhuc nec praedicamenta verae fidei, nec sacrae 1132 Scripturae praecepta noverunt. Contra hos praedicator egregius Paulus dicit: Qui seminat in carne sua, de carne et metet corruptionem. Contra hos iterum dicit: Qui in carne sunt, Deo placere non possunt. Ubi discipulis subjungit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Hi quippe in carne sunt, qui in carnalibus voluptatibus vivunt. Contra hos dicitur: Neque corruptio incorruptionem possidebit. Si autem dicunt pauci temporis poenitentiam contra peccatum debere sufficere, ut iterum liceat ad peccatum redire, recte eos pastoris primi percutit sententia, qui ait: Contigit illis illud veri proverbii: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti. Magna est enim contra peccatum virtus poenitentiae, sed si quis in eadem poenitentia perseveret. Nam scriptum est: Qui p