comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ cacumina in aristas se spargunt. Idõq
gemina dote pigm̃tarii hardi sp̃icas acfolia
celebrant. Ꝙ hoc est qđ ait mareꝰ. unguen¬
ti nardi spicati p̾tiosi: quia uidelicet un¬
guentum illud qđ atculit maria duo. ñ
solum de radice confectũ nardi. uerum
etiam qͦ p̾tiosius eẽt. spicarũ quoq & foli¬
oꝵ eiꝰ adiectione odoris ac uirtutis illiꝰ e¬
rat accumulata gr̃a. Ferunt aut̃ de nar¬
do ꝓhisialogi. qd̾ pͥncipalis sit in unguen¬
tis. Unde merito unctioni capitis & pedũ
nistrantis. fidem ac pietatem designat ȩccłe
sc̃ȩ: quȩ loquitur in amoris cantico dicenᷤ.
Dũ ẽẽt. rex in accubitu suo: nardꝰ mea de¬
dit odorem suũ. Quȩ niirũ uerba & se
m om̃ib suis membris sp̃italiter implere
ñ desinit. Que toto diffusa głantur & dict̃.¬
Dõ autẽ gr̃as: qui semꝑ triumphat nos
in xp̃o iħu: & odorem notitie suȩ manifes¬

Expanded text:
cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum nistrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit; quae toto diffusa orbe triumphat nos, in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifes
Abbreviated transcription (Latin):
magdalene. soror lazari quem suscitauit
iħx a mortuis. ut ioħes aꝑte comemotat :
qui hoc etiam factum ante sex dies pasche
testatur: pͥdie ꝗͣ asino sedens cũ palmis &
laude turbarũ hierosolimã ueniret. Ipsa ÷
autẽ ñ alia : quȩ qͦndam ut lucas scͥbit pec¬
catrix adhuc ueniens pedes diũ lacͥmis pe¬
nitentie rigauit: & unguento pie confes¬
sionis liniuit: & quia multũ dilexit multoꝵ
ueniam peccatoꝵ a pio iudice ꝓmeruit. Nc̃
uͦ iustificata & familiaris effẽcta dño ñ
tantũ pedes eiꝰ ut idem ioħes narrat. uerũ
oleo scõ ꝑfudit. Est aut̃ alaba strũ genꝰ
eo qd̾ optime seruare̾ ea incorrupta dicat᷑.
Hascitur circa thebas egyptias & damascũ
syriȩ cet̾is candidius. ꝓbatissimũ uͦ in in¬
dia. Mardus uͦ est frũtex aroniatica. gra¬
ui ut aiunt & crassa radice. s breui ac nigͣ
fragili q qͣnuis pingui succo redolente cĩ
prẽssum. asꝑo sapore. folio paruo densoq

Expanded text:
Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genuseo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque,
Abbreviated transcription (Latin):
leuigare tẽpli parietes: pauim̃ta uerrere.
uasã mundare. & scđ̾m ritũ legis purificari
ut esu agni digni fierent. congregantur
ineuntes consilium. quomͦ occ̃idant dñm
ñ timented seditionẽ ut simplex sermo de¬
monstrat: s cauentes ne auxilio popłi de
suid manib tolleretur. Et cũ ee̾t betha¬
ꝓ om̃i mundo & uniu̾sas nationes suo san¬
guine redẽpturꝰ: moratur in bethania do¬
mo obedientiȩ. quȩ qͦudam fuit symonus
datus est: nõmine pͥstino ꝑmanente.
ut uirtus curantis appareat. Nã ꝙ in ca-¬
chalogo apłoꝵ. cũ pͥstino uitio ꝙ offirio
matheus publicanus appellatur: qui certe
publicanus eẽ. desierat. Quidã symonẽ
lepsum uolunt intelligere partem popłi
qui credidit dño & ab eo citratus sit. Sy¬
mon nauq obediens dr̃. U enit mulier
habens alaba strum unguenti nardi spi¬
cati p̾tiosi: & fra c̾to alaba stro esfudit
suꝑ caput eius. Mulier ista maria erat

Expanded text:
levigare templi parietes, pavimenta verrere, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethapro omni populo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis datus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam et in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat . Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi, quae crediderit Domino, et ab eo curata sit. Simon quoque obediens dicitur. Venit mulier habens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi, et fracto alabastro effudit super caput ejus. Mulier ista Maria erat
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Utruiiq uerum est. & plenũ utrunq
ratione. qr & ille qui est inferior ñ timetꝰ.
& ille qui est suꝑior gerit tunentis affecᷤ¬
tum. Ille enĩ quasi homo uĩ mortis igno¬
rat  iste autem quasi ds̃ in corpore cons-¬
titutꝰ fragilitatẽ carnis exponit᷑: ut eoꝵ
qͥ sacrametitũ incarnationis ab iurant. ex-¬
cludẽtur impietas. Deniq & hoc dix̃. & ma-¬
nicheus ñ credidit: ualentinꝰ negauit.
marcion fantasma iudicauit. Eousq

Expanded text:
rbatur. Utrumque verum est, et plenum utrumque ratione, quia et ille qui est inferior non timet, et ille qui est superior gerit timentis affectum. Ille enim quasi homo vim mortis ignorat. Iste autem, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum Incarnationis abjurant excluderetur impietas. Denique et hoc dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma judicavit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
rentib facultas danda signet᷑. Et ipse uob̾
demonstrabit cenacłm gr̃ande stratum: ꝙ
ibi parate nob̾. & cet̾a Cenacłm magnũ
lex sp̃italis est: quȩ de angustiis litterȩ e¬
grediens. in sublimi loco recepit saluatorẽ.
Nam qui adhuc occidentem litta̾m serua¬
ui̾t: qui ñ aliud in agno qͣm pecꝰ intellȩxe¬
rit : iste nimirũ in imis pascha facit: qr
maiestatem sp̃c in uerbis dĩ cõp̾hende̾ nec¬
nem. in domũ ȩccłȩ fuerit secutud: hic ꝑ
spm illustrantem suꝑficiem littẽ trans¬
cendendo. in alto mentis solario xp̃o refecᷤᷤ¬
tionem p̾parat: quia cuncta uł paschȩ sa¬
cranta uł cecera legis decreta eiꝰ eẽ. sacͣm

Expanded text:
rentibus, facultas danda signetur. Et ipse vobis rentibus, facultas danda signetur. Et ipse vobis demonstrabit coenaculum grande stratum, et ibi parate nobis, etc. Coenaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno quam pecus intellexerit, iste nimirum minus pascha facit: quia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necnem, in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum illustrantem superficiem litterae transcendendo in alto mentis solario Christo refectionem praeparat, quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta, ejus esse sac
Abbreviated transcription (Latin):
uixta alium euãgłistam. amphoram aquȩ
baiulans occurrit: ut ostendatur huiꝰ pas¬
che mist̾ium ꝓ ablutione ꝑfecꝰta mundi to¬
tius ẽẽ. celebrandũ. Aqua qͥppe lauachrum
grȩ. lagena fragilitatẽ designat eoꝵ: ꝑ quos
eadem gr̾a erat᷑ mundo ministranda. Unde
aiunt. Habemus aũ thesaurũ istũ in uasis
fictilib. Parant pascha discipłi. ubi aquȩ in¬
fertur lagena: ut adee̾ tempꝰ insinuent. qͦ
cultorib ueri paschȩ typicus de limine ac
postib cruor auferatur: & ad tollenda mun¬
di crimina uiuifici fontis baptisinͭ ꝯsecre t᷑.
Sequimini eum. &e quocũq introierit di¬
cite dño domꝰ: quia magister dicit. Libi est¬
refectio mea. uͥ pascha cũ discipłis meis man¬
ducẽ : Consulte siue aque bauili. seu dnĩ
domꝰ st̃ p̾t̾missa uocabula: ut om̃ib uerũ
pascha celebrare uolentib hoc : xp̃i sacͣm̃tiᷤᷤ¬
imbui: eũq suȩ m̃tis hospitio fusciꝑe quiȩ¬

Expanded text:
juxta alium evangelistam, amphoram aquae juxta alium evangelistam, amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, lagena fragilitatem designat eorum, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent quo cultoribus veri Paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domrefectio mea, ubi pascha cum discipulis meis manducem? » Consulte sive aquae bajuli, seu domini domus sunt praetermissa vocabula. ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est, Christiimbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quae
Abbreviated transcription (Latin):
s in similitudinẽ iudȩ quęrunt oportuni¬
tatem: qualiter arbitris absentib menda¬
tio ueritatẽ. ueritatẽ crimine mutet.
Et pͥmo die azimoꝵ qͣndo pascha ĩmo¬
labant: dicunt ei discipłi. Quo uis eamus
& paremꝰ tibi comede pascha : Primũ diẽ
arimoꝵ quartũ decimũ pͥmi mensis appel¬
num occid̾e solebant ad uesꝑam: qđ exponenᷤ
apłs ait. Etenim pascha nr̃m immolatus ÷
xp̃c. Qui licet die sequenti hoc est qͥnta deci¬
ma luna sit crucifixꝰ: hac tam̃ nocte qua
agnus ĩmolabatur. & carnis sanguinis q
sũi discͥpłis tradidit misti̾a celebranda: ꝙ
a rudeis tentus ac ligatus: ipsiꝰ ĩmolationiꝰ
hoc est passionis suȩ sacͣuit ex ordiũ. Et
mittit duos ex discipłis suis: ꝙ dicit ens. Ite
in ciuitatem: & occurret uob homo lage¬
nam aquȩ baulans. Indicium quidẽ p̃sciȩ
diuinitatis est. qđ cum discipłis loquens.
qͥd alibi futurum sit nouit. Pulchre autẽ
paraturis pascha discipłis homo lagenã siue

Expanded text:
sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem, ut arbitris absentibus, veritatem mendacio, virtutem crimine mutet.Et primo die Azymorum, quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi comedere pascha? Primum diem Azymorum, quartum decimum primi mensis appelnum occidere solebant ad vesperam . Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est, quinta decit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae sacravit exordium. Et mittit duos ex discipulis suis et dicit eis: Ite in civitatem et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans. Indicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens quid alibi futurum sit novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, homo lagenam, sive
Abbreviated transcription (Latin):
pensare. Nec certam iã postulat sũmã: ut
saltim lucrosa uidẽtur ꝓditio. s quasi uile
tradens mancipium in potestate ementiũ
posuit: qͣntũ uellent dare. Qd̃ aut̃ dicit
abut ad sũmos sacerdotes ut ꝓdet eũ illis:
ostendit eum ñ apͥncipib inuitatũ. ñ ulla
necessitate constrinctũ. sponte ꝓpͥa scelerate
mentis misse consilium. Qui audientes ga
uisi sunt: & ꝓmisert̃ ei pecuniã se daturos.
& quȩrebat quomodo illũ oportune trade¬
ret. Multi hodie uidȩ scelus quia dñm ac
magistrũ dm̃q suũ pecunia uendidi̾t ue-¬
lut umnmane & nefarium exhorrent. nec
tam̃ cauent. Nam cũ ꝓmunerib falsũ con-¬
tra qͣlibet testimoniũ dicunt: ꝓfecto qͥa
ueritatẽ ꝓ pecunia negant. dm̃ peciuna uen-¬
dunt. Ipse enĩ dix̃. Egõ sũ ueritas. Cũ sotie¬
tatẽ fraternitatis aliqͣ discordiȩ peste cõma¬
culant : dm̃ ꝓdunt. quia ds̃ caritas ÷. Qui

Expanded text:
ompensare, nec certam jam postulat summam, ut ompensare, nec certam jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur proditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate ementium posuit, quantum vellent dare. Quod autem dixit, Abiit ad summum sacerdotem, ut proderet eum illis, ostendit eum non a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consivisi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum opportune traderet. Multi hodie Judae scelus, quod Dominum ac magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societate fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ ẽẽ. unguenti : officiũ sepulturȩ:
Nec mirũ si mͥ odorem bonũ sue fidei dede¬
rit. cum ego ꝓ ea fusurꝰ sim sanguinẽ meũ
Amen dico uo̾bis. ubicumq p̾dicatũ fuerit
fecit hȩc narrabitur in memoriã eiꝰ. Aaten¬
de notitiam futtiroꝵ. qđ passurꝰ pꝰ dies pau¬
cos sanctiat eugłm suũ toto orbe celebran¬
dũ. Notandum atit̾ qđ sicut maria głam
adepta est toto orbe. quocũq eccłia sc̃a dit¬
fusa est de obsequio qđ dño pia deuocionẽ
exhibuit: ita e contrario ille qͥ obseqͥo eiꝰ
detrahere temeraria lingua ñ tunuit: ꝑfids
nota longe lateq infamatus: & deo si¬
mul atq hominib merito factus est ex¬
osus. S dñs bonũ laude tligna remune¬
rans: futuras impii ꝯtumelias tacendo p̾¬
teriit. Et uidas scariotis unꝰ de duode¬
cĩ abiit ad sũmos sacerdotes: ut ꝓdet eũ illiᷤ.
Infelix iudas dãpnũ qđ ex effusione ungͣn¬
ti se fecisse credebat. uult magistri p̾tio ꝯ¬

Expanded text:
erditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fueritfecit haec, narrabitur in memoriam ejus. » Attende notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos, sciat Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem, quia, sicut Maria gloriam adepta est toto orbe, quocunque Ecclesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit: ita, e contrario, ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. « Et Judas Scariotis unus ex duodecim abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. Infelix Judas! damnum quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio c
Abbreviated transcription (Latin):
turũ: hominẽ simplicẽ & scm̃n uirũ assert̃
de genere dauid. Interrogemꝰ gͦ eos docti a
certo. nec ꝓpͥa uoluntate: s in sp̃u sc̃o. Non
ipse & dñs dauid est. ds̃ ante tempora ma-¬
nendo: & filiꝰ dauid homo apparuit in tẽ¬
poris fine nascendo. Qd̃ aut̃ apatre subi-¬
ciunt᷑ ei inimici. ñ infirmitatẽ filii. s uni¬
tatẽ naturȩ qua in alto̾ alt̾ oꝑat᷑ significat.
Nã & filiꝰ subicit inimicos patri: qr patrẽ
clarificat suꝑ t̾ram. Et dicebat eis in doc¬
trina sua. Cauete a scribis qͥ uolunt insto¬
lis ambulare & salutari in foro.& in pͥmiᷤ¬
cathedris sed̾e in sinagogis. & pͥmos discubi¬
tus in cenis. Ambulare in stolis. cultiori¬
b uestim̃tis indutos. ad publicũ ꝓcede sig¬
nificat. In quo int̾ cetã diues ille qui
epulabatur cotidie splendide. peccasse deᷤᷤ¬
cribitur. Notandum aut̃ qr non salura¬
ri in forꝯ. ñ pͥmos sede̾ uł discũb̾e uetat
eos. quib hoc officii ordine᷑ competit. s

Expanded text:
turum hominem simplicem, et sanctum virum asserunt de genere David; interrogemus eos docti a certo nec propria voluntate, sed in Spiritu sanipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Et dicebat eis in doctrina sua: Cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in pcathedras in synagogis, et primos discubitus in conviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quare iħc pꝰ resurrectionem dixit ad disci¬
płos. ecce ego uobiscũ sũ om̃ib dieb usq
ad consũmationẽ mundi: & nc̃ loquitur
me aut̃ ñ semꝑ habetis. S mͥ uidr̃ in hoc
loco dicere de p̾sentia corporali: quia neqͥq
cum eis ita futurꝰ sit pꝰ resurrectionẽ. qͦmͦ
nc̃ in om̃i conuic̾tu & familiaritate. Cuiꝰ
rei memor apłs : ait. Ꝙ si notieramꝰ iħm

Expanded text:
tionem dixerit ad discipulos: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi ; et nunc loquitur, Me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali: quia nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: Et si noveramus
Abbreviated transcription (Latin):
disset torquendũ ad calũpniã. Rursũ sumimꝰ
theo scͥptũ ÷ qd int̾rogandi & adiuranti se pon¬
tifici si e̾e̾t xp̃s. responderit. tu dixisti. ꝓ qͦ marcꝰ
posuit ego sũ: ut uidelicet ostendet tantũ ualere
qd̾ ei dic̃ iħc tu dixisti. qͣntũ si diceret ego sum.
uidee. pagane. heretice. contẽptꝰ infirmitas. &
crux contumelia ẽ: uide qr ꝑ hȩc filiꝰ hominiᷤᷤ
ad dexterã dĩ patris sessurus. & ex partu uir-¬
ginis honio natꝰ. in sua cũ celi nubib ẽ maiesta¬

Expanded text:
disset torquendum ad calumniam. Et princeps disset torquendum ad calumniam. Et princeps tthaeo scriptum est, quod interroganti et juranti se pontifici, si esset Christus, responderit: Tu dixisti, pro quo Marcus posuit, « Ego sum, » ut videlicet ostenderet tantum valere quod dixit Jesus, « Tu dixisti: » Quantum si diceret, « Ego sum. udaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas, et crux contumelia est, vide quod per haec filius hominis ad dextram Dei patris sessurus, ex partu virginis homo natus, in sua, in coeli nubibus, est majesta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi iustã calũpniã faciunt. Saluator dixerat.
Soluite tẽplũ hoc: isti cõmiitant & aiunt. ego
dissoluã tẽplũ hoc manu factũ. Uos inqͥt solui¬
te. ñ ego: qi illicitũ ẽ ut ipsi nob̾ inferamꝰ morit̃.
Deinde illi uertunt. & ꝑ triduũ aliud ñ ma¬
nu factũ ȩdificabo: ut ꝓprie de tẽplo iudaico dyx¬
isse uideat᷑. Dñs aut̃ ut ostenderet animal uiuũ
& spirans tẽplũ: dixerat. & ego intriduo exci¬
tabo illud. Aliud ẽ ȩdificare: aliud suscitare.
niens calũpnie locũ. excutit de solio pontifi¬
cẽ: ut insaniã tñtis motu corporis demon¬
straret. Quanto iħc tacebat ad indignoᷤ repͥo¬
sione sua falsos testes. & sacerdotes impios
tantomagis pontifex furore suꝑatꝰ eũ ad res¬
pondendũ ꝓuocat. ut ex qualibet occasiõe ser¬
monis. locũ inueniat accusandi. Nichilomi¬
nꝰ iħc tacet. Sciebat enĩ qͣsi ds quicqͥd respoli¬

Expanded text:
quasi justam calumniam accusant. Salvator dixerat: quasi justam calumniam accusant. Salvator dixerat: Solvite templum hoc : Isti commutant et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manufactum. Vos, inquit, solvite, non ego: quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: Et post triduum aliud manufactum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. niens calumniae locum, excutit de solio pontificem ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto Jesus tacebat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex furore superatus eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim quasi Deus quidquid respon
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ om̃ium & maximũ mandatũ est cog¬
nitio atq confessio diuinȩ unitatis cum
ex sequutione bonȩ oꝑatioiuis. Boua aũ
oꝑatio in dilectione dei & ꝓximi ꝑficit᷑.
Quam breuiter aliis uerbis cõmendat
apłs dicens. In xp̃o enim iħu neq cir¬

Expanded text:
ergo omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio in dilectione Dei et proximi perficitur, quam breviter aliis verbis commendat Apostolus dicens: In Christo enim Jesu neq
Abbreviated transcription (Latin):
regnaui̾t dñs exercituũ in monte syon & in
hierłm. & in conspectu senũ suoꝵ fuerit
glorificatꝰ. Cẽterum ꝑacto die iudicii.
& clarescente futurȩ gła uitȩ. cũ fuerit
celũ nouũ & terra noua: tẽ fiet qđ idem ꝓ¬
pħa dicit alibi. Et erit lux lunȩ sic̃ lux
solis: & lux solis erit septẽpliciter sicut
lux septem dierũ. Et uirtutes quȩ st̃¬

Expanded text:
te Sion et in Hierusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die judicii et clarescente futurae gloria vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit lux luna sicut lux solis, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum. Et virtutes qu
Abbreviated transcription (Latin):
extremꝰ aũ ille maior ceti̾s est ant̾ixp̃e. in
S in illis dieb pꝰ tribulationẽ illam sol
contenebrabitur. & luna ñ dabit splendo¬
rem suũ: & stellȩ celi erunt decidentes.
Sydera in die uidicii uidebunt᷑ obscura.
non diminutione suȩ lucis accidente. sed
suꝑueniente claritate ueri luminis. hoo
est sũmi iudicis cum uenerit in maiesta¬

Expanded text:
extremus autem ille major caeteris, est Antichristus. extremus autem ille major caeteris, est Antichristus. Sed in illis diebus post luna non dabit splendorem suum, stellae coeli erunt decidentes. Sidera in die judicii videbuntur obscura, non diminutione suae lucis accedente, sed superveniente claritate veri luminis, hoc est summi judicis, cum venerit in majesta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̾cessere p̾ssurarum pondẽ grauior:
tanto est temporis breuitate moderatior
futura. Nam quia trib annis ac dimidio
natura ẽẽ. creditur. Et tunc siquis uob̾
dixerit. ecce hic est xp̃c. ecce illic : ne credi¬
deritis. Exurgent enĩ pseudo xp̃i & pseu¬
do ꝓpħȩ. & dabunt signa ꝙ portenta ad se¬
dũcendos si fieri potẽst etiam electos
Quidã hȩç ad captiuitatis iudaice tempꝰ
referunt. ubi multi xpõs se ẽẽ. dicentes
deceptas pꝰ se cateruas popłi trahebant:
S notandũ. qđ in illa miserabilis ce mi¬
sere ciuitatis obsidione nullꝰ erat fide¬
lis. ad quem diuina exhortatione ꝑuer¬
sos magistros sequeretur. fieri debet. Uerũ
om̃s pãriter & maiores & minores. ꝙ obseᷤ¬
si & obsidentes alieni a xp̃o durabant.
Unde meliꝰ de hereticis ẽ. accipiendũ: qͥ
contra eccłiam uenientes. xp̃os se ee̾. men¬
tirentur. Quoꝵ pͥmꝰ syi on magꝰ fuit:

Expanded text:
quae praecessere pressurarum pondere gravior, quae praecessere pressurarum pondere gravior, tanto est temporis brevitate moderatior futura. Namque tribus annis ac dimidio,natura esse creditur. Et tunc si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, ecce illic, ne credideritis. Exsurgent enim pseudochristi et pseudoprophetae, et dabunt signa et portenta ad seducendos, si fieri potest, etiam electos. Quidam haec ad captivitatis judaicae tempus referunt, ubi multi christos se esse dicentes, deceptas post se catervas populi trahebant. Sed notandum, quod in illa miserabilis et miserae civitatis obsidione nullus erat fidelis, ad quem divina exhortatio, ne perversos magistros sequeretur, fieri deberet: verum omnes pariter, et minores et majores, et obsessi et obsidentes, alieni a Christo durabant. Unde melius de haereticis est accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes christos se esse mentirentur. Quorum primus Simon Magus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
creature quam condidit ds̃ usq nunc: ne¬
q fient. Hec temporib antixp̃i ꝓpͥe con¬
gruunt. quando ñ solum torm̃ta crebriora¬
& acerbiora ꝗͣ prius ꝯsueuerant ingerenda
ꝑatio eos qui tormenta ingert̃. comitabit᷑.
teste apło qui ait. Cuiꝰ est aduentus scd̾m
oꝑationem sathane in om̃i seductione sig¬
nis ꝙ ꝓdigiis mendatii. Quanta enĩ mirã¬
sepe miracła. qͦt uirtutes scĩ marty res
coram ꝑsecutorib fecerunt. nec tñ credẽ
illi. neq a ꝑ̾sequendo cessare uoluerunt
Quis gͦ ad fidem ꝯuertitur incredulꝰ. c̾uiꝰ
iam credentis ñ pauet & concutit᷑ fides qͣn¬
patientiȩ piis largitur: potentiã ꝑsequen¬
di ac tribulandi cͥitiꝰ demat impiis. Tn¬
de ꝓuida pietate subiungit᷑. Et nͥ bre¬
uiasset dñs dies : ñ fuissẽt salua om̃is ca¬
ro. S ꝓpter electos quoᷤ elegit breuiauit
dies. Hec etenim tribulatio quanto ceteris

Expanded text:
creaturae quam condidit Deus usque nunc, necreaturae quam condidit Deus usque nunc, neque fient. Haec temporibus Antichristi proprie congruunt, quando non solum tormenta crebriora quam prius consueverunt, ingerenda um quoque operatio eos qui tormenta ingerunt, comitabitur: teste Apostolo, qui ait, Cujus est adventus secundum operationem Satanae, in omni seductione, signis, et prodigiis mendacii . Quanta enim saepe miracula, quot virtutes sancti martyres coram persecutoribus fecerunt, nec tamen credere illi neque a persequendo cessare voluerunt. Quis ergo ad fidem convertitur incredulus, cujus jam credentis non pavet et concutitur fides, quanirtutem patientiae piis largitur, potentiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pietate subjungitur. Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro. Sed propter electos quos elegit, breviavit dies. Haec etenim tribulatio quanto caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatẽ ñ minimũ impediunt. Regum hiᷤ¬
toriam lege. uxor ubi ionathan malũ capti¬
uitatid ꝓp̃t̾ oꝑa fuga uitando. lapsũ sinu fi-¬
Si de captiuitatẽ hierłm uoluerimꝰ acciꝑe.
quando a tito & uespasiano capta est: ora-¬
re dehent ne fuga eoꝵ hyeme uł sabbato
fiat: quia in altero duritia frigoris ꝓhibet
ad solitudinem ꝑgere. & in montib deser-¬
tis q latitare. In altero aut̃ trangressio le¬
gis est si fugere uoluerint: aut mors imineis
si remanserint. Si autẽ de consũmatione
mundi intelligitur: hoc p̾cipit ut ñ refri¬
otiosi in oꝑe dei torpeamus uirtutũ salb̃o.
Hec & enim diũ loquutio partun ad capti¬
uitadem iudaicam quȩ a romanis facta est.
partĩ ad diem iudicii ꝑtinet. Nam & apud
mathm. ita discipłi dnm cũ hec ẽẽt. locu¬
turꝰ interrogasse leguntur. Dic nob̃ qͣndo
hec erunt & qđ signum aduentus tui. & con¬
sumationis scł̃i. Erunt enĩ dies illi tribu¬
lationis tales: quales ñ fuerunt ab inicio

Expanded text:
n minimum impediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando lapsum sinu fiSi de captivitate Jerusalem voluerimus accipere, quando a Tito et Vespasiano capta est, orare debent ne fuga eorum hieme vel sabbato fiat, quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudinem pergere, et in montibus desertisque latitare; in altero aut transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si remanserint. Si autem de consummatione mundi intelligitur, hoc praecipit ut non refriotiosi in opere Dei torpeamus virtutum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam quae a Romanis facta est, partim ad diem judicii pertinet. Nam et apud Matthaeum ita discipuli Dominum, cum haec esset locuturus, interrogasse leguntur: Dic nobis quando haec erunt et quod signum adventus tui, et consummationis saeculi? Erunt enim dies illi tribula
Abbreviated transcription (Latin):
erat excĩcii: qr pꝰ occisionẽ dñi saluatoris.
nominis qͦq ac fidĩ eiꝰ p̾cones simul & con¬
fessores impia crudelitate uexabat. Et
in om̃s gentes pͥmũ oportet p̾dicari euan
głm. Hoc ita scusse cõpletum eccłasticȩ tes¬
tantur hystoriȩ: in quib refert᷑ qd̾ apłi õs
multo ante excidium iudeȩ ꝓuintie. ad
p̾dicandũ eugłm toto fuerint orbe disꝑsi.
excepto lacobo tebedĩ. & iacobo fr̃e dñi qͥ
pͥus in uidea ꝓ uerbo eũgł̃ii sanguinem
fuderant. Qmͣ gͦ nouerat᷑ dñs corda discipu¬
loꝵ de excidio ãc ꝑditione suȩ gentis ẽẽ con¬
tristanda. hoc eos solatio alleuat. ut nosseñ
sibi etiam iudeis abiecꝰtis socios ñ defore
gaudii regniq cęlestis: ĩmo plures mul¬
to ꝗͣ de uidea ꝑirent. ex om̃ib toto orbe
nationib ẽe̾ colligendos. Et cũ duxe¬
ruit uos trahentẽs: nolite precogitare
quid loquamini: s qđ datum uob̃ fuerit
in illa hora. id loquamini. Non enĩ uos es

Expanded text:
erat exitii, quia post occisionem Domini Salvatoris, nominis quoque ac fidei ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexabat. Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium Dei. Hoc ita fuisse completum Ecclesiasticae testantur histomulto ante excidium Judaeae provinciae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judaea pro verbo Evangelii sanguinem fuderant. Quoniam ergo noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos. Et cum duxerint vos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed quod datum vobis fuerit in illa ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quia laudantib quib dam edificationes tẽ¬
pli: dñs palam respond̾at hȩc omia ẽẽ des¬
truenda. discipłi secreto tempꝰ & signa p̾dic̾¬
tȩ destructionis int̾rogant. Sedec atitem
dñs in monte oliuarũ contra tẽplũ. cũ de
ruina templi & excidio gentis disputat: ut
etiam ipso corporis situ uerbis quȩ loqͥtur
congruat: mistice designans quia qͥetus
manens in scĩs: suꝑboꝵ destestatur amen¬
tiam. Quis enĩ ñ uideat qd̾ mons oliueti
fructiferam designet sc̃e eccłiȩ celsitudinẽ.
qͣm dñs semꝑ inhabitare delectatur : Quia
uidelicet mons ille ñ infructuosas hab̾e ar¬
bores & siluam sterilem. s oliueta gigne¬
re solebat: quib ad repellendas noc̃ trum
umbras lumen additur. ł alitur. soluun¬
tur infirmitates: & requies lassis tribuit᷑.
ł spetialit̃¬
ipsa. cũ dicit. Ego aut̃ sic̃ oliua frũctifẽ

Expanded text:
audantibus quibusdam aedificationes templi, Dominus palam responderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Sedet autem Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis quae loquitur congruat, mystice designans quia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus semper inhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. a specialitipsa cum dicit: Ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu ad carnalem lab̾etur iudaismũ
łuidens gͦ dñs infirmitati nr̃e. & eccl̃iã suã
multiplicari desid̾ans: omĩa illa subũti fecit
ac penitꝰ aufferriꝰ. quatuiꝰ umbra & typo ces¬
sante uĩorem ipsa iam u̾tas ꝑ orbem decla¬
rata palmã teneret. Et cum sederet in
monte oliuarum contra templũ : int̾rogabãt
eũ separatim petrꝰ & iacobꝰ. & ioħes & andre

Expanded text:
udaismum. Providens ergo Deus infirmitati nostrae, et Ecclesiam suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante, veriorem ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret. Et cum sederet in monte Olivarum contra templum, interrogabant eum separatim Petrus, Jacobus, et Joannes et Andr
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. ait illi. Uides has om̃s magnas edifi-¬
cationes : Non reluiquet᷑ lapis suꝑ lapi¬
dem: qui ñ destruatur. Iuxta hystoriã ma¬
nifestus est sensus. Recedente aut̃ qͥño de
tẽplo : omĩa legis edificia & cõpofitio man¬
datoꝵ ita destructa est. ut nichil a iudeis
possit impleri. Et capite sublato. unu̾sa
int̾ se membra compugnant. & quia fun-¬
data in gentib fide & eccłia xp̃i. iudea dig¬
diĩs pꝰ laudatam in pauꝑe uidua deuotionẽ
eccłie eg̃ditur de templo: ruinamq eiꝰ futu¬
ra atq ędificia tunc admiranda non mul¬
to pꝰ cõplananda ẽẽ. p̾dixit. Diuiuitꝰ autẽ
ꝓcuratum est. ut patefacta ꝑ orbem fidei
eũgłicȩ grã. templũ ipsum quondã augus¬
tum cum suis cerumoniis tolleretur. neqͥs
forte adhuc paruulus ac lactans in fide. si
uidet illa ꝑmanere quȩ a ꝓpħis scĩs facta
que a dño sunt instrtuta. ãmirando sc̃m̃

Expanded text:
dificationes? Non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur. Juxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et quia fundata in gentibus fide, et Ecclesia Christi, Judaea digDominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futuram atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit. Divinitus autem procuratum est ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, templum ipsum quondam augustum cum suis caerimoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactens in fide, si videret illa permanere quae a prophetis sanctis facta, quae a Domino sunt institut
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ sũ sicut cet̾i hominũ: raptores. in¬
iusti. & cetã. Omẽm aut̃ uic̾tũ sirũ indĩ
munera mittit ęccłia : quia om̃e qđ ui-¬
uit ñ fui ẽẽ. meriti. s diuini muneris
intelligit dicens. Ds̃ ꝓpicius esto mͥ pec¬
catori. Ꝙ iterũ. fortitudinẽ in eam ad ce
custodiamꝰ quia tu ds̃ susceptor meus es:

Expanded text:
m non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum in Dei munera mittit Ecclesia, quia omne quod vivit, non sui esse meriti, sed divini muneris intelligit, dicens: Deus propitius esto mihi peccatori . Et iterum: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Uidua uͦ quia uir eiꝰ ꝓ ea mortẽ ꝓtu
lit. & nc̃ in cęli penetralib̾ ab eiꝰ octilis oe¬
cultꝰ. quasi in parte alt̾ius regionis uuut.
Hȩc in gazophilatium minuta duo mit¬
tit̾: quia in conspecꝰtũ diuine maiestatis
qua oblationes deuotȩ nr̃e oꝑationis qͣst
certo numero conscͥpta & consignata ser¬
uant᷑. siue dilectionẽ dĩ & ꝓocimi. seufidi
orationis q suȩ munera defert. Que con¬
sideratu ꝓprie fragilitatis minuta. s piȩ

Expanded text:
t, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua oblationes devotae nostrae operationis quasi certo numero conscriptae et consignatae servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert. Quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit iħs. hoc est uerbũ dĩ. omĩa enĩ
ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso factũ
est nichilꝰ. in om̃ib auĩ tẽporib eciã
dies iudicii sit: qua corsequentia pot̾
eiꝰ ignorare partẽ. cuiꝰ totũ nouerit:
Cau̾sa qͦ reddenda est. cur ignorare
pꝰ resurrectionẽ int̾rogatus ab apłis de
die uidiciĩ : manifestiꝰ respondit. Non ÷
posuit in sua potestate. Quando dicit ñ
est ur̃m scire. ostendit qd̃ ipse sciat. s ñ ex
uentu iudicis sic cotidie uitant. quasi die
alia iudicandi sint. Deniq & consequens
euangłii sermo. id ipsum cogit intelligi
Docens quoq patrem solũ nosse : in patre
cõprehendit ꝙ filium. Om̃ĩs enĩ pater:. filii

Expanded text:
fecerit Jesus, id est, Verbum Dei. Omnia enim fecerit Jesus, id est, Verbum Dei. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, in omnibus autem temporibus etiam dies judicii sit, quia consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Causa ergo reddenda est, cur ignorare Post resurrectionem interrogatus ab apostolis de die judicii, manifestius respondit: Non est posuit in sua potestate . Quando dest vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed quod ventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi. Dicens quoque solum Patrem id nosse, in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater filii
Abbreviated transcription (Latin):
effundebantq & numerabant pecuni¬
am. que inueniebatur in domo dñi. Ita¬
q dũs qui appecitores pͥmatus & uane
głe cauendos ẽẽ. monuerat: qui simula¬
tis orationib ꝓlixiꝰ iudiciũ p̾dixerat eẽ.
rependendũ etiam dona ferentes in do¬
mũ dñi certo examine discernit: ut re
agere ñ cessat. Et multi diuites iacta¬
bant multa. Cu uenisset aut̃ una uidua
paup : misit duo minuta. qđ est qͣdranᷤ.
Quadrantẽ uocant calculatores quartã
partem cuiꝰcunq rei. uidelicet aut loci.
aut temporis. aut pecuniȩ. Forsitan gͦ
hoc loco quartã partẽ sidi .i. quinq obo
garophilatium. Hic nobis locus mora-¬
liter quidẽ intimat. ꝗͣ sit accepta bile
deo quicqͥd bono animo optulerimꝰ. qͥñ
substantiam offerentiũ s conscientiam
pensat: nec ꝑpendit qͣntũ in eiꝰ sacͥficio
s ex qͣnto ꝓferatur. Iuxta uͦ leges allego¬
riẽ. quicẽs qui in gar ophilatĩti munẽra

Expanded text:
pecuniam quae imveniebatur in domo Domini . Itaque Dominus qui appetitores primatus et vanae gloriae cavendos esse monuerat, qui simulatis orationibus prolixius judicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferentes in domum Domini certo examine discernit, ut retagere non cessat. Et multi divites jactabant multa. Cum venisset autem una vidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujuscunque rei, videlicet aut loci, aut temporis, aut pecuniae. Forsitan ergo hoc loco quartam partem sicli, id est, quinque obolin gazophylacium. Hic nobis locus moraliter quidem intimat quod sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui non substantiam offerentium, sed conscientiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. & ex tota anima. & ex tota fortitudi¬
: dine. & diligere ꝓximũ tanꝗͣ se ipsũ:
mauis est om̃ib holocaustomatib r sa¬
crificiis. Ostendit᷑ ex hac responsione sẽ¬
be grauẽ sepe inter scribas questionem
hostias & sacͥficia lau̾dantib. aliis uͦ maiare
auctoritate fidei & dilecꝰtionis oꝑa p̾ferer
tib. eo qđ plurimi patͥrã aute legẽ absq
om̃i uictimarum & sacͤficioꝵ consuetudi¬
ne. ex fide tantum quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat
placerent deo  sũmi q apud ipsũ loci habe¬
rentur: nemo aut̃ unqͣm absq fide ae diles¬
tione ꝑ holocausta solum & sacrificia des
placuisse deo inueniretur. In qua sen¬

Expanded text:
ex tota fortitudine, et diligere proximum tanquam seipsum, majus est omnibus holocaustomatis et sacrificiis. Ostenditur ex hac responsione scribae gravem saepe inter scribas et Pharisaehostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis tibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sen
Abbreviated transcription (Latin):
uolentis municũ: s cautã potiꝰ tanꝗͣ exꝑrri
ampliꝰ uolentis ignotũ. Neq enĩ frustra
scͥptũ est. Qui fãcile credit. leuis corde mi¬
norabitur. Et nemo iam audebat eum
int̾rogare. Pharisei & saducei & ceteri pͥuei¬
pes iudeoꝵ quęrentes occasionẽ calũpnie.
& uerbum aliqnod inuenire q̃ patẽt insidus
qr in sermonib confutati st̃. ultra ñ int̾¬
rogant. s aꝑtissime cõp̾hensũ romanȩ
trãdunt potestati. Ex quo intelligimꝰ ue¬
uena inuidiȩ posse quidẽ suꝑari: s dif¬
ficile conquiescere. Et respondens ihe¬

Expanded text:
volentis inimicum, sed cautam potius, tanquam experiri volentis inimicum, sed cautam potius, tanquam experiri amplius volentis ignotum. Neque enim frustra scriptum est: Qui facile credit, levis corde minorabitur . Et nemo jam audebat eum interrogare. Pharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Et respondens
Abbreviated transcription (Latin):
a regno dei: qr sententiȩ illiꝰ quȩ nouiteᷤ¬
tamenti & euangłicȩ ꝑfectionis est ꝓpͥa.
fateor extitisse ꝓbatuis est. Unde sollertiꝰ
inqͥsendum. quomͦ dicit matħs. qr scͥba hie
siue legis doc tor ut ipse appellat tẽptans
dirm de mandato pͥmo siue maximo int̾¬
rogauit : quẽ scđ̾m hunc euangłistã dñs
ñ longe ẽẽ. a regno dĩ asseuerat᷑: cũ constec
eos qui tẽptando sapientiam quęrt̃ hanc
inuenire ñ posse: ideoq nec regni cęlesti
qđ sapientib solũ panditur appropinqͥre
ianue. Dicit enim scͥptura. & in simplici¬
tate cordis querite illũ. qm̃ inuenitur ab
his qui ñ tẽptant illũ: nisi forte dicamꝰ. qd
tep̃taturꝰ quidem dnm̃ adierit. s audico eiꝰ
responso correctus: max ad pietatiᷤ grãm
redierit: &e quẽ pͥus tep̾̃tando decipiendũ
putabat: pꝰmodum amplecꝰtendo sequen¬
dũ ẽẽ. cognoui̾t. Aut certe ipsã temptati¬
ouem non accipiamꝰ malam tanꝗͣ deciꝑe

Expanded text:
 sententiae illius quae Novi Testamenti et evangelicae perfectionis est propria, fautor exstitisse probatus est. Unde solertius inquirendum quomodo dicat Matthaeus quod scriba hic sive legis doctor ut ipse appellat tentans Dominum, de mandato primo sive maximo interrogaverit, quem secundum hunc evangelistam Dominus non longe esse a regno Dei asseverat, cum constet eos qui tentando sapientiam quaerunt hanc invenire non posse, ideoque nec regni coelestis quae sapientibus solum panditur appropinquare januae. Dicit enim Scriptura: Et in simplicitate cordis quaerite illum, quoniam invenitur ab iis, qtentaturus quidem Dominum adierit, sed audito ejus responso correptus, mox ad pietatis gratiam redierit; et quem prius tentando decipiendum putabat, postmodum amplectendo sequendum esse cognoverit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere
Abbreviated transcription (Latin):
iquiens: ego sũ ds̃ abraham. ds̃ ysaas.
& ds̃ iacobẽ. Ad cõꝓbandam resurrecti¬
onis u̾itatẽ: multo aliis manifestiorib
exemplis uti potuit. de quib est. ꝙ il¬
lud. Suscitabunt᷑ mortui: q resurgent
qui in sepulchris sunt. & in alio loco.
Multi dormientium de terrȩ puluere
consurgent: alii in uitã ęt̾nam. alii in
oþbrium & confusionẽ ęternã. Querit᷑
itaq quid sibi uoluerit dñs hoc ꝓferre
testimoniũ. qđ uidr̃ ambiguum: uł ñ
satis ad resur rectionis ꝑtin̾et ui̾tatem.
Supͣ diximus saduceos nec angłos nec
spĩn. nec resurrectionẽ corpoꝵ confiten¬
tes: animarũ quoq int̾itum p̾dicasse.
Hii quinq tantum libros moysi recipi¬
ebant. ꝓpħarum uaticinia respuentes.
Stultumn ꝗͦ erat inde ꝓferre testimonia¬
quoꝵ auctoritatẽ non sequebantur. Porro
ad ȩternitatẽ animarũ ꝓbandã ponit exẽ
plum. Ego sum ds̃ abraham. & ds̃ ysaac.
& ds̃ iacob statimq infert. ñ est ds̃ mortu

Expanded text:
icente: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit. E quibus est et illud: Et suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt . Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aeternam. Quaeritur itaque quid sibi voluerit Dominus hoc proferens testimonium, quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos, nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimoniaquorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animaplum. Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac, et Deus Jacob, statimque infert: Non est Deus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui resurrectionẽ corpoꝵ ñ credebant. a
uimas uidicantes int̾ire cũ corporib. rec̾¬
te istiꝰmodi fingunt fabulam: quȩ delira¬
m̃ti arguat eos. qui resurrectionẽ asse-¬
rant corpoꝵ. Pocest aut̃ fieri:. ut uere n
gente eoꝵ aliqͣndo hoc accidit. In resurrec¬
uxorc Septem enĩ habuerunt eã uxorẽ.¬

Expanded text:
Qui resurrectionem corporum non credebant, et animam putabant interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri, ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrecuxor? Omnes enim habuerunt eam. Tur
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit. Signatum autem dix̃ in nob̾. tanꝗͣ
denarius signatur regis imagine. Homo e¬
nĩ factus est ad imaginem & similitudinẽ
dĩ: qͣm peccando corrupit. Bonũ gͦ eiꝰ est
uerum atq eternum: si renascendo signet᷑:
Et mirabant᷑ suꝑ eo. Qui crede debuerad
ad tantã sapientiam. mirati sunt qđ calli¬
ditas eoꝵ insidiandi ñ inuenisset locũ. Et
sic̃ matħs scͥbit. relicto eo abiert̃: infideli¬
tatẽ pariter cũ miracło reportantes. Et ue¬
nert̃ ad eum saducei: qui dicunt resurret

Expanded text:
conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogationẽ saluatoris ignorantiam ẽẽ. ꝙ
ñ dispensationẽ : discant᷑ ex p̾senti loco qđ
utiq potuerit scire iħc cuiꝰ imago e̾e̾t. in
nũmo. s int̾rogat. ut ad sermone̾ eoꝵ com¬
petent̾ respondeat. Dicunt illi. Cesaris.¬
quȩ sunt cesaris cesari. & que st̃ dei deo.
Qđ ait. reddite quȩ sunt cesaris cesari. nũ¬
mũ. tributum & pecuiuam. & quȩ sunt dĩ
deo. decimas. pͥmitias. & oblationes ac uicti¬
mas sentiamꝰ. quomͦ ipse reddidit tributa
ꝓ se & petro: & deo reddidit quȩ dei sunt.
patris. faciens uoluntatẽ. Aliter. Reddite
quȩ sunt cesaris cesari: & quȩ dei sunt deo.
Quẽ adinodum cesar exigit auob̃ imp̾ssionẽ
imaginis suȩ: sic & ds̃ : ut quẽ admodũ illi
redditur numinꝰ: sic deo anima. uultus eiꝰ¬
lumine illustrata atq signata. Unde psal¬
mista. Signatũ est inquit in nob̾ lumen
uultus tui dñe. Hoc quoq lum̃ est totũ
hominis. & uerum bonũ : qđ ñ ocłis s m̃te

Expanded text:
rogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei, Caesaris.quae sunt Caesaris, Caesari: et quae sunt De ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente