comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłm uero xp̃i iñu. Si enim pater
& filius unum sunt. & qui credide-¬
rit in filium credit in patrem: ser-¬
uitus quoq in different̃ apłi
pauli uel ad patrem ẽ referenda
uel ad filium. Hȩc autẽ seruitus
non est illa de qua apls ait. nec
enim accepistis spm seruitutis ite¬
adoptionis in quo clamamus ab-¬
ba pateꝵ. uerum nobilis seruitus.
de qua & dauid ad dm̃ loquitur.
Ego seruus tuus & filius ancillȩ
tuȩ. Et beata maria ad angłm.
habuit & moyses de quo dñs
ad inm filium naue: moyses in¬
quit famulus m̃s mortuus est. Et in alio
loco. Mortuus est moyses famulus dñi
in terra moab: ꝑ uerbum dñi. Absit qͥppe
ut sp̃m seruitutis moysen & mariam in
timore & non in dilectione dĩ habuisse
credamus. Nec mirum quamuis scõs
homines tamen dĩ seruos nobilit̃ appel¬
lari: cum ꝑ isaiam ꝓpħam pater loqua¬
tur ad filium. magnum tibi ẽ hoc uoca¬
ri te puerum meum. quod grece dicit᷑¬

Expanded text:
m vero Jesu Christi. Si enim Pater et Filius unum sunt, et qui crediderit in Filium, credit et in Patrem: servitus quoque indifferenter apostoli Pauli, vel ad Patrem est referenda, vel ad Filium. Haec autem servitus non est illa de qua ipse Apostolus ait: Nec enim accepistis spiritum servitutis iteorum, in quo clamamus Abba, Pater , verum nobilis servitus, de qua et David ad Deum loquitur: Ego servus tuus, filius ancillae tuae . Et beata Maria ad Angelumhabuit et Moyses, de quo Dominus ad Jesum filium Nave: Moyses, inquit, famulus meus mortuus est . Et in alio loco: Mortuus est Moyses famulus Domini in terra Moab per verbum Domini . Absit quippe ut spiritum servitutis Moysen et Mariam in timore, et non in dilectione Dei habuisse credamus. Nec mirum quamvis sanctos homines, tamen Dei servos nobiliter appellari, cum per Isaiam prophetam Pater loquatur ad Filium: Magnum tibi est vocari te puerum meum , quod Graece dicit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Et in alio loco. Uester inquit ser¬
uus ꝓpter xp̃m. Seruus dĩ ille est. qui
non est seruus peccati. Om̃is qui facit
peccatum. seruus est peccati. Apłs igit᷑
cȩsaris: magister exercitus tyberii impe¬
ratoris. ut enĩ uidices scłi huius quo
nobiliores ẽẽ uideantur ex regibus quibꝰ
seruiunt & ex dignitate qua intumescuN
uocabula sortiuntur. ita ꝙ apłs gran¬
dem inter xp̃ianos sibi uindicans digni
ex ipsa lecturos nominis auctoritate
derent debere sibi esse subiectos. Necñ
quod paulo ante scriptum posuimꝰ ad
romanos. seruus iaũ xp̃i non differt
ab eo si dixisset seruis sapientiȩ. seruus
iustitiȩ. seruus scificationis. seruus re¬
demptionis. Ap̃c quippe factus ẽ nobis
a do patre sapientia. iustitia. scĩficatio.
ꝙ redemptio.
cđm fidem electorum dĩ. & cognitionẽ
ueritatis quȩ iuxta pietatẽ in spe uitȩ¬

Expanded text:
fecit . Et in alio loco: Vester, inquit, serfecit . Et in alio loco: Vester, inquit, servus propter Christum. Servus Dei ille est, qui non est servus peccati. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Apostolus Caesaris, magister exercitus Tiberii imperatoris. Ut enim judices saeculi hujus quo nobiliores esse videantur, ex regibus quibus serviunt, et ex dignitate qua intumescunt, vocabula sortiuntur: ita et Apostolum grandem inter Christianos sibi vindicans dignitex ipsa lecturos nominis auctoritate derent, debere sibi esse subjectos. Nec non quod paulo ante scriptum posuimus ad Romanos: Servus Jesu Christi, non differt ab eo si dixisset, servus sapientiae, servus justitiae, servus sanctificationis, servus redemptionis: Christus quippe factus est nobis a Deo Patre, sapientia, justitia, sanctificatio, et redemptio . Secundum fidem electorum Dei, et cognitionem veritatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
scđm grecos ꝙ famulũ & filium signifi¬
care: in hebreo quesuumꝰ. & inuenimus
ñ filium meum scriptum esse. sed seruũ
meum. id est abdi. Unde & abdias ꝓpħa
qui interpretat᷑ seruus dñi. ex famulatu
di nomen accepit. Ooueat quẽpiam: do¬
minum saluatorem qui uniuersitatis est
conditor. seruum di dici. Non mouebit᷑.
si ipsum ad apłos audiat loquentẽ.
Qui uoluerit inter uos esse maior sit
om̃ium seruus. & filius hominif non¬
uenit ut ministretur sed ut ministraret.
Quod ne docere tantum uerbis uidere¬
tur. monstrauit exemplo. Assumpto
quippe linteo accinxit se. & aqua pelũi
replens: discipłoꝵ pedes lauit. Non est
itaq impium. credere eum qui formam
serui assumpserat hȩc fecisse quȩ sexui sunt.
ut paternȩ uoluntati seruisse dicatur.
cum seruis suis ipse seruierit. Hȩc autẽ
seruitus caritatis est: ꝑ qũã inuicẽ no¬
bis seruire precipimur. Et ipse apłs cum
liber esset ex om̃ibus. om̃ium se seruum

Expanded text:
m Graecos, et famulum et filium significare, in Hebraeo quaesivimus, et invenimus non filium meum scriptum esse, sed servum meum, id est, ABDI  . Unde et Abdias propheta qui interpretatur servus Domini, ex famulatu Dei nomen accepit. Si moveat quempiam, Dominum Salvatorem, qui universitatis est conditor, servum Dei dici; non movebitur, si ipsum ad apostolos audiet loquentem: Qui voluerit inter vos esse major, sit omnium servus; et: Filius hominis venit, non ut ministraretur sibi, sed ut ministraret : quod ne docere tantum verbis videretur, monstravit exemplo. Assumpto quippe linteo, accinxit se, et aqua pelvim replens, discipulorum pedes lavit . Non est itaque impium credere eum qui formam servi assumpserat, haec fecisse quae servi sunt, ut paternae voluntati servisse dicatur, cum servis suis ipse servierit. Haec autem servitus, charitatis est, per quam nobis invicem servire praecipimur. Et ipse Apostolus cum esset liber ex omnibus, omnium se servum
Abbreviated transcription (Latin):
contra me odia recognosco: ꝙ uera
in nos debaccaris insania. Nisi
enim ego quod non est audacter
exigerem: tu uidebaris habere quod
non habes.
nytagorȩ a me libros flagitas. Qͥs
enim tibi dixit. illius extare uolu¬
mina: Nonne in epła mea quam
criminaris hȩc uerba sunt: Sed me
errasse in adolescentia ꝙ philosopho¬
rum id est gentilium studiis erudi-¬
tum in principio fidei ignorasse do¬
ginata xp̃iana: & hoc putasse in
apłis quod in phytagora & platone
ꝙ empedocle legeram. De dogmati-¬
bus eoꝵ non de libris locutus sum.
quȩ potui in cicerone. bruto ac sene¬
ca discere. Lege ꝓ uaticinio oratiun¬
culam. ꝙ alias ubi sodalitioꝵ mentio
fit. reuolue dialogos tullii. respice
omnem oram italiȩ quȩ quondam
magna grecia dicebatur. & phytago¬
ricoꝵ dogiatum incisa publicis lite
ris ȩra cognosce.
mata: nonne phytagorȩ. In quibus
om̃ia eius breuiter dogmata conti-¬
nentur. & quȩ in latissimo oꝑe phi-¬

Expanded text:
contra me odia recognosco, et vera contra me odia recognosco, et vera in nos debaccharis insania. Nisi enim ego quod non est, audacter exigerem, tu videbaris habere quod non habes. Pythagorae a me libros flagitas. Quis enim tibi dixit illius exstare volumina? Nonne in epistola mea, quam criminaris, haec verba sunt? « Sed fac me errasse in adolescentia, et philosophorum, id est, Gentilium studiis eruditum, in principio fidei ignorasse dogmata Christiana, et hoc putasse in Apostolis, quod in Pythagora et Platone et Empedocle legeram. » De dogmatibus eorum, non de libris locutus sum, quae potui in Cicerone, Bruto, ac Seneca discere. Lege pro Vatinio oratiunculam, et alias ubi sodalitiorum mentio fit. Revolve dialogos Tullii. Respice omnem oram Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur: et Pythagoricorum dogmatum incisa publicis litteris aera cognosces.ματα? nonne Pythagorae? in quibus omnia ejus breviter dogmata continentur, et in quae latissimo opere phi
Abbreviated transcription (Latin):
spondi. Quã si suspicaris ipsius non
esse: habes ubi apud eum nos arguaᷤᷤ
falsitatis. Sin autẽ eius ẽ. ꝙ huius
quoq anni contra te ȩplȩ probant:
frustra ꝙ falso falsum arguere nite¬
ris. cum ex illius uera epła nr̃ãm
ueram esse docean.¬
elegans esse uoluisti. Et ne sex mi¬
lia orioenis libros ꝓferas: phytago¬
rȩ a me exigis monimenta. Ubi est
illa fiduda. qua inflatis buccis cre-¬
berrime ꝑsonabas: te quȩ in aliis li¬
bris origenis legeras. emendasse in li¬
bris periarchon. ꝙ non aliena sed
sua reddidisse suis: De tanta libroꝵ
silua. unum fruticem ac surculum
ꝓferre non potes. Hi sunt ueri fumi.
hȩ nebulȩ: quas dum in me crimi¬
naris. in de extinctas dissipatasq
cognoscis. Nec fractã ceruicẽ deicis.
sed maiori impudentia quã imperi-¬
tia dicis me negare quȩ in ꝓmptu
sunt: ut cum montes aureos polli¬
citus fueris. ne scorteum quidem
nũmũ de tesauris tuis ꝓferas. Iusta

Expanded text:
spondi: quam si suspicaris ipsius non spondi: quam si suspicaris ipsius non esse, habes ubi apud eum nos arguas falsitatis. Sin autem ejus est, ut hujus quoque anni contra te epistolae probant, frustra et falso falsam arguere niteris, cum ex illius vera epistola, nostram veram esse doceaelegans esse voluisti: et ne sex millia Origenis libros proferas, Pythagorae a me exigis monumenta. Ubi est illa fiducia, qua inflatis buccis creberrime personabas, te quae in aliis libris Origenis legeras, emendasse in libris περὶ Ἀρχῶν, et non aliena, sed sua reddidisse suis? De tanta librorum silva unum fruticem ac surculum proferre non potes. Hi sunt veri fumi, hae nebulae, quas dum in me criminaris, in te exstinctas dissipatasque per me cognoscis, nec fractam cervicem dejicis, 565 sed majori impudentia, quam imperitia, dicis me denegare, quae in promptu sunt, ut cum montes aureos pollicitus fueris, ne scorteum quidem nummum de thesauris tuis proferas. Justa
Abbreviated transcription (Latin):
mendacium. ut epłam ad te meo
nomine componerẽ. quasi olum scri¬
ptam. quod bonus esse uidearis
&̃ modestus: quam tu nũquam
om̃ino susceperis. Hȩc Res ꝑfacile
ꝓbari potest. Multi Romȩ eius
exemplaria habent ante hoc circi¬
ter triennium. qui tibi eam mit¬
tere noluerunt: scientes quȩ de
meo nomine iactitares. ꝙ quam
indigna ꝓposito xp̃iano ac nefan¬
da confingeres. Ego scripsi nescieis
quasi ad amicum. illi non reddide¬
runt ei quem inimicum nouerant:
parcentes ꝙ̃ meo errori. & tuȩ consci¬
entiȩ. Et simul argumentaris. quod
si talem tͥ epłam scripseram. non de¬
buerim contrate in alio libello mul¬
ta mala scribere. Hic est totus error
tuus & hȩc iusta quȩrimonia: quod
quȩ nos in hereticos dicimus. tu in
te dicta confingis. Et nisi illis peꝑ¬
cerimus. de putas esse uiolatum.
An ideo tibi panem non damus:
quia hereticoꝵ cerebro lapid̃e illidi
de subnixam: de qua tibi ante re-¬

Expanded text:
mendacium, ut epistolam ad te meo mendacium, ut epistolam ad te meo nomine componerem, quasi olim scriptam, quo bonus esse videar et modestus; quam tu numquam omnino susceperis. Haec res perfacile probari potest. Multi Romae ejus exemplaria habent, ante hoc circiter triennium, qui tibi eam mittere noluerunt, scientes quae de meo nomine jactitares, et quam indigna proposito Christiano ac nefanda confingeres. Ego scripsi nesciens, quasi ad amicum. Illi non reddiderunt ei, quem inimicum noverant: parcentes et meo errori, et tuae conscientiae. Et simul argumentaris, quod si talem tibi epistolam scripseram, non debueram contra te in alio libello multa mala scribere. Hic est totus error tuus, et haec justa querimonia: quod quae nos in haereticos dicimus, tu in te dicta confingis: et nisi illis pepercerimus, te putas esse violatum. An ideo panem tibi non damus, quia haereticorum cerebro lapidem illidimde subnixam, de qua tibi ante re
Abbreviated transcription (Latin):
quo ego alicuius momenti essem.
sed qui petebant ẽẽ me aliquid
arbitrabantur. Cu amicus eras.
qui ista transtuleras. Quid me uis
facere: Obȩdire dõ magis oportet
an hominibꝰ: Dñi custodire sub¬
stantiam. an furtum celare con-¬
serui: Aliter te non placabo: nisi
& ego tecum accusanda cõmisero:
⁊ nullam fecisses mei nominis.
mentionem.si me non ornasses
egregiis laudibus: potueram aliqd̃
habere suffragiũ. & diuersa ob¬
tendere. ne Rursum interprȩtata
transferrem. Tu me amice. tu com¬
pulisti ut aliquos dies in hoc oꝑe
ꝑderem: ut ꝓferrem in medium
quod caribdis debuit deuorare.
Et tamen lȩsus amicitiȩ in te iura
seruaui: & quantum in me fuit sic
me defendi. ut te non accusarẽ. Tu
nimium suspiciosus & querulus.
qui dicta in hereticos ad tuam re¬
fers contumeliam. Quod si aliter
amicus tuus esse non possum. nisi
ꝙ̃ hereticoꝵ amicus fuero: leuius
tuas inimicitias quam illoꝵ ami¬
citias sustinebo.

Expanded text:
quo ego alicujus momenti essem; quo ego alicujus momenti essem; sed qui petebant, me esse aliquid arbitrabantur. Tu amicus eras, qui illa transtuleras; quid me vis facere? Obedire Deo magis oportet, an hominibus ? Domini custodire substantiam, an furtum celare conservi? Aliter te non placabo, nisi et ego tecum accusanda commisero? Si nullam fecisses mei nominis mentionem: si me non ornasses egregiis laudibus, poteram aliquod habere suffugium, et diversa obtendere, ne rursus interpretata transferrem. Tu me, amice, compulisti, ut aliquot dies in hoc opere perderem, ut proferrem in medium quod Charybdis debuit devorare: et tamen laesus, amicitiae in te jura servavi, et quantum in me fuit, sic me defendi, ut te non accusarem. 564 Tu nimium suspiciosus et querulus, qui dicta in haereticos ad tuam refers contumeliam. Quod si aliter amicus tuus esse non possum, nisi et haereticorum amicus fuero; levius tuas inimicitias, quam illorum amicitias sustinebo.
Abbreviated transcription (Latin):
bes potestatẽ Rursus eos uertendi
ut uolueris. Et bona enim ꝙ mala
suo imputantur auctori. Quod &
in te fieret: nisi dixisses te amputas-¬
se heretica. &̃ optima transtulisse.
Hic ẽ nodus tuus: qui solui non
potest. Aut si errasti ut homo:
facies de apologetico tuo. quem pro
oRigenis scripsisti operibus: Quid
de uolumine eusesii: in quo cum
multa mutaueris. & sub nomine
martyris.heretici hominis scripta
transtuleris. tamen plura posuisti
quȩ eccłiasticȩ fidei non conueniant:
u etiã latinos libros in grecum
uertis: nobis dare nr̃is externa pro¬
hibebis: Si in alio oꝑe respondissẽ
in quo me non leseras: uideri pote¬
ram in inuiriam tuã tranfferre
quod uerteras. ut te uel imꝑitũ
uł subdolum demonstrarem. Nẽ
uero nouum quȩximoniȩ genus.
Doles tibi in eo esse responsum:
in quo a te accusatus sum. Dice¬
batur ad interprȩtationẽ tuam Ro¬
ma subuersa: postulabant om̃s
huius rei a me remedium. non

Expanded text:
bes potestatem et tu rursum eos vertendi, bes potestatem et tu rursum eos vertendi, ut volueris; et bona enim et mala suo imputantur auctori. Quod et in te fieret, nisi dixisses te amputasse haeretica et optima transtulisse. Hic est enim nodus tuus, qui solvi non potest. At  Al. Aut si errasti ut homo, facies de Apologetico tuo, quem pro Origenis scripsisti operibus? Quid de volumine Eusebii? in quo quum multa mutaveris, et, sub nomine martyris, haeretici hominis scripta transtuleris: tamen plura posuisti, quae Ecclesiasticae fidei non conveniunt. Tu etiam Latinos libros in Graecum vertis, nobis dare nostris externa prohibebis? Si in alio opere respondissem, in quo me non laeseras, videri poteram in injuriam tuam transferre quod verteras: ut te vel imperitum, vel subdolum demonstrarem. Nunc vero novum querimoniae genus: doles tibi in eo esse responsum, in quo a te accusatus sum. Dicebatur ad interpretationem tuam Roma subversa, postulabant omnes a me hujus rei remedium. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ut me tecum parit̾ accusent. Deniq
obiciunt michi laudationẽ tuã. ꝙ.
te non insidiose putant scripsisse.
sed uere: ꝙ quod tu in me ante lauida¬
bas. uehementer insimulant. Quid
me uis facere: ut discipłos accusato¬
res ꝓte habeam. ut contorta in ami¬
cum iacula. meo suscipiã pectore:
e libris autẽ periarchon debes mͥ
& grãs agere. Tu enim ut dicis
noria quȩq detruncans meliora
bant᷑ expressi. Ex quo & tua appa-¬
ret fides. ꝙ eius quem interp̃tatꝰ
es heresis. Scribebatur michi de
sponde criminanti: ne si tacueris.
consensisse uidearis. Consona om̃s
uoce poscebant. ut origenis uer
strarem. Quid hoc ad in uiriam
tuam ꝑtinet: Nũ solus interprȩ¬
tatus es istos libros. & alium hu¬
ius oꝑis non habes participem:
Numquid & tua de septuaginta
interp̃tibus ẽ: ut post editionem
tuam aliis tranfferre non liceat:
Ecce &̃ ego multos ut dicis libelloᷤᷤ
de greco in latinum transtuli. Ha¬

Expanded text:
ut me tecum pariter accusent. Denique mihi ut me tecum pariter accusent. Denique mihi objiciunt laudationem tuam, et te non putant insidiose scripsisse, sed vere: et quod tu in me semper ante laudabas, vehementer insimulant. Quid me vis facere? ut discipulos accusatores pro te habeam; ut contorta in amicum jacula, meo suscipiam pectore? 36. De libris autem περὶ Ἀρχῶν debes mihi et gratias agere. Tu enim, ut dicis, noxia quaeque detruncans, meliora Graeco, expressi. Ex quo et tua apparet fides; et ejus quem interpretatus es, haeresis. Scribebatur mihi de Usponde criminanti; ne si tacueris, consensisse videaris. Consona omnes voce poscebant, ut Origenis versstrarem. Quid hoc ad injuriam tuam pertinet? Num solus interpretatus es istos libros, et alios hujus operis non habes participes? Numquid et tu de Septuaginta interpretibus es, ut post editionem tuam aliis transferre non liceat? Ecce et ego multos, ut dicis, libellos de Graeco in Latinum transtuli: ha
Abbreviated transcription (Latin):
bus criminaris. In una re & in par¬
ua epła. quanta uarietas & disso¬
nantia mentiendi. Tibi licet accu-¬
sare: mͥ defendere non licebit: Qnͣ¬
do criminaris. amicum non cogi¬
tas: quando respondeo. tunc tibi
ius amicitiȩ in mentẽ uenit. Dic oro
te:celandas scedulas scripseras. an
ꝑdendas: Si ut celares. cur scripsisti
ed in eo reprehendendus sum. qua¬
re accusatores tuos amicos meos
non cohercuerim. uis tibi ꝓferam
litteras eoꝵ. in quibus me hypocri¬
seos arguunt: quod te sciens here¬
ticum tacuerim. quod dum pacem
incautus prȩbeo. in testina ȩccłiȩ bel¬
la suscepi: Tu discipłos uocas. qui me
tuum condiscipłm suspicant᷑. & qr
partior fui in refutandis laudibus
tius. putant me tuum eyICICt EN.
Hoc mͥ prȩstitit ꝓlogus: ut plus me
amicus lederes quã immicus. Semel
sibi ꝑsuaserunt. recte an ꝑperam. ipsi
uiderint : te eẽ hereticum. Si defen¬
dere uoluero: hoc solum ꝓficiam.

Expanded text:
bus criminaris. In una re, et in parbus criminaris. In una re, et in parva epistola quanta varietas et dissonantia mentiendi! Tibi licet accusare, mihi defendere non licebit? Quando criminaris, amicum non cogitas. Quando respondeo, tunc tibi jus amicitiae in mentem venit. Dic, oro te, celandas schedulas scripseras, an prodendas? si ut celares, cur scripsisti? ed in eo reprehendendus sum: quare accusatores tuos amicos meos non coercuerim. Vis tibi proferam litteras eorum, in quibus me hypocriseos arguunt, quod te sciens haereticum, tacuerim; quod dum pacem incautus praebeo, intestina Ecclesiae bella suscepit? Tu discipulos vocas, qui me tuum condiscipulum suspicantur. Et quia parcior fui in refellendis laudibus tuis, putant me tuum esse symmysten. Hoc mihi praestitit prologus tuus, ut plus me amicus laederes quam inimicus. Semel sibi persuaserant recte an perperam ipsi viderint te esse haereticum. Si defendere voluero, hoc solum proficiam,
Abbreviated transcription (Latin):
saueras. ad multos referrẽ non tibi
heresim obiciens. sed a me repelleis.
Nũquid scuu quod irascereris. si
contra hereticos scriberẽ: Dixeras
te de origenis libris heretica sustu¬
lisse. fautorem te hereticoꝵ iam non
ẽẽ credebam. & ideo non in te sed
in hereticos inuectus sum. In quo si
uehementior fui: ignosce mͥ. Putaui
quod q tibi placereor.
urto & insidiis ministroꝵ meoꝵ
dicis scedulas tuas in publicum fu¬
isse platas. quȩ latebant in cubicu¬
lo tuo: uel apud eum solũ erant qui
rem sibi geri iniunxerat. Et quomͦ
supra confiteris: quod aut nullus
eas habuerit. aut admodum pau¬
ci: Si incubiculo tuo latebant: qua
ratione apud eum erant qui sibi
rem geri iniunxerat: Sin autẽ
unus cui scriptȩ fuerant occultandas
susceperat: ergo non latebant tantũ
in cubiculo tuo. nec habuerunt eas
pauci quos habuisse testatꝰ es. furto
sublatas arguis. & rursum emptas
grandi pecunia & infinitis merci¬

Expanded text:
saveras, ad multos referrem, non tibi saveras, ad multos referrem, non tibi haeresim objiciens, sed a me repellens. Numquid scivi quod irascereris, si contra haereticos scriberem? Dixeras te de Origenis libris haeretica sustulisse: fautorem te haereticorum jam non esse credebam, et ideo non in te, sed in haereticos invectus sum; in quo si vehementior fui, ignosce mihi. Putavi, quod et tibi placerem. Furto et insidiis ministrorum meorum dicis schedulas tuas in publicum prolatas fuisse, quae latebant in cubiculo tuo, vel apud eum solum erant, qui rem sibi geri injunxerat. 562 Et quomodo supra confiteris, quod aut nullus eas habuerit, aut admodum pauci? Si in cubiculo tuo latebant, qua ratione apud eum erant, qui sibi rem geri injunxerat? Sin autem unus cui scriptae fuerant occultandas susceperat, ergo non latebant tantum in cubiculo tuo, nec habuerunt eas pauci, quos habuisse testatus es. Furto sublatas arguis: et rursum emptas grandi pecunia et infinitis merci
Abbreviated transcription (Latin):
dum miseram. quis ataruii contͣ
Nonne iste est. qͥ & me hereticũ
ex tuis amicitiis iudicabat: Cui
cum satisfecissem damnatione do-¬
gmatum origenis. tu clausus do-¬
mi numquã eum uidere ausus es:
ne aut damnares quod nolebas.
aut aꝑte resistens hereseos inuidiã
sustineres. An idcirco testis contra te
esse non poterit: quia accusator tui ẽ:
Antequam sc̃s epyphanius ueniret
ierosolimã. ꝙ ore quidem ꝙ osculo tͥ
pacem daret. mala autẽ & dolos in
suo corde seruaret: anteqũa nos ei in¬
suggillatione dui epistolas dictare¬
mus. ut hereticum scriberet quem
non litterarum sed dexterȩ tuȩ. quo
tu canes abigere consuesti.
suscepisti: Quare post interp̃tationẽ
meam ausus es in libris periarxoñ
stilum figere: Aut si erraueram ut
homo: debuisti me priuatis litteris
conuenire. ꝙ sic mͥ blandiri. quomͦ
subdolis laudibus accusatus pur¬
gare me uolui. & hoc sine inuidia
nominis cui ut quod tu solus accu-¬

Expanded text:
dum miseram, quis Aterbii  Mss.dum miseram, quis Aterbii  Mss.Nonne ille est, qui et me haereticum ex tuis amicitiis judicabat? Cui cum satis fecissem damnatione dogmatum Origenis, tu clausus domi, nunquam eum videre ausus es, ne aut damnares quod nolebas, aut aperte resistens, haereseos invidiam sustineres. An idcirco testis contra te esse non poterit, quia accusator tui est? Antequam sanctus Epiphanius venisset Hierosolymam, et ore quidem et osculo tibi pacem daret, mala autem et dolos in suo corde servaret; antequam nos ei suggillationem tui epistolas dictaremus, ut haereticum scriberet, quem non litterarum, sed dexterae tuae, quo tu canes abigere consuevistisuscepisti? Quare post interpretationem meam, ausus es in libris περὶ Ἀρχῶν stylum figere? num si erraveram ut homo, debuisti me privatis litteris convenire, et sic mihi blandiri, quomodo quare subdolis laudibus accusatus, purgare me volui, et hoc sine invidia nominis tui: ut quod tu solus accu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi magno testimonio alterius
somnio głari. Uide quid inter tu¬
um & meum sit somnium. Ego
humiliter me reprehensum refero:
tu iactanter laudatum esse con¬
geminas. Nec dicere potes. nichil
mea refert. quid alius uiderit: cũ
in luculentissimis libris tuis hac
te ad interpretandum dicas ratione
commotum. ne uir illustris de te
somnium ꝑderet. Hic est om̃is co¬
natus tuus. Si me ꝑurum docue¬
ris: tu hereticus non eras.
quo post reconciliatas amicitias
me infidelitatis accusat. Fateor. in¬
ter cuncta maledicta quȩ uel obi¬
reppellendum est: qũa fraus. dolus.
infidelitas. Peccare enim hominis
est: insidias tendere. diaboli. Ergo
ideo in anastasii immolato agno
dexteras iunximus: ut tuas Romȩ
scedulas furaremuR. yt immissi
canes inemendatas cartulas te
dormiente corroderent: Et hoc cre¬
dibile ẽ: ante nos accusatores pa-¬
rasse. quam tu crimen ad mitteres:
Scilicet noueramus quid in ani¬
mo uolueres. quid alius de de som¬

Expanded text:
quasi magno testimonio, alterius quasi magno testimonio, alterius somnio gloriari. Vide quid inter tuum et meum intersit somnium. Ego me humiliter reprehensum refero, tu jactanter laudatum te esse congeminas. Nec dicere potes, Nihil mea refert quid alius viderit, cum in luculentissimis libris tuis, hac te ad interpretandum dicas ratione commotum, ne vir illustris de te somnium perderet. Hic est omnis conatus tuus; si me perjurium docueris, tu haereticus non eris. quo post reconciliatas amicitias, me infidelitatis accusas. Fateor, inter cuncta maledicta, quae vel objirepellendum est, quam fraus, dolus, infidelitas. Peccare enim hominis est: insidias tendere, diaboli. Ergo ideo in Anastasi immolato agno dexteras junximus, ut 561 tuas Romae schedulas furaremur? Ut immissi canes inemendatas chartulas, te dormiente, corroderent? Et hoc credibile est, ante nos accusatores parasse, quam tu crimen admitteres? Scilicet noveramus quid in animo volveres? quid alius de te som
Abbreviated transcription (Latin):
labat ut fłamas euomere putare¬
tur. ita tu nobis alter salmoneus
om̃ia ꝑquȩ incedis illustras. & nos
fumosos arguis: de quibus forte
dicatur. qui tangis montes & fu¬
migant. Nec intelligis quid fumꝰ
in ꝓpħa significet locustarum. &
quod pulchritudo oculorum tuo¬
rum amaritudinem fumi nr̃i fer
remittis ad codicem tuum: & ex
magna parte in aliis libris tibi
calpurnioq respondi. & nunc bre-¬
uiter dixisse sufficiat. te exigere
a dormiente quod nũquã uigilais
p̃stitisti. Magni criminis reus sum:
somnis cõmonitum ꝓmississe ne lege
Ua nauis Romanȩ urbi reue Ir̃e¬
latione ꝓmissa. aliud pollicet᷑. et
aliuid efficit. Mathematicoꝵ uene¬
rat soluere quęstionẽ: & soluit fidẽ
currerat uelis. in Romano portu
naufragium fecit. Non te pudet
istiusmodi deliramenta conquire¬
re ꝙͣ michi similia obiciendi impo-¬
nere necessitatẽ. Esto. Alius de te
somnium uiderat głiosum. uere¬
dissimulare quod audieras: & non

Expanded text:
labat, ut flammas evomere putarelabat, ut flammas evomere putaretur: ita et tu nobis, alter Salmoneus, omnia per quae incedis illustras, et nos fumosos arguis, de quibus forte dicatur, Qui tangis montes, et fumigant: nec intelligis quid fumus in Propheta significet 560 locustarum; et quod pulchritudo oculorum tuorum, amaritudinem fumi nostri ferreremittis ad codicem tuum, et ex magna parte in aliis libris, tibi, Calpurnioque respondi, nunc breviter dixisse sufficiat, te exigere a dormiente quod numquam vigilans praestitisti. Magni criminis reus sum, somnis commonitum promisisse ne legerem. Tua navis Romanae urbi revelatione promissa, aliud pollicetur, et aliud efficit. Mathematicorum venerat solvere quaestiones, et solvit fidem currerat velis, in Romano portu naufragium fecit. Nonne te pudet istiusmodi deliramenta conquirere, et mihi similia objiciendi imponere necessitatem? Esto, alius de te somnium viderat gloriosum; veredissimulare quod audieras, et non,
Abbreviated transcription (Latin):
fendere: Hi sunt fumi.hȩ caligines.
quibus ex oculis hominum conaris
lumen auferre aristippus nr̃i tem¬
poris qui plenam cunctarum mer-¬
tium nauẽ Romano inuehis por¬
tui: & sella publicȩ posita. herma-¬
goram nobis & gorgiam exhibes
unius quȩstiunculȩ mercimoniũ
in oriente oblitus es. Et iterum cla¬
mitas aquileiȩ: atq alexandriȩ di-¬
dicisse te iactas. quod d̾s sit & ani-¬
hoc scilicet quȩstio uentilatur. utrỹ
ds an diabolus animas fecerint.
ꝙ non utrum animȩ ante corpora
fuerint. quod uult orioenes. & ege¬
rint aliquid ꝓpter quod crassis sint¬
corporibus illigatȩ: an in morem
glirium torpentes consopitȩq dor¬
mierint. Hȩc taces. quȩ om̃s fla-¬
gitant: & ad illa respondes. quȩ
nullus inquirit.:
Umos quoq meos frequent̃ irri¬
mas ore conceptas tenere non
podes. atq ut ille barchocha bas
auctor seditionis iudaicȩ stipułã
in ore succensam anhelitu uenti-¬

Expanded text:
fendere? Hi sunt fumi, hae caligines, fendere? Hi sunt fumi, hae caligines, quibus ex oculis hominum conaris lumen auferre. Aristippus nostri temporis, qui plenam cunctarum mercium navem Romano invehis portui, et sella publice posita, Hermagoram nobis, et Gorgiam exhibes unius quaestiunculae mercimonium in oriente oblitus es. Et iterum clamitas, et Aquileiae atque Alexandriae te didicisse jactas, quod sit Deus et anihoc scilicet quaestio ventilatur, utrum Deus, an diabolus animas fecerit; et non utrum animae ante corpora fuerint, quod vult Origenes, et egerint aliquid, propter quod sint crassis corporibus alligatae: an in morem glirium torpentes consopitaeque dormierint. Haec taces, quae omnes flagitant: et ad illa respondes, quae nullus inquirit. 31. Fumos quoque meos frequenter irrimas ore conceptas tenere non potes, atque ut ille Bar-Chochabas, auctor seditionis Judaicae, stipulam in ore succensam anhelitu venti
Abbreviated transcription (Latin):
mertium detulisti. Fateor pauꝑta¬
tem: non sum ita ut tu in oriente
ditatus. Te multo tempore farus
docuit quod Roma nesciret. instruxit¬
egyptus quod italia huc usq ñ haby
Itores tres de animabus esse senten¬
tias. unam quam sequatur origenes.
alteram quam tertullianus & la¬
ctantius. licet de lactantio aꝑtissime
mentiaris: tertiam quam nos simpli¬
ces & fatui homines. qui non intelli¬
gimus quod si ita sit. inuistus a nob̃
arguatur ds̃. Et post hȩc iuras te
ic oro te putasne extra hȩc tria esse
aliquid in quo ueritas sit. & in tri¬
bus istis mendacium: an de tribus
unum esse quod uerum sit: Si ẽ ali¬
ud. cur disputantium libertatẽ an-¬
gusto fine concludis: & cum men¬
dacia protuleris. de ueritate taces.
Sin autẽ ẽtribus unum uerum ẽ ꝙ
reliqua duo falsa: cur simili ignora¬
tione honoras falsa cum ueris:
An idcirco uerum dissimulas. ut ti¬
bi tutum sit cum uolueris falsa de¬

Expanded text:
m navem detulisti. Fateor paupertam navem detulisti. Fateor paupertatem, non sum ita ut tu in oriente ditatus. Te multo tempore Pharus docuit, quod Roma nescivit  Al. nesciret; instruxitegyptus, quod Italia hucusque non habutores, tres de animabus esse sententias. Unam, quam sequitur Origenes. Alteram, quam Tertullianus et Lactantius licet de Lactantio apertissime mentiaris; tertiam, quam nos simplices et fatui homines, qui non intelligimus, quod si ita sit, injustus a nobis arguatur Deus. Et post haec juras te Dic, oro te: putasne, extra haec 559 tria esse aliquid in quo veritas sit? et in tribus istis mendacium? An de tribus unum esse quod verum sit? Si est aliquid, cur disputantium libertatem angusto fine concludis; et cum mendacia protuleris, de veritate taces? Sin autem e tribus unum verum est, et reliqua duo falsa sunt: cur simili ignorantia ignoras falsa cum veris? An idcirco verum dissimulas, ut tibi tutum sit, cum volueris, falsa de
Abbreviated transcription (Latin):
re. Magister m̃s & tuus. eo tempore
quo tu ab eo ista quęrebas: tres expla¬
nationum in osee ꝓphetam libros
rum. Si esset locus: possem tibi uł
lucretii opiniones iuxta epicurum:
uł aristotelis iuxta peripateticos:
uł platonis atq renonis scđm acha¬
demicos ce stoicos dicere. Et ut ad
ecd̃iam transeam ubi norma ẽ ue-¬
ritatis: multa & genesis & ꝓpħarỹ
libri ꝙ ȩccłiastes nobis de huius ce
modi quȩstionibꝰ suggerunt. Aut si
hec ignoramus. qͦmͦ ꝙ de animarũ
statu: debueras in apologia tua om¬
nium rerum ignorantiam confiteri :¬
& a calumniatoribꝰ quęxere. cur a te
unum impudenter expeterent. cum
ipsi tanta nescirent.
trierem locupletissimã: quȩ orientali-¬
bus q egyptiis mercibus Romanȩ
maximus ille es unus. qui nobis scri-¬
bendo restituis rem. Ergo nisi de ori¬
ente uenisses: eruditissimus uir here¬
ret adhuc inter mathematicos: &
ris de astrologia & cęli ac siderum

Expanded text:
re. Magister meus et tuus eo tempore, re. Magister meus et tuus eo tempore, quo tu ab eo ista quaerebas, tres explanationum in Osee prophetam libros rum. Si esset locus, possem tibi vel Lucretii opiniones juxta Epicurum, vel Aristotelis juxta Peripateticos, vel Platonis atque Zenonis secundum Academicos et Stoicos dicere. Et ut ad Ecclesiam transeam, ubi norma est veritatis, multa et Genesis et Prophetarum libri ac Ecclesiastes nobis de hujusce modi quaestionibus suggerunt. Aut si haec ignoramus, quomodo de animarum statu, debueras in Apologia tua omnium rerum ignorantiam confiteri, et a calumniatoribus quaerere, cur a te unum impudenter expeterent, cum ipsi tanta nescirent? O triremem locupletissimam, quae Orientalibus et Aegyptiis mercibus Romanae Maximus ille es, Unus, qui nobis scribendo restituis rem. Ergo nisi de oriente venisses, eruditissimus vir haereret adhuc inter mathematicos, etris de astrologia, et coeli ac siderum
Abbreviated transcription (Latin):
re. cum uermiculus que uulgus
millepediam uocat tanto pedum
agmine scateat: de animarum sta¬
tu scire non potero.
Uęris a me quid ipse de animabꝰ
tim inuadas. Et si dixero illud eccle¬
siasticum. cotidie d̃s oꝑatur animas.
& in corpore eas mittit nascentiũ:
ilico magistri tendiculas ꝓferas. Et
ubi est iustitia di: ut de adulterio
incestuq nascentibus animas lar-¬
giatur: Ergo cooperator ẽ maloꝵ
hominum: ꝙ adulteris seminantibꝰ
corpora. ipse animas fabricat᷑. Quasi
uitium sementis in tritico sit quod
furto dicitur esse sublatum. & non
in eo qui frum̃ta furatꝰ est: iccircoq
terra non debeat gremio suo semina
confouere. quia sator immunda ea
proiecerit manu.
iNC est & illa tua archana inter¬
rogatio: quare moriantur infan¬
tes. cum ꝓpter peccata corpora ac¬
ceperint. Extat liber didimi adte.
quo sciscitanti tibi respondit. non
eos multa peccasse: & ideo corpor
carceres tantum eis tetigisse suffice¬

Expanded text:
re: cur vermiculus quem vulgus re: cur vermiculus quem vulgus millepedam vocat, tanto pedum agmine scateat, de animarum statu scire non potero? Quaeris a me quid ipse de animabus tim invadas. Et si dixero illud Ecclesiasticum, Quotidie Deus operatur animas, et in corpore eas mittit nascentium, illico magistri tendiculas proferas: et ubi est justitia Dei, ut de adulterio incestuque nascentibus animas largiatur? Ergo cooperator est malorum hominum, et adulteris seminantibus corpora, ipse fabricatur animas? quasi vitium sementis in tritico sit quod furto dicitur esse sublatum, et non in eo qui frumenta furatus est; idcircoque terra non debeat gremio suo semina confovere, quia sator immunda ea projecerit manu. Hinc est et illa tua arcana interrogatio, 558 quare moriantur infantes; cum propter peccata, corpora acceperint. Exstat liber Didymi ad te, quo sciscitanti tibi respondit, non eos multa peccasse, et ideo corporum carceres tantum eis tetigisse suffice
Abbreviated transcription (Latin):
hiberni: uł quȩ tardis mora noctibus
rena descendens: in minoribꝰ philoso-¬
pharis. Interrogas enim me. Dic no¬
bis quȩ fontium ratio. quȩ uentoꝵ.
quid grando. qͥd pluuiȩ: quid mare¬
salsum. quid flumina dulcia. quid
nubes aut ymbres. fulgura & to¬
nitrua. aut fulmina. ut postqu̾a
me hȩc nescire respondero. tuto tͥ
unius rei scientiam tantarum re-¬
rum ignoratione compenses.
y qui ꝑ singulas paginas fumos
meos uentilas. non intelligis uide-¬
re nos caligines tuas & turbines.
Nam ut tibi sciolus eẽ uidearis.
ꝙͣ apud calpurnianos discipulos.
doctrinȩ głam teneas: totam michi
phisicam opponis. ut frustra socra-¬
tes ad ȩthicam transiens dixerit.
Quȩ supra nos. nil ad nos. Ergo nͥ
tibi rationem reddidero. quare for¬
mica paruum animal & punctũ
ut ita dicã corporis. sex pedes ha¬
beat. cum elephantus tanta moles
quatuor pedibus incedat: cur serpen¬
tes & colubri uentre labant᷑ & pecto¬

Expanded text:
Hiberni, vel quae tardis mora noctibus Hiberni, vel quae tardis mora noctibus errena descendens, in minoribus philosopharis. Interrogas enim me: « Dic nobis quae fontium ratio? quae ventorum? Quid grando? quid pluviae? quid maresalsum? quid flumina dulcia? quid nubes, aut imbres, fulgura, aut tonitrua, aut fulmina? » Ut postquam me haec nescire respondero, tuto tibet unius rei scientiam, tantarum rerum ignoratione compenses. Tu qui per singulas paginas, fumos meos ventilas, non intelligis videre nos caligines tuas et turbines? Nam ut tibi sciolus esse videaris, et apud Calpurnianos discipulos doctrinae gloriam teneas, totam mihi Physicam opponis ut frustra Socrates ad ethicam transiens dixerit: Quae supra nos, nihil ad nos. Ergo nisi tibi rationem reddidero: quare formica parvum animal, et punctum, ut ita dicam, corporis, sex pedes habeat, cum elephantis tanta moles quatuor pedibus incedat: cur serpentes et colubri ventre labantur et pecto
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uideberis ẽẽ contrarius. Ex qͣ
supputatione illa sũma nascitur:
& te errare ea in me rephendentẽ
quȩ prius laudaueras. & me ñ ẽẽ
in uitio si in eisdem hominibus
ꝙ̃ laudanda prȩdicẽ. & uituperan¬
lixius fumos meos increpas: atq
ut tibi liceat ignorare quod consulto
te scire dissimulas. quȩris a me pri-¬
mum de cȩlestibus. quomͦ angłi. qͦmͦ
archangłi sint. quȩ eis uel qualis habi¬
tatio. quȩ ue int̾ ipsos differentia. aut
si nulla om̃ino: quȩ solis sit ratio.
unde augmenta lunȩ. unde defectus.
qͥ uel qualis sit syderum cursus. Mi-¬
ror quomͦ oblitus sis illos uersiculos
ponere: unde tremor terris. qua ui
maria alta tumescant obicibꝰ ruptis.
rursusq in seipsa residant. Defectꝰ solis
uarios. lunȩq labores. Unde homi¬
num genus & pecudum. unde ym¬
ber & ignis. arcturum pluuiasq
hiadas. geminosq triones. Quid tan-¬
tum occeano ꝓperent se tingere soles

Expanded text:
tibi videberis esse contrarius. Ex qua tibi videberis esse contrarius. Ex qua supputatione illa summa nascitur, et te errare ea in me reprehendentem, quae prius laudaveras; et me non esse in vitio, si in eisdem hominibus et laudanda praedicem, et vituperanlixius fumos meos increpas; atque ut tibi liceat ignorare, quod consulto te scire dissimulas, quaeris a me primum de coelestibus, quomodo Angeli, quomodo Archangeli sint? quae eis, vel qualis habitatio? quaeve inter ipsos differentia, aut si nulla omnino? quae solis sit ratio; unde augmenta lunae, unde defectus; quis vel qualis sit siderum cursus? Miror quomodo oblitus sis illos versiculos ponere: Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residant: Defectus Solis varios, Lunaeque labores; 557 Unde hominum genus, et pecudum: unde imber et ignes, Arcturum, pluviasque hyadas, geminosque Triones. Quid tantum Oceano properent se tingere soles
Abbreviated transcription (Latin):
miramur scientiã scripturarum: &
tamen doginatum non recipimꝰ falsi-¬
tatẽ. In didimo uero & memoriam
p̃dicamus. ꝙ suꝑ trinitate fidei pu-¬
ritatẽ: sed in cȩteris quȩ origeni ma¬
le credidit. nos ab eo retrabimꝰ. Ma-¬
gistroꝵ enim non uitia imitanda
sunt. sed uirtutes. Gr̃amaticum qͥd̾a
affrũ Romȩ habuit uirum eruditis¬
simum: & in eo se ȩmulum p̃cepto¬
ris putabat. si stridorem linguȩ eiꝰ
ꝙ uitia tantũ oris exprimeret.
N p̃fatiuncula periarchon fratrẽ me
nominas & collegam: dicis eloquen¬
tissimum. fidei meȩ prȩdicas ueritatẽ.
His tribus detrahere non poteris: cȩ¬
tera carpe ut libet. ut uidearis tuo
de me testimonio repugnare.Cum
fratrẽ & collegam dicis. amicitia
tua dignum fateris. Cum eloquen-¬
tẽ p̃dicas. imperitiȩ ultra non ar-¬
gues. Cum catholicum in om̃ibus
ꝓfiteris: hereseos mͥ non poteris
crimen impingere. Extra hȩc tria
siquid in me reprehenderis: non

Expanded text:
miramur scientiam Scripturarum, et miramur scientiam Scripturarum, et tamen dogmatum non recipimus falsitatem. In Didymo vero et memoriam praedicamus, et super Trinitate fidei puritatem; sed in caeteris quae Origeni male credidit, nos ab eo retrahimus. Magistrorum enim non vitia imitanda sunt, sed virtutes. Grammaticum quidam Afrum habuit Romae virum eruditissimum; et in eo se aemulum praeceptoris putabat, si stridorem linguae ejus et vitia tantum oris exprimeret. In Praefatiuncula περὶ Ἀρχῶν fratrem me nominas, et collegam dicis eloquentissimum, fidei meae praedicas veritatem. His tribus detrahere non poteris; caetera carpe ut libet, ne videaris tuo de me testimonio repugnare. Cum fratrem et collegam dicis, amicitia tua dignum fateris. Cum eloquentem praedicas, imperitiae ultra non arguis. Cum catholicum in omnibus profiteris, haereseos non poteris mihi crimen impingere. Extra haec tria si quid in me reprehenderis, non
Abbreviated transcription (Latin):
detractionem. falsum cestimonium.
ꝙ uniuersa conuitia. & os quod m̃¬
titur occidit animã. monesq ne
iste fetor nares meas penetret.cre¬
derem dicenti. nisi facta contraria
deprehenderẽ. Quasi fullo & cerarius
moneant pigmentarium. ut naribꝰ
obturatis tabernas suas prȩtereat.
taciam ergo quod prȩcipis: daudam
nares meas. ne ueritatis & benedi-¬
ctionum tuarum suauissimo odore
N laude & detractione Scrucient᷑.¬
mea qũã uarius extitisti. Miro acu¬
mine argumentatꝰ es sic tibi licere
de me ꝙ bene ꝙ male dicere. quo¬
modo & michi licuerit origenem
ꝙ didimum reprȩhendere quos an-¬
te laudauerim. Audi ergo uir sapi-¬
entissime & Romanȩ dialecticȩ cap̃. hironi
non esse uitii unum hominẽ lauda¬
re in aliis & in aliis accusare: sed
eande rem & probare & impbare.
Donam exemplum: ut quod non in¬
telligis. prudens tetum lector intelli¬
gat. In tertulliano laudamꝰ ingeniũ:
sed damnamus heresim. In orioene

Expanded text:
detractionem, falsum testimonium, detractionem, falsum testimonium, et universa convicia, et Os quod mentitur occidit animam , » monesque « ne ille fetor nares meas penetret, » crederem dicenti, nisi facta contraria deprehenderem, quasi si fullo et coriarius moneant pigmentarium, ut naribus obturatis, tabernas suas praetereat. Faciam ergo, quod praecipis, claudam nares meas, ne veritatis et benedictionum tuarum suavissimo odoren laude et detractione mea, quia varius exstitisti, miro acumine argumentatus es, sic tibi licere de me, 556 et bene et male dicere, quomodo et mihi licuerit Origenem et Didymum reprehendere, quos ante laudaverim. Audi ergo, vir sapientissime, et Romanae dialecticae caput, non esse vitii hominem unum laudare in aliis, et in aliis accusare; sed eamdem rem probare et improbare. Ponam exemplum; ut quod non intelligis, prudens mecum lector intelligat. In Tertulliano laudamus ingenium, sed damnamus haeresim. In Origene
Abbreviated transcription (Latin):
simplices & imperitos nideris con¬
citare. ꝑspicua ratione compescui:
illucq lectorem transmittendum
patiar. ne doleas falsatorem scedu¬
larum tuarum confessoris apud me
głam possidere: cum tu eiusdem cri¬
minis reus. post alexandrinũ exili¬
um ꝙ tenebrosos carceres ã cunctis
origenis sectatoribus martyr &
apls nomineri.
Uꝑ excusatione imꝑitiȩ tuȩ iam
tibi respondi. Sed quia eadem re¬
petis. & quasi suꝑioris tuȩ defensio¬
nis oblitus. rursum ammones ut scia¬
mus te ꝑ triginta annos grecis uolu¬
minibus deuoratis latina nescire:
paulisper attende me non pauca
in te uerba rep̃hendere. alioquin oĩs
tua scriptura delenda ẽ: sed uoluisse
ostendere discipłis tuis quos magno
studio nil scire dociusti. ut intelli¬
gerent cuius sit uerecundiȩ docere
quod nescias. scribere quod ignores.
& eandem magistri sapientiã etiã¬
in sensibus quȩrerent.
uodq addis. peccata putere non
uerba. mendacium. calumniam.

Expanded text:
simplices et imperitos niteris consimplices et imperitos niteris concitare, perspicua ratione compescui, illucque lectorem transmittendum patiar, ne doleas falsatorem schedularum tuarum, confessoris apud me gloriam possidere, cum tu ejusdem criminis reus, post Alexandrinum exsilium et tenebrosos carceres, a cunctis Origenis sectatoribus martyr et apostolus nomineris. Super excusatione imperitiae tuae, jam tibi respondi. Sed quia eadem repetis, et quasi superioris tuae defensionis oblitus, rursum admones, ut sciamus te per triginta annos Graecis voluminibus devoratis, Latina nescire: paulisper attende, me non pauca in te verba reprehendere, alioquin omnis tibi Scriptura delenda est; sed voluisse ostendere discipulis tuis, quos magno studio nihil scire docuisti, ut intelligerent, cujus verecundiae sit, docere quod nescias, scribere quod ignores, et eamdem magistri sapientiam etiain sensibus quaererent. Quodque addis, « peccata putere, non verba, mendacium, calumniam,
Abbreviated transcription (Latin):
tes quȩ nescisse se uirat. Et miror
quomodo prudentia eius cum alde¬
rius nequitia conuenerit: ut quod
alius in affrica mentitus ẽ: hic con¬
cordiȩ uerum diceret. stiliq eius ele¬
ibi soli licet hercticorum simitari.
uenena trans ferre: ꝙ de calice baby¬
lonis cunctis gentibus ꝓpinare.
Lu latinas scripturas de greco em̃¬
das. ꝙ aliud ȩccłiis tradis legen¬
dum quam quod semel ab apłis
susceperunt: michi non licet post
septuaginta editionẽ quam dili¬
gentissime emendatam ante annos
plurimos meȩ linguȩ hominibus
dedi. ad confutandos uidȩos etiam
ipsa exemplaria uertere quȩ uerissi¬
ma confitentur: ut siquando ad¬
uersum eos xp̃ianis disputatio
ẽ. non habeant subterfugiendi diuer¬
ticula. sed suo potissimum mucrone
feriantur: Plenius suꝑ hoc s̃ in mul¬
tis aliis locis. & in fine scd̃i libri
ubi accusationi tuȩ respondi. scri¬
psisse me memini: & popularitatẽ
tuam qua michi inuidiam apud

Expanded text:
tes, quae nescisse se jurat. Et miror tes, quae nescisse se jurat. Et miror quomodo prudentia ejus cum alterius nequitia convenerit, ut quod alius in Africa mentitus est, hic concorditer verum diceret, stylique ejus eleibi soli licet haereticorum 555 venena transferre; et de calice Babylonis, cunctis gentibus propinare. Tu Latinas Scripturas de Graeco emendabis; et aliud Ecclesiis trades legendum, quam quod semel ab Apostolis susceperunt; mihi non licebit post Septuaginta editionem, quam diligentissime emendatam, ante annos plurimos meae linguae hominibus dedi, ad confutandos Judaeos, etiam ipsa exemplaria vertere, quae ipsi verissima confitentur, ut si quando adversum eos Christianis disputatio est, non habeant subterfugiendi diverticula, sed suomet potissimum mucrone feriantur? Plenius super hoc et in multis aliis locis, et in fine secundi libri, ubi accusationi tuae respondi, scripsisse me memini; et popularitatem tuam, qua mihi invidiam apud
Abbreviated transcription (Latin):
grediente te Romam. uir nobilis
somniaret nauem plenam merciũ
inflatis intrare uelis: quod omnes
aduersum fatum questiones non
fatua solueret interprȩtatio: quod
librum eusebii pro pamphili uer¬
teres. quod tuum quasi oꝑculum
uenenatȩ patellȩ imponeres. quod
famosissimum opus periarxoN
addita eloquii tui maiestate trais¬
ferres: Nouum calumniȩ genus.
Ante accusatores misimus: qũa
tu accusanda cõmitteres. Non fu¬
it inquam nr̃i consilii sed dĩ ꝓui¬
dentiȩ. ut missi ad aliud contra na¬
scentẽ heresim dunicarent: & in
more ioseph famẽ futuram fidi
ardore subleuarent:
audacia: Alienum crimen sibi
obicit: ut nos finxisse uideamur.
Quod absꝙ nomine dictum ẽ. in se
dictum refert. & purgans externa
peccata. tantum de sua securus est
in nocentia. Iurat enim se epłam
non scripsisse ad afros sub nomine
meo. in qua confitear inductum me
a uidȩis mendacia transtulisse: &
mittit libros eadem om̃ia continen¬

Expanded text:
grediente te Romam, vir nobilis grediente te Romam, vir nobilis somniaret navim plenam mercium, inflatis intrare velis? Quod omnes adversus fatum quaestiones, non fatua solveret interpretatio? Quod librum Eusebii pro Pamphili verteres? quod tuum quasi operculum venenatae patellae imponeres? quod famosissimum opus περὶ Ἀρχῶν eloquii tui majestate transferres? Novum calumniae genus ante accusatores misimus, quam tu accusanda committeres. Non fuit, non fuit, inquam, nostri consilii, sed Dei providentiae, ut missi ad aliud, contra nascentem haeresim dimicarent; et in morem Joseph, famem futuram, fidei ardore sublevarent. audacia? Alienum crimen sibi objecit, ut nos finxisse videamur. Quod absque nomine dictum est, in se dictum refert, et purgans externa peccata, tantum de sua securus est innocentia. Jurat enim se epistolam non scripsisse ad Afros sub nomine meo, in qua confitear inductum me a Judaeis, mendacia transtulisse; et mittit libros eadem omnia continen