comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iocpro priȩhereticorum sit et eorumquideciperecupi
insidiosa callida blanda est adolatio. Pulchre
adolator apud philosophos definitur. blandus mimi¬
cusueritas amara est. rugo sȩ frontis ac tristis offenditq
correptos. Vnde apłs loquitur inimicusuobis factus
sum ueritatem dicensuobis. & comicus obsequium
amicos ueritas odiumparit. Qua propt̃ et pascha
cumaritudinibus comedimus et uaselectionis docet
paschacelebrandum inueritate esmceritate. Veritas
in nobis sit et sinceritas et a maritudo ilico c̃sequet᷑¬

Expanded text:
oc proprie haereticorum sit, et eorum qui decipere cupiuinsidiosa, callida, blanda est adulatio. Pulchreque adulator apud philosophos definitur blandus inimicus. Veritas amara est, rugosae frontis ac tristis, offenditque correptos. Unde et Apostolus loquitur: Inimicus vobis factus sum, veritatem dicens vobis ? Et Comicus: Obsequium amicos, veritas odium parit. Quapropter et Pascha cum amaritudinibus comedimus, et vas electionis docet Pascha celebrandum in veritate et sinceritate ; veritas in nobis sit sinceritas, et amaritudo illico consequet
Abbreviated transcription (Latin):
ph&iae. propter hoc quod proph&a est tribuit: pro¬
phetiȩ illius uires ad loquendum dedit. Cumpro¬
pheta ergo mercedem proph&e recipi&. qui & sis pu
prophetiȩ plenus non suit . Hoc tamen antedĩ ocu¬
los exhibuit quod adiuuit : Hincest quod dequib:¬
dam peregrinantibus fratribus gaio perio hanñe
dicitur. Pro nomine enĩdĩ profecti sunt Nihil
accipientes ygentibus. Nosergo debemus suscipere
eius modi uteo operatoressimus ueritatis. Qui enĩ
spiritalia dona habentibus temporalia subsidia
tribuit. In ipsis donis spiritalibus cooperator existit.
Iam cum paucisunt quis piritaliadona percipiunt¬
& multi qui rebus temporalibus habundant : perhoc
sediuites uirtutibus pauperum inserunt. quod eis dẽ
scĩs pauperibus desuis diuitiis solatiantur

Expanded text:
phetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per hoc se / divites virtutibus pauperum inserunt, quod eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur
Abbreviated transcription (Latin):
otandum inquit est. quia non ait mer¬
cedem deproph&a. ł mercedem de iusto
sed mercedem proph&ȩ & mercedem iustiac
cipi&. Aliud est enim merces de propheta. ali¬
ud merces prophetȩ atq aliud merces deiusto.
Aliud merces iusti. Quid est enim dicere mercedẽ
proph&ȩ accipi& nisi quia is qui proph&am sua
largitate sustenta  quamuis ipse proph&iam nĩ
premia habebit: Isteenim fortas se iustus ẽ & quanto
in hocmundo nihil possid&. tanto loquendi proiusti¬
tia fidutiam maiorem hab&. Hunc dumille susten¬
tat. qui in hoc mundo aliquid possid& fortasse ad¬
huc proiustitia loqui libere non presumit. Iustitiae
illius libertatem sibi participem fac̃. ut cum eo parit̃
iustitiae premia recipiat quem sustentando adiuuit:
Quatinus eandem iustitiã libereloqui potuis s&
Ile proph&iae sp̃s plenus est sed tamen corporeo eg&
alimento. &sicorpus non reficitur. certum ẽ. quod
uox ipsa subtrahatur. Quugitur alimentum pro¬

Expanded text:
otandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non phetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum pro
Abbreviated transcription (Latin):
unt non nulli qui non petrũ aposto lorum
principem sedquendam alium eo nomine
quia paulo est reprehensus accipiunt. Quisi pauli
apostoli studiosius uerba legissent. ista non dice¬
tur ostender&. In ipso suae narrationis initio pre¬
misit dicens. Creditum ẽ. mihi euangelium p̃¬
putii. sicut p&ro circum cisionis. Qui enim ope¬
ratus ẽ p&ro in aposto latum circũ cisionis. ope¬
ratus ẽ & mihi intergentes. Pat&ergo dequo
petro paulus loquitur. Quem & apłm nomi¬
nat & p̃fuisseeuangelio circum cisionis narrat.
& fuerunt quidã qui secđm petri epłam in qua
epłȩ pauli laudatȩ sunt. eius dicerent non fuisse.
sedsi eiusdem epłe uerba pensare uoluissent.
longe aliter sentire potuerant᷑. In ea qui ppescrip¬
tum ẽ. uoce delapsa ad eum huius cemodi a mag¬
nifica gloria. Hic est filius m̃s dilectus in quo
uocem Nos audiuimus cum essemus cum ipso in
montescõ. Legantitaq euangelium & protinꝰ¬
agnoscunt: quiacum uoxista decelouenit. pe¬

Expanded text:
 nonnulli, qui non Petrum apostolorum principem, sed quemdam alium eo nomine, qui a Paulo est reprehensus, accipiunt: qui si Pauli apostoli studiosius verba legissent, ista non dicetur, ostenderet, in ipso suae narrationis initio praemisit dicens: Creditum est mihi Evangelium praeputii, sicut Petro circumcisionis. Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes. Patet ergo de quo Petro Paulus loquitur, quem et apostolum nominat, et praefuisse Evangelio circumcisionis narrat. Et fuerunt quidam, qui secundam Petri Epistolam, in qua Epistolae Pauli laudatae sunt, ejus dicerent non fuisse. Sed si ejusdem Epistolae verba pensare voluissent, longe aliter sentire poterant. In ea quippe scripam voce delapsa ad eum huiuscemodi a magnifica gloria hic est Filius meus dilectus in quo caelo adlatam cum essemus cum ipso in monteagnoscant, quia cum vox ista de coelo venit, Pe
Abbreviated transcription (Latin):
uant sicut & c&eras scripturas ad suam ipsorum
perditionem Eccepaulus in epłis suis scribit
petrum rep̃hensibilem. Eccepetrus inepłis suis
asserit paulum in his quȩ scripserat admirandũ.
Certe enĩ nisilegis s& petrus pauli epłas non laudas¬
s&. Siautem legit qui a illic ipse reprehensibilis
diceretur inuenit. Amicus ergo ueritatis lau¬
dauit &iam quodreprehensus ẽ: atq ei & hocip¬
sum placuit quia in his non placuerat quae alit̃
quam debu erat sensit Seq: &iã minori fratri
ad consens ũ dedit. atq: in eadem re factus ẽ. sequax
minoris sui ut &iã adhocp̃ hir&. quatinus qui
primus erat In a posto latus culmine. e& primus
mentis uertice stetit : qui illas epłas laudant
inquibus sescriptum uitu perabilem inuenit.
quaȩ illa tanta eẽ mansu&udo potuit. quae
quies animi. quaeso liditas atq inpertur batio

Expanded text:
vant, sicut et caeteras scripturas ad suam ipsorum vant, sicut et caeteras scripturas ad suam ipsorum perditionem . » Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem: ecce Petrus in epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim, nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est: atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit, seque etiam miad consensum dedit, atque in eadem re factus est sectator minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine esset primus mentis vertice stetit qui illas Epistolas laudavit in quibus scriptum se vituperabilem invenit. Quae illa mansuetudo tanta esse potuit, quae quies animi, quae soliditas mentis, atque imperturbatio
Abbreviated transcription (Latin):
aulus quiselegi mortuũ perlegem dicit
quia ut inxpõ creder& ei hoc lexipsa p̃dicauit
Mcgnofidei ardore succensus p̃cepta legis teneri
carnaliter noluit. Cirtum cisionem ingentib
fieriuitauit. &cum petrus apłr seruari adhuc
incircumcisione legis consu&udinem uell&. in
faciem festitit. eumq hac in refuisse reprehensi¬
bilem dicit. Et hoc eiũ studium discipulis loquens
Nonsolum culpã sed quodẽ maius hipochris in
idest simulationem Nominat dicens. Cum uenis¬
s& petrus antio chiã infaciem ei restiti. quia rep̃¬
hensibilis erat. &ptulo post. & simulationieius
consenserant c&eriiudȩiꝰ. Isdemuero apłorum pri¬
mnus cummultadis cipulos ammoner &. atque
Aquibus dam detrahi depauli scriptis agnoscer&
dicit. Sicut carissimus frater noster paulus
secuđm da tam sibi sapientiam scripsit uobis.
Loquens in eis dehis inquibus sunt quaedã diffi¬
cilia in tellectu. quaeindocti &ins tabiles depra¬

Expanded text:
aulus, qui se legi mortuum per legem dicit, qui ut in Christo crederet ei hoc et lex ipsa praedicavit, magno fidei ardore succensus, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit: et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit, et hoc ejus studium discipulis loquens, non solum culpam, sed quod est magis hypocrisin, id est, simulationem nominat, dicens: « Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quod reprehensibilis erat . » Et paulo post: « Et simulationi ejus consenserant caeteri Judaei . » Idem vero apostolorum primus, cum multa discipulos admoneret, atque a quibusdam detrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: « Sicut charissimus frater noster Paulus secundum datam sapientiam sibi scripsit vobis loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu quae indocti et instabiles depra
Abbreviated transcription (Latin):
aulus cumdicer& nihilmihi conscius sum:
Protinus adiunx̃ Sed non in hociustifica¬
Itus sum. qui causãmox curnonsit iusti ficat᷑
insinuans ait. Qui autem iudicatmedñs ẽ. Acsi
dicer&. Id circo in eo quod mihi nihilsum consci
us iustificatũ me ab nego: quia abeo quim eiudi¬
cat examinarime subtilius scio. Dissimulan¬
da ergos quae exterius fauent. reprimenda quȩ
interius pers trepunt. delinanda quaequasi
neces saria in uoluunt. &tamen in his omnib
adhuc districti examinis flagella metuenda.
quia &ipsanrã perfectio culpa noncar&. Nisi
hanc seuerus iud ex insubtili lance exam̃inis
misericorditerpens&.¬

Expanded text:
aulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, protinus adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum . Qui causam mox cur non sit justificatus insinuans, ait: Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: Idcirco in eo quod nihil mihi conscius sum justificatum me abnego, quia ab eo qui me judicat examinari me subtilius scio.  Vet. VIII.  Dissimulanda ergo sunt quae exterius favent, reprimenda quae interius perstrepunt, declinanda quae quasi necessaria involvunt; et tamen in his omnibus adhuc districti examinis flagella metuenda, quia et ipsa nostra perfectio culpa non caret, nisi hanc severus judex in subtili lance examinis misericorditer pens
Abbreviated transcription (Latin):
uaerendum nobis quid namsit quod rede p̃¬
tore nato pastorib: Iniudȩa angelus appa¬
ruit atq ad orandum hunc aboriente magos ñ
axgelus sed stella perditẽ. Quiauidelic& iudȩis
tam quam ranone utentibus rationale anim al
idest angelus predicaredebuit. Gentiles uero
quia utiratione nesciebant ad cognoscendum
dnm non peruocem sedpersigna quia & illis

Expanded text:
uaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente Magos non angelus, sed stella perduxit. Quia utique, Judaeis tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa du
Abbreviated transcription (Latin):
i pax nostra recipitur. dignumest utin eadẽ
domomaneamus edentes & bibentes quae
apud illos utab eis terrena stipendia consequa¬
mur. Quibus premia patriȩ caelestis offerimꝰ
Vnde &iam paculus haecipsa prominimo susci¬
piens dicit. Sinos uobis spiritalia seminauim
magnum est siurã carnalia metamus.¬

Expanded text:
i pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus
Abbreviated transcription (Latin):
icenidum itaq: est patientibus ut studeaN
diligere. quos sibineces secst tolerare. Nesi patientiã
dilectio nonsequatur. in deteriorem culpam odi uir¬
tus ostensa uertatur. unde paulus cumdicer& cari¬
tas patiens est. ilico a diunx̃ benigna est. Videlic&
ostendens quia quos expatientia tolerat amare
&iam exbenignitate nocessat

Expanded text:
icendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat
Abbreviated transcription (Latin):
sequere que resttint Habitꝰ restat ut es¬
timo quiciꝑtissime in uirtutũ seu uitiorum
certis posessionib inspicit᷑ omĩs enĩ discipli¬
na hoc ẽ om̃is rationabilis animi motꝰ aut
irrationcibił dũ ad certũ statũ ꝑ uenerit. ita
ut nullo modo abeo ulla occasione moueri
possit sed semꝑ animo adheret. ut uriũ id ipsũq
ei ec̃ uidetit᷑ liabitꝰ dr̃. Ac ꝑ hoc om̃ĩs ꝑfecta uirtꝰ
animi in separabilit̃ ad herens uere hac ꝓpricie

Expanded text:
Sequere, quae restant. MAG. Habitus restimo. Qui apertissime in virtutum seu vitiorum certis possessionibus inspicitur. Omnis enim disciplina, hoc est, omnis rationabilis animi motus aut irrationabilis, dum ad certum statum pervenerit, ita ut nullo modo ab eo ulla occasione moveri possit, sed semper animo adhaereat, ut unum id ipsumque ei esse videatur, habitus dicitur. Ac per hoc omnis perfecta virtus anim
Abbreviated transcription (Latin):
inuno eodẽq genere concluderent. Nemo
enĩ naturas rerũ recte considerantium
atq discernentiũ loca ⁊ corpora inuno ge¬
nere misc&: Sed rationabili discretione
segregat. Nã corpora inkategoria quanti¬
tatis continent᷑. Rategorias auc̃ quantitatis
a lecitegoria locilonge naturalic̃ distat.
Non ẽ igit̃ corpꝰ locꝰ qe loccilittis nonẽ quanti¬
tts. Si quidẽ ut p̃ diximꝰ nil aliudẽ quan¬
eitts nisi partiũ q̃ seusola ratione seu
naturali differentia separant᷑ certa di¬
mensio eorũq̃ q̃ naturalib spacus exten¬
dunt᷑. Longitudinẽ dico. latitudine. ⁊ altitudi
ad certos c̃minos rationcibilis ꝓgressio. Locus

Expanded text:
in uno eodemque genere concluderent. Nemo in uno eodemque genere concluderent. Nemo enim naturas rerum recte considerantium atque discernentium loca et corpora in uno genere miscet, sed rationabili discretione segregat. Nam corpora in categoria quantitatis continentur. Categoria autem quantitatis a categoria loci longe naturaliter distat. Non est igitur corpus locus, quia localitas non est quantitas. Siquidem, ut praediximus, nil aliud est quantitas, nisi partium, quae seu sola ratione, seu naturali differentia separantur, certa dimensio, eorumque, quae naturalibus spatiis extenduntur, longitudine dico, latitudine, et altitudine, ad certos terminos r
Abbreviated transcription (Latin):
immobilitatẽ obseruat sedẽ. Ita ut & cũ aete̾re
uolucit᷑ ⁊ naturalẽ locũ ad similitudinẽ terre¬
ne sttibilitcitis ñ deserat. Terra uero econtra¬
rio cũ aet̾nalit̃ instatusit. Omĩa tam̃ q̃ exea
oriunt᷑ ad similitudinẽ leuitatis aetheriae
semꝑ immotus : nascendo ꝑgenerationẽ. cres¬
cendo innumerũ locorũ actẽporũ. Iterũq
decrescendo ⁊ ad solutionẽ forme atq mathe¬
riie ꝑueniendo. Uideris mihi paulo¬
longiꝰ a principcili questione ad incidentẽ
transitũ fecisse. Nã cũ deloco disputtire
nr̃i ꝓpositi fuerat. loco relicto admundi
turã alo corũ natura diligenti ratiocincitio¬
ne segregemꝰ. horũ nc̃q confusio aut maxi¬
ma aut sola ẽ erroris causa ẽ. multis ac
poene omnib: aestimantib: hunc mundũ
uisibilẽ partesq eiꝰ uniuersales atque
speciales loca eẽ. Sienĩ recta ratione re¬
rũ omniũ genera acutẽ ac sine ullo errore
discernerent. Nullo modo corpꝰ atq: licũ

Expanded text:
at sedem, ita ut et cum aethere volvatur, et naturalem locum ad similitudinem terrenae stabilitatis non deserat. Terra vero e contrario cum aeternaliter in statu sit, omnia tamen, quae ex ea oriuntur, ad similitudinem levitatis aethereae semper in motu sunt, nascendo per generationem, crescendo in numerum locorum ac temporum, iterumque decrescendo, et ad solutionem formae atque materiae perveniendo. longius a principali quaestione ad incidentem transitum fecisse. Nam cum de loco disputare nostri propositi fuerat, loco relicto, ad mundituram a locorum natura diligenti ratiocinatione segregemus. Horum namque confusio aut maxima, aut sola est erroris causa multis ac paene omnibus, aestimantibus, hunc mundum visibilem, partesque ejus universales atque speciales loca esse. Si enim recta ratione rerum omnium genera acute ac sine ullo errore discernerent, nullo modo corpus atque locum
Abbreviated transcription (Latin):
co media uoluunt᷑ qm̃ in natura leuittitis cons¬
tituiti s q̃ stare ignorat & extremũ mundiuisi¬
bilis obtinent finẽ. Duo uero in medio elem̃ta
constituta aqua uidelic& & aer ꝓportionali
moderamine. Int̾grauittitẽ ⁊ leuicatẽ assidue
mouent᷑. Ittiut ꝓximũ sibi extremũ t̃minum
utraq̃ magis sequant᷑ quã abeis longe remotũ
Aqua nãq̃ tardius mouet᷑ aere qm̃ graiuitati
telluris adher&. Aer uero uelotius a qua
concittit᷑. qm̃ aetherie leuittati coniungitur
Sed quã uis uidetint᷑ ex tremȩ mundi partes
ase inuicẽ discrepare. ꝓpc̃ diuersas etirũ qua¬

Expanded text:
ca media volvuntur, quoniam in natura levitatis constituta sunt, quae stare ignorat, et extremum mundi visibilis obtinent finem. Duo vero in medio elementa constituta, aqua videlicet et aer, proportionali moderamine inter gravitatem et levitatem assidue moventur, ita ut proximum sibi extremum terminum utraque magis sequantur, quam ab eis longe remotum. Aqua namque tardius movetur aere, quoniam gravitati telluris adhaeret; aer vero velocius aqua concitatur, quoniam aethereae levitati conjungitur. Sed quamvis videantur extremae mundi partes a se invice
Abbreviated transcription (Latin):
abheri uidecit᷑. abusiue haibitꝰ nominabit᷑ lende
ad c&era hoc enĩ ueri simile eẽ nullus denegat.
Locus sequit᷑ qui ut paulo ante diximꝰ in diffinitionib:
rerũq diffiniri poss constituit᷑. Nil eni aliud est
locus nisi ambitꝰ quo unũ qđ q̃ certist̃minis conclu¬
dit᷑. Locorũ aut̃ multe speciess̃. Iot enĩ locas
qẽ res que circũ scribi poss̃ siue corporailes siue
in corporciles sint. Verbi gra, Corpus ẽ compo¬
sitio quaedã quattuor elem̃torũ qualitatib: sub
una quaidã specie conglobata haceni diffinitione
generali quadã descriptione. õmĩa corpora q̃ ma¬

Expanded text:
 abusive habitus nominatur. DISC. Tende ad cetera; hoc enim verisimile esse nullus denegat. 27. MAG. Locus sequitur, qui, ut paulo ante diximus, in definitionibus rerum, quae definiri possunt, constituitur. Nil enim aliud est locus, nisi ambitus, quo unumquodque certis terminis concluditur. Locorum autem multae species sunt; tot enim loca sunt, quot res, quae circumscribi possunt, sive corporales, sive incorporales sint. Verbi gratia, corpus est compositio quaedam quattuor elementorum qualitatibus, sub una quadam specie conglobata. Hac enim definitione, generali quadam descriptione, omnia corpora, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
Oms igit̾ Rcitegoricie in corporciless̃ ꝑ se
intellecte. Earũ tam̃ quaedã int̃se mirabili
quodcĩ coitu ut ait gregorius matericem uisibi¬
lẽ conficiunt. Quedã uͦ innullo apparent sẽꝑ¬
que incorporciles fiunt. Ñ õyciã irelatio
locꝰ tẽpꝰ. ageroi pati. pullo sensu corporeo
attingunt᷑. Quantitas uero qualittisq: situs
& habitꝰ dũ inc̾se coeuntes materiem ut p̃¬
diximꝰ iungunt. corporeo sensu ꝑcipi solenc.
Sugit᷑ locus interea q̃ nullo modo corporeis
sensib: subcumbunt quo numerat᷑. corporciue
ro sensib: non ꝑcipiant᷑ corporañs. Nonne¬
coiti quattuor mundi elem̃torũ confitiuntur.
Nã quattuor mundielem̃tai dũ corpora sinc
ꝑse ipsa discreta. Ineffabili sua naturali
subtilitate atq puritate omnẽ sensũ morta¬
lẽ suꝑant. Aliud est igitur locus ⁊ aliud cor¬
post rem aratiocinationis nrãe conclusio. ne¬
quaquã sinit concedere locũ & corpꝰ uniꝰ ge¬
neris eẽ Sedi qđ int̾positũ ate uideo nil

Expanded text:
s igitur categoriae incorporales sunt per se intellectae. Earum tamen quaedam inter se mirabili quodam coitu, ut ait Gregorius, materiem visibilem conficiunt; quaedam vero in nullo apparent, semperque incorporales fiunt. Nam οὐσία, et relatio, locus, tempus, agere, pati, nullo sensu corporeo attinguntur. Quantitas vero, qualitasque, situs, et habitus, dum inter se coeuntes materiem, ut praediximus, jungunt, corporeo sensu percipi solent. Si igitur locus inter ea, quae nullo modo corporeis sensibus succumbunt, connumeratur; corpora vero, si sensibus non percipiantur, corpora noncoitu quattuor mundi elementorum conficiuntur. Nam quattuor mundi elementa, dum corpora sint per se ipsa discreta, ineffabili sua naturali subtilitate atque puritate omnem sensum mortalem superant. Aliud est igitur locus, et aliud corpostrema ratiocinationis nostrae conclusio nequaquam sinit concedere, locum et corpus unius generis esse. Sed quod interpositum a te video, nil
Abbreviated transcription (Latin):
sucis immuttibiles rationes omĩa reuersuras .
De quo reditu alibi disserendũ arbitror. Iua
aũt ratione solũ modo mundi centrũ idẽ tra
sẽꝑ sttit c&erauero elem̃tti circaeũ et̃no motu
uoluunt᷑ non parua indiget consideratione
Hã ⁊i seculariũ philo sophorũ ⁊chatolicorũ
patrũ dehac questione sententicis agnoruimꝰ.
Picito si quidẽ philo sophantiũ demundo maximꝰ.
intimeo suo multis rationib: asserit hc̃ mundũ
ui sibilẽ q̃s i mcignũ qđ dã animal corpore ani¬
maq componi. Cuiuꝰ animał corpꝰ quidem ẽ
.iIII. elem̃tis notissimis generib:q diuersis que
corporib: exeisdẽ compositis compactũ. anima
cipio ccielũ ac t̾rã cãposq liquentes. Lucentemq:
globũ iunȩtiniaq astra. Sp̃s intulitlit. Sed qr
ipscianima ut ait ipse aet̃ ncilit̃ mouet᷑ ad corpꝰ su
ũ iđ mundũ totũ uiui ficandũ regendũ diuer¬

Expanded text:
suas immutabiles rationes omnia reversura sunt. suas immutabiles rationes omnia reversura sunt. De quo reditu alibi disserendum arbitror. 31. Qua autem ratione solummodo mundi centrum, id est terra, semper stat, cetera vero elementa circa eam aeterno motu volvuntur, non parva indiget consideratihorum, et catholicorum Patrum de hac quaestione sententias cognovimus. Plato siquidem, philosophantium de mundo maximus, in Timaeo suo multis rationibus asserit, hunc mundum visibilem, quasi magnum quoddam animal, corpore animaque componi; cujus animalis corpus quidem est quattuor elementis notissimis generalibusque, diversisque corporibus ex eisdem compositis compactum; anima cipio caelum ac terram camposque liquentes, Lucentemque globum Lunae, Titaniaque astra, Spiritus intus alit. Sed quia ipsa anima, ut ait ipse, aeternaliter movetur ad corpus suum, id est, mundum totum vivificandum, regendum, diver
Abbreviated transcription (Latin):
porci confitiunt. Quȩresolutti iterũ ex ꝓ¬
prietatib iminiuers alitates recurrunt.¬
manente semꝑ immuttibilit̃ qs̃ i qđ dã centrũ
singularũ rerũ ꝓpricinatura lique eẽntici.
q̃ nec mo ueri. Nec augeri. Nec minui potese
Accidentia enĩ in motu ñ eẽnticie. Nec aetiã
ipsa accidentia in motus̃ seu increm̃tis
detrim̃ti sucie. sed participatio eorũ ab
eẽntia tales patit᷑ muttibilitates. Aliter
enĩ uera ratio ñ sinit eẽ. Omis siquidem
natura seuẽenticirũ seu eis accidentiũ immu¬
ttibilis c̃. Participatio ẽuero ut diximꝰ ẽntica¬
rũ ab accidentib seu accidentiũ abcẽntiis semꝑ
immotuẽ. Participatiosi quidẽ & inchoari
& augeri minuiq: potest donec munđ iste ad
finẽ suce sitibilittitis i n om̃ib ꝑueniat. Post
quẽ nec eẽntici. Nec ciccidens. Nec eorũ int̾se
inuicẽ parcicipatio ullũ motũ paci&ur.
Omiã enĩ unũ & idipsũ immobi leer̃ qnđo in

Expanded text:
pora conficiunt. Quae resoluta iterum ex ppora conficiunt. Quae resoluta iterum ex proprietatibus inmanente semper immutabiliter quasi quodam centro singularum rerum propria naturalique essentia, quae nec moveri, nec augeri, nec minui potest. Accidentia enim in motu sunt, non essentiae. Nec etiam ipsa accidentia in motu sunt, seu in incrementis, detrimentisve, sed participatio eorum ab essentia tales patitur mutabilitates. Aliter enim vera ratio non sinit esse. Omnis siquidem natura seu essentiarum, seu eis accidentium immutabilis est; participatio vero, ut diximus, essentiarum ab accidentibus, seu accidentium ab essentiis, semper in motu est. Participatio siquidem et inchoari et augeri minuique potest, donec mundus iste ad finem suae stabilitatis in omnibus perveniat, post quem nec essentia, nec accidens, nec eorum inter se invicem participatio ullum motum patietur: omnia enim unum et idipsum immobile erunt, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
Cosenĩ quittilia dñe uera derid& ratio rici si
aliud ẽ corpus i ciliud locꝰ sequit᷑ ut locꝰ ñ sit corpͦ
Aer auc̃ istius corporał atq uisibilis mundi
quartti parsẽ. locꝰ igit᷑ ñ ẽ. Consttit ⁊ enim
hunc mundũ uisibilẽ quattuor elem̃tis uel¬
uti qucituor generalib: qͥb: dã partib compo¬
sitũ eẽ Et ẽ qs̃i qđdã corpꝰsuis partibus
compactũ. Ex quib uidelic& partib na¬
tholicis omniũ animaliũ. arborũ. herba¬
rũ ꝓpria specialis simaq corpora mira¬
bili inefftibiliq mixtura coeuntia compo¬
nunt᷑. Inque etis iterũ resolutionis tẽpore
reddeunt. Vt enĩ totus iste munđ sensib:
apparens assiduo motu circasuũ cardinẽ
uoluit᷑ circã t̃rã dico circa quã ueluti
qđ dã centrũ c&era tria elem̃ta. Aqua
uidelic& aer. ignis. incessabili rottitu uol¬
uunt᷑. Icti inuisibili motu sine ulla int̃missio¬
ne umuersalia corpora quat tuo elem̃ta dico
inse inuicẽ coeuntiai. singularũ ꝓpria cor¬

Expanded text:
 si aliud est corpus et aliud est locus, sequitur, ut locus non sit corpus. Aer autem istius corporalis atque visibilis mundi quarta pars est. Locus igitur non est. Constat etenim, hunc mundum visibilem quattuor elementis, veluti quattuor generalibus quibusdam partibus compositum esse. Et est quasi quoddam corpus, suis partibus compactum. Ex quibus videlicet partibus catholicis omnium animalium, arborum, herbarum propria specialissimaque corpora mirabili ineffabilique mixtura coeuntia, componuntur, inque eas iterum resolutionis tempore redeunt. 30. Ut enim totus iste mundus sensibus apparens assiduo motu circa suum cardinem volvitur, circa terram dico, circa quam veluti quoddam centrum cetera tria elementa, aqua videlicet, aer, ignis, incessabili rotatu volvuntur, ita invisibili motu sine ulla intermissione universalia corpora, quattuor elementa dico, in se invicem coeuntia, singularum rerum propria cor
Abbreviated transcription (Latin):
porci. loca igit᷑ nons. Vides ne utiq: quomo¬
do p̃dictis rationib: confectũ ẽ hc̃ mundum
cũ partib: suis ñ eẽ locũ sed loco contineri
hoc ẽ certo diffinitionis suce ambitu. Ali¬
ud ẽ enĩ qđ contin& ⁊ ciliud qđ continetur.
Corporci continent᷑ locis suis. Aliud igit᷑
ẽ corpꝰ & aliud locus. Sicut aliud ẽ quanti¬
itis partiũ : aliud diffinitio earũ. Nonigit᷑
quat tuor istti notissima elem̃ta locas sed
in loco circũ scripiti qr s̃ principales par¬
tes quib: uniuersalitts uisibilis mundi com
rũ aicorporũ uersi similia eẽ uident᷑. Sed sub¬
tiliꝰ etidẽ uelim repettis. Nonenĩ uideo qua¬
remunđ iste locus non sit cũ multa in eo lo¬
cent᷑. Nonte lat& ut arbitror nullã p̃¬
dicttirũ hategoriarũ quas dec ẽ eẽ aristoti¬
les diffiniuit dũ ꝑ ipscĩ hoc ẽ insua natura
rationis contuitu consideratur. sensib: cor¬
poreis suc cũbere. nã ovcĩã in corporcł
est nulliq̃ corporeo sensui subiac&: Circa

Expanded text:
. Videsne itaque, quomodo praedictis rationibus confectum est, hunc mundum cum partibus suis non esse locum, sed loco contineri, hoc est, certo definitionis suae ambitu? Aliud est enim, quod continet, et aliud, quod continetur. Corpora continentur locis suis. Aliud igitur est corpus, et aliud locus, sicut aliud est quantitas partium, aliud definitio earum. Non igitur quattuor ista notissima elementa loca sunt, sed in loco circumscripta, quia sunt principales partes, quibus universalitas sensibilis mundi comprum et corporum, verisimilia esse videntur. Sed subtilius eadem velim repetas. Non enim video, quare mundus iste locus non sit, cum multa in eo locentur. MAG. Non te latet, ut arbitror, nullam praedictarum categoriarum, quas decem esse Aristoteles definivit, dum per seipsam, hoc est, in sua natura rationis contuitu consideratur, sensibus corporeis succumbere. Nam οὐσία incorporalis est, nullique corporeo sensui subjacet; circa
Abbreviated transcription (Latin):
Grã matica est articulattie uo c̃s custos i mo¬
deratrix disciplinarũ Rethorioca est fini¬
tã cciusc̃ ꝑ sona matericie occasione qualita¬
te . loco. tepore. fticulttite. discutiens copiose.
atq ordinattie disciplinea. Breuit̃ diffiniri
potest. Retͥoric a ẽ finittie cciussie septẽ ꝑio¬
chis scigax ⁊ copiose disciplina. Dia lec¬
eieci . ẽ. communiũ animi conceptionũ. rationa¬
biliũ diligens inuestigatrixq disciplina
Arith metica ẽ numerũ contẽplationibus suc¬
cũ bentiũ ratai intemerattq disciplina.
Beometricha ẽ plancrũ sigurarũ solidarũ¬
que spatia suꝑ fitiesq scigtio i m̃tis intuitu cõ¬
scibili naturalibusq ꝓportionib: armoniã ra¬
tionis lumine dinoscens disciplina. Astrologia
est ccelestiũ corporũ spatia motusq reditus que
certis tẽporib inuestigans disciplina. His gene¬
finitio omis indisciplinciẽ iomĩs disciplina in a¬

Expanded text:
GRAMMATICA est articulatae vocis custos et moGRAMMATICA est articulatae vocis custos et moderatrix disciplina. RHETORICA est finitam causam persona, materia, occasione, qualitate, loco, tempore, facultate discutiens copiose atque ornate disciplina; breviterque definiri potest, RHETORICA est finitae causae septem periochis sagax et copiosa disciplina. DIALECTICA est communium animi conceptionum rationabilium diligens investigatrixque disciplina. ARITHMETICA est numerorum contemplationibus animi succumbentium rata intemerataque disciplina. GEOMETRIA est planarum figurarum solidarumque spatia superficiesque sagaci mentis intuitu conscibili, naturalibusque proportionibus, harmoniam rationis lumine dignoscens disciplina. ASTROLOGIA est caelestium corporum spatia motusque reditusque certis temporibus investigans disciplina. Hi sunt genefinitio omnis in disciplina est, et omnis disciplina in a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ sticttis̃ omĩa tẽ formcit᷑. Est igitur una
forma om̃iũ spĩtuũ rationcibilium untellectu¬
ciliũ dĩ uerbũ. Siuero irrationabilis sp̃s sit
similit̃ in formis est ꝑ se ipsũ format᷑ tam̃ rerum
sensibiliũ phanitisiis. Est igit᷑ forma omiũ spĩtu¬
um irrationabiliũ phanctisia corporaliũ rerũ
imemoricieorũ ꝑ corporciles sensus infixci Itẽ
indisciplinis liberalib plurima loca repiuntur
Nulla enĩ arsẽ q̃ suis locis careat. ut sunt dici
lectici. A genere. aspetie. A nomine. Ab antece¬
dentib A consequentib: A contrariis c&erique
huius modi. dequib nc̃ dicere longumẽ. Nam
tam̃ late patent dici lectici loci. ut unde cũq dia¬
lecticus animus in natura rerũ argum̃tũ qđ rei
dubie fac̃ omt̃a fidẽ reppererit. locũ argu¬
m̃ti eẽ describat seu argum̃ti sedẽ. Similit̃
in alus artib reꝑies q̃ suis locis idẽ ꝓprus
diffinitionib: ambiunt᷑ quarũ exẽplas haec

Expanded text:
 sunt omnia, tunc formatur. Est igitur una forma omnium spirituum, rationabilium et intellectualium, Dei Verbum. Si vero irrationabilis spiritus sit, similiter informis est per seipsum, formatur tamen rerum sensibilium phantasiis. Est iterum forma omnium spirituum irrationabilium phantasia corporalium rerum, in memoria eorum per corporales sensus infixa. Item in disciplinis liberalibus plurima loca reperiuntur. Nulla enim ars est, quae suis locis careat, ut sunt loci dialectici, a genere, a specie, a nomine, ab antecedentibus, a consequentibus, a contrariis, ceterique hujusmodi, de quibus nunc disserere longum est. Nam tam late patent dialectici loci, ut, undecunque dialecticus animus in natura rerum argumentum, quod rei dubiae facit fidem, repererit, locum argumenti esse describat, seu argumenti sedem. Similiter in aliis artibus reperies; quae suis locis, id est, propriis definitionibus ambiuntur. Quarum exempla sunt haec.
Abbreviated transcription (Latin):
sttibilitaite ut est c̃ra. Partĩ uero aet̃ na uelo citate
uelocic̃ mouet᷑ ut aqua. Partĩ uelocit̃ sed non uelo¬
cissime ut c̃aer. & hec summiratio philo sophi
tat in sermone deimagine: magis uideo ipsiuꝰ
sententiã eẽ sequendã. Dic̃ enĩ conditorẽ uni¬
uersittitis hunc mundũ uisibilẽ int̃ducissibi
inuicẽ contrarias extremittites constituisse.
Int̾grauittitẽ dico atq leuitaitẽ q̃ sib i omni no
opponunt᷑. at q̃ ideo. qm̃ in grauittite t̾ra ẽ cons¬
titutti sẽꝑ immobilis man&: Nlã grauictis mo

Expanded text:
rtim vero aeterna velocitate velociter movetur, ut aqua, partim velociter, sed non velocissime, ut est aer. Et haec ratio summi philosophi tat in Sermone de imagine, magis video ipsius sententiam esse sequendam. Dicit enim, conditorem Universitatis hunc mundum visibilem inter duas sibi invicem contrarias extremitates constituisse, inter gravitatem dico et levitatem, quae sibi omnino opponuntur. Atque ideo quoniam in gravitate terra est constituta, semper immobilis manet. Nam gravitas mo
Abbreviated transcription (Latin):
intalib gignit. Nulla enĩ naitura maior
aut minor alia natura sit. sic̃ neq suꝑior
neq inferior. cũ una om̃iũ subsistait natura
exunci dõ c̃ditti. Quid detẽpore ñ ne in ipsis
dũ int̃se inuicẽ c̃ferunt᷑ luculent̃. habitus
carrid&: Uerbi g̃a dies adhoras hore
adpunctos puncti ad mam̃tũ mom̃ tiadatoma
Similit̃ in suꝑiorib: tẽporũ cõm̃surationib: si
quis ascenderit repperi& : In his enĩ om̃ib:
habitꝰ tocius ad partes. partiũq ad totũ ꝑ
agendi ⁊ pcciendi motib: ponne habitꝰ ubiq
reluc&: Nã amare & amari habitudiness
amantis ia mati. siquidẽ int̾se inuicẽ respi¬
ciunt. siue in una ꝑsona sint qđ a grecis

Expanded text:
in talibus gignit. Nulla enim natura major in talibus gignit. Nulla enim natura major aut minor alia natura sit, sicut neque superior neque inferior, cum una omnium subsistat natura, ex uno Deo condita. DISC. Quid de tempore? Nonne in ipsis, dum inter se invicem conferuntur, luculenter habitus arridet? Verbi gratia, diei ad horas, horae ad punctos, puncti ad momentum, momenti ad atoma. Similiter in superioribus temporum commensurationibus, si quis ascenderit, reperiet. In his enim omnibus habitus totius ad partes, partiumque ad totum pagendi et patiendi motibus? Nonne habitus ubique relucet? Nam amare et amari habitudines sunt amantis et amati, siquidem inter se invicem respiciunt; sive in una persona sint, quod a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
stare & iacere habitudinẽ quandã int̾se
inuicẽ possidecint. Haecenĩ exdia metro
sibi eregione respondent. Nequaquã intel¬
lectũ standi ab solutũ ab intellectu iacendi
cogtibis. sed semꝑ simul occurr̃. Quã uis
in re aliqua ñ simul appareant. Quid dicen¬
dũ ẽ deloco quando suꝑiora inferiora & me¬
dici considerant᷑. Nũ quid habitudine ca¬
rent: Nullo modo. Non enĩ hoo nomina
ex natura rerũ ꝓueniunt. sed ex respectu
quodcĩ intuentis etis ꝑpartes. Sursũ siqui¬
dẽ i deorsũ in uniũ soñẽ atq: ideo neq supi¬
ora. neq: inferiora neq: media in uniũ sos: nã
uniũ sittitis c̃sideratio haecrespuit. Partiũ uͦ¬
introduc it intentio. Eadẽ ratio ẽ demaiori¬
iminori Nullũ enĩ insuo genere paruũ aut
magnũ eẽ pot ẽ excogittitione ttim̃ compa¬
rantiũ diuerscis quantitaites ccili inuentas.
Ideoq locorũ sue partiũ c̃tẽplatio. habitũ

Expanded text:
stare et jacere habitudinem quandam inter se stare et jacere habitudinem quandam inter se invicem possideant. Haec enim ex diametro sibi e regione respondent. Nequaquam enim intellectum standi absolutum ab intellectu jacendi cogitabis; sed semper simul occurrunt, quamvis in re aliqua non simul appareant. 20. Quid dicendum est de loco? Quando superiora, inferiora et media considerantur, nunquid habitudine carent? Nullo modo. Non enim haec omnia ex natura rerum proveniunt, sed ex respectu quodam intuentis eas per partes. Sursum siquidem et deorsum in universo non est, atque ideo neque superiora, neque inferiora, neque media in universo sunt; nam universitatis consideratio haec respuit, partium introducit intentio. Eadem ratio est de majorminori. Nullum enim in suo genere parvum aut magnum esse potest, ex cogitatione tamen comparantium diversas quantitates talia inventa sunt. Ideoque locorum seu partium contemplatio habitum
Abbreviated transcription (Latin):
nullas cantittitis speties ec̃ seu qualitaitis
seu ipsius que dr̃ ad aliquid. seu sitꝰ loci¬
ue tẽporisue agendi uł pciciendi inquibus
quedã species abitudinis ñ repperiatur.
Sepettilia quesiui ⁊itti repperi. Nã ut
paucis exẽplis utar in cantittitib icigna
⁊ parua ⁊ media int̾se comparata mul¬
ta pollent habitudine. Itẽ in cantittiti¬
b: numerorũ linetirũ tẽporũ aliorũq
similiũ. habitudinis ꝓportionũ ꝑspicue
repperies. Similit̃ inqualitate uerbi grã
in colorib: albũ inigrũ mediusq: qualis¬
cũq sit color habitu. Sibim& iungunt᷑
albũ siquidẽ ⁊ nigrũ que extremos coloꝵ
locos obtinent. habitu extremittitis ad se
inuicẽ respiciunt. color aut̃ ad extrema
sui albũ dico nigrũq: habitu medietatis
lis habitꝰ patris ad filiũ seu filii ad pa¬
trẽ amici amico dupli adsimplũ cet̾aq
huiꝰ modi. Desitu qq̃ ftcile pat&. quomodo

Expanded text:
nullas quantitatis species esse, seu qualitatis, nullas quantitatis species esse, seu qualitatis, seu ipsius, quae dicitur ad aliquid, seu situs, locive, temporisve, agendi, vel patiendi, in quibus quaedam species habitudinis non reperiatur. DISC. Saepe talia quaesivi, et ita reperi. Nam, ut paucis exemplis utar, in quantitatibus magna et parva et media inter se comparata, multa pollent habitudine. Item in quantitatibus numerorum, linearum, temporum, aliorumque similium habitudines proportionum perspicue reperies. 18. Similiter in qualitate. Verbi gratia, in coloribus album, et nigrum, mediusque, qualiscunque sit, color habitu sibimet junguntur. Album siquidem et nigrum, quae extremos colorum locos obtinent, habitu extremitatis ad se invicem respiciunt. Color autem ad extrema sui, album dico nigrumque, habitu medietatis lis habitus sit patris ad filium, seu filii ad patrem, amici amico, dupli ad simplum, ceteraque hujusmodi. 19. De situ quoque facile patet, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
id quo habitu ad se inuicẽ respiciunt. Nonenĩ
irrationabilis diceret᷑ nisi habitu absentie
rationis. Quomodo non aliunde rationaibił
uoccit᷑ nisi habitu p̃senticie rationis. Omnis
ꝓportio habitus ẽ quãuis non omnis habitus
ꝓportio. Proprie ricĩq: ꝓportio nonminus
quã in duob potest inueniri habitus uero
aetiã insingulis reb: inspicitur. Uerbi gã
habitꝰ rationaibilis animȩ uirtus est Eigit᷑
ꝓportio species quaedã habitudinis Siaũc
explouis declarari quomodo habitꝰ ꝓportio¬
nalis in eẽntia inuenitur exnumeris elige
exẽplar Numerienĩ ut aestimo eentialic̃¬
in om̃ib: intelligunt᷑ in numeris nãq: om̃iũ re¬
rũ subsistit eẽntia. Vides igit᷑ qualis ꝓportio
rã cẽ arbitror. ⁊ hoc uno exẽplo aliorũ om¬
niũ substtintiã numerorũ int̾se inuicẽ colla¬
torũ uarics ꝓportionis species possũ cognos¬
cere Intende ittiq ad reliqua ⁊ cognosce

Expanded text:
id est quo habitu, ad se invicem respiciunt. Non enim id est quo habitu, ad se invicem respiciunt. Non enim irrationabilis diceretur, nisi ab habitu absentiae rationis; quomodo non aliunde rationabilis vocatur, nisi habitu praesentiae rationis. Omnis enim proportio habitus est, quamvis non omnis habitus proportio. Proprie namque proportio non minus quam in duobus potest inveniri; habitus vero etiam in singulis rebus perspicitur. Verbi gratia, habitus rationabilis animae virtus est. Est igitur proportio species quaedam habitudinis. Si autem exemplo vis declarari, quomodo habitus proportionalis in essentia invenitur, ex numeris elige exemplar. Numeri enim, ut aestimo, essentialitin omnibus intelliguntur; in numeris namque omnium rerum subsistit essentia. Vides igitur, qualis proportio ram esse arbitror, et hoc uno exemplo aliorum omnium substantialium numerorum, inter se invicem collatorum, varias proportionis species possum cognoscere. MAG. Intende itaque ad reliqua, et cognosce,
Abbreviated transcription (Latin):
stac. Sccitꝰ aũc huic hecttegorice applica¬
risol& Nã motꝰ ad tẽpꝰ refert᷑. Sed qe ds̃ nec
stat. nec iac&. p̃dicta kategoria nulla ra¬
tione ꝓprie deeo p̃dicari potest. At uero
qm̃ stuindi uiacendi causciẽ. In ipso enĩ omĩa
istant hoc ẽ in muttibilit̃ scđm sucis rationer
subsistunt. uiacent. hoc ẽ quiescunc. finis enĩ
omniũ est. ultra quẽ nihil appetunt. potest
deeo trans latiue iacere ł sitꝰ p̃dicari. Nã
si uerȩ ꝓprieq ds̃ icie&: aut sed&: auestat. po¬
sitione ñ car&. Siñcaret positione localis
est. Nonẽ aũt localis nullo igit᷑ situ contine
tudinis. Kategoriã transeundũ et̃ uideo
Iue omĩũ heaitegoriarũ ꝓpt̃ nimiã sui ampli¬
tud inẽ obscurissima eẽ uidet᷑. Nonẽ enĩ ulla
hategoria feren inꝰ̃qua habitꝰ qͥdã in ueniri ñ
possic. Nã & eẽntiae seu substtintiae habitu
quod cĩ ã se in uicẽ respiciunt. Dic imꝰ enĩ ratio¬
nabilis cẽntia in rationabilisq: quo ꝓportione

Expanded text:
stat. Status namque huic categoriae applicari solet; nam motus ad tempus refertur. Sed quia Deus nec stat, nec jacet, praedicta categoria nulla ratione proprie de eo praedicari potest. At vero quoniam standi et jacendi causa est; in ipso enim omnia et stant, hoc est, immutabiliter secundum suas rationes subsistunt, et jacent, hoc est quiescunt; finis enim omnium est, ultra quem nihil appetunt: potest de eo translative jacere vel situs praedicari. Nam si vere proprieque Deus jacet, aut sedet, aut stat, positione non caret. Si non caret positione localis est. Non est autem localis. Nullo igitur situ continetudinis categoriam transeundum esse video. Quae omnium categoriarum propter nimiam sui amplitudinem obscurissima esse videtur. Non enim est ulla categoria fere, in qua habitus quidam inveniri non possit; nam et essentiae seu substantiae habitu quodam ad se invicem respiciunt. Dicimus enim, rationabilis essentia irrationabilisque qua proportione,
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinib: rerũ naturalib: seu arti ficcilibus
corpor cliũ seu spictilib positionib: ꝓpriũ
locũ obtin&: Cũ enĩ dico pͥmũ. scđm t̃ciũ
ac deinde siue in totis. siue in partib siue
generib: siue inspetieb: nonne sitũ quendã
singulorũ considero. Itẽ sid extrorsũ sinis¬
trorsũ sursũ deorsũ. ante. retro. dixero.
quid aliud p̃t̃ positionẽ quandã siue generalit̃
tocius mundi seu partiũ eiꝰ demonstro nãqui
dt̃ detiliquo corpore iac&. seu sed& seu stait
nil aliud insinucit. nisi aut deorsũ accũbit.
aut sursũ uers perigit᷑. aut ueluti quodã libe¬
ramine int̃sursũ atq̃ deorsũ pend& : itẽ siquis
de animottilia dixerit. ful aliud uidebitur
intelligere nisi qđ aut adhuc inpcissi onibus
delic torũ iticetit a ut quodã modo etis deserere
ponet᷑ aut ꝑfecte inuirtutis erigat᷑.E

Expanded text:
in ordinibus rerum naturalibus, seu artificialibus in ordinibus rerum naturalibus, seu artificialibus corporalium seu spiritualium positionibus, proprium locum obtineinde, sive in totis, sive in partibus, sive in generibus, sive in speciebus, nonne situm quendam singulorum considero? Item si dextrorsum, sinistrorsum, sursum, deorsum, ante, retro dixero, quid aliud praeter positionem quandam, sive generaliter totius mundi, seu partium ejus demonstro? Nam qui dicit de aliquo corpore, jacet, seu sedet, seu stat, nil aliud insinuat, nisi aut deorsum accumbit, aut sursum versus erigitur, aut veluti quodam libramine inter sursum atque deorsum pendet. Item si quis de animo talia dixerit, nil aliud videbitur intelligere, nisi quod aut adhuc in passionibus delictorum jaceat, aut quodammodo eas deserere conetur, aut perfecte in virtutes erig
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ m̃tis secitũ ꝑuenientes ad etĩ refferantur.
Ingredere ad eti q̃ resttint. haec enĩ plane ui¬
deo & sic se habere assero. Hũ & eaq̃agr
locũ ꝓprie in natura rerũ possid& nisi in ꝓpor¬
tionib: rerũ seu numerorũ. Inque rei ꝓcis eorũq
ad se in uicẽ respiciunt conuersionib: insepara¬
bilib:: Ita ut qđ unũ dr̃ ñ a scipso sed ab cilte
ro qđ ei opponit᷑ acciꝑe intelligatur. Cuius
in concusse amiciticie inseparabilisq copule
exeplas. Multiplices numeri int̾se inuicem
copulati dupli Tripli. Quad rupli caeriq̃
id genꝰ minfinitũ. Itẽ particulares ut s̃ ses qual
bus om̃ib: ñ solũ integri numeri adse inuicẽ
cõmparati ꝓportionib: diuersis pollenc sed
etiã singulorũ numerorũ partes sibi inuicem
conuincttie ꝓportionũ rationib: in sepa rabilib
copulant᷑. Et ñ solũ h in ipsis c̃minis nume¬
rorũ uerũ a& iũ in ꝓportionib: ꝓportionum
quas arith metici ꝓportionalitates appellant.

Expanded text:
is statum pervenientes, ad eam referantur? DISC. Ingredere ad ea, quae restant; haec enim plane video, et sic se habere assero. MAG. Num et ealocum proprie in natura rerum possidet, nisi in proportionibus rerum seu numerorum, inque reciprocis eorum, quae ad se invicem respiciunt, conversionibus inseparabilibus, ita ut, quod unum di opponitur, accipere intelligatur? Cujus inconcussae amicitiae inseparabilisque copulae exempla sunt multiplices numeri inter se invicem copulati, dupli, tripli, quadrupli, ceterique id genus in infinitum; item particulares, ut sunt sesqualtebus omnibus non solum integri numeri ad se invicem comparati proportionibus diversis pollent, sed etiam singulorum numerorum partes sibi invicem conjunctae proportionum rationibus inseparabiliter copulantur. Et non solum hoc in ipsis terminis numerorum, verum etiam in proportionibus proportionum, quas arithmetici proportionalitates appellant,
Abbreviated transcription (Latin):
rorũq q̃ contine̾ti quantictite continent᷑: siue se¬
gregatã sint certis naturalibusq finib: dis¬
crete ut s̃ numeri atq: om̃is multitudo inqͥ¬
b: discreiti quantitis constare manifestum
isuꝑ ficieb siue in naturalib corporib seu in
geo metricis. ucs̃ Plane. Triangulae Quad¬
ratȩ multigonaie. Rotundae. Solida aetiã
insuꝑficie uts. Cymbica Conica. Sperica
Hã solida corpora siue naturalica siue geome¬
trica quantũ interius considerant᷑ ꝓpt̃ tria
spatia inqͥb s. Longitudinẽ dico. Latitudinẽ¬

Expanded text:
rorumque, quae continua quantitate continentur; sive segregatae sint, certis naturalibusque finibus discretae, ut sunt numeri, atque omnis multitudo, in quibus discreta quantitas constare manifestum et superficiebus, sive in naturalibus corporibus, seu in geometricis, ut sunt planae, triangulae, quadratae, multigonae, rotundae, solida etiam in superficie, ut sunt cubica, conica, spherica? Nam solida corpora, sive naturalia, sive geometrica, quantum interius considerantur, propter tria spatia, in quibus sunt, longitudinem dico, latitudine