comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medicꝰ: sed male habentib. Sugillat scribas & pha¬
riseos: qui iustos se putantes. peccators consontia
.declinabant. Se ipsũ meditũ dicit: qͥ miro me¬
dicandi. genere uulneratꝰ. ẽ. ꝓpt̾ iniqͥtates nr̃as.
& liuore eiꝰ sanati sumꝰ. Sanos aut̃ & iustos appel¬

Expanded text:
es in poenitentiam. Suggillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum namque medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore e
Abbreviated transcription (Latin):
relurrectionis suȩ mysttrio inglũ conscenderao.
intrauerunt indomũ ccti.ial.ẽ. in uniꝰ fidei confessioñe
quȩ. ẽ. uidelicet incatholica eccłia: ibiq ã saluatore
ueraciter illuminati sunt. Qͥd aut̃ ipsi ceci claman¬
ces dixerint saluatori: attendamꝰ. fili inquiunt dã:
miserere nr̃i. Miscd̃iam pecebant: qͥ lumine in dige¬
bant. Eisq ueraciter miseret᷑: qͥb lum̃ fidei & bo¬
norũ oꝑum tribuit᷑. Qd̃ aut̃ dicunt ceti fili dã.
audiat marcion. & manicheus. & cȩceri heretici. qͥ
uetꝰ lamant instrum̃tũ: & discant saluatorẽ appel¬
⁊ uocat᷑e Et dieit eis uĩc. Crrditis. qͥa possũ hoc face

Expanded text:
in coelum conscenderat, intraverunt in domum caeci, id est, in unius fidei confessionem, quae est videlicet in catholica Ecclesia, ibique a Salvatore veraciter illuminati sunt. Quid autem ipsi caeci clamantes dixerint Salvatori, attendamus: Fili, inquiunt, David, miserere nostri. Misericordiam petebant, qui lumine indigebant. Eisque veraciter miseretur, quibus lumen fidei et bonorum operum tribuitur. Quod autem dicunt caeci, filaudiat Marcion et Manichaeus et caeteri haeretici, qui vetus laniabant instrumentum, et discant salvatorem appelvid vocatur? Et dicit eis Jesus: Creditis quia poss
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidẽ ipse dñs qͥ hunc exteriꝰ humana allo¬
cutione ut se sequeret᷑ uocauit: intꝰ diuina mnłpi¬
ratione. ut mox uocantẽ sequeret᷑ accsdit. ipse
inuisibiliter qͦmͦ sequendũ essec edocuit. Propt̾
qͦd ille merito obedientie dũ humana contẽpnes
negotia deserit: dñicors fidelis dispensator fac¬
tus. ẽ. talentarũm.

Expanded text:
Siquidem ipse Dominus, qui hunc exterius humana alloSiquidem ipse Dominus, qui hunc exterius humana allocutione, ut se sequeretur, vocavit, intus divina inspiratione, ut mox vocantem sequeretur, accendit, ipse invisibiliter, quomodo sequendum esset, edocuit. Propter quod ille merito obedientiae, dum humana contemnens negotia deserit, dominicorum fidelis dispensator factus est talentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͥt uictigaliũ. s & ꝑiculum contẽpsit. qͦd euen¬
re pocerat a pͥncipib sclłi: qͥa uectigaliũ rationes
imꝑfectas atq in cõpositas reliquerit. Tanta enim
cupiditate sequendi dnm̃ ducbus. ẽ: ud innullo
prorsus huiꝰ uitȩ respectũ uł cogitationẽ sibimet
reseruauerit. Arguit in hoc loco porphiriꝰ & nlianꝰ
augustꝰ uł imꝑitiam historici mentientis. uł stul¬
ti᷑am eoꝵ qui statim secuti sunt saluatorẽ: qͣsi nti¬
tionabiliter quẽlibet uocantẽ hominẽ sint sicuts.
cũ tante urtutes tantaq signa p̃cesserint: qͥ apł̃os
anteqͣm crediderint uidisse ñ dubiũ. ẽ. Certe fil¬
gor ipse & maiestas diuinitatis occulte. quȩ ena
in humana faciȩ relucebat: ex pͥmo ad seuiden¬
tes trahere poterat aspectu. Si eñĩ in magnete la¬
pide & suscinis hȩc. eẽ. uis dr̃. ut anulos & stipu¬
lam & festucas sibi copulent: qͦncomagis dñs oti¬
niũ creaturarũ ad se trahere poterat qͦs uolebat:

Expanded text:
sit quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas atque incompositas reliquerit; tanta enim cupiditate sequendi Deum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservaverit. Arguit hoc loco Porphyrius et Julianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sunt Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocantem hominem sint secuti, cum tantae virtutes tantaque signa praecesserint, quae apostolos, antequam crediderint, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in lapide magnete et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto magis Dominus omnium creaturarum ad se trahere poterat quos volebat.
Abbreviated transcription (Latin):
magister ur̃: Duplici errore tenebant᷑ pharisei.
cum magistro ueritatis de susceptione peccatorũ
fistu ã iusticia longe discesserant: & eos triminabã¬
tur inustos. qͥ resipiscendo ã peccatis ñ paruũ iam
nisticis ꝓpinquabant. Inuidia nãq fraterne
salutis obcetati recolebant. qͥa publicanꝰ erat
matħs: publicani & peccatores erant multi alii
qͥcũ dño discumbebant: s meminisse nolebant:
qridem matħs sic̃ lucas scribit. relictis om̃ib aͦ
habebat secutꝰ. ẽ. eũ. S & alii publicani ac pecca¬
tres. eo amimo cũ illo discũbebant: qͦ illi deinceps
ad herere disponebant. Mystice aut̃ ꝑmathei elee¬
tionẽ & uocationẽ publicanoꝵ: sides expͥmitur
gentiũ. Ous pͥus mundi lucris inhiabant: at nc̃¬
cũ dño epulis caritatis. & bonoꝵ oꝑũ sedula de¬
uotione reficiunt᷑. Profecto suꝑciliũ scribarũ &
phariscoꝵ. iudeoꝵ inuidiã qͦ de gentiũ salute tor¬
quent᷑ insinuat: quib ipse loqͥt. Am̃ dico uob̾:

Expanded text:
Magister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptione peccatorum fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbeadhaerere disponebant. Mystice autem per Matthaei electionem et vocationem publicanorum fides exprimitur gentium, quae pcum Domino epulis charitatis et bonorum operum sedula devotione reficiuntur, profecto supercilium Scribarum et Pharisaeorum Judaeorum invidiam qua de gentium salute torquentur insinuat. Quibus ipse loquitur: Amen dico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ se indignũ dicebat eiꝰ calciam̃ta portart̃. magna
& illa que ungere pedes eiꝰ. & capillis sins ttrgere ꝓmie
ruit. Dicebat eñi intͣ se. Si tetigero tantũ uestim̃tum
oiauꝰ. eiꝰ: salua ero. Hȩc locutio m̃tis int̾na fuit: & ex radi-¬
ce fidei ꝓcessit: & ideo recte salutẽ ꝓmeruit. Qͥa corde
credit᷑ adiusticiã: ore aut̃ confessio fit ad salutẽ. Et¬
om̃is qͥ inuocauerio nom̃ dñi: saluus erit. Dix̃ em̃ Si

Expanded text:
qui se indignum dicebat ejus calceamenta portare, magna qui se indignum dicebat ejus calceamenta portare, magna et illa quruit. Dicebat enim intra se: Si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero. Haec locutio mentis interna fuit, et ex radice fidei processit, et ideo recte salutem promeruit, quia corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ; et: Omnis qui invocaveri
Abbreviated transcription (Latin):
bant: scu certe ipsos sp̃c immundos: qͥ uelut ho¬
minibꝰ consulendo. sese ꝓdeo colendos ingerebant.
Qͥbꝰ certatĩ audiendis gentilitas qͣntomagis natu¬
alis malustrie uires expenderat: tanto mitꝰ potuit
abmiquitatis sue sorde purgari. S hec ubi popłm ude¬
oꝵ egrotasse. uerũq de glo cognouit ad. eẽ. medicum:
cepit ce ipsa languoris sui sperare pariter & inqͥrere
remediũ. Accedit a ͦ dnm tangit eccłia de gentib:
quȩ ei ꝑfidei ueritatẽ appropmqͥt. Accedit aut̃ retro:
p̃sentẽ incarne dñm ñ uidens ꝑactis temporarie dis-¬
pensationis sacram̃tis. iam ꝑfidem cȩpit eiꝰ uestigia
subseqͥ. łangit aut̃ fimbriã uestim̃ti. & undã restrm¬
git sanguinis: qͥa beatꝰ & uere mundandus. qͥ uel
extremam uerbi partẽ fidei manu tetigerit. Ham ra-¬
rus ualde qͥ eiꝰ uel inpectore recumbere. uł caput me¬
reat᷑ pistica nardo ꝑungere: cũ &e ille magnꝰ fuerit

Expanded text:
bant: seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hobant: seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo sese pro Deo colendos ingerebant; quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires extenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec ubi populum Judaeorum aegrotasse, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare, pariter et inquirere remedium. Accedit, et Dominum tangit Ecclesia de gentibus, quae ei per fidei veritatem appropinquat. Accedit autem retro, praesentem in carne Deum non videns, peractis temporariae dispensationis sacramentis, jam per fidem csubsequi. Tangit autem fimbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere mundandus, qui vel extremam verbi partem fidei manu contigerit. Nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
sides gentiũ priꝰ salutis donũ impetrauit. filia
aut principis inciuitate legis moriens & indomo in
qua uniꝰ dĩ cultus ac confessio fuit: ab eodem dño
resuscitat᷑. Hȩc aũt mulier sanguine fluens. ñ in
domo. ñ mnurbe accedit ad dnm̃: qͥa iuxta legem
urbib excludebat᷑. s in itinere ambulante dño: ut
cͥũ ꝑgit ad aliã. alia curaret᷑. Inde dicunt & apłi.
hob̵ quidẽ: oportebat p̃dicari uerbũ cli. S qm̃ in¬
dignos uos iudicastis salute: transgredim̃ ad gen-¬
tes. Nec p̃tereundũ: quod maitus lucasq dicunt.
hanc eandt̃ mulieit̃ in medicos erogasse omnẽ sub-¬
stantiam suam: nec abullo potuisse curari. Medi-¬
cos siue falsos intelligimꝰ theologos. siue philoso¬
phos. legũq doctores scł̃arium qͥ multa de uirtu¬
tib uitiisq subtilissime disputantes utilia uiuen¬
di credendiq instituta. se mortalib dare ꝓmitte¬

Expanded text:
fides gentium prius salutis donum impetravit. Filia fides gentium prius salutis donum impetravit. Filia autem principis in civitate legis moriens, et in domo in qua unius Dei cultus ac confessio fuit ab eodem Domino resuscitatur. Haec autem mulier sanguine fluens, non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta legem urbibus excludebatur, sed idum pergit ad aliam, alia curaretur, unde dicunt et Apostoli: Vobis quidem oportebat praedicare verbum, sed quoniam indignos vos judicastis saluti, transgredimur ad gentes . Nec praetereundum quod Marcus Lucasque dicunt hanc eamdem mulierem in medicos erogare substantiam suam, nec ab ullo posse curari. Medicos sive falsos intelligimus theologos, sive philosophos legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promitte
Abbreviated transcription (Latin):
am uestim̃ti eiꝰ. Mulier sanguine fluens. s adño¬
curata. ecela sia.Ẽ. congregata de gentib. q̃ inge
no arnaliũ delectationum posluta fluxu. atq age¬
ti iam fuerat segregata fideliũ. S dum uerbũ di
indeã saluare cernerec: illa paratã iam ꝓmissamq
alis p̃ripuit spe certa salutẽ. Notandũꝙ qͦd & ar¬
bͥnsinagogi duodennis sit filia. & mulier hȩc ab
annis duodocim sanguine fluxerit: hoc. ẽ. eodem
qͥ hex nata sit tempore. illa ceperit infirmari.
na em̃ pene eadẽq scłi huiꝰ ȩtate: & synagoga m
pattiarchis nascr: & gentiũ exterarũ natio ꝑorbẽ
apit idolatrie samȩ fecari. Nam & fluxus sangui¬
ni bifariã hoc. ẽ. & suꝑ idolatrie pollutione. &
sup his quȩ carnis ac sanguinis ddelectatione ge-¬
runt᷑: potest recte intelligi. Ergo qͣmdiu synago¬
ne misterio. ẽ. qͦd ꝓfilia pͥus rogat᷑. & tam̃ emo¬
itusa pͥus sanat᷑: quia licet patriarchȩ & ꝓpħȩ
salutẽ hebreorũ ante postulauerint᷑ magna tam̃

Expanded text:
m annis, etc. Mulier sanguine fluens, sed a Docurata, Ecclesia est congregata de gentibus, quae to carnalium delectationum potu jam fuerat segregata fidelium: sed dum verbum Dei Judaeam salvare cerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem, quo haec nata sit tempore, illa coeperit infirmari: una enim pene eademque saeculi hujus aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idololatriae pollutione, et super his quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. Ergo quandiu Synagone mysterio quod filia prius rogatur, et tameissa prius sanatur; quia licet patriarchae et prophetae salutem Hebraeorum ante postulaverint, magna tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hiqui uectigalia publica exigunt: siue qͥ conducto¬
m sunit uectigaliũ fisti. uł terũ publicarũ. Nec ñ
ehi quiscłi huiꝰ lucra ꝑnegotia sectant᷑: eodem uo¬
abulo censentur. Qa uiderant publicanũ ã pecca¬
iis ad meliora conuersũ locũ inuenisse penitentiȩ.
cdia cciam ipsi ñ desperant salutẽ. Neq uͦ in pͥstimis
ntis ꝑmanentes. ueniunt adiũm. ut pharisci
cstribe murmurant. s penitentiã agentes: ut
martus ȩuangłista in hoc loco testat᷑. dicens. Erans

Expanded text:
t, sive qui conductores sunt vectigalium, fisci, vel rerum publicarum: nec non et hi qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo censentur. Qui viderant publicanum, a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, ob id etiam non desperant salutem. Neque vero in pristinis vitiis permanentes veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et scribae murmurant, sed poenitentiam agentes ut Marcus evangelista hoc loco testatur dicens: Erant
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃cipit᷑: ustus accusatm sui. ẽ. inpͥncipio ser¬
monis: & in alio loco. dic tu peccata tua ut iustifi¬
ciris. mathcũ se & publicanũ nominat: ut osten¬
dat legentib nullũ debre salutẽ desperare: si ad
meliora conuersus sit: cum ipse de publicano in
apostolum sit repente mutatꝰ. Leui eñi int̾pretat᷑
additꝰ. siue assũptus: qͦd etiam nom̃ eidem qͥ donatꝰ
c̃. testimoniũ ꝑhibet. Significat eñi: qi assũptus. ẽ.
ꝑelectionẽ a dño & additus ad numerũ gradus
apostolici. Notandũ autẽ: qͦd hanc uocationem
suã matheus uideo᷑ p̃termissã hic recordari: qͥa
utiq ante illũ sermonẽ habitũ nimonte. creden¬
dũ. ẽ. uocatum. cẽ. matheũ. In eo qͥppe monte tc̃
lucas cd̃memorat om̃s duodecim: & ex plurimis
discipłis electos. qͦs & apłos nominauit. Et sur¬
gens: secutꝰ. ẽ. eũ. In euangłio lucȩ: pleniꝰ scͥptũ
gens gͦ matħs qͥd sit ueraciter dnm̃ seqͥ: relictᷤᷤ

Expanded text:
ne praecipitur, justus accusator sui est, in principio sermonis ; et in alio loco: Dictu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salutem desperare, si ad meliora conversus sit, cum ipse de publicano in Apostolum sit repente mutatus. Levi enim interpretatur additus, sive assumptus. Quod etiam nomen eidem cui datum est, testimonium perhibet. Significat namque quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Notandum autem quod hanc vocationem suam Matthaeus videtur praetermissam hic recordari. Quia utique ante illum sermonem habitum in monte, credendum est vocatum esse Matthaeum. In eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominavit. Et surgens secutus est eum. In Evangelio Lucae scriptum gens Matthaeus quid sit veraciter Dominum sequi, relictis
Abbreviated transcription (Latin):
illo uerbo significauit de tali ieiunio dnm̃ locu¬
tum. qͦd ꝑtinet adhumilitatẽ tribulationis: ito
illud alterum quo ꝑtinet adgaudiũ mentis m
spiritalia suspense. atq obhoc alienate qͦdam¬
mͦ a corporalib cibis. postericub similitudinib
dñs significasse intelligat᷑: de panno nouo &
uno nouo id ostendens. quod animalib atq
carnalib circa corpꝰ occupatis. & ob hoc ueterem
adhuc sensum trahentib. hoc genꝰ ieuinii non
aitrinare non possunt. quadiu sponsũ inthala.¬
no uident: & sciunt sponsũ. ẽẽ. cũ sponsa. Quando
ĩ tansierint nuptiȩ. & passionis ac resurrectionis
impꝰ aduenerit: tc̃ sponsã filii ieiunabunt. No-¬

Expanded text:
illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locuillo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non ere non possunt quamdiu sponsam in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. No
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis. qͦs ab eo nouerant condẽpnatos. Spirtta¬
liter aut̃ discipłi ioħ̃is & phariscorũ ieiunant. xp̃i
aut̃ edunt & bibunt: quia siue oꝑa quis legis stu
traditiones sequatur hominũ. siue ipsũ etiam
xp̃i p̃conium aure tantũ ꝑcipiat corporis. spiritali¬
b abstinens bonis. ieiuno corde tabescit. Qui uͦ xp̃
m̃bris fideli incorporat᷑ amore. ñ potest ieiunare
qͥa carne ipsiꝰ epulat᷑ & sanguine. Aliter. Ioħes
uinũ & siceram ñ bibit: dñs cũ publicanis & per¬
catorb manducat & bibit: qͥa ille abstinentia
meritum auget cui potentia nulla. ẽ. nature:
dñs aut cui naturaliter subpecebat delicta donati
cur eos declinaret. quos abstinentib poterat ro¬
ñares: manducauit cum peccatorib. ut gr̃am
cerneres: agnosceres potestatẽ. Et ait illi mr̃e. Himi¬
lugere. hoc marcus & lucas ieuinare: qͦd & ille
postea tc̃ ieiunabunt ait. ñ tc̃ lugebt̃. Uerum

Expanded text:
Pharisaeis, quos ab eo noverant condemnatos. SpiritaPharisaeis, quos ab eo noverant condemnatos. Spiritaliter autem discipuli Joannis et Pharisaeorum jejunant, Christi autem edunt et bibunt, quia sive opera quis legis seu traditiones sequatur hominum, sive ipsum etiam Christi praeconium aure tantum percipiat corporis, spiritalibus abstinens bonis, jejuno corde tabescit: qui vero mbris fideli incorporatur amore, non potest jejunare qui carne ipsius epulatur et sanguine. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit, Dominus cum publicanis et peccatoribus manducat ac bibit, quia ille abstinentia meritum auget, cui potentia nulla naturae. Dominus autem cui naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret quos abstinentibus poterat renares, manducavit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. Et ait illis Jesus: Nunlugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ eiꝰ sermo. qͥa ñ uenerit uocare iustos. s pecca-¬
tores. id. ẽ. ñ elatos s humiles : ñ de sua iusticia
inflatos: s ei qui iustificat impiũ deuota m̃te
substratos. Nam & tales uͥ con:iertunt᷑: nequaꝙͣ
se iustos. s peccatores necesse. ẽ. sincero corde tes¬
dicentes. Quare nos & pharisei ieiunamꝰ firquent̾
discipłi aut̃ tui ñ ieunant: Qͦd matheus refert
ipsos discipłos ioħis hȩc dixisse saluatoi: mar¬
cus & lucas ita hoc narrant. qͦsi alii aliqui qͦs
huiꝰ rei cura mouisset. hanc ei questionẽ intule¬
rint. Unde colligendũ: a plurib hanc dño ob¬
ittam. ẽe. questionẽ. Et a phariseis scilicet &
ãdiscipłis iohannis. & a conunis uł aliis quiblibit. qͥ
hoc mouebat. quare discipłi ioħs & phariser ieui¬
narent: discipłi autẽ saluatoris ñ ieiunarent. Ubi
ioh̃is maxime rep̃hende discipłi ñ solum desin
iactantia ieiunii: uerum quia calumpniabantur
quẽ sciebant ãmagistro p̃dicatum: & ingebantut

Expanded text:
ermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam et tales, ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores, necesse est sincero corde tesdicentes: Quare nos et Pharisaei jejunamus frequenter, discipuli autem tui non jejunant? Quod Matthaeus refert ipsos discipulos Joannis haec dixisse Salvatori, Marcus et Lucas ita hoc narrant quasi alii aliqui, quos hujus rei cura movisset, hanc ei quaestionem intulerint. Inde colligendum a pluribus hanc Domino objectam esse quaestionem, et a Pharisaeis scilicet, et a discipulis Joannis, et a convivis, vel aliis quibuslibet quos hoc movebat, quare discipuli Joannis et Pharisaei jejunarent, discipuli autem Salvatoris non jejunarent. Ubi Joannis maxime reprehendendi discipuli, non solum de sui jactantia jejunii, verum quia calumniabantur quem sciebant a magistro praedicatum, et jungebantur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ languerat domũ reportat lectũ ⁊ cũ anma re-¬
missione accepta peccatorũ ad internã sui custo¬
cliã. cũ ipso se corpore refert: neqͥd p ueniã. unde
iterũ iuste feriat᷑ admittat. Et surrexit: & abiit¬
ꝑ indomum suã. Et nr̃a paralityca sisurrexertt.
si robur pͥstinũ recuperauerit: portat lestã siũ
in quo iacebat ante dissoluta: & portat illũ in
domũ uirtutũ suarũ. Uidentes aut turbe timue¬
runt: & glorificauert̃ dm̃. qͥ dedit potestatem¬
da. talem hominib. Quã miranda diuine poten¬
tie uirtus: u nulla tẽpous int̾ueniente morula.
iussa saluatoris lalus fesina comitat᷑. Ieoc
metito qui adfuetanti dãpnatis blasphemie iaculis:
ad laudẽ tante maiestatis stupentia corda contĩtunt.

Expanded text:
qui languerat domum reportat lectum, cum anima, requi languerat domum reportat lectum, cum anima, remissione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid perversi, unde iterum, juste feriatur, admittat. Et surrexit, et abiit in domum suam. Et anima paralytica si surrexerit, si robur pristinum recuperaverit, portat lectum suum in quo jacebat ante dissoluta: et portat illum in domum virtutum suarum. Videntes autem turbae timuerunt, et glorificaverunt D talem hominibus. Quam miranda divinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussa Salvatoris salus festina comitatur. Merito qui adfuerant damnationis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt.
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ ꝓ peccatorib mori. Scrutatoi animarũ pre¬
uenit mentiũ magna consilia: & ditatis sue po-¬
tentiã oꝑis attestatione monstrauit: dũ dislipati
corꝑis m̃bra cõponit: neruos stringit. ossa cõplit:
inscera firmat: uirtutẽ & gressus adcursũ susci¬
tat. muiuo cacdauere iam sepultos. Tolle ait
lectũ tuũ: hoc est porta portantẽ. Oneris muta
uices: ut qͦd fuit infirmitatis testimoniũ. sit
ꝓbatio sanitatis. Uade indomũ tuã: nexp̃ĩana fide
curatꝰ. inuiis iudaice ꝑfidie iam moreris. Spiritali¬
sideriis uͥ egra iacebat. abstrahere. Lectũ uͦ tollere
ẽ ipsã qͦ carnẽ ꝑcontinentie frena correptã. spe
glestiũ p̃morũ a deliciis segregare terremis. Sub¬
lato aut̃ lecto domũ ire: ad paradysũ redire. t̃.
Hec & tnim uera domꝰ. ẽ. nr̃a: quȩ hominẽ pͥma
suscepit. ñ iure amissa s fraude: tandẽ resticuta
ꝑeum qͥ fraudulento hosti nil debuit. Alit̾. Sanꝰ

Expanded text:
litatem pro peccatoribus mori. Scrutator animarum praevenit mentium magna consilia. Et deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, ossa complet, viscera firmat, virtutem et gressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle, ait, lectum tuum: hoc est, porta portantem, oneris muta vices, ut quod fuit infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis. Vade in domum tuam: ne Christiana fide curatus in viis Judaicae perfidiae jam moreris Spiritalisideriis, ubi aegra jacebat, abstrahere. Lectum vero tollere, est ipsam quoque carnem, per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem lecto domum ire, ad paradisum redire est: haec etenim vera est domus nostra, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandem restituta per eum qui fraudulento hosti n
Abbreviated transcription (Latin):
simul & cogitationes exploremꝰ: & qͥcqͥd nos pec¬
casse dep̃hendimꝰ. digna castigatione purgemus.
Ocquid de his quȩ nos recte fecisse credebamꝰ. uitio
nob̃ elationis ꝑisse comꝑimꝰ: & hoc humili satis¬
factione caftigemꝰ. Hȩc eñi nob̃ sepiꝰ fit causa flagel¬
lorum: cecerũ in nocentes & iustos ad augm̃ta p̃mio¬
rum. flagellari ꝑfectorũ ẽ. donũ speciale uirorũ:
uerberib aut̃ temporalib adȩc̾na torm̃ta cõpelli.¬

Expanded text:
simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos pecsimul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus digna castigatione purgemus; quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus: haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ad augmenta praemiorum flagellari perfectorum est donum speciale virorum: verberibus autem temporalibus ad aeterna tormenta compelli
Abbreviated transcription (Latin):
ns suȩ. angłs sathane qͥ cum colafitaret: aut intel¬
signda & corrigenda pectata nr̃a. sic̃ maaua soror
aaton in heremo obuerba temeritatis & suꝑbiȩ lepͣ
milis pͥmo percatis pocuit ab infirmitate curari aut
aigiam cũ saluantis. siune ꝑse ipsũ siue ꝑfamulos
snos. sic̃ cecus natus in euangłio. qui neꝙ ipse pet
auit. neq parentes eiꝰ s ut manifestarent᷑ oꝑad̃ĩ
millo. sic̃ lararus cuiꝰ infirmitas ñ fuit admorte:
antiochus. & herodes: qui utetq suo temꝑore adũ¬
sus dm̃ repugnantes. qͥd torm̃toꝵ ingehenna ꝑpe-¬
tia passuri essent: p̃sentium afflctionũ mistria
tunctis ostendebant. Qͥb congruit illud ꝓpheţ.
et duplici contricione: contere eos. Unde necesse. ẽ.
mom̃ib quȩ temporaliter aduersa patimur. cũ
humilitate dño grãs agamꝰ: & infirmitatis nr̃ꝑ con¬
sti. ae collatis nob̾ remediis gratulcm. Necesse. ẽ.
ut adconscientiam nrãm reu̾si sollert̾er oꝑa nr̃a

Expanded text:
 eum colaphizaret . Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lemissis primo peccatis potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipcavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem,Antiochus et Herodes , qui uterque suo tempore adversus Deum repugnantes, quot tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant: quibus convenit illud Prophetae: Et duplici contritione contere eos . Unde necesse est in omnibus qui temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus; et infirmitatis nostrae conscii, de collatis nobis remediis gratulemur necesse est, ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ tatens loquit᷑. Cadem maiestate & potentia. qͦ
cogitationes urãs in tucor: possũ & hõib delicta
dimittere. Ex uob̃ intelligite: qͥd paralyticus c̃-¬
sequat᷑. Qͥd. ẽ. facilius dicere admittunt᷑ tͥ peccatar
aut dicere surge & ambula: Inter dicere dñi &¬
facere: nulla distantia. ẽ. Utrum sint paralytico
peccata dimissa. solus nouerat qͥ d̾mittebat: sur¬
ge aut̃ & ambula tam ille qͥ surgebat. qͣm hi qui
surgentẽ uidebant. approbare poterant. fĩt igt᷑
carnale signũ ut ꝓbetur spiritale: qͣmquã eiꝰdẽ
uirtutis sit. & corporis & aĩȩ uitia dimittere. Et
dat᷑ nob̃ intelligentia: ꝓpt̾ peccata plerasq eue¬
nire corporũ debilitates. Et id cuto forsitan di
mitunt᷑ pͥus peccata: ut causis debilitatis ab lau̾
enta istituatut. Quimꝙ si quidem sunt disferentiȩ
ausatũ: ꝑquib in hac uita molestis corporalib af

Expanded text:
ntia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid facilius est dicere, Dimittuntur tibi peccata, aut dicere, Surge et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam is qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum ut probetur spiritale, quanquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Et idcirco forsitan prius dimittuntur peccata ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quaedam siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
magno impetu abiit totus grex ꝑ p̃ces inmare: &
mottui st̃ in aquis. Quod autẽ instagnũ p̾cipita¬
tisunt porci: significat quod iã clarificata ȩccł̃ia.
& lib̾ato popło gentium ã dominatione demoni¬
oium. in abditis agunt sacrilegos ritus suos. qͥ xp̃o
credere noluerunt: ceca & ꝓfunda curiositate
submersi. Et notandũ qͦd sp̃c in mundi nec in
portos irent: nͥ hoc illis benignꝰ ipse saluator pe-¬
tentib. qͦs certe in abyssum posset religare conce¬
deret: rẽ necessariã docere nos uolens: ut scilicet
nouerimꝰ eos multominꝰ posse sua potestate noce¬
rs hominib. qͥ nec pecorib qualib cũq potuert̃
hanc autẽ potestatẽ ds̃ bonus occulta iusticia nob̃
ilare potest: iiusta ñ potest. Pastores auẽ: fugett.
Et uenientes inenitatem: nunciauete om̃ia & de
his qui demonia habuerãt. Qͦd pastores porcorũ
fugientes ista nuntiant: significat qͦsdam etiam

Expanded text:
magno impetu abiit totus grex per praeceps in mare et magno impetu abiit totus grex per praeceps in mare et mortui sunt in aquis. Quod autem in stagnum praecipitati sunt porci, significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos recte in abyssum posset relegare, concederet: rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia in nobis dare potest, injusta non potest. Pastores autem fugerunt, et venientes in civitatem nuntiaverunt omnia, et de his qui daemonia habuerunt. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nec qͥ inuenerint. statim ingrediunt᷑ ꝑ eam. Si¬
qͥdem multi inuenta ueritatis uia: capti scłi uo¬
luptatibꝰ. de medio itineris reuertuntur. Lui.¬
tn magnus fuit: nt aliqui esient in monte aliqui
tta montẽ. Erant enim duo milra portor: sic mar¬
cus cr pressit. Et ait illis nĩe. Ite. Icło ꝑmist qͦd pe¬
ebant demonib: ut ꝑ intetfectionẽ porcorum ho¬
mni salutis occasio p̃beret̃. Erubescat manicheus.
i de ca dem substantia. & ex eodem auctore bomi.¬
num d̃estiarumq st̃ animȩ : quom obuniꝰ homi¬
ni salutẽ duo milia porcoꝵ susfocant᷑: In quoꝵ
tañ interitu figuralit̾ homines in mundi uocis
&rationis ex ꝑtes iudicant᷑: qͥ in monte suꝑbiş pas¬
units. lutulentis oblestant᷑ in actib. Talib enime
ꝑcultus idolorũ possunt demonia dñari. Nã nͥ
qͥs porci more uicerit. ñ in eum diabol accipieo
potestatẽ. aut ad ꝓbandũ tantũ ñ aut̃ adꝑdendũ
atipiet. At illi excuntes: abierunt inporcos. Et ece

Expanded text:
nec qui invenerint, statim ingrediuntur per eam. Siquidem multi, inventa veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itinere revertuntur. tam magnus fuit, ut aliqui essent in monte, alii qui circa montem. Erant enim duo millia porcorum, sicut Marcus expressit Et ait Jesus, Ite. Ideo permisit quod petebant daemonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Erubescat Manichaeus: si de eadem substantia et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt animae, quomodo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur? In quorum tamen interitu figuraliter homines immundi vocis et rationis expertes indicantur, qui, in monte superbiae pascentes, lutulentis oblectantur in actibus. Talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, non in eum diabolus accipiet potestatem, aut ad probandum tantum, non autem ad perdendum accipiet. Et illi exeuntes abierunt in porcos, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
gre penitendo colla subititunt. Dũ uͦ subungit.
cuntes aũt̃ discite qͥd. ẽ. miscđiam uolo. & ũ sacri¬
ficium: cisdem phariseis de falsa iusticia tum̃tib
eciam consiliũ corretionis ostendit. Admonet nãc
mia conquirant: & ñ contẽptis pauꝑũ necessita¬
tib. ꝑoblationẽ se sacrificiorũ dnm placare confi¬
dant. Proposuit aut̃ eis testimoniũ de ꝓpħa:. &
hoc illos euntes discere nissit. Euntes uidelicet ã
temeritate stulte uituꝑationis: ad diligentiorẽm
scͥptiue sce meditationẽ. quȩ miscłiam maxime
cõmendat. Unde & suũ de miscd̾ia exemplũ eis
ꝓponit: dicens. Non eñi ueni uocare iustos: ẜ pef
nomꝰ patores. Ia.ẽ. adhoc ueni. ñ ut falso le iustifican

Expanded text:
colla submittunt. Dum vero subjungit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo et non sacrificium, eisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit: admonet namquediae praemia conquirant, et non contemptis pauperum necessitatibus per oblationem sacrificiorum se Deum placare confidant. Praeposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit, euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, quae misericordiam maxime commendat. Unde et suum de misericordia exemplum eis proponit, dicens: Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Id est: Ad hoc veni non ut f
Abbreviated transcription (Latin):
riusq iam saluatꝰ. exurgeret: aliorũq merito. a-¬
lii relaxarent᷑ errata. Audit ueniã. & tacet parali¬
ticus. nec ullã respondet grãm: qi plus corporis.
quã animȩ tendebat. ad curã : & temporales erũp¬
nas resoluti corporis sic deflebat. ut et̾nas penas
resolutioris animȩ ñ defleret: gratiorẽ sͥ p̃sentẽ
uitã iudicans. qͣm futurã. Merito xp̃c offeren¬
tium fidẽ respicit: & uerordiam ñ respicit sic iacentis¬
ut paralytici anima ante curaretur qͣm corpꝰ. t iu
quidã describis: dixerunt intra se. hic blasphe¬
iaunꝰ. mat. Qͥd aut̃ dixerint illi blasphemi: martus const¬
quent̾ ex ponit dicens. Quis in qͥunt potest duinit¬
tere peccata. nͥ solus ds: Legimꝰ in ꝓpħa: dicente¬
dño. Ego sũ: qͥ deleo iniquitates tuas. Consequent
gͦ scribȩ qͥa hõiem putabant. & uerba dĩ intelligi¬
bant: arguunt eũ blasphemiȩ. S licet nescientes¬

Expanded text:
riusque, jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito ariusque, jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur errata. Audit veniam et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam: quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito Christus offerentium fidem respicit, et vecordiam o paralytici anima ante curaretur quam corpus. Et ecce quidam de scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. Quod autem dixerint illi esse blasphemiam, Marcus consequenter exponit, dicens: Quis, inquiunt, potest dimittere peccata nisi solus Deus? Legimus in propheta dicente: Ego sum qui deleo iniquitates tuas . Consequenter ergo scribae quia hominem putabant et verba Dei intelligebant, arguunt eum blasphemiae. Sed, licet nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
minib. Qs ñ nulli uersis nominib: prudentiam.
fontitudinc̃. tẽperantiã. & iusticiã. appellant. Et
uidens m̃c fidẽ illoꝵ: dixit paralytico. Confide filr.
remittunt᷑ tͥ peccata tua. Omira humilitas: despec¬
tũ & debilẽ totisq menbrorũ compagib dissolutũ
filiũ uocat: quẽ sacerdotes ñ dignabant᷑ attingere.
Aut cera ideo filiũ: qr dimiteunt᷑ ei peccata sua. Gͦ agͦ
matħs dicit dnm̃ dixcisse. confide fili remittunt᷑ tͥ
pectata tua. lucas autẽ ũ dixit fili s homo: adsen¬
tentiã dñi exp̃ssius in sinuandã ualet: qͥa homi-¬
ni dimittebant᷑ peccata. qͥ hoc ipso qͦd homo erat.
ñ posset dicere. ñ peccaui: simuletiã ut ille qͥ hõi
sciat utrũq illũ simul dicere posse. aut confide
hõ dimittuntur tͥ peccata fili: aud confide fili.
dimittunt᷑ tͥ peccata hõ. Intuendũ sane. qͣntum
ꝓpͥa cuiꝰq fides apud dm̃ ualeat. uͥ tantũ ualuit
aliena: ut totus homo repente hoc. ẽ. exteriꝰ inte¬

Expanded text:
minibus, prudentiam, fortitudinem, temperantiam et justitiam appellant. Et videns Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira humilitas! Despectum, et debilem, totisque membrorum compagibus dissolutum, filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere. Aut certe ideo filium vocat, quia dimittuntur ei peccata sua. Quod ergo Matthaeus dicit Deum dixisse: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua, Lucas non dixit, fili, sed. homo, ad sententiam Domini expni dimittebantur peccata, qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere \'non peccaui\', simul etiam ut ille qui homini sciat utrumque illum simul dicere posse, aut, confide, homo, dimittuntur tibi peccata, fili; aut, confide, fili, dimittuntur tibi peccata, homo. Intuendum sane quantum propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tantum valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est exterius inte
Abbreviated transcription (Latin):
pharnaum ciuitate galilex : qͦ transfretando redie¬
rat de regione gerasenorum: ut ueniens ingalileã.
recte diceret᷑ uenisse in ciuitatẽ suã. in qͦcumq op¬
pido eẽt galilex: Prescrtim qͥa & ipsa capharna¬
um ita excellebat in galilea: ut tanquã metropo¬
lis haberetur. Et ece obuulereunt ei paraliticũ.¬
iacentem ĩlecto. Curatio paralitici huiꝰ animȩ post
diuturnam illecebre carnis mnertiã. ad xp̃m suspiran¬
tis saluationẽ indicat: quȩ primo omniũ mistris
qui eã subleuent & xp̃o afferanti id. ẽ. bonis docto¬
rib qͥ spem sanationis opemq intercessionis sug¬
gtrant indiget. Qͥ benc marco narrante quatuor
fuisse referunt᷑: siue qͥa quatuor ȩuangłii libris
om̃is p̃dicantiũ uirtꝰ. om̃isq sermo firmat᷑: seu

Expanded text:
pharnaum civitate Galilaeae, quo tranfretando rediepharnaum civitate Galilaeae, quo tranfretando redierat de regione Gerasenorum, ut veniens in Galilaeam, recte diceretur venisse in civitatem suam, in quocunque oppido esset Galilaeae, praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tanquam metropolis haberetur. Et ecce obtulerunt ei paralyticucentem in lecto. Curatio paralytici hujus animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis, salvationem indicat. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est bonis doctoribus, qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangeliis omnis praedicantium virtus et omnis sermo firma
Abbreviated transcription (Latin):
honorare qͥdẽ s nolle patixp̃ianam legẽ dũ dicuĩ
qͦd eã implere ñ possint: admirantes tam̃ fidelem
popłm a pͥstina ꝑdita cont̾isatione sanatum.
cianstretanit. & uenit in ciuitatẽ suam. Orit᷑ gͥ hie
questio inter martum & mathiũ: qm̃ mathtus ita
scribit. tanꝙͣ in ciuitate dñi factũ sit. quã nararech
eẽ. quidã uolunt: martus aut̃ incapharnaum.
Quȩ disficiliꝰ solueret᷑: si matheus ctiã nararech no¬
minaret. Nc̃ uͦ cũ potuerit ipsa galilea diciciuitas
xp̃i. qͥa ingalilea erat narareth. sic̃ umiu̾sum reg¬
num intot ciuitatib constitutũ. dr̃ romana cun¬
tas: cũꝙ in tot gentib constituta sit ciuitas. de qͣ
scͥptum. ẽ. głosissima dicta sunt de ce ciuitas di: &
cũ ipse pͥor popłs dl intot ciuitatib habitans. itr̃ã
una domꝰ dicta sit domꝰ isrł: quis dubitauerit in¬
ciuitate sua hoc fecisse ñm. cum hoc fecerit in ca-¬

Expanded text:
honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum.transfretavit, et venit in civitatem suam. Oritur igitur hic quaestio inter Marcum et Matthaeum, quomodo Matthaeus ita scribit tanquam in civitate Domini factum sit, quam Nazareth  factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumque in tot gentibus constituta sit ciuitas, de qua scriptum est: gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas dei, et cum prior ipse populus dei in tot ciuitatibus habitans etiam una domcivitate sua hoc fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicare ñ cessant. Et eree tota ciuitas ex ut obusã
uĩu. Et uiso eo: rogabant ut transiret a finib
ecnũ. Qt̾gant ut transeat finci corũ. ñ desupbia¬
hoc faciunt. ut non nulli arbitrant᷑: s de humi¬
beda litate. Conscis fragilitatis suȩ geraseni. p̃sentia se
dñi iudicabant indignos. ñ capientes uerbũ det.
nec infirma ad huc mente. pondus sapientiȩ susti¬
nere ualentes. Ed petro ipsi uiso pilciũ miraculo
contigisse legit᷑. Et uidua sarepthena beati helyx
cuꝰ se sensit hospitio benedici: nichilominus se
putauit p̃sentia grauari. Qͥd mͥ & tibi inqͥt uir dr̃:
In gressus es adme. ut rememorarent᷑ iniqͥtates
mee: & occideres filiũ meũ: Mystice aũt qͦd gerase¬
ni ꝓdeunt uidere qͦd factũ. ẽ. & in ueniunt homi¬
nẽ uestitum. & mente sana sedere ad pedes m̃u
ut lucas dicit. & cognoscentes qͥd factũ sit. rogant
iħm ut ab eis discedet. magno timore ꝑculsi: sig¬
nificat multitudinẽ uetusta sua uita delectatam.

Expanded text:
ssant. Et ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo rogabant ut transiret a finibus eorum. Qui rogant ut transeat fines eorum, non de suphoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate, conscii fragilitatis suae. Geraseni praesentia se Domini judicabant indignos, non capientes verbum Dei, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi, viso piscium miraculo, contigisse dicitur . Et vidua Sarepthana beati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi, inquit, vir Dei? ingressus es ad me ut remeum meum? Mystice autem quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniunt hominem vestitum, et mente sana sedere ad pedes Jesu ut Lucas dicit, et cognoscentes quid factum sit rogant Jesum ut ab eis discederet magno timore perculsi, significat multitudinem vetustam sua vita delectatam
Abbreviated transcription (Latin):
exhibuit. qͦd adiuuit. Siue aliter. Qrecipit
ꝓph̃am ut ꝓpħam. & intelligit eũ de futuris loqͥn¬
tem: bic mercedẽ ꝓphete accipiet. Igit᷑ iudei carna.¬
liter intelligentes ꝓpb̃as: merredẽ ñ accipient ꝓ¬
phetarum. Itẽ aliter. In om̃i ꝓfessione ⁊ ranium
mixtũ. ẽ. tritico. Premiserat qͥ recipit uos me rti¬
pit. Et qͥ me recipit recipit eũ qͥ me misio: ad suscep
tionẽ magistroꝵ. discipłos ꝓuocauerat. Poterat
occulta. eẽ. credentiũ. responsio. Ergo & pseuilo¬
ꝓpħas. & iudã ꝓditorẽ flebemꝰ suscipe: & ilis
alimoniã ministrare: Hoc dñs ante ꝓturans. di¬
cit ñ ꝑsonas suscipiendas. ẽẽ. s nomina: & mer¬
cedẽ ñ ꝑdere suscipientis: Licet indignꝰ fuerroqͥ¬

Expanded text:
 recipit ophetam ut prophetam, et intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem non accipient prophetarum. Item aliter: In omni professione zizanium mistum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit; ettionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat esse occulta credentium responsio: Ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus suscipere et illis alimoniam ministrare. Hoc Dominus ante procurans dicit non personas suscipiendas esse, sed nomina, et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus fuer
Abbreviated transcription (Latin):
. lice abluatur. Qd aut̃ suꝑbitent discipłi ioħis ad¬
uersus dnm. & haberent aliqͥd mordacitatis gxli¬
uore & inuidia: suꝑior quoq interp̃tatio demonstrauit:
euangelista refecente. Tunc accesserunt ad eũ discipłi
iohannis: dicentes. Quart nos & pharisei ieunamꝰ fre-¬
quent̾: discipłi autẽ tui ñ iciunant: Et alibi. Magist̾.
cui tu testimoniũ p̃buisti adiordañe: ecce discipłienis
baptitant. & plures ueniunt adcum. Quasi dixetͥnt.
Nos deserm᷑. hic caritas. ẽ adillũ turba concurrit.
łu es inquit qͥuenturus es. an alium expectamꝰ: Non
ait tues qui uenist: s tues quiuenturꝰ es. Cuiꝰ sententiȩ:
tali. eẽ. potest sensus. Manda inqͥt mͥ. qͥa ad inferna
decensurus sũ. utrũ te & inferis debeã nuntiare. qui
nuntiaui suꝑis: an ñ conueniat filio di ut gustet mor¬
tem. e alium adhȩc sacram̃ta missurus es. Et respon¬
dens uãc: ait illis. Euntes renuntiate iohann: quȩ
auilistis & uidistis. Ceti uident: daudi ambulant.

Expanded text:
.  Quod autem superbirent discipuli Joannis adversus Dominum, et haberent aliquid mordacitatis ex livore et invidia, superior quoque interpretatio demonstravit, evangelista referente: Tunc accesserunt discipuli Joannis dicentes: Quare nos et Pharisaei jejunamus frequenter, discipuli acui tu testimonium praebuisti ad Jordanem, ecce discipuli ejus baptizant, et plures veniunt ad eum. Quasi dixerint: Nos deserimur, hic raritas, et ad illum turba concurrit. Tu es, inquit, qui venturus es, an alium exspectamus? Non ait: Tu es qui venisti, sed, Tu es qui venturus es. Cujus sententiae talis esse potest sensus: Manda, inquit, mihi, quia ad inferna descensurus sum, utrum te et inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis: an non conveniat Filio Dei ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es. Et respondens Jesus ait illis: Renuntiate Joanni quae audistis et vidistis. Caeci vident, claudi
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt his qͥ cathecitat᷑. ei qͥ se catheritat inom̃ib
bonis: & discipłos ad magistrorũ refrigeria cohe¬
tatur. Et qͥa poterant quilibet obtendere pauꝑsa¬
tẽ. & p̃ceptũ eluidere: pͥusꝙͣ. ille ꝓponat immncu¬
tem soluit questionẽ dicens. Holite errare: ds non
irridet᷑. Quȩ autẽ seminauteit homo: hȩc & mo¬
it. Et est iensus. frustra causaris mopiã: cũ aliud
habeat conscientia. Ne putes fallere cohortantẽ: scito
qͥl quantumcũq seminaueris: tantũ & messurus es.¬
d sã quia finuit ȩuangłista hoc in loco sermones dñi.
qͥitũ apłis habuit: simul & nos hunc librũ fimentes.
cũ illo aliua mitium sermonũ & factorũ eiꝰ. in seqͥnti

Expanded text:
inquit, is qui catechizatur ei qui se catechizat in omnibus inquit, is qui catechizatur ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae autem seminaverit homo, et metet . Et est sensus: Frustra causaris inopiam, cum aliud habeat conscientia: et me potes fallere cohortantem, sed scio quod quantumcunque seminaveris, tantum et messurus es. Nam quia finivit Evangelista hoc in loco sermones Domini, quos cum apostolis habuit, simul et nos hunc librum finientes cum illo, aliud initium sermonum et factorum ejus in sequenti