comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit filium et filius se ip̃m ꝓptet
caritatem iudas autẽ ꝓpter auariciã
d Quare uolũ mori i ligno. M ut
eũ qui ꝑ lignũ iuc̃ rouĩc̾et ⁊ illum
qui in ligno cecidit redim̾et: D Quare
incruce .m. ut quadrifidũ inundum
saluaret. et obrem ꝑmisit sibi .uͤ. uul¬

Expanded text:
tradidit Filium, et Filius seipsum propter charitatem, Judas vero propter avaritiam. D. Quare voluit mori in ligno?--M. Ut eum qui per lignum vicit, revinceret, et illum qui in ligno cecidit redimeret. D. Cur in cruce?--M. Ut quadrifidum mundum salvaret. D. Quamobrem permisit sibi quinque vul
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ circiuuit. Uñ dr̃. Qͥ feci. celos ũntellectu.
Sol ⁊ luua ⁊ stelle eum sentiũt qr loci sui cur¬
sus ĩ ennarrabiłr seruando repetunt. Terra
eum sentit quia semꝑ c̾to tp̃r frẽta ⁊ g̾mina
ꝓducit flunina eũ sentuuit: quia ad loca
unde fluunt semꝑ redeunt mare ⁊ uenti eũ
sentuuit quia eũ ĩꝑanti. Mͦx ox quiescendo
obedunt. Mortui eum sentiunt. quia ad¬
ad eius imꝑium resurgunt. In fernꝰ eum
sentit quia quos deuorat eo iubente reddit.
Qminia bruta animancia dñi in telligunt
quia legem sibi abeo ĩsirã iugit̾ custodiũt.

Expanded text:
e circuit, unde dicitur: Qui fecit coelos in intellectu . Sol, et luna, et stellae eum sentiunt, quia loca sui cursus invariabiliter servando repetunt. Terra eum sentit, quia semper certo tempore fructus et germina producit. Flumina eum sentiunt, quia ad loca unde fluunt semper redeunt. Mare et venti eum sentiunt, quia ei imperanti mox quiescendo obediunt. Mortui eum sentiunt, quia ad ejus imperium resurgunt. Infernus eum sentit, quia quos devorat, eo jubente, reddit. Omnia bruta animalia Deum intelligunt, quia legem ab eo sibi insitam jugiter custodiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. Illa autẽ que omĩa continet ne iu
uero omnia inspirando uiuificat et ornat
predicet᷑. quare nõ mat̾ uocat᷑.  Quia ge¬
neratio pͥncipaliter a pure procedit. D Cum
uero ueritas uel sapiencia de filio dicat᷑. cur
nõ filia appellatur  Id̾o̾ qd̾ filius similior
est pat̾ qũa filia. d Cur sp̃s sc̃s amboꝵ filiꝰ
nõ dicitur: ut unꝰ esset pater alt̾ inar̾: a¬

Expanded text:
vocatur; illa autem quae omnia continet ne in vocatur; illa autem quae omnia continet ne in  vero quae omnia inspirando vivificat et ornat, praedicetur, quare non mater vocatur?--M. Quia generatio principaliter a Patre procedit. D. Cum vero veritas, vel sapientia, de Filio dicatur, cur non filia appellatur?--Quia Filius similior est Patri quam Filia. D. Cur Spiritus sanctus amborum Filius non dicitur, ut unus esset Pater, et a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dabit nec me labor iste grauabit. d Dicit᷑
qd̃ nemo sciat quid scit deus. ⁊ ualde absurdũ
iudetur adorare qd̃ nesciamꝰ. Ab ip̃o ergo ex¬
ordium sumamꝰ ⁊ inprimis dic michi. qͥd
sit deus: M Quantum homini lic scire
deus substancia sp̃ualis tam iuestimabił
pulcritudinis. in effabilis suauitatisut an
iugit᷑ desid̾e̾nt in eũ insaciabiłr ꝓspicere. D
Quom in tellig̾ trinitas unꝰ deus: Maspice
solem inquo sunt tria ignea substancia.
Splendor. ⁊ Calor. q̃ intantum sunt insepa¬
rabilia. ut si uel uide splendorem segregare.
pͥues. mundũ sole ⁊ si u̾tr̃ calorem se iung̾e
careas sole. In ignea igit᷑ substancia uitelli¬
ge pr̃em. insplendore filium ⁊ in calore acci¬
cuiꝰ sapiencia filius appellatur. d Quare
filiꝰ. MQuia ut splendor asole ita a patre
ꝓcedens quasi abeis spiratur. Illa itaq ius
diuinitatis que omnia creando patrat: pat̾

Expanded text:
ipse dabit; nec me labor iste gravabit. D. Dicitur ipse dabit; nec me labor iste gravabit. D. Dicitur quod nemo sciat quid sit Deus, et valde videtur absurdum adorare quod nesciamus. Ab ipso ergo exordium sumamus, et in primis dic mihi quid sit Deus?--M. Quantum homini licet scire, Deus est substantia spiritualis, tam inestimabilis pulchritudinis, tam ineffabilis suavitatis, ut ajugiter desiderent in eum insatiabiliter prospicere. D. Quomodo intelligitur Trinitas unus Deus?--M. Aspice solem, in quo sunt tria, scilicet, ignea substantia, splendor et calor: quae in tantum sunt inseparabilia, ut si velis inde splendorem segregare, prives mundum sole; et si iterum calorem tentes sejungere, careas sole. In ignea igitur substantia intellige Patrem, in splendore Filium, in calore Spicujus sapientia Filius appellatur. D. Quare Filius?--M. Quia ut splendor a sole, ita a Patre aeternaliter procedens, quasi ab eis spiratur. Illa itaque vis Divinitatis, quae omnia creando patrat, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Epuis rogatus a con discipulis quasdaui
questiunculas enodare. importunitati
illor nõ fuit facultas negando obiuare.
Presertim metuens illo clogio multati:
Si creditum talentum mallem cum silencio
fie̾ paciente. Et uͥ labor mĩs nõ solum presenti
ꝓficiat etati. Disputata curaui stilo transinitere
posteritati. rognis ubicumq hus student legendo
in cumbere ꝓme satigãt d̾o pͥces effinidere. Ti¬
tulus itaq si placet operi clucidarium p̾figurat᷑
quia in eo obscuritas diuersarũ rerum elucidat᷑.
Nomen autẽ nicum ido uolui silentio contegi.
ue inuidia tabescens iuberet utile op contẽp¬
nendo negligi. Qd̃ tamen lector postulet ut
incelo conscribat᷑ ne aliquando delibro iuuen¬
tium deleatur. Fundamentũ igit᷑ opꝰ dei supra
columpius fulciatur. Primam columpnam
erigat ꝓpħica auctoritas. Scd̾am stabiliat apłi¬
ca dignitas. Terciam roboret expositoꝵ sagaci¬
gleriose ingͥr nggo ut ad quesita mͥ ne pigritis

Expanded text:
epius rogato a condiscipulis quasdam quaestiunculas enodare, importunitati illorum non fuit facultas negando obviare praesertim metuenti illo elogio multari, si creditum talentum mallem in terra silefamem patiente. Et ut labor meus non solum praesenti proficiat aetati, disputata curavi stylo transmittere posteritati, rogans ut quicunque studuerit his legendo incumbere, pro me satagat Deo preces effundere. Titulus itaque operi, si placet, Elucidarium praefigatur, quia in eo obscuritas diversarum rerum elucidatur. Nomen autem meum ideo volui silentio contegi, ne invidia tabescens suis juberet utile opus contemnendo negligi: quod tamen lector postulet ut in coelo conscribatur nec aliquando de libro viventium deleatur. Fundamentum igitur opusculi suprcolumnis fulciatur. Primam columnam erigat prophetica auctoritas; secundam stabiliat apostolica dignitas; tertiam roboret expositorum sagaciGloriose magister, rogo ut ad quaesita mihi ne pigriteris
Abbreviated transcription (Latin):
MCres celi dicuntur. iniuĩ corporale qd anb̾
uidetur: Alud sp̃uale eo qd̃ spũales substan¬
cie silic angłi. in hitare creduntur. tercium
intellectuale in quo trinitas scã abeatis facie
ad faciem contemplat. D Quom de d in oim¬
cior est qũa in alio. Ut enĩ incelo sic potens est in
oriente eodem cuncta disponit in occidente. Semꝑ
autẽ in om̃i loco ẽẽ predicatur. quia in om̃i tp̃r
cuncta moderat᷑. In nullo loco ẽẽ dr᷑. qr locus est¬

Expanded text:
Tres coeli dicuntur: unum corporale, quod a nobis videtur; aliud spirituale, eo quod spirituales substantiae, scilicet angeli, in eo habitare creduntur; tertium intellectuale, in quo Trinitas sancta a beatis facie ad faciem contemplatur. D. Quomodo dicitior est quam in alio; ut enim in coelo, sic potens est in Oriente, eodem cuncta disponit in Occidente. Semper autem in omni loco esse praedicatur, quia in omni tempore cuncta moderatur. In nullo loco e
Abbreviated transcription (Latin):
aũti sũt ĩ ł dntu teligiõis notibila. ⁊ diuest
bate uana gła ⁊ simulacio. In p̾ciosita te
suꝑbͣms aut delectatio. In paucirate oi¬
tołancia. seu desꝑacio. In fuꝑfluitate. amor
nõ amor ꝑadisi notant᷑. dram̃ gͥ mediogri

Expanded text:
autem sunt in habitu religionis notabilia, id est tate vana gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor n
Abbreviated transcription (Latin):
uelit disponere ⁊ machina que pꝰ surgit medifi
ut ẽẽt quibꝰ gr̃am suam imꝑtiret. Deluale
est fc̃s. ꝙ Ip̃e dixit ⁊ fc̃a siunt omĩa. D Dixit
mora in creando. In ictu ocłi in qũã cito possis
ocłi aꝑire. d Crẽauit ꝑpartes M Omnia simł
et semel fecit ut dr. Qui manet met̾num
sex dieb tribus elementa⁊ tribꝰ eaq sunt ĩfra
elementa. Prima itiq fecit diem et̾nitatis
silic sp̃ualem lucem ⁊ om̃em sp̃ualem creat᷑ĩ.

Expanded text:
ue disponere, et machina quae post surgit in aedificut essent quibus gratiam suam impertiret. D. Qualiter est factus?--M. Ipse dixit et facta sunt omnia . D. Dixit mora in creando?--In ictu oculi, id est quam cito possislumen sentire. D. Creavit per partes?--M. Omnia simul et semel fecit, ut dicitur: Qui manet in aeternum, sex diebus; tribus elementa, et tribus ea quae sunt infra elementa. Prima itaque die fecit diem aeternitatis, scilicet, spiritualem lucem, et omnem creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
tes habent᷑: ꝑ similitudinẽ pot̾ assignari
Auaricie m̃sura ẽ nimia parcitas. Mẽsura
uero uoluptatis: suꝑfluitas. Mensur. dis¬
pensatoĩs: benignitas. Mensura necessita¬
tis: sufficiens eqͣlitas. Auaricia subtrahit.
distribuũt: q̃ minor ẽ. Alt̾a uͦ qͣ ementes.
miorẽ ꝓximo.Sic quidã p̾lati auaricie
⁊ uoluptatis m̃sura utẽtes. nimie parcita¬
tis uasculo subiectis ministrãt ip̃i pleno si ꝑ¬
fluitatis utũt᷑ in odo. Partitatẽ p̾dicãt subiet¬
tis. s ip̃i uoluptatẽ secũt᷑. Sũt ⁊ alii merra¬
tores qui rectis utẽtes m̃suris emẽti uninꝰ
ex sola benignitate misericordit̾ impẽdũt:
quib benignitas quoꝵdã p̾latoꝵ cõparat᷑.
qͥ cũ subiectis necessaria ꝓudeant: addũt
etiã qnͣdoq minꝰ ꝑfectis aliqͣ uoluptuosa
possũt comede̾. ex uno: ex alio reficiant᷑.
cula cocta sufficiãt. In cena uͦ: unũ crudũ
seu coctũ ꝓuelle disponẽtis habe licebu.

Expanded text:
tes habetur, per similitudinem potest assignari. Avaritiae mensura est nimia parcitas, mensura vero voluptatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, sufficiens aequalitas. Avaritia subtrahit distribuunt, quae minor est; altera vero, qua ementes aritiae et voluptatis mensura utentes, nimiae parcitatis vasculo subjectis ministrant, ipsi autem pleno superfluitatis utuntur modio. Parcitatem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectis utentes mensuris ementi munus ex sola benignitate misericorditer impendunt, quibus benignitas quorumdam praelatorum comparatur, qui cum subjectis necessaria provideant, addunt etiam quandoque minus perfectis aliqua voluptuosa, possunt ex uno, ex alio reficiantur.cula cocta, in coena vero unum crudum, seu coctum pro voluntate disponentis habere liceat.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾uit egressũ: ita ⁊ nos arceanͣ ab in gressa
comedamꝰ scilic cibi species. hora ⁊ m̃sura. ne
illicitũ. aut extrahorã. aut ultra mensurã
aliqͥd sumamꝰ. Illicitũ comedit adã ĩꝑadiso:
⁊ expellit᷑. extra horã ionathas ⁊ apatre ma¬
cie. ultra mẽsurã. ⁊ occidit᷑. Transgredit᷑
adã p̾ceptũ dñi. frangit ionathas qd̾ ob¬
seruabat młtitudo ppłi: decipit᷑ isrł in sa¬
turitate cibi. Sic gͥ transgressio m̾uit ex¬
pulsionẽ. negligencia uoti cõmunis. male¬
dictionẽ: satitas mortẽ. In his fr̃ condie deci
pimͣ. dũ murmurãtes ĩ deserto cũ isrł ⁊ egip
dim᷑. ⁊ qd̾ cõiminit̾ ⁊ frĩb tenet᷑: negligen¬
tes obseruamꝰ. Rũc gͥ transeamꝰ ad ea q̃uȩ
necessitati frm̃ medioctas ꝯcessit habenda. Fruc
extra ꝯuentũ alicui ꝯcedat᷑. uino liceat un

Expanded text:
nos arceamur ab ingressu. comedamus, scilicet cibi species, hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliquid sumamus. Illicitum comedit Adam in paradiso, et expellitur ; extra horam Jonathas, et a patre maransgreditur Adam praeceptum Domini; frangit Jonathas quod observabat multitudo populi; decipitur Israel in saturitate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quotidie decipimur, dum murmurantes in deserto cum Israele, ad ribus tenetur, negligenter observamus. Nunc transeamus ad ea quae necessitati fratrum mediocritas concedit habenda. Fructextra conventum alicubi concedatur. Vino liceat uti
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Si aũt locꝰ aut pauꝑtas qd̃ ꝯcedimꝰ negiu̾it.
his q̃ regio aut possessio ministrau̾it. sine mur
tinenciã. q̃ de oĩb ciboꝵ gem̾b solũ carnis exclu¬
dit usũ. Cet̾a uͦ ꝯcedit: ac benigne sub ministrar
In his ciboꝵ gen̾ib. q̃ necessitati frĩn licita fore
numerꝰ. Modꝰ: ut mod̾ate utam̃ appositis. Men¬
sura. ut apposita sustentaciõi. nõ de lectatõi suffi¬
ciant. Numer̾. ut ex aliqͦ appositoꝵ reficiant᷑:
ne abstinẽcia nimia. caro afflicta deficiat. aut
safitate luxͣiet. In mẽsura deb ẽẽ eqͣlitas. nõ
qnͣtitatis. s sufficiencie. Uñ augustin. Nõ. qlit¬

Expanded text:
mus. Si autem locus aut paupertas quod concedimus negaverit, iis, quae regio aut possessio ministraverit, sine murmtinentiam, quae de omnibus ciborum generibus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subministrat. In iis ciborum generibus, quae necessitati fratrum licita esse numerus: modus, ut moderate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur. In mensura debet esse aequalitas, non quantitatis, sed sufficientiae. Unde beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ltimã de duodecĩ abusionib¬
claustri habens in manibus.
ad discuciendã pauca dictutus acce¬
do: qui me solum inter ceteros ⁊̃ hac
parte negligenciorẽ reppio. Qui lic
ablutis manibus lota facie. albis ues¬
tibus indutus accedam ad altare: tam̃
nibus tractare. Accedo elatus ad hu¬
milem.aratus ad ntt̾e : crudelis
ad misericordẽ: ⁊ tamen patitur hu¬
nulis clatum: mitis iratum: crudelẽ
misericors. Accedo seruus ad diu.
nõ amore s tuore. nõ deuotione
s usu:. accedo ad dm̃n. cuiꝰ ꝑcussi ser¬
nũ. ad patrem accedo cuis oocidi
filium. ꝑcussi u̾bo. occidi exemplo:
nec tamen ꝑtimesco dnĩn. nec reue¬
reor patrem. Manens in turba frm̃
turbans aliquos.⁊ ab aliquo turbatꝰ
quandoq acredo ad pacificũ. Appro¬
pinquo etiam talis ad osculum pa¬
cis qui prius reconsiliatus accedere
debussem ad oscłm turbati frĩs. In
altari illum eundem conspicio quẽ
agens bencdixit diñ in templo.
Bonũ est saluatorem puerũ portare

Expanded text:
ltimam de duodecim abusionibuclaustri habens in manibus, ad eam discutiendam pauca dicturus accedo, qui me solum inter caeteros in hac parte negligentiorem reperio. Qui licet ablutis manibus, lota facie, albis vestibus indutus accedam ad altare, tamennibus tractare. Accedo ad humilem elatus, iratus ad mitem, crudelis ad misericordem: et tamen patitur humilis elatum, mitis iratum, crudelem misericors. Accedo servus ad Dominum, non amore, sed timore; non devotione, sed usu. Accedo ad Dominum, cujus percussi servum; ad Patrem accedo, cujus occidi Filium. Percussi verbo, occidi exemplo, nec tamen pertimesco Dominum, nec revereor Patrem. Manens in turba fratrum, turbans aliquos, et ab aliquo turbatus, quandoque accedo ad pacificum. Appropinquo etiam talis ad osculum pacis, qui prius reconciliatus accedere debuissem ad osculum turbati fratris. In altari illum eumdem conspicio, quem agens benedixit in templo . Bonum est Salvatorem puerum portare
Abbreviated transcription (Latin):
die uox est humilitas cordis : scd̃a mor¬
tificatio carnis: t̾tia cõpassio. quarta
consolatio. qͥnta oratio. sexta deuotio.
descensus ⁊ ascensus uirtutũ. Nota
quom concordet humilitas mnortifici¬
tioni: mortificaͣ conpassioni: cõpassio
consolationi. consolatio orationi: ora¬
tio deuotioni. Nota it̾um un descen¬
su quom ꝑtineat deuotio ad or̃one:
oratio ad consolationẽ: consolatio ad
conpassionẽ: conpassio ad mortifi¬
cationem: mortificatio adhumulita¬
tem. In his sex uocib cantatur canti¬
cum uouũ: canticũ caritatis. In his
auditur iubilꝰ unitatis. consonum
melos deuotionis. contẽplationis

Expanded text:
diae vox est humilitas cordis, secunda mortificatio carnis, tertia compassio, quarta consolatio, quinta oratio, sexta devotio. descensus et ascensus virtutum. Nota quomodo concordet humilitas mortificationi, mortificatio compassioni, compassio consolationi, consolatio orationi, oratio devotioni. Nota iterum in descensus quomodo pertineat devotio ad orationem, oratio ad consolationem, consolatio ad compassionem, compassio ad mortificationem, mortificatio ad humilitatem. In his sex vocibus cantatur canticum novum, canticum charitatis. In his auditur jubilum unitatis, consonum melos devotionis, contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt᷑ sin gultus ⁊ suspiria cõ¬
puncte mentis: s risus ⁊ cachinacio¬
ues. ⁊ ructus ĩgurgitati uentris. Mi¬
serabilior inter alias abusiones hec
abusio. uͭ delicatius in eccłia quam
in domo ꝓpria iuxisse cõiũcaris: ⁊
dicatur dete. Pauit sterilem que
nõ parit : ⁊ indue bene non fecit
Sterilis q̃ nõ parit caro est : que
Uidua u̾o est aĩa. q̃ sponso iuduata
est celesti. Cui bene nõ facit. qui in¬
utilis carnis concupiscencus deser¬
uit. ⁊ aĩe curam in excolendis uir
tutib nõ attendit.
ciboꝵ : comitari soleat in

Expanded text:
audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vixisse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viduae bene non fecit . Sterilis quae non parit, caro est, quae, Vidua vero est anima, quae sponso viduata est coelesti. Cui bene non facit, qui inutilis carnis concupiscentiis deservit, et animae curam in excolendis virtutibus non attendit. ciborum comitari solet in
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. Pro pͥncipe gͥ scłari alpiũ frigꝰ. italie
calores libent̾ patitur: qui pro magistro spũa¬
lis auctoritatib fultus reu̾tit᷑: ponuit diem
cause. ꝑ sonas ĩducit. q̃ si uelis parate sũt
iurare qd̃ ẽ: ⁊ si ueł iterũ iurant qd̾ nõ est.
hec sunt pͥncipũ negocia: Audi ꝯsiliũ ioħis
baptiste: ĩ consimili oausa. Non lic tͥ inqͥt
hab̾e uxorẽ frĩs tui. Qͥd gͥ dicam: Nonne
magis amat monachꝰ causidi cꝰ eẽ de simul
discũbentib cũ herode: qmͣ i uĩcł̃is ⁊ ĩcarcẽ¬

Expanded text:
fiat. Pro principe igitur saeculari Alpium frigus, Italiae fiat. Pro principe igitur saeculari Alpium frigus, Italiae calorem libenter patitur, qui pro magistro spiritualis, auctoribus fultus revertitur, ponit diem causae, personas inducit, quae si velis, paratae sunt jurare quod est, et si velis, iterum jurare quod non est. HaecBaptistae in consimili causa. Non licet, inquit, tibi habere uxorem fratris tui . Quid igitur dicam? Nonne magis amat monachus causidicus esse simul discumbentibus cum Herode, quam in vinculis et in carce
Abbreviated transcription (Latin):
cessitates occurraut: ad curiam securiores
recurrant. Nec tautũ suas. set etiam alie¬
nas defendunt causas. Hoc amant. lxc fre¬
qũtaut. Amant de creta consilioꝵ: nõ secre¬
ra misterioꝵ. De creta uõ psalmos rumuiãt:
fiunt orarores in causis. ⁊ retoricis utluatur
colouhus. Laudan ãppenuit: qr pro młtis
locunt᷑. s monacꝰ młtum loq̃ns. młtis displie.
Conriegia copulant illicita: licita qũdoci dis¬
solunt. quoꝵ nõ norũt patres. a tauos nomi¬
nant. consangͥnitatis ordinẽ narrant. Hũc
ex illo descendisse confirmaut. de incertis ĩ di¬
cant: testãt᷑ sepissime qd̾ ignorant. Si uͦ ali¬
qnͣdo illicita conubia ꝯiũgunt: cominẽ uti¬
litatẽ p̾tendũt ⁊ eccłiaꝵ quictẽ ꝓmittunt.
pacẽ ppłi patrie salutẽ. Si u̾o sic res ad effec¬
tũ ꝑuenire nõ ualeat: monacꝰ causidicus
it̾ parat ũ qd̾ alibi fieri ñõ potuit. rome

Expanded text:
cessitates occurrant, ad curiam securiores cessitates occurrant, ad curiam securiores recurrant. Nec tantum suas, sed etiam alienas defendunt causas, hoc amant, hoc frequentant. Amant decreta conciliorum, non secreta mysteriorum. Decreta, non psalmos ruminant, fiunt oratores in causis, rhetoricis utuntur coloribus; laudari appetunt, quia pro multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia copulant illicita, licita quandoque dissolvunt, quorum non noverunt patres, atavos nominant, consanguinitatis ordinem narrant, hunc ex illo descendisse confirmant, de incertis judicant, testantur saepissime quod ignorant. Si vero aliquotres illicita connubia conjungunt, communem utilitatem praetendunt, Ecclesiarum quietem promittunt, pacem populi, patriae salutem. Si vero res sic ad effectum pervenire non valeat, monachus causidicus tunc parat, ut quod alibi fieri non potuit, Romae
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ plus tegit᷑ a deo. Audi pondꝰ pulicum
pondꝰ cahui. Ait eĩ. Maior ẽ iquitas inea. ꝙͣ
riem nutrit : q cogitationũ suꝑ fluitatẽ
ꝓducit. Que cesaries grauat mentẽ. dũ
depͥmit t̾rena inhabitatõ. sensũ młta cagi¬
tãtẽ. Qͥ tousꝰ semł ĩ anuo ducentis sicdis eri¬
ues pond̾at: qnͣdo in om̃i spacio uite sue. cupidi¬
tatibus scł̃i semł renũciat. ⁊ hoc ĩ fine. Tunc
mortis ultime. a t̾renis separat᷑. Pond̾at autẽ
plꝰ t̾ram qm̃ celum. Plus enĩ amat eẽ. ĩdomo
lutea: ꝙͣ nõ ĩmanu facta. q̃ ẽ incel. In trãsi¬
toria. qũa met̾na. Et hoc pond̾e publico. nõ
pond̾e scũarii. Audi pondꝰ scũarii: pondꝰ pauli.
qui corpore habitant: s qui corde amant.
chusi. id ẽ silenciũ claustri. respuat aũt cõ¬
siliũ achitofel. uͭ nõ amet uegocia pͥncipum:
nec scłariũ uagꝰ querat accessum de monacho
qui curias freqñtaut: causas audiant.
iudicia ꝑquirant: ⁊ si aliqnͣdo ꝓpͥe cause ne¬

Expanded text:
tanto plus regitur a Deo. Audi pondus publicum, pondus Cain; ait enim: Major est iniquitas mea, quam riem nutrit, quia cogitationum superfluitatem producit. Quae caesaries gravat mentem, dum deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Qui tonsus semel in anno ducentis siclis crines ponderat, quando in omni spatio vitae suae cupiditatibus saeculi semel renuntiat, et hoc in fine. Tunc do succisione mortis ultimae a terrenis separatur. Ponderat autem plus terram quam coelum, plus enim amat esse in domo lutea, quam in non manufacta, quae est in coelis; in transitoria, quam in aeterna, et hoc pondere publico, non pondere sanctuarii. Audi pondus sanctuarii, pondus Pauli: qui corpore habitant, sed qui corde amant. Chusai, id est, silentium claustri. Respuat autem consilium Achitophel, ut non amet negotia principum, nec saecularium vagus quaerat accessum. CAP. qui curias frequentant, causas audiant, judicia perquirant, et si aliquando propriae causae ne
Abbreviated transcription (Latin):
glutitur:. nec minꝰ forsitan causari debeant
ĩ edulio lentis. sodomitas in satitate panis: pu¬
tas ne sine ꝑiculo eẽ tot carmũ fercuł. tot
pisciũ gen̾ib. tot frixurarũ diu̾sitatib delectani
Nonne sic differt palaciũ a refectorio: sicut
egiptus a deserto: Si gͥ indeserto sumꝰ. iniran¬
dũ nõ ẽ si ollas caruiũ desideraniꝰ. Ollas cari¬
nũ desid̾at : q̃ carnis desid̾iũ tẽpiat. Isti autẽ
quare suspirent: qui ollas caruiũ semꝑ habẽt

Expanded text:
deglutitur. Nec minus forsitan causari debent qdeglutitur. Nec minus forsitan causari debent qin edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, qui ollas carnium semper habent?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ĩsine qui lib bñ dictõne ꝑfruat᷑. Int illor
etiam qͥ tunicis indiũtur uoluptas pedem posuit.
u̾o qd̾ camisus ut̃at᷑: s quodã delicato panno.
qui uulgo sagia uocatur. In ostensione gͥ lanee
uestis. asꝑitatem ꝯu̾sionis ostendũt. s in delec¬
tatione delicati pãni suauitatis molliciẽ queit.
Uidi ⁊ ego infallor monachũ camisia uestitum:
iocantẽ ⁊ dicentẽ. Carior ẽ staniuia:. qũa camisia.
Cunica uero uestiri: magna ẽ difficultas. S for¬
sitan dices qm̃ infirmꝰ erat huiꝰ modi. inimo
sanꝰ ⁊ petulans. ⁊ pingin residens equo. habun
lineis induebat᷑. ⁊ id̾o hec abusio nõ tantũ claus¬
qd̃ reqͥrit necessitas nature : ꝓhib tam̃ qd̃ appe¬
tit suꝑfluitas gule. Causari et enĩ solẽt quidã
scłares qd̃ tã diu̾sis et tam delicatis utant᷑ cibis
qd̃ tã magno labore cib conficitur. ⁊ tam cito

Expanded text:
n fine quilibet benedictione perfruatur. Inter n fine quilibet benedictione perfruatur. Inter etiam, qui tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, quod infirmus fuit hujusmodi, imo sanus et petulans, et pingui residens equo, abundlineis induebatur. Et ideo haec abusio non tantum clausquod requirit necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito
Abbreviated transcription (Latin):
ab appetitu scł̃ariũ daudit. uid angłos qnͣto
desiderio suꝑ se d̾o adhereant: qnͣto bearitatis
affectu nob̃ infirmis condescendant. Uidet
etiam dĩ ĩnixũ scale: ut uideat si ẽ in¬
telligens aut reqͥrens dmi. Nec hoc nurũ
si uideat : qui capt̃ in lapidem posuit. id ẽ
mentẽ in xp̃o. Audistis de lecto : audite de
uestimento. Et uiduit inqͥt cũ mater sua
uestib esau ualde bonis: quas apd̾ se habebat
domi. Forsitan cũ audis. qd̃ induit eũ mat̾
sua uestib ualde bonis. similit̾ preciosis ues¬
tiri q̃ris. dũ legis tunicã ioseph. fuisse talarẽ.
conaris ⁊ tu habere longiorẽ. In nescis uͥ ait
apłs: quĩ oĩa infigura contingebant illis.
famã designat uirtutũ: ĩ ioseph tumea tala¬
ris. ꝑseueranciã longanimitatis: Lee sunt
gͥ uestes q̃s apd̾ se habebat rebecca. ex quib
⁊̃ duit iacob cũ apatre benedicet᷑. qr ꝑseue¬
rans pacientia custos ẽ uirtutũ. ĩ ioseph¬

Expanded text:
cularium claudit. Videt angelos, quanto desiderio super se Deo inhaereant, quanto charitatis affectu nobis infirmis condescendant. Videt etiam Dominum innixum scalae, ut videat, si est intelligens aut requirens Deum . Nec mirum si hoc videat, qui caput in lapide posuit, id est, mentem in Christo. Audistis de lectulo, audite de vestimento: Et induit, inquit, eum mater sua vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat . Forsitan cum audis, quod induit eum mater sua vestibus valde bonis, similiter pretiosis vestiri quaeris, dum legis tunicam Joseph fuisse talarem, conaris et tu habere longiorem. An nescis, quod, ut ait Apostolus, omnia contingebant illis signat virtutum; in Joseph tunica talaris perseverantiam longanimitatis? Hae sunt igitur vestes, quas apud se habebat Rebecca, et quibus induit Jacob cum a patre benediceretur, quia perseverans patientia custos est virtutum, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
timent cũ uident dauid id ẽ bonos subditos
ungi inregem. ⁊ saul deici: id ẽ ꝑu̾sos p̾latos
honore p̾latõnis pͥuari. S quare timent.
gail nabal omĩa u̾baq̃ audierat a dauid¬
⁊ emortuũ ẽ cor eius intrinsecꝰ: ⁊ factus ẽ
qĩ lapis. Boni si quidẽ subditi. ꝑuersos¬
i na gistror de negligentia. cõmonent. s
est quasi lapis: cũ aliquis morte petua
induratur iupeccatis: Post mortẽ nabal
magistro bene iuxerit. ciciꝰ ad regxuñ am¬
marũ sublimari ꝓmerer᷑. ait cũ dauid
secuta ẽ eos. Nũcios dauid abigril sequit᷑
dũ quilib fidelis. eccłie doctores uita ⁊ mo

Expanded text:
timent, cum David vident, id est bonos subditos, timent, cum David vident, id est bonos subditos, ungi in regem; et Saul dejici, id est perversos praelatos honore praelationis privari. Sed quare timent? gail Nabal omnia verba et emortuum est cor ejus intrinsecus, et factus est quasi lapis. Boni siquidem subditi perversos magistros de negligentia commonent, sed est quasi lapis , cum aliquis morte perpetua induratur. Post mortem Nabal erverso magistro bene vixerit, ad regimen animarum sublimari poterit, ut cum David secuta est eos. Nuntios David Abigail sequitur, dum quilibet fidelis Ecclesiae doctore
Abbreviated transcription (Latin):
nabal excõ monitione factus ẽ melior de¬
tior: pharno ex afflictione dursce. Mauas¬
ses in carcere posirus. cathenis ⁊ compedib
astrictus dnĩ cegnouit: qũe priꝰ lib cegnos¬
cere noluir. Tales sunt quidã claustrales
qui quã dui sui uiris sunt: ꝑu̾se iuuũt. Dũ
u̾o inlaustro qiͣ incarcere tenent᷑ astricti.
foras: fit qñq ut dm̃ que priꝰ despexerant.
correpti diligant.⁊ qui fecerant de lib̾tate
seruitutẽ. faciant de necessitate uͥtutẽ. Qͦs
reptionem aliena potestas. Nabal uero di¬
siguat qͥs dã doctores. qui ex cõmonicione
cubditoꝵ fiunt det̾iores: qui pueris dauid
cibũ negant: qr pure uu̾c uolentib u̾bũ
dei nõ ppiuant. Tonsorib uͦ suis cõniuiũ
parat̾: qͥa uacantes otio adulanriũ fabula¬
nones amant accusat nabal dauid ⁊ diẽ.
Hodie increuerunt serui qui fuguint
dños suos. Et ꝑu̾si si quidẽ p̾lati dolent cũ
uident niumetũ religiosoꝵ multiplicari:

Expanded text:
Nabal ex commonitione deterior Nabal ex commonitione deterior ; Pharao ex afflictione durior . Manasses in carcere positus, catenis et compedibus constrictus Deum cognovit, quem prius liber cognoscere noluit. Tales qui quandiu sui juris sunt, perverse vivunt. Dum vero in claustro quasi in carcere tenentur astricti ur; fit quandoque, ut Deum, quem prius despexerant, correpti diligant; et qui fecerant de libertate servitutem, faciant de necessitate virtutem. Quorectionem aliena potestas. Nabal vero designat quosdam doctores, qui ex commonitione subditorum fiunt deteriores; qui pueris David cibum negant, quia pure vivere volentibus verbum Dei non propinant. Tonsoribus vero suis convivium parant, quia vacantes otio, adulantium confabulationes amant. Accusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . Perversi siquidem praelati dolent, cum vident numerum religiosorum multiplicari:
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ligam̃. Ille aũt laqueũ euaserat:
et funiculũ ruꝑat. qui dicebat. Aĩa nr̃a¬
par filii. qui patrem nolebat pati. Quero
intus durior: ex t̾ius fragilior ẽẽ cõprobat.
Cui absalon suspensus inheret: quia nit̾iꝰ
obstinationẽ inentis. ext̾iꝰ uͦ fragilitatẽ
carnis comitat᷑. Crinib inherens suspendit᷑.
qr suꝑ fluitatis amore detinet᷑. Mulꝰ aũt cui
inhesit. quia luxuria ⁊ dolus cui semꝑstudue
lanceis id ẽ auaricia. suꝑbia. ⁊ luxuria. cor
eius ꝑforatur. Unde ⁊ usq in hodiernum
diem aceriuis magnꝰ lapidum suꝑ euni
picitur. qr peccatoꝵ. siue supplicioꝵ młti¬
tudine met̾num grauatur. Nec mirũ
si magnꝰ aceruꝰ lapidũ fiterit suꝑ eum.
fuerit: qui ꝑ obstinationẽ usq infinem
cor inpenitens gessit. Sunt aũt rees species
cõmonicione detiors fiunt: tercia est coꝵ
qui emendationẽ ꝓmittunt. ⁊ nõ faciunt:
Ex correotioni manasses facrus est melior.

Expanded text:
tudine ligamur. Ille autem laqueum evaserat, tudine ligamur. Ille autem laqueum evaserat, et funiculum ruperat, qui dicebat: Anon pax filii, qui patrem nolebat pati. Quercus, intus durior, exterius vero fragilior esse comprobatur. Cui Absalon suspensus inhaeret, quia interius obstinationem mentis, exterius vero fragilitatem carnis comitatur. Crinibus inhaerens suspenditur, quia superfluitatis amore detinetur. Mulus autem, cui inhaesit, quia luxuria lanceis, id est avaritia, superbia et luxuria, cor ejus perforatur. Unde et usque in hodiernum diem acervus magnus lapidum super eum projicitur, quia peccatorum sive suppliciorum multitudine gravatur. Nec mirum si magnus acervus lapidum super eum fuerit, qui per obstinationem usque in finem cor impoenitens gessit. Sunt etiam tres species commonitione deteriores fiunt. Tertia eorum, qui emendationem promittunt, sed non faciunt. Ex correctione Manasses factus est melior ;
Abbreviated transcription (Latin):
sustinz estũ libidinis. Labore gͥ manuũ ad¬
nichilat᷑ pondꝰ temptationis: ocio młtiplicat
tep̃tatio. labore caro affligitur: ocio nutrit᷑.
uõ tenet᷑ obediencie ĩdo: in eqͣlitate fit̾ne
ñs aborret: qui quasi adhostiũ mũdi posi¬
certa nũciat. Casus mortem nũciat latentẽ:
infirmitas apparentem. senectus p̾sentem.
Ex incertitudine mortis timor: ex infirmit¬
tis grauitate dolor: ex certitudine senectu
seqͥ deb̾et. S forsita a funicłs triplex qͦ ligar
senex: difficile rũpitur. Criplex quo ligatur¬
ex tribꝰ conficitur: qñdo meditatio ẜmon.:
sermo oꝑationi. ab ociosis conplicar᷑. Dũ¬
fuerit uoluptai. in sermone uanitis. ĩ oꝑe
ꝑu̾sitas: qͥd aliud agit᷑. nisi in consuetudi¬
uẽ quasi infunẽ: ħ tria torqueantur : Est
aũt laqueus in fune: dulcedo tẽporalis ĩ con¬
suetudine. Circũdatio funis: impedunẽta
sunt carnis. Dulcedine gͥ decipim᷑. consue¬

Expanded text:
sustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum ansustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum annihilatur pondus tentationum, otio multiplicatur tentatio, labore caro affligitur, otio nutritur. non tenetur obedientiae vinculo, in aequalitate fraternae non exhorret, qui quasi ad ostium mucerta nuntiat. Casus mortem nuntiat latentem, infirmitas apparentem, senectus praesentem. Ex incertitudine mortis, timor; ex infirmitatis gravitate, dolor; ex certitsequi deberet. Sed forsitan funiculus triplex, quo ligatur senex, difficile rumpitur. ex tribus conficitur, quando meditatio sermoni, sermo operationi ab otiosis hominibus comfecerit voluptas, in sermone vanitas, in opere perversitas, quid aliud agitur nisi quod in consuetudinem quasi in funem haec tria torqueantur? Est autem laqueus in fune, dulcedo temporalis in consuetudine, circumdatio funis, impedimenta sunt carnis. Dulcedine igitur decipimur, consue
Abbreviated transcription (Latin):
nane. uesꝑe ⁊ meridie. Mane pueri. me¬
ridie uiuenes. uesꝑe senes. Mane maur
meridie paulus: uesꝑe gracianus. Ic large
accipimꝰ iuuenturẽ: uͭ nõ tantũ adolestẽ¬
ciam. s etiam mat᷑im cõprehendam etu¬
tẽ. Hec est enĩ eti. labori congrua. Inmas¬
etate paulis iolens redinere temp non
solum instabat cõtemplationi. s etiam la¬
bori. Sic etiam icob cũ rachel. ⁊ lia reu̾titur
ad patriam: sic marie ⁊ marthe p̾cib adiu¬
uatur lazarus ad uitã. Cũ rachel ⁊ lia iacob
reu̾titur: qnͣdo aliquis desid̾io bñ oꝑandi
gradiens. actiue ⁊ cõtemplatiue uite sociat᷑
Lazarus u̾o ad iutꝰ int̾pretat᷑. Qͥ tune resus¬
citat᷑. qnͣdo aliqͥs hinc bomis oꝑib. hinc lacͥ¬
mis. a morte pcati lib̾at᷑. Nemo gͥ alabore
excusat᷑. nõ pueri. nõ iuuenes. nõ senes:
sola tam̃ iuuentꝰ portat pondꝰ diei ⁊ estus:
portat mat̾iałr pondꝰ laboris: ⁊ estũ solis:
portat morałr pondus carnee fragilitatis.

Expanded text:
ane, et meridie. Mane pueri, meridie juvenes, vespere senes; mane Maurus, meridie Paulus, vespere Gentianus. Hic large accipimus juventutem, ut non tantum adolescentiam, sed etiam maturam comprehendamus aetatem. Haec est aetnon solum instabat contemplationi, sed etiam labori ; sic etiam Jacob cum Lia et Rachel revertitur in patriam ; sic Mariae et Marthae precibus adjuvatur Lazarus ad vitam . Cum Rachel et Lia Jacob revertitur, quando aliquis desiderio bene operandi gradiens, activae et contemplativae vitae sociatur. Lazarus vero adjutus interpretatur. Qui tunc resuscitatur, quando aliquis hinc bonis operibus, in lacrymis a morte peccati liberatur. Nemo igitur a labore excusatur, non pueri, non juvenes, non senes, sola tamen juventus portat pondus diei et aestus, portat materialiter pondus laboris et aestum solis, portat moraliter pondus carneae fragilitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tales quosdam quoꝵ pauꝑtas tał erat qͣnͣdo fo¬
ris erant. qd̃ nec ip̃a uecessaria pot̾ant ĩuenire:
et quia ĩueneriuit uictũ ⁊ uestitũ qualem
foris ĩuenire nõ poterant. erigentes ceruitẽ
uoluerunt sociare cis ad qͦs foras accedere nõ
audebant: s egressi de pauꝑtate eccłias citui
ante conu̾sionẽ ꝓpriũ lectulũ nusquã habe¬
baut: nc̃ si forte eis uoliuntas fuerit eundi
alicubi. ornamenta lectuli secũ portant. Ti¬
uieo aũt ne in huinodi lectulis. uideantur
sõma uanitatis: ne ineisdẽ paciatur animus
illusionem carnis. Sicut enĩ inextenori lectu¬
lo caro mollit̾ uolutat᷑: sic ⁊ in uoluptatis
lectulo. anima spoliata uirtutib ⁊ eneruitͥ de¬

Expanded text:
 quosdam, quorum paupertas talis erat, quando foris erant, quod nec ipsa necessaria poterant invenire. Et quia invenerunt victum et tegumentum, quale foris invenire non poterant, erigentes cervicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuiante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi lectulis videantur somnia vanitatis, ne in eisdem patiatur animus illusionem carnis. Sicut in exteriori lectulo caro molliter volutatur, sic et in voluptatis lectulo anima spoliata virtutibus enerviter de
Abbreviated transcription (Latin):
cam: uasa mense duine. fecit uasa co¬
qͥne. Ait enĩ apłs. Templum enim
dei scm̃ est: qd̾ estis uos. In ħ templo
uasa sunt corda q̃ tunc sunt uasa tem¬
pli dñi cum plena uirtutib placent
diuine uoluntati. Funt autẽ uasa
palacii: qnͣdo placere desiderant cui¬
libet humane potestati. Fiunt autẽ
uasa coqͥne: dum cor qd̃ prius sobrie¬
tati seruierat. postea seruit gule. un¬
de iheremias. Qui mitriebantur in¬
quit in croceis: aplexati sunt sterco¬
ra. Crocꝰ in oriente nascit᷑ : ⁊ colorat
et saporat. In croceis gͥ nucriunt᷑: qͥ
ĩmicio conu̾sionis sue int̾uis sapore
u̾tutum reficiunt᷑: exterius u̾o boni
oꝑis exemplo colorantur. S hii qͥ¬

Expanded text:
e divinae fecit vasa coquinae . Ait enim Apostolus: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In hoc templo vasa sunt corda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena virtutibus placent divinae voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et colorat, et saporat. In croceis igitur nutriuntur, qui in initio conversionis suae interius sapore virtutum reficiuntur, exterius vero boni operis exemplo colorantur. Sed hi, q
Abbreviated transcription (Latin):
cuculla monachi. nõ differũt apallio militis:
s ut ait quidã sapiens. miles ⁊ inonacꝰ ex co¬
dẽ panno parciunt᷑ sibi cucullã ⁊ clamidem.
Non multũ differt habitꝰ canonici regłans
⁊ secularis:. s si forte regularẽ uideas. archi¬
diachonẽ uł ep̃m te uidisse contendas. S
forte dices. Delicatis delicata ꝯueniũt: ex re¬
gula testimoniũ ꝓferens. Ait enĩ beatus au¬
gustinꝰ. Si enĩ eis qui uenerunt ex morib
delicatiorib ad monasteriũ. aliquid alim̃

Expanded text:
o militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem panno partiuntur cucullam, et chlamydem. Non multum differt habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula testimonium proferens. Ait enim beatus Augustinus: « Si eis, qui venerunt ex moribus delicatis ad monasterium aliquid ali
Abbreviated transcription (Latin):
construi. altaria erigi. ministri ad seruiendũ
ordinani. un molari pecudes: thura cõcremnari.
Deo si quidẽ uentri. templũ est coqͥna. Altare
tuensa. ministri coci. ĩ molate pecudes. cocte
carnes. fumꝰ incensoꝵ: odor sapoꝵ. ħ in ihrłm

Expanded text:
construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum
Abbreviated transcription (Latin):
tinencie uitam ÷ reuocat eos uẽ¬
sua sobrie ante conu̾sionem iuxerat
post modũ in inonast̾io gulosi fiãt
Placatur deus uent̾ diu̾soꝵ hostus
ferculoꝵ: inclinat aurẽ rumoribus.
excitatur sapoꝵ gen̾ib. Demulcetur
confabulatione nõ or̃one: otio gratu¬
nilatur: somuolentia delectatur. Per
sumlitudinẽ gͥ dõ uent̾ assimilatur:
dum ei tanta deuotione ꝑ onssa ser¬
uitur. H̾ hab itaq monachꝰ. cauo

Expanded text:
tinentiae vitam, revocat eos vensua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, otio gratulatur, somnolentia delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
bitur inconspectu tuo om̃ĩs iuuens. Scrutant᷑
enĩ claustrales iudicia dñi. nõ scłaria. s uera.
Legem dñi custodiunt: uiuendo. meditando
amando. biuendo puritas consciencie: Amã¬
do learitatis ꝑfectio sol adipisci. habet autẽ
lex claustraliũ iudices ⁊ testes: atq consilia¬
rios suos. In lege enĩ dm̃. duo testes sunt. fa¬
ma ⁊ consciencia: duo iudices. meditatio. ⁊
sciencia: duo consiliarii. amor dei. ⁊ amor pro¬
xiiiii. Bonꝰ testis: bona uita consciencia. Ro
ciencia: corã hom̃ibꝰ bona uita. Concordat
añt ĩuidicio. scieucia. ⁊ meditatio: dũ qd̃ fit
aut qd̃ dicitur: diligenti consideratõe ꝓuidet᷑.
ẽ ota u̾o iusticia p̾dicte legis. pendet eduob
p̾cedentibus consiliarus. Exhis enĩ duobus
mandatis. tota lex pendet. ⁊ ꝓph̾x. Si qͥd gͥ ꝑ¬

Expanded text:
bitur in conspectu tuo omnis vivens . Scrutantur bitur in conspectu tuo omnis vivens . Scrutantur enim claustrales judicia Domini vera, non saecularia, legem Domini custodiunt vivendo, meditando, amando. Vivendo puritas conscientiae, amando charitatis perfectio solet adipisci. Habet enim lex claustralium, judices et testes, atque consiliarios suos. In lege etenim Domini duo testes sunt, vita et conscientia; duo judices, meditatio et scientia; duo consiliarii, amor proximi et amor Dei. Bonus testis bona vita. Coram Deo cientia, coram hominibus vita. Concordant autem in judicia scientia et meditatio, dum quod fit aut quod dicitur, diligenti consideratione providetur. Tota vero justitia praedictae legis pendet ex duobus praecedentibus consiliariis. Ex his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae . Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
uacã uidue. porcũ pauꝑis. Incaree̾ pͥncipis
pauꝑ morit᷑: ⁊ tam̃ de substancia pauꝑis.
syon:. abuntꝰ. Gła u̾o filiarũ scłi. de foris est.
conspicio filiã herodiadis: Dũ mͥ plac uanitas
curiositatis. Hec sũt illa duo. q̃ auferunt capt̃
gr̃ãm querinit. Unde paulus. Grã dei sũ id qd̃
sũ: ⁊ grã eius ĩme uacua nõ fuit.. Audit mo¬
nachꝰ causidicꝰ apłm dicentẽ: ne tua repetas:
audit. ⁊ de t̾minat. Ne repetas inqͥt cũ litigio.
uo cũ molestia ꝓseq̃ris: ⁊ tnũ siqͥd ei Auferit᷑
ꝓ se ip̃o. uł ꝓ alio iuret ñ euitat. Inde conq̃rit᷑
dimꝰ: qd̾ ira succensi. nos metip̃os m̃dicamꝰ di¬
te locũ ire. ꝓdolor. ubi uera religio: bbi ꝑfec¬
tionis in regritas: Ubi kearitatis ĩueniet᷑ funda¬
mentũ: forsitan indaustralib. qui se ip̃os
uidicantes cotidie accusant: sũmi iudicis
sentenciã formidant: dicentes. Non intres
ĩudiciũ cũ seruo tito dñe: qm̃ nõ uistifica¬

Expanded text:
uae, et porcum pauperis. In carcere principis pauper moritur, et tamen de substantia pauperis Sion ab intus, gloria vero filiarum saeculi deforis est. conspicio filiam Herodis, dum mihi placet vanitas curiositatis. Haec sunt illa duo, quae auferunt caput gratiam quaerunt. Unde et Paulus: Gratia Dei sum id quod sum, et gratia Dei in me vacua non fuit . Audit monachus causidicus Apostolum dicentem: Ne repetas . Audit, et determinat: Ne repetas, inquit, cum litigio, non cum molestia prosequaris, et tamen si quid ei auferatur, pro seipso, vel pro alio juret, non evitat. Inde conqueritudimus, quod ira succensi nosmetipsos vindicamus , dite locum irae! Proh dolor! Ubi vera religio? ubi perfectionis integritas? ubi charitatis invenitur fundamentum? Forsitan in claustralibus, qui seipsos judicantes quotidie accusant, summi judicis sententiam formidant dicentes: Non intres in judicium cum servo tuo, quia non justifica
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad carnales se extũdit affectus. Plaga
si quidẽ tenebrarũ cecitatẽ designat aĩaꝵ.
que palpabiles ẽẽ cõꝓbantur. dũ ꝑuersa
que uiens cogitat. oꝑe ꝑperrant᷑. hoc enĩ
palpabile ẽ ẽ: qd̾ manu tangi potest. No¬
ta qd̾ int̾ plagã grandinis. ⁊ plagã tene¬
brarũ: media ponitur plaga loctaꝵ. Ab
iniqͥtate enĩ q̃ designatur ꝑ granduiẽ. fit
qĩ saltus locustarũ ad et̾ue dap̃uationis
cecita tẽ. Nouissima plaga ẽ mors pͥmo¬
genitoꝵ. Primo genita si quidẽ mentis.
moralit̾ sunt uoluntas. ⁊ intencio. cuiꝰlib
oꝑantis. Dũ enĩ uoluntas ⁊ intencio corrũ

Expanded text:
dum ad carnales se extendit affectus. Plaga dum ad carnales se extendit affectus. Plaga siquidem tenebrarum, caecitatem designat animarum, quae palpabiles comprobantur, dum perversa, quae mens cogitat, opere perpetrantur, hoc enim palpabile est, quod manu tangi potest. Nota, quod inter plagam grandinis, et plagam tenebrarum, media ponitur plaga locustarum. Ab iniquitate enim, quae designatur per grandinem, fit quasi saltus locustarum ad aeternae damnationis caecitatem. Novissima vero plaga est mors primogenitorum. Primogenita siquidem mentis, sunt moraliter voluntas et intentio cujuslibet operationis, dum enim voluntas et intentio
Abbreviated transcription (Latin):
abi gail egrediunt᷑. dñ ꝑimuindiciã con¬
tinencie cuilib iusto seruientes obsecuntur.
Pharao u̾o qui ppłm dei moisi dimitr̾e ꝓmi¬
sit : nec tam̃ dimisit. illos designat. qͥ uite
melioris emendationẽ ꝓmittunt. nec culpã
dimittunt: nec tam̃ in spũ colũbino con¬
tricionẽ: s in uoce coruina dilationẽ querũt
quoꝵ t̾ra diu̾sis plagis affligitur : nec emol¬
litur. s ex consuetudine peccandi magis
ac magis induratur. Tunc aũ dũs aquas ĩ
sanguinẽ u̾tit: cũ de rerũ cansis aliquis
carnaliter sentit. Terra ꝓducit tanas:
cũ in aliquo garrienti.dñatur uana loca¬
citas. Cinomia siqͥdẽ ⁊ scmifes st̃ inportuni
m̃tis impetꝰ canini mores. Mors pectoꝵ
mortẽ designat cogitationũ. que assimilãt
lis factus est illis. Sexta plaga ẽ cũ tumẽt
uesice. corrũpunt᷑ iuscera. qd̃ fit dũ int̾io¬
ra mẽtis tument odio.⁊ ebulliunt ira. pla¬
ẽ aĩe : q̃ ore ledit. dũ detrait: dat saltus

Expanded text:
Abigail gradiuntur, dum per munditiam continentiae cuilibet justo servientes obsequuntur. Pharao vero, qui populum Dei Moysi dimittere promisit, nec tamen divisit , illos designat, qui vitae melioris emendationem promittunt, nec culpam dimittunt; nec tamen in columbino spiritu contritionem, sed in voce corvina dilationem quaerunt. Quorum terra diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed ex consuetudine peccandi magis ac magis induratur. Tunc enim Dominus aquas in sanguinem convertit, cum de rerum causis aliquis carnaliter sentit. Terra ranas producit, cum in aliquo garrienti dominatur vana loquacitas. Cynomia siquidem et cyniphes, sunt importuni mentis impetus et canini mores. Mors pecorum, mortem designat cogitationum, quae lis factus est eis . Sexta plaga est cum tument vesicae, et corrumpuntur viscera, quod fit, dum interiora mentis tument odio et ebulliunt ira. Plaanimae, quae ore laedit, cum detrahit; dat saltus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ debeat religionis habitꝰ. ait enĩ. Non ĩueste
preciosa. Qͥ molliciei mulierũ. preciosiorẽ
uestem denegat: putas ne monacho. p̾crosiorẽ
habitũ concedat : Plus amat sponsusisponie
castirẽ: qm̃ preciosã uestem. Plus smmpli¬
citatem: qũa tortũ crinẽ. Sic ĩmortalꝰ spon¬
sus plus auiat int̾oreut habitũ: qmͣ ext̾ĩo¬
rem. Molles mollia querilut ⁊ elati preciosa:
delieati speciosa. Ext̾ior eiũ suꝑfluitas. animi
nũciat uauifarẽ. Iuxta regulam qd̾ iuliꝰ
oecurrerit. ñ qd̾ cariꝰ fucritꝰ emendũ puto.
uͭ sic diu̾sitas int̾ ĩdum̃tũ palacu. ⁊ mõastu.¬
Qui enĩ molib indiuint᷑: in domib regũ st̃.
canonicus demonachis: s qͥs dici debeat
de quib̾dam nr̃ĩ ordinis canonics: ⁊ mens
⁊ facies uehementer erubescit. Lectuli ⁊ enĩ¬
eoꝵ culcitris fulciuntur plumeis. lunteis ⁊ lo¬
dicib accurrate parant᷑. catinis cohoꝑtorus¬

Expanded text:
esse debeat religionis habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi nuntiat vanitatem. Juxta Regulam: « Quod vilius occurrerit, non quod carius fuerit, emendum puto, ut sit diversitas inter indumentum palatii » Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurnis tegu