comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressi sunt & obscandalum
eoꝵ qui de uideis crediderant
legis exercuerint cerimonias.
geret. & pendens incruce
loqueret᷑. Pat̃ ignosce eis qͥd
enĩ facunt nesciunt : Itaq
ipetrauit qđ pecierat :
multaq: statĩ deiuidȩis milia
credider̃. & usq ad quadra¬
gesimũ scđm annũ datũ¬
.ẽ. tẽpus penitentiȩ. Post̃ quos
mia : egressi sunt duo ursi
desiluis gentiũ romanorũ
uespasianus & titus blas¬
ascendentiq uiro heliseo indo¬
mũ dĩ. hoc enĩ int̾p̃tatur behel
uoce consona illudentes. int̃¬
fecer̃ atq lacerauer̃. Et exco
tẽpore ierłm non appellat᷑
ciuitas sc̃ã: sed & scĩtatẽ & pͥs¬
tinũ nom̃ amittens sp̃italit̃ uocat᷑
sodoma & egyptus ut ȩdificet᷑
ꝓea noua ciuitas quã flumi¬
nis impetus leaificat & decuuꝰ
medio egredit᷑ fons qui totius
orbis aritudinẽ mitigauit. Vt
miserabilis isrł rumas tẽpli
cotidie uideat eccłiȩ tecta con¬
surgere & dicat. angustus mihi
locus ẽ. impleaturq illud qđ

Expanded text:
gressi sint; et ob scandalum eorum, qui de Judaeis crediderant, Legis exercuerint caeremonias. geret , et pendens in cruce loqueretur: Pater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt . Itaque impetravit, quod petierat: multaque statim de Judaeis millia crediderunt, et usque ad quadragesimum sest ei tempus poenitentiae. Post quos, tia, egressi sunt duo ursi de silvis gentium Romanarum, Vespasianus, et Titus: et blasascendente vero Elisaeo in domum Dei hoc enim interpretatur Bethel  voce consona illudentes interfecerunt, atque laceraverunt : et ex eo tempore Hierusalem non appellatur ciuitas sancta, sed et sanctitatem et pristinum nomen amittens spiritaliter uocatur Sodoma et Aegyptus, ut aedificetur pro ea noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigauit, ut miserabilis Israhel ruinas templi cotidie uideat ecclesiae tecta consurgere et dicat Sion: angustus mihi locus est impleaturque illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
facta s̃ ab eis quib paulo ante
uiui apparuer̃ more mortuoꝵ
mͦ lazarus mortuus resurrex̃ :
sic & multa corporascõrũ re¬
surrexer̃. ut dnm ostenderent
resurgentẽ. Et tam̃ cũ monu¬
m̃ta aꝑta sint : non ante resur¬
rexer̃ quã dñs resurgeret . ut
eẽt. pͥmogenitus resurrectionis
bemus accipe: ad distinctio¬
nẽ omiũ ciuitatũ quȩ tunc
idolis seruiebant. In hac enĩ
sola fuit tẽplũ. & unius dei
cultus: & uera religio Et non
om̃ib apparuer̃: sed multis
qui resurgentẽ dnm̃ susceper̃.¬
de quib seriptũ ẽ uos estis
tus plena sunt ossibus mor¬
tuorũ idõ sunt aꝑta ut egre¬
derent᷑ de his quipͥus ininfi¬
delitate mortui erant & reli
qđ pristinis errorũ uitis de¬
relictis & cordis emollita du¬
ritia qui prius similes erant
tumulis mortuorũ post ea

Expanded text:
facta sunt ab eis, quibus paulo ante facta sunt ab eis, quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum modo Lazarus mortuus resurrexit, sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut Dominum ostenderent resurgentem, et tamen cum monumenta aperta sint, non ante surrexerunt, quam Dominus resurgeret, ut esset primogenitus resurrectionis bemus accipere ad distinctionem omnium ciuitatum, quae tunc idolis seruiebant; in hac enim sola fuit templum et unius dei cultus et uera religio. et non omnibus apparuerunt, sed multis, qui resurgentem dominum susceperde quibus scriptum est: Vos estis tus plena sunt ossibus mortuorum , ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in infidelitate mortui erant, et quod pristinis errorum vitiis derelictis, et cordis emollita duritia, qui prius similes erant tumulis mortuorum, postea
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas. Alit̃ Igit᷑ in passione
dñi t̃ra cõmota est : usta illud
qđ scriptũ ẽ in aggeo. Ad huc
ego semel mouebo cȩlũ & t̃rã:
& ueni& desideratus cunctis gen¬
tib ut aboriente & occidente ue¬
niant & recumbant cũ abrahã¬
& isaac & iacob Et petrȩ scisse¬
petrȩ uniusa uaticinia ꝓpħa¬
rũ. qui & ipsi apetra xp̾o cum
apłis petrȩ uocabulũ suscepant
Ut qͥc qͥd in eis dure legis uelami¬
ne claudebat᷑: scissũ pateret
induas partes : ut cõpleretur
illud qđ refert iosephus p̃sides
tẽpli dixisse uirtutes angłicas¬
seamus ex his sedibus. Et multa
corpora scõꝵ qͥ dormierant
Etis post resurrectionẽ eiꝰ uener̃¬
N in scam ciuitatẽ & apparuer
multis. Qui enĩ resurgente dño
resurrexer̃ a mortius & ad
cȩlos ascendente simul ascen¬
disse credendi sunt. Neq ulla
ratione illoꝵ temeritati fides
accõmodanda : qui eos post̃ ea
reuersos incinerẽ. ac denuo
inmonum̃tis quȩ pͥmo pate¬

Expanded text:
sumus. igitur in passione domini terra commota est iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scisspetrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateret in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutesmus ex his sedibus\'. in euant, t post resurrectionem ejus venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis . Qui enim resurgente Domino resurrexerunt a mortuis, etiam eo coelos ascendente, simul ascendisse credendi sunt. Neque ulla ratione illorum temeritati fides accommodanda, qui eos postea reversos in cinerem, ac denuo in monumentis, quae pridem pate
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ hoc rectissime in
telligi: nisi ioħs diceret
hora quasi sexta pilatũ
sedisse ꝓtribunali in loco
qͥ dicit᷑ lithostratis hebra¬
icȩ aut̃ gabbatha. Sequit᷑
quasi sexta: & dicit iudȩis
dente ꝓtribunali traditus
.ẽ. crucifigendus iudȩis qͦmͦ
hora tertia crucifixus ẽ sicut
uerba marci non intelli¬
gentes quidã putauer̃ : Iam
certe dixerat marcus. Et cru¬
cifigentes eũ: diuiser̃ uestim̃¬
ta eius. Si gͦ eiꝰ rei gestȩ tẽpus
uoluit cõmemorare : sufficer&
dicere erat aut̃ hora tertia
Ut quid adiunocit & crucifixer̃
eũ. nisi qr uoluit aliqͥd reca¬
pitulando significare quod
quesitũ inueniret᷑ cũ scriptu¬
ra ipsã illis tẽporib legeret᷑
quib uniuersȩ̃ eccłiȩ notum
erat qua hora dñs ligno
suspensus ẽ unde poss& huiꝰ
uł error corrigiuł mendaciũ
refutari : Sed quia sciebat
uoluit eos magis cruciftxisse¬
qui clamauer̾ ut crucifige¬
ret᷑ quã illos qui ministeriũ
hora t̃tia cũ clamauer̃ iu¬

Expanded text:
que hoc rectissime ita intelligi, nisi Joannes diceret, hora quasi sexta, Pilatum sedisse pro tribunali, in loco qui dicitur Licostratos, Hebraice autem Gabbatha. Sequitur quasi sexta. Et dicit Judaeis: dente pro tribunali traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? Jam certe dixerat Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimea sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia. ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat. qua hora dominus ligno suspensus sit, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia sciebat uoluit eos magis crucifqui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium hora tertia, cum clamaverunt Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tiae .ẽ. luctus inditiũ : potest
duplicit̃ intelligi. Siue enĩ eum
cuius uitã dilexer̃ iniuste occisũ
dolebant: seu cuius mortẽ se im¬
petrasse meminerant hunc in
morte amplius glorificatum
tremebant. Sed sine hȩc siue
illa siue utraq: causa diuersas
in turba dissidentesq ꝑsonas
pectus tundere coegerit : no¬
tandũ distantia gentis & gen¬
tis Gentiles quippe moriente
xp̃o dm̃ timentes aꝑta confes¬
sionis uoce glorificant : iud ei
ꝑcutientes pectora silentes do¬
smũ redeunt. Erant aut̃ ibi mu

Expanded text:
 luctus indicium, potest dupliciter intelligi. Sive enim eum cujus vitam dilexerunt, injuste occisum dolebant, seu cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed sive haec, sive illa, sive utraque causa diversas in turba dissidentesque personas pectus tundere coegerit, notanda distantia gentis et gentis. Gentiles quippe moriente Christo Deum timentes apertae confessionis voce glorificant, Judaei percutientes solum pectora, silentes domum redeunt. Stabant autem
Abbreviated transcription (Latin):
Alios saluos fec̃ se ipsũ ñ potest
saluũ facere : Adhuc aut̃ &
illud.: qđ etiã latrones in prope¬
rabant ei incruce. Prgo mani¬
feste intelligere poteris: quid
sit qđ dicit quare me dere¬
quisti faciens cõpationẽ głȩ
illius quã habuit apud patrẽ
ad confusionẽ quã contẽpnens
sustinuit crucẽ. Sedes enĩ illius
erat sicut sol inconspectu dei
& sicut luna ꝑfecta in ȩt̃niũ.
& erat testis fidelis eius incelo
Postea aut̃ & ꝓquib: dicit qͣre
me dereliquisti : suꝑ ad didit
dicens. Tu aut̃ reppulisti &¬

Expanded text:
Alios salvos fecit, seipsum non potest salvare. Adhuc autem et illud, quod etiam latrones improperabant ei in cruce. Ergo manifeste intelligere poteris, quid sit quod dicit, quare me dereliquisti? Faciens comparationem gloriae illius quam habuit apud Patrem, ad confusionem quam contemnens sustinuit crucem. Sedes enim illius erat sicut sol in conspectu Dei, et sicut luna perfecta in aeternum, et erat testis ejus fidelis in coelo. Postea autem et pro quibus dicit, Quare me dereliquisti, superaddidit dicens: Tu autem repulisti
Abbreviated transcription (Latin):
Alanifesta causa miraculi cen¬
turionis exponit᷑: qđ uidens
dñm sic expirasse hoc ẽ . spm̃
ꝓemisisse dixerit. Uere homo
hic filius dĩerat. Nullus enĩ
habet potestatẽ emittendi spm̃:
nisi qui animarũ conditor
est Et hoc considerandũ : qđ
centurio ante crucẽ inipso
scandalo passionis uere dĩ
filiũ confiteat᷑ & arrius in
eccłia p̃dicet creaturã Vde
merito ꝑcenturionẽ fides
eccłiȩ designat᷑: quȩ uelo
misteriorũ cȩlestiũ ꝑ mortẽ
dñi reserato. continuo iħm
& uere iustũ hominẽ & uere
dĩfiliũ sinagoga tacente c̃¬
bit uiso t̃rȩ motu & hisquȩ
fiebant timuer̃ ualde dicen¬
tes. Uere : dĩ filius erat iste
Quanta ergo cecitas iudȩorũ
qui tot ꝑ dñm uirtutib factis
tantis in morte eius apparen¬
tibus signis. cređe respuer: &
insensibiliores gentib dm̃
glorificare ulꝰ timere contẽp¬
naria quȩ inflexi digitorũ
sicut & supra memoratũ. ẽ
desinistra transit indextrã

Expanded text:
Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecmysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium synagoga tacente cobit, viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde dicentes: Vere Dei Filius erat iste . Quanta ergo caecitas Judaeorum, qui tot per Dominum virtutibus factis, tantis in morte ejus apparentibus signis, credere respuerunt, et insensibiliores gentilibus Deum glorificare vel timere contemporum, sicut et supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
nit ioħs dicens. Stabat autẽ
soror matris eius mariȩ cleo¬
pȩ Mlaria aut̃ cleopȩ : uidet᷑
eã dicere apatre siue a cogna¬
tione. Vocabat᷑ aut̃ minor
ia cobus: ad distinctionẽ maio¬
ris ia cobi uidelicet filii Rebe¬
dei qui int̃ pͥmos apłos uocatꝰ
ẽ. & electus a dño. Consuetudinis
aut̃ iudaicȩ fuit nec ducebat᷑
inculpã more gentis antiqͦ:
ut mulieres desubstantia sua
uictũ atq uestitũ p̃ceptoribus
ministrarent. Hoc qr scanda¬
lũ facere poterat innationib::
paulus abiecisse se memorat.
Nũ quid ñ habemus potestatem
sororẽ mulierẽ circũ ducendi
sic̃ & cȩteri apłi faciunt: ali¬
nistrabant aut̃ dño desubstan¬
tia sua. ut meteret eoꝵ carna¬
lia cuius illȩ metebant spiri¬
talia: non quo indigeret cibis
dñs creaturarũ sed ut typũ
ostenđet magistrorũ qđ uicta
atq uestitu exdiscipłis debent
.eẽ. contenti. Sed uideamus qͣles
comites habuerit. Mlariam
magdalenã a qua septẽ de¬
monia eicerat: & mariam

Expanded text:
tem soror matris ejus Maria Cleophae . Mariam autem Cleophae videtur eam dicere a patre sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus ad distinctionem majoris Jacobi, videlicet, filii Zebedaei, qui inter primos apostolos vocatus est et electus a Domino. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum facere poterat, in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit, MariamMagdalena a qua septem daemonia ejecerat, et Maria
Abbreviated transcription (Latin):
parte uidemus exparte cog¬
noscimus: Cũ aut̃ uenerit qđ
ꝑfectũ ẽ: tc̃ etiã uelũ interiꝰ
disrũpendũ ut omĩa quae
nunc nob̵ abscondita s̃ domus
dĩ sacram̃ta uideamus quid
significent duo cherubin. quid
oraculũ quid uas aureũ in quo
manna reconditũ fuit. Nunc
enĩ ꝑspeculũ uidemus inima¬
gme. & cũ historiȩ nobuelũ
scissũ sit & ingrediam atriũ
dĩ: tam̃ secreta eiꝰ & uniu̾sa
muisteria quȩ cȩlesti ierłm clau

Expanded text:
 ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interius disrumpendum, ut omnia, quae nunc nobis abscondita sunt, domus dei sacramenta uideamus: quid significent duo cherubin, quid oraculum, quid uas aureum, in quo manna reconditum fuit. nunc enim per speculum uidemus in imagine et, cum historiae nobis uelum scissum sit, ut ingrediamur atrium dei, tamen secreta eius et uniuersa myste
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Sine: uideamus
Quã ob causã dño acetũ sit po¬
tui datũ: ioħs ostendit plenius
dicens. Postea sciens iħs quia
iã omĩa consũmata sunt: ut
consumaret᷑ scriptura dicit.
Sitio. Uas gͦ positũ erat aceto ple

Expanded text:
dicens: Sine, videamus, Quam ob causam Domino acetum sit potui datum, Joannes ostendit plenius, dicens: Postea sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas autem positum er
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ & uidens peccata homi¬
nũ ꝓ quib patiebat᷑ dicebat
Quare me dereliquisti. ut fie¬
rem quasi qͥ colligit stipulã si
racemos inuindemia cũ ñ
sit botrus admanducandũ
pͥmitiua: Et hȩc dico : quia
perit timoratus a t̃ra & qui
corrigat int̃ homines non est.

Expanded text:
a: Videns peccata hominum pro quibus patiebatur, dicebat: Quare me dereliquisti? Ut fierem quasi qui colligit stipulam iracemos in vindemia, cum non sit botrio ad manducandum primitiva? Et haec dico, quia periit timoratus a terra: et qui corrigat, inter homines non est.
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ misteria celebrari.
Statu enĩ tẽporis signauit qđ
effectu oꝑis exhibuit : quia
mortuus ẽ ꝓpt̃ peccata nr̃a
& resurrexit ꝓpt̾ iustificati¬
onẽ nr̃am: Nam & adã pec¬
cante : scriptũ ẽ qđ audierit
uocẽ dñi dĩ deambulan¬
tis inparadiso ad aurã post̃
meridiem. Post meridiem
nãq: inclinata luce fide Ad
aurã uͦ: refrigescente feruo¬
re caritatis ðeambulans
aut̃ audiebat᷑ : quia ab ho¬
mine peccante recesserat:
Rationis igit᷑ inmo diumae
pietatis ordo poscebat : ut
eodẽ tẽporis articulo quo
tunc adȩ p̃uaricanti obelu¬
serat. nunc latroni dñs pe¬
nitenti. ianuã paradisi rese¬
raret. Et qua hora primus
adã peccando mortem huic
mundo inuexit: eadẽ hora¬
scđs adã mortẽ moriendo
destrueret. Et circa horã no¬
nam: clamauit iħs uoce
magna dicens. Heloi: helor:
me dereliquisti : Principio
uicesimi primi psalmi ab¬
usus est . Illudq qđ in medio
uersiculi legit᷑. respice in

Expanded text:
nis suae mysteria celebrarit. nis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit, quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Nam et de Adam peccante scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei; ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis ergo, imo divinae pietatis ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccamundo invexit, eadem secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et circa horam nonam, clamavit Jesus voce magna, dicens: Eli, Eli, id dereliquisti me? Principio 236 vicesimi primi psalmi abusus est, illudque quod in medio versiculo legitur: Respice in
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Asexta aut̃ hora: tene¬
brȩ factȩ sunt suꝑ iniusam
t̃rã usq ad horã nonã Qui
scripser contͣ euangelia : sus¬
picant᷑ deliquiũ solis qđ cer¬
tis statutisq tẽporib acciđe
solet discipłos xp̃i obimꝑitiã
suꝑ resurrectionẽ dñi inter¬
p̃tatos cũ defectu solis nũꝗ
nisi ortu lunȩ fieri soleat. Nul¬
li aut̃ dubiũ ẽ. paschȩ tẽpore
lunã fuisse plenissimã & ne
forsitan uideret᷑ umbra t̾rȩ
uel orb lunȩ soli obpositus.
breues & ferrugineas fecisse
tenebras: triũ horarũ spatiũ
ponit᷑. ut om̃is caus antiũ oc¬
casio tolleret᷑. Et hoc factum
cens. Occũb& sol meridie. Et
huc media. eẽt. dies. Uidet᷑q
hoc ẽ. luminare mauis re¬
traxisse radios suos: ne aut
pendentẽ uideret dñm. aut
impu blasphemantes sua lu¬
ce fruerent᷑ Et notandũ : qđ
dñs sexta hora hoc ẽ. recessu¬
ro acentro mundi sole cru¬
cifixus sit diluculo aut̃ hoc
.ẽ. oriente iã sole: resurrectio¬

Expanded text:
sexta autem hora, tenebrae factae sunt super universam terram usque ad horam nonam. Qui scripserunt contra Evangelia, suspicantur deliquium solis, quod certis statutisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam super resurrectione Domini interpretatos: cum defectus solis numquam nisi ortu lunae fieri soleat. Nulli autem dubium est paschae tempore lunam fuisse plenissimam. Et ne forsitan videretur umbra terrae, vel orbis lunae soli oppositus, breves et ferrugineas fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur, ut omnis causantium occasio tolleretur. Et hoc factum cens: Occumbet sol meridie, et huc media esset dies . Videturque hoc est, luminare majus retraxisse radpendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum, quod Dominus sexta hora, hoc est, recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est, oriente jam sole resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
S illic stantes & audientes: di¬
cebant. heliã uocat iste. Non
om̃s sed quidã: quos arbitr or
fiusse romanos. ñ intelligen¬
tes sermonis hebraici ꝓpri¬
etatẽ sed exeo qđ dix̃. Heli
heli. putantes heliã ab eo in¬
uocatũ. Sin aut̃ iudȩos qͥ hoc
dixerint intelligere uolueris.
& hoc more sibi solito faciit.
ut dnm ibecillitate in fament.

Expanded text:
m illic stantes et audientes dcebant: Heliam vocat iste. Non omnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Heli, Heli, putantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate infament,
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ oportet opinari &
dicere. iã nomen matris
filiorũ Zebedei : dico qm̃
hȩc ipsa fuerat salome pa¬
cifica appellata. Iste ẽ enĩ¬

Expanded text:
inquit, oportet opinari et dicere etiam nomen matris filiorum Zebedaei, dico quoniam haec ipsa fuerat Salome pacifica appellata. Opi
Abbreviated transcription (Latin):
pirante dño factũ .ẽ. sicut
matħs marcusq contestanT᷑:
sed lucas p̃ocupando nar
obscuratus ẽ : conanuo sub¬
iungendũ exi stimauit. &
uelũ tẽpli scissũ ẽ medium.
Scindit᷑ aut̃ uelũ tẽpli: ut
arca testam̃ti & omĩa legis
sacram̃ta quȩ priuis tegebant᷑
a pareant atq ad popłm̃
trans eant nationũ. Ante &¬
enĩ dictũ fuerat notus in
iudȩa ds̃ inisrł magnum
nomen eius: nunc aut̃. ex¬
altare suꝑ cȩlos ds̃ & super
omẽm inquit t̃rã gła tua. Et

Expanded text:
pirante Domino factum est, sicut Matthaeus, Marcusque contestantur, sed Lucas praeoccupando narrobscuratus est, continuo subjungendum existimavit: Et velum templi scissum est medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem inquit ter
Abbreviated transcription (Latin):
inuetus & nouũ testam̃tum
Et assũmo usq: addeorsũ abi¬
nitio mundi quando homo
conditus ẽ & reliqua quae
facta in medio sacra narrat
historia usq ad consũmatio¬
nẽ mundi Et quȩrendũ qđ
uelũ tẽpli scissũ sit: ex terius
anterius Michiq uidet᷑ in
passione dñi illud uelũ. eẽ
conscissu : qđ intab̵ naculo
& intẽplo foris positũ fuit.
& appellabat᷑ exterius In¬

Expanded text:
uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius
Abbreviated transcription (Latin):
e quando quidẽ unus eoꝵ con¬
uitiatus ẽ. scđm luce testimoniũ.
alt̾ & cã pescuit eũ & indeum
credidit : Nisi intelligamus
mattħm & marcũ breuit̃ ꝑ¬
stringentes hunc locũ pluralẽ
numerũ ꝓsingulari posuisse
sic̃ in epła ad hebreos legimus
pluralit̃ dictũ clauser̃ oraleonũ.
cũ solus daniel significari in¬
telligat᷑. & pluralit̃ dictũ seca
sunt : cũ desolo isaia tradatur
In psalmo etiã qđ dictũ ẽ asti¬
ter̃ reges t̃rȩ & pͥncipes con¬
uenerunt inunũ : pluralẽ nu¬
eiꝰ dẽ psalmi adhibuer̃. Quid
aut̃ usita cius uerbi gr̃a quã
ut dicit᷑ aliqͥs & rustici mihi
insultant. etiã si unus in sult&
Tunc enĩ eẽt contrariũ qđ lu¬
cas de uno manifestauit: si illi
dixissent ãbo latrones conui¬
tiatos dño tam̃ posset subnu¬
mero plurali unus intelligi
Cũ enĩ dictũ . ẽ. latrones ł qͥcũ
eo crucifixi erant. nec addictũ
.ẽ. abo: ñ solũ si ãbo fecissent
posset hoc dici sed etiã quia

Expanded text:
 quandoquidem unus eorum conviciatus est, secundum Lucae testimonium, alter et compescuit eum, et in Dominum credidit? nisi intelligamus Matthaeum et Marcum breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse: sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum, Clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur; et pluraliter dictum, Secti sunt , cum de solo Isaia tradatur. In Psalmo etiam quod dictum est, Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, etc., pluralem nuejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, tamen posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent posset hoc dici, sed etiam quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne potestatis inditiũ ẽ. emit¬
tere spm̃ ut ipse qͦq dicerat
Nemo potest̃ tollere animã
meã ame: sed ego pono eã
ame ipso ut rursũ accipiã¬

Expanded text:
nae potestatis indicium est emittere spiritum, ut ipse quoque dixerat: Nemo potest tollere animam meam a me, sed ego pono eam a meipso, ut rursum accipia
Abbreviated transcription (Latin):
credentib sibi Fraudulenta
an desepulchro mortuum
surgere : Resurrexit & non
creditis ei : etiã si decruce des¬
cenderit similit̾ non credere¬
xus est dñs : senser̃ uirtutẽ
crucis & intellexer̃ fractas
eẽ. uires suas. & hoc agunt
ut decruce descendat᷑. Sed
dñs sciens aduersariorũ in¬
sidias ꝑmanet inpatibulo
ut diabolũ destruat. Et no¬
auctoritate creditũ blasphe
mantes irrident milites uͦ ut¬
pote scripturarũ nescii non
xp̃o dei electo. sed regi uidȩ¬
tes confitent᷑ pͥncipes & po¬
puli iudȩorũ quod alios saluos¬
fecerit. Itaq ur̃a uos condem¬
nat sententia. Qui enĩ alios
saluos fecit: utiq si uellet
se ipsũ saluare poterat. Se
saluũ faciat inquiunt si hic
.ẽ. xp̃c dĩ electus. Immo idõ
se saluum facere decruce
descendendo noluit : qr ipse
ẽ. xp̃s dĩ electus Nã qͥ ideo
uenit ut ꝓnob crucisigeret᷑ :
idõ se ipsũ saluare decruce
descendendo neglexit qͥ cũ cȩ¬
teris peccatoribꝰ & iã illos qui

Expanded text:
credamus. Fraudulenta ere, an de sepulcro mortuum resurgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiamsi de cruce descenderit, similiter non credexus est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut de cruce descendat, 235 sed Dominus sciens adversariorum insidias, permanet in patibulo, ut diabolum destruat. auctoritate Scripturae sibi traditum irrident. Milites vero Scripturarum inscii non Christo Dei electo, sed regi Judaetes confitentur principes et populi Judaeorum quod alios salvosfecerit. Itaque vestra vos condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet seipsum salvare poterat. Se salvum faciat inquiunt si hic est Christus Dei electus. Imo ideo se salvum facere de cruce descendendo noluit, quia ipse est Christus Dei electus. Nam qui ideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum salvare de cruce descendendo neglexit, quia cum caeteris peccatoribus etiam illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ eris inparadiso Pulcher¬
rimũ affectande conuersa¬
tionis exẽplũ : qđ tã cito la¬
troni uesua relaxat᷑. Et uberior
ẽ gr̃a : quã p̃catio. Sẽꝑ enim
plus dñs tribuit: quã rogat᷑
Ille enĩ rogabat ut memor

Expanded text:
mecum eris inparadiso. pulcherrimum adfectandae conuersionis exemplum, quod tam cito latroni uenia relaxatur et uberior est gratia quam precatio; semper enim plus dominus tribuit quam rogatur. ille en
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhominib: ut talia & tanta
susciperet ut usq ad mortẽ ue¬
niret. & mortẽ crucis quȩ inter
homines turpissima ẽe uidetur
Extremũ enĩ derelictionis eiꝰ factũ

Expanded text:
hominibus, ut talia et tanta susciperet, ut usque ad mortem veniret et mortem crucis, quae inter homines turpissima esse videtur. Extremum autem derelictionis ejus erat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tereuntes habent᷑: & blasphe¬
mant ihm ñ habentes caput
firmũ sed mouentes eũ sursũ &
deorsũ qm̃ ñ sunt prudentes.
nec habent oculos suos in ca¬
pite suo. in quo habere debue¬
rant: ecclesi aste dicente. Sapi¬
entis oculi incapite eius sunt.
dei : quia nemo in sp̃ũ loquens.
dicit anathema iħu. diuersi¬

Expanded text:
tereuntes et declinantes, blasphemant Jesum, non habentes caput firmum; sed moventes illud sursum et deorsum, quoniam non sunt prudentes, nec habent oculos suos in capite suo, in quo habere debuerant, Ecclesiaste dicente: Sapientis oculi in capite ejus sunt . e; quia nemo in spiritu loquens, dicit anathema Jes
Abbreviated transcription (Latin):
culus anñ ante post consum¬
mari quã bis sextus qui .iiͦi.
redire solet anno cunctis sep¬
timane dies contigit. dñicã
delic& ut ꝓfestiuitatis paschał
ad paschalis inuentionem
diei planũ faciat iter. Memi¬
eosdem concurrentes solis

Expanded text:
um non ante potest consummari quam bissextus, qui quarto redire solet anno, cunctos septimanae dies contingat, Dominicam delicet ut propius festivitatis paschalis ad paschalis inventionem diei dominici planum faciant iter. Coeadem
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Cũ gͦ nouissimus sit sab¬
batũ. quis poterit . eẽ prior
de die dñico qđ primus sit ꝓbas¬
tis. de tẽpore quid uob uidetur :
in anno accipiunt᷑ uer. a estas

Expanded text:
vit. Cum ergo novissimus dies sit Sabbatum, quis potest esse primus, de die Dominico quia primus sit, probatum. De tempore quid vobis videtur? 4 in anno
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. asseretis ut scribere possimꝰ
Ep̃i dicunt. Prima illa benedic¬
tio ẽ. qđ inipso tenebre remo¬
te sunt & lux apparuit: seđa
nutũ punctũ. hora quadrans
dies ebdom̃ m̃ses tẽpus arnus
cyclus uicissitudo triformis
scłm ȩtas mundus: athomus
nom̃ grecũ ẽ : qđ interp̃tat᷑
indiuisibilis. Nam athomon
apud grecos indiuisũ: in diui¬
sibile interp̃tat᷑. Om̃e eñi qđ
mmundo ẽ siue corporale
aut incorporale qđ diuidi uł
partiri ñ potest : athomus est Si¬
cut ait isidorus athomas philo¬
sophi dicunt. quasdã partes
imundominutissimas ut usu
ñ pateant nec sertionẽ recipi¬
ant huc illucq ferunt᷑ sicut
minutissimi pulueres qui effusiꝑ
tenebras solis radiis uident᷑. Atho¬
morũ genera quinq sunt. Id est
athomus inre. athomus incorpore
athomus in oratione athomus in
numero. athomus intẽpore : In re :¬
sicuti p̃dictas pulueras. in corpore :¬
ueluti cũ partiris quã lib& partẽ
lapidis inmille particulas millȩ¬

Expanded text:
um asseritis, ut scribere possimus. Episcopi dixerunt, Prima illi benedictio est quia in ipso tenebrae sunt remotae, et lux apparuit. Secunda nutum, punctum, hora, quadrans, dies, hebdomada, mensis, tempus, annus, cyclus, vicissitudo triformis, saeculum, aetas, mundum. Atomus nomen Graecum est, quod interpretatur indivisibilis, nam atomon apud Graecos indivisum, vel indivisibile interpretatur. Omne enim quod in mundo est sive corporale, seu incorporale, quod dividi ac partiri non potest, atomus est. Sicut ait Isidorus: Atomos philosophi dicunt quasdam partes in mundo minutissimas, ut visui non pateant, nec sectionem recipiant. Huc illucque feruntur sicut minutissimi pulveres, qui effusi per tenebras solis radiis videntur. Atomorum genera quinque sunt, id est atomus in re, atomus in corpore, atomus in oratione, atomus in numero, atomus in tempore. In re sicuti praedicti pulveres. In corpore veluti cum partiris quamlibet partem lapidis in 1,000 particulas, mille
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ in principio mundus fu¬
erit factus & cũ hoc diligentius
fuerit inuestigatũ tunc pote¬
rit ex eo paschalis ordinatiosa¬
lubrit̃ ꝓuenire: Dixerunt ģͦ
Theophilus ep̃s dicit. Quomͦꝰ ꝓ¬

Expanded text:
quomodo in principio mundus fuerit factus, et cum hoc fuerit diligentius investigatum, tunc poterit ex eo Paschalis ordinatio salubriter pervenire. Dixerunt ergo Theophilus episcopus dixit: Pro
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ds duo luminaria mag¬
na & posuit ea infirmam̃to
cęli. ut luceant suꝑ terrã.
luminare maius in inchoati¬
onẽ diei . & liminare minus
in inchoationẽ nocts ut luce¬

Expanded text:
fecit duo luminaria magna, et posuit ea in firmamento coeli, ut luceant super terram. Luminare majus in inchoationem diei, luminare minus in inchoationem noctis, n
Abbreviated transcription (Latin):
qđ bifrons fuiss& & subre dr̃
quia sicut homo ingredit᷑ ꝑ
generatio quȩ appellabat᷑ lu¬
mundicia qđ ꝑ totũ annũ fa¬
ciebant ñ lauabant eorum

Expanded text:
 bifrons fuit. Et sub re dicitur, quia sicut homo ingreditur pgeneratio, quae appellabatur Lumunditiae, quae per totum annum fiebant, vel lavab
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ hunc sermonẽ ut dixait.
om̃ia simul facta sunt & simił
adõ uuo indiẽ iudicii omia si¬
mul destruent᷑ & in meliorẽ
statũ renouabunt᷑ Recte ergo
tramite dierũ quos p̃diximus
suꝑius nuꝑ pͥncipiũ & finis illoꝵ
aprił inpͥncipio diei drũici in¬
cipit quasi fuiss& ante sabbatũ
dimidiũ ipsius diei & insexta ho¬
midiũ .iii. feria incipiens a ui
Nł aprił usq ad dimidiũ .iiii.
ad dimidiũ .u. fer̃ morabat᷑ In¬
cipiens a .ui. hora iuifer̃ ante

Expanded text:
centem hunc sermonem: ut dixit, omnia simul facta sunt, et similiter a Deo vivo in die Judicii omnia simul destruentur, et in meliorem statum renovabuntur. Recto ergo tramite dierum, quos praediximus superius nuper, principium, et finis illorum Apr. in principio diei Dominicae incipit, quasi fuisset ante in sabbato dimidium ipsius diei, et in sexta homidium 3. Feriae incipiens a sexta l. Apr. usque ad dimidium 4 ad dimidium 5 Feriae morabatur, incipiens a sexta hora 4 Fe
Abbreviated transcription (Latin):
Anni dr̃i abin carnatione i dõ¬
iii. mittimus reguł quia na¬
indict̃ qui tunc erat anni
.iii. erant p̃teriti & remanse¬
rant .xii. Propt̃ ea autores
ad supplendũ numerũ deipsis
.XII. reguł constituerunt. Ad

Expanded text:
annos Domini ab Incarnatione ideo mittimus 12 regulares, quia naIndictione, quae tunc erat anni 3, erant praeteriti et remanserunt 12. Propterea auctores ad supplendum numerum de ipsis 12 regulares constituerunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tifices qui apud niceã cinitatẽ
bithinie conuenerunt illus¬
trante sp̃uscõ. firmit̃ san¬
xerunt ut ab Viii idus marc̃
usq indiẽ noñ a prił qđ sunt

Expanded text:
tificum, qui apud Nicaeam civitatem Bythiniae convenerunt, inlustrante Spiritu sancto, firmiter sanxerunt, ut ab VIII Id. Mart. usque in diem Non. Apr., quod sunt
Abbreviated transcription (Latin):
primatũ noctis iubente dño
ten&. Dicit enĩ scriptura: &
fecit ds̃ duo magna lumina¬
ria & posuit ea infirmam̃to
cȩli luminare maius ut p̃. eẽt
diei. luminare minus ut p̃. eẽt
nocti. Et idõ .iii. dies illos quos
atros appellat antiquitas quan
an quã luminaria crearent
ad ño facta in genesis descri¬
bunt᷑ suis partib sibiq uindicant
Si uis inuerire subito quotus
post subtractã epact̃ de ipso
numero remanserit
collige numerũ in articulis &
in quo datarõ euenerit talem

Expanded text:
ubente Domino, tenet; dicit enim Scriptura: Et fecit Deus duo magna luminaria, et posuit ea in firmamento coeli. Luminare majus, ut praeesset diei, et luminare minus, ut praeesset nocti; et ideo tres dies quos atros appellat antiquitas, qui antequam luminaria crearentur a Domino facta in Genesi describuntur suis partibus, sibique vindicantSi vis invenire subito quotus post subtractam epactam de ipso numero remanserunt, collige numero in articulis, et in quo datarum evenerit, talem
Abbreviated transcription (Latin):
hł maias sollerter in quiri etiã
si die sabbatorum inciderit con¬
sequente die dominico. id ẽ lua
.XU. pascha celebrare conscripsit¬
m̃sis id ẽ. primi mensis euenerit.
ipsa ebdomada transmissa ad
alterũ diem dñicum pascha cele¬
brare sine dubio conscripsit.

Expanded text:
l. Mai. solerter inquiri, etiam si die Sabbatorum inciderit, consequenti die Dominico, id est luna 15, Pascha celebrare conscripsitmensis, id est primi mensis evenerit, ipsa hebdomada transmissa, ad alteram diem Dominicam Pascha celebrari sine dubio conscripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
cabat popłm ut uideart ac¬
cessionẽ lunȩ id.ẽ. miciũ pͥmȩ
limȩ ł stellarũ cursũ : quae
ante aut que retro currerent.
Noñ. idẽ. nundinas negotium
mercatũ iter .iiii. noñ ł .ui no¬
nas idõ diuiserunt. ut ñ scirent
latrones mercatũ illorũ qͣndo
eẽ deberet. quia reponebant
se insiluis & insecretis locis
uixta uiã & uenientib ad mer¬
catũ occidebant ł p̃dabant᷑
Idus ab edenda dictus uł species
m̃ses sequentis ꝑ anñ UIIi. mnice¬
nasinodo cõputauerunt.x.iiii.
lunȩ. & iterũ ꝑ anñ Vni. cõputa

Expanded text:
populum, ut viderent ascensionem lunae, id est initium primae lunae vel stellarum cursum, quae ante vel quae retro currerent. Nonae, id est nundinae, negotium, mercatum. Inter IV Non. vel VI Non. ideo diviserunt, ut non scirent latrones mercatum illorum, quando esse deberet, quia reponebant se in silvis, et in secretis locis juxta viam, et venientes ad mercatum occidebant vel praedabant. Idus, id est ab edendo dictae vel species mensis sequentis. Per ann. 8 in Nicaena synodo computaverunt 14 lun
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ẽ aut̃ curmaior facta ẽ
aurora inpͥncipio mundi quam
nunc man& in his tẽporib: eo
quã splendior erat sol ante pec¬
catũ adȩde .uii. lucernis quas
habebat & non manet ineo
nisi una pars tantũ de .uii.
lucernis causa peccati illius
adae sed nemo potiuss& eum
sustinere ꝓpt̃ ardorẽ eius. nisi
defendiss& nos ds̃ tribus cȩlup¬

Expanded text:
endum est autem, cur major facta est Aurora Solis in principio mundi, quam maneat in his temporibus, eo quod splendidior erat Sol ante peccatum Adae septem lucernis, quas habebat, et non manet in eo, nisi una pars tantum de septem lucernis causa peccati illius Adae. Sed nemo potuisset sustinere eum propter ardorem ejus, nisi defendisset nos Deus tribus coel
Abbreviated transcription (Latin):
facit .x. momenta Duo puncti
.xl. Et ista .xͦl. mom̃ta : faciuũ
unã horam Et uI horȩ inuno
anno faciunt unũ quadrantẽ
faciunt diem & noctẽ Et ẽ
ipsa dies quȩ dicit᷑ bi sextus
gr̃a si hodie legit᷑ Ui. Kł marẽ
& ꝓpt̃ea dicit᷑ bi sextus quiabis

Expanded text:
o puncti, 40; et ista 40 momenta faciunt unam horam. Et 6 horae in uno anno faciunt quadrantem faciunt diem et noctem; et est ipsa dies quae dicitur bissextus, gratia: Si hodie legitur VI Kal. Mart. Propterea dicitur bissextus, quia bis
Abbreviated transcription (Latin):
conceptio sci ioħis baptistȩ mar¬
tiris. In his erũ quattuor tẽporib
id. ẽ. uerno a estate autũmo &
hieme uniuersus annorum ordo
discurrit : ꝑ quos certissimȩ con¬
ceptionis & natiuitatis dies dr̃u¬
& saluatoris nr̃i nec non & scĩ
prȩcursoris ioħis plenissime di¬
noscunt᷑ MEEUNCTIS & mocõtiS

Expanded text:
is Baptistae et martyris. In istis enim quatuor temporibus, id est vere, aestate, autumno, et hyeme universus annorum ordo currit, per quos certissime Conceptionis, et Nativitatis Domini et Salvatoris nostri, nec non sancti praecursoris Joannis plenissime digno
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus : Non suffecerat pͥncipib
sac̃ dotũ & scribis acpharisȩis
crucis passe dñm saluatorẽ : nasi
sepulchrũ custodirent. cohortẽ
accipent signarent lapidem¬
& quantũ inillis ẽ manũ oppo¬
nerent resurgenti ut diligentia
eorũ nr̃e fide ꝓficeret : Quanto
enĩ amplius seruat᷑ : tantoma¬
gis resurrectionis uirtus ostendit᷑:
Vnde & inmonum̃to nouo quod
scissu fuerat inpeora conditus ẽ :
ne si exmultis lapidib: edifica¬
tũ eet suffosis tumuli fundam̃¬
tis ablatus furto diceret᷑: Quod
aut̃ insepulchro ponendus eẽt:
ꝓpħȩ testimoniũ ẽ dicentus : Hic
habitabit in excelsa spelunca
petrȩ fortissimȩ : Statĩq post
duos uersiculos sequit᷑: Regem
cũ gła uidebitis:¬

Expanded text:
ibus. Non suffecerat principibus sacerdotum, et Scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum nostrae fidei proficeret: Quanto enim amplius reservatur, tanto magis resurrectionis virtus ostenditur. Unde et in monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est, dicentis: Hic habitabit in excisa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis
Abbreviated transcription (Latin):
empora mensium quot sunt :
quattuor. Quȩ : Uer aestas au¬
exoritur .VIII. Rł marc̃ ꝑman&¬
constat ex humore & igne Aes¬
xci. Constat exigne & siccitate
Autumnus sumit principium
exsiccitate & frigore. Niemps
sunt .xCI. constat exfrigore &
humore & inde fiunt anni uer¬
ebruarius inRł .xxxii. innoñ:
Iulius inkł clxxxii. innonas
clxxxuiii. hidus .cxcui Au¬
ccXUII Iidus ccxxu. Septeb
inlł .cc xliiii. hnonas cc xluii
iidus : ccl ui. Oc tob inkł: cclax¬
iuii hnonas .cclxxx Inidus
cclxxxUIII. Nouemb inkł cccu.
Innonas cccuiiii. Hidus cccxuii.
Innonas ccc xxxuiiii. Inidus: cec¬

Expanded text:
empora mensium quot sunt? Quatuor: ver, aestas, auexoritur VIII Kal. Mart., permaneconstat et humore et igne. Aeset constat ex igne et siccitate. Autumnus sumit principium ex siccitate et humore. Hyems bus 91, et constat ex frigore et humore, et inde fiunt anni verebruarius in Calendas XXXII, in Nonas Julius in Cal. CLXXXII, in Nonas CLXXXVIII, in Idus CXCVI. AuCCXVII, in Idus CCXXV. September in Cal. CCXLIIII, in Nonas CCXLVIII, in idus CCLVI. October in Cal. CCLXXIIII, in Nonas CCLXXX, in Idus CCLXXXVIII. November in Cal. CCCV, in Nonas CCCIX, in Idus CCCXVII. in Nonas CCCXXXIX, in Idus CCC
Abbreviated transcription (Latin):
.UI. Siuis scire subito quotus
concurrens eodẽ anno ad fer̃
currat. inueni kł apͥł quota
fer̃ sit : & ubi kł inueneris statĩ
& in quota fer̃ .uiiii. kł a prił
crescunt : talẽ habeb concur¬
rentẽ. quia greci epact̃ solis.
id ẽ concurr̃ septimañ dies
qui desoł cursu ꝓueniunt.

Expanded text:
ire subito quot concurrentes sint eodem anno, ad feriam curre. Inveni Kal. Apr. quota feria sit, et ubi Kal. inveneris, statim Et in quota Feria IX Kal. Apr. crescunt, talem habebis concurrentem, quia Graeci epactam solis, id est concurrentes septimanae dies, qui de solis cur
Abbreviated transcription (Latin):
occurrerit: ipsa ad celebrationẽ scĩ
chalis luna ñ ẽ. sed cũ eandem
quȩ alia die fuerit nata in ipsa
inmagnũ deduci errorem S¬
cȩteris annis fierisolet sed .xii.
dies accõmodat & quia .xxx
dierũ fine uoluuntur: nulla
epac̃t in principio ipsius cƿeli po¬
exordium: dicendũ est Pac de
annosolari qui hab& dies cec¬
lxu annũs cõmunis qui hab&
dies cccliui hoc modo Prius
subtrahe ccc remanent .lxU
net .xi. inde sumunt exordiũ :¬
& in de multiplicant᷑ cȩterae
epacte S altus aut̃ lunȩ ideo
sicut solis cursu ad crescit dies
quȩ fit ꝑpuncta & momenta
& quadrantes quȩ in .iIͦIͦIͦ annis
facit bis sextũ: ita ꝑlunȩ cursũ¬
m xVIIII. annis decrescit nox
quȩ facit limȩ saltũ. Luna en ĩ
tardiorem hab& cursũ quã sol:
quia sol ꝓpt̃ uelocitatẽ suicur¬
sus ab ea ꝓlongat spatiũ. DE LUNE¬

Expanded text:
occurrerit, ipsa te ad celebrationem sancti chalis luna non est, sed eamdem que alia die nata fuerit, in ipsa in magnum deduci erroremcaeteris annis solet, sed XII dies accommodat. Et quia XXX dierum fine volvuntur, nulla epacta in principio ipsius cycli poexordium, dicendum est. Fac de anno solari, qui habet dies 365, annum communem, qui habet dies 354, hoc modo: prius subtrahe 300, remanent 65. nent 11. Inde sumunt exordium, et inde multiplicant ceterae epactae. Saltus autem lunae ideo sicut solis cursui adcrescit dies, quae fit per puncta, et momenta, et quadrantes, quae in 4 annis facit bissextum, ita per lunae cursum 19 annis decrescit nox, quae facit lunae saltum; luna enim tardiorem habet cursum, quam sol, quia sol propter velocitatem sui cursus ab ea prolongat spatium. De lun
Abbreviated transcription (Latin):
scire quota feria sit qualẽcũq
diẽ cõputare uoluris tene re¬
gulares mensi p̃sentis. Ad de con¬
currentes cuius uolueris anni cõ¬
p̃hende munũ si usq uii. ꝑue

Expanded text:
nosse, quota feria sit, qualicumque die computare volueris, tene regulares mensis praesentis, adde concurrentes cujus volueris anni, comprehende in unum. Si usque se
Abbreviated transcription (Latin):
pene mom̃ta. Om̃is nãq dies
in lunȩ cõputatione. ñ eodẽ
numero cũ mane incipit ad
uesperã finit. Quȩ dies que
mane inlunaminis adsexta
ad numerat᷑. id uesperã inue¬
ritur. In quo manifeste di¬
dimidiũ hore id ẽ xx. mo

Expanded text:
s namque dies et lunae computatione, non eodem numero cum mane incipit, ad vesperam finit, quae dies quae  mane in luna minus ad  sexta, adnumeratur. Idem vesperam  14 invenitur. In quo manifeste didimidio horae, id est 20 mo
Abbreviated transcription (Latin):
erũ geometricos quarta pars
uruus cunisq rei quadras dice¬
Item inscripturis diuinis quaria
pars actus humani quadras
dr̃ : Actus enĩ hominis quattuoꝵ
modis ꝓbat᷑ Consistere. siue in
bonũ siue inmalũ id ẽ oꝑe con¬
sensu uerbo & cogitatione ut
in euangłio legitur. Non exi&
inde donet reddat nouissimũ
quadrantem id ẽ ultimã cul¬
pe cogitationẽ & quadras tẽ¬
poris dicit᷑ quarta pars annisic̃
legitur de antixp̃o trib: annis
& duobus quadrantib deceptu¬
rus. eẽ mundũs & mnlusurus
gentib tribus annis & sex m̃si¬
bus. ltẽ theophilus dicit. Quad¬
ras dictus ẽ a quadrata figura
qua insua soliditate ꝑsistet:
sublata enũ quarta parte cuius¬
libet reitrina figura reman&.
de qua aꝑtius dic̃. Quad ras dr̃
eo qđ quartã partẽ diei suspen¬
dit quẽ hebre quadrantẽ greci
dodrantẽ. latini qua drantem
uocant : Quadras. sine .n. scribi
debet: sic̃ gigas ñgigans ita
quadras non quadrans : Bex

Expanded text:
a pars uniuscujusque rei quadrans diceItem in Scripturis divinis quarta pars actus humani quadrans dicitur; actus enim hominis quatuor modis probatur consistere, sive in bono, sive in malo. Idem opere, consensu et cogitatione. Ut in Evangelio legitur: Non exiet inde, donec reddat novissimum quadrantem, id est ultimam culpae cogitationem. Et quadrans temporis dicitur quarta pars anni, sicut legitur de Antichristo tribus annis et duobus quadrantibus decepturum esse mundum, et inlusurum gentibus tribus annis et sex mensibus. Item Theophilus dicit: « Quadrans dictus est a quadrata figura, quae in sua soliditate consistit. » Sublata enim quarta parte cujuslibet rei, trina figura remanet. De qua apertius dicit: « Quadrans dicitur, eo quod quartam partem diei suspendit, quem Hebraei quadrantem, Graeci dodrantem, Latini quadrantem vocant. » Quadrans sine n scribi deberet, sicut gigas non gigans, ita quadras non quadrans; lex
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentib dispositus fuerat.
ut paradisus diceretur
quatenus quandiu incul¬
pabilit̾ sine ullo uitio pos¬
sessores uixissent. etiã terrȩ
huius habitatio hiscdẽ cime¬
ta felicit̃ absq ullo labore
ministrarent. ac postmo¬
dũ ipsis peccantib atq mn
deteriora mutatis. etiã
orbis eoꝵ dẽ uitio . et um¬
dictȩ sententia mutatħ
atq obscuratus quomodo
descle diximus & luna et
su decorẽ & frugiferam
im & si non totã maxi¬
ma tam̃ exparte amnsisset
aut qua beatitudimi & fe¬
licitate bene uiuentium
opitulabat maleuiuentiũ
uindictas cumularet. An
etiã specialit aliquis locus
huius terrenȩ felicitatis
beatitudine plenus homa¬
nib suȩ creationis meritũ
seruaturis dispontus fue¬
quã diu mandati patientia
seruaret᷑ Inerat: cui senten¬
tiȩ scripturȩ geneseos aucto¬
ritas non medioerit᷑ suffra¬
gatur dicentis. Plantaue
a principio. in quo posuit

Expanded text:
viventibus dispositus fuerat, viventibus dispositus fuerat, ut paradisus diceretur, quatenus quandiu inculpabiliter sine ullo vitio possessores vixissent, etiam terrae ejus habitatio iisdem cuncta feliciter absque ullo labore ministraretur, ac postmodum ipsis peccantibus atque in deteriora mutatis, etiam orbis eorumdem vitio et vindictae sententia mutatus est atque obscuratus quomodo de sole diximus et luna, et sui decorem et frugiferam vim, etsi non totam, maxima tamen ex parte amisisset, ut quae beatitudini et felicitati bene viventium opitulaverant male viventium vindictas cumularent. 2. An etiam spiritualiter aliquis locus hujus felicitatis beatitudine plenus, hominibus suae creationis meritum servaturis, dispositus fue quandiu mandati patientia servaretur, inerat? Cui sententiae Scripturae Geneseos auctoritas non mediocriter suffragatur, dicentis: Plantavera principio, in quo constit