comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnibꝰ & ominibꝰ animaliũ carnibus gig¬
nendis. atq formandis. comunis ẽ terrena
matheries. & quis ea facit nisi qui dixit.
ut haet trã ꝓducer&. et incodem ubo suo
quȩ creauit. & regit atq agit : Sed cum
eandem matheriẽ. ex uirga moysi in car¬
nẽ serpentis: ꝓxenne hac uelociter uertit.
miraculum fuit rei quidem muttibilis.
s. tam̃ musitata mutacio. Iuis autẽ animat
queq uiua nascentia. nisi qui et illum ser¬
pentẽ adoram sic̃ opus fuerat animauit :
Et quis redidit cadaueribꝰ animas suas cum
resurgerent mortui. nisi qui animat car¬
nes inuteris matrum. ut oriantur mori¬
turi ded cum fiunt illa continuato. qͣsi
quodam fluuio labentium. manantiũq
rerum. exocculto inpntum. atq e& ꝓm¬
ta inoccultum. & usitato itinere transeunt.
naturalia dicuntur. Cum uero ad monen¬
dis hominibꝰ inusitata mutabilitate in
geruntur. magnalia nomiantur.
IC UIDEO QUIDINFIRMẼ CO¬

Expanded text:
omnibus et omnium animalium carnibus gigomnibus et omnium animalium carnibus gignendis atque formandis communis est terrena materies, et quis ea facit nisi qui dixit, ut haec terra produceret, et in eodem uerbo suo quae creauit regit atque agit? sed cum eandem materiam ex uirga Moysi in carnem serpentis proxime ac uelociter uertit, miraculum fuit rei quidem mutabilis, sed tamen inusitata mutatio. quis autem animat quaeque uiua nascentia nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat, animauit? Et quis reddidit cadaueribus animas suas, cum resurgerent mortui, nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluuio labentium manantiumque rerum ex occulto in promtum atque ex promto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia. dicuntur; cum uero admonendis hominibus inusitata mutabiligeruntur, magnalia nominantur. Hic video quid infirmae co
Abbreviated transcription (Latin):
omines. nec ea ora qͣille dei seruus orauit.
aer ipsa aliqͣ humida facie. mox future
pluiue signa ꝓtulerat. consecutis tantis
& tã uelocibꝰ imbribꝰ apparuit ius diuina
quibꝰ illud dispensabatur dabaturq mira¬
culum. Itaq ds̃ oꝑat᷑ sollempnia fulguraN
atq tonitrua. Ded quia inmonte sina in¬
usitato modo fiebant. uocesq ille non ftre¬
pitu confuso edebantur. s eis quedã signa
dari certissimis indicuis apparebat: nuracula
erant. Iius at trahit humorẽ ꝑradicẽ uitis
adbotrũ. & umum facit. nisi ds̃ qui et omine
plantante. & rigante incrementum dat :
Sed cum ad nutũ dñi. aqua inuinum mnusi¬
tata celeritate. conuersa ẽ. ętiã stultis fa¬
tentibꝰ uis diuina declarata ẽ. Iuis arbusta¬
frond hac flore sollempnit̾ uestit nisids̃ :¬
Uerum cum floruit uirga sacerdotis aaron.
conlocuta ẽ quodam mͦ. cum dubitante
humanitate diuinitas: Et lignis certe

Expanded text:
fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, aer ipse aliqua humida facie mox futurae pluviae signa praetulerat, consecutis tantis et tam velociter imbribus apparuit vis divina, quibus illud dabatur dispensabaturque miraculum . Ita Deus operatur solemnia fulgura atque tonitrua: sed quia in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant . Quis attrahit humorem per radicem vitis ad botrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat ? Sed cum ad nutum Domini aqua in vinum inusitata celeritate conversa est, etiam stultis fatentibfronde ac flore sollemniter uestit nisi deus? uerum cum floruit uirga sacerdotis Aaron, conlocuta est quodam modo cum dubitante humanitate diuinitas. et lignis certe
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ spu dĩ. Cũ hec omĩa. que ꝑ
corporales motus. millo oꝑe fiunt
ds̃ oꝑetur. Mouens pͥmitus inuisi¬
bilia minstrorũ. siue animas ho¬
minũ. siue ocultoꝵ spũum. sibi
subdittis seruitutes. Quid mirũ
si aetiã.increatura celi & t̾rȩ. ma.¬
ris & aeris. facit ds̃ que uult sen¬
sibilia. atq uisibilia. ad se ipsum
in eis. sic̃ oportere ipse nouit. sig¬
nificandũ. & demonstrandum:
Nonipsa sua qua est apparente substan¬
cia que omnino in comutabilis ẽ om¬
nibꝰq sp̃itibꝰ quos creauit interius secre¬
ciusq sublimior. capł.u. Iuod opere¬
dei omnis creatura ad ministretur
quo & mira multa ordini consuetu¬
dinis ingeruntur.
⁊ eñĩ diuma. totam sp̃alem
corporalemq administrante
ciraturã. omniũ annorũ certis diebus
ad uocantur aq maris. & effunduntur
suꝑ faciẽ tenę. Sed cum hoc orante sco
helia factum ẽ. quia p̾cesserat tam conti¬
nua & tã longa serenitas. ut fame deficerẽt

Expanded text:
itu Dei, cum haec omnia quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur, movens primitus invisibilia ministrorum, sive animas hominum, sive occultorum spirituum sibi subditas servitutes: quid mirum si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris, facit Deus quae vult sensibilia atque visibilia, ad se ipsum in eis, sicut oportere ipse novit, significandum et demonstrandum, non ipsa sua qua est apparente substantia, quae omnino incommutabilis est, omnibusque spiritibus, quos creavit, interius secretiusque sublimior? CAPUT dei omnis creatura administretur, in quo et mira multa ordine consuetudinis inserantur.alem corporalemque administrante creaturam, omnium annorum certis diebus advocantur aquae maris, et effunduntur super faciem terrae. Sed cum hoc orante sancto Elia factum est, quia praecesserat tam continua et tam longa serenitas, ut deficerent
Abbreviated transcription (Latin):
neracionũ. quo sepius repetꝰitir
iepluribꝰ cocutur eominus mira
sun. Sicuti sũt defectus lronina¬
riũ. & raro existentes quellã spe¬
cies siderũ: & t̃remotu̾s & mõsi¬
similia. Quorũ nichil fit msi¬
dĩ uoluntater ses pleriꝰq nõ appura
taq licuit uanitati philosophorũ.
aetiã causis aliis t̾ribuere. Uel ue¬
ris sed ꝓrimis. cũ omĩno uidere nõ
possent. superiorem ceteris homini¬
bus causã ad est uoluntatẽ dĩ
uł falsis. & ne ab ipsũ quidem ꝑuesti¬
gacionẽ corporaliũ rerũ. atq mo¬
cionũ. sed asua suspitione. & errore
prolatis. Dicã si potero. quid dam
exempli gr̃a quo hec apertio¬

Expanded text:
nerationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminarium, et raro existentes quaedam species siderum, et terrae motus, et monsecumque similia, quorum nihil fit nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tribuere, vel veris, sed proximis, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est voluntatem Dei; vel falsis, et ne ab ipsa quidem pervestigatione corporalium rerum atque motionum, sed a sua suspicione et errore prolatis. 8. Dicam si potero quiddam, exempli gratia, quo haec apertio
Abbreviated transcription (Latin):
cur tanto post missus diceretur.
cũ plenituoo temporis uenit. ut
ex femina nasceretur. quando qͥdẽ
& ante mitebarur. cũ illis formis
corporalit̾ apparebat. Aud si non
recte missus diceretur. nisi cũ
uerbũ caro factũ est. cur sp̃s sc̃s
missus legatur. cuiꝰ incarnacio
tailis nõ facla ẽ: Si uͦ ꝑ illas anti¬

Expanded text:
cur tanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporaliter apparebat. Aut si non recte missus diceretur, nisi cum Verbum caro factum est ; cur Spiritus sanctus missus legatur, cujus incarnatio talis no
Abbreviated transcription (Latin):
SE CeRłe Il corpore
Ahumano. quedã moles carnis.
&. forme species. & ordo distinccioq
membroꝵ. ⁊ tẽperacio ualitudiniᷤᷤ.
Hoc corpus inspiratit am̃a regit. xa¬
demq racionalis. Et ideo quã ui
mutabilis ttom̃. que possit illuis. in¬
comutabilis sapiencie. particebs
eẽ. Ut sit participacio eiꝰ piidip¬
sũ. sic̃ inpsalmo scriptũ est de om̃i¬
bus scĩs. ex quibꝰ ttĩquã lapidibus

Expanded text:
st certe in corpore humano quaedam moles carnis, et formae species, et ordo distinctioque membrorum, et temperatio valetudinis: hoc corpus inspirata anima regit, eademque rationalis; et ideo quamvis mutabilis, tamen quae possit illius incommutabilis sapientiae particeps esse, ut sit participatio ejus in idipsum, sicut in Psalmo scriptum est de omnibus sanctis, ex quibus tanquam lapidi
Abbreviated transcription (Latin):
siue mracionalibꝰ spĩtibꝰ. siue bo¬
nis ꝑ eius gr̃am. siue inalis ꝑꝓpriã
uolimtatẽ. Sed quẽ ad modũ cor¬
pora crassiora. ⁊ iferiora. ꝑ subti¬
liora & potenciora. quodã ordine
tor atq peccator. ꝑ spm̃ uite racio¬
nalem.prũ & iustũ. E t ille ꝑ ipsũ
dni. hac sle uuuersa creatura.¬

Expanded text:
rationabilibus spiritibus, sive bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine tor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura
Abbreviated transcription (Latin):
LAD IESAD SUPERNÃ AIQ
Celestẽ. unde ꝑegroiam᷑. pa¬
triam cogitemus. Illic enĩ dĩ uo¬
luntas. qui facit angłos suos sp̃s. &
ministros suos igne̾ ardentẽ. inspi¬
ritibꝰ sũma pace. atq anucicia co¬
pulatis. & m unã uoluntatẽ. quo
dã sp̃ali. harittis igne cõflatis . tã¬
quã in excelsa ⁊ scã. & secretti sede
p̾sidens. uł ut indomo sua. & in
templo suo. inde se quibꝰdã. hor¬
clinatissimis creature motibꝰ. pri¬
mos sp̃alibꝰ. denide corporalibus.
ꝑcuncta difũdit. & utitur omibꝰ
ad incomutabilem arbitriũ. sentẽ

Expanded text:
lam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia coputis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a aeterna in celis. Itir enĩ cani¬
tur. Iherłm que edificatur ut
ciuittis. ciuus participatio eius
midipsũ. In idipsũ quippe hoc loco.
illud sũmũ & in comuttibile bonũ
intelligitur qͦd ds̃ ẽ. atq sapiencia
uolũtusq illius. cui cantatur alio
loco: muttibis ea & mutabuntur
tu aut̃ idem ipse es. Constituamꝰ
comuitibilis ȩterneq ueritatis.
Quã de om̃ibꝰ sius ac cionibꝰ cõsulat.
nec aliquid omi no faciad: quos onr
ea cognouerit eẽ faciendũ. Ut ei
subditus. eiq obtẽperans recte fa¬
ciat. Iste sicõsultir sũma racione
diuine iusticie. quã insecraro audir&
aure cordis sui. eaq sibi iubente in aliqͦ
oficio miscđdie corpꝰ laborie fatigara.
egritudinẽq cõtraherae cõsultisq medici.
abalio dieeret᷑. causã morb eę corporis

Expanded text:
enim canitur: Jerusalem, quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum . Idipsum quippe hoc loco illud summum et incommutabile bonum intelligitur, quod Deus est, atque sapientia voluntasque ipsius. Cui cantatur alio loco: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipse es . CAPUT III. commutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio di
Abbreviated transcription (Latin):
ED alUT Est horpo
Naturalis in cõuersione.
& mutabilititte corporũ. Qui
quã uis actiã ipse adnutũ dĩ ser¬
iuat. ꝑ seuerancia tam̃ cõsuetu¬
dinis. aoisit a̾miracionẽ. Sic̃ s̃
que ulbreuissimis. uł certe nõ¬

Expanded text:
ed alius est ordo naturalis in conversione et mutabilitate corporum, qui quamvis etiam ipse ad nutum Dei serviat, perseverantia tamen consuetudinis amisit admirationem: sicuti sunt quae vel brevissimis,
Abbreviated transcription (Latin):
uł cũ sp̃s sẽs uisibili specie. siue
ncolũba. suie ui igneis linguis
apparint. Seo fateor excedere
uires itencionis mee. utrũ angłi
manente sp̃ali sui corporis qualĩ¬
tate. ꝑ hanc oculcius oꝑantes ad¬
sumant ex inferioribꝰ helem̃tis
corpulencioribꝰ. qͦdsibi quo abtattr̃
quasi aliquã uestẽ mutent. & uer¬
tant in quas lib& species corpora¬
les aetiã ipsas ueraͦi. sic̃ aqͣ uera.
in uerũ urnũ cõuersa ẽ a dño. an
ipsa ꝓpria corpora sua. trãs for¬
ment in qͦo uoluerĩt. accomodate
adid qͦs agunt. o qđ lib& hors
sit. adp̃sentẽ questionẽ nõꝑtin&.
Et quãuis hec qm̃homosũ. nullo ex¬
perim̃to possim cõp̃hendere. sic̃
angłi qui hec agũt. & magis ea
norũt quã ecto noui. quatenꝰ
mutetur corpiis mm̃. mafectũ
uolũtatis mee. siue qͦd ime siue
qd̃ ex aliis exꝑtus sũ. quĩ hoꝵ tam̃
idiumarũ seripturarũ auctora¬
tatibꝰ credã. nũc᷑ oͦpus ẽ dicere.
e cogar ꝓbare & fiat sermo lon

Expanded text:
us sanctus visibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment in quod voluerint, accommodate ad id quod agunt. Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne c
Abbreviated transcription (Latin):
tur: De mele sub diuisimꝰ ut hec
diligentissime tractitrentur. & tri¬
ꝑtitã fecimꝰ questionẽ. cuiꝰ una
pars inscđo libro explicata ẽ. Due
sunt reliq de quibꝰ de incebs de¬
disserere aggrediar. Lã enĩ que¬
sitũ atq traclitũ ẽ. millis anti
trinitirs ipsa intelligitur. aud qͣm¬
lib& extroutate ꝑsonã. quã lec¬
cionis textus indiciis circũ stãtibꝰ
significar&. Nũc ergo primũ¬

Expanded text:
tur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiqTrinitas ipsa intelligitur, aut quamlibet ex Trinitate personam, quam lectionis textus indiciis circumstantibus significaret. CAPUT PRIMU
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ad hoc opus taoitũ mͦ. crea¬
tura formattsit. inqua ds̃ sic̃ tũc
oportuisse uidicaũ humanis hostẽ¬
deretur aspectibus. an angłi qͥiã
erant utt mitebantur. ut exꝑso¬
na dĩ loquerentur. assum̃tes cor
poralem speciem. de creatura cor¬
porea. inhusũ mousteriĩ sui. auo
ipsũ corpus suũ eui nõ subdunt᷑.
s subditũ regũt. muttaite atq
uertentes. inspecies quas uellent
accomodatts atq aptas accionibꝰ
suis. scđm ad tributt̾̃ sibi. acreato¬

Expanded text:
utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creato
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. ⁊ de sinu patris adoculoᷤᷤ
hominũ informã serui. tto quã
egressis apparuit. Ideo atiã sp̃c
sc̃s. quia & ipse corporali specie.
quasi columba uisus est. & linguis
diuisis uł ut ignis. ut hoc eis fue¬
rit mitti ad aspectũ. mortalium
in aliqͣ forma corporea. de sp̃ali se
dictussit. De inde quesitũ ẽ. cur
& pat̾ nõ aliquando dictussit missuᷤ.
si ꝑ illaᷤᷤ species corporales que ocłis
anticorũ apparuer̃. ipse de mons¬
trabatur. Si aut̃ filiꝰ tratũ ꝑ illa ᷤᷤ

Expanded text:
Patris ad oculos hominum in forma servi tanquam egressus apparuit; ideo etiam Spiritus sanctus, quia et ipse corporali specie quasi columba visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de spirituali secissus esse dictus sit. Deinde quaesitum est cur et Pater non aliquando dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse demonstrabatur. Si autem Fil
Abbreviated transcription (Latin):
sũmaͥ corperatoris. aud iubenitur
aud ꝑmitatur. Scđ̾m meffabilẽ
iusticiã p̾mioꝵ atq penarum.
gr̃arũ & retribucionũ pustato¬
cius creature. amplissima quadã
inmensaq rẽ publica. Si cͦ apłe
paulus. quauis ad huc portꝰtir &
sarcinã corporis. qͦd corrũpitur
& ad grauat animã. qua uis ad hue
expectãs redẽptionẽ corporis sui.
potuit ttañ significando p̃dicare.¬
dnm nr̃m iłm xp̃m. Alit̾ ꝑ lingu̾a
suã.alit̾ ꝑ epistolã. alit̾ ꝑsacram̃tũ
quippe eiꝰ. nec membranas. nec atra¬
mentũ. nec significantes sonoᷤ lingua
elitos. nec signa literarũ cõsscrip¬
ta pelliculis. corpus xp̃i ⁊ sangui¬
nẽ dicimꝰ. Sed illud tantũ. qͦd ex
frucdibꝰ t̾re acceptũ. & p̃ce misti¬
ca cõsecratũ. ritẽ sumimꝰ ad salu¬
tẽ sp̃alem. in memoriã ꝓ nobis
cdñice passionis. Quod cũ ꝑmanꝰ
hominũ. ad illã uisibilẽ speciem

Expanded text:
summi imperatoris aula aut iubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam premiorum atque penarum gratiarum et retributionum in ista totius creature amplissima quadam immensaque re publica. Hucusque Paulus, quamvis adhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat animam , quamvis adhuc exspectans redemptionem corporis sui , potuit tamen significando praedicarelinguam suam, aliter per epistolam, aliter per sacramentum jus, nec membranas, nec atramentum, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus, sed illud tantum quod ex fructibus terrae acceptum et prece mystica consecratum rite sumimus ad salutem spiritualem, in memoriam pro nobis Dominicae passionis, quod cum per manus hominum ad illam invisibilem speciem
Abbreviated transcription (Latin):
Eum adid uentum eẽt. ut uellẽ
hostendere. nõ ideo minorem pa¬
trẽ filiũ. quia ille misit hic mis
ni aeuãgelio legitur. sus cepimꝰ
hoc querere. orĩ illuc missus sit
filius ubi erat. qr inhunc mũdũ
uenit. & inhoc mũdo erat. cum

Expanded text:
m ad id ventum esset, ut vellemus ostendere, non ideo minorem Patre Filium, quia ille misit hic missin Evangelio legitur, suscepimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ fp̾ceus apparenteᷤᷤ ocłis
tura. ab mitũ serinens tn¬
re uertebatur. siẽ ilibro sa¬
prencie scriptũ est. ereatura
enĩ tibi factori deseriuens.
extenditur intorm̃tũ. aduer¬
sus iniustos. lemor fit adbe¬
ne faciendũ. his qui inte cõfi¬
treois figurans. om̃iũ nutrici
gr̃ȩ tue̾ deseruiebat. aduolũ¬
ttaẽ hors quite desideraba Ñ
Per uenit enĩ potencia uoluntatiᷤᷤ
dei. ꝑcreaturã sp̃alem. usq ad
afectus uisibiles. atq sensibileᷤᷤ

Expanded text:
corporum species apparentes oculis tura ad nutum serviens conre vertebatur: sicut in libro Sapientiae dictum est: Creatura enim tibi factori deserviens extenditur in tormentum adversum injustos, et lenior fit ad benefaciendum iis qui in te confitransfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem usque ad effectus visibiles at
Abbreviated transcription (Latin):
to elar&. scđm quid utrũq accipiendũ
sit. Dale est enĩ ⁊ illuo. ego nõ uidicabo
cũ ipse udicaturus sit uiuos ⁊ mortuo.
Seo qr nõ expotestate humana. propt̾ea
recuirens addeitatẽ sursũ erigit corda
homnũ ꝓpt̾ que sub leuanda descendit.

Expanded text:
to clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
est. in principio uiarũ dei in oꝑa eiꝰ.
Scdm formã enĩ dei. principiũ quod
formã serui. sponsus ꝓcedens e talamo.
Scđm formã dei. primogenitus omĩs
creature. ꝙ ipse est ante om̃s. ⁊ oĩa
illi constrat. Scđm formã serui.¬
& ipse est capuo. corporis aeccłe. Se¬
cundũ formã dei. dñs głe. binde
manifestũ est. quoo ipse głifie& sc̃oᷤᷤ

Expanded text:
est in principio viarum Dei in opera ejus. est in principio viarum Dei in opera ejus. Secundum formam enim Dei, principium est quod m serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse est ante omnes et omnia illi constant; secundum formam serui ipse est caput corporis ecclesiae. secundum formam dei dominus gloriae, unde manifestum est, quod ipse glorificet
Abbreviated transcription (Latin):
illos nesciebie. quos pillũ scut nõ po¬
terant. Et hoc solũ sescire dicebat quod
eos ꝑ illũ scire oportebat. Deniq scie¬
bat uiter ꝑ fectos. quod inter pariui¬
los nesciebat. Ibi qiuippe ait. Sapien¬
ciã loquimur inter ꝑfectos. Eo nãq
genere locucionis. nescire quisq dr̃.
quod occultat. quo dr̃ fossa ceca que
occultti est. Neq enĩ aliqͦ genere lo¬
cuntur scripture. quod in consuetudi¬
ne umana nõ iueniatur. que utiq
hominibꝰ locuntur. Scđm formã dĩ
dictũ est. ante om̃s colles genuit me.
Edest. ante om̃s altitudines. creatura¬
rũ. Et ante luciferũ. genuite. Id ẽ
uit me inprincipio uiarũ suarũ. Ir
scđm formã dei dix̃. egosũ uerittie.
Et scđm formã serui. egosũ uia. Quia
enĩ ipse est. primogenitus amortuis¬
iter fac̃ aeccłe sue. ad regnũ dĩ adu
tum aeternã. Cui capud est ad inmor¬
talitittẽ. & iã corporis. Ideo creatus

Expanded text:
illos nesciebat quod per illum scire non poillos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id esuit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus aiter fecit Ecclesiae suae ad regnum Dei ad vitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis, ideo creatus
Abbreviated transcription (Latin):
tes facit. Idest quos nõ itt sci¬
ebat. ut tunc discipuliᷤ indicara. Si¬
cut dictum est ad abraam. Nunc cog¬
noui quod times dm̃. Idest nunc feci
ut cognosceres. quia ⁊ ipse sibi. uuilla
temptacione ꝓbatus innotuit. Nam
ce illud utiq dicturus erat discpłis.
tpĩe oportuno. De qͦ futuro. tt̃quã
p̃terito. loquens ait. lam nõ dicam
uos seruos s amicos. Seruus autem
nescit uoluntutẽ dñ sui. Nos aut̃
dixi amicos. qr omĩa que audiui
apatre mõ nota feci uob̃. Quoo nõ¬
dũ fecerat. Sed quia certe facturuᷤ
erat. quasi iam feciss& locutus est.
Ipsis enĩ ait. Multa habeo uob̃ dice¬
re. s nõ potestis illa porttre modo.
nter q intelligitur. ⁊ dedie & hora.
Nam ⁊ apłs. Neque enim udi cauime
in quid. scire aliquio in uobis. nisi iħm
batur. qui capere alciora. dexp̃i dĩ.¬
tite nõ poterant. Quib̾ atiã. paulo pꝰ
dic̃. Non potui loqui uob̃. quasi sp̃a¬
lib̾. s quasi carnalibꝰ. Noc gͦ inter

Expanded text:
tes facit: id est, quod non ita sciebat, ut tunc discipulis indicaret: sicut dictum est ad Abraham: Nunc cognovi, quod times Dut cognosceres", quia et ipse sibi in illa temtatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae intellegitur et de die et de hora. nam et apostolus: neque enim iudicaui me, inquit, scire aliquid inter uobis nisi Iesum loquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant. quibus etiam paulo post dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. hoc ergo inter
Abbreviated transcription (Latin):
nõ audit uerba mã. ego nõ uidicabo
illũ. Bortusis enĩ ita. hic dix̃ ego ñ
iudicabo illũ. quẽ admodũ nõ est
meũ dare. S quid hic sequitur : Nõ
ueni enĩ in quid. ut uidicem munoũ.
s ut saluũ faciam mundũ. De inde
adungit & dic̃. Qui me sꝑnit ⁊ non
accipit uerba mã. hab& qui eũ ui¬
dic&. Hic iã intellegerem̾ patre. nisi
ad umger&e ⁊ dicer&. Uerbũ quoo lo¬
cutussũ. ipsũ uidicabit illũ in nouiꝰ¬
simo die. Suio igitur: lam nec fili
uidicabit. quia dix̃. ego nõ uidicabo
illum: Nec pater. s uerbũ quod locuiꝰ
est filius : Immo audi. ao huc quoo se¬
quitur. Quia ego inquio nõ ex me locu¬
tussũ. seo ille qui me misit pater. ille
mancdatũ michi dedit. quio dicã. auo
quio locar. & scio quia mandatũ etꝰ.
uita &terna est. Que gͦ ego locor itti
ut dirit michi pat̾ sic loquor. Si ergo
nõ uidicat filius. sed uerbũ quos locu¬
tus est file. ideo aut̃ iudicat uerbũ
quoo locutus est filius. quia nõ exse

Expanded text:
dicabo illum. fortassis enim ita hoc dixit: ego non iudicabo illum, quemadmodum ibi: non est meum dare uobis. sed quid hic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intedjungeret et diceret: Verbum quod locutus sum, ipsum judicabit illum in novissimo die. Quid igitur, jam nec Filius judicabit, quia dixit, Ego non judicabo illum? nec Pater, sed verbum quod locutus est Filius? Imo potius audi adhuc quod sequitur: Quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui me misit Pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Hoc est gͦ dedit filio habere uitũ
i semedipso. genuit filiũ ex̃ picomu¬
tirbilẽ uitũ quoo est uitir aterna
Cũ gͦ uerbũ dĩ filius sit. ⁊ filius dei
nosconus cũ dic̃ dñs. uerbũ quoo lo¬
cutussũ ipsũ iudicabit eũ. innouis¬
sima die. Et ipsũ uerbũ patris. uer¬

Expanded text:
sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei noscimus, cum dicit dominus: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ patris idem ipse est filius. Nõ
enĩ aliud est mandatũ patris. aliud
uerbũ patris. Nã ⁊ uerbũ hoc apel¬
lauit ⁊ mandatũ. Elideamus gͦ ne
forte quod ait. ego exme locutus¬
nõ sum. hoc ditelligi uoluerit. ego
nõ me natussũ. Si ergo uerbũ patriᷤ
loquitur. se ipsũ loquitur. quia ipse
est uerbũ patris. Plerũq dic̃. dedit
michi pater. Inqͦ uult intelligi. qđ
eũ genuerit pater. Ut nõ tãquam
existenti. ⁊ nõ abenti dederit aliqͥd.
s ipsũ dedisse ut aber&. genuisse ẽ
ut eẽt. Nõ enĩ sic̃ erratura itir dĩ
filius. ante incarnationẽ. ⁊ ante qe¬
factix sunt omĩa aliuo est. ⁊ aliud
hab&. Seo hoc ipsũ est. quod est id
quod hab&. Quod illo loco manisiᷤᷤ
tius dr̃. si quio ad capiendũ sit idone¬
us. ubi ait. Sic̃ pat̃ hab&e uitir inse¬
metipso. itir dedit ⁊ filio iutr̃ abere
inseme dipso. Neq enĩ iã exsistenti
iuttã nõ habenti dedit ut habera ui¬
tĩr insemedipso cũ eo ipso quos est uita

Expanded text:
uerbum patris, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intellegi, quod eum genuerit pater, ut non iam tamquam exsistenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse, ut haberet, genuisse est, ut esset. non enim sicut creatura, ita dei filius ante incarnationem et ante asfacta sunt omnia, aliud est et aliud haquod habet, quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in semet ipso; neque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod est uita
Abbreviated transcription (Latin):
octrina enuĩ patris ẽluerbũ patris. qͥ est
imicus filius. Quid sibi ullud uult qͥ
mme credit. nõ oime credit: Quomo do
in ipsũ: Quo mͦ nõ mipsum: Quomodo
tir cõtrariũ sibiꝰ diuersũ. potest intel¬
ligi. qui mine credit in quio. nõ imne
credit. s meũ qͥme misit. iusi itir intel¬
legas qͥ mme credit. nõ inhoc quod uid&
credit. nesit spe ᷤᷤ nr̃a increaturã. sed
millũ qui suscepit creaturã. inqͣ huma¬
nis occulis appareretur: ac si eqͣlem adse
equalẽ patri contemplandũ ꝑfidem cor¬
da mundar& : Ideoq ad patrẽ referẽs
uitencionẽ credentiũ. ⁊ dicens. nõ in
me credit. s in eũ qͥ me misit. Nõ utiq
se apatre. idest ab illo qui eũ misit uolu¬
⁊ separari. s ut sic pieu erederet is
quomodo inpatre cui equalis est. Quod
aꝑte alio loco dic̃. Sirdite indm̃. un me
credite. Idest sic̃ creditis indin sic & in
me. q ego ⁊ pat̃ unus ds̃. Sic̃ ergo hic
itonquã abstulit ase fidẽ hominũ. &

Expanded text:
doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit? Quomodo in ipsum? quomodo non in ipsum? quomodo tam contrarium sibique adversum potest intelligi? Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intellegas: qui in me credit, non in hoc quod uidet credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a Patre, id est ab illo qui eum misit, voluit separari: sed ut sic in eum crederetur, quomodo in Patrem cui est aequalis. Quod aperte alio loco dicit, Credite in Deum, et in me credite : id est, Sicut creditis in Deum, sic et in me; quia ego et Pater unus Deus. Sicuti ergo hic, tanquam abstulit a se fidem hominum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ. uitix̃ aternã. Uscio inqͥo
quia mandatũ eiꝰ. utir aterna eft.
Q uero ittq quomodo intellegamus ego
nõ iudicabo. s uerbi quod locutussũ uidi¬
cabit. Quod exconsentib̾ appar&. itti dic¬
tũ est hac si dicer&. Ego nõ uidicabo. s
uerbũ patris uidicabit. Uerbũ autem
patris est. ipse filius dei. Sicine intelligẽ¬
dũ est. ego nõ iuidicabo. seo ego iudicabo
Quomodo istuo potest eẽ uerũ. nsi itir.
Ego scilicae nõ uidicabo expotestate hu¬
mana. quia filius hominissũ. Sed ego
uidicabo. expotestate uerbi. qr filius
dei sũ. ouo si contraria ⁊ repungnãtia
uidentur. ego nõ uidicabo s ego uidicabo
quid illic dicemur ubi ait m̃a doctrina

Expanded text:
mandatum uitam aeternam. et scio, inquit, quia mandatum eius uita aeterna est. Quaero itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus sum, iudicabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hominis sum, sed ego iudicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
hendere uolui. instant̃ admoneo ne corrig̾e
differas. ⁊ ea prorsus a fide ⁊ p̃dicatione tua
facias aliena: ut quanta tͥ facultas ẽ dispu¬
tandi munere dĩ utaris utilit̃ ad ȩdificatio¬
nẽ. ñ ad destructionẽ sanȩ salubrisq doctn¬
nȩ. St̃ aut̃ ista de qͥb ut potui iã disseru
s breuit̃ ea repetendo ꝑcurrã. Unũ ẽ quod
animã ñ ex nichilo. s de se ipso dm̃ fecisse
dixisti: alterũ. ꝑ infinitũ tẽpꝰ atq ita semꝑ
dm̃ animas dare: sic̃ semꝑ ẽ ipse quidat:
terciũ. animã meritũ aliqͦd ꝑdidisse ꝑ car¬
nẽ. qͦd habuerit ante carnẽ: quartũ. aminã
ꝑ carnẽ reparare habitudinẽ priscã ⁊ per

Expanded text:
hendere uolui, instanter ammoneo, ne corrigere hendere uolui, instanter ammoneo, ne corrigere differas et ea prorsus a fide et praedicatione tua facias aliena, ut quanta tibi facultas est disputandi munere dei utaris utiliter ad aedificationem, non ad destructionem sanae salubrisque doctrinae. Sunt autem ista, de quibus, ut potui, iam disserui; sed breuiter ea repetendo percurram. unum est, quod \'animam non ex nihilo, sed de se ipso deum fecisse\' dixisti; alterum \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dat\'; tertium \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; quartum \'animam per carne
Abbreviated transcription (Latin):
te ad rationis tramitẽ grauitate m̃tis in¬
flectas. ꝗͣ te inde minus erudite parũq
consulte lubrico etatis auertas. Nimis lon¬
gũ est om̃ia q̃ in tuis libris. uł potiꝰ in te ip¬
so uolo em̃dari ꝑtractare atq discutere:
& saltẽ breuẽ tibi de singłis corrigendis
reddẽ rationẽ. Nec itleo tu tam̃ te contem¬
nas: ⁊ arbitreris ingeniũ ⁊ eloqͥũ tuũ par¬
ui ẽẽ pendendũ. Nec sc̃ãrũ scͥpturarũ me¬
moriã in te paruã ẽẽ cognoui: s eruditio
minor ẽ ꝗͣ tantȩ indoli laboriq congrue¬
bat. Itaq nec ampliꝰ ꝙͣ oportet tͥ tribuen¬
do uanescere uolo: nec rursus te abiciendo
ac desꝑando frigescere. Utinã tua scͥpta con
legere possem: ⁊ colloquendo potius qũa
scribendo q̃ sint em̃danda monstrarem.
Facilius hoc negociũ ꝑag̾et᷑ nr̃a int̾ nos
sermocinatione ꝗͣ litt̃is: q̃ si scribenda
ẽc̃t. multis uoluminib indigeret. Uerũ
ista capitalia. q̃ certo etiã mimero cõpre¬

Expanded text:
te ad rationis tramitem grauitate mentis inflectas, quam te inde minus erudite parumque consulte lubrico aetatis auerteras. Nimis longum est omnia, quae in libris tuis uel potius in te ipso uolo emendari, pertractare atque discutere et saltem breuem tibi de singulis corrigendis reddere rationem. nec ideo tamen te contemnas et arbitreris ingenium et eloquium tuum parui esse pendendum. nec sanctarum scripturarum memoriam in te paruam esse cognoui; sed eruditio minor est, quam tantae indoli laborique congruebat. itaque te nec amplius quam oportet tibi tribuendo uanescere uolo nec rursus te abiciendo ac desperando frigescere. utinam tua scripta tecum legere possem et conloquendo potius quam scribendo quae sint emendanda monstrarem! facilius hoc negotium perageretur nostra inter nos sermocinatione quam litteris; quae si scribenda esset, multis uoluminibus indigeret. uerum ista capitalia, quae certo etiam numero conpre
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ malis in ueris. ꝗͣ cuiꝰlibet contͣdicentis in
falsis. Absit aut̃ ut te arbitreris hȩc opinan¬
do a fide catholica recessisse. ꝗͣuis ea fidei sint
aduersa catholicȩ: si corã dõ cuiꝰ in nulliꝰ corde
oculus fallit᷑. ueracit̃ te dixisse resipiscis. Non-
ne tͥ ipsi uidet᷑ eẽ incredulũ ꝓbari ea q̃ dixeris
posse. ac studere te semꝑ etiã ꝓpriã sententiã
ñ tueri si imꝓbabilis detegat᷑. eoqͦd sit tͥ cordi
ꝓprio dãnato iudicio. meliora magis ⁊ quȩ sint
ueriora sec tari. Iste qͥppe animꝰ. etiã in dictis ꝑ
ignorantiã ñ catholicis: ipsa ẽ correctionis pre-¬
meditatione ac p̃paratione catholicꝰ. S iste sit
modus huiꝰ uoluminis. ubi reqͥescat paululũ
lector: ut ad ea q̃ secunt᷑ eiꝰ intentio ab alio

Expanded text:
esse malis in ueris quam cuiuslibet contradicentis in esse malis in ueris quam cuiuslibet contradicentis in falsis. absit autem ut te arbitreris haec opinando a fide catholica recessisse, quamuis ea fidei sint aduersa catholicae, si coram dco, cuius in nullius corde oculus fallitur, ueraciter te dixisse resipiscis \'non te tibi ipsi esse credulum probari ea quae dixeris posse ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur, co quoJ sit tibi cordi proprio damnato iudiveriora sectari. » Iste quippe animus etiam in dictis per ignorantiam non catholicis, ipsa est correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste sit modus hujus voluminis, ubi requiescat paululum lector, ut ad ea quae sequuntur, ejus intentio ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
one mortuoꝵ etiã ad regni cȩloꝵ beatitudi¬
nẽ ꝑuenire. Hȩc interĩ undecĩ multũ apte¬
q ꝑuersa ⁊ fidei catholicȩ aduersa ñ ian
nichil cunc teris extirpare atq abicere ab
animo. a uerbo. a stilo tuo: si uis ut te ñ sl̃i
ad altaria transisse catholica. s uere catho¬
licũ ẽẽ gaudeamꝰ. Nã hȩc si ꝑtinacit᷑ sug¬
la defenlant᷑: tot hereses facere posst. qus
opiniones ẽẽ numerant᷑. Quo circa considera
qũa sit horrendũ ut om̃s sint in uno homine
q̃ dãnabiles essent in singłis singulȩ: s si tu
ꝓ eis nulla contentione pugnaueris ĩmo uero
eas fidelib uerbis ⁊ litt̾is expugnaueris. lauda¬
bilior eris censor in te ipsũ. ꝗͣ si qũelibet aliũ
recta ratione rep̃henderes: ⁊ mirabilior coꝵ
em̃dator. qͥ si nullã illarũ sensisses. Adsit dñs
tuȩ menti ⁊ tantã sꝑui tuo sꝑu suo facilitatẽ
humilitatis. lucẽ ueritatis. dulcedinẽ caritatis.
pacẽ pietatis infundat: ut uictor tui animi

Expanded text:
titudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaueris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo facilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut uictor tui animi
Abbreviated transcription (Latin):
uod dictũ est expuert̃ in faciẽ eiꝰ.
significat eos qui eiꝰ p̃sentiã gr̃e
respuunt. Itẽ tãqũa eblaphis eum
cedunt: qui ei honores suos p̃ferunt.
Palmas in faciẽ eiꝰ dant. qͥ ꝑfidia cecati
eũ non uenisse affirmant: tãqũa pre¬
sentiã eiꝰ ext̃minantes ⁊ repellentes
Error hereticoꝵ de xp̃o trib generib
terminat᷑. Aut enĩ de diuinitate. aut
de humanitate: aut de utroq fallunt᷑.

Expanded text:
uod dictum est: Spuerunt in faciem ejus, significat eos qui ejus praesentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores suos praeferunt. Palmas in faciem ei dant, qui perfidia caecati eum non venisse affirmant, tanquam praesentiam ejus exterminantes et repellentes. Error haereticorum de Christo tribus generibus terminatur: aut enim de divinitate, aut de humanitate, aut de utroque falluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicunt. Cũ inquit uenit plenitudo tem¬
poris mifit ds̾ filiũ suũ natũ ex muliere .ͥp
se qui uoluntate patris car nẽ suscepit. ipse &
uoluntate &. p̃cepto ipsius in corpore comi̾¬
satus est sicut ipse ait.: descendi de cȩlo non
ut faciã uoluntatẽ meam sed uoluntatẽ eius qͥ
me misit Ipse et uoluntate patris triginta
annoꝵ baptiratus. uoce et testimonio patriᷤᷤ
manifestatus. uoluntate & p̃cepto patris ȩũ¬
głium regni celoꝵ p̃dicabat ficut ipse ait. &

Expanded text:
Cum, » inquit, « venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere » . Ipse qui voluntate Patris carnem suscepit, ipse et voluntate et praecepto ipsius in corpore conversatus est, sicut ipse ait: « Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit » . Ipse et voluntate Patris triginta annorum baptizatus, voce et testimonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium regni coelorum praedicabat, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tempꝰ. om̃s tam̃ nominis litteras. suas mo¬
ras ac tẽpora possidentes. uelut an imauerat
atq cõpleuerat. Hac similitudine interĩ con¬
tentus sis peto. qua te sentio delectatum: & quȩ
subtilissime de hoc disputari posst̃. ita ut
non similitudinib quȩ plerũq fallunt.
sed reb ipsis satisfiat. ne in p̃sentia expectes:
nã & concludendus ẽ tã longus sermo et
multis aliis quȩ tͥ desunt. Animus ad hȩc
intuenda & despicienda recolendus ẽ: ut
possis intelligere liquidissime utrũ qͦd a
quibusdã doctissimis uiris dicit᷑. ita sese
habeat anima. ꝑ seipsam nullomͦ: sed tamen
ꝑ corpꝰ posse partiri. Nc̃ accipe a me si uis
uł potius recognosce ꝑme quanta sit ani¬
ma. ñ spatio loci ac tẽporis. sed ui ac poten¬
tia. Nam ita si meministi ꝓpositũ ac distribu¬
tũ ia dui nobis ẽ. De numero uͦ animarũ ne¬
scio qͥd tͥ respondeã: cũ hoc ad istã ꝑtinere

Expanded text:
per tempus, omnes tamen nominis litteras suas moper tempus, omnes tamen nominis litteras suas moras ac tempora possidentes, velut animaverat atque compleverat. Hac similitudine interim contentus sis peto, qua te sentio delectatum. Quae autem subtilissime de hoc disputari possunt, ita ut non similitudinibus quae plerumque fallunt, sed rebus ipsis satis fiat, ne in praesentia exspectes: nam et concludendus est tam longus sermo, et multis aliis quae tibi desunt, animus ad haec intuenda et dispicienda praecolendus est, ut possis intelligere liquidissime, utrum quod a quibusdam doctissimis viris dicitur, ita sese habeat, animam per seipsam nullo modo, sed tamen per corpus posse partiri. 69. Nunc accipe a me, si voles, vel potius recognosce per me, quanta sit anima non spatio loci ac temporis, sed vi ac potentia: nam ita si meministi, propositum ac distributum jamdiu nobis est. De numero vero animarum, nescio quid tibi respondeam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. Cũ aut̃ locus & tẽpus sit quib om̃ia
quȩ sentiunt᷑ occupant᷑. uł potiꝰ quȩ occupant.
quod oculis sentimus ꝑ locũ: qͦd aurib ꝑ tẽpꝰ
diuidit᷑. Ut enĩ uermiculus ille. plus loci to¬
tus qũa pars eiꝰ occupabat: ita maioris tẽpo¬
ris morã tenet cũ lucifer dicit᷑: qũa si luci
tantũmͦ diceret᷑. Quare si hoc significatione
uiuit in ea diminutione tẽporis. quȩ diuisio
illo sono facta ẽ. cũ eadẽ significatio diuisa
non sit: Non enĩ ipsa ꝑ tempꝰ distendebat᷑:
sed sonus. Ita existimandũ ẽ secto uermi¬
culi corpore. qũaꝗͣ in minore loco pars eo
ipso quo pars erat uiueret. ñ om̃ino anmã
sectã. nec loco minore minorẽ ẽẽ factam:
licet integri animantis mẽbra om̃ia ꝑ ma-¬
iorẽ locũ porrecta simul possederit. Non
eñ locũ ipsa sed corpꝰ qͦe ab eadẽ agebatur
tenebat. sicut illa significatio non distenta

Expanded text:
vitam. 68. Cum autem locus et tempus sit, quibus omnia vitam. 68. Cum autem locus et tempus sit, quibus omnia quae sentiuntur occupantur, vel potius quae occupant; quod oculis sentimus, per locum; quod auribus, per tempus dividitur. Ut enim vermiculus ille plus loci totus, quam pars ejus occupabat; ita majorem temporis moram tenet, cum Lucifer dicitur, quam si Luci tantummodo diceretur. Quare si hoc significatione vivit in ea diminutione temporis, quae diviso illo sono facta est, cum eadem significatio divisa non sit non enim ipsa per tempus distendebatur, sed sonus; ita existimandum est, secto vermiculi corpore, quanquam in minore loco pars eo ipso quo pars erat viveret, non omnino animam sectam, nec loco minore minorem esse factam, licet integri animantis membra omnia per majorem locum porrecta simul possederit. Non enim locum ipsa, sed corpus quod ab eadem agebatur, tenebat: sicut illa significatio non distenta
Abbreviated transcription (Latin):
considerabimꝰ. Qũa obrẽ si aliqͦd nom̃ muene¬
timuis qd̃ dunisũ queat etiã singulis partibus
quippiã significare: concedas oportet non
om̃imodã ueluti moetẽ tali p̃cisione factam
eẽ cũ t mẽbra separatĩ consideranda qͦelli¬
bet significantia. & quasi spirantia uidebun¬
tur. p Concedã om̃mo: & ut etiã id ipsũ
sonet flagito A Accipe nã dũ uiciniam
solis adtendo. de cuiꝰ nomine suꝑiꝰ egimnus.
lucifer mͥ occurrit. Qui ꝓfecto inter scdam
& terciã sillabã scissus non nichil priore
parte significat. cũ dicimꝰ luci: & ideo in hoc
plusqũa dimidio corpore nominis uiuit.
Extrema etiã pars habet animã. Nã cũ fer¬
re aliqͥdiuberis: hanc audis. Quid enĩ pos¬
ses obtẽꝑare. siqͥs tͥ diceret fer codicẽ. si ni¬
chil significaret fer. Quod cũ ad dit᷑. luci¬
fer sonat & significat stellã: cũ aut̃ demit᷑
ñ uichil significat. & ob hoc quasi retinet

Expanded text:
considerabamus. Quamobrem si aliquod nomen inveneconsiderabamus. Quamobrem si aliquod nomen invenerimus, quod divisum queat etiam singulis partibus quidpiam significare; concedas oportet, non omnimodam veluti mortem tali praecisione factam esse, cum tibi membra separatim considerata quodlibet significantia et quasi spirantia videbuntur. E. Concedam omnino, et ut jam idipsum sones, flagito. A. Accipe: nam dum viciniam solis attendo, de cujus nomine superius egimus, Lucifer mihi occurrit; qui profecto inter secundam et tertiam syllabam scissus nonnihil priore parte significat, cum dicimus, Luci, et ideo in hoc plusquam dimidio corpore nominis vivit. Extrema etiam pars habet animam: nam cum ferre aliquid juberis, hanc audis. Qui enim posses obtemperare, si quis tibi diceret, Fer codicem, si nihil significaret Fer? quod cum additur Luci, Lucifer sonat, et significat stellam; cum autem demitur, nonnihil significat, et ob hoc quasi retinet
Abbreviated transcription (Latin):
ex his confectũ significat.  A. Ae cũ ꝑdita
significatione discerptus in litteris sonus ẽ.
nũ aliud putas ẽẽ factũ. qũa cdilaniato cor¬
pore discessisse animã. & quasi mortẽ quan¬
dã nominis contigisse. R Hon solũ assen¬
tior. sed ita libent᷑. ut nichil me magis in
hoc sermone delec tauerit. A Si gͦ satis
ꝑspexisti in hac similitudine. quomͦ possit
dissecto corpore anima ñ secari: accipe nunc
quomͦ frusta ipsa corporis. cũ anima ñ secta
sit uiuere possint. Iam enĩ coneessisti recte
ut opinor. significationẽ quȩ quasi anima
soni est. dũ nom̃ edit᷑ ꝑ se ipsam nullo pacto
diuidi posse. cũ ipse sonus qͦd uelut coepus
eiꝰ ẽ possit: sed in solis nomine. ita soni est
facta diuisio. ut nulla pars eiꝰ significatio¬
nẽ aliqũa retineret. Itaq illas litteras¬
dilacerato coepore nominis tamqũa exani¬
mata mẽbra id ẽ significatione carentia

Expanded text:
ex his confit, significat? A. At cum, perdita ex his confit, significat? A. At cum, perdita significatione discerptus in litteris sonus est; num aliud putas esse factum, quam dilaniato corpore discessisse animam, et quasi mortem quamdam nominis contigisse? E. Non solum assentior, sed ita libenter, ut nihil me magis in hoc sermone delectaverit. 67. A. Si ergo satis perspexisti in hac similitudine, quomodo possit dissecto corpore anima non secari; accipe nunc quomodo frusta ipsa corporis, cum anima secta non sit, vivere possint. Jam enim concessisti, et recte, ut opinor, significationem quae quasi anima soni est, dum nomen editur, per seipsam nullo pacto dividi posse, cum ipse sonus, quod velut corpus ejus est, possit. Sed in solis nomine ita soni est facta divisio, ut nulla pars ejus significationem aliquam retineret. Itaque illas litterasdilacerato corpore nominis, tanquam exanima membra, id est, significatione carentia,