comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos ut ratlant capita: ⁊scient õs qr q̃tlete audier̃ falsa sũt s seq̃ris
up̃e custodiens legẽ. Degentibꝰ aut̃ qͥcredidũt nos mandauimꝰ: u-¬
nec dõ mandante scripta dari putarent᷑: que ꝑmoisen patribꝰ fuerãt
ministrata. Hoc .N. depaulo iactau̾ant. ñ illi qͥ intelligebant qͦ aĩo aui-¬
deis fidelib obseruari. tuc̃ ista deb̾ent: ꝓpt̾ ꝯm̃dandã scilicet aucto¬
ħ depaulo sparserant. qͥ sic ea uolebant obseruari. tãꝗͣ. siñ his me
u̾głio salus crecdentibꝰ ẽẽ ñ poss Ipsũ enĩ senserant uehem̃tissimum
gr̾e p̾dicatorẽ. ⁊ ĩtentioni eoꝵ maxime ad u̾sũ. docentẽ ñ ꝑ illã homi

Expanded text:
e de te audierunt, falsa sunt, sed sequeris et ipse custodiens legem. de gentibus autem, qui crediderunt, nos mandauimus iunec deo mandante conscripta damnari putarentur. quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam scilicet auctohoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nem puerił iactantie qͣsi nr̃o nomini famã uiros illustres accusãdo
q̃ramꝰ. Si aut̃ aliqͥd asꝑũ refellendi necessitate deꝓntũ qͦ tołabile¬
siat. lemore cͥrcũ fundamꝰ eloqͥo. litũ melle gladiũ string̾e iudicem̃.
nͥ forte ille modus ẽ. qͦutrũo hoc uitiũ uł uicii fuspicionẽ caueamus.
sicũ doctore amico suo disputemꝰ ut qͥcqͥd dix̾it necesse sit abꝓbare.
nec q̃rendi saltẽ causa liceat aliqͣntulũ reluctari. Tũ uͦ sin̾ ullo timo¬
re offensioi̾s tãquã incãpo ludit᷑. S mir̃ sinob̃ ñ illudit᷑. Ego enim
fateor caritati tue soł eis scripturar̃ libris q̃ iãcanonice appellant᷑.
didici huc timorem honorẽq defferre: ut nullũ eoꝵ auet̾orẽ scri
bendo errasse aliqͥd firmissime credã. ac si aliqͥd  offendo litt̾is qđui
nõ assecutũ eẽ qͥ dictũ est. ułme minue ĩtellexisse ñ ambigã. Alios aũ

Expanded text:
nem puerilis jactantiae, quasi nostro nomini famam, viros illustres accusando, nem puerilis jactantiae, quasi nostro nomini famam, viros illustres accusando, quaeramus: si autem aliquid asperum, refellendi necessitate, depromptum fuerifiat, leniore circumfundamus eloquio, litum melle gladium stringere iudicemur, nisi forte ille modus est, quo utrumque hoc uitium uel uitii suspicionem caueamus, si cum doctiore amico sic disputemus, ut, quicquid dixerit, necesse sit adprobare nec quaerendi saltem causa liceat aliquantulum reluctari. Tum uero sine ullo timore offensionis tamquam in campo luditur, sed mirum si nobis non inluditur. ego enim fateor caritati tuae solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque defbendo errasse firmissime credam aut si aliquid in eis offendo litteris quod non assecut
Abbreviated transcription (Latin):
collocatã. deu̾itate eiꝰ certꝰ. acsecurꝰ legã: ⁊ ĩea homines ł approbatoᷤ.
uł em̃dandos. ł dãpnatos. u̾acit̾ dicã: potiꝰ quã facta humana
nedũ inqͥb dã laudabił excellentie ꝑsonis aliqđo crecłe timeo re-¬
p̃hendenda: ipsa diuina eloqͥa mͥ sint uͥq suspecta. Manichei płi¬
ia diuinar̃ scripturar̃. qͥbꝰ eoꝵ nefariꝰ error clarissima

Expanded text:
 ac securus legam et in ea homines uel adprobatos uel emendatos uel damnatos ueraciter discam potius, quam, facta humana dum in quibusdam laudabilis excellentiae personis aliquando credere timeo reprehendenda, ipsa diuina eloquia mihi sint ubique suspecta. Manichei plurima diuinarum scripturarum, quibus eorum nefarius error clarissima
Abbreviated transcription (Latin):
eremplaribꝰ nec p̾cedentis ling̾e̾ auctoritate. uñ latini libri int̾¬
p̃tatist̃. ꝓbare aliqdõ potuer̃: notissima om̃ibꝰ u̾itate suꝑati ꝯ-¬
fusiq dicendũt. Ita ne ñ intelligit scã prudentia tuꝰ aquanta
q ipse paulus fec̾at: arguisse. Nõ nẽ quero qͥdfec̾it: qͥd seripserit qͣro
hoc adquestionẽ quã suscepi maxime ꝑtinet: ut u̾itas diuinarũ
seripturar̃ adnrã fidem hedificandã memorie ꝯm̃data. ñ aqͥb̾¬
libet s ab ipsis apłis. ac ꝑ hoc ĩ canonicũ auetoritatis culm̃ recepta:

Expanded text:
exemplaribus nec praecedentis linguae auctoritate, unde Latini libri interpretati sunt, probare aliquando potuerunt, notissima omnibus ueritate superati confusique discedunt. itane non intellegit sancta prudentia tua, quanta quod ipse Paulus fecerat, arguisse\'. non nunc quaero, quid fecerit; quid scripserit, quaero. hoc ad quaestionem, quam suscepi, maxime pertinet, ut ueritas diuinarum scripturarum ad nostram fidem aedificandam memoriae commendata non a quibuslibet, sed ab ipsis apostolis ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aliua existimo. Prorsus inquã ñte arbitror sic legi tuos libros uelle
dubitare nefariũẽ. Absit ħ apia humilitate. iu̾aei detemet ipso
cogitaciõe. qͣnisi eẽs p̾ditꝰ. ñutiq dic̾es. uttuã m̾em̾ complexꝰ tuos. ⁊ col¬
uite hac moꝵ tuoꝵ ñsimulate. ñfallacit̾ dixisse credo: qͣnto magis
equũ ẽ. me credẽ apłm paulũ ñaliud sensisse ꝙͣ. seripsit. uͥ ait depe¬
tro ⁊ barnaba. cũ uidem qr ñrecte gradiunt᷑ adu̾itatẽ eu̾głii: dixi
petro corã om̃ibꝰ. Situ cũ uidussis gentilit̾ iñ uidaice uiuis. qͦmͦ gl¬
bat apłs filios suos qͦs it̾ũ parturiebat. donec ĩcis xp̃s idẽ iu̾tas for¬

Expanded text:
aliud existimo; prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros uelle dubitare nefarium est. absit hoc a pia humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi esses praeditus, non utique diceres: utinam mereremur complexus tuos et conuitae ac morum tuorum non simulate, non fallaciter dixisse credo, quanto magis aequum est me credere apostolum Paulum non aliud sensisse, quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: Cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: Si tu, cum bat apostolus filios suos, quos iterum parturiebat, donec in eis Christus
Abbreviated transcription (Latin):
scõ illiꝰ sangͥne ꝯsecrata miret᷑. Iã si adleuã achaie siuũ paulu¬
lũ deuerus ĩtrau̾is sciat corintus. sciant athene. ñ sapientio¬
rem ĩ achademia platonẽ: nec socratẽ ĩcarcere fortiorem. ł elicẽ
qͥdem greciã que meruit audire apłm p̾dicantẽ: s neqͣꝗͣ axͦ¬

Expanded text:
sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paulusancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem, sed nequa
Abbreviated transcription (Latin):
emart Ino aũ expectare ñdebes: ut ulla sit meta refe¬
rendi. Latinꝰ ille diffundit̾: ꝙͣ ut ullo ualeat sermone ꝯcludi.
Ista ĩt̾im de illo uiro portab orienti. S dũ recurris diu̾sas re
giones. loca portꝰ ĩsulas. urbesq p̃t̾ legis: martini nom̃ ⁊ głam.
sparga ꝑ ppͦłos. In pͥmis mem̃to
nõ p̃t̾ire cãpaniã.
qr si maxime cursus ĩ deuio sit.
ñ tñ tͥ tanti sint
uł magnar̃ morar̃ ulla dispendia.
quin illic ad eas illus¬
om̃ia referes. illi cuncta recitab̾: ut mox ꝑ illũ sacras uiri lau¬
des roma cognoscat. sic̃ pͥmũ illũ nr̃m libellũ ñꝑitaliã tantũ.
s ꝑtotũ etiã diffudit illiricũ. Ille martini ñ inuidus głarũ.
felice ꝯpon̾e. Inde siforte ad affricã trans fretab̾: referes audita
cartagini. Licet iãpͥdẽ ut ip̃e dixisti iur̃ nou̾it: tñ nc̃ p̃cipue
de eo plura cognoscat. ne solũ ibi cipͥanũ mr̃em suũ quã uis

Expanded text:
Martino autem exspectare non debes, ut ulla. sit meta referenti: latius ille diffunditur, quam ut ullo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlusomnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini non inuidus gloriarFelice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
adte epła illa potuit ꝑuenire ꝗͣ nuꝑ ad aureliũ diccconẽ scriꝑse¬
ramꝰ  Ego enim tolose posit᷑ tutreu̾is ꝯstituta. ⁊tã longe apatria
filio ĩqͥetante diuulsa quatandẽ familiarẽ illã epłam occasiõe
furataes.: Nanq accepi litt̾as tuas: qͥb̾ scrib̾ ĩeadem epła qͣde obi¬
tu domni martind fec̾im m̃tionẽ. ipsũ bĩ iuritransitũ expon̾e
debuissem. Quasi uͦ ego illã epłam aut legendã. alii p̃t̾ ꝗͣ ip̃i ad
quẽ missa uidet̾ edidi: aut ego tanto sim oꝑi destinat᷑. ut oĩa q̃
demartino cognaci oportet me podissimũ seribente notescant.
Itaq siqͣ de obitu scĩ ep̃i audire desidãs. Abilł potĩ qͥĩt̾ fuere cog¬
nosce. Ego tͥ statu nicħ scrib̾e. neuͥq me publices. Tam̃ sidas fidẽ
nulli de ẽẽ lecturã: paucis tue satis faciã uoluntaa uoluntati. Itaq¬

Expanded text:
ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem eptu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaq
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ grauissimis quartanȩ febribꝰ ureret᷑. epła martini quȩ casu
ad eũ delata tͣc fuerat. pectori puellȩ ĩ ipso accessu ardoris inse¬¬
ruit. statĩq fugata febris ẽ. Quȩ res apd̃ arborũ ĩ tantũ ualuit:
ut statĩ puellã dõ uouoret. ⁊ ꝑpetuȩ uirginitati dicaret. Pro¬
fectꝰq ad martinũ puellã ei p̾sens uirtutũ eiꝰ testimoniũ. quȩ
ꝑabsentẽ licet curata eẽt. obtulit. Neq ab alio eã ꝗͣ amartino
habitu iurginitatis ĩposito passus est consecrari.

Expanded text:
ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est consecrari.
Abbreviated transcription (Latin):
sedecĩ demones fuisse. qͥ rumorẽ hunc ꝓppłm dissemissent: uit hoc
saltĩ metu ex illo martinꝰ opido fugaret᷑. Parbaros nicħ minꝰ
ꝗͣ irruptionẽ cogitare. Ita cũ hȩc ĩmundꝰ sp̃s media ĩ eccłia fate¬
ret᷑ inetu ⁊ turbatione p̾senti cuntas liberata ẽ. A uiuii¬
pud parisiꝰ uͦ dũ portã ciuitatis illiꝰ magnis secũ turbis eun-¬
tibꝰ introiret: leprosũ miserabili facie horrentibꝰ cunctis
osculatꝰ ÷ atq benedix̃. Statĩq oĩ malo emundatꝰ: postero die
ad eccłiã ueniens nitenti cute gr̃as ꝓsanitate quã receꝑat
agebat. S nec hoc p̃t̾cundũ ẽ: qͥ fimbrie uestim̃to ełꝰ cilicioq
detracte crebas suꝑ infirmantibꝰ egere uirtutes. Nã cũ aut¬
digitis alligatȩ aut collo inditȩ s̃: ꝑ sepe ab egͦtãtibꝰ morbos offuga¬
uerunt.
Arbori aũ uir p̃fectoriꝰ scĩ aomodũ ⁊ fidelis ingenii cũ filia

Expanded text:
se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque denditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia
Abbreviated transcription (Latin):
er idẽ tẽpꝰ ĩ eodẽ opido ingressꝰ patͥsfamilias cuiꝰdã domũ. inli-¬
mine ipso restitit: dicens horribile ĩ atrio domꝰ demoniũ se
uide. Cui cũ ut disced̾et imꝑaret. quendã efamilia qͥ ĩint̾iore
parte ediũ morabat᷑ arripuit. Seuire dentibꝰ misercepit: ⁊ ob¬
uos qͦsq lamare. Cõmota domꝰ familia turbata: ppłs infugã
uersꝰ. Martinꝰ se furenti obiec. ac pͥmũ stare ei imꝑat. S cum
dentibꝰ frem̃et. hiantiq ore morsũ minitaret᷑ digitos ei martinꝰ
candens ferrũ faucibꝰ accepisset. longe reductis dentibꝰ digitos
bĩ uiri uitabat atting̾e. Et cũ fug̃e de obsesso corꝑe. penis ⁊⁊ cru¬
ciatibꝰ cog̾ct᷑. nectñ exire ei ꝑ osliceret: feda relinq̃ns uestigia
fluxu uentris egestꝰ ẽ.xyiii
nt̃ ea cũ de metu atq ĩpetu
barbaroꝵ subita cnutatẽ fama turbasset : demoniacũ adse ex.¬
hiberi iubet. Imꝑat ut an uerꝰ ee̾t. hic nunciᷤ fat̾et᷑. Tc̃ cõfessꝰ ẽ.

Expanded text:
er idem tempus in eodem oppido ingressus patrisfamilias cujusdam domum, in limine ipso restitit, dicens: horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati viri vitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur, nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens vestigia fluxu ventris egestus est. XVIII. Interea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fr̃s illi. anachoreta: quẽ desid̾abãt uisitato: cũ ad modũ frue¬
tuosa laboris sui mcede redier̃: qͥ ĩtestimoniũ tante uͥtutis ad mis
turꝰ sũ. Leenã pꝰdies qͥnq ad auctorẽ tanti beneficiĩ reu̾tisse: eidẽq
ĩusitate fere pellẽ ꝓmun̾e detulisse. Qua pler̃q sc̃s ille qͣsi amic-¬
tulo cͥcũ tectꝰ. ñ dedignat᷑ ẽ. munꝰ ꝑbestiã sum̾e: cuiꝰ aliũ potiꝰ in¬

Expanded text:
ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum frucita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admissiturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cuius alium poti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcerta ꝗ̃ pet̾et: anachorete pͤdibꝰ ad uoluit᷑: icũ fletu qͦdã ac lam̃ta¬
tione ꝓeũbens: ĩdicabat gem̃tis parit̾ ⁊ rogantis affectũ. M ouit
õs : ⁊ preipue illũ qͥse ĩtellex̾at expetitũ. Precedentẽ secunt᷑. Nã pre¬
iens ⁊ sub ĩ de restans. sub ĩde respectans: facile pot̾at ĩtelligi. id
eã uelle ut qͦ illa ducebat anachoreta seq̃ret᷑. Quid multa : ad spe¬
lũcã bestie ꝑuenit᷑: uͥ illa adultos iã qͥnq catulos male feta nutri¬
ebat. Qui ut clausis lumunubꝰ ex aluo matris exierãt: cecitate ꝑpe¬
tua tenebant̾. Quos singłos derupe ꝓlatos: an anachorete pedes
mat̾ exposuit. Tũ demũ sc̃s aĩadu̾tit: qͥdbestia postularet. Inuoca¬
toq dĩ nomine. cõtrectauit manu lumina clausa catuloꝵ: ac sta¬
tim cecitate depulsa. aꝑtis ocłis bestiar̃. dui negata lur patuit.

Expanded text:
incerta quem peteret, anachoretae pedibus advolvitur, et cum fletu quodam et lamentaincerta quem peteret, anachoretae pedibus advolvitur, et cum fletu quodam et lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. Movit omnes, et praecipue illum qui se intellexerat expetitum. Praecedentem sequuntur: nam praeiens, et subinde restitans subindeque respectans, facile poterat intelligi, id eam velle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. Quid multis? ad speluncam bestiae pervenitur, ubi illa adultos jam quinque catulos male feta nutriebat: qui ut clausis luminibtua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. tum demum sanctus aduertit quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tuã fere sentiũt. homuies ñ uerent᷑.
ECyi aũ ħ ĩcredibile forte iudeat᷑. maiora memoraborfides
enĩ adẽ: me nicħ fing̾e. Neq ĩcertis auẽtoribꝰ uulgata nar
ħemo sine ulł tab̃nacłis: qͦs anachoretaᷤᷤ uocãt. Uiuũt herbarũ ra-¬
dicib nullo unꝗͣ certo loco ꝯsistũt: ne ab hominibꝰ freq̃ntent᷑. Quos
nox coegerit: sedes habent. Ad quendã gͥ hoc ritu atq hac lege
uiuentẽ: duo exntria monachi: licet longa ⁊diu̾sa regione. tñ
qr olim ip̃is ĩmonast̾ ꝯu̾satione carꝰ ⁊ familiaris fuisset: auditis
eiꝰ uͥtutibꝰ detender̃. Quẽ diu multũq q̃sitũ. tandẽ m̃se septimo
reꝑer̃. inextremo illo deserto qdͥ ẽ. menphis ꝯtiguũ demorantem:
uitaret occursus: tñ agnitos ñrefugit: seq carissimis ꝑtriduũ
ñ negauit. Quarto die aliqͣntulũ ꝓgressus. eũꝑsequeretur ab eũtes:
leenã magnitudinis ad se uenire ꝯspiciũt. Bestia licet tribꝰ reꝑtis. ñ¬

Expanded text:
tatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narreremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullonox coegerit, sedes habent. Ad quemdam igitur hoc ritu atque hac lege viventem duo ex Nitria monachi, licet longe diversa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conversatione charus et familiaris fuisset, auditis ejus virtutibus tetenderunt: quem diu multumque quaesitum, tandem mense septimo repererunt in extremo illo deserto quod est Blembis contiguum, demorantem: nium hominum vitaret occursus, tamen agnitos non refugit, seque charissimis per triduum non negavit. Quarto die aliquantulum progressus, cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se venire conspiciunt. Bestia, licet tribus repertis, n
Abbreviated transcription (Latin):
referente cognouimꝰ. Cet̾ũ ⁊ sidialogi spetiẽ. qͦ adleuiandum fastidiũ
lectio uariaret᷑ assũpsimꝰ nos pie ꝑstruere ꝓfitem̃ historie u̾itatem.
cx me extrisecꝰ ĩserere. ñ nulloꝵ incredulitas. ñsine meo dolore ꝯpu¬
lerit. S releat adnr̃m sermo ꝯses sũ: inqͦ cũme tã studiose audiri
uideã fatebor necesse ẽ. aprũ fecisse ꝯstant̾ qͥ repulit ĩfideles. eos tãtũ
iudicatis audire debe qͥ credẽnt:.

Expanded text:
referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium lectio uariaretur, adsumpsimus, nos pie praestruere profitemur historiae ueritatem. haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas non sine meo dolore conpulit. sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui crederent.
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾ũ nolo miremini me hodie fac̾e qd hest̾no ñfeci: ut ad singłas qͣsq
uͥtutes nomina testiũ ꝑsonaq sub nectã: adqͣs siqͥs fuerit incredulus.
huc ĩcorpore st̃ recurrat. Exrigit adĩfidelitas płimoꝵ: qͥ ĩaliqͥb̾
quȩ hest̾no memoratast̃. nutare dicunit᷑. Accipiat gͦ testes ad huc in¬
columes atq uiuentes: qͥb̾ qr defide nr̃a dubitant. magis credant.
S si adeo ĩsideles st̃ ꝓfiteor qr nec illis s̃ credituri. Miror aũ quẽꝗͣ qͥuł
tenuem sensũ religioĩs habeat. tantũ piacłi uelle comit̾e ut putet
quẽquã demartino posse m̃tiri. Facessat aqͦꝗͣ qͥ sub dõ uiuit. ista sus¬
pieio. Neq eñ martuiꝰ ħindiget ut m̃daciis asserat᷑. S tñ toeiꝰ ser-¬
monis fidem. apdte xp̃e deꝓmimꝰ: nos nec alia dixisse. nec alia dictu-¬
ros: quãq aut ip̃i uidimꝰ. autq manifestis auctorib̾ uł prer̃q ip̃o

Expanded text:
ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. facessat a quoquam, qui sub Deo uiuit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis adseratur. sed totius sermonis fidem, Christe, apud te deponimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi uidimus aut quae manifestis auctoribus uel plerumque ipso
Abbreviated transcription (Latin):
foribꝰ exsuo met ĩ ienio ꝯiectantes. neminẽ nocte posse iugilare.
nedũ illi credẽnt ĩ illo noctis horrore iac̾e añ aliena limira sacͥdo¬
tẽ. Ioq auiciano facile ꝑsuasũ: rursũ soluit᷑ ĩ soporem. S mox in
maiore ꝯcussus. exclamat martinũ stare ꝓforib: sibi edõ nullã
qͥ etẽ animi corꝑisq ꝑmitti. Tardantibꝰ seruis: ipse adliuna ex¬
teriora ꝓ greditur ibi martinũ ut senserat de p̃hendit. Eeulsus
miser tante manifestatione uͥtutis: qͥd ĩqͥt mͥ ħ dñe fecisti. Hich
neme obĩ iuriã tuã celestis ira ꝯsumat. Satis solium huc usq pe-¬
nar̃. Crede qr ñleuit̾ apd me actũuẽ: ut ipse ꝓcedem. Post disces¬
sũ aũ seĩ. aduocat officiales suos: iubet õs custodias relaxari. Et
mox ip̾e ꝓficiscit᷑. Ita fugato auiciano: letataẽ. ciuitas ⁊ lib̃ata.
diune maiestatis audiuit: qͥs hoc abipso auiciano relatũ ẽẽ iurabat.

Expanded text:
foribus, ex suomet ingenio conjectantes neminem nocte posse vigilare, foribus, ex suomet ingenio conjectantes neminem nocte posse vigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore jacere ante aliena limina sacerdotem: idque Avitiano facile persuasum. Rursum solvitur in soporem; sed mox vi majore concussus exclamat, Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. Tardantibus servis, ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum, ut senserat, deprehendit. Perculsus miser tantae manifestatione virtutis, quid, inquit, mihi hoc, soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitiano laetata est ciuitas et liberata. diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat.
Abbreviated transcription (Latin):
eruentã feritatẽ. hic rabido sp̃u ĩgressus turonũ ciuitatẽ. seq̃n¬
tibꝰ eũ miserabili facie ordinib cathenatis: diu̾sa ꝑdendis parari
iubet gen̾a penar̃: disponens. post̾o die attonita ciuitate ad opus
tãtriste ꝓcedẽ. Qđ uͥ martino ꝯꝑtũ ẽ. solꝰ paulo añ mediã notem
adp̃torium bestie illud tendit᷑. S cũ ꝓfunde noctis silencio qͥescen¬
tibꝰ cuc̃tis. nullus foribꝰ obse ratis pat̾et ĩ gressus: an limina cru¬
enta ꝓst̾nit᷑. Int̾ea auicianꝰ gͣui sompno sepultus: angło tirgente
ꝑcellitur. Seruus ĩqͥd dĩ ad tua limina iacet. ⁊ tuqͥesciss. Qua ille uoce
martiuniũ ẽẽ ꝓforib̾. Irent ꝓtitiꝰ. claustra reserarent: ne dĩ serius pa¬
tec̃ ĩ iuriã. S illi ut ẽ. oi̾ũ natura seruoꝵ. iux pͥma limmina egres¬
si: irridentes dñm suũ. qͥ sõpno fuiss illusus: negant quemꝗͣ eẽ ꝓ

Expanded text:
cruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequencruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diuersa perdendis parari iubet genera poenarum, disponit postero die adtonita ciuitate ad opus triste procedere. quod ubi Martino conpertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit sed cum profundae noctis silentio quiescentibus cunctis nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce Martinum esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei servus pateretur injuriam; sed illi, ut est omnium natura servorum, vix prima limina egressi, irridentes dominum suum, quod somno fuisset illusus, negant quemquam esse
Abbreviated transcription (Latin):
qđ martinꝰ benedix̾at. ĩfenestra paulũ ediciore deposuit. Puer
familiaris incautior. linteũ suꝑ positũ. ampullulã ibi ẽẽ igna¬
rus attrarit. Uas suꝑ ꝯstratũ marmore pauim̃tũ decidit.
sũctis metu ext̾ritis. ne benedictio deꝑisset: ampullula
ꝑĩde ĩ coluinis ẽ. reꝑta acsi suꝑ plumas mollissima decidiss
Que resñpotiꝰ ad causã. quã ad martini ẽ. referenda uͥtutẽ:
cuiꝰ bedictio ꝑire ñ potuit.
suppͥmetur: Cui qͥdem tp̃ri. hic etiã sat̾ninꝰ int̾ fuit. Canis
nob̾ ĩportunior oblatrabat. In nomine ĩquit martuu. iubeo te ob¬
mutescere. Canis hesit latratꝰ inguture: lingã ut abscisã putares
ommutuit. Ita par̃ ẽ ipsũ martinũ fecisse uͥtutes. Credite mͥ qr ⁊̃¬
ĩnomine eiꝰ multa fecer̃. u. but¬
UIcIAN qͦndã comitis nou̾atis barbarã nimis. uiltra om̃s

Expanded text:
quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. canis nobis inportunior oblatrabat. in nomine, inquit, Martini iubeo te obmutescere. canis — haesit latratus in gutture: linguam abscisam putares - obmutuit. ita parum est ipsum Martinum fecisse uirtutes: credite mihi, nomine eius multa fecerunt. Auitiani quondam comitis noueratis barbaram nimis et ultra omnia
Abbreviated transcription (Latin):
iez an comitis uxorem misisse martino oleũ qd ad diu̾sas
morboꝵ causas necessariũ sic̃ ẽ. ꝯsuetudo benediceret. Am¬
pullã uitreã istiꝰ modi fuisse : ut rotunda ĩuentrẽ cresceret ore
ꝓducto. Soris ertantis ꝯcauũ ñrepletũ: qr id moris sit uascła
ꝯͣplere : ut pars utbonibꝰ obstruendis lib̾a relinquatur. Testabat᷑
prb̃r. uidisse se oleũ sub martini bedictiõe creuisse qͥ ad exun¬
dante copia suꝑne deflueret: eandemq dũ ad matrẽ familias
uascłm referretur seruasse uͥtutẽ. llã int̾ manꝰ pueri portantiꝰ
ita semꝑ exundasse oleũ: ut om̃e illiꝰ uestiñtũ copia suꝑ fusi
licoris oꝑiret. Matronã itaq usq adsũmũ labrũ plenũ uascłm
recepisse: ut prbͣr hodieq fateat᷑. obdendi pessuli qͦ clausi
diligenciꝰ seruanda ꝯfueuer̃ in uiro illo spatiũ ñ fuisse. Mir̃
ullud. d huic me aũ ĩtuebat᷑. memini ꝯtigisse. uas uitreũ cũ oleo

Expanded text:
iani comitis uxo- rem misisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo,
Abbreviated transcription (Latin):
yconciys exuicariis uir fidelis cũ familiã illiꝰ lues ex-¬
trema ueraret. ⁊ ĩ audite calamitatis exẽplo. ꝑtotã domũ
corpora egͣ ꝓcũbent: martimm ꝑlitt̾as implorauit au¬
xilium: Quo tp̃r uir beat᷑ rem eẽ. ꝑm̃sus difficilem impetratu.
nã sp̃ũ sentiebat domũ illã diuino mun̾e u̾b̾ari: tñ ñpͥus des-¬
titit septẽ totaͦs dies. totidẽq noctes. orando ⁊ ieiunando ꝯtinu-¬
ans ꝗͣ io qd exorandũ receꝑat impetraret. Mox ad eũ licõciꝰ di
beatus nec respuit nec recepit: s pͥusquã pondus illud monast̾is
lim̃ atting̾et redim̃dis hic captiuis ꝯtinuo deputaũ. Ecũ ei sug
ẽẽ uictũ multis de ẽẽ uestitũ: nos inqͥd eccłia ⁊ pascat. ⁊uestiãt.
dũ mͦ nichil nr̃is usibꝰ quesisse uideam̃:¬

Expanded text:
ycontius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius dibeatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei sesse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩexẽplũ scĩs suis edidit emulator. xp̃m ĩse mõstrabat oꝑan-¬
tem. qui sẽm suũ usq qͣ głificans diu̾sar̃ munera gr̃arũ¬

Expanded text:
in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat operanin exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans diuersarum munera gra
Abbreviated transcription (Latin):
isceor pasche diebꝰ ecdẽ ꝯsuet᷑: paulo añ horã refectionis in¬
terrogat. an hab̾etur in ꝓnitu. Tũ cato diachonꝰ. ad quem mo¬
nast̾ii administratio ꝑtinebat. doctꝰ ipse piscari: negat ꝑtotum
diem sibi ullã cessisse capturã. s neq alios piscatores qͥ uendẽ so¬
lebant. qͥcꝗͣ ag̾e qͥuisse. Uade ĩqͥt mitte linum tuũ: captura ꝓ¬
ueniet. Cõtigua flumini ut sulpiciꝰ iste descripsit: habebamꝰ
habitacła. Processimꝰ cũcti ut pote feriatis dieb̃ uidẽ piscantẽ:
om̃iũ pebͣ ĩtentis ñ incassũ futura tẽptamina qͥb piscis mar-¬
tino auctore. martins usib̃ q̃reret᷑. Ad pͥmũ iactũ ĩreti ꝑmodico.
immanẽ esocẽ diaconꝰ extrait: ⁊ ad monast̾iũ letꝰ accurens.
nimir̃ ut dixit poeta nescio qͥs. utit̾ enĩ u̾su scolastico. qr¬
enĩ int̾ scolasticos fabulam̃. captiuũq suẽ mirantibꝰ intu-¬
lit argis. Uere. xͥ iste discipłs. gestar̃ asaluatore uͥtutũ qͣs

Expanded text:
iscem Paschae diebus edere consuetus paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. tum Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore uirtutum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
motoq igni. mediis flãmis martinũ auferunt: cũ iã con-¬
sumptus eẽ. penitus tã diurno incendio putaret᷑. Cetr¬
rũ ut u̾bis meis dñs ẽ. testis. mͥ ipse referebat. ⁊ñ sine ge¬
mitu fatebat᷑. in hoc se diaboli arte deceptũ : ut excussus
a sompno consiliũ ñ haberet. quo ꝑfidẽ ⁊ orationẽ piculo
repugnaret. Deniq tandiu circa se ignẽ seuisse: quandui
erumꝑe ostiũ turbatus mente temptauerit. Ubi uͦ au-¬
x iliũ crucis ⁊ orationis arma repetisset. medias cessisse
flaminas: seq tum sensisse rorantes. quas male ante esset
expertꝰ urentes. Unde intelligat quisquis hec legerit. temp¬

Expanded text:
motoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penmotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temp
Abbreviated transcription (Latin):
strati male blandientis horrescit. Qiuppe qͥ nuda humo
uno tm̃ cilicio suꝑiecto: cubare cõsueuerat. Itaq quasi
accepta ꝑ motꝰ iniuria: stram̃tũ omne ꝓiecit. Casu suꝑ
fornaculã partẽ paleȩ illiꝰ quã remouerat aggessit. Ipse
ut erat moris. nuda humo lassitudine itineris urgente
requieuit. Ad mediã fere noctẽ : ꝑ in t̾ruptũ ut supͣdiximꝰ
parum̃tũ ignis estuans. arescentes paleas apprehendit.
Martinus sompno excit᷑us re ĩ opinata. ancipiti periculo.
⁊ maxime ut riferebat diabolo insidiante atq urgente
preuentꝰ: tardius quam debuit ad orationis cõfugit auxi-¬
liũ. Nã erumpere foras cupiens. cũ pessulo quẽ ostio obdi-¬
derat diu multũq luctatus: grauissime circa se sensit in-¬
incubuit. Tũ uͦ diuinitꝰ igne submoto: innoxio sibi orbe flam¬
colluctate incendii sono. obseratas effringunt fores: de-¬

Expanded text:
strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incincubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flamconluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, de
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis ⁊ igłe: siqͥdem ꝑ iculosissimo casu tẽptatꝰ euicerit.
Ceterũ omissũ a me in libello illo quẽ de uita illiꝰ scripsi
nemo miret᷑: cũ ibidẽ sim ꝓfessꝰ me ñ oĩa illiꝰ fac
cõplexũ: qr si ꝑscqͥ unuiersa uoluissem. ĩm̃sũ uolumen
legentibꝰ edidissem. Neq s̃ tã parua quȩ gessit: ut om̃ia po¬
tuerint cõprehendi. S tñ hoc deqͦ questio incidit latere nõ
patiar: ⁊ rt̃ onẽ ut gesta ẽ. referã: ne forte cõsulto hoc qͥ
aduituꝑationẽ beati uiri pot̾at opponi p̃tmisisse iudeamur.
ũ ao diocesim quandã ꝓsollẽpni cõsuetudine sicut ep̃is
hieme uenisset. mansionẽ ei in secretario ȩccłiȩ cleri  para¬
uer̃ multũq ignẽ scabroiã ꝑ tenui pauum̃to subdide¬
runt: lectũq ei plurimo stramine extruxerunt. Deui
cũ se martinus cubitũ collocasset. insuetã molliciem

Expanded text:
dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis tinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uid̾ent ncħ mali cõting̾e ei: cõuertentes se dicebant eũ
diã tuã coargiiere ipse debueras. ut si tͥ scandalũ mouerat.
qd̾ martuiꝰ flãma ignis uidebat᷑ attactꝰ: hũc rursũ attac¬
tũ ad merita illiꝰ ⁊ uirtutẽ referres. q circũ septꝰ ignibꝰ non
ꝑisset. Agnosce enĩ miser agnosce qͥ nescis: om̃s fere scõs magis
insignes ꝑicłoꝵ suoꝵ fuisse uirtutibꝰ. Uideo qͥdem petrum
fide potentẽ. rerũ obstante natura. mare pedibꝰ suꝑ gressũ.
plus fuerit uixisse in ꝓfundo. an supͣ maris ꝓfunda transisse.
enĩ absq diumo cõsilio. istimodi exemplũ beatꝰ eugłista sacris
litt̃is ꝓtulisset. nͥ ut ex his humana mens erudiret᷑. naufra
cipuã semp ustoꝵ fuisse uirtutẽ. dũ ꝑ om̃ia tẽptam̃ta paci¬
entes. semꝑ inuicti tanto fortiꝰ uincerent: qͣnto grauiꝰ ꝑtu-¬
lissent. Uñ hoc qd ad iuartini infirmitatẽ uocat᷑. plenũ est

Expanded text:
cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertcum uiderent nihil mali contingere ei, conuertdiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragcipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est
Abbreviated transcription (Latin):
esterna die cũ ad me pleriq monachi uenissent: int̾
fabulas uiges longũq sermonẽ. m̃cio incidit libelli
mei quẽ de uita beati uiri martini edidi. studioseq
eũ amultis libentissime legi audiebam. Int̾ea indicatur
mͥ dixisse quendã malo spu suscitatũ. cur martinus qͥ
mortuos suscitasset. flãmas domibꝰ depulisset. ipse nuꝑ
adustus incendio ꝑiculose finsset obnoxius passioni.
Oistũ quiqͥs ẽ. miserũ. Iudeoꝵ in u̾bis eiꝰ ꝑfidiã ⁊ dicta cog¬
noscimꝰ: qͥ incruce positũ dnm his u̾bis increpabant. Alios
saluos fec̃ : se ipsũ salim̃ facere ñ potest. Uerũ plane iste qui-¬
cũq ẽ.si illis tẽporibꝰ natꝰ eẽt. ⁊ in dñm hac uoce uti potuis¬
lo gentiles cũ uiꝑa momordisset: sensisse referunt᷑. Hic h̾o
debet homicida ẽẽ : quẽ salu factũ de mari. fata uinere
ñ sinunt. At ille excissa iuiꝑa ĩ igne : nicħ mali paciebatur.
Illi aũ subito casurũ: ⁊ropente eũ moriturũ putabant. S

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, illis temporibus natus esset, ut in Dominum hac uoce potuislo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ĩea sine ulla sollicitudine reqͥesco. nec ĩ hac mea securitate
crastinũ. illud humane fragilitatis ĩcertũ: deqͦ suꝑiꝰ gemui om¬
niuo formido. Cũ enĩ hominẽ xͥana caritate flãgrantẽ. eũq mͥ¬

Expanded text:
et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius ingemui, omnino formido. Cum enim hominem Christiana caritate flagrantem, eaq
Abbreviated transcription (Latin):
tũẽ. Siqͥs inu̾bo ñoffendit: hic ꝑfectꝰẽ. uir. S plane ĩdĩ mi¬
scdia puto me posse facile abste pet̾e ueniã siqͥd offendi. qͥ mͥ
aꝑtre debes. ut cũte audiero: lucreris frẽm tuũ. Neq enĩ qr
hoc ꝓpt̾ longinqͥtatẽ t̾rar̃: nõ potes fac̾e int̾ me ite. ꝓpt̾ea d̾e¬
bes sinie errare me. Prorsus qd̃ ad ipsas res qͣs nosse uolumꝰ ati-¬
quãtũ dat dñs. sine tua ĩuidia conabor asserere. Qd̃ aut̃ ꝑtinet¬
ad offensionẽ tuã. cũte ĩ dignatũ sensero: nicħ aliud ꝙͣ. ueniã
dep̾cabor. Nlec o̾ino arbitror te succenseri potuisse. nͥ ad hoc dic̾em
qd̾ ñ debui. aut ñsic dic̾em ut debui: qr nec miror minꝰ nos scire¬
inuicẽ ꝙͣ scim̾. ac ꝯiuntissimis ⁊ familiarissimis nr̃is. ĩquoꝵ ego
caritatẽ fateor facile me totũ ꝓitio: p̾sertĩ fatigatũ scandał scli

Expanded text:
tum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Sed plane in Dei mitum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Sed plane in Dei misericordia puto me posse facile abs te petere veniam, si quid offendi quod mihi aperire debes; ut cum te audiero, lucreris fratrem tuum . Neque enim quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res, quas nosse volumus, attiquaad offensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. 10. Nec omnino arbitror te succensere potuisse, nisi aut hoc dicerem quod non debui, aut non sic dicerem ut debui; quia nec miror mininuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
niq amicꝰ ñ formidet᷑. qͣsi futurꝰ ũmicꝰ. sipotuit int̾ ieronimũ ⁊ ru¬
finũ ħqd plangimꝰ exoriri : Omisera ⁊ mmiseranda ꝯditio. oinfida

Expanded text:
nique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Runique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exori
Abbreviated transcription (Latin):
ni desidis suspirio. uł lego. uł recolo. Utinã iniqͥs m̾em̃ cõplexus
tuos ⁊ collatione mutua ł doc̾emꝰ aliqͣ uł disc̾e̾mꝰ. Ego autẽ dico.
uturã saltẽ t̾rar̃ ꝓpĩqͥs locis habitaremꝰ. ut sim̃possent misceri nr̃a
colloqͥa: litt̾e possent eẽ. crebriores. Nuc̃ uͦ tanto locoꝵ ĩt̾ ualo ab-¬
sumꝰ asensibꝰ nr̃is ud de illis u̾b̃ apłi ad galatas uiuenẽ me adscĩtatẽ
adte exẽplaria epłe mee ꝑuen̾int. nescio qͣ occasione ꝓueniente:
quã ip̃a epła me curante. homo enĩ eã tuc̃ acceꝑat. nec adte ꝑtu-¬
uenire potuer̃.apparent
litt̾e: ut nichil stuclioꝵ me¬
oꝵ mallẽ sipossem quã inhe-¬
rere lat̾i tuo. Qd̃ ego qe ñ possũ

Expanded text:
ni desiderii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, mereremur complexus ni desiderii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Ego autem dico: uis terrarum locis habitaremus; ut si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores. Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me adae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante; homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertuuenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩalio em̃datꝰ inueniar. Qd gͦ fortasse dura s certe salubͣia u̾ba
tua tãꝙͣ. cestus entellis ꝑtimescã: sedebat᷑ ille ñ curabat᷑. ⁊ idõ
uincebat᷑: ñ sanabat᷑. Ego aũ simedicinalẽ correctionẽ tuã ac-¬
ceꝑo: ñdelebo: Siuͦ ĩsirmitas uelud humana. Imea etiã cũ
ueracit̾ arguor. ñ pot̾ nͥ aliqͣntulũ ꝯtristari meliꝰ tumor capitis
dolet dũ curat᷑. quã dũ ei parcit᷑. ñ sanat᷑. ħẽ. enĩ qd̃ acute iui-¬
dit qͥdix̃. utiliores eẽ pler̃q inimicos uirgantes: quã amicos ob-¬
urgare metuentes. Illi enĩ dũrixant᷑. dicũt aliq̃ñ uera q̃corri-¬
gamiꝰ: isti aut̃ minorẽ quã oportet ex hibens iustitiȩ lib̾tatẽ. dũ
amiticie timent erasꝑare dulcedinẽ. Qua ꝓpt̾ ⁊ sibos ut t̾ iudĩs
lassus senectute forte corꝑis ñuigore animi. tam̃ inaera dñica
fructuoso labore desudans ecce sũ: siqͥd ꝑperã dixi. fortiꝰ fige pe-¬

Expanded text:
iar. 4. « Quid ergo? fortasse dura, sed certe salubria verba tua tanquam caestus Entelli pertimescam. Caedebatur ille, non curabatur, et ideo vincebatur, non sanabatur. Ego autem si medicinalem correon dolebo; si uero infirmitas uelut humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, dum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerurgare metuentes. Illi enim dum rixantur, dicunt aliquando vera quae corrigamus; isti autem minorem quam oportet, exhibent justitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. Quapropter etsi bos, ut tibi videris, lassus senectute forte corporis, non vigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans; ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pe
Abbreviated transcription (Latin):
dẽs eẽ litt̾as meas q̃neẽnt mee. qͣnto iustiꝰ expostularẽ me ipsũ
etiã tali tuo rescripto ledi potuisse. Restat gͥ ut lede me rescri-¬
bendo dispon̾es. sicerto docum̃to meas ẽẽ illas litt̾as nosses atq
ita qr ñcredo qđ iniuste me ledendũ putares: suꝑẽ. ut agnoscã
peccatũ meũ. qđ pͥorte ilł litt̾is leserum. qͣs meas ẽẽ negare ñpos

Expanded text:
ularem me ipsum etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. Restat igitur, ut laedere me rescribendo disponeres, si cerato documento meas esse illas litteras nosses. atque ita, quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse ne