comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Nobis em huc uemẽtibus satis
iotundu fote uidebat᷑ si cu uos dereb
aliis loquertinim tinẽ nos aliquid crł
mone utõ meõria dignu extipete posse¬
mus. At ucto penitus in eam ipam̃ totiꝰ
huꝰ uł studii uł artifitii uł facultatis di¬
sputationẽ pene intima petuenitetis
uix optanidu nobis udebatur Ego cm
qui ab incunte etate incensus essera studio
utriusq urum̃ Ctasse tuo etiam uõ amo¬
it cu ab eo nusꝙ̃ discedetem uerbu ex
eo nũꝙ̃ elictre potiu de ui et racioc̃ ddi
cum et per memetipũ egissem et ꝑ Otusũ
sepe tentasse. Quo igenẽ tu Antom ue¬
ta loquaris nũꝙ̃ michi percunctanti aut
querenti aliquid definsti et per sepe me q̃
solctes in dicendo obseruart docuisti nuc̃
quonia uterq uestrum patefecit caru
ipãꝵ teru aditum quas querimus et q¬
ma princeps crassus eius sermonis oriẽ¬
difuit date nobis hanc ueniam ut cãq̃

Expanded text:
mini; nobis enim huc venientibus satis mini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus aliis loqueremini, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignum excipere possemus; ut vero penitus in eam ipsam totius huius vel studi vel artifici vel facultatis disputationem paene intimam veniretis, vix optandum nobis videbatur. Ego enim, qui ab ineunte aetate incensus essem studio utriusque vestrum, Crassi vero etiam amore, cum ab eo nusquam discederem, verbum ex eo numquam elicere potui de me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid defuisti et persaepe me, quae soleres in dicendo observare, docuisti. Nunc, quoniam uterque vestrum patefecit earum ipsarum rerum aditum, quas quaerimus, et quoniam princeps Crassus eius sermonis ordiendi fuit, date nobis hanc veniam, ut ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
anmo et meõria contineret Idsiẽ diffi¬
cile nobis qui añꝙ̃ addiscendu ingressi
sumus obruimur ambitioẽ et foto. Sic
tamẽ in it positu est atq natura Ego ei̃
quãtum augor comectura quãtaq ĩger̃
nintĩs homĩbus ẽẽ uidco nõ despeto fore
aliquẽ aliquando qui et studio acriote ꝙͣ
nos sumus atq fuimus et otio ac faculta¬
te discendi maiore et maturiote et re et
labote atq monstria supetiore cuise ad
iudiendu legendu scribendũq maior¬
opera dederit existat talis orathor q̃ler
quetimus qui uite nõ solum disertus s
ctiam eloquens dici possit qui tamẽ mã
sinã aut hic est iam Crassus aut si quis
fuerit pati ingemo plutaq ꝙͣ hic et au¬
dierit et leccitatit et scripsetit paulum
hiic aliquid addere potetit. Hoc loco
Sulpitius insperanti in quid michi et
cotte set ualde optanti uteiq nrũ ceci¬
Dit ut in istu sermonẽ ctasse delabere¬

Expanded text:
animo ac memoria contineret. Id si est diffianimo ac memoria contineret. Id si est difficile nobis, quod ante, quam ad discendum ingressi sumus, obruimur ambitione et foro, sit tamen in re positum atque natura: ego enim, quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari fuerit ingenio pluraque quam hic et audierit et lectitarit et scripserit, paulum huic aliquid poterit addere.' Hoc loco Sulpicius 'insperanti' inquit 'mihi et Cottae, sed valde optanti utrique nostrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delabere
Abbreviated transcription (Latin):
bia ec̃ et inçerta quorti et dicerent᷑ ab
us qui omiã ea que nõ plane tenerent
et auditẽtur ab iis quibo nõ sciã esset
tractanda. exigni temporis aut ter¬
ta falsa aut obscura opimo. Siud mlta
sicanihitum persuaderi ui debatur
neq artifitiu ullu ec̃ dicendi neque
Ouibus dicete cartieades solebat ĩgeni¬
ui tuu ctasse uehementer admirans.
me sibi perfacilem maudiendo te propu¬
gnante in disputando esse uisum. Tum
ego hac eadem opimoẽ adductus scripsi
etiam illud quodam in libello qui me imi¬
prudente et ĩuito excidit et peruenit m
manus hominu. Disectos me cognoscẽ
Ouod cum statucbam disertu qui posset
satis acute atq dilucide apud mediocres
honnẽs ex cõmum quada opimoẽ houĩ¬
mirabilt̾ dicere. Eloquẽte uero qui ad¬
mirabilius atq magn ficẽtius augete
posset atq ornate que uellet omẽsq oĩ¬
um tetu que addicendu ꝑtinẽt fo̾tes

Expanded text:
bia esse et incerta; quoniam et dicerentur ab bia esse et incerta; quoniam et dicerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scientia esset tradenda, sed exigui temporis aut falsa aut certe obscura opinio. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur neque artificium ullum esse dicendi neque quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae ad dicendum pertinerent, fontis
Abbreviated transcription (Latin):
eloquendi celeritatẽ incitaret sum etiã
exemploꝵ copia nitebatur. Nam primũ
quasi dedita opera neminẽ scriptorem
artis ne mediocriter quidẽ disertum fu¬
isse dicebat cu repeteret usq acorace
nescio quo et thisia quos artis illius in¬
ucntores et principes fuisse constaret
Eloquẽtissimos aute homiẽs qui ista n
didicissent nec omiõ scisse curassent
ĩnumexabiles quosdam noiãbat ĩqb
etiam siuc ille itridens sine quod ita pu¬
taret atq ita audisset me m eo numo
qui illa nõ didicissem et tñ ut ipẽ dice¬
bat possem aliquid indicendo profe¬
rebat Quor ego illi alteꝵ facile assenti¬
ebar nichil me didicisse malteto autera
me illud ab eo aut etiam ipũ etrare ar¬
bitrarer. Artem uero negabat eẽ ulla
nisi que cogntis penitusq perspectis ct
munum exitu spectantibus et nũꝙͣ fal¬
lentibus tebus contineretur. Hec autẽ
omiã que tractarẽtur ab oratoribus du¬

Expanded text:
eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace nescio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spectantibus et numquam fallentibus rebus contineretur; haec autem omnia, quae tractarentur ab oratoribus, du
Abbreviated transcription (Latin):
scripta pronũtians docebat illos ĩ ani¬
mis iudicu uł ppłi i omnẽ partẽ di¬
cendo permouendos nõ fuisse ignarũ¬
in quibus ea rebus consequeret᷑ que ne¬
themem sũnia prudentia sũmãq ui
Habuisse dicendi. Set siuc ille qd̾ ĩgeiõ
potuisset siue id quod constaret platonis
Audiendi studiosus fuisset nõ quid ille
potuisset set quid isti docerent ẽẽ quere¬
dum. Sepe etiam meam partem fere¬
batur oratione ut omnino disputaret
nullam artemeẽ dicendi Idq cu argu¬
mentis docuerat quod ita nati eẽmus
ut et blandiri suppliciter aquibus eẽt
petendu et aduersarios minaciter ter¬
rere possemus et rem gestam exponere
et id quod intenderemus confirinar
et quod contra diceretur refellere et
ad extremu deprecari aliquid et cõq̃r
Ouibus in rebus omĩs orathoꝵ uersate¬
tur facultas et tu consuctudo exͣcitatioꝵ¬
et intelligendi prudentia acueret et

Expanded text:
scripta pronuntians docebat illum in aniscripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consequeretur, quae nethenem summam prudentiam summamque vim habuisse dicendi, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi; idque cum argumentis docuerat, quod ita nati essemus, ut et blandiri eis subtiliter, a quibus esset petendum, et adversarios minaciter terrere possemus et rem gestam exponere et id, quod intenderemus, confirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari aliquid et conqueri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ libris ĩueni retur ipã uero p̃cepta
sic illudere solebat ut ostenderet nõ mõ
eds expertes ẽẽ illius prudentie quã si¬
ui ascriberẽt. S ne hanc quidẽ ipã ddi
rationẽ ac uiam nosce. Caput eni ar
bitrabat᷑ ẽẽ orathoris ut et ipĩs apud
quos ageret talis qualẽ scipẽ optaret¬
eẽ iuderet᷑ Idficri iuite dignitate d̾ qua¬
nichil tethorici isti doctores in preceptis
reliquissent ut et eoꝵ qui audirent sic affi¬
cerentur animi ut eos affici uelit orator
Quod item fieri nullo mõ posse aiebat¬
insi cognosceret isqui diceret quot moĩs
hominu mentes et quibus et quo gnẽ
orationis in quãq partem mouerent᷑
Hec aute esse penitus in media ph̾ya
retrusa atq abdita que isti rethores ne
primoribus quibus labris attigissent
Ea menedenius exemplis magisꝙ argu¬
mentis conabatur refellere Aleõriter. n
multa ex orõnibus demosthenis p̃cdare

Expanded text:
eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem ipsam dicendi rationem ac viam nosse: caput enim esse arbitrabatur oratoris, ut et ipse eis, apud quos ageret, talis, qualem se esse optaret, videretur; id fieri vitae dignitate, de quanihil rhetorici isti doctores in praeceptis suis reliquissent; et uti ei qui audirent sic adficerentur animis, ut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognosset is, qui diceret, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare
Abbreviated transcription (Latin):
pħ̾oꝵ ĩuenta didicisset. Disputabant
contra diserti homĩes Athemenses et in
repu. causisq uersati Inquis erat etiam
qui nuper Rome fuit menedemus hos¬
Pes nicus quicu diceret eẽ quamdã pru¬
Dentiam que uersaretur in perspitien¬
Dis rationibus constituendaꝵ et regen¬
daru rerum pii. Ertitabat᷑ homo pmp¬
tus ab homiẽ habundanti doctrina̾ et
quadam incredibili uarietate rerũ atq
copia onii. Senex enm partes illuis ipĩ
prudentie petendas esse apħia dicebat᷑
neq ea que statuerent᷑ in repu. de diit
ĩmortalib de disciplina iuuctutis deius¬
titia de patientia detemperantia d̾ mõ
terum omĩu coeteraq sine quib tuu¬
tates aut ẽe aut bene morate eẽ nõ po
ꝗis et de huimoĩ nugis. Sic eiu appe¬
slabat referti essent eoꝵ libri De cuuta¬
tibus instituendis uł describendis legi¬
bus de equitate de iustitia de fide de
frangendis tupiditatibus de confirmã¬
dis hominu moribus. Littera milla ĩ

Expanded text:
 inventa didicisset. Disputabant contra diserti homines Athenienses et in re publica causisque versati, in quis erat etiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituendarum et regendarum rerum publicarum, excitabatur homo promptus atque omni abundans doctrina et quadam incredibili varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum omnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse non pgis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dies propter nauigandi difficultate
cõmoratus. S cu quotidie haberẽ hoĩes
doctissimos eos fere ipõs qui abste sunt
mõ noniãti Cumq hoc nescio quomõ
apud eos increbuiss me in causis maio¬
ribus sicutite solere uersar prose quisq
ut poterat de officio et de ratioẽ oratho¬
ris disputabat. Noru alii sicuti istenne
sartus hos quos nos oratortes uocaremꝰ
nichileẽ dicebat nisi quosda operarios
lingua celeri et exertitata orathorẽ aũt
nisi qui sapiens ẽẽt esse neminẽ Atq ip¬
sam eloquẽtia que ex bũdicendi sciẽtia
constaret una quaindã esse uirtutem
et qui una uirtutẽ hrẽt omẽs hrẽ cas
ẽẽ interse equales et pares. Ita qui ẽẽt elo¬
quens eum uirtutes omẽs hrẽ atq esse
sapientt. S hec erat spinosa quedam
et exilis orõ longeq aurĩs sensibus ab¬
horrebat Carneades uoͬ multo uberiõ
isdem de rebus loquebat nõ quo ape¬

