comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe nr̃am id ÷ consortiũ quoddã amimȩ
& corporis. & quandã in his duobꝰ fa-¬
miliaritatẽ conglutinationis atq cõpa¬
ginis. exponens quodã loco apłs. ait ha¬
bere nos domũ non manufactã ȩt̾̃nã
incelis. id ÷ immortalitatẽ p̃paratã no¬
b̾. qua induendi sumꝰ in fine cũ resur¬
rexerimꝰ a mortuis. & ait. In qͦ nolumꝰ
expoliari s suꝑ uestiri: ut absorbeat᷑
mortale a uit̾a. Si fieri posset: sic uel¬
lemꝰ ait fieri immortales. ut iã ueniret
ipsa immortalitas. & mͦ sic̃ sumꝰ muta¬
ret nos. ut mortale hoc nr̃m a uita ab¬
sorberet᷑. ñ ꝑ mortẽ corporis puniret᷑.
ut in fine iterũ reciperet᷑. Quanuis gͦ
a mał ad bona tͣnseamꝰ: tam̃ ipse tnsit᷑
aliquantũ amarꝰ . ẽ. & habet fel. qđ de¬
der̾ dño in passione iudei. Habet acre
qͥddã tolerandũ. quo ostendunt᷑ qͥ eũ
aceto potauer̃. Prefigurans gͦ & trans¬
formans in se nos ipsos: hoc ait. Sal¬

Expanded text:
pe nostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familiaritatem conglutinationis atque compaginis exponens quodam loco Apostolus, ait habere nos domum non manufactam, aeternam in coelis; id est immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resurrexerimus a mortuis; et ait: In quo nolumus spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita , Si fieri posset, sic vellemus, ait, fieri immortales, ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo sicut sumus mutaret nos, ut mortale hoc nostrum a vita absorberetur, non per mortem corpus poneretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo aaliquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei, habet acre quiddam tolerandum, quo ostenduntur qui eum aceto potaverunt . Praefigurans ergo, et transformans in se nos ipsos, hoc ait: Sal
Abbreviated transcription (Latin):
occiderent xp̃m. Preualuert̃ ad con¬
tẽpnendũ. ad tenendũ. ad ligandũ.
ad insultandũ. ad colafitandũ. ad cori¬
spuendũ. Adhuc quousqs Usq ad
mortẽ. Ergo introier̃ aquȩ usq ad
animã meã. hanc qͥppe uitã dix̃ꝰ ani¬
mã suã : quousq illi accedere sȩui¬
endo potuer̃. S nunqͥd hoc possent.
quã aliqͥd inuitꝰ patiat᷑ sic clam̾at. nͥ
R caput mẽbra sua p̾figurat. Pas¬
sus ÷ qͥppe ille qr uoluit. martsres
uͦ etiam si noluerint. Petro nanq
ita p̃dix̃ passionẽ suã. Cũ senueris
inquit: aliꝰ te p̾cinget. & feret quo
tu ñ uis. Quanquã enĩ xp̃o inhȩre¬
re cupiamꝰ: mori tam̃ nolumꝰ. &
ideo libent̃ uel potiꝰ patient̃ patim᷑. qr aliꝰ

Expanded text:
t ad contemnendum, ad tenendum, ad ligandum, ad insultandum, ad colaphizandum, ad conspuendum. Adhuc quousque? Usque ad mortem. Ergo introierunt aquae usque ad animam meam. Hanc quippe vitam dixit animam suam, quousque illi accedere saevint . Sed nunquid hoc possent, quam aliquid invitus patiatur, sic clamat, nisi quia caput membra sua praefigurat? Passus est quippe ille, quia voluit. Passvero, etiamsi noluerunt. Petro namque ita praedixit passionem suam: Cum senueris, inquit, alius te praecinget, et feret quo tu non vis . Quanquam enim Christo inhaerere cupiamus, mori tamen nolumus; ideo libenter, vel potius patienter patimur, quia alius
Abbreviated transcription (Latin):
tulus. ẽ. Causam gͥ cõmutationis nr̃e.
id ÷ ipsã dnĩ passionẽ nr̃amq intͥbula¬
tionibꝰ uocẽ in textu psalmi adu̾tamꝰ.
cognoscamꝰ. congemiscamꝰ. et audiendo.
cognoscendo. congemiscendo mutem᷑.
ut impleat᷑ in nob̾ titulus psalmi. ꝓ
iis qͥ commutabunt᷑.¬
rt̃ aquȩ usq ad animã meam.
Granũ illud ÷ contẽptũ mͦ: qđ iudet᷑ hu¬
miles dare uoces in orto. Obrut᷑ mi¬
rat᷑o mundo oleris magnitudinem.
cuiꝰ oleris sem̃ contẽptũ. ẽ. a iudeis.
Re uera enĩ considerate sem̃ synapiꝰ
minutũ. fuscũ. asꝑnabile prorsus:¬

Expanded text:
tulus est. Causam igitur commutationis nostrae, id est ipsam Domini passionem, nostramque in tribulationibus vocem in textu Psalmi advertamus, cognoscamus, congemiscamus: et audiendo, cognoscendo, congemiscendo, mutemur, ut impleatur in nobis titulus Psalmi, Pro his qui commutabuntrunt aquae usque ad animam meam. Granum illud est contemptum modo, quod videtur humiles dare voces. In horto obruitur, miraturo mundo oleris magnitudinem, cujus oleris semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ iste psalmꝰ. qui cõmutabunt᷑. Unde
aut̾ ista cõmutatio facta. ẽ. nͥ ex passi¬
one xp̃i. Pascha ipsũ. latine tͣnsitꝰ
int̾pretat᷑. sion e̾. enĩ pascha grecũ
nomen. s hebreũ. Resonat quidẽ in
greca lingua passionẽ. qr paschyn
aliud indicat. Pascha tͣnsitũ cõm̃dat.
qd amonuit etiã ioħs euangłista. qͥ
imminente passione cũ ueniret dñs
ad cȩnã. qua cõmendauit sacram̃tũ cor

Expanded text:
go iste psalmus, qui commutabuntur. Unde autem ista commutatio facta est, nisi ex passione Christi? Pascha ipsum latine Transitus interpretatur. Non est enim Pascha graecum nomen, sed hebraeum. Resonat quidem in graeca lingua passionem, quia πασχεῖeloquium, aliud indicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus ad coenam qua commendavit sacramentum cor
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ qͥ ꝓpt̾ nos uenit: nos tͣnsire hinc
quomͦ possemꝰ. qͥ ñ ꝓpt̾ aliqͥd leuandũ
descendirnꝰ. s cecidimꝰ : Ipse aut̾ ñ ce¬
cidit s descendit. ut eũ qui ceciderat
Hinc ad patrẽ. de hoc mundo ad regnũ
icelors. de uita mortali ad uitã ȩternã
de uita t̾rena ad uitã cȩlestẽ. de uita cor¬
ruptibili ad incorruptionẽ. de tͥbula

Expanded text:
nc quomodo possemus, qui non propter aliquid levandum descendimus, sed cecidimus? Ipse autem non cecidit; sed descendit, ut eum qui ceciderat hinc ad Patrem; de hoc mundo ad regnum coelorum, de vita mortali ad vitam aeternam, de vita terrena ad vitam coelestem, de vita corruptib
Abbreviated transcription (Latin):
bitare om̃mo ñ ꝑmittim᷑. hic st̾ enĩ ex¬
p̾ssa u̾ba. quȩ in eiꝰ passione cõpleta st̃.
Dederunt in escã meã fel. & in siti mea
potauert᷑ me aceto. Quando ista ad
litterã impleta st̃. & ꝓrsus quomͦ p̃dicta
sic reddita. cũq ipse xp̃c dixisset sitio
pendens in cruce. & ad hoc u̾bũ ei acetũ
in spongia datũ eẽt. quo accepto dix̃
consũmatũ ẽ. & sic inclinato capite
tradidit sp̃m. oftendens ista om̃ia quȩ
p̃dicta st̃ in illo fuisse tẽ consũmata:
non licet hic aliud intellig̾e. Apłi aut̃
loquentes de xp̃o: testimonia ex isto
psalmo deder̃. Quis aut̃ deuiet a sen¬
tenciis eoꝵ. Aut qͥs agnꝰ ñ sequatur
arietes: Ergo xp̃c hic loqͥt᷑. Magisq
nob̾ demonstrandũ. ẽ. ubi eiꝰ membra¬

Expanded text:
expressa verba quae in ejus passione completa sunt: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: quando ista et ad litteram impleta sunt, et prorsus quomodo praedicta, sic reddita. Cumque ipse Christus dixisset, Sitio, pendens in cruce, et ad hoc verbum ei acetum in spongia datum esset, quo accepto dixit, Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit spiritum , ostendens ista omnia quae praedicta sunt in illo fuisse tunc consummata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam loquentes de Christo, testimonia ex isto psalmo dederunt. Quis autem deviet a sententiis eorum? aut quis agnus non sequatur arietes? Ergo Christus hic loquitur: magisque nobis demonstrandum e
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ psallit hȩc uictima. tẽptationẽ. eẽ
uitam humanã suꝑ terrã. neminẽq
om̾ino. eẽ. securũ. nec debere eẽ. securũ.
donec ad illã patriã ueniat᷑. unde ne¬
mo exit amicus. quo nemo admittit᷑
inimicꝰ: etiã nẽ in ipsa ęccłiȩ gła ag¬
noscimꝰ uoces tͥbulationis nr̃e. & tan¬
quã membra xp̃i compage caritatis
subdita capiti nr̃o. & nos inuicẽ retinen¬
tia dicemꝰ de psalmis. qđ hic dixisse
inuenerimꝰ martyres qui fuerunt
ante nos: qr tͥbulatio cõmunis ÷ om̃ibꝰ
ab initio usq infinẽ. Tam̃ istũ psal¬
mũ quẽ tractandũ suscepimꝰ. & de quo
loqui caritati ur̃ȩ in nomine dm̃ ꝓpo¬
suimꝰ. in grano synapis agnoscamus.
paululũ ab altitudine oleris & diffu¬
sione ramor & ab illa gła ubi aues
cȩli reqͥescunt auocemꝰ cogitationẽ. &
hȩc magnitudo quȩ nos delectat in o

Expanded text:
 salita victima, tentationem esse vitam humanam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulationis nostrae; et tanquam membra Christi, compage charitatis subdita capiti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos delectat i
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus psalmi.ẽ. in finẽ ꝓ his qͥ cõmu¬
tabuntur ipsi dauid. Nunc cõmuta¬
tionẽ in meliꝰ audi. Cõmittatio enĩ
uel in deteriꝰ. uel in meliꝰ. Adã & eua
in deteriꝰ. Qui ex adã & eua xp̃o hese¬

Expanded text:
Titulus Psalmi est: In finem, pro his qui commutabuntur, ipsi David. Nunc commutationem in melius audi: commutatio enim, vel in deterius est, vel in melius. Adam et Eva in deterius; qui ex Adam et Eva Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qđ plures filios habit᷑a. eẽt. quã illa q̃
habebat uirũ. iã talẽ inuenimꝰ quȩ
oblita eẽt opꝓbriorũ & ignominiȩ
uiduitatis suȩ. Et ideo possumꝰ forte
mirari: cũ uoces humilitatis xp̃i uel
nr̃ȩ relegerimꝰ in aliqua ꝓphetia. Et
fieri potest. ut minꝰ ex his afficiamur:.
qr ñ eo tẽpore uenimꝰ quando ista cũ
sit angusta eꝑp̾ssuras atq tͥbulatione̾
ꝑducat ad requiẽ sempit̾nã. quãq ipsa
quȩ in rebꝰ humanis uocat᷑ felicitas.
plus sit tim̃da quã miseria. quando¬
quidẽ miseria plerunq affert ex
tͥbulatione fructũ bonũ. felicitas
aut̾ corrũpit animã ꝑuersa securi¬
tate. & dat locũ diabolo tẽptatori.

Expanded text:
uam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte mirari cum voces humilitatis Christi, vel nostrae, legerimus in aliqua prophetia. Et fieri potest ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sit angusta , et per pressuras atque tribulationes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat
Abbreviated transcription (Latin):
PORe
III hoc
exor¬
Et ag¬
gregati
popło dĩ qͦ iã olus illud ex granõ sina¬
pis tetendit brachia sua. quo iã ferm̃¬
tũ illud qđ pͥmo contẽptibile fuit fer¬
m̃tauit tres m̃suras. id. ẽ. totũ orbẽ t̾ri¬
rũ reparatũ ex tͥbꝰ filiis noe. qm̃ ab ori¬
ente & occidente & aquilone & austro
ueniunt qͥ recumbunt cũ patriarchis.
expulsis foras eis qͥ de illorũ carne ft̃
nati. & quorũ fidẽ ñ st̃ imitati. Ad hanc

Expanded text:
pore in hoc exoret aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et eorum fidem non sunt imitati . Ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in no¬
bis. D̾o scilicet hõ tanquã lumini cor¬
pꝰ accessit. & in eũ credentes umbra
ꝓtectionis oꝑuit. Non enĩ de quali
umbra dr̃. transier̃ om̃ia illa tanquã
umbra. nec de quali u̾bra dic̃ apłs. ne¬
mo uos iudicet in cibo & in potu aut
in parte diei festi . aut neomenie aut
sabbatoꝵ qđ ẽ. umbra futurorũ:s
de quali scͥptũ ẽ. sub u̾bra alarũ tua¬
rũ ꝓtege me. Dũ gͦ discernit ille suꝑ¬
celestis reges suꝑ colũbã deargentatã.:
ñ sua merita extollant. ñ de ꝓpͥa uir¬
tute confidant. Niue qͥppe dealbabun¬
t᷑ in selmon. gr̃a candificabunt᷑ in ꝓ¬
uberẽ. uł montẽ pinguẽ. Qͥd hic aut̃
aliud pinguẽ quã uberẽ diceret: Est¬
& mons isto nomine nuncupat᷑. id ÷
selmon.S quẽ montẽ intelligere debe¬
mꝰ montẽ dĩ. montẽ uberẽ. montẽ in¬
caseatũ. nͥ eundẽ dñm xp̃m. de quo

Expanded text:
Verbum caro factum est, et habitavit in noVerbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in pum, vel montem pinguem. Quid hic autem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem inc
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ : sp̃c sc̃s inqͥt suꝑueniet inte. &
uirtꝰ altissimi obũbrabit tͥ. Qͥd ÷ o
bumbrabit tibi. nͥ u̾brã faciet. : Unde
t̃pretat᷑ ubra. Non enĩ meritis aut
uirtute ꝓpͥa discernunt᷑. Qͥs enĩ inqͥt¬
te discernit. Qd aut̃ habes. qđ ñ ac¬
cepisti : Ut gͦ discernant᷑ ab impiis:
accipiunt remissionẽ peccatoꝵ abͦ qͥ
ait. Si fuerint peccata ur̃a sic̃ fęni¬
ciũ: tanquã niuẽdealbabo. Ecce qͦmͦ
niue dealbabunt᷑ in selmon in gr̃a
ta ft̃. de quo dictũ ÷ qđ supra cõme¬
t̃ altissimi obumbrabit tͥ. hoc ÷ u̾brã
faciet tͥ. ꝓpt̾ea qđ nascet᷑ ex te scm. uo¬
cabit᷑ filiꝰ di. Umbra porro ista defen¬
sacłm intelligit᷑ ab estu concupiscen¬
tiarũ carnaliũ. unde illa uirgo xp̃m
ñ carnalit᷑ concupiscendo s sp̃ualiter
credendo concepit. Constat gͦ u̾bra ex¬
lumine et corpore. Promde illud qđ
in pͥncipio erat u̾bũ. lum̃ illud uerũ.
ut u̾bracłm meridianũ fieret nobis:

Expanded text:
eniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? Unde terpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo nive dealbabuntur in Selmon; in gratta sunt: de quo dictum est quod supra commetus Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã copularet᷑. Ut qͥd gͦ suspicamini mon¬
tes icaseatos. eũ montẽ in quo
cuit dõ habitare ineo. longe utiq alit̃
quã in illis montibꝰ. quoꝵ aliquẽ etiã
hunc suspicamini: Non enĩ qr & illi
ꝑ adoptionis grãm filii dĩ st̃. ideo qͥsꝙͣ
illors est unigenit᷑ cui diceret. sede ad
dexterã meam. donec ponã inimicos
tuos sub pedib tuis. & enĩ dñs inha¬
bitabit usq in finẽ. Id ÷ illos montes ñ
cõparandos huic monti. ipse dñs inha¬
bitabit. qͥ ẽ. mons parat᷑ in cacumine
montiũ. ut ꝑducat eos infinẽ. id ÷ in
se ipsũ sic̃ ds ÷ contẽplandũ. finis enĩ
legis xp̃c. ad iꝰticiã om̃i credenti. do
itaq placuit habitare in isto monte qͥ
paratus ÷ in cacumine montiũ. cui di¬
cit. tu es filiꝰ m̃s dilectꝰ. in quo bene cõ¬
placui. Ipse aut̾ mons dñs. ẽ. qui alios
montes in habitabit infinẽ. in quors
cacumine parat᷑. ẽ. Unꝰ enĩ ds. unꝰ &

Expanded text:
sonam copularetur. Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, eum montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Longe utique aliter quam in illis montibus, quorum aliquem etiam hunc suspicamini. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ideo quisquam illorum est Unigenitus cui diceret: Sederam meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit usque in finem: id est, illos montes non comparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contemplandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Ipse autem mons Dominus est, qui alios montes inhabitabit in finem, in quorum cacumine paratus est. Unus enim Deus, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manꝰ uindictã: ita ꝑfaciẽ reuelationẽ
p̃sentiãq significat. quȩ futura ÷ in
iudicio. Quia gͦ ꝑ egr̃ptũ atq ethis̃¬
opiã totiꝰ orbis gentes significauit.
contunuo subuinx̃. Deo regna t̾rȩ.
Non sabellio. ñ arrio. ñ donato
ñ cȩteris tauris ceruicatis. s do regna
t̾re. Plures aut̃ codices latini. & ma¬
xime greciita distinctos u̾sus habent
ut ñ sit̃ in eis unꝰ uersiculus do regei
t̃rȩ. s deo in fine sit u̾sus supioris.
ała ita dicat᷑. ethyopia p̾ueniet ma¬
nꝰ eiꝰ do. ac deinde sequetur in alio
u̾su. Regna t̾rȩ cantate dõ. psalite. do.
Qua distinctione multoꝵ codicũ & auc¬
toritate digniorũ consonantia sine
dubio p̃ferenda: fides cõm̃dari mͥ ui¬
meritis ꝑ fidẽ iꝰtificat᷑ impiꝰ sic̃ dic̃ apłs.¬
tat᷑ fides ꝑdilectionẽ incipiat opari.
Ca qͥppe sola bona oꝑa dicenda ft̃. quȩ
fiunt ꝑ dilectionẽ di. Hec aut̾ necesse . ẽ.
antec edat fides. ut inde ista ñ ab istis

Expanded text:
tionem praesentiamque significat, quae futura est in judicio. Quia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides commendari mihi vimeritis per fidem justificatur impius, sicut dicipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓbati st̃ argento. tauros uocans ꝓpt̾ suꝑ¬
biã durȩ indomitȩq ceruicis. Signifi¬
cat enĩ hereticos. Naccas aut̃ popłors. se¬
ductibiles animas intelligendas puto : qr
facile sequunt᷑ hos tauros. Non enĩ uni¬
u̾sos popłos seducunt in qͥbꝰ st̃ graues &
stabiles. unde scͥptũ ÷ in popło gͣui lauda¬
bo te. sed in eis popłis qͣs inuenerint uac¬
cas.Ex his enĩ st̃ qͥ penetrant domos. &
captiuas ducunt mulierculas oneratas
peccatis. quȩ ducunt᷑ uarus desideriis sẽꝑ

Expanded text:
qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter supqui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis des
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. Alanda docendo. confirma
ue reges t̾rȩ. siue reges quos discernit suꝑ
sacrificia laudis : S huic laudi obstre¬
punt xp̃ianũ uoçabulũ habentes. & diu̾¬
sa sentientes. Fiat gͦ qd seqͥt᷑. Increpa fe¬
ras calami. Nã & fere st̃. q̃m ñ intelligen¬
do nocent. & fere calami st̃. qm scͥptura¬
rũ senfũ ꝓ suo errore ꝑu̾tunt. Per cala¬
nũ qͥppe tam conuenient̃ scripturȩ si-¬
gnificant᷑: quã sermo ꝑ linguam. scđm¬
qđ dr̃ lingua hebrea. uel greca uel latina
uel alia quȩlibet. ꝑ efficientẽ scilicet id
qđ efficit᷑. Usitatũ ÷ autẽ in latino elo¬
quio. ut scͥptura stilus uocet᷑. qđ stilo
fiat. Ita gͦ & calamꝰ. qđ calamo fiat. Dic̃ apłs
petrꝰ indoctos & instabiles ꝑu̾tere scͥptu¬
ras ad ꝓpͥũ suũ interitũ. hȩ st̃ ferȩ cala¬
mi de quibꝰ hic dr̃. increpa feras calami.
De his .ẽ. etiã qđ adiungit. congregatio tau¬
roꝵs int̾ uaccas popłorũ. ut excludant᷑ ii

Expanded text:
in nobis. Manda docendo, confirma ve reges terrae, sive reges quos discernit supesacrificia laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, christianum vocabulum habentes, et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae calami sunt, quoniam Scripturarum sensum pro suo errore pervertunt. Per calamum quippe tam convenienter Scripturae significantur, quam sermo per linguam; sr lingua hebraea, vel graeca, vel latina, vel alia quaelibet, per efficientem scilicet id quod efficitur. Usitatum est autem in latino eloquio ut scriptura stilus vocetur, quod stilo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus Petrus indoctos et instabiles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod adjungit: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii
Abbreviated transcription (Latin):
Legatione fungimur. tanquã do ex¬
hortante ꝑ nos. obsecramꝰ ꝓ xp̃o reconci¬
liari do. Non gͦ de solis isrłitis unde
apłi electi st̃: s: etiã de cȩteris gentibꝰ
futuros p̃dicatores xp̃iane pacis. hoc

Expanded text:
legatione fungor, tanquam Deo exhortante per nos, obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores Christianae pacis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uiuorũ atq mortuorũ: amͦ inquit
uelata gr̃a testam̃ti noui. Unde dictũ
.ẽ. Quam̃ speciosi pedes eoꝵ qui annun¬
tiant pacẽ. qui annunciant bona.
Hȩc enĩ gr̃a & isti gressus latebant in
ueterĩ testam̃to. Cũ aut̾ uenit pleni¬
tudo tẽporis. & placuit dõ reuelare
filiũ suuĩ ut annunciaret᷑ ingentibꝰ:
uisi sunt gressus tui d̃s. Gressus di mei.
regis mei qͥ e̾. in sc̃õ. In quo scõ. nͥ in

Expanded text:
vivorum atque mortuorum ; Amodo, inquit, vivorum atque mortuorum ; Amodo, inquit, e dictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum autem venit plenitudo temporis, et placuit Deo revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei mei, regis qui est in s
Abbreviated transcription (Latin):
qd canes eẽnt. s quod latrare nesciren.
e dormitare amarent. Ubi utiq de¬
monstrauit. qr si uigilarent & ꝓ dr̃o
suo latrarent: laudabiles canes eẽnt.
sic̃ laudant᷑ isti. de qͥb dr̃. lingua canũ
tuorũ. Quos tam̃ ꝓpħa ex inimicis fu¬
turos eẽ. p̃dixit. ꝑ illã scilicet conu̾si¬
onẽ. de qua suꝑiꝰ loquebat᷑. Unde & ille
mẽ patient᷑ ut canes. deinde uelut quȩ¬
rentib unde hoc illis tantũ bonũ ut
canes eiꝰ fierent cuiꝰ fuerant inimici:
responsũ ẽ. ab ipso. Sic enĩ legit᷑.
Lingua canũ tuorũ. ex inimicis ab ipso.
Ipsius utiq dilectione. ipsiꝰ miscdia. ip¬
siꝰ gr̃a. Nã quando id possent a se ipsis:
& enĩ cũ inimici essemus. reconciliati
sumꝰ do ꝑ mortẽ filii eiꝰ. Ad hoc & dñi
Quas & nubes in euangłio. scõs & fideles
suos significat ubi ait. Amodo uidebi¬
tis filiũ hominis. uenientẽ in nubib.
Excepto illo aduentu in qͦ erit iudex

Expanded text:
quod canes essent, sed quod latrare nescirent, quod canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scilicet conversionem de qua superius loquebatur. Unde et ille mem patientur ut canes. Deinde veluti quaerentibus unde hoc illis tantum bonum, ut canes ejus fierent, cujus fuerant inimici; responsum est, ab ipso. Sic enim legitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso. Ipsius utique dilectione, ipsius misericordia, ipsius gratia. Nam quando id possent a seipsis? Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus : ad hoc et Domini quos et nubes in Evangelio sanctos et fideles suos significat, ubi ait: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo erit judex
Abbreviated transcription (Latin):
rant ꝓ fide euangłica certaturi. eti¬
am canes uocat. tanqͣm ꝓ suo dño la¬
cis. quȩ cadunt de m̃sa dñorũ suorũ.
Hoc enĩ confessa chananea. meruit
audire. O mulier magna ÷ fides tua.
fiat tͥ sic̃ uis. Canes laudabiles non
de testabiles. fidẽ seruantes dño suo.
& ꝓ eiꝰ domu contra inimicos latran¬
tes. Non enĩ tantũ mͦ canũ dixit. s
canũ tuorũ. Nec eoꝵ dentes. s lingua
laudata ÷. Qm̃ ñ utiq frustra. nec̃
sine magno sacram̃to gedeon solos
eos iussus . ẽ. ducere. qui fluminis
aquã sic̃ canes lamberent. talesq
ñ ampliꝰ quã trecenti in tanta mul¬
aitudine inuenti st̃. In quo nine¬
ro crucis signũ. ẽ. ꝓpt̃̾ thau litterã quȩ
in grecis numerorũ notis tretentos
significat. Dae talib canib & in alio
psalmo dr. Conuertent᷑ ad uesꝑam.
& famen ut canes pacient᷑. Nam & qͥdã
canes rep̃hensi st̃ apłia isara. ñ ideo

Expanded text:
rant pro fide evangelica certaturi, etirant pro fide evangelica certaturi, etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino lacis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Hoc enim confessa Chananaea meruit audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidem servantes domino suo, et pro ejus domo contra inimicos latrantes. Non enim tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos significat. De talibus canibus et in alio psalmo dicitur: Convertentur ad vesperam, et famecanes reprehensi sunt a propheta Isaia, non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qđ ÷ in ꝓfundo: Non enĩ ille se
conu̾tit. s ibi conu̾tit eos qͥ in ꝓfundo
huiꝰ scłi iacent. dem̾si pondere pecca¬
hoc intelligit᷑ dixisse dnm nr̃m. qđ sua¬
miscđia conu̾tet᷑ etiã inꝑfundũ mariᷤ.
ad eos quoq liberandos qui ẽẽnt etiã
desꝑatissimi peccatores. Quanqͣm in
sensum confirmat. qđ etiã ibi conu̾¬
gruũ. Et ita eos conuertit uel ad
eos liberindos ita conu̾tit᷑: ut intin
qui adte conu̾tunt᷑ uel ad quos
liberandos conuerteris. licet inꝑ
fundo maris onere iniquitatis de¬
p̾ssi fuerint. in tantũ gr̃ã tua ꝓfi¬
ciant. quia ubi abundauit peccatũ
suꝑ abundauit gr̃a. ut fiant pes tuus
int̾ membra tua. ad annunciandũ
euangłiũ tuũ. & ꝓ nomine tuo diu
ducentes marts riũ usq ad sangui¬
nẽ certent. Sic enĩ ut arbit᷑or con¬
uenientiꝰ intelliget᷑: pes eiꝰ tinctus
insanguine. Deniq adiungit. Lin¬
gua canũ tuoꝵ ex inimicis ab ipso.
Cõsdẽ ipsos quiusq ad sanguinẽ fue¬

Expanded text:
 est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos qui in profundo hujus saeculi jacent demersi pondere peccahoc intelligitur dixisse Dominum nosia converteretur etiam in profundum maris, ad eos quoque liberandos qui essent etiam desperatissimi peccatores. Quanquam iniorem sensum confirmat, quod etiam ibi Deugruum: et ita eos convertit, vel ad eos liberandos ita convertitur, ut tingqui ad te convertuntur, vel ad quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere iniquitatis depressi fuerint, in tantum gratia tua proficiant, quoniam ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ut fiant pes tuus inter membra tua, ad annuntiandum Evangelium tuum, et pro nomine tuo diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem ipsos qui usque ad sanguinem fue
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi congregatio taurorũ int̾ uac¬
cas popłoꝵ: ut ab eis uaccis excludant᷑
qͥ ꝓbati st̃ argento. Hane enĩ habent in¬
tentionẽ heretici doctores. ut ab auribꝰ
animarũ qͣs seduce̾ moliunt᷑. excludass
correctioni. s contentioni student.
Hoc gͦ ꝓphietat. ut ipsi potiꝰ disꝑgant᷑
qͥ corrigi nolunt. qͥ gregẽ. xp̃i disꝑg̾e̾
affectant. G entes aut̾ appellauit ñ ꝓpt̃
generationes familiarũ: s ꝓpt̾ genera
sectarũ. ubi series successionis confir¬

Expanded text:
intelligi: Congregatio taurorum inter vacintelligi: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant correctioni, sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propter generationes familiarum, sed propter genera sectarum, ubi series successionis confir
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ ceteros hereticos qͦs enumerare uel
cõmemorare nimis longũ ẽ. & p̾senti
oꝑi ñ necessariũ. Quoꝵ tam̃ sensuũ ꝓ¬
bati assertores. aut ꝓrsus laterent. aut
ñ ita eminerent: ut eos eminere fecerunt
suꝑboꝵs contͣdictiones. qͦs uelut tauros id
.ẽ. iugo discipline pacifico leniq ñ sub¬
ditos cõmemorat apłs. ubi talẽ dic̃ eligen¬
dũ ad episcopatũ. ut potens sit exhortari
in doctrina sana. & contradicentes redar¬
guere. Sunt enĩ multi ñ subditi. ut sunt
tauri elatione ceruicis impatientes ara¬
tri atq iuncturȩ. uant loqͥ & m̃tis sedu¬
ctores. has m̃tes significauit iste psalmꝰ.
appellatione uaccarũ. Ad hanc gͦ utili¬
tatẽ ꝓuidentia diuina ꝑmittit tauros
congregari int̾ uaccas popłoꝵs: ut exclu¬
dant᷑. id e̾. ut emineant qͥ ꝓbati st̃ argen¬
to. Ad hoc enĩ hereses sinunt᷑. eẽ. ut ꝓba¬
ti manifesti fiant. Quanquã & sic possit

Expanded text:
contra caeteros haereticos, quos enumerare vel contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant. Quanquam et sic possit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ait ille manifesti fiant. Unde & in
arte argentaria exclusores uocant᷑.
.xͥ quã multi de homine xp̃o ẽtra manicheũ. quã
multi de trinitate contra sabelliũ.¬
sis expͥmere. Multi enĩ sensus scͥpturarũ
sc̾arũ latent. & paucis intelligentiorib
noti st̃. nec asserunt᷑ cõmodiꝰ & acceptabi¬
liꝰ: nͥ cũ respondendi hereticis cura cõ¬
pellit. Tunc enĩ etiã qui neglegt̃ studia
doctrine. sopore discusso ad atidiendi
excitant᷑ diligentiã: ut adu̾sarii refel¬
lant᷑. Deniq quã multi scͥpturarũ scã¬
rũ sensus de xp̃o do asserti st̃ cont᷑ foti¬
nũ. qͣuã multi de unitate tͥnitatis ad
u̾sus arrianos. eunomianos. macedoni¬
anos. quã multi de catholica ȩccłia toto
orbe diffusa. & de malorũ cõmixtione
usq in finẽ scłi qđ bonis in sacram̃toꝵ
eiꝰ societatẽ ñ obsint. adu̾sus donatistas
luciferianos. aliosq si qͥ st̃ qui simili er¬
rore a ueritate dissentiunt. quã multi

Expanded text:
t, manifesti fiant . Inde est quod in arte argentaria exclusores vocantur, quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabelliusis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam ontra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi
Abbreviated transcription (Latin):
res tͥstis ẽ. s spes fortis. Si enĩ qđ ñ uidemꝰ¬
sꝑamꝰ ꝑpatientiã expectamꝰ. latitudinẽ u
p̾stat. caritatis in corde diffusio. Nlã consũ¬
mata caritas foras mittit timorẽ. qui
timor torm̃tũ ht̃ ꝑ animȩ angustias.
Principes gͦ iuda duces eoꝵ q̃ in eccłiis
benedicunt dñm. pͥncipes : abulon. pͥnci¬
pes neptalin. pͥncipes confessionis. fortitu¬

Expanded text:
res tristis est, sed spes fortis est: Si enim quod non videmres tristis est, sed spes fortis est: Si enim quod non videm patientiam exspectamus . Latitudinem vero praestat charitatis in corde diffusio: nam consummata charitas foras mittit timorem ; qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: p
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ducesq eoꝵs qͥ in eccłiis benedicunt
dñm uideo cõmendari: ñ absurde etiã
istũ sensũ ꝓbo. s plus me delectat. qđ ex
istorũ nominũ interpretatione clarescit.
fortitudinis. neptalim dilatatio mea.
Quȩ om̃ia uerissimos nob̾ insinuant pͥn¬
cipes ȩccłiarũ. dignos ducatu. dignos imnu¬
tatione. dignos honoribꝰ. Martyres nanq
in ȩccłiis locũ suũ tenent. atq apice sc̃e
dignitatis excellunt. Iã uͦ in martyrio
pͥma confessio ÷. & ꝓ illa qͥcqͥd acciderit.
tolerandi sequens assumit᷑ fortitudo.
Deinde post om̾ia tolerata. finitis angusti¬
is. latitudo consequet᷑ in p̃mio. Potest &
sic intelligi. ut q̃m tria hȩc p̃cipue cõ¬
mendat apłs. fidẽ. spem. caritatẽ: confes¬
sio sit in fide. fortitudo in spe. latitudo
in caritate. fidei qͥppe res ẽ: ut corde cre¬
datꝰ᷑ ad iusticiã. ore aut̃ confessio fiat
ad salutẽ. In passionib aut̃ tͥbulationũ

Expanded text:
ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video commendari, non absurde etiam istum sensum probo; sed plus me delectat quod ex istorum nominum interpretatione clarescit. fortitudinis; Nephthalim, Dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum
Abbreviated transcription (Latin):
& ampliꝰ ñ habent qđ faciant. s eũ time¬
te qͥ habet potestatẽ & corpꝰ et animam
occidẽ ingehennã ignis. Maiore timo¬
re minorã contẽpnimꝰ: & maiore et̾ni¬
tatis cupiditate omia tẽporalia fastidi¬
mꝰ. Nã & hic & deliciȩ tẽporales dulces
st᷑: & tͥbulationes tẽporales amarȩ st̃.S
qͥs ñ bibat tͥbulatione̾s tẽporalis pocłm.
metuens ignẽ gehennarũ: Et qͥs ñ ꝯtẽ¬
priat dulcedinẽ scłi. in hians dulcedini
uite et̃ne Huic gͦ ut liberem᷑ clamemꝰ.
ne forte in p̾ssuris consentiamꝰ iniqͥta¬
tus e̾.h̃o. s isti cadendo a iusticia. limꝰ
ꝓfundi facti st̃. qͥbꝰ ꝑsequentibꝰ & ad
iniquitatẽ trahere cupientibꝰ. qͥsqͥs
ñ consenserit .: de limo suo aurũ fac̾.
Merebit᷑ enĩ limꝰ ipsiꝰ conu̾ti in habitu¬
dinẽ cȩlestẽ. et sociꝰ fieri titulo psal¬

Expanded text:
 amplius non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem, et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Majore timore minora contemnimus, et majore aeternitatis cupiditate omnia temporalia fastidimus. Nam hic et deliciae temporales dulces sunt, et tribulationes temporales amarae sunt: sed quis non bibat tribulationis temporalis poculum, metuens ignem gehennarum; et quis non contemnat dulcedinem saeculi, inhians dulcedini vitae aeternae? Hinc ergo ut liberemur clamemus, ne forte in pressuris consentiamus iniquitatus est homo . Sed isti, cadendo a justitia, limus profundi facti sunt; quibus persequentibus et ad iniquitatem trahere cupientibus quisquis non consenserit, de limo suo aurum facit. Merebitur enim limus ipsius converti in habitudinem coelestem, et socius fieri eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ex basan conuertar. Conu̾tit᷑ enĩ ad
nos. etiã ipse qͥ dicit. Conu̾timini ad
me. & conuertar ad uos. Et ñ extra
confusionẽ. cũ peccatũ nr̃m ante nos
.ẽ semꝑ. & extra siccitatẽ qua eiꝰ deside¬
ramꝰ ymbrẽ. qͥ pluuiã uoluntariã se¬
gregauit hȩreditati suȩ. Nam sicci-¬
tate infirmata ÷. ipse uͦ conu̾sus ꝑficit
eã cui d̾r. & conu̾sus uiuificasti me.
Dixit gͦ dñs ex basan conu̾tã. conu̾tã in
ꝓfundũ maris. Si conu̾tã. quare in ꝓ¬
fundũ maris: In se ipsũ qͥppe conu̾tĩ
dñs. cũ salubrit̃ conu̾tit. & ñ ÷ utiq ip¬

Expanded text:
convertar. Convertitur enim ad nos etiam ipse qui dicit, Convertimini ad me, et ego convertar ad vos : et non, si extra confusionem, cum peccatum nostrum ante nos est semper ; et extra siccitatem, qua ejus desideramus imbrem, qui pluviam voluntariam segregavit haereditati suae. Nam siccitate infirmata est; ipse vero conversus perfecit eam, cui dicitur, Et conversus vivificasti me . Dixit ergo Dominus: Ex Basan convertam, convertam in profundum maris. Si convertam, quare in profundum maris? In seipsum quippe convertit Dominus, cum salubriter convertit, et non
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiantes nouũ testamentũ. con¬
iuncti psallentib. de quorũ bonis oꝑib
etiã uisibilib tanquã organis laudis
głificaret᷑ ds. Idẽ aut̃ pͥncipes in medio
adolescentularũ tympanistriarum.
in ministerio scilicet honorabili.
Nlam ita st̾ ministri in medio prepositi
ȩccłiarũ nouarũ. Hoc enĩ ÷ adolescen¬
tularũ carne edomita. d̾m laudariti¬
ũ. hoc enĩ ÷ tympanistriarũ. eo qđ
ret. & ex his u̾bis quosdã luxuriȩ cho¬
ros in animũ induceret: sequit᷑ & di¬
cit. In ȩccłiis benedicite dnm. Tanꝙͣ
diceret. ut qͥd cũ auditis adolescentu¬
las tympanistrias. lasciua delectam᷑¬
ta cogitatis : In eccłiis benedicite dnm.
Eccłiȩ qͥppe. uob̾ hac mẏstica significa¬
tione monstrant᷑. Eccłiȩ st̃ adolescen¬
tulȩ. noua gr̃a decorate. Aeccłiȩ st̃
trmpanistrĩȩ. castigata carne sp̃ua

Expanded text:
untiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio adolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio ministri praepositi Ecclesiarum novarum; hoc enim est, adolescentularum: carne edomita Deum laudantium; hoc enim est, tympanistriarum, eo quod ret, et ex his verbis quosdam luxuriae choros in animum induceret, sequitur et dicit, In Ecclesiis benedicite Dominum: tanquam diceret, Utquid, cum auditis adolescentulas tympanistrias, lasciva delectamenta cogitatis? In Ecclesiis benedicite Dominum. Ecclesiae quippe vobis hac mystica significatione monstrantur: Ecclesiae sunt adolescentulae, nova gratia decoratae; Ecclesiae sunt tympanist
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nã. Ibi beniamin adolescentior in
ex tasi. Ibi paulus nouissimꝰ apłoꝵ. qͥ
plane inextasi. expauescentib om̃ib
tã magnũ in eiꝰ uocatione miracłm.
quando pauore contingit. ñ nunquã
uero ꝑ aliqͣmreuelationẽ alienatione
m̃tis a sensibꝰ corporis ut spũi qđ mon¬
strandũ ÷ demonstret᷑. Unde intelligi eti¬
ã sic potest. qđ hic positũ ÷ in extasi. qr
saule qͥd me ꝑsequeris. adempto lumine
pondentes audierant: neminẽ tam̃ ui¬
dentes cui loqueret᷑. Potest hic extasis et¬
ã illa eiꝰ intelligi de qua ipse loquens
ait. scire se hominẽ raptũ usq ad t̾ciũ
celũ. siue aut̃ incorpore siue extra corpꝰ
nescire. s raptũ in paradssũ audisse ineffa

Expanded text:
ers. 28. Ibi Benjamin adolescentior in ecstasi. Ibi Paulus novissimus Apostolorplane in ecstasi; expavescentibus omnibus tam magnum in ejus vocatione miraculum. quando pavore contingit; nonnunquam vero per aliquam revelationem alienatione mentis a sensibus corporis, ut spiritui quod demonstrandum est demonstretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi; quia Saule, quid me persequeripondentis audiebant, neminem tamen videntes cui loqueretur . Potest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua ipse loquens ait, scire se hominem raptum usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paradis
Abbreviated transcription (Latin):
argentatȩ. uel ex hoc eis prestat᷑ ut
sint. Porro si isti cleri duo testam̃ta
tũ. cũ alterũ adu̾sus alterũ nichil
dixisse sentimꝰ. & cũ pacifica admira¬
tione quasi extasis sopore monstramꝰ:
Cur autẽ in cleris testam̃ta intelligan¬
t᷑. cũ hoc nom̃ grecũ sit qͥdẽ. s testa¬
m̃tũ ñ ita dicat᷑. hȩc causa ẽ. qr ꝑ

Expanded text:
argentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta ntum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est,
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo subiecit. & dm̃ dñi exitꝰ mortis.
Tanquã diceret. Qͥd indignaris huma¬
na conditio te habere exitũ mortis:
Et dñi tui exitꝰ ñ aliꝰ quã mortis fuit.
Potiꝰ gͦ consolare. quã indignare. Nam
& dm̃ exitꝰ mortis. Spe enĩ salui fa¬
cti sumꝰ. Si autẽ qđ ñ uidemꝰ sꝑamꝰ.
ipsã mortẽ feramꝰ illiꝰ exemplo. qͥ licet
peccato nullo. ẽẽt. debitor mortis. & do¬
minꝰ esset aqͦ nemo animã colleret. s
eã ipse a semet ipso poneret: etiã ipliꝰ
fuit exitꝰ mortis. Ueruntam̃ ds̃ con¬

Expanded text:
tinuo subjecit, et Domini exitus mortis: tinuo subjecit, et Domini exitus mortis: tanquam diceret, Quid indignaris humana conditio habere te exitum mortis? Et Domini tui exitus non alius quam mortis fuit. Potius ergo consolare quam indignare; nam et Domini exitus mortis. Spe enim salvi facti sumus: si autem quod non videmus ipsam mortem feramus, illius exemplo, qui licet peccato nullo esset debitor mortis, et Dominus esset, a quo nemo animam tolleret, sed eam ipse a semetipso poneret, etiam ipsius fuit exitus mortis. Sed quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
tarent. Qͥd ẽ. hoc.: De qͥbꝰ hoc dicit:
An illa captiuitas antequã transiret
in bonã captiuitatẽ. unde fuerit ma¬
la captiuitas ostendit: Non credendo
nibꝰ : captiuauit istã captiuitatẽ. Et enĩ
ñ credentes erant: ut in habitarent. Nã
fides eos inde liberauit: ut iã creden¬
tes in habitent in domo di. facti & ipsi
domꝰ di. & currus dĩ miliũ lȩtantiũ.
Unde qͥ hȩs canebat in sp̃u ea p̃uidens.
impletꝰ etiã lȩticia: eructauit ymnũ
dicens. Dñs d̾s benedictus de die in
cotidie. qr sic habent greci. uͦ pͥ Nͤ.¬
ueriꝰ expͥmit᷑ die cotidie. quã puto lo¬
cutionẽ hoc significare qđ dictũ ÷. de
die in diem. Cotidie qͥppe hoc agit usq
in finẽ. captiuat captiuitatẽ. accipieis
Ds nr̃. ds saluos faciendi. Multũ gr̃ę com-¬
mendat᷑. Qs enĩ saluus eẽt. nͥ ipse sana¬
ret: S ne occurreret cogitationi. cur gͦ
morim᷑. si ꝑ eiꝰ grãm salui facti sumꝰ: cõ¬

Expanded text:
tarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? tarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? An illa captivitas antequam transiret in bonam captivitatem, unde fuerit mala captivitas ostendit? Non credendo nibus captivavit istam captivitatem. Etenim non credentes erant ut inhabitarent. Nam Fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitentur a Deo, facti domus Dei, et currus Dei millium laetantium. Unde qui haec canebat, in spiritu ea praevidens, impletus et ipse laetitia eructavit hymnum, dicens: 337. 20. Benedictus Dominus quotidie. Quia sic habent Graeci, ἡμέραν καθmeretur, die quotidie. Quam puto locutionem hoc significare quod dictum est, de die in diem. Quotidie quippe hoc agit usque in finem; captivat captivitatem, accipiens ster, Deus salvos faciendi. Multum gratia commendatur. Quis enim salvus esset, nisi ipse sanaret? Sed ne occurreret cogitationi, Cur ergo morimur, si per ejus gratiam salvi facti sumus? con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ milia plorantiũ. s milia letan¬
tiũ. Dñs qͥppe in illis in syna in sco̾.
Cui sensui congruit & alia int̾p̃ta¬
tio. qua int̾p̃tat᷑ sẏna mensura.
loquens id qđ supra cõmemoraui.
unicuiq aut̃ nr̃m inqͥt data.ẽ. gr̾a.
scđm mensurã donationis xp̃i. Ac
deinde seqͥt᷑. qđ etiã hic seqͥt᷑. Propt̃
uit captiuitatẽ. dedit dona hominibꝰ.
Qđ hic ÷. accepisti dona in hominibꝰ
Qͥa hac & illa ueritate concordius:
et enĩ qui ñ credunt in habitare.
uł qđ nonnulli codices habent. et enĩ
ñ credentes in habitare. Nã qͥ st̃ aliud
ñ credentes. nͥ qͥ ñ credunt: dequib
dictũ sit. ñ ⁊ facił intellectꝰ. Tanquã
enĩ ratio redderet᷑ suꝑioꝵ u̾borum.
cũ dictũ ẽẽt captiuasti captiuitatẽ.¬
accepisti dona in hominib. ita sub¬
iunctũ ÷ & enĩ qͥ ñ credunt in ha¬
bitare: tł est ñ credentes ut inhabr¬

Expanded text:
non sunt millia plorantium, sed millia laetannon sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. loquens id quod supra commemoravi: Unicuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Ac deivit captivitatem, dedit dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? Etenim qui non credunt inhabitare; vel quod nonnulli codices habent, Etenim non credentes inhabitare. Nam quid sunt aliud non credentes, nisi qui non credunt? De quibus dictum sit non est facilis intellectus. Tanquam enim ratio redderetur superiorum verborum, cum dictum eaccepisti dona in hominibus; ita subjunctum est, Etenim qui non credunt inhabitare, id est, non credentes ut inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
captiuasti captiuitatẽ. Utrũ qr uicit
mortẽ quȩ captiuos tenebat in qͥbꝰ reg¬
nabat. an ipsos homines appellauit
captiuitatẽ. qͥ captiui sub diabolo tene¬
bant᷑: Cuiꝰ rei mysteriũ continet eti¬
ã titulus illiꝰ psalmi. qndo domꝰ ȩdi¬
ficabat᷑ post captiuitatẽ. id ÷ eccłia post
gentilitatẽ. Ipsos itaq homines qͥ cap¬
ti tenebant᷑ appellans captiuitatem.
sic̃ militia cũ dicit᷑ & intelligunt᷑ qͥ
militant: eandẽ captiuitatẽ a xp̃o
captiuatã dic̃. Cur enĩ ñ fit captiui¬
tas felix. si & ad bonũ homines posst̃
capi: Unde petro dictũ ÷. Ex hoc iã
eris homines capiens. Captiuati gͦ
qr capti. & capti qr subiugati. sub
lene illud iugũ missi. liberati a pec¬
cato cuiꝰ serui erant. et iꝰticiȩ serui
facti cuiꝰ liberi erant. Unde & ipse
in ilł. ẽ.: qͥ dedit dona hominib.
& accepit dona in hominibꝰ. Ideoq
in ista captiuitate. in ista feruitu¬
te. in isto curru. sub isto iugo.

Expanded text:
Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus liberi erant . Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et accepit dona in hominibus. Ideoque in ista captivitate, in ista servitute, in isto curru, sub isto jugo