comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uide. In pectore inqͥt cordis tui. ħ
ẽ ibi scͥpta ẽ culpȩ series. uͥ etiam
forma uirtutis. ñ in tabulis lapi¬
deis. s in tabulis cordis carnalib:
s qͦ bona sunt ñ atram̃to scͥbunt᷑.
s sp̃ũ dĩ uiui. Qͤ autẽ uiciosa st̃¬
grafio ferreo ⁊ ungue adamanti¬
no: tali ꝓpemodum scͥptura. quał
ẽ pena peccati. Scͥbitur illa gͣfio
ferreo. hec uirga ferrea coercetur:
sicut scͥptum ẽ. Reges eos in uirga
ferrea. Alia ẽ uirga illa recta. ur¬
ga regni tui. qͥ supplicio cohercet
noxios: hac innoxios gub̃nat im¬
Non foris s intꝰ: in corde tuo. in pec¬
tore tuo. Sicut enim ꝓpe ẽ uerbũ
in ore tuo ⁊ in corde: sic infidelib
in ipso corde expͥmitur figura pec¬
cati. ⁊ erroris effigies intus. Gẽcul
deret qͣbona sunt de int̾iore ꝑce¬
dere: ⁊ cont᷑ qͥ mala sunt de ince¬
riore ꝓdire. Non enun qͦd intrat in¬
qͥt in os coinqͥnat hominẽ: s quod

Expanded text:
uide. in pectore inquit cordis tui, hoc uide. in pectore inquit cordis tui, hoc est: ibi scripta est culpae series, ubi etiam forma uirtutis, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. sed quae bona sunt non atramento inscribuntur, sed spiritu dei uiui, quae autem uitiosa graphio ferreo et ungue adamantino. talis propemodum scriptura qualis est poena peccati. scribitur illa graphio ferreo, hoc uirga ferrea cohercetur, sicut scriptum est: reges eos in uirga ferrea. alia illa est uirga recta, uirga regni tui. illa supplicio cohercet noxios, haec innoxios gubernat imnon foris, sed intus in corde tuo et in pectore tuo. sicut enim prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo, sic infidelibus in ipso corde exprimitur figura. peccati et erroris effigies. intus igitur deret quae bona sunt de interiore procedere et contra quae mala sunt de interiore prodire. non enim quod intrat inquit in os coinquinat hominem, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
miserationũ tuarũ: dele iniqͥtatẽ
meã. Non emim idem significat
ut᷑q uersicłs. s illud ad incarnati¬
onem refert᷑. hoc uͦ qͦd sequit᷑. ad eas
referendũ uidet᷑ quas d̃s in carne
suscepit iniuirias: qi ieumnauit. qr
esuriut. qr fleuit. qi napulauit. qr
crucifixꝰ ẽ: qr mortuus ẽ. qr sepultꝰ ẽ.
Hec enim carnis ñ diuinitatis in¬
signia sunt. Et necessarium fuit.
ut erumpnarũ multitudinẽ. mise¬
rationũ multitudo depelleret. ꝓfu
peccatũ nullum fecerat: s qr pecca¬
da peccata: sicut dauid dixit. dele
iniqͥtatẽ meam. Ꝙd ẽ dele: Nidea¬
inꝰ hoc uerbum: ñ ociosum ẽ. Beni¬
q ⁊ alibi ait. Ego sum qͥ deleo iniqͥ¬
tates tuas: ⁊ meinor ñ ero. Sunt
ꝓfecto alte imp̃ssa quedã conscien¬
m̃tium nĩarum aninoꝵꝙ uibices.
quȩ erioꝵ nr̃oꝵ obducunt᷑ ulcerib.
Habet gͦ culpa caracteres suos et
apices suos: qͥb ꝓditur. qͦd ingenio
nr̃o affigimus. s ꝓpħica auctorita

Expanded text:
miserationum tuarum dele iniquitatem meam. non enim idem significat uterque uersiculus, sed illud ad incarnationem refertur, hoc uero quod sequitur ad eas referendum uidetur quas dei filius in carne suscepit iniurias, quia ieiunauit, quia esuriuit, quia fleuit, quia uapulauit, quia crucifixus, quia mortuus, quia sepultHaec enim carnis, non divinitatis insignia sunt. Et necessarium fuit, ut aerumnarum multitudinem miserationum multitudo depelleret, profpeccatum nullum fecerat; sed quia peccada peccata, sicut David dixit: Dele iniquitatem meam. Quid est dele? Videamus hoc verbum; non enim otiosum est. Denique et alibi ait: Ego sum qui deleo iniquitates tuas, et memor non ero . Sunt profecto alte impressa quaedam conscienmentium nostrarum animorumque uibices, quae errorum nostrorum obducuntur ulceribus. habet ergo culpa characteres suos et apices, quibus proditur. quod non ingenio nostro adfingimus, sed prophetica auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ adẽẽ p̃sagio quodã naturȩ suȩ
instare cognouerit. thecã sͥ de thu¬
re ⁊ mirra ⁊ cet̾is odorib adornare:
completoq oꝑe parit̾ ac tempore
intrare illo atq mori. ex eiꝰ humo¬
re oriri uermẽ. paulatiq eũ in
aius eiꝰdem figuram concrescere u¬
sumq formari. subnixa qͦ remigio
pennarum. renouatȩ uitȩ officia.
munere pietatis ordinari. Nã the¬
cam illam uel tumulũ corꝑis. ulcu¬
nabulum resurgentis. in qua defici¬
ens ⁊ occidens resurrexit. ex ethyo¬
pia in lichaoniã uehit: atq ita re¬
surrectionẽ huiꝰ auis locoꝵ incolȩ.
completũ qͥngentoꝵ annoꝵ tempꝰ

Expanded text:
adesse praesaga quadam naturae suae aestimatione cognoverit, thecam sibi de thure et myrrha, et caeteris odoribus adornare, completoque opere pariter ac tempore, intrare illo, atque emori: ex cujus humore oriri vermem, paulatimque eum in avis ejusdem figuram concrescere, usumque formari, subnixam quoque remigio pennarum, renovatae vitae officia munere pietatis ordiri. Nam thecam illam, vel tumulum corporis, vel incunabulum resurgentis, in qua deficiens occidit, et occidens resurgit, ex Aethiopia in Lycaoniam vehit: atque ita resurrectione avis hujus, locorum incolae complet
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a: sicut ⁊ nos dimictimꝰ de¬
bitorib nr̃is Utiq ex ꝑsona nr̃a
hoc filius patͥ dicit. Nec il̃o dicit qi
inqͥt mundi estis ꝓpter sermonẽ qͦm
lo quutꝰ sum uobis. Dimittit sermo¬
ne. dimittit imꝑio: s cum ratione
dimittit dicens. Uade. post hec. uide
ne pecces. Habes auctoritatẽ. quia
uetera donauit: habes iudicium

Expanded text:
ta nostra, sicut et nos dimittimus deta nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. utique ex persona nostra hoc filius patri dicit. nec ideo dicit, quasi inquit mundi estis propter sermonem, quem locutus sum uobis. dimittit sermone, dimittit imperio, sed cum ratione dimittit dicens: uade, post haec uide ne pecces. habes auctoritatem, quia uetera donauit: habes iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
missa sunt tͥ peccata tua. ñne eũ¬
dem intelligo dñm sortis. qͣm ar¬
bitrũ uenire cognosco: Aut si pat̃
credidit. ⁊ filius relaxauit: ñ ꝑ uni
inc̾runt. ut manicheoꝵ ꝑfidiam
ñ euadant. Deinde unũ dicendobi¬
nũ d̃m: aduertant qͦs laqͥos dem̃tie
suȩ incidant. Si bonꝰ ẽ qͥ credidit.
illis partem habeant arriani: in
qͦrum assertionẽ ꝑueniunt. Necmi¬
rũ siis qͥ deuiare semel incipit aue¬
ro: nexib se alienis inuoluat. Etido
una ẽ sententia qͦ hereticoꝵ om̃iũ
machinas destruat: ut uniꝰ potesta
seꝑemꝰ a patre. nec ab eo qͦd patermas¬
dauit filium segregemꝰ. Ita enĩ fiet
ut ñ alterum ueteris. alterum noui
testam̃ti d̃m inducamꝰ: s ꝑ unitatẽ
potestatis ⁊ filius in patre. ⁊ pat̾ in¬
celligat᷑ in filio: ⁊ filiꝰ feneret᷑ in pa¬
tre. ⁊ pater relaxet in filio. Llam ꝙ
pater dimittit peccatũ: filiũ dixi¬
mꝰ iam dimisisse. Accipite qr dimit¬
tit ⁊ pater. dimitte inqͥt nob̃ debi¬

Expanded text:
missa sunt tibi peccata tua ; nonne eumdem intelligo dominum sortis, quem arbitrum veniae recognosco? Aut si Pater credidit, et Filius relaxavit, non incurrunt. ut Manicheorum perfidiam non euadant. deinde unum dicendo bonum deum aduertant quos laqueos dementiae suae incidant. si bonus est qui credidit, rgo cum illis partem habeant Ariani, cum quorum adsertione conueniunt. nec mirum si is qui semel deuiare coepit a uero nexibus se alieni erroris inuoluat. et ideo una est sententia, quae haereticorum omnium machinas destruat, ut unius potestaseparemus patrem nec ab eo quod pater mandauit filium segregemus. ita enim fiet, ut non alterum deum ueteris, alterum noui testamenti inducamus, sed per unitatem potestatis et filius in patre et pater intellegatur in filio et filius faeneretur in patre et pater relaxet in filio. nam et pater dimittit peccatum: filium dimisisse iam diximus. accipe quia dimittit et pater. dimitte inquit nobis debi
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. Gsi ⁊ pater fecit. ⁊ filiꝰ.
na utiq oꝑationis potestas ẽ: ⁊ ma¬
iestas una factorum ẽ. Nec de patr
& filio. Qͥd gͦ silemꝰ de sp̃u: p̃sertun
cum scͥptura nos diuina non pati¬
at᷑ silere: Dat enim locꝰ oportunis¬
sunũ testimoniũ ad scĩ sp̃c unitatẽ
cum patͤ ⁊ filio conꝓbandã: ut eius
legimꝰ namq magnã uirtutẽ patͥs
eẽ qd̾ celum fecit: magnã uͥtutem
ẽẽ filium etiam qͥ celum fecit. nͨ solũ
fecit. s etiam firmaint. uerbo enim
dñi celi firmati sunt. Qͣ si ⁊ fecisse⁊
firmasse celum magnȩ uirtutis ẽ
etiam sp̃m scm̃ a maiestate magne

Expanded text:
facta sunt. ergo si et pater fecit et filius, facta sunt. ergo si et pater fecit et filius, una utique operationis potestas et maiestas una factorum est. haec de patre et filio. quid ergo silemus de spiritu, praesertim cum scriptura nos diuina non patiatur silere? dat enim locus oportunissimum testimonium ad sancti spiritus unitatem cum patre et filio conprobandam, ut eiuslegimus enim magnam uirtutem patris esse, quod caelum fecit, magnam uirtutem etiam filium esse, quoniam caelum fecit, nec solum fecit, sed etiam firmauit; uerbo enim domini caeli firmati sunt. ergo si et fecisse et firmasse caelum magnae uirtutis est, etiam spiritum sanctum a maiest
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs declaratur: ⁊ ideo sub hac figu¬
ra se ipse condempnat. Dignus ẽ mor¬
te uir ille qͥfecit hec. ⁊ ouiculã resti¬
tuet in quadruplum. hoc ẽ ꝑitum
qr p̃stolabilior p̃sentib status qͥ ex
resurrectione debet᷑. Propositum¬
mͥ fuit ut meminisse dignamini
tant. qͣlicumq meo respondere
sermone. ⁊ ita fauore nr̃e nnani¬
mitatis tractatꝰ nr̃i cursus euasit:
factum suum ipse defendat. Mi¬
fr̃s kim̃i coniunctio ista sermonis:
ut magna miscd̃ia uideret᷑ dici.
Non facile alibi lec̾tam memini:
leg̾imus. Legunꝰ tñ magnã d̃i uir¬
tutẽ. ⁊ ido considantes quȩ magna
sit uirtꝰ. conicere pot̾imus. qͣm mag
legimꝰ enim in iheremia. Quis es
dñe: Tu fecisti celum ⁊ t̾ram in mag¬
na uirtute tua: ⁊ brachio excelso.
Hirtus gͦ magna celum fecit. Q ẽ
uirtꝰ magna patͥs an filii: Magna
cum uirtutẽ patris filium legeris.
Qͤmadinodum gͥ om̃ipotens dene¬
gat᷑ qͥm fatemur magnã cũ esse

Expanded text:
populus declaratur et ideo sub hac figupopulus declaratur et ideo sub hac figura se ipse condemnat. dignus est morte uir ille, qui fecit haec, et ouiculam restituet in quadruplum, hoc est peritquia praestabilior est praesentibus status, qui ex resurrectione debetmihi fuit, ut meminisse dignamini,tant, qualicumque meo respondere sermone: et ita favore vestrae unanimitatis tractatus nfactum suum ipsius dicta defendant. Mi fratres carissimi, coniunctio ista sermonis, ut magna misericordia diceretur, et non facile alibi lectum memini. legerimus, legimus tamen magnam dei uirtutem. et ideo considerantes quae magna sit uirtus conicere poterimus quam mislegimus enim in sancto Hieremia: quis es, domine? tu fecisti caelum et terram in magna uirtute tua et brachio excelso. uirtus ergo magna caelum fecit. quae est uirtus magna, patris an filii? magna cum uirtutem patris filium legeris, quemadmodum igitur omnipotens denegatur, quem fatemur magnam dei esse
Abbreviated transcription (Latin):
unã ouicul u quã pͦpłs ille pauꝑ
habebat eripuit: głosȩ illi subiti¬
ens passioni. uis scire quã ouẽ: Si¬
cut ouis ad uictimã ductus ẽ. qͥ
pane pauꝑis alebat᷑. ⁊ potu par¬
ꝑis utebatur: ⁊ in sinu pauꝑis dor¬
miebat. Nr̃is enim alebat᷑ alim̃tis:
ut nr̃i pectoris gͦmio qͥesceret. Nã
in iudeoꝵ sinu quiescere se ñ posse
memorauit dicens. Filiꝰ hominis
ñ habet uͥ caput reclinet. Et uenit
hospes inqͥt ad uirum illũ diui¬
tem. Quis ẽ iste hospes: nͥ misera¬
bile peccatium: Etenim peccatũ¬
culpa in hunc mundũ tanquani
qͥdem passio licet ad salutare sacͥ¬
ficium ꝓfecerit. tam̃ uidet᷑ illis sui
fuisse furatũ alim̃tum. ⁊ cibꝰ culpȩ
incentiuũq peccati. Deniq uidas
panẽ accepit axꝑo. ⁊ tunc magis
repletꝰ ẽ diabolo: qr ñ accepit ex fide.
qͥ tami hospitali dño ꝓditionẽ para¬
bat. Et iratus ẽ dauid ad uirũ illũ.

Expanded text:
unam ouiculam, quam populus ille pauper unam ouiculam, quam populus ille pauper habebat, eripuit gloriosae illi subiciens passioni. uis scire quam ouem? sicut ouis ad uictimam ductus est, qui pane pauperis alebatur et potu pauperis utebatur et in sinu pauperis dormiebat. nostris enim utebatur alimentis, in nostri pectoris gremio quiescebat. nam in Iudaeorum sinu requiescere se non posse memorauit dicens: filius hominis non habet ubi caput suum reclinet. et uenit hospes, inquit, ad uirum illum diuitem. quis est iste hospes nisi miserabile peccatum? etenim culpa in hunc mundum tamquam quidem passio licet ad sacrarium salutare profecerit, tamen uidetur illi sui fuisse furoris augmentum et cibus culpae incentiuumque peccati. denique ludas panem accepit a Christo et tunc magis repletus est diabolo, quia non accepit ex fide, qui tam hospitali domino proditionem parabat. et iratus est Dauid ad uirum illum.
Abbreviated transcription (Latin):
cuniȩ: habet tñ thesauros scien¬
tiȩ atq sapientiȩ. Nolite filii qͣsi
iulem despicere pauꝑtatẽ. Iste pau¬
ꝑ clamauit: ⁊ dñs exaudiuit eũ.
Nolite quasi magnis inuidere diui¬
tiis. Diuites eguerunt ⁊ esurierunt.
S si uultis habere bona: dm que¬
rite. Inqͥrentes enim dñm. ñ defici¬
ent omni bono. Q nolite recusa¬
re omnẽ pauꝑtatem. Pauꝑ erat
petrus. ⁊ quem daret nũmulum
non habebat: s p̃ciosiorem om̃i
tabat pꝰ exitum uitȩ stillante di¬
gito pauꝑis refrigerari: qͣmuis os¬
tro ile suꝑbus regio. ⁊ pͣpuratis ues¬
tib. uulnera pauꝑis diues fastidi¬
osꝰ horruerit. tam̃ in infernis loca¬
tus. optabat eo loci ẽẽ qͦ lazarꝰ: quo
loco lectio ñ uidet᷑ pecuniarũ diui¬
tẽ. pauꝑemq describere: s eũ pau¬
ꝑem qui ꝓ fide ⁊ deuotione uulne¬
ra corporis ñ horruerit: famẽ. leui¬
niũq tolerauerit. Cum gͥ hab̾et
ppłs idorum in suis gregib plu¬
rimas copias hostiarum. tamen

Expanded text:
cuniae, habet tamen thesauros scientiae atque sapientiae. nolite, filii, quasi uilem despicere paupertatem; iste pauper clamauit et dominus exaudit eum. nolite quasi magnis inuidere diuitiis; diuites eguerunt et esurierunt. sed si uultis habere bona, dominum quaerite; inquirentes enim dominum non deficient omni bono. ergo nolite recusare omnem pauperem. pauper erat Petrus et quem donaret nummulum non habebat, sed pretiosiorem omni tabat post exitum uitae stillante digito pauperis refrigerari. quamuis ille ostro superbus regio et purpuratis uestibus uulnera pauperis diues fastidiosus horruerit, tamen in infernis locatus optabat eo loci fuisse quo Lazarus. quo loco lectio non uidetur pecuniarum diuitem pauperemque describere, sed eum pauperem, qui pro fide et deuotione uulnera corporis non horruerit, famem ieiuniumque tolerauerit. Cum igitur haberet populus Iudaeorum in suis gregibus plurimas copias hostiarum, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nagͦ facta miscdia: qr uerbum
caro factum ẽ. ⁊ habitauit in no¬
bis. Gͦ magna uirtus celos fecit:
magna uirtus celos inclinauit. si¬
eut legunꝰ. mnelinauit celos ⁊ descei¬
quam exors fuisse di filiꝰ. nͨ cum int̾
homines uersaret᷑: qm̃ ⁊ ipse susce¬
pit qͦd ñ erat. ñ destitit tñ eẽ quod
erat. Itaq cum dicit᷑.⁊ inclinauit
et descendit: ñ tam uidet᷑. celo des¬
cendisse. qͣm ipsum descendisse de¬

Expanded text:
a est misericordia, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ergo magna uirtus caelos fecit, magna uirtus caelos inclinauit, sicut legimus: et inclinauit caelos et descensuae exsors fuisse dei filius nec cum inter homines uersaretur, quoniam etsi suscepit quod non erat, non destitit tamen esse quod erat. itaque cum dicitur: et inclinauit caelos et descendit, non tam uidetur de caelo descendisse quam ipso descendisse
Abbreviated transcription (Latin):
um suũ d̃ni nominaret: lex ꝓ¬
hibet. repugnat religio. abhorret
fides: ut ad dext̾am d̃i om̃ipoten¬
tis mortalẽ hominẽ loces. Aliꝰ ẽ ille
qͥ sedet ad dext̾am. qͥ corpꝰ suscepit.
ñ qͥ cepit a corꝑe. qr ante luciferũ
genitus ẽ. id est ante om̃iũ luminũ
claritatẽ: qm̃ ipse creauit uarioꝵ
luminũ dignitates. Lam salomon
utiq pꝰ luciferum ẽ. Salomon sa
ciferum genui te. Dici ei ñ potuit.
tu es sacerdos inet̾num scd̃m or¬
dinem melchysedech: maxime cũ
illo in temꝑe quo salomon fuit.
melchisedech fuerint sac̾dotes. Ad¬
huc sac̃dotes sangͥnem hyrcoꝵ atq
tauroꝵ ꝓ peccatis plebis ⁊ errorib
offerebant. Posteaquã uͦ xꝑc adue¬
nit. qͥ semetipsũ ꝓ salute mundi¬
obtulit. ut quos tauroꝵ sanguis
lauare ñ poterat. xꝑi sangͥs ablu¬
eret: semetipsos ceꝑunt offerre ꝓ
solum enĩ udeos. sed etiam fotini¬
anos.:⁊ arrianos.⁊ sabellianos. hac

Expanded text:
um suum dominum nominaret? lex proum suum dominum nominaret? lex prohibet, repugnat religio, abhorret fides, ut ad dexteram dei omnipotentis mortalem hominem loces. alius est ille qui sedet ad dexteram, qui corpus suscepit, non qui coepit a corpore, qui ante luciferum genitus est, id est ante omnium luminum claritatem, quoniam ipse creauit uariorum luminum claritates; nam Salomon utique post luciferum est, Salomon sac luciferum genui te; dici ei non potuit: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, maxime cum illo in tempore, quo Salomon fuit, Melchisedech fuerint sacerdotes. adhuc enim sacerdotes sanguinem hircorum atque taurorum pro peccatis plebis et erroribus offerebant; posteaquam uero aduenit qui semet ipsum pro salute obtulit mundi, ut quos taurorum sanguis lauare non poterat Christi sanguis ablueret, semet ipsos coeperunt offerre pro solum enim Iudaeos, sed etiam Photinianos et Arianos et Sabellianos hac
Abbreviated transcription (Latin):
cidentis etiã uergentẽ in tenebra
diuina uͥtute differret occasum:
lucẽ reddẽt. inueheret claritatẽ.
Enoch quoq raptꝰ ad celum ẽ: sed
tñ ille raptꝰ ẽ. hic regressus. Raptꝰ
ẽ ille ne malitia mutaret cor eius:
ipsam malitiã scł̃i huiꝰ hic abole¬
uit. Helyas curruatq eqͥs ascen¬
dit ad celum. xꝑc autẽ descendit
in iordanen leꝓsum lauari p̾cepit
ut ab om̃i contagio mundaret:
hic in iordanen totũ diluit mun¬
dem diuisit elem̃ta. qͥ ñ diuisit po¬
tentiã tͥnitatis. Seꝑ auit moles a
detis qͣnti uiri: & qͣliũ docum̃tao¬
ꝑum deliquerunt. Qͤmadmodũgͥ
qͦs pares dauid regi uł salomoni
uirtute cognoscitis. conditione im¬
pares uidicatis: ut salomonẽ da¬
uid filiũ putetis ad dĩ dext̾am se¬
dere. p̃sertim cũ ipse dauid eiudent̃
de qͦ dictum eẽt. exp̃ssisset: neq enĩ
de filio diceret. dixit dns d̃no meo
sede ad dext̾am meã: quomͦ enĩ fili¬

Expanded text:
cidentis et iam uergentis in tenebras cidentis et iam uergentis in tenebras uirtute diuina differret occasum, lucem redderet, inueheret claritatem. Enoch quoque raptus ad caelum est; sed tamen ille raptus est, hic regressus. raptus est ille, ne malitia mutaret cor eius; hic ipsam malitiam saeculi huius aboleuit. Helias curru atque equis ascendit ad caelum, Christus autem descendit in Iordane leprosum lauare praecepit, ut ab omni contagione mundaretur: hic in Iordane totum diluit mun et ille quidem diuisit elementa, quia non diuisit potentiam trinitatis, separauit moles aqdetis quanti uiri et qualium documenta operum reliquerint. quemadmodum igitur quos pares Dauid regi uel Salomoni uirtute\' cognoscitis condicione impares iudicatis, ut Salomonem Dauid filium putetis ad dei sedere dexteram, praesertim cum ipse Dauid euidenter de quo dictum esset expresserit? neque enim de suo filio diceret: dixit dominus domino meo: sede a dextris meis. quomodo enim fili
Abbreviated transcription (Latin):
teriale ꝓmittit᷑. neq enim in ma¬
nufactis d̾s habitat: s templũ ẽ¬
sc̃a eccła qͦ utiq ñ humana. sed
celesti uirtute fundat᷑. Lam si
p̃stantioris licet. s humanȩ tñ¬
huiꝰcemodi repperimꝰ. qͦs cũ salomo¬
ido ubi oꝑis equalitas ẽ: ñ ẽ excel¬
lentia potestatis. Non plures pos¬
sumꝰ dicere dĩ filios. cũ unũ d̃i fi¬
liũ legerimꝰ: s ñ ex beneficiis sui
quȩ in parentes nr̃os contulit.
facienda ẽ iniuria dõ d̃ĩ filio. Mul¬
ti enim p̾clari uiri: s ꝑ unũ ihesu
naue stetit inqͥt sol contͣ gabaon
Uidetis eum ultra dauid regis ꝓces¬
sisse uͥtutem. Terrȩ enim daid ñ
sidib imꝑauit. Uidetis etiã solem
ministrum ẽẽ ñ dñm: qͥ etiã uoci
seruierit humanȩ. Stecit tamen.
qr in iħu ⁊ tẏpum futuri agnosce¬
bat. ⁊ nom̃. Neq enim in sua uir
bat enim dĩ filium ni hoc scło eẽ
uenturũ. qͥ mundani luminisoc¬

Expanded text:
teriale promittitur; neque enim deus in materiale promittitur; neque enim deus in manu factis habitat, ssia, quae utique non humana, sed caelesti uirtute fundatur. Nam si praestantioris licet, sed humanae talomoideo ubi operis aequalitas est, non est excellentia potestatis. nec plures possumus dicere dei filios, cum unum dei filium legerimus; sed non ex beneficiis suis, quae in patres nostros contulit, facienda est iniuria dei filio. multi enim praeclari uiri, sed per unum Iesum Naue stet inquit sol contra Gabaon. uidetis eum ultra Dauid processisse uirtutem; terrenis enim Dauid, non sideribus imperauit. uidetis etiam solem ministrum esse, non dominum, qui etiam uoci seruierit humanae. stetit tamen, quia in Iesu et typum futuri agnoscebat et nomen. neque enim in sua uirtbatur enim dei filium in hoc saeculum esse uenturum, qui mundani luminis oc
Abbreviated transcription (Latin):
An quia sapiens fuit: S hic sapi¬
entiam postulauit: quã qr ñ habe¬
pientia ẽ. naturaliter in uniuersũ
habens. qͦd in reb humanis salomon
accepit ꝑ gr̃am. Deniq qͦd accipit᷑.
ex temꝑe in temꝑe possidet᷑. Salo¬
mon enim sapientiã nec pͥncipio
sui habuit: nec in fine possedit.
Neq enum se habere credidit qͦd
poposcit: & postea auersus adicul¬
tu. ñ quasi sapiens s quasi insi¬
piens lapsꝰ ẽ. ut offendẽt. Offendit.
lit etiam qͦd meruerat amitteret.
Cur gͥ hunc di filiũ credidistis: An
qr templũ d̃õ condidit: S hinc
scͥptum ẽ: nͥ dñs edificauerit do
mũ. in uanũ laborauerunt qui
edificant eam. In uanũ labora¬
uit: qͥ id edificauit templũ. quod
subiectꝰ ignis exussit. An qi dauid
patͥ ipsiꝰ dictum ẽ. ñ tu edificabis
mͥ domũ: s cum dormieris exci¬
tabo sem̃ tuũ post te: Uerũ ibi
quoq templũ non corꝑale. ñ ma¬

Expanded text:
an quia sapiens fuit? sed hic sapian quia sapiens fuit? sed hic sapientiam postulauit, ut quam non habepientia est, naturaliter in uniuersum habens quod in rebus humanis Salomon accepit per gratiam. denique quod accipitur ex tempore in tempore possidetur. Salomon enim sapientiam nec in principio sui habuit nec in fine possedit. neque enim habere se credidit quod poposcit et postea auersus a dei cultu non quasi sapiens, sed quasi insipiens lapsus est, ut offenderet. < et> offendit, ut etiam quod meruerat amitteret. cur igitur hunc dei filium credidistis? an quia templum deo condidit? sed hinc scriptum est: nisi dominus aedificauerit sibi domum, in uanum laborauerunt qui aedificant eam. in uanum laborauit qui aedificauit id templum, quod subiectus ignis exussit. an quia ad Dauid patrem ipsius dictum est: non tu aedificabis mihi domum, sed cum tu dormieris, excitabo semen tuum post te. uerum ibi quoque templum non corporale, non ma
Abbreviated transcription (Latin):
adoniȩ pena. quẽ affectatȩ affini¬
tatis regiȩ reun ꝑculit. nec matͥs
obsecratione ab indignatione re¬
uocatꝰ. Quomͦ autẽ in salomonẽ
dauid filium estimas conuienire
quod scͥptum ẽ. quia ꝑmanebit cũ
ille breuis uitȩ adeptꝰ usurã. ang̾¬
tis t̃minis uiuendi spaciũ tͣnsegerit:
Quomͦ autẽ de eo dicit᷑. dñabit᷑ ama¬
riusq ad mare. cũ ille intͣ syriam
constitutꝰ. hoc ẽ intͣ uniꝰ regionis ꝑ¬
untiam. circũscͥptos fines habue¬
rit imꝑii. solꝰ autem xꝑc usq in or¬
bis totiꝰ t̾minos suũ ꝓpagauit imꝑi¬
um: Sol enim iste est de qͦ bene se
ries psalini ꝓpħauit: qr reges arabũ
& saba dona adducent. ⁊ adorabt̃
eũ omnes reges t̾rȩ: om̃s gentes ser¬
uient ei. Hunc enĩ nouinꝰ gentib
uniuersis ⁊ nationib imꝑantẽ: in¬
cͥcum scͥpto imꝑio. int̾minata po¬
testate. Nongͦ salomon di filius:
s qͣ ratione eum d̃i filiũ putauistis:

Expanded text:
Adoniae poena, quem adfectatae adfiniAdoniae poena, quem adfectatae adfinitatis regiae reum perculit nec matris obsecratione ab indignatione reuocatus. quomodo autem in Salomonem Dauid filium aestimas conuenire quod scriptum est quia permanebit cum rum, cum ille breuis uitae adeptus usuram angustis terminis uiuendi spatium transegerit? quomodo autem de eo dicitur: dominabitur a mari usque ad mare, cum ille intra Syriam constitutus, hoc est intra unius regionis prouinciam circumscriptos fines habuerit imperii, solus autem Christus usque in orbis totius terminos suum propagauerit imperium. solus enim iste est, de quo bene psalmi series prophetauit quia reges Arabum et Saba dona adducent et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient ei. hunc enim nouimus gentibus uniuersis et nationibus imperantem incircumscripto imperio, interminata potestate. non ergo Salomon dei filius. sed qua ratione eum dei filium putauistis?
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit recenseamus. Titulus inqͥt
psalmi. dauid intellectus. quando
uenit ad eum nachan ꝓpha cum
intrauit ad bersabee. Nempe hysto¬
ria hec & adulterium inducit da¬
uid ⁊ homicidium: & hunc iudei
uos dicitis eẽ dĩ filiũ: s d̾s uirtutũ
ẽ ñ cͥminũ. Et de hoc dicit d̾s pater.
thronꝰ eiꝰ sicut dies celi: qͥ dolum fe¬
cerit. peccata ñ uicerit: Et qͦm scͥp¬
tum est: nemo sine peccato. nisi solꝰ
noxiꝰ culpȩ. Qꝰ autẽ opinione uel
dauid filiũ dĩ iudicatis: uel salomo¬
nẽ putatis: An qr scͥptum ẽ. ds iudi¬
cium tuum regi da: ⁊ iustitiã tuã
filio regis: Et. qi titułꝰ psalmi in sa¬
lomonẽ psa ũ septuagesimũ pͥmũ
dicit eẽ compositũ. S quẽ salomo¬
nẽ dicat aduertite. Salomon enĩ
pacificus ẽ: sic habet int̾pretatio.
ꝑsalinus in eum dicit᷑. quẽ uere
scumꝰ eẽ pacis auctorem. Quomͦ au¬
tẽ salomon pacificus: Non hoc san
& altare templi iussit occidi: non

Expanded text:
tum sit recenseamus. titulus inquit tum sit recenseamus. titulus inquit psalmi Dauid intellectus, cum uenit ad eum Nathan propheta, cum intrauit ad Betsabee. nempe historia haec et adulterum Dauid inducit et homicidam, et hunc uos, Iudaei, dicitis esse dei filium! sed deus uirtutum est, non criminum, et de hoc dicit deus pater: thronus eius sicut dies caeli. qui dolum fecerit peccata non uicerit: et quomodo scriptum est: nemo sine peccato nisi unus dnoxius culpae. qua autem opinione uel Dauid dei filium iudicatis uel Salomonem putatis? an quia scriptum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis et quia titulus psalmi in Salomonem psalmum septuagesimum primum dicit esse conpositum ? sed quem Salomonem dicat aduertite. Salomon enim pacificus est, hoc habet interpretatio. psalmus in eum dicitur, quem uere scimus esse pacis amatorem. quomodo autem Salomon pacificus ? non hoc Ioab r altaria templi iussit occidi, non
Abbreviated transcription (Latin):
plinam. post pͥmi hominis lapsũ.
iustamq sententiam. Cum in uno
sit dampnatꝰ carnis appetitꝰ. uiciũ
traxit conditio. infecit culpa na¬
turam. sed nature ipsius uicium.
fides temꝑauit: & deuotionis inten
Relinquamꝰ gͦ quȩ nos feciuiꝰ. ⁊ ipsũ
nr̃i ueneremur auctorẽ qͥ uitam de¬
dit. peccata donauit. qui soluspo
test dicere: ego sum. ego sum qͥ de¬
leo iniquitates ur̃as. & menior non
ero. Magnus plane &. misericors ds.
qui bñficium confert. nec beneficii
munus exprobrat. Miramini quod
dauid regem fecerit: uictorẽq mul¬
tarum gentium: Sic seruos suos
consueuit euehere. Non auarꝰ mu¬
nerum. nec beneficii parcus. nͨ gr̃ȩ
angustus ⁊ frugis. s opulens largi¬
tatis. quos redemit a peccato. auget
in p̃mio. Hec aduersus gentiles. Sed
tatus polliciti sumus. unam adui¬
sus gentiles. altam aduersum uide¬
os. t̾ciam apud eccłiam: nunc contͣ
iudeos uidetur ẽẽ tractandum. Ad¬

Expanded text:
plinam. Post primi hominis lapsum, plinam. Post primi hominis lapsum, justamque sententiam, cum in uno carnis damnatus sit appetitus. vitium traxit conditio, infecit culpa naturam; sed naturae ipsius vitium fides temperavit, et devotionis intentRelinquamus ergo quae fecimus, et ipsum nostri veneremur auctorem, qui vitam dedit, peccatest dicere: ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates uestras et memor non ero. magnus plane et misericors deus, qui beneficium confert nec beneficii munus exprobrat. miramini quod Dauid regem fecerit uictoremque multarum gentium? sic seruulos suos consueuit euehere. non auarus munerum nec beneficii parcus nec gratiae angustus nec frugi, sed opulens largitatis quos redemit a peccato auget in praemio. haec aduersus gentiles. Sed huius polliciti sumus, unam aduersus gentiles, aliam aduersum ludaeos, tertiam apud ecclesiam, nunc contra Iudaeos uidetur esse tractandum.
Abbreviated transcription (Latin):
uiderint alienã. os tuum loquit᷑
ꝑuersa.ꝙ. iaces tanquã in corde
maris: & sicut gub̃̾nator in mag¬
no turbine. Magnam enĩ faciunt
tempestatem multitudines cupi¬
ditatũ. qͦ uelud in qͦdam freto cor¬
poris nauigantẽ hinc atq inde ꝑ¬
turbant. ut gub̃nator sui animꝰ
eẽ ñ possit: die ac nocte caliginem
enim ebriosus & fornicator pauꝑ
fiet: nec tͥ de potentia potandi blã
diaris. Noe inebriatus ẽ. & qͥ non
in ebriatus ẽ diluuo. inebriatꝰ ẽ
umo: s ille naturã uini ignorabat.
non enim ante potauerat. Lum
nlo didicisti quid cauere debeas. loch
ꝑ somnum deceptus ẽ: & tusinon
ius decipi somnum mentis tuȩ dis¬
cute. ne ebrid illudat filiꝰ. aut filia
dormienti. Non pietas illic. s ebri¬
etas ridetur: nec pater illic. s dor¬
miens cirtuinscͥbit᷑. Nis ñ aduri: Ilo¬
li ad ignem accedẽ. Uis ñ p̃cipitari:
Nutantia fuge p̃rupta: caue cadu
fuisse naturam: s alt̾am ẽẽ disei¬

Expanded text:
i cum viderint alienam, os tuum loquetur i cum viderint alienam, os tuum loquetur perversa, et jaces tamquam in corde maris, et sicut gubernator in magno turbine. Magnam enim faciunt tempestatem multitudines cupiditatum, quae velut quodam in freto corporis navigantem hinc atque inde perturbant, ut gubernator sui animus esse non possit, diem ac noctem caligine enim ebriosus et fornicator, pauper fiet. Nec tibi de potentia blandiaris potandi. Noe ebriatus est, et qui non inebriatus est diluvio, inebriatus est vino. Sed ille naturam vini ignorabat, non enim ante potaverat: tu in illo didicisti cavere quid debeas. Lot per somnum deceptus est, et tu si non vis decepi, somnum mentis tuae discute, ne ebrio illudat filius aut filia dormienti. Non pietas illic, sed ebrietas reditur: nec pater illic, sed dormiens circumscribitur. Vis non aduri? Noli ad ignem accedere. Vis non praecipitari? Nutantia fuge, praerupta cave, caducfuisse naturam, sed alteram disci
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis amisit. Salomon templũ
do condidit: s utinã templũ cor
ꝑis sui ipse seruasset. Herum ad
isum a qͦ discessit: reuertat᷑ or̃o
Triumphauit dauid in decem mi¬
lib. s errauit in uginti ⁊ ampliꝰ
milib. ꝙ qi errauit hominẽ se eẽ
cognouit: confessus ẽ culpã. ueni¬
ã dep̃catus ẽ dicens ad dñm. Dñe
ne in ira tua arguas me. neq infu¬
rore tuo corripias me: miserere mei
dne. qm̃i infirmꝰ sum. Si dauidin¬
firmꝰ tu fortis es: si salomon laps
Q si errauerunt iusti errauerunt
tamquã homines: s peccatũ suũ
tamquã iusti agnouerunt. Si ius¬
ti penȩ atrotioris excipunt senten¬
tiam: tu qͥmadinodũ tͥ spem inpu¬
nitatis ꝓmittis. cũ scͥptura dicat.
siiustiis uix saluus fit: peccator⁊
impiꝰ uͥ parebit: Aduertis gͥ fili. qͦd¬
plerumq bonum ꝓpositũ subrui¬
at causa mechandi: & ido causas
pͥmo fugere ⁊ uitare debes. Non
uis amore capi. noli in speciem in

Expanded text:
uirtutis amisit. Salomon templum uirtutis amisit. Salomon templum deo condidit: sed utinam corporis sui templum ipse seruasset ! uerum ad ipsum, a quo discessit, reuertatur oratio. triumphauit Dauid in decem milibus, sed errauit in uiginti et amplius milibus et, quia errauit, hominem se esse cognouit, confessus est culpam, ueniam deprecatus dicens ad dominum: domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias me. miserere mei, domine, quoniam infirmus sum. si Dauid infirmus, tu fortis es? si Salomon lapsue sanctorum ? ergo si errauerunt isti, errauerunt tamquam homines, sed peccatum suum tamquam iusti agnouerunt. si iusti poenae atrocioris excepere sententiam, tu quemadmodum tibi spem inpunitatis proponis, cum scriptura dicat: si iustus \' uix saluus fit, peccator et inpius ubi parebit? aduertitis igietiam bonum propositum subruat causa moechandi; et ideo causas ipsas primo fugere et vitare debetis. Non vis amore capi? Noli in speciem mul
Abbreviated transcription (Latin):
dib ñ quiescit. foriserrat. insidia¬
tur ꝑ angulos. oculis ligat. uerbis
illicit: institis lectum incexit suũ.
& tapetis ab egypto stratis. Neq
enim de cognitione diuma. s de
scłari illecebra assumit ornam̃tum.
reris si etiã sc̃s dauid captꝰ ẽ: uir qͥ¬
dem magnꝰ. & qͥ allophylũ imma¬
nẽ corꝑe. armis quoq bellicis inhor¬
rentẽ. fide uicerit. s utinam se ipse
uicisset: utinã sicut illum aduer¬
sariũ strauit. sic potuisset int̾iorẽ
aduersarium suum sterne ac suꝑa
uid loqͥr: Accersiamꝰ etiam alios ad
tͣctatum h. iꝰmodi. ne imbecillita¬
tem dauid magis. uniꝰ scilicet ho¬
minis putemꝰ: quã corꝑeȩ conditi¬
onis fuisse infirmitatem. Samson
ualidꝰ ꝙ. fortis leonẽ suffocauit: s
amorẽ suum suffocare ñ potuit.
Uincula soluit hostium: s suaꝵ
ñ soluit nexꝰ cupiditatũ. Messłs
incendit alienas: ⁊ uniꝰ ipse muli¬
eris accensꝰ igniculo. messem suȩ

Expanded text:
pedibus non quiescit, foris errat, insidiapedibus non quiescit, foris errat, insidiatur per angulos, oculis ligat, verbis illicit, institis lectum intexit suum, et tapetis ab Aegypto stratis; neque enim de cogitatione divina, sed de saeculari illecebra, assumit ornatum: qureris, si etiam sanctus Dauid captus est, uir quidem magnus et qui allophylum inmanem corpore, armis quoque bellicis inhorrentem fide uicerit. sed utinam se ipse uicisset, utinam. sicut illum aduersarium strauit, sic interiorem aduersarium suum sternere ac supuid loquor? accersiamus etiam alios ad tractatum huiusmodi, ne inbecillitatem Dauid magis, unius scilicet hominis putemus quam corporeae condicionis fuisse infirmitatem. Samson ualidus et fortis leonem suffocauit, sed amorem suum suffocare non potuit. uincula soluit hostium, sed suarum non soluit nexus cupiditatum. messes incendit alienas, et ipse unius mulieris accensus igniculo messem suae
Abbreviated transcription (Latin):
gium tuȩ m̃tis urat᷑. si ꝑ libidinũ
faces tͥ putaueris eẽ gͣdiendũ. Nam
qui uritur corde: comburit᷑ corꝑe.
uitandꝰ ẽ occursꝰ. Et ideo prudentiã
discipłam adqͥre tͥ inqͥt. ut te custo¬
diat ab uxore aliena & fornicaria
ne te laqueis labioꝵ suoꝵ teneat ob¬
ligatum: & cͥniculis error inuoluat.
Itaq unde debeas cauere meretͥcẽ.
ꝓpħa te dociit. ut a fenestra caueas
eiꝰ ingressus. Afenestra enim domꝰ
suȩ intrat. Fenestra eiꝰ ẽ oculus. & id̾o
ad omnes irreuerentes oculos caue:
ne ꝑ fenestram intͦeat amor. libido
penetret. Etenu mulier forni¬
caria illicit uisu amatorẽ. ⁊ nisi
petulantẽ obtutũ m̃tis animiq
compescas: mors intrat ꝑfenestrã.
Non ẽ desidiosa petulantia mere¬
tͥcis. ñ ociosa lasciuia. qͤ facit iuue¬
num uolare corda. ut ꝓpͥȩ ñitis ne¬
qͤant tenere constantiam: &e huc
atq illuc feruido amore rapiant᷑.
Caue gͦ huiꝰcemodi mulierẽ. qͦpe

Expanded text:
gium tuae mentis uratur, si per libidinum gium tuae mentis uratur, si per libidinum faces tibi putaveris esse gradiendum. Nam qui uritur corde, comburitur corporvitandus occursus est. Et ideo prudentiam discipulam acquire tibi, inquit, ut te custodiat ab uxore aliena et fornicaria ; ne te laqueis labiorum suorum teneat obligatum, et criniculis erroris involvat. Itaque unde debeas cavere meretricem propheta te docuit , ut a fenestra caveas hujus ingressus. A fenestra enim domus suae intrat. Fenestra ejus est oculus: et ideo ab omni irreverenti oculo cave, ne per fenestram introeat amor, libido penetret. Etenim mulier fornicaria illicit visu amatorem; et nisi petulantem obtutum mentis animique compescas, mors ingreditur per fenestram. Non est desidiosa petulantia meretricis, non otiosa lascivia, quae facit juvenum volare corda; ut propriae mentis nequeant tenere constantiam, et huc atque illuc fervido amore rapiantur. Cave ergo hujuscemodi mulierem , quae
Abbreviated transcription (Latin):
piscas mulierem. dit alibi. Ad om̃s
irreuerentes oculos caue: nichil de
continentia cua ⁊ uirtute p̃sumas.
Etenim fornicatio mulieris in extol¬
lentia ocłoꝵ ⁊ in palpebris illiꝰ ag¬
noscitur: & ido causam pͥmo pecca¬
ti fuge. Nemo enim diu fortis ẽ. Neq
fragili tm. s omni homini dicit᷑.
ñ te uincat concupiscentia formȩ.
siñ uis uinci. Non congͣdiare pec¬
catis. nec de te uicia coronentur:
neq capiaris ocuł. neq abripias
palpebris. Uilis tͥ mulier uidetur
ficile ẽ itaq ut qͥsquam libidinis
intentus illecebris: immunis eu.¬
impossibile. qui suo ductus exem¬
plo ait. Ligauit qͥs ignem in sinui
uestim̃ta sua ñ comburet: uł am¬
bulauit suꝑ carbones ignis. pedes
autẽ ñ comburer: Caue gͦ & tu
ne int᷑ sinum tuȩ m̃tis. ignẽ libi cdi¬
nis. & amorẽ accendas. ne corpore¬
um uestimentũ illo anuni consu¬
mat᷑ incendio. ac ꝑpetuitatẽ resur¬
rectionis amittas: uel certe uesti¬

Expanded text:
piscas mulierem et alibi: ab omnis piscas mulierem et alibi: ab omnis inreuerentis oculis caue. nihil de continentia tua et uirtute praesumas. etenim fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscetur, et ideo causam primo peccati fuge; nemo enim diu fortis est, neque fragili tantum, sed omni homini dicitur: non te uincat concupiscentia formae — si non uis uinci, non congrediare peccatis, ne de te uitia coronentur — neque capiaris oculis neque abripiaris palpebris. uilis tibi mulier uidetur ficile est itaque ut quisquam libidinis inretitus inlecebris inmunis euast, qui suo ductus exemplo ait: Ligabit quis ignem in sinu, vestimenta autem non comburet? Vel ambulabit quis super carbones ignis, pedes autem non comburet ? Cave ergo et tu ne intra sinum tuae mentis ignem libidinis et amorem accendas; ne corporeum vestimentum illo animi consumatur incendio, ac perpetuitatem resurrectionis amittas: vel certe vesti
Abbreviated transcription (Latin):
testate & facultate p̾sumere. Corenĩ
regis in manu dni. Nolitͥ de ppłoꝵ
subiectione blandiri. qr ñ saluabit᷑
rex ꝑmultitudinẽ uirtutis sue: nͨ
gigas saluus erit in multitudine
uirtutis suȩ. Nonenim in altis ta¬
b̾naculoꝵ fastigus. p̃ciosoq tectoꝵ
culmine: s suꝑ timentib eũ bñpla¬
citũ ẽ dño. & his qͥsperant suꝑ mise¬
ricordia eiꝰ. Lubricam enĩ uidemꝰ ad
uicia potestatẽ. nͨ tam̃ semꝑ infle¬
xam dixerim. qm̃ regali potesta¬
te sublimẽ. & dauid legimꝰ cultus
auxisse diuinos: & salomonẽ tem¬
plum dño consecrasse. Nunc illud
qd̾ ꝑstͥnximꝰ asseramꝰ. facultatẽ im¬
ꝑandi incentiuũ eẽ peccandi: ⁊ sed̃m
hystoriȩ seriem ꝓsequam᷑. ñ adulteraᷤᷤ¬
se dauid aliem ius thori. & federati
pacta coniugii. nͥ nudã ⁊ lauantẽ
mulierẽ de domꝰ suȩ int̾iori uidisse:
Et id̃o bene scͥptum ẽ. Non inten¬
das inmulieris speciẽ: & ñ concu¬

Expanded text:
tentia et facultate praesumere / cor enim tentia et facultate praesumere / cor enim regis in manu domini. noli tibi de populorum subiectione blandiri, quia non saluabitur rex per multitudinem uirtutis suae nec gigans saluus erit in multitudine uirtutis suae. non enim in altis tabernaculorum fastigiis pretiosoque tectorum culmine, sed super timentibus eum bene placitum est domino et his qui sperant super misericordia eius. lubricam igitur uidemus ad uitia potestatem, nec tamen semper inflexam dixerim, quoniam regali potestate sublimem et Dauid legimus cultus auxisse diuinos et Salomonem templum domino consecrasse. Nunc illud quod perstrinximus adseramus facultatem inperandi incentiuum esse peccandi et secundum historiae seriem prosequamur. non adulterasset Dauid alieni ius tori et foederati pacta coniugii, nisi nudam et lauantem mulierem de domo sua interiore uidisset. et ideo bene scriptum est: non incidas in mulieris speciem et non concu
Abbreviated transcription (Latin):
Anfieri potest. qͥ de aliis iudicat. suo
ipse sit udicio liber: in se suscipiat
& multo ammirabilior qͥpotestatẽ
uicit: quã qͥ amorẽ. Castitas enim
corꝑi ñnumquã defert᷑. freqͤnt̾ er¬
rori: potestas do subdit᷑. & faciliꝰ qͥs
se in amore cohibeat. quã in potesta¬
te moderet᷑. Nongͦ ignoscis quod
minꝰ ẽ: in qͦ naiora miraris:
Lubrica in om̃ib hominib et
ꝓna natura peccandi: lubrica in
bonis etiam morib licentia potesta¬
tis. & oblatio facultatis. Non enim
distat ira regis ab ira leonis: sedqͥ
stimulat illum & admiscetur. pec¬
cat in animã suam. Caue gͦ nesti¬
mules aliqͥs potestatem: ne casib
exuere. Non gͥ mirum sietiam da¬
pliꝰ mirandũ. qͦd fid̾i contemplati¬
one reuocat᷑. Nidetis gͥ qͦo potestas
hec secularis frequent᷑ nichil ꝓsit:
& plerumq obsit. Sepe enĩ culpȩ
exitus: in auctoritatem ẽ potesta¬
tis. Noligͥ tu qͥcumq es rex: de po¬

Expanded text:
an fieri potest <ut> qui de aliis iudicat suo an fieri potest <ut> qui de aliis iudicat suo ipse sit liber iudicio et in se suscipiat et multo admirabilior vicit, quam qui amorem. Castitas enim corpori nonnumquam defertur, frequenter errori; potestas Deo subditur; et facilius quis se in amore cohibeat, quam in potestate moderetur. Non ergo ignoscis quod minus est, in quo majora miraris. Lubrica enim in omnibus hominibus et prona natura peccandi; lubrica etiam in bonis moribus licentia potestatis, et oblatio facultatis. Non enim distat ira regis ab ira leonis; sed qui stimulat illum et admiscetur, peccat in animam suam. Caveat ergo ne stimulet aliquis potestatem, ne cassibus exuere. Non ergo mirum si etiam Daplius admirandum quod fidei contemplatione reuocatus. J Uidetis igitur quod potestas haec aaecularis frequenter nihil prosit et plerumque obsit; saepe enim culpae exitus in auctoritate est potestatis. noli igitur tu, quicumque es rex, de po
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem considet. Species facti est:
communitas naturȩ. Nichil gͥ mirũ
siint᷑ generalitatẽ species ẽ. agnosco
enim hominẽ fuisse dauid: & nicħ
mirum agnosco. si cominune ut
homo ƿeccet. Neq enim noua infir¬
mitas conditionis humanȩ: magis¬
q mirum uidet᷑. si homo peccato ca
tenebo. fecit adulteriũ nec contentꝰ ẽ.
homicidium cõmentꝰ ẽ. & ꝑegit. Lec¬
cauit qͦd solent reges: s penitentiã
gessit & fleuit. qͦd non solent reges.
Rogauit ueniam ñ arrogans potes¬
tatis. s infirmitatis suȩ conscus ꝓ¬
stratus int̾ram cilicio se oꝑuit: obli¬
tus imꝑii. & memor culpȩ. Quem
mͥ tu huiꝰcemodi reꝑias iuirum. qͥm
potestate constitutus. ñ magis cͥmi¬
na sua diligat. culpam p̃dicet. pec¬
cata defendat. qui pucet s qͦd non
decet non licere. qui se legib obstrin
ꝑ potestatem licere cognoscat: Non
tia potestatem. Nec legib rex solu¬
tus ẽ:e si leges suo soluit exemplo.

Expanded text:
nitatem consideret. species facti est nitatem consideret. species facti est communitas naturae. nihil igitur mirum si intra generalitatem species est. agnosco enim hominem fuisse Dauid, et nihil mirum: agnosco commune, ut homo peccet. nec enim noua infirmitas condicionis humanae magisque mirum uidetur, si homo peccato cartenebo —, fecit adulterium, commentus est homicidium et commentus est et peregit. peccauit quod solent reges, sed paenitentiam gessit et fleuit, quod non solent reges. rogauit ueniam non adrogans potestatis, sed infirmitatis suae conscius, prostratus in terram cilicio se operuit, oblitus imperii et memor culpae. J Quem mihi tu huiusce modi repperias uirum, qui in potestate constitutus non magis crimina sua diligat, culpam praedicet, peccata defendat: qui putet sibi quod non decet non licere: qui se legibus obstringcet nec per potestatem licere cognoscat? non tia. potestatem, non legibus rex solutus est, sed leges suo soluit exemplo.
Abbreviated transcription (Latin):
lectio. etiam cũ peccatum appareat
fuerit uidicatum. Nam si p̃scrip¬
tum ẽ a quibdam sapientib mun¬
di. ut in uidicando caueat᷑. ne ma¬
ior pena quã culpa sit. idq seruet᷑.
qͣntomagis id seruandũ uidetur.
ut unꝰquisq de alio iudicaturꝰ de
seipso priꝰ uidicet. nec minora in
alio errata condempnet: cũ ipse
grauiora cõmiserit: Quis es gͥ tu
tili dico. iudeo dico. xꝑiano dico:⁊
aduersꝰ iudeos. tͥcius apud xꝑianoᷤ.
Primꝰ gͥ aduersꝰ gentiles mͥ sermo
ẽ: qͥplerumq obiectare consuer̃t.
Ecce quomͦ xpiani innocentiã se¬
quunt᷑. fidem p̃ferunt. religionẽ
uenerant᷑. castitatem docent. qͦꝵ
tur. Ipse enim dauid de cuiꝰ semine
ut dicitis nasci xꝑc se elegit. ipse ho¬
micidia sua & decantauit: quales¬
itaq possunt ẽẽ discipłi. qͦꝵ tales ma¬
gistri sunt: Quid gͥ: Negamꝰ factũ:
an repudiamꝰ magistrum: Lichil
horum: s qui speciem obicit. cõmu¬

Expanded text:
lectio, etiam cum peccatum appareat, lectio, etiam cum peccatum appareat, fuerit iudicatum. nam si praescriptum est a quibusdam sapientibus mundi, ut in iudicando caueatur, ne maior poena quam culpa sit, idque seruatur, quanto magis id seruandum uidetur, ut unusquisque de alio iudicaturus de se ipso prius iudicet nec minora in alio errata condemnet, cum ipse grauiora commiserit. quis es igiturtili dico, Iudaeo dico, Christiano dico. et aduersus Iudaeos, tertius apud Christianos. Primus igitur aduersus gentiles mihi sermo est, qui ple- rumque obiectare consuerunt: ecce quomodo Christiani innocentiam sequuntur, fidem praeferunt, religionem uenerantur, castitatem docent, quortur? ipse Dauid, de cuius genere, ut dicitis, nasci Christus elegit, ipse et homicidia sua et adulteria decantauit. quales possunt esse discipuli, quorum tales magistri sunt V quid igitur? negamus factum an repudiamus magistrum? nihil horum; sed qui speciem obicit commu
Abbreviated transcription (Latin):
possint. negare. negant tam̃ po¬
tentiã creatoris: qui cum sapien¬
tiam fateant᷑. insipientiã assert̃
obiciendo. ⁊ insipientiam futuroꝵ
De qͦpossem latinis dicere. s alius
ꝓpositus nobis uidet᷑ ẽẽ tractatus:
& licet diu̾sarum series decursa
sit lectionum. in eaindẽ tamen
assertionem ꝓficiunt. & maxime
psalmititulus & euangłii lectio:
s quanuis conueniat una asser¬
tio. tamen iuxta ordinẽ lectionũ
sit ordo tractatꝰ: & ido de titulo
psalmi pͥus tractandiun uidetur.
Proposita ẽ hystoria qͥ adulteriũ
habeat & homicidium. Lam ita
repperimꝰ in libro scͥptum eẽ regnoꝵ.
quia dauid rex cum de ambular&e.
in domo sua. lauantẽ se uriͤ uidit
uxorem: adamauitq ilico. ⁊ ius¬
sit accersiri. Deinde uirum eiꝰ in¬
nocentẽ ut scͥptura inducit. bel¬
latorib obici iussit acerrimis ⁊ tt
ui oppͥmeretur hostili. hec factas̃
nec negantur. Quomͦ gͥ defendun¬
tur: Bene ammonet euangłica

Expanded text:
possint, negant tamen popossint, negant tamen potentiam creatoris, qui cum sapientiam fateantur, insipientiam adserunt, obiciendo ei inprudentiam futurorum. de quo possim latius disserere, sed alius propositus nobis uidetur esse tractatus. et licet diuersarum series decursa sit lectionum, ad eandem tamen adsertionem proficiunt et maxime psalmi titulus et euangelica lectio. sed quamuis una conueniat adsertio, tamen iuxta ordinem lectionum sit ordo tractatus et ideo de titulo prius psalmi tractandum uidetur. Proposita est bistorill, quae adultenum habeat et homicidium. nam ita repperimus in libro scriptum esse Regnorum, quia Dauid rex, cum deambularet in domo sua, lauantem se Uri uidit uxorem, amauit ilico et iussit accersiri. deinde uirum eius innocentem, ut scriptura inducit, bellatoribus obici iussit acerrimis, ut ui opprimeretur hostili. haec facta sunt nec negantur. quomodo igitur defendentur? bene admonet euangelica
Abbreviated transcription (Latin):
cursꝰ ẽ psalmus dixerit: usqueqͦ pec¬
catores dñe. usqueqͦ peccatores głabun¬
tur: Auos de peccato głari ꝓhibet.&
ipse etiam sacrato carmine głatur.
uid petulant᷑ errauit. Numqͥd & xꝑc
errauit: ut putemꝰ eum ñ rectũ ha¬
buisse iudicium: Bene gͦ quasi ad
eos dauid hodie ꝓpħauit dicens: in¬
telligite insipientes. & stulti aliqͣndo
ciuit: xꝑc petulantiam potuit ap¬
probare: xꝑe qui corripit gentes. ar¬
guendam adulteram ñ putauit:
xꝑc qui nouit uniuscuiꝰq cordis in¬
terna. & scientiam docet legis. aut
falli potuit errato: aut contͣ legis
seriem uidicare: Et quomͦ ipse di¬
.xit: ñ ueni legem soluere. s adim¬
plere: Rpe qui condempnat occul¬
ta. potuit dissimulare uulgata:
xꝑc qui fecit temꝑa. potest nescire¬
omnia temꝑa: Qͥ nouit cogitatio
nes hominum uanas: ñ nouit etiã
cͥminosas: Et ido satis illis respon¬
sum sit: qͥ cum creatorẽ negare ñ

Expanded text:
cursus est, psalmo dixerit: usquequo peccursus est, psalmo dixerit: usquequo peccatores, domine, usquequo peccatores gloriabuntur? alios de peccato gloriari prohibet, et ipse etiam sacrato carmine gloriatuuid petulanter errauerit: numquid et Christus errauit, ut putemus eum non rectum habuisse iudicium ? bene ergo quasi ad eos Dauid hodie prophetauit dicens: intellegite insipientes et stulti aliquando cius? Christus petulantiam potuit adprobare ? Christus, qui corripit gentes, arguendam adulteram non putauit? Christus, qui nouit uniuscuiusque cordis interna, scientiam docet legis, aut falli potuit errato aut contra legis seriem iudicare? et quomodo ipse dixit: non ueni legem soluere, sed adimplere? Christus, qui condemnat occulta, potuit dissimulare uulgata? Christus, qui fecit tempora, potest nescire tempora? qui nouit cogitationes uanas hominum, non nouit etiam criminosas? et ideo satis illis responsum sit, qui cum creatorem negare non