comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tellegeremus cognitã non fuisse post partũ aqua tunc se abstinuit
cũ adhuc deuisione poterat fluctuare : Ad summã illud requiro qua¬
re se abstinuerit iosephusq ad partus diem q̃Res pondebit utiq q̃uia
a quo nos inferimus : & ceste audierat ioseph, Filidauid n&i meas
accipere mariã uxorẽ tuã. Prohibitũ fuerat nere linquer& neadulte¬
rã estimar& uxorem : Num quid & a congressu coniugis separatus fue¬
rat cũ utiq nesepar&ur magis fuiss& admonitus : & audebat in qui¬
unt uiriustus dĩ in utero audiens filiũ deugoris coitu cogitare.c

Expanded text:
telligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, telligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quiaancto est . Ad quod nos inferimus, et certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris coitu cogitare?
Abbreviated transcription (Latin):
Ad illic̃ referatur a&atẽ quođ libri editi siue conscriptis unt : Doceat igi¬
tur post illac̃ diem. totiam annorũ usq: nos uominibus
exactis : Aut idolic quae sub terebinto condita fuerant reperta. Aut
moysi tumulũ in uestigatũ: quia obnixe ad serit. postdonec &usq ẽe
incipere : quod tã diunon fuit quã diuusq conpler&ur : ðonec quin
potius anim aduertat scriptu raescaẽ idioma & nobi scũ in quo hesita¬
bat intellegat eadequib: possẽ ambigisi non fuissent scriptia
signari: C&era uero nrae intellegentiue derelinqui. Si enim ad¬
huc recenti tẽpore ui uentib: his quiuiderant morsen sepulchrũ cius
potuit ignoruri : Multo magis tot scłis pra&ereuntibus Iuxta quod& illud
intellegitur deioseph euangelistã idindicas se dequo scandalũ poterat
moueri : Non eam cognitas ẽeuros uo usq: ad pastũ : & multo magis in¬

Expanded text:
ad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igiad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis in
Abbreviated transcription (Latin):
innu merabilia suꝑ hoc exempla congerere. &omnẽ lacessientis pro¬
cacitatẽ t estimoniorũ nube celacre : Uerũ adhuc pauca subiciã. ut his
similia ipsesibi lector inueniat. loquitur ingenesi sermodiuinus: &
tra diderunt ia cobdeos alienos qui erant in manib: eorũ & in aures qua
erant in auricolis eorũ : & abs conditeas ia cobsubterebintum quae est
in sycimis & perdidit eas usq: in hodiernũ diem : Itẽ in fine deutero¬
nomii : & de functusi moyses seruus dñi interra moab ꝑ uerbũ dñi & se¬
pelierunt eũ ingah propedomum phogor & nemoscit sepulchrũ
eius usq: indiem istũ : Ceste hodiernus dies illius & tẽporis aesti¬
mandus est quoð historia ipsa contexta est. siue morsen dicere uolu¬
eris auctorẽ pentatheuchi siue aetram eiusdẽ in stauratorẽ operis
non recuso ⁊ Non hoc quaeritur ut id quod dictũ est usq indiemistum

Expanded text:
innumerabilia exempla congerere, et omnem lacessentis proinnumerabilia exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernum diem . 212 Item in fine Deuteronomii: Et defunctus est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum,
Abbreviated transcription (Latin):
bus isrł dñi consostio fraudabuntur : Paulus quoq: a postolus corin¬
theis scribens primitiae ait xp̃s de in de hii qui sunt xp̃i quiin ad¬
uentũ eius de inde finis cum tradiderit regnum dõ & patri. Cum¬
cius omnia enim subiecit sub pedibus eius : Esto de homine dictũ
sit. Non negamus : de eo qui passus est crucem qui postea sedere iube¬
tur adextris. Quid sibi uult hocquodait. Oport& enim illũ regnare
do nec ponãt om̃s inimicos sub pedibus eius : Num quid tam diu regna¬
turus est dñs do nec inimici incipiant ẽẽ subpedib: eius. & postquam
illi sub pedib: fuerint regnare desist& : Cũ utiq: tunc magis regnare
in cipiat. cum in imici coeperint ẽẽ subpedibus : Dauid quoq: in quasto
oculos habebit ad dnm quã diumisericordiã imp&r&: post imp&ra¬
tãmi sericordiã oculos torquebit adterras: quiinalio loco dicit
Sculimei defecerunt in salutar&uũ & in uerbũ iustitia&uae. Poterã

Expanded text:
bus Israel , Domini consortio fraudabuntur? Paulus quoque apostolus Corinbus Israel , Domini consortio fraudabuntur? Paulus quoque apostolus Corinthiis scribens: Primitiae, aitventu eius deinde finis cum tradiderit regnum Deo ejus; omsit, non negamus de eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus? Numquid tamdiu regnaturus est Dominus, donec incipiant esse inimici sub pedibus ejus; et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto oculos habebit ad Dominum, quamdiu misericordiam impetret, et post impetratam misericordiam, oculos torquebit in terram? Qui in alio loco dicit: Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in verbum justitiae tuae . Pote
Abbreviated transcription (Latin):
rimamore andabatarum gladium intenebris uentilans & lin¬
guae sonũ ad confodiendas uitantũ corporis membra concuci
ens : ad quodnos breuiter respondemus : & cognoscebat & usq:¬
ad sermonẽ inscripturis scĩs dupliciter intellegi : & de eo quidẽ
quod scriptum ẽ Cognoscebat. ad coitũ quoq: ñ ẽẽ referendũ ipse
disscruit : Nullo dubitante quin ad scientiã sepereferatur. ut ibi:
Remansit ih̃s puer in hierus alẽ & non cogno uerunt parentes eius
dinẽ secutussest : sic &iam indonec eiusdẽ scripturae auctorita¬
te frangatur. Quae sepae cestũ tempus sicut ipsedis seruit
in eius ad sumptione significat. sepȩ infinitũ ut est illud
quod ds̃ ad quosdũ loquitur in proph&is. Ego sum ego sum
& donec senes catis ego sum iiNum quid post quã illi senuerint
ds̃ esse desistar: & saluator in euangelio ad apostolos¬
Ecce ego inquid uobiscum sum omnibus diebus usqad consũma¬

Expanded text:
rima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linrima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hieronymus. --Ad quod nos breviter respondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus. pturae secutus est, sic etiam in donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, quod Deus ad quosdam 211 loquitur in Propheta: Ego sum, ego sum, et donec senescatis ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad ApostolosEcce ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consumma
Abbreviated transcription (Latin):
lue reseruamus. & ad reliqua festinat oratio Nunc illud est
dis serendũ quo modo scriptura dicat. Ex surgens autem ios eph
a somno fecit sicut praecepit ei angelus dñi & accepit uxorẽ suã
& non cognoscebat eam donec peperit filiũ & uo cauis nomeneius
iħm: In quo primum aduersarius suꝑfluo lubore desudat :
Cognoscendi uerbũ & coitũ magis quã adscientiam esse refe¬
rendũ : quasi hoc quis quam negauerit & eas in eptias quas re¬
darguit aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. ⁊ deinde
uult doceres quod donec siue usque aduerbiũ cestũ tempus
signific& : Quo compl&o fiat idquodusque ad illud temporis
quod prae scriptũ est non fiebat : uelut in praesenti: & non cog¬
noscebat eã donec peperit filiũ : Appar& inquid cognitam ẽe
post pastũ cuius cognitionẽ filii tantũ generatio differebat.
& ad hoc ad probandum : csgerint descripturis exempla quam plu¬

Expanded text:
lae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est lae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est disserendum, quomodo Scriptura dicat: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Apparet, inquit, cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii tantum differebat generatio. Et ad hoc approbandum congerit de Scripturis exempla quamplu
Abbreviated transcription (Latin):
responderat dicens. Quo modo erit hoc quiauirum non cognoui. Quid
deno sepħi loquatur ausculta : fili quid fecisti nobis sic eccepatertuus
& ego dolentes quȩ reba muste. non hic iudeorũ ut pleriq: argumen¬
tanturi non in ludentium uox est euangelistȩ patrem dicunt : patrẽ
manam confitentur: Non quo ut superius in dicaui. uere io seph
pater fuerit saluatoris : sed quo adfamamiꝰcon seruandã pater sit
filidauid n &imueris accipesmariam coniugem tuã quod enim in ea
natum est despũ sc̃o est : Cogitabat occultae dimittere cã. In tantũ suũ
non esse qui conceptus fuerat confidebat s ed iam satis docendimagis quã
respondendi studio disputatũ est : Cur ioseph pater dñi. Curmaria ap¬
pellutasit coniuxiinquo & hoc breuiter contin&ur : Cur fratrescius
quidam esse dicantur: uerum quia suum locum uhio qua estiungͦu¬

Expanded text:
responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumentantur, non illudentium vox est. Evangelistae patrem Joseph dicunt: patrem Maria confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit , fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quidam esse dicantur. 5. Helvidius. --Verum quia suum locum huic quaestiuncu
Abbreviated transcription (Latin):
recur a populos Tertiã ut ad aegyptũ fugiens habere solaciũ custodis potius quã
Venisse angelum grabrihel dĩ fuisse mandatum : Ac non magis quasi adul
aduersum quos in alio loco conp&entius dissere mus: de nique excepto
ioseph & elis ab&h & ipsamaria paucisque ad modõ siques ab his audis se
cuangelistae oppinionẽ uulgi ex primentes quae ueraistoriae lex est
patremeum dixerint saluatoris : ut ibi &uenit in spu intemplum ꝰ aut
dubium quin symeon : & cum inducerent parentes puerũ iħ m ut facer en
deillo secundũ consu&udi nẽ legis : & alibi & erant pater illius & mater
admirantes suꝑ his quae dicebantur de eo : & rursum : &ibant paren¬
tescius perannum in hierusalem in solemni die paschae : Ac deinde:
& conpl&is diebus cum reuerterentur. remansit ih̃s puer in hierus alẽ
& non cognouerunt parentes eius : Ipsa quoque maria quae &gabrielũ

Expanded text:
retur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam retur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam venisse angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adultAdversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse pEvangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum reverterentur, remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis ad probatur : Siquis inquit inuenerit uirginem desponsatam
uiro incampo &uim faciens dor mierit cum ex moriatur. quia humilia uit
uxorẽ proximisui r& in alio loco si autẽ fuerit aduliscentuli disponsata uiro¬
& inuenerit eam homo inciuitate & dormierit cum ea : Edue&is utrumq
ad portã ciuitatis illius & lupidabuntur lapidibus & morientur : Adulis¬
centula quidem. quia non procla mauit in ciuitate : Virautẽ quia hu mi¬
liauit uxorẽ proximisui. & era dicabitis malignum ex uobis ipsissNec non
Sicui autẽ scrupulus commou&ur quare desponsata & non potius sine sponso
siue ut scriptura appellat marito uirgo conceperit : scut triplicẽ fuis sera¬
tionẽ. Primo utper genealogiũ io sepħ cuius maria cognataerat. Origo quo¬
que mariae monstra rour nsecundo neuxta legem morsi sadultera liepida¬

Expanded text:
testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata virt invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non proclamavit, cum esset in civitate: vir autem, quia humiliavit uxorem proximi sui: et eradicabitis malum Al. malignum ex vobismetipsis . Necnon Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapida
Abbreviated transcription (Latin):
prius quã conuenirent : Proximũ nuptiarũ tempus ostendit & in eo iam
rem fuisse ut quȩ prius sponsa fuerat esse uxor inciper&: qua si dixerit :
Ante quã osculit amplexusq miscerent. antequã remagerent nuptiarum
in uenta est habens in utero : In uenta autẽ anullo alio nisi a io seph : quisponsa
uterũ tumentẽ pene iam licentia maritali & curiosis oculis de prehendit:
non ta men sequi tur ut prioribus docuimus exemplis eũ cũ maria conuenis se
post pastũ : Cuius conueniendi desi derium uteri conceptione sublatum est
quod autẽ in somnis dicitur adio seph tu&imeas accipere mariam c̃iug ẽ tuã
Xrursum exsurgens autẽ iosepha somno. fecit sicut praecepit ei angelus dñi & ac¬
pit ixorẽ suam : Nullum deb& mouere quasi exeo quo dixor est appellicta
sponsa esse desierit. Cum hanc esse scripturae diuinȩ consu&udi nem
nouerimus ut sponsas appell& uxores. sicut sequentibus deutero nomii

Expanded text:
priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, nullum movere debet, quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii
Abbreviated transcription (Latin):
ris euangelista dixiss& prius quã conuenirent : quia nemo de non pransuro
dicit antequã prander&: Doleam nȩan rideã nescio imperitie arguam. Ante me¬
ritatis accusẽ : quasi dgxerit antequã in postu pranderem: ad a fricam
nauigaui : non possit stare sententia nisiei in postu quando sprandendũ
sit : autsi uelimus dicere Paulus a postolus antequã ad hispaniasperger& :
romae in uincula coniectus est : Aut certe illud heluidius antequã penitentiã
ager& moste praeuentus est : statim aut paulo post uinculu adhis panias
sit eundũ : Aut holuidio penitentia agenda post mostẽ cum scriptura dicat
In inferno autẽ quis confitebi turtibi :̃ aut non potius sic intellegendũ quodane.
praepositio Lic& sepȩ & consequentia indic& : tamen non nũ quã ea tantũ
qua eprius cogitabantur ostendat. Ncecessesit ut cogitata fiant. Cũ ideo aliud
interuenerit. ne ea quae cogitata sunt fierent : Igitur cũ euangelista dicit

Expanded text:
 Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
quiante natus est incipit ẽe primogenitus : Nonne mihi ipsi apices lo¬
quentur & mestultitiae redarguent. Eũ dictũ ẽẽ primogenitũ quia¬
periat uuluã ñ quihabeat & fratres. Deniq: interrogo deiohanne quẽ
constat ẽe unigenitũ an& primo genitus fuerit. Vtrũ nam &ipsese¬
cundũ legẽ proteto cuilegi fuerit obnoxius ambigi non potest : Ceste
desaluatore scriptura sic loquitur : Cũ ex pl&i essent dies purgationis
eorũ scđm̃ legẽ morsi duxerunt cũ in hierus alẽ ut offerrent eũ dño
sicut scriptũ ẽ in legedñi quia omne masculinũ quod a perit uuluã¬

Expanded text:
qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loqui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loquentur, et me stultitiae redarguent, eum esse dictum primogenitum, qui aperiat vulvam, non qui habeat et fratres? Denique interrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum in Jerusalem, ut offerrent eum Domino: sicut scriptum est in Lege Domini: Quia omne masculinum adaperiens vulva
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine usq: ad pecus tibi erunt : Tantum modo praetus redimerent
primogenita hominũ & primo genita pecorũ in mundorũ : De finiuit
sermodĩ quid sit primo genitũ. Omne inquid quoda perit uuluuã alio¬
quin sinon est primogenitus nisi istantũ quẽ secuntur & fratres tam diu
sacerdotib: primogenita non debentur . quã diu & alia fuerint ꝓcreata
Ne foste pastu postea non sequente unigenitus sit & non primogenitus :
Redemptio inquid eius erit ab uno mense estimatioquinq: sicli: & scđm
& primo genita ouium & primogenita caprarũ : non rede mes sc̃a sunt
Cogit mesermođi ut omne masculinũ quod aperit uuluã si demundis
animalib: sit dõ uodeam side inmundis redimã dans praetiũ sacer doti:
pos sunes pondere & dicere : quid me in unius mensis stringis arculo quid
primo genitũ quẽ antequã fratres sequentur ignoro : expecta do nec

Expanded text:
ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei, quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimatio quinque siclorum. Siet primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit me sermo Dei, ut omne quod aperit vulvam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec
Abbreviated transcription (Latin):
bunde queres pondimus adid quod proposuerat. Ante quam
conuenirent & ñ cognouit eã do nec peperit filiũ : Ad tertiam
ueniendũ ẽ quaestionẽ uexta ordinẽ disputationis eius &iam¬
nrãe responsionis ordo procedat : uult enim alios quoq. filios
mariam procreasse : & exeo quod scriptum est. Ascendit autẽ io seph in
ciuitatẽ dauidut profiter &ur cũ maria uxore sua pregnante.
Factũ est autẽ cumibi es sent impl&i sunt dies ut parer& & peperit filiũ suũ
primogenitũ. Nititur ad probare primo genitũ non possedici nisieũ qui hebeo
& fratres sicut unigenitus ille uoceur. Qui parentib solus sit filius nosaut̃
ita definimus : Omnis unigenitus & primogenitus : non omnis primo genitus
&unigenitus : primogenitũ ẽe non post quẽ & alii sed antequẽ nullus om¬
ne in quid dñs ad aaron quod aperit uuluuã ab omni carnequae offer̃dño

Expanded text:
bundeque respondimus ad id quod proposuerat, Antequam bundeque respondimus ad id quod proposuerat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestionem, urae responsionis ordo procedat. Vult enim alios quoque filios Mariam procreasse; et ex eo quod scriptum est: Ascendit autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus solus sit filius. 10. Hieronymus. --Nos autem ita definimus: Omnis unigenitus est primogenitus: non omnis primogenitus est unigenitus. Primogenitus est, non tantum post quem et alii: sed ante quem nullus. Omne, 215 inquit Dominus ad Aaron, quod aperit vulvam, ab omni carne quae offertur Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
peperit masculum in mundacrit septẽ diebus. secundũ diesseces¬
sionis purgationis suue inmundaerit. & octauo die circũ cid&
carnẽ praeputi eius. & triginta tribus diebus sed ebit in sanguine
puro & omnem scm non tang& & rełq statim eã inuadat ioseph sta¬
tim audiat ꝑhierimiã equi in sanientes infeminas facti sunt mihi
unus quisq: aduxorẽproxi misui hinniebat : alio quin qͦ modo
sta repoterit non cognouit eãdo nec peperit filiũ. si purgationis tẽ¬
pus expectat. si quad raginta rursũ dieb: tanto tẽpore dilicta libido
maritus lassã teneat uxorẽ : Sic incipiant nuptiae : ne e uange lista
menntus sit : sed absit hoc de matres aluatoris & uiro iusto sitestiman¬
dũ : Nulla ibi obst&rxx : nullu muliercularũ sedulitas int̃cessit
tentia : & a pocriphorũ deleramenta conuincit. dũ maria ipsa pai¬
nis in uoluit infantẽ & heluidii expleriꝰ non patitur uoluntatem

Expanded text:
peperit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secespeperit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputii ejus, et triginta tribus diebus sedebit in sanguine puro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi, unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido agientem: maritus lassam teneat uxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit.tentia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem,
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ audebat attingere : & certe maria conseruabat om̃ia uerba
io seph: & erant in quid lucas pat̃ illius & mater admirantes suꝑhis
q̃ dicebantur de eo. Lic& tumira in prudentia haec in grecis codicib¬
rcipa falsata contendus Quae non solũ om̃s pene greciȩ tractatos es
insuis uoluminib: reli querunt. sed non nulli quoq aelatinis ita ut
in grecis hab&ur ad sũpserint : ne nec esse ẽ nunc de exemplicriorũ
uari&ate tractare : Cũ omne & u&eris & nouae scripturat instrum̃tũ
in lutinem sermonẽ ex inde trass latumsit & multo purior manare
mentatio suꝑ fluc & disputatio magis curiosaquã uer& :Num quid
non potuit scriptura dicere & accepit ux orẽsuã & non fuit am¬
plius ausus contingere eã. sicut dehamar dixit &iuda. aut defuer̃
mat theo uerba quibus id quod uolebat intellegiposs & effari: non
lam nunc tuamente superaberis : Nolo mihi aliquod interpastũ
& coitũ tẽpus interseras. nolo dicas mulier quȩcũq: conceperit &¬

Expanded text:
matrem audebat attingere? Et certe Maria conservabat omnia verba Joseph: Et erant, inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo. Licet tu mira impudentia haec in Graecis codicibus falsata contendas, quae non solum omnes pene Graeciae Tractatores suis voluminibus reliquerunt; sed nonnulli quoque e Latinis, ita ut in Graecis habetur, assumpserint. Nec necesse est nunc de exemplariorum varietate tractare, cum omne et veteris et novae Scripturae instrumentum in Latinum sermonem exinde translatum sit, et multo purior manare mentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo verba quibus id quod intelligi volebat, posset effari? Non am nunc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et
Abbreviated transcription (Latin):
a poena & redi culus eris : Aut si c onfiteberis interfectos in grates
obtinebimus & unigenitos primogenitos appellari:
Extrema propositio fuit. Lic& idipsũ in primo genito uoluerit osten¬
dere fratres dñi in euangeluis nominari. ut ibi Ecce mat̃cus & fra¬
treseius stabant foris quaerentes loquicũ eo. & alibi. Post haec as¬
ascendit cafarnaum ipse& mater eius & fratres: & alibi Dixerunt er¬
go ad eũ fratres ipsius. transihinc & uade in iudeam. ut & discipuli
tui uideant opera quae facis. ne moenim alio quid in hocculto faci¬
ens quaerit ipse in palũ eẽ si hec facis manifestas teipsũhuic mundo
Iohanne de suꝑ inferente Neq enim fratreseius tunc credebant in eũ.
Itẽ marcus atq matheus & docebat eos insynagogaeorũ inpatria suac

Expanded text:
a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari. 11. Helvidii ultima propositio. --Extrema propositio fuit licet id ipsum in primogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris, quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit Capharnaum, ipse et mater ejus, et fratres ejus . Et ibi: Dixerunt ergo fratres ejus ad eum: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo enim aliquid in occulto faciens, quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo . Joanne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eor
Abbreviated transcription (Latin):
pastur umũ & duos pullos colũbarũ :Si haeclex tantũ ad primogenitos
ꝑtina. primogenitũ aut̃ sequentes faciunt: Non debuit legeprimo¬
geniti temneri quide sequentib: igno rabatis edten&ur lege primogeniti¬
&iam ille quem fratres c&eri non sequuntur : colligitur primoge¬
nitũ eũ uocari qui uuluã aperiat . & antequẽ nullus sit: non eũ quem
frater post genitus subsequatur Mor sess cribit in exodo: Factũ ẽ
autẽ circa mediam noctẽ : & d ñs percussit omne primo genitũ
interra xgepti . A primo genito pharaonis qui sedebat suꝑthronũ:
& usq ad primo gentos captiuae quae est ad lacũ. &omne primo ge¬
nitũ pecoris : Respo demi hi qui tunc ab ex terminatore fuerint inter¬
empti. primogeniti an&unigeniti : si primogeniti tantũ illi uocan¬
ł ur qui fratres habent : Ergo ab internetione unigeniti liberatis
si autẽ & unigeniti cȩsi sunt : Contra sententiã factũ est. ut int̃
primo genitos & unigeniti morirentur : aut ungenitos liberabis

Expanded text:
turum, aut duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogenitiille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuerant interempti, primogeniti fuerunt an et unigeniti? Si primogeniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. lucas quoq: in actib: a postolorũ ita refest hiio m̃s erant᷑ stantes
unianimes Orationicũ mulierib: & mariaquae fuit mater iħ u& fra¬
trib: ipsius Nec non & paulus a postolus in eandẽ historiae ueritatẽ
pariuo ce concordat. Ascendi autẽ scđm reuelationẽ & neminẽ
uidi nisi p&rũ &ia cobũ fratrẽ dñi & rursũ in alio loco Nũ quid non
habemus potestatẽ manducandi &bibendi Num quid ñ habe mus
potestatẽ uxores circũ ducendi sicut & c&eria postoli & fratres dñi.
& cxphas: & ne foste aliquis iudȩorũ testimoniũ non admitter&¬
infratribus errore deceptos quod in patre aestimando sunt lapsi :
argute p̃cauit . & ait haec eadẽ uocabulu ab euangelistis in loco alio nomi¬
nari& eos demẽẽ fratres dñi filios mariae : Matheus loquitur:erant aut̃ ibi
h aud dubiũ quinante crucẽ dñi &iã mulieres multȩ alonge expectantes qua

Expanded text:
fert: Hi omnes erant instantes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu, et fratribus ipsius . Necnon et Paulus Apostolus in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem uxores circumducendi, sicut et caeteri Apostoli, et fratres Domini, et Cephas ? Et ne forte aliquis Judaeorum testimoniuin fratribus errore deceptos, quo « in patre aestimando sunt lapsi, argute praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gelista dixss& prius quã conuenirent : quia nemo de nompransuro dicit
Antequã prandera deinde a dño igxorem appellatam at que coniune tamꝰ
Audiamus nunc quid scriptura pronunti& : Ex surgens inquit iosepha somino
fecit sieut praecopit ei angelus dñi: & accepit uxorẽ suam & non cogno uit eã
do nec peperit filiũ Curramus persingulao & impi&atẽ hisdem quibus in gres¬
sa est uestigiis ꝑsequentes pugnantia interse dixisse doceamus : Desponsa t̃ã
confit&ur : & sta tĩ uxorẽ uubẽe quã confessus ẽ sponsã Rursũ quã uxorẽ no¬
nat dic̃ ñ obaliud disponsatã nisi quandoq: nuptarã : & ne parũ hoc arbitremur habo

Expanded text:
a dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei Angelus Domini: et accepit uxorem suam, et non cognovit econceperit. --Curramus per singula, et impietatem iisdem, quibus ingressa est, vestigiis persequentes, pugnantia inter se dixisse doceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, di
Abbreviated transcription (Latin):
Ipst quoq ds̃ pater est in praecandus: it matrem filusu uirginẽ ostendie
fuisie post partũ.: Quae futi mater ante quã nuptu lon cam pu ralioi
desi depomus cloquii: Nondia lecticorũ t endiculu nec aristo tilis
spineta conquirimus : Ipia scripturarũ uerba ponenda sunt ipsis qui¬
bus aduer sumnos usur est t estimoniis reuin eatur. ut intellegit se

Expanded text:
uoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam nupta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatur, ut intelligat, se
Abbreviated transcription (Latin):
inpudicis oculis ingeruntur his infelie uxor aut la&atur & peruit:
aut offenditur & maritus in iunria concrtatur :hinc discordia semi¬
narium repudii. aut sialiqua inuenitur domus inqua ista non
fiant qu& amen rarahis est ipsa dispensatiodomus. hiberorũ
educitio necessitates mariti correctio seruulorũ quem ax pi
cogitatione non auocent : de fecerunt ait scriptura sartȩ mulie¬
bria: post quod dicitur ad abrahã iomã quȩ cumiq dicit tabu arfi
audi uocẽ euus s quȩ nonẽ in pastus anxi& enb & dolore. que defici¬

Expanded text:
impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, quae rara avis est; tamen ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore
Abbreviated transcription (Latin):
ex polira faciem gressã frangere simulare blan ditus Ill a hoc ai
ut urpiae pareat & naturae bonum infusc& in iuria: hacc adspeculũ
pingitur : & in contu meliã istificis conatde pulchrior esse quaninata
inde in fantos gar riunt . fammilia ꝓstrepit liberi ab osculis. liberi ab oce
dependent computantur sumptus inpendia preparantun. hanem
cocorum accinta manus. carnes terit: hinc testra cumtu abslran¬
mur mnorat  nuntiatur interim uiruenisse cumso cus illa ad hurun¬
dinis modum lustrat uniuersa pen&ralia : sitorus rigeat : si paui¬
menta uerruerint. sioc hata sint pocula si prandium p̃paratunꝵ
Responde quȩso inter ista ubi sit di cogitatio & hȩe felices domust
ca erum ubi tempana sonant trbia clamitat Apta gnelue oloriabar¬
lum conere pit quisibi di timor parasitus in conturelus gloriatur
ingrediuntur ex postaȩ libi dinum uictimȩ & tenuitate uestiũ nadae

Expanded text:
expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae
Abbreviated transcription (Latin):
nuit tẽpus breuiatũ estreliquũ est ut & quihabent igores sic
sint quasi non habentes : ad herentes dño unus cumeo effiaci¬
mur sp̃s : Qua requia quisine uxoreest sollicitus ea quae đt sutł
quo modo plicceat dõ : Qui autem cumixore est : sollicitus
est quae sunt huius mundi quo modo pluceat igorir
Diuis a est mulier & uirgo : quae non est nupta : cogitat quae
sunt dĩ ut sit sc̃a corpore & sp̃u:nam quae nupta est c̃ogitat
quae sunt mundi quo modo placeat uiro : quid ob lictras quid
repugnans uas electionis hȩc loquitur : Diusa est dicens malier
& spũs drginis defintio ẽscam̃ cẽ corpore & spũ quia niluil prosit car¬
nẽ habere uirginem simente quis nupserit iouȩ uero nupta est
cogitat que sunt mundi quo modo placeat uiro Idem tu pirtas esse
dieb & noctib uucare orationi uacure ieiunus & adad uentũ marita

Expanded text:
nuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic nuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Domino, unus cum eo efficimur spiritus . Et quare? Quia qui sine uxore est, cogitat ea quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus est, quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori. Et divisa est mulier, et virgo: quae non est nupta, cogitat quae sunt Dei, ut sit sancta corpore et spiritu. Nam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulieret spiritu. Virginis definitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti
Abbreviated transcription (Latin):
catio non cadit & alia meũ uxorem habuisse non scribitur. Marie
autẽ quã putatus est habuisse custos fuit potius quã maritus. Relin¬
quitur uirginẽ eũ mansisse cũ maria qui pater dñi meruit appellari
& quia de comparatione uirginitatis & nuptia rũ sumaliqua dicturus:
Obsecro lecturos nemeputent nuptus deraxisse in uirginum lia¬
dẽ & aliquam fecisse distantiam inters cõs u&eris testament
& noui Idest inter eos qui habuere coniugia : & hos quia con¬
plexu mulierũ penitus reces serunt : uerum pro conditione tẽ¬
porũ aliȩ eostunc subiacuisse sententiae : & aliȩ nos in quos fino
słoru decucurrerunt : quam diulex illa permansit. Crescite
& multiplicamini & repl&eterrã & maledicitis sterilis quȩ
non parit semen inis rahel : Nubebant om̃s & nubebantur &
derelictis parentib: fiebantuna caro: Quando uero n oxilla ꝑto¬

Expanded text:
catio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae catio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omnes, et nubebantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa perto
Abbreviated transcription (Latin):
risnihilcruce contu meliosius proferes quã profite mur & credimus &
in qua de hostilib: triumphamus: sedhaec quaescripta sunt non negan
Ita eaquaȩ non sunt scripta rennuinus :natũ dm̃ ẽẽ de uirgine c̃redi¬
mus quia legimus : Mariã nupsis se post partũ non credimus Quia non
legimus : Nec hocideo dicimus quo nuptias condem nemus. Ipsa quippe
uirginitas fructus ẽ nuptiarũ : sed quo nobis descĩs uiris temere estimo¬
re nihilliceat: possumus enim hac estimationis pas sibilitate contendese
Plures quoq ixores habuis se ioseph. quia plures habuerit abrahã. plures
habuerit ucob: & dehis esse uxorib fratẽs dñi : Quod pleriq: ñ tãpia
quã auducite merita teconfingunt : Tudicis mariã uirginẽ non mansis¬
se : Ego mihi plus uindico &iam ipsum ioseph uirginẽ fuisse permarũ
& ex uirginali coniugio uirgo filius nascer&ur : sienim inuirũ scm̃ forni¬

Expanded text:
ris, cruce nihil contumeliosius proferes: quam profitemur, et credimus, et ris, cruce nihil contumeliosius proferes: quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. 19. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum forni
Abbreviated transcription (Latin):
uoluist : Risimus inte pro uerbiũ camelũ uidimus saltitantẽ dicis tũ¬
quid meliores sunt uirgines abrahã isaac & ia cob. quihabuere coniugia
um quid non qotuidie dĩ manib: paruuli finguntur inuentrib: ut merito
crubes cere debeamus mariam nupsisse postpastũ: quodsi hocillis turpe
uid&ur suꝑẽut ñ credant &iã dm̃ ꝑ genitalia uirginis natũ : Turpius e
enim iuxtaeos dm̃ ꝑ uirginis pudenda genitũ : quã uirginẽ iuro suo nup¬
sis se post pastũ : Iungesi lib& alias naturae contu melias. nouẽ mensib
uterũ in solescentẽ fastidico pastũ sangiunẽ pannos. Ips&ibi describa¬
tur in fans tegmine membranarũ solitos conuolutus. Ingerantur dura
presepia uagitos paruuli. octauedie circũ cisi o. Tẽpus purgationis
utpb&ur in mundus Non erubescimus ñ silemus : quanto sunt humiliora
quae prome passus est : tanto illiplus debeo : & cum omnia replicaue¬

Expanded text:
voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numvoluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicave
Abbreviated transcription (Latin):
tat de scã sp̃u procreatũ : Vere ioseph pater fuit. quã iussis hȩbes dicere ñ au¬
sunt ueli & in epilogos illius in ruendũ : In quib: sciolus sibi uisus tertul¬
lianum irtestimoniũ uocat & uictorinipec taueo nensis epos copi uerba
proponit & de tertuliano quidem nihilam plius dico : quã ecclesie ho¬
minẽ non fuisse : deuiotdrino uero id adsero quod& de cuangelistis fra¬
tres eũ doxis sedñ non filios mariae: fratres autẽ eosensu quẽ superius
exposuimus pro pinquitate non matre uerũ nugas terimus & fonte
ueritatis amisso opinio nũ riudlos consectamur mum quid non possũ
tibi totã u&erũ seriptorũ grȩciã commouere. Ignatium polrcarpũ
plena sapientiae uolumina conscripserunt : quae silegis se aliquando
plus saperes:sed melius puto breuiter ad singulu respondere quã
diutius in morando uolumen extendere : Inillud nunc imperum
facio in quotuuirginitatẽ & nuptias conparando ad sertus esse

Expanded text:
to esse procreatum? Vere Joseph pater fuit? Quamvis sis hebes, dicere non ausunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse