comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. Sed hoc quaerendum quomodo dictumsit
& nemo ascendit incelum nisi qui descendit decȩ¬
lo cumom̃s electi seueraciter confidunt ascen¬
suros incaelum ꝓmittente sibi dño quia ubi ego
sum illic& minister ms̃ erit. Cuius tamen nondũ
questionis aꝑtissima ratio soluit quia uidelic&
mediatordĩ & hominum homo xp̃s ihs̃ electoꝵ
omnium caput ẽ. Itemq om̃s electi eiusdem ca¬
pitis membra sunt dicente apło : & ipsum dedit
caput suꝑ omnẽ ecłam Et rursum. Vos enĩ estis
corpus xp̃i : & membra demembro: Nemo a scendit
incaelum nisi xp̃s in corpore suo qđ est ecđa : qui in
seipso quidem primum cernentib apłiseminen¬
tioribus nimirũ membris suis ascendit : && inde
membris suis ꝗotidiȩ ascendens secolligit incȩlũ :
quis quis incaelum ascendere desiderat : ei quidecȩ¬
lo descendit & estincaelo stuera sidȩi & dilectionis

Expanded text:
habuit. Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit, habuit. Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidunt ascensuros in coelum promittente sibi Domino, quia ubi ego sum, illic et minister mens erit. Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo Christus Jesus electorum omnium caput est, idemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam , et rursum: Vos enim estis corpus Christi et membra de membro. Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in se ipso quidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum; quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo qđ dix̃: sed nẽhoc quidẽ intelligere uale¬
bant : quia non dealio quam de templo corporis sui
dicer& : quiergo terrena audientes ñ capiebant
quantominus celestia idẽ diuinae regeneratio¬
nis capienda misteria sussiciunt. addit aũt adhuc
dñs & decaelestib: sacramentis & deterrenis instru¬
ere eum quem uidit sapienter hacdiligenter his
quae audit intendere: caelestis namq ẽ ascensio ẽĩ
aduitam sempiternam : terrenauero &ultatio eĩ
admortem temporalem: dicitergo decaelestibus:
et uemo asceridit incaeluo nisiqui decaeto des¬
Merito autem quaeritur quo modo dicatur filius
hominis uł descen disse decaelo uł eotempore quo
hȩc in terra loquebatur iam fuisse incelo: Non ergo
est induab &istens naturis. atq ideo filius homi¬
nis recte dicitur & descendis sedecaelo &ante passi¬
onẽ fuisse in caelo: quia qđ in sua natura habere
non potuit: hoc in filio dĩ aquo ẽ ad sumptur ẽẽ

Expanded text:
verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valeverbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant quod non de alio quam de templo corporis sui diceret; qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt: addit autem adhuc Dominus, et de coelestibus sacramentis et de terrenis instruere eum quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem tempEt nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo desMerito autem quaeritur, quomodo dicatur filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore, quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo. Non ergo est in duabus existens naturis, atque ideo filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in filio Dei a quo assumptus est
Abbreviated transcription (Latin):
pr ubi uult spirat : quia ipse hab& in potestate cuius
cor gratia su& uisitationis in lustr&: Quocẽ eĩ audis
cunte psente loquitur hisqui spũ sco repletus ẽ. sed
non seis unde ueniat & quo uaclat. qui & iam site prȩ¬
qđ non erat it aut in sideles nesciant undeueniat
& quo uadat. Idẽ quia gratia regenerationis uenit
inadoptionem filiorum dĩ & uadit in ꝑceptionem
regni celestis: quaerente adhuc nichodemo quomo¬
oracister iuisrahel et haec iqnoras:⁊ Non quasi
insultare uolens ei qui magister uoc&ur cum sit
ignarus sacramentorum caelestium : sed ad humili¬
tatis illum uiam ꝓuocans sine qua ianua caelestis
et tes tioonnuor nñm non accepistis. Siterre¬
ua dixi uobis et uoncreditis. quoodo sidixero
uobis caelestia creditis: ⁊ Terrena illis dix̃ ut in
superiore lectione inuenimus : cum de passione
hacresur rectione sui corporis qđ deerra ad sũp¬
serat loqueretur dicens. Soluite templum hoc:
& intrib: dieb: ecitabo illud: Non tam̃ credebant

Expanded text:
s ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is, qui Spiritu sancto repletus est. Sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praequod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomomagister in Israel, et haec ignoras. Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis rum non accipitis. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis quod de terra assumpserat loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Non tamen credebant
Abbreviated transcription (Latin):
eos facerent &uteos interficerent: quae &iã ad
cummulum dãpnationis illius populi ꝑtinebant:
Etadsalutem gentium ꝓ futura fuissent: sic̃ paulus
in actibus apłorum illis iudaeis dixit quia in dig¬
nos uos uerbo dĩ fecistis ecce conuertimur ad gen¬
tes: sic enĩ p̃cepit nobis dñs. Eccededite inlucem
gentium utsis salus mea usq ad& tremũ terrȩ
Sequitur. Et haec pacient quia non nouer̃¬

Expanded text:
eos facerent, et ut eos interficerent. Quae etiam ad cumulum damnationis illius populi pertinebant, et ad salutem gentium profutura fuissent, sicut Paulus in Actibus apostolorum illis Judaeis dixit: Quia indignos vos verbo Dei fecistis, ecce convertimur ad gentes: Sic enim praecepit nobis Dominus: Ecce dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae . Sequitur: Et haec facient, quia non nover
Abbreviated transcription (Latin):
nullum opus ꝓcul dubio bone actionis surgit :
Quia dum ad cuncta trepidat. ipsa sui formidine
abonis omnib: torpens uacat. Sum opere itaque
obseruandum ẽ : &ipsius sc̃ĩ sps ad utorium inplo¬
randum ne sapientia eleu& ne in tellectus dũ sub¬
tiliter currit aberr&. Neconsilium dumse multi¬
plicat : confundat. Nefortitudo dum fiduciã p̃b&:
p̃cipit& Mescientia dumnouit & non diligit infl&:
Nepi&as dumse extra rectitudinem inclinat : intor¬
queat. Nectimor dumplus iusto trepidat: indis¬
perationis foueam mergat: et cuor inpo sus g&
illis mranus paulus. uerut sp̃s sc̃s supeneos
etdoquebantur luquis. et prophecabant erant

Expanded text:
nullum opus procul dubio bonae actionis surgit, nullum opus procul dubio bonae actionis surgit, quia dum ad cuncta trepidat, ipsa sui formidine a bonis operibus torpens vacat. Summopere itaque observandum est, et ipsius sancti spiritus adjutorium implorandum, ne sapientia elevet, ne intellectus dum subtiliter currit, aberret, ne consilium dum se multiplicat, confundat, ne fortitudo dum fiduciam praebet praecipitet, ne scientia dum novit et non diligit, inflet, ne pietas dum se extra rectitudinem inclinat intorqueat, ne timor dum plus justo trepidat, in desperationis foveam mergat. Et cum imposuisset illis manus Paulus, venit Spiritus sanctus super eos, et loquebantur linguis, et prophetaban
Abbreviated transcription (Latin):
quodã adminiculo sui inuicem sibi suc currunt:
Aidum alia aliȩ suffragatur uitae ordo & status de¬
centissime componatur : Minor quippe ẽ sapientia:
sin tellestu careat: & ualde in utilis intellectus ẽ:
si ex sapientia non subsistat. Quiacum altiora sine
sapientiae pondere penetrat : sua illum leuitas gra¬
uius ruiturum leuat. Uile ẽ consilium cui robur
fortitudinis deẽ quia qđ tractando inuenit carens
uirib usque ad ꝑfectionem operis non ꝑducit &
ualde fortitudo destruitur : nisi ꝑ consilium ful¬
ciatur. Quia quo plus seposse conspicit eo uirtus
sinerationis moderamine d&erius in p̃ceps ruit:
Nullaẽ scientia siutilitatem pi&atis non hab& Quia
dumbona cognita & sequi neglegit: sese adiudiciũ
arcius stringit. Ꝙualde in utilis est pi&as siscientiȩ
discr&ione car&: quia dum nulla hancscientia in¬
luminat quomodo misereatur ignorat. Timor
quoq: ipse nisi har &iam uirtutes habuerit ad

Expanded text:
quodam adminiculo sui invicem sibi succurrunt, quodam adminiculo sui invicem sibi succurrunt, ut dum alia aliae suffragatur, vitae ordo et status decentissime componatur. Minor quippe est sapientia, si intellectu careat. Et valde inutilis intellectus est, si ex sapientia non subsistat. Quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robor fortitudinis deest, quia quod tractando invenit, carens viribus, usque ad perfectionem operis non perducit, et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur, quia quo plus se posse conspicit, eo virtus sine rationis moderamine deterius in praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet, quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit, et valde inutilis est pietas, si scientia discretione caret, quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur ignorat. Timor quoque ipse, nisi has etiam virtutes habuerit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduo decim apłos in quattuor mundi partes : ors¬
entem ui delic& & occidentem: septemptrionẽ
& meridiem diriuata ẽ. Hunc enim sp̃m quia
it ecđȩ̃  cuius dona quam quam &unius spr̃
fonte ꝓcedant. Videntur quodã modo quasda
habere ꝓpri&ates. Aliud est enim sapere. aliu d
intelligere : quiamulti a&erna quidẽ sapiunt
sed hȩc intelligere minime possunt. Sapientia
ergo mentem quam in sederit : de a& norum spe
& certitudine repl&: Intellestus : eo qđ secr& a pe¬
nerat Cor qđ tetigerit reficiendo eĩ tenebras
inlustrat. Consilium dum ẽe quẽ p̃cipitẽ ꝓ hib&
ratione Animũ repl&: F.ortitudo uero cum ad¬
uersa non m&uit : trepidanti menti considenti¬
am p̃b&: Scientiam cum ignorantiam fugat lumi¬
operibus eum quem repleuerit : &uberare conce¬
dit: Timordum p̃mit mentẽ nede p̃sentib suꝑbiat:
defuturis illam spȩa refectione confortat. sic enim

Expanded text:
per duodecim apostolos in quatuor mundi partes, oriper duodecim apostolos in quatuor mundi partes, orientem videlicet et occidentem, septentrionem et meridiem, derivata est. Hunc enim spiritum, qui a it Ecclesiae. Cujus dona, quanquam ex unius spiritus fonte procedant, videntur quodammodo quasdam habere proprietates. Aliud enim est, sapere, aliud intelligere: quia multi aeterna quidem sapiunt, sed haec intelligere minime possunt. Sapientia ergo mentem, quam insederit, de aeternorum spe et certitudine replet: et intellectus, eo quod secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus tenebras illustrat. Consilium, dum esse aliquem praecipitem prohibet, ratione animum replet. Fortitudo vero cum adversa non metuit, trepidanti menti confidentiam praebet. Scientia cum ignorantiam fugat, et lumiicordiae operibus eum quem repleverit, exuberare concedit. Timor, dum premit mentem ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei refectione confortat. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
leuate capita urã. Mens renatorum & regio digni¬
tatis ornamenta & sacerdotalis uerticis habent te¬
gumenta ut & contra uitia sacerdotale uelamine
muniatur &uir tutum gemis spiritalit̃ &orn&
Etunctione sacro scĩ chris matis liniatur. Quib: &iã
ut non solum scĩ sp̃r quiunus ẽ cumpatre & filio subs¬
tantiae : sed& totius scȩ̃ trinitatis habita culum effici
mereantur. Sp̃s paraclitus septi sormis &iamgratiȩ
dicituri ꝓpter septenarii numeri misterium inquo
sumia ꝑfectio intelligitur: Estenim conpositus &
toto primo pari. && toto primo inpari. E toto pri¬
mo pari quidiudi potest. && toto primo in pari
quidiuidi non potest. Hab& enĩ internario miste¬
rium trinitatis : in quaternario euangelii :
Siue enim tres ꝑ quat tuor : siue quattuor ꝑtres
multiplic&ur. ad duo denarium numerum surgi¬
tur : quia misterium scaẽ trinitatis & doctrina eugłũ

Expanded text:
levate capita vestra , mens renatorum et regiae dignilevate capita vestra , mens renatorum et regiae dignitatis ornamenta, et sacerdotalis verticis habeat tegumenta, ut et contra vitia sacerdotali velamine muniatur, et virtutum gemmis spiritaliter exornetur, et unctione sacrosancti chrismatis liniatur, quibus etiaut non solum sancti spiritus, qui unius est cum patre et filio substantiae, sed totius sanctae Trinitatis habitaculum effici mereantur. Spiritus paracletus septiformis etiam gratiae dicitur, propter septenarii numeri mysterium, in quo summa perfectio intelligitur. Est enim compositus ex toto primo pari, et ex toto primo impari: ex toto primo pari, qui dividi potest, et ex toto primo impari, qui dividi non potest. Habet enim in ternario mysterium Trinitatis, in quaternario Evangelii. Sive enim tres per quatuor, sive quatuor per tres multiplicentur, ad duodenarium numerum surgitur, quia mysterium sanctae Trinitatis et doctrina Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
uestium induer&ur nitore. Moxses enĩ aaron & fi¬
lios etus prius aquas lauat : & postlineis induit
uestimentis quia & noster uerus moxses qui populum
decegyptia seruitute degentilitatis uidelic& errore
liberat quiẽ mediator dĩ & hominum suinos inennar¬
rabili sacramenti unda purificat & bonorum ope¬
rum indumentis &x ornat: baptizatoꝵ itaq capita
chris mate liniuntur : ut in regno & sacerdotio eccłȩ̃
delibuti. & xpiani nominis p̃rogatiuam accipiant
& eius membra qui eor redimit & eorum capud ẽ
esficiualent. Capita itaq: eorum qui regenerantur
&x aqua & spũ sc̃o mistico uelamine teguntur : ut eir
ꝑ p&rum dicatur: Vos estis genur electum regale
sacerdocium Gens scã populus adquisitionis & hoc ue¬
lamine & diadema regium ad sacerdotalis capitis
uelamentum signisi c&ar . & quia ꝑ capud mens plerũq
in sacro eloquio accipisol&: iuxta illud Respicite &

Expanded text:
vestium indueretur nitore. Moses enim Aaron et fivestium indueretur nitore. Moses enim Aaron et filios ejus prius aqua lavavit, et post lineis induit vestimentis. Quia noster verus Moses qui populum de Aegyptia servitute, de gentilitatis videlicet errore liberat, qui est mediator Dei et hominum, sui nos inenarrabili sacramenti unda purificat, et bonorum operum indumentis exornat. Baptizatorum itaque capita chrismate liniuntur, ut in regno et sacerdotio Ecclesiae delibuti et Christiani nominis praerogativam accipiant, et ejus membra, qui eos redemit, et eorum caput est, effici valeant. Capita itaque eorum qui regenerantur ex aqua et spiritu sancto mystico velamine teguntur, ut eis per Petrum dicatur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , et hoc velamine et diadema regium, et sacerdotalis capitis velamentum significetur; et quia per caput mens plerumque in sacro eloquio accipi solet, juxta illud: Respicite et
Abbreviated transcription (Latin):
septem gradus : tres indescensu : tres noctes & tres
inascensu tres dier significare uidentur: Idcirco
autem baptis murnon iteratur : quia & xp̃r non
amplius quam semel moritur. Peccata enĩ quae
post baptismum cõmittuntur paenitentiaȩ lacri¬
mis. aele mosinis : & c&eris bonorum operũ &hibi¬
tionib: non baptis matis iteratione delentur: Domi¬
nico interea corpori sepeliendo mundissima lin¬
teamina &aromata adhibentur : quia & hisqui
xp̃o sepelire deriderat suam &as ꝑmittit quã uis
mortuus sit ꝑ originale peccatum qđ ad huc
portar& deb& tam̃ honorum operum exhibitione fla¬
grare & mundi indui uestibus. De quib ꝓph&a
sacerdoter indui orat cumdicit. Sacerdotestui indu¬
antur iustitiam. Quia ergo om̃a in baptismi ratione
redolent misterur & &uberant sacramentis. Oportu¬
num erat ut nouus homo noua acciper& uestimenta:
& purgatus ueeris noxe conluuione candidarum

Expanded text:
sex gradus sunt, tres in descensu, tres noctes, et tres sex gradus sunt, tres in descensu, tres noctes, et tres in ascensu, tres dies significare videntur. Idcirco autem baptismus non iteratur, quia et Christus non amplius quam semel moritur. Peccata enim, quae post baptismum committuntur, poenitentiae lacrymis, eleemosynis, et caeteris bonorum operum exhibitionibus, non baptismatis iteratione delentur. Dominico interea corpori sepeliendo, mundissima linteamina, et aromata adhibentur, quia et is qui Christo sepeliri desiderat, si jam aetas permittit, quamvis mortuus sit per originale peccatum, quod adhuc portat, debet tamen bonorum operum exhibitione flagrare, et mundis indui vestibus. De quibus propheta sacerdotes indui orat, cum dicit: Sacerdotes tui induantur justitia . Quia ergo omnia in baptismi ratione redolent mysteriis et exuberant sacramentis, opportunum erat, ut novus homo nova acciperet vestimenta, et purgatus veteris noxae colluvione, candidarum
Abbreviated transcription (Latin):
sol& ꝓeo qđ est spernere reicere contradicere: Siue
aliud quic quid hoc uerbo in hoc sensu &x primi pocest
quam abrenunciationẽ rectȩ confessio scae trinitatis
sequitur : ut ubi abundauit peccatum suꝑ abund&
gratia. Sathane enĩ quia diabolus nuncupatur afide¬
libus abrenunciatur ut dño saluatori liberius ser¬
uiatur. Quia uixta eusdem dñi uocem nemo potest
duobus dominis seruire a brenunciatur &iã ope¬
rib: euis quia opera illius contraria sunt operibus¬
saluatoris : Necminus interea pompis eius abre¬
nunciatur : quȩ utiq: opera sunt sathanȩ: Sedideo
quasi discerni uidentur ac&eris operib: eĩ : quia in
dam modo designatur. Pompȩ igitur eĩ sunt ambitio
arogantia uana gła & c&era. huiuscemodi que
defite suꝑbia ꝓcedere noscuntur: Fons quo que
baptismisimilitudinem gerit sepulc hrum xp̃i qđ
nouum fuisse legitur. Quia quicumq ineo consepe¬

Expanded text:
solet pro eo quod est, spernere, ejicere, contradicere, sive solet pro eo quod est, spernere, ejicere, contradicere, sive aliud quid, quod hoc verbo in hoc sensu exprimi potest. Quam abrenuntiationem recte confessio sanctae Trinitatis sequitur: Ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Satanae enim qui et diabolus nuncupatur a fidelibus abrenuntiatur, ut Domino salvatori liberius serviatur, quia juxta ejusdem Domini vocem: Nemo potest duobus dominis servire . Abrenuntiatur etiam operibus ejus, quia opera illius contraria sunt Salvatoris operibus, nec minus in terra pompis ejus abrenuntiatur, quae utique opera sunt Satanae, sed eo quasi discerni videntur a caeteris operibus ejus, quia in cit, quodammodo designatur. Pompae igitur ejus sunt, ambitio, arrogantia, vana gloria, et caetera hujuscemodi, quae fonte superbiae procedere noscuntur. Fons quoque baptismi similitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur, quia quicunque in eo consepe
Abbreviated transcription (Latin):
peltus de oleo & scapule tanguntur ut illius olei
scĩ uidelic& sp̃s unctione liniti. dequo apłs ait. sicut
unstio eĩ doc& nos deomnib: ante &r&ro muniti. Id est
contra om̃a ꝓspera siue a duersa sint circumspecti &
caelestium animalium imitatione ante &r&ro pleni
sunt oculis. Idẽ in p̃teritum & futurum respicientes
salutis suȩ custo diam non amittant : Tangitur ei pec
Tanguntur scapule ut cum eodem dicant & mida eius
teriora nefrustra uelint . In cordis nomine sepemens
designatur sicut ẽ illud. In toto cordemeo & qui siui
te & inolei nomine intolligitur unctio sc̃i spr̃si
ue opera luminis & midĩȩ. Cordis locus unctio utrũ¬
q: munitur. Id ẽ anterius & posterius. Vtundiq
us asꝑnatur. &uigum qđ sep̃mebat illius olei unctio¬
ne fatercat. Et impleatur illud ꝓph&icum conpu¬
tresc& iugum a faciȩ olei . Abrenunciare & enĩponi

Expanded text:
pectus de oleo, et scapulae tanguntur, ut illius olei pectus de oleo, et scapulae tanguntur, ut illius olei sancti videlicet spiritus unctione liniti, de quo Apostolus ait: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus ante et retro muniti, id est, contra omnia prospera sive adversa sint circumspecti, et coelestium animalium imitatione ante et retro pleni sint oculis, id est, in praeteritum et futurum respicientes, salutis suae custodiam non amittant. Tangitur eis pec. Tanguntur scapulae, ut cum eodem dicant: Et misericoteriora, ne frustra velint. designatur, sicut est illud. In toto corde meo exquisivi te , et in olei nomine intelligitur unctio sancti Spiritus, sive opera luminis et misericordiae, cordis locus unctione utrimque munitur, id est anterior et posterior, et undique us aspernetur, et jugum quod se premebat, illius olei unctione fatescat, et impleatur illud propheticum: Computrescet jugum a facie olei . Abrenuntiare etenim poni
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur inme dñs dr̃ & cumisaia. Dñsdr̃ ape¬
ruit mihi aurem ego autem non contra dico. Re¬
tror sum non ab ii. Atq spiritalit̃ dicunt᷑ spiri¬
talit̃ audientes ad spirita lium operum emula¬
menta ꝑueniant. Quiã ergo diuinitas hominẽ
adsumens quondam & conn&ione duarũ subs¬
tantiarum inunadĩ filii ꝑsona collirium fecit
unde genus humanum qđ caȩcum a primis paren¬
tibur notum erat in luminar& non abires puto
aures tanguntur. & nares ut qui &x puens linguã
muti tetigerat. & sputo lutum fecerat & oculos
caci nati aperuerat. Nuncꝑ misterium sacerdo¬
tum & auditum spiritalem his quibaptizandos̃
tribuat. & recte loquendi. Id est fidem uerum
considendi facultatem p̃beat. &nares quibus
bonum xp̃i odorem cãpiant aperiat. Pestus eiũ
illius quibus baptizatur refertum semꝑeẽ de¬
b& & diuini odoris nestare. &spiritali undtio¬
ne delibitum inde &iam his quibaptirandif

Expanded text:
loquatur in me Dominus Deus . Et cum Isaia: Dominus Deus apeloquatur in me Dominus Deus . Et cum Isaia: Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico . Retrorsum non abii, ut quae spiritaliter dicuntur spiritaliter audientes ad spiritalium operum emolumenta perveniant. Quia ergo divinitas hominem assumens, quoddam ex connexione duarum substantiarum, in una Dei filii persona collyrium fecit, unde genus humanum quod caecum a primis parentibus natum erat, illuminaret, non ab re sputo aures tanguntur et nares, ut qui expuens linguam muti tetigerat, et sputo lutum fecerat, et oculos caeci nati aperuerat, nunc per ministerium sacerdotum, et auditum spiritalem, his qui baptizandi sunt tribuat, et recte loquendi, id est, fidem veram confitendi facultatem praebeat, et nares quibus bonum Christi odorem capiant aperiat. Pectus enim illius qui baptizatur refertum semper esse debet, et divini odoris nectare et spiritali unctione delibutum. Unde et etiam his qui baptizandi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipere & aduitam a& nam ꝑtinere. Quia ergo
paruuli necdum ratione utentes hȩc minime:
capere possunt. Oport& ut cũ intelligibilem &ate
ꝑuenerunt doceantur & fidȩi sacramentis & con¬
fessionis suȩ misteriis & ueraciter credant & di¬
ligenti cura custodiant. Confessionẽ suam pla¬
ne diximus : quia quam uis illinecdum loqui
possint ꝓ illis & confitentum & locuntur quia eos
delauacrofuntis suscipiuntuda ec in merito dig¬
num est ut qui aliorunpecutis obnoxii r̃
aliorum &iam confesisione ꝑ misteriũ baptis ma¬
tis remissionem originalium ꝑcipiant pecca¬
torum. Tanguntur itaq desputo nares &aures
torum sequantur & dicant. Trahe me postte cur
nus odor sumus dõ & illius membra efficiantur
cuidicitur & o dor uestimentorum tuorũ super
om̃a aromatha Tanguntur &aures utaudien¬
tes uerbadĩ & facientes ea similes sint scđm eugłm̃
cultent ut cum đđ dicere possint. Audiã quid

Expanded text:
percipere, ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo percipere, ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli necdum ratione utentes, haec minime capere possunt, oportet ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, doceantur et fidei sacramentis, et confessionis suae mysteriis, et veraciter credant, et diligenti cura custodiant confessionem suam. Plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui possint pro illis et confitentur et loquuntur, qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione, per ministerium baptismatis remissionem originalium percipiant peccatorum. Tanguntur itaque de sputo nares et auretorum sequantur et dicant: Trahe me post te, cubonus odor sumus Deo , et illius membra efficiantur, cui dicitur: Et odor vestimentorum suorum super omnia aromata. Tanguntur et aures ut audientes verba Dei, et facientes ea similes sint, secundum Evcultent, ut cum David dicere possint: Audiam quid
Abbreviated transcription (Latin):
die resurrȩc̃ uiuus amortuis ita& nos. infine seculorũ
resurgamus in eadem quanunc uiuimus carne:
Credant &iã eumin eodem corpore qđ deuirgine
ad sumpsit & passionem sustinuit & resurrexit ascendis¬
se incelum : et in eodẽ & nunc ẽe & adiudicium uentu¬
rum ẽ ẽ & resuscitatis omnib: dare aliis ꝓpeccatis sup¬
plicii a& n sententiam. Aliis ꝓiustitiȩ meritis. &̃ nȩ
trifilio uoluntate. potestatȩ a& ernitate substan¬
tia. Ne cesse in hac scã trinitate ullos grados quib
aliquis inferior superior uȩ dici possit. Credant
&iam scam eccłam catholicam: id est uniuersa lem
non in scam ecclesiam ut credentes i trinitatem :¬
redant eiusdem scẽ trinitatis donum ẽe scam
eccłam acuius communione discedentes scis ma¬
tici & her&ici uocantur : & a&na dampnatione
puniuntur. In eius uero communione ꝑ manentes
& membra xp̃i ẽẽ & remissionem peccatorũ

Expanded text:
die resurrexit vivus a mortuis: ita et nos in fine saeculorum die resurrexit vivus a mortuis: ita et nos in fine saeculorum resurgamus in eadem qua nunc vivimus carne. Credant etiam eum in eodassumpsit, et passionem sustinuit, et resurrexit, ascendisse in coelum, et in eodem, et nunc esse et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam, aliis, pro justitiae meritis, aeternae tri et filio, voluntate, potestate, aeternitate, substantia, nec esse in hac sancta Trinitate ullos gradus, quibus aliquis superior, inferiorve dici possit. Credant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, id est, universalem, non in sanctam Ecclesiam, ut credentes in Trinitatem, credant ejusdem sanctae Trinitatis donum esse, sanctam Ecclesiam, a cujus communione discedentes, schismatici et haeretici vocantur, et aeterna damnatione vero communione permanentes, et membra Christi esse, et remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ possit inferior tantumq: ẽẽ illum qui ẽ genitus
quantus ẽ ille qui genuit. Eredant &iam eũ natũ
cooperante. uerum sibi corpus & uirgine. idẽ dĩfili¬
us ad sũpserit ut qui erat indiunitate dĩ patris filius
ipse factus sit inhumanitate hominis matris filius.
Credant &iam eum descendisse ultimo tempore ꝓredẽp¬
tione: mundi a patre quinum quam desit ẽe cumpatre
& hominem uerum factum uthumanum genus homo
liberar&. Et ipse qui absq initio a&̃ nitãtem cum patre
& spũ scõ possid& insine seculorum ꝑfectum naturae¬
nr̃ae hominem susceperit. & uerbum caro factum sit
ad summen do humanitatẽ non ꝑmutando diuinitatẽ:
Credant &iam eumꝑtulis se passionem & mortẽ. non
in uirtute diuinitatis : sed in in firmitate humanitatis:
Mortuum uera carnis morte : resurrexisse uera carnis
resurrectione. Qre surrectione sua spem nobis resur¬
rectionis contulisse : itadum taxat ut sicut ille tertia

Expanded text:
esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus, esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus, quantus ille qui genuit. Credunt etiam eum natum cooperante, verum sibi corpus ex virgine, id est, Dei Filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris Filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a patre, qui nunquam desiit esse cum Patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret, et ipse quia absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet in fine saeculorum perfectum naturae hominem susceperit, et Verbum caro factum sit assumendo humanitatem, non permutando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem et mortem, non in virtute divinitatis, sed infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrectione, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse, ita duntaxat ut sicut ille tertia
Abbreviated transcription (Latin):
gritate contulerunt: quod autem om̃s parisidȩi sincȩ¬
ritate corde r&inebant. ore consessi sunt & singuliꝓ
prias sententias conferentes. Sxmbolum id ẽ tocius
fidei conlationem aediderunt. Disces suri enĩ ab in ui¬
cem normam futurae p̃dicationis in commune sta¬
tuorunt nel ocaliter ab inuicem discedentes diuer¬
sum aliquod uł dissonum p̃dicarent. decentissimũ
namq & utile erat ut quib erat animauna & corunũ
confessio ex ornar& Mecenim dirimi in aliquo uel
poterant uł debebant qui iunius fidei uinculo nec¬
tenebantur . pides quȩ in hoc symbolo contineur. Ita
abhis quibapti tandi sunt intellegi deb& . ut credant
indm̃ patrem omnipo centem ereatoremomniũ uisi¬
bilium &inuis ibilium quisolus quia non ẽ dealio Ideo¬
dĩfilium non factum aut adoptiuum sed genitũ &
unius cumpatre substantiaȩ. atq: ita ꝑ om̃a aequalem
dõ patri. ut nec tempore nec gradu. nec potestate

Expanded text:
gritatem contulerunt. Quod autem omnes pari fidei sincegritatem contulerunt. Quod autem omnes pari fidei sinceritate corde retinebant, ore confessi sunt, et singuli proprias sententias conferentes, symbolum, id est, totius fidei collationem ediderunt. Discessuri enim ab invicem, normam futurae praedicationis in communi statuerunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquod, vel dissonum praedicarent. Decentissimum namque et utile erat, ut quibus erat anima una, et cor ufidei etiam unius confessio exornaret. Nec enim, dirimi, in aliquo vel poterant, vel debebant, qui unius fidei vinculo nectebantur. Fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Deum patrem omnipotentem creatorem omnium visibilium Dei Filium non factum aut adoptivum sed genitum et unius cum Patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore nec gradu nec potestate
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre & lux uera xp̃r ingrediatur. Exor cismur
p̃terea ẽ sermo in crepationis siue coniurationis:
ecđa intergradus ecclesiasticos ex orcistarum &iã
ministerium hab&. Sciendum namq ẽ quia cum
&x ortizatiosit ille ꝓcul dubio exorcizatur qui & bap¬
tis mati & salute fidelium & omnibus uirtutibus
contrarius est . Illo enim &x orcitato siue &pulso
diuini uerbi condim̃tũ credentib: datur: Sid circo
hi quibaptizandi sunt salem in sacram̃to accipunt
ut eius gustu condimentum sapientiȩ ꝑ cipiant
neq a sapore xp̃i desipiant & sint in sulsi & fatui:
Post &xortizationem & &sufflatione symboli sequit᷑
traditio quod symbolum grecȩ. latine indicium
u ł signum uł collatio interp̃tatur. Indiciũ quia
ꝑid indicatur fidȩi integritas. Signum quod eo
bene recento & intellecto sideles ab insidelibus discer¬
nuntur. Conlatio quia ineo apłi ocmnem ficlei inte¬

Expanded text:
tenebrae et lux vera Christus ingrediatur. Exorcismus tenebrae et lux vera Christus ingrediatur. Exorcismus praeterea est sermo increpationis sive conjurationis.  , et sancta Ecclesia inter gradus ecclesiasticos exorcistarum etiam ministerium habet. Sciendum namque est, quia cum exorcizatio sit, ille procul dubio exorcizatur, qui et baptismati et saluti fidelium, et omnibus virtutibus contrarius est. Illo enim exorcizato, sive expulso, divini verbi condimentum credentibus datur. Et idcirco, hi qui baptizandi sunt, salem in sacramento accipiunt, ut ejus gustu condimentum sapientiae percipiant, neque a sapore Christi desipiant, et sint insulsi et fatui. Post exorcizationem et exsufflationem symboli sequitur traditio. Quod symbolum Graece σύμβολον, Latine indicium vel signum, vel collatio interpretatur. Indicium, quia per id indicatur fidei integritas. Signum, quod eo bene retento et intellecto, fideles ab infidelibus discernuntur. Collatio, quia in eo apostoli omnem inte
Abbreviated transcription (Latin):
cebantur abeis & instructi & docti de sacram̃ tõbap¬
tis matis &dec&eris regulis sidei accipiebant sacroscõ
misterum baptis matis . Cathicuminis aũt̃ audiens siue
instrustur interp̃tatur. Genus enĩhumanũ audit &ins¬
truitur. ante quã adbaptis mũ ueniatꝰ & qđ ꝑmox sen
Modo ꝑsacerdotũ ministerium ut audiens efficiatur
& instrui ualeatautrelicto ritu quocreaturȩ deser¬
uiebat soli creatori dõ deseruiat. Inquoꝵ &iã facie
a sacerdote ꝑ & sufflationẽ signũ crucis fit ut& dia
ꝑsuasime sua generis humani qđ in primordio sui spi¬
raculum uite acceperat habitator erat eĩ uirtute
& racratissimo signo ꝑministerium sacerdotũ &ire
cogatur. qui& in dis cipulor suos insufflasse & sp̃r in
mundos increpasse legitur . Vnde & & ortiratur idẽ
malignus sp̃r uteceat &recedat ab illo plasmate
& belial nec soci&as luci ad tenebras egrediantur

Expanded text:
cebantur ab eis, et instructi et docti de sacramento bapcebantur ab eis, et instructi et docti de sacramento baptismatis, et de caeteris regulis fidei accipiebant sacrosanctum mysterium baptismatis. Catechumenus autem, audiens sive instructus interpretatur. Genus enim humanum audit, et instruitur, antequam ad baptismum veniat. Et quod per Mosen modo per sacerdotum ministerium, ut audiens efficiatur, et instrui valeat, ut relicto ritu, quo creaturae deserviebat, soli creatori Deo deserviat. In quorum etiam facie a sacerdote per exsufflationem signum crucis fit, ut et diabillecebrosa persuasione sua, generis humani, qui in primordio sui spiraculum vitae acceperat, habitator erat, ejus virtute et sacratissimo signo per ministerium sacerdotum exire cogatur. Qui et in discipulos suos insufflasse, et spiritus immundos increpasse legitur. Unde et exorcizatur idem malignus spiritus, ut exeat et recedat ab illo plasmate,ventio Christi et Belial, nec societas luci ad tenebras, egrediantur
Abbreviated transcription (Latin):
um ecđȩ regulasit sideles in nomine sc̃e trinita¬
itis baptitari. quaeritur quomodo lucas ꝑtotũ libel¬
li huius textum non aliter quam in nomine ihũ xp̃i
baptis mũ dari test&ur. Quod itabeatus ambrosius
poluit quia ꝑ unitatẽ nominis impleatus misterosius
designcesti: Scriptum ẽ enĩ Ihm̃ anatar&h. quomodo unc¬
xit eum dr̃ sp̃u sc̃o siue patrem dicas & filium eiur & spm
oris paritor indicasti. sitamen id &iam corde conp̃hendas
siue sp̃m dicas & dm̃ patrem a quo ꝓcedit sp̃s & filiũ quasi
silii quoq est spr nun cupasti unde &rationi copul&ur
austoritas in spũ quoq recte baptitari nos posse scriptu¬
ra indicat dicente hño: uos auteo bapti ⁊abionini in
sp̃u sc̃o. Vt apłs ait. Om̃r enĩ in ipso corpore in uno sp̃u
baptizati sumus aliter. Precipue congruit nos in no
quicumq baptitati sumus in xp̃o ihũ in morte ipsius bap¬
tizati sumus & c&era, Nuicumq: enim ad apłor cre¬
dentes baptizandi adueniebant instruebantur & do¬

Expanded text:
esiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quaeritur quomodo Lucas per totum libelli hujus textum non aliter quam in nomine Jesu Christi baptismum dari testetur? Quod ita beatus Ambrosius solvit, quod per unitatem nominis impletum mysterium designasti. Scriptum est enim Jesum a Nazareth, quomodo unxit eum Deus Spiritu sancto: sive Patrem dicas: et Filium ejus et Spiritum oris pariter indicasti. Si tamen id etiam corde comprehendas. Sive Spiritum dicas et Deum Patrem a quo procedit Spiritus, et Filium quia Filiauctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini in postolus ait: Omnes enim in ipso corpore in unum Spiritum baptizati sumus. Aliter praecipue congruit nos in nomQuicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, etc. . Quicunque enim ad apostolos credentes baptizandi adveniebant, instruebantur et do
Abbreviated transcription (Latin):
tus suor uobis. ut cuoruenenit hor aeonum
solatio ẽ discipuloꝵ ut reminis cerent᷑ anit p̃dicta
eẽ amagistro quae passuri ea ÷ & cundẽ se scre ha¬
bere adutorem & remuneratorẽ ꝓcuius namine
talia passuras se eẽ p̃ distũ ẽ illir hec apitutio
uobis non dixi quia uobis cũ erao. Que sunt
que abinitio illis nondx̃ &iã de spũ sco quem misu¬
rus erat illis apatre & de consolatione & consorma¬
tione eĩdẽ sp̃rqua conso landi & roborandi suissent :
ut om̃a mundi aduersa uł iudeoꝵ scandala &ꝑse¬
cutiones libero animo formidaro ñ debuissent
Haec abinitio non dixi quia uobcum eram quiamẽa p̃¬
sentia consolabaturuos: Coricordia
starũ duarũ incaritatis officio sit concordialectiomĩ:

Expanded text:
ut cum venerit hora eorum, solatio est discipulorum, ut reminiscerent ante praedicta esse a magistro quae passuri essent, ut eumdem se scirent habere adjutorem, et remuneratorem, pro cujus nomine talia passuros se esse, praedictum est illis. Haec ab initio vobis non dixi, quia vobiscum eram. Quae sunt quae ab initio illis non dixit etiam de spiritu sancto, quem missurus erat illis a patre, et de consolatione et confirmatione ejusdem spiritus, quo consolandi et roborandi fuissent? Ut omnia mundi adversa, vel Judaeorum scandala et persecutiones, libero animo formidare non debuissent. Haec ab initio non dixi, quia vobiscum eram, quia mea praesentia consolabatur vos. CONCORDIA. Istarum duarum in charitatis officio fit concordia lectionum.
Abbreviated transcription (Latin):
in his corporib: & in eadem carnẽ quanunc sumus Sic̃ &pse
in eadẽ carnẽ quanatus & passus & mortiuis ẽ & resurrex̃ & ani¬
mas cũ hac carne uł coapora ur̃a accepturas abeo autuitam

Expanded text:
in his corporibus et in eadem carne qua nunc sumus; sicut et ipse in his corporibus et in eadem carne qua nunc sumus; sicut et ipse in eadem carne qua natus est et passus et mortuus, resurrexit: et animas cum hac carne vel corp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsestum deꝑfeto. totũ atotũ: plenũ apleno non creatũ sed
euno paire łotum aũt qđ patris ẽ dr̃ natir ẽ filius &in pare
totũ qđ inẽ totũ genuit in filio. Pat̃ siliũ generans ñ minuit¬
nec amisit plenitudinis suae dĩtatẽ. Totũ aũt qđ d̃ pater
dm̃ puissime confitemur. Credimus ihm̃xp̃m dñmnr̃m dt̃¬
filium ꝑ quẽ om̃a factar̃ quae in caelis & interra uisibilia &
inuisibilia ꝓpt̃ nor homines & ꝓpt̃ nr ãm salutem descendisse de
maria . Verbũ caro fastũ nõ amisit qđ suerat sed caepitẽe quod
nonerat Ndemutabile seddm̃ ꝑmanentẽ &iã hominẽ natum
Non potatiue seduere ñ hereum sed corporeũ p̃ fantas ium
sed carneũ ossa sanguinẽ sensũ & animã habentẽ Itauerum
Ad suptũ incaelis sedere addȩ terã patris indeuenturũ iudicare
uiuas & mortuos &pestamus in huius moate & sanguine emun¬
datos remissione pectatorũ consecutus resus citan dosnos ab ipso

Expanded text:
otum a toto, plenum a pleno; non creatum, sed ex uno Patre totum quod Patris est Deus natus est Filius, et in Patre totum quod inest , totunec amisit plenitudinis suae deitatem. Totum autem quod Deus PDeum piissime confitemur. Credimus in Jesum Christum Din coelis et quae in terra, visibilia et invisibilia: propter nostram salutem descendit de Maria. Verbum caro factum non amisit quod fuerat, sed coepit esse quod non erat, non demutatum, sed Deum permanentem, etiam hominem natum, non putative, sed vere, non aereum, sed corporeum, non phantasticum, sed carneum, ossa, sanguinem, sensum et animam habentem; ita verum assumptum in coelis, sedere ad dexteram Patris, inde venturum judicare vivos et mortuos exspectamus. In hujus morte et sanguine mundatos remissionem peccatorum consecutos; resuscitandos nos ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
meor quos mandaui inspũ meo ꝑ hos ꝓph&arũ prioꝵ diẽ dñs Sed neꝑ¬
flori fera prata diuine legis testimonia ꝑcurrentes longius a nr̃a
ꝓpositione uagemur. Adid qđ nos ostensurus ꝓmisimus reuertamur
Adhebreos quoq: paulus gentiliũ p̃dicator scribensait . Testificator
dñs In aclib quoq apłoꝵ adananiã dixisse meminimus. Vt quid
sathancs impleuit coatuũ mentiri spũi scõ & ostendens eũ dm̃ esse¬

Expanded text:
meos quos mandavi in Spiritu meo per os prophetarum priorum, dicit florifera prata divinae legis, testimonia percurrentes, longius a nostra propositione vagemur, ad id quod promisimus revertamur. Ad Hebraeos quoque Paulus gentium praedicator scribens, ait: Testificatur aDominus . In Actibus apostolorum, ad Ananiam dixisse Petrum meminimus: Utquid Satanas implevit co
Abbreviated transcription (Latin):
sco rũ anime cumxp̃o sunt & ex euntes de corpore calxpm uadunt
& ꝑp&uã cũ ipso pariter inmutentur sic &peccatorũ animae
in inferno subtimore positȩ xpectant resurrectionẽ sui caporis
ut cumipso ad paenã conuertantur a &nã : Internas anime cogitati
ones diabolũ nonuidere certisumus sedmotib: eas carporis ab illo
& asffectationũ indicus colligi eperimento didicimus. Secr&a aũt
cordis ipse solus nouit ad quẽ dicitur. Ti solus nosti carda filiorũ ho¬
excitantur. sed ali quotiens &ur̃i anbitru nutu emergunt bone

Expanded text:
orum animae cum Christo sunt, et exeuntes de corpore ad Christum vadunt, beatitudinem cum ipso pariter immutentur, sicut et peccatorum animae in inferno sub timore positae exspectant resurrectionem sui corporis, ut cum ipso ad poenam detrudantur aeternam. ones diabolum non videre certi sumus; sed motibus eas corporis ab illo et affectionum indiciis colligi, experimento didicimus. Secreta autem cordis solus ille novit ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum hoexcitantur, sed aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt. Bon
Abbreviated transcription (Latin):
iȩcłe lege earnis resurrectionẽ c̃redere sutura demorte łpos mortẽ :¬
Quod aũt dicimus in simbolo in aduentũ dñi uiuor ac mortuos
iudicandos non iustos iac peccatores iudicaresic̃diodorus
significari putat: sediuuos eos qui in carne in ueniendis̃ dicit
quiadhuo morituri creduntur uł inmutandi sic̃ alii uolunt

Expanded text:
in Ecclesiae lege, carnis resurrectionem credere futuram de morte. in Ecclesiae lege, carnis resurrectionem credere futuram de morte. Quod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filius manens dr̃ in ligiiin esuo ingła patris desiderabilis uiden¬
sed una & aseme. non prima iustoꝵ & scđa peccatoꝵ ut fabula som¬
niade sed una omniũ : & siid resurgere dicitur qđ cadit Caroergo
nr̃a inueritate resurgadi sic̃ in ueritate cadit & non scđm origenẽ
inmutatio corpoꝵ erit. iđt aliud nouũ corpus ꝑcarne sed eadem
resurrectio: si omniũ erit : ergo om̃s moriuttur ut mors inadam
dño qđ deeo specialiter dicitur non dabis scmtuũ uidere cocrup¬
tione: hanc  ractionẽ maxima patrũ turba tradente susci
pimus uerũ quia s̃ & alii aeque catholici & eruditi uiri qui ere¬
dunt anima in corpore manente in mutandos ad corruptionẽ
& in mortalitatẽ eos qui in aduentũ dñi uiui inueniendis unt :¬
& hoc eis reputari ꝓresurrectione &moatuis. qđ mortalitatem
inmutatione deponant non morte. quo lib& quis ad quies cat
moda non ẽ her&i cusnisi contentione her&icufiati: Susficit enĩ

Expanded text:
Filius manens Deus in homine suo. In gloria Patris desiderabilis videsed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somniatur: sed una omnium: et si id resurgere dicitur, quod cadit: caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit: et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne: sed eadem resurrectio. Si omnium Domino, quod de eo specialiter dicitur: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem . Hanc rationem maxima Patrum pimus. Verum quia sunt et alii aeque catholici et eruditi viri, qui credunt anima in corpore manente immutandos ad incorruptionem et immortalitatem eos, qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione deponant, non morte: quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi contentione haereticus fiat. Sufficit enim
Abbreviated transcription (Latin):
scae ut parentibus obsequantur & ut in opi manum
porrigant non ob primant uicinos nec aliena rapi¬
ant potest & aliter accipi inpaulo dĩ filius reuela¬
tus : qđ p̃dicante illo agnitus sit gentibus quẽ ante
nes ciebant: continuo ad quieui carni & sanqui¬
ni. Siue ut ingneso melius hab& non contuli cũ
carie & sanquine: Non contulit plane paulus
postreuelationem xp̃i cum carne & sanguine quia
noluit margaritas ꝓiecere ante porcos nec dare
scm canibus. uidequid depeccatoribus scriptum sit
N onꝑ manebit sprm̃s in hominib: istis quia caros cum¬
talibus quicaro & sanguis erant non contulit apłp
euans quod eifuerat reuelatum : sed paulatim eos
decarne & sanguine uertit in spmm & tunc demum
eis occulta euangelii sacramenta commisit:

Expanded text:
sancte, ut parentibus obsequantur, et ut inopi manum sancte, ut parentibus obsequantur, et ut inopi manum porrigant, non opprimant vicinos, non aliena rapiant. Potest et aliter accipi in Paulo: Dei filius revelatur, quod praedicante illo, agnitus sit gentibus, quem ante nesciebant. Continuo non acquievi carni et sanguini. Sive, ut in Graeco melius habetarbitramur? Non contulit plane Paulus post revelationem Christi cum carne et sanguine, quia noluit margaritas projicere ante porcos, nec dare sanctum canibus . Vide quid de peccatoribus scriptum sit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro talibus, qui caro et sanguis erant, non contulit Apostolus Evangelium, quod ei fuerat revelatum, sed paulatim eos de carne et sanguine vertit in spiritum, et tunc demum eis occulta Evangelii sacramenta commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum in hoc loco sed adromanos paulus segrega¬
tum in euangelio dĩ eẽ scribit: & hieremias antẽquã
faemar&ur inutero notus dõ scĩficatusq ꝑhib&ur
Siue uterum matris legem dicere possumus que xp̃o
grauida erat acuius carnali obseruantia separatũ
sedicit ꝑ gratiam xp̃i. Nonẽ autem ipsum reuela¬
r& filium suum inme qđ sidicer& reuelar& mihi fi¬
lium suum. Cui enim qui reuelatur. ut hicillud po¬
test reuelari qđ ante in eo nonerat. In quo uero
reuelatur : illud reuelatur qđ prius fuit in eo &
postea reuelatum ẽ. Simile ẽ illud in euangelio me¬
dius stat quem uos nescitis &alibi. Erat lux uera
quae inluminat omnem hominem uenientem in¬
hunc mnundum &x quo ꝑ spicuum fit natura omnib
dĩ in eẽ notitiam nec quem quam sin exp̃o ncosci
& non debere germina inse sapientiae & iustitiae reli¬
quarum q uirtutum p̃termitti unde multi absq
fide & euangelio xp̃i uł sapienter facient aliqua uł

Expanded text:
Non solum in hoc loco, sed et ad Romanos Paulus segregatum in Evangelio Dei esse se scribit, et Jeremias antequam formaretur in utero, notus Deo, sanctificatusque perhibetur . Sive uterum matris legem dicere possumus, quae Christo gravida erat. A cujus carnali observantia separatum se dicit per gratiam Christi. Non est autem Ipsum revelaret filium suum in me, ac si diceret: Revelaret mihi filium suum. Cui enim quid revelatur, huic illud potest revelari quod ante in eo non erat. In quo vero revelatur, illud revelatur, quod prius fuit in eo, et postea revelatum est. Simile est illud in Evangelio: Medius stat quem vos nescitis. Et alibi: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in mundum. Ex quo perspicuum fit natura omnibus Dei inesse notitiam. Nec quemquam sine Christo nasci, et non habere germina in se sapientiae et justitiae, reliquarumque virtutum. Unde multi absque fide et Evangelio Christi, vel sapienter faciant aliqua, vel
Abbreviated transcription (Latin):
abun dantius eonulator existeus pater nanum oe¬
dusq uerborum Audistis inquid conuersationem non
gratiam aliquando non modo. Iniuda ismo non lege
dĩ supra modum ꝑsequebar ecclesiam dĩ Non ut c&eri
hinc quoq: ammiratio nascitur qđ non unus quicũq
dehis quileuiter ꝑsequebantur ecđam dĩ sed illequi
c&eros in ꝑsecutione uincebat conuersus adfidem sit

Expanded text:
abundantius aemulator existens paternarum meabundantius aemulator existens paternarum medusque verborum: Audistis, inquit, conversationem non gratam aliquando non modo in Judaismo, non in lege Dei, supra modum persequebar Ecclesiam Dei, non ut caeteri. Hinc quoque admiratio nascitur, quod non unusquisque de his qui leviter persequebantur Ecclesiam Dei, sed ille qui caeteros in persecutione vincebat, conversus ad fidem sit,