comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uoluerit ut ad illum ipsum
iuuenem scribam sicut desidero:
ibi sciet fortasse dilectio tua etiam
hoc quam ñ te docuerit. si tamen
id te ab illo didicisse letaris: S ne
quid forte aliud sit qd̾ constat ẽẽ
utile. ⁊ ad fidem necessariam ꝑti¬
nere: peto rescribere ñ graueris: Nã
illud qd̾ rectissime et ualde salubri¬
ter credit. iudicari animas cum
de corporib exierint. ante quam
ueniant ad illud iuditium quo eas
oportet iam redditis corporibus
iudicari. atq in ipsa inqua hic ui¬
xerunt carne torqueri siue głari:¬
et hoc ita ne tandem ipse nesciebas:
Quis aduersus euangłium tanta
obstinatione mentis obsurduit. ut
in illo pauꝑe qui post mortem obla¬
tus ẽ insinum abrahe. ⁊ in illo di.¬
uite cuiꝰ infernus cruciatus expo
nitur. ista non audiat uel audita
ñcredat: Sed nunc quid te docu¬
it quomodo anima sine corpore
de digito pauꝑis aquȩ stillam de¬
siderare potuit: cum ipse con¬

Expanded text:
dominus uoluerit, ut ad illum ipsum dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat, vel audita non credat? Sed numquid te docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuit ; cum ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
pestifera contagione disꝑdat ouiꝰ
ulcerosa pastorem. Quod si dicis
hoc me ille non docuit. nec huie
errori eius ullomodo quamlibet
diserti et ornati sermonis illectꝰ
suauitate consensi. ago ingentes
dõ grãs: Sed quero unde illi
caput exosculatus ut dicitur. gr̃a
egeris te didicisse quod usq ad
auditam disputationem illius
ignorabas: Nut si falsum ẽ. hoc te
litteris refellatur: Si autẽ uerum
ẽ illa humilitate homini egisse te
gr̃as. gaudeo quidem. site illud
ñ docuit. quod suꝑius quam sit
detestandum cauendumq mon-¬
straui: et ñ reprehendo qd̃ gratus
fueris tanta humilitate doctori:
si aliquid aliud disputante illo
uerum atq utile didicisti S hoc¬
quid sit inquiro: anforte animam
ñ sp̃m ẽẽ sed corpus: Non quidem
magnum doctrinȩ xp̃iane arbit᷑r
ẽẽ detrim̃tum: ista nescire. Et si de
corporum generib subtiliter dis¬
putetur: hoc maiore difficultate
quam utilitate ꝑdiscitur: Si autẽ

Expanded text:
pestifera contagione disperdat ouis pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quodsi dicis: \'hoc me ille non docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas aut, si falsum est hoc te litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hocquid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo afide eatholica exorbi¬
tasti. Colerabilius enim quod qͥ.¬
dem falsum ẽ. tamen ut dixi tole¬
rabilius ex aliqua alia creatura
quam quidem iam fecerat deus.
quã ex dei natura animam con-¬
ditam crederes: ut quod ẽ muta¬
bilis. qd̃ peccat. qd̾ sit ĩpia. qd̾ etiã
siĩpia ꝑ durauerit infine. sine fine dãp.¬
nabitur. non ad dei naturam cum
horrenda blasphemia referatur:
Abice frater abice obsecro istam ñ
plane fidem. sed exsecrande impi¬
etatis errorem: ne homo grauis
seductus aiuiuene ⁊ alaico prb̃r.
cum istam catholicam fidem ẽẽ
arbitraris. de numero fideliũ
quod a te auertat dñs eximaris:
Non enim sic tecum agendum ẽ.
ut cum illo aut ea uenia tuus iste
tam horrendus. qua nuenis ilꝰ
licet ab illo adte transierit.error
ẽ dignus. Ille ouili catholico sa¬
nandus nuꝑ accessit: tuincatho¬
licis pastoribus deputaris: Nolumꝰ
ita euretur quȩ uenit aberrore
ad dominicum gregem: ut pͥus

Expanded text:
cum illo a fide catholica exorbicum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim — quod quidem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam quidem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
iantea ñ tam̃ credita. s ut existi¬
mo sic legis epłam meam. ut hic
agnoscas etiam fidem tuam. quȩ
nobis incatholica ȩccłia domino
donante cõmunis ẽ. sigͦ hec ut
dicere ceꝑam cum catholico lo¬
quor unde obsecro credis ẽe̾ ani¬
mã. ñ uniꝰcuiusq nr̃m dico. s pͥ¬
mã pͥmo illi homini datam: Si
ex nichilo ⁊ factam tamen insuf.¬
flatamq: a dõ: id credis qd̃ ego:
Si autẽ exaliqua alia creatura
quȩ unde anima fieret tanquã
mat̾ies subiacebat artifici dõ. sic̃
puluis unde fieret adam. uel costa
eius unde eua. uel sicut aq̃ unde
pisces ⁊ uolueres. uel sient terra
unde animalia quȩq terrestria:
ñẽ catholicum. ñ ẽ uerum. Quod¬
sineq ex nichilo neq exalia qua¬
cumq creatura. s ex semetipso
dm̃ hoc ẽ ex natura sua fecisse uł
facere animas quod absit existimaᷤ.
hoc quidem ab isto didicisti. sed ñ
tibi gratulor neq blandior longe

Expanded text:
et antea, non tamen credita, sed, ut existiet antea, non tamen credita, sed, ut existimo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino donante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fecisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc quidem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe
Abbreviated transcription (Latin):
quodq ds̃. isimul omĩa unus ds̾.
immutabilis. sempit̾nus: sine tẽ¬
poris ullo initio siue termino. At
uero illa natura quȩ facta ẽ creat᷑a
nuncupatur: creator autẽ ds̃ illa
scilicet trinitas Creatura gͦ ita ẽẽ
dr̃ exdõ: ut ñ exeius natura facta
sit. Ex nichilo enim ꝓpt̾ea dicitur.
qͥa ipsum auctorem habet ut sit.
ñ tta ut ab illo nata sit uel ꝓcesse¬
rit sed ab illo creata condita. facta
sit. partim ex nulla alia id ẽ omĩ¬
no ex nichilo. sicut cȩlum ⁊ t̾ra.
uel potiꝰ uniu̾se mundane molis
uniu̾sa cũ mundo concreata ma¬
t̾ia: partim uͦ ex alia iam creata
atq existente natura sicut uir
ex limo. mulier ex uiro. ex paren¬
tib homo. Creatura tam̃ omnis
ex dõ: s creante uel ex nichilo
uel ex alio: ñ autẽ gignente uel
ꝓducente de se ipso. Si hȩc cum
catholico loquor magis cõmo¬
nens quam docens. neq enĩ ẽẽ tͥ
arbitror noua uel audita qͥdem

