comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quo ungit᷑ fidelis popłs. in quib
diuinitas tanquã intab̾na cło habi¬
tat potest quidẽ unelligi hoc ung-¬
uentum etiam uirtutes scõꝵ sue
odor iusticie longe lateq diffusus:
phat nos inxp̃o iħur: et odorem noticiȩ
suȩ manifestat ꝑ nos. Balsami arbor
inuidea intͣ terminos tantum uiginti
iugerum erat: postqͣ aũ eandem regio¬
nem romani potiti sunit. etiam latis¬
simis collib ꝓpagata ẽ: stirpe similis ui¬
ti foliis. similis rute. s abbidiorib semꝑ¬
q manentib. Arbor autem balsamum.
lignum eiuus rila balsamum drͣ. fructꝰ
siuie sem̃ carpo balsamum. dxͣ fructus¬
sucus ope balsamum. Qd ideo cum
ad iectione significatur: ẽo qđ ꝑtussus
ferreis uinculis cortex ligni ꝑcauer¬
nas eximii odoris guttã disfillat. Ca-¬
uerna enim greco sermone. ope dr̃. cu-
ius guitã adulterant admixto ci-¬
prino oleo uł melle s sincerũ ꝓba-¬

Expanded text:
est quo ungitur fidelis populus, in quibus est quo ungitur fidelis populus, in quibus divinitas, tanquam in tabernaculo, habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. phat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos . Balsami arbor in Judaea intra terminos tantum viginti jugerum erat: postea quoniam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est: stirpe similis viti, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen carpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus proba
Abbreviated transcription (Latin):
breui. duorum tantum cubitoꝵ. colłore
sub ngro uł cinereo. tenuissimarũ
¶a cũ frangit᷑: uisibile spiram̃tũ emittit
ad imaginẽ nebule seu pulu̾is. De hiꝰ ar¬
boribꝰ ĩ cantico canticoꝵ scͥptũ ẽ. fistula⁊
cinamoũ cũ umu̾si ligniꝰ libani. fistula
q̃ ⁊ eassia arbor aromatica ẽ. s modica.:⁊
ido humileᷤ sp̃u designat. Mistice cassia ẽ do¬
odorifera ⁊ dulciᷤ. sic ⁊ humilitas magnãht̃
laudẽ ⁊ dulcedinẽ apd̃ dm̃: q̃ sic̃ fistula ⁊
cinamomũ humiles scõrum cogitationes:
sic ce ligna libani fublimes eorum
cogitationes demonstratit.
Calamus aromaticue a si¬
militudine calami usnalie
uocatur. Gignitur in india
multis nodis geniculatus. fuluuᷤ. flagͣis
sp̃iᷤᷤ suauitate: qui cum frangitur. in
multas fit partes scisiliᷤᷤ simmulans gus
ti ubettir: ut scĩficetur tab̾naculũ
dĩ et omnia uasa eiꝰ. porro unguen¬
tum quo ꝑungitur tab nadm. c risma

Expanded text:
brevi duorum tantum cubitorum, colore brevi duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulveris. De baboribus in Cantico canticorum scriptum est: Fistulae et cinnamomum cum universis lignis Libani . Fistula, quae et casia, arbor aromatica est, sed modica: et ideo humiles spiritu designat. Mystice casia est doodorifera et dulcis: sic et humilitas magnam habet laudem et dulcedinem apud Deum: quia sicut fistula et cinnamomum humiles sanctorum cogitationes: sic et ligna Libani sublimes eorum actiones demonstrant. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India, multis nodis geniculatus, fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustri jubetur, ut sanctificetur tabernaculum Dei, et omnia vasa ejus. Porro unguentum quo perungitur tabernaculum, chrisma
Abbreviated transcription (Latin):
iper sileue ẽ. uetustum ẽ. si
graue. nouellum: uitanda ẽ aũ
mercatorum fraus: solent enum ue¬
tustissimo piꝑi humecto. argenti spu¬
mam aut plumbi asꝑgere: ut
ponderosum fiat. Aloe inindia atq
arabia gignitur. arbor odoris sua¬
ussimi ac summni: deniq ligirum
ipsius cũ thimiate altarib adolet᷑:
unde et nomen traxisse creditur.
qui uenerat ad iħm nocte primũ:
ferens mixturã mirre & a loeꝰ quasi
libras centum: hinc & in cantico canti¬
corum scriptum ẽ in laudem sponse
ce. quȩ continentiã carnis ex pͥmunt:
cum omnib primis unguentis idẽ
carismatib uirtutum. Cassia nasci¬
tur inarabia. uirga robusti corticis
et purpureis foliis ut piꝑis est aũ
uͥtute cinamomi similis. s potentia
inferior: unde ꝓcinamomi uice
duplex eiꝰ pondus in medicamentis
admiscetur. Cinnamonũ dictum.
qd cortex ens inmodum canne sit
rotundus et gracilis. grgnit᷑ aut̃ in
indie et ethiopie regionib: frit tice

Expanded text:
iper si leve est, vetustum est: si grave, novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus: solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspergere, ut ponderosum fiat. Aloe in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi: denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur, unde et nomen traxisse creditur. imum, ferens misturam myrrhae et aloes, quasi libras centum . Hinc et in Cantico canticorum scriptum est in laudem sponsae:cae, quae continentiam carnis exprimunt, cum omnibus primis unguentis, id est, charismatibus virtutum. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis: est autem virtute cinnamomo similis, sed potentia inferior: unde pro cinnamomi vice duplex ejus pondus in medicamentis admiscetur. Cinnamomum dictum, quod cortex ejus in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice
Abbreviated transcription (Latin):
exercitiorum: tamen apud athe
Nam grmnasium grecȩ uocatur. quod
latine exercitium dicitur: hoc est me¬
citentur.
apitolium romȩ uocatum:¬
eo quod fuerit romane urb̃
&e religionis caput summum.
lium appellauit.
Rcess unt partes urbis excelse atq¬

Expanded text:
exercitiorum locus. Ta men apud AthenNam Gymnasium Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est, mecitentur. 31. Capitolium Romae vocatum,eo quod fuerit Romanae urbi religionis caput summum. lium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atq
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm diesunꝰ apuo dm̃
siẽ mille anni. ⁊ mille anni sic̃ dies una.
Septimꝰ uͦ dies qui in requiẽ dei scĩficatꝰ
scͥbitur: requiem sig̾eat omnium sẽoꝵ
post excursum uite p̃sentis. Dies uni.

Expanded text:
m dies unus apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies una . Septimus vero dies, qui in requiem Dei sanctificatus scribitur, requiem significat omnium sanctorum post excursum vitae praesentis. Dies septem
Abbreviated transcription (Latin):
s immutabilis manens. constat unita¬
te ꝑpetua: suꝑmilia mundum istum
sig̾cat. Ubi milia dierum sustinent fi¬
nem. Dies unꝰ. mille anniut in psalt.
Qm̃ mille anni ante ocłos tuos tanꝙͣ
dies una. Dies duo. uetꝰ & nouum testa¬
mentum qͥbdam fig̾are uident᷑ ut in
psał benenunciate de die in diemsa¬
lutare eiꝰ. Diestres. cognitio tͥnitatis: ut

Expanded text:
sed immutabilis manens, constat unitased immutabilis manens, constat unitate perpetua. Super millia mundum istum significat, ubi millia dierum sustinent finem. Dies unus mille anni, ut in psalmo: Quomodo mille anni ante oculos tuos tanquam dies una . Dies duo Vetus et Novum Testamentum quibusdam figurare videntur, ut in psalmo: Bene nuntiare de die in diem salut
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ ratio fugiat:⁊ indignos actus
declinantes pia q̃q ⁊ honesta sectemur:
Inluce sum positice qͣsimn die honeste am¬
mandauit dñs miscdiam suã. ⁊ nocte de¬
clarauit᷑. Diem ociũ debemꝰ acciꝑe. in qͦ
dñi p̃cepta discunt᷑. Nam lex eiꝰ inspacio
tranquillitatis ebibit᷑. Tunc enim uacat
discere: qñ ñ ẽ qͦd debeat impedire. Seq̃r
Inoete declarauit. Iiludutiq qͦd diseit᷑
inqͥete: in tͥbulatione declarat᷑. Priꝰ enĩ
ocioso tp̃r. legis u̾ba discunt᷑. s eoꝵ fruetꝰ
in afflictione monstrat᷑. Qd autẽ dieiuo¬
cabulum tp̃s iudicii sig̾cet ostendit illa
dñi dec larabit. Diem aut̃ ꝓ ȩt̾nitate po¬
situm ostendit ꝓpħa: ad dñm dicens. Qa
melior ẽ diesuna in atͥis tuis suꝑ milia.
defecisse testatꝰ ẽ: in quib una dies ista
desidat᷑: qͥa semꝑ et̾na est. quȩ solis ad¬
uentu ñ orit᷑. nec eiꝰ finit᷑ occasir quam
non sequit᷑ crastina. nec p̃cedit hesterna:

Expanded text:
scientiae ratio fuget, et indignos actus declinantes pia quaeque et honesta sectemur, in luce sumus positi, et quasi in die honeste ammandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declaravit ; diem otium debemus accipere, in quo Domini praecepta discuntur. Nam lex ejus in spatio tranquillitatis ebibitur. Tunc enim vacat discere, quando non est, quod debeat impedire. Sequitur: Et nocte declaravit: illud utique, quod dicitur in nocte, in tribulatione declaratur, prius enim otioso tin afflictione monstratur. Quod autem diei vocabulum tempus judicii significet, ostendit illa Domini declarabit . Diem autem pro aeternitate positum ostendit Propheta, ad Dominum dicens: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia ;  una dies juste desideratur: quia semper aeterna, quae solis adventu non oritur, nec ejus finitur occasu, quam non sequitur crastina, nec praecedit hesterna:
Abbreviated transcription (Latin):
uite transire: & ferm̃tum qͦd ẽ corruy¬
tiopeccati. ñ comedẽ: s in azimis since¬
ritatis & ueritatis ambulare. Dies .uiii.
resurrectionis dñicȩ obtinet sacram̃-¬
tum. Item dies uiͦii. futuram omnium
resurrect̾ionẽ ⁊ diem iudicii. cuiꝰ mist̾io
uii. psalmi titulatio p̃signat᷑. hoc est ꝓ
UIII. Hodie et̾nitas diuinitatis intelli¬
gitur.: nec initio cȩpta nec fine clauden¬
da Unde inpsalmo pat̾ ad filium lo¬
quitur dicens. filiꝰ m̃s es tu: ego hodie
genui te.Apd̾ dm̃ enĩ nec heri nec cras.
s semꝑ est hodie. Hodie. omne p̃sens
tp̃s sig̃cat ut in psalmo. Hodie siuocẽ
eius audieritis. Uelut si dicat᷑: quocũq
tp̃r. Cras futurum tp̃sut in euangłio.
Nolite cogitare de crastino: qͥd mandu¬
cetis aut qͥd bibatis. Item ibi. Si enim fe¬
numadẽ peccores qͦd hodie in agro est.
ce cras in clibanum. hoc ẽ in combustio¬
nem ꝑpetuam mittit᷑. d̾s sic uestit. Iali¬
bi. Ne forte dicant filii ur̃i filiis nr̃is cͣs:

Expanded text:
transire, et fermentum, quod est corruptio peccati, non comedere, sed in azymis sinceritatis et veritatis ambulare . Dies octava resurrectionis Dominicae obtinet sacramentum. Item dies octava futuram omnium resurrectionem et diem judicii, cujus mysterio sexta psalmi titulatio praesignatur, hoc est, Pro octava. Hodie aeternitas divinitatis intelligitur, nec initio coepta, nec fine claudenda. Unde in psalmo Pater ad Filium loquitur dicens: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Apud Dominum enim nec heri nec cras, sed semper est hodie. Hodie omne praesens tempus significat, ut in psalmo: Hodie si vocem ejus audieritis ; velut si dicatur: Quocunque in tempore. Cras futurum tempus, ut in Evangelio: Nolite cogitare de crastino, quid manducetis aut quid bibatis . Item ibi: Si enim fenum, id est, peccatores, quod hodie in agro est, et cras in clibanum, hoc est in combustionem perpetuam mittitur, Deus sic vestit; et alibi: ne forte dicant filii vestri filiis nostris cras:
Abbreviated transcription (Latin):
noctiindicat scĩam. Iudas iudeis male¬
ꝓuidisse cognoscit᷑. Item diẽ scĩam sc̃arũ
scͥpturarũ in hoc intelligi possumꝰ: quia
ibi lum̃ iusticiȩ ⁊uerȩ sapĩȩ b̃n intelligen¬
tibus lucet. Unde apłs ammonet. ut in¬
tenti smꝰ ad meditandã legem dr̃ donec
dies illuces eat. ⁊ lucifer oriat᷑ in cordibꝰ¬

Expanded text:
nocti indicat scientiam , Judas Judaeis nocti indicat scientiam , Judas Judaeis idisse cognoscitur. Item diem scientiam sanctarum Scripturarum in hoc intelligi possumus, quia ibi lumen justitiae et verae sapientiae bene intelligentibus lucet. Unde Apostolus admonet, ut intenti simus ad meditandam legem Dei, donec dies illucescat, et lucifer in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
boreales simul australesq necñ ⁊ occidu¬
as oras attingens: paulatimq se cõple¬
to dieiumꝰ spacio subducens. inferiora
t̾re gyrando subiit:atq aurora p̃cedente.
diem scđm. t̾ciũq simili ordine cõpleuit:
Hoc tm̃ a solari luce differens. qͦd caloris
fotu earebat:.⁊ qͥa sydã ñdũ erant. pͥseis ad¬
huc tenebͥs noetes illasrelinquebat obseu¬
ras. Dies autem iuxta allegoriã. plures sig¬
nificationes bt̃: aliqñ sig̾cat dnm̃ salua¬
scͥpturaꝵ: aliqñ caritatem: aliq̃n uͥtutum
fulgorem: aliq̃n ꝓsꝑitatem temporalem:
aliqñ diem iudicii: aliqñ ȩt̾nam beatitudi¬
nem. Dies aut̃ dnm significat. in illa sen¬
tentia eugłii. qui ambulat in die. ñ offen¬
dit. Qͥa qͥsqͥs doctͥnam sequit saluatoris.
peccõꝵ offendicła ñ timebit. Item dies dñm
tate irradians. u̾ba cȩlestis luminis inti¬
mabat. sic̃ econtͣrio in illo qͦd sequit᷑ nox

