comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa. abstinẽs a licitis circumcidens
tymotħm offerens in cencͥs absti¬
nens ⁊̃ a quadam ꝑfectione ut
culpam defectus nr̃os assuimentis.
inconuersatione ⁊ modo uiuen¬
di discipulos infirmos subportan¬
tis iugumq leue. ⁊ portabile re¬
gulamq uiuendi uerbo ⁊ exem¬
ploeis iradentis. ¶tem se. epͣ.u.¬
Illud autem teammoneo ne
eoꝵ more qui non ꝑficere sed con¬
spici eupiunt. facias aliqua que
in habitu tuo aut gñe uite nota¬
bilia sint. assꝑincultum ⁊ intonsum
capud. ⁊ negligentiorem barbam. et
indictum argento odium. ⁊ cubile
humi positum. ⁊ quicquid ad ambiti¬
onem ꝑuersa uia sequitur: eiuitasa
tetur inuidiosum est. Quid si nos hcl̃u
ꝯsuetudini ceꝑimus excerꝑe: Intus

Expanded text:
 abstinens a licitis, circumcidens Timotheum , offerens in Cenchris , abstinens etiam a quadam perfectione, ut culpam, defectus nostros assumentis, et in conversatione et modo vivendi discipulos infirmos supportantis, jugumque leve et portabile, regulamque vivendi verbo 177 et exemplo eis tradentis. Item SeneIllud autem te admoneo, ne eorum more, qui non proficere sed conspici cupiunt, facias aliqua, quae in habitu tuo aut genere vitabilia sint. Asperum cultum et intonsum caput et neglegentiorem barbam et indictum argento odium et cubile humi positum, et quicquid aliud ambitio nempe perversa via sequitur, evita. Sctetur, invidiosum est; quid si nos hominum consuetudini coeperimus excerpere ? Intus
Abbreviated transcription (Latin):
ex quisite delicie uel incibo uel in
Quisquis reb pretereuntib restͥc¬
tius utitur quam sese habent mo¬
res eoꝵ cum quib uiuitut: aut in¬
temꝑans est. aut suꝑsticiosus. quisqͥs
uero eis sicutitur ut metas consue¬
tudinis bonoꝵ inter quos uersat᷑
excedat: aut aliquid sig̃c. aut flagi¬
ciosus est. In omnib enim talib ñ
honestate uite. ut cũ hiis cum qui¬
bus est uiuendum ingn̾ib alimen¬
toꝵ uel uestium ꝓ modo ꝑsone tue¬

Expanded text:
acquisitae deliciae, vel in cibo, vel in acquisitae deliciae, vel in cibo, vel in Quisquis rebus praetereuntibus restrictius utitur quam sese habent mores eorum cum quibus vivitur, aut intemperans, aut suspiciosus est; quisquis vero eis sic utitur, ut metas consuetudinis bonorum, inter quos conversatur, excedat, aut aliquid significet, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non honestate vitae, et dummodo his cum quibus est vivendum in generibus alimentorum vel vestium pro modo personae tu
Abbreviated transcription (Latin):
cia bona eam exterius in opere
ridendi moustrare posset. Maxime
cum omnes defectus nostros pre¬
sumpserit. etiam cum risibile. uł
risibilitas proprium sit hominis
a natura datum quomodo eo uti
non potuit: forte poturit. s non
legitur eo usus fuisse. ¶temque¬
ritur si homo dt rifibilis uel a ꝓpͥe¬
tate ⁊ natura anime. uel & ꝓprieta¬
te aliqua coͬe uel a cõposito ex utroq
Et si hoc ꝓprium risibile bierti
an actio uł passio. Rifus autem mo¬
deratus si continuus fuerit suspͤ¬
tus tibi habe. tur. pocius enim huiꝰ¬
modi risus ꝓditionis est. quam ex¬
ultationis. de sic ridente dicitur.
Maledictus homo absconditus in ci.
paratus semꝑ blãdo fraudem conte¬
ridens interrogabit te de abscondi
tis tuis cuius animus inmitis non
uic medi ationi ritate.
diq modiᷤ obuiat mala singulari
tam .⁊ admirationem ⁊ ex suꝑbia
oriuntur adinuentiones noue.
tem iesꝵ. Nec affectate sordes. nec

Expanded text:
tia bona, quod eam exterius in opere tia bona, quod eam exterius in opere ridendi monstrare possit, maxime cum omnes defectus nostros psumpserit; etiam cum risibile, vel risibilitas proprium sit hominis a natura datum. Quomodo ergo eo uti non potuit? Forte potuit, sed non legitur eo usus fuisse. Item quaeritur: Si homo 176 dicitur risibilis, vel a proprietate et a natura animae, vel a proprietate aliqua corporis, vel a composito ex utroque; etsi hoc primum risibile qualitas sit, an actio, vel passio? Risus autem moderatus, si continuus fuerit, suspectus tibi habeatur. Potius enim hujusmodi risus proditionis est quam exsultationis. De sic ridente dicitur: « Maledictus homo absconditus in civitate , » paratus semper blando fraudem conteridens interrogabit te de absconditis tuis, cujus animus immitis non Huic meditationi bonorum dique modis obviat mala singtam et admirationem, et ex superbia oriuntur adinventiones novae. Item Hieronymus : Nec affectatae sordes, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Inomni ergo opere bono seruan¬
dus est modus ⁊ modestia. culpa .ii.
est. totam ꝑsequi culpam. Et̃ glorio¬
sum est. principi citra meritum pu¬
nire. Incerrogatus legatus cuiusdã
principis prudentis a principe p̾¬
denti qui legatum inuenit illicitera
pis ꝓ maxima sapientia ⁊ pruden¬
tia: Redit. Inducias Rdendi datas: re¬
futans mensura. modus in omni oꝑe
maxime principis.quem pri¬
us ex istimabat fatuum: reputauit
prudentissimum. Eu̾ius uerbum
memoriter retinens in omni ope¬
os uero stultoꝵ pascitur inꝑitia Sc̃s
ber. de abbate igniatensi ait. In ore
eius rictus numquam apparuit
qui aͥstentium gratia quandoq fa¬
ciem serenauit. Ee si bñ recolitis ri¬
sum integrum non admisit. Et do¬
minus tex fleuisse. nusquam uero
r̾idebitis: qm̃ lugebitis. Sec temur
ergo mentis hylaritatem sic ut
non cõmitetur lasctua. Iocundem
scd̃m faciem scoꝵ habentes. faciem
euntrum inuerusilem. s nonne
quidem ꝙ habita intericece leti¬

Expanded text:
In omni ergo opere bono servandus est modus et modestia. Culpa enim est totam persequi culpam, et gloriosum est principi citra meritum punire. Interrogatus legatus cujusdam principis prudentis a principe prudenti qui legatum invenit illitteratupis pro maxima sapientia et prudentia. Respondit, inducias respondendi datas refutans: Mensura, modus in omni opere maxime principis; sicque, quem prius aestimabat fatuum, reputavit prudentissimum, ejus verbum memoriter recolens in omni opeos vero stultorum pascitur imperitia. » S. De abbate Igniacensi, ait : In ore ejus risus nunquam apparuit, qui assistentium gratia quandoque faciem serenavit; sed, si bene recolitis, risum integrum non admisit. Et Dominus ter flevisse legitur, sed ridetis, quoniam lugebitis . » Sectemur ergo mentis hilaritatem, sic ut non comitetur lascivia: « Jucundemur secundum faciem sanctorum, habentes faciem euntium » in Jerusalem. Sed nunquid quidem quod habita causa interiore laeti
Abbreviated transcription (Latin):
Scio hñdare ⁊ c̃. Sic enim iustificata
est sapientia a filiis suis. Non est gͦ
a cõi uita ut ait iesꝵ. recedendum
ne singularis ferus factus. Si ingͦs¬
sus fueris in publicum semines
murmur in populo ⁊ spectantib
parias ad ammnirationem merea¬

Expanded text:
ndare , » etc. Sic enim: « Justificata est sapientia a filiis suis . » Non est ergo a communi vita, ut ait Hieronymus, recedendum, ne « singularis ferus » factus, si egressus fueris in publicum, semines murmur in populo, et spectantibus parias admirationem, merea
Abbreviated transcription (Latin):
uitat acceptor fieri ꝑsonarran:
tit canis rabidꝰ. coruusq ꝓ triͣstes ⁊ ab
iector ear̃ incurrens ingratitudinem.
Uitansq cuiusdam urbane societatsͤ
sobrietatem effectus ebrius pocuis
quam sobrius: ⁊ dum uitant stulti
uicia incontraria currunt. Est inter
thanaim quiddã socerumq .m. Me

Expanded text:
itat acceptor fieri personarum, « fit canis rabidus, torvusque Procrustes, » et abjector earum, incurrens ingratitudinem, vitansque cujusdam urbanae societatis sobrietatem, effectus ebrius potius quam sobrius, quia: Dum vitant stulti vitia in contraria currunt. 175 Est inter Tanaim quiddam, socerumque
Abbreviated transcription (Latin):
one quia non ait apostolus. glo¬
ria nostra hec est testm̃ aliene
uel maioris uel minoris gratie.
culta. non est ipsa quoq alieno
subiecta udicio et adeo nullus
presumat contra eam uel pro¬
ferre uelcogitare sententiam
dicens. qui seruat castitatem
uel illud uel qd̾libet aliud mã¬
datum. si enim ꝓutant qd̾ nemo:
ipse sit nemo. ¶tem huius¬
modi suspiciosi ⁊ temerarii iudi¬
ces de occultis iudicantes cordiũ¬

Expanded text:
one, quia non ait Apostolus: « Gloone, quia non ait Apostolus: « Gloria nostra est testimonium, » alienae vel malitiae, vel minoris gratiae,culta, non est ipsa quoque alieno subjecta judicio, et ideo nullus praesumat contra eam, vel proferre, vel cogitare sententiam dicens: Quis servat castitatem, vel illud, vel quodlibet aliud mandatum? Si enim putat quod nemo, ipse sit nemo. Item: hujusmodi suspiciosi et temerarii judices de occultis cordiu
Abbreviated transcription (Latin):
ciet peccata dampnandorum et
ciose erratur in reb ut qui malũ
putat bonum . ⁊ bonum malum.
qui uirtutes non appropriat ⁊
uicia non detestatur ꝓfecto si
aliqua suspicione erratur in hoĩ¬
b uenialis est et humana temp¬
tatio. de quib sepe nr̃a credulitas
fallitur nec mirum quia et de
eisdem non numquam hẏstoria
et multo magis fama mentitur
qd̾ si de his temptemur: iudicia
saltem et diffiniguas sententias
ro.xlu. tu qui es qui iudicas sertiũ
alienum: suo domino stat aut ca¬
dit.Non ergo amplius inuicem¬
nos iudicemus s hoc iudicate ma¬
gis ne ponatis offendiculum fratͥ
nescimus. uel si etiam aꝑta sint
mala de sani. non desꝑemus. Qui
erit. In hiis ergo duob temerariũ
iudicium est. qd̾ ex uicio suꝑbie
uel inuidie illoꝵ est. qui magis
amant uituꝑare quam᷑ amarẽ.
Quib dicitur. Nolite uidicare u
non iudicabimin. ¶tem.ii.¬
ad corrinth̾. gła nr̃a hec est. tes .9.
nr̃e. augꝰ Non consideres glori¬
am istam ex aliquorum comꝑati¬

Expanded text:
ciat peccata damnatorum, « ciose erratur in rebus, ut qui malum putat bonum, et bonum malum, qui virtutes non approbat et vitia non detestatur. Profecto si aliqua suspicione erratur in hominibus, venialis est et humana tentatio, de quibus saepe nostra credulitas fallitur. Nec mirum, quia et de eisdem nonnunquam historia, et multo magis fama mentitur. Quod si de his tentemur, judicia saltem, et definitivas sententias XIV: « Tu quis es, qui judicas servum alienum? suo Domino stat, aut cadit. Non ergo amplius nos invicem judicemus, sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri nescimus; vel si etiam aperta sint mala, de sanitate non desperemus. Qui us. In his ergo duobus temerarium judicium est, quod ex vitio superbiae vel invidiae illorum est, qui magis amant vituperare 194 quam emendare. Quibus dicitur: « Nolite judicare, ut non judicemini . » Item II Corinus: Non consideres gloriam istam ex aliquorum comparati
Abbreviated transcription (Latin):
endum quod quia occulta hominũ
non uidentur datus est. suspici olb
locus. quas dominus in ewangelio eũ
de fine operum precepiss ne .s. iustici¬
am suam facerent. uel propter laudes
hominum uel pecuniam. uel etiam
uictum ⁊ uestitum quia poteramus
eam sufpicari ꝓpter ħ factam ꝓhibuit
dicens. Nolite uidicare alios ex suspicio¬
nib et̃ non iudicabimini nec contẽp¬
nabimini nec ab aliis suspic itione. iudicabimin.
ludicͥa enum nr̃a de occultis temerarsa
sunt. de quib tantum suum est iudi¬
care cuius iudicia uera ⁊ iocundaͣre
uero ꝑsonarum soli iudici:⁊ non nisi
conui ctarum in iudicio uel confessa
et diabolicum est inaliamͫ partem
declinare et  magis ꝓnum esse ad ma¬
cum ignoretur quo animo fiant
iudicare ꝓhibenur. Quod sierraue¬
rit ⁊ sciatur ⁊̃ malo animo fieri
ab eo: pacienter feras erroremr uel

Expanded text:
endum quod quia occulta hominum endum quod quia occulta hominum non videntur, datus est suspicionibus locus, quas Dominus in Evangelio , cum de fine operum praecepisset, ne scilicet justitiam suam facerent, vel propter laudes hominum, vel propter pecuniam, vel etiam victum vel vestitum, quia poteramus eam suspicari propter hoc factam, prohibuit dicens: « Nolite judicare » alios, ex suspicionibus, « et non judicabimini , » non condemnabimini, nec ab aliis suspicione judicabimini. Judicia enim nostra de occultis temeraria sunt; de quibus suum tantum est judicare, cujus judicia vera et occulta. vero personarum soli judici, et nonnisi convictarum in judicio, vel confessaret diabolicum est in aliam partem declinare, et magis pronum esse ad macum ignoretur quo animo fiant, judicare prohibemur. Quod si erraverit, et scienter etiam malo animo fieri ab eo, patienter feras, errorem orat
Abbreviated transcription (Latin):
obiit antequam ad eum ꝑueni
re potuiss se ab officio suspendit
tis in mare.d̾o uouens se ampliuᷤ
officium sacerdotis exetutorum
rie qd̾ ei remissum fu̾it peccatũ
quo se ligatum putabat exfaci¬
li actione. Cui facto ortolano mnan
penitentia rediit reuersusq pue¬
rum resuscitauit u baptrzauit. Con
actionem. s et radicem temerarii
iudicii hoc est suspicionem. Unde
ut faciat qd̃ ꝑ eloquia desdocet᷑
ne de bonis uel malis aliorum ma¬
lam uel falsam: heam suspicionẽ
q̃ est obprobrium meum quia et¬
sepe ałr quam res sit ẽe. puto ⁊ ita
culpam quam in aliis suspior me¬
am esse ostendo. Cuius enim oculꝰ
de facili uidet uanitatem os loqͦ.
manus ue oꝑatur. qd̾ in se agitur.
hoc de alio suspicatur. ut etiam
propter quod bona facit. propter
hoc credat ⁊ alterum facere. bona
aliorum pura ex animo suo solo esti¬
mans suꝑficialia suisq similia ¶ tẽ
augusiinus. suꝑ eundem locum Sci¬

Expanded text:
erum qui obiit antequam ad eum forte erum qui obiit antequam ad eum forte accedere potuisset se ab officio suspendit, tis in mare, Deo vovens se amplius officium sacerdotis non fore exiderit quod ei remissum fuerit peccatum, quo se ligatum putabat ex facili occasione. Cui, facto hortulano in Aneracta poenitentia rediit, reversusque puerum resuscitavit et baptizavit. CAPUT asionem, sed et radicem temerarii judicii, hoc est suspicionem. Unde, ut faciat quod per eloquia Dei doceatur, ne de bonis, vel malis aliorum, malam vel falsam habeam opinionem, quae est « opprobrium meum; » quia saepe aliter quam res sit esse puto, et ita culpam, quam in aliis suspicor, meam esse ostendo. Cujus enim oculus de facili videt vanitatem, os loquitur, manusve operatur, quod in se agitur, hoc de alio suspicatur, ut etiam propter quod bona facit, propter hoc credat et alterum facere, bona aliorum pura, ex animo suo solo aestimans superficialia suisque similia. Item Augustinus super eumdem locum. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
ne et uos eritis causa necis omnium.
tem.exo. lii. Si bos cornupeta
rem. bos lapidib obruetur et dñm
illius obrͣuent. Timeant ergo qͥden¬
tatas et feroces nutriunt bestias max¬
une prelati eccłie: quib leuriori belia
censu constar. quam uenter pauꝑis
et inopis. Excusantes autem se ab
occasione peccati prestitas ntfi ma¬
nu peccaueri nt se reos esse non
putantes similes sunt primis pa¬
tu ui. ꝑ discipulum traditus es. a
preside iudicanis. a romanis mi. cru
hal ut nichil. fecisse uiderentur.
Et hoc hodie querimus .s. non ut
non peccemus s ne peccare uidea¬
mur. hii etiam similes sunt pha¬
riseis dicentib in iac. apłoꝵ. predi¬
cantibius xp̃m. Nlumquid ⁊ san¬
guinem istilis uultis incapd̾ nos¬
trum refundere s adhuc sanguis
eum longa manu peccass peiͤ oͣm
ni um officialium suoꝵ sicur ⁊ ꝑ
os ꝓprium confessus est peccata
pendendo. facite opus qd̾ habetis fa¬
cere. omnib dieb uite sue doluit.
Sanctus etiam maurilius ceno

Expanded text:
ne, et vos eritis causa necis omnium. » Item Exodi XXI: « Si bos cornupeta rem, bos lapidibus obruetur, et dominum illius occident. » Timeant ergo qui dentatas et feroces nutriunt bestias, maxime praelati Ecclesiae, quibus leviori bellua censu constat, quam venter pauperis et inopis. Excusantes autem se ab occasione peccati praestita, nisi manu peccaverint, se reos non putantes, similes sunt primis pa Per discipulum traditus est, a praeside judicatus, a Romanis militibuut nihil facere viderentur, et hoc hodie quaerimus, scilicet non ut peccemus, sed ne peccare videamur. Hi autem similes sunt Pharisae is dicentibus in Actis apost. praedicantibus Christum: Nunquid « et sanguinem istius vultis in caput nostrum refundere? » sed adhuc sanguis cum longa manu peccasset, per ora omnium officialium suorum, sicut et per os proprium, confessus est peccata pendendo: « Facite opus quod habetis facere, » omnibus diebus vitae suae doluit. Sanctus etiam Maurilius Andeg
Abbreviated transcription (Latin):
fodit forieam incidet in eam.
Et qui uoluit lapidem reuerte¬
tur ad ełlm. Unde eccsticꝰ. lxxai.
Qui in altum mittit lapidem
suꝑ capud erus cadet. et plagã
in eo. Et quilaqueum ponit alis
ꝑibit illo facienti nequissimũ
consiliũ suꝑ illũ deuoluetur.
et non cognoscet uñ adueniet
ei ¶ Item iuxta uerbum sapi¬
entis. omnis fraus in se reuer¬
sa colliditur. ¶ Item dominꝰ
quod seminauerit homor hoc
et metet. Et uixta quam men¬
uiri edificantes turrim sy
Item ꝑ exempla. Goliar glãs¬
dio quo putauit daid inter¬
ficerer inter fectus est. ¶Item
aman in paribulo quod pera¬
uerat mardocho suspensus est.
cui in plenitudinem potestatis
et diuiciarum potestates posses

Expanded text:
fodit foveam, incidet in eam, et qui volvit lapidem revertetur ad eum. » Unde Eccli. c. XXVII: « Qui in altum mittit lapidem, super caput ejus cadet, et plaga din eo; et qui laqueum ponit alii, peribit in illo; facienti nequissimum consilium, super ipsum devolvetur, et non agnoscet unde adveniet illi. » Item juxta verbum Sapientis: Omnis fraus in se conversa colliditur. Item Dominus: « Quae seminavit homo, haec et metet ; et juxta quam menViri aedificaItem per exempla. Golias gladio, quo putavit David interficere, interfectus est . Aman in patibulo, quod paraverat Mardochaeo suspensus est; cui in plenitudinem potestatis, et divitiarum possessione
Abbreviated transcription (Latin):
pͣͥma ÷ ꝯsuetudo peccandi. a quadif.
ficile qͥs auelli pͭ: cuiꝰ usus dediscit᷑
egre. qr ꝯsuetudo maximũ uincłm
i difficile a uelli p̾otest a ꝯsuetudi¬
ne cuiꝰ usus multo detinuit tẽꝑe
⁊ magna placuit uoluntate. Ut
canis a corio ñ det̾rebit᷑ uncto. Sic
nec assuetus peccare a pcc̃o. q .ii. p̃¬
mitur lapide ꝯsuetudinis peccatidi
quatriduanus fecet cũ lazaro se¬
detq intenebris .⁊ umbra mortis:
uinctus in mendicitate ⁊ ferro .i.
ꝑpetratarũ. Uiscosa enim ẽ molita

Expanded text:
 consuetudo peccandi, a qua quis difficile avelli potest, cujus usus dediscitur aegre; quia consuetudo maximum vinculum et difficile avelli potest a consuetudine, cujus usus multo detinuit tempore, et magna placuit voluptate : Ut canis a corio non exterrebitur uncto. Sic nec assuetus peccare a peccato. Qui enim premitur lapide consuetudinis peccati, quatriduanus fetet cum Lazaro, « sedetque in tenebris et umbra mortis , vinctus in mendicitate et ferro , » id perpetratarum. Viscosa enim est inolita
Abbreviated transcription (Latin):
potes cogitare: quã sentias. Illuc
.N. tota mentis rapitur intentio. uͥ
⁊uis doloris. delicata aũ res ẽ pña i¬
motis obstacłis. ⁊ aliĩs curis Eẜcũ om̃ẽ
hora uicturi totũ soluemꝰ. łi erit ina¬
nis actio iudicis erga nos. nͥ ea potest
mopia debitoris exclud̾e. cłi toto tẽꝑe nice
nẽ pͥgatoriũ quẽ p̃cauisse debueramꝰ.
qͥ grauior ⁊ exqͥsitissimis martyͥrũ tor¬
m̃tis. scientes qr au̾ d̾s punit aũ hõ i¬

Expanded text:
potes cogitare quam sentias. Illuc enim tota mentis rapitur intentio, ubi est vis doloris. Delicata autem res est poenimotis obstaculis et aliis curis. Et cum omnem hora victuri totum solvemus? Non erit inanis actio judicis contra nos, nec eam potest inopia debitoris excludere, cum toto tempore vitae nem purgatorium, quem praecavisse debueramus, qui gravior est exquisitissimis martyrum tormentis, scientes quod, aut Deus punit, aut ho
Abbreviated transcription (Latin):
egꝰtanti det᷑ spaciũ delib̾andi ⁊ peni¬
tendi. tñ absorbtus a morbo p̃ acumi¬
ne eiꝰ. totus morbo seruis. ⁊ intẽdis ñ
cas medicũ corꝑalẽ qͣm spĩalẽ: plus
gaudes de aduentu medici quã ꝯfesso¬
ris. Uñ. ha quã sollicito qͥsq labore
occursat medico carnis amore. de mor¬
bis anme nulla querela egͣssũ sequit

Expanded text:
aegrotanti detur spatium deliberandi et poenitendi, tamen absorptus a morbo, prae acumine ejus, totus morbo servis et intendis, nocas medicum corporalem quam spiritualem; plus gaudes, de adventu medici quam confessorimonia Ha quam solicito quisque labore Occursat medico carnis amore: De moribus anime nulla querela; Egressam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
in dño.primus ẽ in mundo. ⁊ ad
mundũ. quo ad necessitatẽ. Sc̃d̾̃s
in mundo ⁊ ad culpam. t ercius
u mundo. s a mundo et aculpa
quidã inculpa nõ resurgentes. Sed̾o:
dormiunt mode de peccato peni¬
tentes. modo in illud relabentes.
tercio obdormuint finaliter in
peccato suo decedentes. Contra q̃
qui etiam cõminans pigͥs. ps̃o.
.lxxi. adnectit. In labore ho. non¬

Expanded text:
ino . » Primus, est in mundo, et ad mundum, quoad necessitatem; secundus, in mundo et ad culpam; tertius, in mundo, sed a mundo et a culpa quidam in culpa, non resurgentes; secundo dormitant, modo de peccato poenitentes, modo in illud relabentes; tertio obdormiunt finaliter in peccato suo decedentes. Contra que» Qui etiam comminans pigris psalmo LXXII adnectit: « In labore homin
Abbreviated transcription (Latin):
te totũ corpus .s. intellige. labor
enim consistit uon tantum in
ad quirendo cibũ. s inuestiendo.
in edificiũ in quo hitet p̃parando.
Est enim labor multiplex natu¬
re. gr̃e uculpe labor nature mul¬
rem nature qui est .s. qui ad neces¬
sitatẽ. udi ait. HMolite sollicii
esse de crastino s sollicitudinẽ¬
uiciosam. non necessariam ꝓui¬
dentiam. labor gratie est ad gra¬
tiã iꝓpter gratiã. qui duplex est

Expanded text:
et corpus intellige. Labor enim hominis consistit, non tantum in acquirendo cibum, sed in vestiendo, in aedificium, in quo habitet, praeparando. Est autem labor multiplex: naturae, gratiae et culpae. Labor naturae durem naturae, qui est scilicet ad necessitatem, ubi ait: « Nolite solliciti esse de crastino Matvitiosam, non necessariam providentiam. Labor gratiae est ad gratiam, et propter gratiam. Qui duplex est,
Abbreviated transcription (Latin):
Raptores enim sunt qui ea con¬
ditione metunt a subditis car¬
nalia. ut seminent eis spũalia:
nec seminant ummo peiores fe¬
neratorib puta nullam ritilita¬
tẽ eis ã quib metunt conferen¬
tes. s nocumentum prebentes:
si ꝓ eis or auerĩt. quia cũl is que¬
displicet ad inter cedendũ mitti¬
tur irati aninius ad deteriora
ꝓuocatur. Quomodo in dolore et
et deliciis mundi affluũt. uel quo
ta et serui. Arsenꝰ primo comes
palatinus. postea heremita max¬
dã ait. Quẽ inquã estimas sapi¬
etem: Cui ille. Illũ demonstrans
litteratũ. legĩs ꝑitũ ⁊ diuitem.
Non inquit. S iste ẽ sapiens de
monstrato agritola. Uidua etiã
moriens sepeliri in camisia sibi
data recusabat dicens. Sepeliar
in camisia manib me.¬
is elaborata non alienis. ¶tẽ¬

Expanded text:
Raptores enim sunt, qui ea conditione metunt a subditis carnalia, ut seminent eis spiritualia, nec seminant . » Imo pejores feneratoribus; puta nullam utilitatem eis, a quibus metunt, conferentes, sed nocumentum praebentes, si pro eis oraverint. Quia cum is displicet, qui ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora ovocatur. Quomodo in dolore et unt et deliciis mundi affluunt? Vel quomta et servi? Arsenius, primo comes Palatinus, postea eremita maxdam ait: Quem, inquam, aestimas sapientem? Cui ille: illum, demonstrans litteratum, legisperitum et divitem. Non, inquit, sed iste sapiens est, demonstrans agricolam. Vidua etiam moriens sepeliri data, dicens: Sepeliar quidem in camisia manibus meis elaborata, non alienis. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
bono. ł inius bonumꝰ maiuis
bonũ maltei bono. utiliora post¬
ponentes minus utilib. eum di
est possponere minus bonũ ma
ordinis mitoꝵ irritat formã et
malũ non dico simphciter s cõ¬
ꝑatiue ⁊ respectu mali maioris
Sepe enim peccata aggranamꝰ
ut homo ea magis caueat. uel
si ea ꝑpetrauerit: magis in se pu¬
niat᷑. E Item ps̃o.s.xuiii. sub
litera ioch. da michi intellectũ
intelligenda mandata. ¶tẽ
apł̃s. ca. ultimo. Siquis apposue¬
rit ad hec tradiciones inuciles
uel prauas et molles expositiones
addendo apponet᷑ deus suꝑ eund̃
plagas ⁊ scriptas in hoc sbro.
gando auferet deus ꝑtem eus de
libro uite ¶Item deutr̃ / xlut.⁊

Expanded text:
bono; vel minus bonum majus bono; vel minus bonum majus bonum, majore bono, utiliora postponentes minus utilibus, cum diest praeponere minus bonum majordinis meritorum irritat formam et malum, non dico simpliciter, sed comparatione et respectu majoris mali. Saepe enim peccata aggravamus, ut homo ea magis caveat, vel si ea perpetraverit, magis in se puniat. Item psalmus CXVIII, sub littera Job: « Da mihi intellectum, intelligenda mandata. Item Apocalypsis ultimo: « Si quis apposuerit ad haec, » traditiones inutiles vel pravas, et molles expositiones addendo, applagas, quae scriptae sunt in hoc libro: us, auferet deus partem eius de ligno uitae e
Abbreviated transcription (Latin):
que equipollet exrori. Ponentes
nis ⁊ si ñ malis. quib uitas odiũ
perit qui bono odore moͣ. falsitas
autem amata. Cauend̾ igitur
tur enim quedã uie recte ⁊ ius¬
tissime. nouissima tam̃ earum
duoit in infernum. Est enim
iustus qui ꝑit in iusticia sua .n.
ii. esse uistus. Ut ergo hoc ma¬
ledictũ non incur ramus. nec
ad dext̾r̃a nec ad sinistrã decli¬
nemus. aquila autẽ significau¬
tius transtulit. Ueh ulis quidi¬
non autem circa iͦ. Ius. enim di¬
uĩ debet esse in plano et luce scĩe.
Quid ergo tiel quomodo iudicand̃
de subilib rechib sẏmonie. moro¬
se etiã delectationis: nũqͥd erit
mus hoc maledictũ eo qd̃ de faci¬
li malis adulem᷑ ꝓpter eoꝵ poten¬
tiam. et bonos contempnamus
ꝓpter eorũ inopiã. ¶ Item ꝓce¬
dendũ ex hac auctoritate. eh il¬
lis qui dñt bonũ malũ. i eꝯ. Simi¬
ꝑ crassam ignorantiam maius
bonũ. sminis bonum minori

Expanded text:
quae aequipollet errori, « ponentequae aequipollet errori, « ponentebonis, etsi non malis; quibus, « veritas odium parit , qui bono odore moriuntur, falsitas autem amara. Cavendum igitur tur » enim « quaedam viae recte et » justissimae, « novissima tamen earum ducunt in infernum . Est enim justus qui perit in justitia sua. Noli nimis esse justus . » Ut ergo hoc maledictum non incurramus, « nec ad dextram, nec ad sinistram declinemus . » Aquila autem significantius transtulit: « Vae illis qui dim, excusat, non autem circa jus. Jus enim divinum debet esse in plano et in luce scientiae. Quid igitur vel quomodo judicandum de subtilibus retibus Simoniae, morosae etiam delectationis? Nunquid erit cavemus maledictum, eo quod de facili malis adulemur propter eorum potentiam, et bonos contemnamus propter eorum inopiam. Item: Procedendum ex hac auctoritate: « Vae illis, qui dicunt bonum malum, » etc. Simil crassam ignorantiam, majus bonum minus bonum, minore
Abbreviated transcription (Latin):
uirgp se malle centies a lubrico
carnis abstinuisse inuana gloria
ourrunt. licet nirgintas maxime
cõmemdabilis sit: simiłr ⁊ continẽ¬
tia . Iirgines enim angelice con¬
uersationi uitinantire. Sic q ex
mollicie huius arcus et ignorau¬
tia ꝓuenit in distinetio boni ad
maius donum. moli etiam ad ma¬
iuis malũ qd̾ non est mediocriter
errare. licet autẽ petcata non sĩt
gantes sepe crimina minora. qr
.s. usibilia ut lubricũ carnis et
huiusmodi preferũt maiorib qi
inrsibilia et ideo ꝑiculosiora. Alii
eqͣrio. rectius intuentes ꝓ hac in¬
discretione criminũ ⁊ mollicie.
Quidam de laico raptore ⁊ semicłi¬
tamen qd uispullo facit fecit ⁊ me¬
dicus. ⁊ hoc qd̾ uispiłlo ⁊ raptor fe¬
citi facit archidiaconus. de iuispi¬
lone factus maior iuispillo¶ Itẽ
contra huusmodi pessimos int̾¬
pretes ait ysaias .xu. Ueh qui dici¬
tis malum bonũ ibonũ malũ.
ꝑ scientiam et ignorantiam crassã

Expanded text:
virgo, se malle centies a lubrico virgo, se malle centies a lubrico carnis abstinuisse ex vana gloria,in contraria currunt, Licet virginitas maxime commendabilis sit, similiter et continentia. Virgines enim angelicae conversationi vicinantur, sicque ex mollitie hujus arcus, et ignorantia, provenit indistinctio boni ad majus bonum, mali ad majus, quod non est mediocriter errare. Licet autem peccata non sint gantes, saepe crimina minora, quia scilicet visibilia, ut lubricum carnis, et hujusmodi, praeferunt majoribus, quia invisibilia et ideo periculosiora. Alii econtrario rectius intuentes pro hac indiscretione criminum et mollitie. Quidam de laico raptore et semicleritamen quod vispillo facit, fecerat et medicus. Et hic quod vispillo et raptor fecit, facit archidiaconus, de vispillone factus major vispillo. Item contra hujusmodi pessimos interpretes ait Isaias, cap. V: « Vae qui dicitis malum bonum, et bonum malum, » per scientiam et ignorantiam crassam,
Abbreviated transcription (Latin):
cipes et maiores infatuant diten¬
tes eos non teneri ad omnia p̾cep¬
ta dñi.s posse dispensari cũ cis ꝑꝑ
gen̾is sui ꝓbͣitatemͫ dignitatem
fauorẽ ꝓpħarẽ ne decrescat ⁊ hu¬
uismodi. Et hut huiusmodi homi¬
nes magis rudicalos ꝑ exempla
ostendam. audi uerbum cuiusdã
gerentis ꝑsonã multarũ facierũ.
latus et litteratus audiens confes¬
sionem meã iniungeret omnib¬
dignitatib meis renunciare pret¬
quam uii.cum metã ubi non se¬
minaui. et colligam ubi non sꝑsi. ł
non ministraui. Ipse uero hec sub
silentio preteriens ꝓ delictis tm̃
uiuentutis mee et quibusdam
minorib truninib me corripu¬
it et satiffactionẽ si liberarer agen¬
dam iniunxit. Alius etiam non uͥ
go asser ebat se malle cencies pec¬
casse in spm scm̃ dũ tamen peni¬
tuiss quã semel incidisse in lubri¬
cũ carns. Alius se malle habere
iiii. concubinas quam .iiii. archidi¬
aconatas. alius eꝯ. Itẽ alius non

Expanded text:
cipes et majores infatuant, dicencipes et majores infatuant, dicentes eos non teneri ad omnia praecepta Domini, sed posse dispensari cum eis propter generis sui nobilitatem, dignitatem, famam popularem, ne decrescat, et hujusmodi. Et 215 ut hujusmodi homines magis ridiculos per exempla ostendam, audi verbum cujusdam gerentis personam multarum facierum. latus et litteratus, audiens confessionem meam, mihi injungeret renpraeterquam uni, « cum meterem, ubi non seminavi, et colligerem, ubi non sparsi, » nec ministravi. Ipse vero hoc sub silentio praeteriens, pro delictis tantum juventutis meae, et quibusdam minoribus criminibus me corripuit, et satisfactionem, si liberarer, esse agendam injunxit. Alius etiam  ms. vero, non virgo, asserebat se malle centies peccasse in Spiritum sanctum, dum tamen poenituisset, quam semel incidisse in lubricum carnis. Alius se malle habere quatuor concubinas, quam quatuor archidiaconatus. Alius econtrario. Item alius, non
Abbreviated transcription (Latin):
et exactiones facimus: uel si ti¬
memus prebere alicui occasionem
uel oportunitatem fornican di:im
enda minora mala ne alii maioea¬
chor .xxiii. Infacie dum presens
sum uidece. nobis hũilis. Non asꝑe
corripiendo. Absens autẽ non con¬
fido in uobis. ut dicitis confident̃.
Et asꝑe nos ꝑ epistolas redargu
coactus. effeminem et molliam
arcũ dñi p̃sens. s non est ita. sicut
enim absens ita et presens corripio.
tem. contra hoseinneos s effe¬
ininatos eunuchizantes ꝙuirile.
et rebꝰtum est. inarcu domi¬
ram a uobis uirum fortẽ. et pru¬
dentẽ imstici eloquii:et dabo uo¬
bis pueros principes⁊ effemina¬
ti dominabuntur uobis. Qͥ utinã
sacre scpͥturenon dominarentur:
norant sacram scͥpturam llel es
rigorẽ leniunt habentes. sta. ⁊ sta¬
teram cum quibusdam crimina
exaggerant et aggrauanttalii
leuigant et demusceznt. s taterã
dolosam habent maxime adula¬
tores auliei qui sicut romulde safi¬
diuina poemata narrant. et pͥn¬

Expanded text:
et exactiones facimus? Vel si timemus praebere alicui occasionem, vel opportunitatem fornicandi, curenda minora mala, ne alii faciaCor. X: « In facie, » dum praesens sum, « videor vobis humilis, » non aspere corripiendo: « Absens autem confido in vobis, » ut dicitis, confidenter et aspere vos per epistolas redarguecoactus, effeminem et molliam arcum Domini praesens, sed non est ita. Sicut enim absens, ita et praesens corripio. Item: Contra hos eunuchos et effeminatos, eunuchizantes quod virile et robustum est in arcu Domiram a vobis virum fortem et prudentem mystici eloquii, et dabo vobis pueros principes, et effeminati dominabuntur vobis. » Qui, utinam sacrae Scripturae non dominarentur, norent sacram Scripturam, vel ejus rigorem leniunt, habentes stateram et stateram, cum quibusdam crimina exaggerent et aggravent, aliis levigent et demulceant. Stateram dolosam habent maxime adulatores aulici, qui sicut. Romulidae satudivina poemata narrant. Et prin
Abbreviated transcription (Latin):
hic labor duplicẽ laborẽ gratie
premissũ. habet sequi non p̾ce¬
dere. s non quodãmodo comita¬
ri. ne prius sit homo ca nalis
riã. Alius ꝓpter luxuriã. alius ꝓpt̾
guła. et ita de ceteris. ut tota die
sit suꝑ muros babilonis iniquitas
pã ẽ. s ⁊ ipsũ culpa est. U̾ntm̃ labo¬
rẽ nature boni sepe conuer¬
tunt in laborẽ gr̃e. Sepe autẽ ut

Expanded text:
hic labor duplicem laborem gratiae praemissum habet sequi, non praecedere, sed nec quodammodo comitari, ne prius sit homo carnalis riam, alius propter luxuriam, alius propter gulam, et ita de caeteris, « ut tota die sit super muros Babylonis iniquitas,pam est, sed et ipsum culpa est. Verumtamen laborem naturae, boni, ut saepe, convertunt in laborem g
Abbreviated transcription (Latin):
as enim habet manris peniten¬
tia. laborem .s. penitentiase ad de¬
lenda peccata preterita. castiga¬
tionem carnis aduitanda futu¬
ra. Ero hiis laborib dicitur no¬
bis quia deus bonoꝵ nostroꝵ nõ
eget. horũ enim debitores sumus
ut salutem amissã recuperemꝰ.
Tercius labor gratie consistit
circa prouisionẽ ꝓximi ut eũ
instituas in uia dei. omne talẽ¬
tã tibi cõmissũ pro loco ⁊ tem¬
pore ei eroges cũ paulo qui ait.
enim infir matur .⁊ c̃. Et exerti¬

Expanded text:
autem habet manus poenitentia: laborem scilicet poenitentialem, ad delenda praeterita peccata; castigationem carnis ad vitanda futura. Pro his laboribus dicitur nobis: « Quia Deus bonorum nostrorum non eget ; » horum enim debitores sumus, ut salutem amissam 220 recuperemus. Tertius labor gratiae consistit circa provisionem proximi, ut eum instruas in via Domini, omne talentum tibi commissum pro loco et tempore ei eroges, cum Paulo qui ait: enim infirmatur, et e
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ laborau̾is et benedictione
mano hominũ pigricia redar¬
gui. possit ⁊ inueniri. inaxime
in clero reperitur. quia omna ocia
ipsos. Cium tamen dicat apostolꝰ.
hiis denuncia. ut panem suũ .s.
proprii laboris manducẽt. Et

Expanded text:
autem non laboraveris, et benedictione mano, pigritia redargui possit et inveniri, maxime in clero reperitur, quia magna otiaeos, cum tamen dicat Apostolus: « His denuntia, ut panem suum, » scilicet proprii laboris, « manduc
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis que ad deum. scd̾m in hiis
que ad te ipsũ. terciũ in hiis que
ad proximũ. igila ergo in hiis
plicẽ hostẽ .s. diabolũ. mund̾. et cor¬
pus ꝓprium. fremit mundus. p̃mit
te. An gallicantu. An mane. que
apło sic censentur. Conticiniũ in¬
tempestũ. galli cantũ ante lucanũ.
Quaruor autẽ distinguntur ꝓꝑ.¬
iiii. cardinales uirtutes. St ui¬
giles sic ut prudenter et disere¬
te eligas in necc̃iis. electa fortiter
conserues in aduersis. tẽꝑant̾ uiuaᷤ
in ꝓsperis. iuste nigiliã tuã custo¬
dias ne sompnus culpe obcrepat.
Est autem quadruplex sompnꝰ.
Nature Ad necc̃itatẽ. qͥ s. suꝑfluꝰ
fu̾it: malus est. uñ pͥlꝰ uigil a

Expanded text:
in his quae sunt ad Deum; secunda in his quae ad te ipsum; tertia in his quae ad proximum. Vigila ergo in his qiplicem hostem, scilicet diabolum, mundum, et corpus proprium. Fremit mundus, premitte, an galli cantu, an mane, » quae a philosopho sic censentur: conticinium, intempestum, gallicantus, ante lucanum. Quatuor autem distinguuntur  cardinales virtutes: ut vigiles sic ut prudenter et discrete eligas in necessariis, electa fortiter conserves, in adversis temperanter, in prosperis juste vigiliam tuam custodias ne somnus culpae obrepat. Est autem quadruplex somnus: naturae, ad necessitatem qui si superfluus fuerit, malus est. Unde: Plus vigila
Abbreviated transcription (Latin):
in.circa quã fodiendã. stcoran¬
dã. putandã. pastiriandã cũ
maior debeat esse cura sp̃c quã
corporis. amplior sollicitudo ad¬
hibenda est. maxime eũ ꝓuiden¬
tia x p̃iana semꝑ uigilet ut homo
dominus in udicio omissa ex ꝑ¬
brabit non cominissa ꝓ quib cer¬
tũ est. transgressores esse dãpna¬
ge nomine cibi erogandi: om̃e
talentũ tibi cõmissũ quo iuuare
potes ꝓximũ. Nec sufficit si aliqũ¬
ducare: qr ⁊ hoc sepe malus facit
linquẽtẽ. non autẽ modicus s qͦm
possunt hiĩ discerni. ¶ Itẽ dñs
in ewangelio. Non tantũ facientẽ
mala s et feritũ torpentẽ a bono
dampniat dicens. Omnis ar. q̃ ñ fa.¬

Expanded text:
Circa quam fodiendam, stercorandam, putandam, pastinandam, cum major debeat esse cura spiritus quam corporis, amplior sollicitudo adhibenda est, maxime cum providentia Christiana semper vigilet, ut homo Dominus in judicio omissa exprobravit non commissa, pro quibus certum est transgressores esse damnage: nomine cibi erogandi, omne talentum tibi commissum, quo juvare potes proximum. Nec sufficit, si aliquaducare, quia et hoc saepe malus facit;linquentem, non autem modicus. Sed quomodo possunt haec discerni? Item Dominus in Evangelio, non tantum facientem mala, sed et servum torpentem a bono damnat, dicens: « Omnis arbor, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sa ait incantico. Ego dormio et cor
meũ ui. Sic caro nr̃a dormiat. ut
mens in xp̃o uigilee. St petr us
in  epł̃a ait infine. Sobrii estote et
etiam ꝓmisit coronam uigilanti
ugilias ait. Et si uenerit in scd̾a
uigilia ⁊ si in tercia ue. et ita inue¬

Expanded text:
sa ait in Cantico: « Ego dormio, et cor meum vigilat . » Sic caro nostra dormiat, ut mens in Christo vigilet. Et Petrus in I epist. ait in fine: « Sobrii estote et etiam « promisit coronam vigilantibuens tres vigilias, ait: « Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia vene
Abbreviated transcription (Latin):
ectͣstes .uii. stultus ⁊ piger compli¬
cat manus suas. ⁊ comedit car¬
nes suas inuidẽs. hoc yꝑbolice
dictũ est. quasi tanta in opia se¬
pe premitur piger. qd̾ si fieri
poss comederet car nes suas uł
pigricia eiꝰ causa est. quare co¬
medantur i deuorentur igne
tur suꝑ asꝑnationẽ illius. De
stercore boum lapidandus est pi¬
ger.i. de dura increpatione pec¬
cati sui. et omnis qui tetigerit
eum : excutiet manus ¶ I tem
idem. lxxxui. Seruo maliuolo
tortura et compedes debentur
mitte gͥ illum in oꝑationes ue
uacet. Multam enĩ maliciã
docuit ociositas laxa manus
illi. ⁊ querit libertatẽ. Ideo con¬
stitue eũ in assid̾o oꝑe euius col¬
lum incuruet iugñͣ ⁊ lorũ. sic
enim condecet ilbã. filius autẽ
quecũꝙ pofest ex amore opera¬
bitur. ¶Itẽ comicꝰ. Uide qͥd faci¬
ant ociũ et cib alienus. ¶ erx.
habundancia panis suꝑbia ui¬
te et ociositas causa fuit peccati

Expanded text:
cap. IV: « Stultus » et piger « complicat manus suas, et comedit carnes suas, » invidens: hoc hyperbolice dictum est, quasi tanta inopia saepe premitur piger, quod si fieri posset, comederet carnes suas. Vel pigritia ejus causa est cur comedantur et devorentur igne entur super aspernationem illius. De stercore boum lapidandus est piger, » id est dura increpatione peccati sui: « et omnis qui tetigerit eum, excutiet manus. » Item idem: « Servo malevolo tortura et compedes debentur; mitte ergo illum in operationes, ne vacet. Multam enim malitiam docuit otiositas. Laxa manus illi, et quaerit libertatem; » ideo « constitue eum in assiduo opere, cujus collum curvent jugum et lorum. Sic enim condecet illum. » Filius autem quaecunque potest ex amore operabitur. Item comicus: Vide quid faciat otium, et cibus alienus. Hieronymus : Abundantia panis, superbia vitae, et oti
Abbreviated transcription (Latin):
neruantib arc̃ sacre scͥp¬
ture. peccatoꝵ qr pessimis
pond̾atorib adiuncta est. ⁊ collac¬
tanea pigricia obquã nec lecti¬
tant nec scrutantur sacram scͥp.
pigricia maximũ est peccatũ ꝙ
innocens. ¶dem xx .yii. Q
nus remissa tributis peccati ser
quia in constans est in omnib
pigroꝵ quasi sepes sꝑmarũ qr
claudixat ⁊ sepiunt eam ⁊ ꝑun¬
gunt. ne bene operetur. ¶Idẽ
xxx.uii. pigrũ deicit timor a bo¬
no oꝑe. anime autem effemina¬
torũ esuri esurient. ¶ui mollis
⁊ dissolutus est in oꝑ̾e suo: simi¬
lis est oꝑa sua dissipanti. Idem

Expanded text:
nervantibus arcum sacrae Scripturae, peccatorumque pessimis ponderatoribus, adjuncta est et collactanea pigritia, ob quam nec lectitant, nec perscrutantur sacram Scripturam. Pigritia maximum est peccatum. Quod innocens. » Idem, cap. XII: « nus remissa, tributis » peccati « quia inconstans est in omnibus pigrorum, quasi sepes spinarum, » quia claudunt et sepiunt eum, et pungunt ne bene operetur. Idem, cap. XVIII: « Pigrum dejicit timor » a bono opere: « animae autem effeminatorum esurient. Qui mollis et dissolutus est in omni opere suo, similis
Abbreviated transcription (Latin):
statim clamitant eos esse ypocri¬
tas. Si autem hec eis celauerint .¬
et loculos suos clauserit. dicunt
quia mocculto uorator carniumꝰ
potatoruini fu̾it. ⁊ in plumes iace¬
at sardana palli. hii postposite̾s
aꝓpriis aliena negocia curant. habẽ¬
tes os patłm. ablata hostii errcum¬
stantia ⁊ linguas p̾r ientes contra
non cito diffimas s suspensam diu
teneas sententiam: que sicut eum
mora et diseretione est exequenda:
da. Et ges. Si uideris unetum do¬
mini demulcentem capud muli¬
eris. ne statim inde inalum suspar¬
pͤeriss dicas quia causa dicendi hoc
s uidex. tu autem quis es qui uidi¬
cas proximum. ¶Item ec̃c .xxxui.¬

Expanded text:
statim clamitant eos esse hypocristatim clamitant eos esse hypocritas; si autem haec eis celaverint et loculos suos clauserint, dicunt: Quia in occulto vorator carnium, potator vini fuerit et in plumis jaceat Sardanapali. Hi: Postpositis propriis aliena negotia curant. HORAT. habentes os patulum, ablata ostii circumstantia, et linguas prurientes. Contra non cito diffinias, sed suspensam diu teneas sententiam, quae sicut cum morositate et discretione est excoquenda da. Et Hieronymus : Si videris unctum Domini demulcentem caput mulieris, ne statim inde malum suspiceris, sed dicas, quia 195 causa benedicendi hoc sed judex. Tu autem quis es, qui judicas proximum? » Item, Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
et usurpant. uolentes par ificari
deo cum eo qui ait. Ascendam in ce¬
est cor hominis ⁊ inscrutabile. et
dei hii etiam usurpant sibi sp̃m
ꝓpheticum helysei dicentes. cum
eo ad gieti pũm illius. Non ne cor
nr̃m in presenti erat quando acce¬
pisti argentum ⁊ uestes anaaman
tibi occurrente: Similes sunt ̃
iudeis clamantib ⁊ incrustantib
inuertunt dicentes illud fieri cã
sinistre: puta laudis. fauoris hũani
uel questus ⁊ huiꝰmodi. Hoc est. sp̃m
care:opus .s. quod benignitati eiꝰ
deberet attribui. diabolo ascrib̾e
olus dominus uere potuit uti
hoc nomine hypocrita. Quis enĩ
no uit de alio qd̾ sit aurum. uel au¬
reus interius. uel deauratus. ⁊ypocͥ¬
sib bracteatꝰ nisi dominus: Tales
etiam quasi quadam ꝑplexitate
uexant iuistos reuelantes. ⁊ mani¬
festantes illis secreta domus sue
⁊mͦdum uiuendi ad exemplum.
ui si uiderint signa arcłoris ui¬
te in domo eus. ut lectum de cĩi¬
b stra aim. saccum. ihuiusmodi:

Expanded text:
et usurpant, volentes parificari Deo, cum de eo, qui ait: « Ascendam in coeest cor hominis, inscrutabile: et Dei. Ii etiam usurpant sibi spiritum propheticum Elisaei, dicentes cum eo ad Giezi puerum illius: « Nonne cor nostrum in praesenti erat, quando accepisti argentum et vestes a Naaman tibi occurrente? » Similes sunt etiam Judaeis clamantibus et incrustantibus invertunt, dicentes id fieri causa sinistrae, puta laudis, favoris humani, vel quaestus et hujusmodi. Hoc est « Spircare; opus scilicet, quod benignitati ejus deberet attribui, diabolo ascribere . Solus Dominus vero potuit uti hoc nomine, hypocrita. Quis enim novit de alio, quod sit aurum vel aureus interius, vel deauratus, hypocrisique bracteatus, nisi Dominus? Tales etiam quasi quadam perplexitate vexant justos revelantes et manifestantes illis secreta domus suae, et modum vivendi ad exemplum. Qui si viderint signa arctioris vitae in modo ejus, ut lectum de cineribus, stratum et saccum, et hujusmodi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut euicino et sine difficultate et in¬
pedimento uie. qui ꝓpter homici¬
dium ꝓsugus est. habeat quo pos¬
sit euad̾e̾ et confugere. has ciuitates
refugii. sic diuides et ꝓ̃parabis. ne sis¬
cuius.s. qui ad aliquam illarum
non poterit confugere propter
longitudinem uel iupedimentum
uie. Ergo o prelate nisi omnem¬
confugiens ad eam lib̾etur: reus eris¬
si sanguis alicuꝰ effusus fueri¶Idẽ
facies murum tecłi et st planum fit
ꝑcireuitum ne effundatur sanguis in
tomo tua. et sis reus labente alio.
et inpreceps ruente. Illud etiam fa¬
bulosum dampnabile᷑ esse modi¬
cam occasionem maliostendit lubi

Expanded text:
ut e vicino, et sine difficultate, et imut e vicino, et sine difficultate, et impedimento viae, qui propter homicidium profugus est, habeat quo possit evadere et confugere. Has civitates refugii sic divides, et praeparabis, ne silicet, qui ad aliquam harum non potuit confugere propter longitudinem, vel impedimentum viae. » 191 Ergo, o praelate, nisi omnconfugiens ad eam liberetur, reus eris sanguinis illius si effusus fuerit.  murum tecti, » etsi planum sit, « per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio et in praeceps ruente. » Illud etiam fabulosum, damnabilem esse modicam occasionem mali, ostendit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
occasione prestita se rt̃a peccati con¬
ex presse non impleuit. Snde dauid
dium golie᷑ dedit sibi famelico et fugi¬
tiuo ait. Reus sum ego omnium istar᷑
animarum. ¶dem.ui. regum xexi.
Cum statio et castra phylistinorum
essent in bethleem uxta portamꝰ Ir¬
ruperunt ergo tres fortes castra phy¬
listinorum et hauserunt de aqua illa
et attulerunt ad clauid. At ille nolu¬
it bibere: s liberauit eam dño dicens.
qui ꝓfacti sunt ⁊ animarum ꝑiculũ
bibame Gregor̃. Qui alienam uxorem
concupiscere non tuuit post fla¬
gellum eruditus quia aquam concu¬
purit expauit. reprehendens se suꝑ
ꝑiculo militum. Et̃ apłs in ac tibus
tor uos hodie quia mundus sum a
sanguine omnium uestrum. Non
aliquid de contingentib omisiss sexe¬
um omnium animarum illorum
constituifs. Dominus etiam ꝑ moy¬
tres ciuitates in terra ꝓmissionis
et tres ultra iordanem in medio
terre. ut sint equalis spacii inter
se. ad quas diligenter sterͣes uiam.

Expanded text:
occasione praestita, se reum peccati conexpresse non implevit. Unde David, dium Goliae dederit sibi famelico et fugitivo, ait: « Reus ego sum omnium istarum animarum . » Idem II Reg. XXIII, cum statio et castra Philisthinorum essent in Bethlehem, sitiruperunt ergo tres fortes castra Philisthinorum, et hauserunt de aqua illa, et attulerunt ad David; at ille noluit bibere, sed libavit eam Domino, dicens: qui profecti sunt, et animarum periculum bibam? » Gregorius : Qui alienam uxorem concupiscere non timuit, post flagellum eruditus, quia aquam concupiit, expavit, reprehendens se super periculo militum. Et Apostolus in Act. tor vos sanguine omnium vestrum. Non aliquid de contingentibus omisisset, se reum animarum omnium illorum constituisset. Dominus per Moytres civitates in terra promissionis, et tres ultra Jordanem in medio terrae, ut sint aequalis spatii inter se; ad quas diligenter sternes vias,
Abbreviated transcription (Latin):
a ut uenits ¶Item. iob .ix. uerebar omnia
opera mea. Et sienim lotus fuero qͣł
aquis niuis et fulseri nt uelud mũ¬
dissime manus mee tamen soedib¬
E intinges me i abhominabũtur
me uestimenta mea Quasi si oꝑa mei
inse bona usdeantur. uereor tamen
ne indiscrete facta uel eo ordine uł
modo uel temꝑe quo non habent
fieri inmunda sint. quia cominuta¬
tio ⁊ ordinis mutat meritoꝵ for¬
mam: ita et inobseruantia aliarũ
circumstanciarum. Et ut ait gͥgͥ.¬
nostra nostra si nt prira mala.¬
mentium est culpam nostiller¬
timere. etiã ubi culpa non est. Non
solum autem leuis oc̃co peccandi: ꝯ¬
stituit peccatorem. s et leuis octo
delinquendi. leuis occasio ꝯmissio
et gad petentib a moyse sibi darri.
terram ultra iordanem ad alenda
pecora. & domos uxorib et par iulis
ibuntq ad pugnam et uos hic se¬
debiti Si uolueritis sequi eos dere¬
linquid dominus ppłm in solitudi

Expanded text:
 etc. Item Job cap. IX: « Verebar omnia opera mea. Etsi enim lotus fuero, quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestimenta mea. » Quasi: Etsi opera mea in se bona videantur, vereor tamen ne indiscrete facta, vel eo ordine, vel modo, vel tempore, quo non habent fieri, immunda sint; quia commutatio ordinis meritorum mutat formam, ita etiam in observantia aliarum circumstantiarum; et, ut ait Grenostra non sunt pura bonamentium est, culpam agnoscere, ubi culpa non est. Non solum autem levis occasio peccandi constituit peccatorem, sed et levis occasio delinquendi, levis occasio omissionet Gad petentibus sibi dari terram ultra Jordanem ad alenda pecora, et domos uxoribus et parvulis Ibuntque ad pugnam, et vos hic sedebitis? Si nolueritis sequi eos, derelinquet Dominus populum in solitudi