comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miles. s etiam ceteri euocant᷑i Uncte consui
solebat dicere. qͥ rem publicam uult salnã
eẽ: me sequat᷑. Comuratio que fit initimul¬
tu. quando uicinum urbis ꝑid̃m singtuos
uirare non paritur. s repente colligit᷑ mul¬
tuudo ⁊ tumultuosa mira conflattir: hec et
tumultuacio dicitur. In acie aũ iste fere for¬
me sunt. ex̾cutis. classis. nodus. cuneus. a¬
le.cormia. agnen. que forme ⁊ nomina ab
ipis reb. de qiib translate sunt. mitiant᷑.
Acies dict̾a: quod ferro armata sit. ⁊ acumi¬
ne glacdiorum. Exxitis multitudo ex uno
genere ab ex̾citanone belli uocata. Cuneus
neus nominatus ẽ qiͣ cimeus. eo quod inunũ
cuneum omnes cogantur. Classes cdicte pp̃
diuisionem pp̃ eĩtitus. q̃ p̾ea maniplidi-¬
eti sunt. Unde ⁊ utigilitis. classib hie loc ẽ.iͥ¬
acies. certare solebant. iampꝰea classica naini¬
um dicta. Nodus ꝓͥe ẽ dersa pectitum int¬
dictum ꝓdifficultate. quod uix possit re¬

Expanded text:
et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere, qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur. Coniuratio que fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus neus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt. Unde et Vergilius Aacies certare solebant. Jam postea et classis navium dicta. Nodus proprie densa peditum muldictus pro difficultate, quia vix possit re
Abbreviated transcription (Latin):
humane. partim subtiliori sensus acuinine.
partim exꝑientie longissime uite. partim ꝑ
dĩ uissum anglica reuelatione. hii corꝑm
leriorum natura uigent. ante transg̃ssio¬
nem quidem celestia corꝑa gerebant. Lap
susꝰ in aerian qualitatem conũsi sunt. Nec
aeris illus puriora spacia. sed ista caligi¬
nosa tenere ꝑmissi sunt. qui eis qͣi carcer ẽ¬
pͥncepsẽ. Diaboliis hebituct dicitur deorsũ
fluens. quia quienis inceli culmine stare contepͣ¬
sit. seclsuꝑ bie pondere deorssim corruens ceci¬
dit. Grece uͦ diabolus cͥminator appelattir ꝙ.
uł cͥmina quibꝰ ip̃e ilicit addm̃ referat .⁊. qͥ

Expanded text:
humanae, partim subtilioris sensus acumine, humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer eest. 18. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero DIABOLUS criminator vocatur, vel quod crimina in quae ipse inlicit ad Deum referat, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
cimas inmolauit. nequaquam istius moĩ
reb ing̾cia unquam uisis. Idolatͥa ido¬
lorum seruitus suie cultura interp̃tat᷑.
nsi uni ⁊ soli dõ debetur. hancsic̃ impia
suꝑbia siue hoim̃ siue demonum sibi ex¬
hiberi łiubet łcupit. ita pia humi litas
cui debetur: ostendit. Idolum aũ ẽ simula¬
cium. quod humana esfigie factum ẽ ⁊ con¬
segratum ẽ. uixta uocabuli interp̃tationem.
Idos enimg̃ce formam sonat. ⁊ abeo ꝑdimi¬
nutionẽ idolum deductum. eque ap̃nos for¬
mulum facit. gͥ om̃isforma uł formula ido¬
lum se dici exposcit. inde idolatͥa omĩs cͥca¬
om̃ẽ idolum famulatur. ⁊ seruit. qͥdam uero
latim ignorantes g̾cum. imꝑite dñt idolũ ex
dolo sumpsisse nomen. quo diabolus crecit᷑e
cultum diuini nominis inuexit. Demone ᷤᷤ
ac rerum scios. p̃sciunt enim multa futtira.
Unde ⁊ solent responsa aliqua dare. inẽ enĩ
illis cognitio rerum. plusquam infirmitati

Expanded text:
timas immolavit, nequaquam istius modi timas immolavit, nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. 11. IDOLOLATRIA idolorum servitus, sive cultura interpretaturnisi uni et soli Deo debetur. 12. Hanc sicut impia superbia, sive hominum, sive daemonum, sibi exhiberi, vel jubet, vel cupit, ita pia humilitas, cui debetur ostendit. 13. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum 378 et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem, εἶδος enim Graece formam sonat, ab eo per diminutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam facit. 14. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idololatria omnis circa idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece imperite dicunt idolum ex dolo sumpscultum divini nominis invexit. Daemones a ac rerum scios: praesciunt enim futura multa, unde solent illis cognitio rerum plus quam infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
norauerunt. successores dõs existimarent
atq colerent. Similacroꝵ usus exorctis est
cũ exdesiderio mortuorũ constituerentir
imagines. uł esfigies. tamqtiã incelũ rap¬
tis ꝓ quib se in terris demones colendi suꝑ¬
posuerunt:⁊ sibi sacͥficari adeceptis ⁊ ꝑdi¬
tis ꝑsuaserunt. Similacra aritẽ sumlriti.¬
dinem nuncupata. eo ꝙ manu artificis ex
lapide. alia ue materia eorum uultris mu¬
tantur. in quoꝵ honore fingunt᷑. gͦ simula¬
cra uł ꝓeorũ quod sunt sumlia .ł ꝓ eo ꝙ simu
dicunt quod ismael pͥmꝰ simusacrũ luto fe¬
ceriti gentiles autẽ pͥmt̃i ꝓmethetim simu¬
ab eoq natam ẽẽ artem. simulacͣ ⁊ stattas
aingendi. Unde ⁊ poete ab eo homines
hͥmum facetos ẽẽ confingunt. figtrate pp̃
quoꝰ pͥmim inarce oliua ortaẽ. ⁊ attheni¬
eisium urbs exminerue appellatione no-¬
men sortitaẽ. hic pͥmus omĩm iouẽ appel¬
latit. simulacra repperit. aras statuit. uic¬

Expanded text:
noraverunt, successores deos existimarent noraverunt, successores deos existimarent atque ctus est cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, vel effigies, tanquam in coelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis, et perditis persuaserunt. Simulacra ad similitudinem nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra, vel pro eo quod sunt similia, vel simulicitur. Judaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simuab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde, et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. 10. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, vic
Abbreviated transcription (Latin):
uos pagani cdõs asserunt. ho¬
mines olimstiisse ꝓctuitt. ⁊ pro
umus ciusq uita uł meritis
coliapiiil suos pꝰmortẽ ceꝑunt. ut ap̃ egptũ
hisis ap̃ cretam iouis. ap̃ mauros uiba. ap̃
latinos faiuus. ap̃ romanos quirinꝰ. eod̃qͣ
modo ap̃ athenas minercia. ap̃samu uiud.
apud pafos ueniis. ap̃ lenos tiulcanus. aputo
naxos lib̃. ap̃delos apollo. In quoꝵ etiamslau¬
dib accesserunt ⁊ poete. ⁊ cõpositis carminibꝰ
incelũ eos sustulertint. Nam quort̃ĩdã eultũ¬
⁊ intientiones arcium reꝑisse dicrint᷑. ut
escuilapio meclicina. uulcano fabrica. abacti¬
bus aũ uocant᷑. ut meccurius mercib p̃esti
lib̃a ub̃tate. fuerunt etiam ⁊ quidã uui
fortes. aut urbium conditores. quib mor¬
tius homines qͥdilexer̃t eos simu lacra fin¬
tertuit. ur hrẽnt aliqͦd ex imaginũ contem¬
platione solatium. s paulatim huncerrorẽ
ꝑsuadentib demonib. ita in post̾is inrepsis¬
se. ut quos illi ꝓsola nominis memoria ho¬

Expanded text:
o pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur et pro uniuscuiusque vita, vel meritis, coli apud suos post mortem ceperunt; ut apud Egyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria ho
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Mnorinis eo quod normam ⁊ mensitrã
exceclat. Ab actor ẽ fur ⁊ iumentorum ⁊ pe¬
ccorum. quẽ utilgo abigeium uocant ab
abigendo .s. atinmus ⁊ albatus ille aueste
nigra: iste ab alba. Aduena. eo quod aliun¬
de adueniat. Alienigena quod alieue regio
nis sit. ⁊ non eius ubi est. Item auenigena
quia ex alia gente natus ẽ. ⁊ nonexea tibiẽ.
Adcola

Expanded text:
od normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gente genitus est, et non ex ea ubi est. Accola
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ sibilla siceos appellat. cũ ait dehis.
Tunc lactea colla auro iuectunt᷑. scłmdi
u̾sitatẽ enim celi. ⁊ facies hominũ. ⁊ color.
corꝑm quamtirares. ⁊ animorum diu̾sita¬
tes existunt. Inde romanos graues. g̃dos le¬
ues. a fros u̾sipelles. gallos natum feroces. aiq
acͥores ingenio ꝑuicsemis. quod natura cli¬
matum facit. Galliaũ senones antiquritus
zonones diceban᷑. quod lib̃m hospicio rece¬
pissent. postea .⁊. in .s. lutem cõmutataẽ.
Uacca oppid̾ fitit. uixta pireneum. aquo s̃

Expanded text:
unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum versitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. quia crebra ꝑlimites habitacula
constituta bargos uiugo uocant. hii pꝰea
rebelles romanis essecti. plusquam .lxxx.
milia armatorum ripe lenni fluminis in¬
sederunt.⁊ nomen oentis obtinuerunt.
Saxoni gens moccẽam litorib ⁊ paludi¬
bus inunis sita. uircute atq agilitate ha¬
bilis. Unde ⁊ appellata quodsit durum
ualictissumim genus hominum. ⁊ p̃stans
ceeris piraticis. fr̃mci aquodam pͥocduice
uocari putant᷑. aliieos aferitate morum
uuncupatos existimant. sunt enĩ uiis mo¬
res inconditi. naturails : ferocitts animorũ.
Britones quidam latine nominatos suspi¬
cantur: eo quod bruti sunt. gens intra occe¬
anum iuter fuso mariextra orbem posita.
de quib uirgłs. toto diusos orbe britannos.
Scon lincgia ꝓpͥa nomen hñt apicto corꝑe
eoꝙ aculeis ferreis cum atramento uariarũ
sigurarum stignate adnotent᷑. Gaiu acando¬
re corꝑis nuncu patisunt. gala enĩg̃oe lac ctr̃.

Expanded text:
serunt; quia crebra per limites habitacula serunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibent᷑. Germanie gentes dicte. quodsĩt
inmania corꝑa. inmanes q̃ nationes serus¬
sunis durate durare frigorib. qͥmores ex
i põceli rigore traxercnt. feroces animis. et¬
semꝑ indomigi rapru uenatuq uiuentes.
hoꝵ plime gentes uarie aimis cdiscolores.
habitu linguis dissone. ⁊ origine uoca¬
buloꝵ incerte. ut colorates. amsiuari qua
duĩg. marcomanni. bruteri. cainasi. blan¬
giani. tubantes. quoꝵ barbaritas inmanitas
barbarie. etram in ipsis uocabłis eirorẽ q̃ndã
significat. Sueui pars gerinanorum fue¬
iint. in fines septenitͥonis. de qͥb luicanus
functit abextremos flauos aqui lone sueuoᷤ.
quorum fuisse coitũ pagos ⁊ ppłos multi
ꝓddiderunt. Dicti autem fuisse suerti pu¬
tantur. amonte sueuo. qͥ abortu nitium
germanie facit. cuius loca incoluerunt
burgundiones quondam aromanis. sub¬
acta int̾iori germatua. ꝑ castroruam lunt¬
tes positi atibtrio cesare inmagnã calue¬
runt gentem. atq ita nomen ex locis sũp¬

Expanded text:
. Germane gentes sunt dicte, quod sint inmania corpora inmanesque naciones, sevissimis durate frigoribus, qui mores ex ipso celi rigore traxersemper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes, variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae: ut Tolleraces, Amsivari, Quadi, Tungri, Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangioni et Ubantes; quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu solis initium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sump
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lucidum. ut picagoras. quidam dm̃ sñ
cempore incõmutabilẽ. ut plato. qͥd ammen¬
tem solritam. ut cicero. quidam ⁊ sp̃ĩ men
cem. ut maro. In uientuim enim solum modo
dm̃non ut inuenerant exposuerunt. quia
euamienint incogitationib suis. dicentes
enim se ẽe sapientes stulti facrisunt. Itẽ pla¬
comci quid̃ dm̃ creatorem. ⁊ arbitrẽ ⁊ iudi¬
cem asserunt. Epicurei occusum ⁊ mex̃cita¬
tum. De mundo autẽ platonici aifirmãt
incorꝑalem. S toici corꝑalem. Eradicus ex¬
igni. s pierrus ex athomis. Picagoras ex nu
gubernat. sicrit aminiris in nobis quã maxi¬
me. qͥ cumẽ inquit innobis ipĩ sumus.
cũ exit ⁊ morimur. gͦ ⁊ ignis cũ de mundo
ꝑ fulgura ꝓficiscitur mundus morituse
hu philosop horum errores etiam eorum¬
⁊ apud ecłam induxertnt hereses. inde
reones.⁊ forme nescio que: inde ap̃ arciũ
tͥmtas nominnis. ⁊ apud ualentinũ platonicꝰ

Expanded text:
et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suienim se esse sapientes, stulti facti sunt. Platonici quidem deum creatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei, otiosum et inexercitatum. De mundo autem platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem; Epicurus ex atomis; Pythagoras ex numgubernet, sicut animus in nobis: quam vanime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus
Abbreviated transcription (Latin):
ceno carnali. uoluptatẽ corꝑissum mum
bonũ asserens. qͥ etiam dixit muulla duri¬
na ꝓuiddencia instructum ẽẽ aut regi mtmn¬
dum. sed onguie rercim. athontis ide inse¬
cabilib ac solidis corꝑib assignauit. quoꝵ
foritinis concursib unui̾sa nascunt᷑: ut na
us friero. Gimnososiste nudi ꝑopacas indie¬
solitudines ꝑ bibentur philoso phari.
adhibentes tantum genitalib tegnina
gimno enĩ ex eo dictuimẽ quod uuenes
nudi exercentur in campis. ubi puden¬
da tantũ sola oꝑiunt. hiagenerando se
cohibent. Teologi autẽ id̾eo sunt qͥ ⁊ phi¬
sici. dicti autẽ reologi. qm̃ inscͥptisris suis
de deo dixerunt. quoꝵ uana constat opi¬
mo quidd̃s eẽt dum quererent. qͥdam
enim corꝑeo sensu hunc mundũ iti sibilẽ
ex quatuor elementis: dm̃ẽe dixerunt.
ut dionisius stoicus. Alii uͦ sp̃alit̾ intelle¬
perunt mentẽ eẽ dm̃ ut tales milesius.
quidam animum in om̃ibꝰ cõmanentem

Expanded text:
ceno carnali, voluptatem corporis summum ceno carnali, voluptatem corporis summum bonum asserunt: qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum esse aut regi, mundum; sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascuntuus fuero. 17. Gymnosophistae nudi solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi pudenda tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlurima ẽẽ que possint ⁊ sensus penetm
tione conp̃hencti. hanc septam arcesila¬
us cirenaicus philosophus reꝑit. cuius
sectator fuit democͥttis. qui dixit tamꝗͣ
inputeo alto. ita ut fundus nullris sit. ita
in occulto iacere ueritatẽ. Pipatetici. ade¬
ambu latione dicti. eo quod aristotiles ati¬
ctor eoꝵ deambulans disputare solitris
ẽẽt. hii dñt quandã particłam anime
ẽẽ et̾nam. de reliquo magna ex parte mor¬
talem. Cinici ab inmundicia inpudencie
diam in ꝓpatulo coire cũ conuigib eiꝰ mos
erat. censentes licitũ honestũq ẽẽ: palam
cum uxore concũbere. quia coniugiũ iustͣ
ẽ. publice id p̃dicantes agend̾. ut canes in
uicis uł plateis. Unde ⁊ acanib quorum
uitam imitabantur etiam uocabulũ no¬
menq traxerunt. Epicirrei dicti ab epicu¬
ro quodam philo sopho amatore ueritatis
uanitatis non sapĩẽ. quẽ eitam philosophi
poreum nominauerunt. quasi uoluptans in

Expanded text:
plurima esse quae possint et sensus penetrabili plurima esse quae possint et sensus penetrabili ratione comprehendere. Hanc sectam Archesilaus, Cyrenaicus philosophus reperit, cujus sectator fuit Democriin puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae diam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatisanitatis, non sapientie, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt: qui quasi volutans in
Abbreviated transcription (Latin):
suarum. ut ꝑipatetici. ⁊ stoier ⁊ academici.
platonici aplatone philosopho dicti. hii am¬
marum creatorẽ eẽ dm̃: corꝑm angłos eẽ asse¬
runt. ꝑmulcos annoꝵ circulos incttũsa cor¬
pora redire animas dicant. Stoiei aĩocodicti.
picta erant gesta sapientium atq uirorũ
fortium hitorie. In hatic porticũ sapien¬
tes philosophabant᷑. ex qua stoici dicti st.
gc̃e enĩ porticꝰ. stoadicit᷑. Hane sectan pͥmꝰ
Tenon instituit. hii negãt sñ uͥute esfici.
quemꝗ beatũ. pecc̾m uniforme ẽẽ asserunt.
dicentes. sic ule nocens erit qui paieas fcira
uerit. quãqui aurũ. qͥmergũ occiderit ꝗͣ
hii etiam animum cũ corpore ꝑire dicunt.
mici appellati. ab ula platonis academta
atteniarum ubi id̾ plato docebat. hii oĩa
incerta opmantir. s sicut fatendum ẽ
multa incerta ⁊ occulta ẽẽ. qua uoluit ds̃
intelligentiam hominis excedere. sic cm̃

Expanded text:
suarum, ut Peripathetici, Stoici, Academici. 7. suarum, ut Peripathetici, Stoici, Academici. 7. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt, post multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. 8. Stoici a loco dicti. picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex qua et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit. 9. Hi negant sine virtute effici quam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: sic ille nocens erit, qui paleas furatus fuerit, quam qui aurum; qui mergum occiderit, quam Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, mici appellati a villa Platonis academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur: sed sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere: sic tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sapiencie amatores interp̃cantur. E st enĩ
philosophus: qͥdiuinarum humanarumq
leum seiãm ht̃. ⁊ omẽm bene uitiendi trami
fertur exorcum. namdam ancea g̃ci ue¬
teres sophistas .i. sapientes aut doctores sa¬
pientie semetiisos iactancitis nominarent.
iste interrogatuis quid ꝓficeremr: uerecundo
nomme philoso phum .i. amatorẽ sapiencie¬
se se ẽẽ respondit. Quando sapientẽ ꝓfiteri
arrogantissinũ uidebatur. ita deiceps pos¬
teris placuit. ut quanta libet de reb ad sapi¬
enciã ꝑtinentib doctͥna quisꝙ uł sibi utariis
uideret᷑ excellere: noninsi philosophris noca¬
retur. Idemaũ ꝑhilosophi tͥplici genere du¬
duntur. namaut phisici sunt. aut etici. ant
logici. Phisici dicti. qr denaturis trac̃tant.
tura⁊ morib rationẽ aditingunt. racio enũ
g̃ce logos dicit᷑. Diuisi sunt aũ ⁊ hii inhere¬
sibis sius. hñtes quidã nomina ex auctorib
ut platonici. epicurer. pitagorici. alii alo¬

Expanded text:
e interpretantur. Est enim philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitfertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos jactantius nominarent, iste interrogatus, quid profiteretur? verecundo nomine philosophum, id est, amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. 3. Ita deinceps posteris placuit ut quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque, vel sibi, vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Iidem autem philosophi triplice genere dividuntur: nam aut physici sunt, aut ethici, aut logici. 4. Physici dicti, quia de naturis tractant. turis et moribus rationem adjungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici; alii a lo
Abbreviated transcription (Latin):
de. Oauri ⁊ numide. ut afri sumpserãt.¬
pucant. sic sumpserunt exorcliũ ⁊ uocabłm.
Nam postꝗͣ. hispania hercules int̾iit. ex̃ti¬
tus eius cõpositts ex uariis gentib amisso
duice passim sibi secles querebant. ⁊ ex eo
numero. mecdi. ꝑsi. ⁊ armeni nauib ĩn affri¬
cam transuecti: ꝓxima mari loca occupa¬
uerunt. s ꝑ se dum mat̾iam in agͥs pro
construendis domiciliis non inuenissent.
⁊ignara lingua cõm̃cium ꝓhiberet. ꝑpa
centes agros ⁊ cdiu̾sas solituidines uagabant᷑
⁊ appłationib uagabundis. semer ipõs

Expanded text:
des. Mauri et Numidae, ut Afri putdes. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi et Persae et Armenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis se
Abbreviated transcription (Latin):
emandum. ⁊ adbellanctum ut ad ꝑpetiendũ
uerbera semꝑ parati. Celtib̃i. exgallis celticiᷤ
fuerant. quorum ex nomine appellataẽ rego.
catibia. Nam ex flumine spanie ibero ubi
confederunt. ⁊ ex gallis qͥceltici dicebantur.
mixto urroq uocabulo celtibi nuncupatis̃.
Afri appellati. ab uno ex postĩs abrahe qͥuo¬
cabatur afer. qͥ dr̃ cduxine adu̾sus libiam
ex̾citum. ⁊ ibi uictis hostib consedisse. eiꝰt:
posteros ex nomine attaui ⁊ afros. ⁊ affricã
numcupasse. Pemaũ cartaginenses sunt. A
fenicib nuncupan. qͥ cũ didone ꝓfecti sũt.
Tirioᷤuͦ a tiria urbe fenicum noiinatos.
de qua ꝓfectisunt.⁊ masfrice litus rienert̃.
Setuli gere dnͣr fuisse. qͥin genti agmine
getuli cognominati funt. Unde ⁊ opinio
ẽ apud gotos. abamiqua cognatione mau¬
ros consangnitate ꝓpiquos. sibi uocare
affricam autẽ inici̾o hr̃e libies. deindeafri.
post hec getuli. postremum mariri ⁊ numi¬

Expanded text:
cinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum cinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. Tyrios vero a Tyria urbe Phoenicum nominatos, de qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numi
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ ⁊uacones quasi uaccones .c. in .s. litã de¬
mutata. quos gneus ponpeus edomita
hispania. ⁊ ad trimphum uenire festinans.
de pirenei uigis deposuit. ⁊ ininũ op¬
pidum cong̃gauit. Unde ⁊ cõuenarũ urbs
nomenacceꝑit. Spani ab ibero amne pͥmũ
hib̃i. post ea ab spalo sꝙani cognominati st̃.
Galleci. reliqͥs enĩ hispanie ppłis canctiti¬
ores existunt. hii g̾cam sibi originẽ assert̃.
unde ⁊ nattirali ingenio calent. Siqͥd̾ post
finẽ troiani belli teucrum morte aiacis
frĩs miisũ patri. telamoni. dũ non reciꝑe¬
tur inregnum ciprum condidisse conces-¬
aisse. ibiqͥ urbem nomine antiqne patͥe.
salaminam condictisse. inde ad adgalletiã
ꝓfectus expofitis sectib ex loco genti nom̃
dedisse. Astures gens spanie uocati. eo quod
cirea sturim fluimen septi montib siluisq ĩ
habitent. Cantaibri gens spanie uocabulo
urbis. ⁊ hiberi amnis cui insictunt appella¬
ti. horum animus ꝑtinax. ⁊ magis acłlotro¬

Expanded text:
 Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in unum oppidum congregavit: unde et convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminamo condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latro
Abbreviated transcription (Latin):
qr maioꝵ instituris non adqͥescit. s ꝓͥam qͣn¬
dam uiam uisticie ⁊ scĩtatis inqͥrit. Incumn¬
dusdictus qr accenso sangͥne infurorẽ compel¬
litur. ut enĩ flaminea oris ⁊ ira inflammnat.
Incentor. ab eo quod incendat. atq inflamat
Incentor. quia pͣua suggestione adiuicia coe
alioꝵ succendat. ⁊ ꝑsuaclendo inflaminat.
Impuis quasi sine pietate religionis. Iniqꝰ
impiũ aũ iniquũ hoc clistare nonnũquã
ponitur. ⁊ dicitis impuis: quod sit apietate
religionis alienus. Iiquus uͦdicit᷑. peo q¬

Expanded text:
 institutis non acquiescit, sed propriam qua institutis non acquiescit, sed propriam quamdam viam justitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus, qui accenso sanguine in furorem compellitur, ut enim flamma dicitur, et ira inflammat. 131. Incentor, ab eo quod incendat, atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. 132. Impius, quia sine pietate religionis est. Inimpium autem et iniquum hoc distare nonnunquam ponitur; et dictus impius, quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dicitur, pro
Abbreviated transcription (Latin):
uiridicꝰ. Indoles pͥe ẽ imago quedam fiture
mitutis. Instus dictus quiꝰa tura custodit
⁊ sccłm legem uiuiit. Innox quod non noceat.
Innocuns. cui nocitłunonsit. s ap̃ uetes
ntitĩq indisferensẽ. hilaris g̾cum nomen
ẽ Iocundus eo quod sit semꝑ iocis aptus. ⁊
haaritatis frequentia. sicut iracunctus. Io¬
costis quasi iocis usus. Inclitus g̃cũ nom̃
ẽ. uam clitong̾cei głosum dicunt. Illustris
nomen noticie ẽ quod clareat inultis splen¬
dore gn̾is uł sapientie. uł uirctitis. cui con¬
trariusẽ obscure irattis. Idoneus
Incolumis acolũna nomen ht̃. qi erectus. ⁊ for¬
tis ⁊ stabił. Inmarre scibilis. uicorrrptus. et
sempat̾nus. quod sit sine marcoreet. In teme¬
ratus. incoruptus. ⁊ nulla temeritate iuolatꝰ¬
langore. Infirmus. quia sine forma. Inberis¬
lis. qr si ne baculo fragilis ⁊ inconstans. In. ans
leuis. In constans. qr nonẽ stabił. s quod pri¬
cet ei ruisus clisplicet. Iactans uł arrogans

Expanded text:
. Indoles proprie est imago quaedam futurae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis usus. Inclitus Graecum nomen est. Nam κλυτὸν Graeci gloriosum dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Idoneus. Incolomis a columna nomen habet, quasi erectus, fortis et stabilis. Inmarcescibilis, incorruptus et sempiternus; quod sit sine marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate violatus. Infirmus, quia sine forma. Inbecillus, quasi sine baculo fragilis et inconstans. Inanis, levis. Inconstans, quia non est stabilis, sed quod placet et rursus displicet. Iactans vel arrogans
Abbreviated transcription (Latin):
gradus sunt incantaudo. pͥmus succentori.
scds: incentoris. t̾citis: accentoris. Diapsal¬
significat᷑ ẽẽ semꝑ idẽ. quod illa quib h ec
int̃ponit᷑ sempitna eẽ confirinent. quidã¬
ug̾tumũbũ existimant. quod significat᷑
int̾uallũ ꝑsauendi. ut psalmasit qd̾ psalli¬
tur. diapsalma uͦ int̾positt᷑m inpsarlendo
silencium. tit quemadmod̾ sinpsalmadrͣ
uocis copulatio in cantano: itactiapsalma
disiuncꝰtio eariĩ uͥquedam reqͥes disiunc¬
tacontinuationis ostendit᷑. Unde ilid̾ ꝓ¬
babile ẽ: non conuingendas sentencias in

Expanded text:
es autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, es autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. 14. Diapsalsignificatur semper, id est, quod illa quibus hoc interponitur sempiterna esse confirment. 15. Quidaum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniung
Abbreviated transcription (Latin):
cipei duob scce choris alt̾natim psallentib
orlie cõintitato siue de uno adimnum. qd̃
eriuis sauencti greci muenise tradunt. Reˢ¬
pomouos itali tradideruint. quos inde res
ponsorios canus uocant: quod alio desinen¬
de io alter respondeat. Int̾ responsorios aũ
⁊ antifonam hoc disfert. quod in responsoriis
unus u̾sum dicit. Inantifonis autem u̾sib
aim̾ant chori. Lectio id ꝰ dieit᷑ quia noncan¬
caturꝰ. ut psalmꝰ uł himuis. scellegit᷑ tantũ.
illic enim modu latio: hic sola ꝓnuntiatio
queritur. Canticumẽ uox cantantis in leti
sterio ꝓdit historia. hec aũduo inqͥb dam
psalmnoꝵ titcilis itixta muficã artẽ ałmatim
sibi appontint᷑. Nani canticum psalmi ẽ. cũ
id quod organũ mnodulatur. uox postea can¬
tantis eloquit᷑. psalmus uͦcamici: eũ quodhu¬
manauox p̃loquit᷑. ars organi modulanti
innitat᷑. psaimus tͦ apsalterio dicit᷑ unde

Expanded text:
ca, duobus scilicet choris alternatim psallentibus ca, duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum: quod genus psallendi Graecos invenisse tradunt. Responsoria Itali tradiderunt, quae inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente, id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. 9. Lectio dicitur, quia non cantatur, ut psalmus, vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. 10. Canticum est vox cantantis in laetisterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam psalmorum titulis juxta musicam artem alternatim sibi apponuntur. 12. Nam canticum psalmi est cum id quod organum modulatur vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici cum quod humana vox praeloquitur ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
certe ut quisq illa agat que nulli obficiant
inlucis iniciũ abstella lucifero appellatum
que oritur inchoante mane. quoꝵ duoꝵtẽ¬
porum significatione ostendit᷑. ut die ac noc¬
te semꝑ deus laudet᷑. Missa tpr sacͥfictẽ
quando catecumini foris mutiuit᷑. claman¬
te leuita. siquis catecuminꝰ remansit exeat
foras. ⁊ inde missa quod sacramentis alitris
int̾ ẽẽ non possunt. quinond̃ regenerati nos¬
cunt᷑. Chorus ẽ in sacris multitudo collectus.
et dictus chorcs quod ininicio inmod̾ corone
cͥcumaras starent. ⁊ ita psallerent. au corq̃m
dixerunt aconcordia que incaritate consistat. qr
si incarita t̃ẽ non hãt respondere conuenienter
non pocest. Cũaũ unꝰ canit g̃ce monadia. la¬
tine siciunium dicit᷑. Cumuꝰ duo canunt.bi¬
apem appellatur. cũ multi: chorus. Nam
doses incdicram cintilene: ut siutationes
uisuin sunt. antifona exg̃eo int̾ p̃tat᷑ uor

Expanded text:
certe ut quisque illa agat quae nulli officiantcerte ut quisque illa agat quae nulli officiantin lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quis catechumenus remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris et dictus chorus, quod initio in modum coronae circum aras starent, et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in charitate consistit, quia si charitatem non habeat, respondere convenienter non potest. 6. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sincinnium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur: cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae, vel saltationes classium sunt. 7. Antiphona ex Graeco interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
in eo die saluator pascha cñ suis discipuilis
fecerit. quod ⁊ hodie. sicut ẽ traditum ce¬
tum abhebreis ex int̃pretatione uocabuli
siuireqͥes nominat᷑. quodds̃ in ip̃o ꝑfecto
mundo requienisset. siquid̃ ⁊ eo die reqͥruit
dũs in sepulchio. ut quietis illuis inisfĩ¬
ominicus dies ꝓinde uocat᷑: nico.
qr meo resurrectionis dñi nr̃i gaudiũ
celebratur. quidies nonuideis s xp̃ianis inte
festruitatẽ suã. illis enĩ solum celebrand̾ sabba¬
tum traditumẽ. quod erat antea requies. mnor¬
tuorum. resurrectio aũilliis erat: quire¬
surgens amortus nonmoreretur. Postquĩa
aũ sactaẽ talis resurrectio incorꝑe dñi. ut p̃¬
iret incapite eccle quod corptis eccle speraret
infinem. iamdies dm̃cus . i octauus qͥ ⁊ pͥmꝰ
celebiaricepit. De offici . u.
uid̾ quod in sacͥs diuinisq reb habet᷑.
Osfm aũ abesficiendo dictum. qiͣ effitium
pp̃ decorem sermonis una mutata littera. uł

