comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formis accipitur. quando tamspeciosas aquas uidemus aut suta accipitur.
cur exeadem informitate scriptũ ẽ factũ firmamentũ & uocatũ caelum.
neq: scriptũ ẽ factas esse aquas non enĩ adhuc informes sunt & inuisae.
quas ita decora specie fluere cernimus aut situnc acceperunt ista inspeci¬
em cũ dixitds̃ congregetur aqua quae est subfirmamento. ut congrega¬
tio sit ipsa formatio quid respondebitur deaquis quae suꝑfirmamentum
sunt quia neq: informes tam honorabilem sedemaccipere meruissent. nec
scriptum est quauoce formatȩ sint: undesi aliquid genesis tacuit dm̃fecisse
qđ tamendm̃ fecisse nec sana fides nec certus ambigit intellectus. nec ideo
ulla sobria doctrina dicere audebitistas aquas coaeternas dõ quia in libro ge¬
neos cõminemoratas quidem audimus ubi autẽ factae sint non inuenimus: cur
non in formem quoq: illã materiã quã scriptura haec terrã in uisibilem &

Expanded text:
formis accipitur, quando tam speciosas aquas uidemus? aut si ita accipitur, formis accipitur, quando tam speciosas aquas uidemus? aut si ita accipitur, cur ex eadem informitate scriptum est factum firmamentum et uocatum caelum neque scriptum est factas esse aquas? non enim adhuc informes sunt et inuisae, quas ita decora specie fluere cernimus. aut si tunc acceperunt istam speciem, cum dixit deus: congregetur aqua, quae est sub firmamento, ut congregatio sit ipsa formatio, quid respondebitur de aquis, quae super firmamentum sunt, quia neque informes tam honorabilem sedem accipere meruissent nec scriptum est, qua uoce formatae sint? unde si aliquid Genesis tacuit deum fecisse, quod tamen deum fecisse nec sana fides nec certus ambigit intelulla sobria doctrina dicere audebit istas aquas coaeternas Deo, quia in libro Geneseos commemoratas quidem audivimus, ubi autem factae sint non invenimus: cur non informem quoque illam materiem, quam Scriptura haec terram invisibilem et
Abbreviated transcription (Latin):
prae scriptũ ẽ fecit caelũ &terrã respondebunt ad sestores duarũ istarum
sentiarũ quas extremas posuimus aut illius aut illius cũ haec audierint. &¬
dicent informem quidem istã materiã non segamus ab eo factã dõ a quo sunt
om̃abona ualde quia sicut dicimus amplius bonũ esse qđ creatũ est atq for¬
matũ ẽ ita fate murbonũ minus eẽ qđ factũ ẽ creabile atq formabile sed ta
matu enasatemur daninemorasse scrinturã ad hane informitate foon¬
menbonũ non autẽ commemorasse scripturã qđ hanc informitatẽ fecerit
ds̃ sicut alia multa non comiemorauit. ut cherubim & seraphim & quae a¬
postolus distincte ait. sedes dominationes. principatus. potestates. quae tam̃¬
hensa sunt om̃a quid deaquis dicimus suꝑquas ferebatur sp̃sdĩ: sienĩ terra
nominata simul intelleguntur. quo modo iamterrae nomine materies in¬

Expanded text:
praescriptum est, fecit Deus coelum et terram. Respondebunt asspraescriptum est, fecit Deus coelum et terram. Respondebunt asssententiarum, quas extremas posuimus, aut illius aut illius, cum haec audierint, dicent: "informem quidem istam materiam non negamus a deo factam, deo, a quo sunt omnia bona ualde, quia, sicut dicimus amplius bonum esse quod creatum atque formatum est, ita fatemur minus bonum esse quod factum est creabile atque formabile, sed tamen bonum: non autem conmemorasse scripturam, quod hanc informitatem fmen bonum: non autem conmemorasse scripturam, quod hanc informitatem fecerit deus, sicut alia multa non commemorauit, ut Cherubim et Seraphim, et quae apostolus distincte ait, sedes, dominationes, principatus, potestates, quae tamhensa sunt omnia, quid de aquis dicimus, super quas ferebatur spiritus dei? si enim terra nominata simul intelleguntur, quomodo iam terrae nomine materies in
Abbreviated transcription (Latin):
sum id est informitas quaedam iam materies erat unde caelũ & terrã dm̃fe¬
cisse scriptura praedixit. totã scilicet corpoream mundimolem induas
maximas pastes superiorem atq: inferiorẽ distributã cumomnib: quae in
eis sunt usitatis notisq creaturis cum enĩ duabus istis ex tremis sententus
resistere quis quã ita temtauerit si non uultis hane in formitatẽ materiae
caeli & terrae nomine appellatã uideri erat ergo aliquid qđ non fecerat
ds̃ unde caelũ & terrã facerat neq: enĩ scriptura narrauit quod istã ma¬
teriem ds̃ fecerit. nisi ut intellegamus eam caeli & terrae aut solius terrae
uocabulo significatã cum diceretur in principio fecit ds̃ caelũ & terrã ut id
qđ sequitur terra autẽ erat in uisibilis & in cõmposita quãuis in formẽ materiã
sic placuerit appellare non tamen intellegamus nisi eumquã fecit in eo quod

Expanded text:
sum, id est informitas quaedam iam materies erat, unde caelum et terram deum fesum, id est informitas quaedam iam materies erat, unde caelum et terram deum fecisse scriptura praedixit, totam scilicet corpoream mundi molem in duas maximas partes superiorem atque inferiorem distributam cum omnibus quae in eis sunt usitatis notisque creaturis. Cum enim duabus istis extremis sententiis resistere quisquam ita temptauerit: "si non uultis hanc informitatem materiae caeli et terrae nomine appellatam uideri, erat ergo aliquid, quod non fecerat deus, unde caelum et terram faceret; neque enim scriptura narrauit, quod istam materiem deus fecerit, nisi intellegamus eam caeli et terrae aut solius terrae uocabulo significatam, cum diceretur: in principio fecit deus caeluquod sequitur, Terra autem erat invisibilis et incomposita, quamvis informem materiam sic placuerit appellare, non tamen intelligamus nisi eam quam fecit Deus in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
niota aliud quidicit terra autẽ erat in uisibilis & in composita & tenebrae erant
suꝑ abrs sum id est hoc totũ quod caelũ &terra appellatũ ẽ adhuc in formis¬
& tenebrosa materies erat unde fieret caelũ intellegibile . qđ alibi dicitur
caelũ cadi & terra scilicet omnis natura corporea sub quo nomine intelle¬
gatur etiam hoc caelũ corporeũ id est unde fieret om̃is inuisibilis uisibilis¬
que creatura. aliud quidicit terra autẽ erat in uisibilis & in comͣposita & tene¬
brae erant super abrssum. non illa illã informitatẽ nomine caeli & terrae
scriptura appellauit sediamerat inquiđ ipsa informitas quã terrã in uisi¬
bilem & in compositã tenebrosamque abrssum nominauit. dequa caelũ &tenr¬
rã dm̃ fecisse praedixerat. spiritalem scilicet corporalem q: creaturã. aliud
qui dicit terra autemerat in uisibilis & in comͣposita & tenebrae erant suꝑ abrs¬

Expanded text:
nota; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant nota; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, id est hoc totuet tenebrosa materies erat, unde fieret caelum intellegibile - quod alibi dicitur caelum caeli — et terra, scilicet omnis natura corporea, sub quo nomine intellegatur etiam hoc caelum corporeum, id est unde fieret omnis inuisibilis uisibilisque creatura; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, non illam informitatem nomine caeli et terrae scriptura appellauit, sed iam erat, inquit, ipsa informitas, quam terram inuisibilem et inconpositam tenebrosamque abyssum nominauit, de qua caelum et terram deum fecisse praedixerat, spiritalem scilicet corporalemqne creaturam; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abys
Abbreviated transcription (Latin):
iamdis tincta atq formata inistius mundi molesentimus aliud quidicit
in principio fecit ds̃ caelũ & terrã id est in ipso exordio faciendi atq: operandi
fecit ds̃ in formem materiã confuse habentem caelũ & terrã unde forma¬
ta nunc eminent & apparent cũ omnib: quae in eis sunt item qđ attinet ad
intellectũ uerborũ sequentium. ex illis omnibus ueris aliud sibi tollit quidi¬
cit terra autẽ erat in uisibilis & in cõmposita & tenebrae erant suꝑ abrssũ id ẽ
corporale illud qđ fecitds̃ adhuc materieserat corporearum rerũ infor¬
mis sine or dine sine luce. aliud quidicit terra autẽ erat in uisibilis & in cõ¬
posita & tenebrae erant suꝑ abrs sum id est hoctotũ qđ caelũ & terra appel¬
latum est ad huc informis & tenebrosa materieserat unde fieret caelũ
corporeum & terra corporea cumomnib: quae in eis sunt corporeis sensib:

Expanded text:
iam distincta atque formata in istius mundi mole sentimus; aliud qui dicit: iam distincta atque formata in istius mundi mole sentimus; aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in ipso exordio faciendi atque operandi fecit deus informem materiam confuse habentem caelum et terram, unde formata nunc eminent et apparent cum omnibus, quae in eis sunt. Item quod adtinet ad intellectum uerborum sequentium, ex illis omnibus ueris aliud sibi tollit, qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, id est corporale illud, quod fecit deus, adhuc materies erat corporearum rerum informis, sine ordine, sine luce; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita et tenebrae erant super abyssum, id est hoc totulatum est, adhuc informis et tenebrosa materies erat, unde fieret caelum corporeum et terra corporea cum omnibus quae in eis sunt corporeis sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
quibus non dubitant quorũ interiori oculo taliauidere donasti & qui mosen
famulũtuũ inspũ ueritatis locutũ esse immobiliter credunt : ex his ergo omni¬
bus aliud sibi tollit quidicit in principio fecit ds̃ caelũ & terrã id est in uerbo suo
sibi coae terno fecit ds̃ intellegibilem atq sensibilem uel spiritalem corpora
lemq creaturã. aliud quidicit in principio fecit ds̃caelũ & terrã id est inuer¬
bosuo sibi coaeterno fecitds̃ uniuersam istã molem corporei mundihuius
cũ omnib quas continet manifestis notisq naturis aliud qui dicit in principi¬
o fecitds̃ caelũ & terrã id est in uerbo suo sibi coae ternofecit in formemmate¬
riam creaturae spiritalis &corporalis. aliud qui dicit in principio fecit ds̃cae¬
lum & terrã id est in uerbo suo sibi coae terno fecit ds̃ in formem materiam
creaturae corporalis. ubi confusum adhuc erat caelũ & terra. quae nunc

Expanded text:
quibus non dubitant, quorum interiori oculo talia uidere donasti et qui Moysen, quibus non dubitant, quorum interiori oculo talia uidere donasti et qui Moysen, famulum tuum, in spiritu ueritatis locutum esse immobiliter credunt, ex his ergo omnibus aliud sibi tollit qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in uerbo suo sibi coaeterno fecit aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in uerbo suo sibi coaeterno fecit deus uniuersam istam molem corporei mundi huius cum omnibus quas continet manifestis notisque naturis; aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in uerbo suo sibi coaeterno fecit informem materiam creaturae spiritalis et corporalis; aliud qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram, id est in uerbo suo sibi coaeterno fecit deus informem materiam creaturae corporalis, ubi confusum adhuc erat caelum et terra, quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
breui cõnplexione factarũ omniũ conditarũ que naturarũ &uerũ est quod
omne mutabile insinuat notitiae nrae quandam in formitatẽ qua formã capi
uel qua mutatur & uertitur uerũ ẽ nulla tempora ꝑpeti. quodita cohȩret
formae in commutabili. ut quãuis sit mutabile non mutetur uerũ ẽ. in formi¬
tatẽ quae prope nihilest. uices temporũ habere non posse uerũ est qđ unde fit
aliquid potest quod am genere locutionis habere iam nomen eius rei quae in de
fit unde potuit uocaricadũ eterra quae libet in formitas. unde factũ ẽ caelũ
& terra uerũ est omniũ formatorũ nihilesse in formiuicinius quam terrã &
abrssum uerũ est quod non solũ creatũ atq formatũ sedetiam quod quid
creabile atq formabile  tufecisti ex quo sunt om̃a uerum est omne quod exii¬
formi formatur prius eẽ in forme deindeformatũ ex his omnib: ueris de

Expanded text:
breui conplexione factarum omnium conditarumque naturarum. et uerum est, quod breui conplexione factarum omnium conditarumque naturarum. et uerum est, quod omne mutabile insinuat notitiae nostrae quandam informitatem, qua formam capit uel qua mutatur et uertitur. uerum est nulla tempora perpeti quod ita cohaeret formae incommutabili, ut, quamuis sit mutabile, non mutetur. uerum est informitatem, quae prope nihil est, uices temporum habere non posse. uerum est, quod, unde fit aliquid, potest quodam genere locutionis habere iam nomen eius rei, quae inde fit: unde potuit uocari caelum et terra quaelibet informitas, unde factum est caelum et terra. uerum est omnium formatorum nihil esse informi uicinius quam terram et abyssum. uerum est, quod non solum creatum atque formatum sed etiam quidquid creabile atque formabile est tu fecisti, ex quo sunt omnia. uerum est omne, quod ex informi formatur, prius esse informe, deinde formatum. Ex his omnibus neris, de
Abbreviated transcription (Latin):
derit quae mihi ardenter confitenti ds̃m̃s lumenoculorũ meorũ in occul¬
to quid mihi ob est cũ diuersa in his uerbis intellegipossint quae tamen
uera sint quid in quã mihi obest si aliud ego sensero quã sensit alius cum sensis sẽ qui
scripsit om̃s quidem quilegimus nitimur hoc inda gare atq: coñpraehendere qđ
uoluit ille quem legimus &cum eum ueridicũ credimus. Nihil quod falsum esse
uel nouimus uel putamus audemus eũ existimare dixisse cum ergo quisq: conatur
idsentire inscripturis sc̃ĩs qđ in eissensit ipse quiscripsit. quod mali est si hoc sentiat
quod tulux omnium ueridicarũ mentiũ ostendis uerũ eẽ . etiam sinon hoc sensit
ille quemlegit cũ &ille uerũ nec tamen hoc senserit: uerũ enĩ est dñe fecisse tecae¬
lum &terram &uerũ ẽ esse principium sapientiã tuã inqua fecisti om̃a item
uerum ẽ quod mundus iste uisibilis habet magnas partessuas caclũ & terram

Expanded text:
derit. quae mihi ardenter confitenti, deus meus, lumen oculorum meorum in occulto, quid mihi obest, cum diuersa in his uerbis intellegi possint, quae tamen uera sint? quid, inquam, mihi obest, si aliud ego sensero quam sensit alius eum sensisse, qui scripsit? omnes quidem, qui legimus, nitimur hoc indagare atque conprehendere, quod uoluit ille quem legimus, et cum eum ueridicum credimus, nihil, quod falsum esse uel nouimus uel putamus, audemus eum existimare dixisse. dum ergo quisque conatur id sentire in scripturis sanctis, quod in eis sensit ille qui scripsit, quid mali est, si hoc sentiat, quod tu, lux omnium ueridicarum mentium, ostendis uerum esse, etiamsi non hoc sensit ille, quem legit, cum et ille uerum nec tamen hoc senserit? Verum est enim, domine, fecisse te caelum et terram. uerum est esse principium sapientiam tuam, in qua fecisti omnia. item uerum est, quod mundus iste uisibilis habet magnas partes suas caelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
ut excluderem ceteras quarũ falsitas me non poss& offendere nolo itaq
dĩm̃s tã praecepsesse ut hoc illũ uirũ detemeruis noncredã sensit ille om

Expanded text:
ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille om
Abbreviated transcription (Latin):
ca copiosae sed om̃s quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor diligamus
nos inuicem pariterq: diligamuste dm̃ nr̃m fontẽ ueritatis sinon uana sed ipsã¬
sitimus eundemq: famulũ tuũ scripturae huius dispensatorem spũ tuo plenum.
ita honoremus. ut hoc eum tereuelante cũ haec scriberet adtendisse credamꝰ
quod in eis maxime & luce ueritatis & fruge utilitatis excellit itacũ alius dixe¬
siutrumq uerũ est : &siquid tertiũ &siquid quartũ & siquid omnino aliudue¬
rũ quispiã in his uerbis uidet .cur non illa om̃a uidisse credatur ꝑquem ds̃
unus sacras litteras uera & diuersa uisuris multorũ sensib: tẽperauit : ẽ gocer¬
te qđ intrepidus demeo corde pronuntio. si adculmen auctoritatis aliquid
scriberem sic mallẽ scribere. ut qđ ueri quisq dehisrebus capereposset
mea uerba resonarent quã ut unã uerã sententiã ad hoc apertius ponerẽ

Expanded text:
ca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus ca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem pariterque diligamus te, deum nostrum, fontem ueritatis, si non uana, sed ipsitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo plenum, ita honoremus, ut hoc eum te reuelante, cum haec scriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum alius dixesi utrumque uerum est, et si quid tertium - et si quid quartum et si quid omnino aliud uerum quispiam in his uerbis uidet, cur non illa omnia uidisse credatur, per quem deus unus sacras litteras uera et diuersa uisuris multorum sensibus temperauit? ego certe, quod intrepidus de meo corde pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent, quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem,
Abbreviated transcription (Latin):
ex serunt tẽpora. illa autẽ erat informis iamq in tẽporibus simul anim¬
aduertitur nec tamen deilla narrari aliquid potest nisi uelut tẽpore pri¬
orsit cũ pendatur extremior quia profecto meliora sunt formata quã
informia & praecedatur ac ternitate creatoris ut esset denihilo unde aliquid fi¬
eret in hac diuersitate sententiarũ uerarũ concordiã pariat ipsa ueritas & ds̃ nr̃
misereatur nr̃i ut legie time lege utamur praecepti fine pura caritate acper hoc
siquis quaerit exme quid horũmorses tuus ille famulus senserit pansint isermo
siquis quaerit exme quid horũ morses tuus ille famulus senserit. non sunt hisermo¬
nes confessionũ mearũ sitibi non confiteor. nescio. &scio tamen illas ueras esse
sententias exceptis carnalibus de quibus quantũ aestimaui locutussum. quosta¬
menbone spei paruulos haec uerba libritui non territant. alta humiliter & pau¬

Expanded text:
exserunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animexserunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc, si quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermosi quis quaerit ex me quid horum Moses tuus ille famulus senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum; si tibi non confiteor, nescio; et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibus, de quibus quantum existimaui locutus sum: quos tamen bonae spei paruulos haec uerba libri tui non territant alta humiliter et pau
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ aste componas &ideo cantus in sonosuo uertitur. quisonus eius materi¬
es eius ẽ idemqiuore formatur. utcanturit &ideo sicut dicebam prior mo¬
es eius ẽ idem quippe formatur. ut cantus sit &ideo sicut dicebam prior ma¬
teries sonandi quã forma cantandi non perficiendi potentia prior neq:
enĩsonus est cantandi artifex sedcantanti animae subiacet excorpore.
de quo cantũ faciat nec tẽpore prior. simulenĩ cũ cantu editur nec priorȩ
electione non enĩ potior sonus quã cantus quando quidem cantus ẽ. non tan¬
tũ sonus uerũ etiã speciosus sonus sed prior est origine. quia non cantus for¬
matur ut sonus sit sed sonus formatur ut cantus sit hoc exemplo. qui potest
intellegat materiam rerũ primofactũ qui appellatũ caelũ & terrã quia
inde facta sunt caelũ & terra nec tempore primo factã quia formae rerũ

Expanded text:
ptum arte conponas: et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materiptum arte conponas: et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur, ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior mes eius est. idem quippe formatur ut cantus sit, et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentiam prior: neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quando quidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus; sed prior est origine, quia non cantus formatur, ut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, quia inde facta sunt caelum et terra, nec tempore primo factam, quia formae rerum
Abbreviated transcription (Latin):
rem quis de inde sic aeͥcutũ cernatanimo. ut sine labore magno dinosce¬
reualeat quomodosit prior sonus quã cantus ĩdeo quia cantus est for¬
matus sonus & esse utique aliquid non formatũ potest. formariautem
quod non est Non poterst sic est prinior materies quã id qđ exea fit Nonideo
prior quia ipsa efficit cum potius fiat nec prior interuallo tẽporis neque enim
prioretẽporesonos edimus informes sine cantu &eos posteriore tẽpore infor¬
mã canticicoaptamus aut fingimus sicut digna quibus arca uel argentũ quo
uasculũ fabricatur tales quippe materiae. tẽpore etiam praecedunt formas
rerũ quae fiunt exeis at incantu nonita est cũ enĩ cantatur auditur so¬
nus eius non prius informiter sonat. & deinde formatur incantu qđ enĩ
primo ut cũq sonuerit praeterit. nec exeo quid quã repperies . qđ resum¬

Expanded text:
rem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscerem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, nec ex eo quicquam reperies, quod resum
Abbreviated transcription (Latin):
tellegat caelũ & terrã nisimateriã cadi& terrae intellegat. uidelicet uni¬
uersae id est intellegibilis corporalisq naturae si eniiamformatã uelit¬
uniuersam recte abeo quaeri poterit. si hoc primo fecit ds̃ quid fecerit de¬
inceps & post uniuersitatẽ non inueniet acꝑ hoc audiet inuitus. quomodo illud
primo si posteanihil cũ uero dicit. primo in formẽ deinde formatã. non est
absur dus. simodo est idoneus discernere quid praecedat aeternitate. quid
tempore quid electione quidorigine ae ternitate sicut ds̃ om̃a tempore.
sicut flos fructũ electione. sicut fructus florem origine. sicut sonus cantũ
in hisquattuor primũ &ultimũ quae cõmemoraui difficillime intellegun¬
tur duo media facillime nam quaerara uisio est &nimis ardua conspice¬
re dñe ae ternitatẽ tuã in cõmutabi liter mutabilia facientẽ . ac ꝑ hoc prio¬

Expanded text:
tellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet unitellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim iam formatam uelituniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps, et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: "quomodo illud primo, si postea nihil?" cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si modo est idoneus discernere, quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc prio
Abbreviated transcription (Latin):
caeli & terrae sic esse credit cognominatã. alius iam formatas distinctasque
naturas alius unã formatã eandemque spiritalem caeli nomine. alius infor¬
mem corporalis materiae terrae nomine quiautẽ intellegunt in nominib:
cadi & terrac adhuc in formẽ materiã dequa formaretur caclum & terra
nec ipsi uno modo id intellegunt sed alius unde consummaretur intellegibilis
sensibilisq creatura. alius tantũ unde sensibilis moles ista corporea sinugrandi
continens perspicuas promptasq: naturas nec illi un omodo qui iam disposi¬
tas disgestasq creaturas caelũ &terrã uocari hoc loco credunt sed alius inuisi¬
bilem atq uisibilem. alius solã uisibilem inqua lum inosum caelũ suspicimꝰ.
eaelũ & terrã caliginosam quaeque in eis sunt atille qui non aliter accipit
inprincipo fecit quã sdceret primofecit nonbabet qononaie aecipic¬

Expanded text:
caeli et terrae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque caeli et terrae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eandemque spiritalem caeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno more id intellegunt, sed alius, unde consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura, alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque naturas. nec illi uno modo, qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspicimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille, qui non aliter accipit: in principio fecit, quam si diceretur: primo fecit, non habet q
Abbreviated transcription (Latin):
exorta uoluntate fecistiom̃a non de tesimilitudinẽ tuã formã omniũ. sed de
nilo dissimilitudinẽ in formem quae formaretur ꝑsimilitudinẽ tuã recur¬
rens inte unũ procaptu ordinato quantũ cuiq rerũ insuo genere datum ẽ.¬
aferra una frocapti orcnato quancu cuiq reru in uogenere datum ẽ.
& fierent om̃a bona ualde siue maneant circate. siue grad atim remotiori
distantia ꝑtẽpora & locos pulchras narrationes faciant aut patiantur ui¬
dent haec & gaudent in luce ueritatis tuae . quantulũ hic ualent: & alius eorũ
pium quia & loquitur ipsa nobis alius itidem intendit in eadem uerba & prin¬
cipium in tellegit exordiũ rerũ conditarũ & sic accipit in principio fecitds̃.
acsidiceretur primo fecit atq: in eis qui intellegunt in principio qđ in sapien¬
tia fecisti caelũ & terrã. alius eorũ ipsũ caelũ & terrã creabilem materiam

Expanded text:
exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem tuam recurrens in te unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum in suo genere datum ee unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum suo genere datum est, et fierent omnia bona ualde, siue maneant circa te, siue gradatim remotiore distantia per tempora et locos pulchras uariationes faciant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce ueritatis tuae, quantulum hic ualent. Et alius eorum pium, quia et loquitur ipsa nobis. alius itidem intendit in eadem uerba et principium intellegit exordium rerum conditarum et sic accipit: in principio fecit, ac si diceretur: primo fecit. atque in eis, qui intellegunt in principio, quod in sapientia fecit caelum et terram, alius eorum ipsum caelum et terram, creabilem materiam
Abbreviated transcription (Latin):
uulis animabus dũ isto humillimo genere uerborũ tamquã materno sinu
eorũ gestatur infirmitas salubriter aedificatur fides quacertũ habeant
& teneant dm̃ fecisse om̃s naturas quas eorũ mensus mirabili uarietate cir¬
cũ spicit quorũ si quispiã quasi uilitatẽ dictorũ aspernatus extranutrito¬
rias cunas suꝑba in becillitate se extenderit. heuc adet misere dñe ds̃ mi¬
serere ne m plumem pullũ conculcent qui transe unt uiam. & mitte angelũ
tuũ quieũ reponat innido ut uiuat donec uolet. alii uero quibus haec uerba non iã
nidus sed opaca frutecta sunt. uident in cis latentes fructus & uolitant laetan¬
tes & garriunt scrutantes. & carpunt eos uident enĩ cũ haec uerba legunt uel
audiunt tua ds̃ aeternaetstabili ꝑmansione. cuncta praeterita & futura tẽ
pora superari. nec tamen quid quã ẽẽ temporalis creaturae quod tu non feceris
cuius uoluntas quia id est qđ tu. nullomodo mutata uel quae antea non fuisset

Expanded text:
uulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uarietate circuminspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorias cunas superba inbecillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in nido, ut uiuat donec uolet. Alii uero, quibus haec uerba non iam nidus, sed opacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, apora superari; nec tamen quidquam esse temporalis creacuius uoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt. ea fide confessionis meae. ut si hoc dixero quod sensit minister tuus res¬
cte atq optime : id enĩ conarime opostet. quodsi adsecutus non fuero id tamen
dicam qđ mihi ꝑeius uerbatua uerita feua dicere uoluerit. quae illi quoq dixit

Expanded text:
poterunt, ea fide confessionis meae, ut, si hoc dixero, quod sensit minister tuus, repoterunt, ea fide confessionis meae, ut, si hoc dixero, quod sensit minister tuus, recte atque optime — id enim conari me oportet — quod si assecutus non fuero, id tamen dicam, quod mihi per eius uerba tua ueritas dicere noluerit, quae illi quoque dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nino in his uerbis atq cogitauit cum ea scriberet. quic quid hicueri potuimus inuenire.
& quicquid nos non potuimus aut nondũ potuimus. & tamen in his in ueniri potest
postremo dñe quids esset non caro & sanguis & siquid homo minus uidet. Nũ quid
& spm̃tuũ bonũ qui deducetme in terrã rectã latere potuit. quid quid eras in eis uer¬
bis tuipsereuelaturus legentibus posteris. etiam ille ꝑquẽ dicta sunt unã fostas¬
sis ex multis ueris sententiã cogitauit: quod suta est. sit igitur illa quã cogitauit¬
ceteris ex celsior nobis autẽ dñe aut ipsam demonstra aut quã placet alterã uerã
ut si ue nobis hoc quod etiã illi hominituo siue aliud exeorundem uerborũ occa
orote scripsimus quae nrã euires quae tẽpora omnib: libristuis a distũ modũ suffi¬
ciant sine me itaque breuius in eis confiteritibi &eligere unũ aliquid quod tuin¬
spiraueris. uerũ cestũ &bonũ etiam si multa occurrerint ubi multa occurrere

Expanded text:
nino in his uerbis atque cogitauit, cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et quidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et tamen in eis inueniri potest. Postremo, domine, qui deus es et non caro et sanguis, si quid homo minus uidit, numquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terra recta, latere potuit, quidquid eras in eis uerbis tu ipse reuelaturus legentibus posteris, etiamsi ille, per quem dicta sunt, unam fortassis ex multis ueris sententiam cogitauit? quod si ita est, sit igitur illa quam cogiteris excelsior, nobis autem, domine, aut ipsam demonstras aut quam placet alteram ueram, ut, siue nobis hoc quod etiam illi homini tuo siue aliud ex eorundem uerborum occasoro te, scripsimus! quae nostrae uires, quae tempora omnibus libris tuis ad istum modum sufficient? sine me itaque breuius in eis confiteri tibi et eligere unum aliquid quod tu inspiraueris uerum, certum et bonum, etiamsi multa occurrerint, ubi multa occurrere
Abbreviated transcription (Latin):
cut uerũ gaudium non erat. ita nec illa uera gloria & amplius uertebat
mentemineã &ille ipsa nocte digesturus erat ebrietatem suam ego cum¬
ea dor mieram & surrexeram & dormiturus & surrecturus eram uide
quot diebus inter est uero unde quis gaudeat scio & gaudium spei fidelis in¬
comparabiliter distat ab illa uanitate sed & tunc distabat internos nimi¬
rum quippe ille felicior erat . nontantũ qđ hilaritate perfundebatur
um ego curis e uiscerarer. uerum etiam quod ille bene optando ad quisiuerat
unum. egomentiendo quaerebam tifum : dixitunc multa in hac sententia ca¬
is meis & saepe aduertebam in his quomodo mihi esset. & inueniebam male
nihiesse & dolebam &duplicabam ipsum male. & siquid arridisset prospe

Expanded text:
cut uerum gaudium non erat, ita nec illa uera gloria et amplius uertebat cut uerum gaudium non erat, ita nec illa uera gloria et amplius uertebat mentem meam. et ille ipsa nocte digesturus erat ebrietatem suam, ego cum mea dormieram et surrexeram et dormiturus et surrecturus eram; uide quot dies! interest uero, unde quis gaudeat, scio, et gaudium spei fidelis inconpara-i biliter distat ab illa uanitate. sed et tunc distabat inter nos: nimirum quippe ille felicior erat, non tantum quod hilaritate perfundebatur, cum ego curis euiscerarer, uerum etiam quod ille bene optando adquisiuerat uinum, ego mentiendo quaerebam tyfum. dixi tunc multa in hac sententia caris meis et\' saepe aduertebam in his, quomodo mihi esset, et inueniebam male mihi esse et dolebam et conduplicabam ipsum male, et si quid adrisisset prospe
Abbreviated transcription (Latin):
ambiebam. ad laetitiam scilicet temporalis felicitatis nonenim uerum uȩ¬
rum gaudiumbabebat sed & ego illis ambitionibus multofalsius qua erebam &
certe ille laetabatur . ego anxius eram securus ille. ego tropidus &siquis quã
per contareturme utrum mallem exultare anmetuere. responderem ex¬
ultare rursus si in terrogaret utrũ metalem mallem qualis ille an qua¬
lis ego tune essem. meipsum cur isti moribus que confectum eligerem sed ꝑ¬
uersitate num quidueritate neque enim eo me praeponere illi debeã quod
doctior eram. quoniam non in digne gaudebam sed placere inde quae rebã
hominibus non ut eos docerem. sedtantum ut placerem propterea & tuba¬
culo disciplinae tuae. confringebas ossamea recedant ergo ab anima mea
quidicunt ei inter est unde quis gaudeat gaudebat mendicus ille uinulen¬
tia tu gaudere cupiebas gloria. qua gloriadnẽ quae non est inte namsi¬

Expanded text:
ambiebam, ad laetitiam scilicet temporalis felicitatis. non enim ueambiebam, ad laetitiam scilicet temporalis felicitatis. non enim uerum gaudium habebat: sed et ego illis ambitionibus multo falsius quaerebam. certe ille laetabatur, ego anxius eram; securus ille, ego trepidus. Et si quisquam percontaretur me, utrum mallem exsultare an metuere; responderem, Exsultare. Rursus si interrogaret, utrum me talem mallem qualis ille, an qualis ego tunc essem; meipsum curis timoribusque confectum eligerem: sed perversitate; numquid veritate? Neque enim eo me praeponere illi debebam, quo doctior eram, quoniam non inde gaudebam, sed placere inde quaerebam hominibus; non ut eos docerem, sed tantum ut placerem. Propterea et ut baculo disciplinae tuae confringebas ossa mea. 10. Recedant ergo ab anima mea qui dicunt ei: Interest unde quis gaudeat. Gaudebat mendicus ille vinolentia; tu gaudere cupiebas gloria. Qua gloria
Abbreviated transcription (Latin):
miser eram. & quomodo egisti ut sentirem miseriam meã die illo: quo cũ
pararem recitare imperatori laudes quibus plura mentirer. & menti¬
enti faberetur abscientibus ecasq curas ħ anelaret cormeum. & cogitati¬
onum tabificarum feribus aestuaret transiens perquendam uicum me¬
diolanensium. anim aduerti pauperem mendicum iam credo saturum
io cantem atq: laetantem & ingemui & locutus sum cum amicis qui mecũ
erant multos dolores insaniarum nr̃arũ quia omnibus talibus conatib:
nr̃is qualibus tunc laborabam substimulis cupiditatum trahens infelici¬
tatis meae sarcinam & trahendo ex aggerans nihil uellemus aliud nisi
adsecuram laetitiam peruenire . quo nos mendicus illeiam praecessis set. num¬
quam illuc fortas seuenturos quod enimiam ille pauculis & emendicatis
num mulis adeptus erat ad hoc ego tam erumnosis anfractibus & circuitibu

Expanded text:
miser eram, et quomodo egisti ut sentirem miseriam meam, die illo quo cum miser eram, et quomodo egisti ut sentirem miseriam meam, die illo quo cum pararem recitare imperatori laudes, quibus plura mentirer, et mentienti faueretur ab scientibus easque curas anhelaret cor meum et cogitationum tabificarum febribus aestuaret, transiens per quendam uicum Mediolanensem animaduerti pauperem mendicum iam, credo, saturum iocantem atque laetantem. et ingemui et locutus sum cum amicis, qui mecum erant, multos dolores insaniarum nostrarum, quia omnibus talibus conatibus nostris, qualibus tunc laborabam, sub stimulis cupiditatum trahens infelicitatis meae sarcinam et trahendo exaggerans nihil uellemus aliud nisi ad securam laetitiam peruenire, quo nos mendicus ille iam praecessisset numquam illuc fortasse uenturos. quod enim iam ille pauculis et emendicatis nummulis adeptus erat, ad hoc ego tam aerumnosis anfractibus et circuitibus
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu profundiore seruaret uerbis apertissimis: & humilli mo
genere loquendi secunctis praebens. & exercens intentionem eorum
qui non sunt leues corde. ut exciperet omnes popularisinu. & per angusta fo¬
ramina paucos adte traiceret. multo tamen plures quam si nec tanto a¬
pice auctoritatise mineret. nec turbas gremio scaẽ humilitatis auriret.
cogitabam haec & ad eras mihi suspirabam & audiebas me. fluctua¬
pam & gubernabas me ibam peruiam saeculilatam. nec deserebas in
ibus amarisimas difficultates. te propitio tanto magis. quanto minus si¬
nebas mihi dulcescere quod nonerastu uide cormeum dñẽ qui uoliusti
ut hoc recor darer & confiterer tibi nunc. tibi inhereat anima mea. quã
leuisco tamtenacimortis ex uisti quam misera erat: & sensum uulneris
upungebas ut relictis omnibus conuer teretur adtequies super om̃a¬
& sine quonulla essent om̃a conuerteretur. & sanaretur : quamer go

Expanded text:
in intellectu profundiore servaret; verbis apertissimis et humillimo in intellectu profundiore servaret; verbis apertissimis et humillimo genere loquendi se cunctis praebens, et exercens intentionem eorum, qui non sunt leves corde: ut exciperet omnes populari sinu, et per angusta foramina paucos ad te trajiceret, multo tamen plures, quam si nec tanto apice auctoritatis emineret, nec turbas gremio sanctae humilitatis hauriret. Cogitabam haec, et aderas mihi; suspirabam, et audiebas me: fluctuabam, et gubernabas me; ibam per viam saeculi latam, nec deserebas. CAtibus amarissimas difficultates, te propitio tanto magis, quanto minus sinebas mihi dulcescere quod non eras tu. Vide cor meum, Domine, qui voluisti ut hoc recordarer et confiterer tibi. Nunc tibi inhaereat anima mea, quam de visco tam tenaci mortis exuisti. Quam misera erat! et sensum vulneris tu pungebas, ut relictis omnibus converteretur ad te qui es super omt sine quo nulla essent omnia; converteretur, et sanaretur. Quam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
narum ad tepertinere sedid credebam aliquando robustius aliquana
exilius. sempertamencredidi &essete &curam nostri gerere. etiam siigi¬
rabam uel quid sentiendum esset desubstantiatua. uel quae uia duceret
aut reduceret adte ideoque cum essemus infirmi ad inueniendam lu¬
da ratione ueritatem & obhoc nobis opus esset auctoritate scã rum lit¬
terarum.iam credere coeperã nullo modo tefuisse tributurũ tam exci¬
lentem illius scripturae per om̃s iam terras auctoritatem. nisi & per ip¬
sam tibi credi &peripsam te quaeri uolus ses iamenim absurdita ten¬
sam tibi credi &peripsam te quaeri uoluisses iamenim absurdita ten
quae mein illis lit teris solebat offendere : cum multa exeis probabilite
exposita audissem adsacramentorum altitudinem referebam. eoque
mihi illauen erabilior & sacroscã fide dignior apparebat auctorito
quo & omnibus adlegendum esset inpromtu. & secreti sui dignitatem

Expanded text:
narum ad te pertinere. Sed m credebam aiiquando robustius, aliquando narum ad te pertinere. Sed m credebam aiiquando robustius, aliquando exilius, semper tamen credidi et esse te et curam nostri gerere, etiamsi ignorabam uel quid sentiendum esset de substantia tua uel quae uia duceret aut reduceret ad te. ideoque cum essemus infirmi ad inueniendam liquida ratione ueritatem et ob hoc nobis opus esset auctoritate sanctarum litterarum, iam credere coeperam nullo modo te fuisse tributurum tam excellentem illi scripturae per omnes iam terras auctoritatem, nisi et per ipsam tibi credi et per ipsam te quaeri uoluisses. iam enim absurditatesam tibi credi et per ipsam te quaeri uoluisses. iam enim absurditatem, quae me in illis litteris solebat offendere, cum multa ex eis probabiliter exposita audissem, ad sacrambilior et sacrosancta fide dignior apparebat auctoritas, quo et omnibus ad legendum esset in promptu, et secreti sui dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ium gerentur affuissem. sicut tammulta inistoria gentium tam multa de
ocis atq urbibus qua en on uideram tam multa amicis tam multa medicis
tam multa hominibus aliis atq aliis quae nisi crederentur omnino in acui¬
ta nihilageremus postremo quam in concusse fixum fide retinerem de
quibus parentibus ortus essem quod scire non possem nisi audiendo credi¬
dissem. persuastimihi non qui crederent libristuis quostanta in omnibus
feregentibus auctoritate fundasti. sed qui non crederent esseculpandos
nec audiendos esse siqui forte mihidicerent undescis illos libros unius u¬
ri &ueracis simidĩ spũ esse humanogeneri minis tratos idipsum enimm¬
xime credendumerat. quoniam nulla pugnacitas calum nios arũ qu¬
stionum pertam multa quaelegeram interse confligentium philoso¬
phorum extorquere mihi potuit. ut aliquando non crederem te esse
quic quid esses quode gonescirem. aut amminis trationem rerũ huma¬

Expanded text:
um gererentur affuissem, sicut tam multa in historia gentium, tam multa de locis atque urbibus, quae non uideram, tam multa amicis, tam multa medicis, tam multa hominibus aliis atque aliis, quae nisi crederentur, omnino in hac uita\'i nihil ageremus, postremo quam inconcusse fixum fide retinerem, de quibus parentibus ortus essem, quod scire non possem, nisi audiendo credidissem, persuasisti mihi non qui crederent libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti, sed qui non crederent esse culpandos nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: unde scis illos libros unius uet ueracissimi dei spiritu esse humano generi ministratos?" id ipsum enim maxime credendum erat, quoniam nulla pugnacitas calumniosarum quaestionum per tam multa quae legeram inter se confligentium philosophorum extorquere mihi potuit, ut aliquando non crederem te esse quidquid esses, quod ego nescirem, aut administrationem rerum huma
Abbreviated transcription (Latin):
ac forent nec homo ipse alius sed tantem modo alius affectus narrantiũ
ecce ubi iacet anima infirma non dum hȩrens soliꝰdati ueritatis sicut aurȩ
linguarũ flauerint a pecextoribus opinantium ita fertur & uercitur .tor¬
quetur ac retor quetur. & obnubilatur ei lumen & non cernitur ueritas &ec¬
ce est ante nos & magnum quiddam mihierat. si ser momeus &studiamea ili
uiro innotescerent: quaesi probaret. flagrarem magis si autem in probaret
sauciaretur coruanum & in ane soliditatis tuae & tamen pulchrum illud
atq: aptũ unde adeum scripseram libenter animo uersabam obos contem¬
plationis meac & nullo conlaudatore mirabar sed tantac reicardinem in ar¬
te tua nondum uidebam omnipotens qui facis mirabilia solus &ibat ani
mus performas corporeas . & pulchrum quod perse ipsum aptum. quod ad

Expanded text:
ae forent nec homo ipse alius, sed tantummodo alius affectus narrantium. ae forent nec homo ipse alius, sed tantummodo alius affectus narrantium. ecce ubi iacet anima infirma nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita fertur et uertitur, torquetur ac retorquetur, et obnubilatur ei lumen et non cernitur ueritasce est ante nos. et magnum quiddam mihi erat, si sermo meus et studia mea illi uiro innotescerent: quae si probaret, flagrarem magis; si autem inprobaret, sauciaretur cor nanum et inane soliditatis tuae. et tamen pulchrum illud atque aptum, unde ad eum scripseram, libenter animo uersabam ob os contemplationis meae et nullo conlaudatore mirabar. Sed tantae rei cardinem in arte tua nondum uidebam, omnipotens, qui facis mirabilia solus, et ibat animus meus per formas corporeas et pulchrum, quod per se ipsum, aptum a
Abbreviated transcription (Latin):
quod rursus nisi odissem non ame de testarer & repellerem cũ sit uterque nos¬
trum homo non enim sicut equus bonus amatur abeo. quinollet hoc es se
etiam si posset hoc & deistrione dicendum est quinaturae nrae socius est er¬
gone amo in homine quod odi esse cumsim homo : grande profundũ est ipse
homo cuius etiam capillos tu dñe numeratos habes. & non minuuntur in
te & tamen capilli eius magis numerabiles quam affectus eius. & motus cordis
eius atille rethor exeo erat genere quemsic amabam. ut uellem esse metalẽ
& errabam tifo & circũ ferebar omniuento. &nimis occulte gubernabar ab¬
ste & unde scio. &unde certus confiteor tibi. quod illũ in amore laudantiũ
magis a maueram quã in rebus ipsis de quibus laudabatur : quia sinon lau¬
datum uituperarent eum idem ipsi. et uituperando atq: spernendo ea
ipsa narrarent non accenderer in eũ & non excitarer & certe res non ali¬

Expanded text:
quod rursus nisi odissem, non a me detestarer et repellerem, cum sit uterque nosquod rursus nisi odissem, non a me detestarer et repellerem, cum sit uterque nostrum homo? non enim sicut equus bonus amatur ab eo qui nollet hoc esse, etiamsi posset, hoc et de histrione dicendum est, qui naturae nostrae socius est. ergone amo in homine quod odi esse, cum sim homo? grande profundum est ipse homo, cuius etiam capillos tu, domine, numeratos habes et non minuuntur in te: et tamen capilli eius magis numerabiles quam affectus eius et motus cordis eius. At ille rhetor ex eo erat genere, quem sic amabam, ut esse me uellem talem; et errabam tyfo et circumferebar omni uento et nimis occulte gubernabar t unde scio et unde certus confiteor tibi, quod illum in amore laudantium magis amaueram quam in rebus ipsis, de quibus laudabatur? quia si non laudatum uituperarent eum idem ipsi et uituperando atque spernendo ea ipsa narrarent, non accenderer in eo et non excitarer, et certe res non ali