comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
positum erat corpꝰ eiꝰ. Et reu̾tentes ꝑa¬
uerunt aromata et unguenta. et
sabbato quid̃ siluerunt sed̾m mã¬
cdatum. Una dũt sabbati ualde di¬
luculo uenerunt admonum̃tum:
portantes quȩ pauerant a romata.
Et inuenerunt lapidem reuolu¬
tum amonum̃to: et ingresse nõ
inuenerunt corpus dñi iħu. Et
factum est dum m̃te consterna¬
te eeñt de isto: ecce duo uiri stete¬
runt secus illas in ueste fulgenti
Cum timerent autem et declina¬
rent uultum in t̾ram dixtrunt
ad illas. Quio queritis: uiuentem
cum mortius : Non est hic: s surrerꝰ
Retordamu qualiter locutus ẽ.
uobis cum adhuc in galilea eẽt di-¬
cens quia oportet filium boĩs tra¬
diin manꝰ hominum peccatorum
et crucifigi. et die t̾cia refurgere
Et recordate sunt u̾borum eius
et regressȩ amonum̃to nuntiaue¬
runt. hȩc omnia illis undecuns
uisi sunt sedentes. unꝰ scd̃m matim
foris suꝑ lapidem. et alt̾ scd̾m mari

Expanded text:
positum erat corpus eius. et reuertentes papositum erat corpus eius. et reuertentes parauerunt aromata et unguenta; et sabbato quidem siluerunt secundum mandatum. una autem sabbati ualde diluculo uenerunt ad monumentum portaet invenerunt lapidem revolutum a monumento et ingressae non invenerunt corpus Domini Iesu et factum est dum mente consternatae essent de isto ecce duo viri steterunt secus illas in veste fulgenti cum timerent autem et declinarent vultum in terram dixerunt ad illas quid quaeritis viventem cum mortuis non est hic sed suus est vobis cum adhuc in Galilaea esset dicens quia oportet Filium hominis tradi in manus hominum peccatorum et crucifigi et die tertia resurgere et recordatae sunt verborum eius et regressae a monumento nuntiaverunt haec omnia illis undecim et visi sunt sedentes, unus secundum Matthaeum foris super lapidem; et alter secundum Marcum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa extrema parte totum diem: cũ
sua nocte qui iam pactus fuierat
accipiamꝰ: medium uͦ id est sabb̾i
diem non aparte s integre totum.
t̾cium rursus aparte sua prima.
id est a nocte totum cum suo diur¬
no tempe acsic erit triduum. Qu̾e¬
admodum illi octo dies pꝰ quos as¬
cendit in montem. quorum me¬
dios integros attendentes matħs
et marcꝰ dixerunt pꝰ ser dies. qd̾ lu¬
casdir̃ pꝰ octo dies. Nunc iam cetera
uideamus quemadmodum matho¬
congruant. lucas enim aꝑtissime.
duos angłõs dicit uisos fuisse a
mulieribꝰ quȩ uenerunt ad monu¬
m̃tum. Quoꝵ singulos intellere¬
ramus cõmemoratos a duobus:
tra monum̃tum sedebat in lapide.
alterum a marco. idẽ illum qui
intra monum̃tum sedebat a dertͥs
S lucas ita nartat. Et dies erat pas¬
ceues. et sabbatum slucescebat. Sub¬
secute autem mulieres que cum
ipso uenerant de galilea: uiderũt
monum̃tum. et quemadinodum

Expanded text:
ipsa extrema parte totum diem cum ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui iam peractus fuerat, accipiamus, medium uero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum, tertium rursus a parte sua prima, id est a nocte totum cum suo diurno tempore, ac sic erit triduum, quemadmodum illi octo dies, post quos ascendit in montem. quorum medios integros attendentes Mattheus et Marcus dixerunt post sex dies, quod Lucas dixit post octo dies. Nunc iam cetera uideamus, quemadmodum Matcongruant. Lucas enim apertissime duos angelos dicit uisos fuisse a mulieribus, quae uenerunt ad monumentum, quorum singulos intellexeramus commemoratos a duobus, tra monumentum sedebat in lapide, alterum a Marco, id est illum qui intra monumentum sedebat a dextris. sed Lucas ita narrat: et dies erat parasceues et sabbatum inlucescebat. subsecutae autem mulieres, quae cum ipso uenerant de Galilaea, uiderunt monumentum et quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
rum scripturarum soluendis q̃sti¬
onisꝰ plurimum ualere nescien¬
tes.noctem uoluerunt ad nume¬
rare tres illas horas a serta usq ad
nonam quibꝰ sol obscuratus est et
diem tres horas alias quibꝰ itetum
t̃ris est redditus. id ẽ anona usq
ad eiꝰ ocasum: sequitur enim nor
futuri sabbati. qua cum suo die
conputata etunt iam due noctes
et cluo dies. Porro autem pꝰ sabb̃̾m
sequitur nor primȩ sabbati. id est
illucescentis diei dñici in quatunc
dñs resurrer̃. Erunt gͦ due noctes et
duo dies et una nor: etiam si tota
poss intelligi ne contendemus qd̾
illud diluculum pars eiꝰ extrema
sit. Quapt̾ nec ad numeratis illis
sex horis quarum tribꝰ solcontene¬
bratus est et tribꝰ elurit. constabit
racio trium dierum et trium noc¬
tium Restat gͦ ut ullo scripturar̃
usitatissimo loquendi mͦ quo apar¬
te totum intelligitur inueniamꝰ
extremum diei tempꝰ pasceues quo
crucifirus ẽ. et sepultits ẽ. dñs: et ex

Expanded text:
rum scripturarum soluendis quaestirum scripturarum soluendis quaestionibus plurimum ualere nescientes noctem uoluerunt adnumerare tres illas horas a sexta usque nonam, quibus sol obscuratus est, et diem tres horas alias, quibus iterum terris est redditus, id est a nona usque ad eius occasum? sequitur enim nox futuri sabbati. qua cum suo die conputata erunt iam duae noctes et duo dies; porro autem post sabbatum sequitur nox primae sabbati, id est inlucescentis diei dominici, in qua tunc dominus resurrexit; erunt ergo duae noctes et duo dies et una nox, etiamsi tota posset intellegi, nec ostenderemus, quod illud diluculum pars eius extrema sit; quapropter nec adnumeratis illis sex horis, quarum tribus sol contenebratus est et tribus eluxit, constabit ratio trium dierum et trium noctium. restat ergo. ut illo scripturarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intellegitur, inueniamus extremum diem tempus parasceues, quo crucifixus et sepultus est dominus, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
tt in prima sabbati: non potest nͥ
tota ipsa nor intelligi. Eo gͥ uesꝑe
uenerunt: quȩ ipsa nocte uener̾t
sosa nũt nocte uenerunt. quȩ noc¬
tis ipsius quaniuis extrema parte
uenert. Nam et ipsum triduum qͦ
dñs mortuus ẽ et resurrex. nͥ isto
loquendi mͦ quo a parte totum di¬
cisolet recte intelligi non potest
ipse quippeait. Sicut enim ionas
fuir inuentre ceti tribus diebus
et tribus noctibus: sicerit filiꝰ hõis
incorde t̾re. tribꝰ diebꝰ et tribus noc¬
tibus. sonputantur autem tem¬
pora siue ex quo tradidit spm̃. si¬
ue ex quo sepultus ẽ. et non oceur¬
rit ad liquidum: nͥ ut medium
diem. hoc ẽ. ut sabbatum totum
diem accipiamꝰ. idẽ cum sua noc¬
te:. illos autem qͥ eum in medio
posuer̃t. idẽ. pasceuen et primam
sabb̃i quem diem dñicum dicimꝰ
aparte totum intelligamꝰ. Quid
enim uuat. quidam his angusti¬
is coartati. et istum locutionis
modum. idẽ a parte totum insca¬

Expanded text:
cit in primam sabbati, non potest nisi cit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, ipsa autem nocte uenerunt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uenerunt. Nam et ipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. conputantur autem tempora, siue ex quo tradidit spiritum, siue ex quo sepultus est, et non occurrit ad liquidum, nisi medium diem, hoc est sabbatum totum diem accipiamus, id est cum sua nocte, illos autem qui eum in medio posuerunt, id est parasceuen et primam sabbati, quem diem dominicum dicimus, a parte totum intellegamus. quid enim iuuat, quod quidam his angustiis coartati et istum locutionis modum, id est a parte totum, in sancta
Abbreviated transcription (Latin):
satis indicant. Sic enim ait. Uesye
autem sabbati quȩ lucescit inpr¬
ma sabbati. Quod fieri non potes
sitantum mͦ primam noctis por¬
ticulam idest solum untium ne¬
tis intellexermꝰ dicto uesꝑe sigr¬
ficatam. Heq enim ipsum int¬
um lucescit inprima sabbati:
s: ipsa nor quȩ luce incipit ter¬
minari. Ham t̾minus prime par¬
tinoctis. scdȩ partis inttium
est: lur autem terminus totiꝰ noc¬
tis est. Unde non potest dici ues
lucens in prima: sabbati. nisino¬
mine uesꝑi nox ipsa intelligat᷑
quam lux t̃minat. Et usitatꝰ lo¬
quendi mod̾ diuinȩ scripture
a parte totum. A uesꝑe gͦ signa
uenrunt ille mulieres admonu¬
ntum. de ꝑ hoc ea nocte uener̃t
que significata ẽ. nomine uesꝑi
totaenim significata ẽ. eo nõie
urdm. Et ideo quacumq eiꝰ noc¬
tis paruis uenissent: ea utiq nocte
uenissent. Cum gͦ uenerunt a par¬
te euis extrema: ea ꝓcul dubio noc¬
te uenerunt. uesꝑe aũt quȩ luces¬

Expanded text:
satis indicant. sic enim ait: uespere satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo nouenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae luces
Abbreviated transcription (Latin):
cas appellauit diluculo. et boeual¬
de mane. qd̾ ille ualde diluculo
et quod ioh̾s mane cum mane te¬
nebre eeñt. sole autem oriente: io
est ortu suo iam celum ulumina¬
re incipiente: Ouomͦ gͦ his tribꝰ
congruat matheus qui nec dilu
eulo nec mane. s uesꝑe ait sabb̃i
quȩ luceseit in prima sabbati: at¬
tentius indagandum est. apar-¬
te quippe prima noctis quod est
uesꝑe ipsam noctem noluit sig¬
nificare matheus. cuiꝰ noctis infi¬
ne uenerunt mulieres ad monu¬
mentum. Ea uͦ causa intelligit᷑
eamdem noctem sic appellasse
quod iam uesꝑe licebat afferre
aromata transacto utiq sabb¬
to. Ergo quos sabbato impedibã¬
tur ut non ante facerent:abeo
tempore nominauit noctem
ex quo eis licete cepit ut facerẽt
quodcumq uellent temꝑe eius¬
dem noctis. Sic itaq dictum est
uespe sabbati: ac si diceretur noc¬
te sabbati. idẽ nocte quȩ segui᷑
diem sabbati. Quod ipsa u̾ba eius

Expanded text:
cas appellauit diluculum et hoc ualcas appellauit diluculum et hoc ualde mane quod ille ualde diluculo et quod Iohannes mane cum adhuc tenebrae essent, sole autem oriente, id est ortu suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus congruat Mattheus, qui nec \'diluculo, nec mane, sed vespere ait sabbati, quae lucescit in primam sabbati, attentius indagandum est. A parte quippe prima noctis, quod est vesper, ipsam noctem voluit significare Matthaeus, cujus noctis fine venerunt mulieres ad monumentum. Ea vero causa intelligitur eamdem noctem sic appellasse, quia jam a vespere licebat afaromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque dictum est uespere sabbati, ac si diceretur \'nocte sabbati\\ id est nocte, quae sequitur diem sabbati. quod ipsa uerba eius
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt.Bie quippe surgente. aliqͥ
reliquie tenebrarum tanto magis
ertenuantur quanto magis oriiur
lur. Hec sie accipiendum est quod
aut ualde. mane tanquam sol ip̃e
iam uideretur suꝑ t̾ram: ẜ potius
sieut dicere solemus eis quibus uo¬
lumꝰ significare temporiꝰ aliquid
faciendum. Cum enim diretimꝰ
mane: ne putent iam sole super
t̾ram conspicuo nos dicere ad hoc
plerum q addimus ualde mane:
ut iliud qd̾ etiam albescente uoca¬
tur intelligant. Quanquam et
hocusitatum sit ut post galli ca̾¬
tum sepe repetitum cum coniec¬
tare homines ceꝑint diem iam
ꝓpinquate dicant iam mane est
Et cum pꝰ hocuerbum attenderĩt
ac iam oriente. idest iam de pro¬
rimo adueniente in has partes
sole: celum rubescere uel albes¬
cere uiderint: addant qui dice¬
bant mane. est. et dicant ualde
mane est. Quio autem inter est
dum siue illo siue istomͦ nichil
aliud intelligamus a marco ap¬
pellatum mane. nisi quodlu¬

Expanded text:
essent. die quippe surgente aliquae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto magis extenuantur, quanto magis oritur lux. nec sic accipiendum est quod ait: ualde mane, tamquam sol ipse iam uideretur super terras, sed potius sicut dicere solemus eis quibus uolumus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus \'mane\', ne putent iam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus \'ualde mane\', ut illud quod etiam albescente uocatur intellegant, quamquam et hoc usitatum sit, ut post galli cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam propinquare, dicant \'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rubescere uel albescere uiderint, addant qui dicebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus a Marco appellatum \'mane\' nisi quod Lu
Abbreviated transcription (Latin):
mori. de quo marcus dicit. Uebuimꝰ
enim utrumq illarum in animo
factum intelligere: etiam si ipse
matheus de timore non diceret
Cum uͦ ipse dicat et exierunt cito
de monum̃to cum timore et gau-¬
dio magno. nichilȩx hac re questi¬
onis remanere ꝑmittit. De hora
quoq ipsa qua uenerunt muli¬
eres ad monum̃tum: non contẽp¬
nenda exoritur questio. Cum e
alia maria uidere sepulchrum. qͥd
est quod dicit marcus et ualde ma-¬
ne una sabbatorum ueniunt
ad monum̃tum oriente iam sole::
In quo quidem aceteris duobus
id est luca et ioħe non diserepat
Quod enim dicit lucas ualde di¬
luculo: et ioħs mane cum adhuc
tenebrȩ eeñt: hoc intelligimus
martum dicere ualde mane ori-¬
ente sole:I Id est cum celum ab
orientis parte iam albesceret: qd
non fit utiq nisi solis orientis
uicinitate. Eius est enim ille ful¬
gor qui nomine aurore appel-¬
lari solet.Ideo non repugnat il¬
u quiait cum ad huc tenebrȩ

Expanded text:
mori, de quo Marcus dicit. debuimus mori, de quo Marcus dicit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enalia Maria uidere sepulchrum, quid est, quod dicit Marcus: et ualde mane una sabbatorum ueniunt ad monumentum oriente iam sole? in quo quidem a ceteris duobus, id est Luca et Iohanne, non discrepat. quod enim dicit Lucas: ualde diluculo, et Iohannes: mane cum adhuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi qui ait: cum adhuc tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
tem adertris a quo talia similit᷑
audierunt: aut certe intrantes
inmonumtum in aliqua septa
maceriȩ debemus acciꝑe: qua com¬
munitum locum tunc fuisse
cedibile est in aliquo spacio añ
petram qua excisa locus factus
fuerat sepulturȩ: ut ipsum uide¬
unt in eodem spatio sedemtem
adextris quem dicit matheus se¬
dentem suꝑ lapidem.quem terte
motu ab hostio monum̃ti reuol¬
uerat id est a loco sepulchri qd̾
lefossum erat in petra. Item qͥ¬
n potest quem admodum mar¬
ius dicat at ille exeuntes fuge¬
runt demonum̃to inuaserat e¬
nim eas tremor et pauor et ne-¬
mini quicquam dixerunt. time¬
bant enim. cum dicat matħs
et exierunt cito de monum̃to.
cum timore et gaudio magno
currentes nuntiare discipulis
nus: nisi intelligamꝰ ipsorum
inglorum nemini ausas fuisse
aliquid dicere: idest respondere ad
ea que ab illis audierant aut certe
eustodibus quos iacentes iuderunt
ham illud gaudium quod matħs
cominemorat non repugnat ti¬

Expanded text:
tem a dextris, a quo talia similiter tem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta maceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat: at illae. exeuntes fugerunt de monumento, inuaserat enim eas tremor et pauor, et nemini quicquam dixerunt, timebant enim, cum dicat Mattheus: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno currentes nuntiare discipulit» eius, nisi intellegamus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab illis audierant aut certe custodibus, quos iacentes uiderunt. nam illud gaudium, quod Mattheus commemorat, non repugnat ti
Abbreviated transcription (Latin):
ubi positus erat dñs. Et cito eiuntes ili¬
cite discipulis eius. quia surręxit:
ecce p̃cedit uos in galileam. ibieum
uidebitis. Ecce dixi uobis. huic manꝰ
consonat. S potest inouere quomͦ
scd̃m matħm angłs suꝑ lapidem sede¬
bat reuolutum amonium̃to. marẽ
enim intrountes in monumͣtum
dic̃ uidisse iuuenem sedentem in
dextris. cooꝑtum stola candida.
obstupuisse. nͥ intelligamꝰ aut ma¬
tħm tacuisse de illo angło quem in¬
trantes uiderunt. marcum uenꝰ
de. illo tacuisse quem foris iuida
sedentem suꝑ lapidem ut duosili¬
derint et aduobus singillatin
audierint: quȩ dixerunt angli
de iħu prius ab illo quem foris
uiderunt sedentem suꝑ lapidem
leunde ab illo quem uiderunt in¬
hantes in monum̃tũ sedentemin
iatris quo ut intrarent illius qͥ
firis sedebat uerbis exhortate funt
dicentis uenite iudete locum uͥ
positus erat dñs quouenientes
ut dictum est et intrantes uide¬
runt eum de quo matheus tacet.
marcus autem loquitur seden¬

Expanded text:
tes dicite discipulis eius quia surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum uero de illo tacuisse, quem foris uiderunt sedentem super lapidem, ut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, seden
Abbreviated transcription (Latin):
et deum ur̃m uenit maria maria¬
magdalene annuntians discipłis
quia uidi dñm et hec dix̃mͥ. In
hac ioħis nartatione dies uel tem¬
pus quouentum ẽ ad monumꝰ¬
tum cum ceteris conuenit. Inuo
etiam qd̾ duo angłi uisi sunt c̃õ¬
cordat cum luca. S quodille stan¬
tes dicit angłos usos. iste autem
sedentes ex cetera quȩ illi non di¬
cunt quomͦ hic possint intelligi
non discrepare a ceteris. et quo
ordine gesta sint. nifi diligenter
considerentur repugnantiapos¬
sunt uideri. Quappt̾ hȩc omnia q̃
cirea tempꝰ resurrectionis dñi fac¬
ta sunt scdm omnium euanglista¬
rum testimonia muna quadam
narratione quantum nos dominꝰ

Expanded text:
 uenit Maria Magdalene adnuntians discipulis: quia uidi dominum et haec dixit mihi. in hac Iohannis narratione dies uel tempus, quo uentum est ad monumentum, cum ceteris conuenit; illud etiam, quod duo angeli uisi sunt, concordat cum Luca; sed quod ille stantes dicit angelos uisos. iste autem sedentes. et cetera, quae illi non dicunt. quomodo hic possint intellegi non discrepare a ceteris et quo ordine gesta sint, nisi diligenter considerentur, repugnantia possunt uideri. Quapropter haec omnia, quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, secundum omnium euangelistarum testimonia in una quadam narratione, quantum nos domin
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogauit eum si iam monti¬
us eẽt. Et cum eognouiss. e
hoet actibus eorum ab arimathia ei¬
uistate uideȩ qui eipectabat et ip̃e
rmum dei. Hic accessit ad pilatumm:
opetut corpus ilii. Ioħs autem pꝰea¬
qam narrauit de cruribus fractris
eorm qui cum domino crucifiri
erant et de latere dñi lancea ꝑcusso
qdꝰ totum solus dirit: subiungit
etiam de. ioseph consentiens ceteris
ita narrans. Post hec autem roga¬
uit pilatum ioseph ab arimathia
eoqd eẽt discipulus ibii. occultus au

Expanded text:
interrogavit eum si jam mortuus esset; et cum cognovisset a nserat consilio et actibus eorum, ab Arimathia civitate Judaeae, qui exspectabat et ipse regnum dei, hic accessit ad Pilatum et petit corpus Iesu. Iohannes autem, posteaquam narrauit de cruribus fractis eorum qui cum domino crucifixi erant et de latere domini lancea percusso, quod totum solus dixit, sic iungit etiam de Ioseph, consentiens ceteris, ita narrans: post haec autem rogauit Pilatum Ioseph ab Arimathia — eo quod esset discipulus Iesu, occultus au
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat aliquid recte intelligen¬
tibus ħeq enim ilti qui de ncho¬
demio tacuerunt afirmauetiuit
a solo ioseph domintun sepultũ
quamuis solius commemoratio¬
uem fecerint aut quia illi iosin¬
done una a ioseph inuolutum di¬
rerunt. ꝓpter ea ꝓhibuerunt intel¬
ligi et alia lintea potuisse afferri
a nichodemo et suꝑ addi. ut uerũ
narraret ioh̃s. qd̃ non uno linteo
s linteis inuolutus sit. Quamuis
et ꝓpt̾ sudarium qd̃ capiti adbibe¬
batur et institas quibus totum
corpus alligatum ẽ. quia omnia
de ligno erant: etiam siuna sin¬
do ibi fuit uerissime dici potuit.
ligauerunt eum linteis. lintea qͥp¬
pe gnaliter dicuntur: quȩ linote¬
runtur. Sequitur matħ̾s. Erat
autem ibi maria magdalene et
altera maria: sedentes contra se
pulchrum. Quod marcus ita dic̃.
Maria autem magdalene et maria
ioseph aspiciebant ubi poneretur.
Unde nichileos ex hoc dissentire:
manifestum est. Sequitur ma¬
theus. Altera autem̃ die quȩ est
pꝰ parasceuen: conuenerunt prin¬

Expanded text:
pugnat recte intellegentibus. neque enim illi, qui de Nicodemo tacuerunt, adfirmauerunt a solo Ioseph dominum sepultum, quamuis solius commemorationem fecerint, aut quia illi una sindone Ioseph inuoluisse dixerunt, propterea prohibuerunt intellegi et alia lintea potuisse adferri a Nicodemo et superaddi, ut uerum narraret Iohannes, quod non uno linteo, sed linteis inuolutus sit. quamuis et propter sudarium, quod capiti adhibebatur. et institas, quibus totum corpus alligatum est, quia omnia de lino erant, etiamsi una sindo ibi fuit, uerissime dici potuit: ligauerunt eum linteis. lintea quippe generaliter dicuntur quae lino texuntur. Sequitur Mattheus: erat autem ibi Maria Magdalene et apulcrum » . Quod Marcus ita dicit: « Maria autem Magdalene et Maria Joseph aspiciebant ubi poneretur » . Unde nihil eos ex hoc dissentire manifestum est. 62. Sequitur Matthaeus: « Altera autem die, quae est post parasceven, convenerunt prin
Abbreviated transcription (Latin):
inunti. lucas sic. Et depositum in¬
uoluit in sudone. et posuit eum
in monum̃to erciso in quo nondũ
quisquam positus fuerat. Er his
tribus nulla questio dissensionis
oriri potest. Ioħ̾s aũt sepulturam
din non a solo ioseph sanichode¬
inio quoq curatam fuisse. cõme¬
morat. Consequenter enim anicho¬
demio incipiens ita narrat. uenit
autem et nichodemꝰ quiuenerat
ad iħm. nocte primum ferens mix¬
tuiam mirre. et aloes. quasi libras
centum. Deinde. sequitur adiun¬
gens ipsum ioseph. etdicit. Accepunt
gͦ corpus ibu. et ligauerunt eum
uteis cum a romatibus: sicut mor¬
est iudeis sepelire: Erat autem in

Expanded text:
um inuoluit in sindone et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat. ex his tribus nulla quaestio dissensionis oriri potest. Iohannes autem sepulturam domini non a solo Ioseph, sed a Nicodemo quoque curatam fuisse commemorat. consequenter enim a Nicodemo incipiens ita narrat: uenit autem et Nicodemus, qui uenerat ad Iesum nocte primum, ferens mixturam murrae et aloes quasi libras centum. deinde sequitur adiungens ipsum Ioseph et dicit: acceperunt ergo corpus Iesu et ligauerunt eum linteis cum aromatibus, sicut mos Iudaeis est sepelire. erat a
Abbreviated transcription (Latin):
diccit alias longe alias nuta crucẽ
fitisse. instus entm eorum p̃t̃ iob̾m
mattem dm̃i cominemorauit. Nẽ
gͦ quomͦ intelligitur cadem maria
magclaleur et alonge stetisse can
alus muilieribꝰ sicut matłis ccui
uallo erant ut et nuta dicipost̃
quia in conspectu eniis p̃sto adot̾
ee a longe inconꝑatione turbe ꝓt̃¬
quius circinistantis cum cantita¬
ne ec mlitibris: Possumꝰ etiama
telligere qd̾ ille quę simuladcen
cum matre dm̃i postq eam dascei
commñdaurt. abure iamcqunt t
adensitate turbe se eiuerent e
cetera quȩ factasut longita e¬
tuerentur ut ceteri euangłise
runt. iam longe stantes comte¬
morarent Cequitur mates
Cum scro autem factiun cc̃cit
nit quidam homo diues ab e¬
mathia nomine. iosepli. qui eri

Expanded text:
crucem fuisse. nullus enim eorum praeter lohannem matrem domini commemorauit. nunc ergo quomodo intellegitur eadem Maria Magdalene et a longe stetisse cum aliis mulieribus, sicut Mattheus et uallo erant, ut et iuxta dici possent, quia in conspectu eius praesto aderant, et a longe in conparatione turbae propinquius circumstantis cum centurione et militibus? possumus etiam intellegere, quod illae quae simul aderant cum matre domini, postquam eam discipulo commendauit, abire iam coeperant, ut a densitate turbae se exuerent, et cetera quae facta sunt longius intuerentur, ut ceteri euangelistrunt iam longe stantes commemorarent. XXII. Sequitur Mattheus: cum sero autem factum esset, uenit quidam homo diues ab Arimathia nomine
Abbreviated transcription (Latin):
diam: ite custodite sicut scitis.
Iui autem habeuntes munier̃t
sepulchrum. Signantes lapidem eũ
custodibꝰ. hoc solus matheus narrat
nullo aliorum narrante aliquia qs
inuc uideatur ẽẽ contrarium
einde sequitur matheuser
dicit. Uesꝑe autem sabbati

Expanded text:
 custodite sicut scitis. Illi autem abeuntes munierunt sepulcrum, signantes lapidem, cum custodibus » . Hoc solus Matthaeus narrat, nullo aliorum narrante aliquid quod huic videatur esse contrarium. 63. Deinde sequitur idem Matthaeus, et dicit: « Vespere autem sabbati,
Abbreviated transcription (Latin):
et ministrabant ei. et aliȩ multȩ q̃
simul cum eo ascend̾ant ierosolimã
Int̾ hos nichil uideo qd contrartum
possit putari. Quio enim int est ad
uertiattm qd̾ quasdam mulietes pa¬
nter quasdam singuli nomin tucrͣt:
Iucas quoq ita natrationem contei
et omins turba corum qui simul. ad¬
crant. ad spectaculum iftud ex uide

Expanded text:
trabant ei, et aliae multae quae simul cum eo ascenderant Jerosolymam » . Inter hos nihil video quod contrarium possit putari: quid enim interest ad veritatem, quod quasdam mulieres pariter, quasdam singuli nominaverunt? Lucas quoque ita narrationem contexit: Et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculu
Abbreviated transcription (Latin):
laret corpus iħu Et ꝑmifit pilatus.
bent gͦ et tulit corpus ib̃u. In hoc
mchil existit in quo aliquis eorum
alicui repugnare iudeatur. S aliqͥs
forfitan querat. quomͦ a semet ipso
iohs ipse non discrepet contestans
cum ceteris qd̾ ioseph petiuerit corpꝰ
im et solus dicens qd̾ occultus fuis¬
set discipulus dñi ꝓpt̾ metum iude¬
orum. Mercto enu mouet cur ille
qui ꝓpt̾ timorem occultus discipłs
erat ausus fuit petere corpus eius
qꝰ nullus eorum qui eum palam
sequebantur auderet. S intelligen¬
dum est istum fidutia dignitatis
hocfecisse: qua p̾ditus poterat fami¬
lanter intrare adpilatum. In ex¬
demo auttem illo officio funeri eri¬
bendo minus curasse de iudeis:
quanuis soleret in dño audiendo
eoum inimititias deuitare

Expanded text:
leret corpus Iesu. et permisit Pilatus. uenit ergo et tulit corpus Iesu. in hoc nihil exstat, in quo aliquis eorum alicui repugnare uideatur. sed aliquis forsitan quaerat, quomodo a semet ipso Iohannes ipse non discrepet, contestans cum ceteris, quod Ioseph petiuerit corpus Iesu, et solus dicens, quod occultus fuisset discipulus domini propter metum Iudaeorum. merito enim mouet, cur ille qui propter timorem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc fecisse, qua praeditus poterat familiariter intrare ad Pilatum. in extremo autem illo officio funeri exhibendo minus curasse de Iudaeis, quamuis soleret in domino audiendo eorum inimicitias deuitare
Abbreviated transcription (Latin):
mini locis commotus petrus
singillatum ter enuntiaue¬
rit p̾sumptionem suam: e
ter ei dominus suam nega¬
tionem p̾duerit sicut ꝓ babi¬
uus inligatur. siue aliquo
narrandiordine possint on¬
num euangelistarum com¬
memorationes in unum

Expanded text:
mini locis commotus Petrus singillatim ter enuntiauerit praesumtionem suam et ter ei dominus suam negationem praedixerit, sicut probabilius indagatur, siue aliquo narrandi ordine possint omnium euangelistarum commemorationes in unum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ huic ordo concordat. s ali¬
bi talia uel recordatur atq in¬
serit p̾occu pando ut ꝑtiꝰ com¬
memoret que pꝰ adomino die¬
ta sunt. uel b̃is a dño dicta fa¬
cit intelligi. et nunc scd̾m ma¬
theum: et tunc scd̃m ipsum.

Expanded text:
cuius huic ordo concordat, sed alibi talia uel recordatur adque inserit praeoccupando, ut prius commemoret quae post a domino dicta sunt, uel bis a domino dicta facit intellegi, et nunc secundum Mattheum et tunc secundum ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
sanccorum hoc ministerio socioru
tere. ab infirmis uł: impiis pittarẽ¬
tur que accipiebant. ad supplen¬
das necessitates sanctorum. ꝑ se all¬
renda. uł distrubuenda. indigenuꝰ
et paulo pꝰ dicit: nam de inunster
quod fit in sanccos ex habundanti
et michi scribere uob̃. Scio enim ꝓm¬
ptum eẽ animum urin de quo glori-
mpro uob apud macedonas. quoniam
ichala preparata est ab anno priore.
e que ex uob ẽ emulatio irritauit
plures: Misimus autem fratres. ne gla
nr̃a quam habeius in uobis euacue¬
tur. in hac parte ut sicut dixi parati
sitis: ne cum uenerint mecum mace¬
dones. et inuenerint uos imparatos
confundamur nos ut non dicam uos:
in hac sustantia: Necessarium ergo ex¬
istimaui rogare fratres. ut precedant.
benedictiem urãm. ut sit parata
sic quasi benedictionem non quasi
qui parce seminat. parce. et metet:¬

Expanded text:
sanctorum in hoc ministerio sociorumsanctorum in hoc ministerio sociorumtere ab infirmis et inpiis putaretur. quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum per se adferenda uel distribuenda indigentibus. Et paulo post dicit: nam de ministerio quod fit in sanctos ex abundanti est mihi scribere uobis. scio enim promptum esse animum uestrum, de quo glorior pro uobis apud Macedonas, quoniam Achaia parata est ab anno priore, et quae ex uobis est aemulatio inritauit plures. misimus autem fratres, ne gloria nostra quam habemus in uobis euacuetur in hac parte, ut, sicut dixi, parati sitis, ne cum uenerint mecum Macedones et inuenerint uos inparatos, confundamur nos, ut non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui rogare fratres, ut praecedant abenedictionem uestram, ut sit parata, sic quasi benedictionem, non quasi i parce seminat, parce et metet
Abbreviated transcription (Latin):
dubitantes hoc nequis nos reprehẽla
in hac plenitudine que iinillrar
a nobis: Prouidemꝰ enum bona non
solum coram deo: sed etiam cora
hominibus: his uerbis apparet
tum non solum curam sanctarim
plebium cẽ uoluerit ministrare ne¬
cessaria sanccs deiseruis. consilum
in hoc dans: quia hoc magis ipsis qui
hec faciebant proderat quam illiser¬
ga quos faciebant: Illis enim aliut
proderat. idest eͣrga se obsequio fratr᷑
suorum sancce uti. nec propter hoc
deo seruire. nec ista sumere. nisi al
supplendam necessitatem. non ad pes¬
cendam pigriciam: sed etiam suam
curam beatus apłs tantam dicit in
hac ministratione. que nunc perti¬
tum transinticebatur. ut comiem
pegrinationis sue ꝓpter hoc comme¬
moret ordinatum ab eccłus bomtes¬
timoni hominem dei. cuius laus
inquit in euuangelio ꝑ omnes eccle¬
sias: et ad hoc dicit ordinatum illũ¬
comitem sibi. ut cdeuitaret hominũ
reprchensiones. ne sine cestinonio

Expanded text:
deuitantes hoc, ne quis nos reprehendat deuitantes hoc, ne quis nos reprehendat in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. prouidemus enim bona non solum coram deo, sed etiam coram hominibus. in his uerbis adparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam — sed etiam suam curam beatus apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab ecclesiis, boni testimonii hominem dei, cuius laus, inquit, in euangelio est per omnes ecclesias. et ad hoc dicit illum ordinatum comitem sibi, ut deuitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑium dico: sed propter aliorum
studium et ur̃e caritatis carissimũ
probans. Scitis enim grãm domini
pauper factus est eum diues ẽẽt: ut
illius pauꝑtate uos ditaremini: et con¬
silim in hoc do: hoc enim uob̃ prodest.
qui non solum facere sed et uelle. cepistis.
ab anno priore nunc autem et facto ꝑ¬
ficite ut quemadmodum promptus
tempore. ut ur̃a habundantia sit ad il¬
lorum inopiam: ut et illorum habun¬
dantia fiat in urͣa in opia: ut fiat eqͣli¬
tas sicut scriptum est.: Qui multum¬
habuit non habundauit: et qui mo¬
dicum non defuit: Grãs autem deo qͥ
dedit idem studium prouob̃ in corde
titi: quia consolationem quidem susce¬
pit: Studiosior autem cum eẽt: sponte
exut ita aduos. Misi autem cum eo
fratrem cuius laus in euangelio est. ꝑ
omnes eccłias Nonsolum autem sed
et orctinatus ẽ ab eccłus comes
ꝑegrinationis nr̃e eum hac grã
que ministratur a nobis ad ctñi
głam et promptum animum nr̃m

Expanded text:
imperium dico, sed propter aliorum imperium dico, sed propter aliorum studium et uestrae caritatis carissimum probans. scitis enim gratiam dominpauper factus est, cum diues esset, ut illius paupertate uos ditaremini. et consilium in hoc do; hoc enim uobis prodest, qui non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore; nunc autem et facto perficite, ut, quemadmodum promptus tempore ut uestra abundantia sit ad illorum inopiam, ut et illorum abundantia fiat in uestram inopiam, ut fiat aequalitas. sicut scriptum est: qui multum, non abundauit, et qui modicum, non defuit illi. gratias autem deo, qui dedit idem studium pro nobis in corde Titi, quia consolationem quidem suscepit; studiosior autem cum esset, sponte exiit ad uos. misimus autem cum eo fratrem, cuius laus in euangelio est per omnes ecclesias, non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae cum hac gratia quae ministratur a nobis ad domini gloriam et promptum animum nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
gentescommuncauerunt: debent et
gentes carnalia ministrare illis. Hoc
simile est illi quod ait ad chorintios:
Si nos uobis spiritalia seminauimus:
magnum est. si ur̃a carnalia metamus.
autem inquit uob facimus fratres. grã¬
tiam dei. que data est in eccłiis maeedo¬
nie. quia in multa probatione. tribula¬
tionis nabundãtia gaudi eorum. et
protunda pauꝑtas corum habundauit.
in ducns simplicitatis eorum: Quia
secundum uires testimonun enim¬
ꝑhibco illis. et supra uires uoluntaru
fuerunt. cum multis precibus obsecrã¬
tes nos grãm et cominunionem im¬
nistrationis que fit in sanccos: Et non
quomodo sꝑauimus. sed scipsos tradide¬
runt primo domino et nobis ꝑ uolun¬
tatem dei. ad deprecandum ticum. ut
quomodo cepit sic et consummet in
uos gram etiam istam: Sed quomodo
semꝑ habundatis in omnibus fide. et
uerbo. et in omi scientia. et studio: et
ca que ex nobis inuos est caritate: ut
et in hac gratia habuncletis. non sedin

Expanded text:
communicauerunt gentes, debent et communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. hoc simile est illi, quod ait ad Corinthios: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est, si uestra carnalia metamus? utem, inquit, uobis facimus, fratres, gratiam dei quae data est in ecclesiis Macedoniae, quia in multa tribulatione probationis abundantia gaudii eorum et profunda paupertas eorum abundauit in diuitiis simplicitatis eorum; quia secundum uires, testimonium perhibeo, et supra uires uoluntarii fuerunt, cum multis precibus obsecrantes nos gratiam et communionem ministrationis quae fit in sanctos, et non quomodo sperauimus, sed se ipsos tradiderunt primum domino et nobis per uoluntatem dei ad deprecandum Titum, ut quomodo coepit, sic et consummet in uos etiam gratiam istam. sed quomodo semper abundatis in omnibus fide et uerbo et scientia et omni studio et ea quae ex nobis est in uos caritate, ut et in hac gratia abundetis. non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uel infirmitates corporales. que omnino
decẽ non possunt. non solum ꝑmitcit.
apłs sanctorum indigentias suppleri a
uonis fidelibus. sed etiam salubrrrie
hortatur: Exxcepta enim illa potestate
qua tlieit ipse non usum. cui tamen
seruiendum eẽ a fidelibus precipit di¬
cens communicet qui catheriratur
uerbum: ei qui se catherizat in om̃ibꝰ
bonis excepta ergo hac potestate quam
uerbi predicatores habere in eos quibus
predicant sepe testatur. etiam ins qui oĩa
sua uendita distribuerant. et ierosolumꝰ
habitabant in sancta communione ui¬
te. non dicentes aliquid proprium. qui¬
bus erant omnia cominunia. et anima
et cor unum in dm̃: ab eccłus gentiũ
necessaria. conferri precipit. et hortat᷑
Inde est illud. ad iomanos: Nunc inqͥt
ꝑgam iherusalem : ministrare sanctis:
siacuit enim macedonus. et achaicis. com¬
munionem aliquam facere in pauꝑta¬
te sanecorum qui sunt in iherusalem:
Placuit enim illis: et debitores eorũ
sunt: Si enim spiritalium eorum.

Expanded text:
uel infirmitates corporales, quae omnino deesse non possunt, non solum permittit apostolus sanctorum indigentias suppleri a bonis fidelibus, sed etiam saluberrime hortatur. excepta enim illa potestate, qua se dicit ipse non usum, cui tamen seruiendum esse a fidelibus praecipit dicens: communicet qui catechizatur uerbum ei qui se catechizat in omnibus bonis, excepta ergo hac potestate, quam uerbi praedicatores habere in eos, quibus praedicant, saepe testatur, etiam sanctis qui omnia sua uendita distribuerant et Hierosolymis habitabant in sancta communione uitae, non dicentes aliquid proprium, quibus erant omnia communia, et anima et cor unum in deum, ab ecclesiis gentium necessaria conferri praecipit et hortatur. inde est illud ad Romanos. nunc, inquit, pergam Hierusalem ministrare sanctis. placuit enim Macedoniae et Achaiae communionem aliquam facere in pauperes sanctorum, qui sunt Hierusalem. placuit enim illis, et debitores eorum sunt. si enim spiritalibus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad corintios dixerat. Quis enim mi
euangelistam. non ad hoc euangłi¬
rantem. ut uendẽt euangłium. sc̃d
tamen huic uite necessaria. suis sibi
eribe manibus non ualentem. ut
intelligeret quod necessarium sibi
sumebat. ab eis quibꝰ tamquam pro¬
uincialibus militat: et quos tamqͣm
uineam cultura ęxercebat: non ẽẽ.¬

Expanded text:
ad Corinthios dixerat: quis militat ad Corinthios dixerat: quis militat euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ualentem, ut intellegeret, quod necessarium sibi sumebat ab eis, quibus tamquam prouincialibus militabat et quos tamquam uineam cultura exercebat ue
Abbreviated transcription (Latin):
mitates. quia in oꝑe corporali labora¬
re non poterat ne force cum indige
nollet. uictu cotidiano ab eis. quiꝰ
euuangłium ministrabat. aliqula
negocia quereret quibꝰ anumi eul
implicaretur intentio: aliud est
enim corpore laborare animo. sicis¬
opifex pocest. si non sit fruidules
et auarus. et prauitate auidil
aliud autem ipsum animum&
cupare euris colligende si ne coes¬
tir. ideoq ipsum animum suum
sccupant habendi sollicitudine.:
simoceum ergo ne intalia incidet.
quia ꝑ insirmitatem corporis. ma¬
nibuis oꝑari non poterat: sic exortatꝰ
et monet et consolatur labora inqͥt
sicut bonus miles. xp̃i iliu: Nemo
militans deo. implicat. se negocus
scłaribus. ut ei placeat. cui sẽ probaũ.
siam qui. in agone contendit: nõ
coronabitur insi legitune cercaue¬
rit hic ne ille. ingustias pateret᷑
dicens. fodere non possum mendica¬
re confundor: adiunxit: laboran¬
tem agricolam. primum orportet.