Expanded text:
quidque deus et simul omnia unus deus quidque deus et simul omnia unus deus inmutabilis, sempiternus, sine temporis ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esse dicitur ex deo, ut non ex eius natura facta sit; ex illo enim propterea dicitur. quia ipsum auctorem habet ut sit, non ita, ut ab illo nata sit uel processerit, sed ah illo creata, condita, facta sit, partim ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso. Si haec cum catholico loquor magis commonens quam docens — neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut dicamus. ñ eam ⁊ dm̃ unius
eiꝰdemq ẽe̾ nature. Unde ille rec-¬
te qͥdem ait. genus dei ẽẽ animaᷤᷤ
munere non natura: ac ꝑhoc non
omĩum s fidelium. S rursus ad
id qd̾ declinauerat deuolutus est.
idm̃atq animam eiꝰdem dixit
ẽẽ nature: ñ quidem his uerbis. s
aꝑta manifestaq sententia: Cum
eñi animã ita ẽẽ dicit ex dõ. ut
eam nec ex alia natura. nec ex nichi¬
lo. s ex semetipso creauerit. quid ꝑ¬
suadere conatur nͥ id qd̾̃ aliis uer¬
bis negat. animã scilicet eiꝰdem
cuiꝰ ds̃ ẽ ẽẽ nature: Omnis quippe
natura uel ds̃ ẽ qui nullum habet
auctorem: uel ex dõ ẽ qͥa ipsũ habet
auctorem: S quȩ habet dm̃ aucto.
rem ex quo ẽ. aliqͣ facta non ẽ. aliqͣ
facta ẽ. Porro que facta ñẽ itamen
ex ipso ẽ: aut genita ẽ. ab illo. aut
ꝓcedit ex illo. Quȩ genita ẽ filius
Nam hȩc tria unũ sunt: ⁊ singulũ

Expanded text:
est ut dicamus non eam et deum unius est ut dicamus non eam et deum unius eiusdemque esse naturae. unde ille recte quidem ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatur nisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus est esse naturae? omnis quippe natura uel deus est, qui nullum habet auctorem, uel ex deo est, quia ipsum habet auctorem. sed quae habet auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqfacta est. Porro quae facta non est, et tamen ex ipso est, aut genita est ab illo, aut procedit ex illo: quae genita est, FiliuNam haec tria unum sunt, et singulum
Abbreviated transcription (Latin):
certamine cecidissent: a sacerdotibꝰ
ait inuenimꝰ hoc initum consiliũ¬
fuisse. ut quorum animas reatus
obstrinxerat sacrificioꝵ oblatio re¬
pararet: Ita istud dicit. quasi ꝓ incir¬
cumcisis illa oblata legerit sacrifi¬
cia: sicut hȩc nr̃a ꝓ ñbaptizatis cen¬
suit offerenda Circumcisio quippe
fuit illiꝰ temporis sacram̃tum. qd̃
p̃figurabat nr̃i temporis baptismĩ
Heruntam̃ iste insui cõparatione qua¬
lis posterius apparuit: tolerabilis
ad huc erat. Nam uelut penituert
eum ñ quod debuerit penitere. id
ẽ qd̾ ausus fuerit asserere ñ baptira¬
tis relaxari originale peccatum.
atq indulgentiam dari omĩum
peccatorum. ut in paradysum hoc
ẽ locum tantȩ felicitatis mittant᷑
ibeatas mansiones indomo patris
habere mereant᷑. s illud eum potius
penituerit. qd̃ eis minoris beatitudi¬
nis extra regnum cȩlorum concesse¬
rit sedes: ad iunxit ato ait. Aut si
forte quispiam reluctetur latroniᷤᷤ

Expanded text:
certamine cecidissent, a sacerdotibus, certamine cecidissent, a sacerdotibus, ait, inuenimus hoc initum fuisse consilium, ut quorum animas ex uetito reatus obstrinxerat, sacrificiorum oblatio repararet. ita istuc dicit, quasi pro incircumcisis illa oblata legerit sacrificia, sicut haec nostra pro non baptizatis censuit offerenda. circumcisio quippe fuit illius temporis sacramentum, quod praefigurabat nostri temporis baptismum. Verum tamen iste in sui comparatione qualis posterius apparuit tolerabilius adhuc errat. nam uelut paenituerit eum — non quod debuit paenitere, id est quod ausus fuerit asserere non baptizatis relaxari originale peccatum atque indulgentiam dari omnium peccatorum, ut in paradisum, hoc est locum tantae felicitatis, mittantur et beatas mansiones in domo dei patris habere mereantur, sed illud eum potius paenituerit, quod eis minoris beatitudinis extra regnum caelorum concesserit sedes —, adiunxit atque ait: aut si forte quispiam reluctetur latronis
Abbreviated transcription (Latin):
crificia sacerdotum. Habe istum
si placet etiã censorẽ. si parum fue¬
rat habere doctorem: ut sacrificiũ
corporis xp̃i etiam ꝓ his offeras qͥ
xp̃o ñ sunt incorporati: Rem qͥppe
tam nouam atq a disciplina eccle¬
siastica ia regula ueritatis alienã
cum libris suis auderet inserere:
ñ ait puto. ñ ait existimo. ñ ait ar¬
bitror ñ ait saltem suggero uel di¬
co. s censeo: ut scilicet si offenderem᷑
nouitate seu ꝑu̾sitate sententiȩ: ter¬
reremur auetoritate censure: Uide¬
ris frater tu quomodo sustinere
possis istum docentem. Catholici
tamen qui sanum sapuint sacer¬
dotes. quib et te oportet adiungi.
absit ut ad quiescant istum audire
censentem: quem potius optant
resipiscentem ac dolentem. ⁊ quod
ista senserit immo uero etiã scrip¬
serit correctione saluberrima pe¬
nitentem. S hoc inqͥt exemplo ma¬
chabeorum inp̃lio cadentium as¬
truo faciendum. Qui cum furtim
de interdictis auferrent. atq impso

Expanded text:
crificia sacerdotum. habeto istum, crificia sacerdotum. habeto istum, si placet, etiam censorem, si parum fuerat habere doctorem, ut sacrificium corporis Christi etiam pro his offeras, qui Christo non sunt incorporati. rem quippe tam nouam atque a disciplina ecclesiastica et a regula ueritatis alienam cum libris suis auderet inserere, non ait \'puto\', non ait \'existimo\', non ait \'arbitror\', non ait saltem \'suggero\' uel \'dico\', sed \'censeo\',ut scilicet, si offenderemur nouitate seu peruersitate sententiae, terreremur auctoritate censurae. uideris tu, frater, quomodo sustinere possis istum docentem; catholici tamen qui sanum sapiunt sacerdotes, quibus et te oportet adiungi, absit ut adquiescant istum audire censentem, quem potius optant resipiscentem ac dolentem et quod ista senserit, immo uero etiam scripserit correctione saluberrima paenitentem. sed hoc, inquit, exemplo Machabeorum in proelio cadentium astruo faciendum, qui cum furtim de interdictis auferrent atque in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
de quo regno inquantum uult
domꝰ ipsius regis excludit: Sed
de latrone illo qui iuxta dñm
crucifixus sꝑauit indñm etiã
crucifixum. ⁊ de fratre sane ꝑpe¬
tuȩ dinocrate argumentatur.
quod etiam ñ baptrratis dari
possit indulgentia peccatorũ:i sedes
aliqua beatorum: Quasi quisquã
cui ñ credere nefas ẽẽt: huic indi¬
cauerit qd̃ ñ fuerint baptizati:
De qͥb tam̃ in eo libro quẽ scripsi
ad fratrẽ nr̃m renatum pleniꝰ qͥd
m uideretur exposui: qđ tua di¬
lectio poterit nosse. siñ spreueriᷤ
legere. nam ille petenti ñ poterit
denegare. E stuat tam̃ iste: atq
horrendis suffocatur angustiis:
Attentiꝰ enim fortasse quam tu qͥd
mali dicat attendit: pret̾ xp̃i scili¬
cet baptismũ solui inparuulis
originale peccatum. Deniq aliqͣ.¬
tenus in hac causa uel sero ad ecclȩ
sacramenta confugiat. Pro his sa¬
ne inquit oblationes assiduas: et
offerenda iugit̾ scõrum censeo sa¬

Expanded text:
de quo regno in quanta uult parte de quo regno in quanta uult parte domum ipsius regis excludit? sed de latrone illo, qui iuxta dominum crucifixus sperauit in dominum etiam crucifixum, et de fratre sanctae Perpetuae Dinocrate argumentatur, quod etiam non baptizatis dari possit indulgentia peccatorum et sedes aliqua beatorum; quasi quisquam, cui non credere nefas esset, huic indicauerit quod non fuerint baptizati. de quibus tamen in eo libro, quem scripsi ad fratrem nostrum Renatum, plenius quid mihi uideretur exposui. quod tua dilectio poterit nosse, si non spreueris legere; nam ille petenti non poterit denegare. Aestuat tamen iste atque horrendis suffocatur angustiis; adtentius enim fortasse quam tu quid mali dicat adtendit praeter Christi scilicet baptismum solui in paruulis originale peccatum. denique, ut aliquatenus in hac causa uel sero ad ecclesiae sacramenta confugiat: pro his sane, inquit, oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sa
Abbreviated transcription (Latin):
signantur merita multa ⁊ diuersa
mansoꝵ: ut hic ñ baptizatus per¬
ducatur ad ueniam. baptizatus
ad palmã quȩ ẽ parata ꝑ gr̃am:
Cernis hominem paradisum atq
mansiones quȩ sunt apud patrẽ
aregno separare cȩlorum. ut etiã
ñ baptizatis habundent loca
semptt̾ne ftelicitatis: nec uidet
cum ista dicit. ita se nolle bapti¬
rati cuiuspiam paruuli mansio¬
nem a celorum regno separare: ut
ipsam dĩ patris domum uel aliqͣs
partes eiꝰ in de separare ñtimeat:
Neq enĩ dñs ñr in uniu̾sitate crea¬
turȩ uel inqualibet uniu̾sitatis
tizatus: cum dm̃. patrẽ habere ñ
possit nͥ renatus: Non sit ingratꝰ
dõ. qui eũ dignatus ẽ. a donatista¬
rum uel rogatistarum diuisione
liberare: ut ipsam domũ dĩ patͥs
querat diuidere: ialiquam eius
partẽ extra regnum cȩlorum po¬
nere. uͥ ñ baptizati ualeant habi¬
tare. Et quo pacto regnũ cȩloꝵ¬
ipse se intraturum ẽẽ presumit:

Expanded text:
signantur merita multa et diuersa signantur merita multa et diuersa mansorum, ut hic non baptizatus perducatur ad ueniam, baptizatus ad palmam, quae est parata per gratiam. cernis hominem paradisum atque mansiones, quae sunt apud patrem, a regno separare caelorum, ut etiam non baptizatis abundent loca sempiternae felicitatis. nec uidet. cum ista dicit, ita se nolle baptizati cuiuspiam paruuli mansionem a caelorum regno separare, ut ipsam dci patris domum uel aliquas partes eius inde separare non timeat; neque enim dominus Iesus in uniuersitate creaturae uel in qualibet uniuersitatistizatus, cum deum patrem habere non possit nisi renatus ? non sit ingratus deo, qui eum dignatus est a Donatistarum uel Rogatistarum diuisione liberare, ut ipsam domum dei patris quaerat diuidere et aliquam eius partem extra regnum caelorum ponere, ubi non baptizati ualeant habitare. et quo pacto ipse regnum caelorum se intraturum esse praesumit,
Abbreviated transcription (Latin):
diuino munere sͥ exoptant. per.¬
uenire potuerint. Quale ẽ aut̃
dicere infantes p̾desti¬
natos baptismo ui¬
te presentis ante qͣm
renascantur inxp̃o
occiduo preueniri. uelut aliqua
uis fortune. seu fati. siue cuiꝰlibet
rei. ñꝑmittat dm̃ qd̃ predestina¬
uit implere: Et quom ipse illos
rapit qͥa placuerunt illi: An eos
ipse predestinat baptizari: ⁊ipse
qd̾ predestinauit ñ sinit fieri:
S attende qͥd ad huc audeat. cui
displicet intanta huiꝰ ꝓfundita.¬
te questionis cautior quã scien¬
tior nr̃a cunctatio. Ausim dicere
inqͥt istos ꝑuenire posse ad origi¬
nalium indulgentiam peccato.¬
rum: ñ tam̃ ut celeste inducant᷑
in regnum. sicut latroni confesso
qͥdẽ s ñ baptizato. dñs ñ cęlorũ
regnum tribuit s parady sumͥcũ
utiq iam inmaret qui ñ renatꝰ
bit in regnum celorum: precipue
qͥa multas ẽẽ mansiones apud pa-¬
trẽ suũ dñs ꝓtitetur. inquibus de¬

Expanded text:
diuino munere sibi exoptant, perdiuino munere sibi exoptant, peruenire potuerint. quale est autem dicere \'infantes pracdestinatos baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, occiduo pracueniri\', uelut aliqua uis fortunae seu fati siue cuiuslibet rei non permittat deum quod praedestinauit inplere? et quomodo ipse illos rapit, quia placuerunt illi ? an eos et ipse praedestinat baptizari et ipse quod praedestinauit non sinit fieri ? Sed adtende quid adhuc audeat, cui displicet in tanta huius profunditate quaestionis cautior quam scientior nostra cunctatio: ausim dicere, inquit, istos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, non tamen ut caeleste inducantur in regnum, sicuti latroni confesso quidem sed non baptizato dominus non caelorum regnum tribuit, sed paradisum, cum utique iam maneret: qui non rbit in regnum caelorum, praecipue quia multas esse mansiones apud patrem suum dominus profitetur, in quibus de
Abbreviated transcription (Latin):
dio iniqͥtatis illum educere pla¬
cita enim erat dõ anima eiꝰ: ⁊ con¬
sũmatus inbreut repleuit tẽpora
longa: Quis istum dedignetur
habere doctorem: Ergo ne paru
li quos plerumq uolunt hoĩes
baptizari. et dum curritur ante mo.¬
riuntur. si retardarent᷑ in ista. pau¬
lulum. uita baptirati continuo
morerent᷑. malitia mutaret intel¬
lectum eorum. et fictio deciꝑet
animã eorum: ⁊ ne hoc eis contin¬
geret. subuentum illis ẽ. ut ante
raꝑentur quã baptizarentur:
In ipso gͦ baptismate mutarent᷑
in peiꝰ: ⁊ fictione deciꝑent᷑ si post
baptisma raperentur: O ammi
tis cum recitare ista presumpsit.¬
⁊ de tua maxime ad quẽ scͥpsit.
et cui recitatos tradidit ut credit᷑¬
suos e̾ẽ confideret. De ñ baptirtatiᷤ
infantib e̾e̾ scriptum qd de om¬
nium sc̃orum in maturis etatibꝰ
scͥptum ẽ. Cum quib male actũ
stulti arbitrantur. si de hac ui¬
ta celerit̾ rapti fuerint. nec ad
annos quos homines ꝓ magno

Expanded text:
dio iniquitatis illum educere: placita enim Deo erat anima ejus; et, Consummatus in brevi, replevit tempora longa » . Quis istum dedignetur habere doctorem? Ergone parli, quos plerumque uolunt homines baptizari et. dum curritur, ante moriuntur, si retardarentur in ista paululum uita, ut baptizati continuo morerentur, malitia mutaret intellectum eorum et fictio deciperet animam eorum et, ne hoc eis contingeret, subuentum est illis, ut ante raperentur quam baptizarentur? in ipso ergo baptismate mutarentur in peius et fictione deciperentur, si post baptisma raperentur. o ammirtis, cum recitaret, iste praesumpsit et de tua maxime, ad quem scripsit et cui recitatos libros tradidit, ut credituros nos esse confideret de non baptizatis infantibus esse scriptum, quod de omnium sanctorum inmaturis aetatibus scriptum est, cum quibus male actum stulti arbitrantur, si de hac uita celeriter rapti fuerint nec ad annos, quos homines pro magno
Abbreviated transcription (Latin):
tuni ꝓpositi laudandiq consilii.
facile adueriora transduci: ita
imꝓbi obstinatiq iudicii ẽ nolle
citius ad tramitẽ rationis inflec¬
ti hec quippe ille si ueracit᷑ dixit
atq ut locutꝰ ẽ sentit: magne pro¬
fecto speianimã gerit:
Item in
fine libri secundi.

Expanded text:
silii facile ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraciter dixit atque ut locutus est sentit, magnae profecto spei animum gerit. item in fine libri secundi
Abbreviated transcription (Latin):
nec malũ meritũ repperire pot̾it
ante carnẽ: S ad manifestiora
ueniamꝰ. Cũ eñi magnis coartare¬
tur angustiis. quomodo animȩ
originalis peccati uinculo tene¬
antur obstri ctȩ. si ñ ex illa tͣhunt
originẽ quȩ pͥma peccauit .s eas
puras ab om̃i contagione ⁊ ꝓpa¬
gatione peccati peccatrici carni
creator insufflat: ne dicatur illi
qd sic insufflando eas ds̃ efficit reas:
pͥmo de prescientia dei hanc opini¬
onem munire tẽptauit: qd̃ eis pre¬
parauerit redemptionẽ: In cuiꝰ
redẽptionis sacram̃to paruuli bap¬
tirantur ut abluat᷑ originale pec¬
catum qd de carne traxerunt:
qͣsi facta sua ds̃ emendet: qd̾ eas
insontes fecerat inqͥnari. S postea¬
quã uentũ ẽ. ut de illis loqueret᷑
quib tali ñ subuenit᷑ auxilio ⁊ an¬
te quã baptirent᷑ expirant: in hoc
inqͥt loco ñ me quasi auctorem
spondeo: s aliqͥd de exemplo co¬
nitio: habendã dicimꝰ de instan¬

Expanded text:
nec malum meritum repperire poterit nec malum meritum repperire poterit ante carnem. Sed ad manifestiora ueniamus. cum enim magnis coartaretur angustiis, quomodo animae originalis peccati uinculo teneantur obstrictae, si non ex illa trahunt originem, quae prima peccauit, sed eas puras ab omni contagione et propagatione peccati peccatrici carni creator insufflat, ne dicatur illi, quod sic insufflando eas deus efficit reas, primo de praescientia dei hanc opinionem munire temptauit, \'quod eis praeparauerit redemtionem\'. in cuius redemtionis sacramento paruuli baptizantur, ut abluatur originale peccatum, quod de carne traxerunt; quasi facta sua deus emendet, quod eas insontes fecerat inquinari. sed posteaquam uentum est, ut de illis loqueretur, quibus tali non subuenitur auxilio et antequam baptizentur exspirant: in hoc, inquit, loco non me quasi auctorem spondeo, sed aliquid de exemplo conicio. habendam dicimus de infan
Abbreviated transcription (Latin):
gisti ⁊ considerasti ⁊ qͥd in recitã¬
te laudaueris uel unde post reci¬
tationẽ gr̃as egeris cogitasti: Qd
ẽ. obsecrote. anima itaq
si peccatrix ẽe meruit
quȩ peccatrix ẽe nõ
potuit: Quidẽ me
potuisset. nͥpeccatrix fuisset. ñ
autẽ fuisset nͥ e̾ẽ potuisset: ut an¬
te omne malũ meritũ peccans. ind̾
sͥ meritũ faceret. unde ad alia pecca¬
ta deserente dño ꝑueniret: An idõ
dixit quȩ peccatrix eẽ ñ potuit.
qͥa nͥ incarne ueniret peccatrix ẽẽ
ñ posset: Qd gͦ meruit ut mitte.¬
retur uͥpeccatrix ẽẽ posset: quo
nͥ uenisset alibi peccatrix ẽe non
posset: Dicat qͥd meruit.Si enim
meruit ẽẽ peccatrix: aliqͥd iam
peccauerat unde mereret᷑ iterum
ẽẽ peccatrix. S hec fortassis obseura
ẽe uideantur aut obseura ẽẽ iacten¬
tur: cũ sint aꝑtissima: Neq enim
dicere debuit qd̃ anima meruerit
peccatrix ẽẽ ꝑ carnẽ: cuiꝰ nec bonũ

Expanded text:
gisti et considerasti et quid in recitangisti et considerasti et quid in recitante laudaueris uel unde post recitationem gratias egeris cogitasti? quid est, obsecro te: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit? quid epotuisset, nisi peccatrix fuisset; non autem fuisset, nisi esse potuisset; ut ante omne malum meritum peccans, inde sibi meritum faceret, unde ad alia peccata, deserente Domino, perveniret? An ideo dixit, « quae peccatrix esse non potuit, » quia nisi in carnem veniret, peccatrix esse non posset? Quid ergo meruit, ut eo mitteretur, ubi peccatrix esse posset, quo nisi venisset, alibi peccatrix esse non posset? Dicat, quid meruit? Si enim meruit esse peccatrix; aliquid jam peccaverat, unde mereretur iterum esse peccatrix. Sed haec fortassis obscura esse videantur, aut obscura esse jactentur, cum sint apertissima. Neque enim dicere debuit, « quod anima meruerit peccatrix esse per carnem, » cujus nec bonum
Abbreviated transcription (Latin):
animas ante corpus alicubi uue¬
re: tam beate. ut eadem illis ꝑ bap¬
tismum beatitudo reddatur. Et
tanquã sui rursus oblitus: adiun¬
git et dicit. Ut ꝑeam id ẽ ꝑ carnẽ
incipiat renasci. ꝑ quã meruerat
inqͥnari. Suꝑiꝰ meritũ significa¬
uerat bonũ ꝑditũ fuisse ꝑcarnẽ
nunc autẽ significat malũ meri¬
tũ quo factum ẽ. ut ueniret uel
muteret᷑ incarnem. dicendo per
quã meruerat inqͥnari. Si enim
meret᷑ inqͥnari: ñ ẽ. utiq meritũ
bonũ. Dicat qͥd peccauit. ante qͣ
ꝑcarnẽ inqͥnaret᷑: ut ꝑcarnem in¬
qͥnari mereret᷑ Dicat si potest qd̾
nullomodo potest: qͥa inuenire
hic quid uerũ dicat omĩno non
potest: Item aliquant o post ait
Anima itaq si peccatrix ẽe̾ merue¬
rit quȩ peccatrix ẽẽ ñ potuit ta¬
men neq inpeccato remansit. qͥa
in xp̃o prefigurata inpeccato ẽẽ
ñ potuit. sicut e̾ẽ ñ debuit: Rogo
te frat̾ putas ne saltem postea le¬

Expanded text:
animas ante corpus alicubi uiueanimas ante corpus alicubi uiuere tam beate, ut eadem illis per baptismum beatitudo reddatur, et tamquam sui rursus oblitus adiungit et dicit: ut per eam, id est per carnem, incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. superius meritum significauerat bonum perditum fuisse per carnem, nunc autem significat malum meritum, quo factum est, ut ueniret uel mitteretur in carnem dicendo: per quam meruerat inquinari; si enim meretur inquinari, non est utique meritum bonum. dicat quid peccauit, antequam per carnem inquinaretur, ut per carnem inquinari mereretur; dicat, si potest, quod nullo modo potest, quia inuenire hic quid uerum dicat omnino non potest. Item aliquanto post ait: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. rogo te, frater, putasne ista saltem postea le
Abbreviated transcription (Latin):
iste tuus errau̾it doctor: Dixit ani¬
mã ꝑcarnẽ reparare statũ: ꝑ quã
ꝑdiderat meritũ: Habuit gͦ aĩa
aliquẽ statũ ⁊ aliquod meritũ bo.¬
nũ ante carnẽ: qd uult eam repa¬
rare ꝑcarnẽ quando caro lauacro
regenerationis abluit᷑ Uixerat
itaq alicubi ante carnẽ instatu
⁊ merito bono: quẽ statũ & quod
meritũ ꝑdidit cũ uenisset incar.¬
nẽ: Dixit eam ꝑcarne reparare ha.¬
bitudinẽ priscã: quã uisa fuerat
paulisꝑ amisisse ꝑ carnẽ: Habuit
gͦ ante carnẽ habitudinẽ antiqͣ:
hoc ẽ eñĩ pͥscam: Et ista qualis esse
potuit. nͥ beata atq laudabilis
habitudo. quã reparari ꝑ sacram̃¬
tũ baptismatis asseuerat. cũ eam
nolit ex illa originẽ trahere per
originẽ. quã constat imparadi¬
so aliquando fuisse felicem: Quo.¬
modo gͥ alio loco animã se dicit
constant̾ asserere ñ extraduce. ne¬
q ex nichilo. neq ꝑsemet ipsam.
neq ante corpꝰ: Ecce isto loco uult

Expanded text:
 dixit \'animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum\': habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod uult eam reparare per carnem, quando caro lauacro regenerationis abluitur; uixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono, quem statum et quod meritum perdidit, cum uenisset in carnem. dixit \'eam per carnem reparare habitudinem ppaulisper amisisse per carnem\': habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam — hoc est enim \'priscam\' — et ista qualis esse potuit nisi beata atque laudabilis habitudo? quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso aliquando fuisse felicem. quomodo igitur alio loco \'animam se\' dicit \'constanter asserere non ex traduce neque ex nihilo neque per semet ipsam neque ante corpus\'? ecce isto loco uult
Abbreviated transcription (Latin):
cipimꝰ: si quẽ admodũ alia testimo¬
nia docent habere humana ani¬
mã xp̃m. ita et isti aliquib non
ambiguis testimoniis ꝓpaginẽ
astruerent animarum. Pariui¬
ce gͥ ãmonemꝰ etiã hos qui ani¬
marum ꝓpagĩnem destruunt.
ut nouas adõ sufflari animas

Expanded text:
cipimus, si, quemadmodum alia testimocipimus, si, quemadmodum alia testimonia docent habere humanam animam Christum, ita et isti aliquibus non ambiguis testimoniis propaginem astruerent animarum. pari uice igitur ammonemus etiam hos, qui animarum propaginem destruunt, ut nonas a deo sufflari animas
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃tari homines qui ex hoc putãt
animã mulieris ñ eẽ de anima ui¬
ri. qͥa ñ est dictum anima de ani¬
ma mea. sed caro de carne mea:
quẽadmodum argum̃tant᷑ appol¬
linariste uel quicumq sunt alii
aduersus animã dñi. quam ꝓpt̾ea
negant quia seͥptum legunt u̾bũ
caro factum ẽ. Si eñi i anima in¬
qͥunt ibi eẽt: debuit dici uerbũ
homo factum ẽ. S istis ꝓpt̾ea dicit᷑
carnis nomine solere scͥpturãto.¬
tum hominẽ nuncupare sicuti est.
et uidebit omnis caro salutare dĩ.
ñ eñicaro sine anima uidere aliqͥd
potest. qͥa plurimis aliis sc̃arum
scͥpturarum locis ñ solum carnẽ.
uerum etiã animã humanã idẽ
rationalẽ ine̾e̾ homini xp̃o sine
ulla ambiguitate monstratur:
Unde uisti aquib animarũ ꝓpago
defenditur. possent acciꝑe aparte
totũ e̾e̾ dictũ. os de ossib meis ⁊ caro
ianima: quẽadmodum uerbum
carnem factum ñ sine animaac-¬

Expanded text:
gumentari homines, qui ex hoc putant gumentari homines, qui ex hoc putant animam mulieris non esse de anima uiri, quia non est dictum: \'anima de anima mea\', sed: caro carne mea, quemadmodum argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. \'si enim et anima\', inquiunt, \'ibi esset, debuit dici: uerbum homo factum est\'. sed istis propterea dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut a r e d e i; non enim caro sine anima uidere aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, uerum etiam animam humanam, id est rationalem, inesse homini Christo sine ulla ambiguitate monstratur. unde et isti, a quibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum: os de ossibus us mis et caroanima, quemadmodum uerbum carnem factum non sine anima ac
Abbreviated transcription (Latin):
defendunt animarum ꝓpaginẽ
ex eo quod ñ sufflauit ds̃ infaciem
mulieris aliquid adiuuant᷑. nec illi
qͥ eam negant. ideo quia ñ dixit
adam anima de anima mea. debẽt
sͥ ꝑsuadere quod nesciunt. Sieut
enĩ eadem ñ soluta s manente que¬
stione potuit tacere scͥptura. qd̃
mulier dõ sufflante sicut uir eius
acceꝑit animã sic eadem ñ soluta
s manente questione potuit tacere
scͥptura. ut adam ñ diceret anima
de anima mea. Ac ꝑ hoc si pͥmȩ mu¬
lieris anima ex uiro ẽ aparte totũ
signiticatũ ẽ uͥ legitur. hoc nunc
os ex ossib meis. et caro de carne
mea: cum tota ex uiro. ñcaro sola
sit sumpta. Si autẽ non ẽ ex uiro.
s eam ds̃ insufflauit. sicut uiro:
atoto pars significata ẽ. uͥ legitur
de uiro suo sumpta ẽ: cum caro eiꝰ
ñ tota sit sumpta. Qua ꝓpter cum
his testimoniis quod adhanc rem
pertinet utiq ambiguis ñ soluat᷑
hȩc questio: illud tamen scio. sic ar¬

Expanded text:
defendunt animarum propaginem, defendunt animarum propaginem, ex co, quod non sufflauit deus in faciem mulieris, aliquid adiuuantur nec illi, qui eam negant, ideo quia non dixit Adam: \'anima de anima mea\', debent sibi persuadere quod nesciunt. sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, quod mulier deo sufflante sicut uir eius acceperit animam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, ut Adam non diceret: \'anima de anima mea\'. ac per hoc, si primae mulieris anima ex uiro est, a parte totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur: de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit sumpta. Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio, illud tamen scio sic ar
Abbreviated transcription (Latin):
decet inquit mulieres. ꝓmittentes
pietatem ꝑ bonam conu̾sationem:
Utiq pietas intus est inanima uel
in sp̃u. Et tamen mulieres appella¬
de sunt: etiam ut se intus ornarent
uͥ nullꝰ ẽ sexus. Cum itaq isti sic int̾
se alt̾nante sermone certauerint:
ego int̾ eos sic iudico. ut ne incog.¬
nitis fidant: et temere audeant
affirmare quod nesciunt. utrosq
cõmoneam. Si enim scͥptum esset
insufflauit flatum uitȩ in faciem
mulieris. ⁊ facta ẽ inanimã uiuã.
nec sic ee̾t iam consequens ut non
ꝓpagaretur ex parentib anima:
nisi etiam ⁊ de aliorum hoc scͥptũ
similit̾ legeretur: Fieri enim po¬
tuit ut menbrũ ñ animatũ de
corpore extractum indigeret ani¬
mari: filii uero anima ex parte ꝑ
matrem. ꝓpaginis transfusione
traheretur. Cumu tacitũ ẽ occul¬
tatum ẽ ñ negatum: s neq affir¬
matum. Ac ꝑ hoc sicubi forte non
tacitum ẽ: clariorib documentis
ẽ adstruendum. Unde nec illi qui

Expanded text:
decet, inquit, mulieres promittentes decet, inquit, mulieres promittentes pietatem per bonam conuersationem. utique pietas intus est in anima ucl in spiritu, et tamen mulieres appellatae sunt, etiam ut se intus ornarent, ubi nullus est sexus. Cum itaque isti sic inter se alternante sermone certauerint, ego inter cos sic iudieo, ut, ne incognitis fidant et temere audeant affirmare quod nesciunt, utrosque commoneam. si enim scriptum esset : \'insufflauit flatum uitae in faciem mulieris et facta est in animam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut non propagaretur ex parentibus anima, nisi etiam de filio eorum hoc scriptum similiter legeretur. fieri enim potuit, ut membrum non animatum de corpore extractum indigeret animari, filii uero anima ex patre per matrem propaginis transfusione traheretur. cum uero tacitum est, occultatum est, non negatum, sed neque affirmatum. ac per hoc sicubi forte non tacitum est, clarioribus documentis est astruendum. unde nec illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ os ex ossib meis. ⁊ caro de car¬
ab eis responderi potest quem¬
admodum suꝑius demonstratũ
ẽ ut aparte totũ intelligatur. hoc
dictum os et caro mea: s quȩ ani¬
mata fuerint de tracta ñ mortua:
Neq enim hoc omĩpotentẽ facere
potuisse ideo negandum ẽ qͥa
nullus hominum potest aliquid
cum anima de humana carne
p̃cidere. Nam quod adam secutꝰ
adiunxit. hȩc uocabitur mulier.
qͥa de uiro suo sumpta ẽ. quȩ ñ
ait potius unde opinio confir
maretur istorum qm̃ de uiro
suo caro eiꝰ sumpta ẽ. Hic itaque
illi qui contra sentiunt possũt
dicere qͥa ñ scͥptum ẽ. carnẽ mu¬
lieris. s mulierem de uiro suo
sũptam. totam debere accipicũ
anima ⁊ sp̃u. Nam et si anima
sexu caret: ñ tamen quando ap¬
pellantur mulieres. excepta ani¬
ma eas necesse ẽ intelligi. Alioqͥn
ñ ita se ãmonerentur ornare: ñ
intortis crinib aut auro. uel mar¬
garitis. aut ueste preciosa. s quod

Expanded text:
nunc os ex ossibus meis et caro de carnunc os ex ossibus meis et caro de carab eis responderi potest, quemadmodum superius demonstratum est, ut a parte totum intelligatur hoc dictum, os et caro mea; sed quae animata fuerint detracta, non mortua. Neque enim, hoc Omnipotentem facere potuisse, ideo negandum est, quia nullus hominum potest aliquid cum anima de humana carne praecidere. Nam quod Adam secutus adjunxit, Haec vocabitur mulier, quia de viro suo sumpta est ; cur non ait potius, unde opinio confimaretur istorum: \'quoniam de uiro suo caro eius sumpta est\'? hic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non scriptum est carnem mulieris, sed mulierem de uiro suo sumptam. totam debere accipi cum anima et spiritu. nam etsi anima sexu caret, non tamen quando appellantur mulieres excepta anima eas necesse est intellegi. alioquin non ita se ammonerentur ornare: non in tortis crinibus aut auro uel margaritis aut ueste pretiosa, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc apłi testimonio positumẽ
puto quod neminẽ moueat: Ipse
enim dat: sed adhuc querimus
unde det. utrum ex noua insuffla-¬
tione anꝓpagine. Ipse quippe
dare etiam carnis substantiam
rectissime dr̃ quam tam̃ dare ex
ꝓpagine ñ negatur. Nunc uidea¬
mus illud genesis testimonium.
uͥ facta mulier de latere uiri ad¬
ducta ẽ ad eum: et dixit. hoc nẽ
os ex ossib meis et caro de carne
mea. hoc quippe iste putat quod
dicere debuerit adam. anima ex
si etiã hoc de illo tractum ẽẽt. Sed
illi qui ꝓpaginem asserunt ani¬
marũ: hinc se putant inuictius
suam munire sententiam: quia
cũ scriptũ sit detraxisse dm̃ cos¬
tam de latere uiri. eamq edifficas¬
se inmulierẽ: ñ est additum quod
in eiꝰ faciẽ sufflauerit flatum ui¬
te: ideo inqͥunt. quia iam de uiro
fuerat animata. Nam si ñ fuisset:
nequaquã nos inqͥunt sc̃a scͥptura
huiꝰ rei cognitione fraudasset. No¬
illud uero quod ait adam hoc

Expanded text:
in hoc apostoli testimonio positum est, in hoc apostoli testimonio positum est, puto quod neminem moueat; ipse enim dat. sed adhuc quaerimus unde det, utrum ex noua insufflationc an ex propagine. ipse quippe dare etiam carnis substantiam rectissime dicitur, quam tamen dare ex propagine non negatur. Nunc uideamus illud de Genesi testimonium, ubi facta mulier de latere uiri adducta est ad eum et dixit: hoc nunc os ex ossibus meis is et caro de carne m ea. hoc quippe iste putat, \'quod dicere debuerit Adam: "anima ex si etiam hoc de illo tractum esset\'. sed illi qui propaginem asserunt animarum, hinc se putant inuictius suam munire sententiam, quia, cum scriptum sit detraxisse deum costam de latere uiri eamque aedificasse in mulierem, non est additum, quod in eius faciem sufflauerit flatum uitae; ideo, inquiunt, quia iam de uiro fuerat animata. nam si non fuisset, nequaquam nos, inquiunt, sancta scriptura huius rei cognitione fraudasset. illud uero quod ait Adam: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non sit exanima. sed caro ex carne
sit tantum: ita dictum ẽ. ex uno san¬
guine non ut totus homo signifi¬
caretur a parte: s tantum unius
hominis caro. Illud uero qd̾ dictũ
ẽ in quo om̃s peccauerunt. sola
omĩum hominũ caro intelligen¬
da ẽ quȩ inde transtusa ẽ: a toto
partem significante scriptura:
Si autẽ illud ẽ uerũ qd̃ totus homo
ex toto homine ꝓpagatur. idẽ
Icorpus anima ⁊ sp̃s. ibi ꝓpͥe dictũ
ẽ. in quo om̃s homines peccaue¬
runt: hic autẽ tropice ex uno
sanguine totum significatur
aparte. idẽ totus homo qͥex aĩa
constat ⁊ carne uel potiꝰ ut iste
amat loqui exanima et sp̃u et
carne. Nam et ex parte totum &
ex toto partem: diuina eloquia
significare consuerunt. Ex par¬
te enim totum significatũ ẽ. uͥ
legitur ad te omĩs caro ueniet.
qͥa ex carne intelligitur totus
homo. Ex toto autẽ pars. cum
dicitur xp̃c sepultus. cum sola
eiꝰ caro sepulta sit. Iam illud qd̃

Expanded text:
sit anima ex anima, sed caro ex carne sit anima ex anima, sed caro ex carne sit tantum, ita dictum est e x uno sanguine, ut non totus homo significaretur a parte, sed tantum unius hominis caro; illud nero quod dictum est: in quo omnes peccauerunt, sola omnium hominum caro intellegenda est, quae inde transfusa est, a toto partem significante scriptura. si autem illud est uerum, quod totus homo ex toto homine propagatur, id est corpus, anima et spiritus, ibi proprie dictum est \'in quo omnes homines peccauerunt\', hic autem tropice \'ex uno sanguine\' totum significatur a parte, id est totus homo. qui ex anima constat et carne, uel potius, ut iste amat loqui, ex anima et spiritu et carne. nam et ex parte totum et ex toto partem diuina eloquia significare consuerunt. ex parte enim totum significatum est, ubi legitur: ad te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur totus homo; ex toto autem pars, cum dicitur Christus sepultus, cum sola eius caro sepulta sit. iam Llud quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et factus ẽ homo inanimam
iuuentem. ut illic intelligatur
et sỹc. de quo scriptura ibi tacuit.
cur non aliis liceat sic accipere
quod dictum est ex uno sangui¬
ne ut illic et anima ⁊ sp̃e posset
intelligi. qm̃ homo significatus
nomine sanguinis. ñ solum cõs¬
tat excorpore uerum etiam ex
anima et sp̃u: Sicut enim qui
ꝓpaginem defendit animarum.
ñ hinc istum debet oppͥmere. qͥa
de pͥmo homine scriptum ẽ in
quo om̃s peccauerunt. non enim
dictum ẽ. in quo omĩum caro pec¬
cauit. sed omnes dictum ẽ. id ẽ om̃s
homines. cum homo non sola sit
caro:. sieut gͦ hinc iste non debet
opprimi quia forte ita dictum est
om̃s homines. ut sedm solam car¬
nem intelligerentur.sic iste non
hĩc debet premere defensores ꝓpa¬
ginis animarum. qͥa dictum est
genus hominum ex uno sangui¬
ne. tanquam ꝓpt̾ea sola caro ꝑti¬
neat ad ꝓpaginem. Si enim hoc
ẽ uerum quod isti asserunt. ut aĩa

Expanded text:
est: et f actus est homo in animam est: et f actus est homo in animam uiuam, ut illic intellegatur et spiritus, de quo scriptura ibi tacuit, cur aliis non liceat sic accipere quod dictum est: ex uno sanguine, ut illic et anima et spiritus possit intellegi, quoniam homo significatus nomine sanguinis non solo constat ex corpore, uerum etiam ex anima et spiritu? sicut enim qui propaginem defendit animarum non hinc istum debet opprimere, quia de primo homine scriptum est: in quo omnes peccauerunt — non enim dictum est: \'in quo omnium caro peccauit\', sed \'omnes\' dictum est, id est omnes homines, cum homo non sola sit caro —. sicut ergo hinc iste non debet opprimi, quia forte ita dictum est \'omnes homines\', ut secundum solam carnem intellegerentur, sic iste non hinc debet premere defensores propaginis animarum, quia dictum est: omne genus hominum ex uno sanguine, tamquam propterea sola caro pertineat ad propaginem. si enim hoc est uerum, quod isti asserunt, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad huc querimus. Et uir per
mulierem siue ex patre tota ho¬
minis natura ducatur. quȩ per
mulierẽ nascitur. siue sola caro.
unde adhuc questio ẽ: omĩa tam̃
ex dõ unde nulla questio ẽ. id est
et corpus et anima et sp̃s. ⁊ uiri et
mulieris. Et sienim ñ ex dõ nata
uel tracta sunt uel manarunt. ita
ut eiꝰ nature sint: tamen ex dõst̃:
A quo enim creata. condita. factas̃.
ab illo habent ut sint. S dicendo
inquit apłs. et ipse det omnib Nota ha¬
uitam et sp̃m: deinde addendo.
fecitq ex uno sanguine omne
genus hominum: animã et sp̃m  ui
originaliter retulit ad auctorem:
corpus ad traducem: Immo uero
qui ñ uult temere animarum nega¬
re ꝓpaginem. ante quam liquido
clareat utrum ita annon ita sit:
habet quod inistis uerbis apłi in¬
telligat: ex uno eum sanguine
dixisse. eximo homine. aparte
totum significante locutionis
modo. Sienim ipsis licet intelli¬
gere a parte totum qͦd seriptum

Expanded text:
sit adhuc quaerimus — et uir per sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. Sed dicendo, inquit, apostolus: et ipse det omnibus uitam et spiritum, deinde addendo: fecitque ex uno sanguine omne genus hominum, animam et spiritum originaliter retulit ad auctorem, corpus ad traducem. immo uero qui non uult temere animarum negare propaginem, antequam liquido clareat utrum ita an non ita sit, habet quod in istis uerbis apostoli intellegat \'ex uno\' cum \'sanguine\' dixisse \'ex uno homine\' a parte totum significante locutionis modo. si enim ipsi licet intellegere a parte totum quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
femininum significaret apłs
dicens. Sicut enim mulier ex ui¬
ro. ita et uir per mulierem: quia
mulier ex uiro facta ẽ: ut etiã uir
ꝑmulierem postea nasceretur. Si
mas et sp̃s. sed tantum corpora utͥ¬
usq sexus uolebat intelligi᷑ cur
continuo subiunexit. omĩa aut̃
ex dõ. nisi quia et corpora ex deo:
Ita quippe ait. Sicut enim muli¬
er ex uiro. ita et uir ꝑmulierem:
omĩa autẽ exdõ. Eligat ergo iste
unde sit dictum. Si de corporibus:
ꝓfecto et corpora ex deo sunt. Quid
ẽ gͦ quod uͥcumq iste inscripturiᷤᷤ
legit ex deo. quando de hominib
agitur: ñ et corpora s tantum̃
animas ⁊ sp̃s uult intelligi: Si
uͦ quod dictum ẽ. omĩa autem ex
deo. et de corpore utriusq sexus.
et de anima ac sp̃u dictum ẽ: ergo
scđm omĩa ẽ mulier ex uiro. Muli¬
er enim ex uiro: uir ꝑmulierem:
omĩa ex deo. Quȩ omĩa niside qͥb
loquebatur. id est et ille uir ex qͦ
mulier. et illa mulier quȩ ex uro:

Expanded text:
femininum significarit apostolus femininum significarit apostolus dicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si mas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro,