comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia naturali excellentia male usus est ꝙͥ
in ueritate non stetit: non in contrariam sub¬
stantiam transiit. sed a summo bono cui debu¬
it adherere desciuit. sicut ipsi qui talia asserun
aueris in falsa pruunt. & naturam in es argu¬
unt in quo sponte delinquunt ac ꝓsua uolun¬
taria ꝑuersitate damnantur. Quoo utiq
ipsis malum erit: &. ipsum malum non erit
substantia. sed pęna substantię.
nant. & ꝓcreationem nascentium ꝑhorrescunt
In quo sicut pęne in om̃ib cum manicheorum
ꝓfanitate concordant. Ideo sicut ipsoꝵ mores
ꝓbant. coniugalem copulam detestant᷑. quia ẽ
illic libertas turpitudinis. ubi ñ pudor & matri
corpoꝵ diaboli ẽẽ figmentum. & semina conce¬
ptionum ꝑ dȩmones in mulierum uteris figu¬
rari. ꝓpter quod resurrectionem carnis non
ẽẽ credenda. quia concretio corporis non sit
congruens animȩ dignitati. Quȩ falsitas
sinedubio opus diaboli est. & talia ꝓdigia opi¬

Expanded text:
Sed quia naturali excellentia male usus est, et Sed quia naturali excellentia male usus est, et in veritate non stetit , non in contrariam transiit substantiam, sed a summo bono, cui debuit adhaerere, descivit; sicut ipsi qui talia asserunt a veris in falsa proruunt, et naturam in eo arguunt in quo sponte delinquunt, ac pro sua voluntaria perversitate damnantur. Quod utique in ipsis malum erit, et ipsum malum non erit substantia, sed poena substantiae. nant, et procreationem nascentium perhorrescunt, in quo, sicut pene in omnibus, cum Manichaeorum profanitate concordant: ideo, sicut ipsorum mores probant, conjugalem copulam detestantur; quia non est illic libertas turpitudinis, ubi corporum diaboli dicere esse figmentum, et semina conceptionum opere daemonum in mulieris uteris figurari. Pesse credendam, quia concretio corporis non sit congruens animae dignitati. Quae falsitas sine dubio opus diaboli est, et talia prodigia opi
Abbreviated transcription (Latin):
tabili enim nichil accidit. nichil deperit: quia
illi est ẽẽ quod est semꝑ eternum. semꝑ ꝓprium.
Unde in se manens innouat om̃ia: ꝙ nichil
accipit quod ipse non dederit. Nimium gͥ
suꝑbi nimirimq sunt cȩci. quicunq dicunt
humanam animam diuinȩ ẽẽ substantiȩ.
Non intelligunt nichil se aliud dicere quam
dm̃ ẽẽ mutabilem. & hoc ipsum ꝑpeti quicqͥd
exta annotatio indicat eos ditere. quod dia¬
bolus nunquam fuerit bonus. nec natura eius
opificium d̃i sit. sed eum ex chao & tenebris
emersisse. quia scilicet nullum sui habeat au
ctorem. sed omĩs mali ipse sit principium atq
substantia. cum fides ea quȩ est catholica om̃iũ
creaturarum sule sp̃ualium siue corporalium
bonam confiteatur substantiam. & mali nullã
ẽẽ naturam. qr d̾s qui uniuersitatis est conditor
nichil non bonum fecit. Unde & diabolus
bonus eẽt. si in eo quod factus est ꝑmaneret.

Expanded text:
tabili enim nihil accedit, nihil deperit, quia tabili enim nihil accedit, nihil deperit, quia esse illi quod est sempiternum semper est proprium. Unde in se manens innovat omnia, et nihil accipit quod ipse non dedit. Nimium igitur superbi, nimiumque sunt caeci, qui cum dicunt humanam animam divinam esse substantiam, non intelligunt nihil se aliud dicere quam Deum esse mutabilem, et ipsum perpeti quidquid Sexta annotatio indicat eos dicere, quod diabolus nunquam fuerit bonus, nec natura ejus opificium Dei sit, sed eum ex chao et tenebris emersisse, quia scilicet nullum sui habeat auctorem, sed omnis mali ipse sit principium atque substantia: cum fides vera, quae est catholica, omnium creaturarum sive spiritualium, sive corporalium bonam confiteatur substantiam, et mali nullam esse naturam: quia Deus, qui universitatis est conditor, nihil non bonum fecit. Unde et diabolus bonus esset, si in eo quod factus est permaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
a natura creatoris sui conditionis nr̃e distare
naturam. Quam impietatẽ & philosophoꝵ
quorundam & manicheoꝵ opinione manan¬
tem catholica fides damnat. sciens nullam tã
sublimem tamq prȩcipuam ẽẽ facturam. cui
ds ipsa natura sit. Quod enim de ipso est.
hoc est quod ipse: neq aliud ẽ quam filius ꝙ
sp̃s sc̃s. Preter hanc autẽ trinitatis uñã con¬
substantialem & sempiternam atq in cõmu¬
tabilem deitatẽ. nichil om̃ium creaturarum
est. quod non in exordio sui ex nichilo sit¬
creatum. Non autẽ quicquid inter creatu¬
ras eminer d̾s est. nec siquid magnum atq
mirabile est. hoc est quod ille qui facit mi¬
rabilia magna solus. Nemo hominum ueri¬
tas. nemo sapientia. nemo iustitia est: sed mul¬
ti participes sunt ueritatis & sapientiȩ atq u¬
stitiȩ. Solus autem ds nullius participationis
est indigus. dequo quicquid digne utcũq
sentitur. non est qualitas sed essentia. In comu

Expanded text:
a natura Creatoris sui conditionis nostrae distare a natura Creatoris sui conditionis nostrae distare naturam. Quam impietatem ex philosophorum quorumdam et Manichaeorum opinione manantem catholica fides damnat, sciens nullam tam sublimem tamque praecipuam esse 92 facturam, cui Deus ipse natura sit. Quod enim de ipso est, hoc est quod ipse, neque aliud est quam Filius et Spiritus sanctus. Praeter hanc autem summae Trinitatis unam consubstantialem et sempiternam atque incommutabilem deitatem nihil omnium creaturarum est, quod non in exordio sui ex nihilo sitcreatum. Non autem quidquid inter creaturas eminet Deus est, nec si quid magnum atque mirabile est, hoc est quod ille qui facit mirabilia magna solus. Nemo hominum veritas, nemo sapientia, nemo justitia est, sed multi participes sunt veritatis et sapientiae atque justitiae. Solus autem Deus nullius participationis est indigus; de quo quidquid digne utcunque sentitur non est qualitas, sed essentia Inco
Abbreviated transcription (Latin):
hõminis quod catholica ȩccł̃ia ueneratur.
quia uerbum caro factũ est& habitauit in no¬
bis. non uere isti honorant. sed honorare se
simulant. ieiunantes eodem die sicut & die
dominico. qui est dies resurrectionis xp̃i Qd̃
utiq ideo faciunt. quia xp̃m dñm in uera
hominis natura natum ẽt non credunt. sed
ꝑ quandam illusionem ostentatam uideri uo¬
lunt quasi uera non fuerit. sequentes dogmata
cerdonis atq martionis. & cognatis suis ma¬
nicheis ꝑ om̃ia consonantes. qui sicut iN
nr̃o examune detecti atq conuicti sunt. do¬
minicum diem quem nobis saluatoris nr̃i re¬
surrectio consecrauit. exigunt merore. ieiunuis
solis. ut ꝓditum est reuerentiȩ hanc continen
tiam deuouentes. ut ꝑomĩa sint nr̃e fidei unita¬
te discordes. & dies qui a nobis in lȩtitia habe¬
tur. ab illis in affuctione ducatur. Unde di¬
gnum est ut inimici crucis & resurrectionis
xp̃i talem excipiant sententiam. qualem elege
minis diuinȩ asserunt ẽẽ substantiȩ. nec

Expanded text:
hominis catholica Ecclesia veneratur, quia Verbum caro factum est et habitavit in nobis , non vere isti honorent, sed honorare se simulent, jejunantes eodem die, sicut et die Dominico, qui est dies resurrectionis Christi. Quod utique ideo faciunt quia Christum Dominum in vera hominis natura natum esse non credunt, sed per quamdam illusionem ostentata videri volunt quae vera non fuerint; sequentes dogmata Cerdonis atque Marcionis, et cognatis suis Manichaeis per omnia consonantes. Qui, sicut in nostro examine detecti atque convicti sunt, Dominicum diem, quem nobis Salvatoris nostri resurrectio consecravit, exigunt in moerore jejunii; solis, ut proditum est, reverentitiam devoventes, ut per omnia sint a nostrae fidei unitate discordes, et dies qui a nobis in laetitia habetur, ab illis in afflictione ducatur. Unde dignum est ut inimici crucis et resurrectionis Christi talem excipiant sententiam, qualem elegerminis divinae asserant esse substantiae, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tes uestem nuptialem. sauciantes catholicos. noui
ac ueteris testamenti ut dixi continentiam ꝑ¬
sermone aliquandos xp̃ianos cȩꝑint iam uasta¬
re.atq suȩ dementiȩ sociare. int̾ra se continentes
nequitiȩ suȩ uirus uelut electi blasphemias suas
conscriptione temeraria publice ꝓdiderunt. ꝯ
desperatȩ mentis furore conciti passim in furore
gentilium publicarunt. Sed afidelissimis xp̃ia¬
nis uiris. genere optimis. religione prȩclaris ad

Expanded text:
tes vestem nuptialem , » sauciantes catholicos, Novi ac Veteris Testamenti, ut dixi, continentiam psermone aliquantos Christianos coeperint jam vastare, atque suae dementiae sociare, intra se continentes nequitiae suae virus, velut electi blasphemias suas conscriptione temeraria publice prodiderunt, et desperatae mentis furore conciti, passim in furore gentilium publicarunt. Sed a fidelissimis Christianis viris, genere optimis, religione praeclaris, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iouatianum incõmunionẽ recipi non debere: nisi
suscepta penitentia incredulitatis prȩteritum
damnet errorem.
e his qui in ꝑsecutione preuaricati sunt. si uolun¬
tariȩ fidem negauerint. hoc de eis nicena synodꝰ
statuit: ut quinq annis int̾ cathecuminos exeant
& duos int̾ discommunicantes. ita ut cõmunionem
int̾ penitentes non p̃sumant. In potestate tamen uł
arbitrio erit epĩ: ut si eos ex animo errorem de flere
& agere penitentiam uiderit: ad communionẽ
pro eccłastica humanitate suscipiat.xi
negare & sacrificare cõpulsi sunt. duobꝰ annis
int̾ cathecuminos. triennio int̾ penitentes habeant᷑
a cõmunione suspensi.
e his qui inpenitentia positi uitam excessert̃
placuit nullum cõmunione uacuum debere
diitti. S pro eo quod honorauit penitentiam. ob¬
latio illius recipiatur. xiii¬
ullus cuiusq ordinis clericus non diaconus
propriam reliͥquat eccłiam. s omnimodis aut

Expanded text:
IX. Novatianum in communionem recipi non debere, nisi IX. Novatianum in communionem recipi non debere, nisi suscepta poenitentia incredulitatis praeteritum damnet errorem. X. De his qui in persecutione praevaricati sunt, si voluntarie fidem negaverint, hoc de eis Nicaena synodus statuit, ut quinque annis inter catechumenos exeant, et duos inter discommunicantes, ita ut cominter poenitentes non praesumant; in potestate tamen vel arbitrio sit episcopi, ut si eos ex animo errorem deflere et agere poenitentiam viderit, ad communionem pro ecclesiastica humanitate suscipiat. XInegare vel sacrificare compulsi sunt, duobus annis inter catechumenos, et triennio inter poenitentes habeantur a communione suspensi. XII. De his qui in poenitentia positi vita excesserplacuit, nullum communione vacuum debere dimitti, sed pro eo quod honoravit poenitentiam, oblatio illius recipiatur. XIIujuscumque ordinis clericus, non diaconus,propriam relinquat ecclesiam, sed omnimode aut
Abbreviated transcription (Latin):
SSuimi aliquem ad aceraotium non poeset pro
I comigu uinciuis constitutum. nisi fuertt pro¬
missa conuersio.
ussa qonieire alericis a gradu diaconatus insolato
luom ulierem. pret auam. matrem sororem. fllã.
neptrs at comu̾sam secum ixorem. habert plumpse¬
mer a comiinione alienus habeatur. Par quosp
omulierem si se separare noluerit pena ꝑcellat.
epłis admoneantur: ut se suo responso confensisse sig¬
nficent. Quod sunter partes aliqua fuerit dubitato.¬
maiori nuimero metropolitanus inelectione consentet.
llrio artem ante omnia claret eum qui sine conui¬
seientia metropolitan constitutus fuerit ep̃s uixta
magnam sẏnodum esse epm̃ ñ debere. uescie
iqui se carnali uitio repugnare nescientes absci¬
dunt. ad clerum ꝑuenire non possunt.eum ni
iquis ex cõmumeatum alterius siue clericum siue
scłarem recipere post int̾dictum presumpserit: no
uerit sereum fr̾nitatis factum causam in concilio red¬
diturum.

Expanded text:
ssumi aliquem ad sacerdotium non posse in onjugii vinculo constitutum, nisi fuerit promissa conversio. III. Si quis de clericis a gradu diaconatus in solatio suo mulierem praeter aviam, matrem, sororem, filiam, neptem, vel conversam secum uxorem habere praesumpserit, a communione alienus habeatur; par quoque et mulierem si se separare noluerit poena percellepistolis admoneantur, ut se suo responso consensisse significent. Quod si inter partes aliqua fuerit dubitatio-majori numero metropolitanus in electione consentiat. VI. Illud autem ante omnia clareat, eum qui sine conscientia metropolitani constitutus fuerit episcopus juxta magnam synodum esse episcopum non debere. VII. Si qui se carnali vitio repugnare nescientes abscindunt, ad clerum pervenire non possunt. VIII. Si quis excommunicatum alterius sive clericum, sive saecularem recipere post interdictum praesumpserit, 90 noverit se reum fraternitatis factum causam in concilio redditurum.
Abbreviated transcription (Latin):
degala Orientalis epẽ. flauius diaconus. Exciuitate
treuerorũ. aricius epẽ. felix exorcista. Ex ciuitate
tolosa marinus epẽ. leontius diaconus. Ex pro¬
uintia bitania eburius epe. Exciuitate clunia.
adelfius epc̃. Exc ciuitate romanorũ liberius ep̃c
flonetius diaconus Exciuitate betica. Sabinus
prb̃t. Ex ciuitate tarracona: ꝓbatus prb̃t. castori
diaconus. Exciuitate cesalaugusta. clementiis
prb̃t. Iouinus ȩxorcista. Exciuitate tebastigensiũ.
termanus prb̃t. uictor diaconus. Ex prou̾intia
mauritania cesariense. fortunatus ep̃e. deuterius
diaconus. Ex prouintia Sardinia. Quintꝰ ep̃e.
admonius prb̃t. Ex prouintia africa. Cecilianus
epc̃.Sperantius diaconus. Exciuitate uthina: lam¬
beneuentina. anathasius epẽ. Ex ciuitate turbus¬
tuna. faustus epc̃. Exciuitate cocofeltis. surgenti
epc̃ Ex mimidia. uictor epẽ Ex ciuitate uirentiũ
uitalis epc̃ Ex portii urbis rome. Gregorius epẽ.

Expanded text:
degala, Orientalis episcopus, Flavius diaconus, ex civitate degala, Orientalis episcopus, Flavius diaconus, ex civitate Verorum, Artius episcopus, Felix exorcista ex civitate Tholosa, Martinus episcopus, Leontius diaconus ex provincia Bitania, Eburius episcopus ex civitate Culnia, Adelsius ex civitate Romanorum, Liberius episcopus, Flonetius diaconus ex civitate Betica, Sabinus presbyter ex civitate Tarcacona, Probatus presbyter, Castorius diaconus ex civitate Caesaraugusta, Clementinus presbyter, Rovinus exorcista ex civitate Tebestigenstium, Trimanus presbyter, Victor diaconus ex provincia Mauritania Caesariensi, Fortunatus episcopus, Deuterius diaconus ex provincia Sardinia, Quintus episcopus, Admonius presbyter ex provincia Africa, Cepiscopus, Sperantius diaconus. Civitate Uthina LamBeneviventiana Anastasius epitana Faustus episcopus: ex civitate Cocofeltis Surgenti ex Numidia, Victor episcopus ex civitate Virensium, Vitalis episcopus ex portu urbis Romae, Gregorius episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
norũ sixtus ep̃e. & florus
diaconus. E xprouintia
Ex prouintia apulia. Pard
ep̃c. & crescens diaconus. Ex
prouintia dalmatia. T̃ heo¬
dorus ep̃e & agathon diaco¬
nus. Ex urbe roma quos
nius & quiriacus diaconi. Ex prouintia italiȩ
orosius epc̃. Narareus lector. Ex prouintia uiennen¬
sium ciuitatis arelas. Marinus epẽ salamas prb̃t.¬
Nicetus afer: ursinus & fetrus diacones. Ex pro¬
uintia qua supra uiennensium. uerus ep̃c. Beclas
exorcista. Ex ciuitate uasione. dammas ep̃c. uictor
exorcista. Ex ciuitate aurasicoꝵ Faustinus prb̃t¬
Ex portu nicinsi. Innocentiꝰ diac̾ asapiꝰ ex orcista.
prigenius diaconus. Ex ciuitate rothomaGensium
ayidamus epc̃. Nicetius diaconus. Ex ciuitate au¬
gusta. Ioonupetius ep̃c. amandus prbt. filomatis
diaconus. Ex ciuitate heliudono. uotius epẽ. pi¬
tulius exorcista. Ex ciuitate agrippina Maternus
epc̃. maurinus diaconus. Exprouintia aquitam¬
ca ciuitatis Gabalon. Genialis epẽ. Ex ciuitate bur¬

Expanded text:
norum Sixtus episcopus et Florus diaconus; ex provincia ex provincia Apuliae Pardus episcopus et Crescens diaconus; ex provincia Dalmaciae Theodorus episcopus et Agathon diaconus: ex urbe Roma quos nius et Cyriacus diacones: ex provincia Italiae Orosius episcopus, Nazareus lector: ex provincia Viennensium ci presbyter, Nicetus Afer, Ursinis, et Petrus diacones ex provincia qua supra Viennensium, Verus episcopus, Bedas exorcista, ex civitate Vasione Dammas episcopus, Victor exorcista, ex civitate Aurasicoex porta, Innocentius diaconus, Agapius exorcista, copus, Prigenius diaconus ex civitate Rothomagensium, Avidamus episcopus, Nicetius diaconus, ex civitate Augusta, Idonupetius episcopus, Amandus presbyter, Filomatis diaconus, ex civitate Helvidono, Votius episcopus, Pitulius exorcista, ex civitate Agrippina, Maternus episcopus, Maurinus diaconus ex provincia Aquitanica civitatis Vagalii, Genialis episcopus ex civitate Bur
Abbreviated transcription (Latin):
N principio statuendum est. ut qui forte in
eccłia quamlibet causam iure apłico ȩccłiis
imposito agere uoluerit. & fortasse disscissio
clericorum uni parti displicuerit. non liceat
clericum iniudicium ad testimonium deuocari:

Expanded text:
 suscepit. Statutum est, ut qui forte in ecclesia quamlibet causam jure apostolico ecclesiis imposito agere voluerit, et fortasse decisio clericorum uni parti displicuerit, non liceat clericum in judicium ad testimonium devocari
Abbreviated transcription (Latin):
custodierit. fid̃i catholice reus erit:
um clericis eetraneȩ feminȩ nullatenus
habitent: nisi tantum mat̾ & soror. filia. a¬
mita. In quib ꝑsonis nichil sceleris estimari na
extranearum mulierũ uł ancillarũ suarũ
¶int̾dicta sibi consortia appetunt. Ido ꝗͥ coniuncte
dentur. illis ꝓ tempore religatis ad penitentiã qͦs sua
libidine infecerunt:
rint. aut iniduam uł repudiatam uł mere¬
tricẽ in coniugium acceꝑint: separari eos appͥo
Asumpserint aut sumpserunt. reꝑti amisso
oromis sui gradu inmonasterium contradant᷑
penitentiȩ:

Expanded text:
custodierit, fidei catholicae reus erit. custodierit, fidei catholicae reus erit. um clericis extraneae feminae nullatenus habitent, nisi tantum mater et soror, filia vel amita, in quibus personis nihil sceleris aestimari foextranearum mulierum vel ancillarum suarum interdicta sibi consortia appetunt, ideoque quaecunqudentur, illis pro tempore religatis ad poenitentiam quos sua libidine infecerunt rint, aut viduam vel repudiatam vel meretricem in conjugium acceperint, separari eos a proprio sumpseordinis sui gradu in monasterium contradantur poenitentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ro constitutis. Ergo ut sublimiores sibi prb̃os ag¬
noscant: tam hi quam illi in utroq choro consistant
licet nec prb̃o. utiq multominus diacono
qui minist̾ eoꝵ est. Ynum igitur orarium oport:
leuitam gestare insinistro humero: ꝓpt̾ quod orat
id est prȩdicat. Dexteram autem partem oportet
habere liberam: ut expeditius ad ministerium
sacerdotale discurrat. Caueant igit᷑ am leuite
geminum uti orarium. s unũ tantũ & purum
nec ullis colorib aut auro ornatũ:
dotes. detonso suꝑius capite toto. inferius¬
solam circuli coronam relinquant. ñ ficut huc
usq ingallitiȩ partib facere lectores uidentur.
qui prolixis ut laici comis in solo capitis apice
modicum circulum tondent. Ritus enĩ iste in
hispaniis huc usq hereticoꝵ fuit. Unde oporcet.
ut proamputando ab ȩccłiis scandalo. hoc signũ
dedecoris auferatur. & sit una tonsura uł habitus.
sicut totius hispaniȩ est usus. Qui autẽ hoc non

Expanded text:
ro constitutis: ergo ut sublimiores sibi presbyteros agro constitutis: ergo ut sublimiores sibi presbyteros agnoscant, tam hi quam illi in utroque choro consistantlicet nec presbytero uti, quanto magis diacono qui minister eorum est? Unum igitur orarium oportet levitam gestare in sinistro humero, propter quod orat, id est praedicat, dexteram autem partem oportet habere liberam, ut expeditus ad ministerium sacerdotale discurrat: caveant igitur amodo levitae gemino uti orario, sed uno tantum et puro nec ullis coloribus aut auro ornato. Xdotes, detonso susolam circuli coronam relinquant, non sicut huc usque in Gallaeciae partibus facere lectores videntur, qui prolixis, ut laici, comis in solo capitis apice modicum circulum tondent, ritus enim iste in Hispaniis hucusque haereticorum fuit, unde oportet ut pro amputando ab ecclesiis scandalo hoc signum dedecoris auferatur, et sit una tonsura vel habitus sicut totius Hispaniae est usus. Qui autem hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid eccłiasticȩ utilitatis ꝓuiderint. & ꝓ eo quod¬
cumq cõmodũ in remunerationẽ ꝓmiserint: ꝓ¬
missi solutionẽ eos exsoluere oportebit. ita ut io
ad concilium ꝓuintiale deferatur: ut eorũ conuen¬
tia confirmetur: quia sicut paulus ait. dignus ẽ.
oꝑarius mercede sua:
XXXUII
rebendum est a sacerdotib uitȩ solatiũ indigentibꝰ.
& maxime his quib restituenda uicissitudo est.
Quicumq gͦ fioelium de facultatib suis ȩccliȩ
aliquid deuotione propͥa contulerint. si forte ipsi
aut filii eorum redatt fuerint adinopiam. ab ea¬
dem ȩccłia suffragium uitȩ ꝓtemporis usu ꝑcipi¬
ant. Si enim clericis ut monachis seu ꝑegrinis.
aut quamlibet necessitatem sustinentib ꝓ solo re¬
ligionis intuitu. musum res ȩccłiastice largiunt᷑:
quantomagis consulendum est. quib retributio
iusta debetur:
biam. ut sese prb̃is anteponant. atq in pͥmo

Expanded text:
liquid ecclesiasticae utilitatis providerint, et pro eo quodliquid ecclesiasticae utilitatis providerint, et pro eo quodcunque commodum in remunerationem promiserint, promissi solutionem eos exsolvere oportebit, ita ut id ad concilium provinciale deferatur, ut eorum conniventia confirmetur quia sicut Paulus ait: « Dignus est operarius mercede sua . » XXXVII. Praebendum est a sacerdotibus vitae solatium indigentibus, et maxime his quibus restituenda vicissitudo est. Quicunque ergo fidelium de facultatibus suis ecclesiae aliquid devotione propria contulerint, si aut filii eorum redacti fuerint ad inopiam, ab eadem Ecclesia suffragium vitae pro temporis usu percipiant. Si enim clericis vel monachis seu peregrinis aut quamlibet necessitatem sustinentibus pro solo religionis intuitu in usum res ecclesiasticae largiuntur, quanto magis his consulendum est quibus retributione justa debetur? biam, ut sese presbyteris anteponant atque in primo
Abbreviated transcription (Latin):
ita & dos eiꝰ ad ordinationẽ epĩ ꝑtineat:xxiii¬
uicumq ep̃e alterius epĩ diocesim ꝑtriginta annos
sine aliqua int̾pellatione possederit: quia scđm ius
legis eius uidetur esse diocesis admittenda ñ est contͤ
eum actio reposcendi s hoc intra unam prouintiam.
Extra uͦ nullomͦ: ne dum diocesis defenditur. ꝓum¬
tiarum t̃mini confundantur: xxxiiii
ita t̾ritorii conuentum non admittit. Idõq basi¬
licȩ quȩ nouȩ condite fuerint. ad eum ꝓcul dubio
epm̃ ꝑtinebunt. cuius conuentus esse constiterit:¬
pm̃ ꝑ cunctas dioceses paroechiasꝙ suasxxxu
ꝑsingulos annos ire oportet: ut exquirat quo una¬
queq basiliea in reparationẽ sui indiget. Quod si ip¬
se aut languore detentus. aut aliis occupationib
implicatus. id explere nequiuerit. prb̃os ꝓbabiles
aut diaconos mutat: qui & reditus basilicarum
& reparationes. & ministrantiũ uitam inquirant:

Expanded text:
ita et dotem ejus ad ordinationem episcopi pertiita et dotem ejus ad ordinationem episcopi perticopus alterius episcopi dioecesim per triginta annos sine aliqua interpellatione possederit, quia secundum jus legis ejus jam videtur esse dioecesis, admittenda non est contra eum actio reposcendi, sed hoc intra unam provinciam, extra vero nullo modo, ne dum dioecesis defenditur provinciarum termini confundantur. XXXV. Deita territorii conventum non adimit, ideoque basilicae quae novae conditae fuerint ad eum procul dubio episcopum pertinebunt, cujus conventus esse constiteritper cunctas dioeceses parochiasque suas per singulos annos ire oportet, ut exquirat quo unaquaeque basilica in reparatione sui indigeat. Quod si ipse aut languore implicatus, id explere nequiverit, presbyteros probabilis vitae aut diaconos mittat, qui redditus basilicarum et reparationes et ministrantium vitam inquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
uaritia radyx est cunctorum malorũ. Cuiꝰ sitis etiã¬
sacerdotum mentes optinet. Multi fidelium in
amore xpĩ & martyrum. in paroechiis ep̃orũ basi¬
licas construunt. oblationes scãs tribuunt. sac̾dotes
hec auferunt. atq inusus suos conuertunt. Inde est
quod cultores sacrorum deficiunt. dum stipendia
sua ꝑdunt. Inde labentium basilicarũ riuinȩ non
reparantur: quia auaritia sacerdotali omnia aufe¬
runtur. ꝓqua re constitutũ est apresenti concilio.
epõs ita dioceses suas regere. ut nichil ex earũ iure p̃¬
sumant auferre. s uxta priorum auctoritatẽ concilioꝵ.
tam de oblationib quam de tributis ac frugib t̃tiam
tum exstiterit: ꝑ concilium restauretur: appellantibꝰ
aut ipsis conditorib aut certe ꝓpinquis eorum. si iam
illi a scło discesserunt. Nouerint autem conditores ba¬
silicarum in reb quas eisdem eccłiis conferunt. nullam
potestatem habere. s iuxta canonũ instituta. sicut eccłia

Expanded text:
XXXII. Avaritia radix est cunctorum malorum, cujus sitis etiasacerdotum mentes obtinet. Multi famore Christi et martyrum, in parrhociis episcoporum basilicas construunt, oblationes conscribunt; sacerdotes haec auferunt, atque in usus suos convertunt. Inde est quod cultores sacrorum deficiunt, dum stipendia sua perdunt. Inde labentium basilicarum ruinae non reparantur: quia avaritia sacerdotali omnia auferuntur. Pro qua re constitutum est a praesenti concilio episcopos ita diocaeses suas regere, ut nihil ex earum jure praesumant auferre: sed juxta priorum auctoritatem Conciliorum, tam de oblationibus, quam de tributis ac frugibus, tertitum exstiterit, per Concilium restauretur: appellantibus aut ipsis conditoribus, aut certe propinquis eorum, si jam illi a saeculo discesserunt. Noverint autem conditores basilicarum, in rebus quas eisdem ecclesiis conferunt, nullam potestatem habere: sed juxta Canonum instituta sicut ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
olentes¬
iquis elerieus indemoliendis sepulehris el u¬
fuert de prehensus: quia facius hoc ꝓsaerile¬
gio legib publicis sanguine uindicatum oportee
canonib intali scelere ꝓditum aclericatus ordine
sabmoueri. & penitentiȩ triennio deputari. A Lui

Expanded text:
olientibquis clericus in demoliendis sepulcris fuerit deprehensus, quia facinus hoc pro sacrilegio legibus publicis sanguine vindicatur, oportet canonibus in tali scelere proditum a clericatus ordine submoveri et poenitentiae triennio deputari. XLVI
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Despectio tamen & irrisio talium in ipsos re¬
torquȩbitur qui ipsos infestant. quia & abundanta
eorum in egestatem. & suꝑbia transibit inconfu¬
sionem. Et quiequid ipsis aduersitatum uł maloꝵ
irrogatur: non est pena erminis s uirtutis examen.
Et sicut aurum quanto plus excoquitur tanto
melius efficitur: sic iustus quanto plus tribulat᷑
si ipsam tribulationẽ patient̃ portauerit. tanto
purior & do clarior redditur. Unde ipsa ꝑse uen¬
tas dicit. Beati qui ꝑsecutionem patiuntur ꝓpt̃
iustitiam: qm̃ ipsorum est regnum cęlorum᷑. De¬

Expanded text:
rant. Despectio tamen et irrisio talium in ipsos rerant. Despectio tamen et irrisio talium in ipsos retorquebitur qui ipsos infestant: quia et abundantia eorum in egestatem, et superbia transibit in confusionem. Et quidquid justis adversitatum vel malorum irrogatur, non est poena criminis, sed virtutis examen. Et sicut aurum, quanto plus excoquitur, tanto melius efficitur: sic justus, quanto plus tribulatur si ipsam tribulationem patienter portaverit multo purior et charior Deo redditur. Unde ipsa per se Veritas dicit : Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
bet criminib clericũ pulsandum crediderit. in
prouintia in qua consistit ille qui pulsatur. suas
exerat actiones: nec estimet eum accusator alibi
aut longius ꝑtrahendum ad iudiciũ. Ille uͦ qͥ¬
se ipsum confiteatur. aut ꝑinnocentes & canonice
examinatos regularit̃ testes conuncatur. irritam
retractandam. ita ut oppressis ab omnib in cunc¬
tis subueniatur causis. Caueant iudices eccłie
ne absente eo cuiꝰ causa uentilatur sententiam
proferant. quia irrita erit: qui etiã pęn̾ã & rationẽ
pro actione in fr̃or presentia dabunt. Proditoꝵ
uero nec calumnia nec uox audiatur. Nemo eñ
debitorem amplius potest cognoscere: quã ille
qui in uriam eiusq sustinuit nequitiam. Omnes
ergo qui inxp̃o uolunt pie uiuere: necesse est ut
ab impiis & dissimilib patiantur opprobria. &
despiciantur tanquam stulti & in sani. Qui pre¬
sentia bona ꝑdunt. ut inuisibilia & futurã adqui¬

Expanded text:
bet criminibus clericum pulsandum crediderit, in bet criminibus clericum pulsandum crediderit, in provincia, in qua consistit ille qui pulsatur, suas exerceat actiones, nec aestimet eum accusator alibi, aut longius se ipse confiteatur , aut per innocentes et canonice examinatos regulariter testes convincatur. Aliter irritam eretractandam, ita ut oppressis ab omnibus, in cunctis subveniatur causis. VI. Caveant judices Ecclesiae, ne absente eo cujus causa ventilatur, sententiam proferant, quia irrita erit, qui etiam rationem pro actione fratrum in praesentia dabunt. Proditoris vero nec calumnia, nec vox audiatur. Nemo enim debitorem amplius potest cognoscere, quam ille qui injuriam ejusque sustinuit nequitiam. Omnes ergo qui in Christo volunt pie vivere necesse est ut ab impiis dissimilibus patiantur opprobria, et despiciantur tamquam stulti et insani , qui praesentia bona perdunt, ut invisibilia et futura acqui
Abbreviated transcription (Latin):
tur betur eccłia. S quẽ admodũ illius gub̃nante
grã petendum est. ut nulla nos suꝑueniens ext̾ius
unda conturbet. ita extotis orandum est uisceribꝰ
nobis interioris ex hauriat. Aduersarius quippe
diabolus. qui contra humiles seuiens sicut leo ru¬
giens circuit querens quem deuoret: ñ iam ut cer¬
nimus caulas circũit. s ita ualide in quibdam eccłie
necessariis membris dentem figit. ut nulli sit du¬
bium. quia nisi unanimiter fauente dno cunctoꝵ
prouida pastoꝵ turba concurrat. omne qͥd absit
citius ouile dilaniet. Quappt̃ de tractores qui di¬
uina auctoritate eradicandi sunt. & fautores ini¬
micoꝵ. ab episcopali submouemus accusatione.
Similit̾ nec summorũ quispiam minorũ accu¬
sationib impetatur aut disꝑeat neq in re dubia
certa uidicetur sententia. nec ullum indiciũ nisi
ordinabilit̃ habitum teneatur. Siquis suꝑ quib: li¬

Expanded text:
erturbatur Ecclesia. Sed quemadmodum illius gubernante erturbatur Ecclesia. Sed quemadmodum illius gubernante gratia petendum est ut nulla nos superveniens exterius unda conturbet, ita ex totis orandum est visceribusnobis interioris exhauriat. Adversarius quippe diabolus qui contra 773 humiles saeviens, sicut leo rugiens circuit quaerens quem devoret, non jam, ut cernimus, caulas circuit, sed ita valide in quibusdam Ecclesiae necessariis membris dentes figit, ut nulli sit dubium quia nisi unanimiter, favente Domino, cunctorum provida pastorum turba concurrat, omne, quod absit, citius ovina auctoritate eradicandi sunt, et fautores inimicorum, ab episcopali submovemus accusatione. II. Similiter ne summorum quispiam , minorum accusationibus impietatur, aut dispereat. III. Neque in re certa judicetur sententia, nec ullum judicium, nisi ordinabiliter habitum, teneatur. IV. Si quis super quibusli
Abbreviated transcription (Latin):
ARISSIMO ATQ¬
lix ep̃c. indño salutẽ. Gau¬
dere me plurimum & exul¬
tare in dno. dilectionis tue
scͥpͥta fecerunt. quibꝰ euiden¬
ter ostendit᷑ quantũ catho¬
licam diligis fidem. & quantum hereticũ de testaris
errorem. Heresis quippe est nimis impia & euangłice
ueritatis inimica: quȩ non portionem aliquam ledere.
s ipsa xpĩanȩ religionis conatur fundamenta con¬
uellere. Quoscumq enim rapit ad se. non solum
in hoc uit̾ium s in multa alia uitia ruere facit. et
ipso suadente antiquo hoste. non solum ꝑ secutores
eccłie s etiam sacerdotum eius fiunt. Una igit᷑
mente corrigere curemus & in sequamur tales: &
ab hoste suo ȩccłam eiusq fideles & sacerdotes do¬
mininitamur libare. Prestabit uires omip̃s re¬
demptor nr̃ karitati atq iustitiȩ: prestabit nobis
longe a se positis unitatem sp̃c sui. ipse cuniꝰ artificio
quasi in arce modum quattuor constructa laterib
atq imputribilium lignorum compage. & bitu

Expanded text:
issimo Patlix episcopus in Domino salutem. Gaudere me plurimum , et exultare in Domino, dilectionis tuae scripta fecerunt, quibus evidenter ostenditur. quantum catholicam diligis fidem, et quantum haereticum detestaris errorem. Haeresis quippe est nimis impia, et evangelicae veritatis inimica, quae non portionem aliquam laedere, sed ipsa christianae religionis conatur fundamenta convellere. Quoscumque enim rapit ad se, non solum in hoc vitium, sed in multa alia vitia ruere facit: et ipso suadente antiquo hoste, non solum persecutores Ecclesiae, sed etiam sacerdotum ejus, fiunt. Una igitur mente corrigere curemus et insequamur tales, et ab hoste suo Ecclesiam, ejusque fideles et sacerdotes Domini, nitamur liberare. Praestabit vires omnipotens redemptor noster charitati atque justitiae : praestabit nobis, longe a se positis, unitatem Spiritus sui ipse, cujus artificio, quasi in arcae modum, quatuor mundi constructa lateribus, atque imputribilium lignorum compage, et bitu
Abbreviated transcription (Latin):
labimini. Uidebitis & gaudebit cor urm. & ossa
ur̃a quasi herba germinabunt. Et cognoscetur
manus dñi. seruis eius: & indignabitur inimicis
suis. Quia ecce dñs in igne ueniet: & quasi turbo
quadrige eius: reddere in indignatione furorem
suum. & increpationẽ suã inflamina ignis. Quia
in igne dñs iudicat & ingladio suo ad omnẽ carnẽ.¬
& multiplicabuntur int̾fecti a dno. Qui scĩficabant᷑¬
& mundos se putabant in ortis. post ianuam in¬
trinsecus. Qui comedebant carnẽ suillam. & abo¬
minationem. & murẽ. simul consumentur dicit
qns. Ego autem oꝑa corũ &e cogitationes eorum
aorio ut congregem cum omnib gertidꝰ. eningeus.
sorui. E mitam exeis qui saluant es nerinte a dgen

Expanded text:
labimini. Videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa labimini. Videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabunt: Et cognoscetur manus Domini servis ejus et indignabitur inimicis suis. Quia ecce Dominus in igne veniet, et quasi turbo quadrigae ejus: Reddere in indignatione furorem suum, et increpationem suam in flamma ignis: Quia in igne Dominus judicabit  Al. diet multiplicabuntur interfecti a Domino. Qui sanctificabantur, et mundos se putabant in hortis post januam intrinsecus, qui comedebant carnem suillam, et abominationem, et murem: simul consumentur, dicit Dominus. Ego autem opera eorum, et cogitationes eorum, venio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis: signum. Et mittam ex eis qui s
Abbreviated transcription (Latin):
ticia ur̃a. ipsi autem confundentur. Nox popłi deci¬
uitate. uox de templo. uox dnĩ reddentis retributio¬
nem inimicis suis. Antequam parturiret peꝑit.
antequam ueniret partus eius peꝑit masculum.
Ouis audiuit unquam tale. Et quis uidit huic
simile: Nunqͥd parturiet terra indie una aut
parietur gens simul: quia parturiuit & peꝑit
syon filios suos: Nunquio ego qui alios parere
facio. ipse non pariam dicit dñs: Si ego qui gene¬
rationem ceteris tribuo. sterilis ero. ait d̾ns & tu¬
us: Letamini cum ierłm & exultate in ea omnes
qui diligitis eam. Gaudete cum ea gaudio uni¬
uersi qui lugetis suꝑ eam: ut sugatis & repleami¬
ni ab uberib consolationis eius. ut mulgeatis
& delicus affluatis ab omnimoda gła eius. Quia
hec dicit dns. Ecce ego declinabo suꝑ eam quasi flu¬
uium pacis. & quasi torrentẽ mundantẽ głam
gentium quam sugetis. Ad ubera portabimini.
suꝑ genua blandientur uobis. Quomͦ sicui mat̾
blandiatur ita ego consolabor uos. & in irłm conso¬

Expanded text:
fundentur vox populi de civitate vox de templo vox Domini reddentis retributionem inimicis suis antequam parturiret peperit antequam veniret partus eius peperit masculum quis audivit umquam tale et quis vidit huic simile numquid parturiet terra in die una aut parietur gens simul quia parturivit et peperit Sion filios suos numquid ego qui alios parere facio ipse non pariam dicit Dominus si ego qui generationem ceteris tribuo sterilis ero ait Dominus Deus tuus laetamini cum Hierusalem et exultate in ea omnes qui diligitis eamversi, qui lugetis super eam, ut sugatis, et repleamini ab ubere consolationis ejus: ut mulgeatis, et deliciis affluatis ab omnimoda gloria ejus. Quia haec dicit Dominus: Ecce ego declinabo super eam quasi fluvium pacis, et quasi torrentem inundantem gloriam gentium, quam sugetis: Ad ubera portabimini, et super genua blandientur vobis. Quomodo si cui mater blandiatur, ita ego consolabor vos, et in Jerusalem conso
Abbreviated transcription (Latin):
carni. Quid aliuo detrahentes facrunt nisi in pril¬
uere flant. atꝙ in ocłos suos tĩam excitanit. &e unde
plus aetractionis ꝑflant inde magis nichil ueritatis
uident: Tales tamen fr̃ hmẽ portandi sunt & corri¬
gendi: quia ceci sunt: & duces cȩcorum. His koñe res¬
pondi breuit̃ consultis tuis: quȩ te & omnes epãs
regularit̃ tenere mandamus. Tuam tamen fr̃ mo¬
nemus prudentiam. ut prostatu eccłie & sacer¬
dotum eius prouirib elaborare studeas. & ordinẽ
lari scõrũ decreta ne ꝑmittas. s omnes quoscumꝙ
pocueris instruas. ut fructuosos dño manipulo rep̃sentes¬

Expanded text:
ntes faciunt , nisi in pulverem flant, atque in oculos suos terram excitant? Et unde plus detractationis perflant, inde magis nihil veritatis vident? Tales tamen, frater charissime, portandi sunt et corrigendi, quia caeci sunt, et duces caecorum . His, charissime, respondi breviter consultis tuis, quae te et omnes episcopos regulariter tenere mandamus. Tuam tamen, frater, monemus prudentiam, ut pro statu Ecclesiae et sacerdotum ejus, pro viribus elaborare studeas, et ordinem lari sanctorum decreta non permittas, sed omnes quoscunque potueris instruas, ut fructuosos manipulos
Abbreviated transcription (Latin):
icariis epõrũ. quos greci corepiscopos uocant.
non licere uł presbiteros uł diaconos ordmare.
S nec presbiteris ciuitatis sine ep̃i p̃cȩpto aliqͥd
imꝑare. nec sine auctoritate litterarum eiꝰ in una

Expanded text:
icariis episcoporum quos Graeci coepiscopos vocant non licere, vel presbyteros, vel diaconos ordinare. ed nec presbyteris civitatis sine episcopi praecepto aliquid imperare, nec sine auctoritate litterarum ejus in una
Abbreviated transcription (Latin):
nus. langobardus uł cuiuscunq sit gentis iacriq
baptismatis unda lotus. attemptet. ut ñ tanti pia¬
culi mole oppressus precipitationẽ incidat. aut uo¬
ragine mergatur iniquitatis. uitari debeat atq
radicitus euellatur. Post hanc om̃ium consoña
responsionem. gregorius apłicus papa ante corpus
rendo sententiam dixit.
iquis prb̃am duxerit in coniugium: anathema
sit. Et responderunt om̃s tertio. Anathema sit.
anathema sit. Et responderunt omnes tertio.
Anathema sit.
Siquis monacham quã di ancillam appellant in con¬
iugium duxerit. anathema sir. Et respondert̃ om̃s
tertio. Anathema sit.
Siquis commatrem spiritualem duxerit in coniugi

Expanded text:
nus, Longobardus, vel cujuscunque sit gentis, sacrique nus, Longobardus, vel cujuscunque sit gentis, sacrique baptismatis unda lotus attentet, ut non tanti piaculi mole oppressus praecipitationem incidat, aut voragine mergatur iniquitatis, vitari debeat, atque radicitus evellat. Post hanc omnium consonam responsionem Gregorius apostolicus papa ante corpus rendo sententiam dixit: I. quis presbyteram duxerit in conjugio, anathema sit; et responderunt omnes tertio, anathema sit. II. anathema sit; et responderunt omnes tertio, anathema sit. III. Si quis monacham, quam Dei ancillam appellant, in conjugio duxerit, anathema sit; et responderunt omnes tertio, anathema sit. IV. Si quis commatrem spiritalem duxerit in conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
mur. & uocem audire inquientẽ. Euge serue bone
ꝙ̃ fidelis. quia suꝑ pauca fiuisti fidelis supra multa te
constituam. intra in gaudium domini dui. Hinc
namq est quod ingemiscens dico quia popłi xp̃i¬
ani aliquos ꝑ prouintiam italiam cõmorantes
audio temere contra catholicam fidem & patrũ
statuta patrare. ita ut do sacratas feminas duce¬
re prȩsumant mulieres. & ꝓpinquas coniugio soci¬
ent. Quod oportunũ est spiritali amputari mu¬
crone.atq si ur̃e placet scĩtati radicitus euelli. ne
seges boni agricolȩ xiranioꝵ mixta horrentib fru¬
tectis sordescat. Sc̃issimi ep̃i seu uenerabiles prb̃i¬
responderunt. Uere cognoscimus gr̃a scĩ sp̃s cor
riȩ squalores a fidelium mentib detergant᷑.  qua
si uulnus corpori infixum aditu talis miseriȩ obsera¬
to salutari antidoto curet᷑. sicut bene prȩuisum est
interdictione anathematis. ne denuo hoc qͥspiã roma¬

Expanded text:
mur, et vocem audire inquientem: « Euge, serve bone, mur, et vocem audire inquientem: « Euge, serve bone, et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui . » Hinc namque est quod ingemiscens dico: Quia populi Christiani aliquos per provinciam Italiae commorantes, audio temere contra catholicam fidem, et Patrum statuta patrare, ita ut Deo sacratas feminas ducere praesumant mulieres, et propinquas conjugio socient. Quod opportunum est spiritali amputare mucrone, atque si vestrae placet sanctitati: radicitus evelli, ne seges boni agricolae zizaniorum mista horrentibus frutetis sordescat. Sanctissimi episcopi, seu venerabiles responderunt: Vere cognoscimus gratia sancti Spiririae squalores a fidelium mentibus detergantur, et quia vulnus corpori infixum aditu talis miseriae obserato salutari antidoto curetur, sicut bene praevisum est interdictione anathematis, ne denuo hoc quispiam Roma
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ ac beatissimus papa ante corpus beatissi¬
mi petri in synodo residens dixit.
uor sinus dñicȩ plebis suꝑna miseratione
rectores. studiosius nos conuenit di presidium ꝓ
eoꝵ sepe Rogitare salute. ne de creditis frustratis¬
q qd̾ absit animab insidiis antiqui hostis ante
pastorem om̃ium. nisi succedat prȩueniendo de of¬
fensis correctio districtam cogamur soluere rationẽ:
dumq ꝑpendo uł ad animum reduco quanta circũ¬
spectione nos oporteat. inuigilando contra sui cuiusq
sceleris nequitiam obuiare. & si quando insilierit ad
ꝑturbandas fidelium mentes adiutorio suꝑno ictui
eius resistere. ualde contutior atq nimis tabesco
ne serpentina calliditate quod absit leuiores quosq
decipiat. Deo uero fauente sollicitudine nimia fre¬
di animȩ quiore mente diuino uiuamine ꝓ falute
om̃ium studere debemꝰ. ut in confuso uultu ñ de
fraude cuiusqũa ꝑculsi assistere ȩterno iudici merea¬

Expanded text:
simus, ac beatissimus papa, ante corpus beatissisimus, ac beatissimus papa, ante corpus beatissimi Petri in synodo residens dixit: Cum simus Dominicae plebis superna miseratione rectores, studiosius nos convenit Dei praesidium pro eorum saepe rogitare salute, ne de creditis frustratisque quod absit animabus insidiis antiqui hostis ante pastorem omnium, nisi succedat praeveniendo de offensis correctio, districtam cogamur solvere rationem, dumque perpendo vel ad animum reduco quanta circumspectione nos oporteat invigilando contra sui cujusque sceleris nequitiam obviare, et si quando insilierit ad perturbandas fidelium mentes adjutorio superno ictui ejus resistere valde concutior, atque nimis tabesco, ne serpentina calliditate quod absit leviores quosque decipiat, Deo vero favente sollicitudine nimia freti, animam aequiore mente divino juvamine pro salute omnium studere debemus, ut inconfuso vultu non de fraude cujusquam perculsi assistere aeterno judici merea
Abbreviated transcription (Latin):
post consulatum uͦ eius anno .uii. sed & constanti¬
no nouo imꝑatore eius filio. anno .iͦi. mense apri¬
le indictione. iĩii. pręsidente scĩssimo Gregorio apo¬
stolico papa in basilica beati petri apłoꝵ princi¬
pis ante confessionem. considentib etiã sc̃issimis ep̃is
Agnello ferentinati
Agnello Sutrino
Lohe Belliternensi
Tribunatio filaris
Uitale a latrino
Anastasio Tiburtino
Oportuno Maurianensi
Loħe Blerano
Mauriciano Gabis
Uuiliarit Mlarniensi
Georgio portuensi
Sergio Prenestins
Tiberio siluȩ candidȩ
Petro camerino
GRegorio anagnias
Sinderedo archiep̃o spamȩ
Georgio Nepe
Sedulo ep̃o Britanniȩ
Ioħe signias
Fergusto ep̃o Scotiȩ
Andrea Albanensi
Et maurmo Palmari
seu uenerabilibus prb̃is. Sisimo. I oħe. Iteo
loħe. Fustracio. Georgio. Thalasio. Iarino
Constantino. C Regorio. Iohanne. Epiphanio.
Marino. Ioħe. & I oh̃e: astantib quoq diaco¬
nib. Petro archidiacono. Georgio. M ascho
seu B̾ enedicto uł cuncto clero: Gregorius scĩs¬

Expanded text:
Constantino imperatore ejus filio anno 2, mense Aprili, indictione 4, praesidente sanctissimo Gregorio apostolico papa in basilica beati Petri apostolorum principis ante confessionem, considentibus etiam sanctissimis episcopis Agnello Ferentinati, Agnello Sutrino, Joanne Belliternensi, Triburatio Filaris, Vitale Alatrino, Anastasio Tiburtino. Opportuno Maurianensi, Joanne Blerano, Mauriciano Sabis, Wiliarit Narmensi, Georgio Portuensi, Sergio Prenestino, Tiberio Silvae Candidae, Petro Camerino, Gregorio 283 Anagnias, Sinderedo archiepiscopo Spamae, Georgio Nepae, Sedulo episcopo Britanniae, Joanne Signias, Fergusto episcopo Scotiae, Andrea Albanensi, et Maurino Palmari, seu venerabilibus presbyteris, Sisinnio Joanne, item Joanne, Eustratio, Georgio, Talasio, Marino, Constantino, Gregorio, Joanne, Epiphanio, Marino, Joanne, et Joanne, astantibus quoque diaconibus, Petro archidiacono, Georgio Orascho, seu Benedicto, vel cuncto clero, Gregorius sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
capitula quarti concilii toletani.
D e oratione & ficd̃i confessione quȩ in scã di ecelia p̃dicat᷑.
N ulla pene res magis discipline mores ab ȩccłia xp̃i
depulit quam in ordinata diu̾sitas officii.
De formula sca̾m quã debeat scã synodꝰ indi noĩȩ fieri.
In sollemnitate paschali qualit̾ solet in hispanus ua¬
De baptismi sac ramento.
Comꝑimꝰ quod ꝑ non nullas eccłias in die.ui. feria pas¬
sionis anĩ elausis basilicarum forib non cęlebretur.¬

Expanded text:
 QUARTI TOLETANI. 1. De oratione et fidei confessione quae in sancta Dei Ecclesia praedicatur. 2. Nulla pene res magis disciplinae mores ab Ecclesia Christi depulit, quam inordinata diversitas officii. 3. De formula secundum quam debeat sancta synodus in Dei nomine fieri. 4. In solemnitate paschali qualiter solet in Hispaniis vaDe baptismi sacramento. Comperimus quod per nonnullas ecclesias in die sexta feria passionis Domini clausis basilicarum foribus nec celebretur
Abbreviated transcription (Latin):
e lib̃tis qui a quibꝰcumq manumissi st̃. att
eccłie patrocinio cõmendati ȩxistunt.
t qui lib̾tatem adnis suis ita ꝑcipiunt. ut nul¬
lum ineis obsequium patronus detentet. sus¬
cipiantur adclerum. sꝑ paroechias licet.
De familiis eccłie constituere prb̃os uł diaconos

Expanded text:
umissi sunt atque ecclesiae patrocinio commendati existunt. t qui libertatem a dominis suis ita percipiunt, ut nullum in eis obsequium patronus detentet, suscipiantur ad clerum. 73. De famulis esiae constituere presbyteros vel diaconos
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis clericus indemoliendis sepulchris fuerto de¬
prehensys.
De p̾cepto dm̃ nr̃i si senandi regis.
De eligendis echonomis.
De professione monachi ut quicquio fuerit allegatuin
e monachis qui egredientes de monasterio ñ solum
ad scam reuertuntur s etiam uxores accipiunt.
De religiosis ꝓpͥe regionis qͥnec int̾ clericos nec inter
De eis qui indiscrimine constituti penitentiã accipiun.
De scłarib qui accipientes pęnitentiã se totonderant̃.
De iudeis ne ui aderedendũ eogantur.ꝯ. errorib.
De cupiditate epĩ prb̃i. diaconisiue clericorũ. qͥ cont̾

Expanded text:
erit deprehensus. 46. De praecepto domini nostri Sisenangi regis. 47. De eligendis oeconomis. De professione monachi, ut quidquid fuerit allegatum, De monachis qui egredientes de monasterio non solum ad saeculum revertuntur, sed etiam uxores accipiunt. 52. De religiosis prDe eis qui in discrimine constituti poenitentiam accipiunt. 54. De saecularibus qui accipientes poenitentiam se totonderant et56. De Judaeis ne vi ad credendum cogantur. 57. De cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
e iudeis qui xp̾ianas mulieres in coniugiohabent.
Non potest erga hoiẽs ce fidelis qui ȩxstiterit impius.
rege ut iudei aut qui ex iudeis sunt officia pub¬
lica nullatenus appetant.
Et xpĩanos seruos ñ liceat udeis habere. buunt.

Expanded text:
e Judaeis qui Christianas mulieres in conjugio habent. 63. Non potest erga homines esse fidelis, qui extiterit impius irege, ut Judaei aut qui ex Judaeis sunt officia publica nullatenus appetant. Ut Christianos servos non liceat Judaeis habere.