Expanded text:
mitates, quia in opere corporali laboramitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corpotur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet d
Abbreviated transcription (Latin):
sanctorum qui quamius p̃ceptis eiꝰ
obtemꝑent ut cum silentio oꝑantes
suum panem manducent: possunt
tamen ex multis causis indigere.
supplemento aliquo talium susten¬
tationum: Cum dixisset talia do¬
cens et premonens. his autem qui
eiusmnodi sunt. precipimus et obse¬
crainus in domino iħu. xp̃o. ut cũ
silentio oꝑantes suum panem man¬
ducent: ne illi qui habebant. undͥe
occasione pigrescerent: preuidens
continuo subiecit: Uos autemfr̃
nolite infirmari benefacientes: Et ad̃
titum cum scriliet dicens. zenan le¬
gis ꝑitum et apollo sollrecte premit¬
te ut nichil illis desit. et ut ostendet
unde ilis nichil deeẽ ddeb̾et: con¬
tinuo subuuxit. Discant autem
et nrͣis uonis oꝑibus preẽe ad i¬
cessarios usus: ne sint infrucdi¬
si. Limoteum eciam quem diest
germauissunum filuum. quonã
sciebat corpore infirmum sient ostn¬
dit monens eum ne aquam bi̾es
sed modico uteretur uino. propee
stomacum et frequentes suas infr¬

Expanded text:
sanctorum, qui quamuis praeceptis eius sanctorum, qui quamuis praeceptis eius obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens: his autem qui eius modi sunt praecipimus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, ne illi qui habebant unde occasione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios us us, ne sint infructuosi. Timotheum etiam, quem dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infir
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ uꝑabatur apłs: Quando
autem soleret oꝑari. id est quib:
temporum spacus. ne eͥuuiangli¬
im impedirecur: quis possit
comprehende:: Sane quia et di¬
ipse non tacuit: Uerumtamen
isti qui tamquam multum ne¬
gociosi. et occupati: de tempore
oꝑationis inquirunt quid agũtꝰ
Numquid ipsi ab ierłm ꝑ circuitũ
uuangłio terras: Aut quicquid gẽ¬
tium barbararum remansit adhuc
obeundum et replendum de pa¬
ce ecclesie susceꝑunt nouimus
eos in quandam sanctam socie¬
tatem occiosissime congregatos.
Murndam rem fecit apłs. qui re¬
uera in tanta sollicitudine eccłia¬
rum. et propagatarum. et pro¬
pagandarum. ad eius curam labo¬
remq ꝑtinentium: etiam manibꝰ
oꝑabatur: Propterea tamen cum
apud corintios eẽt. et egeret: nxmi¬
ni quidem eorum apud quoserat
grauis fuit: Sed plane quod illi de¬
erat: suspleuerunt fratres qui ue¬
nerunt ex macedonia. Nam et ip¬
se propter eiusmodi necessitates

Expanded text:
num est operabatur apostolus. Quando num est operabatur apostolus. Quando autem soleret operari, id est quibus temporum spatiis, ne ab euangelizando inpediretur, quis possit conprehendere ? sane quia et diipse non tacuit uerumtamen isti, qui tamquam multum negotiosi et occupati de tempore operationis inquirunt, quid agunt? numquid ipsi ab Hierusalem per circuitum uangelio repleuerunt? aut quidquid gentium barbararum remansit adhuc obeundum et inplendum de pace ecclesiae susceperunt? nouimus eos in quandam sanctam societatem otiosissime congregatos. mirandam rem fecit apostolus, qui reuera in tanta sollicitudine omnium ecclesiarum, et propagatarum et propagandarum, ad eius curam laboremque pertinentium etiam manibus operabatur; propterea tamen, cum apud Corinthios esset et egeret, nemini quidem eorum, apud quos erat, grauis fuit, sed plane quod illi deerat. suppleuerunt fratres, qui uenerunt ex Macedonia. Nam et ipse propter eius modi necessitates
Abbreviated transcription (Latin):
Non igitur dedignaretur apłs. siue
rusticanum aliquod opus aggredi:.
suie in opificum labore uersari.
Qui enim ait sine offensione estote
uideis. et grecis et eccłie dei: quos
in hac causa reuerrii posset ignoro:
Si iudeos dixeruit. patriarche: pe¬
cora pauerunt : Si grecos quos etiam
paganos dicamus. et etiam pluloso¬
phos multum sibi honorabiles. sucores
habuerunt de eccłia dei: homo ille
iustus aͣd cestimonium comugilis
semper mansure uirginitatis electꝰ
cu desponsata est. ueata uirgo ma¬
ria que peꝑit. xp̃m faber fuit: Qͥa¬
quid horum ergo. cum innocen¬
tia et sine fraude homines oꝑantur
bonum est: Nam precauet hoc et
ipse apłs. ne quisquam ex necessita¬
te sustentande uite: in mala oꝑa di¬
labatur: Q ui furabiatur inquit. iã
non furetur. magis autem laboret
manibus suis quod bonum est.
ut habeat. unde tribuat indigenti
bus: hoc ergo scire sufficit : quia et
in ipso oꝑe corporalr id quod bo¬

Expanded text:
non igitur dedignaretur apostolus siue non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uersari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignoro. si Iudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsata erat uirgo Maria, quae peperit Christum, faber fuit. quidquid horum ergo cum innocentia et sine fraude homines operantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sustentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, quia et in ipso opere corporali id quod bo