Expanded text:
boreales simul australesque, nec non et occiduboreales simul australesque, nec non et occiduas oras attingens paulatimque se completo diei unius spatio subducens, inferiora terrae gyrando subiit, atque aurora praecedente diem secundum tertiumque simili ordine complevit: hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat, et quia sidera nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebat obscuras. Dies autem juxta allegoriam plures significationes habet. Aliquando significat DominuScripturarum, aliquando charitatem, aliquando virtutum fulgorem, aliquando prosperitatem temporalem, aliquando diem judicii, aliquando aeternam beatitudinem. Dies autem Dominum significat in illa sententia Evangelii: Qui ambulat in die, non offendit ; quia quisquis doctrinam sequitur Salvatoris, peccatorum offendicula non timebit. Item dies Domintate irradians verba coelestis luminis intimabat; sicut e contrario in illo, quod sequitur: Nox
Abbreviated transcription (Latin):
illustrat᷑: nom̃ inde sumens. qͦd
teneb̾s disiungat ac diuidat. Nam eũ
inpͥmordio creaturarum tenebre ẽẽnt su¬
per faciem abyssi dix̃ ds. fi̾at lux. Ifact̾a
est lux. Iuocauit d̃s lucem diem. Quȩ dif¬
finitio bifarie diuidit᷑: hoc ẽ uulgariter.
&e ꝓpͥe. Uulgꝰ enim. omnẽ diemsolis p̃sen¬
bem lustnͣtis implet̾: qͥ secum semper
& uͥq lum̃ diurnum circum ferens:
ñ minore aerũ spacio noctu sub t̾ras qͣm
supͣt̾ras in die credit̾ exaltari. Ante uͦso¬
liscreatione pͥmitiuȩ lucis cireuitu. qͦd
nẽ ꝑsolem fit agebat᷑. Primo qͥdẽ scd̃oq
die. aqͣs abyssi quȩ omnẽ t̾ram texerãt.
t̾cia uͦ aera uacuũ sua circũuagatione
lustrantis. Quantum gͦ nob̾ uestigia pa¬
trum sequentib conicere dat᷑ cũ dicet
d̃s fiat lux. mox tenebrȩ quȩ abyssum
texerant abiert̃: ⁊ lux ab oriente mediaᷤᷤ
int̾undas emergens. cunctã terrȩ suꝑ¬
ficiem oꝑuit: latitudine sui fulgoris.

Expanded text:
illustratus, nomen inde sumens, quod tenebras disjungat ac dividat. Nam cum in primordio creaturarum tenebrae essent super faciem abyssi: Dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. Et vocavit Deus lucem diem ; quae definitio bifarie dividitur, hoc est, vulgariter et proprie. Vulgus enim omnem diem solis praesenbem lustrantis impletur, qui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras interdiu creditur exaltari. Ante vero solis creationem, primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur, primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant, tertia vero aera vacuum sua circumvagatione lustrantis. Quantum ergo nobis vestigia patrum sequentibus conjicere datur, cum diceret Deus: Fiat lux: mox tenebrae, quae abyssum texerant, abierunt; et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris,
Abbreviated transcription (Latin):
P romptuaria que cellaria uulgus appel¬
lat. hereticorum corda significant: ubi
diuersarum rerum speties epuleq re¬
posite sunt Ista quantum copiose farci¬
ta sunt: tantum diuersas eructationes
pessime exalationis emittunt. quos si auc¬
toritate conuincas: ad inter pretationum
se uersutias calumniasq ꝯu̾tunt: uagi
ic merito asperis odorib compara¬
ta sunt: que simplicium corda fetido ser¬
mone decipiunt. Appothece autem uł hor¬
rea agreco u̾bo repostoria uł reconditoria
dici possunt eo quod inhis homines elabo¬
ratas fruges reponunt: unde & enticam
greco nomine repositam rei copiosam sub¬
tantiam appellamus:

Expanded text:
Promptuaria, quae cellaria vulgus appelPromptuaria, quae cellaria vulgus appellat, haereticorum corda significant, ubi diversarum rerum species epulaeque depositae sunt. Ista quantum copiose farcita sunt, tantum diversas eructationes pessimae exhalationis emittunt. Quos si auctoritate convincas, ad interpretationum se versutias calumniasque convertunt, vagi,re veritatis. Unde asperis odoribus comparata sunt, quae simplicium corda fetido sermone decipiunt. Apotheca autem vel horrea a graeco verbo repositoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et entecham graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus.
Abbreviated transcription (Latin):
IRARNIM uocatum quia prius
aes signatum ibi recondebatur.
hoc enim olim musu erat auro¬
argentoq nondum signato: ex
quorum metallis quamius post ea facta
fuisset pecunia: nomen tamen erarii per¬
mansit ab eo metallo unde pecunia initi¬
um sumpsit. Armarium locus est. ubi qͣꝵ
cumq artium instrumenta ponuntur: ar¬
mamentarium ubi tantum tela armorũ:
unde iuuenalis: quicquid habẽt telorum
armamentaria celi dict̃a autem utraq ab¬
armis id est brachiis quib exercitantur.
Bibliotheca est ubi reponuntur libri. bi¬
bło enim grece liber: theca repositorum¬
ministeria mensarum: uł que necessar ia
uictui suꝑ sunt. Inter promptuarium
autem & cellarium hoc inter est: quod cel¬
larium est paucorum dierum: promptu¬
arium uero temporis longiz promptuari¬
um dictum: eo quod inde necessaria uic¬
tui promuntur. hoc est proferuntur:
Promptuaria aliquando in malam par-¬
tem dicuntur. ut est illud: promptuaria
eorum plena. eructantia ex hoc in illud.

Expanded text:
rarium vocatum, quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia initiurumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis13, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraqarmis, id est brachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri. Biblio enim grece liber, teca repositorministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promptuarium autem et cellarium hoc interest, quod cellarium est paucorum dierum, promptuarium vero temporis longi. Promptuarium dictum, eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est, proferuntur. Promptuaria aliquando in malam partem accipiuntur, ut est illud: Promptuaria eorum plena, eructantia ex hoc in illud .
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos. hebraicis qͥdem litt̾is s caldaica
lingua scͥptus est. Tpħauit autẽ in baby¬
lone: quando &e ezechiel. Osee ꝓpħa qui
reliqͥs in sententiis. & oꝑosior intellectu:¬
guit: qͥ recedentes qualicunq ex caus a
ab ȩccłie unitate. participes facti ft̃ idolo¬
rum. ꝑ samariam autem eoruindem he¬
reticorum demonstrat errorem: qui p̃¬
ceptors dei custodes ẽẽ se mentiunt᷑: &
supͣ textũ ueritatis. mendacium colunt.
Hic hystorialit̾ iudeos in xp̃m tempore
ultimo credituros ꝓnunciauit: t̾cium
qͦq resurrectionis dñicȩ diem p̃dix̃. Pro¬
phetauit autem in dieb oriȩ regis iudȩ:
qndo & ysaias. Iohel: int̾ptat᷑ incipieis.
Iste ad udam tantum & irłm uaticini¬
um ꝓferens. in pͥncipio sui uoluminis
post uoluptuos a conuiuia ad luctũ
at p̃dicat qͦq uocationem gentium: &
suꝑ conggatos edentes suꝑuenturum

Expanded text:
Hebraeos Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaica Hebraeos Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaica lingua scriptus est. Prophetavit autem in Babylone, quando et Ezechiel. Osee propheta,reliquis in sententiis, et oguit, qui recedeab Ecclesiae unitate, participes facti sunt idolorum: per Samariam autem eorumdem haereticorum demonstrat errorem, qui praeceptorum Dei custodes esse se mentiuntur, et sub praetextu veritatis mendacium colunt. Hic historialiter Judaeos in Christum tempore ultimo credituros pronuntiavit: tertium quoque resurrectionis dominicae diem praedixit. Prophetavit autem in diebus Oziae regis Judaeae, quando et Isaias. Johel interpretatur, incipiens: iste ad Judam tantum et Jerusalem vaticinium proferens in principio sui voluminis post voluptuosa convivia ad luctum at, praedicat quoque vocationem gentium, et super congregatos credentes superventurum
Abbreviated transcription (Latin):
phetat. ostendit qͦq unumquenq
ꝓse rationem dño redditurum:. nec
ꝓgeniei sc̃ȩ ultͣ nocere labem pat̾ni
delicti: obiurgat int̾ hec suboolla ce o¬
olibama omnem turpitudinem sa¬
mariȩ ⁊ irłm: natiuitatemq contu¬
meliosam obicit: sepe cẽ ad pęnitenti¬
am captiuos ꝓuocat: & post p̃uaricati¬
solum p̃dicauit ut ceti. s etiam ⁊ tp̃s
incarnationis &e passionis ꝑ ordinẽ
regum. & numerum diffinit annoꝵ:
ita ut ñ potius uideat᷑ futura p̃dicere. sed pot̾i¬
qͣsi tͣnsacta narrare. Hic autem .iiiͦi. reg¬
norum cernit frequenti uisiones: eorum¬
q differentiam sub diu̾sis imaginibus
ꝓmit. De antixp̃o qͦq ostendit quod
ipse sit cornu pusillum. id ẽ paruo tp̃re
regnatur: de consummatione isrł uel
mundi plura conscͥpsit: siue de die iudi¬
cii & regnoscõꝵ: In fine aut̃ uoluminis
ꝓpħiȩ suȩ susanne hystoriam: & beli. dra¬
conisq fabulam ponit. Hic aut̃ lib̃ apd̃

Expanded text:
phetat: ostendit quoque unumquemque phetat: ostendit quoque unumquemque pro se rationem Domino redditurum, nec progeniei sanctae ultra nocere labem paterni delicti: objurgat intra haec sub Oola et Ooliba omnem turpitudinem Samariae et Jerusalem, nativitatemque contumeliosam objicit: saepe etiam ad poenitentiam captivos provocat, et post praevaricatisolum praedicavit, ut caeteri, sed etiam et tempus incarnationis et passionis per ordinem regum et numerum diffinivit annorum, ita ut non potius videatur futura praedicare, sed quasi transacta narrare. Hic autem quatuor regnorum cernit frequentius visiones, eorumque differentiam sub diversis imaginibus promittit. De Antichristo quoque ostendit, quod ipse sit cornu pusillum, id est, parvo tempore regnaturus; de consummatione Israel vel mundi plura conscripsit, sive de die judicii, regno sanctorum. In fine autem voluminis prophetiae suae, Susannae historiam et Belis Draconisque fabulam ponit. Hic autem liber apud
Abbreviated transcription (Latin):
ex latere xp̃i formata mist̾ia descͥbunt᷑.
Capit etiam ce hic ꝓpħa somn um si¬
nistri lat̾is in typum mortis peccõꝵ.
qui ad leuam positi ȩt̾na supplicia fusti¬
nebunt: ac demum a sinistͦ in dextͦ dor¬
mire iubet᷑. ꝓpt̾ syem eoꝵs qui ꝓ em̃datio¬
ne errorũ resurrectionis głam obtine¬
bunt. Aspicit int̾ea &e duas uirgas sͥ¬
met copulatas in similitudinem cir¬
cumcisionis & gentium: siue aquilam
sub nabuchodonosor uolantem. xp̃i
figuram magnis alis ce uoluc celerita¬
te totiꝰ mundi imꝑium occupantem.
Piangit p̾t̾ea sub syecie pͥncipis tyRi.
beatitudinem diaboliquam amisit:
& ruinam eiꝰ magnam cum lam̃tatiõe
deplorat. Ad ultimum arundinem &
funicłm gestans: metit᷑ sub specie sc̃oꝵ
mistice ihrłm int̾ hec mistica subiaeẽt
quedam moralia: falsis comminatu
ꝓpħis: atq specłatorib p̃cipit ne reti-¬
ceant maliciam. Quatuor etiam ul¬
tionum penas peccatorib p̃dicat:
animasq redire ad corpora sua pro¬

Expanded text:
e latere Christi formata, mysteria describuntur. Capit etiam et hic propheta somnum sinistri lateris in typum mortis peccatorum, qui ad laevam positi aeterna supplicia sustinebunt. Ac demum a sinistro in dextro dormire jubetur propter spem eorum qui pro emendatione morum resurrectionis gloriam obtinebunt. Aspicit in terra et duas virgas sibimet copulantes in similitudinem circumcisionis et gentium, sive aquilam sub Nabuchodonosor volantem, Christi figuram, magnis alis et volucri celeritate totius mundi imperium occupantem. Plangit praeterea sub specie principis Tyri beatitudinem diaboli, quam amisit, et ruinam ejus magnam cum lamentatione deplorat. Ad ultimum arundinem vel funiculum gestans metitur sub specie sanctorum mystice Jerusalem. Inter haec mystica subjacent quaedam moralia. Falsis comminatur prophetis, atque speculatoribus praecipit, ne reticeant malitiam: quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corpora sua pro
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiaᷤᷤ agni. ⁊ aduentum iudicii.⁊ int̾i¬
tum antixp̃i. ⁊ ȩt̾nam punitionem dia¬
boli.⁊ ultimam memorat resurrectio¬
nem mortuoꝵ. cęliq nouitatem ⁊ t̾rȩ:
descͥptionemq irłm. uel flum̃ etiã bay¬
tismi mundum: & lignum uitȩ dñm

Expanded text:
nuptias agni, et adventum judicii, et interinuptias agni, et adventum judicii, et interitum Antichristi, et aeternam punitionem diaboli, et ultimam memorat resurrectionem mortuorum, coelique novitatem et terrae, descriptionemque Jerusalem: flumen etiam Baptismi mundum, et lignum vitae Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dena milia seruoꝵ di qͥ signant᷑ in
frontib. ibi .uii. angłi dubis canunt.
sequente gͣndine ⁊ igne cum sangͥne
in t̾ram. Tercia qͦq parst̾rȩ ibiigne
comburit᷑. tercia pars maris sanguiᷤᷤ
efficitur: astraq ipsa rutilantia. t̃ciã
fulgoris partem amittunt: ibi de pu¬
tei fumo locuste ꝓducunt᷑ demonioꝵ
accipientes potestatem ledendi eos qͥñ¬
sunt agni cruore signati. Pret̾ea co¬
medit euangłista librum testam̃ti
oris p̾dicatione suauiss imum. ⁊ oꝑis
difficultate amarum: metit᷑ cȩleste tem
ct̾am sole. pugnamq michaelis cum
dracone. ruinamq draconis: conspi-
pita regni.uii. ⁊ cornua potestatis ⁊ nu¬
merum nominis. Narrat int̾ hec can¬
ticum testam̃ti nouum: specłat᷑q an¬
gelos gestantes pateras. Cernitq simili¬
ter int̾itum bestiȩ: ⁊ beatitudinẽ eoꝵ qͥ uesti¬
carnis uoluptate seruauerunt: exseqͥt᷑
deinde ⁊ int̾itum meretͥcis babyloniȩ. ⁊

Expanded text:
dena millia servorum Dei, qui signantur in dena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus: ibi septem Angeli tubis canunt, sequente grandine et igne cum sanguine in terram: tertia quoque pars terrae ibi igne comburitur: tertia pars maris sanguis efficitur: astraque ipsa rutilantia tertiam fulgoris partem amittunt: ibi de putei fumo locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi eos qsunt agni cruore signati. 108. Praeterea comedit Evangelista librum Testamenti oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate amarum. Metiturque coeleste tempctam sole, pugnamque in coelis Michaelis cum dracone, ruinamque draconis. Conspicipita regni septem, et cornua potestatis, et numerum nominis. 109. Narrat inter haec et canticum Testamenti novum, speculaturque angelos gestantes pateras, cernitque similiter interitum bestiae, et beatitudinem eorucardeinde et interitum meretricis Babyloniae, et
Abbreviated transcription (Latin):
in amore dei & frat̾na dilectione ũsat̃
Seda qͦq quȩ electe scribit᷑ dilectionis
hortatur studium. Denotat etiam sedu¬
ctores. ab hereticis admonet declinands̃.
Terciam autem gaio scͥpsit: in qͣ collau¬
Deinde denotat ꝓt̾uiam cuiꝰdam dyo¬
trepis & demetrio testimonium phibet
u̾itatis. Iudȩ epła increyat blaspheman¬
des in xp̃o.⁊ qͦs dam impudicos sub exem
sempit̾nis ardorib tͣditi st̃: ꝓ quib ad¬
monet ȩccłiam.ut eos arguat.⁊ ad pe¬
nitentiam cohortet᷑. Aet̾uum apłoꝵs
hystoria nascentis eccłȩ fidem opusq
Apocalipsis ioħs postquam scͥb̃e septẽ
iubet eccłiis. asꝑicit filium hominis
sedentem in throno: ce xx .iiiͦi. senioreᷤᷤ
⁊ .iiͦiͦiͦ. animalia ꝓcidentia ante thro¬
numin dext̾a quoq sedentis librum
UII. sigillis signatum: in quo bellum
⁊ egestas. mors. clamor int̾fectoꝵ. finis
qͦq mundi notat᷑. Scribit deinde duo¬

Expanded text:
in amore Dei et fraterna dilectione versatur. in amore Dei et fraterna dilectione versatur. Secunda quoque, quae Electae scribitur, dilectionis hortatur studium, denotat etiam seductores, et ab haereticis admonet declinandum. Tertiam autem Gaio scripsit, in qua collaudeinde denotat proterviam cujusdam Diotrepis, et Demetrio testimonium perhibet veritatis. Judae Epistola increpat blasphemantes in Christo et quosdam impudicos sub exempsempiternis ardoribus traditi sunt, pro quibus admonet Ecclesiam, ut eos arguat et ad poenitentiam cohortetur. Actuum apostolorum historia nascentis Ecclesiae fidem opusqueApocalypsis Joannis postquam scribere septem jubet Ecclesiis aspicit Filium hominis sedentem in throno, et 24 seniores, et quatuor animalia procidentia ante thronum: in dextera quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum et egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur. Scribit deinde duo
Abbreviated transcription (Latin):
creuisse ⁊ oꝑib In scda ꝑsecutiones to¬
lerasse fortit᷑ głatur. Instruit ꝑtimothe¬
um ce titum eccłias. Pylemonem de
emendato seruo onesimo rogat. ad ul¬
timum hebreos qͥ in xp̃o crediderunt.
& postiodum ꝑsecutionib iudaicis
t̾riti. a fide recesserant confortat: atq
ad gr̃am euangłii reuoeat. Petrꝰ scͥpsit
duas epłas: quȩ canonicȩ nuncuƿant᷑.
Scripsit autem eas his qͥ ex cireumeisi¬
one credentes in disꝑsione gentium
erant. Que quidem quibus damui¬
dentur ẽẽ planiores. dum tamen pro¬
fundis plene sint sensib: ut ꝑeas qͥ
possint ꝑscrutari diuinȩ scientie sen¬
sum. quasi ꝑbreue quoddam recepta¬
culum. magna sͥ mist̾ia reuelari cond¬
eantur. Iacobꝰ fr̃ domini scͥpsit unam
epłam ad edifieationem eccłiȩ ꝑtinen¬
tem: euius scientia imm̃sam scientiȩ
claritatem legentib uidet̾ infundẽ.
officium caritatis commendans tota

Expanded text:
crevisse et operibus, in secunda persecutiones tocrevisse et operibus, in secunda persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. Instruit per Timotheum et Titum Ecclesias: Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant, confortat atque ad gratiam Evangelii revocat. Petrus scripsit duas epistolas, quae Catholicae nuncupantur. Scripsit autem eas his qui ex circumcisione credentes in dispersione gentium erant: quae quidem quibusdam videntur esse planiores, dum tam profundis plenae sint sensibus, ut per eas, qui possint perscrutari divinae scientiae sensum quasi per breve quoddam receptaculum, magna sibi mysteria revelari contueantur. Jacobus frater Domini scripsit unam Epistolam ad aedificationem Ecclesiae pertinentem: cujus sententia immensam scientiae claritatem legentibus vidofficium charitatis commendans, tota
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit iniudea: deinde marcꝰ in italia:
t̾cius lucas in achara: ultimꝰ ioħs in a-¬
sia. ex qͥb solus tantum matħs p̃dicatio¬
nis hystoriam hebraico p̃strinxit stilo:
Reliqui uͦ greci sermonis eloquio edide
clesiis: conseruans potiꝰ quam excedẽs
numerum sacram̃ti ꝓpt̾ septi formem
sp̃s sc̃i efficatiam. Seripsit autem ad ro-¬
manos. ad corinthios. ad galathas. ao
ephesios. ad phylippenses. ad thessaloni¬
censes. ad colos enses. ad hebreos: reliqͦs
uͦ postmodum singłarib edidit ꝑsonis:
ut rursus illum septenarium numerỹ
ad sacramentum unitatis conuerteret.
Argumenta autem earundem epłars.
hec sunt: in pͥmis romanȩ plebis fidem
collaudat. Corinthios gemina doctͥna
castigat. Apud galathas ꝑ grãm fidei
excludit oꝑa legis. Ephesios magni¬
ficat infide quam acceꝑunt. Laugat
colosenses ꝓ eo qͦd infide steterunt. Py¬
lipyenses euangłm custodisse gratula¬
tur. hessalonicenses in pͥma epła fide

Expanded text:
scripsit: deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia: ultimus Joannes in Asia: ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis historiam Hebraico perstrinxit stylo, reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderclesiis, conservans potius, quam excedens numerum Sacramenti, propter septiformem Spiritus sancti efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses, ad Hebraeos: reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus illum septenarium numerum ad Sacramentum unitatis converteret. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt. Imprimis Romanae plebis fidem collaudat: Corinthios gemina doctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis: Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt: laudat Colossenses: pro eo quod in fide steterunt; Philippenses, Evangelium custodisse gratulatur: Thessalonicenses in prima epistola fide
Abbreviated transcription (Latin):
achaz qͥ ex iusto patre editꝰ. in ꝑfidiam
ce scełꝰ idolatriȩ delapsꝰ est. significat
hereticos qͥ ex catholicis patͥbus sacra¬
mento fid̃ imbuti ft̃: s ad apostasiam
declinantes. cultum diuinum simula¬
chris erroꝵ suoꝵ p̃bere ñ timent: qui
fructum ut̾i sui. hoc ẽ effecꝰtum prauȩ
meditationis. in igne ⁊eli demoniis
immolant. Qͥa sic̃ achaz spoliata do
modñi & domo regum & pͥncipum.
dedit regi assyriorum munera. &e tam̃
ei nicħ ꝓfuit: ita isti aurum sagacis in¬
genii &e argentum eloquentiȩ cõflañ
in cultum idolorum ut int̾eant: egyp¬
tum inuocant &e assyrios adeunt: cỹ
a potestatib istiꝰ scł̃i ꝓtegi q̃rt̃. s in tran¬
situ eorum capti atq occisi sunt quia
maledictus ẽ homosuꝑ t̾ram qui confi¬
dit in homine. ce ponit carnem bra¬
chium suum & a dño recedit cor eius.

Expanded text:
Achas qui ex justo patre editus in perfidiam Achas qui ex justo patre editus in perfidiam et scelus idololatriae delapsus est, significat haereticos, qui ex catholicis patribus sacramento fidei imbuti sunt, sed ad apostasiam declinantes cultum divinum simulacris errorum suorum praebere non timent; qui fructum uteri sui, hoc est, effectum pravae meditationis in igne zeli daemoniis immolant; quia sicut Achas, spoliata domo Domini et domo regum et principum, dedit regi Assyriorum munera, et tamen nihil ei profuit, ita isti aurum sagacis ingenii et argentum eloquentiae conflant in cultum idolorum, ut intereant. Aegyptum invocant et Assyrios adeunt, cum a potestatibus istius mundi protegi quaerunt; sed in transitu eorum capti atque occisi sunt, quia maledictus est homo qui confidit in hominem, et ponit carnem brachium
Abbreviated transcription (Latin):
excelsam. iuxta mysticum sensum. Qͣm
meliꝰ rex iste ioathan. cuiꝰ uita &e opera
laudant᷑. quam redemptorem nr̃m¬
significat. de qͦ psalmista ait: qͣm mag¬
nus dñs ce laudabilis nimis. & t̾ribiliᷤ
est suꝑ om̃s dos: cuius ꝑfectionem no¬
men ipsum ioathan expͥmit. Int̾pta¬
tur enim consummatꝰ. siue ꝑfectus. &
de dño saluatore paulus ad hebreos scͥ¬
bens ait. Et quidem cum eẽt fili dei.
didicit ex his qͣ passus est obedientiam.
ce consummat᷑. factus est omnibꝰ obtẽ
perantib sͥ causa sauitis et̾nȩ. Ipse edi¬
ficauit portam domꝰ dñi excelsam: qͥa
ꝑ ipsum introit᷑ patet fidelib regni cȩ¬
lestis. Ego sum inqͥt ostium: ꝑ me siqͥs
ingredietur. saluabit᷑. Et recte excelsa
hȩc porta uocat᷑: qͥa de hac eadem psal¬
p̃dicationem uitȩ discimꝰ introitum:
eccłiam suꝑ petram ȩdificatam.ipsius
dñi attestatione p̃ualere ñ possunt.¬
Achar int̾p̃tatur app̃hendens. Deniq

Expanded text:
excelsam. Juxta mysticum sensum, quem excelsam. Juxta mysticum sensum, quem melius rex iste Joathan, cujus vita et opera laudantur, quam Redemptorem nostrum? de quo Psalmista ait: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis et terribilis super omnes deos . Cujus perfectionem nomen ipsum Joathan exprimit. Interpretatur enim consummatus, sive perfectus; et de Domino Salvatore Paulus ad Hebraeos scribens ait: Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex his quae passus est obedientiam, et consummatus factus est omnibus operantibus sibi causa salutis aeternae . Ipse aedificavit portam domus Domini excelsam, quia per ipsum introitus patet fidelibus regni coelestis: Ego sum, inquit, ostium: per me si quis ingredietur, salvabitur haec porta vocatur, quia de hac eadem Psalpraedicationem vitae discimus introitum; Ecclesiam super petram aedificatam ipsius Domini attestatione praevalere nAchas interpretatur apprehendens. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
tu dei: s nutantes atq uacillantes. sẽꝑ
instabiles fiunt: ce magis diabolo qͣm
deo seruire ꝓbant᷑. Orias qͥ int̾p̾tatur
fortitudo dñi dionimus erat: quia qͥ
in paralipomenon orias idẽ in regum
ararias nominat᷑. Orias enim interp̃¬
tatur uirtꝰ domini:atarias auxilium
dñi. Et recte uirtꝰ dñi uel auxilium
dñi uocat᷑: quia quam du recta egit.
diuina ope adiutꝰ. plurima cõmisit
felicit̾ bella: ce ubiq de hostib trium¬
phauit: s postquam ꝑ suꝑbiam illi¬
cita temptabat. lepra ꝑcussus. noĩs
ce honoris simul fuscauit dignitatẽ.
in fronte contagio leprȩ ꝑfusus
regnum indicat iudeoꝵ: qui dedecꝰ
& macłas ꝑfidiȩ in fronte gerunt. ubi
signum crucis portare noluerunt. Io¬
atchan. qͥ int̾ptatur consummatus.
uel ꝑfectus. ẽ secutꝰ pulchram echimolo¬
giam nominis. fecit enim rectum in cõ-¬
spectu dñi: & portam templi ȩdificauit

Expanded text:
tu Dei, sed nutantes atque vacillantes semper tu Dei, sed nutantes atque vacillantes semper instabiles fiunt, et magis diabolo quam Deo servire probantur. Ozias, qui interpretatur fortitudo Domini, dionymus erat; quia qui in Paralipomenon Ozias, idem in libro Regum Azarias nominatur. Ozias interpretatur virtus Domini, et Azarias auxilium Domini. Et recte virtus Domini vel auxilium Domini vocatur, quia quandiu recta egit, divina ope adjutus, plurima commisit feliciter bella, et ubique de hostibus triumphavit. Sed postquam per superbiam illicita tentabat, lepra percussus, et nominis et honoris simul fuscavit dignitatem. in fronte contagio leprae perfunditur, regnum indicat Judaeorum, qui dedecus et maculas perfidiae in fronte gerunt, ubi signum crucis portare noluerunt. Joathan, qui interpretatur consummatus vel perfectus, secutus est pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
ioas qui interp̾tatur memoria dñi.
xp̃s uidelicet. in quo memoria est
nominis domini: ne ꝑ crudelitatẽ
seuuen tis hostis interimat᷑ in cordi¬
bus electoꝵ: Magisq nutriatur in
domo ioiadȩ pontificis qui dileet᷑ dñi
int̾pretatur: de quo patris uox ait. Hic
est filiꝰ m̃s dilectus. in qͦ michi bene cõ¬
placui. Cuius domꝰ est sc̃a eccłia. ubi
in fide electoꝵs manens cotidie facit
auginentum corporis suiꝰ donec tp̃re
iudicii sceptrum regni &e potentiam
aduersus eos extollat. qui eum depri¬
mere cogitabant: & interfectricem
scõꝵ et̾nis deputauerit penis. Ama¬
sias qui interp̃tatur popłm tollens.
significat malos rectores: qͥ popłm d̾i
noxio errore siue prauis exemplis su¬
is tollunt a uera religione: & induct᷑
in errorem atq pͣuam conu̾sationẽ.
Qui uidelicet si c̃ amasias simulans
in aliquib bonos se ẽẽ. s tam̃ ñ sunt.
qͥa ꝑfectum cor non habent in cul¬

Expanded text:
Joas, qui interpretatur memoria Domini, Joas, qui interpretatur memoria Domini, Christus videlicet, in quo memoria est nominis Domini, ne per crudelitatem servientis hostis interimatur in cordibus electorum: magisque nutritur in domo Joiadae pontificis, qui dilectus Domini interpretatur. De quo Patris vox ait: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Cujus domus sancta Ecclesia est, ubi in fide electorum manens quotidie facit augmentum corporis sui, donec tempore judicii sceptrum regni et potentiam adversus eos extollat qui deprimere cogitabant, et interfectricem sanctorum aeternis deputaverit poenis. Amasias, qui interpretatur populum tollens, significat malos rectores, qui populum Dei noxio errore sive pravis exemplis suis tollunt a vera religione, et inducunt in errorem atque pravam conversationem; qui videlicet, sicut Amasias, simulant in aliquibus bonos se esse, sed tamen non sunt, quia perfectum cor non habent in cul
Abbreviated transcription (Latin):
issimam reginam de palacio in iezra¬
el p̃cipitari fecit. Hieu enim typice¬
potest designare gentium pͥncipatũ:
quem dñs ac redemptor nr̃ destina¬
uit. ut in sacͥlega ciuitate que ꝓpħas
erceret. & eam ultione iusta ꝑimeret:
atq sac̾dotium uanum quod post
xp̃i aduentum inanit̾ habuerat de¬
strueret. templumq subu̾teret: necñ
& impiam synagogam quȩ sangumẽ
scõrs semꝑ siciebat. de regni culmi-¬
ne p̃cipitaret: ac rectores ipsius int̾
ficeret. Athalia gͥ hec que semen od̾
extinguere moliebat᷑. & regiam styr¬
pem delere. bene impietatem expri¬
mit synagoge quȩ ꝑ nequiciam m̃tis.
seminis dauid hoc est xp̃i insidia¬
trix erat: & odium contra eum semꝑ
in corde gerebat. Quȩ aliquando
regnare uidebatur: cum legis ceri¬
monias temporalit̾ obseruabat. In¬
terp̾tatur autem athalia. temporał
int̾ptatur saturitas dñi. iil est ec-¬
clesiȩ. in qͣuere sunt deliciȩ Seruat᷑

Expanded text:
issimam reginam de palatio in Jezraissimam reginam de palatio in Jezrael praecipitare fecit. Jehu enim typice designare potest gentium principatum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit, ut in sacrilega civierceret, et aemulatione justa perimeret, atque sacerdotium vanum, quod post Christi adventum inaniter habuerat, destrueret, templumque subverteret, nec non et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine ficeret. Athalia igitur haec, quae semen David exstinguere moliebatur et regiam stirpem delere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam mentis seminis David, hoc est Christi, insidiatrix erat, et odium coin corde gerebat. Quae aliquando regnare videbatur cum legis caeremonias temporaliter observabat. Interpretatur autem Athalia temporalis interpretatur saturitas Domini, id est, Ecclesiae, in qua verae sunt deliciae. Servatur
Abbreviated transcription (Latin):
& scd̃am correytionem deuitandum.
Ioram qͥ int̾p̾tatur quis est excelsus.
& de religioso patre ios aphat genitꝰ.
nem domus ahab. eos potest signifi¬
care. qui catholiea fide imbuti. ac
xp̃iano baptismate regenerati. eccl̃ie
instituebantur sacramentis: s relin¬
quentes fidei u̾itatem. errores sequim¬
tur hereticorum: & non solum ipsi
a tramite sani dogmatis exorbitant:
immo alios secum ꝑ error deuia
ducere certant. Unde illos helyas. hoc
ẽ sermo ꝓpħicꝰ radarguit. Quia oĩs
diuinorum librorum sanct̾io tales
rep̾hendit. ac merito suȩ ꝑuersitatis
grauissimis contestationib inc̾pat.
Ochazias qui int̾ptatur apphendets
dñm. significat scͥbas ce phariseos do¬
ctores legis uet̾is: qui tenentes scͥptã
legem domini. non tam̃ seruaueruñ.
ꝑhetam ad extirpandam domum
ahab &e saẽdotes baal int̾ficiendos
misit. ꝑeussit ioram regem isrł. ⁊ o
chaziam regem iuida: & iezabel impi-¬

Expanded text:
et secundam correptionem devitandum . et secundam correptionem devitandum . oram, qui interpretatur quis est excelsus, et de religioso patre Josaphat genitus, em domus Achab, eos potest significare, qui catholica fide imbuti, ac Christiano baptismate regenerati, Ecclesiae instruebantur sacramentis; sed relinquentes fidei veritatem errores sequuntur haereticorum, et non solum ipsi a tramite sani dogmatis exorbitant, imo alios secum per errorum devia ducere certant. Unde illos Elias, hoc est sermo propheticus redarguit, quia omnis divinorum librorum sanctio tales reprehendit; ac merito suae perversitatis gravissimis contestationibus increpat.atur apprehendens Dominum, significat scribas et Pharisaeos doctores legis veteris, qui tenentes Scripturam, legem Domini non tamen servaverunt. rophetam ad exstirpandam domum Achab et sacerdotes Baal interficiendos misit, percussit Joram regem Israel, et Achaziam regem Juda, et Jezabel impi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ dotat᷑. Eccł̃ia gͦ gentium p̾cio
sanguinis xp̃i comparata. & sp̃s scĩ
pignore dotata: consortium sponsi
cȩlestis & societatem regni ꝓmeruit.
Cui factȩ sunt infinitȩ diuitiȩ. siue
in conuentu du̾s arum nationũ ad fide
seu in adquisitione uariarum uir¬
tutum. & multa gła sp̃italis sapientiȩ.
Achab autem impius qͥ in samartia
regnabat heresiarchas expͥmit: qͥ per¬
ditorum turbam ꝑ errors deuia dy¬
cunt & in ꝑpetue mortis p̃cipicium
mergunt. Quod autem ios aphat af¬
finitate conunetus est achab. des¬
cenditq ad eum in samariam. cotͣ
hostes p̃bens ei auxilium: illos figu¬
raliter demonstrat. qui de catholiciᷤᷤ
ad hereticorum se amiciciam meli¬
nant. Qui licet a rectȩ fidi tramite
ñ recedant:. tamen errantium socie¬
tatem atq commnunionem ꝑfecte ñ
deuitant. Qͦd nullomꝰ sine culpa ẽẽ.
pot̾it: maxime cum paulus apłs do¬
ceat hereticum hominem post unã

Expanded text:
qui est dotatus. Ecclesia gentium ergo pretio qui est dotatus. Ecclesia gentium ergo pretio sanguinis Christi comparata, et Spiritus sancti pignore dotata, consortium sponsi coelestis et societatem regni promeruit. Cui factae sunt infinitae divitiae, sive in conventu diversarum nationum ad fidem, seu in acquisitione variarum virtutum, et multa gloria spiritalis sapientiae. Achab autem impius, qui in Samaria regnabat, haeresiarchas exprimit, qui perditorum turbam per errorem devia ducunt, et in perpetuum mortis praecipitium mergunt. Quod autem Josaphat affinitate conjunctus est Achab, descenditque ad eum in Samariam, contra hostes praebens ei auxilium, illos figuraliter demonstrat qui de catholicis ad haereticorum amicitiam se inclinant; qui licet a rectae fidei tramite non recedant, tamen errantium societatem atque communionem perfecte non devitant. Quod nullo modo sine culpa esse poterit, maxime cum Paulus ait apostolus haereticum hominem post unam
Abbreviated transcription (Latin):
quesisiet. ⁊ anani ꝓpħam ad se a dño
missum ut eum in de corriꝑet in um¬
cula misisset: grauit̾ inde dñm offen¬
dit. Unde iuste sibi domino retͥbuen¬
te incidit in languorem grauissimũ.
& pedum dolorem uehementiss inũ.
in quo & obiit: nec in infirmitate sua
quesiuit dñm: s magis in medicors
artera confidens. delusꝰ est. Is itaq eos
significat typice qui bono inchoant
initio. s malo finiunt termino: qui
post abdicationem idolatriȩ. & sp̃tam
seruitutem demonioꝵ. ꝑcepta gr̃a
baptis matis. & crismatis sacͥ unctione.¬
statim in pͥmordio uitȩ suȩ pietatis ar
tibus oꝑam dare debuerant. ad uitia
tibus. Iosaphat quaint̾p̃tat᷑ dei iudi¬
cium. Hic gͦ rex typum p̃fert popul
credentium de gentib. qͥ ad redemp¬
torem nr̃m relieto parentum errore
conuenit. saero baptis mate ablutus.
confirmat. Int̾ptatur autem iuxta
quosdam iosaphat. domini dos: siue

Expanded text:
quaesisset, et Hanani prophetam ad se a Domino quaesisset, et Hanani prophetam ad se a Domino missum ut eum inde corriperet, in vincula misisset, graviter inde Dominum offendit. Unde ipse, juste sibi Deo tribuente, incidit in languorem gravissimum, et pedum dolorem vehementissimum, in quo et obiit. Nec in infirmitate sua quaesivit Dominum, sed magis in medicorum arte confidens, delusus est. Is itaque eos significat typice, qui bono inchoant initio, sed malo finiunt termino, qui post abdicationem idololatriae, et spretam servitutem daemonis, et percepta gratia baptismatis, et chrismatis sacri unctionestatim in primordio suae vitae pietatis arrvirtutibus operam dare debuerant, ad vitia tibus. Josaphat, qui interpretatur Deus judicium. Hic ergo rex typum praefert populi credentium de gentibus, qui ad Redemptorem nostrum, relicto parentum errore, convenit; sacro baptismate ablutus, confirmat. Interpretatur autem juxta quosdam Josaphat Domini dos, sive
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Nam & heretici diiudicare po¬
pulum uident᷑: cum erroris sui sibi¬
pacem faciunt. Abia qui int̾p̾tatur
pat̾ dominꝰ. uel pat̾ fuit. typum tenet
scribarum & phariseoꝵs. qui uidebant
regere iudaicum popłm: s pat̾nitatẽ
ac dignitatem nominis sui ꝑdiderunt.
cum traditionib suis uiolauerunt le¬
gem. siẽ abia capta bethel idola. asrłi in
scandalum reseruauit ut hebrei asser̃:
& ideo ꝑcuss a dño. mortuus est. As a
qui int̾ptat᷑ dolens. siue sustollens:
hic in pͥncipio regni sui restaurauit
cultum diuinum. & fecit quod bonũ
& beneplacitum erat in conspectu do-¬
mini: subu̾titq altaria idoloꝵ.⁊ con¬
fregit simulac: unde gr̃am dei ꝓmeru¬
it. ita ut pugnans contͣ ethiopes uie¬
toriam caꝑet. & eos usq ad int̾nitionẽ
eederet: qui a domino ꝓ eo pugnante.
& ex̾citum eiꝰ adiuuante. contriti sunt:
s postea in det̾ius relabens. eum auxili¬
um assyrioꝵ contͣ baas a regem israel

Expanded text:
lum. Nam haeretici dijudicare polum. Nam haeretici dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequacem faciunt. Abia, qui interpretatur pater Dominus, vel pater fuit, typum tenet scribarum et Pharisaeorum, qui videbantur regere Judaicum populum, sed paternitatem ac dignitatem nominis sui perdiderunt. Cum traditionibus suis violaverunt legem: sic Abia, capta Bethel, idola Israeli in scandalum reservavit, ut Hebraei asserunt, et ideo percussus a Domino mortuus est. Asa, qui interpretatur tollens, sive sustollens, hic in principio regni sui restauravit cultum divinum, et bene placitum erat in conspectu Dei, subvertitque altaria idolorum, et confregit simulacra. Unde gratiam Domini promeruit, ita ut pugnans contra Aethiopes victoriam caperet, et eos usque ad internecionem caederet, quia Domino pro eo pugnante, et exercitum ejus adjuvante, contriti sunt, sed postea in deterius relabens, cum auxilium Assyriorum contra Baasa regem Israel