comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib tatẽ ep̃is ad ꝑagendũ in eox parro ec hiis
minis teriũ prest&. quã actenꝰ ꝓpt̃ diuer¬
sas ꝑtͥbationes habuissent. Ipsi aũt ep̃i
concessũ sibi ociũ. non in suas uoluptates.
sed indiuinũ & officiosũ conuertant negotiũ
quatinꝰ studente sp̃dicationib: correctiomi
atq: confirmation qđ actenꝰ ꝑ parroechias
fuit neglectũ. soller ter dec etero sit em̃datũ.

Expanded text:
libertatem episcopis ad peragendum in eorum paroechiis libertatem episcopis ad peragendum in eorum paroechiis ministerium praestet quam hactenus propter diversas perturbationes habuissent. Ipsi autem episcopi concessum sibi otium non in suas voluptates, sed in divinum et officiosum convertant negotium; quatenus studentes praedicationibus, correctioni atque confirmationi, quod hactenus per paroechias fuit neglectum, solerter de caetero sit emendatum.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ est eccła sine lucerna uerbi diuinire ma¬
neat. Sed & isdẽ talis & istat. quẽ amorpe¬
cume nonue &. Aut rȩꝓbi mores & con¬
uersatio rep̃ hensibilis contẽptibi lẽred¬
dat. Hlinc est qđ cũ morses querelã in c̃¬
spectudĩ deponer& ñ seposse p&tare
tantũ onus qđ eifuerat impositũ audiuit
adnõ. Congrega mi hi septuaginta
uiros desemorib: isrł quostunosti qđ senes
populi sint ac magistri & auferã despũ tuo
tradãq: eis. ut sustinentte cũ onus populi
& non tusolus graueris. Quid inmoyse
nisi sũmũ sacer dotũ.  Quid in lxx. uiris.
nisi prbos accipimus Qđ ant̃ dñs aufert
de spũ morsi traclitq eis. patent̃ ostendit
qđ hi qͥ ab ep̃o in conspectu dĩ uocati st̃.
ut secũ onus populi sustentent. eadẽq
totis uirib: cooperari. Hoc enĩ significat qđ non aliũ.
põs itaq monemus. ut siue ꝑse. siue ꝑuicarios pa¬
bulũ uerbi diumi sedulo populis administrent.
quia ut ait beatus gregorius. irã contrase occul¬

Expanded text:
quae est Ecclesia, sine lucerna verbi divini remaneat. Sed et isdem talis existat quem amor pecuniae non vexet, aut reprobi mores et conversatio reprehensibilis contemptibilem reddat. Hinc est quod cum Moyses querelam in conspectu Dei deponeret se non posse portare tantum onus quod ei fuerat impositum, audivit a Domino: Congrega mihi septuaginta viros de senioribus Israel, quos tu nosti quod seniores populi sint ac magistri, et auferam de spiritu tuo, tradamaue eis, ut sustentent tecum onus populi, et non tu solus gravenisi summum sacerdotium? quid in septuaginta viris, nisi presbyteros accipimus? Quod autem Dominus aufert de spiritu Moysi, traditque eis, patenter ostendit quia hi qui ab episcopo in conspectu Dei vocati sunt, ut secum onus populi sustentent, eadem qutotis viribus cooperari. Hoc enim significat quod non alium pos itaque monemus ut sive per se sive per vicarios pabulum verbi divini sedulo populis administrent; quia, ut ait beatus Gregorius , iram contra se occul
Abbreviated transcription (Latin):
Siferia quar ta ante quadragesima. plebẽsibi¬
cõmissã ad confessionẽ inuit& & ei iuxta quali¬
tatr̃ dilectipenitentiã in iungat ñ & cordesuo
sed sicut inpenitentiale scriptũ est.
& pente costen omnes fideles ad cõmunionẽ
corporis & sanguinis dni accedere admoneat.
ullud ȩtiã ad moneat qͥb tẽ porib: coniugati
se abstinere debers aꝓprusuxorib
nica & indieb festis. xpl&amis sa eologi as
nere incedat.
Si post ponens clericalia
uestim̃ta . laicalib: utat᷑ indum̃tis. LXVI
Siaqu̾ã cũ uino misceat insacrificio dñi . LXUII
Sixpl&a missa reliquu corporis & sanguinis
dñi ipse prbt cũtimore & reuerentia sumat.
& sidia coñ. aut subdiacoñ non hab&. ipse mani
ꝓpria calicẽ & patenã abluatatq: absłgat. LXUIII.
Siabsq alba aut cũ illa alba qua in suos usus
cotidie utit᷑ missacantare p̃sumat. lxuiiii
Si dedecimis quatuor fiant portiones. LXX
Sirẽ de accłe aut possessionẽ. aut mancipia.

Expanded text:
Feria quarta ante Quadragesimam plebeem ad confessionem invitate, et ei, juxta qualitatem delicti, poenitentiam injungite, non ex corde vestro, sed sicut in Poenitentiali scriptum est. et Pentecosten, omnes fideles ad communionem corporis et sanguinis Domini accedere admoneat. 59. Si illud etiam admoneat, quibus temporibus conjugati se abstinere debent a propriis uxonico et in diebus festis, expleta 27 missa, eulogias nere incedat. 63. Si postponens clericalia vestimenta, laicalibus utatur indumentis. 64. Si aquam cum vino misceat in sacrificio Domini. 65. Si, expleta missa, reliquum corporis et sanguinis Domini ipse presbyter cum timore et reverentia sumat. Et si diaconum aut subdiaconum non habet, ipse manu propria calicem et patenam abluat atque abstergat. 66. Si absque alba, aut cum illa alba qua in suos usus quotidie utitur, missam cantare praesumat. 67. Si de decimis quatuor fiant portiones. 68. Si rem ecclesiae aut posses
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit om̃ib: ep̃is atq conuenit. ut ꝑ singula s eccłas
& dioceses ambulantes. Primũ discutiant cle¬
ricos. quomͦ &rdinẽbaptismiteneant. ł missarũ.
& qualit̃ quȩ cũq officia inȩccła ꝑagant. Et si
recte quidẽ inuenerint do gratias. Sin aut
minme. doceredebent ignaros. & hoc om̃i¬
modis p̃ci pere. ut sicut antiqui canones iubent.
Ante dies. uiginti baptismi ad purgationẽ &¬
&cism caticuminicurrant. In quos
uigintidies ommino caticumini symbolũ
qđ est credo indhñ spetialit̃ doceantur.
osł quã ergosuo sclericos discuserint ł
docuerint ep̃ialia die cũ uocata plebe ipsius
aeccłȩ doceant illos errorẽ fugiant idolox
ł diuersa crimina. id est omicidiũ. adulteriũ
ꝑiuriũ. falsũ testimonium. & reliqua pec¬
cata mor tifera & qđnolunt sibi fieri. non
faciant alter. Et credant resurrectionẽ
om̃iũ hominũ. & diem iudien. inqͦunꝰ quisq¬

Expanded text:
lacuit omnibus episcopis atque convenit ut per singulas Ecclesias et dioeceses ambulantes primum discutiant clericos, quomodo ordinem baptismi teneant vel missarum, 34 et qualiter quaecunque officia in Ecclesia peragant. Et si recte quidem invenerint, Deo gratias; sin autem minime, docere debent ignaros, et hoc omnimodis praecipere, ut sicut antiqui canones jubent, ante dies viginti baptismi ad purgationem exorcismi catechumeni currant; intra quos viginti dies omnino catechumeni Symbolum, quod est Credo in Deum, specialiter doceantur. quam ergo suos clericos discusserint vel docuerint episcopi, alia die, convocata plebe ipsius Ecclesiae, doceant illos ut errorem fugiant idolorum vel diversa crimina, id est homicidium, adulterium, perjurium, falsum testimonium, et reliqua peccata mortifera; et quod nolunt sibi fieri, non faciant alteri; et ut credant resurrectionem omnium hominum et diem judicii, in quo unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
inebrietate p̃sumat & p̃cari ina more scẽx ł ipsius
animȩ bibere & alios adbibendũ cogere. ł sealiena
p̃catione ingurgitare. & plausus. &risus in condi¬
tos. & turpia io ca. & cantꝰ indecentes facere . cxlii
ad dignitatẽ ȩccłasticã. postra emit p̃dia cuiꝰ iuris
sint. CAP XLIII. Siusuras &igat & conduc¬
tor suisenioris existat. CAP̃ XIIIII.

Expanded text:
nec praesumat precari in amore sanctorum vel ipsius animae bibere, aut alios ad bibendum cogere, vel se aliena precatione ingurgitare, nec plausus et risus inconditos et turpia joca et cantus indecentes facere praesumaad dignitatem ecclesiasticam, postea emit praedia, cujus juris sint. 41. Si usuras exigat, et conductor sui se
Abbreviated transcription (Latin):
tcanonũ statuta sine p̃iuditio
ab om̃ib: custodiantur. & nemo inactionib:
uł iudiciis ȩccłasticis suosensu. sedeox octo¬
ritate dicat. in& ponendis aetiã uł p̃di¬
candis diuinis scripturis scoꝵ catholicoꝵ
patrũ & ꝓbatissimo sensũ qͥsq: seqͣ tur
inquoꝵ scriptis ut beatus dicit hiero nimꝰ¬

Expanded text:
Canonum statuta sine praejudicio ab omnibus custodiantur, et nemo in actionibus, vel in judiciis ecclesiasticis suo sensu, sed eorum auctoritate ducatur. In exponendis etiam, vel praedicandis divinis Scripturis, sanctorum catholicorum Patrum, et probatissimorum sensum quisque sequatur, in quorum scripturis, ut b
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat lXxXuIII Similit̃ or dinẽ
haptitan di ad sucurrendũ infirmis. &c
Ordinẽ quoq rec̃ ciliandi. iuxtam odũ sibicano¬
nice reseruatũ . atq: unguendi infirmos. orationes
quoq: eidẽ necessitati c̃õpetentes. sibenescit
legere aut memorit̃ enuntiare.
Similit̃ ordinẽ & p̃ces in &cequiis. atq agendis
defunctox
tes. regulares terminos paschales. & re¬
liquos sapiat. XCU Sihabeat martyr¬
logiũ. & qͦ certis dieb: natalitia sc& popu¬
ihab& quadra¬
ginta omelias gregorii. & eastudiose legat
tscieas habere
non potest. uł sermonẽ p̃dicti doctoris
deseptua ginta discipulis ad nõ ad p̃dican¬
dũ missis habeat & diligent̃ legat & intel¬
uł atheodoro epõ aut auenerabili prb̃o beda
editũ. ut scđm qđ ibi scriptũ est int̃ rog&
confitentẽ ut confess o mod ũpenitentiȩ
CAPITULATIM IN QVIRENDA EXPRES¬
SIACTORITATE ROBORARE¬

Expanded text:
militer ordinem baptizandi ad succurrendum infirmis. 88. Ordinem quoque reconciliandi juxta modum sibi canonice reservatum, atque ungendi infirmos, orationes quoque eidem necessitati competentes, si bene scit legere aut memoriter enuntiare. 89. Similiter ordinem et preces in exsequiis atque agendis defunctorutes regulares, terminos paschales, et reliquos sapiat. 93. Si habeat Martyrologium, ex quo certis diebus natalitia sanctorum popueat quadraginta homilias Gregorii, et eas studiose legat si eas habere non potest, vel sermonem praedicti doctoris de septuaginta discipulis a Domino ad praedicandum missis habeat, et diligenter legat et intelel a Theodoro episcopo aut a venerabili presbytero Beda editum; ut secundum quod ibi scriptum est interroget confitentem, aut confesso modum poenitentiae  quae supra capitulatim inquirenda expressimus, auctoritate ca
Abbreviated transcription (Latin):
Sitẽpastatuto ad est circa horã terciã dieimis sam
sit missa cantare. CAC XXXUI.
Sicura pauperũ ac peregrinoꝵ & ophanoꝵ habeat
eosquȩ uxta possibilitatẽ suã. ad suã prandiũ inuit&
cõuenienti. dequa populus intrans ȩccłam as pagat᷑.¬

Expanded text:
e statuto, id est circa horam tertiam diei, missam sit missam cantare. 34. Si curam pauperum ac peregrinorum et orphanorum habeat, eosque juxta possibilitatem suam ad suum prandium invitet. isterio convenienti, de qua populus intrans ecclesiam aspergat
Abbreviated transcription (Latin):
corporale lau&. Cap̃.uiiii Inquirendum
siprxida sẽp st supaltare cũ sa cra oblations aduiaticũ
infirmis. Cap̃ .x.
idendũ etiã qđ alii libri. ibrsint. & sibene sint retiati
aut in nitido loco collocentur.
equi rendũ deluminarib: ipsius eccłe. & qđ cerarios
habeat

Expanded text:
corporale lavet. 9. Inquirendum corporale lavet. 9. Inquirendum si pyxis semper sit super altare cum sacra oblatione ad viaticum infendum etiam quot alii libri ibi sint, et an bene sint retiati aut in nitido loco collocentur. 12. Requirendum de luminaribus ipsius ecclesiae, et quot cerarios habeat
Abbreviated transcription (Latin):
I QUIRENDŨEST
consecrata sit basilicaue la quo fuerit conse crata. Postȩc
ipsa ȩccła circũ spitiat᷑ sibenesit cooꝑta atq camerata
& ne ibi colũbe uel aliȩ xuesnidificent ꝓpt̃ in munditiã
stercoris sicut in poctunitatis inqͥetudimẽ. Cap̃ .ii.
Q uome tallo sint signa ipsius ecdesiȩ. cap̃.ii. Ii foenũ
annona auttale aliquid in ȩccła mittant᷑
einde ad altare accedere oport&. & c̃tẽplari
qualia sint. indum̃ta eiꝰ quot noua & quot uetusta
& qͣlit̃ tirtida. Cap̃.U. uometallo fint capsẽ
& cruces cooꝑte autsi diligent recditȩst̃ reliqͥȩ in al¬
tari aut si ipse capse seris aut elauis munite sunt. Cap.vi
Quometallo sit calix & patena & simundus sit ab
om̃i socde. aut ibi reponatur. Cap .uii.
Si corporale & mundis simo & niti dissimo linteosit.
&ubirecondatur. Cap̃ uiii. Di locus sit in se¬
cretario aut iuxta altare p̃paratꝰ ubia qua effundi
possit. quandohaec abluunt᷑ &siuas ibi dependeat ubi

Expanded text:
inquirendum est consecrata sit basilica, vel a quo fuerit consecrata. Post haec ipsa ecclesia circumspiciatur, si bene sit cooperta atque camerata, et ne ibi columbae vel 22 aliae aves nidificent propter immunditiem stercoris sive importunitatis inquietudinem. 2. Quo metallo sint signa ipsius ecclesiae. 3. Si fenum, annona, aut tale aliquid in ecclesia mittantur. 4. Deinde ad altare accedere oportet, et contemplari qualia sint indumenta ejus, quot nova, et quot vetusta, et qualiter nitida. 5. Quo metallo sint capsae et cruces coopertae, aut si diligenter reconditae sunt reliquiae in altari, aut si ipsae capsae seris et clavis munitae sunt. 6. Quo metallo sit calix et patena, et si mundus sit ab omni sorde, aut ubi reponatur. 7. Si corporale ex mundissimo et nitidissimo linteo sit, et ubi recondatur. 8. Si locus sit in secretario aut juxta altare praeparatus ubi aqua effundi possit quando haec abluuntur, et si vas ibi dependeat ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uodsi ep̃s aut langore detentus autaliis occu¬
pationib: implicatus id xplere nequi uerit. prbos
ꝓbabilis uiti. aut diaconos mittat. quiredditꝰ
ba silicarũ. & reparationes. & imnis trantiũ uitã in qͥrt̃¬
inquirendistudiũ habrant de incestu. deparri¬
rorchias ȩccłarũ quib: necesseest em̃ dandi
curã habeant. Simili tãñas a nob in benefi

Expanded text:
opus aut languore detentus, aut aliis occupationibus implicatus, id explere nequiverit, presbyteros probabilis vitae aut diaconos mittat, qui redditus basilicarum et reparationes et ministrantium vitam inqinquirendi studium habeant de incestu, de parriroechias ecclesiarum, quibus necesse est, emendandi curam habeant. Similiter tam nostras a nobis in benef
Abbreviated transcription (Latin):
ipli bẽadmoneat: ut in
a trio ȩccłe niquaꝙ cantent aut choros mu lier¬
culȩ ducant. sed ecłam in gredi entes uer¬
bũ dĩ consilentio audiant. LXXIII
Si carnuna diabolica. quȩ suꝑ mor tuos
nocturnis horis ignobile uulgus cantaresol&
& cachinnos quos &ercent. subcun testationedi
omi potentis prohibeat.
Siofferaentes instruat. ut candela ł qͥr quid aliud
ad altare deferre placuerit antemissa ł ante qua
euangeliũ legatur offerat. LXXU.
blationẽ aut unã tantũ modo oblatã & offer¬
toriũ ꝓse suisq: om̃ib: unꝰ quisq offerat dSit
ost quã hacomna diligenter inuestigata fueriNs
ticias quas formata uocant. LXXXI
Siulla parte corporis est inminutus Sise ipsũ abscidit.
ixpositionẽ simboli atq orationis dominicȩ iuxta
sibi cõmissũ sedulo instruat.
distincte proferre ualeat. LxxXV¬
&corde concanticis consuetudinariis ꝓñtiare fiat.

Expanded text:
plebem admoneat ut in atrio ecclesiae nequaquam cantent, aut choros mulierum ducant, sed ecclesiam ingredientes verbum Dei cum silentio audiant. 71. Si carmina diabolica, quae super mortuos nocturnis horis ignobile vulgus cantare solet, et cachinnos quos exercent, sub contestatione Dei omnipotentis prohibeat. 72. Si offerentes instruat ut candelam vel quidquid aliud ad altare deferre placuerit, ante missam, vel antequam Evangelium legatur, offerant. 28 73. Oblationem autem unam tantummodo oblatam ad offertorium pro se suisque omnibus unusquisque offeratostquam haec omnia diligenter investigata fuerint, titias, quas formatam vocant. 80. Si ulla parte corporis est imminutus. Si seipsum abscidit.expositionem symboli et orationis Dominicae juxta sibi commissum sedulo instruat; stincte proferre valeat. Epiex corde cum canticis consuetudinariis pronuntiare sciat.
Abbreviated transcription (Latin):
UIISITAN EXEODẼ CONCILIO TITULO .UI.
rouidendũ est ne ep̃i ꝓpt̃ suãquietẽ ad re¬
motiora locasecedentes. & suũ ministeriũ
neglegentes ꝓprias deserant ciuitates. sed aut
par roechias suas cũ officii efficatia cir cueaN
aut cũ religione insuis ciuitatib canome e
cufiliis suis degant. Prbos &iam sibi cũmissos
doctrina. castitate . & sobrietate. atq hospi¬
talitate scđm suũ ministeriũ onari cõpellant¬
nabilis consuȩ tudo om̃i modis co rigatur.
quiplebes sibi creditas. aut raro aut nũ ꝗ
ꝑseipsos iuxta ordinẽ euangelicũ & apłicũ.
atq ecclesiasticũ uisitent. cũ dñs dicit.

Expanded text:
sam. Ex eodem concilio, tit. 5. rovidendum est ne episcopi propter suam quietem ad remotiora loca secedentes, et suum ministerium negligentes, proprias deserant civitates; sed aut paroechias suas cum officii efficacia circumeant, aut cum religione in suis civitatibus canonice cum filiis suis degant. Presbyteros etiam sibi commissos doctrina, castitate, et sobrietate, atque hospitalitate secundum suum ministerium ornari compellannabilis, consuetudo omnimodis corrigatur, qui plebes sibi creditas aut raro aut nunquam per seipsos juxta ordinem evangelicum et apostolicum atque ecclesiasticum visitant, cum Dominus dic
Abbreviated transcription (Latin):
cantator. diuinus. aut sortilogus sit.
ialiquis uota ad arbores. uel ad fontes. ł adlapides quos da
ad altaria faciat. aut ibi candelã. seu qð̃ lib& munus deferat.
ł utibi quoddã num̃ sit qd bonũ aut malũpossit inferre.
apeste & clade. & alterius ꝑdat. Quȩ om̃ia: idolatrũ essȩ nullifideli
dubiũ est &ideo summoꝑe suns & t̃minanda o
erquirendũ sialiqua femina sit. quȩ ꝑ quȩ dã maleficia & in can¬
hominũ aut dãpn&. aut subripiat & sialiqua est que sedicat
cuĩdemonũ turba insimilitudine mulierũ transformata.
certis noctib: aequitare suꝑ quasdã bestiis & in eox consor¬
tio adnumeratã esse. Haec talis om̃i modis x par rochia
eiciat᷑. DEMOR TICINIS RSANGVINE CAC̃ XLIII¬
nterro gandũ sialiquis sanguinẽ morticinũ. aut delaceratũ
abes tia comedot
Sialiquis ꝑ odiũ ad pacẽ nonreuertit᷑. aut iurauit qđ dõ con¬
trarium est aut frinũ qũarec̃ cili&᷑ qđ ẽ peccatũ usq ad mortẽ xL

Expanded text:
cantator, divinus, aut sortilegus sit. 43. Si aliquis vota ad arbores vel ad fontes vel ad lapides quosdaad altaria faciat, aut ibi candelam seu quodlibet munus deferat, velut ibi quoddam numen sit quod bonum aut malum possit inferre. peste et clade, et alterius perdat: quae omnia idololatriam esse nulli fideli dubium est, et ideo summopere sunt exterminanda. erquirendum si aliqua femina sit quae per quaedam maleficia et incanhominum aut damnet aut subripiat. Et si aliqua est quae se dicat cum daemonum turba in similitudine mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestias et in earum consortio annumeratam 211 esse, haec talis omnimodis ex paroechia ejiciatur. De morticinis et sanguine. 46. Interrogandum si aliquis sanguinem, morticinum, aut dilaceratum a bestia comedat. 47. Si aliquis per odium ad pacem non revertitur, aut juravit, quod Deo contrarium est, ut fratri nunquam reconcilietur, quod est peccatum usque ad mortem. 48.
Abbreviated transcription (Latin):
Diuigit̃ partẽ digitisui abscidit uolens. hunc ad
clerũ canones non admittunt cui uero casu
hoc accidit
nlit teratos quoq: aut aliqua parte corporis inminutos.
nullus p̾sumat adclericũ ꝓuehere . quianec lit teris
carens sacris eẽ potest aptus officiis. & uitiosũ nichildõ
prorsus offerri legalia p̃cepta sanxer̃. Similit̃ qͥ se ipsos
absciduns NECERIMINO SAADCLERŨ AD MIE¬

Expanded text:
i igitur partem digiti sibi abscidit volens, hunc ad clerum canones non admittunt. Cui vero casu hoc accidit,elasii papae. CCCCXI. Illitteratos quoque aut aliqua parte corporis imminutos nemo praesumat ad clerum provehere; quia nec litteris carens sacris esse potest aptus officiis, et vitiosum nihil Deo prorsus offerri legalia praecepta sanxerunt. Similiter qui seipsos abscidunt . Ne criminosi ad clerum assu
Abbreviated transcription (Latin):
Est aliquis quiuxorẽ suã absq lege. aut certa probatione
inter ficere:
st aliqua femina quȩ uirũ suũ. uel aliquẽ hominẽ ꝑherbas
uenenatas. uel mortiferas potiones int̃secerit uel aliũ
hoc facere docuerit:
erit. ut uir ñ possit generare aut femina concipere. ep¬

Expanded text:
Est aliquis qui uxorem suam absque lege aut certa probatione Est aliquis qui uxorem suam absque lege aut certa probatione interfecerit? 8. Est aliqua femina quae virum suum vel aliquem hominem per herbas venenathoc facere docuerit? erit, ut vir non possit generare, aut femina concipere?
Abbreviated transcription (Latin):
st in hac parro echia homicid a. qui hominẽ aut spontanta
uoluntate. aut cupiditatis. aut rapacitatis causa. aut casu.
aut nolens. & coactus. aut ꝓuindicta parentũ. qđ faidã dicimꝰ
aut inbello. aut iuissu dñi. aut ꝓpͥũ seruũ occiderit. cap n
st aliquis parricida. aut fr̃ĩcida qͥ patrẽ matre frem
sororẽ. a uunculum. aut aliquẽ parentẽ int̃fecerit. cap̃¬
st aliquis qui prb̃m. autdiaconũ. aut aliquẽ clericoꝵ
occiderit uel aliquo m̃bro detruncauerit. cap̃ iiii
uestim̃ tãꝵ pondere suffo cauerit . & si hoc factũ est ante
baptismũ : ut pꝰbaptismũ. aut si in fans infirmatꝰ ꝑne
glegentiã parentis absq baptismo obierit. CAp¬
st aliquis ł aliqua qui alterius partũ & cusserit. uel
siipsa femina. ꝓpriauo luntate suũ partũ & cusserit.
st aliqua femina. quȩ infornicatione concipiens. timens
manifestar &ur infantẽ pro priũ aut in aqua proiecerit.
aut int̾ra occultauerit. qđ morth dicunt. CAC̃ UII¬

Expanded text:
st in hac paroechia homicida, qui hominem aut spontanea voluntate, aut cupiditatis aut rapacitatis causa, aut casu, aut nolens, et coactus, aut pro vindicta parentum, quod faidam dicimus, aut in bello, aut jussu domini, aut proprium servum occiderit? 206 2. Est aliquis parricida, aut fratricida, qui patrem, matrem, fratrem, sororem, avunculum, aut aliquem parentem interfecerit? 3. Est aliquis qui presbyterum aut diaconum aut aliquem clericorum occidevestimentorum pondere suffocaverit, et si hoc factum est ante baptismum, aut post baptismum, aut si infans infirmatus per negligentiam parentis absqEst aliquis vel aliqua qui alterius partum excusserit? vel si ipsa femina propria voluntate suum partum excusserit, Est aliqua femina quae in fornicatione concipiens, timens ne manifestaretur, infantem proprium aut in aquam projecerit aut in terra occultaverit, quod morth dicunt. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
taq censumus homicidias. & falso testes a cõmunione
xccłastica sub mouendos. nisi penitentiȩ satis factione
crimina ad missa diluer̃ excł MΑEΤΕRS:
poenitentiȩ submittat. & si hoc publigȩ actũ c̃stat.
Silaieꝰ ẽ a cõmunione orationũ quin quentuoremoueat᷑
Post quinqueniiũ hiorationũ cõmunionẽ cũ ob

Expanded text:
taque censuimus homicidas et falsos testes a communione ecclesiastica submovendos, nisi poenitentiae satisfactione crimina admissa diluerint. Item poenitentiae se submittat. Et si hoc publice actum constat, si laicus est, a communione orationum quinquennio removeatur. Post quinquennium t
Abbreviated transcription (Latin):
in quisituruses. qđ contra dĩ uoluntatẽ. & rectã xp̃ian¬
tatẽ in ista parroechia factũ est. aut infuturũeri.
simdieb tuis e uenerit. tantũ ut ad tuã cognitionẽ
quocũq: modo ꝑueniat siscis. aut tibi indicatũ fuerii
synodalẽ causã esse. & ad ministeriũ ep̃i ꝑ tinere. qđ¬
tunec ꝓpt̃ amorẽ necꝓpt̃ timorẽ. nec ꝓpt̃ premiũ
de treueris aut eiꝰ misso cui hoc inqui rere iusse rit. quan¬
do cũq tr& hoc interrogauerit. sic te ds̃ adini&. &iste
stud sacram̃tũ. qđ iste iurauit desy nodali causa qd tu illud
obseruabis. inquantũ sapias. aut audisti. aut ab hac die in
antea in quisitus es. sic te ds̃ adiuu&: PosEB ApNacdie in¬
antea inquisitus es. sic teds̃ adiuu&:
idete fr̃s. ut dño reddatis iuram̃ taur̃a non enĩ homim iurastis
seddõ creatori ur̃o. Nos aut quieiꝰ minis trisumꝰ. non terrenã
substantia ur̃am concupiscimꝰ sed salutẽ animarũ ur̃arũ

Expanded text:
inquisiturus es, quod contra Dei voluntatem et rectam Christianitatem in ista paroechia factum est, aut in futurum erit, si in diebus tuis evenerit, tantum 205 ut ad tuam cognitionem quocunque modo perveniat, si scis aut tibi indicatum fuerit synodalem causam esse et ad ministerium episcopi pertinere, quod nec propter amorem, nec propter timoreepiscopo, aut ejus misso, cui hoc inquirere jusserit, quandocumque ex hoc te interrogaverit: sic te Deus adjuvet, et istae llud sacramentum, quod juste juravit de synodali causa, quod tu illud ex te, ita observabis, in quantum sapis, aut audisti, aut ab hac die in antea inquisiturus es, sic te Deus adjuvet. OCTAVUM. antea inquisiturus es. Sic te Deus idete, fratres, ut Domino reddatis juramenta vestra. Non enim homini jurastis, sed Deo creatori vestro. Nos autem, qui ejus ministri sumus, non terrenam substantiam vestram concupiscimus, sed salu
Abbreviated transcription (Latin):
xanrment᷑: & sic sabbato qui probati inuenti sunt epõ¬
nliquior dinari p&unt᷑ nulla tenus ordinentur nisi
inoco certo & religioso uel&iã menntate saltim uno
adro inmorentur. ut de uita & conuersatione atq
dos trina illius certitudo possit agnosei. Quar it at
ueps ordinandus antea & aninetur. Sinatura¬
uptudens s̃ docibilis simorib temperatus
siuira castus s sobrius si sẽꝑfrui negotii cauens
s numilis si a fabilis si misericors. Silitteratus
si sideĩ documenta uerbis simpli cibus ad serat.
idest patre &filium & spiritum sanctum
unũ dm̃esse confirmans. Totãque trinitatẽ
deitatem coessentialẽ & consubstantialẽ
& coeternalẽ & coommipotentem predi¬
cans singulã quãque intrinitate ꝑsonam
plenumꝰ dm̃ & totas tres ꝑsonas unũ dm̃
uncarnationẽ diuinã. nonimpatre. neque
Ut quierat in diuimitate dĩpatris filius. ipse
ster& m homine hominis matris filius. Dsuerꝰ

Expanded text:
examinentur. Et sic Sabbato, qui probati inventi sunt, epexaminentur. Et sic Sabbato, qui probati inventi sunt, ep6. Si qui ordinari petunt nullatenus ordinentur, nisi in loco certo et religioso, vel etiam civitate, saltem uno anno immorentur, ut de vita et conversatione, atque doctrina illorum certitudo possit agnosci. CAP. XXVII. us ordinandus est, ante examinetur si naturailis docibilis, si moribus temperatus, si vita castus, si sobrius, si semper sui negotii cavens, si humilis, si affabilis, si misericors, si litteratus, si fidei documenta verbis simplicibus asserat, id est, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum unum Deum esse confirmans, totamque Trinitatem deitatem coessentialem et consubstantialem et coaeternalem et coomnipotentem praedicans, singulam quamque in Trinitate personam plenum Deum et totas tres personas unum Deum, si incarnationem divinam non in Patre neque iut qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse fieret in homine hominis matris filius, Deus verus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s quando ordinationes faceredisponit. om̃s
aqui ad sacrũ minis teriũ ac dereuolunt. fer̃. iiii.
anto ipst os dinitionẽ euocandi sunt ad ciuitatẽ unacũ
archi prbis quieos representare debint & tune ep̃s
elate resuo dirige u deb& sacerdotis & alios prudentes
uirosgnaros legis diuinȩ & xercitatos inȩc crastier
sntoeronẽ locũ ubi educatist. Si sintbene litterati Si
sslde e adñi dlistructi diligent̃ in uestigent Ante om̃a
ifde catholieã firmit̃ teneant & uerbis simplicib
ad serere quȩ ant. Ipsi aut̃ quib hoc cõmittit᷑ caueri
debent drec aut fauoris gr̃a aut cuiꝰ cũq muneris
cupnditate lulecti. Auero deuent. ut indignũ & minꝰ
idoneũ ad sacros gradus suscipiendos ep̃i manib ap¬
plicentmodufecerint & ille qui in digne accessit adal¬
tan reinouebitur. & illi quidonum sc̃i sps uendere
conatisitt: corã doiã condẽpnati aeccł astica digni¬
tate carebunt: Igit᷑ ꝑtres continuos dies diligentes

Expanded text:
disponit, omnes qui ad sacrum ministerium accedere volunt, feria quarta ante ipsam ordinationem evocandi sunt ad civitatem una cum archipresbyteris qui eos repraesentare debent. Et tunc episcopus e latere suo dirigere debet sacerdotes et alios prudentes viros gnaros legis divinae et exercitatos in ecclesiasticis stitutionem, locum ubi educati sunt, si sint bene litterati, si in lege Domini instructi, diligenter investigent. Ante omnia, si fidem catholicam firmiter teneant et verbis simplicibus adserere queant. Ipsi autem quibus hoc committitur cavere debent ne aut favoris gratia aut cujuscunque muneris cupiditate illecti a vero devient, ut indignum et minus idoneum ad sacros gradus suscipiendos episcopi manibus applicent. Quod si fecerint, et ille qui indigne accessit, ab altari removebitur, et illi qui donum sancti Spiritus vendere conati sunt, coram Deo jam condemnati, ecclesiastica dignitate carebunt. Igitur per tres continuos dies diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
resur rectiorie uelresũptione. inqua ueni&
uidi care uiuos & mortuos. Querendũ & iã
rem dm̃.Sidiabolus non ꝑ conditionẽ
sedꝑ arbitriũ factus sit malus: Querendũ
&iam abeo sicredat huius quagestamus
& non alterius carnis resurrec̃cionẽ
Siere dat iudicium futurũ. & recepturos sin¬
gulos prohis quȩ in hac carne gesserunt. uel poenas. uel pͥma
Sinuptias non in prob&. Si scđa matrimonia non condẽp¬
n&: Si carnũꝑceptionẽ nonculp&. Sipenitentib
reconciliatis cõmunic&. Siinbaptismo om̃ia peccata
idest tã illud originale contractũ qua illa quȩ
instructus reꝑtus fuerit. tunc ordine tur:
discutiantur. in principio istius libelli satis xpressũ est
ubiscriptũ est quid sit a prbo requirendum. &ideo
suꝑ fluum uidet᷑ reꝑti & iterari qđiã constat esse
notatum.
uel eius ministris. cũ ȩccłasticis uiris sit agendũ
& in sua synodo requirendũ & parte notauimus.
nũ quid cum secularibus & laicis sit agendũ. uel

Expanded text:
resumpt., in qua veniet judicare vivos et mortuos. Quaerendum etiam rem Deum, si diabolus non per conditionem sed per arbitrium factus sit malus. Quaerendum etiam ab eo si credat hujus quam gestamus et non alterius carnis resurrectionem, si credat judicium futurum, et recepturos singulos pro his quae in hac carne gesserunt vel poenas vel praemia, si nuptias non improbet, si secunda matrimonia non condemnet, si carnium perceptionem non culpet, si poenitentibus reconciliatis communicet, si in baptismo omnia peccata, id est, tam illud originale contractum, quam illa quae instructus repertus fuerit, tunc ordinetur. 2discutiantur, in principio istius libelli satis expressum est, ubi scriptum est quid sita presbytero requirendum. Et ideo superfluum videtur repeti et iterari quod jam constat esse notatum. vel ejus ministris cum ecclesiasticis viris sit agendum et in sua synodo requirendum ex parte notavimus. Nunc quid cum saecularibus et laicis sit agendum vel
Abbreviated transcription (Latin):
rensis ȩccłȩ ac plebis ipsius humilis famulus. Rocbto
reuerendȩ scȩ me tensis ȩccłȩ antistiti. inxpͣopastox
principe mansurã cũ gaudio ꝓsperitatis. acꝑ p&au¬
tatis głam. De cr&asco& trecentoꝵ decẽ xocto
dignãpiãq frater¬
nitatẽ ur̃am
canonice ad gre¬
dim. & sub nomine
nomine gis le maro has dimissorias dedimꝰ lit teras que in nr̃a
diocess eelesiastice educatũ. deor dine clericatus adpresbiterat
prouximꝰ gradũ. ut his canonicis munitus apicib: cũnr̃a licen¬
cia ei riurapar roechia sub defensione acregimine urȩ carȩ
dilectionis degere liceat. illũq insinu scȩmatris aeccłȩ
canonicȩ fouendũ acregendũ uob cõmittimꝰ. Hanc ergo
epłam grȩcis litteris hinc inde munire decreuimus
iiteruentu beati petri cinspecialit̃ ouile dominicũ cõ¬
missuest. frat nitatẽ ur̃am ad custodã sui gregis diu nob̃

Expanded text:
rensis Ecclesiae ac plebis ipsius humilis famulus, Rotberto reverendo sanctae Metensis Ecclesiae antistitis, in Christo principe pastorum mansuram cum gaudio prosperitatis ac perpetuitatis, gloriam. Dedignam piamque fraternitatem vestram canonice aggredimur, et sub nomine nomine Gislemaro has dimissorias dedimus litteras, quem in nostra dioecesi ecclesiastice educatum, de ordine clericatus ad presbyteratus proveximus gradum, ut his canonicis munitus apicibus cum nostra licentia ei in vestra paroechia sub defensione ac regimine vestro charae dilectionis degere liceat; illumque in sinu sanctae matris Ecclesiae canonice fovendum ac regendum vobis committimus. Hanc ergo epistolam Graecis litteris hinc inde munire decrevimus,rinceps interventu beati Petri, cui specialiter ovile Dominicum commissum est, fraternitatem vestram ad custodiam sui gregis diu nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eue rentissimo & sc̃issimo rathbodo treuerensis sc̃ẽ¬
ȩccłȩ archiep̃o. a ado uir dimensis ȩccłȩ deuotꝰ
gregis xp̃ifamulus. Indño uero regesũ me felicitatis
beatitudinẽ. cũ scacatholica ȩccła prom tasit sequi do¬
cum̃ta euuangelica quȩ dicunt. Qui recipit ꝓph&ã in
nomine ꝓphete mercedẽ ꝓphetȩ accipi&. & qui
recipit iustũ: &cȩter᷑. Et apłs iubeat hospitalitatẽ¬
Icauteriatã habent suã conscientiã dicentesse esse
simplices cũ sint astutia diabolicarepl&i. & pro opere
bi&atis dicunt sede loco ad locũ transire cũ sint sua
nilicia faciente fugitiui. & dicunt se eẽ ministerio
lero inserti cũ non sint. Statutũ est ascĩs patrib neminẽ
ddericũ alienũ &ignotũ recipi. ab aliquo ep̃o & in
adrumꝰ non prosua nequitia xpulsus est nob̃. sed pos
ad gradũ pres biterii. Cui & iã has dimisorias siue cõm̃ daticias
litteras fecimꝰ. & eũ ad uram dilec tissimã frat̃nitatẽ diri

Expanded text:
Reverentissimo et sanctissimo Rathbodo sanctae Treverensis Ecclesiae archiepiscopo Dado Wirdunensis Ecclesiae devotus gregis Christi famulus in Domino vero Rege summae felicitatis beatitudinem. Cum sancta catholica Ecclesia prompta sit sequi documenta evangelica, quae dicunt: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit justum, etc.; et Aposare, tamen propter eos qui cauteriatam habent suam conscientiam , dicentes se esse simplices, cum sint astutia diabolica repleti, et pro opere pietatis dicunt se de loco ad locum transire, cum sint sua malitia faciente fugitivi, et dicunt se esse ministerio sacro insertos, cum non sint: statutum est a sanctis Patribus neminem, clericum alienum et ignotum recipi ab aliquo episcopo, et Adruinus, non pro sua nequitia expulsus est a nobis, sed postad gradum presbyterii. Cui etiam has dimissorias sive commendatitias litter
Abbreviated transcription (Latin):
Laito qui & cubias sumeris obser iunt. cu timore &tremoro ere ut¬
uentua hoc faciant. Nullos ibi psimat diabolica carmina cantare
nonioca asaltationes facere quȩ pagan diabolo docente adm
taus post posito. quasi de frat na morto xultars abi lutus.
eplonstus flebdib: uocib debuerat resonare ꝓ amissione curi
tratris  Putres siquidẽ ueers acnoui tos⁊im̃ noreslo

Expanded text:
Laici qui excubias funeris observant, cum timore et tremore et reverentia hoc faciant. Nullus ibi praesumat diabolica carmina cantare, non joca et saltationes facere, quae pagani diabolo docente adinectu charitatis postposito, quasi de fraterna morte exsultare, ubi luctus et planctus flebilibus vocibus debuerat resonare pro amissione chari fratris? Patres siquidem Veteris ac Novi Testamenti mo
Abbreviated transcription (Latin):
in cathe dra supͣ dictȩ ciuitatis ep̃o. iłł in monasterio
iłł indictione iłł indinomine felicit̃. am̃.
Ait enĩ romana auctoritas. Quȩ cũq leges sine
Astiant qd nulla tenꝰ alio loco manu mittere ꝓpͥos
posst̃ seruos quos dominicis castris aggregari de¬
creuer̃ nisi insacro scã ꝑccła or dine supra notato
Quomodo enĩ clerici & traȩccłam libtatẽ conseqͥ
posst̃ qui a le ge mundana & traneist̃ : & qͥb:
inter dicit᷑ nead seculare iudiciũ ꝓcedant. quomͦ
seculari iuditio aiugo serintutis absoluuntur.:
Sedfor tas se dicit aliquis. Cleric fieri non ꝑmit¬
tit̃ uisi ante sus ceptũ clericatꝰ officiũ ingenuitatis
dignitate pociatur. Reuera uerũ dicit. Et ideo
qd infirmari ueluituperari potest p̃ca ueri deb&¬

Expanded text:
 in monasterio illo, indictione illa, in Dei nomine feliciter. Amen. Ait enim Romana auctoritas : « Quaecunque leges sine sciant quod nullatenus alio loco manumittere proprios possunt servos, quos Dominicis castris aggregari decreverunt, nisi in sacrosancta ecclesia, ordine supra notato. Quomodo enim clerici extra ecclesiam libertatem consequi possunt, qui a lege mundana extranei sunt? Et quibus interdicitur ne ad saeculare judicium procedant, quomodo saeculari judicio a jugo servitutis absolvuntur? Sed fortasse dicit aliquis: Clericus fieri non permittitur, nisi ante susceptum clericatus officium ingenuitatis dignitate potiatur. Revera verum dicit. Et ideo quod infirmari vel vituperari potest, praecaveri deb
Abbreviated transcription (Latin):
si contra eos decrȩtã cessationẽ ꝓnichilo reputans
tã quã clericos for tasse susceperit uel ut magster
lieñ dericũ inuito ep̃o ipsius ne mosuscipiat. nemo
Nollicit& risiforte xplacito caritatis id inter dantẽ
accipientẽq conuemat. Nã grauis in iuriȩ reusest. qui
defrĩs ȩcđa. Id qdest utilius aut p̃ciosius aud& ł abicere
taq suntra puinciã resagit᷑ trans fugã clercũ ad eccłam

Expanded text:
, si 190 contra eos decretam cessationem pro nihilo reputans, tanquam clericos fortasse susceperit, velut magister lienum clericum, invito episcopo ipsius, nemo suscipiat, nemo sollicitet, nisi forte ex placito charitatis id inter dantem, accipientemque convenerit. Nam gravius injuriae reus est, qui de fratris Ecclesia id, quod est utilius, aut pretiosius audet vel abjicere, ra provinciam res agitur, trans
Abbreviated transcription (Latin):
nali quo modo fieriideberit in spiciantur. Quȩ aut̃ in consulte factest
uxta de cretũ canomcũ hi larii papȩ quȩ inlicitȩ decessor ep̃s admi¬
serit. uel ab aliis inlicite cõmisse surt. ab eo qͥ suctes soc estem̃ decur.
Irecepta aũt regalia suꝑpcariis ȩccłasticis fieri nec
racio susit. nec auctoritas. quo lib& modo ꝑmittit. qm̃ p̃
cepta in iury a ȩccłastico fir mare indignũ iudic& neues¬
seest maiestas regia. nisi ab ȩccłastico restore p&antur
sdẽ aut̃ custos ȩcłȩ sollertissime caueat. nesui or dinis
& ȩccł asticȩ cõmunionis forte imme mor contra auctoritatẽ
p̃ceptũ regiũ ꝓquacũq: adsentatione fieri p&at. Qui & si fecerit.
non audiatur. Si aut̃ & obtinuerit. regia discrecione. & ep̃aliiudit¬

Expanded text:
si aliquo modo fieri debent, inspiciantur. Quae autem inconsulte factae sunt, juxta decretum canonicum Hilarii papae , quae illicite decessor episcopus admiserit, vel ab aliis illicite commissa sunt, ab eo qui successor est emendentur. ecepta autem regalia super precariis ecclesiasticis fieri, nec ratio sinit, nec auctoritas quolibet modo permittit, quoniam praecepta in jure ecclesiastico firmare indignum judicet necesse est majestas regia, nisi ab ecclesiastico rectore petantur. Isdem autem custos ecclesiae solertissime caveat ne sui ordinis et ecclesiasticae communionis forte immemor contra auctoritatem praeceptum regium pro quacunque assentatione fieri petat. Qui et si fecerit, non audiatur; si autem et obtinuerit, regia discretione et episco
Abbreviated transcription (Latin):
non ualrat. sed p̃sens in genuitas mea ł alio bonox
hominũ manib: roborata. cũ stipulatione sub¬
nixa. om̃i tep̃a maneat in conuulsa:
ebeNł aut̃ suꝑ scriptȩ in genuitatis cartȩ. ñ solũ
nom̃ illius qͥhas fierirogat. sedxiã nominasac̃ dotũ.
& nobiliũ laicoꝵ qͥibi ad fuer̃ in or dine digesta
cũ signis ꝓpͥa manu in p̃ssis contineri. Nasine
horũ astipulatione. pagina auctoritate testiũ
nudata. ꝓnihilo deputat᷑. Oport& etiã ut locũ.
diem. annũ. & c̃sulẽ. in dictionẽ infinẽ ł in ma¬
gine ad notatahabeat in hunc modũ. Actũ. łł

Expanded text:
non valeat, sed praesens ingenuitas mea et aliorum bonorum hominum manibus roborata cum stipulatione subnixa omni tempore maneat inconvulsa. Debent autem suprascriptae ingenuitatis charta non solum nomen illius qui has fieri rogat, sed etiam nomina sacerdotum et nobilium laicorum, qui ibi adfuerint, in ordine digesta cum signis propria manu impressis continere. Nam sine horum astipulatione pagina auctoritate testium nudata pro nihilo deputatur. 184 Oportet etiam ut locum, diem, annum, et consulem, et indictionem, in fine vel in margine adnotatam habeat in hunc modum. Actum in illa
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃ssurã aRboris inciderit . & mortuus fuerit. uiuers
in caldariã misserit. & ebullita aqͣ¬
mor tuus fuerit ꝓneglegentia. mat̾ pȩ nite at. & ille
homo securꝰ sit. DEEADERE CAC̃ EXEO DEA
De homicidiis non sponte cõmissis. quali penitentiȩ
iugo submit tant᷑ hi que fecerint ea. in ep̃i sententia
maneat EXEODEM
Diqͥs filiũ suũ nonsponte occiderit iux ta homicidia
ginta dieb inpane &aqua peniteat. Quib ꝑ actis
biennio aboratione fideliũ segreg&: ñ cõmunic& :
uec offerat: postbienniũ in cõmunione orationis
offerat. non tam̃ cõmunic&. Post quinquenniũ
adplenã cõmunionẽ recipiatur abstinentia crboꝵ
in arbitrio sacer dotis maneat. Qui łꝰ EAIbA hO¬
MINE OCCIDIE EX PENITENTER CEXIIII.¬

Expanded text:
in pressuram arboris inciderit et mortuus fuerit, vivens in pressuram arboris inciderit et mortuus fuerit, vivens in caldariam miserit, et ebullita aqmortuus fuerit, pro negligentia mater poeniteat, et ille homo securus sit. De eadem re. Ex eodem, De homicidiis non sponte commissis, quali poenitentiae jugo submittantur hi qui fecerint ea, in episcopi sententia maneat. De eademis filium suum non sponte occiderit, juxta homicidia ginta diebus in pane et aqua poeniteat. Quibus biennio ab oratione fidelium segregetur, non communicet nec offerat, post biennium in communionem orationofferat, non tamen communicet. 222 Post quinquennium ad plenam communionem recipiatur. Abstinentia ciborum in arbitrio sacerdotis maneat. Qui per faidam hominem occiderit. Ex Poenitentiali
Abbreviated transcription (Latin):
confugientis saluarentur ab ultore sanguinis pximisui
& non morerentur. Vnde inde utero nomi oscrip¬
tũ est haecerit l& homicidȩ cuiꝰ uitaseruanda est.
Qui ꝑcusserit ꝓximũ suũ nesciens. & heri & nudius¬
tercius nullũ contraeũ habuis secũ ꝓbatur. sed ha
bisse simpliciter cũeo insiluã ad ligna cedenda . & in
suc cissio nelignox securis fugerit demanu aut ferrũ
delapsũ de manubrio. amicũ eiꝰ ꝑcusserit & occiderit.
hic adunã urbiũ supͣ dictarũ confugiat &uiuat.
ris arborẽ incidat aliquis subtꝰ ipsã ueniens depri¬
mat᷑ & id circo siuo luntate uł neglegentia incidentis
arbore factũ est ut homicid penitentiae deb&
omnino sumitti. Qđ si non uoto sed incuria eiꝰ
sariofortassis in conber&. iste insperatus occurrit
subarbore & sub ipsa opp̃ssus est. incisor arboris ñten&᷑
pomicida.
iduo fres in silua arbo res succiderint & ad ꝓpinquante
casura unius arboris. fr̃ fr̃i caue dixerit. & ille fugiens

Expanded text:
confugientes salvarentur ab ultore sanguinis proximi sui, et non morerentur. Inde in Deuteronomio scriptum est: « Haec erit lex homicidae, cujus vita servanda est. Qui percusserit proximum suum nesciens, et heri et nudiustertius nulur, sed abisse simpliciter cum eo in silvam ad ligna caedenda, et in succisione lignorum securis fugerit de manu, aut ferrum delapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad unam urbium supradictarum confugins arborem incidat, aliquis subtus ipsam veniens deprimatur et idcirco, si voluntate vel negligentia incidentis arborem factum est, ut homicida poenitentiae debet omnino submitti. Quod si non voto, sed incuria ejussario fortassis incumberet, iste insperatus occurrit sub arbore, et sub ipsa oppressus est, incisor arboris non tenetur pro homicida.duo fratres in silva arbores succiderint, et appropinquante casu unius arboris frater fratri Cave dixerit, et ille fugiens
Abbreviated transcription (Latin):
tã ꝗsi ab ingenius parentib: fuiss& ꝓcreatus ł natꝰ
eandẽq ꝑgat partẽ quã cũq uolens canonicȩ
elegerit. ita ut deincrps nec nob̵ neq successo¬
rib nr̃is. ullũ debeat noxiȩ conditionis seruitiũ
sed om̃ib dieb uitȩ suȩ subcertaplenissimaq
ingenuitate. sicut alii ciues romam ꝑ hunc
manumis sionis. atq iNgenuitatis titulũ bene
sẽꝑ in genuus atq securꝰ &istat. Desuo uero
pecculiare qđ hab&. ł qđ abhinc ł deinceps
as seqͥpo terit. faciat inde scd̾m canonicã.
auctoritatẽ libere quic quid uolueris. Et ic hȩc inge¬
nuitatis pagina in uio labilẽ optineat srmitatẽ.
manu ꝓpria. illa roborauimꝰ EXEMPLARLIBER¬
IATIS DE PROPRIO SERUO
miũ infuturo apud drim sibi ꝓuenire non dubitat.
Qua ꝓpt̃ ergo indi nomine .łł. ꝓ remedio animȩ meae.
ł art̃na retributione. in ec cła scĩpari. ł illius sc̃i sub

Expanded text:
tanquam si ab ingenuis parentibus fuisset procreatus vel natus, tanquam si ab ingenuis parentibus fuisset procreatus vel natus, eamdemque pergat partem quamcunque volens canonice elegerit, ita ut deinceps nec nobis neque successoribus nostris ullum debeat noxiae conditionis servitium, sed omnibus diebus vitae suae sub certa plenissimaque ingenuitate, sicut alii cives Romani, per hunc manumissionis atque ingenuitatis titulum bene semper ingenuus atque securus existat. De suo vero peculiare quod habet, vel quod abhinc vel deinceps assequi poterit, faciat inde secundum canonicam auctoritatem libere quidquid voluerit. Et ut haec ingenuitatis pagina inviolabilem obtineat firmitatem, manu propria illam roboravimus. Exemplar libertatis de proprio servo.aemium in futuro apud Dominum sibi provenire non dubitat. Quapropter ego in Dei nomine ille pro remedio animae meae vel aeterna retri
Abbreviated transcription (Latin):
remota qualib& calliditate lib̾tatẽ consequat᷑
& tunc demũ ad gradus ȩccł asticos promoueatur :
Similit̃ quoq dehis agendũ est. quos laiei defami¬
ua ȩccłarũ ad sacros ordines promouere uoluerit.
Sed & dehis quos p̃posito canomeoꝵ aut monachoꝵ¬
ordinandos xpetierint. eadẽ formaseruan
Aa maiestas regia canomrȩ religionis assensũ
p̃b&. Ut quẽ cũq ad sacros ordines & familia propria
ꝓmouere ȩccła quȩq: delegerit. inp̃sentia sacerdo¬
cũ. canonicox. simul & nobiliũ laicoꝵ. eiꝰ ei subiec¬
tus est subscriptione. sublibtatis testam̃ tosollẽp¬
nit̃ roboret᷑. Idcrco egoindi nomine ep̃s ł abba¬
quendã eccłȩ nr̃ȩ famulũ niomine. łł sacris or¬
dinib: oblatũ. ad altaris cornu nobiliũ uirorũ
in p̃sentia. ꝑhoc auctoritatis testam̃ tũ statuo
ita ut ab hodiernadie & tẽpore bene ingenuus.
atq ab om̃i seruitutis uinculo securꝰ ꝑ maneat.

Expanded text:
remota qualibet calliditate libertatem consequatur: remota qualibet calliditate libertatem consequatur: et tunc demum ad gradus ecclesiasticos provehatur. iter quoque de his agendum est quos laici de familia ecclesiarum ad sacros ordines promoveri voluerunt. Sed et de his quos praepositi canoordinandos expetierint eadem forma servandet maiestas regia canonice religioni adsensum prebet, ut quemcumque ad sacros ordines ex familia propria promovere ecclesia quaeque elegerit, in praesentia sacerdotum canonicorum simul et nobilium laicorum eius, cui subiectus est, manumissione sub libertatis testamento sollemniter roboretur. Idcirco ego in Dei nomine Engildrquemdam ecclesiae nostrae famulum nomine illum 182 sacris ordinibus oblatum, ad altaris cornu, in nobilium virorum praesentia per hoc auctoritatis testamentum statuo, ita ut ab hodierna die et tempore bene ingenuus atque ab omni servitutis vinculo securus permaneat
Abbreviated transcription (Latin):
ili ubtatẽ dart uoluerit. iigradu suo ꝑmantat. Siuero cũ
catena seruitutis a castris domimicis abstrahere uoluerit
gradũ amittat. quia uixta sacros canones. uilis ꝑsona
manens sac̃ dotu dignitate fungi nor potest:
lib taũ donant᷑ ut agradu ȩccł astico iure ꝓ moue ans̃
statutũ est ut in potestate dominicoꝵ consistat
urũ illis cedere. ansib uindicare uolucrinit:
DEPECULIO ORDINATORE.¬
Coe terũ sipꝰ ordinationẽ aliquid ad quisierit.
illud obseruandũ est. qd in canonib deconsecratis
nihil habentib: constitutũ .st. DEECł arũ seruis.
ut archiep̃i ꝑ singulas prouincias constituti uram
auctoritatẽ suffraganei aut̃ illoꝵ &emplar illius
penesse habeant. Et quando cũq defamilia ȩ cłȩ utlis
aliqͥs inuentꝰ est ordinandus. inãbone ipsa actoritas
corã populo legatur. & corã sacerdotib: & om̃iclero
ante cornualtaris. sic̃ in nr̃a auctoritate contin&¬

Expanded text:
libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, gradum amittat, quia juxta sacros canones vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. libertate donantur ut ad gradus ecclesiasticos jure promoveantur, statutum est ut in potestate dominorum consistat utrum illis concedere an sibi vindicare voluerint. De peculiare ordinatorCaeterum si post ordinationem aliquid acquisierit, illud observandum est quod canonibus de consecratis nihil habentibus constitutum est. De servis ut archiepiscopi per singulas provincias constituti nostram auctoritatem, suffraganei autem illorum exemplar illius penes se habeant. Et quandocunque de familia ecclesiae utilis aliquis inventus est ordinandus, in ambone ipsa auctoritas coram populo legatur, et coram sacerdotibus et omni clero ante cornu altaris, sicut in nostra auctoritate contin