comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ uicissitudine ordinem nͣ¬
fundit: ut sciat homo & intelligat.
uidentiã e̾t̾ et̾nam. que abinitio rata con¬
stantiq p̃cepti sui examinatione. quẽadmo¬
dum prouentꝰ suos temporib suis conseque¬
rent᷑ cuncta disposuiteAt illam quoq in
factis suis discat metuere. cuiꝰ omĩpotentiã
cernit incunct̾is suis oꝑibus & iuditiis suis¬
constantẽ atq inmutabilem ꝑmanere . ł. a¬
ta qͥppe dispositio oꝑis ⁊ certa moderatio. qua
cuncta temporib suis ad effectũ produxit
as̾ manifeste demonstrat: quia sicut eiꝰ sapi¬
entia in discernendo ñ fallitur. ita quoq eiꝰ
consilium inuidicando ñ mutatur. Quod fac¬
tum est. ipsumꝑmanet. Sicut in hoc totum
rerum conditarũ corpore quod factũ est
ꝑmanet. quia dispositionis ordo ñ confun¬
ditur: etiam sinatura mutabilis uarietur:
ita etiã in iuditis eiꝰ quod factũ est ꝑmane.
quia in eo etiã quod sodm̃ ineffabiłe dispo¬

Expanded text:
dentium vicissitudine ordinem non condentium vicissitudine ordinem non confundit, ut sciat homo et intelligat providentiam esse aeternam, quae ab initio rata constantique praecepti sui examinatione quemadmodum proventus suos temporibus suis consequerentur, cuncta disposuit. Ut illam quoque in factis suis discat metuere, cujus omnipotentiam cernit in cunctis suis operibus, et judiciis constantiam atque immutabilem permanere. Rata quippe dispositio operis et certa moderatio, qua cuncta temporibus suis ad effectum producit Deus, manifeste demonstrat, quod sicut sua sapientia in discernendo non fallitur, ita quoque consilium suum in judicando non mutatur. Quod factum est ipsum permanet. Sicut in hoc toto rerum conditarum corpore quod factum est permanet, quia dispositionis ordo non confunditur, etiamsi natura mutabilis varietur, ita etiam in judiciis ejus quod factum est permanet, quia in eo etiam quod secundum ineffabilem dispe
Abbreviated transcription (Latin):
donum dei ẽ. & licite concessũ a d̾o. melius
est quã disputare ⁊ contendere ⁊ murmu¬
rare qd̾ donũ dei non ẽ. nec concessũ homi¬
nib ad̾o: quia mału est ⁊ afflictio magna.
Multũ quippe affligit᷑. qui neq amoͣre.
neq approbare potest qd sustinet. neq qd̃
odit inrinutare. Idcirco multũ affligitur
qui disputat ⁊ rixat᷑ contra dm̃ blasfemans
uiditia eius & opera eiꝰ detestans: cũ ea que
operatur d̾s homo uullatenꝰ possit immnutare.
Propt̃ quod sequit᷑ idicit. Didici qd̃ om̃ĩa
opera que fecit ds̃ ꝑ seuerent in et̾num. Sic̃
enim opera conditionis in generib suis ordi¬
nẽ diutinȩ institutionis ñ cranseunt: ita qͦq
oꝑa uicditiorũ eiꝰ quib facta hominũ & totũ
mundũ disponit. sententiã prȩdestinationis
sit quã prouisum ẽ: neq auferre ut sit minꝰꝙͣ
que facta sũt: ut timeat᷑ ds̃. fropter hoc
namq dispositio rerũ iusibilium.
cursu transeuntiũ rerum ⁊ suoee¬

Expanded text:
licite concessum a Deo, melius est quam disputare, et contendere, et murmurare: quod donum Dei non est, nec concessum hominibus a Deo; quia malum est et afflictio magna. Multum quippe affligitur qui neque amare vel approhare potest, quod sustinet; nec quod odit, immutare. Idcirco multum affligitur qui disputat, et rixatur contra Deum, blasphemans judicia ejus et opera ejus detestans, cum ea quae operatur Deus homo mullatenus possit immutare. Propterea quod sequitur et dicit: Didici, quod omnia opera quae fecit Deus perseverarent in aeternum. Sicut enim opera conditionis in generibus suis ordinem divinae institutionis non transeunt, ita quoque opera judiciorum ejus, quibus facta hominum et totum mundum disponit, sententiam praedestinationis sit quam provisum est; neque auferre, ut sint minus quae facta sunt, ut timeatur Deus. Propter hoc namque dispositio rerum visibilium in cursu transeuntium rerum et succe
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Nam qͥa p̾ lati sunt impii. idcirco st̃ iniqui
subiecti: quia nͥ illi ꝑ inpietatẽ innocentiã oppͥ¬
merent. isti perimquitatẽ iustitiã non impug¬
narent. Propt̾ea namq inferiores ad iniqͥtatẽ
ꝑ petrandã audaces sunt. qua suꝑiores ad tu¬
tand̾a in nocentiam pii non st̃: quia si illi in ui¬
riam patientib uidicium facerent: isti ad infe¬
rend̾a iniuriã tam pro̾ti nonfuissent. S in hoc
quoq sub sole impietas ẽ in loco iuditii. ⁊ in
loco iustitiȩ iniqͥtas: qͦd omĩs homo malapro¬
ximi sui sie miscd̾ia ꝑ sequit᷑. sua uero mala
unusqͥsq contra iustitiã. etiam quantũ po¬
test. defensare conat᷑. In causa quippe proxi¬
misui impius ẽ omis uider. ⁊ in sua causa

Expanded text:
tia. Nam, quia praelati sunt impii, idcirco sunt iniqui tia. Nam, quia praelati sunt impii, idcirco sunt iniqui subjecti, quia nisi illi per impietatem innocentiam opprimerent, isti per iniquitatem justitiam non impugnarent. Propterea namque inferiores ad iniquitatem perpetrandam audaces sunt, quia superiores ad tutandam innocentiam pii non sunt; quia si illi injuriam patientibus judicium facerent, isti ad inferendam injuriam tam prompti non fuissent. Sed in hoc quoque sub sole impietas est in loco judicii, et in loco justitiae iniquitas: quod omnis homo mala proximi sui sine misericordia persequitur, sua vero mala unusquisque contra justitiam etiam quantum potest, defensare conatur. In causa quippe proximi sui impius est omnis judex, et in sua causa
Abbreviated transcription (Latin):
tratur. Conquerit᷑ homo qd̃ malus homo ad̾o
tolerat᷑: cum manifestũ sit. quia nullus homo
fuisset bomis: si nullus aliquando fuiss tolera¬
tus malus. Et tam̃ scandalizant᷑ infirman¬
tium corda: dũ uident in hoc mundo impios
prosꝑari te p̃mi in nocentes: quia ad sola ea
queforis st̃ in manifesto respiciunt: uilla q̃
uł intrusecꝰ latent occulta. uł infuturo ma¬
nifesta exibenda seruant᷑. ñ attendunt.
Quorũ querela exqua causa surgat. aꝑit᷑
cũ subdit᷑. Uidi sub sole in loco iudicii impie¬
tatẽ : uinlo coiustitiȩ iniqͥtatem. Uidiqͥppe quod
in hoc mundo ds̃ inpios uidices esseꝑmittit.
⁊ potestatẽ obtinere. ut dominent᷑. i oppͥmant
in nocentes: ⁊ facta hominũ iniqua que iusta
ẽẽ debuert̃: & in his omib confusionẽ magnã
ciĩ. ⁊ in loco iustitie iniquitas: ut ibi sit impietas
ubi e̾e̾ deberet iudiciũ. ⁊ ibi iniquitas. ubi uisti¬

Expanded text:
tratur. Conqueritur homo, quod malus homo a Deo tratur. Conqueritur homo, quod malus homo a Deo toleratur, cum manifestum sit quod nullus homo fuisset bonus, si nullus aliquando fuisset toleratus malus. Et tamen scandalizantur infirmantium corda, dum vident in hoc mundo impios prosperari et premi innocentes; quia ad sola ea quae foris sunt in manifesto respiciunt, et illa quae vel intrinsecus latent occulta, vel in futuro manifesta exhibenda servantur, non attendunt. Quorum querela ex qua causa surgat, aperitur cum subditur: Vidi sub sole in loco judicii impietatem et in loco justitiae iniquitatem. Vidit quippe, quod in hoc mundo Deus impios judices esse permittit, et potestatem obtinere ut dominentur et opprimant innocentes, et facta hominum iniqua, quae justa esse debuerunt, et in his omnibus confusionem magnam cii, et in loco justitiae iniquitas: ut ibi sit impietas ubi esse deberet judicium, et ibi iniquitas ubi justi
Abbreviated transcription (Latin):
que nondũ st̃: ⁊ in uiditiis diuinis quã ueritatẽ
inpret̾itis seruatã audiuimꝰ. eandẽ insuꝑue¬
nientib exibend̾a expect̾amꝰ. In staurat enĩ
deus ubiq quod ab iit. quia sicut rerũ tran¬
seuntium defectum ꝑ succettentiũ in suis ge¬
neribus multiplicationẽ reparat:. ita cotidie
fact̾a hominum uidicando. antiquã iuditi¬
orum suoꝵ que ab intio exercuit ueritate᷑.
licor int̾missa ad tempꝰ uideret᷑: integrãse
cenuisse demonstrat. Semꝑem̃ apud ipsum
malitia penã habet. ⁊ p̃mium uirtꝰ: s quia
pęna ꝗed̃a occulta est. quedã manifesta. dum
impios ⁊ peccatores d̾s ꝑ patientiã tolerat. & eis
statim penam manifestã non irrogat. humana
stultitia eum aut nescire aut ñ curare facta
hominũ: siue etiã qd̃ penis est. prauitatem
malignantiũ approbare putat. Inde gͦ cor
hominis adu̾sus dm̃ concutit᷑. unde ds ab homi¬
nib amplius diligendꝰ i laudandus demons¬

Expanded text:
ivinis quam veritatem in praeteritis servatam audivimus, eamdem in supervenientibus exhibendam exspectamus. Instaurat enim Deus ubique quod abiit; quia sicut rerum transeuntium defectum per succedentium in suis generibus multiplicationem reparat, ita quotidie facta hominum judicando, antiquam judiciorum suorum, quae ab initio exercuit veritatem, licet intermissa ad templum videretur, integram se tenuisse demonstrat. Semper enim apud ipsum malitia poenam habet, et praemium virtus. Sed quia poenarum quaedam occulta est, quaedam manifesta: dum impios et peccatores Deus per patientiam tolerat, et eis statim poenam manifestam non irrogat, humana stultitia eum aut nescire aut non curare facta hominum, sive etiam, quod pejus est, pravitatem malignantium approbare putat. Inde ergo cor hominis adversus Deum concutitur, unde Deus ab hominibus amplius diligendus et laudandus demons
Abbreviated transcription (Latin):
custodit. & in hc̃ modum. peruersa st̃ iudi¬
cia omĩa sub sole. ⁊ nutant᷑ m̃tes hominum:
&r mirantur ubi. sit uiditiũ di quih sc susti¬
net. Ad huc possumꝰ ⁊ alio intellectu fortas¬
sis commodiore sub sole in loco iuditiĩ in pie¬
tatẽ. ⁊ in loco iustitiȩ iniqͥtatem consid̾are.
Est qͥppe sub sole in loco iuditii impietas. &
iniquitas in loco iustitiẽ: qm̃ in hoc mundo
⁊ iustꝰ sustinet penam iniqui. & iniqus cap̃
p̃mium iusti. Honinãq in hac uita tantũ
udicant᷑. ut prosuis excessib. hio flagella
dei suscipiant: ⁊ ad futurũ premiũ transe¬
ant purgatiores. mali uͦ quia ad futurum
seruant᷑ iuditium. sepe in hoc mundo non
solum nulla aduersa sustinent. s desideria
sua mplere ꝑmittunt᷑: ut cunctͥa illis
ad iocunditatem ⁊ felicitatẽ uite p̾sentis
prouoto succedant. Et uident᷑ dissimilit᷑¬

Expanded text:
rversa sunt judicia omnia sub sole, et nutant mentes hominum, et mirantur ubi sit judicium Dei qui haec sustinet. Adhuc possumus, et alio intellectu fortassis commodiore sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem considerare. Est quippe sub sole in loco judicii impietas, et iniquitas in loco justitiae, quando in hoc mundo, et justus sustinet poenam iniqui, et iniquus capit praemium justi. Boni namque in hac vita tantum judicantur, ut pro suis excessibus hic flagella Dei suscipiant, et ad futurum praemium transeant purgatiores. Mali vero, quia ad futurum servantur judicium, saepe in hoc mundo non solum nulla adversa sustinent, sed desideria quoque sua implere permittuntur, ut cuncta illis ad jucunditatem et felicitatem vitae praesentis pro voto succedant. Et videntur dissimilit
Abbreviated transcription (Latin):
sis
constitutꝰ: id circo dono di conce¬
du¬
ntur ꝓsꝑa multa & placita pluri¬
ma.
ut licite utatur homo bonis iusto
& mitiget conscientiã aduersus d̾m. ut bene
sentiat de illo: ⁊ nͨ disput& neq contendat
aduersus illum quasi ad u̾set᷑ deus qͥ bona
largitꝰ est : hoc enim gͥ uult qd̾ subiunxit
dicens. Ꝙ cognoui qd̃ non e̾e̾t melius nͥ leta¬
ri ⁊ benefacere inuita sua. Qui enĩ sibi bene¬
facit in uita sua de his que dono dei concessa
st̃ hominib adfruendu. ut letetur igau¬
deat in dnõ suo: melius facit. quã qui dis¬
putat ⁊ contendit aduersus dm̃. Om̃s enĩ
homo qͥ comedit ibibit. ⁊ uidet bonũ de

Expanded text:
sis constitutus, dono Dei conceduntur prospera multa, et placita plurima, ut licite utatur homo bonis justo  mitiget conscientiam suam adversus Deum. Et bene sentiat de illo, et non disputet neque contendat adversus illum, quasi adversetur Deus qui bona largitus est. Hoc enim sibi vult quod subjungitur, dicens: Et cognovi, quod non esset melius nisi laetari, et facere bona in vita sua. Qui enim sibi benefacit in vita sua de his quae dono Dei concessa sunt hominibus ad fruendum ut laetetur et gaudeat in Deo suo, melius facit quam qui disputat et contendit adversus Deum. Omnis enim homo qui comedit, et bibit, et videt bonu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ primũ. ⁊ auertit se quando p̃sentem
contẽplat᷑ur. ⁊ erat reatꝰ magnꝰ ⁊ culpa
grauis lucẽ p̃sentem odisse: & constitu¬
tum ẽ homini ad remediũ placationis.
Si requisierit absentẽ. ⁊ absconditũ desi¬
derauerit. ⁊ sciat eẽ quod ñ uidet᷑. ⁊ͣ ma¬
nifestũ fiat tempore suo. Ido subtraunt᷑
tur homo foris solus cum alienis. ut nichil
uideat de suo: ut probet᷑ si forte recor¬
datio millo sup est aliqua adͥ conuercen¬
dum ad requisitionẽ illius. Propt̾gͣ ñc̃ iste
altius considerans ꝓfunditatẽ uditioꝵ di:
uidet ñ esse mirũ si in huiꝰ uitȩ nubilo. int̾
uistũ ⁊ impium nͣ discernit᷑. cum tanta sit
in uoluta caligine nr̃a mortalitas: ut in ea
homo. etiã bestiis similis uideatur. Propt̾ea
infert ⁊ dicit. Diri in corde meo defiliis
hominũ. ut ꝓbaret eos ds̃: & ostendera si

Expanded text:
enim primum, et avertit se quando praesentem enim primum, et avertit se quando praesentem contemplabatur: et erat reatus magnus et culpa gravis lucem praesentem odisse; et constitutum est homini ad remedium placationis, si requisierit absentem et absconditum desideraverit; et sciat esse quod non videtur, ut manifestum fiat tempore suo. Ideo nunc subtra sunt, et relinquitur homo foris solus cum alienis, ut nihil videat de suo, ut probetur si forte recordatio in illo superest aliqua ad convertendum ad requisitionem illius. Propterea nunc iste altius considerans profunditatem judiciorum Dei, videt non esse mirum, si in hujus vitae nubilo inter justum et impium non discernitur, cum tanta sit involuta caligine nostra mortalitas, ut in ea homo etiam bestiis similis videatur. Propterea infert, et dicit: Dixi in corde meo, de filiis hominum ut probare
Abbreviated transcription (Latin):
erunt manifesta: ⁊ iudicabunt᷑ omĩa sed̾m
iuditiũ iustum. Et tc̃ iustũ ⁊ impiũ udi¬
cabit dñs: e tempꝰ omis reisub celo tunc
erit. Interĩ autẽ nc̃ obscura st̃ omĩa & ꝑ
mirta currunt ad finẽsuum. & uana
sorte in uoluunt᷑ iusticum impiis. donec
parit᷑ currunt inuia: ut cũ simulexie¬
rint. discernant᷑ aordinent᷑ disparit̾. Us
illuc enĩ nulla discretio ẽ. in omĩb que foris
parent sub sole. s sicut simul oriunt᷑ oĩa.
sic unuunt simul. ⁊ simulꝑ transeunt uni¬
uersa. Et hoc totũ fit ut ꝓbent᷑ corda
hominũ: si uiuat in eis aliqͥs de cogtia¬
tione ueritatis: ⁊ affectu boni qd̃ absconditũ
est. si forte ex illo argum̃tum fidei sum̾e
incipiant: se e̾e̾ amplius quã id qd iudetur
solum. Nam extra nichil ẽ: unde hoc possit
agnosci: ⁊ tollunt᷑ foris argum̃ta omĩa:
ut oꝑari incipiat quod intꝰ est: & probet᷑
quantũ sit. Nam si egnou̾it se ex eo homo
magnũ est: ⁊ pro merito constat qd reqͥrit

Expanded text:
icabuntur omnia secundum judicium justum. Et tunc justum et impium judicabit Dominus; et tempus omnis rei sub coelo tunc erit. Interim autem obscura sunt omnia, et permista currunt ad finem suum. Et una sorte involvuntur justi cum impiis, donec pariter currunt in via, ut, cum simul exierint, discernantur et ordinentur dispariter. Usque illuc enim nulla discretio est in omnibus quae foris apparent sub sole. Sed sicut simul oriuntur omnia, sic vivunt simul, et simul pertranseunt universa. Et hoc totum fit, ut probentur corda hominum: an vivat in eis aliquid de cognitione veritatis, et affectu boni quod absconditum est, si forte ex illo argumentum fidei sumere incipiant se esse amplius, quam id quod videtur solum. Nam extra nihil est unde hoc possit agnosci, et tolluntur foris argumenta omnia ut operari incipiat, quod intus est, et probetur quantum sit. Nam, si cognoverit se ex eo homo magnum est, et pro merito constat quod Deum r
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ de correptione ꝙ gratia p̃nota¬
ui: cũ mͥ nuntiatũ eẽt dirisse ibi
quend̾a. neminẽ corripiend̾u. si dĩ
p̾cepta ñ facit. sed pro illo ut faci.¬
at tantum molo oranduo hic liber sic
incipit. Lect̾is litteris uestris ualentine
fr̃ dilectissime.
ec opera nonaginta tria. in libris du¬
centis triginta duobus me dict̾ass e
recolui quando hec retractaui: utrũ
urgentib frĩb. antequã epistolas atq ser¬
mones add popułu. alios dictatos. alios ame
dictatos retract̾are cepissem.

Expanded text:
quem de correptione et gratia praenotaui, cum mihi nuntiatum esset dixisse ibi quendam neminem corripiendum, si dei praecepta non facit, sed pro illo, ut faciat, tantummodo orandum. Hic liber sic incipit: Lectis litteris uestris, Valentine frater dilectissime. Haec opera nonaginta et tria in libris ducentis triginta et duobus me dictasse recolui, quando haec retractaui. utrum urgentibus fratribus, antequam epistulas et sermones in populum, alias dictatas alios a me dictos, retractare coepissem.
Abbreviated transcription (Latin):
quecũq in notuerit uidicari. Non enĩ om̃is
errarheresis est: quãuis omĩs heresis quȩ in
uitio ponitur. nisi errore aliquo. heresis esse nͣ
possit Quid enĩ faciat hereticũ regulari qua¬
ła diffimtione cõprehendi sicut ego existimo.
aut omino non potest aut difficillime potest:
quod in ꝓcessu huiꝰ oꝑis declarabitur. si deus
rereerit. atq ad id qd̾ intendo ꝑduxerit dis¬
positionẽ meam Quid aut̃ ꝓsit ipsa in quisi¬
tio. etiã si non potuerimꝰ cõprebendere quo¬
mͦ sit diffimendus hereticus. suo loco uiden
Erunt gͦ prime partes operis hunis deberesib
que post xpĩ adnentũ atq ascensũ ad uersus
doct̾rinã eiꝰ extiterunt: ꝙ ut cũq nobis ini no

Expanded text:
quaecumque innotuerit, judicari. Non enim omnis quaecumque innotuerit, judicari. Non enim omnis error haeresis est; quamvis omnis haeresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi, sicut ego existimo, aut omnino non potest, aut difficillime potest: quod in processu hujus operis declarabitur, si Deus rexerit, atque ad id quod intendo, perduxerit disputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi non potuerimus comprehendere quomodo sit definiendus haereticus, suo loco videndErunt ergo primae partes operis hujus de haeresibus, quae post Christi adventum et ascensum adversus doctrinam ipsius exstiterunt, et utcumq
Abbreviated transcription (Latin):
historica narratione cõmemorant amĩa: nulla
disputatione aduersus falsitatẽ ꝓueritate de¬
certans Brenes sanest̃ hlibelli. & amunũ
librũ redigant᷑: nec ipse erit nr̃is. uel alioꝵ.
quib d̾a libris longitudine cõparandꝰ huius
breuitatẽ si fuero in cõmemorandis heresibus
imitat᷑. qͥd a me breuꝰ pofulars. ui ap̃estares
debeas non habebis s nod ibi huiꝰ laboris mexꝰ¬
sũna consistit: quod &tͥ uel me demonstrante
uel etiã te precurrente poterit appardre cũ
hoc fecero Uidebis enĩ ieo quod supracdietꝰ ep̃o
fecit. quantũ desit oꝑi. qd̾ ipse uis fieri. quan¬
comagis quod ego:Tu nãq quãuis breuit̾.
ꝑstricte atq sumatĩ. tamen ius etiã respon¬
deri cõmemoritis heresib. qd ĩpse non fecit
Ego uero hoc uolo magis facere si & deus ue¬
lit: unde possit om̃ĩs heresis & que nota ẽ.
& que ignota uitari. & unde rect̾e possit

Expanded text:
historica narratione memorans omnia, nulla historica narratione memorans omnia, nulla disputatione adversus falsitatem pro veritate decertans. Breves sane sunt hi libelli, et si in unum librum redigantur, nec ipse erit nostris vel aliorum quibusdam libris longitudine comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis haeresibus imitatus, quid a me brevius postulare vel exspectare debeas, non habebis. Sed non ibi hujus mei laboris summa consistit, quod et tibi, vel me demonstrante, vel etiam te praecurrente poterit apparere, cum hoc fecero. Videbis enim in eo quod supradictus episcopus fecit, quantum desit operi quod ipse vis fieri; quanto magis quod ego? Tu namque, quamvis breviter, perstricte atque summatim, tamen vis etiam responderi commemoratis haeresibus: quod ille non fecit. Ego vero hoc magis volo facere, si et Deus velit, unde possit omnis haeresis, et quae nota est, et quae ignota, vitari; et unde recte possit
Abbreviated transcription (Latin):
obiect̾ionẽ. aut conuictionẽ. uberius. pleni¬
us ac planius nosse uoluerit. ad opulenta
&r magnifica uolumina cransmittat᷑. quib
ã diuersis & p̃cipue unquis a beatitudine
tua in hoc ipso constat elaboratũ Que cum
dicis.: unũ quasi cõmonitortum de his om̃ib
te desiderare significas audi ergo unde cõmo¬
nearis. qͥd petas Opͥmones omĩum philosophoꝵ
qui sectas uarias condidert̾. usq ad tẽpora sua:
neq enĩ plus poterat sex non paruis uolum¬
nib quida celsus ab soluit. nec redarguit ali¬
quẽ. s tantũ qͥd sentirent aperuit ea breui¬
tate sermonis: ut cantũ adhiberet eloqͥi.
quantũ rei nec laudande nec uituꝑ ande
reses proprias. qm̃ nec ilłas tacendos putauit
qui suos magistros sine ulla dissensione secuci
st̃ N oster uero epiphanꝰ crprius epc̃ ab hine
non longe humanis reb ex ẽptus. de octoginta
heresib loquens. sex libros etiã ipse conseripsit:

Expanded text:
objectionem aut convictionem uberius, pleniobjectionem aut convictionem uberius, plenius, ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue, inquis, a Veneratione tua in hoc ipsum constat esse elaboratum. Quae cum dicis, unum quasi commonitorium de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redarguit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea brevitate sermonis, ut tantum adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, reses proprias; quoniam nec illos tacendos putavit, qui suos magistros sine ulla dissensione secuti sunt. Noster vero Epiphanius Cyprius episcopus, abhinc non longe humanis rebus exemptus, de octoginta haeresibus loquens sex libros etiam ipse conscripsit,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatt̃ & fastidiũ iam tim̃do poscere breintatĩ Sed
nuidisti etiã ipse quidhoo loco possẽ cue huius
epistole cogitare &r quasi uigilant̾ occurristi
cogitatiom mee dicens Nec me tante beatitu¬
do tua credat meptiȩ. ut non aspisciã quantis
ꝙ quã ingentib uoluminib opus sit: ut pos¬
sint ista cdissolui Merũ bec ego fieri non expe¬
to: id enĩ multiplicit̾ fiefactũ esse ñ dubito
& tanquã consiliũ subiciens quomodo possit
& seruari bremtas & ueritas pandi. ad iungiꝰ
ea uerba quȩ paulo ante iam posui & dicis
S breuit᷑ ꝑstricde ate sũ matĩ ꝙ opiniones
rogo cuus libet heresis pom. & qͥd contra
teneat eccłia catholica. quantũ instructio¬
ni satis ẽ. subdiẜcce iterũ mittis in longũ.
non quia elici ista breuit̾ siue ñ ualent siue
nondebent: sed quia tã multa st̃ ut qua¬
libet breuit̾ dicenda. multas litteras fla¬
gitent C̃ u aut̃. ut uelut quod̾a inquis ex
om̃ib concepto cõmonitorio si quis aliquã

Expanded text:
ritatem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae hujus epistolae cogitare; et quasi vigilanter occurristi cogitationi meae, dicens: Nec me tantae Beatitudo tua credat ineptiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit et servari brevitas, et veritas pandi, adjungis ea verba quae paulo ante jam posui, et dicis: Sed breviter, perstricte atque summatim opiniones rogo cujuslibet haeresis poni, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi. Ecce iterum mittis in longum: non quia dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
imomam a sy mone
mago. qui baptitatꝰ
a philippo diacono.
sicut in act̾ib apłoꝵ.
legit᷑. pecuma uolu¬
it a scĩs apłis emere.
ut etiã ꝑ impositionẽ
manus eius. daretur

Expanded text:
imoniani a Simone Mago, qui baptizatus a Philippo diacono, sicut in Actibus apostolorum legitur, pecunia voluit a sanctis apostolis emere, ut etiam per impositionem manuum ei daretur
Abbreviated transcription (Latin):
lxii Patritianr¬
Lxiii ascite.
Ixuuf ass alorinchite.
lxu aquarii.
lxui Colautiani.
lxuii florinam.
Lxuiii de mundi statu.
lxxuii Cũ hominib ñ¬
mancͥantes

Expanded text:
atriciani. IX. Ascitae. X. Passalorynchitae. XI. Aquarii. XII. Coluthiani. XIII. Floriniani. XIV. De mundi statu dXVIII. Cum hominibmanducantes.
Abbreviated transcription (Latin):
eraclaonite ab eraclione discipulo
suꝑioꝵ. duo aserunt et̃ pͥncipia. unui
ex altero. & ex his duob alia plurima feruntur
autes suos morientes nouo modo quasi redime¬
re. id est ꝑ oleũ. balsamũ. & aquã. or in uocatio¬
nes quas hebraicis uerbis dicunt suꝑ capita

Expanded text:
ACLEONITAE ab Heracleone discipulo superiorum, duo asserunt principia, unum ex altero, et ex his duobus alia plurima. Feruntur autem suos morientes novo modo quasi redimere, id est, per oleum, balsamum et aquam, et invocationes quas hebraicis verbis dicunt super capita
Abbreviated transcription (Latin):
.xlu.
otinus ab epiphanio ñ continuo post
paułu siue cũ paulo. s aliis int̾p osi¬
tis ponitur Non tacetur sane similia eredi¬
disse. sccłm̃ aliquid tam̃ aduersatus eidicit᷑:
sed quid sit ipsũ aliquid omino ñ dicitur
Filaster autẽ continiatĩ ponit ambos sub
singulis & ꝓpriis numeris quasi hereses du¬
as: cũ dicat focinũ in omĩb pauli fuisse secu¬

Expanded text:
XLV. PHOTINUS ab Epiphanio non continuo post Paulum sive cum Paulo, sed aliis interpositis ponitur. Non tacetur sane similia credidisse: secundum aliquid tamen adversatus ei dicitur; sed quid sit ipsum aliquid, omnino non dicitur. Philaster autem continuatim ponit ambos sub singulis et propriis numeris, quasi haereses duas, cum dicat Photinum in omnibus Pauli secutu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideo tam̃ pͥarũ ꝓ dest.errores istos qͦs hinc
oꝑi intexui. lectos cognitosq uitare Qͥd enim
contra ista sentiat catholica iccła. qd̵ a me dicen¬
cdũ putasti. suꝑfluo querit᷑. cũ ꝓpter hocscire
sufficiat eã contra istaᷤ sentire. nec aliquid
eoꝵ infid̾e quenquã clebere recipere Qͦ modo
aut̃ que contrabec ueritas habe asserenda
uel defendenda sint: modulũ oꝑis buiꝰ ex¬
cedit. sed multũ ad iuuat corfidele. nosse
facultate id refutare ñ possit Om̃is itaq rꝑianꝰ
catholicus ista ñ debet credere. s ñ omĩs qͥ ista
non eredit. consequent᷑ iam debets eccꝑianũ cat¬
holicũ uł putare uł dicere Possunt enĩ & bereses
st̃. uel e̾eꝰ uel fieri. quarũ aliquã quisqͥs tenue¬
rit aꝑianus catholicus ñ eit & uid gͦ faciat he¬
reticũ deinceps requirend̾u est: ut cũ hoc dño
adiuuante uitamꝰ. ñ solũ ea que scimꝰ uerũ etiã

Expanded text:
Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista sentiat catholica Ecclesia, quod a me dicendum putasti, superfluo quaeritur: cum propter hoc scire sufficiat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem quemquam debere recipere. Quomodo autem quae contra haec veritas habet, asserenda ac defendenda sint, modulum operis hujus excedit. Sed multum adjuvat cor fidele, nosse  disputandi facultate id refutare non possit. Omnis itaque christianus catholicus ista non debet credere: sed non omnis qui ista non credit, consequenter debet se christianum catholicum jam putare vel dicere. Possunt enim et haereses sunt, vel esse vel fieri, quarum aliquam quisquis tenuerit, christianus catholicus non erit. Quid ergo faciat haereticum, deinceps requirendum est: ut, cum hoc Domino adjuvante vitamus, non solum ea quae scimus, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
locis reconditos. eiusq notitiã ipsa locoꝵ suoꝵ
obscuritate fugientes Iã uero illud qd habent
tue littere. ut omĩa omĩno dicamꝰ. qͥb here¬
tici a ueritate dissentiunt: etiã si omĩa sci
reͣ. facere uͦpossẽ St̃ enĩ heretici qd̾ fatendu̾̃
est. qͥ singulis uł nͨ multo ampliꝰ dogmatib
oppugnant reguła ueritatis. sic̃ macedonia¬
ni uł fotinani atq alii quicũq ita sese habent
Illi aut̃ ut ita direrĩ. fabuloles. id .ẽ. qui fabu¬
las uanas easdeq longas ꝓlixasq conten᷑dunt.
tã multis dogiatib falsis pleni st̃: ut ipsi qͦq
illa numerare ñ possint. aut dificillime po¬
sint Nũquã ulli alieno ulla heresis facile sic
in notescit ut suis: unde nec earũ quas com¬
memoraui omĩa dognata me cdirisse uł didi¬
cisse ꝓfiteor Quis enĩ non uideat. quantã res
ista oꝑam. & quã multas litteras flagitet: ᷤ¬

Expanded text:
locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. Jamvero illud quod habent tuae litterae, ut omnia omnino dicamus, quibus haeretici a veritate dissre non possum? Sunt enim haeretici, quod fatendum est, qui singulis, vel non multo amplius, dogmatibus oppugnant regulam veritatis: sicut Macedoniani vel Photiniani, atque alii quicumque ita se habent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerare non possint, aut difficillime possint. Nec ulli alieno ulla haeresis facile sic innotescit, ut suis: unde nec earum quas commemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non videat quantam res ista operam, et quam multas litteras flagitet?
Abbreviated transcription (Latin):
hereses orte sint. quomodo cõmemorare om̃s po¬
tui. qͥ om̃s nosse ñ potui. Ꝙ d̾ id̾o existimo. qͥa
nullus eoꝵ quoꝵ de hac re scripta legi. om̃s
posunꝰ quandoqͥd̾e in ueni apud aliũ. quas apud
aliũ non inueni. & rursus apud istũ quas
ille ñ posuitE go aut̃ ꝓpterea plures quã ip¬
si posui: quia collegi exomĩb quas om̃s apua
singulos ñ inueni: additis etiã his quas i pse
recolens. apud ulłu eoꝵ in uenire ñ potui IInde
merito credo. necͣ potuisse om̃s in uenire. quia
nec onis qͥ debac re seripsert̾ legere potui. neq
hoc quẽ quã eoꝵ uideo fecisse quos legisꝰ ostre¬
mo etiã si omãs forsitan posui quod non puto:
quente fiuri. ñ saltẽ põtest me cognoscente
te babebis aliquid melĩ quã hoc nr̃m: quãuis
nec ipsum licet hominẽ doctissimũ. om̃s here¬
ses arbitrer indagare potuisse Et certe abelo¬
itas nr̃e regionis hereticos quantũ existimo

Expanded text:
haereses ortae sint, quomodo commemorare omnes pohaereses ortae sint, quomodo commemorare omnes potui, qui omnes nosse non potui? Quod ideo existimo, quia nullus eorum quorum de hac re scripta legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipsi posui, quia collegi ex omnibus, quas omnes apud singulos non inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere potui, neque hoc quemquam eorum video fecisse quos legi. Postremo etiamsi omnes forsitan posui, quod non puto, quente finiri, non saltem potest me cognoscente te habebis melius aliquid quam hoc nostrum: quamvis nec ipsum, licet hominem doctissimum, omnes haereses arbitrer indagare potuisse. Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo,
Abbreviated transcription (Latin):
here Sic enĩ eos sine ullo peccati originalis uin¬
culo assert̃ nasci. ut ꝓrsus ñ sit qd̾ eis oporteat
scca natiuitate dimitti. s eos ꝓpterea baptitari.
ut regen sratione adoptati. admittant᷑ adreg¬
nũ dci. de bono in meliꝰ trans lati ñ ista renoua¬
tione ab aliquo malo obligationis ueteris abso¬
luti slam etiã si non baptizent᷑. ꝓ mittunt eis
extra regnũ qͥdẽ dei s cam̃ et̾̃nam & beatã quan¬
da uitã suam Ipsũ quoq ada dicunt etiã sinon
peccasset fuisse corpore moriturũ. neq ita mor¬
tuum merito culpe: s conditione nature Obici¬
unt᷑ eis alia nonnulla. s ista st̃ maxime exqͥb
intelligunt᷑ etiã illa uel cuncta. uł pene cune¬
tapendere.
cce quã multas õmemorauimꝰ hereses:
nec tam̃ modũ tue postulationis un¬
pleuimꝰ Ex quo enĩ xꝑiana religio ut uerbis
tuis utarhereditatis ꝓmisse nom̃ acepit. que

Expanded text:
here. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinhere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa vel cuncta, vel pene cuncta pendere. Ecce quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promissae nomen accepit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ inflet edificat destruunt etiã orationes
quas facit ȩccłias siue ꝓ infidelib & doctrine
Ci resistentes ut conuertantur ad d̾m. si ue ꝓ
fidelib ut augiat᷑ in eis fides & per seuerent
mea Hȩe quippe ñ ab ipso accipere.s a se ipsis
homines habere contendunt. gr̃am dĩ qualibe¬
ramur ab impietate dicentes scd̾m merita nr̃a
cdari. Qs quiddẽ pelagius in episcopali udicio
palestino cdãpnari metuens. capnare cõpulsus
est: sea inposteriorib suis seriptis hoc inuenit᷑
docere In id etiam ꝓgrectiunt᷑. ut dicant uitã
iusteꝵ in hoc scło milłu̾ omĩno habere pecca¬
tũ. & exhis eccłiam cłi in hac mortalitate ꝑfi¬
ciant. ut sit omĩno sine macula & sine ruga.
quasi ñ sit xp̃i ȩccła hȩc que toto terrarũ or¬
bȩ clamat add̾m. qimitte nob̾ debita pr̃a
Paruulos etiã negant scađm acła carnalit̾ natos.
contagiũ mortis antiq prima natiuitate contra¬

Expanded text:
tia non inflet, aedificat . Destruunt etiam orationes, tia non inflet, aedificat . Destruunt etiam orationes, quas facit Ecclesia, sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad Deum; sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et perserverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam Dei qua liberamur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. Quod quidem Pelagius in episcopali judicio Palaestino damnari metuens, damnare compulsus est; sed in posterioribus suis scriptis hoc invenitur docere. In id etiam progrediuntur, ut dicant vitam justorum in hoc saeculo nullum omnino habere peccatum, et ex his Ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga ; quasi non sit Christi Ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita nostra Parvulos etiam negant, secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contra
Abbreviated transcription (Latin):
rio gr̃e dĩ ad eiꝰ mandata facienda. correptioni
eoꝵ hactenꝰ cessit. ut ñ eam libero arbitrio pre¬
poneret. s infideli calliditate supponeret: do¬
cens ad hoc eã darihominib ut quȩ facere
ꝑ liberũ iubent᷑ arbitriũ. facilius possint imple
reꝑ gram Dicendo utiqͥ facilius possint. uolint
credi etiã si eifficilus. tamen posse homines si¬
Ilła uero grãm elĩ sine qͥ nichil possumꝰ boni¬
facere᷑ dicunt nͥ in libero arbitrio qd̾ nullis suis
p̃cedentib meritis. ab illo accepit nr̃a natura.
ad hoc tantũ existimantes ipsẏ tantĩt adiuuan¬
tem per suã legẽ atq doctrinã: ut discamꝰ que
facere. & que sperans debeamꝰ. non autẽ ad hoc¬
encda faciamꝰ: ac ꝑ hoc diuinitꝰ nobis dariscien¬
tiam confitent᷑ qua ignorantia pellit᷑. carita¬
tẽ autẽ dari negant qua pie uiuitur: ut scili¬
cet cũ sit dĩ donũ scientia que sine caritate m¬
flat. non sit dĩ donũ ipsa caritas. que ut scĩen¬

Expanded text:
rio gratiae Dei ad ejus mandata facienda, correptioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate supponeret, dicens, ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum jubentur arbitrium, facilius possint implere per gratiam. Dicendo utique, Ut facilius possint, voluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines siIllam vero gratiam Dei, sine qua nihil boni e dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamenda, faciamus. Ac per hoc divinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur; charitatem autem dari negant qua pie vivitur: ut scilicet cum sit Dei donum scientia quae sine charitate inflat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scien
Abbreviated transcription (Latin):
dicisr unũ quasi cõmonitortum de hil omib
dedesiderare significas audi ergo unde cõmo¬
nearis. qͥs petas Opͥmones omĩum philosoꝵhort
qui se ctas uarias conoidert̃. usq ad tẽpora sua.
neq enõ plus poterat sex non parius uolum¬
nib quid a celsus absoluit. nec redargint ali¬
quẽꝰ s tantũ qͥd sentirent aperiut ea breui¬
cate sermonis: ut cantũ ad biberet eliqͥi.
quantũ rei nec laudande nec uituꝑande
nec affirmandȩ aut defendende. s apiende

Expanded text:
dicis, unum quasi commonitorium de his omnibus dicis, unum quasi commonitorium de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redarguit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea brevitate sermonis, ut tantum adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec affirmandae aut defendendae, sed aperie
Abbreviated transcription (Latin):
& qua ingentib uoluminib opuisiai tiout pos¬
sint usta qisolui ꝗerũ besego fieri non cereue¬
cor i em t ulti pbicit fiefactũ esse ñ aubico
& canqua consiliũ subiciens quomodo posio
& scaniri brasnias aneritas pandi ad ungiꝰ
ea uerda qus paulo ante iam posu &e eueos¬
Si brauit ꝑ stticde atei sũmatĩ ꝑ opiniones
rago eiruis libet heresis pomi. & qͥd contra
reneat eecła catholica. quantũ instiuelio¬
nisatis ẽ subdiscce iterũ mittis ulongũ.
non quia dlici ista breuit̃ siue ñ ualent suie
tdn rebenit : seci quia tã multa st̃ ut q ua¬
uioit urrint̃ clicenda. multas licteras fla¬
gitent ̃ u aut̃. ut uelut quoda inquis or
om̃b concepto cõmonitorio siquis aliqua
obiectionẽ. aut conuict̾ionẽ. uberius. pleni¬
us ac planius nosse uoluerit. ad opulentd
&e magnifica uolumina trans uittat᷑. quib
cua in hoc ipso constat elaboratũ. Que cnmi

Expanded text:
et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut poset quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit et servari brevitas, et veritas pandi, adjungis ea verba quae paulo ante jam posui, estricte atque summatim opiniones rogo cujuslibet haeresis poni, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi. Ecce iterum mittis in longum: non quia dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius, ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus tua in hoc ipsum constat esse elaboratum. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
exponã breuiter ꝑstricte atq sũmatim ex
quo xp̃iana religio ꝓmisse herecditatis no
men accepit: que hereses fuerint. sint. qͦs
errores intulerint. inferant. quid adu̾sus
catholicã eccłiam senserint. sent̾̃iant. de
fide. de crinitate. de baptismo. de peniten
cia: debomine .xp̃o. de d̾o xpõ. de resurrecti¬
one. de nouo & ueteri testam̃to Illas aut̃ in
deres: putasti cuiusd̾a generalicatis adhi-¬
bendũ ẽẽ conpendiũ. atq diristi: & omĩa
omĩno quib a uericate dssentiũnt. Deinde
addidisti que etiã baptismũ habeant. queue
non habeant: & post quos baptitet nec tamen
rebaptieo eccła. qualit̾ suscipiat uenien¬
tes: ꝙ quid singulis lege. auctoritate atq
ratione respondeat Hȩc omĩa cũ queris
ut exponant᷑ a me: miror luculentũ inge¬
ipistolr cogrtaree quusi inglartẽ oecurtisti
engteatior mes dicens Hes me tante beutieo
dotua eredat meptiȩ. ut non aspiseiã quantis

Expanded text:
exponam breviter, perstricte atque summatim, ex exponam breviter, perstricte atque summatim, ex quo christiana religio haereditatis promissae nomen accepit, quae haereses fuerint, sint; quos errores intulerint, inferant; quid adversus catholicam Ecclesiam senserint, sentiant, de fide, de Tritia, de homine Christo, de deo Christo, de resurrectione, de nouo et ueteri testamento et omnia deres, putasti cujusdam generalitatis adhibendum esse compendium, atque dixisti: Et omnia omnino, quibus a veritate dissentiunt. Deinde addidisti: Quae etiam Baptismum habeant, quaeve non habeant; et post quas baptizet, nec tamen rebaptizet Ecclesia: qualiter suscipiat venientes; et quid singulis lege, auctoritate, atque ratione respondeat. Haec omnia cum quaeris ut exponantur a me, miror luculentum ingeepistolae cogitare; et quasi vigilanter occurristi cogitationi meae, dicens: Nec me t ut non inspiciam quantis
Abbreviated transcription (Latin):
pulso. sim fortasse accepturꝰ ignoroScio
me tam̃ nec petiturũ nec quesiturũ ac
pulsaturũ quantũ sat est: nisi & hunc effectũ
munere ciuinȩ inspirationis acceꝑo In hoc igi¬
tur opere qd̃ te uebem̃ter urgente indei no¬
luntate suscepi. cernis me ut id peragã non
tã crebrescentib ad me tuis petitionib t̾e̾ co¬
gendũ. quã piis addm non solũ tuis uerũ &
aliorũ frm quos tibi in hanc rẽ fideles socios
potueris inuenire: orationib adiuuandum
Quodut fiat: has ipsas primas huiꝰ laboris
mei partis. ubi est eͥtia p̃ locutio. curam ca
ricati tue in auxilio dnĩ accelerare mitten¬
das. ut ꝓpter illa quȩ restant noueritis qͦn¬
tũ pro me orare debeatis. quicũq nosse po¬
tuertis a me iã fuisse susceptũ hoc tã gran¬
de negotiũ: qd ã me desideratis impleri fetis
ergo quod tue indicant littere quas ad me
dedisti cũ primũ a me petere ista cepisti. ut

Expanded text:
pulso, sim fortasse accepturus ignoro: scio pulso, sim fortasse accepturus ignoro: scio me tamen nec petiturum, nec quaesiturum ac pulsaturum quantum sat est, nisi et hunc affectum munere divinae inspirationis accepero. In hoc igitur opere, quod te vehementer urgente in Dei voluntate suscepi, cernis me ut id peragam non tam crebrescentibus ad me tuis petitionibus esse cogendum, quam piis ad Deum non solum tuis, verum et aliorum fratrum, quos tibi in hanc rem fideles socios potueris invenire, orationibus adjuvandum. Quod ut fiat, has ipsas primas hujus laboris mei partes, ubi est ista praelocutio, curavi tuae Charitati in auxilio Domini accelerare mittendas: ut propter illa quae restant, noveritis quantum pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a me desideratis impleri. Petis ergo quod tuae indicant litterae, quas ad me dedisti, cum primum a me petere ista coepisti ut
Abbreviated transcription (Latin):
uod petis sepissime
atq instantissime
scẽ fili quodiuit¬
deus. ut de heresi¬
bus aliquid scribã
diguũ lectione cu¬
pientiũ dognata deuitare contraria fidei
tia. scias me olim longe antequã peteres fa¬
cere cogitasse. atq fuisse fact̾urũ. nisi diligen¬
tir considerans quale quantũq id eẽt ultra
iures meas esse sentirẽ Sed qm̃ fateor nullũ
michi ut te institisse poscendo. in ipsa tam̃
molesta instantia tua etiã tuum nom̃ at¬
tendi & dixi Aggrediar. & faciam quod
uult deus hoc enĩ dm̃ uelle confido. si me
adhuiꝰ oꝑis terminũ misericordi fauore
durerit. ut ꝑ ministeriũ lingue mee can¬
tahuius rei difficultas aut ostendat᷑ tantũ¬
nͦ. aut ipso etiã plenius adiuuante tollat᷑.
Q uoꝵ duoꝵ. qd priore loco posui. iam
dni . ẽ. qd animo uoluo ac reuoluo: & qua¬
d̾a meditatione contueor. Quod aut̃ postea
dixi. ñ me accepisse conficeor. & utrũ dũ
hoc ago ut efficiã. dur peto dũ quero. dũ

Expanded text:
uod petis saepissime atque instantissime, sancte fili Quodvultdeus, ut de haeresibus aliquid scribam dignum lectione cupientium dogmata devitare contraria fidei tia; scias me olim longe antequam peteres, facere cogitasse, atque fuisse facturum, nisi diligenter considerans quale quantumque id esset, ultra vires meas esse sentirem. Sed quoniam fateor nullum mihi, ut te, institisse poscendo; in ipsa tam molesta instantia tua etiam tuum nomen attendi, et dixi: Aggrediar, et faciam quod vult Deus. Hoc enim Deum velle confido, si me ad hujus operis terminum misericordi favore perduxerit, ut per ministerium linguae meae tanta hujus rei difficultas aut ostendatur tantummodo, aut ipso etiam plenius adjuvante tollatur. Quorum duorum, quod priore loco posui, jam diu est ut animo volvo ac revolvo, et quadam meditatione contueor: quod autem postea dixi, non me accepisse confiteor; et utrum dum hoc ago, ut efficiam, dum peto, dum quaero, dum
Abbreviated transcription (Latin):
rercent: atq ad id qd̃ intendo ꝑcluxeng is¬
positiorẽ meam Q uid aut̃ ꝓsit epen anqes¬
raorecus si non potuerimꝰ cõprebenderuo¬
nͭ sit diffimendis beriticus. suo loco ul
cͥrunt gͥ prime partes eperis hunis deberesib
que post xpĩ adnentũ atq ascensũ ad uersus

Expanded text:
rexerit, atque ad id quod intendo, perduxerit disrexerit, atque ad id quod intendo, perduxerit disputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi non potuerimus comprehendere quomodo sit definiendus haereticus, suo loco vidErunt ergo primae partes operis hujus de haeresibus, quae post Christi adventum et ascensum
Abbreviated transcription (Latin):
losophes nominaset. quaꝵ n om̃s insfituert̃ ht¬
rases proprias. qm̃ nes ilsas tacendos putauit.
qtua suos. magistros sime illa disensione sent.
non songe humanis reb exc̃ptus. de oelogruosit
quib da libris longituoine cõparandꝰ huius
urtintatẽ si fuero ii cõmemorandis beresibus
umacia ti pre currente poterit apparare cũ
ho secere Ui aebis enĩ mes quos supracet᷑ epe¬
fecit. quantũ desit aꝑi qd ipse uil fiuri qua¬
deri cõmemoratis beresib. qd iͥpse non fect
Ego uero hoc uolo magis facere si oe lensu
ut s unde posit omis heresis ce que noca tͥ
d que ag nota initari. & unde recte posi
quecũqs innotuerit iudicar. Non enũ oñs
error heresis est: quãuis om̃is beresis quen
utio ponitur: insi ertore aliquo. heresis essei
posit Q uid enĩ faciat ereticũ regulart qu¬
uda difintione cõprehendi sicut ego existi
aut onĩno non potest aut difficillime pece
quod in ꝑ cesuhuĩ opis declarabitur. siael

Expanded text:
losophos nominasset: quorum non omnes instituerunt haereses proprias; quoniam nec illos tacendos putavit, qui suos magistros sine ulla dissensione secuti hinc non longe humanis rebus exemptus, de octoginta quibusdam libris longitudine comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis haeresibus vel etiam te praecurrente poterit apparere, cum hoc fecero. Videbis enim in eo quod supradictus epfecit, quantum desit operi quod ipse vis fieri; quaderi commemoratis haeresibus: quod ille non fecit. Ego vero hoc magis volo facere, si et Deus velit, unde possit omnis haeresis, et quae nota est, et quae ignota, vitari; et unde recte possit quaecumque innotuerit, judicari. Non enim omnis error haeresis est; quamvis omnis haeresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi, sicut ego existimo, aut omnino non potest, aut difficillime potest: quod in processu hujus operis declarabitur, si Deus
Abbreviated transcription (Latin):
lxii Patritianr¬
lxiii ascite.
lrius ass alorinchite
lxU aquarii.
lxui Colautiani.
Lxuii florimam.
lxuiii de mundi statu.
lrxiii Cũ hominib ñ
mancantes
lxriui Rethoriani.

Expanded text:
Patriciani. IX. Ascitae. X. Passalorynchitae. XI. Aquarii. XII. Coluthiani. XIII. Floriniani. XIV. De mundi statu dXVIII. Cum hominibus non manducantes. XIX. Rhetoriani.
Abbreviated transcription (Latin):
sor in celũ hi heretici exorti sunt.¬
.II. Menanctriani.¬
UII Basilidiam.¬
U Nicholaite.¬
UI Gnostici.
UIICarpocratiam¬

Expanded text:
set in coelum, hi haeretici exorti suntani. Menandriani.ni. Basilidiani. Nicolaitae. Gnostici. Carpocratia