comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libertatem quis hoc creder& : quae digno sermone historiae conp̃hendant. Romã
in gremiosuo nom ꝑgloria sed prosalutepugnare : immonepugnare quidem sed auro
& cunsta supellectili uitã redimere : quod non uitio principũ quiuł religiosis simi sunt
sed scelere semis barbari accidit ꝓditoris qui nr̃is contranos opibus armauit in imicos
a&erno quondam dedecore romanum laborabat imperium qđ gallis cuncta uas¬
tantibus fusoque apud alliam exercitu romã brenus intrass&: nec pristinã abolere
poterat ignominiã donec & gallias genitale gallorum solum & gallo greciã inqua
consederant occidentis orientisque uictore suo imperio subiugassent : Hannibal de
his panie finibus orta tempestas cũ uastas s& italiam uidit urbem nec ausus ẽ obsidere
phyrrhum : tanta tenuit romã nominis reuerentia : ut & del&is omnib: & ꝓpinquo re¬

Expanded text:
libertatem. quis hoc crederet, quae digno sermone historiae conprehenderent Romam libertatem. quis hoc crederet, quae digno sermone historiae conprehenderent Romam in gremio suo non pro gloria sed pro salute pugnare, immo ne pugnare quidem sed auro et cuncta superlectili uitam redimere? quod non uitio principum, qui uel religiosissimi sunt, sed scelere semibarbari accidit proditoris, qui nostris contra nos opibus armauit inimicos. aeterno quondam dedecore Romanum laborabat imperium, quod Gallis cuncta uastantibus fusoque apud Alliam exercitu Romam Brennus intrasset, nec pristinam abolere poterat ignominiam, donec et Gallias, genitale Gallorum solum, et Gallograeciam, in qua consederant occidentis orientisque uictores, suo imperio subiugasset. Hannibal, de Hispaniae finibus orta tempestas, cum uastasset Italiam, uidit urbem nec ausus est obsidere. Pyrrhum tanta tenuit Romani nominis reuerentia, ut deletis omnibus e propinquo re
Abbreviated transcription (Latin):
& enimiasur uenit cumillis mogantiacus nobilis quondam ciuitas capta atq subuer
Remorum urbs p̃potens ambiani atrabate extremiq hominũ morinitornacus
nem &e argentoratus trans late in germaniã aequitaniae nouemq populorũ
luedun eusis & narbonensis ꝓuinciae ptorpaucas urbes cunsta populatasun quas
eipsas foris gladius intus uastat fames Non possum absq lacrimis colose facere
inpaniae iamiamq periture cotidie contremiscunt recordantes in ruptiones
ambrice & quic quid alii semel passis ille semꝑtimore paciunt᷑: Ca&era taceo mro
udear dedi desperare dementia oli amari oliamaripontico usquead alpes ui¬
romani imp̃r regionibus pugnabatur : Aruer u&ustate la crime p̃terpaucos
senes omnes in captiuitate & obsidione generatinon desiderabant quam non nouerae

Expanded text:
etenim Assur uenit cum illis. Mogontiacus, nobilis quondam ciuitas, capta atque subueetenim Assur uenit cum illis. Mogontiacus, nobilis quondam ciuitas, capta atque subueRemorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabatae extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetae, Argentoratus translatae in Germaniam, Aquitaniae Nouemque populorum, Lugdunensis et Narbonensis prouinciae praeter paucas urbes cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus uastat fames. non possum absque lacrimis Tolosae facere stiterunt. ipsae Hispaniae iam iamque periturae cotidie contremescunt recordantes inruptionis Cymbricae et, quicquid alii semel passi sunt, illae semper timore patiuntur. Cetera taceo, ne uidear de dei desperare clementia. olim a mari Pontico usque ad Alpes IuRomani imperii regionibus pugnabatur. aruerant uetustate lacrimae; praeter paucos senes omnes in captiuitate et obsidione generati non desiderabant, quam non nouerant,
Abbreviated transcription (Latin):
put& unum ad huc annũ eẽ uisturum inde subrepit obliuio condicionis suae ut
terrenum animal &iamiamque soluendum erigatur insuꝑbiã & animocaelũ
teneat. Verum quid ago : fracta naue demercibus disputo quitenebat demedio
fit & non intellegimus appropinquare antichristum quem dnis ihs interfici&
spũ oris sui Veprae ignantibus & nutrientibus in illadie quorum utrumq de
frustibus nuptiarũ &psentiũ miseriarũ pauca ꝑ currã. Quod rari hucusq reside¬
mus non nostrimeriti sed dni miseri cordia .e. Innumerabiles & fero cissimȩ na¬
tiores uni uersas gallias occupar: Quic quid interalpes & prreneum .e. qđ oceano
areno induditur quadus uuandalus sarmata alanigipedes erudi saxones bur¬
tundiones alamannu & olu genda respublica: hostes pannonii uastauerun ei

Expanded text:
putet. unum adhuc annum esse uicturum. unde subrepit obliuio conditionis suae, ut putet. unum adhuc annum esse uicturum. unde subrepit obliuio conditionis suae, ut terrenum animal et iam iamque soluendum erigatur in superbiam et animo caelum teneat. Uerum quid ago? fracta naue de mercibus disputo. qui tenebat, de medio fit, et non intellegimus adpropinquare antichristum, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. uae praegnantibus et nutrientibus in illa die. quorum utrumque de fructibus nuptiarum est. praesentium miseriarum pauca percurram. quod rari hucusque residemus, non nostri \' meriti sed domini misericordiae est. innumerabiles et ferocissimae nationes uniuersas Gallias occuparunt. quicquid inter Alpes et Pyrenaeum est, quod oceano Rhenoque concluditur, Quadus, Uandalus, Sarmata, Halani, Gypedes, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni et — o lugenda res publica! — hostes Pannonii uastauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
securus sit atq ut multa ꝑterea neq enim tempus e ut ad sumpti testimonii oma
sierat cum tribus turmis gregũ in patria reuestitur. Apostoli totoorbe pere¬
prininon es in tona non uirga in manu non caligas habuere in pedibus &tamdis¬
sarcina p̃gracuati & ideostantes cumbelia inforamine p&re ꝑ angustias acustransin
poterant & posterioradnĩ contemplari : Nosuero ardemus a uaritia & contrapecu¬
nas disputantes auro sinũ expandimus nihil qđ nobis satis ẽ & illud qđ deme garensibus
dicitur: iure miseris coaptari potest aedificant quasi semꝑ uisturiuiuant quasi altera die
morituri & haec facimus quia dñi uerbis non credimus: quia a& as optata cunstis non
uiciniã mostis que deb&ur mortalibus legenaturae sed cassa spe annorum nobis spatia
pollic&ur : Nemoenim tam fractis uiribus & sic decrepite senec tutis .ẽ ut non se

Expanded text:
securus sit. atque, ut multa praeteream — neque enim tempus est, ut adsumptis testimoniis omnsecurus sit. atque, ut multa praeteream — neque enim tempus est, ut adsumptis testimoniis omnsierat, cum tribus turmis gregum in patriam reuertitur. apostoli toto orbe peregrini non aes in zona, non uirgam in manu, non gallicas habuere in pedibus et tamen dicsarcina praegrauati et ideo stantes cum Helia in foramine petrae per angustias acus transire poterant et posteriora domini contemplari. nos uero ardemus auaritia et contra pecunias disputantes auro sinum expandimus nihilque nobis satis est et illud, quod de Megarensibus dicitur, iure miseris coaptari potest: aedificant quasi semper uicturi, uiuunt quasi altera die morituri. et haec facimus, quia domini uerbis non credimus, quia aetas optata cunctis non uiciniam mortis, quae debetur mortalibus lege naturae, sed cassa spe annorum nobis spatia pollicetur. nemo enim tam fractis uiribus et sic decrepitae senectutis est, ut non se
Abbreviated transcription (Latin):
& nos si scandalitat soror illa uł frater non unũ uł alterum sed totã ecdesiam
nec sororemui debo Nec fratrẽ : melius ẽ. remfamili arem minui quã animae salu¬
tem perire quod uelimus nolimus aliquando periturum e : quam id amittere
ꝓquo oma dimittenda sunt: quis nrm nondicã cubitũ qđ ei normae e sed unius
unciole decima partem adicerȩ potest adstatura sua & solliciti sumus quidman¬
ducemus aut quidbibamus: necogi temus ergo decrastino sufficit diei malitia sua
Iacobfratrem fugiens magnis in patris domodiuitus derelictis. nudus ꝑfugit meso¬
pothamia & ut nob fostitudinis suae pber& exemplum.: lapide capiti subposito
uidit scalam ad caelum usq subrectam & dm̃innitentem suꝑeam ꝑ quã ascendebas
angeli & descendebant ut nec peccator desper& salutem. nec iustus in sua uistute

Expanded text:
 et nos: si scandalizat soror illa uel frater non unum et alterum sed totam ecclesiam,  et nos: si scandalizat soror illa uel frater non unum et alterum sed totam ecclesiam, nec sororem uidebo nec fratrem. melius est rem familiarem minui quam animae salutem, perire, quod — uelimus nolimus — aliquando periturum est, quam id amittere, pro quo omnia dimittenda sunt. quis nostrum non dicam cubitum, quod enorme est, sed unius unciunculae decimam partem adicere potest ad staturam suam ? et solliciti sumus, quid manducemus aut quid bibamus ? ne cogitemus ergo de crastino: sufficit diei malitia sua. Iacob fratrem fugiens magnis in patris domo diuitiis derelictis nudus pergit in Mesopotamiam et, ut nobis fortitudinis suae praeberet exemplum, lapide capiti subposito uidet scalam ad caelum usque subrectam et dominum innitentem super eam; per quam ascendebant angeli et descendebant, ut nec peccator desperet salutem nec iustus in sua uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
derumoris suam substantiolam gubernarunt: Caueneiungaris adulescentibus nehis
adhereas propt̃ quos apłs concedit secunda matrimonia & sustineas in media tran¬
quillitate naufragiũ : sitimotheo dicitur. adulescentiores uiduas deuita. & iterũ anis
ut matres adulescentulas ut sorores cum omnicastitate quare tume commonentẽ non
audias fuge ꝑsonas in quibus potest male conuersationis eẽ suspicio Nec paratum habeas
illud d&riuio sufficit mihi conscientia mea non curo quid deme loquantur homines
& ceste a postolus ꝓuidebat bona non solum coramdõ sed & corã hominibus neꝑ illum
nom̃ diblas phemar&ur ingentibus : Habebat utiq potestatem sorores mulieres
circumducendi sed nolebat seiudicari ab infideli conscientia : &cum poss& de euan¬
gelio uiuere diebus ac noctibus laborabat manibus suis neque grauar& credentium

Expanded text:
de rumoris suam substantiolam gubernarunt? Caue, ne iungaris adulescentibus, ne his de rumoris suam substantiolam gubernarunt? Caue, ne iungaris adulescentibus, ne his adhaereas, propter quas apostolus concedit secunda matrimonia, et sustineas in media tranquillitate naufragium. si Timotheo dicitur: adulescentiores uiduas deuita et iterum: anus ut matres, adulescaudias? Fuge personas, in quibus potest malae conversationis esse suspicio, nec paratum habeas illud e trivio: Sufficit mihi conscien. Certe Apostolus providebat bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus, ne per illum nomen dei blasphemaretur in gentibus. habebat utique potestatem sorores mulieres circumducendi, sed nolebat se iudicari ab infideli conscientia. et, cum posset de euangelio uiuere, diebus ac noctibus laborabat manibus suis, ne quem grauaret credentium.
Abbreviated transcription (Latin):
aue bieosa uestionlieuiẽ chalami expetoms necriminer manamalis onens¬
olsoram esotabi eoponam oram ladum & incendiu ont antu boniso qr maptis
sieresem & deficit neeratiomi para q̃ mo&udicitur sed dicisam pls opes ds pensatio
uenseranustar segent auecoritate uiriscilica perierunt domos episoispen sati
umser nbstirs posaseruuier is familia &uae imperare non poteris aui atis a mater as
ande aoune oristonesitis peristinae honorisque ma iori sunt dumcis a tota puincia
peola nouregturt anccinuitant ad conuiuia nec inuitanta el sinon oonsi ptalres
enerentur utseam Quacrepriuna tegnumdẽ a hiaccoma albybnant ab a lisaesie
cogitaueris lilia tibi de euangelio proponuntur. Sidecibo remittere adauesquaen on seruit
nequem &unt & pacertuus caelestis pascit illas : Quante uirgines &uiduae absq: ulla sor¬

Expanded text:
atque obicis hosti. non licuit thalami expertem sine crimine uitam deatque obicis hosti. non licuit thalami expertem sine crimine uitam denuptiarum; ego tibi opponam pyram, gladium, incendium. non tantum boni est in nuptiis, usu crescit et deficit nec rationi paret, quae impetu ducitur. sed dicis: \'amplae opes et dispensatio rei familiaris egent auctoritate uiri\'. scilicet perierunt domus caelibum et, nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris, familiae tuae imperare non poteris. auia tua, mater et amita nonne auctoritatis pristinae honorisque maioris sunt, dum eas et tota prouincia pitiola non regunt et nec inuitant ad conuiuia nec inuitantur? quasi non possis probatae enerentur ut sanctam. quaere primum regnum dei et haec omnia adponentur tibi. cogitaueris, lilia tibi de euangelio proponentur; si de cibo, remittere ad aues, quae non serunt nec metunt et pater tuus caelestis pascit illas. quantae uirgines et uiduae absque ulla sor
Abbreviated transcription (Latin):
m&at plantat & habeat quod succidat. Iac& fundamentũ ut aedificatio consũ matbido
dubnen inponat: alio quin si ad sacraita ueniamus & futurorũ tepos nounio arbiero
atd ugo disseronte aga esarta montes sena & sion duo inftrumenta significar
lualiopentbus ocubs eerachel qua ia cobamabat plurimũ sinagoga etdesiaq testant᷑
unde d anna prius sterilis fenenne ubestate fecundiore Lic& & mono gamia nosinis¬
ane sebescaq preces serit cuius solius partus dni reuelatio e nec ulla ala facminarũ
omose ꝓsara corsuluit: Quid loquitur dethamar quae esrom & phares geminos fudit
nfartesin quorum natiuitate diuisa macheria duos populos separauit : & ligata ma¬
sst adiabes unid negationem saluatoris sedentes plurimo tempore sine at de
uorr dotinuis aep olees &uirioristim consostum praestolantes & post qua subintra¬

Expanded text:
metat, plantat, ut habeat, quod succidat, iacit fundamentum, ut aedificio consummato metat, plantat, ut habeat, quod succidat, iacit fundamentum, ut aedificio consummato culmen inponat. alioquin, si ad sacramenta ueniamus et futurorum typos, non nostroet Sara, vel mons Sina, et Sion, duo Testamenta significant. Lia lippientibus oculis, et Rachel, quam Jacob amabat plurimum , Synagogam Ecclesiamque testantur. Unde et Anna prius sterilis, Fennenae ubertate foecundior est . Licet et monogamia nos in Isaac, et Rebecca praecesserit: cujus solius partus Domini revelatio est. Nec ulla alia feminarum Deum per seipsam consuluit. Quid loquar de Thamar, quae Zaram, et Pharez geminos fudit infantes? In quorum nativitate divisa maceria, duos populos separavit: et ligata mapost adulterium et negationem saluatoris sedentem plurimo tempore sine altari, sacerdotibus ac prophetis et uiri pristini consortium praestolantem, ut, postquam subintra
Abbreviated transcription (Latin):
dices arborum positae quae siluam legis & nuptiarũ euangelica castitate succidit
uxorem prohib&ur accipere : Erechihel in babrlone : mostua ẽ inquit uxormea & aptue
inquit os meũ nec ducturus uxorem. Necille qui duxerat possunt in opere coniugali libe¬
rȩꝓph&are : Olimglori eerat illũ audire uersiculum. filiitui sicut nouella tuo oli¬
arum incircuitu mensetuae & uideas filiorum tuorũ : Nunc de continentibus dicit
oculum prooculo nec uerberanti maxilla pbemus & altera : In illotem pore bellacorib
dicebatur accingere gladiotuo suꝑfemur tuum potentis sime modo audit p&rus uond
gladiumtuum in uaginã suam quienim gladio ꝑcusserit gladiomori&ur haee dicinos
non separantes legem & euangelium ut marcion calum matur sed unum anis eunde
suscipuentes dm̃. qui prouari &ate temporum atquecausarum principid̃ & finis erit ut

Expanded text:
dicem arborum posita est, que silvam legis et nuptiarum euangelica castitate succididicem arborum posita est, que silvam legis et nuptiarum euangelica castitate succidiuxorem prohibetur accipere. Hiezechiel in Babylone: mortua e s t, inquit, uxor mea et apertum est os meum. nec ducturus uxorem nec ille, qui duxerat, possunt in opere coniugali libere prophetare. olim gloria erat illum audire uersiculum: filii tui sicut nouella oliuarum in circuitu mensae tuae et: uideas filios filiorum tuorum; nunc de continentibus dicituoculum pro oculo, nunc uerberanti malam praebemus et alteram. illo tempore bellatoribus dicebatur: accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime; modo audit Petrus: conde gladium tuum in uagina sua; qui enim gladio percusserit, gladio morietur. haec dicimus non separantes legem et euangelium, ut Marcion calumniatur, sed unum atque eundem suscipientes deum, qui pro uarietate temporum atque causarum principio et fini serit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Egressus enim dearcanoe. dõ uistimas immolauit : Non utiq depari sed deinparinu¬
mero quia alterũ fo&ibus atq: coniugio alterum sacrificio p̃paratũ ẽ: in patri archae
non singulas habuer uxores immo & concubinas habuere plurimas : & ne hoc parum sit
dauid multas & salomonhabuit innumerabiles : Iud as adthamar quasi adscortum in¬
greditur & iuxta occidentem lit teram oseae proph&asi non solũ mer&rici. sed & adultere
copulatꝰ: quod & si nob̵ iure conceditur ad hinniamus adomnes facminas & exemplumso¬
domae & gomorre abultim a die. dephendamur uendentes &ementes nubentes & nuptũ¬
tradentes & tunc sit finis coniugu quando terminus uitae : Quod & si post diluuiũ & an¬
tediluuium uiguit illa sententia crescite & multiplicamini & repl&e terrã. quid adnos
in quos fines saeculorũ decurrer : Quibus dicitur tempus breue ẽ &iam securis adra¬

Expanded text:
tur. egressus enim de arca Noe deo uictimas immolauit, non utique de pari, sed de inpari nutur. egressus enim de arca Noe deo uictimas immolauit, non utique de pari, sed de inpari numero, quia alterum fetibus atque coniugio, alterum sacrificio praeparatum est. At patriarchae non singulas habuerunt uxores, immo et concubinas habuere quam plurimas et, ne hoc parum sit, Dauid multas et Salomon habuit innumerabiles. ludas ad Thamar quasi ad scortum ingreditur et iuxta occidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed et adulterae copulatur. quod si et nobis iure conceditur, adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodomae et Gomorrae ab ultima die deprehendamur uendentes tradentes, et tunc sit finis coniugii, quando terminus vitae. Quodsi post diluvium et ante diluvium viguit illa sententia: 'Crescite et multiplicamini et replete terram', quid ad nos, in quos fines seculorum devenerunt, quibus dicitur: 'Tempus breve est et iam securis ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
& adberebit uxorisuae ceste non uxoribus : quod testimoniũ pauł edisserens ad xp̃m re¬
mater cum e storũ uiuentiũ & una ecdesia parens omnium xp̃ianorũ : sicut illa ma¬
edistos la mech induas diuisit uxores sic hancher&ici in plures eedesias lacerant q̃ uix¬
aapocali psin iobannis srnagoge magis diaboli appellandaes quã xpĩ conciliabula:
ram nom ẽ numerus una est columba mea ꝑfectamea una est matrissuae elestage¬
nerigsuae ad quam scribit iohannes epistola senior decte domine & filus eius sedđm
arcam quã p&rus a postolus subtypo interp̃tatur ecclesiae : Noe cumtribus filus singulos
nonbinas uxores introduxit &iam deinmundis & animalibus bina sumuntur masculus &
femina ut neinbestus quidem serpentes crocodilis aclacestis digamia habeat locum : qđ side¬
mundis septena ponuntur id est in paria & hocuirginitatis acpudicitiae palmae monstio¬

Expanded text:
et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum reet adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum remater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens omnium Christianorum. sicut illam maledictus Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. rum non est numerus. una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae, electa genetrici suae. ad quam scribit idem Iohannes epistulam: senior electae dominae et filiis eius. sed et in arcam, quam Petrus apostolus sub typo interpretatur ecnon binas uxores introduxit . Etiam de immundis animalibus bina sumuntur, masculus, et femina: ut ne in bestiis quidem, serpentibusque, crocodilis, ac lacemundis septena ponuntur, id est inparia, et in hoc uirginitatis ac pudicitiae palma monstra
Abbreviated transcription (Latin):
intellegunt illud apl̃i omnialicent sed oma expediunt & castratsȩ ꝓpterregnacaelorũ
asetunda natiuitate postlauacrũ ex consensu uł post nuptias ex ardore fidei : curuidua
quaeiudicio dñi uirum habere desiuit non illud l& abunda congemin& Dns dedit dns
sum ancilla fiat hominis : & ceste multo labori osius .ẽ non frui eoquod habeas. quã de side¬
rare quod amiseris : Vnde & uirginitas in eo faciliorẽm quod carnis incentiua nonnouit
&uiduitas in illo sollicitior quod p̃teritas animore colit uoluptates : maxime siseput&
urum ꝑdidisse non p̃misisse: quorũ alterum doloris alterum gaudiire prima hominis cre¬
atura nos doceat plures nuptias sefutare : Vnus adam & una eua : immo una exeo costa
separatur infeminã rursumq qđ iuisum fuerat nuptuis copulatur: Dicente scriptura
Erunt duo in carneuna Noninduas nec intres: ꝓpt̃ quod relinqu& homo patre & matrẽ

Expanded text:
intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediunt, et castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiuitate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud laetabunda congeminet: dominus dedisum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plures nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec in tres-; propter quod relinquet homo patrem et matrem
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum mentis quome praestare uoluisti beluis. sed secundum sensum
carnis quaererem tai autem eras interior intimo meo & superior sum¬
momeo : offendi illam mulierem audacem in opem prudentia enigma salo mo¬
nis sedentem super sellam in foribus & dicentem panes occultos libenter edite
& aquam dulcem furtiuam bibite : quae me seduxit quia inuenit foris habitantẽ¬

Expanded text:
tellectum mentis, quo me praestare voluisti belluis, sed secundum sensum tellectum mentis, quo me praestare voluisti belluis, sed secundum sensum carnis quaererem. Tu autem eras interior intimo meo, et superior summo meo. Offendi illam mulierem audacem, inopem prudentiae, aenigma Salomonis, sedentem super sellam in foribus, et dicentem: Panes occultos libenter edite, et aquam dulcem furtivam bibite . Quae me seduxit, quia invenit foris habitante
Abbreviated transcription (Latin):
corporum : ideo meli oruita corporum. certior que quam corpora sed tuuita es
animarum uitauitarum uiuens teipsa & non mutaris. uita anime meae : Vbi
ergomihi tunceras & quam longe & longeperegrinabar abste exclusus & a
siliquis porcorum quos desiliquis pascebam: quanto enim meliores grammaticorũ
& po&arum fabellae quam illa decipula: Namuersus & carmen & medeauo¬
lans utiliores certe quam quinque elementa uarie fucata. propter quinque
antra tenebrarum qua eomninonulla sunt &occidunt credentem: Nam uer¬
sum & carmen &iam aduera pulmenta trans fero : Volantem autem mede¬
am & sicantabam non ad serebam & sicantari audiebam non credebam:
Illa autem credidii uae uaequibus gradibus deductus sum in profunda in feri:
quippelaborans & aestuans in opia ueri : cumte ds̃ meus tibienim confite¬
or qui me miseratus es & nondum confitentem. cumte non secundum in¬

Expanded text:
corporum — ideo melior uita corporum certiorque quam i corpora — sed tu uita es corporum — ideo melior uita corporum certiorque quam i corpora — sed tu uita es animarum, uita uitarum, uiuens te ipsa et non mutaris, uita animae meae. Vbi ergo mihi tunc eras et quam longe? et longe peregrinabar abs te exclusus et a siliquis porcorum, quos de siliquis pascebam. quanto enim meliores grammaticorum et poetarum fabellae quam illa decipula! nam uersus et carmen et Medea uolans utiliores certe quam quinque elementa uarie fucata propter quinque antra tenebrarum, quae omnino nulla sunt et occidunt credentem. nam uersum et carmen etiam ad uera pulmenta transfero; uolantem autem Medeam etsi cantabam, non asserebam, etsi cantari audiebam, non credebam: illa autem credidi, uae, uQuippe laborans et aestuans inopia veri, cum te, Deus meus tibi enim confiteor, qui me miseratus es et nondum confitentem, cum te non secundum in
Abbreviated transcription (Latin):
simillimus est cibis uigilantium quotamen dormientes non aluntur dormiunt enĩ
at illa nec similia erant ullo modo tibi sicut nunc mihi locutaes : quia illa erant cor¬
poralia phantas mata falsa corpora quibus certiora sunt uera corpora ista quae
uidemus uiso carneo siue caelestia siue terrestria. cum pecudibus & uolatilibus:
Videmus haec & certiora sunt quamcum imagina murea : & rursus certius imagi¬
namurea quamex eis suspicamur alia grandiora confinita. qua e omnino
nulla sunt qualibus ego tunc pascebar inanibus & non pascebar : Attu amor
meus inquem deficio ut fortissim nec ista corporaes quae uidemus quam quam
in caelo nec eaes quae n on uidemus ibi : quia tuista condidisti nec in sum mistuis con¬
ditionibus abes: quanto ergo longees aphantas matibus illis meis phantas matii cor¬
porum quae omnino non sunt quibus certiores sunt phantasiae corporum eorum
quae sunt & eis certiora corpora quae tamennon es : sed nec animacius. qua e uita est

Expanded text:
simillimus est cibis vigilantium, quo tamen dormientes non aluntur; dormiunt enim: at illa nec similia erant ullo modo tibi, sicut nunc mihi locuta es; quia illa erant corporalia phantasmata, falsa corpora, quibus certiora sunt vera corpora ista quae videmus visu carneo, sive coelestia sive terrestria: cum pecudibus et volatilibus videmus haec; et certiora sunt, quam cum imaginamur ea. Et rursus certius imaginamur ea, quam ex eis suspicamur alia grandiora, et infinita, quae omnino nulla sunt, qualibus ego tunc pascebar inanibus; et non pascebar. At tu, amor meus, in quem deficio ut fortis sim, nec ista corpora es quae videmus, quanquam in coelo; nec ea es quae non videmus ibi, quia tu ista condidisti, nec in summis tuis conditionibus habes. Quanto ergo longe es a phantasmatibus illis meis, phantasmatibus corporum quae omnino non sunt! quibus certiores sunt phantasiae corporum eorum quae sunt; et eis certiora corpora, quae tam
Abbreviated transcription (Latin):
simo uellere quod inheriditate totius temoee caelestis ore compl&um .ẽ. & cuius sanguis
tulit peccata mundi & ixcerminatorem aegrptilitus fugauit in postibus. Statimq
concita grcedu cocpr ꝑuiam u&enem pergere quaeducit gazam adpomntiam ueł diurtis
dĩ & tacita secum uoluere quomodo eunuchus & hiops gentium populum praefigurans
mutauerit pellem suam. & dimuetus instrumentum. fontem repperit euangelii: atque inde

Expanded text:
simo uellere, quod in ariditate totius terrae caelesti rore conplutum est et cuius sanguis tulit peccata mundi et exterminatorem Aegypti litus fugauit in postibus.I Statimque concito gradu coepit per uiam ueterem pergere,I -<quae ducit Gazam, ad potentiam uel diuitias dei, et tacita secum uoluere, quomodo eunuchus Aethiops gentium populos praefigurans 2 mutauerit pellem suam et, dum uetus relegit instrumentum, fontem repperit euangelii. atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
&uitae humanae procollosam soci&atem. altius ingressus sum Cendebs e per¬
ponebatuin obtem perare monentibus ut in hoc saeculo flortrem & excellcren
uinguosis artibus ad honorem hominum & falsas diuitias famulantibusꝰ indẽ
inscolam dacus sum: ut discerem lit teras in quibus quidutilitatis ess& ĩ gnorabã¬

Expanded text:
uitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pendens ex pauitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pendens ex paponebatur, obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem et excellerem linguosis artibus ad honorem hominum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignoraba
Abbreviated transcription (Latin):
quam dedistimihi ds̃meus cum gemitibus & uocibus uarus : & uariis membrorum
motibus edereuellem sensu cordis mei ut uoluntati parer&ur: neualerem que uo¬
lebam omnia nec quibus uolebam omnibus pensabam me moria cumipsi appella¬
bantrem aliquam : & cum secundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant uide¬
bam & tenebam hoc ab eis uocari remillam quodsonabant cuimeam uellentoste¬
dere : Hoc autem eos uelle exmotucorporis a periebatur tamquam uerbis natu¬
alibus omnium gentium : quȩ fiunt uultu & nutuoculorum e& erorumque
membrorum accũ & sonituuocis indicante affectionem animi in petendisc
habendis teiciends fugiendis uerebus: Ita uerba inuarus sententus locis sns
posita & crebro audita quarum rerum signa essent paula cim colligebam
meas. que iam uolumtates edom̃ito in eis signis ore. perbaeo eountunbcan
siccumꝰ is interquoseram uolumtatum enuntiandarum signa cono miuin i exuii

Expanded text:
quam dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis membrorum quam dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem aliquam et cum secundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant, uidebam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum ceterorumque membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem animi in petendis, habendis, reiciendis fugiendisue rebus. ita uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita, quarum rerum signa essent, paulatim colligebam measque iam uoluntates edomito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa conmunicaui et
Abbreviated transcription (Latin):
dequa aliis credidi & quam me egisse ex aliis insantibus coniẽci quam quamista multũ
fida coniectura sit pig&me adnumerare huic uitae meae quauiuo in hoc saeculo:
quantum enim adtin& ad obliuionis meae tenebras. pan illiest quam uixi in matris
utero : quodsi & in iniquitate conceptussum & in peccatis matermea me in utero
aluit. ubi oro teds̃ meus ubi dñe ego seruustuus ubi aut quando in nocens fui: sed
ecce omitto illud tempus: & quid mihi iam cum eo est cuius nulla uestigia recolo
non ne ab in fantia huc pergens ueni in pueritiam uel potius ipsa in meuenit & suc¬
cessit in fantiae nec discessit illa: quo enim abut: & tamen iam non erabaNon
enimeram in fans qui non farer sediam puer loquens erami & memini hoe dtun¬
Seloqui didicerim postaduerti: Nonenim docebant me maiores homines prebentes
mibi uerba certo aliquo ordine doctrinae : sicut paulã post lutteras: sedego ipse mentẽ

Expanded text:
memini, de qua aliis credidi et quam me egisse ex aliis infantibus conieci, quamquam ista multum fida coniectura sit, piget me adnumerare huic uitae meae, quam uiuo in hoc saeculo. quantum enim adtinet ad obliuionis meae tenebras, par illi est, quam uixi in matris utero. quod si et in iniquitate conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero aluit, ubi, oro te, deus meus, ubi, domine, ego, seruus tuus, ubi aut quando innocens fui? sed ecce omitto illud tempus: et quid mihi iam cum eo est, cuius nulla uestigia recolo? Nonne ab infantia huc pergens ueni in pueritiam? uel potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente,
Abbreviated transcription (Latin):
asa mauresincas nec inde quic quam descendit in corut fucere qullidiuo¬
fcrat enmilla & stegdeo menini ut monuerit cum sollicitudine ingent ne
fornicarer macimeque ne a dulterarem cuius que tixoromi quimihi monitu
maliebres uiedebantur quibus obtem perare crubeserem. Iuimihu monitu
erant e⁊ noscebams ee tetaceroputaboi ad quoillamloqui perqua min tu
mi qris dedecoris qm audiobameos actantes flagitiasia & tanto glori antes ma
laudisi quid dignum est uituperatione nisi uitium. logine saipenerum auan¬
sior fiebam n uibi nonsubẽrat quo admisso aequarer ꝑditis fingebam mer
fenisse quo dnon feceram in euiderer ab iectior quo eram in nocentior & neui¬
lor haberor lomideram castior: eceocum quibus comitibus itoragebam plate¬
prum babr lomi e acuolusa bas in caenocius tamquam in cinnamis & ungentis
pra duosis & numbilico cius quo tenacius haererem calcabat menimicissim¬

Expanded text:
asti in aures meas? nec inde quicquam descendit in cor, ut facerem illud. uoasti in aures meas? nec inde quicquam descendit in cor, ut facerem illud. uolebat enim illa, et secreto memini, ut monuerit cum sollicitudine ingenti, ne fornicarer maximeque ne adulterarem cuiusquam uxorem. qui mihi monitus muliebres uidebantur, quibus obtemperare erubescerem. illi autem tui erant, et nesciebam et te tacere putabam atque illam loqui, per quam mihi tu minoris dedecoris, quoniam audiebam eos iactantes flagitia sua et tanto gloriantes magilaudis. quid dignum est uituperatione nisi uitium? ego, ne uituperarer, uitiosior fiebam, et ubi non suberat, quo admisso aequarer perditis, fingebam me fecisse quod non feceram, ne uiderer abiectior, quo eram innocentior, et ne uilior haberer, quo eram castior. Ecce cum quibus comitibus iter agebam platearum Babyloniae et uolutabar in caeno eius tamquam in cinnamis et unguentis pretiosis. et in umbilico eius quo tenacius haererem, calcabat me inimicus in
Abbreviated transcription (Latin):
bidin aomi sconteae at eradicaons manus quinimmo ubimeille pater inpalndis
uidit pubescenter & in quiaa indutum ad olescentia quasiiam ex hoc innepo¬
os gosere gaudens mnari indicanto gaudens uinolentia in qua cgihe iunqos
oblitus est crcatoneion suium & creaturantuam proteamauit : de uino iuidis¬
bili peioor ser ad que nelinata iñma uolupta tis uaes seuimnatris e npro muis
iaminehoaueras cem plunituũ & exordium scae habita tionisti ar priam ile
elbue embt cuminus : & hoc recens erat: ita queilla exsiliuit patrepida uo¬
in quibre mono & quamuis milinondum fideli timuit tamen uas distortas
inquibus dunbula se quiponunt adtetergum & non faciem Cimihia audeo
dicere ca cuistetads meus cumirem abstr longius : itanetuta cobar dine audleo
cecuius er art nisitua uerba illa ꝑmatremimcam fided cint uabas qua e canhi¬

Expanded text:
ibidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater in balneis ibidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater in balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri indicauit, gaudens ninulentia, in qua te iste mundus oblitus est creatorem suum et creaturam tuam pro te amauit, de uino inuisibili peruersae atque inclinatae in ima uoluntatis suae. sed matris in pectore iam inchoaueras templum tuum et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus et hoc recens erat. itaque illa exsiluit pia trepidatione ac tremore et quamuis mihi nondum fideli, timuit tamen uias distortas, in quibus ambulant qui ponunt ad te tergum et non faciem. Ei mihi! et audeo dicere tacuisse te, deus meus, cum irem abs te longius?, itane tu tacebus tunc mihi? et cuius erant nisi tua uerba illa per matrem meam, fidelem tuam, quae cant
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: ut hoc uel fruamur. ł careamꝰ tanto & tã
uero bono: Quid enĩ tã inuoluntate. quam
ipsa uoluntas sita est. Et alio loco Quid gͦ
cause ẽ. inquã. cur dubitandũ putemꝰ: etiã si
nĩquã antea sapientes fuimꝰ. uoluntate nos
tam̃ laudabiłe & beatã uitã. uolintate turpẽ
emiserã mereri ac degere:tẽq alio
ioco Ea quo conficit᷑ inquã. ut qͥsquis rect̾e
ponesteq uult uiuere: si id se uelle p̃fugaci
reb uelit assequatur tantã rẽ. tanta facili¬
tate ut nichil aliud ei quã ipsũ uelle. sit habe
t qd uoluit. Itẽq alibi diri Hoc enĩ et̃na
tr illa. ad cuiꝰ considerationẽ redire iã tẽpꝰ
t. in cõmutabili stabilitate firmauit. ut in

Expanded text:
tum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam tum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
questionẽ Ubi autẽ incidit locus. ut huiꝰ grẽ
cõmemoratio fieret : transeunt̾ cõmemorata ẽ.
ñ quasi inde ageretur operiosa ratiocinatio
ne defensa Alliud est enĩ querere unde
sit malũ: & aliud querere unde redeatur ad
pristinũ ł ad maius ꝑueniat᷑ bonũ Qua propt̃
noui heretici pelagiam. quiliberũ sic assert̃
uoluntatis arbitrium. ut gr̃e dei ñ relinquant
locũ: quandoqͥd̾e eam scd̾m merita nr̃ã dari as¬
sert̃. ñ se extollant quasi eorũ egerĩ causam:
quia multa inhis libris diri ꝓlibera arbitͥo
quȩ illiꝰ disputationis causa poscebat. Diri
quippe in pͥmo libro malefact̾a iustitia di um¬
dicari. & addidi Non enĩ iuste uindicarentur:
nͥ fierent uoluntate. Itẽ cũibonã uoluntatẽ tã
magnũ bonũ e̾e̾ monstrarẽ. ut om̃ib corporis
& ert̾nis bonis merito ante poneret᷑ diri Uides
gͥ iã ut eristimo in uoluntate nrã eẽ constitu¬

Expanded text:
quaestione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae quaestione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. Aliud est enim quaerere unde sit malum, et aliud est quaerere unde redeatur ad pristinum, vel ad majus perveniatur bonum. Quapropter novi haeretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei non rlocum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitu
Abbreviated transcription (Latin):
aisserta sc̃: ut incidentes ñ nulle questio¬
nes quas uel enocdare non poteram .ł que lan¬
gã sermocinationẽ inp̃senti requirebant:
ita differrent᷑. ut exutraq parte uel ex om̃t
earundẽ questionũ partib in quib ñ appare¬
bat qͥd potiꝰ congruer& ueritati. ad hoc can̾
ratiocinatio nr̃a conduderet᷑. ut qd libet eaꝵ
uerũ esset laudandꝰ crederetur uel etiã oste¬
deretur ds̃ ꝓpter eos quippe disputatio illa
suscepta est. qui negant ex libero uoluntad
arbitͥo mali originẽ duci. & dm̃ si ita ẽ creato¬
rẽ omĩum naturarũ culpandũ ẽẽ contendẽ.
eo modo uolentes scd̾m sue impietatis erroti
manichei enĩ st̃: in mutabiłe quanda &e do
choet̾nam introducere naturã mali Degñ
uero dei. qua suos electos. sic predestini¬
uit. ut eo qͥ iam meis utuntur libers ali¬
trio ipse etiã preparet uoluntates: nedil
inhis libris disputatũ est ꝓpter hanc ꝓpositam

Expanded text:
disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiodisserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihil in his libris disputatum est propter hoc proposita
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ meũ: ideo sic sũ locutꝰ D eniꝙ¬
mor addidi. atq ita fieri amicũ mancipium
dnõ Qd̾ ergo dixi cume marime debeo: ad ho¬
mines retuli Magis enĩ mͥ me debeo quã homi¬
nib ceteris. quãuis dõ magis quã michi Hic
liber sic incipit Qm̃ uideo te habundare otio
.uIII.ũ rome adhuc demorarem᷑: uoluimꝰ
disputando querere unde sit malumz
& eo modo disputauimꝰ: ut si possemꝰ is quod
de hacre chiuine auetoritati subdita credelia¬
mus. etiĩ ad intelligentiã nrãm quantũ disse¬
rendo opitul ante do agere possemꝰ. ratio consi¬
derata a ꝑeuceret. & qm̃ constitit int̾ nos dili¬
gent᷑ racione discussa malũ ñ exortũ nisi er
libero uoluntatis arbitrio. tres libri quos
eadẽ disputatio peperit. appellati st̃ de libe¬
ro arbitrio Quoꝵ secundũ & t̾tium in asfiu¬
ca iã etiã yppone regio prb̃r ordinatꝰ. sicit
tẽ terminaui pͥotui In his libris ita multa

Expanded text:
ad patrem meum, ideo sic sum locutus. deniad patrem meum, ideo sic sum locutus. denimox addidi: Atque ita fieri amicum mancipium Domino . Quod ergo dixi, cui me maxime debeo, ad homines retuli: magis enim mihi me debeo, quam hominibus caeteris, quamvis Deo magis quam mihi. Hic liber sic incipit: Quoniam video te abundare otio.1. Cum adhuc Romae demoraremur, voluimus disputando quaerere unde sit malum. Et eo modo disputavimus, ut si possemus, id quod de hac re divinae auctoritati subditi credebamus, etiam ad intelligentiam nostram, quantum disserendo opitulante Deo agere possemus, ratio consiata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa
Abbreviated transcription (Latin):
eo ordine facta ut cũ se ad eas remouet.qͥ b
conera ẽ uel ad se ipsas inquantũ eas uidet
in tantũ de his uera respondeat Hec sane os
artes eo modo secũ attulit. ac secũ babet
Nã de artib quȩ assensus corporis ꝑtinenti
sicut mmilta medicine: sicut astrollogie om̃a:
nͥ qd̾ hic didicerit ñ potest dicere E a uero
quȩ sola intelligentia capit ꝓpter. ad qd
dixi: tũ uel a se ipsa uel ab alio fuerit be¬
ne int̾rogata ⁊ recordata responda Alio
loco uelłe inquã hinc plura dicere ac me
ipsũ eonstringere: dũ quasi tͥ precipio ut
nichil aliud agerẽ quã redderer mͥ. cui me
marime debeo Ubi uideor dicere potius de¬
binisse. redderer deo cuime maxime debeo
Spaimn prius sibi ipse homo reddendus est
ut illic quasi grau facto iude surgat atꝙħ
at tollatur ad m̃. sicut filiꝰ ille minor pͥus
reu̾sus est a semet ipsũ. & tẽ ait surgã cribo

Expanded text:
eo ordine facta, ut, cum se ad eas res mouet, quibus eo ordine facta, ut, cum se ad eas res mouet, quibus conexa est, uel ad se ipsam, in quantum eas uidet, in tantum de his uera respondeat. nec sane omnes artes eo modo secum adtulit ac secum habet; nam de artibus, quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit non potest dicere. ea uero, quae sola intellegentia capit, propter id, quod dixi, cum uel a se ipsa uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. Alio loco: uellem, inquam, hine plura dicere ac me ipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem, quam redderer mihi, cui me maxime debeo. ubi uideor dicere potius debuisse: redderer deo, cui me maxime debeo. sed quo- Diam prius sibi ipse homo reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque adtollatur ad deum, sicut filius ille minor prius reuersus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo
Abbreviated transcription (Latin):
ri fuerit data. cũ ad corpus uenerit. quał
efficiatur. qualis cũ abscefit. S qm̃ quan¬
tasit diligentissime ac subtilissime dispu¬
tatum ẽ ut eã si possemꝰ ostenderemꝰ corporals
quantitatis non e̾e̾. & tamen magnũ aliqͥo
ce : ex hac una in quisitione cotus liber no¬
men accepit: ut app ellaret᷑ de animȩ quautitate
Inquo libro illud qd̾ diri om̃s ardes anin am
fecũ attulisse m uideri. nec aliud qͥequã eise
ie q diciur cdiscere quã reminisei & recordarͥ:
nonsic accipientũ est. quasi ex hoc aiprobet᷑
anima uel hõc inalio corpore uel alibi siue
in corpore siue ertia corpꝰ aliquando uirisse.
& ea que int̾ragata respondet cũ bic ñ didice¬
eit. in alia uita ⁊ diclicise fieri em̃ pocest sic̃
iĩ in hoc oꝑe supra diximꝰ: ut hoc iđo possit qi
natura intelligibilis est & conectitur ñ solis
intelligibilib uerũ etiã inmutabilib rebus.

Expanded text:
ri fuerit data, cum ad corpus uenerit qualis ri fuerit data, cum ad corpus uenerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit. sed quoniam quanta sit diligentissime ac subtilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse et tamen magnum aliquid esse, ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit, ut appellaretur de animae quantitate. In eo libro illud, quod dixi, omnes artes animam secum adtulisse mihi uideri nec aliud quicquam esse id, quod dicitur discere, quam reminisci et recordari, non sic accipiendum est, quasi ex hoc adprobetur animam uel in alio corpore uel alibi siue in corpore siue extra corpus aliquando uixisse et ea, quae interrogata respondet, cum hic non didicerit, inpossit, quia natura intellegibilis est, ut conectatur non solum intellegibilibus uerum etiam inmutabilibus rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis debita nra: ñ utiq hic ẽ sine macula
&ruga aut aliquo huiꝰmodi. Ex eo camen
qd hic accepit : ad ilła głam quȩ hic non ẽ ꝑ
fectionẽq perducitur In alio libro cuiꝰ ẽ.
ciculus de moriblo mameearũ illud qd hira
dei bonitas omĩa deficientia sic ordinat.
ut ibi sint ubi congruentissime possint ẽẽ.
donec ordinatis motib ad id recurrant un¬
de defecert̃. non sic accipiendũ est tanquã
omĩa recurrant ad id unde defecert̃. sicut
origeni uisum ẽ: s ea omĩa quȩ recurrunt
cientia sic ordinent᷑. ut ibi sint ubi congru¬
entissime possint esse. qi ⁊ illi qͥ non recurrt᷑.
congruentissime inpena st̃. A lio locone¬
mo fere in quã de scarabeis dubitat quinde
bitent. multi ne audierint quide hoc opꝰ
sic incipit In aliis libris satis opinor egisse
ta de anima querunt᷑ ac disseruntur. idẽ.
unde sit. qualis sit. quanta sit. cur corpo¬

Expanded text:
nobis debita nostra. non utique hic est sine macula nobis debita nostra. non utique hic est sine macula aut ruga aut aliquid huius modi, ex eo tamen, quod hic accipit, ad illam gloriam, quae hic non est, perfectionemque perducitur. In alio libro, cuius est titulus: de moribus Manicheorum, illud. quod dixi: dei bonitas omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant, unde defecerunt, non sic accipiendum est, tamquam omnia recurrant ad id, unde defecerunt, sicut Origeni uisum est, sed ea omnia, quae recurrunt. ficientia sic ordinentur, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, quia et illi, qui non recurrunt, congruentissime in poena sunt. alio loco: nemo fere, inquam, de scarabeis dubitat, quin de bitant, multi ne audierint quidem. Hoc opus sic incipit: In aliis libris satis opinor egisse anima multa quaeruntur ac disseruntur, id est unde sit, qualis sit, quanta sit, cur corpo