comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aũ iͥnt ee uidet᷑ qͦd oẽ sacramentũ sumlitudinẽ ꝗͣ ht̃ ex pͥma conditio
ĩ stitutioem ex suꝑ addita dispensatioẽ. scĩficationẽ ex apposita u̾bi
ł signi bñ dictoẽ. Ut gͦ inuno sacram̃to ea q̃ deoĩb dicta s̃ tͥa ħ qͣlit̾
sint agnoscamꝰ. aqͣm baptismi ꝓ exemploͣ sumimꝰ. Ibi i ÷ aq̃ uisi¬
bile elementũ qͦd ÷ sacramentũ. ⁊ inueniunt᷑ ħ tͥa inuno. rep̾sen¬
tatio ex similicudine. sigͥcatio ex ĩstitutioẽ. uͥtꝰ ex seĩficatione  ipã
similitudo eꝓc̾atione ÷. ipã institutio eꝓdispensatiõe. ⁊p̃a sc̃ifica¬
tis ex bñdiotione. P rima uidita ꝑc̾atorẽ. sed̾a aduincta ꝑ saluatorẽ
tͥtia ministͣta ꝑ dispensatorem. Egͦ aqua uisibił sacͣmentũ. ⁊ grã
illa mũdat ĩqͥnamenta aiarũ. ⁊ ex hac qͥdem ingenita qualiti
oĩs aqua spĩtalem grãm rep̾sentare huit pͥꝰ qͣm ⁊̃ illã ex suꝑ ad¬

Expanded text:
 autem interesse videtur, quod omne sacramentum similitudinem quidem habet ex prima eruditione, institutionem ex superaddita dispensatione, sanctificationem ex apposita verbi vel signi benedictione. Ut ergo in uno sacramento ea quae de omnibus dicta sunt tria haec qualiter sint agnoscamus, aquam baptismatis pro exemplo assumimus. Ibi enim est aquae visibile elementum quod est sacramentum, et inveniuntur haec tria in uno: repraesentatio ex similitudine, significatio ex institutione, virtus ex sanctificatione. Ipsa similitudo ex creatione est; ipda adjuncta per Salvatorem, tertia ministrata per dispensatorem. Est ergo aqua visibilis sacramentum, et gratia illa mundat inquinamenta animarum. Et ex hac quidem ingenita qualitate omnis aqua spiritalem gratiam repraesentare habuit, priusquam etiam illa
Abbreviated transcription (Latin):
uitã sequat᷑ inqͥrant. si pͥmia iustis ⁊ peocõrib torm̃ta reposita sinc ⁊ si
uꝰ finẽ oꝑis seqͣtur p̾miũ uste recͥbutionis. Cali gͦ consid̾a̾cione ĩ cord̾
oborta magno mox trepidatiõĩs motu de dubio uite mortał ꝯsoientia ipsa co¬
cutitur. ⁊ qͣnto mnag̾ s erranti ꝑicłm ĩminere c̾uit. tantomag̾ ad cogniti¬
onem ultatis ꝑuenire sacag̾. Consid̾at in ħ mundo ta diu̾sas eeꝰ hoũunesti

Expanded text:
reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
ille credit eui credit ⁊ si nesciat illud qͥd sic qͦd oredit ⁊ scit cuicredit. Tales
s̃ sĩplices ĩ scã eccła qͥ ꝑ fectiorib credentib ⁊ oognoscentib credt̃ qui
nimirũ in sua sĩplicicate saluant᷑ neo abilloꝵ mi̾to alieui s̃ qͣmus ad
cognitionẽ illoꝵ ñ ꝑtingunt. Scͥptũ ÷. boues arabant ⁊ asine pascebãt
uixta eos. Sĩ plices qͥ ppe in scã aecoła qͣmiuis cũ ꝑ fectis occulta sacta¬
mantoꝵ dĩ timari ñ ualeant. qr cũ ab illoꝵ sesocietate ñ diuidunt
qͣsi iuxta eos positi ĩ ead̾e fide ⁊ spe bñ oꝑando se paseunt. Sic gͦ fides

Expanded text:
ille credit cui credit; et si nesciat illud quid scit quod credit, et scit cui credit. Tales sunt simplices in sancta Ecclesia qui perfectioribus credentibus et cognoscentibus credunt, qui nimirum in sua siptum est: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Simplices quippe in sancta Ecclesia quamvis cum perfectis occulta sacramentorum Dei rimari non valeant; quia tamen se ab illorum societate non dividunt quasi juxta eos positi in eadem fide et spe bene operando se pascunt. Sic ergo fides
Abbreviated transcription (Latin):
sidẽ ꝑ incentionẽ dingat. ꝙ si ncħ ex his q̃ eredenda scͣ coguosec̾tur. ñ
hrẽt fides qͦ se ꝑ uientionẽ ł bono opeir  diriget. neq ad qͥd bene
oꝑando spem suã excitaret. S aliud ÷ ĩ qͥb dã cognitioẽm fide trans¬
cend̾e. aluid illa q̃ ñqͣm ignoranda s̃ credenda nescire. Illic meritũ
fides hc̃ uͥ ⁊̃ cognitioẽm ñ disc̾nit: hic qr a cognitioẽ oĩno destitri¬
itͣ cadit ipsa ⁊ fides eiꝰ desistit. De in crem̃to fidei.

Expanded text:
denda sunt cognosceretur, non haberet fides quo se per intentionem in bono opere dirigeret, neque ad quid bene operando spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum fides habet ubi etiam cognitione non discernit; hic quia a cognitione omnino destituitur cadit ipsa, et fide
Abbreviated transcription (Latin):
s qͣntũ ad cognitioẽm. Nisi i cred̾e aliqñ qͣntũ ad meritũ plus ee̾t᷑ qͣm
uera uid̾e. neqͣqͣm itisio subtͣheret᷑ ut fides mereret᷑. neo dictũ suiss
beati qͥ ñ uidert̃ ⁊ credid̾unt ł pc̾ea dixi cred̃e aliqñ płꝰ e̾e qͣmuid̾e s
qͣntũ ad meritũ ñ qͣntũ ad gaudiũ. Alioqͥn qͣntũ ad cumulũ felicitatis
⁊ ꝑfectionẽ u̾tatis. plus ÷ p̾sentẽ uid̾e qm ab sentẽ cred̾s. siõ ⁊ plꝰ
tudo rer̾ ab sentiũ supͣ opimionẽ ⁊ infra soientiã ꝯstituta. Quis¬
ññqͣm ⁊̃ ĩ ipsa que ex p̾senti ꝯcemplacione nascit᷑ certitudo abu¬
siue fides appollet᷑. De illa aũ q̃ pͥe appellat᷑ fides dictũ tͥ. Nã si
uo s̃ inqͥb fides constat. cognitio ⁊ affeotꝰ .i. ꝯstantia ł firmittis

Expanded text:
ionem. Nisi enim credere aliquando quantum ad meritum plus esset quam vera videre, nequaquam visio subtraheretur ut fides mereretur. Nec dictum fuisset: Beati qui non viderunt et crediderunt . Propterea dixi credere aliquando plus esse quam videre, sed quantum ad meritum non quantum ad gaudium. Alioquin quantum ad cumulum felicitatis et perfectionem veritatis plus est praesentem videre quam absentem credere, sicut et plus tudo rerum absentium supra opinionem et infra scientiam constituta. nunquam ipsa quae ex praesenti contemplatione nascitur certitudo, abusive fides appelletur. De illa autem quae proprie appellatur fides, dictum est: « Nam si illa in quibus fides constat. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. nec ea q̃ de p̾centis ł de p̾sentib habet᷑ fides diffinit᷑. si qͥs plenã aogn̾a¬
lẽ diffinitionẽ fidei signare uolu̾it. dic̾e pot̾ fidẽ eẽ certiuidinẽ quandã
aĩ de reb absentib supͣ opinionẽ ⁊ ĩ fra scientiã ꝯstitutam. St̃ eiñ quidã
ĩ his q̃ audiunt ałtã qͣmc̃q: partẽ eligunt ad estimaionẽ. si ñ approbãt
ad affirmatioem. Ꝙuis it unũ eduob mag̾ ꝓbabile intelligt̃ utrũ
tñ ad huc idipm uerũ sit asserere ñ p̾sumunt. hii s̃ estimantes. Alii
sic alt̾am partẽ approbant uͥ eiꝰ approbatioẽm ⁊ ĩ assertionẽ assumant.
hii s̃ credentes. Post ista qu̾a cognitioĩs ilid̾ ꝑfectiꝰ seqr cũ res ñ ex auditu
solos ꝑ suam p̾sentiã notificat᷑. ł fectiꝰ enĩ agnosct᷑ qui ipam rẽ uͥ ÷¬
ĩ sua p̾sentia ꝯp̾hendunt. hii sc̃ scientes. Erimm gͦ st̃ negantes. scd̾i
dubitantes. t̾cii estimantes. quarti credentes. quinti scientes. Ex his

Expanded text:
ditur; nec ea quae de praeteritis vel de praesentibus habetur fides diffinitur, si quis plenam ac generalem diffinitionem fidei signare voluerit dicere potest: « Fidem esse certitudinem quamdam animi de rebus absentibus, supra opinionem et infra sin iis quae audiunt alteram quamcunque partem eligunt ad existimationem, sed non approbant ad affirmationem. Quamvis enim unum ex duobus magis probabile intelligunt, utrum tamen adhuc idipsum verum sit asserere non praesumunt: hi sunt opinantes. Alii sic alteram partem approbant, ut ejus approbationem etiam in assertionem assumant: hi sunt credentes. Post ista genera cognitionis illud perfectius sequitur cum res non ex auditu solo, sed per suam praesentiam notificatur. in sua praesentia comprehendunt, hi sunt scientes. Primi ergo sunt negantes, secundi dubitantes, tertii opinantes, quarti credentes, quinti scientes. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
quib ab homine salꝰ hri ñ pot̾. hõ sino lns saluari ñ pot̾. s dc̃ sine
his sauare pot̾. honio quippo sine his saluari poss. si sine his saĩ¬
uaue in potestate hoĩ s eẽt. ⁊ si posset hõ ꝓ arbitͥo suo ista q̃ ad sa¬
lutt̃ optinendã ꝓposita sunt relinquere ⁊ sod̾m suã electionẽ
alia ad salutẽ uia ꝑuenire. Qd̾ ꝙ hoĩ om̃ino ĩpossi bile c ꝓpt̾ea reotis¬

Expanded text:
t. Homo sine his salvari non potest, sed Deus sine his salvare potest. Homo quippe sine his salvari posset si sine his salvari in potestate hominis esset, etsi posset homo pro arbitrio suo ista quae ad salutem obtinendam proposita sunt relinquere, et secundum suam electionem alia ad salutem via pervenire. Quod quia homini omnino impossibile est, propterea rectis
Abbreviated transcription (Latin):
st gͥ qͥplex causa ħ institutionis sacmentoꝵ oĩum. humiliatio erudi¬
tiõ exercitatio hoĩs. Quȩ cause sinon ee̾nt sacramenta omĩno .i. sacroꝵ
sigua ł instiumenta. elem̃ta ꝑ se etͥ ñ possẽt. Qd̾ enĩ elem̃ta sacm̃ta sc̃
ñ natura pͥma fac̃. s apposita institutio ꝑ dispensacionẽ. ⁊ grã ĩ fusa
ꝑ benedictionẽ. Qͤ duo si elementa pꝰ pͥmã nat᷑am ñ accepissent. sacͣm̃ta
seda isticutio auotoritatẽ uͥ ħ fierent. suꝑ addit t̾cia bñ dic tio scĩtatẽ

Expanded text:
triplex causa haec institutionis sacramentorum omnium: humiliatio, eruditio et exercitatio hominis. Quae causae si non essent, sacramenta omnino, id est sacrorum signa vel instrumenta, elementa per se esse non possent. Quod enim elementa sacramenta sunt, non natura prima facit; sed apposita institutio per dispensationem, et gratia infusa per benedictionem, quae duo si elementa post primam naturam non accepissent, sacramentsecunda institutio auctoritatem ut hoc fierent; superaddi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis: Habebo fidem ⁊ deua sem ⁊ uͥtutes alias ⁊ bonꝰ ero. ⁊ sufficia
mͥ. Uide g si dilectionẽ dĩ hĩe potes ⁊ pͥcepta eiꝰ concẽpne̾: Si gͥ dile¬
tionẽ dĩ habes. stude. satage. conare. qͣntũ potes ꝑ fice̾ mandatao
⁊ si incidis in necessicatem quere pietatem. Si it necessitas nĩ ÷ͥ qu
p̾cendat᷑. contẽ ptꝰ ñ eꝓcusatur. Hi de gͣ qr sacram̃tu dĩ medicine st̃

Expanded text:
o, et sufficiet mihi. Vide ergo si dilectionem Dei habere potes, et praecepta ejus contemnere? Si ergo dilectionem Dei habes, stude, satage, conare, quantum potes perficere mandata ejus; et si incidis in necessitatem, quaere pietatem. Si enim necessitas non est quae praetendatur: contemptus non excusatur. Vide er
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstrati. nc̃ ĩclinatioẽ. nc̾ ꝯu̾sione. ex gestu corꝑis statũ mentis expͥminiꝰ.
S ⁊ ipsa ĩquib se oꝑando exercet ⁊ diuinũ cultum adornat fideliũ deuo¬

Expanded text:
prostati, nunc inclinatione, nunc conversione ex gestu corporis statum mentis exprimimus. prostati, nunc inclinatione, nunc conversione ex gestu corporis statum mentis exprimimus. Sed et ipsa in quibus se operando exercet, et divinum cultum adornat fidelium devo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uidit niunietatẽ ⁊ int̾missionẽ. uͥ humana m̃s ⁊ ĩ multiplicitate
ex̾bicatioẽm ⁊ ĩ uanetate delectationẽ. ⁊ in ĩtermissioẽ recatione̾ inue¬
niat. Sacrata s̃ q̃dam loca. edificate basilice. ⁊ detͥminata tẽꝑa certa
qͥb popłs fidelis in unũ ꝯgreget᷑. uͥ unitas ꝯmendet᷑. u̾gras reddat p̾¬
ces offenit. uota ꝑ soluat. Iiuo ds nõ in silititio suplicit᷑ exorat᷑. nõ ꝯsonis
uocib deuote collaudat᷑. ũ uicissim fideliũ corda nõ ꝯponant᷑ ad reqͥem.
nõ exaitent᷑ ad deuocionẽ. In ipsis qͦ diuinis p̃coniis ñ eade sẽꝑ exhibet᷑
forma collaudatioĩs. Nc̃ ꝑsalmodie acoendt̃ ad deuotiont̃. nõ ymni:
cantica ad diuinã excitant ioounditatẽ. nõ lectiones reoitant᷑ ad for¬
mam moꝵ ⁊ uite bone instruotionẽ. Ipse ⁊ actiones ure ĩ diuinis
obsequiis ñ eadem semꝑ insticunoĩs forma ꝓcedunt. Nc̃ erecti mino

Expanded text:
s et in multiplicitate exercitationem, et in varietate delectationem, et in intermissione recreationem inveniat. Sacrata sunt quaedam loca, aedificatae basilicae, et determinata tempora certa, quibus populus fidelis in unum congregetur, et unitas commendetur ut gratias reddat preces offerat, vota persolvat. Illic Deus nunc in silentiponantur ad requiem, nunc excitentur ad devotionem. In ipsis quoque divinis praeconiis non eadem semper exhibetur forma collaudationis; nunc psalmodiae accendunt ad devotionem, nunc hymni et cantica ad divinam excitant jucunditatem, nunc lectiones recitantur ad formam morum et vitae bonae instructionem. Ipsae etiam actiones nostrae in divinis obsequiis, non eadem semper institutionis forma procedunt. Nunc erecti, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
minister dispensat. uas seruat. que sanat ꝑcipiontẽ egrotũ gram spĩtalẽ.
Sigͦ uasa sunt sp̃a ł grẽ sacramenta ñ ex suo sanant. qr uasa egrotũ ñ curant
s mechiorna. Nõ hͦ ad ħ iustituta sunt sacramenta ut ex eis eet qͦd ĩ eise̾cͥt
sid uͥ ꝑiciã suã medicus ostend̾et ĩ illo remediũ p̾paraũ a qd languidꝰ occa¬
sionẽ mor bi accepͥ.. Quia it hõ uisibi lia ooncupiscens corrupt᷑ fu̾at
ꝯgnie reꝑand ĩ eisoem uisibilib salitas occasionẽ reciꝑs debebat. pt ꝑ
oadem rosurget ꝑ que corruerat. Institucioẽm sacram̃toꝵ qͣntͥũ¬

Expanded text:
sat, vas servat quae sanat percipientem aegrotum gratiam spiritalem. Si ergo vasa sunt spiritalis gratiae sacramenta, non ex suo sanant, quia vasa aegrotum non curant, sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis esset quod in eis esset; sed ut peritiam suam medicus ostenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis occasionem recipere debebat, ut per eadem resuge
Abbreviated transcription (Latin):
iustificare ⁊̃ si uosuit ualet sñ sacramento. q uͥtꝰ dĩ exnecessitate ele¬
mentis ñ subdit᷑. ⁊̃ si grã dĩ ex dispensatione ꝑ sacramenta. donetur
hinc ÷ q̃d qͦsoam ⁊̃ sine eiꝰmoĩ sacram̃tis iustificatos legimꝰ ⁊ oredunꝰ
saluatos quẽ ad modũ hieremias ĩ uto scisicatus legr̃ ioħs baptista
eputo matͥs spũ scõ implendꝰ ꝓphatur. ⁊ qui sub naturali lere iusti
dõ placuer̾ ħ sac̾monta hĩusse non legimꝰ de quoꝵ tñ saluce neqͣ qͣm
dubitamꝰ ⁊ qͥ ex illis sac̾ienta ista pꝰ iustificationẽ suscepert᷑ signa
concẽꝑtꝰ religiomis effoõ. Nuliꝰ gͦ inelementis sic legẽ diuine

Expanded text:
iam valet si voluerit sine sacramento; quia virtus Dei ex necessitate elementis non subditur, etiam si gratia Dei ex dispensatione per sacramenta donetur. Hinc est quod quosdam etiam sine hujusmodi sacramentis justificatos legimus et credimus salvatos. Quemadmodum Jeremias in utero sanctificatus legitur, et Joali lege justi Deo placuerunt: haec sacramenta habuisse non legimus, de quorum tamen salute nequaquam dubitamus, et qui ex illis sacramenta ista post justificationem susceperunt signa mcontemptus religionis effecit. Nullus ergo in elementis sic legem d
Abbreviated transcription (Latin):
ntñ eũ isdem hõ in his salutẽ querere iubet᷑. ad exꝑiendã ob edi¬
entie ipsiꝰ uͥtutẽ. qͥd aliud qͣm suo inferiori suꝑior subicit᷑ ħ
ndespiciunt. q ł̃ eis tm̃ qͦd foris ⁊ ꝯteptibile ĩ spẽ uisibili cernen¬
tes. ininsibilem uͥtutem ĩtꝰ ⁊ frucstũ obadientie ñ agnoscunt.
Nonenĩ sciunt qͦd fideles sauitt̃ ex istis elementis non quetunt.
⁊̃ si inistis quer̃. s ex ilo ⁊ abiilo quetunt inistis aqͦ iubentur

Expanded text:
et tamen cum idem homo in his salutem quaerere jubetur ad experiendam obediet tamen cum idem homo in his salutem quaerere jubetur ad experiendam obedientiae ipsius virtutem; quid aliud quam suo inferiori superior subjicitudespiciunt, quia in eis tantum quod foris est contemptibile in specie visibili cernentes, invisibilem virtutem intus et fructum obedientiae non agnoscunt. Non enim sciunt quod fideles salutem ex istis elementis non quaerunt, etiam si in istis quaerunt; sed ex illo et ab illo quaerunt in istis a quo jubentur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd bonũ suũ faciebat. In sta gͥ reꝯponsatione qui suo suꝑiori ꝑ
obedientiã sub iectꝰ eẽ noluit. ꝑ ꝯcupisoentiã suo se inferiori sub¬
ieõ. ut iam ipm int̾ se ⁊ dm̃ mediũ inueniat diuisioĩs ñ mediatorẽ
roncili ationis. ħ enĩ medio diuidente humana mens ⁊ obnubilat᷑
no cͥatorem suũ agnosc̾e ualeat. ⁊ resriges c̾ neipm̃ ꝑ dilectionem
requirat Iustũ gͣ ÷ ũ hõ qͥ pͥus dm̃ suꝑbiendo deserens t̾renis seꝑ
ꝯorpiscentiam subdidit. nõ ꝑ humilitatẽ dm̃ requirens ũ plemꝰ
tiã inclinet. Sic̃ it ꝑniciosa fuit olacio suꝑiori nolle subici. sic
sic laudabilis hamilitas ÷ absentẽ querere. ⁊ ꝑseu̾anti amore
usq ad in uontionẽ ab in quisitioẽ ñ cossare. t̾ sit̾ ⁊ deuotio in hu¬
militace ⁊ humilicas ĩ deuotione. Nemo siqͥdem ÷ qͥ uescias hoiem
rõnalem mutis ⁊ in sensibilib elemencis ꝯditioẽ suꝑiorẽ exist̾e

Expanded text:
quod bonum suum faciebat. Justa igitur recompensatione qui suo superiori per obedientiam subjectus esse noluit; per concupiscentiam suo se inferiori subjecit, ut jam ipsum inter se Deum medium inveniat divisionis, non mediatorem reconciliationis. suum agnoscere valeat: et refrigescit ne ipsum per dilectionem requirat. Justum ergo est ut homo qui prius Deum superbiendo deserens, se terrenis per concupiscentiam subdidit; nunc per humilitatem Deum requirens ut plenius obedientiam inclinet. Sicut enim perniciosa fuit elatio superiori nolle subjici, sic sic laudabilis humilitas est absentem quaerere, et perseveranti amore usque ad inventionem ab inquisitione non cessare, ut sit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis conditione superiorem existere;
Abbreviated transcription (Latin):
plicittite ñ eguit. Pꝰ qm aũ mence sua ꝑ ꝯoupiscentiã ad iulti¬
plicia h tͥnsicoria diuidi ꝑmisit. stabit̃ et ñ potuit. q sic̃ multa
diligeus ĩ his ꝑ astectũ diuiditur. sic mutabilia sequens uatia
Quiedd enĩ ĩ his om̃ib ad requiẽ ⁊ ꝯsolationẽ appetit. ipsa ei mutabi¬
litais oditio ad laborẽ ⁊ doiorem conu̾tit. Uñ fit uͥ sic̃ ad ħ ne desiaui
ire ꝯpellitur. sic ab his pꝰmodui uͥ reqͥesoat exire cogat᷑. ut as¬
solationẽ ꝓfugꝰ inuentã uͦ deblinans asflctionẽ. Ambutat hõ
le sĩꝑ ambilau̾it deficit. Sedet uͦ ł stat ne deficiat ⁊ tã si semꝑ
sedit. desicit. Esurimꝰ ⁊ deficimꝰ. manduoamꝰ ue deficiantꝰ. y tn si
semꝑ manducaremꝰ defic̾emꝰ. ⁊ utitur ad dolorẽ qͥd q̃sitũ ÷ ad ꝯsola¬
nonẽ. Sio oĩs mutabilitas hoĩs defectũ hc̃ ñ ꝓfeotũ. ⁊ deficimꝰ¬

Expanded text:
plicitate. Postquam autem mentem suam per concupiscentiam ad multiplicia haec et transitoria dividi permisit; stabilis esse non potuit, quia sicut multa diligens in his per affectum dividitur, sic mutabilia sequens variatur. Quidquid enim in his omnibus ad requiem et consolationem appetit, ipsa ei mutabilitatis conditio ad laborem et dolorem convertit. Unde fit ut sicut ad haec ne deficiat ire compellitur, sic ab his postmodum ut requiescat exire cogatur, ut apconsolationem. Profugus, inventam ubique declinans afflictionem. Ambulat homo, si semper ambulaverit deficit. Sedet ergo vel stat ne deficiat, et tamen si semper sederit, deficit. Esurimus et deficimus, manducamus ne deficiamus, et tamen si semper manducaremus deficeremus, et vertitur ad dolorem quod quaesitum est ad consolationem. Sic omnis mutabilitas hominis defectum habet non profectum; et deficim
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã custodiunt ⁊ spm̃ ad optionis uoluntarie peccando
ñ amittt̃. libati enĩ a seruitute peccatisub corruptione quide
mortalicitis necessitate tenem᷑. s dominio percĩ non nͥ uoluntate
subicim. Propt qͥd idem apłs dicit. Non regnet peccm̃ ĩ uro
in ortali corꝑe. Corpꝰ quippe nrm necessitate mortale in ipsa corruptioĩs

Expanded text:
ertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidem mortalitatis necessitate tenemur, sed dominio peccati non nisi ex voluntate subjicimur. Propter quod idem Apostolus dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥmentũ formatum ÷ qñ ꝯuiguim ĩstiatt̃tũt altiꝰ societatis sacra¬
m̃cũ ĩ ꝯuigio. altius societatis sadͣmentã in ꝯuigii officio. ł ropt̾ea
nat᷑a humana duplici qͣlitate distincta ÷ ũ inio qͥde tobustior
ĩ femina uͦ in fumior ⁊ aliena ope egens appareret. I uinoti sunt duo
ĩ unum utra dilectioẽ ⁊ societate una. u induestioẽ e̾e̾nt ⁊ꝑ dileo¬
tioniẽ unã ĩ una societate mane̾nt. ⁊iur qͥd̾e uͥ imago dĩ fierit in
ħ sacramento pietate ad dilectionem ĩclinaretur. st̃mina fiit forma
cuiꝰdã amare ꝑ suad̾etur. sic tñ nͥ utrĩq uoluntania at duectio. ꝙ
si uoluntaria none̾e̾t. neo ua dilectio nec uͦ dilectioi̾s saoͬmeutũde
poss It̾ ut aliud sacram̃tũ ĩ hac societate formart᷑. p̾cepͣ deus
uͭ masołs ⁊ femina ĩ una carne uingerent᷑. uͥsic̃ pͥꝰ in sacramentõ

Expanded text:
njugium institutum est alterius societatis sacramentum, in conjugio, alterius societatis, sacramentum in conjugii officio Propterea natura humana duplici qualitate distincta est, ut in viro quidem robustior, in femina vero infirmior et aliena epe egens appareret. Et juncti sunt duo in unum, una dilectione et societate una, ut in una diletionem unam in una societate manerent. Et vir quidem, ut imago Dei fieret in hoc sacramento, pietate ad dilectionem inclinaretur. Femina vero, ut forcujusdam amare persuaderetur. Sic tamen ut utrinque voluntaria esset dilectio, quia si voluntaria non esset neque vera dilectio nec verae dilectionis sacramentum esse posset. Iterum ut aliud sacramentum in hac societate formaretur praecepit Deus ut masculus et femina in una carne jungerentur, ut sicut prius in sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ affiati ⁊ illuminant᷑ ut bonũ qͦd faciendũ ÷ agnoscant. ⁊
inflãmant᷑ ũ cli ligant. ⁊ corroborant᷑ ut ꝑficiant. & ut idem mani¬
festiori distinctione signemꝰ. hoĩes uaturał legis st̃ a ꝑte mali.
hoiẽs scͥpte leg ficte boni. hoiẽs grẽ uere boni. ficte bom sc̃ testi
aꝑte mali st̃ detecti. qui ꝑgog ⁊ magog sig̾taci sunt qͦd ĩcͥp̾tatur
tectus ⁊ detectus.⁊ ĩ ꝑsecutionẽ popłi di uenturi p̾dicant᷑. ꝙ ħ duo¬

Expanded text:
luminantur ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligunt, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti; qui per Gog et Magog significati sunt; quod interpretatur tectus et delectus. Et in persecutionem populi, Dei venturi praedicantur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo isto in loco penitentie spacio penicendi indulto. ut
mala corrig̾et bona repararet. ut candem correptꝰ ad iuditiũ
ueniens non ꝓculpa penã. s ꝓiusticia głam sibi p̾paratam
acciꝑet. Restat ꝙͣ ut dũ cempꝰ: oonsiliũ exqͥrat. ⁊ tͣuxiliũ
reqitirat coirectionis ⁊ lib̾ationis sue. S qr ꝑse ad neuttũ
sufficiens inuenit᷑. nec e̾e̾ ÷ ut ile qui ꝑ gr̃am suã differt
iudiciũ intͥm ꝑ eundem grãm ostendat euadendi consi¬
lũ ⁊ pꝰ omsiluĩ conferat᷑ auxilmũ Sic itaq oportit ut
int̾im deponut ꝑsonã iudicis. ⁊assumat ꝑsonam pͥus
consuliatoris pꝰea auxiliacoris. itadũcaꝑat ut pͥmo hoĩem totuss

Expanded text:
in mundo isto in loco poenitentiae, spatio poenitendi indulto, ut mala corrigeret, bona repararet, ut tandem correctus ad judicium veniens; non pro culpa poenam, sed pro justitia gloriam sibi praeparatam acciperet. Restat ergo ut dum tempus est consilium exquirat et auxilium requirat correctionis et liberationis suciens invenitur, necesse est ut ille qui per gratiam suam differt judicium, interim per eamdem gratiam ostendat evadendi consilium; et post consilium conferat auxilium. Sic itaque oportet ut interim deponat personam judicis, assumat personam prius consiliatoris, postea auxiliatoris, ita duntaxat ut primo hominem totum
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris aduentũ dm̃ oĩpotentẽ tenentes ⁊ diligentes sue salutis gͣtuitũ
ꝓmissorẽ. eͥdentes ĩ ꝓmissiõe fidelem. sꝑantes certissimũ redditorẽ. ĩ hac
fide ⁊ expectatione saluati st̃ licet qñ ⁊ qͣlit̾ ⁊ qͦ ordine salus repmissa
fieret ignorarent. Nã ⁊ ipsis apłis qͦs ustos fuisse nemo ÷ qͥ ãbigat. pͥ¬
sente saluatore ⁊ regnũ ce loꝵ manifesta iã lucc p̾dicante ⁊ p̾dieente¬

Expanded text:
ipotentem tenentes et diligentes, suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum redditorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt; licet quando et qualiter et quo ordine salus repromissa fieret, ignorarent. Nam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
exden ñdebuit. ex q̃ illud sñ tuipi ꝯ̃cupiscencia ⁊ carnis lbidine
exͥori ñ potuit. Ipse it s̾ ħ illicitũ fecit excͦ se talẽ feoit qui
illud licite̾ ĩplere ñ possit. S q carnis humane infirmitas tut¬
piꝰ ad ocm ꝯcupiscentiã efflueret si ñ in parte aliqua licite exci¬
ꝑetur. concessũ ÷ pꝰ ea ad remediũ qͦd pͥꝰ ad offioiũ solũ fu̾at ĩsti¬
tutum. ũ dũ ꝑ ĩdulgentiã ꝓmaiori malo eiutando agit᷑. ip̃m qͣd̾¬

Expanded text:
i concupiscentia et carnis libidine exerceri non potuit. Ipse enim sibi hoc illicitum fecit, ex quo se talem fecit qui illud licite implere non possit. Sed quia carnis humanae infirmitas turpius ad omnem concupiscentiam efflueret si non in parte aliqua licite exciperetur; concessum est postea ad remedium, quod prius ad officium solum fuerat institutum. Ut dum per indulgentiam pro majori malo evitando agit
Abbreviated transcription (Latin):
õs siue p̾cedentes siue stb sequentes. uno scĩficatioĩs remedio saluatos
gaudiis paradisi expulsus ĩ hꝰ uite morcat exiliũ cũcota pꝰteritate
usq infinẽ pͥme corruptioĩ obnoxiꝰ tenet᷑. Ex qͦ enĩ hõ a statu pͥme
ĩ corruptioĩs lapsus ĩ corꝑe ꝑ mortalitatẽ ⁊ ĩ aiã ꝑ miquitatẽ egͦtare
Alia añ legẽ. alia sublege. alia sub grã. dulsa ꝗͥ ĩ spẽ unũtam̃

Expanded text:
s sive praecedentes sive subsequentes uno sanctificationis remedio salvatos gaudiis paradisi expulsus, in hujus vitae mortalis exsilium cum tota posteritate usque in finem primae corruptioni obnoxius tenetur. Ex quo enim homo a statu primae incorruptionis lapsus in corpore per mortalitatem et in anima per iniquitatem aegrotare alia ante legem, alia sub lege, alia sub gratia: diversa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pocuise si uoluiss s quia iste nr̃e inficuntati ꝯuemientio sũit udeus
bo fieret ⁊ ꝓhoi̾e mortalitatem hõis aisumens adspae sue imor ta denas
hoĩem reformaret. uiñ diffidat iã homo se ad bona illiꝰ poste a seenden
quẽ ad sira mala coleranda udet descendisse. ⁊ ui ĩ deo hum alitus gti¬
fieati e remplũ eẽt glificatiois hoĩb ut in eo qͥd paslus: uideart qd

Expanded text:
luisset. Sed quod iste nostrae infirmitati convenientior fuit ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse; et ut in Deo humanitas glorificata
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd accip̃. qr ꝑ se non accip̃ s patit᷑ tm̃ qͦd accipit. ⁊ẽ iꝰtus qͥ fac̃ q facit
⁊ sticia qua fac̃. ⁊ ÷ͥ iustus qui accip̃ uisticia qͣm accip̃. ñ tñ quia accip̃
q sine usticia sua ꝑ solã gr̾am uisticiam accip̃. De iusticia paci
lusticia paciens ÷ qͣ si fiat aliqͥd iustũ ÷. si non fiat iustũ ñ ÷ͥ. Iusticia co¬
gens ÷ qua sic aliquid uste fit. ut siñ fieret inuistum ee̾t. ꝑ rpt̾ qͦd iꝰ ticia
patiens dispensationẽ ht̃. uusticia cogens necessitatem. Sic gͥ deus d̾ massa
gn̾is humani q̃sdam ad saluationẽ assumens iusticia utit᷑ debite potesta

Expanded text:
quod accipit, quia per se non accipit, sed patitur tantum quod accipit, et est qui facit quia facit, et justitia qua facit: et est justus qui accipit justitiam quam accipit, non tamen quia accipit, quia sine justitia sua per solam gratiam justitiam accipit. CAP. Justitia patiens est qua si fiat aliquid justum est; si non fiat, injustum non est. Justitia cogens est qua sic aliquid juste fit, ut si non fieret injustum esset. Propter quod justitia patiens dispensationem habet, justitia cogens necessitatem. Sic igitur Deus de massa generis humani quosdam ad salvationem assumens justitia utitur debitae pot
Abbreviated transcription (Latin):
uiste placatꝰ ÷ ds̃ hoĩ. quia tał homo inuentꝰ ÷ ꝓ homine. qui
non solum ut dictũ ÷ par. s ⁊ inaior ee̾t̾ homine. Iõ ĩ naciuitate xͥ
angłi mmndo paoem anintiant dicentes. Gta ĩ excelsis deo. ⁊ ĩ .t.p.¬
h. bi uo. S adhuc suꝑ erat hoĩ ut sic̃ restaurando dampnũ placa¬
uerat irã. ita qͦ ꝓconcẽptu sacis faciendo dignus fieret euad̾e penã
obedient̾ susciꝑet. ut de pena quã ꝑ inobedientiã meruerat
cripi dignꝰ fieret. Hanc aut̃ penam hõ peccõr solue̾ ñpot̾at qͥ
quamoũq penã susciꝑet ñ nͥ digne ⁊ iuste ꝑꝑ contẽptꝰ pͥmi reatũ¬

Expanded text:
uste placatus est Deus homini, quia talis homo inventus pro homine, qui non solum, ut dictum est par, sed et major esset homine. Ideo in nativitate Christi angeli mundo pacem nuntiant dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in t . Sed adhuc supererat homini, ut sicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo, dignus fieret evadere poenaobedienter susciperet, ut de poena, quam per inobedientiam meruerat, eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui, quamcunque poenam susciperet, non nisi digne et juste propt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ iuim ñ habet᷑ pot̾ ⁊ ui ħ summa constat pena. cũ creatura pene
aedicta neꝙ ꝯmodũ suũ fastidire pot̾ ꝓpt̾ inimucabilem ir a ꝑn
nec hrẽ pot̾ ꝓpt̾ irremislibilem culpã. ł roptea gͥ deus affectẽ
uisticie homim seꝑabilem dedit. ⁊ ipsi affectu cũ in ee̾t affectũ
suũ hoc ⁊ iusticiam inseꝑ abilit̾ ad eẽ instituit. Affectũ ꝯmodi
insepabilem tͥbuit ⁊ eftectũ iliiꝰ hĩ ⁊ modum non eq̃ un sepabi¬
liter ad eł p̾cepit. ꝗͣtinꝰ hõ ułuloiosopretnto  ss¬

Expanded text:
 in hoc summa constat poena cum creatura, poena addicta, neque commodum suum fastidire potest propter immutabilem naturam, nec habere potest propter irremissibilem culpam. Propterea igitur Deus affectum justitiae homini separabilem dedit, et ipsi affectui cum inesset, effectum suum, hoc est, justitiam inseparabiliter adesse instituit Affectum commodi inseparabilem tribuit, et effectum illius, hoc est commodum, non aeque inseparabiliter adesse praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ. In celo ÷ solũ bonũ ⁊ sũmũ. Inuferno ÷ solũ malum
ꝯ sũmum. In ꝑadiso ÷ folit solõ bonũ s ñ sũmũ. Inigne pur¬
gatorio solũ inalũ non sũmũ. In mundo ÷ bonũ ⁊ malũ neuti
lumum. ł aradisus ÷ locus inchoanciũ ⁊ ĩ meliꝰ ꝓficientium
⁊iõ ibi solũ ee̾ bonũ debuit qr dͥacitra a malo inoianda non
fuit. Non cñ sũmũ ee̾ debuit qr sisũmũ ibi ee̾t bonũ illic
positis ꝓfectus non e̾et. Celũ locus ÷ confirmatoꝵ bonoꝵ ⁊ ꝑ
disciplinã ad sũmũ ꝓfectũ ꝑtingentuł. Uñ solũ siłmũq bonũ

Expanded text:
num et summum; in inferno est solum malum et summum; in paradiso est solum bonum sed non summum; in igne purgatorio solum malum, sed non summum; in mundo est bonum et malum, neutrum summum. Paradisus est locus inchoantium et in melius proficientium; et ideo ibi solum esse bonum debuit, quia creatura a malo initianda non fuit. Non tamen summum esse debuit, quia si summum ibi esset bonum illic positis profectus non esset. Coelum locus est confirmatorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentium. Un
Abbreviated transcription (Latin):
pumri dñt  ipsi filii eoꝵd̾e putrum pecc̃ã uidentes imitant᷑
uͥ intelugamꝰ ñqͣm filios in peccĩs parentũ fieri participes
nͥ pͥus fiu̾nt pecoando effecti imitatores. Ut suo qͥsq peocato
non alieno dãpnet᷑. dũ alienũ suũ facit qͦd amando ⁊ seqiend
unitat᷑. Sic i gira̾licer dictũ ꝯuenientiꝰ incelligit᷑. fils.n.
his qͥ ea peccando imitant᷑. Clĩ enĩ contͣ id qͦd dic tũ fuerat
patres comedunt uuã ao̾bam ⁊ dentes filioꝵ obstupescunt
ipsamouetut. neceł ÷ ut si in pͥori sententia p̾cedentiũ pacti
pecã ad sub seriuentes filios cranstre significatiĩ accipiꝰ. m
subseaueniti assercione suo quẽq pecco teneri neqs presentia
ꝓercã pacrũ ad subsequentes filios redindare intellgam

Expanded text:
ur, quo ipsi filii eorumdem patrum peccata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque peccato non alieno damnetur, dum alienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius iniis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt cedentium patrum peccata ad subsequentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertione suo quemque peccato teneri, neque praecedentia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligam
Abbreviated transcription (Latin):
tre ñ p̾il semꝑ idem sit. moueat᷑ ⁊ ꝓmoueat᷑ semꝑ ũ molior sit.
Erniũ eiũ bonũ erat ĩ sũmo stare. cod̾m ÷ bonũ ad supiora asccnd̾e
Dicooo urea mucabił ne sua mobilitate dissoluta ad decioras c̃p
deficet. talib studiĩs nutͥenda fuerat in qͥb ⁊ rerũ uanetat
foris excitata. ⁊ emulatioẽ uͥtutũ intꝰ accensa ꝓficiendi oocasionem ĩ uoni

Expanded text:
r sit. Primum enim bonum erat in summo stare. Secundum est bonum ad superiora ascendere. Et idcirco vita mutabilis ne sua mobilitate dissoluta ad deteriora semper deficeret; talibus studiis nutrienda fuerat in quibus et rerum varietate foris excitata, et aemulatione virtutum intus accensa, proficiendi occasionem in
Abbreviated transcription (Latin):
sue. Itum ne oosa e̾it societas ꝯuigał int̾ masołm ⁊ feminã. ꝑpea
pꝰ sacramentũ ꝯuigii additum ÷ officium. qͦd ĩ ꝯmixtione carnis
ũin eadem similitudine demonstraret᷑ qm̃inilla ĩ uisi bili societate
aiã rõnat nullatenꝰ fructificare poss. nͥ pͥus sem̃ untutis a dõꝯ¬
ciꝑec. ł rat ad huo aluid ĩnatura humana qͦd ꝑ societate᷑ ꝯuigii
monstraridebuiss. Sic qͥ ꝓpe conditus ÷ hõ nͥ qͥddam in eo suppͥmum
det ⁊ ĩ hoiẽ moħ altiꝰ eet. ꝑꝰ illud aũ aliud sub illo e̾et. ⁊ subiectũ
illi. deĩ aliud nouissimum ⁊ ł imo asticutũ ⁊cet̾is duob sub¬
iectũ. E it qͥppe ĩ homine rõ suppͣmo loco ꝯstituta. soł diuinis
⁊ ĩ iusibilib intendens. ⁊ diuine uoluncati se conformans. Pꝰ ħ
ebatur ⁊ ab illa inforiata subiecte sͥ sensualitati duãbat᷑ que
toio ⁊ imo loco fu̾at ꝯstituta. Sio itaq t̾a inuenta sc̃ in homine

Expanded text:
suae. Iterum ne etiosa esset societas conjugalis inter masculum et feminam, propterea post sacramentum conjugii additum est officium quod in commistione carnis  parere, ut in eadem similitudine demonstraretur quod in illa invisibili societate anima rationalis nullatenus fructificare posset, nisi prius semen virtutis a Deo conciperet. Erat adhuc aliud in natura humana quod per societatem conjugii monstrari debuisset. Sic quippe conditus est homo, ut quiddam in eo supremum esset, et in homine nihil altius esset. Post illud autem aliud sub illo esset et subjectum illi; deinde aliud novissimum in imo constitutum, et in t quippe in homine ratio supremo loco constituta, solis divinis et invisibilibus intendens et divinae voluntati se conformans. Post haec r superiori, et ab illa informata subjectae sibi sensualitati dominabatur, quae tertio et imo loco fuerat constituta. Sic itaque tria inventa sunt in homine:
Abbreviated transcription (Latin):
sicum ñ ÷ ad cognitionẽ. fide a nob̾ oredendũ ÷ ũ cunositate inqͥ¬
rendũ. Nam si dix̾imꝰ aminam quando corꝑi ꝯmiscet᷑ uoluntate
quadã ad delectationẽ culpe inclinari. u non originali tm̃ s ao¬
tuali qͦ peocoͣ obnoxiam e̾ẽ demonstramꝰ: si uͦ necessitate aliqͣ
ad ꝯsortium corꝑis ⁊ ad contagiũ uicii corꝑał dotrusam confitem
ex ipa necessicate a recicu absolucam e̾e ostendunꝰ. Quod enim
oĩno necessicatis ÷ imputabile ñ ÷ͥ. Qd aũ uoluntatis ÷ ñ originale¬
noluntate corrũpit᷑. ne peecm̃ sit actuale. neo necessicate cortilpu
neuiciũ sit t̃ imputabile. Honitaq malũ illi ÷ aut malauo¬
luntas. qr nec dũ uelle aecepit. aut opꝰ malum q nondũ ad huo¬

Expanded text:
fide a nobis credendum est, non curiositate inquirendum. Nam si dicimus animam quando corpori commiscetur voluntate quadam ad delectationem culpae inclinari; jam non originali tantum sed actuali quoque peccato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confitemur, ex ipsa necessitate a reatu absolutam esse ostendimus. Quod enim omnino necessitatis est, imputabile nvoluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas q
Abbreviated transcription (Latin):
mundas c̾are ⁊ corꝑib sociare in quib dñ corruptionẽ ĩueniunt
⁊ corruptionẽ tra hunt. ñ ħ ex deo e̾ẽ qͥ sine corruptione illas fecit.
s ex hoĩe quicorꝑm nacuram corrupit. Qͥ gͦ ħ dicunt tationem
diuine uisticie ñ exponunt. q sic̃ ad diuinã bonitatẽ ñ ꝑtinuit nt
uͥ malas fieri necee eẽt. Nongͥ magnoꝑe uisistendũ ÷ ut ratigne
inuestigetur qͦd fide mais qͣm raxone scrutar oportet. Q ma
ueritur tũ quomͦ patrib itis ꝑeccatores filii nascu
originale peccm contraht̃ qui gn̾ant᷑ ab his qͥoriginalis pecoati
siie ꝑ sacͣmenta fidei. siue sola fide remissionẽ acceꝑunt. Quomͦ it
a patrib infilios transire pot̾ qͦd in ipsis patͥb non ÷: S sciendũ
÷ qͦd originale pecc̃m qͦd a patͥb ꝓ carnis gn̾ationẽ ad filios tͥnsdu¬
cittir. qͣmͣ uis in his qͥ gignunt qͣntũ ad oulpam remissuĩ sit qͣntũ as

Expanded text:
 in quibus corruptionem inveniunt et corruptionem trahunt non hoc ex Deo esse qui sine corruptione illas facit; sed ex homine qui corporum naturam corrupit. Qui ergo hoc dicunt rationem divinae justitiae non exponunt; quia, sicut ad divinam bonitatem non pertinuit ut llocare ubi malas fieri necesse esset. Non igitur magnopere insistendum est ut ratione investigetur, quod fide magis quam ratione scrutari oportet. CAP. XXXVII. Quomodo a patribus justis peccatores filii nascuoriginale peccatum contrahunt, qui generantur ab iis qui originalis peccati, sive per sacramenta fidei, sive sola fide remissionem acceperunt. Quomodo enim a patribus in filios transire potest, quod in ipsis patribus non est? Sed sciendum est quod originale peccatum quod a patribus per carnis generationem traduci
Abbreviated transcription (Latin):
tarium eẽ uoluit. ut ineo ꝓmereret᷑ hõ siue bonũ si uideł eũ
retine̾t cũ posset deserere. siue malũ sieũ desereret. cũ ꝑoss
retinere. Appeticuĩ aut̾ cõmodi ꝓpt̾ea necessariũ uoluit ẽẽ os
quatinꝰ in eo hõ remun̾arot᷑ siue ad penã. si alt̾m. i. upꝑe¬
titũ iusti desereret. suie ad głam sieundẽ appetitũ scł
iusti retine̾t. In apeticu gͥ iusti deus m̾itũ hominis consti¬
tuit. in appetitu uͦ ꝯmodi p̾mium. Propt̾ea appeticũ usti solã

Expanded text:
tarium esse voluit, ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum tarium esse voluit, ut in eo promereretur homo sive bonum, si videlicet eum retineret cum posset deserere, sive malum, si eum desereret cum posset retinere. Appetitum autem commodi propterea necessarium voluit esse Deus, quatenus in eo remuneraretur homo sive ad poenam, si alterum, id est appetitum justi desereret, sive ad gloriam, si eumdem appetitum, scilicet justi, retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in appetitu vero commodi praemium. Propterea appetitum justi solum
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluntana gͦ malioia se contra cͥatorem suũ exex̃ ꝑu̾se cont᷑ ipsum
uolendo:⁊ inipie de ipõ senciendo. Adam uͦ ñ ÷ seductus qr q̃ddia¬
bolus ꝓmisit falsũ ee̾ sciebat. neq icc̾co pomũ uecidĩ comedit qͣsi
petitioni ⁊ uoluntati resistendo contͥstaret. maxime q putauit
se ⁊ mulier morem gerere. ⁊ pꝰ ea ꝑpenitentiã ⁊ uenie postulat¬
dissimilit̾. ad utrũq tñ tota redundat. ĩ illã ꝗͥ q peccaũ ĩ istũ
ui oꝵ peccanti consensit. ⁊ pecc̃m illiꝰ consentiendo suũ fec̃. ⁊ hoc
dare uoluerimꝰ qͦmͦ peccm ĩ eũ uenit aut ⁊ qͥd sit ipsũ peccatũ
qͦd natiurã bopã uiciat ⁊ tollit pulctudinẽ ⁊ incegritatẽ illiꝰ
q̃dam de uitioris hoĩs qualitate que ad hanc consid̾ationẽ nec̾ia
iudebunt᷑ in meduł ꝓponere oporcet. De appetitu iusti
in homine a pͥnoipio quib natura illiꝰ cota regeret᷑ ⁊ condu¬
ceretur ad consũmationẽ finis sui. Duo ħ erant appetitꝰ iusti

Expanded text:
perverse contra ipsum volendo, et impie de ipso sentiendo. Adam vero non est seductus, quia quod diabolus promisit falsum esse sciebat. Neque idcirco pomum vetitum comedit, quasi petitioni et voluntati resistendo contristaret. Maxime quia putavit se et mulieri morem gerere; et postea per poenitentiam et veniae postulatdissimiliter ad utrumque tamen tota redundat; in illam quidem quia peccavit in istum, quia peccanti consensit et peccatum illius consentiendo suum fecit. Et hoderare voluerimus quomodo peccatum in eum venit, quid aut etiam fit ipsum peccatum quod naturam bonam vitiat, et tollit pulchritudinem et integritatem illius, quaedam de interioris hominis qualitate quae ad hanc considerationem necessaria videantur in medium proponere oportet. CAP. XIn homine a principio, quibus natura illius tota regeretur et conduceretur ad consummationem finis sui. Duo hic erant, appetitus ju
Abbreviated transcription (Latin):
simplox ula suba auc dota ĩ giguente remaneat si ingenitũ qͣient
aut dota in genitum ceanscat sungugnente remansent᷑. Nisi forde om̃s¬
ꝑ lonalit̾ ꝗ multiplicari s eentialit̾ nondiuidi. Non atten dentos qͥa¬
sirmiq uenientia hanc assertionẽ sequantur. si una ⁊ eadem eẽntia
simus beatiidim ⁊ dãꝑnatiõi. głe ⁊ pene addicta oredatur. Post¬
rano oũdicat auctoritas reiltatur᷑ puluis int̾ram dequa sũptus:
sous cam de care macialit̾ transducatur. Quamuis enĩ nr̃a
corꝑe ꝑͥ mo loco mat̾ialit̾ detra sũpta non sint. iccea tñ nonin

Expanded text:
simplex illa substantia aut tota in gignente remaneat si in genitum transierit, simplex illa substantia aut tota in gignente remaneat si in genitum transierit, aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. Nisi forte om quidem multiplicari, sed essentialiter non dividi. Non attendentes quanta inconvenientia hanc assertionem sequantur si una et eadem essentia simul beatitudini et damnationi, gloriae et poenae addicta credatur. Postremo dum dicat auctoritas: Revertatur pulvis in terram de qua sumptus sed caro de carne materialiter traducatur. Quamvis enim nostra corpora primo loco materialiter de terra sumpta non sint; idcirco tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
in filios descend̾e putauert̃. qm̃ non solũ oarne̾m s aiãm quoq
extraduce mat̾ia eeͥ oredid̾unt. Sic̃ nĩ in gn̾atione ꝓ lis de carne
paterna subaliter oaro trahitur itãd egignentis anim ꝙ atuma
genici ee̾ntialiter deduci ab his existimatur. ł ropt̾ quod siõ de
cormupta carne caro corrupta seminatur. ita ⁊ de aiã peoent᷑ ce
aiã peccatrix corruptione originoli infeota trahitur.
doctoꝵ multas hine ĩ rõnes ⁊ auctor tates opposusse inue¬
niuntur. quib ñ aiãm s solam earnem extraduce eeͥ astiuere
tatis sue sĩplicitate indiuidue semꝑ consistens. augen uł mulci¬
plicari omĩno non potͥ. Simplex enłꝰ nacura ꝓpagationẽ non fuait¬
nͥ totũ cransient. Qd̃ gͦ uniĩ ÷ int̾ duo si tocũ transient tuolul
ex eo iemanet illi ad ÷ͥ. Si aũ tocũ ꝑmanet nicħ confertur illi
ad auod ÷. Sig aniua ex aiã gignit᷑ sic̃ caro ex carne. dicant quom̃

Expanded text:
 a patribus in filios descendere putaverunt, quoniam non solum carnem sed animam quoque ex traduce materiae esse crediderunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter caro trahitur, ita de gignentis anima, anima geniti essentialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de anima peccatrice anima peccatrix corruptione originali infecta, trahitur. doctorum multas hinc inde rationes et auctoritates opposuisse inveniuntur, quibus non animam sed solam carnem ex traduce esse astruere tatis suae simplicitate individue semper consistens augeri vel multiplicari omnino non potest. Simplex enim natura propagationem non facitnisi totum transierit. Quod ergo unum est inter duo si totum transierit, nihil ex eo remanet illi a quo est. Si autem totum permanet, nihil confertur illi ad quod est. Si igitur anima ex anima gignitur sicut caro ex carne, dicant quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
y penaustima duo media oita sunt culpa ⁊ pena. Ignorantua
bomi culꝑa ⁊ pena in mente. Coneupiscentia mali culꝑa ⁊ pena ĩ car¬
ne luquib pecoati originat radix consistit. Quia gͥ camo huinam
⁊ parentib cũ morta litate seminatur ineo ipo qͦd seminata sub¬
iacet mortalitati. uiuuificata pꝰmodũ earnalis conouipiscenti e sub
iecta inuenicur nec esicati. q ipsa mortalitatis infirinitas otusa
ĩ ouiã secuit᷑ eoncupiscendi necessitas. Caro gͥ q̃ in ꝯcupi scentia
seminat᷑ cũ mortalitate concipit᷑ cũ necessicate concupiscendi
nascit᷑. ineo aqͦ leminatur culpã ht̃ ⁊actũ culpe. Ineo qͥd
seminat᷑ nec culpã ht̃ nec actũ culpe s causñ. In es qͥd nascit᷑
causã culꝑe ⁊ eulpã ht̃ s actũ non ht. Causa culpe corruptio mor

Expanded text:
 poena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mojecta invenitur necessitati, quia ipsa mortalitatis infirmitas causa est quam consequitur concupiscendi necessitas. Caro igitur quae in concupiscentia seminatur cum mortalitate concipitur, cum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo seminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur c
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ infundi. In quib tñ oĩb nulla ũqͣm rõ siue auctoritas
in tantũ p̾ualere potuit. ut dubietotẽ coltet q̃stionis. excepto
eosolo qͦd fides catholica mag̾ credendũ eleg̾ aĩas cotidie corꝑib ui
iuficandis sociandas de niohilo fieri. qͣm sod̾m corꝑis uaturã ⁊carius
humane ꝓͥetatem detraduce ꝓpagari. Si aũ anine ex traducȩ e̾e
dicerentur non cunta questio eẽt. qr manifestior iusticia eet in
eo qͦd percatũ originale a putrib infilios transire dr̃. s uos si oc
cuita dĩ iudicia rõne ꝯp̾hendẽ ñ p̃ osstimꝰ. tñ ꝓ soluendis dubus du¬
bia alia asserere uon dobemꝰ. Queritͣ tñ si anime ex traduce ñ sunt
qͥ modo peccato parentũ filiĩ obnoxii esficiunt᷑. Qd̃ enĩ in parente pec¬
catum ÷ ꝑ illã utiq naturã sola̾ in filiũ descendit. q̃ sola ꝑ gn̾atiõ em
a patre iu filiũ transit. Si gͦ sola caro seminat᷑. ꝑ solã utiq carnẽ

Expanded text:
ficationem infundi. In quibus tamen omnibus nulla unquam ratio sive auctoritas in tantum praevalere potuit ut dubietatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fieri quam secundum corporis naturam et carnis humanae proprietatem de traduce propagari. Si autem animae ex traduce esse ducerentur, non tanta quaestio esset, quia manifestior justitia esset in eo quod culta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia asserere non debemus. Quaeritur tamen si animae ex traduce non sunt, quomodo peccato parentum filii obnoxii efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium tr
Abbreviated transcription (Latin):
tia caruẽ il concupiseentia cdampnaũ. En se bouum agendõ uon
uident. in carne auit̾ sua malũ agere concupisent. ħ duiouicia ad
puniendã suꝑbiã hõis uste inipso confirmaretur. Ignorantia
ꝗͣ dũ ab aĩo subtruhit᷑ lum̃ tũcatis. concupiscentia uͦ. dim ccrro

Expanded text:
tia, carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non tia, carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis; concupiscentia vero, dum caro