comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ om̃s homines eẽ sicut meipsũ B eatiqui pau¬
lusimilis fuerit felix qui audit apłm p̃cipientẽ
ñ ignoscentẽ hoc inquit uolo hocdesidero ut i¬
mitttores meisitis sicut egoxp̃i. Ille uirgo deuir¬
gine deincorrupta in corruptus Nios quia ho¬
mines sum etnatiuitttẽ saluatoris Nĩ possum
imitari ⁊ mitem̃ altim conuersationẽ Vlud
diuinittitis etbecititudinis ẽ hochumanȩ ẽditao¬
nus inetdaboris uolo om̃s homines similesmeieẽ
udũ mei similes ̃ similes fiant & xp̃i cuius ego
similessũ Quieni in xp̃ocredit deb& sicut ille
ambulauut et ipse ambulare. Sed unꝰquis q ꝓ
priũ hab& cdonũ exdõ alius quidem sic alius
aũt sic. Quid in quid uelim : ꝑ spicuum est
Sed qm̃ in eccła diuerscis̃ dona. concedo et nuptias
neuidear dãpnare naturã : simulq c̃sidera qđ aliud
donũ uirginitictis sit aliud nuptiarũ. sienĩ eadem

Expanded text:
autem omnes homines esse ut meipsum . Beatus qui Pauautem omnes homines esse ut meipsum . Beatus qui Pauli similis fuerit; felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi . Ille virgo de virgine, de incorrupta incorruptus; nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversatdivinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christi, cujus ego similis sum. Qui enim in Christum credit, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo: alius quidem sic, alius autem sic . Quid, inquit, velim, perspicuum est. Sed quoniam in Ecclesia diversa sunt dona, concedo et nuptias, ne videar damnare naturam. Simulque considera, quod aliud donum virginitatis sit, aliud nuptiarum. Si enim eadem
Abbreviated transcription (Latin):
Maritis uxoubq datlegẽ et dãpnato carnis or¬
n atu castititẽ p̃dicat etornatũ interioris homi
nis in in corruptione mitis et silentis p̃s. quo¬
demmodo dicens. Qm̃ exterior ur homocor¬
ruptus ẽ etbeaititudinẽ in corruptionis quaȩp¬
priaeurginũ ẽ habere destitit : Imitamini ingor¬
ruptionẽ sp̃s saltim ꝑ serã abstinentiã. Et qđ cor¬
rẽrunã rtunã concedere: statĩ infest Netepta
uossatanas ꝓpt̃ incontinentiã. laboramꝰ quasĩ¬
obscurũ disserere cũ exposuerit seipse quiscrip
indulgentiã sed p̃ceptũ quasi ñ eodem modo
etsecunda et tertia matrimonia c̃cedantur
qua siñ etfor ncatorib ꝑ paemitentiã fores
aperiantur ecclae quođq his maius est inces¬
tis nã illũ uiolatorẽ nouerce quẽ in prima ad
corinthios tradiderat satanȩ in interitũ car¬
nis ut sõs saluus fier& in secunda retrahit. et
ne habundantiori tristitia absorbeat᷑ frater

Expanded text:
Maritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis orMaritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hnis in incorruptione quieti et modesti spiritus, quodammodo dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem integritatis, quae proprie virginum est, habere destitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod correm ruinam concedere, statim infert: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestramobscurum disserere, cum exposuerit ipse quod scripsindulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo et secunda et tertia matrimonia concedantur, quasi non et fornicatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam illum violatorem novercae, quem in prima ad Corinthios Epistola tradiderat Satanae , in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret, in secunda retrahit , et ne abundantiori tristitia absorbeatur frater,
Abbreviated transcription (Latin):
idem apłs in alio loco ut semꝑ oremꝰ. si semp
orandũ est nũ quã ergo coniugio seruiendũ
qm̃ quocies cũq uxori debitũ reddo ora¬
coniugciliũ uinculoꝵ. uidequomodo infor¬
cohabitantis iuxta sententiã quasun firmio¬
riuasculo muliebri tribuentes honorem
Sicut heredes multi plicigratiae ut ñ inpedi¬
antur orationes ur̃ae .: ecce eodem sensu quia
eodem et sp̃ũ inpedire dic̃ oraitiones officio
coniuigali : qđ aut̃ ait similit̃ idcirco adimi¬
incultu uestis ornatus. sed abs conditꝰ cordi
homo in incorruptione mitis et silens sp̃s
hocẽ corãdõ placens cernis qualec̃ iugium
int̃ iuros uxoresq p̃cipiat. Cohabitantes
iux tascientiã. ut nouerint quid uelio
quid desiden& ds̃ et tribuant honorem
ua sculo muliebri  Siabstinemꝰ nos a cortu
honorẽ tribuimꝰ uxorib: siñ abstinemus
ꝑspicuũ ẽ honori contrariã eẽ contume¬

Expanded text:
idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, oraconjugalium vinculorum, vide quomodo inforcohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes 248 honorem, et sicut cohaeredes multiplicis gratiae, ut non impediantur orationes vestrae . Ecce eodem sensu, quia eodem et spiritu, impediri dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imiin cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contume
Abbreviated transcription (Latin):
anto inquit animus laboris afflictionis e
sub trahit. quanto perspem ad summa sustol¬
lit. An non quasiauis paulus aduolatus natus
fuerat: qui to taduersa sustinens dicebat: Nr̃a
si terrestris domus nrahuius habitationis dissol¬
uatur quod ȩdificationem ex dõhabemus. domu
Non manu factam aeternam incaelis. Uelut auis
ergo ima transcenderat . quem adhuc corpore
in terra demorantem laminsubli mibus speipen¬
na subleuabat

Expanded text:
anto animus a labore afflictionis se subtrahit, quanto per spem ad summa sustollit. An non quasi avis ad volandum Paulus natus fuerat, qui tot adversa sustinens dicebat: « Nostra nis dissolvatur, quod aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis . Velut avis ergo ima transcenderat, quem adhuc corpore in terra demorantem, jam in sublimibus spei penna sublevabat
Abbreviated transcription (Latin):
aulus cum ardenter internam lucem que¬
Irer&. sed tamen utrumq exterioris mortis dã¬
na formidar& ait. Quisumus in hochabita cu¬
lo ingemescimus grauati. Eoquoduolumus ex
politri sed superuestiri ut absorbatur quod¬
mane appetunt. &si concedatur: &iã cum corpo¬
re illud attingere lucis intimȩ secretũ uolunt
Sed quanto lib& ardore intentionis exiliant.
adhuc antiqui nox grauat. & corruptibilis
huius carnis oculos quos hostis callidus. ad con¬
cupiscentiam a peruit. lud ex iustus a contu¬
itu interni sui fulgoris prem it

Expanded text:
aulus, cum ardenter internam lucem quaereret, sed tamen utcunque exterioris mortis damna formidaret, ait: Quandiu sumus in hoc habitaculo, ingpoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mane appetunt, et, si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exsiliant, adhuc antiqua nox gravat, et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit
Abbreviated transcription (Latin):
olent plerumq &iam iusti lauda rebona
quȩdicunt. Non quo ipsis suis laudib¬
S
inhient sed quo auditores suos adaudi¬
en disollicitu dinem accendant. Utdum eorũ
uoce preferuntur ab illorum cordibus ardentiori
affectu rapiantur. Vnde paulus cumira corin¬
thiis. & multa dixiss& aduex̃. Os nr̃m pat&ad
uos ocorinthu cornr̃m dilatatum ẽ sed arro gan¬
tes dum corbonorum nesciunt. & solas aliquan¬
douoces quaemit tuntur effer̃ laudando quae
dicunt. Non quod eis torpor audientium dis¬
plic&. sed quod sibi inhiant̃ placent. Iustor
uocẽ imitantes simulant. seduim uocis ignoraÑ.
Vident quodiusti profer̃. sed nesciunt quidre¬
quir Cum enĩ scĩ doctores in laudem predi¬
cationis exultant: quasi manu uocis abimis
cogitationibus corda audientium eleuant.
utexcus sa uel ociter dictis sequentibus uelut
initinere occurrant. &tanto ea intellegen¬
tiae amplexu constringant: Quanto illa &
prius quam cernerent inuocelaudantis ama¬

Expanded text:
olent plerumque etiam justi laudare bona quae dicunt, non quo ipsi suis laudibus inhient, sed quo auditores suos ad audiendi sollicitudinem accendant, ut dum eorum voce proferuntur, ab illorum cordibus ardentiori affectu rapiantur. Unde Paulus cum mira Corinthiis et multa dixisset: adjunxit Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . Sed arrogantes dum cor bonorum nesciunt, et solas aliquando voces imitantur, efferunt laudando quae dicunt, non quod eis torpor audientium displicet, sed quod sibi inhianter placent. Justorum vocem imitantes simulant, sed vim vocis ignorant. Vident quod justi proferunt, sed nesciunt quod requirunt. Cum enim sancti doctores laudem praedicationis exaltant, quasi manu vocis ab imis cogitationibus corda audientium levant, ut excussa velociter dictis sequentibus velut in itinere occurrant et tanto ea intelligentiae amplexu constringant, quanto illa et quasi priusquam cernerent in voce laudantis ama
Abbreviated transcription (Latin):
aulus religiosorum mentes amundi consor¬
tio contestando acpotius conueniendo sus¬
pendit dicens Nemomilitans dõ implicatse
negotiis secularibus uteiplaceat cuise probauit.
ł incecclesi ae rectoribus &uacandi studia p̾cipit.
& consulendi remedia ostendit dicens. Secula¬
ma igitur iudicia sihabueritis. contẽp tibiles
quisunt in ecclesia illos constituite adiudican¬
dum. Vtipsi uidelic& dispensationib: terrenis
inseruiant quos donaspiritalia non exornan
Acsia pertius dicat. Quia penetra  intima nequẽ¬
unt saltim necessaria foris operentur. Hinc
morses quicum dõ loquitur. ietro alien genae
reprehensione iudicatur : Quod terrenis po¬
pulorum negotiis stulto labore deseruiat. Cui
& consilium mox prebetur ut prosealios adiur¬
gia dirimenda constituat. & ipseliberius aderu¬
diendos populos spiritalium arcana cognos cat
A subiectis ergo inferiora gerendas: arectoribus
summa cogitand& ut scili c& oculum qui proui¬

Expanded text:
aulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et vacandi studia praecipit, et consulendi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum : ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant quos dona spiritualia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevi
Abbreviated transcription (Latin):
gere. ut tameni nouerit aeternȩspei consolatio¬
ne gaudere. &rursum non gaudendo gaudere ẽ.
sic deinfimis animum ad tollere ut ta men num¬
quam desinat summa formidare. Vbiapte quoq
paulo post subdidit. Preterit enim figura hui
munidi. Acsi a pertedicer&. Nolite constant᷑
munidum diligere. quando &ipse non potest
quem diligitis stare. In cassum cor quasima¬
nentes figitis. dum fugit ipse quem amatis.

Expanded text:
gere, ut tamen noverit aeternae spei consolatiogere, ut tamen noverit aeternae spei consolatione gaudere. Et rursum, non gaudendo gaudere, est sic de infimis animum attollere, ut tamen nunquam desinat summa formidare. Ubi apte quoque paulo post subdit: Praeterit enim figura hujus mundi . Ac si aperte diceret: Nolite constanter mundum diligere, quando et ipse non potest, quem diligitis, stare. Incassum cor quasi manentes figitis, dum fugit ipse quem amatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nimus xp̃i anorum conui.gum. & infirmꝰ
& fidelis qui & plene cuncta temporalia
dispicere nonual&. & tamen aeternis se con iun¬
gere perdesideriũ ual&. quamuis indelectatione
carnis interim iaceat supernȩ spei refectione con¬
ualescat &sih aeb& quaemundis inusuitineris:
sper& qua edis in fructu peruentionis. Nec totum
setedhoe quodagit conferat neabeo quod robuste
speraredebuit funditus cadat. Quodbenibut
breuiter paulus exprimit dicens: qui habent
uxores tam quam non habentes sint. Etqui flent
tamquam nonflentes. & qui gaudent tam quã
nongaudentes. Uxorem quippe quasi non ha¬
bendo hab&. quisic perillã carnali consolatione
utitur ut tamennum quã depraua opera meli¬
oris intentionis fectitudine eius amore flectat᷑
Vxorem quasi non habendo hab&. qui trasitoria
eẽ conspiciens. curam carnis exnecessitate tolerat.
Sed aeternagaudia sp̃s exdesiderio expectat. N
flendo autẽ flere ẽ. sic exteriora aduersa plap¬

Expanded text:
nimus Christianorum conjugum et infirmus et fidelis, qui et plene cuncta temporalia despicere non valet, et tamen aeternis se conjungere per desiderium valet; quamvis in delectatione carnis interim jaceat, supernae spei refectione convalescat. Et si habet quae mundi sunt in usu itineris, sperat quae Dei sunt in fructu perventionis; nec totum se ad hoc quod agit conferat, ne ab eo quod robuste sperare debuit funditus cadat. Quod bene ac breviter Paulus exprimit, dicens: Qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui flent, tanquam non flentes; et qui gaudent, tanquam non gaudentes . Uxorem quippe quasi non habendo habet, qui sic per illam carnali consolatione utitur, ut tamen nunquam ad prava opera a melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem quasi non habendo habet, qui transitoria esse cuncta conspiciens, curam carnis ex necessitate tolerat, sed aeterna gaudia spiritus ex desiderio exspectat. Non flendo autem flere, est sic exteriora adversa plan
Abbreviated transcription (Latin):
seumanib pedib ue totũ corpꝰ̾ ñ cõp̃hendit᷑ & ẽ
maius in om̃ib: suis partib: simul minꝰuꝰ insin¬
gulis ñ simul. Econtrario aut̃ orciã totians in¬
gulis sius formis specieb:q. ẽ. Nec maior in om̃ib:
simul collectis. Nec minor insingulis a se in¬
uicẽ diuisis. Neni ãpliorẽ ingeneralis simoge¬
nere . qͣmins pecialissimaspecie. Nec minor
in speciadissima specie. qͣm ingeneralis simo
inuno homine qm in om̃ib hominib ñ ẽ maior
ingenere. In quo onis species animaliũ unũ sunt
quã in homine solo ł boue. ł equo. Hec minorin
inssingulis specieb quã simili nominib: Itẽ

Expanded text:
 pedibusve, totum corpus non comprehenditur. Et est majus in omnibus suis partibus simul; minus vero in singulis non simul. E contrario autem οὐσία tota in singulis suis formis speciebusque est; nec major in omnibus simul collectis, nec minor in singulis a se invicem divisis. Non enim amplior est in generalissimo genere, quam in specialissima specie; nec minor in specialissima specie, quam in generalissimo in uno homine, quam in omnibus hominibus. Non est major in genere, in quo omnes species animalium unum sunt, quam in homine solo, vel bove, vel equo. Nec minor in his singulis spec
Abbreviated transcription (Latin):
Inqͥb: hȩc tria sepuruã discretueẽ poss̃ In nutu¬
ralib: uut̃ insepurubilit̃ coherent. inqͥb: solo
intellectu quantitus ob orcia sepurut᷑. Nãcu
uidet᷑ qͥs dequuntitate disput are tũ quã de
orciã qͥd diceret putut᷑ c̃fundere. Vides ne
quid sũ mue uuctoritatis iagist᷑ ediccit.
Cũ uidet᷑ quis inquit dequuntitute hoc ÷ de
spacus qͥb corp: c̃ficit᷑ disputure. habhis qͥni¬
hil aliudẽẽ orciati estimunt nisi corposqđ
uident deipsu õrcia putut᷑ qͥd dicere. Sugit᷑
geo metrieci corporaq̃sola animi c̃tuitu con¬
tẽplant᷑ solisq me moriue immagina cionib:
fingere ꝓcuramꝰ : in uliqua orciã subsistunt
ꝓfecto nut᷑alia s̃. Hullaq int̾ geome tricari na¬
tͥalia corpora differenticiẽ : Nc̃ uͦ qm̃ geo

Expanded text:
 haec tria separatim discreta esse possunt. In naturalibus autem inseparabiliter cohaerent, in quibus solo intellectu quantitas ab οὐσία separatur. Nam cum videtur quis de quantitate disputare, tanquam de οὐσία quid diceret, putatur confundere. Videsne quid summae auctoritatis magister edicat? Cum videtur, inquit, quis de quantitate, hoc est, de spatiis, quibus corpus conficitur, disputare, ab his, qui nihil aliud esse οὐσίαν aestimant nisi corpus quod vident, de ipsa οὐσία putatur quid dicere. Si igitur geometrica corpora, quae sola animi contuitu contemplamur, solisque memoriae imaginationibus fingere procuramus, in aliqua οὐσία subsistunt, profecto naturalia sunt, nullaque inter geometrica et naturalia corpora differentia est. Nunc vero, quon
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti q̃d et̃ causȩ suorũ effectiũ s. ut ẽ ipsci quan¬
titas ⁊ qualitas cuus quanti ⁊ quidis. ce¬
t̃aq accidentiũ genera de quib: satis ut ar¬
bitror diximꝰ qm̃ in uisibiles s̃ suos ui sibi les
effectꝰ gignunt. Corpigit᷑ ñ ẽ or̃ciae . quantitas
Plucuit & ia sententiũ scĩ patris augustini
ex libro quẽ deRcitegoriis aristotelis scrip¬
sit nris disceptatiunculiꝰ insererẽ. Descrip

Expanded text:
e suorum effectuum sunt, ut est ipsa quantitas et qualitas causa quanti et qualis, ceteraque accidentium genera, de quibus satis, ut arbitror, diximus, quoniam invisibiles sunt, suos visibiles effectus gignunt. Corpus igitur non est οὐσίας quantitas, Placuit etiam sententiam sancti patris Augustini ex libro, quem de categoriis Aristotelis scripsit, nostris disceptatiunculis inserere. 51. Descrip
Abbreviated transcription (Latin):
parabilisq sui pͥt nat᷑aliq uirtute ꝑdurat
ldeo aut̃ ad didirectius corpꝰ quuntũ uocuri
quũ quantitas. ꝗm̃ illa actidentia q̃ natu¬
relit dicunt᷑ dũ inseipsis nat᷑ alit̃ ꝑspiciuntur¬

Expanded text:
parabilisque sua propria naturalique virtute perdurat. parabilisque sua propria naturalique virtute perdurat. 50. Ideo autem addidi, rectius corpus quantum vocari quam quantitas, quoniam illa accidentia, quae naturalia dicuntur, dum in seipsis naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
ũbigrũ dũ soluit᷑ in ipsa elem̃ta ex quib coe¬
untib suꝑaddita format c̃ficit᷑ totũ ꝑit ubi
enĩ partessimulñ sunt. neq ꝓpͥa formã c̃tinen¬
t. lotũ simuleẽ ñ potest in aliquare actua
uniuĩ sitatẽ : Aliut qđ oꝑatione agentis aut
patientis passione uisibilit̃ insepurutione
seu colectione señsibi liũ partiũ ꝑ agit᷑ Ratio
si qͥdẽ numerorũ omĩũ inunitate inc̃cus¬
suẽ. nec augeri pot ẽ nec minui. Corporales
tũ poss̃ iminui Itaut penitꝰ ñsint. At uͦo÷ ciã
quũ uis solaratone ingenera sua speciesq ⁊ nu¬
meros diuidat᷑ suat am̃ nat᷑ ali uirtute indi¬
uidua ꝑmana acnullo ac t seuopactione uisibili
segregut . Totuenĩsimul⁊ sẽꝑ insuis sub diuisionib
a et̃ nalit̃ ⁊ in cõmutabilit̃ subsistit. Onisq sub¬
diuisiones suisimul ac sẽꝑ inseipsit unũ insepara¬
biles atq ideo ⁊ si corpꝰ qđ nihil aliudẽ quam
iđ orcia ciui ẽ quãntũ corpi. in oortalis in se¬

Expanded text:
ia, dum solvitur in ipsa clementa, ex quibus coeuntibus superaddita forma conficitur, totum perit. Ubi enim partes simul non sunt, neque propria forma continentur, totum simul esse non potest in aliqua re actu universitatem; aliud, quod operatione agentis, aut passione patientis, visibiliter in separatione seu collectione sensibilium partium peragitur. Ratio siquidem omnium numerorum in unitate inconcussa est, nec augeri potest, nec minui. Corporales tum possunt, et minui, ita ut penitus non sint. At vero οὐσία, quamvis sola ratione in genera sua speciesque et numeros dividatur, sua tamen naturali virtute individua permanet, ac nullo actu seu operatione visibili segregatur. Tota enim simul et semper in suis subdivisionibus aeternaliter et incommutabiliter subsistit, omnesque subdivisiones sui simul ac semper in seipsa unum inseparabile sunt. Atque ideo, etsi corpus, quod nihil aliud est quam οὐσία, cujus est quantum corpus, immortalis inse
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur a parentib: simulanimas cũ corpo¬
ribus propagari :
INT Hu filiiliȩ quos genuit in mesopotamia
syriȩ cũdina animȩ filioꝵ & filiarũ trigin¬
tatres . Nũ quidistȩ om̃striginta & tres
animȩ exlia in me sõpotamia syriȩ natisunÑ.
dũ ibi ia cob nonplus uigintiannis cũ soce¬
rosuomoratus ÷ . & septemanni transier̃
ante quãliã ux orem duxis set:
Ideo &iã scriptura scã hos omnes in meso¬
Sisexaginta & sex s̃ quȩ ingressȩs̃ animȩ
cũ ia cobinegrptũ & ibiio sephcum duob
filiis suis inuentus ÷ quomodo septuagin¬
ta postea dicuntur eẽ animȩ domus ia cob:
Ipso uero patre iacob quasi radice adnume¬
rato septua ginta es se noscuntur
Dũ enĩ ingenesi legimus septuaginta ani¬
maseẽ domus ia cob: quomođ in actibus
a postoloꝵ dr̃ inanimab: septuaginta .v.¬
INT

Expanded text:
tuntur, a parentibus simul animas cum corpotuntur, a parentibus simul animas cum corporibus propagari?-- Hi filii Liae, quos genuit in Mesopotamia Syriae cum Dina; animae filiorum et filiarum triginta tres. Nunquid istae omnes triginta et tres animae ex Lia in Mesopotamia Syriae natae sunt, dum ibi Jacob non plus viginti annis cum socero suo moratus est, et septem anni transierunt antequam Liam uxorem duxisset? Ideo etiam Scriptura sancta hos omnes in MesoSi sexaginta et sex sunt quae ingressae sunt animae cum Jacob in Aegyptum, et ibi Joseph cum duobus filiis suis inventus est, quomodo septuaginta postea dicuntur esse animae domus Jacob? Ipso vero patre Jacob quasi radice annumerato septuaginta esse noscuntur. Dum enim in Genesi legimus septuaginta animas esse domus Jacob, quomodo in Actibus apostolorum dicitur in animabus septuaginta quin
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sicut harena in numerabilis ÷ it amul¬
titudo frugũ usitatonumero cõp̃hendiñ poterat¬
NT Quomodo deuiros cõ ioseph intellegere
debemus quod fr̃ssuos in ebriasset :
PEbrietas aũt scđidiomã ebraicȩ linguae
prosatietate ponitur. sic̃ ibi uisi tasti terrã
& in ebriastieã : Et iterũ in ebriabuntur
abubertatẽ domustuȩ
Quid ÷ quod sibiuult quodiosephfrs̃ suos
toties ludi ficauit & tanta ex pectatione
suspendit ante quã manifestarise uoluis¬
set : R̃ Tribulabat eos non ut se uindi¬
caret in eis. sed utillos purgare ÷ acrimi¬
netrans acti sceleris ineũ ł magis ut hac
dilatione accumula returgaudiũeoꝵ
dũ ostenderetur & tantã gloriã eius
uidissent quẽ a se extinctũ eẽ arbitrabant᷑¬
der̃cũ eo in aegrptũ . cũia cobpluriores
catus intelle geredebemus: autp̃lura¬
lis numerus prosingularipositus ÷ sic̃ ibi
sȩsunt defemorib: ia cob. quid responden¬
dũ ÷ eis qui hoc testimonio confirmareni¬

Expanded text:
Quia sicut arena innumerabilis est, ita multitudo frugum usitato numero comprehendi non poterat. Quomodo de viro sancto Joseph intelligere debemus quod fratres suos inebriasset? Ebrietas autem secundum idioma Hebraicae linguae pro satietate ponitur, sicut ibi: Visitasti terram, et inebriasti eam . Et iterum: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Quid sibi vult quod Joseph fratres suos toties ludificavit, et tanta exspectatione suspendit antequam manifestare se voluisset? Tribulabat eos non ut se vindicaret in eis, sed ut illos purgaret a crimine transacti sceleris in eum. Vel magis, ut hac dilatione accumularetur gaudium eorum, dum ostenderetur, et tantam gloriam ejus vidissent quem a se exstinctum esse arbitrabantderunt cum Jacob in Aegyptum , cum Jacob plures intelligere debemus; aut pluralis numerus pro singulari positus est, sicut ibi: sae sunt de femoribus Jacob : quid respondendum est eis qui hoc testimonio confirmare ni
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est aliud ẽẽ quod animus de tem̃ptatio¬
ue carnis patitur. Aliud uero cum pertonsensũ
delectationibus obligatur. Plerumq: enĩ cogita¬
tione prauapulsatur sedrenititur. Plerumq aut̃
cum peruersum quid con cipit hoc intra sem & ips ũ
&iã perdesi deriũ uoluit. & nimirum mentẽ nequa¬
quã cogitatio in munda inquinat cumpulsat
Sed cum hancsibi perdelectationem subiugat Hinc
& enĩ p̃dicator egregius dic̃. Tep̃tatio uos non app̃¬
hendat nisihumana Humana quippe tempta¬
tio: : qu aplerũq: in cogitatione tangimur &iã
Nolentes: Quia ut nonnũ quã inlicita adanimũ
ueniant hoc utiq: in nobis m&ipsis ex humanitatis
corruptibilis pondere habemus Iam uero daemo¬
nicaest &ñ humana tẽptatio. Cumad hoc quod car¬
nis corruptibilitas suggerit ꝑ consensũ seatina
astringit:¬

Expanded text:
ciendum est aliud esse quod animus de tentatione carnis patitur, aliud vero cum per consensum delectationibus obligatur. Plerumque enim cogitatione prava pulsatur, sed renititur; plerumque autem cum perversum quid concipit, hoc intra semetipsum etiam per desiderium volvit. Et nimirum mentem nequaquam cogitatio immunda inquinat cum pulsat, sed cum hanc sibi per delectationem subjugat. Hinc etenim praedicator egregius dicit: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana . Humana quippe tentatio est, 681 qua plerumque in cogitatione tangimur etiam nolentes, quia ut nonnunquam et illicita ad animum veniant, hoc utique in nobismetipsis ex humanitatis corruptibilis pondere habemus. Jam vero daemoniaca est, et non humana tentatio, cum ad hoc quod carnis corruptibilitas suggerit per consensum se animus astringit
Abbreviated transcription (Latin):
AP Forte & alia animalia p̃t̃ numerũ definitũ
propt̃ aliorũ ȩscã in arca fuer̃ missa : uł ali¬
quacibaria ppt̃ carnes a uirssa pienteuł dõ
demonstrante quaetaliũ quȩq animan¬
tiũ escis conuenirent: quod magis credibile ÷¬

Expanded text:
Resp. Forte et alia animalia praeter numerum definitum Resp. Forte et alia animalia praeter numerum definitum propter aliorum escam, in arcam fuerunt missa; qua cibaria praeter carnes a viro sapienti, vel Deo demonstrante, quae talium quoque animantium escis convenirent, quod magis credibile
Abbreviated transcription (Latin):
ne conplendũsit: Sequit᷑ que sunt quidẽ
rationem habentia sapientiae: hoc loco qui¬
quae solet ei coniunctioni ubi quidem positũ
fuerit respondere. Vident᷑ igit᷑ obseruatio¬
nes iudaicȩ apud imperitos etilem plebicu¬
lam imaginẽ habererationis humaneq: sapi¬
certis dieb: & ponunt discipulis suis solent
cic. Idest sapientes docenttraditiones. ꝓ
positũ ẽ hoc ẽ falsa religio. et ꝓhumilitaite¬
sol& sonare quã uitium sed hic tatie ino ꝙpo¬
NΕΙCTUN sic intellegenda qđ humilia senten¬

Expanded text:
ne conplendum sit. Sequitur: quae sunt rationem ne conplendum sit. Sequitur: quae sunt rationem quidem habentia sapientiae. hoc loco quiquae solet ei propositioni, ubi \'quidem\' positum fuerit, respondere. uidentur igitur obseruationes Iudaicae apud inperitos et uilem plebiculam imaginem habere rationis humanaeque sapis exponunt, discipulis suis solent σιν, id est \'sapientes docent traditiones\'. posita est, hoc est \'falsa religio\', et pro \'humilitatesolet sonare quam uitium; sed hic ταπεινοφροσύνη sic intellegenda, quod humilia sentian
Abbreviated transcription (Latin):
ne queo Neq: eñi libripatit᷑ magnitudo & pleq
tam turpia sunt ut eru bescã dicere: di cam
aut̃ unũ ignominiam gentis in imi cȩ p̃positos
habent sinago gis sapi en tissimos quosq: foedo
operi delegatos ut sanguinẽ uirginis siue
mens trua temum dũ ł inmũdũ si oculis discene¬
re non potuerint gustũ p̃bent. p̃terea quibus¬
iussũ est ut dieb sabbatorũ sedeant unus¬
quisq: in domosuc & non egre diatur nec am¬
bul& deloco in quo habitat si quando eosiux¬
iaceant non stent sed tantum sede ant siuelint
p̃cepta serucre. solent respondere &dicere
Barac chibas & simeon & ellel magis trinr̃itra¬
diderunt nobis ut duomilia pedes ambule¬
mus insabbato et ceteras istius modidoctri¬
nas hominũ p̃ferentes doctrinas dĩ non quo
dicamus seden dũ ẽẽ semꝑ in sabbato & deloco
inquoquis suerit occupatus penitus non re¬
ceden dum: sed id qđ in pos sibi lebegis est
in quo in firma t̃ in carne spitali obseruatio¬

Expanded text:
nequeo. Neque enim libri patitur magnitudo, et pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. Dicam tamen unum in ignominiam gentis inimicae. Praepositos habent synagogis sapientissimos quosque, foedo operi delegatos, ut sanguinem virginis, sive menstruatae, mundum, vel immundum, si oculis discernere non potuerint, gustu probent al. praelibiussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iux non stent, sed tantum sedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae dei. non quo dicamus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo quis fuerit occupatus, penitus non recedendum, sed quo id, quod inpossibile legis est, in quo infirmatur per carnem, spiritali obseruatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne positus iniquitate a gonbthȩtȩ ł in sidiis magis¬
trorũ BΡABIΩN. et palmã sibi debitã ꝑdit.
multtiq s̃ uerba quib: uxta morẽ urbis eꝙ uin¬
ciae suae famliarius apłs utitur. ł quib &empli
gratia pauca ponenda s̃ mihiaũt parum est

Expanded text:
ne positus iniquitate agonothetae uel insidiis magisne positus iniquitate agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae familiarius apostolus utitur. e quibus exempli gratia pauca ponenda sunt: mihi autem parum est
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ dĩ etrełq Illud qđ crebrodiximꝰ et sumperit᷑
sermone Ñ ttm̃ scientia : nequaquã paulũ dehu¬
militate sed de conscientiae ueritate dixisse
etiã nuncaꝓꝓbamꝰ: ꝓfundos eñietrec̃ditos sensus
lingua ñ &xplicat. etcũ ipse sentiat quid loquat᷑
in alienas aures puro ñ potest trans ferre ser¬
mone quẽ cũ inuernacula linguahabeat diser¬
tissimũ. quippe ut hebreus ex hebreis eruditus
ad pedes gamalielis uirun lege doctissimi seipsũ
int̃ p̃taricupiens in uoluitur. Siaũt ingreca lingua
hoc ei accidit quã nutritus in tarso cilitiae par¬
uaȩtaite inbiberat. quid delatinis dicendũ est
eiꝰsententias etueluti herbis crescentib frugem
Tik uc sensus eius euoluere et simplicitatẽ eloqͥi
suo ordini reddere atq iuncturȩ : ut simplicistamine
uerboꝵ fila decurrant. puroq subte mine apłici
sermonis textura succrescat : Nemo uos super&
nemo aduersũ uos brauiũ accipiat. hoc eñigrecȩ

Expanded text:
 — Illud, quod crebro diximus: etsi inperitus sermone, non tamen scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est,eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum στικῶς sensum eius euoluere et tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium accipiat\'. hoc enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
et dicentium. Cloria in altissimisdõ et int̃rapax
hominib bone uoluntatis facit enĩ dr̃ angelos
suos sp̃s et ministros suos ignẽ urentem. et ut
sciam semꝑ eos qui colebantꝰ dola licet intẽpore
hostias uiderent᷑ offerre . ñ dõ eas obtulisse. ꝑ
et coluerunt sidus rempha. De quo in ꝓpheta
amos plenius disseruimus. ad orauer̃ figuras
quas ipsifecer̃ et tradidit eos ut seruirent mi¬
sensus et miseranda suspitio dm̃ credere hỹrcoꝵ
atq: taurorũ sanguine delectari et nidoreti¬
nia matis quẽ sepe homines declinamꝰ: qđ aut̃
sequitur simertuiestis cũ xp̃o abelem̃tis mun¬
di quid ad huc tãquã uiuentes in mundo de

Expanded text:
o et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. facit enim deus angelos suos spiritus et ministros suos ignem mentem. et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in templo hostias uiderentur offerre, non deo eas obtulisse, seet coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent misensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ habentia sapientiae insuꝑstitione echumilita¬
te. Etñ ad parcendũ corpori. Ñ in honore aliquo
ad saturitatẽ carnis. hunc nobhabere sensũ ui¬
det᷑. curramꝰ ꝑ singula etobscuritatẽ sensuũ
dnm̃ dicentẽ ad patrẽ demundo ñ s̃ sicut egoNi
mundo deceritis. netetigeritis corp̃ hominis
mortui. nec uestim̃ tũ et scabellũ in quosede¬
rit mulier menstruata. neq gustaueritis
carnẽ suillã etleporũ sepiarũ et lolliginũ
murenȩ et anguille etuniuer sorũ piscium.
quisquamas & pennulas Ñhabent. quȩ o m̃a
in cor ruptionem & in in teritum sunt ipso
usu & stercore dige runtur: es ca eñi uentr
& uen t̃ escis. et omne qđ in tratper osñ
communicat hominem sed ea quae deno¬
bis ex eunt. Scđm p̃cepta in quit & doc trinas
hominũ Scđm illud qđ esa iasloquit᷑ populus hic
labiis mehonorat coruero eius longe ẽ ame frus¬
tra aut̃ colunt medocentes doctri nas hominum
tueretis. ds eñi dix̃. honora patre & ma trem.

Expanded text:
pientiae in superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum Dominum dicentem ad Patrem: « De mundo non sunt, sicut et ego non mundo decernitis, ne tetigeritis corpus hominis mortui, nec vestimentum, nec scabellum in quo sederit mulier menstruata: neque gustaveritis carnem suillam, et leporum, et sepiarum, et loliginum, murenae, et anguillae, et universorum piscium, qui squamas, et pennulas non habent: quae omnia in corruptionem, et interitum sunt ipso usu, et stercore digeruntur? Esca enim ventret uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praecepta, inquit, et doctrinas hom i n u m secundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius longe etra autem colunt me, docentes doctrinas hominum, tueretis. Deus enim dixit: Honora patrem, et matrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut colerent militiã caeli. Sicut scriptũ ẽ in libro
ꝓphetarũ militia aũt cęli ñ tantũ solappellat᷑
etduna et astrarutilantia : sed om̃is angelica
multitudo eorũq & ercitus. qui ebraice appel¬
lant᷑ saba oth. qđ uirtutũ siue & ercituum. un¬
de & in eugło scđmlucã legimꝰ et subito facitiẽ

Expanded text:
ut colerent militiam caeli, sicut scriptum est in libro ut colerent militiam caeli, sicut scriptum est in libro prophetarum. militia autem caeli non tantum sol appellatur et luna et astra rutilantia, sed et omnis angelica multitudo eorumque exercitus, qui Hebraice appellantur sabaoth, id est \'uirtutum\' siue \'exercituum\'. unde et in eu
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑpetuae kalendȩ etaẽt̃ narequies & pertandaẽ ⁊
quaerimꝰ quid dicere uoluerit in humilitaite
etreligione angłoꝵ. aut quẽ sensũhabeat & quo
dñs locutus ẽ ad discipulos. surgite habeaimꝰ hinc
et relinquet᷑ uob domꝰ ur̃a deserta edocus in quo
Om̃is iudaicarũ obseruationũ cultura destruc¬
tiẽ etquas cũq offer uictimas. ñ dõ offer̃sed an¬
gelis refugis spĩtib: inmundis : Nec mirũ si hoc
post passionẽ dñi faciant. cũ ꝑ amos quoq ꝓphetã
dicat᷑ ad eos. Nũ quid hostias etuictimas obtulistis
culũ moloch. et sidusdĩ remphafiguras quas fe¬
cistis ut ad oretis etis : qđ plenius in contione iudaica
stephanꝰ mastyr exponens etreuoluens instoriã
ueterẽ sic locutus ẽ. Etuitulũ fecer̃ in dieb illis
et obtuler hostias idolo edaetaibant᷑ in operib
manuũ suarũ. Conuersus aũt ẽ ds̃ et tradidit eos

Expanded text:
et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. quaerimus, quid dicere uoluerit: in humilitate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra deserta, et: locus, in quoomnis Iudaicarum obseruationum cultura destructa est et, quascumque offerunt uictimas, non deo offerunt, sed angelis refugis et spiritibus inmundis. nec mirum, si hoc post passionem domini faciant, cum per Amos quoque prophetam dicatur ad eos: num qui d hostias et uictimas obtulistis culum Moloch et sidus dei Rempham, figuras, quas fecistis, ut adoretis eas? quod plenius in contione Iudaica Stephanus martyr exponens et reuoluens historiam ueterem sic locutus est: etuitulum fecerunt in diebus illis et obtulerunt hostias idolo et laetabantur in operibus manuum suarum. conuersus autem est deus et tradidit eos,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in m̃surã unius cuiꝰq mẽ bri augm̃tũ corporis
facit in ȩdificationẽ sui in caritate. Suꝑ quo in cõ¬
m̃tariis eius demepłae plenius diximꝰ. Loquit᷑ aũt
umuersa c̃traeos quicredentes & udȩis in dnm̃
salucitorẽ uidaica sacram̃ta obseruare cupiebad
qđ alicimunda sint alia in munda. autin parte
diei festi ut alios dies festos putent. alios ñ festos.
hoc ÷ Kalendalũ & m̃sis noui quando decresceaT
luna finitur et noctis umbris tegit᷑. Xp̃ianorũ enĩ
lum̃ a et̃nũ ẽ et semꝑ solis iustitiae radisinlustrant᷑.
Aut in partesabbatoꝵ utñ faciant seruileopꝰ etone
rañ portent. quia nosxp̃isumꝰ liber tatedonati.
et onera peccatoꝵ portare desiuimꝰ. hac inqui tom̃a
umbras futuroꝵ et imagines uenturȩ felicita¬
tes utinquib uidȩi uixtalitterã hesitant ette
um bram̃ daciũ . sic in spĩ tcili intellegentiae
mundus om̃is et cibus et potus et tota festiuittas

Expanded text:
bri, augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritate . Super quo et in Commentariis ejusdem Epistolae plenius diximus. Loquitur autem universa contra eos, qui credentes ex Judaeis in Dominum Salvatorem, Judaicas caeremonias observare cupiebant. quod alia munda sunt, alia immunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos putent, alios non festos —hoc est kalendarum et mensis noui, quando decrescens luna finitur et noctis umbris tegitur — Christianorum enim lumen aeternum est et semper solis iustitiae radiis inlustratur — aut in parte sabbatorum, ut non faciant seruile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia umbra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis, ut, in quibus Iudaei iuxta litteram haesitant et teumbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis cibus et potus et tota festiuitas
Abbreviated transcription (Latin):
pit sucũ ut om̃a paulatim mẽ bra uegetentur
et occultos uencirũ meatus fundat᷑ defecatus
sanguisciboꝵ etministret atq: suc crescat immo
tenecit᷑ tẽperantia corporis. ut defonte capitis
rigati artus crescant in ꝑ fectionẽ dĩ. etimpleat᷑
salutoras oratio. pat̃ uolout sicut ego et tuunũ
sumus. sic etisti in nobis unũ sint: ut postquã nos
xp̃s tradiderit patri. sit ds̃ om̃a in omnib: ł ale
quid et in uerbis et insensib et ingenerelucutionis
obscurissime scribit adephesios: ueritatẽ loquen¬
tes in carniaite crescamꝰ in illo ꝑ omã quiẽ capud
xp̃s. Ex quototũ corpꝰ cõpactũ etco nexum ꝑ

Expanded text:
pit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur pit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scribit ad Ephesios: ueritatem autem loquentes in caritate crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus conpactum
Abbreviated transcription (Latin):
CΚΑTΑΒΡΑBΕΥETΩ iđ nullus aduersus uos bra¬
uiũ accipiatꝰ: quib: et aliis multis uerbis usq hodie
utuntur cilices Nechoc mirem᷑ in apło siuttit᷑ eius
linguae c̃ suetudinẽ inquanat̾ ẽ et nutritus. cũ uir¬
gilius alter homerus apud nos patriȩsue sequens con¬
suetudinẽ sceleratũ frigus appellet: Ne moergo uos
super& atq deuincat uolens inhumilitate littere
sequi et angeloꝵ religionẽ atq: culturã ut ñ serui a¬
tis sp̃itali intellegentiae sed exem plarib futuroꝵ
quaenec ipseuidet quiuos superare desiderat. siueui¬
dit. utrũq enĩ habet᷑ ingreco. p̃sertimcũ tumens
ambul& etincedat inflatus m̃tisq suꝑbiã gestu
cuncituntellegens: et traditionũ iudaicarum de¬
liramenta ꝑquirens. et ñ tenens capud omniũ scrip¬
turarũ illũ de quodictũ ẽ. caput uiri xp̃s. ẽ. Capud
gentia sp̃italis ex capite in corp̾ eccłȩ ꝑ suaisc̃pa¬
ges atq cumcturas ui talẽ doctrinȩ caelestis acci¬

Expanded text:
καταβραβευέτω, id est \'nullus aduersum uos brauium accipiat\'. quibus et aliis multis uerbis usque hodie utuntur Cilices. nec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu cuncta intellegens et traditionum Iudaicarum deliramenta perquirens et non tenens caput omnium scripturarum illud, de quo dictum est: caput uiri Christus est, caput tiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages atque iuncturas iuncturas doctrinae caelestis acci
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũt tollit̃ inquit sanguis de quolo qͥt̃ petrus
Redempti sumꝰ ex utinanrã c̃uerscitione pat̃¬
nȩ traditionis p̃tiõso sanguinexp̃i et paulus a płs
dicit p̃tioredem ptiestis. et in alio loco. pacẽ faci¬
ens ꝑ sanguinẽ crucis suae siuein t̃ra siue suꝑcȩlos
illud significat qđ sanguine salucitoris iiͣ cor¬
nua purificant᷑ altaris. idẽ ui᷑ mundi plage
as ꝑgiturq corona ꝓpitiatorii siuebasis ꝑ
circuitũ utumuersa purgent᷑ et firma sit p¬

Expanded text:
uod autem tollitur sanguis, de quo loquitur Petrus: Redempti sumus de vana nostra conversatione paternae traditionis pretioso sanguine Christi ; et Paulus apostolus docet: Pretio redempti estis ; et in alio loco: Pacem faciens per sanguinem crucis suae, sive in terra, sive super coelos , illud significat, quod sanguine Salvatoris, quatuor cornua purificentur altaris, id est, quatuor mundi plagae: aspergiturque corona propitiatorii, sive bases per circuitum, ut universa
Abbreviated transcription (Latin):
intr& autem quis infidelis uelidiota. conuin¬
citur ab omnibus diiudicatur ahomnibus occul¬
ta cordis eius manifesta fiunt. &ita cadens in
faciem adorabitdm̃ pronuntians quod uere
ds̃ in uobissit. Cumigitur dicitur occulta cor¬
dis eius manifesta fiunt. profecto monstratur
quia perhunc modum prophetiae sp̃s non p̃di¬

Expanded text:
intret autem quis infidelis uel idiota, conuincitur ab omnibus, diiudicatur ab omnibus, occulta cordis eius manifesta fiunt; et ita cadens in terram adorabit Deum pronuntians quod uere Deus in vobis sit. Cum igitur dicitur: Occulta cordis ejus manifesta fiunt, profecto monstratur quia per hunc modum prophetiae spiritus non p
Abbreviated transcription (Latin):
peribt atq ueterescent quia c̃sequentia habi¬
tatores eiꝰ sicut ista moriant᷑ atq disperean
cũ animas eẽ ꝑpetuas. et resurrectura corpela
nouerimꝰ. &x quo ꝑ spicuũ ẽ caelos et t̃rã ñ pe¬
rire . et innihilũ redigi sed in melius cõmutari

Expanded text:
peribunt atque veterascent, qua consequentia habitatores ejus sicut ista moriantur atque dispereant; cum animas esse perpetuas, et resurrectura corpora noverimus? Ex quo perspicuum est, coelum et terram non perire, et in nihili redigi; sed in melius commutari
Abbreviated transcription (Latin):
terescunt: et sic̃ palliũ in uolues eos et muta¬
bunt᷑. ex quo ostendit᷑ ꝑditionẽ cȩloꝵ ñ interi¬
tũ sonare sed mutationem in melius. De qͥb dr̃
cons pectumeo. si enĩ descĩs scriptũ ẽ. Om̃s qui¬
demdormiemꝰ sed nonom̃s inmutabimur
Et in quattuor psalmorũ titulis legitur.
Prohis qui cõmutabuntur quanto magis hoc de
cęlo acsole stellisq credendum est quando luna
solis lum̃ accipi&. et sol septuplũ fulgore rutila¬
bit. Vnde & om̃is creatura congemes cit et par¬
turit. expectans liberationẽ filiorũ dĩ ut
mutetur in melius. et ñ solũ arimȩ hominum
quae in mortales s̃. sed et corpora cõmutent᷑
inglorificatã substantiã Oportet eñ icorrup¬

Expanded text:
scent; et sicut pallium involves eos, et mutabuntur . Ex quo ostenditur, perditionem coelorum non interitum sonare, sed mutationem in melius. De quibus diconspectu meo . Si enim de sanctis scriptum est: Omnes quidem dormiemus, sed non omnes immutabimur : et in quatuor psalmorum titulis egitur: Pro his qui immutabuntur: quanto magis hoc de coelo ac sole stellisque credendum est, quando luna solis lumen accipiet et sol septuplo fulgore rutilabit? Unde et omnis creatura congemiscit et parturit, exspectans revelationem filiorum Dei, ut mutetur in melius . Et non solum animae hominum, quae immortales sunt: sed et corpora commutentur in glorificata
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induere in mortalitatẽ Cũ aũt̃ caelũ uete¬
rescat. et t̃ rac̃se quenter et ea quaecȩli circu¬
lo continent᷑. et homines quis habitatores t̃re
sicut haec morient᷑ ñ in interitũ sui. sed in abolitio¬
nẽ uilitatis antiq: et innouationẽ futurȩgłae.
quando fulgebunt iustisic̃ sol. et abeuntib p̃te¬
ritis atq antiquis facta fuerint om̃a noua quidã
perire etueterescere ꝑabolitione et morteac¬
cipiunt iuxta illud qđ incanonica epłalegim᷑
Caeliquinuncs̃ et terra eodem uerbo reseruata
s̃ igni &iterũ. Flem̃ta ardentia soluentur
quae quidem et philosophoꝵ mundi opinio ẽ
omã quae cernimus igne perstura. Vnde et a

Expanded text:
terascat et terra, consequenter et ea quae coeli circulo continentur, et homines, qui sunt habitatores terrae, sicut haec morientur: non in interitum sui, sed in abolitionem vilitatis antiquae, et innovationem futurae gloriae; quando fulgebunt justi sicut sol ; et abeuntibus praeteritis atque antiquis, facta fuerint omnia nova. Quidam perire et veterascere, pro abolitione et morte accipiunt. Juxta illud quod in catholica Epistola legimus: Coeli qui nunc sunt et terra, eodem verbo reservata sunt igni. Et iterum: Elementa ardentia solventur . Quae quidem et philosophorum mundi opinio est, omnia quae cernimus igni peritura. Unde et A
Abbreviated transcription (Latin):
eretici inquisitionibus suis nonueritatem
Iconantur assequi seduictores uideri. Cũq
foris ostendi sapientes app&unt in tus perstulti¬
tiam elationis suae uinculis ligantur. Vnde
fit ut contentionum certamina exquirant.
& dedõ qui pax nrã est. loqui pacifice nesciant

Expanded text:
eretici inquisitionibus suis veritatem conantur assequi, sed victores videri. Cumque foris ostendi sapientes appetunt, intus per stultitiam elationis suae vinculis ligantur. Unde fit ut contentionum certamina exquirant, et de Deo, qui pax nostra est, loqui pacfice nesciant