comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opera suu : Et ad discreionen scumini quos nondicit dnm ad poenarum
cruciatus prȩdestinare : sed iuste desertoscruciandos reseruare : łt
apertemonstrutur qui a prȩscientia sine predestinatione esse potest :
Praedestinatio autem : si ne prȩscientiu esse nom potestꝰ quo cirta: solu
prȩscientia uige in reprobis in quibus misericordic iuste niloperatur
uddonum gratiae : Praescientia uutem & prȩdestinatio idest
gratia e praeparatio misericorditer operuntur inelectis quiprue¬
destinantur ad regnum & quibus regnum prȩdestinatur u&ernum
quodud donum pertine gratiae : Et pruescientia simul & prȩdes¬
tinatio aeque aciustissimeoperintur in praedestinatione poenȩ re¬
proborum quaepertin& ad relributione miustitiue : Hae sente nu¬
beatipe riapłs non propriedeprȩscientiu & prua destinationediuinu
sed simpliciter nobis accipiend a uid&ur Ait namq:: Nouitdñs pios de

Expanded text:
opera sua . » Et ad discretionem, cum iniquos non dicit Dominum ad poenarum opera sua . » Et ad discretionem, cum iniquos non dicit Dominum ad poenarum cruciatus praedestinare, sed juste desertos cruciandos reservare. Et aperte monstratur quia praescientia sine praedestinatione esse potest, praedestinatio autem sine praescientia esse non potest. Quocirca sola praescientia viget in reprobis, in quibus misericordia juste nil operatur ad donum gratiae; praescientia autem et praedestinatio, id est gratiae praeparatio, misericorditer operantur in electis, qui praedestinantur ad regnum et quibus regnum praedestinatur aeternum, quod ad donum pertinet gratiae; et praescientia simul et praedestinatio aeque ac justissime operantur in praedestinatione poenae reproborum, quae pertinet ad retributionem justitiae. » RESPONB. Petri apostoli non proprie de praescientia et praedestinatione divina, sed simpliciter nobis accipienda videtur. Ait namque: « Novit Dominus pios de
Abbreviated transcription (Latin):
tissime eosdem quia dignisunt ipsis pȩnis pruedistinauit : Sicutuero iniustus
ñ est dignis praeparundopȩnss sc proculdubio iuitus est dignos prueor di¬
nando poenis : Vtrumqiergo praescitum utrumq: praedistinatum quia
utrumq iustum : maniferta ueritas declarat : Ne necessi tatem eis pereundi
suu prescientia uel praed estinatione impanit: quos& diuut conuerte¬
rentur expectuuit & qui a conuerti noluerunt iusta ultionedamnauit :
Tequitur ineudem responsione : Quod & beatus p&rus in epła sua distincte
loquens de monstra etcumdicit: Nouitdũspios detemptatio neeripere. Iniquos
autem indie uidicii cruciandos reseruare : Nouitemm uerbum pruescien¬
tiu edđi aduniuersahaec facit : Videlic& & ad prue destinationempiorũ
quaeuerboereptionis in nuitur. & ud significationem pene prȩdestinatȩ¬
cumin finecroci undo simpios monstrit quandor edd &um cuiq secundum

Expanded text:
issime eosdem, quia digni sunt, ipsis poenis praedestinavit. Sicut vero injustus issime eosdem, quia digni sunt, ipsis poenis praedestinavit. Sicut vero injustus non est dignis praeparando poenas, sic procul dubio justus est dignos praeordnando poenis. Utrumque ergo praescitum, utrumque praedestinatum, quia utrumque justum manifesta veritas declarat. Nec necessitatem eis pereundi sua praescientia vel praedestinatione imponit, quos et diu, ut converterentur, exspectavit: et quie. HINCMARUS. « Quod et beatus Petrus in Epistola sua distincte loquens, demonstrat cum dicit: « Novit Deus pios de tentatione eripere, iniquos autem in die judicii cruciandos reservare . » Novit enim, verbum praescientiae Dei, ad universa haec facit, videlicet, et ad praedestinationem piorum, quae verbo ereptionis innuitur, et ad significationem poenae praedestinatacum in fine cruciandos impios monstrat, quando « reddet unicuique secundum
Abbreviated transcription (Latin):
diuna prȩde stinationonestiustu quȩ quos prȩseiuit in inquitatibus pes¬
mansuros. pruedest inauit a& ernis suppliciisperituros : Num quid
quod fidesten& refugia mus dicere quod uerita sdoce: numquid non eium
ipsi quihaet refugiuntlia momnes reprobos ab ipsomundie ꝓ ordio inmassu
damnationis & perditionis asserunt derelictos : quod quid est uliud ut supra
ostendimus nisiu& ernȩdam nation: & perditiani praedestinatos : Aut quu
ratione dici potest quodistitum multi plici sermone firma reconuntur ÷
iniquis dum piis inmaliss uisper seueraturis : poenus a dõesse prȩdestinatus
ipsos uero nonessepri edistinatos poenis : Cumutiq: non alis ed illi omninoeas
pasdirisint quibus sunt praaedestinatȩ . Et ncertum est apud omni potentem
dm̃quieas sint passuri : sine dubio &̾ dec r&um e definitum sit ipso sessepas¬
suross: Sicuten imcestis poenaseis qui dignisunt pruedistinauit : Itacer¬

Expanded text:
divina praedestinatio non est justa, quae, quos praescivit in iniquitatibus perdivina praedestinatio non est justa, quae, quos praescivit in iniquitatibus permansuros, praedestinavit aeternis suppliciis perituros. Nunquid quod fides tenet, refugiamus dicere quod veritas docet? Nunquid non etiam ipsi, qui haec refugiunt, jam omnes reprobos ab ipso mundi exordio in massa damnationis et perditionis asserunt derelictos? Quod quid est aliud ut supra ostendimus nisi aeternae damnationi, et perditioni praedestinatos? Aut qua ratione dici potest quod isti tam multiplici sermone firmare conantur, iniquis et impiis in malis suis perseveraturis poenas a Deo esse praedestinatas, ipsos vero non esse praedestinatos poenis? Cum utique non alii, sed illi omnino eas passuri sint, quibus sunt praedestinatae? Et si certum est apud omnipotentem Deum, qui eas sint passuri, sine dubio et decretum et definitum sit ipsos esse passuros. Sicut enim certas poenas eis qui digni sunt praedestinavit, ita cer
Abbreviated transcription (Latin):
Quadere refugiunt dicere quiut diximus sanum uidentur sapere quosdum
prȩdefinato sadõ esse. d interitum sedtantum modo praescitos. Flatos
autem& pruescitos & prȩdestinatosesse ad regnum & regnum illis ut
diximus predestinatum a&ernum de quibus nullus potest perire : Et sict
sunt praedestinati gratiudĩ ad regnum iti sunt praedestinat secundum
apłmin operibus boms in quibus ambulurent. pro quibus eis non solum
grati d&ur sed &ꝰ gratia regnum reddatur u&ernum. Poena mautẽ
dicun d nin fidelitate uelin iquitate ꝑ seuerantibus adõ pracedest inatum
scđ in diuinum praescientiamꝰ sicut scriptum est in proph& a. praeparatiẽ
abheritoph ee iuiahocu drelributionemiustiti epertin&ꝰ :si cut pertineꝰ
udgratia mutex una e ademq: massu peccati gratiaelect prȩdestinentus
aduitamꝰ concordantecum hoc eu angelica ueritate : ite in quit male
tionem di dicere indumnatione reproborum : Num quid haecergaillos

Expanded text:
Qua de re refugiunt dicere qui, ut diximus, sanum videntur sapere, quosdam praedestinatos a Deo esse ad interitum, sed tantummodo praescitos: electos autem, et praescitos, et praedestinatos esse ad regnum, et regnum illis ut diximus praedestinatum aeternum de quibus nullus potest perire. Et sicut sunt praedestinati gratia Dei ad regnum, ita sunt praedestinati secundum Apostolum, « in operibus bonis, in quibus ambularent ; » pro quibus eis non solum gratia detur, sed et gratia regnum reddatur aeternum. Poenam autem dicunt in infidelitate, vel iniquitate perseverantibus a Deo praedestinatam secundum divinam praesciab heri Topheth , » quia hoc ad retributionem justitiae pertinet, sicut pertinet ad gratiam, ut ex una eademque massa peccati gratia electi praedestinentur ad vitam, concordante cum hoc evangelica veritate: « Ite, inquit, maltionem Dei dicere in damnatione reproborum? Nunquid haec erga illos
Abbreviated transcription (Latin):
reprobis dammundis generidit̃ dictumest&. propeest dñs omnibi iuocantib. eũ¬
omnib: inuocantib: eum inueritate uoluntatẽ timentiũ sefaci& &deprecatio

Expanded text:
reprobis damnandis generaliter dictum esset: Prope est Dominus omnibus invocantibus eureprobis damnandis generaliter dictum esset: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate. Voluntatem timentium se faciet, et deprec
Abbreviated transcription (Latin):
tinuode seadiungit.: Om̃u mihi tradita sunt a patremeo: Om̃a scilic& & libe¬
randu & dumnanda : Etiuste ex cganda. & misericordit̃ in luminandu:
Sicut & a libii psedicit: Iniudicium ego in hunc mundumuemt ut qui nonuident uide¬
ant & quiuident cȩcifiant : Hoc iustum iudiciumndi sicut ipsedñs & saluator luu¬
dat & cum gratiurũ actione ad patrisgłium refert. it comimis scriptura diuina
& ominis stã eccłacatholica in prlmis & ymnis & canticis sp̃ulib. quȩdõ offerre
consueuit tumquã iustum & scm̃ & pium. fidelit̃ laudando & gratius agendo con¬
celebrat : Dicendocumpsalmistu : Iustus dñs in ommib. uiis suis. & sc̃s̃ mnomnibus
operibussuis : Et illud. quod legis lator in cantico deutero nemii ait. Date mag¬
nitudinem dẽ nr̃o ds̃ uera operueius &om̃s uiȩ eius iudicia : Ds̃ fidelis inquo non
est inquitus iustus & scr̃ dñs Itemin psalmo cum & deelectis liberundis & de

Expanded text:
tinuo de se adjungit: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo . Omnia scilicet et libetinuo de se adjungit: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo . Omnia scilicet et liberanda et damnanda, et juste excaecanda et misericorditer illuminanda, sicut alibi ipse dicit: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Hoc justum judicium Dei, sicut ipse Dominus et Salvator laudat, et cum gratiarum actione ad Patris gloriam refert, ita omnis Scriptura divina, et omnis sancta Ecclesia catholica in psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus, quae Deo offerre consuevit, tanquam justum, et sanctum, et pium fideliter laudando et gratias agendo concelebrat, dicendo cum Psalmista: Justus Dominus in omnibus viis suis, et sanctus in omnibus operibus suis ; et illud quod legislator in cantico Deuteronomii ait: Date magnitudinem Deo nostro. Deus, vera opera ejus, et omnes viae ejus judicia: Deus fidelis, in quo non est iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ in luminatione mirabilit̃ expl&um in euungelio declarantem. fidelit̃ audi¬
entes : Cumin spũ scõ exultuns ait : Confite ortibi pater dnẽ cȩli & terrȩ quia
abscondistihȩ a sapientib & prudentibus & reuelastiei paruulis Ita pater
qm̃ sic fuit placitum antete .: Quidemim aꝑtius inutrumq partem dici potuit quũ
cumꝑ aduentũ suum & suꝑbos dicit excȩcatos & humiles in luminatos : hoc est eñ
qui abscondistihȩc a sapientibus & prudentibus & reuelastia paruulis : Et quid
firmius acfortius deutriusq rei iustu & clenenti prȩdestinatione quam quod sta¬
tim congratuluns subiunxitdicens: Itapat̃ qm̃ sic fuit placitũ untete : Et quiua
pat̃ omne iudicium dedit filio. &ipsecum patre in &erno consilio utriusq haec
omniastituit & prȩfiniuit quȩ in mundo suistemporib discernit &iudicat con¬

Expanded text:
aliorum illuminatione mirabiliter expletum in Evangelio declarantem fideliter audialiorum illuminatione mirabiliter expletum in Evangelio declarantem fideliter audientes, cum in Spiritu sancto exsultans ait: Confitebor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quoniam sic fuit placitum ante te . Quid enim apertius in utramque partem dici potuit, quam cum per adventum suum et superbos dicit excaecatos et humiles illuminatos; hoc est enim: Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Et quid firmius ac fortius de utriusque rei justa et clementi praedestinatione, quam quod statim congratulans subjunxit dicens: Ita, Pater, quoniam sic fuit placitum ante te. Et quia Pater omne judicium dedit Filio: et ipse cum Patre in aeterno consilio utriusque haec omnia statuit et praefinivit, quae in mundo suis temporibus discernit et judicat, con
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem dequa idemapłr dicit: Scriptum estenim comprehendumsapientes
inastutiaeorumtꝰ Et icerum : Dñs nouit cogitutiones sapientium qm̃uanȩ sunt:
Et ideo ꝑhuius modiphilos ophiam & in anefallaciam non est soluta de diuina
prȩdestinatione quȩstio sed potius confusa & inuoluta & diuersis mendaciis
atq erroribus accumulata : Prȩdestinationem aut̃ a &erniconsilii &iudicuidi
siue in remuneratione iustoꝵ siue indumnatione iniquorum & propt̃ unam ac
simplicem scientiam diuinam inqua simulatq a&ernalit̃ deomnib prȩordinatũ
& prȩfinitum est una mueracit̃ dicimus Et propt̃ duplicem eius efficientium.
qua aliimiseri corditer liberuntur. aliiiuste dumnantur duus dicerenontime¬
mus Fidelit̃ cumpsalmista. ipsi uidiciuniuersorum dicentes : Miscđium &
iudicium cantabo tibidnẽ: Et eundem iudicem. huius prȩdestinationis mysterũ
apud patrem a &ernalit̃ fuis se dispositum & manifeste inalioꝵ obcecatione &

Expanded text:
ceptionem, de qua idem Apostolus dicit: Scriptum est enim: Comprehendam sapientes in astutia eorum ; et iterum: Dominus novit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt . Et ideo per hujusmodi philosophiam et inanem fallaciam non est soluta de divina praedestinatione quaestio, sed potius confusa et involuta, et diversis mendaciis atque erroribus accumulata. Praedestinationem autem aeterni consilii et judicii Dei, sive in remuneratione justorum, sive in damnatione iniquorum, et propter unam ac simplicem scientiam divinam, in qua simul atque aeternaliter de omnibus praeordinatum et praefinitum est, unam veraciter dicimus: et propter duplicem ejus efficientiam, qua alii misericorditer liberantur, alii juste damnantur, duas dicere non timemus; fideliter cum Psalmista ipsi judici universorum dicentes: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Et eumdem judicem hujus praedestinationis mysterium apud Patrem aeternaliter fuisse dispositum, et manifeste in aliorum obcaecatione et
Abbreviated transcription (Latin):
in operibussuis quȩ incretura ut dictum est rationali uel miseri cordit̃ ueliuste
exerc& accipienduest : quȩ ipse & predestinando prȩsciuit & prȩsciendo¬

Expanded text:
in operibus suis, quae in creatura ut dictum est rationali vel misericorditer, vel juste in operibus suis, quae in creatura ut dictum est rationali vel misericorditer, vel juste exercet: accipienda est, quae ipse et praedestinando pr
Abbreviated transcription (Latin):
łidõ a diuunte fidelit̃ discernamus. aliquuan dodicprȩscientiam quȩo mninopreds¬
tinatioesse nom possit : Quiu omp̃sds̃ sicut bona sic &iummala id est pecata hom¬
numuel an gelorum futura prȩsciuit : quȩ tumen ut fierent iustus & sc̃s prȩdestino¬
re non potuit: Prydestinatio aut̃ eius uel ad conditionẽ & gubernationẽ ꝑtin&
cretururum quȩ utiq bona &iustuest : Vel prȩcipue acmuxime adoperauel
iudiciuenus quȩ agit siue acturus est in creatururational. angelica uidelic&
& humana : Dumexeis alios ꝑgratiũ iustificat & beatificat alios ꝑ iustitium
deserit & condemnat : Quic & eoꝵbona id est sc̃õꝵ hominum & scõrum angeloꝵ
enis sunt domauel prȩmia : Et istoꝵ mala idest & erna suppliciaeius est iuste
omũ disponentis iustaum dicta : Et id circo prȩdistinatio eius semꝑinbonis. semꝑ

Expanded text:
t Deo adjuvante fideliter discernamus aliquando dici praescientiam, quae omnino praedest Deo adjuvante fideliter discernamus aliquando dici praescientiam, quae omnino praedestinatio esse non possit: quia omnipotens Deus sicut bona, sic etiam mala, id est peccata hominum, vel angelorum futura praescivit. Quae tamen ut fierent, justus et sanctus praedestinare non potuit. Praedestinatio autem ejus, vel ad conditionem et gubernationem pertinet creaturarum, quae utique bona et justa est, vel praecipue ac maxime ad opera vel judicia ejus, quae agit sive acturus est in creatura rationali, angelica videlicet, et humana: dum ex eis alios per gratiam justificat, et beatificat, alios per justitiam deserit et condemnat: quia et eorum bona, id est sanctorum hominum et sanctorum angelorum, ejus sunt dona, vel praemia: et istorum mala, id est aeterna supplicia, ejus est juste omnia disponentis justa vindicta. Et idcirco praedestinatio ejus semper in bonis, semper
Abbreviated transcription (Latin):
complectitur cunctu quȩ nouit . tuntumentis in firmitate posse comprehendere : In hac
& loquens confidemt̃ dixit dm̃ esse prudentiam confident̃ dixit dm̃ esse scientiũ:
ubiuũt̃ uenit ad hoc utrum similit̃ ds̃ dicendus sit pro uidentia quȩ utiq sicdi est
& indõ ut ud gubernati onemreferatur creturȩ. noluit uelut temere aliquid
dehacre definire : Sed uelut in magna difficuleate & angustiis deprehensus.
maluit eundem disputitionem admirationis & orationis ad dm̃ ex clamatione finre:
quo ꝗemplo &iam nos om̃s pensure & disceredebemus. quampienobis dedõ sit sen¬
tiendum quu mmoderate & disciplinate loquendum. quam caute & trepide
definiendum: Posthȩc ium dictur disputator moresuo uelut definiendo sub¬
iungit : Et prȩscientium & predestinatienem unumidemq esse : Nos aũt repu-¬
dicto huius nouitatis errore tenaimus certissimũ & firmissimũ fide regulum :¬

Expanded text:
complectitur cuncta, quae novit tanta mentis infirmitate posse comprehendere. In hac complectitur cuncta, quae novit tanta mentis infirmitate posse comprehendere. In hac et loquens confidenter dixit Deum esse prudentiam, confitenter dixit Deum esse scientiam: ubi autem venit ad hoc, utrum similiter Deus dicendus sit providentia, quae utique sic Dei est, et in Deo, ut ad gubernationem referatur creaturae, noluit velut temere aliquid de hac re definire: sed velut in magna difficultate, et angustiis deprehensus, maluit eamdem disputationem admirationis et orationis ad Deum exclamatione finire. Quo exemplo etiam nos omnes pensare et dicere debemus quam pie nobis de Deo sit sentiendum: quam moderate et disciplinate loquendum, quam caute et trepide definiendum. Post haec jam dictus disputator more suo velut definiendo subjungit: Et praescientiam et praedestinationem unum idemque esse. Nos autem, repudiato hujus novitatis errore, teneamus certissimam et firmissimam fidei regulam, e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩom̃ã idcircoreplicamus ut considerent quihae legunt nullum certamen nullam
contentionemessedeberedeumero. siue pluralit prȩ distinatiodi dicipossit. siue
aliqua ueraciratione n on possit . dummno do certissime duplicem esse eius const& effectum:
uel inelectis scilic& miseri cordit̃ prȩordinatis aduntum uel in reprobis iuste preordi¬
natis ad poenam. Doc& bectus augustinus. sicut supientiũ itu c& prudentium uel
scientium dm̃ rectedici his uerbis : Quis ergo hominum potest. istam sapientiã qua
nouit d̃ omũ comprehendere : Istam inquã sapientiam. eandem prudentum eindẽ
scientiam : Quando quidem anobis. nec nr̃u comprehenditur : Vbi &iam postadiquun
ta subiumgit: Et putamus nos ut rumdi prouidentia aidem sit memoriu & intellegentiua
qui n on singulu cogitundo aspicit. seduni &erna &immutabiliatq ineffabiliuisione

Expanded text:
Quae omnia idcirco replicamus, ut considerent qui haec legunt nullum certamen, nullam Quae omnia idcirco replicamus, ut considerent qui haec legunt nullum certamen, nullam contentionem esse debere de numero; sive pluraliter praedestinatio Dei dici possit, sive aliqua veraci ratione non possit, dummodo certissime constet duplicem esse ejus effectum, vel in electis scilicet misericorditer praeordinatis ad vitam: vel in reprobis, juste praeordinatis ad poenam. Docet beatus Augustinus sicut sapientiam, ita et prudentiam, vel scientiam Domini recte dici, his verbis: Quis ergo hominum potest istam sapientiam, qua novit Deus omnia, comprehendere, istam inquam sapientiam eamdem prudentiam, eamdemque scientiam; quandoquidem a nobis nec nostra comprehenditur. Ubi etiam post aliqua ita subjungit: Et putamus nos utrum Dei providentia eadem sit memoria et intelligentia, qui non singula cogitando aspicit, sed una aeterna, immutabili, atque ineffabili visione
Abbreviated transcription (Latin):
ciedi quis inquit gleriubitur castum se haberecor aut quis gloriuabitur mundumse
essea pecatis : Ac ꝑ hoccum scriptura dict sicut fluit ceru a facieignis sic peretant
peccatores a facieđĩ quis hon contremescat . quis non pauibundus exiliat : Quid ego
faciemus & quȩsper nobis est : neq enim hȩc frustra cantuntur : Aut uero cũhȩ
dicit proph& aoptat ea hominibus ac nonpotius uenturu prȩuid& : In uerbis qui¬
dem figura optuntis appar& sed intelligitur prȩscientia nuntiantis : Sicut enim
quȩdum inseriptur proph&arũ tam quam in pr&eritũ facti narrantur cum
futura prȩdic antur. itaquȩ damtum quã uoto dicuntur optantisꝰ Sed qui : tete
intellegunt quod audiunt . uisionem prȩnuntiantis agnoscunt: Sicutergo in
uerbis pr&eriti temporis futura facta significantur sic in figura optuntis
prȩnuntiantis mens intellegendaest: Sic & deiudadñ traditore tum quun¬

Expanded text:
cie Dei : quis, inquit, gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se cie Dei : quis, inquit, gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis? Ac per hoc cum Scriptura dicit: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei, quis non contremiscat, quis non pavibundus exsiliat? Quid ergo faciemus, et quae spes nobis est? neque enim haec frustra cantantur. Aut vero cum haec dicit Propheta, optat ea hominibus, ac non potius ventura praevidet? In verbis quidem figura optantis apparet, sed intelligitur praescientia nuntiantis. Sicut enim quaedam in Scriptura prophetarum tanquam in praeteritum facta narrantur cum futura praedicantur, ita quaedam tanquam voto dicantur optantis: sed qui recte intelligunt quod audiunt, visionem praenuntiantis agnoscunt. Sicut ergo in verbis praeteriti temporis futura facta significantur, sic in figura optantis praenuntiantis mens intelligenda est Sic et de Juda Domini traditore, tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
emps quies & quierus & qui accepisti uirtutẽtuum mugnũ & regnasti &i ratȩs
gentes Et uduenit iritua & tempis mortuoꝵ iudicari Red dere mercedem
seruistuis proph&is & scis & timentib nomentuum pus illis & magnis. & exterimi¬
mindieos qui corruper̃ terram :. Et multa huius modi quȩ in sc̃is scripturis multi¬
plicit̃ inueniuntur : Vt mhil melius sit homini fideli. quam iustumdi iudicium
in utraq parte agnoscere & lauidure fidelit̃ dicendo : Iustuses dne d retum
iudiciumtuum : Hoc &iam sc̃i patres & doctorereccłȩ sollicite admonent eẽ facien¬
dum : Sicut batus papaleo in quadum loco ex ortaaturdices : nihil nobis deb& decłiudicus
displicere : Num nom ꝑom̃ã illigratius agere quidestaliud quum ȩxquad um eum parte
reprebendere : Etbetus augustinus uimtractur& deuerbis psedmi ad pepulũ ubisc riptũ at.
si cut deficit fuinus deficiant. sicut fluitcȩra a facieignis sic pereant pecatorer a fa¬

Expanded text:
  accepisti virtutem tuam magnam, et regnasti. Et iratae sunt gentes, et advenit ira tua, et tempus mortuorum judicari: reddere mercedem servis tuis prophetis et sanctis, et timentibus nomen tuum pusillis, et magnis, et exterminandi eos qui corruperunt terram . Et multa hujusmodi, quae in Scripturis sanctis multipliciter inveniuntur, ut nihil melius sit homini fideli quam justum Dei judicium in utraque parte agnoscere et laudare fideliter dicendo: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Hoc etiam sancti Patres et doctores Ecclesiae sollicite admonent esse faciendum, sicut beatus papa Leo in quodam loco exhortatur dicens: Nihil nobis debet de Dei judiciis displicere. Nam non per omnia illi gratias agere, quid est aliud quam ex quadam eum parte reprehendere? Et beatus Augustinus, cum tractaret de verbis psalmi ad populum ubi scriptum est: Sicut defecit fumus, deficiat; sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a fa
Abbreviated transcription (Latin):
psullum dõ meoquum diufuero : Et postpauca : Quicustodit ueritatẽ in scłm.
facit iudicium in iurium patientib. dat escam esurientibus : Et c& usq ubiait
pupillũ &uiduum suscipi& & uiampeccatoꝵ desꝑd& : unde &ima pocalypsi
postillud extremumiu dicium & remimerationis iustoꝵ & damnationis iniquoꝵ
tudis laus & gratiarũ actio deictraq rea scĩs dõ offertur : Dicente eodem
libro : Etiuginti quattuer seniores quiin conspectudi sedent in sedib sus.

Expanded text:
psallam Deo meo quandiu fuero ; et post pauca: Qui custodit veritatem in saeculum, facit judicium injuriam patientibus, dat escam esurientibus, etc., usque ubi ait: Pupillum, et viduam suscipiet, et viam peccatorum disperdet . Unde in Apocalypsi post illud extremum judicium et remunerationis justorum et damnationis iniquorum, talis laus et gratiarum actio de utraque re a sanctis Deo offertur, dicente eodem libro: Et viginti q
Abbreviated transcription (Latin):
scientiu nonesse : Prȩscientiũ uero & cum prȩdestinatione eẽ in boms & iustisopes
dĩ &sine prȩdestinatione in malis operib. hominũ & angeloꝵ iniquoꝵ : Quoditu
prȩfatus pater beatus scilic& augustinus breunsime ituostendit dicens : x
destinatio est gratiȩ prȩparatio : Gratia uero iamipsadomatio: Quodituq
at apłs non exoperib neforte quis extollatur ipsius enim sumus figmentum

Expanded text:
non esse: praescientiam vero et cum praedestinatione esse in bonis, et justis operibus Dei, et sine praedestinatione in malis operibus hominum et angelorum iniquorum. Quod totum praefatus Pater, beatus scilicet Augustinus, brevissime ita ostendit dicens :  Praedestinatio est gratiae praeparatio: gratia vero jam ipsa donatio. Quod itaque ait Apostolus: Non ex operibus, ne forte quis extollatur, ipsius enim sumus figmentum,
Abbreviated transcription (Latin):
eum peccatores impii: hoc iudiciũ dam nationis impioꝵ & iniquoꝵ &blas plieman¬
tium hominum. ab intio mundi tammrabilit̃ prȩdictum. &in finẽ mundiueris¬
sime implendum &iam beatus p&rur apłs. his uerbis denuntiat dicens Fuerunt
uero & ꝓseudo proph& ȩ inpopulo sicut & in uobiserunt iaugistrimendaces qui introdu¬
cent sec ias ꝑditionis & eum quiet eos dim̃ negunt Suꝑducentes sibi celerem ꝑ di¬
tionem De quibus & paulo postadiungit. quibiis iudicium ia molim noncessat
& ꝑditio eoꝵ nondormitat : Siergo quȩ rimus istius iudicii a &ernam apud dm̃

Expanded text:
eum peccatores impii . Hoc judicium damnationis impiorum et iniquorum et blasphemaneum peccatores impii . Hoc judicium damnationis impiorum et iniquorum et blasphemantium hominum ab initio mundi tam mirabiliter praedictum, et in finem mundi verissime implendum etiam beatus Petrus apostolus his verbis denuntiat, dicens: Fuerunt vero et pseudoprophetae in populo, sicut et in vobis erunt magistri mendaces, qui introducent sectas perditionis, et eum qui emit eos Dominum negant, superducentes sibi celerem perditionem . De quibus et paulo post adjungit: Quibus judicium jam olim non cessat, et perditio eorum non dormitat . Si ergo quaerimus istius judicii aeternam apud D
Abbreviated transcription (Latin):
num quamangeloꝵ maloꝵ quȩ illis comminua & prȩparatu sunt . omninonihil ese
quid est quodipseiustus iudex &dammator ipsoꝵ in illo iudiciosedic turũ cẽ prehxit :
Item a ledictiinignem &ernum quiparatus est diabolo & angeliseius . Si paratus
utiq & prȩdestinatus : An angelis dumnatis &dum nundis est prȩdestinatus impis
aĩ quieodem &ernogni parit̃ puniendisunt non est paritus necpredestintur
sed prȩdestinatas impins poenus & supplicia sempiterna &ium beutũ enoch patri¬
archam antiquissimum. qui a mbulauit cumndõ & non comparuit quiuatalit eumds
ante diluuium proph&us se. bertusiudus płs loquens dempis sims her&icis qui
ipsis temporibus apłoꝵ impugnare coeperant ecđumdĩ ita testaturdicens
imp&atis eoꝵ quib impieegerunt & d eomnib duris quȩ lo cuti sunt contra

Expanded text:
num quam angelorum malorum, quae illis comminata et praeparata sunt, omnino nihil esse. num quam angelorum malorum, quae illis comminata et praeparata sunt, omnino nihil esse. quid est quod ipse justus judex et damnator ipsorum in illo judicio se dicturum praedixit: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus? Si paratus utique, et praedestinatus, an angelis damnatis et damnandis est praedestinatus; impiis autem, qui eodem aeterno igni pariter puniendi sunt, non est paratus nec praedestinatus? Sed praedestinatas impiis poenas et supplicia sempiterna etiam beatum Enoch, patriarcham antiquissimum qui ambulavit cum Deo, et non comparuit, quia tulit eum Dominus, ante diluvium prophetasse, beatus Judas apostolus, loquens de impiissimis haereticis qui ipsis temporibus apostolorum impugnare coeperunt Ecclesiam Dei, ita testatur dicens: impietatis eorum, quibus impie egerunt, et de omnibus duris, quae locuti sunt contra
Abbreviated transcription (Latin):
porem salubrem a cordib audientiũ tollat eosq ad peccandum in frener
& prȩcipites reddat : Et ideo constuntis simu &im mobili fide tenendum
omp̃tem dm̃ omũ futuni prȩscire id est & bona &imda . Ne folum naturus omniũ rerum
antequum ais crecr& prȩscisse. sed &im quȩcumq ipsis naturis possunt ẽẽ contru¬
ria & poenulia similit̃ prȩscisse: Nonquiu s ubstantialit̃ exsistunt sed quia substun¬
tiis a beo conditis poenadit̃ nocent: hancenimfidem scriptura confirmat dians:
Dr̃ adernȩ qui absconditorum es cognitor. quin estiomũ antequam fiunt: Et ips edñs
in euangelio dehis fidelessuos terr& dicens : Ostendum uobis quem timatis : Tim&e
eum qui post qua m occiderit hab& potestatẽ mttere ingehennam : Itadicouobis
hunctim&o : Iste aut̃ econtrario dicit . om̃s poenas supplicioꝵ &ernadiũ tũ hom¬

Expanded text:
rorem salubrem a cordibus audientium tollat, eosque ad peccandum infrenes rorem salubrem a cordibus audientium tollat, eosque ad peccandum infrenes et praecipites reddat. Et ideo constantissima et immobili fide tenendum omnipotentem Deum omnia futura praescire, id est bona et mala, nec solum naturas omnium rerum, antequam eas crearet, praescisse; sed etiam quaecunque ipsis naturis possunt esse contraria, et poenalia similiter praescisse. Non quia substantialiter existunt, sed quia substantiis ab eo conditis poenaliter nocent. Hanc enim fidem Scriptura confirmat dicens: Deus aeterne, qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant . Et ipse Dominus in Evangelio de his fideles suos terret, dicens: Ostendam vobis quem timeatis: Timete eum qui, postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam; ita dico vobis, hunc timete . Iste autem e contrario dicit omnes poenas suppliciorum aeternalium, tam homi
Abbreviated transcription (Latin):
mon&: Curtuma ꝑtummendacium immotam in auditum &impiam blas¬
phenium isteimpius proferre ausus est . Contratotius sçȩ eccle fidem con¬
tra scripturarum cȩlestium uerititem contraom p̃tẽmđimaiestatem.
ore s acrilego & uerbis impiis obstrependo: Quid est aut̃ quedintuntũ
consiliũ & deceptionem diaboli imntri & adiuua reconutur : Vt ea quȩ ue¬
rissime & certissime impios pussuros ds̃ prȩnuntiat & comminatur id est
adernu supplicia iste labiis imquis & linguado losu uelut peccatorib
blandiendo affirm& nihlesse Sicut & serpens ininitio. ut terrorem
mortis quumds̃ comiminatus fuerat a corde hominis exduder& . & ad
peccandi delectitionem prouo car& nequaquam ait mortemoriemmmi
Itanumq & iste serpentis imitator dicendo quad tormentu a &ernu
quȩd s̃ peccatoribus denuntiat in hilsunt quid aliudugit. qua mutter¬

Expanded text:
monet? cur tam apertum mendacium, imo tam inauditam et impiam blasmonet? cur tam apertum mendacium, imo tam inauditam et impiam blasphemiam iste impius proferre ausus est, contra totius sanctae Ecclesiae fidem, contra Scripturarum coelestium veritatem, contra omnipotentem Dei majestatem ore sacrilego et verbis impiis obstrependo? Quid est autem quod in tantum consilium et deceptionem diaboli imitari et adjuvare conatur, ut ea quae verissime et certissime impios passuros Deus praenuntiat et comminatur, id est aeterna supplicia, iste labiis iniquis et lingua dolosa velut peccatoribus blandiendo affirmet nihil esse; sicut serpens in initio, ut terrorem mortis, quam Deus comminatus fuerat, a corde hominis excluderet, et ad peccandi delectationem provocaret: nequaquam, ait, morte moriemini ; ita namque et iste, serpentis imitator, dicendo quod tormenta aeterna, quae Deus peccatoribus denuntiat, nihil sunt, quid aliud agit, quam ut ter
Abbreviated transcription (Latin):
destinare potuisse ea uero quȩ ipsis substuntiis contruriu & poenuliusuñ
quiu ex sistendi substantiã non habent nulla tenus adõ prȩsciri uel prȩdesti¬
nari acꝑhoc nesciri potuisse . Ergone pecatũ prim hominis prȩsciuit
quiu peccaitum substantiã ex sistendi non hab&.: nec poeium peccati prȩsciuit.
id est mortem miserium supolicium sempiternum quiahȩc similit̃ inseipsis
substantiulit non ex sistunt : Et ubiest. quod fides firmissime & immobiliterten&
ph&as suos inscripturis sc̃ĩs totpeccata hominum totpoenas & cludes & mise¬
rius peccatorum. spũ s uouenturas prȩdicit ubi &ium. quod ipseum genitus
difilius quiest ueritas &erna tot ꝑsecutiones acđȩsuȩ totbelloꝵ commo¬
tiones & laboꝵ acterrorum prȩssuras. terrȩ motus &ium & pestilentius
& fames utiq prȩsciendo prȩnuntiat &ut patientissime a suis tolerentur

Expanded text:
destinare potuisse; ea vero quae ipsis substantiis contraria et poenalia sunt, destinare potuisse; ea vero quae ipsis substantiis contraria et poenalia sunt, quia existendi substantiam non habent, nullatenus a Deo praesciri vel praedestinari; ac per hoc nec sciri potuisse. Ergo nec peccatum primi hominis praescivit, quia peccatum substantiam existendi non habet; nec poenam peccati praescivit, id est mortem, miseriam, supplicium sempiternum: quia haec similiter in seipsis substantialiter non existunt. Et ubi est quod fides firmissime et immobiliter tenephetas suos, in Scripturis sanctis, tot peccata hominum, tot poenas, et clades et miserias peccatorum spiritu suo venturas praedicit? Ubi etiam quod ipse unigenitus Dei Filius, qui est Veritas aeterna, tot persecutiones Ecclesiae suae, tot bellorum commotiones, et laborum ac terrorum pressuras, terraemotus etiam et pestilentias, et fames utique praesciendo praenuntiat, et ut patientissime a suis tolerentur
Abbreviated transcription (Latin):
nec prȩdestinusse intellegatur .: Quod quid est aliud dicere quum a ꝓꝑteinsamire:
Quis enimumquum fidelium uel sentire ueldicere prȩsum psit. qui a quod ohxt
ueritus non est ueritis. quod docuit fidesfalsum est quod om̃s credunt fideler
nihilest: Certeiste. propterehȩc id est peccatum & omnem poenam
acmiserium & calumitatem uel temporidem uel a &ernum nihnileẽ conten¬
dit quia non habent essentium in sem& ipsis ex sistendiuel subsistendi.: Sicut
uidemus habere substantiũ ex sistendiuel subsistendi terramaquas & igne
herbas &urbores & quȩ cumq eius modisunt : Sicut &ium nouimus
&credimus substantiũ ex sistendi & subsis tendi habere animus hominuim & sp̃s
angelorum bonoꝵ siue malignoꝵ: Et propterea affirmat diabo liȩ prȩ¬
sumptiomis audacia . dm̃ solas rerum substantias. & scire & prȩscire & prȩ¬

Expanded text:
nec praedestinasse intelligatur. Quod quid est aliud dicere, quam aperte insanire? nec praedestinasse intelligatur. Quod quid est aliud dicere, quam aperte insanire? Quis enim unquam fidelium vel sentire vel dicere praesumpsit quia quod dixit veritas, non est veritas; quod docuit fides, falsum est; quod omnes credunt fideles, nihil est. Certe iste propterea haec, id est peccatum et omnem poenam, ac miseriam, et calamitatem, vel temporalem vel aeternam nihil esse contendit, quia non habent essentiam in semetipsis existendi vel subsistendi, sicut videmus habere substantiam existendi vel subsistendi terram, aquas et ignes, herbas et arbores et quaecunque ejusmodi sunt, sicut etiam novimus et credimus substantiam existendi et subsistendi habere animas hominum, et spiritus angelorum bonorum sive malignorum. Et propterea affirmat diabolicae praesumptionis audacia, Deum solas rerum substantias et scire et praescire et prae
Abbreviated transcription (Latin):
supplicioꝵ &ernoꝵ omni nomhilesse : Ac ꝑ hoc nec prȩsciri nec prȩdestinari :¬
Eccead quid ꝑducta est istadiabolica disputictio : Vt homo quiuult uider
xp̃ianus. pagunis & diabolicis argumentat iombus omnem fidem prescientiȩ
& prȩdestinationis diuinȩ qua impios prȩsciuit & prȩdestinauiteẽdum¬
nundos quantum in seest sub uertat & destruat : Nen solumi cstum di iudicium
& a &ernum atq in commutabi leeuis consilium in eorum damnatione euacuans.
sed &iumpeccatũ. &omnem poenam acdamnationem quȩ percatũ consecuta sunt
nibileẽ contendens : Ac ꝑ hoc quian ihilsint nec prȩsciriudõ ne prȩdestincri potuisse:
Itautubicumq inscripturis scĩs siue in dogmitib patrum taliu prȩscisse & prȩde¬
tinas selegitur. a contrario accipidebeaat . Id est ut omnino ea nec prȩscisse

Expanded text:
suppliciorum aeternorum omnino nihil esse; ac per hoc nec praesciri, nec praedestinarisuppliciorum aeternorum omnino nihil esse; ac per hoc nec praesciri, nec praedestinariEcce ad quid perducta est ista diabolica disputatio, ut homo qui vult videri Christianus, paganis et diabolicis argumentationibus omnem fidem praescientiae et praedestinationis divinae, qua impios praescivit et praedestinavit esse damnandos, quantum in se est, subvertat et destruat, non solum justum Dei judicium, et aeternum atque incommutabile ejus consilium in eorum damnatione evacuans; sed etiam peccatum, et omnem poenam ac damnationem quae peccatum consecuta sunt, nihil esse contendens. Ac per hoc, quia nihil sint, nec praesciri a Deo, nec praedestinari potuisse. Ita ut ubicunque in Scripturis sanctis, sive in dogmatibus Patrum talia praescisse et praedestinasse legitur, a contrario accipi debeat, id est ut omnino ea nec praescisse
Abbreviated transcription (Latin):
tissime falsumest : Quia prȩscientia ipsȩ res futurȩ tantũ modo prȩsciuntur:
Prȩdestinationeuero &iumstatuuntur prȩfiniuntur & decernuntur:
Et ideo prȩdestinatio impiorum ad supplicium a &ernum. nentuntũ modo
prȩsciuit sed &iamiusto & a&ernouidiciostatuit ac prȩfiniuit quid essent
passuri .X. Dec imo capitulo quat tuor definitiones ponit. hoc modo:
angeloꝵ a contrurio intellegendum sit : Omne malum peccatum &¬
eius poenam ẽe: Et hȩc nihilesse: Peccatum eiusq consequentias in morteatq
miseria constitutus non aliudesse quam in tegrȩ uitȩbeateq corruptione:
itiuit singula singulis opponantur : Inte gritati quidem peccatum uitȩmors
bectitud inimiseria : Illa sunt hȩx penitus nonsunt : Omnem ꝑuerse uolunta¬
tis defectum uel priuationem uel pecatum finisq: ipsiuis mors miseriaq

Expanded text:
tissime falsum est: Quia praescientia ipsae res futurae tantummodo praesciuntur; tissime falsum est: Quia praescientia ipsae res futurae tantummodo praesciuntur; praedestinatione vero etiam statuuntur, praefiniuntur et decernuntur. Et ideo praedestinatio impiorum ad supplicium aeternum non tantummodo praescivit, sed etiam justo et aeterno judicio statuit ac praefinivit quid essent passuri. CAPUT X. Decimo capitulo quatuor definitiones ponit hoc modo: 2angelorum a contrario intelligendum sit. haec igendum sit. haec nihil esse. 3. Peccatum, ejusque consequentias in morte atque miseria constitutas, non aliud esse quam integrae vitae beataeque corruptiones, ita ut singula singulis opponantur. Integritati quidem peccatum, vitae mors, beatitudini miseria. Illa sunt, haec penitus non sunt. 4. Omnem perversae voluntatis defectum vel privationem vel peccatum, finisque ipsius mors miseriaque
Abbreviated transcription (Latin):
sed &ia mipsum substantiam &essentiũ diesse: Qua propt̃. supse in sua
disputatione tum contrarius sibi est : ut quod prius affirmat postea destruat.
quid necesseest ut nosenus uunitatem euacuemus quitta mupte seipsum euacuat:
Siũt aliqua regulu sofysticȩ disputationis quamipse solum sequitur talis est.
ut licite apud sȩculurem sapientiam quod unoloco affirmatur altero subuertatur
quis non uidet quam sit conteminenda & penitus abicienda : ubimulluest fir¬
mitis ueritatis & tamimpudens tam procax tum p&uluns libertu sẽ falsitats
Quod uero ait. omnẽ prȩdestinationem prȩscientiũ eẽ ex parte uerum est
quidem: Qui u omnis prȩdestinatio futurorum non sine prȩscientia fit per
quam ipsu futura prȩsciuntur: Sed si hocideo dictum est qui sinihilam plius
agit pra̧destinatio in rebus uel derebus futuris quum prescientia manifes¬

Expanded text:
sed etiam ipsam substantiam et essentiam Dei esse? Quapropter si ipse in sua sed etiam ipsam substantiam et essentiam Dei esse? Quapropter si ipse in sua disputatione tam contrarius sibi est, ut quod prius affirmat, postea destruat, quid necesse est, ut nos ejus vanitatem evacuemus, qui tam apte se ipsum evacuat? Si autem aliqua regula sophisticae disputationis, quam ipse solam sequitur, talis est, ut licite apud saecularem sapientiam quod uno loco affirmatur, altero subvertatur, quis non videat quam sit contemnenda et penitus abjicienda, ubi nulla est firmitas veritatis, et tam impudens, tam procax, tam petulans libertas est falsitatis. Quod vero ait: Omnem praedestinationem praescientiam esse, ex parte verum est quidem: Quia omnis praedestinatio futurorum non sine praescientia sit, per quam ipsa futura praesciuntur. Sed si hoc ideo dictum est, quia si nihil amplius agat praedestinatio in rebus, vel de rebus futuris quam praescientia, manifes
Abbreviated transcription (Latin):
& ponit carnem brachium suum. &adño receditcor eius: Benedictus aut̃ uir
qui confidit in dño &eritdñs fiduciaeius .VIIII. Nonocapitulo hasduas
difinitiones ponit. Prȩscientiam & prȩdestinationem similitudine
rerum temporadium ad dm̃trans ferri: Et omnem prȩdestinationem
prȩscientia messe:. Siergo exusu rerum temporudiũ quȩtriũ temporũ
diuersitite uariantur idest prȩsentis prȩeriti & futuri. magis adtem¬
poridia ꝑtinent ubitam miltũ futura ex pectantur quia uidelicdꝰ precientia
& predestinatio propriererumes t futurarum a puddm̃ uero sicut nihilẽ
prȩeritum ita &ium nihil futurum in cuius &erna scientia &ernaliter
om̃u prȩsentia sunt. &idcirco hȩc duo magis trins latiue quam proprie
addm̃ dicuntur quo modo iste superius tim frequent̃ definiuit : prȩscien¬
tiam & prȩdestinationem non solumdi &indõ esse quod &iumnos fatemis

Expanded text:
et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus . Benedictus autem vir et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus . Benedictus autem vir qui cdefinitiones ponit: 1. Praescientiam et praedestinationem similitudine rerum temporalium ad Deum transferri. 2. Et omnem praedestinationem praescientiam esse Si ergo ex usu rerum temporalium, quae trium temporum diversitate variantur, id est praeteriti, praesentis et futuri, magis ad temporalia pertinent, ubi tam multa futura exspectantur: quia videlicet praescientia et praedestinatio proprie rerum est futurarum: apud Deum vero sicut nihil est praeteritum, ita etiam nihil futurum, in cujus aeterna scientia aeternaliter omnia praesentia sunt. Et idcirco haec duo magis translative, quam proprie ad Deum dicuntur; quomodo iste superius tam frequenter definivit praescientiam et praedestinationem non solum Dei, et in Deo esse quod etiam nos fatemur,
Abbreviated transcription (Latin):
auduit. tam contentiosamerrorisimpi&atem : Quiaita labon at includere. & uelut
quibusdam terminis commumreliberum arbitrium. ut omi noillud in seola humanȩ
naturȩ uirtute condudat. & abeopenitus dĩ gratiũ excludit: Quidergoe res¬
pondendum est. cuiam dehacresuperius tum multa responsa sunt : Nisut sixpĩa¬
nus uel esse uel uidericupit. abiciat hunc insanum & mortiferum errorem: Quem
quanto suptilius sibisequi & asserere uidetur tanto in felicius adiabo loinluditur &
excȩcatur Et abectis huma narum adinuentionum falsis & falliabus argumentis
totum se scripturȩ scȩ̃ ueritati. &ecclesi asticorum patrum auctorituti & fide sim¬
plicitati humlit̃ summittat : Nedum libertatẽ suum sibi committit & axp̃o alienit.
uere axp̃o alienarimereatur : Midedictus enim homo qui confidit in homine:

Expanded text:
audivit tam contentiosam erroris impietatem? Qua ita laborat includere, et velut audivit tam contentiosam erroris impietatem? Qua ita laborat includere, et velut quibusdam terminis communire liberum arbitrium, ut omnino illud in sola humanae naturae virtute concludat, et ab eo penitus Dei gratiam excludat. Quid ergo ei respondendum est, cui jam de hac re superius tam multa responsa sunt? Nisi ut si Christianus vel esse vel videri cupit, abjiciat hunc insanum, mortiferum errorem, quem quanto subtilius sibi sequi, et asserere videtur, tanto infelicius a diabolo includitur et excaecatur; et, abjectis humanarum adinventionum falsis et fallacibus argumentis, totum se Scripturae sanctae veritati, et Ecclesiasticorum Patrum auctoritati, et fidei simplicitati humiliter submittat; ne, dum libertatem suam sibi committit, et a Christo alienat, vere a Christo alienari mereatur. Maledictus enim homo qui confidit in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
motus intellegentia liberum arbitrium interse componunt : Vt sicut subs¬
tntia inqua est trinasit estenim & uult & scit. ita & illud trinum fiat. Idest.
liber motus intellegens Quȩ om̃a utiq id circodicit ut in hissolis id est
impsanatura & his quȩ in sunt ipsi naturȩ. liberum arbitrium censta re contendit:
Videlic& ut sicut menti humanȩ naturalit̃ tria quȩdam in sunt. id est. eẽ.
uelle scire cum haec duo id estuoluntas & scientia tuntũ modosui & non alterius
re intelligitur. ita &ium liberum arbitrium exipsum ente procedens & in
ipsa consistens non aliunde sed exilla habat libertitem mocum intellegentium:
u si homini na turalit̃ ꝑhuius cemadi arbitrium. libermotus intellegens:
nedicit mentem humanam tricilla in sehabere. sed naturȩ simplicis trinã
ese: Et eo demmodo. &iu m liberum arbitrium esse trinum : Quisumquam

Expanded text:
motus intelligentiae liberum arbitrium inter se componunt, ea videlicet motus intelligentiae liberum arbitrium inter se componunt, ea videlicet tantia in qua est, trina sit: Est enim et vult, et scit; ita et illud trinum fiat, id est liber, motus, intelligens. Quae omnia utique idcirco dicit, ut in his solis, id est in ipsa natura, et his quae insunt ipsi naturae, liberum arbitrium constare contendat, videlicet ut, sicut menti humanae naturaliter tria quaedam insunt, id est esse, velle, scire, cum haec duo, id est voluntas, et scientia tantummodo sui, et non alterius rei intelligitur, ita etiam liberum arbitrium ex ipsa mente procedens, et in ipsa consistens, non aliunde sed ex illa habeat libertatem, motum, intelligentiam; ut sit homini naturaliter per hujuscemodi arbitrium, liber, motus, intelligens. Nec dicit mentem humanam tria illa in se habere, sed naturae simplicis trinam esse. Et eodem modo etiam liberum arbitrium esse trinum, quis unquam
Abbreviated transcription (Latin):
Siues filius liberauerit tunc uere liberieritis : Et qui suac in spiratione inou& quorum
uoluerit corda ad fidem sicut proph&adcit Et mouebo om̃s gentes & ueni& deside¬
ratus cunctis gentibus .: Et cui quotidie supplicantes dicimus damhi intellectum. &dis¬
cammandatatiuu : Et iterum: Intellectum damihi &iuiuam : De quo &iam intellatu.
largitorigratius a gentes dicimus Benedicam dño quitribuit mihi ntelleccum:
hoc numq est. uere liberum arbitrium : noniux cuistum pelugiani erroris
assertorem. munus naturȩ. sed munus gratiȩ : Et liberum quic x pigrata libe¬
ratum Iste uerocum nominuss& illatria. id est arbitrii libertatem motum
intellegentiuam quȩ om̃a insola naturȩ ui constare affirmat. producit ad huc
eius demliberi arbitrii quodipse confingit. uelut nouam quandim effigiem.
extribus partibus siue membris compactum. & dicit: quȩ tria id est liber

Expanded text:
Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ; et qui sua inspiratione monet, quorum Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ; et qui sua inspiratione monet, quorum voluerit corda ad fidem, sicut propheta dicit: Et movebo omnes gentes, et veniet Desideratus cunctis gentibus : Et cui quotidie supplicantes dicimus: Da mihi intellectum, et discam mandata tua . Et iterum: Intellectum da mihi, et vivam . De quo etiam intellectu largitori gratias agentes dicimus: Benedicam Domino, qui tribuit mihi intellectum . Hoc namque est vere liberum arbitrium: non, juxta istum Pelagiani erroris assertorem, munus naturae, sed munus gratiae; et liberum, quia Christi gratia liberatum. Iste vero cum nominasset illa tria, id est arbitrii libertatem, motum, intelligentiam, quae omnia in sola naturae vi constare affirmat, producit adhuc ejusdem liberi arbitrii, quod ipse confingit, velut novam quamdam effigiem ex tribus partibus sive membris compactam, et dicit: Quae tri