comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicientes uenite adaquas
has a quas & hunc foritẽ
& per iohel prenuntia
tillabunt inquid mon¬
tes dulcedinem & calles
fluent lacte & ꝑ omnes
riuos iuda ibunt aquae
& foris dedomodnĩegre¬
di&ur & inrigabit or¬
bemterrarum . Id ẽ uni¬
uersitatẽ omniũ gentium
dehocfunte & tachari¬
as. Indie inquid illa erit
fons patens donnii dauid
& habitantibus hierus a¬
lem in ablutione peccato¬
rum & menstruate. dic
queso quis ẽ. iste fons pa¬
tens nisi in quo omnes se¬
nascimur per quo & pec¬
catorum purificantur:
delista & sordesmens¬
truate. hoc ẽ in mundȩ
animace salutari laua¬
cro abluuntur. de
cuius aquis & alibi idem
proph&a testatui &erit¬

Expanded text:
sitientes venite ad aquas sitientes venite ad aquas . Has aquas et hunc fontem et per Joelem praenuntiabtillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et per omnes rivos Juda ibunt aquae, et fons de domo Domini egredietur, et irrigabit orbem terrarum , id est, universitatem omnium gentium. 3. De hoc fonte et Zacharias, In die, inquit, illa erit fons patens domui David, et habitantibus Jerusalem in ablutionem peccatorum, et menstruatae . Dic, quaeso, quis est iste fons patens, nisi in quo omnes renascimur, per quem peccatorum purificantur delicta, et sordes menstruatae, hoc est, immundae animae salutari lavacro abluuntur? De cujus aquis et alibi idem propheta testatur
Abbreviated transcription (Latin):
proderunt tibi
edqm̃ duo testamen¬
ab omni potente dõ s̃
tradita. salomon in
canticis canticorum
declarat inianuis nr̃ĩs
omnia poma noua &
u& era frater meusser¬
ture loco itco repromit¬
tit ds̃. dabo inquid uo¬
bis pluuiã temporaneã
& serotinem u&us sci¬
lic& testameirtum &
nouuni & utroque im¬
breuos inriga bo Im¬
ber enim doctrina¬
que accipitur. testa¬
mentorum unde ẽ
illud ex pect&ur sic̃
plliuia sermomeus
& effunde suꝑterrã
imbrem
SuMn.
It quia ꝑ baptismũ
Ierat purgatio pec¬
catorum futura
non perciñ cum ciũo¬
nẽ que baptismifue¬
rat forma scriptura¬
ris credentib: dicens
tibus saluatoris qui¬
bus uerbis &icemip¬
sum sabuatorempro
phacaostendit. de
cuius fontibus aquas
purificationis prȩ¬
dicat auriendas
hoc erum hebreorum
litigua saluator &¬
primitur unde &
ipse clamat. siquis si¬
tit uenuiat ad me &
bibat ad quod bap¬
tismisacramentum
idemesaias iudceos
& gentes ita prouo¬
cat dicens . omnes

Expanded text:
proderunt tibi proderunt tibi duo Testamenab omnipotente Deo sunt tradita, Salomon in Canticis canticorum 105 declarat: In januis nostris omnia poma nova et vetera, frater meus, serturae loco ita repromittit Deus: Dabo, inquit, vobis pluviam temporaneam, et serotinam, Vetus scilicet Testamentum, et Novum, et utroque imbre vos irrigabo . Imber enim doctrina accipitur Testamentorum, unde est illud: Exspectetur, sicut pluvia, sermo meus, et effundet super terram imbremmum. 1. Quod per baptismum erat purgatio peccatorum futura, non per circumcisionem, quae baptismi fuerat forma, Scripturaris credentibus, dicens: tibus Salvatoris . Quibus verbis etiam ipsum Salvatorem ostendit de cujus fontibus aquas purificationis praedicat hauriendas, nomine Hebraeorum lingua Salvator exprimitur. 2. Unde et ipse clamabat: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Ad quod baptismi sacramentum idem Isaias Judaeos et gentes ita provocat, dicens: Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
addiscant multi &
implecctur uisio ut
cognoscant omnia
hccec Nam & quod
moẏsi feccies uel ami¬
ne tegebiatur dũ des¬
cender& demonte cũ
tabulis. id significabat
quia prececitatis cali¬
ginis. iudaicus popu¬
lus legem ipsam nos
poss& agnoscere. Dum
enim legitur moyses
uel amen est p̃ositum
nt leger & ꝓph&as
intellegere nis ante
inxp̃m crediderint lo¬
quentem esaia. sinon
credideritis non intel¬
legitis. Iustus enim ex
fidemea uiuit ait dñs
abraam pater gentiu
dum eis hieremiates¬
tante. & dixit dñs
cdmne siste terit
mor ses & samuhel
conem me non est anima
mea ccpopulum istum
eice illos a facie mea & egre¬
diantur: Per moysen
quippelex. ꝑ samuhel
proph&ce intellegun¬
tur quos quam uir
iudcces habent propt̃
erroris tamen inpie¬
tate ƿroiecti sunt. oƿe¬
ra enimeorum & iusti¬
tiam sine fide xp̃i nihil
eis prod est. testante
dño ꝑhieremiam quia.
mei oblitus es ecceego
adnuntiabo iustitiam
tucm & operatua non

Expanded text:
addiscant 104 multi, et addiscant 104 multi, et impleatur visio, et cognoscant omnia haec . Nam quod et Moysi facies velamine tegebatur, dum descenderet de monte cum tabulis, id significabat, quia prae caecitatis caligine Judaicus populus legem ipsam non posset agnoscere, dum enim legitur Moyses, velamen est positum nt legem et prophetas intelligere, nisi ante in Christum crediderint, loquente Isaia: Si non credideritis, non intelligetis; justus enim ex fide mea vivet, ait Dominus Abraham pater gentium dum eis, Jeremia testante: « Et dixit Dominus ad me: Si steterit Moyses, et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum; ejice illos a facie mea, et egrediantur . » 2. Per Moysen quippe lex, per Samuelem prophetae intelliguntur. Quos quamvis Judaei habeant, propter erroris tamen impietatem projecti sunt. Opera enim eorum et justitia sine fide Christi nihil eis prodest, testante Domino per Jeremiam: Quia mei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non
Abbreviated transcription (Latin):
matib scriptce ẽ lex & ip
positiones. hincẽ quod
iudcceis obtecta & clausa
sunt omnia qui nisicre¬
diderint adeccrum intel¬
legentiam peruenire ñ
possunt
res samenlum le¬
CIS IUDEIRONIN¬
REL LE GUNT
ignata enimhaben
isti omnia sacram̃¬
tec̃ scripturarum & ig¬
norañ quod leguÑ legur quip¬
pae om̃a & non intellegunt
sicut de eis cecinit dñs
ad proph&ã dic inquid
populo huic: Auditione
audi&ir & non in tellegitis
& cernentes uidebit is & ñ
sci&is incres satum est
enim corpopuli uius. &¬
iterum. Aufes& dñs ab
ualidum & fortem iu¬
dicem & proph&am sa
ƿientem dearchicectir.
& prudentem eloquii
ta abstulit abeis dĩ & sig¬
nauit illis omnia sacric¬
menta. duriciam cordis
eorum: Ne forte intel¬
legant. eodem esaia tes
& respondebit non
possum signatus est
enĩgentib legis miste¬
ria iudcceis uero clausa
sunt sicut decnihel
dicit. clccusi sunt sig¬
natique sermones us¬
que ad tempus consũ¬
mationis quous quace

Expanded text:
matibus scripta est lex, et matibus scripta est lex, et positiones. Hinc est quod Judaeis obtecta et clausa sunt omnia; qui nisi crediderint, ad eorum intelligentiam pervenire non possunt. Testamentum legis Judaei non intelligunt. 1. Signata enim habent ista omnia sacramenta Scripturarum, et ignorant quod legunt: legunt quippe omnia, et non intelligunt, sicut de eis cecinit Dominus ad prophetam: « Dic, » inquit, « populo huic, auditione audietis, et non intelligetis; et cernentes videbitis, et non scietis; incrassatum est enim cor populi s a validum, et fortem, judicem, et prophetam, et sapientem de architectis, et prudentem eloquii ta abstulit ab eis Deus, et signavit illis omnia sacramenta juxta duritiam cordis eorum, ne forte intelligant, eodem Isaia testet respondebit: Non possum, signatum est unt enim legis mysteria. 3. Judaeis vero clausa sunt, sicut et Daniel dicit: Clausa sunt, signatique sermones usque ad tempus consummationis, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
i uerba oris mei aperiã
in pccrabulis osmeũ lo¬
quar propositionis ab
initio. quod &iam & pro¬
phi&a in alio psalmo con¬
firmat dicens. Incli¬
nabo ad similitudinem
aurem mecm a periam
in ps alterio enigma mea
Insimi litudines enim &
enigmata sentiuntur
omnia legis enigma enĩ
obscura similitudo per
qua mon &ur homo ut
cor suum acuat. & ad in¬
teriora intellegenda
confugiat. Sic quoq
sapientia ꝑ salomonem
dicit. scribo legem du¬
pliciter & tripliciter
incor d&uo. duplicit̃
enim sentitur lex ut
primũ secundum histo¬
riam de inde secundũ
sacramentorum intel¬
legentiam sentiatur
tripliciter autẽ scribi¬
tur dum non solũ histo¬
rialiter uel mystice.
sed &i c̃mor itcliter
quidinunum quemque
genere debeat doc&ur
Vnde & arca que cons¬
truebatur a noe bicama¬
rata & tricamarata fie¬
riiub&ur quod intra.
ecclesia omnis legis ma¬
teria & historice locum
habect & misticum sen¬
sum recipiat. & infor¬
mationemmorũ contine¬
at in parabolis enim & enig¬

Expanded text:
s mei, aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio . » Quod etiam propheta in alio psalmo confirmat, dicens: Inclinabo ad similitudinem aurem meam, aperiam in psalterio aenigmata mea . 2. In similitudine enim, et aenigmate sentiuntur omnia legis; aenigma enim est obscura similitudo, per quam monetur homo ut cor suum acuat, et ad interiora intelligenda confugiat. Sic quoque Sapientia per Salomonem dicit: Scribe legem dupliciter, et tripliciter in corde tuo. Dupliciter enim sentitur lex, ut prius secundum historiam, 103 deinde secundum sacramentorum intelligentiam sentiatur. Tripliciter autem scribitur, dum non solum historialiter, vel mystice, sed etiam moraliter, quid in unumquodque gerere debeat edocetur. 3. Unde et arca, quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur quod intra Ecclesiam omnis legis materia, et historia locum habeat, et mysticum sensum recipiat, et informationem morum contineat. In parabolis enim et aenig
Abbreviated transcription (Latin):
etenus iudaicos ri¬
tiones diuinis testi¬
moniis cenfutcuimꝰ.
De hinc sacrata nr̃e
fidei perstrangamus
manifestantes. primũ
quia non solum propter
iudeceas testa mentum le¬
gis datum ẽ. sed & prop¬
ter omnes gentes. hȩc

Expanded text:
tus Judaicos etiones divinis testimoniis confutavimus; dehinc sacramenta nostrae fidei perstringamus, manifestantes primum quia non solum propter Judaeos Testamentum legis datum est, sed etiam propter omnes gentes. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
succe & terrorẽ brachii
sui ostend& in cõmutatio¬
nefuroris & flamma ignis
deuorantis. allid& intur¬
bine & in lapides grandi¬
nis : brachiũ enĩ dĩ xp̃s ẽ
qui inflamina & terrore
tempestatis adiudicandũ
uenturus: Decuius iterũ
iuditio idẽ proph&a sic dic̃
Consurge sic̃ in dieb: anti

Expanded text:
achii sui ostendet in comminatione furoris, et flamma ignis devorantis. Allidet in turbine et in lapide grandinis . Brachium enim Dei Christus est, qui in flamma et terrore tempestatis ad judicandum venturus est. De cujus iterum judicio idem propheta sic dicit: Consurge, sicut in diebus an
Abbreviated transcription (Latin):
uistute consurgat iniudi¬
tio ad separationẽ bonoꝵ
atq: malorũ. qua uistute
surrex̃ in generationib:
seculorũ. hoc ẽ in princi¬
ƿio quando ꝑcus s̃t suꝑbũ
id ẽ diabolũ sepcestendo
eũ abonorũ consortio an¬
tio. & michecs proph&a
sic loquitur dicens. Audi¬
te colles iuditiũ dñi & for¬
tia fundamenta terrae.
quia iuditiũ dñi cũ populo
suo & cũ isrł diiudicabitur

Expanded text:
virtute consurgat in judicium ad separationem bonorum atque malorum, qua virtute surrexit in generationibus saeculorum. Hoc est in principio, quando percussit superbum, id est, diabolum, separando eum a bonorum consortio ancio et Michaeas propheta sic loquitur, dicens: Audite, colles, judicium Domini, et fortia fundamenta terrae, quia judicium Domini cum populo suo et cum Israel dijudicab
Abbreviated transcription (Latin):
Tacui semꝑ silui paciens
fui sic̃ pacriens laquae : dis¬
sipabo & absordebor si¬
mul: &dsecundũ aduentũ¬
attin&. In quo non humi¬
lis ut iudic&ur. sed ut iudi¬
c& fortis egredi&ur: ne¬
q: tacebit quod in prioriad¬
uentu fecit. aut paciens
erit sicut fuit inpcessione
carnis sed iudicans uoci¬
ferabit: loquitur ut pari¬
ens. quiac repente quacsi
parie s coruens. suos hos¬
ata doc&ur. ubi dicit: ds̃
mcenifeste ueni& : ds̃ nostꝰ
& non silebit : utiq quia
& si in primo humilitatis
succe aduentu tacuit iu¬
dicatus. In secundõ dum
macnifestactus uenerit
ut iudic&. non tacebit. sed
clacmabit ut reddat sin¬
gulis secundũ operaeorũ:¬
Ignis ante cũ ardebit.
qui ut ligna. fȩenũ stipu¬
la delinquentiũ consũp¬
turus . ẽ. operaac sicut au¬
rum & argentum lapides¬
q: p̃ciosos iustorũ probatu¬
rus. ẽ gesta : qui dicturi
sunt: Transiuimus ꝑ ignẽ
& aquac̃ & induxistinos in
refrigeriũ. Aduocauit
cccelossursũ & terrãdis¬

Expanded text:
patiens fui, sicut paries, loquar, dissipabo, et absorbebo simul » . Hoc ad secundum adventuattinet, in quo non humilis, ut judicetur, sed ut judex fortis egredietur; neque tacebit, quod in priori adventu fecit, aut patiens erit, sicut fuit in passione carnis, sed judicans vociferabitur, loquetur ut paries, quia repente, quasi paries corruens, suos hosae docetur, ubi dicit: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit ; utique quia etsi in primo humilitatis suae adventu tacuit judicatus, in secundo, dum manifestus venerit, ut judicet, non tacebit, sed clamabit, ut reddat singulis secundum opera eoruIgnis ante eum ardebit, quia, ut ligna, fenum, stipulam, delinquentium consumpturus est opera, ac, sicut aurum, argentum lapidesque pretiosos, justorum probaturus est gesta . Qui dicturi sunt: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium. Advocabit coelum desursum et terram dis
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽsƿeramus erqd
eiompe iudiliumn
dedil paler.:
nuntiatur. Haec
dicit dñs ds̃. Aufercida.¬
rim tolle coronam : Non ne
hic ẽ qui humiles subleua¬
Uit & sublimes humiliauit :

Expanded text:
dicem speramus, et quod ei omne judicium dedit Pater, nuntiatur: « Haec dicit Dominus Deus: Aufer cidarim, tolle coronam, nonne hic est qui humiles sublevavit, et sublimes humiliavit?
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ non cedit ma¬
lȩ concupiscentice uin¬
cente delectatione ius¬
t̃cia titicce: hȩc sunt bonȩ
spei hominis. in quib:
sipicc ꝑ seuerantia quis¬
que proficiat postre¬
mac pax restat quȩ ƿost
hanc uitam in requie
spĩ : de inde in resurseo¬
tione &iã carnis imple¬
bitur harum quet tuor
differentiarũ: prima ẽ
ante legẽ. secunda suble¬
ge tertia subgratia.
quacsta in pace. plena
atq ꝑ fectac sic . ẽ. & dĩ
populus ordincctus ꝑ in
dõ placuit qui in men su¬
ra & numero & ponde¬
re cuncta disponit
Nam fuit primitus an¬
te lege̾ secundos sub lege.
q̃udecta ẽ. ꝑ moysen: de¬
inde sub gratia quȩ re¬
uelata ẽ. ꝑ primũ media¬
toris aduentũ quȩ qui¬

Expanded text:
quantum non cedit maquantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dei populus ordinatus per Deo placuit, qui in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae qui
Abbreviated transcription (Latin):
ubi non ẽ caritas. cXXI¬
ed cũ inaltissimis igno¬
ranticce tenebris.
nulla resistente ratio¬
ne secundũ carnẽ uiui¬
tur. hȩc sunt prima
hominis: deinde cũ ꝑle
gẽ cognitio fuerit facta
peccati si non dũ diui¬
nus cdiuuat sp̃s. secun¬
dũ legem uolens uiuese
uincitur & scienspec¬
cat peccato que sub di¬
tus seruit .: A quo enim
quis deuictus ẽ huic &
seruus ceddictus ẽ : id
agente scienti amanda¬
ti ut peccatũ. oper&ur
in homine omnẽ concu¬
piscentia cumulo p̃ua¬
ricationis adiecto at¬
q: itac quod scriptũ. ẽ.
implecctur lex sub in¬
trauit᷑ habundccr& de¬
lictũ: hȩc sunt secunda
hominis siccutẽ respexe¬
rit ds̃ ut cdimplenda
quȩ mandat ipse adiuua¬
re credatur. & agiho¬
mo coeperit dĩ spũconcu¬
piscitur aduersus car¬
nẽ forciore robore ca¬
ritatis ut qucc̃uis ad huc
si quod hominiberepug¬
n&. ex homine nondũ
tota infirmitate sana¬
ta ex fide tamen iustus
uiuat iusteq: uiuat. in

Expanded text:
ubi non est Dei charitas. Cubi non est Dei charitas. Ced cum in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum divinus adjuvat Spiritus, secundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus quantũ in
quocũq maior est : tan¬
to melior ẽ. in quo ẽ
cũ enĩ queritur utrũ
quisque sit homobonus
nonqueritur quidcse¬
dect. Aut sper&. s ed quid
am&. Ncc̃ qui amat pro¬
cul dubio recte credit.¬
& sperat: qui uero non
amat incniter credit
&icc̃si sunt uera quȩ
credit. Incniter spe¬
citatẽ doceantur ꝑti¬
nere quȩ sperat. Nisi
& hoc credat acsper&
quad sibi p&endi dona¬
ri possit ut am&: quãc¬
uis enĩ spercre sine
amore non possit. fie¬
ri tamen potest ut id
non am& sine quo cd
id quod sperat non po¬
test ꝑ uenire : tac̃quẽc si
nemo ced illã ꝑuenit
ipsa ẽ autẽ fides xpĩ
quac̃ cõmendat apostołs
quȩ ꝑ dilectionẽ opera¬
tur. & quod indilectio¬
ne nondũ heb& p&it
ut acCipicet: querit ut
inuenict : pulsct ut aƿe¬
ricctur ei: fides nãq
imperat quodlex impe¬
re lex poteit noniu¬
insuꝑ facere: qudd eig¬
norantia seex cusccre
non possit: regnat enĩ
carncdis cupisditas

Expanded text:
Apostolus , quanto in Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter specitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si d illam pervenit. Ipsa est autem fides Christi, quam commendat Apostolus, quae per dilectionem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex impere lex poterit, non jinsuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecas inoratione domi¬
nica p&itiones non sep¬
tẽ: sed quin que conple¬
xus est. nec abisto utiq
discrepccuit. sed quo¬
modo ista septem sint
intellegenda ipsa sui
breuitate commonuit:
nomen quippe dĩ scĩ¬
ficatus in spũdĩ autem
regnũ in carnesresur¬
rectione uenturũ ẽ.
ostendens ergo lucas
testiam ꝑ&itionẽ dua¬
rũ superiorũ eẽ  quo¬
dcc̃ modo rep&itionẽ
macgis ecc̃ pr&ermit¬
tendo fecit intellegi
Deinde tres alices cod¬
iungit depcne cotti¬
diccno deremissione
peccatorũ d& empta¬
tione uitando: ato
uero quod ille multi¬
mo posuit sed libera.
nos amado : iste non
posuit: ut intellegere¬
mus adillud superius
quod tempiatione dic¬
tũ ẽ ꝑtinere. Ideo
quippeait sed libera:
nonait & libera tccm¬
quac̃ unã p&itionem
eẽ demonstrans. Noli
hoc sed hoc: ut sciat
unus quisque in eo se
libercri amedo quod
non infestur intẽpta.¬
amporro caritas quã
duob: istis id ẽ. fide
ac spemaiorẽ dixit

Expanded text:
cas in oratione domicas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentaam porro charitas, quam duabus istis, id est, fide ac spe majorem dixit
Abbreviated transcription (Latin):
que. pro ficimus ccugen¬
tur in nobis: Perfecta
uero quod incelia uitec
sperandum est: semꝑ
possi de buntur: quod
uero dicimus panem
nostrum cottidicnum
dec nobis hodie & dimit¬
te nobis debita nostra.
sicut & nos dimit timus
debi toribus nr̃is. & ne
nos inferces intemp¬
tictionem sed liberce
nos amalo quis non uide¬
cet aedpresentis uitae
indigenticm per tinere:
millccitaque uita &erna.
ubinos semper spercmis
futuros & nominis di scĩ¬
luntcs eius: innostro sp̃u
& corpore per fecte atq:
inmortaliter permane¬
bunt: Panis uero cottidi¬
cnus ideo dictus est: quia
hic est neces sccrius queen¬
tus animae cccrnique
tribu endus est siue sp̃ec¬
liter siue cccrnali ter
siue utro que in telliga¬
turmodo: Hic est &icem
quam poscimus remis¬
sio. ubi est commissio
peccatorum. hic temptcc
tiones. quȩ nos aedpec¬
candum uel allitiunt
uel ipellunt: hic deniq
malum unde cupimus
liberceri illic autem
nihil istorum est. CXa¬
Sucnge listac uero lu¬

Expanded text:
que proficimus, augenque proficimus, augentur in nobis: perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, Et ne nos inferas in tentationem, Sed libera nos a malo , quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna ubi nos semper speramus futuros, et nominis Dei sancluntas ejus in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est quia hic est necessarius, quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive carnaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio pectiones, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lu
Abbreviated transcription (Latin):
que breuiter simbolo
contin&ur. Hec carna¬
iter cogitceꝰ lac paruo¬
lorũ ẽ: spitccliter autẽ
considerata atq trasta¬
ta cibus ẽ fortiũ nasci¬
tur spesbona fidelium
cui caritas scã comita¬
tur: sed dehis omnib:
quȩ fideliter sunt cre¬
den dcce tantũ adspen
ꝑtinent quȩ inoratio¬
ne dominica continor¬
tur: maledictus enim
omnis sic̃ diuina testan¬
tur aelo quia qui spem
ponit in homine : ac per
hoc & in seipso quispẽ
ponit huius meledicti
uinculo nectitur : Ideo
non nisi a dñõ dõ p&e¬
redebemus quio quid
spercmus nos uel bene
operaturos uel bonis
operibus cdepturos.
ro inde apud euaenge¬
lista mattheũ septem
p&itiones continere
dominica uid& un
orcto quacrũ tribus
cc&erna poscuntur
Reliquis quat tuor
temporalia: quȩ tacm̃
propter a &erna conse qn¬
da sunt necessccria: Ncc
qđ dicimus scĩ ficetur
terra : Quod non absurde
quidam intellexerunt
insp̃ũ & corpore omnino
sine fine retinendccsunt
&incoantur quantum.¬

Expanded text:
mbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur. Sed de iis omnibus quae fideliter sunt credenda, ea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testantur eloquia, qui spem ponit in homine : ac per hoc et in se ipso qui spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. Ideo non nisi a Domino Deo petere debemus, quidquid speramus nos vel bene operaturos vel pro bonis operibus adepturos. roinde apud evangelistam Matthaeum septem petitiones continere dominica videtur oratio: quarum tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor, temporalia, quae tamen propter aeterna consequenda sunt necessaria. Nam quod dicimusterra; quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt, et hic inchoantur, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ nunc ꝑfidem Non
enim scimus mortacles. cor¬
dec mosteclum: tunc autẽ
in luminabit dñs abscon¬
ditac tenebrarum & mani¬
festabiit cogitationes cor¬
dis. & lccus erit unicuiq
adõ quic id lccudaebitur
& dilig&ur a proximo in
proximo quod no latect
ab ipso in luminaebitur
dõ minuitur autem cu¬
piditas caritate cres¬
cente donec uenicet hic
adtantã magnitudinem
quac macior eẽ non possit
Iaiorem enim cccritatẽ

Expanded text:
proximum nunc per fidem. Non proximum nunc per fidem. Non enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitate
Abbreviated transcription (Latin):
quo mortuus ẽ ille liber
na referuntur ad carita¬
tẽ dequac dic̃ apostolus
finis autẽ p̃cepti ẽ. cari¬
tacs decorde puro & cons¬
cienticbona & fide non
ficta: omnis itaq p̃cepti
finis cccritas ẽ. id ẽ. ad
caritatem refertur omne
p̃ceptũ quod uero itac fit uel
timore poene uel aliqua in¬
tentione carnadi ut non se¬
feratur ad illac̃ caritatẽ quã
difudit sp̃s sc̃s̃ incordibus
nr̃is : Nondum fit quẽ cd¬
modum fieri oport&. quã¬
uis fieriuidecctur : caritas
quippe istac dĩ ẽ & proximi
& utique in his duob: p̃cep¬
tis totaclex pend& & pro¬
ph&cce: ad de euangeliũ
adde apostolos Non enĩ¬
aliunde uox ista ẽ sfinis
ritces: quȩ cumq: ergo man¬
non iubentur sensu spĩtali
consilio uouentur : ex
quib: unũ ẽ : Bonũ ẽ homi¬
ni muliere non tangere :
tunc recte fiunt cũ refe¬
runtur addiligendum
dm̃ & proximũ propter
dm̃ & in hoc seculo & in
futuro nunc dm̃ ꝑfidem
tunc ꝑ speciem & ipsumꝓ

Expanded text:
quo mortuus est ille liber quo mortuus est ille liber na referuntur ad charitatem, de qua dicit Apostolus: Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Omnis itaque praecepti finis est charitas; id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde Apostolos: non enialiunde vox ista est, Finis ritas est . Quaecumque ergo mannon jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per fidem, tunc per speciem, et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ri: quac̃ uis protempons
dispensactione uelccta.
& occulta: neꝗenĩ anti¬
quorũ quicũq iustorũ
p̃ter xpi fidẽ scclutem
potui inuenire: Aut ue¬
ronisi & illis cognitus
fuiss& potuiss& nobis
ꝑ eorũ ministeriũ ali¬
cc̃s aꝑtius alic̃s occulti¬
Inquac cũq autem quet¬
tuor istarũ uelut cc&a¬
tũ. singulũ quemq: homi¬
nẽ gratic regeneratio¬
nis inuenerit: ibi ei re¬
mittuntur p̃terita uni¬
uersa peccata. & recctꝰ
ille nascendo contrac¬
tus. sencscendo dis sol¬
uitur : tamq: multũ ual&
quod sps̃ ubi uult spirat :
ut quidcc̃ secundũ illam
seruitutẽ sublege  non
nouerit : sed cũ manda¬
to incipiant adiutoriũ
Inte quãc̃ possit autẽ ho¬
mo capax eẽ mandati se¬
cundũ carnẽ uiuat: neces¬
se ẽ: sed sidam sacramen¬
to regenerationis inbutꝰ
ẽ nihil ei oberit sit unc
ex hac uitacmigra uerit qr
ideo xp̃s mortuus ẽ. & re¬
surrex̃. ut & uiuorũ & mor¬
tuorũ domin&ur. Nec te¬
nebit regnũ mostis eũ pro

Expanded text:
temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occultiIn quacumque autem quatuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium ntequam possit autem homo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
hccec uocatur ira dĩ
Non diuini animiꝑtur¬
batio. VUt in ira sua.
hoc ẽ manente isoc sua
Non tamen contine¬
at miserationes. suus
non a&no supplitio
finemdando sed leua-¬
manaadibendo uł in¬
tesponendo cruciati¬
bus : quia nec psalmus
ait adfinienda ira sua
uel post ira suu sed ini¬
ra sua quȩ si sola e&
quanta ibi minima
cogitari potest ꝑire
aregno di exsola re
aciuitate dĩ aliȩ nari
gna multitudine dul¬
cedinis di quã ab con¬
dit mentue tibus se:
ꝑfecit aut sperantibꝰ
inseta grandis est
poena ut ei nulla pos¬
sint tormenta quȩ no¬
uimus comparari si illa
tem quac̃ lib& multis se¬
culis longa CXUI
. Ene mors illa ꝑ p&ua.
damnatorũ Id ẽ alienatio
&uitc̃dĩ & omnib: erit
ista communis que lib&
homines deuari& ate poe¬
narũ dedolorũ releuatio¬
ne uel intermiss̃one ꝓ
suis humanis motib: suspi¬
centur: sic̃ manebit cõ¬
muniter omniũ uita & na
scorũ quac lib& horũ dis¬
tantia concorditer ful

Expanded text:
 vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari gna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sint quamlibet multis saeculis longa. CAPUne mors illa perpetua damnatorum, id est alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis motibus suspicentur: sicut manebit communiter omnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer ful
Abbreviated transcription (Latin):
cladibus non ignorat:
exmundi detructione¬
eorũ lugere ẽ : quira¬
dices cordisineius amo¬
re planta uerunt : mag¬
nitudo signorũ fient sub
anti xp̃o: ut electisifien
potest. inerrorẽ mit¬
tantur: sed si electiquo lib&
modo inerrorẽ mitten¬
disunt: ergo ibunt in
errorẽ titubationis ad
modi cũ ꝑmultitudinẽ ꝓ¬
digiorũ Nontamendeici¬
si fieripotest. quia electi
perire non possunt.
scĩ : Ante quã antichris¬
tus appareat uirtutes
ab ecclesia & signa cessa

Expanded text:
ibus non ignorat. Ex mundi destructione lugere eorum est qui radices cordis in ejus amore plantaverunt, nitudo signorum faciet sub Antichristo ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur . Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titmodicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejicisi fieri potest: quia electi perire non possunt, i. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessab
Abbreviated transcription (Latin):
succ mis eđi& redempto¬
ris : scit malc succ iustiti&
tribuere iudicis: quod
& bona illo largiente
habeat : & mecla illo pro¬
gcctur electis in hac
uita bona terrena qr
& ccegrus quib: spestii
uiuendi .ẽ. Nequec quam
amedico cunctaq appe
tunt: conceduntur au
tẽreprobis bona qmn
hac uita app&unt: quia
& desperandis aegris
omniaquȩ desiderant
non negantur

Expanded text:
sua misericordiae redemptoris, scit mala sua justitiae retribuere judicis, quod et bona illo largiente habeat, et mala illo pergantur electis in hac vita bona terrena, quia et aegris, quibus spes vivendi est, nequaquam a medico cuncta quae tunt conceduntur. Dantur autem reprobis bona quae in hac vita appetunt, quia et desperatis aegris omne quod desiderant non negatur
Abbreviated transcription (Latin):
quias lacellatus ẽ
el palmarum sus¬
TENUIL ICTUS
obsic deeo dicit: expro¬
brantes & conspuentes
percus serunt maxillã
mecc̃ saꝰ ati sunt poenis
meis & in psalmis inse
dicit: ego ad flagella
pccratus sum : & iterum
congregata sunt in me
flagella & ignorauer
sũ inquid contumax ne¬
que contradico: corpus
meũ dediꝑcucientib &
gencs meas uellentib
faciẽ me cõnon a uertiab
increpantib: & conspu
dicit : posuis capulccs
meccs ad flagella & ma¬
xillas ad paelmas Itẽde
ipsoidem hieremias da¬
bit inquitꝰ ꝑcucienti se
maxillc̃ saciabitur opͥ¬
haRuNDiNe capud

Expanded text:
Quia flagellatus est, et palmarum sustinuit ictus, Job de eo sic dicit: Exprobrantes, et conspuentes, percusserunt maxillam meam, satiati sunt poenis meis . Et in Psalmis ipse dicit: Ego ad flagella paratus sum . Et iterum: Congregata sunt in me flagella, et ignoravi . sum, inquit, contumax, neque contradico: corpus meum dedi percutientibus, et genas meas vellentibus: faciem meam non averti ab increpantidicit: Posui scapulas meas ad flagella, et maxillas ad palmas . Item de ipso dicit Jeremias: Dabit, inquit, percutienti se maxillam saturabitur oparundine Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ax. quia spinea co¬
Rona capiti eius i¬
POSITA ES
&cribitur hoc incan¬
ticis canticorum ex
ꝑsona patris de con¬
tumeliis filii Iniquita¬
tẽ hierus alem mirantes
atq: dicentes. exite
& uidete filiȩ hierualẽ
regẽ incorona quacoro¬
nauit eũ mater eius. Id. ẽ
cororiam ssuneam quõe
capiti eius it posuit sina¬
goga : sed ꝑ lueremiã
idem filii s sic dicit spinis
peccatorũ suorũ circũ¬
deditmne populus hic
& apud esaiam planta¬
aupinquid iuneã electã
uua s ufec̃ autã spimasi¬
utiq: quia degenerans
a patrrar charũ fructd
non fructus iustitiae
sed spinas montis &
critis su& atulit crea¬
UEStE COCTINEA IN¬
Sraenuntiauit hoc esa¬
ias proph&a dicens.
quis ẽ iste quiuenit de
edontinctis uestib de
calcantiũ intor colari
acille re s̃ pondens tor¬
cular inquit calcaui so¬
lus ÷ calcare em̃ tercu¬
lar solũ sedixit quia
solus propter mundi
peccatũ passionẽ susae¬
pit solus que delicta
oniniũ sanguine suola¬

Expanded text:
 quia spinea corona capiti ejus imposita est, scribitur hoc in Canticis canticorum ex persona Patris, de contumeliis Filii iniquitatem Jerusalem mirantis, atque dicentis: Exite, et videte, filiae Jerusalem, regem in corona, qua coronavit eum mater ejus , id est, corona spinea, quam capiti ejus imposuit Synagoga. 2. Sed et per Jeremiam idem Filius sic dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Et apud Isaiam: Plantavi, inquit, vineam electam, uvas, fecit autem spinasutique quia degenerans a patriarcharum fructu, non fructus justitiae, sed spinas mortis et crucis attulit suo CreaVeste coccinea inpraenuntiavit hoc Isaias propheta dicens: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de calcantium in torculari ? At ille respondens: Torcular, inquit, calcavi solus. Calcare enim torcular solum se dixit, quia solus propter mundi peccatum passionem suscepit, solusque delicta omnium sanguine suo la
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoga praedixerat
dicens Reliqui domum
mecõ facta ẽ mihi heredi¬
tas mec quasi leo insilua
blasphemans utiq & di¬
cens: crucifige crucifige
& alibi ipsedicit. Suꝑquẽ
aperuistis osuestrũ & ad¬
uersus quem laxastis lin¬
guccs uestras : & esaias fuit
inquithierus alem & iudas
concidit quia linguȩ eorũ
contra dñm. Itẽ ipse : exspec

Expanded text:
Synagoga praedixerat, dicens: Reliqui domum meam; facta est mihi haereditas mea quasi leo in silva. blasphemans utique et dicens: Crucifige, crucifigeEt alibi ipse dicit: Super quem aperuistis os vestrum? et adversus quem laxastis linguas vestras ? Et Isaias: Ruit, inquit, Jerusalem, et Judas concidit, quia lingua eorum contra Dominum . Ite
Abbreviated transcription (Latin):
osteritatẽ suam damna¬
uerunt dicentes: Sanguis
eius suꝑ nos & suꝑ filios
nr̃os olim cũ obrurga.¬
tione esaias illis predixe¬
rat dicens : Semenƿes¬
simũ prȩparate filios ur̃os
occisioni. in iniquitate
patrũ uestrorum ueni¬
entib: enĩ iuda eã genti¬
bus prosceler& patrum
&iã filii trucidati sunt:
sub quorũ ꝑsona & hiere¬
mias interitũ eorũ ita
deplorat dicens. patres
nr̃i peccauer & non suñ
nos autẽ iniquitates eo¬
rũ ex soluimus .: Itẽ hie¬
remias : Sacerdotes
non dixerunt ubi ẽ
dñs & tenentes legẽ
nescierunt. & pastores
p̃uarecati sunt inme :
factus in predam suꝑeũ
rugierunt leones &
dederunt uocem suã
posuer terrã eius inso¬
litudinẽ & ciuitates eĩ

Expanded text:
itatem suam damnaverunt, dicentes: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , olim cum objurgatione Isaias illis praedixerat, dicens: Semen pessimum, praeparate filios vestros occisioni in iniquitate patrum suorum . Venientibus enim in Judaeam gentibus, pro scelere patrum etiam filii trucidati sunt. 2. Sub quorum persona et Jeremias interitum eorum ita deplorat, dicens: Patres nostri peccaverunt, et non sunt, nos autem iniquitates eorum exsolvimus . Item Jeremias: Sacerdotes non dixerunt, Ubi est Dominus? et tenentes legem, nescierunt me, et pastores praevaricati sunt in me. factus in praedam? super eum rugierunt leones, et dederunt vocem suam, posuerunt terram ejus in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
ad excelsa transeat &
eorum qui sibi conmissi
sunt opera transcen¬
dat: Quatenus subiecto¬
rumuitã tanto subtibus
uidect: quantum ater¬
renis reb: quas despex̃
animũ non supponat

Expanded text:
ad excelsa transeat, et eorum qui sibi commissi sunt opera transcendat, quatenus subjectorum vitam tanto subtilius videat, quanto terrenis rebus quas despicit, animum non sup
Abbreviated transcription (Latin):
tactur: & rami eius ci¬
tius inruina confrin¬
titus loco: tantum in ma¬
iore uersatur pericu
tum maibs est: poten¬
tes enim sȩculi potenter
tormenta patiuntur :
tũ quis que curis mundi
maioris occupatur :
tantum facilior es uitiis¬
bis
praemitur. Sienĩ uix
deuitare qui&us quan¬
to magis occupatione

Expanded text:
tatur, et rami ejus citius in ruina confrintitutus est loco, tanto in majori conversatur periculto major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilioribus vitiis premitur. Si enim vix devitare quietus, quanto magis occupatione
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ populi actiotrãs¬
cendere precesulis:
quantum distare sol&
agregisuita pastoris :¬
sit itaque rector dis¬
cr&us insilentio: utilis
inuerbo: ne aut tacen¬
da proferat : aut profe¬
renda r&icescat: Nam
sicut incauta locutio in
errorem ꝑtrahit : Ita
in discr& ũsilentiõ. hos
qui eru dire poterant
inerrore derel inqu&¬

Expanded text:
tionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastorisSit rector discretus in silentio, utilis in verbo: ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos, qui erudiri poterant, in errore derelinqui
Abbreviated transcription (Latin):
gregicurã suscipiunt:
sed ita sibi mutua cari
tate adspiritalia ape¬
tunt: ut reb: exterio¬
res Nullatenus occu¬
pentur : & cumcurare
corporalia funditus ne¬
glegent sub ditorũ ne¬
cessitatib: minime oc¬
currunt: Quorum ni
quia dum delinquentiũ
facta corripiunt. si ta¬
meneis nec essaria prȩ¬
unt: sic itccque pasto¬
res erga in teriorastu¬
dia subditorum suorũ
ferueant: quatenus in
eis exterioras quoque
uitae. prouidentiã non
relinquant: unde ali¬

Expanded text:
dem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritualia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occpentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime occurrunt; quorum nimdespicitur, quia, dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria prere. Sic itaque pastores erga interiora subditorum suorum studia ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Na
Abbreviated transcription (Latin):
TASEIUS CL.ARUIL
qnnumeris diuinus ille
balacm sic cecinit di¬
cens : Ori&ur stella
exia cob & consurg& ho¬
mode isrł : magienim
ab orientis partibus
nuntiauerunt. scilic&
ut quem olimprinceps
astiscorũ pracedixe¬
rat illi inspecto slde¬
re demonstrarent¬
t hoc proph&ccemo¬
bis narrant. sic enĩ
esccias ait̃. Intempore
illo defer&ur munus
dño exercituũ apopu¬
lo diuulso & dilacera¬
to. apopulo terribild:
postquẽ non fuit alius.
nullus populus compata.¬
batur: dequib magi
uenientes : xp̃oi munera
omnes imqui deraba
uemient. Mirũ & thus
deforentes & lcudẽ dño
dmunticntes: Dehis
munerib & decind pie¬
dicauit dicens: & dabi¬
tur ei de auro arabiae :
& rursus. Reges thar¬
sis & insulȩ munera of¬
ferent reges arabũ &
sabadona adducent.
nam & magos reges ha¬

Expanded text:
tas ejus claruit, in Numeris divinus ille 28 Balaam sic cecinit, dicens: Orietur stella ex Jacob, consurget homo de Israel. Magi enim ab Orientis partibus nuntiaverunt, scilicet, ut quem olim princeps artis eorum praedixerat, illi inspecto sidere demonstrarentet hoc prophetae nobis narrant; sic enim Isaias ait: In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso, et dilacerato, a populo terribili, post quem non fuit alius .nullus populus comparabatur, de quibus magi venientes, Christo munera Omnes, inquit, de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes. De his muneribus et David praedicavit, dicens: Et dabitur ei de auro Arabiae . Et 29 rursus: Reges Tharsis, et insulae munera offerent, reges Arabum, et Saba dona adducent. Nam et magos reges ha
Abbreviated transcription (Latin):
prae uaricatione prx̧ua¬
ricata est in me domus
iuda. ait chĩs Negauerur
me & dixerunt non est
es .ei. neque decor & uidi
mus eum & non erat as¬
pectus: & deriderauimus
eum depectum. & nouis¬
simum uirorum uirũ
dolorum & scientẽ ferre¬
infirmitatem & quusi
abs conditus uliltus &de¬
peccus. unde nec seputaiii¬
mureum: Quibus uerbis
incredulitatẽ iudeorum
significat. a quibus uisus
est xp̃s. Non habere spe¬
ciem neque decoremunde
nec reputatus est esre dr̃.
Quẽ tamen quia non essent
cognituri neque recepturi.
dicens Audite caeli &au¬
ribus percipe terraquia
dñs locutus est :pilios
enutriui & exaltaui. ipsi
autem spreuerunt me:
Cognouit bos posrerso.¬
rem suum & asinus prae

Expanded text:
Praevaricationem praevaricata est in me domus Juda, ait Dominus: Negaverunt me, et dixerunt: Non est es ei, neque decor; et vidimus eum, & non erat aspectus. Et desiderauimus eum despectum, & nouissimum virorum: virum dolorum, & scientem infirmitatem. Et quasi absconditus vultus eius, & despectus. Vnde nec reputauimus eum. Qincredulitatem Judaeorum significat, quibus visus est Christus non habere speciem, neque decorem, unde nec reputatus est esse Deus. 3. Quem tamen, quia non essent agnituri, neque recepturi, dicens: Audite, coeli, et auribus percipe, terra, quia Dominus locutus est: Filios enutrivi, et exaltavi, ipsi autem spreverunt me. Cognovit bos possessore
Abbreviated transcription (Latin):
Itemipse : uidebunt᷑ gen¬
tes & dolebunt populi.
id .ẽ iudccei : siquidem &
nit dicens: propt̃sion
non tacebo : & propter
hierus alẽ non quiescã :
Donec egrediatur splen¬
dor iustus eius : & salua¬
tor eius ut lampas accen

Expanded text:
Item ipse: Videbunt te gentes, et dolebunt populi, id est, Judaei. 4. Siquidem et sic cecinit: Propter Sion non tacebo, et propter Jerusalem non quiescam, donec egrediatur, ut splendor, justus ejus, et Salvator eju
Abbreviated transcription (Latin):
saias prȩdix̃ puer
natus ẽ nobis fili¬
usdatus ẽ nobis. & fac¬
tus ẽ principatus eius¬
suꝑ humerũ eius quis eñ
regum potestatis insig¬
nia in humero portat &¬
non aut incapite coronã.
aut aliqua propriȩ uestis
ornamenta sed solus rex
sȩculorũ xp̃s gloriã po¬
testatis succe et sublimi¬
tatis in humeris extulit.
qđ &iã isa ac figurauit.
quicũ apatre hostia duce¬
r&ur ligna ipse sibi por¬
tauit xp̃i eximixe tunc
p̃figurans passionẽ. lig¬
nũ passionis succe gestan¬
tis

Expanded text:
Puer natus est nobis, et filius datus est nobis, et factus est principatus super humeros ejus . Quis enim regum potestatis insignia in humero portat, et non aut in capite coronam, aut aliqua propriae vestis ornamenta? 2. Sed solus Rex saeculorum Christus gloriam potestatis suae et sublimitatis in humeris extulit, quod etiam Isaac figuravit, qui cum a patre hostia duceretur, ligna ipse sibi portavit , Christi eximiam tunc praefigurans passionem, lignum passionis suae gestantis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Innouissimo autem
sic de eo scribitur. dr̃
enĩ ut iudicaretur.
quando uenit oc cul¬
tus. nequacquã autem
douenerit manifestus.¬

Expanded text:
. In novissimo autem sic de eo scribitur: Deusenim ut judicaretur, quando venit occultus; nequaquam autem do venerit manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
nde &ipscẽ uittem
cc&ernã quȩ ceste mer¬
ces ẽ operũ bonorum
graticc dĩ appellat a¬
postolus stipendiũ in
stipendiũ pro opere
militicce debitũ red dit̾
non doncctur. ideo dix̃
stipendiũ pectimors : ut
mostẽ ꝑeccato non inme¬
rito in latã: sed debitã
demonstrar& : gratice
uero nisigratis ẽ. gra¬
tic non ẽ: intellegen¬
dũ ẽ igitur &ic̃ ipsa
hominis bona merita
tur : sic ergo fecctus ẽ¬

Expanded text:
nde et ipsam vitam aeternam, quae certe merces est operum bonorum, gratiam Dei appellat Apostolus: Stipendium enim, . Stipendium pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita tur ? Sic ergo factus e
Abbreviated transcription (Latin):
uac scc misericor dicce
nuncupantur : quicc
& ipsi non promeritis
suis sed dõmiserante
demiseric lbercntur
aut si hoc ad omnes ex¬
istimant ꝑtinere. non
ideo ne cesse ẽ ut dc̃na¬
tionẽ opinentur ꝓosse
finiri : eorũ dequib: dic¬
tũ ẽ. & ibunt isti insup¬
pliciũ cc&nũ Ne isto mo¬
doput&ur habitura
finẽ quandoq felici¬
tecs & ic̃ illorũ dequib
econtrario dictũ est
ncc̃ : s ed poenas dam¬
nactorũ certis tempora
inter ucllis existiment
si hoc eis plac& aliquan¬
tulũ mitigari: &icm
sic quipƿe intellegipo¬
test mccnere in illis ira
dĩ hoc ẽ ipscc decmnatio

Expanded text:
vasa misericordiae vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, ernam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio