comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suam inerciam confteri:
erum nobis a alia ꝓperantib.
om̃is istoꝵ nemoria relinqͣ¬
tur: tu pocuis ut iamludum deside¬
rio. residua martinioꝑa contexe. At
ego inquam arbitror ectius istud a
gallo esse poscendum. Quippe qui
plura nouerit. Neq enin ignorare po¬
tuit magistri facta discpulus. Et qui
ñ imerito istam uicin non solum
martino: sed etiam nons cdebeat. Ht
cui ego iam librum ecltum. ac tu
hactenus orientalium cesta memora¬
sti: istam clemum necessii sermonis
hẏstoriam. gallus euolit: Quia ut
dixi et nobis debet loqundi uicem ⁊
et martino suo credo prstabit: ut ñ
grauate illius facta cõmmoret:

Expanded text:
suam inertiam confiteri. erum nobis ad alia properantibus omnis istorum memoria relinquatur: tu potius, ut jamdudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse poscendum, quippe qui plura noverit neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus, et qui non immerito istam vicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat; ut, quia ego jam librum edidi, ac tu hactenus Orientalium gesta memorasti, istam demum necessarii sermonis historiam Gallus evolvat: quia, ut dixi, et nobis debet loquendi vicem, et Martino suo, credo, praestabit ut non gravate illius facta commemoret
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ u̾bo et exemplo traxit de
scło: ñ solum ad ꝯu̾sionem. s adꝑ
fectionem. Qnͣtas ex eis ꝑ totũ xͥanũ
orbem ꝯstituit domos seu ciuitates
refugii: ut qͥq peccau̾int ad mortẽ.
et et̾̃ne mortis rei iuclicati fu̾intire¬
miniscant᷑ et ꝯu̾tant᷑ ad dñm et c̃¬
fugiant ad eas et saluent᷑ in eis. Qͤ
scisiata eccłie ñ sedauit ÷ qͣs ñ ꝯfu¬
clit heses. qmͣ pacem int̾ dͥsidentes
eccłiaset ppłos ñrestituit: Et ħ qͥdẽ

Expanded text:
emplo traxit de saeculo non solum ad conversionem, sed ad perfectionem? Quantas ex eis per totum Christianum orbem constituit domos seu civitates refugii, ut quicunque peccaverint ad mortem, et aeternae mortis rei judicati fuerint, reminiscantur et convertantur ad Dominum, et confugiant ad eas, et salventur in eis? Quae schismata Ecclesiae non sedavit? quas non confudit haereses? quam pacem inter dissidentes ec
Abbreviated transcription (Latin):
fulgens. extẽ usq hodie ligniorẽ.
quandam apd̾ hõies ei efficit reu̾en¬
tiam. et in reu̾entia auctoritatem:
et in auccoritate o beclĩam. Iam tũc
enim ad opꝰ p̾dicationis cliuinitus
aptabat᷑. ad qd̃ ut supra dictum est
ex ut̾o matͥs sue. cum testimonio
diuine reuelationis olim fu̾at p̾si
adhoc instituebat᷑: et ignorans qͥd de
se fieret ñ solum monastico. s ⁊ oĩ
eccłiastico ordini. iu hoc p̾parabatur.
Et pͥmum quidem cca resuscitandũ

Expanded text:
fulgens, extunc usque hodie digniorem fulgens, extunc usque hodie digniorem quamdam apud homines ei efficit reverentiam, et in revenrentia auctoritatem, et in auctoritate obedientiam. 42. Jam tunc enim ad opus praedicationis divinitus aptabatur, ad quod, ut supra dictum est, ex utero matris suae cum testimonio divinae revelationis olim fuerat praead hoc instituebatur; et ignorans quid de se fieret, non solum monastico, sed et omni ecclesiastico ordini in hoc praeparabatur. Et primum quidem circa resuscitandu
Abbreviated transcription (Latin):
mietatem: b̾c et facilem apd̃ hõies
excusationem: cum uix audeat qͥsꝙͣ
eum ꝯdempnare quemid̃s iustificat.
tam multa tam sublimia cumes
et ꝑeum oꝑando. Felix cui solumre¬
putat᷑ ad culpam: qd̾ cet̾i p̾sum̾e sͥ
solent ad głam. Fu̾it aũt bono iuue¬
ni suspecta iuuentꝰ sua. beatꝰ qͥ ppe qͥ
semꝑ est pauidꝰ. fu̾it ei stuclũi. tantã
uͥtutum plenituclinem qmͣ habebat
ex gr̃a aliꝗͣ ⁊̃ laboris sui ꝯscĩa cumu
imittanda frugał ꝯtiuentie exẽplo
carere ñ debuit. In qͦ seruus dei et. si
nimietate forsitan excessit: piis cer¬
te m̃tib ñ de nimietate s de feruore
exemplum reliquit. Qd aũt eum¬
oĩa oꝑa sua ñ ꝯfundit᷑ usq hocdie
tio dei et fr̃m suoꝵ abstułit corpꝰ su¬
um: dum inliscreto feruore. in¬
lecille illd̾ reddidit acpene in utile:
S cum ualuit de infirmitate: et in¬
firmꝰ fortior et potens fc̃s est. U̾tꝰ nãq
dei uehem̃tius in infirmitate eiꝰ re¬

Expanded text:
mietatem. Habet et facilem apud homines excusationem, cum vix audeat quisquam eum condemnare, quem Deus justificat, tam multa, tam sublimia cum eo et per eum operando. Felix cui solum reputatur ad culpam, quod caeteri praesumere sibi solent ad gloriam. Fuerit autem bono juveni suspecta juventus sua; beatus quippe qui semper est pavidus: fuerit ei studium tantam virtutum plenitudinem quam habebat ex gratia, aliqua etiam laboris sui conscientia cumulimitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo servus Dei, etsi nimietate forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed de fervore exemplum reliquit. Quid autemomnia opera sua, non confunditur usque hodie tio Dei et fratrum abstulerit corpus suum, dum indiscreto fervore imbecille illud 1080 reddiderit, ac pene inutile? Sed convaluit de infirmitate, et infirmus fortior et potens factus est. Virtus namque Dei vehementius in infirmitate ejus re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ erat in commissis promptuarii preli¬
batus: dum adcustodiam sibi deposi¬
tam resideret. suꝑueniente humore.
podagrico. pedum gressu multatur:
Qui ꝑtotum annum talib doloribus
uexaretur. ut etiam uicina in proxi¬
mo posita cõmoueret: cõtractis subito
nersus adplene debilitatur: E uidẽs
dominus eius. dolens exitum fidelis
uernaculi. iussit eum ad pedes beati
antistitis deportari: promittens uo¬
tum et dicens Si enim hunc redoide¬
ris sanitati piissime domine martine:
millo die absolutus abomni seruicio¬
getur seruicio: Positus. gͦ. ad pedes
preciossimu domni. cum ꝑquinq dies
ibidem iaceret immobilis: die sexta so¬
pore comprimitur: et obdormiens ui¬
sum est ei. tamquan inlectulo solitiis
sit homo pedem extendere: Exꝑge fac
tus autem: sanus abom̃i debilitate
surgait: Quui consorato cupite acey¬
ta libetate. beatz domn ulilb nũe
deseruit: Oad mirabilem beati uiri li¬
bertatem: Quis unquam de mille ta

Expanded text:
erat ei in commissis promptuariis proerat ei in commissis promptuariis probatus, dum ad custodiam sibi dispositam resideret, superveniente humore podagrico, pedum gressu mulctatur. Qui cum per totum annum talibus doloribus vexaretur, ut etiam viciniam in proximo positam commoveret, contractis subito nervis, ad plenum debilitatur. Quod videns dominus ejus, dolens exitum fidelis vernaculi, jussit eum ad pedes beati Antistitis deportari, promittens votum, et dicens: Si eum reddideris sanitati, piissime 1042 domne Martine, in illa die absolutus a mei servitigetur. Positus ergo ad pedes pretiosissimi Domni, cum per quinque dies ibidem jaceret immobilis, sexta die sopore comprimitur; et obdormienti visum est ei, tanquam si in lectulo solitus sit homo pedem etus autem, sanus ab omni debilitate surrexit. Qui, tunsorato capite, accepta libertate, beati domni usibus nunc deservit. O admirabilem beati viri redemptionem! Quis umquam de mille ta
Abbreviated transcription (Latin):
m̃broꝵ: nisi tantum inpectore flatus
spiramins discurrebat: Que iam ual¬
de ex animis: rogauit ut eam ad pecles
sancti martini deferrent: Quo loco
cum manib fidelium fuisset illata:
dolore cogente uociferarans beati uiri
auxilium ut sibi misereret᷑ orabat: Tã¬
dem pietas illam respiciens que pauꝑes¬
nunquam dimittere consueuit in a¬
nes: infestiuitate sua laxata sunt fi¬
la neruoꝵ arencium ⁊ et sic dedext̃a.
quam ꝑsex annos non cledicauerat.
signum beate crucis ados faciens im
pedib restituta est. ita ut ad hospici¬
um suum nullius usa adiutorio re¬
mearet ocłoꝵ lumine non recepto:
Pot amol auten duos iterum
nenens ad beati patoni tumilun. ce¬
pit adcencius sicut erat oportunũ orarez
slox aꝑtis oculis: inrediuiua luce sur¬
rexit: Hanc uirtutem ideo hic scrip¬
simus. quia postquam nos aduenimꝰ
illuminata est: nam ante. adebilita
te sanata:
nr̃i seruus. ueranꝰ nomine qui

Expanded text:
membrorum, nisi tantum in pectore flatus membrorum, nisi tantum in pectore flatus spiraminis discurrebat. Quae jam valde exanimis rogavit ut eam ad pedes sancti Martini deferrent. Ad quem locum eum manibus fidelium fuisset illata, dolore cogente, vociferans beati Viri auxilium, ut sibi misereretur orabat. Tandem pietas illa respiciens, quae pauperes dimittere nunquam consuevit inanes, in festivitate sua laxata sunt fila nervorum arentium, et sic de dextera, quam per sex annos non judicaverat, signum beatae crucis ad os faciens, in pedibus restituta est, ita ut ad hospitiolum suum nullius usa adjutorio remearet, oculorum lumine non recepto. Post annos autem duos iterum veniens ad beati patroni tumulum, coepit attentius, sicut erat opportunum, orare: mox apertis oculis, in rediviva luce surrexit. Hanc virtutem ideo hic scripsimus, quia postquam huc advenimus, illuminata est. Nam antea a debilitate sanata fnostri servus, Veranus nomine, qui
Abbreviated transcription (Latin):
referre erat solitus. quod ubi primũ
oculis eius iubar luminis progressit
acereo. denebras pepulit noctis: proti¬
nus incontemplacione flamme febris
recessit a corpore: Ac stomachus qui
diti languebat ineclia: cibum conso¬
lacionis efflagitat: Et qui tantum a
quam puram ad restringendum fe¬
bris ardorem. haurire consueuerat: ñc
uinum desiderat: facit hoc uirtus an¬
tistitis qui sepe miseris opem proflua
miseracione tribuit: et infirmis me
dicam̃ta largitur:
sumens: obsonet paginam
sermo rusticior. Maurusam quãdã.
grauit̾ cyragrici humoris dolor affece¬
rat: ita ut retortis ad crura pelib. nul¬
latenus se erigere posset: Erat autem
et ocłoꝵ luce multata: Que longo
tempore grauit̾ agens: tanquam mor¬
tua putabat᷑ suꝑstes: Nec erat ei spes
intuens deuotoꝵ: uictus necessaria de¬
poscebat : factum est autem. ut quo¬
dam dempore extra solitum grauius
ageret. nec poterat quicquam iuiuare

Expanded text:
referre erat solitus, at ubi primum referre erat solitus, at ubi primum oculis eius iubar luminis progressum a cereo tenebras pepulit noctis, protinus in contemplatione flammae febris recessit a corpore, ac stomachus, qui diu languebat inaedia, cibum consolatiquam puram ad restinguendum febris ardorem haurire consueverat, nunc vinum desiderat. Facit haec virtus Antistitis, quae saepe miseris opem proflua miseratione tribuit, et infirmis medicamenta largitur. sumens, obsoleat paginam sermo rusticior. Maurusam quamdam graviter chiragrici humoris dolor affecerat, ita ut retortis ad crura pedibus, nullatenus se erigere posset. Erat enim et oculorum luce mulctata; quae longo tempore graviter agens, tanquam mortua putabatur superstes, nec erat ei 1041 spes intuens devotorum, victus necessaria deposcebat. Factum est autem ut quodam tempore extra solitum gravius ageret, nec poterat quemquam judicare
Abbreviated transcription (Latin):
teriore excessit: Nam cum tulerim de
cereolis illis quos desepulcro beati an¬
tistis sustuli. a quib et tempestates
sedatas. ⁊ alias infumitates ꝓhibitas
dixi. et mecum decinerem: iustinus uir
sororis meͤ. inualitudinem irruit. ⁊
Nluncius hec ad me delatus retulit. et¬
flagitans ut siquid medicam̃ti repꝑi¬
ri possit morituro transmitt̾em ne obi¬
ret: At ego inuirtute beati antistitis
confisus: unum excereolis transmitto
ꝑ puerum dicens. Accende illum co¬
ram eo Et incõtemplacionẽ luminis
oracionem fundat ad dominum: et
de precetur om̃ipotenciam antistitis
ut ei succurat: Missus autem puer:
qd̃ dederam deportauit: Quo accenso
ante lectum egroti: fauillam scitpi ꝙͣ
iam ignis consumpserat cultro eradũt:
dilutumq aqua: egroto porrigunt ad
bibendum: At ille ut hausit: protinꝰ
sanitatem recepit: Incolumis q recddi¬
tus nobis post ea qualiter sibi uirtus
beati antistitis subuenit exposuit : Nã

Expanded text:
teriore excidit. Nam eum retulerim 1040 de teriore excidit. Nam eum retulerim 1040 de cereolis illis quos de sepulcro beati Antistitis sustuli, a quibus et tempestates sedatas, et alias infirmitates prohibitas dixi, hos cum mecum detinerem, Justinus vir sorotis meae in valetudinem irruit. Nam, Nuntius haec ad me delatus retulit, efflagitans ut si quid medicamenti reperire possem, morituro transmitterem, ne obiret. At ego in virtute beati Antistitis confisus, unum ex cereolis transmitto per puerum, dicens: Accendite illum coram eo, et in contemplatione luminis orationem fundat ad Dominum, et deprecetur omnipotentiam Rom., potentiam Antistitis, ut ei succurrat. Missus autem puer d dederam deportavit. Quo accenso ante lectum aegroti, favillam scirpi, quem iam ignis consumpserat, cultro eradunt, delutumque aqua aegroto porregunt ad bibendum. At ille, ut hausit, protinus sanitatem recepit, incolomisque redditus, nobis postea, qualiter sibi virtus beati antestitis subvenit, exposuit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tum beati presulis tumulum: de sancto¬
sacro puluere exhibuit : Dilutum q mͥ
porrigunt ad bibendum: Quo hausto:
mox om̃i dolore seclato. sanitadẽ recepi de
tumulo: In quo tam presens fuit bñfici¬
um: ut cum il actum fuerit hora ter¬
pp̃a die ad sestam:
isum est et hoc inserere lecti¬
oni: qualit̾ me d̾s arguerit
ne me anͣte ꝑmitt̾em stultos et facilesꝰ.
debeatis sollennib obtrectare. Incrasti¬
no autem postquam conualui. die do¬
minico ad missam ueniens: nolens me
fatigare uni p̾sbit̾oꝵ gloriosa sollem¬
pnia celebrare precepi: S cum p̾rbr ille
qmͣ sic inculte loqui Nocte autem in¬
secuta: uicli uirum dicentem mͥ. de
ministeriis dei nequaqm disputandĩ:
Testor deum. quia hoc ame ñ est com¬
uobis exposui Unde dilectissimi. nul
uideatur dici. disputare p̾sumat: qr
apud dei maiestatem magis simplici¬
tas pura. quam philosophoꝵ ualet
argucia.
non qomit̾e: ꝙͦ mͥ inlibro an¬

Expanded text:
tum beati Praesulis tumulum, de sacrotum beati Praesulis tumulum, de sacrosancto pulvere exhibuit, dilutumque mihi porrigunt ad bibendum. Quo hausto, mox omni dolore sedato, sanitatem recepi de tumulo. In quo tam praesens fuit beneficium, ut cum id actum fuerit hora teripsa die hora sexta. Visum est et hoc insererelectioni, qualiter me Deus arguerit, ne ante me permitterem stultos et faciles de beatis solemnibus obtrectare. In crastino autem postquam convalui, die Dominico ad missam veniens, nolensque me fatigare, uni presbyterorum gloriosa solemnia celebrare praecepi. Sed cum presbyter ille quam sic inculte loqui. Nocte autem insecuta, vidi virum dicentem mihi: De mysteriis Dei nequaquam disputandum. Testor enim Deum, quia hoc a me non est comvobis exposui. Unde, dilectissimi, nullvideatur dici, disputare praesumat, quia apud Dei majestatem magis simplicitas pura quam philosophorum valet argutia. non omittere, quod mihi in libro an
Abbreviated transcription (Latin):
accipere poteram inexpensa Et erat
horor tybi. cumabinedia deficeret uir¬
tus stomachi: febris tantum erat uic¬
tus corporis: Nam nullatenusꝰ accede¬
bat confortacio sumptuosa: Erat autẽ
⁊ dolor grauis totum aluum. penetrãs
et descendens adilia: non meminus
consumens tortura sua quam febris exe¬
gerat: Cumq sic ageretur mec̃. ut non
remansisset spes uite s cuncta deputa¬
rentur infunere ⁊ nec ualeret penitusꝰ
medici antidotum. quem mors mancipa¬
uerat ad ꝑdenclum: ego ip̃e de me des¬
perans. uocaui arm̃ta rium archiatrĩ
et dico ei. om̃e ingenium artificii tui
impendens mͥ. pigm̃toꝵ om̃ium uini
iam probasti: sed nichil proficit ꝑitu¬
ro res scłi Unum restat ꝙ faciam: slag¬
nam tibi tiriacam ostendam ÷ puluerem
de sacratissimi. domni sepulchio exhibeto:
et ex incde mͥ facito pocionem Q si hoc ñ
ualuerit: amissa sunt om̃ia euacdencdi
ꝓfugia Tunc misso diacono adante dic¬

Expanded text:
accipere non poterant inexpensa, et erat accipere non poterant inexpensa, et erat horror cibi; cumque ab inedia deficeret virtus stomachi, febris tantum erat victus corpori. Nam nullatenus accedebat confortatio sumptuosa: erat autem et dolor gravis totam alvum penetrans, et descendens ad ilia, non me minus consumens tortura sua quam febris exegerat. Cumque sic ageretur mecum, ut non remansisset spes vitae, 1039 sed cuncta deputarentur in funere, nec valeret penitus medici antidotum, quem mors mancipaverat ad perdendum, ego ipse de me desperans, vocavi Armentarium archiatrum, et dico ei: Omne ingenium artificii tui impendisti, pigmentorum omnium vim jam probasti, sed nihil proficit perituro res saeculi. Unum restat quod faciam, magnam tibi theriacam ostendam. Pulverem de sacratissimo domni Martini sepulcro exhibe, et exinde mihi facito potionem. Quod si hoc non valuerit, amissa sunt omnia evadendi perfugia. Tunc misso diacono ad antedic
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ꝑscriptis uirtutib scĩmar¬
tini quas uidimus. uł afide¬
lib uiris deante acto tempore reppire
potuimus. ardentes ualde in hac siti.
ut non tradereret᷑ obliuoni ꝙ domi¬
nus exercere dignat᷑ est in laudem si
libellum primum explicuimus: narra¬
re eatetiam cupidimus. que nr̃o tem¬
pore agimiramur ÷ reliquentes paruã
materiam eloquenciorib. sumentes aĩ
ut ꝙ ꝑicia non dilatat inpaginis : nu¬
merositas untutum extendat inuincuł.
tii. antistitis. sigeberto gloriosissimo
rege duodecimo anno regnante post
excessum beati euphronii ep̃i. ñ meo
merito conuersus consciencia te terri¬
mus. et peccatis obuolutꝰ : sedtribu¬
ente fideli deo qui uocat ea que ñ st̃
tanqmͣ ea que sunt. Honus ep̃atus
accepi slense autem sccło ordinacio¬
nis mee. cum eẽm inulla: in curri
dissent̾iam cum febre ualida: Et talit̾
agi cepr: ut unminente morte uiu̾e
õĩmodis desperarem: Et emittebam
assidue ꝑdigestionis officia: que nõ

Expanded text:
scriptis virtutibus sancti Martini, quas vidimus, vel a fidelibus viris de anteacto tempore reperire potuimus, ardentes valde in hac siti, ut non traderetur oblivioni quod Dominus exercere dignatus est in laudem Antistitis sui, libellum primum explicuimus; narrare etiam ea cupimus quae nostro tempore agi miramur, relinquentes non parvam materiam eloquentioribus, sumentes autem us, ut quod peritia non dilatat in paginis, numerositas virtutum extendat in cumulistini 1038 antistitis, Sigiberto gloriosissimo rege duodecimo anno regnante, post excessum sancti Eufronii episcopi, non meo merito, cum sim conscientia teterrimus, et peccatis obvolutus, sed tribuente fideli Deo, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt, onus episaccepi. Mense autem secundo ordinationis meae, cum essem in villa, incurri dysenteriam cum febre valida, et taliter agi coepi, ut imminente morte vivere omnimodis desperarem. Emittebam autem assidue digestionum officia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
perat: ut anuerus eẽt hic nuncius. fa¬
teret᷑: Tunc confessus sedecim demo
nes fuisse. qui rumorem hunc ꝑpplui
disseminassent: ut hoc saltem metii
ex illo martinus opido fugaret᷑. Bar¬
nem cogitare. Ita cum hec inmuntbꝰ
bacione presenti ciuitas liberata est.
pud parisius uero.

Expanded text:
perat ut, an uerus esset hic nuntius, faperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur. tum confessus est decem daemonas secum fuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barne cogitare. ita cum haec inmundus batione praesenti ciuitas liberata est. Apud Parisios uero
Abbreviated transcription (Latin):
eridem tempus. in eõdem op¬
pido. martimis ingressus pa¬
trisfamilias cuidam domum. inlimi¬
ne ip̃o restitit: dicens horrebile in atͥo
domus demonium se uicdere. Cui cum
dem patris familias seruum. qui inĩ¬
teriori parte edum morabat᷑ arripuit.
Seuire dentib miser illecepit: et ob¬
uios quosq laniare. Commota domꝰ
familia turbata: populus infugam u̾¬
sus est. Martinus ã se furenti obiecit:
ac primum ei imperat stare. Sed cum
dentib fremerit. et hianti ore morsũ
minaretur: digitos ei martinus in os
intulit. Si habes inquit aliquid po¬
testatis: hos deuora. Tunc uerd ac si
cãdens ferrum faucib accepisset: Lon¬
ge recluctis dentib. digitos bi uiri ui¬
tabat attingere Et dũ fugere deob¬
seso corpre penis et crucianb cogͥet᷑
nec tam̃ exire ei ꝑos liceret: feda relinq̃s
uestigia fluxu uentris egressus ẽ
Nterea cum demetu atq impetu bar¬
baroꝵ. subita ciuitatem fama turbas¬
set: demoniacũ ad se exiber iubet. Im¬

Expanded text:
er idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: im
Abbreviated transcription (Latin):
singulis ordo ip̃e defendebat. Do
mib uͦ et habitaculis simplicib.
uictꝰ in habitantium ꝑsimiłerat.
Panis ñtam furfureꝰ qmͣ t̾reus. ui¬
debat : duris ftm laborib. uchx
de t̾ra deserti illiꝰ st̾ili ꝓductꝰ: cet̾a qͦ
cibaria q̃ uix erant aliqͥd saporis ha

Expanded text:
singulis ordo ipse defendebat. 36. Domibus vero et habitaculis simplicibus victus inhabitantium persimilis erat. Panis non tam furfureus quam terreus videbatur, duris fratrum laboribus vix de terra deserti illius sterili productus: caetera quoque cibaria quaeque vix erant aliquid saporis ha
Abbreviated transcription (Latin):
agens. diu̾saꝵ in uno hõie ꝓpͥetatem ex¬
puluinaria lectꝰ eiꝰ palliis oꝑtꝰ. cortina
ambiebat᷑ purpurea: s si reuolueres o¬
ꝑiũita inuenires suꝑiectis laneis ꝯplosa
stramina. et paleas conglobatas. Hõ in
facie cłs uidet in corde: ip̃e uͦ bona coram
deo et hominib ꝓuidebat. Allo qͥt᷑ frẽs
ñ sine lacͥmisz miscens sermonib a¬
uulsa a corde suspiria: hortat᷑ et conso¬
lat᷑. et se int̾ eos frem et socium. ñ dñm
exhibet uel magr̃m. Cumq eum ibi
morari cliutius ñ pat̾et᷑ maglia eum
ꝓsequens comitantium multitudo:
salutatis fr̃ib iter in italiam durgens

Expanded text:
agens, diversarum in uno homine proprietatem exagens, diversarum in uno homine proprietatem expulvinaria. Lectus ejus palliis opertus cortina ambiebatur purpurea; sed si revolveres operimenta, invenires superjectis laneis complosa stramina, 1113 et paleas conglobatas. Homo in facie, Deus videt in corde: ipse vero bona coram Deo et hominibus providebat. Alloquitur fratres non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a corde suspiria, hortatur et consolatur, et se inter eos fratrem et socium, non dominum exhibet, vel magistrum. Cumque ibi morari diutius non pateretur magna eum proseqens comitantium multitudo, salutatis fratribus iter in Italiam dirigens
Abbreviated transcription (Latin):
Defuncto siquidem unocentio ppͣ. et
suctessorib eiꝰ celestino et lucio qͣmue¬
pulu̾em pedum in litigantes excussit:
et relictis eis in franciam uenit. Cumq
rome se comed̾ent ac mordent. et ad ui¬
uicem ꝯsumerent: expectauit in pace.
donec fatigati confu ctib et dampnis as¬
flicti eiꝰ p̾sentiam cupent et optarent. Q
int̾m celebirato remis concilio claram¬
uallem humilit̾ uisitat: et głam ponti¬
ficatꝰ romani paupum p̾sentat aspectib.
Mirant᷑ õs intanta altitudine humili¬
tatem immobilemz ei intam excellenti
culmine ꝓpositi sc̃i ꝑman̾e uͥtutem: ut
altitudini sociata humilitas ꝓ officio ex¬
terĩsplendeat ÷ et ꝓ uͥtute neqͣ ꝙ int̾ius
manescat. Adherebat carni eiꝰ la nea tu¬
uita:ꝰ et dieb et noctib cuculla uestitꝰ.
sic ibat. sic cubabat. Intꝰ monachi habi¬
tum retinens. extͣ se pontificem et mo¬
rib et uestib exhibebat: iem difficilẽ

Expanded text:
Defuncto siquidem Innocentio papa, et Defuncto siquidem Innocentio papa, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam vepulverem pedum in litigantes excussit, et relictis eis, in Franciam venit. Cumque se Romae comederent ac morderent, et se invicem consumerent, exspectavit in pace, donec fatigati conflictibus et damnis afflicti, ejus praesentiam cuperent et optarent. Qui interim celebrato Remis consilio Claram-Vallem humiliter visitat, et gloriam pontificatus Romani pauperum repraesentat aspectibus. Mirantur omnes in tanta altitudine humilitatem immobilem, et in tam excellenti culmine propositi sancti permanere virtutem; ut altitudini sociata humilitas pro officio exterius splendeat, et pro virtute nequaquam interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se pontificem et moribus, et vestibus exhibebat: rem difficilem
Abbreviated transcription (Latin):
lbas sc̃s ad stu¬
Idia sua reu̾sꝰ
oilectum
amplectit᷑ eprcha¬
la miarle di¬
odore religionis illiꝰubiq disfuso: ftẽs
ad fundanda monastia inuitant᷑. fun¬
cata quoꝙ et statuta dicioni eiꝰ sese subi¬
tiunt: et arcioris ineunt regulas clisci¬
pline. S et cliu̾saꝵ regionum ciuitaces:
ex hoc collegio meruere ep̃os In pͥmis ro¬
ma: sũmo ornat᷑ pontifice. Preneste. ste
ste urbem romam nepa sub hob̾to re¬
floruit. In tuscia pisis natał sui gła.: ⁊
magnum ecc̃e lumn: balluinꝰ effulsit.
sitra alpes. lausenne: datꝰ est ame deus.
Seduno: garinus. Lingonis: gedefrid.
autisio doro: alanꝰ. Namnetis: b̾nardus.
beluago: hencic̾. Tornaco: Gualdꝰ. Ebora¬
co: henritꝰ. In hib̾nia dluo ep̃i. et re et no¬
nane xͥani In alemannia ciuitate cu¬
ria: algotꝰ. sap̃ia etate. et gr̃areu̾endus.
ħ lumuiaria de claraualle assumpta.
fulgorꝓpuro p̾dictas urbes sua illustra¬
uere p̾sentia et pastoralis officii elucidan

Expanded text:
bas sanctus ad studia sua reversus, dilectum amplectitur epithalamium. E diodore religionis illius ubique diffuso, fratres ad fundanda monasteria invitantur. Fundata quoque et statuta ditioni ejus sese subjiciunt, et arctioris ineunt regulas disciplinae. Sed et diversarum regionum civitates ex hoc collegio meruere episcopos. In primis Roma summo ornatur Pontifice. Praeneste StepPrope urbem Romam Nepa quoque sub Huberto refloruit. In Tuscia, Pisis natalis soli gloria, et magnum Ecclesiae lumen Balduinus effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus; Seduno, Garinus; Lingonis, Godefridus; Autissiodoro, Alanus; Nannetis, Bernardus; Belvaco, Henricus; Tornaco, Giraldus; Eboraco, Henricus. In Hibernia duo episcopi, re et nomine Christiani. In Alemannia civitate Curia Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. Haec luminaria de Clara-Valle assumpta fulgore puro praedictas urbes sua illustravere praesentia, et pastoralis officii elucidant
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣꝙͣ sensileoꝵ suos sensus eqͣbat.
ssubitiebat formandosiet uestigi¬
iseoꝵ fidelit̾ inherens. sept de fonte
unde illi hauserantiet ip̃ebibebat.
et utilit̾ ea uscs hodie sic̃ apłs dic̃.
utie t᷑ ad docendum: ad arguen¬
dum. ⁊ ad corripiendum. et dum
p̃dicat u̾bum dei. qrticqͥd de ea affert
in medium. sic patens et placens ef¬
ficit. ⁊ circa id unde agit᷑ efficax ad
monendum: ut mirent᷑ õs tã sclati
qm sp̃uali p̃dii doct̾na in u̾b̾ gr̃e que
ꝓcecliunt de ore eiꝰ.

Expanded text:
eorum sensibus suos sensus aequabat, sed subjiciebat formandos: et vestigiis eorum fideliter inhaerens, saepe de fonte unde illi hauserant, et ipse bibebat. et utiliter ea usque hodie, sicut Apostolus dicit, utitur ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum . Et dum praedicat verbum Dei, quidquid de ea affert in medium, sic patens et placens efficit, et circa id unde agitur efficax ad movendum, ut mirentur omnes tam saeculari quam spirituali praediti doctrina, in verbis gratiae quae procedunt de ore e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc oꝑe deuocior qnͣto se in hoc ip̃o fa¬
cultatem ex solo dei doio reminiscit᷑
aut meditabat᷑. ad orandum si se so¬
litudo ufferret utebat᷑: sin autem
uͥqz seu a pd̾ se senin turba eẽt. solitu¬
dinem cordis ip̃e sͥ efficiensuͥq solꝰ
erat. Canonicas autem scͥpt᷑as sĩpli-¬
cit̾ ac seriatim libentiꝰ ac sepius lege¬
bat. uec ullis magis qmͣ ip̃aꝵ u̾bis
eas incellig̾e se dicebat: et qͥcqͥd ĩ eis

Expanded text:
hoc opere devotior, quanto se in hoc ipso facultatem ex solo Dei dono reminiscitur aut meditabatur. Ad orandum si se solitudo offerret, ea utebatur: sin autem, ubicunque seu apud se, seu in turba esset, solitudinem cordis ipse sibi efficiens, ubique solus erat. Canonicas autem Scripturas simpliciter ac seriatim libentius ac saepius legebat; nec ullis magis quam ipsarum verbis eas intelligere se dicebat, et quidquid in eis
Abbreviated transcription (Latin):
disꝯt᷑. et si intellig̾e ñ pot̾am adhucq̃
apponebant᷑ mͥ⁊ płꝰ tñ solito intellig̾e
me faciebat. quid ad ea intelligenda deãt
mͥ. S de his huc usq clixisse susficiat.
Cum aũt instante cdñica que.Lxͣx. de
et intrare possem: cepi expon̾e de reditu
quieni facile: cum qd̃ p̾cipiebat᷑iet uo¬
luntas ñ abnueret: et infirmitas re¬
illam. hxx. a carnib qͥb usq ad diẽ
illam ip̃o p̾cipiente et nec̃citate cogẽ¬
te uescebar uellemabstin̾e. et hoc ip̃m
ꝓhibuit. Sĩ qͦ cum nec monenti acqͥ¬
esc̾em. nͨ rogantem audirem nͨ obe¬
direm p̾cipienti. sic uesꝑe illa sabb̾i
ab inuicem discessimꝰ. ille tacitꝰ ad cõ¬
plecorium: ego ad lectum. Et ecce in¬
fremitatis mee rabies rediuiua. qͣi
resumptis oĩb uirib pͥstinis. tũ tãta
me uehemtia et ferocitate inuadens
corripuit. tautaq malignitate tota
nocte illa deuastando cruciauit. supͣ

Expanded text:
discuntur, etsi intelligere non poteram adhuc quae discuntur, etsi intelligere non poteram adhuc quae apponebantur mihi, plus tamen solito intelligere me faciebat quid ad ea intelligenda deesset mihi. Sed de his huc usque dixisse sufficiat. 60. Cum autem, instante Dominica quae Seet intrare possem, coepi disponere de reditu quievi facile, cum quod praecipiebatur, et voluntas non abnueret, et infirmitas reimae, a carnibus, quibus usque ad diem illam, ipso praecipiente et necessitate cogente, vescebar, vellem abstinere, et hoc ipsum prohibuit. Super quo cum nec monenti acquiescerem, nec rogantem audirem, nec obedirem praecipienti, sic vespera illa sabbati ab invicem 1086 discessimus; ille tacitus, ad Completorium; ego, ad lectum. Et ecce infirmitatis meae rabies rediviva, quasi resumptis omnibus viribus pristinis, cum tanta me vehementia et ferocitate invadens corripuit, tantaque malignitate tota nocte illa devastando cruciavit, supra
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾at: et fateor sic̃ uolui. Redita qͥppe
mͥ sanitas est a magna ⁊ ꝑiculosa in¬
firmitate: s paulatim uires corꝑis redi¬
er̃t. Ds bone quid mͥ boni ꝯtulit illa ĩ¬
firmitas. ferie ille: uacatio illa ex parte
ad qd̾ uolebam. Nam et cooꝑabat ͤ nec̃¬
tati mee toto illo tp̃r infirmitatis
mee apd̾eum infirmitas eiꝰ: q̃ ⁊ ip̃e tẽ
tẽꝑis detinebat᷑. Infirmi gͦ aibo tota
die de sp̃ũali fisica aĩe ꝯferebans: de
medicam̃tis uͥtutum ceͣ langores ui¬
tioꝵ. Itaq tc̃ dsseruit mͥ de cantico can¬
ticoꝵ. qntum tempꝰ illud infirmita¬
tis mee ꝑmisit. moralit̾ tm̃ int̾mis¬
sis mist̾ns scͥpt᷑e illiꝰ qr su uolebam et
alligabam inqͣntum mͥd̾s donabat:
et memoria me iuuabat In qͦ cum
benigne et siue inuidia exponet mͥ.
et ꝯmunicaret sententias intelligen¬
tie et sensꝰexꝑientie suez et multa do¬
cere nit̾et᷑ in exꝑtum. q̃ ñ nͥ exꝑiendo

Expanded text:
fuerat, et, fateor, sicut volui. Reddita quippe fuerat, et, fateor, sicut volui. Reddita quippe mihi sanitas est a magna et periculosa infirmitate; sed paulatim vires corporis redierunt. Deus bone, quid mihi boni contulit illa infirmitas, feriae illae, vacatio illa? Ex parte id quod volebam! Nam et cooperabatur necessitati meae toto illo tempore infirmitatis meae apud eum infirmitas ejus, qua et ipse tunc temporis detinebatur. Infirmi ergo ambo, tota die de spirituali physica animae conferebamus, de medicamentis virtutum contra languores vitiorum. Itaque tunc disseruit mihi de Cantico canticorum, quantum tempus illud infirmitatis meae permisit, moraliter tantum, intermissis mysteriis Scripturae illius, quia sic volebam, et alligabam, in quantum mihi Deus donabat, et memoria me juvabat. In quo cum benigne et sine invidia exponeret mihi, et communicaret sententias intelligentiae et sensus experientiae suae, et multa docere niteretur inexpertum, quae nonnisi experiendo
Abbreviated transcription (Latin):
mura in honore bẽ deigenitͥcis: scd̾o
cͥꝯposita u honore b̾i laurentii mnͣis.
et b̃i bũclictiabbis. Eadem gͥ hora affu¬
it iuro dei. preclicta beata u̾go duob
illis stipata ministͥs: beato scił laurẽ¬
tio ⁊ beato bñdc̃o: Aderant aũt in ea
serenitate et suauitate q̃ eos decebat:
et tam manifeste ut ex ip̃o iutroitu
cellule ꝑsonas qͦ discern̾et singłorum.
Imponentesq ei manꝰ et loca doloris
accactu piissimo lenientes omnem
ꝓtinꝰ egͥtulinem depulert̃. Siccatꝰ est
enim ilico flegnatis riuus: et dolor
mium fatigasset et attriuisset inlon¬
gum nimium se ꝓtendens egͥtudo÷
audiens hoc misit ad me frẽm suum
iurum bone memorie Gerardum:
mandans me uenire ad claram uallẽ.
spondens me ibi cito aut cͤanclũ aut
moriturum. Ego uͦ qiͣ diuinitꝰ accepta
uel oblata facultate. seu apd̾ eũ mori
fectꝰ statim sum illucꝰ qͣmiuis cũ ninio
labore ac dolore. uͥ fc̃m est mͥ qd ꝓmissũ

Expanded text:
mum, in honore beatae Dei Genitricis; duo mum, in honore beatae Dei Genitricis; duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Bit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio, et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est enim illico phlegmatis rivus, et dolor mium fatigasset et attrivisset in longum nimium se protendens aegritudo, audiens hoc misit ad me fratrem suum, virum bonae memoriae Gerardum, mandans me venire ad Claram-Vallem, spondens me ibi cito aut curandum, aut moriturum. Ego vero quasi divinitus accepta vel oblata facultate, seu apud eum morierofectus statim sum illuc, quamvis cum nimio labore ac dolore. Ubi factum est mihi quod promissum
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ ille solutꝰ: et hõdei inse reu̾sus
est. Cumꝙ ex hoc magis dissolutionẽ
siu corpisimmin̾e sꝑaret: uisio alt̾a
longe dissimilis est secuta. Si qͥdem
nelut in licore qͦdam positꝰ: udebat᷑.
sͥ nauem q̃ se transueheret expeccare.
Cumcy applicuisset nauis ad litꝰ festi¬
nabat ingredi. et illa ce dens inpin¬
gebat in aquam. Usq t̾cio ita faciẽs:
tandem relicto eo nauisibat et ñ reu̾¬
tebat᷑. Intellexit aũt ꝓtinꝰ: nͨ cdũ tp̃s
sue migͣtionis ad eẽ. ad huc tñ cͤstebat
dolor: eo utiq mag̃ molestꝰ qͦ minꝰ iã
abbas cum duob frĩb sͥ assistentib
remaneret indiu̾sorio inqͦ iacebat.
Cumq uehem̃tus affliget᷑⁊ et supͣ
iures dolor excresc̾et: aduocans alt̾m
e duob iubet citius oratum ie. Ex¬
cusantem deniq et clicentem ñ sũ
ego tał orator: obeclientie auccoritate
ꝯpellit. Itum est et oratum ad alta¬
ria: q̃ in eadem basilica erant tͥa. Pri.¬

Expanded text:
ventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus ventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutionem sui corporis imminere speraret, visio altera longe dissimilis est secuta. Siquidem velut in littore quodam positus, videbatur sibi navem, quae se transveheret, exspectare. Cumque applicuisset navis ad littus, festinabat ingredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse. Adhuc tamen crescebat dolor, eo utique magis molestus, quominus jam Abbas cum duobus fratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria: pri
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾e ꝑmissus est. C apͫ .xiii.¬
Afirmabant᷑ aliqnͣ hõ dei: uelut rrw¬
lus quidam fleginatis incessant̾
ab eiꝰ ore fluebat. Inde ex hau̾to cor¬
ꝑe usc qͣ deficiens paulominꝰ ad extͤ¬
ma deuenit. Conuener̃t itaq filu eꝰ et
amici eiꝰ uelut ad exequias tanti pr̃is.
et ego ip̃e int̾ cet̾os affuiꝰ ꝙ me qͦ eiꝰ dig¬
natio in amicoꝵ num̾o reputaret. Cũ¬
q extͤmum iam trabere sp̃m uid̾et᷑: in
excessu m̃tis sue añ tͥbunal dñisͥ ui¬
sus est psentari: Affuit aũt et sachan
exadu̾so: impb̾ eum accusationib pul¬
sans. Ubi uͦ ille oĩa fu̾at ꝓsecutꝰ. et ui¬
rodei ꝓsua fuit parte clicendum: nich
t̾ritꝰ aut tͣbatꝰ ait. Fateor ñ sum dignꝰ
ego: ne ꝓpͥis possum m̾itis regnum ob¬
tinere celor. Cet̾in dupplici iure illd̾
optineus dñs m̃s. heditate scił pr̃is. et
inito passionis: alt̾o ip̃e ꝯtentꝰ alt̾m mͥ
donat: ex cꝰ donoiure illd̾ mͥ uendicãs.

Expanded text:
tenere permissus est. CAPtenere permissus est. CAPfirmabatur aliquando Homo Dei, et velut rivulus quidam phlegmatis incessanter ab ejus ore fluebat. Unde exhausto corpore usquequaque deficiens, paulo minus ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris: et ego ipse inter caeteros adfui, quod me quoque ejus dignatio in amicorum numero reputaret. Cumque extremum jam trahere spiritum videretur, in excessu mentis suae ante tribunal Domivisus est praesentari. Adfuit et satan ex adverso improbis eum accusationibus pulsans. Ubi vero ille omnia fuerat prosecutus, et Viro Dei pro sua fuit parte dicendum; nihil territus aut turbatus, ait: « Fateor, non sum dignus ego, nec propriis possum meritis regnum obtinere coelorum. Caeterum duplici jure illud obtinens Dominus meus, haereditate scilicet Patris et merito passionis, altero ipse contentus, alterum mihi donat; ex cujus dono jure illud mihi vindicans
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis ignaram: orunt multi
illustrem uuienem uualchetum de
monte mirabili. cꝰ patriuis fr̃. uual¬
cherus int̾ eos qͦsp̾diximꝰ milites sa¬
cram in claraualle miliciam ẽ ꝓfesꝰ.
Huncgͦ uualcherum uniorem cum
gratulabunda exultans. qd̃ indomo
sua hospitem m̾eret᷑ hr̃e tam sc̃m. Cũ¬
ꝙ uir dei sic̾ semꝑ et in õi loco fac̾e cõ¬
sueu̾at. de salute et edificatione aĩax
ad cͥꝯpositos loq̃ret᷑. p̾cdicti mat̾̃ infan¬
tis tenens eum in gͣmio. sedebat secꝰ
pedes ip̃iꝰ. accidit aũt ut int̾loq̃ndũ
aliqũ manum ꝓtend̾et: et app̾hend̾e
eam conabat᷑ infantulus. Adu̾titur
tandẽ conatꝰ pariuilicum sepiꝰ id feciss:
et mirantib uniu̾sis dat᷑ ei facultas.
ut manum possit app̾hend̾e qm op¬
tauit. Tumuͦ mun ad modum reue¬
rentia alt̾am manum suã s̾ponens¬
alta tenens eam. detulit ad os suum:
et osculatꝰ est eam. Neq id semeltm̃:
s tociens faciebat qͦtiens beatã manũ

Expanded text:
devotionis ignaram? Norunt multi devotionis ignaram? Norunt multi illustrem juvenem Waltherum de Monte-Mirabili, cujus patruus frater Waltherus, inter eos quos praediximus milites, sacram in Clara-Valle militiam est professus. Hunc ergo Waltherum juniorem, cumgratulabunda et exsultans quod in domo sua hospitem mereretur habere tam sanctuque Vir Dei, sicut semper et in omni loco facere consueverat, de salute et aedificatione animarum ad circumpositos loqueretur, praedicti mater infantis tenens eum in gremio, sedebat secus pedes ipsius. Accidit autem ut inter loquendum aliquando manum protenderet, et apprehendere eam conabatur infantulus. Advertitur tandem conatus parvuli, cum saepius id fecisset; et mirantibus universis datur ei facultas ut manum possit apprehendere quam optavit. Tum vero mira admodum reverentia alteram manum suam supponensera tenens eam, tulit ad os suum, et osculatus est eam. Neque id semel tantum, sed toties faciebat, quoties beatam manum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ałtem. Spe aũt erat sacrum qͣdra¬
gesime tp̃s.et illi õs fere iuuenes de¬
diti milicie scłari. cͥciubant q̃rentes
execrabiles nundinas:quas uulgo
tornetas uocant. Cepit itaq ab eis pete
paucos illos qui añ quadragesimã
domino. qm̃ ip̃e mͥdabit inclucias
qͣs negastis. Et accersito fr̃e. uibet eis
ceruisiam ꝓpinari. bũdicens eam et
clicens: ut potionem bib̾ent aĩaꝵ. Bi¬
bert̃ gͦ parit̾. quidam tñ inuiti: p̾ amo¬
ꝑunt inflãmare ẜmonib: qi cor eo
ardens erat ineis. Inspirante gͥ do et
currente uelocit̾ u̾bo eius eadem hora
reu̾si. et cont̾isi a uiis sus: sp̃eli milicie
dextras dedert̃. Quoꝵ quidam adhuc
militant deo: quidam aũt cum eo iã
iegnant. carnis uinculis absoluti.
Quid aũt mirum qd̃ deuotis ht hoĩez
colit obsequiismaior etas. incꝰ deuo¬
tionem diuina uirtꝰ. ip̃am qͦ infan¬
tiam excitat exꝑtem adhuc rõniset

Expanded text:
Abbatem. Prope autem erat sacrum QuadraAbbatem. Prope autem erat sacrum Quadragesimae tempus: et illi omnes fere juvenes dediti militiae saeculari, circumibant quaerentes exsecrabiles illas nundinas, quas vulgo tornetas vocant. Coepit itaque ab eis petere, paucos illos qui ante Quadragesimam Domino, quod ipse mihi dabit inducias quas negastis. » Et accersito fratre, jubet eis cerevisiam propinari, benedicens eam, et dicens ut potionem biberent animarum. Biberunt ergo pariter, quidam tamen inviti prae amoperunt inflammare sermonibus, quia cor eorum ardens erat in eis. Inspirante igitur Deo, et currente velociter verbo ejus, eadem hora reversi, et conversi a viis suis, spirituali militiae dextras dederunt. Quorum quidam adhuc militant Deo, quidam autem cum eo jam regnant, carnis vinculis absoluti. 56. Quid autem mirum quod devotis hunc hominem colit obsequiis major aetas, in cujus devotionem divina virtus ipsam quoque infantiam excitat expertem adhuc rationis, et
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦ monast̾io cui carus locꝰ noi̾ẽ
puerumquendam qui incessant̾
flebat et eiulabat: uir sc̃s osculo sa¬
nauit. Cum enim ꝑmultos dies
sine int̾missione plorans. nullam
reciꝑet ꝯsolationem. ꝙ̃genꝰ morbi
mecdici ñ ignorant: miserabilit̾ defi¬
ciens tabescebat. Quem seorsum allo¬
quens pat̾ sc̃s monebat: ut suoꝵ
ꝯfessionem facͥet delictoꝵ. Facta aũt
confessione. subito uultum serenans:
pecut a beato pr̃e sͥ oscułm dari. Accep¬
toq ꝯsculo pacis ex ore sc̃i inõi ꝓtinꝰ
pace quierit: et lacͥmaꝵ fonte siccato.
unti aliqñ abb̃i pꝰ fr̃es reliqͦs ad labo¬
rem: filium claudum pr obtulit. sup¬
plicans ut ei manum impon̾e cligna¬
ret᷑. Excusabat aũt uir dei dicens. ñ se
ẽẽ illiꝰ m̾iti aqͦ talia deb̾ent bñficia pꝰtu¬
iari: clauclis redd̾e gͦssum apłice ẽẽ nõ
gnauit puerum ac limisit. Q ex
hora conualuit. et intra paucos dies
uiro dei. Qru̾tit aliqñ nobilium
choors militum claram uallem. ut

Expanded text:
oque monasterio, cui Charus-Locus nomen est, puerum quemdam, qui incessanter flebat et ejulabat, Vir sanctus osculo sanavit. Cum enim, per multos dies sine intermissione plorans, nullam reciperet consolationem, quod genus morbi medici non ignorant, miserabiliter deficiens tabescebat. Quem seorsum alloquens Pater sanctus monebat ut suorum confessionem faceret delictorum. Facta autem confessione, subito vultum serenans, petiit a beato Patre sibi osculum dari. Acceptoque osculo pacis ex ore Sancti, in omni protinus pace quievit; et, lacrymarum fonte siccato, unti aliquando Abbati post fratres reliquos ad laborem, filium claudum ei pater obtulit, supplicans ut ei manum imponere dignaretur. Excusabat autem se Vir Dei, dicens non se esse illius meriti, a quo talia deberent beneficia postulari; claudis reddere gressum apostolicae gnavit puerum, ac dimisit. Qui ex ea hora convaluit, et intra paucos dies Viro Dei. 55. Divertit aliquando nobilium cohors militum ad Claram-Vallem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et diu multumqꝑ conatꝰ cum nlło
mͦ pͥualeret anxius et tremebundꝰ
clausam ore ẜuabat. Expleta deniq
hora or̃onis sextar prẽm sc̃m traxit ĩ
parcem tꝰ peclib ad uolutꝰ cũ multis
eis larmis qd̃ paciebat᷑ aꝑuit.: et aꝑto
ore ip̃am qͦ eucharistiam ostendebat.
Incͤpansaũt eum ꝯficentem ab sol¬
uit: et sine clifficultate recepit dñi¬
ca sacram̃ta. ¶N minimis ⁊ reb.
magna ꝑeum nouimꝰ ꝯtigisse.
uen̾at aliqñ fusuiacum: que est
abbĩa una de pͥmis qm ip̃e ecdificauit
in laudunensi t̾ritorio sita. Cumq
noui ibidem oratorii declicatio ꝑare¬
t᷑. ita illud occupau̾at muscaꝵ iucre¬
clibil multitudo ut eaꝵ soinitꝰ impbꝰ¬
qe discuriꝰ. gͣuem nimis introeũtib
molestiam gn̾aret. Nullo gͥ occͤrente
ne om̃s ꝑit mortuas inuenert. Cũq
pauim̃tum omne oꝑuissent:palis
eicientes eas. ita demum basilicam
mundauert̃. Hoc aũt tam notum

Expanded text:
et diu multumque conatus, cum nullo et diu multumque conatus, cum nullo modo praevaleret, anxius et tremebundus clausam ore servabat. Expleta denique hora orationis sexta, Patrem sanctum traxit in partem: cujus pedibus advolutus, cum multis ei lacrymis quod patiebatur aperuit, et aperto ore ipsam quoque Eucharistiam ostendebat. Increpans autem eum, confitentem absolvit, et ex eo sine difficultate recepit dominica Sacramenta. 52. In minimis etiam rebus magna per eum novimus contigisse. Venerat aliquando Fusniacum, quae est abbatia una de primis quam ipse aedificavit, in Laudunensi territorio sita. Cumque novi ibidem oratorii dedicatio pararetur, ita illud occupaverat muscarum incredibilis multitudo, ut earum sonitus improbusque discursus gravem nimis introeuntibus molestiam generaret. Nullo igitur occurrente ne omnes pariter mortuas invenerunt. Cumque pavimentum omne operuissent, palis ejicientes eas, ita demum basilicam mundaverunt. Hoc autem tam notum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣdiu clissimulauit:eumdem
trẽm statuit ꝑ epłam reuocare. Qͦ
Cea monast̾i pͥmꝰ abbs in membrana
scͥbens: eamdem excipiebat epłam. E¬
rant aũt ambo parit̾ sub cluo seden¬
tes: ad dictandum quippe secreciꝰ sep¬
ta monascħ egͤssi fu̾ant. Subito aũt
inopinatꝰ imber erupit et isqͥscri¬
bebat sic̃ ip̃o referẽte didicimꝰ cartã
deiest: scͥbe ne timeas. scͥpsit gͦ epłam
in meclio imbre: sine imbre. Cum
enim undiq plueret. cartam ex¬
positam uirtꝰ oꝑuit caritatis: et qͦ
conseruabat. Et hec quidem epła:
ma est orcdinata. ¶gebat᷑ sollemp¬
ꝓsecreta culpa ab altaris sacͥ ꝯmu¬
nione suspend̾at. notari timens et
ruborem ñ sustinens: ad manumeiꝰ
cum cet̾is nimium p̾sumptuosus
accessit. Intuitꝰ aũt eum qm̃ cau¬
sa latenserat. repellere homineni
noluit: s intimo corde orabat deũ:
ut de tanta p̾sumptione melͦ alo¬
quid orclinaret. Itaq sumens euca¬
ristiam ñ pot̾at ad int̾iora traicere:

Expanded text:
aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. Quo stea monasterii primus abbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes. Ad dictandum quippe secretius, septa monasterii egressi fuerant. Subito autem inopinatus imber erupit, et is qui scribebat, sicut ipso referente didicimus, chartam Dei est; scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum enim undique plueret, chartam expositam virtus operuit charitatis, et quae conservabat. Et haec quidem epistola ma est ordinata. 51. Agebatur solem, quem pro secreta culpa ab altaris sacri communione suspenderat, notari timens, et ruborem non sustinens, ad manum ejus cum caeteris nimium praesumptuosus accessit. Intuitus autem eum, quoniam causa latens erat, repellere hominem noluit, sed intimo corde orabat Deum ut de tanta praesumptione melius aliquid ordinaret. Itaque sumens homo Eucharistiam non poterat ad interiora trajicere,
Abbreviated transcription (Latin):
dignus ore. sermone rusticus. prauus ꝯ¬
scientia ꝓ palare: deprecans eius mĩan.
euis sumpsi uite huius exordium: ita
me sibi ꝓpriũ abscire dignet᷑ alũpnũ.
Et quia demaiorib meritis reuocat nos
pars magna facinoris: Hoc tantum deme¬
rarius petere presumo: ut cum ille post
udicium dominico corpori conformatꝰ
refulget ingloria: saltem obtineat
ꝓimm̃sis criminib mͥ uel ueniam ñ ne

Expanded text:
dignus ore, sermone rusticus, pravos cdignus ore, sermone rusticus, pravos conscientia, propalare, depraecans eius misericeius sumpsi vitae huius exordium, ita me sibi proprium adscire dignetur alumnum. Et quia de maioribus meritis revocat nos pars magna facinoris, hoc tantum temerarius praesumo petere, ut, cum ille post iudicium dominico corpori conformatus refulget in gloria, saltem obtineat pro inmensis criminibus mihi vel veniam non ne