Expanded text:
ibi dies sum propter navigandi difficultatem ibi dies sum propter navigandi difficultatem commoratus; sed, cum cotidie mecum haberem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam esse virtutem, et qui unam virtutem haberet, omnis habere easque esse inter se aequalis et paris; ita, qui esset eloquens, eum virtutes omnis habere atque esse sapientem. Sed haec erat spinosa quaedam et exilis oratio longeque a nostris sensibus abhorrebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo ape
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝙ possemus aliquid de rebus tantis
suspicari. Quod si tibi tantu in nobis
esse uidetur quibus etiam si ingemum
aliciuu s uẜ mauis sit uł illa que ego non
attigi accesserint qualem illum et quãtus
oratorem futuru. Tum Antomus ĩꝗs¬
probas michi ista crasse que dicis. necdi¬
bito quin multo locupletior indicendo
futurus sit si quis omĩu terum atqar
Deinde illud etiam uerendu ẽ ne abił¬
hamur ab hac exercitatioẽ et consuetu¬
dine dicendi populati et forensi Alud
em michi quodda orõms genaa dẽ i¬
detur cor hominu de quibus paulo ui
dixisti quauis illi ornate et grauiter aut
de natura rexum aut dehumanis rebus
loquantur. Nitidum quiddam genus est
uerboru et letum set palestre magis et o¬
lei ꝙͣ huius ciuilic turbe ac fori Ram q
ego met quisero ac leuiter grecas lrãs at¬
tigissem tñ cu pro consul incylicia profi¬
cisse̾ns uenissem. Athenas complures su

Expanded text:
cit quam possemus aliquid de rebus tantis cit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingeniumnium vel maius illa, quae ego non attigi, accesserint, qualem illum et quantum oratorem futurum?' Tum Antonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae dicis, nec dubito quin multo locupletior in dicendo futurus sit, si quis omnium rerum atque artdeinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud enim mihi quoddam orationis genus esse videtur eorum hominum, de quibus paulo ante dixisti, quamvis illi ornate et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus loquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis turbae ac fori. Namque egomet, qui sero ac leviter Graecas litteras attigissem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tum
Abbreviated transcription (Latin):
ullam artem doctrinamue contemnetes
set ut omẽs comites ac ministras oratoris
esse diceres. Ouas ego siquis sit unus cõ¬
plexiis omẽs idemq si ad eas facultates
istam ornatissime orõms ad iuuxerit
nõ possum dicere eum nõ egregium
fote. S is siquis esset aut etiam unꝙͣ
fuisset aut uero si esse posset tu esses inꝰ
piofecto qui et meo iuditio et omniu
iux ullam ceteris oratoribus pace hoꝵ
dixerir laudem teliquisti Uerũ siti¬
bi ipĩ nõ de est quod in forensib itb
ciuilibusq uersetur quin scias neq ca
tamẽ sciãm quam ad iungis orathoti
complexus es. Uidcamus ne plus ei tti¬
buamus ꝙ rex et ueritas ipã concedat
Hic crassus. Memẽto inquit me non
de mea set de orathoris facultate dix¬
isse quid enim nos aut dicimus aut
stire potuimus qui ante adagendũ ꝙͣ
ad cognoscendu ueninius quos in foto
quos in ambitione quos in te pu quos
m arnicor negotiis res ipã ante confe¬

Expanded text:
ullam artem doctrinamve contemneres, ullam artem doctrinamve contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium fore; sed is, si quis esset aut si etiam umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civilibusque versatur, quin scias, neque eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, complexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos in re publica, quos in amicorum negotiis res ipsa ante confe
Abbreviated transcription (Latin):
et situm pictura nichil utuntur tamie
utrum sciant pingere an nesciarit nõ
obscuru ẽ. Sic et in orationibus hisce
ipĩs uditioꝵ contionu senatus etiam
si proptie cetete nõ adhibeant᷑ artes tñ
facile decdaratur utrũ is qui dicat tan¬
tummõ in hoc declamatorio sit opete
iactatus an ad dicendu omĩbris nge¬
nuis artibus instructus accesserit.
Tum tidens. Sceuola nõ luctabot te¬
cum inquit Crasse ampluis. Id enm
ipũm quod contra me loquutus es ar¬
tifitio quodam es consequutus ut et
michi que ego uellem nõ esse orathoris
concederes et ea ipã nescio quomõ tur¬
sum detorquetes atq oratori propria
tra deres. Hec cum ego pretor rhodu
uenissem et tu illo sũmo doctote huiꝰ
discipline apollomo ea que a panctio
acceperam contulissem ⁊rrisit quide
ille ut solebat phyam atq contempsit
multaq nõ tam grauiter dixit ꝙͣ face¬
te tua autẽ fuit oratio eiusmoĩ nonut

Expanded text:
etsi tum pictura nihil utuntur, tamen, etsi tum pictura nihil utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, non obscurum est; sic in orationibus hisce ipsis iudiciorum, contionum, senatus, etiam si proprie ceterae non adhibeantur artes, tamen facile declaratur, utrum is, qui dicat, tantum modo in hoc declamatorio sit opere iactatus an ad dicendum omnibus ingenuis artibus instructus accesserit.' Tum ridens Scaevola 'non luctabor tecum,' inquit 'Crasse, amplius; id enim ipsum, quod contra me locutus es, artificio quodam es consecutus, ut et mihi, quae ego vellem non esse oratoris, concederes et ea ipsa nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes. Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et eni fimitimus orathori poeta nu¬
meris astrictior paulo uerboꝵ autez
licentia liberior multis uero ornãdi
generibus sotius ac pene par In hoc qui¬
dem certe prope idem nullis ut termims
circum scribat aut defimat ius suu quo
minus ei liceat eadem facultate et copia
qua uelit Nam illud quare sceuola
perfectu ẽe debere. Numꝙͣ me hercu
le Dicerem si eum quẽ fingo me ipũ
esse arbitrarer. S ut solebat .c lucilliꝰ
sepe dicere homo tibi subixatus michi
pp eam ipãm causam minus ꝙͣ fami
sentio neminẽ eẽ morathort̃ nũo ha¬
bendũ qui nõ sit omĩb iis artibui q̃
sunt libero digne perpolitus. Quibus
ipĩs et sim dicendo nõ utimur tamẽ
apparet atq extat utru simus caru¬
rerum tudes an didicerimus. Ut qui
pila ludunt non utuntur in ipã lusio¬
ne artificio pioprio palestre set ndi¬
cat ipẽ motus didicerint ue palestra
an nescianit. Et qui aliquid fingunt

Expanded text:
Est enim finitimus oratori poeta, nuEst enim finitimus oratori poeta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola,perfectum esse debere: numquam me hercule hoc dicerem, si eum, quem fingo, me ipsum esse arbitrarer. Sed, ut solebat C. Lucilius saepe dicere, homo tibi subiratus, mihi propter eam ipsam causam minus quam volsentio neminem esse in oratorum numero habendum, qui non sit omnibus eis artibus, quae sunt libero dignae, perpolitus; quibus ipsis si in dicendo non utimur, tamen apparet atque exstat, utrum simus earum rudes an didicerimus: ut qui pila ludunt, non utuntur in ipsa lusione artificio proprio palaestrae, sed indicat ipse motus, didicerintne palaestram an nesciant, et qui aliquid fingunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩs rebus quas abste diditerit dicẽ¬
di arte superabit. Sin que res ĩcid̾rit
iqua denatura de uitiis hominu de
si hec quide noste debet orathor cu soce
quonia phya ipã ntres partes ẽ distri¬
buta in nature obscuritate in disserẽ¬
di subtilitate incutam atq mores. s¬
Duo illa telinquamus atq largiamur
mertie nrẽ Tertiu uero quod semper
orathoris fuit msi tenebimus nchil
orathori in quo magnus possit ẽẽ re¬
linquenius. Quare hic locus de uita
de moribus totus est orathori perdis¬
cendus. Cetera si non didicerit tñ po¬
terit si quando uolet ornare dicendo
si mõ ad eum erunt delata et eitradi¬
ta et ein si constat inter doctos hoiẽz
se Si de tebus rusticis hommc̾ abagro
remotissimu incandrum colophoni¬
u poetica quadam facultate nõ tusti¬
ca scripsisse preclare quid ẽ cur orator
De tebus iis eloquẽtissime dicat quas
ad certa causam tempusq cognouerit

Expanded text:
ipsis rebus, quas abs te didicerit, dicenipsis rebus, quas abs te didicerit, dicendi arte superabit. Sin quae res inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de si haec quidem nosse debet orator—, cum Sex. quoniam philosophia in tris partis est tributa, in naturae obscuritatem, in disserendi subtilitatem, in vitam atque mores, duo illa relinquamus atque largiamur inertiae nostrae; tertium vero, quod semper oratoris fuit, nisi tenebimus, nihil oratori, in quo magnus esse possit, relinquemus. Qua re hic locus de vita et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non didicerit, tamen poterit, si quando opus erit, ornare dicendo, si modo ad eum erunt delata et ei tradita. Etenim si constat inter doctos, hominem se; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit?
Abbreviated transcription (Latin):
quetũq tes inciderit que sit dictioẽ eepli¬
tanda prudenter et composite et ornate
et meõriter dicet cuz quada actiomis eciã
dignitate. Sin cupiam nimis infintũ
idetur qd̾ ita posui quatũq de telicet
hinc quãtu cuiq idebitur circumci¬
Dat atq amputet tamẽ illud tenebo
si que ceteris martibus aut studiis sita
sunt orator ignoret tantũq ea teneat
que sunt in disceptationibus aut usu fo¬
tensi tamẽ siis de rebus ipĩs sit eidicẽ¬
dum cu agnouerit ab his qui tenent
que sunt in quatũq re multo oratho¬
tem melius ꝙͣ ipõs illos quoꝵ ee sunt
artes ẽẽ dicturu Ita si de re militari hu¬
ic dicendu erit sulpitio quereret a.c
mario affim nrõ et cu acceperit ita
pronũtiabit ut ipĩ .C. inario pene hic
melius ꝙͣ ipẽ illa scire uideat. Sinde
iure tiuili tetu cõmunicabit te hoiẽ
prudentissimu et peritissimu ĩ his

Expanded text:
quaecumque res inciderit, quae sit dictione expliquaecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita posui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem prudentissimum et peritissimum in eis
Abbreviated transcription (Latin):
facultate Neq emi si phrlonẽ illu ar¬
chitectu qui athemensibus armaniẽtariũ
fecit constat perdiserte populo racionẽ ope¬
ris sui reddidisse existimãdu ẽ Architeti
potius artifitio disertu ꝙͣ orat horis fuisse
nec si huic. M. Antorno pro hermodoro
fuisset de nauali opere dicendu nõ cum
ab illo causam didicisset ipẽ ornate d̾ alie
no artifitio copioseq dixisset neq Ascle¬
piades is quo nos medico amicoq usisum
quom eloquẽtia iuncebat ceteros medicos
m eo ipõ quod ornate dicebat medicine
facultate utebatur nõ eloquẽtie. Atq illud
est probabilus neq tamẽ uerum quod so¬
crates ditere solebat. Omẽs in eo quod sci¬
rent satis eẽ eloquẽtes Illud uerius n quẽ¬
de quo sciat posse dicere. Ouãobrem si quis
unuersam et propria otatoris ium De¬
finire complectiq uult is orator erit mea
smã hoc tam graui dignus nomiẽ qui

Expanded text:
facultatem. Neque enim si Philonem illum arfacultatem. Neque enim si Philonem illum architectum, qui Atheniensibus armentarium fecit, constat perdiserte populo rationem operis suireddidisse, existimandum est architecti potius artificio disertum, quam Oratoris, fuisse. Nec si huic Marco Antonio pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, nonne cum ab illo causam dino artificio copioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos, in eo ipso, quod ornate dicebat, medicinae facultate utebatur, non eloquentiae. Atque illud est probabilius, neque tamen verum, quod Socrates dicere solebat, omnis in eo, quod scirent, satis esse eloquentis; illud verius, neque quemde quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententia hoc tam gravi dignus nomine, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
quod non ex usu forensi quẽ solu orato¬
ribus conceditis set ex obscuriore aliqua sci¬
entia sit promendu atq sumendu Quõ
eni num possit aut contra imperatore
aut pro imperatore dicisine tei militaris
gibus iubendis aut uctandis. Num in
senatu de omĩ xer pu. genere dici sine sũ¬
ma teru cuuliu cognitioẽ et ꝑtudentia
Num admoueri possit orõ ad sensus aĩoꝵ
atq motus uł inflãmandos uł etiã extma¬
guendos quod unu in oroẽ dominatur
sine diligentissima per uestigatioẽ earu
om̃iu rationu que de naturis hũam
generis ac moribus a phys explicantur
Atq haud scio an minus nobis hoc sim
probaturu equidẽ nõ dubitabo quod sen¬
tio dicere phisica ista ipã que paulo anteet¬
mathematica et ceteraꝵ artiu propria
posiusti sciẽ sunt eoꝵ qui illa profitentur
Illustrate aute oratioẽ si quis istas ipãs at¬
tes uelit ad oratoris ei confugiendũ est

Expanded text:
quod non ex usu forensi, quem solum oratoquod non ex usu forensi, quem solum oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum atque sumendum. Quaero enim num possit aut contra imperatorem aut pro imperatore dici sine rei militaris gibus iubendis aut vetandis, num in senatu de omni rei publicae genere dici sine summa rerum civilium cognitione et prudentia; num admoveri possit oratio ad sensus animorum atque motus vel inflammandos vel etiam exstinguendos, quod unum in oratore dominatur, sine diligentissima pervestigatione earum omnium rationum, quae de naturis humani generis ac moribus a philosophis explicantur. Atque haud scio an minus vobis hoc sim probaturus; equidem non dubitabo, quod sentio, dicere: phmathematica, et ceterarum artium propria posuisti, scientiae sunt eorum, qui illa proficentur. Illustrare autem oratione siquis istas artes ipsas velit, ad Oratoris ei confugiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
rulis est qui profecto nsi ludos mĩc face¬
tet hiuc nostro sermoni intereẽt. ac iam
dis de bello de pace sotiis uectigalibus de
uire cunu generatim mordines etatesq d̾¬
scripto dicant uł greci si uolunt. Iygurgu
aut solonẽ ꝙ̃ꝙͣ illos quidẽ censemu̾s ĩ nuõ
eloquẽtiu reponendos scisse melius ꝙͣ hy¬
periclem aut demosthenẽ perfectos iam
Honnẽs indicendo et perpolitos. Uł nrõs
x. iuros qui .xii. tabulas perscripserũt qͦ
necesse est fuisse prudẽtes anteponant hoc
ingenete et sergio galbe et socero tuo .c.
lelio quos constat indicendi gła p̾stitisse
Numꝙͣ eni negabo esse quasdam partes
eor qui in his cognoscendis atq tractan¬
Dis studiu suu omẽ deposuerũt. Set o¬
rathore plenu atq perfectu esse cu dicã
qui de omĩbus tebus possit copiose uatieq
dicere. Et emn sepe mn his causis quas om̃s¬
esse proprias orathor confitent᷑ est aliquid

Expanded text:
rulis est et profecto, nisi ludos nunc facerulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iamdis, de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines aetatesque discriptorum dicant vel Graeci, si volunaut Solonem quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos scisse melius, quam Hyperidem, aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo, et perpolitos: vel nostros decemviros, qui XII. tabulas perscripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloria praestitisse. Numquam enim negabo esse quasdam partis proprias eorum, qui in his cognoscendis atque tractandis studium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose varieque dicere. Etenim saepe in eis causis, quas omnes proprias esse oratorum confitentur, est aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
xastu scripsisse fateor set uide ne hoc totũ
Scenola sit a me.Nam ego que sũt orato¬
xi cu illis cõmunia nõ mutuor ab illis
Isti que de his rebus disputant oratorũ
esse concedũt Itaq certos libros artis suo
nomiẽ hos rethoricos et inscribũt et ap¬
pellant. Quom eni illi indicendo incide¬
tint loci quod persepe euenit ut de diis
ĩ mortalibus depietate de concordia de
amicitia de cõmum ciuiu de hominu
de gentiu iure de equitate de temperan¬
tra de magnitudiẽ animi de omĩ iurtu¬
rathore ꝑtinere. Suibus ego ut de iis re¬
bus mangulis consumẽdi otii tausa dis¬
serant quom concessero illud tñ orathori
tribuam et dabo. Ut cadem de quibus
illitenui quodam et exiguo sermone dis¬
putant hic cu omĩ iocunditate et graui¬
tate explicet Hec ego tu ipĩs phic tum
Athenis disserebam cogebat etu me A
martellus hic noster qui mic edilis cu¬

Expanded text:
rastum seripsisse fateor. Sed vide, ne hoc, rastum seripsisse fateor. Sed vide, ne hoc, Scaevola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oratorum esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos et inscribunt, et appellant. 3. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci quod persaepe evenit ut de Diis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudine animi, de omni virturatorem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique sermone disputant, hic cum omni iucunditate et gravitate explicet. Haec ego cum ipsis philosophis tum Athenis disserebam; cogebat enim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis cu
Abbreviated transcription (Latin):
tensibus cancellis circũscriptam sciãm fa¬
tebor equidẽ in his magis assidue uersaiͣ
hanc nram dictionẽ. Set tũ in his ip̃ĩs re¬
bus permulta sunit que ipĩ magistri qui
rethorici uocant᷑ nec tradunt nec tenẽt
Ouis eru nescit magna uim existere ora¬
thoris in hominu mẽtibus uł adiram
uł.ad odiu aut dolorem incitandis uł ab
hisse hisdem permotionibus ad lemtatera
misericordiam teuocandis que nisi qui nãs
hominu uimq omnẽ humanitatis caus¬
asq eas quibus mentes aut incitant᷑ aut
reflectunt penitus perspexetit dicendo qd̾
me auctore umꝙ repugnabit. S cũ illis
cognitionẽ reru concesserit quod in ea so¬
lum illi uoluerit elaborate tractatione
orationis que sine illa sciã nulla ẽ sibi assu¬
met Hoc est propriu orathoris quod se¬
pe iam dixeram orõ grauis et ornata et
homiinu sensibus ac mẽtibus actõmoda¬
ta. Quibus de rebus Aristotelem et theph¬

Expanded text:
rensibus cancellis circumscriptam scientiam: farensibus cancellis circumscriptam scientiam: fatebor equidem in his magis assidue versari hanc nostram dictionem: sed tamen in his ipsis rebus permulta sunt, quae isti magistri, qui Rhetorici vocantur, nec tradunt, nec tenent. 2. Quis enim nescit, maximam vim existere Oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem incitandis vel ab hisce eisdem permotionibus ad lenitatem misericordiamque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus mentes reflectuntur, penitus perspexerit, dicendo quod me auctore, unquam repugnabit: sed cum illis cognitionem rerum concesserit, quod in ea solum illi voluerint elaborare: tractationem orationis, quae sine illa scientia nulla est, sibi assumet. hoc enim est proprium Oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis, et ornata, et hominum sensibus, ac mentibs accom modata. Quibus de rebus Aristotelem, et Theoph
Abbreviated transcription (Latin):
tebus ieuine quosdam et exiłr ut eum quẽ
acutissimu ferunt crisippum disputauis¬
se. Neq ob eam rem phie nõ satisfecisse qd̾
nõ habuerit inhac dicendi exarte faculta¬
tem aliena. Quid ergo interest aut quid di
hac dicendi uarietate et elegantia non
utunt᷑. Unu erit pro quod ii qui bñ dicũt
afferunt propriam et compositam oratioẽ
et ornatam et artifitio quodam et disposi¬
tioẽ distinctam Hec autẽ oratio sires non
subẽ ab orathore percepta et cognita aut
nulla sit necesse ẽ aut omniu rerisioẽ lu¬
datur. Ouid eni tam furiosu ẽ ꝙͣ uerboꝵ¬
uł etiam optimor atq ornatissimoꝵ som¬
erit igitur quacũq exarte quocũq de gene
orathor si id tanꝙͣ clientis causa didicerit
dicet meluis et ornatius ꝙͣ ille ipẽ eius r̾i¬
ĩuentor atq artifex. Nam siquis erit qui
hoc dicat esse quasdam orathoꝵ proprias
smãs atq causas et quasi ceteraꝵ rerũ fo¬

Expanded text:
rebus ie iune quosdam, et exiliter, ut cum, quem rebus ie iune quosdam, et exiliter, ut cum, quem acutissimum ferunt Chrysippum, disputasse, neque ob eam rem Philosophiae non satisfecisse, quod non habuerit hanc dicendi ex arte alienam facultatem. III. Quid ergo interest? aut qui dishac dicendi varietate, et elegantia non utuntur? unum erit profecto, quod ii, qui bene dicunt, asserunt proprium, compositam orationem, et ornatam, et artificio quodam, et expolitione distinctam. 1. Haec autem oratio si res non subest ab Oratore percepta, et cognita: aut nulla sit necesse est, aut omnium irrisione laudatur. Quid est enim tam furiosum, quam verborum, vel optimorum; atque ornatissimorum sonerit igitur quacumque ex arte, quocumque de genere, id Orator, si, tamquam clientis causam didicerit, dicet melius et ornatius. quam ille ipse eius reiinventor, atque artifex. Nam si quis erit, qui hoc dicat, esse quasdam Oratorum proprias sententias, atque causas, et certarum rerum fo
Abbreviated transcription (Latin):
rebus satis callide uersari et perite pot̃
qui autẽ hec cognouerit sine quib ne
illa quidẽ minima in causis quisꝙ itc̃
tuer potest quid hunc ab eẽ poterit de
maximaꝵ teru sciã eꝯm orathoris i¬
chil uis eẽ insi composite ornate copio¬
se eloqui. quõ id ipum qui possit eẽ sine
ea scia quã er nõ concedis. Dicendiem/a
uirtus insi ei qui et dicet et ea de quibui
dicet percepta sint extate nõ põt Quait
obrem si ornate loquutus est sicut et ferũt
et mihi quidẽ uidetur physitus ille demo¬
tandus ẽ Et siplato de rebus a ciilibus
controrersiis remotissimis diuinitas ẽ
loquus quod ego conçedo sudemi arb¬
toteles si theophiastus si carncadis ⁊̃ reb
his de quibus disputauerũt eloquente
et incidendo suaues atq ornati fuerit¬
tes et tes de quibus disputant m alon
quibusda studiis orõ quidẽ ipã proui
e huius unius rationis de qua loquini
et queriimus. Et enz uidemus isde de

Expanded text:
rebus satis callide versari et perite potest; rebus satis callide versari et perite potest; qui autem haec cognoverit, sine quibus ne illa quidem minima in causis quisquam recte tueri potest, quid huic abesse poterit de maximarum rerum scientia? Sin oratoris nihil vis esse nisi composite, ornate, copiose loqui, quaero, id ipsum qui possit adsequi sine ea scientia, quam ei non conceditis? Dicendi enim virtus, nisi ei, qui dicet, ea, quae dicet, percepta sunt, exstare non potest. Quam ob rem, si ornate locutus est, sicut et fertur et mihi videtur, physicus ille Demos putandus est; et, si Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis divinitus est locutus, quod ego concedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquentes et in dicendo suaves atqsint hae res, de quibus disputant in quibusdam aliis studiis; oratio quidem ipsapropria est huius unius rationis, de qua loquimur, et quaerimus. Etenim videmus, iisdem de
Abbreviated transcription (Latin):
lis ciuitatu excludi ab omĩ doctrina re¬
rũq maioꝵ sciã ac tantu in iudicia et
concuinculas tanꝙ̃ mali quod pristinũ
detrudi et compingi udebãtur. Set ego
neq illis assentiebar neq haru disputa¬
tionu ĩuentori et principi longe omĩu
indicendo grauissimo et eloquentissimo
platoni. Cuius tura Athenis diligentius
hoc maxime admirabar platonẽ. quod
michi morathoribus irridendis ipse
eẽ orathor sũmus iudebat᷑. Uerbiem
controuersia iam diu torquet greculos
homines contẽtionis cupidiores ꝙ̃ ueri¬
tatis. Nam si quis statuit hunc eẽ orato¬
tem qui tãtũmõ ĩ uire aut iuditiis possit
aut apud populu aut insenatu copiole
loqui tamẽ huic ip̃i multa tribuat et cõ¬
cedat neccẽ est Neq eni sinc multa per¬
tractatioẽ om̃ĩu terumi prblicaru neq
sine legum moꝵ iuris stiã. neq natura
Homiu incognta ac moribus ĩ usipĩ

Expanded text:
lis civitatum, excludi ab omni doctrina, relis civitatum, excludi ab omni doctrina, rerumque maiorum scientia, ac tantum in iudicia, et conciunculas, tamquam in aliquod pistrinum detrudi, et compingi videbam. Sed ego neque illis assentiebar, neque harum dispuationum inve4ntori, et principi longe omnium in dicendo gravissimo et eloquentissimo, Platoni, cuius tum Athenis diligentius o in hoc maxime admirabor Platonem, quod mihi in Oratoribus irridendis ipse esse Orator summus videbatur. Verbienim controversia iam diu torquet Grhomines contentionis cupidiores quam veritatis. Nam si quis hunc statuit esse oratorem, qui tantummodo in iure aut in iudiciis possit aut apud populum aut in senatu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine multa pertractatione omnium rerum publicarum neque sine legum, morum, iuris scientia neque natura hominum incognita ac moribus in his ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
quãcumq tu dicis melior et probabilior eẽ
iudeatur ut incontionibus et sententiis
dicendis ad persuadendu tua plurima
ualeat orõ. Ut demq prudentibus di¬
serte stultis etiam uere uideare Dicere
Hoc amplius si quid poteris nõ id mihi
uidebitur orathor. sed crassus sua quadã¬
propria nõ cõmum orathoꝵ facultate
posse Crassus. tum ille nõ sum inquit
nescius Sceuola ista inter grecos dici
et disceptar solere. Audiui en sũmos
homiẽs cum questor ex maçedoma ue¬
nissem athenas florente Achademia ut
temporibus illis ferebatur tum eam Car
neades et clytomacus et hescines obtine¬
bant erat etiam metrodorus una cu
illis qui etiam illu ipum Carneadem
diligentius audierat hominẽ omĩu in
dicendo ut ferebatur acetrimu et copio¬
sissimu. Uigebatq auditor panetii illius
tui Anaxartus et perypatetici critholaus¬
pene uoce tepelli orathorez agubernacu¬

Expanded text:
quamcumque tu dicis: melior et probabilior esse quamcumque tu dicis: melior et probabilior esse videatur: ut in concionibus, et sententiis dicendis ad persuadendum tua plurimum valeat oratio: denique ut prudentibus diserte, stultis etiam vere dicere videaris. hoc amplius siquid poteris, non id mihi videbitur Oratpropria, non communi oratorum facultate posse.' Tum ille 'non sum' inquit 'nescius, Scaevola, ista inter Graecos dici et disceptari solere; audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporineades, et Clitomachus, et Aeschines obtinebant. Erat etiam Metrodorus, qui cum ipsis una ipsum illum Carneadem dili gentius adierat, hominem omnium in dicendo, ut ferebant acerrimum, et copiosissimum. Vigebat, auditor Panaetii illius tui Mnesarchus: et Peripatetici Critolauspene repelli voce Oratorem a gubernacu
Abbreviated transcription (Latin):
animi permotionibus nichil de hoũ̃
moribus nichil de ioẽ uite didicisse
nichil omnino que siuisse nichil stire
conuincerẽt et cu uniuersi inte ĩpetũ
fecissent cu singule familie litem tibi
intenderent instaret. Achademia que ꝗd¬
quid dixisses id te ipũ negare cogeret
Stoyci uõ nri disputationũ suarũ atq
interrogationũ laqueis te icretitũ tene̾¬
tent peripatetici etiam hec ipã que ꝓ¬
pria orathoꝵ putas ẽẽ alimẽta atq or¬
namẽta dicendi a se peti dicerent opor¬
tere. Ac nõ solum meliora sẽt etia mł¬
to plura. Aristotile Theophrastuq de
iis rebus qua omẽs dicendi magistios
stripsisse ostenderent. Missos fatio ma¬
thematico gramaticos musicos quoꝵ
artibus urã ĩsta dicendi uis ne mini¬
ma quidẽ societate coniungit᷑. Quam¬
obrem ista tanta tamq multa ꝓfitẽda
crasse nõ tenseo. Satis id est magnu
quodẽ prestart ut ĩ iuditiis ea cauisa ꝙ̃

Expanded text:
animi permanimi permmoribus, nihil de ratione vite didicisse, nihil omnino quesisse, nihil scire convinceret? et cum universi in te impetum fecissent, tum singulae familiae litem sibi intenderent. instaret Academia, quae, quidquid dixisses, id te ipsum negare cogeret. Stoici vero nostri disputationum suarum, atque interrogationum laqueis te irretitum tenerent. Peripatetici autem etiam haec ipsa, quae propria Oratorum putas esse adiumenta, atque ornamenta dicendi, ab se peti, vincerent, oportere; ac non solum meliora, sed etiam multo plura Aristotelem, Theophrastumque de his rebus, quam omnes dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio Mathematicos, Grammaticos, Musicos, quorum artibus vestra ista dicendi vis ne minima quidem societa te coniungitur. 4. Quamobrem ista tanta, tamque multa, profitenda, Crasse, non censco, Satis id est magnum, quod potes praestare, ut in iudiciis ea causa,
Abbreviated transcription (Latin):
sergium galbam incõria teneo diuinũ
hominem indicendo et. M. emiliu põ¬
cinnam et .c. ipũm carboniẽ quẽtu ad¬
ulescentulus pertulisti ignarũ legum
hesitantem in maioꝵ istitutis xͦudem
in iure ciuili et hec etas nrã preter cras¬
se qui tuo magis studio ꝙ proprio mu¬
nete aliquo disertoꝵ ius a nobis ciuile
didicisti quod interdu pudeat iuris ig¬
nara est. Quod uõ in extrema ordẽ quasi
protuo uite sumsisti orathorẽ momĩs
ẜmonis disputatioẽ copiosissime uersati
posse id isi hic in tuo regno ec̃mus nõ
tulissem multisq prcessem qui aut inter
dicto tecum contenderent aut te ex uit
manu consertum uocarent quod ĩ alie¬
nas possessiones tam temere irruisses: e¬
Agerent enim tecum primũ lege pitha¬
gorici omẽs atq democrathici ceteriq ĩ
suo genere phisici iudicarentq ornati ĩ
tonte et capite socrate nichil te de bomi
rebus ĩ uita nichil de malis nichil de

Expanded text:
Ser. Galbam memoria teneo divinum Ser. Galbam memoria teneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, haesitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et haec aetas vestra praeter te, Crasse qui tuo magis studio quam proprio munere aliquo disertorum ius a nobis civile didicisti, quod interdum pudeat, iuris ignara est. Quod vero in extrema oratione quasi tuo iure sumpsisti, oratorem in omnis sermonis disputatione copiosissime versari posse, id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem multisque praeessem, qui aut indicto tecum contenderent, aut te ex iure manu consertum vocarent, quod in alienas possessiones tam temere irruisses. Agerent enim tecum lege primum Pythogorei omnes, atque Democriti, ceterique in suo genere Physici, vindicarentque ornati homines fonte, et capite Socrate; nihil te de bonis rebus in vita, nihil de malis, nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
enta publicis rebus ꝙ adiutamenta
per homiẽs eloquentissimos impor¬
tata. S ut teliqua pretermittã oiu
michi uideot exceptis crasse nobis duo¬
bus audisse eloquentissimos em et Caĩ
sempromos quor pr̃ homo et prudens
et grauis haud quaꝙ eloquens et sepe
is non accurata quadam orõnis copia s
urbanas tribus transtulit quod insi feci¬
sset tempu. quam nũc iux tenemus iaz
diu nullam haberemus. At uõ eius filii
Deserti et omibus uł nature uł doctrine
oresidiis ad dicendu parati cu ciuitate
uł paterno consilio uł auitis atiris flo¬
tentissimã accepissent ista preclara guber¬
natrice ut ais ciuitatu eloquẽtia rem. pu
dissipauerũt. Quid leges ueteres moresq
maioꝵ quid auspitia quibus ego et tu
uilia que iam pridem in mã familia siñ
ulla eloquẽtie laude uersantur num aut
ĩuenta sunt aut cognita aut omnino
ab orathoꝵ genete tractata. Equidẽ et

Expanded text:
enta publicis rebus quam adiumenta, enta publicis rebus quam adiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermittam, omnium mihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Ti. et C. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquam eloquens, et saepe ae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed urbanas tribus transtulit, quod nisi fecisset, rem publicam, quam nunc vix tenemus, iam diu nullam haberemus. At vero eius filii diserti et omnibus vel naturae vel doctrinae praesidiis ad dicendum parati, cum civitatem vel paterno consilio vel avitis armis florentissimam accepissent, ista praeclara gubernatrice, ut ais, civitatum eloquentia rem publicam dissipaverunt. Quid? leges veteres moresque maiorum; quid? auspicia, quibus ego et tu,vilia, quae iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentiae laude versantur, num aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum genere tractata? Equidem et