comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lud aucem apercius tot tantisq
estimoniis diuinorum eloquiorum.
quibus dilucidissime apparet nec
yreter xp̃i societatem. aduitam salu¬
temq eternam posse quemquam
hominum peruenire. nec diuino ui¬
aicio iniuste aliquem posse damp¬
uri. hoc est ab illa uita et saluce se¬
uarr Unde fit consequens. ut
uoniam nichil agitur aliuid cum
iruuli baptirantur. nisi ut incor¬
mentur ecclesie. ioest xp̃i corpori
nembrisq sociencur. manifestum
sit eos ad dampnationem nisi hoc
as collacum fuerit pertinere. Non
utem dampnari possent: si pecca¬
um utiq non haberent. Hoc quia
lla etas nullum in uita propria cõ¬
tahere potuit: restat incelligere uel
si hoc nonclum possumus. saltun cre¬
dere.traliere paruulos originale pec¬
catum. Ac per hoc si ambigui aliqͥd
habent uerba apostolica. quibus di¬
cit per unum hominem peccatuor
intrauit in mundum et per pecca¬
tum mors. et ita in omnes homines
pertransiit. possuncq ad aliam du¬

Expanded text:
quid autem apertius tot tantisque quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, nisi ut incorporentur ecclesiae, id est Christi corpori membrisque socientur, manifestum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis conlatum fuerit, pertinere. non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc quia illa aetas nullum in uita propria contrahere potuit, restat intellegere uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos originale peccatum. Ac per hoc si ambigui aliquid habent uerba apostolica, quibus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, possuntque in aliam du
Abbreviated transcription (Latin):
paratum est ab inicio munde. ma¬
nifestauerit etiam quid sic suum
regnum quod dicebat ita concluds
Sic ibunt illi in combustionem ettt¬
nam: usti autem in uitam eternã
hec ergo et alia que istum sequul¬
tur errorem iumium peruersa. et xͥa¬
ne repugnantia ueritati. credo quod
tiat. sed fieri pocest ut etiam istoruor
argumentis qui contra traducem
peccati sentiunt. adhuc fortasse ita
moueatur. ut audire uel nosse quid
contra eos dicatur expeccet. Et ideo
quid illi dicant qui contra peccati
traducem sentuint nec tacere uolu¬
it. ut questio discucienda insinuare¬
tur. et a persona sua remouit:ne
hoc etiam ipse sentire iudicaretur.
ego aucem et si refellere istorum ar¬
gumenta non ualeam: uideo tamen
inherendum esse his que in scriptu¬
is sunt apertissima. ut ex his reue¬
entur obscura. aut si mens nondũ
est idonea que possit ea uel demon¬
hata cernere. uel abstrusa inuesti¬
are.sine ulla hesitatione credant᷑.

Expanded text:
paratum est ab initio mundi, maparatum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur errorem, nimium peruersa et christianae repugnantia ueritati credo quod tiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rit scriptis suis. usq ad eo sciens hanc
uescio quam esse nouicatem. que cõ¬
tra autiquam ecclesie insitam opini¬
onem sonare nunc ceperit. ut eam ip¬
se confiteri aut uerecundatus aut ue¬
ritus fuerit: Et forte hoc ipse non seu¬
tit: quod sine peccato nascatur homs
cui fateatur necessarim esse bapil¬
mum in quo fit remissio peccatoꝵ.
quod sine peccato dampnetur homo
quem necesse est uon baptiratum in
non credentibus deputari. quia uc
scriptura euangelica fallere non pi¬
test in qua apertissime legitur. qui
non crediclerit condempnabitut
postremo quod sine peccato unagod
non admittatur ad regnum dei. quo¬
niam nisi quis renatus fuerit exi
qua et spiritu non pocest incrou
in regnum dei: atq ita uel in etd¬
nam mortem sine peccato precipit¬
cur: uel quod est absurdus extratis¬
niun dei habeat uitam eternam: cũ
dominus predicens quod suis in fin
dicturus sit. uenite benedicti patri
mei percipite regnum quod uobis

Expanded text:
rit scriptis suis usque adeo sciens hanc rit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis
Abbreviated transcription (Latin):
non ex propria posuisse persona:
seo quid illi dicant qui eam non
approbant incunasse. Hec solum hoc
quod modo proposui eiq respondi:
uerum etiam cetera quibus me in
illis libris iam respondisse recolui.
Ham cum dixisset. si ade inquiuit
peccatum etiam non peccantibus
tibus prodest. quod ui his que res¬
pondi. cernis quam non solum non
expugnet quod dicimus sed etiam
nos admoneat quid dicamus: se¬
quutus adunxit. Deinde aiunt
si bapcismus mundat antiquum
illud delictum: qui de duobus bap¬
tizatis nati fuerint debent hoc care¬
re peccato. Hon enu potuerunt ad¬
posteros transmitere: quod ipsi
minime habuerunt. Illud quoq
tum habet traducem peccati. et ip
sa sola penam meretur: inuistum
esse dicentes ut hodie nata anima ñ
ex massa ade. etiam antiquum pecca¬
inquit nulla ratione concedi: ut de¬
us qui propria peccata remittit. i¬
putet aliena. Uidesne obsecro quem¬
admodum hoc totum pelagius non
ex sua sed ex aliorum persona indide¬

Expanded text:
non ex propria intulisse persona, non ex propria intulisse persona, sed quid illi dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus tibus prodest; quod in iis quae respondi, cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed etiam nos admoneat quid dicamus: secutus adjunxit, Deinde aiunt, Si Baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent hoc carere peccato: non enposteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. In hoc addunhabet traducem peccati, sola et poenam meretur. Injustum est enim, ut hodie nata anima non ex massa Adae, tam antiquum pecinquit, nulla ratione concedi, ut deus qui propria peccata remittit imputet aliena. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indide
Abbreviated transcription (Latin):
ro non crediderit condempnabitur
Iam nunc uideant isti qua iusticia
temptent uel conentur asserere. nõ
ad uitam eternam sed adiram dei ꝑ¬
tinere. et iudicari duunitus atq
dampnari homines qui sine peccato
sunt: si quemadinodum propriuor.
ita nullum in eis est etiam origina
tant: in illis luobus prolixi mei
operis libris. sacis quantum arbi¬
tror dilucideq respondi. Quod et¬
si quibusdam uel parum uel obscu¬
rum uidebuitur: dent ueniam et com¬
ponant cum eis qui fortasse illud ñ
quia parum est. seo quia nimium re¬
prehendunt. Et qui ea que pro na¬
tura questionum dilucide dicta ex¬
istimo. adhuc non intelligunt: non
michi calumpnientur pr̃o negligen¬
tia. uel pro mee facultatis indigentia.
sed deum pocius pro accipienda in¬
telligentia deprecentur. Uerumpca¬
men nos non negligencer oportet ad¬
uertere. istum sicꝰ ut eum qui no¬
uerunt loquuntur: a deo predican¬
dum uirum. hanc argumentatio¬
nem contra propaginem peccati.

Expanded text:
em non crediderit, condemnabitur. em non crediderit, condemnabitur. iam nunc uideant isti, qua iustitia temptent uel conentur adserere non ad uitam aeternam, sed ad iram dei pertinere et iudicari diuinitus atque damnari homines, qui sine peccato sunt, si quemadmodum proprium ita nullum in eis est etiam originaltant, in illis duobus prolixi mei operis libris satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. quod etsi quibusdam uel parum uel obscurum uidebitur, dent ueniam et conponant cum eis, qui fortasse illud non quia parum est, sed quia nimium reprehendunt; et qui ea, quae pro natura quaestionum dilucide dicta existimo, adhuc non intellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia deprecentur. Verum tamen nos non neglegenter oportet aduertere istum, sicut cum qui nouerunt loquuntur, bonum ac praedicandum uirum hanc argumentationem contra peccati propaginem
Abbreviated transcription (Latin):
Illa filios mortis: hec filios resurtecci¬
onis. Illa filios seculi: hec filios ddei.
Illa filios ire: hec filios misericordie.
Ac per hoc illa peccato originali ob¬
ligatos: ista omnis peccati uinculo
liberatos. Postremo adid quod intelle¬
ctu perpicacissimo assequi non ua¬
lemus: auctoritate duuna consenti¬
re cogamur. Bene quod ipsi nos ad¬
monent iusticiasn xp̃i nisi credenti¬
bus prodesse non posse: et prodesse a¬
liquid paruulis conficentur. Unde
ut diximus necesse est eos baptizacos.
in credentium numero sine ulla ter¬
giuersatione consticuere. Consequẽ¬
ter igitur si non baptirentur int̃
eos qui non credunt erunt. Ac per
hoc uitam non habebunt sed ira dei
manet super eos: quoniam qui non
credit filio non habebit uitam. sedi¬
ra dei manet super eum. Et iudica¬
ti sunt: quonian qui non credit iã
iudicatus est Et condempnabunt᷑
quoniam qui non credicderit et ba¬
ptiratus fuerit saluus erit: qui ue¬

Expanded text:
illa filios mortis, haec filios resurrectiilla filios mortis, haec filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa filios irae, haec filios misericordiae; ac per hoc illa peccato originali obligatos, ista omnis peccati uinculo liberatos. Postremo ad id quod intellectu perspicacissimo adsequi non ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos admonent, iustitiam Christi nisi credentibus prodesse non posse et prodesse aliquid paruulis confitentur. unde, ut diximus, necesse est eos baptizatos in credentium numero sine ulla tergiuersatione constituant. consequenter igitur, si non baptizentur, inter eos qui non credunt erunt ac per hoc nec uitam habebunt, sed ira dei manet super eos, quoniam qui non credit filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum, et iudicati sunt, quoniam qui non credit, iam iudicatus est, et condemnabuntur, quoniam qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit, qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
it xp̃i iusticia prodesse nullis non
redentibus pocest. dicant itaq iusti¬
ia xp̃i. quid baptiratis paruulis ꝓ¬
sit. dicant omnino quod uolunt. Pro¬
fcto enim si se xp̃ianos esse memine¬
unt: aliquio prodesse non ambi¬
ant. Quoblibet igitur prosit: pro¬
ut credentibus non pocest. Unde co¬
guntur paruulos baptiratos in
credentium numero deputare: si
ue fidelium eos nomine non cen¬
lt indignos. quibus iusticia xp̃i e
lam se cundum istos prodesse non
nisi credentibius posset. Sicut ergo eo¬
rum per quos renascuntur uisticie.
spiritus. responsione sua traicit in
eos fidem. quam uoluntate propria
nondum habere pocuerunt: sic eors
per quos nascuntur caro peccati tra¬
icit in eos noxum. quam nondum
uita propria contraxerunt. Et sicut
eos uice spiricus in xp̃o regenerat
sideles: sic eas corpus morcis in a¬
dam generauerat peccatores. Illa e¬
nim carnalis generatio est: hec spiri¬
talis. Illa facit filios carnis: hec sp̃c.

Expanded text:
Christi iustitia prodesse ullis non Christi iustitia prodesse ullis non credentibus non potest. dicant itaque, iustitia Christi quid baptizatis paruulis prosit, dicant omnino quod uolunt. profecto enim, si se Christianos esse meminerunt, aliquid prodesse non ambigunt. quodlibet igitur prosit, pronon credentibus non potest. unde coguntur paruulos baptizatos in credentium numero deputare et asentire, quae fidelium eos nomine non censet indignos, quibus iustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi credentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum habere potuerunt, sic eorum per quos nascuntur caro peccati traicit in eos noxam, quam nondum uita propria contraxerunt. et sicut eos uitae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis generatio est. haec spiritalis; illa facit filios carnis, haec spiritus;
Abbreviated transcription (Latin):
quod iam certo fine concluseram
nichil addere uolui: et ipsam eisoe
uerbis quibus eam legi. et quid mͥ
contra uicleatur huic epistole inse¬
rendum putaui. Sic ergo illa arguĩ¬
tatio posita est. hii autem inquit qͥ
contra tracducem peccati sunt: ica
lam impugnare nituntur. Si ade
inquiunt peccatum etiam non pec¬
cantibus nocuit: ergo et xp̃i iustici¬
a etiam non credentibus prodest:
quia similiter unmo et magis dici
per unum saluari. quam ꝑ unum
ante perierunt. huic ergo ut dixi
argumento. in illis duobus libris
quos ad te scripsi nichil respondi.
neq id michi prorsus reclarguendũ
proposui. Hunc ergo prius illud at¬
tende quemadmodum dicunt. si a¬
de peccatum etiam non peccantili:
nocet: ergo et xp̃i iusticia etiam nõ
credentibus prodest. Absurdissimũ
utiq et falsissimum iuidicant: ut
xp̃i iusticia etiam non creclentibus
prosit. Unde putant confici nec pri¬
mi hominis peccatum pariuilis nõ
peccantibus nocere potuisse: sicut

Expanded text:
quod iam certo fine concluseram, quod iam certo fine concluseram, nihil addere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi contra uideatur huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo illa argumentatio posita est: hi autem, inquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, quia similiter, immo et magis dicit per unum saluari, quam per unum ante perierunt. huic ergo, ut dixi, argumento in illis duobus libris, quos ad te scripsi, nihil respondi neque id mihi prorsus redarguendum proposui. nunc ergo prius illud adtende quemadmodum, cum dicunt: si Adae peccatum etiam non peccantibus nocet, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, absurdissimum utique et falsissimum iudicant, ut Christi iustitia etiam non credentibus prosit. unde putant confici nec primi hominis peccatum paruulis non peccantibus nocere potuisse, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
clesia. et quod in hac uita fuerint
futuriq sit filii hominum. nul¬
lum habentes omnino peccatum. lam
duos prolixos absolueram libros: quib
michi uisus sum non quidem ommb
omnium occurrisse in hac causa mo¬
tibus animarum. quod uel a me uel
aquoquani utrum fieri possit ignara.
umo fieri non posse non dubito: s.
tamen egisse aliquid. quo de his reb
a maloribus tracdite fidei defensores.
contra nouitates eorum qui aliter
sentiunt. non inermes usquequaq
consisterent. Uerum post paucissims
dies. legi pelagii quedam scripta. sc̃i
uiri ut audio et non paruo prouec
tiones breuissimas continerent: ato
ibi comperi cum ad illum uenissem
locum ubi dicit apostolus. per hom
nem peccatum intrasse in mundũ
et ꝑ peccatum mortem. atq ita in oi¬
nes homines pertransisse. quand as
eorum argumencationem qui negã
paruulos peccatum originale gesti¬
re. cui faceor in illis tam longis uolu¬
quam posse talia cogitare uel dicer
Quapropter quaniam illi operi

Expanded text:
clesia, et quod in hac uita sint, fuerint futurique sint filii hominum nullum habentes omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus mihi uisus sum non quidem omnibus omnium occurrisse in hac causa motibus animorum, quod uel a me uel a quoquam utrum fieri possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra nouitates eorum qui aliter sentiunt non inermes usquequaque consisterent. uerum post paucissimos dies legi Pelagii quaedam scripta, sancti uiri, ut audio, et non paruo prouecttiones breuissimas continerent, atque ibi conperi, cum ad illum uenisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominem peccatum intrasse in mundum et per peccatum mortem atque ita in omnes homines pertransisse, quandam eorum argumentationem qui negant paruulos peccatum originale gestare, quam, fateor, in illis tam longis uolu quemquam posse talia cogitare uel dicere. quapropter quoniam illi operi,
Abbreviated transcription (Latin):
ceci.qui non uident. Quod habet nec
habet: et tamen auarus est.cecus. Qua¬
re: Quia credit se habere. auarus est.
fides eum facit duuitem. Credendo di¬
ues est. non uidendo. Quanto melius
fidem conuertit ad deum: Non uides
quod possides: et deum tibi sicut pre¬
dico non dum uides. Ama et udebis.
Amas pecuniam ocȩce: quam nunꝗͣ.
uidebis. Cecus possides. cecus moriturus
es: quod possides hoc relicturus es. Nõ
tenebas et quando uiuebas: quia nõ

Expanded text:
caeci, qui non vident. Quod habet nec caeci, qui non vident. Quod habet nec habet, et tamen avarus est caecus. Quare? Quia credit se habere, avarus est. Fides eum facit divitem: credendo dives est, non videndo. Quanto melius fidem convertit ad Deum? Non vides quod possides, et Deum tibi sic praedico. Nondum vides: ama, et videbis. Amas pecuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides hic relicturus es. Non tenebas et
Abbreviated transcription (Latin):
cedere. Hoc est enim sepire aures tuas
spinis. Conuertam me ad illum. aua¬
rus es: pecuniam amas. Beatus ẽẽ uis:
deum tuum ama. Pecunia te non fa¬
rit beatum. Tu eam facis ornacam: ñ
illa tebeatum. Sed quia multum a¬
mas pecuniam. et uides quia pergis
quo uisserit cupidicas. piger ꝑgere
quo iubet caritas: respice et iude qm¬
multum intersit. inter pecuniam
tuam. et deum tuum. Pulcrior ẽ. iste
sol quam pecunia tua: et tamen sol
iste non est deus tuus. Porro si pulcrior
lux ista quam pecunia tua: quantũ
est pulcrior qui fecit hanc lucem: An
forte comparare iuis pecuniam tuam
luci: Ecce occidit sol: ostende michi
pecuniam tuam. Nitet et nocte. sub¬
traho lucernam. Certe duies es. Osten¬
de michi diicias tuas. Iam si lumi¬
ne priueris. iam si non habeas unde
quod habes uideas. ubi sunt diuiciȩ
ditas auaricie. Non patet oculus: et
scatet animus. Uidimus et cecos aua¬
ros. dicatur michi unde auari sunt

Expanded text:
cedere. Hoc est enim, Sepi aures tuas cedere. Hoc est enim, Sepi aures tuas spinis. 10. Convertam me ad illum. Avarus es, pecuniam amas: beatus esse vis? Deum tuum ama. Pecunia te non facit beatum: tu eam facis ornatam, non illa te beatum. Sed quia multum amas pecuniam, et video quia pergis quo jusserit cupiditas; piger, perge quo jubet charitas: respice, et vide quantum intersit inter pecuniam tuam et Deum tuum. Pulchrior est iste sol quam pecunia tua, et tamen sol iste non est Deus tuus Porro si pulchrior est lux ista quam pecunia tua. quantum est pulchrior qui fecit hanc lucem? An forte comparare vis pecuniam tuam luci? Ecce occidit sol; ostende mihi pecuniam tuam. Nitet, et nocte subtraho lucernam; ecce dives es, ostende mihi divitias tuas. Jam si lumine priveris, jam si non habeas unde quod habes videas, ubi sunt divitiae ditas avaritiae non patet oculis, et scatet animis. Vidimus et caecos avaros: dicatur mihi unde avari sunt
Abbreviated transcription (Latin):
frange lunam fac fortunam: Ista su¬
surrabis proximo tuo: que non didi¬
cisti in domo discipline. Non audisti
Osi possem facere ut nulli iungereris.
sorrumpunt enim mores bonos col¬
lquia mala. Sed non possum facere
urnemini iungaris. cii mala ista
que non iuis dediscere in susurres:
et non solum nolis dedoceri. sed affec¬
non possum disuingere te ab aurib
aliorum. Alios admoneam ad quorũ
ures ambis: quorum aures penetra¬
rmoliris: ad quorum corda ꝑ aures
mare disponis. Oqui accipis uerbũ
lnum in domo discipline: sepi au¬
res tuas spinis. Corrumpunt mores
bonos. colloquia mala. Sepi aures cuas
spinis: sepi. et spinis sepi: ut ille qui
solum repellatur:sed etiam compun¬
sasur. Repelle illum a te. dic. xp̃ianꝰ
frp̃ianus sum. Non hoc accepumus
in domo discipline: non hoc didici¬
mus in illa scola quo gratis intraui¬
mus: non hoc didicimus subillo ma¬
gistro. cuius cachedra in celo est. Noli
michi ista dicere: aut noli adme ac¬

Expanded text:
Frange lunam, et fac fortunam. Ista suFrange lunam, et fac fortunam. Ista susurrabis proximo tuo, quae non didicisti in domo disciplinae, nec audisti O si possem facere, ut nulli jungereris! Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Sed non possum facere ut nemini jungaris, cui mala ista quae non vis dediscere insusurres; et non solum nolis dedoceri, sed affecnon possum, disjungere te ab auribus aliorum. Alios admoneam, ad quorum aures ambis, quorum aures penetrare moliris, ad quorum corda per aures intrare disponis. O qui accipis verbum sanum in domo disciplinae, Sepi aures tuas spinis . Corrumpunt bonos mores colloquia mala: sepi aures tuas spinis. Sepi, et spinis sepi; ut ille qui solum repellatur, sed etiam compungatur. Repelle illum a te. Dic: Christianus es, Christianus sum: non hoc accepimus in domo disciplinae, non hoc didicimus in illa schola quam gratis intravimus; non hoc didicimus sub illo magistro cujus cathedra in coelo est. Noli mihi ista dicere, aut noli ad me ac
Abbreviated transcription (Latin):
ti: et illum aduuias et te releuas. Inso
has uoces tuas laudantes sarcinamil¬
am. adhuc xp̃c pecit et non accipit.
et offendis nomen piecatis crudelib
uocib: et dicis. & qͥd seruo filiis meu
xp̃m illi oppono: filios suos michi rͦ¬
ponit. Ita uero magna iusticia ell
ut habeat unde luxurietur filius
uius egeat dñs cuus: Cum enum uns
ex minimis meis fecistis michi feclsa
nen legisti non aduertisti: Cum uni ex
qnimis meis non fecistis michi non
fecistis non legisti non cuniuisti: Ecce
quis eget: et filios tuos numeras. Postre¬
monumera filios tuos:. adde illum¬
mum inter illos dñm tuum. Unum
libes. sit ille scdus. duos habes. sic cerciꝰ:
tuum: quem tibi facias socium ad
istam ꝑdicionem. Quid tibi dicturꝰ
sim: Diligis proximum. Quid illi in
iures insusurrabis homo auare. insi
fll aut frater aut pacer. bonum est
nobis ut cum hic uuiumus bene sit
nobis: quantum habebis tantus eris.

Expanded text:
ti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter ti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter has voces tuas laudantes sarcinam tuam, adhuc Christus petit, et non accipit: et obtendis nomen pietatis crudelibus vocibus, et dicis, Et quid servo filiis meis? Christum illi oppono, filios suos mihi reponit. Ista vero magna justitia, ut habeat unde luxurietur filius tuus, egeat Dominus tuus? Cum enim uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Non legisti, non advertisti? Cum uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis . Non legisti, non timuisti? Ecce quis eget, et filios tuos numeras? Postremo numera filios tuos, adde unum inter illos, Dominum tuum. Unum habes, sit ille secundus; duos habes, sit ille tertuum, quem tibi facias socium ad istam perditionem. 9. Quid tibi dicturus sum, Diligis proximum tuum? Quid illi in aures insusurrabis, homo avare; nisi, Fili, aut frater, aut pater, bonum est nobis ut cum hic vivimus, bene sit nobis? Quantum habebis, tantus eris.
Abbreviated transcription (Latin):
tas bene. Melior te est mendicus qui
plura cibi optat. et nichil habet. be¬
ne uis optare nichil ate accipienti: a
aliquid bene optanti. Si bonum et
bene optare: redde mercedem.Op
tibi bene pauꝑ. Quid crepidas: das
liquid. In domo discipline es. da al¬
quid sicut dixi: da bene optanti
Xp̃c est. Ipse a te petit: qui tibi dedit
Erubesce. Ille diues pauꝑ ẽẽ uoluit:
ut haberes pauꝑes quib dares. da al¬
quid fratri tuo. da aliquio proximo
tuo: da aliquid comiti tuo. Tu diua
es: ille pauꝑ est. Uita ista uia est. Si¬
mul ambulatis. Sed forte dicis. Ego¬
cdiues. ille pauꝑ Simul ambulamis
Annon: Quid est quod dicis ego diuo
ille pauꝑ÷ nisi ego oneratus ille leus
Ego diues ille pauꝑ. Sarcinam tuan
commnemoras: pondus tuum laudas
et quod est grauius constrinxisti al
sarcinam tuam: ideo non potes pe¬
gere manum.Onerate. ligate. qua
iactas quid te laudas: Solue uind¬
la cua. minue de sarcina tua. da con¬

Expanded text:
tas bene? Melior te est mendicus, qui tas bene? Melior te est mendicus, qui plura tibi optat, et nihil habet. Bene vis optare nihil a te accipienti: da aliquid bene optanti. Si bonum est bene optare, redde mercedem. Optat tibi bene pauper, quid trepidas? Addo aliquid: In domo disciplinae es. Addo aliquid his quae dixi, Da bene optanti; Christus est. Ipse a te petit qui tibi dedit. Erubesce. Ille dives pauper esse voluit, ut haberes pauperes quibus dares. Da aliquid fratri tuo, da aliquid proximo tuo, da aliquid comiti tuo. Tu dives es, ille pauper est. Vita ista via est, simul ambulatis. dives, ille pauper est. Simul ambulatis, annon? Quid est quod dicis, Ego dives, ille pauper; nisi, Ego oneratus, ille levis? Ego dives, ille pauper. Sarcinam tuam commemoras, pondus tuum laudas. Et quod gravius est, constrinxisti ad te sarcinam tuam: ideo non potes porrigere manum. Onerate, ligate, quid te jactas? quid te laudas? Solve vincula tua, minue de sarcina tua. Da comi
Abbreviated transcription (Latin):
citas aliena: Nam cum ceperit ditari
uicinus cuus et incipere quasi surge¬
re et ire post te. times ne sequatur te:
times ne transeat te. Certe diligis pro¬
ximum tanquam te ipsum. Sed non
loquor inuidis: auertat enim deus
hanc pestem ab animis omnim ho¬
minum.ne dum xp̃ianorum: iuicium
diabolicum. quo solo diabolus reus ẽ.
et in expiabiliter reus. Non enun dici¬
tur diabolo ut dampnetur. adulteriũ
cominisisti. furtum fecisti. uillam ali¬
enam rapiusti: seo homini stanti lap¬
sus inuidisti. Inuidentia diabolicum
uicium est. sed habet matrem suam
Suꝑbia uocatur mater inuidie. Su¬
perbia inuidos facit. Suffoca matrẽ
et non erit filia. Ideo humilicatem. do¬
cuit. xp̃c. Non ergo loquor inuidis:
bene oycantib loquor. Illis loquor:
qui optant amicis. ut habeant tantuo
quancum habent et ipsi. Optant egen¬
tib ut habeant quantum et ipsi: sed
nolunt illis dare ex eo quod habent.
Inde te iactas homo xp̃iane: quia op¬

Expanded text:
citas aliena? Nonne cum coeperit ditescere citas aliena? Nonne cum coeperit ditescere vicinus tuus, et incipere quasi surgere, et ire post te, times ne sequatur te, times ne transeat te? Certe diligis proximum tanquam te ipsum. Sed non loquor de indivis. Avertat enim Deus hanc pestem ab animis omnium hominum, nedum Christianorum; vitium diabolicum, quo solus diabolus reus est, et inexpiabiliter reus. Non enim dicitur diabolo ut damnetur, Adulterium commisisti, furtum fecisti, villam alienam rapuisti: sed, Homini stanti lapsus invidisti. Invidentia diabolicum vitium est: sed habet matrem suam. Superbia vocatur mater invidentiae. Superbia invidos facit. Suffoca matrem, et non erit filia. Ideo humilitatem docuit Christus. Non ergo loquor invidis, bene optantibus loquor. Illis loquor qui optant bene amicis, ut habeant tantum quantum habent et ipsi. Optant bene egentibus, ut habeant quantum et ipsi: sed nolunt illis dare ex eo quod habent. Inde te jactas, homo christiane, quia op
Abbreviated transcription (Latin):
arbor pecus. quicquid horum est pe
antiqui totum quod habebant in
pecorib habebant. Apecore pecunia
uocatur. Legimus antiquos patres
diuites fuisse pastores. Ergo pecuni¬
am diligis ohomo. Undẽ te putas
fieri beatum pecunia est: et multũ
eam diligis. Uolebas diligere prexi¬
mum tanquam te ipsum: diuide
cum illo pecuniam tuam. Quid eẽs
discuciebam: inuentus es. apparius¬
ti tibi: uidisti ce considerasti ce Non
es paratus cum proximo duidere¬
pecuniam tuam. Seo quid inichi res¬
pondet benigna auaricia: quio mͥ
respondet: Si diuisero cum illo mi¬
nus erit: et michi et illi minuitur.
quodam modo: nec totum habebit il¬
le. nec tocum habebo ego. Sed quia
diligo eum canquam me ipsum. opto
illi ut tantum habeat: ut nec michi
minuatur: et ipse michi coequetur.
Optas unde nichil ꝑdas: atq utinaor
hoc uerum dicas ut uel optes. Tuneo
enim ne inuideas. Quomͦ eñi socialis
erit felicitas tua: quam torquet feli¬

Expanded text:
arbor, pecus; quidquid horum est, pecarbor, pecus; quidquid horum est, pecantiqui totum quod habebant, in pecoribus habebant. A pecore pecunia vocatur. Legimus antiquos patres fuisse divites pastores. Ergo pecuniam diligis, o homo: unde putas te fieri beatum, pecunia est, et multum eam diligis. Volebas diligere proximum tanquam te ipsum, divide cum illo pecuniam tuam. Quid esses discutiebam: inventus es; apparuisti tibi, vidisti te, considerasti te. Non es paratus dividere cum proximo pecuniam tuam. Sed quid mihi respondet benigna avaritia? Quid mihi respondet? Si divisero cum illo, minus erit et mihi et illi: minuetur quod amo, nec totum habebit ille, nec totum habebo ego. Sed quia diligo eum tanquam me ipsum, opto illi ut tantum habeat; ut nec meum minuatur, et ipse mihi coaequetur. Optas unde nihil perdas: atque utinam hoc verum dicas, vel optes. Timeo enim ne invideas. Quomodo enim socialis erit felicitas tua, quam torquet feli
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc pigri sumus Ecce quȩ duo
erant unum factum est. Prorsus pro¬
ximum dilige: et sufficit. Sed dili¬
ge quomodo te ipsum diligis: non
quomodo te ipsum oclisti. dilige ꝓ¬
ximum tanquam ce ipsum: sed
prius est ut diligas te ipsum. Que¬
rere habes quomodo diligas ce ip¬
sum: et audire habes. diliges dnm̃
deum tuum ex toto corde tuo et ex
tota anima tua: et ex cota mente tua.
Homo enum quomodo a se fieri non
pocuit: sic nec beatus fieri a se potest.
Alia res eum facit hominem quod ñ
est ipse homo: alia res factura ẽ eum
beatum quod non est ipse homo. de¬
niq errans uidet ipse quia ꝑse non
potest beatus ẽe: et amat aliud unde
sit beatus. Unde se putat fieri beatũ
hoc amat. Quid putamus amat un¬
de se putat fieri beatum: Pecuniã
aurum. argentum. possessiones:bre¬
iuiter dico pecuniam. Totum enim
quicquid homines possident in ter¬
ra: omnia quorum dñi sunt: pecu¬
nia uocatur. Seruus sit. uas ager.

Expanded text:
adhuc pigri sumus. Ecce quae duo adhuc pigri sumus. Ecce quae duo erant, unum factum est. Prorsus proximum dilige, et sufficit. Sed dilige quomodo te ipsum diligis, non quomodo te ipsum odisti. Dilige proximum tuum tanquam te ipsum: sed prius est ut diligas te ipsum. 6. Quaerere habes quomodo diligas te ipsum; et audire habes, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Homo enim quomodo a se fieri non potuit, sic nec beatus fieri a se potest. Alia res eum fecit hominem, quod non est ipse homo: alia res eum factura est beatum, quod non est ipse homo. Denique errans videt ipse, quia per se non potest beatus esse, et amat aliud unde sit beatus. Unde se fieri putat beatum, hoc amat. Quid, putamus, amat, unde putat se fieri beatum? Pecuniam, aurum, argentum, possessiones: breviter dico, pecuniam. Totum enim quidquid homines possident in terra, omnia quorum domini sunt, pecunia vocatur. Servus sit, vas, ager,
Abbreviated transcription (Latin):
respondes. Sic te dilige: et dilige pro¬
xunum tanquam te ipsum. Quid ẽ.
enim sursum habere cor. nisi quod¬
prius dictum est diliges dominum
deum tuum ex toto corde tuo. et ex
tota anuma tua. et ex tota mente tua:
Quia ergo duo precepta sunt. siunũ
diceret non sufficeret: Sufficit et u¬
num: si intelligatur. Nam aliquan¬
do sic loquitur scriptura: sicut pau¬
lus apłs: non adulterabis. non homi¬
cidium facies. non concupisces. et si
quod est aliud mandatum in hoc
sermone recapitulatur: diliges ꝓ¬
ximum tuum tanquam te ipsum.
dilectio proximi: malum non oꝑat᷑.
Plenitudo aut̃ legis. caritas. Quid ẽ
caritas: dilectio. Hichil iudetur
dixisse de dilectione dei: sed solam
proximi dilectionem sufficere adim¬
plendam legem. Quicquid ẽ aliud
mandatum in hoc sermone recapitu¬
latur: ui hoc sermone impletuꝵ.
In quo: diliges proximum cuum
tanquam te ipsum. Ecce unum est.
quomodo plus breuiatum est: et

Expanded text:
respondes. Sic te dilige, et diliges prorespondes. Sic te dilige, et diliges proximum tanquam te ipsum. Quid est enim sursum habere cor, nisi quod dictum est prius, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua? Quia ergo duo praecepta sunt, si unum diceret, non sufficeret? Sufficit et unum, si intelligatur. Nam aliquando sic loquitur Scriptura, sicut Paulus apostolus: Non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces: et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, Diliges proximum tuum tanquamproximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis est charitas . Quid est charitas? Dilectio. Nihil videtur dixisse de dilectione Dei, sed solam proximi dilectionem dixit sufficere ad implendam legem. Quidquid est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, in hoc sermone impletur. In quo? Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Ecce unum est. quomodo plus breviatum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
diligeres eum tanquam ce. homo qͥ
ꝑdis te: s̃i enim tu ipse sic te dilis
ut ꝑdas te: sic profecto ꝑditurus ei
eum quem diligis sicut ce. Nolo e¬
go quenquam diligas: uel solus pe¬
reas. Aut corrige dilectionem: aut
eris: diligo prorimum tanquam
me ipsiem. Audio: plane audio.In¬
hednari ius cum illo: quem diligis tan¬
quam ce ipsum. Bene nobis faciamus
hodie: quantum possumus bibamus.
uides quia sic te diligis: et illum ad
tetrahis. et ad quod amas uocas. Ne¬
cesse estut quem diligis tanquam te
ipsum: illuc illum trahas. ad quod et
tu amas. humanus homo immo be¬
liunus: amando talia qualia belue.
Beluas enim prostratas in faciem fe¬
cit deus pastum querentes de terra:
te in duos pedes erexit de terra: tuã
faciem sursum atcendere uoluit.
Non discordet cor tuum a facie tua:
non habeas faciem sursum et cor
deorsum. Immo uerum audi. et ue¬
rum fac sursum cor:ne menciaris
indomo discipline. Quando enim
audis responde: seduerum sit quod

Expanded text:
diligeres eum tanquam te? Homo, quid diligeres eum tanquam te? Homo, quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas te; sic profecto perditurus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo quemquam diligas: vel solus peri. Aut corrige dilectionem, aut es: Diligo proximum tanquam me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari vis cum illo, quem diligis tanquam te ipsum. Bene nobis faciamus hodie, quantum possumus bibamus. Vide quia sic te diligis, et illum ad te trahis, et ad quod amas vocas. Necesse est ut quem diligis tanquam te psum, illuc illum trahas ad quod et tu te amas. Humanus homo, imo belluinus, amando talia qualia belluae. Belluas enim Deus prostratas in faciem fecit, pastum quaerentes de terra: te in duos pedes erexit de terra. Tuam faciem sursum attendere voluit. Non discordet cor tuum a facie tua. Non habeas faciem sursum, et cor deorsum: imo verum audi et verum fac, Sursum cor; ne mentiaris in domo disciplinae. Quando enim audis, responde: sed sit verum quod
Abbreviated transcription (Latin):
suos non post dorsum ponat. Me lo¬
quente faciat hoc: me nesciente fa¬
ciat hoc. Quomodo te diligis quisqͥs
me audis. unmo quisquis deum ꝑ
me audis in domo hac discipline:
Attende te quomodo te diligis. Px¬
fecto enim si te interrogem utrum
diligas te: respondes quia diligis.
Qiuis enim se odit: Hoc dicturus es.
Quis enim se odit: Ergo non diligis
iniquitatem: si te diligis. Nam sĩ di¬
ligis iniquicatem: non ego dicopsal¬
mum audi. Qui diligit iniquitate.
odit animam suam. Ergo si diligis
iniquitatem. audi uericatem: uen¬
tatem non te palpantem: sed apert
tibi dicentem oclis te Quantomagis
dicis quia amas te: odis te. Qui aut̃
diligit iniquitatem: odit animao
suam. Quid dicam de carne quȩ
parsuilior est hominis:Si animae
odit. carnem quomodo diligit: di¬
niq qui amant iniquitatem et or¬
runt animam suam: omnem turp¬
tudinem exercent de carne sua. Ian
ergo qui diligis iniquitatem. quom
tibi uolebas comiuti proximum aut

Expanded text:
suos, non post dorsum ponat. Me losuos, non post dorsum ponat. Me loquente faciat hoc, me nesciente faciat hoc. Quomodo te diligis? Quisquis me audis, imo quisquis Deum per me audis, in hac domo disciplinae, attende te, quomodo te diligis. Profecto enim si te interrogem utrum diligas te, respondes quia diligis. Quis enim se odit? Hoc dicturus es: Quis enim se odit? Ergo non diligis iniquitatem, si te diligis. Nam si diligis iniquitatem, non ego dico, Psalmum audi, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Ergo si diligis iniquitatem, audi veritatem; veritatem non te palpantem, sed aperte tibi dicentem, Odis te. Quanto magis dicis quia amas te, odis te: Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quid dicam de carne, quae pars vilior est hominis? Si animam odit, carnem quomodo diligit? Denique qui amant iniquitatem, et oderunt animam suam, omnem turpitudinem exercent de carne sua. Jam ergo, qui diligis iniquitatem, quomodo tibi volebas committi proximum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur pater et filius. socer et gener:
nichil tam ꝓximum quam homo et
homo. Sed si putamus non ẽe. ꝓximos
nisi qui de eisdem parentib nascun¬
tur adam et euam intendamui.
et omnes fratres sumus. Et quideor
fratres scd̃m quod homines sumus:
quantomagis scd̃m quod xp̃iani su¬
mus. Ad id quod homo es unus pater
fuit adam. una mater eua: ad id qͦd
xp̃ianus es unus pacer est deus. una
mater eccłia. Uidece quantos pro
ximos habeat unus homo. Omnes
homines in quos incurrerit. quib
iungi potuerit: preximi eius sunt
Quomodo ergo discuciendus est. u¬
trum diligat se cui commitendi
sunt tot prerimi: ut sic eos diligat
tanquam se: Non ergo irascatur u¬
nus quisq si discutio quomodo se
diligat. Certe ego discutio: ipse se in¬
ueniat. Ut qiud enĩ discutio quod
ego inuenturus non sum: Ideo discu¬
tio ut ipse se interroget ipse sibi ap¬
pareat. ipse se non lateat ipse sibi nõ
se abscondat: ipse sibi se ante oculos

Expanded text:
cuntur pater et filius, socer et gener. cuntur pater et filius, socer et gener. Nihil tam proximum, quam homo et homo. Sed si putamus non esse proximos, nisi qui de iisdem parentibus nascuntur; Adam et Evam attendamus; et omnes fratres sumus. Et quidem fratres secundum quod homines sumus, quanto magis secundum quod christiani sumus? At id quod homo es, unus pater fuit Adam, una mater Eva: ad id quod christianus es, unus pater est Deus, una mater Ecclesia. CAPUT ximos habeat unus homo. Omnes homines in quos incurrerit, quibus jungi potuerit, proximi ejus sunt. Quomodo ergo discutiendus est utrum diligat se, cui committendi sunt tot proximi, ut sic eos diligat tanquam se? Non ergo irascatur unusquisque, si discutio quomodo se diligat. Certe ego discutio, ipse se inveniat. Utquid enim discutio? quia ego inventurus sum? Ideo discutio, ut ipse se interroget, ipse sibi appareat, ipse se non lateat, ipse sibi se non abscondat, ipse sibi se ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
prophete Ecce quod cliscitur in domo
discipline. diligere deum diligere ꝓ¬
ximum. Deum tanquam deum: ꝓri¬
mum tanquam te. Hon enim inueni¬
es parem deo: ut possit tibi dici dilige
deum sicut diligis illum. de ꝓximo in¬
uenta est cibi regula: quia inuentus
es proruno tuo partu ipse. Queris
quomodo diligas ꝓximum: Attende
te ipsum: et quomodo te diligis sic di¬
lige ꝓximum. Non est enu ubi er¬
res. Uolo ergo iam tibi commitere ꝓ¬
ximum cuum ut diligas eum. tan¬
quam ce ipsum: uolo sed adhuc tieo.
Uolo tibi dicere dilige ꝓximum tuũ.
sicut diligis te ipsum: et timeo. Adhuc
enum discutere uolo quomodo diligas
te ipsum. Noli ergo ergre ferre. Non es
tu ipse facile dimictendus: cui com
rie tecum agendum est. Tu unus ho¬
mo es: ꝓximi tui multi sunt. Non e¬
nu primo sic debes intelligere pro¬
ximum: uel fratrem. uel cognatum.
uel asfinem. Proximus est omni ho¬
mini: omnis homo. Preximi sibi di¬

Expanded text:
prophetae . Ecce quod discitur in domo prophetae . Ecce quod discitur in domo disciplinae: diligere Deum, diligere proximum: Deum tanquam Deum, proximum tanquam te. Non enim invenis parem Deo, ut possit tibi dici, Dilige Deum sicut diligis illum. De proximo inventa est tibi regula, quia inventus es proximo tuo par tu ipse. Quaeris quomodo diligas proximum? Attende te ipsum; et quomodo te diligis, sic dilige proximum. Non est ubi erres. Volo jam ergo et tibi committere proximum tuum, ut diligas eum tanquam te ipsum: volo, sed adhuc timeo. Volo tibi dicere, Dilige proximum tuum sicut diligis te ipsum; et timeo: adhuc enim discutere volo quomodo diligas te ipsum. Noli ergo aegre ferre. Non es tu ipse facile dimittendus, cui est rie tecum agendum est. Tu unus homo es, proximi tui multi sunt. Non enim primo sic debes intelligere proximum, vel fratrem, vel cognatum, vel affinem. Proximus enim est omni homini omnis homo. Proximi sibi di
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum: habens in se mirabilia
precepta multa. tanquam multas
gemias et preciosa monilia et uasa
ingentia et magni metalli. Sed quis
pocest scrucari thesaurum istum et u¬
ti eo: et ꝑuenire ad omnia que ibi s̃:
Quando hanc similitudinem dñs de¬
dit in euangelio suo et cdixit. simile ẽ
regnum celorum chesauro inuento in
agro ne quis se minus idoneum di¬
ceret ad ꝑscruptandum thesaurum:
continuo dedit aliam similitudinẽ¬
num celorum homini negociatori. que¬
renti bonas margaritas: qui inuenit
unam preciosam margaricam: et uen¬
didit omnia que habuit et emit eam:
ut si piger eras ad ꝑscrucand um ches¬
aurum. non sis piger unam margari¬
tam sub lingua ferre: et quoius am¬
bula. securus. Quod est ergo uerbum
consummans et breuians: Diliges do¬
minum deum tuum ex toto corde tuo
et ex toca antna cua. et cota mente tua:
et diliges ꝓximum cuum sicut te ipsũ.
In his duob precepcis tota lex pendet ⁊

Expanded text:
Scripturarum, habens in se mirabilia Scripturarum, habens in se mirabilia praecepta multa, tanquam multas gemmas, et pretiosa monilia, et vasa ingentia et magni metalli. Sed quis potest scrutari thesaurum istum, et uti eo, et pervenire ad omnia quae ibi sunt? Quando hanc similitudinem Dominus dedit in Evangelio suo, et dixit, Simile est regnum coelorum thesauro invento in agro; ne quis se minus idoneum diceret ad perscrutandum thesaurum, continuo dedit aliam similitudinenum coelorum homini negotiatori quaerenti bonas maunam pretiosam margaritam; et vendidit omnia quae habebat, et emit illam : ut si piger eras ad perscrutandum thesaurum, non sis piger unam margaritam sub lingua ferre, et quo vis securus ambulare. Quod est ergo verbum consummans et brevians? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua . Et, Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus praeceptis tota lex pendet et
Abbreviated transcription (Latin):
minat quid sum: uix cophinus semi¬
nantis. Ipse in me ponere cdignatur
quod uobis spargam. Holite ergo atten¬
dere ad uilitatem cophini: seo ad qua¬
litatem seminis et potestatem semina¬
toris. Quid est ergo bene uiuere: quod¬
hic discitur: Frecepta multa sunt in
lege quib ipsa uica bona continetur
imꝑatur et discitur Multa omnino
precepta sunt innumerabilia. Precep¬
oium ipsorum paginas uix quisq
enumerat. quantomagis ipsa: Quȩ ca-
men deus ꝓpter cos qui se possent ex¬
cusare uel quia eis non uacat legere.
cusationem nemo habeat in die uidi¬
N uoluit sicut scriptum est consum¬
mnare et breuiare uerbum. suꝑ tr̃am:
icut de illo ꝓpħa. predixerat. Uerbũ
enun consiummans et breuians faciet
dñs suꝑ terram. Hoc ipsum uerbiun
consummatum et breuiatum. nec obs¬
curum deus ẽẽ. uoluit. Ideo breue ne
non uacaret legere: ideo apertum ne
dicatur michi non licuit incelligere.
Thesaurus ergo est magnus diuinarũ

Expanded text:
minat, quid sum? Vix cophinus semiminat, quid sum? Vix cophinus seminantis. Ipse in me ponere dignatur quod vobis spargat. Nolite ergo attendere ad vilitatem cophini, sed ad charitatem seminis et ad potestatem seminatoris. hic discitur? Praecepta multa sunt in Lege, quibus ipsa bona vita continetur, imperatur et discitur. Multa omnino praecepta sunt, innumerabilia. Praeceptorum ipsorum paginas vix quisquam enumerat, quanto magis ipsa? Quae voluit tamen Deus, propter eos qui se possent excusare, vel quia eis non vacat legere, cusationem nemo habeat in die judicii, voluit, sicut scriptum est, consummare et breviare verbum super terram, sicut de illo propheta praedixerat: Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Hoc ipsum verbum consummatum et breviatum, nec obscurum esse Deus voluit. Ideo breve, ne non vacaret legere: ideo apertum, ne dicat, Mihi non licuit intelligere. Thesaurus ergo est magnus divinarum
Abbreviated transcription (Latin):
uuuere. deinde quȩ sit merces bone ul
tercio qui sint ueri xp̃iani quarto qͥs
sit uerus magister: pauca loquentib
nobis sicut dñs donat audire digne¬
mini. Omnes in domo discipline sum
sed multi nolunt habere disciplinam
et quod est ꝑuersius nec in domo disci¬
pline uolunt habere disciplinã. Cum
tionem non solum in domib suis habere
uolunt. sed ferre illam secum et ad domũ
discipline. Ideo apud quos non uacat
uerbum dei. qui cor auri conuingunt.
qui non sunt uia ubi semen quod ceci¬
derit ab aub colligicur:. quia non sũt
petrosa loca ubi semen altam radicem
habere non potest.et adhoram exit. et
in estu arescit: qui non sunt ager spi¬
nosus ubi semen cum germinauerit
et in auras surgere ceperit spinarum
densitate suffõcatur: seo qui sunt ter¬
ra bona parata seinen accipere. et fruc¬
tum reddere. uel centenum uel sexa¬
tales sunt accipiant quod ꝑme dñs
dicere dignatur Ego quoniam ille se¬

Expanded text:
vivere; deinde, quae sit merces bonae vitae; vivere; deinde, quae sit merces bonae vitae; tertio, qui sint veri Christiani; quarto, quis sit verus magister, pauca loquentibus nobis, sicut donat Dominus, audire dignemini. Omnes in domo disciplinae sumus, sed multi nolunt habere disciplinam; et quod est perversius, nec in domo disciplinae volunt habere disciplinam. Cum ationem non solum in domibus suis habere volunt, sed ferre illam secum et ad domum disciplinae. Ideo apud quos non vacat verbum Dei, qui cor auri conjungunt; qui non sunt via, ubi semen cum ceciderit ab avibus colligitur; qui non sunt petrosa loca, ubi semen altam radicem habere non potest, et ad horam exit, et in aestu arescit; qui non sunt ager spinosus, ubi semen cum germinaverit et in auras surgere coeperit, spinarum densitate suffocatur: sed qui sunt terra bona parata semen accipere, et fructum reddere vel centenum, vel sexatales sunt, accipiant quod per me Dominus dicere dignatur. Ego enim, quoniam ille se