comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pus quidem homĩs sic et genuit et for¬
tnauit ut alia iprimo ortu perficẽt
alia progrediente citata fingeret
Neꝙ safie multu adiumẽtis exter¬
nis et aduentitiis uteretur. Aiũ autẽ
reliquis rebus ita perficit ut corpus
Sensibus eiuim ornauit ad res perci¬
piendas ydoneis ut mhil aut nõ mł¬
tum adiumẽto ullo ad suam cõfir¬
matione indigeret. Quocd autẽ in
homĩe prestartissimu atq optimi
est id deserint. Et si dedit tale mẽ¬
tem que omne uirtute iam accipẽ
posset ingenutq sine doctrina no¬
titias pesuas reru madimara et
quasi istituit docere et incluxit in
turis Set uirtutem ipisam icoauit.
Nichil itaq amplius nostrum est quod
nostrum dico artis est adea principia q̃
accepimꝰ consequentia exquirẽ quo assit
id quod uolunus effectum quoci quidẽ
pluris sit haud paulo magisq ipsum ꝓ¬
oter se expetendu qua aut sensus aut
corporis ea que diximus quibꝰ tantu

Expanded text:
pus quidem hominis sic et genuit et forpus quidem hominis sic et genuit et formavit, ut alia in primo ortu perficeret, alia progrediente aetate fingeret neque sane multum adiumentis externis et adventiciis uteretur. animum autem reliquis rebus ita perfecit, ut corpus; sensibus enim ornavit ad res percipiendas idoneis, ut nihil aut non multum adiumento ullo ad suam confirmationem indigerent; quod autem in homine praestantissimum atque optimum est, id deseruit. etsi dedit talem mentem, quae omnem virtutem accipere posset, ingenuitque sine doctrina notitias parvas rerum maximarum et quasi instituit docere et induxit in tutis. sed virtutem ipsam inchoavit, nihil amplius. itaque nostrum est—quod nostrum dico, artis est—ad ea principia, quae accepimus, consequentia exquirere, quoad sit id, quod volumus, effectum. quod quidem pluris est haud paulo magisque ipsum propter se expetendum quam aut sensus aut corporis ea, quae diximus, quibus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quor in ratione uersamur considera¬
tio cognitio ue reru celestium et earum
quas a natura occultas et latentes in¬
prudens temperata fortis et iusta rõ
reliqueq uirtutes et actiones uirtuti¬
bus congruentes que uno uerbo cõplexi
omĩa hdnesta dicimus ad quoꝵ etiam
cognitione et usum iam corroborati
natura ipsa preeunte deducimur. diũ
enim rerum principia perua sunt set
suis progressibus usa aligentur nec si¬
ne causa. In primo enm ortu mẽ teme¬
ritas et mollities quedam ut nec res
uidere optimas nec agere possint. Uix¬
tutis enim beateq nite que duo ma¬
xine expetenda sunt sęruis lumen
apparet multo etiam seruis ut plane
qualia sint intelligantur Preclare e¬
nim plato beatum cui etiam in se
contigerit ut sapiãm uerasq op¬
pinionesꝰ assequi possit. Quare qm
deprimis nature cõmodis satis dic¬
tum est. Nũc de maioribus consequẽ¬
tibusq iudeamꝰ. Natura igitur cor¬

Expanded text:
quorum nunc in ratione versamur, consideraquorum nunc in ratione versamur, consideratio cognitioque rerum caelestium et earum, quas a natura occultatas et latentes inprudens, temperata, fortis, iusta ratio reliquaeque virtutes et actiones virtutibus congruentes, quae uno verbo complexi omnia honesta dicimus; ad quorum et cognitionem et usum iam corroborati natura ipsa praeeunte deducimur. omnium enim rerum principia parva sunt, sed suis progressionibus usa augentur, nec sine causa; in primo enim ortu inest teneritas ac mollitia quaedam, ut nec res videre optimas nec agere possint. virtutis enim beataeque vitae, quae duo maxime expetenda sunt, serius lumen apparet, multo etiam serius, ut plane qualia sint intellegantur. praeclare enim Plato: Beatum, cui etiam in senectute contigerit, ut sapientiam verasque opiniones assequi possit! Quare, quoniam de primis naturae commodis satis dictum est, nunc de maioribus consequentibusque videamus. Natura igitur cor
Abbreviated transcription (Latin):
.R.P. honoribus imperiisq adipiscendis
aut totos se ad studia datur neconfert
qua inuita tantum abest ut uolupt ates
consectentur etiam curas sollicitudines
uigilias perferunt optima q parte ho¬
minis que in nobis diuina ducendã ẽ
ingenii et mentis atie feruntur nec uo¬
iuptatem requirentes nec fugiente la¬
borem Nemo uero inter miscunt aut
admiratione earum rerum que sunt
ab antiquis reperte aut inuestigatioẽ
nouarum quo studio consectati non
possunt oiũm ceteraru rerum obliti
mhil obiectum ihil humile cogitant
Tantaq est ius talibus in studi  ut eos
etiam qui sibi alios proposuerũt fine
bonoꝵ quos utilitate aut uoluptate
dirigunt tamen in rebus querendis ex¬
plicandisq naturis etates cõtendere
iudeamus. Ergo hoc quidem apparet
nos ad agendum esse natos Accionum
autem genera plura ut obscurentur etiã
minora maioribus maxime aute sunt
priniu ut mihi quidem uidetur et his

Expanded text:
rem publicam honoribus imperiisque adipiscendis rem publicam honoribus imperiisque adipiscendis aut totos se ad studia doctrinae conferunt. qua in vita tantum abest ut voluptates consectentur, etiam curas, sollicitudines, vigilias perferunt optimaque parte hominis, quae in nobis divina ducenda est, ingenii et mentis acie fruuntur nec voluptatem requirentes nec fugientes laborem. nec vero intermittunt aut admirationem earum rerum, quae sunt ab antiquis repertae, aut investigationem novarum. quo studio cum satiari non possint, omnium ceterarum rerum obliti nihil abiectum, nihil humile cogitant; tantaque est vis talibus in studiis, ut eos etiam, qui sibi alios proposuerunt fines bonorum, quos utilitate aut voluptate dirigunt, tamen in rebus quaerendis explicandisque naturis aetates conterere videamus. Ergo hoc quidem apparet, nos ad agendum esse natos. actionum autem genera plura, ut obscurentur etiam minora maioribus, maximae autem sunt primum, ut mihi quidem videtur et iis,
Abbreviated transcription (Latin):
Processerit iusiombus uł laboriosis
delectantur. Ut ne uerberibꝰ quidẽ
deterreri possint Eaq cupiditalage¬
di aliquid adolescit una cum et atib
Itaq msi iocundissimis quide nos sõ¬
nis risuros putemus Qum etiam m¬
hertissimos hoiẽs nescio qua singła¬
ri nequitia predictos uidemꝰ tñ et cor¬
pore et aiõ mouerisemper et cu renł¬
la impediantur necessaria aut alueo¬
lus poscere aut querere quẽpiam lu¬
dum aut sermone alique requirere
cumꝙ nõ heanti ingenuas ex doctriã
oblectationes circulos aliquos et semi¬
arculos consectari. Ne bestie quide
quas delectationis causa concludun
dem copiosius alantur ꝙͣsi essent li¬
bere facilȩ patiuntur sese contineri
motusꝙ solitos et uagos a naturasibi
triputos requirunt. Itaq ut quasco
optime natus institutusq ẽ ẽẽgiono
possit paratissimis uesci uoluptatibꝰ¬
Nam aut priuatim aliquid gerere ma¬
lint aut qui altiore animosunt capessũt

Expanded text:
processerunt, lusionibus vel laboriosis processerunt, lusionibus vel laboriosis delectantur, ut ne verberibus quidem deterreri possint, eaque cupiditas agendi aliquid adolescit una cum aetatibus. itaque, ne si iucundissimis quidem nos somniis usuros putemus, Endymnertissimos homines nescio qua singulari segnitia praeditos videmus tamen et corpore et animo moveri semper et, cum re nulla impediantur necessaria, aut alveolum poscere aut quaerere quempiam ludum aut sermonem aliquem requirere, cumque non habeant ingenuas ex doctrina oblectationes, circulos aliquos et sessiunculas consectari. quin ne bestiae quidem, quas delectationis causa concludimus, cum copiosius alantur, quam si essent liberae, facile patiuntur sese contineri motusque solutos et vagos a natura sibi tributos requirunt. itaque ut quisque optime natus institutusque est, esse ompossit paratissimis vesci voluptatibnam aut privatim aliquid gerere malunt aut, qui altiore animo sunt, capessunt
Abbreviated transcription (Latin):
tilitatis desiderio moueri dicẽt Sũinũ
demq nobis nsi requietem corporibꝰ
et meclicina quandam laboris afferret
contra naturam put aremus datum au¬
fers enim sensus actionẽq tollit omne
Itaq si aut requiȩtem natura nõ q̃reret
aut eam posset alia quedam ratione
consequi facile pateremur qui nunc
agendi aliquid discendiq causa ꝓpe
contra naturam uigilias suscipere so¬
leamus. Sũt aute cłariora uł plane
perspicua nec dubitanda iuditia na¬
ture maxime .s. in homiẽ. Set ĩ omĩ
animali ut appetat aĩuis aliquid agẽ
semper neq ulla conditione quicte
sempiternam possit pati facile ẽ hoc
ceruere ĩ primis pueroꝵ etatulis Eqͣ
erum uereor ne minus in hoc generł
mostri ad incunabula accedũt quod
inpucritia facilime se arbitrantur
nature uoluptatem posse cognoscẽ
Uidemus igitur ut ꝯquiescẽ ite ĩt m¬
tes quide possint cu uero paulum

Expanded text:
utilitatis desiderio moveri diceret. somnum utilitatis desiderio moveri diceret. somnum denique nobis, nisi requietem corporibus et medicinam quandam laboris afferret, contra naturam putaremus datum; aufert enim sensus actionemque tollit omnem. itaque si aut requietem natura non quaereret aut eam posset alia quadam ratione consequi, facile pateremur, qui etiam nunc agendi aliquid discendique causa prope contra naturam vigilias suscipere soleamus. Sunt autem etiam clariora vel plane perspicua minimeque dubitanda indicia naturae, maxime scilicet in homine, sed in omni animali, ut appetat animus aliquid agere semper neque ulla condicione quietem sempiternam possit pati. facile est hoc cernere in primis puerorum aetatulis. quamquam enim vereor, ne nimius in hoc genere  maxime nostri, ad incunabula accedunt, quod in pueritia facillime se arbitrantur naturae voluntatem posse cognoscere. videmus igitur ut conquiescere ne infantes quidem possint. cum vero paulum
Abbreviated transcription (Latin):
phỹ in btoꝵ insulis fingunt qualii
natura sit uita sapientu quos cura
omni liberatos nullum necessarium
uite cultum aut paratum requirẽtes
nihil aliudesse acturos putatit isint
omẽ tempus in quirendo ac discendo
innature cogntione consumãt. Nos
aute non solum beate uite istam oble¬
ctatione uidemꝰ. set etiam leuamẽtũ
miseriaru. Itaq multi cu mpotesta¬
te essent hostiu aut Tyrphanoꝵ mu
Iti incustodia multi mexilio dolorem
suum doctrine studiis leuauerint. Prĩ¬
cipes huiꝰ ciuitatis phalarens. Deme¬
trius cum prĩa pulsus esset ĩiuria ad
Otholomeum se rege Alexandriam
contulit. Qui cum In hac ipsa phya ad
quam te hortamur excelleret. Theo¬
phrastiq esset auditor multa p̃cara
nullo calamitoso otio scribis nõ adu¬
sum aliquem suu quo erat orbatus set
animi cultus ille erat ei quasi quicdam
humamtatis cibus Equide E .C.N. au¬
sidio p̃torio eruclito hoiẽ oculis cap¬
to sepe audiebam aĩ selucis magmꝙͣ u

Expanded text:
phi in beatorum insulis fingunt qualis futura sit vita sapientium, quos cura omni liberatos, nullum necessarium vitae cultum aut paratum requirentis, nihil aliud esse acturos putant, nisi ut omne tempus inquirendo ac discendo in naturae cognitione consumant. Nos autem non solum beatae vitae istam esse oblectationem videmus, sed etiam levamentum miseriarum. itaque multi, cum in potestate essent hostium aut tyrannorum, multi in custodia, multi in exilio dolorem suum doctrinae studiis levaverunt. princeps huius civitatis Phalereus Demetrius cum patria pulsus esset iniuria, ad Ptolomaeum se regem Alexandream contulit. qui cum in hac ipsa philosophia, ad quam te hortamur, excelleret Theophrastique esset auditor, multa praeclara in illo calamitoso otio scripsit non ad usum aliquem suum, quo erat orbatus, sed animi cultus ille erat ei quasi quidam humanitatis cibus. equidem e Cn. Aufidio, praetorio, erudito homine, oculis capto, saepe audiebam, cum se lucis magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui mens potestate esse approbauit. ra¬
tum est eo etiam isciente quod factu
positis questiũcule multe nascũtur quas
qui nascũtur ĩtelligat nõ si adeap̃t re¬
ferat per se ipẽ facile perspitiat ueluti
sininꝰ quis cepisset nesacris delegaret
ut post de euis heredibꝰ aliquid eregi¬
sset pro sua parte id quod ab eo quod
Hrẽelis esset pretermissu f̾iusset eaq pe¬
cunia nõ minor esset factum cũ supioẽ¬

Expanded text:
qui in ipsius potestate est adprobavit, raqui in ipsius potestate est adprobavit, ratum est; quod eo insciente factum positis quaestiunculae multae nascuntur, quas qui non intellegat, si ad caput referat, per se ipse facile perspiciat. Veluti si minus quis cepisset ne sacris alligaretur, at post de eius heredibus aliquis exegisset pro sua parte id quod ab eo quoi ipse heres esset praetermissum fuisset, eaque pecunia non minor esset facta cum sup
Abbreviated transcription (Latin):
astringuntur sacris hrẽdu causa uistu¬
sima est Nulla est enim persona que ad
uicẽ eius quie uita emigrarit proprius
ordine. Est emi ad id quod propositu
est accomodͥatu. tertio loco łinemo sit
hres. Isqui debonis que euis fuerint cõ
moriturus ut ceperit plurimu posside¬
to Quarto quid sit nemosit qui ulla
rem ceperit de creditoribꝰ eiis pluri¬
mu seruet extrema illa persona ẽ ut
siquis ei qui mortuꝰ sit pecuna debu¬
erit. Nemini qui eam soluerit proinde
hãtur qiͣ ipsam pecunia ceperit. hec nos
a sceuola didicim. Non ita descripta¬
sunt ab antiquis. Nam illiquide his
uerbis docebant tribus modis astringi¬
sacris hereditate aut si maiore parte
pecume capiat. Aut si maior pars pecu¬
me legata est. aut simde quippiam cepe¬
rit. Sedl pontifice sequamur. Uidetis ig̃
indonatione. hoc idem secus ĩt̃pet̾rãt
Et quod pater familias in euis donatioẽ

Expanded text:
adstringantur sacris. Heredum , causa iustisadstringantur sacris. Heredum , causa iustissima est; nulla est enim persona quae ad vicem eius qui e vita emigrarit propius aordine, est enim ad id quod propositum est adcommodatum. Tertio loco, si nemo sit heres, is qui de bonis quae eius fuerint quom moritur usu ceperit plurimum possidendo. Quarto qui, si nemo sit qui ullam rem ceperit, de creditoribus eius plurimum servet. 49 Extrema illa persona est, ut, si is, qui ei qui mortuus sit pecuniam debuerit, nemini ‹qui› eam solverit, proinde habeatur quasi eam pecuniam ceperit. XX Haec nos a Scaevola didicimus, non ita descripta ab antiquis. Nam illi quidem his verbis docebant: tribus modis sacris adstringitur: hereditate, aut si maiorem partem pecuniae capiat, aut si maior pars pecuniae legata est, si inde quippiam ceperit. 50 Sed pontificem sequamur. Videtis igitur In donatione hoc idem secus interpretantur: ‹et› quod pater familias in eius donatione
Abbreviated transcription (Latin):
peritissimi. At inquit publii filius ex
patre audiui pontifice bonu neminẽ
esse msi qui uis cuule cognoscẽt totũ¬
ne quuid ita. Quid eni ad pontifices
deuir̾ parictu aut aquar ut ẽ ulło
omnmo siergo quod cu religioẽ cõnie¬
tu est. Id aut̾e ꝙptulu est desacris ordo
deuotis. deferiis et de sepulcris et siquid
huiꝰ modi est. Cur igitur Hec tanta facimꝰ
cu cetera ꝓparua sint. De sacris autem
qui locus patet latius. Hec sit una sña ut
conseruentur semper. Et demoeps familus
prodantur Et ut in lege posu perpetua
sint sacra hec posita hec uira pontifi¬
cum au̾cte consecuta sunt. Ut ne mõte
patru familias sacror memoria occide¬
ret. hiis est ea adiũcta ad quos eiusde
morte pecunia uenerit hoc uno poĩto
quod est ad cognitione liscipline satis
ĩnũabilia nasc̾imitur quibꝰ implent᷑ et
iuris consultoꝵ libri. Queretꝰ enim qui

Expanded text:
peritissimi! 'Sae‹pe›' inquit Publi filius 'ex peritissimi! 'Sae‹pe›' inquit Publi filius 'ex patre audivi, pontificem bonum neminem esse, nisi qui ius civile cognosset.' Totumne? Quid ita? Quid enim ad pontificem de iure parietum aut aquarum aut luminum ‹ni›si eo quod cum religione coniunctum est? Id autem quantulum est! De sacris credo, de votis, de feriis et de sepulcris, et si quid eius modi est. Cur igitur haec tanta facimus, cum cetera perparva sint, de sacris autem, qui locus patet latius, haec sit una sententia, ut conserventur semper et deinceps familiis prodantur, et ut in lege posui perpetua sint sacra? 48 Hoc posito haec iura pontificum auctoritate consecuta sunt, ut, ne morte patris familias sacrorum memoria occideret, iis essent ea adiuncta ad quos eiusdem morte pecunia venerit. Hoc uno posito, quod est ad cognitionem disciplinae satis, innumerabilia nascuntur quibus implentur iuris consultorum libri. Quaeruntur enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
desacris perpetius et de maniu uir̃ re¬
stituta.¶O. miram memoriam p̃poni
tuam. At mihi ista exciderant.P. itacre¬
do. Set tñ hoc magis eas res et memĩ et
expecto que ad pontificu uis et adci¬
istis derebus responsa et scripta młta
Et ego in hoc omni sermone nrõ quo
dcũq legis genus disputatio menrã
dedilacctit tractabo quo ad potero
eius ipĩus generis ius ciuile nostrũ. S
ita loquatꝰ ut ipũ notu sit ex quo du¬
catur queq res et ars iuris ut nõ diffi¬
noua consultatioẽ accideret ei tenere
ius cũ scias a quo sit capite repetendũ
tendendi quo plura et difficiliora scire
indeantur siue quod silius ueri ẽ igno¬
ratioẽ docendi. Nam nõ solu scire. ali¬
quid artis est set queda etiam ars do¬
cendi sepe pod positu est ĩ una cogni¬
tione ad infinita disꝑmĩtur Uelut ĩ
hoc ipõ genere ꝙͣ magnu illud Sceno¬
le fatiũt pontifices amibo et fide iur

Expanded text:
de sacris perpetuis et de Manium iure rede sacris perpetuis et de Manium iure restat. Marcus: O miram memoriam Pomponi tuam! At mihi ista exciderant. 46 Atticus: Ita credo. Sed tamen hoc magis eas res et memini et specto, quod et ad pontificium ius et ad ciistis de rebus et responsa et scripta multa, et ego in hoc omni sermone nostro, quod ad cumque legis genus me disputatio nostra deduxerit, tractabo quoad potero eius ipsius generis ius civile nostrum, sed ita locus ut ipse notus sit, ex quo ducatur quaeque pars iuris, ut non diffia consultatiove acciderit, eius tenere ius, quom scias a quo sit capite repetendum.ris obiciundi causa, quo plura et difficiliora scire videantur, sive, quod similius veri est, ignoratione docendi — nam non solum scire aliquid artis est, sed quaedam ars una cognitione, id in infinita dispertiuntur. Velut in hoc ipso genere, quam magnum illud Scaevolae faciunt, pontifices ambo et eidem iuris
Abbreviated transcription (Latin):
sacrum deoru oiũ est Quo circa nequis
iteru idem consecrato. auru autem et
argentum in urbibus et priuatu ĩfamis
ĩudiosa res tum ebur exmani corpore
extractu aut satis castu donu deoIam
aes atq ferru duelli instr̃a non fam li¬
gnu aut quodcũq uoluerit imo eligno
Lauato. Iterq lapideum ĩ delubris coibꝰ
textile nec oposius ꝙͣ mulieris opus mẽ¬
struũ. Color aute albus p̃cipue decorꝰ
deo est. tum inceteris tum maxiẽ ĩtex¬
tili. Tincta uero absint msĩ abellicis ĩsig¬
mbus. Dininissima autez dona habes
et forme et adhoc picture uno absolu¬
te dic. Itemq cetera huimoĩ ex᷑. dona
sunt. hec illiplacent set ego çetera nõ
tam restricte presũmo Lił hom̃i intiii
uł subsidiis temporu mius terre cul¬
tum nisigniore suspicor fore si ad eaz
tuendam ferroq subitienda suꝑstiti¬
onis aliquid accesserit.P. habeo ista nẽ

Expanded text:
sacra deorum omnium est. Quocirca ne quis sacra deorum omnium est. Quocirca ne quis iterum idem consecrato. Aurum autem et argentum in urbibus et privatim et in fanis invidiosa res est. Tum ebur ex inani‹mi› corpore extractum haud satis castum donum deo. Iam aes atque ferrum duelli instrumenta, non fani. Ligneum autem quod ‹quis›que voluerit uno e ligno ‹di›cato, itemque lapideum, in delubris communibus, textile ne operosius quam mulieris opus menstruum. Color autem albus praecipue decorus deo est, cum in cetero tum maxime in textili; tincta vero absint nisi a bellicis insignibus. Divinissima autem dona aves et formae ab uno pictore uno absolutae die, itemque cetera huius exempli dona sunto.' Haec illi placent. Sed ego cetera non tam restricte praefinio, vel hominum ‹di›vitiis vel subsidiis temporum inductus: terrae cultum segniorem suspicor fore, si ad eam utendam ferroque subigendam superstitionis aliquid accesscrit. Atticus: Habeo ista. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
O Equide ista agnosco fr̃ et meritas
diis grãs ago set nimis sepe secus aliqͦ
uidemus euadere .T. nõ em Quinte
recte exist imamꝰ que pena dnã sit si
nec uere cernimꝰ morte aut̃ dolore
corporis aut luctu animi aut offensico
iuditii hoiu miserias ponder amus
que fateor mũdana esse et multis bols
uiris accidisse. Sceleris etiam pena tristis
et preter eos cuẽtus qui sequũt per se ip̃ã ma¬
xima est Uidimꝰ eos qui insi elissẽt priã
cupiditate tum metu tum animi cõsciẽ¬
tia quid agerent modo timẽtes uicissim
cõtendentes religiomis iuditia prupta
ab iisdem corrupta hoñi nõ deoꝵ Depͥ¬
mam iam et nõ msequax longuis eog
minꝰ quo plus penaru heõ ꝙͣ petuii. Tã¬
tum penam metui duplicem pena esse
diuinamq cõstaret. ex uexandis iuuoꝵ
ais. Et ea fama mortuoꝵ ut eor exitiu
quisimõ interp̾tari potuero. his fere uer¬
bis utitur. Terra igitur et focus domiciliu

Expanded text:
 Equidem ista agnosco frater, et meritas dis gratias ago. Sed nimis saepe secus aliquanto videmus evadere. Marcus: Non enim Quinte recte existimamus quae poena divina sit, sed nec vera cernimus. Morte aut dolore corporis aut luctu animi aut offensione iudicii hominum miserias ponderamus, quae fateor humana esse et multis bonis viris accidisse. Sceleri ‹ipsi in›est poena tristis et praeter eos eventus qui secuntur per se ipsa maxima est: vidimus eos, qui nisi odissent patriam cupiditate, tum metu, tum conscientia quid‹quid› agerent, modo timentis, vicissim contemnentis religiones, iudicia corrupta ab isdem ‹corrupta› — hominum, non demam iam me, non insequar longius, eoque minus quo plus poenarum habeo quam petivi. Tantum ponam brevi, duplicem poenam esse divinam, quod constat et ex vexandis vivorum animis et ea fama mortuorum, ut eorum exitium qui si modo interpretari potuero, his fere verbis utitur: 'Terra igitur ut focus domiciliorum
Abbreviated transcription (Latin):
minuat ne ue uiis neue mortiui
Extrii aute uetat sepulcru altius
at laude morim incisã ne plus qua¬
tuor heroycis uersibus. quos longos
quo iteru funeru sumptꝰ p̾finitur
inceps. Dicit eadem illa de mortalitate
ammoꝵ et reliqua post morte tran¬
igitur explicatu omne ut arbitror re
hoc ĩpellere hodierno sermone con¬
fitiam spero. hoc p̾sertim die Audeo
emz platonez idez fecisse omnẽq: ora¬
tione eius de legibus perorata esse
uno estiuo die. Sic igitur fatiam et
dicam de magrãtibꝰ. Id eni est profec¬
to quod consfituta religioẽ rem ꝑ. cõ¬
tineat maxiẽ. A Tu uerd die. et istam
ratione quam accepisti tene

Expanded text:
minuat neve vivos neve mortuos. 68 minuat neve vivos neve mortuos. 68 Extrui autem vetat sepulcrum altius,at laudem mortui incisam ne plus quattuor herois versibus, quos longos quo item funerum sumptus praefinitur inceps dicit eadem illa de inmortalitate animorum et reliqua post mortem tran69 Habetis igitur explicatum omnem ut arbitror relbis me ad haec inpellere, hodierno sermone conficiam, spero, hoc praesertim die; video enim Platonem idem fecisse, omnemque orationem eius de legibus peroratam esse uno aestivo die. Sic igitur faciam, et dicam de magistratibus. Id enim est profecto quod constituta religione rem publieam contineat maxime. Atticus : Tu vero dic et istam rationem quam coepisti tene
Abbreviated transcription (Latin):
eam funeru sepulcroꝵ magnficẽtia
que nũc fere Rome est. qua cõsuetudi¬
ne lege minuit ipẽ. fuit em ħuir ut sci¬
tis nõ solu eruditissimus set etia ciuis
ratissimꝰ Iste igitur sũptu minuit. nõ
solum pena secꝰ etiam tpr̃e ante luce
em iussit efferri. Sepulcris aute nobis
finuit modum Nam super terre tumu¬
lum noluit quidem stati insi colũnel¬
lam tribus cubitis ne altiore aut mẽ¬
sam aut labellum Et huic procurationi
Athemenses. Set uideamus plus inodo
qui iusta fimeꝵ reicit ad inter preces
religionu. que nos more tenemꝰ. De
sepisleris aute dicit hec uetat exagro
culto eo ue qui coli possit ulla parte
sumi sepulcro. S que natura agitur¬
tnĩ mõ efficere possit ut mortuor cor¬
poru sine detrimẽto niuoꝵ recipiat
ea potissimu ut cõpleatur. Que auter
terra fruges ferre et ut uite cibos sub¬
peditare possit. eam nequis nobis

Expanded text:
eam funerum sepulcrorumque magnificentiam eam funerum sepulcrorumque magnificentiam quae nunc fere Romae est. Quam consuetudinem lege minuit ipse. Fuit enim hic vir ut scitis non solum eruditissimus, sed etiam civis ritissimus. Is igitur sumptum minuit non solum poena sed etiam tempore: ante lucem enim iussit efferri. Sepulcris autem novis finivit modum; nam super terrae tumulum noluit quid‹quam› statui nisi columellam tribus cubitis ne altiorem aut mensam aut labellum, et huic procurationi Athenienses tui. Sed videamus Platonem, qui iusta funerum reicit ad interpretes religionum; quem nos morem tenemus. De sepulcris autem dicit haec: vetat ex agro culto, eove qui coli possit, ullam partem sumi sepulcro; sed quae natura agri tantum modo efficere possit, ut mortuorum corpora sine detrimento vivorum recipiat, ea potissimum ut conpleatur; quae autem terra fruges ferre et ut mater cibos suppeditare possit, eam ne quis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
de tribus ricims et płraq illa solonis
sunt. De lamentis uero exp̃ssa uerba
sunt Mulieres genas ne radunto ne¬
nnflexu funeris ergo hñto. De sepul¬
cris autem mhil estꝰ apud solonem.
Amplus ꝙ nequis ea deleat. ne ue
Nam Aputo appellari. tambñ ut mo¬
numẽtus inquit aut colũnam puola¬
rit deiecerit fregerit. S post aliꝙ̃to
propter has amp̾litudines sepulcror
quas i geramico uidemus lege scm̃ ẽ
Nequis sepulcru faceret operosins ꝙͣ
quod decem hommes effecetit triduo
neq id opere textorio extiui ne turmnas
hos quos uocant licebat impomi nec de
mortiu laude nsi m publicis sepultu¬
ris nec ab alio nsi qmi pub ͭ ͤ ad eam rẽ
constitutus esset dici licebat sublata et
erat celitas uiroꝵ et mulieꝵ quo lamẽ¬
tatio minueretur hunc enim luctu cõ¬
cursus hoiũi. quo circa pittatus omio
accedere. ꝙͣꝙͣ lietat in fuñ alioꝵ. S ait
rursus eademi demcirius ĩ crebruisse

Expanded text:
de tribus reciniis et pleraque illa Solonis de tribus reciniis et pleraque illa Solonis sunt. De lamentis vero expressa verbis sunt: 'mulieres genas ne radunto neve lessum funeris ergo habento.' XXVI De sepulcris autem nihil est apud Solonem amplius quam 'ne quis ea deleat neve alnam id puto appellari t . . . mbon— 'aut monimentum' inquit 'aut columnam violarit deiecerit fregerit'. Sed post aliquanto propter has amplitudines sepulcrorum, quas in Ceramico videmus, lege sanctum 'ne quis sepulcrum faceret operosius quam quod decem homines effecerint triduo'; 65 neque id opere tectorio exornari nec hermas hos quos vocant licebat inponi, nec de mortui laude nisi in publieis sepulturis, nec ab alio nisi qui publice ad eam rem constitutus esset dici licebat. Sublata etiam erat celebritas virorum ac mulierum, quo lamentatio minueretur; auget enim luctum concursus hominum. 66 Quocirca Pittacus omnino accedere quemquam vetat in funus aliorum. Sed ait rursus idem Demetrius increbruisse
Abbreviated transcription (Latin):
se cupiditatem alioquin multa extarẽt
ampla maioꝵ nrẽ quidem legis ĩterpe¬
tres quo capite iubentur sũptus et luc¬
tum remoniere adeoꝵ maniũ iure hoc
intelligunt ut inprimis sepulcroꝵ ma¬
gnificentia esse minuẽdam nec hoc
Asapiẽtissimis legu scriptoribꝰ negie¬
cta sunt. Nam etꝰ athems ille mos̾ a
Ceorope ut aunt permansit otius tr̃a
humandi Quod cum proximi fecerãt
abductaq terra erat frugibus obser¬
uabatur. ut sinꝰ et gremiu qiͣ matris
mortuo tribueretur. solis aute frugib
expiatum ut uiuis redderet᷑ sequebã¬
tur eple quas inihant propinqui coro¬
nati apud quos de morti laude.cũ¬
insi quid ueri erat p̃dicatu. Na mẽ¬
tiri nephas habebatur at iusta cõiec¬
ta erant. Postꝙͣ scribit phalerius sũp
tuosa fieri funera et lamẽtabilia ce¬
pissent. Solonis lege sublata sũt. quã
legem eisdem prope uerbis nrĩ ulri
ĩ clecima tabulam coĩecerũt. Nam

Expanded text:
se cupiditatem multa extant se cupiditatem multa extant exempla maiorum. Nostrae quidem legis interpretes, quo capite iubentur sumptum et luctum removere a deorum Manium iure, hoc intellegant in primis, sepulcrorum magnificentiam esse minuendam. 63 Nec haec a sapientissimis legum scriptoribus neglecta sunt. Nam et Atheniensium in more a Cecrope ut aiunt permansit hoc ius terra humandi, quod quom proxumi fecerant obductaque terra erat, frugibus obserebatur, ut sinus et gremium quasi matris mortuo tribueretur, solum autem frugibus expiatum ut vivis redderetur. Sequebantur epulae quas inibant propinqui coronati, apud quos de mortui laude quom siquid veri erat praedicatum — nam mentiri nefas habebatur —, iusta confecta ertuosa fieri funera et lamentabilia coepissent, Solonis lege sublata sunt, quam legem eisdem prope verbis nostri Xviri in decimam tabulam coniecerunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uittute paratam et ei qũi peperiss et eius
parenti sine fraude esse lex ĩposita iu
tum est qiͣ i lege cur eẽt ne ueattir au
Altera lex precipit. altera lea uetat. Ut
cui clentes auro iũcti essent astim cũ illo
sepelirentꝰ. Et ne se fraudi istud simul¬
et illud uidetote. Alibi habitum est sepeli
cris. Quaru altera prmnatoꝵ edifitiis al¬
tera ipĩs sepulcris cauet Nam ꝙ rogu
bustum ue nouu uetat proprius. Ixxͦ pe¬
des addiici edes alienas ĩuito dño ĩçen¬
uestibulu sepulcris tñ ne ꝑsucapi uetat
tuetur uis sepuleroꝵ hec hẽmus ĩ. xcii
Sane secundu naturam que norma
noratoꝵ uiroꝵ laudes in cõtioẽ memo¬
rantur. easoꝑ etia ad cãtu ad tybici¬
ne prosequant᷑ Eni nomẽ Nene. qͦ
tus sic etiam sepulcroꝵ modo recte re¬
quire. Quis enim adsũptus progressa
iam ista ressit ĩ .C. figuli sepulcto iudi
sse credo nũmam molem istius rei fuis¬

Expanded text:
virtute partam et ei qui peperisset et eius virtute partam et ei qui peperisset et eius parenti sine fraude esse lex impositam iubtum est. Qua in lege quom esset 'neve auraltera lex ‹praecipit altera lege›: 'At cui auro dentes iuncti escunt, ast im cum ub sepeliet uretve, se fraude esto.' Et simul illud videtote, aliud habitum esse sepelicris, quarum altera privatorum aedificiis, altera ipsis sepulcris cavet. Nam quod 'rogum bustumve novum' vetat 'propius sexaginta pedes adigi aedes alienas invito domino', incenestibulum sepulcri, 'bustumve usu capi' vetat, tuetur ius sepulcrorum. Haec habemus in XII, sane secundum naturam, quae norma virorum laudes in contione memorentur, easque etiam ‹et› cantus ad tibicinem prosequatur, cui nomen neniae, quo tus sic etiam sepulcrorum modum. Marcus : Recte requiris. Quos enim ad sumptus progressa iam ista res sit, in C. Figuli sepulcro vidisse te credo. Minimam olim istius rei fuis
Abbreviated transcription (Latin):
rI. Scii. ut carmẽ necessariu quas iã
nemo discit Extennato igitur sũptu
tribus ricimis et umela pdirpure. et
Mulieres genas ne raclunto ne ue le¬
ssum funeris igitur hñto hoc ueteres
interpetres. Rex lysius lutius Acilius
nõ satis se intellexerũt. S suspicari ue¬
stimẽti aliquid gñus funeris. lelus le¬
ssum quasi lugubre eiulatioẽ ut uox
ipsa signficat. quod eo magnus uidi¬
co ueteru esse quia lex Solonis idip̃
uetat hec laudabilia et locupletibus
fere cum plebe coĩa. Qquide maxie
nature ẽ tolli fortie discrimen in
luctus auget᷑ .xii. substulerũt. hom̃i
inquit inortuo ne ossa legito quepost
funꝰ fatiat excipit bellica peregrinã¬
q morte. hec prima sunt ĩ legibꝰ de
iuẽtura qua seriulis inc̃turaꝰ tollitur
om̃isq circũpitatio que et recte tolli
p̃tereant᷑. Illa iam significatio est laudis
ornamẽta ad mortuds ꝑtinere ꝙ çoronã

Expanded text:
ri XII ut carmen necessarium, quas iam ri XII ut carmen necessarium, quas iam nemo discit. Extenuato igitur sumptu tribus reciniis et tunicula purpurea et radunto neve lessum funeris ergo habento.' Hoc veteres interpretes Sex. Aelius L. Acilius non satis se intellegere dixerunt, sed suspicari vestimenti aliquod genus funebris, L. Aelius lessum quasi lugubrem eiulationem, ut vox ipsa significat. Quod eo magis iudico verum esse quia lex Solonis id ipsum vetat. Haec laudabilia et locupletibus fere cum plebe communia. Quod quidem maxime e natura est, tolli fortunae discrimen in luctus augetur XII sustulerulit. 'Homini' inquit 'mortuo ne ossa legito quoi pos funus faciat.' Excipit bellicam peregrinamque mortem. Haec praeterea sunt in legibus: ‹De uncturaque› 'servilis unctura tollitor omnisque circumpotatio.' Quae et recte tollunpraeferantur.' Illa iam significatio est laudis ornamenta ad mortuos pertinere, quod coronam
Abbreviated transcription (Latin):
i .xii. ĩ urbe ne sepelito neue lirito.
Credo uł propter ignis periculu Qui
aute addit neue urito inlicat non
qui uratur sepeliri set qui humet᷑. A
Clar uiri credo. R. Tite fuisse ante cos
quib hoc ante hanc legena uirtutis
causa tributu est. Ut publicole ut ꝓu¬
berte quod coꝵ poster iur̾ tenuerũt
At eos siꝗnide ait. C fabritius uir¬
tutis causa solntis legibus cõsecuti nõ
sunt .T S si murbe sepeliri lex uetat si¬
cut decreta pontifici collio nõ esse ius
in loco pu ͨ ᷤ fieri sepulcru nr̃is ex̃ por¬
mĩa esset ĩuenta mea scriptum Mina
issent exarata sunt. Staruit em colli¬
gi unu locu ppłi cũ nõ potuissent pͥ¬
tlata religione consecrari. Iam cetera
in .xii. int̾nuẽdi sunt sũptus lamẽta¬
tionesq funeris txanslata de Solomis
fere legibus hoc plusm quit nefacito
rogumꝰ ad scła ne polito Nostis que
sequũtur. Discebamus enim nos pue¬

Expanded text:
in XII ' in urbe ne sepelito neve urito.' in XII ' in urbe ne sepelito neve urito.' Credo vel propter ignis periculum. Quod autem addit 'neve urito', indicat non qui uratur sepelin, sed qui humetur. Aclari viri? Marcus: Credo Tite fuisse aut eos quibus hoc ante hanc legem virtutis causa tributum est, ut Poplicolae, ut Tuberto, quod eorum posteri iure tenuerunt, aut eos si qui hoc ut C. Fabricius virtutis causa soluti legibus consecuti sunt. Sed ‹ut› in urbe sepeliri lex vetat, sic decretum a pontificum collegio, non esse ius in loco publico fieri sepulcrum. Nostis extra pormina esset inventa, et in ea scriptum ‹lamina› issent, exarata sunt. Statuit enim collegium locum publicum non potuisse privata religione obligari. 59 Iam cetera in XII minuendi sumptus sunt lamentationisque funebris, translata de Solonis fere legibus. 'Hoc plus' inquit 'ne facito. Rogum ascea ne polito.' Nostis quae sequuntur. Discebamus enim pue
Abbreviated transcription (Latin):
clarat enim Enuus de Affricano
Hille est situs uere. Nam siti dicũtur
hii qui conditi sunt. Nec tñ ante eoꝵ¬
sepulcru est ꝙ iusta facta et corpꝰ¬
bus sepulti penitus humati dicantꝰ
Id erat propriu tum his quos t̾ra
ĩecta contegeret. Cumq more Ius pon¬
tificale confirmat łlam prius ꝙ ĩeos
ĩ tẽcli gleba est. Locus ille ubi crematu
ẽ corpus mhil habet religionis ĩiecta
tur. Ac tum demq młta religiosa iua
complectitur. Itaq m eo qui ĩ nani neca¬
tus. demde in mari proiectus eẽt. De¬
creuit .P. mutins farlia pura ꝙ cor
pus supra terram nõ extaret porta
Hrẽdi esse comuniter habendas tridu¬
um ferias et pro co femina piaculu
pati si in mari mortuns esset eade
sint in pontificio iuira et si quero quid¬
nam sit in legibus. A. Pauca sane. Tite
et uti arbitror nõ ignota uobis S ea
nõtam ad religiorte spectant ꝙͣ adius
sepulcroꝵ homine mortuu inquit lex

Expanded text:
darat enim Ennius de Africano: darat enim Ennius de Africano: 'Hic est ille situs', vere, nam siti dicuntur ii qui conditi sunt. Nec tamen eorum ante sepulcrum est quam iusta facta et porcubus sepultis venit usu ‹ut› humati dicantur, id erat proprium tum in iis quos humus iniecta contexerat, eumque morem ius pontificale confirmat. Nam prius quam in os iniecta gleba est, locus ille ubi crematum est corpus nihil habet religionis; iniecta tur, ac tum denique multa religiosa iura conplectitur. Itaque in eo qui in nave necatus, deinde in mare proiectus esset, decrevit P. Mucius familiam puram, quod os supra terram non extaret; porcam heredi esse contrac‹tam›, et habendas triduum ferias et porco femina piaculum faci‹undum›. Si in mari mortuus esset, eadem sint in pontificio iure, sed quaero ecquidnam sit in legibus. Marcus: Pauca sane Tite, et ut arbitror non ignota vobis. Sed ea non tam ad religionem spectant quam ad ius sepulcrorum. 'Hominem mortuum' inquit lex
Abbreviated transcription (Latin):
pontificalis magna religione çerimo¬
mamq declarat̾. Neq necesse est edis¬
seri a nobisq finic fimeste familie qd
genus sacrifitii e uerberibus fiat ꝙad
modu os reiectu terre obtegat᷑ q̃q
ĩporta contracta sĩt uira. Qn̾o tẽpoẽ
ihcipiat sepulcru esse et religioẽ te¬
neatur. At mihi quide antiquissim¬
um sepulture genus id uidetur fuisse
quo apud Xenofonte Titus utitur.
Redditur eni terre corpus et ita loca¬
tum ac situm qiͣ operimento mrĩs ob¬
ducitur Eodemq ritu i eo sepulcro
quod procul a fonte artis reg̾e nru
Numa conditum accepimus gentẽq
corneliam usq ad memoria nostrã
hac sepultura scimꝰ esse usam Cinari
sitas reliquias apud amanẽ dissipaiͣ
iussit. Silla uictor acerbiore odio ĩcita¬
tus ꝙͣ sillam sapiens fuisset ꝙͣ fuit
uehemens. Ꝙ haud scio an timens
suo corpori posset accidere pͥmns
Apͥncus corneluis uoluit cremari. De¬

Expanded text:
pontificalis magnam religionem caerimopontificalis magnam religionem caerimoniamque declarat, neque necesse est edisseri a nobis, quae finis funestae familiae, quod genus sacrificii Lari vervecibus fiat, quem ad modum os resectum terra obtegatur, quaeque in porca contracta iura sint, quo tempore incipiat sepulcrum esse et religione teneatur. 56 At mihi quidem antiquissimum sepulturae genus illud fuisse videtur quo apud Xenophontem Cyrus utitur: redditur enim terrae corpus, et ita locatum ac situm quasi operimento matris obducitur. Eodemque ritu in eo sepulcro quod ‹haud› procul a Fontis ara est, regem nostrum Numam conditum accepimus, gentemque Corneliam usque ad memoriam nostram hac sepultura scimus esse usam. C. Mari sitas reliquias apud Anienem dissipari iussit Sylla victor, acerbiore odio incitatus, quam si tam sapiens fuisset quam fuit vehemens. 57 Quod haud scio an timens ‹ne› suo corpori posset accidere, primus e patriciis Corneliis igni voluit cremari. De
Abbreviated transcription (Latin):
cepisset astringi. Rursus sic liberantur
hoc uero mhil aqd pontificu us reme
dio est e uire ciuili. Ut per hoc silibra
hrẽł testamẽti soluant. eodem loco res
sit quosiea pecuma legata nõ esset. si
is cui legatum et stipulatum id ipsum¬
est quoel legatum est Ut ea pecunia ex
stipulatioẽ debeatur. Sitq ea nõ loctu¬
homĩe sane cuiꝰ fuit actius perfami¬
hiaris Set mensem credo extremũ ãni
ut ueteres februarin si hic decenbre
sequebatur. hostia aute maxima parẽ¬
tanta religio est sepulcroꝵ ut extra sa¬
cta et genfe ĩferri fas negent esse. Idq
pilia iudicauit. nec uero tamꝰ delfica¬
lex que aueteribꝰ appellate sunt qua¬
si residerent mortui ꝙͣ ceteroꝵ celesti¬
um quieti dies. ferie noiãrentur msr
maiores eos qui es hac nita migrass&
indeoꝵ nũo esse uoluissent. fas meos
dies conferre nas ut nec ip̃ius nec pii
feriesint. Totaq huiꝰ iuris compositio

Expanded text:
cepisset adstringi: rursus sacris liberatur. cepisset adstringi: rursus sacris liberatur. Hoc vero nihil ad pontificium ius, sed e medio est iure civili, ut per aes et libram heredem testamenti solvant et eodem loco res sit, quasi ea pecunia legata non esset, ‹et› si is cui legatum est stipulatus est id ipsum quod legatum est, ut ea pecunia ex stipulatione debeatur, sitque ea non hominem sane, cuius fuit Accius perfamiliaris; sed mensem credo extremum anni ut veteres Februarium sic hic Decembrem sequebatur. Hostia autem maxima parentanta religio est sepulcrorum, ut extra sacra et gentem inferri fas negent esse, idque avit. Nec vero tam denicales, quae a nece appellatae sunt quia residentur mortuis, quam ceterorum caelestium quieti dies feriae nominarentur, nisi maiores eos qui ex hac vita migrassent in deorum numero esse voluissent. Eas in eos dies conferre ius, ut nec ipsius neque publicae feriae sint. Totaque huius iuris conpositio
Abbreviated transcription (Latin):
ita soluta hereditate qiͣ ea pecuma lega¬
ta non esset. Hoc ego loto multisq aliit
quero a nobis. Sceuole pontificit max¬
imi et hoĩs est meo quide uditio acu¬
tissimi quid sit quod adus pontificũ
cuule appetatis. ciulis est uirꝰ scĩa pon¬
tifitiu. quodammõ tollitis. Na s acra
est pecunia pontificuz aucte nulla lege
cõiuncta sunt.Itaq usibus tm̃ mõ põ¬
tificis esset. si pontificalis manẽt aucto¬
ritas. Set quid est idem uiric cruilis sp̃
tissimi ac scĩa illa eludicis placuit. Post
Sceuole et Corucario pontificibus ma¬
ximis. Idemq ceteris qui tantũdem
caperent ꝙͣtum omẽs heredibꝰ sacris
alligari abeo inspontificu quihuc ac¬
cess̾it ex iur̃ ciuili partionis apud scpͥ¬
tum caute ut centu nũo deducerent
Inuenta est ratio cur pecuna sacroruz
molestia liberaretur. O ꝯuid si ħ qui te¬
stm̃ fatiebat cauere uoluisset .I.Aclmo¬
net uix̾ consulto. hic quide ipẽ unnis
reliquatur. Super licebant quicquid

Expanded text:
tate, quasi ea pecunia legata non esset. XXI 52 Hoc ego loco multisque aliis quaero a vobis Scaevolae, pontifices maximi et homines meo quidem iudicio acutissimi, quid sit quod ad ius pontificium civile adpetatis; civilis enim iuris scientia pontificium quodam modo tollitis. Nam sacra cum pecunia pontificum auctoritate, nulla lege coniuncta sunt. Itaquc si vos tantummodo pontifices essetis, pontificalis maneret auctoritas; sed quod idem iuris civilis estis peritissimi, hac scientia illam eludistis. Placuit P. Scaevolae et Ti. Coruncanio pontificibus maximis itemque ceteris, eos qui tantundem caperent quantum omnes heredes sacris alligari. Habeo ius pontificium. 53 Quid huc accessit ex iure civili? Partitionis caput scriptum caute, ut centum nummi deducerentur: inventa est ratio cur pecunia sacrorum molestia liberaretur. Quodsi hoc qui testamentum faciebat cavere noluisset, admonet irelinquatur. Super‹iores› dicebant, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
uelit. Diligentia ueteru satis in lege deã
est ac uotiꝰ sponsio qua obligamir deo
pena uero uolate religioniꝰ iusta recu¬
satione nõ ht̃. Quid ergo scelerato hoc
utar exemplis quoꝵ sint plene trage¬
die Que ante oculos sũt ea protinus at¬
tingant. Et si hec cõmeõratio uercor ne
supꝰpꝰ hoĩs fortuna esse iudeatur Tamẽ
quonia sermo mihi est apud deos niħ
reticebo. Uelimq hoc quocd loquar diis
dissensu meo religionu nira polluta
sunt uexati nr̃i lares familiares ĩ eorũ
sedibus exhedificatum templu licẽtie
pulsus adelubris is qui illa seruarat uir¬
cũspicit ħ celeriter auis ihil em attinet
ꝙͣꝙͣ noiãri quisint reꝵ exitus consecuti
Nos qui illam custodem urbis omĩbuc
Oxceptis nostris rebus ac perditis uio¬
lari ab impiis passi nõ sumus eamq ex
nr̃a domo in ip̃ius patrie domu detu¬
accidere homini potuit p̃clarius Quor

Expanded text:
velit. Diligentiam votorum satis in lege dictum velit. Diligentiam votorum satis in lege dictum est  ac votis sponsio qua obligamur deo. Poena vero violatae religionis iustam recusationem non habet. Quid ego hic sceleratorum utar exemplis, quorum plenae tragoediae? Quae ante oculos sunt, ea potius adtingam. Etsi haec commemoratio vereor ne supra hominis fortunam esse videatur, tamen quoniam sermo mihi est apud vos, nihil reticebo volamque hoc quod loquar diis discessu meo religionum iura polluta sunt, vexati nostri Lares familiares, in eorum sedibus exaedificatum templum Licentiae, pulsus a delubris is qui illa servarat: circumspicite celeriter animo — nihil enim attinet quemquam nominari —, qui sint rerum exitus consecuti: nos, qui illam custodem urbis omnibus ereptis nostris rebus ac perditis violari ab impiis passi non sumus eamque ex nostra domo in ipsius patris domum detuaccidere potuit homini praeclarius? Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
lantur optimi De quo cum consulerent
Athenienses appollinez phytiuz quas po¬
tissimu religiones tenerent Oraculitm
editum est eas que eẽnt in more maior
Quo cu iteru uenissent maioꝵq modũ
dixissent sepe ĩmutatum esse que sissẽtq
quẽ morem potissime sequerẽtur Euarus
respondit optimu et profecto ita est ut
id habendum sit antiquissimu et eo
proxime quod sit optimu Stipem sub¬
stulimꝰ insi eam quam apud paucos dies
propriam idee mrĩs excepimus. Implet
enim suꝑstitioẽ aios et exhaurit domos
Sacrilego pena est neq ei soli quisacrã
abstulerit set etiam ei qui ex sacro comẽ
ander in cicilia deposuisse apud solosi
tun delubro pecunia dicitur et atheni¬
tes credidit. S iam de periuriis de ĩces¬
to mhilsane hoc quide loço disputan¬
dum est. Donis impii nec placare ꝗde¬
audeat deos. Plonem audiant qui lietat
dubitare qua sit mente futurus deus
cu uir nemobonus ab improbo donari

Expanded text:
lantur optuma. De quocum‹que› consulerent lantur optuma. De quocum‹que› consulerent Athenienses Apollinem Pythium, quas potissimum religiones tenerent, oraclum editum est 'eas quae essent in more maiorum'. Quo cum iterum venissent maiorumque morem dixissent saepe esse mutatum, quaesissentque quem morem potissimum sequerentur e variis, respondit 'optumum'. Et profecto ita est ut id habendum sit antiquissimum et deo proximum, quod sit optumum. Stipem sustulimus nisi eam quam ad paucos dies propriam Idaeae Matris excepimus. Implet enim superstitione animos et exhaurit domus. Sacrilego poena est, neque ei soli qui sacrum abstulerit, sed etiam ei qui sacro commendatander in Cilicia deposuisse apud Solensis in delubro pecuniam dicitur, et Athenitis credidisse. Iam de periuriis, de incesto nihil sane hoc quidem loco disputandum est. Donis impii ne placare audeant deos, Platonem audiant, qui vetat dubitare qua sit mente futurus deus, quom vir nemo bonus ab inprobo se donari
Abbreviated transcription (Latin):
hit Cuutatũq hoc multaru ĩ gretia
interfuit antiqu uotum conseruare
modum quaru mores lapsi ad molli¬
tias paritex sunt ĩmutati cu cãtibus
aut hac dulcedine corruptelaq de¬
prauati ut quicda putant aut cu
seueritas eoꝵ ob alia uitia cecidisset
tu fuit in auribꝰ aĩsq mutatis etia
huc mutationi locus. Quã obre ille
quide sapiẽtissimꝰ uir gretie longeq
doctissim. ualle hanc labem uertur
Negat enim mutari posse musicas le¬
ges sme mutatioẽ legu publicaꝵ Ego
Aute nec tam ualcle id timendu nec
plane contemnẽdu puto. Ideo qui
oculosq pariter cũ modoꝵ fleuoĩb
torquãt. Erauiter igitur olim ista ĩ¬
dicabat illa gretia longe prouidens
malis stũdiis repente totas ciuitates
euerteret.Siquidez illa seuera lace¬
demon neruos iussit ꝙ plures ꝙͣ septem
haberet in thimothe fidibus inde dmi
deinceps in lege est ut de ritibus patrie co¬

Expanded text:
hit, civitatumque hoc multarum in Graecia hit, civitatumque hoc multarum in Graecia interfuit, antiquom vocum conservari modum; quarum mores lapsi ad mollitias pariter sunt inmutati cum cantibus, aut hac dulcedine corruptelaque depravati ut quidam putant, aut cum severitas morum ob alia vitia cecidisset, tum fuit in auribus animisque mutatis etiam huic mutationi locus. 39 Quam ob rem ille quidem sapientissimus Graeciae vir longeque doctissimus valde hanc labem veretur. Negat enim mutari posse musicas leges sine mutatione legum publicarum. Ego autem nec tam valde id timendum nec plane contemnendum puto. Illud quioculosque pariter cum modorum flexionibus torqueant. Graviter olim ista vindicabat vetus illa Graecia, longe providens malis studiis malisque doctrinis repente totas civitates everteret, si quidem illa severa Lacedaemo nervos iussit quos plures quam septem haberet in Timothei fidibus in‹ci›di. XVI, 40 Deinceps in lege est ut de ritibus patriis co