comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
despata. Indicantib aũ de illa ui¬
r d̾i & ꝓsanatione eiꝰ obsecrantib
his qui uenerant cum eo: misera¬
tꝰ ille miserã. unxit oleo bñdicto.
Que ab illa mox hora meliorari in¬
cipiens: post dies paucos plena sos¬
pitate conualuit.
ec silentio pretereundũ arbitͣm
bilis uirtute. qũãts ip̃o absente
patͣtum cognouimꝰ. Meminimus
supͣ hildineri p̃fecti: cuiꝰ uxorẽ uir
dei ab ĩmundo spũ lib̾auerit. Icdem
gͦ p̃fectꝰ postea decidit in infirmita¬
tẽ gͣuissimã: adeo ut crescente ꝑ di¬
es molestia st̾neret᷑ in lectũ. et uide¬
ret᷑ iam iamq morit᷑s ẽsse. ad erantq
multi amicoꝵ. qͥ ad consolandũ
uenerant languentẽ. Cũq lecto ia¬
centis assiderent. repente unꝰ eoꝵ
intulit. qͥa secũ haberet panẽ. qͥm
sibi nuꝑ uir dñi cuthbtus. bñdic¬
tionis gr̃a dederat: et credo inqͥt
qͥa huiꝰ gustu possit. si tñ fidei nr̃e
tarditas ñ obsistit. medelam reci¬

Expanded text:
desperata. Indicantibus autem de illa videsperata. Indicantibus autem de illa viro Dei, et pro sanatione ejus obsecrantibus his qui venerant cum eo, miseratus ille miseram unxit oleo benedicto. Quae ab illa mox hora meliorari incipiens, post dies paucos plena sospitate convaluit.Nec silentio praetereundum arbitramur bilis virtute, quamvis ipso absente, patratum cognovimus. Meminimus supra Hildmeri praefecti, cujus uxorem vir Dei ab immundo spiritu liberaverit. Idem autem praefectus postea decidit in infirmitatem gravissimam, adeo ut crescente per dies molestia sterneretur in lectum, et videretur jam jamque esse moriturus. Aderant multi amicorum, qui ad consolandum venerant languentem. Cumque lecto jacentis assiderent, repente unus eorum intulit, quia secum haberet panem quem sibi nuper vir Domini Cudberctus benedictionis gratia daret: « Et credo, inquit, quia hujus gustu possit, si tamen fidei nostrae tarditas non obsistit, medelam reci
Abbreviated transcription (Latin):
ri familia. ep̃o potũ refectionis ob¬
tulit. que ꝑ illius bñdictionẽ po¬
cłum mortis euasit: secuta exẽplũ
socrus apłi petri. que curata ã fe¬
brib ꝑ dñm. continuo surgens mi¬
nistrabat illi ac discipłis eiꝰ.¬
eq huic dissimile sanitatis mi¬
racłm. auen̾abili antistite cuch¬
bertõ factũ. multi qui p̃sentes fuere
testati sunt: ẽ qͥb est religiosus pres¬
biter eduualdus. tẽ minist̾ uiri d̃i.
ñc aũ abbas cenobii mailrosensis.
Dũ enĩ more suo ꝑtnsiret uniu̾sos
docendo. deuenit in uicũ quendã.
in quo erant femine scĩmoniales
nͣ multe. quib timore barbarici ex¬
ercitꝰ a monast̾o suo ꝓfugis. ibidem
manendi sedem. uir dñi paulo
ante donauerat. Quarũ una que
erat cognata p̾fati sac̃dotis edial¬
di: gͣuissimo tenebat᷑ languore de¬
pressa. ꝑintegrũ nãq annũ intole¬
rabili capitis. et totiꝰ lat̾is alt̾iꝰ dolo¬
re uerata: funditꝰ a medicis erat

Expanded text:
ri familia episcopo potum refectionis obri familia episcopo potum refectionis obtulit, quae per ipsius benedictionem poculum mortis evasit: secuta exemplum socrus apostoli Petri, quae curata a febribus per Dominum, continuo surgens ministrabat illi et discipulis ee huic dissimile sanitatis miraculum a venerabile antistite Cudbercto factum, multi qui praesentes fuere testati sunt: e quibus est religiosus presbyter Aedilvald tunc minister viri Dei, nunc autem abbas coenobii Mailrosensis. Dum enim more suo pertransiret universos docendo, devenit in vicum quemdam, in quo erant feminae sanctimoniales non multae, quibus timore barbarici exercitus a monasterio suo profugis, ibidem manendi sedem vir Domini paulo ante donaverat. Quarum una, quae erat cognata praefati sacerdotis Aedilvaldi, gravissimo tenebatur languore depressa; per integrum namque annum intolerabili capitis, et totius lateris alterius dolore vexata, funditus a medicis erat
Abbreviated transcription (Latin):
aut si morit᷑a est. ꝑpetuã de mor¬
te tͣnseat ad uitã: citiꝰq moriendo
cõpendiũ tã miserabilis. et cliutine
uerationis accipiat. Annuit depre¬
canti uir dei: ⁊ allatã bñdicens
aquã dedit prb̃ro. precipiens ut
suꝑ languidam asꝑgeret. Qui
introgrediens cubiculum in quo
illa. exanime simillima iacebat.
asꝑsit illam & lectulũ eiꝰ. s ce os illꝰ
aꝑiens. gustũ salutiferi haustꝰ im¬
misit. Res mira. ⁊ uehem̃ter stupen¬
da. Mox ut eã aqua bñdicta conti¬
git languentẽ. et qͥd erga eam agrre¬
tira ꝓrsus ignorantẽ. ita plenam
mentis ⁊ corporis sanitatẽ recepit: ut
confestĩ resipiscens benech ceret atiñl
gr̃asq referret ei. qui tales tantosq
hospites ad se uisitandam curandã¬
q destinare dignatꝰ sit. Nec mora ex¬
urgens. ip̃is sue sanitatif ministͥs
ministͥeriũ sana prebebat. pulchroq
spectacło ip̃a pͥma de tota tanti ui¬

Expanded text:
aut si moritura est, perpetuam de moraut si moritura est, perpetuam de morte transeat ad vitam, citiusque moriendo compendium tam miserabilis ac diutinae vexationis accipiat. » Adnuit deprecanti vir Dei, et allatam benedicens aquam dedit presbytero, praecipiens ut super languidam aspergeret. Qui introgressus cubiculum in quo illa exanimi simillima jacebat, aspersit ipsam et lectulum ejus: sed et os illius aperiens gustum salutiferi haustus immisit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut eam aqua benedicta contigit languentem, et quid erga eam gereretur prorsus ignorantem, ita plenam et mentis et corporis sanitatem recepit, ut confestim resipiscens benediceret Dominum, gratiasque referret ei qui tales tantosque hospites ad se visitandam curandamque destinare dignatus est. Nec mora exsurgens, ipsis suae sanitatis ministris ministerium sana praebuit, pulchroque spectaculo ipsa prima de tota tanti vi
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯiuncti st̃. atq angłico mimi¬
st̾io parit̾ ad regnũ celeste tͣnssati.
S herebertꝰ diutina priꝰ infir¬
mitate decoqͥt᷑. illa fortassis dis¬
pensatione dñice pietatis. ut si
qͥd minꝰ haberet meriti a beato
cuthberto. suppleret dosor ꝯtinuꝰ
q diei tp̃r cũ eo de corpore egͦdi.
ita etiã una. atq indissimili se¬
de ꝑpetuȩ beatitudinis merere¬
tur recipi:¬
uadã aũ die. dũ parrochiã
suã circuiens. mo¬
nita sa lutis oĩb rurib.
casis et uici lis largiret᷑ netñ
etiam nuꝑ baptitatis ad accipidã
ꝓxima iacebat. sui iã uenienti oc¬
currens ip̃e comes. flexis genib
gr̃as egit dño de aduentu illiꝰ.: et
introducens eũ benigno recepit hos¬
picio. Cũq lotis more hopitalita¬
tis manib ⁊ pedib resecdisset an¬
tistes: cepit referre ille uir de lan¬
guore ꝯuigis desperate. obsecrans
ut ad spargencdã eam aqͣm bñdi¬
ceret. Credo inqͥt. quia mox aut
sanitati deo donante restituatur.

Expanded text:
ne conjuncti sunt, atque angelico ministerio pariter ad regnum coeleste translati. Sed Hereberctus diutina prius infirmitate decoquitur, illa fortassis dispensatione dominicae pietatis, ut si quid minus haberet meriti a beato Cudbercto, suppleret dolor continuque diei tempore cum eo de corpore egredi, ita etiam una atque indissimili sede perpetuae beatitudinis mereretur recipiuadam autem die dum parochiam suam circuiens, monita salutis omnibus ruribus, casis et vinculis largiretur, nec non etiam nuper baptizatis ad accipiendaproxima jacebat. Cui jam venienti occurrens ipse comes, flexis genibus gratias egit Domino de adventu illius, et introducens eum benigno recepit hospitio. Cumque lotis more hospitalitatis manibus ac pedibus resedisset antistes, coepit referre illi vir de languore conjugis desperatae, obsecrans ut ad aspergendam eam aquam benediceret. « Credo, inquit, quia mox aut sanitati Deo donante restituatur,
Abbreviated transcription (Latin):
on multo post tp̃r.
idem famulꝰ dñi cuthb̃tꝰ. ad eã¬
dem lugubaliam ciuitatẽ rogatus
aduenit. qͣtinꝰ ibidẽ sacerdotes con¬
secrare.s et ipͣam reginam. dato ha¬
bitu scẽ ꝯu̾sationis bñdicere deberet.
frat aũ prb̃r uite uenabilis nomine
herebertꝰ. iam dudũ uiro clei cuth¬
b̃to sp̃ualis amicitie federe copula¬
tꝰ. Qͥ in insula stagni illiꝰ ꝑgrandiᷤ
de quo deoruuentionis fluuii pͥ¬
morclia erũp̃t. uitã solitariam
ducens: annis singłis ad eũ ue¬
nire. ⁊ monita ab eo ꝑpetue salu¬
tis acciꝑe consueuerat. hic cũ au¬
disset eum illa in ciuitate demo¬
ratũ: uenit ex more cupiens salu¬
tarib eiꝰ exortationib. ad suꝑna
desicderia. magis magisq inifła¬
mari. Q dũ sese alterutrũ sapien¬
tie celestis poculis debriarent:
dixit int̾ alia cuthb̃tꝰ. Memento
frater herebte. ut modo quicqͥd
opꝰ habes me iñt̃toges. meẽq loqͣ¬
ris: quia postꝗͣ ab inuicẽ digres¬

Expanded text:
on multo post tempore, idem famulus Domini Cudberctus ad eamdem Lugubaliam civitatem rogatus advenit, quatenus ibidem sacerdotes consecrare, sed et ipsam reginam dato habitu sanctae conversationis benedicere deberet. Erat autem presbyter vitae venerabilis nomine Hereberctus jamdudum viro Dei Cudbercto spiritalis amicitiae foedere copulatus. Qui in insula stagni illius pergrandis de quo Diorwentionis fluvii primordia erumpunt, vitam solitariam ducens, annis singulis ad eum venire, et monita ab eo perpetuae salutis accipere consueverat. Hic cum audisset eum illa in civitate demoratum, venit ex more cupiens salutaribus ejus exhortationibus ad superna desideria magis magisque inflammari. Qui dum sese alterutrum coelestis sapientiae poculis debriarent, dixit inter alia Cudberctus: « Memento, frater Herebercte, ut modo quidquid opus habes me interroges, mecumque loquaris, quia postquam ab invicem digres
Abbreviated transcription (Latin):
tionis instat: et uelox est deposi¬
tio tab̾nacłi mei. Q hec audiens:
ꝓuolutꝰ eiꝰ pedib. fusis cũ gemi¬
tu lacͥmis. obsecro inqͥt ꝑ dñm
ne me derelinqͣs. s sodalis tui¬
memineris. rogesq suꝑnã pie¬
Nosti enĩ quia ad tui oris
ĩpiũ sẽꝑ uu̾e studui. et quicqͥd
ignorantia uel fragilitate deli¬
qui: eque ad tue uoluntatis ar-¬
surge inqͥt frͣ mi ⁊ noli plorare

Expanded text:
at, et velox est depositio tabernaculi mei. » Qui haec audiens, provolutus ejus pedibus, fusis cum gemitu lacrymis: « Obsecro, inquit, per Dominum, ne me derelinquas, sed tui sodalis memineris, rogesque supernam pieNosti enim imperium semper vivere studui, et quicquid ignorantia vel fragilitate deliqui, aeque ad tuae voluntatis exaSurge, inquit, frater mi, et noli plorare,
Abbreviated transcription (Latin):
appetentes det̾rere. atq deloco huiꝰ
certaminis conabant᷑ eliminare:
nec tam̃ ullatenꝰ. uel corpꝰ meum
lesura aliqͣ. uel mentẽ timore con¬
lebat crebriꝰ intimare. ne ꝯu̾sationẽ
eiꝰ. qͣi singłarit excelsam mirarent᷑.
qr contẽptis scłarib curis. secretꝰ
uiu̾e mallet: s iure inqͥt ẽ cenobi¬
tarũ uita miranda. qͥ abbatis per
om̃ia subiciunt᷑ imꝑiis: atq ad
eius arbitͥum cuncta uigilandi.
orandi. ieunandi. atq oꝑandi tẽ¬
pora mod̾ant᷑. Quoꝵ płimos noui
paruitatẽ meã. longe et mundicia
mentis. ⁊ culmine gr̃e prophetalis
anteire : e qͥb est uen̾abilis. ⁊ cum
om̃i honorificentia nominandꝰ xp̃i
seruus boisilꝰ: qui me in mailro¬
sensi monast̾io. qͦndã senex adoles¬
centẽ nutͥebat. ⁊ int̃ enutͥendũ. cunc¬
ta que mͥ erant euent᷑a ꝓpħica u̾itate

Expanded text:
appetentes deterrere, ac de loco hujus appetentes deterrere, ac de loco hujus certaminis conabantur eliminare, nec tamen ullatenus vel corpus meum laesura aliqua, vel mentem timore conlebat crebrius intimare, ne conversationem ejus quasi singulariter excelsam mirarentur, quia contemptis saecularibus curis secretus vivere mallet. « Sed jure, inquit, est coenobitarum vita miranda, qui abbatis per omnia subjiciuntur imperiis, ad ejus arbitrium cuncta vigilandi, orandi, jejunandi, atque operandi tempora moderantur: quorum plurimos novi meam parvitatem longe et munditia mentis et culmine gratiae prophetalis anteire. E quibus est venerabilis et cum omni honorificentia nominandus servus Christi Boisilus, qui me in Mailrosensi monasterio quondam senex adolescentem nutriebat, et inter erudiendum cuncta quae mihi erant ventura prophetica veritate
Abbreviated transcription (Latin):
uel sua que cõmiserant errata.
uel cdemonũ que paterent᷑ tẽpta¬
menta ꝓfitentes. uel certe cõmu¬
nia mortaliũ. quib affligerent᷑
adu̾sa patefacientes: a tantȩ scĩta¬
tis uiro. se consolandos sperabant.
Nec eos fefellit spes. Namq nullꝰ
ab eo sine gaudio ꝯsolationis abi¬
bat: nullũ dolor animi. quẽ illo
attulerat. redeuntẽ comitatꝰ est.
Noueratt quippe mestos. p̃ia exhor¬
tatione refouere. Sciebat angusti¬
atis gaudia uitȩ celestis ad memo¬
riam reuocare. fragilia scłi huiꝰ
et prosꝑa simulrradu̾sa monstrͣe.
Didicerat tẽptatis. mult̾ipharias
antiqͥ hostis pandere u̾sutias.
quib facile caperet᷑ animꝰ. qui uel
at qͥ integͣ fide roboratꝰ incederet.
insidias diaboli. dño auxiliante
qͣi casses transiret araneȩ. Quotienꝰ
inqͥt meip̃m. de alta rupe ꝑp̃ceps
misere. quotiens qͣi ad int̾ficien¬
dũ me lapides iactabant. s & aliᷤ
alusq phantasiarũ teptam̃tis me

Expanded text:
vel sua quae commisissent errata, vel daemonum quae paterentur tentamenta profitentes, vel certe communia mortalium quibus affligerentur adversa patefacientes, a tanto sanctitatis viro se consolandos sperabant. Nec eos fefellit spes. Namque nullus ab eo sine gaudio consolationis abibat, nullum dolor animi quem illo attulerat redeuntem comitatus est. Noverat quippe moestos pia exhortatione refovere, sciebat angustiatis gaudia vitae coelestis ad memoriam revocare, fragilia saeculi hujus et prospera simul et adversa monstrare: didicerat tentatis multifarias antiqui hostis pandere versutias, quibus facile caperetur animus, qui vel at qui integra fide roboratus incederet, insidias adversarii Domino auxiliante quasi casses transiret araneae. « Quoties, inquit, meipsum de alta rupe per praeceps misere? quoties quasi ad interficiendum me lapides jactabant? Sed et aliis aliisque fantasiarum tentamentis me
Abbreviated transcription (Latin):
It posq̃ in eod̃e monast̃io mul¬
ta annorũ curricła expleuit. tan¬
dem diu concupita. quesita. ac pe¬
tita solitudinis secreta. comitante
p̃fati albatis sui simul ꝙ fr̃m
gr̃a. multũ letabundꝰ adiit. Gau¬
debat namq. quia de longa ꝑ¬
fedione conu̾sationis actiue. ad
ociuͣ diume speculationis ĩa mere¬
ret᷑ ascende̾. Letabat᷑ ad eor se

Expanded text:
Ac postquam in eodem monasterio multa annorum curricula explevit, tandem diu concupita, quaesita, ac petita solitudinis secreta, comitante praefati abbatis sui simul et fratrum gratia, multum laetabundus adiit. Gaudebat namque quia de longa perfectione conversationis activae ad otium divinae speculationis jam mereretur ascendere; laetabatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad anim̾e soliꝰ cultũ contulerat.
ut semel calciatꝰ tibracisiquas
pelliceas habere consueuerat. sic
menses ꝑduraret integros. aliqno
etiã calciatꝰ in pascha. nͣ nisi post
annũ redeunte pasche tẽpore ꝓpt̾
lauationẽ pedũ. que in cena dñi
fieri solet. se discaltiare dicatun.
Unde ob crebras preces incuruati¬
onesq genuũ. quas calciatꝰ exerce¬
bat: callũ oblongũ nec exilem. in
confinio pecdũ & tibiarũ habuisse
deprehensus est. Deinde crescente stu¬
dio ꝑfectionis. includit᷑ in suo mo¬
nastĩo. atq ab hominũ remotꝰ aspec¬
tib. solitariã in ieiunis. oratiõĩb ꝙ
iugiliĩs discit agere uitã: rarũ cum
aduementib deintꝰ habens colloqͥũ.
et hoc ꝑfenestra. Qua pͥmitꝰ aꝑta &
uideri ã frĩb. et fr̃s quos alloqueba¬
tur ip̃e uidere gaudebat. exin ꝓce¬
dente tp̃r. ⁊ ip̃e obclusit: nec nisi
uel dande benedictionis. uel alt̾iꝰ

Expanded text:
ad animae solius cultum contulerat, ad animae solius cultum contulerat, ut semel calceatus tribracis quas pellicias habere solebat, sic menses perduraret integros. Aliquando etiam calceatus in Pascha, non nisi post annum redeunte Paschae tempore, propter lavationem pedum quae in coena Domini fieri solet, se discalceare dicatur. Unde ob crebras preces incurvationesque genuum quas calceatus exercebat, callum oblongum nec exilem in confinio pedum et tibiarum habuisse deprehensus est. Deinde increscente studio perfectionis includitur in suo monasterio, atque ab hominum remotus aspectibus, solitariam in jejuniis, orationibus et vigiliis discit agere vitam, raro cum advenientibus de intus habens colloquium, et hoc per fenestram: qua primitus aperta et videri a fratribus, et fratres quos alloquebatur ipse videre gaudebat: exin procedente tempore et ipsam occlusit, nec nisi vel dandae benedictionis, vel alterius
Abbreviated transcription (Latin):
medio tuguriuncłi mei: credo
torrente uoluptatis suȩ potabit.
nos fecerunt gͦ foueã. qũã in
crastinum emanante ab interuis
unda repletã inuenerunt. Uñ
dubiũ non erat. hanc or̃onib ui¬
ri dei. de aridissima. ac durissi¬
ma petra. priꝰ terra elicitã fuisse
aquã. Que uideł aqua mirum
in modũ. primis contentã ripis.
neo foras ebulliendo paiuimentũ
inuadere. nec hauriendo nouit
ĩdeficere. ita moderata gr̃a largi¬
toris. ut nec necessitati accipien¬
tis suꝑflueret. nec sustentan̾de
necessitati copia dee̾et. facta gͦ
iuuantib se fr̃ib mansione ac
domib p̃fatis: incepit habitare
solus. uir dñi cuthbertꝰ. Et pͥmo
quidẽ uenientib ad se fr̃ib de
sua cellula egredi: eisq ministͣre
solebat᷑. Quoꝵ pedes dũ aqua ca¬
aliquotiens ab eis etiã se discalci¬
are. suosq pedes illis ad abluendũ
p̃bere. Namq intantũ a cultu sui
corporis: animũ sustulerat. atꝙ

Expanded text:
medio tuguriunculi mei; credo, medio tuguriunculi mei; credo, torrente voluptatis suae potabit nos. » Fecerunt ergo foveam, quam in crastinum emanante ab internis unda repletam invenerunt. Unde dubium non erat, hanc orationibus viri Dei de aridissima ac durissima prius terra elicitam fuisse aquam. Quae videlicet aqua mirum in modum primis contenta ripis, nec foras ebulliendo pavimentum invadere, nec hauriendo novit deficere, ita moderante gratia largitoris, ut nec necessitati accipientis superflueret, nec sustentandae necessitati copia deesset. Facta ergo juvantibus se fratribus mansione ac domibus praefatis, incipit habitare solus vir Domini Cudberctus. Et primo quidem venientibus ad se fratribus de sua cellula egredi eisque ministrare solebat. Quorum dum pedes aqua caaliquoties ab eis etiam se discalceare, suosque pedes illis ad abluendum praebere. Namque in tantum a cultu sui corporis animum sustulerat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
imposuisse reꝑtꝰ est. Duas in man¬
sione habebat domos: oratoriũ
scił. & aliud ad cõmunes usus ha
bitacłm. Quoꝵ parietes quidem
de naturali terra multũ intꝰ fo¬
risq circũfodiendo. siue ceden¬
do confecit: culmina uͦ de lignis
informib: ⁊ feno suꝑposuit. Por¬
ro ad portũ insule maior erat do¬
mꝰ. in qua uisitantes eũ fr̃s susci¬
pi & qͥescere possent: nec longe
ab ea fons eorũdem usib accom¬
modus.
t uͦ ip̃a eius mansio. aque
erat. incłiga: ut pote in du¬
rissima: ⁊ prope sarea rupe con¬
dita. Necitis ergo uir dñi frĩbus.
necclũ enĩ se. ab aduenientiũ se¬
cluserat aspertib. cernitis inqͥt.
quia fontis inops sit mansio qͣm
adii. s rogemꝰ obsecro illũ. qui
conu̾tit solidam petrã in stag¬
nũ aque. et rupes in fontes aqͣrũ:
ut nͣ nob̃ s nomini suo dans głam.
de hac qͦ rupe saxosa. nob uenã
fontis aꝑire dignet᷑. fõdiamꝰ in

Expanded text:
imposuisse repertus est. Duas in manimposuisse repertus est. Duas in mansione habebat domos, oratorium scilicet et aliud ad communes usus aptum habitaculum. Quorum parietes quidem de naturali terra multum intus forisque circumfodiendo, sive caedendo confecit, culmina vero de lignis informibus et feno superposuit. Porro ad portum insulae major erat domus, in qua visitantes eum fratres suscipi et quiescere possent, nec longe ab ea fons eorumdem usibus accommodus. ipsa ejus mansio aquae erat indiga, ut pote in durissima et prope saxea rupe condita. Accitis ergo vir Domini fratribus, necdum enim se ab advenientium secluserat aspectibus: « Cernitis, inquit, quia fontis inops sit mansio quam adii: sed rogemus, obsecro, illum qui convertit solidam petram in stagnum aquae, et rupes in fontes aquarum, ut non nobis, sed nomini suo dans gloriam, de hac quoque rupe saxosa nobis venam fontis aperire dignetur. Fodiamus in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e neqͥssimꝰ cũ om̃i satellitum
quã adierat factꝰ est. condidit ci¬
uitatẽ suã aptã imꝑio. et domos
in hac eque ciuitati congruas e¬
rexit. Est aũ edificiũ situ pene
rotundũ: a muro usq ad murũ
mensura qͣtuor ferme siue qͥnq
ꝑticarũ distentũ. Murꝰ ip̃e defors
altior longitudĩe stantis homi¬
nis. nã intrinsecꝰ uiuã cedendo
rupẽ. multo fecit eũ altiorem.
qͣtinꝰ ad choibendã ocłoꝵ simul ꝙ
cogitationũ lasciuiã. ad erigendã
in suꝑna desid̾ia totaͣ mentis in¬
tentionẽ. pius incola nil desua
mansione. pret celũ posset intu¬
eri. Quẽ uideł murũ nͣ secto la¬
pide. uel latere uł cem̃to: s impo¬
litis ꝓrsus lapidibz et cespite. quẽ
de medio loci fodiendo tulerat.
cõposuit. Eqͥb quidã tante erant
granditatis. ut uix a qͣtu or uris
uiderentur potuisse leuari: quos
tam̃ ille augłico adiutꝰ auxilio
illuc attulisse aliunde. et muro

Expanded text:
ipse nequissimus cum omni satellitum ipse nequissimus cum omni satellitum quam adierat factus est, condidit civitatem suo aptam imperio, et domos in hac aeque civitati congruas erexit. Est autem aedificium situ pene rotundum, a muro usque ad murum mensura quatuor ferme sive quinque perticarum distentum; murus ipse deforis altior longitudine stantis hominis: nam intrinsecus vivam caedendo rupem multo illum fecit altiorem, quatenus ad cohibendam oculorum simul et cogitatuum lasciviam, ad erigendam in superna desideria totam mentis intentionem, pius incola nil de sua mansione praeter coelum posset intueri. Quem videlicet murum, non secto lapide, vel latere et caemento, sed impolitis prorsus lapidibus et cespite, quem de medio loci fodiendo tulerat, composuit. E quibus quidam tantae erant granditatis ut vix a quatuor viris viderentur potuisse levari, quos tamen ipse angelico adjutus auxilio illuc attulisse aliunde, et muro
Abbreviated transcription (Latin):
psamo: ambulabunt sc̃i de uir¬
tute in uͥtutẽ. uidebit᷑ deus d̾oꝵ
in syon. Et qͥdem in pͥmis uite so¬
litarie rudimentis secessit ad lo¬
cũ quendã. qui in ext̾iorib celle
sue partib secretior apparet. at
cũ ibidẽ aliqnͣdiu solitariꝰ cum
hoste inuisibili orando ac ieni¬
nando certaret: tandẽ maioro
presumens. longiqͥorẽ acremoti¬
orem ab hominib locũ certami¬
nis petiit. farne dicit᷑ insula.
medio in mari posita. que nõ fic̃
lindisfarnansium incolarũ regio
bis cotidie accedente estu occeani.
que reuma uocant greci fit insu¬
la. bis renudatis ab eunte reu¬
mate littorib contigua t̾re red¬
dit᷑. ħ aliqͦt milib passuũ ad
hac semi insula ad eurũ secreta.
et huic altissimo. & inde infini¬
to claudit᷑ occeano. Nullꝰ hãc
facile aute famłm dñi cuthb̃tum
solꝰ ualebat in habitare colonus:
ꝓpt̾ iudeł demorantiũ ibi phanta¬
sias demonũ. Uerũ intͣnͣte eam
milite xp̃i armato galea salutis.

Expanded text:
abunt sancti de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion. Et quidem in primis vitae solitariae rudimentis secessit ad locum quemdam qui in exterioribus ejus cellae partibus secretior apparet. At cum ibidem aliquandiu solitarius cum hoste invisibili orando ac jejunando certaret, tandem majora praesumens, longinquiorem ac remotiorem ab hominibus locum certaminis petiit. Farne dicitur insula medio in mari posita, quae non sicut Lindisfarnensium incolarum regio, bis quotidie accedente aestu Oceani, quem rheuma vocant Graeci, fit insula, bis renudatis abeunte rheumate littoribus contigua terrae redditur, sed aliquot millibus passuum ab hac semiinsula ad Eurum secreta, et hinc altissimo, et inde infinito clauditur Oceano. Nullus hanc facile ante famulum Domini Cudberctum solus valebat inhabitare colonus, proper videlicet demorantium ibi phantasias daemonum; verum intrante eam milite Christi armato galea salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc. ut sine fine amet. aut ad
hoc. ut aliqn uel sponte. uel uio¬
lent̾ hunc amorẽ amutat. S ne¬
fas est estimare sũmam sapienti¬
am ad hoc eã fecisse. ut aliqnͣ tan¬
tum bonũ. aut contẽpnat. aut
uolens tenere. aliqua iuolentia
ꝑdat. Restat gͥ eam esse factam
ad hoc. ut sine fine amet sũmã
essentiã. Ad hoc facere ñ potest.
nisi semꝑ uiuat. Sie igitur est
facta. ut semꝑ uiuat. si sẽꝑ uelit
facere. ad qd̃ facta est. Deinde in¬
conueniens nimis est. sũme bono.
summeq sapienti.⁊ om̃ipotenti
creatori. ut qd̃ fecit esse ad se aman¬
dum. id faciat ñ esse qͣnͣdui uere
amain̾t.⁊ qd̃ sponte dedit ñ aman¬
ti. ut semꝑ amaret. id auferat. uel

Expanded text:
ad hoc, ut sine fine amet; aut ad ad hoc, ut sine fine amet; aut ad hoc, ut aliquando vel sponte, vel violenter hunc amorem amittat. Sed nefas est aestimare summam sapientiam ad hoc eam fecisse, ut aliquando tantum bonum, aut contemnat, aut volens tenere aliqua violentia perdat. Restat igitur eam esse ad hoc factam, ut sine fine amet summam essentiam. At  vivat. Sic igitur est facta ut semper vivat, si semper velit facere ad quod facta est. Deinde inconveniens nimis est summe bono, summeque sapienti, et omnipotenti Creatori, ut quod fecit esse ad se amandum, id faciat non esse, quandiu vere amaverit; et quod sponte dedit non amant
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dicernit. amet. aut̃ reprobet.
scdm uere discretionis iudicium.
hinc itaq satis patent̾ uidet᷑ om̃e
rationale ad hoc existere. ut sicut
ratione discretionis aliqͥd magis
uel minꝰ bonũ. siue ñ bonũ iudi¬
cat. ita magis uel minꝰ. id amet.
aut respuat. Nichil gͥ aꝑtius. qũa
rationalem creaturqm. ad hoc esse
factã. ut summ̃a essentiã amet suꝑ
oĩa bona. sicut ipsa est sũmũ bonũ
immo ut nichil amet nͥ illam. aut
ꝓpt̾ illam. quia illa est bona ꝑ se.
& nichil alnid est bonũ nͥ ꝑ illam.
Amare autẽ eam neqͥt. nͥ eius re¬
minisci. & eã studuerit intellig̾e.
Clarum gͦ est rõnalem creaturã.
totũ suum posse. ⁊ uelle. ad memo¬
randũ. ⁊ intelligendũ. ⁊ amandũ
sũmũ bonũ inpendere debere ad
qd̃ ipsum esse siñ se cognoscit
habere.
ubiũ autẽ non ẽ humanam
animã esse rõnalem creat᷑am.
Ergo necesse est eã esse factã ad
hoc. ut amet summã essentiã.
Necẽe̾ est gͥ eam esse facta. aut

Expanded text:
quod discernit amet vel reprobet secundum verae discretionis judicium. Hinc itaque satis patenter videtur omne rationale ad hoc existere, ut sicut ratione discretionis aliquid magis, vel minus bonum sive non bonum judicat; ita magis aut minus id amet, aut respuat. Nihil igitur apertius quam rationalem creaturam ad hoc esse factam, ut summam essentiam amet super omnia bona, sicut ipsa est summum bonum: imo ut nihil amet nisi illam, aut propter illam; quia illa est bona per se, et nihil aliud est bonum nisi per illam. Amare autem eam nequit, nisi ejus reminisci, et eam studuerit intelligere. Clarum est ergo rationalem creaturam, totum suum posse et velle ad memorandum, et intelligendum, et amandum summum bonum impendere debere, ad quod ipsum esse suum se cognoscit habere.ubium autem non est animam humanam esse rationalem creaturam: ergo necesse est eam esse factam ad hoc ut amet summam essentiam. Necesse est igitur eam esse factam aut
Abbreviated transcription (Latin):
si semꝑ studeat amare sũmam
uitam. Qualit̾ gͦ uiuet: Quid enĩ
magnũ est longa uita. nͥ sit amo¬
lestiarũ incursione uere secura:
Quisquis enim dũ uiuit aut ti¬
mendo. aut patiendo molestus
subiatet. aui falsa securitate fal¬
litur. qͥd nͥ misere uiuit : Siqͥs
autẽ ab his liber uiuit. beate ui¬
uit. S absurdissimũ est. ut aliqͣ
natura semꝑ amando illũ. qui
est sũme bonꝰ. & om̃pc. sẽꝑ mi¬
sere uiuat. Liquet igit᷑ huma¬
nã animã huiꝰmodi esse. ut si
seruet id ad qd̃ est. aliqͣn uere
secura ab ipsa morte. ⁊ om̃i alia
molestia beate uiuat.

Expanded text:
si semper studeat amare summam vitam. Qualiter ergo vivet? Quid enim magnum est longa vita, nisi sit a molestiarum incursione vere secura? Quisquis enim dum vivit, aut timendo, aut patiendo molestiis subjacet, aut falsa securitate fallitur, quid nisi misere vivit? Si quis autem ab his liber vivit, beate vivit. Sed absurdissimum est ut aliqua natura semper amando illum, qui est summe bonsere vivat. Liquet igitur humanam animam hujusmodi esse, ut si servet id ad quod est, aliquando vere secura ab ipsa morte et omni alia molestia beate vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
studere. quã hanc mmaginẽ sibi
ꝑ naturalem p̃otentiã imp̃ssam
ꝑ uoluntarium effectũ ex prim̾e.
&̾ enĩ preter hoc. quia creanti se
debet hoc ipsum est.hinc quoq
qr ml tam̃ precipuũ posse. quã
remmisci. ⁊ intelligere:⁊ amare.
sũmũ bonũ cognoscit᷑. nimirũ

Expanded text:
studere, quam hanc imaginem sibi studere, quam hanc imaginem sibi per naturalem potentiam impressam, per voluntarium effectum exprimere. Etenim praeter hoc, quod creanti se debet hoc ipsum quod est: hinc quoque, quia nihil tam praecipuum posse, quam reminisci et intelligere et amare summum bonum, cognoscitur, nimir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtissime gͥ ipsa sibimet esse
uelut speculũ dici potest.
In quo speculet᷑. ut ita dicam una¬
gniem eius. quã facie ad faciẽ
uidere nequit. Nam si mens ip̃a
sola ex om̃ib que facta sunt. sui
memor:⁊ intelligens: ⁊ amans ẽẽ
potest. ñ uideo cur neget᷑ esse. ini
illa uera imago illius essentie. q̃
ꝑ sui memoriam.⁊ in. telligen¬
tiam.⁊ amorẽ in tͥnitate ineffa¬
bili consistit. Aut certe inde ue¬
rius esse illnis se ꝓbat imagnẽ:
quia illius potest esse memor il¬
lam intelligere.⁊ amare. In quo
enĩ maior est. ⁊ illi similior. ineo
uerior illiꝰ esse imago cognoscit.
Om̃mo aũ cogitari ñ potest ratio¬
nali creature naturalit̾ esse da¬
tum aliqͥd. tã precipuũ. tãq si¬
mile sũme sapientie.ꝙͣ hoc. qr
pot̾ reminisci. ⁊ intelligere. ⁊a
mare. id qd optimũ. ⁊ maximũ
est oĩum. Nichil gͥ aliud est inditũ
alicur creature. qd̾ sic p̃ferat ima¬
ginẽ creatons¬
nalis creatura nichil tantũ debet¬

Expanded text:
tissime igitur ipsa sibimet esse velut speculum dici potest, in quo speculetur, ut ita dicam, imaginem ejus quam facie ad faciem videre nequit. Nam, si mens ipsa sola ex omnibus quae facta sunt, sui memor et intelligens et amans esse potest, non video cur negetur esse in illa vera imago illius essentiae, quae per sui memoriam, et intelligentiam, et amorem in Trinitate ineffabili consistit. Aut certe inde verius esse illius se probat imaginem; quia illius potest esse memor, illam intelligere et amare. In quo enim major est et illi similior, in eo verior illius esse imago cognoscitur. Omnino autem cogitari non potest rationali creaturae naturaliter esse datum aliquid tam praecipuum, tamque simile summae sapientiae quam hoc, quia potest reminisci, et intelligere, et amare id quod optimum et maximum est omnium. Nihil igitur aliud est inditum alicui creaturae quod sic praeferat imaginem Creatonalis creatura ad amandum
Abbreviated transcription (Latin):
diuino auxilio. s pleraq demo¬
nuͣ p̾stigio oꝑari. Aduertens
autẽ dunstanꝰ. faciẽ regis non
esse. sic̃ heri.⁊ nudiustertiꝰ: pa¬
latio discedere parat. malens
rege sponte sua deserere.ꝗͣ.
ipse a rege inuitꝰ derełiqui.
Quod uͥ cõꝑtu est ab his. qui
ꝓbitatis illiꝰ. imꝓbissum emu¬
latores extiterant. insidiis iter
obsidunt. socios distͣbant. il¬
lum equo deiciunt. suppliciis
affligunt. postremo uinculis
irretitu. in cisternã que iuxta
erat depellunt. Cum int̾im
horrendo molosoruͣ agmine de¬
fensus. a qͥbcła hominib inue¬
int᷑. quoꝵ studio ac pietate. ad
uicũ fouendꝰ transfert᷑. Tñ ille
ex ꝓfundo cordis suspirio inge¬
miscens. ait. O seua ꝓpinquoꝵ
meoꝵ uesania.in caminã seui¬
ciã. ex dilectionis humanitate
mutata. Nam irrationalis ca¬
nũ natura. dilectionẽ mͥ hu¬
manitaris blandiendo exibu¬
it. ꝓpinqͥtas uͦ humanitatem
oblita. insistantium me canum

Expanded text:
divino auxilio, sed pleraque daemodivino auxilio, sed pleraque daemonum praestigio operari. Advertens autem Dunstanus faciem regis non esse sicut heri et nudiustertius, palatio discedere parat, malens regem sponte sua deserere, quam ipse a rege invitus derelinqui. Quod ubi compertum est ab his qui probitatis illius improbissimi aemulatores exstiterant, insidiis iter obsident, socios disturbant, illum equo dejiciunt, suppliciis affligunt, postremo vinculis irretitum in cisternam quae juxta erat, depellunt. Cum interim horrendo molossorum agmine defensus, a quibusdam hominibus invenitur, quorum studio ac pietate ad vicum fovendus transfertur. Tum ille ex profundo cordis suspirio ingemiscens: O saeva propinquorum meorum vesania in caninam saevitiam ex dilectionis humanitate mutata! nam irrationalis canum natura dilectionem mihi humanitatis blandiendo exhibuit; propinquitas vero, humanitatem oblita, infestantium me canum
Abbreviated transcription (Latin):
telligit. ut uias duriores arri¬
piat ut xpͣi uestigia ꝓpiꝰ sequa¬
tur. ut sangirinis sui effusio¬
nẽ nͣ metuat. si d̾i regnu. ⁊ uita
delectat habere eternã. Audi¬
uimꝰ olim. rudentẽ asinã u̾ba
edidisse: cytharã uero sine
humano impulsu sensualit̾
cecinisse. ñꝗͣ. audiuimꝰ. Illa in¬
sidentẽ ne moreret᷑ retinuit:
ista ne mors timeret᷑ ad monu¬
it. Illa angłicos uultꝰ ꝑtimes¬
cens subsedit: ista ad aspectuͣ
d̾i et angłorũ illiꝰ. om̃s audien¬
Ites inuitauit. S hec tua sunt
qd tam scĩs principiis
auuenẽ niti ꝯspiceret. in in¬
uidiã aliquoꝵ. eũ conatꝰ est
adducere:ignorans malam
uoluntatẽ suã d̾o famulari.
ad ꝑficiendã dei bonã uolun¬
tatem in homine: quͣe ad con¬
gaudendu. & ꝯregnandum
ipse p̃destinauerãt. Infłamat
itaq inuidie stimulis oꝑarios
iniquitatis. qui conficto men¬
datio opinionẽ ruuenis apud
regem ledant. asserentes illuͣ.
malis artib imbutũ. nec qͥcꝗͣ

Expanded text:
telligit ut vias duriores arripiat ut Christi vestigia propius sequatur, ut sanguinis sui effusionem non metuat, si Dei regnum et vitam delectat habere aeternam. Audivimus olim rudentem asinam verba edidisse, citharam vero sine humano pulsu sensualiter cecinisse nunquam audivimus. Illa insidentem ne moreretur retinuit; ista ne mors timeretur admonuit. Illa angelicos vultus pertimescens subsedit; ista ad aspectum Dei et angelorum illius omnes audientes invitavit. Sed haec tua sunt, quod tam sanctis principiis juvenem niti conspiceret, in invidiam aliquorum eum conatus est adducere, ignorans malam voluntatem suam Deo famulari ad perficiendam Dei bonam voluntatem in homine, quem ad congaudendum et conregnandum ipse praedestinaverat. Inflammat itaque invidiae stimulis operarios iniquitatis, qui conficto mendacio opinionem juvenis apud regem laedant, asserentes illum malis artibus imbutum, nec quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ uerũ sit. ualde tñ
magis congruit filiũ dici ẽe̾n¬
tiam patͥs. quã patr̃e ẽentiam
filii. Qm̃ nãq pater a nullo ha¬
bet ẽẽntiã. nisi a se ipso. non sa¬
tis apte dr̃ habere ẽẽntiã alicꝰ
nisi suã. quia uero filiꝰ ẽẽntiã
quã habet pater aptissime di¬
ci potest habere ẽentiã patris.
tiã. quã existendo ẽẽntia. sic̃¬
satis aptius intelligit᷑ habere
filius patͥs essentiam. quã pat̃
filii. ita conuenientiꝰ dici potest
filius patͥs ẽẽntia. quã pat̃ filii.
tIam hec una si fiat ꝓlatio. sa¬
tis acuta breuitate cõmendat
filium ñ solũ eandem ẽẽntiã
habere cũ patre. s hanc ipsam
habere de patre. ut hoc sit. filiꝰ
est ẽe̾ntia patͥs qd̾ est. filiꝰ est ñ
differens ẽẽntia de patͥs ẽenti¬
a. immo de patre ẽẽntia. Simi¬
lit̃ gͦ est filius patͥs uͥtꝰ. & sap̃ia.
seu u̾itas. & iusticia. & quicqͥd
sũmi sp̃c conuenit ẽentie.
ident᷑ tñ quedam ex his.

Expanded text:
rationem verum sit, valde tamen magis congruit Filium dici essentiam Patris, quam Patrem essentiam Filii, quoniam namque Pater a nullo habet essentiam nisi a seipso, non satis apte dicitur habere essentiam alicujus nisi suam; quia vero Filius essentiam quam habet Pater, aptissime dici potest habere essentiam Patris. tiam, quam existendo essentia; sicut aptius intelligitur habere Filius Patris essentiam quam Pater Filii, ita convenientius dici potest Filius Patris essentia quam Pater Filii. Nam haec una si fiat prolatio, satis acuta brevitate commendat Filium non solum eamdem essentiam habere cum Patre, sed hanc ipsam habere de Patre: ut hoc sit, Filius est essentia Patris, quod est, Filius est non differens essentia de Patris essentia, imo de Patre essentia. Similiter ergo est Filius Patris virtus, et sapientia, seu veritas et justitia; et quidquid summi SpVidentur tamen quaedam, ex his
Abbreviated transcription (Latin):
ples que om̃mno de solo sũmo
spũ nata est. ꝓles est memorie
eius. nichil consequentiꝰ. qũa
qr memoria sua est idem ip̃e.
Quippe non in eo. qd sui me¬
mor est. sic ẽ in sua memoria.
uelud alia res in alia. quẽadmo¬
dũ ea. que sic sunt. in humane
mentis memoria. ut ñ sit ipsa

Expanded text:
proles, quae omnino de solo summo proles, quae omnino de solo summo Spiritu nata est, proles est memoriae ejus; nihil consequentius, quam quia memoria sua est idem ipse. Quippe non in eo quod sui memor est, sic est in sua memoria, velut alia res in alia; quemadmodum ea quae sic sunt in humanae mentis memoria, ut non sint ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
e memoria uero qͥd senti¬
endũ est: An estimandꝰ ẽ
filius intelligentia memorie. si¬
ue memoria patͥs. aut memoria
memorie: Et quidem cũ sũma
sapientia sui memor ẽẽ nega¬
ri non possit. nichil conpeten¬
tius quã in memoria pater. sic̃
in u̾bo filius intelligitur. qm̃
de memoria nasci u̾ebũ indet᷑
nãq mens humana nͨ sẽꝑ se co¬
gitat. sic̃ su sẽꝑ meminit. liquet
eum se cogitat. quia u̾bũ eius
nascitur de memoria. Unde
apparet. qr si sẽꝑ se cogitaret.
sẽꝑ uerbũ ens de memoria
nasceretur. Rem & enĩ cogita¬
re cuiꝰ memoriã habemꝰ. hoc ẽ
m̃te eam dic̾ẽ. uerbũ uero rei
est. ipsa cogitatio ad eus sumi¬
litudinẽ ex memoria formata.
hinc itaq liquido animadu̾ti
potest de sũma sapia. que sic
sẽꝑ se dicit. sic̃ semꝑ sui me¬
mor est. quia de eterna memo¬
ria. eiꝰ coȩt̾nũ u̾bũ nascit᷑. Sic̃
gͥ uerbũ congrue intelligit᷑
ꝓles: ita memoria. parentis no¬
inen aptissime suscipit. Si gͦ

Expanded text:
e memoria vero quid sentiendum est? an aestimandus est Filius intelligentia memoriae, sive memoria Patris, aut memoria memoriae? Equidem cum summa sapientia sui memor esse negari non possit, nihil competentius quam in memoria Pater, sicut in Verbo Filius intelligitur; quoniam de memoria nasci Verbum videtur, namque mens humana non semper se cogitat, sicut sui semper meminit, liquet, cum se cogitat, quia verbum ejus nascitur de memoria. Unde apparet quia si semper se cogitaret, semper verbum ejus de memoria nasceretur. Rem etenim cogitare, cujus memoriam habemus, hoc est mente eam dicere; verbum vero rei, est ipsa cogitatio ad ejus similitudinem ex memoria formata. Hinc itaque liquido animadverti potest de summa sapientia, quae sic semper se dicit, sicut semper sui memor est, quia de aeterna memoria ejus coaeternum Verbum nascitur. Sicut igitur Verbum congrue intelligitur proles; ita memoria, parentis nomen aptissime suscipit. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sensu filius dicatur patris
incelligentia. & sapientia. & sci¬
cientia. & cognitio. siue noticia.
qm̃ intelligit. sapit. scit. & no¬
uit patr̃ẽ. nequaquã ã n̾tate dis¬
cedit᷑. Ueritas quoq patͥs aptissi¬
me dici potest. filius. ñ solũ eo
sensu. quia est eadem filui u̾i¬
tas. que est & patͥs. sic̃ ĩa ꝑspec¬
tum est. s etiam hoc sensu. ut
in eo intelligat᷑. ñ inꝑfecta que¬
dam imitatio. s integra u̾itas pa¬

Expanded text:
Filius Patris intelligentia, et sapientia, et scientia, et cognitio, sive notitia; quoniam intelligit, sapit, scit et novit Patrem, nequaquam a veritate disceditur. Veritas quoque Patris aptissime dici potest Filius, non solum eo sensu, quia est eadem Filii veritas quae est et Patris, sicut jam perspectum est; sed etiam hoc sensu ut in eo intelligatur non imperfecta quaedam imitatio, sed integra veritas pa
Abbreviated transcription (Latin):
t autẽ omp̃c deus demon¬
straret se grã ipsius. quã
inuenerat apud homines. esse
auctorem. et illum aput se. quã
apud homines. grãm inuenisse
potiorẽ. quosdam uiros ꝑ iusũ
dignatꝰ est insitare. & qualiter
ꝑ eum ab infirmitate. qua ninĩ
grauiter uexabant᷑. conualesce¬
rent edocere. Horum quos di¬
co duos. qͥ inter suos non igno¬
bilis fame erant. exempli causa
ꝓponam. qui sicut a ueridicis ip¬
sius monastern. cuiꝰ abbas diu
extiterat. monachis accepi. in eo¬
dem ipsuis monasterio illis pre¬
sentibus ꝑ ecum curati sunt.
uidam igit᷑ uir nobilis ꝙ
stremius. in confinio pon¬
tiui. ac flandrie prepotens ha¬
bebat᷑. Hic in corpore lepra ꝓcus¬
sus. eo maiori merore afflictus
est. quo se & a sins contra cligni¬
tatem natalium suorũ. ꝓ obsce.¬
nitate tanti mali despici. dese¬
riq uidebat. Conuersus itaq ad
deum est. & crebris orationib

Expanded text:
t autem omnipotens Deus demonstraret se gratiae ipsius quam invenerat apud homines esse auctorem, et illum apud se quam apud homines gratiam invenisse potiorem, quosdam viros per visum dignatus est visitare, et qualiter per eum ab infirmitate, qua nimis graviter vexabantur, convalescerent edocere. Horum quos dico, duos qui inter suos non ignobilis famae erant, exempli causa. proponam, qui, sicut a veridicis ipsius monasterii cujus abbas diu exstiterat, monachis accepti, in eodem ipsius monasterio, illis praesentibus, per eum curati sunt. 49. Quidam igitur vir nobilis et strenuus in confinio Pontivi ac Flandriae praepotens habebatur. Hic in corpore lepra percussus, eo majori moerore afflictus est, quo se et a suis contra dignitatem natalium suorum pro obscenitate tanti mali despici deserique videbat. Conversus itaque ad Deum est, et crebris orationib
Abbreviated transcription (Latin):
in cubiculo. quadam nocte oran¬
tis immanem se lupũ ingerit:
iterumq post paulum. uulpem
blandientem confingit. Quam
ille specierum uarietatem subri¬
dens: o te inquit ꝑ omĩa simi¬
lem tibi. o formas tue actioni
congruas. dum in altero eruen¬
tum: in altero te comprobes
fraudulentũ. Uade iam immi¬
ce: qm̃ in eius nomine te uin¬
cam in lupo et uulpe. qui te
in leone. & dracone suꝑauit.
Cernens autẽ se. magnam a de¬
monib inuidiam pati. nec suis
aut filioꝵ suoꝵ uirib satis con¬
fidens. adhibuit uite sue pa¬
tronum andream apłm. ut
esset fidus interpres apud dm̃.
assiduus in terra comes. atq
in om̃ib huiꝰ mundi turbim¬
b custos indeficiens. huiꝰ ipse
assidua protectione. qtiasi mu¬
ro uallatus. securus infra cellã
agebat etatem. excelsa mente
nniu̾sa mundi transcendens.
& inamore diuinitatis iugi me¬
ditatione requiescens. Uude
suainssimis suꝑnoꝵ sp̃uum con¬
centib. sepe interesse ꝓmeruit.

Expanded text:
in cubiculo quadam nocte oranin cubiculo quadam nocte orantis immanem se lupum ingerit, iterumque post paulum vulpem blandientem confingit, quam ille specierum varietatem subridens; O te, inquit, per omnia similem tibi! o formas tuae actioni congruas! dum in altero cruentum, in altero te comprobes fraudulentum. Vade jam, inimice, quoniam in ejus nomine te vincam in lupo et vulpe, qui te in leone et dracone superavit. Cernens autem se magnam a daemonibus invidiam pati, nec suis aut filiorum suorum viribus satis confidens, adhibuit vitae suae patronum Andream apostolum, ut esset fidus interpres apud Deum, assiduus in terra comes, atque in omnibus hujus mundi turbinibus custos indeficiens. Hujus ipse assidua protectione quasi muro vallatus, securus infra cellam agebat aetatem, excelsa mente universa mundi transcendens, et in amore divinitatis jugi meditatione requiescens. Unde suavissimis supernorum spirituum concentibus saepe interesse promeruit,
Abbreviated transcription (Latin):
quacunq re defuerit.ego ob gra¬
tiam tui. regia liberalitate sup¬
plebo.
gitur dunstanꝰ accepta potesta¬
te. suꝑ regiã mansionẽ. que ole¬
stonia uocabat᷑: post paucos dies
augustioris eccłie funclam̃ta ia¬
cere. officinas scdm exemplar
olim sibi ostensũ construere. &
consummatis omĩb. magnum
pariteratq egregnĩ monachoꝵ
aginen ibidem coadunare.Quib
ipse primꝰ albas effectꝰ. ad tantã
ꝑfectionẽ iusticie om̃es cohabi¬
tantes adduxit. ut qͣi celi lumi¬
naria. ad effugandas totiꝰ erro¬
ris nebulas. et peccatorũ tenebras
uiderent᷑. Tunc ad om̃s circum¬
quaq eccłias. ex eisdem monachiᷤ
pontifices eligi. tunc abbates as¬
sumi. tunc deniq diu̾soꝵ offici¬
oꝵ prepositi institui: ꝓpterea qd̃
essent. & religionis merito preci¬
ptri. & doctrine sapientia claris¬
simi. & ad catholice fidei defen
ens. quo pacto uirũ astatu recti¬
tudinis deiciat. quantis ualet
insidiis elaborat. Cinus oculis

Expanded text:
quacunque re defuerit, ego ob gratiam tui regia liberalitate supplebo. Igitur Dunstanus accepta potestate super regiam mansionem quae Glastonia vocabatur, post paucos dies angustioris ecclesiae fundamenta jacere, officinas secundum exemplar olim sibi ostensum construere, et consummatis omnibus magnum pariter atque egregium monachorum agmen ibidem coadunare: quibus ipse primus abbas effectus, ad tantam perfectionem justitiae omnes cohabitantes adduxit, ut quasi coeli luminaria ad effugandas totius erroris nebulas et peccatorum tenebras viderentur. Tunc ad omnes circumquaque Ecclesias ex eisdem monachis pontifices eligi, tunc abbates assumi, tunc denique diversorum officiorum praepositi institui: propterea quod essent et religionis merito praecipui, et doctrinae sapientia clarissimi, et ad cathens, quo pacto virum a statu rectitudinis dejiciat, quantis valet insidiis elaborat. Cujus oculis
Abbreviated transcription (Latin):
fecte simile. necesserrio
consequit᷑. ut omĩa que sunt
in illo. eadem & eodem mͦ sint
siue uiuat siue ñ uiuat. aut
quomͦcunq sit in se. in illo est
ipsa uita & u̾itas. Qm̃ aut̃e id̾e
est sũmo sp̃ui scire. qd̾ intelli¬
gere. siue dic̾ẽ. necẽe est. ut eo¬
dem mͦ sciat omĩa. que scit. qͦ
ea dicit. aut intelligit. Qũẽad¬

Expanded text:
fecte simile, necessario consequitur ut omnia quae sunt in illo, eadem et eodem modo sint sive vivat, sive non vivat, aut quomodocunque siipsa vita et veritas. Quoniam autem idem est summo Spiritui scire quod intelligere, sive dicere, necesse est ut eodem modo sciat omnia quae scit quod ea dicit aut intelligit. Quemad
Abbreviated transcription (Latin):
alam certe est rationem ha¬
benti. eũ ñ iccirco sui memore
esse. aut se intelligere. quia se a¬
mat. s ideo se amare. quia sui
meminit. & se tntelligit. nec. eũ
se posse amare. si sui non sit me¬
mor. aut se ñ intelligat. Nulla
enĩ res amat᷑ sine ens memori¬
a. aut intelligentia. & multa te¬
nent᷑ memoria. & intelligunt᷑.
que non amant᷑. Patet igit᷑ amo¬
rem summi sp̃c ex eo procedere.
quia sui memor est. et se incelli¬
git. Quod si in memoria summi
sp̃c intelligit᷑ pater. in intelli¬
gentia filius. manifestum est.
quia a patre pariter & a filio.
sũmi sp̃c amor ꝓcedit
se filuus. et alter alterũ. quia sin¬
gulus filius est summꝰ sp̃c. et
bo simul unus sp̃c. et quia ut̃q
parit̃ sui et alt̾ius meminit. et
se et alterum intelligit. Et qm̃
om̃ino id ipsum est. qd̃ amat
uel amat᷑ in patre. et qd̃ in filio.
necesse est ut pari amore ut̃q
diligat se & alterũ.

Expanded text:
alam certe est rationem habenti, eum non idcirco sui memorem esse aut se intelligere, quia se amat, sed ideo se amare, quia sui meminit, et se intelligit; nec eum se posse amare, si sui non sit memor, aut se non intelligat. Nulla enim res amatur, sine ejus memoria aut intelligentia; et multa tenentur memoria et intelliguntur quae non amantur. Patet igitur amorem summi Spiritus ex eo procedere, quia sui memor est, et se intelligit. Quod si in memoria summi Spiritus intelligitur Pater, in intelligentia Filius manifestum est quia a Patre pariter et a Filio, summi Spiritus amor proceditse Filius, et alter alterum; quia singulus Pater est summus Spiritus, et bo simul, unus spiritus. Et quia uterque pariter sui et alterius meminit, et se et alterum intelligit: et quoniam omnino idipsum est quod amat, vel amatur in Patre, et quod in Filio necesse est ut pari amore uterque diligat se et alterum.