comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex dei reuelatione sciri non poterat.
Quodi gͦ sciri ñ poterat nisi a deo: qua
temeritate pͥsumitur ab homine ariole
mago. uel chaldeo: Quid gͥ ẽ. huiꝰcemo¬
di uerbum ab eismodi quo uis sapi¬
ente sciscitari nolle nec debere. n ea qu
supra hominẽ st̃ ex nulla humana in¬
cdustria. uel arte debere p̃sumere: Hine
ẽ qđ adddit᷑: cum d̃r. Sermo enim quẽ
turex queris. gͥuis est: nec reꝑiet᷑ qͥsqͣ. q
inddicet illum in conspectu regis: excepi
duis quoꝵ ñ ẽ. cum hominib conuersa¬
tio. Certe qd̾ supͣ hominẽ erat. rex ab
homine exigre non debebat. Qui dl al¬
tem grauiꝰ. quid ue molestiꝰ: qͣm homi
ab homine. homini impossibilia exig
⁊ que supͣ humanũ modũ sunt. ab hu¬
mana possibilitate extorquere uelle :
s: que impossibilia ft̃ apud homime.
apud dm̃ possibilia sunt. Exceptis inqͦ
diis. quoꝵ ñ ẽ cum hõib conuersatis.
Recte hoc loco satis ꝑ deos. sc̃os intelligimꝰ

Expanded text:
ex Dei revelatione sciri non poterat. ex Dei revelatione sciri non poterat. Quod ergo sciri non poterat nisi a Deo, qua temeritate praesumitur ab homine ariolo, mago, vel Chaldaeo? Quid igitur est hujuscemodi verbum ab ejusmodi quovis sapiente sciscitari nolle, nec debere, nisi ea quae supra hominem sunt ex nulla humana industria, vel arte debere praesumere? Hinc est quod additur, cum dicitur: Sermo enim quem tu, rex, quaeris gravis est, nec reperietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis, exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio. Certe quod supra hominem erat, rex ab homine exigere non debebat. Quid autem gravius, quidve molestius quam hominem ab homine, homini impossibilia exigere, et quae supra humanum modum sunt ab humana possibilitate extorquere velle? Sed quae impossibilia sunt apud homines, apud Deum possibilia sunt. Exceptis, inquiunt, diis quorum non est cum hominibus conversatio. Recte hoc loco satis per deos sanctos intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
rex regũ. & dñs cdñantium: Regnũ cel cs
inquit intra uos ẽ. Ad hoc sane regnum
sublimari possumus: si ꝑfecte id uolumꝰ.
Habet sane hoc regnum intra nos exil¬
tens incolas multos: & habitatores infini¬
tos. Quanto dutem quisq eiusmodi reg¬
num ampliꝰ dilatat. fideliꝰ dispenside.
districtiꝰ regit. prudentꝰ disponit:. ano
potentior efficit᷑. tanto maior iudicatur.
Ad̃ hoc autem regnũ magis ꝓuehit. acq.¬
conducit. pauꝑtas sp̃s: qͣm copia census.
fiducialiter psallit. cum dicit. Ego au¬
tem constitutus sum rex ab eo. Bene
autem de eiusmodi regib dđr. S neq
regum quisꝗͣ magnus ꝙ potens. uerbũ
huiuscemodi sciscitatur ab om̃i ariolo
&e mago. & chaldeo. In hoc autem dieb¬
reges magni st̃. & suã sibi potentiam
ddefenddunt. qđ nichil de ꝓpria uircute
p̃sumunt: qͣntominꝰ ea qͦ supra homi¬
nem ft̃ Certe illud uerbum rex diui¬
nitꝰ acceꝑat. & om̃ino tale erat qđ mli

Expanded text:
Rex regum et Dominus dominantium? Regnum caelorum, Rex regum et Dominus dominantium? Regnum caelorum, inquit, intra vos est . Ad hoc sane regnum sublimari possumus, si perfecte id volumus. Habet sane hoc regnum intra nos existens incolas multos et habitatores infinitos. Quanto autem quisque ejusmodi regnum amplius dilatat, fidelius dispensat, districtius regit, prudentius disponit, tanto potentior efficitur, tanto major judicatur. Ad hoc autem regnum magis provehit atquconducit paupertas spiritus quam copia sensus: fiducialiter psallit, cum dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo . Bene autem de ejusmodi regibus dicitur. Sed neque regum quisquam magnus, et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni ariolo, et magom defendunt, quod nihil de propria virtute praesumunt, quanto minus ea quae supra hominem sunt? Certe illud verbum rex divinitus acceperat, et omnino tale erat quod nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bant. non tamen. ⁊ equȩ om̃ib in cõmu¬
ne accribuebant. uerumt̃n qđ de soni
recuꝑatione ñ poterant. neminẽ posse
firmant. S ut totum hoc scđm uũ eun¬
dem q animũ dideremꝰ nicħ sane in nob̾
debemus uel temere p̃sumere. uel temere
desꝑare. slam sepe qd uno modo ñ possu¬
mus. alio modo facile explicamus. Quã
multa sepe que ñ possumus actitando: ob¬
ex humana industria p̃sumimus. qđ ex
anguita solum seu cliuina reuelatione
expectare debemus. ui.¬
ideamus tamen quid adhuc isti
addant subtiliter discutientes qͥd
unciose. uel quid forte ueraciter di¬
cant. Nam & incaute ꝓplata. ad nr̃am
cautelam ualent: ꝙ recte ꝓlata ad unita¬
tionis studium informare habent. S. neꝙ
regum quisꝗͣ inquiunt magnus er potens.
uerbum huiuscemodi scicitat᷑ ab om̃i ario¬
lo. ⁊ mago. ⁊ chaldeo. Rex recte đr. qui dd
regnum sublim at᷑. S quid ait rex ille. u̾e

Expanded text:
bant, non tamen et aeque omnibus in commubant, non tamen et aeque omnibus in commune attribuebant. Verumtamen quod de somnii recuperatione non poterant, neminem posse confirmant. Sed ut totum hoc secundum unum eumdemque animum consideremus, nihil sane in nobis debemus vel temere praesumere, vel temere desperare. Nam saepe quod uno modo non possumus, alio modo facile explicamus. Quam multa saepe quae non possumus actitando, obex humana industria praesumimus quod ex angelica solum, seu divina revelatione exspectare debemus. Videamus tamen quid isti adhuc addant, subtiliter discutientes quid vitiose, vel quid forte veraciter dicant. Nam et incaute prolata ad nostram cautelam valent, et recte prolata ad imitationis studium informare habent. Sed neque regum quisquam, inquiunt, magnus, et potens verbum hujusmodi sciscitatur ab omni ariolo, et mago, et Chaldaeo . Rex recte dicitur qui ad regnum sublimatur. Sed quid ait rex ille, vere
Abbreviated transcription (Latin):
mus tñ qͣm falso uera loqͣntur. Non est
inquiunt homo suꝑ terram qui sermo¬
nem tuum possit implere. Non dicunt
simpliciter nos ñ possius quod utiq uer̃
erat s non ẽ. homo suꝑ terram qui pos¬
sit quod absq dubio falsum erat. Nã
& damel homo erat. & suꝑ terrã erat
qui poduit sicut postea reiexitus ꝓba¬
uit. potuit non ex ꝓpria industria. sed
ex gr̃a diuina. Quis eum dicat non pos¬
se ÷ quod orando potut obtinere : Uide
quot modis. ⁊ qm sepe se ipsum animꝰ
humanus decipiat. s quis hoc plene
explicare sufficiat: Quã multa sepe
nos posse p̃summꝰ. que tam̃ om̃ino ñ
possumus. & qͣm multa que om̃mo ñ
possumus. neminẽ posse putamus. Qiis
queso est qđ animus humanus scđm
bonum quod in se ꝓbat alios om̃ino
ñ p̃dicat. & tamen scđm malũ qd in se¬
ipso mnuenit. alios addicit: Eece sapientes
isti qd̃ de somnii inter pretatione psume¬

Expanded text:
mus tamen quam falso vera loquantur: Non est, mus tamen quam falso vera loquantur: Non est, inquiunt, homo super terram, qui sermonem tuum possit implere. Non dicunt simpliciter, nos non possumus, quod utique verum erat, sed non est homo super terram qui possit, quod absque dubio falsum erat. Nam et Daniel homo erat, et super terram erat, qui hoc potuit, sicut postea rei exitus probavit. Potuit tamen non ex propria industria, sed ex gratia divina. Quis eum dicat non posse quod orando potuit obtinere? Vide quot modis, et quam saepe seipsum animus humanus decipiat, sed quis hoc plene explicare sufficiat? Quam multa saepe nos posse praesumimus quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus neminem posse putamus? Quid, quaeso, est quod animus humanus secundum bonum quod in se probat alios omnino non praedicat, et tamen secundum malum quod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce sapientes isti quod de somnii interpretatione praesume
Abbreviated transcription (Latin):
am nobis exꝑimento ꝓbamus. & alia
utiq exrõne colligimus. Responder̃t
E chaldei coram rege. & dixer̃t. Non ẽ.
homo suꝑ terram ꝗui sermonẽ tuum
rex possit implere. Ecce iam tercio respo¬
ndent: & tandẽ aliquando c̃efectum
num manifeste docent. Et ut tres istas¬
eiponsionis uicissitudines gͣdib distia¬
guamus. uide ne pͥma forte illa respon¬
sio sit dubitationis. scd̾a timoris. tercia
desꝑationis. Et ad pͥmũ quidẽ conatũ
qnͦ aliquid incipimus nec tamen ꝑfici¬
mus: incipimus sepe de incepti nr̃i con¬
sũmatione dubitare. ad scłm autem
amplius formidare. Ad tercium uero
conatum cũ nullum consequim effec̃¬
tum. solemus penitus desperare. Et no¬
ta qđ dubitatio ꝙ formido habent res¬
ponsionẽ ambiguam: desꝑatio audem.
habet responsionẽ manifestã. Sic utiq
isti pͥmo & scł̃o ignorantiam suam ma¬
gis innuunt ꝗͣ locuntur. ad terciã au¬
tem uicẽ iam palam ꝓfitentur. audia¬

Expanded text:
in nobis experimento probamus, et alia in nobis experimento probamus, et alia utique ex ratione colligimus. Responderunt ergo Chaldaei coram rege, et dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere. Ecce jam tertio respondent, et tandem aliquando defectum suum manifeste docent. Et ut tres responsionis vicissitudines gradibus distiguamus, vide ne forte prima illa responsio sit dubitationis, secunda timoris, tertia desperationis. Et ad primum quidem conatum quando aliquid incipimus, nec tamen perficimus, incipimus saepe de incoepti nostri consummatione dubitare. Ad secundum autem amplius formidare. Ad tertium vero conatum, cum nullum consequimur effectum, solemus penitus desperare. Et nota quod dubitatio et formido habent responsionem ambiguam, desperatio autem habet responsionem manifestam. Sic utique illi primo et secundo ignorantiam suam magis minuunt quam loquuntur. Ad tertiam autem, lucem jam palam profitentur. Audia
Abbreviated transcription (Latin):
firma nr̃a libenter dissimulamꝰ: & illa
que om̃ino non possumꝰ posse uel ha¬
bere nos bona simulamus. E mirum ual¬
de qđ libenter animꝰ se ipsum decipit.
& suum sibi uicium ñ inuitus abscon¬
dit. Ecce utrumo incium simulatio¬
nis & dissimulationis rex in suis sub¬
iectis dep̃hendit. Et dissimulationis
quidẽ in eo quod dicit. Certe nomi qr
tempꝰ redimitis. Simulationis in eo qd̃
post pauca adiungit. Una ẽ. de uobis
sententia qđ interprecationẽ qͦq fal¬
lacem composueritis. Ignorantiam
suam dissimul ab ant. ẜ aꝑte fateri
nolebant. & in hoc tempꝰ redimebant¬
& tamen de somnii interprecatione
falsa ꝓmittebant. S ecce dissimulatio¬
nis malum in eis rex exꝑiendo ꝓbauit.
simulationis uͦ malum ex rõne cog¬
nouit. dum unũ uicium ex alio col¬
legit. Sienim nec illud poterant. qđ
minus erat ÷ quomodo illud potins¬
sent qđ maius erat : ꝑpendis ex his
ut opinor & ammaduertis quod ali

Expanded text:
firma nostra libenter dissimulamus, et illa firma nostra libenter dissimulamus, et illa quae omnino non possumus, posse vel habere nos bona simulamus: et mirum valde quod libenter animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. Ecce utrumque vitium simulationis et dissimulationis rex in suis subjectis deprehendit, et dissimulationis quidem in eo quod dicit: Certe novi quia tempus redimitis. Simulationis in eo quod post pauca adjungit, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem composueritis. Ignorantiam suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus redimebant, et tamen de somnii interpretatione falsa promittebant. Sed dissimulationis malum in eis rex experiendo probavit, simulationis vero malum ex ratione cognovit, dum unum vitium ex alio collegit. Si enim nec illud poterant, quod minus erat, quomodo illud potuissent quo majus erat? Perpendis ex his, ut opinor, et animadvertis, quod alia
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Rex sonnum seruis suis dicat.
& interpretationem eius indicabimꝰ
Quid ẽ. iterum respondere: nisi impos¬
sibilitatem suam iterato conaminis
difficile humana impudentia. a sua
p̃sumptione reprimitur. Ecet ꝑ ost plu¬
ra exꝑimenta adhuc impossibilia exi¬
guntur adhuc impossibilia ꝓmictu¬
tur.  unddeamus quid sequitur. Res¬
pondit rex: & ait. Certe noui quia tẽ¬
pus redimitis. scientes qđ recesserit
ame sermo. Si gͥ somnũ ñ indicaue¬
ritis michi: unã ẽ. de uobis sententia
qdͣ interpretationẽ quoq fallacẽ.
& deceptione plenam composuerit
ut loquamini michi donec tempus
ꝑtranseat. Somnium itaq dicide ĩ
ut sciam q interp̃tationẽ quoꝙ
eius ueram loquamini. Ec:e ex sua
instantia rex ñ nichil ꝓfecit. qui tal¬
dem aliquando eoꝵ dupplicitate.
deprehendit. Et te quidem non pil¬
tes perum ꝓfecisse cum cordis tul
duplicitatem potueris ad liquidum
deprehendere. Quam multa sepe simu¬
lamus: qͣm multa dissimulamus. In¬

Expanded text:
erunt: Rex somnium servis suis dicat, et interpretationem ejus indicabimus. Quid est iterum respondere, nisi impossibilitatem suam iterato conanimis difficile humana impudentia, a sua praesumptione reprimitur. Ecce post plura experimenta adhuc impossibilia exiguntur, adhuc impossibilia promittuntur. Sed videamus quid sequitur: Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redn indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Ecce ex sua instantia rex non nihil profecit, qui tandem aliquando eorum duplicitatem deprehendit, et te quidem non putes parum profecisse, cum cordis tui duplicitatem poteris ad liquidum deprehendere. Quam multa saepe simulamus, quam multa dissimulamus. In
Abbreviated transcription (Latin):
subditur. Cum gͦ rem indicassec arioch
redameli: cdamel ingressus rogauit regẽ.
Quid ȩ. autem p̃dicta illa damelẽ ab ari¬
och discere. nisi diligenter & deuote ton¬
sulta districte equitatis regła tandem
aliqͦn post multam discussionẽ quesitã
remedia confugere. & eiusmodi suffragi¬
um musum ad ducere. xi.¬
estat modo illud querere quid sit
d amelem ad regem intrare. Recte for

Expanded text:
subditur: Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem Quid est autem praedicta illa Danielem ab Arioch discere, nisi diligenter et devote consulta districte aequitatis regula tandem aliquando post multam discussionem quaesitamremedia confugere, et ejusmodi suffragium in usum adducere. Restat modo illud quaerere quid sit Danielem ad regem intrare. Recte for
Abbreviated transcription (Latin):
Auid gͥ ꝑ sapientes babil omoꝵ. msi scientias
scłares : & quid ꝑ sapientes iudeoꝵ intelligi¬
mus. isi doctrias spiritales: Quasi gͦ sa¬
pientes babilonis dampnatiomi addicimꝰ.
qnͣ scłares disciplinas a nr̃is studis ampu¬
tamus. Harũ amputatiomi conscientia
nr̃a facilius adquiescit. & eo leuiꝰ earum
abiectiom consentit. quo eas qͣmuis ad ali¬
quid utiles humane saluti mimime neces¬
sarias attendit. Primo gͦ sapientes babi¬
Lomi trucidant᷑: unde est quod de eis
dr Et egressa sententia sapientes inter¬
ficiebantur. Sententia egredđ̾r. qn id qd̃ qͥsꝙp
mente deliberauerat. atõ slatuerat. tan¬
dem aliqn ex oꝑe manifestat. Quasi ad¬
huc intrinsecus est. qd̃ adhuc uersatur. &
latet inmente. & uelud iam exteriꝰ ẽȩ in¬
cipit. qnꝰ iam apparet in oꝑe. Sequitur.

Expanded text:
entes Babyloniorum, nisi scientias saeculares? et quid per sapientes Judaeorum intelligimus, nisi doctrinas spiritales? Quasi ergo sapientes Babylonis damnationi addicimus, quando saeculares disciplinas a nostris studiis amputamus. Harum amputationi conscientia nostra facilius acquiescit, et eo levius earum abjectioni consentit, quo eas quamvis ad aliquid utiles humanae saluti minime necessarias attendit. Primo ergo sapientes Babylonis trucidantur, unde est quod de eis dicitur: Et egressa sententia sapientes interficiebantur. Sententia egreditur, quando id quod quisque mente deliberaverat atque statuerat, tandem aliquando ex opere manifestat. Quasi adhuc intrinsecus est, quod adhuc versatur, et latet in mente, et velut jam exercitus esse incipit, quando jam apparet in opere. Se
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis significet. xp̃m. serpens animal
uenenosum. ⁊ leo animal ferocissimũ : et si ex¬
ponenti beato Gregorio credimus: in dauid̃
innocente uria intelligit᷑ ꝑfidus ille iuda¬
icus popłs. Quid g mirum si ꝑ regem iniquũ
quem imꝓbamꝰ. intelligimꝰ rem iustam quã
approbamꝰ: Et quidẽ in rege iniusto qͣmuis
suerit uoluntas mordinata: erat tamen ei
potestas ordinata. Non ẽ enim potestas nisi
a deo. Quȩ autem adeo sunt: teste apło or
dinata sunt. Recte itaq satis regia potes¬
tas untutum animũ designat: qui regnũ
illud internum morib sibi uendicat. siue
liberum arbitriũ. ꝑ qdđ ex cooꝑante gr̃a affec¬
tionib :⁊ passionib suis animꝰ imperat.

Expanded text:
Scripturis significet Christum serpens animal Scripturis significet Christum serpens animal venenosum, et leo animal ferocissimum? Et si exponenti beato Gregorio credimus, in David a et in innocente Uria intelligitur perfidus ille Judaicus populus. Quid igitur mirum si per regem iniquum quem improbamus, intelligimus rem justam quam approbamus? Et quidem in rege injusto quamvis fuerit voluntas inordinata, erat tamen ei potestas ordinata. Non est enim potestas nisi a Deo. Quae autem a Deo sunt, teste Apostolo, ordinata sunt . Recte itaque satis regia potestas virtutum animum designat, qui regnum illud internum moribus sibi vendicat, sive liberum arbitrium per quod ex cooperante gratia affectionibus et passionibus suis an
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃mio. Propł̃iat gͥ signum. & signũ istius¬
modi. qui eiꝰ modi signũ. uel eius rei signũ
pdicit: que qualia sint possunt quodã mͦ
ligito ostendi.⁊ exꝑimento ꝓbari. Sepe au¬
tem defectus bonoꝵ. desideri oꝵ: p̃signat
defectum bonoꝵ oꝑum. I am torpente
uoluntate: necesse ẽ. animũ postmodũ a
bono studio tepescere. Solet autẽ & e con¬
uerso contingere. Eui uero datũ ẽ. inminẽ¬
tia picła ⁊ mala adhuc futura posse p̃ur¬
dere. si curat ꝙ satagit. cum dolore ꝙ an¬
gustia animi illa in considerationẽ addu¬
tere.⁊ semet ipsum in eoꝵ expectatione hu¬
mliare: potest ei idem nomen sccđm aliam
nterpretationẽ congrucre.Nam nabucho¬
lonosor ut dictum ẽ. interpretatur sessio
nagnitione angustie. Nemo autẽ miret᷑
ᵈ ꝑ regem iniquum. animꝰ uirilis. & uir
rdutum intelligi dr. Quis enim nesciat
sis acrarũ litterarum impitus qͣ sepe in

Expanded text:
et praemio. Prophetat igitur signum, et signum istiuset praemio. Prophetat igitur signum, et signum istiusmodi, qui ejusmodi signum vel ejus rei signum praedicit quae, qualia sint, possunt quodammodo digito ostendi, et experimento probari. Saepe autem defectus bonorum desideriorum praesignat defectum bonorum operum. Nam, torpente voluntate, necesse est animum postmodum a bono studio tepescere. Solet autem et e converso contingere. Cui vero datum est imminentia pericula, et mala adhuc futura posse praevidere, si curat et satagit cum dolore et animi angustia illa in considerationem adducere, et semetipsum in eorum exspectatione humiliare, potest ei idem nomen secundum aliam interpretationem congruere. Nam Nabuchodonosor, ut dictum est, interpretatur sessio in agnitione angüstiae. Nemo autem miretur quod per regem iniquum animus virilis, et vir virtutum intelligi dicitur. Quis enim nesciat nisi sacrarum litterarum imperitus quam saepe in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi animũ gemina preditum gr̃a. & pleis
exercitatum tam uita actiua. ꝙͣ contemps¬
tiua: Nonne tibi uidetur humanus ami
in se regiã qͦdam mͦ ꝑsonã gerere. cu
ceperit affectib ⁊ passionb tum exł uł
arbitrii iure. tum ex gr̃e collatione forss
uendicare: Nonne tibi uidet᷑ dono qͦdã
quasi ꝓpħie pollere. cum iam ex mindentie
munere acceꝑit inminentia ꝑicula posse
p̃uidere atqs p̃cidere: maxime autem cum
iam ceꝑit ꝑ contemplationis gr̃am misteri¬
oꝵs ꝓfunda rimari. & ꝑ mentis excessũ. ⁊ ue¬
lud ꝑ somnnũ diuinoꝵ iudicioꝵ archana
mirari : Recte autẽ & nabuchodonosor dr:
qui p̃uidentie dono donat᷑. Et tunc ueracit̃
qui eiusmodi ẽ. signum ꝓphetat: cum ex cau¬
sis p̃cedentib moꝵ detͥmenta p̃uideat.
Nlam semꝑ detͥmenta meritors: secuntur
detͥmenta p̃mior. Absq dubio namq qͣn¬
tum detͣhitur merito: tantũ semꝑ detͣhit᷑

Expanded text:
nisi animum gemina praeditum gratia et plene nisi animum gemina praeditum gratia et plene exercitatum tam vita activa quam contemplativa? Nonne tibi videtur animus humanus in se regiam quodammodo personam gerere, cum coeperit affectibus et passionibus tum ex liberi arbitrii jure, tum ex gratiae collatione fortivendicare? Nonne tibi videtur dono quodam quasi prophetiae pollere, cum jam ex providentiae munere acceperit imminentia pericula posse praevidere atque praedicere, maxime autem cum jam coeperit per contemplationis gratiam mysteriorum profunda rimare, et per mentis excessum, et velut per somnium divinorum judiciorum arcana mirari? Recte autem et Nabuchodonosor dicitur qui praevidentiae dono donatur, et tunc veraciter qui ejusmodi est signum prophetat, cum ex causis praecedentibus morum detrimenta praevideat. Nam semper detrimenta meritorum designant detrimenta praemiorum. Absque dubio namque quantum detrahitur merito, tantum semper detrahitur
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. quo queso in loco. uel tp̃r hoc non
possit ostendi⁊ hoc non possit uideri: Et
hec quidẽ illi nominis interpretatio satis
congruit: scđm q ei accidit: nam alia ẽ¬
ñ minus congrua sc̃m qd̃ fecit. Interp̃tasꝰ
namq nabuchodonosor sessio in agnitio¬
ne angustie. Quid ẽ. sedere: nisi semẽt ipsum
humili are: Attende autem qͣntum rex iste se¬
ipsum humiliauit: qui danielem seruũ sibi
ex captiuitate addictum adorauit. qͣndo
regnisui deiectionẽ quã sine angustia nole
ñ poterat. ipso exponente agnouit. In agnn¬
one itaq angustie sedit: qui audito inim¬
nenti ꝑicło. ad ꝓpħantis se pedes humilite
ꝓstrauit. hȩc autem que dicta sunt de no¬
minis interpretatione. uidentur historie
alludere. s nichilominus & illud considi¬
randum ẽ. qͦmͦ ualeant misterio congris¬
re. Quid enim aliud designat. hȩc tanta
ꝑsona quȩ pariter uidet᷑ esse rex atq ꝓphis

Expanded text:
lligi, quo, quaeso, in loco, vel tempore hoc non lligi, quo, quaeso, in loco, vel tempore hoc non possit ostendi, hoc non possit videri. Et haec quidem illi nominis interpretatio satis congruit, secundum quod ei accidit. Nam est et alia non minus congrua secundum quod fecit: interpretatur namque Nabuchodonosor sessio in agnitione angustiae. Quid est sedere, nisi semetipsum humiliare? Attende autem quantum rex iste seipsum humiliavit, qui Danielem servum sibi ex captivitate addictum adoravit, quando regni sui dejectionem quam sine angustia nosse non poterat ipso exponente agnovit. In agnitione itaque angustiae sedit, qui audito imminenti periculo ad prophetantis se pedes humiliter prostravit. Haec autem quae dicta sunt de nominis interpretatione videntur historiae alludere, sed nihilominus et illud considerandum est quomodo valeant mysterio congruere. Quid enim aliud designat haec tanta persona quae pariter videtur esse rex, atque propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
lud nichilominus qdđ ꝑ p̃sagium futurum
p̃indit: rerum aliarum fignũ fuit. nam
moꝵs accidentia expressit. Hide ergo q̃ recte
tale nomen sortitur: Nabuchodonosor
quippe: ꝓphetans istius modi signũ inter pre¬
tat᷑. Nonne nabuchotlonosor ꝑ misticam uisiõe
ꝓphetabat unde & eius uisio ꝓphecia erat. que
uarios regnoꝵ defectus portendebat : Nuis
autem nesciat: quia om̃ia infigura contin¬
gebant illis: Ergo illa regnors ꝑmutatio
figura finit: quia aliuti aliquid ꝑ misteriũ
significanit. & rerum sp̃italiũ signui fuit.
Signum itaq ꝓphetabat: qui in futuroꝵ
p̃sagio rerum sp̃ualiũ figuras p̃uidebat.
S quale signum e signum istius modi. hocȩ
signum tale. qđ quale. uel qͣm uerum sit
potest exꝑimento ꝓbari. & quasi ad ocłm
ostenda. Uel signũ istimodi. quasi eius rei.
quȩ potest digito ostendi. Si enim in dctͥ¬
mento regnors. moꝵ decͥmentũ debet inte¬

Expanded text:
lud nihilominus quod per praesagium futurum lud nihilominus quod per praesagium futurum praevidit rerum aliarum signum fuit: nam morum accidentia expressit. Vide ergo quam recte tale nomen sortitur. Nabuchodonosor quippe prophetans istiusmodi signum interpretatur. Nonne Nabuchodonosor per mysticam visionem prophetabat, unde et ejus visio prophetia erat, quae varios regnorum defectus portendebat? Quis autem nesciat quia omnia in figura contingebant illis? Ergo illa regnorum permutatio figura fuit quia aliud aliquid per mysterium significavit; et rerum spiritualium signum fuit. Signum itaque prophetabat, qui in futurorum praesagio rerum spiritualium figuras praevidebat. Sed quale signum? Signum istiusmodi, hoc est signum tale quod, quale, vel quam verum sit, potest experimento probari, et quasi ad oculum ostendi, vel signum istiusmodi quasi ejus rei quae potest digito ostendi. Si enim in detrimento regnorum morum detrimentum dicitur inte
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ẽ qđ nabuchodonosor. sõnii uisionẽ tam
facile amisit: cum tanta difficultate recuꝑa¬
uit. hinc ẽ. qaꝰ regnoꝵ decrimentum latꝰ descri¬
bitur. & gradib distinguitur: & mextermina¬
bilis regmi sub introductio paucis ꝑstringitur:
&e subito quidẽ. & sine ulla cligradatione subin¬
feitur. Et forte qđ de qualibet gemine ute gĩa
unum dicit. & aliud innuit. Solet itaq inicissĩ
utrumq contingere. & hominem uidelicet in
actiua exercitatum subito & mopitͥate cadere:
& item a contemplatiua deiectum ꝑ uisitan¬
dem gr̃am miranda facilitate resurgere. S con¬
grue satis hoc loco ubi dde utriusq uite lap¬
deant ostencdit Nam a contemplatiua faciliꝰ
decidimus: & ad actiuam faciliꝰ resurgimus
Hȩc autem regis nabuchodonor uisio sicut
s cetera ipsius satis cuidenter ostendit: qͣm
apte tale nomen accepit. Nam somniũ ꝓcul
dubio qđͣ indit futuroꝵ p̃sagium fuit. & il¬

Expanded text:
Hinc est quod Nabuchodonosor somnii visionem quam tam Hinc est quod Nabuchodonosor somnii visionem quam tam facile amisit, cum tanta difficultate recuperavit. Hinc est quod regnorum detrimentum latius describitur, et gradibus distinguitur, et inexterminabilis regni subintroductio paucis perstringitur, et subito quidem, et sine ulla degradatione subinfertur. Et forte quod de qualibet geminae vitae grunum dicit, et aliud innuit. Solet itaque vicissim utrumque contingere, et hominem videlicet in activa exercitatum, subito et inopinate cadere, et item a contemplativa dejectum per visitantem gratiam miranda facilitate resurgere. Sed congrue satis hoc loco, ubi de utriusque vitae lapdeant ostendit. Nam a contemplativa facilius decidimus, et ad activam facilius resurgimus. Haec autem regis Nabuchodonosor visio sicut et caetera ipsius satis evidenter ostendit quam apte tale nomen accepit. Nam somnium procul dubio quod vidit futurorum praesagium fuit. Et il
Abbreviated transcription (Latin):
plationis gr̃a qͦnq diuinitus datur: subtͣ
hitur: tandemq multipliciꝰ reꝑatur: Acci¬
ue autem uite detͥmenta designant᷑ in sta¬
tua: que inchoata in auro. desinit in testa.
In sũmo aurea: in medio argentea. uel erea:
in imo ferrea. uel testea. Ecce ut uides qͣnto
inferior: tanto inuenit᷑ se ipsa deterior semꝑ
In uari a ꝑmutatione metalloꝵ. signantur
uaria detͥmenta regnoꝵ: & in utrisq: mul¬
tiformis defectus moꝵ uel meritoꝵ . S. ecce
post multiplicẽ regnoꝵ defectum: regnum
illud suscitatur. quod ñ dissipabitur in
ȩternum. Sic sepe mens humana post mul¬
tiplicem ruiam. diuina inspir̃one conpun¬
cta. ad iusticiam redit: & ex ipso suo casu eru¬
dita. & humiliata qͣnto eruditior. qͣnto q
humilior: tanto & fortior resurgit. Illud qͦ
notandum quod contem platiue uite gr̃a
qͣm actiue: facilꝰ elabitur. s multo difficiliꝰ reꝑat᷑.

Expanded text:
plationis gratia quandoque divinitus datur, interdplationis gratia quandoque divinitus datur, interdum subtrahitur, tandemque multiplicius reparatur. Activae autem vitae detrimenta designantur in statua, quae inchoata ex auro desinit in testa, in summo aurea, in medio argentea, vel aerea, in imo ferrea vel testea. Ecce ut vides quanto inferior, tanto semper invenitur seipsa deterior. In varia permutatione metallorum signantur varia detrimenta regnorum, et in utrisque multiformis defectus morum, vel meritorum. Sed ecce post multiplicem regnorum defectum, regnum illud suscitatur, quod non dissipabitur in aeternum. Sic saepe mens humana post multiplicem ruinam, divina inspiratione compuncta ad justitiam redit, et ex ipso suo casu erudita et humiliata, quanto eruditior quantoque humilior, tanto et fortior resurgit. Illud quoque notandum quod contemplativae vitae gratia quam activae elabitur, sed multo difficilius reparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid illud nabuchodonosor
somnũ iuxta litteram ddesig¬
nec: notissima illa d amelis
gpositio docet. S. ddisplicere ñ debet. si tro¬
pologica discussio ex eadẽ materia eliciat:
l̃ dd ueritatis scientiam. uel moꝵ discipli¬
nam. lectorem edificet. Ut ergo intentionis eiꝰ¬
sũmam paucis ꝑstringam⁊ indetur ꝓpheta hoc
loco ex mistica uisione designare. qͦmͦ uiros
uirtutum contingat paulatim defluere: &
quibdam detrimentoꝵ gͣdib in una corru¬
potiꝰ potiorẽ animi statum resurgere. Hȩc
autẽ ꝑmutationis corruptela. uel reꝑationis
medela: accidere utiq solet in utraq uta
tam actiua indelicet. qͣm contempladiua.
Utriusq n fallor. in hac una uisione typus
expͥmitur: si recte pensctur. Quid enim ẽ. q̃
nabuchodonosor misticã uisionẽ accepit. a¬
misit. & postmodum iterum cumulatius
agnoint: nam ipsã cum ipsius inderpretati¬
one ad ultimũ reciꝑe meruit: quid inqͣm
in his om̃ib nobis innuitur: isi qd contẽ¬

Expanded text:
Quid illud Nabuchodonosor somnium juxta litteram designet, potissima illa Danielis expositio docet. Sed displicere non debet, si tropologica discussio ex eadem materia eficiat quod ad veritatis scientiam, vel morum disciplinam lectorem aedificet. Ut ergo summam intentionis ejus paucis perstringam, videtur propheta hoc loco ex mystica visione designare quomodo viros virtutum contingat paulatim defluere, et quibusdam detrimentorum gradibus in ima corrupotius potiorem animi statum resurgere. Haec autem permutationis corruptela, vel reparationis medela accidere utique solet in utraque vita, tam activa videlicet quam contemplativa. Utriusque, ni fallor, in hac una visione typus exprimitur, si recte pensetur. Quid enim est quod Nabuchodonosor mysticam visionem accepit, amisit, et postmodum iterum cumulatius agnovit. Nam ipsam cum ipsius interpretatione ad ultimum recipere meruit. Quid, inquam, in his omnibus nobis innuitur, nisi quod contem
Abbreviated transcription (Latin):
de cet̾is taceamus : õ quotiens ipsam ueri¬
tatem. ñ ꝓueritate s ꝓ uanitate querimꝰ
q inuentã ueritatem non inueritate
s add uanitatem diligimꝰ: & quod miserri¬
mum ẽ in uerbis uite. ad mortis lucra
negotiamur. Uel certe interioris hominis
uitam. recte intelligimus gram diumã.
Sicut enim corpꝰ niclnl potest sine uita
sua. idẽ sine anma. sic interior homo
nr̃ nichil bom potest sine gr̃a diuma.
Sr̃a dei inquit apłs sum ici qd sum. Et
ueritas ipsa d̃ se. sine me nichil potestiᷤ ⁊¬
facere. Quid gͦ ẽ. dicere in sempiternũ
inue. iisi indesmenter gr̃e adhere: Quic¬
quid̃ disponas: non de tua industria. sed̃
de diuina gr̃a p̃sumas. Quicqͥd ꝑagas. illi
ñ tibi ascribas. Hoc utiq regi illi. & eo
maxime temꝑe dicendum erat. e uoc. illud
qd̃ diuinitꝰ acceꝑat. humanitꝰ gerebat:

Expanded text:
de caeteris taceamus, o quoties ipsam veride caeteris taceamus, o quoties ipsam veritatem, non pro veritate, sed pro vanitate quaerimus, et inventam veritatem, non in veritate, sed ad vanitatem diligimus, et quod miserrimum est, in verbis vitae ad mortis lucra negotiamur, vel certe interioris hominis vitam recte intelligimus gratiam divinam! Sicut enim corpus nihil potest sine vita sua, id est sine anima, sic interior homo noster nihil boni potest sine gratia divina: Gratia, Dei, inquit, apostolus, sum id quod sum . Et Veritas ipsa de se: Sine me nihil potestis facere . Quid ergo est dicere, in sempiternum vivere, nisi indesinenter gratiae adhaerere? Quidquid disponas non de tua industria, sed de divina gratia praesumas. Quidquid peragas, illi, non tibi ascribas hoc utique regi illi, et eo maxime tempore dicendum erat, quod illud quod divinitus acceperat humanitus quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
queso: exoptatio. an admonitio: Exopta¬
tio ut hoc ualeat: an admonitio ut in
hoc ipsum om̃e studiũ impendat: Quȩ
est autem uita illius interm principis:
& interne illius familie dñatoris : Quȩ
inqͣm ẽ. illius principalis in anima hu¬
mane uidelicet mentis uita: nisi inten¬
tio bona: Quicquid homo agat etiã¬
si bonum sit: mutile tamen erit n bona
intentione fiat. Tunc autem mens ho¬
minis etiam inter bona oꝑa moritur:
quando intentio deprauatur. ueritatis
attestatio ẽ. quia si ołs tuus fuerit neqͣm:
totum corpus tuum tenebrosum erit.
Quidd gͥ erit in sempiternum uiuere: nisi
in om̃i oꝑe bono intentionẽ bonã habere :
Utinam ad om̃em conatum nr̃m. ad õe
inceptum opꝰ bonum. hȩc nobis responsio
pͥmo occurrat. in hoc om̃is nr̃a cogitatio sus¬
pirec. & satagait. ut meternum inuamus:
qł tunc quidem fiet. si nichil nisi bonum
ꝙ sine bona intentione agamus. Ut enĩ

Expanded text:
quaeso, exoptatio, an admonitio? Exoptaquaeso, exoptatio, an admonitio? Exoptatio, ut hoc valeat, an admonitio, ut in hoc ipsum omne studium impendat? Quae est autem vita illius interni principis, et internae illius familiae dominatoris? Quae, inquam, est illius principalis in anima humanae videlicet mentis vita, nisi intentio bona? Quidquid homo agat, etiamsi bonum sit, inutile tamen erit, nisi bona intentione fiat. Tunc autem mens hominis etiam inter bona opera moritur, quando intentio depravatur. Veritatis attestatio est: Quia, si oculus tuus fuerit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quid igitur erit in sempiternum vivere, nisi in omni opere bono intentionem bonam habere? Utinam ad omnem conatum nostrum, ad omne incoeptum bonum, haec nobis responsio primo occurrat, in hoc omnis nostra cogitatio suspiret, et satagat, ut in aeternum vivamus, quod tunc quidem fiet, si nihil nisi bonum, et sine bona intentione agamus. Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
diunt: qnͦ ex ꝓprio defectu docent. ⁊ qͣsi ꝑ
exꝑientiam locuntur. quam frustra uel
temere aliquid supra humanum modũ
de ꝓpria industria p̃sumitur: Tota sane
istoꝵ responsio hoc maxime udetur con¬
tinere illud indelicet quod rex miolenter
exigebat om̃ino ñ posse In eiusmodi gͦ sa¬
pientib quales tibi suꝑrꝰ ostendimꝰ᷑: Hoc̃ erit
ut opinor eor respondere. suam impossi¬
bilitatem ꝓprio exꝑim̃to docere. Singla
autem responsionis eoꝵ ꝑtractemꝰ: ꝙ pri¬
mum de primo uideamus. Quod m
ex inquiunt in sempiternũ uiue.
Ut itaq admuicem conferamus
exteriora cum interiorib. corꝑalia cum sp̃i¬
rituab: utinam indernam illam familiã
tam disciplinatam habemus: quam disci-¬
plinatam istam exteriorem agnouimus.
agnouimꝰ quid pͥma fronte suo regi res¬
pondeant: ꝙ forte hoc ipsum eos ipse do
conamine. similia respondere. Rex insem¬
piternum uiue. Quid tamen hoc erit

Expanded text:
diunt quando ex proprio defectu docent, et quasi per diunt quando ex proprio defectu docent, et quasi per experientiam loquuntur, quam frustra vel temere aliquid supra humanum modum de propria industria praesumitur? Tota sane istorum responsio hoc maxime videtur continere illud videlicet quod rex violenter exigebat, omnino non posse. In ejusmodi ergo sapientibus, quales tibi superius ostendimus, hoc erit, ut opinor, eorum respondere suam impossibilitatem proprio experimento docere. Singula autem responsionis eorum pertractemus, et primum de primo videamus. CAPUT Iex, inquiunt, in sempiternum vive . Ut itaque ad invicem conferamus exteriora cum interioribus, corporalia cum spiritualibus, utinam internam illam familiam, tam disciplinatam habeamus quam disciplinatam, istam exteriorem agnovimus. Audivimus quid prima fronte suo regi respondeant, et forte hoc ipsum eos ipse doccet nostro conamine simillima respondere: Rex, in sempiternum vive. Quid tamen hoc erit,
Abbreviated transcription (Latin):
respondere : nisi expresse. & manifeste qđ
sciri oportet insinuare: Cum enim cuilibec
aliquid in aliena ⁊ ignota lingua drstre¬
pitus quidem uocis ad aures. s sensus eiꝰ
usq ad animum ñ ingrełr. Quasi gͦ in ꝓ¬
pͥa ⁊ nota lingua respondet᷑. qnͦ id qđ opo¬
rtmitas exigit conuenienter intimatur.
Quod si ad nominis interp̃tationẽ. recurri¬
mus: in eandem ꝓculdubio sententiam
reducimur. Syria namq interpretatur
sublimis. Quid itaq erit respondere syri¬
ace: nisi sublimiter respondere: Et quid
conuenienter ꝙ sufficienter: Nichil autẽ
elius. nil certiꝰ. nich ꝙ sublimiꝰ aniꝰ agnoᷤᷤ¬
dit:. qͣm qđ ꝑ exꝑimentum didicit. Et for¬
e hic est ꝓpriꝰ atq p̃cipuus. & om̃mno sub¬
missimus humane anime discendi mo¬
lus: qͦn aliquid ꝓprio exꝑimento ꝓba¬
Nuss onne tue tibi cogitationes. seu
Ecupationes. tam ꝓpriẽ qͣ aꝑte respon¬
dent. & satis sublimiter ad ueritatem exu¬

Expanded text:
respondere, nisi expresse et manifeste quod respondere, nisi expresse et manifeste quod sciri oportet insinuare? Cum enim cuilibet aliquid in aliena et ignota lingua dicitur, strepitus quidem vocis ad aures, sed sensus ejus usque ad animum non ingreditur. Quasi ergo in propria, et nota lingua respondetur, quando id, quod opportunitas exigit, convenienter intimatur. Quod si ad nominis interpretationem recurrimus, in eamdem proculdubio sententiam reducimur. Syria namque interpretatur sublimis. Quid itaque erit respondere Syriace, nisi sublimiter respondere? et quid convenienter et sufficienter? Nihil autem melius, nil certius, nihilque sublimius animus agnoscit quam quod per experimentum didicit, et forte hic est proprius atque praecipuus, et omnino sublimissimus humanae animae discendi modus, quando aliquid proprio experimento probamus. Nonne tuae tibi cogitationes seu occupationes, tam proprie quam aperte respondent, et satis sublimiter ad veritatem eru
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ inflammamꝰ. Studeamus autem̃
iuxca huiꝰ similitudinẽ ꝓfectuum nr̃os
dampna non negligere: qͥnpotiꝰ studia
nr̃a ad cors reꝑationẽ incitare. Auas
ne notandum qd suꝑiꝰ dic it se esse cols¬
ritum: hic autẽ merte confusum. Si
endum quia mens humana dum aci ł¬
uine equitatis ardua limpidi contos¬
planda subleuatur. ex infirmitatis sue re¬
uerberatione. subuno eodemq temꝑe unde
terret᷑. inde confundit᷑. Nam ꝓculdubio in
diuine iusticie consideratione. inualitudi¬
nis ꝙ humane conꝑatione. homo infir¬
mitatem suam horrescit pariter ⁊ erubes¬
cit. Responder̃tq chaldei. regi syriace.
Rex in sempiternum uiue. Dic somnium
seruis tuis: & interpretationẽ eius inica¬
bimus. Primo loco considerandũ: cui qͦmͦ
responder̃t. Utiq caldaico regi.siriace.
Qđ quidẽ idemẽ. sicut ieronimus super
hunc eundem locum diffiniuit. qđ chal-¬
daice. Quid itaq ẽ. regi in ꝓpria lingua

Expanded text:
ionem inflammamus. Studeamus autem ionem inflammamus. Studeamus autem juxta hujus similitudinem profectuum nostrorum damna non negligere, quin potius studia nostra ad eorum reparationem incitare. Illud sane notandum quod superius dicit se esse conterritum, hic autem mente confusum. Sed sciendum quia mens humana, dum ad divinae aequitatis ardua limpidius contemplanda sublevatur ex infirmitatis suae reverberatione, sub uno eodemque tempore unde terretur, inde confunditur. Nam procul dubio in divinae justitiae consideratione, invaletudinisque humanae comparatione homo infirmitatem suam horrescit, pariter et erubescit. Responderuntque Chaldaei regi, Syriace: Rex, in sempiternum vive. Dic somnium servis tuis, et interpretationem ejus indicabimus. Primo loco considerandum cui et quomodo responderunt. Utique Chaldaico regi, Syriace quod quidem idem est, sicut Hieronymus super hunc eumdem locum diffinivit, quod Chaldaice. Quid itaque est regi in propria lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scrutimum cogit᷑. qͦn om̃em sollicitudi¬
nem. ⁊ indagationẽ qͣs ꝑ uariastudia &
exercitia disꝑgere consueuit: unri soli ce¬
lestis doctrine negotio impendit. ab qꝰ¬
modi autem sapientib. ⁊ quasi in unĩ
cocuntib. quasi somnia nr̃a amissa re¬
quirimꝰ: qn subtracta contemplationis
nr̃e spectacula ꝑ multiplicẽ. & infatiga¬
bilem studioꝵ nr̃oꝵ instantiam repar
satagimus. Qui cum uenissent: steterun
coram rege. Ecce quid d̃r. Ecce qͣlis conuo¬
catio coram rege stare ꝑhibetur. Regium
animum neccum te hr̃e existimes: si subti¬
lissima illa cogitationum tuarum acu¬
mina undecunq ꝓ uodo colligere. ⁊ ꝓ as¬
bitrii libertate cuiuscunq intentionis
studio inmobiliter figere necdum uales
Et dixit ad eos rex. Uidi somniũ: & menite
confusus ignoro qͥd uiderim. Sapiendum
tionum nĩarum euagationẽ in intimis
umcrepamus. uel ad sublimiũ muestagll¬

Expanded text:
per scrutinium cogit, quando omnem sollicitudiper scrutinium cogit, quando omnem sollicitudinem, et indagationem quas per varia studia, et exercitia dispergere consuevit uni, et soli coelestis doctrinae negotio impendit. Ab ejusmodi autem sapientibus, et quasi in unum coeuntibus, quasi somnia nostra amissa requirimus, quando subtracta contemplationis nostrae spectacula, per multiplicem et infatigabilem studiorum nostrorum instantiam reparare satagimus. Qui cum venissent, statuerunt coram rege. Ecce quid dicitur; ecce qualis convocatio coram rege stare perhibetur. Regium animum necdum te habere existimes, si subtilissima illa cogitationum tuarum acumina undecunque pro voto colligere, et pro arbitrii libertate, cujuscunque intentionis studio immobiliter figere necdum vales. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Sapientium tionum nostrarum evagationem in intimis increpamus, vel ad sublimium investigat
Abbreviated transcription (Latin):
tis iure ꝙͣ ualeat. uel debeat ergãnos dis¬
tricte agere sepe in inmensam formidmẽ
ĩmo pene usq in desꝑationẽ solet se ipsã
pcipitare. S. dum trepidus ammus huius¬
modi pauore confundit᷑. ut taceam qͣm
iuste absq ulla dͥubitatione tam miscł̃i¬
ter. ꝙͣ utiliter. sub hoc necessitatis articło
contemplationis gr̃a subtrahit᷑: ne a subtili¬
tatis sue nimietate in foueam desꝑationis
totus precipitetur. Somniũ itaqo qͣsi ab
eo fugit: dum illam qͣm ꝑ mentis excessũ
uidere consueuit. contemplationis lucem
amittit. P recepit autem rex ut conuoca¬
rentur arioli magi. ⁊ malefici. & calder
ut indicarent regi somnia sua. Reg ium
ꝓfecto ammiũ gexit. qui desiderus suis
imperare. ꝙ studia & exercitia sua ꝓ delibe¬
rationis arbitrio disponere consueuit. Cius¬
modi ⁊ aq itaq animꝰ regiꝰ om̃s sapientes
babilonis m unum conuenire facit. &
diuersas quodam modo sectas. in unum

Expanded text:
tis jure quam valeat, vel debeat erga nos distis jure quam valeat, vel debeat erga nos districte agere, saepe in immensam formidinem imo pene usque in desperationem solet seipsam praecipitare. Sed dum trepidus animus hujusmodi pavore confunditur ut taceam quam juste absque ulla dubitatione, tam misericorditer quam utiliter sub hoc necessitatis articulo, contemplationis gratia subtrahitur, ne a subtilitatis suae nimietate in desperationis foveam totus praecipitetur. Somnium itaque quasi ab eo fugit, dum illam quam per mentis excessum videre consuevit contemplationis lucem amittit. Praecepit autem rex, ut convocarentur arioli, et magi, et malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi sommia sua. Regium profecto animum gerit, qui desideriis suis imperare, et studia, et exercitia sua pro deliberationis arbitrio disponere consuevit. Ejusmodi itaque animus regius omnes sapientes Babylonis in unum convenire facit, et diversas quodammodo sectas in unum
Abbreviated transcription (Latin):
contempłonis diuinitꝰ acciꝑe. ꝙ ꝑ mentis
excessum iudicioꝵ diuinoꝵ cognitionẽ ex
diuini t᷑ reuelatione ꝑciꝑe: Pecte autem
anno scđo rex iste soninum unidit: quia spuał
quisq post edomitã concupiscentiam. cogi¬
tationumq disciplinam. tandiem aliqͣndo
contempłonis studio uacare p̃ualet. atip
assuescit. Sepe autem fit ut dum ammus
humamnus ad duinoꝵ iudicios sub alitatẽ
seu eciam districtionẽ contemplandam
ducctur. ex ea ipsa diuine districtionis
consideratione quam ꝑcipit: subito timo¬
re medullitus concutiatur. Dum enim
mens rudis. & celestib disciplinis minus
erudita de ꝓpria industria. magis qͣm de
anuma gr̃a ahuc om̃ia presumit. fac¬
le in hunc timorem ex diume seueritatis
contemplatione. equitatis q illiꝰ siderati¬
one cadit. Presumptuosa namq mens
dum miranda subtilitate conspicit. qͦ. sit
supra humanam uirtutẽ diumis benesi¬
cus respondere. & diuma scueritas ꝓ equita¬

Expanded text:
divinitus accipere, et per mentis excessum judiciorum divinorum cognitionem ex divina revelatione percipere? Recte autem anno secundo rex iste somnium vidit, quia spiritualis quisque post edomitam concupiscentiam cognitionumque disciplinam, tandem aliquando contemplationis studio vacare praevalet atque assuescit. Saepe autem fit ut, dum humanus animus ad divinorum judiciorum subtilitatem, seu etiam districtionem contemplandam ducitur, ex ea ipsa divinae districtionis consideratione quam percipit, subito timore medullitus concutiatur. Dum enim mens rudis, et coelestibus disciplinis minus erudita, de propria industria, magis quam de gratia divina, adhuc omnia praesumit, facile in hunc timorem ex divinae severitatis contemplatione, aequitatisque illius consideratione cadit. Praesumptuosa namque mens, dum miranda subtilitate conspicit, quam sit supra humanam virtutem divinis beneficiis respondere, et divina severitas pro aequita
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s sapientes suos quodãmͦ ꝑdert daf¬
ponat. Infurore inquit. & in ira magna
Furor ẽ. ꝑtur batio mentis. totiꝰ experi rõis.
ra est mentis ꝑtarbatio magna: s ar̃one
ñ penitꝰ aliena. Quasi ex furore agitam᷑.
& actitamꝰ: qnͦ sine respectu rõnis. in id qd̃
fieri non oportet nos ipsos p̃cipites damꝰ.
Ira sepe cõmoci intelligimꝰ quid faciendũ
sit:cum tam̃ resrenari non possit. si mag¬
na fuerit. In pͥmo itaq ꝑtuirbationis nr̃e
impetu sepe nec saltẽ ad r̃onem respicimꝰ.
postmodum autẽ. r̃onẽ quidẽ uidemus.
so sequi non possumus. tandẽ uero intuem᷑.
ꝙ sequimur. Recte gͦ priꝰ furor. & postea ira
ponitur. Notandum sane qd̃ sapientes babi¬
Lomi dicuntur: qui hoc loco ꝑire p̃cipiunt̃.
Duto alios esse sapiertes. babilomoꝵ. & alioᷤ
ee sapientes iudeoꝵ: Ili sane sectant᷑ sapien¬
tiam mundi quȩ stulticia ẽ. apud deum:.

Expanded text:
et omnes sapientes suos quodammodo perdere diset omnes sapientes suos quodammodo perdere disponat. In furore, inquit, et ira magna. Furor est perturbatio mentis, totius expers rationis. Ira est mentis perturbatio magna, sed a ratione non penitus aliena. Quasi ex furore agitamur, et actitamur, quando sine respectu rationis in id, quod fieri non oportet, nos ipsos praecipites damus. Ira saepe commoti intelligimus quid faciendum sit, cum tamen refrenari non possit, si magna fuerit. In primo itaque perturbationis nostrae impetu saepe, nec saltem ad rationem respicimus, postmodum autem rationem quidem videmus, sed sequi non possumus, tandem vero intuemur et sequimur. Recte ergo prius furor, et postea ira ponitur. Notandum sane quod sapientes Babylonis dicuntur, qui hoc loco perire praecipiuntur. Puto alios esse sapientes Babyloniorum, et alios esse sapientes Judaeotiam mundi, quae stultitia est apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
sui recuꝑatione desꝑauit: in furore ⁊ ira
om̃s sapientes suos ꝑire decreuit. Uti iam
diximꝰ. hoc ẽ. sapientes suos ꝑdere. ꝑ acutos
illos atq subtiles scientie & sapientie intel¬
lectus scd̃m pristinã consuetudinẽ. & assue¬
tam exercitationẽ ulterius ñ requirere. &
cuiuscunq ooctrine studiis nullam penitꝰ
operam dare. uel curam impendere.Quasi
sompniũ insum amittitur: qͦn illa ꝑ quã
ad sublimia mens frequenter subleuabat᷑.
grã contemplonis subtrahitur. Et tc̃ quidẽ
uidelicet de eius recuꝑatione desꝑamus:
qnͦ diu. multum q laborantes. nichil q
ꝓficientes spiritalium illã spectacłord nos¬
troꝵ iocunditatẽ ulteriꝰ nos recuꝑ are pos¬
se diffidimus. S fit sepe ut dum illam
quam amare consueuerat diumnarũ re¬
uelationẽ speculationũ amitcit. anmus
diutina fatigatione iam fractiꝰ. non ũtu¬
solum enis in cuiꝰ recuꝑatione defeẽ. nũ
s quoꝵcumq studioꝵ curã depon̾at:

Expanded text:
in furore et ira omnes sapientes suos perire decrevit. Uti jam diximus, hoc est sapientes suos perdere, per acutos illos atque subtiles scientiae et sapientiae intellectus secundum pristinam consuetudinem et assuetam exercitationem ulterius non requirere, et cujuscunque doctrinae studiis nullam penitus operam dare, vel curam impendere. Quasi somnium visum amittitur, quando illa per quam ad sublimia mens frequenter sublevabatur gratia contemplationis subtrahitur, et tunc quidem velut de ejus recuperatione desperamus, quando diu multumque laborantes, nihilque proficientes spiritalium illam spectaculorum nostrorum jucunditatem ulterius nos recuperare posse diffidimus. Sed fit saepe ut, dum illam quam amare consueverat divinarum revelationum speculationem amittit animus, diutina fatigatione jam fractus, non solum ejus in cujus reparatione defecit, sed quorumcunque studiorum curam deponat,