comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumina in aristas se spargunt
Idõq gemina dote pigm̃taru
nardi sp̃icas ac folia celebrant̃.
Et hoc ẽ. qđ ait marcus un¬
guenti nardi sp̃icati preciosĩ
Uidelicet quia unguentum
llud qđ attulit maria dño
non solũ deradice confectũ nar¬
di: uerũ etiã quo p̃ciosus. eẽt
spicarũ quoq & folioꝵ eiꝰ adice¬
tione odoris ac uirtutis illius
erat accumulata gr̃a Ferunt
de nardo phissologi. qđ prin¬
cipalis sit iunguentis unde
merito unctioni capitis & pe¬
dũ dñi oblata . ẽ. Sunt quidẽ
multa eiꝰ genera: sed omia her¬
Mistite aut̃ deuotio hȩc mariȩ
dño ministrantis. fidẽ ac pie¬
tatẽ designat eccłȩ scẽ. quae
loquit᷑ inamoris cantico dicens.
Dũ. eẽt. rex in accubitu suo
nardus mea dedit odorẽ suũ
Quȩ nimirũ uerba & semel
& quotidie mom̃ib suis m̃bris
spiritalit̃ implere non desinit
quȩ toto diffusa orbe głant᷑
& dicunt Dõ aut̃ gr̃as. qui
semꝑ triũphat nos inxp̃o iNu¬

Expanded text:
cumina in aristas se spargunt. cumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem multa ejus genera, sed omnia hebMystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, et semel et quotidie in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit; quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat nos in
Abbreviated transcription (Latin):
asmo sedens cũ palmis et laude
turbarũ hierusolimã ueniret . Ip¬
sa.ẽ. aut̃ non alia quȩ quondã ut
lucas scribit peccatrix ad huc ue¬
mens pedes dñi lacrimis pęniten¬
tiȩ rigauit. & ungunto piecon¬
fessionis liniuit Et quia multũ
dilexit. multoꝵ ueniã peccatoꝵ
apio udece ꝓmeruit. Nunc uͦ
iustificata & familiaris effecta
dño non tantũ pedes eius ut idẽ
iołs narrat uerũ etiã caput. ut
matheus marcusq ꝑhibent oleo
sco ꝑfudit. Est aut̃ alabastrum
genus marmoris candidi uarus
colorib int̃tincti. qđ ad uasa
unguentaria cauare solent eo
quod optime seruare ea incor¬
rupta dicat᷑. Nascit᷑ circa the¬
bas egrptias. & da mascũ siriȩ
ceteris candidius: ꝓbatissimũ
uͦ m india. Nardus uͦ. ẽ. frutex
aromatica. graui ut aunt et
crassa radice sed breui ac nigra.
fragiliq quãuis pingui. sit u
redolente cipressũ. aspero sapo¬
re. folio paruo densoq cinꝰ ca¬

Expanded text:
asino sedens cum palmis et laude asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum etiam caput ut Matthaeus Marcusque perhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variisque maculis intertincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus ca
Abbreviated transcription (Latin):
prosi. Passurus ꝓom̃i mundo
& uniuersas nationes suo san¬
guine redẽpturus. morat᷑
mnbethania in domo obȩdien¬
tiȩ. quȩ quondã fuit simonis
lepron non quo le prosus illo
tẽpore ꝑmaneret sed quia
ante le prosus postea asalua¬
tore mundatus ẽ. nomme
pristino ꝑmanente . ut uirt᷑
curantis appareat. Nã & in
catalogo apłoꝵ cũ pristmo ui¬
tio & officio matheus publica¬
nus appellat᷑. qui certe publi¬
canus. ẽẽ desierat. Quicdã si¬
monẽ leprosũ uolunt intelli¬
gere partẽ popłi. qui credide¬
rit dño & ab eo curatꝰ sĩt.
Simon quoq ipsẽ obȩdiens¬
dr̃ qui uixta aliã intelligen¬
tiã mundus int̃pretari po¬
test. in cuius domo curata ẽ
eccła. Iccessit a deũ mulier
habens a labastrũ unguenti
p̃ciosi. & effudit suꝑ caput re¬
cũbentis. Mulier ista maria
erat magdalenȩ soror latari
quẽ suscitauit iłns a mortuis
ut ioħs aꝑte cõmemorat qui
hoc etiã factũ ante sex dies
pasche testatur pridie quã

Expanded text:
prosi. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi. Non quod leprosus et illo tempore permaneret, sed qui antea leprosus, postea a Saltore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam et in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat . Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi, quae crediderit Domino, et ab eo curata sit. Simon quoqdicitur, qui juxta aliam intelligentiam mundus interpretari potest, in cujus domo curata est Ecclesia. Accesit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, et effudit super caput jus. Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad celestia ꝓmissa paulatim
ꝓuocans obseruare non cessat.
donec tẽpore p̃fixo desidera¬
tũ pascha cũ discipłis mandu¬
cans. ita demũ mane illucescen¬
te mundissima sui cordis &
sangumis misteria mcrucis
altari consecrata quañ at mĩa
terrȩ rȩꝓmissionis imbuendis
fidelib auferat ñ dico uob¬

Expanded text:
ad coelestia promissa paulatim ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat: donec tempore praefixo desideratum Pascha cum discipulis suis manducans, ita demum mane illucescente, mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consecrata quasi azyma terrae repromissionis imbuendis fidelibus afferat. Et iteru
Abbreviated transcription (Latin):
citq manna post quã co¬
mederunt defrugib: terrȩ :
nec un sunt ultrã cibo illo
filu urł. Si quidẽ iosue sus¬
ceptũ defuncto moise popłm.
solitis aliquandiu transiorda¬
nẽ mannȩ refecit alim̃tis.
qͥb & ipsẽ quauis agnito olĩq
gustato terrȩ reꝓmissionis
fructu reficit᷑. Ex iordane
traicit cultris petrinis cir¬
cũcidit. & tres semis m̃ses
usq ad diẽ scilicet paschȩ com¬
pletã consuetũ manna non
tollit. Moise quippe mortuo
iosue dux ordinatur. quia le¬
ge traditionib phariseoꝵ cor¬
rupta xp̃s in carnat᷑. Iosue
transiordanẽ manna pascit
& pascit᷑ : quia dñs usq ad tẽ¬
pus sui baptismatis cerimoni¬
as legis & ipse seruat. & acunc¬
tis seruari desiderat. Trans¬
ductã plebẽ iordanẽ iosũe
petra circũcidit: quia baptis¬
mi gr̃a celebrata. saluator
etiã cogitationũ qđ lex ne¬
quiuerat illecebras fidei seue¬
ritate p̃cidit. Et tres semis
annos quañ solito manna nu¬
trire sacram̃ta legis quaius

Expanded text:
 manna postquam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuoJosue dux ordinatur, quia lege traditionibus Pharisaeorum corrupta Christus incarnatur. Josue trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Transductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecidit: et tres semis annos quasi solito manna nutriret, sacramenta legis, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ni illi. ꝑ quẽ filius hominis tra¬
det᷑. Nec primo. nec scđo. cor¬
reptus aꝑditione retrahit pe¬
dẽ: sed patientia dm̃ nutrit
impudentiã suã & thesauritat
sibi irã in die ire. Pȩnã p̃dicit
ut quẽ pudor ñ uicerat. cor¬
rigant denuntiata supplicia
Sed & hodie quoq & insempi¬
ternũ. ue illi homini qͥ ad m̃s&
dñi malignus accedit: qui mn¬
sidiis m̃te conditis. qui p̃cordi¬
is aliquo scelere pollutis. mis¬
terioꝵ xẽi oblationib sacro¬
sc̃is participare ñ metuit. Et
ille enĩ in exẽplũ udȩ filiũ
hominis tradit ñ quidẽ iu¬
deis peccatorib sed tam̃ pecca¬
torib menbris uidelicet sius.
quib: illud inestimabile & in
uiolabile dominici corporis
ac sangumnis sacram̃tũ teme¬
rare p̃sumit. Ille dnĩm uendit
qui eiꝰ timore atq a more ne¬
glecto. terrena ꝓ illo & ca¬
duca mmo etiã criminosa
diligere & curare conuinci¬
q t᷑. Bonũ eratei : sinatus non
Yfuisset homo ille: Hoc ẽ. illi¬

Expanded text:
ni illi, per quem Filius hominis tradetur. Nec primo, nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicit, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum vae illi homini qui ad mensam Domini malignus accedit, qui insidiis mente conditis, qui praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus, membris videlicet suis, quibus illud inaestimabilviolabile Dominici corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Dominum vendit qui ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa diligere et curare convincitur. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. Non i
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ipse panẽ quẽ discipłis por¬
rigit : ut ostendat corporis
sui fractionẽ non absq sua
sponte ac ꝓcuratione uenturã.
sed nic̃ alibi dicit potestatẽ se
habe ponendi animã suã . & po¬
testatẽ se hab̾e iterũ sum̃dieã.
Quẽ uidelicet panẽ. certiquoq
gr̃a sã cram̃ti priusquã fran¬
geret benedix̃ : quia naturã
humanã quã passurus assũpsit.
dixit panẽ & fregit quia hominẽ
assũptũ ita morti sublere dig¬
natus . ẽ ut ei diuinȩ immortalitatii

Expanded text:
autem ipse panem, quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet? panegratia sacramenti priusquam frangeret benedixit. Quia naturam humanam quam passurus assumpsit idixit panem et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuit. Ceteriaut̃ qui non
erant ꝓdituri dicunt. Nuqͥd
ego sũ dñe : Iste quippe qui
ꝓditurus erat. non dñm sed
magistrũ uocat : quasi excu¬
sationẽ habeat si dño denega¬
to faltĩ magistrũ prodide¬
Irit. Cenantib aut̃ eis accepit
iħs panẽ. & benedix̃. ac fregit

Expanded text:
s signum. Caeteri enim qui non erant prodituri dicunt: Nunquid ego sum, Domine? Iste quippe qui proditurus erat non Dominum, sed magistrum vocat, quasi excusationem habeat, si Domino denegato, saltem magistrum prodiderit. Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem et benedixit, ac fregit
Abbreviated transcription (Latin):
quentius . ut sic̃ supͣ tipicũ agni
esũ. sic etiã puto pascha tipicum
neget se ultra gessurũ. donec
ostenia & manifestata resurrec¬
tionis suȩ gła. regni dĩ fides mim¬
do adueniat : ut ꝑ duo maxima
legis edicta. esũ uidelicet potũq
paschalẽ spiritalit̃ immutata
disceres omia legis sacramenta
uł iussa quȩ carnalit̃ sonare
uidebantur. Ad spiritalẽ iã nẽ
obseruantiã fuisse trans feren¬

Expanded text:
quentius, ut sicut supra typicum agni quentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adveniat. Ut per duo maxima legis edicta, esum videlicet potumque paschalem spiritaliter immutata, disceres omnia legis sacramenta, vel jussa quae carnaliter sonare videbantur, ad spiritalem jam nunc observantiam fuisse transferen
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Non manducabo illud:
donec impleatur in regnodei.
Quantũ iosue uerbis consonat
qui ait. Nec uñ sunt ultra cibo
illo filii nr̃ł. sed comederunt
de frugib: terrȩ chanaan
illud. donee impleat᷑ in regno
dĩ. id ÷ nequaquã ultra mosa¬
icũ paseha celebrabo. donee in
eccła spiritalit̾ intellectũ cõple¬
At᷑. Ipsã ẽ. enĩ regnũdĩ: de quo
alibi discipłis ait. Regnũ deim
tra uos ẽ. In quo regno dñs ho¬
dieq uetus pascha impletũ man¬
ducat. quando ea quȩ moyses
rudi popło carnalit̃ obseruan¬
cla p̾ccepit. in m̃bris suis hoc
ẽ ipiã eccła spiritalit̾ exercet
dĩ ueniat. ł otest quidẽ hic uer¬
siculus & simplicit᷑ accipi. quod
abhac horacene usq ad tẽpus
resurrectionis quo in regnũdĩ
erat uenturus. uinũ bibiturus
ñ. ẽẽt. ł ostea nãq illũ cibũ po¬
tũq sũpsisse testat᷑ apłs petrus.
qͥ ait. Qui manducauimꝰ &t
bibimꝰ cũ illo : post quã resur¬
rex amortuis. Sed multo conse¬

Expanded text:
c non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel, sed comederunt de frugibus terrae Chanaan illud donec impleatur in regno Dei, id est, nequaquam ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercetPatris mei. Potest quidem hic versiculus, et simpliciter accipi, quod ab hac hora coenae usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset, postea namque illum cibum potumque sumpsisse testatur apostolus Petrus qui ait: Qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurxit a mortuis . Sed multo conse
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Multi hodie iudȩ scelus
quia dñm ac magistrũ ch̃mnq
suũ pecunia uendiderit uelut
immane & nefariũ exhor¬
rent nec tam̃ cauent. Na cũ
ꝓmimerib: falsũ contra quẽ¬
lib et testimoniũ dicunt ꝓfec¬
to quia ueritatẽ ꝓpecunia ne¬
gant dñm pecunia uendunt
Ipse enĩ dix̃. Ego sũ ueritas. Cũ
societatẽ fraternitatis aliqua
discordiȩ peste cõmaculant.
dñm ꝓdunt: quia ds̃ caritas ẽ
dñm argenteis uendunt : quia
principes scłi imagmẽ. id ÷ exẽ¬
pla hostis antiqui neglecta con¬
ditoris ad quã creati sunt ima
trario qui caritatis & uerita¬
tis iura spernit. xp̃m utiq
qui ẽ ueritas & caritas ꝓdit
cat sed insimilitudinẽ uidȩ
querit oportunitatẽ ut arbi¬
trib absentib ueritatẽ m̃da¬
cio. uirtutẽ crimine mutet.

Expanded text:
ret. Multi hodie Judae scelus quod Dominum ac magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro mulieribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem gant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societate fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est . Dominum argenteis vendunt: quia principis saeculi imaginem, id est, exempla hostis antiqui, neglecta conditoris, ad quam creati sunt, imaa e contrario qui charitatis et veritatis jura spernit, Christum utique, qui est veritas et charitas, prodit:cat, sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem: ut arbitris absentibus veritatem mendacio, virtutem crimine
Abbreviated transcription (Latin):
Attende notitiã futuroꝵ. qđ
passurus post dies paucos sciat
euangłiũ suũ totͦo celebrandũ.
Notandũ aut̃ quia sic̃ maria
głam adepta ẽ. toto orbe quo¬
cũq eccła scã diffusa . ẽ. de obse¬
quio qđ dño pie deuotionis ex¬
hibuit. ita econtrario ille qͥ ob¬
sequio eiꝰ detrahere temeraria
lingua non timuit. ꝑfidiȩ nota
longe lateq infamatꝰ. & deo si¬
mul atq hominib: merito fac¬
tus .ẽ. ex osus. Sed dñs bonum
laude digna remunerans: futu¬
ras impn contumelias tacendo

Expanded text:
Attende notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos sciat, Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem quod sicut Maria gloriam adepta est toto orbe, quocunque Ecclesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit, ita e contrario ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo
Abbreviated transcription (Latin):
pluralẽ uidelicet numerũ ꝓsin¬
gulari ponens. Nã ioħs dut̃me
eo qđ fur fuisset. & loculos ha¬
bens ea quȩ mittebant᷑ porta¬
ret. Potest etiã intelligi qđ &
alii discipłi aut senserint hoc
Aut eis iuda dicente ꝑsuasũ sit
atq. om̃iũ uoluntatẽ matheus
& marchus etiã uerbis expres¬
serint. Sed uidas ꝓpterea di¬
xerit quia fur erat. ceteri uero
solo illo id commemorare uolu¬
isse: cuiꝰ ex hac occasione furan¬
di consuetudinẽ credidit intiman
derĩ: sed deillo potius sub nu¬
mero plurali. qui nec d̃o ac
discipłis eiꝰ fidelit̃ ad hesisse. ne¬
q. pauperũ curã habuisse ꝓba¬

Expanded text:
pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannem disteo quod fur fuisset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest etiam intelligi quod et alii discipuli aut senserint hoc aut dixerint aut eis Iuda dicente persuasum sit, atque omnium uoluntatem Matthaeus et Marcus etiam uerbis expresserint, sed ludas propterea dixerit, quia fur erat, ceteri uero solo illo id commemorasse uoluisse, cuius ex hac occasione furandi consuetudinem crm crediderim; sed de illo potius sub numero plurali, qui nec Domino nec discipulis ejus fideliter adhaesisse, neque pauperum curam habuisse proba
Abbreviated transcription (Latin):
estis mulieri: Opus bonũ : oꝑata¬
s ẽ. in me. Nã semꝑ pauꝑes habe¬
Itis uobiscũ: me aut̃ non semper
habetis Alia oborit᷑ questio qua¬
re iħs post resurrectionẽ dixe¬
dep̃sentia dicere corporali: qu a
nequaquã cũ eis ita futurus erat
post resurrectionẽ quomodo
nunc in om̃i conuictu & fami¬
liaritate. Cuiꝰ rei memor apłs:
ait. Et si noueramus ił m xp̃or

Expanded text:
mulieri? Opus bonum operata est in me. Nam semper pauperes habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Alia oboritur quaestio, quare Jesus post resurrectionem dixede praesentia dicere corporali, quod nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc, in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: Et si noveramus Jesum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
sione p̃dixerat. & de ꝓditore
p̃dicit : dans locũ pęnitentiȩ̨
ut cũ intellexisset sciri cogita¬
tiones suas & occulta consilia :
peniteret eũ factisui. Et tam̃
non designat specialit̃: ne mani¬
feste coarg.tus impudentior
fieret: Mittit crim̃ in numero:
ut agat conscius penitentiã. Cũ¬

Expanded text:
sione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas, et occulta conscientiae, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Scorpus meũ. Post quã typicũ
pascha fuerat impletũ & ag¬
ni carnes cũ apł is comederat.
assupsit panẽ qui confortat
cor hominis & aduerũ pas¬
chȩ transgredit᷑ sacram̃tũ
ut qͦmͦ mn p̃figuratione ei mel¬
chiseclec sumi dĩ sac̃dos panẽ¬

Expanded text:
orum. Postquam typicum Pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum Paschae transgreditur sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech, summi D
Abbreviated transcription (Latin):
quã in tẽporalit̃ ęt̃nus ha¬
buit cũ patre cõmuñe. Orat
transire calicẽ : ut ostendat
uere qđ homo erat. Remi¬
niscens aut̃ & ꝓpt̃ qđ missus
ẽ: ꝑficit dispensationẽ ad quã
missus .ẽ. & clamat Sed non
qđ ego uolo : sed qđ tu. Si mo¬
rit᷑ mors me non moriente
scđm carnẽ uidelicet. transeat
ait calix. Uerũ quia ñ aliter
Idem nãq aba qđ & pat̃ ñg¬
nificat. Sed aba hebreũ. pat᷑
grecũ. ẽ. & latinũ. Ut gͦ ut rũ¬
q. popłm in eũ crediturum
abutroq eũ inuocandũ. eẽ
doceret : utraq lingua eũ pͥmꝰ
ipie iuocat. Ipse ẽ enĩ bonus
pastor : qui amimã dando pro
orub sũis. unũ de duob gregib
ouile ꝑficit. Idõq utriusq uoce
gregis auxiliũ patris flagitat:
ut nos utriͦq exẽplo illius infor¬
mati. ubi aduersa nmmere
senserimꝰ. nos patrẽ dm̃. hebrei
aba iuocantes. una fidĩ & cari¬
tatis deuotione p̃sidiũ cęleste

Expanded text:
quam intemporaliter aeternus haquam intemporaliter aeternus habuit cum patre communem. Orat transire calicem, ut ostendat vere quia et homo erat. Reminiscens autem et propter quod missus est, perficit dispensationem ad quam missus est, et clamat: Sed non quod ego volo, sed quod tu. Si moritur mors, me non moriente secundum carnem videlicet, transeat a me calix iste; verum quia non aliter Idem namque Abba quod et Pater significat. Sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua eum primus ipse invocat. Ipse est bonus pastor, qui, animam dando pro ovibus suis, unum de duobus gregibus ovile perficit. Ideoque utriusque voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus, nos, Patrem Deum, Hebraei, Abba, invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
traheret suscepit. Et rursus
pobȩdientiã fortitud mẽ mentis
ostendens ait. Uerũ tam̃ ñ me¬
a uoluntas : sed tua fiat. Vt cũ
hoc imnet qđ fieri nolumus.
sic ꝑ infirmitatẽ petamꝰ ut non
fiat : quatinꝰ ꝑ fortitudinẽ para¬
ti simꝰ. ut uoluntas conditoris nr̃i
pat̃. omĩa tibi possibilia sunt
trans fer calicẽ hunca me. qͥd
erat illa uox niñ sonꝰ infirmi¬
tatis nr̃e : Multi adhuc infir¬
mi contristant᷑ futura mor¬
te. Sedhabent rectũ cor.
uitent mortẽ quantũ possunt
Sed si non possunt : dicant
sed ꝓpt̃ nos. Quidenĩ dixit.
Pat̃ si fieri potest transeat a
me calix iste. Ecce habes uo¬
luntatẽ humanã exprest&:
uide iã rectũ cor. Sed non
quod ego uolo : sed qđ tu non
ueni inquit facere uolunta¬
tẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui misit
me. Suã uoluntatẽ dixit
quã tẽporalit̃ supsit ex uir¬
gine. Uoluntatẽ uͦ eiꝰ qͥ eũ
misit. eã uidelicet signans.

Expanded text:
trahetrahertitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas Conditoris nostri omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. » Quid erat illa vox, nisi sonus infirmitatis nostrae? Multi adhuc infirmi contristantur futura morte, sed habeant rectum cor, vitent mortem quantum possunt, sed si non possunt, dicant s dixit. Quid enim dixit? Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes voluntatem humanam expressam. Vide jam rectum cor. Sed non quod ego volo, sed quod tu. Non veni inquit facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Suam voluntatem dixit, quam temporaliter sumpsit ex virgine; voluntatem vero ejus qui eum misit, eam, videl
Abbreviated transcription (Latin):
transferri a se calicẽ postulat ñ
quide timore patiendi. sed miscđta
prioris popłi ne abillo bibat calicẽ
ꝓpinatũ: Unde & signant᷑ non dixit
transfer a me calicẽ sed calicẽ
istũ hoc ẽ. popłi iudȩoꝵ ꝗͥ excu¬
fationẽ ignorantie habere non
potest si me occiderit. habens
legẽ & ꝓpħas qui me quotidie
uaticmant᷑. Et tam̃ reuertens
insemetipsũ. qđ ex hominis ꝑso¬
na trepidant̃ renuerat. exdei
filii potestate confirmat. Uerũ¬
tam̃ non mea uoluntas. sed tua¬
s fiat. Non in quit hoc fiat quod
humano affectu loquor. sed ꝓpt̃
qđ ad terras tua uoluntate des¬
cendi. Si ergo inquit fieri potest
ut sine interitu uideoꝵ credat
gentiũ multitudo : passionẽ recu¬
so. Sin aut̃ illi excecandi sunt ut
oñĩs gentes uideant: non mea
pat̃ uoluntas sed tua fiat. Alit̃
Appropinquans passioni salua¬
tor infirmantiũ inse uocẽ sũpsit.
dicens pat̾ siuis transfer calicẽ
istũ a me : eoꝵq timorẽ ut abs¬

Expanded text:
Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeorum, qui excusationem ignorantiae habere non potest si me occiderit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo inquit fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas, sed tua fiat. Aliter: Appropinquans passioni Salvator, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me, eorumque timorem ut abs
Abbreviated transcription (Latin):
nolens. decẽ milia talenta sibi
a hio frustra precabat᷑ remit¬
ti. ne ieumnũ abamore condito¬
ris pectus habens tẽporalia
quelibet potius in oratione
quã eiꝰ uionẽ requirat. adnu¬
merandus meisdẽ quib ait
ipsẽ. quia receperunt merte¬
dẽ suã. In imo quippe cogita¬
tionẽ ponere. quid ẽ. aliud quã
quedã ariditas m̃tis : Quiaũt
intellectu cęlestiũ iã ꝑscã desi¬
deria de suꝑnis delectationis
imtimȩ cibo pascunt᷑ : quasi
largiori alim̃to pinguescunt
hac enuĩ pinguedine sagma¬
ripsalmista concupierat:
cũ dicebat. Sic̃ adipe & pi¬
guedine : repleat᷑ anima mea
Quantũ uͦ ad ipsa dĩnce passi¬
onis dispensationẽ ꝑtinet ap¬
te ad proprians morti dñs
iualle pinguedinis orauit:
quia puallẽ humilitatis &
pinguedinẽ caritatis ꝓ nob
mortẽ subiit. humilia uit
enĩ semetipsũ. factus obedi¬
ens usq ad mortẽ. Et maio¬
rẽ hac dilectionẽ nemo ha¬

Expanded text:
nolens, decem millia talenta sibi nolens, decem millia talenta sibi a Domino frustra precabatur remitti , ne jejunium ab amore Conditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in oratione quam ejus visionem requirat, adnumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam deria de supernis delectationis intimae cibis pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea Quantum vero ad ipsam Dominicae passionis dispensationem attinet, apte appropinquans morti Dominus in valle pinguedinis oravit: Quia per vallem humilitatis et pinguedinem charitatis pro nobis mortem subiit: Humiliavit enim semetipsum factus obediens Patri usque ad mortem . Et majorem hac dilectionem nemo ha
Abbreviated transcription (Latin):
liabit᷑. Monstratur usq hodie
locus gethsemani in quo dñs ora¬
uit adradices montis oliueti: nunc
eccla desuꝑ edificata Int̾pretat᷑
aut̃ gethsemani. uallis pinguiũ
siue pinguedinũ. Qđuͦ non solum
dicta uł oꝑa nr̃i saluatoris. uerũ
etiã loca et tẽpora in quib oꝑat᷑
& loquit᷑ misticis ut sepe dictũ
ẽ. sint plena figuris: cũ in mon¬
te orat dñs. quañ tacite nos ad¬
monet sublimia tantũ orando
inquiri. et ꝓcȩlestib bonis sup¬
pinguiũ siue pinguedinis. ipsi¬
us ęquȩ insmnuxt nob humili¬
tatẽ semꝑ inorationib & int̾¬
ne pinguedinẽ dilectionis eẽ ser¬
uandã : ne quiꝰ uidelicet orans
dm̃ iactare sua merita mexẽ¬
plũ pharisei suꝑbientis audeat.
qum potius humili uoce ac m̃¬
te proclamet ds propitius
esto. mͥ peccatori. Ne aridũ
adilectione ꝓximicor ges¬
tans ad placandã sibi condi¬
toris grãm genuflectat . iix¬
ta eũ qui centũ denarios fr̃i
quos sibi debebat dimittere

Expanded text:
ani. Monstratur usque hodie locus Gethsemani, in quo Dominus oravit, ad radices montis Oliveti, nunc ecclesia desuper aedificata. Interpretatur autem Gethsemani vallis pinguium sive pinguedinum. Quod vero non solum detiam loca et tempora, in quibus operatur et loquitur, mysticis ut saepe dictum est sint plena figuris, cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet, sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis suppinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper in orationibus, et internae pinguedine dilectionis esse servandam, ne quis, videlicet, orans Deum, jactare sua merita in exemplum Pharisaei superbientis audeat, quin potius humili voce ac mente proclamet: Deus propitius esto mihi peccatori , ne aridum a dilectione proximi cor gestans, ad placandam sibi Conditoris gratiam genu flectat, juxta eum qui centum denarios fratri quos sibi debebat, dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc aut̃ addux̃ eos. maxi¬
me petrũ magna desẽ con¬
fidentẽ. ut uideant & audiant
ubi .ẽ. posse homims & qͦmͦ
impetrat᷑. Uideant quidẽ¬
cadentẽ infaciẽ suã audiannt¬
aut̃ dicentẽ: Pat̃ s̃ possibile
ẽ. transeat calix iste a me:
& discant non magna desẽ
saꝑe sed humilia estimare :
nec ueloces. ẽẽ ad ꝓmittendũ
sed sollicit adorandũ. Idõ &
illis dix̃ qui uidebant᷑ fideli¬
ores & fortes similes petro. in
quib similit̾ facile poterat lo¬
sustinete hic & uigilate : non
a somino ꝓhibet cuiꝰ tẽpus non
erat imminente discrimine.
sed a sommo infidelitatis. & tor¬
pore m̃tis. dato aut̃ eis p̃cepto
ut sustinerent uigilarentq
secũ : paululũ ꝓcedens ruit
in faciẽ suã & humilitatẽ m̃tis.
habitu carnis ostendit. Et ꝓ¬

Expanded text:
Ad hoc autem adduxit eos, maxime Petrum magna de se confidentem, ut videant et audiant ubi est posse hominis et quomodo impetratur. Videant cadentem in faciem, audiant dicentem: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me. Et discant non magna de se sapere, sed humilia aestimare, nec veloces esse ad promittendum, sed solliciti ad adorandum. Ideo et illos duxit, qui videbantur fideliores et fortes, similes Petro, in quibus similiter facile poterat losustinete hic, et vigilate, non a somno prohibet, cujus tempus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis et torpore mentis. Dato autem eis praecepto, ut sustinerent vigilarentque secum, paululum procedens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habitu carnis ostendit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
traderet Filiũ inquit hominis
tradis : Quia caro non diuinitas
cõp̃hendit᷑ Illud tam̃ plus confu¬
tat ingratũ qđ eũ tradiderit. qͥ
cũ eẽt dĩfilius : ꝓpt̃ nos tam̃ fi¬
lius hominis eẽ. uoluit Et quasi
dicat. Propt̃ te suscepi ingrate
q affectu corripiã plitorẽ. Iuda.
Mosculo filiũ hominis tradis: Hoc
ẽ. amoris pignore uulnꝰ infligis.
& caritatis officio sanguinẽ fundis.
& pacis instrum̃to mortẽ irrogas.
seruus dñm. discipłs ꝓdis magistrũ.¬

Expanded text:
tradis? Filium, inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen filius hominis esse voluit, et qudicat: propter te suscepi, ingrate adfectu corripiat proditorem: Iuda, osculo filium hominis tradis? hoc est: amoris pignore uulnus infigis et caritatis officio sanguinem fundis et pacis instrumento mortem inrogas? seruus dominum, discipulus prodis magistru
Abbreviated transcription (Latin):
qui me tradet. Post quã tertio ora¬
uerat. & apłoꝵ timorẽ sequente
penitentia impetrauerat corrigen¬
dũ : securus de passione sua ꝑgit ad
ꝑsecutores suos. & ultro se int̾ficien¬
dũ p̃̾bet: dicitq discipłis. Surgi¬
tradet ꝓpe .ẽ. Non nos inueniant

Expanded text:
t. Postquam tertio oraverat, et apostolorum timorem, sequente poenitentia, imperaverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dixitque discipulis: Surgitradet, prope est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
patri gr̃as agens decantabat.
ri erant eleuatis sursũ ocu¬
lis p̃cabatur. Et pulchre dis¬
cipłos sacram̃tis sui corporis
ac sangiunis imbutos & um¬
no piȩ intercessionis patri
cõmendatos in montem edu¬
cit oliuarũ: ut tipice desig¬
net nos ꝑacceptionẽ sacrã¬
mentoꝵ suoꝵ ꝑquẽ opẽ suȩ
intercessionis ad altiora uir¬
tutũ dona & chrismata scĩ
sp̃s. quib incorde ꝑungam
conscende debere. Fropt̃ qđ¬

Expanded text:
Patri gratias agens, decantabat, ri erant, elevatis sursum oculis precabatur. Et pulchre discipulos sacramentis sui corporis ac sanguinis imbutos, et hymno piae intercessionis Patri commendatos, in montem educit Olivarum, ut typice designet nos per acceptionem sacramentorum suorum, perque opem suae intercessionis, ad altiora virtutum dona et charismata sancti Spiritus, quibus in corde perungamur, conscendere debere. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mocl̃i. quo dixerat qđ om̃s disci¬
płi scandalitarent᷑ i illo mnipsa
nocte. Nã & s̃ turba ꝑmittente
ad petitionẽ dñi fugerunt ut ioħs
scribit. pauorẽ tam̃ ac timiditatẽ
suȩ m̃tis ostendebant: qđ ad fuge
p̃s̃diũ ꝓmptiores. quã ad fidutiam
patiendi cũ dño extiterant. Diẽ¬
marehus: Adolescens aut̃ quidã
sequebat᷑ eũ amictus sindone suꝑ
nudo & toniuer̃ eũ. Atille reiecta
sindone : nudus ꝓfugit ab eis. Qđ
ait amictus sindone suꝑnudo. sub¬
audit᷑ corpore. id ÷ corpore suꝑnu¬
do: quia non aliud indum̃ti quã
solã habebat sindonẽ. Quis aut̃ fue¬
rit iste adolescens : euangłista non
dicit. Quisquis uͦ fuit. maiorẽ in
se quã in cet̾is amorẽ dm̃ ꝑmansisse

Expanded text:
i, quo dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam et si turba permittente ad petitionem Dscribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores quam ad fiduciam patiendi cum Christo exstiterant. Adolescens autem quidam sequebatur eum, amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille rejecta sindone nudus profugit ab eis. Quod ait amictus sindone super nudo, subauditur corpore, id est, corpore super nudo, quia non aliud indumenti quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evangelista non dicit. Quisquis vero fuit, majorem in se quam in caeteris amorem Domini permansisse
Abbreviated transcription (Latin):
it : qm̃ ꝓse nichil habrnt quod
doleret. Et sequestrata delecta¬
tione diumitatis ȩternȩ: tedio
meȩ infirmitatis afficit᷑ Uris
Es tis in quit ẽ amima mea : usq¬
Is ad mortẽ. Non ꝓpt̃ mortẽ
tristis ẽ dñs : quia eũ conditio
corporalis affectus. non formi¬
do mortis offendit. Nã qͥ cor¬
pus suscepit. omĩa debuit subire
quȩ corporis sunt : ut esuriret
sitiret. angeret᷑ contristaret᷑
Diuinitas aut̃ cõmutari ꝑhos
Is nescit affectus. Sustmete hic :

Expanded text:
it qui pro se nihil habuit quod it qui pro se nihil habuit quod doleret. Et sequestrata delectatione divinitatis aeternae taedio meae infirmitatis afficitur. est, inquit, anima mea usque ad mortem. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus, non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari per hos nescit affectus. Sustinete hic,
Abbreviated transcription (Latin):
mea : usq ad mortẽ Timet xp̃s
Cũ petrus non timeat xp̃stimet.
turbatur. Utrũq uerũ. ẽ. &
plenũ utrũq ratione Quia
& ille qui .ẽ inferior non timet.
& ille qui .ẽ. suꝑior gerit tim̃tis
affectũ. Ille em̃ quasi homouim
mortis ignorat iste aut̃ quasi
ds̃ incorpore constitutus. fra¬
gilitatẽ carnis exponit : ut eoꝵ
qui sacram̃tũ incarnationis ab¬
iurant excluderet᷑ impietas. De¬
niq & hoc dixit : & maniche¬
us non credidit. ualentinus
negauit: martion fanta sma
quẽ ueritate corporis demon¬
strabat equabat affectu: ut
diceret. Sed tam̃ non fic̃ ego
uolo: sed sic̃ tu uis. Suscepit gͦ
uoluntatẽ meã : suscepit tris¬
titiã meã. Confident̃ tristiti
ã nomino: quia crucẽ p̃dico.
Mea . ẽ. uoluntas quã suã dix̃
quia ut homo suscepit tristitiã
meã : ut homo locutus . ẽ. & idõ
ait: non sic̃ ego uolo: sed nc̃ uis.
Mea . ẽ tristitia.: quã meo susce¬
pit affectu. Ergo prome dolu¬

Expanded text:
mea usque ad mortem. Timet Christus, cum Petrus non timeat. Christus timet; turbatur. Utrumque verum est, et plenum utrumque ratione, quia et ille qui est inferior non timet, et ille qui est superior gerit timentis affectum. Ille enim quasi homo vim mortis ignorat. Iste autem, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum Incarnationis abjurant excluderetur impietas. Denique et hoc dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma quem veritate corporis demonstrabat, aequabat affectu, ut diceret: Sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Suscepit ergo voluntatem meam, suscepit tristitiam meam. Cam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas quam suam dixit, quia ut homo suscepit tristitiam meam, ut homo locutus est. Et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Mea est tristitia quam meo suscepit affectu. Ergo pro me dolu
Abbreviated transcription (Latin):
sima pars quȩ partiri ł diuidi ñ
potest. At homus incorpore dicit᷑
id ẽ in diuisibile Athomus inora¬
losophis dicta ẽ: Athomus innume¬
quadrantes Quad rans inhoras
hora inpuncts. Punctus inmi¬
nuta Mimtũ inmom̃tis. Mom̃¬
m̃ti quȩ diuidi non potest atho¬
mis dicit᷑: id ẽ indiuisibilis. Sed

Expanded text:
sima pars quae partiri, vel dividi non sima pars quae partiri, vel dividi non potest, atomus in corpore dicitur, id est indivisibilis. Atomus in oralosophis dicta est. Atomus in numequadrantes, quadrans in horas, hora in punctos, punctus in minuta, minutum in momenta, mome16, quae dividi non potest, atomus dicitur, id
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃i dicunt. Prima illa benedic¬
tio ẽ. qđ inipso tenebre remo¬
te sunt & lux apparuit: seđa
sunt . id ẽ athomus. mom̃itũ mi¬
nutũ punctũ. hora quadrans
dies ebdom̃ m̃ses tẽpus arnus
cyclus uicissitudo triformis
scłm ȩtas mundus: athomus
nom̃ grecũ ẽ : qđ interp̃tat᷑
indiuisibilis. Nam athomon
apud grecos indiuisũ: in diui¬
sibile interp̃tat᷑. Om̃e eñi qđ
mmundo ẽ siue corporale
aut incorporale qđ diuidi uł
partiri ñ potest : athomus est Si¬
cut ait isidorus athomas philo¬
sophi dicunt. quasdã partes
imundominutissimas ut usu
ñ pateant nec sertionẽ recipi¬
ant huc illucq ferunt᷑ sicut
minutissimi pulueres qui effusiꝑ
tenebras solis radiis uident᷑. Atho¬
morũ genera quinq sunt. Id est
athomus inre. athomus incorpore
athomus in oratione athomus in
numero. athomus intẽpore : In re :¬
sicuti p̃dictas pulueras. in corpore :¬
ueluti cũ partiris quã lib& partẽ
lapidis inmille particulas millȩ¬

Expanded text:
ponderunt: Prima illi benedictio est, quod in ipso tenebrae remotae sunt, et lux apparuit. Secunda sunt: id est atomus, momentum, minutum, punctum, hora, quadrans, dies, hebdomada, mensis, tempus, annus, cyclus, vicissitudo triformis, saeculum, aetas, mundum. Atomus nomen Graecum est, quod interpretatur indivisibilis, nam atomon apud Graecos indivisum, vel indivisibile interpretatur. Omne enim quod in mundo est sive corporale, seu incorporale, quod dividi ac partiri non potest, atomus est. Sicut ait Isidorus: Atomos philosophi dicunt quasdam partes in mundo minutissimas, ut visui non pateant, nec sectionem recipiant. Huc illucque feruntur sicut minutissimi pulveres, qui effusi per tenebras solis radiis videntur. Atomorum genera quinque sunt, id est atomus in re, atomus in corpore, atomus in oratione, atomus in numero, atomus in tempore. In re sicuti praedicti pulveres. In corpore veluti cum partiris quamlibet partem lapidis in 1,000 particulas, mille
Abbreviated transcription (Latin):
Est dilec ⁊ ionis ignis: est cupidi¬
tatis. De hoc dr̃. ignẽ uenimit¬
tere in terrã: & quid uolo nis
ut ardeat᷑. De illo om̃s adulteran¬
tes uelut clibanꝰ corda eoꝵ. Et ali¬
accincti flãmis: ambulate inlu¬
mine ignis ur̃i & flãmis quas
succendistis. Iste suꝑ credentes
incenaculo sion de celo descendens
uarus linguis dm̃ lauda redo¬
cuit: ille terrena materie cai¬
phȩ focus inatrio flãmis negan¬
di dĩm tubas accendit hoc mo¬
yses aureũ idoli caput. illo sede¬
chias hierenne ꝓphantis scrip¬
principis sac̃ dotũ sinodus malig¬
na gerebat: hoc ignis in atrio fo¬
ris int̃frigora noctis materia¬
lit̃ accensus. tipice demonstrabat
Quic̃q gͦ uiciosũ noxiũq insẽ exti¬
guit incendiũ: potest dicere cũ ꝓ¬
pħa dño. Quia factus sũ sic̃ uter

Expanded text:
Est dilectionis ignis, est cupiditatis: de hoc dicitur: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? » De illo : Omnes adulteratores velut clibanus corda eorum; accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et flammis quas succendistis . Iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille terrena materia Caiphae fotus in atrio, flammis negandi Dominum turbas accendit. Hoc Moyses aureum idoli caput, illo Sedechias Jeremiae prophetantis scripprincipis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice praemonstrabat. Quicunque ergo vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest dicere cum propheta Domino: Quia factus sum sicut uter
Abbreviated transcription (Latin):
ceta Merito a longe sequebat᷑ .
qͥ iã ꝓximo negaturus erat. Ne¬
q. enĩ negare posset. si xp̃o ꝓxi¬
mus. ad hesissẽt Uerũ in hoc
maxima nobis ẽ admiratio¬
ne uenerandus: quia dñm ñ
reliquit etiã cũ timeret. Qđ
enĩ timet naturȩ. ẽ qđ sequitꝰ
deuotionis. quod negat obrepti¬
seqͥt᷑ petrus significat eccłiam
secuturã quidẽ hoc ẽ mitatu¬
rã passones d̃i sed longe dif¬
ferent̃ Eccła enĩ ꝓse patitur:

Expanded text:
c. Merito a longe sequebatur, quia proximo negaturus erat, neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quia Dominum non reliquit etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptisequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est imitaturam passionem Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
turbis ducentiũ iħm qͣs̃ unꝰ deipsis in¬
miscuerit donec ad atriũ pontificis
cui erat notꝰ ꝑueniret . uxta qđ insuo
ipse euangłio cõmemorat. Sic̃ aut̃
petrus qͥ culpã negationis peniten¬
tiȩ lacrimis abluit : & confessione dñici
amoris funditꝰ extirpauit. recuꝑatio¬
nẽ ostendit eoꝵ qͥ martirio labunt᷑ :
ita ceteri discipłi qͥ articulũ cõp̃hensi¬
onis fugiendo p̃uenerant cautelam
fugiendi docent eos qͥse idoneos ad to¬
leranda supplicia sentiunt qͥbełtiꝰ ÷
se discrimini certaminũ exponere.
ita ctiã iste adolescens qͥ reiecta findo¬
ne nudus ꝓfugit ab impus. illoꝵ et
opus designat. & animã qͥ ut securio¬
res ab incursib hostiũ fiant. quic qͥd
i hoc mundo posside uident᷑ abiciunt.¬
ac nudi potiꝰ edño famulari quã ad¬
herendo mundi reb materiã tẽptan¬
diatq adño reuocandi aduersari¬
is dare didicer̃ : iuxta exẽplõ beati
io seph qͥ relicto imanib: adulterȩ

Expanded text:
turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis cui erat notus perveniret. Juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat. Sicut autem Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessexstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt. Quibus tutse discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum qui, ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur abjiciunt,ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi rebus materiam tentandi atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt: juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae
Abbreviated transcription (Latin):
nes putant.
Pudoris sacerdotales linea
corpori penitus adstricta
Petalũ aurea lamina in
fronte pontificis quȩ dei
nom̃ illud ineffabile &¬
tetra gramatũ idẽ quatuor
litteris hebraicis gerebat
scriptum

Expanded text:
es - utebantur. Poderes sacerdotalis linea corpori penitus adstricta Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae Dei nomen illud ineffabile tetragrammaton, quatuor litteris Hebraeis gerebat scriptum.
Abbreviated transcription (Latin):
logͥium qđ & rationale
pannus exiguus ex auro
gẽmis coloribq uariis. qͥ
suꝑ humerale contra
pectus pontificis ad nectebat᷑¬

Expanded text:
Logium quod et rationale pannus exiguus ex auro gemmis coloribusque uariis qui superumerali contra pectus pontificis adnectebat
Abbreviated transcription (Latin):
plex qđ sacerdotes ha¬
bebant aliud diuersis
colorib ex auro gẽmisq:
contextũ qđ soli ponti¬
fices utebantur

Expanded text:
plex quod sacerdotes habebant, aliud diuersis coloribus et de auro gemmisque contextum quo soli pontifices - utebantur
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. iã candorẽ. eẽ superius
diximus : Hoꝵ procerita¬
illuminat mundũ. Ca¬
put tuũ ut carmelus. &
coa capitis tui sicut pur¬
pura iuncta canalib In
carmelo monte sẽs helias
& heliscus sepe receptacu¬
babitaculo & multitudo
popłoꝵ. & tãquã diuersitas
animaliũ : sapienti& ꝑcipi
rȩ. regalib ornam̃tis &
salutarib sẽꝑ copulati doc¬
trinis. Statura tua assi¬
milata ẽ. palmȩ & ubera
tua botro: Perfectio tua
uenit ad premiũ : & docto¬
res tui. dulces effecti funt
in palmã : & app̃hendam
fructus eiꝰ: Illi ipalmã
ascendunt qui in x ẽicru¬
ce proficiunt: De quibus
xr̃i: carnẽ suã crucifixe¬
runt cũ uicus & concupis¬
centus. Ipsi aut̃ fructus

Expanded text:
num autem candorem esse iam superius num autem candorem esse iam superius diximus: horum proceritailluminat mundum. Caput tuum ut Carmelus, et comae capitis tui sicut purpura regis iuncta canalibus. In Carmelo monte sancti Helias et Helisaeus saepe receptacuhabitaculum et multitudo populorum tanquam diversitas animalium sapientiae percipiurpuram regalibus ornamentis et salutaribus semper copulati doctrinis. Statura tua assimilata est palmae et ubera tua botris. Perfectio tua pervenit ad praemium, et doctores tui dulces effecti sunt in palmam, adprehendam fructus eius. Illi in palmam ascendunt qui in Christi cruce proficiunt, de quibus sunt, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis.
Abbreviated transcription (Latin):
caprȩeduo ubera : duo testa¬
m̃ta duob: inulis caprȩȩ:
id ÷ expeccati traduc ue¬
mentib popłis coaptata.
tur. Collũ tuũ sic̃ turris
eburnea. Notitia scriptura
quȩ frequenti meditatione
conquirit᷑: uelut turris ebur¬
nea in colli pulcritudine
designatur. Idcirco aut̃ turris
eburnea: quia qui uerbo dĩ insis¬
tunt. quotidiano profectu
ꝑnitorẽ iustitiȩ mexcelsio¬
ra proficumt. Oculi tuisi¬
cut piscina mesẽbon. quȩ
sunt in porta filiȩ mult̾i¬
tudinis. spiritales doctores
pleti: Huic sententiȩ con¬
gruens in alio libro ipse
etiã salomon dic̃: Exstruxi
mͥpiscinas aquarũ : ut ir¬
rigarẽ siluas lignoꝵ ger¬
mmantiũ. N asus tuus
ficut turris libani: quȩ res¬
picit contra da mascũ Na¬
sus eccłȩ illisunt: qui odorẽ
iustitiȩ qui .ẽ. in xp̃o ꝑcipi¬
entes. Ad cordis interna
traiciunt : hi qui inmagna
uirtute consistunt : sic̃ tur¬
ris libani disponunt᷑ : Liba¬

Expanded text:
capreae. Duo ubera duo testacapreae. Duo ubera duo testamenta duobus hinnulis capreae, id est ex peccati traduce venientibus populis coaptata. tur. Collum tuum sicut turris eburnea. Notitia Scripturarum, quae frequenti meditatione conquiritur, velut turris eburnea in colli pulchritudine designatur. Idcirco autem turris eburnea, quia qui verbo Dei insistunt quotidiano profectu per nitorem iustitiae in excelsiora proficiunt. Oculi tui sicut piscinae in Esebon quae sunt in porta filiae multitudinis. Spirituales doctores pleti. Huic sententiae congruens in alio libro ipse etiam Salomon dicit: Exstruxi piscinas aquarum, ut irrigarem silvas lignorum germinantium. Nasus tuus sicut turris Libani quae respicit contra Damascum. Nasus ecclesiae illi sunt qui odorem iustitiae qui est in Christo percipientes ad cordis interna travirtute consistunt, sicut turris Libani disponuntur. Liba