comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcedo sacris inctimis dextera portionẽ loc̃ iste marib
debebatur. Cdam̃ gͦ reliꝗas sacroscãs et dignis sedib in¬
ueham. totũq diẽ fida deuotione celebremus. Acclama
uit pͥp. indñicã differatur die martyrũ depositio. Set
tandẽ obtentũ ẽ. ut sequenti fieret die. Talis itm sermo
diuma. nã cũ dieb acnoctib c̃tinuatã uidem scĩtatisurẽ
cȩlebritatẽ istos eẽ dies ꝓpħici carminis oracula declara¬
runt. hesternũ atq hodiernũ. deꝗb oportuissime dr̃.
Dies diei eructat ũbũ. Et istas noctes deꝗb aptissime dĩ¬
putatur . ꝗanox nocti indicat scientiã. Ꝙ dem̃ aliud ħ
biduo nisi uerbũ intimo eruetastis affectu. et scientiã uo̾
hab̃e fidĩ ꝓbastis : curt am̃ celebritati ur̃ȩ ꝗsolent inui¬
dent. Et ꝗa celebritatẽ urãm inuidis animis ferre ñ
possunt. causã celebritatis oderunt. Atq intantũ am̃tię

Expanded text:
sed cedo sacris victimis dexteram portionem. Locus iste martyribus sed cedo sacris victimis dexteram portionem. Locus iste martyribus debebatur. Condamus ergo reliquias sacrosanctas et dignis sedibus invehamus, totumque diem fida devotione celebremus. » De hain Dominicum differretur diem martyrum depositio: sed tandem obtentum, ut sequenti fieret die. Sequenti die taldivina. Nam cum diebus ac noctibus continuatam videam sanctitatis vestrae celebritatem, istos esse dies prophetici carminis oracula declararunt, hesternum atque hodiernum, de quibus opportunissime dicitur: Dies diei eructat verbum; et istas noctes, de quibus aptissime disputatur, quia nox nocti indicat scientiam. Quid enim aliud hoc biduo, nisi verbum Dei intimo eructastis affectu, et scientiam vos habere fidei probavistis? 16. Cui tamen celebritati vestrae, qui solent, invident. Et quia celebritatem vestram invidis animis ferre non possunt, causam celebritatis oderunt: atque in tantum amentiae
Abbreviated transcription (Latin):
bamus tam̃. Itaq trepidantib nob quasi diceret dñs.
aspicite quantos uob̃mares dederim. ita reseritis oculis
głam dñi speculam̃. quȩ ẽ inmar̃m passione preterita.
et oꝑatio ẽ p̃senti. Euasimus fr̃s ñ mediocrẽ pudoris sar¬
desepulchro ignobili. ostendunt̃ celo trophea. S angͥ¬
ne matdet tumulus. apparent qruoris triũphalis notę.
Ininolatȩ reliꝗe loco suo et ordine reꝑte. Auulsũ humis
caput. Preterea nc̃ senes reperunt audisse se aliquando
hoꝵ mar̃m nõa titulũq legisse. ꝑdidat ciuita suos mar¬
tẏres. q̃ rapuit alienos. Et siħ dĩ mun est. tam̃ gram qͣ
tp̃rib sac̃dotii mei dnsiħs tribuit. negare ñ possum.
ille suꝑ altare ꝗ ꝓom̃ib passus ẽ. isti subaltari. ꝗa illi¬
us redeptisunt passione. hunc ego locũ p̃destinauerã
mͥ dignũ ẽ em̃ ut ibi reꝗescat sac̃dos. ubi offerre c̃sueuit.

Expanded text:
bamus tamen. Itaque trepidantibus nobis quasi dixerit Dominus: bamus tamen. Itaque trepidantibus nobis quasi dixerit Dominus: Aspicite quantos vobis martyres dederim: ita reseratis oculis gloriam Domini speculamur, quae est martyrum passione praeterita, et operatione praesens. Evasimus, fratres, non mediocrem pudoris sare sepulcro ignobili, ostenduntur coelo tropaea. Sanguine tumulus madet, apparent cruoris triumphalis notae, inviolatae reliquiae loco suo et ordine repertae, avulsum humeris caput. Nunc senes repetunt audisse se aliquando horum martyrum nomina, titulumque legisse. Perdiderat civitas suos martyres, quae rapuit alienos. Etsi hoc Dei munus est; tamen gratiam quam temporibus sacerdotii mei Dominus Jesus tribuit, negare non possum: ille super altare qui pro omnibus passus est: isti sub altari qui illius redempti sunt passione. Hunc ego locum praedestinaveram mihi. Dignum est enim ut ibi requiescat sacerdos, ubi offerre consuevit;
Abbreviated transcription (Latin):
reparato uetusti tẽporis miraculo. quose ꝑaduentũ dñi
iħu grã terris maior infudat. umbra ꝗdẽ scoꝵ corpoꝵ
plerosq sanatos cernitis. Cernitis quanta oraria iaciant̃.
dicabilia reposcunt. Gaudent om̃s extrema linea contin
iora desidat. Cognoscant om̃s quales ego ꝓpugnatores
reꝗrã. ꝗ ꝓpugnari possint. impugnari ñ soleant. Hos
Tales ego ambio defensores. tales milites habeo. hoc est ñ
quoꝵ q̃maiora eo tutiora patrocinia sint. hoꝵ etiã illis
ipsis ꝗm̾eos inuident. opto p̃sidia. Ueniant gͦ et uideañ
stipatores meos. talib me armis ambiri ñ nego. hii ĩcurrib
eliseũscripturȩ diuinȩ seres refert. Aia eius Den.¬
cũ abexercitu syroꝵ eẽt obsessus. dixisse tim̃ti seruu¬
sentimꝰ tam̃. Erant clausi isti oculi quã diu obruta sc̃õꝵ
corpora delitescebant. Aꝑuit oculos nr̃os dñs. uidim
auxilia ꝗb sum̃ sepe defensȩ. Ñ uidebam hec. sed habe¬

Expanded text:
reparata vetusti temporis miracula, quo se per adventum Domini reparata vetusti temporis miracula, quo se per adventum Domini Jesu gratia terris major iplerosque sanctos cernitis. Quanta oraria jaciantur!dicabilia reposcantur! gaudent omnes extrema linea contingjora desiderat. Cognoscant omnes quales ego propugnatores requiram, qui propugnare possunt impugnari non soleant. Hos Tales ego ambio defensores, tales milites habeo, hoc est nonam timeo, quorum quo majora, eo tutiora patrocinia sint. Horum etiam illis ipsis qui mihi eos invident opto praesidia. Veniant ergo et videant stipatores meos; talibus me armis ambiri non nego: Hi in curribus, Elisaeum Scripturae divinae series refert, cum ab exercitu Syrorum esset obsessus, dixisse timenti servusentimus tamen. Erant clausi isti oculi, quamdiu obruta sanctorum corpora delitescebant. Aperuit oculos nostros Dominus; vidimus auxilia, quibus sumus saepe defensi. Non videbamus haec, sed habe
Abbreviated transcription (Latin):
erigens pauꝑem qͦsuid etis ut eos cũpͥncipib ppłi sui colloca¬
ret. Principes ppłi qͥsalios. nisi scõs mares existimare debem.¬
Quoꝵi ia nõa diui ante ignorata. ꝓtasius geruasiusq referunt̃.
ꝗsterilẽ martyrib aecclam mediolanensẽ iã plurimoꝵ m̾a
filioꝵ letari passionis ꝓpͥe fecer̃. et titulis et exemplis. N ec ħ
ab horret auero. Dies diei eructat ũbũ. anima aĩe. uita
uitȩ. resurrectio resurrectiom. et nox nocti indicat scientiã.
hoc ẽ caro carm. Quoꝵ passio. uerã fidĩ scientiã oĩb ĩdicaũ.
Bone noctes. noctes lucide quȩ hñt stellas. Sic̃ eñi stella
abstella differt inclaritate. ita et resurrectio mortuorũ.
Noninmerito autẽ pleriq hanc mart̃m ĩuentionẽ. resur¬
rectionẽ appellant. Uidebotam̃ utrũ sibi an nob certe
martyres resurrexerint. Cognouistis inmo udistis ipsi
multos demoniis purgatos. plurimõ etiã ubi uestẽ scõꝵ

Expanded text:
erigens pauperem, quos videtis ut eos cum principibus populi sui collocaret. Principes populi quos alios nisi sanctos martyres aestimare debemasius Gervasiusque referuntur, sterilem martyribus Ecclesiam Mediolanensem jam plurimorum matrem filiorum laetari passionis propriae fecerunt et titulis et exemplis. Nec hoc abhorret a vero: Dies diei eructat verbum, anima animae, vita vitae, resurrectio resurrectioni et nox nocti indicat scientiam. Hoc est caro carni, quorum passio veram fidei scientiam omnibus indicavit. Bonae noctes, noctes lucidae, quae habent stellas: Sicut enim stella ab stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Non immerito autem plerique hanc martyrum resurrectionem appellant; videro tamen utrum sibi, nobis certe martyres resurrexerint. Cognovistis, immo vidistis ipsi multos a daemoniis purgatos: plurimos etiam, ubi vestem sanct
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ꝓferam̃. Celi inꝗt enarrant głam dĩ. Cũ legeret̃
hic psalmus. occurrit ꝙ ñ tã elem̃ta materialia quã caelestia
megita dignũ dõ p̃coniũ deferre uideant̃. hoc diurno t̾am̃
fortiuuta lectione patuit. ꝗcelienarrent głam dĩ. Aspicite ad
dexterã meã. aspiute adsiistrã. Reliꝗas sacroscãs indete cȩ¬
lestis conuersationis inros spectate. animi sublimis tropher
Istisunt cęli. genarrant głum dĩ. hec oꝑa manuũ eĩ q̃ annunt. añ
moꝵ urtutũq docum̃tis annuntiauit his martẏrib quo
adũsus lubricũ sđi huius stabiles ꝑmanerent. Cęlũ erit
paulus ꝗait. nr̃a aut̃ conuersatio inceł est. Caeli erant iacob

Expanded text:
meritis proferamus. 4. Coeli, inquit, enarrant gloriam Dei . Cum legitur hic psalmus, occurrit quod non tam elementa materialia, quam coelestia merita dignum Deo praeconium deferre videantur. Hodierno tamen fortuita lectione patuit qui coeli enarrant gloriam Dei. Aspicite ad dextram meam, aspicite ad sinistram reliquias sacrosanctas: videte coelestis conversationis viros, spectate animi sublimis tropaea. Isti sunt coeli, qui enarrant gloriam Dei: haec opera manuum ejus quae annuntiat morum virtutumque documentis annuntiavit in his martyrium, quod adversus lubricum saeculi hujus stabiles permanserunt. 5. Coelum erat Paulus, qui ait: Nostra conversatio in coelis est . Coeli era
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nti die stranstulim̾ ea inbasilicã quã appellant am¬
brosianã. dũ trans ferremus. cec̾ senat̾ ẽ. Talis mihi ad
ppłm fuit sermo. Cũ tã effusã tãq inauditã considirẽ
bã. nec fieri posse ut sermone absoluerẽ. ꝗ: uix possẽ aĩo

Expanded text:
quenti die transtulimus ea in basilicam quam appellant Amquenti die transtulimus ea in basilicam quam appellant Ambrosianam. Dum transferremus, caecus sanatus est. Talis mihi ad populum fuit sermo: Cum tam effusam tamque inauditam considerarem bam; nec fieri posse ut sermone absolverem, quod vix possem animo
Abbreviated transcription (Latin):
EAmbrolius acimareellinã deiuentione corpoꝵ scõꝵ ꝓtasi ogeruali.
Omine sorori uite atq oculis preferende frater quia
nichil scĩtatẽ tuã soleo eoꝵ p̃terire. quȩ hic te gerunt̃
dicassẽ. multi tãquã uno ore me int̃ pellare ceper̃ dicͥentẽ.
Sic et romanã basilicã dedices. Respondi. faciã. sẏmartyrũ
cdericis. iussi eruderar terrã eo loco quiẽ ante cancellos
scoꝵ felicis atq naboris. inueni signa c̃uementia. Adhibi¬
tis etiã ꝗb ꝑnos manus imponenda foret. sic sci martes
inminere ceperunt. ut adhuc nobsilentio arriꝑet̃ una.
et sterneret ꝓna adlocũ scĩ sepulchri. Inuenim mire ma¬
gnitudinis uiros duos. ut pͥsca etas ferebat. ossa omnia
integra. sanguinis plurimũ. Ingens concursus ppłi. per
totũ illudbiduũ. Ꝙ dmulta. Condiuim integra ad
ordinẽ. transtulimus uesꝑe etiã incũbente adbasilicam
fauste. ibi uigilię tota nocte et manus impositio. Se¬

Expanded text:
. Dominae sorori vitae atque oculis praeferendae frater. 1. Quia nihil sanctitatem tuam soleo eorum praeterire, quae hic te geruntur dicassem, multi tamquam uno ore interpellare coeperunt dicentes: Sicut Romanam basilicam dedices. Respondi: Faciam, si martyrum clericis jussi eruderari terram eo loci, qui est ante cancellos sanctorum Felicis atque Naboris. Inveni signa convenientia: adhibitis etiam quibus per nos manus imponenda foret, 875 sic sancti martyres eminere coeperunt; ut, adhuc nobis silentibus, arriperetur urna, et sterneretur prona ad locum sancti sepulcri. Invenimus mirae magnitudinis viros duos, ut prisca aetas ferebat. Ossa omnia integra, sanguinis plurimum. Ingens concursus populi per totum illud biduum. ordinem transtulimus, vespere jam incumbente ad basilicam Faustae. Ibi vigiliae tota nocte et manus impositio. Se
Abbreviated transcription (Latin):
sifieri posset deductores tecũ ẽẽ cuꝑem. Sedioseph finitimã accessit ꝓuinciã.
Hicmulta int̃iacent regionũ discretã hicmaria trans fretanda s̃. Nechoe ꝗde
tibi laboriosũ nisi teneret res publica qͣboni impres et parentib et filus
etuler̃. Deniq ideote imp̃rem pat̾ fec̃. dñs c̃firmauit. ut ñso militari
patri sedõib imperares. Necuerearene in honorȩ uideant̃ qͦ cũq accesseriñ
reliꝗȩ triũphales. Non ħ sentit italia q̃clarõ spectaũ triũphos q̃ atirannĩ
nm libata ẽcęlebrat suȩ lib̾tatis auctorẽ. hẽstantinop oł q̃ scđo adiicoo
impr̃em. exercitu gallicano. et tot̾ orb̃ subnixũ uirib. Sedet¬
e illie theodosiũ potentior. nc̃głosior rediuit qͤ angłoꝵ catua ded
q̃m scõꝵ t̃bapseqt̃. Beata plane q̃ paradisi ĩcolã suscipis. et habitatorẽ
suꝑnȩ illiũ ciuitans: augusto sepul corporis tenebis hospino.

Expanded text:
si fieri posset, deductores tecum esse cuperemus. Sed Joseph ad finitimam accessit provinciam: hic multa interjacent regionum divortia, hic maria transfretanda sunt. Nec hoc quidem tibi laboriosum, nisi te teneret Respublica, quam boni imperatores et parentibus et filiis praetulerunt. Denique ideo te imperatorem pater fecit, Dominus confirmavit; ut non soli militares patri, sed omnibus imperares. 56. Nec vereare ne inhonorae videantur, quocumque accesserint, reliquiae triumphales. Non hoc sentit Italia, quae claros spectavit triumphos, quae a tyrannis iterum liberata, concelebrat suae libertatis auctorem: noimperatorem, stipatum exercitu Gallicano, et totius orbis subnixum viribus. Sed nunc illic Theodosius potentior, nunc gloriosior redit: quem angelorum caterva dem turba prosequitur. Beata plane, quae paradisi incolam suscipis, et habitatorem supernae illius civitatis y augusto sepulti corporis tenebis hospitio.
Abbreviated transcription (Latin):
suscep̃ imꝑiũ. Portaũ iugũ graue ut tẏrannos romano ĩꝑio demoueret.
Sedꝗa hic ĩlabore. ibi ĩreꝗe. Sedĩa uemiam adaugusti corporis transmissio¬
nẽ Nles honori germ̃ augustũ et lacrimis piũ testificaris affectũ. qđ n
noꝵ adhuc honore tumuli patriscorp̃. ꝑspatia multa transmittĩ. Sedei
patriarcha iacob ꝓpt̃ pͣp. lib̾andũ quẽ tetrafames graui urguebat ꝑiculo.

Expanded text:
suscepit imperium. Portavit jugum grave, ut tyrannos Romano dimoveret imperio: sed quia hic in labore, ibi in requie. 54. Sed jam veniamus ad augusti corporis transmissionem. Fles, Honori, germen augustum, 1214 et lacrymis pium testificaris affectum; quod inhonorum adhuc honore tumuli patris corpus per spatia multa transmittis. Sed et patriarcha Jacob propter populum liberandum, quem tetra fames gravi urgebat periculo,
Abbreviated transcription (Latin):
det. Mĩȩ dñi qđ ñdefecim̃. ꝗa ñ sunt c̃sumate miserationes
ẽ. enouaui illas sic̃ lux matitina. Multi sunt gemit̾ mei
et cor meũ defecit. sorsmea dñs. dixi idõ sustinebo eũ. Son
c̃ dñs sustinentib cũ. animȩ quȩquerit eũ. Bonũ ẽ sꝑare
ꝗdẽ se sua initutũ remimerationẽ solat᷑. eoꝙ ĩ iuuentute
sua labores absorbuit. ꝑicula multa tolerauit. ingũ ma¬
luit graiue em̃datioris ꝓpositi. quãmolle illud acplenũ
delicia inuida m̃tis ceruice portare. Beatus plane qui
huic cũ plurimis ueniȩ societas emerendȩ. Plurimi nsims
ꝗse apeccatis. et in lubrico iuuentatis et ĩsenectute reuocare
potuer̃. Rarus aut̃ ꝗnigũ iniuuentute graue seria sobrie

Expanded text:
e Domini quod non defecimus; quia non sunt consummatae miserationes ejus. Renovabit illas sicut lux matutina . Multi sunt gemitus mei, et cor meum defecit. Sors mea Dominus, dixi; ideo sustinebo eum. Bonus est Dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum. Bonum est sperare quidem se suarum virtutum remuneratione solatur; eo quod in juventute sua labores absorbuit, pericula multa toleravit; jugum maluit grave emendatioris propositi, quam molle illud ac plenum deliciarum, vivida mentis cervice portare. 10. Beatus plane qui huic cum plurimis veniae societas emerendae; plurimi enim sunt qui se a peccatis et lubrico juventutis in senectute revocare potuerunt: rarus au
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑatione reuocauit. Audite õs ppłi. et indete dolorem
meũ. Uirgines meȩ et iuuenes mei abierunt ĩcaptiuita¬
tẽ. set cognito qđ deualentiniani eẽnt partib lib̃i reũter̃.
Militauit hostis barbar̾ imp̃ri adolescenti. et si ȩ oblitus
uictoriȩ. memor fuit imꝑiał reũentiȩ. laxauit sponte
qͦscȩꝑat. excusans qđ ignorasset italos. Nos adhuc murũ
alpib addẽ paribamus. ualentiniani grã ñ expectauit al¬
piũ uallũ. fluenta amniũ. aggeres niinũ. s alpes et flu¬
dabat gaudiis. plorans plorauit inocte. et lacͥmȩ eius

Expanded text:
speratione revocasperatione revocaes mei abierunt in captivitatem : sed cognito quod de Valentiniani essent partibus, liberi reverterunt. Militavit hostis barbarus imperatori adolescenti, et suae oblitus victoriae, memor fuit imperialis reverentiae. Laxavit sponte quos ceperat, excusans quod ignorasset Italo. Nos adhuc murum Alpibus addere parabamus: Valentiniani gratia non exspectavit Alpium vallum, fluenta amnium, aggeres nivium, sed Alpes et fludabat gaudiis? Plorans ploravit in nocte, et lacrymae illius
Abbreviated transcription (Latin):
ille ñpassus cũ audiret alpes italie hoste ifestaribarba¬
roꝵ maluit ꝑiclitar se sigallias derelinqueret. quã
plena laudis. Soluam bono pͥncipi stipendiarias lacͥmã.
ꝗaille nob̃ soluit etiã mortissuȩ stipendiũ. nec tam̃ flen¬
di admonitio necessaria. Flent om̃s. flent ignoti. flent
et tim̃tes. flent et inuiti. flent et barbari. flent et qui
uidebant̃ inmici. Quant᷑ iste degallus usq huc totiũ
tractus itineris ppłoꝵ egit gemitus. Om̃s eni ñtã quã
impr̃em sibi. s tãquã parentẽ publicũ obisse domestico fle¬
tu doloris in lacrimant: suaq om̃s funeri dolent. Amisim
eni imprm in quo duo pariter acerbant dolores. annoꝵ
ininaturitas et consilioꝵ senectus. In his gͦ fleosic̃ dix̃ ꝓpħa.
tur me. Oculi ñsolũ corporis. set etiã m̃tis ebetatisunt. et
quadã cecitate om̃is sensus obductus ẽ. qm̃ erept᷑ ẽ mihi
qui ẽuertit aĩam meã. et ad spẽ maximã desũma rerũ de¬

Expanded text:
ille non passus, cum audiret Alpes Italiae hoste infestari barbaro, maluit periclitari se, si Gallias derelinqueret, quam plena laudis. Solvamus bono principi stipendiarias lacrymas; quia ille nobis solvit etiam mortis suae stipendium. 3. Nec tamen flendi admonitio necessaria. Flent omnes, flent et ignoti, flent et timentes, flent et inviti, flent et barbari, flent et qui videbantur inimici. Quantos iste de Galliis usque huc totius tractu itineris populorum egit gemitus? Omnes enim non tamquam imperatorem sibi, sed tamquam parentem publicum obisse domestico fletu doloris illacrymant, suaque omnes funera dolent. Amisimus enim imperatorem in quo duo pariter acerbant dolorem, annorum immaturitas, et consiliorum senectus. In his ego fleo, sicut dixit Propheta: tur me . Oculi mei non solum corporis, sed etiam mentis hebetati sunt, et quadam caecitate omnis sensus obductus est; quoniam ereptus est mihi, qui convertit animam meam, et ad spem maximam de summa rerum de
Abbreviated transcription (Latin):
sui cottidianũ funus tenere : et reuera cũsine fletu mag¬
no acsine dolore griui numquã sint: tam̃ quotiens¬
cũq eo accedunt exsangues reũtunt̃. Et ipsis igũt
c̃sulet̃ et cinssimis exuuis si acceleret̃ sepultura. ne
estiuo poenitus soluant̃ calore. Uix enĩ suꝑiorẽ estatẽ

Expanded text:
sui quotidianum funus tenere. Et re vera cum sine fletu magsui quotidianum funus tenere. Et re vera cum sine fletu magno ac sine dolore gravi numquam sint; tamen quotiescumque eo accedunt, exsangues revertuntur. Et ipsis igitur consuletur, et charissimis exuviis, si acceleretur sepultura, ne aestivo penitus so
Abbreviated transcription (Latin):
natus es ferre testimoniũ meo dolori. Te imꝑator
arbitrũ teneo affect̾ mei : temeȩ mentis int̃ p̃tẽ.
sed flendi tempora alias non de erunt. Nẽ desepult̃a
eiꝰ qm̃ scripsit clem̃tia tua ita hic ꝓcurandã siexors re¬
cessit baptismatis . ꝗd cognoũm ñrep̃ssi. Esthic por¬
fireticũ labrũ pulcherrimũ : et inusus huimodi aptissi¬
mũ. Nã et maximianus dioditiam socius ita humatus
est. sunt tabule porfiretice p̃tiosissimȩ ꝗb uestiebat
oꝑculũ : quo regales exuuiȩ claudant̃ hoc fuerat p̃pa¬
ratũ . s expectabat rescriptũ clem̃nae tuae cuius ꝑcep¬
tione recreatȩ sunt sanctȩ filiȩ tuȩ. filii tui ualentini¬
am sorores : quȩ se grauib afficiunt modis. et ãplius
exagitabant̃ qđ diu nihil scribetur sibi. Unde his
non par accessit solatii seddũ inhumate sunt reliꝗȩ.
nequaquã sibi parcunt. Uidentur enĩ sibi germani

Expanded text:
natus es ferre testimonium meo dolori. Te, Imperator, natus es ferre testimonium meo dolori. Te, Imperator, arbitrum teneo affectus mei, te meae mentis interpretem. 4. Sed flendi tempora alias non deerunt: nunc de sepultura ejus, quoniam scripsit clementia tua ita hic procurandam. Si exsors recessit baptismatis, quid cognoverim, nunc repressi. Est hic porphyreticum labrum pulcherrimum, et in usus hujusmodi aptissimum; nam et Maximianus Diocletiani socius ita humatus est. Sunt tabulae porphyreticae pretiosissimae, quibus vestiatur operculum, quo regales exuviae claudantur. 5. Hoc fuerat praeparatum, sed exspectabatur rescriptum clementiae tuae: cujus perceptione recreatae sunt sanctae filiae tuae, filii tui Valentiniani sorores, quae se gravibus afficiunt modis; et amplius exagitabantur, quod diu nihil scriberetur sibi. Unde iis non parum accessit solatii, sed dum inhumatae sunt reliquiae, nequaquam sibi parcunt; videntur enim sibi germani
Abbreviated transcription (Latin):
sicłibat. ille simulato aꝗbdã aduentus mei nuntio
inpitienter p̃stolabat̃. ꝗn etiã illis ipsis publici
dolores dieb cũscõs et sũmos sacerdofes dnĩ intra
gallias hab̾et : ut ame tam̃ sacram̃tis baptis ma¬
tis initiãt. scribentlum arbitrat᷑ ẽ: quod et sinõ
rationabilit̃: aima bi lit̃ tamen ergame suum
studiũ testificat᷑ est Hunc e̾go non intimo
inhelẽ spũ: secretisꝙ mentis atq animi uscerb
amplectar: Hunc mͥ mortuum putẽ: imno
mihi magis mortuũ. quas ego dnõ deferebã grĩs
quod ita in me con uersus ẽ. et qđ ita emendatus
quasi senioris cuiusdã etatis mores induisset. quigãs¬
em̃ clem̃tiȩ tuȩ. qđ eum non solũ regno redidisses. sec
etiã qđ est amplius instituisses fidei et pietits tue
disciplinis. hc̃ergo nondoleã aei integrum ante quã
obisse morte : Refrigerasti animũ qb̃ etiã ipse dig¬

Expanded text:
siderabat, ille simulato a quibusdam adventus mei nuntio, siderabat, ille simulato a quibusdam adventus mei nuntio, impatienter praestolabatur. Quin etiam illis ipsis publici doloris diebus, cum sanctos et summos sacerdotes Domini intra Gallias haberet; ut a me tamen sacramentis baptismatis initiaretur, scribendum arbitratus est: quod etsi non rationabiliter, amabiliter tamen erga me suum studium testificatus est. 3. Hunc ergo non intimo anhelem spiritu, secretisque mentis atque animi visceribus amplectar? Hunc mihi mortuum putem? Immo mihi magis mortuum. Quas ego Domino deferebam gratias, quod ita in me conversus esset, quod ita emendatus, quasi senioris cujusdam aetatis mores induisset: quas clementiae tuae, quod eum non solum regno reddidisses; sed etiam, quod est amplius, instituisses fidei et pietatis tuae disciplinis? Hunc ergo non doleam, aevi integrum, antequam obisse morte? Refrigerasti animum, quod etiam ipse dig
Abbreviated transcription (Latin):
fructus capiat : quisunt integritatis et c̃tinen¬
tiȩ. et qđ est amplius caritatis: et tranquilli¬
titis. Uale et nos dilige ꝗa nos te diligimus
AMBROSIUS Theodosio inꝑatori
qua sisieri posset. me ipsum abde. set ꝗa ĩ se cessui alis
dilitiscere et saẽdotio exire ñ poterã : uł silentio int̃
me latebã. Doleo eñi fateor dolore acerbo: nsolũ
qđ mmatura etate ualentinianus augustus decessert.
setiã qđ informat᷑ fide actius institutis tintã deuo¬
tionẽ ergidm̃ nr̃m induerat: atq tanto inme ĩ cu¬
buerat affectu utquẽ ante ꝑsequehat̃ nc̃ diligeret.
sanum repellebat. nc̃ ut parentẽ put. aret: Q uod ego
non precordatione iniuriȩ ueteris expͥsi. s ꝓtestimo¬
mo conũsionis. Illud enĩ alienũ. hoc suũ. qđ ate ĩfusũ
sibi ita tenuit ut matris ꝑsuasionẽ exduderet. Ille
seame nutritum p̃ferebat. ille ut sedulũ pitrẽ de¬

Expanded text:
fructus capiat, qui sunt integritatis et continenfructus capiat, qui sunt integritatis et continentiae, et quod est amplius, charitatis et tranquillitatis. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimusAMBROSIUS THEODOSIO imperatori. quam si fieri posset, me ipsum abdere. Sed quia in secessu aliquo delitescere et sacerdotio exire non poteram, vel silentio intra me latebam. 2. Doleo enim, fateor, dolore acerbo, non solum quod immatura aetate Valentinianus augustus decesserit, sed etiam quod informatus fide, ac tuis institutis tantam devotionem erga Deum nostrum induerat, atque tanto in me incubuerat affectu, ut quem ante persequebatur, nunc diligeret: ium repellebat, nunc ut parentem putaret. Quod ego non pro recordatione injuriae veteris exprompsi, sed pro testimonio conversionis. Illud enim alienum, hoc suum, quod a te infusum sibi ita tenuit, ut matris persuasionem excluderet. Ille se a me nutritum praeferebat; ille ut sedulum patrem de
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝗdẽ ubiores habet fructus doctrinȩ tuę. habet
tuȩ uitȩ stipendiũ habet fecuditatẽ. quã tuis
institutis rigasti his diues reditib nonquerit tem¬
poralia : ꝗa aet̃na possidet. Ad didisti aut̃ ei non
solũ apłicos. s etiã euangłicos fructus. Dñs enĩ
dix̃. facite uob̃ amicos deim quomãmona. Fecisti
et tuamicos. et qđ mirabile ẽ exdissidentib. Fecisti
inius germanitatis redire fr̃s. fecisti eõ hac cari¬
dotib teꝗformã pͥor dedisti: me ꝗsententiã ꝓm si.
Facta pax non claudicabit. qͣndo tanta fidei c̃uener̃
suffragia ut ꝑfidia ñ possit eẽ sine poena. Arabit
letus sorori. eui ante alienos inuidebat labores.
messem let̾ sorori colliget. inqua ante ferre ñpotat
alienas donationes. deferet fructus ad sororis hor¬
rea. et hoclet̾ faciet . recepta iã etiã nominissu
decet : ut uirtutes sacerdotis possideat sui. hos

Expanded text:
et quidem uberiores, habet fructus doctrinae tuae, habet et quidem uberiores, habet fructus doctrinae tuae, habet tuae vitae stipendium; habet fecunditatem, quam tuis institutis rigasti. His dives reditibus, non quaerit temporalia; quia aeterna possidet. Addidisti autem ei non solum apostolicos, sed etiam evangelicos fructus; Dominus enim dixit: Facite vobis amicos de iniquo mammona . Fecisti et tu amicos, et quod mirabile est, ex dissidentibus. Fecisti in jus germanitatis redire fratres, fecisti eos hac charidotibus, te qui formam prior dedisti, me qui sententiam prompsi, facta pax non claudicabit; quando tanta fidei convenerunt suffragia, ut perfidia non possit esse sine poena. 12. Arabit Laetus sorori, cui antea alienos invidebat labores: messem Laetus sorori colliget, 1103 in qua ante ferre non poterat alienas donationes: deferet fructus ad sororis horrea, et hoc laetus faciet, recepta etiam jam nominis sui Christum decet; ut virtutes sacerdotis possideat sui, hos
Abbreviated transcription (Latin):
tates tempoꝵ: et extra ordinariȩ incubuerint
exactiones. Germana tua beneficio tuo: ut dispen¬
dio letiꝰ mmuniserit. Letus aut̃ se ꝓpͥetate locoꝵ
solabitur. Uicistis ergo om̃s. letus ꝗaius loci ad¬
eptus ẽ qđ nontenebat : soror : ꝗa annoᷤ ispotiet̃
fructib lã sine lite: sine iurgio: nemo tamen ple¬
nius nemo gloriosins: quã tuuncisti. Ꝙ dũ ergo
sororẽ confirmari uis libalitate tua : inutrũq eã
fr̃nȩ consortẽ necessitudinis contulisti. Nã et fr̃i
c̃cessisti ꝓpͥetatẽ. et sorori usus fructũ. Nichil aut̃
adimit̃ aeccłȩ qđ pietati adꝗritur. Caritas em̃ ñ
Dolebam̾ ante qđ litẽ haberes. Pfugit iurgiũ. in
formã indueres apłice uitȩ et p̃ceptionis. Illu̾d
sacerdotio non congruebat. h.aec trins actio et apłicã
decet normã. Nec uereare ne immunissit atq ex¬
ors aeccła libalitatis tuȩ. Habet et illa fructus tuõ

Expanded text:
tates temporum et extraordinariae incubuerint tates temporum et extraordinariae incubuerint exactiones, germana tua beneficio tuo, ut dispendio Laeti, immunis erit: Laetus autem se proprietate locorum solabitur. 9. Vicistis ergo omnes: Laetus, quia jus loci adeptus est, quod non tenebat: soror, quia annuis potietur fructibus jam sine lite, sine jurgio; nemo tamen plenius, nemo gloriosius quam tu vicisti, qui dum erga sororem confirmari vis liberalitatem tuam, in utrumque eam fraternae consortem necessitudinis contulisti. Nam et fratri concessisti proprietatem, et sorori usus fructum: nihil autem adimitur Ecclesiae, quod pietati acquiritur; charitas enim non Dolebamus ante quod litem haberes: profuit jurgium, ut formam indueres apostolicae vitae et praeceptionis. Illud sacerdotio non congruebat, haec transactio et apostolicam decet normam. 10. Nec vereare ne immunis sit atque exsors Ecclesia liberalitatis tuae. Habet et illa fructus tuos
Abbreviated transcription (Latin):
nis tuus placere sibi oblitionẽ simetus detiorinde¬
possessionis decederet. quẽ ad modũ eñĩ femina. et
qđ ẽ amplius uidua possessionẽ. regeret tributariã:
Q dsibi ꝓfuturũ quod sibi iura possessionis cederes.
simaiora ex incultu agri sub eunda sibi dãna arbitra¬
retur : mouebat. hocutriusq partis togatos. Itaq
om̃ium conspirante assensu : placuit ut laetus uõ
agrũ susciꝑet .: et certũ numerũ frum̃ti uim. olei. so¬
ron quot annis pensitaret. Ergo sc̃ȩ germanȩ tuȩ
ñius s sollicitudo decessit. Nonfructus. s cultorȩ
labor. Non reditus. sed incerti euent: quędã ut dicit̃
uulgo alea. Sitempestates uentoꝵ graues. ꝓuentũ
impedierint. sorori tamen tua sua ub̃tas manebit.
si ni mia siccitate aruerint locoꝵ. gignentia soro¬
ritamentuȩ sata nonminuẽt fecunditas. sibi ad¬
scribit letus condicione oblationis suȩ. sinecessi¬

Expanded text:
nus tuus placere sibi oblationem, si metus deteriorandanus tuus placere sibi oblationem, si metus deteriorandapossessionis decederet. Quemadmodum enim femina, et quod est amplius, vidua possessionem regeret tributariam? Quid sibi profuturum, quod sibi jura possessionis cederes; si majora ex incultu agri subeunda sibi damna arbitraretur? 8. Movebat hoc utriusque partis togatos. 1102 Itaque omnium conspirante assensu, placuit ut Laetus v. c. agrum susciperet, et certum numerum frumenti, vini, olei, sorori quotannis pensitaret. Ergo sanctae germanae tuae non jus, sed sollicitudo decessit: non fructus, sed culturae labor: non reditus, sed incerti eventus quaedam, ut dicitur vulgo, alea. Si tempestates ventorum graves proventum impedierint, sorori tamen tuae sua ubertas manebit. Si nimia siccitate aruerint locorum gignentia, sorori tamen tuae sata non minuetur fecunditas. Sibi ascribet Laetus conditionem oblationis suae: si necessi
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. illus̃ sequendũ putam. ut neminẽ uineiuel¬
lẽ. et om̃s uincere : nec ͤ fellit sententia. Uicistis eñi
om̃s germanitatis uicistis naturȩ. uicistis scripture.
dicenti: quare ñ magis iniuriã accipitis quare non
mutos fraudẽ patimini. Sedputas te grauatũ uc̃ta
iunis dãpno pecuniȩ: meliora utiq sacerdotib dãna.
portbucra scłisunt. Beatus ẽ eñi dare quã accipe. s
forte dicas fraudẽ ñ debui: iniuriã ñdebui ꝑpeti.
dĩpnũ subire. Ꝙdg̃ inferre uelles: sec situ ñ inferre
lsti quisi arbiter litis ut soror indiẽ uitȩ suę possi¬
eret partẽ predii. post obitũ eĩ fñ cedet om̃is pos¬
sessio. Neq ꝗsquã eũ uł tuo uł eccłȩ conueniret
nõe. s sibi haberet siita mallet.: ut nichil dispen
snt ecłe. Hoc cũ ego p̃dicarẽ et p̃ferrẽ. t ant a
nno tio infus ĩ libtatis gram. res pondit germa¬

Expanded text:
nomine, illud sequendum putavi; ut neminem vinci velnomine, illud sequendum putavi; ut neminem vinci vellem, et omnes vincere. Nec fefellit sententia; vicistis enim omnes germanitati, vicistis naturae, vicistis Scripturae dicenti: Quare non magis injuriam accipitis? quare non magis fraudem patimini ? 6. Sed putas te gravatum jactura juris, damno pecuniae. Meliora utique sacerdotibus damna, quam lucra saeculi sunt: Beatius est enim dare, quam accipere . Sed forte dicas: Fraudem non debui pati, injuriam non debui perpeti, damnum subire. Quid ergo? Inferre velles? Sed etsi tu non inferres, listi, quasi arbiter litis, ut soror in diem vitae suae possideret partem praedii, post obitum ejus fratri cederet omnis possessio. Neque quisquam eum vel tuo, vel Ecclesiae conveniret nomine: sed sibi habsaret Ecclesiae. Hoc cum ego praedicarem, et praeferrem tantam animo tuo infusam liberalitatis gratiam, respondit germa
Abbreviated transcription (Latin):
gii intollerabilia utriq parti dispendia sifinis eius
aut fructificaret aut libalitatis solatio. Cũ igit anceps
iudiciũ. ius controuersum. multiplices abutraq parte
acuones cernerẽ : in udiȩ plenas supplicationes.
rescriptoꝵ quoq obreptiones obtexerent : aduer¬
terẽ etiã graui condicione illũ siuicisset acturũ: de
duplicis fructib et desumptib annos ęlitis. Tuo
aut̃ officio ñ conuenire ut expensas iurgi posceres.
nec cõpetere ut quicquã defructib possessor ageres
quos ꝑcepisses. malui iurgium cõpositione cedere.
quã ꝓnuntiatione acerbare. Alia eñĩ habebant ex¬
cirar iurgia. Tum quod ẽ grauissimũ et siuurgia
sublata forent erant tam̃ odia mansura : quȩ apud
bonos mores dispendii sunt. Int̃hos aestus positus cũ
me ꝑsona saẽdotis. femine sexus. uiduȩ grauitas: ami¬
ei quoq ẽtẽplatio trino quodã ñ ꝑfunctorio c̃ueniret

Expanded text:
gii intolerabilia utrique parti dispendia; si finis ejus gii intolerabilia utrique parti dispendia; si finis ejus aut 1101 fructu careret, aut liberalitatis solatio. 4. Cum igitur anceps judicium, jus controversum, multiplices ab utraque parte actiones cernerem, invidiae plenas supplicationes, rescriptorum quoque obreptiones obtexerent: adverterem etiam gravi conditione illum, si vicisset, acturum de duplis fructibus, et de sumptibus annosae litis: tuo autem officio non convenire, ut expensas jurgii posceres: nec competere, ut quidquam de fructibus possessor ageres, quos percepisses; malui jurgium compositione caedere, quam pronuntiatione acerbare. Alia enim habebant excitari jurgia: tum, quod est gravissimum, etsi jurgia sublata forent, erant tamen odia mansura, quae apud bonos mores dispendii sunt. 5. Inter hos aestus positus, cum me persona sacerdotis, feminae sexus, viduae gravitas, amici quoque contemplatio, trino quodam non perfunctorio conveniret
Abbreviated transcription (Latin):
bat . quȩ ep̃o potius iudice. quã p̃fecto examinari
oporteret. his confusus simul admonitus apłicȩ p̃¬
ceptionis . quȩ arguet dic̃s. Nonne dehis ꝗuitus st̃
uos iudicatis. Et it̃m scłãria igit iudicia sihabueriti
contemptibiles quisunt inaeccła: illos ẽstituite adiu¬
dicandũ. Aduerecundiã ur̃ãm dico. sic ñẽ int̃uos
sapiens ꝗsquã ꝗpossit iudicare mt frẽm suũ. set
fr̃ cũfrẽ iudicio contendit et hoc apud infideles.
Recepi cognitionẽ ita tam̃ ut cõpositionis eẽm arbũt
Uidebã eñi quod si ꝓtuis iudicarẽ partib. posset ille
ñ adꝗescere: si pillo feretur sententia: oboediret tua
et scaẽ sororis defensio. Erat gͦ iniqua decernendi ẽ¬
dicio. Posset etiã illis uidi suspecta necessitudinis sac̃¬
dotalis grã. quando eñĩ uictus quã uis alium quã
se aequiorẽ putat. Et qđ uerũ ẽ. erant uetusti ius¬

Expanded text:
bat, quae episcopo potius judice, quam praefecto examinari bat, quae episcopo potius judice, quam praefecto examinari oporteret. 3. His confusus, simul admonitus Apostolicae praeceptionis, quae arguit, dicens: Nonne de iis qui intus sunt, vos judicatis ? Et iterum: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicansapiens quisquam, qui possit judicare inter fratrem suum: sed frater cum fratre judicio contendit, et hoc apud infideles ; recepi cognitionem, ita tamen ut compositionis essem arbiter. Videbam enim quod si pro tuis judicarem partibus, posset ille non acquiescere: si pro illo ferretur sententia, obediret tua et sanctae sororis defensio. Erat ergo iniqua decernendi conditio. Posset etiam illis videri suspecta necessitudinis sacerdotalis gratia. Quando enim victus quemvis alium quam se aequiorem putat? Et quod verum est, erant vetusti jur
Abbreviated transcription (Latin):
pudme decursus ẽ tui text̾ negotii: quod non
intulisti s recepisti. ꝗaerat et pietatis necessitã.
et pbande in pauꝑes libalitatis uoluntas. Cognoni
aut̃ scđm sacrȩ formã p̃ceptionis. in quã me ĩduit
et beitissimi apłi auctoritas. et tuȩ doctrinȩ acuitȩ
forma et disciplina. Nam cũ ipse arguerẽ. qđ adhuc
intt̃ uos maneret uet̾nosum iurgiũ. Cognoscendi m
necessitatem partes imposuer̃. Erubini recusare fi¬
teor cum presertim togati utriusq partis inucẽ
se lacesserent dicentes ut meo sub ex imine. liqueret
cui parti maiora iuris uł iustitiȩ suffragia forent. Qo
plura: cũiã conclusi ẽẽnt dies : et pauca hora suꝑ¬
eẽt spatiũ ꝗb tam̃ alia audiret p̃fect̾ negotia. petier̃
cause patroni ꝓrogari paucoꝵ dierũ tempora : ut ego
residerẽ cognitor. Tant̾ ardor erat xp̃ianis iuris.
nẽ p̃fectus de ep̃i iudicaret negotio. Aiebant p̃terea
nescio qua gesta indecore. et ꝓsuo quisq studio iacta¬

Expanded text:
pud me decursus est tui textus negotii, quod non intulisti, sed recepisti; quia erat et pietatis necessitas, et probandae in pauperes liberalitatis voluntas. Cognovi autem secundum sacrae formam praeceptionis, in quam me induit et beatissimi Apostoli auctoritas, et tuae doctrinae ac vitae forma et disciplina. Nam cum ipse arguerem quod adhuc inter vos maneret veternosum jurgium, cognoscendi mihi necessitatem partes imposuerunt. 2. Erubui recusare, fateor, cum praesertim togati utriusque partis invicem se lacesserent, dicentes ut meo sub examine liqueret, cui parti majora juris vel justitiae suffragia forent. Quid plura? Cum jam conclusi essent dies, et paucarum horarum superesset spatium, quibus tamen alia audiret praefectus negotia; petierunt causae patroni prorogari paucorum dierum tempora, ut ego residerem cognitor. Tantus ardor erat christianis viris, ne praefectus de episcopi judicaret negotio. Aiebant praeterea nescio quae gesta indecore, et pro suo quisque studio jacta
Abbreviated transcription (Latin):
sam contraxerit: iam inportu nauigit. opor¬
tinẽ aut̃ aduenit. Namsimul ut accepilitterĩ tuã.
uidi p̃fectũ. rogaui ꝓeo. ignouit illico. Iussit retrahi
epłam. quã deficultatib eĩ publicandis dictauãt.
Quod sit ardius uenisset. nemo magis ꝓbasset. in ex¬
plicabile illud opus eẽ portus reformandi: quã iste
ꝗillic naufragium fecerat. nisite habuisset gub̃na¬
torẽ ut alit̃ ñposset inde: nisi nudus exiret. Fiustinꝰ
paruulus tu̾si laborat. ad scãm sororẽ curitũ uenit.
et uenit sponte. Exꝑt̾ eñ ẽ melius sibi uentrẽ cu¬
rari. Deniq et medicũ putat expectat prindium
Itaꝙ hicbis addiẽ curit̾. et cȩꝑat pulchre ualere
seddũ cũ nimio amore abstinere gest̾unt. tusic re
deuentre plus coepit: et laborabit adhuc nisi ad me¬
dicam̃ta sua reũtatur. Uale et nos dilige. ꝗanos

Expanded text:
sam contraxerat, jam in portu navigat. Opportune autem advenit; nam simul ut accepi litteras tuas, vidi praefectum, rogavi pro eo: ignovit illico, jussit retrahi epistolam, quam de facultatibus ejus publicandis dictaverat. Quod si tardius venisset, nemo magis probasset inexplicabile illud opus esse portus reformandi, quam iste, qui 1004 illic naufragium fecerat, nisi te habuisset gubernatorem; ut aliter non posset inde nisi nudus exire. 2. Faustinus parvulus tussi laborat, ad sanctam sororem curatum venit, et venit sponte; expertus enim est melius sibi ventrem curari. Denique et me medicum putat, exspectat prandium. Itaque hic bis ad diem curatur, et coeperat pulchre valere: sed dum eum nimio amore abstinere gestiunt, tussire de ventre plus coepit; et laborabit adhuc, nisi ad medicamenta sua revertatur. Vale, et nos dilige; quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ pat̃ inpigro et fidelifilio s qui aboñ
pat̃ erat. seruauit et seniori filio benedictionẽ. Et eũ
seruũ faceret frissui. Ñ quo familiã suã degeneri uellet
seruituti addicere. sedꝗuis ꝗregere se ñpotest et gub¬
nare seruire debet: et. subdit̾ ẽẽ: prudentiori. ut eiꝰ re¬
gat̃ c̃silio. ne sua stultitia p̃cipitẽt. et labat̃ temeritate.
ꝓbenedictione igit̃ huĩmodi confertur seruit᷑. Deniq
fortitudinis aut potestatis noceret p̃sumpuo : addi¬
dit serines fr̃ituo ut et carnis fructus uberes: et di¬
uinȩ rorẽ adipiscaris grẽ. et eũ seq̃ris ꝗte suo gub̃na¬
culo r̃gat. Eedtẽ erit istud cũ deposueris iugũ eĩ acol¬
lo tuo. ut uoluntariȩ seruitutis mercedẽ habeas: ñ
iniuriã subeas necessitatis. In honora enĩ huĩmodiser¬
uitus quȩ necessitate cogit̃. honorata aut̃ quae pie¬
tate defert̃. Unde apłs. siuolens hocago. mercedẽ

Expanded text:
dictionem pater impigro et fideli filio: sed quia bonus dictionem pater impigro et fideli filio: sed quia bonus pater erat, servavit et seniori filio benedictionem; ut eum servum faceret fratris sui: non quo familiam suam degeneri vellet servituti addicere, sed quia is qui regere se non potest et gubernare, servire debet, et subditus esse prudentiori; ut ejus regatur consilio, ne sua stultitia praecipitetur, et labatur temeritate. Pro benedictione igitur hujusmodi confertur servitus. Deniqufortitudinis aut potestatis noceret praesumptio, addidit: Servies fratri tuo; ut et carnis fructus uberes, et divinae rorem adipiscaris gratiae, et eum sequaris, qui de suo gubernaculo regat. 7. Sed tunc erit istud, cum deposueris jugum ejus a collo tuo; ut voluntariae servitutis mercedem habeas, non injuriam subeas necessitatis. Inhonorata enim hujusmodi servitus, quae necessitate cogitur: honorata autem, quae pietate defertur. Unde apostolus: Si volens hoc ago, mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
lo tuo. Quomodo istud conuenit ut seruiat cũ soluit
iugũ fr̃ĩs acollo suo: nisi distantiã ẽẽ intellegamus
seruititis. Quȩ igit᷑ sit differentia: ipsa nob exponat
scimur : et bonus pat̃ utriq filio. Deniq qđ utrũq
diligeret. circa altum affectu ꝓhauit. Circa alt̃m
benedictione. seniori enĩ filio dixerit ut cibũ defer¬
ret sibi : et acciꝑet benedictionẽ. s dũ ille morã faẽ
et cibũ agrestẽ et forensẽ reꝗrit. fr̃ iunior: domesticũ
detulit exouiũ grege. Bon̾ cib omiũ xp̃c ẽ : bonꝰ¬
cibus peccatoꝵ remissio. At uõ ille predrͣus cib.
rigor legis terrorque penarũ. Agrestis cib obser¬
uantia littere : potius quã grã indulgentie. Deniq
ille popłs submaledicto : nos in benedictione. Ue¬
lox cibus fides. Prope est enĩ uerbũ in ore tuo et
incorde tuo. Tardior cib legis. Denique dũlex
ex pectat᷑ : popłs errauit. Coniulit igitur bene¬

Expanded text:
lo tuo . Quomodo istud convenit, ut serviat, cum solverit lo tuo . Quomodo istud convenit, ut serviat, cum solverit jugum fratris a collo suo, nisi distantiam esse intelligamus servitutis? Quae igitur sit differentia, ipsa nobis exponat scimur: et bonus pater utrique filio. Denique quod utrumque diligeret, circa alterum affectu probavit, circa alterum benedictione; seniori enim filio dixerat, ut cibum deferret sibi, et acciperet benedictionem: sed dum ille moram facit, et cibum agrestem et forensem requirit, frater junior domesticum detulit ex ovium grege. 5. Bonus cibus omnium Chcibus peccatorum remissio. At vero ille praedurus cibus rigor Legis, terrorque poenarum: agrestis cibus observantia litterae potius quam gratia indulgentiae. Denique ille populus sub maledicto, nos in benedictione. Velox cibus fides: Prope est enim verbum in ore tuo, et in corde tuo : tardior cibus Legis. Denique dum Lex exspectatur, populus erravit . 6. Contulit igitur bene
Abbreviated transcription (Latin):
effudit. peꝑitq masculũ. Illis mat̾ agar generans in
seruitutẽ. Lib̃ ẽ cui grã ꝓmittit̃ seruus cui iugũ legi
inponit̃. pͥus gͦ nob rȩꝓmissio quã illis lex et scđm
naturã antiquior libtas quã seruit. lib̾tas igit̃ exre¬
ꝓmissione. exlege seruit̾. sedlicet rȩpmissione ipsa.
serui dñm. Quomodo ipse apłs ait. sed ut serui xp̃i
facientes uoluntate dĩ ex animo cũbona uoluntate.
Uerũrẽ et seruitus lib̃a. quȩ ẽ uoluntana. dequa apłs
non exnecessitate. Itaq nonserui quidẽ sumus crea
te sicut libos decet. ut non confundamur s glc̾mur
signati spũ non carne : quib recte dicit᷑ state et nolite
serintur. Deniq isaac filio suo es au petenti benedic¬
tionẽ ait. Ecce abubtate t̾rȩ erit tibi habitatio. et
arore cęli asũmo. et suꝑgladiũ tuũ uiues: et seruies
frĩ tuo. erit aut cũ deposueris et solũis iugũ illius acol¬

Expanded text:
effudit, peperitque masculum: illis mater Agar, generans in effudit, peperitque masculum: illis mater Agar, generans in servitutem. Liber est, cui gratia promittitur; servus, cui jugum Legis imponitur: prius ergo nobis repromissio quam illis Lex; et secundum naturam antiquior libertas, quam servitus. Libertas igitur ex repromissione, ex Lege servitus. Sed licet repromissio ipsa aservi, Dominum . Quomodo ipse Apostolus ait: Sed ut servi Christi facientes voluntatem Dei ex animo cum bona voluntate ? Verum est et servitusnon ex necessitate. Itaque nos servi quidem sumus Creatte, sicut liberos decet; ut non confundamur, sed gloriemur, signati spiritu, non carne. Quibus recte dicitur: State, et noliteservitus. 4. Denique Isaac filio suo Esau petenti benedictionem ait: Ecce ab ubertate terrae erit tibi habitatio, et a rore coeli summo: et super gladium tuum vives, et servies fratri tuo. Erit autem cum deposueris et solveris jugum illius a col
Abbreviated transcription (Latin):
heredita saut cur tanto aestimet̃ nomine ut
ꝓp̃terea pleriq etiã mortẽ suã auferant. Uerũ sicon¬
sideres: ꝗa et inusu humano hereditatis pecuniariȩ
grã facit: ut uenerabiliora fiant iura pietatis. ꝗa
hoc quoq plus defertur parentib: nelesa pietas
patris: ulciscatur se exhereditatione uł abdicatio¬
ne contumacis pignoris. mirari ꝓfecto desies quȩ
sittanta diuinȩ hereditatis appetentia. Est aut̃
hereditas ꝓposita xp̃ianis om̃ib sic enĩ dic̃ esaias.
Est hereditas credentib indñm. Quȩ sꝑatur exre¬
ꝓmissione non exlege. Quod ueteris testam̃ti exẽ¬
plo ꝓbatur dicente sarra. Ex pelle ancillã et filiũ eĩ.
non enĩ heres erit filius ancillȩ cũ filio meo ysaae.
tiꝗor repmissio quã lex. Nos scđm usaie filii ꝑ
repmissionẽ. Iudei scđm carnẽ filii ancille. Dob
mat̾ lib̃a que ñ parturiebat. et postea exreꝓmissione

Expanded text:
haereditas; et cur tanto aestimetur nomine, ut haereditas; et cur tanto aestimetur nomine, ut propter eam plerique etiam mortem suam offerant. Verum si consideres quia et in usu humano haereditatis pecuniariae gratia facit, ut venerabiliora fiant jura pietatis; quia hoc quoque plus defertur parentibus, ne laesa pietas patris ulciscatur se exhaeredatione, vel abdicatione contumacis pignoris: mirari profecto desines quae sit tanta divinae haereditatis appetentia. 2. Est autem haereditas proposita christianis omnibus; sic enim dicit Esaias: Est haereditas credentibus in Domino : quae speratur ex repromissione, non ex Lege. Quod veteris Testamenti exemplo probatur, dicente Sarra: Expelle ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . am Lex. Nos secundum Isaac filii per repromissionem, Judaei secundum carnem filii ancillae . Nobis mater libera, quae non parturiebat, et postea ex repromissione
Abbreviated transcription (Latin):
ad causa. hodie mecũ eris inparadiso. Iđ. reforman¬
dũ ẽ ante qđ amissum ẽ postea conferendũ id qđ au¬
itaq isqui sub ictu mortis conũtitur et confitet᷑
dnm̃ iħm : mereat᷑ incolatũ paradisi. Q uõ multo
suis deirȩgnũ : cuius se remuneratione donatũ
gaudeat. ideoq petro dicitur. tibicdaboclaues
regni celoꝵ. Ex latrocinio conũsus requiem ha¬
bet. in apostolatu ꝓbatus. accepit potestatẽ. Hae c
ẽ anima euangelica : hȩc ẽ degentib hec fil ia
eccłȩ longe meliorẽ cursu: quã illa exiudea ꝓiecta
ad dnm̃ iħm : et ad superiora se bonis consiliis ct
operiobus atollens quã suscepi t ingolgotha xp̃s.
ubi ade sepulcrũ. ut illũ mortuũ insua cruce re¬
suscitaret. ubi ergo inadam mors omiũ ibi in xp̃o omũs
recsurrectio. Ua le filii et nos dilige: quia nos te
diligimus.
AMBROSIUS ORONTIANO
Onociosȩ querendũ putasti quȩ sit reidimne

Expanded text:
ad causam: Hodie mecum eris in paradiso, id est, reformanad causam: Hodie mecum eris in paradiso, id est, reformandum est ante quod amissum est, postea conferendum id quod auItaque is qui sub ictu mortis convertitur, et confitetur Dominum Jesum, mereatur incolatum paradisi: qui vero multo suis Dei regnum, cujus se remuneratione donatum gaudeat. Ideoque Petro dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum . Ex latrocinio conversus requiem habet, in apostolatu probatus accepit potestatem. 10. Haec est anima Evangelica, haec est de gentibus, haec filia Ecclesiae, longe melior e cursu, quam illa ex Judaea projecta, ad Dominum Jesum, et ad superiora se bonis consiliis et operibus attollens, quam suscepit in Golgotha Christus. Ibi Adae sepulcrum; ut illum mortuum in sua cruce resuscitaret. Ubi ergo in Adam mors omnium, ibi in Christo omnium resurrectio. Vale, fili, et nos dilige; quia nos te diligimus.AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Non otiose quaerendum putasti quae sit rei divinae