comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinandi in scã eccłia. Qui post eiꝰ ascensiõ ẽ
a sp̃ũ scõ edocti. ordinauerũt in honoreor
tanti tamq t̾ribił sacram̃ti. pͥrimo nos ie¬
iunos dñice passionis participatiõe mimiri:
pͥmoq sp̃alibꝰ epulis interiꝰ exteriꝰq saci¬
ari. ac deinde terrenis dapibꝰ et inlibꝰ escis
corpꝰ refici cũ gr̃arũ actioẽ: et cũ tẽꝑantia
atq sobrietate. Unus quisq enĩ suã cęnam
p̃sumit ad manducandũ. Et hoc simplicit̃
dupplici modo intelligi potest: ut intelli¬
gatur cęna sacram̃tũ eucharistię. qd̾ illi sin-¬
guli sibi uendicabãt: uel illa p̾sũptio cõu¬
uii. quã utrãq illi ut ꝓpriã manducabant:
nõ cõmunicantes ex inde pauꝑibꝰ. Diximꝰ¬
suꝑiꝰ breuit̃ cenã uocari a cõmumõe ues¬
centiũ. quasi cõmune cõuiuiũ: cõmunẽq

Expanded text:
dinandi in sancta Ecclesia, qui post ejus ascensionem a sancto Spiritu edocti, ordinaverunt in honorem tanti tamque terribilis sacramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Et hoc similiter duplici modo intelligi potest, ut intelligatur coena sacramentum Eucharistiae, quod illi singuli sibi vindicabant, vel illa praeparatio conviviorum, quam utramque illi ut propriam manducabant, non communicantes exinde pauperibus. Diximuius breviter, coenam vocari a communione vescentium quasi commune convivi
Abbreviated transcription (Latin):
tans in plenitudine pat̾ne maiestatis : ⁊ ubi
ẽ illuc debemꝰ nos anhelare. et que sursũ sũt
saꝑe: id ẽ ꝑpendere et intelligere.⁊ in his a¬
nimũ ponere : nõ in his que suꝑ t̾ram sunt
transitoria. Mortui em̃ estis : et uita ur̃a abs

Expanded text:
tans in plenitudine paternae majestatis, et ubi est, illuc debemus anhelare: et quae sursum sunt sapere, id est perpendere et intelligere, et in his animum ponere, non in his quae supra terram sunt transitoria. Mortui enim estis. Mortui es
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ĩi. cõmunicãtibꝰ: aut etiã eandẽ ęucha¬
ristiã post alios cibos sum̃tes. Uel etiã alio mͦ
cenã dm̃ appellat illas p̃uaricationes cõuiui¬
orũ ⁊ epularũ quas sine caritate sumebãt:
nõ dantes inde pauꝑibꝰ. Sacram̃tũ gͥ corporiꝰ
xͥ. a cõmunioẽ cęna appellat᷑: qr cõmune de¬
bet eẽ oĩbꝰ fidelibꝰ ⁊ iustis. Uno enĩ pane:
umiuersitas ȩccłiȩ sig̾cat᷑. Per id em̃ quod
unũ sumꝰ: de uno pane õs nos sumere o¬
portet. Licet enĩ amultis partib deferat᷑
ille panis et a multis sacerdotibꝰ ꝑ uniuer¬
sũ orbẽ cõsecretur: diuinitas tam̃ que re¬
plet oĩa. replet & illud: facitq ut sit unũ¬
corpꝰ .xͥ. Om̃sq qui digne ꝑcipiũt illud. unũ
corpꝰ xp̃i faciũt nõ duo: qr ipse dixit. Qui
manducat carnẽ meã et bibit sanguinem¬
meũ. in me manet ⁊ ego in eo. Quicũq enĩ

Expanded text:
aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Euchaaliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes inde pauperibus. Sacramentum igitur corporis Christi a communione coena appellatur, quia commune debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Ecclesiae designatur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Licet enim a multis partibus deferatur ille panis, et a multis sacerdotibus per universum orbem consecretur, divinitas tamen quae replet omnia, replet et illud, facitque ut sit unucorpus, omnesque qui digne percipiunt illud, unum corpus Christi faciunt non duo, quia ipse dixit: Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Quicunque ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ducantes ⁊ bibentes in cõspectu pauꝑũ ⁊ ege¬
noꝵ. qui nõ habebat unde sibi similia p̃pa¬
rarent: nichilq accipiebãt ab illis duntib s
quousq placeret illis diuitibꝰ & potentibus
bnẽdici corpꝰ xͥ a sacerdotibꝰ : unde cõmunica¬
rẽt. Impleti aut̃ illi diuites õĩbꝰ cibis ⁊ poti¬
bꝰ usq ad uomitũ: accipiebãt ad ultimũ sa¬
cramenta corporis ⁊ sanguinis xͥ dicentes. Sic
tradidit xp̃c discipłis suis nr̃is doctoribꝰ et
magistris corpꝰ et sanguinẽ suũ. post aliorum
Quod audiens apłs scripsit eis int̾ cȩtera.
ista que in p̾senti habent᷑: uolens eos corrig̾e
inquiens. Conuenientibꝰ uob̃ in unũ & in ȩccłi¬
a.iam nõ ẽ dñicã cęnã manducare. id ẽ nõ
qualit̃ uos manducatis. Cenã aut̃ dm̃cã dup¬
plicit̾ possumꝰ intellig̾e appellatã eẽ ab apło:
sibi uendicabãt partes ꝓprias quas attulerãt.

Expanded text:
ducantes et bibentes in conspectu pauperum et egeducantes et bibentes in conspectu pauperum et egenorum, qui non habebant unde sibi praepararent similia, nihil accipiebant ab quo placeret illis divitibus et potentibus benedici corpus Christi a sacerdotibus unde communicarent. Impleti autem illi divites omnibus cibis et potibus usque ad vomitum, accipiebant ad ultimum sacramenta corporis et sanguinis Christi, dicentes: Sic tradidit Christus discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post aliorum Quod audiens Apostolus, scripsit eis inter caetera ista quae in praesenti habentur, volens eos convenire, inquiens: Convenientibus vobis in unum in Ecclesia, jam non est Dominicam coenam manducare, id est nonqualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam dupliciter possumus intelligere appellatam esse ab Apostolo, sibi vindicabant partes proprias, quas attulerant,
Abbreviated transcription (Latin):
entes cõuemebãt õs ad eccłiã. ac nobiles quiq
am deferebãt singłi panẽ ⁊ uinũ. ⁊ dabant
sacerdoti: unde cõsecraret corpꝰ ⁊ sanguinẽ
sacerdote quod detulerat accipiebat desuper
altari. sumebatq tacito cũ suis: ut suꝑueni¬
entes nõ inuenirent quid ederent ⁊ cõmuni¬
carent: aut ȩtiã deferebat om̃e quod attule¬
rat ad domũ suã: ut cũ suis illud sumeret.
Ob cuiꝰ rei causam magne dissensiones int̾
illos erant. quas seminauerãt pseudo apłi:
ita ut cũ una bñedictioẽ. oĩũ oblatioes cõ¬
secrate ẽent. ⁊ que cõmunes eẽ debuerant.¬
maxximã uerecũdiã inferrent his qui ut
assolent nõ obtulerãt. licet hab̾ent: aut his
ȩtiã qui nõ habebãt qͥd afferrẽt. Hoc autẽ
faciebãt multi postꝗͣ aliis cibis crapulati e
rãt cõuenire eodẽ die ad ȩccłiã om̃s duntes.
potentes ⁊ nobiles. ⁊ p̃parare sibi in eccłia
& crapulari ⁊ mebriari. usq ad uesꝑã man¬

Expanded text:
obiles quique  deferebant singuli panem et vinum, et dabant sacerdoti, unde consecraret corpus et sanguinem mini, unusquisque quod detulerat accipiebat desuper altari: sumebatque tacite cum suis, ut supervenientes non invenirent quod ederent, et unde communicarent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati errant convenire eodem die ad Ecclesiam omnes divites, potentes et nobiles, et praeparare sibi in Ecclesia et crapulari et inebriari usque ad vesperam man
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ in unũ: iã nõ ẽ dñicã cenã man¬
ducare. Cena dm̃ca dicta ẽ eo quod ipso die
saluator cũ discipłis cenauerit. cõplens uete¬
ris testamenti pascha: ⁊ misteriũ corporis
et sangumis sui tradens apłis. Corithii sũt¬
qui ⁊ achaici uł achei. uenientes ad fidẽ xͥ

Expanded text:
obis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Coena Dominica dicta est, eo quod ipso die Salvator cum discipulis coenaverit, complens Veteris Testamenti pascha, et mysterium corporis et sanguinis suis tradens apostolis. Corinthii qui et Achaici vel Achaei venien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam in nomine ꝓpħe: qui non affectu car-¬
eandem mercedem habebit iste de receptione
diligit. ut om̃ĩbus hominibus ex affectu ser¬
uat in quibus iusticiã ẽẽ. cognoseit. & quieũ¬
q potum decłit uni er minimis istis calicem
aque frigide tantum innomine discipłi : am̾
dieo uob̃ non ꝑdet mercedem suam. Non tan¬
tum inquit de maiori obsequio s de minimo
quoq mercedem accipient : quieumq in no¬
mine discipłi uob̾ seruierint. Multi enim ser¬
uiunt ep̃is ⁊ sacerdotibus non quia ep̃i ⁊ sa¬
cerdotes sunt : s quia temporalem aliquam
retribucionem ab eis expectant. Isti autem
non seruiunt. in nomine discipłi. Si gͥ hec
mercede caruerint: ibi ꝓpter hoc m̾cerdem¬
sed iħs : p̾cipiens duodecim discipłis suis. tͣn-¬
siit inde ut doceret. &e predicaret inenntati¬
bus eorum. Eorum namq eiuitates eas dicit:
in quibus prius apłi habitauerant idẽ. caphar¬

Expanded text:
prophetam in nomine prophetae, qui non affectu carprophetam in nomine prophetae, qui non affectu carrophetae, quoniam eamdem mercedem habebit iste de receptione diligit, ut omnibus hominibus ex affectu serviat, in quibus justitiam esse cognoscit. Et quicunque potum dederit uni ex minimis istis calicem aquae frigidae tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam. Non tantum, inquit, de majori obsequio, sed de minimo quoque mercedem suscipient, quicunque in nomine discipuli vobis servierint. Multi enim serviunt episcopis et sacerdotibus, non quia episcopi et sacerdotes sunt, sed quia temporalem aliquam retributionem ab eis exspectant. Isti autem non serviunt in nomine discipuli. Si igitur hic mercede caruerint, ibi propter hoc mercedemset Jesus praecipiens duodecim discipulis suis, transiit inde, ut doceret et praedicaret in civitatibus eorum. Eorum namque civitates eas dicit, in quibus prius apostoli habitaverant, id est Caphar
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo ducunt istam uitam. Quid ẽ. enim
recipit uos : me recipit. Diã enim suꝑnis
quia tolerabilius erit terre sodomorii. uł
gomorreorũ in die nidicii : quam illi eunta¬
ti que non receꝑit eos. Nunc aũ quantam
gr̃am a dño consequantur : qui eos recipi¬
unt ostendit. Quia inquit uos membra
mea estis. ⁊ ego in uob̾ sum : qui recipit uos
me recipit. Similit̾ aũ quia ego ⁊ pater
unum sumus.⁊ ego sum in patre ⁊ pater
nime: qui me recipit. recipit eum qui me
misit. Unde manifestũ ẽ. quia ⁊ patrem
et filium totamq trintatem recipit. qui
di mncium ueneratur &e recipit. Qui uero
dei ministro inuiriã facit: deo om̃potẽti
trinitati in separabili inuiriam facit. Mit¬
titur autem filius apatre: quia una ẽ. eadẽ¬
q uoluntas tocius sc̃e ⁊ indiuidue trinitatis.
qua d̃i filius inmundum missus ⁊ in carna¬
tus ẽ. Qui recipit ꝓpħam in nomine ꝓpħe :
mercedem ꝓpħe accipiet. Ille enim recipit

Expanded text:
nihilo ducunt istam vitam: et isti nihilo ducunt istam vitam: et isti recipit vos me recipit. Dixit enim superius, quia tolerabilius erit terrae Sodomorum vel Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati, quae non receperit eos. Nunc autem, quantam gratiam a Domino consequantur qui eos recipiunt, ostendit, quia, inquit, vos membra mea estis et ego in vobis sum: Qui recipit vos, me recipit. Similiter autem, quia ego et Pater unum sumus, et ego sum in Patre et Pater in me: 57 qui me recipit, recipit eum qui me misit. Unde manifestum est, quia et Patrem et Filium, totamque Trinitatem recipit, qui Dei nuntium veneratur et recipit: qui vero Dei ministro injuriam facit, Deo omnipotenti Trinitati inseparabili injuriam facit. Mittitur autem Filius a Patre, quia una est eademque voluntas totius sanctae et individuae Trinitatis, qua Dei Filius in mundum missus et incarnatus est. Qui recipit prophetam in nomine Prophetae, mercedem Prophetae accipiet. Ille enim recipit
Abbreviated transcription (Latin):
suam ⁊ sequitur me. non ẽ. me digniis. Qii
enim accipit crueem suam & sequitur xp̃m
non solum plusquam patrem ⁊ matrem &e
filium ce filiam xp̃m diligit : uerum etiam
plusquã se ipsum. Seipsum au̾ dieo uitam
suam. Qui eñ uitam suã ꝓ xp̃o ponere nõ
timet : plus utiq diligit xp̃m quam uitam
suam. Crucem autem acciꝑe dicit. non lig¬
num crucis portando: ẜ enis passionẽ uni¬
tando. siue etiam ꝑ abstinentiam carnem
domando. & cruciando. In eruce en̾i omia
tormentorum genera de signantur. Unde
&e crueiari dicitur: qui quomͣ libet affligit᷑.
det illam : ⁊ qui ꝑdid̾it animam suam ꝓp¬
ter me. inueniet eam. Animam em̃ hoc in
loco ꝓuita posunit: qm̃ om̃is uita nr̃a in am¬
ma ẽ. Alii gͥ in hoc scło uitam suam inue
munt : qm̃ amore hinius uite non querunt
aliam uitam. E isti quidem simul ꝑdẽt
utramq uitã. Alii uero sua sponte ꝑdunt
hanc uitam : quia amore alternis uite ꝓ

Expanded text:
suam, et sequitur me, non est me dignus. Qui suam, et sequitur me, non est me dignus. Qui enim accipit crucem suam et sequitur Christum, non solum plus quam patrem et matrem, et filium et filiam Christum diligit, verum etiam plus quam se ipsum. Se ipsum autem dico, vitam suam: qui enim vitam suam pro Christo ponere non timet, plus utique diligit Christum quam vitam suam. Crucem autem accipere dicit, non lignum crucis portando, sed ejus passionem imitando, sive etiam per abstinentiam carnem domando et cruciando: in cruce enim omnia tormentorum genera designantur. Unde et cruciari dicitur qui quomodolibet affligitur.erdet illam, et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Animam enim hoc in loco pro vita posuit, quoniam omnis vita nostra in anima est. Alii igitur in hoc saeculo vitam suam iniam amore hujus vitae non quaerunt aliam vitam; et isti quidem simul perdent utramque vitam. Alii vero sua sponte perdunt hanc vitam, quia amore alterius vitae pro
Abbreviated transcription (Latin):
se parare ad uersus patrem suum.⁊ filiam
ad uersus matrem suam. & nurum ad uer¬
sus socrum suam : & immuei hominis do¬
mistici ens. Om̃s enim isti in malo coneor¬
dabant. om̃s isti pacem ⁊ concordiam in
malo habebant. Hac pacem non uenit dñs¬
mittere : hanc concordiam non approbat
iħs. Isti sunt inter quos non pacem sed gla¬
dium mittit. Gladium utiq separationis:
ut aliis infidelitate ꝑsistentibus alii ad fidẽ
conuertantur. Uñ fit ut qui prus erant
domestici hominis : eidem postea inimici
fiant.⁊ quasi hostem eum ꝑsequantur. &
ne forte aliquis diceret. rem ualde diffici¬
lem o dñe ⁊ quodammͦ in tolerabilem iubes
ut uidelicet a fr̃ĩbus ce filiis ⁊ parentibus.
tantoꝑe separemur: sub didit dicens. Qui
amat patrẽ aut matrẽ plusꝙͣ me : non est.
me dignus. E qui amat filium aut filiam
plusquam me: non ẽ. me dignus. E ampliꝰ.
ac si diceret suꝑ hec: qui non accipit erueẽ

Expanded text:
filiam filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam, et inimici hominis domestici ejus. Omnes enim isti in malo concordabant, omnes isti pacem et concordiam in malo habebant. Hanc pacem non venit mittere Dominus; hanc concordiam non approbat Jesus. Isti sunt, inter quos non pacem sed gladium mittit; gladium utique separationis, ut aliis in infidelitate persistentibus, alii ad fidem convertantur. Unde fit ut qui prius erant domestici hominis, ejusdem postea inimici fiant, et quasi hostem eum persequantur. Et ne forte aliquis diceret: Rem valde difficilem, o Domine, et quodammodo intolerabilem jubes, ut videlicet a fratribus et filiis et parentibus tantopere separemur; subdidit dicens: Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus; et qui amat filium aut filiam plusquam me, non est me dignus. Et amplius, ac si diceret super haec: Qui non accipit crucem
Abbreviated transcription (Latin):
olite ergo arbitrari quia uenerim mit¬
tere pacem in terram : non ueni mitt̾e
pacem sed gladium. Quid ẽ. gͦ quod psalmista
ait. orietur indiebus euis iusticia c&e habun¬
dantia pacis. cum ipse dñs dicat. non ueni
mittere pacem: Uenit enuim dñs mittere
uenit &e destruere pacẽ.¬
uenit mitt̾e pacẽ int̾ bonos: ⁊ gla dium
inter bonos ⁊ malos. Lacem enim habebãt
illi de quibus dicitur. Multitudinis autem
credentium erat corunum ⁊ anima una.
Intalibus gͥ orta ẽ. habundancia pacis.S
quid ẽ. qd̃ apłs ait. si fieri potest qd̾ exr uobis
est. cum omĩbus hominibus pacem haben¬
tes : Si ein cum omibꝰ hominibus pacem ha¬
bere debenus inter quos gladium saluator
noster mutere uenit. debemus pacem ha¬
Sit tamen gladius ⁊ discordia inter nos ⁊
illos. ut eos non uutemur eorum fidem ⁊
facta non sequamur: eorũq consiliis iniquis
non consentiamus. Uenit gͥ dñs mitt̾e pacẽ:
sed illam qua bom inter se non imalo con¬

Expanded text:
olite ergo arbitrari quia venerim mittere pacem in terram; non veni mittere pacem, sed gladium. Quid est igitur quod Psalmista ait: « Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis : » cum ipse Dominus dicat, non veni mittere pacem? Venit enim Dominus mittere venit et destruere pacevenit mittere pacem inter bonos, et gladium inter malos et bonos. Pacem enim habebant illi de quibus dicitur: « Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una : » in talibus igitur orta est abundantia pacis. Sed quid est quod Apostolus ait: « Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus pacem habentes? » Si enim cum omnibus hominibus pacem habere debemus; inter quos gladium Salvator noster mittere venit? Debemus quidem pacem haSit tamen gladius et discordia inter nos et illos, ut eos non imitemur, eorum fidem et facta non sequamur, eorumque consiliis iniquis non consentiamus. Venit igitur Dominus mittere pacem, sed illam, qua boni inter se conveniu
Abbreviated transcription (Latin):
ce tota in teruis ⁊ erternis scĩficata ẽ : eo quod
ipse qui huiꝰ domus habitator e.iam non pub¬
licamis sit s filius abrahe. Abrahe namq
filii sunt quiẽq abraam imitantur. ⁊ abrahe
us uero angłorũ dnm̃ hospicio suscepit. ue¬
int enim filius hominis querere ⁊ saluum
facere quod ꝑierat. Non enim ueni uocare
iustos s peccatores ad penitenciã. Quia non
indigent qui sam sut medico : s male haben

Expanded text:
et tota interius, et exterius sanctificata est. Eo quod et tota interius, et exterius sanctificata est. Eo quod ipse, qui hujus domus habitator est, jam non publicanus sit, sed filius Abrahae. Abrahae namque filii sunt, quicunque Abus vero angelorum Dominum hospitio suscepit. Venit enim Filius hominis quaerere, et salvum facere, quod perierat. Non enim venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. Quia non indigent, qui sani sunt, medico, sed male haben
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ peccatorẽ utpote publieanorũ prĩcipem.
S iste peccator multo melior quam illi qui
murmurabant. ⁊ se iuistos ee̾. fingebant. Hoc
autem sequentia manifestant dum đr. Stãs
autẽ zacheus dicrit ad iħm. Ecce dimidium
bonorũ meorũ dñe do pauꝑibus: ⁊ siquid ali¬
quem de fraudam. reddo qua druplum. Hac
enim una uoce om̃s ilieo amurmuratione
cessauerunt. tam subitam publicam comier-
hanc tantam ꝓfessionẽ etiam coaietus facere
uoluiss. Diues em̃ erat ualde: quem ipse eua̾¬
głista diuitẽ fuisse testatur. & tamen om̾ium
bonorum suorũ medietatẽ se pauꝑibꝰ dare
ꝓmittit: ⁊ in quadruplũ redde. siquid aliquẽ
de fraudauit. Uide gͦ aquanta ꝑ fectione ce¬
dicum futurum uidebat. quem tam pecca¬
torem homines iuidicabant. Ait iłis ad eum:
quia hodie salus huic domin facta ẽ. eo quod
ipse filus sit abrahe. hodie ui quit domin
huic salus facta ẽ. ⁊ om̃i egritudine. om̃i mor¬
bo. omĩ uiciorũ contagione fugata. sanata ẽ.

Expanded text:
em Zachaeum, utpote publicanorum principem. Sed iste peccator multo melior erat quam illi qui murmurabant, et se justos esse fingebant. Hoc autem sequentia manifestant, dum dicitur: Stans autem Zachaeus dixit ad Jesum: Ecce dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Hac enim una voce omnes illico a murmuratione cessaverunt, tam subitam publicani poenitehanc tantam professionem, etiam coactus, facere voluisset. Dives enim erat valde, quem ipse evangelista divitem fuisse testatur; et tamen omnium bonorum suorum medietatem se pauperibus dare promittit, et in quadruplum reddere, si quid aliquem defraudavit. Vide ergo a quanta perfectione coedicum futurum videbat, quem tam peccatorem homines judicabant: Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, quod ipse filius sit Abrahae. Hodie, inquit, domui huic salus facta est, et omni aegritudine, omni morbo, omni vitiorum contagione fugata, sanata est,
Abbreviated transcription (Latin):
uide non potest. Statura uero pusillus ẽ : qui
ad seientie etatẽ ⁊ ꝑ fectionẽ non dum ꝑuenit.
Unde apłs nos ad monet dicens. Flolite pueri
effici sensibus s malieia paruuli estote. R it̾m.¬

Expanded text:
videre non potest. Staturae vero pusillus est, qui videre non potest. Staturae vero pusillus est, qui ad scientiae aetatem et perfectionem nondum pervenit. Unde Apostolus nos admonet dicens: « Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
iherico. E ecce uir nomine zacheus. ⁊ hie
erat princeps publicanorũ ⁊ ipse diues. Om̃s
ꝑ iericho ambulamꝰ. qui hunc mundũ in ha¬
bitamus. Iericho namq interp̾tat᷑ luna: cinꝰ
tanta mutabilitas ẽ. ut num quam ĩ eodẽ statu
ꝑmaneat. Merito ergo hec mundũ signifieat:
qui semꝑ totus immotu ẽ. Hanc au̾ mutabilita¬
tem qr sedm humanitatẽ saluator nr susceꝑat.
mine zacheus. Qui digne satis iusti ficatus in¬
terp̾tatur: qm̃ adeo uocatus ⁊ iustificatus ẽ.
hic aũ erat non solum publicanus : uerum
etiam publicanorũ princeps. Erat in suꝑ &
diues : quẽ difficile ẽ. intrare in regnum ce¬
lorũ. Difficile utiq ⁊ apud homines impossibi¬
lia sut apd̾ dm̃.  quãuis talis ẽẽt: querebat
non poterat. Pre turba:⁊ qr statura pusillꝰ
erat. Hec enim duo ualde impediunt hoĩnem:
ne uidere ualeat iħm. Mala turba que a tali
tantoq bono hominẽ de turbat. Turba ista icio¬
rum ẽ. Qua qui circumdatus fuerit. xp̾m

Expanded text:
Jericho. Et ecce vir, nomine Zachaeus, et hic erat princeps publicanorum et ipse dives. Omnes per Jericho ambulamus quicunque hunc mundum inhabitamus. Jericho namque interpretatur luna, cujus tanta mutabilitas est, ut nunquam in eodem statu maneat. Merito ergo haec mundum significat, qui semper totus in motu est. Hanc autem mutabilitatem quia secundum humanitatem Salvatmine Zachaeus, qui digne satis justificandus interpretatur; quoniam a Deo vocatus et justificatus est. Hic autem erat non solum publicanus, verum etiam publicanorum princeps. Erat insuper et dives, quem difficile est intrare in regnum coelorum. Difficile utique et apud homines impossibilia sunt apud Deum. Et quanon poterat? Prae turba, et quia statura pusillus erat. Haec enim duo valde impediunt hominem, ne videre valeat Jesum. Mala turba, quae a tali, tantoque bono hominem deturbat. Turba ista vitiorum est; qua qui circumdatus fuerit, Christum
Abbreviated transcription (Latin):
illud cormundũ dici possit. quod ignorancia
macłatur. ꝓpter hoc en̾ solis sacerdotibus
pectuscłm semper de sacrificiis datur. quia
in eis tocius ppłi cor ⁊ consilium oĩsq doctri¬
na ⁊ scientia continetur: ut bene cordati
& pectorosi semꝑ sufficienter habeant. quid
umeinq interroganti respondeant. ꝑcueie¬
bat gͥ iste pectus sium &e dicebat. D̾s ꝓpicius
esto michi peccatori. Non attendas hunis
cordis praua consilia: dele peccata.⁊ ꝓpiciꝰ
esto. Nlichil inme ẽ unde tibi place̾ & ue¬
nam consequi debeam : qm̃ corde ⁊ corpore
cogitaciombus ⁊ oꝑibus tibi peccaui. Om̾̃bꝰ
inquior ego sum. ⁊ nisi ꝑ miscđiam tuam
saluari non possum. Ideoq ꝓpienis esto mͥ
peccatori. Sic gͥ non minus iste se accusabat:
quam ille phariseus se iustificabat. s quo
fructu: Qua mercede : Sequitur. Amen
dico uob̾ descendit hic iustificatus indomũ
suam ab illo. Aquo illo: a templo an adeo: A ceplo

Expanded text:
illud cor mundum dici possit, quod ignorantia illud cor mundum dici possit, quod ignorantia maculatur. Propter hoc enim solis sacerdotibus pectusculum semper de sacrificiis datur; quia in eis totius populi cor, et consilium, omnisque doctrina, et scientia continetur; ut bene cordati, et pectorosi semper sufficienter habeant quid unicuique interroganti respondeant. Percutiebat igitur iste pectus suum, et dicebat: Deus, propitius esto mihi peccatori. Non attendas hujus cordis prava consilia, dele peccata et propitius esto. Nihil in me est unde tibi placere et veniam consequi debeam, quoniam corde et corpore, cogitationibus et operibus tibi peccavi. Omnibus iniquior ego sum, et nisi per misericordiam tuam salvari non possum. Ideoque propitius esto mihi peccatori. Sic igitur non minus iste se accusabat, quam ille Pharisaeus se justificabat. Sed quo fructu? qua mercede? Sequitur: Amen dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. A quo illo? A templo, an a Deo? A templo
Abbreviated transcription (Latin):
ni. siue quia nec publice peccare erubesce-¬
bant. siue quia publica uestigalia collige¬
bant. Ex his enim fuit matħs publieamis.
quẽ de theloneo dñs uocauit. Meri toergo
de publicanis ad phariseos dñs ait. publica
autem nec occłos ad celum leuare. ne in eo
ipsum dm̃ ipse offendet. quod ad suꝑiora
⁊ ad sedem dĩ de limo ꝓfundi ⁊ tanta uora¬
gine peceatorũ respice̾. p̾sumpsiss. S ꝑeu¬
eiebat pectus suum dicens. Deus ꝓpitus es¬
to michi peccatori. Merito au̾ pectus ꝑcu¬
eiebat: quia ibi peccauerat. ibi erat fons
ce fouea ⁊ origo mali. Ibi enim ẽ. cor bono¬
rum om̃nm atq malorũ secretarium. In¬
de omia bona.⁊ omĩa mala pnde ꝓcedunt.
&e similia. hoc gͥ publicamis ꝑ euciebat : &
ꝑeueiendo de se ipso. quodamm se uindicabat.
siliario omia consilia nr̃a suscipimus. ma¬
lum facere non poterumis. nisi fortasse tale
aliquid quod ignorantie imputetur : si tam̃

Expanded text:
ni, sive quia nec publice peccare crubesceni, sive quia nec publice peccare crubescebant, sive quia publica vectigalia colligebant. Ex his enim fuit Matthaeus publicanus, quem de telonio Dominus vocavit. Merito ergo de publicanis ad Pharisaeos Dominus ait: « Publicautem nec oculos ad coelum levare, ne in eo ipso Deum offenderet, quod ad superiora et ad sedem Dei de limo profundi et de tanta voragine peccatorum respicere praesumpsisset: Sed percutiebat pectus suum dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Merito autem pectus percutiebat, quia ibi peccaverat, ibi erat fons, et fovea, et origo mali. Ibi enim est cor, bonorum omnium atque malorum secretarium. Inde omnia bona, et omnia mala inde procedunt. » et similia. Hoc igitur publicanus percutiebat, et percutiendo, de seipso quodammodo vindicabat. siliario omnia consilia nostra suscipimus, malum facere non poterimus, nisi fortasse tale aliquid, quod ignorantiae imputetur. Si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil horum rep̾hensibile ẽ. Ham ⁊ deo ꝓbe
nefiens gr̃as agere . ⁊ bis in ebdomada ieuuta¬
re ⁊ de omibus decimas dare. bonum ualde
&e laudabile ẽ. Aliud ẽ. gͦ ꝓ quo phariseus iste
damnatur. Hoc aute̾ intus ẽ. in corde ẽ. in
intencione ẽ: quod quidem nisi adeo uid̃i n̾
pot̾. Deus eni nõ qͥd s qua intencione aliquid
dicamus considat. Non horis s cordis uocem
atrendit : non ad riuos s ad fontem respieit.
Unde manifestum ẽ. phariseum istum ꝑ
suꝑbiam &e arrogantiam cuncta dixrisse : atq
in his que faciebat. magis hominibus quam
deo placere uolebat. Stultus qui ꝓ tanto taliq
sermcio nichil nisi uanam głiam ꝓmercede
recepit. Sequitur. & publieanus a longe stãs.
nolebat nec occłos ad celum leuare s ꝑ cutie¬
bat pectus suum dicens. Deus ꝓpicuis esto mͥ
peceatori. Alonge stabat publicamis : quasi
peccator ⁊ publieamis. Qualis erat : talem
se ostendebat. Inde enim dicuntur publica¬

Expanded text:
rum reprehensibile est. Nam et Deo pro beneficiis gratias agere, et bis in hebdomada jejunare, et de omnibus decimas dare, bonum valde et laudabile est. Aliud est igitur, pro quo Pharisaeus iste damnatur. Hoc autem intus est, in corde est, in intentione est, quod quidem, nisi a Deo, videri non potest. Deus enim non quid, sed qua intentione aliquid dicamus considerat. Non oris, sed cordis vocem attendit: non ad rivos, sed ad fontem respicit. Unde manifestum est, Pharisaeum istum per superbiam et arrogantiam cuncta dixisse: atque in his, quae faciebat, magis hominibus quam Deo placere volebat. Stultus, qui pro tanto, talique servitio nihil nisi vanam gloriam pro mercede recepit. Sequitur: Et publicanus a longe stans nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. A longe stabat publicanus, quasi peccator et publicanus. Qualis erat talem se ostendebat. Inde enim dicuntur publica
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti. ad fidem uenisti in arborẽ ascendisti.
hodie indomo tua oportet me manere. Uer̃¬
ẽ. gͥ quod ꝑ ꝓpħam dicitur. quia peccator qͣc̃q
hora conuersus fuerit ⁊ ingemuerit. uita
uniet ⁊ non morietur. Quod em̾ in zacheo
factum ẽ cotidie in aliis peceatoribus fieri no̾
dubium ẽ : si tamen er corde conuertantur.
xp̃m querant. ⁊ fidem tenernt. Sequitur.
Et festinans descendit. ⁊ ercepit illum gau¬
dens. Iam enim igne fid̃i internis ardebat.
qui sic erterus obedientiam ⁊ obsequium
exibebat. Multũ iam fide creuerat: ⁊ in
statura pusillus erat. E cum uid̾ent om̃s
murmurabant dicentes quod ad hominẽ pec

Expanded text:
coepisti, ad fidem venisti, in arborem ascendisti, coepisti, ad fidem venisti, in arborem ascendisti, hodie in domo tua oportet me manere. Verprophetam dicitur: « Quia peccator quacunque hora conversus fuerit, et ingemuerit, vita vivet, et non morietur . » Quod enim in Zachaeo factum est, quotidie in aliis peccatoribus fieri non dubium est, si tamen ex corde convertantur, Christum quaerant et fidem teneant. Sequitur: et festi nans descendit, et excepit illum gaudens. Jam enim igne fidei interius ardebat, qui sic exterius obedientiam et obsequium exhibebat. Multum jam fide creverat, etsi statura pusillus erat. Et cum viderent omnes, murmurabant, dicentes, quod ad h
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uult uidere iłm ereat de turba. fugiat
uitia ⁊ peccata.intet malorũ consoreia. erigat
& exrtendat se creseat. in fide ⁊ scientia. ⁊ ꝓfi¬
ciat in oĩ bonitate. hoc em̾ significauit zacheus
poterat. Hec arbor fides ẽ. ad quam multi ue¬
nientes ⁊ in eam ascendentes. quamuis ad huc
statura paruuli fuissent. ⁊ no̾dum in scientia
multum creuissẽt. inde tamen iħm uide.⁊ cog¬
nosce̾ meruerunt. Unde ⁊ hic dr. quia inde erat
transiturus. Hac em̾ uia ⁊ iuarta hanc fidi arbo¬
rem transit iħs. Inde uidetur &e uidet. inde
cognoseitur ⁊ cognoseit. Eos dñs respicere ⁊
ad se uocare dignatur. qui ĩhanc arborem as¬
cendunt. cimis fructus sanguineus ẽ. ꝑ quẽ
martires significantur : qui fidi arbori ad he¬
rentes. ꝓpt̾ ficdi constaneiam ꝓpͥo sangume
eruerati funt. Inde gͥ dñs transiens. suspiei¬
ens uidit zacheum. ⁊ dixit ad eum. Sachee
festinans descende. quia hodie indomo tua o¬
portet me manere. Hodie inquit me querere

Expanded text:
r vult videre Jesum, exeat de turba, fugiat vitia et peccata, vitet malorum consortia; erigat et extendat se, crescat in fide et scientia, et proficiat in omni bonitate. Hoc enim significavit Zachaeus,poterat. Haec arbor, fides est, ad quam multi venientes et in eam ascendentes, quamvis adhuc statura parvuli fuissent, et nondum in scientia multum crevissent, inde tamen Jesum videre et cognoscere meruerunt. Unde et hic dicitur: quia inde erat transiturus. Hac enim via, et juxta hanc fidei arborem transit Jesus. Inde videtur, et videt: inde cognoscitur et cognoscit. Eos enim Dominus respicere, et ad se vocare dignatur, qui in hanc arborem ascendunt, cujus fructus sanguineus est, per quem martyres significantur, qui fidei arbori adhaerentes, propter fidei constantiam, proprio sanguine cruentati sunt. Inde igitur Dominus transiens, suspiciens vidit Zachaeum, et dixit ad eum: Zachaee, festinans descende; quia hodie in domo tua oportet me manere. Hodie, inquit, me quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
Quare hoc: Quia om̃is qui se erraltat humi¬
liabitur .⁊ qui se humiliat eraltabitur. Sic̃
enim publicanus se humiliando eraltatus ẽ.
ita ⁊ phariseus se exaltando humiliatus ẽ.
Radiar om̾ium malorũ suꝑbia. custos uirtutũ¬

Expanded text:
Cur hoc? Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Sicut igitur publicanus se humiliando exaltatus est, ita et Pharisaeus se exaltando humiliatus. Radix omnium malorum superbia: custos virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
irit autẽ ad quoscdam qui in se confide¬
bant tamquã iusti.⁊ asꝑnabantur cet̾os
parabolam istam. Numquam arrogantia
placiit deo. nunquam suꝑbia iustificata ẽ.
Unde ⁊ de his qui oĩa oꝑa sua faciunt ut
indeantur ab homimibus : alibi dñs ait. Am̾
dico uob̾. receꝑunt mercedem suam. Tales
erant ⁊ isti quibus hec uerba dñs loquebat᷑ :
qui se coram homimibus iustificantes ceteros
quasi peccatores abitiebant. ⁊ asꝑnabantur.
dñs autem qui non uenit uocare iustos s pec¬
catores ad penitenciam. neminem repellebat:
set eum publicanis ⁊ peccatoribus mandu¬
cabat. Duo inquit homines ascenderunt in
templum ut orarent. unus phariseus &e alt̃
publicamis. Phariseis loquebatur dñs : qui
unum phariseum opposuit : in quo quasi in
speculo ceteri se quales erant uidere potuis¬
sent. X fortasse ibidem ipse erat. de quo dñs
ista dicebat. Phariseus autẽ stans hec apud
se orabat. dicens. D̾s gr̃as ago tibi quia non

Expanded text:
ixit autem ad quosdam, qui in se confidebant tanquam justi et aspernabantur caeteros, parabolam istam. Nunquam arrogantia placuit Deo; nunquam superbia justificata est. Unde et de his qui omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus, alibi Dominus ait: « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam « Tales erant et isti quibus haec verba Dominus loquebatur, qui se coram hominibus justificantes, caeteros quasi peccatores abjiciebant et aspernabantur. Dominus autem, qui non venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam, neminem repellebat, sed cum publicanis et peccatoribus manducabat. Duo, inquit, homines ascenderunt in templum, ut orarent, unus Pharisaeuset alter publicanus. Pharisaeis loquebatur Dominus, qui unum Pharisaeum opposuit, in quo, quasi in speculo, caeteri se quales erant videre potuissent, et fortasse idem ipse ibi erat, de quo Dominus ista dicebat: Pharisaeus autem stans haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
ni: Ut in ipsis cribulatiombus. ⁊ angustuis eos¬
tanenis firmmiusq pugnetis : cum me omĩa p̾cis¬
sse ⁊ p̾dicrisse cognoscetis. Hec autẽ uob̃ ab imtio
non dicri : qr uob̾cum eram. Si enim semꝑ eum
eis. corporaliter eẽt : hac tali consolatione eos
p̾munire necessarium non ẽẽt. Unde ⁊ subdit᷑.¬

Expanded text:
ni? Ut in ipsis tribulationibus, et angustiis consni? Ut in ipsis tribulationibus, et angustiis constantius firmiusque pugnetis, cum me omnia praescisse et praedixisse cognoscetis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. Si enim semper cum eis corporaliter esset, hac tali consolatione eos praemunire necessarium non esset. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
legem facientes a se repellent ⁊ asynagogis eitiẽt.
uos autem uerborum meorũ memores non scan¬
dalizemini : set patienter ⁊ fiducialiter om̾ia
sustinete. Dixri uob̾ qr absq sinagogis facient
uos : ecce plus dico. uenit hora ut omis qui
interficit uos arbitretur ob sequium se p̾stare
deo. Totus contra uos mundus comurabit.
totus erercitus sathane contra uos armabitur.
hinc uid̃ĩ inde gentiles: isti ꝓpt̾ legis obserua¬
tionẽ. illi ꝓpt̾ deorũ religionem. E intantum õs
ab hominabuntur uos. ut magnum uos arbitrent᷑¬
se obsequium p̾stare deo quicũq int̾fecerit uos.
ꝙ hec facient uob̾ qr non nouerunt patrẽ neq
me. Si enim patrẽ ⁊ filium cognouissent. se
errasse utiq intellerissent : ⁊ sic errorem re¬
li quissent ⁊ ad fidem uenissent. S hec locu¬
tussum uob̾: ut cum uenerit hora eorum re¬
miniscamini qr ego dici uob̃. Qre reminiseami¬

Expanded text:
legem facientes a se repellent, et a synagogis ejicient. legem facientes a se repellent, et a synagogis ejicient. Vos autem verborum meorum memores, non scandalizemini, sed patienter et fiducialiter omnia sustinete. Dixi, vobis, quia absque synagogis facient vos. Ecce plus dico: Venit hora, ut omnis, qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Totus contra vos mundus conjurabit. Totus exercitus Satanae contra vos armabitur. Hinc Judaei, inde gentiles: isti propter legis observationem, illi propter deorum religionem. Et in tantum omnes abominabuntur vos, ut magnum se arbitretur obsequium praestare Deo, quicunque interfecerit vos. Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Si enim Patrem, et Filium cognovissent, se errasse utique intellexissent, et sic errorem reliquissent, et ad fidem venissent. Sed haec locutus sum vobis, ut, cum venerit hora eorum, reminiscamini, quia ego dixi vobis. Cur reminiscami
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ die ⁊ hereditas ⁊ libertas reddita ẽ. nob̾. qr ille
sine quo hereditas ⁊ lib̾tas haberi non potest datꝰ
ẽ. nob̾. hereditas nr̃a regnum di ẽ. In quam non
intratur nisi ꝑ aquam ⁊ sp̃m sc̃m. Hac itaq die
genus humanum uenit ad iubeleum : hac die
uenit ad annum lib̾tatis ⁊ remissionis. Hoc anno
ceꝑunt apłi clangere tubis: ⁊ loqui ⁊ p̾dicare
om̃ibus linguis. Has enim tubas ille tube sign¬
ficabant : quibus tunc incipiente iubeleo. tota illa
t̾ra ad festiuitatẽ parabatur. Apparuit autẽ in igne
sp̃s sc̃s: ut manifestissime intelligamus. qr enis
p̾sentia mentis ocłi illuminantur. peccata urunt᷑.
e corda fidelium igne caritatis accenduntur. S qr
ignis iste lingarum spetiem habebat. ipsũ qui in
scĩs loquitur se ee. ostendebat. ⁊ iguis quodam¬
mͦ lingas tangebat: ⁊ sic ad loquendum apłos instrue
lizemini. Unde : Uultis audire unde: Absq
s̾ynagogis facient uos : ⁊ quasi un quos ⁊ contra

Expanded text:
 die et haerereditas 281 et libertas reddita est nobis; quia ille, sine quo haereditas et libertas haberi non potest, datus est nobis. Haereditas nostra, regnum Dei est: in quod non intratur, nisi per aquam et Spiritum sanctum. Hac itaque die genus humanum venit ad jubilaeum. Hac die venit ad annum libertatis et remissionis. Hoc anno coeperunt apostoli clangere tuba, et loqui, et praedicare omnibus linguis. Has enim tubas illae tubae significabant, quibus tunc, incipiente jubilaeo, tota illa terra ad festivitatem parabatur. Apparuit autem in igne Spiritus sanctus, ut manifestissime intelligamus, quia ejus praesentia mentis oculi illuminantur, peccata uruntur, et corda fidelium igne charitatis accenduntur. Sed quia ignis iste linguarum speciem habebat, ipsum qui in Sanctis loquitur. se esse ostendebat, et linguis quodammodo linguas tangebat, et sic ad loquendum apostolos instrueblizemini. Unde? Vultis audire unde? Absque synagogis facient vos, et quasi iniquos, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
trem meum. S hoc totum factum ẽ. ut ad implea¬
tur sermo qui inlege eorum seriptus ẽ: quia odio
habuerunt megratis. S dic̃ aliquis. Quid gͥ ad eos
si id̾o hoc uid̃i fecerunt ut sermo legis ad imple¬
retur: Multũ quidẽ. Eorum emĩ iniquitas fuit
causa ut hoc de eis ꝓpħa p̾diceret. Quod si ille nõ
p̃dicriss tamen ichilomimis eueniss. Quam¬
uis gͥ quod ille predirit non euenire non potuit:
non tamen ꝓpħirus sermo s eorum iniquitas huiꝰ
tanti mali causa funt¬
umautẽ uenerit paraclitus quem ego mit¬
tam uob̾ apatre spm̃ ueritatis qui apatre¬
ꝓcedit : ille testimonium ꝑ hibebit de me. Euos
testimonium ꝑhibebitis: qr ab initio mecum estis.
Semꝑ saluator nr tristibus miscet leta. ut disci¬
płorum corda merentia consoletur. Cum inquit
uenerit paraclitus qui consolator int̾p̾tatur. ille
testimoniũ ꝑhibebit de me. ille ⁊ uos ⁊ alios mul¬

Expanded text:
Patrem meum. Sed hoc totum factum est ut adimpleaPatrem meum. Sed hoc totum factum est ut adimpleatur sermo qui habuerunt me gratis. Sed dicit aliquis: Quid igitur ad eos, si ideo hoc Judaei fecerunt, ut sermo legis adimpleretur? Multum quidem. Eorum enim iniquitas fuit causa, ut hoc de eis Propheta praediceret. Quod si ille non praedixisset, tamen nihilominus evenisset. Quamvis igitur quod ille praedixit, non evenire non potuit, non tamen propheticus sermo, sed eorum iniquitas hujus tanti mali causa fuautem venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritprocedit, ille testimonium perhibebit de me. Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Semper Salvator noster tristibus miscet laeta, ut discipulorum corda moerentia consoletur. Cum, inquit, venerit Paracletus, qui consolator interpretatur, ille testimonium perhibebit de me. Ille et vos, et alios mul
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum non hab̾ent. Nunc autẽ ereusationẽ
non habent de peccato suo. Quidẽ. hoc: Si non
ueniss peccatum non hab̾ent: Ergo non habebat
uidĩ peccatum priusꝗͣ ueniret ille qui tollere ue¬
nit peccata : babebant quidẽ peccata : hoc tam̃
peceatum nõ habuissent si arp̃s nõ ueniss. Ilon .ai.
de om̃i peccato hoc debet intelligi. ẜ de peccato in
fidelitatis quod eredere rp̃o noluerunt: quod eu̾
odunt ⁊ occiderunt. Unde ⁊ subditur. Qui me
odit ⁊ patrẽ meum odit. Non parũ gͥ ⁊ leue indea¬
tur eis quia me odunt : quia simul me ⁊ patrem
odunt. Ego enim ⁊ pat̾ unum sumus. Si oꝑa no̾
fecissem in eis que nemo alius fecit : peccatum no̾
hab̾ent. Hoc enim solum uideis sufficere debuit.
quod ⁊ dĩ filium se ẽẽ. dicebat. ⁊ tanta miracła
faciebat. Que utiq facere non poss : si mentire¬
tur. Nunc aute ⁊ uiderunt ⁊ oderunt me:⁊ pa

Expanded text:
peccatum non haberent; nunc autem excusationem peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Quid est hoc: Si non venisset, peccatum non haberent? Ergo non habebant Judaei peccatum, priusquam veniret ille qui venit tollere peccata? Habebant quidem peccata; hoc tamen peccatum non habuissent, si Christus non venisset. Non enim de omni peccato hoc debet intelligi, sed de peccato 280 infidelitatis, quod Christo credere noluerunt, quod eum oderunt et occiderunt. Unde et subditur: Qui me odit, et Patrem meum odit. Non parum igitur et leve videatur eis quod me oderunt, qui simul meeum et Patrem oderunt. Ego enim et Pater unum sumus. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Hoc enim solum Judaeis sufficere debuit, quod et Dei Filium se esse dicebat, et tanta miracula faciebat. Quae utique facere non posset, si mentiretur. Nunc autem et viderunt, et oderunt, et me, et
Abbreviated transcription (Latin):
assũpti ⁊ electi erant. & ideirco mundus id est
mudi amatores eos non diligebant. quia sibi oꝑi¬
busq suis contrarios ẽẽ uidebant. Unde ⁊ de
saluatore ur̃o dicebant. Uenite in t̾ficiamus
iustum qm̃ contrarius ẽ. oꝑibus nr̃is. Alem̾to¬
te sermonis mei quẽ ego dicri uob̾. non ẽ. ser¬
uis maior dño suo. Hoc autẽ ad quid dicrerit
audiamus. Si me inquid ꝑ secuti sunt ⁊ uos ꝑ¬
sequent᷑. Si sermonem meum seruauerunt:
ce ur̃m seruabunt. Hlec in uob̾ fieri dubitetis:
dieabitur auob̾.  hoc iđo : quia nesenunt eum
qui misit  Si em̾ seirent patrem: seirent ⁊
filium cunis ẽ. pater. S quare nesciunt. Quia
scire nolunt. Scire autem crede ẽ. Uenit ad eos.
locutus ẽ. scripturas aꝑuit. ueritatẽ reuelauit.
signa multa ⁊ maudita miracła fecit: ei tam
erede noluerunt. Plulla gͥ eis ẽ. excusatio. ꝙ hoc
ẽ. quod ait. Si non uenissem ⁊ locutus eis fuisse:

Expanded text:
assumpti et electi erant. Et idcirco mundus, id est assumpti et electi erant. Et idcirco mundus, id est mundi amatores, eos non diligebant, quia sibi operibusque suis contrarios esse videbant. Unde et de Salvatore nostro dicebant: « Venite, interficiamus m contrarius est operibus nostris . » Mementote sermonis mei, quem ego dixi vobis: Non est servus major domino suo. Hoc autem ad quid dixerit audiamus. Si me, inquit, persecuti sunt, et vos persequentur. Si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Nec in vobis fieri dubitetis, aedicabitur a vobis. Et hoc ideo, quia nesciunt eum qui misit me. Si enim scirent Patrem, sciren et Filium, cujus est Pater. Sed cur nesciunt? Quia scire nolunt? Scire autem, credere est. Venit ad eos, locutus est eis, Scripturas aperuit, veritatem revelavit, signa multa et inaudita miracula fecit. Ei tamen credere noluerunt. Nulla igitur eis est excusatio. Et hoc est quod ait: Si non venissem et locutus eis fuissem,
Abbreviated transcription (Latin):
ec mando uob̾ ut diligatis in uicem. Magna
ẽ. uirtus caritatis: que tocies discipłis adn̾o
comendatur. Qui hoc unũ mandatum cus¬
todit : lege ⁊ ꝓpħas ad implet. De hoc enim ꝑ ꝓpħa
hodio habuit. Ilolite inquit mirari si mundus
uos odit nolite mirari si mundi amatores uos
ꝑsecuntur. & ꝑdere nitunt᷑: ẜ potuis seitote ⁊
memores estote. qr me priorẽ uobqr me om̃iũ
hominũ maiorẽ ⁊ dñm non solum hodio habuer̃:
uerum etiam occiđunt. si de mundo fuissetis:
mundus quod suum erat diligeret. Quomodo
enim de mundo non sunt. qui de hominibus
nati sunt ⁊ de t̾ra facti sunt : Fuer̃ utiq de mim¬
do: s iam tumc non erant de mundo. quia nullũ
amorem habebant in głia ⁊ uoluptatibꝰ mundi.
Unde ⁊ subditur. Quia uero de mundo non estĩ.
ẜ ego elegi uos de mundo: ꝓpterea odit iros mundꝰ.
Non enim diar quia demundo non finstis. s potiꝰ
quia de mundo non estis : qm̃ ⁊ si tunc de mundi
huius amatoribus non erant. de mundo tamen

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem. Magna est. virtus charitatis, quae toties discipulis a Domino commendatur. Qui hoc unum mandatum custodit, legem et prophetas adimplet. De hoc enim per proodio habuit. Nolite, inquit, mirari, si mundus vos odio habuit. Nolite mirari si mundi amatores vos persequuntur et perdere nituntur. Sed potius scitote et memores estote quia me priorem vobis, quia me omnium majorem et Dominum non solum odio habuerunt, verum etiam occiderunt. Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret. Quomodo enim de mundo non sunt, qui de hominibus nati sunt et de terra facti sunt? Fuerunt utique de mundo; sed jam tunc non erant de mundo, quia nullum amorem habebant in gloria et voluptatibus mundi. Unde et subditur: Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Non enim dixit, quia de mundo non fuistis; sed potius quia de mundo non estis; quoniam, etsi tunc de mundi hujus amatoribus non erant, de mundo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tris: ⁊ filii sp̃s ẽ : unde habet eẽ inde habet ⁊ sapien¬
tem ⁊ ueracem ee. Auod emĩ ẽ. ei eẽ. hoc ẽ. ei sapien¬
⁊ tem
et ueracem eẽ: ⁊ similia. Est enim sp̃s sapientie
& intellectus. ẽ. sp̃s omĩs ueritatis. S hoc de patre
filioq habet ⁊ accipit.  hoc ẽ. unde dñs ait. qr
de meo accipiet ⁊ annunciabit uob̾. Hec autem
quia omiũ trium cominuna sunt. ⁊ sub stancia

Expanded text:
tris, et Filii Spiritus est, unde habet esse, inde habet et sapientem, et veracem esse. Quod enim est ei esse, hoc est ei sapientem et veracem esse, et similia. Est enim Spiritus sapientiae et intellectus. Est et Spiritus omnis veritatis. Sed hoc de Patre, Filioque habet, et accipit. Et hoc est, unde Dominus ait: Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobi. Haec autem, q
Abbreviated transcription (Latin):
& merito quidẽ die quinquagesimo uenit sp̃s
sẽs: quia ipse ẽ. remissio omiũ peceatorũ. Annꝰ
enim quin quagesimus qui hunc diem signifi¬
cabat iubeleus uocatur idẽ amnis remissionis.
inquo ⁊ serins dabatur lib̾tas: ⁊ om̃is hereditas
ad ꝓprios dños reuertebatur. Quod quidem tunc
completum ẽ. quando eccłie duces in sp̃u sẽo
baptiz ati ⁊ ab oĩ uiciorum seruitute lib̾ati fut᷑.
Unde ipse dñs ait. Quia ioħs quidẽ baptizaũ aqͣ:¬

Expanded text:
 merito quidem die quinquagesimo venit Spiritus sanctus, quia ipse est remissio omnium peccatorum. Annus enim quinquagesimus, qui hunc diem significabat, Jubilaeus vocatur, id est annus remissionis: in quo et servis dabatur libertas et omnis haereditas ad proprios dominos revertebatur. Quod quidem tunc completum est, quando Ecclesiae duces in Spiritu sancto baptizati, et ab omni vitiorum servitute liberati sunt. Unde ipse Dominus ait: Quia «
Abbreviated transcription (Latin):
claritatẽ uobis reuelabit : ⁊ ꝑ uos multis aliis me
d̃i filium eẽ manifestabit. ł hoc ido quia de meo
accipiet. Si enĩ sp̃s sẽs accipit de his que patris sũt:
accipit utiq ⁊ de his que filii sunt: qm̃ omĩa que¬
siquidẽ ẽ. sp̃s patris. Pat̾ enim ad filium refertur:
& filius ad patrẽ. Sp̾s enim sc̃s ad patrem &e ad filiũ:
s ad sp̃m sc̃m nichil refertur. Est eni pat̾ filii pat̾:

Expanded text:
claritatem, vobis revelabit, et per vos multis aliis me Dei esse Filium manifestabit. Et hoc ideo, quia de me accipiet. Si enim Spiritus sanctus accipit de his, quae Patris sunt, accipit utique et de his, quae Filii sunt, quoniam omnia quaesiquidem est Spiritus Patris. Pater enim ad Filium refertur, et Filius ad Patrem. Spiritus enim sanctus ad Patrem et ad Filium; sed ad Spiritum sanctum nihil refertur. Est enim Pater Filii Pater,