comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare c̃tendis pane̾ uinũ q pꝰ c̃secrationẽ in pͥn¬
cipalibus ꝑmanere essentus. dicens: Non enĩ c̃¬
stare poterit affirmatio omnis parte subruta.
Ad cuius rei ꝓbationẽ ñ oportuit inferri parti¬
culare negatiuã. qͣ de pͣsenti questione nichil
colligit . s. uniũsalẽ potius ꝑ quã enunciatur.
Nulla affirmatio c̃stare poterit parte subruta
Age enĩ sit particularis negatio tua. Non omuiᷤ
affirmatio c̃stare poterit p̾arte subruta Rurs
his duabus particularibus p̃cedentibus. pote¬
ris ne regularit᷑ c̃cludere parte subruta ea ñ
posse constare : absit : In nulla quippe syl¬
logismoꝵ sigura pͣcedentibꝰ duab particula¬
ribus c̃sequent᷑ infertur c̃clusio ulla: Male
igit᷑ eã collocasti Illud uͦ ꝑfunctorie nͣ est
p̃tereundũ qđ p̃fate ꝓpositionis tuȩ ueritatr̃
in ipsa ȩt̃nitatis ueritate quȩ ds̃ ẽ indissolubilit᷑

Expanded text:
probare contendis, panem uinumque post consecrationem in prinprobare contendis, panem uinumque post consecrationem in principalibus manere essentiis, dicens: Non enim constare poterit affirmatio omnis parte subruta. Ad cuius rei probationem non oportuit inferri particularem negatiuam qua de presenti questione nichil colligitur, sed uniuersalem potius per quam enuntiatur, nulla affirmatio constare poterit parte subruta. Age enim sit particularis negatio tua, non omnis affirmatio constare poterit parte subruta. Rursus His duabus particularibus precedentibus, poterisne regulariter concludere, parte subruta ea non posse constare? Absit! In nulla quippe sillogismorum figura precedentibus duabus particularibus consequenter infertur conclusio ulla. Male igitur eam collocasti. Illud uero perfunctorie non est pretereundum, quod prefate propositionis tue ueritatem in ipsa eternitatis ueritate que deus est indissolubiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ui: In qua re. magno uicio rẽ preditã effecisti.:
Nã qđ tuũ erat. quȩstio erat. Ex eo quippe que¬
rimus. id oppͥmere atq eũtere om̃i argum̾toꝵ
mole atq impulsu satagimꝰ : Porro nulla quȩ¬
stio locꝰ esse poterit argum̃ti. Argum̃ti quippe
locũ necesse est aut ꝑse esse certũ:. aut certis rationib
approbatũ: Qđ gͦ tuũ tantũ modo erat. ad ꝓban¬
dã rẽ dubiã assumi minime oportebat: Reliquũ
uͦ qđ nullius hominũ e̾ẽ c̃stitit. ne id quidẽ
dubiȩ rei fidẽ facere aliqͦ ratione oportuit. : Quis
gant. nullus c̃fitetur : Igit᷑ ne id quidẽ ad ar¬
gumͣtum sumi rationis fuit. Male gͦ utrumq
posuisti. his duobꝰ uiciosissimis pͥncipiis tot̾a ar¬
gumͣtationẽ tuã identdẽ repetendo ad finẽ usq
contexis: ac ꝓpterea necesse ẽ uitosũ nec cce¬
dendũ esse. quicqiđ ex uitiosis nec cͣcessis pͥnci¬
pus c̃stiterit emanare: Adhuc alio argum̃to

Expanded text:
ui. In qua re magno uitio rem preditam effecisti. ui. In qua re magno uitio rem preditam effecisti. Nam quod tuum erat, questio erat. Ex eo quippe querimus id opprimere atque euertere omni argumentorum mole atque impulsu satagimus. Porro nulla questio locus esse poterit argumenti. Argumenti quippe locum necesse est aut per se esse certum aut certis rationibus approbatum. Quod ergo tantummodo tuum erat ad probandam rem dubiam assumi minime oportebat. Reliquum uero quod nullius hominum esse constitit, ne id quidem dubie rei fidem facere aliqua ratione oportuit. Quis gant, nullus confitetur? Igitur ne id quidem ad argumentum sumi rationis fuit. Male ergo utrumque posuisti. His duobus uitiosissimis principiis, totam argumentationem tuam identidem repetendo ad finem usque contexis. Ac propterea necesse est uitiosum nec concedendum esse, quicquid ex uitiosis nec concessis principiis constiterit emanare. Adhuc alio argumento
Abbreviated transcription (Latin):
do mat̾ia disputandi tał ẽ. ut huiꝰ artis regulis ua¬
leat enucleatius explicari. inquantũ possũ ꝑ eqͥpol¬
lentias ꝓpositonũ tego artẽ. ne uidear magis arte
me in libro de doctrina xp̃iana hanc disciplinã
amplissime laudet. & ad om̃a quȩ in sacris litte¬
ris uestigant᷑: plurimũ ualere c̃firmet. Deniq c̃¬
tra felicianũ hereticũ arranũ cͣtendens. ita hac
arte eũ cͣclusit : ut ipse hereucꝰ ñ ualens ferre loco¬
rũ ac syllogismoꝵ ĩplicitas atq ĩplicantes conexi¬
ones puplica uoce exclamaret dicens. Aristoteli¬
ca mecũ subtilitate ctendis. & om̃a quȩ a me di¬
cunt᷑. torrentis more p̃cipitas Igit᷑ suꝑius uolenꝰ
astruere panẽ uinũ q altaris int̾ sacrandũ essen¬
tialit᷑ ñ mutari: duo quedã ꝓ argum̃toꝵ locis as¬
sũpsisti: quoꝵ unũ tantũmodo esse tuũ. alterũ
nullius hominũ. manifestis rationib aproba¬

Expanded text:
do materia disputandi talis est, ut huius artis regulis uado materia disputandi talis est, ut huius artis regulis ualeat enucleatius explicari, in quantum possum per equipollentias propositionum tego artem ne uidear magis arte me in libro de doctrina christiana hanc disciplinam amplissime laudet, et ad omnia que in sacris litteris uestigantur plurimum ualere confirmet. Denique contra Felicianum hereticum arrianum contendens, ita hac arte eum conclusit, ut ipse hereticus non ualens ferre locorum ac sillogismorum implicitas atque implicantes connexiones, publica uoce exclamaret dicens: Aristotelica mecum subtilitate contendis, et omnia que a me dicuntur torrentis more precipitas. Igitur superius uolens astruere panem uinumque altaris inter sacrandum essentialiter non mutari, duo quedam pro argumentorum locis assumpsisti quorum unum tantummodo esse tuum, alterum nullius hominum manifestis rationibus approba
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ait pͥnceps apłoꝵ. desiderant᷑ angeli ꝓspicere
seu aliquo alio mͦ. qͥ a doctiorib cõphendi po¬
test. a nob̾ ñ potest. B. Non enĩ c̃stare poterit
affirmatio om̃is parte subruta. & ħ sic̃ dicit
beatꝰ augustinꝰ in libro de doctrina xp̃iana ĩ¬
ipsa aet̾nitats ueritate quae ds̃ ẽ. indissolubi¬
lit c̃stat: Li. Relictis sacris auctoritatibus
ad dialecticã c̃sugiũ facis. Et quidẽ de myste¬
rio fidei auditurus ac responsurꝰ quȩ ad rẽ de¬
beant ꝑtinere. mallẽ audire ac respondere
sacras auctoritates. quã dilecticas rationes. Uerũ
tis inopia me putes in hac tͥ parte deesse:: fortasse
iactantia quibusdã udebit᷑. & ostentationi magis
quã necessitati deputabit᷑ S testis mͥ ẽ ds̃ & ẽsci¬
enta mea. quia in tractatu diuinarũ litterarũ.
nec ꝓponere nec ad ꝓpositas respondere cuꝑem
dialecticas questiones. uł earũ solutiones. Et si qͣn¬

Expanded text:
sicut ait princeps apostolorum desiderant angeli prospicere, sicut ait princeps apostolorum desiderant angeli prospicere, seu alio aliquo modo qui a doctoribus comprehendi potest, a nobis non potest. Ber.: Non enim constare poterit affirmatio omnis parte subruta, et hoc sicut dicit beatipsa eternitatis ueritate que deus est indissolubiliter constat. Lanfr.: Relictis sacris auctoritatibus ad dialecticam confugium facis. Et quidem de misterio fidei auditurus ac responsurus que ad rem debeant pertinere, mallem audire ac respondere sacras auctoritates, quam dialecticas rationes. Verum tis inopia me putes in hac tibi parte deesse. Fortasse iactantia quibusdam uidebitur, et ostentationi magis quam necessitati deputabitur. Sed testis mihi deus est et conscientia mea, quia in tractatu diuinarum litterarum nec proponere nec ad propositas respondere cuperem dialecticas questiones uel earum solutiones. Etsi quan
Abbreviated transcription (Latin):
ciat: Panis & uinũ quȩ ponunt᷑ in altari: pꝰ
c̃secrationẽ solũmodo st̃ uerũ xp̃i corpꝰ & san¬
guis. L. Dixit quidã spũ dĩ plenus. Os qđ
mentitur occidit animã hanc timendam
sententiã si timeres. falsam seruo dĩ calũni¬
am ñ imponeres. Gȩtera namq dixit. adũ¬
biũ solũmodo nequaquã posuit. Quicꝗd
igit᷑ ex m̃dacio te m̃dacit̃ astruente colligi¬
tur : quicqiđ infert̾ necessario totũ disꝑgitus.
infirmat᷑. cessatur De qͦ quia in anterioribꝰ iaͣ
satis egi: plura hic dicere transiturꝰ ad alia. su¬
ꝑsedi : B Per consecrationẽ altaris fiunt pa¬
nis & uinũ sacramentũ relligionis. ñ ut desi¬
nant esse quȩ erant. s ut sint quȩ erant. q. in
aliud cõmutent᷑. qđ dicit beatꝰ ambrosius in
libro de sacram̃tis.: L. O mente᷑ amente᷑. O ho

Expanded text:
onuntur in altari, post consecrationem solummodo sunt uerum Christi corpus et sanguis. Lanfr.: Dixit quidam spiritu dei plenus: Os quod mentitur occidit animam. Hanc timendam sententiam si timeres, falsam seruo Dei calumniam non imponeres. Cetera namque dixit, aduerbium solummodo nequaquam posuit. Quicquid igitur ex mendacio te mendaciter astruente colligitur, quicquid infertur, necessario totum dispergitur, infirmatur, cassatur. De quo quia in anterioribus iam satis egi, plura hic dicere transiturus ad alia supersedi. 5 Ber.: Per consecrationem altaris fiunt panis et uinum sacramentum religionis non ut desinant esse que erant, sed ut sint que erant et in aliud commutentur, quod dicit beatus Ambrosius in libro de sacramentis.
Abbreviated transcription (Latin):
um ad galazas. Ns̃ ꝑsonã hominis ñ accipit. Quẽ
dũ cͣira catholicã ueritatẽ scripsisse asseris ñ ipsũ
solũ .s. & romanos pontisices. romana eccłiam. mul¬
tosq scõs patres redarguis. Incurrisq in illud. qđ
beati doctores si ñ eisdẽ ũbis. eisdẽ tam̃ sententiis
multis ui locis c̃cordit̾ astruxert᷑. hereticũ ẽẽ omem
hominẽ qͥ a romana & uniu̾sali ȩccłia in fidei
doctrina discordat. Euenitq tͥ iusto dĩ uidicio.
t qͥ alios ẽẽ hereticos astruere conaris. tu ipse u
heresi deuolutꝰ c̾e̾ hereticꝰ e̾iuncaris BER. Anath¬

Expanded text:
um ad galathas: Deus personam hominis non accipit. Quem um ad galathas: Deus personam hominis non accipit. Quem dum contra catholicam ueritatem scripsisse asseris non ipsum solum, sed et romanos pontifices, romanam ecclesiam multosque sanctos patres redarguis. Incurrisque in illud quod beati doctores si non eisdem uerbis eisdem tamen sententiis multis in locis concorditer astruxerunt, hereticum esse omnem hominem qui a romana et uniuersali ecclesia in fidei doctrina discordat. Euenitque tibi iusto dei iudicio, ut qui alios esse hereticos astruere conaris, tu ipse in heresim deuolutus esse hereticus conuincaris. Berin
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑti st̃ eiꝰ cognitionẽ acceꝑunt. Huncͥ de bur¬
gundia s de lotharingia sc̃s leo romã tͣdux̃. ad
p̃dicandũ siculis u̾bũ dĩ. archiepm ordinauit.
postea uͦ sc̃a romana ȩccłia p̾sule̾ sibi cardina¬
lẽ c̃stituit. Quo i loco positꝰ talit̾ iix. talit᷑
docuit. ut de fide uł doctrina ipsuis nec psaltẽ sinistrȩ
suspicionis fama aliquando ȩxorta sit. huius rei
testis ẽ tota fere latinitas. quȩ ꝓ excellentia apłicȩ
sedis cuiꝰ c̃ciluis q c̃silus semꝑ aderat ac pͣerat. eã
ignorare ñ potuit. Qui si etiã burgundꝰ esset. insi¬
pient᷑ tam̃ arrogantia tua nom̃ suȩ gentis ꝓ ĩfami¬
a sibi ascriberet. cũ sp̃s dñi ubi uult spiret & que
uult aspiret. & dñi sit terra & uniu̾si qͥ habitant
in ea. & princeps apłoꝵ. dicat. In uerctate cõꝑi qͣm
ñ est ꝑsonarũ acceptor ds̃.s. in om̃i gente qͥ timet
eũ & oꝑaturꝰ iustitiã : acceptꝰ ẽ illi. Itẽ doctor genti¬

Expanded text:
erti sunt eius cognitionem acceperunt. Hunc non de Burgundia sed de Lotharingia sanctus 410 Leo Romam traduxit, ad predicandum siculis uerbum dei archiepiscopum ordinauit, postea uero sancta romana ecclesia presulem sibi cardinalem constituit. Quo in loco positus taliter uixit taliter docuit, ut de fide uel doctrina ipsius nec saltem sinistre suspicionis fama aliquando exorta sit. Huius rei testis est tota fere latinitas, que pro excellentia apostolice sedis cuius conciliis et consiliis semper aderat ac preerat, eum ignorare non potuit. Qui si etiam burgundus esset, insipienter tamen arrogantia tua nomen sue gentis pro infamia sibi ascriberet, cum spiritus domini ubi uult spiret, et quem uult aspiret, et domini sit terra et uniuersi qui habitant in ea, et princeps apostolorum dicat: In ueritate comarum acceptor deus, sed in omni gente qui timet eum et operatur iusticiam, acceptus est illi. Item doctor genti
Abbreviated transcription (Latin):
ene addidit c̃tinuam. quia semꝑ diligere ua¬
lemꝰ. semper aut̃ uigilare in orationibus fragi¬
litate carnis obstante nequimꝰ. semꝑ his quaiꝰ
subiungit uirtutibus insistere mnume ualemꝰ. Id est
hospitalitati. doctrinȩ. aministrationi gratiarũ
uł cõmuniũ. uł spiritaliũ in ꝑximos. cęterisq hu¬
iusmodi. quia hec ninurũ & ꝑ officiũ corporis.
& ꝑ tẽpora oportima fieri necesse ẽ. Ipsa aut̃ ca¬
ritas cuiꝰ instinctu hec foras agunt᷑. quia interio¬

Expanded text:
ene addidit continuam, quia semper diligere valemus, semper autem vigilare in orationibus fragilitate carnis obstante nequimus; semper his quae subjungit virtutibus insistere minime valeamus, id est, hospitalitati, doctrinae, administrationi gratiarum, vel communium, vel specialium in proximos, caeterisque hujusmodi. Quia haec nimirum et per officium corporis, et per tempora opportuna fieri necesse est. Ipsa autem charitas cu
Abbreviated transcription (Latin):
santibus aut etiã defendentibus in die qua iudi¬
cabit dñs occulta hominum. quaꝓpter si homi¬
nis anima rationabilis etiam cupiditate caecata
tamen cũ cogitat & ratiocinatur. quicqiđ in ea
ratione uerum ẽ non ei tribuendũ ẽ sed ipsi lu¬
mini ueritatis a quo uł tenuiter pro sui capacita¬
te illustratur ut uerum aliquid in ratiocinando
sentiat: qiđ mirũ si diaboli anima praua cupi¬
ditate ꝑuersa: quicqiđ tanĩ uerũ de iusto uiro
cogitauit cũ eum temptare uellet ipsius dĩ uo¬
ce id est ipsuis ueritatis uoce audisse perhibetur.
Quicqid autẽ falsum illi cupiditati tribuitur qͣ di¬
aboli nomen accepit quamquã etiã ꝑ creaturam
corporalẽ atq uisibilẽ dñs plerumq locutus est
qui homniũ quoq conspectibus apparuerunt
& per prophetas dicentes. hec dicit dñs. qiđ gͦ
nirũ si quam quã ñ ipsa cogitatione per aliquã
certe creaturã tali operi accomodatã ds̃ locutꝰ
cũ diabolo dicitur: Nec dignitatis ẽẽ arbitrat᷑

Expanded text:
tiam excusantium, in die qua judicabit Dominus occulta hominum . Quapropter si omnis anima rationalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione verum est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini veritatis, a quo vel tenuiter pro sui capacitate illustratur, ut verum aliquid in ratiocinando sentiat; quid mirum si diaboli anima prava cupiditate perversa, quidquid tamen verum de justo viro cogitavit, cum eum tentare vellet, ipsius Dei voce, id est, ipsius veritatis voce audisse perhibetur? Quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit. Quanquam etiam per creaturam corporalem atque visibilem Deus plerumque locutus est qui hominum quoque aspectibus apparuerunt; et per Prophetas dicentes, Haec dicit Dominus. Quid ergo mirum, si quanquam non in ipsa cogitacerte creaturam tali operi accommodatam deus locutus cum diabolo dicitur? Nec dignitatis esse arbitrentur
Abbreviated transcription (Latin):
ubi arguunt᷑ uidei qđ filii eẽ peccando noluert᷑.
exceptis eis quȩ in prophetia dicunt᷑ de futuro
populo xp̃iano. qđ patrẽ dm̃ esset habiturꝰ se¬
cundũ illud euangelicũ. Dedit eis potestatẽ fi¬

Expanded text:
ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud evangelicum, Dedit eis potestatem fi
Abbreviated transcription (Latin):
um in omni dep̾catione beniuolentia ẽside¬
randa sit eius quẽ dep̃camur deinde dicendũ
quid dep̃cemur. laude illius ad quẽ oratio diri¬
gitur. solet beniuolentia c̃ciliari. Et hoc ui ora¬
tionis principio poni solet. in qͦ dñs nr̃ nebil
aliud nos uissit dicere. nisi pater nr̃ qͥ es in cę¬
lis. Multa dicta sunt in laude dĩ. quȩ ꝑ omnes
sacroscãs seripturas uarie lareq diffusa poterit
quisq c̃siderare cũ legit. nusquã tñ inuenitur
preceptũ populo israhel. ut diceret. pat̾ ñr.
aut oraret patrẽ meũ dm̃. Sed dñs eis insinu¬
atus ẽ tamquã seruientib id est scdm carnẽ
adhuc uiuentibus. hoc autẽ dico cũ mandata
legis acciperent. quȩ obseruare iubebantur: Nã
ꝓphetȩ sepe ostendunt eundẽ dñm dñi etiã pa¬
trẽ eorunde̾ eẽ potusse.si ab huiꝰ mandatis nͣ ab¬
errarent. sic̃ ẽ illud. filios genui & ex altaui. ipsi
Si pater sum ubi est honor m̃s. Et alia ꝑmulta

Expanded text:
um in omni deprecatione benevolentia concilianda sit ejus quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet: in quo Dominus noster nihil aliud nos dicere jussit, nisi, Pater noster qui es in coelis. Multa enim dicta sunt in laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diceret, Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus est, tanquam servientibus, id est, secundum carnem adhuc viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt eumdem Dominum nostrum etiam Patrem eorum esse potuisse, si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta,
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ intuentes. Non enĩ possunt. cũ suꝑstitione &̃ c̃¬
tentione caecati sunt. dm̃ ñ loci spaciũ mole cor¬
poris occupare. & sic alibi ẽe. & alibi non esse.
uł certe hic habere parte̾ aliã. ⁊ alibi aliã. s ma¬
maestate ubiq presto esse. non ꝑ partes diuisum.
sed ubiq ꝑfectum. Qđ si carnaliter intuent᷑ qđ
lum pedum meoꝵ. cui loco & dñs attestatur

Expanded text:
non intuentes non enim possunt, cum superstitione et conon intuentes non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint Deum non loci spatium mole corporis occupare; et sic alibi esse, alibi non esse, vel certe hic habere partem aliam, et alibi aliam: sed majestate ubique praesto esse, non per partes divisum, sed ubique perfectum. Quod si carnaliter intuentur quod lum ped
Abbreviated transcription (Latin):
illud factum ẽ. ut ipse sibi notus fieret qui tẽptabat᷑.
suam q desperationẽ condeninaret saturatis turbis
de pane dñi. qui eas non habere qid̃ ederent existi
mauerat. Non gͣ hic oratur ut non temptem᷑. sed ut
ñ inferamur in temptationẽ. tamquã si quispiã
cui necesse est igne ex ammari. non orat ut igne
nͣ contingatur s. ut non exuratur. Uasa enim fi¬
guli ꝓbat᷑ fornax. & homines iustos tribulationis
temptatio. Ioseph gͦ temptatus est illecebra stupri
sed non ẽ illatus in tẽptationẽ. Susanna tẽpta¬
tationẽ. multiq alui utriusq sexus. Sed & Iob
maxime cius ad mirabilẽ stabilitatẽ in dño dõ
suo cum illi heretici hostes ueteris testamenti ore
sacrilego irridere uoluerint. illud pre cęt̾is uenti¬
lant qđ satanas peuerit eum temptandũ. Quert̃
enĩ ab imꝑitis hominibus talia intelligere nequa¬
quã ualentibꝰ. quomͦ satanas cũ dõ loqui potuerit.

Expanded text:
illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur suamque desperationem condemnaret saturatis turbis de pane dmaverat. 32. Non ergo hic oratur, ut non tentemur, sed ut non inferamur in tentationem: tanquam si quispiam cui necesse est igne examinari, non oret ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Joseph ergo tentatus est illecebra stupri, sed non est illatus in tentationem : Susanna tentatationem, multique utriusque sexus. sed Iob maxime, cuius admirabilem stabilitatem in domino deo suo cum illi haeretici hostes ueteris tesacrilego irridere voluerint, illud prae caeteris ventilant, quod satanas petierit eum tentandum . Quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intelligere nequaquam valentibus, quomodo satanas cum Deo loqui potuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
esse nullus potest. siue a se ipso. sicut scriptum ẽ. qͥ
non est tẽptatus. qualia scit. siue ab alus. sic̃ apłs
ait et temptationẽ urãm in carne mea ñ spreuistis
Hinc enĩ eos firmos cognouit. qđ eis tribulationibus
quȩ apło scđm carnẽ acciderant: non st̃ a caritate
qui omnia scit antequã siant. Qđ ita scriptũ ẽ
Temptat uos dñs ds̃ ũr. ut sciat si diligatis eum. Illa
locutione positũ est ut sciat. pro eo qd est ut scire
uos faciat. sicut diem lȩtum dicimus. qđ lȩtos fa¬
cit. frigus pigrũ: qđ pigros facit. Et innumerabi¬
lia huiusmodi. quȩ siue in consuetudine loquen¬
di. siue in sermone doctorũ. siue in scripturis scĩs
reperuntur. Qđ non intelligentes herctici qui
ueteri testamento aduersantur : uelut ignoran¬
tiȩ uicio notandũ putant eũ de quo dictũ est
temptat uos dñs ds ũr. Quasi in euangłio scrip
bat. quid ẽ qđ uoluit uidere temptando. Sed ꝓfecto

Expanded text:
esse nullus potest, sive sibi ipsi, sicut scriptum est, Qui esse nullus potest, sive sibi ipsi, sicut scriptum est, Qui non est tentatus, qualia scit ? sive alii, sicut Apostolus ait, Et tentationem vestram in carne mea non sprevistis : hinc enim eos quae mihi in carne acciderant, non estis a charitate qui scit omnia, antequam fiant. Quod itaque scriptum est: temtat uos dominus deus uester, ut sciat, si diligitis eum, illa locutione positum est ut sciat pro eo quod est: ut scire uos faciat, sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur, uelut ignorantiae uitio notandum putant eum de quo dictum est: temtat uos dominus deus uester, quasi in euangelio de dobat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto
Abbreviated transcription (Latin):
& nobis ueniã petentibus a benignissimo patre
dimitti uolumus. sed illo rursum p̃cepto quo
iubemur orare pro inimicis nr̃is. Iam enĩ qui ta¬
uere dixerit orare pro eo cui non ignouerit. Qua¬
propter fatendum est omnia peccata dimittenda
ẽẽ quȩ in nos admittuntur. si uolumus optare
nobis dimitti quȩ admittimus. Nã de undicta
petitio Et ne inferas nos in temptatione o
Nonnulli codices habent. inducas. qđ tantũdẽ ua¬
Multi autem in precando ita dicunt. ne nos patiaris ĩ¬
duci in temptationẽ. exponentes uidelicet quomo¬
do dictum sit inducas. Non enĩ ꝑseipsũ inducit di
sed induci patitur eum quẽ suo aurilio deserit ordi¬
ne occultissimo. aut meritis causis. & etiã sepe mani¬
festis. diqnũ uidicat illũ quẽ deserat. & in tẽpta¬
tionẽ induci sinat. Aluid ẽ aute̾ induci in tẽpta¬
tionẽ. aliud tẽptari. Nam sine tẽptatione ꝓbatus

Expanded text:
et nos veniam petentibus nobis a benignissimo Patre et nos veniam petentibus nobis a benignissimo Patre dimitti volumus. Sed illo rursus praecepto, quo jubemur orare pro inimicis nostris , non m vere dixerit orare se pro eo cui non ignoverit. Quapropter fatendum est omnia peccata dimittenda esse quae in nos admittuntur, si volumus nobis a Patre dimitti quae admittimus. Nam de vindicta petitio est, Et ne nos inferas in tentationem. Nonnulli codices habent, inducas, quod tantumdem vaMulti autem precando ita dicunt, Ne nos patiaris induci in tentationem; exponentes videlicet quomodo dictum sit, inducas. Non enim per seipsum inducit Deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruerit, ordine occultissimo ac meritis. Causis etiam saepe manifestis dignum judicat ille quem deserat, et in tentationem induci sinat. Aliud est autem induci in tentationem, aliud tentari. Nam sine tentatione probatus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si modeste & leniter omnimodo egerit ut sibi re¬
stituatur non tam nitendens fructum pecunię quã
ut homine̾ corrigat cui sine dubio ꝑniciosũ est ha¬
bere unde reddat & non reddere: non solum ñ pec¬
cabit. sed ꝓderit etiã plurimum. ne ille dũ aliena
pecuniam lucrũ facere uult. damnũ sidei patiatur.
Qđ tanto grauius ẽ. ut nulla sit comparatio. Ex quo
intelligitur etiã i ista quinta petitione qͣ dicimus
dimitte nobis usq nr̃is. non de pecunia quidẽ di¬
ei. sed de omnibus quȩ in nos quisq peccat. ac per
hoc etiã de pecimia Peccat namq in te. qui tͥ pecu¬
niã debitã cum habeat unde reddat. recus at red¬
dere. Qđ peccatũ si ñ dimiseris: non poteris dicere
etiam de pecunia dimitenda ãmoneri eũ cui ta¬
li prece orare precipitur. Illud sane tractari potest
timus tunc conuicamur contra istam regulã fe¬
cisse. si eis non dimittimus qui ueniã petunt. qr

Expanded text:
Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi reNam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei patiatur; quod tanto est gravius, ut nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam in ista quinta petitione, qua dicimus, Dimitte nobis debita nostra, non de pecunia quidem dici; sed de omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere,etiam de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. 29. Illud sane tractari potest,timus, tunc convincamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittamus, qui veniam petunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xit enĩ putare homines qđ illi ultra modũ debitoreᷤᷤ
essent. id est peccatores. Et addidit. amendico uobis.
nisi penitentiã egeritis. similiter moriemini. Non
hic qͦͣ aliquis urgetur pecinuã dimittere debitori¬
bus sed quecumq aluus in eũ peccauerit. Nam pe¬
cuniã dimittere illo potius iubem᷑ p̃cepto. quo supe¬
rius dictũ est. Si quis tibi tunicã tollere uoluerit
Nec ibi necesse est omni pecuni ario debitori debtto¬
ri dimittere. sed ei qui reddere noluerit. intantũ
ut uelit enã litigare. Seruũ autẽ dñi ut ait apłs
non oportet litigare. Qui gͦ uł sponte uł c̃uictꝰ
pecuniã debitã reddere noluerit intantũ ut ue
uult reddere. ił qđ non habet. uł quod auarus
sit. rei qralienȩ cupidus Utrũq autẽ ꝑtinet ad
inopiã Nam illa in opia est rei familiaris. ista animi.
nũ operatur. manente illa regula ut animo paratus

Expanded text:
xit enim putare homines quod illi ultra modum debitores xit enim putare homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores; et addidit, Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similhic ergo quisque urgetur pecuniam dimittere debitoribus, sed quaecunque in eum alius peccaverit; nam pecuniam dimittere illo potius jubemur praecepto, quod superius dictum est, Si quis tibi tunicam tollere voluerit,tum : nec ibi necesse est omni pecuniario debitori dimittere debitum, sed ei qui reddere noluerit, in tantum ut velit etiam litigare; Servum autem Domini, ut ait Apostolus, non oportet litigare . Qui ergo vel sponte vel conventus pecuniam debitam reddere noluerit, dimitteolet reddere, vel quod non habeat, vel quod avarus sit reique alienae cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa inopia est rei familiaris, haec animi. opusque christianum operatur, manente illa regula, ut in animo paratus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. PA NOBISTIO BIE¬
Hodie autẽ dictũ ẽ quãdiu dicitur hodie. id est in
li cibo saturabimur in eteruũ. ut non tc dicat᷑
cotidianus panis. quia ibi temporis uolubilitas
que diebus dies suecedere facit unde appellat᷑
cotidie : nulla erit. Ut autẽ dictũ est hodie si
ad hebreos quomodo dicitur hodie. uł quã dui. ita¬
& hic accipiendũ est . da nobis hodie. Si quis autẽ eti¬
am illa que de uictu corporis necessario. uł de sacra¬
mento dominici corporis diximus. ꝑ istã sententiam
uult accipere. oportet ut coniuncte accipiant᷑ omnia
tria. ut scilicet cotidianũ panẽ simul petamus & ne¬
cessariũ corpori. & sacramentũ uisibile & inuisibile
erbi dĩ. Sequiturꝰ quinta petitio. Et dimitte n
ait idem dñs. non exies inde donec reddas nouissi¬
mũ quadrantẽ. uł illud propt qđ debitores ap¬
pellauit. qui ei nunciati sunt extincti uł ruina tur¬
ris. uł quorũ sangunẽ sacrificio herodes miscuit. di¬

Expanded text:
tur. Da nobis tur. Da nobis hodie autem dictum est, quamdiu dicitur hodie, id est, innc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie siad Hebraeos, Quamdiu dicitur hodie : ita et hic accipiendum est, Da nobis hodie. Si quis autem etiam de victu corporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacratum visibilem, et invisibile. Sequitur quinta petitio, Et dimitte noait idem Dominus, Non exies inde donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quo debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti, vel in ruina turris, vel quorum sanguinem Herodes sacrificio miscuit. Di
Abbreviated transcription (Latin):
cainꝰ. postea uͦ non sit orandũ ꝑ reliquas partes diei .s
Non enĩ iã dicere poterinius. da nob̾ hodie qđ iã accepi¬
mus. Aut poterit quisq cogere ut etiã ultima diei par¬
e sacramentũ illud celebremus: Restat igi̾t ut cotid¬
anũ pauẽ accipianius spiritalẽ. p̾cepta scilicet diui¬
ipsis dñs dicit. Operamini cibũ. ñ qui corrũpitur sed
nc̃ dieit᷑ quãdiu ista uita temporalis ꝑ dies deceden¬
tes succedentesq ꝑagitur. Et reuera quã dui nẽ in
affectus alternat. tamquã ei qui aliquando pascit᷑
cibo. aliquando famẽ patiturꝰ cotidianus panis ne¬
cessaruis ẽ. quo resiciatur esuriens. & releuatꝰ erigat᷑.
Sicut itaq corpus nr̃m in hac uita ante illã scilicet ĩ¬
inutationẽ cibo reficitur. qr sentit dispendiũ. sic &
animus. qmͣ temporalibus affectibꝰ omiuno quasi di¬
spendiũ ab intentione dĩ patit᷑. preceptoꝵ cibo reficia¬

Expanded text:
camus, postea vero non sic orandum per reliquas partes diei? camus, postea vero non sic orandum per reliquas partes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima diei parte Sacramentum illud celebremus. 27. Restat igitur ut quotidianum panem accipiamus spiritualem, praecepta scilicet diviipsis Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur. nunc dicitur, quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in affectus alternat, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur; quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutationem, cibo reficitur, quia sentit dispendium: sic et animus, quoniam temporalibus affectibus quasi dispendium ab intentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficia
Abbreviated transcription (Latin):
ut illi ñ moueant questionẽ qui plurimi in ori¬
entis partibus ñ cotidie cenȩ dñicȩ cõmunicant
cũ iste panis cotidianus dictus est: ut gͦ illi tace¬
ant. neq de hac re suã sententiã defendart ł ipsa
auctoritate ecclesiastica qđ sine scandalo ista fa¬
ciant. nec ab eis qui ȩcclesus p̾sunt facere ꝓhibe¬
antur. necnon obtemꝑantes damnent᷑. unde ꝓ¬
batur non hc̃ in illis partibus intelligi cotidia¬
nũ panẽ. ne a magni peccati crimine arguan¬
tur qui ex eo condie ñ accipiunt: sed ut de
istis ut dictũ est nichil in abterã partẽ disse¬
ramus. illud certe debet occurrere cogitantibus. re¬
gulã nos orandi a dño accepisse quã trangredi ñ o¬
portet uł addendo aliquid. uł p̃tereundo. Qđ cũ ita
sit. quis ẽ qui audeat dicere semel tantũ nos orare de¬
bere orationẽ dominicã. aut certe etiã si iterũ uł t̃¬
cio usq ad eã tam̃ orationẽ qua corpori dñi cõmuni¬

Expanded text:
orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo non accipiunt quotidie: sed ut de istis, ut dictum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam tantum horam qua corpori Domini communi
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine nominatur. Ita ibi dicitur scm nomenꝰ
eius. ubi cũ ueneratione & confessionis timore nomi¬
natur. Et hoc est qđ nunc agitur. dũ euangłm ad¬
huc usq per diuersas gentes innotescendo cõmen¬
dat imius dĩ nomen per administrationẽ filui eiꝰ¬

Expanded text:
nitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen nitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem Filii e
Abbreviated transcription (Latin):
quã in peccatorũ requirant Recte gͦ intelligitur qđ
dicitur. Pater nr̃ qui es in cęlis. in cordibus iustorũ
esse dictũ tamquã in templo sco suo. simul etiã ut
qui orat in se quoq ipso uelit habitare quẽ inuocat.
& cũ hoc affectat. teneat iustitiã: quo munere intuta¬
tur ad inhabitandũ animũ ds̃ Iã uideamꝰ quȩ st̃
petenda. dictũ est quid sit qui petitur. & ubi habi¬
tat. Primũ autẽ omniũ quȩ petunt᷑. hoc est. Sa iIc¬
TIFIC ET UN NOMEII⁊ USM. Qđ ñ sic peti¬
tur quasi non sit scm nomen dñi. sed ut scm ha¬
beatur ab hominibus idest ita illis innotescat ds̃.
ut ñ existiment aliquid sanctius. qđ magis offen¬
dere timeant. Neq enĩ quia dictũ est. notus in iui¬
dea ds. in ifrahel magnũ nomen eiꝰ. sic intelligen¬
dũ est quasi alibi minor sit ds̃ & alibi maiors
ibi magnũ e̾ nomen eius ubi pro suȩ maiestatis mag¬

Expanded text:
quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis mag
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ corpus eius qđ terrenũ est ad corpꝰ excellen¬
tius id est ad corpus cȩleste conuertitur. Conue¬
nit etiã gradibus religionis & plurimũ expedit.
ut omniũ sensibus & magnorũ & paruulorũ be¬
ne sentiatur de dõ. Et ideo qui uisibilibꝰ adhuc
pulcrhitudinibus dediti sunt. nec possunt ĩcor¬
poreũ aliqiđ cogitare. qm̃ necesse ẽ cęlũ p̃ferant
terrȩ. tolerabilior ẽ opinio eorũ si dm̃ quẽ ad¬
huc corporaliter cogitant in cęlo potuis creclant
esse quã in terra. ut cũ aliquando cognouerint
dignitatẽ anunȩ cȩleste etiã corpus excedere. magis e¬
um quęrant in anima quã in corpore etiã cęlesti. Et cũ
cognouerit quantũ distat int̾ peccatoꝵ animas & iu¬
stox sic̃ ñ audebant eum dũ adhuc carnaliter iuiuerent¬
uł saperent in terra collocare sed in cęlo. sic postea me¬
liore fide uł intelligentia magis eũ in animis iustoꝵ

Expanded text:
ipsum corpus ejus quod est terrenum, ad corpus excellenipsum corpus ejus quod est terrenum, ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum
Abbreviated transcription (Latin):
prope ẽ dñs contritis corde. qđ in agis ꝑtinet ad hu¬
nulitate̾. Sed queni ad modũ terra appellatꝰ ẽ pec¬
cator cũ ei dictũ ẽ terra es & in t̾ram ibis. sic cęlũ e
contrario iustus dici potest. Iustis enĩ dicit᷑. Templũ
enĩ dĩ scm̃ est. qđ estis uos Quapropt̾ si in tẽplo su¬
o habitat ds̃. & scĩ templũ eius sunt. recte dicit᷑. qͥ es
in cęlis. id est. qui es in sc̃is. Et ac cõmodatissima ista
similitudo ẽ. ut sp̃italit᷑ tantũ intereẽ uideat᷑ int̃
iustos & peccatores. quantũ corporalit̾ inter cęlũ &
terrã. Cuius rei significandȩ gr̃a cũ ad orationẽ sta¬
mus. ad orientẽ conũtinur. unde celũ surgit. non
tã quã deus ibi habitet. quasi cȩteras mundi partes
deseruerit. qui ubiq p̾sens est. ñ locorũ spaciis sed
maiestatis p̾sentia : sed ut moneat᷑ animꝰ ad na¬
turã excellentiorẽ se conũtere. id est ad dñm. cũ

Expanded text:
Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad huPrope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum eio dici potest; justis enim dicitur: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, quia sancti templum ejus sunt, recte dicitur, qui es in coelis, id est, in sanctis; et accommodatissima ista similitudo est, ut spiritaliter tantum interesse videatur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inteterram. 18. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc contempnit in mendico qđ & ipse potest hu
manarũ rerũ fragilitate deuenire. ds̃ aut̃ in sor¬
didos mores nũquã cadet. Et gr̃as miscđiȩ ipsius
qͥ hoc a nobis exigit ut pater nͣr sit. qđ nullo sũp¬
tu sed sola bona uoluntate cõparari potest. Am¬
monentur etiã diuites hic uł genere nobiles se
aduersus pauperes & ignobiles. qm simul dicunt
dõ paterꝰ nr̃ qđ non possunt uere ac pie dicere
tatẽ uocatus. & dicat. Pater nrͣ. qui es in cęlis.
idest in scĩs & iustis. Non enim in spacio locoꝵ
continet᷑ ds̃. Sunt enĩ cęli excelsa quidẽ mund& corda. si
tamen corpora. quȩ ñ possunt ẽẽ nisi in loco S si in cȩ¬
lis tamquã in suꝑioribus mundi partibꝰ locꝰ dĩ esse cre¬
dat᷑ melioris meriti sunt aues. quarũ uita ẽ dõ uici¬
nior. Non autẽ scriptũ ẽ. prope est dñs excelsis homi¬
nibus. aut eis qui in montibis habitant.s. scriptũ ẽ

Expanded text:
hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquam cadit. Et gratias misericordiae ipsius, qui hoc a nobis exigit, ut Pater noster sit; quod nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari potest. Admonentur etiam hic divites, vel genere nobiles secadversus pauperes et ignobiles; quoniam simul dicunt Deo, Pater noster: quod non possunt vere ac pie dicere,tatem vocatus, et dicat, Pater noster qui es in coelis: id est, in sanctis et justis. Non enim spatio locorum continetur Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est, Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant: sed scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ. abba pater. & qđ uocamur ad ȩter¬
nã hereditatẽ. ut simus xp̃i cohereides Et qr¬
ut ad adoptionẽ filiorũ ueniamꝰ. non est
meritorũ nr̃orum sed gr̃ȩ dĩ. eandẽ ipsã grãm ino¬
rationis principio ponimus. cũ dicimꝰ. Pater ñr.
tituri sumiis. cũ prius ut aliqid peteremꝰ tã magnũ
donũ accepimꝰ. ut sinamurꝰ dicere. pater ñr dõ. xđ¬
eni᷑ ñ det iã filuis petentibus. cũ hoc ipsũ ante dede¬
rit. ut filii essent: Postremo quanta cura animum
tangit. ut qui dicit pater nr̃ tanto patre ñ sit ĩdiqnꝰ
Si enĩ quisquã plebeius senatorẽ grandioris ętatis ab
bit. nec facile audebit cogitans humilitatẽ generis
sui. & opũ indigentiã. & plebeiȩ ꝑsonȩ uilitatẽ. En¬
to gͦ trepidandũ ẽ appellare dm̃ patrẽ. si tanta ẽ
labes. tanta q sordes in moribus. ut multo iustiuis
eos a sua c̃iunctione expellat. quã ille senator
cuiusus mendici aegestatẽ: quando quidẽ ille

Expanded text:
amur ad aeternam haereditatem, ut simus Christi cohaeredes, et in adoptionem filiorum veniamus, non est meritorum nostrorum, sed gratiae Dei; eamdem ipsam gratiam in orationis principio ponimus, cum dicimus, Pater nosttituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater nonon det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem grandioris aetatis ab bit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille
Abbreviated transcription (Latin):
hi. contra quoꝵ uoluntatẽ xp̃ĩanũ & catholicũ nom̃¬
augetur. ut ita dictũ sit. fiat uoluntas tua sic̃ in cęlo
& in terra. tamquã si diceret᷑. faciant uolinitatẽ tuã
sic̃ iusti ita & peccatores. ut ad te c̃uertant᷑. Siue ita fiat
uoluntas tua sic̃ in cęlo & in terra. ut sua cuiq retribu¬
anturꝰ. qđ fiet extremo iudicio. ut iustis p̃iniũ. pec¬
catoribꝰ dãnatio retribuat᷑. cũ agni ab hedis separa¬
mo & sidei & spei nr̃ȩ conuenientissimꝰ intellectus est

Expanded text:
contra quorum voluntatem chricontra quorum voluntatem chrias tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut ad te convertantur: sive ita, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, ut sua cuique tribuantur; quod fiet extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separamo et fidei et spei nostrae convenientissimus intelle
Abbreviated transcription (Latin):
tius qui in terra st̃. & de terra qđ ad corpus ñ ad¬
animã autinet facti sunt. & quãuis in cęlestẽ habi¬
tatione̾ atq ĩmutationẽ tam̃ de terra assumpti
stͣ. Hoc respicit & pͣdicatio illa angeloꝵ. Gła in ex
celsis dõ usq uoluntatis. ut cũ p̾cesserit bona uo¬
luntas nr̃a quȩ uocantẽ sequitur. ꝑficiat᷑ in nob̾ uolin¬
tas dĩ sicut ẽ in cȩlestibus angelis. ut nulla ad uersitas
resistat nr̃ȩ beatitudini quȩ est pax. Ita fiat uoluntas
tua recte intelligitur obȩiliatur p̾ceptis tuis. sicut in cę
in illis utiq sit uoluntas dĩ. non qr ipsi faciunt ut ue¬
lit ds̃. sed quia faciunt qđ ipse uult. idest faciunt se¬
cundũ uoluntatẽ eius. Est etiã ille uitellectus. est se¬
cut in cELo & + ł ERRA
sicut in scĩs & iustis. ita & in peccatoribus. Qđ atlhuc
duobus modis accipi potest. siue ut oremus etiã ꝓ in¬

Expanded text:
tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respicis bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intein illis utique fit voluntas Dei: non quia ipsi faciunt ut velit Deus; sed quia faciunt quod ille vult, id est, faciunt secundum voluntatem ejus. 22. Est etiam ille intellectus: Fiat vocut in coelo et in terra, sicut in sanctis et justis, ita etiam in peccatoribus. Quod adhuc duobus modis accipi potest: sive ut oremus etiam pro in
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ p̾sens lux absens ẽ cȩcis. & eis qui oculos clau¬
dunt. ita regnũ dĩ quãuis nusquã discedat de terris
cet ignorantibus cum eius unigenitꝰ ñ solũ intelligi¬
biliter. sed etiã uisibiliter in homine dominico de
um id est cũ discretio & separatio iustorũ facta fue¬
rit ab iniustis. ita inhabitat iustos dñs. ut ñ opussit
quemquã doceri ꝑ hominẽ. sed sint omnes ut scriptũ
est docibiles dĩ. Deinde beata uita omni ex parte ꝑfi¬
cietur in scĩs in ȩternũ. sicuti nc̃ cęlestes angeli scĩs¬
simi atq beatissimi solo dõ illustrante sapientes. & be¬
ati sunt. quia & hoc ꝓmisit ds̃ suis. In resurrectione
inquit erunt sicut angeli in cęlis Et ideo post illã
Nat uoluntas tua sicut in celo & in t̾ra
idest. sicut ẽ in angelis qui sunt in cęlo uoluntas
tua. ut omnino tͥ adhereant. teq persruant᷑. nul¬
lo errore obnubilante sapientiã eorũ. nulla mi¬
seria impediente beatitudine̾ eoꝵ: ita fiat in scĩs

Expanded text:
am praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, regnum, cum ejus Unigenitus, non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de um, id est cum discretio et separatio justotorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est: Docibiles Deo ; deinde beata vita omni ex parte perficiatur in sanctis in aeternum; sicut nunc coelestes angeli sanctissimi atque beatissimi solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut angeli in coelis . Et ideo post illam Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. quęrite primũ regnũ dĩ & iustitiã eiꝰ & hec om̃a
ponenturꝰ utiq uobis. scilicet etiã ñ quȩrentibus.
Quomodo autẽ recte dicatur ñ quęrere aliquis qđ¬

Expanded text:
ait, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia ait, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia ponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis