comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scribens cuidam uncentio: magnũ
est inquit mi amice quod postulas.
ut origenem faciam latinum. & homi¬
nem iuxta didimi uidentis senten¬
tiam. alterum post apłos ȩccłarum
magistrum: etiam romanis auribꝰ
donem. Et post aliquanta: & illud
inquit breuiter ammonens. ut scias
origenis opus cula. in omnẽ scripty¬
ram ẽẽ triplicia. Primum eius opus
excerpta sunt. quȩ grece s̃colia nun-¬
cupantur: in quibus ea quȩ sibi iu-¬
debantur obscura. aut quȩ habere
aliquid difficultatis. summatim bre¬
genus. de quo &̃ prȩsens interprȩta¬
tio est. Tertium quod ipse scripsit
thomos. nos uolumina possumus
nuncupare: in quo oꝑe tota inge¬
nii sui uela spirantibus uentis de¬
dit & recedens a terra in medium
pelagus aufugit. Scio te cupere ut
omne genus tranfferam dictionis. pre-¬
misi causam cur facere non possim.
Hoc tamen spondeo. quia si orante
te ũc reddiderit sanitatẽ. non dicã
cuncta quia hoc dixisse temerarium

Expanded text:
scribens cuidam Vincentio: « Magnum scribens cuidam Vincentio: « Magnum est, inquit, mi amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostolos Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. » Et post aliquanta: « Et illud, inquit, breviter admonens, ut scias, Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere aliquid difficultatis, summatim bregenus, de quo et praesens interpretatio est. Tertium quod scripsit ipse τόμους, nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: et recedens a terra, in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi caussam, cur facere non possem: hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium
Abbreviated transcription (Latin):
citur: Conuitus eius & iniuriis ñ
respondeamus: lacerationibꝰ eius ad
quod opus cotidie stilum eiꝰ porphi¬
rius exacuit. non obiuemus. Ad
hȩc enim ũc nr̃ non barabbas ma-¬
gister silere nos docuit..
d illud ueniamus. ut ostendatur
quam uera sunt: quȩ uel ꝓsua excu-¬
satione uel ꝓ nr̃a accusatione conscͥ¬
psit. Nit duas ẽẽ solas prȩfatiuncu-¬
las suas. in quibus laudare uisus
est origenem: in eo tamen interp̃¬
tationis oꝑe eum laudauerit. in
quo om̃ino nichil dogmaticum.
nichil de fide dictum sit: & quod
penitus in his quȩ eius ipse inter¬
p̃tatus ẽ. nichil tale inferatur. quale
nunc ad sy nagoge gr̃am non ad
xꝑianoꝵ ȩdificationem rep̃hendit.
Et quamuis sufficere ei ad silentium
agendum debeat. quod ea in alienis
litteris culpat quȩ ꝓferuntur ex suiᷤ.
tamen & in hoc quam uerum dixerit
uideamus. Ex prȩfatione interp̃ta¬
tionum in ierechiel quatuordecuim
omeliis siue oratiunculis origenis.

Expanded text:
citur? Conviciis ejus et injuriis non citur? Conviciis ejus et injuriis non respondeamus, lacerationibus ejus, ad quod opus quotidie stilum ejus Porphyrius exacuit, non obviemus. Ad hoc enim Jesus noster, non Barrabas magister, silere nos docuit. Ad illud veniamus, ut ostendatur quam vera sunt, quae vel pro sua excusatione, vel pro nostra accusatione conscripsit. Ait duas esse solas Praefatiunculas suas, in quibus laudare visus est Origenem: in eo tamen interpretationis opere eum laudaverit, 369 in quo nihil omnino dogmaticum, nihil de fide dictum sit, et quod penitus in his quae ejus ipse interpretatus est, nihil tale inferatur, quale nunc ad Synagogae gratiam, non ad Christianorum aedificationem reprehendit. Et quamvis ei sufficere ad silentium agendum debeat, quod ea in alienis literis culpat, quae proferuntur ex suis; tamen et in hoc quam verum dixerit, videamus. Ex Praefatione interpretationum in Ezechiele, quatuordecim Homiliis, sive Oratiunculis Origenis,
Abbreviated transcription (Latin):
& indoctus audire quam barab¬
bȩ discipłs dici. Proposito & enim
xp̃o simul & barabba: ego quasi
imperitus xp̃m elegi. tu ut uideo
cum illis clamas. qui dicunt. non
hunc sed barabban. Nam porphi¬
rius tuus. dic queso quid te do¬
cuit: qui aduersum xp̃ianos & ad¬
uersum religionem nrãm blasphe-¬
miȩ uolumina conscripsit. Quid te
isti in quibus tantum te iactas. unꝰ
ab ẏdolis dȩmonum & alius de
synagoga ut dicis sathanȩ. magistͥ
docuerunt boni: Nichil uideo. nisi
hoc quod & ipsi nouerant. Nam por¬
phirius de docuit de xp̃ianis male
loqui. concidere uirgines. continen-¬
editis infamare. Ille uero de synago¬
ga barabbas tuus pro xp̃o electus:
docuit te resurrectionẽ carnis non
inuirtute secd in fragilitate sperare.
litterȩ occidentis amicum fieri &
inimicum sꝑs uiuificantis. & alia
quȩdam secretiora. quȩ si res poposce-¬
rit. postmodum ꝓferent᷑ in tempo
re. Sed quid in longum sermo ꝓdu-¬

Expanded text:
et indoctus videri, quam Barrabet indoctus videri, quam Barrabae discipulus dici. Proposito etiam Christo simul et Barraba, ego quasi imperitus Christum elegi. Tu, ut video, cum illis clamas qui dicunt: Non hunc, sed Barrabam . Nam Porphyrius tuus, 368 dic quaeso, quid te docuit, qui adversum Christianos, et adversum religionem nostram blasphemiae volumina conscripsit? Quid te isti in quibus tantum te jactas, unus ab idolis daemonum, et alius de Synagoga, ut dicis, Satanae magistri docuerunt boni? Nihil video nisi hoc quod et ipsi noverant. Nam Porphyrius te docuit de Christianis male loqui, concidere virgines, contineneditis infamare. Ille vero de Synagoga Barrabas tuus pro Christo electus, docuit te resurrectionem carnis, non in virtute, sed in fragilitate sperare: literae occidentis amicum fieri, et inimicum spiritus vivificantis. Et alia quaedam secretiora, quae si res poposcerit, postmodum proferentur in tempore. 13. Sed quid in longum sermo produ
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores. quos tu ne facie quidemte
nus nosti. serapioꝵ. & amenithes ui¬
ri natura & moribus & eruditione
germani. ubi paulus fenex petri mar¬
tẏris discipłs: & ut ad heremi magi¬
stros ueniam. quibꝰ & attentius &
frequentius uacabamus. ubi machariꝰ
antonii discipłs. & alter macharius.
ꝙ ysidorus. & pambas. om̃s amici dĩ
qui nos hȩc docebant quȩ ipsi a dõ di¬
scebant: quantam ego si hoc ita dece-¬
ret aut expediret. de his om̃ibus
habere iactantiȩ materiam possem:
Sed & erubesco. hȩc etiã retexens: dũ
uolo tibi ostendere non ut tu dicis
nr̃o ingenio magistros. sed quod
plus doleo magistris defuisse magis
ingenium nostryo.
ERUM quid stultus ego. scos enume¬
ro xp̃ianos uiros: Non propter
istos dicit quia ipsi nos docuimꝰ: sed
quia barrabban eius de synagoga
magistrum non suscipimus. & quia¬
ꝑ eysagogen porphirii ad logicam
non sumus introducti. Ignosce michi
ꝓ hoc: quod malui ante imperitꝰ

Expanded text:
inferiores, quos tu ne facie tenus inferiores, quos tu ne facie tenus quidem nosti, Serapion, et Menites, viri natura et moribus et eruditione germani: ubi Paulus senex Petri Martyris discipulus: et ut ad eremi magistros veniam, quibus et attentius et frequentius vacabamus, ubi Macarius Antonii discipulus et alter Macarius, et Isidorus, et Pambas, omnes amici Dei, qui nos haec docebant, quae ipsi a Deo discebant: quantam ego, si hoc ita deceret, aut expediret, de his omnibus habere jactantiae materiam possem? Sed erubesco, haec etiam retexens, dum volo tibi ostendere, non, ut tu dicis, nostro ingenio magistros, sed quod plus doleo, magistris defuisse magis ingenium nostrum. Verum quid stultus ego sanctos enumero Christianos viros? Non propter istos dicit, quia ipsi nos docuimus, sed quia Barrabam ejus de Synagoga magistrum non suscepimus, et per εἰσαγωγὴν Porphyrii, ad Logicam non sumus introducti. Ignosce mihi pro hoc quod malui ante imperitus
Abbreviated transcription (Latin):
pedis. aut ꝑfacilis ungulȩ suȩ offensa
merans doctores suos quos se de syna-¬
goga dicit ẽẽ mercatum. stimulans
nos subiungit. Neq enim inquit
ipse me docui. sicut quidam. nos sine
dubio intuens: in quos omne ab in¬
tio lacerationis suȩ pondus inuexit.
Et miror hoc eum dicere uoluisse.
cum maiorem in me & ueriorem ha-¬
beret obtrectandi materiã. quod
magis inter multos & p̃claros ma¬
gistros diumoratus. nichil dignũ
eoꝵ uel magisterio uel institutioni¬
bus habeam.
eterum iste qui in tota uita sua non
totos triginta dies alexandriȩ ubi erat
didimus commoratus ẽ: ꝑ totos pę¬
ne libellos suos longe lateq se iactat
diduni uidentis esse discipłm. &
isse didimum: & om̃is ista iactantia
in uno mense quȩsita ẽ. Ego qui sex an¬
nis dĩ causa demoratus sum. & ite¬
rum post interuallum aliquod aliiᷤ
erat didimus de quo tu solo te iactas.
& ubi alii nichilominus. illo non

Expanded text:
pedis, aut perfacilis ungulae suae offensa pedis, aut perfacilis ungulae suae offensa merans doctores suos, quos se de synagoga dicit esse mercatum, stimulans nos, subjungit: Neque enim, inquit, ipse me docui, sicut quidam; nos sine dubio intuens, in quos omne ab initio lacerationis suae pondus invexit. Et miror hoc eum dicere voluisse, cum majorem in me et veriorem haberet obtrectandi materiam, quod magis inter multos et praeclaros magistros diu moratus, nihil dignum eorum, vel magisterio, vel institutionibus habeam. Caeterum iste qui in tota vita sua non totos triginta dies Alexandriae, ubi erat, Didymus commoratus est, per totos pene libellos suos longe lateque se jactat, Didymi videntis esse dicipulum, eisse Didymum. Et omnis ista jactantia in uno mense quaesita est. Ego qui sex annis Dei caussa commoratus sum, et iterum 367 post intervallum aliquod, aliis  Didymus, de quo tu solo te jactas, et ubi alii nihilominus illo non
Abbreviated transcription (Latin):
do qui ad uersum xp̃m & aduersum
dm libros impios ac sacrilegos scri¬
psit. & ab ipso ut ais inductus. in istud
blasphemiȩ barathrum decidisti.
Quod si uere ꝓ maledictis tuis uis
agere pęnitentiam. si non irrides ista
dicendo. si non mente GyNIROC &
contentiosus ꝓpter hoc solum etiam
te infamare non refugis dum modo
alium decolores. si non arte sed fide
hac tam graui turpiq blasphemia age
pęnitentiam. Hic enim in dm̃ bla¬
sphemasti. Nam de creaturis dicere
aliquid & errare. maxime si non contu¬
meliȩ uoto sed dum iustitiam di ut di-¬
cis cupit asserere quis effluat. non est
nimis execrabile commissum: in cȩ¬
lum tendere os graue est. iniustitiam
uel contumeliam in excelsum loqui
ꝑnitiosum ẽ. Hoc lugeatirr: quod dif¬
ficile curatur. Nam quis ẽ qui cum
morbo regio laboret & de ipso capite
ac uultu ꝙ uita piclitet᷑. magnopere
clamet: quod non leue paronychium

Expanded text:
do, qui adversum Christum, et adversum do, qui adversum Christum, et adversum Deum libros impios ac sacrilegos scripsit, et ab ipso, ut ais, introductus in istud blasphemiae barathrum decidisti 366 11. Quod si vere pro maledictis tuis vis agere poenitentiam, si non irrides ista dicendo, si non mente φιλόνεικος et contentiosius propter hoc solum etiam te infamare non refugis, dummodo alium decolores: si non arte, sed fide hac tam gravi turpique blasphemia age poenitentiam, hinc enim in Deum blasphemasti. Nam de creaturis aliquid dicere et errare, maxime si non contumeliae voto, sed dum justitiam Dei, ut dicis, cupit asserere, quis effluat, non est nimis exsecrabile commissum. In caelum tendere os, grave est. Injustitiam vel contumeliam in excelsum loqui, perniciosum est. Hoc lugeatur quod difficile curatur. Nam quis est qui cum morbo regio laboret, et de ipso capite, et vultu ac vita periclitetur, magnopere clamet, quod non leve παρωνύχιον
Abbreviated transcription (Latin):
nefas in dm̃ ex suo ore ꝓtulerit. fefel¬
lit te credo illa res d decepit. quod
puella ad quam sermo fiebat. sponsa
xp̃i dicebatur. ut ꝓpterea etiam matrẽ
carnalem socrum dĩ appellandam puta-¬
res. & nesciebas quod hȩc non scđm
carnis ordinem dicuntur. sed scđm
quod sermo dĩ quasi sacrato quodam
Si autẽ tali coniunctione etiam ma¬
di appellare potuisses. Nam restat tibi
ut & patrem puellȩ socerum xp̃i dicas.
& sorores eius cognatas: etiam puellã
nurum di ꝓnunties. Sic dum totus
plautinȩ & tullianȩ cupis ȩloquentiȩ
sectator uideri: oblitus es. quomodo
apłs omnẽ eccłam. id est parentes cũ
liberis. matrẽ cum filiabꝰ cum sorori¬
bus fratres. om̃s simul unam nomi¬
nat uirginem uel sponsam. dicens.
Statui autẽ hoc ipsum. om̃s uos uni
iuro uirginem castam exibere xp̃o.
Sed tu dum non paulum sed porphi-¬
rium introductorem te ad logicam ha¬
bere głaris: ipsum porphirium seqͣn¬

Expanded text:
nefas in Deum ex suo ore protulerit. Fefelnefas in Deum ex suo ore protulerit. Fefellit te credo illa res et decepit, quod puella ad quam sermo Dei fiebat, sponsa Christi dicebatur: ut propterea etiam matrem carnalem, socrum Dei appellandam putares. Et nesciebas quod haec non secundum carnis ordinem dicuntur, sed secunquod sermo Dei quasi sacrato quodam Si autem tali conjunctione etiam maDei appellare potuisses. Nunc Al. Nam restat tibi, ut et patrem puellae, socerum Dei dicas, et sorores ejus, cognatas: etiam puellam nurum Dei pronunties. Sic dum totus Plautinae et Tullianae cupis eloquentiae sectator videri, oblitus es, quomodo Apostolus omnem Ecclesiam, id est parentes cum liberis, matrem Al. matre cum filiabus, cnm sororibus fratres omnes simul unam nominet virginem, vel sponsam, dicens: Statui autem hoc ipsum omnes vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Sed tu dum non Paulum, sed Porphyrium introductorem te habere gloriaris, ipsum Porphyrium sequen
Abbreviated transcription (Latin):
ex initio creata est. & post longa ac
spatiis scłoꝵ exȩquata supplicia. quȩ
do pęnarum. Hȩc ergo qũa uera
dixeritis. ds̃ uderit: tamen impie¬
tatis non multum michi conti¬
nere uidentur in dm̃. nec gentilitatiᷤᷤ
aliquid. maxime si hȩc mente dicitiᷤ.
dere cupientes. Pro his ergo noli te
satis conturbare. neq teipsum suꝑ¬
fluo aut pęnitentiȩ subicias aut con¬
demnationi.
ed illud est re uera unde te defendere
aut excusare non possum. quod ñ
gentilitatẽ immo impietatẽ a tedi¬
ctum ꝓbatur: quod in hoc ipso libello
cuius suꝑius fecimus mentionẽ. dõ
socrum habere dixisti. Et quid tam
impurum uel ꝓfanum a quoqũa
gentilium poetarum saltem dici
potuit: Stultum est enim: si requirã
de te ubi hoc in scripturis scĩs lege¬
ris. Quęro si uel flaccus tuus aut
maro. si plautus comicus aut teren¬
tius. cexte si uel satyricus quis inter
om̃ia spurca sua & impudica. istud

Expanded text:
ex initio creata est, et post longa et ex initio creata est, et post longa et spatiis saeculorum exaequata supplicia, quae do poenarum. Haec ergo quam vera dixeritis, Deus viderit; tamen impietatis non multum mihi continere videntur in Deum, nec Gentilitatis aliquid, maxime si hac mente dicitis, dere cupientes. 10. Pro his ergo noli te satis conturbare, neque teipsum superfluo aut poenitentiae subjicias, aut condemnationi. Sed illud est revera, unde te defendere, aut excusare non possumus, 365 qugentilitatem, imo impietatem a te dictum probatur, quod in hoc ipso libello , cujus superius fecimus mentionem, Deum socrum habere dixisti. Et quid tam impium vel profanum a quoquam Gentilium Poetarum saltem dici potuit? Stultum est enim si requiram de te, ubi hoc in Scripturis sanctis legeris. Quaero si vel Flacus tuus, aut Maro, si Plautus, aut Terentius, certe si vel Satyricus quis inter omnia spurca sua et impudica istud
Abbreviated transcription (Latin):
ut & prȩceptor fieret auctoꝵ gen¬
tilium. quos si legisset tantummꝰ.
ud culpat. Gentilium ẽẽ dicit hȩc
dogmata. Ecce quali sententia seip¬
se condemnat. Gentilium dicit do-¬
giata quȩ ipse conscribit.
abitur. sed porrigenda manus est:
non est minie purgendus. Dum
enim totus in eloquentia uolitat.
ꝙ uituperationibus atq inuectio¬
nib fertur: immemor sui fit. &
a ratione diuoluit᷑. Noli fr̃ demet¬
ipsum etiam in non necessariis teme-¬
re condemnare. Non continuo
inter gentiles deputandus ẽs. uel ty
uł origenes. si ut ipse dixisti. uolentes
dĩ iustitiam defendere. ꝙ respondere
contra eos qui uel fado uel casu cun
in ȩqualitatis causas unamquamq
sibi animam. iam exanterioris uitȩ
qu̾a in cęlestibus habuit motibꝰ ac
sensibus comparasse uel etiam si di¬
xistis. bonȩ illi & in cõmutabili ac
simplici naturȩ trinitatis conueni-¬
re ut omnem creaturam suam in
fine om̃ium restituat in hoc quod

Expanded text:
et ut praeceptor fieret Auctorum Genet ut praeceptor fieret Auctorum Gentilium quos si legisset tantummodoud culpet. Gentilium esse dicit haec dogmata: ecce qua sententia se ipse condemnet. Gentilium dicit dogmata, quae ipse conscribit: labitur; sed porrigenda manus est, non est nimie perurgendus. Dum enim totus in eloquentia volitat, et vituperationibus atque invectionibus fertur, immemor sui fit, et a ratione devolvitur. Noli, frater, temetipsum etiam in non necessariis temere condemnare. Non continuo inter Gentiles deputandus es, vel tu vel Origenes, si Al. sed, ut ipse dixisti, volentes Dei justitiam defendere, et respondere contra eos, qui vel fato vel casu cuncinaequalitatis caussas unam quemque sibi animam jam ex anterioris vitae, quam in caelestibus habuit, motibus ac sensibus comparasse; vel etiam si dixisti, bonae illi et incommutabili ac simplici naturae Trinitatis convenire, ut omnem creaturam suam in fine omnium restituat in hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
qũa plurimos frm̃ habere possum.
qui in meis cellulis manentes. in
monte oliueti. qua plurimos ei
ciceronis dialogos descripserunt.
quoꝵ ego & quaterniones cum scri¬
berent frequenter in manibꝰ tenui
& relegi. & quod mercedes multo
largiores quam ꝓ aliis scripturis
solent ab isto eis darent᷑ agnoui.
Michi quoq ipsi aliquando cum
de bechleem ierosolimã uenisset.¬
& codicem secum detulisset. in qͦ
erat unus dialogus ciceronis. &
idem ipse grecus platonis. quod
dederit ipsum codicem.ꝙ aliquan¬
diu fuerit apud me: nullo genere
negare potest.
ed quid immoror tamdu in re
quȩ luce ẽ clarior. cum ad hȩc oĩa
quȩ supradiximus etiam illud
ad datur ubi cesset omne commen-¬
tum: quod in monasterio positus
in bethleem ante non multũ tem-¬
poris. partes gr̃amaticas ex ecutꝰ
sit. & maronem suum comicosq
ac liricos & hystoricos auctores.
traditis sibi ad discendum di timo¬
rem puerulis exponebat: scilicet

Expanded text:
quamplurimos fratrum habere possum, quamplurimos fratrum habere possum, qui in meis cellulis manentes, in monte Oliveti quamplurimos ei Ciceronis Dialogos descripserunt, quorum et ego quaterniones, cum scriberent, frequenter in manibus tenui, et relegi, quod mercedes multo largiores, quam pro aliis scripturis solent, ab isto eis darentur, agnovi. Mihi quoque ipsi aliquando cum de Bethleem Jerosolymam venisset, et codicem secum detulisset, in quo erat unus Dialogus Ciceronis, et idem ipse Graecus Platonis, quod dederit ipsum codicem, et aliquandiu fuerit apud me, nullo genere negare potest. Sed quid immoror tandiu in re, quae luce est clarior? cum ad haec omnia quae supra diximus, etiam illud addatur, ubi cesset omne commentum, quod in monasterio positus in Bethleem, ante non multo adhuc tempore, partes Grammaticas exsecutus sit, et Maronem suum, Comicosque 364 ac Lyricos et Historicos Auctores, traditis sibi ad discendum Dei timorem puerulis exponebat, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ctorem pariter conuertamus. qui
introducit ad patrẽ: qui dixit. ne¬
mo uadit ad patrem nisi ꝑ me. Do¬
leo frater si credis: ꝙ si non credis.
doleo te suspiciones alieni ꝑurii in
antiquis & ueterulis cartulis ꝑscru¬
tari. cum in tuo ore uigis ac sine fi-
ne ꝑurii in expiabile sacrilegium
ꝑseueret. Nonne tͥ recte conuemet
illud dici quod apłs dicit: tu autẽ
qui iudȩus cognominaris & reqe-¬
scis in lege. & głaris in dõ instru-¬
ctus ꝑ legem. confidis teipsum du¬
cem ẽẽ cȩcoꝵ. lumen eoꝵ qui in
tenebris sunt. eruditorem insipi¬
entium. magistrum infantium.
habentem formam scientię uerita¬
tis in lege: Qui ergo doces alium.
deipsum non doces: Qui dicis non
mȩchandum. mȩcharis: Qui pre-
abominaris ydola. sacrilegium
ad alteriꝰ obiecti purgationẽ. si
tamen conuictum se ꝑuirii ꝙ p̃-¬
uaricationis simul. purgente eti¬
am conscientia sua fatetur. lio¬
quin si uinficias eas: etiam testes

Expanded text:
ctorem pariter convertamus, qui ctorem pariter convertamus, qui introducit ad Patrem, qui dixit: Nemo venit ad Patrem 363 nisi per me . Doleo, frater, si credis, et si non credis, doleo te suspiciones alieni perjurii in antiquis et veterulis chartulis perscrutari, cum in tuo ore jugis ac sine fine perjurii inexpiabile sacrilegium perseveret. Nonne recte tibi conveniet illud dici, quod Apostolus dicit: Tu autem qui Judaeus cognominaris, et requiescis in lege, et gloriaris in Deo, instructus per legem, confidis teipsum ducem esse caecorum, lumen eorum, qui in tenebris sunt, eruditorem insipientium, magistrum infantium, habentem formam scientiae veritatis in lege ? Qui ergo doces alium, teipsum non doces? Qui dicis non moechandum, moecharis? Qui praedabominaris idola, sacrilegium ad alterius objecti purgationem, si tamen convictum se perjurii et praevaricationis simul, perurgente etiam conscientia sua, fateatur. Alioquin si inficias eat, etiam testes
Abbreviated transcription (Latin):
uel de porphirio silere debuerat
qui spetialis hostis xp̃i est: qui
religionem xp̃ianam quantum
in se fuit pęnitus subuertere cona¬
tus est scriptis siuis. que iste nunc
introductorem se & institutorem
ad logicam habere glatur. net ar¬
gumentari potest se ante hȩc didi-¬
cisse. Ante enim quam conuertere¬
tur. mecum pariter & litteras grecas
& linguam pęnitus ignorabat. Post
uiramentum. om̃ia hȩc: post sacra-¬
menti dati sponsionem. Sine causa
argum̃tamur: continuo dicetur no¬
bis. Erras. homo di non irridetur.
nec syllogismi apud eum de alexan-¬
dri commentariis intexentur.
t uideo frr̃. male tibi auspicatus es.
quod introductor tuus sit porphiriꝰ.
Quo te introduxit porphirius: Si
ad illum locum ubi ipse est: ibi &
fletus & stridor dentium ẽ. Ibi enim
apostatȩ & inimici di. fortassis & ꝑiu-
ri habitant. Non bonũ tibi intro¬
ductorem elegisti. Oagis si accipis con-¬
silium meum. ad illum nos introdu-¬

Expanded text:
vel de Porphyrio silere debuerat, vel de Porphyrio silere debuerat, qui specialis hostis Christi est, qui religionem Christianam quantum in se fuit, penitus subvertere conatus est scriptis suis: quem iste nunc introductorem et instructorem ad Logicam habere gloriatur. Nec argumentari potest, se ante haec didicisse. Ante enim quam converteretur, mecum pariter et literas Graecas et linguam penitus ignorabat. Post juramentum omnia haec, post sacramenti dati sponsionem. Sine caussa argumentamur, continuo dicetur nobis: Erras homo. Deus non irridetur , nec syllogismi apud eum de Alexandri Commentariis intexuntur. Ut video, frater, male tibi auspicatus es, quod introductor tuus sit Porphyrius. Quo te introduxit perfidus? Si ad illum locum ubi ipse est: ibi et fletus et stridor dentium est. Ibi enim et apostatae et inimici Dei fortassis et perjuri ibi habitant. 10. Non bonum introductorem tibi elegisti. Magis si accipis consilium meum, ad illum nos introdu
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur assertio: tamen utendum
plenum his qui forte scripta eiꝰ non
legerunt. uideat᷑ esse quod dicimus.
So libellos eius quos aduersum io-¬
uinianum scripsit rep̃hendissem. cui¬
dam domnioni beatȩ memoriȩ seni
qui sibi hoc ipsum indicauerat. iste
rescribens excusat: & dicit. nullo ge¬
nere potuisse fieri. errare se hominem
qui om̃ium haberet scientiam. Cum
gͦ enumerass et uel syllogys moꝵ ge¬
nera. uel dicendi ac scribendi artes qͣs
ret: continuo hȩc subiungit. Stultꝰ
inquit ego qui me putauerim hȩc
absq philosophis scire non posse: qui
meliorem stili partẽ eam elegerim
quȩ deleret quã quȩ scriberet. frustra
ergo alexandri uerti commentarios:
nequiqu̾ã me doctus magister per
Eysagogeñ porphirii introduxit ad
logicam. Et ut humana contemnã.
sine causa cregorium natanzenum
& didimum in scripturis categetas
negaui si uel habuero gentiliũ
codices uel legero. Si nichil aliudꝰ.

Expanded text:
videatur assertio: tamen utendum videatur assertio: tamen utendum plenum his qui forte scripta ejus non legerunt, videatur esse quod dicimus. 9. Cum libellos ejus quos adversus Jovinianum scripsit, reprehendisset quidam; Domnioni beatae memoriae seni, 362 qui sibi hoc ipsum indicaverat, iste rescribens excusat, et dicit: Nullo genere potuisse fieri se errasse, hominem, qui omnium haberet scientiam. Cum ergo enumerasset vel syllogismorum genera, vel discendi ac scribendi artes, quaret; continuo haec subjungit: « Stultus, inquit, ego, qui me putaverim hoc absque philosophis scire non posse, qui meliorem stili partem elegerim eam, quae deleret, quam quae scriberet. Frustra ergo Alexandri verti Commentarios, nequicquam me doctus magister per εἰσαγωγὴν Porphyrii introduxit ad Logicam: et ut humana contemnam, sine caussa Gregorium Nazianzenum et Didymum in Scripturis κατηχηστὰςnegavi, si vel habuero Gentilium codices, vel legero. Si nihil aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbationis oportere deposci᷑ Sed in hoc
licet om̃s sciant uerum ẽt̃ quod dici¬
mus & om̃s intelligant: tamen quia
de anima hominis res agit᷑. de ꝑuirii
crimine. de negationis xp̃i sacrile.¬
gio. non potest facilis haberi condem¬
natio. Nũquid illum imitabimur.
qui reos nec interrogatos nec respon¬
dentes condemnat. & non solũ ñ re-¬
spondentes. sed nec prȩsentes. &. non so¬
lum non prȩsentes. sed & mortuos.
ñ solũ mortuos. sed & eos qͦs semꝑ ante lau¬
dauerat. & ñ solũ eos qͦs laudauerat. s ꝙ eos
quos secutꝰ fuerat. ꝙ magistros habuerat:
Timeat᷑ dm̃ sententia primo illa que dicit.
nolite uidicare ut ñ iudicemini. & iterum.
qua m̾sura mensi fueritiᷤᷤ eadẽ remetiet᷑ uob̾.
Quid ergo: Licet ex suꝑfluo. tamen
unum ꝓducam testem aduersum eũ
sit. Ipsum iterum se ꝙ sua ꝓferam scri¬
pta. Quamuis ergo om̃s libelli eius
hoc testentur. & suꝑflua de hoc mea

Expanded text:
probationis oportere deposci? Sed in hoc probationis oportere deposci? Sed in hoc licet omnes sciant esse verum quod dicimus, et omnes intelligant: tamen quia de anima hominis res agitur, de perjurii crimine, de negationis Christi sacrilegio, non potest facilis haberi condemnatio. Nunquid illum imitabimur, qui reos, nec interrogatos, nec respondentes condemnat, et non solum non respondentes, sed nec praesentes; et non solum non praesentes, sed et mortuos; et non solum mortuos, sed et eos, quos semper ante laudaverat; et non solum eos quos laudaverat, sed et eos quos secutus fuerat, et magistros habuerat. Timeatur Domini sententia, primo illa quae dicit: Nolite judicare, ut non judicemini ; et iterum: Qua mensura mensi fueritis, eadem et remetietur vobis . Quid ergo licet ex superfluo, unum tamen proferam testem adversum eum sit, ipsum iterum se et sua proferam scripta. Quamvis ergo omnes libelli ejus hoc testentur, et superflua de hoc mea
Abbreviated transcription (Latin):
ad ydolatriam deuoluitur non
plene nec integre profanus efficitur.
in faciem coram sedenti intribuna¬
libus assistentibus quoq clarissimis
Et nunc non solum legit & habet.
non solum describit & comparat: ue-¬
rumetiam diuinis eos uerbis & ser-¬
monibus ȩccłiastieȩ ȩdificationis
interserit. Res quam dico om̃ibus qͥ
legunt libellos eius satis nota est. ꝙ
teste non indiget. Sed est hominis de
tam sacrilego piurii barathro eri-¬
pere cupientis: ad hibere sibi aliqͦd
excusationis cõmentũ & dicere. Non
modo lego: sed ea quȩ in adolescen¬
dia didici. quia sum tenacis memo¬
riȩ. ita ut possim plura simul de di-¬
uersis capita continuare. ipsa nunc
ꝓfero. Siquis a me modo exigeret ut
ꝓbarem si hodie antequam sol ortret᷑
nox fuisset in terris. aut siusq ad so¬
lis occasum dies illustrauerit mundũ:
quid aliud dicerẽ: nisi magis ab illo
qui dubitaret de eo quod omĩs noue-¬
rant. causas dubitationis qũa a me

Expanded text:
ad idololatriam devolvitur, non ad idololatriam devolvitur, non plene nec integre prophanus efficitur, in faciem coram sedenti in tribunalibus, assistentibus quoque clarissimis » Et nunc non solum legit et habet, non solum describit et comparat; verumetiam divinis eos verbis et sermonibus Ecclesiasticae aedificationis 361 interserit. Res quam dico, omnibus qui legunt libellos ejus, satis nota est, et teste non indiget. Sed est hominis de tam sacrilego perjurii barathro se cupientis eripere, adhibere sibi aliquod excusationis commentum, et dicere: Non modo lego, sed ea quae in adolescentia didici, quia sum tenacis memoriae, ita ut possim plura simul de diversis capita continuare, ipsa nunc profero. Si quis a me modo exigeret, ut probarem, si hodie antequam sol oriretur, nox fuisset in terris: aut si usque ad solis occasum dies illustraverit mundum, quid aliud dicerem, nisi magis ab illo, qui dubitaret de eo, quod omnes noverant, caussas dubitationis, quam a me
Abbreviated transcription (Latin):
legisse se scribit. Sed q in om̃ibus fere
opusculis suis. multo plura ꝙ plixi¬
non utiq nisi de nr̃is scripturis ȩdi¬
ficari & cupiunt & debent: exempla
eis flacci sui & tullii uł maronis inte
am uero in illo libello quem de Ixit.¬
optimo genere interprȩtandi at̾citu-¬
lauit. ubi prȩter tituli annotationẽ
nichil optimum sed totum pessimũ
est. ibi enim asseuerat hereticos illos
quibus nunc cõmunicat. & incurrit
enim suum aut flaccum dicit aut
ergo libello ut asserat quod nullo
genere uerbum de uerbo interp̃ta¬
ri ratio sinat. quod modo ei icerũ
rationabile uisum est capita inte¬
gra dictata ex codice ciceronis inse¬
ruit. Non ipse dixerat: quid faciat¬
cum psalterio oratius. cum euan¬
głiis maro. cum apło cicero. nonne
scandalizatur fr̃. site uiderit in ido¬
ydolatriȩ reũstatuit. Si enĩ qui le-
gentẽ uidet hoc. scandalizatur: mul¬
to amplius qui scribentẽ. Sed qm̃ qͥ

Expanded text:
legisse se scribit. Sed in omnibus fere legisse se scribit. Sed in omnibus fere Opusculis suis multo plura, et prolixinon utique nisi de nostris Scripturis aedificari et cupiunt et debent, exempla eis Flacci sui, et Tullii, vel Maronis intexit. 8. Jam vero in illo libello, quem de Optimo genere interpretandi intitulavit, ubi praeter tituli annotationem nihil optimum, sed totum pessimum est ibi enim asseverat haereticos illos, quibus nunc communicat, et incurrit enim suum aut Flaccum dicit, aut ergo libello, quod nullo genere verbum de verbo interpretari ratio sinat quod modo ei iterum rationabile visum est, capita integra dictata ex codice Ciceronis inseruit. Nonne ipse dixerat, « Quid facicum psalterio Horatius? cum euangeliis Maro? cum apostolo Cicero? nonne scandalizatur frater, si te uiderit in idoidololatriae reum statuit. Si enim qui viderit legentem hoc, scandalizatur, multo amplius qui scribentem. Sed quoniam qui
Abbreviated transcription (Latin):
articulo uellem etiam maiora ꝓmit¬
tere: deierare cȩpi & nomen eius ob-¬
testans dicere. Dñe si umqũa habue¬
ro codices seculares. si legero: te ne¬
gaui. In hȩc uerba dimissus: reuer-¬
tor inquit ad syperos
Udistis qũa nouum qũa horrisi¬
cum iuramenti sui exposuit ge¬
nus. Residente in tribunatibus iu
bros nec habiturum umquã nec le-¬
cturum. Relegantur nunc quȩso
quȩ scribit. si una oꝑis eius pagina
ẽ quȩ non eum iterum ciceronianũ
pnuntiet. ubi non dicat: sed tylliꝰ
crisippum & aristiden & Empedoclen
& cȩtera grecoꝵ auctoꝵ nomina.
ut doctus uideatur q plurimȩ le¬
ctionis: tanqũa fumos & nebulas
lectoribus spargit. Deniq inter cȩ¬
tera etiam phytagorȩ libros legisse
se iactat. quos ne extare quid em pr¬
sus eruditi homines asserunt. Sed
iste ne aliqua ex parte iuiramentum
suum de auctoribus gentilium p̃-¬
teriret: etiã ea quȩ non sunt scripta

Expanded text:
articulo, vellem etiam majora promitarticulo, vellem etiam majora promittere, dejerare cepi, et nomen ejus obtestans dicere, Domine, si unquam habuero codices saeculares, aut si legero, te negavi. In haec verba dimissus, revertor, inquit, ad Superos. Audisti quam novum, quam horrificum juramenti sui exposuerit genus? Residente in tribunalibus judbros nec habiturum unquam, nec lecturum. Relegantur nunc, quaeso, quae scribit, si una ejus Operis pagina est, quae non eum iterum Ciceronianum pronuntiet, ubi non dicat: sed Tullius Chrysippum et Aristidem, Empedoclem, et caetera Graecorum auctorum nomina, ut doctus videatur, et plurimae lectionis, tanquam fumos 360 et nebulas lectoribus spargit. Denique inter caetera etiam Pythagorae libros legisse se jactat, quos ne exstare quidem, eruditi homines asserunt. Sed iste ne aliqua ex parte juramentum suum de auctoribus Gentilium praeteriret, etiam ea, quae non sunt scripta,
Abbreviated transcription (Latin):
quibus alienam eẽ a xp̃iano asse-¬
reret libroꝵ secularium lectionẽ:
inserit etiam reuelationẽ quandã
ad se diuinitus factã. satis horrifi¬
cis repletam p̾ceptis. Refert enim
quod postea quam seculo renun¬
tiasset. & ad dm̃ fuisset conuersus:
amore tamen scl̃arium libroꝵz ualde
teneret᷑. nec facile posset tali carere de-
ubi tantum luminis & tantum erat
ex circumstantium claritate fulgoris.
ut ꝓiectus in terram sursum aspicere
non auderem. Interrogatus conditio
ille qui prȩsidebat. mentiris ait. Ci¬
ceronianus es. non xp̃ianus. Ubi the-¬
saurus tuus. ibi & cor tuum. Ilico
torquebar. Clamare autẽ cȩpi & eiu-¬
lans dicere. miserere mei dñe. misere-¬
re mei. Hȩc uox inter flagella reso¬
nabat. Landem ad prȩsidentis genua
& errori locum pęnitentiȩ commen-¬
daret: exacturus deinde cruciatum
si gentilium. litterarum libros aliqͣn-¬
do legissem. Ego qui tanto constrictꝰ

Expanded text:
quibus alienam esse a Christiano assequibus alienam esse a Christiano assereret librorum saecularium lectionem: inserit etiam revelationem quandam ad se divinitus factam, satis horrificis refertam praeceptis. 359 Refert enim, quod posteaquam saeculo renuntiasset, et ad Deum fuisset conversus, amore tamen saecularium librorum valde teneretur, nec facile posset tali carere desiubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionille, qui praesidebat, Mentiris ait, Ciceronianus es, non Christianus; ubi thesaurus tuus est, ibi et cor tuum. Illico torquebar. Clamare tamen cepi, et ejulans dicere, Miserere mei, Domine, miserere mei. Haec vox inter flagella resonabat. Tandem ad praesidentis genua et errori locum poenitentiae commodaret, exacturus deinde cruciatum, si Gentilium literarum libros aliquando legissem. Ego qui tanto constrictus
Abbreviated transcription (Latin):
his cura de uestibus si bene oleant.
si pes laxa pelle non folleat.Crines
calamistri uestigio rotantur. digiti
de anulis radiant: & ne plantas hu
summa uestigia. Cales cum uideris.
sponsos magis ȩstimes esse quã cle-¬
ricos. Et postea quam spetiatun non
tam uitia qũa crimina sacerdotum uł
ministroꝵ exprobrans. etiam in gres¬
sum eoꝵ & salutationes ad matro¬
nas. non solum decolorauit. uerũetiã
execrabilem fecit: quomͦ postea quã
omne genus xp̃ianoꝵ concidit &
quendam ad hoc quod ꝓposueram.
ꝓpter quod & libelli huius res po-¬
poscit fieri mentionẽ: & ostendam
apud istum tam licito haberi ꝑiu¬
ria. ut scriptis quoq suis dep̃hendi
ea non erubescat. Igit᷑ in hoc ipso li¬
bello cum moneret scł̃ares codices
legi non debere & diceret. quid
faciet cum psalderio oratius. cũ
euangłiis maro. cum apło cicero.¬
nonne scandalizatur frater. si te
uiderit in ydolio recum bentem.
& cęxera cum dixisset eiusmodi

Expanded text:
his cura de vestibus, si bene oleant, his cura de vestibus, si bene oleant, si pes laxa pelle non folleat. Crines calamistri vestigio rotantur, digiti de anulis radiant, et ne plantas humsumma vestigia. Tales cum videris, sponsos magis aestimes esse quam Clericos. » Et posteaquam speciatim non tam vitia quam crimina Sacerdotum, vel ministrorum exprobrans, etiam ingressum eorum et salutationes ad matronas, non solum decoloravit, verum etiam exsecrabilem fecit: quomodo posteaquam omne genus Christianum conscidit et quemdam ad hoc quod proposueram, propter quod et Libelli hujus res poposcit fieri mentionem, et ostendam apud istum tam licita haberi perjuria, ut scriptis quoque suis deprehendi ea non erubescat. Igitur in hoc ipso Libello, cum moneret, saeculares codices legi non debere et diceret, « Quid faciet cum Psalterio Horatius, cum Evangeliis Maro, cum Apostononne scandalizabitur frater, si te viderit in idolio recumbentem? » et caetera cum dixisset ejusmodi,
Abbreviated transcription (Latin):
nabantur asseruit. Nam primo ip¬
sas illas uirgines de quarum uir¬
tute scribere uidebatur infamat:¬
& dicit de eis his uerbis. Aliȩ uiri¬
li habitu ueste mutata. erubescunt
se fȩminas ẽẽ quod natȩ sunt. Cri-¬
nem amputant. & impudenter eri-¬
gunt fauces ennuchinas. Sunt quȩ
ctis: ut ad infantiã redeant. imitan¬
t᷑ noctuas & bubones. Dicit ꝙ mil¬
le alia de his ꝓbra grauiora. Sed
ne uiduis quidem parcit. Ait nãq
de ipsis. Nulla illis nisi uentris cu¬
ra: & quȩ uentri ꝓxima sunt. Alia
quoq ingerit obscena quã pluri¬
ma. Sed & monachor omne genꝰ
quam fȩde quam turpit laceret:
longum ẽ si ipsius uerbis uel scri¬
ptis uelim ꝓbare. De diaconis uͦ
& presbiteris quȩ dedecora descripse¬
rit. pudet retexere. Initium tamen
lacerationis ipsuis ponam: ex quo
in consequentibus augescat inuectio.
Unt alii inquit de mei ordinis homi
nibus loquor: qui icdeo ad presbite¬
rium & diaconatum ambiunt. ut

Expanded text:
nabantur, asseruit. Nam primo ilnabantur, asseruit. Nam primo illas ipsas virgines, de quarum virtute scribere videbatur, infamat, et dicit de eis his verbis: « Aliae virili habitu, veste mutata, erubescunt se feminas esse, quod natae sunt, crinem amputant, et impudenter erigunt facies eunuchinas. Sunt Al. ctis, ut ad infantiam redeant, imitantur noctuas et bubones. » Dicit et mille alia de his probra graviora. Sed nec viduis quidem parcit. Ait namque Al. quidem de ipsis, « Nulla illis nisi ventris cura, et quae ventri proxima sunt. » Alia quoque ingerit obscoena quamplurima. Sed et Monachorum omne genus, quam foede, quam turpiter laceret, longum est si ipsius verbis vel scriptis velim probare. De Diaconis vero et Presbyteris, quae dedecora descripserit, pudet retexere. Initium tamen lacerationis ipsius ponam, ex quo in consequentibus augescat invectio. « Sunt alii, inquit, de mei ordinis hominibus Al. nominibus loquor, qui ideo Presbyterium et Diaconatum ambiunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
at certe timidus ẽẽ cupio. Dostremo
& si obseruare non possum. errasse
Tamen siue errem siue caueam: iste
interim causam cõmissi alicuius.
qua me in talibus arguat non ha
sacratissima sit huius non dogmatis
sed fȩdissimi & uerissimi uitii obser¬
uantia. iterum ex scriptis eius ꝓ¬
babo. Nichil enĩ ex liuore & inuidia
ut ipse contra nos facit: sed ipsũse
testem & scripta sua ad uersum eum
ꝓducam. ut sciat se non ab inimiciᷤᷤ
argui. sed a semet ipso redargui.
ibellum quendam de conseruanda
uirginitate. Romȩ positus scripsit.
qu̾e libellum om̃s pagani. & inimici
di. apostatȩ. ꝑsecutores. & quicumq
sunt qui xp̃ianũ nom̃ odio habent cer¬
tatĩ sibi describebant: peo qͦd omnẽ ibi
xp̃ianoꝵ ordinẽ. omnẽ gradũ. omnẽ ꝓfes-¬
sionẽ. uniuersãq parit̾ fedissimiꝰ exꝓbrationib
infamauit ȩccłiam: & ea crimina quȩ
bantur. iste uera esse. inmo multo
peiora a nr̃is geri quam illi crimi¬

Expanded text:
Al. sim, at certe timidus esse cupio. Postremo Al. sim, at certe timidus esse cupio. Postremo et si observare non possum, errasse tamen sive errem in his, sive caveam, iste interim caussam commissi alicujus, qua me in talibus arguat, non hasacratissima sit hujus non dogmatis, sed foedissimi et verissimi vitii observantia, iterum ex scriptis ejus probabo. Nihil enim ex livore et invidia ut ipse contra nos facit; sed ipsum se testem et scripta sua adversum eum producam: ut sciat se non ab inimicis argui, sed a semetipso redargui. 5. Libellum quemdam de conservanda virginitate Romae positus scripsit, quem libellum omnes Pagani et inimici Dei, apostatae et persecutores, et quicunque sunt, qui Christianum nomen odio habent, certatim sibi describebant-pro eo, quod omnem ibi: Christianorum ordinem, omnem gradum, omnem professionem, universamque pariter foedissimis exprobrationibus infamavit Ecclesiam; et ea quae bantur, iste vera esse, immo multo pejora a nostris geri, quam illi crimi
Abbreviated transcription (Latin):
est antiquis. non ꝑurabis. reddes
enim dño uiramenta tua. ego autẽ
dico uobis nolite uirare om̃ino: oĩs
qui docet quacũq ex causa ꝑuiran¬
dum esse. ego dico quod alienus
quam de me ut ipse statuit ana-¬
themate satisfeci. elaborare paulu-¬
lum si patienter accipitis: q hoc
uari dicit. quos habeat cultores ꝙ
Certa est enim & satis uera di illa
sententia quȩ dicit. quia ex fructi¬
bus eoꝵ cognoscetis eos: Et iterum:
ex fructu inquit arbor cognoscit᷑.
Et nos ergo sicut iste dicit ꝑiurii
dogma suscepimus. Si ad hoc edo¬
cti sumus. & talis in nobis arbor
plantata ẽ: non potest fieri ut ñ
tales aliqui ex nobis sepius ger¬
minauerint fructus. uerũ etiã
mystici dogmatis auctoritate
ad ꝑsonam meam ꝑtinet. quem
solum ex his om̃ibus quȩ scribit
lacerare se putat non michi ipse
feram testimonium. nec dicam qd̃
etiam ad urandum eum forte ne¬
cessitas ex egit. & si non cautus sũ.

Expanded text:
est antiquis, non perjurabis, reddes est antiquis, non perjurabis, reddes enim Domino juramenta tua: ego autem dico vobis, nolite jurare omnino : omnis qui docet quacunque ex caussa pejerandum esse, ego dico quod alienus quam de meo, ut ipse statui, anathemate satisfeci, elaborare paululum, si patienter accipitis, et hoc vari dicit, quos habeat cultores et Certa est enim et satis vera Dei illa sententia 357 quae dicit, Quia ex fructibus eorum cognoscetis eos : et iterum: Ex fructibus, inquit, arbor cognoscitur . Et nos ergo, sicut iste dicit, perjurii dogma suscepimus. Si ad hoc edocti sumus, et talis in nobis arbor plantata est, non potest fieri, ut non tales aliqui ex nobis saepius germinaverint fructus, verum etiam mystici dogmatis auctoritate ad personam meam pertinet, quem solum ex his omnibus quae scribit, lacerare se putat, non mihi ipsi feram testimonium, nec dicam quod etiam sit jurandum, cum forte necessitas exigit: et si non cautus sum
Abbreviated transcription (Latin):
idete quȩso uos & diligentius ꝑspi¬
cite si alium aliquem in om̃ibus his
quȩ scribit nisi se & sua dicta condẽ¬
nat. Si inimici sui lacerare eum &
arguere. ꝓscriptis suis uellent. qͦ
alio ordine. quibus aliis ad uersum
eum sententiis uterent᷑. nisi quibus
ipse aduersum se tanqu̾ã aduersum
alios utit᷑: Condemnatio aduersum
si solum nom̃ immutes. Textus enĩ
triminum. ne in alium om̃ino qũe¬
qũa sicut in ipsum conuenit so¬
lum. Quȩ condemnari iubet: hȩc
iterum obseruari iubet. Quȩ agit.
arguit. quȩ detestatur. oꝑatur.
Beati discipłi eius: qui eum uel
audiunt uel imitantur.
agat uel scribat. quia apud non¬
nullos fratrum etiam hanc nob̃
inurere conatus est maculam &
nunc iterare ꝑ litteras. Scd̃m ab
ipso datam regulam. quid ego ipse
de ꝑiurio sentiam ꝓfero: ut de sese
iterum ipsi ipsi uidicium derelin¬
quam Et enim cum dñs & salua.¬
tor nrr dicat in euangłiis. dictum

Expanded text:
» Videte, quaeso vos, et diligentius perspi» Videte, quaeso vos, et diligentius perspicite, si alium aliquem in omnibus his quae scribit, nisi se et sua dicta condemnet. Si inimici sui lacerare eum, et arguere pro scriptis suis vellent, quo alio ordine, quibus aliis adversum eum sententiis uterentur, nisi quibus ipse adversum se, tanquam adversus alios, utitur? Condemnatio adversum si solum nomen immutes, textus enim criminum nec in alium omnino quemquam sicut in ipsum convenit solum. Quae damnari jubet, haec iterum observari jubet: quae agit, arguit: quae detestatur, operatur. Beati discipuli ejus, qui eum vel audiunt vel imitantur. agat vel scribat, quia apud nonnullos fratrum etiam hanc nobis inurere conatus est maculam, et nunc iterare per literas, secundum ab illo datam regulam: quid ego ipse de perjurio sentiam, profero, ut de sese iterum sibi ipsi judicium derelinquam. Etenim cum Dominus et Salvator noster dicat in Evangeliis, Dictum
Abbreviated transcription (Latin):
deponentes mendacium loquimi¬
ni ueritatẽ unusquisq cum ꝓximo
suo: qm̃ sumus inuicem membra.
ost pauca. ꝓpter quod inquit paulus
ipse ꝑfectus in ȩpła alia loquebatur.
Sapientiam autẽ loquimur inter ꝑ-¬
fectos. Ergo hoc est quod iubet ut
unus quisq mystica quȩq atq secre¬
ta. & ea quȩ di ueritate sunt plena.
loquatur cum ꝓximo suo. & dies
diei eructet uerbum. & nox nocti
indicet scientiam: Hoc est clara quȩq
& lucentia his indicet qui merentur
audire. uos estis lumen mundi: por-¬
ro tenebrosa & inuoluta & om̃i sa-¬
cramentorum nocte uelata aliis re-
ferat. qui & ipsi . nox. tenebrȩ. uel cali¬
go sunt. De quibus dicitur: & caligo
sub pedibus haut dubium quin di.
manet in monte syna. Moyses ingre¬
ditur in turbinem & caliginem. ubi
erat ds. Et de ipso dõ scriptum ẽ. Po-¬
suit tenebras latibulum suum. Loqͣt᷑
itaq ueritatẽ atq mysteria unusqͥsq
cum ꝓximo suo. nec det sc̃m canibus.
neq mittat margaritas ante porcos.:

Expanded text:
tes mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, quoniam sumus invicem membra : post pauca, « Propter quod, inquit, Paulus ipse perfectus in Epistola alia loquebatur: Sapientiam autem loquimur inter perfectos . Ergo hoc est quod jubet, ut unusquisque mystica quaeque atque secreta, et ea quae Dei veritate sunt plena loquatur cum proximo suo, ut dies diei eructet verbum, et nox nocti indicet scientiam , hoc est, clara quaeque et lucentia indicet his, qui merentur audire: Vos estis lux mundi . Porro tenebrosa et involuta, et omni sacramentorum nocte velata aliis Al. his referat, qui et ipsi nox, tenebrae, vel caligo sunt. De quibus dicitur, Et caligo sub pedibus ejus , haud dubium quin Dei. Nam et in monte Sina Moyses ingreditur in turbinem et caliginem, ubi erat Deus . Et de ipso Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . 356 Loquatur itaque veritatem atque mysteria unusquisque cum proximo suo, nec det sanctum canibus, neque mittat margaritas ante porcos: s
Abbreviated transcription (Latin):
in latinis. Uenitur ad tuos libros: inue¬
niunt᷑ eadẽ continere. Scd̾m sententiã
tuã necesse est ut cum suo auctore dam¬
nentur. Et sicut nichil ꝓfuit origeni qͦd
a te laudatus. ita nec tͥ ꝓderit quod a
me excusatus es. De enĩ sequi necesse ẽ
ȩccł̃iȩ catholicȩ sententiam. siue ad uer-¬
sus oRIOENIs libros. siue aduersus
tuos datam.
RufiNi contra ieronimũ.¬

Expanded text:
in Latinis. Veniatur ad tuos libros, invein Latinis. Veniatur ad tuos libros, invenientur eadem continere secundum sententiam tuam: necesse est ut cum suo auctore damnentur. Et sicut nihil profuit Origeni, quod a te laudatus est: ita nec tibi proderit, quod a me excusatus est. Me enim sequi necesse est Ecclesiae Catholicae sententiam, sive adversus Origenis libros, sive adversus tuos datam. RUFINI ADVERSUS HIERONYMU
Abbreviated transcription (Latin):
ui. absoluitur ꝓ his quȩ de suo ad expla¬
nandum sensum auctoris adiecit.
De resurrectione autẽ carnis puto in
trans latione nr̃a eadem contineri quȩ
in ȩccł̃iis prȩdicantur. Cȩtera uͦ quȩ de
creaturarum rationibꝰ dicta sunt. quod
nichil ad fidẽ d̾itatis ꝑtineant: iam suꝑiꝰ
diximus. Sed si iste hȩc modo ad calũniã
uocat. quȩ ante offendiculum non ha-¬
re sententiam meã illam qua potuisset
absolui. & ꝓferre suã qua debebat alli¬
gari. Non ergo mea de eo sententia
cul pabilis putanda ẽ: sed sua. quȩ re¬
prȩhendit in aliis quod in semetipso
ꝓbat. Nouum autẽ hoc iudicii genꝰ
est. ubi accusatorem meũ ego ip̃se de¬
fendo. ꝙ ubi tum demũ me ille suꝑatũ
putat. si semet ipsum reum probarit.
tur sententias tuas. & iubeat om̃s li¬
bros qͥ hȩc talia continent. cum aucto¬
ribꝰ sius ut aunt debere damnari. Dam¬
nabunt᷑ isti libri priꝰ in grecis: & qͦd in gre¬
cis damnat᷑. sine dubio damnatum es se

Expanded text:
vi, absolvitur pro his, quae de suo ad esplanandum sensum auctoris adjecit. 47. De resurrectione autem carnis puto in translatione nostra eadem contineri, quae in Ecclesiis praedicantur. Caetera vero quae de creaturarum rationibus dicta sunt, quod nihil ad fidem Deitatis pertineant, jam superius diximus. Sed si iste haec modo ad calumniam vocat, quae ante offendiculum non hare sententiam meam illam qua potuisset absolvi, et proferre suam, qua debebat alligari. Non ergo mea de eo sententia culpabilis putanda est, sed sua, quae reprehendit in aliis, quod in semetipso probat. Novum autem hoc judicii genus est, ubi accusatorem meum ego ipse defendo: et ubi tum demum me ille superatum putat, si semetipsum reum probarit. tur sententias tuas, et jubeat omnes libros, qui haec talia continent, cum auctoribus suis, ut aiunt, debere damnari. Damnabuntur isti libri prius in Graecis: et quod in Graecis damnatur, sine dubio damnatum est