comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rari et euuangelium predicare: Cui
respondeo: futo me nescire corporalit
non utentem potestate quam domi¬
nus apłis dederat. ut euangelium
annuntiantes. de euangłio iiuerẽt
ea que supra dicta sunt sine ulla du¬
bitatione testantur: Neq enm
alt uno loeo aut breiiter die¬
tum est ut posset cuius uis astu¬
cissimi. tergiuersatione in aliã
tratduci ꝑuertiq sententiam: Cum gͥ
tante auctoritatis. tam magnis. crebris¬
q molibus. conteratur aduersitas:
quid a me querunt. uel quale opꝰ
faciebat: uel quando faciebat᷑.U¬
mu scio. quia nec furta faciebat.
nec effricturam ut latro. nec auri¬
ga erat uut uenator. aut hystrio.
nec turpiluchrus: sed unocent᷑
et honeste que apta sunt humaniᷤ
usibus opabatur: sieut sese habent
oꝑa fabrorum.structorum. sutorũ
rusticorum. et his similia: Neq enĩ
honestas ipsa reprehendit. quod rep̃¬
nencdit suꝑbia eorum qui honesti
uocari amant: sed ẽẽ non amant:

Expanded text:
rari et euangelium praedicare? cui rari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporalitnon utentem potestate, quam dominus apostolis dederat, ut euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testantur. neque enim aut uno loco aut breuiter dictum est, ut possit cuiusuis astutissimi tergiuersatione in aliam traduci peruertique sententiam. cum igitur tantae auctoritatis tam magnis et crebris molibus contradicentium conteratur aduersitas, quid a me quaerunt, uel quale opus faciebat uel quando faciebat? unum scio, quia nec furta faciebat nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, structorum, sutorum, rusticorum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant.
Abbreviated transcription (Latin):
lium dei. uerum etiam et anmno¬
nr̃aͣs: quoniam carissimi nobid
facti estis: Recordamim enins
he opantes: ne quem ur̃m grauare¬
nus. hoc gͦ suꝑius. uit cum possemꝰ
rim igitur ꝑiculis. ne falsis suspiti¬
ibus agitati. hodissent quasi ue¬
ise cuuangelium : tamquam pa¬
cernis. maternis uisceribus. treme¬
factus hoc fecit: Sic etiam u accibꝰ
apłorum idem loquitur. cum a mi¬
ieto mittens ephesum. uocasset in̾
pres bueros ecelie quibus inter
multa. argentum inquit uel au¬
rum. uel uestem nulliuis comeupi¬
uscitis ipsi: quoniam necessitati¬
bus meis. et eorum qui mecum fu¬
erunt : he manus ministrauerunt:
Ouma ostencti uob̃. qm̃ sic laborã¬
tes oportet. uiuare infirmos: memo¬
res etiam cẽ debere uerborum do¬
mim iłiu. quia ipse cdixit beatius ẽ
magis dare quam acciꝑe: hic forta¬
se aliqiuis dicat: Si corporale opus
oꝑabatur apostolus unde. uitam
istam sustentaret. quod erat. ip̃m
opus. et quando ei uacabat et ope¬

Expanded text:
lium dei, uerum etiam animas nolium dei, uerum etiam animas nostras; quoniam carissimi nobis facti estis. recordamini enim,die operantes, ne quem uestrum grauaremus: hoc ergo superius ait: cum possemus rum enim periculis, ne falsis suspicionibus agitati odissent quasi uenale euangelium, tam quam paternis maternisque uisceribus tremefactus hoc. fecit. sic etiam in Actibus apostolorum idem loquitur, cum a Mileto mittens Ephesum uocasset inde presbyteros ecclesiae, quibus inter multa, argentum, inquit, uel aurum uel uestem nullius concupiui. ipsi scitis, quoniam necessitatibus meis et eorum qui mecum fuerunt, hae manus seruierunt. omnia ostendi uobis, quoniam sic laborantes oportet iuuare infirmos, memores etiam uerborum domini Iesu, quia ipse dixit: beatum est magis dare quam accipere. Hic fortasse aliquis dicat: si corporale opus operabatur apostolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et ope
Abbreviated transcription (Latin):
um ad ur̃am ministrationem. Q
cum apud uos fuissem. et egerem.
nemini grauis fui: Nam ia quoa
deerat. michi. adimpleuerunt frͣs
qui uenerunt a macecdonia: et in
omnibus in grauantem me inui¬
bis custoduũ. et custodiam sicut
est ueritas.xp̃i in me: ut głia hec
non infringerecur in me. urregioi¬
bus achaie: Quare: quia uos non
diligo e deus scit: Qđ autem facio
et facturus sum. ut amputema
casionem eorum qui uolunt o¬
casionem : ut in eo quo głantur
inueniantur sicut et nos: De hae
igitur occasione quam hic dicit
uelle se amputare: uoluit intelligi
quod ibi ait neq in occasione cupi¬
ditatis ds̃ testis est: Et quod ne dr̃e
me ipsum humiliando. ut uos eratta¬
remini: hoc est in prima acd eosdem
corintios factus sum. infirmis ifr¬
mus. hoc acd thessalonicenses faccus
sum paruulus in mecdio urͣm:
tamquam si nutrix foueat. filos si¬
os: Proinde atcende sequentia. lta
inquit desid̾antes uos. placet i¬
ꝑtire uobis non solum eiuiange¬

Expanded text:
um ad uestram ministrationem; et um ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et egerem, nemini grauis fui. nam id quod deerat mihi adinpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et in omnibus ingrauate me in uobis custodiui et custodiam. est ueritas Christi in me, quia gloria haec non infringetur in me in regionibus Achaiae. quare? quia uos non diligo? deus scit. quod autem facio et facturus sum, ut amputem occasionem eorum qui uolunt occasionem, ut in quo gloriantur, inueniantur sicut et nos. de hac igitur occasione, quam hic dicit uelle se amputare, uoluit intellegi quod ibi ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic dixit: me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, hoc in prima ad eosdem Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum paruulus in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. proinde adtende sequentia. ita, inquit, desiderantes uos placet inpertire uobis non solum euange
Abbreviated transcription (Latin):
quod dñs dicit: clignus est mer
cede sua oꝑarius: Nam hinc eum
dicere indicat quod supra posu¬
it. neq in occasione cupiditatis ds̃
testiꝰ est. Per hoc enum quod iure
domimco debebatur bonis euã¬
gelistis. non propter hoc euangłi¬
rantibus sed querentibus regnũ
dei: ut hec omnia apponerentur
eis Incueniebant alii occasionẽ
de quibus idem dicit neq enim
isti deo seruiunt. sed suo uentri:
Quibus hanc occasionem ampu¬
tare uolebat apłs: ut etiam qł
sibi uiste debebatur omitteret:
aꝑte quippe hoc ipse ostendit in
secunda ad corintios epła : ab aliis
ecclesns suppletas dicens necessitas
suas: Uenerat enum sicut apparet
ad tantam indigentiam ut de
longinquis eccłus necessaria mit¬
terentur: dum tamen ab his ap̃o
quos erat nichil tale acciꝑet: Num¬
quid peccatum inquit feci. me ip¬
se humiliando: ut uos exaltarem¬
ni: Ut gratis euuangłium dei
euuangelirarem uob̃ alias ecclias
expoliaub accipiens ab eis stipendi¬

Expanded text:
quod dominus dicit: dignus est operarius quod dominus dicit: dignus est operarius mercede sua. nam hinc eum dicere illud indicat. quod supra posuit: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. per hoc enim quod iure dominico debebatur bonis euangelistis, non propter hoc euangelizantibus, sed quaerentibus regnum dei, ut haec omnia adponerentur eis, inueniebant alii occasionem, de quibus idem dicit: neque enim isti deo seruiunt, sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat apostolus, ut etiam quod sibi iuste debebatur omitteret. aperte quippe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecclesiis suppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tantam indigentiam, ut de longinquis ecclesiis ei necessaria mitterentur, dum tamen ab eis, apud quos erat, nihil tale acciperet. numquid peccatum, inquit, feci me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, quoniam gratis euangelium dei euangelizaui uobis? alias ecclesias spoliaui accipiens stipendi
Abbreviated transcription (Latin):
firmus. quo potestate sua uti no¬
luit tam miscłi scilicet indutus
affectu. ut cogitaret quemadmo¬
dum srcum agi uellec si et ip̃se
ita infirmaretur. ut posset de ill
ꝑ quos sibi euuangelium predica¬
retur. si eos uidet sumptus acciꝑe
quasi mercimoniorum nundinas
suspicari: De hac infirmitate sua
dieit alio loco: Facti sumus paruu¬
li in medio ur̃m : tamquam si mi¬
trix foueat filios suos: Nam eius
circumstantia lectionis: hoc ĩdcat:
Neq enim inquit aliquando inser¬
mione adulationis fuimus. sieut
scitis: neq in occasione cupiditatis
ds̃ testis est: Neq querentes ab ho¬
minibus głam. neq a uob̃. neq
ab aliis. cum possemus honeri uo¬
paruuli in mecdio ur̃m: tamqͣmͣ
si nutrix foueat filios suos. Quod
ergo et ad corintios dicit. habere se
potestatem apłatus sui. sicut et ce¬
teri apłi. qua potestate usum se ñ
ẽẽ testatur. hoc etiam loco isto acd
tessalonices ait. Cum possemus

Expanded text:
firmus, quo potestate sua uti nofirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibi euangelium praediearetur, si eos uideret sumptus accipere, quasi mercimoniorum nundinas suspicari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. nam eius circumstantia lectionis hoc indicat. neque enim, inquit, aliquando in sermone adulationis fuimus, sicut scitis, neque in occasione cupiditatis, deus testis est, neque quaerentes ab hominibus gloriam, neque a uobis neque ab aliis, cum possemus oneri uoparvuli in medio vestrum; tanquam si nutrix foveat filios suos . Quod ergo ad Corinthios dicit, habere se potestatem apostolatus sui, sicut et caeteri Apostoli, qua potestate usum se non esse testatur; hoc etiam in isto loco ad Thessalonicenses ait, Cum possemus
Abbreviated transcription (Latin):
miscdem compassionem. non per
uersipellem suulationem: iclest
ut eomodo subueniret carnali
iudeo uł pagano: quomodo sibi
ipse si hoc eẽt subueniri uoluisset
portans eorum utiq infirmitatẽ
in compassionis similitudine ñ
fallens in mencdatu firtione: Sic̃
continuo sequitur: ec cdicit: factꝰ
infirmis infirmus: ut infirmos
lucrifacerem: hinc enim loque¬
batur: ut etiam ua omnia dicẽt.
Sicut ergo quod factus ẽ infirmiꝰ
infirmus. non erat mendatum:
infirmitatem suam erga infirmos
fuisse nisi compaciendo eis intam¬
tum ut ne uidetur uenditor euã¬
geluet uerbi cdeio Et rursum apd̃
impitos in malam suspicionem
decidens. impediret: nolletq acci¬
pere quod uire dominico debe¬
batur: Quod si uellet non utiq
mentiretur: quia uere debebat
Et quia noluit: non utiq est mẽ¬
titus. Neq enim dixit non sibi de¬
beri. sed deberi ostendit debito se
usum non eẽ: nec omnino uti uł¬
le professus est: Go ipso faccus in¬

Expanded text:
misericordem conpassionem, non per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium,infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor euangelii et uerbi dei cursum apud inperitos in malam suspicionem decidens inpediret, nollet accipere, quod iure dominico debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus in
Abbreviated transcription (Latin):
isselligentibus. et parum attẽ¬
antibus fuixisse putatus est:
ideus enim erat et circumci
us noluit adducere preputrũ:
idest noluit ita uiuere. ac si cir¬
umcisus ton ẽẽt: hoc enim
iam in potestate habebat et sub
iege quidem non erat sicut et
iui qui seruiliter oꝑabantur:
sed tamen in lege dei et xp̃i: Non
enim erat lex ula. et alia lex dei:
sicut perditi manichei solent di
cere: Alioqum si cum illa fecit.
finxisse putandus est funxit. et
paganum. et sacrificauit idolis
quia dicit factum se fuisse hisqͥ
sine lege erant quasi sine eẽt: qs
utiq nisi gentiles. quos paganos
dicimus uult intelligie Aludd̃
ergo est ẽẽ sub lege: aliud sine
lege: Sub lege carnales iuder: in
de illi seruauerunt morem illũ
patrͥum. sed honera insolita ere¬
dentibus gentibus non imposuert̃:
et ideo nec illi circumcisi sunt:
Sine lege autem gentes que non¬
dum crediderunt. quibus tamen
apłs se congruisse taestatur per

Expanded text:
intelligentibus et parum attenintelligentibus et parum attendentibus finxisse putatus est; Judaeus enim erat et circumcisus vocatus; noluit adducere praeputium, id est, noluit ita vivere ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat. Et sub Lege quidem non erat sicut illi qui eam serviliter operabantur; sed tamen in lege Dei et Christi. Non enim alia lex erat illa et alia lex Dei, sicut perditi Manichcere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; inde illi seruauerunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per
Abbreviated transcription (Latin):
cuangelio: Iam uero quia infu¬
tati hominum compatiens ia
faciebat: audiamus sequentua
cum enim lib̃ sim inquit ab on¬
nibus: omnibus me subicio: ut
plures lucrifaciam: His qui sub
lege sunt quasi sub lege su: eũ
ipse non sim sub lege:: ut eos qui
sub lege erant lucrifacerem: ho
qui sine lege sunt. quasi sine
ge eẽm. cum sine lege dei non
non simulandi uersittia facie¬
bat : secd compatiendi misedđia. id
est non quasi ut se fingert ui¬
deum. ficut non nulli prcauert.
quia uetera legitima ierosoluis
obserriauit: fe̾cit enim hoc sccm
liberam et manifestam sententũ
suam inqua dicit circumrisis
quis uocatus. non adducat p¬
putium: id est non sic iuuat.
preputium adduxerit: et quol
nuduuerat texerit. Sicut alib
loco dicit. circumeisio cua płͤ¬
putium facca est: Scdm ergo
hanc sententiam suam quã
circumcisus quis uocatus ess
aadducat preputuim: inpreputi
quis uocatus est non circum¬
edatur fecit illa que quasi m̃

Expanded text:
euangelio. Iam uero quia infieuangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifaceremqui sine Lege sunt, quasi sine Lege, cum sine lege Dei non Quod non simulandi versutia faciebat, sed compatiendi misericordia; id est, non quasi ut se fingeret Judaeum, sicut nonnulli putaverunt, quia legitima vetera Jerosolymis observavit. Fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit, Circumcisus quis vocatus est? non adducat praeputium; id est, non sic vivat, quasi praeputium adduxerit, et id quod nudaverat texerit: sicut alio loco dicit, Circumcisio tua praeputium facta est . Secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit, Circumcisus quis vocatus est? non adducat praeputium. In praeputio quis vocatus est? non circumcidatur ; fecit illa quae non
Abbreviated transcription (Latin):
predico. quamuis ex occasione qͣm¬
uis mea querens. quamiis terre¬
in emolumenti necessitate com¬
pulsus aluis ꝓficiam. ego autem
mercedem apud deum głosam il¬
lam sempiternam non habeam:
que ergo inquit micln merceserit:
Intergans dixit propterea scispen¬
denda ẽ. promintiacio donec res¬
pondeat: Quod ut facilius incelli¬
gatur. tamquam nos eum inter¬
rogemus. que ergo tibii merces erit
o apłe quando mercedem istam
terrenam etiam euuangelistis
bonis debitam non propter hoc
euuangłir. intibus sed tamen conse¬
quentem et oblatam. et domini
ordinatione. sumentibus tu non
accipis. que ergo tibi merces. erit:
uide quid respondeat: Ut euan¬
gelizans inquit. sine sumptu
idest ut non creclentibus sit si um¬
tuosum euuangelium. ne puten
ad hoc sibi euuangelizarr: ut u
eiuangeliste. quasi uendere u¬
deantur: Q tamen redit etiam
ut ostendat quid sibi uire dĩo
liceat. et ipse non faciat: ut non
abutar inquit potestate meam

Expanded text:
praedico, quamuis ex occasione, quampraedico, quamuis ex occasione, quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii proficiant, ego autem mercedem apud deum gloriosam illam sempiternamque non habeam. quae ergo mihi, inquit, merces erit? interrogans dixit; propterea suspendenda est pronuntiatio, donec respondeat. quod ut facilius intellegatur, tamquam nos eum interrogemus: quae ergo tibi merces erit, apostole, quando mercedem istam terrenam etiam euangelistis bonis debitam non propter hoc euangelizantibus, sed tamen consequentem et oblatam ex domini ordinatione sumentibus tu non accipis? quae ergo tibi merces erit? uide, quid respondeat. ut euangelizans, inquit, sine sumptu est ut non sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in
Abbreviated transcription (Latin):
ideo non eum accepisse: quia ñ
deerant illi: non autem ideo scrip¬
si. hec. ut ita fiant in me: Melius
est michi magis mori. quam głam
meam quisquam inanem faciat:
Quam głam nisi quam habere uo¬
luit apud dñm in xp̃o compatiẽs
infirmis: Sicut mox aꝑtissime dic¬
uuangelirauero inquit. non est
orichi gła. necessitas mieln incum¬
bit : idest sustentande huius uite:
Uhe enim michi erit si non e¬
uuangelizauero. id est malo meo
non euuanglizabo. quia fame ceru¬
ciabor: et unde uiuam non habe¬
bo: Nam sequitur et dicit: Si enim
uolens hoc facio: mercedem habeo
Uolentem se dicit facere : sine ul¬
la uite huiis fulciende necessita¬
te: Compulsus facit: et ob hoc ñ¬
habe mercedem utiq apud dm̃
głe sempiterne:Si autem in¬
uitus inquit: dispensatio michi
credita ẽ: Idest si necessitate trãsi¬
gende huuis uite inuitus cogoe
euuangłirare difpensatio michi
creclita est. ut scilicet exlispaensati¬
one mea qira.xp̃m quia ueritatẽ

Expanded text:
ideo non eum accepisse, quia illi non ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. quam gloriam? nisi quam habere uoluit apud deum, in Christo conpatiens infirmis, sicut mox apertissime dicuangelizauero, inquit, non est mihi gloria; necessitas enim mihi incumbit, id est sustentandae huius uitae. uae enim mihi erit, inquit, si non euangelizauero, id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merc e d e m habeo. uolentem se dicit facere, sine ulla uitae huius fulciendae necessitate conpulsus facit, et ob hoc habere mercedem, utique apud deum gloriae sempiternae. si autem inuitus, inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei dispensatione mea, quia Christum, quia ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dominus ordinauit his qui
euuangelium predicant. de euan¬
gelio iuuere ego autem nullius
horum usus sum : Aut si et hoc
ipsum quod hic diccum est. uere
interpretari. nullam spem habe¬
bai apostoiuis ad dñm. qui de euã¬
głio non uiuebat: quia dixit nul¬
lius horum usus sum: Quaꝓpter
ut spes illi certa ẽet. uite eterne: de
euuangłio utiq spiritaliter uiue
in carne agitur sine dubitatiõe
facit intelligi. Quod dixit dñm
ordinasse his qui euuangłium
annuntiant. de euuangłio uiue̾
id est uita ista cui opus est uict
et tegumento de euuanglio trãsi¬
gere: sicut suꝑiuuis de suis coaplis
dixit: Unde ip̃se dominus ait̃ dig¬
nus est oꝑarius mepcede sua: et
dignus est oꝑarius cibo suo: hunc
itaq cibum. et hanc mercedem.
sustentande uite huius. debitum
euuangelistis. ab eis quibus eiuiã¬
gelizabant. non accepit apłs: uer̃
dicens ego autem nullius horum
usus sum: Et sequitur et adiun¬
git. ne forte quisquam arbitretꝰ

Expanded text:
dicit: dominus ordinauit his qui dicit: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiueinterpretari, nullam spem habebat apostolus ad deum, qui de euangelio non uiuebat, quia dixit: nullius horum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de euangelio utique spiritaliter uiuebin carne agitur, sine dubitatione facit intellegi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur
Abbreviated transcription (Latin):
ins cum altari parcicipantur s Sic
quim predicant de euuanglio uiuẽ
qs autem nichil horum usus sum.
quid hoc aꝑtius: quid clarius:
Yereo̾ ne forte cum dixero uolens
ĩ exponere obscitrum: quod per
uicet et clamat. Qui enim hec uer¬
ba non intelligunt. aut se non in¬
celligere fingunt. mea multo minus
incelligunt. uel se incelligere confi¬
tentur: nisi forte propterea incelli¬
gunt eito nr̃a. quia conceditur eis
intellecta deridere: de apli autem
uerb̃ non ita conceditur: proꝑt̃ea
uln aliter ea. scđm suam sententiam
interpretari non possunt: etiam
clara. et manifesta. obscura et incer¬
ta ẽẽ respondent: quia praua. et
ꝑuersa non audent: Ciamat homo
dĩ: dominus ordinauit. hns qui euan¬
głium predicant. de euangłio iuuert.
ego autem nullius horum usus sum:
Et conatur caro et sangius recta de¬
prauare: aꝑta claudere serena mi¬
bilare: Spiritale inquit opus facie¬
bat: et inde uiuebat: Si ita est et
de euuangelio uuebat: Cur ergo

Expanded text:
sic elium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. quid hoc apertius? quid clarius? uereor, ne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur eis intellecta deridere, de apostoli autem uerbis non idem conceditur. propterea ubi aliter ea secundum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus faciebat et inde uiuebat. si ita est, de euangelio uiuebat. cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
impedimentum demus etuianb
xp̃i. Dicant ergo isti quomodo deꝙe
spiritali. carnalem uictum habeba
apłs: cum aꝑte ipse dicat non se ce
usum hac potestate: Ac si de oꝑe spi-¬
ritali carnalem uictum non habe¬
bat: restat ut le oꝑe carnalihabu¬
erit: Et inde dicat neq panem gal¬
tis ab aliquo manducaunnus. sed m
labore et fatigatione. nocce. et die o¬
ꝑantes: ne quem urͣm grauaremis:
Non quia non habuerimus poteli¬
tem: sed nos formam daremus ues
qua nos imitaremini: Omnia ins
tołamus: ne quod impedimentunl
demus euuangłio. xpi. Et redit rir¬
sus. modisq omnibꝰ etiam atq etll
commendat quod sibi liceat: et
tamen non facit: Nescitis inquil¬

Expanded text:
inpedimentum demus euangelio inpedimentum demus euangelio Christi. dicant ergo isti, quomodo de opere spiritali carnalem uictum habebat apostolus, cum aperte ipse dicat non se usum esse hac potestate. at si de opere spiritali carnalem uictum non habebat, restat, ut de opere corporali habuerit et inde dicat: neque panem gratis ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. omnia. inquit, toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. Et redit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid sibi liceat et tamen non faciat. ne scitis, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis non quesisse. nec accepisse
manifestat: ne quod impedimen¬
tum daret euangłio.xp̃i: Quid re-¬
stat ut intelligamus eum oꝑatum
ẽẽ unde uccum hab̾et nisi corpora¬
le opus corporalibus et uisibilibus
manibus suise Nam si de sꝑitali o¬
pere uiccum et tegumentum que¬
reret idest ut ab eis hoc accipet. qͦs
in euuanglio edificabat: non conse¬
quenter diceret: Si alui suꝑ uos¬
gis nos: Sed non sumus usi hac po¬
testate : sed omnia tołamus: ne qͦd
impedimentum demus euuan¬
a dño acceptam. ut eorum carna¬
lia meteret ad uictum uite huius
que in carne agitur: Cuius potesta¬
tis participes erant etiam alii qui
non eis primo euuangłium an¬
nuntiauerant: sed ad eorum ec¬
clesiam idipsum predicantes pos¬
tea uenerant. Ideo cum dixisset. si
nos uobis spiritalia seminauumus.
magnum est. si ur̃a carnalia meta¬
noso: Et cum demonstrasset cuius
Sed non sumus usi inquit hac po¬
testate: sed omnia tołamus ne qͦ

Expanded text:
ab eis non quaesisse nec accepisse ab eis non quaesisse nec accepisse manifestat, ne quod impedimentum daret Evangelio Christi. Quid restat, ut intelligamus eum operatum esse unde victum haberet, nisi corporale opus corporalibus et visibilibus manibus suis? Nam si de spirituali opere victum et tegumentum quaereret, id est, ut ab eis haec acciperet, quos in Evangelio aedificabat, non consequenter diceret: Si alii gis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euana domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsum praedicantes postea uenerunt. ideo cum dixisset: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metas? et cum demonstrasset, quid eis sed non sumus usi, inquit, hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia debet inspe qui arat. et tritu¬
satis indicat apłs paulus. non sibi
aliquid usurpasse ultra debitum co¬
apłos suos quia non oꝑabantur cor¬
poraliter unde haberent hiue ui¬
te necessaria: Sed sieut dominus
constituit ex euangłio uiuentes:
panem gratuitum manducarent
ab eis: quibus gratuitam grãm pre¬
dicabant. Scipendium enim suum
tamquam milites accipiebant. ec
de uinee ꝑ eos plantate. fructu. qđ
opus erat libere decerpebant. et de
gregis quem pascebant lacte potabãt
et ex area quam triturabant cibum
sumebant: Aꝑtius autem econtra
coneccit: et omnino aufert omnes
dubitationis ambages: Si nos uob̾
inquit sꝑitalia seminauimus: mag¬
num est si ur̃a carnalia metamus &
Que sunt spiritalia que seminauit
nisi uerbum et ministerium sacra¬
menti celorum : Que autem car¬
nalia sunt que sibi licere. et mece¬
re dicit. nisi hec temporalia. que
uite atq indigentie carnis indul¬
ta sunt s hec autem sibi debita. se

Expanded text:
riptum est, quia debet in spe qui arat arare et trituriptum est, quia debet in spe qui arat arare et tritusatis indicat apostolus Paulus non sibi aliquid usurpasse ultra debitum coapostolos suos, quia non operabantur corporaliter, unde haberent huic uitae necessaria, sed, sicut dominus constituit, ex euangelio uiuentes panem gratuitum manducarent ab eis, quibus gratuitam gratiam praedicabant. stipendium enim suum tamquam milites accipiebant et . de uineae per eos plantatae fructu, quod opus erat, libere decerpebant; et de gregis, quem pascebant, lacte potabant; et ex area quam triturabant, cibum sumebant. Apertius autem cetera conectit et omnino aufert omnes dubitationis ambages. si nos uobis, inquit, spiritalia seminauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum et ministerium sacramenti regni caelorum? quae autem carnalia, quae sibi licere metere dicit, nisi haec temporalia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? h
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua deprauare ato ꝑuertere di¬
cat si audet omnes eiuiangłistas ac¬
cepisse a domino potestatem non
euuangłitandi: Ac si hoc absurdiꝰ¬
simum et insanissimum est dicẽ
cur nolunt intelligere quod om̃i¬
uictum quererent. quia dignus est
oꝑarius cibo suo. et mercede sua sic̃
euuangłium loquitur: Non ergo
soli paulus et barnabas non habe¬
bant potestatem non oꝑandi ea÷
Sel omnes pariter habebant hanc
potestatem: qua isti non utebantꝰ
ampluis impendentes ecclesie. sic̃
in ulis locis. ubi euuangłizabant
infirmis congruere uidicabant:
Et ideo ne coapłos suos reprehendis¬
se uideretur: subiungit et dicit: Qs
militat suis stipendus uiquam:
Quis plantat uineam: et de fruccibꝰ
eius non edet̾: Quis pascit gregem
et de lacte eius non ꝑcipit : Num¬
quid scdm hominem hec loquor::
an et lex non hec dicit
In lege enim scriptum est boui tri¬
turantis os non alligab: Numquid
de bubus cura est deo: An propter

Expanded text:
tiam suam deprauare atque peruertere, ditiam suam deprauare atque peruertere, dicat, si audet, omnes euangelistas accepisse a domino potestatem non euangelizandi. at si hoc absurdissimum et insanissimum est dicere, cur nolunt intellegere, quod omniuictum quaererent, quia dignus est operarius cibo suo et mercede sua, sicut euangelium loquitur? non ergo soli Paulus et Barnabas non habebant potestatem non operandi, sed omnes pariter habebant hanc potestatem, qua isti non utebantur, amplius inpendendo ecclesiae, sicut in illis locis, ubi euangelizabant, infirmis congruere iudicabant. et ideo, ne coapostolos suos reprehendisse uideretur, subiungit et dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? numquid secundum hominem haec loquor. an et lex haec non dicit? in lege enim Moysi scriptum est: boui trituranti os non infrenabis. numquid de bubus pertinet ad deum? an propter
Abbreviated transcription (Latin):
delissime mulieres: alia necessa¬
na de sius facultatibꝰ ministrabãt
implius autem fecit apłs: ut de
ꝑmisse: Neq enim reprehendens
eius more probaretur: An ego so¬
ius et barnabas non habemus po¬
testatem oꝑandi ea : Ecce abstulit
omnem dubitationem etiam tar¬
dussimis cordibus: ut intelligant de
qua oꝑatione dicat.: Ut quid enĩ
ait an ego solus et barnabas non
habemus potestatem oꝑandi ea: nͥ
quia omnes euangłiste et minis¬
tri uerbi dei. habebant potestatem
a dño acceptam. ut non oꝑarentur
manib suis. sed ex euuangłio uiue¬
rent oꝑantes tamtum modo spirita¬
lia in predicatione regni celorum
et edificationem fidei et pacis ecclie:
Neq enim quisquam potest dicere
de ipsa spiritali oꝑatione dixisse a¬
postolum. an ego solus et barnabas
non habemus potestatem oꝑandi ea:
hanc enim potestatem. non oꝑandi
omnes illi habebant: Dicat ergo qͥ
conatur precepta aplica in sencen¬

Expanded text:
delissimae mulieres talia necessadelissimae mulieres talia necessaria de suis facultatibus ministrabant? amplius autem fecit apostolus Papermissae. neque enim reprehendens eius more probaretur. an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? ecce abstulit omnem dubitationem etiam tardissimis cordibus, ut intellegant, de qua operatione dicat. ut quid enim ait: an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? nisi quia omnes euangelistae et ministri uerbi dei habebant potestatem a domino acceptam, ut non operarentur manibus suis, sed ex euangelio uiuerent, operantes tantummodo spiritalia in praedicatione regni caelorum et aedificatione pacis ecclesiae. neque enim quisquam potest dicere de ipsa spiritali operatione dixisse apostolum: an ego solus et Barnabas nou habemus potestatem non operandi? hanc enim potestatem non operandi omnes illi habebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in senten
Abbreviated transcription (Latin):
manete: edentes et bibentes. que.
pud illos sunt: Dignus est enuno¬
pararius cibo suo: Hic apparet non
ẽẽ illa iussa sed ꝑmissa. ut quisqus
uti uellet eo uteretur. quo sibi lat
ex dñi constitutione: Siquis auto
uti nollet non contra uissum facẽt
sed de suo iuire cecłet. misericordius
et laboriosius conuersatus in euan¬
głio: in quo et debitam mercedem
nollet acciꝑe: Alioqum contra uis¬
sum dñi fecit apłs: qui postea quam
ostendit sibi licere statim subiecit.:
tamen ego non sum usus hac potes¬
tate: S ad ordinem redeamus: ac
totum ipsum epłe locum liligen¬
ter consicłemus: Numquid non
habemus inquit licentiam man¬
ducandi. aut bibendi: Numquid
non habemus licentiam sororen
mulierem circum ducendi: Quõ
licentiam dixit nisi quam dĩ
dedit eis. quos ad predicandis
regnum celorum misit cicens ea
que ab ipsis sunt manducate dig¬
nis est enim oꝑarius mercede
iua: et scipsum proponens ad eiꝰ¬
dem potestatis exemplum: eui fi¬

Expanded text:
te edentes et bibentes quae apud illos sunt; dignus enim est operarius mercede sua. hic adparet non esse illa iussa, sed permissa; ut quisquis uti uellet, eo uteretur, quod sibi liceret ex domini constitutione; si quis autem uti nollet, non contra iussum faceret, sed de suo iure decederet misericordius et laboriosius conuersatus in euangelio, in quo et debitam mercedem nollet accipere. alioquin contra iussum domini fecit apostolus, qui posteaquam ostendit sibi licere, statim subiecit: sed t a me n ego non sum usus hac potestate. Sed ad ordinem redeamus ac totum ipsum epistulae locum diligenter consideremus. numquid non habemus. inquit, licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi? quam licentiam dixit, nisi quam dedit dominus eis, quos ad praedicandum regnum caelorum misit dicens: ea quae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens ad eiusdem potestatis exemplum, cui fi
Abbreviated transcription (Latin):
lie multe que ministrabant ei. de
facultatibus siuis: hoc exemplum
unitabantur apłi ad accipiendum
sibi debitum cibum: de quo idem
dñs aꝑtissime loquitur: Cuntes in¬
quit predicate dicentes quia appro¬
pinquauit regnum celorum: infir-¬

Expanded text:
liae multae, quae ministrabant eis de liae multae, quae ministrabant eis de facultatibus suis . Hoc exemplum Domini imitabantur Apostoli, ad accipiendum sibi debitum cibum; de quo idem Dominus apertissime loquitur: Euntes, inquit, praedicate dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enim ea que mittebantur. sicut
de illo scriptum est auferebat: Eit
mulieres uoluit ut se ad pꝑanda et
ministranda necessaria sequerent᷑:
ostendens quid euuangłistis. et mi¬
nistris dei tamquam militibus a ple¬
bibus dei: tamquam a prouincialib
deberetur: Ut siquis eo quod sibi e¬
deret eccłie non exigendo stipendi¬
um debitum. sed cotidianum uic¬
tum: de siuis laboribꝰ inquirendo:
Audierat enim stabularius ad qͣm
uulneratus ille ꝑductus est siqͥd
reddam tibi: Amplius ergo eroga¬
bat paulus apls: qui suis ut ipse
testatur stipendess militabat: In euã
głio enim: seriptum est: Deinde
et ipse iter faciebat. ꝑ euutates et
castella. predicans. et euuangłizans
regnum dei. et duodecim cum illo.
et mulieres alie que erant curate
aspiritibus malignis. et infirmi¬
tatibus. maria que uocatur mag¬
dalene de qua eiecerat. septem de¬
monia. et iohanna uxor eure pro¬
curatoris herodis. et susanna. et a¬

Expanded text:
ille enim ea quae mittebantur, sicut ille enim ea quae mittebantur, sicut de illo scriptum est, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi dederet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius, ad quem uulneratus ille perductus est: si quid reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse tgelio enim scriptum est: Deinceps et ipse iter faciebat per civitates et castella praedicans et evangelizans regnum Dei; et duodecim cum illo, et mulieres aliquae quae erant curatae a spiritibus malignis et infirmitatibus: Maria quae vocatur Magdalene, de qua daemonia septem exierant, et Joanna uxor Chuzae procuratoris Herodis, et Susanna, et a
Abbreviated transcription (Latin):
biguitas: quod et uror et mulier. co¬
dem uerbo grece diettur: Quam¬
quam hoc ita posuerit apłs. ut fal¬
ii non debuerint quia neq muli¬
erem tamtum modo ait sed soro¬
rem mulierem: neq ducendi. sed
circumducendi: Uerumtamen alios
interpretes. non fefellit hec ambigu¬
itas: et mulierem non uxorem int̾¬
pretatisunt: Quod quisquis putat
non potuisse ab apłis fieri. ut cum
eis sancte conuersationis mulieres
circuinirent quocumq euangłiũ
predicabant. ut eis de sua substan¬
tia necessaria munstrarent: euuã¬
głium audiat. et cognoscat quem¬
adiodum hoc ipsius dñi exemplo
faciebant: Dominus enim nrͣ more
more miscdie sue. infirmioribus cõ¬
patiens. cum ei possent angli minis¬
tiure et loculos habebat quo mitte¬
retur pecunia. que conferebatur
utiq a bonis fidelibus eorum iuctui
necessaria: Quos loculos uide com̃¬
dauit: ut etiam fures si uitare non
possemus: tolare in eccłia disceremꝰ:

Expanded text:
biguitas, quod et uxor et mulier eobiguitas, quod et uxor et mulier eodem uerbo graece dicitur, quamquam hoc ita posuerit apostolus, ut falli non debuerint, quia neque "mulierem" tantummodo ait, sed \'sororem mulierem\' neque <ducendi\', sed ccil\'cumducendi\'. uerumtamen alios interpretes non fefellit haec ambiguitas et cmuliel\'em, non \'uxorem\' interpretati sunt.\' Quod quisquis putat non potuisse ab apostolis fieri, ut cum eis sanctae conuersationis mulieres circumirent, quacumque euangelium praedicabant, ut eis de sua substantia necessaria ministrarent, euangelium audiant et cognoscant, quemadmodum hoc ipsius domini exemplo faciebant. dominus enim noster more misericordiae suae infirmioribus conpatiens, cum ei possent angeli ministrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus.
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodum primum ostendat
quid sibi liceat: et ideo liceat quoni¬
am apłs est: Inde enun cepit: Non
sum liber:. non sum apłs: et probat
se apłm dicens: Nonne. xp̃m iłim do¬
minum nrͣm uidi: Nonne opus me¬
um uos estis in domino: Quo pro¬
bato: ostendit sibi licere quod cecei
ris apłis. idest ut non oꝑetur mani¬
bus suis: sed ex euangłio uiuat sieut
dñs eis constituit: Quod in conse¬
quentibꝰ: aꝑtissime demonstrauit
ld hoc enim et fideles mulieres ha¬
bentes terrenam substantiam ibant
cum eis. et ministrabant de substã¬
tia sua: ut nullius indigerent. hoꝵ.
que ad necessaria uite huius ꝑtinẽt.
Quod beatus paulus licere quidem sibi
demonstrat: sicut et ceteri apli faciebãt:
Sed ea potestate se uti noliusse: eom¬
memorat. Hoc quidam non intelligẽ¬
tes. non sororem mulierem. eum ille
diceret numquid non habeius
potestatem sororem mulierem cir¬
cumducendi. sed uxorem interpreca¬
disunt: fefellit eos uerbi greci am¬

Expanded text:
quemadmodum primo ostendat, quemadmodum primo ostendat, quid sibi liceat et ideo liceat, quoniam apostolus est. inde enim coepit: non sum liber? non sum apostolus? et probat se apostolum dicens: nonne Christum Iesum dominum nostrum uidi? nonne opus meum uos estis in domino? quo probato ostendit sibris apostolis, id est, ut non operetur manibus suis; sed ex Evangelio vivat, sicut Dominus eis constituit. Quod in consequentibus apertissime demonstravit. Ad hoc enim fideles mulieres, habentes terrenam subcum eis et ministrabant eis de substantia sua, ut nullius indigerent horum, quae ad substantiam uitae huius pertinent. quod beatus Paulus licere quidem sibi demonstrat, sicut et ceteri apostoli faciebant, sed ea potestate se uti noluisse postea commemorat. hoc quidam non intellegentes non \'sororem mulierem\', cum ille diceret: numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi? sed 'uxorem\' interpretati sunt. fefellit eos uerbi graeci am
Abbreviated transcription (Latin):
hanc potestatem quam ille habe¬
bebat: ut tamtum modo spiritalit̃
oꝑantes manducent panem corpo¬
rali labore gratuitum: et quema¬
modum dicit p̾cipimus et obsecri¬
mus in xp̃o. ut cum silentio oꝑan¬
tes suum panem manducent: ñ
disputent contra manifestissima i¬
ba apłi. quia et hoc ꝑtinet ad silen¬
tium: cum quo debent oꝑantes.
manducare panem suum: Enucle¬
acius autem et diligentius adhue
ista uerba consicdarem atq tacta¬
rem: nisi haberem alia loca epłarum
euis inulto manifestiora. quibꝰ colla¬
tis: et ista liquidius manifestantur:
Et si ista non eent: illa sufficerent: Ad
chorintios autem scribens de hac ea¬
dem re: ita dicit. Non sum lib̾: nõ
lum enim aplatus mei uos estis
in dño: mea defensio ad eos qu
me examinant hec est: Numqd
non habemus licentiam manducan¬
ꝙ ut bibendi: Numquid non ha¬
icuis licentiam sororem mulierem
onumnducendi. sicut et ceteri apli
fratres domini et cephas: Uide

Expanded text:
hanc potestatem, quam ille hahanc potestatem, quam ille habebat, ut tantummodo spiritaliter operantes manducent panem a corporali labore gratuitum, et quemadmodum dicit: praecipimus et obsecramus in Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, non disputent contra manifestissima uerba apostoli, quia et hoc pertinet ad silentium, cum quo debent operantes manducare panem suum. Enucleatius autem et diligentius adhuc ista uerba considerarem atque tractarem, nisi haberem alia loca epistularum eius multo manifestiora, quibus conlatis et ista liquidius manifestantur et, si ista non essent, illa sufficerent. ad Corinthios enim scribens de hac eadem re ita dicit: non sum liber? nonlum enim apostolatus mei uos estis in domino. mea defensio ad eos, qui me interrogant, haec est. numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi sicut et ceteri apostoli et fratres domini et Cephas? uide,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pro uoluntate. non pro caritate in¬
terprecari: Exemplo suo docuit:
quid preceꝑit : Illi enim tamquam
apło predicatori euangłii. milici xp̃i
plancatori uinee. pastori gregis. consti¬
tuerat dñs. ut de euangłio iuueret:
et tamen ipse stipendium sin debicũ
non cxegit. ut se formam eis daret. qͥ
exigere indebita cupiebant: sicut
ad corintinos dicit: Quis militat
siuis stipendus umquam: Quis
plantat uineam et de fructibus
eius non edet: Quis pascit gre¬
gemr: et de lacte eius non ꝑcipit:
E rgo quod sibi debelatur acciꝑe
noluit: ut exemplo eius coerceren
qui sibi non ita ordinati in eccłia ta¬
lia deberi arbitrabantur: Quid e
enim quod ait neq panem ab aliqͦ
gratis manducauuimꝰ. sed in labore
et fatigatione. die et nocte oꝑantes.
ne quem ur̃m grauaremus: non qͥa
non habuerimꝰ potestatem. sed ut
nos formam daremus uob̃ qua nos
unitaremini: Audiant ergo quib̾
hoc p̃cipit idest qui non habent

Expanded text:
hoc pro uoluntate, non pro caritate inhoc pro uoluntate, non pro caritate interpretari, exemplo suo docuit quid praeceperit? illi enim tamquam apostolo praedicatori euangelii, militi Christi, plantatori uineae, pastori gregis constituerat dominus, ut de euangelio uiueret; et tamen ipse stipendium sibi debitum non exegit, ut se formam daret eis qui exigere indebita cupiebant. sicut ad Corinthios dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quia plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? ergo quod sibi debebatur, accipere noluit, ut exemplo eius cohercerentur, qui sibi non ita ordinati in ecclesia talia deberi arbitrabantur. quid est enim, quod ait: neque panem gratis ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatigatione die et nocte operantes, ne quem uestrum grauaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nos formam daremus uobis, qua nos imitaremini? audiant ergo quibus hoc praecepit, id est qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
cepto et exemplo non eẽ contraria:
Uideamus itaq unde. ad hoc uenerit
apłs. ut diceret si quis non uult oꝑa¬
ri non manducet: et quid deinde cõ¬
texuerit ut et ipsa circumstantia
lectionis appareat declarata sententia
Denuntiamus inquit uob̃ fratres¬
ut subtrahatis uos ab omni fratre in¬
quiꝰ non inquieti suimus apͣud uos
Neq panem gratis ab aliquo man¬
ducauimus. sed in labore. et fatigati
one die. et nocte oꝑantes: ne quem
urm grauaremus. Non quia non
habuerimus potestatem: sed ut noꝰ¬
met ipsos formam daremus uobis:
qua nos unitaremin: Nam et cũ
apud uos eẽmus. hoc uob̃ precipie¬
bamus: q̃m siquis non uult oꝑari
non manduret: Auduumꝰ enim qͣs¬
nichil oꝑantes: sed curiose agentes: hns¬
autem qui eiusmodi sunt: precipinꝰ
et obsecramus in dño iħu xp̃o. ut cũ
silentio oꝑantes suum panem man¬
ducent: Quid ad hec dici potest. qͦn¬
quidem nec cuiquam postea liceret

Expanded text:
cepto et exemplo non esse contraria. cepto et exemplo non esse contraria. uideamus itaque, unde ad hoc uenerit apostolus, ut diceret: si quis non uult operari, nec manducet, et quid deinde contexat, ut ex ipsa circumstantia lectionis adpareat declarata sententia. denuntiamus, inquit. uobis, fratresut subtrahatis uos ab omni fratre inquia noninquieti fuimus inter uos neque panem gratis ab aliquo manducauone nocte et die operantes, ne quem vestrum gravaremus: non quia non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis, qua nos imitaremini. nam et cum apud uos essemus, hoc uobis praecipiebamus, quoniam, si quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim quosnihil o qui eius modi sunt, praecipimus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent. quid ad haec dici potest, quandoquidem ne cuiquam postea liceret
Abbreviated transcription (Latin):
enim ostendit. de istis corporalibus
et temporalibꝰ se dixisse. Ita ergo si
hoc solum de hac re dixisset apłs. qͥ
non uult oꝑari non manducet: pos¬
sent hec uerba in aliam transduci
sententiam: Cum uero multis alus
locis epłarum suarum. quid hinc sen¬
ciat apertissime doceat. suꝑfluo conã¬
tur et sibi. et ceteris caliginem obdu¬
cere ut quod uciliter illa caritas mo¬
nec. non solum facere nolint sed nec
intelligere ipsi. aut ab aliis incelligi ue¬
lint : non timenentes quod scriptum
est: noluit intelligere ut bene ageret.
Prius ergo demonstrare debemus uea¬
tum apłm paulum. oꝑa corporalia
seruns dei oꝑari uoluisse: que finem
haberent in magnam sꝑitalem merce¬
dem: ad hoc ut ipso uictu. et cegum̃¬
to. a nullo indigerent: sed manibus
sius hec sibi ꝓcurarent: deinde ostende
euanglica illa precepta. de quibus non¬
nulli non solum. pigriciam. sed etiam
arrogantiam suam fouent: aplico pre¬

Expanded text:
enim ostendit de ipsis corporalibus enim ostendit de ipsis corporalibus et temporalibus se dixisse. ita ergo, si hoc solum de hac re dixisset apostolus: qui non uult operari, nec manducet, possent haec uerba in aliam traduci sententiam; cum uero multis aliis locis epistularum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, superfluo conantur et sibi et ceteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa caritas monet non solum facere nolint, sed nec intellegere ipsi aut ab aliis intellegi uelint, non timentes quod scriptum est: noluit intellegere, ut bene ageret. Prius ergo demonstrare debemus beatum apostolum Paulum opera corporalia seruos dei operari uoluisse, quae finem haberent in magnam spiritalem mercedem ad hoc, ut ipso uictu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procurarent; deinde ostendere euangelica illa praecepta, de quibus nonnulli non solum pigritiam, sed etiam adrogantiam suam fouent, apostolico prae