comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq inde cum eis ingrederer ad int̾ioris
bus rebus differẽs illam principaliter
duãntem qua contemplatur eterna atq
id duobus uolumĩbus egi duodeciõ utr̃¬
q discernẽs quoꝵ unũ est suꝑius alteꝵ ĩ¬
ferius qd̃ suꝑiori eẽ sb̃ditum debet. t̾ciode¬
cuo autem demun̾s inferioris quo hũa¬
rum reꝵ scĩa salubris continet᷑ ut ĩ hac
tẽꝑali ita id agamus quo conseq̃mur
et̾na. quanta potui u̾itate ac breuitate
disserui. qñ quidem rem tam multiplicẽ
atq copiosam. multoꝵ atq magnoꝵ di¬
sputacõibus multis magnisq celebͣto
uno strictim uolumiẽ inclusi. ostñdens
eciam inipãtritatẽ. sed nondũ que dei
sit ymago dicẽda

Expanded text:
atque inde cum eis ingrederer ad hominis inatque inde cum eis ingrederer ad hominis inbus rebus, differens illam principaliter dominantem qua contemplatur aeternas: atque id duobus voluminibus egi, duodecimo utrumque discernens, quorum unum est superius, alterum inferius, quod superiori subditum esse debet; tertio decimo autem de munere inferioris, quo humanarum rerum scientia salubris continetur, ut in hac temporali vita id agamus quo consequamur aeternam, quanta potui veritate ac brevitate disserui: quandoquidem rem tam multiplicem atque copiosam, multorum atque magnorum disputationibus multis magnisque celebratam, uno strictim volumine inclusi, ostendens etiam in ipsa trinitatem, sed nondum quae Dei sit imago dicenda
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ temꝑe accedit. et ubi parens. plẽ spa¬
cio temꝑis antecedit. Nam si nos refera¬
mus ad interiorẽ mentis memoriã qua
sui memĩt. et int̾iorem intlłnciã. qua se
intelligit et interiorẽ uoluntatẽ quase
diligit ubi hec tua semp simul sũt et si¬
mul semꝑ fu̾nt ex quoeẽ cepunt siue co¬
gitarentͤ. siue non cogitarent᷑ indebit
quidẽ ymago illius trinitatis ad solam
meoriam ꝑtinere. S quia ibi u̾bum ẽ
sine cogitatõe non pot. cogitamus eñ¬
omẽ qd̾ dicimus. eciam illo int̾iore ubo
qd ad nullius gentis ꝑtinet linguam
In tribus pocius illis ymago ista cogͦ
Hancautem mĩc dico intlłnciã qua in¬
cogitacõ nrã for̃tur. et eam uoluntatẽ
siue amorẽ siuediłcoem. que istam prolẽ
pentẽq coniungit. et quodã modo uniq
cõmunis est. Hine fcm̃ est ut eciam ꝑ exti¬
ora sẜ ibilia que ꝑ cculos carnis uident᷑
legñcium ducerẽ tarditatẽ. In .xiͦ.ẜ. libro¬

Expanded text:
quod tempore accedit, et ubi parens prolem spaquod tempore accedit, et ubi parens prolem spatio temporis antecedit. Nam si nos referamus ad interiorem mentis memoriam qua sui meminit, et interiorem intelligentiam qua se intelligit, et interiorem voluntatem qua se diligit, ubi haec tria simul semper sunt, et semper simul fuerunt ex quo esse coeperunt, sive cogitarentur, sive non cogitarentur; videbitur quidem imago illius trinitatis et ad solam memoriam pertinere: sed quia ibi verbum esse sine cogitatione non potest cogitamus enomne quod dicimus, etiam illo interiore verbo quod ad nullius gentis pertinet linguam, in tribus potius illis imago ista cognoHanc autem nunc dico intelligentiam, qua incogitatio nostra formatur; et eam voluntatem, sive amorem, vel dilectionem, quae istam prolem parentemque conjungit, et quodam modo utrisque communis est. Hinc factum est ut etiam per exteriora sensibilia quae per oculos carnis videntur, legentium ducerem tarditate
Abbreviated transcription (Latin):
atq inconspeũ mentis uelut appetitus
constitui qñ cogitant᷑. Tunc .n. seipã mẽs
et menuĩsse et intlł̾ure et amare inuenit
eciam uñ nõ cogitabat qñ aliud nõ co¬
gitabat. Sed uñ diu nõ cogitau̾imus
et uñ cogitare nisi cõmouiti nõ ualemꝰ
id nos nescio quo eodemq miro mͦ si põt
dici scire nescimus. Deniq recte ab eo qͥ
cõmemorat ei quẽ cõmeõrat d̾r scis hoc
sed te scur nescis cõmemorabo et inueĩ
es sciẽ qd̃ te nescire putaueras. Id agñt
et lrẽ que de hus rebus conscͥptes̃.quas
res duce rõe ueras ẽẽ eciam ip̃ẽ inuenit
contueri magna cecitute cordis teneb̾s
ignoranciedemersus est alcius et mira¬
lui de cogitacõe adhibere qualecũq docu¬
mentũ quo posset ostendi quõ exhiis q̃
meõria continẽtur recordantis aties in¬
formetur et tale ad gignatur ubi hõ co¬
gitat quale in illoerat ubi ante cogita¬
coẽm menim̾at quia facilius dmoscit᷑

Expanded text:
atque in conspectu mentis velut apertius atque in conspectu mentis velut apertius constitui, quando cogitantur: tunc enim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed unde diu non cogitaverimus, et unde cogitare nisi commoniti non valemus, id nos nescio quo eodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commemorabo, et invenies te scientem quod te nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas res duce ratione veras esse invenit contueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et miralui de cogitatione adhibere qualecumque documentum, quo posset ostendi quomodo ex iis quae memoria continentur, recordantis acies informetur, et tale aliquid gignatur ubi homo cogitat, quale in illo erat ubi ante cogitationem meminerat: quia facilius dignoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ellud consideremus exemplũ qd̾ ad¬
hibuius. ubi ostñderetur aliud ẽẽ rem
q̃mq non nosse aliud noncogitare fi̾q
posse ut nou̾it hõ ãd qd̾ non cogitat qñ
aliunde nõ in de cogitat. Duaꝵ gͦ uł płi¬
um disciplinaꝵ ꝑitus qñ unrã cogitat
aliam uł alias eciam si nõ cogitat. no¬
uit tñ. Sed numquid quidem recte pos¬
sumus dr̃e. iste musicus nouit musicã
Sed nunc eam nõ intll̾igit quia nõ eam
cogitat. Intll̾igit autẽ mic geometricã
hanc .ii. mĩc cogitat. Ab surda est qͣntum
apparet ista snnĩa. Quid .n. illa si dicam̃
iste musieus. nouit quidẽ musicã. sed
nunt eam uõ amat qñ cam nõ cogitat
Amat autẽ nunc geometricã. qm̃ mũc ip¬
sam cogitat nonne simili absurdum ẽ
Rectissime u̾o dicimus. iste que respicis
de geometrica disputantẽ. eciam ꝑfcus
cogitat. Hinc admonens ẽẽ nb̃ mabdi¬
to mentis quaꝵdã reꝵ quasdã notitias
et tunc quodã modo preced̾e in medium

Expanded text:
llud consideremus exemplum, quod adhibuimus, ubi ostenderetur aliud esse rem quamque non nosse, aliud non cogitare; fierique posse ut noverit homo aliquid quod non cogitat, quando aliunde, non inde cogitat. Duarum ergo vel plurium disciplinarum peritus, quando unam cogitat, aliam vel alias etiam si non cogitat, novit tamen. Sed numquid recte possumus dicere, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non intelligit, quia eam non cogitat; intelligit autem nunc geometricam, hanc enim nunc cogitat? Absurda est, quantum apparet, ista sententia. Quid etiam illa, si dicamus, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non amat, quando eam non cogitat; amat autem nunc geometricam, quoniam nunc ipsam cogitat: nonne similiter absurda est? Rectissime vero dicimus, Iste quem perspicis de geometrica disputantem, etiam perfeccogitat. Hinc admonemur esse nobis in abdito mentis quarumdam rerum quasdam notitias, et tunc quodam modo procedere in medium,
Abbreviated transcription (Latin):
rei utriusq tcia uoluntate ĩctõm. Porro
autẽ in mente nõ sic ẽ. Neq .n. aduẽtitia si¬
bi ipã est qͣi ad se ipãm que iam erat uen̾it
aliunde. Eadem ipã que nõ erat aut non
aliunde uen̾it. sed in se ipã que iamerat
nata sit ea ipã que nõ erat. sicut impõ que
sicut inmẽte que ia merat oritur fides
que nõ erat. Aut post cognicõem sui recor¬
dacõ uelut se ip̃am uelut in memoria sua
constitutã. uidet quasi non ibi fu̾it. anꝙͣ̃
seipã cogͦsceret. Cum ꝓfecto ex quo eẽ cepit
se amare destit̾it sicut iam ostũdimus. Ac
ꝑ hoc qñ ad seipãm cogitacõe conu̾titur fit
tunitas in qua iam et u̾bum posset intlłi¬
gi. Formatur quippe ex ip̃a cogitacõe uolũ¬
tate utrũq iungente. Ibi gͦ magis agͦscen¬
da est ymago qͣm q̃rinuts.

Expanded text:
jus utriusque tertia voluntate junctionem? Porro autem in mente non sic est: neque enim adventitia sibi ipsa est, quasi ad se ipsam quae jam erat, venerit aliunde eadem ipsa quae non erat; aut non aliunde venerit, sed in se ipsa quae jam erat, nata sit ea ipsa quae non erat; sicut in mente quae sicut in mente quae jam erat, oritur fides quae non erat: aut post cognitionem sui recordando se ipsam velut in memoria sua constitutam videt, quasi non ibi fuerit antequam se ipsam cognosceret; cum profecto ex quo esse coepit, se amare destiterit, sicut jam ostendimus. Ac per hoc quando ad se ipsam cogitatione convertitur, fit trinitas, in qua jam et verbum possit intelligi: formatur quippe ex ipsa cogitatione, voluntate utrumque jungente. Ibi ergo magis agnoscenda est imago quam quaerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hystoriã cognoscũtur. quedã u̾o simul
eẽ incipuit uelut si ãd iusibile qd̃ oĩo
nõ erat autenrõs oculos oriatur. cogni¬
coẽm nram utiq non precedit. aut si ali¬
quid sonet ubi adest auditor siml. ꝓfecto
incipuint ẽẽ simul que desmũt et sonus
⁊ eius auditus. ueꝵtũ sine temꝑe p̃cedẽ¬
cia. siue simul ẽẽ incipiẽcia cognoscibłia

Expanded text:
historiam cognoscuntur: quaedam vero simul esse incipiunt; velut si aliquid visibile, quod omnino non erat, ante nostros oculos oriatur, cognitionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiunt esse, simulque desinunt et sonus et ejus auditus. Verumtamen sive tempore praecedentia, sive simul esse incipientia cognoscib
Abbreviated transcription (Latin):
S ille ui᷑ loqui ad primũ hoĩem. qui
dicebat. fiat lux et frã ẽ lux. et fiat fir¬
mamiẽtũ ⁊ cet̾a. ꝑ illos singulos dies¬
ꝑe dicẽtem. ut fiat quitꝙͣ fac̾e uoluit
eius unicũ filium eius. s rectã fider¬

Expanded text:
sed ille videtur loqui ad primum hominem qui sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum , et caetera per illos singulos diespere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. ejus unicum Filium ejus secundum rectam fide
Abbreviated transcription (Latin):
m eo qd̾ ingenesi sc̃ptum ẽ. locutũ dnĩ
cum hoĩe quẽ de lymo finxerat si accep¬
ta figurata sigͥficacõe. ut rei geste fides
eciã ad lrãm teneat ᷑ ĩsta tractamꝰ ĩ spẽ
quidẽ expresse hoc in libro poĩtum est
s cͥtumstancia leccõis id resonat. ma¬
xĩe illo qd̃ sc̃ptum ẽ uocẽ dei audisse a¬
dam deambulantis inꝑadyso ad ue¬
sꝑam et abscõdisse se in medio ligni
ꝙ erat inꝑadyso. Deoq dicẽte. Adã ubi
es. R̾ndisse. audiui uocẽ tuã et abscon¬
di me afacie tua qm̃ nudus sũ. Quõ
.n. possit ad lrãm intlłi talis dei deam¬
bulacõ et collocucõ nisi in spẽ hũana ñ
uideo. Neq .n. dici põt uocẽ solã fcãm
ubi deambulasse deus ẽ deus. aut eñ
qui deambulabat in loco nõ fuisse iu¬
sibilẽ cum et adam dicat ꝙ se abscõd̾it
te ipã tunitas in forma hoĩs homĩ lo¬
q̃batur. Contextio quidã ipe scͥpture
nusꝙͣ transur sẽtitur a ꝑsõ ad ꝑsonã

Expanded text:
 eo quod in Genesi scriptum est, locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in spequidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit te ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam:
Abbreviated transcription (Latin):
se in medꝰ ligni ꝑadysi pcc̃or abscõdat
cur nã ipẽ intlłigatur appuisse abͣhe
et moysi et quibus uoluit ꝙ̃ admodũ
uoluit ꝑ sb̃iectam sibi cõmutabilẽatz
atq iusibilẽ creaturã. cũ ipẽ in seipso
atq in sb̾a sua que ẽ incõmutabił at¬
q ĩuisibił maneat. S fien potuit ut
do appeat. uł posse eciã prẽ uł nõ posse
tanda si pot eciã u̾bis enũcianda atq
istimo occulta est. Quia eciã utrͣ sołet
oculi eis aꝑti fu̾int qñ uetitũ tibũ gusta
u̾it. Hii .n. añꝙͣ gustassẽt clausi s̃ erãt
qñdam locum illa sc̃ptura insinuat de¬
ambulasso ibi d̾m nisi maliqͣ corpea fi¬
ga nõ m ͦ potuisse. Nam et solas uoces
fcãs quas audiret hõ nec aliꝙͣ for̃m iu¬
deret dici põt. nec quia sc̃ptũ est abscõ¬
dit se adã a fatie dei cõtinuo sequit᷑ ut
soleret eius faciẽ uide̾. Quid si .n. nõ qͥ

Expanded text:
se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creaturam, cum ipse in ipso atque in substantia sua qua est incommutabilis atque invisibilis maneat? Sed fieri potuit ut ido appareat vel posse etiam Patrem, vel non posse tanda, si potest, etiam verbis enuntianda atque istimo occulta est: quia etiam utrum soleret oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut soleret faciem ejus videre. Quid si
Abbreviated transcription (Latin):
di aut intlligi pot. Et u̾ sonuit. ⁊ clarisi¬
caui. ⁊ it̾m clarificabo. nõ nisi pr̃is ꝑscãm
fatem᷑. sensio quippe ẽ ad illã diũ uocẽ
qua dixerat pr̃ clarifica filiũ tuũ qd̾ ñ
potuit drẽ nisi deo prĩ tm̃ nõ et spiũ scõ
cuius nõ est filius. Hic autẽ ũ scͥptũ ẽ

Expanded text:
aut intelligi potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qua dixerat, Pater, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri tantum, non et Spiritui sancto, cujus non erat filius. Hic autem ubi scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
apło. siam et si sũt qui duͣr dii siue ĩ ce¬
lo siue in terra sicutis̃ dii multi et dñi
multi. nobis tamẽ unus deus pr̃ ex qͦ
omĩa et nos in ipõ. Et unus dñs iħe xp̃e¬
multis locis inueniat ᷑ dñs dc̃s sicutiẽ
illud. dñs dixit ad me filius m̃s es tu
ego hodie genuite. Et illd̃. dix̃ dñs dnõ
meo sede ad dexterã meã. cũ etiã spẽ sc̃s

Expanded text:
olus: Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra; sicuti sunt dii multi, et domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jemultis locis inveniatur dictus Dominus, sicuti est illud, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te ; et illud, Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam : cum etiam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dabot̾ram hãc. s nec ibi exp̃ssum ẽ inqͣ
spẽ insus sit ei dñs. Aut utr̃ pr̃ an filius
an spẽ sc̃s ei uisus sit nisi forte ideo putãt
filiũ uisum eẽ abrahe. quia nõ sc̃ptũ ẽ
uisus est ei deus. s uisus ẽ ei dñs ẽãꝙͣ¬

Expanded text:
 . Sed nec ibi expressum est, in qua specie visus sit ei Dominus; aut utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus ei visus sit. Nisi forte ideo putant Filium visum esse Abrahae, quia non scriptum est, Visus est ei Deus; sed, Visus est ei D
Abbreviated transcription (Latin):
tis pñciam senserat. Nam et cũ dixit do
a facie tua abscõdam me nec iõ fat̾i co¬
gim ᷑ eũ solere t̾nere faciẽ dei corꝑeis ocu¬
lis inqualibet forͣ usibili ꝙͣuis de faci¬
nore suo uocẽ int̾rogantis secũq loqñ¬
tis audisset. Cuiusmi autẽ loq̃la tc̃ d̾s
ext̾ioribus hom̃n auribus insonaret
bus quedã sẜ̃ibilis presẽcia dei primis
ubi ad prem̃ de sua clarificacõe clamaũ
eiq sensũ ẽ et clarificam et itm clarificabo

Expanded text:
Cain dixit Deo, A facie tua abscondam me : nec ideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, bus quaedam sensibilis praesentia Dei primis ubi ad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clarificavi, et iterum clarificabo
Abbreviated transcription (Latin):
note siłitudiẽm siue cũ ea placet. si¬
ue tũ eius priuacõ displicet. Quocura
inq̃ntũ deũ noumꝰ similes sumꝰ. ẜ nõ
ad equalitatẽ sumiles quia nec tm̃ eũ
nouimus. qͣntũ ipẽ se. Et ꝙ̃admodũ cũ
ad sensũ corꝑis dicimus corͣ fit aliqua
re est. Non eĩ oĩo ipã corꝑa maio sũt cũ
ea cogitamus. s eoꝵ siłitudiẽs. Sicq cũ
eas proillis aꝓpbanius erramus. Error
est nãq pro alio alterius appbacõ melior
ẽ. tñ ymaginacõ corꝑis in aiõ ꝙͣ illa spẽs
corpis inquantũ ħ in meliori natura ẽ

Expanded text:
notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet. Quocirca in quantum Deum novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia nec tantum eum novimus, quantum ipse se. Et quemadmodum cum per sensum corporis dicimus corpora, fit riae est: non enim omnino ipsa corpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tamen imaginatio corporis in animo, quam illa species corporis, in quantum haec in meliore na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ eumus am̃ꝙ̃. nossemus maxĩeq cũ ea¬
dẽ noticia eciã placita digneq amata
u̾bum ẽ. fitq aliqua dei similitudo. Iua¬
tamẽ notitia inferior est. qr ininfi̾ore est¬
natura. Creatura quippe aĩmus. creator
aut̃ deus. ex quo colligit quia cũ se mẽs
ipã nouit atq appbat. sic est eadẽ noti¬
cia u̾bum eius ut ei sit par oĩoet equale
atq idemtidẽ. quia nec infi̾oris eẽncie
noticia est sic̃ corpis neq supioris sicut

Expanded text:
equam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; neque superioris, si
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm nr̃m. Cõcedat iã tãdẽ aliq̃n
Quero aũt ubi naͣ ista ꝑdidĩt liber¬
tatẽ qͣm sibi dari exoptat cum dicit.
Qͥs me liberabit. Nõ eĩ et ille sbam
carnis acc̃at cũ dicit liberari se cuꝑe
de corpore mortis huiꝰ cũ ĩ corporis sic̃
aĩe nata deo bona auctori tͥbuenda
sit. S utiq de uiciis corporis dicit.
flã de corpore mors corporis separat.
S ꝯtracta ex illo incia coherẽt quibꝰ

Expanded text:
andem aliquando Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit: quis me liberabit ? non enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utique de uitiis corporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ria nõ ĩuicẽ adu̾sari s ex ast̾utrũ tẽ¬
ꝑari ⁊ bonã uasitudinẽ redde sicut
ĩ corpore siccitas et hũiditas. frigus
casor quor om̃i tẽꝑatõe bona cor po¬
caro sp̃m ut nõ ea q̃ uosumꝰ faciamꝰ¬
it¬
iuciũ ẽ. nõ nat᷑a gra mediçinal q̃ri¬
t᷑ et ꝯtrou̾sia fimat᷑. Duo ꝯͥppe ista
sibi ẽẽ ꝯria. An et ħ eũ dixisse penite¬
bit quo affc̃u aliquo fidei xp̃iane lo¬
cutꝰ ẽ. Cũ eĩ dixit qũo fieri pot̾ ut cui¬
cũq iã baptizato sit caro ꝯͣria. Signi¬
ficainit nõ baptizatis carnẽ posse eẽ
ꝯͣriã. Nã cur addidit iã baptizato cũ
ut ancũq sit caro ꝯͣria. Atq ad ħ pro¬
bandũ subic̾e illã rõcinatõem suã qr¬

Expanded text:
ria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corpocaro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamuitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri potest, ut cuicumque iam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem posse esse contrariam. nam cur addidit iam baptizato, cum ut cuicumque sit caro contraria\' atque ad hoc probandum sub
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a potestate ẽ uide si uelimꝰ. cum ⁊̃
sasua ĩtegͥtate nate corporis ocłorũ¬
q nr̃oꝵ nec uosẽtes uidere possimꝯ
sine ꝑ noctẽ lumibꝰ que formsecus
ad hibẽt᷑ ademptis siue nos quisqͣm
ĩ tenebroso soco asiquo ĩcludat. Itẽ si
qd audire possumꝰ ĩ nr̃a potestate nõ¬
attẽdit qͣnta audiamiͦ ĩinti q̃ pene¬
trãt ĩ sẽsũ nr̃m ⁊̃ auribꝰ obduratis
sicuti ẽ de ꝓxĩo serre stridor.us grum¬
tus sins ꝙͣꝙͣ obduratõ auriũ osten¬
dit nõ ĩ potestate nr̃a ẽẽ aꝑtis auri¬
bus nõ audire. facit ⁊̃ fortasse talis
obdurato q̃ ip̃m sẽsum nr̃m adimat
ut ĩ nr̃a potestate sit ⁊̃ audire nõ pos¬
se. De odoratu aũt qͥd dicit nͥ paꝵ qd
dicit attẽdit. Nõ eẽ ĩ nrã pote state
posse odorari ul nõ posse si ĩnra po¬
testate ẽẽ hoc ẽ ĩ sibera uosũtate odo¬
rari uł nõ odorari. Cũ ĩt̾ odores gͣnes
et mosestos qñ ꝯstituti fu̾imꝰ sĩ qͥs

Expanded text:
ra potestate est uidere, si uelimus, cum etiam salua integritate naturae corporis oculorumque nostrorum nee uolentes uidere possimus siue per noctem luminibus quae forinsecus adhibentur ademptis siue nos quisquam in tenebroso loco aliquo includat? item si quod audire possumus uel non possumus adtendit, quanta audiamus inniti. quae penetrant in sensum nostrum etiam auribus opturatis. sicuti est de proximo serrae stridor uel grutus suis? quamquam opturatio aurium ostendit non in potestate nostra esse apertis auribus non audire, facit etiam fortasse talis opturatio, quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audire non posse. de odoratu autem quod dicit. nisi parum quod dicit adtendit, \'non esse in nostra potestate posse odorari uel non posse, sed in nostra potestate esse\', hoc est in libera uoluntate, \'odorari uel non odorari\' cum inter odores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ dei. Et tãꝙͣ sumẽ sanis ocłis qͦ
aduiti uideãt se p̾bere uosẽtibꝰ. Qr
u̾o de hac urita displicet ubi corpus
qd corrũpit᷑ aggͣuat aĩam ⁊ depͥmit
t̾rena ĩhicatõ sẽsũ młta cogitãtem.
Miror quo corde ⁊ sine adnitorio me¬
dicine sasuatoris nr̃i nr̃m putet ẽẽ
nõ peccare: Posse u̾o nõ peccare neͣ
ẽẽ ꝯtẽdat quã sic apꝑet ẽẽ inciatam¬

Expanded text:
ei et tamquam lumen sanis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam sic ap
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃o .s. de quo p̾cipit ut nõ regnet
ĩ nr̃o mortasi corpore ad obediẽdũ
de si deriis eiꝰ. S accẽdat ⁊ ip̃e iam
baptizatis fuisse dc̃m. Caro ꝯcupis¬
cit adu̾sus sp̃m et sp̃s adu̾sꝰ carnẽ
ut nõ ea q̃ nustis faciatis. Et ne ab
ip̃a pugna desides fac̾et ⁊ ꝑ hãc se¬
tẽciã laxamẽtũ peccãdi dedisse uide¬
ret᷑ adiũgit. Q si sp̃u duciũ non
estis adhuc sub lege. Sub lege ẽ eĩ
qui timore supplicii qd sex minat᷑
nõ amore usticie se sentit abstiñe
ab oꝑe pcc̃i. Nõdũ liber nec asienͦ a
uosũtate peccãdi. ip̃a eĩ nosũtate re¬
us ẽ qua masset si fieri posset nõ eẽ
qd timeat ut libere faciat qd occul¬
te desid̾at. lrgo si sp̃u ĩqͥt ducimĩ:
nõ ad huc estis sub lege. utiq lege
que timorẽ ĩcutit nõ tribint carita¬
tẽ que caritas dei diffusa ẽ ĩcordi¬
et iacobꝰ apłs ait. Qui aũt ꝑspexit
ĩ legẽ ꝑfc̃ãm lib̾tatis. uñ ⁊ ille non

Expanded text:
cipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quaenultis faciatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordiet Iacobus apostolus ait: qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis. unde et ille non
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ filio dei nͨ mascłs nͨ fẽma sumꝰ.
Nosite amare tp̃ralia qr si bñ amarẽ¬
tur. amaret ea ho quẽ suscepit filius
dei. Nosite tim̾e ꝯtumesias ⁊ cruces ⁊
mortẽ qr si nocerẽt sp̃i nõ ea pat̾etur
hõ quẽ suscepit filiꝯ dei hec oĩs hortatõ¬
que iã ubiq p̾dicat᷑ ubiq uen̾atur
q̃ om̃em ocediẽtẽ aĩam sanat. Non
eet ĩ rebꝰ hũanis si nõ eẽnt fcã ilsoa
oĩa q̃ stustissimis displicẽt. Quem
dignat᷑ innitari intõsa iactãcia nt
ad uͥtutẽ ꝑcipiẽdã possit adduci si eru¬
bescit imitari eũ de quo dcm ẽ añꝙͣ¬

Expanded text:
quia in filio dei masculus nec femina sumus. quia in filio dei masculus nec femina sumus. nolite amare temporalia, quia, si bene amarentur, amaret ea homo, quem suscepit filius dei. nolite timere contumelias et cruces et mortem, quia, si nocerent homini, non ea patfilius dei. haec omnis hortatae iam ubique praedicatur, ubique ueneratur, quae omnem oboedientem animam sanat, non esset in rebus humanis, si non essent facta illa omnia, quae stultissimis displicent. quem dignatur imitari uitiosa iactantia, ut ad uirtutem percipiendam possit adduci, si erubescit imitari eum, de quo dictum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ reuocab̾at᷑ ut disce̾mꝰ docente
ip̃o dño ĩ firmitates qͣs peccãdo cosse¬
gimͦ recte façiẽdo posse sanari. Ostẽ¬
debat᷑ eĩ nobis ad quã fragilitatem sua
cuspa homo ꝑueñit. et ex qua fragisi¬
tate diumo auxilio siberetur.C. uii.¬
Itaq filiꝰ dei hõiem assũpsit ⁊ ĩ illo hu¬
mana ꝓpessus ẽ: hec medicina hõmitã¬
ta ẽ q̈nta nõ pot̾ cogitari. Nã q̃ suꝑbia
sanari pot̃ si hũilitate filii dei nõ sa¬
nat᷑. Que auaricia sangri pot̾ si pau¬
ꝑtate fisii dei nõ sanat᷑. Que nacũ
dia sanari pot̾. q̃ caritate filii dei nõ
sanat᷑. postremo q̃ timiditas sanari
pot̾. si resurrectõe corporis nõ sanat᷑.
Erigat spem suã genꝰ hũam̃ ⁊ recog¬
noscat naͣm suã. uideat qͣntũ sccu hat
ĩ oꝑibꝰ dei. Nosite uosmet ip̃os ꝯtẽp¬
ñe uiri filiꝰ dei uir susceꝑit. Nolite
uosip̃as ꝯtẽpñe fẽme filiꝯ dei natꝯ
ex fẽma ẽ. Nosite tñ amare carnasia

Expanded text:
tatem revocabatur, ut disceremus, docente ipso Domino, infirmitates quas peccando collegimus, recte faciendo posse sanari. Ostendebatur enim nobis ad quam fragilitatem homo sua culpa pervenerit, et ex qua fragilitate divino auxilio liberetur. Itaque Filius Dei hominem assumpsit, et in illo humana perpessus est. Haec medicina hominum tanta est, quanta non potest cogitari. Nam quae superbia sanari potest, si humilitate Filii Dei non sanatur? Quae avaritia sanari potest, si paupertate Filii Dei non sanattas sanari potest, quae caritate filii dei non sanatur? postremo quae timiditas sanari potest, si resurrectione corporis non sanatur? erigat spem suam genus humanum et recognoscat naturam suam; uideat, quantum locum habeat in operibus dei. nolite uos ipsos  uiri; filius dei uirum suscepit. nolite uos ipsas contemnere, feminae; filius dei natus ex femina est. nolite tamen amare carnalia,
Abbreviated transcription (Latin):
uosutate pr̃is ur̃i. fec eĩ dixit uosẽs
ostẽdere qͥcꝙ insissimũ hõies putãt
oĩpotẽçia dm̃ gubernari. Sic eĩ ⁊ uo¬
latilia celi ab eo pasci et lilia agri ab
eo uestiri ĩntas soquit que capilsos
das m̃as rõases ꝑ se ip̃e dñs curat si¬
ue ĩ optimis et magnis anges siue ĩ
hõibꝰ tota sibi uolũtate ẜmẽtibꝰ. ce¬
tã u̾o ꝑ ip̃os gubernat. u̾issiẽ dici
potuit ⁊ issud ab apło. Nõ eĩ de boby¬

Expanded text:
uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos as rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bub
Abbreviated transcription (Latin):
iã gẽtes qd negare nemo pot̾ fisiꝯ as¬
tissimi uocat᷑ si młm de nob̾ sẽtimus
dignemͣ imitari eũ ꝯͥ filiꝰ astissimi
uocat᷑. Si paꝵ de nob sẽtimꝰ andeamꝯ
imitari piscatores ⁊ publicanos qͥ eũ
imitati sũt. Omedicinã oĩbꝰ ꝯsulẽtẽ
oĩa timẽcia cõpͥmẽtẽ oĩa tabescẽcia rei

Expanded text:
iam gentes, quod negare nemo potest, filius altissimi uocatur? si multum de nobis sentimus, dignemur imitari eum, qui filius altissimi uocatur; si parum de nobis sentimus, audeamus imitari piscatores et publicanos, qui eum imitati sunt. o medicinam omnibus consulentem, omnia tumentia comprimentem, omnia tab
Abbreviated transcription (Latin):
sitẽt. S nesciũt qͥd bõi de ill oꝑecur
ritis masicie scipendiantur
S ut hee aĩe q̃ hñt uolũtatẽ nocẽ¬
di et rõm cogitãdi sub diuinis segi¬
bus ordinate st̃ ne aliꝙͥ ĩiustũ qͥsqr
paciat᷑ ita oĩa et asia et corporasia ĩ
gen̾e suo et ĩordĩe suo diume ꝓui

Expanded text:
itent; sed nesciunt, quid boni de illis operetur meritis malitiae stipendiantur. Sed ut hae animae, quae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo
Abbreviated transcription (Latin):
ti sũt qr uusqͥsq sibi ⁊ om̃s ĩuicẽ
sibi nocẽt:ħ eĩ appetũt qd ꝑnitõse
et ideo cruciãt᷑ quibꝰ aufferũt᷑ tp̃ra¬
sia qr diligũt ea.Illi ãt qͥ aufferunt
gaudẽt. G̾ tas secicia cecitas ẽ et sũ¬
ma miẜia. Ip̃a eĩ mag̾ ĩꝑsicat aĩa
et ad maiora tormẽta ꝑducit dya.
Nã gaudet ⁊ piscis qñ hamũ nõ ui¬
dẽs escã deuorat. S cũ piscator eum
nnide cb om̃n leticia sua ꝑ ip̃am escã de
qua letat᷑ ẽ ad ꝯsũptõem trahit᷑. Sic

Expanded text:
t, quia et unusquisque sibi et omnes inuicem sibi nocent. hoc enim adpetunt, quod perniciose et ideo cruciantur, quibus auferuntur temporalia, quia diligunt ea; illi autem, qui auferunt, gaudent. sed talis laetitia caecitas est et summa miseria; ipsa enim magis inplicat animam et ad maiora tormenta perducit. nam gaudet et piscis, quando hamum non uidens escam deuorat; sed cum piscator eum inde ab omni laetitia sua per ipsam escam, de qua laetat
Abbreviated transcription (Latin):
modus adhibitus fu̾it qui possit con-¬
cursum seꝑare radioꝵ. Ex uno quippe
oculo quol mꝰ deducto aut im presso
aut intorto. si aliter clausus ẽ dupłr ui¬
deri aliquid ꝙ scit unũ nullo pacto põt
Que cum ita sint tria hec ꝙͣ uis diu̾sa
natum ꝙ̃ admodum in qͣndã unitatẽ
cõtemꝑent᷑ menũerimus idest spẽs
corpis que uidetur. et ymago eius im

Expanded text:
modus adhibitus fuerit, qui possit conmodus adhibitus fuerit, qui possit concursum separare radiorum. Ex uno quippe oculo quolibet modo deducto, aut impresso, aut intorto, si alter clausus est, dupliciter videri aliquid quod sit unum nullo pacto potest. 5. Quae cum ita sint, tria haec quamvis diversa natura, quemadmodum in quamdam unitatem contemperentur meminerimus; id est, species corporis q
Abbreviated transcription (Latin):
ea re que uidebatur imp̃ssam. Erat gͦ
etiã cum uideremus. et illa erat clarior
et exp̃ssior. S multũ coniuncta cum
specie rei eius que cernebat᷑ ut disc̾m
omĩo nõ poss. et ipã erat iusio. Quin
eciam cum lucerne flammula modo
quodam diuaricatis radus oculorũ
quasi g̾mĩatur. dueuisioes fuĩt cũ sit
res una que uidetur. Sigillatin quip¬
pe afficiuntur idem radii desuo quisq
oculo emicantes dum non sinuitur ĩ
illd̃ corpus intuẽdum piter cõiuncte¬
q cõcurr̾e ut unus fiat ex utroq con¬
tuitus. Et iõ si unũ oculũ clauẜimus
nõ gemmũ ignẽ. s sicuti est unũ ui¬
debimus. Cur autẽ sinistro clauso il¬
la spẽs uideri desmit que ad dextrum
erat. uicissimq dextro clauso illa int̾¬
moritur que ad sinistrũ erat. ⁊ lõgu̾ẽ
et rei presenti non nccͣm modo quer̾e
atq disserere. Qd̾ .n. ad susceptã q̃stio
cies gemmarentur. cum quidẽ c̾nẽdi

Expanded text:
ea re quae videbatur impressam. Erat ergo ea re quae videbatur impressam. Erat ergo etiam cum videremus, et illa erat clarior et expressior; sed multum conjuncta cum specie rei ejus quae cernebatur, ut discerni omnino non posset; et ipsa erat visio. Quin etiam cum lucernae flammula modo quodam divaricatis radiis oculorum quasi geminatur, duae visiones fiunt, cum sit res una quae videtur. Singillatim quippe afficiuntur idem radii de suo quisque oculo emicantes, dum non sinuntur in illud corpus intuendum pariter conjuncteque concurrere, ut unus fiat ex utroque contuitus. Et ideo si unum oculum clauserimus, non geminum ignem, sed sicuti est unum videbimus. Cur autem sinistro clauso illa species desinit videri quae ad dextrum erat, vicissimque dextro clauso illa intermoritur quae ad sinistrum erat, et longum est et rei praesenti non necessarium modo quaerere atque disserere. Quod enim ad susceptam quaestioncies geminaretur, cum quidam cernendi
Abbreviated transcription (Latin):
fcã est. Sic sẜus oculoꝵ non ideo nõ ht̃
ymasiẽm corpis qd̃ uidetur ꝙͣ diu ui¬
detur. quia eo detracto nõ remanet. Ac
phoc tardioribus ingeniis difficillime
ꝑsunderi potest formari in sẜu nr̃õ yma¬
ginem rei uisibił cũ eam uidemus et
candẽ form eẽ uisioẽm. Sed qui fortead¬
uerterunt qd̃ cõmemorabo. nonita in
hac inquisicõe laborabunt. Plerũq cũ
diuscule attẽderimus queq lũaria ⁊
dem̃ oculos clauserimus qĩ u̾santur ĩ
conspeũ quidam lucidi colores uarie se¬
seq cõmutantes.⁊ minus minusq ful¬
gentes doncc õm̃o desistant. Qͤs intlłu¬
dum est reliquias eẽ forme illius que
scãerat in Eucum corꝑis lucidũ uid̾e¬
tur. Paulatimq et quodã mͦ gradatĩ
deficiendo uariari. Nam et insertaꝵ
fenestraꝵ cancelli si eos forte intueba¬
mur. sepe m illis appu̾e coloribz. ut ma¬
infestũ sit hanc affectõm nrõ sẜui ex

Expanded text:
facta est. Sic sensus oculorum non ideo non habet facta est. Sic sensus oculorum non ideo non habet imaginem corporis quod videtur quamdiu videtur, quia eo detracto non remanet. Ac per hoc tardioribus ingeniis difficillime persuaderi potest, formari in sensu nostro imaginem rei visibilis, cum eam videmus, et eamdem formam esse visionem. 4. Sed qui forte adverterint quod commemorabo, non ita in hac inquisitione laborabunt. Plerumque cum diuscule attenderimus quaeque luminaria, et deinde oculos clauserimus, quasi versantur in conspectu quidam lucidi colores varie sese commutantes, et minus minusque fulgentes, donec omnino desistant: quos intelligendum est reliquias esse formae illius quae facta erat in sensu, cum corpus lucidum videretur, paulatimque et quodam modo gradatim deficiendo variari. Nam et insertarum fenestrarum cancelli, si eos forte intuebamur, saepe in illis apparuere coloribus: ut manifestum sit, hanc affectionem nostro sensui ex
Abbreviated transcription (Latin):
et form que ab illa in sẜu uidẽtis fit ꝑ
eundem sẜum. non discernimus qm̃
tanta coniunctõ est. ut non pateat di¬
sceruẽdi locus. S roẽ colligimus neqͣꝙͣ
nos potiusse sentire nisi fieret in sẽsu
nrõ aliqua similitudo conspecticors.
sleq .n. cum anulus cere inp̾mitur.
Io nulla ymago fcã est. quia nõ disc̾m¬
tur nisi cũ fu̾it seꝑata. S qm̃ post cerã
sepatam manet quid fcm̃ est ut iud̃i
possit. ꝓterea facile ꝑsuadetur qd̃ in¬
erat iam cere forma impressa exanulo
et añqͣm ab illa seꝑaret ͤ si autẽ liqui¬
do humori adiungeret᷑ anulus eo de¬
tracto. nich ymagĩs apperet. Nec ideo.
tamẽ disc̾nere rõ nõ deberet fuisse in
illo huõre anteꝙͣ detraheretur anuli for¬
mam fcam ex anulo que distinguẽda
est ab ea forma que in anulo est unde
ista fcã est. Que detracto anulo nõ erit
ꝙͣ uis illa manulo maneat. Undeista

Expanded text:
et formam quae ab illa in sensu videntis fit, per et formam quae ab illa in sensu videntis fit, per eumdem sensum non discernimus; quoniam tanta conjunctio est, ut non pateat discernendi locus. Sed ratione colligimus nequaquam nos potuisse sentire, nisi fieret in sensu nostro aliqua similitudo conspecti corporis. Neque enim cum annulus cerae imprimitur, ideo nulla imago facta est, quia non discernitur, nisi cum fuerit separata. Sed quoniam post ceram separatam manet quod factum est ut videri possit, propterea facile persuadetur, quod inerat jam cerae forma impressa ex annulo et antequam ab illa separaretur. Si autem liquido humori adjungeretur annulus, eo detracto nihil imaginis appareret: nec ideo tamen discernere ratio non deberet, fuisse in illo humore, antequam detraheretur, annuli formam factam ex annulo, quae distinguenda est ab ea forma quae in annulo est, unde ista facta est quae detracto annulo non erit, quamvis illa in annulo maneat unde ista
Abbreviated transcription (Latin):
gignit᷑ uisio .i. sensus ipẽ formatur.
ut iam non tnĩ srus qui eciam intene¬
bris integer ẽẽ potest dũ est incolumi¬
tas oculor. S eciam sr̃us informatus
sit que uisio uocatur. Gignitur gͦ ex
re iisibili uisio. sed non ex sola nisi as¬
sit et uidens. Quoc̾da ex iusibili et ui¬
dentegignitur iusio. ita sane ut ex ui¬
dente sit uisus oculorũ et aspicientis
atq intuentis intencõ. Illa tam̃ ĩfor
sibili. Qua detracta nulla remanet
forma que merat sẜui dũ adeẽt illd̃ qd̃
uidebatur. Sensus tamen ipẽ remanz
qui erat et priusꝙͣ aliquid sentiretur
uelut in aqua uestigium tamdiu est¬
donec ipm̃ corpus qd̃ imprimit᷑ ĩ est
Quo ablato nlłm erit cum remane¬
at aqua que erat et añꝙͣ illam formã
corꝑis capent. Ideo nõ possumꝰ quidẽ
drẽ qd̃ sensum gignat res uisibilis
gignnt tñ for̾m uelut similitudĩez su¬
am que fit in sẜu cum ad iudẽdo sẽti¬
mus. Sed for̃m corꝑis qd̾ uidemus

Expanded text:
 sensus ipse formatur; ut jam non tantum sensus qui etiam in tenebris esse integer potest, dum est incolumitas oculorum, sed etiam sensus informatus sit, quae visio vocatur. Gignitur ergo ex re visibili visio, sed non ex sola, nisi adsit et videns. Quocirca ex visibili et vidente gignitur visio, ita sane ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque intuentis intentio: illa tamen inforsibili; qua detracta, nulla remanet forma quae inerat sensui, dum adesset illud quod videbatur. Sensus tamen ipse remanet, qui erat et priusquam aliquid sentiretur, velut in aqua donec ipsum corpus quod imprimitur inest; quo ablato nullum erit, cum remaneat aqua, quae erat et antequam illam formam corporis caperet. Ideoque non possumus quidem dicere quod sensum gignat res visibilis: gignit tamen formam velut similitudinem suam, quae fit in sensu, cum aliquid videndo sentimus. Sed formam corporis quod videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
supponẽdo eis uariata uirgulta inca¬
nalibus aquaꝵ que potantes intuerẽ¬
tur eo tempe quo concipẽt. Si aĩa rõal
ris homĩs uiuit .i. cum ad ea que form¬
secus sensum corpis fornt. nõ laudabilẽ
uoluntatẽ qua hec ad utile aliquid refe¬
rat. s turpem cupiditatẽ qua hus inhe¬
rescat accomodat. Quia etiam detracta
spẽ corꝑis que corpaliter senciebatur re¬
manet in meõria similitudo eius quo
rursus uoluntas conu̾tataciem ut in¬
de formetur intnĩsecus sic̃ ex corꝑe ob̾o
słibilis sẜus extũsecus formabatur.

Expanded text:
supponendo eis variata virgulta in casupponendo eis variata virgulta in canalibus aquarum, quae potantes intuerentur eo tempore quo conceperant . ris hominis vivit; id est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia etiam detracta specie corporis quae corporaliter sentiebatur, remanet in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
insu .i. uisio. Uoluntas autẽ tantã
ht̃ ium copulandi hec duo ut et sẜm
formãdũ admoueat ei rei que cernit᷑
et mesi formatum teneat. et si tã uia¬
lenta est et possit uocart amor aut cu¬
piditas aut libido etiam ceteꝵ corpus
aĩantis uehemẽt afficit. Et ubi nõ re¬
sistit pigrior duriorq materies in siłe
spẽm colorẽq cõmutat. licet iud̾e corpu¬
sculũ cameleontis ad colores quos iu¬
det facillima conu̾siõe uariari. Alioꝵ
autẽ aĩalium quia nõ est ad conu̾sio¬
nem facilis corpulencia fetus plexq
ꝓdunt libidines matrũ q̃s cũ magnͣ
delectacõe conspeuerunt. Qͣ enmmitene¬
uora atq ut ita dixeum formabilior̃
sunt primordia seminũ. tam efficacit᷑
⁊ capacit̾ secuntur intencõem materne
aiẽ. Et que mea fcã est fantasia ꝑ cor¬
pus qd̵ cupide aspexit. Sunt exẽpla q̃
copiose cõmemorari poñt. s unũ suf¬
ficit de fidelissimis libris ꝙ fc̃cit iacob
et oues et capre uaros coloribz perẽt

Expanded text:
est, visio. Voluntas autem tantam vim habet copulandi haec duo, ut et sensum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorque materies, in similem speciem coloremque commutat. Licet videre corpusculum chamaeleontis ad colores quos videt facillima conversione variari. Aliorum autem animalium quia non est ad conversionem facilis corpulentia, fetus plerumque produnt libidines matrum, quid cum magna delectatione conspexerint. Quam enim teneriora, atque, ut ita dixerim, formabiliora sunt primordia seminum, tam efficaciter et capaciter sequuntur intentionem maternae animae, et quae in ea facta est phantasiam per corpus quod cupide aspexit. Sunt exempla quae copiose commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent,
Abbreviated transcription (Latin):
cat ͦ int̾ceptus extinguitur. cũ id̾e ma¬
neat aĩmus et eius intencõ lum̃ibus
amissisꝰ nõ hẽat quid̾e sẜum corꝑis qd̃
uidendo extrinsecus corꝑi adiungat
atq in eo iuso figat aspcm̃. nisi tñ ipõ
indicet se adepto corꝑis Eẜu. nec perire
potuisse nec minui. Manet .n. quidã
uidendi appetitus integer siue id pos¬
sit fieri suie non possit Hec gͥ tria corꝰ
qd̃ uidetur et ip̃a uisio et que utr̃qi
cõuingit intencõ maĩfesta sũc ad cogͦ¬

Expanded text:
uitur, cum idem maneat animus, et ejus intentio, luminibus amissis, non habeat quidem sensum corporis quem videndo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corpus quod videtur, et ipsa visio, et quae utrumque conjungit inten
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctum est et uidet᷑. Sensus gͦuł
uisio idest sẜus nõ formatus extrĩsecꝰ¬
est illud corpus qd̃ uidendo sentimus
quo sensus non ita formatur ut sẜus
sit. s⁊ ut uisio sit. nam sẜus et ante ob̾m
rei sẜibilis nisi eẽt in nob̃ nõ distaremꝰ
a cecis dum nich uidemus siue ĩtenebs
siue clausis lumĩbus. Hoc autẽ dista¬
mus qd̃ nobis inest. et non uidẽtibus qͦ
uidere possimus qui sẜus uocatur. Illis
uero non inest nec aliũde. nisi qd̃ qui eo
carent ceci appellantur. Itemq illa am-¬
mi intẽcio que mea reꝙͣ uidemus tenet
re uisibili natura differt. qñ quidẽ iste
tencõ. sẜus autẽ oculoꝵ nõ obaliud sẽ¬
sus corꝑis dr. nisi quia et ipĩ oculi mẽ¬
bra sunt corꝑis. Et qͣmuis nõ senciat
corpus examine. aĩa tñ cõmixta corꝑi

Expanded text:
conjunctum est et videtur; sensus ergo vel conjunctum est et videtur; sensus ergo vel visio, id est sensus formatus extrinsecest illud corpus quod videndo sentimus, quo sensus non ita formatur ut sensus sit, sed ut visio sit. Nam sensus et ante objectum rei sensibilis nisi esset in nobis, non distaremus a caecis, dum nihil videmus, sive in tenebris, sive clausis luminibus. Hoc autem distamus, quod nobis inest et non videntibus, quo videre possimus, qui sensus vocatur: illis vero non inest; nec aliunde, nisi quod eo carent, caeci appellantur. Itemque illa animi intentio, quae in ea re quam videmus sensum re visibili natura differt; quandoquidem isttentio: sensus autem oculorum non ob aliud sensus corporis dicitur, nisi quia et ipsi oculi membra sunt corporis: et quamvis non sentiat corpus exanime, anima tamen commixta corpori
Abbreviated transcription (Latin):
mã. siue quid aliud qđ uider oculis põt
Deinde iusio que nõ erat. priusꝙͣ rem
illam obiectã seu sui sentiremus. Ter¬
sensum detinet oculoꝵ idest aĩ intencõ
In hiis gͥ tribus non solum ẽ manifesta
distinctõ. s eciã discreta natura. Pri¬
mũ quippe illud corpus uisibile longe
alterius nature est qͣm ¶ẜus eculoꝵ qͦ sͥ¬
met intercedente fit iusio. Ipãq uisio que¬
quid aliud est quam sr̃us exea re q̃ sen¬
titur informatus apparet. Qͣuis re ui¬
sibili detracta nulla sit nec ulla oĩno ẽẽ
possit talis iusio si corpus nõ sit qd̾ ui¬
deri quesit. nullo mͦ tamẽ euisde̾ sb̃e ẽ
corpus quo formatur sus oculoꝵ cum
idem corpus iudetur et ipã forma que
ab eodem imprimitur sensui que uisio
uocat᷑ Corpus .n. a uisu in sua nat᷑a
sepabile est. sensus autẽ qui iam erat
in aĩante. eciam priusꝙͣ ud̾et qd̾ uidere
posset cum siłd iusibile ncurr̾et. uł ui¬
sio que fit in sẽu ex uisibili corꝑe cũ iã

Expanded text:
videri oculis potest; deinde, visio, quae non erat priusquam rem illam objectam sensui sentiremus: tersensum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, met incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea re quae sentitur informatus apparet? Quamvis re visibili detracta nulla sit, nec ulla omnino esse possit talis visio, si corpus non sit quod videri queat: nullo modo tamen ejusdem substantiae est corpus quo formatur sensus oculorum, cum idem corpus videtur, et ipsa forma quae ab eodem imprimitur sensui, quae visio vocatur. Corpus enim visum in sua natura separabile est: sensus autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre posset, cum in aliquid visibile incurrefit in sensu ex visibili corpore, cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ ĩ ceso illo senãte qͥ ascẽdit. Si eĩ
cũ ãt descẽdi̾t uestiat se ⁊ uestitꝰ ite¬
rũ ascẽdat. recte utiq dicimiͦ. Nemo as¬
cẽdit nͥ qͥ descẽdit. Nec uestẽ ꝯsidamꝰ
quã secũ leuauit s ip̃m ꝯͥ uestitus ẽ
solũ dicimͦ ascẽdisse. Nec eos audiamͦ
qͥ negãt ad dexterã pr̃is sede filiũ. Di¬

Expanded text:
 in caelum illo leuante, qui ascendit. si enim cum autem descenderit, uestiat se et uestitus iterum ascendat, recte utique dicimus: nemo ascendit, nisi qui descendit, nec uestem consideramus, quam secum leuauit, sed ipsum, qui uestitus est, solum dicimus ascendisse. \'Nec eos audiamus, qui negant ad dexteram patris sedere filium. di
Abbreviated transcription (Latin):
sa sit.Nõ pot̾ gͦ fieri ut illi ħ uideant
qͥ t̾renas cogitatões minis ĩtuẽtur ⁊
ad istas tenebras addũt adhuc fu¬
dianis excitare nõ cessãt. hnces ĩas
carnis affcibꝰ diffluẽtes rãꝙͣ ligna
hũore sagmata. In qͥbꝰ ignis funũ
solũ uomnit ⁊ hre flãmas lucidas nõ
pot̃. Et ħ quid̾ de õĩbꝰ heticis rectissiẽ

Expanded text:
lla sit. Non potest ergo fieri ut illi haec videant, qui terrenas generationes nimis intuentur, et ad istas tenebras addunt adhuc fudianis excitare non cessant; habentes animas carnis affectibus diffluentes, tanquam ligna humore saginata, in quibus ignis fumum solum vomit et habere flammas lucidas non potest. Et hoc quidem de omnibus haereticis rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulauit. S ⁊̃ petrũ ãbulare fecit.
Ita gͦ ⁊ post resurrectõem de corpore
suo fecit qd uosint. Si eĩ potuit añ
passionẽ clarificare illud sic̃ splen¬
dorẽ solis qͣre nõ potint ⁊ post passio¬
nẽ ad qͣntã uelset subtisitatẽ ĩ tp̃ris

Expanded text:
ambulavit, sed etiam Petrum ambulare fecit . Ita ergo et post resurrectionem de corpore suo fecit quod voluit. Si enim potuit ante passionem clarificare illud sicut splendorem solis ; quare non potuit et post passionem ad quantam vellet subtilitatem in temporis