comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nr̃a moriunt᷑ ut innouati deposita morte. re
peccato resurrex̃: ita & nos ꝑ baptismũ spẽ resurrecti¬
onis habeamꝰ. Baptisniũ itaq mors peccati : ut alia seqͣ¬
t̃ natiuitas quȩ corꝑis manente cõpagine ho̾iẽ ñite inno¬
uat sepulta oĩũ maloꝵs accuũ uetustate. Consepultienĩ
sumꝰ c̃ illo ꝑbaptismũ in mortẽ ut quẽ admodũ xp̃cre
surrex̃ a mortius ꝑ uͥtutẽ patͥs÷ ita i nosin nouitate¬

Expanded text:
peccata nostra moriuntur, ut innovati deposita morte, respeccato resurrexit, ita et nos per baptismum spem resurrectionis habeamus. Baptismum itaque mors peccati est, ut alia sequatur nativitas, quae corporis manente compagine, hominem mente innovat, sepulta omnium malorum actuum vetustate. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem, ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per virtutem Pat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ee̾t plecti illosñ solũ ignoscit illis. s ⁊ i̾cificat. Sienĩ
uniꝰ delicto mors regnauit ꝑ unũ: multomagis abtin¬
dantiã gr̃e & donationis & iusticie accipientes in ui
sũ& in nullo differre. Mortẽ enĩ dicit regnasse ñ reg¬
nare qr qͥ intellexert̃ ꝑ legẽ iudiciũ dĩ: sublati st̃ de
eiꝰ impio. Regnauit aut̃. qr sine manifestatione le

Expanded text:
um justum esset plecti illos, non solum ignoscit illis, sed justificat. Si enim unius delicto mors regnavit per unum, multo magis abundantiam gratiae et donationis et justitiae accipiesum, et in nullo differre: mortem enim dicit regnasse, non regnare; quia qui intellexerunt per legem judicium Dei, sublati sunt de ejus imperio. Regnavit autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ qͥs estis &r uosuocati. qi donũ dĩ oĩb missũ ẽ. ut c̃
audiunt se int̾ cȩcos nocatos. scirent se sub lege ag̾i ã de¬
lege enĩ agentes male intelligunt xp̃m. & inuiriã dõ
pacͥ faciunt: c̃an in xp̃o ꝑfecta spes salutis sic dubicañ.
Idiõ scĩ ñ st̃. neq uocati dicunt᷑. Grã uob̾ & pax a dõ pat̾¬
At̃ Gra t̃. qr a peccatis absoluti sc̃. Lax uͦ: qi ex impiis re
lã et pacẽ oe spẽ docit: adiecit gr̃am & pacẽ ñ solũ a dõ
pacre ee: s & a xp̃o iħu. Dm̃ patrẽ nr̃m dic̃ ꝓpd̾ originẽ qr¬

Expanded text:
nter quos estis et vos vocati, quia donum Dei omnibus missum est, ut cum audiunt se inter caeteros vocatos, scirent se sub lege agere non delege enim agentes male intelligunt Christum et injuriam Deo Patri faciunt, cum an in Christo perfecta spes salutis sit, dubitant, ideo sancti non sunt, neque vocati dicuntur. Gratia vobis, et pax a Deo Pata est, quia a peccatis absoluti sunt, pax vero quia ex impiis reclam esse pacem et spem doceret, adjecit, gratiam et pacem non solum a Deo Patre esse, sed et a
Abbreviated transcription (Latin):
qͣle bonis futurũ ẽ declarauit. Hosdic̃ qͥ pacien¬
ciã dĩ scientes partĩ adcorreptionẽ partĩ ad maiorẽ ul¬
cionẽ ñ se corrigentiũ ꝓtelari pͥoꝵ oꝑũ penitentes be¬
ne u̾sant᷑ freti fidutia fidĩ: ne diu hic positi dãpnũ in¬
currant ꝓmisş uitȩ. Pabit gͦ eisgłam & honorẽ. Et ne ħ
ualde magnũ ad cõꝑationẽ p̾sencis uitȩ uidet᷑: qͥa & ħ¬
głosi uident᷑ & honorati: adiec̃ &e incorruptionẽ: uc ex
eo alia gła & alt̃ honor intellig̾et᷑. ꝗͣdo incorruptio si¬
mul comitabit᷑. In p̃senti enĩ honor & gła frequent̃ a¬

Expanded text:
 declaravit: hos dicit, qui patientiam Dei scientes, partim ad correptionem, partim ad majorem ultionem non se corrigentium protelari, priorum operum poenitentes bene versantur, freti fiducia fidei, ne diu hic positi damnum incurrant promissae vitae; dabit ergo eis gloriam et honorem, et ne non hoc valde magnum ad comparationem posi videntur, et honorati, adjecit et incorruptionem, ut ex eo alia gloria et alter honor intelligeretur, quando incorruptio simul comitabitur. In praesenti enim honor vel gloria frequenter a
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃ ÷ enĩcirca cor. qd̾ ou̾sus ad dm̃ circũcidit: qr fideᷤᷤ
aufert nebulã erroris & tͥbuit ꝑfectã dĩ cognitionẽ in
cisionis laus ex dõ ÷ occulta hõib Cord̾ enĩ meritũ: qd̾
aspieit d̾s: ñ carnis. Nã tudeoꝵ lans ex hoĩb ẽ. Głant᷑
enĩ in carnis circũcisione. q̃d̾ ex patͥb sit lñ it̃ cet̾a ĩ alia epła
ait. Et gła in pudendis eoꝵ qͥ t̾rena sapiunt: hoc ÷
qͥ eirtuncisionẽ carnis głam putant. Terrena enĩ sapit

Expanded text:
lamen est enim circa cor, quod conversus ad Dominum circumcidet, quia fides aufert nebulam erroris, et tribuit perfectam Dei cognitionem in ta hominibus; cordis enim meritum, quod aspicit Deus, non carnis. Nam Judaeorum laus ex hominibus est: gloriantur enim in carnis circumcisione, quod ex patribus sit; unde inter caetera ait: Et gloria in pudendis eorum qui terrena sapiunt , hoc est, qui circumcisionem carnis gloriam putant: terrena enim sapit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: a dõ ad optam̃ in filios. Nichil enĩ potuit ult᷑ donare
credentib qmͣ ut filii dĩ dicant᷑ ꝑficd̃ abdicatis. Nosenĩ
filũ dĩ uocamͭ. illi aut̃ nec serui digni st̃ ñ cupari ł infi¬
nita enĩ magnificentia sua d̃s hoc donauit diligentib
se. qd suȩ dignũ : maiestati ñ qd hões mereant᷑: qi in do¬
no plusmagis dantis qmͣ accipiẽtis siqdat᷑ sullimitas. e
exeoplus accipit laud̃ s pariuit magna dona largit ꝑ
seda morte erueret. id: a pena inferni: ⁊ surrex̃. ut pleti¬
ciã tͥumphi mortis euiccȩ. g̾rã nob̾ ĩtificationis donaret.
ut digni eẽmꝰ dici fili di. Ante passionẽ enĩ qͥbaptirati

Expanded text:
um a Deo adoptamur in filios: nihil enim ultra potuit donare credentibus, quam ut filii Dei dicantur perfidis abdicatis. Nos enim filii Dei vocamur, illi autem nec servi digni sunt nuncupari. Pro infinita enim magnificentia sua Deus hoc donavit diligentibus se, quod sua dignum est majestate; non quod homines mereantur, quia in dono plus magis dantis quam accipientis consideratur sublimitas, et ex eo plus accipit laudis cum parvulis magna dona largitur secunda morte erueret, id est, a poena inferni, et surrexit, ut pro laetitia triumphi mortis evictae gratiam nobis justificationis donaret, ut digni essemus dici filii Dei. Ante passionem enim qui baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
sis linguis ut imꝑiti loquerent᷑ cũ int̾p̾tationib pͥsti
tit adofirmandã spẽ. & ut caritatẽ dĩ cõm̃daret in
nob̾ut qr caros falli ĩpossibile ẽ. securos nos facerec de
rationabit appo̾bat᷑ ad ꝯfusiosionẽ prudentiũ mundi:
qͥ audatia u̾boꝵꝰ t̾renis armi otra celestia dimicant.
& carnalib aduersis spiritaliã & prudentes sedic̾e
ñ erubesc unt. Nã sic̃ pegͥmi hõĩs imꝑbabit origo
inat̾ra aliena e̾. tta & fidi m̃x ueritas ꝑegͥnat᷑ in t̾ris

Expanded text:
sis linguis imperiti loquerentur, cum interpretationibus ad confirmandam spem, ut et charitatem Dei commendaret in nobis; ut quia charos falli impossibile est, securos nos faceret de rationabilis approbatur ad confusionem prudentium mundi: qui audacia verborum terrenis armis contra coelestia dimicant, et carnalibus adversus spiritalia; et prudentes se dicere non erubescunt. Nam sicut peregrini hominis improbabilis origo in terra aliena est; ita et fidei nostrae veritas peregrinatur in terris
Abbreviated transcription (Latin):
bantib corq̃ri questiones cepert̃ ĩnłta ĩmutata sc̃ ad sensỹ
humanũ ut ħ ꝯtineret᷑ in litt̾is qd̾ hõi uid̾et᷑. Inde ⁊ ipsig̾¬
ci diu̾sos codices hñt. Hoc aut̃ uer̃ arbitror: qͣndo & ratio.
⁊ historie. ⁊ auctoritas obseruat᷑. Nã hodie q̃ in latinis re¬
p̃hendunt᷑ codicibꝰ: sic in uenunt᷑ a uet̾ib postta tertul
destruit᷑: dũ magna ex parte exfiliᷤᷤ diaboli. fiunt filii dĩ.
taꝙ ñ in õs regnaũ morss: in eos qͥ peccauert̃ in similitudi¬
ne p̃uaricationis adȩ. sic̃ supͦ memoraui. Adã aut̃ ido for

Expanded text:
ta immutata sunt ad sensum humanum, ut hoc contineretur in litteris quod homini videretur; unde et ipsi Graeci diversos codices habent. Hoc autem verum arbitror, quando et ratio et historia, et auctoritas observatur: nam hodie quae in Latinis reprehenduntur codicibus, sic inveniuntur a veteribus posita, Tertuldestruitur, dum magna ex parte ex filiis diaboli fiunt filii Dei. Itaque non in omnes regnavit mors, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, si
Abbreviated transcription (Latin):
audiert̃. B̾eati qͦꝵ remissȩ st̾ iniqͥtates & qͦꝵs tecta st̃ pec¬
cata. Beatus cui ñ ĩputabit dꝰ pecc̃m. Et manifeste beati
st̃ qͥb sine labore ł oꝑe aliqͦ remittunt᷑ iniqͥtates & pecc̃a
dant. Beatꝰ & hic uir ÷ cui ñ imputabit dꝰ peccm̃. Remit¬
t̾e & ceg̾e & ñ imputare. una ratio & unꝰ ÷ sensꝰ. Oĩa
enĩ uno mͦ obtinent᷑ & donãct᷑. Uidet᷑ aut̃ qͥb: dã tripti¬

Expanded text:
eati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum. Manifeste beati sunt, quibus sine labore aliquo remittuntur iniquitates et peccata dant. Beatus etiam hic vir est cui non imputavit Dominus peccatum. Remittere et tegere et non imputare una ratio et unus est sensus; omnia enim uno modo obtinentur et donantur. Videtur autem quibusdam triparti
Abbreviated transcription (Latin):
s Et uidiciũ ñ erit ampliꝰ qd̾ ÷ lex & collet̾ sacͥficiũ meũ.
l dõ inqͥt meũ ut sciret᷑ obłoẽ uet̾ẽ cessat̾am. Quẽ
Et qi lege moy si cessante meliora p̾cepta daturꝰ erat
d̃s: hieremias ꝓpħa cecinit dic̃s. Ecce dies ueniunt
dic̃ dñs. Ec c̃sũmabo domui isrł & domui uida te¬
qͥ uenientẽ acp̃m ex ꝓmissione receꝑunt. Idõ saluator.
ñ ueni ait soluere legẽ aut ꝓpħass adimplere. Et
qr domꝰ dĩ ñ tm̃ insola ierosolima s & in cęt̾is locis fu¬
t᷑a erat: ait zacharias ꝓpħa. Ponã ierłm in oĩb: gt̃i

Expanded text:
etur sacrificium meum ; ideo, inquit, meum, ut sciretur oblationem veterem cessaturam. Quem ad Joannem; et quia lege Moysi cessante, meliora praecepta daturus erat Deus, Jeremias propheta cecinit, dicens: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo domui Isrqui venientem Christum ex promissione receperunt. Ideo Salvator, Non veni, ait, solvere legem aut prophetas, sed adimplere; et quia domus Dei non tantum in sola Hierosolyma, sed et in caeteris locis futura erat, ait Zacharias propheta: Ponam Jerusalem in omni
Abbreviated transcription (Latin):
S legẽ statiumꝰ. Non utiq exinanit᷑ ꝑ fidẽ: s adim¬
plet᷑. ł irmat᷑ enĩ statꝰ eiꝰ. qñ qd̾ futurũ dix̃: fides i¬
stud aduenisse testat᷑. Hoc ꝓpt̃ iudȩos qͥ putant fidẽ
xͥ legis eẽ inimicã ignorantes sensũ legis. Non gͦ eria¬
cuat legẽ c̃ illã cessare deb̾e iã docet: qr tp̃r suo rec¬
te illã datã asserit. s iã age ñ deb̾e. In ipsa enĩ lege
dictũ ÷ tp̃r exsolute ꝓmissionis legẽ cessare deb̾e.
Angłs enĩ gabriel damheli ꝓpħȩ desidiũ huiꝰ rei ha¬

Expanded text:
atur. Non utique lex exinanitur per fidem, sed adimpletur: firmatur enim status ejus, quando quod futurum dixit, fides istud advenisse testatur. Hoc propter Judaeos qui putant fidem Christi legi esse inimicam, ignorantes sensum legis. Non ergo evacuat legem, cum illam cessare debere am docet, quia tempore suo recte illam datam asserit, sed jam agere non debere. In ipsa enim lege dictum est, tempore exsolutae promissionis legem cessare debere: angelus enim Gabriel Danieli p
Abbreviated transcription (Latin):
malo: ita & cunctoꝵ bonoꝵ. Inistis gͦ oĩũ similiũ argu¬
it᷑ maloꝵs̾. H ad udȩoꝵs ꝯfusionẽ ꝑtinent. qͥ sibi et pa¬
rentib suis testimoniũ ex lege ferebant. Ut oe os ob¬
struat᷑ &e subdit᷑ fiat omis mund̾ do. Hoc dic̃ qi uide¬
isin peccatis constrictis: oĩs mundꝰ subditꝰ fiat dõ. Nul¬
lienĩ dubiũ ÷ qr pagani obruti st̃ delictis & ĩpieta¬
tib Ac ꝑ hoc totꝰ mundꝰ dõ ꝓstratꝰ e̾ ut possit ad in¬
ulgentiã ꝑuenire: qr oĩs mundꝰ iudei erant oe

Expanded text:
in bono: in istis ergo omnium similium arguitur malum. Haec ad Judaeorum confusionem pertinent, qui sibi et parentibus suis testimonium ex lege ferebant. Ut omne os obstruatur, et subditus fiat omnis mundus Deo. Hoc dicit, quia Judaeis in peccatis constrictis, omnis mundus subditus fit Deo. Nulli enim dubium est, quin pagani obruti sint delictis et impietatibus, ac per hoc totus mundus Deo prostratus sit, ut possit ad indulgentiam pervenire, q
Abbreviated transcription (Latin):
litas circuncisionis: Multũ ꝑ omnẽ modũ. Primũ qͥ¬
dẽ qi credita st̃ illis eloqͥa dĩ. Quã ꝗͣ multa sinc quȩ ad
honorificentiã & meritũ ꝑtineant sem̃inis abrahe: ħ
cñ solũ aꝑte memorat qr maximȩ laudis eor ÷ ut legẽ
ꝑ quã discerent rectũ a ꝑu̾so distinguere. digni uidica¬
rent᷑ accipe: ut pꝰ hoc pͥmũ cȩt̾a qͣlia sinc possũ incelli¬
gi. Qm̃ aut̃ uideis carnalib id÷ incredulis nichil
ꝓficere testimoniũ gn̾is ostendit. ne õs id ÷ & creden¬
ces male tͣccasse uidet᷑ : docet multũ utile ẽẽ iudeis cre¬
dentib qr filu st̃ abrahȩ. Hisenĩ eloqͥa dĩ st̃ credita. dũ
legẽ quȩ peccatis hõiũ absosuerat qͣsi impune peccarit᷑¬
apud dm̃. m̾ito patrũ reformatã accipiunt. & pͦpłs dĩ
uocantur. & gyptꝰ qͦq ꝓpt̃ in uirias illoꝵ diu̾sis plagis
ꝑcutit᷑. cȩlesti pane cibant᷑: oĩb gt̃ib t̾rori st̃. cestante

Expanded text:
cisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem quia credita sunt illis eloquia Dei. Quia cum multa sint quae ad honorificentiam et meritum pertineant seminis Abrahae, hoc tamen solum aperte memorat, quia maximae laudis eorum est, ut legem per quam addiscerent rectum a perverso distinguere, digni judicarentur accipere, ut post hoc primum caetera qualia sint, possint intelligi. Quoniam autem Judaeis carnalibus, id est incredulis, nihil proficere testimonium generis ostendit, ne omnes, id est, et credentes male tractasse videretur, docet multum utile esse Judaeis credentibus, quia filii sunt Abrahae. His enim eloquia Dei sunt credita, dum legem, qumatam accipiunt, et populus Dei vocantur. Aegyptus quoque propter injurias illorum diversis plagis percutitur, coelesti pane cibantur, omnibus gentibus terrori sunt, testante
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidebit oĩs caro salutare dĩnr̃i. id uidebit oĩs hõ
xp̃m dñi. in qͦ salus oĩũ continet᷑. Et iccirco carne
significant᷑: qr peccatis obnoxũ st̃. Sic̃ enĩ iusticia
spũalẽ facit ⁊ ita & delicta carnales ut ex actu nom̃
accipiat hõᷤ ꝑ legẽ enĩ cognitio peccati: ꝑ fidẽ aut̃
catũ : Et cognitũ qͦm̃: Uidemꝰ enĩ uet̾es ñ ignorasse pec¬
catũ: qr & ioseph incarcere missuse̾ licet ꝑ calũmã:
& pincernaꝰ pistor. pharaonis causa peccati. Qͦ mͦ
ẜͦ lacebant peccata: Triplex qͥd̾ lexẽ. ita ut pͥma¬
pars de sacͣmento diuinitatis sit dĩ. Scd̾a aut̃ quȩ
ogruit legi nat᷑ali: quȩ int̃ dic̃ peccatũ. Tercia uͦ
H gͦ lex naturał quȩ ꝑ moysẽ partĩ reformata par¬
tĩ auctoritatis eiꝰ auctoritas formata: in uitiis cohi¬
bendis cognitũ fecit peccatũ. Nonqd̾ lat̾et sic̃ dixi
s oscendit peccata quȩ fiunt ñ impunȩ fut᷑a a pd̾

Expanded text:
debit omnis caro salutare Dei ; id est, videbit omnis homo Christum Dei, in quo salus omnium continetur. Et idcirco carne significantur, quia peccatis obnoxii sunt. Sicut enim justitia spiritales facit, ita et delicta carnales; ut ex actu nomen accipiat homo. Per legem enim cognitio peccati: per fidem autem catum, et cognitum quomodo? Videmus enim veteres non ignorasse peccatum, quia et Joseph in carcerem missus est, licet per calumniam, et pincerna et pistor Pharaonis causa peccati. Quomodo ergo latebant peccata? Triplex quidem lex est, ita ut ppars de sacramento divinitatis sit Dei, secunda autem quae congruit legi naturali, quae interdicit peccatum. Tertia vero Haec ergo lex naturalis, quae per Moysem partim reformata, partim pro ejus auctoritate firmata in vitiis cohibendis, cognitum fecit peccatum, non quod lateret, sicut dixi, sed ostendit peccata quae fiunt, non impune futura apud
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ abrahȩ. Ance ponunt̾ enĩ gentib s qͥcredant. Q denĩ es¬
si qͥdã illoꝵ ñ credidert̃: nunqͥd incredulitas illoꝵs fidẽ
rũ. His dictis cõm̃dat credentes iudeos. qͥr ñ ħ obe̾
eis q̃r multi ex ilł crede noluert̃ Est enĩ ds̃ uerax: s¬
nib tuis. & uincas dũ iudicaris. Ut firmaret qd̾ supͦ
dix̃ qd dĩ in ꝓmissione sua fideł̃ ẽ & oĩs hõ m̃dax:
exemplũ ꝓpheticũ subdidit ex psalmo qͥnqͣgesimo:
qͦ & dm̃ u̾bis suis iustificari: & hoiẽ m̃dacẽ incredu¬
dic̃: dũ ñ credit qd ꝑmisit d̾s. Hegans enĩ dm̃ daturõ¬

Expanded text:
credunt. Quid enim si quidam illorum non crediderunt? Numquid incredulitas illorum fidem rum. His dictis commendat credentes Judaeos; quia nihil obest eis, quia multi ex illis credere noluerunt. Est enim Deus verax, nibus tuis, et vincas, cum judicaris. Ut firmaretur quod supra dixit, quod Deus in promissione sua fidelis est, et omnis homo mendax, exemplum propheticum subdit ex psalmo quinquagesimo, quo et Deum verbis suis justificari, et hominem mendacem incredudicit dum non credit quod promisit Deus; negans enim datur
Abbreviated transcription (Latin):
sima eoꝵ & ꝑ gͣuis causa ẽ. Deinde & iudeos osten¬
dit reos: qͥ sub lege dĩ uiuere uident᷑. ac sibi meri
ꝗͣ rẽ firmandã exẽplũ ꝓpħicũ subdidit expsalmo
cia cepit mala oꝑa eoꝵ enum̾are & partĩ peiora su¬
bicere. ut manifestaret in his nullã spẽ uideri. nisi

Expanded text:
sima causa. Deinde etiam Judaeos ostendit reos, qui sub lege Dei vivere videntur, ac sibi meritquam rem firmandam exemplum propheticum subdidit ex psalmo tia coepit mala opera eorum enumerare, et partim pejora subjicere, ut manifestaret in his nullam spem videri, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hñc. Initiũ enĩ sapientiȩ timor dñi. dicit salomon:
& ñ dix̃ cimorẽ dĩ hos ñ hab̾e. s ñ ÷ inqͥt timor dnĩ añ
ocłos eoꝵs. Uidentes enĩ tã maligna oꝑasua & ñ bor
ieremias significat dicens int̾ cȩt̾a. Tc̃ om̃s insurrex

Expanded text:
non habent. Initium sapientiae timor Domini , dicit Salomon. non habent. Initium sapientiae timor Domini , dicit Salomon. Et non dixit timorem Dei hos non habere, sed non est, inquit, timor Dei ante oculos eorum. Videntes enim tam maligna opera sua, et non horr et propheta Hieremias significat, dicens inter caetera: Tunc omnes insurrex
Abbreviated transcription (Latin):
loquebant᷑ in fallatia eranc̾. Uenenũ aspidũ sub lã¬
bus eoꝵ. Hoc dic̃ qr u̾ba huiꝰ modi hõĩũ muscipula st̃:
adhocenĩ loquunt᷑ ut decipiant. Ut sic̃ ꝑlabia serpẽ¬
tis uenenũ infundit᷑: ita & ꝑ labia eoꝵ dolus et cir¬
cũuentiones. Quors os maledictione & amaritudinẽ
plenũ ẽ. Manifestũ ẽ qr ꝯtͣbonos mali sẽꝑ mala dicta
detͦctionẽ. Ueloces pedes eoꝵ adeffundendũ sangiuĩ¬
nẽ. Hoc de nece ꝓpħarũ dix̃ qͦs occider̃t̃ impigre. adbo¬
nũ segnes ad paracidiũ ueloces. Contritio & infelici¬
cas inuiis eoꝵ. Qm̃ exercitati er̃a ad male faciendũ: iter
ipsoꝵ ł gͥssũ tribulationẽ & infelicitatẽ ꝓnunciat᷑. Et¬
inam pacisñ cognouert̃. Ua pacis leuis ẽ. & int̾bata.
Oĩs enĩ bonauita tranqͥlla ÷ & accꝰ modesti. Ipsi st̃ paci¬
fici: & ꝑ istos it ad dm̃. Iui gͦ hec nolentes scire elegert̃
uiã tͥbulationũ ꝑ ꝗͣ it᷑ in gehennã : Non ÷ timor dĩ

Expanded text:
aspidum sub labiis eorum. Hoc dicit, quia verba hujusmodi hominum muscipula sunt. Ad hoc enim loquuntur, ut decipiant; ut sicut per labia serpentis venenum infunditur, ita et per labia eorum dolus et circumventiones. Quorum os maledictione et amaritudine plenum est. Manifestum est quia contra bonos mali semper maledicta ellitur. Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Hoc de nece prophetarum dixit, quos occiderunt impigre, ad bonum segnes, ad parricidium veloces. Contritio et infelicitas in viis eorum. Quoniam citati erant ad malefaciendum, iter ipsorum vel gressum tribulatviam pacis non cognoverunt. Via pacis lenis est et inturbata; omnis enim bona vita tranquilla est, et actus modesti ipsi sunt pacifici, et per istos itur ad Deum. Illi ergo nolentes haec scire, elegerunt viam tribulationem, per quam itur in gehennam. Non est timor Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Peccatũ aut̃ ñ imputabat᷑ c̃ lex ñ eẽt. Iadã õs dic̃ pecase
sic̃ supͦ memoraui: & usq ad legẽ datã. ñ ĩputatũ ÷ pecc̾m.
Putabant enĩ se hoĩes ap̃ dm̃ impune peccare. s ñ ap̃ hões. Nec
enĩ lex naturał penitꝰ ob torpuerat qr ñ ignorabant qr qͥ
pati nolebant aliis fac̾e ñ debebant. Nõ usq adõ ignotũ
fuit peccatũ int̾ hões. ut iacob c̃ idola sua quereret apd̾ il¬
sus :: ipistor ⁊ pincerna pharaonis ħ delictũ similit̃ pas¬

Expanded text:
casse, sicut supra memoravi, et usque ad legem datam non imputatum esse peccatum; putabant enim se homines apud Deum impune peccare, sed non apud homines. Nec enim lex naturalis penitus obtorpuerat; quia non ignorabant quia quod pati nolebant, aliis facere non debebant. Nam usque adeo non ignotum fuit peccatum inter homines, ut Jacob cum idola sua apud ilst; et pistor et pincerna Pharaonis ob delictum similiter pas
Abbreviated transcription (Latin):
estfidesᷤ. Et uidicabit qd ex nat᷑a ÷ p̾putiũ legc̾ ꝑ¬
ficiens te qͥ ꝑlitt̾am & circincisionẽ p̾uaricator
es legis. Credens gentilis duce nat᷑a in xp̃o: con¬
dep̾nat uidȩũ cui lex ꝓmiserat xp̃m: & aduenien¬
tiei credẽ noluit. Quanco gͦ gentił dignꝰ ẽ gła. qͥ¬

Expanded text:
est fidei. Et judicabit quod ex natura est praeputium, Legem perest fidei. Et judicabit quod ex natura est praeputium, Legem perficiens, te, qui per litteram et circumcisionem praevaricator es Legis. Credens gentilis, duce natura, in Christum, condemnat Judaeum, cui Lex promiserat Christum, et advenienti ei credere noluit. Quanta ergo gentilis dignus est
Abbreviated transcription (Latin):
ridiꝰ. Siaut puaricator legis sił circũcisio tua p̃pu¬
cui fata c. hoc ẽ qͥ d dicit. Qina si lex seruata ñ sue¬
rit: iudeus gentilis efficitur. d: circuncisionẽ ꝓ gn̾e
posuit abrahȩ: qr ex abrahã circũcisio. Nec enĩ po¬
t̾at edificare quȩ destruxerat. Hoc enĩ ag̃. ut doce¬
credat᷑ qͥ ꝓmissus ẽ abrahȩ. quia & suũ meritũ hñt
iustificati ꝑfidẽ. & honore patrũ sullimant᷑. Omĩs enĩ
ñ potuit & nichil illi ꝑdit dicifiliũ abrabȩ. qi hic
scd̃m meritũ filiꝰ : abrahȩ qͥ fidẽ seqͥt᷑ ꝑ qͣm dõ dignꝰ ȩx
titit ab raham. Unde ait. circũcisio tua p̾putiũ factũ
ẽ. Idest gentili simili factꝰ es ñ credens in eũ: qͥ in signo
legis eusto diat: ñne p̃putiũ illu̾circũcisionẽ reputa:¬
bit᷑: Iusticia legis. fides ÷ xp̃iana: sic̃ alio loco dicit. Fl¬
nis legis xp̃c ad insticiã oĩ credenti. dõ manifes¬
tũ÷ qr si gentilis creda ᷤ in xp̃m: sic filiꝰ abrahe qͥ pat̃

Expanded text:
egis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Hoc est quod dicit, quia si lex servata non fuerit, Judaeus gentilis efficitur. Sed circumcisionem pro genere posuit Abrahae, quia ex Abraham circumcisio; nec enim poterat aedificare quae destruxerat. Hoc enim ait ut docecredatur, qui promissus est Abrahae, quia et suum meritum habent justificati per fidem, et honore patrum sublimantur; omnis enim non potuit; et nihil illi proderit dici filium Abrahae, quia hic secundum meritum filius est Abrahae, qui fidem seqtitit Abraham. Unde ait: Circumcisio tua praeputium facta est, id est, gentili similis factus es, non credens in eum, qui in signo legis custodiat, nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur? Justitia legis fides est Christiana, sicut alio loco dicit: Finis legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo manifestum est quia si gentilis credat in Christum, fit filius Abrahae, qui pater
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ. ut lex cessaret qd̾ sepe iã dixi: qr ds̃ ꝯsulens in¬
firmitati humanȩ: sola fide addita legi naturali hoiũ
a carnali sensu abstrahat. p̾sentiã suã necessariã dic̃ ut
gr̃ã illis spĩalẽ munstraret: cũqͣ scribit sp̃italia sint.
desid̾at uc p̃sens doctͥnã ex̃głicã sensu q̃ scbit his c̾dat.
ne sub aucteritate litt̾arũ eł ñ auferret᷑ error s firmare¬
eã que inuicẽ ÷ fidẽ urãm atq: meã. Consolari se dic̃ ẽ ist.
si apphendant sp̃ualia. Iuia qͣnuis gaudeat fidei illoꝵ
dolet tũ qi ñ rectã accipiebant ficdẽ. hoc affeccu fuit a¬
płsut aliena uitia qͣsi sua doleret. Acphoc consolem
norare uos trs̃ qi sepe ꝓposui uenire adduos. ce phibit ũ
usq adhuc. Eropositũ & uotũ suũ ostendit qd qͥdẽ scire
& pͥscula uocũ eiꝰ insinuantes romanis cn enũ sepcuel¬
let uenire & ꝓbiberet᷑ sic factũ ÷ ut scriberet e famne
diu inmala exercitatione detenti ñ facile carrigeren¬

Expanded text:
data est, ut Lex cessaret, quod saepe jam dixi; quia Deus consulens infirmitati humanae, sola fide addita legi naturali, homina carnali sensu abstrahat, praesentiam suam necessariam dicat, ut gratiam illis spiritalem ministraret; cum ea quae scribit, spiritalia sint: desiderat ut praesens doctrinam evangelicam sensu quo scribit, his tradat; ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur error, sed firmareeam quae invicem est, fidem vestram atque meam. Consolari se dicit cum illis, si apprehendant spiritalia, quia quamvis congaudeat fidei illorum, dolet tamen, quia non rectam accipiebant fidem: hoc affectu fuit Apostolus, ut aliena vitia quasi sua doleret, ac per hoc consolemunorare vos, fratres, quia saepe proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc. Proet Priscilla, votum ejus insinuantes Romanis; cum enim saepe vellet venire et prohiberetur, sic factum est, ut scriberet Epistolam, ne diu in mala exercitatione detenti, non facile corrigeren
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽt cognitũ apd̾ dm̃ꝰ incuriosũ dñi asserentes. At uͥ aut̃
lex data ẽ ꝑ moysen: manifestatũ ẽ curare dm̃ res huma¬
nas & ñ impune futurũ his qͥmale facientes qͣcunq ex
causa in p̾senti euadt̃. Nã utiq qͥ int̃ se magist᷑ sticia ut
nata peccata ñ inulta censebant: qͣnto magis dm̃ ħ quẽ mũ¬
di sciebant opificẽ reqͥsiturũ ñ debuerant ignorare: Qͥ ppe
c̃ sodonia ⁊ gomorra ꝑ ignẽ adiudicata sit deꝑire: qd̾ obliui:¬
o qͥdẽ texerat: moyses aut̃ ut affirmaret dm̃ iudicẽ fore. scͥ¬
bendũ manifestanit. d c̃ pͥt̾miss o dõ figm̃ta cepunt in
aguitꝰ honoret᷑ creator: nec eiꝰ claritas & maiestas alicui
de creaturis deputet᷑. Scd̾a aut̃ pars: moralis. ħ ÷ ut be¬
ne uiuat᷑. modestia gub̃nante. Congruit enĩ hõĩbñti
noticiã creatoris uitã suã lege frenare.: ne frusf̾et᷑ agni¬

Expanded text:
et apud Deum, incuriosum Deum asserentes. At ubi autem lex data est per Moysen, manifestatum est curare Deum res humanas, et non impune futurum his, qui male facientes, quacunque ex causa in praesenti evadunt. Nam utique qui inter se, magistra justitia vel natura, peccata non inulta censebant, quanto magis Deum quem mundi sciebant opificem, haec requisiturum non debuerant ignorare? Quippe cum Sodoma et Gomorrha per ignem adjudicatae sint deperire, quod oblivio texerat, Moyses autem ut firmaret Deum judicem fore, scribendo manifestavit. Sed cum praetermisso Deo figmenta coepreator, nec ejus claritas et majestas alicui de creaturis deputetur: secunda autem pars est moralis, hoc est, ut bene vivatur, modestia gubernante: congruit enim homini habenti notitiam creatoris, vitam suam lege frenare, ne frustretur agni
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ab ira pipsũ. Hoc dic̃ qi si ꝓpeccatoribꝰ filiũ suũ as oc¬
cidi ꝓͥmisit. qͥd faciet ꝑ iꝰtificatis nͥ ut seruet eo sabira id:
cutos illos pstet ab illusione diaboliꝰ. ut securi sint m
Aie uidicui. c̃cepit ꝑfidos ultio deuastare: Qñ enũ boni¬
tas oi uullũ pire uult. mortẽ dignissimã dedit ut ingelli¬
gntib di gͥacaitea so a ddere aligntatẽ ⁊ glam. Ing̃ci hi¬

Expanded text:
sum. Hoc dicit, quia si pro peccatoribus Filium suum Deus occidi permisit, quid faciet pro justificatis? nisi servet eos ab ira, id est, tutos illos praestet ab illusione diaboli, ut securi sint in die judicii cum coeperit perfidos ultio devastare: quoniam enim bonitas Dei nullum perire vult, mortem dignissimam dedit, ut intelligentibus Dei g
Abbreviated transcription (Latin):
impuis qͥm̃ pͥotest ficri tit qͥs moriat᷑: Et si ꝓuno benosort au¬
deat qͥs mori aut forte ñ audeat. qi utrũqꝙ difficile
e significat. quẽa dmocũ uid̃i potest ut audeat aliqͥs
ꝓ multoꝵ imnpietatib mori. Si qͥsenũ ꝓ ito aut bono forte
fui: ut oĩa q̃ mundus diffidit. faceret credibilia. Duo
tñ gm̾ia ipsa posuit iustũ in ȩxercitio significans. oo
melioris meritisit qͣntũ adlocũ istũ ꝑtinet itus
hbonꝰ. tñ ꝓbono inqͥt forte aliqͥs audeat mori. Socre
rin dicã ipxores ꝓbonis maritis. Nã si uelimꝰ de bono ⁊
ito ꝓponere. aliqͥn meliorẽ ĩtum dephendimꝰ: aliq̃n pie¬
ponendũbonũ sienĩ uxta oĩ legẽ qͥ itꝰs melior bonot. s
illo qͥ necdũ secũ laboraũ ut amplificaret se bonis. Cacer¬
atio enĩbonĩ nature su x i̾t meliorabit. Si aut̃ urxtamũ¬
aũ fuerit ĩtus p̃ponit᷑ illi bonꝰ ꝓpt̃ innocentiã.  hui modi

Expanded text:
impiis, quomodo potest fieri ut quis moriatur? et si pro bono uno forte audeat quis mori, aut forte non audeat, quia utrumque difficile esse significat, quemadmodum potest videri, ut audeat aliquis pro multorum impietatibus mori; si quis enim pro justo, aut bono forte ui, ut omnia quae mundus diffidit faceret credibilia. Duos tamen genera ipsa posuit, justum in exercitio significans, bonmelioris meriti sit, quantum ad locum istum pertinet, jusn « pro bono, inquit, forte aliquis audeat mori, » ut quia non dicam uxores pro bonis maritis: nam si velimus de bono et justo proponere, aliquando meliorem justum deprehendimus, aliquando praeponendum bonum; si enim juxta Dei legem qui justus est melior bono est, sed illo qui necdum secum laboravit, ut amplificaret se bonis, exercitio enim bonum naturae suae justus meliorabit. Si autem juxta mundum fuerit justus, praeponitur illi bonus propter innocentiam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse: enĩ ut acriꝰ em̃detͥ: immo penis ꝑhennib corqͥ¬
at᷑ quẽ pacientiȩ longanimitas ñ em̃dauit. Se uerissime
loqͥtͣ sciens malignã m̃tẽ ñ posse nͥ timore a uitiĩs facile
auriras tͥirã in die irȩ & reuelationis ĩti iuditii dĩ. qͥ
reddet unicuiq scd̾m oꝑa suaim punitatẽ sꝑans pecca¬
toꝵñ solũ durat in conũsibit & intͣctabilis manens. s
adhuc acerbiꝰ peccat securꝰ qd̾ ñ sit ultio futura. cor hñs
impemtens ĩgnorans qi irã sibi cong̾gat in die irȩ. Necẽe
c̃ enĩ seueriori pena ut plectat᷑ mo flãmis ꝑhennib toeque¬
at᷑: qr longa dĩ pacientia ñ solũ em̃dare se noluit : s ad¬
huc addens ad contẽntũ exagerauit peccata. Dies ire ẽ

Expanded text:
necesse est enim, ut acrius emendetur, imo poenis perennibus torqueatur, quem patientiae longanimitas non emendavit. Severissime loquitur, sciens malignam mentem non posse, nisi timore a vitiis facile aurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Impunitatem sperans peccatorum, non solum durat inconvertibilis et intractabilis manens; sed adhuc acerbius peccat, securus quod non sit ultio futura, cor habens impoenitens, ignorans quia iram sibi congregat in die irae. Necesse est enim saeviori poena ut plectatur, immo flammis perennibus torqueatur, qui longa Dei patientia non solum se emendare noluit, sed adhuc ad
Abbreviated transcription (Latin):
peccari: cũ õs simul subditi simꝰ legi naturali : S de morsi
sege dicit: cui iudei obnoxii st̃ dũ ñ credt̃. necñ & genti¬
les. S iã dudũ: qr ad iungere se illi noluert̃. ħ credentes
gͦ gentiles: dupplici genere fiunt rei. Quia neq legi da¬
iniuistis: qui ñ peccat amicꝰ legis ẽ. Huic sola fides deest
a cont̾rus: nͥ fidẽ in dm̃ acceꝑit. ut sit iustꝰ ꝑ utq: qr¬

Expanded text:
peccari, cum omnes simul subditi simus legi naturali? Sed de Moysis peccari, cum omnes simul subditi simus legi naturali? Sed de Moysis lege dicit, cui Judaei obnoxii sunt, dum non credunt: nec non et gentiles, sed jam dudum; quia adjungere se illi noluerunt. Non credentes ergo gentiles duplici genere fiunt rei; quia neque legi dainjustis; qui non peccat, amicus legis est. Huic sola fides deest,a contrariis, nisi fidem in Deum acceperit, ut sit justus
Abbreviated transcription (Latin):
dens aut̃ peiꝰ tractandꝰ ẽ qr donũ ꝓmissũ patͥb refu¬
cauit. Gła aut̃ oe honor & pax oĩ oꝑanti bonĩ: iudȩo pͥ¬
mũ &e g̾co. no mͦ incredulis tͥa penalia posuit: sic oe
fidelib cͥa magnifica ut honorẽ habeant geminũ qͣsi
filũ di. Gła aut̃ fic ꝓ ĩmutatione. Paxuͦ eo qd̵ bene ui¬
uentes qͥeti er̃t infut᷑o nulla ꝑturbatione cõmoti. Aꝑ¬
peqi oĩs hõ a c̃trariis se abscinens apud udicẽ hc̃ pacẽ.
on enĩ ꝑsonarũ acceptio ẽ ap̃ dm̃. Qm̃ ostendit iudȩỹ
siue gͥcũ ñ despiciadõ sitñ credat in xp̃m: s accep¬
toferri ambob ĩticiã fidĩ: sic it̃m ñ credentes parit̾
reos eoꝰq magis oberit circ̃cisio sine fide. & ꝓderit p̃ps¬
tium ꝑfidem. Ac ꝑ hoc: docet ꝑsonarum acceptorẽ
dm̃ ñ eẽ. Nec enĩ p̃rogatuia gn̾ris sequit᷑: uc suscipi¬
at causa patrũ diffidentẽ. aut abiciat a se ꝓpc in¬
dignitatẽ parentũ credentẽ: s unũ quẽq ꝓpͥo mi¬

Expanded text:
refutavit. Gloria autem et honor et pax, omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco. Quomodo incredulis tria poenalia posuit, sic et fidelibus tria magnifica, ut honorem habeant geminum, quasi filii Dei, gloria autem sit pro immutatione, pax vero, eo quod bene viventes quieti erunt in futuro nulla perturbatione commoti, quippe, quia omnis homo a contrariiNon enim personarum acceptio est apud Deum. Quoniam ostendit Judaeum sive Graecum non despici a Deo, si tamen credat in Christum, sed accepto ferri ambobus justitiam fidei; sic iterum non credentes pariter reos esse, quia magis oberit circumcisio sine fide, et proderit prtium per fidem: ac per hoc docet personarum acceptorem Deum non esse. Nec enim pdentem abjiciat a se propter indignitatem parentum; sed unumquemque proprio meri
Abbreviated transcription (Latin):
potestas & iudicium ab eo e̾: in futurũ ñ euades. ł se
enĩ udicaturꝰ ẽ di᷑ apud quẽ cessat adulatio &e ꝑsona¬
rũ acceptio. Aut cerce si iꝰtũ alicui uidet᷑ ut huiꝰ modi
immunis a pena sic:dicat. Qđ si itsĩ ẽ ut ñ euadat credat
dm̃ iudicat᷑um ut & qd̾ itũ eẽ iudicat uerũ sit &e im¬
pleat᷑ & dm̃ ꝯditorẽ mundi ꝓuident̃ curiosũ oꝑis siut¬
mita requirere fateat᷑. Si enĩ fecit & negligit: małꝰopi
dit. Si qi bona fecisse negari ñ pocest. in dignũ ÷ enĩ ce
imꝓbale bonũ mala fecissẽcuram eoꝵꝰ neceł ẽ ut
dicat᷑ ag̾e : qi contumelia eiꝰ erit & accusatio si bonoꝵ &
Ase factoꝵ negligens inducat᷑. Qppe c̃ eiꝰnutuac ꝑ¬
uidentia. uita ipsa sustentet᷑ minist̾io elem̃toꝵ: sic̃
ipse dñs dic̃. Q solẽ suũ oriri fac̃ suꝑ bonos && malos:
& pluit suꝑ iͦtos & inĩtos. Qui gͦ pr̾at cura. negligitꝯ

Expanded text:
potestas et judicium ab eo est, in futurum non evades. Per se enim judicaturus est Deus, apud quem cessat adulatio et personarum acceptio. Aut certe si justum alicui videtur, ut hujusmodi immunis a poena sit, dicat. Quod si justum est ut non evadat, credat Deum judicaturum; ut et quod justum esse judicat, verum sit, et impleatur, et Deum conditorem mundi providentermerita requirere fateatur. Si enim fecit et negligit, malus opifdit; sed quia bona fecisse negari non potest indignum est enim et improbabile bonum mala fecisse, curam eorum necesse est ut dicatur agere, quia contumelia ejus erit et accusatio, si bonorum a se factorum negligens inducatur, quippe cum ejus nutu ac providentia vita ipsa sustentetur ministerio elementorum, sicut ipse Dominus dicit: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit su
Abbreviated transcription (Latin):
latͥã humano gn̾i ꝓuenisse destat᷑: ut mulier mulierẽ cͥpi
defidio adusũ appet̾et. Qͦd qͥdã alit̃ int̾ptant᷑: ñ ꝑspicien¬
tes uim cicti. Qd ÷ enĩ immutare nat᷑alẽ usũ in eũ usũ qͥ
ẽ ꝯtra nat᷑am: nͥ sublato concessousu alit̾ uti. ut una eadẽ
q parscorpis unꝰqͥsq int̾ se inuicẽ sexꝰ. alit̾ se ad usũ p̃beat

Expanded text:
erem turpi desiderio ad usum appeteret, quod quidam aliter interpretantur, non perspicientes vim dicti. Quid est enim immutare naturalem usum in eum usum qui est contra naturam, nisi sublato concesso usu aliter uti, ut una atque eadem pars corporis uniuscujusque inter se invicem sexus aliter se ad usum praebeat
Abbreviated transcription (Latin):
ganimitatis ꝯcẽpnis: Ignoras qm̃bonitas dĩ ad peni¬
tentiã ce adducit: hec dic̃ ut ñ iã se putet euasisse si
illũ bonitas dĩ patit̾ diu peccantẽ: nec pacientiã eiꝰ pu¬
tet contẽpnendã qͣsi ñ curantẽ res humanas. Intelligat
aut̃ idõ a se disimuilari: qr ñ in hac uita iuditiũ dĩꝓ¬
missũ ẽ fut᷑m ut inuentura uita peniteat illũ iudicẽ

Expanded text:
imitatis contemnis? ignoras quoniam bonitas Dei ad poenitentiam te adducit? Haec dicit ut non jam se putet evasisse, si illum bonitas Dei patitur diu peccantem, nec patientiam ejus putet contemnendam, quasi non curantem res humanas. Intelligat autem ideo a se dissimulari, quia non in hac vita judicium Dei promissum est futurum, ut in ventura vita
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatũ habere. Traditi gͦ sc̃ in ĩmunditiã: ut ꝯtume¬
liis asficiant corꝑa suain semec ipsis. Cũ p̾c̾ita recolat. etiã
p̃sentis tp̃ris significat: qi tͣdunt᷑ nc̃ usq ut contumeliis
asficiant corꝑa sua. Originis enĩ illiꝰ nc̃ usq st̃ hoĩes qͥ di¬
cunt᷑ corꝑa sua dehonestare inuicẽ. Cũ cogitatio aĩȩ sit
in crimine: corꝑa dñr dehonestari. Qr: nͥ qi macła corꝑis
inditiũ ẽ peccati aĩe. Cũ enĩ corpꝰ ꝯtaminat᷑: nemo ambigic
ͥ seruire creat̾e: potiꝰ ꝗ creatori.Non negant enĩ dm̃ s ser
gentiũ ad ep̃s impietas dat honorẽ: idõ ñ ÷ uerũ. In dõ
auc̃ manet ueritas. Hanc benedictionẽ alio loco filio dĩ¬

Expanded text:
cogitatum habere. Traditi ergo sunt in immunditiam, ut contumecogitatum habere. Traditi ergo sunt in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis. Cum praeterita recolat, etiam sentis temporis mala significat; quia traduntur nunc usque ut contumeliis afficiant corpora sua. Originis enim illius nunc usque sunt homines qui dicuntur corpora sua dehonestare invicem. Cum cogitatio animae sit in crimine, corpora dicuntur dehonestari; quare, nisi quia macula corporis indicium est peccati animae? Cum enim corpus contaminatur, nemo ambigit est servire creaturae potius quam Creatori. Non negant enim Deum, sed sgentium ad tempus impietatis dat honorem, ideo non est verum, in Deo autem manet veritas; hanc benedictionem idem Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
instruens in samaria: qͥb sacͥficarent iudȩi. Et uolu¬
eres: qr coratina sacͣ hñt pagani. Harũ tñ õiũ rerõ
qͣsime moraui simulac᷑ coluert̃ egiptis̃: &e alia quȩ
nc̃ dice ñ ÷ necesse. Hȩc ab his facta st̃ qui se sapientes
potuerẽ Di Ficile enĩ mmaiorib imprudensin mino¬
rib sapit. ł pt̃ qd̾ cͣdidic illos ds̃ in desidia cordis iio¬
rũ in inmundiciã ut concumelus afficiant corꝑa sua
ta or similitudinesrerũ deificauert: tdici st illuden¬
di. Et tͣͦditi ñ ut illa agerent quȩ nolebant: s uc illa ꝑfi¬
cerent quȩ desid̾abant. Et hic bonitasdĩ ẽ. Cũ enĩdignũ
fuissec subici illos ut fac̾ent q̃ nolebant & cruciarent᷑. qi
licet bonũ si ꝯtͣ uoluntatẽ fiat amarũ & malũ ẽ. isti aut̃ au̾¬
tare auc ĩmitte̾: ut ea quȩ in desidiis ꝯceꝑant adiuti a
diabolo explerent m oꝑe. Nec enĩ posst̃ huiꝰmodi bonũ

Expanded text:
instruens in Samaria, quibus sacrificarent Judaei; et voluinstruens in Samaria, quibus sacrificarent Judaei; et volucres, quia corocina sacra habent pagani: harum tamen omnium rerum quas memoravi, simulacra coluerunt Aegyptii, et alia quae nunc dicere non est necesse. Haec ab his facta sunt, qui se sapientes potuerunt. Difficile enim in majoribus prudens, in minoribus non sapit. Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis illorum, in immunditiam, ut contumeliis afficnta, et similitudines rerum deificaverunt, traditi sunt illudendi, et traditi non ut illa agerent quae nolebant, sed ut illa perficerent quae desiderabant; et hic bonitas Dei est; cum enim dignum fuisset subjici illos, ut facerent quae nolebant et cruciarentur, quia licet bonum, si contra voluntatem fiat, amarum et malum est; isti autem avetare aut immittere, ut ea quae in desideriis conceperant, adjuti a diabolo explerent in opere; nec enim possent hujusmodi bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ cor illoꝵs: ut maiestatẽ in uisibilis dĩ quẽ ex his fa
des abhis uocet᷑. hoc ÷ simulacrũ hõis. it qͦs uiuos hoc¬
nõĩe donare ñ audent: mortuoꝵ imagines in głã dĩre¬
cipiant. Qnta ebitudo qͣnta stulticia hosse sapientes ap¬
ntes mortus fauent. in quoꝵ numero st̃: sic scͥptũ ẽ. Hor¬
calis mortuũ fingit manib iniqͥs. Floc de hui modi sapi
entia salomonis dictũ ẽ. Et uolucrũ &e qͣdrupedũ & ser¬
pentiũ. His fubiectis cumulaunt penã ebitudinfuc
ult᷑ stulticiã & uanitatẽ sint huiꝰmodi. Sic enĩ dĩmau
st̃ similitudini dĩ honorificentiã darent. Primi enĩ ba¬
by lonii dm̃ uocauert̃ figm̃tũ belis cuiꝰdã qͥndã hõis mor¬
tui: qͥ pͥncipatũ in eos dr̃ egise. Coluert̃ & serpentẽ dra¬
conẽ quẽ occidit danihel hõ dĩ: cuiꝰ similicudinẽ hñc.
Egiptui aut̃ colebant qͣdrupedẽ. qͣm dicebant apin. in
similitudiẽ uacce. Qđ malũ imitatꝰ ÷ ieroboã uaceaᷤ

Expanded text:
tum est cor illorum ut majestatem invisibilis Dei, quem ex his facDeus ab his vocetur, hoc est, simulacrum hominis, ut quos vivos nomine Dei donare non audent, mortuorum imagines in gloriam Dei recipiant. Quanta aegritudo, quanta stultitia hos sapientes apntes mortuis favent, in quorum numero, sicut scriptum est, Mortalisentia Salomonis dictum est. Et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. His subjectis cumulavit ad poenam hebetudinis, ut ultra stultitiam et vanitatem sint hujusmodi; sic enim majestaa et parva sunt, similitudini Dei honorificentiam darent; primi enim Babylonii Deum vocaverunt figmentum Beli quondam hominis mortui, qui principatum in eos dicitur egisse; coluerunt et serpentem draconem, quem occidit Daniel homo Dei , cujus similitudinem habent; Aegyptii autem colebant quadrupedem, quem dicebant Apin, in similitudinem vaccae, quod malum imitatus est Jeroboam, vaccas
Abbreviated transcription (Latin):
õs s bonos. Neq enĩ qr dicit. om̃s declinauerc̃. totã pe¬
nitꝰ plebẽ significat. s hanc partẽ pleb̾ sic̃ & memoratꝰ ꝓpħa
refert: in qͣ õsmali se condidert̃ Sẽꝑ enĩduo pꝰpłi
st̃ in unaplebe. hic ÷ gͦ pꝰpłs quẽ increpat dñs sub no
o loco. Gnratio ait mala & adult̾a. & natioutpar̃. De
menpessimũ. ꝑmalã enĩ uoluntatẽ dũ fructꝰ malos
faciunt sem̃ pessimũ st̃ & qr si uoluerĩt posst̃ c̾u̾ti. uorx
qͥ in legest̃ loquit᷑. Manifestũ ÷ qr hos increpat lex qͥ&
pͥmũ ñ credidert̾ duci suo moysi neq ꝓpħis parenti¬
cognatissuis quoꝵ sanguinẽ effudert̃. sẽꝑ impii & in¬

Expanded text:
dicit omnes declinaverunt, totam penitus plebem significat, sed hanc partem plebis sicut et memoratus propheta refert, in qua omnes mali se condiderunt: semper enim duo populi sunt in una plebe. Hic est ergo populus, quem increpat Dominus, sub noo loco: Generatio, ait: mala et adultera, et: Natio viperarum . De men pessimum ! Per malam enim voluntatem, dum fructus malos faciunt, semen pessimum sunt. Et quia si voluerint, possunt converti, vox qui in lege sunt, loquitur. Manifestum est quia hos increpat lex qui et primum non crediderunt duci suo Moysi, neque prophetis parenticognatis suis s
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e ÷ abrahȩ & hinc qͥ exgt̃ibꝰ. In gc̃o enĩ: gcilẽ signifi¬
cat. In uidȩo ũ: eũ qͥ exgnẽ sit abrahȩ. Nã uidȩi ex tp̃r
uidȩ machabei diciceꝑunt: qͥ in causa cladis restitit sa¬
cͥlegiis gt̃iũ & ficdutia dĩ collegit pꝰpłm: &e defendit genꝰ
suũ. ł uic aut̃ exfiliis aaron. Qͦnuis gͦ p̾ponat uidȩ¬
ũ causa patrũ: tñ similit̃ etiã ipsũ indigere dic̃ do

Expanded text:
nificat, in Judaeo vero eum qui ex genere sit Abrahae, nam Judaei ex tempore Judae Machabaei dici coeperunt, qui in causa cladis restitit sacrilegiis gentium, et fiducia Dei collegit populum, et defendit genus suum: fuit autem ex filiis Aaron. Quamvis ergo praeponat Judaeum causa Patrum, tamen similiter etiam ipsum indigere dicit do
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Et hosut se p̾parent adhortatꝰ ẽ ut audientes g̾rã
sibi sp̃ialẽ ministndã fors dignosse efficerent a uiciis
carnalib abstinentes ad excipiendã eãꝰ. It aliquẽ fry¬
ccũ habeã in uob sic̃ & in cęt̾is gãibꝰ. Putilitate cõmu¬
ni cupidũ se ueniendi ad hos declarat: ut &e hi salutẽ¬
spũał gr̃e ꝯseqͣnt᷑. ratã hñces fidĩ suȩ ꝓfessionẽ: et hic
fructũ habeat apud dm̃ ministerii sui. E qd̾ lacessit
illos ad fidẽ reccã. exẽplo cȩt̾arũ gentiũ. Promptior e¬
nĩ fic qͥs adrẽ sibi tͣclitã: si illi multos uideat assenti¬
riᷤ Grecis ac barbaris. sapientib & insipientib debi¬

Expanded text:
vit, et hos ut se praepararent adhortatus est, ut audientes gratiam sibi spiritalem ministrandam fore, dignos se efficerent, a vitiis carnalibus abstinentes ad excipiendam eam. Ut aliquem fructum habeam et in vobis sicut et in caeteris gentibus. Pro utilitate communi cupidum se veniendi ad hos declaravit, ut hi salutrentur, ratam habentes fidei suae professionem, ut hic fructum habeat apud Deum ministerii sui, per quod lacessit illos ad fidem rectam, exemplo caeterarum gentium: promptior enim fit quis ad rem sibi traditam, si illi multos videat assentire. Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus debi
Abbreviated transcription (Latin):
tatione meritoꝵs. Higͦ quert̃ uitã et̃nã qͥ ñ solũ bone
ꝓfessionis st̃ s & uitȩ. His uͭ qͥ ex contentione &e qͥ diffi¬
dt̃ u̾itati: obȩdiunt aut̃ miqͥtati: ira & indignatio.
tͥbulatio & angustiã. łłoc ÷ it̾ata angustia. diffiden¬
contẽpnentes ⁊tendt̃ enacuare illud c̃ sit uerũ oe sta¬
p̃dix̃. Triagͦ alia posuit incredulitati condigna. dic̃s.
Ira & indignatio & angustia. Irã ÷ ñ ei qͥ uidicat. s il¬
liqͥ uidicat᷑ dũ fic reus. lrasci enĩ dr̃ ds̃: ut uindi¬
caturꝰ credat᷑. Nã dĩ nata abhis passionib ĩ muni e.
Ec ut ñ solũ trascis & undicare credat᷑: adiecit &e indig¬
natio. Indignatio ẽ ꝗͣ addendo suꝑ irã iniuriã suã dm̃
uindicaturỹ significat. Angustiȩ uͦ st̃: qͥb sententia

Expanded text:
tam aeternam, qui non solum bonae professionis sunt, sed et vitae. Iis vero qui ex contentione, et qui diffidunt veritati, obediunt autem iniquitati, ira et indignatio, tribulatio et angustia, hoc est iterata angustia. Diffidencontemnentes, contendunt evacuare illud, cum sit verum et stapraedixit. Tria ergo alia posuit incredulitati condigna dicens, ira et indignatio et angustia, ira est non ei qui judicat, sed illi qui judicatur, dum fit reus: Irasci enim dicitur Deus, ut vindicaturus credatur. Nam Dei natura ab his passionibus immunis est; et ut non solum irasci, sed et vindicare credatur, adjecit, et indignatio. Indignatio est, quam addendo super iram injuriam suam Deum vindicaturum significat. Augustiae vero sunt, quibus sen
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ habebit causam qͣnuis em̃dandũ sit qr a consci¬
entia sua ñ accusabit᷑ in die udicii. Hoc mͦ udica¬
bunt᷑ occulta hõiũ in die iuditũ dĩ: ꝑ xp̃m dñm¬

Expanded text:
orem habebit causam, `quamvis emendandum sit, quia consciorem habebit causam, `quamvis emendandum sit, quia conscientia sua non accusabitur in die judicii. Hoc modo judicabuntur occulta hominum in die judicii Dei per
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑: quia ait. q̃uid m̃ de his qui foris st̃ iudicare&e
qͦs dic̃ inuicẽ cogitationib suis accusari auc defen¬
diin die iuditii dĩ: xp̃iani st̃ hi qͥ discordant a catho¬
lica diu̾sa sentientes de xp̃o. aut de sensu legis intra¬
ditione eccłȩ. siue cataphrige siue nouatiani siuedo¬
natiani aut cȩt̾i heretici. Hoꝵs cogitationes inuicẽ
se accusabc̃ in die uidicii. Si intellexit qͥs uerã ẽẽ
scens ob id qd̾̃ diu tenuit recede: in die iuditii cogi¬
tatione sua accusabit᷑. Duȩ etenĩ cogitationes in ho¬
mine. inuicẽ se accusabt̃. bona & mala. Bona acco¬
sat malã: qr contͣdix ueritati. Mala it̾m accusat bo¬
nã: qr ñ secuta ẽ ut sensit. Et ꝑ ħ constituit᷑ reus qͥ co¬
gitauit sentiens bonã & uerã et̃ eccłiã catholicã: & per¬
mansit in herese uł scismatȩ. Fiuᷤᷤ aut̃ cogitationes
se inuicẽ defendent: qͥ sẽꝑhoc cogitauit putans uti

Expanded text:
edatur, quia ait: Quid mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? Et, edatur, quia ait: Quid mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? Et, quos dicit invicem cogitationibus suis accusari aut defendi in die judicii Dei, Christiani sunt hi qui discordant a fide Catholica, diverse sentientes de Christo, aut de sensu legis in traditione Ecclesiae, sive Cataphryges, sive Novatiani, sive Donatiani, aut caeteri haeretici: horum cogitationes invicem se accusabunt in die judicii. Si intellexit quis veram essescens ab eo quod diu tenuit recedere, in die judicii cogitatione sua accusabitur. Duae etenim cogitationes in homine se invicem accusabunt, bona et mala. Bona accusat malam, quia contradixit veritati; mala iterum accusat bonam, quia non secuta est, ut sensit; et per haec constituitur reus, qui cogitavit sentiens bonam et veram esse Ecclesiam Catholicam, et permansit in haeresi vel schismate: ejus autem cogitationes se invicem, defendent, qui semper hoc cogitavit, putans util