comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere: ut sicut in principio. de tota oꝑis se¬
rie distinximꝰ. ita hic quoq pͥmo illam cui
subiect̾a sunt omĩa mutabilitatẽ ex pͥmat.
ac deinde eam inqua humane act̾iones
fluct̾uant: latius ꝓsequendo: ĩn mamorẽ
cunctis. plusq metuendam ostendat slam
prima pȩlista quatuor quȩ posita sunt: ad ilłã
specialit̾ mutabilitatẽ. que in est reb omĩb
ortum ⁊ occasum habentib. spectare uident᷑:
cetera propͥe omĩa ad eam que in act̾ionib hu¬
manis uersatur ꝑ tinere. Quia enim orta
omĩa occidunt. ⁊ auot̾a senescunt. prot̾eaque
uiuunt i sentiunt dictum est. dempꝰ nascendi
n tempus moriendi: ꝓpt̾ẽa que iniuunt ⁊ non
sentiunt. tempꝰ plantandi ⁊ tempꝰ euellendi.
Uel pro his quȩ naturalem habent ortum.
pͥmum tempꝰ nascendi ⁊ tẽpus moriendipo¬
suit: ac denide pro his que studio ⁊ industͥa
adinuificationẽ aptantur: tempꝰ plantandi

Expanded text:
dere, ut sicut in principio de tota operis sedere, ut sicut in principio de tota operis serie distinximus, ita hic quoque primo illam cui omnia subjecta sunt mutabilitatem exprimat, ac deinde eam in qua humanae actiones fluctuant, latius prosequendo immaniorem cunctis plusque metuendam ostendat. Nam prima ista quatuor quae posita sunt ad illam specialiter mutabilitatem, quae inest rebus omnibus ortum et occasum habentibus, spectare videntur, caetera omnia ad eam proprie quae in actionibus humanis versatur pertinere. Quod enim omnia orta occidunt, et aucta senescunt, propter ea quae vivunt et sentiunt dictum est: Tempus nascendi et tempus moriendi; propter ea quae vivunt, et non sentiunt; tempus plantandi, et tempus evellendi; vel pro iis quae naturalem habent ortum, primum tempus nascendi, et tempus moriendi posuit; ac deinde pro iis quae studio et industria ad vivificationem aptantur: tempus plantandi
Abbreviated transcription (Latin):
quando tempus ẽ: ⁊ qui post tempus nascunt᷑.
nascunt᷑ quando tempꝰ est: quia tempus nas¬
cencdi confert raecessitas. tempus moriendi ali¬
quando eligit praua uoluntas. Ideo nemo cũ
nascitur offencdit intẽpore: & multio ffendt᷑¬
dunt intempore cum moriunt᷑. Nam isina¬
tura aliquando p̃terit. uoluntas ñ tamen
offendit: quia ꝓ culpa patienti non ponitur.
qͦd ñ ipsius circa se uoluntas. s dispositio defu¬
per iusta moderatur. Tc̃ ergo tempus ẽ omĩ
rei quando iustum ẽ. ut fiat qd̾ faciend̾ũ
est. quicqͥd illud fuerit: uel adõ sine homi¬
ne. uel ab homine cũ deo. Nam sine dõ ab
homine ut aliqͥd fiat. ita tempus nullum
est: sicut iustũ nchil fieri sine do ab hõi¬
ne potest. Tempus nascendi. ⁊ tẽpus mori-¬
endi. tempus plantandi ⁊ tempus euellandi.
Possumꝰ hic summã quandã atłimuersalẽ
mutabilitatis omĩum cõprehensionẽ atten¬

Expanded text:
quando tempus est; et qui post tempus nascuntur, quando tempus est; et qui post tempus nascuntur, nascuntur quando tempus est: quia tempus nascendi confert necessitas, tempus moriendi aliquando eligit prava voluntas. Ideo nemo cum nascitur offendit in tempore; et multi offendunt in tempore cum moriuntur. Nam etsi natura aliquando praeterit, voluntas tamen non offendit, quia pro culpa patienti non ponitur quod non ipsius circa se voluntas, sed dispositio desuper justa moderatur. Tunc ergo tempus est omni rei quando justum est ut fiat quod faciendum est, quidquid illud fuerit. Vel a Deo sine homine, vel ab homine, cum Deo. Nam sine Deo ab homine ut aliquid fiat, ita tempus nullum est, sicut justum nihil fieri sine Deo ab homine potest. Tempus nascendi et tempus moriendi. Tempus plantandi et tempus evellendi. Possumus hic summam quamdam atque universalem mutabilitatis omnium comprehensionem atten
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ea sola oꝑa hominũ temꝑa sua ñ seruant.
ctiã cum fiunt intempore.: quia in ea parteso¬
lus homo statutum tempus ñ sequit᷑: ubi arbi¬
trii libertate abutens. se sub conditoris uolun-¬
tate ñ mod̾atur. Aliuo gͦ est tempus qͦdum-¬
miq rei ꝑ dispositionẽ conditoris tͥbuitur. ali-¬
id qued p̃sumpcione humana. contra disposi¬
onem conditoris usurpatur. In illo tempore hõ
cum eeteris legem patit᷑. hic uero solus p̃ceteris
legem p̃uaricatur. ⁊ iccirco illio recte cũ eo
agit &̾ in eo quod ipse non uult: hic uero sepe
contra rectum agit. non agendonisi quod ipse
uult. Tempus nascendiritẽpus moriendi. slemo
cum uult nascitur. & si quando uult aliqͥs ino¬
riatur. & tam̃ multi cum moriunt᷑ uoluntate
ñ moruntur. quando tẽpus ẽ: ⁊ multi qͥ neces¬
sitate nascuntur. nascunt᷑ quando tempus est.
Etiam hi qui ante tempus nascunt᷑. nascuntur

Expanded text:
Propterea sola opera hominum tempora sua non servant, Propterea sola opera hominum tempora sua non servant, etiam cum fiunt in tempore; quia in ea parte solus homo tempus statutum non sequitur, ubi arbitrii libertate abutens se sub Conditoris voluntate non moderatur. Aliud est ergo tempus quod unicuique rei per dispositionem Conditoris tribuitur; aliud quod praesumptione humana contra dispositionem Conditoris usurpatur. In illo tempore homo cum caeteris legem patitur; hic vero solus prae caeteris legem praevaricatur. Et idcirco illic recte cum eo agitur, etiam in eo quod ipse non vult; hic vero saepe contra rectum agit, non agendo nisi quod ipse vult. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Nemo cum vult nascitur, etiam si quando vult aliquis moriatur. Et tamen multi cum moriuntur, voluntate non moriuntur, quando tempus est, et multi qui necessitate nascuntur, nascuntur quando tempus est. Etiam ii, qui ante tempus nascuntur, nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est de uita humana. tempus plantandi &
tempꝰ euellendi qd plantatũ est : hoc ẽ de his
que ꝑtinent ad uitã humanã. Opus enĩhõis
simul cum
homine interibit: quia¬
quia
sicut in homine qd̾ nascit᷑. nascit᷑
ut mo¬
riatur: ita qd̾ plantat᷑ ab hom¬
ne. plan¬
tatur ut euellatur. Nonenĩ
tate hominis tempus est om̃i
rei subcelo
s in qͣbitrio conditoris. qm̃
omĩ rei sub celo tempus ẽ. cum uult deus. &ẽ
si homo cũ tempꝰ est non uult qd̃ nult deus.
Propt̾ea que facit deus facit semꝑ cũ tempus ẽ
que uero facit homo non semꝑ cum tempus ẽ
facit: cum uel ignorantia quod rectũ est nes¬
cit: uel uoluntate praua appetit quod ẽ in or-¬
dinatũ. Id̾o om̃is rei tempus sub est uoluntati
creatoris quando tempus ẽ. ut fiat quod faci-¬
encdum ẽ. intempore: ⁊ omẽ quod fit in temꝑe.
si eius uoluntati non concordat. tempus erat
cũ fieret: s non erat tempꝰ cũ fieri debuisset.

Expanded text:
hoc est devita humana; tempus plantandi et hoc est devita humana; tempus plantandi et tempus evelendi, quod plantatum est, hoc est de iis quae pertinent ad vitam humanam. Opus enim hominis simul cum homine interibit; quia sicut in homine quod nascitur, nascitur ut moriatur, ita quod plantatur ab homine, plantatur ut evellatur. Non enim tate hominis tempus est omni rei sub coelo, sed in arbitrio Conditoris. Quoniam omni rei sub coelo tempus est cum vult Deus, etiam si homo, cum tempus est, non vult quod vult Deus. Propterea, quae facit Deus, facit semper cum tempus est; quae vero facit homo, non semper cum tempus est facit, cum vel ignorantia, quod rectum est, nescit, vel voluntate prava appetit, quod est inordinatum. Ideo omnis rei tempus subest voluntati Creatoris, quando tempus est ut fiat, quod faciendum est in tempore, et omne quod fit in tempore; si ejus voluntati non concordat tempus erat cum fieret, sed non erat tempus cum fieri debuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea enumerat qued̾a alt̾nantiũ in mundi
ut omĩum mutabiliũ fluct̾uationẽ o sendat:
⁊ prius ponit bona ⁊ mala. quasi uitȩ carnalis
exprimens conditionẽ. Post alternat & mutat
bona ⁊ mala. & mala ⁊ bona. ut alterã quan¬
cdam confusionẽ ostendat: qua nec malis usq
in finẽ bona: nec bonis usq infinem mala.
S ⁊ ante finẽ nunc bona ⁊ mala: nc̃ autem
mala ⁊ bona subsequnt᷑. Omĩs autẽ narrato
hec distributionis principiũ habet a bono m
malum. cũ dicitur tempus nascendi ⁊ dempꝰ
moriendi: ⁊ finem a malo inbonum. cum
utriusq malis ⁊i bonis incerta sorte fluctuan¬
cib. In his aut̃ omib que enumerant᷑ pro erẽ¬
plo uniuersoꝵ queda sunt sũpta de ipsa uita
humana. quȩdam de his que pertinent aduitã
humanam. ut totũ mutabilr ostendatur qͦ d
hominis ẽ. qui fortassis totus in corrupcionẽ
tuisset. Tempus nascendi ⁊ tempus moriendi.

Expanded text:
Propterea enumerat quaedam alternantium in mundo, Propterea enumerat quaedam alternantium in mundo, ut omnium mutabilium fluctuationem ostendat. Et primo ponit bona et mala, quasi vitae carnalis s vitae exprimens conditionem. Post alternat, et mutat bona et mala; et mala et bona, ut alteram quamdam confusionem ostendat, quia nec malis usque in finem bona, nec bonis usque in finem mala. Sed et ante finem nunc bona et mala, nunc autem mala et bona subsequuntur. Omnis tamen variatio haec distributionis principium habet a bono in malum, cum dicitur: Tempus nascendi, et tempus moriendi; et finem a malo in bonum, cum utriusque malis, et bonis incerta sorte fluctuantibus. In his autem omnibus quae enumerantur pro exemplo universorum quaedam sunt sumpta de ipsa vita humana, quaedam de iis quae pertinent ad vitam humanam, ut totum mutabile ostendatur, quod hominis est, qui fortassis totus in corruptionem tuisset. Tempus nascendi et tempus moriendi,
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia ⁊ ueritas. Miscd̾ia ⁊ ueritas obina¬
uerunt sibi. iustitia ⁊ pax osculate st̃. Si solam
non e̾e̾t misericordia. Si sola bona non e̾e̾t iusti.¬
titia. Igitur bona ⁊ mala pro ponit deus ⁊ po¬
testatẽ elect̾ionis homini relinqͥt. quid prius
accipiat. Namutrũq gustare oportet: s qͥd pͥus
in ipso est. Car̃nalis autẽ quasi ad hereditatẽ
festinãs. ⁊ declinans uidicium. ut careat be¬
nedict̾ione in nouissimo: prius bona eligit. &.
dat illi d̾s bona temꝑalia que finẽ habent. ut
illis succedant mala mansura sine fine. Spũał
uero prius ꝓbatur᷑ ad uersis. ut ad prosꝑa per¬
ducatur: ⁊ habeat ipse quoq mala suan bonasua.
s mala intempore. bona inet̾intate. Ita omĩs ui¬
ta alterna sorte ducit᷑ in consũmationẽ: altera
procurrentia ad finem quandiusunt. Transeint
bona in malis. ⁊ mala in bonis: ⁊ d̾u transeunt
aliquando morã faciunt: ⁊ habent spatia quȩd̃a
singula ꝓ ut ordinatur. donec finem accipian

Expanded text:
eritas. Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax osculatae sunt . Si sola mala, non esset misericordia. Si sola bona, non esset justitia. Igitur et bona et mala proponit Deus, et potestatem electionis homini relinquit, utra prius accipiat. Nam utraque gustaro oportet, sed utra prius, in ipso est. Carnalis autem quasi ad haereditatem festinans, et declinans judicium, ut careat benedictione in novissimo; prius bona eligit, et dat illi Deus bona temporalia quae finem habeant ut illis succedant mala mansura sine fine. Spiritualis vero prius probatur adversis ut ad prospera perducatur, et habeat ipse quoque mala sua et bona sua; sed mala in tempore, bona in aeternitate. Ita omnis vita alterna sorte ducitur in consummationem, altera procurrentia ad finem, quandiu sint. Transeunt bona in malis, et mala in bonis; et dum transeunt aliquando moram faciunt, et habent spatia quaedam singula prout ordinantur, donec finem accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
pus nascendi. ⁊ tẽpus moriendi tempus plan¬
tandi ⁊i tempus euellendi. tempis occidendi.
⁊ tẽpus sanandi: tempus destruendi. ⁊ tempꝰ
ȩdificandi Primũ bona ⁊ mala: tempus na¬
scendi. ⁊ tempꝰ moriendi. Postea balar i bona:
tempus occidendi. ⁊ tẽpus sanandi. Nonsolabona.
nec sola mala: s bona ⁊ mala. Nec solum post
bona mala. s & post mala bona: prius tamen
post bona mala. ⁊ de inte post mala. bonasub¬
sequnt᷑. Huȩ qͥppe uite sunt: una sed̾m carnẽ.
alia scd̾m sꝑitũ. Et scimnus testante apło. qͥa
non prius quod spu̾ale est: s quod carnale ẽ.
prius est. E. rgo duȩ uitȩ sunt: prima carnał.
scdã sp̃ualis. & habet utraq uita bona sua.
& mala sua: quia unuersȩ uiȩ dm̃ miscd̾ia &¬

Expanded text:
pus nascendi et tempus moriendi; tempus planpus nascendi et tempus moriendi; tempus plantandi et tempus evellendi; tempus occidendi et tempus sanandi; tempus destruendi et tempus aedificandi. Primum bona et mala: tempus nascendi et tempus moriendi. Postea mala et bona: tempus occidendi et tempus sanandi. Non sola bona, nec sola mala; sed et bona et mala. Nec solum post bona mala, sed etiam post mala bona: prius tamen post bona mala, et deinde post mala bona subsequuntur. Duae quippe vitae sunt: una secundum carnem, altera secundum spiritum. Et scimus, testante Apostolo, quia non prius quod spirituale est, sed quod carnale est, prius est . Ergo duae vitae sunt, prima carnalis, secunda spiritualis. Et habet utraque vita bona sua et mala sua; quia universae viae Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tempora contrarerunt: cum uiderint
supplicia pro teͣporalib et̾na commissis. Ius¬
tis autẽ tunc tempora sua longa &̃ modica
uidebuntur: cũ merita temporalia uiderint
premiis et̾nis compensari. Ante hoc tempus
quicqͥd intempore agitur occultũ est. siue
longum siue breue sit: ut homo dĩ udicium
scrutari non audeat. s paratꝰ sit ad omẽ
tempus siue bonum siue malum sit: ut per
bona ⁊ mala probatus transeat ad bona
głificandus. Ꝙ si interu longa sint spa¬
tia temporis. non p̾sumat in bonis. ñ corru¬
at in malis: quia spatiis suis transeunt
uumersa sub celo: ut transeunte tempore
sub celo succedat et̾nitas que ẽ incelo. T̾empꝰ
nascendi. ⁊ tempus moriendi. Nunc exẽplis
succedentib prosequit᷑ qd generalit̾ premise¬
rat dicens. Omĩa tempus habent. Et enume
⁊ mala sine bonis: quia mixta sunt omĩa qͦli¬
dui tempus est: ut omĩa habeant tempus. Tem¬

Expanded text:
per tempora contraxerunt, cum aeterna viderint per tempora contraxerunt, cum aeterna viderint supplicia pro temporalibus commissis. Justis autem tunc tempora sua longa etiam modica videbuntur, cum merita temporalia viderint praemiis aeternis compensari. Ante hoc tempus quidquid in tempore agitur, occultum est, sive longum sive breve sit, ut homo Dei judicium scrutari non audeat, sed paratus sit ad omne tempus, sive bonum sive malum sit, ut per bona et mala probatus transeat ad bona glorificandus. Et si interim longa sint spatia temporis, non praesumat in bonis, non corruat in malis; quia spatiis suis transeunt universa sub coelo, ut transeunte tempore sub coelo succedat aeternitas quae est in coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Nunc exemplis succedentibus prosequitur quod generaliter praemiserat, dicens: Omnia tempus habent. Et enumernec mala sine bonis; quia mista sunt omnia, quandiu tempus est ut omnia habeant tempus. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
aissimibia st̃. Omĩa tam̃ ȩquo uidicio conpensa¬
ta & cum mora fit his qui in lȩtitia ⁊ gaudio
uiuunt. & in bonis ducunt dies suos. felicitas
magna uidetur: ⁊ cum his qui inerunsmis & ad¬
uersis fatigantur. spatia longa procurrunt: mag¬
na miseria & infelicitas magna existimatur: &
nescit tam̃ homo sortem suã. neq iudicium dĩ
suꝑ se scrutari . ñam ⁊ ipsa tempora louga finẽ
transeuntib mala mansura. ⁊ malis transeun¬
tib post finem bona que non habent fuiem.
&tẽ bona preterita ꝓdesse ml possunt in nultitu¬
diue maloꝵ: & mala p̃terita in habund an¬
tia bonorũ nichil obesse felicit̾ consummatis.
Non gͦ głetur homo pro tempore suo. antetẽpꝰ:
neq tempoꝵ ad uersis frangat᷑ qui in tͥbula¬
tione est: quia transeunt omĩa. donec uem¬
at tempus quando remetietur in et̾nitate.
rum non placebunt impiis. transact̾a feli¬
citate temporũ: & ꝑmanentib culpis que

Expanded text:
dissimilia sunt; omnia tamen aequo judicio compensadissimilia sunt; omnia tamen aequo judicio compensata. Et cum mora fit iis, qui in laetitia et gaudio vivunt, et in bonis ducunt dies suos, felicitas magna videtur; et cum iis qui in aerumnis sunt et adversis fatigantur, spatia longa procurrunt, magna miseria et infelicitas magna existimatur, et nescit tamen homo sortem suam neque judicium Dei super se scrutari potest: nam et ipsa tempora longa finem transeuntibus mala mansura, et malis transeuntibus post finem, bona quae non habent finem: et tunc bona praeterita prodesse nil possunt in multitudine malorum, et mala praeterita in abundantia bonorum nihil obesse feliciter consummatis. Non ergo glorietur homo pro tempore suo, ante tempus, neque temporum adversis frangatur, qui in tribulatione est; quia transeunt omnia, donec veniat tempus, quando remetietur in aeternitaterum non placebunt impiis transacta felicitate temporum; et permanentibus culpis quae
Abbreviated transcription (Latin):
temporis quod tempus ẽ illi qd̃ principium ha¬
bet ii finem: & ipsum et̃nitas illi quod nec prin¬
cipium habet nec finem. Ipsum enim qͦd cȩpit.
ante quã inciꝑet nonfuit: ⁊ cum desiit esse iã
non fuit: & tunc illi nichil funt. quia illud ni¬
chil fuit ⁊tam̃ fuit &̃ tunc quod semꝑ fuit.¬
& idem ipsum postea fuit. cum hoc fuit: ⁊ hoc qͦs
cepit. in illo cepit. ⁊ quod fuit in illo fuit qͣn¬
diufuit: & cum fuit hoc quod ñ semꝑ fuit. fuit
nillud qd̾ semꝑ fuit: quia hoc in illo fuit.: ⁊ qͦd
isti tempus fuit. quia non semꝑ fuit. fuit illi
et̾nitas. quia semꝑ fuit. Ita ex ec̃nitate om̃ia
tempus habent.⁊ suis spatuis transeunt uni-¬
uersa sub celo. Tempus habent quando inci¬
piant:i quando finiant᷑ tempus habent. spa-¬
tia habent quandui subsistere habent. Hoc
anm spatium mora ẽ.subsistendi int̾ pͥncipiũ
& finem.⁊ ipsa spatia multoꝵ similia. multoꝵ

Expanded text:
temporis, quod tempus est illi quod principium hatemporis, quod tempus est illi quod principium habet et finem; et ipsum aeternitas illi; quod nec principium habet nec finem. Ipsum enim quod coepit, antequam inciperet, non fuit; et cum desiit esse, jam non fuit; et tunc illi nihil fuit, quia illud nihil fuit; et tamen fuit etiam tunc quod semper fuit; et idem ipsum postea fuit cum hoc fuit; et hoc quod coepit, in illo coepit; et quod fuit, in illo fuit, quandiu fuit; et cum fuit hoc, quod non semper fuit, fuit, et illud quod semper fuit, quia hoc in illo fuit; et quod isti tempus fuit, quia non semper fuit; fuit illi aeternitas, quia semper fuit. Ita ex aeternitate omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus habent quando incipiant, et quando finiantur tempus habent. Spatia habent quandiu subsistere habent: hoc enim spatium mora est subsistendi inter principium et finem; et ipsa spatia multorum similia, multorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum inse unũ sit: in ipsis tam̃ ꝓ capacita¬
ce participantiĩ al iuid undetut ese cũ sit
ipsa alia meo quod non est aluid habent gͦ singu¬
la sedm̃ participationẽ eius quod semꝑ est spatia
subsistendi alia maiora ⁊ alia minora: pro ut
sunt in eo quod nec maius nec minꝰ est: s idẽ
semꝑ ipsum est. Ido dimͣtͥitur ⁊̃ comnĩsurat᷑
ex eo unicuiq spatium suum ⁊ tempus suu̾.
alii breue. alii longũ : & sunt dies ⁊ menses.
& anni & lustra. i scła ⁊ horȩ breues. & mom̃ta.
& instantia. & om̃ia hec tempis sunt in ipsis quȩ
transeunt. & uere non st̃: & in ipso a quo sunt.
quod st̃ unum sunt: ⁊ inueniunt᷑ illic et̃nitas¬
transeunt uniuersa sub celo. Ex omib enim q̃
sub celo sunt. nichil et̾num est: s omĩa tempo¬
ri subiacent & mutabilitati. Omĩa enim unti¬
um aliquanto habuert̃. aliquando habitura
finem: & int̾ initium & finem spatiũ est ipsũ

Expanded text:
esse. Et cum in se unum sit, in ipsis tamen pro capacitaesse. Et cum in se unum sit, in ipsis tamen pro capacitate participantium aliud videtur esse, cum sint ipsa alia in eo, quod non est aliud. Habet ergo singula secundum participationem ejus, quod semper est, spatia subsistendi alia majora et alia minora; prout sunt in eo quod nec majus nec minus est, sed idem semper ipsum est. Ideo dividitur et mensuratur ex eo unicuique spatium suum et tempus suum alii breve, alii longum; et sunt dies et menses, et anni, et lustra, et saecula, et horae breves, et momenta, et instantia; et omnia haec tempus sunt in ipsis quae transeunt, et vere non sunt; et in ipso a quo sunt quod sunt, unum sunt et inveniuntur illic nersa sub coelo. Ex omnibus enim quae sub coelo sunt nihil aeternum est, sed omnia tempori subjacent et mutabilitati. Omnia enim initium aliquando habuerunt, aliquando habitura finem: et inter initium, et finem spatium est ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod sunt: ⁊ cum e̾ẽ ceꝑint id qd̾ sunt trai¬
seunt in id quod non sunt: & non uere hoc st̃ qͥd
sunt. quia desmunt hoc e̾e ⁊ iam non sunt:
ne uere hoc sunt qł eẽ incipiunt: quia incipi¬
unt tantũ hoc esse. ⁊ nondum sunt. Ista sunt
ista inuero statũ errantia. & participare inden¬
tur in ipso transitu in quo currunt esse quod
non capunt. nec conp̃hendunt:. licet at tingere
uideantur ne om̃ino nichil sint. Aparent eni
ibi:⁊ cũ queruntur. non quia abierunt in nichi¬
lum unde uenerant: ⁊ non erant eo ubierant.
Ipsum enim inquo erant solum uere erat .: ⁊to¬
tum qd̾ erat ipsum erat. nec aliunde acciꝑat
quod erat: ⁊ in ipso ad missa sunt bec omĩa. ut e
eo qd̾ ipsum uere erat e̾e̾nt n hec aliqͥd. Quar¬
tũ gͦ participant uerum esse: tantũ sunt omĩ
hec quȩ non habent inse ipsis uerum e̾e̾ qͥbus
hoc totũ est e̾ẽ qͦud sunt ipsũ qd̾ habet uerĩ

Expanded text:
eo quod sunt; et cum esse coeperint id quod sunt, traneo quod sunt; et cum esse coeperint id quod sunt, transeunt in id quod non sunt; et non vere hoc sunt quod sunt, quia desinunt hoc esse, et jam non sunt, nec vere hoc sunt quod esse incipiunt, quia incipiunt tantum hoc esse, et nondum sunt. Ita sunt ista in vero esse errantia, et participare videntur in ipso transitu in quo currunt, esse quod non capiunt nec comprehendunt, licet attingere videantur, ne omnino nihil sint. Apparent enim ibi, et cum quaeruntur non sunt, quia abierunt in nihilum unde venerant, et non erant ex eo ubi erant. Ipsum enim in quo erant solum vere erat; et totum quod erat ipsum erat, nec aliunde acceperat quod erat; et in ipso admissa sunt haec omnia, ut ex eo quod ipsum vere erat, essent, et haec aliquid. Quantum ergo participant verum esse, tantum sunt omnia haec quae non habent in seipsis verum esse: quibus hoc totum est esse, quod sunt ipsum quod habet verum
Abbreviated transcription (Latin):
titur. ⁊ omĩa quȩ sub eelo sunt tempore transe¬
unt: & transit minime ipsum cełu. a quo est
tempus. Quasi enim ex ipso celo tempꝰ est. & in
ipso celo tempus non est. Ꝙ cum omĩa que sub celo
sunt tempus accipiant de celo: inipso celo et̾nitas
constat. Magnum spectacułu sapientie uisibił
imago est: ut ex iisibilium contẽplatione. ad
emulationẽ in uisibilium prouocem̃. Plspiceri
celum. Quasi moueri uidetur: ⁊ mutari non
uidetur. S mutant᷑ qui sub celo sunt: ⁊ inde
om̃is motus origo est: ubi mutabilitas nulla
est. Id̾o transeunt uniu̾sa sub celo: quia in ee¬
lo cuncta consistunt. Et ipsa que transeunt.
ẽẽ suum metiuntur ex ipsis que subsistunt. qͥa
non esset certa subsistentia transeuntiũ: si
sustentium status non ee̾t perpetuus. Illa enĩ
que uere sunt semp sunt: ⁊ semꝑ st̃ qd sunt.
& sunt alia que uere non sunt: ⁊ ea que uere
sunt. quodammꝰ emulantur ut sint aliquid in

Expanded text:
titur, et omnia quae sub coelo sunt tempore transetitur, et omnia quae sub coelo sunt tempore transeunt, et non transit ipsum coelum a quo est tempus. Quasi enim ex ipso coelo tempus est, et in ipso coelo tempus non est: et cum omnia quae sub coelo sunt tempus accipiant de coelo, in ipso tamen coelo aeternitas constat. Magnum spectaculum sapientiae visibilis imago est, ut ex visibilium contemplatione ad aemulationem invisibilium provocemur. Aspice coelum. Quasi moveri videtur, et mutari non videtur. Sed mutantur quae sub coelo sunt, et inde omnis motus origo est, ubi mutabilitas nulla est. Ideo transeunt universa sub coelo, quia in coelo cuncta consistunt. Et ipsa quae transeunt esse suum metiuntur ex ipsis, quae subsistunt; quia non esset certa subsistentia transeuntium si subsistentium status non esset perpetuus. Illa enim, quae vere sunt, semper sunt; et semper sunt quod sunt; et sunt alia, quae vere non sunt, et ea quae vere sunt: quodammodo aemulantur, ut sint aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
uens. de legibus tenpoꝵ:  Temporis est subiace¬
rt mutabilitati : pͥati uicissitudinẽ. Nam si hec
omĩa intempore non fiunt: quando fieri ha¬
bent: Eaxtra temꝑa enĩ et̾nitas erit. ⁊ mutabi¬
litas ñ erit: & non erit ibi tunc. omĩa tempus
habent: s om̃e quod erit sic erit. ut protem¬
pore aliuo ⁊ aliud e̾e̾ non possit: s quoderit sẽꝑ
erit. Ergo quandiu uiius sub tempore. patere
legem temporis. Patere uolens. ne forte ⁊ si
nolueris tam̃ patiaris. Patere leges temporis:
ut transeas ꝑ tempus ad stacum ȩt̾nitatis. Non
enim potes intempore ec̃nitatem inuenire: qͥa
post tempora tunc demũ uenit et̾intas. ⁊ illi
post tempra et̾nitatem inueniunt: qui influc¬
tu tempoꝵ alt̾nantium. mente indesiderio et̾nita¬
tis defixi. in mutabiles consistunt. Omia tempꝰ
habent. ⁊ suis spatiis transeunt umu̾sa sub cȩlo
Nam n ipsum celum om̃ium tempoꝵs spatiame¬

Expanded text:
nes de legibus temporum? Temporis est subjacenes de legibus temporum? Temporis est subjacere mutabilitati, et pati vicissitudinem. Nam si haec omnia in tempore non fiunt, quando fieri habent? Extra tempora enim aeternitas erit, et mutabilitas non erit: et non erit ibi tunc, omnia tempus habent; sed omne quod erit, sic erit, ut pro tempore aliud et aliud esse non possit, sed quod erit semper erit. Ergo quandiu vivis sub tempore, patere leges temporis. Patere volens, ne forte etsi nolueris, tamen patiaris. Patere leges temporis, ut transeas per tempus ad statum aeternitatis. Non enim potest in tempore aeternitatem invenire, quia post tempora tunc demum venit aeternitas: et illi post tempora aeternitatem inveniunt, qui in fluxu temporum alternantium mente in desiderio aeternitatis defixi, immutabiles consistunt. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Nam et ipsum coelum omnium temporum spatia me
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum choibuit: ita in malis quoq fortiter
per patientiã aduersa tolerauit. Uxor
aut̃ eius quia stulta fuit. ⁊ non intellexit
quod om̃ia tempus habeant. putauit mo¬
mentis temporã exammanda prema meriterum:
&r ideo ꝑcussum uidens ⁊ derelictũ tredens. frus¬
tra dm̃ coluisse increpuit. & quasi pro benedic¬
cione sua flagella meruisset. irrist dicens. Nc̃
benadre dm̃. ⁊ morere. Cui ille respondit. Qua¬
si una ex stulstis mulierib locuta es. Si bona
suscrpitꝰ demanu dnĩ: mala quare non suscipi¬
emus: Onĩa enim tempus babent: ⁊ suis spatiss
transeunt uniuersa sub celo. Si tempus est ut
prosꝑis foueatur infirmus: tempus est. ut ad uer¬
sis quoq perfectus exerceatur. Si tempus ẽ ut bo¬
nabonis ⁊ mala malis propt̾ ueritatẽ: ⁊ tempus
est ut mala bonis. n bona malis propt̃ ꝓbationẽ.
Omĩa tempꝰ habent:i suis spatiis transeunt uni¬
uersa sub celo. Quid causaris sub tempore ui¬

Expanded text:
ipsum cohibuit, ita in malis quoque fortiter ipsum cohibuit, ita in malis quoque fortiter per patientiam adversa toleravit. Uxor autem ejus quia stulta fuit, et non intellexit quod omnia tempus habeant, putavit momentis temporum examinanda praemia meritorum: et ideo percussum videns et derelictum credens, frustra Deum coluisse increpuit, et quasi pro benedictione sua flagella meruisset, irrisit, dicens: Nunc benedic Deum, et morere . Cui ille respondit: Quasi una de stultis mulieribus locuta es. Si bona suscipimus de manu Domini, mala quare non suscipiemus? Omnia enim tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Si tempus est ut prosperis foveatur infirmus, tempus est ut adversis quoque perfectus exerceatur; si tempus est ut bona bonis et mala malis propter veritatem, et tempus est ut mala bonis et bona malis propter probationem. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Quid causaris sub tempore om
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ numquã e̾e̾t. Sic que hoc nullum
tempus haberet: cum illud cum quo idem
cam̃ post habere ñ posset. omẽ tempus habe¬
ret. Nuno gͦ quia omĩa tempus habent. nichil
unũ ex omib omẽ tempus habet. s habet suũ
tempus unum qͦdq quando ut sit bonum est :¬
& tempus quando bonũ est. ut non sit. Quando
ergo tempus habet bonum ẽ ut sit: etiam si bo¬
num non ẽ illud quod bonũ est ut sit: ⁊ quan¬
do tempus non habet ut sit. bonũ est irtinon
sit: etiam si bonum ẽ qd̾ bonũ est ut nonsit.
Cognouit hoc iob: ⁊ suscepit bona laudans
dm̃ in beneficiis suis: & putauit hostis quia
tempori subiateret conscientia scã. Tulit di¬
uitiaᷤ ⁊ facultates. pignora int̾fecit: ꝑ cussit
carnem obprobriis & iniuriis. lacessiuit ut
frangeret: ad uersis. quẽ prosꝑis emollire
non poterat. Ille aut̾ sciens quia omĩa tẽpus
habent. sicut in bonis ꝑ continentiam semet¬

Expanded text:
alterum nunquam esset. Sicque hoc nullum alterum nunquam esset. Sicque hoc nullum tempus haberet, cum illud cum quo idem tempus habere non posset, omne tempus haberet. Nunc ergo, quia omnia tempus habent, nihil unum ex omnibus omne tempus habet; sed habet suum tempus unumquodque, quando ut sit bonum es et tempus quando bonum est, ut non sit. Quando ergo tempus habet, bonum est ut sit, etiamsi bonum non est illud quod bonum est ut sit, et quando tempus non habet ut sit, bonum est ut non sit, etiamsi bonum est, quod bonum est ut non sit. Cognovit hoc Job, et suscepit bona laudans Deum in beneficiis suis, et putavit hostis, quod tempori subjaceret conscientia sancta. Tulit divitias et facultates; pignora interfecit; percussit carnem, opprobriis et injuriis lacessivit, ut frangeret adversis quem prosperis emollire non poterat. Ille autem sciens quod omnia tempus habent, sicut in bonis per continentiam semet
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sens est: munquã tam̃ in eius transitu animũ
a statu suo declinare ꝑmittat. Ille enimpru¬
dentissimus ẽ: qui sio scit transeuntia in usũ
uertere. ut tam̃ non norit in eorũ defectu
mentẽ a sua stabilitate inclinare. Omĩa
enimn suo tempore. bene utentibona sunt:
& tam̃ uniuersa que mutabilitati subiacent.
licet in miseria qualecũq consolationẽ pre
beant. felicitatẽ tam̃ conferre non possunt.
Nichilgͦ suo tempore abitiendum: ⁊ nichil nͥ
suo tempore eligendum: s sic animus ad usũ
temporis prȩparetur. ut tam̃ ad inutabili¬
tatem temporis non mutetur. Onĩa tempus
habent:⁊ suis spatiis transeunt uniuer sa
sub celo. Quare gͦ eligatur ad omẽ tempus
aliquid unum: cum omĩa tempus habeant s
Si enim unũ aliquid ex omib omẽ tempus
haberet. ñ omiã tempus haberent: qm̃ ex du¬
obus contrariis sibiq repugnantib. sitempꝰ
esset ut alterum semꝑ ee̾t. tempus esset ut

Expanded text:
praesens est, nunquam tamen in ejus transitu animum praesens est, nunquam tamen in ejus transitu animum a statu suo declinare permittat. Ille enim prudentissimus est, qui sic scit transeuntia in usum vertere, ut tamen non norit in eorum defectu mentem a sua stabilitate inclinare. Omnia enim suo tempore bene utenti bona sunt, et tamen universa quae mutabilitati subjacent, licet in miseria qualemcunque consolationem prbeant, felicitatem tamen conferre non possunt. Nihil ergo suo tempore abjiciendum, et nihil non suo tempore eligendum; sed sic animus ad usum temporis praeparetur ut tamen ad mutabilitatem temporis non mutetur. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Quare ergo eligatur ad omne tempus aliquid unum, cum omnia tempus habeant? Si enim unum aliquid ex omnibus omne tempus haberet, non omnia tempus haberent; quoniam ex duobus contrariis sibique repugnantibus si tempus esset, ut alterum semper esset, tempus esset ut
Abbreviated transcription (Latin):
quid suo tempore ab uͣtendum existimes. quia
iuste ordinata sunt uniuersa. Omĩa enim tem¬
pus habent.⁊ suis spatii s transeunt uniu̾sa
sub celo. Omĩa tempus habent. ut nichil ꝑpe¬
tuum semꝑq ꝑmanens inueniatur.s omẽ quod
est. aut aliud subsequat᷑ ut ñ abintio ueniat.
ant p̾currat aliud: ut usq ad finem se non
extendat. Tempus etiam habent omĩa certũ
& det̾minatum. quando incipian᷑ ⁊ quando fini¬
antur: siue etiam quandui subsistant. ⁊ quan¬
do subsistant singła. ut nichil p̃ter rationẽ
sit: & prudens animus sic se & temporib &
temꝑalib aptare studeat. ut & in his que
transeunt. quasi ꝑ manentib fiduciam suam
non consticuat. & in his que bene ordinata
sunt. contra dispositionẽ creatoris murmu¬
rare non p̃sumat. In omĩ autem euentu ue¬
ris. ⁊ ꝑmanentib bonis se conformans. ita
rerum mutabiliũ uarietatem despitiat: ut
licet ima quoq re pro tempore utatur. du

Expanded text:
quid suo tempore abjiciendum existimes, quia quid suo tempore abjiciendum existimes, quia juste ordinata sunt universa. Omnia enim tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Omnia tempus habent, ut nihil perpetuum semperque permanens inveniatur: sed omne quod est aut aliud subsequatur ut non ab initio veniat, aut praecurrat aliud ut usque ad finem se non extendat. Tempus etiam habent omnia certum et determinatum, quando incipiant et quando finiantur; sive etiam quandiu subsistant, et quando subsistant singula ut nihil praeter rationem sit; et prudens animus sic se, et temporibus, et temporalibus aptare studeat ut et in iis quae transeunt quasi permanentibus fiduciam suam non constituat, et in iis quae bene ordinata sunt contra dispositionem Creatoris murmurare non praesumat. In omni autem eventu veris, et permanentibus bonis se conformans, ita rerum mutabilium varietatem despiciat, ut licet unaquaque re pro tempore utatur dum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ uerso amore. temꝑalia pro et̾ius dil¬
gunt: ⁊ in eis felices se arbitrant᷑ fieri¬
posse sperant: nec ipsa prosꝑa. ueram fe¬
licitatẽ conferre possunt. Malegͦ fect
cum quȩda exbis sibi quasi potiora p̃ om̃l
ad iocunditat̾e elegit: quia fortis aninꝰ.
qͥ per temꝑalia ad et̾nitatis statũ festius
non solum prosꝑa huius mundi interis
ad consolationẽ expetit. s ad uersa qͦs
cum tempus postulat ad exercitation
uirtutis sue libent̾ in usum assumit. Et ideo
om̃ib experimento probans mutabiliũ tandẽ
conditionem agnoseit: ⁊ quia nichil ex om̃ib
dicens. Omia tempus habent: ⁊ suis spatiis
transeunt umuersa sub celo. Quare gͦ tu
huius mundi uł mala metuas. uł bona concu¬
piscas. cum transeant uniuersa sub celo. cum
potius hoc ueritati concordet: ut in om̃bus
his nec aliqͥd siue in bono siue in malopro sũ¬
mo habendas. quia transeunt omĩa: nec ali¬

Expanded text:
qui perverso amore temporalia pro aeternis dilqui perverso amore temporalia pro aeternis diligunt, et in eis felices se posse fieri sperant, nec ipsa prospera veram felicitatem conferre possunt. Male ergo fecit cum quaedam ex iis sibi quasi potiora prae omnibus ad jucunditatem elegit; quia fortis animus, qui per temporalia ad aeternitatis statum festinat, non solum prospera hujus mundi interim ad consolationem expetit, sed adversa quoque cum tempus postulat, ad exercitationem virtutis suae libenter in usum assumit. Et ideo omnibus experimento probatis mutabilium tandem conditionem agnoscit, et quod nihil ex omnibdicens: Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Quare ergo tu hujus mundi, vel mala metuas, vel bona concupiscas, cum transeant universa sub coelo? Cum potius hoc veritati concordet, ut in omnibus iis nec aliquid, sive in bono, sive in malo pro summo habeas; quia transeunt omnia. Nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
rio qͣue noncdũ habet. ꝑ concupiscentiã effun¬
ditur: eo grauius in defectu eorũ que iam ha¬
bet dolore uexatur. hanc gͦ fluctuationem
mentis humanȩ. hacteniis nobis eccłastes in
semet ipso expresit: eum in rerum approba¬
tione ł pro fastidio p̃sentium. ł profucturoꝵ
appetitu mente mutata. totiens iudiciuni
uariaiit. Iutauit enim inhis que sub tempe
uoluũtur. aliquid stabile inuenire. Ii ubiam¬
non reqͥesceret: ⁊ id circo alia post ⁊qͥa.¬
alia quasi experiendo prolans. & ira
omĩa exꝑta imꝓbans: agnouit tand̾e
nichil ee i om̃ib quod fruentib se. i mant
ꝑpetuo stare possit. aut plenum iocundata¬
tis fructũ dump̾sens est exhibere. Iacres
nunc arguens ignorantiam suam. proeo
qd̾ in reb mutabilib ꝑmanentẽ erediot
lecitiam ꝓossidere: ostendit quia sicut
omĩa non solum prospa. s ad uersa qͦqus
suo tempore bene utenti bona st̃.: ita lis

Expanded text:
eorum quae nondum habet, per concupiscentiam effuneorum quae nondum habet, per concupiscentiam effunditur, eo graviore in defectu eorum quae jam habet dolore vexatur. Hanc ergo fluctuationem mentis humanae hactenus nobis Ecclesiastes in semetipso expressit cum in rerum approbatione, vel pro fastidio praesentium, vel pro futurorum appetitu, mente mutata, toties judicium variavit. Putavit enim in iis quae sub tempore volvuntur aliquid stabile invenire ubi animo requiesceret: et idcirco alia post alia quasi experiendo probans, et omnia experta improbans, agnovit tandem nihil esse in omnibus, quod fruentibus se, aut perpetuo consistere possit aut plenum jucunditatis fructum, dum praesens est, exhibere. Idcirco nunc arguens ignorantiam suam, pro eo quod in rebus mutabilibus permanentem credidit laetitiam possidere, ostendit, quod sicut omnia non solum prospera, sed adversa quoque suo tempore bene utenti bona sunt, ita iis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolerem suum alleuet. uł expleat uo¬
cunditatem appetenda conuertit . hinc
g semper futura appetit. p̃sentia fastidit
i fit miro qͦ d amm᷑ ut qui semꝑ indesider ic¬
rio futurorũ fallit᷑: uix aliquando mer¬
pientia pͥsentium om̃ino decipiatur Ipse
enĩ sibi testis ẽ homo. uera bona non esse
hec ipsa quȩ diligit: quia du semꝑ animo
futuris in hiat. i nũquã se inhis quibus
fruit᷑ uere felicem agnoseit. in hoc plane
n ipse ꝓbat quia hec om̃ia & si possunt a
stultis cũ non habent᷑. ꝓsũma felicitate
appetis. nũquã tam̃ cũ habent᷑. possunt
ad summã felicitatẽ possideri. Et tamen
carnalis mens concupiscentiȩ siȩ tenebris cȩca¬
ta plene uidere ñ potest. quod nec ipsa om̃ĩno
ignorare potest. qͥ a cum semꝑ uanitatẽ uide¬
at inerꝑientia p̃sentium: mĩquam tam̃ sechoͥi¬
bet ab appetitu futuroꝵ. Experta imꝑbat.
exꝑienda laudat :i quo inmoderattꝰ indeside

Expanded text:
vel dolorem suum allevet, vel expleat juvel dolorem suum allevet, vel expleat jucunditatem, appetenda convertit. Hinc ergo semper futura appetit, praesentia fastidit: et fit miro quodam modo, ut qui semper in desiderio futurum fallitur, vix aliquando in experientia praesentium omnino decipiatur. Ipse enim sibi testis est homo; vera bona non esse haec ipsa quae diligit; quia dum semper animo futuris inhiat, et nunquam se in iis quibus fruitur vere felicem agnoscit: in hoc plane et ipse probat quod haec omnia licet possint a stultis, cum non habentur pro summa felicitate, appeti, nunquam tamen cum habentur, possunt ad summam felicitatem possideri. Et tamen carnalis mens concupiscentiae suae tenebris caecata, plane videre non potest quod nec ipsa omnino ignorare potest, quod cum semper vanitatem videat in experientia praesentium, nunquam tamen se cohibet ab appetitu futurorum. Experta improbat, experienda laudat, et quo immoderatius in desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ꝑuaria desideria in concupiseentiã
uanitatis scinditur: id cireo in approbatione
eiusdem uanitatis. uario ei in constantiꝙ
niditis lingua foris per uerbum famulat.
Proptea gͦ salomondeuanttate dispucans
totiens insermone sententuã mutat.: ut ui¬
delicit sensum in cogitatione ꝑ amorẽ ua¬
nitatis mutatum ostendat. Cor nãq
humanũ qd̾ indesiderio et̾ nicatis firum
non ẽt numquã stabile ẽe ualet. qmͣ estu
desidetiorũ carnalium totiens a suqsta¬
bilitate concutitur: quotiens ab his qͥb
per amorem in heserat. ad alia concupis¬
cenda mouetur. Quia enĩ in rerũ cranse¬
untium usu frucdũ et̾nitatis exquratio
untntis que solum ad temporis consolato¬
nem facta sunt felicitatis gaudiũ obtine¬
ri seputat: ido semꝑ cum inreb habres
experientia docente. aut iocundicatem
falsam. aut ueram miseriã inuenerbus
continuo ad alia se quasi potiora. qͥbus

Expanded text:
rtutis per varia desideria in concupiscentiam rtutis per varia desideria in concupiscentiam vanitatis scinditur: idcirco in approbatione ejusdem vanitatis vario ei inconstantique judicio lingua foris per verbum famulatur. Propterea ergo Salomon de vanitate disputans, toties in sermone sententiam mutat, ut videlicet sensum in cogitatione per amorem vanitatis mutatum ostendat. Cor namque humanum quod in desiderio aeternitatis fixum non est, nunquam stabile esse valet; quoniam aestu desideriorum carnalium toties a sua stabilitate concutitur, quoties ab iis quibus per amorem inhaeserat, ad alia concupiscenda movetur. Quia enim in rerum transeuntium usu fructum aeternitatis exquirit, et in iis, quae solum ad temporis consolationem facta sunt, felicitatis gaudium invenire se putat: ideo semper cum in rebus habitis, experientia docente, aut jucunditatem falsam aut veram miseriam invenerit, continuo ad alia se quasi potiora quibus,
Abbreviated transcription (Latin):
gens: illic approbans ueritatẽ. hic antepo¬
nens uanitatem. & uidimꝰ nunc fluct̾uati¬
onem istam maximã mentis humane. in uno
homine uniuersũ genus contemplantes: ⁊ mi¬
mortalium.: ⁊ post tã sublimem contẽplati¬
onẽ ueritatis ire patiatur in aliena tur¬
pitudinis. Equo qͥd a nobis aliud cdatur in¬
telligi. nisi ut cognoscamꝰ miserabilẽ ua¬
nitatem nr̃am: ⁊ in eo quod alta ꝑtingimus.
& potiora probamus: consideremꝰ qualis homo
ex natura conditus sit: in eo qͦd tam misera
⁊ abiectͥa appetimus intelligamꝰ qualis homo
ex culpa sua sit effect̾us: ut uł in hoc uerita¬
tis participes ẽẽ incipiamꝰ: quod nr̃am uera¬
cit̾ uanitatem agnoscior s.¬
Ulti sunt sermones hominis. quia
cor hominis unũ est non. Nisi pͥus
mens a fonte ueritatis introrsum
se ꝑ multa desideria spargeret: nequaquã
sermoforis ꝑ tã multas se assertiones diriua¬
iret. Nc̃ autẽ quia animꝰ rector ab amore ue¬

Expanded text:
gens. Illic approbans veritatem; hic antepogens. Illic approbans veritatem; hic anteponens vanitatem. Et videmus nunc fluctuationem istam maximam mentis humanae in uno homine universum genus hominum contemplantes, et mimortalium, et post tam sublimem contemplationem veritatis, ire patiatur in aliena turpitudinis. Ex quo quidem non aliud datur intelligi, nisi ut cognoscamus miserabilem vanitatem nostram et in eo quod ad alta pertingimus, et potiora probamus, consideremus qualis homo ex natura factus sit: in eo vero quod tam misera et abjecta appetimus, intelligamus qualis homo ex culpa sua sit effectus, ut vel in hoc veritatis participes esse incipiamus, quod nostram veraciter vanitatem agnosciulti sunt sermones hominis, quia cor hominis unum non est. Nisi enim prius mens a fonte veritatis introrsum se per multa desideria spargeret, nequaquam sermo foris per tam multas se assertiones derivaret. Nunc autem quia animus rector ab amore vi
Abbreviated transcription (Latin):
sistere poterit. Exit enim ueritas:⁊ ꝓster¬
nit mendatium. Plit quippe. Hoo uanitas est:
& cassa sollicitudo mentis. Quid hoc: Non
solum hoc ut peccator addat ⁊ congreget. ⁊
aut si acceꝑit eor apponat. C̃otum gͦ uanitas est
i cassa sollicitudo quod nec utenti nec quȩrenti
diuitias & uoluptates ⁊ gaudium ⁊ letitiã qͥcquã
sub sole ꝑ manere potest. Transeunt enim oĩa
⁊ fluunt ⁊ non sufistit quiquã sub sole: ut
impleatur senten. tia .U. anitas uanitatũ.
uanitas uanitatum. ⁊ omĩa uanitas. Comple¬
tur & enim in eo quoq uanitas. ⁊ qd̾ ipsum
cor hominis in eodem statu ñ ꝑmanet.
s semꝑ se alterum & sibi ad uersũ atq
extra se peregrinũ. ab eo semꝑ qͦd est elon¬
gat in id quod ñ est : & transit ⁊ rapitur
maxima uanitate. siue de uanis ad uera: si¬
ue de ueris ad uana. ubiq uanũ ⁊ instabile.
nunc summa appetens. nc̃ se in una demer¬

Expanded text:
stare potest. Exit enim veritas, et prosterstare potest. Exit enim veritas, et prosternit mendacium. Ait quippe. Sed et hoc vanitas est, et cassa sollicitudo mentis. Quid hoc? Non solum hoc ut peccator addat, et congreget, aut, si acceperit, cor apponat. Totum ergo vanitas est, et cassa sollicitudo, quod nec utenti, nec quaerenti divitias, et voluptates, et gaudium, et laetitiam, quidquam sub sole permanere potest. Transeunt enim omnia et fluunt, et non subsistit quidquam sub sole, ut impleatur sententia: Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Completur etenim in eo quoque vanitas quod, et ipsum cor hominis in eodem statu non permanet, sed semper a se alterum et sibi adversum atque extra se peregrinum, ab eo semper quod est elongat in id quod non est; et transit, et rapitur maxima vanitate, sive de vanis ad vera, sive de veris ad vana, ubique vanum et instabile, nunc summa appetens, nunc se in infima demer
Abbreviated transcription (Latin):
tua usq infinem. Hanc gͦ letitiam dedit d̾s ho¬
mini bono in conspectͥu suo. Ieccatori autẽ curã¬
dedit ⁊ afflictionẽ. non malitiam inferendo.¬
s ad maliciam deserendo in occupationẽ pessimã :
ut addat ⁊ congreget ⁊ tradat ei qui placuit
deo: id̾o tam̃ quia ille ꝑ auaritiã diuitias
con s gregauit. ⁊ iste in usum miscdĩe
congregauit iure rep̃henditur:
nec qui possidet cõmendatur. Nẽ
om̃iã autẽ ꝑuerse dicuntur: tam̃ dicit᷑ qͥ a
qui deuorat. ⁊ delitiis affluit bonus: ⁊ illi
dedit d̾s sapientiam ⁊ scientiã & lecitiam in
conspect̾u suo. cum supradict̾um sit. stul¬
picientes ad delectationes t̾renas. ⁊ uoluptati
carnis seruientes. Itaq mentita ẽ in iquitas
quȩ dixit. uoluptatẽ premium e̾ẽ iustitiȩ. fruc¬
tumq sapientiȩ in ea consistere: ⁊ corporales
delitias existimant sũmam felicitatẽ conti¬
nere. S non du in gła falsum iudicium con-¬

Expanded text:
tua usque in finem . Hanc ergo laetitiam dedit Deus hotua usque in finem . Hanc ergo laetitiam dedit Deus homini bono in conspectu suo. Peccatori autem dedit afflictionesed ad malitiam descendendo in occupationem pessimam. Ut addat et congreget, et tradat ei qui placuit Deo. Ideo tamen, quia ille per avaritiam divitias congregavit, et iste in usum misericorcongregavit jure reprehenditur, nec qui possidet commendatur. Nunc autem omnia perverse dicuntur, cum dicitur quod qui devorat et deliciis affluit bonus est, et illi dedit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam in conspectu suo, cum supradictum sit stulpicientes ad delectationes terrenas, et voluptati carnis servientes. Itaque mentita est iniquitas, quae dixit voluptatem praemium esse justitiae, fructumque sapfelicitatis summum continere. Sed non diu in gloria falsum judicium
Abbreviated transcription (Latin):
uero sapientia non sit: ⁊ multo maior sapientia
illam tristiciam que scd̾m dm̃ est quęrere &
amplecti. quã in eptam lecitiam: cum econtra¬
rio dicat scriptura. corstultorũ ubi letitia. &
cor sapientiũ. ubi tristitia est. Uerum qͥdem hoc
est: quia d̾s letitiam electis suis inconspectu
entiam posuit: ut scia: i intelligant quȩrere
eam ubi ipsa est. S hec non ẽ. illa letitia qͥ
letant᷑ qui male faciunt: & qui erultant in
reb pessimis. Non ẽ enim in conspectu eius illa
letitia: quia de bis qui eam amplectunt᷑ dixt
seriptura. Pones eos deorsum in reiqͥis cuis pre¬
parabis uultum eoꝵ. Ergo ds̃ hominibono leti¬
tiam dedit. s eam que in conspectu suo est. de
qua scriptum ẽ. Iusti epulent᷑ ⁊ exultent in con¬
spectͥu di. & delectentur in letitia. & iterum.
nitate eleetoꝵ tuoꝵ. ut lauderis cumberedi¬
tate tua. Et rursum dicit. Ad implebis mele¬
titia cum uultu tuo: delectationes in dextera

Expanded text:
vero sapientia non sit et multo major sapientia, vero sapientia non sit et multo major sapientia, illam tristitiam quae secundum Deum est quaerere et amplecti, quam ineptam laetitiam, cum e contrario dicat Scriptura: Cor stulterum ubi laetitia, et cor sapientium ubi tristitia est , Verum quidem hoc est, quod Deus laetitiam electis suis in conspectu corde eorum posuit, ut sciant et intelligant quaerere eam ubi ipsa est. Sed haec non est illa laetitia qua laetantur qui male faciunt: qui exsultant in rebus pessimis . Non enim est in conspectu ejus illa laetitia, quia de iis qui eam amplectuntur dixit Scriptura: Pones eos deorsum, in reliquiis tuis praeparabis vultum eorum . Ergo Deus homini bono laetitiam dedit, sed eam quae in conspectu suo est. De qua scriptum est: Justi epulentur, et exsultent in conspectu Dei: delectentur in laetitia . Et iterum: aetitia gentis tuae, ut lauderis cum haereditate tua . Et rursum dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo: delectationes in dextera