comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& itapcul coepta. ut merito quiuis horatiano
de nobis possit sule ludere & reminobellũ
troianum orditur ab ouo ui delic& ut senec¬
tutẽ tuã. & caput ad xp̃i similitudinẽ candi¬
dum: dignĩs uocib praedicem: Ecce la
cenenus aratũ circulus uoluitur: & tusemper
dñi praecepea custodiens: futurȩ beatitudinẽ uitȩ
ꝑpraesentia exempla medituris : Oculipuro¬
lumipe uigen peder imprimuN cesta uestina
auditus: penarubilis : dentes candidi: uox canora¬
so corpus solidũ : & suciplenũ. Canicũ robore
dis crepanT: uires. cũ &ate disseniuNd: non memo¬
riae tenucitatẽ. ut iplerisq cernimꝰ. ntiquior
senecta dis soluit. non calidi. acumenhigeni
frigidus. sangius obtudit. uon coractam rugis
faciem arata frons asperat. non denique
tremula manus ꝑcuruos cerae tramites errane
stilũ ducit: future resurrectionis uirorem :¬
inte nobis dñs ostendit ut peccatisciamꝰ es se

Expanded text:
et ita procul coepta, ut merito quiuis Horatiano et ita procul coepta, ut merito quiuis Horatiano de nobis possit sale ludere: et gemino bellum Troianum orditur ab ono?\' uidelicet ut senectutem tuam et caput ad Christi similitudinem candidum dignis uocibus praedicem. ecce iam centenarius aetatum circulus uoluitur et tu semper domini praecepta cuper praesentia exempla meditlumine uigent, pedes inprimunt certa uestigia, auditus penetrabilis, dentes candidi, uox canora, corpus solidum et suci plenum. cani cum rubore discrepant, uirtus cum aetate dissentit. non memoriae tenacitatem, ut in plerisque cernimus, antiquior senecta dissoluit, non calidi acumen ingenii frigidus sanguis obtundit, non contractam rugis faciem arata frons asperat, non denique tremula manus per curuos cerae tramites errantem stilum ducit. futurae resurrectionis uirorem in te nobis dominus ostendit, ut peccati sciamus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
UMANE UITAE BRATLS
damnatio delictorũ ẽ : & in ipso scepe
lucis ex ordio morr secuta nascentẽ : labentia
cotidie inuitiũ scła ꝓfit&᷑. Nam cũ primũ
paradis colonum uiperinis nexib praepe¬
ditũ. coluber deduxiss& ad terras: ac̃ nitus
mos talitate mutata : hi nongentos & eo amplius
unnos: secunda quodamodo in mostalitate
iele dicti hominis distulerat elogiũ. ex inde
paułati secrudes cene peccato : totius orbis
naufratiũ rigantu adduxit impi&tq Pose
illut ut itadixerĩ purgatibaptis mũ mundi:
inbreue tẽpus hominũ uita coũracta est:
Hoc quoq spatiũ scelerib nr̃is semꝑ contra diuina
pugnantib: paenẽ ꝑdidimꝰ : Quotus enĩ quis que
aut cenłae nariã transgredit̾ &catẽ: aut non
ad ea sic ꝑuenit : ut ꝑuenisse paeniteat: secuđm
qđ in libro psalmorũ scribtura testatur: Dies
uitae nr̃ae septucgiila anni: siaut̃ multum
ostogiła : quicquid reliquũ ẽ : labor & dolor.
Quor sum aisista tã alto rep&ita principio.

Expanded text:
umanae vitae brevitas, damnatio delictorum est. Et in ipso saepe lucis exordio, mors secuta nascentem, labentia quotidie in vitium saecula profitetur. Nam cum primum Paradisi colonum, viperinis nexibus praepeditum, coluber deduxisset ad terras, aeternitas mortalitate mutata in nongentos et eo amplius annos, secundam quodammodo inmortalitatem, maledicti hominis distulerat elogium. exinde paulatim recrudescente peccato totius orbis naufragium gigantum adduxit inpietas. post illud, ut ita dixerim, purgati baptismum mundi in breue tempus hominum uita contracta est. hoc quoque spatium sceleribus nostris semper contra diuina pugnantibus paene perdidimus. quotus enim quisque aut centenariam transgreditur aetatem aut non ad eam sic peruenit, ut peruenisse paeniteat, secundum quod in libro psalmorum scriptura testatur: dies uitae nostrae septuaginta anni, si autem multum, octoginta; quidquid reliquum est, labor et dolor? \'Quorsum\', ais, \'ista tam alto repetita principio
Abbreviated transcription (Latin):
inter pr&antꝰ hypostasim : & cũ id qđ ipsi ex ponun
habere medicã hericus iudicor: Quid tam anxie
unũ uerbũ tenent : quid sub umbiguo sermonẽ
latitcu : Si sic credunt ut inter precuntꝰ : nondũ no
qđ r&ineNt : si sic credo ut ipsi sepłire se simulant
ꝑmittanT mihi meis uerbis suũ sensum lo qui
Quũ obrem. obtestor becititudinẽ tuũ ꝑcrucifixũ
mundi salutẽ per. omo usium trinitatem
ut mihi epistolis tuis: siue tacendarum seu
dicendurum hrpostuseon : d&ur auctoritus :¬
& pefoste obscuritas in quod ego locifullat
baiulos litterarũ : ad euagrium presbrterũ
quẽ optime nosti dignare scribtatrans mittere:
Simul &ciũ cui apud antiochiã debec̃ cõmuni¬
care significes: quia campers es cũ tharsensib¬
ses haericis copulenur pihil aliud ambiunt
quã ut auctoritate cõmunionis ur̃a fultitses
hypostases cũ antiquo sensu prȩdicent : Exp̃ł¬

Expanded text:
interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi exponunt, interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi exponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic credunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem, ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. XV
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune nomen esseniae ꝓpriũ sibi uindicat ds
Sedquia illa sola est infecta natura. & intribus
ꝑsonis deitcs una subsistit. quae ẽ uere una
natura es quisq tricesse. hoc est tres hypos¬
ta ses dicit sub nomine pi&atis : tres nutur as
conat᷑ ad serere: & silta est cur ab arrio pari¬
a ib separamur. ꝑfidiã copulati: iungatur cum
beatitudine tua ursinus : cũ ambrosio sogiq ugt
auxenłius: absit hoc a romuna fide: tanłũ seligi
nobis dicere: una substcniã tres ꝑsonas subsis¬
tenłes ꝑfectas & quules coernas : taceaNur
tres ħy postases sipluc&: & una tenectur:
non bonae suspicionis est : cũ in eodẽ sensu : uerba
dissentiuNT: Sufficiat nobis memorata csedulitas
aut si rectum putatis scribetres hypostases :cum
interp&&ationib: suis deberenos dicere non negamꝰ
sed mihi credite : uenenũ sub melle lat& : transfigu¬
rauit se angelus satanae : inangelũ lucis.: bene

Expanded text:
commune nomen essentiae proprium sibi uindicat deus? commune nomen essentiae proprium sibi uindicat deus? sed quia illa sola est infecta natura et in tribus personis deitas una subsistit, quae est uere, una natura est: quisque tria esse, hoc est tres ύποστάσεlς, dicit, sub nomine pietatis tres naturas conatur adserere. et si ita est, cur ab Arrio parietibus -separamur perfidia copulati? iungatur cum beatitudine tua Ursinus, cum Ambrosio societur Auxentius. absit hoc a Romana fide: sacrilegium tanobis dicere unam substantiam, tres personas subsistentes perfectas, aequales, coaeternas; taceantur tres hypostases, si placet, et una teneatur. non bonae suspicionis est, cum in eodem sensu uerba dissentiunt. sufficiat nobis memorata credulitas aut, si rectum putatis, scribite tres hypostases cum interpretationibus suis debere nos dicere. non negamus, sed, mihi credite, uenenum sub melle latet. transfigurauit se angelus satanae in angelum lucis: bene
Abbreviated transcription (Latin):
ũsicum intellegens. non intrib ꝑ sonis
unã hypocasm dicit : alienus axpõ est & sub hac
confessione: uobiscũ pariter cauterio unionis in¬
urimur: Decernite obsecro siplaca: nontimebo
tres hypostases dicest : silub&is. Condat᷑ noua post
nicaenam fides : & similib: uerbis cũ arrianis
Confitecmur osthodox itota sacularium litterarũ
scola : nihil aliud hypostasin : nisi usiam nouit.
& quis quã rogo ore sacrilego tres substantias
praedicabit Uuna ẽ dĩ sola nutura : quȩ uere est :
ad id enĩ qđ subsistit : non hab& aliunde. sed suũ
est : c&cera quae creatus NT &iam siuidenur esse
non sunt : quia ediquando non fuerunT & potesrussus
non esse qđ non fuit : Ds solus qui &cernus est
hoc est qui ex ordiũ non hab&: essepiae nomen uese
ten& : idcirco & ad mosen de rubo loquitꝰ : Egosũ
quisum : &t rursum : Qui est misitine: : EranT utiq
tunc angeli : caelũ terra uel muria : & quomodo

Expanded text:
usian intellegens non in tribus personis usian intellegens non in tribus personis unam hypostasin dicit, alienus a Christo est et sub hac confessione uobiscum pariter cauterio unionis inurimur. Decernite, obsecro: si placet, non timebo tres hypostases dicere; si iubetis, condatur noua post Nicenam fides et similibus uerbis cum Arrianis confiteamur orthodoxi. tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasin nisi usian nouit. et quisquam, rogo, ore sacrilego tres substantias praedicabit? una est dei sola natura, quae uere est — ad id enim, quod subsistit, non habet aliunde, sed suum est —, cetera, quae creata sunt, etiamsi uidentur esse, non sunt, quia aliquando non fuerunt et potest rursus non esse, quod non fuit. deus solus, qui aeternus est, hoc. est, qui exordium non habet, essentiae nomen uere tenet. idcirco et ad Moysen de rubo loquitur: ego sum, qui sum, et rursum: qui est, misit me. erant utique tunc angeli, caelum, terra uel maria: et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cerptios confessores sequor : & sub onerarus
nauib parua nauicula delitesco: Non noui
uitalẽ melecium sespuo : ignoro paulinum:
Quicũq tecũ non colligit: spargit: hoc est. quixp̃i
non est: apłichristi est Nunc hit᷑ ꝓdolor. post¬
nicaena fidem post alex cndrinum iuncto parit
occidene decr&um : trium hyposta seon. ab arri
anorũ ꝑle cãꝑ si b nouellum ame homine
romano nomen exint᷑: quu ista quaeso a postoli
ꝓdidere quis nouus manstergentiũ paulus
hac docuit: Interrogamꝰ quidtres hypostu ser
posse arbitrentꝰ: Intellegit res personas subsis¬
tenes aiunt : Nes pondemꝰ nos lta credere: non
sufficit sensus : ipsum nomenefflugitanT : quia
nescio quid ueneni in syllabis lat& : clamumꝰ
sequitres hypostases : ut tria en hypostata :¬
hoc est. uttres subsisteres ꝑ sonas non confite᷑
anathemasit : & qui uocabula non edicimꝰ :
hei Rici iudicamur : Siquis aut̃ hyposta sin

Expanded text:
Aegyptios confessores sequor et sub onerariis Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delitesco. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. quicumque tecum non colligit, spargit, hoc est, qui Christi non est, antichristi est. Nunc iNicaenam fidem, post Alexandrinum juncto pariter Occidente decretum, trium hypostaseon anorum prole, Campensibus, nouellum a me, homine Romano, nomen exigitur. qui ista, quaeso, apostoli prodidere? quis nouus magister gentium Paulus haec docuit? interrogamus, quid tres hypostases posse arbitrentur intellegi: \'tres personas subsistentes\' aiunt. respondemus nos ita credere: non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid ueneni in syllabis latet. clamamus: \'si quis tres hypostases ut tria ἐνυπόστατα, hoc est ut tres subsistentes personas, non confitetur, anathema sit\' et, quia uocabula non edicimus, heretici iudicamur. si quis autem hypostasin
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sidera posuit thronũ suum : Uos estis lux
mundi : uos salterrae: uos uasa aurea & argen¬
tea : hic testacea uasa uellignea: uirgã ferreã
& &cernũ opperiuntur incendium : quã quam
intꝰ tui meterreat magnitudo : tam en inuitat
humanitas : a sacer dote uictima salutem :
apastor: prae sidiũ ouis fligito: facessat inuia¬
romani culminis recedat᷑ ambitio: cũ sueces sone
piscctoris : & discipulo crucis loquor : Ego nullum
primũ nisi xpm sequens: beatitudinis tuae id est
cathediae pacri: cõmunione consocior: suꝑ illã
parã : aedificatã ecclesiã scio : quicũq extrahanc
domũ ognũ comederit : ꝓfunus ẽ : Siqui in noe
arca non fuerit : peri& regnanłe diluiuo: Et Q
ꝓfucinorib meis ad eã solitudine cõmigraui. quȩ
srriã iuncto barburiae sine docerminat uec
possum sc̃m dñi tot hnter iacenib spatus ascĩ¬
monictua semꝑ exp&cere: Ideo hic collegas cuos

Expanded text:
super sidera posuit thronum suum. uos estis lux super sidera posuit thronum suum. uos estis lux mundi, uos sal terrae, uos uasa aurea et argentea; hic testacea uasa uel lignea uirgam ferream et aeternum opperiuntur incendium. Quamquam igitur tui me terreat magnitudo, tamen inuitat humanitas. a sacerdote uictima salutem, a pastore praesidium ouis flRomani culminis recedat ambitio, 39 cum successore Piscatoris et discipulo crucis loquor. Ego nullum primum, nisi Christum sequens, Beatitudini tuae, id est, cathedrae Petri, cummunione consocior. Super illam Petram aedificatam Ecclesiam scio. Quicumque extra hanc domum agnum comederit, profanus est. Si quis in Noe Arca non fuerit, peribit regnante diluvio. Et quia pro facinoribus meis ad eam solitudinem commigravi, quae Syriam juncpossum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos
Abbreviated transcription (Latin):
ñm ueusio. oriens inten se
populorum furorẽ collisus. in discissam dñi tenicã
& de suꝑtextã minutatĩ per frustra discerpit &
xp̃i uineã exterminant uulpes. ut interlacus con¬
tritos quia quã non hubent difficile ubi fons signatus
& hostus ille conclusus sit possit intellegi: Id eo mihi
cathedram pari & fidẽ apostolico ore laudatã : censui
consulendam : Indenunc meae animae postulas cibum :
unde olim xp̃i uestimenTa suscepi : Neq uero tanta uusti¬
tas li quenłis elementi & inter iacens longitudo terra¬
rum : me a pr&iosae margaritae potuit inquisitione
ꝓhibere : ubicũq fuerit corpus : illuc congregabuntur
aquilae ꝓfligato cisubole mela patrimonio apud uos
solos incorrupta patrũ seruatur hereditts ꝓbi caespite
terra fecundo : dominici seminis puritatẽ centeno
fructdꝰ rofest : hic obruca sulcis frumenta in lolium
auenasq degeneranT : Nunc in occidenẽ sol iustitiae
oritur : In oriente autẽ lucifer ille quiceciderat :

Expanded text:
m uetusto oriens inter se populorum furore conlisus indiscissam domini tunicam et desuper textam minntatim per frusta discerpit et Christi uineam exterminant uulpes, ut inter lacus contritos, qui aquam non habent, difficile, ubi fons signatus et hortus ille conclusus sit, possit intellegi, ideo mihi cathedram Petri et fidem apostolico ore laudatam censui consulendam inde nunc meae animae postulans cibum, unde olim Christi uestimenta suscepi. neque uero tanta uastitas liquentis elementi et interiacens longitudo terrarum me a pretiosae margaritae potuit inquisitione prohibere. ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. profligato a subole mala patrimonio apud uos solos incorrupta patrum seruatur hereditas. ibi caespite terra fecundo dominici seminis puritatem centeno fructu refert; hic obruta sulcis frumenta in lolium anenasque degenerant. nunc in occidente sol iustitiae I oritur; in oriente autem lucifer ille, qui ceciderat,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia membra regnantem iuderinͭ xp̃m. idest
suo : ut omnexpĩ corpus subiciatꝰ dõ et putrui
trinitatis : & tam ad patrem quã ad filium
atur diuinitati : Hum anitatẽ in hoc loco dicimꝰ
non mansugudinẽ & clementiam quã graeci¬
pis añ tuopͣlan uocant: sedomne hominun
tenus : Porro qđ ait. ut sit ds̃ omã in omnibus
hoc sensu accipiendũ est  Dñs atq saluator nunc
om̃a non est inomnib: sed pues in singulis : Uerbi
tratia : in salomone supientiu : induuid.bonitas
⁊n iob patientia indunihele cognitio futurorũ
in paro fides infinees & paulo telus: in io hanne
uirginitas in coceris cecera. Cum aut̃ omniũ
rerũ finis aduenerit : tunc omã in omnib: eritꝰ
ut singuli sc̃orum omnes uis tutes habeant.
e sit xp̃s totus incunctis:: Ex placrt¬

Expanded text:
omnia membra regnantem uiderint Christum, id est omnia membra regnantem uiderint Christum, id est suo, ut omne Christi corpus subiciatur deo et patri trinitatis et tam ad patrem quam ad filium atur diuinitati. humanitatem in hoc loco dicimus non mansuetudinem et clementiam, quam Graeci φιλανθρωπίαν uocant, sed omne hominum genus. porro, quod ait: ut sit deus omnia in omnibus, hoc sensu accipiendum est: dominus atque saluator nunc omnia non est in omnibus, sed pars in singulis — uerbi gratia in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Finees et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —, cum autem omnium rerum finis advenerit, tunc omnia in omnibus erit, ut singuli sanctorum omnes uirtutes habeant et sit Christus totus in cunctis. 3. R
Abbreviated transcription (Latin):
cimũ librũ contra arrianos: hac quaestione
& solutione cõpleuerit:: Tamen saltĩ pauca
dicumꝰ. Omne i ħ scandulum est quare filius
patri dicatur esse subiectus: Quid est turpius
siue inferius patri subici qđ sape piocatis est.
& in psalmo scriptũ ẽ : Non nedõ subditaerit
anim mea ancrucifigi & maledictũ crucis
fieri : maledictus enĩ omĩs. quipendit inligno:
Q uiergo ꝓ nobis maledictũ factũ est ut nos demule¬
dictione liberaroe : miruris siꝓnobis subiectuit
uinos put faciat esse subiectos dicens ineuanglo:
Nemo uudit ad patrẽ nisi ꝑme : ee cũ ecaliatus
f uero i aria trabiam adme: Xp̃s inhis quifideless
subicctus est patri: qr om̃s credenes inimo omne
hominũ genus corporis ipsius membra reputan
nbus aut̃᷑ qui incredulisuNt. Id est iudaeis ochnicis
hercicis in subiectus dicit̾ : quia purs membrorũ
eius non est subiecta fidei : Infine aut̃ mundicu

Expanded text:
cimum librum contra Arrianos hac quaestione cimum librum contra Arrianos hac quaestione et solutione conpleuerit. tamen saltim pauca dicamus. omne in hoc scandalum est, quare filius patri dicatur esse subiectus. quid est turpius siue inferius: patri subici — quod saepe pietatis est et in psalmo scriptum: nonne deo subiecta erit anima mea? — an crucifigi et maledictum crucis fieri? maledictus enim omnis, qui pendet in ligno. qui ergo pro nobis maledictum factus est, ut nos de maledictione liberaret, miraris, si pro nobis subiectus sit, ut nos patri faciat esse subiectos dicens in euangelio: nemo uadit ad patrem nisi per me et: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me? Christus in his, qui fideles sunt, subiectus est patri, quia omnes credentes, immo omne hominum genus, corporis ipsius membra reputantur. in his autem, qui increduli sunt, id est Iudaeis, ethnicis, hereticis, insubiectus dicitur, quia pars membrorum eius non est subiecta fidei. in fine autem mundi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uel ceste mostuus fuerit : non potest prior muri¬
tus recipere eã hiuxorem quia polluta est. &
ab ominubilis facta est corãdño Nepeccare facias
terrã tuã quã dñs dr̃ tuus tibi tradidit. possi¬
dendam. Unde obsecrote ut consoleris eam:
immo ꝓuoces ad salutẽ : Putridae carnes ferro
indigent & cauterio : pec est medicinae culpa. sed
uulneris : Cũ crudelitate clementi non parcit¬
ut meditus parcat: saȩuit ut misereatur. ⁊¬
Propositio fuit de eadem epistola : ubi deresurrec¬
tione disputans uenit usq ad eion locũm ubi
scriptũ ẽ : Opost&e enim eũ regnare : donecponat
Cũ aut̃ dixerit quia om̃a subiecta sunt ei . aut dubiũ
quin prater eum qui subiecit eiom̃ã : Cũ uero
subiecta fuerin ei om̃a : tunc ipse filius subicieur
ei qui sibi subiecit omnia: ut sit ds̃ om̃a in om¬
nib: : & mirorte hoc ame quaerere uoluisse :
cũ sc̃s hilurius pictauiensis episcopus : unde¬

Expanded text:
uel certe mortuus fuerit, non potest mariuel certe mortuus fuerit, non potest maritus recipere eam uxorem, quia polluta est et abominabilis facta est coram domino; ne peccare facias terram tuam, quam dominus deus tuus tibi tradidit possidendam. unde obsecro te, ut consoleris eam, immo prouoces ad salutem. putndae carnes ferro indigent et cauterio; nec est medicinae culpa, sed uulnelis, cum crudelitate clementi non parcit medicus, ut parcat, saeuit, ut misereatur. propositio tua fuit de eadem Apostoli Epistola, ubi de resurrectione disputans, venit ad eum locum, in quo scriptum est: « Oportet enim eum regnare, donec ponat aud dubium, quin praeter eum, qui subiecit ei omnia. cum uero subiecta fuerint ei omnia, tunc ipse filius subicietur ei, qui sibi subiecit omnia, at sit deus omnia in omnibus. et miror te hoc a me quaerere uoluisse, cum sanctus Hilarius, Pictauensis episcopus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
non appellatur uir: sed adulter : a tẽpore paeni¬
tenice non copula᷑: Qđ si ei durũ uid&ur. & semel
dilectũ non potest derelinquere. nec praeferre
dñm uoluptati: audiat apostolũ conclamantẽ ::
Non potestis calicẽ dm̃i bibere : nec calicẽ demonioꝵ
Non potestis mensae dñi cõmunicare & mensae
demoniorũ : & in alio loco : Qua cõmunicatio luci
atenebris. qui consensus xp̃o acbelide Rẽ nouã
loquor: immo non nouã seduecerẽ quae ueeris
testamedđi auccoritate firmatur : si re liqueri
secundun uirũ & reconciliari priori uoluerit :
non potest. Scriptũ ẽ enĩ. inde utero nomio
Si acceperit homo uxorẽ & habuerit eã & non
Inuenerit gratium hiconspectu eiꝰ ꝓpt̃ aliquam
foeditatẽ : scribẽ libellũ repudii & dubit inmanu
eius: & dimitat ec̃ de domosua: Cũ q egressec
alterum maritum duxerit: & ille quoq oderit eã
dederitq ei libellũ repudii & dimiserit dedomosua

Expanded text:
non appellatur vir, sed adulter, a tempore poeninon appellatur vir, sed adulter, a tempore poenitentiae non copuletur. Quod si durum ei videtur, et semel dilectum non potest derelidominum uoluptati, audiat apostolum conclamantem: non potestis calicem domini bibere et calicem daemoniorum; non potestis mensae domini communicare et mensae daemoniorum, et in alio loco: quae communicatio luci ac tenebris? qui consensus Christo ac Belial? rem nouam loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum est enim in Deuteronomio: si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non inuenerit gratiam in conspectu eius propter aliquam foeditatem, scribet libellum repudii et dabit in manus eius et dimittet eam de domo sua. cumque egressa alterum maritum duxerit et ille quoque oderit eam dederitque libellum repudii et dimiserit de domo sua
Abbreviated transcription (Latin):
sie pauiro dimis sc sit : adulter ẽ quieã aecepert:¬
Vsid ampłi praut coniugi surcinã intellegenes
uca est in quiur non ex pedit homini uxorẽ ra pcct¬
pero eaquor dnsi Suipotest in quit capert ca piat
Siatonq sub exemplo trium eunuchorũ uirgini¬
taus infera beatitudinẽ quae nulla carnis lege
rec in&ur Neq sceis anĩ aduestere potui : quid sit
qđ dicere uoluit: alio uiro ꝑuim accepto: Quid est
hoc perium accepto Congregata uidelice multi¬
tudine noleem rapuit. & quare postea non
raptorẽ rapta dimisit : Legut libros mosi : & inue¬
nio desponsatã uiro. Si inciuitate fuerit oppres¬
sa & non clamauerita puniri quasi adulterã : Si
aut̃ incgro. in noxiã esse ascelere & uiolentum
legib subiacere : Frgo & ista soror quae ut dicit
um passa est. ut alteri iun gerecur : si uult xp̃i
corpus accipere & non adulterarȩ ꝓutari agat
paenitenłiam: It adũũ taxat. ut secundo uiro qui

Expanded text:
siue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam accepersiue a uiro dimissa sit, adulter est, qui eam acceperstoli grauem coniugii sarcinam intellegentes: si ita est, inquiunt, non expedit homini uxorem accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uoluit: alio uiro per uim accepto\'. quid est hoc: cper uim accepto\'? congregata uidelicet multitudine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem in agro, innoxiam legibus subjacere. Ergo et ista soror, quae, ut dicit, vim passa est, ut alteri jungeretur, si vult corpus Christi accipere, et non adultera reputari, agat poenitentiam; ita duntaxat, ut secundo viro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uiro: ad ulteraerit si duxerit aliũ iurũ: S̃ in calio
loco. Mulier alligata est: quanło tẽpore uiuit uir
esꝰ si aut᷑ dor mierit uir: liberata est: cui uult
nubat tapum hndño: Omnes hitur causutiones
apls amputans : aꝑtissime definiuit : Iuuene uirs
ad ultera esse mulierẽ : quae alteri nubserit: Nolo
miii ꝓferas raptorem : &e uiolentiã matris ꝑ suuasi¬
one patris: auccoritatẽ ꝓpinquorũ cateruas sei¬
uorum: insidics atq contẽptũ : damnarei famili¬
apis: quaẽ duuiuit uir lica adiltersit lice sodo¬
mita licee s lugitis omnib cooperatus ee ab
tatur: cui alterũ uirũ accipere non lica : Nec hoc
loquente xp̃i uerba sectatus ẽ quiat in euangelio
Qui dimittit suxore suit excepta causu fornicationis:
facit eã moechari : & qui dimissam acceperit. ad¬
sacer est nim adueste quiddicat : Quidimis saom
acceperit: adulter est: Siue ipsa dimiserituruon

Expanded text:
uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio uiro adultera erit, si duxerit alium uirum, et in alio loco: mulier alligata est, quanto tempore uiuit uir eius. si autem dormierit uir, liberata est: cui uult, nubat, tantum in domino. omnes igitur causationes apostolus amputans apertissime definiuit uiuente uiro adulteram esse mulierem, quae alteri nupserit. nolo mihi -proferas raptorem et uiolentiam, matris persuasionem, patris auctoritatem, propinquorum cateruas, seruorum insidias atque contemptum, damna rei familiaris: quamdiu uiuit uir, licet adulter sit, licemita, licet flagitiis omnibus coopertus, et ab tatur, cui alterum virum accipere non licet. Nec Aposloquente Christi verba secutus est, qui ait in evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari, et qui dimissam acceperit adulter est. animaduerte, quid dicat: qui dimissam acceperit, adulter est; siue ipsa dimiserit uirum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ prius reliquerat: qđ legens illius uersiculi
recordutus sum : Ad excusandus excusationes in
peccatis. Omnes enĩ homines uitus nr̃is fauemꝰ.
& qđ ꝓ pria faciam̃ uolunate ad naturae referimꝰ
necessitatem. Quomodo sidicat adulescens ium
pctior corporis me ad libidinẽ ardor impellit
ipsa organa membrorũ genitaliũ & cõpositio
corporis femineos quaerit amplexus Etrursum :¬
si homicida in erestate inquit erã : In digebã erbo
tegumen corporis non habebã ⁊ldeo alienum
sanguinẽ fudi peipse fume & frigore morereri
Responde itaq sorori quȩ a nobis superstatus su quȩrit:
non nr̃ãs sed apłi senenius: An gnoratis fratres
scieñib enĩ legem loquor : Qm̃ lex dominutur
hominis : quao tẽpore uiuit: Mulier enĩ quae
suburo ẽ iuuende uiro adstricta est legi Qđ simor¬
tuds fuerit uir eiꝰ liberata ẽ. alegeuiri: Ergo uiuẽle

Expanded text:
quem prius reliquerat.\' quod legens illius uersiculi quem prius reliquerat.\' quod legens illius uersiculi recordatus sum: ad excusandas excusationes in peccatis. omnes enim homines uitiis nostris fauemus et, quod propria facimus uoluntate, ad naturae referimus necessitatem. quomodo si dicat adulescens: \'uim patior corporis mei, ad libidinem ardor inpellit, ipsa organa membrorum genitalium et conpositio corporis femineos quaerit amplexus\'; et rursus homicida: \'in egestate\', inquit, \'eram, indigebam cibo, tegumen corporis non habebam; ideo alienum sanguinem fudi, ne ipse fame et frigore morerer\'. responde itaque sorori, quae a nobis super statu sui quaerit, non nostra, sed apostolica sententia: an ignoratis, fratres, -scientibus legem loquor — quoniam lex dominatur homini, quanto tempore uiuit? mulier enim, quae sub uiro est, uiuente uiro adstricta est legi. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uiri. ergo uiuente
Abbreviated transcription (Latin):
corpus efficit᷑ & peccat incorpussuũ : dũ tẽplũ xp̃i
facit corpus esse meraericis Diccmꝰ & aliter
Nullã grecorũ sen eiã pracerire uide cmur
Aliut ẽ peccare ꝑ corpus aliut in corpore ⁊ Fustum
homicidiũ : oe c&era absq fornicatione peccata
ꝑmunus administramꝰ extrinsecus fornicatiosola
sedper praepositio ministeriũ hab& : Iu aut̃ in se
passionẽ suĩł quilta edisserunt : qđ secundũ scãm
scripturã uxor uiri corpussit ⁊ & quicũq fuerit
fornicatus pecc& incorpussuũ hoc est inuxorem
dũ eã sua fornicatione cõmaculat. & facit &iã
non peccaem sui commixtione peccare
epperi iunctã epistolȩ & cõmenariolo tuo breuẽ
chustulã hn qua haec indita ferebant: Quaerendũ
abeo id est ame utrũ mulier relicto uiro ad ulte¬
ro & sodomita & alio ꝑuim accepto possit absq
paenitenia cõmunicare ecłae iuuente adhuc eo

Expanded text:
corpus efficitur; et peccat in corpus suum, dum templum Christi corpus efficitur; et peccat in corpus suum, dum templum Christi facit corpus esse meretricis. Dicamus et aliter, ne ullam Graecorum sententiam praeterire videamur. Aliud est 297 peccare per corpus, aliud in corpore. Furtum, homicidium, et caetera absque fornicatione peccata, manu administramus extrinsecus: fornicatio solaet per, praepositio ministerium habet: in, autem in se passionem. Sunt qui ita edisserant, quod secundum Scripturam uxor viri corpus sit, et quicumque fuerit fornicatus, peccet in corpus suum, hoc est in uxorem, dum eam sua fornicatione commaculat, et facit eam non peccantem, sua commixtione peccareepperi iunctam epistulae et commentariolo tuo breuem chartulam, in qua haec indita ferebantur: \'quaerendum ab eo — id est a me —, utrum mulier relicto uiro adultero et sodomita et alio per uim accepto possit absque paenitentia communicare ecclesiae uiuente adhuc eo,
Abbreviated transcription (Latin):
ũs apłs conra luxoriã disputans & in superiorib
dicens Escauenłri & uener escis ds̃ aut̃ & hunc
& illa destruit : Consequenter uenit ad forni¬
cationẽ : &t enĩ luxoria : mater libidinis est:
uenrẽq distentum erbo & umi potionib inri¬
gatũ : uoluptas genitalium sequitꝰ: atq ut ulibi
cidiũ: ⁊ apma per iurium: & c&erahissimilia
post factũ paenitudinẽ habent : Et lic& inuito
lucrum tamen morda conscientia : uoluptus
sola aclibido &iã in ipso tempore paenitendi
praeritos stimulos patitꝰ & titillationẽ curnis
& incentiua peccati ut ꝑ haec quae corrigi cupimꝰ
coritanes rursum sit materia delinquendi
liter: cocera peccata forinsecus suNł quic quid
enĩ egerimꝰ iulios agimꝰ fornicatio non solũ
conscientiã fornicanis : sed & corpus maculat:
ac secundũ senepłiam dñi in qua ait . ꝓpt̃ hoc
relinqua homo patrẽ & matrẽ : & ad herebit uxori
suae ec erunTt unci caro : &iã ipse cũ merecrice: unũ

Expanded text:
us contra luxuriam disputans et in superioribus dicens: escae uentri et uenter escis; deus autem et hunc et illa destruet consequenter uenit ad fornicationem. etenim luxuria mater libidinis est uentremque distentum cibo et uini potionibus inrigatum uoluptas genitalium sequitur atque, ut ita cidium, rapina, periurium et cetera his similia post factum paenitudinem habent et, licet inuitet lucrum, tamen mordet conscientia; uoluptas sola ac libido etiam in ipso tempore paenitendi praeteritos stimulos patitur et titillationem carnis et incentiua peccati, ut per haec, quae corrigi cupimus cogitantes, rursum sit materia delinquendi. aliter: cetera peccata forinsecus sunt — quidquid enim egerimus, in alios agimus —; fornicatio non solum conscientiam fornicantis, sed ipsum maculat corpus, ac secundum sententiam domini, in qua ait: propter hoc relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae et erunt una caro, etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc numero suntilli quiagnum sequuntur
qui uestimenta sua non co inquinauerunt uir¬
gines enim permanserunt.: Obserua quid
signific& Co inquinauerunt: ego non audeo
exponere ne heliudius calumnidur: quod
autem ait quasdam eẽ uirgines tabernarias:
Ego tibi plus dico ẽẽ in his & adulteras. & quo
magis mireris & clericos eẽ caupones : & mo¬
nachos inpudicos sed quis non statim In¬
tellegat. nec tabernariam uirginem. nec ad¬
ulterum monachum. nec clericum posse eẽ
sisimulatũs. uirginita s incrimine est᷑
Ego certe ut personis aliis pra&er missis
aduirginem ueniam. quae institutorias
exerc& artes: Nescio ancorpore quod scio
mus & in more declamatorũ paululum
lusimus tunos heluidi coegisti qui iam
Aueritate superatum add&ractionem uitae
meae & ad maledicta conuerte: solent enĩ
hoc & mulierculae facere quaeuictoribus
dominis male optant in angulis: illud
dico praeueniens: Gloriae mihi tua foste

Expanded text:
De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse si simulator virginitatis in crimine est? Ego certe, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio,mus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua
Abbreviated transcription (Latin):
pum intellegentiae derelinquens:. Neque tam̃
alicui necessitatem in ponit. aut laqueum sed id
quodhonestum est suad&. uolens om̃s esse
sicut seipsum: & quam quam deuirginitate
praeceptum dñi non habeat. quia ultra homi¬
nes est: quodã modo inpudentis erat aduer¬
sum naturam cogerealio quinqͦmodo diceret
uolo uos eẽ quod angelisunt : unde & uirgo ma¬
ioris est pra&ii dum id contemnit: quodd si
fecerit : non deliquit: nihilhominus in co¬
haerentibus infest: Consilium autem do
tam quam misericor diam consecutus adño
ut sint fidelis Existimo ergo hoc bonum esse.
propter instantem necessitatem qui abonum
est homini sicesse: quaeestilla necessitas.
Vae praegnantibus & nutrientibus in illa die
Ideo silua succrescit: ut postea recidatur: Ideo
ager seritur : ut m&atur : Iamplenus est orbis
terranos non capit: Cotidie bella secant
morbi subtrahunt: naufragia ab sorbuNT
& ni hilominus d&erminis litigamus.

Expanded text:
pum intelligentiae derelinquens. Neque tamen pum intelligentiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus?
Abbreviated transcription (Latin):
Autsi aliqua inuenitur domus in qua ista non
fiant quaetamen rara uis est :psa dispen¬
satio domus Lnberorum educatio. necessita¬
tes mariti. correctio seruulorũ. quem axp̃i
cogitatione non teuocent: Defecerunt ait
scriptura sarrae muliebria: postquod dicitur
ad abraham: omnia quae cumq dicit tibi sarra
audi uocem eius: Quae non est in pastus anxi&a¬
tibus. & dolore. quaedeficientibus menstt̾u i
cruoris officiis. mulier eẽ desistit : Adĩ male¬
dictione fit libera nec est aduirum conuersio eius
sede contrario uir subiciturei: &dñĩ eiuoce prae¬
cipitur: Omnia quae cumque dicit tibi sarra
audiuocemeius. : & sic incipiunt uacare orationi
quia quam diu inconiugio debitum soluitur. oran¬
di praderitur instantia : Non negamus uiduas
sed quae uxores eẽ desierint. quae in ipsa necessita¬
te coniugii lmitantur uirginum castitatem:
hoc est quod apostolus breuiter xp̃o inse loquente

Expanded text:
Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, quae rara avis est; tamen ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: 229 Omnia quaecumque tibi dicit Sara, audi vocem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non negamus viduas, sed quae uxores esse desierint, quae in ipsa necessitate conjugii virginum imitentur castitatem. Hoc est, quod Apostolus breviter, Christo in se loquente,
Abbreviated transcription (Latin):
pingitur : & in contumeliam artificis conatur
pulchrior eẽ quam nataest Inde in fantes gar¬
riunt᷑ familia perstrepit liberi abosculis
liberi abore dependunt conpitantur
sumptus: inpendia praeparantur : hinc coquo¬
rum accincta manus cornesterit: hinc tex¬
tricum turba conmurmurat: Nuntiatur in¬
terim uiruenire cum sociis: illa adhirun¬
dinis modum. lustrat uni uersa pen&ralia :
sitorus rigeat : si pauimenta uerruerint si
ordinata sint pocula si prandium praepara¬
tum Responde queso interista uln sit dĩ
cogitatio: & haec felices domus : C&erum ubi
trmpana sonant tibia clamitat. Irragarrit.
crmbalum concrepat: quis ibi dĩtimor: para¬
situs : in contu meliis gloriatur : Ingrediun¬
tur expositae libidinum uictimae : & tenui¬
tate uestium: nudae inpudicis oculis inge¬
runtur: his infelix uxor. aut la&atur &perit
aut offenditur & maritus in iurgia concita¬
tur: hinc discordia. seminarium repudii

Expanded text:
pingitur, et in contumeliam artificis conatur pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii.
Abbreviated transcription (Latin):
Quiautẽ cumuxoreest: sollicitus est quae sunt
huius mundi: quomodo placeat uxori .: Diuisa
est. mulier & uirgo quaenon est nupta cogitat
quae suntdĩ: ut sit scã corpore & spũ: Namquae
nupta est: cogitat quae mundi quomodo placeat
uiro: Quid oblatras quidrepugnas: uaselec¬
tionis haec loquitur diuisaestꝰ dicens mulier
& uirgo: uide quantae felicitatis sit quae & no¬
men sexus amiserit: uirgo iam mulier non
uocatur: quaenonẽ nupta cogitat quae sunt
dñi: ut sit scã corpore & spũ. Uirginis defi¬
nitio scãm eẽ corpore & spũ: quianihil
prosit carnem habere uirginem: simente
quis nupserit: Quae uero nupta est cogitat
quae sunt mundi quo modo placeat᷑ uiro
Idem tuputas eẽ diebus & noctibus uacari orãti¬
oni uacare ieiuniis. & ad aduentum mariti ex¬
polire faciem gressum frangere. simulareblan¬
dicias  Illa hõc agit utturpior pareat : & natura&e
bonum in fusc&: iniuria: Haec ad speculum

Expanded text:
qui autemcumuxoreest, sollicitusest, quae sunt qui autemcumuxoreest, sollicitusest, quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori. diuest mulier, et virgo: quae non est nupta, cogitat quae sunt Dei, ut sit sancta corpore et spiritu. Nam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amiserit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae non est nupta, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Virginis definitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum
Abbreviated transcription (Latin):
eum mansisse cum maria: qui pater dñi mer unt
appellari : & quia de comparatione uirgintta¬
tis & nuptiarum sum aliquadicturus.
Obsecro lect̾uros nemeputent nuptiis detraxis se
Inuirginum laude: & aliquam fecisse
distantiam inter scõs u&eris teflamenti & noui:
Idest inter eos quibabuere coniugia. & hos
quia conplexu mulierũ penitus recesserunt:
uerum procondicione temporũ: aliae eos tunc
subiacuisse sententiae & aliae nos in quos fines
seculorum decucurrerunt: quamdiu lex illa
permansit. Crescie & multiplicamini & re¬
pl&e terram. & maledicta sterilis quae non facit
semen inisrł: Nubebant omnes & nubebantur¬
& derelictis parentibus: fiebant unacaro: quan¬
douero uox illa pertonuit. Tempus breuiatũ
est. reliquum est ut &quibabent uxores sicsint
quasi non habentes : adl aerentes dño unus cũ eo¬
efficimur sp̃s.: Quare: quia quisine uxore est
sollicitus : ea quaedĩ sunt : quo modo placeat dõ :

Expanded text:
eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quampermansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram; et: Maledicta sterilis, quae non facit semen in Isret derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Doore est, sollicitus est ea, quae domini sunt, quomodo placeat deo,
Abbreviated transcription (Latin):
sedut haec quae scripta sunt non negamus:
Itaea quaenon sunt scribta rennuimus: natum
dm̃ ẽẽ deuirgine credimus : quia legimus: ma¬
riam mipsisse postpartum noncredimus: quia
non legimus: nec hoc ideo dicimus quonuptias
condempnemus : Ipsaquippeui ginitas fruetius
est nuptiarum: sed quo nobiis desc̃is uiris temere
aestimare nihilliceat : Possumus enim hac cces¬
timationis festiuitate contendere. plures q̃q̃
uxores habuisse ioseph: quia plures habuerit
abraham plures habuerit iacob & dehis ẽẽ uxo¬
ribus fratres dñi : quod plerique : non tampiã quã
audaci temeritate confingunt: tudicis mariam
uirginem non mansisse: Egomihi plus uindico
&iamipsũ io seph uirginem fuisse permariam
&exuirginali coniugio: uirgo filius nascerdur:
Sienim in inrum scm̃ fornicatio non cadit & aliã
eum uxorem habus se nonscribitur. mariae
autem quamputatus est habuis se. custus fuit
porius quam maritus : relinquitur uirginem

Expanded text:
Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines abraham isa ac & iacob. qui habuere
coniugia : Numquid non cotidie dĩ manibus
paruuli finguntur inuentribus. ut merito
erubescerȩ debeamus mariã nupsisse post
partum : quod si hoc illis turpe uid&ur:
super est. ut noncredant &iamdm̃ pergeni¬
talia uirginis natum : turpius ẽ enim
iuxta eo sdm̃ peruirginis pudenda genitũ.
quam uirginem uirosuo nupsisse post par¬
tum : Iunge silib& alias naturae contu¬
melias : : Nouem mensibus uterum insoles¬
centem : fastidia partum sanguinem pan¬
nos: ipsetibi describatur infans: tegmi¬
nẽ membra narum : solitos conudlutus :
Ingerantur dura prae sepia: uagitos par¬
uuli: octo uadie circum cisio tempus
pusgationis ut prob&ur inmundus
nonerubescimus: nonsilemus: quanto sunt humi¬
lora quae prome passus est : tanto illi plus debeo
& cumomnia replicaueris: nihilcruce contu¬
meliosius proferes: quam pro fitemur &ere¬
dimus  & inqua de hostibus trium phamus:

Expanded text:
virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaveris, cruce nihil contumeliosius proferes: quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
uocat : & uictorini petabionensis ep̃i uerba
proponit : &doertuliano quidem : nihilam¬
plius dico : quam ecclesiae hominem non fuisse:
Deuictorino uero iel ad sero: quod de euangelistis
fr̃s eum dixis sedñi non filios mariae. : fratres
autem: eo sensu quem superius ex posuimus.
propinquitate non matre : uerum nugas
terimus : & fonte ueritatis amisso opinionum
riudlos consectamur : Numquid non possum
tibi totam u& erum scriptorum graeciam
commouere ignatium policappum hireneũ
iustinum martyrem. multosque alios apos
tes plena sapientiae uolumina conscripserunt:
quae si legisses aliquando plus saperes: sel melius
puto breuiter ad singula respondere: quam
diutius immorando uolumen extendere:
Inillut nunc imp&um facio. In quotu uirginitatẽ
& nuptias conparando.dsertus eẽ uoliuisti:
risimus inte prouerbium: camelum uidimus
saltitantẽ : dicis: Num quid meliores sunt

Expanded text:
vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios aposttes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt