comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ueritas ipsa suscepit cauenda monstrata est. Hic
inquit temptator lapidibus istis. ut panes fiant. Atille
re cupiditatẽ uoluptatis. ut nec fami cedendũ sit Sed
forte dñationis temporalis fastu decipi poterat. qui
carnis uoluptate ñ potuit Om̃a gͦ regna mundi
monstrata sunt : & dictũ ẽ. Om̃a hec tibi dabo. si
ꝓcidens adoraueris me. Ciii responsum. ẽ. Unm dm̃
tuum adorabis. &. illi soli seruies. Ita calcata suꝑbia
est. Subiecta ẽ autẽ extrema etiam curiositatis il le¬
cebra. Hou enun ut se de fastigio templi p̃cipitaret urge¬
bat. nisi causa tantũ aliquid exꝑiendi Sed neq hic
uictus ẽ. Et ideo sic respondit. ut intelligeremus ñ opus
ẽẽ ad coguoscendũ dm̃ temptationibus uisibilit̃ diui¬
na explorare molientibus. Non temptabis inquit
dnni dm̃ tuum. Quã obrem quisquis intus dĩ u̾bo
pascitur: ñ querit in ista heremo uoluptatẽ: qui uni

Expanded text:
quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At ille re cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibiliter diuina explorare molientibus: non temtabis, inquit, dominum deum tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni
Abbreviated transcription (Latin):
beatus uult effici. seruiat necesse ẽ uelit nolit Nam
quocũq duxerint sequ. & quisquis ea uisus fuerit
auferre posse metuit᷑. Hossunt aute̾ auferre ista . &
scintilla ignis. & aliqua parua bestiola. Postremo ut
omittã in numerabilos aduersitates. tempus ipsũ aufe¬
rat necesse ẽ om̃a transeuntia ltaq cũ om̃a tempora¬
lia mnundus iste concludat. om̃ibus mundi partib
seruiant. Uerũtam̃ quã quã in hac rerũ extremita¬
te miseri iaceant. ut uicia sua sibi dñari patiantur
uel libidine. uel suꝑlna. uel curiositate dampnati. uel
duobus horũ. uel om̃ibus quã diu sunt in hoc stadio
uite humanȩ. licet eis. congredi &. uincere. si prius
credant qđ intelligere ñdũ ualent. & ñdũ mundũ
oculorũ. & ambitio scłi. Hoc mͦ. tria illa nota stͣ
Nam concupiscentia carnis uoluptatis infimę ama¬
tores significat. concupiscentia oculorũs curiosos

Expanded text:
beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate damnati uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non oculorum, et ambitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos;
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ usq in oꝑa sua demergunt᷑. quȩ tam̃ ad huc uisi¬
bilia sunt. Est enĩ alius deterior & inferior cultus si
mulachrorũ. quo fairtasmata sua colunt. & quic qͥd
animo errante cũ suꝑbia uel tumore cogitando ima¬
ginati fuerint. religionis nomine obseruant donee
fiat in anima nichil om̃ino colendũ eẽ. o errare ho¬
mines qui suꝑstitioni se inuoluunt. & miserȩ implicant
seruituti. Sed frustra hoc sentiunt. Non eiũ efficiun¬
tur. ut ñ seruiant. remanent quippe ipsa uicia. qͥb
ut illa colenda opinarent᷑ attracti sunt. Seruiunt enĩ
cupiditati triplici. uel uoluntatis. nel excellentie. uel
spec taculi Nego eẽ quẽquã istorũ qui nichil colendũ
existimant. qui ñ aut carnalibus gaudiis subditus sit.
aut potentiam uanã foueat. aut aliquo spectaculo delec
tatus insaniat Ita uescientes diligunt temporalia. ut in¬
de beatitudinẽ expectent. His autẽ rebus quibus quisq

Expanded text:
Dei usque in opera sua demerguntur, quae tamen adhuc visiDei usque in opera sua demerguntur, quae tamen adhuc visibilia sunt. CAPUT mulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit, aut ptatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
pulchriora. in quib celestia maxime excellunt. Ergo in
pͥmis solis corpus occurrit & in eo ñ nulli remanent.
Aliqui & lunȩ splendorẽ. religione dignũ putant:
Est enĩ nobis ut ꝑhibetur ꝓpinquior. unde uiciniorẽ
spẽm habere sentitur liĩ etiam ceterorũ siderũ cor¬
pora ad iungunt. & totũ celũ cũ stellis suis. Alii cęlo
etherio copulant aerem. & istis duobus suꝑioribus ele¬
m̃tis corporeis subiciunt animas suas. Sed int̾ hos illi
uident᷑ sibi religiosissimi. qui uniuersã simul creatu¬
ram. id ẽ mundũ totũ cũ om̃ib quȩ in eo sunt. & ui¬
tam qua spiratur. & animatur. quã quidã corporeã
quidã incorporeã ẽẽ crediderunt. Hoc gͦ totũ simul
unũ dm̃ magnũ eẽ arbitrant᷑. cuius partes st̃̾ cęteri.
Non enĩ uniu̾se creaturȩ aucborẽ conditorẽq noue¬
runt Inde in simulachra p̃cipitantũr . & ab oꝑibus

Expanded text:
pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum simul unum DNon enim universae creaturae auctorem conditoremque noverunt. Inde in simulacra praecipitantur, et ab operibus
Abbreviated transcription (Latin):
oritur om̃is impietas. ñ mͦ peccantiũ sed etiã dãpnato¬
rum ꝓpeccatis suis. Non enĩ tantũ scrutari creaturã.
contra p̃ceptũ dĩ. & ea potius frui quã ipsa lege & ueri¬
tate uolunt quo primi hominis peccatũ dep̃henditur
male utentis libero arbitrio. sed hoc quoq in ip̃sa dãp¬
natione adduito. ut ñ mͦ diligunt. sed etiam seruiant
creaturȩ potius quã creatori. & eam colunt ꝑ par tes
eius a sũmis usq ad una uenientes. Sed aliqui se in hoc
tenent. ut ꝓ sũ mo dõ animã colant. & primã intel lec¬
tualem creaturã quã ꝑ ueritat̾em pat̾ fabricauit. ad ip¬
sam ueritatẽ semꝑ intuendã. & se ꝑ ipsã. quia om̃ino ei
si millima ẽ Deinde ueniunt ad uitã genitalẽ. ꝑ quam
creaturã uisibilia & temporalia gignentia ds̃ ȩt̾nus & in¬
cõmutabilis oꝑatur. Hinc ad animalia & inde ad ip¬
sa corpora colencla delabunt᷑. & in his primo eligunt

Expanded text:
oritur omnis impietas, non modo peccantium, sed etiam damnatooritur omnis impietas, non modo peccantium, sed etiam damnatorum pro peccatis suis. Non enim tantum scrutari creaturam contra praeceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum deprehenditur, male utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, sed etiam serviant creaturae potius quam Creatori , et eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et se per ipsam, quia omni modo ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ ueritas forma uerorũ ẽ. ita similitudo forma simi
sunt. intantũ autẽ st̃ in quantũ pͥncipalis unius simi¬
lia st̃. ea forma .ẽ. om̃ium quȩ st̃ : quȩ sũma similitu¬
do pͥncipi & ueritas ẽ: quȩ sine ulla dissimilitudine
ẽ. unde falsitas oritur. ñ rebus ipsis fallentibus. quȩ
iuchil aliud ostendunt sentienti quã spẽm suam. quã
ꝑ suȩ pulchritudinis acceꝑunt gradu. neq ipsis sensib
fallentib. qui ꝓ natura sui corporis affecti. ñ aliud
quã suas affectiones p̃sidenti animo nuntiant : sed pec¬
cata animas fallunt. cũ uerũ quert̃ relicta o neglec¬
ta ueritate. Nam qm̃ oꝑa magis quã artificẽ. atͦq ip¬
sam artẽ dilexerunt. hoc errore puniuntur ut in oꝑib:
artificẽ artẽq conquirant. Et cũ inuenire nequiueruo.
ds̃ enĩ ñ corporalib sensibus subiacet. sed ipsi m̃ti suꝑ¬
eminet. ipsa oꝑa existiment eẽ & artẽ & artificẽ. Hinc¬

Expanded text:
eritas forma verorum est, ita similitudo forma similsunt; in tantum autem sunt, in quantum principalis unius similia sunt: ea forma est omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta veritate. Nam quoniam opera magis quam artificem atque ipsam artem dilexerunt, hoc errore puniuntur, ut in operibus artificem artemque conquirant; et cum invenire nequiverint Deus enim non corporalibus sensibus subjacet, sed ipsi menti supereminet, ipsa opera existiment esse et artem et artificem.
Abbreviated transcription (Latin):
tsi corpora ui tantũ fallunt. in quantũ ñ
plent illud qđ conuincuntur imitari. a quo pͥnci¬
pio unũ ẽ. quic quid ẽ. ad cuius similitudinem
quicquid nititur naturalit̾ apꝓbanus. quia natu¬
ralit̃ imꝓbamus quic quid ab unitate discedit.
atq in eius dissi militudinẽ tendit. intelligimus eẽ
aliquid quod illius unius solius a quo pͥncipio.
unũ ẽ. quicquid aliquo mͦ unũ ẽ. itasimile sit.
ut hoc om̃ino impleat. ac sit id ipsum. Et hec est
ueritas. & uerbũ in principio. & uerbũ ds̃ apud dm̃. Sienĩ
falsitas ex his est quȩ imitantur unũ ñ in quantũ id imi

Expanded text:
At si corpora in tantum fallunt, in quantum non At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est Veritas et Verbum in Principio, et Verbum Deus apud Deum. Si enim falsitas ex iis est
Abbreviated transcription (Latin):
constantẽ unitatẽ uidere ñ sinunt Loca offerunt
quod amenus. tempora subripiunt qđ amanius. &.
relinquunt in animas turbas fantasmatũ. quib in
aliud atq aliud cupiditas incitetur. Ita fit iiquietus
&e erũ nosus animus. frustra tenere a quibus tenet᷑
exoptans. Uocatur gͦ adocium. id est ut ista ñ dili¬
gat. quȩ diligi sine labore ñ possunt Sic eiũ eis dña¬
ltur. sic ñ tenebitur sed tenebit. iugũ enĩ ni eñ in¬
quit leue ẽ. Huic iugo qui sub iectus ẽ subiecta ħ¬
bet eętera. Hon gͦ laborabit. ñ enini resistit quod.
subiectũ ẽ: Sed miseri amici huius niiuidi. cuius
dñi erunt si filii dĩ eẽ uolueri nt. qm̃ dedit eis po¬
testatẽ filios dĩ fieri. Amici gͣ hn ius mundi. tam
timent ab eius amplexi separari: ut nichil eis sit
laboriosius quã ñ laborare Sed cu saltem illud¬
manifestum ẽ falsitatẽ eẽ. qua putatur eẽ quod ñ
ẽ. intelligit eam eẽ ueritatẽ quȩ ostendit id quod

Expanded text:
constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi tam timent ab ejus amplexu separari, ut nihil eis sit laboriosius, quam non laborare. Cmanifestum est, falsitatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est.
Abbreviated transcription (Latin):
tis talis splendor mͣtis. & lum̃ intel ligentię. ut ipsũ¬
ut dictũ ẽ sicut in maiestate sua ẽ mereant᷑ conspa¬
cere creatorẽ. Quo circa libris ueterũ rationabiliõ
cõmonemur. qđ pars illa emundata atq meliorata
nichilominus portat imaginẽ. Inde deniq uidebi¬
mus unde credimus. & exea parte illud sũmũ exi¬
miũq singulare cont̾eplabimur. unde utiq meliores
sumus. Globus iste solis. cũ hic serenus infulserit quẽ¬
ad modũ animi nr̃i sensa ꝑmulcet: Lum̃ quoq
terrenũ. quantũ nos impłet grã cũ uideat᷑Aspec¬
ti flores gratissima nos iocunditate reficiunt Terrã
uiridẽ. mare ceruleũ. aeris puritatẽ. stellas mican¬
tes. eximiis nunc delectationibus intuemur. Quod
si magnã p̾stant dulcedinẽ. cũ ad obtutus nr̃os ue¬
nerint res creatȩ : quid illa maiestas tẽ uisa conferre

Expanded text:
tis splendor mentis est, et lumen intelligentiae, ut ipstis splendor mentis est, et lumen intelligentiae, ut ipsum, sicut in majestate sua est, mereantur conspicere Creatorem. Quocirca libris veterum rationabiliter commonemur, quod pars illa emundata atque meliorata  omnimodis  ed., nihilominus portat imaginem. Inde denique videbimus, unde credimus; et ex ea parte illud summum, eximium, singulare contemplabimur, unde utique meliores sumus. Globus iste solis cum hic serenus infulserit, quemadmodum nostri animi sensus permulcet! Lumen quoque terrenum, quanta nos implet gratia, cum videtur! Aspecti flores gratissima nos jucunditate reficiunt. Terram viridem, mare caeruleum, aeris puritatem, stellas micantes eximiis nunc delectationibus intuemur. Quod si magnam praestant dulcedinem, cum ad obtutus nostros venerint res creatae, quid illa majestas tunc visa conferre
Abbreviated transcription (Latin):
usum necessarium ñ habebunt. Quocirea ñ erit¬
ꝑmixta sicut in hoc mundo habitatio: sed sequestrati ab
impus electi. magna locorũ qualitate & regione diuiden¬
tur. Ciuitas celestis. inansio secura. patria totũ conti¬
nens qđ delecbet. populus sine murmure. incole quieti.
homines humanarũ rerũ indigentiã uͣ habentes. U bi
nullũ auida molestat esuries. nullũ morbida egritu¬
do consumit. Nullus ꝓbat᷑ liberã crubescere nuditatẽ.
nec quẽquã grauia frigora contristant. Non estus an¬
helũ corpus exurit Hullus reparatores appetit som¬
nos: ubi nemo cognoscitur ẽẽ lassatus. Om̃a blauda.
oña suauia. cuncta tranquilla : quando & ipse mun¬
dus noxia deponens in tẽporiorẽ habebit saluberri. ĩtepuer¬
mã ꝑpetuis sclis unitatẽ. E rit etiã illic dies contiuua.
& serenitas ȩt̃na Sol ibi quide nulla nube fuscatur.
sed oña de auctoris gr̃a plus lucebunt lbi enĩ bea¬

Expanded text:
usum necessarium non habebunt. Quocirca non eritusum necessarium non habebunt. Quocirca non eritmixta, sicut in hoc mundo, habitatio; sed sequestrati ab impiis electi, magna locorum qualitate et regione dividentur. Civitas coelestis, mansio secura, patria totum continens quod delectet: populus sine murmure, incolae quieti, homines humanarum rerum indigentiam non habentes. Ibi nullum avida molestat esuries, nullum morbida aegritudo consumit, nullus probatur liberam erubescere nuditatem, nec quemquam gravia frigora contristant, non aestus anhelum corpus exurit, nullus reparatores appetit somnos, ubi nemo cognoscitur esse lassatus. Omnia blanda, omnia suavia, cuncta tranquilla: quando et ipse mundus noxiam deponens intemperiem, habebit saluberrimam perpetuis saeculis unitatem. Erit illic etiam dies continua, et serenitas aeterna. Sol ibi quidem nulla nube fuscatur, sed omnia de auctoris gratia plus lucebunt. Ibi enim bea
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ tuũ adorabis &e illi soli seruies. cui om̃a cõpa¬
rata uilissima sunt : qui nunquã alit̃ fuit. nunquã
alit̾ erit Cũ quo ẽẽ neuio nisi felicit̾ potest. sine quo
ẽẽ nemo nisi infelicit̾ ualet. Sic dũ talis agnitio ab
anima rationali. etiã purgata resoluit᷑: inueniri
ab ea ñ potest qđ amplius expetatur Opinari quidẽ
possumus spiritalis homo quarũ causarũ delecta¬
tione saginetur : sed quid sit ille suauitatis modus
sicut legitur. nec m̃te potest intelligi. nec sermoni¬
bus explicari. Felices qui habent om̃a quȩ uolunt.
& nulla aduersitate quatiuntur. Ibi enim caro ani¬
maq ȩt̃na pace compositȩ: nequeunt int̾ se scire con¬
traria. Ibi erunt artus: qui spũali consensu ornent.
ñ concupiscentia carnali degenerent. Ibi deniq cęles¬
ti sobrietate fulgebunt. ñ autẽ mundanis cogitatio
putamus in suꝑnis erunt. & t̾ras ñ appetent : quarũ

Expanded text:
Deum tuum adorabis, et illi soli servies : cui omnia compaDeum tuum adorabis, et illi soli servies : cui omnia comparata vilissima sunt. Qui nunquam aliter fuit, nunquam aliter erit: cum quo esse nemo nisi feliciter potest; sine quo esse nemo nisi infeliciter valet. Sic dum talis agnitio ab anima rationali etiam purgata revolvitur, inveniri ab ea non potest quod amplius expetatur  ms. Aud., exspectetur. Opinari quidem possumus, spiritalis homo quarum causarum delectatione saginetur; sed quid sit ille suavitatis modus, sicut legitur, nec mente potest intelligi, nec sermonibus explicari. Felices qui habent omnia quae volunt, et nulla adversitate quatiuntur. Ibi enim caro animaque aeterna pace compositae, nequeunt inter se sentire contraria. Ibi erunt artus, qui spiritali consensu ornent, non concupiscentia carnali degenerent. Ibi denique coelesti sobrietate fulgebunt, non autem mundanis cogitationputamus in supernis erunt, et terras non appetent, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
possit. iugit̾ amando creatorem. semꝑq eius głam
suauit̾ contuendo. Non ibi molesta teclia p̃graua¬
bunt. ñ uarietas inbecilla confundet. quando talia
st̃ quibus afficimur. ut nullũ in eis finẽ optare patia¬
min:. Quies oꝑosa. oꝑa quieta. animi indefecta uni¬
tas. Tunc enim diuinȩ sapientiȩ agnitione cõplem̃.
nec uerũ ueracissimus iutellectus chisciplinis onerosis
imbuitur : sed in elaborato m̃tis lumine declaratur.
lbi numerus quantus ẽ. notus efficitur Ibi linear um
discretio absolute conspicitur Ibi conuenientia musi¬
cȩ patet. ilni astrorũ motus uisuali cognitione certis¬
simus est: ibi ueritas suꝑna uidendoͬ nota e. Pi sapi¬
entiã contuebimur.ua marestate singula quęq
to astare adextris sponsi & regis sui. Ibi cognosce¬
mus: quanta fuerit sub sole uanitas uanitantium.
lbi reuera cernemus: quã salubrit̾ monebaniur. dnm̃

Expanded text:
possit jugiter amando Creatorem, semperque ejus gloriam possit jugiter amando Creatorem, semperque ejus gloriam suaviter contuendo. Non ibi molesta taedia praegravabunt, non varietas imbecilla confundet; quando talia sunt  ms. Aud., fuerint quibus afficimur, ut nullum in eis finem optare patiamur. Quies operosa, opera quieta, animi indefecta unitas. Tunc enim divinae sapientiae agnitione complemur, nec rerum veracissimus intellectus disciplinis operosis imbuitur, sed inelaborato  ms. Aud., in roboratae mentis lumine declaratur. Ibi numerus quantus est, notus efficitur; ibi linearum discretio 638 absolute conspicitur; ibi convenientia musicae patet; ibi astrorum motus visuali cognitione certissimus est; ibi veritas superna videndo nota esentiam contuebimur, qua majestate singula quaequeto astare Reginam a dextris sponsi et regis sui . Ibi cognoscemus quanta fuerit sub sole vanitas vanitatum. Ibi revera cernemus quam salubriter monebamur: Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Qd si int̾ has mortales matherias. talia nos exempla
corroborant. quid de illa et̾nitate credendũ est. ubi
mor talis iͥnuenit᷑ quẽ pena consũmat: Fritͦ gͦ mise¬
dona quis dubitet ꝑ petua. cũ se agnoscunt letitiam
ꝑcipere. & ulterius tristitiã ñ timere: Mereri gaudi¬
um. qđ norunt ẽẽ continuũ: Illic anima sua pros
tudinẽ suam in sũma eẽ securitate. cũ se intelligunt
iam ñ posse peceare. Nulla ibi iam quatitur uarieta
te securitas nr̃a. fixa mens ñ nutat. ñ fluctuat. ñ mo¬
uetur. & in tanta pacis securitate defigit᷑. ut nichil ali¬
ud pret̃ illã contẽplationẽ. uel querere uel cogitare
patiatur. Sic ꝓuenit semꝑ quod libeat. quando ñ erit.
ad grãm ꝑfectionis intenti. Sensus nr̃. cõplebitur. pi¬
ritate mitissima. Tranquillũ erit om̃e quod uolumꝰ.
Sine cogitatione sapienius: siue errore sentiemus.
Malũ. iam nec ab alio capietur : nec extra uoluntatẽ

Expanded text:
Quod si inter has mortales materias talia nos exempla Quod si inter has mortales materias talia nos exempla corroborant, quid de illa aeternitate credendum est, ubi non invenit, quem poena consumat? Erit ergo misedona quis dubitet esse perpetua, cum se cognoscunt laetitiam percipere, et ulterius tristitiam non timere; mereri gaudium, quod norunt esse continuum? Illic animus sua prosptudinem suam in summa esse securitate, cum se intelligunt jam non posse peccare. Nulla ibi jam quatitur varietate nostra securitas: fixa mens non nutat, non fluctuat, non movetur; et in tantae pacis stabilitate defigitur, ut nihil aliud praeter illam contemplationem vel quaerere vel cogitare patiatur. Sic provenit semper quod libeat, quando non erit ad gratiam perfectionis intenti. Sensus noster complebitur puritate mitissima: tranquillum erit omne quod volumus. Sine cogitatione sapiemus, sine errore sentiemus. Malum jam nec ab alio capietur, nec extra voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
exosa. amara donicilia. cętus tristiũ. turba lugen
posse agnoscunt. quos decepti numina crediderunt.
In ip̃so tam̃ supplicio. ꝑ meritorũ qualitate diuer¬
sitas ẽ. Nã & distans beatitudo bonos coutiuet. &¬
impios dispar pęna constringit. Etas plane omĩb
una atq ꝑfecta futura ẽ. Nã quẽ adinodũ ibi erit
minor. uihi ñ crescitur: Aut quare senex. ubi ñ de¬
ficitur. Mutabilitates iste. ad interitũ tendunt
Unũ ẽ: qd cũq ꝑpetuũ ẽ. Ex hoc gͥ quasi uasto flu
mittit reparare Sed istud om̃ino suꝑfluum: in
causarum p̃mium ratione cogitare. Nam & talis ẽẽ pe¬
na potest. quȩ torqueat ñ imminuat. & talis substan¬
tia. quȩ sensũ doloris augeat. ñ defectũ mortalitatis
incurrat Ipsa deniq anima nr̃a. quantis hic crucia
stabiles ꝑseuerant Salamandra incendio reficit᷑. & ig
alore reparatur. Uermiculi quidã. estibus nit

Expanded text:
exosa, amara domicilia, coetus tristium, turba lugentexosa, amara domicilia, coetus tristium, turba lugentsecum posse cognoscunt, quos decepti numina crediderunt. In ipso tamen supplicio pro meritorum qualitate diversitas est. Nam et distans beatitudo bonos continet, et impios dispar poena constringit. Aetas plane omnibus una atque perfecta futura est. Nam quemadmodum ibi erit minor, ubi non crescitur? Aut quare senex, ubi non deficitur? Mutabilitates istae ad interitum tendunt. Unum est quodcunque perpetuum. Ex hoc igitur quasi vasto flummpore reparare. Sed istud omnino superfluum est in causarum perennium ratione cogitare. Nam et talis poena esse potest quae torqueat, non imminuat; et talis substantia quae sensum doloris augeat, non defectum mortalitatis incurrat. Ipsa denique anima nostra quantis hic cruciatstabiles perseverant! Salamandra incendio reficitur, et ignis calore reparatur. Vermiculi quidam aquis aestuan
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ñ ieiunii duuturnitate quassamur. sed in animȩ
nr̃e natura iugit̾ ꝑseuerantes. nichil boni maliq facie¬
mus : sed usq ad tem̾pus iudicii. aut de p̃teritorũ ac tu¬
um pͣuitate inereinus. aut de oꝑationis nr̃e ꝓbitate
letemur. Tunc autẽ recipiemus factorũ om̃ium ple¬
nissimũ fructũ. quando uoce dñi aut repudiati fue¬
rimus. aut ad regiũ ꝑhenuitatis adinissi. Hanc gͥ mor¬
tem in ista uita pene quietus somnus unitatur. qͣndo
sclĩ huius desideria habitũq deponit : & quicqͥd hic
agitur. tranquillus animus sopore ñtis ignorat . De fui¬
illa celeritate. qua st̃ om̃a creata receͬ plut: quȩ
per existere cõꝓbetur dolor sine fine. pena sine re¬
quie. afflictio ssne spe. malũ in cõmutabile. Sic enim
unmutet᷑: miserruni om̃ium. &. ꝑdendo qđ diligũt
& iugit̃ patiendo qđ noluut. ł uũ sine dulci uita:
mors sine remediabili fine. Ciuitas sine letitia. patͥa

Expanded text:
mur, non jejunii diuturnitate quassamur; sed in animae mur, non jejunii diuturnitate quassamur; sed in animae nostrae natura jugiter perseverantes, nihil boni malique faciemus, sed usque ad tempus judicii, aut de praeteritorum actuum pravitate moeremus, aut de operationis nostrae probitate laetamur. Tunc autem recipiemus factorum omnium plenissimum fructum, quando voce Domini aut repudiati fuerimus, aut ad regnum perennitatis admissi. Hanc igitur mortem in ista vita pene quietus somnus imitatur, quando saeculi istius desideria cuncta ambitumque deponit; et quidquid hic agitur tranquillus animus sopore mentis ignorat. Nilla celeritate qua sunt omnia creata, receperint, quae per existere comprobentur. Dolor sine fine, poena sine requie, afflictio sine spe, malum incommutabile. Sic enim immutetur. Miserrimi omnium et perdendo quod diligunt, et jugiter patiendo quod nolunt. Aevum sine dulci vita, mors sine remediabili fine, civitas sine laetitia, patria
Abbreviated transcription (Latin):
ñ a deo miranda sunt. Quis autẽ digne sufficiat uir¬
gniũ & uiduarũ maximas explicare uirtutes : Quȩ
sic ad p̾cepta dĩ scõ amore rapiunt᷑. ut & inagnę pa¬
ntie se uigore discrucient. & ad martirii coroi
uicta carnis infirmitate ꝑueniant. Locuti sumus
niulta de anima. diximus etiã de corpore nr̃o quȩ
uisa sunt: tendamus nunc acies m̃tis in futuras re¬
tributiones. Conuenit enĩ ut postquã se creatura.
cognouit: ad creatorẽ suũ pura m̃te festinet Quid a¬
ueritis forsitan. post hoc scłm anime ur̃ȩ
quid agant. qualesue ꝑmaneant. Respon¬
demus ut diũsa lectione̾ collegimus. Mors ẽ.
anime corporisq facta resolutio. uitȩ huus absen¬
tia. carnis desideria uel necessitates prorsus ignoraus
Nã cũ fueruus hac luce imꝑiõ creatoris exuti. simul
appetitiones corporis & unbecil litates amittimus.
Non enim ulterius labore frangiiur. ñ cibo refici¬

Expanded text:
non adeo miranda sunt. Quis autem digne sufficiat virnon adeo miranda sunt. Quis autem digne sufficiat virginum ac viduarum maximas explicare virtutes, quae sic ad praecepta Dei sancto amore rapiuntur, ut et magnae patientiae se vigore discrucient, et ad martyrii coronam, victa carnis infirmitate, perveniant? Locuti sumus multa de anima, diximus etiam de corpore nostro quae visa sunt. Tendamus nunc aciem mentis in futuras retributiones. Convenit enim ut postquam se creatura cognoverit, ad Creatorem suum pura mente festinet. eratis forsitan post hoc saeculum animae nostrae quid agant, qualesque permaneant? Respondemus ut diversa lectione collegimus. Mors est animae corporisque facta resolutio, id est vitae hujus absentia, carnis desideria vel necessitates prorsus ignorans. Nam cum fuerimus hac luce imperio Creatoris exuti, simul corporis appetitiones et imbecillitates amittimus. Non enim ulterius labore frangimur, non cibo refici
Abbreviated transcription (Latin):
alterum partitur. Suasor recti: sine arrogantia do¬
cens. Cũ humilitate liber. cũ caritate districtus. ut
tã graue sit illã deserere. quã inuitũ ẽ ab ipsa qͦq
uita discedere Amator salutiferi secreti. ubi nulla
libidine sauciatur. Contentione nulla succendit᷑.
suꝑbia ñ inflatur. Inuidiã ñ habet fratrũ Hulli lo¬
quit᷑ qđ peniteat : nil audit absurdũ. Multa turba.
grata suffragat᷑. Tunicã postremo suã quãius more
cutis una sit᷑ : suauissimis implet odoribus. flagrat
qd diuitis indiȩ pigm̃ta transcendunt. Agnoscitur.
in illis humanũ corpus habere aromata sua. scilicet
dũ nulla crapulatione distentũ. ymbres ñ exud̾at
acerrimos. Facile ẽ aduertere. quẽ suꝑna potentia
dignat᷑ inuisere. Nam & ipse quoq an̾imus nrͣ . mox
gaudet ad talẽ & ñ admonitus intelligit. quẽ cęlesti
inspiratione cognoscit Uerũ hȩc in sexu ualidiore

Expanded text:
alterum parcit. Suasor recti, sine arrogantia doalterum parcit. Suasor recti, sine arrogantia docens, cum humilitate liber, cum charitate districtus; ut tam grave sit eum deserere, quam invitum est ab ipsa quoque vita discedere. Amator salutiferi secreti existens, nulla libidine sauciatur, contentione nulla succenditur, superbia non inflatur, invidiam non habet, fratrum nulli loquitur quod poeniteat, nil audit absurdum. Multam turbamgratia suffragatur. Tunicam postremo suam, quamvis more cutis una sit, suavissimis implet odoribus; fragrat, super divitis Indiae pigmenta transcendens. Agnoscitur in illo humanum corpus habere aromata sua; scilicet, dum nulla crapulatione distenditur, in odores non exsudat acerrimos. Facile est advertere, quem superna potentia dignatur invisere. Nam et ipse quoque animus noster mox gaudet ad talem, et non admonitus intelligit, quem coelesti inspiratione cognoscit. Verum haec in sexu validiore
Abbreviated transcription (Latin):
eorum attribuit. & aplici umbra corporis pericu¬
lum mortis exclusit : Sic abundantia meritorũ
& ꝑ il lud uidebatur sonare. quod constat substan¬
tiam ñ habere. Talis anima absolute sentitur. etiã
ũ eius existentia ñ uideatur. Hilaris illi semꝑ uul¬
tus. ẽ. & quietus. macie ualidus. pallore decoratus.
lacrimis assiduis letus . ꝓ missa barba reuerendus.
nullo cultu mundissimus. Sic ꝑ iustitiã m̃tis. de
rebus contrariis reddunt᷑ homines pule hriores.
Oculi leti . &. honesti. blandi. sermo ueriloquus.
lionorum pectorũ penetrabilis. cupiens amorem
dĩ om̃ibus suadere. quo plenus ẽ. Uox ipsa medio¬
more. dilatata asꝑitate ñ frangitur. Ac cedentib
plũ scm̃ : domiciliũ uirtutũ Cuius ora se neque¬
unt imniutare. dũ se ꝓbantur studere constantię
Gradus quoq ipsos. nec tardos confpicit: nec ue¬
loces. Nullũ pret̾ semet ipsum uidet. nulli ꝓpter

Expanded text:
 attribuit, et apostolici umbra corporis pericu attribuit, et apostolici umbra corporis periculum mortis exclusit? Sic abundantia meritorum et per illud videbatur sanare, quod constat in se substantiam non habere. Talis anima absolute sentitur, etiam cum ejus existentia non videtur. Hilaris illi semper vultus est et quietus, macie validus, pallore decoratus, lacrymis assiduis laetus, promissa barba reverendus, nullo cultu mundissimus. Sic per justitiam mentis de rebus contrariis redduntur homines pulchriores: oculi laeti et honeste blandi: sermo veriloquus, bonorum pectorum penetrabilis, cupiens amorem Dei omnibus suadere, quo plenus est: vox ipsa mediomore dilatato: asperitate non frangitur, accidentibus plum sanctum, domicilium virtutum; cujus ora se nequeunt immutare, dum semper probantur studere constantiae. Gradus quoque ipsius nec tardus conspicitur, nec velox: nullum propter seipsum videt, nulli propter
Abbreviated transcription (Latin):
miseratione conceditur. quã homo ꝓpt̃ priginale
peccatũ habere ñ potest cũ creatur. Per mundũ
transeiuites. maiestati semꝑ affixi sunt. quib tam
assidue p̃stantur magnalia: ut pene iure desinant
ẽẽ miracula. Helisens discipuli sui oculos cȩlestem
miliciã ñ uidenteᷤᷤ. aꝑuit. exeroitus hostiũ cecita¬
te ꝑcussit. Ademerunt ñnulli flamis incendia. ui¬
talem calorem frigidis cad aueribus reddiderunt
Leones feroces. ad sepeliendum corpus couenire
fecerunt.&. inuicem ratis. homines legimuis uexis¬
se crocodrillos. Liquorem conuerterunt induri¬
ciam silicum. latices iusserunt manare desiccitate
saxorum. Hlesis uestibus prunas accepimus fuisse
re celerrimũ Humano uerbo facta ẽ nature di¬
uersitas. & in tantam grãm sunt recepti. ut & ip¬
sis potuisset famulari. quod seruire mundus mi¬
rabatur auebori. Quid iam de imꝑio uocis dicamꝰ.
quaudo & uestis corũ tacta. effectum sospitatis¬

Expanded text:
miserationis conceditur, quam homo propter originale miserationis conceditur, quam homo propter originale vitium habere non potest. Cum creati per mundum transeuntes, majestati semper affixi sunt: quibus tam assidue praestantur magnalia, ut plane videantur esse miracula Elisaeus discipuli sui oculos coelestem militiam non videntes aperuit, exercitus hostium caecitate percussit . Ademerunt nonnulli flammis incendia; vitalem calorem frigidis cadaveribus reddiderunt; leones feroces ad sepeliendum corpus convenire fecerunt, et in vicem ratis homines legimus vexisse crocodilos; liquorem converterunt in duritiam silicum; latices jusserunt manare de siccitate saxorum; illaesis vestibus prunas acceperunt; proprre celerrimum. Humano verbo facta est naturae diversitas; et in tantam gratiam sunt recepti, ut et ipsis potuisset famulari, quod servire mundus mirabatur auctori. Quid jam de imperio vocis dicamus, quando et vestis eorum tacta effectum sospitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lient potestatibus aeriis. Quorũ tẽptationibus ñ ce¬
dunt: eis diuina uirtute dominantur. Iste enĩ un¬
mortales ꝓprie sunt dicendȩ. quas nulla penitudo
discruciat᷑ : nullus meror affligit. quȩ sibi nequeunt
reputare quȩ ꝓbantur existere. Inopia ditescurit.
carceribus lete sunt. & int̾ hec iure scda illis obedi¬
unt. quia bonos semꝑ semꝑ sequunt᷑ Contra ꝑse cu¬
tores fortiore semꝑ erigunt᷑ audacia: quando finis
lucis. illis pͥncipiũ ẽ bonorũ: & in ęt̾na beatitudine
recipiunt. qđ in temporali conũsatione gesserunt
iter aꝑuit. aquarũ domicilia siccis pedibus transmea¬
uit. Et tam magni fluctus. quasi latere utroq eon¬
stricti. in speciem rupis ꝑegrina soliditate rigue¬
runt. Meruit helias ne plueret. obtinuit etiam.
ut se desideratus imber effunderet. & unus ho¬
mo beatis supplicationibus egit. qđ gn̾alitas cũ sus¬
penderet᷑ impetrare ñ meruit. Istis enim qui se
celesti conũsatione mundificant. uirtus suꝑna

Expanded text:
bent potestatibus aereis; et quorum tentationibus non cedunt, eis divina virtute dominantur. Istae enim immortales proprie sunt dicendae, quas nulla poenitudo discruciat, nullus moeror affligit, quae sibi nequeunt  ms. Aud., non quaerunt reputare, quod probantur existere. Inopia ditescunt, carceribus laetae sunt; et inter haec jure saecula illis obediunt, quia semper bonos sequuntur: contra persecutores fortiore semper eriguntur audacia, quando finis lucis illis principium est bonorum; et in aeterna beatitudine recipiunt, quod in temporali conversatione gesserunt.iter aperuit, aquarum domicilia siccis pedibus transmeavit; et tam magni fluctus quasi latere utroque constructi, in speciem rupis peregrina soliditate riguerunt. Meruit Elias ne plueret: obtinuit etiam ut se desideratus imber effunderet ; et unus homo beatis supplicationibus egit quod generalitas, cum suspenderetur, impetrare non meruit. Istis enim, qui se coelesti conversatione mundificant, virtus supernae
Abbreviated transcription (Latin):
quando anima dilecto corpori indulgentius reiittendo
locũ. noscitur p̃bere peccato. Uita gͥ corporis. suscepte
animȩ p̃sentia ẽ. mors autẽ eius ꝓbatur abscessus. Sic diẽ
dicimus lustrante sole. qui cũ discesserit nox uocatur. Ui¬
uit gͦ corpus animȩ p̃sidio. & ex ipsa ꝓbatur accipere. inii
de se ualet cõmouere. Sed qm̃ & hoc quoq aduite genus.
de quo loquimur noscitur ꝑtiȩntre: sciendũ ẽ cũ se par¬
tibus corporis ille uigor ignitiis infuderit. materiãq car¬
naleni. sp̃s uitalis afflauerit. si quod fortasse uulnus acceꝑit.
condolere. sicut nec sol ꝓbatur quicquã sentire. si eius rali¬
os secare tẽptaueris Tot̾a ẽ in partibus suis. nec alibi minoi
Ubi tam̃ uitali intentione porrigitur: colligit in unum.
atq copulat m̃bra sua. ñ sinit diffluere uel contabescere.¬
que uitali uigore custodit. Alim̃ta cõpetentia ubiq difꝑgit.

Expanded text:
quando anima dilecto corpori indulgentius remittendo, quando anima dilecto corpori indulgentius remittendo, locum noscitur praebere peccato. Vita igitur corporis susceptae animae praesentia est; mors autem, ejus probatur abscessus. Sic diem dicimus, lustrante sole, qui cum discesserit, nox vocatur. Vivit ergo corpus animae praesidio, et ex ipsa probatur accipere, unde se praevalet commovere. Sed quoniam et hoc quoque ad vitae genus de quo loquimur noscitur pertinere, sciendum est, cum se partibus corporis ille vigor ignitus infuderit, materiamque carnalem spiritus vitalis afflaverit, si quod fortasse vulnus acceperit, condolere; sicut nec sol probatur quidquam sentire, si ejus radios secare tentaveris. Tota ergo est in partibus suis, nec alibi major,ubique tamen vitali intensione porrigitur. Colligit se in unum atque copulat; membra sua non sinit defluere vel contabescere,quae vitali vigore custodit; alimenta competentia ubique dispergit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsa subsistat indiget dõ. & dare ñ potest alteri subsis
uerissime a diuinitate conditam ẽẽ fateamur quȩ sola
potest creare mortalia & immortalia. ł uident̾ enim le¬
gitur in salomone. & reuertetur puluis in terrã sicut
erat & fp̃s reuertetur. ad eũ qui dedit eum. Et alibi.
om̃a corporalia. tribus nouerimus lineis contineri. lon¬
gitudine. latitudine. ꝓ funditate. nic hil tale ꝓbatur in
anima repperiri Deinde quod corpori sociata. quãuis¬
mole ipsius p̃grauetur. opiniones rerum sollicita curio¬
sitate ꝑpendit. Cȩlestia ꝑfunde cogitat. naturalia subti
ardua nosse desiderat. Quod si ẽẽt corporalis. cogrtationi¬
bus suis sp̃ualia nec cerneret utiq nec uideret. Cesset
gͦ de eius corporalitate suspicio. quando & diffinitionẽ
corporis. a se om̃ibus modis reddit alieriam. & tales cau¬
sas exquirit. ad quas solus sublimis sp̃s ꝑuenire conten¬

Expanded text:
ut ipsa subsistat, indiget Deo, et dare non potest alteri subsistut ipsa subsistat, indiget Deo, et dare non potest alteri subsistverissime a Divinitate conditam esse fateamur, quae sola creare potest mortalia et immortalia. Evidenter enim legitur in Salomone: Et revertatur pulvis in terram sicut erat, et spiritus revertatur ad Deum, qui dedit eum . Et alibi: omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, longitudine, latitudine, profunditate, nihil tale probatur in anima reperiri. Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones rerum sollicita curiositate perpendit, coelestia profunde cogitat, naturalia subtiluo ardua nosse desiderat. Quod 629 si esset corporalis, cogitationibus suis spiritalia nec cerneret utique, nec videret. Cesset ergo de ejus corporalitate suspicio, quando et definitionem corporis a se omnibus modis reddit alienam, et tales causas exquirit, ad quas solus sublimis spiritus pervenire conten
Abbreviated transcription (Latin):
fp̃s distincte ponitur. quia illi hoc nom̃ cõmine eum ce¬
teris. id .ẽ. angłis potestatibis aeriis. & quȩcũq sp̃u conti¬
nentur. Hec iste sp̃s ueracit̾ potest dici anima. qui deris
cõmunis e Restat ut segregatim atq significant᷑ anima
hominis dicatur spũalis substantia: quę nullatenus sangui¬
nis effusione consumit᷑. Nunc deipsius animȩ substantia
lib̾ius disseramus: quando eam a similitudine nominum.
formemus. ut consequentia quȩ inde potuerint nasci. fi
distantem. a materia corporis siis organũ m̃brori.
L uirtutẽ uite habentem Anima autem hatiis
Rationalis quidem & immortalis. sed in bonum a ma¬
ubi uita futurȩ auis pennarumq grata uarietas contuie¬
cere A dõ fieri uel factas auimas prudentiũ nullus ig¬
norat : quando om̃e qđ existit. Aut ereator ẽ. Aut erea¬
tura. Creatrix gͥ nulla creata potest ẽẽ substantia. qm̃

Expanded text:
spiritus distincte ponitur, quia hoc illi nomen est commune cum caespiritus distincte ponitur, quia hoc illi nomen est commune cum caeteris, id est, angelis, potestatibus aeris, et quaecunque spiritu continentur. Nec iste spiritus veraciter potest dici anima, qui aeris communis est. Restat ut segregatim atque significanter anima hominis dicatur spiritalis substantia, quae nullatenus sanguinis effusione consumitur. Nunc de ipsius animae substantia liberius disseramus, quia eam a similitudine nominum nformemus; ut consequentia, quae inde potuerint nasci, fiddistantem a materia corporis sui, organum membrorum, et virtutem vitae habentem. Anima autem hominisrationabilis quidem et immortalis, sed in bonum maubi vita futurae avis, pennarumque grata varietas continecere. A Deo fieri, vel factas hominum animas prudentium nullus ignorat. Quando omne quod existit aut Creator est, aut creatura. Creatrix igitur nulla creata potest esse substantia: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
celeri ꝑuagatur. fit autẽ ex appetitu animȩ ꝓ desideriorũ¬
eus qualitate cõmotus. Mens autõ dicit᷑. amone. id ẽ alu¬
na.: quȩ licet uaria uicissitudine cõmutet᷑. quadã se tam̃
in id qđ fuit ꝑfecta nouitate restitait. Modo enĩ tribula¬
tionibus attenuata. quasi ꝓbatur obscura : iodo iterũ in ui¬
gorem naturalem letitiaꝰ cõmeante reparat᷑. Sp̃c itaq tri
suma st̃ singularit̾ potens Uocamus & spm. substantiam
tenuem. nobisq unuisibilem. creaturã immortalem. quan¬
tum illi utilit̃ datũ ẽ ualentẽ Tercio spm̃ dicimus ꝑtotũ
corpus emissũ atq receptũ: ꝑ quẽ uita mortaliũ flatu ne¬
cessario continetur. nec aliquando ocium capiens. ugi mo¬
bilitate reparatur: Atq ideo sciendum ẽ. animum &s men¬
tem ꝓprie Animã ñ uocari. sed quia resistȩ in anima ex¬
cellunt . int̾elum ꝑ licentiam sic dicunt᷑ Nec ꝓ anima utiq

Expanded text:
celeri celeri ejus qualitate commotus. Mens autem dicitur ἀπὸ τῆς issitudine commutetur, quadam se tamen in id quod fuit, perfecta novitate restituit. Modo enim tribulationibus attenuata, quasi probatur obscura; modo iterum in vigorem naturalem laetitia commeante reparatur. Spiritus itaqusumma sunt singulariter potens. Vocamus et spiritum substantiam tenuem nobisque invisibilem, creatam, immortalem, quantum illi utiliter datum est, valentem. Tertio spiritum dicimus per totum corpus emissum atque receptum, per quem vita mortalium flatu necessario continetur, nec aliquando otium capiens, jugi mobilitate reparatur. Atque ideo sciendum est animum et mentem proprie animam non vocari; sed quia res istae in anima excellunt, interdum per licentiam sic dicuntur. Nec pro anima utique
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ eligebat pandere. constrictus uinculis cogebatur ali¬
soluere. Hoc tam̃ inde colerabile uisũ ẽ. quia de talire ur¬
gebar dicere. quȩ si dõ fauente ueraciter exprimatur. &
Audientẽ merito recreat. & sensũ bene ꝑsuadentis illuminat.
Quappt̾ antequã rem ingrediar expet̾itã. oportet prius
nominũ similitudines. quasi ramos obuiantes abscidere.
ne semitã disputationis nr̃ȩ. uocabulorũ consonantium
silua. umbrosis imaginibus uideat᷑ intexere.
nima gͥ hominis ꝓprie dr̃. ñ etiã pecudũ. quia
illorũ uita in sanguine noscitur constituta. hec uꝰ
qm̃ immortalis est anima recte appellatur. quasi
a nema. id est quasi asanguine longe discreta. quando &
post mortẽ corporis ꝑfectam eius constat eẽ substantiam.
sicut in subsequentibus suo loco declaratur. Alii uͦ anunã
appellatam dicunt. eoquod animet substantiã corporis suis
qđ uelocissima cogitatio eius ad similitudinẽ uenti motu

Expanded text:
tate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuadentis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere, ne semitam disputationis nostrae vocabulorum consonantium silva umbrosis imaginibus videatur intexere.Anima igitur hominis proprie dicitur, non etiam pecudum, quia illorum vita in sanguine tantum noscitur constituta. Haec vero quoniam immortalis est, anima recte appellatur, quasi ἄναιμα, id est a sanguine longe discreta: quia et post mortem corporis perfectam ejus constat esse substantiam, sicut in subsequentibus suo loco declarabitur. Alii vero appellatam animam dicunt, elocissima cogitatio ejus ad similitudinem venti motu
Abbreviated transcription (Latin):
angelis in eẽ dicantur : nulla tam̃ ad eius altitudiuem re¬
uerende potestatis actingunt. Oñis enĩ ardue uirtutes in
sũmitate illa plenissimę atq ꝑfectissimȩ st̃. quȩ creaturis
uniũsis ipsius largitate ꝓ suo modulo concedunt᷑ Nunc
sciendũ ẽ hec aniua immortalis quẽ ad modũ degere sen¬
tiatur. Uiuit in se. post huus scłi amissionẽ. ñ reflante
spũ. sicut corpus. sed ȩ̨quali mobilitate quȩ illi attribu¬
ta ẽ.pura. subtilis. uita ętͣna. Uidet. audit. tangit. Ae re¬
liquis sensibus efficacius ualet: ñ iam ex partibus sius
absurdũ ẽ. putare minus posse liberã : quã mole brutissi¬
mi corporis ingrauatã. Lalia intelligere se ñ dubium est.
& angłos. & potestates aerias. uel cetera que sublimi atq
immortali substantia constare noseunt᷑ Reliquum est. ut ̃¬
nunc obnexiam mutabilitati currenti ordine doceamus.

Expanded text:
angelis inesse dicantur, nullatenus tamen ad ejus altitudinem reangelis inesse dicantur, nullatenus tamen ad ejus altitudinem reverendae potestatis attingunt. Omnes enim arduae virtutes in summitate illa plenissimae atque perfectissimae sunt, quae creaturis universis, ipsius largitate pro suo modulo conceduntur. Nunc sciendum est haec immortalis anima quemadmodum degere sentiatur. Vivit in se post hujus saeculi amissionem non reflante spiritu, sicut corpus, sed aequali mobilitate, quae illi attributa est: pura, subtilis, cita, aeterna, videt, audit, tangit, ac reliquis sensibus efficacius valet; non jam ex partibus suis absurdum est putare minus posse liberam, quam mole brutissimi corporis ingravatam. Talia enim intelligere posse non dubium est, et angelos et potestates aereas, vel caetera quae sublimi atque immortali substantia constare noscuntur. Reliquum est ut nunc obnoxiam mobilitati currente ordine doceamus.