comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s. deratione requirerem qm̃ modo
multiplices et numerosas bereti¬
corum questionis responsionis
breuitate refellerem et eorum
sacrilegam dictam uarus etlon¬
gis diffusa tract᷑ahus conpendio
dispositionis lactamine supertẽ
eprolixiorib prolixiora referens
int̾minabilem et nimis laboriosã
legentib materiã reliquis sem
tilem hoc et ualde cõmodum ap¬
paruit ut unius cuiusq. heretici
personã cũ suis dogmatib profes¬
sionibus qui p̃sentes cũ presentib
agerent introducerem et nesin¬
golorũ persecuciones in dubium
nullo e aminante uenirent ar¬
bitrum. queniam nomine pro¬
bũ auctoritate uidicaria func¬
tũ int̾esse feci. Qud desingulil
quib que probabilit̃ discernentẽ
impie prauitatis casaretur inten¬
confligentiũ certamine eliqua¬
ta adomnium notitiã perue¬
nir& et diuersitate personan¬
rum uel responsionũ acinter¬
locucionũ huius operis uaria¬
ta degestio fastidium legentib
nullam ueri nominis consistere

Expanded text:
sideratione requirerem quonam modo multiplices et numerosas haereticorum quaestiones, responsionis brevitate refellerem, et eorum sacrilega dicta variis et longis diffusa tractatibus compendioso disputationis luctamine superarem, ne prolixioribus prolixiora referens interminabilem et nimis laboriosam legentibus materiam reliquissem, utile hoc et valde commodum apparuit, ut uniuscujusque haeretici personam cum sui dogmatis professionibus, quasi praesentes cum praesentibus agerent introducerem. Et ne singulorum prosecutiones in dubium nullo examinante venirent, arbitrum quemdam nomine Probum, auctoritate judiciaria functum interesse feci, quo de singulis quibusque probabiliter discernente, impiae pravitatis cassaretur intenconfligentium certamine eliquata, ad omnium notitiam perveniret, et diversitate personarum vel responsionum ac interlocutionum hujus operis variata digestio fastidium legentibusnullam veri numinis consistere
Abbreviated transcription (Latin):
mat sit. Diximus depatre et fi¬
lio qđ potuimus. et quantũ potui¬
mus sitam̃ digne aliquid potuimus
mus quid quidenĩ depatre et filiodi¬
ximus etiam despũ scõ diximus. E st
enim illis similis et aequalis et unus
nonminor et tertius ds. Quid ad¬
huc dicam fatigatus fatigatis qui spm̃¬
scm̃ a patre et filio &e ternitate subs¬
tantia uel cõmunione separat eorq¬

Expanded text:
a: « Diximus de Patre et Filio quod potuimus, et quantum potuimus, si tamen aliquid digne potuimus,mus. Quidquid enim de Patre et Filio diximus, etiam de Spiritu sancto diximus. Est enim in illis et cum illis aequalis, unus non minor aut tertius Deus. Quid adhuc dicam fatigatus? Qui Spiritum sanctum a Patre et Filio, aeternitate, et substantia, vel communione separat, et q
Abbreviated transcription (Latin):
nus. i go et pater unum sumus.
Quod dico unum audiat arrianus.
Quoddico sumus audiat sabelli¬
anus et non diuidat arrianus
unũ. Nondeleat sabellianus su¬
mus set ambo ueniant et sint
etiam ipsi in nobis inunum. Si¬
cut eigo et tupater unũ sumus.

Expanded text:
 ego et Pater unum sumus. Quod dico unum, audiat Arianus; quod dico sumus, audiat Sabellianus. Non dividat Arianus unum, non deleat Sabellianus sumus, sed ambo veniant, et sint etiam ipsi in nobis unum, sicuti ego et Pater unum sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
aduibtansia. ignis & splendor tem¬
pora lessunt pater auiem& sibusds̃
usds̃ dico quia unum dualitas in ꝓle
unitas ẽ indeitate. Alterutrum fan
unius natiuitatis sed unum oftendet
enc̃diuinitas dum dico filius alter ẽcũ
use quia dsẽ. Erubescite arriani tan¬
cam hominis iam iudicate incrucepe¬
dentas. carnis cepilati non sunt ausi
considere & uosconamini caritatẽ
dĩ in caelo sedentis. immo caritatem
dm̃ diuidere s& conamini quantum
potestis conamini uos infernugs

Expanded text:
Item: Ignis et splendor temporales, sunt, Pater autem et Filius us Deus, dico quia unum sunt, 452 dualitas in prole, unitas in deitate: alterum facit unius nativitas, sed unum ostendit divinitas: cum dico Filius, alter est, cum est. Erubescite, Ariani. Tunicam hominis jam judicati in cruce pendentis carnifices Pilati non sunt ausi conscindere, et vos conamini charitatem Dei in coelo sedentis, imo ipsam charitatem Deum dividere. Sed conamini, quantum potestis, conamini: vos in infernum
Abbreviated transcription (Latin):
tas Sisoliradios elcacarũ sordes
siccarenouit suisq: in quinarinor
nouit quanto magis splendor
in quonihil inquist
rit. Quocumq raiia uerit mun¬
darepotest ipsepulliu non potest
Stulte undesordes in uirgine matr
ubiñ ẽconcubitus cum hominepa¬
dopassaẽ dolorẽ: Vnde sordesin
domo adquãnullus hospisacces
uenit: Vestem quã nor habe¬
sicut inuenit clausam integrã¬
dereliquid. Sicutillenatus solus
est inmortuis liber. sicistus
ex quanatus est matris pudor
dientiameruit poenam. Ma¬
ria peroboedientiam. conse¬
cuta est gratia. Illa gustan¬
do prohibitum malidicta hec
credendo angelo benedicta est.
lla nobis mortem contulit. haec

Expanded text:
tas. Si solis radius cloacae sordes tas. Si solis radius cloacae sordes exsiccare novit, inquinari non novit, quanto magis splendor in quo nihil inquinatum occurrit? Quocunque radiaverit, mundare potest, ipse pollui non potest. Stulte, unde sordes in Virgine, ubi non est concubitus cum homine pado est perpessa dolorem? Unde sordes in domo ad quam nullus hospes accesr venit; vestem quam non habesicut invenit clausam reliquit. Sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est matris pudor nobediens meruit poenam, Maria obediens consecuta est gratiam. Illa gustans prohibitum maledicta fuit. Haec credens angelo est benedicta. Illa nobis mortem contulit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
ae coriaris aduersa
dophetis. Ecce apos¬
asusdicit defiliosuo qui fac¬
tus estei ex semineda urd
secusdum carnem Quod
&praedixerunt. hocapos¬
toli uiderunt & praedica¬
uerunt. Quierat factus est
quid erat. Quid estfactus.
Uierbum erat caro factum est.
filius dĩ erat uius hominis fac¬
tus est. Ds̃orar homo sactus
est suscepit homanitatem
non amisit diuinitatem pac
tus esthumilis mansit sublimis.
Natus esthomo. non desis tites
seds̃ Natus estparuulus. la¬
tensmagnus. Quiliber am plec¬
titur. dm̃natum non horr&
uirginis partum. Dicit tibicre¬
ator hominis filius hominis
uid est quod temouet inmeã
natiuitatem. Ohomonon sũ
libi diuis conceptus inpiduatem
gomatrem quinas conorfeci
egouiã meo itiae praepara¬
ui atqimun daui Hancquã
dispicis manicheae matestmea
sedmanufabricata ẽ mea sipo¬
tui inquinari cũ illa facerẽ. potui
inquinari in illa cũnascerer
icut transitum eo illius non est
corrupta uirginitas. sicincar
nendo est maculata maies¬

Expanded text:
 conaris adversari prophetis; ecce Apostolus dicit, de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Quod praedixerunt, hoc apostoli viderunt et praedicaverunt, qui erat, factus est; qui erat, quid factus est? Verbum erat, caro factus est; Filius Dei erat, filius hominis factus est; Deus erat, homo factus est: suscepit humanitatem, non amisit divinitatem. tus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Deus. Natus est paruulus, latens magnus. Qui libenter amplectitur Deum natum, non horret Virginis partum. Dicit Deus creator hominis, filius hominis. Quid est quod te permouet in mea Natiuitate? Non sum libidinis conceptus cupiditate, ego Matrem de qua nascerer, feci: ego viam meo itinervi atque mundavi. Hanc quam despicis, Manichaee, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eam facerem, potui inquinari cum ex ea nascerer. Sicut transitu meo illius non est corrupta virginitas, sic et mea non est ibi maculata majes
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit inquid angelus mos sun
flam maignis derubo. & uiditqm̃
rubus arderet. Rubus autem¬
cum noncremaretur. Dix̃mos¬
ses. transiens uidebo hocgrande
uisum. curutiq non creneturru¬
dit uidere. uocabat eũ dñs̃ derubo.
dix̃ quies dñe Dix̃ ad eum dñs.¬

Expanded text:
adparuit ei angelus Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rudit uidere, uocauit eum Dominus Deus dix
Abbreviated transcription (Latin):
cce & egodico. totũ posside et
noli diuideredm̃. Non inquid.
sed suis haberepacẽ diuide he¬
reditatẽ sine preiudicio dico.
e quomodo habeo diuiderea
maiorest. filiusminor. Opar¬
quia non diuido pacẽ: Sienĩ frac¬
tafuerit pax. lamnon est pax.
edͥ quomodo aput tepax. in liba¬
taessepotest apudquem fides
integianonẽ Vndequia mecũ
nonispossidere et pacẽuis diui¬
derat hereditatẽ non potes: ob¬

Expanded text:
ce et ego dico, Totum posside, et noli dividere Deum. Non, inquit; sed si vis habere pacem, divide haereditatem. Sine praejudicio dico. Et quomodo habeo dividere? est, Filius minor, Spirquia divido pacem. Si enim fracta fuerit pax, jam non est pax. Sed quomodo apud te pax illibata est, apud quem fides integra non est? Unde quia mecum vis possidere, et pacem vis dividere, haereditatem non vis
Abbreviated transcription (Latin):
uiatur. Testam entum pro¬
fero. uerbates tatoris recito
Sinon hab& quod diuidatur
ibi inuenio sinon habet quod
diuidatur. deipsotes tamento
mentũ audi. Pacem meã
douobis. pacem relinquo uo¬
tamentum. &inuenis cum
propheta dedño loqueretur
ait. Magnificabitur usque
adterminos terre. & eritip
tas. & ipse testtor. ipsum
quaeris diuidere. quid par¬
tiris unum siunũ diuiseris. in te¬

Expanded text:
i, testamentum profero, verba testatoris refero. Si habet quod dividatur, ibi invenio: si non habet quod dividatur, ex ipso testamento mentum? Audi, Pacem meam do vobis, pacem relinquo votamentum, et invenis. Cum propheta de Domino loqueretur, ait: Magnificabitur usque ad terminos terrae, et iste erit tas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum diviseris, inte
Abbreviated transcription (Latin):
dietur inquid deore meo iustitie
uerbum & nonr euertitur quia
mihi curuabunt omnes genu &
iurauit omnis lingua & filius quid
sunt iustitie &imperium. Age &¬
confundentur omnes qui repug¬

