comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domos. & plantabunt uineas. & habi¬
tabunt confident siue inspe: cũ fecero
ego dñs d̾̃s eorum. Quodq sequitur
uixta lxx. c d̃s patrum eoꝵ: in hebraico
non habet᷑. Consequent̃ autem: post ty¬
rum. sermo fit ad sydonem. Unius enim
utraq urbs ꝓuintie ẽ. Et in eũgłio tyrꝰ
tyri &e sydonis. quod postulauerat impetra¬
uit. Predicit autẽ sermo diuinus. qd̃ aba¬
biloniis &e ipsa capienda sit: & maloꝵ cog¬
noscat pondere quod ipse sit dñs. cũ uidl¬
cauit eam. & scĩficatꝰ fuerit in illa e fame
eam ac pestulentia gladioq consumpse¬
rit. ita ut corruat inplateis illius: & ne¬
quaquam ultra sint inoffendiculũ ppłodi.
nec eos frequent̾ impugnent. Cum aũ
hoc factum fuerit: reu̾tatur popłs isrł
quos in diũsas disꝑserat nationes int̾a
suam. & scificetur in eis. nequaqua ste
nhydone in malam partẽ s in bonam. cũ
as miseitus fuerit. & habitauerint in terra
qua dedit patri corum iacob. & habitaue

Expanded text:
domos, et plantabunt vineas, et habidomos, et plantabunt vineas, et habitabunt confidenter sive in spe cum fecero ego Dominus Deus eorum. Quodque sequitur juxta LXX: Et tu Deus patrum eorum, in Hebraico non habetur. Consequenter autem post Tyrum, sermo fit ad Sidonem; unius enim utraque urbs provinciae est. Et in Evangelio Tyrus Tyri et Sidonis, quod postulaverat, impetravit . Praedicit autem sermo divinus quod a Babyloniis, et ipsa capienda sit, et malorum cognoscat pondere, quod ipse sit Dominus: cum judicaverit eam, et sanctificatus fuerit in illa, et fame eam ac pestilentia, gladioque consumpserit: ita ut corruat in plateis illius, et nequaquam ultra sit in offendiculum populo Dei, 339 nec eos frequenter impugnet. Cum autem hoc factum fuerit, revertatur populus Israel, quos in diversas disperserat nationes, in terram suam, et sanctificetur in eis, nequaquam ut in Sidone in malam partem, sed in bonam, cum eis misertus fuerit, et habitaverint in terra, quam dedit patri eorum Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ad me dicens. fili hominis pone
siue obfirma faciem tuam contra sydonẽ.
&e ꝓpħabis de ea&e dices. Hec dic̃ dñs ds̃ Ee¬
ce ego ad te sydon. & glorificabor inte siue
inmedio tui. & scient quia ego dominus
cum fecero in ea siue inte iudicia. & sclfica¬
tꝰ fuero inte siue in ea. & immittã ei siue
inte pestilentiam. & sanguinẽ inplateis
eius. siue tuis. Et corruent int̾fecti siue nui¬
nerati in medio eius in gladio siue ingladis
ꝑ circuitũ. & scient quia ego dñs. Et ñ ert
ultra domui isrł. offendiculum a maritu¬
dinis. & spina dolorem in ferens undiq
ꝑcircuitum eorum qui adu̾sant᷑ eis. siue
qui fecerint contumeliam: ce scient quia
ego dominus d̾s. Hec dicit dñs d̾s. Quandi
congregauero domum isrł de populis siue
de gentib. in quib disꝑsi sunt: scificabor
in eis coram gentib. & habitabt̃ int̾ra siua
quã dedi seruo meo iacob. & habitabunt
in ea securi. siue inspem. Et edificabunt

Expanded text:
ini ad me dicens: Fili hominis, poneini ad me dicens: Fili hominis, poneem tuam contra Sidonem, et prophetabis de ea, et dices: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ad te, Sidon, et glorificabor in te sive in medio tui: et scient quia ego Dominus, cum fecero in ea sive in te judicia, et sanctificatus fuero in te sive in ea. Et immittam in eam sive in te pestilentiam, et sanguinem in plateis ejus sive tuis: et corruent interfecti sive vulnerati in medio ejus in gladio sive in gladiis per circuitum, et scient quia ego Dominus. Et non erit ultra domui Israel offendiculum amaritudinis, et spina dolorem inferens undique per circuitum eorum qui adversantur eis sive qui fecerint contumeliam: et scient quia ego Dominus Deus: Haec dicit Dominus Deus: Quando congregavero domum Israel, de populis sive de gentibus, in quibus dispersi sunt, sanctificabor in eis coram gentibus. Et habitabunt in terra sua, quam dedi servo meo Jacob, et habitabunt in ea securi sive in spe: et aedificabunt
Abbreviated transcription (Latin):
mala oꝑa conũti incinerem. ut ignis
noxius penitus extinguat᷑. ut omnes
conspiciant & obstupescant ꝑisse reg̾e
tyrium. & nichili factum ẽẽ. ñ in multis
scłis s in uno. uł certe in ꝑpetuum ut im¬
pleatur illud qd̃ scͥptũ est. Non parcam
tͥ. & ñ miserebor. Solent hebrei in ceteras
nabiles questiones. hec contra hyram
regem tyri dicta intelligere. cum asalomo¬
ne. usq ad iezechielem anni sint plurimi.
quos eo temꝑe homines ñ uixisse ꝑspi¬
cuum. &e sic ꝓnuntiare. quasi ꝑ hironiã
ꝓpħa adeum loquatur. Numquid tues
ce ꝑfectus decore: tu cunctis ordinatꝰ lapi¬
dib. tu cherub. uł creatꝰ cum cherub: cũ
econtrario peccaueris. & in cinerẽ dissol¬
uendus sis. Adduntq fabule sue mira¬
culum. ut contra scͥpturã. immo sine scͥpt᷑e
auctoritate. dicant hyram mille uixisse
annis. Uerum hec quam uiolenta sit int̾¬
p̃tatio: absq nr̃o iudicio prudens lector in¬

Expanded text:
mala opera converti in cinerem, ut ignis mala opera converti in cinerem, ut ignis noxius penitus exstinguatur, et omnes conspiciant et obstupescant perisse regem Tyri et nihili factum esse, non in multis saeculis, sed in uno, vel certe in perpetuum, ut impleatur illud quod scriptum est: « Non parcam tibi, et non miserebor. » Solent Hebraei inter caeteras nabiles quaestiones, haec contra Hyram regem Tyri dicta intelligere, cum a Salomone usque ad Ezechielem anni sint plurimi, quos eo tempore homines non vixisse perspicuum est, et sic pronuntiare, quasi per ironiam propheta ad eum loquatur: Numquid tu esntiae, et perfectus decore: tu cunctis ornatus lapidibus, tu cherub, vel creatus cum cherub, cum e contrario peccaveris, et in cinerem dissolvendus sis? Adduntque fabulae suae miraculum, ut contra Scripturam, imo sine Scripturae auctoritate dicant Hiram mille vixisse annis. Verum haec, quam violenta sit interpretatio, absque nostro judicio prudens lector in
Abbreviated transcription (Latin):
de quib scriptum ẽ. om̃s ad ulterantes
quasi clibanus corda eoꝵ. De quo igne¬
loquit᷑ & ysaias. Ambulate in lumine
ignis ur̃i. & inflamma quam succendi¬
stis. ut foras egrediens deuoret possi¬
dentem. uixta illud qd̃ in eodem ysaia
scͥptum ẽ. Deuorauit sicut fenum ma¬
teriam. In die illa extinguent᷑ montes &
colles. & saltus. & deuorabit ab anima
usq ad carnes. Hc̃ ignem qui alienus
appellat᷑ nadab. & abiud. ad altare dñi
obtulerant. & iccirco diuino igne consũp¬
ti sunt. Uñ ce moyses ait. Hoc est u̾bum
qd̃ dixit dominus. In his qui appropinqͣnt
michiscificabor. Sc̃ificatio autem di ẽ. pe¬
na peccantium. Post hec dicit᷑. Et dabo te
incinerem. ut omnia que suꝑedificasti
male conscientie tue. ignis absumat. Qui
cum deleres in requie & sabbato nequaꝗͣ¬
opus facere seruile: ligna in sabbato cõl¬
legisti. ut haberet quod in pectore tuo de¬
uoraret incendium. Pdest quoq om̃ia

Expanded text:
de quo scriptum est: Omnes adulterantes de quo scriptum est: Omnes adulterantes quasi clibanus corda eoloquitur et Isaias: « Ambulate in lumine ignis vestri et in flamma quam succendistis , » ut foras egrediens devoret possidentem, juxta illud, quod in eodem Isaia scriptum est: « Devoravit sicut fenum materiam ; in die illa exstinguentur montes, et colles, et saltus, et devorabit ab anima usque ad carnes. Hunc ignem, qui alienus appellatur, Nadab et Abiud ad altare Domini obtulerant , et idcirco divino igne consumpti sunt. Unde et Moyses ait: « Hoc est verbum quod dixit Dominus, in his qui appropinquant mihi sanctificabor. Sanctificatio autem Dei est poena peccantium. Post haec dicitur: Et dabo te in cinerem, ut omnia quae superaedificasti, malae conscientiae tuae ignis absumat. Qui cum debueras requieopus facere servile, ligna in sabbato collegisti, ut haberet, quod in pectore tuo devoraret incendium. Prodest quoque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
na deformitas te & stulticia possideret.
Unde int̾ram ꝓiectus es: qui ante ha¬
bitabas in monte di. De quo &e ysaias
scribit. Q uomodo cecidit lucifer qui
mane oriebatur: Et saluator in eugłio.
uidebam inquit sathanam. quasi ful¬
gur de celo cadentem. Q uod &e ieremias
loquitur ad ierłm. Quomͦ obscurauit
dominꝰ in ira sua filiam sion: ꝓiecit de
celo int̾ram głam isrł:. Piectus autem
in conspectu omnium regum. ut tuo ter¬
rerent᷑ exemplo. uł bonorum regum qͦꝵ
cor in manu dĩ ẽ. uł maloꝵ quorum
regna ostendit diabolus saluatori. qui
occurrerunt regibabilonio dicentes.
Et tu captus es sicut nos atq int̾ nos
reputatus es. Quam obrẽ &e polluit scĩ¬
ficationẽ suam qũã habuerat. quando
habitabat in monte & conu̾sabat᷑ in
medio ignitoꝵ lapidum. Sequitur. ꝓ¬
ducam ignem de medio tui. qui deuoret
te. Istum ignem in tyrii regis corde suc¬
cenderat ille cuius ignita st̃ iacula. &

Expanded text:
na, deformitas te et stultitia possideret: na, deformitas te et stultitia possideret: unde in terram projectus es, qui ante habitabas in monte Dei. De quo et Isaias scribit: Quomodo cecidit Lucifer, qui mane oriebatur ? Et Salvator in Evangelio: Videbam, inquit, Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Quod et Jeremias loquitur ad Jerusalem. Quomodo obscuravit Dominus in ira sua filiam Sion: projecit de coelo in terram gloriam Israel ? Projectus es autem in conspectu omnium regum, ut tuo terrerentur exemplo, vel bonorum regum, quorum cor in manu Dei est , vel malorum, quorum regna ostendit diabolus Salvatori : qui occurrerunt regi Babylonio, dicentes: Et tu captus es sicut nos, atque inter nos reputatus es. Quamobrem et polluit sanctificationem 337 suam quam habuerat, quando habitabat in monte, et conversabatur in medio ignitorum lapidum. Sequitur: Producam ignem in medio tui qui devoret te. Istum ignem in Tyri regis corde succenderat ille cujus ignita sunt jacula, et
Abbreviated transcription (Latin):
ora sua iniquitate. & peccauit et eiectꝰ ẽ.
ꝯstitutꝰ & habitans. a semetipso uulnãtꝰ
est. & conscientie compunctꝰ malo. dũ se
intelligit habitatione montis indignũ
quid de nobis estimandum ẽ. Propt̾ qd̃¬
dio lapidum ignitoꝵ. ut nequaquã int̾
ignitos lapides consisteres. s ꝑires. Dip̃e
cherub. siue cherub qui te ꝓtegebat. eduxi
te de medio lapidũ ignitoꝵ iuxta illud
qd̃ sde adã scriptum ẽ. Siecit adam. ce con¬
stituit eum contra paradisum deliciarũ.
Causasq reddit cur eductus sit. siue ꝓ¬
ẽ. enim cortuum indecore tuo: dũ tuũ pu
cum colaphiraret: ne reuelationum ma¬
gnitudine suꝑbiret. et iniudiciũ incide¬
ret diaboli. Et iccirco corrupta ẽ inquit
doctrina tua. cũ decore tuo. siue ꝑdidisti
sapientiam tuam indecore tuo. ut dum
plus uis ẽẽ quam conditꝰ es. & magis saꝑe
quam a deo acceꝑas: etiam id ꝑderes qd̃
habebas. & ꝓ pulchritudine atq doctri¬

Expanded text:
ora sua iniquitate, et peccavit, et ejectus est ora sua iniquitate, et peccavit, et ejectus est constitutus et habitans, a semetipso vulneratus est, et conscientiae compunctus malo, dum se intelligit habitatione montis indignum, quid de nobis aestimandum est? Proptignitorum: ut nequaquam inter ignitos lapides consisteres, sed perires. O ipse Cherub, sive Cherubim qui te protegebat, eduxi te de medio lapidum ignitorum: juxta illud quod et de Adam scriptum est: Ejecit Adam, et constituit eum contra paradisum deliciarum . Causasque reddit, cur eductus sit, sive pest enim cor tuum in decore tuo: dum tuum puteum colaphizaret, ne revelationum magnitudine superbiret, et in judicium incideret diaboli . Et idcirco corrupta est, inquit, doctrina tua cum decore tuo, sive, perdidisti sapientiam tuam in decore tuo: ut dum plus vis esse quam conditus es, et magis sapere quam a Deo acceperas, etiam id perderes quod habebas, et pro pulchritudine atque doctri
Abbreviated transcription (Latin):
uenta adeo. que inthesauro pectoris tui ꝑ
suꝑbiam ce abusionem potestatis quam
acceꝑas tenebatur in clusa. In multitu¬
dine quoq negotiationis eius. repleta fr̃
interiora illius. siue cellaria iniquitate.
Dum enim multa conquirit &e non est
contentꝰ scientia quam acceꝑat. nec pote¬
state cui p̃positus erat: repleuit cellaria
ce interiora pectoris sui. ut saturatus &e in¬
crassarus recalcitraret contra creatorem
suum. Manducauit enim iacob &e saturatꝰ
ẽ &e recalcitrauit dilectus. incrassatus ce
impinguatꝰ. & dilatatus dereliquit dm̃qͥ¬
fecerat eum. Et de corde ꝓcedt̃ cogitati¬
ones pessime: ꝓpt̾ quas dicit d̃s. Peccasti
ae eiecite de monte di. siue uuln̾atus es a
monte d̾i. Qd̃ legentes: tinere compellim᷑.
Si enim cherub extentus & ꝓtegens po¬
situs inmonte scõ d̃i. & in medio ignitoꝵ
lapidum ꝑfectus atq immaculatus. ꝓpt̃
multitudin̾e negotiationis repleuit int̾i¬

Expanded text:
venta a Deo, quae in thesauris pectoris tui per venta a Deo, quae in thesauris pectoris tui per superbiam et abusionem potestatis quam acceperas, tenebatur inclusa. In multitudine quoque negotiationis ejus repleta sunt interiora illius, sive cellaria, iniquitate. Dum enim multa conquirit, et non est contentus scientia quam acceperat, nec potestate qui praepositus erat, replevit cellaria, et interiora pectoris sui: ut saturatus, et incrassatus calcitraret contra Creatorem suum. Manducavit enim Jacob, et saturatus est, et recalcitravit dilectus, incrassatus et impinguatus, et dilatatuscorde procedunt cogitationes pessimae ; » propter quas dicit Deus: « Peccasti, et ejeci te de monte Dei, » sive vulneratus es a monte Dei: quod legentes timere compellimur. Si enim cherub extentus et protegens positus in monte sancto Dei, et in medio ignitorum lapidum perfectus atque immaculatus: propter multitudinem negotiationis replevit interi
Abbreviated transcription (Latin):
scipit. Accessistis ad syon montẽ &e ciuita¬
tem d̃i uiuentis ierłm celestem. & milia
angłoꝵ. Uł certe mons sc̃s dĩ: paradisus
ut diximus inteiugendus est. Ambulauit
quoq inmedio ignitoꝵ lapidũ. de quib
scͥptum ẽ. qui facit angłos suos sp̃c: aemi¬
nistros suos ignem urentem. Et ñ solum
d̃s qui uocatur ignis consumens. fenum.
ligna. stipulamq consumit: s ce angłi qͥ
uocantur igniti lapides. spũq feruentes.
Unde ce dominꝰ. Ignem inquit ueni mit¬
tere suꝑ t̾ram: & quem uolo ut ardeat
Quodq sequit᷑. ꝑfectus inuiis tuis adie
ꝯditionis tue. ꝓ quo posuere lxxͣ. fiuisti im¬
maculatꝰ in dieb tuis a die qua conditꝰ es
donec inuenta ẽ iniquitas inte: ostendit
omnẽ creatura bonam adeo conditam &
ꝑfectam habuisse uirtutem. ce ꝑ hoc pͥn¬
cipem quoq tyri fuisse ĩmaculatũ. ut de¬
inceps macula. ñ nature sit s. uolunta¬
tis. donec inuenta ẽ iniquitas inte. In¬

Expanded text:
scipit: « Accessistis ad Sion montem, et civitascipit: « Accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et millia angelorum . » Vel certe mons sancti Dei paradisus, ut diximus, intelligendus est. Ambulavit quoque in medio ignitorum lapidum, de quibus scriptum est: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Et non solum Deus qui vocatur ignis consumens, fenum, ligna, stipulamque consumat : sed et angeli qui vocantur igniti lapides, spirituque ferventes. Unde et Dominus: Ignem, inquit, veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat . Quodque sequitur: Perfectus in viis tuis a die conditionis tuae pro quo posuere LXX: Fuisti immaculatus in diebus tuis, a die qua conditus es, donec inventa est iniquitas in te, ostendit omnem creaturam bonam a Deo conditam, et perfectam habuisse virtutem, et per hoc principem quoque Tyri fuisse immaculatum, ut deinceps macula non naturae sit, sed voluntatis. Donec inventa est iniquitas in te. In
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. Benedicte apothece tue. & reliqͥe
tue. Post hec dicitur iuxta hebraicũ. Tu
cherub extentꝰ & ꝓtegens. subaudit᷑ arch̾a
cum cherub unctus sit &e creatus. Exqͦ
ostendit᷑ ad hominem urbis tyrie pͥncipẽ
hoc ꝑtin̾e ñ posse. s ad scãm quond̾a & p̃¬
cipuam fortitudinẽ. que tyrie urbis prin¬
te scõ dĩ. hauddubium quin paradysũ sig¬
nificet. ad quem post celum t̾ciũ paulꝰ apło¬
ẽẽ raptum se dicit. Cherub autẽ gene̾ ma¬
sculino & numero singulari. & plurali di¬
cunt᷑ cherubin. qui int̾p̃tant᷑ scientie mul¬
titudo. suꝑ quib requiescit &e sedet d̃s̃ &
hoc curru utit᷑. dicente ꝓpħa ad eũ. Qui se¬
des suꝑ cherubin: manifestare. Et in alio
loco. aAscendit suꝑ cherubin ce uolauit. uo¬
lauit suꝑ pennas uentoꝵ. Iste autẽ cherub
siue creatus cum cherub extentus & ꝓte¬
gens sacram̃ta: positus ẽ. in monte scõdi
de quo crebro diximus: ce paulus apłs lo
quitur. siquis tam̃ ad hebreos epłam su¬

Expanded text:
um est: Benedictae apothecae tuae, et reliquiae tuae . Post haec dicitur, juxta Hebraicum: Tu Cherub extentus et protegens, subauditur arcam cum Cherub unctus sit et creatus. Ex quo ostenditur ad hominem urbis Tyriae principem hoc pertinere non posse: sed ad sanctam quondam et praecipuam fortitudinem, quae urbis Tyriae printe sancto Dei; haud dubium quin paradisum significet, ad quem post coelum tertium Paulus apostolus raptum esse se dicit . Cherub autem genere masculino, numero singulari: et plurali dicuntur Cherubim, qui interpretantur scientiae multitudo: super quibus requiescit, et sedet Deus, et hoc curru utitur, dicente propheta 335 ad eum: Qui sedes super Cherubim, manifestare . Et in alio loco: Ascendit super Cherubim, et volavit: volavit super pennas ventorum, . Iste autem Cherub, sigens sacramenta, positus est in monte sancto Dei. De quo crebro diximus. Et Paulus apostolus loquitur, si quis tamen ad Hebraeos Epistolam su
Abbreviated transcription (Latin):
a lacte: qui abstracti ab ubere tͥbulationẽ
angłio edificat. qui ñ suꝑ harenã. s suꝑ
petram fundam̃ta constituit. de quib
scͥptum est. Nisi dominus edificaũit do¬
mũ inuanum laborauert̃ qui edificant
obstetrices dnm: fecerunt sibi domos.
& multa huiusmodi. Cum autẽ fecerit
dominꝰ iudiciũ contra eos quiadũsant᷑.
siue contumeliis afficiunt isrł incircũ¬
tu: tẽ omĩs creatura cognoscet qd̃ iꝑse sit
N anno decimo siũ iuxta Cap̃lixx. S dñs.¬
lxxͣ. duodecimo. in decimo mense siue
uixta hebraicum duodecimo. in prima
siue una m̃sis die. factum ẽ. u̾bum dñi
adme dicens. fũi hominis pone siue ob
firma faciem tu am contra pharaonẽ re¬
gem egipi. & ꝓphabis de eo & de egipto

Expanded text:
a lacte, qui abstracti ab ubere, tribulationea lacte, qui abstracti ab ubere, tribulationeangelio aedificat, qui non super arenam, sed super petram fundamenta constituit. De quibus scriptum est: « Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant obstetrices Dominum, fecerunt sibi domos , et multa hujusmodi. Cum autem fecerit Dominus judicium contra eos qui adversantur, sive contumeliis afficiunt Israel in circuitu: tunc omnis creatura cognoscet quod ipse sitn anno decimo sive juxta LXX, duodecimo, in decimo mense sive, juxta Hebraicum, duodecimo, in prima sive una mensis die, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, pone sive ob firma faciem tuam contra Pharaonem regem
Abbreviated transcription (Latin):
intfecti qui male steterant gladio ꝑ cireu¬
itum. illo gladio quẽ uenit dñs mittere
suꝑ tr̃am. ut male iuncta dissociet. &
scient qui remanserint. quod ipse sit dñs.
Cumq ili cessauerint. nequaquã ultra
erit offendiculum amaritudinis. &e spi¬
nadoloris compungens &e uulnerans po¬
pulum d̃i. Omnia autẽ hec dicunt᷑ con¬
tra adu̾sarias potestates. quod in extre¬
mo tp̃r deleantur. & sit et̾ña securitas: qͣn¬
do congregaũit dominꝰ domum isrł. eos
qui sensu cernunt dm̃. & scĩficatus fuerit
in eis: &e complebitur illud qd scriptũẽ.
int̾ra sua. de qua &e alibi legimus.credo
uidere bona domini in t̾ra uiuentium.
quam uiderat iacob. qui priorẽ supplan¬
tauerat frẽm. & pͥmitiua eus meruerat
acciꝑe. Et habitabunt in ea securi siue
inspe & edificabunt domos plantabt̃q
uineas & habitabunt scđo in spe iuxta
illud qd̾ legitur inysaia. qui ablactati estiꝰ

Expanded text:
interfecti, qui male steterant, gladio per circuinterfecti, qui male steterant, gladio per circuitum. » Illo gladio quem venit Dominus mittere super terram , ut male juncta dissociet: et sciant, qui remanserint, quod ipse sit Dominus. Cumque illi cessaverint, nequaquam ultra erit offendiculum amaritudinis, et spina doloris compungens et vulnerans populum Dei. Omnia autem haec dicuntur contra adversarias potestates, quod in extremo tempore deleantur, et sit aeterna securitas, quando congregaverit Dominus domum Israel, eos qui sensu cernunt Deum: et sanctificatus fuerit in eis, et complebitur illud quod scriptum est: in terra sua, de qua et alibi legimus: « Credo videre bona Domini in terra viventium . » Quam dederat Jacob, qui priorem supplantaverat fratrem, et primitiva ejus meruerat accipere. « Et habitabunt in ea securi, » sive in spe, « et aedificabunt domos, plantabuntque vineas, et habitabunt » secundo in spe. Juxta illud, quod legitur in Isaia: « Qui ablactati estis
Abbreviated transcription (Latin):
it̃m. Quia ipse eruet me de laqueo uenan¬
meretricis: laqueus est peccatoris. St̃ aũ
aein bonam partẽ his contrarii uenatores
de quib scͥbit ieremias Ecce ego mittam
piscatores &e uenatores. qui uenent᷑ uos
de omni colle & monte. qͦs ae dñs mittit ad
piscandum. & facit eos de piscatorib pis¬
cium. piscatores hominũ. Uñ &e uiculus
petri & andreȩ. hoc appellatur uocabulo.
Bechsaida enĩ in lingua nr̃a int̾p̃tat᷑ domꝰ
uenatoꝵ. Adu̾sum hos gͥ pessimos uena
ponat siue obfirmet faciem suam contra
sydonem: &e nequaquã fluctuet om̃i uen¬
to doctrine. s inueritate consistens int̾fi¬
ciat uenatores. Que sunt gͦ q̃ sydoni dñs
głificabor inte. cum te int̾fecero. & scient
om̃s qui uixerint quod ego sũ dñs. cũ tibi
reddidero que mereris. Mit̾tamq pestilen¬
tiam & sanguinẽ inplateas tuas. Recteq
platee dicuntur sidonis. Lata enĩ ce spaci¬
osa uia ẽ. que ducit ad mortẽ. Et corruent

Expanded text:
t passer erepta est de laqueo venan « Oculus meretricis laqueus est peccatoris . » Sunt autem et in bonam partem his contrarii venatores, de quibus scribit Jeremias: « Ecce ego mittam piscatores et venatores, qui venentur vos de omni colle et monte ; » quos et Dominus mittit ad piscandum, et facit eos de piscatoribus piscium piscatores hominum . Unde et viculus Petri et Andreae hoc appellatur vocabulo; Bethsaida enim in lingua nostra interpretatur domus venatorum. Adversumponat sive obfirmet faciem suam contra Sidonem, et nequaquam fluctuet omni vento doctrinae, sed in veritate consistens interficiat suos venatores. Quae sunt ergo quae Sidoni Dominus glorificabor in te, cum te interfecero, et scient omnes, qui vixerint, quod ego sum Dominus, » cum tibi reddidero quae mereris, mittamque pestilentiam et sanguinem in plateas tuas. Recteque plateae dicuntur Sidonis. « Lata enim et spatiosa via est, quae ducit ad mortem . » « Et corruent
Abbreviated transcription (Latin):
disserere s ꝓpriũ uolum̃ desid̾ant: ita ut
in ierechiel ae in exodo. & in apocalipsi. ce
in ysaia. sibi om̃s lapides. & lapidũ ordines
comparati. magnam &e legenti ce disseren¬
ti faciant questionem. Suꝑ quib &e uir
plinii scdđ̃i naturalis hystorie. post multi¬
plicem omniũ rerum scientiam. de gẽmis
&e lapidib disputat. Ad quoꝵ noticiam
diligens nobis mittendus ẽ lector. Porro
simmachi int̾pretatio istũ pͥncip̃ẽ tyri qͣsi
p̃ciosissimum monile. lapidib scͥbit ẽẽ dis¬
tinctum. Deniq auritimpanum uocat:
in quo infixi sint lapides. Unde ce iuxta
hebraicum sequitur. Aurum opꝰ decoris
sensum m̃temq referentes. quod cogita¬
tio eiꝰ diuinis patuerit sacram̃tis. ce cong̃¬
gau̾it sibi diuitias spuales. de quib dñs
p̃cepit. Thesaurizate uobis thesauros in

Expanded text:
ant: ita ut in Ezechiel, et in Exodo, et in Apocalypsi et in Isaia, 334 sibi omnes lapides, et lapidum ordines comparati, magnam et legenti, et disserenti faciant quaestionem. Super quibus et vir Plinii Secundi, Naturalis Historiae, post multiplicem omnium rerum scientiam, de gemmis et lapidibus disputat. Ad quorum notitiam diligens à nobis mittendus est lector. Porro Symmachi interpretatio, istum principem Tyri, quasi pretiosissimum monile lapidibus scribit esse distinctum. Denique auri tympanum vocat, in quo infixi sint lapides. Unde et juxta Hebraicum sequitur: Aurum opus decorissensum mentemque referentes, quod cogitatio ejus divinis patuerit sacramentis, et congregaverit sibi divitias spirituales, de quibus Dominus praecepit: Thesaurizate vobis thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes euangłista recubuit in pectore eiꝰ
ut hauriret fluenta sapĩe. & posset dicere.
In principio erat ũbum. & ũbum erat ap̃d
dm̃: & ds erat ũbum. hocerat in princi¬
pio apud dm̃. Isti sunt uiui lapides de
quib edificatur eccłia. &e de quib scri¬
bit apłs petrus. Si credidistis quia sua¬
ius ẽ. dñs. ad quem accedentes lapidem
uiuentem. ab hominib quidẽ reꝓbatũ
a deo autem electum. honorabilem. & ip̃i
sic̃ lapides uiuentes edificamim domꝰ
scͥptura. Ecce ponam in syon lapidem
angłarem electum. p̃ciosũ. & quic̃did̾it
in eo ñ confundetur. Suꝑ quo &e uaselec¬
tionis pari uoce consentit dicens. Suꝑe¬
dificati infundam̃to apłoꝵ &e ꝓpħarũ.¬

Expanded text:
Joannes Evangelista recubuit in pectore ejus, Joannes Evangelista recubuit in pectore ejus, ut hauriret fluenta sapientiae et posset dicere: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum . Isti sunt vivi lapides, de quibus aedificatur Ecclesia, et 333 de quibus scribit Apostolus Petrus: Si credidistis, quia suavis est Dominus: ad quem accedentes lapidem viventem, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum honorabilem, et ipsi sicut lapides viventes, aedificamini domus Scriptura: « Ecce ponam in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum, et qui credit in eo non confundetur . » Super quo et Vas electionis pari voce consentit dicens: « Superaedificati in fundamento apostoloru
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnstulit uinctũ atq constructũ. s omñe
lapidem quem habuit princeps tyri. fuis¬
se p̃ciosum. Auoquin multi st̃ p̃ciosi la¬
pides quos in p̃senti loco scͥptura ñ noiãt.
calcedonius. sardonix. crisoprasus. iacin¬
tꝰ cristallum quoq & p̃ciosissimũ marga¬
ritum. S ce aquila & simmachꝰ ac theodo¬
discrepant atq nominib. In apocalipsi
quoq ioħis. ubi de uiuis lapidib ierłm
extructa memoratur: paululũ mnextre¬
mis partib ordine commutato. idẽ in
fundam̃tis eius ponunt᷑ lapides: ita ut
porte illius cristalli lumine scribantur
edificate. S ce inpectore pontificis ꝑ
quatuor ordines in rationali idem lapi¬
des describuntur. & in humeris eius duo
lapides onichini. in quib duodecĩ patri¬
archaꝵ scripta st̃ nomina. quos uerus pon¬
tifex de quo scͥptum ẽ. tu es sacerdos in eter¬
num scd̃m ordinem melchisedechportat
in pectore. portat in humeris. ut in xii. la

Expanded text:
transtulit, vinctum atque constrictum: sed omnem transtulit, vinctum atque constrictum: sed omnem lapidem, quem habuit non princeps Tyri fuisse pretiosum. Alioquin multi sunt pretiosi lapides, quos in praesenti loco Scriptura nominat: Chalcedonius, Sardonyx, Chrysoprasus, Hyacinthus, Crystallum quoque et pretiosissimum margaritum; sed et Aquila et Symmachus ac Theododiscrepant atque nominibus. In Apocalypsi quoque Joannis , ubi de vivis lapidibus Hierusalem exstructa memoratur, paululum in extremis partibus ordine commutato iidem in fundamentis ejus ponuntur lapides, ita ut portae illius crystalli lumine scribantur aedificatae: sed in pectore pontificis per quatuor ordines in rationali iidem lapides describuntur . Et in humeris ejus duo lapides onychini in quibus duodecim patriarcharum scripta sunt nomina quos verus pontifex de quo scriptum est: « Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , portat in pectore, portat in humeris, ut in duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
braico habetur in eden quod ce geneseos
narrat hystoria. Eden autem ũtitur in
delicias. Et pulchre ad distinctionem
paradysum d̾i nominat: ut ostendat eẽ
&e contrarium paradisum ñ d̾i. apud eos
qui u̾itatẽ mutant m̃dacio. & paradisũ
habere se iactant. Quo sermone demon¬
strat nequaquam eẽ hominẽ de quo scri¬
bitur. s contrariam fortitudinẽ. q̃ quonda
in di paradiso commorata sit. licet iudei
indelicus paradisi di fuisti. siue factus es:
quid habuerit ostendit. quidue ꝑdiderit.
Porro qd̾ habitationi paradisi copulatur.
om̃is lapis p̃ciosus oꝑim̃tum tuũ siue col¬
ligatio tua & circumdatio. Sardius. topa¬
riuis. & iaspis. crisolitus. & omx. & berillus.
saphirus &e carbunculus. smaragdus. siue
ut inlxxͣ. diũso ordine nominibq aliis.
xiͦi. lapides continentur. hoc obseruandũ
est non om̃i lapide p̾cioso regẽ tyri fuisse
circumdatum siue oꝑtum. & ut simmachꝰ

Expanded text:
braico habetur EDEN   quod et Geneseos braico habetur EDEN   quod et Geneseos narrat historia. Eden autem vertitur in delicias. Et pulchre ad distinctionem paradisum Dei nominat; ut ostendat esse et contrarium paradisum non Dei, apud eos qui veritatem mutant mendacio , et paradisum 332 habere se jactant. Quo sermone demonstrat, nequaquam hominem esse de quo scribitur, sed contrariam fortitudinem, quae quondam in Dei paradiso commorata sit: licet JudaeiIn deliciis paradisi Dei fuisti, sive factus es, quid habuerit, ostendit, quidve perdiderit. Porro quod habitationi paradisi copulatur, omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sive colligatio tua, et circumdatio, sardius, topazius, et jaspis, chrysolithus, et onyx, et berillus, sapphirus, et carbunculus, et smaragdus, sive, ut in LXX, diverso ordine nominibusque aliis, duodecim lapides continentur, hoc observandum est, non omni lapide pretioso regem Tcircundatum, sive opertum, et, ut Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
rex tyri resignau̾it atq ꝑdid̾it. ut ꝓsig¬
naculo fecĩt resignaculum nequa quam
hñs imaginem similitudinẽ q di. iuixta
quam &e primus hõ conditus ẽ. dicente
dõ. faciamus hominem ad imaginẽ &
similitudinẽ nr̃am. Et notandũ qd̾ ima¬
go tc̃ facta sit tm̃. similitudo in xp̃i bap¬
tismate compleatur. Et consequent̾ ei
cui dictum est. tu signaculum similitu¬
dinis: iungitur. plenus sapĩe. ꝑfectus
decore. siue corona decoris. Ubi enim simi¬
litudo d̾i est. ibi & plenitudo sapientie.
ce ꝑfectꝰ decor. siue quasi diu̾sis floribus
ornata atq composita corona uirtutum.
quam ꝓprio studio auget diligens. dum
nature bonum nutrit industria. & ne¬
gligens minuit. uixta illud qd in ꝓu̾bus
sub figura mulieris pulcre & male mora¬
te d̾r. Sicut mauris in narib porce: sic
mulieris male morate pulcritudo. Seqͥt
Indeliciis paradisid̾i fuisti. ꝓ quo in he¬

Expanded text:
rex Tyri resignaverit atque perdiderit, ut pro sigrex Tyri resignaverit atque perdiderit, ut pro signaculo fecerit resignaculum, nequaquam habens imaginem et similitudinem Dei, juxta quam et primus homo conditus est, dicente Deo: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et notandum, quod imago tunc facta sit tantum, similitudo in Christi baptismate compleatur. Et consequenter ei cui dictum est: Tu signaculum similitudinis, jungitur, plenus sapientia, perfectus decore, sive, corona decoris. Ubi enim similitudo Dei est, ibi et plenitudo sapientiae, et perfectus decor, sive quasi diversis floribus ornata, atque composita corona virtutum, quam proprio studio auget diligens, dum naturae bonum nutrit industria, et negligens minuit, juxta illud quod in Proverbiis sub figura mulieris pulchrae, et male moratae dicitur: Sicut inauris in naribus porcae, sic mulieri male moratae pulchritudo . Sequitur: In deliciis paradisi Dei fuisti: pro quo in He
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sumus. Scimus qm̃ cũ apparue¬
rit: similes ei erimꝰ. Uñ &e ad dnm dicit᷑.
Quis similis erit tͥ : Aliud ẽ. enĩ similitu¬
do: aliud equalitas. uñ seuissima hesis
est. que inxp̃o tantum patris similitu¬
dinẽ confitetur. aufert naturam. Nos
aũ infilio ñ solum similitudinẽ dicimꝰ.
s equalitatem. Propterea enim eũ ꝑseq̃¬
bantur iud̃i. quia non solum soluebat
sabbatum: s ce equalem se faciebat deo.
Ubi autem equalitas ẽ: ibi eadem nat᷑a
unaq substantia. Hoc ẽ. illud. qd̃ de si¬
militudine loquit᷑. & apłs. filoli mei
quos iterum parturio. donec formetur
xp̃c inuobis: ut recipiatis uidelicet sum¬
litudinem eiꝰ quam ur̃o uitio ꝑdidistis.
Et quia in latinis codicib ꝓ signaculo
resignaculum legitur. dũ chakorelos
ũbum e ũbo exp̃ssit. qui int̾p̃tatus est:
resignaculum posuit. Unde quida sic in¬
telligunt. qd̃ signaculum d̾i ce figuram
que uelut incera mollissima expressa sit.

Expanded text:
cum apparuerit, similes ei erimus . Unde et ad Deum dicitur: Quis similis erit tibi? . Aliud est enim similitudo, aliud aequalitas. Unde saevissima haeresis est, quae in Christo tantum Patris similitudinem confitetur, aufert naturam. Nos autem in Filio non solum similitudinem dicimus, sed aequalitatem. Propterea enim eum persequebantur Judaei: quia non solum solvebat sabbatum, sed et aequalem se faciebat Deo . Ubi autem aequalitas est, ibi eadem natura unaque substantia. Hoc est illud quod de similitudine loquitur et Apostolus: Filioli mei, quos iterum parturio: donec Christus formetur in vobis , ut recipiatis, videlicet similitudinem ejus, quam vestro vitio perdidistis. Et quia in Latinis codicibus pro signaculo, resignaculum legitur, dum κακοζήλως verbum e verbo exprimens, qui interpretatus est resignaculum posuit. Unde quidam sic intelligunt, quod signaculum Dei et figuram quae velut in cera mollissima expressa sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o. in quo omis edificatio constru¬
cta crescit in templum scm̃di. hi sunt
lapides de quib &e in alio loco legimus.
lapides scĩ uoluunt᷑ suꝑ t̾ram. instar
rotarum paululum tangentes humũ.
&e uolubilitate sua ad celestia festinan¬
tes. de quib ce scriptura cominemorat.
Ecce ego p̃paro carbunculum lapidem
tuum. & fundam̃ta tua saphirũ &e ponã
ꝓpugnacula tua iaspim. &e portas tuaᷤ
lapide cristallo. & murum tuũ lapidib
electis. & om̃s filios tuos doctos ad̾o. & in
multa pace fiuos tuos. & iniusticia edifi¬
caberis. Suꝑ quo quid nobis uideretur
in eiusdem ꝓpħe explanationib diximꝰ.
De huiuscemodi lapidib ⁊ uicesimꝰ psal¬
mꝰ canit. Dñe in uirtute tua letabit᷑ rex:
&e suꝑ salutare tuũ exultabit uehem̃ter.¬

Expanded text:
nostro, in quo omnis aedificatio constructa crescit in templum sanctum Dei . » Hi sunt lapides de quibus et in alio loco legimus: « Lapides sancti volvuntur super terram instar rotarum ; » paululum tangentes humum, et volubilitate sua ad coelestia festinantes. De quibus et Scriptura commemorat: « Ecce ego praeparo carbunculum lapidem tuum, et fundamenta tua sapphirum, et ponam propugnacula tua jaspidem, et portas tuas lapide crystallo, et murum tuum lapidibus electis, et omnes filios tuos doctos a Deo, et in multa pace filios tuos et in justitia aedificaberis . » Super quo quid nobis videretur in ejusdem prophetae ex planationibus diximus. De hujuscemodi lapidibus et vicesimus psalmus canit: « Domine, in virtute tua laetabitur rex, et super salutare tuum exultabit vehem
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib contristabunt᷑ suꝑ te. ꝑditio
factus es: & ñ eris ultra in scłm.
uia diximus quis sit princeps tyri
& quomodo corruerit suꝑbia. la¬
m̃tationem eius suꝑ pristina gła cog¬
noscamus. Primum commonet᷑ qͥd fue¬
rit: ut doleat se ꝑdidisse qd̃ habuit. Tu
inquit signaculũ similitudinis: iuxta
illud qͦd ꝓprie de saluatore dic̃ ioħs eu
angłista. Hc̃ enim d̾s signauit pat̾. &

Expanded text:
in gentibus, contristabuntur super te. Perditio factus es: et non eris ultra in saeculum. Quia diximus, qui sit princeps Tyri, et quomodo corruerit per superbiam, lamentationes ejus super pristina gloria cognoscamus. Primum commonetur quid fuerit, ut doleat se perdidisse quod habuit. Tu, inquit, signaculum similitudinis; juxta illud, quod proprie de Salvatore dicit Joannes Evangelista: Hunc enim Deus signavit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nequaquam confidant inmultitudine
sua pauci qui remanserint. s cognoscant
solitudinis magnitudine qđ ego sim dñs.
qui dedi t̾ram indesertum. ꝓpt̃ om̃s abho¬
minationes quas oꝑati st̃. Hec dicta sint

Expanded text:
tunc nequaquam confidant, in multitudine tunc nequaquam confidant, in multitudine sua pauci, qui remanserint: sed cognoscant solitudinis magnitudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram in desertum propter omnes abominationes quas operati
Abbreviated transcription (Latin):
estis scelerum fine contenti. s statis ingla¬
diis urĩs cotidie parati ad occidendum.
e unitantes esau qui stecit & uixit ingla¬
dio suo. facitis abhominationes incredi¬
biles. udelicet libidinum turpitudines.
ce unusquisq uxorem ꝑximi sui polluit.
ut in eo sit sceleratior. qd̾ amici ce ꝓximi
polluerit uxorem. Et cum hec inquit
faciatis: arbitramini uos t̾ram heredita
suꝑ eos ex meo sermone ꝓme sententiam
Iuro ꝑ memetipsum: qͦd qui habitant
inrumosis ce parietinis gladio cadent.
Et qui inagris sunt. siue in campo: a
bestiis deuorentur. Et qui in muratis
siuie in p̃sidiis ac speluncis. đi iram uitare
ñ possint: s fame moriantur & pestilentia.
Et dabo inquit tr̾am iudeam insolitu¬
dinem. & deficiet suꝑba fortitudo eiꝰ. que
quondam fuerat fortitudo. Suꝑbis autẽ¬
ds̃ resistit. & humilib dat grãm. Monteᷤ
soltudinem. ut nullus ꝑ eos transeat. &

Expanded text:
estis scelerum fine contenti, sed « statis in glaestis scelerum fine contenti, sed « statis in gladiis » vestris, quotidie parati ad occidendum, et imitantes Esau, qui stetit et vixit in gladio suo, « facitis abominationes » incredibiles, videlicet libidinum turpitudines. « Et unusquisque uxorem proximi sui polluit, » ut in eo sit sceleratior quod amici et proximi polluerit uxorem. Et cum haec, inquit, faciatis, arbitramini vos terram haeredita, et hanc super eos ex meo sermone prome sententiam. Juro per memetipsum, quod qui habitant in ruinosis, et parietinis, gladio cadant: et qui in agris sunt, sive in campo, a bestiis devorentur: et qui in muratis, sive in praesidiis ac speluncis, Dei iram vitare non possint, sed fame moriantur, et pestilentia. Et dabo, inquit, terram Judaeam in solitudinem, et deficiet superba fortitudo ejus, quae quondam fuerat fortitudo. Superbis autem resistit Deus, et humilibus dat gratiam . Montes solitudinem, ut nullus per eos transeat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ucti fuerant in ierłm. qui uineas & agros
colerent. &e in ruinis incense urbis habita¬
uent. Cumq deberent agere penitentiã
suꝑ his ꝓpt̾ que captiuitas uenerat: se ip¬
sos cassa spe decipientes loquebant᷑. Unꝰ
tos multiplicatꝰ ẽ. populos: nos multo
plures qui relicti sumꝰ int̾ra uidea & ha¬
bitamus in urbib desertis ac rumosis.
utiq multo ampliꝰ multiplicabim᷑: ut
possideamus plures qd̃ unus ille posse¬
dit. Quib respondit dñs. abraham unũ.
fide possedisse tram reꝓmissionis. credi¬
dit enim abraham. & reputatum ẽ. ei ad
iusticiam: istos autẽ incredulitate & scele¬
rib occupatos. etiam si plures sint. possid̾e
ñ posse. Simulq enumerat quid facientes
offendant dm̃. sex uidelicet genera pecc̃oꝵ.
Quiinsanguine comeditis. & ocłos ur̃os le¬
uatis ad immundicias. hoc ẽ ad idola
dium ꝑpetratis. num qͥd ista facientes
pot̾itis t̾ram hereditate retinere: Nec hoc

Expanded text:
licti fuerant in Jerusalem, qui vineas et agros licti fuerant in Jerusalem, qui vineas et agros colerent, et in ruinis incensae urbis habitarent. Cumque deberent agere poenitentiam super his propter quae captivitas venerat, seipsos cassa spe decipientes loquebantur: Unutos multiplicatus est populos, nos multo plures qui relicti sumus in terra Judaea, et habitamus in urbibus desertis ac ruinosis, utique multo amplius multiplicabimur, ut possideamus plures quod unus ille possedit. Quibus respondit Dominus: Abraham unum fide possedisse terram repromissionis. Credidit enim Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Istos autem incredulitate, et sceleribus occupatos, etiam si plures sint, possidere non posse. Simulque enumerat quid facientes offendant Deum, sex videlicet genera peccatorum. Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias, hoc est, ad idola dium perpetratis: « Nunquid ista facientes, poteritis terram haereditate retinere? » Nec hoc
Abbreviated transcription (Latin):
locum ubi scͥptum ẽ. Hec dices ad eos sic
dicit dñs ds̃. in lxx ñ habentur: qui cũ
multis alus. &e hec p̃termisert̃. siue int̃¬
pretata ab eis. scͥptoꝵ paulatim subla¬
ta sunt uitio. Et latini nr̃i immo inus
cur iuxta hebraicum disseramꝰ. qual
nolentib ingerendi sint cibi. & ñ his
epule p̃parentur. qui eas cum grãrum
actione suscipiunt. Gerte si nobis nos
habent fidem: legant alias editiones aqͥle
simmachi &e theodotionis. int̾rogent he-¬
breos. ñ unius loci. ne eos redemptos a¬
me iaclitent. s diu̾sarum ꝓuintiarum:&e
cum errori meo ut imꝑicie cunctos uide¬
rint consonare. tc̃ se intelligant nimiũ eẽ
prudentes. & magis cupere dormire quã
discere. habitentq in lxx cellulis alexan¬
orini pharii. ne uela ꝑdant de nauib ce
funium detͥm̃ta suspirent. Hec contra
inuidos. Nc̃ quod ꝓposuimus disseramꝰ.
Capta ut diximꝰ ierłm temploq subũso.
pauꝑes t̾re de quib scͥbit ieremias solire¬

Expanded text:
ad eos, sic dicit Dominus Deus, in LXX non habetur, qui cum multis aliis, et haec praetermiserunt, sive interpretata ab eis, scriptorum paulatim sublata sunt vitio. Et Latini nostri, immo incur juxta Hebraicum disseramus: quasi nolentibus ingerendi sint cibi, et non his epulae praeparentur qui eas cum gratiarum actione suscipiunt. Certe si nobis non habent fidem, legant alias editiones, Aquilae, Symmachi, et Theodotionis; interrogent Hebraeos non unius loci, ne eos a me redemptos jactitent, sed diversarum provinciarum; et cum errori meo vel imperitiae cunctos viderint consonare, tunc se intelligant nimium esse prudentes, et magis cupere dormire quam discere; habitentque in septuaginta cellulis Alexandrini Phari, ne vela perdant de navibus et funium detrimenta suspirent. Haec contra invidos: nunc quod proposuimus disseramus. Capta, ut diximus, Jerusalem temploque subverso, pauperes terrae, de quibus scribit Jeremias , soli re
Abbreviated transcription (Latin):
regione uastata. pauci habitabant in
ruinosis. & in desertis urbib. uillulisq
Nẽ ueniamꝰ ad tropologiam: & iuxta
consuetudinẽ nrãm. latam disputatio¬
nẽ stringamꝰ potiꝰ quã disseramus.

Expanded text:
regione vastata, pauci habitabant in ruinosis, et in desertis urbibus villulisque. Nunc veniamus ad tropologiam, et juxta consuetudinem nostram, latam disputationem stringamus potius quam disseramus.
Abbreviated transcription (Latin):
medunt carnes agni de quib scriptum
ẽ. aduena & mercennarius ñ comedent
ex eo. ut omnes nundine tyri his merci¬
moniis compleantur.
orum int̾p̃tati sunt. nisi forte prime litt̾e
falsi similitudine ut ꝓdadan legerent ra¬
dan. q̃ ce ipsa cicladarum maxima ẽ &
in ionio mari quond̾a urbs potentissima.
naualiq certamine głosa: ce ꝓpt̾ tutissi¬
mum portum: mercatorum omniũ recep¬
taculũ. Et quia rodii in linguam nr̃am
ũtuntur uidentes iudiciũ. de his nc̃ tro¬
pologice d̃r qͥ cernunt iudicii u̾itatẽ. ce
ipsi ñ faciunt. dicente apło. Propt̾ quod
inexcusabilis es o homo omĩs qui iudica.
Inquo enim uidicas alium. te ipsũ con¬
demnas. Eadem enim facis que iudicas.
S melius est dadan alt̾ius loci nom̃ acci¬
pere. & ut in hebraico. & apud ceteros int̾¬
pretes habetur.
isule multe negotiatio manus tue. Den¬
tes eburneos &e ebeninos commutauert
inp̃cio tuo. Sirus negotiator tuus ꝓpter

Expanded text:
medunt carnes agni, de quibus scriptum medunt carnes agni, de quibus scriptum est: Advena et mercenarius non comedent ex eo ; ut omnes nundinae Tyri his mercimoniis compleantur. orum interpretati sunt: nisfalsi similitudine ut pro Dedan legerent Radan, quae et ipsa Cycladarum maxima est, et in Ionio mari, quondam urbs potentissima, navalique certamine gloriosa, et propter tutissimum portum mercatorum omnium receptaculum. Et quia Rhodii in linguam nostram vertuntur videntes judicium, de his nunc tropologice dicitur, qui cernunt judicii veritatem, et ipsi non faciunt, dicente Apostolo : « Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis, qui judicas. In quo enim judicas alium, te ipsum condemnas: eadem enim facis quae judicas. » Sed melius est Dedan alterius loci nomen accipere, ut et in Hebraico apud caeteros interpretes habetur. « Insulae multae negotiatio manus tuae. Dentes eburneos et hebeninos commutaverunt in pretio tuo. Syrus negotiator tuus propter
Abbreviated transcription (Latin):
iunt hebrei greciam idest iauan int¬
p̃tari. est ce ñ est. quod ꝓprie refert᷑
ad sapientiam sclarem. In qua si recte aliqͥd
repperiunt: est appellatur. Si in contriã
partem: ñ est. Multa enim nature bono
&e ipsi disserunt: de officiis. de continentia.
de opib conteminendis. Qd̃ ꝓprie sibi sto¬
ici uindicant. & uident᷑ animas hominũ
quos deceꝑint lucrifacere. hñtq uasa enea
quib m̃tiunt᷑ auri similitudinẽ. que in¬
gerunt populis tiri. ut eos false doctrine
opinione supplantent. De domo quoq
thogorma qd̃ interp̃tatur peregrinus &
aduena. ad forum & nundinas eiꝰ equi ad¬
ducentur. & equites & muli. de quibꝰ scrip¬
tũ ẽ. fallax equus ad salutem. Et in alio lo¬
co. Dormitauerunt om̃s qui ascenderunt
equos. Et inpsalmis. Nolite fieri sic̃ eqꝰ
&e mulus: quib non est intellectꝰ. Quam¬
obrem & doech accusator &e int̾fector sac̃
dotum. p̃fectꝰ mulorum fuit. Et hos eẽ
de domo aduene atq peregrini qui ñ co

Expanded text:
iunt Hebraei Graeciam, id est, Javan, interpretari est, et non est: quod proprie refertur ad sapientiam saecularem, in qua si recte aliquid reperiunt, est appellatur; si in contrariam partem, non est. Multa enim naturae bono  Al. bona et ipsi disserunt de officiis, de continentia, de opibus contemnendis: quod proprie sibi Stoici vindicant, et videntur animas hominum quos deceperunt, lucrifacere: habentque vasa aenea, quibus mentiuntur auri similitudinem, quae ingerunt populis Tyri, ut eos falsae doctrinae opinione supplantent. De domo quoque Thogorma, quod interpretatur peregrinus et advena, ad forum et nundinas ejus equi adducentur, et equites et muli, de quibus scriptum est: Fallax equus ad salutem . Et in alio loco: Dormitaverunt omnes qui ascenderunt equos . Et in Psalmis: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Quamobrem rdotum praefectus multorum fuit, et hos esse de domo advenae atque peregrini, qui
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet ab eouisiurandũ. S & fortes f̾re til¬
let. ut sit regnũ humile ce ñeleuetur: stu
todiat pactum eiꝰ &e seruet illud. Qui rete¬
dens abeo misit nuntios ad egẏptum: ut
daret sibi equos & popłm multum. Nun¬
quid ꝓsꝑabit᷑. uel consequet᷑ salutẽ qui fuĩ
hec: Et qui dissoluit pactum. numquid
ritum iuram̃tum ce soluit pactum qd̵
habebat cum eo: in medio babilonis meu¬
tur. Et ñ in exercitu grandi neq inpopło
multo faciet contra eum pharao prelium.
in iactu aggeris ce in extructione ualloꝵ.
ut interficiat animas multas. Spreuerat
enim uiramentũ ut solueret fedus: ce et¬
ce dedit manum suã. Et cum omĩa ha
fecerit: non effugiet.

Expanded text:
accipiet ab eo iusiurandum sed et fortes terrae tollet ut sit regnum humile et non elevetur sed custodiat pactum eius et servet illud qui recedens ab eo misit nuntios ad Aegyptum ut daret sibi equos et populum multum numquid prosperabitur vel consequetur salutem qui fecit haec et qui dissolvit pactum numquid ritum iuramentum et solvit pactum quod habebat cum eo in medio Babylonis morietur et non in exercitu grandi neque in populo multo faciet contra eum Pharao proelium in iactu aggeris et in extructione vallorum ut interficiat animas multas spreverat enim iuramentum ut solveret foedus et ecce dedit manum suam et cum omnia haec fecerit non effugiet
Abbreviated transcription (Latin):
gaudendum ẽ. ad oblationem munerum.
quantum tim̃dum ad honoris condemnatio¬
nem. si eo abutamur indigne. Primitiua uix¬
ta litteram sunt animantium & in animan¬
tium que prima nascunt᷑. & que pͥmũ t̾ra
gignit. Primitie quoq ciborum nrõꝵ sacer¬
dotib offerunt᷑. ut nicħ gustem. nouarũ
frugum. nisi qd̃ sacerdos ante gustauerit.
Hoc aũ facimꝰ ut reponat sac̃̾dos benedic¬
tionem &e oblationẽ nrãm indomo sua. siũ
ut ad imp̃cationem suã dñs benedicat do¬
mibꝰ nrĩs. Grandis dignitas sacerdotũ.
s grandis runa sipeccant. Letamͣ ad ascen¬
sum: s timeamꝰ ad lapsũ. Nonẽ tanti gau¬
dui excelsa tenuisse: quanti meroris de subli¬
miorib corriusse. Neq enim solũ ꝓnr̃is delic¬
tis reddemꝰ rationẽ. s ꝓ om̃iũ. quoꝵ abutim
donis. & nequaquam sumꝰ de deoꝵ salute¬

Expanded text:
gaudendum est ad oblationem munerum, gaudendum est ad oblationem munerum, quantum timendum ad honoris condemnationem, si eo abutamur indigne. Primitiva juxta litteram sunt animantium, et inanimantium quae prima nascuntur, et quae primum terra gignit. Primitiae quoque ciborum nostrorum sacerdotibus offeruntur, ut nihil gustemus novarum frugum, nisi sacerdos ante gustaverit. Hoc autem facimus, ut reponat sacerdos benedictionem, et oblationem nostram in domo sua: sive ut ad imprecationem suam Dominus benedicat domibus nostris. 556 Grandis dignitas sacerdotum: sed grandis ruina eorum si peccant. Laetemur ad ascensum, sed timeamus ad lapsum. Non est tanti gaudii excelsa tenuisse, quanti moeroris de sublimioribus corruisse. Neque enim solum pro nostris delictis reddemus rationem: sed pro omnium, quorum abutimur donis, et nequaquam sumus de eorum salut