comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos qui de die in diem animam iustam iniquis oꝑib cruciabant: Hinc
paulus discipuloꝵ uitam. & laudat & roborat. dicens: In medio nationis prauȩ
& ꝑuersȩ. int̾quos lucetis sic̃ luminaria in mundo ũbum uitȩ continentis.
Hinc iohannes pgami ȩccłȩ ad testatur dicens: Scio tibi habitas ubi sedes ẽ sa¬
omia ꝑcurrendo cognoscimus: quia bonus ñ fuit. quẽ maloꝵ prauitas
non ꝓbauit. Ut enĩ ita loquar: ferrum nr̃ȩ animȩ ne quaquã ꝑducitur
ad subtilitatẽ acuminis: si hoc ñ eraserit alienę lima prauitatis Terrere aut̃
uos ñ deb&. qđ in ȩccła & multi mali. & pauci sunt boni. liua archa in undis
diluuii quȩ huius ȩccłȩ typũ gessit. & ampla in inferiorib & angusta in supi¬
orib fuit᷑: Quȩ in sũmitate ȩtiam sua.: ad unius mensurã cubiti excreuit
Inferuis quippe: quadrupedia atq reptilia: superius uͦ aues & homines har¬

Expanded text:
apud eos, qui de die in diem animam iustam iniquis operibus capud eos, qui de die in diem animam iustam iniquis operibus cPaulus discipulorum vitam et laudat et roborat, dicens: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in meridie, verbum vitae Joannes Pergami Ecclesiae attestatur dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes est Sami, pene omnia percurrendo cognoscimus, quia bonus non fuit, quem malorum pravitas non probavit, ut enim ita loquar, ferrum nostrae animae nequaquam producitur ad subtilitatem acuminis, si hoc vos non debet quod in Ecclesia et multi mali et pauci sunt boni, quia arca in undis diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines ha
Abbreviated transcription (Latin):
malitiam uenditores fratris fuerunt: Duodecim apłi sunt electi: sed unus
in his ammixtus ẽ. qui ꝓbar&: undecim qui ꝓbarentur: Septem sunt diacones
ab apostolis ordinati: sed sex in fide recta ꝑmanentibꝰ. unus extitit auctor
erroris: In hac gͦ ȩccła nec mali eẽ sine bonis: nec bonisine malis possunt:
gradiamur Bonus enim non fuit: qui malos tolerare recusauit: Hinc nãq
est qđ de sem& ipsu̾m beatus iob asserit dicens: frater fui araconũ: & sotius
strutionũ Hinc ꝑ salomonẽ sponsi uoce scẽ ȩccłȩ dicitur: Sicut lilium int̾
spinas: sic amica mea int̾ filias: Hinc ad hie rechielem añs dicit: fili hominis
in creduli & subuersores sunt tecum: & cum scorpionib habitas Hinc petrus
beati loth uitam glorificat. dicens: & iustum loth oppressum a nefandorum
iniuria conuersacione eruit Aspectu enĩ & auditu iustus erat: habitans

Expanded text:
malitiam venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; sed unus malitiam venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; sed unus in his admistus est qui probaret, undecim qui probarentur . Septem sunt diacones ab apostolis ordinati ; sed sex in fide recta permanentibus, unus exstitit auctor erroris . In hac ergo Ecclesia nec mali sine bonis, nec boni sine malis esse posgradiamur. Bonus enim non fuit, qui malos tolerare recusavit. Hinc namque est quod de semetipso beatus Job asserit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc per Salomonem sponsi voce sanctae Ecclesiae dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Hinc ad Ezechielem Dominus dicit: Fili hominis, increbeati Lot vitam glorificat diceniniuria ac luxuriosa conversatione eruit. Aspectu enim et auditu iustus erat habitans
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ ciues cõmuniter recipit: Iuos tam̃ sc̃a ȩccła & nunc in discrete suscipit.
& post modũ in egressione discernit:. Siigitur boni estis: quã diu in hac uita
subsistitis. ȩ quanimit̃ tolerate malos: Nam quisquis malos non tolerat: ipse
sibi ꝑ intolerantiam suã testis est. quia bonus non est: Abel enim ee renuit quẽ
cai malitia ñ exeree: Sic in tritura arcȩ grana sub paleis p̾munt᷑: sic flores
inter spinas oriuntur : de rosa quȩ redol&. crescit cum spina quȩ pungit:
Duos quippe filios habuit primus homo: Unus hoꝵ electus est: alter re¬
ꝓbus fuit Tres filios noe. archa continurt: sed ex his duo electi st̃. & unus
repb fuit Duos abraham filios habuit: sed unus electus. & alter reꝓbus fuit
Duos ysaac filios habuit: sed unus electus est. alter uͦ reꝓbatus: Duodecim
filios habuit iacob sed exhis unus ꝑ innocentiam uenditus est: alii uero ꝑ

Expanded text:
partium cives communiter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 partium cives communiter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 et postmodum in egressione discernit. Si ergo boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos. Nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel enim esse renuit, quem Cain malitia non exercet. Sic in tritura areae grana sub paleis premuntur; sic flores inter spinas oriuntur, et rosa quae redolet crescit cum spina quae pungit. Duos quippe filios habuit primus homo; sed unus horum electus est, alter reprobus fuit . Tres filios Noe arca continuit; sed duo ex his electi sunt, et unus reprobus fuit . Duos Abraham filios habuit; sed unus electus est, alter reprobus fuit . Duos Isaac filios habuit; sed unus electus est, alter reprobatus . Duodecim filios habuit Jacob; sed ex his unus per innocentiam venditus est, alii vero per
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui inuitati erant. ñ fuer̃ digni: Ite gͦ ad exitus uiarum: & quosq inueneritis.
uocate ad nuptias: Si in scriptura saera uias. actiones accipimus: exitus uiarũ.
intellegimus defectus actionum Quia illi plerumq: facile ad dm̃ ueniunt.
quos in terrenis actib ꝓspera nulla comitantur Unde & sequitur & egres¬
si serui eius in uias: congregauer̃ om̃s quos inuener malos & bonos: & impletȩ
sunt nuptiȩ discunbentiũ:. Eece iam ipsa qualitate conuiuantiũ aꝑte ostendit᷑::
quia phas regis nuptias. p̃sens ȩccła designatur. inqua cum bonis. & mali conue¬
niunt: ꝑmixta quippe ẽ. diuersitate filioꝵ: quia sic om̃s ad fidem generat.⁊
ut tam om̃s ꝑimmutacionẽ uitȩ. ad libertatem spiritalis grę culpis exigentib
ec raut̃ iuita quȩ int̃ celum & infernũ sita ẽ. sicut in medio subsistit: ita utrarũꝙ

Expanded text:
sed qui invitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus viarum, et quoscunque inveneritis sed qui invitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus viarum, et quoscunque inveneritis vocate ad nuptias. » Si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Dominum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. « Et egressi servi ejus in vias congregaverunt omnes quos invenerunt malos et bonos, sunt nuptiae discumbentium. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur, quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permista quippe est diversitate filiorum: quia sic omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per immutationem vitae ad libertatem spiritalis gratiae culpis exigentibus Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque
Abbreviated transcription (Latin):
Dabaoth quippe.: exercituum int̾pretatur: Ad ꝑdendos gͦ adũsarios suos. exercitũ
mittit: quia nimirum uindictam dñs ꝑ angelos exere&e Cuius uindictȩ po¬
tentiam. tunc nr̃i patres audiebant: nos aut̃ iam cernimus Ubi sunt enĩ suꝑbi
illi martirum ꝑsecutores: ubi illi qui contra conditorẽ suum. ceruicẽ cordis
erexerant: & de huius mundi gła mortiferum tumebant: Ecce iam mors
martirum flor& infide uiuentium. & hii qui contra illos de crudelitate
sua gloriati st̃: ne quaquã ad memoriã nram̃ ueniunt uel in numero mortuoꝵ
Reb ergo recognoscimus. qđ in parabolis audimus: Sis qui inuitantẽ se con¬
empni conspicit: regis filii nuptias uacuas non habebit Ad ali
quia & si apud aliquos laborat. ⁊ quandoq tam̃ sermo dĩ inuenturus est. ubi
requiescat: Unde & subditur: Tunc ait seruis suis: Nuptiȩ quidẽ paratȩ st̃¬

Expanded text:
Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum mittit, quia nimirum vindictam Dominus per angelos exercet. Cujus vindictae potentiam tunc nostri patres audiebant, nos autem jam cernimus. Ubi sunt enim superbi illi martyrum persecutores? Ubi illi qui contra conditorem suum cervicem cordis erexerant, et de hujus mundi gloria mortifera tumebant? Ecce jam mors martyrum floret in fide viventium, et hi qui contra illos de crudelitate sua gloriati sunt, nequaquam ad memoriam nostram veniunt, vel in numero mortuorum. Rebus ergo recognoscimus, quod in parabolis audimus, sed is qui invitantem se contemni conspicit, regis filii nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia et si apud aliquos laborat, quandoque tamen sermo Dei inventurus est, ubi requiescat. Unde et subditur: Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae s
Abbreviated transcription (Latin):
no. alius uͦ mundi huius actionib deditus. mysteriũ in carnationis adnicȩ
pensare. & scdm illud uiuere dissimulat: quasi ad uillam uel negotiũ ꝑgens.
uenire ad regis nuptias recusat & plerumq qđ est grauius. non nulli uo¬
cantis gram̃ non solum respuunt: sea ȩtiam ꝑsequuntur. Unde &e subdt᷑¬
Reliqui uͦ tenuer̃ seruos eius: & contumeli is affectos. occider̃ Sed rex ista cog-¬
noscens: misis exercitibus suis ꝑdidit homicidas illos. & ciuitatem illoꝵ succendit.
Homicidas ꝑdidit: quia psequentes interemit: Ciuitatẽ illoꝵ igni succendit.
quia illoꝵ non solum animȩ. sed & caro quoq in qua habitauerant. ȩternȩ
gehennȩ flamina cruciatur: Missis uͦ exercitibus extinxisse homicidas dicit᷑.
quia in hominibus omne iudiciũ ꝑangelos exhibetur: Quid namq sunt illa
angeloꝵ agmina nisi exercitus regis nri : Unde & isdem rex. dñs sabaoth dicit᷑:

Expanded text:
no, alius vero mundi hujus actionibus deditus mysterium incarnationis Dominicae no, alius vero mundi hujus actionibus deditus mysterium incarnationis Dominicae pensare, et secundum illud vivere dissimulat, quasi ad villam vel negotium pergens venire ad regis nuptias recusat, et plerumque quod est gravius nonnulli vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditReliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumeliis affectos occiderunt. Sed rex ista cognoscens, missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Homicidas perdit, quia persequentes interimit. Civitatem eorum igni succendit, quia illorum non solum animgehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia in hominibus omne judicium per angelos exhibetur. Quid namque sunt illa angelorum agmina nisi exercitus regis nostri? Unde et idem rex Dominus Sabaoth dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestiũ iam ꝑscã desideria de suꝑnis delectationis intimȩ cybo pascuntur:
quasi largiori alim̃to pinguescunt: Hac enim pinguedine saginari psalmis-¬
ta concupiuerat. cum dicebat Sicut adipe & pinguedine repleatur anima
nolentib dicitur: Tauri mei & altilia occisa sunt: & omĩa parata: Ac si
aꝑtius dicatur: Patrum p̾cedentium mortes aspicite: & remedia uitȩ ur̃ȩ
cogitate: Notandum uͦ. qđ in priore inuitatione nil de tauris & altilibus
dicitur: In scda aut̃. iam tauri & altilia mactata memorantur. Quia om-
hoc transisse iam & alios audimus Sequitur Illi aut̃ neglexerunt:
& abierunt. alius in uillam suã. alius uͦ in negotiationẽ suam: In uillam quippe
ire ẽ: labori terreno immoderate incumbere In negotiacionẽ uero ire ẽ.
actionum secularium lucris inhiare: Quia enim alius intentus labori terre¬

Expanded text:
coelestium jam per sancta desideria de supernis delectationis intimae cibo pascuntur, coelestium jam per sancta desideria de supernis delectationis intimae cibo pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Propheta concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima nolentibus dicitur: Tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. Ac si apertius dicatur: Patrum praecedentium mortes aspicite, et remedia vitae vestrae cogitate. Notandum vero quod in priori invitatione nil de tauris et altilibus dicitur, in secunda autem jam tauri et altilia mactata esse memorantutur. Illi autem neglexerunt, et abierunt alius in villam suam, alius vero ad negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere. In negotiationem vero ire, est actionum saecularium lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terre
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est uerba euangelicȩ lectionis explanare Altilia enim: saginata
licimus. Ab eo enim qđ est alere: altilia quasi alitilia uocamu
uͦ in lege scriptum sit. diliges amicum tuũ & odio habebis in imicũ tuum.
accepta tunc iustis licentia fuerat. ut dĩ suosq aduersarios quanta pos¬
sent uirtute comprimerent: eosq iure gladii ferirent: Qđ in nouo ꝓcul
acceꝑant. quatinus aduersarios odii retributione ꝑcuterent: ut ita dicã
quid aliud quã tauri erant. qui inimicos suos uirtutis corporeȩ cornu
feriebant: Qui uͦ ꝑ altilia. nisi patres testam̃ti noui figurantur: Qui dũ
gr̃am pinguedinis internȩ ꝑcipiunt: a terrenis desideriis innitentes. ad
sublimia contemplationis suę penna subleuantur: In imo quippe cogita¬
tionẽ ponere: qͥd est aliud quã quȩdã ariditas mentis: Qui aũt intellectu

Expanded text:
cesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata cesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum , accepta tunc justis licentia fuerat ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul acceperant quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant? Quid vero per altilia nisi patres testamenti novi figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis desideriis enitentes, ad sublimia contemplationis suae pennis sublevantur? In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
ginis : huus sponsi thalamus fuit Unde & psalmista dicit In sole posuit
tab̾naculum suum : & ipse tanquã sponsus ꝓcedens de thalamo suo Tanquã
sponsus quippe de thalamo suo ꝓcessit: qui ad conuingendã sibi ȩccłam.
in carnatus ds̃ de incorrupto utero uirginis exiuit: Misit gͦ seruos suos.
ut ad istas nuptias amicos inuitarent: Alisit semel: misit iterum: quia in¬
carnationis dñicȩ p̃dicatores. & prius ꝓpħ̾as: & post modum apłos fecit:
is itaq seruos ad inuitandum misit: quia incarnacionẽ unigeniti & ꝑ
ꝓpħas dixit futuram: & ꝑ apłos nuntiauit factam: S quia hii qui prius
inuitati sunt. ad nuptiarum conuiuium uenire noluer̃ : in scđa inuitacione
iam dicitur: Ecce prandium meũ paraui: Tauri mei. & altilia occisa sut̃.
testamenti patres accipimus: quia enĩ uulgo loquor: &iã ipsa me ne¬

Expanded text:
ginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit ginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa sunt, c veteris testamenti patres accipimus? Quia enim vulgo loquor, etiam ipsa me ne
Abbreviated transcription (Latin):
sedes dĩ : cęlum gͦ est anima iusti: Hinc ꝑ psalmistam de scĩs p̾dicatorib
dicitur: Celi enarrant głam dĩ: Regnum gͦ cȩloꝵ est ȩccła iustoꝵ: quia
dum eoꝵ corda in terra nil ambiunt: ꝑ hoc qđ ͣ suꝑna suspirant. iam in
gis filii pater: Ille nimirum: cui psalmista ait: Ds̃ iudiciũ tuum regida.
& iusticiã tuã filio regis Qui fecit nuptias filio suo Tunc enĩ ds̃ pat̾. dõ
filio nuptias fecit: quando hunc in utero uirginis humanȩ naturȩ con¬
iunxit : quando dm̃ ante scła.fieri uoluit hominẽ in fine seculoꝵ S q
ex duabus ꝑsonis fieri sol& ista coniuntio: absit hoc ab intellectib nr̃is.
unitam: Ex duabus quippe atq in duab hunc naturis existere dicimus.
sed ex duab ꝑsonis cõpositũ credere ut nefas uitamus Aꝑtius igit᷑ atq
securius dici potest: quia in hoc pater regi filio nuptias fecit: quo ei ꝑ
incarnationis mysteriũ scam ęccłam sociauit Uterus aut̃ genitricis uir-¬

Expanded text:
is praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in gis filii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjuunitam! Ex duabus enim atque in duabus hunc naturis existere dicimus, sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas vitamus. Apertius igitur atque securius dici potest, quia in hoc Pater regi Filio nuptiaincarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Vir
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ sublimia p̾cepta data sunt: ꝓtinus cõparatio edificandę sublimitatis
adiungit᷑. cum dicit᷑. Quis enĩ ex uobis uolens turrem edificare. ñ prius sedens

Expanded text:
Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dic
Abbreviated transcription (Latin):
esse intra scãm ȩcclaii. ut & cõpatiantur ꝓximis ꝑ caritatem: & tam̃ de
uiadĩ non exorbitent ꝑ compasionem: Hoc ipsum uͦ animȩ odiũ. qualit̃ exh¬
beri debeat: ueritas subdendo manifestat dicens: Qui non bauilat cruceꝰ sua
& uenit post me : non potest nis eẽ discipulus Crux quippe. a cruciatu diuit
Et duobus mõis crucem dñi baiulamꝰ: eũ aut ꝑ abstinentiã carnẽ asficimꝰ aut
pleriq qͥ cõpassionẽ ꝓximo. ñ spũalit̾ sed carnalit̾ impendunt: ut ei ñ ad
uirtutẽ sed quasi miserendo ad culpas faueant: hii itaq crucẽ quidẽ uiden-¬
tur ferre : sed dnm̃ non sequunt᷑: Unde recte hȩc eadem ueritas dicit:
ui ñ bauilat crucem suam. & uenit post me : non potest mis eẽ dis
lare & enĩ crucẽ. & post dnm̃ ire est: uel carnis abstinentiã. uel cõpassionẽ
ꝓximo. ꝓ studio ȩternȩ intentionis exhibere: Nam quisquis hȩc ꝓ temporali
intentione exhib&: crucem quidem bauilat: sed ire post dum̃ recusat:

Expanded text:
esiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post lare etenim crucem, et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat.
Abbreviated transcription (Latin):
noluit: Quid gͦ est. nisi quia & citius cucurrit. & tamen ante monu¬
mĩtum uacua stetit: Uenit aut̃ simon petrus sequens eum. & introuut
inmonumentũ : quia sequuta posterior ȩccła gentium. mediatorem

Expanded text:
noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monunoluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum. Quia secuta posterior Ecclesia Gentium, mediatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ac di cultum prior est si nagoga quã ȩccła gentium : ad usum tam sob
prior est nultitudo gentium quam sinagoga : paulo attestante qu. li
uia non prius ꝗeł spuale est.: secł qd animale: ꝑ seniorem gͦ petrima udr¬
ficatiur ꝑecia gentium: ꝓ iuniorem iohannem. sinagoga iudeorrꝵ uaciet¬
terunt ambo simul: quia ab ortus sui tempore usq ad occalium paride
communi uia cs si non pari eteommuni sensur. gentilitas cu simnagogẽ¬
decucurrit: Uenit sinagoga prior admonuñtũ. sed minime intrauit.
quia legis quidem mandata ꝑcepit: ꝓphetias de incarnatione acpas-¬
sione dnĩca audiuit. sed credere in mortuum noluit: Uidit enĩ iohs
posita linteamina non tam̃ introuut : quia udelicae sinagoga & scrip¬
turȩ sacrȩ sacramenta cognouit: & tam̃ ad ficlem passionis
rennuit.: hominem esse despexit: dm̃. carne mortalem factũ credere

Expanded text:
ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagogcucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamtem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ mysticum. requirentis signatur intelligentia: Maria enim. autorẽ
om̃iuĩ que uiderat mortuum querebat in monum̃to: & quia hunc mi-¬
nime inuenit. furatum credidit Adhuc gͦ erant tenebrȩ: eũ uenit
ad monumentum Cucurrit citius: discipulis nunciauit: Sed illi p̾cere¬
ris cucurrer᷑. qui p̃ceteris amauerunt: uideliea petrus oe io hannes. Cur¬
currebant aut̃ duo simul: sed iohannes p̃eucurrit citius petro uenit¬
prior ad monumentũ: & ingredi non p̃sumpsit: Uenit uͦ posterior. ue¬
trus: & intrauit: Suid fr̃s ienũ. quid cursus iste significat : Niumquidia
hȩc tam subtilis euangelistȩ descriptio a mysteriis uacare eredenda ell
minune: Neq enĩ se iohannes &e pisse & non itrasse dicero: si in ipsa sua
goga: quid ꝑ petrum nisi ȩccła designatur : nec mirum esse uideatur qđ
pumiorem sinagoga÷ ꝑ seniorem uͦ  ȩccła signari ꝑhibetur: quua cesi

Expanded text:
vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
diu me caritati ur̃ȩ dͤlectio¬
nis euangelicȩ loqui expositione ꝓhibuit : Uox namq ipsa c̃lamoris
uirtuti succumbit: & quia a multis audiri non ualeo: loqui fateor
inter multos erubesco: Sed hanc in me uerecumdiam ipse rep̃hendo:
Quid enims num qͥd si multis ꝓdesse nequeo: nec paucis curabo: & si ex
messe portare manipulos multos non possum: num quid nom debeo
ad aream uacuus redire: Quamuis enim quantas debeo ferre non
ualeo: certe uel paucos. certe uel duos. certe uel unum feram Habe
namq ipsa infirmitatis intemtio. mercedis suȩ certitudinem. Iuia
suꝑnus arbiter noster. & si pondus considerat in retribucione. t̾amen
uires pensat in pondere Lectio scĩ euangłii quã modo fr̃s audistis. ual¬
de in suꝑficiȩ historica est aꝑta : sed eius nobis sunt mysteria sub breu¬
tate requirenda Maria magdalenȩ cum ad huc tenebrȩ essent: uenit
ad monumentum. Iuxta historiam notatur hora : iuxta intellectum

Expanded text:
rae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
semine luid igitur mirũ si ossa. neruos. carnem. capillosq rediicat ex pul¬
uere: qui lignum. fructus. folia. in magna mole arboris ex par uo cotidie
une restaurat: Cum gͦ dubitans animus de resurrectionis poten
onem quęrit: earum rerum ei questiones inferende sunt. quȩ & incessanter
fiunt. & tam̃ racione comp̃hendi nequaquã possunt᷑. Ut dum non ualae ex
uisione rei penetrare qđ conspicit: de ꝓmissione diuine potentiȩ credat qđ
audit: Illa gͦ uobiscum fr̃s rm̃ĩ ꝓmissa cogitate : quȩ cum tempore transe-
ueritas ostendit: tota intentione festinate: Terrena desideria quȩ ab auctore
separant. fugite : quia tanto altius ad conspectum dĩ om̃ipotentis ꝑtingitis.
quanto mediatorem dĩ & hominum singulariter amatis. Iui uiuit & regnat

Expanded text:
semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulsemine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit. Illa ergo vobiscum, fratres charisveritas ostendit, tota intentione festinate: terrena desideria quae ab auctore separant, fugite: quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingitis, quanto mediatorem Dei et hominum singularius amatis, qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem : cogitemus unde oriendo cępit. quȩ ad tantam molem crescendo
ꝑuenit Inuenimus ꝓcul dubio eius originẽ : paruissimũ semen: Conside¬
mus nunc. ubi in illo paruo grano seminis. latae fortitudo ligni. lasperitas
corticis : saporis odoris que magnitudo: ubertas fructuum: uiriditas folioꝵ
Contrectatum namq seminis granum: non est ualidum: Unde gͦ ꝓcessit ligni
duritia: Non ẽ asꝑum Unde asperitas corticis erupit. Non est saporum
Unde sapor in fructibus: Olfactum nil redolae Unde odor in fructibus
fraglat: nil in se uiride ostendit Unde folioꝵ uiriditas exiuit: Cuncta
gͦ in semine simul latent: quȩ tam̃ non simul ex semine ꝓdeunt: Ex semine
quippe ꝓdiicitur radix: ex radice ꝓdit uirgultum: Ex uirgulto oritur fruc-¬
tus: in fructu &iam ꝓducitur semen: Addamus gͦ: quia & semen latoe in

Expanded text:
tudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo tudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sepulchra conspiciunt: reparari ex puluere carnẽ & ossa diffidunt: Sicq
apud se quasi raciocinantes dicunt Quando ex puluere homo reducitur:
Quando agitur. ut cinis animetur : Quibus breuiter respondemus. quia
longe minus est dõ reparare qđ fuit: quam creasse qđ non fuit: Aut
quid mirum si hominẽ ex puluere reficit: qui simul om̃ia ex nichilo
creauit. Mirabilius namq est. cęlum ac terrã ex nullis existentibus con-¬
didisse : quã ipsum hominẽ ex terra reparare: Sed cinis attenditur & in
carnẽ redire posse desperatur: & diuinȩ oꝑacionis uirtus comphendi
quasi ex racione queritur: Qui scilicae hȩc idcireo in suis cogitacionibus
dicunt: quia eis cotidiana dĩ miracula. ex assiduitate uiluerunt: Nam
ecce in uno grano paruissimi seminis: lat&e tota quȩ nascitura est arboris
moles: Constituamus namq ante oculos cuius libae arboris mirã magni¬

Expanded text:
per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minus est Deo reparare quod fuit quam creasse quod non fuit. 1559 Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magni
Abbreviated transcription (Latin):
usum bonȩ oꝑationis exerceat: metus illius. uitam nr̃am a p
quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa: Certe si aliquis ur̃m cum
suo aduersario causam dicturus. in meo iudicio die crastino ess& exhi¬
bendus: totam fortasse noctem in somnẽ ducer&e: quid sibi dici pos&
quid obiectionibus responder&e. secum sollicita & estuante inte usara:
ne me inuenirae asꝑum uehem̃ter metuera&: ne apud me appareret
noxius. for midarae & quis ego: aut quid ego : Nimirum ñ longe post
futurus post hominẽ uermis: atq post uermen puluis Si gͦ tanta cura
ꝑtimescitur iudicium pulueris. qua intentione cogitandum est. qua
formidine ꝓuidendum tantȩ iudicium maiestatis: Sed quia sunt non-¬
nulli qui de resurrectione carnis incerti sunt. & tunc rectius docemus.
si ȩtiam cordium ur̃oꝵ questionibus occultis occurrimus: pauca nobis
de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt: Multi & enim sicut & nos ali

Expanded text:
usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pusum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pquanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. 11. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus in meo judicio die crastino esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuante mente versaret, ne me inveniret asperum vehementer metueret, ne apud me appareret noxius formidaret. Et quis ego? aut quid ego? nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine praevidendum tantae judicium majestatis? 12. Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus: pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim de resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
separemini: Suid ꝓdest inter esse festis hominũ: si deesse contingat
festis angeloꝵ: umbra uenturȩ sollempnitatis est: sollẽpnitas presens:
acirco hanc annue agimus: ut ad illam quȩ non est annua sed conti¬
nua. pducamur. Cum hȩc statuto tempore geritur: ad illius desideriũ¬
memorii tur resaictaur. Prequentitione ergo gaudii temporalis. ad gar¬
na gaudia mens in calescat et ferueat: ut exueritate leticia psruaun
fr̃s moresq componite: Is qui mitis resurrexit ex morte: quã districtu
in uidicium ueniat. preuidete: Certe in die tremendi exa
potestatibus apparebit: cęlis ac terris ardentibus: cunctis uidelica elemtis
in sui obsequii terrore cõmotis: Hunc gͦ tanti pauoris iudicen. anteoui¬
los ponite: hunc uenturum timete : ut hunc cum uenerit. ñ aimidi
sed securi uideatis: Timendus ergo est: ne timeatur: Terror euis. nos ad

Expanded text:
separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desideriumemoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur , fratres, moresque componite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi exam principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite; hunc venturum timete, ut hunc, cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis tenentur: Antiquus gͦ hostis generis humani fluuium absor¬
buit: quia a mundi origine usq ad redemptoris aduentum. uix paueis
electis euadentibus. in uentrem suȩ maliciȩ genus humanum traxit: De
quo recte dicitur Absorbebit fluuium & non mirabitur : quia pro
magno non hab&e cum infideles rapit: Sed graue est ualde quod subdit¬
Et habae fidutiam qđ influat iordanis in os eius. Quia post quã infideles
quosq a mundi origine rapuit: ad huc se posse suscipere &iam fideles
p̃sumit: Nam ore pestiferȩ ꝑsuasionis eos cotidie deuorat: in quibus a
nescite: hoc apud uos sollicita mente cogitate: Ecce pascha
lempnia agimus: sed ita uiuendum nobis est. ut ꝑuenire ad ȩterna festa
mereamur: Transeunt cuncta : quȩ temporaliter festiua celebrantur:
Curate qui his sollempnitatibus interestis: ne ab ȩterna sollempnitate

Expanded text:
baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbaptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus, quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse decipere etiam fideles sumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a i, tota intentione pertimescite, hoc apud vos sollicita mente cogitate. Ecce Paschalia solemnia agimus; sed ita vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
mente retinemus: Hos signati sumus: si fidem nram operibus sequim᷑:
Ille oe enim uere credit: qui exercae oꝑando qđ credit: Quo contra
de his qui fidem nomine tenu s retinent: paulus dicit Gonfitentur se
nosse dm̃: factis aut̃ negant hinc iacobus ait: Fides sine oꝑibus: mor¬
tua est: Hinc ad beatum iob de antiquo hoste generis humani dñs
dicit: Absorbebit fluuium. & non mirabitur : & habae fidutiam. quod
influat iordanis in os eius Suis est enim ꝑ fluuium designatus: nisi hu¬
mani generis fluxus: Quod uidelica genus. ab ortu ad finem defluit.
&e quasi aquę more. usq ad competentem terminum ex carnis liquore
ꝑcurrit Quid ꝑ iordanem. nisi baptizatorum forma signatur: Quia enĩ
in iordane flumine. ipse auctor redemptionis nr̃ȩ baptitari dignatus ẽ
recte iordanis nomine eoꝵ multitudo exprimitur. qui intra sacram̃tũ

Expanded text:
mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
testis uere resurrectionis: sicut sponsus matris fuerat custos integerrimȩ
uirginitatis Palpauit aut̃ : & exclamauit: Dñs m̃s: & dĩ mis Dicit ei
iħc Quia uidisti me: credidisti Cum paulus apł dicat. est enĩ fiades
sperandarum substantia rerum. argum̃tum non apparentum: ꝓfecto
liquae quia fides illarum rerum argum̃tum est. quȩ apparere ñ possunt:¬
Quȩ & enim apparent: iam fidem non habent. sed agnitionem Dum s
uidit thomas. dum palpauit: cur ei dicitur. quia uidisti me credidist:
Sed aliud uidit: aliud credidit: Amor tali quippe homine: diuinitas ui¬
deri non potuit: Hominem igitur uidit: &dñ confessus est dicens:
hunc dm̃ quẽ uidere non poterat exclamauit: Letificat ualde. quod
sequitur: Beati qui non uiderunt: & crediderunt: In qua nimirum
sententia nos specialiter signati sumus: qui eum quem carne non uidimꝰ

Expanded text:
testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquQuae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
discipulo latus palpandum p̾buit : manus ostendit: & ostensa suoꝵ
icatrice uulnerum. infidelitatis illius uulnus sanauit. Iu
electus ille discipulus tunc deessce: post aut̃ ueniens audiro. audi¬
ens dubitarae: dubitans palpar&e: palpans crederae: Non hoc casu:
sed diuina dispensatione gestũ est Egit namq miro modo suꝑna
clem̃tia : ut discipulus dubitans dum in magistro suo uulnera palpa-¬
roe carnis: in nobis uulnera sanar& infidelitatis: Plus enim nob̾ thomȩ
infidelitas ad fidem. quã fides credentium discipuloꝵ ꝓfuit: quia
dum ille ad fidem palpando reducitur : nr̃a mens om̃i dubitacione
post posita in fide solidatur: Sic quippe discipłm post resurrectionẽ
suã dubitare ꝑmisit. nec tam̃ in dubitacione deseruit: sicut ante
natiuitatẽ suam. habere mariam sponsum uoluit: qui tam̃ ad eius
nuptias non ꝑuenit Nam ita factus est discipulus dubitans & palpans

Expanded text:
discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quielectus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet. Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans,
Abbreviated transcription (Latin):
onis ordine breuiter dixerim: ut sub magno moderamine pastores
ȩccłȩ. uel soluere studeant uel ligare: Sed utrum iuste an iniuste ob¬
ligae pastor: pastoris tam̃ sententia. gregi timenda est: neis qui subest
&e cum iniuste forsitan ligatur: ipsam obligationis suȩ sententiã. exalia
culpa mereatur: Pastor gͦ uel absoluere indiscrete timeat: uel ligare:
Is aut̃ qui sub manu pastoris est: ligari timeat uel in iuste Nec pasto¬
ris sui iudicium terere rep̾hendat: ne & si iniuste ligatus est: ex ipsa
tumidȩ reprehensionis suꝑbia. quȩ non erat fiat: Sed quia hȩc bre¬
uiter ꝑ excessum diximus: ad expositionis ordinem redeamꝰ: Thomas
aut̃ unus de duoclecim qui dicitur didimus: non erat cum eis quan
do uenit iħc: Iste unus discipulus defuit: reuersus qđ gestum est au¬
diuit .: audita credere re nuit: Uenit iterum dñs: & non credenti

Expanded text:
ionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores ionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste; nec pastoris sui judicium temere reprehendat, ne etsi injuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa quae non erat fiat. Sed quia haec breviter per excessum diximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus . Iste unus discipulus defuit: reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti
Abbreviated transcription (Latin):
soluere: quos auctorem nrm cognoscimus. ꝑ suscitantem gram̃ uiuificare:
Quȩ nimirum uuificatio: ante oꝑacionẽ rectitudinis in ipsa iam cognos-¬
citur confessione peccati Unde & huic ipsi mortuo lazaro. nequaquã
dicitur reuui sce: sed ueni foras Om̃is quippe peccator. dum culpam
suam intra conscientiam abscondit: introrsus lata. in suis peneralibus
occultatur: Sed mortuus uenit foras: cum peccator nequitias suas. spon-¬
te confitetur: Lazaro gͦ dicitur. ueni foras: ac si aꝑte cui lib& mortuo
in culpa. diceretur: Cur reatum tuum in tra conscientiã abscondis.
Foras iam ꝑ confessionem egredere: qui apud te interius ꝑ negationem
lates. Ueniat itaq foras mortuus: id est culpã confiteatur peccator.¬
Uenientem uͦ foras. soluant discipuli: ut pastores ȩccłȩ. ei penam debeant
amouere quã meruit: qui non erubuit confiteri qđ fecit Hȩc desolua¬

Expanded text:
solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccatorVenientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solut
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte ꝑ ꝓħam dicitur Mortificabant animas. que nõ moriuntur.
ce uiuificabant animas quȩ nõ uiuunt: Non morientem quippe morti-¬
ficat: qui iustum dampnat & non uicturum uiuificare nititur: qui
reum supplicio absoluere conatur Causȩ gͦ pensandȩ sunt: & tunc li-
dentis: cum int̾ni arbitrium sequitur uidicis Id bene quatriduani mor-¬
tui resuscitacio illa significat Quȩ uidelicae demonstrat: quia prius dñs
mortuũ uocauit & uiuificauit. dicens: Larare ueni foras: & post modum
is qui uuiens egressus fuerat. a discipulis ẽ solutus: Sicut scrͥptum est: Cũq
egressus ess&e qui fuerat ligatus institis: tunc dixit discipulis: Soluite eũ:
&e sinite abire Ecce illum discipuli iam uiuentem soluunt: quem
magister resuscitauerat mortuum Si enim discipuli lazarum mortu
soluerent: Fetorem magis oftenderent quã uirtutẽ: Ex qua conside¬
racione intuendum est: qđ illos nos debemus ꝑ pastoralem auctoritatẽ

Expanded text:
imas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensandae sundentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat: quae videlicet demonstrat, quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is, qui vivus egressus fuerat, a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem