comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seu patientia. ⁊̃ cũ uodo uel sacͣmento
liberat atq disponit. ꝑturbationis si
tp̃r furor suꝑueniens dissipat adq s¬
soluit. Ea que de uisionis huiꝰ expos¬
one huc usq iam diximꝰ. scdm dupi¬

Expanded text:
seu patientia, etiam cum voto vel sacramento seu patientia, etiam cum voto vel sacramento deliberat atque disponit, perturbationis suae tempore furor superveniens dissipat atque dissolvit. Ea quae de visionis hujus expositione hucusque jam diximus, secundum dup
Abbreviated transcription (Latin):
naciter inheret. que etiam erubescere debe
enim uniuerse terre non imꝑat: q us¬
q ad ignominiosa impanda tyrannidẽ
suam ddilatat: Et quartum inquit reg¬
num erit udut ferrum. Quom ferrũ
conminuit ⁊ domat om̃ia: sic dminuec
om̃ia hec. ⁊ conterec. Sim ferro seuiciã.
debemus intelligere: quomͦ queso huius¬
modi regnũ. regna cetera queat cõmi¬
nuere. atq conterere: Absq dubio qͣntũ¬
cunq mens impudens sit. gl̾am tam̃
quam in sc ipsa ꝑ arrgantiã. uel m al¬
tero ꝑ iactantiam habere consueuit. oi¬
no nec mirum ꝑturbat atq ꝯfundit.
enim inter tot seuicrae sue tam aꝑtas
insanias. uel sc̃m̃ se credat. uel ab alio h
posse credi confidat : Regnũ autẽ ꝑtin¬
cie adeo solent molenta illa seuicie nii
conterere atq confundere: ut in nullo
ꝓposito qͣmuis recto. qmͣuis honesto fir¬
ris sui temꝑe mens possit ꝑseuerares
quicqͥd tranquillitatis tp̃r mens de ps

Expanded text:
naciter inhaeret quae etiam erubescere debernaciter inhaeret quae etiam erubescere deberenim universae terrae non imperat quod usque ad ignominiosa imperanda tyrannidem suam dilatat? Et quartum, inquit, regnum erit velut ferrum. Quomodo ferrum comminuit et domat omnia, sic comminuet omnia haec, et conteret. Si in ferro saevitiam debemus intelligere, quomodo, quaeso, hujusmodi regnum regna caetera queat comminuere atque conterere? Absque dubio quantumcunque mens impudens sit, gloriam tamen quam in seipsa per arrogantiam, vel in altero per jactantiam habere consuevit omnino nec mirum perturbat atque confundit. Quis enim inter tot saevitiae suae tam apertas insanias vel sanctum se credat, vel ab alio hoc posse credi confidat? Regnum autem pertinaciae adeo solent violenta illa saevitiae jura conterere atque confundere, ut in nullo proposito quamvis recto, quamvis honesto furoris sui tempore mens possit perseverare. Sed quidquid tranquillitatis tempore mens de pace
Abbreviated transcription (Latin):
nus te. Scd̃m qđ scͥptũ ẽ. Tnmquit caput
aureum es. ⁊ post te consurget regnũ aliud
minus te. S quia arrogans quisq głatur
in se ipso. iactantia autem in fauore alie¬
no: recte scm aliqͥd de aureo capite hoc
ẽ. de arrogante dici potest. quia adhuc ipse
est. eo qd seipsum necdum deseruit qui glo¬
riam suã in seipso constituit. Recedit autem
a se ipso. cum głam ponit mnaltero. Cogita
autẽ qnͣtomiiꝰ sit głari in sibilo alien
oris. ⁊ laudib falsis. ꝗͣ in ꝓpriis bonis ⁊ sepe
ueris. qmͣuis ab alio acceptis. Recte gͦ dr.
Tu caput aureum es. ⁊ post te consurget
aliud regnũ minus te. ⁊ add̃r. Et regnũ
aliudd tercium ereum. qdđ imꝑabit uniu̾¬
se terre. Es eo qđ ualde turabile existat.
recte ut suꝑius diximꝰ ꝑtinaciã designat.
Nentrẽ itaq ⁊ femora que pudendis adia¬
cent. qͣsi erea quis t̃c h̃t. qnͣ his etiam ꝑti¬

Expanded text:
nus te, secundum quod scriptum est: Tu, inquit, caput nus te, secundum quod scriptum est: Tu, inquit, caput aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te. Sed quia arrogans quisque gloriatur in seipso, jactantia autem in favore alieno, recte secundum aliquid de aureo capite, hoc est de arrogante, dici potest, quia adhuc ipse est, eo quod seipsum necdum deseruit, qui gloriam suam in seipso constituit. Recedit autem a seipso, cum gloriam ponit in altero. Cogita autem quanto minus sit gloriari in sibilo alieni oris, et laudibus falsis, quam in propriis bonis, et saepe veris, quamvis ab alio acceptis. Recte ergo dicitur: Tu caput aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te, et additur, et regnum aliud tertium aereum quod imperabit universae terrae. Aes, eo quod valde durabile existat, recte, ut superius diximus, pertinaciam designat. Ventrem itaque, et femora quae pudendis adjacent quasi aerea quis tunc habet, quando his etiam perti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatione in actum ꝓdeunt. bene ꝓueniunt.
ꝓsꝑe succedunt. Quicquid gͦ utilit̃ potes. ex
ipso ⁊ ꝑ ipsum potes. qui nichil ñ potest. qͥa
om̃ia podest. Om̃is itaq possibilitas tua.
ex eius munere uenit. qui sub ditione tu a
hȩc om̃ia ostituit. Tugͦ in quit caput aure-¬
um es. qui adhuc comitante gr̃a ⁊ mala
corrigere. ⁊ bona exercere potes. Preme ergo
suꝑbiam: ne ꝑdas grãm. Ds̃ enim suꝑbis
resistit: humilib autẽ dat gr̃am. Scimꝰ
autẽ quia initiũ om̃is peccati suꝑbia. Qui
autem facit peccatum: seruus ẽ peccati. Qd
gͦ: Numqͥd nam iam ñ erit aliud regnũ
cum iam ceꝑit dñari peccatum. ⁊ tuexhi-¬
bere famulatum. ꝗͣ tc̃ erat cum tu poteraᷤᷤ
peccatum p̃mere. ita ut non regnaret in
tuo mortali corꝑe: Puto gͦ quia cum iã¬
cepis grãm ꝑsupbiã amit̾tere ⁊ te ipsum
ꝑdere. sine qua nichil poteris facere. Puto in¬
qm quia iam consurget aliud: regnũ mi¬

Expanded text:
peratione in actum prodeunt, bene proveniunt, peratione in actum prodeunt, bene proveniunt, prospere succedunt. Quidquid ergo utiliter potes, ex ipso, et per ipsum potes, qui nihil non potest, quia omnia potest. Omnis itaque possibilitas tua ex ejus munere venit, qui sub ditione tua haec omnia constituit. Tu ergo, inquit, caput aureum es, qui, adhuc comitante gratia, et mala corrigere, et bona exercere potes. Preme ergo superbiam, ne perdas et gratiam: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Scimus autem quia initium omnis peccati superbia. Qui autem facit peccatum, servus est peccati. Quid ergo? Nunquidnam jam non erit aliud regnum, cum jam coeperit dominari peccatum, et tu exhibere famulatum, quam tunc erat cum tu poteras peccatum premere; ita ut non regnaret in tuo mortali corpore? Puto ergo quia cum coeperis gratiam per superbiam amittere, et teipsum perdere, sine qua nihil poteris facere; puto, inquam, quia jam consurget aliud regnum mi
Abbreviated transcription (Latin):
cospantem habes. Adhuc rex regum es: ⁊ pͥn
o q tuis adhuc ddñari potes. Quia g̃rã
t deserens. ñdum ab illa desertus es.
li inꝗuit suꝑbire. noli altum saꝑe.cor
ui arrogantiam citius depone. ⁊ quod
lei munere potes. noli tibi ascribere.
poris tui motib habes regnum: quia bonos
disponere habes fortitudinẽ. quia malis
resistere imꝑium. quia negligentes urgere
głam. quia potes rebelles reuincere. Ilon ẽ.
tamen unde suꝑbias: ñ est qd̃ tͥ ascribas.
omĩa in quibs habitant filii hominũ.⁊
bestias agri. uolucres q celi dedit inmanu
tua. ⁊ sub ditione tua uniuersa constituit.
Quod bestiis agri. qd̃. uolucrib cęli p̃sides.
qd appetitib carnis. qđ cogitationib m̃tis
dñari potes. qdđ bona oꝑari. qd utilia medi¬
tari uales. ñ dde tua uirtute. s dediuino mu¬
nere habes. Om̃ia enim in quib habitant
obtemꝑant. ex eius munere fiunt. eius coo¬

Expanded text:
cooperantem habes. Adhuc rex regum es et princooperantem habes. Adhuc rex regum es et prinnibusque tuis adhuc dominari potes. Quia gratiam licet deserens, nondum ab illa desertus es. Noli, inquit, superbire, noli altum sapere, cordis tui arrogantiam citius depone, et quod de Dei munere potes, noli tibi ascribere: poris tui motibus habes regnum, quia bonos disponere; habes fortitudinem, quia malis resistere; imperium, quia negligentius urgere; gloriam, quia potes rebelles revincere. Non est tamen unde superbias, non est quod tibi ascribas: omnia in quibus habitbestias agri, volucresque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit. Quod bestiis agri, quod volucribus coeli praesides, quod appetitibus carnis, quod cogitationibus mentis dominari potes, quod bona operari, quod utilia meditari vales non de tua virtute, sed de divino munere habes. Omnia enim in quibus filii hoobtemperant, ex ejus munere fiunt, ejus coo
Abbreviated transcription (Latin):
n quib habitant filii hominũ. ⁊ bestiaᷤᷤ
agri. uolucres q celi dedit in manutua.
ssub ditione tua uniuersa ostituit. Sepe
cum talem. tantamq grãm accipimus.
qualem hic descͥptam. uel suꝑiꝰ expositã
audiuimꝰ: fit ut inde otra dm̃ suꝑbiamꝰ.
unde deuotiores. uel magis obnoxii deo ȩ̃ẽ.
debuimus. S. illud queso qͣ pium. qͣnta ue
Tadmiratione dignũ. qđ cum tumida
mens nr̃a otra dm̃ supbit. ñ statim nos cliͤ¬
tricta animaduersione ꝑcutit. nec gr̃am
suam ilico subtrahit: So pͥus nos pia admo¬
nitione ouenit. mͦ interiꝰ mͦ exterius. Intus
ꝑdiuinã reuelationẽ: ext̾ius ꝑ humanam
grhortationẽ. Intꝰ ꝑ int̃nã aspirationẽ. exte¬
rius ꝑ humanã rõnẽ. Sicut hic priꝰ in occul
Dꝑ sompniũ: post ea in manifesto ꝑu̾bũ.
Tumquit rex regum es. quia fortib fortio¬
rib. quia fortioꝵ fortissimis dñari potes.
quia ahuc grãm ad iutricẽ habes. Peni-¬
testiã gͦ age. dum potes. dum gr̃am adhuc

Expanded text:
i hominum, et bestias agri volucresque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit. Saepe cum talem tantamque gratiam accipimus qualem hic descriptam, vel superius expositam audivimus, fit ut inde contra Deum superbiamus, unde devotiores vel magis obnoxii Deo esse debuimus. Sed illud, quaeso, quam pium quantave admiratione dignum, quod cum tumida mens nostra contra Deum superbit, non statim nos districta animadversione percutit, nec gratiam suam illico subtrahit. Sed prius nos pia admonitione convenit, modo interius, modo exterius; intus per divinam revelationem, exterius per humanam exhortationem. Intus, per internam aspirationem, exterius per humanam rationem, sicut hic prius in occulto per somnium, postea in manifesto per verbum. Tu, inquit, rex regum es, quia fortibus fortioribusque fortior, fortissimus dominari potes, quia adhuc gratiam adjutricem habes, poenitentiam ergo age, dum potes, dum gratiam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tutes uel scĩtatẽ habeant. s qđ de uͥtuuis
quidẽ prudent̃ disserere. ⁊ diserte dispi¬
tare sciant. O qͣnto satiꝰ.o qͣnto utiliꝰ cibi
aurum ȩȩ̃t scientie. ⁊ argentũ eloquente
non habere. ꝗͣ inde tibi idolum faceres
mulac᷑ gentiũ. argentũ ⁊ aurũ. oꝑa ma¬
nuũ hominũ. Uirtutum modũ ⁊ formu
solã ꝑintelligentiã ⁊ doctͥnã depinger
⁊ memoria recinere. earũ autẽ effectu
rere: quid aliud ẽ. qͣ qdã simulacra cor
gestare: Scientia sc̃itatis sine intentior
bona: qͥd aliud ẽ. ꝙͣ ymago sine uita.
Scientia sola sine sc̃itatis effectu. ⁊ bon¬
tatis affectu. quid aliud ẽ. ꝙͣ simulacri
uanũ sine motu ⁊ sensu: Os inquit hĩs

Expanded text:
irtutes vel sanctitatem habeant. Sed quod de virtutibus quidem prudenter disserere, et diserte disputare sciant. O quanto satius, o quanto utilius tibi esset aurum scientiae et argentum eloquentiae non habere, quam inde tibi idolum facere! Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Virtutum modum, et formam solam per intelligentiam et doctrinam depingere, et memoria retinere, earum autem effectu carere, quid aliud est quam quaedam simulacra corde gestare? Scientia sanctitatis sine intentione bona quid aliud est quam imago sine vita? Scientia sola sine sanctitatis effectu, et bonitatis affectu, quid aliud est quam simulacrum vanum sine motu, et sensu? Os, inquit, habent
Abbreviated transcription (Latin):
instans adhuc ꝑicłm. declinare potest
uideamꝰ autẽ qͥd post bȩc om̃ia subim¬
oꝵ ꝓfunda insite nobis rationis uiua¬
citate penetramus. ⁊ñnulla de futurs
prudentie ocło ante ꝗͣ ueniant. cauta
sollicitudine p̃uidemꝰ. Ss mhis sepe ꝯstĩ¬
tia titubat. ⁊ quid ꝑ certitudinis secu¬
ritatẽ inconcusse teneat. haut plene
dp̃hendit. Cogitationes enĩ mortaliũ ti¬
mide: ⁊ incerte ꝓuidentie nr̃e. Econtra
autẽ qđ in lumine dei cernimꝰ. qđ ex eiꝰ
reuelatione cognoscimꝰ. tanta certitu¬
dinis fiducia tenemus: ut nullo suꝑ
hoc ambiguitatis ancipta pulsar possi¬
dos hocziiã psal mista figuralis expri¬
put cum ducie. Ere fulgore in conspectu
pus. nibes tñsiert. dm̃ respieere ẽ illumi

Expanded text:
test! Videamus autem quid post haec omnia subjuteriorum profunda insitae nobis rationis vivacitate penetramus, et nonnulla de futuris prudentiae oculo antequam veniant cauta sollicitudine praevidemus. Sed in his saepe constantia titubat, et quid per certitudinis securitatem inconcusse teneat haud plene comprehendit. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Econtra autem, quod in lumine Dei cernimus, quod ex ejus revelatione cognoscimus, tanta certitudine et fiducia tenemus, ut nullo super hoc ambiguitatis ancipiti pulsari possimus. Hoc est quod Psalmista figuraliter exprimit, cum dicit: Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt , Domini respicere, est illumi
Abbreviated transcription (Latin):
ob mala ꝓximis inferenda. tã pa¬
ens ẽ. ad m̾ala toleranda. Dertes a¬
tẽ ⁊ ungues ferreos habere dr qu
ad omnẽ crudelitatẽ effrenat᷑. fem
enim qd cetera om̃ia metalla dͥo
recte satis crudelitatẽ designat. fi¬
reos gͥ dentes ⁊ ungues accipit: qi
bestia dictum ẽ. qd̾ carnes pluri

Expanded text:
ob mala proximis inferenda, tam paob mala proximis inferenda, tam patiens est ad mala toleranda? Dentes autem et ungues ferreos habere dicitur, qui ad omnem crudelitatem effrenatur. Ferrum enim quod caetera omnia metalla domat, recte satis crudelitatem designat. Ferreos ergo dentes et ungues accipit, quivit, De alia bestia dictum est, quod carnes plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
bestiã dicit. ⁊ tam̃ que bestia sit uel
cui bestie similis sicut in suꝑiorib
ñ dicit. Uide gͦ qd̾ genus monstri
uiciis sit qd̾ mͦ mistice describit᷑. cui
nulla in tot bestiarũ monstris comp¬
bilis inuenit᷑. Scimꝰ autẽ quia menꝰ
que inuidia. ⁊ impudentia corrupte
fuerit: de cetero nulli om̃ino quian
sibi. nec aliis parcit. Nam inuidia qui
tollit homini amorẽ ⁊ ꝯpassionẽ ꝓri¬
mi: impudentia uͦ. moderantiã ⁊ cur̃t¬
spectionẽ sui. Et sepe qui eius modis
multos labores. multos dolores pai¬
ent̃ ĩmo ⁊ libent̃ tolerant. ut alios
affligant: ⁊ malunt ipsi miseriã su¬
tinere: qm aliis ñ inferre. Uide erg
ꝗͣ. sit mirabile. qͣ ue borribile. hom¬
nẽ humanitatis oblitũ. hominẽ ex¬
ere: ⁊ cor beluiũ. ĩmo plusꝗͣ. belui¬
num induere. Et ecce in qͥt bestia qͥ
t̃ribilis. atq mirabilis: ⁊ fortis nim¬
slumqͥd ñ ẽ. fortis. ⁊ fortis nimis. qu

Expanded text:
bestiam dicit et tamen quae bestia sit, vel bestiam dicit et tamen quae bestia sit, vel cui bestiae similis sicut in superioribus non dicit. Vide ergo quod genus monstri in vitiis sit, quod modo mystice describitur cui nulla in tot bestiarum monstris comparabilis invenitur. Scimus autem quia mens, quae invidia et impudentia corrupta fuerit, de caetero nulli omnino quia nec sibi, nec aliis parcit. Nam invidia quidem tollit homini amorem et compassionem proximi; impudentia vero moderantiam et circumspectionem sui. Et saepe qui ejusmodi sunt, multos labores, multos dolores patienter imo et libenter tolerant, ut alios affligant, et malunt ipsi miseriam sustinere, quam aliis non inferre. Vide ergo quam sit mirabile, quamve horribile, hominem humanitatis oblitum, hominem exuere, et cor belluinum, imo plus quam belluinum induere. Et ecce, inquit, bestia quarta terribilis atque mirabilis et fortis nimis. Nunquid non est fortis et fortis nimis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc in deteriora ruunt. Nam cum
ulteriꝰ in suis pͣuitatib posse latere
diffidunt. cum unicũ illud głationis
sue gaudium sine ulla spe recuꝑ an¬
di amittunt: statim ad aꝑtam impu¬
dentiã erumpunt. Ecce qͦmͦ ꝑ fraudu¬
lentiã. p̃cipitat᷑ homo in impudentiã.
plusꝗͣ bestialis uita. reiecto huma¬
no pudore ad om̃ia se p̃cipitẽ dare.
⁊ spectum diumũ. uel uultꝰ hominũ
nec in erubescendis erubescere: ⁊ tan¬
dem aliqnͦ ad omnẽ se maliciã effre¬
nare. Quid enim aliud ẽ. impudenti¬
aͥ ꝗͣ p̃ceps ⁊ effrenata malicia : Audi¬
amus nẽ itaq quid de hac ultima
bestia dicatur. Post hȩc aspiciẽbam
inquit in uisione noctis: ⁊ ecce bestia
quarta terribilis atq mirabilis. &
fortis nimis. Bentes ferrcos habebat.
magnos. comedens atq ꝯminuens:⁊
reliqͣ pedib suis culcans. Dissimilis ꝗ
tem erat ceteris bestiis quas uider
ante eam. ⁊ habebat cornua decẽ. E

Expanded text:
adhuc in deteriora ruunt: nam, cum adhuc in deteriora ruunt: nam, cum ulterius in suis pravitatibus posse latere diffidunt, cum unicum illud gloriationis suae gaudium sine ulla spe recuperandi amittunt, statim ad apertam impudentiam erumpunt. Ecce quomodo per fraudulentiam praecipitatur homo in impudentiam. plus quam bestialis vita, rejecto humano pudore, ad omnia se praecipitem dare, et conspectum divinum vel vultus hominum, nec in erubescendis erubescere, et tandem aliquando ad omnem se malitiam effrenare. Quid enim aliud est impudentia quam praeceps, et effrenata malitia? Audiamus nunc itaque quid de hac ultima bestia dicatur: Post h in visione noctis, et ecce bestia quarta terribilis atque mirabilis et fortis nimis, dentes ferreos habens magnos, comedens atque comminuens et reliqtem erat caeteris bestiis quas videram ante eam, et habebat cornua decem . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
culto q iudicio maiora st̃ pene quȩ
ypocrite facere possunt: ⁊ faciunt.⁊
districtioris uite obseruanti as custo¬
diunt. ꝗͣ. hii qui se ꝓpt̃ dm̃ affligunt.
Et cũ constet quia om̃is caro fenum.
⁊ om̃is gła cius qͣsi flos femiͥ plus tam̃
laborant sepe sectatores uanitatis ꝓ¬
gła uana: tͣnsitoria: ꝗͣ ueri emula¬
tores ꝓ gła uera ⁊ ȩterna. S ualde ẽ.
difficile. ĩmo pene impossibile eiusmo¬
di homines diu posse latere. Audi qͥd
hinc salomon sentiat: cum dicat. Qui
ambulat simplicit̃: ambulat ꝯfident̃.
Qui autẽ deprauat uas suas: mani¬
festꝰ erit. Oportet gͦ dupplicit̃ ⁊ frau¬
dulent̃ ambulantes ⁊ uiarum suarũ
depͣuatores. manifestos fieri. ⁊ illud in
eis ꝓpheticum impleri. Denuda turpi¬
tudinẽ tuam. discooꝑi humerũ. reue¬
la crura: transi flumina. Reuelabit᷑
ignominia tua: ⁊ uidebit᷑ obpbrium
tuum. Ciusmodi homines sepe cũ in
hoc fraudulentie statu dep̃hendsi fuerĩt:.

Expanded text:
cultoque judicio majora sunt pene quae hypocritae facere possunt, et faciunt et districtioris vitae observantias custodiunt, quam hi qui se propter Deum affligunt, et cum constet quia omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni, plus tamen laborant saepe sectatores vanitatis a vana et transitoria, quam veri aemulatores pro gloria vera et aeterna. Sed valde est difficile, imo pene impossibile ejusmodi homines diu posse latere. Audi quid hic Salomon sentiat cum dicat: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter, qui autem depravat vias suas manifestus erit . Oportet ergo dupliciter et fraudulenter ambulantes, et viarum suarum depravatores manifestos fieri et illud in eis propheticum impleri: Denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina, revelabitur ignominia tua, et videbitur opprobrium tuum. . Ejusmodi homines saepe cum in hoc fraudulentiae statu deprehensi fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
babilonis superior. cunctis prudentilb
babilome sapientior appareat. ⁊ om̃
qd inmundo placet. uel p̃ciosum me¬
tur. ex mentis nr̃e iudicio. p̃ciosior emn¬
neat .⁊ ex arbitri decreto suꝑiorẽ locu
optineat. Hoc erit ut arbitror danieleas
arege. principatꝰ.⁊ magisterii arcẽ acce
Utinam tingat tandẽ aliqnͦ nr̃am aͥcu¬
tionẽ id ꝑfectionis attingere. quo nullas
qͣntũlibet uehemens affectio. nulla ocil¬
patio. nulla sollicitudo. nulla suggestis.

Expanded text:
Babylonis superior, cunctis prudentibus Babylonis superior, cunctis prudentibus Babyloniae sapientior appareat, et omni eo quod in mundo placet, vel pretiosum videtur ex mentis nostrae judicio, pretiosior emineat, et ex arbitrii decreto superius lucrum obtineat! Hoc erit, ut arbitror, Danielem a rege principatus, et magisterii arcem accipere. Utinam contingat, tandem aliquando nostram devotionem id perfectionis attingere, quo nulla quantumlibet vehemens affectio, nulla occupatio, nulla sollicitudo, nulla suggestio,
Abbreviated transcription (Latin):
sit deuotionẽ nr̃am eo usq ꝓficere: qđ nul¬
la occupatio possit eiꝰ officiũ interrũꝑe xlii.
Ibric rex damelẽ in sublime extu¬
lit: ⁊ munera magna. ⁊ multa deflit
Si ꝑ damelẽ deuotionẽ⁊ recte intellig
quid aliud crit damelẽ in sublime ato
ꝗͣ deuotionis officiũ inter cetera quelibe
officia principale ⁊ p̃cipuũ reputare. ⁊ q̃
sũmo loco habere : Fieri autẽ solet post
mens qͣnta sit uirtꝰ uere deuotionis ꝑen¬
entiam ꝓbat. ut eius studiis uehemend
intendat. ⁊ eius ꝓfectib diligent̃ insisto
inuestigando querat. querendo inuemia
unde id ipsum ad meliora ꝓficiat.
impenso studio quasi quedã intellig¬
e talenta. ⁊ prudentie lucra facile mu¬
nit. unde ad maiora crescere:⁊ ad plur
dilatari possit : Et constituit eũ inqui
principẽ suꝑ om̃s ꝓuincias babilonis
⁊ p̃fectum magistratuum. suꝑ om̃s sa¬
entes babilonis. O utinã deuotio nr̃a
eo usq ꝓficiat. quo cunctis principib

Expanded text:
sit devotionem nostram eousque proficere, quod nulla occupatio possit ejus officium interrumpere. Tunc rex Danielem in sublime extulit, et munera magna, et multa dedit ei. Si per Danielem devotionem recte intelligimus, quid aliud erit Danielem in sublime attollere quam devotionis officium inter caetera quaelibet officia principale et praecipuum reputare, et quasi summo loco habere? Fieri autem solet postquam mens quanta sit virtus verae devotionis peejus probat, ut studiis vehementius intendat et ejus provectibus diligenter insistat, investigando quaerat, quaerendo inveniat, unde in idipsum ad meliora proficiatimpenso studio, quasi quaedam intelligentiae talenta et prudentiae lucra facile invenit, unde ad majora crescere, et ad plurima dilatari possit? Et constituit eum, inquit, principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. O utinam devotio nostra, eousque proficiat, quo cunctis principibus
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑ arrogantiã. ꝑ extollentiã: ꝑ
limaciã. Arrogantia est: qnͦ qd̾
iumitꝰ accepit. sibi ascribit. Extol¬
lentia ẽ: qͦn semet ipsum supra id qd̾
accepit actollit. ꝑ arrogantiã in se gła¬
t᷑. de eo qd̾ h̃t: ꝑ extollentiã de eo etiã
qd̾ ñ ht̃. ꝑ arrogantiã ⁊ excollentiã
agit᷑ ut gr̃a diuina merito subtͣhat᷑.
⁊ ad tumaciã obduret᷑: desextꝰ autẽ.
p̃uaricator efficit᷑. Numꝗͣ autẽ ẽ sponta¬
nea p̃uaricatio p̃cepti: sinc contẽptu
dei. Contumacia itaq ẽ qnͦ dm̃ ⁊ p̃ci
ꝑ extollentiã ueritas dei: ꝑ ꝯtumaci¬
am. potestas dei. Pro certo scimus ⁊
absq ulla hesitatione: quia deus ẽ.
luntate. Ex sola itaq dei bonitate est:
qͥcquid in nobis ẽ. uel esse potest. Qui
gͥ sibi arrogat unde dm̃ glorificare
debuerat: qͥd aliud ꝗͣ dei bonitatem
sua gła spoliat: Qui se attollit supra
id qd̃ ẽ: uult falsũ credi qd̾ uerũ ẽ ⁊

Expanded text:
Deum per arrogantiam, per extollentiam, per Deum per arrogantiam, per extollentiam, per contumaciam. Arrogantia est, quando quod divinitus accepit, sibi ascribit. Extollentia est, quando semetipsum supra id quod accepit attollit: per arrogantiam in se gloriatur de eo quod habet, per extollentiam de eo etiam quod non habet. Per arrogantiam et extollentiam agitur, ut gratia divina merito subtrahatur, et ad contumaciam obduretur, desertus autem praevaricator efficitur. Nunquam autem est spontanea praevaricatio praecepti sine contemptu Dei. Contumacia itaque est, quando Deum per extollentiam veritas Dei, per contumaciam potestas Dei. Pro certo scimus, et absque ulla haesitatione, quia Deus est luntate . Ex sola itaque Dei bonitate est, quidquid in nobis boni est, vel esse potest. Qui igitur sibi arrogat unde Deum glorificare debuerat, quid aliud quam Dei bonitatem sua gloria spoliat? Qui se attollit supra id quod est, vult falsum credi quod verum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
uistamationẽ lacerat. ⁊ qł infa¬
Mare ñ potest: ꝑ despectũ calcat.
t autẽ çetera taceã: in hoc maxi¬
e indiec᷑ hec bestia ceteris dissimił
¶se. qdđ in hoc nouissimo statu nes¬
at mens imꝓba erubescere. Dissi¬
identie uiciũ. & pͥmo contra d̾m.
cruenta belua que ⁊ ꝑ despec̃¬
tum ꝯculcat qͦsq inferiores:
rebellionis cornib obpugnat su¬
nores. Utinã de huius modi cornib
impleatur qđ utilit̃ minat᷑ qui in
psalmo loqͥtur. Et om̃ia cornua pec¬
catoꝵ ꝯfringã: & exaltabunt᷑ cor¬
nua iusti. Queramꝰ gͦ diligentiꝰ. qͣlia
cornua impudentia habeat. in qͥb
repugnare. uel impugnare soleat.
lud autẽ nouimus. quia cornua
a sarne excrescunt: ⁊ supra carnis
sensibilitatẽ obdurescunt. Decẽ autẽ
modis ut michi uidet᷑ anima impu¬
dens obdurescit: ⁊ illã quã habere
ecet cordis sensibilitatẽ amitcit.
rib namq modis mens obdures¬
Terga d̃m. tͥb apud semet ipsũ:
uor autẽ modis dtra ꝓximũ. Erga

Expanded text:
infamare non potest, per despectum calcat. Ut autem caetera taceam, in hoc maxime videtur haec bestia caeteris dissimilis esse, quod in hoc novissimo statu nescit mens improba erubescere. Dissipudentiae vitium, et primo contra Deum. O cruenta bellua, quae et per despectum conculcat quosque inferiores, et rebellionis cornibus oppugnat superiores! Utinam de hujusmodi cornibus impleatur, quod utiliter minatur qui in psalmo loquitur: Et omnia cornua peccatorum confringam, et exaltabo cornua justi . Quaeramus ergo diligentius qualia cornua impudentia habeat in quibus repugnare vel impugnare soleat. Illud autem novimus, quia cornua a carne excrescunsensibilitate obdurescunt. Decem autem modis, ut mihi videtur, anima impudens obdurescit, et illam quam habere decet cordis sensibilitatem amittit. Tribus namque modis mens obdurescit erga Deum, tribus apud semetipsum, quatuor autem modis contra proximum. Erga
Abbreviated transcription (Latin):
aliis de ea estimari uolunt. Hoc ẽ. quod
nabuchodonosor pꝰꝗͣ ꝑ damelẽ ad uoti
sui desideriũ ꝑuenit: tã mnepto ꝗͣ. uano
eum honore cumulauit. Hoc autẽ quod
circa hanc de qua loquim᷑ uirtutẽ c¬
prehendimꝰ. in qualibet uirtute. uel s
cauere debemꝰ. Audi aꝑte. diligenter
aduerte. memorit retine. siin aliqua
gr̃a. in aliqͣ industria. simaliqͣ uirtin
tua confidis. p̃sumis. głaris: diuinum
quidẽ.⁊ satis imꝓbe honorẽ ei impeni
ne dicã dm tͥ facis. Qui głat᷑. in dño
głet᷑. Maledictꝰ homo qui confidit in
homine. ergo qui confidit in se. uel aliqͥ
sua uirtute. Głam meã inquit alter
dabo: nec laudẽ meã scupltili. Qmͣ mi¬

Expanded text:
aliis de ea aestimari volunt. Hoc est quod aliis de ea aestimari volunt. Hoc est quod Nabuchodonosor postquam per Danielem ad voti sui desiderium pervenit, tam inepto quam vano eum honore cumulavit. Hoc autem quod circa hanc de qua loquimur virtutem reprehendimus, in qualibet virtute, vel gratia cavere debemus. Audi aperte, diligenter adverte, memoriter retine si in aliqua gratia, in aliqua industria, si in aliqua virtute tua confidis, praesumis, gloriaris, divinum quidem et satis improbe honorem ei impendis, ne dicam Deum tibi facis. Qui glorietur. Maledictus homo qui confidit in homine, ergo qui confidit in se vel aliqua sua virtute: Gloriam meam, inquit, alteri non dabo, nec laudem meam sculptili .
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis opinionẽ dignis laudũ p̃coniis
dilatamꝰ. Ex his itaq que m nr̃is appeti¬
tib. uel affectib adhuc bestialit uiuunt
ꝓ damele nr̃o mactare. ⁊ eius modi mor¬
tificationẽ in deuotionis nr̃e usũ ⁊ utili¬
tatẽ exercere absq ulla atͣdictione ñ erto
iutile. Cum autẽ dameł officiũ multipli¬
ci laude omendamꝰ: ⁊ de uirtute deuotio¬
nis bone opimonis fraglantiã sermonis
nr̃i omendatione circunquaq diffundi
mus. Et ut aꝑtiꝰ dicam qͥd sentiã. bonũ
ẽ. utiq ob deuotionis gr̃am. ⁊ orationis in¬
stantiã. uitã nr̃am restringere. bonũ ẽ uir¬
tutẽ orationis ꝯmendare. ⁊ laudib efferre.
si tam̃ ad hoc fiat ut nr̃a deuotio in me-¬
liꝰ excrescat. ⁊ feruentior exsurgat. ñ ut
gloriosior appareat. Qm multi st̃ qui cum
ꝑ orationis instantiã aliqmͣ se optinuisse
gr̃am credunt. multũ iam de sua deuo¬
tione. uel sc̃itate p̃sumentes magna ⁊ ab

Expanded text:
virtutis opinionem dignis laudum praeconiis virtutis opinionem dignis laudum praeconiis dilatamus. Ex his itaque quae in nostris appetitibus vel affectibus adhuc bestialiter vivunt pro Daniele nostro mactare, et ejusmodi mortificationem in devotionis nostrae usum et utilitatem exercere absque ulla contradictione non erit inutile. Cum autem Danielis officium multiplici laude commendamus, et de virtute devotionis, bonae opinionis fragrantiam sermonis nostri commendatione circumquaque diffundimmus. Et, ut apertius dicam quid sentiam, bonum est utique ob devotionis gratiam et orationis instantiam vitam nostram restringere, bonum est virtutem orationis commendare et laudibus efferre, si tamen ab hoc fiat ut nostra devotio in melius excrescat et ferventior exsurgat, non ut gloriosior appareat. Quam multi sunt qui cum per orationis instantiam, aliquam se obtinuisse gratiam credunt, multum jam de sua devotione vel sanctitate praesumentes magna et ab
Abbreviated transcription (Latin):
inosultiꝰ. ⁊ inmoderatiꝰ abicit: eo ad insa¬
niorem ⁊ enormiorẽ postmodũ suꝑbiã
erumpit. Attende in rege humiliationẽ
instabilẽ. ⁊ indiscretam. ⁊ pꝰmodũ suꝑbi¬
am plusꝗͣ humanã. Iam qui pͥus clame¬
lem adorauit: idẽ ipse postinodũ statu¬
nr̃a uirtte: debeamus confidere uel gła
sum p̃cepit ut sacrificarent᷑ ei. Ani¬
malia ꝓ damele occidere. uel incensum
cremare. ⁊ in eiusmodi quelibet in eiꝰ usꝰ
uel utilitatẽ ex pendere. om̃ino ñȩẽc culpa¬
bile. Culpabile autẽ hoc illi sacͥficare. ⁊
bomini mortali dauinũ honorẽ impen¬
dere. In hostie inmolatione. brucor ⁊
irrationabiliũ caro mactat᷑. mincensi con¬
crematione: suauis odor latiꝰ spargit᷑. Qua
sigͥ uiua s bruta caro mactat᷑: qnͦ qͥlibet
irrationabilis appetitꝰ. uel affectꝰ. in nob̃
carnis contritione mortificat᷑. Et tc̃ uel d̃
incensi odorẽ latiꝰ spargim᷑: qnͦ cuiꝰcunq

Expanded text:
inconsultius et immoderatius abjicit, eo ad insainconsultius et immoderatius abjicit, eo ad insaniorem et enormiorem postmodum superbiam erumpit. Attende in rege humiliationem instabilem et indiscretam, et postmodum superbiam plus quam humanam. Nam qui prius Danielem adoravit, idem ipse postmodum statunostra virtute debeamus confidere vel glorsum praecepit ut sacrificarent ei. Animalia pro Daniele occidere, vel incensum cremare, et ejusmodi quaelibet in ejus usus vel utilitatem expendere omnino non esset culpabile. Culpabile autem haec illi sacrificare, et homini mortali divinum honorem expendere. In hostiae immolatione, brutorum et irrationabilium caro mactatur, in incensi concrematione suavis odor latius spargitur Quasi igitur viva, sed bruta caro mactatur, quando quilibet irrationabilis appetitus vel affectus in nobis carnis contritione mortificatur, et tunc velut incensi odorem latius spargimus, quando cujuscunque
Abbreviated transcription (Latin):
tarisoleat subtilit̃ inquirere. Cecidit inqͥt
in faciem suam. Per faciẽ suã homo cognoᷤ¬
cit᷑. ⁊ ea pars in homine ceteris decentior
uel dignior habet᷑. Quid itaq aliudẽ in
faciẽ cadere ÷ qm illud ⁊̃ qđ in se precipu¬
um uel optimũ ẽ. alta ꝯsideratione ddes¬
picere. ⁊ illud utiq unde aliis ignotesc̾e
⁊ uelud uenerandus apparere dsueuerat.
reputare. Attende qͦmͦ in faciem suã cecidit.
qͦm se ipsum humiliauit. uel humiliari
nos uoluit. qui om̃s iusticias nr̃as panno
mulieris menstruate ꝯꝑarauit. S nec
ualde magnũ. nec ad modũ mirũ si eo
nos temꝑe abicimꝰ. quo ꝑicl̃m nr̃m inimi¬
nere iam cernimꝰ. Tunc inquit rex cecidit
in faciẽ suam. Tunc cecidit: cum damele
docente ꝑiłm suũ agnouit. S sciendũ
ẽ qđ illa humiliatio quesine ꝑseueran¬
tia ẽ. inminenti ꝑicło repugnare ñ pot̃.
Illudd qͦꝙ not andum q sepe quo se quil

Expanded text:
tari soleat subtiliter inquirere: Cecidit, inquit, tari soleat subtiliter inquirere: Cecidit, inquit, in faciem suam: per faciem homo cognoscitur, et ea pars in homine caeteris decentior vel dignior habetur. Quid itaque aliud est in faciem cadere quam illud etiam quod in se praecipuum, vel optimum est alta desideratione despicere, et illud utique unde aliis innotescere, et velut venerandus apparere consueverat, reputare? Attende quomodo in faciem suam cecidit, quomodo seipsum humiliavit, vel humiliari nos voluit, qui omnes justitias nostras panno mulieris menstruatae comparavit. Sed nec valde magnum, nec admodum mirum si eo nos tempore abjicimus, quo periculum nostrum imminere jam cernimus. Tunc, inquit, rex cecidit in faciem suam. Tunc cecidit cum, Daniele docente, periculum suum agnovit. Sed sciendum quod illa humiliatio, quae sine perseverantia est, imminenti periculo repugnare non potest. Illud quoque notandum quod saepe quo se quis
Abbreviated transcription (Latin):
diguitatis. uel hesitationis obnubilauos
pe⁊̃ ueritatis ꝑspicaciã ⁊ intelligentie
serenũ. sine ꝑcunctatione tenere. Cius¬
modi certitudinẽ. certitudinis q secu¬
ritatẽ in sententie sue assertione habere
se dociit: qui fiducialit asseruit. ⁊ uer̃
⁊̃ sompniũ. ⁊ fideł interp̃tatio eius. S
quid addhȩc rex fecerit: scriptura subiu
sicreta. sit quidẽ rep̃hensione digna.
Unc nabugodonosor. xxxui.¬
cecidit in faciẽ suam. ⁊ damielem
adorauit. ⁊ hostias ⁊ incensũ p̃cepit ut
sacrificarent ei. Multũ nec mirũ se¬
ipsum humiliauit. ⁊ m̾ito humiliari debuit:
postꝗͣ. tale. tantũq sibi ꝑicłm inmi¬
nere cognouit. S in hoc eũ quis iure re¬
prehenat: qdđ illum quisoli deo debe¬
tur honorẽ. homini mortali exhibeat:
ds forte illũ quia uerum dei templũ
isse deprehendit: tali bonore dignum
iudicauit. S add edificationẽ nr̃am o¬
portet nos ista diligent̃ discutere: uel
quid in nobis iuxta hoꝵ similitudinẽ acti¬

Expanded text:
nubilatio est veritatis perspicaciam, et intelligentiae serenum sine ulla percunctatione tenere. Ejusmodi certitudinem, certitudinisque securitatem in sententiae suae assertione habere se docuit qui fiducialiter asseruit. Et verum est somnium, et fidelis interpretatio ejus. Sed quid ad haec rex fecerit, Scriptura subjundiscreta sit quidem reprehensione digna. Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam et Danielem adoravit, et hostias, et incensum praecepit ut sacrificarent ei . Multum, nec mirum, seipsum humiliavit, et merito humiliari debuit postquam tale tantumque sibi periculum imminere cognovit. Sed in hoc eum quis non jure reprehendat, quod illum qui soli Deo debetur honorem homini mortali exhibeat? Sed forte illum, quia verum templum esse deprehendit, tali honore dignum judicavit. Sed ad aedificationem nostram oportet nos ista diligenter discutere, vel quod in nobis juxta horum similitudinem acti
Abbreviated transcription (Latin):
nlomiolentie gradib paulatim
rrimpit᷑ animus bumalaro.
ed undeamꝰ nc̃ quid salomon de
hunis modi bomine sentio qͥ
dmnia p̃cipitant̃ ⁊ p̃sumꝑtuose ac¬
titati qui in conatib sinis nec modĩ
Hec modestiam seruato. Qui festrmuse
Inqiit pedib offendit. hinc ẽ. qdl̃ alibii
dict Hercditas ad quam festmat in pͥn¬
tipio. in fine benedictione carebit. Sidẽ

Expanded text:
nsolentiae gradibus paulatim corrumpitur animus humanus. Sed videamus nunc quid Salomon de hujusmodi homine sentiat, qui omnia praecipitanter et praesumptuose actitat, qui in conatibus suis nec modum, nec modestiam servat: Qui festinus est, inquit, pedibus offendit . Hinc est, quod alibi dicit: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Eidem
Abbreviated transcription (Latin):
misteria. Uinde autẽ hec colligat atq co-¬
niciat: statim adnectit. cum dicit. Quia
potuisti aꝑire sacramentũ boc. Ex eo enim
qd sibi secreta cordis sui. ex eo itẽ qd sibi ar¬
chana ꝯsilii diuimi. unũ de p̃terito. alterũ
de futuro sub uno eodem q tꝑ̃r reuelauit.
mira ingenii uiuacitate sũme diuinitatiᷤᷤ
reulationẽ ꝑpendit. Ex eo autẽ qđ de sui
cordis secreto audiuit. ⁊ uerum ꝓbauit. ue¬
rum ⁊ illud esse collegit. qđ de diumnitatis
dsilio uel ꝓposito. imterim ꝑ exꝑientiã ꝓba¬
re non potuit. ꝓrudenter gͥ anmaduertte¬

Expanded text:
mysteria, unde autem haec colligat, atque conjiciat, statim adnectit, cum dicit: Quia potuisti aperire sacramentum hoc. Ex eo enim, quod sibi secreta cordis sui, ex eo item quod sibi arcana consilii divini, unum de praeterito, alterum de futuro, sub uno eodemque tempore revelavit, mira ingenii vivacitate, summae divinitatis revelationem perpendit. Ex eo autem, quod de sui cordis secreto audivit, et verum probavit, verum et illud esse collegit, quod divinitatis consilio vel proposito interim per experientiam probare non potuit. Prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
głosus ⁊ ꝓmissa ñ ꝯplens. Uotimutabi¬
tem p̃cauere nos uoluit. qui dicit. Sini
uouisti deo ne moreris reddere: displic
enim deo infidelis. ⁊ stulta ꝓmissio. su¬
ta ꝓmissio ẽ. quefit deeo qđ fieri ñ lin
uel qđ ds facere ꝓhibet. Stulta ꝓmislus
de eo qd fieri ñ expedit. m eo qđ quis
modestie metas excedit: uel aliqͥd dtͣ ob¬
dientiã p̃sumit. De talib uotis dicit scr¬
tura. qi uota stultoꝵs frangenda sint
Nec tam̃ qui talise uoto obligauert. ꝓ
bitu eiusmodi uincłm abrũꝑe debent
ad eoꝵ arbitriũ absoluendi fc̃ qui pot¬
tatẽ ligandi atq soluendi acceꝑun
⁊ habent. In fideł ꝓmissio ẽ. qmͣ penitemi
sequit᷑. uel cordis duplicitas comitat᷑. b¬
num itaq ẽ bona ⁊ bene uouere. nesst
missio stulta: bonũ ẽ. ⁊ bñ ꝓmissa plenie
solu̾e: ne sit ꝓmissio infida. Uouete inq̃t.
meliꝰ ẽ ñ uouere: qͣ. uota ñ redd̃e. In mid¬

Expanded text:
osus, et promissa non complens . Voti mutabilitatem praecavere nos voluit qui dicit: Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere, displicet enim Deo infidelis, et stulta promissio . Stulta promissio est quae fit de eo quod fieri non licet, vel quod Deus facere prohibet. Stulta promissio est de eo quod fieri non expedit in eo quod quis vel modestiae metas excedit, vel aliquid contra obedientiam praesumit. De talibus votis dicit Scriptura, quia vota stultorum frangenda sunt. Nec tamen qui tali se voto obligaverunt, pro libitu ejusmodi vinculum abrumpere debent, sed ad eorum arbitrium absolvendi sunt qui potestatem ligandi ac solvendi acceperunt, et habent. Infidelis promissio est quam poenitentia sequitur, vel cordis duplicitas comitatur. Bonum itaque est bona, et bene vovere, ne sit promissio stulta. Bonum est, et bene promissa plene exsolvere, ne sit promissio infida: Vovete, inquit, et melius est non vovere, quam vota non reddere . In mut
Abbreviated transcription (Latin):
usus deficere. Ecce qͦmͦ adherent huma¬
no semine cum udeat᷑ unũ qͣsi ex ꝯsilio
alterum reqͥrere. nec t̃n ꝑmiscent᷑. quia un
alteri uidet᷑ sepe otͣdicere. Aliud imꝑata
mor diuitiarũ: atq aliud amor delitai
Aliud estus uoluptatis: aliud questꝰ cupa¬
tatis. So cum in h̃c modũ diuersa uici
hominẽ ꝑ diuersa rapiunt. uel ad ͣ
impellunt. miserabiłr affligunt. nec elie
nec nocte quiescere sinunt. ⁊ modo mira¬
bili. atq miserabili qui eiusmodi sunt
lãpnationis sue tp̃ra p̃ueniunt. dum
int̃na animi anxietate. uel exteriori af¬
flictione erga semet ipsos deseuiunt.:⁊ n
suꝑna ⁊ eos clementia respiciat. ꝑ tẽpor¬
lia torm̃ta. ad ȩterna uadunt. Quom¬

Expanded text:
usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humausus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, non tamen permiscentur, quia unum alteri videtur saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque aliud amor deliciarum; aliud aestus voluptatis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc modum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellunt miserabiliter affligunt, nec die nec nocte quiescere sinunt, et modo mirabili atque miserabili qui ejusmodi sunt damnationis suae tempora praeveniunt, dum interna animi anxietate, vel exteriori afflictione erga semetipsos desaeviunt, et nisi superna eos clementia respiciat, per temporalia tormenta ad aeterna vadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ huiusmodi testa. nisi feda dsuetudo:
Quasi enĩ lutũ in testã obdurat᷑. qn exfeda
actio in ꝯsuetudinẽ ducit᷑: s ex fȩde osue¬
tudinis obduratione homo ad ĩpatienti¬
am deicit᷑. Et teste more leuit̃ nc ꝑ iraz¬
diã frangit᷑: nc̃ in ꝯcupiscentiã resoluit᷑.
Ss sicut de auaris ostendimꝰ: uident᷑ mł̃ti
suis uoluptatib libenter tẽ satisfacere.
cum hoc possunt sine dispendio pecun.
cum autẽ sine lucri dampno ñ possc̃. u¬
hement̃ contraire: nonne tͥ uident᷑ ist
ferrum ⁊ testam ex luto parit omiscer
Quia autẽ uidisti inquit ferrũ mixc̃
teste ex luto. dmiscebunt᷑ quidẽ humar
semine: so ñ adherebunt sibi sicut feri
ñ potest misceri teste. Que st̃ humana
semina: nisi carnalis prudemptie asili
Docet nos prudentia carnis ꝓpter usu
necessaria pecuniã querere: docet nos
dem multa de uite necessariis ddetrahor
⁊ pecume parcere. ne indeat᷑ in necessari

Expanded text:
ud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? ud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more leviter nunc per iracundiam frangitur, nunc in concupiscentiam resolvitur. Sed, sicut de avaris ostendimus, videntur multi suis voluptatibus libenter tunc satisfacere, cum hoc possunt sine dispendio pecuniae, cum autem sine lucri damno non possunt, vehementer contraire. Nonne tibi videntur isti ferrum, et testam ex luto pariter commiscere? Quia autem vidisti, inquit, ferrum mistum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semini, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios
Abbreviated transcription (Latin):
desolabit᷑. ⁊domꝰ supra domũ cadet. Xota¬
ndũ sane qđ de hoc regno d̃r. qd tñ inquic
de plantario ferri oriet᷑.Cum enĩ p̃uarica¬
dͥc mens pͥmo ad scł̃aria desideria reu̾titur.
add tolerandos mundi labores animꝰ obdurat᷑.
nẽ qͣlicunq modo ꝑtingat. O ꝗͣ felices essent
si ea que sustinent ꝓ amore pecunie. uel alicꝰ
adipiscende scl̃aris pompe. uel głe. patient̃
sustinerent ꝓ amore iusticie. So qui dot mo¬
lestias. tot imurias. tot ꝯtumelias sepe tã
patient̃ tolerant ꝓ lucro cupiditatis. nec
unum. nec leue correctionis uerbũ eqͣmmi¬
der audiunt. ꝓ amore uircutis. Hoc ẽẽ pu¬
do qđ sequit᷑. cum statim subinfert᷑. Scd̾m
quod uidisti ferrũ mixtũ teste ex ludo. ⁊ di¬
gidos ex parte ferreos. ⁊ ex parte fictiles. ex
parte erit solidũ. ⁊ ex parde erit ꝯtritũ.
fortes enĩ ⁊ patientes ut dictũ ẽ. euismodi
hoĩes st̃ in ea parte qua eoẜ labor militat

Expanded text:
desolabitur, et domus supra domum cadet. Notadesolabitur, et domus supra domum cadet. Notandum sde plantario ferri orietur. Cum enim praevaricatrix mens primo ad saecularia desideria revertitur, ad tolerandos mundi labores animus obduraturnem qualicunque modo pertingat. O quam felices essent, si ea quae sustinent pro amore pecuniae, vel alicujus adipiscendae saecularis pompae vel gloriae, patienter sustinerent pro amore justitiae! Sed qui tot molestias, tot injurias, tot contumelias, saepe tam patienter tolerant pro lucro cupiditatis, nec unum vel leve correctionis verbum aequanimiter audiunt pro amore virtutis. Hoc esse puto qquod vidisti ferrum mistum testae ex luto, et digitos ex parte ferreos, et ex parte fictiles, ex parte erit solidum, et ex parte erit contritum. Fortes enim et patientes, ut dictum est, ejusmodi homines sunt in ea parte qua eorum labor posset
Abbreviated transcription (Latin):
horrores. qt angores. hostis. noctis. ⁊ frogo¬
ris adulteri sponte tolerant. ut ad mom̃¬
tanea fede uoluptatis blandimenta ꝑ¬
tingant: Nonne huius modi om̃s pedũ
uel digitois partẽ testeam. partẽ ferrẽã
habent. quim uno tam patientes. ⁊ pene
insensibiles ⁊ in altero tam inpatientes
existunt : Porro quia indisti inquit pe¬
dum ⁊ digitor partẽ teste figuli. ⁊ par¬
tẽ ferream: regnũ diuisũ erit. Uere diui¬
sum regnũ erit q hꝰmodi fuerit. Nam
ut aliqđ unũ ex plurib exempli causa
ponamꝰ: cũ unꝰ idẽ q sepe sit auarus:
gulosus: qnta queso rixa uel ꝯtentio stc
freqͣnter in corde illiꝰ. cũ unũ eundẽ ꝙ ñ¬
mũ scpe gula expendere: auaritia uuibe¬
at reseruare: In hunc itaq modũ multo¬
ciens leui ex causa regnũ in sc ipsum diuidr.
ꝑturbat᷑ atq confundit᷑ donec funditꝰ de¬
solet᷑. Om̃e enĩ regnũ in se ipsum diuisum:

Expanded text:
honores, quot algores hostis, noctis et frigohonores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae voluptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel digitorum partem testeam, partem ferream habent, qui in uno tam patientes et pene insensibiles, in altero tam impatientes existunt? Porro quia vidisti, inquit, pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit. Vere divisum erit quod hujusmodi fuerit. Nam ut aliqua in unum ex pluribus exempli causa ponamus, cum unus idemque saepe sit avarus, et gulosus; quanta, quaeso, rixa vel contentio sit frequenter in corde illius, cum unum eumdemque nummum saepe gula expendere, avaritia jubeat reservare. In hunc itaque modum multoties levi ex causa regnum in seipsum dividitur, perturbatur atque confunditur, donec funditus desoletur. Omne enim regnum in seipsum divisum
Abbreviated transcription (Latin):
er parte testris incedere: cũ uideas unũ
eunddẽ ꝙ in suis tam parcũ. in alienis tã
ꝓdigũ esse. modo austeritati. mͦ luxm de¬
seruire : Porro inquit quia uidisti pedum
⁊ digitors partẽ teste figuli. ⁊ parcẽ ferre¬
am. regnũ diuisum erit: qđ tamen de pla¬
ntariõ ferri orietur. Pes in qͥnq digitos dr¬
uidit᷑. ⁊ necessitatis oditio ꝓculdubio qͥnq
S cum sensuũ oblectam̃ta studiose qͥrimꝰ.
uel caute declinamꝰ ⁊ quid aliued ꝗͣ duob
pedib hinc inde a dextris ⁊ a sinistris ni¬
timur. ⁊ inter ꝓsꝑa ⁊ aduersa ꝑ desideri¬
orẜ nr̃ois iter gr̃adimur : So sepe uideas
hos uni illos alioᷤ sensui uehementiꝰ indul¬
gere. ⁊ ꝓpter uniꝰ alicuiꝰ sensus delicias ali¬
oip sensuũ molestias libenter sustinere. Qmͣ
multi multo tp̃r. magnoq labore ad qͥ¬
runt. qđ sub uniꝰ dici. uel hore crapula.
uel ebetate expendunt. Quot timores. qtͦ

Expanded text:
ex parte testeis incedere, cum videas unum ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemque in suis tam parcum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidisti pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur. Pes in quinque digitos dividitur, et necessitatis conditio procul dubio in quinque Sed cum sensuum oblectamenta studiose quaerimus vel caute declinamus, quid aliud quam duobus pedibus hinc inde, a dextris et a sinistris nitimur, et inter prospera et adversa per desideriorum nostrorum iter gradimur? Sed saepe videas hos uni, illos alii sensui vehementius indulgere, et propter unius alicujus sensus delicias, aliorum sensuum molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot
Abbreviated transcription (Latin):
Qa iam dquerim qd minittis ẽ erga pri¬
nos : qui iã obduratꝰ ȩ erga usus ꝓprios:
Quui sibi neqmͣ ẽ. cui bonus erio: Norate t̃ñ
qcꝰ qui enismodi ẽ. priꝰ in tibis ferreis
oaurat᷑ erga ꝓrimũ suũ: postmodũ ÷¬
inpedib ferieis obclurat᷑ erga semet ipsũ.
uidde gͦ qͥsqͥs hec legis ne forte post amo¬
rem studiũ q sapientie. reuertaris ad
amorẽ lucrũ q pecume. Hoc ẽ aureum
caput inferreos pedes deflectere. Uiscera
auari crudelia. Pone nc̃ ante ocłos iuos
osidera qͦslibet auaros. Uide queso qͣ
sint solliciti. ꝗͣ laboriosi. ꝗͣ. parci. qͣ aus¬
terisibi. Quid̃ tam̃ sepe idẽ faccie ꝯsu¬
tuer̃t. uel adhuc quoq facturi st̃. si ab
alio gͣtis nutriant᷑. uestiant᷑. ꝓtegantur:
uidebis utiq eos mollib uestiri uelle.
trapula ⁊ ebriecate madere. sompno ⁊ oci¬
o torpere. wasci ⁊ inlignari cũ sibi iiec̃c
aliquid de assuetis decẽ. Numqͥd nã tibi
uidet᷑ enismodi pedib ex parte ferreis. ⁊

Expanded text:
am conquerimur quod immitis est erga proximos, qui jam obduratus est erga usus proprios? Qui sibi nequam est, cui bonus erit? Notate tamen quod qui ejusmodi est, prius in tibiis ferreis obduratur erga proximum suum. Postmodum pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno gratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique eos mollibus vestiri velle, crapula et ebrietate madere, somno et otio torpore, irasci et indignari cum sibi videant aliquid de assuetis deesse. Nunquidnam tibi non videtur ejusmodi pedibus ex parte ferreis et