comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tribuit ut qđ sunt hoc generent. quantomagis
ipse ȩt̃nus & in passibilis ñ aluid quã est ipsegenerauit
ȩtate: sed ideo totũ qđ habet qđ potest ñ tribuit sibi
equalis quasi prius fuerit in ȩqualis sed natus ȩqualis
Sicut sẽꝑnatus ita semꝑȩqualis. nonitaq in ęqualem
genuit & in ȩqualitatẽ iam nato addidit: sed gig¬
nendo eã dedit qui ȩqualẽ ñ parem genuit: Ideo
informa dĩtatis ȩqualis estdõ: non cirapina fuerat
sednatura qm̃ id nascendo sumpsit ñ suꝑ ueniendo
p̃sumpsit: ꝓpterea uero patrẽ dicit eẽ maiorem
quia semet ipsum exinaniuit formã serui accipins
tũ excellentissima trinitate: sed etiã minoratus ẽ
paulominus ab angelis: hominib quoqi minor fuit.
quando parentib sub ditus fuit . Propt̃ hanc utiq
formã serui quã ueniente plenitudine tẽporis exi¬
nanitus accepit : dixit : Pat̃ maior me ẽ propt̃ illam

Expanded text:
deus tribuit, ut, quod sunt, hoc generent, quanto magis deus tribuit, ut, quod sunt, hoc generent, quanto magis ipse aeternus et inpassibilis non aliud, quam est ipse, generauiaetate! sed ideo totum, quod habet et quod potest, non tribuit sibi aequalis, quasi prius fuerit inaequalis, sed natus aequalis, sicut semper natus ita semper aequalis. non itaque inaequalem genuit et aequalitatem iam nato addidit, sed gignendo eam dedit, quia aequalem non inparem genuit. ideo in forma dei esse aequalem deo non ei rapina fuerat sed natura, quoniam id nascendo sumpsit, non superbiendo praesumpsit.- Propterea uero patrem dicit esse maiorem, quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens hac excellentissima trinitate sed etiam minoratus est paulo minus ab angelis. hominibus quoque minor fuit, quando puer parentibus subditus fuit. propter hanc itaque formam serui, quam ueniente plenitudine temporis exinanitus accepit, dixit: Pater maior me est; propter illam
Abbreviated transcription (Latin):
alterius eẽ naturȩ diuerseq substantiȩ qui apat̃¬
ds̃ ñ decltero dõ. filius aũt dĩ est quidem. sed depa¬
tredõ: & hic enĩ ñ indiccitur substantia sed origo
id est ñ qđ sit sedunde sit quisq uł ñsit. Neq enim
abel &adã ideo ñ huius naturȩ atq substantiae
fuerunt : qui & iste fuit non dehomine illo ille de
nullo: siergo utriusq natura querat᷑ homo abel
homo adam: sicũit origo primus homo ex quo abel¬
nullus homo exquo adam : Item indõ patre & dõfilio
si utriusq natura quȩrat᷑ uterq ds̃ nacmagis magnus.
alter alter o ds̃ : sicũit origo pat̃ est ds̃. de quo filius dr̃
dequo ccutem pacter ñ ullus est ds̃: frustra itaq ad hoc respondero
conantes dicunt sed homo cum passione generat : ds̃ auten sine
passione genuit filium : hoc enim non solum ipsos nihil sed nos
adiubat plurimum : Nãsitem pora libus & passibilibus rebus

Expanded text:
alterius esse naturae, diversaeque substantiae, quia Patalterius esse naturae, diversaeque substantiae, quia Patst de altero deo, filius autem deus est quidem sed de patre deo. et hic enim non indicatur substantia sed origo, id est non quod sit, sed unde sit quisque uel non sit. neque enim Abel et Adam ideo non unius naturae atque substantiae fuerunt, quia iste fuit homo de homine illo, ille de nullo. si ergo utriusque natura quaeratur, homo Abel homo Adam, si autem origo, primus homo ex quo Abelnullus homo ex quo Adam. ita in deo patre et deo filio si utriusque natura quaeratur, uterque deus nec magis alter altero deus; si autem origo, pater est deus de quo filius deus, de quo autem pater nullus est deus.- Frustra itaque ad hoc respondere conantes dicunt: Sed homo cum passione generat, deus autem sine passione genuit filium. hoc enim non solum ipsos nihil sed nos adiuuat plurimum. nam si temporalibus et passibilibus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
adillũ hoc &iste adillũ diuersa sunt cũit sicut pat̃
ad filiũ filius ad patrẽ socer ad generũ gener¬
homines sunt: relatio diuersa est ñnatura qm̃si ad¬
tendas quid sit alter ad alterũ ñ ẽ hoc ad illũ iste qđ
adistũ ille: qui a iste pat̃ ille filius. aut iste socer ille
gener aut iste dominus ille seruus: sicut adtendas
quid quisq sit ad seipsum uł inseipso. hocestille qui a
ille homo est sicut iste. Unde intellegit prudentia
tu ñ ab eis rationabilit̃ dici a quorũ errore tedñs
libercuit : Ideo dĩ patris & dĩfilinaturã eẽ diuersã
quia iste pat̃ est ille filius & dõpatre ñgenuisse id
qđ ẽ ipse. quia ñ genuit patrẽfiliisui qđ ẽ ad illũ ipse
Quis enĩ ñ uideat ista uocabula ñ inseipsis demonstra¬
re naturas sed alterius ad alterũ significare ꝑ sonas
Tale est etiã illud qđ simili loquunt᷑ errore ideo filiũ

Expanded text:
ad illum, hoc est ille ad istum. diuersa sunt autem sicut pater ad illum, hoc est ille ad istum. diuersa sunt autem sicut pater ad filium, filius ad patrehomines sunt: relatio diversa est, non natura. Quoniam si attendas quid sit alter ad alterum, non est hoc ad illum iste, quod ad istum ille: quia iste pater, ille filius; aut iste socer, ille gener; aut iste dominus, ille servus. Si autem attendas quid quisque sit ad seipsum, vel in seipso, hoc est ille quod iste; quia ille homo est sicut iste. Unde intelligit prudentia tua non ab eis rationabiliter dici, a quorum errore te Dominus liberavit, ideo Dei Patris et Dei Filii naturam esse diversam, quia iste Pater est, ille Filius; et Deum Patrem non genuisse id quod est ipse, quia non genuit Patrem Filii sui, quod est ad illum ipse: quis enim non videat ista vocabula non in seipsis demonstrare naturas, sed alterius ad alterum significare personas? 7. Tale est etiam illud quod simili loquuntur errore, ideo Filium
Abbreviated transcription (Latin):
totus inueniret inse. & ẽet infilio tantus . quantus & solus
cedit: sed tantus cũ illo. quantus exillo. Nec minuit eũ
ꝓcedendo : nec auget herendo & hȩc omnia nec confusȩ
unũ sunt. nec dis iunstȩ tria sunt : sed cũ sint unũ tria
surit. & cũ sint tria unũ sunt. Proinde quitã multis
cordib fideliũ suorũ donauit ut essent corunũ quanto
magis conseruat inseipso ut sinthȩc tria & singulads̃
& simul om̃a non tresdii sed unus ds̃: hic est unus dñs
ds̃ nir̃ : cui uniuersa pietate seruitur. cuisoli latria illa
debetur: quicũ reb qui nesciuntur in tẽpore suabonita¬
quid dista uł relatiua dicunt᷑ quȩ aliquando candẽ
sunt aliquando diuersa: eademscilicet c̃ũ frater
refertur ad fratrẽ. amicus ad amicũ uicinus ad
uicinũ cognatus ad cognatũ &siqua similia quȩ
infinitũ ẽ uelle om̃a ꝑcurrere : In hisem̃ qđ est iste

Expanded text:
totus maneret in se et esset in filio tantus, quantus est solus.totus maneret in se et esset in filio tantus, quantus est solus.cedit, sed tantus cum illo quantus ex illo nec minuit eum procedendo nec auget haerendo. et haec omnia nec confuse unum sunt nec disiuncte tria sunt, sed, cum sint unum, tria sunt et, cum sint tria, unum sunt. proinde, qui tam multis cordibus fidelium suorum donauit, ut esset cor unum, quanto magis conseruat in se ipso, ut sint haec tria et singula deus et simul omnia non tres dii sed unus deus! hic est dominus deus noster, cui uniuersa pietate seruitur, cui soli latria illa debetur. Qui cum rebus, quae nascuntur in tempore, sua bonitaquid dicta uel relatiua dicuntur, quae aliquando eadem sunt aliquando diuersa. eadem scilicet cum frater refertur ad fratrem, amicus ad amicum, uicinus ad uicinum, cognatus ad cognatum et si qua similia, quae infinitum est omnia uelle percurrere. in his enim, quod est iste
Abbreviated transcription (Latin):
ammodũ ex illo est uniuersa creatura quã exnihilocrea¬
uit: hunc quippe desua substantia genuit . ñ ex nihilofecit
nec eũ extẽporegenuit. ꝑ quẽ cunsta tẽpora condidit: qm̃
si cut flãma splendorem quẽ gignit tẽpore ñ p̃cedit: ita
pater nũquã sinefilio fuit: Ipse est quippe sapientia dĩ
patris dequa scriptũ ẽ : splendor est enĩ lucis ȩternae :
Luciergo cuius candor est id est dõ patri sine dubio coȩt̃na
est : &ideo ñ sicut in principio fecit dĩ caelũ & terrã ito
Sc̃s quoq sp̃s ñ sicut creatura exnihilo est fastus sed sic apa¬
tre ꝓcedit. ut nec a filio nec a patre sitfastus: hęc trini¬
tas unius eiusdẽq naturȩ atq. substantiae.: ñ minor in
singulis quã in omnib: nec maior in omnib quã insingulis.
sed tanta insolopatre uł insolo filio. quanta in patre
simul & filio: & tanta in solo spuscõ: quanta simul inpa
deseipso minuit seipsũ : sed ita genuit deseal terũ se.ut

Expanded text:
admodum ex illo est universa creatura, quam ex nihilo creavit. Hunc quippe de sua subsnec eum ex tempore genuit, per quem cuncta tempora condidit, quoniam, sicut flamma splendorem, quem gignit, tempore non praecedit, ita pater numquam sine filio fuit. ipse est quippe sapientia dei patris, de qua scriptum est: Candor est enim lucis aeternae. luci ergo, cuius candor est, id est deo patri sine dubio coaeterna est et ideo non, sicut in principio fecit deus caelum et terram, ita . spiritus quoque sanctus non sicut creatura ex nihilo est factus, sed sic a patre procedit, ut nec a filio nec a patre sit factus. Haec trinitas unius est eiusdemque naturae atque substantiae non minor in singulis quam in omnibus nec maior in omnibus quam in singulis sed tanta in solo patre uel in solo filio quanta in patre simul et filio et tanta in solo spiritu sancto quanta simul in pade se ipso, minuit se ipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uam a sc̃ofratre & co ep̃o nr̃o peregrino FΚ NOΛAΝISTΑ¬
quȩreremus : de tua quidem lȩcos de tuorũ uero tristes nos
correctione sociati & quia id cito futurũ speramus. ad¬
huc ñ eẽ fastũ multũ dolemus domine eximie. meritoq
honorabilis &religiose frater ꝓinde caritatẽ tuã indñi
pace salutantes : & p̃cipimus & rogamus ut eos quosdo cuisti
docere ñ differas. unum scilicet dm̃ ẽẽ solũ. cui seruitus
illa debetur quȩ latria grȩco uocabulo nuncupatur
ipsum enĩ uerbũ est inlege ubi scriptũ ẽ. dñm dm̃tuum ad¬
orabis & illi soli seruies: quem si dm̃ patrẽ tantũ modo dixe¬
rimus respondebit̃ nobis: Ergo latria filio ñ debet᷑ nisi quia¬
solus ut & pater intellegatur & filius. immo etiã sp̃ssc̃s. De

Expanded text:
Cum a sancto fratre et coepiscopo nostro Peregrino  praecipue quaereremus, de tua quidem laetos, de tuorum uero tristes nos correctione sociati, et, quia id cito futurum sperauimus, adhuc non esse factum multum dolemus, domine eximie meritoque honorabilis et religiose frater. Proinde caritatem tuam in domini pace salutantes et praecipimus et rogamus, ut eos, quod didicisti, docere non differas. unum scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debets Deus, ut et Pater intelligatur et Filius, immo etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos a tepetit. aliquos repetit : Petit eos quos
apud te inuenit: repetit eos quos ꝑ teꝑdidit. Non
excrucietur dãnis sed potius lȩtetͣ lucris: ad qui¬
qđ ostamur &speramus de inisericordia eus. qđ

Expanded text:
aliquos a te petit, aliquos repetit. petit eos, quos aliquos a te petit, aliquos repetit. petit eos, quos apud te inuenit, repetit eos, quos per te perdidit. non excrucietur damnis, sed potius laetetur et lucris. adquiquod hortamur, et speramus de misericordia eius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
equalis ẽ idem ipse ds̃ xp̃s. Cũ igit huic resteatq ca¬
tholicȩ fidei p̃sentib nobis cũ magna exultatione
populidĩ consociatũ te ẽẽgaudeamus : quare ad huc
de tuorũ segnitia tristessumus. obsecramus te ꝑmise¬
ricordiã xp̃i. ut ipso a diuuante auferas istũ mero¬
rem de cordib nr̃is. Neq enĩ creditũ ẽ austoritatẽ tuã
ad ꝑuersita tẽ tuarũ plurimũ ualere potuisse: & ad
correptionẽ ualere nihil potuis se: Anforte contẽp¬
nunt te quia mecclesiȩ catholicȩ pasticipatione hac
etate uenisti cumte amplius debeant ammirariatq
uenerari: quia uetustissimũ errorem seniliqua dam
iuuentute uicisti : Absit ut tibi resistant ueradicenti:
cui consenserant aueritate deuianti. OAbsit ut no¬
lint tecũ resta sentire : c̃ũ quo eos delecteaut errare
tutantũ oraꝓeis. & insta eis. Immo uero adduc eos ad
in domũ dĩ cũ illis uenire. qui indomũ tuã soliti fu¬
erant conuenire
prȩsestim qm̃ catholica mat̃

Expanded text:
rectae atque catholicae fidei praesentibus nobis cum magna exultatione populi dei consociatum te esse gaudeamus, quare adhuc de tuorum segnitia tristes sumus? obsecramus te per misericordiam Christi, ut ipso adiuuante auferas istum maerorem de cordibus nostris. neque enim credendum est auctoritatem tuam ad peruersitatem tuorum plurimum ualere potuisse et ad correctionem ualere nihil. an forte contemnunt te, quia in ecclesiae catholicae participationem hac aetate uenisti, cum te amplius debeant admirari atque uenerari, quia uetustissimum errorem senili quadam iuuentute uicisti? absit, ut tibi resistant uera dicenti, cui consenserunt a ueritate deuianti; absit, ut nolint tecum recta sentire, cum quo eos delectauit errare. tu tantum et ora pro eis et insta eis, immo uero adduc eos in in domum dei cum illis non uenire, qui in domum tuam soliti fuerant conuenire, praesertim quoniam catholica mater
Abbreviated transcription (Latin):
no prȩtio glorificate dm̃ incorpore ur̃o: quẽ dm̃ nisi sp̃m
scm cuius corpora nr̃a eẽ dixerat tẽplũ dĩ: detur ergo
latria spĩusc̃o Namsi tẽplũ ei facere sicut salomonfecit
delignis & lapidib: iuberemur utiq faciendo templum.
latria exhibere conuinceremur quanto magis latria
debemus cui ñ tẽplum facimus sed sumus: ac ꝑ hoc si& patri
tũ ẽ. dñm dm̃ tuũ ad orabis & illi soli seruies. Procul dubio
nec solus filius nec solus sp̃s sc̃s sed ipsa trinitas unus ds̃ solus
sp̃s sc̃s ipse sit aut pater aut filius. cũ sit in illa trinitate
bilem uitã. ipsa trinitas quantũ ab homine potest fide p̃¬

Expanded text:
glorificate ergo deum in corpore uestro. quem deum nisi spiritum sanctum, cuius corpora nostra esse dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhibere conuinceremur; quanto magis latrian debemus, cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et ptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubio nec solus filius nec solus spiritus sanctus sed ipsa trinitas unus deus solus pspiritus sanctus ipse sit aut pater aut filius, cum sit in illa trinitate bilem uitam ipsa trinitas, quantum ab homine potest, fide pr
Abbreviated transcription (Latin):
apłspaulus. Innouissimis tẽporib instabunt tẽpora
periculosa. &reliqua sednũ qui dideo dicst tẽpora
quȩ pater posuit insua potestate. Aut ideo quisquã nouit
quã longa uł breuia sint. eadem ipsa fatendum ẽ cẽ bre
uissima : Cogita requipped obemus: quã olim distum sit

Expanded text:
apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? cogitare quippe debemus, quam olim dictum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
utiliter sciri Cur ergo inquis de tẽporib cognoscendis ip¬
sedñs monet ubidicit. quis nam ẽ fidelis seruus & prudens
quẽ constituit dñs suꝑ familiã suã ut det illis cibũ intemp̃r
tẽporũfinem: ñ monet ut tẽpora quȩ pat̃ posuit insua po¬
testate ad sequamur suꝑ cpłos. sed in onet ut qm̃ nescimus
quando ueniaae dñs. in cordis p̃paratione imitemur apłos
undeiam su pra sacis locutus sũ. Arguit aũtiudȩos qua¬
re tẽpus ñ cognos cantdicens. hẏpocritȩ faciem cȩlipo
nosci: ĩdest primiaduentus sui.
qđ in eũ crederent
qui alterũ cius aduentũ uellent
expestare uigilantes quando cũq futurũ ẽẽt qui enim
aduentũ dñi ñ cognouit primũ p̃parare se ñ poterit
ad secundũ : credendo in eum fidelit̃q uigilando ncillũ
tũ quã fur in tenebris conp̃hendat siue cardius ueno¬
rit. si uecitius quã speratur dicit etiã sicut ammon&

Expanded text:
utiliter sciri. \'Cur erg-o\', inquis, \'de temporibus cognoscendis iputiliter sciri. \'Cur erg-o\', inquis, \'de temporibus cognoscendis ipse dominus monet, ubi dicit: Quisnam est fidelis seruus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in temportemporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potestate, adsequamur super apostolos, sed monet, ut, quoniam nescimus, quando ueniat dominus. in cordis praeparatione imitemur apostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli ponosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit adhominũ sensus penitus nom posse ꝑuenira
constituit. quanto ammiratione plenumest. si ea quȩ
ꝓphetae hominib sunt locuti. hȩc apłi uł scire sunt
ꝓhibiti uł docere : quomodo aũt ꝓphetre iit de quib
agitur tẽpora docentes ñ intellegerent᷑ ab apostolis
si intellegunt᷑ a nobis : autsi cos apłi intellexerunt istã
mensurã tẽporis ꝓphetantes. quo modo ñ docerent qđ in¬
tellexerunt: quando ꝑ eorum p̃conium &ipsipphetae
innotescebant : qui cossuis libris ista docuerunt : Etideo
ꝑquas litteras ea ipsi didicerunt: ꝑ easdẽ poterant
alii quoq in hisgentib discere. inquib. apłi austoritatẽ
ꝓpheticã cõmendabant. Cur ergo eisdistũ ẽ ñ ẽ ur̃ m
quidem sic ea docebant cũ hii in quib litteris discernerent
ꝑillos in notescebant : Vnde credibilius cst ñ dm̃ noluisse
sciri qđ uoluit predici sed noluisse p̃dicari qđ uidebat ñ

Expanded text:
uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire constituit\', quanto maiore admiratione plenum est, si ea, quae prophetae hominibus sunt locuti, haec apostoli uel scire sunt prohibiti uel docere! quo modo autem prophetae ista, de quibus agitur. tempora docentes non intellegerentur ab apostolis, si intelle- ?untur a nobis? aut si eos apostoli intellexerunt istam mensuram temporis prophetantes, quo modo non docerent, quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi prophetae innotescebant, qui eos suis libris ista docuerunt? et ideo per quas litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus apostoli auctoritatem propheticam commendabant. cur ergo eis dictum est: Non est uestrum quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est non deum noluisse sciri, quod noluit praedicari, sed noluisse praedicari, quod uidebat non
Abbreviated transcription (Latin):
scripturae sensum sic exponis ut dicas. Nonergo
apłos testes consũmationis mundi : sed nominis & resur¬
rectionis suȩ uoluit intellegi. Non quidem illeait
Non est ur̃m p̃dicare tẽpora sed ñ ẽ ur̃m nosse Uerũ
si ita uis intellegi qđ ait ñ ẽ ur̃m scire. Ac sidiceret
ñ ẽ ur̃m scientes facere id est ñ ẽ uestrũ hoc docere
quis nr̃m docere audeat uł sescire prȩsumat. qđ ds̃
ille magister nec cosdiscipulos docuit ista. quib p̃sen¬
tib in t̃rogatus est p̃sens nec illi tam scĩ magniq: doc¬
tores ccclesiarum docerepotuerunt : An respondebit᷑ hȩc
ñ docuis se a postolos sed ꝓphetas: hoc enĩ iustũ & uerumest.
qđ ea quȩ futura sunt sc̃orũ ꝓphetarũ uocib cognoscunt᷑
qui prius quã fierent inquis et quȩ futura erant uo¬
luntate diuina hominib sunt locuti sed si ueneratio
tua satis ammiratione plenũ eẽdicit. si ea ds̃ quȩ p̃dici

Expanded text:
scripturae sensum sic exponis, ut dicas: \'Non ergo scripturae sensum sic exponis, ut dicas: \'Non ergo apostolos testes consummationis mundi sed nominis et resurrectionis suae uoluit intellegi ? . non quidem ille ait: \'Non est uestrum praedicare tempora\' sed: Non est uestrum nosse. uerum si ita uis intellegi, quod ait: Non est uestrum scire. ac si diceret: Non est uestrum scientes facere, id est non est uestrum hoc docere, quis nostrum docere audeat uel se scire praesumat, quod deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores ecclesiam docere potuerunt? An respondebitur haec non docuisse apostolos sed prophetas? hoc enim aisti et uerum est, quod ea. \'quae futura sunt, sanetorum prophetarum uocibus cognoscuntur, qui, priusquam fierent\', inquis, \'ea, quae futura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea deus, quae praedici
Abbreviated transcription (Latin):
quib tunc audientib loquebat: sod etiã illis quifuer
postillos ante nos & ad nosipsos & quierunt postnos.
usq ad cius nouissimũ aduentũ Nũ quid aut om̃s inuen¬
turus est diesilla in hac uita. autquis quã disturus ẽ
rit repente inueniat uos dormientes Cur itcu om¬
nib dicit qđ ad eossolos ꝑtineat qui tunc er̃. nisi quia
illo die : Ac ꝑ hoc uigilaredebet omnis xp̃ianus. nempa¬
ratũ eũ inueniat dñi aduentus. In paratũ cũit inueniet
illedies quẽ imparatũ inuenerit sue uitȩ ultimus huius
dies Ceste enĩ hocsaluti manifesta tũ erat apłis. ñ eorũ
tẽporib cũ hic in carneuiuerent dñm eẽuenturũ: & ta¬
men quis dubitet eos prȩcipue uigilasse & seruasse qđ
omnib dixit neim paratos repente ueniens inueniret
Nondum sane intellego : quonãmo accipi deb eat qđ scrip¬
& iniudȩã & samariã &usq adultimũ terrae quem

Expanded text:
quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, rit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. quod ad eos solos pertineat, qui tunc erunt, nisi quia illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduentus. inparatum autem inueniet ille dies, quem inparatum inuenerit suae uitae huius ultimus dies. certe enim hoc saltem manifestum erat apostolis non eorum temporibus, cum hic in carne uiuerent, dominum esse uenturum; et tamen quis dubitet eos praecipue uigilasse et seruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente ueniens inueniret? Nondum sane intellego, quonam modo accipi debeat, quod scripet in Iudaeam et in Samariam et usque ad ultimum terrae. quem
Abbreviated transcription (Latin):
tis & lucernis ardentib opperire quib dicit Vosaũt
fr̃s. ñ estis incenebris ut diesille uostã quã fur conp̃hen¬
dat oms enĩ uosfilulucis estis & filiidiei ñ sumus nostis.
neq tenebrarum Illeaũt quisic dicit. morã facit domi¬
nusm̃s uenire ut ꝑcutiat conseruossuos & epuletur cum
ebriosis non ẽ lucis sed tenebrarum: & ideo eum dies ille
suȩ nouissimo formidare. In quo enĩ quẽ que in uenerit
suus nouissimus dies: in hoc conp̃hendet mundinouissi¬
musdies. qm̃ qualis indieisto quisq morit᷑ : talis indie
illo iudicatur: Adhoc ꝑtinet qđ in eugłio secundum
marcũ ita scriptũ ẽ. Vigilate ergo q̃ui a nescitis quando
dominus domus ueniat. sero an media noste. an galli
cantu. anmane necũ uenerit repente inueniat uos
dormientes qđ aũt uobis dico : omnib dicouigilate
quib: enĩ omnib dicit. nisi clestis & dilectis suis ad corpus

Expanded text:
tis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, tis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque tenebrarum. ille autem, qui sic dicit: Moram facit dominus meus uenire, ut percutiat conseruos suos et epuletur cum ebriosis, non est lucis sed tenebrarum et ideo eum tamquam fuuius uitae suae nouissimo formidare; in quo enim quemque inuenerit suus nouissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi nouissimus dies, quoniam. qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, quando dominus domus ueniat, sero an media nocte an galli cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ adme at cinet dico & cos qui hoc mecũ nesciunt: & tamen
quib distũ ẽ. Non ẽ ur̃m scire tẽpara quȩ pat̃in sua posuit po¬
testate : diligebant eius manifestationẽ & dabant conser¬
uis intẽpore cibaria. nec ꝑcutiebanteos dominando eis
nec luxuriabant᷑ cũ amatorib mundi dicentes. morã
facit dominus iñs: Alia est ergo ignorantia tẽporum
alia labesmorũ. amorq uitiorum Nam & apłs paulus
quando dicebat ñ cito moueam ini mente neq t̃reamini
siue ꝑ uerbũ siueꝑ epistolã tãquã ꝑ nos quasi instecdies
dñi : Nolebat utiq utcrederent eis qui iam ꝓpinquare
dñi arbi trabant᷑ aduentum nec tam̃ uolebat ut tã quã
seruus ille dicerent morã facit dominus m̃s uenire. & tre¬
derent sesuꝑbiac. luxurieq ꝑdendos: sed sic cosnolebat
deꝓpinquante die nouissimo falsis auscultare rumorib:
ut tam̃ uellet eos paratos aduentu dñ i sui lumbis aceino¬

Expanded text:
tum ad me attinet, dico, et eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, tum ad me attinet, dico, et eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morum amorque uitiorum. nam et apostolus Paulus, quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini siue per uerbum siue per epistulam tamquam per nos, quasi instet dies domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinc
Abbreviated transcription (Latin):
ratur affectu. Seruus quippe ille quidicit morã facit
dominus ins & ꝑcutit conseruossuos. manducat & bibit
cũ ebriosis: ñ utiq diligit manifestationẽ eius. Exmo¬
rib: enim apparet animus eus quos mores lict breuiter
ideo magistor bonus curauit ex primere id est supbiã atq
luxuriam : ne qđ dicebat morem facit dominus ineus
desiderio dominisui dicere crederetur. quo ardebat ille
quidicebat. Sitiuit anima mea addm̃ uiuum quando
ueniam & appareboante faciemdi : dicendo eñ quaondo
ueniã morts se ꝑpeti moleste ferebat. quia etiã quod
tẽpore acceleratur : desiderio tardũ uidet. quomodo
aũt tardus est cius aiduentus uł quo modo longe futurus c̃
cũ ipsi apłi tẽpore cũ adhuc erant in carne dixerint uo¬
uissima hora est. quã uis a dño audierint ñ ẽuestrum
scire tempora : hoc ergo nesciebant qđ nescimus & nos: quan¬

Expanded text:
ratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit ratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit dominus meus et percutit conseruos suos, manducat et bibit cum ebriosis, non utique diligit manifestationem eius; ex moribus enim appai;et animus eius. quos mores licet breuiter ideo magister bonus curauit exprimere, id est superbiam atque luxuriam, ne, quod dicebat: Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille, qui dicebat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? dicendo enim \'quando ueniam?\' moras se perpeti moleste ferebat. quia, etiam quod tempore acceleratur, desiderio tardum uidetur. quo modo autem tardus est eius aduentus uel quo modo longe futurus est, cum ipsi apostoli tempore, quo adhuc erant in carne, dixerint: Nouissima hora est, quamuis a domino audierint: Non est uestrum scire tempora? hoc ergo nesciebant, quod nescimus et nos — quan
Abbreviated transcription (Latin):
uideritis ab ominationes desolationis qđ distũ eꝑ dor
nihel enꝓphetam stantẽ i locosco. quilegit intelle¬
gat. Ego aũt nepetitioni beatitudinistuȩ contẽptor
essem hec quẽ ammodũ sensi scripsi ad tuã caritatem:
plenius aue dignarenos uerbo gratiȩtuȩ rescribendo
ccepi litteras uenerationis tuȩ quibus ualde sa lubri¬
ter exhostaris. ut saluatoris nr̃i diligatur & deside¬
retur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem
patris familias auidus lucrorum dominitui. & uo¬
lens habere plurimossocios dilestionis. qua ipse p̃cipue
& ꝑ seueranter accenderis. Intuentes igit̃ qđ cõmemo¬
rasti de apło qui a dñm dixit redditurũ coronã iustitiȩ
non tantũ sibi sed & omnib quidiligunt manifestatio¬
nem eius : Ita reste uiuimus & in hoc scło tã quã peregri¬
ni agimus cum se in hac dilectione cornr̃m ꝓficienter
extendit. siue citius siue tardius ueniat quã putatur.
cuius manifestatio fideli caritate diligit᷑ &pio deside¬

Expanded text:
ideritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danihelem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit. intellegat? ego autem, ne petitioni beatitudinis tuae contemptor essem, haec, quem ad modum sensi, scripsi ad tuam caritatem. plenius autem dignare nos uerbo gratiae tuae rescribendo Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio deside
Abbreviated transcription (Latin):
lis eius. hosenĩ hostes sc̃iuincunt quos uidere ñ possunt: & tam̃
quos ñ uident uincunt ista uincendo quȩ sentiunt: sed ut te ad
istã uitã ñ exhoster : coniux impedimento est si necuius consen¬
sione continenter tibi ñ liceat uiuere. quia &situ eã postilla
tua uerba tubunensia ducere ñ debebas. illa tibi tam̃ nihil
eorũ sciens. in nocenter & simplicit̃ nupsit: Atq ut inãposses
ei ꝑ suadere continentiã: ut sine in pedim̃to redderes dõ. qđ
tedeberecognoscis: sed sicũ illa a gere ñ potes: serua saltim
potes modo possis aliquando : uerũ tam̃ ut dm̃ diligas ñ dili¬
gas mundũ ut in ipsis bellis si adhuc in eis teuersari opus est
fidem teneas. pacẽ quȩras. ut exmundibonis facias opera
bona & ꝓpt̃ mundibona ñ facias opera mal& aut impedit
rem caritas iussit: quate secundũ dm̃ ñ secundũ hoc scłmdi¬

Expanded text:
los eius. hos enim hostes sancti uincunt, quos uidere non possunt; et tamen, los eius. hos enim hostes sancti uincunt, quos uidere non possunt; et tamen, quos non uident, uincunt ista uincendo, quae sentiunt. sed ut te ad istam uitam non exhorter, coniunx impedimento est, sine cuius consensione continenter tibi non liceat uiuere. quia, etsi tu eam post illa tua uerba Tubunensia ducere non debebas, illa tibi tamen nihil eorum sciens innocenter et simpliciter nupsit. atque utinam posses ei persuadere continentiam, ut sine impedimento redderes deo, quod te debere cognoscis! sed si cum illa agere non potes, serua saltem potes modo, possis aliquando. uerum tamen, ut deum diligas, non diligas mundum; ut in ipsis bellis, si adhuc in eis te uersari opus est, fidem teneas, pacem quaeras; ut ex mundi bonis facias opera bona et propter mundi bona non facias opera mala, aut non impedit rem, caritas iussit, qua te secundum deum, non secundum hoc saeculum di
Abbreviated transcription (Latin):
nisibonis Ita ergo dilige ista concupisce ista modis omnib¬
quȩreꝓpt̃ hȩc adquirenda &optinenda. fac ȩlemosinas
funde orationes. exerce ieiunia quantũ sine lesione tui cor¬
poris potes. Bon auero illa terrena nolidiligerẽ quanta
lib et tibi abundent: sic eis utere : ut bona multa exillis nullũ
aũt malũ facias ꝓpt̃illa Om̃a quippe talia peribunt sed
bona opera ñ pereunt. etiã quȩ debonis pereuntib fiunt Si
enĩ coniugem ñ haberes : dicerentibi qđ & tubiinis diximus ut
in castitate continentiȩ uiueres. adderem qđ tunc fieri phi¬
buimus. ut iam te quantũ rerũ humanarũ salua pace po¬
tuisses cbistis bellicis reb abstraheres & eiuite uacares in so¬
cietate scorũ. cuitunc uacare cupiebas. ubi insilentio pug¬
nant milites xp̃i ñ ut occidanthomines. sed ut expugnent prin¬
cipes & potestates & sp̃italianequitia. Id est diabolũ & cnge¬

Expanded text:
nisi bonis. ista ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibnisi bonis. ista ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibquaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt. Si enim coniugem non haberes, dicerem tibi, quod et Tnbunis diximus, ut in castitate continentiae uiueres; adderem. quod tunc fieri prohibuimus, ut iam te, quantum rerum humanarum salua pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstraheres et ei uitae uacares in societate sanctorum, cui tunc uacare cupiebas ubi in silentio pugnant milites Christi, non ut occidant homines, sed ut expugnent principes et potestates et spiritalia nequitiae, id est diabolum et ange
Abbreviated transcription (Latin):
tib captiua teneat᷑. Ipse te exaudiet ut interiores & inuisibi¬
les hostes id est ipsas cupiditates in uisibilit̃ & sp̃italit̃ uincas
& sic utaris hac mundo tã quã ñ utens. ut exbonis enis
bona facias : ñ malus fias quia & ipsa bona sunt: nec dantur
hominib: nisi ab illo qui habet omniũ cȩlestium & terrestriũ
potestatẽ. Sed neputent̃ mala dant᷑ & bonis: neputent᷑ mag¬
ut ꝓbent: & malis ut crucient᷑. quis enĩnesciat quis ite sit stul¬
tus ut ñ uideat qđ salus huius mortalis corporis. & membrorũ
corruptibiliũ uirtus & uistoria de hominib inimicis. & honor
atq potentia tẽporalis. & cetera istabona terrena & bonisden¬
tur & malis & bonis auferant & malis : Salus uero anima e
cũ immostalitate corporis uirtusq iustitiȩ: & uistoria decu¬
piditatib inimicis. &gloria & honor & pax in ȩt̃na ñdant᷑

Expanded text:
tibus captiua teneatur, ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibitibus captiua teneatur, ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur mag, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur
Abbreviated transcription (Latin):
est & mundus transit & concupiscentia eius. quiaut fecerit uo¬
luntatem dĩ manet in ȩt̃num sicut & ds̃manet in aeternum
Ecceconsilium arripe & age hic appareatsiuir fortis es uin¬
cecupiditates quib: istediligit᷑ mundus a gepȩnitentiam
dep̃teritis malis quando ab eis cupiditatib uistus ꝑ desi¬
deria bona trahebaris. hoc consiliũ si acceperis. si tenueris
atq seruaueris & adbona illa cesta ꝑuenies & cũ salu¬
te animȩ tuae. inter ista incesta uersaheris: sed forte
iterum quȩris a me quomodo ista facias tantis mundi
huius nec essiatibus implicatus: ora fortiter. & dicdõ quod
habes inpsalmo. Denecessi tatib meis erueme. tunc enĩ finiun¬
t̃ istȩ necessitates: quando uincunt᷑ illȩ cupiditates qui exau¬
diuitte & nos ꝓte : utlibereris de tot tantisq periculis uisibiliũ
corporaliumq bellorũ. ubi sola ista uita quandoq finiendo
perilitatur : Anima uero ñ poterit: si non malignis cupidita¬

Expanded text:
transit et concupiscentia eius; qui autem fecerit uoluntatem dei, manet in aeternum, sicut et deus manet in aeternum : ecce consilium; arripe et age. hic appareat, si nir fortis es; uince cupiditates, quibus iste diligitur mundus, age paenitentiam de praeteritis malis, quando ab eis cupiditatibus uictus per desideria uana trahebaris. hoc consilium si acceperis, si tenueris atque seruaueris, et ad bona illa certa peruenies et cum salute animae tuae inter ista incerta uersaberis. Sed forte iterum quaeris a me, quo modo ista facias tantis mundi huius necessitatibus implicatus. ora fortiter et dic deo, quod habes in psalmo: De necessitatibus meis erue me. tunc enim finiuntur istae necessitates, quando uincuntur illae cupiditates. qui exaudiuit te et nos pro te, ut libereris de tot tantisque periculis uisibilium corporaliumque bellorum, ubi sola ista uita quandoque finienda periclitatur, anima uero non perit, si non malignis cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
ciam : si consiliũ ame secundũ hoc scłm quȩris. quomado ista
sclus tua transitoria tuta sit. & potentia atq opulentia
uł ista seruetur quã nunc habes uł etiã maior addatur:
quid tibi respondeam nescio Incesta quippeista: cestũ consi¬
Lium habere ñ possunt. Si cũit secundũ dm̃ meconsulis ne
animatua pereat &times uerba ueritatis dicentis. quid
ꝓdest homini sitotũ mundũ lucret᷑ animȩ aũt suȩ dãnũ patia¬
tur: habeo plane qđ dicã : est apud me consiliũ : qđ ame au¬
dias: quid aũt opus est ut aliud dicã quã illud qđ suprec
dixi noli diligere mundũ nec eaquȩ in mundo sunt
siquis enĩdil exerit mundũ ñ ẽ caritas patris in illo: qm̃¬

Expanded text:
ciam?\' si consilium a me secundum hoc saeculum quaeris, quo modo ista ciam?\' si consilium a me secundum hoc saeculum quaeris, quo modo ista salus tua transitoria tuta sit et potentia atque opulentia uel ista seruetur, quam nunc habes, uel etiam maior addatur, quid tibi respondeam, nescio: incerta quippe ista certum consilium habere non possunt. si autem secundum deum me consulis, ne anima tua pereat, et times uerba ueritatis dicentis: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae damnum patiatur, habeo plane, quod dicam; est apud me consilium, quod a me audias. quid autem opus est, ut aliud dicam quam illud, quod supra dixi: Noli diligere mundum nec ea. quae in mundo sunt. si quis enim dilexerit mundum, non est caritas patris in illo. q
Abbreviated transcription (Latin):
malitia iuste utit᷑ ut aliis mala ingerat temporalia
& tanta mala ꝑtulit quicũq ad eius regnũ cupiunt ꝑti¬
nere & cũ illo ac sub illo sẽꝑbeatȩ uiuere : diligunt etiam
in imicossuos. benefaciunt illis qui eos oderunt. & orant ꝓeis
a quib ꝑsecutionẽ patiunt᷑ : & siquando adhibent ꝓdisci¬
plina molestã seueritatem ñ tam̃ amittunt sinceris si¬
mã caritatẽ si ergo bona tibi sunt pr̃estita quã uis trena.
transitoria ab imperio romano quia & ipsũ terrenũ est
ñ cȩleste nec potest p̃stare nisi qđ habet inpotestate. Siergo
bona inte collata sunt : noli reddere mala ꝓbonis: sicũt
mala tibi in rogata sunt: noli redderemala ꝓmalis
quid istorũ duorũ sit: nec discutere uolo nec ualeo iudicare
ego xp̃ianoloquor: noli red dere uł mala ꝓbonis. uł mala p
malis dicismihi fortasse intanta necessitate quiduis ut fa¬

Expanded text:
malitia iuste utitur, ut aliis mala ingerat temporalia.malitia iuste utitur, ut aliis mala ingerat temporalia.et tanta mala pertulit. quicumque ad eius regnum cupiunt pertinere et cum illo ac sub illo semper beate uiuere, diligunt etiam inimicos suos, bene faciunt illis, qui eos oderunt, et orant pro eis, a quibus persecutionem patiuntur, et, si quando adhibent pro disciplina molestam seueritatem, non tamen amittunt sincerissimam caritatem. si ergo bona tibi sunt praestita quamuis terrena transitoria ab imperio Romano. quia et ipsum terrenum est non caeleste nec potest praestare, nisi quod habet in potestate, si ergo bona in te conlata sunt, noli reddere mala pro bonis: si autem mala tibi inrogata sunt, noli reddere mala pro malis. quid istorum duorum sit, nec discutere uolo nec ualeo iudicare; ego Christiano loquor: noli reddere uel mala pro bonis uel mala pro malis. Dicis mihi fortasse: \'In tanta necessitate quid nis ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
cu comit am sumeres potestatẽ a frosbarbaros ñ solũ do¬
mitos sed etiã tributarios futuros romanȩ reipublicȩ
& nuquã in contrariũ uersa sit spes hominũ uides nec diu¬
tius hinc tecũ loquendũ ẽ : quia plus ea tupotes cogitare.
quã nos dicere sed forte adista respondes illis hoc ẽe potius
inputandũ qui teleserunt: quituis officiosis uirtutib ñ pa¬
ria sed contraria reddiderunt quas causas ego cudire &
iudicare ñ possũ: tuã causã potius aspice & inspice. quã non
cũ hominib: quib: libet sed cũdõ haberete cognoscis. quia in
xp̃o fidelit̃ uiuis ipsũ debestimere neoffendas. namcausas
ego superiores potius attendo : quia ut africa tanta mala
patiatur. suis debent homines imputa repeccats uerũta¬
men nolote ad eorũ numerũ ꝑtinere: ꝑquos ma los & iniquos
ds̃ flagellat poenis tẽporalib quos uoluerit. Ipsis nãq
iniquis. si correstiñ fuerint seruata ȩt̃na supplicia quorũ

Expanded text:
u comitiuam sumeres potestatem, Afros barbaros non solum domitos sed etiam tributarios futuros Romanae rei publicae? et nunc quam in contrarium uersa sit spes hominum, uides. nec diutius hinc tecum loquendum est, quia plus ea tu potes cogitare quam nos dicere. Sed forte ad ista respondes illis hoc esse potius inputandum, qui te laeserunt, qui tuis officiosis uirtutibus non paria sed contraria reddiderunt. quas causas ego audire et inspice non possum; tuam causam potius aspice et inspice, quam non cum hominibus quibuslibet sed cum deo habere te cognoscis; quia in Christo fideliter uiuis, ipsum debes timere ne offendas. nam causas ego superiores potius adtendo, quia. ut Africa tanta mala patiatur, suis debent inputare homines peccatis. uerum tamen nolo te ad eorum numerum pertinere, per quos malos et iniquos deus flagellat poenis temporalibus, quos uoluerit. ipsis namque iniquis, si correcti non fuerint, seruat aeterna supplicia, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ciditur carne : sic tunc regnantib iustis cum dño. damna¬
tisq impiis. nemobapti zabitur: sed illud qđ ista figurant
idest circumcisio cordis & munditia conscientiae. manebit
inaeternũ. Siergo illo tempore iudȩus essem & uenir et ad
me samaritanus uelletq. illo errore derelicto quẽ etiã
dñs improbauit dicens: uos ad oratis qđ nescitis. nos ad¬
ortimus quod scimus qm̃ salus ex iudeis est uellet ergo sa
maritanus quẽ samaritani circũciderant fieri iuda eus:
uacaret ceste iterationis audacia. & id qđ apudhere¬
semfactũ erait qđ pͥceperat ds̃ non repetere : sed appro

Expanded text:
ciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnaciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore derelicto, quem etiam dominus improbauit dicens: Vos adoratis, quod nescitis; nos adoramus, quod scimus, quoniam salus ex Iudaeis est, - uellet ergo / / Samaritanus, quem Samaritani circumciderant, fieri Iudaeus, uacaret certe iterationis audacia et id, quod apud haeresem factum erat, quod praeceperat deus, non repetere sed adpro
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃ianis destruitur sa cramentũ sedentis incaelo : siueceris
populi tẽporib iudeus essem quando aliud ẽẽ melius ñ possẽ.
accepissem utiq circum cisionẽ qđ signa culũ iustitiȩ fidei
tantũ illo tẽpore ualuit antequã dñi euacueret aduen¬
tus. ut in fantẽ filium moysi angelus prȩfocasset. nisimat̃
accepto calculo circumcidisset puerum. & hoc sacram̃tũ
imminentem pernicien depulis set & hoc sa cramentõ etiam
ior dannen fluuium refrenauit. & reduxit infontem: hoc sa¬
cramentum ipsedñs quam quã euacuauerit crucifixus. t̃am̃
natus accepit: Nonenim signacula illa damnata sunt : sed
succedentib opostuniorib decesserunt: Namsicut circum¬
cisionem abstulit primus aduentus. sic baptisinũ auferet
secundus aduentus: si cut enim nunc postea quã uenit libestas
fidei & remotumest seruitutis iugum nullus xp̃ianus circũ¬

Expanded text:
a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris populi temporibus Iudaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. quod signaculum iustitiae fidei tantum illo tempore ualuit, antequam domini euacuaretur aduentu, ut infantem filium Moysi angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset puerum et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset. hoc sacramentum etiam Iordanen fluuium refrenauit et reduxit in fontem. , hoc sacramentum ipse dominus quamuis euacuauerit crucifixus, tamen natus accepit. non enim signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. nam sicut circumcisionem abstulit domini primus aduentus, sic baptismum auferet secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est seruitutis iugum, nullus christianus circum
Abbreviated transcription (Latin):
& itim religioso animo facis sitam̃ facis ut eccłȩ catholicae
baptismum noniteres: sed ad probes potius tã quã unius ueris¬
simȩ matris quȩ omnib gentib & generandis prebet sinum
& regeneratis ubera infundit tã quã unius possessionis xp̃i
scseq ad terrae terminos porrigentis. si hoc uere faccis: cur
ñ erumpis in exultantẽ & liberã uocem : cur lucernȩ tuae
tam utilem splendorem prȩmis submodio: cur non discissis
atq abiectis ueterib pellib timidȩ seruitutis potius xp̃ia¬
na indutus cũ fiducia existis &dicis Ego unũ baptismũ
tum: hanc formã ubi inuenio: necesse ẽ ut ad probem. Non
destruo qđ dominicum agnosco: non ex sufflouexillũ rogis
mei uesten xp̃i e quidiuiserunt ñ uiolauer̃ & illi ad huc
xp̃m ñ resurrecturũ crediderant : sed morientẽ uidebant
Si aꝑsecutorib uestis conscissa ñ ẽ penden.łis incruce. cur

Expanded text:
et tam religioso animo facis, si tamen facis, ut ecclesiae catholicae et tam religioso animo facis, si tamen facis, ut ecclesiae catholicae baptismum non iteres, sed adprobes potius tamquam unius uerissimae matris, quae omnibus gentibus et regenerandis praebet sinum et regeneratis ubera infundit tamquam unius possessionis Christi sese usque ad terrae terminos porrigentis, — si hoc uere facis, cur non erumpis in exultantem et liberam uocem ? cur lucernae tuae tam utilem splendorem premis sub modio? cur non discissis atque abiectis ueteribus pellibus timidae seruitutis christiana potius indutus fiducia existis et dicis: Ego unum baptismum tum; hanc formam ubi inuenio, necesse est ut adprobem; non destruo, quod dominicum agnosco, non exsufflo uexillum regis mei\'? uestem Christi et qui diuiserunt, non uiolauerunt; et illi adhuc Christum non resurrecturum crediderant, sed morientem uidebant. si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, cur