comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnis creatura subici. Dequa ipse
discipulis post resurrectionẽ ap¬
parens ait Data est mihi omnis
potestas incaelo & interra por
roxp̃s regiȩ siue pontificalis ap¬
pellatio dignitatis est Namq:
pontifices & reges ꝑ legẽ oleoscõ
bant infiguram nimirũ eius qui
sacerdos magnus fieridignatꝰ ẽ
Sacerdos uidelic& ut hostia nossuȩ
passionis emund& ab omni peccato
ut addexterã dĩ positus &iã
nunc interpellet pronobis:
Rex autem ut deuictis omnib:
aduersariis nr̃is ad regnũ nos
inꝰ mostale ꝑducat Quid facie¬
mus uiri fr̃s. Ingrȩco hab&plus
monstrate nobis: Quod uerbũ
in opusculis eorũ quis criptu¬
ras scãs ex posuerunt. saepius
huic sententiae adiectũ inuenimꝰ
Et accipietis donũ sp̃s scĩ uobis
enĩ est repromissio & filiis uris.
Dicente ꝑ prophetã dño effundã

Expanded text:
omnis creatura subjici, de qua ipse omnis creatura subjici, de qua ipse discipulis post resurrectionem apparens ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Porro Christus regiae sive pontificalis appellatio dignitatis est. Namque pontifices et reges per legem oleo sancto bant, in figuram nimirum ejus qui sacerdos magnus fieri dignatus est: sacerdos, videlicet, ut hostia nos suae passionis emundet ab omni peccato, ut ad dexteram Dei positus etiam nunc interpellet pro nobis; rex autem, ut, devictis omnibus adversariis nostris, ad regnum nos immortale perducat. Quid faciemus, viri fratres? In Graeco habetur plus: Monstrate nobis. Quod verbum in opusculis eorum qui Scripturas sanctas exposuerunt, saepius huic sententiae adjectum invenimus. Et accipietis donum Spiritus sancti. Vobis enim est promissio, et filiis vestris, d
Abbreviated transcription (Latin):
pheta iohel & erit in nouissimis
dieb: dicit dñs effundã despu
meo suꝑ omnẽ carnẽ : Cum hoc
eũ ueraciter ipsodie ꝑfecis sede
meis simul & exeo qđ perprophe¬
tam loquens sp̃m sc̃m suũ esse s pm̃
declarauit. quodq hunc sua potes¬
state hominib: darepotuit. hoc
& enĩ nulli prorsus hominũ com¬
p&ere excepto mediatoredĩ &
hominũ homine i hũ xp̃o. quisnisi
infidelis dubitat: Nam quomodo
unctus eẽ recte crederetur. qui
deeodem spũ potentialit̃ quib:
uoluit dare probatus est. Ait
existente ꝑsona. indiuinita te
quidem aeternalit̃ a patre na¬
tus est : inhumanitate autẽ extempo¬
pore abipso patre factus ẽ. cum
eum operante sp̃uscõ inutero
uirginis in carnari disposuit
fecit hunc ihm̃ quemuos cruci¬
fixistis quia ilss propriũ nom̃ ẽ
hominis illius quemcrucifixere
iudaei. sicut aaron siue dauid.
propria sunt hominũ nomina
Dñs autẽ potestatis ac maiestatis
uocabulum ẽ. cuimerito debeat

Expanded text:
heta Joel: Et erit, in novissimis diebus, dicit Dominus: effundam de Spiritu meo super omnem carnem , cum hoc eum veraciter ipso die perfecisse demeis, simul et ex eo quod per prophetam loquens Spiritum sanctum suum esse Spiritum declaravit, quodque hunc sua potestate hominibus dare potuit. Hoc etenim nulli prorsus hominum competere, excepto Mediatore Dei et hominum homine Jesu Christo, quis nisi infidelis dubitat? Nam quomodo unctus esse recte crederetur, qui de eodem Spiritu potentialiter quibus voluit dare probatus est? Ait existente persona? In divinitate quidem aeternaliter a Patre natus est, in humanitate autem ex tempore ab ipso Patre factus est, cum eum operante Spiritu sancto in utero Virginis incarnari disponit. fecit, hunc Jesum quem crucifixistis. Quia Jesus proprium nomen est hominis illius quem crucifixere Judaei, sicut Aaron, sive David propria sunt nomina hominum: Dominus autem potestatis ac majestatis vocabulum est, cui merito debeat
Abbreviated transcription (Latin):
impus atq in ȩternũ ignẽ missis dicente dño illis ite in ignẽm
ȩternũ qui paste tus est diabolo & angłis eiꝰ. ab hoc auditu malo
iusti poenitus ñ timebunt quiiã inparte dexterle collocatis.¬
Auditus enĩ malus hic intelligit᷑. quib ad ño ignis ꝑpetuus com
minat᷑: a quo nos xp̃e tunc solita pietate eripias & tibi capiti nr̃o

Expanded text:
is: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; hoc malo auditu justi penitus non timebunt, qui jam in dextram partem collocati suAuditus enim malus hic intelligitur quibus a Domino perpetuus ignis minatur: a quo nos, Christe, tunc sola pietate eripias, et tibi capiti nostr
Abbreviated transcription (Latin):
causa. ut illa que sequunt᷑ sint p̃cȩdentiũ paena. precȩdentiũ
peccatorũ poena ipsa uocat᷑ induratio ueniens dediuina
iustitia: Hinc ẽ qđ ait ꝓpheta. Indurasti cor nr̃m netimeremꝰ
te. Neq enĩ dũ quicũq usti s̃ acdõ inpellunt᷑ ut malifiant.
in quib: iã alia peccata p̃cesserint ut iusto iudicio eiꝰ merean¬
t᷑ indeterius ire. Ialia quippe peccata p̃cedentib aliis peccatis
plabunt᷑ inpoenã : Poenã. peccata merent᷑. Quȩdã deira dĩ
ueniunt peccata. quȩ ꝓmerito aliorũ cõpensant᷑ peccatorũ
Vnde & ꝓpheta Ecce inqͥd tu iratus es & nos peccauimus.
in ipsĩs suimꝰ semꝑ: Tamquã s̃ diceret. Quid semꝑ in peccatis fuimus
iratus es ut deterius peccaremꝰ. Quid eñĩ sit irã di mereri quid uͦ
camus quando scimus bonũ facere nec uolumus: Nunc irã dĩdum
uiuimꝰ uitare possumus: Timeamus ergo ne ueniente illo t̾rore

Expanded text:
causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero camus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore
Abbreviated transcription (Latin):
XPeRimento minorũ peccatorũ maiora cõmitti peccata ut
durius feriant᷑ ꝓmagnis scelerib qui deparuis corrigi noluer̃.
udicio autẽ diuino inreatu nequiore labunt᷑. qui destringere
sua facta minora contẽpnunt. Multi crimine corruunt incrim̃.
qui dĩ cognitionẽ habentes timorẽ eius neglegunt. Et quẽ nouer
ꝑscientiã. ꝑ actionẽ ñ uenerant᷑. Ideoq cȩcant᷑ diuino uidicio
punienda cõmittere. & in paenã cõmissi facinoris facinus deterius
addere. Sepe peccatũ alterius peccati causa est qđ cõmittit᷑. &¬
aliud exipso quasi sua sobolis orit᷑. sicut fieri sol& nasci libinẽ ex
nimia uentris ingluuie. Poena uero peccati peccatũ admitat᷑.
quando ꝓmerito cuiusq peccati dõ deserente in aliud peccatũ itur
deterius de quo amplius qͥ ad miserit sordidet᷑. Ergo p̃caedens peccaa¬
tũ. causa ẽ sequentis peccati sequens uero peccatũ poena ẽ p̃cȩ¬
dentis delicti. Frecȩdentia itaq peccata sequentiũ s̃ criminũ

Expanded text:
xperimento minorum peccatorum majora committi non debent peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. Poena vero peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati Deo deserente, in aliud peccatum itur deterius, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum
Abbreviated transcription (Latin):
ũd lohes apĩs p̃cipitationẽ diaboli inignẽ ȩternũ euident̃
insilins dicit. Cũ enĩ p̃mittent dicens & udicatis singuli
scđm facta sua. breuit̾ subiecit quẽ ad modũ fuerint iudicati.
Et mors & inferus inquit missis instagnũ ignis . his om̃ibus
euidentius p̃occupando iã dixerat. & diabolus qui seducebat
eos missus est instagnũ ignis & sulphuris

Expanded text:
us praecipitationem diaboli in ignem aeternum evidenter insinuans dicit. Cum praemitteret dicens: Et judicati sunt singuli secundum facta sua , breviter subjecit quemadmodum fuerunt judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis . Hic omnibus evidentius praeoccupando jam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in sta
Abbreviated transcription (Latin):
moriã uiuus matris affectus simul eñi & quis & cui cõmendatus sit
ñ utiq infructuose religiosam m̃tẽ p̃cantis ad tingit. Hȩc scĩs simi¬
pie uiuentes suorũ cadauera in memoriis martrrũ p̃cipiunt
tumulanda. licet multis aliis rationib: & maiorũ didicerimus ex¬
emplis: ꝙ illidampnabilit̃ in ecclȩsia tumulent᷑ qui usq infinẽ
suũ scele ratissime uiuunt. Nam meritũ ꝑ quod ista illis ꝓsint
est adquisitũ quã gessit quisq incorpore

Expanded text:
moria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, moria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et pie viventes, suorum cadavera in memoriis martyrum praecipiunt tumulanda: licet multis aliis rationibus, et majorum didicerimus exemplis, quod illi damnabiliter in ecclesia tumulentur, qui usque in finem suum sceleratissime vivunt. Nam meritum, per quod illis ista prosint, est acquisitum, quam quisque gessit in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Leriaue fidelium cũ fidei
osum eẽ q credit᷑ aut inane qđ fidelit̃ dediuino auxilio sperat᷑.
tantũ sinon sunt huius modi qui in eccła sepeliunt᷑ insolu biles
culpȩ quȩ eos nonsinant etiã oblatis dõ sacrificiis ad iuuare post
mortẽ. Ac ꝓinde si fides illa habere meritũ credit᷑ quia quis qͥs
ille ꝓdefuncto suo in locis martrrũ tumulato dm̃ dep̃cat᷑. quanto
magis illa fides spȩisuȩ fructũ consequit᷑. quȩ inuiuente ad huc
remediabilem sibi sui cadaueris ꝓuid& locũ : Et enĩ sc̃s augusti¬
nus inqui renti de hac questione paulione ep̃o sic respondit
Qm̃ fidelis mat̾ fidelius filii defuncti corpus desiderabat in¬
basilicã martrris poni siquidem credidit eius animã meritis
martrris ad iuuari: hoc quod ita credidit supplicatio quȩdam
fuit & hȩc ꝓfuit siquid ꝓfuit. Et quod adidem sepulcrum
recurrit animo & filiũ prȩcib magis magisq comm̃dat. ad¬
iuuat defunct spm non mor tu corparis locus sed exloci me¬

Expanded text:
lerique fidelium cum fidei osum esse quod creditur, aut inane, quod fideliter de divino auxilio speratur; tantum si non sint hujusmodi, qui in ecclesiis sepeliuntur, insolubiles culpae, quae eos non sinant, etiam oblatis Deo sacrificiis, adjuvari post mortem. Ac proinde si fides illa habere meritum creditur, qua quisque implorator pro defuncto suo in locis martyrum tumulato deprecatur ; quanto magis illa fides spei suae fructum consequitur, quae in vivente adhuc remediabilem sui cadaveris providet locum? Etenim sanctus Augustinus inquirenti de hac quaestione Paulino episcopo sic respondit: « Cum fidelis mater fidelibasilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc, quod ita credidit, supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad idem sepulcrum recurrit animo et filium precibus magis magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex loci me
Abbreviated transcription (Latin):
apłs raptus & ubi animȩ beatorũ locant᷑ exute corporibus. Defi¬
niens idem doctor primũ cęlũ eẽ corporeũ. scđm sꝑitale. tertiũ
mentuale. in quo m̃tis ascendit᷑ contẽplatione. Ita asserens. Sicȩlũ
primũ recte accipimus hoc omne corporeũ generali nomine quicqͥd
est suꝑ aquas & terrã . scđm autẽ insimlitudine corporali qđ ipsũ
cernit᷑ sicut illud unde animalib plenus extasi petro discus ille
sub missus est. tertiũ uero qđ m̃te conspicit᷑ ita secreta & remota &
omnino abrepta a sensib carnis atq mundata ut ea quȩ ir illo
cȩlo sunt & ipsam dĩ substantiã uerbo que dm̃ ꝑquẽ facta sunt om̃ia
in caritate spu scĩ in effabilit̾ ualeat uiuere & audire ñ in congru

Expanded text:
Apostolus raptus, et ubi beatorum animae locantur exutae corporibus: definiens idem doctor, primum coelum esse corporeum, secundum spiritale, tertium mentale, in quod mentis ascenditur contemplatione, ita asserens: « Si primum coelum recte accipimus hoc omne corporeum, quidquid est super aquas et terram; secundum autem, in similitudine corporali quod spiritu cernitur, sicut illud unde animalibus plenus in ecstasi Petro discus ille submissus est ; tertium vero, quod mente conspicitur ita secreta et remota et omnino abrepta a sensibus carnis atque mundata, ut ea quae in illo coelo sunt, et ipsam Dei substantiam, Verbumque Deum per quod facta sunt omnia, in charitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sit. & tamex Bonis Bona Sit
ORs quase parat᷑ corpus ab anima : est plerumq bonis
bona. quia ꝑ eam transitur ad inmortalitatẽ futurã :
Nonquia mors aliquid bona facta est quȩ antea mala fuit:
sed tantã ds̃ fidei prestitit gratiã . ut mors quaͫ uitȩ con¬
stat. eẽ contrariã. instrum̃tũ fieret. ꝑ quod transiretur

Expanded text:
sit , et tamen bonis bona sit. Mors, qua separatur corpus ab anima, est plerumque bonis bona; quia per eam pertransitur ad immortalitatem futuram. Non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit, sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam constat esse vitae contrariam, instrumentum fieret, per quod transiretur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam potestatis ad eptȩ culmina tenent. ut ꝑ eandẽ
potestatẽ disciplinã ecclesi asticã muniant. Ceterũ intra
ȩccłam potestates necessariȩ ñ essent. nisi ut qđ ñ p̃ualen
sacerdotes efficere ꝑdoctrinȩ sermonẽ. potestas hoc imperet
ꝑdisciplinȩ t̾rorẽ. Sȩpe ꝑ regnũ t̾renũ cęleste regnũ ꝓficit.
ut qui intra ȩccłam.positi contra fidem & disciplinã ȩccłȩ¬
agunt. rigore principũ conterant᷑. ipsamq: disciplinam
quã ȩccłȩ utilitas exercere ñ p̃ual&. ceruicib suꝑborũ.
potestas principalis inponat & ut bene ratione mereat᷑
uirtute potestatis inꝑtiat. Cognoscant principes scłi:
piunt. Nam siue augeat pax & disciplina ȩcđȩ ꝑfideles
principes siue soluatur. ille ab eis rationẽ exiget. qui eoꝵ¬

Expanded text:
am potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra eccagunt rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam, quam ecclesiae humilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognoscant principes saeculi piunt. Nam sive augeatur pax et disciplina ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eo
Abbreviated transcription (Latin):
eas in ualle iosaphat quo iudiciũ dr̃ agitare. Utrũ ꝓprie anfide¬
lit̾ intelligi debeat melius lector agnoscat. Dicit eñi idem bea¬
qđ dicit Quando miertus fuero eorũ hoc ẽ. eorũ qui mei nomi¬
nis confessione censent . Tunc om̃s aduersarios meos deducam
in ualle iosaphat . hoc est inuallẽ iudicii. Om̃s gentes aut om̃s de
opere : istitales id est quos aut in credulas nationes aut demones
dicit. non uidicabunt᷑ in montib ñ in cãpestrib: sed in ꝓfundo &

Expanded text:
s iste Josaphat, quo judicium dicitur agitari, utrum proprie an figuraliter intelligi debeat, melius lector agnoscat. Dicit enim beaquod dicit: Quando misertus fuero eorum, hoc est, qui mei nominis confessione censentur, tunc omnes adversarios meos deducam in vallem Josaphat, hoc est, in vallem judicii. Omnes autem gentes, aut omnes dopere: Isti tales, id est, quos aut incredulas nationes, aut daemones dicit, non judicabuntur in montibus, non in campestribus, sed in profundo et
Abbreviated transcription (Latin):
gat. flagellat aut̃ omẽm animã quã recipit. Ualde per¬
necessariũ est iustũ in hac uita & uitis tẽptari & flagello
uerberari. ut dũ uitiis pulsat᷑ de uirtutib non suꝑbiat.
Dũ uero aut animi aut carnis dolore atterit᷑. amundi
amore retrahat᷑ . Temptari aut̃ oporteo iustũ. sed tẽp¬
tatione plage. ñ tẽptatione luxuriȩ. Durius circa suos
electos in hac uita ds̃agit. ut dũ fortiorib flagellis sfi¬
mulis feriunt᷑. nulla oblectam̃ta p̃sentis uitȩ delectent᷑.
sed cȩlestẽ patriã ubi certa requies expectat᷑ in desinent̃
desiderent. Electos uitȩ istius aduersitate ꝓbari opor
tet. ut scđm petrũ uiditiũ ad omo dĩ incipiat. dũ in
hac uita electos suos dñs iudicii flagello castigat. ii¬
diuina. una in bonã partẽ qua ꝑcutim carne. ut
em̃demꝰ : altera qua uulneram᷑ conscientia ex cari
ut dm̃ ardentius diligamꝰ. Gemino m

Expanded text:
ecipit . » Valde necessarium est justum in hac vita vitiis tentari et verberari flagello, ut, dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a mundi amore retrahatur. Tentari autem oportet justum, sed tentatione plagae, non tentatione luxuriae. Durius circa suos electos in hac vita Deus agit, ut, dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Electos hujus vitae adversitate probari, ut secundum Petrum judicium a domo Dei incipiat , dum in hac vita electos suos Deus judicii flagello castigat. Gdivina, una in bonam partem, qua percutimur carne, ut emendemur; altera, qua vulneramur conscientia et charitate, ut Deum ardentiu
Abbreviated transcription (Latin):
mori : ergo moriturus es. Quo euadas : hoc non habes
odie sit. crassit: futurũ est: debitũ est reddendum.
Quid ergo agit homo timens. fugiens. occultans se nein¬
ueniatur ab inimico: num quid agit ut non moriat᷑.
sed ut paulo serius moriat᷑: non accipit debitã securi¬
tatẽ : sed prestolationem. Quantum lib& diu. differa¬
t ueniet qđ differtur . Illam mortẽ timeamus scđam:
Idest ita obruuntur cȩcitate scłaris amoris. ut nũquã resi¬
piscant ad dm̃ amorẽ retorquere m̃tis. Multis mortuus ẽ
mundus. ipsi tam̃ uicissim mundo mortui ñ sunt. Bona
eũ scłi diligunt. & tam̃ ipsa quȩ diligunt minime conse¬
quunt᷑. in utroq uacui quia & futura ꝑdunt. & p̃sentia
ñ ad quir̃. Aegestas ẽ. electorũ ear qđ peregrinant᷑ a
bonis sempit̃nis. & in hoc exilio diutius remorant᷑. Aeges¬
tas est reproborũ qđ habundant uitiis & uirtutib uacu¬

Expanded text:
mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam se VII, 8; id est, ita obruuntur caecitate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virtutibus vacu
Abbreviated transcription (Latin):
mons relicto corpore depositio sarcinȩ grauis
sedsi alia sarcina ñ portet᷑ qua homo ingehennã p̃cipitet᷑.
Deipsa gͦ morte dñs dix̃ mortẽ ñ uidebit in ȩternũ qui
sermonẽ meũ seruauerit. Ex pauescamus istã mortẽ :
sed illam timeamus. Quod autem grauius : multi per¬
uerit̃ timendo istã : incider̃ in illam. Dictũ est aliquib: :
adorate idola. Quodsi ñ feceritis : in terficiemini
Uut quẽad modũ ille nabuchodonosor dix̃: si non fece¬
ritis mit temini in camind ignis ardentis. Multi timu¬
er̃ & ad orauer̃: nolentes mori mortius : tim̃do mortẽ
quȩ ñ euadit᷑. incider̃ in mortẽ quã euadere felicit᷑
possent . si istam quȩ non euaditur in feliciter ñ time¬
rent. Natus eso homo moriturus es. Qua ibis. ut ñ
moriaris : quid facias ut ñ moriaris. ut dñs tuus neces¬
sitate moriturũte consolaretur: uoluntate mori dig¬
natus est. Quando uides xp̃m mortuũ. dedignaris

Expanded text:
mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris? quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscebat᷑ confunderet . Sicut cibum fortẽ inualidus infans
capere ñ potest nisi amatre prius editũ in lactis sucũ uersat᷑. ut qđ
incibo ñ potuit uti suggendo potet᷑ in lacte ꝑ carnẽ lta & nos dũ
ẽẽ mus infirmi ad conspiciendũ uerbi ȩt̃nitatẽ. factũ est ipsum
uerbũ caro. ut enutriti ꝑ carnẽ fortioresq effecti cibũ solidũ
id est uerũ dm̃ cũ patre sẽpiternũ contẽplando ut angłi satie¬
m᷑. Primadĩ dona eẽ. qua nos nobis reos eẽ ostendit. Quidũ ia¬
ceremꝰ sub reatu culpȩ. uistos nos eẽ credebamꝰ:. Uenit. pate

Expanded text:
cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit me
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: xp̃s in forma serui ꝓpt̾ c̃ceptionis excellentiã dñs ẽ. homi¬
nũ : quia & sisuscepit carnẽ. non tam̃ excarnis libidinosa con¬
tagione uenientẽ : Mediator dĩ atq hominũ homo xp̃s iħs.
nequaquã alt̃ inhumanitate alt̾ indeitate est .sed in utraq
natura idem unus est Nec purus homo c̃ceptus est. nec purus
homo editus ẽ : Nec post ea meritũ ut ds̃eã accepit . sed ds̃ uer¬
factus est . Ipse depatre sine matre. ipse dematre sinepatri
pse conditoris tẽplũ . ipse conditor tẽpli. Ipse auctor ope¬
ris. ipse opus auctoris. manens unus deutroq & inutraq
natura. Nec naturarũ copulatione confusus. nec naturarũ
distinctione geminatus. Id eo ds̃ in homine uenit quia
ꝑseipsũ ab hominib cognosci ñ potuit: sed unde nobis ẽ¬
suluit. inde despectionẽ ꝑtulit quia infirmitatẽ quã ꝓ
nobis suscepit homo suꝑb despexit. Ob hoc infirma & stul¬
ta mundi ȩlegit & fortiora & sapientiora ꝑquȩ non

Expanded text:
in forma servi, propter conceptionis excellentiam, Dominus est omnium, quia etsi suscepit carnem, non tamen ex carnis libidinosa contagione. 4. Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus nequaquam alter in humanitate, alter in deitate est, sed in utraque natura 149 idem unus est. Nec purus homo conceptus est, nec purus homo editus est, nec postea meritum ut Deus esset, accepit; sed Deus Verfactus est; ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non
Abbreviated transcription (Latin):
collidunt. ut contra ȩccłam pari erroris sp̃u decertient¬
ł t qui inuicẽ sunt diuisi. in aduersitate ȩccłȩ simul existunt
morbi quia plerũq ita generalit̃ mundũ occupant ut paruũ
saluti locum relinquant

Expanded text:
collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertentcollidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul existunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parvum locum saluti relinquant
Abbreviated transcription (Latin):
dicait inunã gentẽ inueniunt᷑ uersari ȩccłã uero catholica sic̃
ꝑtotũ mundũ extendit᷑. ita & om̃iũ gentiũ societate construit᷑
Quid sunt hȩreses nisi qui relicta dĩ eccła priuatas eleger̃ societates:
dequib dñs dicit: duomala fecit popłs meus: medereliquer fontẽ
aquȩ uiuȩ & effoder̃ sibi cisternas. cisternas dissipatas. quȩ conti
nere ñ ualent aquas. Cauia hȩresis obquã remsit idest ad exerci¬
tationẽ fidei. uis uero ꝑqũa sit obscuritas diuinarũ scripturaꝵ
sentiendo essentiã ñ adquir̃. Ad nihilũ enĩ tendunt. Hȩretici
ingentistudio m̃datia sua discunt. & labore uehem̃ti neadhu¬
nitatẽ ȩccłȩ ueniant decertant᷑: dequib ꝑ ꝓphetã congrue
dr̃. Docuer̃ linguã suã loqui m̃datiũ & ut iniq a gerent
laborauer̃. Tunc uicissim heretici mutuo sẽ lacerant. quando
alterutrũ sese inꝓprias sec tas inducunt . Sic tam̃ inuicẽ sese

Expanded text:
atholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, nere non valent aquas . » Causa haeresis ob quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum,  sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant. decertant. De quibus per prophetam congrue dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese
Abbreviated transcription (Latin):
heresiũ eccłȩ magistri creuer̃. Nam tunc clarius manifestat᷑¬
ueritatis assertio. quando patuerit quȩ lib& dissensio: Sca¬
eccłã ido dicit᷑ catholica. ꝓeo qđ uniuersalit̾ ꝑomnẽ sĩt
mundũ diffusc. Nam hereticorũ ȩccłȩ in partib mundi
cohartant᷑ hȩc uero in toto orbe diffusa expandit᷑ paulo
at testante apło: grãs inquit ago dõ ꝓ om̃ibus. qr fides ura

Expanded text:
heresum hodie magistri creuerheresum hodie magistri creuerveritatis assertio, quando patuerit quaelibet dissensio. universaliter per omnem sit mundum diffusa. Nam hereticorum ecclesia in partibus mundi coartatur. Hec vero in toto orbe diffusa expanditur Paulo attestante apostolo: Gracias, inquit, ago deo pro omnibus vobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bat. sed tam̃ inconsilio dĩerat ut fierẽt. & tunc sc̃ĩs ꝓphetis.
cũ appropinquauerint anni cognosceris dũ ad uenerit tẽpus
ostenderis: nunc uero reuelatũ patet qđ tunc carnalib late¬
bat sp̃italib uero notũ erat nundũ tam̃ manifeste dicebat᷑
Quiuendo consequit᷑. altera ꝑquã illuc ex retributione
idest siue quas apaganis ꝑtulit in martyrib siue quas abhere¬
superat. partim ferendo. partim resistendo. Sca eccła catho¬
lica sicut male uiuentes inse pacient᷑ tolerat. ita male cre¬
dentes a se repellit. Scã eccła contra gentiliũ atque hereti¬
corũ ꝑuicatiã sũmo ꝯpere sapientiã & pacientiã studet: sed
exercet᷑ sapientia clim tẽptat᷑ uerbis exercet᷑ pacientia cũ
tẽptat᷑ gladiis. Causa prauitatis hereticȩ doctrina est ꝓpa¬
gata ȩccłȩ nam antea simplici tantundẽ fide uigebant᷑
hȩreticorũ igit᷑ occasione ꝓpagatis̃ doctores infide & ꝑacum̃

Expanded text:
bat, sed tamen in consilio Dei erat ut fieret; et tunc a sanctis prophetis Cum appropinquaverunt anni, cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, vivendo consequitur; altera, per quam illic ex retributione id est, sive quas a paganis pertulit in martyribus, sive quas ab haeresuperat, partim ferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gentilium atque haereticorum pervicaciam summopere sapientiam et patientiaexercetur sapientia cum tentatur uerbis, exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. ut his qui ab eo ñ poenalit̃ detinebant᷑ uiã apperi¬
ret reuertendi ad cȩlos scđm testimoniũ isaie ꝓphetȩ dicentis.
posuisti ꝓfundũ maris uiã ut transis sent liberati. Uiã quip
pexp̃s in ꝓfundũ maris posuit. quando in infernũ descen¬
dens scĩs iter acȩlos reuertendi monstrauit. Sc̃ĩ extẽpore
resurrectionis xp̃i statim ut decorpore exeunt. mox ad
cȩlestẽ habitationẽ ascendunt. qđ antiquis patrib ñ dabat᷑
Nanante duentũ saluatoris quã quã sine poena supplicii.

Expanded text:
descendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperidescendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanq
Abbreviated transcription (Latin):
ita pęnã peccati nr̃i suscepit. ut ꝑ indebitã pęnã suã debitã
ubluer& culpã nr̃am. ut ꝑhanc amitteret diabolus quos
reos teneret. dũ unũ int̾fecit qui nihil peccati ad miserat
deoq quos uiste tenuit amisit. quia iniuste redẽptorẽ nr̃m
occidit. Illusus ÷ diabolus mortẽ dñi quasi auis. Nam ostensa xp̃ssuȩ
carnis mortalitate quã in terim̃dã ille appetebat abscondit
Aiiunitatẽ ut laqueũ quo eũ uelut auẽ in puidã prudent in¬
retint decipula. Nãsi in noxius xp̃c ñ occideret᷑. homo uidiabolo
ꝑp̃uaricationẽ addictus ñ absolueret᷑. Diabolus dũ in xp̃o
carnẽ humanitatis in ꝑdit quȩ patebat. quasi amo diuinitatis
esca aut̃ caro. linea genealogia quȩ exeuanglio recitat᷑: Te¬
lucas lineã generationes xp̃i ab himis ad sũmã contexens. in¬
choat aiosepħ & consumat indm̃ dũ dicit qui fuit heli & ꝑfi¬
ciens lineã generis dicit qui fuit dĩ. Idcircodñs in infernũ

Expanded text:
ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non occideretur, homo diaboloo addictus non absolveretur. Diabolus, dum in Christo carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi hamo divinitatis esca autem caro, linea genealogia quae ex Evangelio recitatur . TeLucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno
Abbreviated transcription (Latin):
psaest enĩ custos rebus inuentis: ipsa cogitatis. dequa ad liqui¬
dũ difficile est aliquẽ disputare: quia grandis eiꝰ ꝑplexitas
est & animus ipsa est . imago asensib corporis remota suȩspe¬
ciei similitudinẽ relinquit in memoria: similitudinẽ aut̃
ñ ꝑimagines sicut cetera sed sic̃ gaudiũ sine imagine rem¬
niscimur: dũ obliuionẽ memoramꝰ ñ ꝑse ipsam ad est.
Quod ñ ꝑseipsam ad eẽt. utiq obliuisceremꝰ cõmunẽ homini

Expanded text:
Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquiIpsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non per seipsam adest. Quod si per seipsam adesset, utique non oblivisceremur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tanta ueri ignorantia inficit᷑. ut in his om̃ib nihil certius
contẽplet᷑. Homo qui miraris siderũ altitudinẽ & maris ꝓfun¬
ditatẽ. an mitui abissũ intra. & mirare sipotes : multa cogitan¬
tes sine sensu carnis & sine imaginib uiuis. animo tantũ cer¬
nentes intuem᷑. memoriaq m̃te sibi ea fingente tenemꝰ
Multa quoq intelligimꝰ sensu. quȩ lingua explere ñ possumus.
Innoxios eẽ infantes opere. ñ eẽ in noxios cogitatione: quia
motũ quẽ ger̃ m̃te . non dũ poss̃ explere in opere: achoc in
illis aetas est̃ in becillis : ñ animꝰ. Ad nutũ enĩ uoluntatis. ñdũ
optẽperat illis fragilitas corporis. Nec opere nocere poss̃
sicut cogitatione mouent᷑. Ex causa uocabulũ sortita est
cogitatĩo. Cogendo enĩ animũ reminiscere qđ memorie cõm̃¬
datũ est. dicit᷑ cogitatio. Rerũ om̃iũ thesaurus memoria est

Expanded text:
autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est.
Abbreviated transcription (Latin):
animalib ceteris: proreb corporeis utendis sufficit sen¬
sus carnis ñ ꝓspiritalib capiendis: in lecti aut̃ homines usu cor¬
concipiunt: sic̃ p̃cellent sibi corporei sensus diuersitate locorũ
ita sibim& uirtute senciendi p̃cellunt nã prestantior est¬
odoratus sapor & positione loci & sentiendi longinquitate :
sic aures odoratu longius eñĩ audimꝰ quã od oramꝰ. sic oculi auril
longus enĩ uidemus quã audimus animus aut̃ & loco & me¬
rito his uniuersis sensib suꝑfertur: in arce eñi capitis consti¬
tutus qđ illi corporalit̾ ñ ad tingunt. iste intellectualit̃ contu¬
etͣ᷑ amplius excellit oculorũ sensus ceteris sensib quandõ qui¬
dem que ad alios ꝑtinent sensus uide dicamꝰ. ueluti cũ dicimꝰ¬
ad modũ oculus. ita & animus cetera uid&. sed se ñ intuet᷑
Aliarũ eñi rerũ origines species & magnitudines ꝑspicit. dese

Expanded text:
animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit senanimalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corconcipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior estodoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde dicamus, veluti cum dicimadmodum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ne quis hominũ dicat habemus. Nonest ergo quȩ¬
rendũ qđ querendo magis est inridendũ. Gentiles & here¬
tici deanima disputare cõnant᷑. Sed qͦmꝰ de illa aliquid rec¬
te sentire poss̃. qui auctorẽ ad cuius imaginẽ factaẽ ñ no¬
uer̃ : & ideo multa errore digna dixerunt: mutabilis
est anima. ñ localit̾ sed tẽporalit᷑ suis affectionibus. Corpus
aut̃ & loco & tẽpore mutabilis. quia & tẽpore mutat᷑. & ua
riat᷑ loco Quođ est ad corpus mutatio locorũ: hoc est ad ani¬
mũ mutabilitas cogitationũ. Quȩ uarietas malȩ mutatio¬
nis tunc m̃ti inheret : quando ab ȩcernoꝵ contẽplatione
primꝰ homo recedens in illo stare noluit aquomale reces¬
sit: & iusta dãpnatione in constans. ꝑrerũ raptus uarietatẽ
deflux̃. Multũ ex sua natura possid& splendorẽ anima. sed
OPUitute non sensu corporis. sed ratione m̃tis excellimꝰ

Expanded text:
mus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaemus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mutabile est, quia et tempore mutatur, et loco variatur. Quod est ad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti inhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit, et justa damnatione inconstans, per rerum raptus varietatem defluxit. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed carnis. 1. Non virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus
Abbreviated transcription (Latin):
sed corpus qđ exuno factũ est id tantũ homo est. In habitando
aut̃ in corpore anima exipso principio carnis hominis nom̃
accepit. sicut & apłs interiorẽ hominẽ dicit animã ñ carnẽ
conditã eẽ ad dĩ imaginẽ. Male ergo a quibusdã credit᷑
utsi ñ in cõmutabilis ut ds̃ eãe. tam̃ incorporea ut ds̃ exis¬
nullũ. Nã quȩdã in reb tẽporalia s̃. quȩdã ꝑpetua. quȩdã
uero sẽpiterna : Temporalia s̃ quib: in est ortus & obitus : ꝑpe¬
tua quib urtus ñ terminꝰ: sempit̾na quib nec ortus nec terminꝰ
Animã ñ et̃ partẽ diuinȩ substantiȩ uł nature . nec eẽ eam
prus quã corpori misceatur. sed tunc eã creari quando & cor¬
pus creatur. cui admisceri uidetur. Phylosophorũ senten¬
dȩ dicunt eẽ animũ prius quã nascat᷑ in corpore : qđ uerũ eẽ
null s ad probat᷑ indiciis. Nã utrũ antea fuissemꝰ nec ipsi noui¬

Expanded text:
sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imagut si non immutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus exisnullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt; quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt, quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus et non terminus; sempiterna quibus nec ortus nec terminus. animam non esse partem divinae substantiae vel naturae, nec esse eam prius quam corpori misceatur; sed tunc eam creari quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. Philosophorum sententiae dicunt esse animam, priusquam nascatur in corpore. Quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novi
Abbreviated transcription (Latin):
animo. poena peccati est ẽxprimo homine in om̃s eiꝰ filio sꝓpaga¬
ta. utqui noluit cũ dõ eẽ unitus. et̃ insema ipso diuisus. Et qui
imperanti dño noluit eẽ sub iectus. fier&e sibim& rebellis atq
abuna stabili semꝑ qua manente diuinitatis soliditate sub¬
traxit: nã dũ opus quod lib& appetit. quasi ut ibi iã requiẽ
m̃tis infigat dũ ei ñ sufficit mutata intentione ad alias atq
alias acciones transit. Dũq ꝑdiuersa requiẽ solidã quȩrit
nec inuenit. in labore miser & uarietate uiuit. & uacuus
arequie man&. quãuis eadẽ mutabilitas ñ sit homini con¬
creata sed ꝓmerito prime p̃uaricationis illi accessit . Iam
tam̃ naturalis facta est. quia originalit̃ a primo homine
sicut & mors in om̃s homines transiit De anima cete¬
animȩ ds̃ est. Et sicut corpus mortuũ est sine anima.
ita anima mortua est sine dõ. Anima hominis ñ est homo

Expanded text:
animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagaanimo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atqueab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines transit. 144 CAPae Deus est. Et sicut corpus mortuum est sine anima, ita anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ uero postea mulier delatere uiri formata est Parit̃ gͦ
conditi sunt utriq: rationis ordine : non parit̃ temporis
unitate. Uir enĩ adimaginẽ dĩ factus ẽ. mulier aut̃ ad
imaginẽ uiri formata est Unde & illi lege nature sub¬
iectã est. Itẽ Uir ꝓpt̃ sem& ipsũ factus est. mulier autẽ
obadiutoriũ uiri creata est . homo ꝓpt̃ peccatũ tunc tra¬
ditus est diabolo. quando audiuit t̾raes & in terrã ibis
Tunc eñi dictũ est diabolo t̾rã manducabis. Unde & ꝓpha a
a ut serpenti puluis panis eiꝰ. Serpens enĩ diabolus. puluis
impii & ipsis crb diaboli. Quia praua uoluntate adima colla¬
bim᷑ recte ad bene agendũ cũ labore consurgimꝰ: qđ ñ ita e&̃.
sidelectatio flagitĩi primorũ hominũ ñ ꝑsuasiss& quibus
adbene uiuendũ tantũ uelle sufficeret. & sine difficultate
statim accio obtẽperaret: diuisio & pugna ut sit in hominis

Expanded text:
liter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo liter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis
Abbreviated transcription (Latin):
homo aut̃ ꝓpt̃ seipsũ . Inde & om̃ia ꝑfigurã ad eiꝰ similitu¬
dinẽ referunt᷑ : cõmunia homini omia naturalia eẽ cũ om̃ib¬
rebus quȩ constant. & in homine om̃ia contineri : atq: in eo om̃iũ
rerũ naturã consistere. Uniuersitatis creature homo magna
quȩdam portio est. tantoq gradu est ceteris excellentior : quan¬
to diuinȩ imagini uicinior. Quantũ ceteris creaturis p̃mineat
homo dignitate uirtutis ex ipsa reuerentia discit᷑ creationis.
dũ om̃iã dix̃ ds̃ fiat & facta sunt: creare uero hominẽ quadã
ȩterni consilii deliberatione uoluerit dicens. faciamꝰ hominẽ
adimaginẽ & similitudinẽ nr̃am. Quia eñibonisumus na¬
turalit̃ c̃diti culpe quodã modo merito mali contra naturã
sumus effecti. Sicut p̃sciuit ds̃ hominẽ peccaturũ ita & p̃sci
uit qualit̃ illũ ꝑsuã grãm reparar& . quisuo arbitrio depe¬
rire potuissa : Originalit̃ adã & eua simul creatis. Specia¬

Expanded text:
homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specia
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ & filius quia nihil hab& ꝑat̃ quod ñ habeat filius
Non eni res una & duorũ consubstantialis poterit semel abeis ꝓcede¬
unũ essentialit̾ sunt. ipso saluatora dpatrẽ dicente. ut sint unũ
pio in abscondito locutussũ extẽpore antequã fieret ibi erã . &
ditus nuncupat᷑ Nam latine para drsis consolatio dr̃ & reue¬
ra dũdona sacram̃torũ distribuit consolationẽ unimȩ p̃ba
Credo estquidem qđ magnã lȩcitiã sentit qui aliꝗd reuelante
tudinẽ gratiarũ habuit. dequo italegitur. plenus gr̃a &
ueritatẽ In xp̃o ergo om̃is plenitudo grãrũ est. nã singulis
sermonẽ sapientiȩ. aliis scientiȩ. aliis fidem atq: unicuiq

Expanded text:
et Filius, quia nihil habet Pater quod non habet Filius. Non enim res una et duorum consubstantialis poterit simul ab eis procedeunum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum,pio in abscondito locutus sum: ex tempore, antequam fieret, ibi eram; etcletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelante tudinem gratiarum habuit, de quo ita legitur: Plenus gratia et veritate. In Christo ergo omnis plenitudo gratiarum est. Nam singulis sermonem sapientiae, aliis scientiae, aliis fidem, atque ita unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
quando ñdignis & reꝓbis dona scĩ sp̃s conferunt᷑. sicut
sauli dataest ꝓphetia & balaã. Unde & multi infine dic¬
turi sunt dño uirtutes intuo nomine fecimꝰ. quib dicturus
est añs nescio uos unde sits: Xp̃i aduentũ ñtantũ plebis iudeȩ scĩ
ꝓphetantes expectauer. sed fuisse etiã innationib plerosq scõs

Expanded text:
quando non dignis et reprobis dona Spiritus sancti conferuntur, sicut Sauli data est prophetia, et Balaam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sitis. 9. Christi adventum non tantum plebis Judeae sancti prophetant