comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ casulã possumus intellegere ipsos labores. Incamisa uero ipsã munditiã carnis ques plendet
ante dñm. Ex nob̵ ipsis possumus ad discere aliud. ẽẽ. ieiuinũ. orationes & uigilias. & aliud

Expanded text:
per casulam possumus intelligere ipsos labores; in camisia vero ipsam munditiam carnis quae splendet per casulam possumus intelligere ipsos labores; in camisia vero ipsam munditiam carnis quae splendet ante Dominum. Ex nobis ipsis possumus addiscere aliud esse jejunium, orationes et vigilias, et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
possumus intellegere quã ꝓxima sint intersehaec duobissus ilinũ quonr̃i cantores utuntur.
tabernaculo &sis eius. Dyssus nãq: ut sepius cõme moratũ ÷ det̃rauiridis nascitur.
Sed eruta det̃ra siccatur. Contunditur coquitur torquetur. acmagno ⁊ longo eertitio ad candidũ
de uiridi ꝓducitur colorẽ. Sic icaro nr̃a ut aduirtutẽ decorẽq castitatis ꝑueniat. artissime necesse ÷
ieiuniorũ. orationis uigiliarũ ⁊ totius continentiȩ laboribus subigat. quibus naturales. & uelud
ingenitas eius delectationes euis exsicare adq ad eã quã desideramus dignitatẽ uirtutis accedere
queamus Eti nalio loco eiusdẽ. Quid ꝑbrssũ nisi candens decorẽ munditiȩ corporalis castitas de¬
signatur. F In signi ficatione nõ discrepat nr̃mlinũ. quo nr̃i cantores uestiuntur abr̃sso. Ipsi
enĩ labores quosupra diximus nõ sunt randor sed ꝑeos ꝑuenitur ad candorẽ. Acideo ut p̃tulimus

Expanded text:
possumus intelligere quam proxima sint inter se haec duo, byssus et linum, quo nostri cantores utuntur.carnis est spiritus . Byssus namque, ut saepius commemoratum est, de terra viridis nascitur, sed eruta de terra siccatur, contunditur, coquitur, torquetur, ac magno et longo exercitio, ad candidum de viridi producitur colorem; sic et caro nostra, ut ad virtutem decoremque castitatis perveniat, arctis sejejuniorum, orationis, vigiliarum et totius continentiae laboribus subigat, quibus naturales et velut ingenitas ejus delectationes exsiccare, atque ad eam, quam desideramus, dignitatem virtutis accedere queamus. Et in alio loco ejusdem: Quid per byssum, nisi candens decore munditiae corporalis castitas designatur? In significatione non discrepat nostrum linum, quo nostri cantores vestiuntur a bysso. Ipsi enim labores quos supra diximus, non sunt candor, sed per eos pervenitur ad candorem; ac ideo, ut praetulimus,
Abbreviated transcription (Latin):
aspicere ad in sinuandã intentionẽ deuotissimã quã habemus in offendosacrificio
decdebet arator. dignũ opus ex ercens uultũ in sua tergareferre. Peistissat ÷ Regerta¬
mur adsalutationẽ. Salutauit enĩ inueteri testam̃to ange lus gedẽon. dicens. Dñstecũ
uirorũ fortissi me. & iterũ dix̃ dñs. Paxtecũ. &iterũ in ruth. Dix̃boot messoribus suis

Expanded text:
os nos esse, quam retro aspicere ad insinuandam intentionem devotissimam, quam habemus in offerendo sacrificio. os nos esse, quam retro aspicere ad insinuandam intentionem devotissimam, quam habemus in offerendo sacrificio. Nec debet arator dignum opus exercens, vultum in sua terga referre . De istis sat est, revertamur ad salutationem. Salutavit enim in Veteri Testamento angelus Gedeon, dicens: Dominus tecum, virorum fortissime . Et iterum: Dixit Dominus; Pax tecum. Et iterum in Ruth: Dixit Booz messoribu
Abbreviated transcription (Latin):
de aliari indexterã partẽ significare xp̃itransitũ depassioe ad aet̃nãuitã. Acideo in hoc
tusuo animasscõrũ copulauit consortia angłorũ. Hocgaudiũ ad nuntiauit angłs innatuitate
euisdicens. Ecce ego euangłi zo uob̃ gaudiũ magnũ. quia natus ÷ uob hodie saluator. Mani¬
festũ ÷ quibus exutit saluator. quando gła resurrectionis ełꝰ. celebrata ÷ Tunc ut̾ra paxhomint
fuit quibus dicebat pax uobis. Pax magna ÷ quando subuno dño copulantur celestia & t̃renb
ta factũ ẽẽ. postresur rectionẽ suã denuntiat saluator dicens: Data ÷ mihi om̃is potestas inelbo
tamus eis faciem p̃sentamus excepto inuno qđ ÷ in p̃paratione hrmni. ante te igitur.
niam occupati circa altare. ut congruentius sit unomodo ueri

Expanded text:
de altari in dexteram partem significare Christi transitum de passione ad aeternam vitam: ac ideo hoc in de altari in dexteram partem significare Christi transitum de passione ad aeternam vitam: ac ideo hoc in tu suo animas sanctorum copulavit consortio angelorum. Hoc gaudium annuntiavit angelus in nativitate ejus dicens: Ecce ego evangelizo vobis gaudium magnum; quia natus est vobis hodie Salvator . Manifestum est, quibus exstitit Salvator: quando gloria resurrectionis ejus celebrata est, tunc in terra pax hominibus fuit, quibus dicebat: Pax vobis. Pax magna est, quando sub uno Domino copulantur coelestia et terrena. Ita factum esse post resurrectionem suam denuntiat Salvator, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo tamus eis faciem praesentamus: excepto in uno, quod est in praeparatione hymni ante Te igitur. Ibi jam occupati circa altare, ita ut congruentius sit uno modo vers
Abbreviated transcription (Latin):
Acideo que postea agitur in officio missȩ illud tẽpus figurate &x primit quo apłi apłorũ que
successores negotiadñ exercent. Quod fintur euangłio ꝑfecto. potest ⁊ simplicit̃ intelligi
dispositio cereorũ expeditur cursus circa altare ministrendi. VIII. DE GLORIA INEX¬
Helesforus natione grecus ex andchorita constituit. CELSIS. DEO¬
idẽ brmnus cantaretur.F. Hrmnus gloria in excelsis dõ laus dt̃ ÷ Utineu angłio legin¬
Sac̃dos quando dic̃ gloria in excelsis đo orientes partessolet res picere: Inquib: itasolen
dñmre quirere. quasi ibi propria eius sedes sit cũ potius eũ sciamus ubiq et̃ .: Nõ ÷ ordo
ut quidm laudareuoluerit tergũ adeũ uertat: ⁊ pectus ad seruos. Ipsũstatũ ex quali¬
sa filiesporiusq ad teuenient I. Turris quippe gregis. que ebraicȩ dir̃ turris ader mille
ciretẽpassib aciutate b& hlecm adorientẽ distat. Diximus superius transitũ ep̃i

Expanded text:
ideo quod postea agitur in officio missae, illud tempus figurate exprimit quo apostoli apostolorumque successores negotia Domini exercent : quod finitur Evangelio perlecto. Potest et simpliciter intelligi dispositio cereorum, expeditus cursus circa altare ministrandi. CAPUT VIII. De Gloria in exTelesphorus natione Graecus ex anachorita, constituit ut idem hymnus cantaretur. Hymnus, Gloria in excelsis Deo, laus Dei est, ut in Evangelio legi. Sacerdos quando dicit, Gloria in excelsis Deo, orientis partes solet respicere, in quibus ita solemus Dominum requirere, quasi ibi propria ejus sedes sit, cum potius eum sciamus ubique esse. Non est ordo, ut qui Dominum laudare voluerit tergum ad eum vertat, et pectus ad servos. Ipsum statum ex qualisa, filia Sion, usque ad te venient . Turris quippe gregis, quae Hebraice dicitur turris Ader mille circiter passibus a civitate Bethleem ad Orientem distat. Diximus superius, transitum episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
in ante pectus phumeros opera ex primuntur. in eis duplex sit. uestimentũ quia sic dede¬
mus bona oꝑa sons proximis ostendere ute adẽ intus corã dño inte gra senuemus In peco¬
reduper. quia meo utrũ que debo& ẽẽ. doctrina & uertas. Uentas interius. Iotetuo
adh orines ue aeedua duplicia. sint coniuicta. Quiatunc bene ministratur caapar
Aciosolã cdengnatur onus leue aesuaue Pequodñs dic̃ . Tillite iugumeũ suꝑusse¬

Expanded text:
et ante pectus. Per humeros opera exprimuntur. In eis duplex sit vestimentum, quia sic debeet ante pectus. Per humeros opera exprimuntur. In eis duplex sit vestimentum, quia sic debemus bona opera foris proximis ostendere, ut eadem intus coram Domino integra servemus. In pectore duplex, quia in eo utrumque debet esse, et doctrina et veritas: veritas interius, doctrina ad homines. Haec duo duplicia sint conjuncta, quia tunc bene ministratur, cum opus Per stolam designatur onus leve ac suave, de quo Dominus dicit: Tollite jugum meum supe
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Q Sicuiꝑ linũ quopedes uestiuntur. castigatio pedũ significatur. itaꝑsandalia pro
ponimus. Inillis que supra p̃tuli mus castigatio corporis auiti is designantur &cepto
in sandaliis. Inse quentibus uero opera iustitiȩ de monstrabuntur. Di c̃beda in libro memo¬
tato detab naculo Vestessce aãron quas illi mor ses fec̃. ope ra sunt iusticiȩ & sc̃itatis¬
bnl asula ueroql ꝑtinet generalit̃ ad om̃s cłr debetsignificare opera quȩ ꝑtine ant ad
om̃s an aeceñ sunt fames sitis uigiliae nuditas, lectio psalmodiȩ oratio labor
operancdi. doctrina silentiũ. & cetera huuis modi. Inistis enim nullus sacrorũ duix¬
ne dlegens deb&e ẽẽ. Quand oisis operibus uestitur. casula indutus ÷ haec inapertosunt
&ea ad minores gradus ꝑtinent qua ad sup premos. Casula du plaẽ post ergũ int̃h umets

Expanded text:
tur. Sicut per linum, quo pedes vestiuntur, castigatio pedum significatur, ita per sandalia proftur. Sicut per linum, quo pedes vestiuntur, castigatio pedum significatur, ita per sandalia profponimus. In illis quae supra praetulimus castigatio corporis a vitiis designatur, excepto in sandaliis. In sequentibus vero opera justitiae demonstrabuntur. Dicit Beda in libro memorato de Tabernaculo: Vestes sanctae Aaron, quas illi fecit Moyses, opera sunt justitiae et sanctitatis. Casula vero, quae pertinet generaliter ad omnes clericos, debet significare opera quae pertineant ad omnes: haec enim sunt fames, sitis, vigiliae, nuditas, lectio, psalmodia, oratio, labor operandi, doctrina, silentium, et caetera hujusmodi. In istis enim nullus sacrorum duxnegligens debet esse. Quando istis operibus vestitur, casula indutus est. Haec in aperto sunt, et tam ad minores gradus pertinent quam ad supremos. Casula dupla est, post tergum inter humeros,
Abbreviated transcription (Latin):
.Maecetenĩ lineamanus ac bradia debetstringere sac̃ dotis. neqi¬
ant pectus. nequidin ane cogitet. uentrẽ nedilicias ultra modũ appetendo dm̃ segulo¬
sus facere p̃sũmat. Subiecta enĩ uentri mẽbra nelasciuiendo totã sacerdotalis habitus
ntudi nẽ corrũpant. Genua neaborationis instantia torpeant.
ne ad malũ currant. Induatur ergosac̃dos primo line a stricta. ut & corpus ab iniquis
operibus ⁊ a prauis m̃tẽ cogitationibus compescat.ss. Quo dibis ignificatur. strictura ues¬
tim̃ti. hoc apudnos linicastigatio. Quiausq ad pedes bedaꝑuenit disserendo deline
lis. qui suꝑ suntin pedibus. Sandalia subtus cooperiunt pedẽ. desuꝑ nudũ relinquunt.
Dequibus dic̃ idẽ supra intractatu suꝑ marchũ. marhus dicendo calciarieos sandali is
s.aliquid hoc calciam̃tũ mistice significationis ħ abere cõmonet. ut
tectus sit. nec nudus adt̃rã. Id÷ nec occultetur euangłium. necterrenis cõmodis innita

Expanded text:
aec etenim linea manus ac brachia debet stringere sacerdotis, ne quid nisi utile faciant; pectus, ne quid inane cogitet; ventrem, ne delicias ultra-modum appetendo, Deum se gulosum facere praesumat; subjecta ventri membra, ne lasciviendo totam sacerdotalis habitus pulchritudinem corrumpant; genua, ne ab orationis instantia torpeant; tibias et pedes, ne ad malum currant. Induatur ergo sacerdos primo linea stricta, ut et corpus ab iniquis operibus, et a pravis cogitationibus mentem compescat. Quod ibi significatur strictura vestimenti, hoc apud nos lini castigatio. Quia usque ad pedes Beda pervenit disserendo de lineomine, campobis, qui supersunt in pedibus. Sandalia subtus cooperiunt pedem, desuper nudum relinquunt; de quibus dicit idem qui supra in tractatu super Marcum: Marcus dicendo calceari eos sandaliis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis admonet, ut pes neque tectus sit, nec nudus ad terram, id e
Abbreviated transcription (Latin):
stolã. quintũ & sextũ duetunige. Septimũ casulã . uiui. palliũ. porro uestinitum.
pedẽ potius ꝑtinet ad nr̃os pontifices quã ad ã aron. Dicit᷑ nr̃is pontificibus. Euntes docete
om̃s gentes. A a rontantũ in iudea uersabatur. Sud arũ in manupotius ad nr̃os quã ad a ã ron
qm̃maior munditia ÷ in nouotestam̃to. quã. e&̃ inueteri. & illabona habemus quae illi
ite dño ꝑ moysen ñ deb& exire de sc̃is. Sicut sciptũ ÷ Hecegredi&¬
XXIII. DE PALLIO. QUOU TURITUR. AREEIU EPT.
alliũ archs ep̃orũ suꝑ om̃ia indum̃ta ÷ utlamina infronte soluis pontificis. Illo
scernitur archs ep̃s aceteris ep̃is . Pallũ significat torquẽ quẽ sol
me certantes accipere. Quodono ammonentur ceteri ad legiti mũ certamen. sđ
hab& duas lineas asũ mousque adeorsũ. retro & ante. Significate nĩ sũ me doctrinȩ

Expanded text:
stola, quintum et sextum duae tunicae, septimum casula octavum pallium. Porro vestimentum stola, quintum et sextum duae tunicae, septimum casula octavum pallium. Porro vestimentum pedum potius pertinet ad nostros pontifices quam ad Aaron. Dicitur nostris pontificibus: Euntes docete omnes gentes; Aaron tantum in Judaea versabatur. Sudarium in manu potius ad nostros quam ad Aaron, quoniam major munditia est in Novo Testamento quam esset in Veteri: et illa bona habemus quae illi ente Domino per Moysen non debet exire de sanctis, sicut scriptum est: Nec egrediXXIII. De pallio quo utuntur archiepiscopi. allium archiepiscoporum super omnia indumenta est, ut lamina in fronte solius pontificis. Illo discernitur archiepiscopus a caeteris episcopis. Pallium significat torquem, quem solebant legitime certantes accipere. Quo dono admoventur caeteri ad legitimum certamen. Quod habet duas lineas a summo usque deorsum ante et retro. Significat enim summae doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
facta utnõ impediat cursũ nr̃m ad minis trationẽ. Qmmemoratȩ uirtutes libi
nob. prebent ad contẽ plationẽ dĩ. Canuisa cingulo continentiȩ constringitur p̃cipiente
no dont lũbium̃ p̃cineti. Ut ꝑduas uirtutes id ẽ. oboe dientiã dñi & naturalem dis¬
prtdtomẽ uonsfringatur om̃is uoluptas. Haeo sunt uestim̃ta dequibus scribitur in parabi¬
ds salo mueni. fontitudo & decor indum̃tũ eius & insuperioribus : & cingulũt radiara
chananeo. Siquis uoluerit utiduabus tunicis. ostendit se. eẽ dia conũ a& sacerdotem
Sune nto to fii uestimenta secundũ numerũ uesti m̃torũ sũmi portasicis dãron. Cuiui
uestinta narrantur fuis se circa capud & corpus usq adpede Deuesti mat. peduius
ai naquũ retic&ur ad illius normã lix̃ habet summus pontifex nr̃ acaptte usq
sto pe cdisi nt̃i. uesim̃ta. Primũ ÷ amictus secundũ camisa. tertiũ cingulũ. quartũ.

Expanded text:
facta, ut non impediat cursum nostrum ad ministrationem, quoniam memoratae virtutes liberfacta, ut non impediat cursum nostrum ad ministrationem, quoniam memoratae virtutes liberum nobis iter praebent ad contemplationem Dei. Camisia cingulo continentiae constringitur, praecipiente vestri praecincti, ut per duas virtutes, id est, obedientiam Domini et naturalem disputationem constringatur omnis voluptas. Haec sunt vestimenta de quibus scribitur in Parabolis Salomonis, Fortitudo et decor indumentum ejus. Et in superioribus, Et cingulum tradidit Chananaeo. Si quis voluerit uti duabus tunicis, ostendet se esse diaconum et sacerdotem, sive ut octo sint vestimenta secundum numerum vestimentorum summi pontificis Aaron, cujus vestimenta narrantur fuisse circa caput et corpus usque ad pedes. De vestimento pedum et manuum reticetur. Ad illius normam, ut dixi, habet summus pontifex noster a capite usque ad pedes octo vestimenta. Primum est amictus, secundum camisia, tertium cingulum, quartum
Abbreviated transcription (Latin):
casula legit cirtũ cinctus. ut &x pedite possit m inistrare. uel quiasuũ ÷ ut ad comitatũ.
Ficutin camisa designatur. castigatio corporis. ita intunicauirtutes intime que ad si¬
los sublimes ꝑtinent. Dequa hieronimus inepisto la. ad fabiolã. Haec ipsa iacinctina
tuni ca subucula nominatur. & proprie pontificis ÷ Significat querationẽ sublimiũ nĩ
patere om̃ibus sed maioribus atque ꝑfectis : F Ipsa ÷ interuor ips aque designat iurtutes
animȩ : quae nõ multis cognitȩ sunt & quas semꝑ deb& habere ꝑfectus Vnde beda
intractatusuꝑlucã . Quis & enĩ nesciat iuscera misericordiȩ : Benignitat
patiene d̃ inno destiam. Castitatẽ. fidẽ speni caritatẽ : & his similia sine ullatẽ porũ
at cape cline fidolibus. et seruanda. ⁊ F Ipsa nõcingitur. sed canusanquetta ÷ fabre¬

Expanded text:
casula legit circumcinctus, ut expedite possit ministrare, vel quia suum est ire ad comitatum casula legit circumcinctus, ut expedite possit ministrare, vel quia suum est ire ad comitatum Sicut in camisia designatur castigatio corporis, ita in tunica virtutes animae, quae ad solos sublimes pertinent, de qua Hieronymus in epistola ad Fabiolam: Haec ipsa hyacinthina tunica subucula nominatur, et proprie pontificis est, significatque rationem sublimium non patere omnibus, sed majoribus atque perfectis. Ipsa est interior, ipsaque designat virtutes animae, quae non multis cognitae sunt, et quas semper debet habere perfectus. Unde Beda in trpatientiam, modestiam, castitatem, fidem, spem et his similia, sine ulla temporum intercapedine a fidelibus esse servanda? Ipsa non cingitur, sed camisia. Quae ita est fabre
Abbreviated transcription (Latin):
quistudet ꝓdesse fratribus in aduersitate. & in prosperitate. istehab& fim brias coccineas.
inutroq umero Haeduȩ fortunȩ signantur. ꝑsi nistrũ & dextrũ humerũ .xv. ramos carita¬
tis enumerat paulus. Paciens ÷ benigna ÷ Nõ emulatur nõ agit ꝑperã. nõ unflatur. nõ ÷ am
tiosa. nõ queri que sua sunt. Nõ irritatur. ñ cogitat malũ . ñ gaud& suꝑ iniquitatẽ. congau¬
d&aũt. ueritati. Om̃ia suffert om̃a credit . Om̃ia sperat Om̃ia sustinet. Line a que in me dio
est. quasistipescaritatis. Qđ enĩ signisicant lineae. sine fimbrie indextro humerosiue insinis
habet fimbrias quae actualis uita sollicita ÷ & turba turergaplurima. Ad dextrũ latus
nõ habet. quia contẽplatiua uita qui & a ÷. Peripsã figuratur regina quaestat ad dextris.
ipsa ÷ una colũba ꝑfecta & proxima. stat ad dextris & nihil in se sinistrũ habet. Largitas
brachiorũ. Largitatẽ. & hilaritatẽ datoris de monstrat. Diac̃ qui nõ ÷ indutus dalm

Expanded text:
quis studet prodesse fratribus in adversitate et in prosperitate, iste habet fimbrias coccineas in utroque humero. Hae duae fortunae signantur per sinistrum et dextrum humerum. Quindecim ramos charitatis enumerat: Patiens non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Linea quae in medio est quasi stipes charitatis. Quod enim significant lineae sive fimbriae in dextro humero sive sinistro, hoc  Sinistrum latus habet fimbrias, quia actualis vita sollicita est, et turbatur erga plurima; at dextrum latus non habet, quia contemplativa vita quieta est: per ipsam figuratur regina quae stat a dextris. Ipsa est una columba, perfecta et proxima, stat a dextris, et nihil in se sinistrum habet; largitas brachiorum, largitatem et hilaritatem datoris demonstrat. Diaconus, qui non est indutus dalmatica,
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ . ẽe. p̃dicationis nõ debetse redtradere amouendis signis cũexeisdem possit p̃dicare.
populo: Uinculũ quoplectrũ ligatus uasi. quȩ dã moderatio ÷ quescit adtẽpus mouere plectrũ:
e utlabia feriantur. Uinculũ ad tactum funuis mouet plectrũ quandor
colesia ÷ conuotatus populus ꝑministros ecđȩ. VOCΑ TUR BASILICA
cdũ quas ibasis populi. Laos populus dir̃. Basileos basis populi. Vndeisi dorus. Basilicȩ

Expanded text:
debitorem esse praedicationis, non debet se retrahere a movendis signis, cum ex eisdem possit praedicare debitorem esse praedicationis, non debet se retrahere a movendis signis, cum ex eisdem possit praedicare populo. Vinculum, quo plectrum ligatur vasi; quaedam moderatio est, quae scit ad tempus movere plectrum linguae, ut labia feriantur. Vinculum ad tactum funis movet plectrum, quando mcclesia est convocatus populus per ministros Ecclesiae ύς, rex dicitur quasi basis populi, λαὸς populus dicitur, βασιλεὺς basis populi. Unde Isidorus: Basilicae
Abbreviated transcription (Latin):
ificat nouitestam̃ti descendentẽ. alignodominice crlicis: quod tam̃
continetur. Quia dominica crux a prophetis. & antiqiis patribus continetur. Quia funis
usque ad manus sac̃ dotis ꝑtransit. & enĩ scriptura ad opera sacerdotũ deb&transire :
uadic̃ gregorius. in libro de aedificatiotẽpli. Quis quis hanclegit. ine
disiunctus remansit quantũ iã ad surgat ad bona facienda quantũ ad huc in prauis prostratꝰ.
iaceat: F. Haec uerba nouissima ualde congruunt. operi pres biteri. qui signũ mouet.
quando funẽ sequitur sursũ id ait ut insemet ipso recogitet quantũ adbona opera sit eri¬
Quando deorsũ trahit. id considerat. quantũ iace ad adhuc in prauis. Qui scđm uerba sc̃igre¬
gorii sem& ipsum metitur. ipse habilis ÷ fr̃suocare adunũ cor & unã animã : nedespiciat
r. hocopus agereutin isto inmitator sit filiorũ aa ronsic̃ cun multis cete

Expanded text:
significat Novi Testamenti, descendentem a ligno Dominicae crucis. Quod tamensignificat Novi Testamenti, descendentem a ligno Dominicae crucis. Quod tamen lignum a superioribus continetur, quia Dominica crux a prophetis et antiquis Patribus continetur: qui funis usque ad manus sacerdotis pertransit, etenim Scriptura ad opera sacerdotum debet transire. De qua dicit Gregorius in libro de aedificatione templi: Quisquis hanc legit in edisjunctus remansit: quantum jam assurgat ad bona facienda, quantum adhuc in pravis prostratus jaceat. Haec verba novissima valde congruunt operi presbyteri, qui signum movet: quando funem sequitur, sursum, id agit, ut in seipso recogitet quantum ad bona opera sit erquando deorsum trahit, id considerat quantum jaceat adhuc in pravis. Qui secundum verba sancti Gregorii semetipsum metitur, ipse habilis est fratres vocare ad unum cor et unam animam. Ne despiciat presbyter hoc opus agere, ut in isto imitator sit filiorum Aaron, sicut et in multis caete
Abbreviated transcription (Latin):
& lactantiũ ꝑfecistilaudẽ : Prȩdicationẽ qua significat cdangor tubarũ. hieronimo &cpo¬
nente. significat signũ quod innr̃a ecła reboat. Signũ nr̃m ÷ & mn& alloaeris. Aes. ẽ. me¬
tallũ. durabile & sonorũ. Habet idẽ signũ interuis plectrũ. ferreũ. quotunditur. ut au¬
diatur. Oraque predicatorũ significat. nouitesta m̃tti. quae plus clurant. qũa tubȩ ueteritesta¬
menti. atque altius resonant. Ora p̃dicatorũ. nr̃orũ durabunt usque infinẽ . & auditur
ñiterra. Uas metalliaeris. ora significat. utdiximus p̃dicatorũ feri¬
eorũ. ꝑfunẽ intelligimus. m̃surã nrȩuitȩ. Unde dicebat paulus. Sedipsi in nobis nos metipsos
mentientes . & cõparantes ł mensurã meȩ conuersationis. nus quã mihisatius. ostenditur.
quã scriptura. Acideo funẽ scripturã intellego. funis quihab& initiũ aligno. scripturã sacrã

Expanded text:
t lactentium perfecisti laudem . Praedicationem quam significat clangor tubarum, Hieronymo expot lactentium perfecisti laudem . Praedicationem quam significat clangor tubarum, Hieronymo exponente, signat signum: quod in nostra Ecclesia reboat. Signum nostrum est ex metallo aeris. Aes est metallum durabile et sonorum. Habet idem signum interius plectrum ferreum, quo tunditur, ut audiatur. Oraque praedicatorum significat Novi Testamenti, quae plus durant quam tubae Veteris Testamenti, atque altius resonant. Ora praedicatorum nostrorum durabunt usque ad finem, et auditur t tunc in omni terra. Vas metalli aeris ora significat, ut diximus, praedicatorum: ferer funem, intelligimus mensuram vitae nostrae. Unde dicebat Paulus: Sed ipsi in nobis, nosmetipsis metientes et comparantes . Mensura meae conversationis nusquam mihi satius ostenditur quam in Scriptura: ac ideo funem Scripturam intelligo. Funis, qui habet initium a ligno, Scripturam sacram
Abbreviated transcription (Latin):
dationẽ dĩ ur̃i Audiuimus clangorẽ tubarũ. in recordationẽ dĩnr̃i. reso¬
nare doq nobis ds̃ ut quicquid boni facere poterimus. siue singularũ. in nr̃a causa
siue cõmu niter in causa fratrũ. ut ÷ signa mouen in memoriã eius faciamus.
Audiamus & tubã uocantẽ nos ad penitentiã quando in aduersis affligimur:
dicente iohel. Eanite tuba insyon. sc̃ificate ieuiniũ uocate co&ũ. congregate
ubera. quod ita hieronimus in eodẽ. Clangite tuba insyom: &t penitenti am
populis predicate. Sc̃ificate ieiuniũ. predicate curationẽ siue co&ũ dequibus iã diximus
Congregate populũ. utquidis ꝑsus peccauerat. congregatus peccare desistat. Sc̃ificate eccłam.
ut nullus in eccła ociosus sit. ne forsitant inpediantur orationes ur̃ae & modicũ fermentũ
totã massa mcorrũ pat. Et adunate siue eligite senes ut nõ a& asineis : sed sc̃itas eligatur.
dñm Paruulos ad que lactantes. dequib: in psalmis & in euangłio legimus. Ex ore infantiã u

Expanded text:
dationem Dei vestri. Audivimus clangorem tubarum in recordatione Dei nostri resonare. Detque nobis Deus, ut quidquid boni facere poterimus, sive singulariter in causa nostra, sive communiter in causa fratrum, ut est signa moveri, in memoriam ejus faciamus. Audiamus et tubam vocantem, nos ad poenitentiam quando in adversis affligimur, dicente Joel: Canite tuba in Sion, sanctificate jejunium, vocate coetum, congregate . Quod ita Hieronymus in eodem: Clangite tuba in Sion, et poenitentiam populis praedicate. Sanctificate jejunium, praedicate curationem, sive coetum, de quibus jam diximus. Congregate populum, ut qui dispersus peccaverat, congregatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit: ne forte impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totam massam corrumpat . Et adunate sive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas eligatur. Dominum. Parvulos atque la etentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio le
Abbreviated transcription (Latin):
tedrã epis copalẽ adregendã ecdamtuã. & plebẽ uniuerisam. &aliter dicit gregorius in mora¬
libus. Qltũ incaptes cantas uimente quia uicanus xp̃i ÷ dilectionẽ qũa xp̃snobis monstruuit
Sebociutt. Peo de bemus inuenire adque ad cumulũ nr̃i profectus trahero rotia nerquaut
aco rase as geruntur signa sunt rerũ inti marũ. Siq̃ inm̃te habuent ipsdits ipse÷ uerus
sactiibossia ciđo uerũ quod p&rus dic̃ de uri uersis catolicis. Gens scaregale sacerdotiũ
dictubellus scđm cuus erdnẽ celobratur ordinatio. apud quos dã. ut duo epitene ant euuar¬
gelũ sipt apit rias. Quodueq uetus auc toritas intinat ine que aposto lsattracarit eneua
canoanea auctortas. Potest tam̃ e uangłis positiosuꝑ caput monera tenentẽs. ut dñs.i ae
tenulor sco plus. ẽẽ sub iugo euangelii quã soreo generalit ergo de bene dctione¬

Expanded text:
icit Gregorius in Moralibus, oleum in capite, charitas in mente. Quia vicarius Christi est, dilectionem quam Christus nobis monstravit, et docuit, in eo debemus invenire: atque ab eo ad cumulum nostri profectus trahere. Omnia haec quae extrinsecus geruntur, signa sunt rerum intimarum. Si quis in mente habuerit ipsas res, ipse est verus sacerdos: ac ideo verum, quod Petrus dicit de universis Catholicis: Gens, sancta regale sacerdotium. Dicit libellus, secundum cujus ordinem celebratur ordinatio apud quosdam, ut duo episcopi teneant Evangelium super caput ejus, quod neque vetus auctoritas intimat, neque apostolica traditio, neque canonica auctoritas. Potest tamen Evangelii positio super caput, monere tenentes, ut quo Dominusrecordari se amplius esse sub jugo Evangelii, quam foret. Generaliter enim de bened
Abbreviated transcription (Latin):
adh&icũ ꝑtinent. Ut ꝑ organũ corporis quid faciendũ & quid uitandũ sit nouerimus. Qui
uero de superioribus disputat . & conuentũ mundi om̃iumq: creaturarũ ordinẽ. atque con¬
cordiã subtilis disputator edisserit. istes piritale canticũ canit. Uelcerte ut propt̃ simpliciores
intromitere. Linus natione italus utlegitur ingestis episcopalibus. Ex p̃cepto beatip&ri¬
tuit. ut mulier in ecdam uelato capite introiret. III. DECHOR
Chorũ quia inciuitate loquimur ꝓpe om̃s nor̃ chorus ÷ consensio cantantiũ. Si
Ainchoro cantamus. corde cantamus. inchoro cantantiũ quisquis uoce discrepuerit.
dictus chorus qđ initio in modũ coronȩ circũ aras starent & it apsallerent. Cantorũ
ordinẽ suscepimus & dauitita institutione. quando reportandaerat archadñi dedomo ob¬
rhedom inciuitatẽ dđ. Precepit đđ utuerbadierũ narrant constitu
quatientes crmbala & om̃ia musicorũ organa ad canendũ dõ. &iterũ. Cantores

Expanded text:
cum pertinent, ut per organum corporis, quid faciendum, et quid vitandum sit, noverimus. Qui vero de superioribus disputat, et concentum mundi omniumque creaturarum ordinem atque concordiam subtilis disputator edisserit, iste spirituale canticum canit. Vel certe ut propter simpliciores intromittere. Linus natione Italus, ut legitur in gestis episcopalibus, ex praecepto beati Petri constituit ut mulier in ecclesiam velato capite introiret. CAPUT III. De choroChorum, quia in civitate loquimur, prope omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, corde cantamus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, sacris collecta, et dictus chorus, quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Cantorum ordinem suscipimus ex Davidica institutione. Quando reportanda erat arca Domini de domo Obededom in civitate David, praecepit David ut Verba dierum narrant constituquatientes cymbala et omnia musicorum organa ad canendum Deo. Et iterum: Cantores
Abbreviated transcription (Latin):
celebratur ingaudioscõrũ. ꝓmtisumus animo ad suscipiendũ di munitis. sitam̃ ipse
dignatus purgare & serenare oculũ. in quodiscamus deofficiomissȩ. quidrationis
insecontine at diuersitas illa quaeibi agitur. Cũ satis ẽet. sine cantorib: & lectoribus &
ceteris que ibi aguntur. sola bene dictio ep̃orũ. aut pres biterorũ. ad bene dicendũ panẽ
& uinũ quore ficere turpopulus ad animarũ salutẽ sicut primeuis tẽporibus fiebat
ꝑ aposto los. Ac ideo primodicendũ ÷ designis. DE SISPIIS. QUI BUSCORIGREGA¬

Expanded text:
celebratur in gaudio sanctorum, prompti sumus animo ad suscipiendum Dei munus, si tamen ipse celebratur in gaudio sanctorum, prompti sumus animo ad suscipiendum Dei munus, si tamen ipse dignatur purgare et serenare oculum, in quo discamus de officio missae, quid rationis in se contineat diversitas illa, quae ibi agitur: cum satis esset, sine cantoribus et lectoribus, et caeteris quae ibi aguntur, sola benedictio episcoporum, aut presbyterorum ad benedicendum panem et vinum, quo reficeretur populus ad animarum salutem: sicut primaevis temporibus fiebat apud apostolos: ac ideo primum dicendum est de signis. CAPUT PRI
Abbreviated transcription (Latin):
periore parte dis cooꝑtũ ubi ÷ imagodĩ. In inferiore parte circũdatũ capillis quasi ali¬
quibus cogiationib dep̃senti necessitate. Amictus ÷ castigatio uocis. Alba ceterorũ inse¬
riorũ cetẽrorũ sensuũ p̃sidente magistra ratione interius ꝑdisciplinã continentiȩ
Eustru gente quasi quodã cingulo uoluptatẽ carnis. Calciamta linea phibitio pedũ adna¬
lũ festi nando Sandalia ornatussit p̃dicatoris quicelȩstia nõ deb& abscondere neq tertoe¬
nis inhiare. Secunda tunica . oꝑ am̃tis sunt : Casula opera corporis pia : Stola uigũ xp̃iqđ ÷
mundȩ cogitationes quib: detergimus molestias animi& infirmitate corporis: Palliũ
As dpep̃orũ torques deuotis simȩ p̃dicationis ⁊ inueteritestam̃to & in noo¬
opitulante in tercedente beato medardo confessore cuius festiuitas hođe apud nos

Expanded text:
periore parte discoopertum, ubi est imago Dei, in inferiore parte circumdatum capillis, quasi aliperiore parte discoopertum, ubi est imago Dei, in inferiore parte circumdatum capillis, quasi aliquibus cogitationibus de praesenti necessitate. Amictus est castigatio vocis. Alba caeterorum inferiorum sensuum praesidente magistra ratione, interius per disciplinam continentiae constringente quasi quodam cingulo voluptatem carnis. Calceamenti linea, prohibitio pedum ad malum festinando. Sandalia ornatus, iter praedicatoris, quia coelestia non debet abscondere, neque terrenis inhiare. Secunda tunica, opera mentis sunt: casula, opera corporis pia. Stola jugum Christi, qmundae cogitationes, quibus detergimus molestias animi ex infirmitate corporis. Pallium archiepiscoporum, torques devotissimae praedicationis, et in Veteri Testamento et in Noopitulante, intercedente beato Medardo confessore, cujus festivitas hodie apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
legt̃. & pro phetiã quȩ in euuangelio. recapitulantur. & enĩ ipsȩ replicate sunt
a done dianã line am quȩus que adfinẽ currit Ligatura m rsteriorũ in carnationis xp̃i
queincarnatio. quiauali quibus aperta est. humanis sensibus huma nomore sicutiest
pomiinp̃ sepio paunis inuolui. & &̃. Aliquas andalia sineligaturis tenet pdicatio & ulter
Dñs dic̃ ine uangłio. Quod cũ que superogaueris. ego cũ rediero reddãtibi: Hisposuit dĩs
his qui euanglũ p̃dicarent. de euangelio uiuere . Supero gauit paulus quisine sũptins¬
posuit euaglium. Operabatur manibus suis : uictus sibi necessaria. Opus pauli qđ suꝑ¬
erogaduerit euangłio possumus intellegere corrigias suꝑ erogatass andali is que manib
hucillucq ducuntur udigerentur. firmogres sui predicator : quinulli honerosus est
reuit̃ desideramus recapitulare om̃em ornatũ de ricorũ : Caput cderici mens ÷ in su¬

Expanded text:
legem et prophetias quae in Evangelio recapitulantur. Etenim ipsae recapitulatae sunt legem et prophetias quae in Evangelio recapitulantur. Etenim ipsae recapitulatae sunt ad mediam lineam, quae usque ad finem currit. Ligatura mysterium incarnationis Christi, quae incarnatio, quia in aliquibus aperta est humanis sensibus humano more, sicuti est, poni in praesepio, pannis involvi, et caetera. Aliqua sandalia sine ligaturis tenet praedicatio. Et aliterangelio: Quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. Disponit Dominus his qui Evangelium praedicarent, de Evangelio vivere: supererogavit Paulus, quia sine sumptu exposuit Evangelium, operabatur manibus suis victus sibi necessaria. Opus Pauli quod supererogavit Evangelio possumus intelligere corrigias supererogatas sandaliis, quae manibus huc illucque ducuntur ut ligentur. Firmo gressu it praedicator, qui nulli onerosus est.rum. Breviter desideramus recapitulare omnem ornatum clericorum. Caput clerici mens est. In su
Abbreviated transcription (Latin):
erant qui p̃dicab ant ꝑ inuidiã. & contentionẽ. Lingua que inde surgit &. ẽ. se parata.
sunt in inferiore parte . & sunt quodã modo separati. a conuersatione spiritaliũ. Lingua
ior. spiritaliũ linga ÷ qui p̃dicatorẽ introducunt inopus p̃dicatior
Ita oportet. ẽẽ. p̃dicatoriis intentionẽ candidã corãdõ & pura conscientia. Ex trinsecus
multis filis consuta ÷ ut nõ dissoluantur duocoria. Initio enĩdebet studere p̃dicator.
pluribus uirtutibus aque sententi is scripturarũ uto peraforinsecacũ his qui intrinse¬
cus nutent. corã dõ nõ dis uingantus. Lingua sandaliorũ que suꝑ pedẽ ÷ linguã p̃dica¬
toris potest figurare. Linea opere sunt. sutoris facta procedens. ad linguasandali
usque ad sinem eius. euuangelicã ꝑfectionẽ. linȩȩ . proce dentes exutraque parte

Expanded text:
erant, qui praedicabant per invidiam et contentionem. Lingua quae inde surgit, et est separata aerant, qui praedicabant per invidiam et contentionem. Lingua quae inde surgit, et est separata asunt in inferiore parte, et sunt quodammodo separati a conversatione spiritalium. Lingua superior spiritalium lingua est qui praedicatorem introducunt in opus praedicatiita oportet esse praedicatoris intentionem candidam coram Deo ex pura conscientia: extrinsecus vmultis filis consuta est, ut non dissolvantur duo coria. In initio enim debet studere praedicator pluribus virtutibus atque sententiis Scripturarum, ut pluribus forinseca cum his quae intrinsecus nitent coram Deo, non disjungantur. Lingua sandaliorum quae super pedem est, linguam praedicatoris potest figurare. Linea opere sutoris facta praecedens a lingua sandalii usque ad finem ejus, Evangelicam perfectionem; lineae procedentes ex utraque parte,
Abbreviated transcription (Latin):
cdio aliquo effici mur nec maiore tristitia absorbeamus. in consolationẽ nr̃i quasi qđ dã
sudarũ exempla p̃dicta sc̃oꝵ. patrũ ad corroborandã. Patientiã & detergendũ tediũ
sumamus. Persud ariũ intellegimus mundos affectus &pios in labore: XXU.
DE UA RIETA TE SADA LIORUMA
Ut iusibus nr̃is error auferatur. qui potest. inter. ẽe. propt̃ similitudi nẽ officii. Ep̃s hab&
adregendã plebẽ. neforteradant sandalia depedibus. ligata sunt. Ex eo potest sciri quant
neces sesit ei firmare gressus m̃tis qui in turbis populorũ uersatur. Pres liter quidomi¬
beat dissimilia sandalia. Etipse ligaturã hab& quia suũ ÷ ire ad cor
lia. ne forte stimatur diaconus. Misticȩ quia sandalia cursũ p̃dicatoris signant. Solea
que subtus calneũ ÷ monstrat debere. eẽ eandẽ separationẽ in nocentẽ & sine dolo
ut possit de eo. dici. ecceiur israhelita in quo dolus nõ ÷ Nõ sit talis quales pseudo apłi

Expanded text:
onsolationem nostri quasi quoddam sudarium exempla praedicta sanctorum Patrum ad corroborandam patientiam, et detergendum taedium sumamus. Per sudarium intelligimus mundos affectus et pios in labore. CAPUT XXV. De varietate sandaliorum. ut visibus nostris error auferatur, qui potest interesse propter similitudinem officii. Episcopus habet ad regendam plebem: ne forte cadant sandalia de pedibus, ligata sunt. Ex eo potest sciri quantum necesse sit ei firmare gressus mentis, qui in turbis populorum versatur. Presut habeat dissimilia sandalia: et ipse ligaturam habet, quia suum est ire ad lia, ne forte aestimetur diaconus. Mystice, quia sandalia praedicatoris cursum signant solea q de albo corio, quae subtus calcaneum est monstrat debere esse eamdem separationem innocentem et sine dolo, ut possit de eo dici: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Non sit talis, quales pseudoapostoli
Abbreviated transcription (Latin):
uersitate linguarũ.: & uiueste intelleximus ꝓpt̃ unitatẽ. & in sequentibus circũ amictaua¬
neeate Puldritudo intrinsecus infimbri is aũt aureis uan& as linguanũ doctrinȩ decus
Hit ymbriae quȩ ꝓcedunt de dalmatica : uerbas̃ eius p̃dicatoris. ciuius religiosca & inmacu¬
lata. ẽ: Sicut uerba ab aura aeris raptantur: i tafimbriae spiramine uenti. Pofert pauuis
candidas fimbrias circamanus ad utilitatẽ egentiũ quando dic̃. Magis aũt laboret operando
manibussuis quod bonũ ÷ ut habeat unde tribuat necessitatẽ pacienti. Quod pdulus p̃di¬
epła. Labore nõdestitit manib: sius nec grauis e& F ert frmbri as candidas inlaterẽ
coccineas circa humeros. & pectora quando dic̃ incaritate nõficta ficta caritas ÷ que cdimit

Expanded text:
itate linguarum, et vestem intelleximus propter unitatem. Et in sequentibus, circumamicta varietate, pulchritudo intrinsecus. In fimbriis autem aureis, varietas linguarum doctrinae, decus. Fimbriae, quae procedunt de dalmatica, verba sunt ejus praedicatoris cujus religio sancta et immaculata est. Sicut verba ab aura aeris raptantur, ita fimbriae spiramine venti. Profert Paulus candidas fimbrias circa manus ad utilitatem gentium quando dicit, Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Quod Paulus praediEpistola: Laborare non destitit manibus suis, ne cui gravis esset. Fert fimbrias candidas in latere,coccineas circa humeros et pectora, quando dicit: In charitate non ficta. Ficta charitas est quae dimit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ amiiae Fi In eo quod sola ad ienuaten dit quae solent curuiari causaanioniutemi
hoeuiae llegimus qđ dũs dic̃. Disciteame quia mittis sũ & humilis corde. Sciatse diaconus
tonibus eorũ : & iuisitatores in maculatos sẽ custodiant abhoc sc̃ło: Ip sadalmaticaduas
coecineas lineas h ab& retro: Similt̃q in anteriore partei quiauetus testamatũ atisdluas
putdant clilectionidĩ & proximi : Inmaculatũ ẽe : ad dm̃ ꝑtinec Visitare fr̃s ad proximũ
Percolorẽ coccineũ opera musericordiȩ : quȩ ex caritatȩ fuint in pupillis ⁊iui duis intelle¬
gimnus. ł candorẽ. iusitatorũ munditiȩ designatur. Ipsa ÷ enĩ uestis. dequa dicitur in psal mo

Expanded text:
non amittet. In eo quod stola ad genua tendit, quae solent curvari causa humilitatis, hoc intelligimus quod Dominus dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Sciat se diaconus ionibus eorum, et visitatores immaculatos se custodiant ab hoc saeculo. Ipsa dalmatica duas coccineas lineas habet retro, similiterque in anteriori parte, quia Vetus Testamentum et Novum rutilant dilectione Dei et proximi. Immaculatum esse, ad Deum pertinet; visitare fratres, ad proximum. Per colorem coccineum opera misericordiae, quae ex charitate fiunt in pupillis et viduis, intelligimus; per candorem, visitatorum munditia designatur. Ipsa est enim vestis de qua dicitur in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
Subdia conus regionarius tẽpore sacrificii stat in faciȩ pontificis. ideo necesse ÷ uese¬
ad altare ut in eodis ponat quȩ disponanda sunt. atq inderecipiat utbonus dispensatos
legat lectionẽ adnus sã. cũ hoc nõ repperiatur. &x ministerio sibidato in consetratione
comissũ neq ex litteris canonicis neque &c nomune suo. Subdia conus ut monstratũ ÷
alcaris oficia. Nã prime uo tempore. dia conus nõlegebat euuangeliũ qđ nõdũ erat scriptũ. sed post

Expanded text:
Subdiaconus regionarius tempore sacrificii stat in facie pontificis: ideo necesse est ut subseSubdiaconus regionarius tempore sacrificii stat in facie pontificis: ideo necesse est ut subsead altare, ut in eo disponat quae disponenda sunt, atque inde recipiat, ut bonus dispensatorentissime legat lectionem ad missam cum hoc non reperiatur ex ministerio sibi dato in consecratione commissum, neque ex litteris canonicis, neque ex nomine suo. Subdiaconus, ut monstratum ealtaris officia. Nam primaevo tempore diaconus non legebat Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ dm̃. praeclicando ministrat. XL. DE SUBDEACORIIS
dia coni inueteritestamento multis in colis nathinei appellantur q
sione ⁊ urbibus suis isrł sacerdotes leuitȩ. nathinei ⁊ filii seruorũ salomonis & cã̃
Utisidorus dic̃. nathinei int̃pretantur in humilitate dño seruientes. De ministen iseorum
idẽdicit. Deniq isti oblationes intẽplodñi suscipint apopulis. Isti oboe diunt officiis leui¬
tarũ. Isti quoque uasa corporis ⁊ sanguinis xp̃i cliaconis ad altaria dñi offerunt. ipsiuo cai¬
tur a pud grecos yppocdiaconi apud nos subdiatoni. E. Hii quando ordinantur suscipiunt
ab ep̃o patenã ⁊ calicẽ. Subdi aconi sequentes quiaccipiunt ab archidid cono ortiolũ. ad mi¬
nistrandũ uinũ in eucharistiã corporis xp̃i : ipsienĩ accipiunt serfũ aq: & aqua manile cũ
manu tergio : merito ab ardydia conosuscipint quia ad eius aduitorio conse cratisunt

Expanded text:
diligendum Deum, praedicando ministrat. CAPUT XI. De subdiaconis. diligendum Deum, praedicando ministrat. CAPUT XI. De subdiaconis. Subdiaconi in Veteri Testamento multis in locis Nathinaei appellantur, sione et in urbibus suis, et sacerdotes, levitae, Nathinaei, et filii Salomonis, etc. Ut Isidorus dicit, Nathinaei interpretantur, in humilitate Domino servientes. De ministeriis eorum idem dicit: Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis, isti obediunt officiis levitarum, isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconis ad altaria Domini offerunt. Ipsi vocantur apud Graecos ὑποδιάκονοι, apud nos subdiaconi. Hi quando ordinantur, suscipiunt ab episcopo patenam et calicem. Subdiaconi sequentes qui accipiunt ab archidiacono urceolum ad ministrandum vinum in eucharistiam corporis Christi. Ipsi etiam accipiunt scyphum manile cum manutergio. Merito ab archidiacono suscipiuntur, quia in ejus adjutorio consecrati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
collo cabuit eã a artn rifiliieius. Qđ itabeda ir libro .iIͦI. detab naculo: Deposito om̃i ornatui didu¬
locus aliqua umbrarũ possit hora suppetere q Ile cũ ordinatu
tandis tȩreis. quandolegendũ ÷ euangłũ & sacrificiũ offerendũ . Tuncenĩ accenduntur
luminaria ab eis. & deportantur : nõ ad effugandas tenebras dũ soleotẽ pr̃. rutil& sedadi¬
nũleicias demonstrandũ. Hloc donũ ad prophetiã ꝑtinet. Post qua inbutus fuerithomodeno¬
ribus. quod÷ primũ donũ scientiae necesse ÷ ut frequent̃ ammoueatur sententiis srieturarũ
sacrarũ. Sicutenĩ ignis incensus &tinguitur sinõ ad diderimus fom̃ta sicprima dottinuer¬
tinguitur. nisi frequent̃ eadẽ repecatur diuersissententiis. Duo sunt officia prophieȩ. Vnũ
ut obscurossensus scripturae dilucid& : alterũ ut futura nuntiet. Ille ÷ enĩ spiritalite acu¬
litus quiignẽ uerbi celestis. quo && in luminentur fr̃s. ad agnoscendũ & inflãmentur ada

Expanded text:
cabit eam Aaron et filii ejus. Quod ita Beda in libro tertio de tabernaculo: Disposito omni ornatu tabernalocus aliqua umbrarum possit hora suppetere. Ille cum ordinaturtandis cereis quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eo tempore rutilat, sed ad signum laetitiae demonstrandum. Hoc donum ad prophetiam pertinet. Postquam imbutus fuerit homo de moribus, quod est primum donum scientiae, necesse est ut frequenter admoneatur sententiis Scripturarum sacrarum. Sicut enim ignis incensus exstinguitur, si non addiderimus fomenta: sic prima doctrina exstinguitur, nisi frequenter eadem reparatur diversis sententiis. Duo sunt officia prophetae: unum ut obscuros sensus Scripturae dilucidet: alterum, ut futura nuntiet. Ille est enim spiritualiter acolythus, qui ignem verbi coelestis, quo et illuminentur fratres ad agnoscendum, et inflammentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
utministrent ibi & excubent: ⁊ obseruent quicquid adcultũ ꝑtinet multitudinis corã tab̾na¬
culo testi monii. ⁊custodiant uasa tab̾naculi seruientes inministerio eius:  Ecce ministeriũ
umus leuitarũ. id ÷ uigilias intẽplo ⁊ obseruationes rerũ quaeꝑti nẽ¬
culi siueuasorũ & paulo post Cũq in uoluerint aaron ⁊ filii eius sc̃uariũ & om̃ia uasa eiꝰ
incõmotione castrorũ : tunc intrabunt fili i caath. ut portent in uoluta & istud ÷ ministe¬
num eorũ ut portent initinere ome suꝑlectilẽ tabnar culi : quin ⁊ ips ud tab̵ naculum
ut in sequentibus dȩ monstrabitur : Ploc ÷ officiũ familiae gersonita rĩ
tab naculi & tectũ soederis operim̃tũ aliud. &rłꝗ. Befiliis caath. dic̃ut sint submanu
eleazar. filiiaa ron sac̃dotis. Deistis ut sint submanũ ithamar. filiia arons ac̃ dotis & dĩr¬

Expanded text:
t multitudinis coram tabernaculo testimonii, et custodiant vasa tabernaculi, servientes in ministerio ejus. Ecce ministerium audivimus levitarum, id est, vigilias in templo, et observationes rerum, quae peculi sive vasorum. Et paulo post: Cumque involuerint Aaron et filii ejus sanctuarium et omnia vasa ejus in commotione castrorum, tunc intrabunt filii Caath, ut portent involuta. Et istud ministerium eorum, ut portent in itinere omnem supellectilem tabernaculi, quin et ipsum tabernaculum, sicut in sequentibus demonstrabitur. Hoc tabernaculi, et tectum foederis, operimentum aliud, et reliqua. De filiis Caath dicitur ut sint sub manu Eleazar filii Aaron sacerdotis. De istis, ut sint sub manu Ithamar filii Aaron sacerdotis, et di
Abbreviated transcription (Latin):
filius ã ã ronsa c̃dotis erit suꝑ eccubitores custodie sc̃uarii. & paulo post. Hic ÷ cultus familiȩ
gersonitarũ intab̵ naculo foederis. eruntq submanu ithamar. filii aã ronsac̃ dotis. Ipsienĩ
quando consecrantur manus. inpositionẽ accipint. Quid illud signific&. secundũ qđ nobis
dñs declit ministrauimus. Inqͦ ordine essent presbiteri tẽpore apłorũ. Discamus & auctoritate¬
sc̃orũ patrũ. Dic̃ ambrosius intractatu suꝑthi motheũ. Opinabatur quisquis usũ diuinarũ ñ hab&
scripturarũ beatũ paulũ pres biteros p̃ter mississe. sed ñ ita serẽs habet. Illa enĩ quȩde ep̃o
in anteri oribus dix̃ &iam & de illis dic̃. quinunc nominantur prb̃ri. Eoquod antiquis tempo
risq: nominibus uocabantur prbri. Et post pauca. Melius aũt quisco
illud ex illis quaeadtitũ scripsit apłs. Dix̃ enĩ ut constituas ꝑsingulas ciuitates pres bite rossic̃

Expanded text:
filius Aaron sacerdotis, erit super excubitores custodiae sanctuarii. Et paulo post: Hic est cultus familiae Gersonitarum in tabernaculo foederis, eruntque sub manu Ithamar filii Aaron sacerdotis. Ipsi enim quando consecrantur, manus impositionem accipiunt. Quid illud significet, secundum quod nobis Dominus dedit, ministravimus. In sanctorum Patrum. Dicit Ambrosius in tractatu super Timotheum: Opinabitur quisquis usum divinarum non habet Scripturarum, beatum Paulum presbyteros praetermisisse: sed non ita se res habet; illa enim quae de episcopo in anterioribus dixit, etiam et de illis dicit, qui nunc nominantur presbyteri, eo quod antiquis temporibus utrisque nominibus vocabantur presbyteri. Et post pauca: Melius autem qui cognoscere poterit illud ex illis quae ad Titum scripsit Apostolus: Dixit enim: ut constituas per singulas civitates presbyteros, sicut