comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non licere ordinari. nisi unius uxoris ui¬
rum: Acutius intellexerunt qui nec eum
qui catecuminus uel paganus habuerit
alteram ordinandũ ẽẽ censuerunt: De sa.¬
cramento enĩ agitur non de peccato: Nam
in baptismo. peccata omnia dimittunt᷑:
S qui dixit si acceꝑis uxorẽ non peccas¬
ti. et si nupserit uirgo non peccat. & qđ
uult faciat ñ peccat nubat. satis declara¬
uit nuytias nullũ eẽ peccatum: Propt̃
sacramenti autẽ sc̃itatem. sicut femina
etiã si cathecumina fuerit uitiata. ñ pot̃
post baptismũ inter dei uirgines conse-¬
crari. ita non absurde uisum ẽ eum qui
excesserit uxoriũ numerũ singularẽ
ñ peccatũ aliquod commisisse: S normã
quandã sacramenti amisisse. non adutȩ
bonȩ meritũ. s ad ordinationis ȩccłiasticȩ
signaculum necessariam: Ac ꝑ hoc sicut̃
plures antiquorũ patrũ uxores significa¬
uerunt futuras ex omnibus gentibus ec¬
clesias uni uiro subditas xꝑo: ita nr̃ an¬

Expanded text:
non licere ordinari, nisi unius uxoris virum, acutius intellexerunt qui nec eum, qui catechumenus, vel paganus habuerit alteram, ordinandum esse censuerunt. De sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat, et: quod uult faciat. non peccat, nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiamsi catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum. qui excessit uxorum numerum singularem, non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse. non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessariam. ac per hoc sicut plures uxores antiquorum patrum significauerunt futuras nostras ex omnibus gentibus ecclesias uni uiro subditas Christo, ita noster an
Abbreviated transcription (Latin):
d duo precepta id ẽ ad dilec dec¬
tionẽ dei et proxuni. ꝑtinet decalogus: dd pͥ
corde. quomͦ uiuatur inter homines: Nam
parentũ: Honora patrẽ tuũ et matrẽ tuam:
Ad parentes enim suos homo aperit oculos.
et hec uita ab eorum amicicia sumit exordi¬
um: Quis quis autẽ parentibus siuis non de¬
fert honorẽ quibus parcere poterit: Dicit¬
apłs: Honora patrẽ tuũ et matrẽ. qđ ẽ pri¬
tȩ sunt qtł ẽ psalterium decẽ cordarũ: Cria
in una tabula dm̃ ad ꝑtinentia septẽ in al¬
tera tabula ad ꝓximũ: In altera ergo tabula
primum ẽ. honora patrẽ tuũ et matrem
tuã. scłm non mechaberis. terciũ non oc¬
cides. quartũ non furaberis. quintũ non fal¬
sum testimoniũ dices. sextũ. ñ concupisces
uxorẽ ꝓximi tui .uii. ñ concupisces rẽ ꝓximi

Expanded text:
ue praecepta, id est ad dilectionem dei et proximi, pertinet decalogus. ad prichordae: quomodo uiuatur inter homines. nam parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi tui; septimum: non concupisces rem
Abbreviated transcription (Latin):
si uolumꝰ cantare canticũ nouũ: Serui obedite
dnĩs carnalib cũ timore & tremore insĩpli¬
citate cordis ur̃i sicut xꝑo. non ad oculum
seruientes quasi hominibus placentes.s
ut serui xꝑi facientes uoluntatẽ dei exa.¬
nimo cum bona uoluntate seruientes sic̃
dño et non hominibꝰ¬

Expanded text:
terum dicit: Servi, obedite dominis carnalibus cum timore et tremore in simplicitate cordis vestri sicut Christo: non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes; sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes sicut Domino, et non hominib
Abbreviated transcription (Latin):
ignis: In igne enĩ dñi iudicabit᷑ omnis t̃.¬
ra et in gladio eiꝰ omnis caro. siue igne.¬
siue tempestate. siue gladio penã uidi¬
cii. significat. quando quidẽ ipsum dñm
quasi ignẽ dicit eẽ uenturũ. eis ꝓfecto
quibꝰ pęnalis erit eiꝰ aduentus Currus
uͦ eius. nam pluralit̾ dicti sunt. angelica
ministeria non inconuenient̾ accipimꝰ:
Quod autẽ ait. omnẽ t̾ram et omnẽ car.¬
nẽ. in eiꝰ igne et in gladio udicari. non
etiã hic spiritales intelligamꝰ et scõs.s
nẽ mors ẽ & quales omnino caro appel¬
lant᷑ a dño. ubi dicit. ñ ꝑmanebit spiritꝰ

Expanded text:
ignis. In igne enim Domini judicabitur omnis terra: et in gladio illius casiue tempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dicti sunt angelica ministeria non inconuenienter accipimus. Quod autem ait omnem terram et omnem carnem in eius igne et gladio iudicari, non etiam hic spiritales intellegamus et sanctos,nem mors est; et quales omnino caro appellantur a Domino, ubi dicit: Non permanebit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Per illud singulare sacrificium in quo me¬
diator ẽ. immolatus. qđ unũ multȩ inle-¬
ge uictimȩ figurabant. pacificantur cȩles¬
tia cum terrestribus. et terrestria cum cę-¬
lestib qm̃ sicut idem apłs dicit. in ipso cõ¬
placuit omnẽ plenitudinẽ diuinitatis ha¬
bitare. et ꝑ eum reconciliari omnia in ipsũ
pacificans ꝑsanguinẽ crucis eius siue qͣ
incęlis sunt. siue quȩ in terris: Pax ista p̃
cellit sicut scriptum ẽ. omnẽ intellectũ
neq sciri a nobis nisi cum ad eam ueneri¬
mus potest Quomͦ enĩ pacificantur cȩles¬
tia nisi nobis id ẽ. concordando nobiscume
Nam ibi semꝑ pax ẽ. et inter se uniuersis
intellectualib creaturis. et cum suo crea.¬
tore. quȩ pax precellit ut dictum ẽ. omnẽ
intellectum S utiq nr̃m. non eorũ qui sẽ¬
ego paulus minister qui nunc gaudeo
in passionib ꝓuobis. et ad impleo ea quȩ
de sunt passionũ. xꝑi in carne mea¬

Expanded text:
per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconpacificans per sanguinem crucis eius siue quae in caelis sunt, siue quae in terraecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum, qui semego Paulus minister, qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis: et adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ eorũ conuenitur arbitrium S ido
cum timore et tremore. ne sibi tribuendo
quod bene oꝑantur. de bonis tanquã suis
extollantur operibus: Tanquã gͦ interro.¬
garetur apłs et diceretur ei. quare dixis¬
ti intimore et tremore. horum uerborum.
rationẽ reddidit dicens: Deus ẽ enim qui
oꝑatur in uobis: Si enim timetis et tremi¬
tis non extollamini. tanquã de ur̃is operi¬
bus bonis. quia cls ẽ. qui operatur in uob:¬

Expanded text:
liberum eorum convenitur arbitrium: sed ideo cum timore et tremore; ne sibi tribuendo quod bene operantur, de bonis tanquam suis extollantur operibus. Tanquam ergo interrogaretur Apostolus, et diceretur ei, Quare dixisti, Cum timore et tremore? horum verborum rationem reddidit dicens, Deus est enim qui operatur in vobis. Si enim timetis et tremitis, non extollimini tanquam de vestris operibus bonis, quia Deus est qui operatur in vob
Abbreviated transcription (Latin):
mortius: Dicti sunt sepe dormientes. et mor¬
tui uisibiliter: E plane. om̃s ei qui potest ex¬
citare dormiunt: Mortuus enim tibi mortu¬
us ẽ. qui quantumlibet pulses. quantumlibet
uellices. quantumlibet lanies. non exꝑgiscit᷑:
Aꝑo autem ille qui dormiebat. cui dictum est.
surge. et continuo surrexit: Nemo tam faci¬
le excitat in lecto. quam facile xꝑc in sepul¬

Expanded text:
mortuis. Dicti sunt saepe dormientes et mortui visibiliter. Et plane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt. Mortuus enim tibi mortuus est, qui quantumlibet pulses, quantumlibet vellices, quantumlibet lanies, non expergiscitur. Christo autem ille dormiebat, cui dictum est, Surge; et continuo surrexit. Nemo tam facile excitat in lecto, quam facile Christus in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sicut ait etiam idem apłs. in ex poliati¬
one corporis carnis: Non utiq duas res in¬
telligi uoluit. quasi aliud sit caro. aliud cor.¬
pus carnis. s quia corpus multarũ rerũ
nomen ẽ. quarũ nulla caro ẽ. nam multa
sunt excepta carne. et corpora cęlestia et
terrestria. corpus carnis dixit. corpus quȩ
caro ẽ: Sic itaq sꝑm mentis. eum sꝑm qui
mens ẽ: Alibi quoq aꝑtius etiam imaginẽ
nominauit. scilicet aliis uerbis id ipsum
precipiens Ex poliantes uos inquit uete¬
rem hominẽ cum actibus suis. indiite
nouũ qui renouatur in agnitĩonẽ. scdm
imaginẽ eius qui creau̾it eum: Quod gͦ ibi
legitur induite nouũ hominẽ qui scłm
dm̃ creatus ẽ. hoc isto loco induite nouũ
hominẽ qui renouatur scłm imaginẽ eius
qui creauit eum: Ibi audem ait sccłm cłm:
eo uͦ. qd ibi posuit in iusticia et scĩtate ueri¬
tatis hoc posuit hic inagnitionẽ dei: Propt̃¬

Expanded text:
tur. Sicut ait etiam idem apostolus, In exspoliatitur. Sicut ait etiam idem apostolus, In exspoliatione corporis carnis . Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis: sed quia corpus multarum rerum nomen est quarum nulla caro est nam multa sunt excepta carne corpora coelestia, et corpora terrestria, corpus carnis dixit, corpus quae caro est. Sic itaque spiritum mentis eum spiritum quae mens est. Alibi quoque apertius etiam imaginem nominavit, scilicet aliis verbis idipsum praecipiens: Exspoliantes vos, inquit, veterem hominovum, qui renovatur in agnitione Dei, secundum imaginem ejus, qui creavit eum . Quod ergo ibi legitur, induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est, hoc isto loco, induite novum hominem, qui renovatur secundum imaginem ejus, qui creavit eum. Ibi autem ait, secundum Deo vero, quod ibi posuit, in justitia et sanctitate veritatis; hoc posuit hic in agnitione Dei. Fit
Abbreviated transcription (Latin):
nõuari non potest. quia nec ueterascere po¬
test. Dicitur etiam sꝑc in homine qui mens
non sit. ad quem ꝑtinent imagines similes
corporum. de quo dicit ad corinthios: Si aut̃
infructuosa ẽ: Hoc enim ait. quando id quod
dicitur non intelligitur. quia nec dici pot̃
nisi corporalium uocũ imagines. sonos oris
in sꝑc cogitatione preueniant: Dicitur et
hominis anima sꝑc unde ẽ. in euangelio. et
inclinato capite tradidit sꝑm. quo significa¬
ta ẽ. mors corporis anima exeunte: Bicitur
etiam sꝑc pe coris. quod in ȩcclesiaste libro
salomonis apertissime scriptum ẽ. ubi ait
Quis scit. sꝑc filiorum hominis si ascenet
ipse sursum. et sꝑc pecoris. si descendet ip¬
se deorsum interram: Scriptum ẽ etiam
ingenesi. ubi dicit diluiuo mortuã uniuer¬
sam carnem quȩ habebat in se sꝑm uitȩ: Bi
ralis. unde illud ẽ. in psalmis: Ignis. grando.
nix. glacies. sꝑc tempestatis. quȩ faciunt u̾¬
tis dicere uoluit. eum sꝑm qui mens uoca¬

Expanded text:
novari non potest, quia nec veterascere potest. Dicitur etiam spiritus in homine, qui mens non sit, ad quem pertinent imaginationes similes corporum: de quo dicit ad Corinthios, ubi diciinfructuosa est . Hoc enim ait, quando id quod dicitur, non intelligitur: quia nec dici potest, nisi corporalium vocum imagines sonum oris spiritus cogitatione praeveniant. Dicitur et hominis anima spiritus: unde est in Evangelio, Et inclinato capite tradidit spiritum ; quo significata est mors corporis, anima exeunte. Dicitur spiritus etiam pecoris, quod in Ecclesiaste libro Salomonis apertissime scriptum est, ubi ait: Quis scit spiritus filiorum hominum si ascendet ipse sursum, et spiritus pecoris si descendet ipse deorsum in terram ? Scriptum est etiam in Genesi, ubi dicit diluvio mortuam universam carnem, quae habebat in se spiritum vitaeralis: unde illud in Psalmis, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quitis dicere voluit eum spiritum, quae mens voca
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓbauit: Nam qui magone contendit
non coronat᷑ nisi qui legittume certa¬
uerit: hinc ne ille angustias pateret᷑
dicens. fodere non possum. mendicare
confundor ad iunxit Laborantẽ agrico¬
lam primũ oportet defructibꝰ perciꝑe.
scłm id quod adcorinthios dixit: Quis mi¬
litat suis stipendiis unquã: Quis plantat
uineam. et defructu eius non edit: Quis
pascit gregem. et de lacte g̾gis ñ ꝑcipit:
fecit itaq securũ. castum ȩuangłistã non
ad hoc euangłitantem ut uenderet ȩuan¬
gelium s tamen huic uitȩ necessaria su¬
is sibi ex hibere manibus non ualentem
alibus militabat. et quos tanquam uine¬
am cultor. exercebat. uel tanquã gregẽ
pascebat. non eẽ mendicitatẽ s potesta¬
tem: Propt̾ has gͥ uel occuꝑationes ser¬
uorum dei. uel in firmitates corporales
quȩ omnino deẽẽ non possunt non so¬
lum ꝑmittit apłs scorum indigentiam
suypleri a bonis fidelibus s etiam salu¬
berrune hortatur

Expanded text:
se probauit. nam qui in agone contendit, se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet de fructibus percipere, secundum id, quod ad Corinthios dixerat: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ualentem,alibus militabat et quos tamquam uineam cultura exercebat uel tamquam gregem pascebat, non esse mendicitatem, sed potestatem. Propter has igitur uel occupationes seruorum dei uel infirmitates corporales, quae omnino deesse non possunt, non solum permittit apostolus sanctorum indigentias suppleri a bonis fidelibus, sed etiam saluberrime hortatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẏmotheum quẽ dicit germanissimũ
filium qm̃ sciebat corpore in firmũ sicut
ostendit monens eum ne aquã biberet
s modico uino uteret᷑ ꝓpt̾ stomachum.
et frequenteᷤᷤ suas infirmitates quia in
oꝑe corporali laborare non poterat. nefor¬
te cum in digeret nollet uictu cotidiano
ab eis quibus ȩuangelium ministrabat et
aliqua sibi negotia quereret quibus
animi eius implicaretur intentio. aliud
ẽ enĩ corpore laborare animo libero. sic̃
opifex pot̾ si non sit fraudulentus. et
auarus. et priuate rei auidus. aliud au¬
tem ipsum animũ occupare curis colli
conductores. cura enim p̃sunt ñ manibꝰ
operant᷑. ideoq ipsum animũ suũ occu¬
ꝑant habendi sollicitudine. timotheũ
gͦ ne intalia incideret. quia ꝑ infirmi¬
tatem corporis manibꝰ operari ñ pote¬
rat. sic ex hortatur. ad monet. et conso¬
latur. Labora inquit sicut bonus miles
xꝑi iħu: Nemo militans deo implicat
se negociis scłaribus ut ei placeat cui

Expanded text:
m, quem dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligconductores; cura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui
Abbreviated transcription (Latin):
lem sillabam sillabȩ dicimꝰ. quamus alte¬
ra p̾cetdat. altera subsequatur In deo aut
quia condicio temꝑoris uacat. non enĩ
potest recte uideri deus in tempore ge-¬
nerasse filium per quem condidit tem¬
pora. consequens ẽ ut non solum imago
eius sit quia de illo ẽ et similitu do quia
imago ẽ. sed etiam equalitas tanta ut ne
temporis interuallo impedimento sit
ꝑson enim nosmetipsos predicamus sed
ihesum xp̃m dominum. nos aut̃ seruos
ur̃os per ihesum. quoniam deus qui dix̃
de tenebris lumen splendescere. qui illux̃
in cordibus nr̃is ad illuminationẽ scien¬
tiȩ claritatis dei in faciȩ xp̃i ih̃u:

Expanded text:
alem syllabam syllabae dicimus, quamvis altealem syllabam syllabae dicimus, quamvis altera praecedat, altera subsequatur. In Deo autem, quia conditio temporis vacat; non enim potest recte videri Deus in tempore generasse Filium; per quem condidit tempora; consequens est, ut non solum imago ejus sit, quia de illo est, et similitudo, quia imago est, sed etiam aequalitas tanta, ut nec temporis intervallum impedimento sit. Non enim nosmetipsos commendamus: sed Jesum Christum Dominum. Nos autem servos vestros per Jesum. Quoniam Deus qui dixit de tenebris lumen splendescere: ipse inluxit in cordibus nostris ad inluminationem scientie cla
Abbreviated transcription (Latin):
equalitas. ubi equalitas continuo similitu-¬
do. non continuo imago. ubi similitudo ñ
continuo imago. non continuo ȩqualitas.
ut insꝑeculo ẽ imago quia de illo expressa :
est etiam necessario similitudo non tamen
equalitas. quia multa desunt imagini.
quȩ insunt illi rei de qua exp̃sa ẽ S ubi
dicitur non continuo. utiq intelligitur
quia eẽ aliquando potest Potest ergo ẽẽ
aliquando imago in qua sit etiam eqͣlitaᷤᷤ
ut in parentibꝰ et filiis inueniret᷑ imago.
et equalitas. et similitudo. si interuallũ
temporis defuisset: Nam et de parente ex¬
pressa ẽ similitudo filii. ut recte imago di¬
catur. et potest eẽ tanta ut recte etiam di¬
catur equalitas. nisi qd̃ parens tempore p̃¬
cessit. ex quo intelligitur et equalitatẽ
aliquando non solum similitudinem ha¬
quando eẽ similitudo et equalitas. quãuiᷤᷤ
similitudo et imago quamuis non sit
de filiis commemorauimꝰ. excepto tẽpo¬
re quo p̾cedunt parentes. Sic enim eqͣ¬

Expanded text:
equalitas: ubi aequalitas, continuo similitudo, non continuo imago, ubi similitudo, non continuo imago, non continuo aequalitas, ut in speculo est imago, quia de illo expressa est; est etiam necessario similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei de qua expressa est. Ubidicitur, non continuo, utique intelligitur quia esse aliquando potest: potest ergo esse aliqua imago in qua sit etiam aequalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imago, et aequalitas, et similitudo, si intervallum temporis defuisset. Nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanta, ut recte etiam dicatur aequalitas, nisi quod parens tempore praecedit, ex quo intelligitur et aequalitatem aliquando non solum similitudinem haquando esse similitudo et aequalitas, quamvis s. Potest et similitudo, et imago, quamvis non sit de filiis commemoravimus, excepto tempore, quo praecedunt parentes; sic enim aequ
Abbreviated transcription (Latin):
ni ex deo ẽ. uera iusticia ẽ Quȩ licet non
in merito in aliquibus iustis ꝓ huius uitę
capacitate ꝑfecta dicatur. parua tamen ẽ.
ad illã magnã quã cępit ȩqualitas angło.¬
rum: Quã qui nondũ habebat et ꝓpt̃ illã
quȩ iam inerat ꝑfectum. et ꝓꝑter istam
quȩ adhuc de erat in ꝑfectum se eẽ dice¬
bat S plane minor. ista iusticia facit meri¬
tum. maior illa premiũ: Unde qui istam
non sequitur. illã non assequitur:¬

Expanded text:
ni ex deo est, uera iustitia est. quae licet non inmerito in aliquibus iustis pro huius uitae capacitate perfecta dicitur, parua tamen est ad illam magnam, quam capit aequalitas angelorum. quam qui nondum habebat, et propter illam quae iam inerat perfectum et propter istam quae adhuc deerat inperfectum se esse dicebat. sed plane minor ista iustitia facit meritum, maior illa fit praemium. unde qui istam non sequitur, illam non adsequitur
Abbreviated transcription (Latin):
audienda. uerũ etiã obseruanda p̃cepta
sunt: Tempus enim erat. quo non solum
dictis s etiam factis ꝓpħari oporteret
ea quȩ posteriore tempore fuerant reue¬
latis. fidei gentium onera obseruationũ
non sunt imposita. prophetiȩ tamen aue¬
toritas ẽ commendata¬

Expanded text:
audienda uerum etiam obseruanda praecepta audienda uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oporteret ea quae posteriore tempore fuerant reuelatis fidei gentium onera obseruationum non sunt imposita, prophetiae tamen auctoritas commendata
Abbreviated transcription (Latin):
quos dicit᷑ stultus. quiddam unũ idemꝙ
significat: In mundũ quippe illud animal in
lege positum ẽ. eo quod non ruminet: Non
autẽ hoc eius uiciũ s natura ẽ: Sunt aut̃
homines qui ꝑ hoc animal significantur. in¬
mundi ꝓprio uicio non natura. qui cum li¬
bent̃ audiant uerba sapientiȩ. postea de
his omnino non cogitant: Quod enĩ itile
audieris uelut ab intestino memoriȩ tan¬
quã ad os cogitationis recordandi dulce¬
dinȩ reuocare. quid ẽ aliud quã spiritalit̃
quodaminꝰ ruminare: Quod qui non faci¬
unt. illorũ animaliũ genere figurantur:
Unde et ipsa atalibꝰ carnibꝰ abstinentia ta¬
le uitiũ nos cauere p̃monuit: Cum enim
thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia
de hac mundicia ruminandi. et inmundi¬
cia non ruminandi. alio loco ita scriptũ
ẽ: Thesaurus desiderabilis requiescit in
ore sapientis. uir autẽ stultus glutit illud¬
S priori populo multa talla. ñ tantũ

Expanded text:
quod dicitur stultus, quiddam unum idemque quod dicitur stultus, quiddam unum idemque significat. inmundum quippe illud animal in lege positum est eo, quod non ruminet; non autem hoc eius uitium, sed natura est. sunt autem homines, qui per hoc animal significantur, inmundi proprio uitio, non natura; qui cum libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid est aliud quam spiritaliter quodam modo ruminare? quod qui non faciunt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia, de hac munditia ruminandi et inmunditia non ruminandi alio loco scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illu priori populo multa talia non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quidã cibi carnium ꝓhibentur. cur non
sit contraria ista sententia qua dicit a¬
płs. omnia munda mundis. et omnis cre¬
atura dei bona ẽ si possunt intelligant.
hoc apłm de ipsis dixisse naturis: Illas au¬
tem litteras ꝓpt̾ quasdã prefiguratio¬
nes tempori congruentes. animalia quȩ¬
dam non natura s significatione in mũ¬
da dixisse: Itaq uerbi gr̃a. si de porco et
agno requiratur. utrumq natura mun¬
dum ẽ. quia omnis creatura dei bona ẽ:
Quadã uero significatione agnus mun¬
dus ẽ. porcus immundus. tanquã si stul¬
tum et sapientẽ diceres. utrumq hoc
uerbũ. natura uocis et litterarũ et silla¬
barũ quibꝰ constat. utiq mundũ ẽ Signi¬
ficatione autẽ unũ horũ uerborum qđ¬
dicitur stultus inmundũ dici pot̃ non
natura sui. s qm̃ quiddã in mundũ sig-¬
nificat E fortasse quod ẽ in rerũ figuris
porcus. hoc ẽ in rerũ genere stultus. et
tam illud animal quã istȩ duȩ sillabȩ

Expanded text:
quidam cibi carnium prohibentur, cur non sit contraria ista sententia, qua dicit apostolus: omnia munda mundis et: omnis creatura dei buna est, si possunt, intellegant hoc apostolum de ipsis dixisse naturis, illas autem litteras propter quasdam praefigurationes tempori congruentes animalia quaedam non natura, sed significatione inmunda dixisse. itaque uerbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura dei bona est; quadam uero significatione agnus mundus, porcus inmundus est. tamquam si stultum et sapientem diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis et litterarum et syllabarum, quibus constat. utique mundum est: significatione autem unum horum uerbum. qmundum dici potest, non natura sui, sed quoniam quiddam inmundum significat. et fortasse quod est in rerum figuris porcus, hoc est in rerum genere stultus, et tam illud animal quam istae duae syllabae,
Abbreviated transcription (Latin):
pari puto. scdm illud auferes sꝑm eorum
et deficient: Q iterum: Exiit sꝑc eorum &¬
reuertetur int̾ram suã. hoc ẽ. corpus in pul¬
uerem suũ Ergo nomen animȩ sꝑc ẽ. ab eo
quod spiritalis ẽ. animȩ nomen ẽ. ab eo quod
corpus animet. hoc ẽ iuuificet

Expanded text:
pari puto secundum illud: auferes spiritum eorum, pari puto secundum illud: auferes spiritum eorum, et deficient, et iterum: exiet spiritus eorum, etreuertetur in terram suam, hoc est corpus in puluerem suum. ergo nomen animae spiritus est ab eo, quod spiritalis est; animae nomen est ab eo, quod corpus animet, hoc est uiuificet
Abbreviated transcription (Latin):
rum eloquiorũ etiã sꝑm dici. appellatur
lum sꝑm. quẽ tua dilectio discernens ab.
anima definiuit: Unde manifestum ẽ. qđ
generali uocabulo anima pecoris recte po¬
tuit sic uocari: sicut legitur in libro ȩccle¬
siaste Quis scit si sꝑc filiorum hominum
ascendat iyse sursum. et sꝑc pecoris si des¬
cendat ipse de orsum in t̾ram: Itaq indiliuiũ
uastitate scriptum ẽ: E mortua ẽ omnis ca¬
ro quȩ mouebatur suꝑ tram. uolatiliũ. pe¬
corum. et umentorũ. et ferarum. et om̃ĩs
serpens qui mouetur suꝑ t̃ram. et omnis
homo. et omnia quecumq habent sꝑm ui-¬
te. Ubi remotis omnibus dubitationis am¬
bagibus generale nomen animȩ eẽ. intel¬
ligimus sꝑm. cuius quidẽ nominis signi¬
ficatio tam late patet. ut etiã cłs uocetur
sꝑc: Iste fiatus aerius quamuis sit corpore¬
uis apyellatur in psalmo. sꝑc tempestatis:
Qua ꝓpt̾ eam quȩ anima ẽ. etiã sꝑm nuncu¬

Expanded text:
rum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur rum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur lum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, spiritu sfiliorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens qui mouetur super terram et omnis homo et omnia quaecumque habent spiritum uitae, ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nomen esse intellegimus spiritum. cuius quidem nominis significa.tio tam late patet, ut etiam deus uoeetur spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. quapropter eam quae anima est etiam spiritum nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
pellatus ẽ. isrł intribubus decẽ quȩ insa.¬
sꝑm dici. cum audis. uel legis dño morien¬
te qđ scriptum ẽ. et inclinato capite tra¬
definieris atq desc ripseris. cum illum ab
anima distinguere nitereris: H ȩc anima
inquis quia ex flatu dei habet originem.
sine sensu ꝓprio. atq intellectu intimo.
indicas quid eẽ sꝑm hominis sentias id ẽ
rationale nr̃m quo sentit atq intelligit a.¬
nima. non sicut sentit᷑ corporis sensibus
s sicut ẽ ille intimus sensus ex quo ẽ. ap¬
pellata sententia: Hinc autẽ pecoribus si¬
ne dubitatione p̃ponimur. eo quod sunt
illa rationis ex ꝑtia: Non habent itaq sꝑm
pecora. id ẽ intellectum et rationis ac sa¬
pientiȩ sensum. s animã tantũ: Nam et
de illis dictum ẽ Producant aquȩ repen¬
tia animarũ uiuentiũ. et ꝓducat terra ani¬
mã uiuentẽ: Ut gͦ planissime atq plenissi¬
me noueris eam quȩ anima ẽ. more diuino¬

Expanded text:
pellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Sapellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Saspiritum dici, quam audis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capite tradefinieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est rationale nostrum, quo sentit atque intellegit anima, non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. non habent itaque spiritum pecora, id est intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. nam et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuino
Abbreviated transcription (Latin):
priȩ sꝑc nominet᷑. illuo etiã ego dico ꝓpriȩ
quando ita distinctȩ ista dicunt᷑ quemad¬
et corpus. Hunc autẽ sꝑm etiã mentẽ ui¬
detur appellare cum dicit: Mente seruio
legi dei. carne autẽ legi peccati: Nam ipsa
mentẽ. hoc intelligatur hic sꝑm dicere: Men
tem quippe nr̃am. nisi rationale et intellec¬
tuale nr̃m dicere non solemus: Ac ꝑhoc qđ
poliatione corporis carnis. ubi carnẽ corpꝰ
appellat: Dicit sane et alio modo sꝑm ho¬
minis. quẽ prorsus amente discernit. Si
enĩ orauero lingua in quit. sꝑc m̃s orat. mens
autẽ in fructuosa ẽ: Habet iste suã eandem
q difficilem questionem: Multis enĩ modi.
atq indiuersis significationibꝰ scripturȩ di¬
uinȩ sꝑm nominant. s de quo nunc agimus.
quo ratiorinam᷑. intelligimꝰ. sapimꝰ. constat
eius intelligentia distincte dicit᷑ sꝑc. pote.¬
ris negare uniuersum semen iacob apyella.¬
ri isrł. qm̃ excepto uida etiã distincte ap¬

Expanded text:
praesertim quia illud etiam ego dico proprie uquando ita distincte ista dicuntur, quemadet corpus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. nam ipsa mente, hoc intellegatur hic spiritum dicere, tem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc poliatione corporis carnis, ubi carnem corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa. que difficilem quaestionem. multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant; sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimus, constat eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen Iacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte ap
Abbreviated transcription (Latin):
seducit etiã illos. qui regenerati iam in
xꝑo uias ingretliunt᷑ dei: Nouit enim
dñs qui sunt eius Ex his in ȩternam
dampnationẽ neminẽ ille seducit: Sic
enĩ eos dñs nouit. ut d̃s quẽ nichil la-¬
tet etiã futurorum. non ut homo qui
hominẽ ad presens uidet. si tamen uidet
cuiꝰ cor non uidet. qualis autẽ pꝰea sit
futurus. nec se ipsum uidet

Expanded text:
seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic enim eos nouit Dominus, ut Deus, quem nil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet si tamen uidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet
Abbreviated transcription (Latin):
recepto xp̃i euangłio et eis simulatȩ con-¬
senserant petrus ⁊ barnabas. ideoq coge¬
bant gentes iudarzare: Id enĩ erat cogere:
sic ea necessaria predicare. tanquam et re-¬
cepto euangelio nulla sine illis salus eẽt
in xp̃o: hoc error quorũdam putabat. hoc
timor petri simulabat. hoc libertas pauli
redarguebat:¬

Expanded text:
recepto Christi Evangelio, et eis simulate conrecepto Christi Evangelio, et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id enim erat cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo; hoc error quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat
Abbreviated transcription (Latin):
simulatio qua gentes uidaizare cogebant
merito rephensa atq correcta ẽ. et ne tẽ no-¬
ceret et ne posteris ad imitandũ ualeret.
Cum enĩ uidisset paulus apłs quia non rec-¬
te ingrediuntur ad ueritatem euangłii
dixit petro corã omnibꝰ Si tu uideus.
cum sis gentiliter et ñ iudaice iuuis. qͦ¬
modo gentes cogis uidaizare: Id autẽ
quod ipse fecit ut quasdã obseruationeᷤ
legitimas uidaica c̃suetudine retinendo &
agendo. ñ se inimicũ legi ꝓpħisq monstra-¬
ret. absit ut m̃dacit̾ eũ fecisse credamꝰ: Dehac
qͥppe re satis ÷ eiꝰ nota sententia qͣ fuerat c̃stitu.¬
tũ nec iuicleos qui tunc in xp̃m credebans
ꝓhibendos eẽ a pat̾nis traditionibꝰ nec ad
eas gentiles cum xp̃iani fierent eẽ cogen
dos ut illa sacramenta quȩ diuinitꝰ pre¬
ne his quicumq conuerterent᷑ ad deum
salui eẽ non possent. Errabant enim qui
hoc putabant atq p̃dicabant quamius iã

Expanded text:
simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas iudaica consuetudine retinendo et agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus nec ad eas gentiles, cum christiani fierent, edos, ut illa sacramenta quae divinitus praene his quicunque converterentur ad Deum salvi esse non possent. Erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamvis jam
Abbreviated transcription (Latin):
dam quȩ putantur in scripturis eẽ men-¬
datia non ea ea eẽ quod putantur si rec¬
te intelligant᷑. non tibi parũ aduersus istoᷤ
ualere uideatur. quod nẽ de apłicis. s de
ꝓphicis litteris inueniunt uelut exẽpla
mentiendi Illa quippe omnia quȩ nor¬
minatim commemorant ubi sit quisꝙ
mentitus in eis libris legunt᷑ in quibꝰ non
solũ dicta. uerũ etiam facta multa figura¬
te conscripta st̃. quia et figurate gesta sunt:
In figuris autem qd̾ uelut mentiendo di-¬
citur bene intellectũ uerũ inuenitur: apłi
uero in epłis suis alit̾̃ locuti sunt aliterq
conscͥpti actꝰ apłoꝵ. iam uidelicet reuelato
testamento nouo. quod illis figuris ꝓpħi¬
cis uelabatur Beniq in tot epłis apłicis
atq in ipso tam grandi libro in quo actꝰ
eorum canonica ueritate narrantur. non
inuenit᷑ talis aliquis mentiens ut de illo
ab istis ad mentiendi licentiam ꝓponatur
exẽplũ. qͣndoquidem illa petri et barnabȩ

Expanded text:
dam, quae putantur in scripturis esse mendacia, non ea esse quod putantur, si recte intellegantur, non tibi parum aduersus istos ualere uideatur, quod non de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris autem quod uelut mendacium dicitur, bene intellectum uerum inuenitur. apostoli uero in epistulis suis aliter locuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae
Abbreviated transcription (Latin):
apłs testis ẽ. qui dicit: Bonum autem faci¬
entes non deficiamus tempore enim ꝓprio
metemus: E iterum: hoc autem inquit.
qui parce seminat parce et metet. Quit au.¬
tem fr̃s potentius. quam ut regnum cȩlorũ
non solum zacheus emat dimidio rerũ sua¬
rum. s et uidua duobus minutis et tantun¬
dem ibi uterq possideat: Quid potentius.
quam idem ut regnum et thesauris diuiti.
et calice aquȩ frigidȩ pauperi ualeat: Er¬

Expanded text:
s testis est, qui dicit, Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat?
Abbreviated transcription (Latin):
It si tale aliquid ipse paulus fecerat cor¬
rectum potiꝰ etiam ipsum credã coapłi sui
correctionem ñ potuisse negligere quam
epła qualibet quantomagis illa in qua plo-¬
cut᷑ ait. quȩ autẽ scribo uobis ecce coram
deo quia non m̃tior:¬

Expanded text:
t si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse negligere, quam  et in Epistola qualibet: quanto magis in illa, in qua praelocutus ait, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia non mentior
Abbreviated transcription (Latin):
loquimur Cito enim responderet michi¬
apłs: Intellige Ap̃i bonus odor sumꝰ in oĩ
loco. et in his qui salui fiunt. et in his qui
pereunt: Nos tam̃ bonꝰ odor. aliis odor ui-¬
tȩ ad uitam: aliis odor mortis ad mortem
Odor iste uegetat diligentes: necat inuiden-¬
tes: Si enim non eẽt claritudo sc̃oꝵ: inuidi¬
a non surgeret imꝑioꝵ: Cȩpit ꝑsecutionẽ
pati. odor scõrum S quomodo st̃ ampullȩ̨
unguentorũ : Quantomagis fragebantur:

Expanded text:
loquimur. Cito enim mihi respondet Apostloquimur. Cito enim mihi respondet Apostolus: Intellige, Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Nos tamen bonus odor, aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem. Odor iste vegetat diligentes, necat invidentes. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non surgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed quomodo ampullae unguentorum, quanto magis fra
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩca sponsa: Post odorem ungcuentorum
tuoꝵ curremus: Cuiꝰ odoris memor apłs
pereunt: Magnum sacramentũ: Xp̃i bo-¬
nus odor sumus in omni loco. et in his qͥ
salui fiunt. et in his qui pereunt Quibꝰ¬
dam quidem odor uitȩ inuitã: quibꝰdã
odor mortis in mortem: Et ad hȩc intelli-¬
genda quis idoneus: Quomodo bonus
odor alios uegetat alios necat: Bonus
odor non malus: Non enim ait bonꝰ odor
bonos uegetat. et malus odor malos ne-¬
cat. nec ait idem apłs. aliis quidẽ sumus
odor bonꝰ ad uitam. aliis odor malus ad
mortem. non hoc ait. s xp̃i bonus odor
sumus in omni loco Ue miseris quos bo-¬
nus odor occidit: Si gͦ bonus odor estis.
o apłe: quare iste odor alioᷤᷤ occidit alios
uegetat: Quod aliquos uegetat audio. in¬
telligo quod aliquos occidit difficile asse-¬
quor. maxime quia dixisti. et ad hȩc quiᷤᷤ
idoneus: Non ẽ mirum quia non sumꝰ ido¬
nei faciat nos idoneos cuiꝰ odor erat deqͦ

Expanded text:
nica sponsa: Post odorem unguentorum tuorum curremus . Cujus odoris memor apost in his qui pereunt. Magnum sacramentum: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam odor mortis ad mortem. Et ad haec intelligenda quis idoneus ? Quomodo bonus odor alios vegetat, alios necat? Bonus odor, non malus. Non enim ait: Bonus odor bonos vegetat, et malus odor malos necat. Non ait: Aliis quidem sumus odor bonus ad vitam, aliis odor malus ad mortem. Non hoc ait: sed, Christi bonus odor sumus in omni loco. Vae miseris, quos bonus odor occidit. Si ergo bonus odor estis, o Paule, quare iste odor alios occidit, alios vegetat? Quod alios vegetat, audio, intelligo: quod alios occidit, difficile assequor: maxime quia dixisti, Et ad haec quis idoneus? Non est mirum quia non sumus idonei. Faciat nos idoneos, cujus odor erat de quo
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. et ꝑ peccatũ mors. et ita in om̃s
homines ꝑtransiuit in quo om̃s peccaue¬
runt: Ergo totus ille homo id ẽ. et interi¬
ore et exteriore sui parte inueterauit
propt̾ peccatũ. et pene mortalitatis ad.¬
dictus ẽ: Renouatur autẽ nunc scd̾m in¬
teriorem hominẽ. ubi scłm sui creatoris
imaginẽ reformat᷑ ex uens se in iusticiã
hoc ẽ. ueterẽ hominẽ et induens iusticiã
hoc ẽ. nouũ hominẽ: Tunc autẽ cum re¬
surget corpꝰ spiritale qͦd seminat᷑ anima¬
le etiã ex terior ꝑcipiet cęlestis habitu.¬
dinis dignitatẽ. ut totum qđ creatum ẽ.
recreetur et totum qđ factum ẽ. reficiat᷑
illo recreante qui creauit et reficiente
qui fecit: Nam quis catholica ueritate
instructus ignorat scđm corpus esse.
alios homines masculos. alias feminas
scđm imaginẽ dei

Expanded text:
mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. ergo totus ille homo, id est et interiore et exteriore sui parte, inueterauit propter peccatum et poenae mortalitatis addictus est; renouatur autem nunc secundum interiorem hominem, ubi secundum sui creatoris imaginem reformatur, exuens se iniustitiam, hoc est ueterem hominem, et induens iustitiam, hoc est nouum hominem. tunc autem, cum resurget corpus spiritale, quod seminatur animale, etiam exterior percipiet caelestis habitudinis dignitatem, ut totum, quod creatum est, recreetur et totum, quod factum est, reficiatur illo recreante, qui creauit, et reficiente, qui fecit. instructus ignorat secundum corpus esse alios homines masculos, alias feminas,secundum imaginem dei
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis: Audite iam utrumq in illo notis¬
simo capitulo pauli apłi Qui cum in for¬
ma clei eẽt inquit non rapinã arbitratus
Si autẽ pater ds. ille non łs. quomͦ ȩquał:
Ubi gͦ ille ait. cłs erat uerbũ. ibi iste non ra¬
pinã arbitratus ẽ eẽ ȩqualis deo Q ubi il¬
le uerbũ caro factum ẽ et habitauit in no¬
bis. ibi iste. semetipsum ex in aniuit formã
serui accipiens: Attendite Per hoc gͦ qł
homo factus ẽ. ꝑ hoc quod uerbum caro
factum ẽ. et habitauit in nobis. ꝑ hoc se¬
metipsum ex inaniuit formã serui acci¬

Expanded text:
o. Audite jam utrumque in illo notissimo capitulo apostoli Pauli: Qui cum in forma Dei esset, inquit, non rapinam arbitratus Si autem Pater Deus, ille non Deus, quomodo aequalis? Ubi ergo ille ait, Deus erat Verbum; ibi iste, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Et ubi ille, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; ibi iste, Sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Attendite: per hoc ergo quod homo factus est, per hoc quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; per hoc semetipsum exinanivit, formam servi acci
Abbreviated transcription (Latin):
lauachri nusquã ẽ nisi ex cathoͥcͥa ȩcclesia:
S eam formã secum habent sarmenta p̃ci¬
sa. quã in ipsa uitȩ antequã p̃ciderentur ac-¬
ceꝑant: hi sunt enĩ de quibus apłs dicit: Ha¬
bentes speciem pietatis. uirtutẽ autẽ eius
abnegantes Est enĩ magna uirtus pietatis
pax et unitas. quia unus ẽ d̾s: Hanc illi
non habent quia p̃cisi ab unitate sunt:
Itaq si qui ex ipsis ad catholicam ueniunt.
non iterant speciem pietatis quã habent.
s accipiunt uirtutẽ pietatis quã non ha-¬
bent: Nam et amputatos ramos denuo pos¬
se inseri. si non ꝑmanserint in increduli¬
tate aꝑtissime apłs docet Ex his enim ft̃¬

Expanded text:
lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta praecisa, quam in ipsa uite, antequam praeciderentur, acceperant. hi sunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes; est enim magna uirtus pietatis pax et unitas, quia unus est deus. hanc illi non habent, quia praecisi ab unitate sunt. itaque, si qui ex ipsis ad catholicam ueniunt, non iterant speciem pietatis, quam habent, sed accipiunt uirtutem pietatis, quam non habent. nam et amputatos ramos denuo posse inseri, si non permanserint in incredulitate, apertissime apostolus docet. quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsã. s ꝓpter aliam significandam ẽ. in¬
stituta. et precedente alia significatione &
ipsa p̃ figurans p̃figurata ẽ: Namq agar
ancilla sarȩ eiusq filius. imago quedã huiꝰ
uitate duas formas: unã suã presentiam
de monstrantẽ. alteram cęlesti ciuitati sig¬
nificandȩ sua p̃sentia seruientẽ: Umbra¬
igit᷑ quȩdã ciuitatis huius. et imago ꝓpħi.
ca significandȩ potius quam presentandȩ
seruiuit interris. quo eam temꝑore demon¬
strari oportebat. et dicta ẽ. etiam ipsa ciui¬
tas sc̃ã. merito significantis imaginis ñ ex.¬
presse sicut futura ẽ. ueritatis: De hac ima¬
gine seruiente. et de illa quã significat li¬

Expanded text:
se ipsam, sed propter aliam significandam est inse ipsam, sed propter aliam significandam est instituta, et praecedente alia significatione et ipsa praefigurans praefigurata est. Namque Agar ancilla Sarrae eiusque filius imago quaedam huius uitate duas formas, unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruientem. Pasane quaedam ciuitatis huius et imago prophetica ei significandae potius quam praesentandae seruiuit in terris, quo eam tempore demonstrari oportebat, et dicta est etiam ipsa ciuitas sancta merito significantis imaginis, non expressae, sicut futura est, ueritatis. De hac imagine seruiente et de illa, quam significat, li
Abbreviated transcription (Latin):
de semine abrahȩ. s illũ genuit demonstrans
consuetudo naturam. illũ uero dedit pro.¬
missio significans gr̃ãm Ibi humanus usuꝰ
ostenditur. hic diuinũ beneficium cõmen¬
datur: Natus ẽ gͦ hismael sicut nascuntur
ta legȩ naturȩ: Ideo dictum ẽ. scđm carnẽ.
non quod ista beneficia dei non sint. aut ñ
illa operet᷑ ds cuius opifex sapientia at¬
tingit sicut scriptũ ẽ. afine usq adfinem
fortiter. et disponit omnia suauiter. s ubi
significandum fuerat dei donum quos in.¬
debitum hominibus gr̃a largiretur sic o.¬
portuit dari filium. quemadmotũ natu.¬
rȩ non debebatur excursibus: Hȩc enĩ ft̃¬
hec forma intelligendi de apłica auctori¬
tate descendens. locũ nobis aperit quem
ad modũ scripturas duorũ testamentorũ
ueteris et noui accipere debeamus: Pars
enĩ quedã terrenȩ ciuitatis. imago cȩlesti
ciuitatis effecta ẽ. non se significando sed
alterã et ideo seruiens: Non enim ꝓpter

Expanded text:
Dei qui promisit. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur ta lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint, aut non ista operetur Deus, cujus opifex sapientia attingit, sicut scriptum est, a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter . Sed ubi significandum fuerat Dei donum, quod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oportuit dari filium, quem ad modum naturae non debebatur excursibus. Negat enim Haec forma intellegendi de apostolica auctoritate descendens locum nobis aperit, quem ad modum scripturas duorum testamentorum, ueteris et noui, accipere debeamus. Pars enim quaedam terrenae ciuitatis imago caelestis ciuitatis effecta est, non se significando, sed alteram, et ideo seruiens. Non enim propter