comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ntuor libelli ñ nulla głosoꝵ
karoli atq ludouici imꝑatoꝵ
continent capitula Item Illa¬
que postinodum a fidelibus
scẽ dĩ eccłȩ pipini et karoli atq
ludouici didiscimꝰ. in iam dic¬
tis libellis minime inserta ẽẽ.
ꝓ dĩ om̃i potentis amore et scẽ
dĩ eccłȩ ac seruorum eius atq
totius popłi utilitate. fideliter
inuestigare curauimus: et in
tribus sequentibꝰ libellis dis¬
tincte cum suis codicibꝰ coad¬
unare: ac ludouico. lothario.
atq karolo. nobilissimis regi¬
bus. filiis uidelicet ludoyici
imꝑatoris piissimi habenda.
et om̃ibꝰ xp̃ianorum fidelibꝰ
tradenda scribere non distu¬
limus: Item Hisitaq ꝑactis :
ẽ in fronte libelli pͥmi posita
ac reliquis eccłastici ordinis
gͣdibus. et cunctis ducibus atq
comitibꝰ. om̃ibꝰ dñm timenti¬
bus. ꝑ gallias et francoꝵ. ꝓuin¬
cias constitutis. directa sicut
in ea continetur:. Quam secun¬
tur synodales conuentus. qͦs
gatus bonefacius. magũtien¬

Expanded text:
atuor libelli nonnulla gloriosorum Caroli atque Ludovici imperatorum continent capitula. Item, quae postmodum a fidelibus sanctae Dei Ecclesiae Pipini, Caroli, Ludovici, didicimus in jam dictis libellis minime inserta esse, pro Dei omnipotentis amore, et sanctae Ecclesiae, ac servorum ejus atque totius populi utilitate, fideliter investigare curavimus, et in tribus sequentibus libellis distinctae, cum suis codicibus coadunare ac Ludovico, Lothario atque Carolo nobilissimis regibus, filiis videlicet Ludovici imperatoris piissimi, habenda et omnibus Christianorum fidelibus tradenda, scribenda non distulimus. Item, his ita peractis, est in fronte primi libri posita ac reliquis ecclesiasticis ordinis gradibus, et cunctis ducibus, atque comitibus, omnibus Deum timentibus, per Gallias et Francorum provincias constitutis directa, sicut in ea continetur, quam sequuntur synodales conventus quos gatus Bonifacius Maguntien
Abbreviated transcription (Latin):
Tubendi licentia quibͦdam tri¬
buit᷑ hoc ẽ. qͥ uirginitatẽ. ł
castimoniã uidualem neqͥꝗͣ
ꝓfessi sunt: qͥbꝰda aũ non tribu¬
itur. idẽ. qͥuirgines uel conti¬
nentes e̾ẽ decreuerunt: forni¬
catio autẽ. nulli impunȩ con¬
fideł cuiuscũq conditioĩs
sit. occulte nuptias faciat. s̃.
benedictione a sacendote accep¬
ta. publice nubat in dnõ. Ex

Expanded text:
ubendi licentia quibusdam tribuitur, hoc est, qui virginitatem et castimoniam vidualem nequaquam professi sunt. Quibusdam autem non tribuitur, id est, qui virgines vel continentes esse decreverunt. Fornicatio vero nulli impune confidelis, cujuscunque conditionis sit, occulte nuptias faciat, sed benedictionem a sacerdote accepta publice nubat in Do
Abbreviated transcription (Latin):
& adorari se ꝑmisit sub habitu
& nomine samuelis. contͣ legẽ:
& uirũ peccatis p̃ssum. cũ mag¬
na distantia peccatorũ & iusto¬
rũ sit. cum samuele iustissimo
futurũ mentitꝰ est Uerũ pot̃
uideri. s de samueł nomine ta¬
ceat᷑. quia saul cũ diabolo futu¬
rus erat: ad eum enĩ trͣnsmigͣ¬
uit. que ad orauit. Semꝑ gͦ diꝰ¬
abolus sub uelamine latens ꝓ¬
dit se:dum ea confingit quȩ
hereant ꝑsonis ꝑ qͣs fallere ni¬
titur. Si autẽ quislibet obpo¬
nit ac dicit. qͦmodo eueniunt
illa que illi diuini p̃dicunt fu¬
tura. aut qͦmͦ possunt egris p̃be¬
re medelam. aut sanis inmitre¬
re egritudinẽ. si aliqͥd ꝓͥe uirtu¬
tis. ac potestatis ñ habent. hoc a
uidentur languidos. uel lede̾
sanos: quia hoc ꝑmissu dĩfit.
ut ipsi qͥ hoc audiunt ł uident
ꝓbent᷑. & appareat qͣli fide sint.
uteronomio legit᷑ moyses u̾bo
dñi popło di p̃cepisse ita dicens.
uenerit qd̾ locutꝰ est. & dixerit

Expanded text:
et adorari se permisit sub habitu et adorari se permisit sub habitu et nomine Samuelis contra legem, et virum peccatis pressum, cum magna distantia peccatorum et justorum sit, cum Samuele justissimo futurum mentitus est. Verum potest videri, sed de Samuelis nomine taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat. Ad eum enim transmigravit, quem adoravit. Semper ergo diabolus sub velamine latens prodit se, dum ea confingit, quae horreant personis, per quas fallere nititur. Si autem quislibet nobis opponit ac dicit; quomodo eveilla que illi divini predicunt futura, an quo modo possunt egris prebere medelam aut sanis immittere egritudinem, si aliquid proprie virtutis ac potestatis non habent? Hoc a videntur languidos vel ledere sanos, quia hoc permissu dei fit, ut hi qui hoc audiunt vel vident probentur et appareat quali fide sint uteronomio legitur Moyses verbo Domini populo Dei praecepisse ita dicens: venerit quod locutus est et dixerit;
Abbreviated transcription (Latin):
puret non p̃termittenda. ne rõ
historiȩ inanis sit. recte faciet qͥ¬
dem. s tñ minime istud adiũ ra¬
piat rationem. s ad uisum & in¬
tellectũ saul. neq enĩ repbꝰ factꝰ
poterat bonũ intellectũ habere.
historicus enĩ. mentẽ saul. & ha¬
bitũ samueł descͥpsit: ea quȩ dic¬
ta & uisa sunt expͥmens. p̃termit¬
tens si uera an falsa sint: Qdait
audiens in qͦ habitu ẽe̾t excitatus.
intellex̃ inquit hunc e̾e̾ samuelẽ
adorauit quã dnm̃ Et putanssa¬
muelẽ adorauit diabolũ: ut fruc¬
tũ fallatiȩ suȩ haberet satanas:
hoc enĩ uitit᷑ ut adoret᷑ qͣsi ds. Si
enĩ uere samuel illi apparuiss&.
ñ utiq uir iustus ꝑmisisset se
adorari. qui p̃dicauerat dnm̃
solũ esse adorandum: & qͦmͦ ħo
rio erat. dicebat ad uirũ pesti¬
lentiȩ. dignũ ardore gehennȩ:
cras merum eris: His duobꝰ ti¬
tulis. subtilitatẽ fallatiȩ sue
ꝓuidit in ꝓuidus satanas. qr

Expanded text:
putet non praetermittenda, ne ratio putet non praetermittenda, ne ratio historiae inanis sit, recte faciet quidem, si tamen minime istud ad ueri rapiat rationem, sed ad uisum et intellectum Saul. neque enim reprobus factus poterat bonum intellectum habere. historicus enim mentem Saul et habitum Samuhelis descripsit ea quae dicta et uisa sunt exprimens, praetermittens si uera an falsa sint. quid enim ait? audiens in quo habitu esset excitatus: intellexit, inquit, hunc esse Samuhel. adorauit quam dominum et putans Samuhelem adorauit diabolum, ut fructum fallaciae suae haberet satanas. hoc enim nititur, ut adoretur quasi deus. si enim uere Samuhel illi apparuisset, non utique uir iustus permisisset se adorari, qui praedicauerat dominum solum esse adorandum. et quo modrio erat, dicebat ad uirum pestilentiae dignum ardore gehennae: \'cras mecum eris\'? His duobtulis subtilitatem fallaciae suae providit improvidus Satanas: quia
Abbreviated transcription (Latin):
figurat se in angłm lucis. Ut
enĩ errorẽ faceret in qͦ głaretur:
in habitu uiri iusti. & nomine
se subornauit: ut nicħ ꝓficere
sp̃e ꝗͣ p̃dicabant. dĩ cultoribuᷤ
m̃tiret᷑. qñ hinc exeuntes iustoᷤ.
finx̃ in sua e̾e̾ potestate S hoc
quosdam fallit qd̾ de morte saul
nũ sit diabolo ante occasũ mortẽ
corporis p̃uidere: cũ signa q̃dam
soleant apparere morituris. qͥppe
a qͥbꝰ dĩ ꝓtectio amota uidet᷑: Quan¬
tomagis diabolo que angłica ma¬
iestatẽ sublimem. ꝓpħica oracła fu¬
isse testant᷑. de cuius magnitudi¬
ne apłsait Anignoratis altitu¬
dinem satane: Qd mirũ gͦ si uim¬
minentẽ. ꝓpe mortẽ potuit p̃ui¬
dere. cum hoc sit unde fallit. & se
in dĩ potestate uult adorari:
Nam tanta ebitudine demens
effectus ẽ saul: ut ad phitonis¬
sam confugeret. Depͣuatꝰ enĩ
causa peccatr: ad hec se contulit
q̃ dap̃nauerat. S: siqͥs ꝓpter hi¬
storiam et ea quȩ u̾bis exp̃ssast̃.

Expanded text:
figurat se in angelum lucis. ut figurat se in angelum lucis. ut enim errorem faceret, in quo gloriatur, in habitu uiri iusti et nomine se subornauit, ut nihil proficere spem, quam praedicabant, dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes iustos finxit in sua esse potestate. Sed hoc quosdam fallit, qabolo ante occasum mortem corporis praevidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus Dei protectio amota videtur: quanto magis diabolo quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tanta hebetudine demens effectus est Saul, ut ad pithonissam confugeret. deprauatus enim causa peccati ad haec se contulit quae damnauerat. Sed si quis propter historiam et ea quae uerbis expressa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tunitates & causas ut illa nas¬
cant᷑ Qd̾ autẽ isti faciunt uisi¬
bilit̃. hoc illi inuisibiliter:. Ds̃uͦ
solus unꝰ creator ẽ: qͥ causas ipsas
& rationes seminarias rebꝰ inse
dum putant. quomͦ scͥpt᷑a nar¬
ret phitonissam samuelẽ ꝓphe¬
tam suscitasse. ad colloqͥũ saul
impiissimi regis: si phitonica
diuinatio errori magice artis
deputanda sit. Quibus ita res¬
ponderi potest. indignũ omĩno
facinꝰ ẽẽ. si scłm u̾ba historiȩ cõ¬
modet᷑ assensus Quomͦ enĩ pote¬
rat fieri. ut arte magica attͣhe
ret᷑ uir. & natiuitate sc̃s. & uitȩ
oꝑibꝰ iustus: At siñ attctꝰ ẽ. con¬
sensit: Quod utrũq de uiro ius¬
tũ spiritale. qd̾ positꝰ in carne
q̃siuerat: Qd̾ ualde absurdũ ẽ.
quia hinc qͥ uistꝰ recedit. ꝑman&
iustꝰ Porro autẽ hoc ẽ p̃strigium
satane: qͦut plurimos fallat. &̃¬
bonos in potestate se habere con¬
singat: qđ apłs inter cetera os¬

Expanded text:
tunitates et causas, ut illa nastunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et ratiodum putant, quomodo Scriptura narret Pithonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis, si Pithonica divinatio, errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum verba historiae commodetur assensus. Quomodo enim poterat fieri, ut arretur vir, et nativitate sanctus, et vitae operibus justus? Aut si non attractus est, consensit: quod utrumque de viro justum spiritalis,  quem positus in carne, quaesiverat: quod valde absurdum est: quia hinc qui justus recedit, permanet justus. Porro autem hoc est praestigium Satanae, quo ut plurimos fallat, bonos in potestate se habere confingit. quod apostolus inter cetera
Abbreviated transcription (Latin):
ultͣ ñ ꝑficient: Insipientia enĩ
eorũ. manifesta erit om̃ib sicut
& illorũ fuit Nec id̾o qͥsquã cre¬
dere debet. qͦslibet magicis artib
aliqͥd facere posse sine ꝑmissu
d̾i: quia omĩa que fiunt aut a¬
iusto iudicio facit aut ꝑmissu
suo ita fieri sinit: qͦ p̃dicti magi
legunt᷑ similia fecisse moysi qͥ
uirgas suas quȩ uerse sunt in
dracones: s deuorauit uirga aa¬
ron. uirgas eorũ: Non gͦ fuert̃
creatores draconĩ. nec maginec
angłi mali: qͥbus ministris illa
oꝑabant᷑. Insunt enĩ rebꝰ corpo¬
reis ꝑ om̃ia elem̃ta. quedã occul¬
tȩ seminariȩ rationes: qͥbꝰ cum
data fuerit oportunitas tẽꝑalis.
atq causał. ꝓrũpunt in spẽs de¬
bitas suis modis & finibꝰ Et sic
ñ dicunt᷑ angłi qͥ ista faciunt.
animaliũ creatores:ͥ sicut nec
agricolȩ segetũ. ł arborũ. uł qͦ
rũcũq interra gignentiũ. cre¬
atores dicendi sunt: ꝗͣuis noue¬
rint p̃bere qͣs dã uisibiles opor¬

Expanded text:
ipientia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. Nec ideo quisquam credere debet quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei, quoniam quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit, quod praedicti magi leguntur similia fecisse Moysi, « qui virgas suas, quae versae sunt dracones, sed devoravit virga Aaron virgas eorum. Non ergo fuerunt creatores draconum, nec magi, nec angeli mali, quibus ministris illa abantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles opor
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝙ̃ si fiant que p̃cipiuntur
ab eis. ñ colant᷑ que colunt᷑ ab
eis Nec p̃ter suam potestatẽ
ds ostendit c̃ẽ qd̾ contingunt
ista: s qͣsi q̃reretur. cur ea ꝑmit¬
tat. causam tẽptationis exposuit:

Expanded text:
vel etiam si fiant quae praecipiuntur ab eis, aut colantur quae coluntur ab eis. Nec praeter potestatem suam ostendit Deus esse quod contingunt ista, sed quasi quaereretur cur ea permittat, causam tentationis exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
re: Ac id̾o datur potestas inmun¬
dis spiritib ut ꝑuasa s apta h&
est pͣuos homines. seducant il¬
los qͥsꝑnunt ueritatẽ. & credt̃
m̃datio: & iuxta pauli senten¬
tiã. sanam doctrinã ñ sustinebt̃:
s ad sua desideria coaceruabt̃

Expanded text:
re. Ac ideo datur potestas immunre. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut pervasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant illos qui spernunt veritatem et credunt mendacio, et juxta Pauli sententiam: Sanam doctrinam non sustinebunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdicta ꝑtinent ꝙ ligaturȩ
execrabiliũ remediorũ. q̃ arscõ
ddẽpnat medicorum seu in p̃can¬
tationibꝰ. seu in caracterib ł in
qͥbuscũq rebus suspendendis
atq ligandis In qͥbus omĩbus
ars demonĩi ẽ: ex quadam pesti¬
fera societate hominũ & angło¬
rũ malorũ exorta Unde & cunc¬
ta uitanda sunt. xꝑiano: & omĩ
penitꝰ execͣtione repudianda atq
dampnanda Auguria autem¬
pͥmꝰ dr̃ inuenisse. Dictũ ẽ autẽ
p̃strigiũ: qd̾ p̃stringat aciem ocło¬
rum aruspicine artẽ pͥmꝰ etrus¬
cis tͣdidisse dr̃ qͥdam strages: hic
ex horis aruspicinã dictauit: &
pꝰea ñ apparuit: Nam dr̃ fabulo¬
sȩ. arante qͦdam rustico. subito ex
glebis exiluisse. & aruspicinam
dictasse: qͣ die & mortuus ẽ Qs
libros romani ex trusca lingua
in ꝓͥam mutauerunt: His gͦ por¬
tentis ꝑ demonũ fallatiã illudi¬
t᷑ curiositas humana: qñ id im¬
pudent̃ appetunt scire qd̾ nul¬
la ratione eis cõpetit inuestiga¬

Expanded text:
icta pertinent et ligaturae exsecrabilium remediorum, quae ars non commendat medicorum, seu in praecantationibus seu in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde et cuncta vitanda sunt Christiano, et omni penitus exsecratione repudianda atque damnanda. Auguria autemtur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua in propriam mutaverunt. His ergo portentis, per daemonium fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investiga
Abbreviated transcription (Latin):
usuram tantum e̾e̾. in ꝑe¬
cunia : qd̾ p̃uidens scriptura
diuina. omĩs rei aufert suꝑ¬
habundantiã: ut plus ñ reci¬
pias quam dedisti: Item
Aliĩ ꝓ pecunia fenerata. solent
munu scła acciꝑe diuersi
generis: et ñ intelligunt
usuram appellari. et suꝑha¬
bundantiã qͥcqͥd illudẽ si ab
eo qͦd dederint. plus accepe¬
dat᷑. Herbi grã. Si dederis
solidos decem. et amplius q̃¬
sieris: uel dederis frumenti
modium unũ. et suꝑ aliqͥd

Expanded text:
usuram tantum esse in pecunia, quod providens Scriptura divina omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias quam dedisti. Item, alii pro pecunia foenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram appellari et superabundantiam quidquid illud est, si ab eo quod dederunt plus accepedatur Verbi gratia, si dederis solidos decem, et amplius quaesieris, vel dederis frumenti modium unum, et super aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ legis. et doctrinȩ ad
ut munuis popłi in cotidiana
oblatione dño immoletur.
necnon uixta statuta cano¬
nica in sustentatione pauꝑ¬
um et restaurationem ȩccła¬
rum ꝓficiat: Quatuor enim
partes uixtã canones fieride
fidelium oblationibus deben.
ut una sit epĩ: altera clerico
rum: tercia pauꝑum: quar¬
ta ad restaurationẽ ȩccłarũ¬
e his quȩ ad ȩccłam a par¬
pochianis offeruntur. in
terris in uineis. in mancipi¬
is. peculiis antiquorũ cano¬
num instituta seruentur
De hiꝰ autẽ ꝗ̃ altarib offeruntur.
ttia pars fidelit̃ ep̃i deferatur.
Duȩ clericis decime aitẽ scd̃m qͦs¬
singłis annis: lercia pars.
aut in tercio tota S tamen
nos sequentes romanos. sin¬
głis annis quartam partem.
aut in quarto anno totam
ep̃i recipiant Ex concilio me

Expanded text:
divinae legis, et doctrinae admut munus populi in quotidianam oblationem Domino immoletur, necnon, secundum statuta canonica, in sustentationem pauperum et restaurationem ecclesiarum proficiat. Quatuor enim partes, juxta canones, fieri de fidelium oblationibus debent, ut una sit erum, tertia pauperum, quarta ad restaurationem ecclesiaDe his quae ad ecclesiam a parochianis offeruntur in terris, in vineis, in mancipiis, in peculiis, antiquorum canonum instituta serventur, De his autem quae altaribus offeruntur, quarta pars fideliter episcopis deferatur, duae clericis, decimae autem, secundum quosingulis annis tertia pars, aut in tertio tota. Sed tamen nos sequentes Romanos, singulis annis quartam partem, aut in quarto totam episcopi recipiant. Ex concilio M
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis unũ baptismũ sit et
hereticorum & eoꝵ scilicet qͥ
in nomine patris et filii et sp̃sscĩ
baptizant. et eccłȩ catholice: t̃n
quia foris eccłam baptizantur.
ñ sumunt baptismũ ad salutẽ.
s ad ꝑnitiem: habentes nimi¬

Expanded text:
m unum Baptisma sit et haereticorum, eorum scilicet qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant, et Ecclesiae catholicae; tamen quia foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt Baptismum ad salutem, sed ad perniciem: Habentes nimi
Abbreviated transcription (Latin):
t ȩxcłȩ uel altaria quȩ am¬
bigua sunt de consecͣtione.
consecrentur. et suꝑflua alta¬
ria destruantur Ex decretis

Expanded text:
esiae vel altaria quae ambigua sunt de consecratione, consecrentur, et superflua altaria destruantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
quałcumq sacerdos sit. quȩ
scã sunt coinqͥnari non posst̃.
Idcirco ab eo usqueqͦ ep̃orum ui¬
dicio reꝓbetur. cõmunio ꝑcipi¬
enda ẽ: qm̃ mali bona minis¬
trando. se tantũmodo ledunt.
Et cerea fax accensa. sͥ qͥd̾ detͥm̃tũ
p̃stat. aliis uͦ lumen intenebris
administrat: et unde aliis cõ¬
sacerdote. intrepide.xͥ ministe
Fides enim ẽ: que uincit hunc
uicumq alium de homicidii
crimine ꝑiculosa uel capi¬
tali obiectione pulsauerit: ñ
pͥus a iudicibus audiat᷑. quã
se similem penam. quã reo in¬
tendit conscripserit subiturũ:
ẽe̾ crediderit. se simili inscͥp¬
tione constringat futurũ. ut
supplitia in nocentͥũ seruoꝵ
aut̃ pęna capitis sui. aut facuil¬
tatum amissione cõpenset
Quicũq inscriptione p̃missa.
cuiuscũq cͥminis reũ accusare
uoluerit: ab eo die quo inscͥp¬
sit. intͣ annũ ꝑagat ꝓpositas
actiones: Qui si distulerit. in

Expanded text:
qualiscunque sacerdos sit, quae sancta sunt coinquinare non potest; idcirco ab eo usquequo episcoporum judicio reprobetur, communio percipienda est: quoniam mali bona ministrando se tantummodo laedunt: et cerea fax accensa sibi quidem detrimentum praestat, aliis vero lumen in tenebris administrat, et unde aliis comsaceFides enim est quae vincit hunc uicunque alium de homicidii crimine periculosa et capitali objectione pulsaverit, non prius a judicibus audiatur, antequam se similem poenam quam reo intendit, conscripserit subiturum. esse crediderit, se simili inscriptione constringat, futurum ut supplicia innocentium servorum, aut poena capitis sui aut facultatum amissione compenset. Quicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distulerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ si a sacerdote qͥ siue cõ¬
p̃hensus in adulterio. siue
de hoc sola fama rep̃hensus ẽ.
debeatis cõmunionẽ susciꝑe.
nec ne: respondemus. Non
potest aliquis quantũcũq¬
sit pollutus. sacͣmenta diui
existunt: Nec potest solis ra¬
dius ꝑcloacas et latrinas trͣs¬
siens. aliqͥd exinde contami¬
nationis ad tͣhere Proinde

Expanded text:
bis, si a sacerdote qui fuerit comprehensus in adulterio, sive de hoc sola fama respersus est, debeatis communionem suscipere necne, respopotest aliquis quantumcumque pollutus sit, sacramenta divinexistunt. Nec potest solis radius per cloacas et latrinas transiens aliquid exinde coinquinationis attrahere; proinde
Abbreviated transcription (Latin):
on est aqua ꝓphana et adul¬
uocatur: etiam si aꝓphanis et
adulteris inuocetur: quia nec
ipsa creatura. nec ipsum nom̃
adulterum est Augustinus¬
rima gͥ et scd̾a p̃dicatione de
his tantum locutisumꝰ. que
uob̾ pͥusquã ad fontem scm̃ue
neritis. iuxta catholicȩ regłȩ
instituta tradimꝰ. et quidsig¬
nificaret unctio que diuer¬
sis corporis nr̃i adhibita parti¬
bus diuersum intellectum in¬
tellectum designat. ꝓut dñs
donare dignatusest interp̃ta¬
ti sumus: cum ostenderemꝰ uos
ꝑ oleum scificationis ad audi¬
tum plenȩ fidei p̃paratos. et

Expanded text:
on est aqua profana et adulvocatur, etiamsi a profanis et adulteris invocetur, quia nec ipsa creatura, nec ipsum nomen adulterum est. Prima igitur et secunda praedicatione de his tvobis priusquam ad fontem sanctum veniretis, juxta catholicae regulae instituta tradidimus, et quid significaret unctio, quae diversis corporis nostri adhibita partibus diversum intellectum designat, prout Dominus donare dignatus est interpretati sumus, cum ostenderemus vos per oleum sanctificationis ad auditum plenae fidei praeparatos, et
Abbreviated transcription (Latin):
t nemo quẽlibet mortuum
in ȩccła quasi hereditario
qualitate conuersationis et
uitȩ dignum duxerit. sepeli¬
re p̾sumat: nec qͥs ꝗͣ ossa cuius¬
libet mortii de sepulcro suo
eicere: aut sepulturam cunis ꝗͣ
temerario ausu qͦ quomͦ uiolã¬
ie .s unũ quẽq in loco sͥ adõ pa¬
rato atq concesso. aduentũ sui
iudicis p̃stolari concedat. Qd̾¬
ut sepulcrum uenderet. et
acciꝑet argentũ. licet cogen¬
te abraham.: uau littera quȩ
apud illos ꝓ.o. legitur. ablata
de eius nomine.ẽ. et ꝓeoephron
appellatus ẽ effran: significan¬
te scriptura. ñ eum fuisse con¬
sumniate ꝑfecteq uirtutis.
qͥ potuerit memoriam uende̾
mortuorum: Sciant gͥqͥ sepul¬
cra uendunt ante. et ñ cogun

Expanded text:
t nemo quemlibet mortuum in ecclesia quasi haereditario qualitate conversationis aut vitae dignum duxerit, sepelire praesumat; nec quisquam ossa cujuslibet mortui de sepulcro suo ejicere, aut sepulturam cujusquam temerario ausu quoquo modo violet, sed unumquemque in loculo sibi a Deo parato atque concesso adventum sui judicis praestolari concedat; ut sepulcrum venderet et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vaf littera quae apud illos pro o legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Ephron, appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerat memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non cogun
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit altare: denuo consecre¬
tur eccła Si parietes mutan¬
tur. et non altare salibus tan
getur. et denuo consecretur.
ccłam uͥpaganus sepultus ẽ.
non liceat consecrari. neq
missas in ea cȩlebrare: s iacta¬
re foras. et mundari oportet: Ex
ccłam in qua mortuorum ca
rietibꝰ uel lignis eius loci reedi¬
ficentur. Si hec consecrata priꝰ
fuit missas in ea cȩlebrare lic&.
si tamen fideles fuerint qui
in ea sepulti sunt: Ex concilio¬

Expanded text:
fuerit altare, denuo consecretur Ecclesia; si parietes mutantur, et non altare, salibus tantgetur, et denuo consecretur. bi paganus sepultus est, non lmissas in ea celebrare, sed jactari foras, et mundari oportet. C. am, in qua morietibus, vel lotis lignis ejus reaedificetur. Si haec consecrata prius fuit, Missas in ea celebrare licet, si tamen fideles fuerint qui in ea sepulti sunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃orũ quẽlibet sine certa &
manifesta peccati causa. cõmis¬
nione pͥuet eccłastica Subana¬
docet auctoritas: quia anathema.
et̾na ẽ mortis dãpnatio: & ñ nͥ ꝓ
mortali debet imponi cͥmine.
et illi qͥ alit̃ ñ poterit corrigi
Ixcõmunicatos quoq a sacerdo¬
tibꝰ. nullus recipiat. ante utri¬
usq partis examinationẽ iꝰtam:
nec cum eis oratione. aut cibo.
ł. potu .ł. oscło cõmunicet: nec
aue eis dicat Quia qͥcumq in
his .ł. aliis ꝓhibitis scienter ex¬
cõmunicatis cõmunicauerit.
iuxta apłorũ ĩstitutionẽ. ⁊ ipse
simili excõmunicatiõi subiaceat.
cato au̾tendo regłas. scient̃ saltẽ
in domo simul locutꝰ fuerit. ł ora¬
uerit: ille cõmuniõe pͥuet᷑.
nicatis: neq in domos eorũ intro¬
euntes orare cum eis. Si autem
aut qͥlibet eccłastic ex cõmunicato
cõmunicau̾it. qͣsi ꝑtͣbans omnẽ
disciplinam eccłasticã. ex cõmunicet᷑.¬

Expanded text:
porum quemlibet sine certa et non manifesta peccati causa communione privet ecclesiastica. Sub anadocet auctoritas, quia anathema est aeternae mortis damnatio, et nonnisi pro mortali debet imponi crimine, et illi qui aliter non poterit corrigi. xcommunicatos quoque a sacerdotibus nullus recipiat ante utriusque partis justam examinationem, nec cum eis in oratione, aut cibo, aut potu, aut osculo communicet, nec ave eis dicat. Quia quicunque in his vel in aliis prohibitis scienter excommunicatis communicaverit, juxta apostolorum institutionem et ipse simili excommunicationi subjacebit.t avertendo regulas, scienter saltem in domum simul locutus fuerit vel oraverit, ille communione priveturnicatis, nec in domos eorum introeuntes orare cum eis. Si autem aut quilibet ecclesiasticus, excommunicatis communicaverit, quasi perturbans omnem disciplinam ecclesiasticam, exco
Abbreviated transcription (Latin):
ancrimꝰ ut siqͥs pb̃r. ꝓaliquo
neglectu aut cͥmine. apprio
excõmunicatꝰ ep̃o fuerit: ab alio
epõ ñ cõmunicetur. Si uͦ ante
audientiam cõmunicare pre¬
sũpserit: dampnationis inse
illatam cognoscat sententiã
domo locutꝰ fuerit. uel ora¬
uerit. iste a cõmunioẽ pͥuet᷑.¬

Expanded text:
ancimus ut si quis pro aliquo neglectu et crimine a proprio excommunicatus episcopo fuerit, ab alio episcopo non communicetur. Si vero ante audientiam communicare praesumpserit, damnationis suae illatam cognoscat sententiam. domo locutus fuerit vel oraverit, ille a communione privet
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum agere accusator in ep̃õꝵ¬
iuditio ceꝑit: si fuerit accusato¬
ris ꝑsona culpabilis. ad arguen¬
dum non admittatur: nͥ ꝓprias
causas. ñ tñ eccłasticas asserere
i accusatorum ꝑsonȩ. in iudi¬
Itio ep̃orũ culpabiles apparu¬
erint: ad arguendum non ad¬
mittantur. nͥ propͥas causas asse¬
rere. ñ tñ criminales uel ȩccła¬

Expanded text:
ut, cum agere coeperit in episcoporum judicio, si fuerit accusatoris persona culpabilis, ad arguendum non admittatur, nisi proprias causas, non tamen ecclesiasticas, asserere i accusatorum personae in judicio episcoporum culpabiles apparuerint , ad arguendum non admittantur, nisi proprias causas asserere non tamen criminales vel ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
udices prius ꝓbare debent
suspicionem et causam. aut
qͦ animo accusator hoc faciat:
et postmodum suscipere: qͥa
ueritatis ꝓfessionẽ ꝓpinqͥta¬
tis inimicitiȩ. timoris. amo¬
ris. odii. et cupiditatis inten¬
tio impedire. & aduersa fr̃ibꝰ
non ante sententiã ꝓferat ca¬
pitalem. quã aut reus ipse

Expanded text:
udices prius probare debent suspicionem et causam aut quo animo accusator hoc faciat, et postmodum judicium suscipere: quia veritatis professionem, propinquitatis, inimicitiae, timoris, amoris, odii et cupiditatis intentio impedire et adversa fratribus non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ego. s dñs. uxorẽ auiro ñ disce¬
dere. Qd̾ si discesserit: mane̾ ĩ nup¬
tã. aut uiro suo reconciliari Pot̃
enĩ fieri. ut discedat ea causa. qͣ
dñs ꝑmisit: Aut si feminȩ licet
uirũ dimiitere. &̃ ꝓpt̃ causam
fornicationis: qͥd respondebimꝰ
de hoc. qͦd dicit pꝰteriꝰ. et uir uxo¬

Expanded text:
rem a viro non discedere: quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permisit. Aut si feminae licet irum dimittere etiam praeter causam fornicationis, quid respondebimus de hoc quod dicit p
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑmittit. nͥ qr similem formã
uult intelligi. ut si dimiserit
qd̾ causa fornicatioĩs ꝑmittit᷑.
maneat sine uxore. aut rec̃ciliet᷑
uxori: Et pꝰpauca Dñs autẽ ꝑmi¬
sit causa fornicatioĩs uxorẽ di¬
mitti: s qi ꝑmisit. ñ uissit: Ieroñ¬

Expanded text:
inus permittit, nisi quia similem formam vult intelligere, ut si dimiserit, quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Et post pauca: Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti. Sed quia permisit
Abbreviated transcription (Latin):
heronimꝰ ait: Iria legitima
conuigia. in scͥpturis leguntur:
ginitate: uiro data legitime: &
reliqua que secunt᷑ in p̃dictis.
Scd̾m. uirgo in ciuitate dep̃hen¬
sa a iuiro: & illi ꝑuim copulata:
eam iste uir qͣntũ udicauerit
pat̃.: & dabit p̃ciũ pudicitiȩ eiꝰ.
ercium. filia p̃dicta dep̃hensa.
sinon fuerit uoluntas patris.
tͣhet eã a uiro p̃dicto: & tradet
eam alio: & dotabit eam. & le¬
gitima erit ei. S pͥmũ. his duo
illud qͣrtum legitimũ coniugi¬
um Dum mortua fuerit uxor
eiꝰ. licet ei acciꝑe aliam. s ñ repu¬
diatam: nec desponsatã uiro.s fi¬
liã. Similiter debet & mulier.
Unde & paulus ait Mulier que
sub uiro ẽ. ligata. sub lege uiri
ẽ. quãdiu uiuit uir eiꝰ: Igitur
uiuente uiro eius. uoc̃abit᷑ ad¬
ultera: si iuncta fuerit alteri
uiro Si autẽ mortuus fuerit
uir eiꝰ. liberata ẽ. alege uiri:
ita ut ñ sit adultera si fuerit

Expanded text:
eronymus: Tria legitima coniugia in scripturis leguntur. rginitate viro data legitime et reliqua que sequuntur in predictis. Secundo vero in civitate deprehensa a viro et illi per vim copulata, eam iste vir, quantum judicaverit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a viro praedicto, et tradet eam alii et dotabit eam, et legitima erit ei. Sed primum his duobaliud quartum legitimum conjugium. Dum mortua fuerit uxor ejus, licet illi accipere aliam, sed non repudiatam, nec desponsatam viro, sed filiam. Similiter debet et mulier. Unde Psub viro est, ligata sub lege viri est, quandiu vivit vir ejus. Igitur vivente viro ejus, vocabitur adultera, si juncta fuerit alteri viro. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ita ut non sit adultera, si fuer
Abbreviated transcription (Latin):
re non ꝓhibet. nec iubet dñs.⁊
idõ ut ñ discedat. apłs dicit. ñ
quo dare posset utile & fidele
consilium Unde cum dixisset
de muliere cuiꝰ uir mortuus fu¬
erit. beatior autẽ erit si sic ꝑman-¬
serit. scđm meum consilium:
ne qͥs hoc consilium tanqu̾a hu¬
manũ & ñ diuinũ contẽpnẽ¬
dum putaret. adiecit Puto au¬
Pinde intelligendum ẽ. &̃ ipsa
quȩ non adnõ ubent᷑. s a scõ¬
famulo eius utilit̃ suadent᷑:
eodem dnõ inspirante suaderi
Absit enim ut qͥsqũa catholicus
dixerit. qñ suadet sp̃s sc̃s̃. non
dnm̃ suadere: cum & ipse dñs
sit: et inseꝑarabilia õꝑa sint
trinitatis: Dicit tamen. de uir¬
ginibꝰ autẽ p̃ceptũ dñi ñ habeo:
consilium autem do. Non ut
hoc consilium alienũ existime¬
mꝰ a dnõ: cum continuo seqͣt᷑
et dicat. Ianquã misccłiam c̃¬

Expanded text:
re nec prohibet nec iubet dominus, re nec prohibet nec iubet dominus, ideo ut non discedat apostolus dicit, non quo dare posset utile et fidele consilium. unde cum dide muliere, cujus vir mortuus fuerit, Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium; ne quis hoc consilium tanquam humanum, non divinum, contemnendum putaret, adjecit, Puto auProinde intelligendum est, etiam ipsa quae non a Domino jubentur, sed a sfamulo utiliter suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam catholicus dixerit. quando suadet spiritus sanctus, non dominum suadere, cum et ipse dominus sit et inseparabilia sint opera trinitatis. dicit tamen: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do, non ut hoc consilium alienum existimemus a domino, cum continuo sequatur et dicat: tamquam misericordiam co
Abbreviated transcription (Latin):
uel feminȩ. ñ ꝓhibentur adnõ.
ut neq ubeantur Nam si di¬
mittere tales coniuges iuberen¬
t᷑ nullꝰ locꝰ ee̾t consilio monentis
apłi. ne hoc fieret Nullomͦ enĩ
iunctos gentiles gentilibꝰ cõꝑit
conuigalibꝰ ex qͥbꝰ si ñ ambocre¬
derent. s unꝰ aut una. & infideł¬
cum fideli consentiret habita¬
re. nec ꝓhiberi a dnõ debuit.
fidelis infidelem dimittere. nec
iuberi Id̾o scilicet ñ ꝓhiberi.
quia iu̾̃sticia ꝑmittit a forni¬
cante discedere: et infidelis ho¬
minis fornicatio ẽ. maior corde.
nec uera eiꝰ pudicitia cũinfi deli¬
ꝯuige dici potest: quia omne qd̾
ñ ẽ ex fide. peccatum ẽ Quãuis
ueram fideł habeat pudicitiam:¬
&̃ cum infideli coniuge q̃d ñ ht̃
ueram Idõ autẽ nec uberi debu¬
erunt fideles ab infidelibꝰ seꝑari:
quia ñ contͣ iuissionẽ dnĩ genti¬
les fuerunt ambo coniuncti
Om̃ gͦ ab infideli fidelem discede¬

Expanded text:
vel feminae non prohibentur a Domino, vel feminae non prohibentur a Domino, ut neque jubeantur. Nam si dimittere tales conjuges juberentur, nullus locus esset consilio monentis Apostoli, ne hoc fieret. Nullo enim mori, jam conjunctos gentiles gentilibus comperit conjuges. Ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una infidecum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infideli coniuge, qui non habet ueram. ideo autem nec iuberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem discede
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ &̾ non impendere: tamen
causa dilectionis impendimꝰ
Unde pͥor ipse dñs cum se tribu¬
tum non debere monstrasset :
soluit tamen. ne scandalizaret
eos. qͥbꝰ ad et̃nam salutẽ gerens
hominem consulebat. Iam uͦ
apłs quẽ ad modũ ista cõmend&.
eius uerba testantur: uͥ dicit:
Cum enim liber sim ex omnibꝰ
om̃iũ me seruum feci: ut plu¬
res lucri facerem Cũ paulosu¬
pius dixisset. nũqͥd ñ habemus
licentiam manducandi & bibendi:
Nũquid ñ habemꝰ licentiam sororẽ
barnabaᷤ ñ habemꝰ potestatẽ. ħoꝑ andr
Qͥs militat suis stipendiis umꝙͣ: Qs
plantat uineam: & de fructu eiꝰ
non edit: Quis pascit gregem: &
de lacte eius ñ ꝑcipit: Et paulo
pꝰ. Si alii inquit potestatis urẽ
participant: non magis nos:
D non sumꝰ usi hac potestate. ẜ om¬
nia toleramus. ne qͦd impedim̃¬
tum demꝰ euangłio. xp̃i. Item
ic enim recedere ab infidelibꝰ
Iuxoribꝰ. ł maritis. fideles uiri

Expanded text:
nobis etiam non inpendere, tamen nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem, cum paulo superius dixisset: numquid non habemus licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem Barnabas non habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? et paulo post, si alii, inquit, potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. ic enim recedere ab infidelibus uxoribus vel maritis fideles viri
Abbreviated transcription (Latin):
coniuges in relinquendis in¬
fidelibus ꝑmissa licentia ñ u¬
tantur. Libi autẽ infideles ui¬
detur quoq dimitti a fidelibꝰ
ñ licere: qͥa hoc uetat apłs Cũ
gͦ ego dicam licere. quia hocñ
uetat dñs. non tñ expedire:
quia hoc ne fiat monet apłs.
qͥ reddit ꝙ̃ rationem cur fieri
ñ expediat. quãuis liceat: Qd
enim scis inquit mulier. siui¬
rum saluũ facies: Aut unde
scis uir. si uxorem saluam fac
quin filii urĩ. inquit inmun¬
di essent: nunc autem sc̃i sunt:
S ad lucrandos coniuges & filios
rant uidet᷑ hortatus Cur gͦ non
expediat &̃ infideles coniuges
dimitti a fidelibꝰ: causa euiden¬
t̃ exp̃ssa ẽ Non enim ꝓpteruin¬
culum cum talibꝰ conuigale ser¬
uandum ẽ: s ut querantur in
xp̃o. recedi ab infidelibꝰ coniugi¬
b apł uetat. Multa sunt autẽ
facienda. ñ iubente lege s libe¬
ra caritate: et ea sunt in nrĩs
officiis gratiora Que cũ liceret

Expanded text:
coniuges in relinquendis inconiuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utantur. tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc uetat apostolus, cum ego dicam licere. quia hoc non uetat, non tamen expedire, quia hoc ne fiat, monet apostolus: qui reddit etiam rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam faciquin filii uestri, inquit, inmundi essent; nunc autem sancti sunt. sic ad lucrandos coniuges et filios rant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs habuerit uxorẽ uirgi¬
nem ante baptisma: iuuen¬
te illa pꝰ baptisma alterã habe¬
re non potest: Crimina in
baptismo soluunt᷑ ñ coniugia
synodũ. qͦd qͥdam ingenu¬
us ingenuam acceꝑit uxorẽ.
et pꝰfiliorum ꝓcreationẽ occa¬
sione diuortii cuiusdam ser¬
uum se fecerit: utrum necessa¬
rio mulierem tenere debeat.
et si tenuerit. utrũ illa ꝙͦ scd̾m
scłarem legem seruituti subi¬
ci debeat. Iudicatum ẽ. uxorẽ
minime debere dimittiͥ ñ tñ
ob xpĩ legem mulierem inser¬
uitutẽ redigi: dum ille ñ ex
consensu coniugis se seruum
fecit. quẽ liberum ipsa mari¬
am nunc illud uideamꝰ. qd ait
apłs: Ceteris autẽ ego dico ñ
dñs: ad imparia scilicet hocẽ.
uigia locuturꝰ qͦd mͥ uisum ẽ
eũ monendo dixisse Quia enĩ
coniunx fidelis relinquere c̃¬
iugem licitȩ potuit infidelẽ:
bet. Quod enĩ dñs. ꝓhibet: fieri
omnino non licet Monet gͦ
apłs quod possit ẽẽ multorũ
occasio lucrandorũ: ut fideles

Expanded text:
Si quis habuit uxorem virginem ante baptismum, vivente illa post baptisma, alteram habere non potest. Crimina in baptismo solvuntur, non conjugiasynodum quod quidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii cujusdam servum se fecerit, utrum necessario mulierem tenere debeat, et, si tenuerit, utrum illa quoque secundum saecularem legem servituti subjici debeat. Judicatum est uxorem minime debere dimitti, non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecit, quem liberum ipsa mariam nunc illud uideamus, quod ait apostolus: ceteris autem ego dico, non dominus, ad inparia scilicet, hoc esiugia locuturus. quod mihi uisum est eum monendo dixisse. quia enim coniux fidelis relinquere coniugem licite potuit infidelem, bet. quod enim dominus prohibet, fieri omnino non licet. monet ergo apostolus, quod possit esse multorum occasio lucrandorum, ut fideles
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo coniuncti sunt: s eu̾głi¬
um cum uenisset. alter sine
altera. ł. altera sine altero cre¬
didit Sigͦ aliud ẽ. hoc qͥsine
scrupulo ulliꝰ dubitationis
apparet. cur fidelem cum in¬
fideli coniugio ꝑmanere. ñ &
dñs sicut apłs ubet. nͥ forte isto
loco uacat illud. qͦd tam fidelit᷑
ipse ait. An uultis exꝑim̃tũ
acciꝑe eius. qui in me loquit᷑¬
tisne qͥd dicã: an in ħ explando ali¬
qͣnto diligentius immorabor: At¬
tende ut rem ipsam expla¬
nandam tãqũa in conspectu
considerandam. planiore ser¬
mone ponamꝰ Ecce coniuges
duo unius infidelitatis. ita fu¬
erunt qñ uincti sunt. nulla
de his questio ẽ. quȩ ꝑtineat
betur fidelis cũ infideli cõpu¬
lare conuigiũ: lam st̃ coniugeᷤ.
et adhuc ambo sunt infideles:
Adhuc tales sunt. quales fuer̃
ante quã coniungerent᷑ qͣlesq
coniuncti sunt. Uenit euange¬
lii p̃dicator: credidit eorũ aut
unus. aut una: s ita ut infide¬

Expanded text:
quando coniuncti sunt; sed euangeliquando coniuncti sunt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infideli in coniugio permanere non et dominus sicut apostolus iubet? nisi forte isto loco uacat, quod tam fidenter ipse ait: an uultis experimentum accipere eius, qui in me loquitisne quid dicamus? An in hoc explanando aliquando diligentius immorabor? Attende ut rem ipsam explanandam tanquam in conspectu declarandam planiore sermone ponamus. Ecce conjuges duo unius infidelitatis ita fuerunt, quando conjuncti sunt. Nulla de his quaestio est quae pertineat i, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et adhuc ambo sunt infideles. Adhuc tales sunt quales fuerunt, antequam conjungerentur, qualesque conjuncti sunt. Venit Evangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infide
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. xp̃iano Deinde secutus es.
et ad didisti Hoc ẽ. gͦ dñi p̃ceptũ
tam in ueteri testam̃to quã in
nouo: et hoc iubet dñs. Noc do¬
onis et fidei maneant copula¬
contra p̃ceptũ testamenti ueteriᷤ
et noui uibet apłs. ut diuerse
fidei maneant copulata coniu¬
iugia: Quia paulus inquit p̃¬
dicator gentiũ et apłs. iam in
coniuigio positos. ñ solũ monet.
s &̃ iubet: ut si alter e conuigibꝰ
credidisset. alterum ñ credentẽ
secum tam̃ habitare consentien¬
tem. ñ dimitteret His uerbis
tius aliud hoc. aliud eẽ illud. sa
tis euidenter ostendis: Illud
enĩ de his coniugiis agitur. q̃s
pͥmitus copulantur. ne nubat
femina ñ suȩ religionis uiro. ł¬
ne uir talem ducat uxorem. Id
enĩ ut dicis iubet dñs. docet a¬
płs: utrumq p̃cipit testam̃tũ
Hoc autem diuersum ẽẽ qͥs abnu¬
at: U̾ gͥ ñ de coniungendis .s
de coniunctis. ambo qͥppe uniꝰ
eusdemq infidelitatis fuer̃

Expanded text:
id est Christiano. Deinde secutus es, id est Christiano. Deinde secutus es, et addidisti: Hoc est ergo Domini praeceptum tam in ueteri testamento quam in nouo et hoc iubet dominus, hoc doonis et fidei maneant copulacontra praeceptum Testamenti Veteris et Novi jubet Apostolus, ut diversae fidei maneant copulata conjugia? Quia Paulus, inquit, praedicator gentium et apostolus, jam in conjugio positos non solum monet, sed etiam jubet, ut si alter ex conjugibus credidisset, alterum non credentem, secum habitare tamen consentientem, non dimitteret. His verbis suis aliud hoc, aliud etis euidenter ostendis. illud enim de his coniugiis agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubet deus, docet apostolus, utrumque praecipit testamentum. hoc autem diuersum esse quis abnuat, ubi agitur non de coniungendis, sed de coniunctis? ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
faciant dñi p̃cepta ł uissa Cũ
uͦ ait. ego dico ñ dñs: satis osten¬
dit d̾nm ñ ꝓhibere. qͦd ipse phi¬
beat: ꝓhibuisset autẽ dñs si ee̾t
illicitum Ergo scđm ea que supͣ
diximꝰ. multumq uersauimus.
licitum erat ꝑ ustitiã: s &̃ illici¬
tum ñ erat faciendũ ꝓpter libe¬
ram beniuolentiam. Tu autẽ
cui placet ita ñ licere qͥ ñ uetat
uellet qͦd ait. Ego dico ñ dñs. cũ
alloqueretur fideles quibꝰ e̾ent con¬
iuges infideles: dixisti quia dñs
iussit. ne conuigia sibimet diuer¬
se religionis copularentur. ꝙ ip¬
sum adhibiusti testimonium dñi
dicentis: Non accipies uxorem fi¬
lio tuo a filiabꝰ alienigenarũ: ne
tͣdicat eum pꝰ deos suos ut ꝑ eat
anima eius Ad didisti &̃ uerba
apłi. uͥdixit. Mulier alligata ẽ.
quãdiu uir eius uiuit: qsi mor¬
tuus fuerit uir eius. liberata ẽ.
cui uult nubat. tm̃ in dno. qd̃
ita exposuisti. ut adiungeres.

Expanded text:
faciant domini praecepta uel iussa. cum faciant domini praecepta uel iussa. cum uero ait: ego dico, non dominus, satis ostendit dominum non prohibere, quod ipse prohibebat; prohibuisset autem dominus, si esset inlicitum. ergo secundum ea, quae supra diu diximus multumque uersauimus, licitum erat per iustitiam, sed etiam licitum non erat faciendum propter liberam beneuolentiam. Tu autem, cui placet ita non licere quod non uetat uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et pereat anima eius. addidisti etiam uerba apostoli, ubi dixit: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est; cui uult nubat, tita exposuisti, ut adjungeres:
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽẽ infidelem coniugẽ
ñ dimittere. quãuis liceat &
dimittere. quẽadmodũ recte
dicimꝰ. melius ẽẽ qͦd et licet &
expedit᷑. ꝗͣ id qͦd licet nec expedit:
His de causis factum ẽ. ut expo¬
nens dñi sermonem quẽ. ꝓ¬
lixum in monte habuit. ubi
uentum ẽ ad questionem de
coniugibꝰ dimittendis. łñ di¬
eos qͥ haberent coniuges infi¬
deles ut consentientes habita¬
re secum. ñ dimitterent Qđ
utiq idõ monendum ñ iuben¬
dum fuit: quia ñ tanto ponde̾
ꝓhibendi sunt homines facere
iubenda sunt monere digna¬
tur. hoc fecit parcendo infir¬
moneo Quid habet questioĩs
uͥ ait. ego dico ñ dñs: Item uͥait:
Ecce ego paulus dico uob̃. quia
si circumcidamini. xp̃s uobis
nichil ꝓderit: Numquid ꝙ̃
hic dix̃ ego dico ñ dñs: Non
sunt itaq ista similia. quia
ꝙ̃ illa que iubet dñs. ñ ẽ. in¬
dignum uel contrarium. si
eadem monet apłs. Monemꝰ
enim. quia caros habemus ut

Expanded text:
melius emelius equamvis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse quod licet et expedit, quam id quod licet nec expedit. His de causis factum est ut ego exponens Domini sermonem quem prolixum in monte habuit, ubi ventum est ad quaestionem de conjugibus dimittendis vel non dieos qui haberent conjuges infideles, ut consentientes habitare secum non dimitterent. Quod utique imo monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere illa quae jubenda sunt, monere dignetur, hoc facit parcendo infirmoneo, quid habet quaestionis, ubi ait: ego dico, non dominus? item ubi ait: ecce ego Paulus dico uobis, quia si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit, numquid etiam hic dixit: ego dico, non dominus? non sunt itaque ista similia, quia am illa, quae iubet dominus, non est indignum neque contrarium, si eadem monet apostolus. monemus enim, quos caros habemus, ut