comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consquens intellectus patet. qͥa de qͥbusdã conceditur.
s tam̃ hoc de paruis minimisq peccatis fieri posse cre¬
aindũ. ẽ: sic̃ . ẽ. assidius ociosus sermo. immoderatus
risus. uł peccatũ cure rei familiaris. qͦ uix sine culpa
uł ab ipsis agit᷑. qͥ culpa qͣliter debeat declinari sciurs:
ant in ñ gratib culpis error ignorantie. qͦ cuncta etiã
pꝰ mortẽ grauant: si ad huc in hac uita postas. mini¬
me fuerint relaxata. Hoc tam̃ sciendũ. ẽ: qͥa illic saltĩ
deminimis nichil qͥsq purgationis obtinebit: nͥ bomꝰ
hocactib in hac adhuc uita positꝰ. ut illic obtineat

Expanded text:
ditur. Sed tamen hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est: sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, et peccatum curae rei familiaris: quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur qui culpam qualiter declinari debeat sciunt: aut in non gravibus culpis errore ignorantiae; quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Hoc tamen sciendum est quia illic, saltem de minimis, nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut il
Abbreviated transcription (Latin):
credentes. qui & se penitentiã sẽꝑ accepturũ. & hanc
blasphemiã nũquã dicit. ẽẽ remittendã. credamus
hunc blasphemũ exigentib meritis. sic̃ nũquã ad
remissionẽ. itanec ad ipsos digne penitentie frua
eẽ. ꝑuenturũ ⁊ iuxta hoc qͦd ioħes ȩuangelista de
qͥb dã blasphemiȩ suȩ merito excecatis. ueracis-¬
sime scripsit. Propt̾ea ñ poterant credere: qͥa itetũ
dix̃ ysaias. Eoccecauit ocłos eoꝵ & induranit ecꝑ co.¬

Expanded text:
redentes, qui et se poenitentiam semper accepturum, et hanc blasphemiam nunquam dicit esse remittendam, credamus hunc blasphemum exigentibus meritis, sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum. Juxta hoc quod Joannes evangelista de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis, veracissime scripsit: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dnusa: ꝑstare.S quomͦꝰ concordia parue res crescunt:
se discordia maxime dilabunt᷑. Sigͦ sathanas pugnat
cont se. &e demon inmicꝰ. ẽ. demonis: deb̾et iã mundi
uenisse consũmatio: ne hab̾ent meo locũ adu̾sarie po¬
idtates qͣrũ int̾ se bellũ. pax hominũ. ẽ. Siaut̃ putatᷤ
oscribe & pharisci. qͦd recessio demonũ obedientia sit
npͥncipẽ suũ. ut hoĩes ignorantes fraudulenta simu¬
latione deludant: qͥd potestis dicere de corꝑorũ sani

Expanded text:
 divisa perstare; sed quomodo concordia parvae res crescunt, ita discordia maximae dilabuntur. Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio; ut non haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum, pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessio daemonum obedientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sani
Abbreviated transcription (Latin):
głosa dñatu: nc̃ postea ꝙͣ indum̃ suũ furore plebs ex.¬
arsit. & apłos eꝰ cũ credentiũ turba esfugauit. disce¬
dentiũ illic diuisione ñ stabit᷑ atq ita qͦd max conse-¬
cutũ. ẽ. ꝑ hanc diuisionẽ ciuitatis illiꝰ denuntiat᷑ exci¬
C̃ Qmͦ gͦ stabit regnũ eiꝰ: Dicti suꝑioris maliuolentia
qͦͥcũ inbelrebub hȩc agere loquebant᷑. eo iplo qͦ locu¬
tist᷑ genere condẽpnant᷑: ñ intelligentes confessos se
fiuisse belz ebub. eẽ. diuisũ. Et si ad diuisionẽ suã co¬
actus. ẽ. ut demon demones ꝑturbaret: & adu̾sus se
duisus ipse consisteret: hinc qͦ existimandũ. eẽ. płꝰ
meo qͥ diuiserit. qͣm inhis qͥdiuisi ft̃. in eẽ. uirtutis.
diuisione tali. ẽ. dissolutũ: & ñ poterit stare. s finẽ
habet. Hoc dicens. ex ipsorũ confessione uolebat
intelligi. qͦd in eum ñ ciedendo. in regno diaboli. eẽ.
delegissent: qͦd utiq adu̾sũ se diuisũ stare ñ poss.

Expanded text:
osa dominatu. Nunc posteaquam in Dominum suum furore plebis exarsit, et apostolos ejus cum credentium turbis effugavit, discedentium illinc divisione non stabit: atque ita, quod mox consecutum est per hanc divisionem, civitatis illius denuntiatur exci ergo stabit regnum ejus? Dicti superioris malevolentiam, quo eum in Belzebub haec agere loquebantur, eo ipso quo locuti sunt genere condemnantur, non intelligentes confessos se fuisse Belzebub esse divisum: et si ad divisionem suam coactus est, ut daemon daemonem perturbaret, et adversus se dieo qui diviserit quam in his qui divisi sint inesse virtutis. divisione est solutum, et non poterit stare, sed finem habet. Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse delegissent: quod utique adversum se divisum stare non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã bel qͥdem ipse. ẽ. bãal. zebub aut̃ musca uo¬
catur. Nec uixta quedã mendosa exemplaria.l.
littera. uł.d. infine. ẽ. nominis legenda: s.b. Bel
rebub gͦ bãal muscarũ. siue habens muscas int̾¬
p̃tatur: obsordes uidelicet immolatii cruoris:. ex
cuiꝰ spurcissimo ritu uł noĩe. pͥncipẽ demoniorum
cognominabant.

Expanded text:
. Beel ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Haec juxta quaedam mendosa exemplaria, l, littera, vel d in fine est nominis legenda. Sed b, beel, zebub, aut vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant.
Abbreviated transcription (Latin):
rime uirtutes eiꝰ: qͥa ñ egissent penitentiã. Ex ꝓbrato
ciuitatũ chororam. & bechsaida. & capharnaum.
capituli huiꝰ titulo panditur: qͦd ideo ex probrauert
eis: qi post factas uirtutes & signa. qͦm pluruna. non
egert̃ penitentiã. Ne tͥ cororain: ue tͥ bechsaida. Cor¬
rai quȩ interp̃tatur mysteriũ meũ. & dechsaida
quȩ domꝰ fructuũ uł domꝰ uenatorũ dr̃. sic̃ & caphar¬
naum. atq tyberias qͣm ioħes noĩat. ciuitates sura
galilex. sitȩ inlittore laci genesarech. qͥ iordane flncu¬
te efficit᷑: ab euangelistis etiam mare galilex. uł ma¬
re tyberiadis appellat᷑. Plangit gͦ dñs ciuitates. iͥ
qͦndã misteriũ dĩ tenuert̃. & untutũ iã fsuctũ gigil¬
re debuert̃ : inqͦs & spir itales uenatores missi sunt.
qͦd post tanta miracula atq uirtures ñ penitueritse
peioresq gentilib qͥ naturale solũmͦ ius dissipant.
pꝰ descripte legis contẽptũ. filiũ quoq di canculãs

Expanded text:
rimae virtutes ejus, quia non egissent poenitentiam. Exprobratio civitatum Chorozain, et Bethsaidae et Capharnaum, capituli hujus titulo panditur. Quod ideo exprobraverit eis, quia post factas virtutes et signa quamplurima, non egerint poenitentiam. Vae tibi, Chorozain; ozain, quae interpretatur mysterium meum, et Bethsaida, quae domus fructuum vel domus venatorum dicitur, sicut et Capharnaum, atque Tiberias, quas Joannes nominat, civitates sunt Galilaeae, sitae in littore laci Gennesareth, qui Jordane fluente efficitur, et ab evangelistis etiam mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis appellatur. Plangit ergo Dominus civitates quae quondam mysterium Dei tenuerunt, et virtutum jam fructum gignere debuerunt: in quas et spiritales venatores missi sunt, quod post tanta miracula atque virtutes non poenituerunt, pejoresque gentilibus qui naturale solummodo jus dissipabant, post descriptae legis contemptum, Filium quoque Dei conculcare
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Here stultos int̾ficit iracundia: & paruulos oc¬
cidit inuidia. Nos aut̃ tropologite ĩstruit: ut cũ ali¬
erat in ipso impleti: ut innocentia & mansnetudo qꝰ.
qi farmã serui accepit. & habitu. ẽ. inuentꝰ ut hõ. S

Expanded text:
citur: Vere stultos interficit iracundia, et parvulos occitur: Vere stultos interficit iracundia, et parvulos occidit invidia . Nos autem tropologice instruit, ut cum alierat in ipso impleri, ut innocentia et mansuetudo ejus quia formam servi ac
Abbreviated transcription (Latin):
gus undecũq collectum. unaninia illũ dilectione
scquunt᷑. Illi uidentes oꝑa uirtutũ eiꝰ. & uerba doc¬
itut᷑ ualebant: isti opinione tantũ ducti uirtutum
eiꝰ coniesto agmine p̃maximoaieniunt ad audiendũ
cũ opẽq salutis flagitandã. Unde max suȩ uolunta¬
tis ac desid̃ii conseqͥ merent᷑ esfectũ: plurimis ã dño
sanatis. ut in seqͥntib legit᷑. Ubi & exemplũ dedit
suis: si in una eiuitate ꝑsccutionẽ paterent᷑ in alterã
sugiendi. Deniꝙ paulus exemplo simul & p̃cepto
dñ edoctus. fugit e damasco. uͥ insidiis appecabatur
pͣuoꝵ: s inde digressus in numeros alibiqͥ se ad pie¬
nifestũ eum facerent. Pcepit eñ hoc ñ ꝓpt̾ timorẽ
mortis. ne forte ꝓditus iã occideret᷑. cui erat in potes¬
tate anima sua: s paredo iudeis. ne ipsi inuidia
trucidarent᷑. in nocentẽ ꝑsequendo. de qͥb alibile-¬

Expanded text:
gus undecunque collectum unanima cum dilectione gus undecunque collectum unanima cum dilectione sequuntur. Illi videntes opera virtutum ejus, et verba docpersequerentur, volebant. Isti opinione tantum ducti virtutum ejus, congesto agmine permagno veniunt ad audiendum eum, opemque salutis flagitandam. Unde mox suae voluntatis ac desiderii consequi merentur effectum, plurimis a Domino sanatis, ut in sequentibus legitur. Ubi et exemplum dedit suis, si in una civitate persecutionem paterentur, in alteram fugiendi. Denique Paulus exemplo simul et praecepto Domini edoctus, fugit ex Damasco, ubi insidiis appetebatur pravorum. Sed inde digressus, innumeros alibi, qui se ad pienifestum eum facerent. Praecepit enim hoc non propter timorem mortis, ne forte proditus jam occideretur, cui erat in potestate anima sua, sed parcendo Judaeis, ne ipsi invidia trucidarentur innocentem persequendo; de quibus alibi di
Abbreviated transcription (Latin):
nbos. calicem porrigens. & cȩcera quȩ uictin necessaria
siuite Si gͦ manũ extendere: & alim̃ta subleuare.
uł potũ insabbato ñ. ẽ. criminis: cur hoc mali
anguant. quod ipsi facere cogunt᷑. p̃ sertim cũ iste
ceñtarꝰ nichil tale portauerit. s ad p̃ceptũ dñi so¬
st̃ omĩa: sabbo laborare poterat conuinci. cxuiii.¬
ũc aut̃ sciens: secessit inde. Sciens in sidias eorũ. qͦd uel¬
lent ꝑdere saluatore suũ: recessit inde ut phariseis con¬
ta se occasionẽ impiecatis auferret. Secessit quasi ho¬
mo fugiens ꝑsequentiũ insidias: qͥa neq ad huc ue-¬
netat hora passionis el: neq extra ierłm fuit locus
passionis. Secessit fugiens sese odio ꝑsequentes: s
ibi acessit. ubi plures inuenit scle ꝑamorẽ seqͣntes.
Nã seqͥt᷑. Et setuti st̃ eũ multi: & curauit eos om̃s.
fece pharisei magistri uidelicet plebis unanimo do-¬
minũ consilio ꝑdere qͦrunt: at turba indocta & uul¬

Expanded text:
e victui necessaria sunt? Si ergo manum extendere et alimenta sublevare vel potum in sabbato, non est criminis: cur hoc in alio arguunt quod ipsi facere coarguuntur, praesertim cum iste caementarius nihil tale portaverit, sed ad praeceptum Domini sosunt omnia, Sabbato laborare poterat convinci. Jesus autem sciens, secessit inde. Sciens insidias eorum, quod vellent perdere Salvatorem suum, recessit inde, ut Pharisaeis contra se impietatis occasionem auferret. Secessit quasi homo, fugiens persequentium insidias, quia neque adhuc venerat hora passionis ejus, neque extra Jerusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio persequentes, sed ibi accessit ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur: Et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes. Ecce Pharisaei, magistri videlicet plebis, unanimo Dominum consilio perdere quaerunt; at turba indocta et vul
Abbreviated transcription (Latin):
tatus: s impigri deuotio cordis. & religiosa m̃bro¬
rũ designatur agilitas. Quotiens excidia uł facta
abhoste uł fugienda ꝓpħarũ lam̃ta resonabant:
& ne sic auditores. adpenitentiȩ remedia confuge¬
re curabant. Canit psalmista. Exultate deo ad¬
nitori nr̃o: iubilate dõ iacob. Sumite psalmũ: &
date tympanũ. & cet̾a. S quid seqͥt᷑e Et ñ audiuit¬

Expanded text:
tatus, sed impigri devotio cordis, et religiosa membrotatus, sed impigri devotio cordis, et religiosa membrorum designatur agilitas. Quoties excidia vel facta ab hoste, vel fienda prophetarum lamenta resonabant, et nec sic auditores ad poenitentiae remedia confugere curabant. Canit Psalmista: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob, sumite psalmum, et date tympanum , et
Abbreviated transcription (Latin):
mantes coeqͣlib dicunt. cecinimꝰ uob. & non sal¬
is̃. tastis. lam̃tauimnꝰ & ñ planxistis. Generatio iudeoꝵ
comparat᷑ pueris sendentib inforo: qͥa doetoes
olim ꝓphetas accipiebat. de quib dr̃. Ex ore infantium
& lactentiũ ꝑfecisti laudem. Et alibi. Declaratio sermo¬
nũ tuoꝵ illuminat me. & irtellectũ dat pariulis.Idẽ.
humilib spu. Forum autẽ dominicum. uł synagoga.
uł ipsa. ẽ. ierłm: inqua p̃ceptorũ celestium iura re¬
condebant᷑. Ubi ad inuicẽ uxta lucã. siue uixta
hunc matheũ adcoequales suos loquebant᷑: quia
generis gentisq suȩ popłis. patria cotidie uoce sole¬
bant exꝓbrare. qͦd nec psalmis pͥmo dãuiticis ad¬
lecti. nec threnis postea correpti. uoluerint annue¬
re ꝓpħici s. qͦtiens uictoria de hoste uł futura p̃ci¬
nebat᷑ uł facta recolebat᷑: nec ad laudes nec ad
untutis oꝑa consenticbant assurgere. Nã saltatio¬
nis uerbo. ñ astrionicis motib sinuati corꝑis ro¬

Expanded text:
mantes coaequalibus dicunt: Cecinimus vobis, et non saltastis; lamentavimus, et non planxistis. Generatio Judaeorum comparatur pueris sedentibus in foro: quia doctores olim et prophetas accipiebat, de quibus dicitur: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ; et alibi: Declaratio sermonum tuorum illuminat me, et intellectum dat parvulis , id est, humilibus spiritu. Forum autem Dominicum vel Synagoga vel ipsa est Jerusalem, in qua praeceptorum coelestium jura recondebantur, ubi ad invicem juxta Lucam, sive juxta hunc Matthaeum, ad coaequales suos loquebantur: quia generis gentisque suae populis patria quotidie voce solebant exprobrare quod nec psalmis primo Davidicis allecti, nec threnis postea correpti voluerunt annuere propheticis. Quoties victoria de hoste vel futura praecinebatur, vel facta recolebatur, nec ad laudes, nec ad virtutis opera consentiebant assurgere. Nam saltationis verbo non histrionici motus, sinuati cor
Abbreviated transcription (Latin):
lib : uerꝰ scilicet dd: uir scđ̾m cor dñi inuentꝰ. qͥ fecit
om̃s uoluntates eiꝰ. Electus. ẽ. eñ in opꝰ qͦd nemo aliꝰ
fecit: ut redimeret genꝰ humanũ. & pacificaret
mundũ cũ dõ. Qndo enĩ ipse eligit᷑. hõ. ẽ: qͣndo eli¬
git ds. ẽ. Induab qͥdẽ naturis: una ꝑsona. ẽ. xp̃c.
In ipso aut̃ bene cõplacuit sͥ anima di: qͥa ipse soł
ẽ. agnꝰ sine peccati macła. de qͦ & paterna uax dicit.
hic.ẽ. filiꝰ m̃s dilectus: in qͦ mͥ bene cõplacui. Ponã
tiabit. Exꝑsona patris: hoc ꝑopb̃am ar. dp̃c qͥ ppe

Expanded text:
d, vir secundum cor Domini inventus, qui fecit omnes voluntates ejus . Electus est enim in opus quod nemo alius fecit, ut redimeret genus humanum et pacificaret mundum cum Deo: quando enim ipse eligitur, homo est; quando eligit, Deus est. In duabus quidem naturis una persona est Christus. In ipso bene complacuit sibi anima Dei, quia ipse solus est agnus sine peccati macula, de quo et paterna vox dicit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. Ponam tiabit. Ex persona Patris hoc per prophe
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ struem inceͥdio concremantes: & urcta alterius
puangeli fidẽ. curtumcidentes paruuilos in sabatõ
no dum aliam legẽ seruare cupitis. sabbatũ destruatis.
sunqͥm autẽ leges dei sibi contarie sunt. Et prudent̃
abimnelech dicit exempla secutos: uerũ autẽ & absc
ncressitatis obtentu. sabbati p̃uaricationẽ in ipsos
refert. qͥ calũ pniam fecerant. Dico aut̃ uob̃: qͥa tẽplo
maioi.ẽ. hic. In hac sententia euangelũ. particula
hni.ñ. ẽ. ꝓnom̃: s aduerbium loci. Et significat:
qͥs templo maior sit locꝰ. qͥ d nm templi tenebat. Ac
ñ diceret. Si figurale templũ potuit defendere sac̃¬
dotes sͥ seruientes: cur spiritale ñ potest defendere
discipłos sͥ credentes: Ostendit eñ qͥa ꝑse ipsũ in
apł̃ica doctrina popło legis infidelit̾ ociante. salꝰ
culpa ȩuangłica fides operet᷑ inxp̃o. Atq ut osten¬
deret omnẽ rerũ efficientiã speciem futuri oꝑis con-¬

Expanded text:
norum struem incendio concremantes, et, juxta alterius norum struem incendio concremantes, et, juxta alterius Evangelii fidem, circumcidentes parvulos in sabbato: ut dum aliam legem servare cupitis, sabbatum destruatis. Nunquam autem leges Dei sibi contrariae sunt. Et prudenterAchimelech dicit exempla secutos; verum autem et absque necessitatis obtentu sabbati praevaricationem in ipsos refert, qui calumniam fecerant. Dico autem vobis quia templo major est hic. In hac sententia Evangelii particula hic non est pronomen, sed adverbium loci, et significat quod templo major sit locus qui Dominum templi teneat; ac si diceret: Si figurale templum potuit defendere sacerdotes sibi servientes, cur spiritale non potest defendere discipulos sibi credentes? Ostendit enim quia per se ipsum in apostolica doctrina, populo legis infideliter otiante, salus culpa, evangelica fides operetur in Christo. Atque ut ostenderet omnem rerum efficientiam speciem futuri operis con
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ alios duodecim panes adiciebatur. Qua hora suꝑ¬
ueniens dauid: panes consecratos accepit. Net non¬
& ad sabbati sollennitatẽ accedebant neomeniarũ
dics: quib inconuiuio requisitꝰ fuit ex aula regia.
figurate autẽ qͦd d̃ & pueritiꝰ panes accepere sc̃ĩfi¬
catos: ostendit sacenlotalẽ cibum adusũ transiutũ
auxꝰ. ẽẽ. popłorum⁊ siue quod om̃s uitã sacerdotalẽ debe¬
mus uitari. siue quia om̃s filii eccl̃is saccradotes sunt¬
Ungim᷑ eñ insacerdotium scm̃: offerentes nosmec iplos
dõ hostias spiritales.
Aut non logistis in lege. qͥa sabbatis sacerdotes in
templo sabbatũ uiolant. & sine crimine ft̃: Calũp¬
niamini inqͥt discipsos meos. cur ꝑsegetes transeu¬
tes spicas triuerint & hoc fecer int famis necessita¬
te cogente: tũ ipsi sabbatũ uioletis intem plo immo¬
lantes uictimas cedentes tauros: holo causta suplig¬

Expanded text:
super alios duodecim panes adjiciebatur; qua hora supsuper alios duodecim panes adjiciebatur; qua hora superveniens David panes consecratos accepit. Nec non ad abbati solemnitatem accedebant Neomeniarum dies, quibus in convivio requisitus fuit ex aula regia. Figurate autem, quod David et pueri ejus panes accepere sanctificatos, ostendit sacerdotalem um esse populorum, siue quod omnes uitam sacerdotalem debemus imitari siue quia omUngimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spiritales. Aut non legistis in lege quia sabbatis sacerdotes in templo sabbatum violant et sine crimine sunt? Calumniamini, inquit, discipulos meos cur per segetes transeuntes spicas triverint, et hoc fecerint famis necessitate cogente, cum ipsi sabbatum violetis in templo immolantes victimas, caedentes tauros, holocausta super lig
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ sacrificiũ. de famis ꝑiculo homines liberare:
quã dõ offerre sacrificium. Hostia enĩ dõ placabił.
hominum salus. ẽ. Opponit gͦ dñs. & dicit. Si &
dauid sc̃s. ẽ. & abimelech pontifex ã uob̃ ñ rep̃hen¬
dit᷑. s legis uterq mandatũ ꝓbabili excusatione
trans gressi st̃. & fames incausa. ẽ. cur eandẽ fam̃
ñ ꝓbatis in apłis. quã probatis incȩteris: qũaqũa
& in hoc multa distantia sit. Isti spicas in sabbato
manu confricant: illi panes comederunt leuiticos¬
da so quebant᷑ eñĩ panes ꝓpositionis ante sabbatunt¬
& sabbato mane oblati suꝑ sacrã mensã ponebant᷑
bis seni ad alterutros conu̾siduab patenis aureis
suꝑpositis thure plenis. qͣ ꝑmanebant usq ad ale¬
ud sabbatũ: & tunc ꝓillis alii deportabant᷑: illiuͦ
sacerdotibus. exhibebant᷑. Et thure in censo inigne sa¬
cro in quo om̃ia holocausta fieri solebant: aliud thus

Expanded text:
et non sacrificium , de famis periculo homines liberare et non sacrificium , de famis periculo homines liberare quam Deo offere sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit ergo Dominus, et dicit: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa est, cur eamdem famem non probatis in apostolis, quam probatis in caeteris? Quanquam et in hoc multa distantia sit. Isti spicas in sabbato manu confricant, illi panes comederunt Leviticos. Coquebantur enim panes propositionis ante sabbatum, et sabbato mane oblati super sacram mensam ponebantur, bisseni ad alterutros conversi, duabus patinis aureis superpositis, thure plenis, quae permanebant usque ad aliud sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur: illi vero sacerdotibus exhibebantur, et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fieri solebant, aliud thus
Abbreviated transcription (Latin):
sorib displicet. s adño sabbati ꝓbat᷑: qͥa qͥ solã
littere suꝑficiẽ sequunt᷑. nec uerã m̃tium refectio¬
nẽ nosse. nec adint̾nam ꝑuenire animarũ reqͥ¬
em norunt. Unde temeritas eoꝵ merito ueritatis
ore confunditur: dũ subditur. At ille dixit eis.
Non legistis quid fecerit d qͦndo esurit & qͥ cũ eo
erant: qͦmodo intrauit indomũ dĩ. & panes pro¬
positionis comedit. quos ñ licebat ei manducare.
neq his qui cũ eo erant nͥ solis sacerdotib: Ad c̃¬
futandã calũpniam phariscoꝵ. ueteris recordat᷑
hystoriȩ. qͣndo dauid fugiens saulem uenit in
nobe. & ab abimelech sacerdote susceptus. pos¬
tulauit cibos: qͥ cũ panes laicos ñ haberet. de¬
dit ei conseciatos: quib ñ licebat uesci. nͥ solis
sacerdotib & leuitis. Et hoc tantum interrogaut
si mundi essent pueri a mulierib: & illo responden¬
te ab heri & nudius tertius. ñ dubitauerit panes
dare: meliꝰ arbitratꝰ ꝓpħa dicente. Miscdĩã uolo

Expanded text:
cet, sed a Domino sabbati probatur: quia qui solam litterae superficiem sequuntur, nec veram mentium refectionem nosse, nec ad internam pervenire animarum requiem norunt. Unde temeritas eorum merito Veritatis ore confunditur, dum subditur: At ille dixit eis: Non legistis quid fecerit David, quando esuriit, et qui cum eo erant: quomodo intravit in domum Dei, et panes propositionis comedit, quos non licebat ei manducare, neque his qui cum eo erant, nisi solis sacerdotibus? Ad confutandam calumniam Pharisaeorum, veteris recordatur historiae: quando David fugiens Saulem venit in Nobe, et ab Achimelech sacerdote susceptus, postulavit cibos; qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis . Et hoc tantum interrogavit, si mundi essent pueri a mulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericordiam volo,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ eñi asꝑitate aristarũ quȩ horrent. uelant᷑ gra¬
na tritici quȩ reficiunt: ita sepe sub ea quȩ uide¬
bat᷑ uilitate littere. tegunt᷑ dona diume dilectio¬
nis: quȩ m̃tes fideliũ esurientes sitientesq iustici.

Expanded text:
Sicut enim asperitate aristarum, quae horrent, velantur graSicut enim asperitate aristarum, quae horrent, velantur grana tritici quae reficiunt, ita saepe sub ea quae videbatur vilitate litterae, teguntur dona divinae dilectionis, quae mentes fidelium esurientes si
Abbreviated transcription (Latin):
iam ad messem. & qui mecit mercedẽ accipiet: cum
doctores sc̃i eos quios infide ueritatis instituere qͣrunt
cura pie sollicitudinis inspiciunt: & qualiter ꝑtran¬
seunt. panẽ uite inuenire desiderant. hoc. ẽ. adilla
curant uerba ꝑuenire. qͥb ampliorẽ in se sui condi¬
toris a morẽ incendant. Et hoc insabbatis: cũ sopita
mente ã turbulentis cogitationib uacare gaudent.
& uidere quã suauis. ẽ. dñs: quãq beatꝰ uir qͥsperat
in eũ: assũptoq pietatis & humilitatis habitu. ad
requiẽ anmarũ suarũ ad tingere contendunt. Hel¬
lunt spicas. quȩ forte occurrunt: & tãdiu uersans
manib contritasq purgant. donec adescã ꝑue¬
niant: cũ testimonia scͥpturarũ ad quȩ legentes
ꝑueniunt meditando assumunt: & tamdiu scru¬
tatione sedula discutiunt: donec ineis medullã
dilectionis qͤ latere uidebat᷑. inuenientes extͣhant.

Expanded text:
jam ad messem, et qui metit, mercedem accipiet, cum jam ad messem, et qui metit, mercedem accipiet, cum doctores sancti eos quos in fide veritatis instituere quaerunt, cura piae sollicitudinis inspiciunt, et qualiter seunt, panem vitae invenire desiderant, hoc est ad illa curant verba pervenire quibus ampliorem in se sui Conditoris amorem incendant. Et hoc in sabbatis, cum, sopita mente a turbulentis cogitationibus, vacare gaudent et videre quam suavis est Dominus, quamque beatus vir qui sperat in eo , assumptoque pietatis et humilitatis habitu, ad requiem animarum suarum attingere contendunt: vellunt spicas quae forte occurrunt, et tandiu versant manibus contritasque purgant, donec ad escam perveniant: cum testimonia Scripturarum, ad quae legentes perveniunt, meditando assumunt, et tandiu scrutatione sedula discutiunt, donec in eis medullam dilectionis, quae latere videbatur, invenientes extrahant.
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ pat̃ nr̃ benclictus ait. ñ. ẽ. nͥ augusto mitio
incipienda. Erocessu uͦ conu̾sationis & fida dila-¬
tato corde: menarrabili dilectionis dulcedine cur-
bonũ uelle. malũ nolle: amare orñs. odisse nullũ
gt̾na conseqͥ. p̃sentib ñ capi: nolle inferre alteri.
qͦd sibi ipsi ꝑpeti sit molestum:xxi.
riiii. IN illo tempore. abiit iĩc sabbato ꝑsata: discipłi au¬
cẽ eiꝰ esurientes cepert̃ uellere spicas. & manducate.¬
iciꝵ. Ut inalio quoq euangelista legimꝰ: ꝓpt̾ nimiam
cum. & ideo qͥsi homines esuriebant. Qd autem
spicas segetum manib confringebant. & mediã
consolabant᷑. uitȩ austerioris indiciũ. ẽ. ñ p̃para
uatoris. litterã sabbati. destruunt aduersum
ebionitas: qͥ cũ cȩteros recipiant a płos. paulum
qͥsi transgressorẽ legis repudiant. Oystice aũt
discipłi ꝑsata transeunt. illa uidelicet de quib dñs ait.
leuate ocłos urõs. & uidete regiones. quia albe sunt

Expanded text:
us ait, non est nisi angusto initio incipienda, processu vero conversationis et fidei dilatato corde, inenarrabili dilectionis dulcedine curribonum velle, malum nolle, amare omnes, odisse nullum, aeterna consequi, praesentibus non capi, nolle inferre alteri quod sibi ipsi perpeti sit molestum.abiit Jesus sabbato per sata, discipuli autem ejus esurientes coeperunt vellere spicas et manducare. Ut in alio quoque evangelista legimus, propter nimiam cum, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confringebant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatvatoris litteram sabbati destruunt, adversum Ebionitas, qui, cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Mystice autem apostoli per sata transeunt, illa videlicet de quibus Dominus ait: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs. enĩ cudis: os loqͥtur. Humanũ qͥdẽ iudiciũ sepe fallit: qͥa
cor ꝑocimi nescit. nͥ ex ore ce oꝑe pensare. Dm̃ aut̃ ipsũ
opꝰ &e sermones nrõs qͦs cordis osloqͥtur iudicat: qͥ exqͣ
intentione ꝓmant᷑ u̾ba ñ ignorao. cxxu.¬
Doñ hõ: de bono chesauro ꝓfert bona. Et malus hõ:

Expanded text:
 enim cordis os loquitur. Humanum quidem judicium saepe fallit, quia  enim cordis os loquitur. Humanum quidem judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare. Dominus autem ipsum opus, et sermones nostros quos cordis os loquitur, judicat, qui ex qua intentione promantur verba non ignorat. Bonus homo de bono thesauro profert
Abbreviated transcription (Latin):
Utima uͦ ꝑpetrata passione ac resurrectione sua: hu¬
manũ genꝰ qͦd ꝑpomũ uecitũ in morte concidit. sua
giã aduitã crexit. E contrario uͦ arbor mala diabolus
c. & om̃s qͥadeũ ꝑtinent:. Hoc. ẽ. scribe & pharisci. &
heretiti. atq scismatici. & cȩteri iniqͥ: qͥ ex illa pessima
radice pululant. Horũ gͦ fructus. ẽ. inuidia detractio:
ꝑsetutio. blasphemia. heresis. p̃cipitiũ mortis. & uo¬
iago peccatorũ. Sic̃ eñ istȩ due arbores distant genere.
sta distant & germine. Unde & seqͥt᷑. Progenies uiꝑa¬
rũ : qͣmͦ potestis bona loqͥ. cũ sitis malie Progenies ui
parũ eos dicit: qͥa diaboli filios cos appellat. In tantũ
em̃ qͥs filĩ ciꝰ. ẽ inqͥntũ eũ peccando muitat᷑. d em̃ dicit
qͣm potestis bona loqui cũ sitis mali: ostendit illos arbo¬
r̃c malã & tales afferrt fructus blasphemiȩ redundan¬
tes. qualia habeant semina diaboli. Exhabundantia¬

Expanded text:
ultime vero, perpetrata passione ac resurrectione sua, huultime vero, perpetrata passione ac resurrectione sua, humanum genus, quod per pomum vetitum in mortem concidit, sua gratia ad vitam erexit. E contrario vero arbor mala diabolus est et omnes qui ad eum pertinent, hoc est scribae et Pharisaei, et haeretici, et schismatici, et caeteri iniqui qui ex illa pessima radice pullulant. Horum ergo fructus est invidia, detractio, persecutio, blasphemia, haeresis, praecipitium mortis et vorago peccatorum. Sicut enim istae duae arbores distant genere, ita distant et germine. Unde et sequitur: Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui tantum enim quis filius ejus est, in quantum eum peccando imitatur. Quod enim dicit: Quomodo potestis bona loqui cum sitis mali, ostendit illos arborem malam, et tales afferre fructus blasphemiae redundantes, qualia habeant semina diaboli. Ex abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
Aot facite arborẽ bonã. & fructũ eiꝰ bonũ: aut
facite arborẽ malã & fructũ eiꝰ malũ. Siqͥdẽ: ex fruc¬
luarbor agnoscit᷑. Constringit eos sillogismo qũe greci
uocant. apcnon. nos ineuitabile possumꝰ appellare: qͥ
nnt̾rogatos hinc inde concludit. & utiq cornu p̃mit.
Sunqͥt diaboł malus. t̃. bona oꝑa facere ñ potest. Si
ant̃ bona st̃ qͦ facta cernitis. seqͥt᷑ ut ñ sit diabolus qͥ¬
cafacit. Neq eñi fieri põt: ut exmalo bonũ. aut exbo¬
no oriat᷑ malũ. Mystice aut̃ arbor bona xp̃c. ẽ: de quo
psalmista ait. Erit tanqͣm lignũ qͦd plantatũ. ẽ. secus
decursus aqͥtũ: qͦd fructũ suũ clabit intẽpore suo. Dedit
gͦ hoc lignũ fructũ in tẽpore suo id ÷ in tẽpore incarna¬
tionis sue: qͦndo euangłium p̃dicauit. miracula mul-¬
ta ficit sanitates infirmantib impendit̾. scͥpturarũ
intelligentiã tribuit: tenebris infidelitatis & pecca¬
toꝵ excecatos. fidei & ueritatis lumine illustrauit.

Expanded text:
arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. Siquidem ex fructu arbor agnoscitur. Constringit eos syllogismo, quem Graeci vocant ἄφυκτον, 82 nos inevitabilem possumus appellare: qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si, inquit, diabolus malus est, bona opera facere non potest. Si autem bona sunt qea facit: neque enim fieri potest ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. Mystice autem arbor bona Christus est, de quo Psalmista ait: Erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo . Dedit empore incarnationis suae, quando Evangelium praedicavit, miracula multa fecit, sanitates infirmantibus impendit, Scripturarum intelligentiam tribuit, tenebris infidelitatis et peccatorum obcaecatos fidei et veritatis lumine illustravit;
Abbreviated transcription (Latin):
crt̃ ur̃i. Dyx̃ hoc utiq de discipłis suis: illiꝰ popłi
filis. Qͥ certe discipłi dñi nr̃i iħu xp̃i. bene sibi c̃¬
suĩ fuerant. nichil se malarũ artiũ abono magil-¬
tro didicisse: ut in pͥncipe demonioꝵ eicerent demone̾.Ideo
mundt̃i qͥbꝰ ñ artificiosa malignitã s scã sĩplicitaᷤ mec iurtu¬
tis apparet: ipsi testes mei: iudices ert̃ ur̃i. Alit̾. filios
iudeoꝵ exorcistas gentis illiꝰ ex more significat: qͥ ad
inuocationẽ eiciebant demones. Et coartat eos int̾¬
si expulsio inqͥt demonũ infiliis ur̃is. dõ ñ demoni¬
bꝰ deputat᷑: qͣre inme id. ẽ opꝰ ñ eandẽ habeat causã:¬

Expanded text:
vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis suis, illius populi filiis, qui certe discipuli Domini Jesu Christi bene sibi conscii fuerant, nihil se malorum artium a bono Magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo, mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei judices erunt vestri. Aliter Filios Judaeorum exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones. Et coarctat eos intesi expulsio, inquit, daemonum in filiis vestris, Deo, non daemonibus, deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causa
Abbreviated transcription (Latin):
adinferna descendes. qi cont᷑ p̃dicationc̃ meã suꝑbis-¬
sime restitisti: uł idõ qͥa exaltata es usq adcelum
habens pͥuilegiũ. maiorib plectiris supplitiis qͦd
his qͦq credere noluisti. In capharnaum aut̃ qͦ int̾¬
Quia simsodomis facte fuissent uirtutes. qͦ fac¬
te sc̃ inte: forte mansissent usq in hunc dĩe. Omoris
mainis iniusticiȩ ierłm: cum illa exemplis loch non
fuerit correcta: & ista filii dĩ uerb̃ & miraculis semꝑ
extiterit ingrata: immo ꝓpħas. nec ñ & ipsũ salua¬

Expanded text:
ad inferna descendes, quia contra praedicationem meam superbisad inferna descendes, quia contra praedicationem meam superbissime restitisti, vel ideo quia exaltata es usque ad coelum habens privilegium, majoribus plecteris suppliciis, quod his quoque credere noluisti. In Capharnaum autem, quae inteQuia si in Sodomis factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, forte mamajoris injustitiae Hierusalem, cum illa exemplis Lot non fuerit correcta, et ista Filii Dei verbis et miraculis semper exstiterit ingrata. Imo prophetas nec non et ipsum Salva
Abbreviated transcription (Latin):
da significat: incinere aũt mortis cansideratio¬
nẽ ꝑquã tota humani generis massa in puluerẽ
ẽ redigenda demonstrat. Notandũ aut̃: qͦd tyrus
metropolis. ẽ. phenicis intribu neptalim. Hȩc qͦn¬
dlã insula fuit posita alto mari: qͣ nc̃. ẽ. contigua
t̾s. Sydon quoq urbs. ẽ. phenicis insignis. olĩt̾minꝰ
chanancorꝵ. ad aqͥlonẽ respiciens: & pea regionis u¬
des. Cecidit aut̃ insortẽ trib aser: s ñ eam possedit:
qͥa hostes nequaqͣm ualuit expellere. Int̾pretantur
aut̃ tyrꝰ angustia. & sidon uenatio: & significant
gentes. qͦs uenatot diabolus inangustia peccaticõp̃¬
hendit ⁊ s saluator iħc ꝑeuangłium ab soluit. Et tu
apharnaũ nũqͥd usq ad celũ exaltaberis: usq in
infernum descendes. In altero exemplari repperimꝰ. &
tu capharnaum. qͦnsq adclũ exaltata. esusq adm
ferna descendisti. Et. ẽ. duplex intelligentia uł icdco

Expanded text:
da, significat; in cinere autem mortis consideratioda, significat; in cinere autem mortis considerationem, per quam tota humani generis massa in pulverem est redigenda, demonstrat. Notandum autem quod Tyrus metropolis est Phoenicis, in tribu Nephthalim. Haec quondam insula fuit posita alto mari, sed nunc contigua terrae. Sidon quoque urbs est Phoenicis insignis, olim terminus Chananaeorum, ad aquilonem respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser, sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellere. Interpretantur autem Tyrus angustia, et Sidon venatio, et significant gentes quas venator diabolus in angustia peccati comprehendit, sed Salvator Jesus per Evangelium absolvit Et tu, Capharnaum, nunquid usque ad coelum exaltaberis? an usque in infernum descendes? In altero exemplari reperimus: Et tu, Capharnaum, quae usque ad coelum exaltata es, usque ad inferna descendisti. Et est duplex intelligentia: vel ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hodie dictũ saluatoris: qͥa scilicet cororaim & bechsai¬
da p̃sente dño credere noluert̃: tẏrus aut̃ ac sydon
&eqͦndã d̃ ac salomoni amice fuere: & post ȩuan¬
gelitantib xp̃i credidere discipłis : tantaq fidẽ de-¬
uotione suscepert̃. ut paulũ apłm tyro ab euntẽm
cuncti ciues cũ uxorib & filiis. usq foras ciuitatem
ꝓscqͥrent᷑: pulcherrimoq spectaculo tanta bominum
multitudo. paucissimos hospites. s ꝓfide. xp̃i carissi¬
mos. adnaues usq ualefactura deduceret. S quare ñ
ołm his qͥ credere potuert̃ uerũ iudeis qͥ credere no¬
luert̃. sit euangelitatũ: ipsiꝰ. ẽ. scire cuiꝰ uniu̾se uiȩ
nidee fines ñ excedere: ne ustam pbariseis & sa¬
cerdotib occastonẽ ꝑsecutionis daret. Sane qͦd
dñs ait incilicio & cinere peniterent: incilicio qͦd
de pilis caprarũ contexit᷑ asꝑã peccati pungentis
memoriã. qͥ indie iudicii sinistra pars.ẽ. inducen¬

Expanded text:
hodie dictum Salvatoris, quia scilicet Corozaim et Bethsaida praesente Domino credere noluerunt. Tyrus autem ac Sidon, et quondam David ac Salomoni amicae fuere, et post evangelizantibus Christi credidere discipulis. Tantaque fidem devotione susceperunt, ut Paulum apostolum Tyro abeuntem cuncti cives cum uxoribus et filiis usque foras civitatem prosequerentur, pulcherrimoque spectaculo tanta hominum multitudo paucissimos hospites, sed Christi pro fide clarissimos, ad naves usque valefactura deduceret. Sed quare non olim his qui credere potuerunt, verum Judaeis, qui credere noluerunt, sit evangelizatum, iJudaeae fines non excedere, ne justam Pharisaeis et sacerdotibus occasionem persecutionis daret. Sane quod Dominus ait: In cilicio et cinere poeniterent: in cilicio, quod de pilis caprarum texitur, asperam peccati pungentis memoriam, qua in die judicii sinistra pars est induen
Abbreviated transcription (Latin):
ie. bescat eonomius: tantã sibi noticiam patris & filii.
qͣntã alterutrũ int̾ se habent iactitans. & uenditas¬
Ed sunde concendit. & suã consolatur in samã. qͥa
seqͥt᷑. & cui uoluerit filiꝰ reuelare: aliud. ẽ. nature
eqͣlitate nosse qͦd noueris aluid reuelantis dignatioe
cxiii. Vnite ad me om̃s qui laboratis &
pectati. & racharias ꝓpħa testatur dicens: iniqͥtat̃
sedere suꝑ talentũ plumbi. Et psalmista cõplorat
Iniqͥtates mex̧. ad grauatȩ sunt suꝑme. Uł certe cos

Expanded text:
atris et Filii, quantam alterutrum inter se habent, jactans. Quod si inde contendit et suam consolatur insaniam quia sequitur: Et cui voluerit Filius revelare, aliud est naturae aequalitate nosse quod noverat, aliud revelantis dignatione IV. Venite ad me, omnes qui laboratis et peccati, et Zacharias propheta testatur, dicens, iniquitatem sedere super talentum plumbi . Et Psalmista complorat: Iniquitates meae aggravatae sunt super me . Vel certe eos
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendenda. ẽ. Non. ẽ. eñi regnũ dĩ esca & pot. s
iusticia. & pax. & gaudiũ. Et qͥa solent homines iml¬
tũ gaudere decarnalib epulis: addidit in spũ scõ
inqͦ uera satietas tribuitur. In qͥb dã gͦ euangłns
legit᷑: iustificata. c̃. sapientia ab oꝑib suis. Sapici¬
tia qͥppe ñ querit uocis testimoniũ. s oꝑum.

Expanded text:
Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium. . Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit. In Spiritu sancto, in quo vera satietas tribuitur. In quibusdam ergo Evangeliis legitur: Justificata est sapientia ab operibus suis; sapientia quippe non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
confringit. Et qͥ modicã scintillã contempnit in par.¬
uulis: hiclinũ extinguit fumigãs. Qđ xp̃c utrũq
ñ fecit. Ad hoc eñi uenerat. ut saluũ faceret qͦd ꝑie.¬
rat: & ouẽ erroneã ad gregẽ in suis sacris humeris
reportaret. Snde & seqͥt᷑. Donec eiciat aduictoriam¬
iudi ctuose debiciũ. Iste autẽ qui arundinẽ qͦssatã
ñ contrstut. & linũ fumigans ñ extinxit. iudiciũ
qͦ ꝑduxit ad uictoriã: tuꝰ iudicia uera sunt iustifi¬
do resplendet. nulliꝰq conteret᷑ nec suꝑabit᷑ in sidiis.
donec ponat int̾ra udiciũ. & impleat᷑ illud qͦd scͥp¬
tũ. ẽ. fi̾at uoluntas tua: sic̃ in cęlo & in terra. Alit̾ aut
patientiã & mansuetudinẽ suã. redẽptor nr̃ usq
ad mortẽ seruauit: donec illud iudiciũ qͦd in co a¬
gebat᷑. ad uictoriã ꝑueniret. Quia postqͣm mortẽ
carnis suȩ quã ꝓnob̃ clem̃ter suscepit. potent̾ resur¬

Expanded text:
confringit: et qui modicam scintillam contemnit in parvconfringit: et qui modicam scintillam contemnit in parvulis, hic linum exstinguit fumigans, quod Christus utrumque non fecit; ad hoc enim venerat ut salvum faceret quod perierat, et ovem erroneam ad gregem in suis sacris humeris reportaret . Unde et sequitur: Donec ejiciat ad victoriamuimus. iste autem, qui harundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustifido resplendet, nulliusque conteretur nec superabitur insidiis, donec ponat in terra judicium et impleatur illud quod scriptum est: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in teram Redemptor noster usque ad mortem servavit, donec illud judicium quod in eo agebatur ad victoriam perveniret. Quia postquam mortem carnis suae, quam pro nobis clementer suscepit, potenter resur
Abbreviated transcription (Latin):
occisionẽ ductus. ẽ: & ñ aꝑuit ossuũ. Allegonice aut̃
ñ audiuit qͥsquã inplateis uocẽ xp̃i: qͥa lãta.ẽ. uia
quȩ ducit ad ꝑditionẽ. & mułti qui ingrediuntur
ꝑ eam. Qmulti ñ auciiunt uocẽ saluatoris: qͥa ñ ft̃
m artaura s inspatiosa. Arundinẽ qͦssatã ñ confrmn.¬
get: & liũ fumigans ñ extinguet. Arundinẽ qͣssa¬
tã udeos dicit: ꝓpt̾ quod & uñ popłs erat &e ab
muicẽ aiscipabant. Linum fuingans ñ extinguet. popł̃m
uidelicet degentib congregatũ: qͥ extincto legis natura-¬
lis anlore. fumi amarissimi & qͥ noxius ocł̾is. ẽ. tenebro-¬
seq taliginis inuoluebat᷑ errorib. Quẽ ñ solum ñ extin¬
exit & ilegit in cinerẽ: s econtiario de parua scitil¬
la & pene moriente. maxima suscitauit incendia:.
ita ut totꝰ orbis arderet igne dñi saluatoris: qũe ue¬
nit mittere suꝑ t̾ram. Siue aliter. Qͥ peccatori ñ porri¬
git manũ. nec portat onꝰ frĩs sur: iste qͥssatũ calamũ

Expanded text:
orice autem, non audivit quisquam in plateis vocem Christi, quia lata est via quae ducit ad perditionem, et multi qui ingrediuntur per eam; qui multi non audiunt vocem Salvatoris, quia non sunt in arcta via, sed in spatiosa. Arundinem quassatam non confringet, et linum fumigans non exstinguet. Arundinem quassatam Judaeos dicit, propter quod unus populus erat, et ab invicem discrepabant. Linum fumigans non exstinguet. Populum videlicet de gentibus congregatum, qui, exstincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit ita ut totus orbis arderet igne Domini Salvatoris, quem venit mittere super terram . Sive aliter: qui peccatori non porrigit manum, nec portat onus fratris sui, iste quassatum calamum
Abbreviated transcription (Latin):
suseũ. quomꝰ eũ ꝑderent. Exeuntes gͦ eos dicit. non
ad euntei uł appipinqͦntes: qͥa corũ mens praua.
semꝑ adño auersa fuit: nec ꝑtinebant ad eorum
sortẽ. quib scriptura dicit. Accedite ad eũ & illa¬
minamini: & reliqua. Eceuntes uidelicet cũ ma¬
gistro suo diabolo de qͦ scriptũ. ẽ. exint sathanã
facie dñi: consiliũ fecerunt. qͦmͦ uitã ꝑderent. ñ
unt᷑ in sidias: liuor in causa. ẽ. Qͥd eñi feceiat᷑ ut
phariseos ad interfectionẽ sui ꝓuocaret: Nempe
qͦd homo extenderat manũ. Qs eñ phariseoiũ
indie sabbati ñ extendarat manit᷑. Quis eñi pha¬

Expanded text:
rsus cum quomodo eum perderent. Exeun tes ergo eos dicit, non rsus cum quomodo eum perderent. Exeun tes ergo eos dicit, non adeuntes, vel appropinquantes, quia eorum mens prava semper a Domino aversa fuit, nec pertinebant ad eorum sortem quibus Scriptura dicit: Accedite ad eum, et illuminamini, et reliqua . Exeuntes videlicet cum magistro suo diabolo, de quo scriptum est: Exivit Satan a facie Domini , consilium fecerunt quomodo vitam perderent, non untur insidias, livor in causa est. Quid enim fecerat, ut Pharisaeos ad interfectionem 78 sui provocaret? nempe quod homo extenderat manum. Quis enim Pharisaeorum in die sabbati non extendit manum, p
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatis in foueam. non ne tenebit & leuabit ean:
qͣnto melior. ẽ. homo oue. itaq licet sabbatis bencsa¬
cere: cum maitus & lucas illos totiens ãdño interro¬
gatos eẽ. ꝑhibeat: licet sabb̃o bene facere an male
animã saluã facere an ꝑderee Itaq intelligendũ. ẽ.
qͦd illi priꝰ interrogauert̃ dnm̃ silicet sabbato curan.
deinde qͦd intelligens cogitationes eorũ aditũ accu¬
sandi querentiũ. constituerit inmedio illũ qũẽ fue-¬
rat sanaturꝰ. & interrogauerit quȩ martus & lucas
eũ interrogasse cõmemorant: ac tunc illis tacentib
ꝓposuisse similitudinẽ de oue: & conclusisse qͦd ltt¬
at sabb̃o benefacere: postremo circũs pestis tis cũ ra
sic̃ marcus dicit. contristatũ suꝑ cetitate cordis eorũ.
dixisse homini extende manũ tuã. Seqͥt᷑ mathcuł.
ita contexens narrationẽ suã. cxuii.¬
Exeuntes aut̃ phariser: consilium faciebant adũ¬

Expanded text:
sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a domino interrogatos esse perhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi prius inteDeinde quod intelligens cogitationes eorum, aditum accusandi quaerentium, constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus, et interrogaverit quod Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant. At tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de ove, et conclusisse quod liceat sabbato benefacere. Postremo circumspectis eis cum ira, sicut Marcus dicit, contristatum super caecitatem cordis eorum dixisse homini, Extende manum tuam. Sequitur Matthaeus, ita contexens narrationem suam. Exeuntes autem Pharisaei consilium faciebant adve
Abbreviated transcription (Latin):
tũ habuit ñ habuntlabit. & qͥ motdicũ non minora¬
bit. Notandũ quoq qͦd ineuangłio scdm hebreos. qͦ
utuntur natareni & hebionite. & qͦd uocat᷑ ãple¬
risꝙ mathei autenticũ. homo iste qͥ aridã manum
habet. cementariꝰ scribit᷑: istiꝰmodi uocib auxiliũ
p̃cans. Cenĩtariꝰ eram: manib uictũ queritans. Pre¬
cor te iħu. ut mͥ restituas sanitatẽ: ne turpiter
m̃dicẽ cibos. Deniꝙ usq ad aduentũ saluatoris. manꝰ tm
spiritalis edificii cura delegata fuerat. arida in synagoga
iudeoũ fuit: & dĩ oꝑa ñ fiebant in ca. Postqͣm enim
ille uenit int̾ras. reddita. ẽ. in aplis credentib dexte
matheus dexerit. qͦd ipsi interrogauer̃t dñm silicit sab¬
bato curare. uolentes inuenire accusandi occalionem:
ipse uͦ illis de oue ꝓposuerit similitudinẽ dicens. qͥs ect
ex uob̃ homo qͥ habet ouem unã. & si cecidertt hec

Expanded text:
tum habuit non abundabit, et qui modicum non minoratum habuit non abundabit, et qui modicum non minorabit . Notandum quoque quod in Evangelio secundum Hebraeos, quo utuntur Nazaraeni et Ebionitae, et quod vocatur a plerisque Ma, caementarius scribitur, istiusmodi vocibus auxilium precans: Caementarius eram, manibus victum quaeritans; precor te, Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Denique usque ad adventum Salvatoris manus, cui spiritalis aedificii cura delegata fuerat, arida in Synagoga Judaeorum fuit, et Dei opera non fiebant in ea: postquam enim ille venit in terras, reddita est in apostolis credentibus dexteMattheus dixerit, quod ipsi interrogauerant dominum, si licet sabbato curare, uolentes inuenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec