comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã ex d̃i p̃destinatione geri-¬
tur. B onorũ enĩ ds auet̾or ẽ: ñ ma¬
lorũ. Predestinatio igitur di semꝑ in
bono ẽ. aut ad retributionẽ iusticiȩ:
erat infidelitate potuit. ⁊ides autẽ
& caritatis oꝑa atq in eis usq in finẽ
ꝑseu̾antia. quia hoĩ ꝑ di gr̃ãm confe-¬
runt᷑. recte & ipsa quȩ eis retribuen-¬
da s̃ p̃destinata dicuntur: ex auctori¬
tate apłi. qui ait. Grã di salu facti
estis ꝑ fidẽ. & hoc ñ ex uob̾ s di donũ ẽ.
ñ ex oꝑibꝰ. ne forte quis ex tollat᷑. Ipsius

Expanded text:
nequaquam ex Dei praedestinatione generatur. Bonorum enim Deus auctor est, non malorum. Praedestinatio igitur Dei semper in bono est, aut ad retributionem justitiae, erat, infidelitate non potuit. Fides autem et charitatis opera, atque in eis usque in finem perseverantia, quia homini per Dei gratiam conferuntur, recte et ipsa, et quae eis retribuenda sunt, praedestinata dicuntur, ex auctoritate Apostoli, qui ait; Gratia Dei salvi facti estis per fidem; et hoc non ex vobis, sed Dei donum est: non ex operibus, ne forte quis ext
Abbreviated transcription (Latin):
patris. & filii. & sp̃s sc̃i. docentes eoᷤᷤ¬
ui uob̃. Audiamꝰ quoq ad abrahã
ꝓmissionẽ di dicentis. In semine tuo
benedicentur om̃s tribus t̾rȩ. & si
filii ꝓmissionis sumꝰ. ñ hesitemus dif¬
fidentia. s eũ patre nr̃o abraham
demꝰ głam do: & plenissime credamꝰ.
Audiamus dauid ꝓpħantẽ. C õ memora.¬
bunt᷑ & conu̾tentur ad dñm uniu̾si
fines t̾rȩ : & ad orabunt in conspecꝰtu
eiꝰ õs patriȩ gentiũ. & alibi. & be.¬
nedicentur in ipso õs tribꝰ t̾rȩ: õs
gentes magnificabunt eũ. & alibi.
Omnes gentes quascũq fecisti. ueniẽt
& adorabunt corã te d̾̃. & głificabt
nom̃ tuũ. Quȩ ꝓmissiones. quia ue.¬
rissimȩ sunt. nec possunt ex ulla
parte mutari. in his implentur qͥ
salui fiunt ꝑ uniu̾sos fines t̾rȩ: qͣm
quȩ ꝓmisit d̾s potens ẽ & facere.
Hȩc gͦ ẽ illa totius humani generis

Expanded text:
cti, docentes eovi vobis . Audiamus quoque ad Abraham promissionem Dei dicentis, In semine tuo benedicentur omnes tribus terrae . Et si filii promissionis sumus, non haesitemus diffidentia, sed cum patre nostro Abraham demus gloriam Deo, et plenissime credamus,Audiamus David prophetantem, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium : et alibi, Benedicentur in ipso omnes tribus terrae, omnes gentes magnificabunt eum : et alibi, Omnes gentes quascumque fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum . Quae promissiones, quia verissimae sunt, nec possunt ex ulla parte nutare, in his implentur qui salvi fiunt per universos fines terrae: quoniam quod promisit potens est et facere. Haec ergo est illa t
Abbreviated transcription (Latin):
induit xp̃m. Qui ido in infirmitate
nr̃a cõmunionẽ subiit mortis: ut nos
in uir tute eius habemus consortium
resurrectionis. Cũ itaq rectissime
dicatur. salurator ꝓ totius mundi re-¬
demptione erucifixus. ꝓpt̃ uerã hu-

Expanded text:
induit Christum. Qui ideo infirmitate nostra communionem habuit mortis, ut nos in virtute ejus haberemus consortium resurrectionis. Cum itaque rectissime dicatur Salvator pro totius mundi redemptione crucifixus, propte
Abbreviated transcription (Latin):
unũ. quia ñ solũ ex iudeis. s etiam
isrł congregat. Filii di filii ꝓmissi¬
onis in una ȩccła congregantur.
ut impleatur qđ ꝓmissum ẽ abrahȩ.
CuI dictum ẽ quod in semine eius
Quod quibꝰdã eugłii p̃dicatio a
dño subtrahatur: ne ꝑcepta euan.¬
głii p̃dicatione saluent᷑. Rpͣs
Ei ꝓbari potest quod ex qͦ eugłm
predicatur nemo ꝓrsus fuerit cui
xp̃iana gr̃a annunciata ñ fuerit.
non recte dr tacitũ. qđ ostenditur
p̃dicatũ. Si aũt aliqño inueniuntur
hoĩes quibꝰ eugłm ñ fuerit p̃dica.¬
tum: non potest diei sine iudicio
di factum. Q uod nefas ẽ ido rep̃¬
hendi: quia ñ potest cõp̃hendi.

Expanded text:
Judaeis, sed etiam Israel congregat, filii Dei filii promissionis in unam Ecclesiam congregantur: ut impleatur quod promissum est Abrahae, cui dictum est, quod in semine ejus angelii praedicatio a Domino subtrahatur, ne percepta Evangelii praedicatione salventur. RESP. Si probari potest, quod ex quo Evangelium praedicatur, nemo prorsus fuerit, cui christiana gratia annuntiata non fuerit; non recte dicitur tacitum, quod ostenditur praedicatum. Si autem aliquo modo inveniuntur homines, quibus Evangelium non fuerit praedicatum; non potest dici sine judicio Dei factum: quod nefas est ideo reprehendi, quia non potest comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑuersis definitionibꝰ iudicemus.
Propositis igitur singillatim sedecim
capitulis. sub uno quoq eorũ sensus
nr̃i & fidei. quã contra pelagianos
ex apłicȩ sedis auctoritate defendi-¬
mus. u̾ba ponemꝰ. ut qͥ paululũ se ad
legenda hȩc dignati fuerint occu-¬
pare. euident̃ agnoscant. impiarũ
ꝓfanarũq opinionũ nullũ cordibꝰ
nr̃is in hesisse uestigiũ. & blasphe-¬
mias quas ꝑspexerint nr̃a ꝓfessione
damnari: in earũdẽ reꝑtoribꝰ cense¬

Expanded text:
de perversis definitionibus judicemus. de perversis definitionibus judicemus. Propositis igitur singillatim sedecim capitulis, sub unoquoque eorum, sensus nostri, et fidei quam contra Pelagianos ex apostolicae auctoritate defendimus, verba ponemus: ut qui paululum se ad legenda haec dignati fuerint occupare, evidenter agnoscant impiarum profanarumque opinionum nullum cordibus nostris inhaesisse vestigium; et blasphemias quas perspexerint nostra professione damnari, in earumdem repertoribus cense
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis obliti. in tan¬¬
tũ existimaati¬
onem
nr̃am quoquo modo student lede.
ut suã se eu̾tere nocendi cupidita¬
te ñ uideant. Contexunt enĩ. &
qualibꝰ possunt sententiis cõp̃hen¬
dunt. ineptissimarũ quar ũdam
blasphemiarũ ꝓdigiosa m̃dacra.
eaq ostendenda & ingerenda mul¬
tis publice pͥuatimq circũferũt.
asserentes talia in nr̃o ẽẽ sensu. qͣ¬
lia diabolico continent᷑ indiculo.
quȩ falso in nos ad excitandã inui-¬
diã iactitare. facile & sufficienter
subseritione uniꝰ ꝓbaremꝰ anathe-¬
matis. nisi malignitas eorũ qui se
grauari putant si de nob̾ bene sen-¬
tiatur: ipsam subscriptionis nr̃e bre¬
uitatẽ suspectam ẽẽt habitura. un¬
de ne huiꝰ querelȩ inueniret᷑ occa-¬
sio. necessariũ conueniensq credidi-¬
mus. ut siue ad calũniantiũ animos
mitigandos. siue ad eos quorũ auribꝰ
tale aliquid insonuit instruendos:
quantũ adiuuante dño fieri potu-¬
erit plene lucideq pandamꝰ: quid

Expanded text:
charitatis obliti, in tantum existimationem nostram quoquo modo student laedere, ut suam se evertere nocendi cupiditate non videant. Contexunt enim et, qualibus possunt sententiis, comprehendunt ineptissimarum quarumdam blasphemiarum prodigiosa mendacia; eaque ostendenda et ingerenda multis publice privatimque circumferunt; asserentes talia in nostro sensu esse qualia diabolico continentur indiculo. Quae falso in nos, ad excitandam invidiam, jactitari, facile et sufficienter subscriptione unius probaremus anathematis; nisi malignitas eorum, qui se gravari putant si de nobis bene sentiatur, ipsam subscriptionis nostrae brevitatem suspectam esset habitura. Unde ne hujus querelae inveniretur occasio, 228 necessarium conveniensque credidimus, ut sive ad calumniantium animos mitigandos, sive ad eos quorum auribus tale aliquid insonuit instruendos, quantum adjuvante Domino fieri potuerit, plene lucideque pandamus quid
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ paulus ñ audet attingere: hic
se existimat reseratũ posse uulgare.
Quodq ñ minoris impietatis ẽ. ipsã
gr̃am qua saluam᷑ aut bonis meri-¬
tis docet rependi: aut malis affir¬¬
mat arceri. Remoto gͦ obseurarũ
turbine questionũ: ad reuelationẽ
nos gr̃ę latitudinẽ conferamus. Dica.¬

Expanded text:
tium Paulus non audebat attingere , hic tium Paulus non audebat attingere , hic se existimat reseratum 212 posse vulgare: quodque non minoris impietatis est, ipsam gratiam, qua salvamur, aut bonis meritis docet rependi, aut malis affirmat arceri. Remoto ergo obscurarum turbine quaestionum, ad revelatae nos gratiae latitudinem conferamus; dica
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ppłs d̃i sit. &. quorũ aliquando
ñ misertus ẽ. nunc aut̃ miseretur.¬
& hic ubi dictum ẽ ñ plebs mea uos.
ibi uocentur filii di uiui. & quare
qđ querebat isrł non sit consecutus.
elecꝰtio aut̃ consecuta sit. eęt̾i uero
exeȩxati s̃. impossibile ẽ cõp̃bende.
& ꝑiculosȩ curiositatis ẽ querere:
cum tam̃ quod nulla sit apud đm
iniquitas. nemini liceat ignorare.
nec alia gr̃a. aut alia fide quẽq
hominũ siue ante legẽ. siue legis
tempore iustificatum ẽẽ credendũ
sit: quã hac eadẽ ꝑ quã dñs nr̃ iħs
xp̃s scđ̾m consiliũ uoluntatis suę
in fine scłorũ uenit querere & sal¬
uare quod ꝑierat. Causas uͦ oꝑum
& iudiciorum di qui ex toto ad hu-¬
manas uoluntates & actiones re-¬
fert. quas tam̃ in par uulorũ adop¬
tionẽ aut abdicationẽ ñ inuenit.
& dispensationes dñi ex libi arbitͥi
uult mutabilitate uariari. profi¬
tetur sibi serutabilia iudiera đi. &
uestigabiles uias eiꝰ. & qđ docꝰtor gen-¬

Expanded text:
 quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur; et ubi dictum est, Non plebs mea vos, ibi vocentur filii Dei vivi : et, quare quod quaerebat Israel non sit consecutus, electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt : impossibile est comprehendere, et periculosae curiositatis est quaerere: cum tamen, quod nulla sit apud Deum iniquitas , nemini liceat ignorare; nec alia gratia, aut alia fide, quemquam hominum, sive ante legem, sive legis tempore, justificatum esse credendum sit, quam hac eadem, per quam Dominus nosvoluntatis suae, in fine saeculorum venit quaerere et salvare quod perierat. Causas vero operum et judiciorum Dei, qui ex toto ad humanas voluntates et actiones refert, quas tamen in parvulorum adoptione aut abdicatione non invenit, et dispensationes Dei ex liberi arbitrii vult mutabilitate variari, profitetur sibi scrutabilia judicia Dei et vestigabiles vias ejus: et quod doctor gen
Abbreviated transcription (Latin):
quã a dñatione diaboli ꝑ di grãm
libetur. in illo ꝓfundo iacet: in qđ
se sua lib̾tate demersit. A mat gͦ
langores suos. & ꝓ sanitate habet
qđ egrotare se nescit. donec pͥma
hec medela conferatur egroto. ut
incipiat nosse qđ langueat: & pos-¬
sit opẽ medicinȩ desiđare. qͣ surgat.
Iustificatus itaq homo. id ẽ ex
impio piꝰ factus. nullo p̃cedente
merito bono accip̃ donũ: qͦ dono
adqͥrat & meritũ. U t quod in illo
nũquã remoto adiutorio đi. sine qͦ
nec ꝓficere. nec ꝑmanere in bono
quisquã potest. ł redestinationẽ aut̃
di siue ad bonũ siue ad malũ in ho¬
minibꝰ oꝑari. impussime đ̾r. ut ad
utrũq hoĩes quȩdã necessitas uide.¬
atur impellere. cũ in bonis uolun¬
tas sit intelligenda de gr̃a : in malis
aut̃. uoluntas intelligenda sine gr̃a.¬

Expanded text:
squam a dominatione diaboli per Dei gratiam liberetur, in illo profundo jacet 210 in quod se sua libertate demersit. Amat ergo languores suos, et pro sanitate habet quod aegrotare se nescit, donec prima haec medela conferatur aegroto, ut incipiat nosse quod langueat, et possit opem medici desiderare, qua surgat. Justificatus itaque homo, id est, ex impio pius factus, nullo praecedente bono merito, accipit donum, quo dono acquirat et meritum: ut quod in illo numquam remoto adjutorio Dei, sine quo nec proficere, nec permanere in bono quisquam potest. Praedestinationem autem Dei sive ad bonum, sive ad malum, in hominibus operari, ineptissime dicitur, ut ad utrumque homines quaedam necessitas videatur impellere: cum in bonis voluntas sit intelligenda de gratia, in malis autem voluntas intelligenda sine gra
Abbreviated transcription (Latin):
malis meritis p̃cedentibꝰ donat᷑.
ut simus ex uasis irȩ. uasa mĩę.¬
tione mundi saluator sit erucifixꝰ.
ille natus sit in similitudine car nis
peccati: omnis aut̃ homo nascatur
in carne peccati. Ds gͦ di filiꝰ mor¬
talitatis humanȩ particeps factus
absq peccato. hoc peceatoribꝰ & mor¬
talibꝰ contulit. ut qui natiuitatis eiꝰ
consortes fuissent: uinculũ peccati
& mortis euadent. Sic̃ itaq ñ suffiẽ
hominũ renouationi. natũ ẽẽ hoĩe
dñm iħm. nͥ ipso eodẽ de quo ipse ortꝰ
ẽ sp̃u renaseantur: sic ñ suffic̃ hõiũ
redẽptioni. crucifixũ ẽẽ dñm iħm¬
xp̃m. nisi cõmoriantur ei. & consepe¬
liantur in baptismo. A lioquin nato
saluatore in carne substantiȩ nr̃e. &
crucifixo ꝓ omnibꝰ nobis. non fuerat
necessariũ ut renasceremur: & simi.¬
litudini mortis eius cõplantaremur.
S ed eũ sine hoc sacram̃to. nemo hoĩnũ
consequatur uitã ȩt̃nã. ñ ẽ saluatus¬

Expanded text:
malis meritis praecedentibus, donatur malis meritis praecedentibus, donatur ut simus ex vasis irae vasa miseptione Salvator sit crucifixus. RESP. ille natus sit in similitudine carnis peccati , omnis autem homo nascatur in carne peccati. Deus ergo Dei Filius mortalitatis humanae particeps factus absque peccato, hoc peccatoribus et mortalibus contulit, ut qui nativitatis ejus consortes fuissent, vinculum peccati et mortis evaderent. Sicut itaque non sufficit hominum renovationi, natum esse homine in ipso eodem, de quo ipse ortus est, Spiritu renascantur: sic non sufficit hominum redemptioni, crucifixum esse Dominum Christum, nisi commoriantur ei et consepeliantur in baptismo. Alioquin nato Salvatore in carne substantiae nostrae, et crucifixo pro omnibus nobis, non fuerat necessarium ut renasceremur, et similitudini mortis ejus complantaremur . Sed cum sine hoc sacramento nemo hominum consequatur vitam aeternam, non est salvatus
Abbreviated transcription (Latin):
do eis. & non ꝑibunt in et̃nũ: nec
quisquã rapiet eas de manu mea.
Omniũ gͦ hominũ cura ẽ do. & ne¬
mo ẽ quẽ ñ aut eugłica p̃dicatio.
aut legis testificatio. aut ipsa etiã¬
ratio naturȩ conueniat. s infideli-¬
tatẽ hoĩnũ ipsis ascribimus hõĩbꝰ.
fidẽ aut̃ hoĩnũ donũ d̃i ẽẽ fatem᷑:
sine cuiꝰ gr̃a. nemo currit ad gr̃ã.
& cũ ducentis quatuordecĩ sac̾do tibꝰ.
quorũ constitutionẽ eontͣ inimicoᷤᷤ
gr̃ȩ di totus mundus amplexus ẽ.
ueraci ꝓfessione quẽ ad modũ ipsoꝵ
scendã. uerũ etiã ad faciendam iu.¬
sticrã nos ꝑ actus singulos adiuuari.
ita ut sine illa nichil uerȩ sc̃ȩq
ualeamꝰ. N eq hȩc dona ita ex do
ẽẽ opinamur. ut quia ipse auctor
contulisse uideatur. Quia dedit qͥd̃ẽ
Unde alia creatione. alioq pͥnci¬
pio renouari egemus in xp̃o. in qͦ
sumꝰ noua creatura. nouũq figm̃tũ.
&e ꝑ quẽ nob̾ nullis bonis & multis

Expanded text:
do illis, et non peribunt 213 in aeternum, nec quisquam rapiet eas de manu mea. Omnium ergo hominum cura est Deo: et nemo est quem non aut Evangelica praedicatio, aut Legis testificatio, aut ipsa etiam natura conveniat. Sed infidelitatem hominum ipsis ascribamus hominibus: fidem autem hominum donum Dei esse fateamur, sine cujus gratia nemo currit ad gratiam. Et cum ducentis quatuordecim sacerdotibus, quorum constitutionem contra inimicos gratiae Dei totus mundus amplexus est, veraci professione, quemadmodum ipsorum scendam, verum etiam ad faciendam justitiam nos per actus singulos adjuvari: ita ut sine illa nihil verae sanctaeque valeamus. Neque haec dona ita ex Deo esse opinemur, ut quia ipse naturaecontulisse videatur. Quia dedit quidem cavimus. Unde alia creatione, alioque principio renovari egemus in Christo: in quo sumus nova creatura, novumque figmentum; et per quem nobis, nullis bonis et multis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dubiũ a tempore resur rectioĩs
dñi. usq ad p̾sentẽ ętatẽ fuisse hoĩes
qui ab hac uita sine eugłii cogniti.¬
one transier̃. ex quibꝰ dici posset qđ
uoeati ñ sint: quia nec spẽ uoeati.¬
onis audierint. Quod si quisquam
hanc uocationis plenariã gen̾alita-¬
tẽ ita semꝑ asserit cęlebratam. ut
ab ascensione dñi in cęlos. ne unus
quidẽ effluxerit annus. intra quẽ ñ
ad õs p̃dicatio missa ꝑuenerit. uideat¬
etiã quomͦ tunc asianos uocatos ꝓ-¬
bet. qño apłi sic̃ seriptum ẽ uetiti s̃
a sp̃u sc̃o loqui u̾bũ in asia. aut biti¬
nios. ad quos idẽ apłi temptabant ire:
& ñ ꝑmisit eos sp̃s sẽs. U ideat etiam
quomodo tuentur denuntiationem
ipsius ueritatis. dicentis. P redicabit᷑
hoc eugłm regni in uniu̾so orbe: in
testimoniũ õibus gentibꝰ. & tunc ue-¬
niet finis. Nutat nãq qđ dic̾tu ne-¬
fas ẽ fides u̾bi. si ante quadringentos
annos eugłio impletus ẽ mundus: &

Expanded text:
tamen dubium, a tempore resurrectionis Domini usque ad praesentem aetatem fuisse homines, qui ab hac vita sine Evangelii cognitione transierint; de quibus dici possit, quod vocati non sint, quia nec spem vocationis audierint. Quod si quisquam hanc vocationis plenariam generalitatem ita semper asserit celebratam, ut ab ascensione Domini in coelum, ne unus quidem annus effluxerit, intra quem non ad omnes praedicatio missa pervenerit: videat quomodo tunc Asianos vocatos probet, quando Apostoli, sicut scriptum est, vetiti sunt a Spiritu sancto, loqui verbum Dei in Asia; aut Bithynios, ad quos iidem Apostoli tentabant ire, et non permisit eos Spiritus Jesu . Videat etiam quomodo tueatur denuntiationem ipsius Veritatis, dicentis, Praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis . Nutat namque quod dici nefas est fides verbi, si ante quadringentos annos Evangelio impletus est mundus, et
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ p̃dicatione intelligat᷑. non
ueracit̃ dr. qđ aliis atq aliis. aliter
atq alit̃ p̃dicetur. cũ unus d̾s. una
fides. una regen̾atio. una ꝓmissio.
Si aut̃ effectus plantationis & ri¬
gationis aspicitur. aliud acꝰtum ẽ
cũ eis quorũ ext̃iores aures corporali
uoce pulsatȩ sunt. aliud cũ eis
quorũ int̾iorẽ sensũ ds aꝑuit: cc
in quorũ corde posuit fidei funda-¬
m̃tum. dilectionis feruorẽ. Quos¬
dã aut̃ idõ uocatos dicere ut non
credent. nimis absurdũ ẽ. quasi
uocatio eis causa infidelitatis exsti-¬
terit: & p̃dicatio fidei fecerit infi¬
deles. Quãuis enĩ dispensatores u̾bi
di quibꝰdã sint ut seriptũ ẽ odor uite
qui p̃dicant xp̃m erucifixũ. uideis
quidẽ scandalũ. gentibꝰ aut̃ stultici¬
am. ipsis aut̃ uocatis uideis & grecis:¬

Expanded text:
tantum praedicatione intelligatur, non veraciter dicitur, quod aliis atque aliis, aliter atque aliter praedicetur: cum unus sit Deus, una fides, una regeneratio, una promissio. Si autem ad effectum plantationis et rigationis aspicitur, aliud actum est cum eis, quorum exteriores aures corporali voce pulsatae sunt; aliud in eis, quorum interiorem sensum Deus aperuit, et in quorum corde posuit fidei fundamentum dilectionisque fervorem. Quosdam autem ideo vocatos dicere, ut non crederent, nimis absurdum est, quasi vocatio eis causa infidelitatis exstiterit, et praedicatio fidei fecerit infideles. Quamvis enim dispensatores verbi Dei quibusdam sint, sicut scriptum est, odor mortis qui praedicant Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitiam, ipsis autem vocatis
Abbreviated transcription (Latin):
tur donee ruant & ꝑeant. nec ante
eos ex hac uita. quam hoc eis con¬
tingat. auferri. Rp̃s
scĩtate ad ĩmundiciã. a iusticra
Nad iniquitatẽ. a fide ad impieta.
tem. plerosq transire ñ dubium ẽ.
& tales ad p̃destinationẽ filiorum di.¬
& coherendũ xp̃i ñ ꝑtinere. certis.¬
simũ ẽ. Qͥ gͦ huiusmodi in hec ꝓlap¬
si mala. sine correctione penitentiȩ
defecer̃. ñ ex eo necessitatẽ ꝑeundi
taria p̃uaricatione p̃seiti s̃. Quod
aut̃ illos ñ eo tempore quo in fide re.¬
cta. & bonis moribus erant. ab hac
uita d̾s abstulit: ad occulta eiꝰ iudi¬
cia. quȩ tam̃ nũquã s̃ iniusta. refe.¬
rendũ ẽ. Quis enĩ nesciat intͣ unã
conditionẽ mortalitatis humane
ab unius horȩ infantia usq ad no¬
uissimã senecꝰtutẽ. exitus morientiũ
impari ȩtatis fine uariari. neq eu-¬
iusquã aĩa uł citius uł tardius quã
ds uoluerit. e corpore qđ uiuificabat
abscede : Si gͦ alius in uitȩ suȩ lon

Expanded text:
tur, donec ruant et pereant; nec ante eos ex hac vita, quam hoc eis contingat, auferri. RESP. A sanctitate ad immunditiam, a justitia ad iniquitatem, tem plerosque transire non dubium est, et tales ad praedestinationem filiorum Dei cohaeredum Christi non pertinere certissimum est. Quod ergo hujusmodi in haec prolapsi mala, sine correctione poenitentiae defecerunt, non ex eo necessitatem pereundi taria praevaricatione praesciti sunt. Quod autem illos non eo tempore, quo in fide recta et bonis moribus erant, ab hac vita Deus abstulit; ad occulta ejus judicia, quae tamen nunquam sunt injusta, referendum est. Quis enim nesciat intra unam conditionem mortalitatis humanae, ab unius horae infantia, usque ad annosissimam senectutem, exitus morientium impari aetatis fine variari; neque cujusquam animam vel citius vel tardius quam Deus voluerit, a corpore quod vivificat, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ex đo. male usus ẽ. Nã longeuitas. ñ
ẽ nͥ ex d̾o. & qđ ex d̾o ẽ: ñ nisi bonũ ẽ.
& qđ bonũ ẽ. mali causa ñ ẽ. Non itaq
recte opinatur qui putat p̃rogatorẽ
uitȩ. lapsuris auctorẽ ẽẽ peccati. cũ
utiq non peccatũ sit dui uiuere. sed
male uiuere. Qd̾ etiã in paucorum
annorũ ȩtate fieri potest. Igit᷑ sicut
bona oꝑa ad inspiratorẽ eorũ đm. ita
ad eos mala s̃ referenda qui peccant
N on enĩ relicti s̃ a do ut relinquerent
đm. s reliquer̃. & relicti s̃. & ex bono
in malũ ꝓpͥa uoluntate mutati sunt.
atq ob hoc licet fuerint renati. fuerĩt
iustificati: ab eo tam̃ qui illos tales p̃¬
sciuit. ñ s̃ predestinati. õs¬
Qđ ñ õs uocent᷑ ad gr̃am. res ns̃s
respiciatur quibꝰ ñdũ sacram̃tũ erueis
xp̃i. & redẽptio sanguinis eiꝰ innotuit.
Quibꝰ etiã si constaret qđ iã in uniu̾sis na¬

Expanded text:
o, male usus est. Nam longaevitas non est nisi ex Deo. Et quod ex Deo est, nonnisi bonum est: et quod bonum est, mali causa non est. Non itaque recte opinatur, qui putat prorogatorem vitae, lapsuris auctorem esse peccati: cum utique non peccatum sit diu vivere, sed male vivere; quod etiam in paucorum annorum aetate fieri potest. Igitur sicut bona opera ad inspiratorem eorum Deum, ita mala ad eos sunt referenda qui peccant. Non enim relicti sunt a Deo, ut relinquerent Deum; sed reliquerunt, et relicti sunt, et ex bono in malum propria voluntate mutati sunt: atque ab hoc licet fuerint renati, fuerint justificati; ab eo tamen qui illos tales praescivit, non sunt praedestinati. Ones vocentur ad gratiam. RESPONSIO. respiciatur quibus nondum sacramentum crucis Christi et redemptio sanguinis ejus innotuit. Quia etiamsi constaret q
Abbreviated transcription (Latin):
quã iniustis obꝓbriis catholici p̃dica-¬
toris memoria carpatur. & in qđ pee¬
catũ cadunt. qui instigatione mali¬
gna cõmoti: seriptorẽ celebrimi no-¬
minis ꝓmptius habent culpare. quã
dĩ. uelut fatali necessitate homines
ad peceata compulsi: cogant᷑ ĩ mortẽ.
Fatalẽ aut̃ necessitatẽ: multi etiã
ñ xp̃iani refutant. ꝑ eccatũ gͦ ad
mortẽ trahit: s ad peceandum ds¬
neminẽ cogit. N emini enĩ manda¬
m̃daciũ. ꝑ roinde qͥ p̃destinationis
nomine fatũ p̃dicat. tã ñ ẽ ꝓbandꝰ.
quã qui fati noĩe ueritatẽ p̃destina.¬
tionis infamat. Fati enĩ opinio uana
ẽ & de uanitate concepta. p̃destina¬
tionis aut̃ fides. multa sc̃arũ serip¬
mͦ fas ea quę ab hominibꝰ male a-¬
gunt᷑ ascribi. qui in imꝓbitatẽ eaden¬
di ñ ex conditione di. s ex pͥmi patͥs
p̃uaricatione uener̃. De huius pena
nemo lib̾atur. nisi ꝑ gr̃am dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
quam injustis opprobriis catholici Praedicaquam injustis opprobriis catholici Praedicatoris memoria carpatur; et in quod peccatum cadant, qui aliena instigatione commoti, scriptorem celeberrimi nominis promptius habeant culpare, quam i, velut fatali necessitate, homines ad peccata compulsi, cogantur in mortem.fatalem autem necessitatem multi etiam non christiani refutant. Peccatum ergo ad mortem trahit: sed ad peccandum neminem Deus cogit. Nemini enim mandamendacium . Proinde qui praedestinationis nomine fatum praedicat, tam non est probandus, quam qui fati nomine veritatem praedestinationis infamat. Fati enim opinio vana est, et de falsitate concepta: praedestinationis autem fides, multa sancmodo fas est ea quae ab hominibus male aguntur ascribi; qui in proclivitatem cadendi non ex conditione Dei, sed ex primi patris praevaricatione venerunt. De cujus poena nemo liberatur, nisi per gratiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
UCTRixã quã sẽe memo.¬
riȩ augustinus ep̃s contͣ
apłice asseruit. lit terisq mandauit.
quibusdã uisum ẽ. aut non intelli.¬
gendo. aut etiã intelligere nolen-¬
do. rep̃hende. & hoc quasi cõpendiũ
cognitionis his qui eorũ iudicio duce¬
bantur afferre. ut quȩ in libris p̃.¬
dicti uiri damnabilia se repperisse
iactabant. breuiũ capitulorũ indicu¬
lis publicarent. taliq cõmento. &
detestationẽ eiꝰ quẽ impeterent deti-¬
nerent: & ab his quȩ infamassent
curã exterriti lecꝰtoris au̾terent.
Ne ergo hane ꝑsuasionẽ temere qͥs
recipiat. & talẽ putet sensum scriptis
catholici inẽẽ doctoris. qualẽ eũ qui
frustra calũniant᷑ ostendunt. singłis
capitulis quȩ damnationis capitulo
p̃notarunt. breui & absoluta ꝓfessiõẽ
respondeo: in nullo recedens a trami¬
te earũ diffinitionũ quȩ in sc̃i uiri
disputationibꝰ continentur. Ut facile
uel tenuis diligentiȩ adu̾tat inspector.

Expanded text:
octrinam, quam sanctae memoriae Augustinus episcopus contra apostolice asseruit, litterisque mandavit, quibusdam visum est, aut non intelligendo, aut intelligi eam nolendo, reprehendere: et hoc quasi compendium cognitionis his qui judicio eorum ducebantur, afferre; ut quae in libris praedicti viri damnabilia se reperisse jactabant, brevium capitulorum indiculis publicarent: talique commento et detestationem ejus, quem impeterent, obtinerent; et ab his quae infamassent, curam exterriti lectoris averterent. Ne ergo hanc persuasionem temere quis recipiat, et talem putet sensum scriptis catholici inesse Doctoris, qualem cum, qui frustra calumniantur, ostentant; singulis capitulis, quae damnationis titulo praenotarunt, brevi et absoluta professione respondeo, in nullo recedens a tramite earum definitionum, quae in sancti viri disputationibus continentur: ut facile vel tenuis diligentiae advertat inspector,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed relapsum pꝰ baptismũ ad infidelita¬
tẽ & impios mores. qui negat origina.¬
li peccato fuisse purgatũ. tam falso
opinat᷑. quã qui eundẽ asserit non
ȩt̃na morte ẽẽ damnandũ. Qͥ enĩ
recedit a xp̃o. & alienatꝰ a gr̃a finit
hanc uitã. quid nͥ in ꝑditionẽ ea.¬
dit: S si ñ in id qđ remissum ẽ reci.¬
dit. nec iã originali peceato damna.¬
bitur. qui tamen ꝓpt̾ postrema
crimina ea morte afficietur: q̃
ei ꝓpt̾ illa quȩ remissa s̃. debebat᷑.
Q uod quia di p̃scientiã ñ latuit
nec fefellit. sine dubio talẽ nũquã
eleg̃. nũquã p̃destinauit. & ꝑiturũ.
nũquã ab ȩt̾̃na damnatione disere.¬

Expanded text:
Sed relapsum post Baptismum ad infidelitatem et impios mores, qui negat originali peccato fuisse purgatum, tam falsa opinatur, quam qui eumdem asserit non aeterna morte esse damnandum. Qui enim recedit a Christo et alienus a gratia finit hanc vitam, quid nisi in perditionem cadit? Sed non in quod remissum est, recidit, nec in originali peccato damnabitur: qui tamen propter postrema crimina ea morte afficietur, quae ei propter illa quae remissa sunt debebatur. Quod quia Dei praescientiam nec latuit, nec fefellit; sine dubio talem nunquam elegit, nunquam praedestinavit, et periturum nunquam ab aeterna perditione discre
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi ꝯtumacis intelligat᷑: impleri
lugeat. De salute gentiũ gaude¬
aut. & exprȩtitis quȩ p̃dicta &
impleta ten&: fut᷑is ꝓmissioib
credat. Ab strepitu negotiorum
scłariũ remotissimꝰ: ea feruent̃ ex¬
cogit&: quib animũ suũ in desi¬
dium futurȩ remunerationis

Expanded text:
populi contumacis intelligat, impleri populi contumacis intelligat, impleri lugeat, de salute gentium gaudeat. Ex praeteritis quae praedicta et impleta teneat, futuris promissionibus credat. Ab strepitu negotiorum saecularium remotissimus ea ferventer excogitat quibus animum suum in desiderium futurae remuner
Abbreviated transcription (Latin):
plentudo.Uiii. Q & quanta sit
roinde uitę contemplatiuȩ
sectator ad conditorẽ suũ
corde illuminandus accedat: ipsi
contẽplando atq insatiabilit̾ per¬
fruendo uigilant̃ in seruiat. ip.¬
sum uigit̃ concupiscat: p̃ amore eiꝰ
oĩa quib inde auerti potest fugi¬
at. Os cogitationes suas ac totam
spem ex illiꝰ delectatione suspẽdat.
ittarũ diuinarũ sacris meditati¬
onib uacoꝵ: in eis se diunttꝰ illx¬
minatus oblect&. Ibi se totũ ue¬
lut in speculo quodã refulgente
consider&: ⁊ qđ in se prauui de¬
p̃henđdit corrigat. qđ rectũ: tene¬
at. qđ de forme: cõponat. qđ pul¬
chrũ: seruet. qđ sanũ excolat. qđ
infirmũ : assidua lectione corro¬
boret. Dni sui p̾cepta infatiga¬
bilit̾ legat. in explebilit̾ diligat.
efficacit᷑ impleat. ⁊ quid sibi ca-¬
uendũ quid ue sectandũ sit ab eis
sufficient᷑ instructus agnoscat.
tũ uideat. Prophetatã ꝑditionẽ

Expanded text:
plenitudoplenitudoroinde vitae contemplativae sectator ad Conditorem suum corde illuminandus accedat, ipsi contemplando atque insatiabiliter perfruendo vigilanter inserviat. Ipsum jugiter concupiscat, pro amore ejus omnia quibus inde averti potest fugiat, omnes cogitationes suas ac totam spem ex illius delectatione suspendat, litterarum divinarum sacris meditationibus vacet, in eis se divinitus illuminatus oblectet, ibi se totum velut in speculo quodam refulgente consideret, quod in se pravum deprehenderit corrigat, quod rectum teneat, quod deforme componat, quod pulchrum servet, quod sanum excolat, quod infirmum assidua lectione corroboret. Domini sui praecepta infatigabiliter legat, inexplebiliter diligat, efficaciter impleat, et quid sibi cavendum, quidve sectandum sit ab eis sufficienter instructus agnoscat. tum videat, prophetatam perditionem
Abbreviated transcription (Latin):
sic hortandi s̃ ad contẽ¬
platuiã uitã quicũq
plene uoluerĩt & deo aurilian-¬
te potuerint: ut meminerint
sibi ipsuis contẽplationis diuinȩ
ꝑfectionẽ in illa beata uita quę
futura ẽ reseruari. ut ibi deũ
ipsi erunt uitȩ ęt̾nę ac regni
cęlestis consecutione ꝑfecti. Ce-¬
terũ si hic ꝑfecte potuisset sub-¬
stantiã dei humana fragilitas
contẽplari. nunquã sc̃s eũglista
dixisset. dm̃ nemo uidit unquã
I ondixit: nemo uidebit. Deniq
ut eiudent̃ ostenderet uisionẽ
dĩ ñ negatã scĩs hominib s dila-¬
tam. qͦd in presenti tp̃re nega-¬
uit: in futuro ꝓmisit dicens.
Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃
uidebunt. Nec hic dixit : qm̃
ipsi dm̃ uident. Igit᷑ si ds̃ qͥ in
hac uita sine alicuiꝰ ęlem̃ti assũ¬
ptione nec potuit uideri nec po.¬
test. in futura uita uidendus ẽ:
ibi ẽ contemplationis diuinę sꝑan-¬
da ꝑfectio. uͥ erit bonoꝵ omĩum

Expanded text:
Quocirca sic hortandi sunt ad contemQuocirca sic hortandi sunt ad contemplativam vitam, quicunque plene voluerint, et Deo auxiliante potuerint, ut meminerint ipsius sibi contemplationis divinae perfectionem in illa vita beata, quae futura est, reservari: ipsi erunt vitae aeternae ac regni coelestis consecutione perfecti. Caeterum si hic perfecte potuisset substantiam Dei humana fragilitas contemplari, nunquam sanctus evangelista dixisset: Deum nemo vidit unquam ; non dixit: Nemo videbit. Denique ut evidenter ostenderet visionem Dei non negatam sanctis hominibus, sed dilatam, quod in praesenti tempore negavit, in futuro promisit, dicens: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Nec hic dixit, quoniam ipsi Deum vident. Igitur si Deus, qui in hac vita sine alicujus elementi assumptione nec potuit videri nec potest, in futura vita videndus est; ibi profecto contemplationis divinae est speranda perfectio, ubi erit bonorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc fragili corpore de¬
sperat᷑. Et si enĩ corpus qđ cor¬
rumpitur ad grauat animam.
& deprimit terrena in habita.¬
tio sensũ multa cogitantẽ: tam̃
in quantũ ualet humana mẽs.
quã suus creator ad suã fecit
imaginẽ: studeat &iã hic in¬
telligibilit̃ dm̃ uidere ꝑfidẽ.
ut eum pleniꝰ uideat cũ ꝑue¬
nerit munere ipsius sui condito¬
ris adspeciem. Adtende quã di¬
uine sc̃s apłs speciẽ fidemq distĩ¬
xit: ut diceret. ꝑfidem ambula¬
mus. ñ ꝑ speciem. Fides gͦ ẽ ꝑ
quã ambulat᷑ : & species quȩ ui¬
det᷑. Quia in hac uita ubi ꝑfidẽ
bene iuuendo ꝓficimꝰ: bonoꝵ ope¬
rũ qͦdãmͦ passib ambulamꝰ: in fu¬
turo aut̃ ꝑuenientes ad spetiẽ.
iam ñ erit qͦ uelut ꝓficiendo
ulteriꝰ ambulemꝰ: s ipsam spe¬
ciem ad quã ꝑ fidem spualit̃ am
bulando ꝑuenimꝰ. insatiabili de¬
lectatione uidebimus.:¬
scĩ. nͥ ad beatitudinẽ fut᷑ę uitę¬
uo circa peruenerint.

Expanded text:
in hoc fragili corpore dein hoc fragili corpore desperatur. Etsi enim corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; tamen in quantum potest humana mens, quam suus Creator ad suam fecit imaginem, studeat etiam hic intelligibiliter Deum videre per fidem, ut eum plenius videat, cum pervenerit munere ipsius Conditoris sui ad speciem. Attende quam divine sanctus Apostolus speciem fidemque distinxit, ut diceret: Per fidem ambulamus, non per speciem . Fides ergo est per quam ambulatur, et species quae videtur: quia in hac vita, ubi per fidem bene vivendo proficimrum quodammodo passibus ambulamus; in futuro autem pervenientes ad speciem jam non erit quo velut proficiendo ulterius ambulemus, sed ipsam speciem, ad quam per fidem spiritalem ambulamus, pervenimus, insatiabili delectatione videbimus.nisi cum ad beatitudinem futurae vitae pervenerint.
Abbreviated transcription (Latin):
infuturo ubi ꝑfectio ꝑficiẽda
ẽ p̃dicaui. ut inp̃senti eã negarẽ
posse ab om̃ib mundi contẽptorib
adp̃hendi: si mͦ se ad eam tota
deuotione conuertant. si desidio
eiꝰ accensi p̃sentia blandim̃ta fa-¬
stidiant: & longe fortiores effe-¬
cti. quã ut eos t̾renȩ occupatio¬
nes illaqueent. diuinis reb ac
fut᷑is ꝓmissionib considandis in¬
hereant. S si considemꝰ apłi pau-¬
li sermonẽ. in quo int̾ eã scientiã
quȩ hic ẽ. & eam quȩ ibi futura
ẽ discriminãs ait. exparte enĩ¬
scimꝰ & ex parte ꝓpħamꝰ: contẽ¬
plationẽ diuinã quȩ in hac uita
ẽ. illi futurȩ conferre nec pos¬
sumꝰ nec debemꝰ: quando idem
apłs ad ungat  dicat. Cũ aut̃
uenerit qđ ꝑfectũ ẽ. ĩ illa uita
significans: tunc euacuabit᷑ qđ
ex parte ẽ. Ac sic qđ mͦ ex parte
sentimꝰ : tunc ad illam plenitu
sane quia ibi rerũ omĩum no¬
ticia ñ ꝑ partes s simul ⁊ tota
uidebitur: ideo saltĩ qualiscũq

Expanded text:
ficienda est, praedicavi, ut in praesenti eam negarem posse ab omnibus mundi contemptoribus apprehendi: si modo se ad eam tota devotione convertant; si desiderio ejus accensi, praesentia blandimenta fastidiant, et longe fortiores effecti, quam ut eos terrenae occupationes illaqueent, divinis rebus ac futuris promissionibus considerandis inhaereant. Sed si consideramus apostoli Pauli sermonem, quo inter eam scientiam quae hic est, et eam quae ibi futura est, discriminans ait: Ex parte scimus et ex parte prophetamus ; contemplationem divinam quae in hac vita est, illi futurae conferre nec possumus, nec debemus; quando idem apostolus adjungat et dicat: Cum autem venerit quod perfectum est, in illa vita significans, tunc evacuabitur quod ex parte est : ac sic quod modo ex parte sentimus, tunc ad illam plenitudsane quia ibi rerum omnium notitia non per partes, sed simul et tota videbitur, ideo saltem qualiscunque
Abbreviated transcription (Latin):
putauerit. aut si ignis uł quę¬
lib& alia res aliquid debilitatiᷤ
intulerit. aut ipsa senectus
etiã sanis onerosa negauerit.
hȩc atq his similia corporum
damna una ibi resurrectio re¬
parabit: atq ea corpora mem¬
bris om̃ib instaurata. in corru¬
ptibił sanitas obtinebit. Prop¬
terea quicũq ibi erunt. & si
differentib meritis ab inuicem
distabũt: om̃s tam̃ una ꝑfectio¬
ne beati erunt. quia singulis
p̃mia sua sufficientia erunt:
et capere amplius p̃miis suis
iam ꝑfecti ñ poterunt. Sic̃ enĩ
corꝑalis saturitas om̃s saturos¬
bũ non ęqualit̃. s ꝓ possibilita¬
te ꝑceꝑint: ita om̃s scĩ & si fue¬
rint aliqua graduũ suoꝵ di¬
u̾sitate distincti. una beatitu¬
dine ꝑfecti erunt: quia & una
ꝑfectione beati futuri sunt.
Cet̾m in illa tanta beatitudinis
regione. nec maior meriti sibi
aliquid arrogabit: quia arro¬
gantia ibi nulla erit. nec su-
si erit ibi distantia mansionũ:

Expanded text:
putaverit, aut si ignis, vel quaeputaverit, aut si ignis, vel quaelibet alia res aliquid debilitatis intulerit, aut ipsa senectus etiam sanis onerosa negaverit, haec atque his similia corporum damna una ibi resurrectio reparabit, atque ea corpora membris omnibus instaurata, incorruptibilis sanitas obtinebit. 3. Propterea quicunque ibi erunt, etsi differentibus meritis ab invicem distabunt, omnes tamen una perfectione beati erunt: quia singulis praemia sua sufficieutia erunt, et capere amplius praemiis suis jam perfecti non poterunt. Sicut enim corporalis saturitas omnes saturosbum non aequaliter, sed pro possibilitate coeperint: ita omnes sancti, etsi fuerint aliqua graduum suorum diversitate distincti, una beatitudine perfecti erunt; quia et una perfectione beati futuri sunt. Caeterum in illa tantae beatitudinis regione nec majoris meriti sibi aliquid arrogabunt, quia arrogantia ibi nulla erit; nec supeetsi erit ibi distantia mansionum,
Abbreviated transcription (Latin):
dib erubescant. Quia ibi nec
ulla peccata nec peccatores erũt:
& qͥ ibi fueruit iam peccare non
poterunt. Nec latebit iã ꝑfecte
beatos aliquid secretoꝵ: qui qđ ẽ
longe prantiꝰ. ipsum uisuri sunt
mundis cordib dm̃. Quandoqui¬
dem humana creatura ita ꝑfe-¬
cta erit. ut in meliꝰ aut deterius.
ultra mutari ñ possit. Cuiꝰ hu¬
mane substantiȩ ad conditoris
sui similitudinẽ sublimatȩ. oĩa
bona quȩ naturalit̃ accepta
peccato corruperat: reparabut᷑
in meliꝰ. Id est intellectus sine
errore. memoria sine obliuione.
cogitatio sine ꝑuagatione. cari¬
tas sine simulatione. sensus si¬
ne offensione. ĩ columitas sine de¬
bilitate. salus sine dolore. uita
sine morte. felicitas sine ĩpedi¬
mento. saturitas sine fastidio:
& tota sanitas sine morbo. Qm
ademerit: aut ĩꝑuisi casus ab¬
stulerint. aut malarũ ualitu¬
dinũ genera diuersa decerpse¬
rit. aut humana crudelitas ã¬

Expanded text:
dibus erubescant; quia ibi nec dibus erubescant; quia ibi nec ulla peccata, nec peccatores erunt, et qui ibi fuerint, jam peccare non poterunt. Nec latebit jam perfecte beatos aliquid secretorum, qui, quod est longe praestantius, ipsum visuri sunt mundis cordibus Deum: quandoquidem humana creatura ita perfecta erit, ut in melius aut deterius ultra mutari non possit. 2. Cujus humanae substantiae ad Conditoris sui similitudinem sublimatae, omnia bona quae naturaliter accepta peccato corruperat, reparabuntur in melius; id est intellectus sine errore, memoria sine oblivione, cogitatio sine pervagatione, caritas sine simulatione, sensus sine offensione, incolumitas sine debilitate, salus sine dolore, vita sine morte, facilitas sine impedimento, saturitas sine fastidio, et tota sanitas sine morbo: quoademerint; aut improvisi casus abstulerint, aut malarum valetudinum genera diversa decerpserint, aut humana crudelitas am
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. & simul cũ deo suo sine
fine regnabunt. Qđ hic credide¬
runt: ibi uidebunt. sui creato¬
ris substantiã mundis cordibus
cõtemplantes. ȩt̾na exultatio¬
ne gaudebunt. Diuna delecta¬
tione. ac mutua dilectione
possessi: deo suo in ȩt̾nũ & inui-¬
cẽ sibi felicit̃ adherebunt. Rece¬
ptis cũ incorruptione atq in¬
mortalitate corporib. munici¬
patũ patriȩ celestis accipient:
atq eius in et̾nũ ciues effecti. ꝓ¬
missa p̃mia reportabũt. Ibi eis
exuberabit tanta lȩticia. tanta
cȩlestiũ gr̃a gaudioꝵ. ut remu¬
neratori suo ꝓ tantis munerib
gr̃as agant. & nullũ fastidium
ex ipsa affluentiũ bonoꝵ ꝑcepti¬
one sustineant. Ibi ita patebũt
singłoꝵ singłis m̃tes sicut corpo¬
ralibus oculis. subiacent facies
corporales. Quia humanoꝵ pe¬
ctoꝵ tanta ibi erit & tam ꝑfecta
mundicia. ut habeant unde mũ-¬
datori suo dõ gr̃as agant: ñ un-¬
de offensi aliquibꝰ peccatoꝵ sor¬

Expanded text:
erunt, et simul cum Deo sine erunt, et simul cum Deo sine fine regnabunt. Quod autem hic crediderunt, ibi videbunt: sui Creatoris substantiam mundissimis cordibus contemplantes, aeterna exsultatione gaudebunt, divinae charitatis et mutuae dilectionis possessione Deo suo in aeternum, et invicem sibi adhaerebunt: receptis cum incorruptione atque immortalitate corporibus, municipatum patriae coelestis accipient, atque ejus in aeternum cives effecti praemia promissa reportabunt. Ibi eis exuberabit tanta laetitia, tanta coelestium gratia gaudiorum, ut et remuneratori suo pro tantis muneribus gratias agant, et nullex ipsa affluentium bonorum perceptione sustineant. Ibi ita patebunt singulorum singulis mentes, sicut corporalibus oculis subjacent facies corporales: quia humanorum pectorum tanta ibi erit et tam perfecta munditia, ut habeant unde mundatori suo Deo gratias agant, non unde offensi aliquibus peccatorum sor
Abbreviated transcription (Latin):
animaduersione ꝑcussi sunt: &
ad damnationẽ ustissimã ꝓfe-¬
cto ꝑtinuit. qđ uoluntatẽ rede¬
undi
ac facultatẽ penitus amiserunt.
Sic̃ e contrario uoluntatis scõꝵ an¬
geloꝵp fuit: qđ malis sponte cadẽ¬
tib ipsi in sua dignitate manser:
U diuino uistoq udicio factũ est.
ut quoꝵ fuit cũ deo suo manen¬
di uoluntas. fieret ꝑmanendi
uoluntaria felixq necessitas. Et
ideo qr nec peccauer̃ unquã nec
peccare iam possunt: illiꝰ contẽpla¬
tiuȩ uite semel facti participes
in explebilit̃ auctorem suȩ beati¬
tudinis conspiciunt. & merito suȩ
stabilitatis in ęt̾nũ felices effecti.
de sua ꝑmansione securi sunt: qͥ
sumum solidũq gaudiũ quo in sa-¬
ciabilit̃ ꝑfruunt᷑. de diuina cõ¬
tẽplatione ꝑcipiunt: ac dõ suo
infatigabilit̾ & amant̃ inserui¬
unt. Ita ꝑfecte beati: ut nec cu¬
piant beatiores fieri ultra nec
uita beata. ad quã qui bo¬
noꝵ oꝑm cõsũmatione ꝑ¬
uenerint. beatis angłis similes

Expanded text:
ussi sunt; et ad damnationem justissimam profecto pertinuit, quod voluntatem redeundi ac facultatem penitus amiserunt; sicut econtrario voluntatis sanctorum angelorum fuit, quod malis sponte cadentibus, ipsi in sua dignitate manserunt, et divino justoque judicio actum est, ut quae fuit cum Deo suo manendi voluntas, fieret permanendi voluntaria felixque necessitas. Et ideo, quia nec peccaverunt unquam, nec peccare jam possunt, illius contemplativae vitae semel facti participes, inexplebiliter auctorem beatitudinis suae conspiciunt, et merito suae stabilitatis in aeternum felices effecti, de sua permansione securi sunt. Qui summum solidumque gaudium, quo insatiabiliter perfruuntur, de divina continfatigabiliter et amanter inserviunt. Ita perfecte beati, ut nec cupiant beatiores fieri ultra nec ita beata, ad quam qui bonorum operum consummatione pervenerint, beatis similes
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩmundis sp̃itib separati.
ed hoc futurũ credimꝰ
ꝑ iustũ dei iudiciũ. in qͦ
ñ solum meritis. s etiam locis sic ab
iniquis iusti separandi sunt in et̃:¬
num: ut iã nec remunerati p̃mi-¬
um finiant. nec damnati supplici¬
um: quandoqͥdem ꝓpt̾ea in cortu¬
ptio & ĩmortalitas dabit᷑ etiam
corporibus miseroꝵ: ut nec ipsi
ȩt̾nam penã finiant. nec ipsos cõ¬
sumat immortalis pęna sed pu-¬
niat. Ideo aut̃ beata incorrupti¬
one & ĩmortalitate iustoꝵ corpo.¬
ra donabunt᷑: ut & ipsi in gła. &
in ipsis gła ęt̾na ꝑmaneat. Hoc iu
diciũ qđ int̾ iustos homines inui¬
stosq futurũ dicunꝰ: int̾ scõs an¬
gelos & ĩmundos credimꝰ factum.
Iam cũ eẽnt utriq sine peccato crea¬
ti. & ad seruiendũ deo suo felici
tate ꝓpria de prauati: noluer̃
ꝑmanere qđ factis̃. Et cũ se con-¬
tra suũ creatorẽ tẏpho suꝑbiȩ
lȩtalis hostilit̾ extulissent: de
suꝑna cęli regione ꝓiecti sunt.

Expanded text:
ab immundis spiritibus separati. et hoc futurum credimus per justum Dei judicium, in quo non solum meritis, sed etiam locis sic ab iniquis justi separandi sunt in aeternum, ut jam nec remunerati praemium finiant, nec damnati supplicium; quandoquidem propterea incorruptio et immortalitas dabitur etiam corporibus miserorum, ut nec ipsi aeternam poenam finiant, nec ipsos consumat immortalis poena, sed puniat. Ideo autone et immortalitate justorum corpora donabuntur, ut ét ipsi in gloria, et in ipsis gloria aeterna permaneat. CAPUdicium, quod inter justos homines injustosque futurum dicimus, inter sanctos angelos et immundos credimus factum. Nam cum essent utrique sine peccato creati, et ad serviendum tate propria depravati noluerunt permanere quod facti sunt. Et cum se contra suum Creatorem typo superbiae localis hostiliter extulissent, de superna coeli regione, projecti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nis fut᷑e beati s̃: ipsa aut̃ re ñ
hic s in illa uita beati futuri.
uia ibi omĩũ beatorum beatitudo
ꝑfecta erit. ubi humana natura
sui głam conditoris & suã ꝑfecte
beatificata uisura ẽ: atq ei sine
ullo defectu suȩ beatitudinis

Expanded text:
nis futurae beati sunt; ipsa autem re non nis futurae beati sunt; ipsa autem re non hic, sed in illa vita beati futuri sunt: quia ibi omnium beatorum beatitudo perfecta erit, ubi humana natura sui gloriam Conditoris, et suam perfecte beatificata visura est, atque ei sine ullo defectu suae beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut hic cõparatione
iuste uiuentiũ dicitur
facit. ꝑfectus aut̃ p̾cepta tͣnscen¬
dit: tta idem collatus illis ab¬
solute ꝑfectis qͥ in uita beata fu¬
turis: ñ ẽ ut ita dicã ꝑfecte per¬
fectus. cui & si dimissa ẽ omĩs ini¬
quitas: ñ ẽ adhuc sanata s sanat᷑
eius infirmitas. & ideo si ñ peccat
ut sit uere ꝑfectus. peccare tam̃
potest: quia ñ ẽ consũpta omĩ
infirmitate sanatꝰ. Ac ꝑ hoc ubi
ab om̃i peccato mundat᷑ pecca
re ñ poterit. ibi erit ꝑfecte sa¬
nus & sũme ꝑfectus. Hic aut̃
quantalib& quis excellentia
sc̃itatis emineat quatalib& emi¬
nentia ꝑfectionis excellat: potest
ne securus: ut ñ debeat ẽẽ de
casu sollicit᷑. & utiq ubi ẽ sollici¬
tudo: ñ ẽ absoluta beatitudo. q̃
nequaqua ꝑfecta credenda ẽ: si
secura ñ fuerit. Nec secura erit.
nͥ omnẽ sollicitudinẽ securitas et̃¬
na consũpserit. Quappt̃ qͥ dicunt᷑
in hac uita beati: spe beatitudi¬

Expanded text:
sicut hic comparatione juste viventium dicitur facit, perfectus autem praecepta transcendit; ita idem collatus illis absolute perfectis qui in illa vita beata futuri sunt, non est, ut ita dicam, perfecte perfectus; cui etsi dimissa est omnis iniquitas, non est adhuc sanata, sed sanatur ejus infirmitas. Et ideo si non peccat, ut sit vere perfectus, peccare tamen potest, quia non est consumpta omni infirmitate sanatus. Ac per hoc ubi ab omni pecre non poterit, ibi erit perfecte sanus et summe perfectus 2. Hic autem quantalibet quis excellentia sanctitatis emineat, quantalibet eminentia perfectionis excellat, potest erfectione securus, ut non debeat esse de casu sollicitus: et utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatitudo. Quae nequaquam perfecta credenda est, si secura non fuerit; nec secura erit, nisi omnem sollicitudinem securitas aeterna consumpserit. Quapropter, qui dicuntur in hac vita beati, spe beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. non atterit᷑ diuersis tẽptati¬
onib: sed ꝓbatur. Ille om̃s affecti¬
ones quib uita mortaliũ uariat᷑.
sc̃is uirtutib uincit: cupiditatũ
ac ꝑturbationũ omiũ lib beata
quiete ꝑfruit᷑: & illecebris ac uolu¬
ꝑtatib factus expedita m̃te suꝑior.
ĩ effabili gaudio diuine ꝯtẽplatioĩs

Expanded text:
ctus, non atteritur diversis tentatictus, non atteritur diversis tentationibus, sed probatur. Ille omnes afflictiones quibus vita mortalium variatur, sanctis virtutibus vincit. Cupiditatum ac perturbationum omnium liber beata quiete perfruitur, et illecebris ac voluptatibus factus expedita mente superior, ineffabili gaudio divinae contemp