comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃sepe. Et haec sunt dĩ prima cunabula: Mec regnator caeli. has in¬
dignatur angustias : cui habitaculũ fuit uirgineus uenter idon eus
Laudent eũ condigne om̃s angłi euis. quoꝵ cibus &̃nus est. Incorrup¬
tibili eos sanguina uiuificans : quia uerbũ dĩ cuius uita uiuunt.
cuius &̾nitate semꝑ uiuunt cuius bonitate semꝑ beatȩ uiuunt.
Illi enĩ condigne laudant dm̃ apud dm̃: & dant głam in excelsis dõ
Hos aũt plebs ens. & oues manus eius ꝓmodule infirmitatis nr̃ae. patẽ

Expanded text:
in praesepio, et haec sunt Dei prima cunabula: nec regnator coeli has indignatur angustias, cui habitaculum fuit virgineus venter. Idoneum Laudant eum condigne omnes Angeli ejus, quorum cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus aeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant, Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus et oves manuum ejus , pro modulo infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ꝑtinebis ad xp̃m filiũ dĩ in principio uerbũ apud dm̃: dm̃
uerbũ. Sed uerbũ caro fa tũ ẽ. ut habitar& in nob. Magestas¬
enĩ ibi latebat: ubi infirmitas apparebat. In manꝰ suas symeon
natũ siuult eẽ renatꝰ. Ad illũ ꝑtinuit ꝓpt̃ nos nasci. ad nosꝑtin&

Expanded text:
Sic pertinebis ad Christum Filium Dei, in principio Verbum apud Deum, Sic pertinebis ad Christum Filium Dei, in principio Verbum apud Deum, Verbum Deum; sed Verbum carnem factum, ut habitaret in nobis. Majestas ibi latebat, ubi infirmitas apparebat. In manus suas Simeon natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
bat¬
bat . Inp̃sepe dignatus est poni ut eẽt pioꝵ cybaria ium̃toꝵi: Accepit
eum symeon In brachiis suis & dixit. Nunc dimittis seruũ tuũ dnẽ.:
in pace. Dimittis inpace: quiã uideo uerã pacẽ: Quare ergo dimittis
erũ xp̃m. Sci senes. senẽ symeonẽ: Si aũt queritis si coniugatꝰ
aliquis uir. testimoniũ dño ꝑhibeat: ⁊achariam considerate.
Nemoergo querat aliquid plus frẽs mĩ xp̃iani fideles. aut uirgo aut
uidua aut coniugatt aut puer. aut continens aut u xoratꝰ S
enĩ aliquid plus eẽ quisq uoluerit: nõ inuenit quẽ ad modum
ad ap̃m ꝑtingat. Non enĩ inuenimꝰ testimoniũ ꝑhibuisse xp̃o:
adulteros fornicatores : inmundos. Ut aũt & a talibꝰ quos supͣ me¬
dies. Crede in xp̃m. & crescat inte dies. Credidisti. in hoc natus ẽ
Creuit. ad iuuentutẽ ꝑuenit: sed in senec tutẽ nõ declinauit: Cres¬
cat ergo & fides tua: & robur inueniat. Uetustatẽ nesciat

Expanded text:
batbat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis erum Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud, fratres mei, christiani fideles, aut virgo, aut vidua, aut conjugata, aut puer, aut continens, aut uxoratus: quidquid plus esse quis voluerit, non invenit quemadmodum ad Christum pertineat. Non invenimus testimonium perhibuisse Christo adulteros, fornicatores, immundos. Et ut a talibus edies. Crede in Christum, et crescit in te dies. Credidisti? Inchoatus est diCrevit, ad juventutem pervenit: sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo et fides tua, robur inveniat, vetustatem nesciat.
Abbreviated transcription (Latin):
inme uero xpc̃ Sexoto inquit mense su& matris exul¬
tat in utero: & inuterũ uirginis uenisse nunciat
xpm̃. O feruens nuncius: qui ante gestauit nun¬
ciare quã uiuere. Inpatiens dux : qui ante quã ꝑ¬
uenir& adcorpus: ꝑuenit adregẽ: Ante rapuit
arma : quã mẽbra. Ante aciem p&rit : quã lucẽ
Et ut uincer& mundũ: uicit ante naturã: sicut¬

Expanded text:
in me Christus . Sexto, inquit, mense suae matris exsultat in utero , et in uterum Virginis venisse nuntiat Christum. Fervens nuntius, qui ante gestivit nuntiare quam vivere. Impatiens dux, qui antequam perveniret ad corpus, pervenit ad regem, ante rapuit arma quam membra, ante aciem petit quam lucem, et ut vinceret mundum, vicit ante naturam. I
Abbreviated transcription (Latin):
ure igit᷑ utriusq natiuitas festiua deuotione cẽ¬
lebratur. sed in illius tã quã in xep̃i dnĩ. tãquã insal¬
uatoris mundi. tãquã infilii dĩ omĩpotentis. tãquã
insolius iusticiae natiuitatis. onĩppło gaudiũ euan¬
gelizat᷑: dicente angelo. Ecce euangelizo uob̃
ius aut̃ tãquã inp̃cursoris dnĩ. in serui dĩ excimu.
in lucerne ardentis & lucentis ex ortu : multi ga
nar ratur. De illo ꝓphora testatur. Im̃ magnus
dñs & laudabilis nimis: & magni tudinis eius nõ
est finis. Iste: multos filior isrł. ad dnm̃ suo tẽ
pore p̃dicando conuertit. Ille: multos quotidie
de uniuersis ꝑ orbẽ nationibus. ad suã fidem
& bearitatẽ. interius illustrando conuer tere
non desistit. Hic: inspũ & uir tute heliȩ p̃ces¬
sit: ante illũ. ut plebẽ eius aqua baptizans. ad sus¬
cipiendũ eũ ubi apparẽr&: doceret eẽ ꝑfectã:
Puic: successit ille in spũ & uir tute dĩ patris. ut ple¬

Expanded text:
ure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangeljus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi gavisnarratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Ipore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut ple
Abbreviated transcription (Latin):
meritis dignitas germinis noͦ scer&ur . & ꝓbar&ur
maior homine. qui or tu suo excedebat legẽ natiui¬
tatis humanae. Uacat hic fres̃ humanus sermo:¬
silet p̃dicatio tractatoris. quando angelico p̃conio
ioħis gła praedicat᷑. uirtus insonat. laus conlaudat᷑.
nec ẽ qđ illi iã dicat homo: cui ds̃ contulit totũ:
Spũ in quit scõ replebitur adhuc. ex utero matris

Expanded text:
meritis dignitas germinis nosceretur; et probaretur meritis dignitas germinis nosceretur; et probaretur major homine, qui ortu suo excedebat legem nativitatis humanae. Sed si silet praedicatio tractatoris, quando angelico praeconio Joannis gloria praedicatur, virtus insonat, laus collaudatur: nec est quod illi jam adjiciat homo, cui Deus contulit totum. Spiritu, inquit, sancto replebitur adhuc ex utero matris
Abbreviated transcription (Latin):
heusaba steriuis corpore : sed fecunda ur tutibes
Tarda sobole: sed non tardat dõ. Non ger mini c
sed tẽpore: Non negato pignoribus: sed seruato misterio
transir& tẽpus carnis. passio corporis. coniugii necessitas.
uoluntatis causa: cupiditatis sensus. & totũ qđ humanũ¬
corpus confundit & grauat: honerat conscientiam.
M undabatur enĩ longo tẽpore sacrificii domus. scĩtatis
Templum enĩ inquit apłs dĩ estis. & sps̃ dĩ habitat in uob
Deniq ubi tota corporis sedata ẽ quaerela : & intotam
factiẽ sine macula. Mox sterilitas fugit. reuiuescit
senectus. fides concipit. parit castitas. nascitur maior
hominũ : par angelis. tuba caeli. preco xp̃i. archanum
patris. silii nuncius. signifer suꝑni regis. peccator uenia.
iudaeoꝵs correptio. uocatio gentiũ. & ut proprie dicã:
legis & grae fibula quae deploidȩ sũmi sacerdotis scõ
patri iungebat incorpore. Euangelista ergo uir¬
tutes. patris matrisq describit: ut ex generantiũ

Expanded text:
Elisabeth sterilis corpore, sed fecunda virtutibus; tarda soboli, sed non tarda Deo; non germine clausa, sed tempore; non negata pignoribus, sed servata mysterio.pertransiret tempus carnis, passio corporis, conjugii necessitas, voluptatis causa, cupiditatis sensus, et totum quod humanam confundit, gravat, onerat conscientiam. Mundabatur enim longo tempore sacrificii domus, sanctitatiTemplum Dei estis, inquit Apostolus, et Spiritus Dei habitat in vobis . Denique ubi tota corporis sedata est querela, et in totum facti sunt sine querela; mox sterilitas fugit, reviviscit senectus, fides concipit, parit castitas, nascitur major homine, par Angelis, tuba coeli, praeco Christi, arcanum Patris, Filii nuntius, signifer superni regis, peccatorum venia, Judaeorum correctio, vocatio Gentium, et ut proprie dicam, Legis et gratiae fibula, quae diploidem summi sacerdotis sancto Patri jungebat in corpore. Evangelista ergo virtutes patris matrisque describit: ut ex generantium
Abbreviated transcription (Latin):
Iinferme quippe dĩ equalis erat filius parris t
anteetgemitore atti unigenitũ nulla erat essentia
ouscretimuilla inma gestate diu̾sitas Hec ꝑ incarnao¬
onis ionsteriũ aliquid decesserat uerbo quodi caprar
munere ꝓedderetur  Forma aũt serui ꝑ qũa inpaisi¬
blis dĩtas sacram̃tũ magni pi&atis impletut a un pant̃
bumilitas ẽ . quȩ ingła diuine potestatis eacuatasi ꝗ na
intantã unitatẽ ab ipso gonceptu uirginis ditate & hu¬
manitate conserta: ut nec sine homine diuina: nec
sine dõ agerent᷑ humana ꝓpt̃ qđ sicut dñs mages¬
tatis dicitur crucifixus: ita qui ex sempit̃ nitate &qua¬
Lis est dõ dicit᷑ exaltatus. quia in se parabilit̾ manente
unitate ꝑsonȩ unus atq idem ẽ & totus. hominis filiuꝰ
ꝓpter carnẽ : & totus dĩ filius ꝓpt̾ unã cũ patre dei
scđm potentiã dĩtatis. in different̃ omã quȩ hab&
pater. &iã filiuꝰ hab&: & quȩ informa serui acce
pit apatre : eadem informa dĩ &iã ipse donauit

Expanded text:
In forma quippe Dei aequalis erat Filius Patri, et inter genitorem atque unigenitum nulla erat essentiae discretio, nulla in majestate diversitas; nec per incarnationis mysterium aliquid decesserat ex Verbo, quod ei Patris ex munere redderetur: forma autem servi, per quam impassibilis deitas sacramentum magnae pietatis implevit, humana humilitas est quae in gloriam divinae potestatis evecta est in tanta unitate ab ipso conceptu Virginis deitate et humanitate conserta, ut nec sine homine divina, nec sine Deo agerentur humana. Propter quod sicut Dominus majestatis dicitur crucifixus, ita qui ex sempiternitate aequalis est Deo dicitur exaltatus, quia inseparabiliter, manente unitate personae, unus atque idem est et totus hominis filius propter carnem, et totus Dei Filius propter unam cum Patre deitsecundum potentiam deitatis indifferenter omnia quae habet Pater etiam Filius habet, et quae in forma servi a Patre accepit, eadem in forma Dei etiam ipse donavit.
Abbreviated transcription (Latin):
splendorẽ angłi. ad orabant om̃s & abscedebant in lesi. Hic aũt
impudens. statim ut ingressus ẽ seuire cȩpit & furere. sed ubi
artibus ista gessisti : si dep̃catit fueris angłm. ut restituat micoi
filium sanũ
Cui beata agnes respondit Lic& integra

Expanded text:
splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium meum sanum. Cui beata Agnes respondit: Licet fides
Abbreviated transcription (Latin):
ci iohannis bapt iste natale hodie ꝓsecu¬
meam silentio cohercere: Sed eius ipsa
uis nominis: minime silere ꝑmit ꝑse
Iã mncupatio uocabuli ip̃sius pecto¬
ris nrĩ urg& secrora: slesusinoto
resoluit archana. Et quod simula¬
tione siletur : ammiratione cmpel

Expanded text:
i Joannis Baptistae natalem hodie prosecue imperitiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione comp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i festiuitas declarationis illuxit Et que in illo die uirgo
peperit : in hoc mundꝰ agnouit. erbũ enĩ caro factum.
sic susceptionis nr̃ae temperauit exordia ut iñc natus & cre¬
dentib manifestis: & ꝑsequentibꝰ eẽt occultus. Iam tunc ergo
caeli ennarrauer̃ głam dĩ: & in omnẽ terrã sonus ueritatis
exiuit. Quando & pastoribꝰ exercitus angłoꝵ saluatoris
editũ annunciator apparuit: & magos ad eum ad orandũ
p̃uia stella ꝑduxit. Ut asolis ortu usq ad occasũ ueri regis
generatio choruscar&. cũ rerũ fidem & regna orientis ꝑma¬
gos discerent & romanũ imperiũ nõ later& Nam & seuicia
herodis uolens primordia suspecti sibi regis extinguere: huic
dispensationi nesciens seruiebat : ut dũ atroci intentus facinori
ignotũ sibi puerũ indiscreta infantiũ cȩde ꝑsequit᷑. Annun¬
ciatũ caelitus daiatoris ortũ insignior ubiq famło quȩ¬
ret᷑ quã ꝓntiorem adnarrandũ. diligentioremq faciebat.

Expanded text:
Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occulam sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
& sine ipso factum ẽ nichil. Pauꝑ uero: quia ꝓpter
nos uerbũ caro factũẽ. & habitabit in nob̶. Que
aũt eius ẽ exinanitio. quȩ ue pauꝑtas. nisi for ma
ser ulis acceptio. ꝑ quã uerbi magestate uelata
dispensatio humanȩ redẽptionis impl&ae Ecce

Expanded text:
est nihil: pauper vero, quia propter nos Verbum caro factum est et habitavit in nobis. Quae autem est ejus exinanitio, quaeve paupertas, nisi formae servilis acceptio, per quam Verbi majestate velata dispensatio humanae redemptionis impleta e
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiar&. Cuius merita : cũ alibi de scripserimꝰ. cũ uiduas horta¬
rem. hoc loco qm̃ ad alia ꝓperamus: nõ putamꝰ iteranda . Non ociosȩ
tam̃ annos oc toginta quat tuor uiduitatis eius ex pressit: quia & septẽ
duo decades. & duo quad ragesimȩ : sacrũ uident᷑ numerũ designare:

Expanded text:
nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortanuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose tamen annos LXXXIIII uiduitatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uidentur numerum designare.
Abbreviated transcription (Latin):
& iustus. aut supplicia de cernat aut p̃mia. Et tuã inquit
ipsius animã ꝑtransibit gladius. Nec littera nec historia
doc&. ex hac uita corporalis necis passione migrasse. Nõ enĩ
anima sed corpꝰ matheriali gladio trans uerberat᷑. Ꝙ ideo
prudentiã Mariȩ. haut ignara misterii cęlestis ostendait.
Uiuũ enĩ uerbũ dĩ & ualidũ & accutũ om̃i gladio acutissimo
penetrans usq ad diuisionẽ animȩ & sp̃s : Artuumq & medul¬
larũ cogitationes cordis & secreta scrutat᷑ animoꝵ quia nud a
mentiũ. & aꝑtas̃ om̃a dĩ filio quẽ conscientiȩ secreta nõ fallun
ł phetauit itaq sẏmeon ꝓphetauerat copulata coniugio : ꝓphȩta¬
uerat uirgo Debuit &iã uiduit. nequa aut ꝓfessio de ess&.
aut sexus. Et ideo anna & stipendus iuduitatis & moribus.
talis inducit᷑ ut digna plane fuisse credat᷑ quȩ redẽptorẽ uenisse om̃iũ

Expanded text:
et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam pertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex hac uita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio acutissimo, penetrans usque ad diuisionem animae et spiritus artuumque et medullarum cogitationes cordis et secreta scrutatur animorum, quia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium
Abbreviated transcription (Latin):
phȩtis apastoribꝰ & parentibꝰ. sed &iã a senioribꝰ & iustis ::¬
generatio dñi accepit testimoniũ. Omĩs etas & uterq. sexus.¬
euentorũq miracula : fidẽ astruunt. Uirgo generat. sterilis parit.
Mutus loquit᷑ helis ab& ꝓph&at Magus adorat : utero clausus exultat:
Uiduet confite t᷑. iustꝰ expectat. Et bene iustꝰ qui nõsuã sed ppłi gram̃
sequirebat. cupiens ipse corporeȩ uinculis fragilitatis ab solui. Sed¬
& expectans uidere ꝓmissũ. sciebat enĩ quiabeati occuli qui uidereN:
nunc inquit dimit te seruũ tuũ Uidete iustũ uł in corporeȩ cas¬
cere molis indusũ. uelle dissolui: ut incipiat eẽ cũ xp̃o Dissolui enĩ &
eẽ cũ xp̃o : multo melius. Sed qui uult dimitti ueniat intẽpłu. ue
cõplec tat᷑ uelut quibꝰdã fidei suȩ brachiis. Iunc dimit tetur:
ut nõ uideat mortẽ. quia uiderit uitã. Uides uberẽ in om̃s
grãm dru generationẽ diffusã: & ꝓph&iã incredulis negatã

Expanded text:
phetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et 1301 justis generatio Domini accipit testimonium. Omnis aetas, et uterque sexusumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dissolui enim et cum Christo esse multo melius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, uenconplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit uitam. uides uberem in omnes gratiam domini generatione diffusam et prophetiam incredulis negatam
Abbreviated transcription (Latin):
odier nus dies: ad habendã spem uitȩ eterne. mag¬
nũ gaudiũ contulit generi humano. Primꝰ enĩ homo
quo cadente om̃s cecidimꝰ. cuiꝰ ruina ẽ mortalitas nr̃a.
nõ ẽ natꝰ sed factus. Patre nullo. nulla matre : sed dõ
operante. Hae sunt hominis conditiones. Prima condi¬
tio ad &: de terra. Secunda conditio hominis: quia creauit feminã
de latere uiri. Tercia conditio hominis: qui natus ẽ homo ex uiro
& femina. Quarta conditio dĩ & hominis. quia natus ẽ xp̃c sine uiro
de femina In istis quattuor conditionibꝰ: una sola nob̵ usitata est
Cȩterȩ tres nõsunt in occulis carnis: sed infide cordis. De terra
de latere uiri: nouimꝰ. Lecta : & audita credimꝰ. Tercia illa usitata
quottidie nascunt᷑ homines Iam ergo erat una : sine uiro & femina:
femina. Sed ista quarta: liberauit tres. Prima enĩ & scđa rueruns:
Terciã deruina genuerunt. In quarta : salutẽ inuenerunt. ExulteN¬

Expanded text:
odiernus dies ad habendam spem vitae aeternae, magnum contulit gaudium generi humano. Primus enim homo, quo cadente omnes cecidimus, cujus ruina est mortalitas nostra, non est natus, sed factus; patre nullo, nulla matre, sed Deo operante. Haec est hominis prima conditio. Adam de terra. Secunda conditio est hominis, qua creatur femina de latere viri. Tertia conditio est hominis, qua natus est homo ex viro et femina. Quarta conditio est Dei et hominis, qua natus est Christus sine viro de femina. In istis quatuor conditionibus una sola nobis usitata est, caeterae tres non sunt in oculis carnis, sed in fide cordis. De terra de latere viri non novimus, lectam et auditam credidimus. Tertia illa usitata quotidie nascuntur homines. Jam ergo erat una sine viro et femina, femina. Sed ista quarta liberavit tres. Prima enim et secunda ruerunt, tertiam de ruina genuerunt, in quarta salutem invenerunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt corpusculũ eius. & posuerunt inp̃diolo suo non
longe ab urbe roma inuia quȩ dicitur numentana. Ubi
cũ om̃is turba xp̃ianoꝵ concurrer& : insidias a paganis
ꝑ pessisunt : & uidentes ppłm infidelium suꝑse uenien¬
tem armatũ lapidib om̃s fugerunt Aliquanti tam̃
lapidum ic tibus lȩsi euaserunt. Emerentiana aũt
que fuerat collectanea eius uirgo scĩssima: lic& cathe¬
qđ suo sanguine babtiz att : quȩ ꝓdefensione iusticiȩ dum.
confite reuis dñm: mortẽ constant̃ excepit. E adem de¬
ppłi interir& nde fac tũ est ut nullus paenitus ex eo: ad
lerunt corpꝰ scãẽ uirginis emerentianȩ : & sepelierunt illud
in confinio aggelluli. beatissimȩ uirginis agn&is. Igitur pa

Expanded text:
tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana. Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis perpessi sunt: et videntes populum infidelium supervenientem armatum, omnes fugerunt; aliquanti vero lapidum ictibus laesi evasque fuerat collactanea eius uirgo sancta licet cathequod in suo sanguine sit baptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit. Eadem depopuli exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo adlerunt corpus Emerentianae, et sepelierunt illud in confinio agelli beatissimae virginis Agnae. 16. Igitur dum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ista tu exore tuo ꝓferres. Ego uero que noui uirtutẽ dñimĩ
secura contẽpno minas tuas credens qđ neq sacrificem idolis tuis
neq polluar sordib alienis Mecũ enĩ habeo custodem corpo¬
ris mĩi angłm dñi Nam unigenitus dĩ filius que ignoras mur
in sanus iudex iussit ezm exui & nudã ad lupanar duci. subuo¬
ce p̃conis dicentis: agnẽ sacrilegam uirginẽ deos blasphemantẽ¬

Expanded text:
non ista ex ore tuo proferris . unde quia| ego noui uirtutem domini secura contemno moenas tuas . credens . | quod neque sacrificem idolis tuis neque polluar moribus ali| enis mecum enim habeo custodem corporis mei angelum domini.| Nam unigenitus dei filius quem ignoras murus insanus judex jussit eam exspoliari, et nudam ad lupanar duci, sub voce praeconis dicens Agnem sacrilegam virginem, deos blasphemante
Abbreviated transcription (Latin):
accedit Sed abnegat agnes beatissima: & se nullo
pacto asserit. prioris sponsi federa uiolare. Cũqy¬
sus de cuius agnes potestate iactar& : exitrtit qua¬
dam qui dicer&. hanc xp̃i anã eẽ ab infantia.
& magicis artibus ita occupatã ut dicat xp̃m sponsũ suum Audi.
sed eodem uultu eodem animo ꝑseuerat: & terrentẽ si¬
militer sicut blandientẽ animo deridebat. Uidens itaq:
simpnius urbis p̃fectus. tantam in puella constantiam paren¬
tes eius alloquitur Et quia erat nobilis. & ui inferre nõ
eius uano labore deficer&: sisti eam iterum suis tribunali¬
bus iussit : cui & dixit. Suꝑstitio xp̃ianoꝵ dequorũ te
magicis artib iactas: nisi a te fuerit segregata nõ poteris
insaniam abicere pectoris tui : nec ȩquissimis consiliis prȩ¬

Expanded text:
tur. Abnegat| agnes beatissima . et se nullo pacto adstruit. Priores sponsi| foedera uiolare. Cumqus se Agnes potestate jactaret. Exstitit quidam qui diceret hanc Christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupatam, ut dicat Christum sponsum suum. Audiesed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis prae
Abbreviated transcription (Latin):
potentẽ adoremꝰ in caelis. Ao sicut illi de thes auris suis
misticas dño munerũ species obtulerunt: ita & nos de
cordib nr̃is que dõ sunt digna ꝓnos. Qũ a uis om̃i um¬
bonoꝵ sit ipse largitor &iam nr̃ȩ tam̃ fructum quȩrit in
dustriȩ Non enĩ dormientibꝰ ꝑuenit regnũ caeloꝵ: sed inmã¬
datis dĩ laborantibus atq uigilantib Ut si dona ipsius
non irrita fecerimus ꝑ ea quȩ dedit : mereamꝰ accipere quȩ
opmisit nde cohortamur dilectionẽ ur̃am: ut abstinen
tes ab om̃i opere malo. quȩ sunt casta & iusta sectamini fi¬
lii enĩ lucis : abicere debent opera tenebrarũ Itaq odio
declinate. Mendacia ueritate: suꝑbiã humilitate destru¬

Expanded text:
potentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis potentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim ombonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen frustriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destru
Abbreviated transcription (Latin):
pus eẽt absq miraculo : ante usum linguȩ potestatẽ uerbi ta¬
citus exerebat Et quasi iam dicer& Sinte pueros uenire
ad me : taliũ est enĩ regnũ caelor Nouagła coronabat infan¬
tes: & de iniciis suis paruuloꝵ primordia consecrabat: ut
discer& ur neminẽ hominũ diuini incapacẽ ẽẽ sacramenti:
quando &iã illa &as gła eẽt apta martyrii Agnoscamur¬
ergo dilectissimi in magis: ad oratorib xp̃i. Uocationis nr̃ae
fideiq primicias. & exultantib animis beatȩ spei inicia
cel ebremus. Ex inde enĩ in&ernã haereditatem: caepim
introire Ex inde nob̵ xp̃m loquentia scripturarũ archana
patuer unꝰ : & ueritas qũa iudȩoꝵ obcecationẽ recipit
om̃ibus nationib suum lum̃ inuexit Honor&ur itaq a
nob̵ sacratissimus: in quo salutis nr̃ae auctor appar uit
Et que magi infantẽ uenerati sunt incunabulis : nos om̃i¬

Expanded text:
pus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tapus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas gloriae esset apta martyrii. CAergo, dilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omni
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc principẽ natũ. & pastorib angłi. & nob̾ nuntia uere
pastores. Hunc principẽ natũ: langinq orientaliũ gen¬
tium nationes : in in solito nom si deris splendore didicerũt.
Et ne de loco editi regis ambigerent. ur̃a eruditio ꝓdidit
qđ stella non docintCur uobis uiam qũa his aperitis
obstruitis: Cur in ur̃a infedelitate resid& dubium. quȩ ex ur̃a
fit responsione manifestum. Locũ natiuitatis eius de scripturarũ
testimonio de monstratis: p̃sentiã temporis de caeli & terrȩ at¬
testatione cognoscitis. Et tam̃ ubi ad ꝑsequendũ animus he¬
rodis ex arsit : ibi ad nõcredendũ ur̃ sensus obdurauit Feli¬
cior ergo ignorantia infantiũ quos ꝑsecutor occidit : qũa ur̃a
scientia quos in sua ꝑturbatione consuluit Uos noluistis eius
regnũ recipere: cuius oppidũ potiustis ostendere. Illi potuer̃
ꝓ eo mori : que nonđũ poterant confiteri. Ita xp̃c ne ullũ ei tem¬

Expanded text:
Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrente ubi xp̃c scđm scripturarũ testimoniũ nascer&ur.:
hoc responder̃ dȩꝓph&ico eloquio qđ indicat stella decaelo
Quȩ utiq potuiss& magos hierosolimis p̃ter missis. usq ad pueri¬
cunabula: sicut post modũ fecit sua significatione ꝑducere:
nisi ad confutandã iudȩoꝵ duriciam ꝑtinuiss& : ut nõ solũ
ducta sydere. sed &iã ipsorũ ꝓfessione in notescer& na¬
tiuitas saluatoris. Iam ergo ad eruditionẽ gentiũ ꝓfeticꝰ
sermo transibat : & p̃nuntiatũ antiquis oraculis ap̃m alie¬
nigenarũ corda discebant : cũ iudȩors infidelitas ueruatẽ
ore ꝓferr& : & mendaciũ corde r&iner& : NolueruN
enĩ agnoscere occulis: quẽ desachris indicauerunt libris
Ut que nõ ad orabant in infantiȩ infirmitatẽ humilem :
postea crucifigerent in uirtutis sublimitate fulgentem. Iuȩ
& tubethleem terra iuda: nõ eris minima inter principes
iuda. Exte enĩ eaxi& princeps: qui regat ppłm meũ isrł

Expanded text:
ristus secundum Scripturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP.  Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel .
Abbreviated transcription (Latin):
cupatlo xeddidit muito uocẽ. patri piolatẽ reo. fiso¬
curdoto ⁊ Etius enĩ erat tacens lingua: steriubs filio
orciatus officio. At ubi iohes naserde fit repente
affestio suscepitꝰ. sacer dotẽ fimctio recog osetur sde
ergo tanta uis sit eius uocabuli. quid sumus dis temi de¬
eo si tacere uolumus. silere non possumus. Iose enĩi
Bannes : uoce clamantis dicit᷑. Quis enĩ ẽ. qu noce
baud&: & tace elamorem aommir aeuro &e nucus
laucd a et eni ipse dese. Ego sũ uore clamaonrtis in dleser¬
to. Uid&te quid dixerit. Nlon enĩ autego son seque¬

Expanded text:
cupatio reddidit muto vocem, patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente affectio suscergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi de eo, etsi tacere volumus, silere non possumus; ipse enim Joannes vox clamantis dicitur. Quis igitur, qui vocem laudet, et taceat? clamorem admiretur, et mutus sit? Ait enim ipse de se: Ego sum vox clamantis in deserto . Videte quid dixerit; non enim ait tantu
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo ẽ: cuius pater feminã nescit Cui angłi seruiunt.
cuius pul chritudinẽ sol & luna mirantur. cuius odore
reuiuiscunt mortui : cuius tactu confortantur infirmi.
Ipsi soli seruo fidem : ipsime totit deuotione cõmitto. Qũe
cũ accepero castasũ. cũ tetigero mundasum: cũ nubsero uis¬
gosum : nec deerunt post nuptias filii ubi partus sine do¬
lore ẽ: & fecunditas quotudiana succedit. Audiens¬

Expanded text:
irgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiens
Abbreviated transcription (Latin):
i em sc̃m̃ ac festum: sacratissimȩ uirginis caele¬
bremus Hinc psalmi resonent: in de concre¬
pent: lectiones Hinc ppłoꝵ turbȩ l&entur.
inde subleuentur pauperes xp̃i Om̃s ergo gra¬
tulemur in dño : & ad edificationẽ uirginũ qualit̃ passa sit
mortẽ ꝑdidit & uitã inuenit : quia solũ uitȩ dilexit auc torẽ
Infantia computabatur in annis. sed erat senectus mentis in¬
mensa Corpore quidẽ iuuencula: sed animo cana Pulchra
fecti urbis filio adamatur

Expanded text:
iem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit mortem perdedit uitam inuenit Quia solum uitae| delexit auctorem infantia conputabatur in annis . sed| erat senis mente corpore quidem iuuencola . sed animo cana| Pulchraaefectis urbis filio ada| matur
Abbreviated transcription (Latin):
ergos a lichari as pat enis ꝓpt̃ in eredulitatẽ natiui¬
tatis illius ab angelo gabrihere salentiore matiu¬
asperditate multatus &ciam diu mutus uerbor
dispendio mentis secrora uelar &. subitous uerl
col aione filio. sũ apud ꝓ aimos ess sulinte ntio
quo nomine uocseur : offeruntur patri tabu¬
gisi loquer cruni Tune mirũ in modũ acceptis pu¬
gillaribus : ut scalũ figero lingnodũ accepti
A ltagterã sermone preuenits ca sesalunt non
Satus ẽ sedlo quutus. Migoo gorionnẽ non

Expanded text:
2. Cum enim Zacharias pater ejus propter incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gabriele silentii esset taciturnitate multatus, et jam diu mutus verborum dispendio mentis secreta velaret, subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri taburis loqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugillaribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermone praevenit, et Joannem non testatus es
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterũ nõ iuberetur transferri inegyptũ puer. & ab
herodis ꝑsecutione sub duci Sine uerbi potentia: nõdi¬
cer& uox patris decȩlo. hicẽ filius meus dilectus: in quobene
michi cõplaccui. Et sine ueritate carnis: nõꝑtestar&ꝰ
iohannes ecce agnꝰ dĩ ecce qui tollit peccati mũdi : Sine uer¬
bi potentia nõ sier& red integratio debiliũ & uiuificatio mor¬
tuod. & sine ueritate carnis: nec cibus ie iuno nec somnꝰ
neresaruis eẽt fatigato. Postremo sine uerbi potentia
carnis nõ dicer & patrẽ se eẽ maiorẽ. cũ be atholica fides¬

Expanded text:
uberetur transferri in Aegyptum puer et ab uberetur transferri in Aegyptum puer et ab Herodis persecutione subduci. Sine Verbi potentia non diceret vox Patris missa de coelo: Hic est Filius meus dilectus in quo ite , et sine veritate carnis non protestaretur Joannes: Ecce agnus Dei ecce qui tollit peccata mundi . Sine Verbi potentia non fieret redintegratio debilium, et vivificatio mortuorum, et sine veritate carnis, nec cibus jejuno, nec somnus esset necessarius fatigato . Postremo, sine Verbi potentia carnis non idem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi incarnatione confitemꝰ & credimꝰ. qui ad salutem
humani generis reformandã uerã carnẽ nr̃ȩ fragi¬
litatis non de cęlo secũ detulit. sed inutero uirginis matris
aut dĩtas hor taẽ sine carne. sicut enĩ negari nõ potest
euangłista dicente. qđ uerbũ caro factum ẽ & habitabit
innobis : ita negari nõ potest. beato paulo apło p̃dicame¬
ds̃ : Lic& ergo inuno dño nr̃o iħ u xp̃o uero dĩ atqr ho¬
minifilio: uerbi & carnis una ꝑsona sit . quȩ insepa¬
rabilit̃ atq indiuisȩ cõmunes habeat actiones: intel
contemplatione cernendũ ẽ atq ꝓueat᷑ humilitas car
nis: & adquȩ indinet᷑ altitudo dĩtatis. Quid sit qđ caro
sine uerbo nõ agit: & quid sit qđ uerbũ sine car ne
non efficit. Bine uerbi enĩ potentia: nec conciper&
uirgo nec pare r&. Et sine ueritate carnis obuolutit
pannis infantia: nõ iacer&. Sine uerbi potentia
non adorarent magi puerũ . stella indice declaratũ. Et¬

Expanded text:
Domini incarnatione confitemur et credimus, qui ad salutem humani generis reformandam veram carnem nostrae fragilitatis non de coelo secum detulit, sed in utero virginis matris aut deitas est orta sine carne. Sicut enim negari non potest, evangelista dicente, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ita negari non potest, beato Paulo Apostolo po vero Dei atque hominis Filio Verbi et carnis una persona sit, quae inseparabiliter atque indivise communes habeat actiones; intellcontemplatione discernendum est ad quae prs, et ad quae inclinetur altitudo deitatis: quid sit, quod caro sine Verbo non agit; et quid sit, quod Verbum sine carne non efficit. Sine Verbi enim potentia nec conciperet Virgo, nec pareret, et sine veritate carnis, obvoluta pannis infantia non jaceret; sine Verbi potentia, non adorarent magi puerum, stella indice declaratum;
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Multi iusti & ꝓp&̃e uoluer̃ uidere quȩ uos uidetis & nõ uider̃
c̃ audire que auditis & nõ audier̃. Multũ enĩ senex iste fuit ad audien¬
dum serus: sed ad uidendũ naturꝰ. Nõ expec tauit ut xp̃m audir&
loquentẽ : quẽ uidit infantẽ. Et hoc illi concessũ erat iã de crepito.
quasi desideranti & suspiranti & dicenti quottidie in oratioibꝰ suis
Quando ueni&. Quando nascet᷑. Quando uidebo: Putas durabo:
uel abuntur .: Dicebat ista in orationibꝰ suis. & ꝓd esiderio suo: ac
bat eũ maria mat̾ eius infantẽ: Uidit ille & agnouit. Ubi erait
symeon infantẽ tacentẽ : & occider̃ iud ei iuuenẽ mirabilia facientẽ:
Cum ergo cognouiss&. accepit eũ inulnis suis. hoc ẽ inbrachiis sus am¬
plexatus enĩ. Portabat eũ aquo por tabat᷑. Ipse enĩ xp̃c sapientia dĩ. at

Expanded text:
e voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? li revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accebat eum Maria mater ejus infantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat it. Agnovit Simeon infantem tacentem; et occiderunt Judaei juvenem mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portab
Abbreviated transcription (Latin):
duas partes diuisȩ sunt fłame. quȩ hinc atq illinc sedi¬
ciosos ppłos exurebat : ipsam aũt innullo paenitus contin¬
gebat incendium Et hoc magis nõ uirtutibus diuinis. sed
maleficus reputantes. dabantꝰ fremitus interse ppłi
& infinitos clamores ad caelos. Tunc beata agnes expan¬
Benedicote pat̾ p̃dicande. qui &iã infłamis intrepidã
me adte uenire ꝑmittis. Ecce iã qđ credidi uideo qđ
teor labus quem corde & totis uisceribus concupiui
Ecce adte uenio dm̃ uiuũ & uerũ : qui cũ dño nr̃o iħu xp̃o

Expanded text:
duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extenBenedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod teor labiis et corde, et totis visceribus concupisco. Ecce ad te venio vivum et verum Deum, qui cum D
Abbreviated transcription (Latin):
re. Maria aut̃ conferebat omma uerba
haec. conferens incorde suo. Maria uirgina¬
lis pudiciciȩ iura custodiens. secreta xp̃i quȩ
nouerat. minime di uulgare uolebat. sed seipsã
hȩc quando uell& & quomodo uelloc. diuulgare
reuerenter expectabat. Ipsa aut̃ eadem se¬
creta quȩ ore tacita. uigili tamen corde
sedula scrutabatur. E thoc ẽ quod ait. confe¬
rens incorde suo. Conferebat quippe ea quȩ
acta uidebat. & quȩ agendo legerat. Uide¬
bat nãq se de stirpe dauid orta in natar&h.
de spiritu scõ filiũ dĩ concepisse. Legerat in pro¬
ph&ra. E toi& uirga de radice gesse. & na¬
tareus deradice eius ascend&. & requi esc&

Expanded text:
it. Maria autem conservabat omnia verba it. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egredietur virga de radice Jesse, et Nazareus de radice ejus ascendet, et requiescet
Abbreviated transcription (Latin):
tales aeccłe. pastores in hoc maxime sunt ordi¬
nati. ut uerbi dĩ misteria predicent. & mira
quae in scripturis. didicerant. miranda suis
auditoribus ostendant. Nonsolũ pastores
ep̃i. presbiteri & diachones uel &iam rec¬
tores monasteriorũ sunt intellegendi. sed
om̃s fideles . qui uel paruulã suã domus custo¬
diam gerunt pastores recte uocant᷑ in quantũ
eidem. suȩ domui sollicita uigilantia presunt.
Et quicũq uestrũ. saltẽ uni aut duobus fratri
bus cotidiano regimine. pre est. pastoris eisde
b& officium. quia in quantũ sufficit. pascere
pastoris officium ten&. & spiritalẽ pascit gre
gẽ. ingiliasq noctis custodit supra illũ. si bono¬
rũ ac tuum cogitationũq mundarũ sibi aggre¬
gat multitudinẽ. Haec sunt iusta moderaminec
gubernare cȩlestibus. Scriptur arũ paseuis
nutrire. & ꝑuigili solercia contra in mun¬
dorum spirituum insidias. se suosq conserua¬

Expanded text:
tuales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus frbus cotidiano regimine praeest, pastoris eisdem debet officium, quia in quantum sufficit, pascere pastoris officium tenet et spiritalem pascigem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contend
Abbreviated transcription (Latin):
sui cernere creatoris. Quã desiderabat ar¬
denter psalmista. qui dicebat. Sitiuit anima
mea ad dm̃ uiuũ. quando ueniã & apparebo
ante faciem dĩ. Cuius solius uisione. non aũt
ulla terrenarum rerũ affluentia desideriũ
suũ saciari poss& designauit. cũ ait. Saciabor.
dũ manifestabitur gła tua. Uerũ quia non ocio¬
si. ac desides. sed qui uirtutũ operibus. insudant.
diuina contẽplatione sunt digni. sollicite pre¬
misit. Ego aut̃. cũ iusticia apparebo. in cons¬
pectu tuo. Uidentes ergo pastores. cognoue¬
runt de uerbo quod dictum erat illis de xpo.
Quia uisio dĩ cognicio eius est. & haec sola
qui nos patri cõmendans dicit int̾ alia. Hec
aest aũt uita ae terna. ut cognoscant te esse ue¬
qui audier unt mirati sunt. & de his quedicta
erant a pastoribus adipsos. Noncelauere silencio
pastores. archana quae diuinitatis cognouerant.
sed quibus cũq potuere dicebant. quia & spiri¬

Expanded text:
sui cernere Creatoris, quam desiderabat arsui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola stante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse vequi audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Pestinemus uidere illũ indiuina patris ac sua
magestate fulgentẽ. Festinemus inquam.
Non est enĩ tanta beatitudo. cũ desidia ac tor¬
pore quaerenda. sed a lacriter sunt xxp̃i se¬
quenda uestigia. Nã & ipse cursum nrm̃.
data mani iuuare desiderat. & delectatur
tutũ gressibus. sequamur. ut mereamur conseqͥ
Nemo tard& con uerti addnm̃. & ne differat
de die indiem. ipsũ ꝑ omnia &l ante omnia
precantes. ut gressus nr̃os dirigat scđm eloqͥũ
suum. & non domin&ur nostri omnis iniusticia.
¶identes aut̃. cognouerunt de uerbo quod dictũ
erat illis de puero hoc. Et nos fr̃es bemĩ. quȩ¬
dicta sunt nob̵ desaluatore nr̃o dõ uero & ho¬
mine. interim pia fide ꝑcipere. plenaq dilec¬
tio. festinemus amplecti. ut hȩc infuturo ꝑ¬
fecte cogitationisuisu. cõprehendere ualeamꝰ.
Haec & enim sola ac uera est beatorũ. non solũ
hominũ sed angelorũ uita. faciem ꝑ p&uo

Expanded text:
festinemus videre illum in divina Patris ac sua festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturque virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres diledicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo