comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius cũ libertis agunt. quã tuconliberis. Illiquedonant ꝑ¬
p&luo iuredonant: Tu temporariao. illitestamento facien¬
di arbitriumdant libertatis Tutollis liberis. illipostre¬
mo scruostuosdant libertati Tuquasi ad dicis filios serui¬
tuti Nam quidest aliud quã seruituti ad dicere. quos non
uis aliquid: quasiingenuos possidere : More ergo illorum
uteris qui seruos suos non bene dese meritos. quia ciuitate
romana indignos iudicant iugo latinȩ libertatis ad dicuf
Quos scilic& iubent quidem sublibertorũ titulo agereuiuen¬
tes sed nolunt quicquã habere morientes: negato enim his
ultimȩ uoluntatis arbitrio &iam quȩ superstites habent.
morientesdonare non possunt Itaergo & tureligiosos
filio stuos quasilatinosiubes esse libertos ut uiuant᷑ scilicdi
quasi ingenui et moriantur ut serui et iuri fratrũ suorum
quasi puinculũ latinȩ libertatis ad stricte etiam siuidentu

Expanded text:
lius cum libertis agunt quam tu cum liberis ! illi quae donant plius cum libertis agunt quam tu cum liberis ! illi quae donant perpetuo iure donant tu temporario: illi testamenti faciendi arbitrium dant libertis tu tollis liberis: illi postremo seruos suos dant libertati tu quasi addicis filios seruituti. nam quid est aliud quam seruituti addicere quos non uis aliquid quasi ingenuos possidere? more ergo illorum uteris, qui seruos suos non bene de se meritos, quia ciuitate Romana indignos iudicant, iugo Latinae libertatis addicunt: quos scilicet iubent quidem sub libertorum titulo agere uiuentes, sed nolunt quidquam habere morientes. negato enim his ultimae uoluntatis arbitrio, etiam quae superstites habent morientes donare non possunt. ita ergo et tu religiosos filios tuos quasi Latinos iubes esse libertos, ut uiuant scilicet quasi ingenui et moriantur ut serui, et iuri fratrum suorum quasi per uinculum Latinae libertatis adstricti, etiamsi uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
uitem credere. quiscit sepro prium nilhabere: Quid agismiser¬
rima in fidelitas & paganicae: ut itadixerim. iñ religiositatis
error itan& łantũ odistidm̃ ut possis &iam filios tuos obhoc
tantũ quia addm̃ pertinent nonamare: Meliore enim con¬
ditione quidam relinquunt libertos suos. quãtu relinqͥs
filiostuos inusuquidem cotidiano est ut serur et sinonob¬
timȩ certe non in probȩ seruitutis romana a dominis liberta¬
tedonentur In quascilic& et proprie tatempeculii capiunt.
et iustestamentariũ consequuntur. itaut etuiuentes cͥuiuo¬
lunt ressuas tradant et morientes donatione transcribant
Nec solum hoc sedet illa que inseruitute positi conquisieram
ex dominorum domotollere nonuetantur Tantum eis
in terdum gratia patronȩ libeficlitatis inpertit ut &iã iu¬
risuo de trahat quodlibertorũ dominio largiatur. Quanto
o. quisquis illȩ cs infidelissime pater. quato domini illi me¬

Expanded text:
uitem credere, qui scit se proprium nil habere. VII. Quid agis, miseruitem credere, qui scit se proprium nil habere. VII. Quid agis, miserrima infidelitas et paganicae, ut ita dixerim, inreligiositatis error? itane tantum odisti deum, ut possis etiam filios tuos ob hoc tantum, quia ad deum pertinent, non amare ? meliore enim condicione quidam relinquunt libertos suos quam tu relinquis filios tuos. in usu siquidem cotidiano est ut serui, etsi non optimae certe non inprobae seruitutis, Romana a dominis libertate donentur, in qua scilicet et proprietatem peculii capiunt et ius testamentarium consequuntur, ita ut et uiuentes cui uolunt res suas tradant et morientes donatione transcribant: nec solum hoc, sed et illa, quae in seruitute positi conquisierant, ex dominorum domo tollere non uetantur. tantum eis interdum gratia patronae liberalitatis inpertit, ut etiam iuri suo detrahat quod libertorum dominio largiatur. quanto, 0 quisquis ille es infidelissime pater, quanto domini illi me
Abbreviated transcription (Latin):
selinquatur : filiis uerd qui propri&atẽ rerũ non tribuit nil
relinquid: Sed inuenit iniquissima infidelitas parentum.
quo modo apatrimonio suo dm̃pęnitus excluderet. Proprie¬
tatem rerũ religiosis filiis auferendo usum enim hisdedit ut
ess& quo ipsiuiuerent. proprictatẽ histulit ut quod dõ yelin¬
querent non haberent: O. nouum in religiosȩ mentis ingeni
te consulere: fecit enim ut scã soboles usum rerũ habens. ius re¬
rũ non habens. quasi locuples quidem uiueret. sed quasi men¬
dica moreretur. Ac sic testator infidelissi mus plena dehoc
mundo possit securitate: discedere cũ sciret desuo addm̃pęni¬
tus peruenire nil posse Quã uis in hoc ipso quod supra dixi.
perusum perũ aliquã filios religiosos opum imaginẽ possidere
Ne hoc sit quidem quia &siusus. uidetur aliquid habere. con¬
scientia tamen non hab& Nemoenim potest seuel breui di¬

Expanded text:
relinquatur: filiis uero qui proprietatem rerum non tribuit nil relinquatur: filiis uero qui proprietatem rerum non tribuit nil relinquit. sed inuenit iniquissima infidelitas parentum, quomodo a patrimonio suo deum penitus excluderet, proprietatem rerum religiosis filiis auferendo. usum enim his dedit, ut esset quo ipsi uiuerent, proprietatem his tulit, ut quod deo relinquerent non haberent. o nouum inreligiosae mentis ingeniute consulere. fecit enim ut sancta suboles usum rerum habens ius rerum non habens quasi locuples quidem uiueret, sed quasi mendica moreretur, ac sic testator infidelissimus plena de hoc mundo posset securitate discedere, cum sciret de suo ad deum penitus peruenire nil posse. quamuis in hoc ipso, quod supra dixi, per usum rerum aliquam filios religiosos opum imaginem possidere, ne hoc sit quidem, quia etsi usus uidetur aliquid habere, conscientia tamen non habet; nemo enim potest se uel breui di
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ut sȩculi eoscultores esse faciatis Quibus sęculares filios
ante fertis. quid est enim aliud quã religionẽ interdicere: ob
religionem despectui habere : Sediniusti fortas seuideamur
cunctos parentes in hoc negotio ȩqualiter accusando. cũ scili¬
c& non omnes pariagant iniquitate cũ filuis. Sunt enim in¬
quid aliqui sunt ex parentibus multi. quia ęquales filus
suis faciant portiones. nisi quod una tantum cos condi¬
tione discernunt ⁊ Quod in his ipsis partibus que rdigi¬
osis uidentur ad scribiusum iubent ad eos propriȩta¬
tem ad alios pertinere. Ad uero hoc multo est peius & in fide¬
lius tollerabiliores quippe inpi&atis uidetur esse cũ proprie¬
tate aliquem filiis suis minus relinquere. quã ꝓpri&atem hisre¬
rum penitus auferre: Potest enim aliquatenus ferrgista condici¬
o si aut amicus aut ad finibus aut propinquis. haclege aliquio

Expanded text:
tis, ut saeculi eos cultores esse faciatis, quibus saeculares filios tis, ut saeculi eos cultores esse faciatis, quibus saeculares filios antefertis. quid est enim aliud quam religionem interdicere ob religionem despectui habere? YI. Sed iniusti fortasse uideamur cunctos parentes in hoc negotio aequaliter accusando, cum scilicet non omnes pari agant iniquitate cum filiis. sunt enim, inquit aliquis, sunt ex parentibus multi, qui aequales filiis suis faciant portiones, nisi quod una tantum eos condicione discernunt, quod in iis ipsis partibus, quae religiosis uidentur adscribi, usum iubent ad eos proprietatem ad alios pertinere. at uero hoc multo est peius et infidelius. tolerabilioris quippe inpietatis uidetur esse cum proprietate aliquem filiis suis minus relinquere quam proprietatem his rerum penitus auferre. potest enim aliquatenus ferri ista condicio, si aut amicis aut adfinibus aut propinquis hac lege aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
saltim ꝑ filios perueniret. Ideo filiis. non relinquitis. neillidõ
habeant quod relinquant Preclarauidelic& ratione atq
cautela contentiestis uos filios non agnoscere neilli se filios
dĩesse cognoscant. magnificam repensantes beneficus sacris
uicis situdinẽ dum id studio sissime procuratis Neuel per
ur̃os aliquid honordĩ. haberepossit. cũ omnia uos ꝑdĩmu¬
nus habeatis Currogotam in fideliter curtam in pie non
exigimus. ut ur̃a dño largiamini: Aliquid dõdesuo reddi¬
te curtam auare curtã inpie agitis: nonest uestrũ quod
denegatis Iniquum igitur arbi tramini: ut sȩcularibus
filiis. religiosos substantia pares esse faciatis. Idergo agi¬
tis ut peniteat eos coeptareligionis quos religio apuduos
fecerit uiles ꝓius itaque acbonus dñs quiscruet in eis proposi¬
tum ac professionẽ suã. C&lerum quantũ in uobis est idagi¬

Expanded text:
saltim per filios perueniret, ideo filiis non relinquitis, ne illi deo saltim per filios perueniret, ideo filiis non relinquitis, ne illi deo habeant quod relinquant. praeclara uidelicet ratione atque cautela contenti estis uos filios non agnoscere, ne illi se filios dei esse cognoscant, magnificam repensantes beneficiis sacris uicissitudinem, dum id studiosissime procuratis, ne uel per uestros aliquid honor dei habere possit, cum omnia uos per dei munus habeatis. cur, rogo, tam infideliter cur tam inpie? non exigimus ut uestra domino largiamini: aliquid deo de suo reddite. cur tam . auare cur tam impie agitis? non est uestrum quod denegatis. iniquum igitur arbitramini, ut saecularibus filiis religiosos substantia pares esse faciatis? id ergo agitis, ut paeniteat eos coeptae religionis, quos religio apud uos fecerit uiles. pius itaque ac bonus dominus, qui semet in eis propositum ac professionem suam: ceterum, quantum in uobis est, id agi
Abbreviated transcription (Latin):
paupertates in ponitis. Permittite hocreligioni ipsi cuifi¬
lios tradidistis rectius pauperes asefiunt. sitantũ eos in opes
essecupitis. Concedite idipsorũ deuotioni liceat eis quesum
ut udlint pauperes ficri. eligere in opiam debent non susti¬
nere. Postremo &iam si sustincant. deuotione eam toleran.
non dampnatione patiantur. Cureos uelut at natura ex¬
pellitis & quasi aiuire sanguinis abdicatis &ego esse cospau¬
peresuolo. sedut habeat tamen prȩmium suũ ipsa pauꝑ¬
tas. Ac pręclara demutatione: cligant in opiam. ex copia
ut ex in opiȩ electione copiam consequantur: Quam quã
quidego uos per ipsum sc̃ĩs simȩ poctionis officium trahere
adhum anitatẽ pi&a tẽque contendo cum id maxim ae
obsistat & hȩc res parentes impios faciat quȩ pios faccredebe¬
r& : Namcumuos ideoplus relinquere expatrimonio uestro
religiosis filiis deberetis. ut aliquid addm̃ exfacultatibus uestris

Expanded text:
paupertatis inponitis? permittite hoc religioni ipsi, cui fipaupertatis inponitis? permittite hoc religioni ipsi, cui filios tradidistis: rectius pauperes a se fiunt. si tantum eos inopes esse cupitis, concedite id ipsorum deuotioni. liceat eis, quaesumus, ut uelint pauperes fieri: eligere inopiam debent non sustinere. postremo, etiamsi sustineant, deuotione eam tolerent non damnatione patiantur. cur eos uelut a natura expellitis et quasi a iure sanguinis abdicatis? et ego esse eos pauperes nolo, sed ut habeat tamen praemium suum ipsa paupertas, ac praeclara demutatione eligant inopiam ex copia, ut ex inopiae electione copiam consequantur. quamquam quid ego uos per ipsum sanctissimae rationis officium trahere ad humanitatem pietatemque contendo, cum id maxime obsistat et haec res parentes inpios faciat, quae pios facere deberet? nam cum uos ideo plus relinquere ex patrimonio uestro religiosis filiis deberetis, ut aliquid ad deum ex facultatibus uestris
Abbreviated transcription (Latin):
nis facultatibus ab dicantur. Caclum spepossidentes cito
&iam rẽpossessuros regenteillos dõ suo acꝓ tegente:
Qui cos cum immortali. spe a &ernorũ &iam sufficientia tem¬
poralium munerat᷑ur: Sed tamen quantũ ad inumanitatẽ
papentum pertinet egent. a quibussic relicti sunt ut egerent
Certe &iam siqui non poenitus domueliminantur. & quib
non omnino extorribus quasi aqua & igni inter dicitur:
Tanto inferiores fratreibus relinquuntur Vt &iam si pau¬
pestate. non egeant. conparatione tamen egere uideantur
Dicitis quidopus sit religiosis iusta patrimonii portione:
respondeo Vt religionis fungantur officio ut religiosorũ
rebus peligio ditetur. ut donent ut largiantur. Vt illis ha¬
bentibus cuncti habeant non habentes : Immositanta est
corũ fides atq perfectio. ut habeant cito nonhabituri
Bcatiꝰis utique post quã habuerint non habentes: Curcis
queso .o. inhumanissimi parentes necessitatẽ indignissimȩ

Expanded text:
nis facultatibus abdicantur, caelum spe possidentes cito nis facultatibus abdicantur, caelum spe possidentes cito etiam re possessuros, regente illos deo suo ac protegente, qui eos cum immortali spe aeternorum etiam sufficientia temporalium muneratur; sed tamen, quantum ad inhumanitatem parentum pertinet, egent, a quibus sic relicti sunt ut egerent: certe etiam si qui non penitus domu eliminantur et quibus non omnino extorribus quasi aqua et igni interdicitur, tanto inferiores fratribus relinquuntur, ut etiamsi paupertate non egeant, conparatione tamen egere uideantur. dicitis, quid opus sit religiosis iusta patrimonii portione? respondeo: ut religionis fungantur officio., ut religiosorum rebus religio ditetur, ut donent ut largiantur ut illis habentibus cuncti habeant non habentes, immo, si tanta est eorum fides atque perfectio, ut habeant cito non habituri, beatius utique, postquam habuerint, non habentes. cur eis, quaeso, o inhumanissimi parentes, necessitatem indignissimae
Abbreviated transcription (Latin):
piternã. Ad uero nunc diuersissime & inpussime nullis
omnino a suis minus relinquitur quã quibus obdĩ reueren¬
tiam plus debetur: Nullos pietasminus respicit. quã quos
prȩcipue religio commendat. Denique siqui a parentibus
filii offerunturdõ. omnibus filus post ponuntur oblati
in digni iudicantur hereditate quia dignifuerint consecra¬
tione Acperhoc unatantum reparentibus uiles fum
quiaceperint dõ esseprȩtiosi Ex quo intellegi potest quod
nullus pene apud homines uilior est quãdẽ ⁊cuius utique
fit dispectione. ut cos prȩcipuȩ parentes filios sperant
qui ad dm̃ cocperint pertinere: Sed preclaram uidelic&
quihȩc faciunt rectionẽ consilii sui reddunt dicentes
Quidopus est ut filiis iamreligiosis aequa hereditatis por¬
tio relinquatur :nihilergo iustius nihildignius quã ut
quia coeperunt religiosiesse mendicent. Nonquideni
quodeos hec resmendicitate oppressurasit. quodaterre¬

Expanded text:
piternam. at uero nunc diuersissime et inpiissime nullis piternam. at uero nunc diuersissime et inpiissime nullis omnino a suis minus relinquitur, quam quibus ob dei reuerentiam plus debetur, nullos pietas minus respicit, quam quos praecipue religio commendat. denique si qui a parentibus filii offeruntur deo, omnibus filiis postponuntur oblati: indigni iudicantur hereditate, quia digni fuerint consecratione, ac per hoc una tantum re parentibus uiles fiunt, quia coeperint deo esse pretiosi. ex quo intellegi potest, quod nullus paene apud homines uilior est quam deus, cuius utique fit despectione, ut eos praecipue parentes filios spernant, qui ad deum coeperint pertinere. V. Sed praeclaram uidelicet qui haec faciunt rationem consilii sui reddunt dicentes: quid opus est ut filiis iam religiosis aequa hereditatis portio relinquatur? nihil ergo iustius nihil dignius quam ut, quia coeperunt religiosi esse, mendicent, non quidem quod eos haec res mendicitate oppressura sit, quod a terre
Abbreviated transcription (Latin):
cultus patrocinetur At quibus non solũ piealiquid re¬
linquatur sed etiam in religiose. nonrelinquatur scili¬
c& si aut parentes sint calamitosi. aut germani fideles.
aut scãe coniuges: aut ut longius denique munus picta¬
tis extendã: Si aut propin qui in opes aut ad fines egestu¬
osȩ. aut denique cuius lib& necessitudinis indigentes. uel
certe quod super omnia est dõ dediti⁊ Hoc enĩ est precipu¬
um acsupereminens. siid ipsum quod agit aliquis pictatis
officio religionis faciat affectu. Beatus enim ille quishos ip¬
sos diuini amoris spũ amat cuius caritas xp̃icultus est. qui
innaturȩ uinculodm̃ cogitat. Naturarum patrem & amo¬
ris munera in sacrificia conuertens Tantũ sibi in mor¬
talis lucri &beatorũ fructuum parat.: Vt dum idquod pig¬
noribus suis prestans dño suo fenerat. hoc ipso quod suis
liberalitatẽ tribuit temporariam sibi mercedem pariat sẽ¬

Expanded text:
cultus patrocinetur, et quibus non solum pie aliquid recultus patrocinetur, et quibus non solum pie aliquid relinquatur sed etiam inreligiose non relinquatur: scilicet si aut parentes sint calamitosi aut germani fideles aut sanctae coniuges aut, ut longius denique munus pietatis extendam, si aut propinqui inopes aut adfines egestuosi aut denique cuiuslibet necessitudinis indigentes, uel certe, quod super omnia est, deo dediti. hoc enim est praecipuum ac supereminens, si id ipsum, quod agit aliquis pietatis officio, religionis faciat affectu. beatus enim ille, qui suos ipsos diuini amoris spiritu amat, cuius caritas Christi cultus est, qui in naturae uinculo deum cogitat naturarum patrem, et amoris munera in sacrificia conuertens tantum sibi inmortalis lucri et beatorum fructuum parat, ut dum id quod pignoribus suis praestans domino suo faenerat, hoc ipso, quod suis liberalitatem tribuit temporariam, sibi mercedem pariat sem
Abbreviated transcription (Latin):
currat. Multis modis quia & facilius est. hic de esse filus
quippiam quã parentibus in futuro. & multo leuior prȩ¬
sens tenuitas quã &erna paupertas: Maxime quia cum
illic non paupertas tantum. sed &iam mors ac poenatime¬
ant᷑ ⁊ facilius utique est hic heredibus deesse quidam de
patrimonio. quã illic testatoribus desalute Idque et ipsi
quibus hereditas derelinquitur. simodo pietatis aliquid
inschabent specialiter uelle debeant. Neilli pereant qui
relinquunt: quod utique sinolunt multominus dignisunt
quibus aliquid relinquatur. Quia non in iuste testator
sapiens non relinquid quod heres inpius non meretur
Itaq optimũ est ut unus quisque sibi consulat & animȩ ac
salutis suç omnia derelinquat: Sint quã uis interdum non
filii tantũ quibus uidetur naturaliter plus deberi. sed &i¬
am pignora alia. eius uel meriti uel conditionis uticis ad
inpertiendum quiddã aclargiendũ iustitia ipsa. ac dĩ

Expanded text:
currat multis modis, quia et facilius est hic deesse filiis currat multis modis, quia et facilius est hic deesse filiis quippiam quam parentibus in futuro, et multo leuior praesens tenuitas quam aeterna paupertas, maxime quia, cum illic non paupertas tantum sed etiam mors ac poena timeantur, facilius est utique hic heredibus deesse quiddam de patrimonio quam illic testatoribus de salute, idque et ipsi, quibus hereditas derelinquitur, si modo pietatis aliquid in se habent, specialiter uelle debeant, ne illi pereant qui relinquunt. quod utique si nolunt, multo minus digni sunt quibus aliquid relinquatur, quia. non iniuste testator sapiens non relinquit quod heres inpius non meretur. itaque optimum est, ut unusquisque sibi consulat et animae ac saluti suae \' omnia derelinquat, sint quamuis interdum non filii tantum, quibus uidetur naturaliter plus deberi, sed etiam pignora alia eius uel meriti uel condicionis, ut eis ad inpertiendum quiddam ac largiendum iustitia ipsa ac dei
Abbreviated transcription (Latin):
tes animo uolutas:Tudilicias aliorũ mente pertractas. quã
benescilicet postte herestuus detuo prandeat quibus copi¬
is uentrem expleat: Quomodo usque ad nauseam redun¬
dantem uiscera exsaturata distendat: Infelicissime omni¬
um quidubi est cum his nemis. quid tibi cum his deliram̃¬
tis. quid cũ stultitia huius erroris. quid cũ perditione isti¬
us uanitatis Num quid succurrere hoctibi inter suppli¬
cia summa poterit siis qui res tuas prodige comedit laut᷑¬
& pransus bene eructarit Sed dehis undenunc loquim᷑
si res acratio postulauerint: &iam posthȩc aliqua sub¬
demus Interim hoc specialiter dico &peculiari ad moni¬
tione conmoneo: Neullum omnino aliquis quãuis caris¬
simum pignus animȩ suȩ prȩferat. Neque enim iniquum
est ut quilib& xp̃i anorũ &iam legitimis heredibus In hoc
sȩculo minus congerat. dum modo sibim et in ȩternitate suc¬

Expanded text:
tes animo uolutas, tu delicias aliorum mente pertractas: quam tes animo uolutas, tu delicias aliorum mente pertractas: quam bene scilicet post te heres tuus de tuo prandeat, quibus copiis uentrem expleat, quomodo usque ad nauseam redundantem uiscera exsaturata distendat. infelicissime omnium, quid tibi est cum his neniis quid tibi cum his deliramentis, quid cum stultitia huius erroris quid cum perditione istius uanitatis? numquid succurrere hoc tibi inter supplicia summa poterit, si is, qui res tuas prodige comedit, lautus et pransus bene eructarit? IIII. Sed de his, unde nunc loquimur, si res ac ratio postulauerint, etiam post haec aliqua subdemus. interim hoc specialiter dico et peculiari admonitione conmoneo, ne ullum omnino aliquis quamuis carissimum pignus animae suae praeferat. neque enim iniquum est, ut quilibet Christianorum etiam legitimis heredibus in hoc saeculo minus congerat, dummodo sibimet in aeternitate suc
Abbreviated transcription (Latin):
uersitate meritorum aut summũ bonũ inuenis aut sũ¬
mũmalum. aut in mortale pręmium. aut sinefine tormentũ.
& tu delocuple tandis quibuscumque heredibus tuis cogitas deo¬
pibus agnatorum cognatorum.: Quẽsuspiras. quẽ potissimũ
ditioram patrimonio tuo facias: cui supellectilis uariȩ orna¬
menta transcribas. cuius apothecas copistuis xepleas. cuima¬
iorem seruorum numerum derelinquas. In felicissime om¬
nium cogitas quã bene alii post teuiuant. Non cogitas quã
male ipse moriaris . Dic mihi quȩso omiser .o. infidlitatis
cũ multis patrimonium tuum diuidas cũ multis facultatibus
tuis dites. Numquid desolote es tam malementus. ut tibi
nec inter extraneos locũ facias heredis . Ecce expectat te iã
egressurum deuita ista officium tribunalis sacri expectant
tortores angeli. & in mortalium tormentorum terribiles mi¬
nistri. & tu futuras postte heredum mundi alium uolupta¬

Expanded text:
uersitate meritorum aut summum bonum inuenies aut sumuersitate meritorum aut summum bonum inuenies aut summum malum, aut inmortale praemium aut sine fine tormentum. et tu de locuple locupletandis quibuscumque heredibus tuis cogitas, de opibus agnatorum cognatorumque suspiras, quem potissimum ditiorem patrimonio tuo facias, cui supellectilis uariae ornamenta transcribas, cuius apothecas copiis tuis repleas, cui maiorem ser uorum numerum derelinquas. infelicissime omnium, cogitas quam bene alii post te uiuant, non cogitas quam male ipse moriaris. dic mihi, quaeso, o miser o infidelis! cum multis: patrimonium tuum diuidas, cum multos facultatibus tuis dites, numquid de solo te es tam male meritus, ut tibi nec inter extraneos locum facias heredis ? ecce expectat te iam egressurum de uita ista officium tribunalis sacri, expectant tortores angeli et inmortalium tormentorum terribiles ministri, et tu futuras post te heredum mundialium uolupta
Abbreviated transcription (Latin):
suo uolrat. quam laute heressuus ressuas comedat. Miser¬
rime omnium quid sollicitus es. quid estuas quid auctorem
teipsererum periturarum facis. Antimes fortenedesint qui
temortuo quod derdirqueris uorent: Nolo metuas nolo
uerearis utinam tam faciletu saluus esses quã tua omnia
deperibunt: O infidditas .o. peruersitas &iam uulgo dic¬
tumest. omnes sibi melius uelle quã alteri: Nouum hoc
monstrigenus est cui lib& quẽ quã uelle consulere tantũ ne
sibi Ecceiturus es infelicissime omnium ad ex amensacrũ
adtremendũ illud intolerandum que iudicium. ubipere¬
grinantiẽ animȩ atq anxiȩ nullum potest omnino esse
solatium: Nisi sola tantũ modo bona conscientia. pisi
solatantũ in nocens uita Aut quod proximum estbo¬
neuite misericordia Vbireo homini nullum est adiutor¬
um nisi sola mens larga nisi penitentia fructuosa & de¬
mosine copiose quasi manus ualidȩ ubi denique prodi¬

Expanded text:
suo uoluat, quam laute heres suus res suas comedat! III. Misersuo uoluat, quam laute heres suus res suas comedat! III. Miserrime omnium, quid sollicitus es quid aestuas quid auctorem te ipse rerum periturarum facis? an times forte ne desint qui te mortuo quod reliqueris uorent? nolo metuas nolo uerearis. utinam tam facile tu saluus esses quam tua omnia deperibunt!s o infidelitas o peruersitas! etiam uulgo dictum est, omnes sibi melius uelle quam alteri. nonum hoc monstri genus est cuilibet quemquam uelle consulere tantum ne sibi. ecce iturus es, infelicissime omnium, ad examen sacrum ad tremendum illud intolerandumque iudicium, ubi peregriuanti animae atque anxiae nullum potest omnino esse solacium nisi sola tantummodo bona conscientia nisi sola tantum innocens uita aut, quod proximum est bonae uitae, misericordia, ubi reo homini nullum est adiutorium nisi sola mens larga nisi paenitentia fructuosa et eleemosynae copiosae quasi manus ualidae, ubi denique pro di
Abbreviated transcription (Latin):
domesticorũ discriminũ nullasit. foris discrimen arcessun
Et lic&causȩ desint periculorum. ruunt tamen quasiinin¬
teritum uoluntarium: quorum errores infelicissimi. Quo
affectuanimi accipiendi sunt. prope in certum apud quos¬
dam uideri potest: Irascendum nchis andolendum sit
Errorenim dolore dignus est. inpictas ex ecratione ad
fl&um trahimur infelicitate ad iracundiam infidelitate¬
Inunare est quõ pro hominum insipientia lugeamus. In aliqͥ
prodĩ amore moueamur. ullum omnino hominũ inueniri:
aut esseposse qui decurso inselicis uitȩ istius breui spatio in ip¬
sa coetremitate iampendens iturus ilico ad tribunaldĩ. Quic¬
quam aliud cogitet prȩter finem suũ. quicquam aliud prȩ¬
ter exitum suum. quicquam aliud prȩter periculum suum.
& neglecta spesua atq anima. cui opitulari aliquatenus.
ul inultimis suis. omnistudio. omninisu omnire acsub¬
stantia sua debeat: Hoc solum cogit&. hocsolum animo

Expanded text:
domesticorum discriminum nulla sit, foris discrimen arcessunt, domesticorum discriminum nulla sit, foris discrimen arcessunt, et licet causae desint periculorum, ruunt tamen quasi in interitum uoluntarium: quorum errores infelicissimi quo affectu animi accipiendi sint prope incertum apud quosdam uideri potest, irascendumne his an dolendum sit. error enim dolore dignus est inpietas execratione: ad fletum trahimur infelicitate ad iracundiam infidelitatein una re est quo pro hominum insipientia lugeamus in alia quo pro dei amore moueamur, ullum omnino hominum inueniri aut esse posse, qui decurso infelicis uitae istius breui spatio, in ipsa extremitate iam pendens, iturus ilico ad tribunal dei, quicquam aliud cogitet praeter finem suum, quicquam aliud praeter exitum suum, quicquam aliud praeter periculum suum, et neglecta spe sua atque anima, cui opitulari aliquatenus uel in ultimis suis omni studio omni nisu omni re ac substantia sua debeat, hoc solum cogitet hoc solum animo
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit lux in hunc mundum: et dilexerint hominas ma¬
gistenebras quamlucem: Nemini enim dubium est. totũ id
tenebras futurum homini quic quid diuinȩ pr&uleritcarita¬
ti Hec ergo ita sunt: sed esto ut dixi indulgeri parentibus pos¬
sit naturȩ in salubriter indulgentibus Quid quod non nul¬
li filios non habentes. a respectu setameñ salutis sue et reme¬
dio peccatorum pęnitus auertunt Ac lic& semine sangui¬
nis sui careant. querunt tamen quoscumque alios quibus
sub stantiam ꝓpriȩ facultatis addicant Id est quibus umbra¬
tile aliquod pid pinquitatis nomen inscribant. Quos sibi
quasi adoptiuos imaginarii parentes filios faciant. & in locũ
corum quȩ non sunt pignorum perfidia generante succedaÑ.
Acsic miserrimi quique & in pussimi cumuinculis filiorum
non constringantur Ipsatem sibi uincula parant quibus
infelicia animarum suarum colla constringant: Cumuis

Expanded text:
uenerit lux in hunc mundum et dilexerint homines mauenerit lux in hunc mundum et dilexerint homines magis tenebras quam lucem. nemini enim dubium est totum id tenebras futurum homini, quidquid diuinae praetulerit caritati. haec ergo ita sunt. sed esto, ut dixi, indulgeri parentibus possit naturae insalubriter indulgentibus. quid quod nonnulli, filios non habentes, a respectu se tamen salutis suae et remedio peccatorum penitus auertunt, ac licet semine sanguinis sui careant, quaerunt tamen quoscumque alios, quibus substantiam propriae facultatis addicant, id est, quibus umbratile aliquod propinquitatis nomen inscribant, quos sibi quasi adoptiuos imaginarii parentes filios faciant, ut in locum eorum quae non sunt pignorum perfidia generante succedant. ac sic miserrimi quique et inpiissimi, cum uinculis filiorum non constringantur, ipsi tamen sibi uincula parant, quibus infelicia animarum suarum colla constringant: cum uis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua hereditaria facultates filiis derelinquant. si tamen idip¬
sum bonis sitamen scĩs. Esto quoque ignosci possit si &iam ma¬
lis quiddam. at que uitiosis habere aliquam excusationis speci¬
em uidentur dicentes. pietasuicit uis sanguinis conpcilit. Naturr
ipsa quasi amoris manu in iussuum trocxit: sciuimus quid iustitia
dĩ posceret qui sacraueritas postular&. sed subactifatemur sumus
iugo in carnatȩ necessitudinis. & dedimus captiuas manus uincu¬
lis caritatis. cessit sanguini fidis. & uicerunt deuotionẽ peligio¬
nis iura pi&atis. Dicialiquid potest tametsi salubriter diciñ
potest. est umbra excusatiunculȩ non ex cusanf. Dans reo de¬
precatiunculat speciom nonitatus sccuritatem: Nequaquã
enim idulli spondeo: Quod possit cuius lib & rei firmum ha¬
bere subsidium qui aliquid plus amauerit quam dm̃. secundũ
illud quodscriptũ est In hoc futurum udicium esse quod

Expanded text:
aliqua hereditarias facultates filiis derelinquant, si tamen id ipaliqua hereditarias facultates filiis derelinquant, si tamen id ipsum bonis si tamen sanctis: esto quoque ignosci possit,. si etiam malis quiddam atque uitiosis. habere aliquam excusationis speciem uidentur dicentes: pietas uicit uis sanguinis conpulit natura ipsa quasi amoris manu in ius suum traxit. sciuimus quid iustitia dei posceret quid sacra ueritas postularet, sed subacti, fatemur, sumus iugo incarnatae necessitudinis et dedimus captiuas manus uinculis caritatis; cessit sanguini fides et uicerunt deuotionem religionis iura pietatis. dici aliquid potest, tametsi salubriter dici non potest: est umbra excusatiunculae non excusans, dans reo deprecatiunculae speciem non reatus securitatem. nequaquam enim id ulli spondeo, quod possit cuiuslibet rei firmum habere subsidium qui aliquid plus amauerit quam deum, secundum illud, quod scriptum est, in hoc futurum esse iudicium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
officium essedico : Vt xp̃ianus diues dumin hacuita est diuitias mun¬
dihuius prodĩ nomine atque honore consumat Secundum autẽ
ut si id uel metu. uel infirmitate. uel necessitate aliqua prepeditus for¬
te non fecerit. saltem moriens uniuersa dispenset: sed dicit fortasse.
filios habeo: iam de hoc quidem principalis libelli pagina et conue¬
nientia ut arbitror & non pauca memorauit. satisque ad hanc rem
dñi sermo sufficit dicens Qui amatfilium aut filiam superme non
est medignus. sed et propheticũ illud quodait: Neque patres ꝓfi¬
liis neque filios ꝓparentibus iudicandos. sed unum quemque
hominum. aut sua iustificatione saluandum aut sua iniquita¬
te periturum. Ac perhoc quaflib& diuitias homo filiis suis
congerat Nequaquam hoc ei proderit in iuditio quod diuitem
reli quidheredem:. Sed esto. ignosci parentibus possit siex paste

Expanded text:
officium esse dico, ut Christianus diues, dum in hac uita est, diuitias munofficium esse dico, ut Christianus diues, dum in hac uita est, diuitias mundi huius pro dei nomine atque honore consumat; secundum autem, ut si id uel metu uel infirmitate uel necessitate aliqua praepeditus forte non fecerit, saltim moriens uniuersa dispenset. II. Sed dicit fortasse: filios habeo. iam de hoc quidem principalis libelli pagina et conuenientia, ut arbitror, et non pauca memorauit, satisque ad hanc rem domini sermo sufficit dicens: qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus: sed et propheticum illud, quod ait, neque patres pro filiis neque filios pro parentibus iudicandos, sed unum quemque hominum aut sua iustificatione saluandum aut sua iniquitate periturum: ac per hoc, quaslibet diuitias homo filiis suis congerat, nequaquam hoc ei proderit in iudicio, quod diuitem reliquit heredem. sed esto ignosci parentibus possit, si ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
& congrego ubi non sparsi: O portuit ergote pecuniam meam da¬
re nummolariis & egoueniens cumusuris recipissem quodmeũ
est. Tollite itaque ab eotalentum & date ei quihab et decem
talenta: ac paulo post & seruum nequam proicite intenebras
exteriores ibierit fletus et stridordentium. Quod tam & si &iã
ad aliud referripotest. Tamen loco quoque & causȩ huic p̃i
in salubriter co aptatur. Cum enim nũmularii saluatoris pau¬
peres &egenirecte intellegantur. quia pecunia que talibus dis¬
pensat᷑or augetur. cum usuris absq dubio dõ redditur Quic¬
quid egentibus erogatur. unde & alibi apertius ipsed ñs dis¬
tribuere diuites opesmundi & faceresibi sacculos quinonuete¬
rescant iubet: Sed et in uasȩ electionis suȩ id circo locu pletibus diuiti as
ad ño dari indicat ut bono opere ditescant. Et ideo etiam ego minimus
& in dignissimus famulorum dĩ. primum ac saluberrimum religionis

Expanded text:
et congrego, ubi non sparsi. oportuit ergo te pecuniam meam daet congrego, ubi non sparsi. oportuit ergo te pecuniam meam dare nummulariis, et ego ueniens cum usuris recepissem quod meum est. tollite itaque ab eo talentum et date ei qui habet decem talenta. ac paulo post: et seruum nequam proicite in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium. quod tamenetsi etiam ad aliud referri potest, tamen loco quoque et causae huic non insalubriter coaptatur. cum enim nummularii saluatoris pauperes et egeni recte intellegantur, quia pecunia, quae talibus dispensatur, augetur, cum usuris absque dubio a deo redditur quidquid egentibus erogatur. unde et alibi apertius ipse dominus. distribuere diuites opes mundi et facere sibi sacculos, qui non ueterescant, iubet. sed et in uase electionis suae idcirco locupletibus diuitias a domino dari indicat, ut bono opere ditescant. et ideo etiam ego minimus et indignissimus famulorum dei primum ac saluberrimum religionis
Abbreviated transcription (Latin):
affectu dĩ recipiatur. Igitur quia incunctis quȩ iam locuti sumusspe¬
ciale xp̃i anorum omnium bonorum misericordiam aclargitatẽ esse
memorauimus Precipua que in eis et merita scõrum et peccatorũ
remedia contineri idoneis ut reor ac multistestibus ad probauimus
Non opinor a quo quam plura expectari maxi me cum siquis cupi¬
dus est plurium ipsos adire debeat librosdĩ: Quiita multis ac mag¬
nistestibus plenisunt. ut uniuersarum cȩlestium lit terarum paene
unum sit testimonium. Super est aduersum eã s responsionũ. infi¬
delium causam quȩ a quibufdam mortifere excusationis gratia
opponisolent quippiam dicereloquens saluator in euangelio prop¬
terea commodari hominibus opes adño. ac pecuniam dicit. Vtcũ
usuris multiplicibus commodata reddantur. dicens auarissimo
debitori: seruemale acpiger sciebas quod ego meto ubi non semino.

Expanded text:
affectu dei recipiatur. igitur quia in cunctis, quae iam locuti sumus, speaffectu dei recipiatur. igitur quia in cunctis, quae iam locuti sumus, speciale Christianorum omnium bonum misericordiam ac largitatem esse memorauimus, praecipuaque in eis et merita sanctorum et peccatorum remedia contineri idoneis, ut reor, ac multis testibus adprobauimus, non opinor a quoquam plura expectari, maxime cum, si quis cupidus est plurium, ipsos adire debeat libros dei, qui ita multis ac magnis testibus pleni sunt, ut uniuersarum caelestium litterarum paene unum sit testimonium. superest aduersum eas responsionum infidelium causas, quae a quibusdam mortiferae excusationis gratia opponi solent quippiam dicere. loquens saluator in euangelio propterea commodari hominibus opes a domino ac pecuniam dicit, ut cum usuris multiplicibus commodata reddantur, dicens auarissimo debitori: serue male ac piger, sciebas quod ego meto, ubi non semino,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. facile est ergo odium quod corpus lȩdit. nonlȩdit animã.
quia laeso corpore anima extradamnum est. et passionibus carni¬
um beatitudo spͣm non interpolatur. Illuditaque illud in expia¬
bile malum est. illud ȩstimari omnino non potest quod totum om¬
nino hominem sine fine damnabit. Et ideo leuiores uobis inimic
uestrisunt : quam uos ipsi. Omnissiquidem inimicitia mortedis¬
soluitur. uos contrauos ita agitis ut inimicitias urãs nec post mor¬
UORUS SUPERIORIBUS LIBRIS CUM¬
DUABUS FILIORUMTUORUM PARTIBUS
d est unamundia matrice. alia religionis. imaginem
prȩferente. O dominami ecclesiadĩ quasi separatim locuti sumus
In hoc autem sids̃ ad nuit adutram que pro ut causa acratio pos¬
tulauerint loquicupimuf HNunc diuisim alterutram. nunc am¬
bas pariter adloquentes. Super est ut ab utraque carum agnoscente
in lectionis serie partessuas. quic quid pro affectu dĩ a nobis dicitur cũ

Expanded text:
sunt. facile est ergo odium, quod corpus laedit non laedit animam, sunt. facile est ergo odium, quod corpus laedit non laedit animam, quia laeso corpore anima extra damnum est et passionibus carnium beatitudo spirituum non interpolatur. illud itaque, illud inexpiabile malum est, illud aestimari omnino non potest, quod totum omnino hominem sine fine damnabit. et ideo leuiores uobis inimici uestri sunt quam uos ipsi. omnis siquidem inimicitia morte dissoluitur: uos contra uos ita agitis, ut inimicitias uestras nec post morDuobus superioribus libris cumduabus filiorum tuorum . partibus, id est, una. mundi amatrice alia religionis imaginem praeferente, o domina mi ecclesia dei, quasi separatim locuti sumus. in hoc autem, si deus adnuit, ad utramque, prout causa ac ratio postulauerint, loqui cupimus, nunc diuisim alterutram nunc ambas pariter adloquentes. superest ut ab utraque earum agnoscente in lectionis serie partes suas quidquid pro affectu dei a nobis dicitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
isti aduersum se : Nulliquippesunt tamferi tam in humani
qui non uel desperatos iam atque morientes aduersarios suos perse¬
qui desinant. isti scipsos &iam in morte positi persequuntur. Apñẽ
hocpersecutio. aut essc alia maior potest. exheredare hominẽ ascipso
extorrembonorum omnium fieri. & quasi in exilium ascipso agi.
at que hoc non com muni more. aut usitato. sed nouo & crudelissimo
scilic& ubi in exilium animaipsa mittitur. ubiefacultatibus suis sp̃s
abdicatur : D quanto leuiores sunt extranei et carnales inimici illi
enim corporum tantum hostes sunt uos et animarum. Leue est ita¬
que in comparatione facinorum uestrorum illorum odium facileest
enim quicquid in presenti sȩculo noc&. illud graue illud pernitiosum
est quod in aeternitate iugulabit. Et ideo saluator ipse nolite in¬
quid eostimere qui possunt corpus occidere: animam autem non pos¬

Expanded text:
isti aduersum se? nulli quippe sunt tam feri tam inhumani, isti aduersum se? nulli quippe sunt tam feri tam inhumani, qui non uel desperatos iam atque morientes aduersarios suos persequi desinant: isti se ipsos etiam in morte positi persequuntur. annon est hoc persecutio aut esse alia maior potest, exheredari hominem a se ipso, extorrem bonorum omnium fieri et quasi in exilium a se ipso agi? atque hoc non communi more aut usitato sed nouo et crudelissimo, scilicet ubi in exilium anima ipsa mittitur ubi e facultatibus suis spiritus abdicatur. o quanto leuiores sunt extranei et carnales inimici! illi enim corporum tantum hostes sunt, uos et animarum. leue est itaque in conparatione facinorum uestrorum illorum odium. facile est enim quidquid in praesenti saeculo nocet: illud graue illud perniciosum est, quod in aeternitate iugulabit. et ideo saluator ipse: nolite, inquit, eos timere, qui possunt corpus occidere, animam autem non pos
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum genera nondesint. que in ipso diuitiarũ sinu atque matri¬
ce. quasi innaturali quodam fomite pullularint. & non uel inulti¬
mis suis idagat idelaboret idomni rerum suarũ ambitu promerea¬
tur. Nereus ex eat. nereus uadat. necruciandum postea corpuscruci¬
andã &iamad presens animã derelinquat: Quis ergo est aut tam
infidelis. aut tam in sanus qui hȩc non cogitet. hȩc nontimeat. qui
desubstantia sua aliis magisquam sibi consulat. & cuncta penitus
speuitȩ huius. cunctis subsidus destitutus. unam tantum modotabi¬
lam cui inherere adhuc quasi inmedio mari naufragiis possit amit¬
tat. Nec amittat tantum modo sedabiciat. atque a sepenitus ex¬
pellat. omnibus modis idelaborans Nequid sibi omnino reliquĩ
esse faciat quoperiturus euadat : Quȩcum itasint dicite mihi
quȩso omnes xp̃m amantes siesse ulli omnino homines tam sȩ¬
ui actam crudeles aduersum inimicos suos possunt quam sunT

Expanded text:
peccatorum genera non desint, quae in ipso diuitiarum sinu atque matripeccatorum genera non desint, quae in ipso diuitiarum sinu atque matrice quasi in naturali quodam fomite pullularint, et non uel in ultimis suis id agat id elaboret id omni rerum suarum ambitu promereatur, ne reus exeat ne reus uadat ne cruciandum postea corpus crucianda etiam ad praesens anima derelinqua.t? quis ergo est aut tam infidelis aut tam insanus, qui haec non cogitet haec non timeat, qui de substantia sua aliis magis quam sibi consulat, et cuncta penitus spe uitae huius cunctis subsidiis destitutus, unam tantummodo tabulam, cui inhaerere adhuc quasi in medio mari naufragus possit, amittat nec amittat tantummodo, sed abiciat atque a se penitus expellat, omnibus modis id elaborans, ne quid sibi omnino reliquum esse faciat, quo periturus euadat? XV. Quae cum ita sint, dicite mihi, quaeso, omnes Christum amantes, si esse ulli omnino homines tam saeui ac tam crudeles aduersum inimicos suos possunt quam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quodhictimetis Sitenuitatẽs temporariam grauem ducitis
qualisquȩso illaerit quenum quam desin&: quasi uestri apua¬
uos animirem agimus uestrique uoti siusu uestrarum rerum pęnitus¬
non carere non uults: idagite nealiquando careatis. Deliciosam auob̃
rem & uoluptariam posscimus. qui sinediuitiis omnino esse non adqui¬
escitis. idagite ut diuites semper esse possitis secundum illud: Si ergo
delectamini sedibus & stemmatibus regespopuli diligite sapientiam
ut in perp&uũ regnetis  Alioquĩ quierrora ut que in sania est quẽ¬
quam hominum esseposse. Qui acta in amplis opibus. quosolũ suffe¬
cit ad reatũ. usque ad diem ultimũ uita : Ne in supremo quidem exi¬
tu large acsalubriter sui memorsit: Nec in ipsa iam desuo sibimet
aegra extremitate succurrat: Presertim cum indiuitiis persȩdñm
accus santibus secundum illud uȩuobisdiuites. &iam alia ipsid ño

Expanded text:
quod hic timetis. si tenuitatem temporariam grauem ducitis, quod hic timetis. si tenuitatem temporariam grauem ducitis, qualis, quaeso, illa erit quae numquam desinet? quasi uestri apuuos animi rem agimus uestrique uoti. si usu uestrarum rerum penitus carere non uultis, id agite ne aliquando careatis. deliciosam a uobis rem et uoluptariam poscimus. qui sine diuitiis omnino esse non adquiescitis, id agite ut diuites semper esse possitis secundum illud: si ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuo regnetis. alioqui qui error aut quae insania est quemquam hominum esse posse, qui acta in amplis opibus, quod solum sufficit ad reatum, usque ad diem ultimum uita ne in supremo quidem exitu large ac salubriter sui memor sit, nec in ipsa iam de suo sibimet aegra extremitate succurrat praesertim cum in diuitiis per se dominum accusantibus secundum illud uae ae uobis diuites, etiam alia ipsi domino
Abbreviated transcription (Latin):
languoribus. qui putant se sine magnis omnino opibus uitam age¬
re non posse. Estoitu quicumq aut quȩ cumque illa es scĩ nomi
nis. &c ꝓfessionis. estodiuitias. esto. copias tuas usque ad finem
uitȩ istius habeas. dum modo saltem infine tibi conferas: esto reb
ac facultatibus tuis inuitahac utiuelis. dum modotui uel mori¬
ens non obliuiscaris. et ad eius cultũ atq honorem referendam
tibi substantiam tuam memineris. cuiuste munere accepisse cog
noscis Humanum est quodab omnibus uobis O diuites
mundi huius p&itur. acdeliciosum si in petrari ab uno quoqui
uestrum non potest ut esse in hoc sȩculo pauper uelit. Prest&
sibi saltem ne in ȩternitate mendic&. Qui prȩsentẽ in opiam tan¬
tum fugitis cur inperp&uum non reformidatis: In breuibus
m&iculosilonga & interminabilia uitate. Quid tanto pere in ui¬
ta ista paupertatem horretis. quid ex pauescitis: minus multo est

Expanded text:
languoribus, qui putant se sine magnis omnino opibus uitam agelanguoribus, qui putant se sine magnis omnino opibus uitam agere nnis ac professionis; esto divitias, esto copias tuas usque ad finem vitae istius habeas, dummodo saltem in fine tibi conferas. Esto, rebus ac facultatibus tuis in vita hac uti velis, dummodo tui vel moriens non obliviscaris, et ad ejus cultum atque honorem referendam tibi substannoscis. humanum est quod ab omni- . bus nobis, o diuites mundi huius, petitur ac deliciosum. si inpetrari ab unoquoque uestrum non potest, ut esse in hoc saeculo pauper uelit, praestet sibi saltim ne ra aeternitate mendicet. qui praesentem inopiam tantum fugitis cur in perpetuum non reformidatis? in breuibus meticulosi longa et interminabilia uitate. quid tantopere in uita ista paupertatem horretis, quid expauescitis ? minus multo est
Abbreviated transcription (Latin):
uelit conprimere tamen earum inquietudinem. cum sua quie¬
te non possit. Ad eo &iam ipsȩmendatio alienȩ in quietudi¬
nis perturbatio est nostrȩ quietis. Hȩc autem quede hoc sexu
locuti sumus ad omnespertinent omniquepariter ae tates ex ui
infirmitati que conueniunt Non est itaque quod conp&ere quis¬
quam aut non obesse diuitias religioni put&:mpedimenta hȩc sunt
non adiumenta onera non subdia. Possessione enim &usuopum
non suffulcitur religios e deuertitur secundum illud quod dñs
ipsedicit. Sollicitudo scłi istius & fallatia diuitiarum suffocañ
dñi uerbum et sine fructu efficitur Prd prie utique acsatis pul¬
chie fallaces dixit essediuitias. Bona enim &putantur et appel¬
lantur. Ac per hoc fallunt homines nomine presentium bonorũ
cum sint causȩ malorum aeternorum. Sed licet hȩc itasint ut ds̃
ipsepiedixit. Ad quiescamus tamen miseriis quorundam atque

Expanded text:
uelit, conprimere tamen earum inquietudinem cum sua quieuelit, conprimere tamen earum inquietudinem cum sua quiete non possit: adeo etiam ipsa emendatio alienae inquietudinis perturbatio est nostrae quietis. haec autem, quae de hoc sexu locuti sumus, ad omnes pertinent omnique pariter aetati sexui infirmitatique conueniunt. non est itaque quod conpetere quisquam aut non obesse diuitias religioni putet: inpedimenta haec sunt non adiumenta, onera non subsidia. possessione enim et usu opum non suffulcitur religio sed euertitur secundum illud, quod dominus ipse dicit: sollicitudo saeculi istius et fallacia diuitiarum suffocant dei uerbum et sine fructu efficitur. proprie utique ac satis pulchre fallaces dixit esse diuitias: bona enim et putantur et appellantur ac per hoc fallunt homines nomine praesentium bonorum, cum sint causae malorum aeternorum. XIIII. Sed licet haec ita sint, ut deus ipse praedixit, adquiescamus tamen miseriis quorundam atque
Abbreviated transcription (Latin):
aliter uitam non potest Nisi animisui curas multas. ingentis pa¬
trimonii adminis tratione distenderit: Numquid puella sacra
aut uidua castitate deuota seruare inlęsam. scãe professionis per¬
seuerantiam nonualent: Nisi argenti et auri ponderibus in cu¬
bauerint Actantas. intra conscientiam. opes possidere seno¬
uerint: Quantas usus possidentium non requirit Aut quia
huic & sexui pariter. & pudori. quies maxime necessaria est
Num quid in possibile sibi quȩpiam forte aestimat. inter pauca
famulantium ministeria in uiolatam qui&em posse seruare
Nisiaures cius familiae ingentis strepitus uerberarit & turbarũ
circum sonantium tumultuo sus clamorobtuderit: Quȩ utiquae
scãe animȩ & qui etem ueram desideranti non patitantum nimis
magna inquietudo. sed etiam uidere quodam modo. parsest in qͥ¬
&udinis quasque &iam si sedere aliquis disciplina acsilentio

Expanded text:
aliter uitam non potest, nisi animi sui curas multa ingentis paaliter uitam non potest, nisi animi sui curas multa ingentis patrimonii administratione distenderit? numquid puella sacra aut uidua castitate deuota seruare inlaesam sanctae professionis perseuerantiam non ualent, nisi argenti et auri ponderibus incubarint ac tantas intra conscientiam opes possidere se nouerint, quantas usus possidentium non requirit? aut, quia huic et sexui pariter et pudori quies maxime necessaria est, numquid inpossibile sibi quaepiam forte aestimat inter pauca famulantium ministeria inuiolatam quietem posse seruare, nisi aures eius familiae ingentis strepitus uerberarit et turbarum circumsonantium tumultuosus clamor obtuderit? quae utique sanctae animae et quietem ueram desideranti non pati tantum nimis magna inquietudo, sed etiam uidere quodammodo pars est inquietudinis, quasque etiamsi subdere aliquis disciplinae ac silentio