comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in finõ. usq ad finẽ. Usq ad quẽ finem: Quousq cog¬
noscas. quousq clames. quousq app̃hensa cauda redeatur
est moysi. Quom̾ enĩ superius de uirga signũ. ita & de
dextera. Cũ enĩ illua factũ essct de urga.: dedit ds̃ alte¬
tũ signi. Mitte inquit manũ tuã in sinũ tuum. Et
misit. Produc eã. Et ꝓduxit. & inuenta ẽ alba id est im¬
munda Abor enim in eute. lepra ẽ ñ candor. Ipsa enĩ be¬
reditas di ia est popłs eius foras ab eo missus ẽ. immundꝰ
factus c̃. Sed quid illi ait. Reuoca cã in sinũ tuum
Reuocauit. & reuersa ẽ ad colorẽ suuĩ. Quando hoc fa¬
cis ait asapħ istẽ. Quousq dexterã tuã aliẽnas a sinu tuo.
ut foris immunda remancat. Reuoca cã. redeat ad
colorẽ: agnoscat saluatorem. Ut quid auertis manũ
tuã & dexterã tuã de medio sinu tuo in finẽ. Hacc

Expanded text:
in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cogin finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, quousque apprehensa cauda redeatur gnum quod datum est Moysi. Quomodo enim superius de virga signum, ita et de dextera. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum: Mitte, inquit, manum tuam in sinum tuum, et misit: Produc eam, et produxit; et inventa est alba, id est immunda. Albor enim in cute, lepra est, non candor . Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus foras ab eo missus, immundus factus est. Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum: revocavit, et reversa est ad colorem suum . Quando hoc facis, ait Asaph iste? Quousque dexteram tuam alienas a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnoscat salvatorem. Utquid avertis manum tuam et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? Ha
Abbreviated transcription (Latin):
primo uocator. postea discretor. Ueniet qui iã uenit
& cũ uenturũ eẽ manifestũ est: Sea iã desuꝑ ueniet.
Ante uenerat o isrt. Quassatus es quia ostenaistim
iacentẽ. ne conteraris obserua desuꝑ ueniente. Ia enim
prȩdictũ est ꝑ propħam. Quisquis offenderit in sapioe
illũ. conquassabitur. & suꝑ quẽ uenerit. conteret cun.
Conquassat paruus. conteret magnis. Iam signa tua
adhuc: quia uos ñ agnoscitis adhuc. lam ñ est propla
mimicus.: Clamat quasi derelictus. quasi desertus. Cla¬
mat tamquã eger. qui medicũ cędere quã curare malu¬
sti. Hon te agnoscit adhic. Vide quid feaerit. qui
tt nͥ agnoscit adhuc. Et̾eni quib non ẽ nuntiatũ de
eo iudebunt. & qui ñ audierunt intelligent. & tu adhuc
climas iam non ẽ ꝓpħa. & nos ñ cognoscet adhuc: Ubi
est intellectis tiuus: Irritat aduersarius nom̃ tuũ in fi¬
nẽ Ad hoc irritat aduersarius nomen tuũ in finẽ: ut
iratus corripias. corripiens cognoscas in finẽ. Aut certe

Expanded text:
Veniet, quia venit, et eum venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. Ante te erat, o Israel! quassatus es, quia offendisti in jacentem; ne conteraris, observa desuper venientem. Ita enim praedictum est per prophetam: Quisquis offenderit in lapidem illum, conquassabitur; et super quem venerit, conteret eum . Conquassat parvus; conteret magnus. Jam signa tua adhuc: quia vos non agnoscitis adhuc. Jam non est propheuequo, Deus, exprobrabit inimicus? Clama quasi derelictus, quasi desertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere quam curari maluisti: non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit, qui te non agnoscit adhuc. Etenim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhuc clamas, Jam non est propheta et nos non cognoscet adhuc. Ubi est intellectus tuus? Irritat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc irritat adversarius nomen tuum in finem, ut iratus corripias, corripiens cognoscas in finem; aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
ctorio deiecerunt cã: Id est: Confp̃irint᷑. constanter in
dõlabro & fractorio deiecerunt eã Incenderunt igni
scũariũ tuũ. pulluerunt in terra taber naculi nomaus
tiui. dixerunt in corde suo cognatio eoꝵ inuni.. Qis
dixerunt:Uenite. comprimamꝰ om̃s sollemnitates añi
de terra. Dñi. ex ꝑsona huius interpositũ est : ex psona
asapħ. Non enĩ ili seuientes dñm appellarent. ciuus
templũ euertebant. CUenite. comprimamus om̃s souem¬
nitates añi a terra. Quid asaph. qui intellectis il api
in his. Qũid: Non ꝓficit᷑ uel disciplina datas nstap
prauitas ñ corrigit᷑. Cuersa sunt om̃ia que primo cratt
Nusquã sacerdos. nusquã altare uidacoꝵ nusqua iuic¬
tima. numquã templũ Ergo nihil aliud agnoscendũ
ẽ quod huic decedenti successit. Aut uero hoc ꝓmissu
signũ auferret᷑. nisi uenisset quod promittebatiu
Uideamus ergo inc modo intellectũ asaph. uude amꝰ si¬

Expanded text:
ctorio dejecerunt eam: id est, conspiranter, constanter, in ctorio dejecerunt eam: id est, conspiranter, constanter, in dolabro et fractorio dejecerunt eam. 10. Incenderunt igni sanctuarium tuum; polluerunt in terra tabernaculum nom Dixerunt in corde suo, cognatio eorum in unum. Quid dixerunt? Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini de terra. Domini, ex persona hujus interpositum est, ex persona Asaph: non enim illi saevientes Dominum appellarent, cujus templum evertebant. Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini a terra. Quid Asaph? quid intellectus Asaph in his? quid? Non proficit, vel disciplina data? mentis pravitas non corrigitur? Eversa sunt omnia quae primo erant: nusquam sacerdos, nusquam altare Judaeorum, nusquam victima, nusquam templum. Ergo nihil aliud agnoscendum est quod huic decedenti successit? aut vero hoc promissivum signum auferretur, nisi venisset quod promittebatur? Videamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi desuꝑ egrederet᷑ iussio. numquã seuientib gentib. in
iudȩoꝵ populo talia liccrent. Sed egressũ est dẽsiper
quomodo dicit danihel. A principio orationis ineac egre¬
sus ẽ sermo. Hoc & dñs ipsi pilato inflanti se c̃ po¬
nenti signa sua signa ce ñ cognoscenti & dicenti ad xpm
mihi ñ respondes. nescis quia potestatẽ habco occidendi
te & potestatẽ habeo dimittendi te. & dñs. ad inflatũ
tamquã uesicam reflanda pungens. ñ haberas inquit in
me potestatẽ nisi data tibi esset desup. Sic & ho posũ¬
erunt signa sua signa. & ñ cognonere. Quom ñ cagno¬
uerunt. Sicut in egressum desuper. Quom̃ egrasus
factus fuerat desuꝑ ut hoc impleret᷑. nũquia sic illi cog
hierłm. ꝓpterea quia &e manifesti sunt & ñ libet im¬
morari nec in pena mimicoꝵ Quasi in silua lignoꝵ secu¬
rib conciderunt ianuas eius in idipsum. in dol abro &e fra¬

Expanded text:
nisi desuper egrederetur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in nisi desuper egrederetur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in Judaeorum populum talia licerent. Sed egressum est desuper, quomodo dicit Daniel: A principio orationis tuae egressus est sermo . Hoc et Dominus ipsi Pilato inflanti se, et ponenti signa sua, signa, et non cognoscenti, et dicenti ad Christum, Mihi non respondes? nescis quia potestatem habeo occidendi te, et potestatem habeo dimittendi te? Et Dominus ad inflatum, tanquam vesicam reflandam pungens: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Sic et hic, Posuerunt signa sua, signa: et non cognoverunt. Quomodo non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quomodo egressus factus fuerat desuper, ut hoc impleretur, numquid sic illi cognJerusalem, propterea quia et manifesti sunt, et non libet immorari nec in poena inimicorum. Quasi in silva lignorum securibus conciderunt januas ejus in idipsum; in dolabro et fra
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ ipsis honor delatus ẽ. ut affligerent. ut cape¬
rent. uel euerterent cuitatẽ. sed impietas eoꝵ tamquã
securis dĩ facta ẽ. facti sunt instrumentũ irati. non
regnũ placati. Facit hoc ds. quod plerũq facit &c ho¬
mo. Aliquando iratus homo app̃hendit iurgã iacen¬
tẽ in medio fortasse qualecumq sarmentũ: cedit inde
filiũ suũ. ac deinde proicit sarmentũ in ignẽ. & filio
scruat hereditatẽ. Sic aliquando ds̃ ꝑ malos erudit bo¬
nos. & ꝑ temporalẽ potentiã damnandoꝵ exercet qds¬
ciplinã liberandoꝵ. Quid enĩ putatis fr̃s. quia uece
sic data ẽ disciplina illi genti ut omnino periret. Quan¬
T inde postea crediderunt. quanti adhuc credituri stꝰ
Aliud ẽ palea. aliud frumentu. Duꝑ utrumq tam̃
intrat tribula. sed sub una tribula aliud comminut᷑.
factũ sit. Posuerunt signa sua signa. & ñ cognouerunt
Quid ñ cognouerunt. Sicut in egressũ desuꝑ. Quia

Expanded text:
quia non ipsis honor delatus est, ut affligerent, ut capequia non ipsis honor delatus est, ut affligerent, ut caperent, vel everterent civitatem; sed impietas eorum tanquam securis Dei facta est: facti sunt instrumentum irati, non in regnum placati. Facit enim hoc Deus quod plerumque facit et homo. Aliquando iratus homo apprehendit virgam jacentem in medio, fortasse qualecumque sarmentum, caedit inde filium suum; ac deinde projicit sarmentum in ignem, et filio servat haereditatem: sic aliquando Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberandorum. Quid enim? putatis, fratres, quia vere sic data est disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti inde postea crediderunt! quanti adhuc credituri sunt! Alia est palea, aliud frumentum; super utrumque tamen intrat tribula: sed sub una tribula aliud comminuitur, factum sit: Posuerunt signa sua, signa; et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tio. in illis omnib sacramentis quȩ illo tempore fuert᷑
quanta maligne operatus ẽ inimicus. Reuera inimieꝰ
tunc operatus ẽ. Gentes enĩ tunc que hoc fecerunt
deos falsos colebant. simulachra adorabant. ce monib.
seriuebant: operati sunt tamen multa mala mscis dit̃
Quando possent nisi ꝑmitterent᷑: Quando aute ꝑ¬
Seruos attende demonũ. seruos similachroꝵ. quales tẽ
gentes erant quando euerterunt templũ & ciuutatẽ
dĩ. ce głati sunt. In medio solleminitatis tuac. QIemen¬
tote quod dixi tunc euersã ec̃ hierłm cũ ipsa sollenn¬
tas ageret᷑. in qua sollemnitate dñm crucifirerunt
Congregati sȩuicrunt. congregati pericrunt. Posuert̃ꝰ
nes suos. signa romana. aut ẽtiã statuas suas quas pri¬
mo in templo posuerunt: aut forte signa sua quas
audierunt a uatib demonu suoꝵ. & non cognouer⁊̃.
Quid ñ cognouerunt: Quia ñ haberes in me potes¬
tatẽ. nisi tibi data essct desuꝑ. Ron cognouerunt.

Expanded text:
fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando possent, nisi permitterentur? quando autem pos attende daemonum, servos simulacrorum; quales tunc Gentes erant, quando everterunt templum et civitatem Dei, et gloriati sunt. In medio solemnitatis tuae. Mementote quod dixi, tunc eversam esse Jerusalem, cum ipsa solemniitas ageretur, in qua solennitate Dominum crucifixerunt . Congregati saevierunt. Congregati perierunt. Et ostendines suos, signa Romana; aut etiam statuas suas, quas primo in templo posuerunt; aut forte signa sua, quae audierant a vatibus daemonum suorum. Et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Quia non haberes in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Non cognoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
re enĩ uenit xp̃e. Cecitas ex parte isrł facta est: ut
plenitudo gentiũ intraret. & sic omnis isrł saliuis fie¬
ret. Ergo iã asapħ agnosce quod prȩcessit. ut uel seqͥtiᷤᷤ
si precedere ñ potiusti. Non enĩ frustra uenit ap̃c.
aut frustra occisus ẽ xp̃e. aut frustra granũ cecidit
in terrã. nisi ut multiplicit surgeret. Exaltatus est
serpens in heremo. ut ꝑcussũ a ueneno sanaret. Attende
quod factũ est. Noli puture uacare quod uenit. ne te
in titulo psalmi intellectꝰ asaph. Et quid ait: Ds aut̃
rex nr̃ ante scła operatus ẽ salutẽ in medio terrȩ. Hec
nos clamamus. iam ñ est ꝓpħa. & nos ñ cognoscet adhũc

Expanded text:
Christus? Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Ergo jam Asaph agnosce quod praecessit, ut vel sequaris, si praecedere non potuisti. Non enim frustra venit Christus, aut frustra occisus est Christus; aut frustra granum cecidit in terram, nisi ut multipliciter surgeret . Exaltatus est serpens in eremo, ut percussum a veneno sanaret . Attende quod factum est: noli putare vacare quod venit; ne te in titulo Psalmi, Intellectus Asaph. Et quid ait? Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae. Hac nos clam
Abbreviated transcription (Latin):
de dicat quod dixit. redemisti uirgã hereditatis tuȩ
Hoc dixit non de gentib in quib manifestatũ est
Sed unde. Mons syon. At hic mons sỹon potest
alit̃ intelligi. Istũ in quẽ habitasti. In ipso ubi erat
popłs ante. ubi institutũ templũ. ubi celebrata sa¬
crificia. ubi gminia illo tempore necessaria xxp̃m ꝓ
mittentia. Promissio cũ reddit᷑ res: iam fit suꝑflua
Nã antequã reddat᷑ quod ꝓmittit᷑. necessaria est
ipsa ꝓmissio. ne promissũ sibi obluuscat᷑ cui ꝓmittit᷑
& ñ exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspe¬
ctet. ut cũ uenerit accipiat. Ideo ñ dębet deserere
promissionẽ. Propt̾ hoc non deserebant᷑ figurae.
ut ueniente dic umibrȩ tollerent᷑. Montẽ syonistũ
quẽ inhabitasti. in ipso eleua manũ tuã in supbias¬

Expanded text:
de dicat quod dixit: Redemisti virgam haereditatis tuae. de dicat quod dixit: Redemisti virgam haereditatis tuae. Hoc dixit non de Gentibus, in quibus manifestum est. Sed unde? Montem Sion. Adhuc et mons Sion potest aliter intelligi. Istum quem inhabitasti in ipso: ubi erat populus ante, ubi institutum templum, ubi celebrata sacrificia, ubi omnia illo tempore necessaria, Christum promittentia. Promissio, cum res redditur, jam fit superflua. Nam antequam reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerentur: Montem Sion istum quem inhabitasti in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Primo occisus. postea resurrexit. Est ẽtiã in cauda
serpentis finis scłi. quia sic modo mortalitas acccłae
ambulat. Alii eunt. alii ueniunt ꝑ morit̃ tamquã
ꝑ serpentẽ. quia a serpente mors seminata ẽ. Ded
in finc scłi tamquã cauda redimus ad manũ dĩ. &
efficim̾ stabilitũ regnũ dĩ. ut impleat᷑ in nobis.
redemisti uirgã hereditatis tuę. Sed quia sinagoge
uox c̃ redemit᷑ autẽ uirgã hereditatis dĩ. apparet magi
ut credant uel coꝵ qui eo tempore crediderunt qͣn¬
do misso sp̃u sco discipuli omniũ gentiũ linguis sunt¬
locuti. tunc enĩ aliquot milia de iudȩis ipsis xp̃i
crucifixorib crediderunt. & quia prope inuenti
erant ita crediderunt ut om̃ia quę habebant uen¬
derent & prȩtia rerũ suarũ ante pedes apłoꝵ po¬
nerent. quia ergo occultũ erat hoc magisq redẽptio
uirge dĩ clara futura erat ingentib. exprimat un¬

Expanded text:
primo occisus, postea resurrexit. Est etiam in cauda primo occisus, postea resurrexit. Est etiam in cauda serpentis finis saeculi; quia sic modo mortalitas Ecclesiae ambulat: alii eunt, alii veniunt per mortem tanquam per serpentem, quia a serpente mors seminata est; sed in fine saeculi, tanquam cauda, redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, ut impleatur in nobis, Redemisti virgam haereditatis tuae. Sed quia Synagogae vox est; redempta autem virga haereditatis Dei magis appareut credant, vel eorum qui eo tempore crediderunt, quando misso Spiritu sancto, discipuli omnium gentium linguis locuti sunt . Tunc enim aliquot millia de Judaeis ipsis Christi crucifixoribus crediderunt; et quia prope inventi erant, ita crediderunt, ut omnia quae habebant venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quia ergo occultum erat hoc, magisque redemptio virgae Dei clara futura erat in Gentibus; explanat un
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ frustra factũ est Interrogemus litteras dĩ. qͥd
serpens ꝑsuasit homini. Mortem. Ergo mors a ser¬
pente. Si mors a serpente. uirga in serpente. xp̃c
in morte Ideo etiã cũ a serpentib in deserto morde¬
rent᷑ & necarent᷑: precepit dñs moysi ut serpentem
ȩ̃ncũ exaltaret in heremo. & ammoneret popł m
ut quisquis a serpente morsus esfet illũ intueret᷑. &
sanaret᷑. Sic & fiebat. sic & homines a uenenis morsi
a serpentib sanabant᷑ Intuendo serpentẽ sanari a
serpente. magnũ sacramentũ. Quid est intuendo
serpentẽ sanari a serpente: Credendo in mortuũ.
saluari amorte. Et tam̃ expauit & fugit moyses
Quid est ab illo serpente fugisse moysen. Quid
fuerunt recesserunt. Sea quid dictũ c̃. App̃hende
caudã cius. Quid est caudã: P osteriora cõprehen¬
dȩ. Hoc significauit & illud. posteriora mea uidebis.
Prino factus serpens. sed cauda retenta facta iurga

Expanded text:
enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid serpens persuasit homini? Mortem . Ergo mors a serpente. Si mors a serpente, virga in serpente, Christus in morte. Ideo etiam cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Dominus Moysi, ut serpentem aeneum exaltaret in eremo, et admoneret populum, ut quisquis a serpente morsus esset, illum intueretur, et sanaretur . Sic et fiebat; sic et homines a venenis, morsi a serpentibus, sanabantur intuendo serpentem. Sanari a serpente, magnum sacramentum! Quid est, intuendo serpentem sanari a serpente? Credendo in mortuum salvari a morte. Et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est, ab illo serpente fugisse Moysen? Quid, fuerant recesserunt . Sed quid dictum est? Apprehende caudam ejus. Quid est, caudam? Posteriora comprehende. Hoc significavit et illud: Posteriora mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta virga;
Abbreviated transcription (Latin):
ista potest cẽ uox gentiũ: Nũquid gentes possedit
mus non ueniendo de carne sed imitando fidẽ. Illi aut̃
a dõ possessi ab initio quid eis contigit. Memonto con¬
gregationis tus. quã possedisti ab initio. Redemisti ur¬
gã bereditatis tuae. Ipsam congregationẽ tuã uirgã he¬
reditatis tuȩ redemisti. Hanc ipsã congregationẽ dixit
uirgam hereditatis. Respiciamꝰ ad factũ primũ qͥndo
uoluit possidere ipsã congregationẽ liberans illã de ae¬
gipto. Quod signũ dedit moxsi cũ diceret ei moyses. qͦđ
signũ dabo ut credant mihi quia tu me misisti. Et
as ad illũ. Quid in manu tua portas.:irgam.
Proice illã in terrã. Et dimisit iurgã in terrã. &
facta est serpens. Et expauit moyses. & fugit ab
co. Et ait illi dñs Apprehende caudã eiuus. Et
apprehendit. & reuersa ẽ in statũ suũ facta urga
sicut antea uirga erat: Quid significat. Nor

Expanded text:
ista potest esse vox Gentium? numquid Gentes possedit ista potest esse vox Gentium? numquid Gentes possedit mus, non veniendo de carne, sed imitando fidem. Illi autem a Deo possessi ab initio, quid eis contigit? Memento congregationis tuae, quam possedisti ab initio. Redemisti virgam haereditatis tuae. Ipsam congregationem tuam, virgum haereditatis tuae redemisti. Hanc ipsam congregationem dixit virgam haereditatis. Respiciamus ad factum primum, quando voluit possidere ipsam congregationem, liberans illam de Aegypto, quod signum dederit Moysi, cum diceret Moyses ei: Quod signum dabo, ut credant mihi quia tu me misisti? Et Deus ait ad illum: Quid in manu tua portas? Virgam. Projice illum in terram. Et dimisit virgam in terram, et facta est serpens; et expavit Moyses, et fugit Moyses ab eo. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit; et reversa est in statum suum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid significat? non
Abbreviated transcription (Latin):
celebrabant. & in multis milib hominũ tota ipsa gens con¬
uenerat ad illius festiuitatis celebrationẽ. Ibi as̃ ꝑ malos
quidem sed tam̃ ille bonus ꝑ inustos. sed iustus & iuste
ita in eos uindicauit. ut perimerent᷑ multa hominũ mi¬
lia. & ipsa cuuitas euerteret᷑. Hoc in isto psalmo plan¬
git intellectus asaph: & in ip̃so planctu tamquã intel¬
lectus discernit terrena a celestib Discerint uetus tr¬
stamentũ a nouo testamento. ut uideas ꝑ quȩ transcas.
quid exspectes. quid derelinquas. quib hereas. Dic ergo
Repulisti
sed querit. Ut quid. Quãobrem. Propt̃ quid hoc
fecisti. Quid fecisti. Repulisti nos in finẽ. Quid
ẽ in finẽ: Forte usq in finc̃ scłi. An repulisti nos in
xp̃o. qui finis ẽ omni credenti. Ut quid ciũ repulisti
nos ss in finẽ: Iratus ẽ animus tuus suꝑ oues gregis
tui. Quare iratus es suꝑ oues gregis tui. nisi quia

Expanded text:
celebrabant, et in multis millibus hominum tota ipsa gens concelebrabant, et in multis millibus hominum tota ipsa gens convenerat ad illius festivitatis celebrationem. Ibi Deus, per malos quidem, sed tamen ille bonus; per injustos, sed justus et juste, ita in eos vindicavit, ut perimerentur multa hominum millia, et ipsa civitas everteretur. Hoc in isto psalmo plangit intellectus Asaph; et in ipso planctu, tanquam intellectus discernit terrena a coelestibus, discernit Vetus Testamentum a Novo Testamento; ut videas per quae transeas, quid exspectes, quid relinquas, quibus haereas. Sic ergo repulistised quaerit, Utquid, quamobrem, propter quid hoc fecisti? Quid fecisti? Repulisti nos in finem. Quid est, in finem? Forte usque in finem saeculi. An repulisti nos in Christum, qui finis est omni credenti ? Utquid enim repulisti nos. Deus, in finem? Iratus est animus tuus super oves gregis tui. Quare iratus es super oves gregis tui; nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
acceperant. occiderunt qui dederat. Hȩc dicimꝰ fr̃s. ut
homines. de nouo testamento discatĩs ñ inberẽre ter¬
renis. Si enĩ illi in excusabilit̃ terrenis inheserunt
quib ipsũ nouũ testamentũ nondũ fuerat reuelatũ
quanto inexcusabilius terrena sectant̾ quib iã ꝓmissa
cȩlestia in nouo testamento reuelata sunt. Hã recõ¬
lite fr̃s mei quid dictũ sit a ꝑsequentib xp̃m. Si dimi¬
scrimus eũ: uenient romani. & tollent a nob & locũ
&e gentẽ. Uidete quia timendo tegrena ꝑdere regẽ
cęli occidert̃. Et quid eis factũ ẽ.: Perdiderunt c̃tiã
ipsa terrena. Et ubi occiderunt xp̃m. ibi occisi sunt
Et cũ terrena nolentes ꝑdere datorẽ uitȩ occidert̃.
candẽ terrã occisi ꝑdiderunt. Et eo tempore quo il¬
lũ occiderunt. eoipso tempore ammonent᷑ quare ista ꝑ
pessi sunt. Quando enĩ euersa ẽ ciuitas udȩoꝵ pascha

Expanded text:
acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim illi inexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex ipso temppessi sunt. Quando enim eversa est civitas Judaeorum, Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uideis promissa fuerant ablata sunt: Ubi õ reg¬
num eoꝵ: Ubi templũ: Ubi unctio Ubi sacc̾r¬
dos: Ubi iã apud illos ꝓphetes: Cix quo uenit ille
qui ꝑ ꝓpħas prȩdicabat᷑. in illa gente iã nihil horũ
ẽ: iam ꝑdidit terrena. & nondũ quęrit cȩlestia In
dm̃ credere ñ debemus. Ipse cadat. Ded noli ꝓ magno
exspectare ab eo bonũ quod dat &x ñ bono. Hã si pro
magno ea daret. malis ea non daret. Ideo aut̃ illa uo¬
luit᷑ dare & malis. ut discant boni aliud ab illo quere¬
re quod non dat & malis. Iili aut̃ inherentes t̾rens
nuseri & ñ de illo prȩsumentes qui fecit gelũ & terirã.
qui eis dedit & ipsa terrena. qui eos etiã temporalit᷑ de
aegipti captiuitate liberauit. qui eos ꝑ diuisũ mare du¬
xit. qui eoꝵ inimicos ꝑsequentes fluctib obruit. ñ
in illo prȩsumentes qui daret utiq glestia grandib
sicut terrena paruulis dedit. timentes ꝑdere quod

Expanded text:
quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regquae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas praedicabatur, in illa gente jam nihil horum est; jam perdidit terrena, et nondum quaerit coelestia. 3. Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginẽ celestis nouu testamentũ. Sed ne quisquã
putaret ab alio factũ cẽ hominẽ terrenũ. ab alio cele¬
stem. ideo ds̃ ostendens se ẽẽ utriusq creatorẽ. ẽtiam
utriusq testamenti eẽ uoluit auctorẽ. ut oe terrena
ꝓmitteret in ueteri testamento. & cęlestia in nouo
testamento. Sed tandiu primus homo terreniis es.
quandui terrã sapis. Numquid qm̃ puero dantur
quȩdã puerilia ludicra quib puerilis animꝰ auocetur.
propterca grandescenti numini ñ excutiunt᷑ e manib
ut aliquid iã utilius tractet quod grandem decet.
Uerumtam̃ tiupse dedisti filio tuo & nuces paruulo.
& codicẽ grandi. Non ergo quia illa quasi ludicra
pueroꝵ ds̃ ꝑ nouũ testamentũ excussit de manib filio¬
rũ. ut aliquid utilius grandescentib daret. propterta
priora illa ñ ipse dedisse putandus ẽ. Ipse utrumq de¬
quod ꝑ litterã iubebat᷑. Ueritas. quia redadit᷑ quoa ꝓ¬
mittebat᷑. Hoc ergo intellęrit asaph iste. Deniq oñuia

Expanded text:
coelestis Novum Testamentum. Sed ne quisquam putaret ab alio factum esse hominem terrenum, ab alio coelestem; ideo Deus ostendens se esse utriusque creatorem, etiam utriusque Testamenti se esse voluit auctorem; ut et terrena promitteret in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque dequod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia
Abbreviated transcription (Latin):
finis enim legis xp̃c ad iustitiã omni credent Quã
benc illis optat. Quasi iratus loquit᷑. & maledicero
uidetur. Et utinã eueniat quod maledicit. Immo
iã in nomine xp̃i euenire gaudeamꝰ Iam tenentes icep¬
trum subdunt᷑ ligno crucis. Iam fit quod predietser
Adorabunt eũ omsrege̾ t̾rȩ. om̃s gentes. seruient ilĩ¬

Expanded text:
Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Quam bene illis optat? Quasi iratus loquitur, et maledicere videtur: et utinam eveniat quod maledicit! imo jam in nomine Christi evenire gaudeamus. Jam tenentes sceptrum, subduntur ligno crucis; jam fit quod praedictum est: Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient il
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. Quia non primũ quod sp̃uale ẽ. sed quod
animale est. postra quod sp̃uale. Primus homo de
terra terrenus. scd̾s homo de cȩlo cȩlestis. Qualis ter¬
renus. tales & terreni. & qualis cȩlestis. tales & celcstes¬

Expanded text:
tebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed qutebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quanimale est. Deinde quod spirituale. Primus homo de terra terrenus. Secundus homo de celo celestis. Qualis terrenus: tales et terreni. Qualis celestis: tales et celestes
Abbreviated transcription (Latin):
ipiscr. Discussa gͦ p̃cepta aut om̃ia ẽadẽ inuenunt᷑. aut uuxali¬
qua in eugłio quȩ ñ dicta sint a ꝓphetis. Cadẽ p̃cepta. sa¬
cramenta ñ eadẽ. promissa ñ c̾adẽ. Clideamꝰ quare
precepta ẽadẽ. Quia scđ̾m hȩc dõ seruire debenius:
Sacramenta ñ ẽadẽ. Quia alia sunt sacramenta sa¬
noui testamenti dant salutẽ. sacramenta ueteris te¬
stamenti ꝓmiserunt saluatorẽ. Cũ ergo iã teneas
ꝓmissa. quid queris ꝓmittentia ł labens saluatorem
iam IN hoc teneas ꝓmissa. ñ quod iã acceperimus
prȩ nuntiabat᷑. Mutata sunt sacramenta. facta ot
feliciora. ꝑauuciora. salubria. faciliora. Promissa quare
ñ ẽadẽ. Quia ꝓmissa ẽ terra chanaan. terra copiosa.
fructuosa. affluens lacte & melle. ꝓmissũ regnũ tẽ¬
porale. promissa felicitas scłi ꝓmissa fccunditas filioꝵ.
promissa subiectio iniuicoꝵ. Hȩc omnia ad terrenã fe¬
licitatẽ ꝑtinent. Sed quare ĩpsa primo ꝓmitti opor¬

Expanded text:
corde . Discussa ergo praecepta, aut omnia eadem inveniuntur, aut vix aliqua in Evangelio quae non dicta sint a Prophetis. Praecepta eadem; Sacramenta non eadem, promissa non eadem. Videamus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta daSacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promittentia, habens jam Salvatorem? Hoc dico, teneas promissa, non quod jam acceperimus praenuntiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti opor
Abbreviated transcription (Latin):
ece ille ñ seruit. & felix ẽ: ego seruio. & laboro.
Postremo putas quia ego felix sũ quando & ille felix ẽ
qui ñ seruit. Quare me putẽ ideo felicẽ ec̃ quia ser¬
uio: Ille aut̃ psalmus cuius testimoniũ produxi pre¬
cedit istũ quẽ nunc in manib habemus. Oportune
autẽ non ex nr̃a sed ex dĩ dispensatione factũ est. ut
duo testamenta uetus & nouũ. ñ sunt eadẽ sacram̃ta
nec cadẽ ꝓmisa. c̃adẽ tam̃ pleraq prȩcepta. Ram¬

Expanded text:
Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus habemus. 2. Opportune autem non ex nostra, sed ex Dei dispensatione factum est, ut duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tam
Abbreviated transcription (Latin):
liquiȩ salue fient. Reliquiarũ itaq saluatarũ
audiamꝰ hic uocẽ. ut loquat᷑ sinagoga quȩ accepe¬
rat uetus testamentũ. & intenta erat in ꝓmissa
carnalia. & ex hoc factũ est ut nutarent ei pedes
Nam & in alio quodã psalmo ubi ẽtiã titulus ha¬
bet asaph quid dicit᷑. Quã bonus ds̃ isrł rectis corde¬
pedes. Et quasi diceremus unde tibi cominoti sunt
pedes. paulominus inquit effusi sunt gressus mei. qͥa
zelaui in peccatorib pacẽ peccatoꝵ intuens. Cum
enĩ sed̾m ꝓmissa dĩ ad uetus testamentũ ꝑtinentia
exspectaret felicitatẽ terrenã: animaduertit cã ab un¬
dare apud impios In his reb quas exspectabat a dõ
pollere illos qui ñ colerent dm̃. & tamquã sine causa
serusset dõ. nutauerunt pedes eius. Ibi enim dicit.
Cccc ipsi peccatores abundantes in scło optinuerunt
diuitias. Numquid in uano iustificaui corincum.
Ulidete quemadmodũ paulominus effusi st gressus eiꝰ.
ut iã dicat sibi anima. Qus utilitas quia seruio dõ.

Expanded text:
arum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus Israel rectis cordepedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatores, et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Numquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ. ñ falsũ testimoniũ dixeris. ñ concupisces rem
praximi. ñ goncupisces uxorẽ ꝓiximi tui: & nob prę¬
ceptũ est. Et quisquis ea non obseruauerit. dẽuiat.
nec omnino dignus ẽ qui accipere mergat᷑ montẽ sc̃m
dĩ. de qͦdictũ ẽ : Qs habitab in tabnaculo tuo: Lut qͥs reqͥescetin

Expanded text:
estimonium dixeris, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui , et nobis praeceptum est; et quisquis ea non observaverit, deviat, nec omnino dignus est qui accipere mereatur montem sanctum Dei, de quo dictum est: Quis habitabit in tabernaculo tuo; aut quis req
Abbreviated transcription (Latin):
płm. sed rape ad unũ. & fac unũ. Oblitus sũ qͣndiu
dixi. Lam finito psalmo. ex isto odore conicio me diu¬
turnũ habuisse serionẽ. sed studiis ur̃is non sufficio
Cliolenti estis nimis. Utinã ista uiolentia rapiatis
regnum cȩlorum.

Expanded text:
pulum; sed rape ad unum, et fac unum. Oblitus sum quamdiu pulum; sed rape ad unum, et fac unum. Oblitus sum quamdiu dixi. Jam finito Psalmo, et ex isto odore conjicio me diuturnum habuisse sermonem: sed studiis vestris non sufficio; violenti estis nimis: utinam ista violentia rapiatis regnum coelorum!
Abbreviated transcription (Latin):
Ponere indõ spem mcã. Et qͥd hic agerspone Sin dõ spẽ
tuã. Quod erit negotiũ tuũ. nisi ut laudes quenidi¬
ligis. & facias tecũ coamatores. Cece si amares aurigã.
non raperes cȩteros ut tecũ amarent. Amator aurige
quacumq transit.: Loquit᷑ de illo ut cũ illo eũ ament
& cȩteri. Coratis amant᷑ flagitiosi nomines. & a dõ
premiũ querit᷑ ut amet̾: Ama dm̃ gratis. nullim
uideas dm̃. Rapite eũ quotquot potestis. quot quot
possessuri estis. Rion fit angustus. Hullos uuillo
limites facietis: Totũ singuli possidebitis. & totũ
om̃s habebitis. Ergo hoc fac cũ hic es: id est cũ po¬
nis in dõ spẽ tuã. Quid enĩ sequit᷑: Ut annuntiẽ
om̃s laudes tuas in atriis filię sẏon. Ut annuntiẽ
om̃s laudes tuas. Sed ubi. In atrus filiȩ sẏon. qͥa
prȩdicatio dĩ pręt̾ acccłam manis est. Parũ ẽ lauda
annuntia. ad unitatem tende. Noli diuidere po¬

Expanded text:
Ponere in Deo spem meam. Et quid hic ages, ponens in Deo spem Ponere in Deo spem meam. Et quid hic ages, ponens in Deo spem tuam? Quod erit negotium tuum, nisi ut laudes quem diligis, et facias tecum coamatores ejus? Ecce si amares aurigam, non raperes caeteros ut tecum amarent? Amator aurigae quacumque transit loquitur de illo, ut cum illo eum ament et caeteri. Gratis amantur flagitiosi homines; et a Deo praemium quaeritur ut ametur! Ama Deum gratis; nulli invideas Deum. Rapite eum quotquot potestis, quotquot pos essuri estis: non fit angustus; nullos in illo limites facietis; totum singuli possidebitis, et totum omnes habebitis. Ergo hoc fac cum hic es, id est, cum ponis in Deo spem tuam. Quid enim sequitur? Ut annuntiem omnes laudes tuas in atriis filiae Sion. Ut annuntiem omnes laudes tuas: sed ubi? In atriis filiae Sion; quia praedicatio Dei praeter Ecclesiam inanis est. Parum est laudaannuntia. Ad unitatem tende, noli dividere po
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt a te: peribunt. Et quid est longe a dõ fieri.
Perdidisti omnẽ qui fornicat᷑ abs te. Huic fornicationi
contrarius ẽ amor castus. Quis c̃ amor castus. Ani
quẽ diligr: Forte quomodo sibi eligunt homines aut
generos. aut sponsos feminȩ. eligunt forte diuitias &
aurũ ciꝰ amat & fundos & argentũ & pecuniã & equos
& familiã & cętera. Absit. Iste ipsum solũ amat
Gratis amat. quia in ipso habet om̃ia. quia ꝑ ipsun fa¬
bonũ ẽ. Hoc est totũ bonũ: Uultis amplius. Doleo
uolentes: Fr̃s. qͥd uultis ãplius: Dõ herere nihil est me¬
lius. quando eũ uidebimꝰ facie ad faciẽ. Modo ergo qͥd:
Quia adhuc peregrinꝰ loquor. adherere inquit dõ bo¬
nũ est. Sed modo in peregrinatione quia nondũ res¬
uenit : ponere in dõ spem meã. Quandiu ergo nondũ
adhesisti. ibi pone spem. Fluctuas. premit te ad terrã
anchora. Nondũ heres ꝑ prȩsentiã. inhere ꝑ spem

Expanded text:
faciunt a te, peribunt. Et quid est, longe a Deo fieri? faciunt a te, peribunt. Et quid est, longe a Deo fieri? Perdidisti omnem qui fornicatur abs te. Huic fornicationi contrarius est amor castus. Quis est amor castus? Amatquem diligit? Forte quomodo sibi eligunt homines aut generos, aut sponsos feminae; eligit forte divitias, et aurum ejus amat, et fundos, et argentum, et pecuniam, et equos, et familiam, et caetera. Absit: iste ipsum solum amat, gratis amat; quia in ipso habet omnia, quia per ipsum fabonum est. Hoc est totum bonum. Vultis amplius? Doleo volentes. Fratres, quid vultis amplius? Deo adhaerere nihil est melius, quando eum videbimus facie ad faciem . Modo ergo quid? Quia adhuc peregrinus loquor: Adhaerere, inquit, Deo bonum est; sed modo in peregrinatione, quia nondum venit res, Ponere in Deo spem meam. Quamdiu ergo nondum adhaesisti, ibi pone spem. Fluctuas; praemitte ad terram ancoram. Nondum haeres per praesentiam; inhaere per spem.
Abbreviated transcription (Latin):
Gratis iã amat̾ ds. non ab illo petit᷑ aliud prȩmium
Qui aliud pręmiũ petit a dõ. & ꝓpterea uult seruire
dõ. Karus facit quod uult accipere quã ipsũ a quo
uult accipere. Quiꝗͥ ergo. Nullũ prȩmiũ dĩ:
Nullũ pret̾ ipsum. P rȩmiũ dĩ ipse ds̃ ẽ. Hoc amat. hoc
diligit. Si aliud dilexeris: ñ erit castus am̃or. Recȩdis
ab igne immortali. frigesces. corrumperis. Noli re¬
cȩdere. Corruptio tua erit. fornicatio tua erit: Iam
iste recedit. iã istũ pęnitet. Iam iste penitentiã eligit
iã dicit: pars mea ads. Et quomͦ delectat᷑ in ipso quem
sibi partẽ elegit. Ccce qui longe faciunt se a te pe¬
ribunt. Iste ergo recessit a dõ. sed ñ longe : quia quasi
pecus factus sum inquit. & ego semꝑ tecũ. Iili uero lon¬
ge recesserunt. quia ñ solũ terrena desiderauerunt.
sed ea a demonib & a diabolo petierunt. Qui longe sȩ

Expanded text:
gratis jam amatur Deus, non ab illo petitur aliud praemium. gratis jam amatur Deus, non ab illo petitur aliud praemium. Qui aliud praemium petit a Deo, et propterea vult servire Deo, carius facit quod vult accipere. Quid ergo? nullum praemium Dei? Nullum, praeter ipsum. Praemium Dei, ipse Deus est. Hoc amat, hoc diligit; si aliud dilexerit, non erit castus amor. Recedis ab igne immortali; frigesces, corrumperis. Noli recedere; corruptio tua erit, fornicatio tua erit. Jam iste redit, jam istum poenitet, jam poenitentiam iste eligit, jam dicit, Pars mea Deus. Et quomodo delectatur in ipso, quem sibi partem elegit! 33. vers. 27. Ecce qui longe se faciunt a te, peribunt. Iste ergo recessit a Deo, sed non longe: quia quasi pecus factus sum, inquit, et ego semper tecum. Illi vero longe recesserunt, quia non solum terrena desideraverunt, sed ea a daemonibus et a diabolo petierunt. Qui longe se
Abbreviated transcription (Latin):
minȩ multȩ turpes. multi uri turpes. hȩc ꝓ magno
desideraui a dõ meo suꝑ terrã cũ seruet m̃ sẽ in cęlo as
mis. quid enĩ mibi ẽ in celo. Ostendere habet ipsũ quid.
mea. ds cordis mei Hoc ergo mihi ẽ in cęlo seruatũ.
ds cordis mei & pars mea as m̃s. Quid est fr̃s. Inue¬
niamus diuitias nr̃as. cligat sibi partes genꝰ humanũ
Uideamꝰ homines cupiditatum diuersitate laniari.
Eligant alii militiã. alii aduocationẽ. alii uarias di
uersasq doctrinas. alii negotiationẽ. alii agriculturã
Istas partes sibi faciant de rebus humanis. Clamet po¬
płs dĩ. pars inca ds̃ m̃s. Non ad tempus pars mea. sed
Hũc accedit quia mibi scipsũ ꝓmittit. & idem in ȩt̃nũ ha¬
biturũ ꝓmittit. Tantũ habeo. & numquã non habebo:
Magna felicitas. pars mea css̃. Quandii. In sȩcula
Qm̃ ecce uide quomͦi illũ amauit: fecit cor castũ. ds cor¬
dis mei: & pars mea ds̃ in scła. Factũ est cor castum.

Expanded text:
o desideravi a Deo meo super terram, cum servet se mihi in coelo Deus meus. Quid enim mihi est in coelo? Ostendere habet ipsum quid. mea, Deus cordis mei Hoc ergo mihi est in coelo servatum, Deus cordis mei, et pars mea Deus meus. Quid est, fratres? Inveniamus divitias nostras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate laniari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus pars mea; sed Huc accedit quia mihi seipsum promittit, et id me in aeternum habiturum promittit. Tantum habeo, et nunquam non habeo! Magna felicitas! Pars mea Deus. Quamdiu? In saecula. Quoniam ecce vide quomodo illum amavit; fecit cor castum: Deus cordis mei, et pars mea Deus in saecula. Factum est cor castum;
Abbreviated transcription (Latin):
SALMT huus titulus ẽ. Intellectꝰ asapħ
A saph latine congregatio. grece sinagoga
dicitur. Uideamꝰ quid intellexerit ista smna¬
goga Nos autẽ intelligamus primitus sinagogam.
exinde intelligemꝰ quid intellęxerit sinagoga: Onnus
congregatio generali nomine sinagoga appellatur
Et pecorũ & hominũ potest dici congregatio. Non
autẽ hic pecorũ congregatio ẽ: quando audiumus in¬
tellectũ. Nã homo cũ in se neglexerit intellectũ in
honore positus: quid de illo dictũ est audi. Homo in
honore positus non intellexit. comparatus ẽ iumentis
insensatis. & similis factus est illis. Quia ergo non
c̃ pecorũ congregatio: nec diu disserendũ ẽ. nec dili¬
gentius commendandũ est. Sed quia hominũ est:
quoꝵ hominũ sit hoc debemus intelligere. Non utiq
eoꝵ hominũ est. qui in honore positi ñ intelligentes
comparati sunt umentis insensatis & similes facti st̃
eis: sed coꝵ qui intelligunt. Perscribit enĩ hoc titulus¬

Expanded text:
salmi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici congregatio; non autem hic pecorum congregatio est, quando audivimus intellectum. Nam homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et similes facti sunt eis; sed eo
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoga dicta c̃ congregatio popłi isrł ita ut ubi.¬
cũq audierimus sinagogã non iã soleamus intellige.¬
re nisi popłm iuidęoꝵ. uideamus ne forte ꝓpsius uox
sit in isto psalmo. Sed qualiũ iudacorũ: Et. qualis
popłi isrł. Non enĩ paleȩ. sed forte frumenti: non
ramoꝵ fractoꝵ. sed forte confirmatoꝵ. Non enĩ om̃s
qui sunt ex isrł hi sunt isrł. sed in isaac inquit uocabi¬
tur tibi semen. hoc ẽ non qui filii carnis hi filii dĩ. sed
filii ꝓmissionis deputant᷑ in semine. Sunt ergo quidã
israhelitȩ. ex quib erat ille de quo dictũ est. Ecce uere
israhelita. in quo dolus non ẽ. Non scđm hoc dico qͦđ
& nos israbelitȩ sumus. quia & nos semen abrabȩ sumꝰ
Gentib quippe loquebat᷑ apłs. cũ diccret. Ergo sem̃
abrahȩ estis. scd̾m promissionõ heredes. Scd̾m hos
ergo om̃s istahelite qui sequm uestigia fidci patris

Expanded text:
Synagoga dicta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque audierimus Synagogam, non jam soleamus intelligere nisi populum Judaeorum; videamus ne forte ipsius vox sit in isto psalmo. Sed qualium Judaeorum, et qualis populi Israel? Non enim paleae, sed forte frumenti ; non ramorum fractorum , sed forte confirmatorum. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Sunt ergo quidam Israelitae, ex quibus erat ille de quo dictum est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Non secundum hoc dico, quod et nos Israelitae sumus, quia et nos semen Abrahae sumus; Gentibus quippe loquebatur Apostolus, cum diceret: Ergo semen Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Secundum hoc ergo omnes Israelitae, qui sequimur vestigia fi
Abbreviated transcription (Latin):
bis uideamini. si propt̃ talia pauperes ñ agnoscatis:
si generis humani conditionẽ cominunẽ propt̃ excel¬
lentẽ uanitatẽ obliuiscamini. Tunc enĩ ds̃ necesse c̃
retribuat in nouissima. & in ciutate sua imaginẽ
taliũ ad nibilũ redigat. Qui autẽ diues c̃. hoc modo

Expanded text:
bis videamini, si propter talia pauperes non agnoscatis, bis videamini, si propter talia pauperes non agnoscatis, si generis humani conditionem communem propter excellentem vanitatem obliviscamini. Tunc enim Deus necesse est retribuat in novissima, et in civitate sua imaginem talium ad nihilum redigat. Qui autem dives est, hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. Si non eiugilasset: diues esset. Cuigilauit.
inuẽnit ȩxumnã quã dimiscrat dormiens. Et isti in¬
uenient miseriã quã sibi comparauerant. cũ ciugila¬
uerint de hac uita. Cransit illud quod quasi in
somno tenebat᷑. ueluti somnũ insurgentis. Et ne di¬
cerct̾. quid ergo parua tibi uidet̾ claritas eoꝵ. parua
tibi uidet̾ pompa eoꝵ. parui tibi udent᷑ tituli. ima¬
gines. statuae. laudes. cumei clientũ. dñe ait in ci¬
uitate tua imaginẽ coꝵ ad nihilũ recdliges Itaq
fr̃s mei libere loquens de hoc loco uel de quolibet. qͥa
quando uobis miscem̃ magis uos ferimus quã doccmꝰ:
in nomine xp̃i & in timore eius uos exhortor. ut
quieuq ista non habetis ñ cupiatis. quicũq habetis
ñ in eis pręsumatis. Ccce dixi uobis. non dico damna¬
mini qui habetis. sed damnamini si de talib prȩsu¬
matis. si de talib inflamini. si propt̃ talia magniuo¬

Expanded text:
fuerat; si non evigilasset, dives esset: evigilavit, fuerat; si non evigilasset, dives esset: evigilavit, invenit aerumnam quam dimiserat dormiens. Et isti invenient miseriam quam sibi comparaverant: cum evigilaverint de hac vita, transit illud quod quasi in somno tenebatur, veluti somnium exsurgentis. Et ne diceretur: Quid ergo? parva tibi videtur claritas eorum, parva tibi videtur pompa eorum, parvi tibi videntur tituli, imagines, statuae, laudes, cunei clientium? Domine, ait, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Itaque, fratres mei, libere loquens de hoc loco, vel unde licet; quia quando vobis miscemur, magis vos ferimus quam docemus: in nomine Christi et in timore ejus exhortor vos, ut quicumque ista non habetis, non cupiatis; quicumque habetis, non in eis praesumatis. Ecce dixi vobis: non dico, Damnamini, quia habetis; sed, damnamini, si de talibus praesumatis, si de talibus inflemini, si propter talia magni vo