comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diũ messorib deferendo. eleuatꝰ ab
angło. aerii tͣmitis iter carpsit. et
redditꝰ t̾ris. int̾ seuos leonũ strepitꝰ.
pio ꝓpħe dulce ꝯuiuiũ ministrauit.
det inhabitandã. nͥ anima tua qͣm
bñ debes excolere. freqͣnter sp̃italib
inarare uomerib: ne longo inhor¬
rescat sitri: Bonꝰ enĩ agͥcola. cotidi¬
ana oꝑatione ⁊ ꝑuigili sollicitudi¬
ne exercet agrum suũ. ⁊ ꝓpͥa rura
custodit: ne deuastet eam aꝑ de sil¬
ua: ⁊ fructus maturos raptor eri¬
piat. Ara gͦ t̾ram tuã. ut cũ uen̾it
qͥ seminat u̾bum. animã tuã inue¬
niat pparatam: ne supͣ inculta cor¬
dis cui decidat sem̃. ⁊ ueniant aueᷤ
celi. ⁊ diripiant qͦd fuerit seminatũ.
Qeͤ sit gͦ t̾ra: audi dicentẽ. Ecce exiit
qͥ seminat: seminare agrũ suũ. Et
dũ seminat. alud cecidit secꝰ uiam.
aliud supͣ petrã: aliud supͣ t̾ram bo¬
nã. Qd autẽ supͣ t̾ram bonã. hii sunt

Expanded text:
dium messoribus deferendo eleuatus ab dium messoribus deferendo eleuatus ab angelo aerii tramitis iter carpsit et redditus terris inter saeuos leonum strepitus pio prophetae dulce conuiuium ministrauit. det inhabitandam nisi anima tua, quam bene debes excolere, frequenter spiritalibus inarare uomeribus, ne longo inhorrescat situ? bonus enim agricola cotidiana operatione et peruigili sollicitudine exercet agrum suum et propria rura custodit, ne deuastet ea aper de silua et fructus maturos raptor eripiat. ara ergo terram tuam, ut, cum uenerit qui seminat uerbum, animam-tuam inueniat praeparatam, ne supra inculta cordis tui decidat semen et ueniant aues caeli et diripiant quod fuerit seminatum. quae sit ergo terra, audi dicentem: ecce exiit qui seminat seminare agrum suum. et dum seminat, aliud cecidit secus uiam, aliud supra petram, aliud supra terram bonam. quod autem supraterram bonam, hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iuido. Primũ ẽ gͦ. ne malignos
ad emulationis malignitatẽ laces¬
cas: scđ̃m. ut ñ emuleris iniqͥtatẽ
facientes. Plerumq enĩ uidenteᷤ pii
fraude aliqͦs ⁊ astutia qͦsisse diuitias.
e ꝑuenisse ad honores adulatione de¬
sorini. uias eoꝵ seqͥ gestiunt. ut ad di¬
unitias ⁊ honores simili arte ꝑueniant:
uel in contͣhendo coniugio cͥcũscͥbar
adolescentulas. Qͥd enĩ ꝓdest. cũ ipse
dintiȩ ⁊ om̃is gła scłaris tanqͣm fenũ
cito arescat: ⁊ tanquã olera ħbaruĩ
m ipsa specie sui floris int̾cidant: Dĩs¬
erum caro fenũ: ⁊ om̃is gła hominis
ut flos feni. Noligͦ magnoꝑe affec¬
tare: qͦd ꝑpetuum eẽ ñ possit. Noliẽẽ
emułꝰ: ⁊ obliquus. Noli eẽ ꝯtentios
e dec̾tator in zelo. uñ ⁊ aqͥla dixit.
Loli conc̃tare in malignantib. Sy¬
machꝰ. noli ꝯtendere. Noli etiam ẽẽ
sẽ bonitatis recondas. sic̃ ioseph qͥ
multitudine frum̃ti. famẽ diut᷑nȩ
st̾ilitatis exclusit: ut abacuc qͥ pͣn¬

Expanded text:
. Primum est ergo, ne malignos ad aemulationis malignitatem lacessas; secundum, ut non aemuleris iniquitatem facientes. Plerumque enim videntes pii fraude aliquos et astutia quaesisse divitias, et pervenisse ad honores, aemulatione deformi, vias eorum sequi gestiunt; ut ad divitias et honores simili arte perveniant, vel in contrahendo conjugio circumscribant adolescentulas. Quid enim prodest, cum ipsae divitiae et omnis gloria saecularis tamquam fenum cito arescat, et tamquam olera herbarum in ipsa specie sui floris intercidant? Omnis caro fenum, et omnis gloria hominis ut flos feni. Noli ergo magnopere affectare quod perpetuum esse non possit, noli esse aemulus et obliquus; noli esse contentiosus et decertator in zelo. Unde et Aquila dixit: Noli concertare in malignantibus. Symmachus: Noli contendere. Noli etiam esse sem bonitatis recondas, sicut Joseph, qui multitudine frumenti famem diuturnae sterilitatis exclusit, ut Habacuc, qui pran
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sequit᷑. s illũ t̾rena colluuione
iuuentẽ: in ꝓgenie t̾reni patͥs init.
Quał enim t̾renꝰ. tales ⁊ t̾reni. ut
sit eiꝰ uita t̾rena. reqͥes nulla post
mortẽ: inet̾num ñ uideat lumen.
sequutꝰ est głam qͦ declarauit illud
lum̃ qͦd illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in ħ̃c mundũ. inueniet
redemit a morte. Tunc gͦ cogita¬
bit secum. qͥa cũ in honore eẽt
ñ intellexit. ⁊ ido erit ⁊ similis

Expanded text:
uitur, sed illum terrena conluuione uiuentem, in\' progeniem terreni patris intrat. qualis enim terrenus, tales et terreni, ut sit eius uita terrena, requies nulla post mortem, in aeternum non uideat lumen, secutus est gloriam, qui desiderauit illud lumen, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, inueniet et histus redemit a morte. Tunc ergo cogitabit secum, quia cum in honore esset non intellexit, et ideo erit similis-
Abbreviated transcription (Latin):
do uiuendi ẽ. Idoq nos adȩ illiꝰ
ruina uacuauit: s xp̃i reple¬
uit gr̃a. Id̃o se ille exinaniuit
ut nos repleret: atq in carne
hominis plenitudo uͥtutis ha¬
bitaret. Qͥd sit riuna: cognosce.
Dum iuiuit homo. infusꝰ ẽ spũ:
uͥ mortuus fuerit. uacuus utiq
huiꝰ uitalis ẽ sp̃e. Multomagis
uacuum facit amissio gratie
spĩtalis. qͦ gr̃a replere consueuit:
ut possimꝰ dicere. Qm̃ nos omneᷤ
de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. ⁊ gr̃ã¬

Expanded text:
do uiuendi est. ideoque nos Adae illius do uiuendi est. ideoque nos Adae illius ruina uacuauit, sed Christi repleuit gratia. ideo se ille exinaniuit, ut nos repleret atque in carne hominis plenitudo uirtutis habitaret. quid sit ruina, cognosce. dum uiuit homo, infusus est spiritu; ubi mortuus fuerit, uacuus utique huius uitalis est spiritus. multo magis uacuum facit amissio gratiae spiritalis, quem gratia replere consueuit, ut possimus dicere: quoniam nos omnes de plenitudine eius accepimus, et gra
Abbreviated transcription (Latin):
cum moriet᷑ accipiet omĩa: neq si¬
mul descendet cum eo głia domꝰ eiꝰ.
Noli inqͥt expauescere diuitias ⁊ po¬
tentiã diuitis. ⁊ głiam scłarem. qͣm
caduca illa sunt: ⁊ citiꝰ abeunt qͣm
uenert̃. Somniũ ẽ iste thesaur.
euigilas. ⁊ recessit: qm̃ qui potue
rit mundi istiꝰ crapulã edormire.
⁊ sobͥetatem uͥtutis assumere. ista
contempnit: ⁊ ꝓ nichilo pecuniã
ducit. Neq timueris: cũ multipli¬
catã głiam domꝰ alicuiꝰ potentis
audieris. Inspice diligent᷑ ⁊ ua¬
cua ẽ. ꝗͦ nichil habeat de ficd̃i ple¬
nitudine. Et qͥd de domo dicam:
Naciuis erat totꝰ hic mundꝰ: añ¬
quã num̃o eͤdentium eum xp̃c
impleret. Idoq scͥptum ẽ. Iudica¬
bit int̾ gentes: replebit ruinas.
Qͥd enim aliud erat añ in hoc
mundo: nͥ ruina ꝑfidiȩ: Qd ẽ
ruina: Audi dicentem. u̾ riuina
ibi ⁊ aquilȩ: id ẽ uͥ ruina ibi ⁊
resurrectio. Ruina uacua fir¬
mitatis ẽ: resurrectio plenitu¬

Expanded text:
cum morietur accipiet omnia neque simul descendet cum eo gloria domus eius. noli, inquit, expauescere diuitias et potentiam diuitis et gloriam saecularem, quoniam caduca illa sunt et citius abeunt quam uenerunt. somnium est iste thesaurus; euigilas et recessit, quoniam, qui potuerit crapulam mundi istius edormire et sobrietatem uirtutis assumere, ista contemnit et pro nihilo pecuniam ducit. neque timueris, cum multiplicatam gloriam domus alicuius potentis audieris. inspice diligenter, et uacua est quae nihil habeat de fidei plenitudine. et quid de domo dicam? uacuus erat totus hic mundus, antequam numero credentium eum Christus impleret, ideoque scriptum est: iudicabit inter gentes, replebit ruinas. quid enim aliud erat ante in hoc mundo nisi ruina perfidiae r quid est ruina ? audi dicentem: ubi ruina, ibi et a quilae, est : ubi ruina, ibi et resurrectio. ruina uacua firmitatis est, resurrectio plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑem. ⁊ digito suo contingat linguã
eiꝰ: qͦ reqͥem aliqͣm in ardore maxuno
constitut᷑ possit adipisci. Hide illum
pauꝑem bonis om̃ib habundantẽ.
qͣm scĩ patͥarchȩ reqͥes beata cͥcumda¬
bet. uide hunc uacuũ. qͥ sͥ in hoc
scło habundare omnib uidebat᷑.
cuiꝰ anima in uita ipsiꝰ bñdicebat᷑.
s nunc iners morte cruciat᷑. Unde
tia ñ futura considant. Bñdicent
adseclȩ eiꝰ atq parasiti. Ipse qͦ beatũ
se putat: si agrum aliquẽ quẽ de¬
sid̾abat inuaserit. Confitet᷑ tunc
đ̃o. cum ei in hoc scło scd̃a succedt̃.
qñ autem adu̾sa contingt̃. impio
ore maledicit. Hoc gͦ dicit. qͥa scła¬
ris ñ agit gr̃as in pauꝑtate positꝰ
& aduersis: iustꝰ autem in angu¬
stus magis dñm grato bñdicit af¬
fectu. Deniq diabolꝰ ad d̾m dicit.
Qd mirũ si te bñdicit iob. Habun¬
dant omĩa. S mitte inqͥt manũ
tuã. ⁊ tange ea qͦ possidet: uide¬

Expanded text:
perem et digito suo contingat linguam perem et digito suo contingat linguam eius, quo requiem aliquam in ardore maximo constitutus possit adipisci. uide illum pauperem bonis omnibus abundantem, quem sancti patriarchae requies beata circumdabat; uide hunc uacuum, qui sibi in hoc saeculo abundare omnibus uidebatur, cuius anima in uita ipsius benedicebatur, sed nunc iners morte cruciatur. Undetia, non futura considerant, benedicent eum adseclae eius atque patasiti. ipse quoque beatum se putat, si agrum aliquem quem desiderabat inuaserit. confitetur tunc deo, cum ei in hoc saeculo secunda succedunt, quando autem aduersa contingunt, impio ore maledicit. hoc ergo dicit, quia saecularis non agit gratias in paupertate positus et aduersis; iustus autem in angustiis magis dominum grato benedicit affectu. denique diabolus ad deum dicit: quid mirum si te benedicit Iob? abundant ei omnia. sed mitte, inquit, manum tuam et tange ea. quae possidet; uide
Abbreviated transcription (Latin):
pleni. Qͥd autẽ ñ uacuũ qͦd scła¬
re atq mundanũ: cũ recte dixit
qͥ mundũ istũ sobͥa uͥtute ꝯtemp¬
sit: Nudꝰ sum natꝰ: nudꝰ ⁊ moriar.
Numqͥd secũ qͥs potest auferre qͦͤ
possidet: Hc omĩa delinqͥt. solꝰ
intrat. in tumulũ: ⁊ uacuũ illiꝰ
diuitis ẽ sepulchrũ. qͦm nec ipsa
terra capiebat. uñ dictum ẽ. Nũqͥd
soli habitabitis suꝑ t̾ram: Numqͥd
descendit in illud sepulcbrũ głia
domꝰ eiꝰ: aut copiȩ: Uide iuim scͥp¬
turȩ. Głia scłi ñ descendit cũ pec¬
catore: s gła uͥtutis ascendet cũ
innocente. Et ut compendiosiꝰ di¬
camꝰ. gła hominis cum ascenden¬
te ascendet. cum descendente ñ
descendet: qͦd enim grẽ ẽ ⁊ uͥtutis
ascendet. In paradysum ascendit᷑.
in infernum descendit᷑. Descen¬
dant inqͥt in infernũ uiuentes.
doq lararꝰ pauꝑ ꝑ angłos in a¬
brabȩ sinu ẽ eleuat᷑. diues luxu¬
rios eleuans in inferno ocłos
suos. rogat abraham ut mitat pau¬

Expanded text:
pleni. Quid autem non uacuum quod saeculare atque mundanum, cum recte dixerit qui mundum istum sobria uirtute contempsit: nudus sum natus, nudus et moriar? numquid secum quis potest auferre quae possidet? hic omnia derelinquit, solus intrat in tumulum et uacuum illius diuitis est sepulchrum, quem nec ipsa terra capiebat. unde dictum est: numquid soli habitabitis super terram? numquid descendit in illud sepulchrum gloria domus eius aut copiae? uide uim scripturae. gloria saeculi non descendet cum peccatore, sed gloria uirtutis ascendet cum innocente et, ut compendiosius dicamus, gloria hominis cum ascendente ascendet, cum descendente non descendet. quod gratiae est ac uirtutis, ascendet. in paradisum ascenditur, in infernum descenditur. descendant, inquit, in infernum uiuentes, ideoque Lazarus pauper per angelos in Abrahae smum est eleuatus. diues luxuriosus eleuans in inferno oculos suos rogat Abraham, ut mittat pau
Abbreviated transcription (Latin):
ose dñs eos arguit qͥ edificabant
sepulchͣ sͥ uł tumulos ꝓpħ̃arum:
& exornabant ea. Condempnant᷑
enĩ udi: qui ꝓpħis qͦs occid̾ant
t̾rena solatia. ñ et̾ua p̾mia de¬
ferebant. Idõq ꝓhibet. ut discipłs
suus sepeliat patͤm: qͥa et̾no patͥ
sine cessatione ẽẽ debet intent᷑.
Et in ysaiȩ libͦ scͥptum ẽ. Qͥd in¬
qͥt qͥa edificasti: ⁊ excidisti tͥ se¬
pulchrũ : Et rep̃hendit᷑ maria:
quȩ xp̃m in tumulo reqͥrebat.
Relinqͤ sepulchra qͤ reliquert̃.
qͥ audita uoce dñi. in ipsiꝰ passi¬
one surrexere de tumulis. Noli
int̾ mortuos habitare qͥ uiuis: au¬
di uocẽ resuscitantis iħu. Surge
qͥ dormis. ⁊ exurge a mortuis: ut

Expanded text:
ose dominus eos arguit, qui aedificabant ose dominus eos arguit, qui aedificabant sepulchra sibi uel tumulos prophetarum et exornabant ea. condemnantur enim Iudaei, qui prophetis quos occiderant teri ana solacia, non aeterna praemia deferebant. ideoque prohibet, ut discipulus suus sepeliat patrem, quia aeterno patri sine cessatione esse debet intentus. et in Esaiae libro scriptum est: quid, inquit, quia aedificasti et excidisti tibi sepulchrum? et reprehenditur Maria, quae Christum in tumulo requirebat . relinque sepulchra, quae reliquerunt qui audita uoce domini in ipsius passione surrexere de tumulis, noli inter mortuos habitare qui uiuis. audi uocem resuscitantis Iesu: surge qui dormis et exurge amortuis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Pus gͦ domꝰ eccłia ẽ: piis patͥa celũ ẽ.
Idoq iustꝰ ait. Aduena ego sũ ap̃d
te in t̾ra: ⁊ ꝑegͥnus sic̃ om̃s patͥs
mei. luxuriosis domꝰ sepulchrũ ẽ.
Deniq tanꝙͣ in sepulchͦ uiuunt.
qͥposst̃ dice. manducemꝰ ⁊ bibamꝰ
cͣs enĩ moriem᷑. resurrectionẽ añ
ocłos ñ hñtes: id̃oq tumulis suiᷤ
affixi. atq attumulati adheress.
qͥa resuscitari se posse ñ cͤdid̾us.
Habitacłm gͦ illis: in suo busto ẽ.
Et tab̃nacłm eoꝵ. in ꝓgenie ⁊ ge¬
natione. Terreni st̃ qͥ uermes sui
corꝑis heredes relinq̃nt: ut hic
tm sit memoria eoꝵ. inet̾num
tͣnsire ñ possit. Deniq nomina
eoꝵ in t̾ris ip̃soꝵ: qͥa oꝑa eoꝵ cor¬
ruptibilia atq t̾rena. Et id̃o ibi
scͥbunt᷑ eoꝵ nomina: uͥ uiuere
maluerunt. Qͥ autẽ eleuauert̃
oꝑa sua: hiis dr᷑. Nolite gaudere
qi demonia uob̃ subiecta sunt:
s gaudete qͥa noĩa ur̃a scͥpta sc̃
in celo. Hnc gͦ intelligamꝰ. qͥa ñ oci¬

Expanded text:
piis ergo dpmus ecclesia est, piis patria caelum est, ideoque iustus ait: aduena ego sum apud te in terra etis peregrinus sicut omnes patres mei. luxuriosis domus sepulchrum est; denique tamquam in sepulchro uiuunt, qui possunt dicere: manducemus et bibamus, cras enim moriemur. resurrectionem ante oculos non habentes. ideoque tumulis suis affixi atque attumulati adhaerent, quia resuscitari se posse non crediderunt. habitaculum ergo illis in suo busto est et tabernaculum eorum in progenie et generatione terrena est, qui uermes sui corporis heredes relinquunt, ut hic tantum sit memoria eorum, in aeternum transire non possit. Denique nomina eorum in terris ipsorum, quia opera eorum corruptibilia atque terrena, et ideo ibi scribuntur eorum nomina ubi uiuere maluerunt. qui autem eleuauerunt opera suahisdicitur: nolite gaudere quia daemonia uobis subiecta sunt, sed gaudete quia nomina uestra scripta sunt in caelo. hinc ergo intellegamus, quia non oti
Abbreviated transcription (Latin):
nore suo ⁊ a gła sua expulsi sunt: qi
temporalis hec głia. ueriuntñ deus
lib̃abit inqͥt animã meã de manu
inferni: cum acceꝑit eam. Bñ hoc
dicit: qͥ uebat animã suam in in¬
ferno ñ delin qͣndam. Descendit
enim ut captiuos absolueret de
faucib inferoꝵ: ñ ut in hiis capti¬

Expanded text:
uo et a gloria sua expulsi sunt, quia temporalis haec gloria. Uerumtamen deus liberabit , inquit, animam meam de manu inf erni, cum acceperit eam. bene hoc dicit qui sciebat animam suam in inferno non derelinquendam. descendit enim, ut captiuos absolueret de faucibus inferorum, non ut in his capti
Abbreviated transcription (Latin):
titiȩ ⁊ imꝓbitatis heredẽ reꝑire ñ
possunt. legitimi enĩ dicimur. qͥa
filii dĩ sumꝰ. si autẽ filii ⁊ heredes.
Insipientes gͦ diuitias ñ hñt. qr nec
hereditatem bñt: ñ hñt diuitias
infidi. ñ possessionẽ. Fideli enĩ totꝰ
mundꝰ possessio ẽ. Ñ hñt ħeditatẽ.
qͥa sola ẽ hereditas cͤdentib in dño:
suas autem diuitias hñt. Id̾oq a¬
uarꝰ dicit. N habeo qͦ congͥgem fruc¬
tus meos. N enim uerꝰ fruct᷑. s aua¬
ri fructꝰ pecunia ẽ. Et dñs auarodi¬
cit. Nade. uende bona tua: ⁊ ueni
seqͤre me. Ñ enim ꝑfectum bonũ ẽ
patͥmoniũ. S hec sunt auari bo¬
na: qͦ in emolum̃to aliqͦ ꝯstituta
sunt. Hende inqͥt qͣ putas tua eẽ.
cũ tua  sint. qͥa ad alios fluminis¬
mͦ tͣnseunt: ⁊ seqͤre me. ut bonum
immortale cognoscas. Sapieutes
gͦ in int̾itum deducunt᷑: qͥb d̃s abs¬
condit. q paruulis reuelauit. Rib̃t

Expanded text:
titiae et improbitatis haeredem reperire non titiae et improbitatis haeredem reperire non possunt. Legitimi enim dicunt: Quia filii Dei sumus. Si autem filii, et haeredes: insipientes ergo diuitias non habent, quia nec hereditatem habent. non habent diuitias infidi, non possessionem; fideli enim totus mundus possessio est. non habent hereditatem, quia sola est hereditas credentibus in domino. suas autem diuitias habent, ideoque auarus dicit: non habeo quo congregem fructus meos; non enim uerus fructus, sed auari fructus pecunia est. et dominus auaro dicit: uade, uende bona tua et ueni, sequere m e; non enim perfectum bonum est patrimonium, sed haec sunt auari bona, quae in emolumento aliquo constituta sunt. uende, inquit, quae putas Lua esse, cum tua non sint, qmodo transeunt: et sequere me, ut bonum immortale cognoscas. Sapientes ergo in interitum deducuntur, quibus Deus abscondit, quae parvulis revelavit. Peribunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis sacͥficiũ. inani qͣdam legis
int̾p̃tatione ꝯtempserint: refu¬
gientes baptismatis sacͣmentũ.
coꝵ atq tauroꝵ. s om̃s unꝰ san¬
gͥs lib̾at xͥ: cuiꝰ in leuitico figͣa¬
ñ u̾itas. N enim ꝑ didragnia. s
illiꝰ soliꝰ sangͥnis p̃cio lib̃am᷑. Simꝰ gͦ
docibiles dĩ. ut nemo nr̃m uideat
int̾itum. in illo die qñ dampnabus
morte ꝑpetua sapientes istiꝰ mundi
uł pͥncipes iud̾oꝵ: qñ simul insipi
ens ⁊ stultꝰ ꝑibunt. N idem ẽ utr̃q¬
Stultꝰ ẽ qͥ nicħ sapit: ⁊ stulta intel¬
ligit. Insipiens: qui male sapit. Di¬
xit insipiens: qͥa ñ ẽ ds. Qͦmͦ iniqꝰ
ñ qͥa eqͥtatem nesciat. s qͥa uꝓbi¬
tate cordis sui iniqͣ ꝯmitat: imꝓbꝰ
qͦ dicit᷑. eo qͦd ꝓbitatem malitia
sua destruere uelit: ñ qͥa ꝓbitatẽ
ignoret. Ipsi gͦ insipiens ⁊ stultus
qñ ꝑeunt: alienis relinquunt di¬
uitias suas. Cum enĩ legitimũ stul¬

Expanded text:
poris sacrificium inani quadam legis poris sacrificium inani quadam legis interpretatione contempserintrefugientes baptismatis sacramentum. corum atque taurorum, sed omnes unus sanguis liberat itas. non enim didragma, sed illius solius sanguinis pretio liberamur. Simus ergo docibiles dei, ut nemo nostrum uideat interitum in illo die, quando damnabuntur morte perpetua sapientes istius mundi uel principes Iudaeorum, quando simul in s i pi en s e t stultus peribunt . non idem est utrStultus est qui nihil sapit, et stulta intelligit: insipiens, qui male sapit. Dixit insipiens, quia non est Deus. Quomodo iniquus, non quia aequitatem nesciat, sed quia improbitate cordis sui iniqua committat: improbus quoque dicitur; eo quod probitatem malitia sua destruere velit, non quia probitatem ignoret. Ipse ergo insipiens et stultus quando pereunt, alienis relinquunt divitias suas; suum enim et legitimum stul
Abbreviated transcription (Latin):
ui clamans: raucȩ factȩ sunt
fauces meȩ. Et alibi. Isachar qͦd
bonum ẽ concupiuit: reqͥescens
int̾ sortes. Et infra. Supposuit hu¬
merũ suũ ad laborandum: ⁊ factꝰ
ẽ uir agͥcola. qͦ homo ñ dabit iã
ꝓpiciationẽ suam. nec redemptio¬
nẽ: qͥa semel ablutꝰ ẽ apecẽo. per
sanguinẽ xp̃i. Laborabit tñ ut
seruet p̃cepta uiuendi: ⁊ aman¬
datis celestib ñ recedat. Dñ uiuit
in labore sit. ⁊ ꝑseue̾t in finẽ in
riat᷑. cum sit iam redemptꝰ a mor¬
te. Qͥ autem seruau̾it mandata
uitȩ. ñ uidebit int̾itum. cũ uide¬
bit mori eos qͥ sͥ sapientissiummi &
pͥdentissimi in hoc scło uidebag᷑:
qͦd specialit̾ ad scͥbas ⁊ phariseos
spectat. qͥ sͥ cathedras in synago¬
gis uendicant. quasi sapientiȩ
pͥncipatũ. qͥ uͭ frustra laborant.
cũ putant qͥa ꝑ didraginũ libe¬
rent᷑. cũ sp̃itale p̾cium animȩ
suȩ atq illud singłare dñici cor¬

Expanded text:
ui clamans, raucae factae sunt ui clamans, raucae factae sunt fauces meae, et alibi: Isachar quod bonum est concupiuit, requiescens inter sortes, et infra: supposuit humerum suum ad laborandum et factus est uir agricola. ergo non dabit homo iam propitiationem suam nec redemptionem, quia semel ablutus est ii peccato per sanguinem Christi, laborabit tamen, ut seruet praecepta uiuendi et a mandatis caelestibus non recedat. dum uiuit, in labore sit et perseueret in riatur, cum sit iam redemptus a morte. Qui autem seruauerit mandata uitae, non uidebit interitum, cum uiderit mori eos qui sibi sapientissimi et prudentissyni in hoc saeculo uidebantur. quod specialiter ad scribas et Pharisaeos spectat, qui sibi cathedras in synagogis uindicant quasi sapientiae principatum. qui uere frustra laborant, cum putant, quia per didragmum liberentur, cilm spiritale pretium animae suae atque illud singulare dominici cor
Abbreviated transcription (Latin):
bet suȩ redemptionis aut ꝓpicia¬
tionẽ ꝓ peccato. s etiam si de qͦcũ¬
ꝙ bomine accipias. possit intelli¬
gi. qͥa ñ debeant singłi ꝓpitiatio¬
nẽ suam: qͥa ꝓpitiatio omniũ xͦ ẽ.
&e ipse ẽ uniu̾sorũ redemptio. Cuiꝰ¬
enun eiꝰ hominis sanguis iam
idoneꝰ ẽ ad redemptionẽ sur. cũ
ꝓ redemptione omniũ sangͥnẽ
rari: Aut qͥs tam potens homo.
qui ꝓ se ꝓpitiationẽ suã dare pos¬
sit. supͣ eam ꝓpitiationẽ qͣm in se
obtulit xp̃c: qui solꝰ dõ mundũ
reconciliauit ꝑ suum sangͥnem:
Qͤ mauor hostia: Qͦd p̾stantiꝰ sa¬
cͥficium: Qͥ melior aduocatꝰ. qͣm
qui ꝓ peccatis omniũ factꝰ ẽ de¬
p̃catio: ⁊ animã suã dedit ꝓ nob̃
redemptionẽ: Ñ querit᷑ gͦ ꝓpiti¬
atio aut redemptio singłoꝵ. qͥa
reconciliauit. ⁊ laborauit usq
in finem: qͥa nr̃m laborem ipse
suscepit dicens. uenite ad me
om̃s qui laboratis: ⁊ ego uosre¬
ficiam. uide laborantẽ. Labora¬

Expanded text:
bet suae redemptionis aut propitiationem pro peccato, sed etiam si de quocumque homine accipias, possit intellegi, quia non debeant singuli propitiationem suam, quia propitiatio omnium Christus est et ipse est uniuersorum redemptio. cuius enim hominis sanguis iam idoneus est ad redemptionem sui, cum pro redemptione omnium suum sangrari ? aut quis qui pro se propitiationem suam dare possit supra eam propitiationem, quam in se obtulit Christus, qui solus Deo mundum reconciliavit per suum sanguinem? Quae major hostia; quod praestantius sacrificiqui pro peccatis omnium factus est deprecatio et animam suam dedit pro nobis redemptionem ? non quaeritur ergo propitiatio aut redemptio singulorum, qreconciliauit et laborauit usque in finem, quia nostrum laborem ipse suscepit dicens: uenite ad me omnes qui laboratis, et ego ucs reficiam. uide lrborantem: labora
Abbreviated transcription (Latin):
nũ:. ⁊ auxiliũ eoꝵ ueterascet in in¬
ferno a głia eoꝵ. Qͥ noluerunt ut
pasceret eos xp̃c: depascet eos mors.
Qͥs gͦ dimittet bonũ pastorẽ. qui
ꝓ ouib siuis animã suam posuit: qr
ꝑtinet ad eum gregis suicura: Aut
quis eligat m̃cennariã mortẽ: quȩ
oꝑum pessimoꝵ digna m̃cede refe¬
rat᷑. Simul cognosce o homo. qͥa xͦ
Mors subint᷑uit. qͦ ad int̾itum ad¬
ducit alienos: ⁊ deuorat eos quib
potest ꝓpter eoꝵ flagitia p̃ualere.
Quib licet in hac uita studiũ po¬
tentiȩ fuerit ⁊ diuitiarũ. ut aliis
dñarent᷑. s in resurrectione erit ser¬
uitꝰ. cum iustis matutinꝰ splendor
illuxerit: qͦ figura ẽ qͦd iacob dñs

Expanded text:
num et auxilium eorum ueteraseet in innum et auxilium eorum ueteraseet in inf erno a gloria eorum. qui noluerunt, ut pasceret eos Christus, depascet eos mors. quis ergo dimittat bonum pastorem, qui pro ouibus suis animam suam ponit, quia pertinet ad eum gregis sui cura? aut quis eligat mercennariam mortem, quae operum pessimorum digna mercede referatur? simul cognosce o homo, quia Chmors sub- intrauit, quae ad interitum adducit alienos et deuorat eos, quibus potest propter eorum flagitia praeualere. quibus licet in hac uita studium potentiae fuerit et diuitiarum, ut aliis dominarentur, sed in resurrectione erit seruitus, cum iustis matutinus splendor inluxerit, quorum figura est, quod Iacob domijius
Abbreviated transcription (Latin):
placebunt. Qͥd ñ intellexit bõ cũ
in honore eẽt: Est autẽ honor
qͦd ad ymaginẽ di factꝰ. factꝰ ẽ
rationis capax: comparatꝰ ẽ ui¬
m̃tis qͥ sensum ñ hñt. Q autem
intellexit: angłis comparat᷑.
Et ido bic bonoꝵ oꝑum clari¬
tate magnisicat᷑ ẽ: ille sicut
equus adhinniens estunat᷑ colluiuo¬
ne uiuendi: qͦ uia offendicłi affeit
in tͤpitudine ⁊ obscenitate iuiuen¬
tibꝰ. Insipientia enĩ iuri: ꝯtaminat
uias eiꝰ. Huiꝰmodi autẽ uiri iuuunt
scdm appetentiã suã: qͤ offendicłm
creat. Et pꝰt offendicłm ꝯplacebt̃.
in ore suo: s ñ in corde. Ñ enĩ boni.
de quibꝰ dr. ore suo bñdicebant. et
corde suo maledicebant: qͦ respon¬
sum ẽ etiam hus qͥ hñt in codicib
siuis ita scͥptum. ⁊ pꝰtea in ore suo
bñdicent. Herbum enĩ tuũ ꝓpe ⁊ in
ore tuo sit: ⁊ in corde. Sicut oues in
infernũ deducent᷑. mors depascet
eos. ⁊ dñabunt᷑ eoꝵ iͦti in matuti¬

Expanded text:
t. quia non intellexit homo cum in honore esset — est autem honor, quod ad imaginem dei factus est, factus est rationis capax —, comparatus est iumentis quae sensum non habent; qui autem intellexit angelis comparatur. et ideo hio bonorum operum clantate magnificus est, ille sicut equus adhinniens aestimatur conluuione uiuendi, quae uiae offendiculum affert in turpitudine et obscenitate uiuentibus; insipientia enim uiri contaminat uias eius. huiusmodi autem uiri uiuunt secundum appetentiam suam, quae offendiculum creat, et post offendiculum complacebunt in ore suo, sed non in corde; non enim boni de quibus dicitur: ore suo benedicebant et corde suo maledicebant. quo responsum est etiam his qui habent in codicibus suis ita seriptum: et postea in ore suo benedicent . uerbum enim tuum prope et in ore tuo sit et in corde. Sicut oues in inf ernum deduce-ntur, mors depascet eos; et dominabuntur eorum iusti in matuti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ mandatoꝵ. Est etiam iniqͥtas
calcanei: uidȩ hesitanda ꝓditio.
Calcanei id̃o qͥa scͥptum ẽ: qͥmas¬
ducat mecũ panẽ: leuabit suꝑ
me calcaneũ suũ. Bñ ⁊ ibi suum
ce hic meũ dixit. Suũ qͥa xp̃c sñ

Expanded text:
um mandatorum. 10. Est etiam iniquitas um mandatorum. 10. Est etiam iniquitas calcanei, Judae haesitanda proditio. Calcanei ideo, quia scriptum est: Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum suum . Bene et ibi suum, et hic me
Abbreviated transcription (Latin):
tes meȩ supposuert̃ caput meũ: qͥr¬
se nou̾at in iniqͥtate eẽ ꝯceptum.
& in delictis a mat᷑ gen̾atum. Iñs
autẽ qͥ sua pecc̃a ñ habuit. nec cog¬
nouit ꝓpͥas iniqͥtates: ait. Iniqͥtas
calcanei mei cͥcumdabit me. hocẽ
iiqͥtas adȩ. ñ mea: s ea ñ potest
mͥ eẽ t̾rori. In die enĩ iudicii: nr̃a
in nob̃. aliena ñ iniqͥtatis flagitia
puniunt᷑. Uñ reor in iniqͥtate calca¬
nei magis lubͥcum delinq̃ndi: qͣm
reatũ aliqͤm nr̃i eẽ delicti. Mitoq¬
dñs qͥ ꝓ nob̃ uniu̾sa suscepit. la¬
uemꝰ inqͥt ⁊ pedes. ut calcanei lu¬
bͥcum possimꝰ auferre. qͦ fida sta¬
tio possit eẽ uͥtutum. ⁊ nec pat̾no
qͥs errore labat᷑. qͥ suo paratꝰ ẽ sta¬
re ꝓposito: ⁊ ñ metuat lubͥcũ ħe¬
ditatis. qͥ cupit uestigiũ ten̾e uͥtu¬
tis. Iniqͥtas gͦ calcanei nr̃i p̃uari¬
catio ẽ adȩ: ꝑ quã ꝓlapsꝰ ẽ in con¬
temptũ ⁊ dissimulationẽ celesti

Expanded text:
tes meae superposuerunt caput meum, qtes meae superposuerunt caput meum, qui nouerat in iniquitate esse conceptum et in delictis a matre generatum. dominus autem, qui sua peccata non habuit nec cognouit proprias iniquitates, ait: iniquitas calcanei mei circumdabit me, hoc est iniquitas Adae, non mea. sed ea non potest mihi esse terrori; in die enim iudicii nostra in nobis, non alienae iniquitatis flagitia puniuntur. unde reor iniquitatem calcanei magis lubricum delinquendi quam reatum aliquem nostri esse delicti. meritoq pro nobis uniuersa suscepit, lauemus, inquit, et pedes, ut calcanei lubricum possimus auferre, quo fida statio possit esse uirtutum nec paterno quis errore labatur, qui suo paratus est stare proposito, non metuat lubricum hereditatis, qui cupit uestigium tenere uirtutis. iniquitas ergo calcanei nostri praeuaricatio est Adae, per quam prolapsus est in contemptum
Abbreviated transcription (Latin):
orabo ⁊ m̃te. P sallam spu: psallan
& m̃te. Huiꝰmodigͦ uirũ xp̃c mu
to añ ꝓmittit. ꝑ qͣm manifestare
abscondita: ⁊ inuoluta ꝓpħici ob¬
scͤitate sermonis aꝑiret. Bonum
psalt̾ium cum fid̾i ita consentit.
& caro animȩ: uͥtuti aspirat uoli¬
tas. Hoc ẽ dulce psalt̾ium. uͥ can¬
ra ẽ disciplina iuuendi: ut implea
illud qͦd scͥptum ẽ. Ciara erit ling̃
mutoꝵ. Sequit᷑. utqͥd tunebo indi
mala: Iniqͥtas calcanei mei. cͥcum¬
dabit me. Hoc ẽ. cum os meũ loqͣt
sapientiã. ⁊ meditatio cordis mei
pͣdentiam. in die iudicii tuneren
quid possum: nͥ forte calcanei me
iniqͥtas mͥ sit abluenda : Aua ẽ m¬
qͥtas nr̃a. alia calcanei nr̃i. in
m adam dente serpentis ẽ uulc
& obnoxiam hereditatẽ succeli¬
onis humanȩ suo uuln̾e derelis
ret uenena serpentis. Et petrꝰ re¬
p̃hendit᷑: qͦd excusabat ne sͥ dñs
it̾m lauet. nͥ ut pedes lauet: s est
mundꝰ tot᷑. Qͦ dauid dicit. Iniqͥta¬

Expanded text:
orabo et mente; psallam spiritu, psallam orabo et mente; psallam spiritu, psallam et mente. huiusmodto ante promittit, per quem manifestaret abscondita, et involuta prophetici obscuritate sermonis aperiret. Bonum psalterium, cum fidei vita consentit, et caro animae, virtuti aspirat voluntas. Hoc est dulce psalterium, ubi canora est disciplina vivendi; ut impleatur illud quod scriptum est: Clara erit lingua mutorum . 8. Sequitur: Ut quid timebo in die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit m e, hoc est: cum os meum loquatur sapientiam et meditatio cordis mei prudentiam, in die iudicii timere quid possum, nisi forte calcanei mei iniquitas mihi sit abluenda? alia est iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est uulneratus et obnoxiam hereditatem successionis humanae suo uulneri dereliquit, ret uenena serpentis, et Petrus reprehenditur, quod excusabat, ne sibi dominus iterum lauet nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. Ergo Dauid dicit: iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
tior qͥ pͥor affectu:⁊ ꝓximꝰ discipli¬
na. Qͦd si meditatio cordis pͣdenti¬
am loquit᷑. qͣntomiagis ꝑfecta doc¬
tͥna: Dem̃ ammonem᷑ ñ tumul¬
tuariũ ꝓferre sermonẽ. s ex̃citio
qͦdam meditatioĩs. ⁊ statera m̃tis
int̾nȩ. examinare dicenda: quia
scͥptum ẽ alibi. statera fallax. ñ
bona. Inclinabo ad parabolam
aurẽ ineã: aꝑiam in psalt̾io ꝓpo¬
sitionẽ meã. Sapiens auditor in¬
tendit atq incluiat aurẽ suam:
ut intelligat parabolaꝵ figuras.
Ipsũ aurẽ suã dicit saluator: qͥ ht
aurẽ audiendi. Aꝑiat etiã dñs
clausã ꝓpositionẽ suã. cũ aptum
organum sͥ ⁊ uas electionis in¬
uen̾it qͦd psalt̾ium uocat. cuiꝰ si¬
mił paulus. dulcis gr̃ȩ cantilenã
nerius om̃ibꝰ s̃ ꝯeientib resul¬
tauit. seĩ sp̃e plectro int̾iorem cordi
ext̾ioremq pulsando: ut ⁊ lingu
oraret. ⁊ m̃te. Ĩoq ait. Orabo sp̃i

Expanded text:
tior, qui prior affectu, et proximus disciplitior, qui prior affectu, et proximus disciplina. Quod si meditatio cordis prudentiam loquitur, quanto magis perfecta doctrina! Deinde admonemur non tumultuarium proferre sermonem: sed exercitio quodam meditationis, et statera mentis internae examinare dicenda; quia scriptum est alibi: Statera fallax non bonum . 7. Inclinabo ad parabolam aurem meam: aperiam in psalterio propositionem meam. Sapiens auditor intendit, atque inclinat aurem suam, ut intelligat parabolarum figuras. Ipsum aurem suam dicit Salvator, qui aurem habet audiendi. aperit etiam dominus clausam propositionem suam, cum aptum organum sibi et uas electionis inuenerit, quod psalterium uocat, cuius similis Paulus dulcis gratiae cantilenam neruis omnibus sibi concinentibus resultauit, sancti spiritus plectro interiorem chordam exterioremque pulsando, ut et lingua oraret et mente. ideoque ait: orabo spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłiam: ut om̃s redimant᷑ a
xp̃o. Qͥ eger ẽ medicũ inuenit: qͥ
sanꝰ sapientiã adqͥrit. Captiuius
redemptorẽ: liber remunatorem.
Dñs edificat scͥptura diuina. in
ea inuenit unꝰquisq. qͦ aut uuln̾a
sua curet: aut nũta ꝯfirmet.Si¬
mul autẽ in unũ diuitis ⁊ pauꝑis
facta uocatio. in qͣmdã humili¬
tatẽ. eqͣlitatẽq nos ꝓuocat. ut
neq diues fastidiat inopem. neq
diuiti pauꝑ inuideat. s utrũq
sͥ gr̃a una connectat. qͥa ⁊ dñs
pauꝑ facꝰtꝰ ẽ cum diues eẽt: ut
idem.⁊ paupi saluator eẽt. et
diuitũ. Et subtexiut. Os meũ loq̃t᷑
sapientiã: ⁊ meditatio cordis mel
pͣdentiã. Oito om̃s uocant᷑. qͥa oĩbꝰ
sapientiȩ fons habundat: nec the¬
sauro pecuniario comparat᷑. ꝗͥ p̃ci¬
osior thesauris om̃ibꝰ declarat᷑. Id̾o¬
q nec diues au̾tit᷑. nec pauꝑ exclu¬
dit᷑: qͥa sapientia ñ facultates
discͥminat. s uoluntates. Ille ap¬

Expanded text:
s redimantur a Christo. qui aeger est medicum inuenit, qui sanus sapientiam adquirit, captiuus redemptorem, liber remuneratorem. omnes aedificat scriptura diuina; in ea inuenit unusquisque, quo aut uulnera sua curet aut merita confirmet. simul autem in unum diuitis et pauperis facta uocatio in quandam humilitatem aequalitatemque nos prouocat, ut neque diudiviti pauper invideat: sed utrumque sibi gratia una connectat; quia et Dominus pauper factus est, cum dives esset; ut idem et pauperum salvator esset et divitum. 6. Et subtexuit: sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam. Merito omnes vocantur, quia omnibus sapientiae fons abundat, nec thesauro pecuniario comparatur, quae pretiosior thesauris omnibus declaratur. Ideoque nec dives avertitur, nec pauper excluditur; quia sapientia non facultates discriminat, sed voluntates. Ille ap
Abbreviated transcription (Latin):
adȩ illiꝰ subiacent ꝓlapsioni: sol re
demptor eligit᷑. qͥ peccato uet̾i obno¬
xiꝰ eẽ ñ possit. Gͦ ꝑ hominẽ. dñm iħm
intelligamꝰ. qui suscepit hominiᷤ comn¬
ditionẽ: ut in carne sua pecc̃m om¬
niũ crucifigeret. ⁊ cyrographũ umn¬
u̾soꝵ suo cruore deleret. S forte dici
Qmͦ redempturꝰ fr̃ negat᷑. cum ipst
dixerit. narrabo nom̃ tuum frͣibis

Expanded text:
Adae illius subjaAdae illius subjanoxius esse non possit. ergo per hominem dominum Iesum intellegamus, qui suscepit hominis condicionem, ut in carne sua peccatum omnium crucifigeret et chirographum uniuersorum suo cruore deleret. Sed forte dicas: \'quomodo redempturus frater negatur, cum ipse dixerit: narrabo nomen tuum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾ ñ redunit. redimet homo. nͨ
dabit do ꝓpitiationẽ suã: ⁊p̃ciũ
redemptionis animȩ suȩ. Hocẽ.
Utqͥd timebo in die mala: Quid
enĩ mͥ potest nocere: qͥ ñ solũ indi¬
geo redemptore. s ipse omniũ sũ
redemptor: Alios liberos faciã:
&. ꝓ me ipso ipse tͤpidabo: Lece
faciam noua omnia:. qͦ supͣ ipsũ
g̾manitatis affectũ sunt. atqpi¬
etatem. Quẽ fr̃ eodem matͥs ut̾o
effusꝰ in lucem redim̾e ñ potest
qͥa parił naturȩ infirmitate re¬
tinet᷑. redinet homo. s ille homo
de qͦ scͥptum ẽ. qͥa muttet illis dñs
hominẽ qͥ saluabit eos: qui de se
ipso dixit. q̃ritis me occid̃e. homi¬
nem qͥ uitatem loquutꝰ sum nob̃.
S qua̾ius homo sit: qͥs cognoscet
eũ: Quare nemo cognoscet: Qla
nos: qͥa ꝓ alienis sangͥnem suũ fud
peccato: ⁊ dedit semetipsũ redempta¬
nẽ ꝓ omnib. sicut uerꝰ eiꝰ testis asserut.
seruuł suis animã suã ponat. Nero
integritate. om̃s enĩ sub peccato. oni

Expanded text:
edimet homo. nec dabit deo pr opitiationem suam et pretium redemptionis dnimae suae. hoc est: ut quid timebo in die mala? quid enim potest mihi nocere, qui non solum non indigeo redemptore, sed ipse omnium sum redemptor? alios liberos faciam, et pro me ipso ipse trepidabo? ecce faciam noua omnia, qui supra ipsum germanitatis affectum sim atque pietatem. quem frater eodem matris utero effusus in lucem redimere non potest, quia parilis naturae infirmitate retinetur, redimet homo, sed ille homo de quo scriptum est, quia mittet illis dominus hominem qui saluabit eos, qui de se ipso dixit: Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem locutus sum vobis . Sed quamvis homo sit, quis cognoscet eum? Quare nemo cognoscet? Quianos; quia pro alienis sanguinem suum fudit, peccato: et dedit semetipsum redemptionem pro omnibus; sicut verus ejus testis asseruit servulis suis animam suam ponat: nemo integritate; omnes enim sub peccato, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
terem: lum tollens dabis ꝓ me
e ꝓ te. Ostendit qͦd ñ ꝓ se ꝓpitiati¬
onẽ debeat pecc̃oꝵ. qr seruus pec¬
cati ñ erat: s ab omni erat liber
errore filiꝰ dĩ. Filiꝰ enim lib̃ erat: ser¬
uus ẽ in reatu. Qͦ lib̃ iste ab om̃ib
nec p̃cium redemptioĩs anunȩ suȩ
dat: cuiꝰ sanguinis p̃cium pot̾at

Expanded text:
abis pro me et pro te. ostendit quod non pro se propitiationem debeat peccatorum, quia seruus peccati non erat, sed ab omni erat liber errore filius dei. filius enim liberat, seruus est in reatu. ergo liber iste ab omnibus nec pretium redemptionis animae suae dat, cuius sanguinis pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: ⁊ aurib ꝑcipere qͥ inhabi¬
tant orbem t̾rȩ. Illum utiq orbem
t̾rarum: de qͦ supra dixit. Dñiẽ
dicunt. eo qͦd inhabitet᷑ a xp̃o. si
ipse dixit: qm inhabitabo in ill
Inhabitat enim: ut impleat qͥua¬
sono quidem sermone. s pari sen¬
su orbem t̾re nuncupauerunt d
qͦd uita sc̃oꝵ qͥ inhabitabant᷑ ab sp̃u.
sic̃ rota in orbem. sine ulla cursꝰ sui
offensione uoluat᷑. In tͥbulationib
gͥ fundat᷑ eccłia. in tempestatib ⁊
ꝓcellis. in sollicitudinib ⁊ merore:
in rebꝰ adu̾sis ⁊ in fluminibꝰ p̃para¬
tꝰ. In qͥbꝰ fluminibꝰ: Audi dicentem.
Pleuauert̃ flumina uocẽ suã. Au

Expanded text:
gentes et auribus percipere qui inhabigentes et auribus percipere qui inhabitant orbem terrae, illum utique orbem terrarum, de quo supra dixit: domini est dicunt, eo quod inhabitetur a Christo, sicut ipse dixit: quoniam inhabitabo in illis; inhabitat enim, ut impleat quae uasono quidem sermone, sed pari sensu orbem terrae nuncupauerunt, eo quod uita sanctorum, qui inhabitantur ab spiritu, sicut rota in orbem sine ulla cursus sui offensione uoluatur. In tiibulationibus igitur fundatur ecclesia, in tempestatibus et procellis, in sollicitudinibus et maerore, in rebus aduersis et in fluminibus praeparatur. in quibus fluminibus, audi dicentem: eleuauerunt flumini uocem su
Abbreviated transcription (Latin):
ame. qͥa mittis sũ ⁊ humił corde
Deniq iugũ suum suaue. ⁊ onꝰ
animoꝵ. uenturꝰ gͥ ad egrotos.
uenturꝰ ut medicus qͥ gͣuia ulc̾a
nr̃a curaret. medicam̃ta ꝓponit
ut uideant homines: ⁊ ad reme¬
dium salutis fida sedulitate ꝯc̃¬
rant. Sic illa in euͣngłio meru¬
it sanitatẽ: qͦ ꝓfluuio ꝑ duode¬
cum annos sangͥnis laborabat.
Audiuit medicũ uenisse: festi¬
nauit conting̾e dicens. Si tetig̾o
Intra se hoc dixit. ⁊ xp̃c audiit.¬
tetigit fimbͥam. ⁊ uirtꝰ de saluati¬
re ꝓcessit. qͦ curauit egrã. firmar
inualidã. ꝓfluuium statuit. in¬
tatem ꝓbauit. Similit̾ gͦ ⁊ hic ois
gentes uocat ad sapientiȩ fontẽ
atq pͣdentiȩ. Redemptionẽ om̃ib
pollicet᷑: ut nemo tͤpidet. nemodi¬
ꝑet. u nullꝰ excipit᷑ s om̃is anima
inuitat᷑ ad gr̃am: ut sine p̃cion
dimat᷑ a cͥmine. ⁊ fructum uit
adipiscat᷑ et̾nȩ. Hc sensꝰ ẽ psalmi
qͣm suo ordine digereuiꝰ: cum ex¬
uerboꝵ. Precipiunt᷑ enim audire

Expanded text:
me, quia mitis sum et humilis corde. deinde iugum suum suaue et onus animorum. Uenturus igitur ad aegrotos, uenturu- ut medicus, qui grauia ulcera nostra curaret, medicamenta proponit, ut audiant homines et ad remedium salutis fida sedulitate concurrant. sic illa in euangelio meruit sanitatem, quae profluuio per duodecim annos sanguinis laborabat. audiuit medicum uenisse, festinauit contingere dicens: si tetigero intra se hoc dixit et Christtetigit fimbriam et uirtus de saluatore processit quae curauit aegram, firmauit inualidam, profluuium statuit, pietatem probauit. similiter ergo et hic omnes gentes uocat ad sapientiae fontem atque prudentiae, redemptionem omnibus pollicetur, ut nemo trepidet, nemo desperet, ubi nullus excipitur, sed omnis anima inuitatur ad gratiam, ut sine pretio redimatur a crimine et fructum uitae adipiscatur aeternae. Hic sensus est psalmi, quem suo ordine digeremus, cum exuerborum. praecipiuntur enim audire
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit in nob: cum habitas̃
in carne. Cum gͥ reconciliauit d̾o
mundũ: utiq ipse reconciliaciõe
ñ eguit. ꝓ qͦ enim pecc̃o suo ꝓpici¬
aret d̾m: qui nulla peccata cog¬
nouit: Deniq didragna poscen¬
tib uidis. qͦd ꝓ peccato dabat᷑ ex
lege: dixit ad petrũ. Symon regeᷤ
t̾rȩ a quib accipiunt tͥbutũ uel
censũ: a filus suis aut ab alienis:
Respondit petr᷑. Ab alienis. Cui
dixit iħc. ꝙͦ lib̾i sunt filii. ut aut̃
ñ faciamꝰ illis offendicłm. mute

Expanded text:
habitauit in nobis, cum habitaret in carne. cum igitur reconciliauerit deo mundum, utique ipse reconciliatione non eguit; pro quo enim peccato suo propitiaret deum qui nulla peccata cognouit? denique didragma poscentibus Iudaeis, quod pro peccato dabatur ex lege, dixit ad Petrum: Simon, reges terrae a quibus accipiunt tri.butum uel censum? a filiis suis aut ab alienis? respondit Petrus: ab alienis. cui dixit dominus: ergo liberi sunt filii. ut autem non faciamus illis offendiculum
Abbreviated transcription (Latin):
nes gentes: aurib ꝑ¬
cipite omnes qui ha¬
bitatis orbem terrȩ. In
principio ip̃so uocem dñi saluta¬
ris agnoscimꝰ. gentes uocantis
ad eccłiam. ut errori renuntient.
u̾itatem sequant᷑: ⁊ pii cultꝰ mu¬
nꝰ agnoscant. S qͥa serpentisue¬
nenis infecta erant corda succes¬
sionis humanȩ. ⁊ peccatis obno¬
xia conscientia. dum desperat
ueniam. se reuocare ñ pot̾at. reme¬
diũ pollicet᷑. indulgentiã sponte
pietatis suȩ largitate ꝓmittit: ut
reꝰ ñ timeat: bñ consciꝰ gratulet᷑.
qͦd bono dño exhibeat minist̾iũ
seruitutis: qͥ nou̾it peccata dona¬
re. honorare uirtutes. Deniq ea¬
dem serie uocationis: etiã in eũ¬
głio nos dñs adhortat᷑ dicens. ue¬
nite ad me om̃s qͥ laboratis. ⁊one¬
ratiestis: ⁊ ego uos reficiam. Tol

Expanded text:
nes gentes, auribus perci- pite, omnes qui habitatis orbem terrae, in principio ipso uocem domini salutaris agnoscimus gentes uocantis ad ecclesiam, ut errori renuntient, ueritatem sequantur et pii cultus munus agnoscant. sed -quia serpentis uenenis infecta erant corda successionis humanae et peccatis obnoxia conscientia, dum desperat ueniam, se reuocare non poterat, remedium pollicetur, indulgentiam sponte pietatis suae largitate promittit, ut reus non timeat, bene conscius gratuletur, quod bono domino exhibeat ministerium seruitutis, qui nouerit peccata donare, honorare uirtutes. denique eadem serie uocationis etiam in euangelio nos dominus adhortatur dicens:? u eni t e ad me omnes qui laboratis et onerati estis,
Abbreviated transcription (Latin):
poris passionẽ. Id̾oq ipsi dauid
inscͥbunt᷑ in titulo. quasi uero
dauid. ipsi dño ꝓpħici oris mini¬
stia deputent᷑. ꝑ quẽ humanȩ
uocis officio uis celestis incͤpuit.
&e diuina sententia resultauit.
&e psalmos cum sex filiis canebat
suis. uelut qͦdam p̃fatio ẽ. eo qͦd
eẽt hiis uenia ꝓpħanda. qui in
psallendi minist̾io constituti. di¬
uina oracła humana uoce loqͤ¬
rent: ⁊ qͥa ꝓ totiꝰ mundi ab olen¬
do errore. suscipienda dñici corꝑis
passio foret: huiꝰ licet nomine cuiꝰ
sedulitas ꝓbaret᷑. comm̃datiorẽ eru¬
ditionẽ plebis exp̃ssit. Ipsum itaq

Expanded text:
poris passionem. Ideoque ipsi Dauid poris passionem. Ideoque ipsi Dauid inscribuntur in titulo, quasi uero Dauid, ipsi domino, prophetici oris ministeria deputentur, per quem humanae uocis officio uis caelestis increpuit et diuina sententia resultauit. et psalmos cum sex filiis canebat suis, uelut quaedam praefatio est, eo quod esset his uenia prophetandi, qui in psallendi ministerio constituti diuina oracula humana uoce loquerentur. et quia pro totius mundi abolendo errore suscipienda dominici corporis passio foret, huius scilicet nomine, cuius sedulitas probaretur, commendatiorem eruditionem plebis expressit. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ⁊ impietatem maxun
tirann grauit redarguit: qui
ausꝰ ẽ dñm suũ gr̃anum imꝑa¬
torem fraude ⁊ dolo ꝑunere. qͣm
imꝑatorem in dñi tab̾naculo
habitare: ⁊ in monte eius re¬
quiescere dieit.
mnium nostrum in¬
dubia consuetudo ẽ.
ut festinemus ad fi¬
nem: & eoꝵ quȩ legi¬
mus uel uidimus & auduumus.
uelimus summã cognoscere. Uñ
titulꝰ ipse ociosos nos eẽ ñ patit᷑:
nec feriatis p̃terire aurib deside¬
rii communis in diciũ. Pre cet̾is
enim licet etiam in cet̾is clareat.
diuinũ tñ in huiꝰ modi psalmo
refulget oracłm: uñ diligentius
qͥd sit finis consid̾emꝰ. finis enuim
uoluinꝰ explicare. finis dicit᷑ xp̃c:
qͥa ipse ẽ finis legis sicut scͥptũ ẽ
finis enim legis xp̃c: ad iꝰtitiam
om̃i eͤdenti. finis etiam dr̃: qͥa
ipse ẽ pͥncipium ⁊ finis. Qͦ isti
psalmi qͥ titulant᷑ in finẽ: aut
cum ipse se nuntiat. uenturũ
ꝙ ꝓmittit in t̾ras: ⁊ futuram
nob̃ reuelare dignat᷑ ꝓprii cor¬

Expanded text:
litatem et impietatem Maximi tyranni graviter redarguit, qui ausus est dominum suum Gratianum imperatorem fraude et dolo perimere: quem imperatorem in Domini tabernaculo habitare, et in monte ejus requiescere dicit. 1. Omnium nostrum indubia consuetudo est, ut festinemus ad finem, et eorum quae legimus vel vidimus et audivimus, velimus summam cognoscere. Unde titulus ipse otiosos nos esse non patitur, nec feriatis prii communis indicium. prae ceteris enim, lieet etiam in ceteris clareat, diuinum tamen in huiusmodi psalmo refulget oraculum. unde diligentius qui sit finis. consideremus; finis enim uolumus explicare. finis dicitur Christus, quia ipse est finis legis, sicut -seriptum est: finis enim -legis Christus ad iustitiam omni credenti. finis etiam dicitur, quia ipse est principium et finis. ergo isti psalmi qui titulantur in finem aut cum ipse se nuntiat uenturumque promittit in terras et futuram nobis reuelare dignatur proprii cor
Abbreviated transcription (Latin):
ƿellat: cuiꝰ nos sumꝰ corpꝰ ⁊ m̃bra.
Apłi p̃stantiora ⁊ actuosa m̃bra
pars corꝑis. serpenti obnoxia. &
patens uulni. Primũ gͦ calcane¬
um adam: scđm calcaneũ uidas.
Ille lapsꝰ ħeditatis. hic soliꝰ ꝓdito¬
ris. qͥ ħeditatẽ implicare ñ potuit:
toris ħeditas. scͥptura dicente. Est
ħeditas cͤdentib in dño. E ⁊ illa
iniqͥtas calcanei sui: q̃ cͥcumdedit
xp̃m. Circumdantes inqͥt cͥcum¬
dunt me: ⁊ in nomine dñi ultus
sum eos. Calcaneũ eiꝰ synagoga ẽ
decor ⁊igła uultꝰ eiꝰ eccłia: sic̃ scͥp¬
tum ẽ. Dñs regnauit: decorẽ in¬
duit. Illi gͦ calcaneũ sunt de qͥb
dicit. qͥ confidunt in uͥtute sua:
qͥq in habundantia diuitiaꝵ
suarum głant᷑. Diuites enum
eguerunt ⁊ esuriert̃: qͦd de iud̾is
dictum ẽ. S ⁊ om̃s qͥ luxuriose
uiuunt. ⁊ ñ tenent caput: calca¬
neũ xp̃i sunt. S hec gn̾alia: qͦ

Expanded text:
 corpus et membra. apostoli praestantiora et actuoca membra pars corporis serpenti obnoxia et patens uulneri. primum ergo calcaneum Adam, secundum calcaneum ludas; ille lapsus totius hereditatis, hic solius proditoris, qui hereditatem implicare non potuit, toris hereditas scriptura dicente: est hereditas credentibus in domino. Est et illa iniquitas calcanei sui quae circumdedit Christum: circumdantes, inquit, circumdederunt me et in nomine domini ultus sum eos. calcaneum eius synagoga est, decor et gloria uultus eius ecclesia, sicut scriptum est: dominus regnauit, decorem induit. dicit: qui con f idunt in uirtute sua quique in abundantia diuitiarum suarum gloriantur; diuites enim eguerunt et esurierunt. quod de Iudaeis dictum est; sed et omnes, qui luxuriose uiuunt et non tenent caput, calcaneum Christi sunt. sed haec generalia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia: in quibꝰ nfluit dĩ gr̃a. Hust̃
sluii qͥ aure ꝑcipiunt uerbũ dĩ: ⁊
lo quunt᷑ ut uerbum infundant
pectorib singłoꝵ. Idoq scͥptura dis¬
ctionem fecit dicendo. Audite hec
om̃s gentes: auribꝰ ꝑcipite om̃s qͥ
babitatis orbem t̾rȩ. Possunt om̃s
lecti di. Id̾oq saluator dixit. Qͥ ht̃
uires audiendi: audiat. Illas au¬
res dicit hominis int̾ioris sp̃itales:
cuiꝰ ⁊ nares legimꝰ: dicente iob. Sp̃c
diuinꝰ: qͥ ẽ in narib meis. Nom̃s
bomines has aures ⁊ has nare bñt.
Aua ẽ enum forma corꝑis: alia gr̃ȩ
p̃italis. Q spitał ẽ audit om̃ia: di¬
t̾rigenȩ ⁊ filii hominũ. simul in
unũ diues ⁊ pauꝑ: ut uniu̾sosuo¬
caret. Qs ẽ t̾rigena: nͥ filiꝰ homi¬
ex sangͥne concͤtus. ⁊ ex carnis ꝙ
iuri uoluptate gen̾atꝰ: iste ex dona¬
t᷑. Auꝰ diues in om̃iu̾bo ⁊ scientia:

Expanded text:
ecclesia, in quibus profluit dei gratia. hi sunt fluuii qui aure percipiunt uerbum dei et locuntur, ut uerbum infundant pectoribus singulorum. ideoque scriptura discretionem fecit dicendo: audite haec, omnes gentes, auribus percipite, omnes qui habitatis\'orbem terrae. possunt omnes electi dei. ideoque saluator dicit: qui habet aures audiendi audiat. illas aures dicit interioris hominis spiritales, cuius et nares legimus dicente Iob: spiritus diuinus qui est in naribus 30 meis. non omnes homines has aures et has nares habent; alia est enim forma corporis, alia gratiae spiritalis. qui spiritalis est audit omnia, diterrig enae et filii hominum, simul in unum diues et pauper, ut uniuersos uocaret. quis est terrigena nisi filius homiex sanguine concretus et ex carnis et uiri uoluptate generatus, iste ex dec natus; alius diues in cmni uerbo et scientia,