Expanded text:
dietur de ore meo iustitiae verbum et non revertetur quia mihi curvabunt omnia genu et iurabit omnis lingua ergo in sunt iustitiae et imperium aconfundentur omnes qui repug
Abbreviated transcription (Latin):
lice ecelenie cuxissemanisestatu
Quod cignoscunt qui cũ dediuinir
bentem legentes prosiciunt: Seo
arbtror plus ex eo proficerporim
quieum. & loquentem inadenã p̃¬
sentẽ audire &iuderepotigunt
&tia s p̃sentsmint̃ homines comuera¬
cionẽ n onignora uerunt. Fraten
non solumeruditus scriba m regno
celorum dethesauro suoprosenmo
noue etuetera. & unus negotiato¬
rum aui inuenta p̃ciosci margin¬
tã qua quȩ habebat ueneditisionpu

Expanded text:
licae Ecclesiae vixisse manifestatur: quod agnoscunt qui eum de divinis scribentem legentes proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis
Abbreviated transcription (Latin):
seuuillã nũ quã emere uoluit:
Verũ si forte ela& coquoquã sponte
talealiquid ueldonaret᷑ uel titu¬
lolegati dimit teret᷑ non respu¬
edit. sed suscipi iubebat: Nã etali¬
quas eum hereditates. recussas¬
se nouimus : Nonquia pauperib
mutiles essepossent. sed qm̃ iustũ

Expanded text:
seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam jus
Abbreviated transcription (Latin):
uel disputationẽ quãc epulationẽ
potationẽq diligebat & con¬
trapestilentiã humanȩ consue¬
tudinisinea scriptum itahabe¬
bat: Quis quis amatdictis absen¬
tũ rodere uitam hanc m̃samin¬
dignã nouerit esse suam: Et
ideo omnẽ conuiuam a super¬
fluis et noxiis fabulis. sese abs¬
tinere deberecͦmonebat
Nam et quos damsuos familiaris¬
simos coepõs illius scripture ob¬
litos. et contraeũ loquentes tã
ccspere ali quando rep̃hendit
cõmotis ut dicer&. aut delendos
esseillos dem̃sauersus. aut sẽ deme¬
dia refect one cadsinĩ cubiculũ
surrecturum : Quod ego et ali
qui illim̃ se int̃fugnus excerto

Expanded text:
el disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem convivam a superfluis et noxiis fabulis et detractionibus sese abstinere debere admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti
Abbreviated transcription (Latin):
possessionum etłas uel itĩã ex ol¬
lationib: ficiuiũ : Etdum forte
ut ad solet deposses sonib: ipsis
inuidia clericis fieret : Adu¬
queb atur plebemdĩ mallese
paratũ seesse illis eedere. ut ꝙ
modo omnes diseriue mins¬
entes decõdem comparusses
nũquam ad laici suscipia¬

Expanded text:
possessionum Ecclesiae, vel etiam ex oblationibus fidelium. Et dum forte ut assolet de possessionibus ipsis invidia clericis fieret, alloquebatur plebem Dei, malle se paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et minisentes de eodem comparticipari. Sed nunquam id laici suscip
Abbreviated transcription (Latin):
in munditiã obsonu timeo sed
inmunditiã cupiditatis: scionoe
onne genus carnis quod ciboesset
luimantiucare pmnissum heliã
cibo carnis refectum. lobannẽ
mirabili abstment a p̃ditum ani¬
malibus hocẽ locustis in escam
ut ente non fuis sepollutum : scio
esaulenticule concupiscenti ade¬
ceptum. etdouid ꝓpt̃ cquae desi¬
derium ascipsũ rep̃hensum. etre¬
gemnr̃mnon carne tẽptatum.¬
lus inheremor̃ quia carnes des:¬
derabit sed quia escȩ desiderio.
aduersus dñminua muraba  me¬
ad huc aquã bibere sedumomio¬
dico utere pront stuma cum . ii
frequentes tuas infirmitates.
Codearib tantum argeninisitun:

Expanded text:
inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lucustis in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non carne, sed palus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit, meadhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens,
Abbreviated transcription (Latin):
ntũ quantũillorũ uita ꝓdesse ⁊¬
Res quiđẽ fi& minus uisitata. si
fiat ista sortio: sed si facta fue¬
rͥt quis eam rep̃hendere audet.¬
lt : Quis non eã nisi imperitu::
Aut inuidus congruap̃dicatione
laudabiit : quod sinon p lac& fa¬
cere cuius factinonoccurrit
exemplũ: Nullius fuga faciat.
ut eđeminis teriũ maxime in
tantis periculis neces sariumac
debitũ desit. Nemo accipiat ꝑ¬
sonam suam : ut sialiquagratia
uidetur excellere. id eo sedi cat iustũ.¬
ui et obhoc fugaesse digni¬
orẽ : Quis quis enĩ hocputat ni¬
miũ sibi placx: quis quis etiã
hocdicit om̃ni: diiplac&.
Sunt sane quie arbitrant᷑ cpõs
et dericosñ fugiemtꝰ intalł ui
periculis sednanente: Facere
ut plebes decipiant᷑ Cũi deo nor
fugiunt qua manere suospo¬
sitoscernunt: sed fac leẽ hanc
rephensionẽ uł ini diã deurt¬
re allo quendqea s dẽ plebes au
dicendoñ uos decipiat qđ deloco
is toñ fugimus. Nenĩ ꝓpt̃ nos sed ꝓpt̃
uos potius hic manemus utuob

Expanded text:
ntum quantum illorum uita prodesseres quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam dere, alloquendo easdem plebes, atque dicendo: Non vos decipiat, quod de loco isto non fugimus: non enim propter nos, sed propter vos potius hic manemus, ne vobis
Abbreviated transcription (Latin):
nes urinet or et int̃potentes
offinit᷑ Melius en i ds̃ in huius
modiãbagra : quã homines iu¬
ucat siue dignet᷑ ad: assionis
ructũ uocare melior es & paraere
nfirmis siueistos facere ad mala
eferenda sortiores. aut huicuitȩ

Expanded text:
sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiore
Abbreviated transcription (Latin):
gebantur Nam & epsłas priua¬
tas adquosq: eius demerroris ep̃õs
eminentes silic& & laicos dedieratio p̃¬
ne redditammonens atq exor¬
tus ut uł ab illa se prauitacte cor¬
ngerent uelcerte ad disputatio¬
nem uenirent: a tillicaus&odif¬
sidentiȩ ne quidemum quã rescri¬
bee uoluerunt sedira tifurio
Vo quȩ bantur. atq seductorẽ &¬
dec eceptorem animarũ agus¬
tinũ ẽẽ & priuatim & publice cori¬
damabant: & ut lupum octidendũ
eẽ In defensione gregissu dicebant:

Expanded text:
gebantur. Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
er& Elaborauit : & publicis gestis
cinuenti non sunt ausi conferre:
tur ominum genus ꝑuersum
acuiolentum: uelut sub professio¬
ne continentium ambulantes.
qui circum celliones dicebantur :¬
& erant in in gentinumero & tur¬
bis ꝑomnes pene affricanas regiones
constituti quimalis inbuti doc¬
toribus audatia suꝑerba & the¬
meritate inclinate nec suis

Expanded text:
et, elaboravit: et publicis gestis conventi, non sunt ausi conferre. itum hominum genus perversum ac violentum, velut sub professione continentium ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis
Abbreviated transcription (Latin):
fictũ ẽ postcon lationẽ qua ab
uniuersis epĩs catholicis a puc
cartaginẽ cũ hisdem donatis ta¬
rũ ep̃is postmodũ factaẽiu
uante gloriosissimo &religiosis¬
simo imperatore honorio: propt̃
quod ꝑficiendiñ etiam a suo late¬
re tribunũ &rotariũ marcel¬
linũ ad a fricã iudicẽmis erat: b
quacontraͦuersia illiomnimodis
consutati ađque deerrore. catho¬
licis conuicti sententia cognito¬
ris notaõscnt. Et post eorũ apel¬
adionem piis simi regis. respon¬
somius ci int̃hereti cos condemꝑ¬
deosunt. Exquara toone solito
iplius eorum ep̃i cum suis cderi¬
cis & plebibus communi caue

Expanded text:
factum est post collationem, quae ab universis episcopis catholicis apud Carthaginem cum eisdem Donatistarum episcopis postmodum facta est, id jubente gloriosissimo et religiosissimo imperatore Honorio; propter quod perficiendum etiam a suo latere tribunum et notarium Marcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sententia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso juste inter haereticos condemnati sunt. Ex qua ratione solito amplius eorum episcopi cum suis clericis et plebibus communicave
Abbreviated transcription (Latin):
cognitorẽ catholicus ep̃sinten¬
cessiti nea uartu a multa exig¬
ret᷑. & eiẽ bene ficiũ impaua
uundecũ ingratus adpussimip
relationi debitũ e responsũ soitui
sus loco her&i cosdonatistas ee
debere : & eos aduimlegũ omniã
contra hereticos latarũ ubiq
teneri debere. ex quo & iudno
officiũ &idem crispinus quoda
nime fuerit ex actus pecepti sua
denas auri libras fisciuirib: infer¬
um candemnatio p incipis dimit¬
teret᷑ indulgentia & dño adiuuan¬
te ꝑfectũ ẽ. Quadiligentia & lõ
studio multũ creurt ecdȩsu: SNo

Expanded text:
itorem catholicus episcopus intercessit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum. Unde cum ingratus ad piissimum relationi debitum est responsum solutum, sus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minime fuerit exactus, praecepti sunt denas auri libras fisci juribus inferum condemnatio principis dimitteretur indulgentia: et Domino adjuvante perfectum est. Qua diligentia et sancto studio multum crevit Ecclesia. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriis eccede eum grauissima
leges non siluit & preceptus
ẽ crispinus quiisdem donatis¬
tis incalamenss ciuitate &re¬
gione cp̃s fuit . Predicatus.
scilic& et multi temporis e doc¬
tus admultã teneri auirt am
puplicis legib. contra hereticos
constitutam. Quire sultans legi¬
b presentatus. cũ aput proconsu¬
lem senegar& hereticũ . abor¬
taẽ necessitas. ut illi rec edente
ecclesie defensore acatolico
ep̃oresisteretur & conuince¬
retur eũ eẽ quod se fuissene¬
gauerat: qm̃ si ab eodem dissi¬
mularetur forte catholicus
ep̃s abignorantibus hereticus
crederetur. illos quoderat
negante᷑queita ex hac desidia
infirmis scandalũ nascer&ur
Et ine morabile agustinã antes¬
tite omnimodis . stante
ad contro uersiã ãbo illicala¬
men ses ep̃i uenerunt & de
ipsa diuersa cõmunioneer¬
tiũ conflictũ secũ egerunoag¬
napopuloꝵ xp̃ianorũ mututu¬
dine cause exitũ & aputͤarta¬

Expanded text:
injuriis et caede eum gravissima injuriis et caede eum gravissima leges non siluit. Et praeceptus est Crispinus, qui eisdem Donatistis in Calamensi civitate et regione episcopus fuit, praedicatus scilicet et multi temporis, et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud Proconsulem se negaret haereticum, oborta est necessitas, ut illi recedente Ecclesiae defensore, a catholico episcopo resisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularetur, forte catholicus episcopus ab ignorantibus haereticus crederetur, illo se quod erat negante, atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venerunt, et de ipsa diversa communione tertio conflictum secum egerunt, magna populorum christianorum multitudine causae exitum, et apud Cartha
Abbreviated transcription (Latin):
adiuisitandas instruendas s& ex or¬
tandas catolicas plebes. quod ipse
frequentime faciebat & aliquan¬
do contigit. ut illi suc centuriati
actenus perderent. captionem : e¬
uenit enim dĩ quidem prouidentia
seductoris homines errore. ut per
aliam uiam cũ suis comitib. sacer¬
dos quotendebat uenisset: atq
per hunc quem postea cognouit er¬
rorem manus impias euasiss& et cũ
omnib liberatori dõ gratias egis¬
& ommino suo more  nec laicis
nec clericis peꝑcerunt. sicut publi¬
ca contestantur gesta: Interea
silendum non ẽ quod ad laudem
dĩ per illius tam egregii in eł ta
uiri studium donũq dizelo ad¬
uersus prȩdictos. rebaptit atores
donatistas gestũ et perfectũ est:
nentem calamensis eccłȩ dio¬
cessem uisitar&. et que didicerat
propace eccłȩ: Contra illã here¬
sim p̃dicar& factum ẽ in medioitinere
eorũ insidias incurrisse. perua¬
sũ cum homnib: illi comitantib
sublatis illis animalib &rebus:

Expanded text:
ad visitandas, instruendas et exhorad visitandas, instruendas et exhortandas catholicas plebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succenturiati hactenus perderent captionem: evenit enim Dei quidem providentia, sed ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit errorem, manus impias evasisset. Et cum in omnibus liberatori Deo gratias egisset, omnino suo more illi nec laicis nec clericis pepercerunt, sicut publica contestantur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius tam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praedictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum est. nentem Calamensis Ecclesiae dioecesim visitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
tas &cepre primo & psta cons¬
ipsae nolius scõs acuener abisi¬
ros continentes & doctissiu
eatus agustinus diuersis ecden
non nullis quoq eminentiorib
gatus dedit: similiterq ctipsi exil
scõrũ proposito uenientes dñieco¬
sis propagatis. et monasteria in sti¬
tuerunt : et studio crescente aedi¬
ficationis uerbidĩ. Cetris alenis
promotos fr̃s ad suscipiendu sict¬
dotiũ praestiterunt : Vndepes mul¬
tos & in multis. salubris fideus per
caritatis ecłae in notescentidi¬
trina non solũ per omnes afis
ne trans latas ab illo uno omine. & per
illũ multos. fauente dõ multa in no¬
tescere meruerunt:. Hicut
scriptũ est peccator uidens irasce¬
bitur. dentib. suis fremebat &ta¬
lescebat. Serui autẽ tui ut dictũ
ẽ cumhis quioderunt pacẽ erant
pacifici & cum loquerent᷑ debella¬
&iam uas armati idẽ circũ celli¬
ones contra famulũ dĩ agustinũ
obsiderunt. Dũ forte ir& rogatas

Expanded text:
unitas et coepit primo, et postea consipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Similiterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito venientes, Domini Ecclesiis propagatis, et monasteria instituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde per multos et in multis salubris fidei, spei, et charitatis Ecclesiae innotescente doctrina, non solum per omnes Africonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellaetiam vias armati iidem Circumcelliones contra famulum Dei Augustinum obsederunt, dum forte iret rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
gressiones diurnas atquoctur¬
nas direptionesqq urerumom¬
nium inferebađt̃. Nam & mul¬
tos dĩser uos cedibus debilita¬
uerunt aliquib etiam calcem
cum aceto moculis miserunt
Aliosq hoc ciderunt: undetiã
suis dem donatisthȩ rebaptilato¬
resinodiũ ueniebant: proficien¬
teporo doctrina diuina sub sc̃o
& cum scõ agustino in monasterio
dõ seruientes ecclesi ei pponien¬
sidericiordinari ceperunt de
de inde in notesconte. & clares¬
cente de die in diemeclaesi aca¬
tholice predicationis uetitate
scõtumq: seruorum dĩ propis¬
to continentiȩ & pauptate

Expanded text:
ggressiones diurnas atque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam et multos Dei servos caedibus debilitaverunt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in oculos miserunt, aliosque occiderunt. Unde etiam suis iidem Donatistae rebaptizatores in odium veniebant. te porro doctrina divina, sub sancto et cum sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
b feminarum ꝑ sonis posse
una commemora auit aduent¬
tibi aut temptationibus
nis perire. autcertemalis
ominum sus pectionib pesi
diffamari: ob hocergo da¬
bat non debere feminas ci
seruis dĩ & iã castissimis ina
manere domo Neut deqr
ẽ aliquod scandalum anc
fendiculum tale exemplum
poneretur infirmioribus
Et si forte ab aliquib feminisi
uideretur. uel salutaretur
rogabatur : Numquam sine
clericis testib ad eaminta¬

Expanded text:
bus feminarum personis posse bus feminarum personis posse una commorantibus vel adventus, aut tentationibus humanis perire, aut certe malis hominum suspicionibus pessime diffamari. Ob hoc ergo dicebat, nunquam debere feminas cum servis Dei, etiam castissimis, una manere domo, ne, ut dictum est, aliquod scandalum aut offendiculum tali exemplo poneretur infirmioribus: et si forte ab aliquibus feminis ut videretur vel salutaretur, rogabatur; nunquam sine clericis testibus ad eum intra
Abbreviated transcription (Latin):
dumesse unum aut duos: qđ
& si ipsos contẽpner: ecclesiã
adhibendã : si uero et huic non
oboedieret : esset illi ut etni¬
chũ et publicanũ. Et lllud quoq¬
addebꝰ ẽ ut frĩpeccanti & ue¬
niam petenti ñ septies sed se:¬
tuagios septies delictum re¬
laxetur. ficut quisq ad ñoco
tidie sibi postulat relaxari
laum quam conuersataẽ nul¬
lamansit . Ne quidẽ germana
soror qͦ uidua dõ seruiens mul¬
to tẽpore usq in diem obitus
suisp̃posita ancillarum dĩuixit ..
dõ seruiebant: quccs ꝑ sonas:
scõrum epis coporum concilia.
in exceptis posuer̃. Dicebant
uero quia et sidesorore. et
ne potib: secũ commorantib
nulla nasciposs& malasus¬
sine aliis necessariis secumq
manentib feminis esse ñ pos¬
sent : & quod ad eas : Aliȩ etiam
a foris intraret᷑ : Dehis posse of¬
fendiculũ. aut scandalum in¬
firmiorib: nasci. et illosqui
cum ep̃o uel quolibet derico
fortemanerent. exillis omni¬

Expanded text:
dum esse unum aut duos: quod dum esse unum aut duos: quod si et ipsos contemneret, Ecclesiam adhibendam: sin vero et huic non obediret, esset illi ut ethnicus et publicanus. Et illud addens, ut fratri peccanti et veniam petenti, non septies, sed septuagies septies delictum relaxetur , sicut quisque a Domino quotidie sibi postulat relaxari.la unquam conversata est, nulla mansit, ne quidem germana soror, quae vidua Deo serviens multo tempore usque in diem obitus sui praeposita ancillarum Dei vixit. Deo serviebant: quas personas sanctorum episcoporum concilia in exceptis posuerunt. Dicebat vero, quia etsi de sorore et neptibus secum commorantibus nulla nasci posset mala sussine aliis necessariis secumque manentibus feminis esse non possent, et quod ad eas aliae etiam a foris intrarent, de his posse offendiculum aut scandalum infirmioribus nasci; et illos qui cum episcopo vel quolibet clerico forte manerent, ex illis omni
Abbreviated transcription (Latin):
& uestiebant᷑ & nequis quã facili
iuratione &iam cedꝑ iuriũ deci¬
di I&. et meccła populo p̃dicabat.
& suis infeitue bat ne quisiuraret.
neadm̃ sam quidam: quod siꝓ
lapsus feciss& unã destatutis per¬
debat portionẽ : Numerus enim
tracsuis secum cõmorantib:: &
conuiuantib poculorũ p̃fixus
indisciplinationes quoq: et trans¬
gressiones suorũ . regula recta
honesta arguebat. & tolera¬
bit. quantum decebat : et oporte¬
bat in talib praetipue docens ne
acuius quã cor. declinaret
nuerba maligna. cẽdexcusan¬
das excusationes inpeccatis:
Et dumquisq offer&i munu: su¬
um ad altare. et illic recor¬
datus fuiss& qđ frat̃ suus habx aliqͥd
ad dersus illum. relinquendũ
esse munus ai Taltare: atq: eun¬
demquoͦ fr̃ẽre concilidre
Et tunc ueniendũ : et munus
adaltare offerendũ: si uero
ipseaduersus fratrẽsin ali¬
quid haber&. acor ripere
eum debere inparte : et si eum
audisi&. lucratus essoe suum
fratrem : Sinminus adhiben¬

Expanded text:
cili juratione etiam ad perjurium decidisset, et in ecclesia populo praedicabat, et suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis secum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, arguebat, et tolerabat quantum decebat et oportebat: in talibus praecipue docens, ne cujusquam cor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic recordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinquendum esse munus ante altare, atque eundum quo fratri reconcilietur, et tunc veniendum, et munus ad altare offerendum . Si vero ipse adversus fratrem suum aliquid haberet, corripere eum debere in parte; et si eum audisset, lucratus esset suum fratrem: sin minus, adhiben
Abbreviated transcription (Latin):
inii. isreb: cogitare uel deiam
ientis iliid dictar&. aut
arte etiar dictatis atq trans¬
bat in dielaborans. & in noc¬
teluqans: et eractaquã illare¬
ligiosis sima maria tipũ gestans
questa qđ ab eadẽ circamulu
ministerium occupata
martha meliorem partema
elegit quaeñ auferet᷑ abea un
fabricarum nouarũ nũ quans¬
dium habuit. deuitan sines mi¬
cationẽ suianimi quẽ semoliber
habere uolebat ab omini mile
tẽporale: Non tam̃ illauolin
& aedificantes ꝓ hibebat nistan¬
tũ inmoderatos: Int̃ eadiłi
pecunia deficer&. hoc ipsim
ñ. ebohere qđ indigentiber
fra gietaonflari iubebat : en¬
digentib dispensari maedit¬
memora semni rtia cariu¬
lem sensum quorundã fieris
uenerabilis memoriae ãbrosi is.:
intalib neces sitatib: indubitan¬
ter essefaciendum. et dix̃ ẽscripsit:
Sedetͣneglecto afi delibus gatofi¬
latiao & sec retario unde altari
necessaria inferunt᷑ : Aliquan¬
dom ecłaea loquens ammonebat.

Expanded text:
inis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transagebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria typum gestans onquesta, quod ab eadem circa multum ministerium occupata Martha, meliorem partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Nam fabricarum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea pecunia deficeret, hoc ipsum non se habere quod indigentibus frangi et conflari iubebat et indigentibus dispensari. Quodmemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat:
Abbreviated transcription (Latin):
uuetan a omnibus qui in
domo erare lucebat: & postea
currente . & uolante. huiusmo¬
d famabcnͦ p̃cedente exemplo:
acceptir. abepis copis potestocte.
presbiteri non nullicoram epis co¬
mana cͥorum pestilentia quam
plurimos uł ciues uł peregrinas
& infecerat & pene trauerat: sedu¬
cente & decipiente eiusdem here¬
ss quo damprebitero nomine for¬
adcunt pres biterũ uil ede poscunt

Expanded text:
ucerna, omnibus qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestate, presbyteri nonnulli coram episcoManichaeorum pestilentia quam plurimos vel cives vel peregrinos et infecerat et penetraverat, seducente et decipiente ejusdem haeresis quodam presbytero nomine Foradeunt presbyterum, ac deposcunt
Abbreviated transcription (Latin):
trariũ : Catholica eten infides
hab& quod corpus nr̃m in illa in inor¬
talitatis gloria sublimatum subti¬
lequi daemsit ꝑ effectum spiritalis
potentiae : sed palpabile perue¬
ritatem nature : iuxta exemplum
dominiceporis de quo amortuis sus
Incuius assertione fidei uen erabi¬
lis pater gregorius. intantum
contra nascentem here semnouã
labora recontendit: Tanta paet
instantia iuiuante etiam pissimo
imperatore tiberio constanti¬
no cõminuit: ut nullus ex inde
sit inuentus qui ens resuscitator
gitur post quã roma uen erandus
beris. fluuius alu eum suum e¬
gressus ẽ :Tantumq: ex creuit.

Expanded text:
trarium. Catholica etenim fides trarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum Dominici corporis, de quo a mortuis suIn cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nulsit inventus qui ejus resuscitator Igitur postquam Romam venerandus lberis fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit
Abbreviated transcription (Latin):
illenegarepotuit opusquo  diibi
caritate in terueniente amorfra¬
ternus multi satile in ponebat fu¬
turum Sedeundem librum
quomodo uixta littermintil¬
anicuiq fidelium sit aptandus
triginta quinq librorũ seriẽm
darstione ꝑdocuit : inquib: libm
itadeiurtutib: uiciisq disseruit
ut non solũ uideatur ea demuer¬
bis exponere. sed formis aliquo
modo uisibilibus de monstrare : N.¬
denon est dubium eũ ꝑfeccioneip¬
sarum assecutũ eẽ uirtutũ quarũ
tamefficatiter intimareualiut
effectus. Quicum adhuc ess&
in ea demregiaurbepositus. nascen
tẽ inibi nouã heresem destatunr̃ e
resurrectionis. cũ ipso quo exorta
ẽ initioliuu ante gratia catholi¬
ce ueriratatis attriuit. Si quidẽ
eutichius eius dem urbis ep̃sdog
matizabat corpus nr̃minillare¬
surrectionis gloria in palpabile.
uentis a eriq subtilius esse futurũ.
Quodilleaudiens. etrati oneueria¬
tis & exemplodominae resurt¬
tionis probabit hocd omaorto¬
doxeside iomni modo ẽẽ on¬

Expanded text:
ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelunicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbetem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis, aereque subtilius esse futurum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse con
Abbreviated transcription (Latin):
incuiusmanu sunt & nos & sermo
nofcri: Hã cũ proposi teques¬
tionis latera ꝑ tractarẽ In aliũ
sermonis excursũ ꝑrexiutq i ta
non conclusauł explicatet ques¬
tione dispatationẽ t̃minauĩ ma¬
gis aduersusmanicheoꝵ errorẽ
undenihildicero de creuerã dispu¬
tans: quã de hisꝗͣ asserere ꝓposue¬
rama : & post heonisi fallor Ecce
abadieuł postbiduũ uenit quidã
firmus nomine negotiator &intra
monasteriũ sedenti soĩ agustini no¬
b̵ corã ad pedes genib ꝓuolatus

Expanded text:
cujus manu sunt et nos et sermones nostri. Nam cum propositae quaestionis latebras pertractarem, in aliud sermonis excursu perrexi, atque ita non conclusa vel explicata quaestione, disputationem terminavi, magis adversum Manichaeorum errorem, unde nihil dicere decreveram, disputans, quam de iis quae asserere proposueram. Et post haec, nisi fallor, ecce alia die vel post biduum venit quidam Firmus nomine, negotiator, et intra monasterium sedente sancto Augustino, nobis coram, ad pedes ejus genibus
Abbreviated transcription (Latin):
rũetiã alii fratres. & conseruiqui
nobiscũ thcin traipponien sẽ ec¬
desiã cũ eodẽ scõ uiro uiuebant
obiscũ pariter ad mensã consti¬
tuti seũ dixisse Aduertistis
hodie inecclesia meũ sermonẽ
eiusq: iniciũ & finẽ. contram etc̃
consue tũdinẽ processisse Qm̃
non eare t̃mina ter explicui quã

Expanded text:
atres et conservi, qui nobiscum tunc intra Hipponensem Ecclesiam cum eodem sancto viro vivebant, nobis pariter ad mensam constitutis eum dixisse: Advertistis hodie in ecclesia meum sermonem, ejusque initium et finem contra meam consuetudinem processisse, quoniam non eam rem ter
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩs dnmp̃caret᷑ : consitens qđ ma
manche orũ sectã secutus fu¬
iss& & ineaquã plurimis annis
uixissoe& propterea pecuniã mul¬
tã ipsis mancheis uł eis quos dicunt
electos incausã erogass& : Ac
sem eccles a dimisseri cordia fu¬
iss& eius tracto tib: nuꝑcorreptũ.
atq: artholicũ factũ Quod&
ipse uenerabi ł agustinus & nos

Expanded text:
confitens quod Manichaeorum sectam secutus fuin ea quam plurimis annis vixisset, et propterea pecuniam multam ipsis Manichaeis, vel eis quos dicunt electos, incassum erogasset: ac se in ecclesia, Dei misericordia, fuisse ejus tractatibus nuper correctum atque catholicum factum. Quod et ipse venerabilis Augustinus, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
cis gestis declaratũ e dc quel
m̃tũ accessit : & aduersus furesat
quoselectos dicunt manchei puli
in ipponiens eccles a notarusa
pientib disputauit populo ada¬
te& postsecundauł t̃cia cob ls¬
Illem anicheus frus tata uanitats

Expanded text:
cis gestis declaratum est. Atqueaugmentum accessit, et adversus fures atque quos electos dicunt Manichaei, publice in Hipponensi ecclesia notariis excipientibus disputavit populo astante: et post secundam vel ille Manichaeus frustrata vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
rest demonstrauit: Scripsit prete¬
rea etalia nonnulla: sedepisto las
quampluresq singulatim cuncta
dicere breuitatis̃ studio omisi.
uolle eo magismirum ẽ toteum
actanta condereuolum ina potu¬
isse qui omni fereiuuentutis suȩ
temporeut uerbis ipsius loquar.
continuis febrib anhelabat¬
ł requesetiam eum gressiaim do¬
lor uehementer a ffligebat: Ue¬
rum inter haet dumsollicitus pen¬
saret : Quia scriptura tesie omnis
filius qui recipitur. flagellatur:
Quomalis p̃sentib durius deprim&¬
batur : Eodea eternacicius presunip¬
tioner espirabat: fatigabatꝰ pre¬
terea deordinandis urbis iugilus
neabostibus caperetur sollicitu¬
do continua. Urebant quoq
incessanter eius animum filiorũ
hinc inde discrimina nunciata:
sed tamenille inter tot. et talia
de prehensus inquoniodonum

Expanded text:
ant demonstravit. Scripsit praeteant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommod
Abbreviated transcription (Latin):
officio delitiscendo sesubduce¬
re Uirtam idon eus uoluissit:
ac occasie compulsus uolu¬
men egregium quipastoralis
apellatur composuit : in quom¬
nifesta lucepate fecit. qualis
ad eccłeregimen a d sumi qua¬
liter ipsi rectores uiuere quadis¬
cretione singulas quasq aud¬
entium personas instruere:.
taq: consideratione propriam
cotidiedebeant frigilitatim
persare. Sed ethomelias euan¬
it quas induob. codicib aequa
sortedestinexit. Libro sc̃tiam
dialogorum quattuor edidit.
yiquib rogatupetridia conisui uir¬
tutes cõrum quo sinitalia clario¬
res ee uelaudir epoterat. ad exehi¬
plum ui uentium posteris collegit.
tsicut inubris expositionum suarũ
quib sit uirtutib insũdandum
edocuit : Ita etiam descriptis
scõrũ miraculisq: uirtutir earun¬
dem sit claritas ostentaret : Pri¬
mam quoq: etultimam exez et hi¬
elis prophete partesqͣ: uideban¬
tur obscuriores perhomelias .xx.¬
atluas quantum uacis intus habe¬

Expanded text:
officio delitescendo se subduceofficio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evanit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habe
Abbreviated transcription (Latin):
amus: Ut districtus iud excum
culpas nr̃as nospuni re considerat
Ipsea sententia propositȩ damp¬
nationis parat. Quamexor¬
tationem beatigregorii: Ideo
huic opusculo inserendampu¬
tauimus ut aquantam ꝑfecti¬
onem p̃dicationis initiun sũp¬
serit. monstraremus. Igitur
dum magna multitudo sacer¬
dotum monachorum diuer¬
susq sexus etatis iuxta p̃cepti¬
onembeatigregori die con¬
stituta dm̃n rogaturauenis¬
s& intantum lues ipsa
diuino iudicio deseuit.
utintra unius horespatiun.
dumuocemplebs ad dm̃n suf¬
plicationis emit teret: octo¬
ginta homines ad terram cor¬
uentes spm̃ ecalarent: Seł
non defatit sacerdusitintuspo¬
pulo p̃dicareneaboratione
cessarent : Don et mniseratione
diuina pestis ipsa qui escer&
cumq adhuc faturas antae
fugelatibulla p̃pararo : Capi
tur. trabitur. et ad beatipe¬
triapłibasilicã ducitur ibiq
apontificalis gratȩ officiũ
consecratus papa urbiseffici
hensus fuis set. cur a pastorali

Expanded text:
amus, ut districtus iudex, cum amus, ut districtus iudex, cum culpas nostras nos punire consiipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficihensus fuisset, cur a pastorali