comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sior est uestis quã fides. maiore damno ille afficitur
Si autẽ incomparabilit fides excedit totũ mudũ. ille
uidebit᷑ damnũ uestis ꝑpeti. huic autẽ dicet᷑. Quid ꝓ¬
dest homini si totũ mundũ lucret᷑. animȩ autẽ suae
damnũ patiatur. Ergo quid illis contigit. Propt̃
dolositatẽ posuisti cis. deiccisti eos dũ extollerentur
Non dixit deiecisti cos quia elati sunt. ñ quasi postea¬
nouissima. Defçcerunt uere quomͦ fumus: qui dũ ex¬
tollit᷑ deficit. Defecerunt. Quomͦ dicit defeccrt̃:
Quomodo qui intelligit in nouissima. Defecert̃.
surgentis. Quomodo defecerunt: Quomꝰ deficit
somniũ ex surgentis. Fac hominẽ in somnis uidere se
inuenisse thesauros. diues est. sed donec eiugilet. Ce¬
luti somniũ exsurgentis sic defecerunt. quomͦ sominũ
eiuigilantis. Querit᷑ igit᷑. & non ẽ. Hihil in manib
nihil in lecto Pauꝑ cdormie̾rat. diues in somnis factus

Expanded text:
sior est vestis quam fides, majore damno ille afficitur: sior est vestis quam fides, majore damno ille afficitur: si autem incomparabiliter fides excedit totum mundum, ille videbitur damnum vestis perpeti; huic autem dicitur, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur; animae autem suae damnum patiatur ? Ergo quid illis contigit? Propter dolositatem posuisti eis: dejecisti eos dum extollerentur. Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt: non quasi posteanovissima. Defecerunt: vere quomodo fumus, qui dum extollitur, deficit, defecerunt. Quomodo dicit, defecerunt? Quomodo qui intelligit in novissima. Defecerunt: Veluti somnium exsurgentis. Quomodo defecerunt? Quomodo deficit somnium exsurgentis. Fac hominem in somnis videre se invenisse thesauros: dives est, sed donec evigilet. Veluti somnium exsurgentis: sic defecerunt, quomodo somnium evigilantis. Quaeritur igitur, et non est: nihil in manibus, nihil in lecto. Pauper dormierat, dives in somnis factus
Abbreviated transcription (Latin):
quod uocat᷑ genus humanũ. om̃is ista massa mortalita¬
tis uentura c̃ ad ęramen. uentura est ad librã. Ap¬
pendent᷑ ibi opera hominũ cuncta. Modo nubes in¬
uoluit. sed dõ cognita sunt merita singuloꝵ. Et
intelligã inquit in nouissima. sed non a me. Hiã
ante me labor est. Qnde intelligã in nouissima:
Intrẽ in sc̃uariũ dĩ. Ibi ergo intellexit. Et unde mͦ
Quia dolosi sunt iad est fraudulenti sunt. quia dolo¬
si sunt: dolos patiunt᷑. Quid est hoc. quia fraudulen¬
ti sunt fraudẽ patiunt᷑ : Fraudẽ uolunt facere gene¬
ri humano in omnib nequitiis suis. fraudẽ & ipsi pa¬
tunt᷑ ut terrena bona cligant. & relinquant et̃na
Ergo fr̃s in eo quod faciunt fraudẽ. fraudt̃ patiunt᷑
Quod iamdudũ dixi fr̃s. Quale cor habet quis ut
lucret᷑ uestẽ. ꝑdatqfidem. Iule cui tulit uestẽ passus
c̃ fraudẽ. an iste qui tanto damno ꝑcutit᷑. Si pretio¬

Expanded text:
quod vocatur humanum genus, omnis ista massa mortalitaquod vocatur humanum genus, omnis ista massa mortalitatis ventura est ad examen, ventura est ad libram; appendentur ibi opera hominum. Cuncta modo nubes involvit; sed Deo cognita sunt merita singulorum. Et intelligam, inquit, in novissima: sed non a me; nam ante me labor est. Unde intelligam in novissima? Intrem in sanctuarium Dei. Ibi ergo intellexit, et unde modo Quia dolosi sunt, id est fraudulenti; quia dolosi sunt, dolos patiuntur. Quid est hoc, quia fraudulenti sunt, fraudem patiuntur? Fraudem volunt facere generi humano in omnibus nequitiis suis; fraudem et ipsi patiuntur, ut terrena bona eligant, et relinquant aeterna. Ergo, fratres, in eo quod fraudem faciunt, fraudem patiuntur. Quod jamdudum dixi, fratres; quale cor habet, qui ut lucretur vestem, perdit fidem? Ille cui tulit vestem passus est fraudem, an iste qui tanto damno percutitur? Si pretio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc labor est ante me. Clere magnus labor. cognos¬
cere quomͦ & ds̃ curet res humanas. & bene sit malis.
& laborent boni. Magna uis questionis. ideo hoc
labor.ẽ ante me. Quasi stat mihi murus quidã in facie
te: sed ante dm̃ ñ est labor. Fac te ante dm̃ ubi ñ est
labor. & nec tͥ erit labor. Et facit hoc. Nã dicit
quandui labor ante se. Donec introeã in scũariũ di &e
cabilẽ uideo: ut cognoscã quomodo & iustus sit ds. &
res humanas curet. & ñ sit iniquus quod peccantes ce
scelera facientes felicitatẽ habent in hac terra. piiue¬
ro & do seruientes in tẽptationib plerũq & in labo¬
rib fatigant᷑. Magna difficultas hoc scire. sead donec
introcã in scũariũ di In sc̃uario dĩ quid tibi prestat᷑.
ut hanc soluas questionẽ: Et intelligã inquit in no¬
uissima ñ in presentia. Ego inquit de sc̃uario dĩ in¬
tendo oculũ in finẽ. presentia transgredior. Totũ hoc

Expanded text:
Hoc labor est ante me. Vere magnus labor, cognosHoc labor est ante me. Vere magnus labor, cognoscere quomodo et Deus curet res humanas, et bene sit malis, et laborent boni! Magna vis quaestionis! ideo, Hoc labor est ante me. Quasi stat mihi in facie murus quidam: sed habete; sed ante Deum non est labor: fac te ante Deum ubi non est labor, et nec tibi erit labor. Et fecit hoc; nam dicit quamdiu labor ante se: Donec introeam in sanctuarium Dei, et cabilem video, ut cognoscam quomodo et justus sit Deus, et res humanas curet, et non sit iniquus, quod peccantes et scelera facientes felicitatem habent in hac terra; pii vero et Deo servientes in tentationibus plerumque et in laboribus fatigantur: magna difficultas esim Dei quid tibi praestatur, ut hanc solvas quaestionem? Et intelligam, inquit, in novissima; non in praesentia. Ego, inquit, de sanctuario Dei intendo oculum in finem; praesentia transgredior. Totum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quando iã se non scientẽ prȩ sumit: sed suscepit cognosce¬
re quod non sciebat. lã enĩ uolebat quasi sciens uderi
& prȩdicari nullã eẽ dõ curã de reb humanis. Facta est
enĩ ista iniquoꝵ nequissima & impia doctrina. Sciatis
fr̃s multos disputare & dicere. quia ds̃ res humanas ñ
curat. quia casib regunt᷑ om̃ia. uel quia stellis subiec¬
tae sunt uoluntates nr̃ȩ. quia unusquisq ñ ꝓ meritis
agit᷑ sed necessitate stellarũ suarũ. Poctrina mala. do¬
ctrina impia. In haco iste ibat. cuius pęne commoti
sunt pedes. & cuius paulominus effusi sunt gressus.
in hunc ibat errorẽ. Ded quia ñ concinebat generati¬
omi filioꝵ dĩ. suscepit cognoscere. & damnauit scientiã
in qua iustis cdĩ ñ congruebat. Et quid dicat audiamꝰ
Quia suscepit cognoscere. & aduitus ẽ. & didicit ali¬
quid. & indicauit nobis: & suscepi inquit cognoscere.

Expanded text:
quando non se jam scientem praesumit, sed suscepit cognoscequando non se jam scientem praesumit, sed suscepit cognoscere quod nesciebat. Jam enim volebat quasi sciens videri, et praedicare nullam esse Deo curam de rebus humanis. Facta est enim ista iniquorum nequissima et impia doctrina. Sciatis, fratres, multos disputare, et dicere quia Deus res humanas non curat, quia casibus reguntur omnia, vel quia stellis subjectae sunt voluntates nostrae, quia unusquisque non pro meritis agitur, sed necessitate stellarum suarum: doctrina mala, doctrina impia! In haec iste ibat, cujus pene commoti sunt pedes, et cujus paulo minus effusi sunt gressus; in hunc ibat errorem: sed quia non concinebat generationi filiorum Dei, suscepit cognoscere; et damnavit scientiam in qua justis Dei non congruebat. Et quid dicat audiamus; quia suscepit cognoscere, et adjutus est, et didicit aliquid, et indicavit nobis. Et suscepi, inquit, cognoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
repbaui. Reꝓbaui generationẽ filioꝵ tuoꝵ si narrabo
sic: generationẽ iustoꝵ reꝓbabo. sicut quędã habent
exemplaria. Ccce generatiomi filioꝵ tuorũ. Qui con¬
tinu id est cui filioꝵ tuoꝵ concinu. id est cui ẽgru.
cuI accommodatus sum. Dissonui ab om̃ib si sic doceo
Concinit enĩ qui consonat. Qui aut̃ ñ consonat: ñ c̃cinit
Aluia dicturus sũ quã dixit abrahã. quã dixit isaac. qͥdix̃
iacob quã dixerunt ꝓpħȩ: Iuli enĩ om̃s dixerunt quia
curat ds̃ res humana. S. ego dicturꝰ sũ quia ñ curat:
Maiorne prudentia in me quã in illis. Maior ne
intellectus in me quã in illis. Saluberrima aucta
quitur : Si diceba narrabo sic: ecce generationẽ filio¬
rũ tuoꝵ reꝓbabo. Ergo ne reprobaret quid fecit:
Et suscepi cognoscere. Duscepit cognoscere. Ds̃ illi
assit. ut cognoscat. Interĩ fr̃s a magno lapsu reuocat᷑.

Expanded text:
reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo sic: generationem justorum reprobabo. Sicut et quaedam habent exemplaria: Ecce generationi filiorum tuorum cui concinui? id est, cui filiorum tuorum concinui? id est, cui congrui, cui accommodatus sum? Dissonui ab omnibus, si sic doceo. Concinit enim qui consonat; qui autem non consonat, non concinit. Aliud dicturus sum quam dixit Abraham, quam dixit Isaac, quam dixit Jacob, quam dixerunt Prophetae? Illi enim omnes dixerunt quia curat Deus res humanas: ego dicturus sum quia non curat? Majorne in me prudentia, quam in illis? majorne intellectus in me quam in illis? Saluberrima auctor. Et quid sequitur? Si dicebam, narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Ergo ne reprobaret, quid fecit? Et suscepi cognoscere. Suscepit cognoscere: Deus illi adsit, ut cognoscat. Interim, fratres, a magno lapsu revocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo in uano iustificaui cor meũ: & laui inter innocen¬
tes mauꝰ meas: & fui flagellatus tota die. & argu¬
tio mea in matutinũ. Argutio correptio ẽ. Qui
arguitur. corripitur. Quid est in matutinum.
Non differt᷑. Differt᷑ impioꝵ. mnea non differtur.
Iila sera uel nulla est: mea in matutinũ. Et fui
Quia non c̃ scientia in altissimo: Quia non scit dĩ:
Hanc sententiã uis proferre. quia sine causa iuste ui¬
uunt qui iuste uiuunt. quia ꝑdidit homo iustus ser¬
uitutẽ suao. quia magis ds malis fauet. aut neminẽ
curat: Hoc ius dicere : Hoc narrare: Rẽprimit se
auctoritate cõpescente. Qua auctoritate uult homoali¬
qͣndo erũpere in istã sententiã. sed reuocat᷑ scripturis dicen¬
tib ut semꝑ bene uiuat᷑. dicentib quia ds̃ curat res hu¬
manas. quia discerint int̾ piũ & impiũ. Ergo & isto
uolens iã istã ꝓferre sententiã. reuocat se. Et qͥd ait:
Si dicebã narrabo sic: ecce generationẽ filioꝵ tuoꝵ

Expanded text:
meum, et lavi inter innocentes manus meas: et fui flagellatus tota die, et argutio mea in matutinum. Argutio, correptio est: qui arguitur, corripitur. Quid est, in matutinum? Non differtur. Differtur impiorum; mea non differtur: illa sera, vel nulla est; mea in matutinum. Et fui Quia non est scientia in Altissimo? quia non scit Deus? Hanc sententiam vis proferre, quia sine causa juste vivunt qui juste vivunt, quia perdidit homo justus servitutem suam, quia magis Deus malis favet, aut neminem curat? hoc vis dicere, hoc narrare? Reprimit se, auctoritate compescente. Qua auctoritate? Vult homo aliquando erumpere in istam sententiam; sed revocatur Scripturis dicentibus ut semper bene vivatur, dicentibus quia Deus curat res humanas, quia discernit inter pium et impium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, revocat se. Et quid ait? Si dicebam, Narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
factas. dinoscunt᷑ ossa diuitis & pauperis. De conditi.¬
one loquor ȩquali. de ipsa sorte generis humani. in
qua om̃s nascunt᷑. Et diues enĩ hic fit pauꝑ. ñ pauꝑ
semꝑ hic erit. Et sicut diues ñ uenit diues: sic nec
diues abscẽdit. Ideinipse ẽ utriusq introitus & par
exitus. Addo quod forte mutabitis uices. Iã ubiq eu¬
angłm predicat᷑. At tende quendã pauperẽ ulcerosũ
qui iacebat ante ianuã diuitis. & cupiebat saturari

Expanded text:
factae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditifactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam d
Abbreviated transcription (Latin):
deuotus ad uictimã ẽ. Produtꝰ quasi ex acdipe iniqͥtas
eoꝵ. transierunt in dispositionẽ cordis. Ibi intꝰ transiert̃
Quid est transierunt. Prȩtergressi sunt uiã. Quid
c̃ transicrunt. Excesserunt metas humani generis
Homines se pares eęteris ñ putant. transiert̃ inquam
metas humani gencris. Quando dicis tali homini
fr tuus c̃ iste pauꝑ. cosdẽ parentes habuistis adã &
circũstat familia. & si numerosũ aurũ & argentũ. &¬
si domus marmorata continet. & si laqueata tecta
cõntegunt. simul uos & pauperẽ contegit tectũ mun¬
di cęlũ. Sed diuersus es a pauperib rebus ñ tuis .ex.¬
trinsecus positis. Te in illis uide. non illas in te
Attende teipsũ qui sis ad pauperẽ. teipsũ: ñ quod
habes. Quid enĩ despicis fr̃em. In iuiscerib matrũ
ur̃arũ ambo nudi fuistis. Certe ẽtiã cũ de ista uita
exieritis. & istac carnes exuta anima fueruit putre.¬

Expanded text:
devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. 13. Transierunt in dispositionem cordis. Ibi intus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pares caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes habuistis, Adam ecircumstat familia, etsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putre
Abbreviated transcription (Latin):
tu facit. ex macie ꝓcessit iniquitas. Diues abundans
reb tantis quare diripit res alienas: Illius iniqͥtas
ex macie. huius ex adipe processit. Idea macro cũ di¬
cis quare hoc fecisti: humilit̾ afflictus & abiectus
respondet. Hecessitas coegit. Quare ñ timuisti dm̃.
Egestas compulit. Dic diuti. Quare hȩc facis ce ñ
times dm̃Si tam tantus es qui possis dicere. iude
si uel dignat᷑ audire. uide si ñ etiã in teipso ꝓdiet
inquitas ex adipe eius. lã enĩ preceptorib & correp¬
torib siuis inunicitias indicunt. & fuint minci uerũ
dicentib. iã sueti conpalpari uerbis adulantiũ aure
molli. corde ñ sano. Quis dicat diuiti. male fecisti rã¬
pere res alienas : Aut forte si ausus fuerit aliquis
dicere. & talis ẽ cui ñ possit ille resistere. quod respon¬
det totũ in contemptu dĩ loquit᷑. Quare: Quia su¬
ꝑbus ẽ. Quare. Quia pingius ẽ. Quare: Quia

Expanded text:
tum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans tum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimici verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulantium, aure molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbationib cupiditatũ & timoꝵ. uderet illos mi¬
seros &e quando felices uocant᷑. Sed quia circũ anucti
sunt iniquitate & impietate sua. ñ uident. sed nęc ui¬
dent᷑. Houerat illos sp̃s qui de illis ista dicit. Et co
oculo tales debemus inspicere. quo scimꝰ uidere si nobis
aufert᷑ ab oculis tegumentũ impietatis. Uideaniꝰ istos
cũ felices sunt: fugiamꝰ & cũ felices sunt. Hon imite¬
mur. nec a dño dõ nr̃o talia nob̾ ꝓ magno optemꝰ. qua¬
lia accipere meruerunt qui illi ñ seruiunt. Alua
iniquitas coꝵ. Clide si ñ taurus ille agnitus ẽ. Au¬
dite fr̃s. Non quomodocũq transeundũ ẽ quod
dixit. ꝓduit quasi ex adipe iniquitas eoꝵ. Sunt eium
mali. sed macie mali Ideo mali. quia macri. id est exi¬
ls. Eriguitate quadã necessitatis affecti & ipsi
ꝑpetranda aliqua miquitas. Cam̃ aliud ẽ de necessi¬
tate peccare. aliud in abundantia. P auꝑ mendicus fur¬

Expanded text:
perturbationibus cupiditatum et timorum, videret illos miperturbationibus cupiditatum et timorum, videret illos miseros, et quando felices vocantur. Sed quia circumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo scimus videre, si nobis auferatur ab oculis tegumen impietatis, Videamus istos; et cum felices sunt, fugiamus; et cum felices sunt, non imitemur: nec a Domino Deo nostro talia nobis pro magno optemus, qualia accipere meruerunt qui illi non serviunt. Aliuiniquitas eorum. Vide si non taurus ille agnitus est. Audite, fratres: non quomodocumque transeundum est quod dixit, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi  quam perpetranda aliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus fur
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dũ ñ flagellant̾.dũ non laborant cũ hominibus:
Iaco inquit optinut cos suꝑbia. Attende illos suꝑbos.
indisciplinatos. Attende taurũ deuotũ uictime per¬
missũ errare libere. & uastare quę potest usq ad dicni
occisionis. Iam bonũ c̃ fr̃s. In ipsis propłie uerbis audiamꝰ
hunc quasi taurũ de quo dixi. Sic enĩ illũ & alibi scrip¬
tura commemorat. Ducit cos tamquã ad uictimã pre¬
paratos. & parciteis ad malã libertatẽ. ideo dixit. op¬
tinuit cos suꝑbia. Quid est optinuit cos superbia
Circumamicti sunt iniquitate & impictate sua. Non
dixit tecti. sed circũ amicti undiq. coopti impietate
sua. Merito miseri nec uident nec uident᷑: quia cir¬
cũamicti sunt nec uident᷑ interiora coꝵ. Rã qͥsquis
maloꝵ hominũ quasi feliciũ scđm tempus interiora
conspiccret. quisquis coꝵ uideret truces conscientias.
quisquis eoꝵ posset animas inspicere. diuerberari tantis

Expanded text:
isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et parci eis ad malam libertatem . Ideo, dixit, obtinuit eos superbia. Quid est, obtinuit eos superbia? Circumamicti sunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti; sed, circumamicti, undique cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec videntur, quia circumamicti sunt, nec videntur interiora eorum. Nam quisquis malorum hominum, quasi felicium secundum tempus, interiora conspiceret; quisquis eorum videret truces censcientias, quisquis animas eorum posset inspicere diverberari tantis
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ & ego a cdo desiderabã. Cidi illos habere qui ñ
scriuebantꝰ dõ quod ego desiderabã ut seriurẽ dõ. &
moti sunt pedes mei. & pęne effusi sunt gressus mer
Quia ñ ẽ declinatio mortis coꝵ. & firmam̃tũ in flagellis
coꝵ In laborib hominũ non st̃. & cũ hominib ñ flagel¬
labunt᷑ Iã intellexi inquit quare illi habent pacẽ. &
florent in terra. Quia morti coꝵ non ẽ declinatio.
id est quia certa mors & aet̾na cos manet. quae nec de¬
clinat ab eis. nec ipsi declinare ab ea possunt. Quia ñ
ẽ declinatio mortis coꝵ. & firmamentũ in flagella coꝵ
Et est firmamentũ in flagella eoꝵ. Non ẽ enun
temporale flagellũ eoꝵ. sed firmũ in sempit̾nũ. Propt̃
hȩc ergo mala quę illis acterna futura sunt modo qͥd:
In laborib hominũ non st̃. & cũ hominib ñ flagellabunt᷑
Lũquid & ipse diabolus cũ homnub ñflagellat᷑. cui

Expanded text:
qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non serviebant Deo, quod ego desiderabam ut servirem Deo; et moti sunt pedes mei, et pene effusi sunt gressus mei.Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Jam intellexi, inquit, quare illi habent pacem, et florent in terra; quia morti eorum non est declinatio, id est, quia certa mors et aeterna eos manet, quae nec declinat ab eis, nec ipsi ab ea declinare possunt. Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. Et est firmamentum in flagello eorum: non est enim temporale flagellum eorum, sed firmum in sempiternum. Propter haec ergo mala quae illis aeterna futura sunt, modo quid? In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Numquid et ipse diabolus cum hominibus non flagella
Abbreviated transcription (Latin):
tela aspera iaculat᷑. intuentẽ illũ uegetat. hunc excru¬
ciat. ñ mutat᷑ sed nutat. sic cũ cȩperis ẽẽ ꝑuersus &
dis tibi ꝑuersus uidebit᷑. tu mutatꝰ es ñ ille. Erit er¬
go tibi pena quod bonis gaudiũ. Hoc iste recolens quã
Mei autẽ pęne moti sunt pedes. Quando commoti
sunt pedes. nisi quando ñerat rectũ cor: Unde nor
erat rectũ cor: Audi. Paulomiiꝰ effusi st gressus mar
Quoa dixit peno. hoc dixit paulominꝰ. Et quod dix̃
pene cominoti sunt pedes: hoc dixit effusi sunt grasẜ.
Eene moti sunt pedes. pęne esfusi sunt gressus. Moti
pedes: Sed unde moti pedes. effusi gressus: Moti
pedes ad errandũ. effusi gressus ad lapsum. Hon om¬
⁊ȩlaui inquit in peccatorib pacẽ peccatorũ intuens.
Attendi peccatores. uidi illos habere pacẽ. Quã pacẽ:
Temporalẽ. fluxã. cadũcã atq terrenã. sed tam̃ talem.

Expanded text:
tela aspera jaculatur; intuentem illum vegetat, hunc excrutela aspera jaculatur; intuentem illum vegetat, hunc excruciat, non mutatus, sed mutatum: sic cum coeperis esse perversus, et tibi Deus perversus videbitur; tu mutatus es, non ille. Erit ergo tibi poena, quod bonis gaudium. Hoc iste recolens, Quam Mei autem pene commoti sunt pedes. Quando commoti sunt pedes, nisi quando non erat rectum cor? Unde non erat rectum cor? Audi: Paulo minus effusi sunt gressus mei. Quod dixit, pene; hoc dixit, paulo minus: et quod dixit, pene moti sunt pedes; hoc dixit, effusi sunt gressus. Pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus. Moti pedes: sed unde, moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad errandum; effusi gressus, ad lapsum; non ome et hoc? Quia zelavi, inquit, in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam, caducam atque terrenam; sed tamen talem
Abbreviated transcription (Latin):
laudabat᷑. A quib aut̃ dĩ ñ laudabat᷑. defecerunt in il¬
lis imni. Postra uero popłs iste intellexit quid eum¬
as ammonẽret quęrere cũ ista temporalia subtraheret
serius suis. & donaret ea inimicis suis blasphe̾mis. im¬
pus. ammonitus intellęxit quia prę om̃ib quȩ dat
ds̃ & bonis & malis. & aliquando aufrrt & bonis q
malis. prȩ omnib seruat aliquid bonis. Quid est ser¬
uat aliquid bonis: Quid illis seruat: Seipsum. lã
quantũ arbitror currit᷑ in psalmo. Intellectus est in
nomine dñi. Audi recordantẽ & penitentẽ qͥ erra¬
uerat putando dm̃ non bonũ. qui dat bona terrena
malis. & aufercilla a seruis suis Intellexit enĩ quid
as seruaret scruis suis. & recogitans seq castigans erũ
ꝑuersus eris cũ ꝑuerso: Peruersũ teputabit puersus.
Ded que madmodũ sol oculos puros. sanos. uegetos. fortes
habenti tranquillus apparet. in oculos aut̃ lippos quasi

Expanded text:
laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illaudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum admoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Seipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, et aufert illa a servis suis. Intellexit enim quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans erupiperversus eris cum perverso? Perversum te putabit perversus. Sed quemadmodum sol, oculos puros, sanos, vegetos fortes habenti, tranquillus apparet, in oculos autem lippos quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tunc sinagoga: Quid dirit ille populus: Nos dõ¬
seruimus. & corripim̾ & flagellamur. Subducunt᷑
nobis ea quȩ diligimꝰ. & quae ꝓ magno a dõ acceperamꝰ
Iili aut̃ scelerati homines. nequissimi. suꝑbi. blasphẽmi
inquieti abundant omnib reb propt̃ quas nos dõ ser¬
uimus. Puto sine causa seruitur dõ. Hic sensus ẽ psal¬
ni deficientis popłi & nutantis. Dũ considerat bona
terrę propt̃ quę seruiebat dõ abundare ins qui ñ ser¬
uierant dõ: nutat & prope labit᷑. Et cũ imnus illis de¬
fecit. quia in talib cordib mini deficiebant quid est in
talibus cordib umni deficiebant. quia iã talia cogitalatł
dm̃ non laudabant. quomodo enĩ laudarent dñ qͥb
quasi ꝑuersus uidebat᷑ dans impis tantã felicitatẽ.
& auferens cã a seruientib sibi. non illis bonus uide¬
bat᷑ ds̃. Et quib bonus as̃ ñ uidebat᷑. ñ utiq ab eis

Expanded text:
tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, superbi, blasphemi, inquieti, abundant omnibus rebus, propter quas nos Deo servimus: puto sine causa servitur Deo. Hic sensus est Psalmi, deficientis populi et nutantis: dum considerat bona terrena propter quae serviebat Deo, abundare his qui non servirent Deo, nutat, et prope labitur: et cum hymnis illis deficit, quia in talibus cordibus hymni deficiebant. Quid est, in talibus cordibus hymni deficiebant? Quia jam talia cogitabant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam felicitatem, et auferens eam a servientibus sibi? Non illis bonus videbatur Deus: et quibus Deus bonus non videbatur, non utique ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
intellectores regni cęlestis & ȩterni. ergo illa sinago¬
ga animaduertit quȩ accȩperit a dõ. & quae ꝓmiscrit
ds popło illi abundantiã rerũ temporaliũ. patriã. pacẽ.
felicitatẽ terrenã. Sed in his omnib figurȩ erant. Et
ñ intelligens quid ibi lateret in reb figuratis. putauit
hoc ꝓ magno dare dm̃. nec habere melius quod dare
posset diligentib se & seruientib sibi. Attendit & u
dit quosdã peccatores. impios. blasphemos. seruos demo¬
nũ. filios diaboli uiuentes in magna nequitia & suꝑbia
abundare reb talib. terrenis. temporalib ꝓ qualib
reb ipsa dõ seruiebat. & nata ẽ cogitatio pessima
in corde quae faceret nutare pedes & ꝓpe labi a ua
dĩ. & ecce ista cogitatio erat in popło ueteris testam¬
ti. Utinã non sit in carnalib fr̃ĩb nr̃is. cũ iã aptr
predicat᷑ felicitas noui testamenti. Quid enĩ axitilla

Expanded text:
intellectores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagointellectores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga animadvertit quae acceperit a Deo, et quae promiserit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa
Abbreviated transcription (Latin):
uitę ambulantes in xp̃o. querentes patriã & accipimꝰ
ad consolationẽ. & patim̃ ad ꝓlutionẽ. Non ergo
mirũ quia illud defecit quod figurabat futurũ. Hã
ꝑductus ẽ popłs ad patriã ꝓmissionis. numquid semꝑ
staturã. Si hoc esset: ñ esset figura sed res. Quia
uero figura erat: ad temporale quiddã ꝑductus est
ille popłs. Si ad temporale quiddam ꝑductus est. o¬
portebat ut deficeret. & defectu suo cogeret᷑ quęrere
quod nũquã deficeret. Sinagoga ergo id est qui dm̃
ibi pie colebant sed tam̃ proptꝰ terrenas res. propt̃
ista prȩsentia. sunt enĩ impu qui presentia rerũ bona
a dȩmonib quęrt̃. hic autẽ popłs idco melior gentib¬
erat quod quamus presentia bona & temporalia tam̃¬
ab uno dõ querebat qui c̃ ereator omniũ & spũaliũ
& corporaliũ. cũ ergo illi pu scđm carnẽ attenderet
id est illa sinagoga quę erat in bonis ꝓ tempore bo¬
nis ñ sp̃ualib. quales ibi crant ꝓphetę. quales pauci

Expanded text:
tes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus est ille populus. Si ad temporale quiddam perductus est, oportebat ut deficeret, et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat o quaerebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium: cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, illa Synagoga quae erat in bonis, pro tempore bonis , non spiritualibus, quales erant ibi Prophetae, quales pauci
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ ñ transut quod habeo in celo. a te quid uolui
suꝑ terrã. Seruas mihi tu. Dicã ut possum. sea date
ueniam. Accipite conatũ meũ. deuotionẽ nitendi:
in g̨lo diuitias immortales teipsũ. & ego uolui a te
in terra quod habent & impii. quod habent & mali

Expanded text:
Et, cum non transit quod habeo in coelo, a te quid volui Et, cum non transit quod habeo in coelo, a te quid volui super terram? Servas mihi tu: sic dicam ut possum, sed date veniam; accipite conatum meum, devotionem nitendi; i tu in coelo divitias immortales, te ipsum; et ego volui a te in terra quod habent et impii, quod habent et mali
Abbreviated transcription (Latin):
rena desiderans. & scđ̾m uetus testamentũ uiuens. Qet
ait. Qui primo fui blasphemus & ꝑsecutor & iniurios.
sed miscdiam consecutus sum. Quid est in uoluntate
tua  Dra sĩ sũ id quod sum. Et in gła assupsisti mc
sam quo assũptus c̃ &e in qua głia. quis explicet. Quis
dicat  S cespectemus hoc.: quia in resurrectione erit. in
re felicitatẽ ipsã celestẽ. & arguere se quia pecus fuit.
& terrena desiderauit. Quid enĩ mibi est in celo :
Et a te quid uolui suꝑ terrã. Ex uoce ur̃a intelle¬
xisse uos uideo. Comparauit uoluntati suȩ terrenę
prȩmiũ cęleste. quod accepturus est. Uidit quid ibi si¬
bi seruaret᷑. & cogitans & ȩstuans in cogitatione cuiusdã
rei meffabilis quã nec oculus uidit nec auris audiuit
nec in cor hominis ascendit: ñ dixit illud aut illud mͥ
ẽ in cȩlo. sed quid mihi ẽ incelo. Quid est illud quod
habeo in gelo: Quid ẽ Quantũ est: Quale est:

Expanded text:
rena desiderans, et secundum Vetus Testamentum vivens; quid rena desiderans, et secundum Vetus Testamentum vivens; quid ait? Qui primo fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Quid est, in voluntate tua? Gratia Dei sum id quod sum . Et cum gloria assumpsisti me. Jam quo assumptus est, et in qua gloria, quis explicat? quis dicit? Exspectemus hoc, quia in resurrectione erit; in re felicitatem ipsam coelestem, et arguere se, quia pecus fuit, et terrena desideravit. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Ex voce vestra intellexisse vos video. Comparavit voluntati suae terrenae praemium coeleste quod accepturus est; vidit quid ibi sibi servaretur, et cogitans, et aestuans in cogitatione cujusdam rei ineffabilis, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , non dixit, Illud, aut illud mihi est in coelo; sed, Quid mihi est in coelo? Quid est illud quod habeo in coelo? quid est? quantum est? quale est?
Abbreviated transcription (Latin):
nũ Manũ teniusti dexterȩ meę. ut deduceres me
Quid posuit manũ. Potestatẽ. Hoc enĩ dicimꝰ habe¬
re quemquã in manus. quod habet in potestate: quomͦ
dixit diabolus dõ de iob. Mitte manũ tuã. & tolle
Mors &e uita in manib: linguȩ. Numquid lingua ma
demnaberis. Cenusti ergo manũ dexterȩ mee. porestatẽ
dextere meȩ. Quȩ erat dextera mea: Quia eg̃o semꝑ
tecum: In sinistra habebam. quia pecus sũ. id est quia ter¬
rena in me fuit concupiscentia. sea dextera mea erat.
quia semꝑ erã tecũ. Huns dexterȩ meas manũ teniusti
id est potestatẽ rexisti. Quã potestat̃: Dedit eis pote¬
statẽ filios dĩ fieri. Cepit ẽc̃ iã int̾ filios dĩ ad nonu
testamentũ ꝑtiners. Ulide quomͦ retenta est inanꝰ dex¬
tere eius. In uoluntate tua deduxisti me. Quid est in
uoluntate tua: Non in meritis meis. Quid est in
uoluntate tua. Qudi apłm qui fuit pecus primo tȩx¬

Expanded text:
num: Manum tenuisti dexterae meae, ut deduceres me. num: Manum tenuisti dexterae meae, ut deduceres me. Quid posuit, manum? Potestatem. Hoc enim dicimus quemquam habere in manu, quod habet in potestate; quomodo dixit diabolus Deo de Job: Mitte manum tuam, et tolleMors et vita in manibus linguae . Numquid lingua habdemnaberis . Tenuisti ergo manum dexterae meae, potestatem dexterae meae. Quae erat dextera mea? Quia ego semper tecum. In sinistram habebam, quia pecus factus sum; id est, quia terrena in me fuit concupiscentia: sed dextera mea erat, quia semper tecum eram. Hujus dexterae meae manum tenuisti, id est, potestatem rexisti. Quam potestatem? Dedit eis potestatem filios Dei fieri : coepit esse jam inter filioTestamentum pertinens. Vide quomodo retenta est manus dexterae ejus. In voluntate tua deduxisti me. Quid est, in voluntate tua? Non in meritis meis. Quid est, in voluntate tua? Audi Apostolum, qui fuit pecus primo ter
Abbreviated transcription (Latin):
mutati sunt renes mer Potest & sic intelligi. Quia
delectatũ ẽ cor meũ in dm̃. & renes mei nutati st.
id est libidines meae mutatȩ sunt. & castus totus
factus sũ. Renes mei mutati sunt. Et audi quomͦ
uii. Ideo & ego ad nihilũ redactus sũ quando pene ef¬
fusi sunt gressus mei. & ego ad nihilũ redactus sum
& nesciui. Non ẽ ergo desperandũ & de illis in quoᷤᷤ
factus sũ ad te. q ego semper tecum. Multũ int̾est
int̾ istũ & alios. Iste quasi pecus factus c̃ desideran¬
do terrena. quando redactus ad nihilũ ñ cognouit
act̾na. Sed ñ recessit a dõ suo: quia ñ illa desidera¬
uit a demonib. a diabolo. Hoc enĩ iã uob̃ cõmenda¬
ui. lox c̃ sinagoge. id est illius popłi qui ñ seruit ido¬
lis. Iecus quidem factus sũ a dõ meo terrena desiderais
dextere meȩ. Non dixit manũ mcã dexterã. seđ ma¬
nũ dexterȩ meę. Si dexterȩ manus ẽ. manꝰ habet ma¬

Expanded text:
mutati sunt renes mei. Potest et sic intelligi: Quia mutati sunt renes mei. Potest et sic intelligi: Quia delectatum est cor meum, in Deum; et renes mei mutati sunt, id est, libidines meae mutatae sunt, et castus totus factus sum. Renes mei mutati sunt. Et audi quomodvi: ideo et ego ad nihilum redactus sum, quando pene effusi sunt gressus mei. Et ego ad nihilum redactus sum, et non cognovi: non est ergo desperandum et de illis, in quos factus sum ad te; et ego semper tecum. Multum interest inter istum et alios. Iste quasi pecus factus est desiderando terrena, quando redactus ad nihilum non cognovit aeterna: sed non recessit a Deo suo, quia non illa desideravit a daemonibus, a diabolo. Hoc enim jam vobis commendavi: vox est Synagogae, id est, illius populi qui non servivit idolis. Pecus quidem factus sum, a Deo meo terrena desiderans;dexterae meae. Non dixit, manum dexteram meam; sed, manum dexterae meae. Si dexterae manus est, manus habet ma
Abbreviated transcription (Latin):
arũ suarũ. scd in dõ uiuo qui prestat nobis omnia
abundant̾ ad fruendũ. Abstulit superbiã diuitũ. dat
consiliũ Quasi dicerent. diuites sumus suꝑbire nos
prohibes. iactare pompas diuitiarũ nr̃arũ uetas. quid
ergo facturi sumus de istis diuitiis. usqueadeo non est
quod inde fiat. diuites inquit suit in operib bonis.
facile tribuant. comminucent. Et quid. ꝓdest hoc:
Chesaurizent sibi fundamentũ bonũ in futurũ. ut
apprehendant uerã uitã. Ubi debent sibi thesauri¬
rescant om̃s fr̃s nr̃i duntes. abundantes pecunia. auro.
argento. familia. honorib. exhorrescant quod modo
dictũ ẽ. dñe in ciuitate tua imaginẽ eoꝵ ad nihilũ
rediges. Nonne digni sunt hęc pati. ut ds̃ in ciui¬
tate sua imaginẽ illoꝵ ad nihilũ redigat: Quia &
ipsi in ciutate sua terrena imaginc̃ di ad nihilũ re¬
degerunt. in ciuitate tua imaginẽ coꝵ ad nihilũ rẽ¬
tati sunt. Quando me delectauert̃ temporaliꝗ ista.

Expanded text:
tat nobis omnia abundanter ad fruendum. » Abstulit superbiam divitum; dat consilium. Quasi dicerent: Divites sumus; superbire nos prohibes, jactare pompas divitiarum nostrarum vetas; quid ergo facturi sumus de istis divitiis? Usque adeo non est quod inde faciant? Divites sint, inquit, in operibus bonis; facile tribuant, communicent. Et quid prodest hoc? Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Ubi debent sibi thesaurirescant omnes fratres nostri divites, abundantes pecunia, auro, argento, familia, honoribus; exhorrescant quod modo dictum est: Domine, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Nonne digni sunt haec pati, ut Deus in civitate sua imaginem illorum ad nihilum redigat; quia et ipsi in civitate sua terrena imaginem Dei ad nihilum redegerunt? In civitate tua imaginem eorum ad nihilum retati sunt. Quando me delectaverunt temporalia ista,
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ paulus. ex suꝑbo modicus. Paulũ enĩ modicũ ẽ
Vis nosse quid sit saulus. Ipsũ audi iã paulũ recor¬
dantẽ quid fuerit ꝑ malitiã suã. & quid iã sit ꝑ gr̃am
dĩ. Audi quomodo fuerit saulus. & quomͦ sit paulus
Qui fui inquit prius blasphemꝰ & ꝑsecutor & inuiriosus
Audisti saulũ. audi & paulũ. Ego enĩ sũ inquit mi¬
nimus apłoꝵ. Quid est mininiꝰ. nisi ego sum paulus:
Et seqͥt᷑. Qñ sũ dignꝰ uocari apłs. Quare: Quia fui saulꝰ. Qã c̃
fui saulꝰ. Ipse dicat. Na ꝑsecutꝰ sũ inqͥt accłã di. Sed gr̃a cli ait sũ iad
quodi sũ Abstulit sibi omnc̃ granditatẽ suã. minimus
iã in se. grandis in xp̃o. Et iste paulus quid dicit:
Lon repulit dis plebẽ suã de plebe ex iudeis ueniente.
plebẽ sua inquit quã presciuit. Nã & ego isrłita sũ

Expanded text:
factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fui, inquit, prius blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivi
Abbreviated transcription (Latin):
li psalmi hunis sicut diis uoluit pręt̾̃uecti sumꝰ Accepi¬
stis quare dictũ sit defeccrunt unni dauid filii iessae
Cuius uox ẽ: p̾salmꝰ asapħ. Quid est asapħ. Sicut
inuenimus in interp̃tationib ex lingua hebrea ingre¬
cã. & ex greca nob̾ in latinũ translatis. a sapħ sinago¬
ga interp̃tat᷑. Uox ẽ ergo sinagogae. Ded tu cũ au¬
dieris sinagogã. noli continuo detestari quasi int̾fec¬
tricẽ dm̃. Erat quidem illa sinagoga interfectrix dñi
Nemo dubitat. Ded memento de sinagoga fuisse a¬
rietes quoꝵ filii sumus. Unde dicit᷑ in psalmo. Affer¬
te dño filios arictum. Qui inde arietes: Petrus. lo¬
hannes. Iacobus. Andreas. Bartholonieus. & cȩteri apłi
Hinc & ipse primo saulus postea paulus. id est pͥmo
suꝑbus postea humilis. Saul enĩ dictus ẽ. Hom̃ saul
nostis. quia rex suꝑbus & infrenis fuit. Hon quasi
iactantia aliqua nom sibi mutauit apłs. sed ex saulo

Expanded text:
li psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepili psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo
Abbreviated transcription (Latin):
scueraturȩ.: ut ille om̃is decursus temporaliũ ꝓmissionũ
figura esset & quędã prophetia futuroꝵ Itaq cũ illud
regnũ deficeret ubi regnauit dauid filius iessę. id est homoqͥdĩ
homo. tam̃ nondũ xp̃c. tam̃ nondũ rex nr̃ filius dĩ. scd rex
dauiad filius iesse. quia ergo defecturũ erat illud regnũ
ꝑ quod regnũ acceptũ laudabat᷑ tunc ds̃ a carnalib. hoc
solũ enĩ.ꝓ magno habebant quia liberati erant tẽpo¬
ralit̾ ab his a quib opprimebant᷑ & euaserant hostes ꝑse¬
quentes ꝑ mare rubrũ & ducti erant ꝑ solitudinẽ & in¬
uenerant patriã & regnũ. hinc solũ laudabant am̃
nondũ intelligentes quid in ulis figuris prsiguant e
ꝓmitteret ds̃. deficientib ergo reb ꝓ quib laudabat
dm̃ popłs carnalis cui regnauit illȩ dauid: defecert̃
mini dauid ñ filu dĩ sed filii iessę Periculosũ locũ titu¬

Expanded text:
erseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum erseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, id est, homo quidahomo, tamen nondum Christus, tamen nondum rex noster, Filius Dei, sed rex David, filius Jesse: quia ergo defecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ii, sed filii Jesse. Periculosum locum titu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. si ꝑmanscris in bonitate. Alioquin. id est si ñ per
litate inserent᷑. Cempore igit᷑ ueteris test amenti fr̃s
ꝓmissiones adõ nr̃o popło illi carnali terrenȩ erant &
temporales. Promissũ est regnũ terrenũ. ꝓmissa ẽ terra
illa in qua etiã inducti suntꝰ ab aegipto liberati ꝑ iħm
nauẽ introducti sunt in terrã ꝓmissionis. ubi etiã hierłi
terrena aedificata ẽ ubi regnauit dauid. Accęperunt
terrã liberati ex aegipto transcuntes ꝑ mare rubrũ
finitis amfractib terroribusq solitudinũ: accęperunt
terrã. accęperunt regnũ. Dẽinde post regnũ acceptum
quia terrena accęperant. cȩperunt merito peccatoꝵ su¬
orũ obpugnari. expugnari. captiuari. Ad extremũ euer¬
sa est & ip̃sa ciuitas. Tales crant ills ꝓmissiones ñ ꝑse¬
ueraturȩ ꝑ quas tamen figurarent᷑ future ꝓmissiones ꝑ¬

Expanded text:
tatem, si permanseris in bonitate; alioquin, id est, si non petatem, si permanseris in bonitate; alioquin, id est, si non pelitate, inserentur . 3. Tempore igitur Veteris Testamenti, fratres, promissiones a Deo nostro populo illi carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones p
Abbreviated transcription (Latin):
fructus inuenit᷑. Inuenit᷑ non radicis fructus sed surcu¬
li Hoc ostendens apł̃s ommpotentia sua dm̃ fecisse. ut
oleaster in radicẽ oliuę insereret᷑ & ñ lucas siluestres sed
oluã daret. ad ommpotentiã dĩ reuocans hoc apłs ait.
Si tu ex naturali incisus oleastro & contra naturã in¬
dicis ait. Fracti sunt rami. ut inserar. Bene Propt̃ in¬
credulitatẽ fracti sunt: tu aut̃ fide sta. Holi altũ sã¬
pere. sed time. Quid enĩ est noli altũ sapere: Noli
supbire quia insertus es. sed gime ne frangaris per infide¬
litatẽ sicut illi fracti sunt. Propt̃ infidelitatẽ inquit fra¬
cti sunt : tu aut̃ fide stas. Holi altũ sapere. sed tune
Lã si ds naturalib ramis non peꝑcit. neq tibi parcet.
Et sequit᷑ bonus locus & necessarius & totus audiendus.
Vides ergo inquit bonitatẽ & seueritatẽ dĩ. in eos quiden
qui fracti sunt seueritatẽ. in te aut̃ qui insertus es boni¬

Expanded text:
fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surcufructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es boni