comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igicur. idest bethel. uaccas aureas
coluerunt habitatores samariȩ: quas
cum irrisione non uitulos. sexus mas¬
culini. s uaccas. id est feminas appella¬
uit: ut uidelicet isrł non solũ deos ui¬
tulos. s deas uaccas coleret. Et ut os¬
tenderet uaccas bethauen. unum in
bethel uitulũ sentiendum: non intu¬
lit. luxit suꝑ eis ppłs. s suꝑ eo: id est ui¬
tulo aureo. Si autem luxit ppłs:
quarȩ editui eiꝰ suꝑ eo exultauert̃:
Tradunt hȩbrei uitulos aureos ã
sacerdotibꝰ furto esse sublatos: & ꝓ-
his ȩneos. & deauratos repositos. Cũ
igitur lugeret ppłs cẽpore necessi¬
tatis. & angustiȩ. ętiam uitulos aureoᷤ
inter munera cȩtera assẏriis regibꝰ.
& maxime regi senna cherib. ab isrł
rege esse directos: exultabant ȩdicui
qͦd fraus eoꝵ nequaquã posset ar¬
gui. uel deprehendi. E hoc ẽ qͦd ait
ȩditui eiꝰ. id est uituli. suꝑ eo exulta¬
uert̃ ingła ppłiͥ hoc est inuitulo qͤm¬

Expanded text:
igitur, id est, Bethel, vaccas aureas igitur, id est, Bethel, vaccas aureas coluerunt habitatores Samariae, quas cum irrisione non vitulos sexus masculini, sed vaccas, id est, feminas appellavit: ut videlicet Israel non solum deos vitulos, sed deas vaccas coleret. Et ut ostenderet vaccas Bethaven, unum in Bethel vitulum sentiendum, non intulit, luxit super eis populus, sed, super eo, id est, vitulo aureo. Si autem luxit populus, quare aeditui ejus super eo exsultaverunt? Tradunt Hebraei vitulos aureos a sacerdotibus 111 furto esse sublatos, et pro his aeneos et deauratos repositos. Cum igitur lugeret populus tempore necessitatis et angustiae, etiam vitulos aureos inter munera caetera Assyriis regibus et maxime regi Sennacherib ab Israel rege esse directos, exsultabant aeditui, quod fraus eorum nequaquam posset argui vel deprehendi. Et hoc est quod ait, aeditui ejus, id est, vituli, super eo exsultaverunt in gloria populi, hoc est, in vitulo, q
Abbreviated transcription (Latin):
non odio. s amorẽ tercium in oseȩ ꝓ¬
pħam dictamꝰ librum: & ad uaccas
bethauen usq ꝑuenimꝰ: nouisq int̃¬
pretationibꝰ uela pandentibꝰ. cu debeᷤ
cęli ueni sp̃c. ut cȩleri cursu auaros
insidiantium scopulos transeuntes:
merces dñicas ex om̃i parte seiuiente
nau fragio. ad portꝰ tutissimos perfe¬
accas¬
in sethauen
coluerunt
habitatores
samariȩ: qͥa
tui eiꝰ super
eum exulta¬
eius: quia migrauit ab eo Siqͥdem
& ipse inassur delatꝰ est munus regi.
ultori. Confusio ephraim capiet:
confundet᷑ isrł auoluntate sua:¬
Le. Apud uiculum domꝰ õni.
morabuntur qͥ habitant in sama¬
ria: qͥa luxit ppłs eius suꝑ eum: et
sicut irritauert̃ illum gaudebt̃
suꝑ gła eius: qͥa translata est abeo:
Et ipsũ in assyrios li gantes culerc̃
munera regi ĩarib Indomo ephra¬
silio suo. Quȩ sit bethauen ꝓ qͣlxxͣ
transtulert̃ domum on. & qui sit
rex ĩarib qui interp̃tat᷑ ulcor: supra
plenius disputauimus. In bethauen

Expanded text:
rtium in Osee prophetam dictamus librum, et ad vaccas Bethaven usque pervenimus: nobisque interpretationis vela pandentibus, tu debescoeli veni, spiritus, ut celeri cursu varios insidiantium scopulos transeuntes, merces Dominicas, ex omni parte saeviente naufragio, ad portus tutissimos perfaccas Bethaven coluerunt habitatores Samariae, quia tui ejus super eum exultaejus quia migravit ab eo. Siquidem et ipse in Assur delatus est, munus regi ultori. Effraim confusio capiet, et confundetur Israel in voluntate suaLXX: Apud vitulum domus Ὦν morabuntur qui habitant in Samaria: quia luxit populus ejus super eum. Et sicut irritaverunt illum, gaudebunt super gloria ejus: quia translata est ab eo, et ipsum in Assyrios ligantes, tulerunt munera regi Jarib in domo. Ephrasilio suo. Quae sit Bethaven, pro qua LXX transtulerunt, domum Ὦν, et qui sit rex Jarib, qui interpretatur ultor, supra plenius disputavimus. In Bethaven
Abbreviated transcription (Latin):
Re postero
oRdiis. acq
primo.usq
ad nouissimum. iuxta ordinem
quo legunt᷑. s ut potuimꝰ. & roga¬
ti sumꝰ. ita eos disseruimus. Naum.
micheam.sophoniam. & aggeum

Expanded text:
epostero ordine atque primo usque ad novissimum, juxta ordinem quo leguntur, sed ut potuimus, et ut rogati sumus, ita eos disseruimus. Naum, Michaeam, Sophoniam, et Aggaeum,
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiam egert̃ in p̃dicatione
ionȩ. & ecce plusꝗͣ iona hic. Condẽp¬
nat᷑ generatio iuideoꝵ. credente mun-¬
do: & niniue agencȩ pęnitentiã. isrł
incredulus perit. Illi habent libros:
nos libroꝵ dnm. Illi cenent ꝓpħas:
nos intelligentiã ꝓpħarũ. Illos oc¬
cidit litt̾a: nõs autẽ uiuificat᷑ sp̃c.
Apud illos barabas latro dimittitur:
nobis xp̃c deifilius soluitur expliẽ¬

Expanded text:
poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae; et ecce plus quam Jonas hic . Condemnatur generatio Judaeorum, credente mundo: et Ninive agente poenitentiam, Israel incredulus perit. Illi habent libros, nos librorum Dominum : illi tenent prophetas, nos intelligentiam prophetarum: illos occidit littera, nos vivificat spiritus : apud illos Barabbas latro dimittitur, nobis Christus Dei Filius solvitur
Abbreviated transcription (Latin):
colũbã ex aduentu ad nos int̾p̃temur
colũbȩ. Scio ueteres ęccłasticos. tam
grecos qũã latinos. suꝑ hoc libro
multa dixisse. & tantis qͤstionibus
non tã aperuisse quã obscurasse sen¬
tentias: ut ipsa intp̃tatio eoꝵ opus
habeat int̾p̃tatione. & multo ine̾cior
lector recedat: ꝗͣ fuerat anteꝗͣ legeret.
Nec hoc dico qͦ magnis ingeniis detrahã.
& alios mea laude suggillẽ. s qͦ cõm̃ta¬
toris officiũ sit. ut quȩ obscura sunt
breuiter aꝑtẽq dilucidet: & non tam
disertituoinẽ ostendat suã. quã sensũ
eiꝰ quẽ exponit edisserat. Querimuᷤᷤ
igit᷑. ionas ꝓpħa excepto uolumine
suo. & ȩuangeliis. hoc ẽ dni de eo testi
ne de eo ita scriptũ ẽ. Anno quinto¬
oecimo amasie filii ioas regis iuda.
regnauit hieroboam fils ioas regis
isrł insamaria quadraginta annis
& unoͥ. fecitq malũ corã dño: & non
recessit ab uniuersis peccatis hieroboã
filii nabath. qͥ peccare fecit isrł. Ipse

Expanded text:
l. et adventum ad nos interpretemur columbae. Scio veteres ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos super hoc libro multa dixisse, et tantis quaestionibus, non tam aperuisse, quam obscurasse sententias; ut ipsa interpretatio eorum opus habeat interpretatione, et multo incertior lector recedat, quam fuerat antequam legeret. Nec hoc dico, quo magnis ingeniis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet suam, quam sensum ejus quem exponit, edisserat. Quaerimus igitur, Jonas propheta, excepto volumine. Evangelio, hoc est, Domini de eo testimne de eo ita scriptum est: Anno quintodecimo Amasiae filii Joas, regis Juda, regnavit Jeroboam, filius Joas, regis Israel in Samaria quadraginta annis et uno. Fecitque malum coram Domino, et non recessit ab universis peccatis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fiennium.
ciRciter
fluxit. postꝗͣ
incerp̃tatꝰ sũ :
micheam. na¬
um. ab acuch
soffoniam.
aggeum: &
alio opere de¬
tentus non potui implere qd̾ cȩꝑã
Scripsi enim librũ de illustribus ui¬
ris: & aduersũ iouinianũ duo uolu¬
mina ÷ apologeticũ quoq & de opti-¬
mo genere int̃p̃tandi ad pãmachiũ.
& ad nepotianũ. uel de nepotiano duo ᷤᷤ
libros. & alia quȩ numerare longũ ẽ.
Igicur tanto post cẽpore. quasi qͥdam
post liminio. a iona interp̃tandi sumeis
principiũ. obsecro ut qͥ tipus est salua¬
toris. & tribꝰ diebꝰ. ac noctibꝰ inuentrȩ

Expanded text:
iennium circiter fluxit, postquam interpretatus sum, Michaeam, Nahum, Abacuc, Sophoniam, Aggaeum; et alio opere detentus, non potui implere quod coeperam: scripsi enim librum de Illustribus viris, et adversum Jovinianum duo volumina: apologeticum quoque, et de optimo genere interpretandi ad Pammachium: et ad Nepotianum, vel de Nepotiano duos libros, et alia quae enumerare longum est. Igitur tanto post tempore, quasi quodam postliminio a Jona interpretandi sumens principium, obsecro ut qui typus est Salvatoris, et tribus diebus ac noct
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ sonat: & ex eo qͦd uerũ heliaᷤᷤ
locutꝰ ẽ. ille qͥ suscitat᷑ ẽ. filius esse dr̃
euntibꝰ tyberiadẽ. haud grandis est
uiculus. ubi & sepulchrũ eiꝰ ostendit᷑:
quãꝗͣ alii iuxta diospolim idẽ. liddam̃
eũ & nacũ. & conditũ uelint. non intel¬
ligentes hoc qͦd addit᷑ offer. addistincti¬
onẽ aliarũ gech urbiũ ꝑ tinere: quȩ
iuxta eleutheropolim. siue diospolĩ
hodieq monstrant᷑. Liber qͦ chobi.
licet ñ habeat᷑ in canone. tam̃ quia
usurpat᷑ ab ȩccłasticis uiris. cale quid
memorat. dicente thobi adfiliũ suũ.
Fili ecce senui: & in eo sũ. ut reuertar de
uita mea. lolle filios cuos: & uade
inmediam fili. Scio enĩ qͦͦ locutꝰ est
ionas ꝓpħa. de niniue: qm subuertet᷑.¬

Expanded text:
veritatem sonat: et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur euntibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, fili: scio enim quae locutus est Jonas propheta de Ninive, quoniam subvertet
Abbreviated transcription (Latin):
eos iosia acyxap̃s rege me doꝵ fu¬
isse subuersã: ex quo incelligimꝰ pͥmo
tp̃r ad ionȩ p̃dicationẽ acta pęniten¬
tia. niniuitas ueniã consecutos: po¬
stea uero inpristinis uiciis ꝑseueranteᷤᷤ.
dei inse ꝓuocasse sententiã. Traduntꝙ
hebrei osce & amos. & ysaiam. & ionã.
hisdẽ ꝓpħasse tẽporibꝰ hoc quantũ
ad hẏstorie ꝑtinet funoamenta. Cȩ¬
terũ ñ ignoramꝰ. chromati papa ue¬
nerabilis. sudoris esse uel maximi.
cocũ ꝓpħam referre ad intelligen-
mierit. qͦd p̃cipitatꝰ in mare sit. qͦo
salutẽ urbis. in umbra cucurbitȩ
sic delectatꝰ umbraculo: qͦd rep̃hensꝰ
a deo. cur maiorẽ curã habuerit
herbȩ uirentis. & extimplo aridȩ.
quã tantȩ hominũ multitudiniᷤᷤ:
& cȩtera. quȩ in ipso uolumine ex¬
nullus melior tipi sui interpres
erit. quã ipse qͥ inspirauit ꝓpħas:
& fucurȩ ueritatis in seruis suis
lineas ante signauit. Loqͥt᷑ ergo
ad iudeos. suis sermonibꝰ increduloᷤᷤ.

Expanded text:
yage rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus primo tempore ad Jonae praedicationem, acta poenitentia, Ninivitas veniam consecutos: postea vero in pristinis vitiis perseverantes, Dei in se provocasse sententiam. Traduntque Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisdem prophetasse temporibus. Hoc quantum ad historiae pertinet fundamenta. Caeterum non ignoramus, Chromati papa venerabilis, sudoris esse vel maximi totum prophetam referre ad intelligentimierit, quod praecipitatus in mare sit, quodsalutem urbis innumerae, cucurbitae sit delectatus umbraculo: quod reprehensus a Deo cur majorem curam habuerit herbae virentis, et extemplo aridae, quam tantae hominum multitudinis, et caetera quae in ipso volumine exnullus melior typi sui interpres erit, quam ipse qui inspiravit prophetas, et futurae veritatis in servis suis lineas ante signavit. Loquitur ergo ad Judaeos sui sermonis incredulos, et
Abbreviated transcription (Latin):
rite me. & uiuetis: & nolite que¬
rite bethel. & in galgala non in¬
grediamini: & suꝑ puceũ iuram̃ti
ne cranseatis: qͥa galgala capti¬
ua ducet᷑ & bethel erit quasi

Expanded text:
me, et vivetis, et nolite quaerere Bethel, et in Galgala ne ingrediamini, et super puteum juramenti non transeatis, quia Galgala captiva ducetur, et Bethel erit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥa non ẽ. scriptũ inqͥbꝰ portis ode¬
rint corripientẽ: ucrũ in malis. an
in bonis: nos adutrũq referamꝰ.
nuicioꝵ portis stantes peccatore ᷤᷤ
arguit ꝓpħa: & id circo detestati¬
oni habet᷑ ab eis: aut certe ipse ꝓ¬
pħa stat inportis. iniciisq uirtu¬
tũ: & odio habet᷑ ab his qͦs corripit.
Nec sufficit peccatoribꝰ odisse in por¬
tis arguentẽ. siuie corripientem:
nisi uerbũ scm ab hominentur.
qͦd de eiꝰ ore ꝓfert᷑. Qͥ enĩ non re¬
cipit ꝓpħam: ñ recipit eũ qͥ misit
illũ. Sin autẽ uerbũ scm̃. uel qͥ ꝑ¬
fecte loquebat᷑ ab hominati st̃:¬

Expanded text:
Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non recipit prophetam, non recipit eum qui misit illum . Sin autem verbum sanctum, vel qui perfecte loquebatur, abominati s
Abbreviated transcription (Latin):
arripuerit secũ trahit. & sͥ obsi¬
simoꝵ: quia non stat inuna sen-¬
tentia. s circũ fertur om̃i uento
doctrinȩ: qͦd ꝓbauerat imꝓbans:
& qͦd prius laudauerat pucans
essȩ ꝓnichili. Iustificationes eoꝵ
non fluminibꝰ. & purissimis fontibꝰ.
s turbidis. cęnosisq torrentibꝰ cõ-¬
parant᷑. qͥ suas aqͣs non habent:
lectasͥ qs qͥ transire uoluerit.
statim rapiet᷑ in preceps: & sub¬
uersis pedibꝰ. dicere neqͥuerit:
statui supra petrã pedes meos.
Calcat enim suꝑ harenas quȩ ñ
habent fundam̃tũ: & cũ ꝑiclitatꝰ
fuerit. loquet᷑ iuxta hebreos. tor¬
rens transiuit suꝑ animã meam.
Econtrario de iustis legimus: quoꝵ¬

Expanded text:
arripuerit, secum trahit, et sibi obsiarripuerit, secum trahit, et sibi obsisimorum; quia non stat in una sententia; sed circumfertur omni vento doctrinae, quod probaverat improbans, et quod prius laudaverat, putans esse nihili. Justificationes eorum non fluminibus et purissimis fontibus, sed turbidis coenosisque torrentibus comparantur, qui suas aquas non habent; lectas. Quas qui transire voluerit, statim rapietur in praeceps, et subversis pedibus, dicere non poterit: Statuit supra petram pedes meos : calcat enim super arenas, quae non habent fundamentum, et cum periclitatus fuerit, loquetur juxta Hebraeos: Torrens transivit super animam meam . Econtrario de justis legimus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cantica leuitarũ qͥbꝰ laudabant
dñm. cumultũ uocat. sonitumq
confusũ: qͥa non est pulchra lau-¬
in synagogis canunt. & hereticoꝵ
cõposita laudatio. tumultꝰ ẽ dño:
& ut ita dicam. grumnitꝰ suis. &
clamor asynoꝵ: quoꝵ magnis car¬
nibꝰ. isrłis oꝑa cõparant᷑. P salmũ
autem. & carmina. & lyram. et
organa. uel iuxta litterã accipe
in ppło isrł. quȩ olim fiebant in
imagine futuroꝵ: uel iuxta spm̃
in nobis. & in hȩreticis. quȩ si boniᷤᷤ
oꝑibꝰ dirigamꝰ. audiunt᷑ a dño:
si malis. claudit aures suas. & im¬
ꝑioꝵ cantica ñ dignat᷑ audire.
& reuelabit᷑ quasi aqͣ iudicium:
& iustitia quasi torrens fortis.
Et uoluet᷑ sicut aqua iu¬
diciũ: & iustitia sicut torrens inui¬
us. Sicut aqua si labat᷑ in ꝓnum.
qd prius texerat nudat. & patẽre
facit ocłis om̃iũ. sic iudicium dei.
iudicauit. pacebit om̃ibꝰ. & feretꝰ
instar torrentis fortissimi: qͥ qͥcqd

Expanded text:
cantica Levitarum, quibus laudabant cantica Levitarum, quibus laudabant Deum, tumultum vocat, sonitumque confusum; quia non est pulchra lauin synagogis canunt, et haereticorum composita laudatio tumultus est Domino, et ut ita dicam, grunnitus suis, et clamor asinorum, quorum magis cantibus Israelis opera comparantur. Psalmum autem et carmina, lyram et organa, vel juxta litteram accipe in populo Israel, quae olim fiebant in imagine futurorum, vel juxta spiritum in nobis et in haereticis, quae si bonis operibus dirigamus, audiuntur a Domino: si malis, concludit aures suas, impiorum cantica non dignatur audire. Et revelabitur quasi aqua judicium, et justitia quasi torrens fortis. LXX: Et volvetur sicut aqua judicium, et justitia sicut torrens invius. Sicut aqua si labatur in pronum, quod prius texerat, nudat, et patere facit omnium oculis: sic judicium Dei judicavit, patebit omnibus, et feretur instar torrentis fortissimi. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuangelio incorbanan duo mi-¬
nuta cõmiserat. om̃ibꝰ a saluatore
p̃fert᷑. qͥ uoca pinguissima. & hosti-¬
as medullatas se offerre credebãt:
de mulco dantes parũ: cũ illa totũ
qͦdhabuerat obtulisset. Manife¬
stius & uerius. hȩc post aduen-¬
destructo tẽplo. & altari. hostias
offerre se credunt: quoꝵ ds̃ odit
& ꝓicit festiuitates. & ñ accipit
odorẽ cȩtꝰ eoꝵ: qnͣdo congregati
dicunt. crucifige. crucifige t̾alẽ:
& sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios
nrõs. E si obculeriii holo causta
insynagogis. & munera in conciliiᷤᷤ
satanȩ. & uota pinguissima. ñ ea
respicit ds: sicut non respex̃ mu-¬
nera cam. Qͥ bene qͥdẽ unũ dm̃
eccłiȩ. quȩ offerimꝰ de primiciis
nr̃is. suscipit ds̃ sicut respexit
quondã sacrificia abel. Aufea
a me cumultũ carminum cuoꝵ:
& cantica lẏrȩ tuȩ non audiam.
L. Trans fer ame & sonitum
carminũ tuoꝵ: & psalmũ organo¬
rũ tuoꝵ non audiam. Pulchrȩ

Expanded text:
Evangelio in corbonam duo miEvangelio in corbonam duo minuta miserat, omnibus a Salvatore praefertur, qui vota pinguissima et hostias medullatas se offerre credebant, de multo dantes parum: cum illa totum quod habuit, obtulisset. Manifestius et verius haec post advendestructo templo et altari, hostias offerre se credunt: quorum Deus odit et projicit festivitates, et non capit odorem coetus eorum, quando congregati dicunt: Crucifige, crucifige talem ; et: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et si obtulerint holocausta in synagogis, et munera in concilis satanae, et vota pinguissima, non ea respicit Dominus, sicut non respexit munera Cain . Qui bene quidem unum Deum Ecclesiae, quae offerimus de primitivis nostris, respicit Deus, sicut respexit quondam sacrificia Abel. 304 Aufer a me tumultum carminum tuorum, et cantica lyrae tuae non audiam. LXX: Transfer a me sonitum carminum tuorum, et psalmum organorum tuorum non audiam. Pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
cę st̃ cicatrices meȩ a facie insipien¬
tiȩ meȩ. Quȩ om̃ia. & de hȩreticiᷤ
dicere possumꝰ: qͥ dũ fugiunt leo¬
nem. incurrt̃ ursũ: & ingressi do¬
mũ. quã putant ȩccłiam dei. inni¬
tunt᷑ parietibꝰ. qͦs ipsi fȩcerunt: &
a serpente mordent᷑. Quoꝵ lucem
& diem. tenebre eripiunt. & caligo:
ita ut palpabiles tenebrȩ sint: &
int̾ficiant᷑ primitiua eoꝵ. Hoꝵ
łs odit sacrificia. & a se ꝓicit: &
quotienscũq sub nomine dñi fu-¬
erint congraegati. decestat᷑ odorẽ
eoꝵ: & concludit nares suas. Odis¬
se autẽ. & ꝓicere. & non odorari.
humana loqͥt᷑ similitudine: ue
nos affectũ dei. nrĩs sermonibus
cognoscamꝰ. Et si obtulerint ho-¬
locausta ut uideant᷑ ieuinare.ͥ dare
elemosinas. pudicitiã polliceri:
quȩ holocausta non st̃ uera: ñ ea
suscipit dsͥ nec dignat᷑ aspicere
pinguissimas hostias eoꝵ. Non
enim sacrificioꝵ magnitudinẽ:
s offerentiũ merita. causasq di-¬
iudicat. Unde & uidua quȩ in

Expanded text:
cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Quae omnia et de haereticis dicere possumus, qui dum fugiunt leonem, incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant Ecclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi fecerunt, et a serpente mordentur, quorum lucem et diem tenebrae eripiunt et caligo, ita ut palpabiles tenebrae sint, et interficiantur primitiva eorum. Horum Deus odit sacrificia, et a se projicit, et quotiescumque sub nomine Domini fuerint congregati, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Odisse autem, et projicere, et non odorari, humana loquitur similitudine, ut nos affectum Dei, nostris sermonibus cognoscamus. Et si obtulerint holocausta, aut videantur jejunare, dare eleemosynas, pudicitiam polliceri, quae holocausta sunt vera, non ea suscipit Dominus, nec dignatur aspicere pinguissimas hostias eorum. Non enim sacrificiorum magnitudinem, sed offerentium merita causasque dijudicat. Unde et vidua, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
confert᷑: & maxime ad eos qui in
utroq ppło optimates st̃. & pͥncipeᷤ.
&e uacant deliciis: in exemplum illiꝰ
diuitis purpurati. qui lȩtabat᷑ in
conuiuio. & intantã erigebat᷑ suꝑbiã.
ut lazarũ ante ostiũ suum plenũ
ulceribꝰ non dignaret᷑ asƿicere: &¬
confidunt indiuiciis. & opulenti
sc̃ insyon. & habent fidutiam in
montẽ samariȩ: & ingrediuntur
põpaticȩ domũ isrł: ut tumorem
animi ꝑ corpꝰ ostendant. & põparũ
ferculis similes esse uideantur.
Iuxta leges aucẽ tropologie. & lxxͣ¬

Expanded text:
confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribconfidunt in divitiis, et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomparum ferculis similes esse videantur. Juxta leges autem tropologiae
Abbreviated transcription (Latin):
confundat fortia:. & stulta. ut ꝑdat
sapientiam sapientium: & incelli¬
gentiam prudentium reprobet.
Isti uindemiauert̾ primitias gen-¬
tium: ut sub nomine xp̃iano in¬
troducerent eos intorcularia sua:
ubi non calcat᷑ uua. s ꝑdit᷑: ubi ñ
mustũ exprimit᷑. s uenenũ & in¬
gressi sc̃ sͥ. Bulchrȩ dixit sͥ: ñ enĩ
ingressi sc̃ deo.s sͥ ingressi sc̃. Alio¬
qnͥ deo magis egressi st̃: dũ rece
li sequentis legendum ẽ: iuxta
hebreos infine̾ huius. quod ex¬
POSUIACUS

Expanded text:
confundat fortia, et stulta, ut perdat sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobet . Isti vindemiaverunt primitias gentium, ut sub nomine Christiano introducerent eos in torcularia sua, ubi non calcatur uva, sed perditur: ubi non mustum exprimitur, sed venenum. Et ingressi sunt sibi. Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis egressi sunt, dum recedli sequentis legendum est; juxta Hebraeos, in fine hujus, quod exposuimus
Abbreviated transcription (Latin):
xͣl annis domꝰ isrł : & assũpsistis
tulit isrł. dõ ñ obtulisse. s mo¬
loch regi suo cuiꝰ portauerunt
tabernacula. & imaginẽ idoloꝵ
suoꝵ. stacuarũq uenerati sc̃: &
quȩ sit ipsa imago. uel idolum
sequens sermo demonstrat. Sy¬
dus dei ur̃i qͦd hȩbraice dicit᷑
cocnas̾. id est luciferi: quẽ sarra¬
cȩni huc usq uenerant᷑. Quã
obcausam migrare eos fecit oñs
trans damascũ. id ẽ in assẏrios.
atq chaldeos: cuiꝰ omĩpotentia
ex eo qͦd dñs ds̃ exercituum est
demonstrat᷑. Querimꝰ quomodo
hostias. & sacrificium deo non ob-¬
tulert̃ in deserto: s regi suo quẽ
luciferũ nuncupant. Ex eo tẽpore
quo aurũ incaput uituli trans¬
formart̃ dicentes. isti st̃ dii cui isrł.
qͥce euxert̃ de c̾ra ȩgypti: om̃ia¬
quȩ fecerunt. non deo. s idolis
fecisse monstrantur. Qd postea
quedam dño legimꝰ obtulisse. ñ
uoluntate. s pęnarum fecert̃ me¬
tu: & eoꝵ inc̾fectione. qͥ ꝓpt̃ idola

Expanded text:
 annis, domus Israel, et assumpsistis tulit Israel, non Deo obtulisse, sed Moloch regi suo, cujus portaverunt tabernacula, et imaginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, quem Sarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod Dominus Deus exercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto; sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti , omniaquae fecerunt, non Deo, sed idolis fecisse monstrantur. Et quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola
Abbreviated transcription (Latin):
cũ: desiderantes allia. & cępas. &
cucumeres. & carnes egyꝑtias
manna qͦd decęlo datũ ẽ concẽp-¬
nentes. Qͦd ut sic intelligamus :
scerhanus primꝰ marcyr euangłii.
dignuᷤᷤ nomine suo. in apłoꝵ nar¬
rat hẏstoria: & uitulũ fecerunt
in illis diebꝰ. & obculert̃ hostias
simulachro: & lȩtabant᷑ in oꝑibꝰ

Expanded text:
tum, desiderantes allia et cepe, et cucumeres et carnes Aegyptias, et manna quod de coelo datum est, contemnentes . Quod ut sic intelligamus, Stephanus primus martyr Evangelii, dignus nomine suo, in Apostolorum narrat historia: Et vitulum fecerunt in illis diebus, et obtulerunt hostiam simulacro, et
Abbreviated transcription (Latin):
odit. s ꝓicit festiuitates eoꝵ qͥ fugiuni
leonẽ. & incurrunt ursũ. & ingre¬
diunt᷑ in domũ. & a serpente mor¬
dent᷑: qͥa ñ cȩlebrant festiuitates
dei. s festiuitates suas. dicente dno.
Odi & ꝓieci festiuitates uras huiꝰcemo¬
di hõium conuentũ. odorẽq non
suscipit. nec habet in odorẽ bone
flagrantiȩ: & om̃ĩa eoꝵ munera
detestat᷑: & pinguissima non res¬
picit. Qͦd qͥdẽ non solũ illius tẽpo¬
ris hominibꝰ. s & nobis accidit si
similia delinquamꝰ: & de rapinis.
& ꝑiuriis. sceleribꝰq quȩsita. deo
nos putemꝰ offerre. & nr̃a peccata
redimere: cũ legerimꝰ zacheum
qͥcꝗd rapuerat in quadruplum
reddidisse: & de his qͣ bene qͦsierat.
mediam obtulisse substantiam.
Neq enim qͦd male quesitũ erat
in dei donaria poterat offerri. nisi
prius dnĩs suis redderet᷑. & post ea
impleret᷑ qͦd scriptũ ẽ. honora dnm
detuis iustis laboribꝰ: & redẽptio
animȩ uiri. ꝓpriȩ diuiciȩ. De mer¬

Expanded text:
qui fugiunt leonem et incurrunt in ursum, et ingrediuntur domum, et a serpente mordentur, quia non celebrant festivitates Dei, sed festivitates suas, dicente Domino: Odi et projeci festivitates vestras. Et hujuscemodi hominum conventum odoremque non suscipit, nec habet in odorem bonae fragrantiae, et omnia eorum munera detestatur, et pinguissima vota non respicit. Quod quidem non solum illius temporis hominibus, sed et nobis accidet, si similia delinquamus, et de rapinis et perjuriis sceleribusque quaesita, Deo nos putemus offerre, et nostra peccata redimere, cum legerimus Zachaeum quidquid rapuerat in quadruplum reddidisse, et de his quae bene quaesierat, mediam obtulisse substantiam . Neque enim quod male quaesitum erat in Dei donaria poterat offerre, nisi prius dominis suis redderet, et postea impleret quod scriptum est: Honora Dominum de justis tuis laboribus ; et: Redemptio animae viri propriae divitiae : de mer
Abbreviated transcription (Latin):
coluber appellat᷑. Cũq nos puca¬
uerimꝰ ysaiam audire dicentẽ.
uade ppłs m̃s. intra incubicula
cua. claude hostiũ. abscondere
pusillũ donec transeat ira dñi.
& ȩx̧̾ quasi indomo nr̃a. qͣsi in in¬
ferno qͥescere: cunc mordebit noᷤᷤ
coluber qͥ inp̃senti loco Naas. in
ios appellat᷑ leuiathan: de ciuuᷤᷤ
nat᷑a. & c̾rore mulciplici. ꝓlenius
in ipso uoluminȩ discimꝰ. In caligi¬
ne autem. & cenebris. quȩ cont̾ra¬
ria st̃ splendori. & luci: corm̃torũ
diuersitas explicatur. Odi & ꝓ-¬
ieci festiuitates urãs: & ñ capiam
ur̃a. non accipiam: & uota pingui¬
urĩs. Et si obtuleritis mͥ holochausta.
& sacrificia. non accipiam : & salutare

Expanded text:
coluber appellatur. Cumque nos putacoluber appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicentem: Vade, populus meus, intra cubicula tua: claude ostium, abscondere pusillum donec transeat ira Domini , et esse quasi in domo nostra, quasi in inferno requiescere: tunc mordebit nos coluber qui in praesenti loco Nahas, in Job appellatur Leviathan. De cujus 302 natura et terrore multiplici plenius in ipso volumine discimus. In caligine autem et tenebris quae contraria sunt luci et splendori, tormentorum diversitas explicatur. Odi et projeci festivitates vestras, et non capiam vestra, non accipiam, et vota pinguivestris. Et si obtuleritis mihi holocausta et sacrificia, non suscipiam, et salutare
Abbreviated transcription (Latin):
rant imitari ẜarlrm dicentem:
qͥs scandalizat᷑ & ego non uror
Et ꝓ om̃ibꝰ esse sollic̾iti: ne qͣsi ama¬
cores sui. ut ipsi regnent. aliorũ
Solemꝰ in angustiis & intribulati¬
onibꝰ dicere: utinã mͥ liceat exire
de corpore. & a scłi huiꝰ miseriis
liberariꝰ nescientes ꝗd qndiu in
hac carne uersam᷑. habemꝰ locum
pęnitentiȩ: Si autẽ recesserimuᷤ.
audiemꝰ illud ꝓpħȩ. in inferno
autem qͥs conficebit᷑ tͥ: Ista est
scłi cristitia quȩ ducit ad mortẽ:
qua apłs non ult perire eum
qͥ cũ u̾xore pͥatris fuerat fornicat᷑:
qua ae iudas periit infelix: qui
abundantiori absortꝰ cristitia.
ꝓdicioni homicidium copulauit:
& homicidiũ peius om̃ibꝰ homi¬
cidiis: ut ubi putabat remedium.
& morte suspendii finẽ malorum.
ibi leonẽ. & ursũ. & colubrũ reppe¬
riret: qͥbꝰ noĩbꝰ uident᷑ mͥ signifi-¬
cari. uel diuersa supplicia. uel ipse
diabolus: qͥ rectȩ & leo. & ursus. &

Expanded text:
rant imitari Paulum dicentem: rant imitari Paulum dicentem: Quis scandalizatur, et ego non uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, quasi amatores sui, ut ipsi regnent, aliorum Solemus in angustiis et tribulationibus dicere: utinam mihi liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, auautem quis confitebitur tibi ? Ista est saeculi tristitia, quae ducit ad mortem, qua Apostolus non vult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantiori absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum, ibi leonem et ursum et colubrum reperiret. Quibus nominibus videntur mihi significari vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et leo et ursus et
Abbreviated transcription (Latin):
breuit diximꝰ: ne pęnitꝰ iudęoꝵ
opinionẽ relinqueremꝰ intactam.
Cȩterũ nulli dubiũ ẽ. om̃s nrõs
diem tenebrarum. diem intelli¬
dies dnĩ insanabilis uenit. furoriᷤ.
& ire. ponere orbẽ t̾rarũ desertũ.
& peccatores ꝑdere ex eo. Simulq
concutit᷑ confidentia suꝑborũ:
qͥ utapud homines iusti appareañ
solent diem expectare iudicii. &
dicerel utinã ueniat dies dñi: u-¬
tinam nobis liceat dissolui. & e̾ȩ̃
cũ xp̃o: imitantes phariseum. qͥ
in ȩuangłio loquebat᷑. Os̃ grãs
raptores. iniusti adulteri: & sicut
hic publicanꝰ. Ieiuno bis insabbato:
decimas do om̃iũ quȩ possideo. Ex
hoc enim ipso qͦd diem dni deside¬
rant. & non ꝑtimescunt. digni sup
suis obtulerit hostias. neqͥd forte
ꝑuersũ cotra dnm̃ cogitarent: qͦ
temeritas ẽ. audire cũ chorinthyiᷤ.
sine nobis regnastis. atq utinam
regnaretis: ut nos & uobiscum
regnaremꝰ : Cȩterũ si eos ętiã ꝓͥa
conscientia non morderet. debue¬

Expanded text:
breviter diximus, ne penitus Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem tenebrarum, diem intellidies Domini insanabilis venit, furoris et irae, ponere orbem terrarum desertum, et peccatores perdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat Dominus, utinam nobis liceat dissolvi et esse cum Christo , imitantes Pharisaeum qui in Evangelio loquebatur : Deusraptores, injusti, adulteri, et sicut hic publicanus. Jejuno bis in sabbato: decimas do omnium quae possideo. Ex hoc enim ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni suppsuis obtulerit hostias, ne quid forte perversum contra Dominum cogitarent , quae temeritas est audire cum Corinthiis: Sine nobis regnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus . Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debue
Abbreviated transcription (Latin):
ad dĩ cęrimonias cominigrarant:
& nichilominꝰ ñ recedebãt de excelsi
colebantq idola: & peccatoꝵ mag¬
nitudine dei sacrificia polluebant
Nũqm enim reor qͦd de oblationi¬
bꝰ uiculoꝵ. qͦs offerebant indan&
bethel dixerit: si ad culeritis michi
holochaustomata. & munera ur̃a.

Expanded text:
remonias commigrarant, et nihilominus non recedebant de excelsis, colebantque idola, et peccatorum magnitudine Dei sacrificia polluebant. Numquam enim reor quod de oblationibus vitulorum, quas offerebant in Dan et Bethel, dixerit: si obtuleritis mihi holocaustomata et mune
Abbreviated transcription (Latin):
resticutio consequatur. Non est
enim tantũ mali in captiuitatis
iniuria: quantũ boni in his quȩ
post captiuitatẽ dñs pollicetur.
Qbꝰ ꝓpħa respondit. frustra eos
qͦd longo cẽpore post futurumẽ.
inaduentu filii dei. post lxͣxͣ annoᷤᷤ
captiuitatis babyloniȩ p̃stolari:
qͦs uastitas. atq pauꝑies. & innu¬
merabiles miseriȩ consequentur.
fugientibꝰ enim inqͥt a fatię na¬
bũchodonosor leonis: occurret
assuerus. sub quo hester narrat᷑
hẏstoria. siue destructo assyrioꝵ
& chaldeoꝵ imperio: i edi. ꝑseq
consurgent. Cũq regnante cyro
fueritis reuersi. & p̃cipiente dario
cȩperitis edificare domũ dñi. &
omẽm fiduciam habueritis in
cẽplo̾ ita ut reqͥescatis in eo. & las
sas manꝰ inclinetis: tunc ueniet
alexander rex macedonũ. siue an-¬
qͥ moret᷑ incẽplo. & uos instar co¬
lubri mordeat. nequaꝗͣ foris in
babylone. & insusis. s intͣ t̾̃minoᷤ¬

Expanded text:
empus consequatur. Non est enim tantum mali in captivitatis injuria, quantum boni in his quae post captivitatem Dominus pollicetur: quibus propheta respondit, frustra eos quod longo tempore post futurum est, in adventu Filii Dei post septuaginta annos captivitatis Babyloniae praestolari, quos vastitas atque pauperies et innumerabiles miseriae consequentur. Fugientibus enim, inquit, a facie Nabuchodonosor leonis, occurret Assuerus sub quo Esther narratur historia, sive, destructo Assyriorum et Chaldaeorum imperio, Medi, Persaeque consurgent. Cumque, regnante Cyro, fueritis reversi, et praecipiente Dario, coeperitis aedificare domum Domini, et omnem fiduciam habueritis in templo: ita ut requiescatis in eo, et lassas manus super parietes inclinetis: tunc veniet Alexander rex Macedonum, sive Anqui moretur in templo, et vos instar colubri mordeat, nequaquam foris in Babylone, et in Susis, sed intra termino
Abbreviated transcription (Latin):
ut consumat᷑ betheł. de quo & alibi
drꝰ ãbulate in lumine ignis ur̃i:
& infłama ꝗͣ succendistis. Ꝙ qͥa
crebro domũ ioseph ꝓpter hiero¬
boam. qͥ ab stirpe dđ dei ppłm sepa-¬
rauit. & uaccas fęcit aureas in
formosa. & ut ita dicã. aurea simu¬
lacra finxert̃. & adorant opera ma-¬
nuũ suarũ. & agriculturȩ sub
uaccarũ specie sͥ imaginẽ repro¬
mictunt: dr̃ ad eos. Querite dnm̃
ritas. & uita. Ut postquã ambu¬
lauerint in eo. & inuenerint ueri¬
tatẽ. tunc incipiant uiuere qͥ pꝰ
mortui erant: & nisi hoc fecerint.
diaboli conburent᷑ ardoribꝰ. nullꝰꝙ
pot̾it inueniri depͥncipibꝰ eoꝵ. qͥ
& ipsi hȩretico igne succensi st̃.
qͥ possit uorantẽ cunta flaminã
restinguere: & p̃cipue bethel. quȩ
falsũ sͥ domꝰ dei nom̃ assumit.
Qͥ conuertitis in ab sint᷑yum iudi¬
cium: & iusticiã in t̾ra relinqͥtis.
facientẽ arcturũ. & orionẽ. & con-¬
uertentẽ in mane tenebras: & diẽ

Expanded text:
consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David populum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem repromittunt, dicitur ad eos: Quaerite ritas et vita : ut postquam ambulaverint in eo et invenerint veritatem, tunc incipiant vivere qui prius mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haeretico igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flammam restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum sibi domus Dei nomen assumit. Qui convertitis in absinthium judicium, et justitiam in terra relinquitis, facientem Arcturum et Orionem, et convertent
Abbreviated transcription (Latin):
habitabat abraham: & ex eo
qͦd cũ abimelech datis septẽ oui¬
est puteuꝰ iuram̃ti. siue puceuᷤᷤ
septimi: ꝓpt̃ numerũ ouium.¬
Bersabee enim utrũq significat.
Precipit᷑ autẽ scd̃m leges allegorie
pollicent᷑. ut non querant bethel.
& non introeant ingalgala. & ñ
transeant. uel ascendant ad pu¬
teũ iuram̃ti.s magis querant
dm̃. & uiuant in eo. Quert̃ autẽ
bethel. qͦd interp̃tat᷑ domꝰ dei. qͥ

Expanded text:
habitavit Abraham: et ex eo habitavit Abraham: et ex eo quod cum Abimelech, datis septem oviest puteus juramenti, sive puteus septimi, propter numeru: SABE   enim utrumque significat. Praecipit autem secundum leges allegoriae pollicentur, ut non quaerant Bethel, et non introeant in Galgalam, et non transeant, vel ascendant ad puteum juramenti; sed magis quaerant Deum, et vivant in eo. Quaerunt autem Bethel, quod interpretatur domus Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rere bethel. in.qua erat uitulꝰ aureu. Egalga¬
lã locũ idolatriȩ. de qͣ supͣ dixi. oĩs mali-¬
tia eoꝵ ingalgalis: & inbersabeȩ
non transibitis. Pulchre in bersa¬
bee inqt̾ hoc ẽ. ad puteũ iuram̃ti
non transibitis: ubi si quando erra¬
bat tribꝰ iuda. idola adolere consu¬
euerat. Intantũ autẽ simulacroꝵ
cultu furebat isrł: ut nequaqͣm
condent᷑ idolis suis. ad aliena tran¬
siret. Deniq galgala in qt capti¬
ua ducet᷑. & betheł erit inutilis. siue
pęnitꝰ non subsistens: cũ idola inea
subuersa fuerint. De bersabee autẽ¬
om̃ino tacuit: qͥa uictis decẽ tribu¬
bꝰ. urbs nomine bersabeȩ. quȩ erat
incribu uida. illo tẽpore nec capta¬
posterioribꝰ ipsũ nom̃ posuert̃.
Uiuit ds̃ cuus dan: & uiuit uia
bersabee. Uiam autẽ bersabee
posuere. qͦd de isrł longo itinere
ꝑgebant ad ultimos terminos
iudȩ. qͥ erant ingeraris. & ȩgyꝓtiȩ
solicudini uingebant᷑: ut idola
colerent. Est autẽ locus in qͦ

Expanded text:
rat vitulus aureus, et Galgalam locum idololatriae, de quo et supra dixi: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et in Bersabee non transibitis. Pulchre in Bersabee, inquit, hoc est ad puteum juramenti, non transibitis: ubi si quando errabat tribus Juda, idola adorare consueverat. Intantum autem simulacrorum cultu furebat Israel, ut nequaquam contentus idolis suis, ad aliena transiret. Denique Galgata, inquit, captiva ducetur, et Bethel erit inutilis, sive penitus non subsistens, cum idola in ea subversa fuerint. De Bersabee omnino tacuit; quia victis decem tribubus, urbs nomine Bersabee, quae erat in tribu Juda illo tempore, nec captaposterioribus ipsum nomen posuerunt: Vivit Deus tuus Dan: et vivit via Bersabee. Viam autem Bersabee posuerunt, quod de Israel longo itinere pergebant ad ultimos terminos Judae, qui erant in Geraris, et Aegyptiae solitudini jungebantur, ut idola colerent. Est autem locus in quo
Abbreviated transcription (Latin):
siderantibꝰ diem dnĩ. Ut qͥd hanc
uobis diem dni: Ecce ẽ tenebre.
& non lux. Qͦmͦ si fugiat homo
a faciȩ leonis. & incidat᷑ in eum
ursus: & introeat indomũ. & in¬
nitat᷑ in manibꝰ suis suꝑ parietẽ:
& mordeat cum coluber. Nonne
tenebrȩ dies dñi. & non lux. & ca-¬
ligo. non habens splendorem:
Nede cribu iuda thecuites ꝓpħa
om̃ino homines cribꝰ suȩ ne¬
gligere uideret᷑. & ad decem
tantũ tribꝰ conferre sermonẽ
ad utrũq regnũ. hoc ẽ iuda̾.
puȩ ex eo qͦd seqa. uȩ qͥ opulenti
estis in syon. & confiditis in mon-¬
te samariȩ. intelligi pocest. Uę¬

Expanded text:
siderantibus diem Domini, ut quid hanc vobis diem Domini? Et ea est tenebrae, et non lux. Quomodo si fugiat homo a facie leonis, et incidat in eum ursus, et introeat in domum et innitatur manibus suis super parietem, et mordeat eum coluber. Nonne tenebrae dies Domini, et non lux? et caligo, et non habet splendorem. Ne de tribu Juda Thecuites propheta omnino homines tribus suae negligere videretur, et ad decem tantum tribus conferre sermonem, ad utrumque regnum; hoc est, Judam pue ex eo quod sequitur: Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, intelligi potest:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdicit. ego sũ uita. Bonũ qͣrit. qͥ credit
meo qͥ ineuangłio loqͥt᷑ ego sum
pastor bonus. Repellit malum.
qͥ fugit eũ de quo scriptũ ẽ. mundꝰ
inmaligno positꝰ ẽ: & inoratione
dnica dicit. libera nos a malo. Cũq
quesieritis in qͥt bonũ. & ñ malũ.
& uixeritis: tunc erit dñs ds̃ exer¬
cituum uobiscũ. sicut dixeratis
ideo eum esse uob̾cũ. qͥa naci estiᷤᷤ
de abraham. Nec sufficit bonum
querere. malũq non querere. isi
mũ oderitis malũ. deinde diligati

Expanded text:
qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scriptum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica dicit: Libera nos a malo . Cumque quaesieritis, inquit, bonum, et non malum, et vixeritis, tunc erit Dominus Deus exercituum vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque non quaerere, nisi mum oderitis malum, deinde d
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dixistis: odio habuimꝰ mala.
& dileximꝰ bona. Et reddite in por¬
tis iudiciũ: ut misereat᷑ dñs ds̃ hiᷤ
qͥ reliqͥ st̃ de ioseph. Dicitis dm̃ ȩȩ
uobiscũ. qͥa sicis filii abraham: au¬
dice qͦd seqr. Sifilii estis abrahã.
patris ur̃i abrahȩ : Diligite bonũ:
& ñ malũ. Grande peccatũ ẽ: ñ solũ
facere malũ.s & diligere. Multi
peccant: & expleto uo̾luptatis ar-¬
dore.mordent᷑ conscientia sua: &
pęnitet eos peccati sui. Qͥ autẽ
ñ solũ. non dolet se fȩcisse qͦd malũẽ.
s in suo scelere głat᷑: iste implet illud
qͦd scriptũ ẽ. Peccator cũ uenerit
in ꝑfundũ impietatis: contempnit.
Quȩrite gͦ bonũ: & ñ malũ. Si enim
quȩsieritis bonũ: in eo qͦd queritis
bonũ. stat̃ repellitis malũ nũꝗͣ
autẽ quęreretis bonũ. nisi prius
repelleretis malũ: implentes u̾ba
dicentis. declina a malo. & fac bo¬
nũ. Cũq quesieritis bonum. &
uitaueritis malũ: cunc uiuetiᷤᷤ meo

Expanded text:
sicut dixistis: Odio habuimus mala, et dileximus bona, et reddite in portis judicium, ut misereatur Dominus Deus his qui reliqui sunt de Joseph. Dicitis Deum esse vobiscum, quia sitis filii Abraham; audite quod sequitur: Si filii estis Abrahae, patris vestri Abrahae? Diligite bonum, et non malum. Grande peccatum est, non solum facere malum, sed et diligere. Multi peccant, et expleto voluptatis ardore, mordentur conscientia sua, et poenitet eos peccati sui. Qui autem non solum non dolet se fecisse quod malum est, sed in suo scelere gloriatur, iste implet illud quod scriptum est: Peccator cum venerit in profundum impietatis, contemnit . Quaerite ergo bonum, et non malum. Si enim quaesieritis bonum, in eo quod quaeritis bonum, statim repellitis malum. Numquam autem quaereretis bonum, nisi prius repelleretis malum, implentes verba Psalmistae dicentis: Declina a malo, et fac bonum . Cumque quaesieritis bonum, et vitaveritis malum, tunc vivetis in eo
Abbreviated transcription (Latin):
bris. s in principali cordis. & infidei
ueritate. Pauꝑes reor qͥ simplici
contenti fide. hęreticoꝵ maliciȩ ñ
ualent respondere s & qͥcqͥd boni
oꝑis in dei munera p̃ꝑart̾. nisi ad-¬
ȩdificant sͥ domos. ut cuci maneaꝵ.
& securi.s ñ habitabt̃ in ȩis. cũ ab
eccłasticis uiris destructȩ fuerint.

Expanded text:
bris, sed in principali cordis et in fidei bris, sed in principali cordis et in fidei veritate. Pauperes reor qui simplici contenti fide, haereticorum malitiae non valent respondere. Sed et quidquid boni operis in Dei munera praepararunt, nisi adaedificant sibi domos, ut tuti maneant et securi. Sed non habitabunt in eis, cum ab ecclesiastici
Abbreviated transcription (Latin):
mansioni. & cecto. qͦd exigit huma¬
na fragilitas. s pulchritudini. & de-¬
liciis p̃parastis: repentina captiui¬
tate. uel morte subtracti. non ha¬
bitabitis in eis. Uineas qͦ amantis¬
simas. futuris potibꝰ ꝓuidentes.
plantastis: & non bibetis ex eis uinũ.
Qͥa ego uniuersa scelera ur̃a. & pec¬
cata cognoui. & peccata fortia. quȩ
& pauꝑes iniudicio depͥmitis: idõ qͥ
cẽ uiderit. tacebit incẽpore illo: qͥa
cẽpꝰ malũ.ẽ. Nel cerce ita intelli¬
gendũ. Qd ꝓdest nunc uicina cap¬
tiuicate ur̃a. enumerare peccata:
cũ iã nullũ remediũ sit. & muros
urbiũ ur̃arũ hostilis cingat exercitꝰ :
Possumus hoc ipsũ & de hȩretici
dicere : qͥ diripiunt pauperem.
siue stricta manu ꝑcutiunt caput
eius. Hoc enĩ grece significat ka¬
qͦd supra legimꝰ. ꝑcucientes in capite
pauꝑem. Non enim ꝑ cutiunt hȩ¬
retici nisi pauꝑem. qͥ sustinere ne-
qt cõminationem: nec in aliis mẽ¬

Expanded text:
mansioni et tecto, quod exigit humamansioni et tecto, quod exigit humana fragilitas, sed pulchritudini et deliciis praeparastis, repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis in eis. Vineas quoque amantissimas futuris potibus providentes plantastis, et non bibetis ex eis vinum, quia ego universa scelera vestra et peccata cognovi, et peccata fortia, quae et pauperes in judicio deprimitis. Ideo qui cem viderit, tacebit in tempore illo, quia tempus malum est. Vel certe ita intelligendum: quid prodest nunc vicina captivitate vestra enumerare peccata, cum jam nullum remedium sit, et muros urbium vestrarum hostilis cingat exercitus? Possumus hoc ipsum et de haereticis dicere, qui diripiunt pauperem, sive stricta manu percutiunt caput ejus, hoc enim Graece significat quod supra legimus, percutientes in capite pauperem. Non enim percutiunt haeretici nisi pauperem, qui sustinere non potest comminationem: nec in aliis mem
Abbreviated transcription (Latin):
bibetis uinũ earum. Qͥa ego
cognoui mulca scelera ur̃a: & for¬
tia peccata ur̃a. Hostes. iusti acci¬
pientes munera: & pauꝑes inporta
de primentes. Ideo prudens intẽ
pauꝑes. & munera electa accipie¬
batis ab eisꝰ domos dolatis lapidibꝰ
ȩlificastis: & ñ habitastis in eis.
Uineas desiderabiles plancastis:
& nonbibetis uinũ earũ. Qͥa ego
cognoui multas impietates urãs.
& fortia peccata ur̃a: conculcan¬
ces iustũ accipientes cõmutatio¬
nes: & pauꝑes inportis declinanteᷤ.
Ideo qͥ incelligit incẽꝑore illo sile¬
bit: qͥa cẽpꝰ malũ ẽ. Ne forsitan pu¬
taret isrł. qͦd ꝓpt̃ solã idolatriam
hostibꝰ traderet᷑ ad pęnã: iungit &
cȩtera. quȩ amissa ueritatis reli¬
gione cõmiserit. Diripiebatis inqtͣ
eoꝵ quȩ rapiebatis. & tollebatis a
pauꝑȩ. domos qͣdro lapide edifica¬
batis: ut spoliantes homines. pari¬
etes marmoribꝰ uestiretis. Qͥs qͥa
edificastis de rapinis: & non solum

Expanded text:
ibetis vinum earum; quia cognovi multa scelera vestra, et fortia peccata vestra, hostes justi, accipientes munera, et pauperes in porta deprimentes: ideo prudens in tempauperes, et munera electa accipiebatis ab eis, domos dolatis lapidibus aedificastis, et non habitabitis in eis. Vineas desiderabiles plantastis, et non bibetis vinum earum; quia ego cognovi multas impietates vestras, et fortia peccata vestra: conculcantes justum, accipientes commutationes, et pauperes in portis declinantes: ideo qui intelligit, in tempore illo silebit, quia tempus malum est. Ne forsitan putaret Israel quod propter solam idololatriam hostibus traderetur ad poenam, jungit et caetera, quae, amissa veritatis religione, commiserit. Diripiebatis, inquieorum, quae rapiebatis et tollebatis a paupere, domos quadro lapide aedificastis, ut spoliantes homines, 294 parietes marmoribus vestiretis, quas quia aedificastis de rapinis, et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
finxert̃. Unde migrare eos dñs¬
Damascus enim ut crebro diximus.
in terp̃tat᷑ sanguinẽ bibens. siue
sanguis cilicii : ut ꝑpęnitentiã
ad bibendũ dnĩ sanguinẽ ꝓuocem᷑:
Nȩ qui opulenti estis insyon. & con¬
fiditis in monte samariȩ optima

Expanded text:
finxerunt. Unde migrare eos fDamascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibendum Domini sanguinem provocemur. Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Hȩc cognicio ñ iuxta illud
in celligenda ẽ qͦd alibi legimus.
secreta cognoscat. Eognouit in qͥtͣ
multas impietates: quȩ ñ solum
multȩ. s & fortes st̃: & opprim̃tes.
siue conculcantes iustũ. uel ipsam

Expanded text:
 Haec cognitio non juxta illud intelligenda est quod alibi legimus: secreta cognoscat: cognovi, inquit, multas impietates quae non solum multae, sed et fortes sunt, et opprimentes, sive conculcantes justum, vel ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ut xͥ mysteria m̃tiant᷑: s non
enim dñs. ut istȩ uineȩ afferrens
uel labruscã nec iudiciũ. s clamorẽ:
qͦ contͣ dm̃ suũ in sano ore blasphe-¬
mant. Id̾o aucẽ ñ habitabt̃ indo

Expanded text:
sti mysteria mentiantur; sed non enim Dominus, ut istae vineae afferrent vel labruscam: nec judicium, sed clamorem, quo contra Deum suum insano 295 ore blasphemant. Ideo autem non habitabunt i