comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex uultu maris emicuit. bonã do fuis¬
se uisam. sermo significat pulebritudine
creatuix s ineffabili sapientia. quȩ sunt
facta intuetur. Nobis enĩ re uera uoluptuo¬
sum est mare. cum stabili cȩperit tranquilli¬
tate candescere. aut cũ lenib asꝑatum fla¬
bris purpureũ colorem cernentib ostendat
&e̾ quando non uolentis dellurem uerbe¬
tat fluctib. s uelud pacificis eam comple¬
xibus osculaturr. Uerũtamen non ita do in¬
deri bonum mare scriptum dixisse putan¬
dum est: ibi enĩ bonũ. non aspectu. s factute
ratione censetire. Nrimo quia fons qui¬
dam tocius humoris. qui terrã rigat est ma¬
re: qđ in occultis diffusũ uenis. sicut appro¬
bant scrupea defossaq loca. ꝑ quȩ comine¬
ans aqua marina cum aliquib montuosis
obstaculis. retardata fuerit. impulsa sp̃u qͦ
uigetira ꝑruptis obicib ꝓcedit ad lucem.
pbtabilis iam effecta. ꝑ defectionem. ama¬

Expanded text:
quae ex vultu maris emicuit, bonam Domino fuisquae ex vultu maris emicuit, bonam Domino fuisse visam, sermo significat pulchritudine creaturae; sed ineffabili sapientia, quae sunt facta intuetur. Nobis enim revera voluptuosum est mare, cum stabili coeperit tranquillitate candescere, aut cum lenibus asperatum flabris, purpureum colorem cernentibus ostentat; et quando non violentis tellurem verberat fluctibus, sed velut pacificis eam complexibus osculatur. Verumtamen non ita Deo videri bonum mare Scripturam dixisse putandum est; ibi enim bonum, non aspectu, sed facturae ratione censetur. Primo quia fons quidam totius humoris qui terram rigat est mare: quod in occultis diffusum venis, sicut approbant scrupea defossaque loca, per quae commeans aqua marina cum aliquibus montuosis obstaculis retardata fuerit, impulsa spiritu quo urgetur perruptis obicibus procedit ad lucem, potabilis jam effecta, per defecationem, ama
Abbreviated transcription (Latin):
iungitua: idest ꝑ frigiditatẽ terre ꝑ humi¬
ditatem a eri. Rursusq aea interressione sua
conciliator nature repugnantis efficit᷑ idẽ
ignis. & aquȩ. Igni quidẽ sociatus ꝑ calo¬
rem: aquȩ uero ꝑ humorem. Ignis aut̃ qm̃
feruidus aridusq natura est. aeri quidẽ
caloris interuentu coheret. ꝑ siccitatem
uȩro terrȩ cominunicat: & hoc modo quasi
circulus quidã ⁊ chorꝰ cõpaginatus. alte¬
rutrũ sibimet conuenientib elem̃tis ui¬
detur esse ꝑfectus. Hec ideo disserui. ut ordo
claresceret. ꝓpter quẽ. aridam dñs terram
nominauit: & non potius tellurem uocita¬
uit aridam. Siccitas enĩ non post modũ se¬
cuta est. s erat anterior: quippe que sit cõ¬
summatoria substantiȩ eius. atq ideo iure
uocabuli huius priuilegiis honoratira. Uñ
etiam dellus. ut pote principalis. causas suȩ
notionis assũpsit. Et udit łs. quia bona
est aqua. Non omnimodis speciositatẽ eã

Expanded text:
jungitur, id est, per frigiditatem terrae, per humijungitur, id est, per frigiditatem terrae, per humiditatem aeri. Rursusque aer intercessione sua conciliator naturae repugnantis efficitur, id est, ignis et aquae: igni quidem sociatus per calorem, aquae vero per humorem. Ignis autem quoniam fervidus aridusque natura est, aeri quidem caloris interventu cohaeret, per siccitatem vero terrae communicat; et hoc modo quasi circulus quidam et chorus compaginatus, alterutrum sibimet convenientibus elementis videtur esse perfectus. Haec ideo disserui, ut ordo claresceret, propter quem aridam Dominus terram nominavit; et non potius tellurem vocitavit aridam. Siccitas enim non postmodum secuta est, sed erat anterior; quippe quae sit consummatoria substantiae ejus, atque ideo jure vocabuli hujus privilegiis honoratur. Unde etiam tellus, ut pote principalis, causas suae notionis assumpsit. 6. Et vidit Deus quia bona est aqua. Non omnimodis speciositatem eam
Abbreviated transcription (Latin):
gida demonstrat᷑. aex habet humiditatẽ.
ignis ardorem. S ea qͥdam ut pote princi-¬
palia cõpositarum rerũ elem̃ta. scdm rati¬
onem quȩ dicta est: m̃te sola possumus con¬
templari. Ea uero quȩ in corporib illasa sunt.
& uisui subitumtur. comunctas sibimet poᷤᷤ¬
sident qualitates. nullũq eoꝵ absolutũ po¬
test esse. uel simplex. quippe que oculuss
comprehendunt᷑. & sensu. Nam tellus est
arida. & frigida. aqua humida. & frigida.
aea calidus. & humidus. ignis calidus & a
cata facit. ut temꝑam̃tis ꝑmixtionis alterne
sibimet omnia copulentur incinoq elem̃¬
to ꝑ sociam qualitatem unũ qđq cohereat
&e ꝓpter insitã singulis cõmunitatẽ. contͣ¬
rus misceant᷑. sicut terra que arida est. &¬
frigida. conectitur aquis. ꝑ cognationem fri¬
giditatis. aeri aut̃ ꝑ aquã sociatum. Et enim
media horũ aqua posita. tãquã duarũ porrec¬
tione manuum. gemina illis qualitate con¬

Expanded text:
gida demonstratur, aer habet humiditatem, gida demonstratur, aer habet humiditatem, ignis ardorem. Sed ea quidem ut pote principalia compositarum rerum elementa, secundum rationem quae dicta est, mente sola possumus contemplari. Ea vero quae in corporibus illapsa sunt, et visui subjiciuntur, conjunctas sibimet possident qualitates, nullumque eorum absolutum potest esse vel simplex, quippe quae oculis comprehenduntur, et sensu. Nam tellus est arida et frigida, aqua humida et frigida, aer calidus et humidus, ignis calidus et acata facit, ut temperamentis permixtionis alternae sibimet omnia copulentur, vicinoque elemento per sociam qualitatem unumquodque cohaereat, et propter insitam singulis communitatem, contrariis misceantur, sicut terra quae arida est et frigida, connectitur aquis per cognationem frigiditatis; aeri autem per aquam sociatur. Etenim media horum aqua posita, tanquam duarum porrectione manuum, gemina illis qualitate con
Abbreviated transcription (Latin):
ram: & stationes aquarũ uocauit maria.
Cuꝵr & in precedentib dictũ est. congregent᷑
aquȩ in congregationẽ unã. & appareat ari¬
da: cum magis dici debuisset. appartat terra.
& iterũ apparuit arida. & uocauit ds aridã ter¬
ram: Qm̃ arida uidelicet ꝓprietatis est speties. de¬
signans illud quod naturȩ subiectũ est: terra
uero nuda causȩ nuncupatio est. Sicut enĩ ra¬
cionabilitas ꝓpria est homini. homo aut̃ ipse
uox est significatoria illius animalis. cuiꝰ est
ꝓprietas: ita terie ꝓpria. precipuaq ariditas ha¬
betur. Ergo elem̃tum qđ ꝓprie sortitum est fic¬
citatem. terra non inmerito nominatur. sicut
animal cui ꝓprius est hinnitus. equus appel¬
latur. Non solum aut̃ hoc de tellure notan¬
dum est: s etiã in aliis elem̃tis ꝓpria cuiq
qualitas est decreta: ꝑ quã cȩteris singula diᷤᷤ¬
cernuntur. et quale sit ipsum manifeste dinoᷤ¬

Expanded text:
ram, et stationes aquarum vocavit maria. ram, et stationes aquarum vocavit maria. Cur et in praecedentibus dictum est, congregentur aquae in congregationem unam, et, appareat terra; et iterum: apparuit arida, et vocavit Deus aridam terram? Quoniam arida videlicet proprietatis est species, designans illud quod naturae subjectum est; terra vero nuda causae nuncupatio est. Sicut enim rationabilitas propria est homini, homo autem ipse, vox est significatoria illius animalis, cujus est proprietas, ita terrae propria praecipuaque ariditas habetur. Ergo elementum quod proprie sortitum est siccitatem, terra non immerito nominatur; sicut animal cui proprius est hinnitus equus appellatur. Non solum autem hoc de tellure notandum est, sed etiam in aliis elementis propria cuique qualitas est decreta, per quam a caeteris singula discernuntur, et quale sit ipsum manifeste dignos
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ut pote limosam. & ad huo ex aquarum
inundatione deformẽ. atq inualidam: si¬
mulq ne soliquispiã causam terrene sicca¬
tionis adscriberet. merito natiuitate solis. an¬
teriorem telluris ariditatem creator instituit.
Aduerte namq sensu diligentius. quia non
solum aqua. quȩ suꝑ fuerat terre. s etiam il¬
la quȩ in ꝓfundiorib partib lacitabat. famu¬
lata precepto dominantis effluxit. Et factũ ẽ
sic. Sufficit igit᷑ adiectio ista. declarans uocẽ
conlitoris effectui mancipatã: licet relatũ
sic in multis cosmografie codicib. quia collec¬
ta est aqua. que fuerat subter cȩlo in congre¬
gationes suas. & apparuit arida: qđ certe nec
reliquoꝵ cõmentarioꝵ. ita esse manifestat
editio. nec usus exprimit hebreoꝵ. Nam reue¬
ra suꝑflua uideretire post testimoniũ quo as¬
seritua. quia factũ est sic: rursus de bisdem
repetita narratio. Et uocauit deus aridam ter¬

Expanded text:
ret, ut pote limosam et adhuc ex aquarum ret, ut pote limosam et adhuc ex aquarum inundatione deformem, atque invalidam; simulque ne soli quispiam causam terrenae siccationis ascriberet, merito nativitate solis anteriorem telluris ariditatem Creator instituit. Adverte namque sensu diligentius, quia non solum aqua, quae superfuerat terrae, sed etiam illa quae in profundioribus partibus latitabat, famulata praecepto dominantis effluxit. Et factum est sic. Sufficit igitur adjectio ista, declarans vocem Conditoris effectui mancipatam; licet relatum sit in multis cosmographiae codicibus: quia collecta est aqua, quae fuerat subter coelo in congregationes suas, et apparuit arida; quod certe nec reliquorum commentariorum ita esse manifestat editio, nec usus exprimit Hebraeorum. Nam revera superflua videretur post testimonium quo asseritur, quia factum est sic, rursus de iisdem repetita narratio. Et vocavit Deus aridam ter
Abbreviated transcription (Latin):
re: unde ętiam rubrũ pelagus adfirmat᷑ in
mare qđ ultra gaddiros habetur effluere.
Quomͦ ergo inquiunt. si d̾s diuersas aquarũ
stationes. maria uocauit qm̃ in unũ concepta¬
culũ conuenerunt. & rursus congregationes
om̃s. id est sinus. quos ꝓ schemate suo. terre
circũdatio comprehendit. maria nichilomi¬
nus appellantua. idest mare actoum. mare
aubstrale mare eoum. mare occiduũ. & iterũ
uniusciusq pelagi ꝓpria nomina sunt. enxi¬
num. ellespontũ. egeum. ionium. siculũ. tyr¬
renum. & alia plurima. quorũ omniũ singil¬
latim uocabula. ꝑcurrere longũ nimis. &
operosum est: ꝓpterea congregationes aqͣrũ
deus maria nominauit. S nos quidẽ nunt
ad hoc pitͣreuntis ordo sermonis adduxit. ad
illud uero qđ dudũ cepimus reuertam᷑. Et di¬
xit deus. Gongregentur aquȩ in congregationẽ
unam: & appareat arida. Non dixit appareat
terra. ne itrum eam incõpositam demonstra-¬

Expanded text:
re; unde etiam Rubrum pelagus affirmatur in re; unde etiam Rubrum pelagus affirmatur in mare quod ultra Gaddiros habetur effluere. Quomodo ergo, inquiunt, si Deus diversas aquarum stationes, maria vocavit, quoniam in unum conceptaculum convenerunt, et rursus congregationes omnes, id est sinus, quos pro schemate suo terrae circumdatio comprehendit, maria nihilominus appellantur, id est, mare Arctoum, mare Australe, mare Eoum, mare Occiduum, et iterum uniuscujusque pelagi propria nomina sunt, Euxinum, Hellespontum, Aegaeum, Ionium, Siculum, Tyrrhenum, et alia plurima, quorum omnium singillatim vocabula percurrere longum nimis et operosum est: propterea congregationes aquarum Deus maria nominavit. Sed nos quidem nunc ad hoc praetereuntis ordo sermonis adduxit: ad illud vero quod dudum coepimus revertamur. 5. Et dixit Deus: Congregentur aquae in congregationem unam, et appareat arida. Non dixit appareat terra, ne iterum eam incompositam demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
dubio nominantur: s modo nobis m̃tio
est de illa. quȩ reliquis omnib. ita ꝓlixi¬
or est. ut terrarũ amplitudini cocquetur
& quicqͥd in minorib quoq congregati¬
onb aquarũ. inesse multitudinẽ nullꝰ
obsistat. non tam̃ illas quis rite maria
nuncupabit. quãuis certe paludes salsu-¬
gine maris infecte sint. sicut illa quȩ uo¬
citatus asflaxitis in partib iudee. uel ser¬
bonitis. quȩ inter egiptũ palestinãq iacenᷤ
deserta. contingit arabiȩ. Om̃s heȩ quidẽ
paludes sunt. unũ tamen habetire mare.
sicut asserunt qui ꝑagrando terras om̃s
obierunt. S hircaniũ. caspiũq lacũ. qͥdã
in semetipsos circũscriptos esse ꝓnunti¬
ant. Et sane qm̃ oportet nos historicoꝵ cos¬
mographiam diligentus intuęri: quid de
bis relatum sit audiamus. ferunt itaq
memoratos lacus occultis quibdam ꝑforatos ca¬
uernis. in mare maximũ suos meatus euolue¬

Expanded text:
dubio nominantur; sed modo nobis mentio dubio nominantur; sed modo nobis mentio est de illa, quae reliquis omnibus ita prolixior est, ut terrarum amplitudini coaequetur, et quanquam in minoribus quoque congregationibus aquarum inesse multitudinem nullus obsistat, non tamen illas quis rite maria nuncupabit: quamvis certae paludes salsugine maris infectae sint, sicut illa quae vocitatur Asfaltitis in partibus Judaeae, vel Serbonitis, quae inter Aegyptum Palaestinamque jacens, deserta contingit Arabiae. Omnes hae quidem paludes sunt, unum tamen habetur mare, sicut asserunt qui peragrando terras omnes obierunt. Sed Hyrcanium, Caspiumque lacum quidam in semetipsos circumscriptos esse pronuntiant. Et sane quoniam oportet nos historicorum cosmographiam diligentius intueri, quid de his relatum sit audiamus. Ferunt itaque memoratos lacus occultis quibusdam perforatos cavernis, in mare maximum suos meatus evolve
Abbreviated transcription (Latin):
quia maximã. ꝑfectamq aquarũ omniũ
concursionem. ds uocauit congregationẽ.
Nam & puteus aquȩ collectio est manufac̃¬
ta. in ꝓfundã cauationem liquore delap¬
so. Non ergo quęlib aquarũ conceptacula.
congregationis illius uocabulũ manifestant.
s illam maxima. excellensq susceptio: in
qua totum elem̃tum repente collatum ẽ.
Nam sicut ignis in paruulis. ac diuersiᷤ¬
locis quibq materiis. est disꝑsus. ꝑhibenᷤᷤ
omnib usum necessariũ. docus tamen in
eibere continetur. similiterq acx. licet sin¬
gulis corporib sit illapsus. uniuersum tñ
orbem terre complectitur: sic & aquarũ
natura. quãuis uarus cõmissa stationib te¬
neatur. una tamen est maxima congrega¬
tio. quȩ omne illud elementũ discernit a
ceteris. Lacus enĩ qui circa regiones haben¬
tur. arctoas. uel in ellesponto. seu in mate¬
donia. uel in bithinia. congregationes sine

Expanded text:
quia maximam, perfectamque aquarum omnium quia maximam, perfectamque aquarum omnium concursionem, Deus vocavit congregationem. Nam et puteus aquae collectio est manufacta, in profundam cavationem liquore delapso. Non ergo quaelibet aquarum conceptacula congregationis illius vocabulum manifestant, sed illa maxima excellensque susceptio; in quem totum elementum repente collatum est. Nam sicut ignis in parvulis ac diversis quibusque materiis est dispersus, perhibens omnibus usum necessarium, totus tamen in aethere continetur, similiterque aer, licet singulis corporibus sit illapsus, universum tamen orbem terrae complectitur; sic et aquarum natura quamvis variis commissa stationibus teneatur, una tamen est maxima congregatio, quae omne illud elementum discernit a caeteris. Lacus enim qui circa regiones habentur arctoas, vel in Hellesponto, seu in Macedonia, vel in Bithynia congregationes sine
Abbreviated transcription (Latin):
ergo deberet aqua colligi. quȩ om̃s terra¬
rum partes inuaserat: Ad hoc respon¬
demus. quia quando preceptio data ẽ.
ut in unam congregationem coirent:
tunc & susceptionis earũ causa ꝓcessit.
Neq enĩ erat illo tempore mare. qđ extra
gaddiros est. nec maximũ illud. & solis
audacib nauigabile pelagus. qđ britan¬
nicam insulam. & hiberos occiduos allu¬
it. habebatur. s postmodũ iussu łi ca¬
pacitas suffitiens preparata est. ut aqua¬
rum ibidem multitudo conflueret. de
qua qm̃ repugnare uidetur. nr̃e mun¬
dificationis sermo. dicentib phylosophi
eo qđ minimẽ in unam congregationẽ
sicut exꝑti sumus aqua collecta est. dicere
quidem multa. & omnib nota possemus:
s nec contendere talib ridiculũ uideatur.
quãquã etiam obicere nobis deberent pa¬
ludes. & stagna. nec non eas aquas. quȩ
colligunt᷑ ex imbrib. ut ꝑ hȩc assertionẽ
nr̃i sermonis infringerent: sciant tamen

Expanded text:
ergo deberet aqua colligi, quae omnes terraergo deberet aqua colligi, quae omnes terrarum partes invaserat? Ad hoc respondemus, quia quando praeceptio data est ut in unam congregationem coirent, tunc et susceptionis earum causa processit. Neque enim erat illo tempore mare quod extra Gaddiros est, nec maximum illud, et solis audacibus navigabile pelagus, quod Britannicam insulam, et Hiberos occiduos alluit, habebatur, sed postmodum jussu Dei capacitas sufficiens praeparata est, ut aquarum ibidem multitudo conflueret. De qua re quoniam repugnare videtur nostrae mundificationis sermo, dicentibus philosophis, eo quod minime in unam congregationem, sicut experti sumus, aqua collecta est, dicere quidem multa et omnibus nota possemus: sed ne contendere cum talibus ridiculum videatur, quanquam etiam objicere nobis deberent paludes et stagna, nec non eas aquas quae colliguntur ex imbribus, ut per haec assertionem nostri sermonis infringerent, sciant tamen
Abbreviated transcription (Latin):
milior est egyptus rubro mari. certissime do¬
cemur ab bis. quia egyptiũ. & indicũ mare.
conuingere uoluerunt. quoꝵ primus est
sesostres egyptius. scds darius medus. Hȩc
eo dixi: ut diuinȩ sanctionis potentiam
nosceremus. Congregent᷑ aque in congre¬
gationem unam. id est altera non ꝓcedat
ex illa. s in primo conceptatulo. quȩ colles¬
ta est teneatur. Deinde cũ diceret. congre¬
gentur in unam congregationem. docuit
quia multe erant aquȩ: uariis diuise mo¬
dis. Loca enĩ conuallia. ꝓfundiorib natu¬
raliter cauata spatiis. habebantaquã col¬
lectam. nec non ętiam campi pleni erant.
similitudinem pelagi referentes. alieq eiꝰ¬
modi regiones. de quib omnib. in unam
congregationem confluere sunt precep¬
te. Et nullus dicat. quasi totam terrã. ⁊ c̃
aquarũ texerat multitudo nichilominuᷤᷤ
ea quoq loca. in quȩ postea iusse sunt
aquȩ concurrere:. repleta tunc erant. U̾

Expanded text:
milior est Aegyptus Rubro mari, certissime domilior est Aegyptus Rubro mari, certissime docemur ab his qui Aegyptium et Indicum mare conjungere voluerunt, quorum primus est Sesostres Aegyptius, secundus Darius Medus. Haec eo dixi, ut divinae sanctionis potentiam nosceremus. Congregentur aquae in congregationem unam, id est, altera non procedat ex illa, sed in primo conceptaculo, quae collecta est teneatur. 4. Deinde cum diceret: Congregentur in unam congregationem, docuit quia multae erant aquae variis divisae modis. Loca enim convallia, profundioribus naturaliter cavata spatiis, habebant aquam collectam, nec non etiam campi pleni erant, similitudinem pelagi referentes, aliaeque ejusmodi regiones, de quibus omnibus in unam congregationem confluere sunt praeceptae. Et nullus dicat, quia si totam terram, tunc aquarum texerat multitudo, nihilominus ea quoque loca, in quae postea jussae sunt aquae concurrere, repleta tunc erant. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia &e qđ aquarũ cursus urgetur. & qđ
mare certis circũscriptũ finib retinetur
pͥmȩ preceptionis untus est. Congregent᷑
aquȩ inunam congregationẽ: ut non sci¬
licet illa quȩ influit. expletis conceptacu¬
lis. suꝑfusa. cunctos similiter terrarũ ter¬
minos. inundaret. idcirco iussa fuit in u¬
nam se congregationẽ redigere. ꝓpterea
pelagus uencis sepe turbatum. ac flucti¬
bus estuans. in altumq consurgens. ubi
litora uicina tetigerit. feruoris impetum
spumando resoluens. mox frangit᷑. atq
subducit᷑. Aut me non timebis dicit dñs.
qui arenã terminũ pono mari᷑ Et enĩ mi¬
rum est. quomͦ res omniũ quȩ in terris ha¬
bentue infirmior arena. iussu di uolentiã
maris frenat. Quod si secus esset. que ratio
uetare pocerat rubrũ mare. ut non egyptum
tocam. quȩ utiq deuexior habetur inuaderet.
ꝓximoq pelago misceretur. nisi precepto
conditoris esset inhibitum. Nam quia bu¬

Expanded text:
. Quia et quod aquarum cursus urgetur, et quod . Quia et quod aquarum cursus urgetur, et quod mare certis circumscriptum finibus retinetur, primae praeceptionis virtus est: Congregentur aquae in unam congregationem: ut non scilicet illa quae influit, expletis conceptaculis superfusa, cunctos similiter terrarum terminos inundaret; idcirco jussa fuit in unam se congregationem redigere. Propterea pelagus ventis saepe turbatum, ac fluctibus aestuans, in altumque consurgens, ubi littora vicina tetigerit, fervoris impetum spumando resolvens, mox frangitur atque subducicitur. Aut me non timebitis, dicit Dominus, qui arenam terminum pono mari ? Etenim mirum est quomodo res omnium quae in terris habentur infirmior arena, jussu Dei violentiam maris frenat. Quod si secus esset, quae ratio vetare poterat Rubrum mare, ut non Aegyptum totam, quae utique devexior habetur, invaderet, proximoque pelago misceretur, nisi praecepto Conditoris esset inhibitum? Nam quia hu
Abbreviated transcription (Latin):
rum aliȩ semꝑ manant ut fontes. & fluuii.
aliȩ congregate sunt &e sistentes. S michi nc̃
de fluentib sermo est. Congregentur aquȩ
in congregationem unã. Si quando te stan¬
te uxta riuũ. subit cogitatio. reputantem
cuius impulsu. de tellurib aqua ꝓgredit᷑.
uel que sunt horrea. de quib tam largi¬
ter effundit᷑. aut qui locus. ad quẽ cogitur
ꝑuenire: uel quomͦ nec illa deficit quȩ seqͥt᷑.
nec ea quȩ precessit exuberat: ꝓfecto rep¬
peries omnia hȩc ex uoce prima teneri. uñ
ctiam meatus illi suppetit sempiternus. Qm¬
obrem in omni semꝑ historia: mem̃to pri¬
mȩ preceptionis. quȩ dicit. Congregentur
aquȩ. Et enĩ oportebat eas decurrẽre ꝓpe¬
ranter. ut deuenirent ad ꝓpriã regionẽ:
&e postquã uentum esset. stare in concepta¬
culis deputatis. atq ultra non tendere ꝓp¬
terea est ab ecclesiaste dictatũ. In mare flu-¬
uii delabunt᷑: s mare non suꝑ impletur

Expanded text:
rum aliae semper manant ut fontes et fluvii, rum aliae semper manant ut fontes et fluvii, aliae congregatae sunt et sistentes. Sed mihi nunc de fluentibus sermo est. Congregentur aquae in congregationem unam. Si quando te stantem juxta rivum subit cogitatio, reputans cujus impulsu de telluribus aqua progreditur, vel quae sunt horrea de quibus tam largiter effunditur, aut qui locus ad quem cogitur pervenire, vel quomodo nec illa deficit quae sequitur, nec ea quae praecessit exuberat; profecto reperies omnia haec ex voce prima teneri, unde etiam meatus illi suppetit sempiternus. Quamobrem in omni semper historia memento primae praeceptionis, quae dicit: Congregentur aquae. Etenim oportebat eas decurrere properanter, ut devenirent ad propriam regionem: et postquam ventum esset, stare in conceptaculis deputatis, atque ultra non tendere. Propterea est ab Ecclesiaste dictum: In mare fluvii delabuntur, sed mare non superimpletur
Abbreviated transcription (Latin):
inde inquiunt. Quomͦ in unam congregati¬
onem iussa est conuenire: cũ maria esse di¬
uersa sciamus. quȩ certe multũ a se distare
noscuntur: Ad illud igit᷑ qđ primũ quȩsi¬
tum est. hoc̃ respondebimus. quia tu qͥdem
post cdlitionem precepti diuini bumoris motũ
cognouisti: & quia circũfluus babetur semꝑq
decurrens. Nam priusquã meatum caperet. ex
auctoritate cȩlesti: neo tu eum uidisti. nec ab a¬
lio qui uiderat didicisti. Unde debebis adu̾¬
tere. quia uox dei. naturȩ formatrix est. & p̾¬
ceptio quȩ tunc data est creaturȩ. dispositio¬
nem cunctis. quȩ forent gignenda. prebe¬
bat. Nam& dies. & nox semel facte sunt. & ex
illo usq nunc. sibimet uicib succedendo.
curriculoꝵ suoꝵ tempora. certis portionib
diuisa custodiunt. Congregent᷑ aque. Iussũ
est aquarum naturam diffluere. & nũquã
deficit obsequendo mandatis. Hoc aut̃ dico
respitiens ad liquidã aquarũ sortem. qua¬

Expanded text:
inde, inquiunt, quomodo in unam congregatiinde, inquiunt, quomodo in unam congregationem jussa est convenire, cum maria esse diversa sciamus, quae certe multum a se distare noscuntur? Ad illud igitur quod primum quaesitum est, hoc respondebimus: quia tu quidem post editionem praecepti divini humoris motum cognovisti, et quia circumfluus habetur semperque decurrens. Nam priusquam meatum caperet ex auctoritate coelesti, nec tu eum vidisti, nec ab alio qui viderat didicisti: unde debebis advertere quia vox Dei, naturae formatrix est, et praeceptio quae tunc data est creaturae, dispositionem cunctis quae forent gignenda praebebat. Nam et dies et nox semel factae sunt, et ex illo usque nunc, sibimet vicibus succedendo, curriculorum suorum tempora certis portionibus divisa custodiunt. 3. Congregentur aquae. Jussum est aquarum naturam diffluere, et nunquam deficit obsequendo mandatis. Hoc autem dico respiciens ad liquidam aquarum sortem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
conspicua fieret. que interim non uidebat᷑.
Illud etiã forsitan quis requirit. cur id qđ
ꝑ naturã subest aquis. idest ut semꝑ ad ꝓcli¬
uiora contendunt. hoc ad preceptionem crea¬
toris sermo conuertit. Donec enĩ in planitieᷤ
fuerit aqua recondita. stabilis est non inue¬
niensq quo cdeclinet. ubi uero descensus oc¬
currerit. inrũpente ꝓtinus parte priore
reliqua multitudoꝯ sequit᷑. ꝓperanter effugi¬
ens. quȩ precedit. urgente uementis inpulsu.
Tantoq uelocior meatus aspicit᷑. quanto in aio¬
ris ponderis fuerit aqua. que confluit. locꝰq
deuexior. Si ergo talis natura liquoris est. dif¬
ferret utiq preceptionem. qua iusserata qͣs
in unum conceptaculum congregari. Pote¬
rat enĩ sine dubio. ꝓpter naturalem impe¬
tum in regiones concauas sponte decurrere.
prius quã terga compleret: nullus enĩ terra¬
rum locus sic equalis est. ut aquarũ situs. De¬

Expanded text:
conspicua fieret, quae interim non videbatur. conspicua fieret, quae interim non videbatur. Illud etiam forsitan quis requiret, cur id quod per naturam subest: aquis, id est, ut semper ad procliviora contendant, hoc ad praeceptionem Creatoris sermo convertit. Donec enim in planitie fuerit aqua recondita, stabilis est, non inveniens quo declinet, ubi vero descensus occurrerit, irrumpente protinus parte priore, reliqua multitudo consequitur properanter effugiens, quae praecedit urgente venientis impulsu: tantoque velocior meatus aspicitur, quanto majoris ponderis fuerit aqua quae confluit, locusque devexior. Si ergo talis natura liquoris est, differret utique praeceptionem qua jusserat aquas in unum conceptaculum congregari. Poterat enim sine dubio, propter naturalem impetum in regiones concavas sponte decurrere, priusquam terga compleret: nullus enim terrarum locus sic aequalis est, ut aquarum situs. De
Abbreviated transcription (Latin):
dinis intercessu: aquam uęro altricem corꝑũ.
& humano generi nimis utilem constitutam.
ac moderate in deputatis sibi conceptaculis
ꝑmanentem. Quas res. ita se habere. de his q̃
recenter lecta sunt approbabis. Et dixit deus.
Congregentur aquȩ quȩ sub celo sunt in con¬
gregationib suis: & appareat arida. Et uoca¬
uit łs aridam terram: & congregationes aqua¬
rum. apuocauit maria. Quantas mͥ calum¬
nias. in his quȩ secuntur obieteris. exigens
quẽad modũ terra possit innisilis haberi. co¬
lore presente: siquidem color omnis. sensu cõ¬
prehenditur uisionis. & fortasse tibi non ui¬
detire esse sufficiens qđ diximus. quia non
ad naturam. sed ad nos inuisibilis fuisst ter¬
ra relata est. ꝓpter aquarũ indelicet iniec¬
tionem. quȩ tunc om̃s terras operuissent.
Nunc uero aubsculta scripturã: quomodo se ip̃a
declarat. Congregentur inquit aquȩ: & ap¬
pareat arida. uelam̃tum subducitua: ut

Expanded text:
dinis intercessu; aquam vero altricem corporum, dinis intercessu; aquam vero altricem corporum, et humano generi nimis utilem constitutam, ac moderate in deputatis sibi conceptaculis permanentem. Quas res, ita se habere, de his quae recenter lecta sunt approbabis. 2. Et dixit Deus: Congregentur aquae quae sub coelo sunt in congregationibus suis, et appareat arida. Et vocavit Deus aridam terram, et congregationes aquarum vocavit maria. Quantas mihi calumnias in his quae sequuntur objeceris, exigens quemadmodum terra possit invisibilis haberi, colore praesente, siquidem color omnis sensu comprehenditur visionis, et fortasse tibi non videtur esse sufficiens quod diximus; quia non ad naturam, sed ad nos invisibilis fuisse terra relata est, propter aquarum videlicet injectionem, quae tunc omnes terras operuissent. Nunc vero ausculta Scripturam, quomodo seipsam declarat: Congregentur, inquit, aquae, et appareat arida. Velamentum subducitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
censiũ furiali ardore decenti. noctib sõ¬
mantes pro equoꝵ uelocitate conten¬
dunt: modo currus notantes. modo auri¬
gas. in partem aliam tranferentes. omnẽq
ꝓrsus duturnam cogitationem. temporeᷤ
soporis reuoluere non desistunt. Nos aũ
quos dñs. qui opifex rerũ maximus. &
ualde mirificus habetur. ad demonstra¬
tionem suoꝵ operum conuocauit. de¬
ficere non debemus erga eoꝵ spectacu-¬
la. nec desides fieri in abscultandis sp̃s
scĩ sermonib: s circũdantes preclaram
hanc diuini oꝑis stationem. transactaq
tempora cogitationib reputantes. con¬
templemur cȩlum quidem leuatum
ut cameram. sicut dicit ꝓpħa. terram aũ
nastam nimis. inmensitate uel pondere
in semetipsam constare fundatam.Ae¬
remq diffusum. liquidumq natura:
congruam. & incessabilem spirantibus
alimoniam ministrantem. scindentemq se mo¬
uentib omnib. leniterq cedentem mollitu¬

Expanded text:
censium furiali ardore detenti, noctibus somcensium furiali ardore detenti, noctibus somniantes pro equorum velocitate contendunt, modo currus rotantes, modo aurigas in partem aliam transferentes, omnemque prorsus diurnam cogitationem tempore soporis revolvere non desistunt. Nos autem quos Dominus, qui opifex rerum maximus et valde mirificus habetur, ad demonstrationem suorum operum convocavit, deficere non debemus erga eorum spectacula, nec desides fieri in auscultandis Spiritus sancti sermonibus; sed circumdantes praeclaram hanc divini operis stationem, transactaque tempora cogitationibus reputantes, contemplemur coelum quidem levatum ut cameram, sicut dicit propheta , terram autem vastam nimis, immensitate vel pondere in semetipsam constare fundatam, aeremque diffusum liquidumque natura; congruam et incessabilem spirantibus alimoniam ministrantem, scindentemque se moventibus omnibus, leniterque cedentem mollitu
Abbreviated transcription (Latin):
de congragatioe aquarum. & appa¬
ritione aride ⁊ disputatio.
unt urbes quȩdam. qua-¬
rum popłi spectaculis mi¬
rabilib a matutino tem¬
pore. usq ad uesꝑum. ꝓ¬
prios oculos pascendo re-¬
ficiunt: cantus etiã blan¬
dos. modulationesq las¬
ciuas. luxum nimium generantes. sensib
suis initiunt. quorũ abscultatione diutiuif
oblectati. nullatenus satiantur. Et tamen
cos homines. multi beatos appellare con¬
sueuerunt. quia necessaria negotia de¬
serentes. & artes quib uiuendi subsidia
conparantur. ꝑ desidiam. & uoluptatẽ.
statutũ sibi tempus uitȩ ꝑagentes. ina¬
nib actib occupantur: ignorantes. quia
saltatio spectationib approbata pessimiᷤ.
publicũ. & cominune ꝑfecit magisteriũ
uitiorum. Lirica etiã carmina. cantusq
tibicinum. & meretritie cantiones. cordi¬
bus audientiũ lapsȩt. quid aliud quam
infamiam spectatorib inolescunt ȩmu-¬
lantib histriones: Non nulli aut̃ cir¬

Expanded text:
De congregatione aquarum, et apparitione aridae disputatio. 1. Sunt urbes quaedam quarum populi spectaculis mirabilibus a matutino tempore usque ad vesperum, proprios oculos pascendo reficiunt: cantus etiam blandos, modulationesque lascivas, luxum nimium generantes, sensibus suis injiciunt, quorum auscultatione diutius oblectati, nullatenus satiantur. Et tamen eos homines multi beatos appellare consueverunt, quia necessaria negotia deserentes, et artes quibus vivendi subsidia comparantur, per desidiam et voluptatem statutum sibi tempus vitae peragentes, inanibus actibus occupantur, ignorantes quia saltatio spectationibus approbata turpissimis, publicum et commune perficit magisterium vitiorum. Lyrica etiam carmina, cantusque tibicinum, et meretriciae cantiones, cordibus audientium lapsae, quid aliud quam infamiam spectatoribus inolescunt aemulantibus histriones? Nonnulli autem cir
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quoq artifex singłarum partium
deus. assertor & predicator: s paulo post oĩ
pariter mundo. competentẽ laudem. cum
fuerit comsũmatus imꝑtiet. S hic iam
narratio matutina scd̾e diei terminũ sor¬
tiatur: ut auditorib studiosis indutias p̾¬
beamus. quo inter se conferre confe quȩ dic¬
ta sunt. memorieq beneficio. in intimis
cordib. ad utilitatem ꝓpriam retinere cun¬
ta ꝓcurent. & usu meditationis assiduȩ.
dotrinȩ cibum ruminantes. post digesti¬
onem salubrem. redsidui flagitent alim̃¬
ta sermonis. His uero qui uiuendi causaᷤᷤ
manib exercent manib indulgentiã
medio tempore tribuamus: ui completi
oꝑib. animũ curarum nexu solutum.
rursus dapib exhibeant uesꝑtinis. Inte¬
rea dñs. qui magnifica fecit ex nichilo. &
a nobis hec parua uerboꝵ ꝓferri liba¬
mina. depensauit. det uobis intellectum
suȩ ueritatis: ut ex uisibilib ininsibilẽ

Expanded text:
nunc quoque artifex singularum partium nunc quoque artifex singularum partium Deus, assertor et praedicator; sed paulo post omni pariter mundo, competentem laudem, cum fuerit consummatus, impertiet. Sed hic jam narratio matutina secundae diei terminum sortiatur: ut auditoribus studiosis inducias praebeamus, quo inter se conferre quae dicta sunt, memoriaeque beneficio, in intimis cordibus ad utilitatem propriam retinere cuncta procurent, et usu meditationis assiduae, doctrinae cibum ruminantes, post digestionem salubrem, residui flagitent alimenta sermonis. His vero qui vivendi causas manibus exercent indulgentiam medio tempore tribuamus; ut completis operibus animum curarum nexu solutum, rursus dapibus exhibeant vespertinis. Interea, Dominus, qui magnifica fecit ex nihilo, et a nobis haec parva verborum proferri libamina dispensavit, det vobis intellectum suae veritatis; ut ex visibilibus invisibilem
Abbreviated transcription (Latin):
tione dixit bonũ. neq enĩ corporeã delecta¬
tionem prestant nobis. quȩ constituunt᷑
a deo. nec ea illoꝵ ꝑcipienda uoluptas est.
quȩ uidentu iocunda mortalib. sed bo¬
num dixit. qđ artis suȩ ratione pensat᷑.¬
& ad finem futurȩ commoditatis intendit. Me¬
rito ergo quidem in rationẽ gignentiũ mani¬
festam esse ꝓposuit: illa que subinde ꝑ par¬
tes effecta sunt. opifico suę uirtutis sermo¬
ne. ꝑcurrens. ut pote mundi consummato¬
ria collandauit. Nam manus & oculos. cȩte¬
raq menbra simulacri ȩnei sparsim ꝓiecta.
nulli uidentur esse bona: cũ aut̃ in suũ
ordinem composita. redigant᷑. spetiemq
congruȩ formationis acceperint. a quolib
imꝑito facile discernuntur. At uero elem̃¬
torum creator. & ance singłoꝵ compositio¬
nem. nouerat cuiusq oꝑis bonũ: singłaq
collaudans. cogitationem suȩ mentis ad fu¬
turũ exitum dirigit formatoꝵ. Talis ergo

Expanded text:
tione dixit bonum. Neque enim corpoream delectatione dixit bonum. Neque enim corpoream delectationem praestant nobis quae constituuntur a Deo, nec ea illorum percipienda voluptas est quae videntur jocunda mortalibus; sed bonum dixit opus quod artis suae ratione pensatur, et ad finem futurae commoditatis intendit. Merito ergo quidem in rationem gignentium manifestam esse proposuit; illa quae subinde per partes effecta sunt, opifico suae virtutis sermone percurrens, ut pote mundi consummatoria collaudavit. Nam manus et oculus, caeteraque membra simulacri aenei sparsim projecta nulli videntur esse bona; cum autem in suum ordinem composita redigantur, speciemque congruae formationis acceperint, a quolibet imperito facile discernuntur. At vero elementorum Creator, et ante singulorum compositionem, noverat cujusque operis bonum: singulaque collaudans, cogitationem suae mentis ad futurum exitum dirigit formatorum. Talis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
potentiam. sermonem quidem huiuscemo¬
di quãuis sit cõmenticius. tamen. non asper¬
nanter ad mutimus. sed uexũ hunc esse nul¬
latenus patiemur. Nam nec ros. aut bru¬
ma. uel frigus. aut estus. qm̃ laudare omni-¬
um creatorem iubentirr. a daniel. sensibiles
esse uel inuisibiles intelligende naturȩ st̃:
sed consideratio eorũ prudenteꝵ a sensum ha¬
bentib. contemplata. glorificationem ꝑficit
creatoris. Non solum enĩ aqua quȩ suꝑ cȩ-¬
los est. tãquã ceteris honore precellens. ꝓpt̾
insitam sibimet uenustatem. laudem depen¬
dit dño: sed idem facere etiam quȩ in terra
sunt inuitant᷑ idest dracones. & om̃s abys¬
si. Ita nec abyssus. quã in peiorem partem
conantur abicere. fabricatores allegoriarũ.
refutabilis estimatur a psalmista: cũ &e
ipsa scd̾m suam qualitatem. hẏmnos po¬
tentie conditoris emitit. Et uidit deus qr
bonum est firmam̃tum. Non oculoꝵ ꝓba¬

Expanded text:
potentiam, sermonem quidem nos hujusmopotentiam, sermonem quidem nos hujusmodi, quamvis sit commentitius, tamen non aspernanter admittimus, sed verum hunc esse nullatenus patiemur. Nam nec ros, aut bruma, vel frigus, aut aestus, quoniam laudare omnium creatorem jubentur, ut ait Daniel , sensibilis esse vel invisibilis intelligenda natura sunt; sed consideratio eorum prudenter a sensum habentibus contemplata, glorificationem perficit Creatoris. Non solum enim aqua quae super coelos est, tanquam caeteris honore praecellens propter insitam sibimet venustatem, laudem dependit Domino; sed idem facere etiam quae in terra sunt invitantur, id est, dracones, et omnes abyssi . Ita nec abyssus, quam in pejorem partem conantur abjicere fabricatores allegoriarum, refutabilis aestimatur a Psalmista: cum et ipsa secundum suam qualitatem hymnos potentiae Conditoris emittit. 10. Et vidit Deus quia bonum est firmamentum. Non oculorum proba
Abbreviated transcription (Latin):
celebrare laudib conditorem. Eas uero quȩ con¬
tinentur inferius. sp̃s esse prauitatis adsirmãt.
ex altitudine naturali in ꝓfundũ malitie de-¬
uolutos. quos ut turbidos. ac seditiosos. & uitioꝵ
tumultib. fluctuantes. mare ꝓpter uarietadẽ
sui ꝓpositi. qđ mutatur assidue nuncupatoᷤᷤ.
S nos huiuscemodi sermones. ut somnioꝵ
coniecturas. & aniles fabulas omittentes. a¬
quã intelligamus. aquã esse ueram. seꝑatio¬
nemq firmam̃ti. ita ut scrppt᷑a tradita accipi¬
amus. Et si quando laudem communi omni¬
um dño aquȩ dicanturr offerre: non ob hoc
estimandȩ sint racionabilis esse naturȩ. Neq
enĩ quia cęli narrant głam dei. modis om¬
nib animati sunt. nec firmam̃tum sensibi¬
le. animal esse putandũ est. quia enuntiat
facturã manuum suarum. Quod & si dixerit
quispiam. cȩlos quidem non contẽptibiles
esse uirtutes. firmam̃tum aut̃ factricem dei

Expanded text:
celebrare laudibus Conditorem. Eas vero quae concelebrare laudibus Conditorem. Eas vero quae continentur inferius, spiritus esse pravitatis affirmant ex altitudine naturali in profundum malitiae devolutos, quos ut turbidos, ac seditiosos, et vitiorum tumultibus fluctuantes, mare propter varietatem sui propositi, quod mutatur assidue, nuncupatos. Sed nos hujusmodi sermones, ut somniorum conjecturas et aniles fabulas omittentes, aquam intelligamus, aquam esse veram, separationemque firmamenti, ita ut Scriptura tradit, accipiamus. Et si quando laudem communi omnium Domino aquae dicantur offerre, non ob hoc aestimandae sunt rationabilis esse naturae. Neque enim quia coeli enarrant gloriam Dei , modis omnibus animati sunt, nec firmamentum sensibile animal esse putandum est, quia enuntiat facturam manuum suarum. Quod etsi dixerit quispiam, coelos quidem contemplabiles esse virtutes, firmamentum autem factricem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ciores. nec dignitate deteriores. suis aduer¬
sariis repugnantes. cũ ignem omnia torre¬
re penitus ac deuorare confirment. rursuᷤ
de recidiuis seminib. quȩ ignis conflagra¬
tio dereliquit. causas regenerationis indu¬
fecerit: mundos innumerabiles introdu¬
cunt. Sed illi utriusq ꝓfessionis ueritate
priuati. binc inde ꝑ inopiam. subsidia sui
erroris exquirunt. Siquidẽ & de his aquiᷤ
quas firmam̃ti interiectio separauit. occa¬
sione allegoriarũ. & sensus altioris. quas¬
dam nobis figuras. obitiunt. dicentes spi¬
ritales. incorporeasq uirtutes. intrabili¬
ter intelligi debere ꝓ aquis. & rursum
quidẽ suꝑ firmam̃tum remansisse digni¬
ores. in humiliorib aut̃ diuersoriis. ut po¬
te crassiorib & cenosis. noxias constitis¬
se ꝓpterea dicunt eas aquas. quȩ suꝑ cȩlos sunt
laudare dnm̃. id est optimas initutes. quȩ dig¬
nȩ sunt. ob suȩ meritum puritatis. decentib

Expanded text:
ciores, nec dignitate deteriores, suis adverciores, nec dignitate deteriores, suis adversariis repugnantes, cum ignem omnia torrere penitus ac devorare confirment, rursus de recidivis seminibus, quae ignis conflagratio derelinquit, causas regenerationis indue etiam mundos innumerabiles introducunt. 9. Sed illi utriusque professionis veritate privati, hinc inde per inopiam subsidia sui erroris exquirunt. Siquidem et de his aquis quas firmamenti interjectio separavit, occasione allegoriarum et sensus altioris, quasdam nobis figuras objiciunt, dicentes spirituales incorporeasque virtutes, mutabiliter intelligi debere pro aquis, et sursum quidem super firmamentum remansisse digniores, in humilioribus autem diversoriis ut pote crassioribus et coenosis, noxias constitisse. Propterea dicunt eas aquas quae super coelos sunt, laudare Dominum, id est, optimas virtutes quae dignae sunt, ob suae meritum puritatis, decentibus
Abbreviated transcription (Latin):
neratio. Cũ uęro fuerit despumatꝰ humor
stabrorũ uiolentia. reꝑcussus.q frigore ue¬
herñtius indurescit. concretis nebulis. nixge¬
lata defertur ad terrã. Et omnino scdm eus¬
moderationem. licebit tibi omniũ aquarũ ex¬
pectare naturã. quomͦ circũ aerem qui suꝑ noᷤᷤ
est congregantur. Nullus tamen argum̃tatioĩ
eorũ qui de cęlo disputant: simplicitatẽ spi¬
ritaliũ uelit conferre sermonũ. Quantũ enĩ
caste uiuentiũ mulierũ pulebritudo. meretri¬
cie formositati preponitur. tantũ noster ser¬
mo. seculari noscitur prelatus esse doctrinȩ.
Iui enĩ coactam uerbis suasionem soliti sunt
afferre: nos aut̃ nudã fallendi ꝓferimus ue-¬
ritatem. Sed quid opus est nos cõmouere cer-¬
tamen. illorũ mendatia repellences. cũ pos¬
simus scripturas suas sibimet conferentes. si¬
ne nr̃o labore illoꝵ expectare conflictum:
Qui nec eloquentia differentes. nec numero pau¬

Expanded text:
neratio; cum vero fuerit despumatus humor, neratio; cum vero fuerit despumatus humor, flabrorum violentia repercussus, cum frigore vehementius indurescit, concretis nebulis, nix gelata defertur ad terram. Et omnino secundum ejusmodi rationem, licet tibi omnem aquarum exspectare naturam, quomodo circum aerem qui super nos est congregantur. Nullus tamen argumentationi eorum qui de coelo disputant, simplicitatem spiritualium velit conferre sermonum. Quantum enim recte viventium mulierum pulchritudo meretriciae formositati praeponitur, tantum noster sermo saeculari noscitur praelatus esse doctrinae. Illi enim coactam verbis suasionem soliti sunt afferre; nos autem nudam fallendi proferimus veritatem. Sed quid opus est nos commovere certamen, illorum mendacia repellentes, cum possimus scripturas suas sibimet conferentes, sine nostro labore illorum exspectare conflictum? Qui nec eloquentia differentes, nec numero pau
Abbreviated transcription (Latin):
asos oy apocon. sicut dicit scriptura uola¬
tilia cȩli. & alibi uolatilia scđm firma¬
m̃tum cęli. Tale est &e qđ dicit᷑. ascen¬
dunt usq ad cȩlũ. E moyses benedicenᷤᷤ
tribũ iosebb. ex finib celi. & mutatiõe
solis. & concursione mensiũ. & ex uerti¬
ce montiũ benedictionẽ dat: utpote re-¬
gione telluris. rerũ taliũ copiis ab un¬
dante. Sed & in maledictis israel sit
inquit tibi suꝑ caput celũ eneũ. indi¬
cans integrã siccitatem. atq defectũ
liquoris aeris. ꝑ quem terrenis fructib fecun¬
dicas optata prestatur. Quando ergo de cęlo
dicit. enucti rorem uel plumã. aquas incelli¬
ge: quȩ suꝑiorem tenere uissȩ sunt regionẽ
Conglomeratis enĩ uaporib in altũ. & aere uen¬
torum flatib condensato. exalationes hee. q̃
subtiliter nubib inseruntura. ꝑ mutuas ac¬
cessiones guctȩ ꝑficiuntur. suoq pondere
collise deorsũ pelluntur. Hec est imbriũ ge¬

Expanded text:
ἀπὸ τοῦ ὁρᾶσθαι, sicut dicit Scriptura, volaἀπὸ τοῦ ὁρᾶσθαι, sicut dicit Scriptura, volatilia coeli ; et alibi, volatilia secundum firmamentum coeli . Tale est et quod dicitur: Ascendunt usque ad coelum . Et Moyses benedicens tribum Joseph, ex finibus coeli, et mutatione solis, et concursione mensium, et ex vertice montium benedictionem dat ; ut pote regione telluris rerum talium copiis abundante. Sed et in maledictis Israel: Sit, inquit, tibi super caput coelum aeneum , indicans integram siccitatem, atque defectum liquoris aeris per quem terrenis fructibus fecunditas optata praestatur. Quando ergo de coelo dicit emitti rorem vel pluviam, aquas intellige, quae superiorem tenere jussae sunt regionem. Conglomeratis enim vaporibus in altum, et aere ventorum flatibus condensato, exhalationes hae quae subtiliter nubibus inseruntur, per mutuas accessiones guttae perficiuntur, suoque pondere collisae deorsum pelluntur. Haec est imbrium ge
Abbreviated transcription (Latin):
tͥoam regionem conuertit: ut paulatim
ꝑ diuersa coninigrans. terrenis fructibus
temꝑamenta custodiat. Uideant tamen
si non ipsi sibi ꝓbantur obsistere: cũ ma¬
re ideo confirmant increm̃tis fluuialib
non augeri. quia calore solis absorbetirr.
Unde ȩtiam salsa. & amara eius aqua ꝑ-¬
ficitur ut pote quȩ saporem ꝓprie dulce¬
dinis. rapto feruoris amitit. & ubi leuio¬
tem quidem partẽ secũ aufert. grauiorẽ
uero & limosam. uelut fecem aliquã hic
relinquit. Sed qui de mari modo talia diᷤ¬
serebant. rursũ mutati nullã defectionẽ
fieri liquoris a sole ꝓnuntiant. Et uoca¬
uit deus firmam̃tum cęlũ. ꝓprie quidẽ
aliud illi conueniens fuerat nomen. Sci¬
mus tam̃ sepissime celũ dici locũ spissũ
densatũq aeris istius. palam nr̃is optu¬
tibus occurrentem. Celũ aut̃ a cernen¬
do uocari. qđ ex grecorũ melius ethimo¬
logia colligimus. qđ oypanon appellant.

Expanded text:
toam regionem convertit, ut paulatim toam regionem convertit, ut paulatim per diversa commigrans terrenis fructibus temperamenta custodiat. Videant tamen si non ipsi sibi probantur obsistere, cum mare ideo confirmant incrementis fluvialibus non augeri, quia calore solis absorbetur, unde etiam salsa et amara ejus aqua perficitur, ut pote quae saporem propriae dulcedinis, raptu fervoris amittit et ubi leviorem quidem partem secum aufert, graviorem vero et limosam, velut faecem aliquam hic relinquit. Sed qui de mari modo talia disserebant, rursum mutati nullam defectionem fieri liquoris a sole pronuntiant. 8. Et vocavit Deus firmamentum coetum. Proprie quidem aliud illi conveniens fuerat nomen. Scimus tamen saepissime coelum dici locum spissum densatumque aeris istius palam nostris obtutibus occurrentem. Coelum autem a cernendo vocari, quod ex Graecorum melius etymologia colligimus, quod οὐρανόν appellant,
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑiori eius circũcͣsione ꝓcedere. hoc ui¬
delicet argumentantes. ut asserant solẽ
nichil expendere de humore. Sed ego
etiã. si uerum sit qd obicituꝵ: non refu¬
tabo sermonem. ut pote micbi astipulan¬
tem. Dicebatur enĩ ꝓpter ignis edacitatẽ
aquarum necessariã esse multitudinẽ
Nichil tam̃ interest. utrum naturalis sit.
an quęsitus ardor. dum modo circa eandẽ
materiã similes casus exerceat. id est siue
cũ inter se ligna fricantur. flamina con¬
surgit. siue sponte succensus ignis. quȩ
fuerint imecta consũpserit. unus scihcet
atq idem exitus. ab utroq ꝓcedit. Et cer¬
te uidemus moderatricem sapientiã dei.
solem in alias partes ex aliis transponen¬
tem. ut non semꝑ in eisdem commoratꝰ
locis. feruoris auiditate. mundanũ depopu¬
letur ornatũ. Sed nunc eũ ad australem
ronam. nunc ad signa solsticialia. ꝓtem¬
porũ mutatione traducit. atq inde in arc¬

Expanded text:
asperiore ejus circumversione procedere, hoc viasperiore ejus circumversione procedere, hoc videlicet argumentantes, ut asserant solem nihil expendere de humore. Sed ego, etiamsi non verum sit quod objicitur, non refutabo sermonem, utpote mihi astipulantem. Dicebatur enim propter ignis edacitatem aquarum necessariam esse multitudinem: nihil tamen interest utrum naturalis sit an quaesitus ardor, dummodo circa eamdem materiam similes casus exerceat, id est, sive cum inter se ligna fricantur, flamma consurgit, sive sponte succensus ignis, quae fuerint injecta consumpserit, unus scilicet atque idem exitus ab utroque procedit. Et certe videmus moderatricem sapientiam Dei, solem in alias partes ex aliis transponentem, ut non semper in eisdem commoratus locis, fervoris aviditate mundanum depopuletur ornatum. Sed nunc eum ad Australem zonam, nunc ad signa solstitialia pro temporum mutatione traducit, atque inde in arc