comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te filius dei quia de pr̃e ẽ deo
scit omnia dei quare ergo sp̃e
sẽs negetur scire queq xp̃i st
cum de eo accepit. Itaq si scit
filius dei que in deo sunt. du¬
bium non est etiam spm scm̃
ꝑit dei ht notitiam et quid
laboramus cum testis sit in
kac re apłs dicens nemo scit
que sunt in deo nisi sp̃s dei
ecce in quo diu sudaumus ⁊
apło adiuuante impleuimi
et nũquid preiudicauit filio
dei quia neminem dixit sci¬
re que in deo sunt nisi sp̃m
dei absit. Sic nec preuidicaũ
sc̃o spĩu filius cum dixit ne¬
mo nouit pr̃em nisi filius.
Nemenem enim dixit scire
que in deo sunt preter eum
qui de deo est. quia omne qdͥ
de deo est nouit deum ⁊ que
in deo sunt. Natura enim d̾i
ip̃a se nouit qͣm cum intelli¬
gis etiam ẽẽ in sp̃u sco perid ꝙ¬

Expanded text:
te filius dei, quia de patre est deo, te filius dei, quia de patre est deo, scit omnia dei: quare ergo spiritus sanctus negetur scire quae Christi sunt, cum de eo acceperit? itaque si scit filius dei quae in deo sunt, dubium non est etiam sanctum spit, dei habet notitiam. Et quid laboramus, cum testis sit in hac re apostolus dicens: nemo scit quae sunt in deo nisi spiritus dei? ecce in quo diu sudauimus, apostolo adiuuante impleuimus. et numquid praeiudicauit filio dei, quia neminem dixit scire quae in deo sunt nisi spiritum dei? absit. sic nec praeiudicauit sancto spiritui filius, cum dixit: nemo nouit patrem nisi filius. neminem enim dixit scire quae in deo sunt praeter eum qui de deo est, quia omne quod de deo est nouit deum et quae in deo sunt. natura enim dei ipsa se nouit, quam cum intellegis esse etiam in spiritu sancto, per id
Abbreviated transcription (Latin):
scire et nescire certe filus dei
mist̾rum natiuitatis sue non
didicit scit enim sb̾aliter non
nouit per sbam sicut enĩ deifi¬
et ideo dixi inquit de meo acci¬
piet quia omnia que pris sũt
mea sunt.S apre procetlit et
de filio accipit quo nescit filii
que mea sunt pr̃is sunt. Qaud
ergo ambigitur de sp̃u sco an e¬
iusdem diuinitatis sit cum sit
eiusdem sbe. Nam sicut de se
procedit et de meo accipiet ut
a pr̃e proced̾e ħ sit de xp̃o accipe
cum enim dr̃ de filio dei accipe
non ambig̾e etiam ip̃e eẽ dedeo
et diuinitas non ambigat᷑
itaq qui hũc diem nescire
filii dei natiuitatem ip̃i de¬
rogat cuius dr̃ accepisse nͦ
enim aliud accepit qm̃ ipe
est de quo accepit quia acce¬
pisse de xp̃o de deo processisse
signat. Ideoq non põt nesci¬
re ꝙ hic scit de cuius accepit
neq ignorare dicendus est
dñm quia adeo processit cer¬

Expanded text:
scire et nescire? certe filius dei scire et nescire? certe filius dei mysterium natiuitatis suae non didicit; scit enim substantialiter, non nouit per substantiam? Sicut enim dei fiet ideo, inquit, dixi: de meo accipiet, quia omnia quae patris sunt mea sunt. si a patre procedit et de filio accipit, quo modo nescit filii quae mea sunt patris sunt. Quid ergo ambigitur de spiritu sancto, an eiusdem diuinitatis sit, cum sit eiusdem substantiae? nam sicut de se procedit et: de meo accipiet, ut a patre procedere hoc sit de Christo accipere. cum enim dicitur de filio dei accipere, non ambigitur etiam ipse esse de deoet diuinitas non ambigatur. Itaque qui hunc dicit nescire filii dei natiuitatem, ipsi derogat, de cuius dicitur accepisse. nec enim aliud accepit, quam ipse est de quo accepit, quia accepisse de Christo de deo processisse significat, ideoque non potest nescire, quod hic scit, de cuius accepit, neque ignorare dicendus est deum, quia a deo processit Cer
Abbreviated transcription (Latin):
Enm in qudam.Adu̾
egregu in reliquis uiri legisse
quia nec sp̃s sẽs sciat mistium
et ad miror tante doctrine in¬
rum hanc maculam scõ spũi ĩ
flexisse. hoc enmi dicens de ge
n̾em significauit neq enĩ p̾t
dici de deo ẽẽ si nescit que deist̾.
quia inferior natura quid inpo¬
tiore sit nescit. Si uero eiusdem.
sub̾e est ⁊ diuinitatis quo põt
nescire que sua sunt. Deniq fi¬
liuis dei quia ego inquit ⁊ pr
sit eusdem scĩe tñ eiusdem non
enim discit et incipit aliqͣnta i
scire de auctore suo coĩa. Sba
aũt uel diumnitas non põt deo
ẽẽ et creature coĩs. Nam dei sb̾a
non bt quod discat quia nicħ
est quod ignoret. Sba uero ho¬
minũ non b̃t in natura ut sci¬
at s ut discat. Itaq nature ho¬
minũ accedit sc̃ĩa non tñ ĩmu¬
tatur sb̃a quia hominis ñ de
deo ħt scĩam. M̾ ic enim odita
quia non scĩa acquirit sbam.¬
dei si consustantiuus est ei. nũ¬
quid põt una eadamq sub̾a et

Expanded text:
e in quodam egregii in reliquis uiri, legisse, quia nec spiritus sanctus sciat mysterium et admiror tantae doctrinae uirum hanc maculam sancto spiritui inflixisse. hoc enim dicens degenerem illum significauit. neque enim potest dici de deo esse, ei nescit quae dei sunt, quia inferior natura quid in potiore sit nescit. sin uero eiusdem substantiae est et diuinitatis, quo modo potest nescire quae sua sunt? denique filius dei, quia ego, inquit, et pater sit eiusdem scientiae, cum eiusdem non enim discit et incipit aliquanta \' scire de auctore suo et eraautem uel diuinitas non potest deo esse et creaturae communis. nam dei substantia non habet quod discat, quia nihil est quod ignoret; substantia uero hominum non habet in natura ut sciat, sed ut discat. itaque naturae hominum accedit scientia, non tamen inmutatur substantia, quia hominis natura dehabet scientiam; sic enim condita quia non scientia acquirit sdei, si consubstantiuus est ei? numquid potest Una eademque substantia et
Abbreviated transcription (Latin):
ni. iõ añ adiecit et uidit d̾s
quia bona sunt quia aquibo¬
dam dicuntur mala ẽẽ ũ uel
sic erubescant qñ enim deo ⁊
conditori suo placent nulli
utiq debent displic̾e. Ham i¬
solent dic̾e stulti ideo inqui¬
unt iudit et placuerunt ei qr
añ nesciebat. S hebetes quo

Expanded text:
ni. ideo autem adiecit: et uidit deus quia bona sunt, quia a quibusdam dicuntur mala esse, ut uel sic erubescant. quando enim deo et conditori suo placent, nulli utique debent displicere. nam solent dicere stulti: ideo,\' inquiunt, uidit et placuerunt ei, quia ante nesciebat.\' o hebetes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
legis auc̃tas quia in memores
bñfitioꝵ redeunt sub snĩam le¬
gis. Curumcisio uero ⁊ sabba¬
tum usq ad tp̃s ualuit quo
noue legis predicaretur mãda¬
tum. Sic enim data sunt ut
adueniente lege fidei cessarẽt.
aduentu dñi. ⁊ tpr̃ibꝰ ebdoma¬
dum proph̾at. quia et crisma
et iuditium. ⁊ sacrifitium ⁊ ip̃a
ciuitas cessatura erat. Spũali
enim ad ueniente lege ncc̃e ẽat
cessare carnalia tunc enim exꝑ
te corporis seruiebatur deo nẽ
ex parte aĩe pridem usibiliter
modo in uisibiliter. tunc in car¬
ne nunc in aĩo quia deo utiq
Non ergo soluta lex ẽ quia ces¬
sauit s successum illi ẽ imple¬
to tp̃re. Nec enim administra¬
tio eius accusatur aut iuditi¬
um. Si pecc̃orib indulgentia
datur. cum hinc mag̾ recte da¬
ta et iuste probatur qr quib
dñabatur peccõres fuisse nõ
negantur. quia iustis inquit
lex non ẽ poĩta non ergo quia
putetur iustitia cuius reu̾en
proderit indulgentia.Namdi¬
cit lex. non faties tibi ydolum

Expanded text:
legis auctoritas, quia inmemores beneficiorum redeunt sub sententiam legis.- Circumcisio uero et sabbatum usque ad id tempus ualuit, quo nouae legis praedicaretur mandatum. sic enim data sunt, ut adueniente lege fidei cessarent. aduentu domini et temporibus ebdomadum profetat, quia et crisma et iudicium et sacrificium et ipsa ciuitas cessatura . erat. spiritale enim adueniente lege necesse erat cessare carnalia. tunc enim ei parte corporis seruiebatur deo, nunc ex parte animae; pridem uisibiliter, modo inuisibiliter; tunc in carne, nunc in animo, quia deo utiquenon ergo soluta lex est, quia cessauit, sed successum illi est impleto tempore. nec enim administratio eius accusatur aut iudicium, si peccatoribus indulgentia datur, cum hinc magis recte data et iusta probetur, quia quibus dominabatur, peccatores fuisse non negantur: quia iustis, inquit, lex non est posita. Non ergo quia putetur iustitia, cuius reuerentnihil illis proderit indulgentia. nam dixit lex: non facies tibi idolum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ precantur. Si enim pane
proprio utuntur. et uestim̃¬
tis suis indiuĩtur. idest et
uiuunt et nudi non sunt
quid eis deẽ. Si enim paĩs
ad uitam sigc̃atur et uesti¬
tus ad dei deuocionem quia

Expanded text:
quod precautur si enim pane proprio utuntur et uestimentis suis induuntur, id est, et uiuunt et nudae non sunt, quid eis deest? si enim panis ad uitam significatur et uestitus ad dei deuotionem — quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s añt quia totus de toto ẽ
deo dens et sap̃ia dr᷑ dei et mr¬
tus et uerbum hoc ẽ deum ẽẽ

Expanded text:
s autem, quia totus de toto est deo deus, et sapientia dicitur dei et uirtus et uerbum dei, hoc est deum e
Abbreviated transcription (Latin):
moni potuit ab eo quã dilige¬
bat nec rem postularet aduisam
et natus ex ea scissimus sam¬
muel filios genuit et nont̃
iustitie sue. merita non minuit
prima enim etate sua semper
auctus est ut in senectute ꝓ¬
pensiori dei testrmonio cõmẽ¬
detur. Et zacharias sacertos
nato merint propħare. Quã
obesse probatur et quis neget
bonum debere dici ꝙ nemi̾em
ledit et ut hoc loco aliquid de
apłis dicatur ad robur perti
et filios hũisse cognoscitar et
primatum ut accipet inter a¬
postolos non ei obstitit gnatio
filiorum. Qũo ergo ꝯdepnã.¬
dum putatur qd̾ non impe¬
qui uxorem hẽat si incct̾is ẜ.¬
uet mandata sacerdotem fici
posse nunc debere oñdit qḋ
si illicitum ẽẽt non pot̾at uti¬
q peccõrem dr̃e debere fieri sa¬
cerdotem et quid tam aptur
eiusdem enim apłi uox ẽ di¬
centis. de uirginib imꝑiũ
dm̃ non habeo. cum enim co¬
rinthi exagitarentur ab here¬
ticis qui in ypocrisi nuptias dã¬

Expanded text:
moneri potuit ab eo quem diligemoneri potuit ab eo quem diligebat, ne rem postularet aduersam. et natus ex ea sanctissimus Samuhel filios genuit et non tamen iustitiae suae merita minuit. prima enim aetate sua semper auctus est, ut in senectute propensiori dei testimonio commendetur. et Zacharias sacerdos,nato meruit profetare. qua obesse probatur? et quis neget bonum debere dici quod neminem laedit? Et ut hoc loco aliquid de apostolis dicatur, ad robur pertinet filios habuisse cognoscitur et, primatum ut acciperet inter apostolos, non ei obstitit generatio filiorum. quo modo ergo condemnandum putatur quod non inpequi uxorem habeat, si in ceteris seruet mandata, sacerdotem fieri posse ac debere ostendit. quod si inlicitum esset, non poterat utique peccatorem dicere debere fieri sacerdotem. et quid tam apertum? eiusdem enim apostoli uox est dicentis: de uirginibus imperium domini non habeo. cum enim Corinthii exagitarentur ab hereticis. qui in hypocrisi nuptias da
Abbreviated transcription (Latin):
ei scd̃m laborem minime respõ¬
deret maledċa non sibi sed operi¬
b eius. et ostenderetur propo¬
situm dei subuerti non posse.
neq melius posse qͣmqͣm pro¬
uidere qm̃ deum. Nemo enim
potꝰ alt̾ius opus plus diligere
quam ip̃e qui fecit dicente apło
quia nemo inquit carnem sua
odio ht s nutrit et fouet eam
sicut et op̃s eccłiam. ¶Uide¬
amus nunc sequentia legis an
concordant cum initus eus
abraham cum placuisset deo
inter cetera que adremimera¬
tionem fidei eius pertinent cũ
senior ẽẽt et unum filium gn̾a¬
re dignus est iudicatus. Qũo
ergo accusari põt ꝙ pro meri¬
to concessum uidetur. ut qui
ip̃ius dei uoluntatem fecerat
deus uoluntatem eius impłet
que minime fuisset impleta nͥ
inoxia eẽt nec deus impleret
ꝙ male uł in pisce posci uidebat.
Maxime ab eo qui sibi plac̾et.
hoc enim nec homini ouenit.
et anna cum sterilis eẽt ⁊ deũ
diligeret pecut ut hr̃et filium
et acͥcepit ꝙ si contrarium eẽt

Expanded text:
ei secundum laborem minime responderet, maledicta non sibi, sed operibus ejus; ut ostenderetur propositum Dei subverti non posse, neque melius posse quemquam providere quam Deum. Nemo enim potest alterius opus plus diligere, quam ipse qui fecit, dicente Apostolo, quia nemo, inquit, carnem suam odio habet; sed nutrit, et fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam . Videamus nunc sequentia Legis, an concordent cum initiis ejus. Abraham cum placuisset Deo, inter caetera quae ad remunerationem fidei ejus pertinent, cum senior esset, unum filium generare dignus est judicatus . Quomodo ergo accusari potest quod pro merito concessum videtur, ut qui ipse dei uoluntatem fecerat, deus uoluntatem eius impleret? quae minime fuisset impleta, nisi innoxia esset, nec deus impleret. quod male uel inperite posci uidebat, maxime ab eo, qui sibi placeret; hoc enim nec homini conuenit. et Anna, cum sterilis esset et deum diligeret, petit ut haberet filium et accepit. quod si contrarium esset,
Abbreviated transcription (Latin):
cem et circuentorem nec nõ
et malitiosum pronuntiant
qui fidem trad̾e̾t per quam de¬
cipentur. Credentes gͥ prius
non uos credidisse stulte pro¬
bemus. Deinde eausam aucto¬
ris cum in errore deg̾emus
in quo nunc manent pagãi
nullis uirtutum signis actra¬
eti s nudis uerb̾ que sacri uo¬
cant percipemus prodesse pu¬
tantes non qd̃ diuinitas cõ¬
mendauerat s ꝙ uetus ꝯsu¬
etudo tradiderat in qua ꝙ ñ
latet diuersis illusi uanita¬
tib nullam spem salutis ag¬
nouimus. Quid enim pot̾at
prodesse res ab hoĩb inuenta
ut aũt ad fidem dei accederemꝰ
et filium eius in carnatum ⁊
crucifixum credemus non u̾¬
bis suasum est nob̾ s rebus.
uidimus enim mortuos ex¬
citatos leprosos mundatos ce¬
co nato oculos restitutos. de¬
monia eiecta et simul om̃s
infirmitates curatas nunc
qñ stulti fuisse iudicemur ẽ
nudis uerbis credimus aut
cum reb sine dubio enĩ res
aut uerba sunt. quippe cũ ad

Expanded text:
cem et circumuentorem nec non cem et circumuentorem nec non et malitiosum pronuntiant, qui fidem traderet, per quam deciperentur credentes. igitur prius non nos stulte credidisse probemus, deinde causam acturi auctoris. Cum in errore degeremus, in quo nunc manent pagani, nullis uirtutum signis adtracti, sed nudis uerbis quae sacra uocant percepimus prodesse putantes, non quod diuinitas commendarat, sed quod uetus consuetudo tradiderat, in qua — quod non latet - diuersis inlusi uanitatibus nullam spem salutis agnouimus, quid enim poterat prodesse res ab hominibus inuenta? ut autem ad fidem dei accederemus et filium eius incarnatum et cruci fixum crederemus, non uerbis suasum est nobis, sed rebus. uidimus enim mortuos excitatos, leprosos mundatos, caeco nato oculos restitutos, demonia eiecta et simul omnes infirmitates curatas. Nunc quando stulti fuimus iudicetur: cum nudis uerbis credidimus, aut cum rebus ? sine dubio enim res ante uerba sunt, quippe cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dine recedit pudor mutata frõ¬
te pret̾ea si multos uideat tales
Nam questus turpitudims tẽ
est qñ hi qui nobiles dñr de¬
honestari uidentur. facile enĩ
imitatores inuenit dehone¬
stata nobilitas. Sic ergo iã
sibi uidebantur quia cui feda
inuentio hec displiceret non
erat. Hunc quia dei mĩa illu¬
stratum ẽ genus humanum
et declaratum crimen ẽẽ ꝙ ꝓ
lege cedebat stultum aũt qd
putabatur prudentia inuẽtũ
uł ab hac appłone cessare debe¬
rent permanere uolentes in
detecto crimine cognoseentes
nomen sapĩe a se alienum eẽ.
S ut addant ad cumulum ꝯ¬
fessionis sue. instultitia depre¬
hensi fatuos uocant a quibus
ꝯuincuntur. S fidem nr̃am ⁊
postittatem accusant inprece¬
ptis aũt non negant nichil
posse reprebendi qui fidem no¬
stram accusant. non magis
contra nos s contra aucto¬
rem nr̃m suscipiunt. Nor cĩ
stultos qui.q. rei fatue fidem
dederimus illum aũt menda¬

Expanded text:
dine recedit pudor mutata frondine recedit pudor mutata fronte, praeterea si multos uideat tales. nam quaestus turpitudinis tunc est, quando hi, qui nobiles dicuntur, dehonestari uidentur; facile enim imitatores inuenit dehonestata nobilitas. Si ergo porrosibi uidebantur, quia, cui foeda inuentio haec displiceret, non erat, nunc, quia dei misericordia inlustratum est genus humanum et declaratum crimen esse quod pro lege cedebat, stultum autem quod putabatur prudenter inuentum, uel ab hac appellatione cessare deberent permanere uolentes in detecto crimine, cognoscentes nomen sapientiae a se alienum esse. Sed ut addant ad cumulum confessionis suae, in stultitia deprehensi fatuos uocant, a quibus conuincuntur. sed fidem nostram et posteritatem accusant, in praeceptis autem non negant nihil posse reprehendi. qui fidem nostram accusant, non magis contra nos, sed contra auctorem nostrum suscipiunt nos enim stultos, qui quasi rei fatuae fidem dederimus, illum autem menda
Abbreviated transcription (Latin):
uidebantur quia qui reprehen¬
deret non erat.Nam qͣmqͣm
omnes errarent sub uno falla¬
tie noĩe ydolatrie unusquisq
tñ iuxͣ mores suos et conuer¬
sationem ordinauit culturam.
ut umus error diuersitatẽ hr̃et
ex turpitudine et conuersatiõe
auctorum. Deniq saera que
liberari uocant. in honesta ⁊ ua¬
nissima sunt et plena furoris.
Difficile enim ĩpurus non ira¬
cundus est. Deniq ubiq cũ
priapo pictus ur̃ cum quo in¬
honeste uiuebat hoc modo sũt
et cet̾a sacra eorum. S ut po¬
steri huis inuentionib capent̃
subtilitate et astutia fcm ẽ satha¬
ne quamqͣm non sine consilio
illius ista inuenta sunt. Inuẽ¬
tis tñ singulis aspersit quedã
prestigia per que illiceret hoĩes
ad errorem. et sic fc̃m est ut ꝑ
traducem antiquitatis comẽ¬
daretur fasła et excusaretur t̃¬
pis inuentio per consuetudie
enim cepit turpe non uideri ꝙ
turpe erat. Nam cum de hone¬
stantur aliqui primo erubescũt
postea u̾o blandiente consuetu¬

Expanded text:
uidebantur, quia qui reprehenderet non erat. nam quamquam omnes errarent sub uno fallaciae nomine, idolatriae unus quisque tamen iuxta mores suos et conuersationem ordinauit culturam, ut unus error diuersitatem haberet ex turpitudine et conuersatione auctorum. denique sacra, quae Liberi uocant, inhonesta et uanissima sunt et plena furoris; difficile enim inpurus non iracundus est. denique ubique cum Priapo pictus uidetur, cum quo inhoneste uiuebat. Hoc modo sunt et cetera sacra eorum; sed, ut posteri his inuentionibus caperentur, subtilitate et astutia factum est satanae. quamquam non sine consilio illius ista inuenta sunt, inuentis tamen singulis aspersit quaedam praestigia, per quae inliceret homines ad errorem, et sic factum est ut per traducem antiquitatis commendaretur fallacia et excusaretur turpis inuentio. per consuetudinem enim coepit turpe non uideri, quod turpe erat nam cum dehonestantur aliqui, primo erubescunt; postea uero blandiente consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
Meam enim professionem q̃¬
rit uidex non tuam de me. O¬
Quid ergo me confitente tu
negas eu̾m uerum sit in hac
cau̾sa non alienum testimoĩ¬
um sed meam professionem
requiri aut pro me ut cõtra
me uolebam pro nomine xͥ¬
torquen te contra me ut ap¬
me aut cui crederetur dolo
emim hoc proponis ut iustaz
causam uidearis hr̃e scismariş.
Nam non ignoras in hac re ⁊¬
meam de me testificationem.
requi nõ alienam et hoc uerũ

Expanded text:
meam enim professionem quaerit iudex, non tuam de me. quid ergo me confitente tu negas, cum uerum sit in hac causa non alienum testimonium, sed meam professionem requiri aut pro me aut contra me? uolebam pro nomine torqueri te contra me, ut apme, aut cui crederetur. dolo enim hoc proponis, ut iustam causam uidearis habere schismatis. nam non ignoras in hac re meam de me testificationem requiri, non alienam, et hoc ueru
Abbreviated transcription (Latin):
ritum usurpass. post deũ eñĩ
pr̃em dyabolus deus dici uo¬
luit ꝙ ⁊ numc usq contẽdit
cum utiq non illum res cõ¬
tingeret s eẽt hoc filui dei ꝗ
post prem deum scds ẽ non
natura sordine. Ad hane gͦ
c̃am agendam nõ aliũ opor᷑
mendũ dyabolum uenit s
et manifestare se ip̃m om̃i
creature ut reprobata p̃ dya¬
boli hunc ẽẽ cognosc̾ent cuiꝰ
principatum et maiestatez
presumpserat sathanas ⁊ de
cet̾o cognita ueritate relinq̃¬
rent errorem pro certo hñtes
xp̃m ẽẽ dei filium qui solus d̾e
de deo sit et capud sine printi

Expanded text:
ritum usurpasset. Post Deum enim Patrem diabolus deus dici voluit, quod et nunc usque contendit, cum utique non illum res contingeret, sed esset hoc Filii Dei, qui post Patrem Deum secundus est, non natura, sed ordine. Ad hanc ergo causam agendam non alium oportumendum diabolum venit, sed et manifestare seipsum omni creaturae: ut reprobata persona diaboli, hunc esse cognoscerent, cujus principatum et majestatem praesumpserat satanas; et de caetero cognita veritate relinquerent errorem, pro certo habentes Christum esse Dei Filium, qui solus Deus de Deo sit, et caput sive princi
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Hinc ẽ ꝙ dr̃et in pͦs. Nõ
iustificabitur in conspectu tuo
omnis uiuens. Hec enĩ sñia
imputatur homini in qua
moritur. Nam quia in eccłia
mali. cum bonis futuri eẽnt
usq ad iditium dei . Ip̃e etiã
dñs sigͣuit dicens. Simile ẽ
regnum celorum rete missoĩ
mari. que ex omni gn̾e pisciũ

Expanded text:
tetur. Hinc est ut diceret in Psalmo, Non justificabitur in conspectu tuo omnis homo vivens . Haec enim sententia imputatur homini in qua moritur. Nam quia in Ecclesia mali cum bonis futuri essent usque ad judicium Dei, ipse Deus significavit, dicens, Simile est regnum coelorum reti misso in m
Abbreviated transcription (Latin):
nos preparamus huic nobis
ẽẽ tractandum dño imꝑante
cognoscimus. uolebamus em̃i
hodiema die nos mruminatõe
ꝑmittere. Scientes quia hũn¬
dantes escas cepistis. S quia
salubriter ꝙ apponitur accipitis
cottidie multum eẜuritis. Pre¬
stẽ ergo dñs ip̃e deus nr. et nob̾
uirium suffitientiam et uobis
utilem audientiam. Neq enim
ignoramus seruiendum ẽẽ bõe¬
et utili uoluntati. Ad iuuemur
ergo auobis et uoto ⁊ studio.⁊
uoto ad deum. et studio ad u̾bũ.
ut ea dicamus que uobis esse
utilia ip̃e indicat qui nos pas
et omna facinora mea dele. pro¬
inrde aliquid de pñia dre diuini¬
tus iubemur. Neq enim igno¬
ramus nos istum psalmum
cantandum lectori imperaui¬
mus. s quod ille censuit nob̾
utili eẽ ad audiend̾ hoc cordi ⁊̃
puerili imperauit. Dicamus a¬
quia et dies iam ses aniu̾sariꝰ
imminet quo propinquante
humiliari animas et domari
corpora studiosius decet. Trip
scriptura inuenitur. Nam n
cata delentur quisqͣm bene ac

Expanded text:
 hinc nobis esse tractandum Domino imperanto cognovimus. Volebamus enim hodierna die vos in ruminatione permittere, scientes quam abundantes epulas ceperitis. Sed quia salubriter quod apponitur accipitis, quotidie multum esuritis. Praestet ergo Dominus ipse Deus noster, et nobis virium sufficientiam, et vobis utilem audientiam. Neque enim ignoramus, esse serviendum boet utili voluntati. Adjuvemur ergo a vobis et voto et studio; voto ad Deum, studio ad verbum; ut ea dicamus quae vobis esse utilia ipse judicat, qui vos pasc, et omnia facinora mea dele. Proinde aliquid de poenitentia dicere divinitus jubemur. Neque enim nos istum psalmum cantandum lectori imperavimus: sed quod ille censuit vobis esse utile ad audiendum, hoc cordi etiam puerili imperavit. Dicamus aquia et dies jam sanctus anniversarius imminet, quo propinquante humiliari animas et domari corpora studiosius decet. 2. PScriptura invenitur. Nam neqcata delentur, quisquam bene ac
Abbreviated transcription (Latin):
tam catholicam et prudentissi¬
mam fidem feruentem in seꝑ¬
abilem et ortodoxam que in
me ẽẽ quod tibi placet per di¬
lectionem et humilitatem o¬
peretur que uici nequeant in¬
ter uerba alterationis ĩtp̃re
persecutionis uel in die nec̃i¬
tatis serutans corda ⁊ renes
deus. coram te est sanitas et
infirmitas mea. Illam dep̾cor
serua.istam sana. Coram te ẽ
scientia et ignorantia mea ut
ubi michi aꝑusti suscipe in¬
trantem. ubi clausisti. aꝑi pł¬
santi ut audiens inteligã te.
toto corde meo desiderem pul¬
critudinem uisionis tue semꝑ
inspic̾e. Audio quid nobis. in̾¬
timare uult scriptura tua qͣm
sc̃ificasti et misisti in mundũ.
Audio et credo ei dicit enim.
Qũo sp̃s sc̃s ẽ deus et p̾sens
ubiq totus.

Expanded text:
tam, catholicam et prudentissimam, fidem ferventem, insuperabilem et orthodoxam; quae in me omne quod tibi placet, per dilectionem et humilitatem operetur, quae vinci nequeat inter verba altercationis in tempore persecutionis, vel in die necessitatis. Scrutans corda et renes Deus , coram te est sanitas, et infirmitas mea: illam, precor, serva, istam sana. Coram te est scientia, et ignorantia mea. Ubi mihi aperuisti, suscipe intrantem; ubi clausisti, aperi pulsanti: ut audiens intelligam te,toto corde meo desiderem pulchritudinem visionis tuae semper inspicere. Audio quid nobis intimare vult Scriptura tua, quam sanctificasti et misisti in mundum; audio, et credo ei. CAPUT II. Quod spiritus est Deus, et praesens ubique totus.
Abbreviated transcription (Latin):
tam progeniem redcdere se pro¬
misit. ut̾ si post pr̃em malum
filius sequatur perfidiã prĩs
Nepos aũt aui in mał muita¬
tor ex̃ns sciat se non in mu

Expanded text:
tam progeniem reddere se promisit, ut si post patrem malum filius non sequatur perfidiam patris, nepos autem aui in malis imitator existens sciat se non inmu
Abbreviated transcription (Latin):
in credulorum pena est. Incre¬
dulorum perfidia gloria eius
est. Nam fidelium p̾r est et in¬
ficelium iudex huius enim
exemplo et boni eterna uita ꝑ¬
fruentur et malis dabuntur
supplicia. Illo enim tp̃re quo
ad huc mundus scĩa pariuł
erat et nec signis ac prodigi¬
is que ad fidem attraberent
illustratus deo contra scĩam
suam fidem denegauit. Sẽs
gͥ abraham exemplum gn̾i
humano datus est fidelissimꝰ
omnes habundans cremen¬
tum fidei nosceretur tempta¬
turac iubetur filium deo im
et nec rei nouitate turbatur
nec disputat an fieri debeat
deo iubente particidium qui
homicidium ne fieret cõmĩa¬
tus est sic de dei uoluntate
intrepidus et securus non
cunctatur prouidum c̃ẽ ꝙ iu¬
bet deus et bunc filium quez
duo senes expromissione su¬
sceperant prenium fidei m̾¬
torum indicem et in quo oĩs
spes ex promissione futuri fe¬
minis hẽbatur ꝙ ut omni de¬
uotione impleret mri eius ñ
idicauit ne qd̃ dicatomi eius

Expanded text:
incredulorum poena est et incredulorum perfidia gloria eius est; nam fidelium pater est et infidelium iudex. huius enim exemplo et boni aeterna uita donantur et mali aeterna dabunt subplicia. illo enim tempore, quo adhuc mundus scientia paruulus erat et nec signis ac prodigiis, quae ad fidem adtraherent, inlustratus, deo contra scientiam suam fidem non denegauit. Sanctus igitur Abraham exemplum generi humano datus est fidelissimusuperabundans crementum fidei nosceretur, temptatur ac iubetur filium suum deo immuam, et nec rei nouitate turbatur nec disputat an fieri debet deo iubente parricidium, qui homicidium ne fieret comminatus est. sic de dei uoluntate intrepidus et securus non cunctatur prouidum esse, quod iubet deus, et hunc filium, quem duo senes ex promissione susceperant, praemium fidei, meritorum indicem et in quo omnis spes ex promissione futuri seminis habebatur. quod ut omni deuotione impleret, matri eius non indicauit, ne quod dicationi\' eius
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur instauratur nõ gͦ
accusat renascibilitas natiu̾i¬
tatem s reformat et ꝙ refor¬
matur bñ abmitio institutũ
probatur. gͥ ꝙ renascimur &¬
iftud mutunr corporis expi¬
tione percepta ut reddamur
ad pristirtm statum ade. aĩe
aũt pecẽã m aeulatum est cor¬
pͥus quo repato et meliorato
per fidem conseilio abluitur
ut sicut per contemptũ dei.
fuerat pollutum ita per obe¬
dientiam abluatur ut effugi¬
at sñiam datam ade ⁊possit
tesurgere. Itaq si abaĩa cepit
pecẽm cur natura corporis ac¬
eusatur cum in causa peccati
ade non fu̾it desiderium cor¬
porale s spe deitatis illecta r¬
anima transgressa sit dei pre¬
ceptum ut corpus suũ sub¬
iugaret pecc̃o et nasc̃entur
homines sub pecc̃o qḋ qui¬
dem nichil obest hõi si tñ

Expanded text:
renouatur instauratur. non ergo accusat renascibilitas natiuitatem, sed reformat, et quod reformatur bene ab initio institutum probatur. igitur quod renascimur, consilio mutamur corporis expiatione percepta, ut reddamur ad pristinum statum Adae. animae autem peccato maculatum est corpus, quod reparato et meliorato per fidem consilio abluitur, ut, sicut per contemptum dei fuerat pollutum, ita per oboedientiam abluatur, ut effugiat sententiam datam Adae et possit resurgere. Itaque si ab anima coepit peccatum, cur natura corporis accusatur, cum in causa peccati Adae non fuerit desiderium corporale, sed spe deitatis inlecta anima «transgressa sit dei praeceptum, ut et corpus suum subiugaret peccato et nasce. rentur homines sub peccato? quod quidem nihil obest homin
Abbreviated transcription (Latin):
pot colligi quia nõ et cayn re¬
est lr̃arum arte uela futatur.
ta ystoria. Llam abel pru u.¬
dentem et deuotum in eo ip̃o
ẽmo indicat scripture. Cayn
uero negligentem et inuidu
ac per boc minus deuotsi. abel
ergo de placidis potiora elegit
que deo offerret creatori ut d̃
hus utiq que creau̾at p̾cipu¬
a ili offerret per qd̾ dedicatio¬
nem. s. ⁊ m̾itum eius probaret
et propriam reu̾entiam ⁊ deũ
auctorem oñderet et cayn ue¬
lud rusticus presentare neꝗ¬
uit totum aĩum terre inẜns
mentis oculos ad celum leua¬
re non potuit. ut quid creato¬
ridignum eẽt aspiceret qͣlia¬
cumq enim deo optulit mu¬
nera que causa ⁊̃ in uideis ob¬
lique mentis dep̾henditur. se¬
pe enim reprebensi sunt cum
mun̾a sua in prouide dei altai
offerrent que nec bominib
digna uidentur dicente dño
cec̾as ⁊ lucͤas offertis michi nõ
B suscipiam de manib ur̃is. os¬
fer ea preposito aut duci tuo si

Expanded text:
st colligi, quia non est lst colligi, quia non est litterarum arte uelata historia. nam Abel prudentem et deuotum in eo ipso sermo indicat scripturae, Cain uero neglegentem et inprouidum ac per hoc minus deuotum. Abel ergo de placitis potiora elegit, quae deo offerret creatori, ut de his utique quae creauerat praecipua illi offerret, per quod et dicationem suam et meritum eius probaret, ut et propriam reuerentiam et deum auctorem ostenderet. hoc Cain uelut rusticus praesentire nequiuit. totum enim animum terrae inserens mentis oculos ad caelum leuare non potuit, ut quid creatori dignum esset aspiceret; qualiacumque enim deo obtulit munera. Quae causa etiam in Iudaeis obliquae mentis deprehenditur. saepe enim reprehensi sunt, cum munera sua inprouide dei altari offerrent, quae nec hominibus digna uiderentur dicente domino: caecas et luscas offertis mihi; non haec suscipiam de manibus uestris. offers ea praeposito aut duci tuo, si
Abbreviated transcription (Latin):
et fidem indeum reformandã
cõmemorata sunt quare ⁊ ap̾¬
iustis ydola colentib fornica¬
toribꝰ et talia nunc ideamuᷤ
an conueniat eis qui dei udi¬
tium audientes rident fut᷑m.
Mi proderit an oberit. Si ueri¬
tate munitur an caret rõne.
lex quidem data est mundo.
tos cessare. Non ergo uistum
ur ũ qui hic peccant ꝑ pom
paupes deprimuntur iusta
accusatio contepnitur ꝯpoĩt
Iudex uenalis ẽ. Non ne ini¬
qum uidetur si conditor reꝵ
non ħ requirat. Ut qui hoc in¬
iuste pressi sunt releuentur.
et qui bene uiuendo indigue¬
runt remim̾entur et quĩ pp
iustitiam obprobrio erant ho¬
leges contempserunt aut t̾gi¬
u̾satione illuserunt miquita¬
tem sectantes. sic głosi in hii
ut ip̃i iustitie insłtare ind̾ent̃
Humilitati et confusi torm̃tis
subitiantur in conspectu eoꝵ
in quoꝵ malis ⁊ despectioẽ ga¬
udebant ut ⁊ ip̃i de pena ulloꝵ
leti grãs deo refferant apud ꝙ̃
solum personaꝵ acceptio cessat.

Expanded text:
et fidem in deum reformandam et fidem in deum reformandam commemorata sunt. quare et apojustis, idola colentibus, fornicatoribus , et talia. Nunc videamus an conveniat iis, qui Dei judicium audientes rident futurum; si proderit, an oberit; si veritate munitur, an caret ratione. Lex quidem data est mundo, tos cessare. Non ergo justum videtur, ut qui hic peccant per popauperes deprimuntur, justis accusatio componitur, judex venalis est. Nonne iniquum videtur si Conditor rerum non haec requirat: ut qui hic injuste oppressi sunt, releventur; et qui bene vivendo indiguerunt, remunerentur; et qui propter justitiam opprobrio erant, holeges contempserunt, aut tergiversatione illuserunt, iniquitatem sectantes, sic gloriosi in his, ut ipsi justitiae insultare videantur, ut humiliati et confusi tormentis subjiciantur in conspectu eorum, in quorum malis et despectione gaudebant; ut et ipsi de poena illorum laeti Deo gratias referant, apud quem solum personarum acceptio cessat
Abbreviated transcription (Latin):
Guit quia in natura declit. iiii¬
creatoris notiaia. extraduce ñ
latebat.Nam quis nesciat qd
bonum uite conueniat ant
ignoret quia ꝙ sibi fi̾ nõ ułt
aui minime debeat fi. At ãt
ubi nͣalis lex euanuit pressa
consuetudine delinquendi te
oportuit manifestari ut ĩ iu¬
deis omnes audirent nonꝙ
penitus oblṙata eẽt. S maxĩa
eius auc̃te carebant ydolatrie
studebatur. timor dei in t̾ris
non erat forncatio oꝑabat᷑
contra rem proximi auida e¬
rat concupia. Data ergo lex
ẽ ut que sciebantur auc̃tem ⁊¬
brent et que latere ceperant.
manifestarentur. Nam inue¬
niius ante moysen non so¬
tes enim deum uindicem ti¬
mebant peccare ꝙ cum cepiss
neglegi legem ñlem reuelari
oportuit. Ut scirent cuncti ⁊¬
perta rõne deum requisituꝵ
actus humanos quamis per
diluium uindicatum legat᷑
et in sodomam et gomor̾am
S ħ uetustatis obliuio texat
unde per moysen t̾roris causa
ad disciplinam corrigendam

Expanded text:
uit, quia in natura ipsa inscreatoris notitia ex traduce non latebat. nam quis nesciat, quid bonae uitae conueniat, aut ignoret, quia quod sibi fieri non uult alii minime debeat fieri? adubi autem naturalis lex euanuit pressa consuetudine delinquendi, tunc oportuit manifestari, ut in Iudaeis omnes audirent, non quod penitus oblitterata esset, sed maxima eius auctoritate carebant: idolatriae studebatur; timor dei in terris non erat; fornicatio operabatur; circa rem proximi auidi erant concupiscentia. data ergo lex est, ut et quae sciebantur auctoritatem haberent et quae latere coeperant manifestarentar. nam inuenimus ante Moysen non sotes enim deum uindicem timebant peccare. quod cum coepisset neglegi, legem naturalem reuelari oportuit, ut scirent cuncti aperta ratione dominum requisiturum actus humanos. quamuis per diluuium uindicatum legatur et in Sodomam et Gomorram, sed haec uetustatis obliuio texerat, unde per Moysen terroris causa ad disciplinam corrigendam
Abbreviated transcription (Latin):
eius missus ẽ ꝓseꝗ et trucidare
et contra absalon in prem im¬
pium seruis in iũcta est res
quanto mag ad tyrãnidem di¬
aboli iuncend sc̃ĩ angłi unĩ
de multis suffecerat efficati¬
a quippe cum legamus qr re¬
pugnans contra michaelẽ
archangłm perdurare non
potuit s subiectus in t̾ramẽ
b̾ ergo metum sepe reputãs

Expanded text:
eius missus est persequi et trucidare et contra Abessalon in patrem impium seruis iniuncta res est: quanto magis ad tyrannidem diaboli uincendam sancti angeli unius de multis suffecerat efficacia, quippe cum legamus quia repugnans contra Michahel angelum perdurare non potuit, sed proiectus in terram est! Haec ergo mecum saepe reputans
Abbreviated transcription (Latin):
deamus itaq quid proderit si
boni meriti fuit aut quid o¬
berit si mali fu̾it m̾iti accedẽs
uerba dei audire desiderat ꝗbr

Expanded text:
deamus itaque quid proderit, si boni meriti fuerit, aut quid oberit, si mali fuerit meriti. accedens uerba dei audire desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
añ et bec possent fieri in ab¬
soluto est. Nam fc̃m licet oc¬
culte probat. Si aũt cessa¬
ret timor publice fieret. me¬
tus ergo prohibet. Uincitur

Expanded text:
 et hic possent fieri, in absoluto est; nam factum, licet occulte, probatur. si autem cessaret timor, publice fieret. metus ergo prohibet fatu
Abbreviated transcription (Latin):
uel gens propria h̃t que ser¬
uet sicut solon et ligurus mł¬
ta statuerant que agrecis le¬
gis more seruarentur que pa

Expanded text:
uel gens propria habet quae seruet, sicut Solon et Licurgus multa statuerant, quae a Graecis legis more seruarentur, quae pa
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃s petrus. Quia xp̃s deglu¬
tiuit mortem ut uite eterne
hr̃edes efficcremus. Beatus
quoq paulus docet quia xp̃s
mortem deglutiu̾it. Illumina¬
uerat aũt uitã ⁊ incorptionẽ
¶ Xp̃s ergo mortem gusta¬
u̾it quia uerus homo est idẽ
mortem deglutiuit qr uerꝰ d̾s
ẽ Idem quippe sicut. ⁊ predicit

Expanded text:
tus Petrus, quia Christus deglutivit mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur . Beatus quoque Paulus docet quod Christus mortem deglutierit, illuminaverit autem vitam et incorruptionem . Christus ergo mortem gustavit, quia verus homo est; idemque mortem deglutivit, quia verus Deus est. Idem quippe, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex hoĩb ereat. S hec cã
rõ xp̃i et oĩum hoĩum unius
deus u̾bum ex maria uugine
sibi unico dignatus est finepͤ¬
cato suscepta sine pecc̃o nata
cabitur carnis illis excelleñ
singulans euius diuina ẽ exip̃¬
sa sui conceptione ꝑͣ enius ori¬
go natiuitatis in solita qua sic
uerbum caro fcm̃ ẽ. ut una pͣ
ẽẽt cum carne sua unigenit᷑
carnis conceptione conceptus.
Istam uero cet̾orum hoĩum car¬
nem per hũanũ dãt ẽ nasci cõ¬
cubitum uiro seminante feĩa
concipiente atq operiente .o.
¶Et quia dum sͥ iuicem
uir mulierq miscentur ut fi¬
lios gen̾ent sine libidine nõẽ
pentum concubitus. obhoc fi¬
liorum ex eo carne nascentiũ

Expanded text:
em ex hominibus creat. Sed licet caro Christi, et omnium hominum unius Deus Verbum ex Maria virgine sibi unire dignatus est, sine peccato concepta, sine peccato nata cabitur carnis illius excellentia singularis, cujus divina est ex ipsa sui conceptione persona, cujus origo nativitatis insolita, qua sic Verbum caro factum est, ut una persona esset cum carne sua Unigenitus carnis conceptione conceptus? Istam vero caeterorum hominum carnem per humanum certum est nasci concubitum, viro seminante, femina vero concipiente atque pariente. Et quia dum sibi invicem vir mulierque miscentur ut filios generent, sine libine non est parentum concubitus; ob hoc filiorum ex eorum carne nascentiu
Abbreviated transcription (Latin):
F.ẽ. ⁊h. ĩnobis. Illa enim na
que semꝑ genita manet ex pa¬
tre naturam nr̃am sine peccõ
suscepit ut nascetur ex uirgĩe
Neq enim nͣ et̾na atq diuina

Expanded text:
 in nobis . Illa enim natura quae semper genita manet ex Patre, naturam nostram sine peccato suscepit, ut nasceretur ex virgine. Neque enim natura aeterna atque divina
Abbreviated transcription (Latin):
quamius enim hẽat caro pro¬
prium motum originis sue
quia non est ociosa carnalis
natiuitas tñ in hac re accedit
ad necem hõĩum adiutorium
demonum. Diuersa enm sũt
demonia et disparem bntia
uoluntatem. Quedam aut̃e¬
hñtia suat que cum pertur¬
bant animos elidunt corpora
Quedam uero ad miscentia se
sangũi gn̾ant animis desidĩa
alia aũt cordi hominis se co¬
pulantia se suggerunt cum
blanditus contraria. nõ nul¬
la aũt sunt que sola corpora
obligant infirmitatib sicut
et illam filiam abrahe quam
dñs curauit. hec omnia igno¬
rantes pagani fatum appellãt
cum diuerse sint cause et ista
abimicis procurentur ut
quacũq ex causa irritetur hõ
subiciatur passionib. S̃ fatũ
bonum appellant cum bñ tem¬
ꝑata sunt corpora aut affabi¬
litate cõmendantur bñtia
gr̃am ꝙͣdam. Malum aute
fatum ẽẽ si plus caloris aũ
humoris aut si non sit asp¬
sus gr̃a s magis ad detrim̃

Expanded text:
quamuis enim habeat caro proprium motum originis suae, quia non est otiosa carnalis natiuitas, tamen in hac re accedit ad necem hominum adiutorium demonum. Diuersa enim sunt demonia et disparem habentia uoluntatem. quaedam autem sunt, quae, cum perturbant animos, elidunt corpora; quaedam uero admiscentia se sanguini generant animis desideria; alia autem cordi hominis se copulantia suggerunt cum blanditiis contraria; nonnulla autem sunt, quae sola corpora obligant infirmitatibus, sicut et illam filiam Abrahae, quam dominus curauit. Haec omnia ignorantes pagani fatum appellant, cum diuersae sint causae et ista ab inimicis procurentur, ut quacumque ex causa inretitus homo subiciatur passionibus. sedfatum bonum appellant, cum bene temperata sunt corpora aut affabilitate commendantur habentia gratiam quandam; malum autem fatum esse, si plus caloris habeat aut umoris, aut si non sit aspersus gratia, sed magis ad detrim
Abbreviated transcription (Latin):
minora sunt tanto mag̾ sub¬
tiliora et dum contẽpnũtur
non nituntur. Maiora enim
longe apparent ac per h qui ĩ
maiorib peccat uoluntas eiꝰ
est crimen. Sane qͣm sr̃ius pͤ¬
cata ex sensib ortum caꝑe di¬
ximus dum d legis imꝑium
ul rõnem aliquis aspicimus
aut audimus.i. si solem uidẽ¬
tes adorand̾ eum putemus ꝓp̃
pulcritudinẽ eius tñ male uid¬
mus quia ad iuriam ꝑtinet c̃¬
atoris quis ut quod illi soli
debitum ẽ deputetur creature.
Qippe cum abeo prohibitu
sit per legem aut cũ cõr bene
compoĩta et decora iundemus. aũ
aliquid proximi si concupisca¬
mus ałr ea aspieinius quam
mandat lex tunc fit pecc̃m qd
uocatur malum. S forte dica¬
tur nicħ̾ formosum deluit fi
ne nos peccaremus ut tutela ⁊¬
nr̃a ex alioꝵ de fortate consta¬
ret nec ferrum eẽt ne de eo fi¬
erent homicidia neq luc̾na ĩ

Expanded text:
minora sunt, tanto magis subtiliora, et dum contemnuntur, non uitantur. maiora enim longe apparent, ac per hoc qui in maioribus peccat, uoluntatis eius est crimen. Sane quoniam superius peccata ex sensibus ortum capere diximus, dum contra legis imperium uel rationem aliquid aspicimus aut audimus, id est si solem uidentes adorandum eum putemus propter pulchritudinem eius, tunc male uidemus, quia ad iniuriam pertinet creatoris communis, ut quod illi soli debitum est deputetur creaturae, quippe cum ab eo prohibitum sit per legem. aut cum corpora bene conposita et decora uidemus aut, aliquid proximi si concupiscamus, aliter ea aspicimus, quam mandat lex, tunc fit peccatum quod uocatur malum. sed forte dicatur: nihil formonsum debuit fieri, ne nos peccaremus\', ut tutela nostra ex aliorum deformitate constaret, nec ferrum esset, ne de eo fierent homicidia, neque lucerna i
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse significaretur. Exitio
aũt natiu̾itas applłata est ut
quia non dispar est a genitoͬe
natiuitas. cũ substantums eẽ
deo xp̃s non ambig̾etur et
mens illa que ait erat qñ nõ
erat dampnaretur quia non
põt ał̃n non fuisse qui ut ap
deum semꝑ fuisse significare¬
tur de deo legit᷑ processisse. Ne¬
mo enim de eo ꝓrocessit ubi ñ
fuit.¶Solent quidem
arrii sic interpretari de filio d̾i
rus sit. q. sit aliquid qd̾ falsu
fatiat deus et illa omnia que
supra diximus de unitate pa¬
cris et filii quid erunt cuz sic
roborata sint et firmata.⁊
hinc aliter sentiendum ẽ¬
putatur multa potunt dĩs
solidata oraculis unius cõ¬
uelli de gn̾s testimoĩo ãpu¬
tandumꝰ est tñ ne sibi uel de
eo ip̃o blandiatur iniquitas
gͥ̾ sic inquit illum fecit ut ue.¬
rus sit ut uoluntas ẽẽt pro
natiuitate. et scũra ꝓ gn̾ati¬
one tm̃ enim dandumꝰ ẽ in¬
quiunt potentie dei ut pos
tie calliditate utuntur ꝯtra

Expanded text:
cessisse significaretur, exitio cessisse significaretur, exitio eius natiuitas appellata est ut, quia non dispar est a genitore natiuitas, consubstantiuus esse deo Christus non ambigeretur et mens illa quae ait: \'erat, quando non erat\', damnaretur, quia non potest aliquando non fuisse qui, ut apud deum semper fuisse significaretur, de deo legitur processisse. nemo enim de eo processit ubi non fuit. Solent quidem Arrii sic interpretari de filio dei rus sit.\' quasi sit aliquid quod falsum faciat deus. et illa omnia quae supra diximus de unitate patris et filii quid erunt, cum sic roborata sint et firmata? si hic aliter sentiendum putatur, multa poterunt diuinis solidata oraculis unius conuelli degeneris testimonio.. amputandum est tamen, ne sibi uel de eo ipso blandiatur iniquitas. igitur \'sic\', inquit, illum fecit ut uerus sit, ut uoluntas cesserit pro natiuitate et factura pro generatione. tantum enim dandum est./ inquiunt, \'potentiae dei, ut postiae calliditate utuntur contra
Abbreviated transcription (Latin):
deus isrł si hic est ip̃e est deus
unus. De isto enim dicit scͥp¬
tura/. Audi isrł dñs deus tuus.
Deus unus ẽ et certe non hie
est p̃r s ⁊̃ fulius eius. uides gͦ
non preiudicare uni deo ꝑmfi¬
lii si et ip̃e unus deus dicatur
quippe cum hec scriptura teste¬
tur. Unde ħ nͥ quia unũ sũt
p̃r et filius quia non ꝑsonis
significatur unitas. S nõ ñ
ut siue loquatur p̃r siue loqua¬
tur filius unus deus locutus
dicatur nam si ip̃e dñs inter
cet̾a de mare et femina.Iam
non sunt inquit duo s una
caro quanto mag̾ p̃r ⁊ filius
non duo dii sunt s una sb̃a.
ut aũt duo dicantur p̃r ⁊ fi¬
lius causa est natiuitatis q̃¬
.i. fc̃m predicant cum legãt
nicħ deum sine xp̃o fecisse si
ergo sine illo nehil fcm̃ ẽ nõ
erit ip̃e fcũra. Si enim fcũra
ẽ fc̃m ẽ. aliquid sine ip̃o s ab¬
sit quia nichil sine illo.Natꝰ
manifestatio est. Itaq non
fẽs s editus est. ut enim xp̃x
de eentia dei. extitisse uel pro¬

Expanded text:
si hic est, ipse est deus unus; de isto enim dicit scriptura: audi, Israhel, dominus deus tuus deus unus est, et certe non hie est pater, sed est filius eius. Uides ergo non praeiudicare uni deo personam filii, si et ipse unus deus dicatur, quippe cum hoc scriptura testetur. unde hoc, nisi quia unum sunt pater et filius, quia non personis significatur unitas, sed naturaut, siue loquatur pater siue loquatur filius, unus deus locutus dicatur? nam si ipse dominus inter cetera de mare et femina: iam non sunt, inquit, duo, sed una caro, quanto magis pater et filius non duo dii sunt, sed una substantia! ut autem duo dicantur pater et filius, causa est natiuitatisfactum praedicant, cum legatur nihil Deum sine Christo fecisse ? Si ergo sine illo nihil factum est, non erit ipse factura. Si enim factura est, factum est aliquid sine ipso. Sed absit; quia nihil sine illo. Natus manifestatio est: itaque non factus, sed editus est. ut enim Christus de essentia dei extitisse uel pro
Abbreviated transcription (Latin):
est promissio fc̃a hus ꝗ mã¬
data custodiunt. Itaq hẽs
et mandata distincta ⁊ nũm
eorum consumatum et que
quanta in singulis tabulis
scripta sunt. ut quid moyse¬
cepta descendens de

Expanded text:
est promissio facta his qui mandata custodiunt. itaque habes et mandata distincta et numerum eorum consummatum et quae et quanta in singulis tabulis scripta sunt. VIII. UT QVID MOVSES DESCENDENS DE
Abbreviated transcription (Latin):
frã est unigeniti ut quẽ p̃r
genuit. ex et̾nitate ip̃m uirgo
concepit proferens intp̃re: Il¬
la itaq uirgo quam deus qui
de ea fuerat nasciturus ita sin¬
gulari gr̃a preuenit.atq re¬
p̾leuit ut ip̃m hr̃et uentris sui
fructum qui ex mitio b̾it uni¬
uersitatis dñi. et ip̃m sibi ui¬
deret nascendi sollemnitate sb̾¬
ditum quem in unitate p̃rne
de pena pecẽi que ꝑ scelus corp¬
ce uullus intrauit ĩmũduz
per inuiolatum uirginis ꝑ¬

Expanded text:
er Unigeniti Dei: ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum virgo conceptum proferret in tempore: illa utique virgo, quam Deus, qui de ea fuerat nasciturus, ita singulari gratia praevenit atque replevit, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habet universitas Dominum: et ipsum sibi videret nascendi solemnitate subditum, quem in unitate paternet poena peccati, quae per scelus corruptae mulieris intravit in mundum, per inviolatae
Abbreviated transcription (Latin):
uestigari non põt predicatõ¬
nis sue uirtutem adiung̾et
ut ueritas predicationis uir¬
tutis testimonio probaretur
ut qui uerbis contradicerent
enim maior pot̾it ẽẽ testifica¬
tio ueritatis qͣm est oꝑatio uͥ¬
tutis: Siquis aũt opera uir¬
tutum deneget accusans scri¬
pturas quo pot̾it stultam fidẽ

Expanded text:
uestigari non potest, praedicationi suae uirtutem adiungeret, ut ueritas praedicationis uirtutis testimonio probaretur, ut, qui uerbis contradicere paenim maior poterit esse testificatio ueritatis, quam est operatio uirtutis? Si quis autem opera uirtutum deneget accusans scripturas, quo modo poterit stultam fide
Abbreviated transcription (Latin):
sonas confundit. Creseat ergo
fide et magis magͥq płs fecu̾n¬
detur actibꝰ mater eccłia quei
tres deos colere trinitatem in

Expanded text:
sonas confundit. Crescat, rogo, fide, et magis magisque piis fecundetur actibus mater Ecclesia, quae tres deos colere, trinitatem in