comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offendis: in corruptelis eũ offendis.
In te illi facis inuriam. facis enim
iiuriam gr̃e ipius: doño ip̃iꝰ. Ser¬
uum si haberes: uelles ut seriuret
tibi seruus tuus. Serui tu meliori
dño tuo. Seruũ tuũ non tu fecisti:
et te et seruũ tuũ ille fecit. uis ut
seruiat tibi cum quo fcũs es. et non
uis seruire ei a quo fcũs es: Ergo cũ¬
uis ut seruiat tibi seruus tuus hõ.
et tu non uis seruire dño tuo. facis
deo quod pati non uis. Ergo ilłud p̾¬
ceptum unum continet duo: illa
duo continent decem: Illa decem:
continent omnia. Cantate ergo in
iusticiam: habet pulchricudinem
suam. Illam ideo non uultie iudere:
quia aliud amatis. Nam si aliud ñ
amaretis: eam utiq uideretis. Qre
issam uidetis: quando ilsam exigitis:
Quare laudas fidem: quando illã exi¬
gis de seruo tuo: Qm pulchra res ẽ fi¬
des. S cunc pulchra ẽ: qnͣdo de seruo ex¬
igitur. Tunc uidet᷑: quando ab altero

Expanded text:
offendis, in corruptelis eum offendis, offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo fvis ut serviat tibi servus tuus homo, et tu non vis servire Domino Deo tuo, facis Deo quod tu pati non vis. Ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. Cantate ergo in justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero ymaginem dei es tu corrũ¬
pis in te per fornicationes et ꝑ difflu¬
entias libidinis. actendrs quia post u
habes. et non accendis per libidines et¬
issicitas formcationes cuiꝰ ymaginẽ
uiolasti: Postremo deus qui scit quid
tibi ictile sit: qui uere sic gubernat ser¬
uos suos ad utilitatem illoꝵ ñ ad suã.
nõ em̃ indiget serus qiͣ adiutorio.s tu
indiges domini auxilio. ip̃e ergo drr̃s
qui scit quid utile tibi sit: uxorem con¬
cessit. nichil amplius hoc iussit. hoc
precepit ne ꝑ illicitas uoluptates cor¬
ruat templum eius: quod ẽẽ cepisti.
dei corruperit: corrumpet issum deus.
uidetis quomodo minatur : Non uis
corrumpi domum tuam: quare cor
pati non uis. Non ẽ ergo quo euadat᷑.
tenetur ille qui se teneri ñ putabat.
Ommia enĩ peccata hoĩm. aut ad cor¬
ruptelam pertinent flagicioꝵ: aut
ad facinom nocendi. Quia deo noc̾e
non potes ĩ facmorib in flagiciis eũ

Expanded text:
cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumcum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullhabes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse coepisti. dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrpati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum
Abbreviated transcription (Latin):
xorem proximi mei noso ut auferat᷑¬
mea: id facio quod pati nolo. Cũ uero
ad meretricem eo: cui facio quod pati
nolo: Quod grauius ẽ ip̃i deo. Intelli¬
gat sanctitas ur̃a. Et emĩ quod tibi ñ¬
uis fieri. alii ne feceris: ad duo p̾cepta
pertinet. Quomodo ergo ꝑtinet ad duo
precepta: si homini non feceris quod
pati non uis ab homine: Ad proximi
preceptum pertinet. et ad dilectionem
proxim ad septem cordas. Si autem
quod nõ uis pati ab homine ip̃i deo uis
facere: quid ẽ hoc: Non facis alteri:
quod pati non uis: Carior tibi fcũs
ẽ homo ꝙͣ deus. Ergo quomodo facio
inquit ipi deo. Corrumpis te ip̃m. Et
unde iniuriam deo facio: quia corrũ¬
po me ip̃m : Unde facit tibi iniuriam
qui uoluerit forte lapidare tabulam
tuam pictam. in qua tabula ymago
tua ẽ. in domo tua manicer poĩta. ad
uanũ honorem tuum: nec sentiens. nec
soquens. nec uidens. Si quis illam la¬
pidet: nonne in ce id contumesia ẽ.

Expanded text:
xorem proximi mei, noxorem proximi mei, nomea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usque, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia?
Abbreviated transcription (Latin):
illam aliquid fucio. nec illud precep¬
tũ iuolo quod dictum ẽ. nõ ꝯcupisces
urorem proximi cui. Quid ad publi¬
cum uãdo: in quod preceptũ incurro:
Non iueniniꝰ cordam quo neruo si¬
genius fugitiuum istum: ut ñ fugi¬
at. habet unde ligetur: s amet se.nõ
enĩ ligamentũ: s ornamentũ in ip̃is
decem cordis inuenimꝰ. Decem enm
precepta ad duo illa referunt᷑: sic̾ au¬
diuimꝰ. ut diligamus deũ et ꝓximũ:
et duo ilsa ad unum issud. Unũ ẽ aũt
quod tibi non us fieri: alii ne feceris.
Ibi continentur decem: ibi continent᷑
duo. d dicis furtum si faciã: id facio
quod pati nolo. Si occidam. id facio qͦd
ab alio pati nolo. Si ꝑentibrs meis
honorem non deferam: qnͣdo uolo ut¬
deferatur mͥ a filiis meis. id facio quod
paci nolo. si mechus et aliquid tale
moliar: id facio quod pati nolo. lam
qui interrogatur dicit. Nolo ut uxor
mea tale aliquid faciat. Si ꝯcupisco u¬

Expanded text:
illam aliquid facio; nec illud praecepillam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tiIbi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dices: Furtum si faciam, id facio quod pati nolo: si occidam, id facio quod ab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. Nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat; si concupisco u
Abbreviated transcription (Latin):
alienam uxorem. Ideo duo precepta
surit non mechaberis: et ñ ꝯcupisces
uxorem proximi tui.Non ꝯcupisces
rem proximi tui. Tangis decimam
cordam:cecidit bestia cupiditatis.I.¬
ta caderitib omnib bestiis: securus
et innocens in der disectione et hũa¬
na focietate uersaris. Tangens cor¬
das decem: tot bestias occidis. Nam
multa capita sunt sub istis capiti¬
bus. in singulis cordis. Non singulas
bestias: s greges interficis bestiarum.
Sio ergo canticum nouũ cũ amore ñ
cũ timore cantabrs. Noli dicere tibi qñ
forte luxurianter aliquid uis agere.
uxorem non habeo facio quod uolo:
nõ enĩ post uxorem meam pecco. Iam
nosti precium tuum. iam nosti quod
accedis. quid manduces: quid bibas.
ĩmo quem manduces. quem bibas.
Abstine a formeationib: ne forte di¬
cas mͥ. ad fornicem uado. ad m̾etricẽ
pergo: ad prostitutam eo. Nec illud p̾¬
ceptum uiolo. quod dictũ ẽ nõ mecha¬
beris. quia uxorem nondũ hẽo . nͨ post

Expanded text:
alienam uxorem; ideo duo praecepta alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter uis aliquid agere: adhuc uxorem non habeo; facio quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post
Abbreviated transcription (Latin):
aut in omib bonis oꝑib tuis labora
nõ propter amorem seculi huiꝰ: s pro¬
pter sempiternam requiem. quam
promittit deus. Uide quomodo utrũq
simul facis: et cordas tangis. et besti¬
as occĩdis. id ẽ cytharista es et uena¬
tor. Non nos delectant trsia specta¬
cusa uͥ non promerentur oculos edi¬
toris. s oculos redemptoris: horiora
pr̃em tuum et mr̃em tuam. Tangis
quartam cordam ut honorem ꝑen¬
tib deferas: cecidit bestia impĩeta¬
tis. Non mechaberis. Tangis quintã
cordam: cecidit bestia libidinis. Nõ oc¬
cides. Tangis sertam cordam: cecidit
bostia crũdelitatis. Non furtũ facies.
Tangis septimam cordam: cecidit be¬
stia rapacitatis. Non falfum cestimo
mum dices. Tangis octauam cordam:
cecidit bestia falsitatis. Nõ ꝯcupisces
uxorem proxum tui. Tangis nonam
cordam: cecidit bestia adulterine cogi¬
tationis. Aliud ẽ non facere aliquid
tale preter uxorem: aliud ñ appetere

Expanded text:
autem in omnibus bonis operibus tuis labora, autem in omnibus bonis operibus tuis labora, non propter amorem saeculi hujus, sed propter sempiternam requiem quam promittit Deus. Vide quomodo utrumque simul facis, et chordas tangis, et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora patrem tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non occides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: tangis septimam chordam; cecidit bestia rapacitnium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatis. non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinae cogitationis. aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere
Abbreviated transcription (Latin):
bellum quõd secum agit homo: dimi¬
cans contra concupiscentias malas.
fernans auariciã: elidens superbiã.
suffocans ambrtionem. trucidans li¬
bidmem. has pugnas facis ĩ occulto.
et non uinceris in aperto. Ad hoc docẽ¬
tur manus ur̃e ad prelium: et digiti
urĩ ad bellum. Non hoc ẽ in spectacu¬
lis urĩs. In ilłis spectaculis. nõ ĩdem ẽ
uenator quod cytharista. Aliudagit
uenator aliũd cycharista. Inspectacu¬
lodei: unũ e̾. Tange easdem decẽ cor¬
das: et feras occidis. Utrũq simul fa¬
cis. Tangis primam cordam qua unꝰ
colitur deus: cecĩdit bestia supersti¬
tioris. Tangis scd̾am qua non acci¬
pis nomẽ dei tui in uanũ: cecidit be¬
stia erroris nefandarũ heresũ que
id putauerunt. Tangis terciam cor¬
dam uͥ pro spe future quietis fricis
quicquid facis: interficit᷑ crudelior
ecteris bestiis amor huiꝰ seculi. pro¬
pter amorem enĩ seculi huiꝰ: labo¬
rant homines in omĩb negotiis. Tu

Expanded text:
bellum, quod secum agit homo, dimibellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambbidinem. Has pugnas facis in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus vestrae ad praelium, et digiti vestri ad bellum. Non est hoc in spectaculis vestris. In illis spectaculis non id est venator, quod citharista; aliud agit venator, aliud citharista: in spectaculo Dei unum est. Tange easdem decem chordas, et feras occides, utrumque simul facis. Tangis primam chordam, qua unus colitur Deus; cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam, qua non accipis nomen Domini Dei tui in vanum; cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putaverunt. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis; interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem enim saeculi hujus laborant homines in omnibus negotiis: tu
Abbreviated transcription (Latin):
uultis. Si quis dicat falsum testĩo¬
nium. abhominamini: nec uobis hõ
uidebitur. Si quis concupiscat res a¬
lienas: raptor et iniustus deputat᷑.
Si quis uolutatur cum ancillis fuis:¬
amatur.błande accipitur: ꝯu̾tuntur
uulnera in ioca. Si quis aũt existat
qui dicat se castum. nõ facere adulte¬
rium. notum aũt sit qd non faciat : e¬
rubescit accedere ad illos ñ sui smmles.
ne insultent. ne ircideant. ne dicãt
non eẽ uirum. Ad hoc elapsa ẽ huma¬
na peruersctus. ut uir hẽat᷑ uictus
a libidine: et uir non habeat᷑ iictor
libidinis. Triumphantes exultant:
et non sunt uiri. Iacent prostrati: et
uiri funt. Si spectares. ille tibi iud̾et᷑
fortior: qui iaceret sub bestia. ꝙͣ qui
ꝑimeret bestiam : d quia dissimula¬
tis ãd pugnam introire. et delectant
uos pugne erteriores: ideo nõ bultis
ꝑtinere ad canticum nouũ ubi dicit᷑.
Qui docet manus meas ad presium:¬
et digitos meos ãd bellum. Est enim

Expanded text:
uultis. si quis dicat falsum testimouultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis amatur, blande accipitur, convertuntur vulnera in joca. Si quis autem existat qui dicat se castum, non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse virum. Ad hoc delapsa est humana perversitas, ut vir habeatur victus a libidine, et vir non habeatur victor libidinis. Triet non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uerecundie et pudoris illiꝰ ma¬
gnum munimentũ. Multe custodie:
faciunt feminam castiorem. Uirũ ca¬
stum faciat ip̃a uirilitas. Nlam ĩ deo
mulieri maior custodia: quia maior
infirmitas. Illa erubescit uiro: tu nõ
erubescis xp̃o. Tu liberior: qr fortior.¬
Quia facile uincis: ideo tibi cõmissus es.
Super issam et diligentia uiri. et ter¬
ror legũ. et consuetudo moꝵ. et uere¬
Inuenis enĩ facile pares uiros quibus
nõ timeas erubescere: quia faciũt il¬
lud multi. Et tanta ẽ peruersitas ge¬
neris humani: ut aliquando metuen¬
dum sit ne castus erubescat inter im¬
pudicos. Ideo non cesso cangere quintã
istam cordam. propter ip̃am ꝑuersã
consuecudinem et labem ut dixi totiꝰ
generis humani. Si quis inter uos fa¬
ciat homicidiũ quod auertat deꝰ: pel¬
sere issum uustis de patria. et ꝯtimio
si fieri potest excludere. Si quis faci¬
at fartum. oditis illum: nec uidere

Expanded text:
etiam uerecundiae et pudoris illietiam uerecundiae et pudoris illignum munimentum. Multae custodiae faciunt feminam castiorem, virum castum faciat ipsa virilitas. Nam ideo mulieri major custodia, quia major infirmitas. Illa erubescit viro, tu non erubescis Christo? Tu liberior, qquia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uereinuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere
Abbreviated transcription (Latin):
absens cui debet ut non peccet. Hec
fr̃es mei facite: ut possitis ꝯcordare
cũ aduersario. Nec amarã sũt que
dico: aut si amara funt curant Po¬
tio ista si amara est acciprat. qr ĩ
periculo sunt uiscera. Amara ẽ: bi¬
batur. Melius est modica amari
tudo in faueib: ꝙͣ eternũ tormẽtũ
in uiscerib. Mutate ergo uos: qui¬
cunq non fãciebatis hoc bonũ ca¬
stitatis. Iam facite. nolite dicere
non potest fieri. fedum ẽ fr̃es mei. tur¬
pe ẽ ut uirdicat non posse fieri quod
facit femina. Scelus ẽ ut uir dicat ñ
possum. Quod potest femina: uir non
põt. Quid enĩ: Illa carnem nõ portat:
Prior a serpente decepta ẽ. Caste uro¬
res ur̃e ostendunt uobis fieri posse qͦd
non uultis facere: et dicitis nõ posse
fieri: Si forte dicis ideo illam faciliuᷤᷤ
facere posse: quia multa illi custodia
e. segis preceptum: diligentia marita¬
sis. Terror eciam rerũ publicarum ẽ.

Expanded text:
absens, cui debet ut non peccet. 12. absens, cui debet ut non peccet. 12. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Meliutudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est
Abbreviated transcription (Latin):
et uere xp̃iana que dolet formcantem
uirum: et nõ dolet propter carnem.
s dolet propter caritatem. Non idẽo
non uult ut. facias. quia et ip̃a non
facit: s quia tibi non expedit. Nam
si propterea non facit ut cu ñ facias :
si feceris faciet. Si autem deo illud
debeat: si xp̃o illiũ debeat quod tu ex¬
igis. et ideo reddat quia iubet ilłe:
et si fornicatur uir. castitatẽ fer̃a¬
illa deo erhibet. Xp̃us enĩ loquitur
in cordib bonaꝵ feminarũ. loquit᷑
intus uͥ non audit uir: quia nec di
gnus ẽ. si talis ẽ. Loquit᷑ ergo ilłe ĩ¬
terius et dicit. et consolatur filiam
s ip̃e iitetur te in bono. Nam ĩ eo
quod malefacit. nosi eũ putare ca
et secuturum ẽ corpus caput suũ:
eunt ambo per preceps. ut autẽ nõ
sequatur malum caprt suũ: teneat
se ad caput ecͣce xp̃m. huic debens ca¬
stitatem suam. huic deferens hono
rem suum.absens sit uir. pñs sit
uir᷑. non pectat issa: quia mĩquã ẽ

Expanded text:
et uere christiana, quae dolet fornicantem et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uignus est si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam sed ipse te imitetur in bono: nam in eo quod male facit, noli eum putare capt, secuturum et est corpus caput suum, eunt ambo per praeceps: ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum, huic debens castitarem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est
Abbreviated transcription (Latin):
mus: non odim ꝯͥ nisi febres ur̃as.
Immo in nobrs ip̃e sermo dei febres
ur̃as odit: cũ quo concordare debetis.
te irasci medrcamento ur̃o: ñ inueni
enim aliud qua transirem. Uemi ad
quintam cordam mõdo. qui tango
psalterium decem cordarum.Nũquid
pretermissurus eram quintã: Im
mo assidue percussrrꝰ. In illa enim
uideo iacere totum pene gemis hu¬
manum: in illa uideo plus laborare.
Ip̃am percutiendo quid dicum: Nosi¬
te mechari post uxores: quia non
uultis ut mechentur post uos uxo¬
res ur̃e. Nosite ire uos: quo eas se¬
qui non uultis. Sine causa uos ex¬
cusare conamini: quando dicitis.
nũquid eo ad uxorem asienam: Ad
ancilłam meam eo. Uis ut dicat¬
uxor tua tibi. nũ quideo ad uirũ
alienum : ad seruum meũ eo. Dicis.
non ẽ uror asiena ad quam uado. Nũ¬
quid uis dicatur tibi. non ẽ uir asie¬
nus ad quem uado: Absit ut dicat hoc
issa. Melius enĩ dolet te: ꝙͣ imitatur
te. Illa enim casta et sancta femia

Expanded text:
mus, non odimus nisi febres vestras: mus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. te irasci medicamento vestro; non inveni enim aliud qua transirem. Veni ad quintam chordam homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? mo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ẽ. Inde cepit concordare cum
medico: quia et medicus odit eum
qualis est. Nam ideo urilt sanum ẽẽ:
quia õdit eum febrientem. uel citen
tem. Et ẽ medicus febris persecutor.
us sit hominis liberator. Sic auari¬
cia. sic libido. sic odium. sic corcupi¬
scentia. sic luxuria. sic migacitas
spectaculoꝵ: febres sunt aĩe tue.
Debes illas odisse cum medico: ita
concordas cum medico. niteris cũ
medico. et libenter audis quod iu
nitate. incipiunt etiam delecture
precepta. Qm̃ onerosus est cibus
egris. quando reficiutur. et pe¬
iorem horam deputant egri refec.
cogunt se concordantes cũ medrco.
et ꝙͣuis inuiti et obluctantes uin¬
cunt se ut aliquid aceiprant. Ꝙta
auiditate sami n: aiora percepturi
sunt. unde egri minora uir accipi¬
unt. Sed unde hoc factum ẽ: Quia
õderunt febrem suam. et cum me¬
dico concordauerunt: et simul per¬
sequebantur febrem medicus et e¬
grotus. Cum ergo et nos talia dici¬

Expanded text:
qualis est: inde incipit concordare cum qualis est: inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubnitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refecti tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dici
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a substantia. et tamen ẽ quedam
ymago tua. ꝙuis non talis qualis
in filio tuo scdm substantiam. Sic ĩ
creatura. non hoc ẽ ymago dei quod
ẽ in filio. qui hoc est quod pat̾. id ẽ
uerbum dei per quod facta sunt oĩa.
Recipe ergo similitudinem dei: quã ꝑ
mala facta amisisti. Sicut enĩ ĩ m̃¬
mo. ymago imꝑatoris aliter ẽ. et alit̾
in filio. nam ymago et ymago ẽ: sed
asiter impressa ẽ in nunimo. aliter ĩ
filio. aliter in solido aureo. ymago ĩ¬
peratoris: sic et tu nimiinus dei ex
hoc melior: quia cũ intellectu et cũ
quãdam uita munmus es: ut scias
etiam cuiꝰ ymaginem geras et ad
auus ymaginem fẽus sis. Nã nũmꝰ
nescit se here ymaginem imperatoris.
Et ĩdeo ille te ut muteris hortatur:
Concorda cum illo. et incipe primo be¬
ceprs et tu odisse te talem quialis es:
sicut te calem odit deus. incipis iam
ip̃m diligere deum qualis ẽ. Egrum
actendite. Eger. egrotantem se odrt

Expanded text:
est a substantia, et tamen est quaedam est a substantia, et tamen est quaedam imago tua, quamvis non talis, qualis in filio tuo secundum substantiam. Sic in creatura, non hoc est imago Dei, quod est in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, aliter in filio, aliter in solido aureo imago imperatoris: sic et tu nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem imperatoris. e vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, et incipe primo becoeperis et tu odisse te talem qualis es, sicut te talem odit Deus, incipis jam ipsum diligere Deum qualis est. 10. Aegrum attendite. Aeger aegrotantem se odit
Abbreviated transcription (Latin):
milem tui. Placeat ergo tibi deus
qualis ẽ: nõ quasem issũ cẽ uis. ꝑ¬
uersus enĩ es: et talem ius deũ qua¬
lis es. non qualis ẽ.Si aũt placeat
tibi qualis ẽ: corrigeris et diriges ĩ
cam regusam cortuum. a qua ninc
alienus et distortus es. Placeat tͥ
lis es: s odit ce qualis es. Peo tui
miseretur. quia odit te qualis es:
uefaciat te qualis nondum es. faciat
tẽ dixi. quałis nondum es. Nã issud
tibi non promictit. quia faciat te qͣlis
ẽ. Nam eris qualis ẽ. s ad quendam
modum: id ẽ imitator dei uelut y¬
mago. s non qualis ymago ẽ filius.
nam etiã ymagines in hominib: di¬
uerse sunt. filius hominis ht̃ ymagi¬
nem patris sui. et hoc ẽ: qd̾ pr̃ eius.
quia homo est: sicut pater eius. In
speculo autem ymago tua: nõ hoc
ẽ quod cu. Asiter ẽ enm ymago tua
in filio. aliter in speculo. In filio ẽ ima¬
gotua : secundum equalitatem sub¬
stantie. In speculo autem qñtũ longe

Expanded text:
milem tui. Placeat tibi ergo Deus milem tui. Placeat tibi ergo Deus qualis est, non qualem illum esse vis. Perversus enim es, et talem vis Deum qualis es, non qualis est. Si autem placeat tibi qualis est, corrigeris, et diriges in eam regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibalis es, sed odit te qualis es. Ideo tui miseretur, quia odit te qualis es, ut faciat te qualis nondum es. Faciat te, dixi, qualis nondum es. Nam illud tibi non promittit, quia faciet te qualis est. Nam eris qualis est, sed ad quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est imago tua secundum aequalitatem substantiae; in speculo autem quantum longe
Abbreviated transcription (Latin):
re: ꝙͣ cum onere portare. Nec ꝑuenit
ad cantĩcum nouũ: nͥ iã cũ uosupta¬
te cantaris. Nlam qui portat cũ timo¬
re: adhuc in uecere ẽ. Et ꝯuid ẽ quod
dico frẽs: actendice. Non concordat
cũ aduersario suo: qui cũ timore ad¬
huc facit. Timiet enm ne ueniat deꝰ.
et dampnet issum.Nam nondũ de¬
lectat castitas. nondum illũ delec¬
tat iusticia. s iudicium dei formidãs
a factis temperat: nõ concupiscenti
am dampnat que seuit in eo Nlond
ilsum desectat quod bonum ẽ. ñ ibi
habet suauitatem. ut cantet cãticũ
nouum. s de uetustate penas timet.
Nondum concordauit cũ adusario.
tantur tałi cogitatiore: ut dicãt sibi.
Si fieri posset nõ nobis minaret᷑ deꝰ
ñ talia per prophetas suos dic̾e̾t que
indulgentiam. ignosc̾et om̃ib. postea
ueniret et neminem micteret ĩ gehen¬
nas. Iam quia iniquus ẽ: iniquum
uult deum. uult re deus fac̾e simi¬
lem sui: et coriaris tu deũ facere si¬

Expanded text:
re, quam cum onere portare. Nec pervenit re, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans. Nam qui portat cum timore, adhuc in vetustate est. Et quid est quod dico, fratres, attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: timet enim ne veniat Deus, et damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate poenas timet: nondum concordavit cum adversariotantur tali cogitatione, ut dicant sibi: Si fieri posset, non nobis minaretur Deus, non talia per Prophetas suos diceret, quaindulgentiam, ignosceret omnibus, postea veniret, neminem mitteret in gehennas. Jam quia iniquus est, iniquum vult Deum. Vult te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere si
Abbreviated transcription (Latin):
s timore. Uecus emĩ homo ẽ. et uetus
homo canticũ uetus cantare potest.
non nouũ. Ut aũt cantet canticum
nouũ: sit nouus homo. Quomõdo
autem ẽẽ possit nouus homo: audi
non me s apłm̃ dicentem. Exuite
uos ueterem hommem: et induite
nouum. Et ne quis putaret cũ dixit
exuite uos ueterem hominẽ et indu¬
ite norum asiquid deponendũ ẽẽ. et
asiquid acciprendum. cũ de mutando
perciperet homine: subiecit et ait. Qͣ¬
propter depouentes mendaciũ: so¬
qumini ueritatem. hoc ẽ quod ait.
exuite ueterem hominẽ: et induite
norum. Hoc dixit mutute mores.
Seculum diligebatis: deum diligite.
Nugatoria iniquitatis. cemporales
uoluptates diligebatis: proximũ dili¬
gite. Si dilectione facitis: canticũ no¬
uũ cantatis. Si cimore facitis: facitis
tamen. Portatis quidem psalterium:
s nondum cantatis. Si autem nec
faciatis: proicitis ip̃m psalterium.
Melius ẽ uel portare: ꝙͣ proic̾e̾. Sed
rursus melius cum uoluptate canta¬

Expanded text:
o est; et vetus homo canticum vetus cantare potest, non novum. Ut autem cantet canticum novum, sit novus homo. Quomodo autem possit esse novus homo, audi, non me, sed Apostolum dicentem, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum. Et ne quis putaret, cum dixit, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum; aliquid deponendum esse et aliquid accipiendum, cum de mutando praeciperet homine, subjecit et ait, Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, sed nondum cantatis: si autem nec hoc facitis, projicitis ipsum psalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate canta
Abbreviated transcription (Latin):
per ihm rp̃m in ip̃m scd̾m placitum
uoluntatis sue in laudem glorie gr̃e
sue: in qua grarificauit eos ĩ dilecto
filio suo. in quo habent rẽdemptionẽ
per sanguinem ip̃ius remissionẽ pec¬
tatorũ scd̾m diuitias gr̃e eius que a¬
bundauit in eos: in omni sapientia ⁊
prũdentia ut ostenderet eis misterĩ
uoluntatis sue secundum boriam uo¬
luntatem suam quã proposuit ĩ illo¬

Expanded text:
placitum voluntatis suae in laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit eos in dilecto Filio suo, in quo habent redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
fit crẽdens. Hanc intuebatur etiam cũ
diceret. sine penitentia sunc dona et uo¬
catio dei. Nam et ibi quid agebatur pau¬
lisper aduertite. cum enim dixisset. nolo
em̃ uos ignorare fr̃es sacramenitum hoc
ue non sicis uobis sapientes. quia cecitas
ex parte in ismel facta ẽ doriec plenitudo¬

Expanded text:
fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam et ibi quid agebatur paulisper advertite. Cum enim dixisset, Nolo enim vos ignorare, fratres, sacramentum hoc, ut non sitis vobis sapientes: quia caecitas ex parte Is
Abbreviated transcription (Latin):
os ut eos faciat membra p̾destina¬
ti unici filii sui. non ea hocatione
qua uocati surit et qui noluerũt
uenire ad miptias. illa quippe uoca¬
tione et iudei uocati sunt quibus
xp̃us crucifieus scandalum ẽ. et gen¬
tes quib crucifixus stulticia ẽ: s ea
uocatiorie predestinatos uorat quam
distruxit aplũs dicens. Ipĩs autẽ uo¬
catis iudeis et grecis predicare se xp̃m
deĩ uirtutem et dei sapientiam. Sic
enim ait. ip̃is autem uocatis: ut issos
ostenderet non uocatos. sciens ẽe quã¬
dam certam uocationem eoꝵ qͥ scd̾m
propositum uocati sunt: quos ante
presciuit et predestinauit conformes
ymaginis filii sui. Quam uocationem
significane aic. non ex operib s ex o¬
caate dc̃m ẽ ei. quia maior ẜiuet im̃ori.
Nunquid dixit non ex operibus. s ex creden¬
te: prorsus etiam hoc abstulit homini: ut
totum daret deo. Dixit ergo s ex uocante
non quacunq uocatione: s quã uocatione

Expanded text:
os, ut eos faciat membra praedestinaos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt venire ad nuptias ; illa quippe vocatione et Judaei vocati sunt, quibus Christus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestvocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione
Abbreviated transcription (Latin):
Humana hicmerita conticescant q̃
perierunt ꝑ adam: et regnet que re¬
gnat dei gratia per ihm̃ xp̃m dñm
Quisquis in capite nr̃o preçedentia
merita singularis illius gn̾ationis
inuenerit: ip̃e in nob̃is membris eiꝰ
procẽdentia merita multiplicate re¬
generationis inquirat. Neq em̃ re¬
tributa ẽ xp̃o illa generatio sed tri¬
buta: ut aliemis abormĩ obligatiõe
poc̃i de spr̃i et uirgine nasçeret᷑. Sic
et nobis ut ex aqua et spũ renascere¬
mur non retributum ẽ pro aliquo
merito: s gratis tributum. Et si nos
ad lauacrum regenerationis fides
duxit: nõ ideo putace debemꝰ prio¬
res nos dedisse aliquid ut retribu¬
eretur nobis regeneratio saluta¬
ris. Ille quippe nos fecit cred̾e ĩ xp̃m.
qui nobis fecit in quem credimꝰ xp̃m.
Ille facit in hominib principiũ fidei
et perfectionem in ihm: qui fecit ho¬
minem principem fidei et ꝑfect orẽ
ihm̃. Sic enim ẽ.appellatus ut scitis

Expanded text:
Humana hic merita conticescant, quae Humana hic merita conticescant, quae perierunt per Adam: et regnet quae regnat Dei gratia per Jesum Christum Quisquis in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum: sic enim est appellatus, ut scitis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui predestinatus ẽ filius dei ĩ uirtute
scd̾m sp̃m sanctificationis ex resurrec¬
tione mortuoꝵ. predestinatus ẽ ergo
ihũs. ut qui futurus erat scdm̃ carnẽ
filius dauid: esset tamen in uirtute fi¬
lius dei scd̾m sp̃m sanctificationis. qr
natus ẽ de spũ sc̃o et uirgine maria Ip̃a
ẽ illa ineffabiliter facta homĩs adeo
uerb̾o susceptio siagularis. ut filiꝰ dei
et filius hominis simul. et filiꝰ homĩs
propter susceptum hominem. et filius
dei propcer suscipientem uingenitum
deum ueraciter et proprie diceret᷑. ne
non trinitus s quaternitas crederet᷑.
Predestmata ẽ ista nature humane
tanta et tuim celsa et sũma subuectio:
ut quo actolleretur altius non hẽret.
sicut pro nobis ip̃a diuinitas quous
se deponeret humilius nõ hu̾it. cũ fu¬
sceptri natum hominis: cũ infirim¬
tate carnis usq ad mortem crucis.
Sicut ergo predestinatus ẽille unus
ut caput nr̃m ee̾t: ita multi predesti¬
nati sumis ut membra eius cẽmis.

Expanded text:
ilius Dei in virtute, secundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum . Praedestinatus est ergo Jesus, ut qui futurus erat secundum carnem filius David, esset tamen in virtute Filius Dei secundum Spiritum santificationis; quia natus est de Spiritu sancto et virgine Maria. Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo Verbo susceptio singularis, ut Filius Dei et filius hominis simul, filius hominis propter susceptum hominem, et Filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum veraciter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. Praedestinata est ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tus inquit deus et pater dñ nr̃i ihu xͥ¬
spiritali in celestib in xp̃o. sicut elegit
nos in ip̃o ante mundi constitutionem
ut eẽmus sancti et immaculati. Nõ ergo
quia futuri eramꝰ: s ut eẽmꝰ. Nempe
certum ẽ. nempe manifestum ẽ. ideo
ip̃e predestinans ue cales ꝑ gratiã eiu̾s
cẽmus. Ia nos ergo benẽdixit ẜenedictiõe
spiricali in celestib in xp̃o ihũ. sicut elegit

Expanded text:
tus, inquit, Deus et Pater Domini nostus, inquit, Deus et Pater Domini nosin Christo: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in
Abbreviated transcription (Latin):
audeat de hac re quam deferidiniꝰ tam
cłam ueritate drbitrre: Esegit deus ĩ
rp̃o ante mundi constitutionem mẽbra
eius. Et quomodo eligeret eos qui nõdũ
erant nͥ predestinando: Elegit ergo pre¬
destinans nos. Nunquid esegit impios ⁊
ĩmundos : Nam si questio proponatur
utrum hos eligat an pocius sanctos et ĩ¬
maculatos. quid horum respondeat qͥs
iequuirat ac non statim ferat pro fãctis
immaculatieq sententiam: presciebat
et immaculati per libere uoluntatis ar¬
bitrium: et ideo eos ante mundi constitu¬
tionem in ip̃a sua prescientia qua tales
futuros ẽẽ presciit elegit. Elegit ergo
inquit anteꝙͣ ẽẽnt prẽdestinans filios
quos futuros sanctos iimaculatosq
presciuit. Utiq ip̃e non fecit. nec se factu¬
rum s ip̃os facturos esse preuidit. Incue¬
amur ergo uerba apsi. atq uideam utrũ
propterea nos elegerit ante mundi cõsti¬
tutionem quia sancti et immaculati
futuri eramus: an ut eẽmus. Benedic¬

Expanded text:
defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit Deus in Christo ante constitutionem mundi membra ejus: et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculatisque sententiam? 36. « Praesciebat ncti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os et iustificauit. Nec alios: s quos
prẽdestinauit. uocauit. iustificauit:
ip̃os et glorificauit. Illo utiq fine: qͥ
non habet finem. Elegit ergo deus fide¬
les. s ut sint: non quia iam erãt. Apo¬
stolus iacobus dicit. Norme deꝰ elegit
pauperes in hoc mundo diuites ĩfide.
et heredes regni quod repromisit deus
diligentibus se: Eligendo ergo facit
diuites in fide: sicut heredes regni. Rec¬
te quippe in eis hoc esigere dicitur. qͦd
ut in eis faciat eos elegit. Rogo quis au¬
diat dñm dicentem. non uos me esegi¬
stis s ego uos elegi. et audeat dicere cre¬
dere homines ut esigantur. cũ potius
eligantur ut credant: Ne contra sẽ¬
tentiam ueritatis priores inueniant᷑
elegisse xp̃m quibris dicit xp̃us. non
uos me elegistis s ego uos esegi: Qs

Expanded text:
ipsos et justificavit: nec alios, sed quos praedestinavit, vocavit, justificavit, ipsos et glorificavit ; illo utique fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed ut sint, non quia jam erant. Apostolus Jacobus dicit: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priores inveniantur elegisse Christum, quibus dicit Christus, Non vos me elegist
Abbreviated transcription (Latin):
busdam ad premium quibustam ad
iudrcium predicatur. ac ꝑ hoc ⁊ quib
omnino annunciatu s̃ non ñ crediti᷑
presciebantur. et quib ñ credituris.
tumen annuntiata ẽ. in issoꝵ exem¬
plum demoristraritur: quib creditis
annunciatur in regno cełoꝵ. et sc̃orũ
tis ne me sine preiuidicio latentis con¬
siln dei aliarq causaꝵ hoc de presciẽ¬
tia xp̃i dicere uoluisse quod ꝯuincẽde
paganoꝵ infidelitati qui hanc obie¬
cerant questionem sufficere iuderet᷑.
Quid enĩ ẽ uerius ꝙͣ prescisse xp̃m qͥ
et quando et quibus locis in eũ fu̾ant
credituri: S utrum predicato sibi xͦ
a se ip̃is habituri ẽẽnt fidem. an deo
donante sumpturi. id ẽ utrum tm¬
modo eos prescierit an etiam predesti¬
nauerit: querere atq disserere tunc
necessarium non putaui. Proiide
quod dixi tunc uoluisse hominib ap¬
parere xp̃m. et apud eos predicari doc

Expanded text:
busdam ad praemium, quibusdam ad busdam ad praemium, quibusdam ad judicium praedicatur. Ac per hoc et quibus omnino annuntiata non est, non credituri praesciebantur; et quibus non credituris tamen annuntiata est, in illorum exemplum demonstrantur: quibus autem credituris annuntiatur, hi regno coelorum et sanctorum 18. Cernitisne, me sine praejudicio latentis consilii Dei aliarumque causarum, hoc de praescientia Christi dicere voluisse, quod convincendae Paganorum infidelitati, qui hanc objecerant quaestionem, sufficere videretur? Quid enim est verius, quam praescisse Christum, qui et quando et quibus locis in eum fuerant credituri? Sed utrum praedicato sibi Christo a se ipsis habituri essent fidem, an Deo donante sumpturi, id est, utrum tantummodo eos praescierit, an etiam praedestinaverit Deus, quaerere atque disserere tunc necessarium non putavi. Proinde quod dixi, « Tunc voluisse hominibus apparere Christum, et apud eos praedicari
Abbreviated transcription (Latin):
tio generis humam alias occultius ali¬
as euidentius sicut congruere tp̃rib
diuinitus uisum ẽ: nec prophetari
destitit. nec qui in eũ crederent defue¬
runt. et ab ãdam us ad moysen. et ĩ
ip̃o populo isrel que speciali quodã
misterio gens prophetica fuit. et in
aliis gentib ancoquam uenisset ĩ car¬
ne. Cum eĩ nonnussi commemoruant᷑
in sanctis hebriicis libris iam ex tem¬
pore abrrihe nec de scirpe carnis eiꝰ nec
ex populo israel. nec aduenticia societa¬
te in populo israel. qui tamen hueus
sacramenti participes fuerunt. air ñ
credamus etiam in ceteris hac atq il¬
lac gentibz alias alios fuisse. qua̾ius
eos ꝯmemoratos in eisdem auctorita¬
tib non legamꝰ It salus religionis
huiꝰ per quam solam ueram salus ue¬
ra ueraciterq promictitur. missi un¬
quam de fuit quo dignus fuit. et cũi
defuit dignus ñ fuit. et ab̾ crordio ꝓ¬
pagationis humane usqr in finẽ qui¬

Expanded text:
itio generis humani alias occultius aliitio generis humani alias occultius alias euidentius, sicut congruere temporibus diuinitus uisum est, nec prophetari destitit nec, qui in eum crederent, defuerunt ab Adam usque ad Moysen et in ipso populo Israhel,. quae speciali quodam mysterio gens prophetica fuit, et in aliis gentibus, antequam uenisset in carne. cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libris iam ex tempore Abrahae nec de stirpe carnis eius nec ex populo Israhel nec aduenticia societate in populo Israhel, qui tamen huius sacramenti participes fuerunt, cur non credamus etiam in ceteris hac atqlac gentibus alias alios fuisse, quamvis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? Ita salus religionis hujus, per quam solam veram salus vera veraciterque promittitur, nulli unquam defuit qui dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit. Et ab exordio propagationis humanae usque in finem, qui