Expanded text:
in illo die Salvator Pascha cum discipulis suis in illo die Salvator Pascha cum discipulis suis fecerit; quod hodie, sicut est traditum, cetum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysteriominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebrfestivitatem suam. Illis enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam autem facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in finem, iam dies Dominicus, id est octavus, qui et primus, celebrari coepit. De officiis . Ocipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel
Abbreviated transcription (Latin):
mentes supputant᷑. ⁊ g̃ce mene luna appel¬
lattir. uide neomenia .i. noua luna. Crant
enĩ ap̃ hebreos ip̃i dies halendart̃ exlegali
ni sollempnitatis urẽ. Encenia ẽ noua temꝰ
dedicatio pli. Grece enim sceno: dicit nouum. Quando
emmaliqͥd nouum dedicat᷑: encema dicitur¬
hanc decticationis templi sollempnitatem
tudei octobrio mense colebant. Dies palma¬
rum ideodicitur. quia in eo dñs ⁊ saluaroe
nr̃. sicut ꝓpheta cecinit ierłm tendens suꝑ asel¬
lum sedeisse ꝑhibetur. Tunc gradiens eum
ramis paimarum multitudo plebim obui¬
am ei clamauerunt. Osanna benedictꝰ qͥue
it innomine dm̃i rex isrł. Uulgus aũ ideodi
bunc diem capitilauiũ uocat: quia tẽmo¬
risẽ lauancti capitia infantium qͥuugeudi
sunt. ne obseruatione quadragesime sordida¬
pasche souempnitatem. ut qͥ iam addĩ
grãm ꝑcipiendam festinant. fidẽ ꝗͣ confite¬
antur aguoscant. Cena dñica dictaẽ. eo qͦd

Expanded text:
menses supputantur, et Graece μήνη luna appelmenses supputantur, et Graece μήνη luna appellatur, inde neomenia, id est nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies kalendarum ex legalini sollemnitatis vestrae.' Encaenia est nova templi dedicatio. Graece enim καινὸν dicitur novum. Quando enim aliqHanc dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense celebrant. 13. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in eo Dominus et Salvator noster, sicut propheta cecinit, Jerusalem tendens asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. 14. Vulgus autem ideo eum diem Capitilavium vocant, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidaPaschae solemnitatem: ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant fidem, quam confiteantur agnoscant. 16. Coena dominica dicta est, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
legem panes ꝓpositiom̃ de nouis frugi¬
b o fferebantur. cuius figuram annꝰ iubi¬
leris intestamento ueteri gesfit. que nẽ ĩtm¬
ꝑfig̾am repmissionis et̃na requies p̃figura¬
tur Epifainia g̃ce latine apparitio site ma¬
nifestatio. uocat᷑. eo enĩ die. xp̃c sideris in¬
dicio magis appartut. adorandus. quod fu¬
it figura pͥmicie credentium gentium. qͦ
die ⁊ dominici baptismatis sacramentum
signorum pͥncipia extiterunt. Due sunt
inquae exgentium ppłis stelia indice p̃sepiᷤ
cunabula anagos adoraturos exhibuit.
S cenofegia souempnitas hebiroꝵ deg̃eo
inlatinum tabernaculoꝵ dedicationes in¬
t̃p̃tant᷑. que celebratur auideis in memori¬
am expeclitionis cum ab egipto ꝓmoti initi¬
bernaculis agebant. et ex eo scenofegia. Sce¬
na enim g̃ce tab̃uaculum dicitur. que sollẽp¬
nitas apud hebreos septembre mense celebm¬
tur. Neomenia apud nos kaleude. apud
hebreos aũ quod secłm lunarem cursũ su¬

Expanded text:
legem panes propositionis de novis frugilegem panes propositionis de novis frugibus offerebantur. Cuius figuram annus iubileus in Testamento Veteri gessit, qui nunc itfiguram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio Magis apparuit adorandus. Quod fuit figura primitiae credentium gentium. Quo die et Dominici baptismatis sacramentum signorum principia extiterunt. Duae suntin qua ex gentium populis stella indice praesepis cunabula Magos adoraturos exhibuit. Scenopegia sollemnitas Hebraeorum, de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur; quae celebrabatur a Iudaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo scenopegia. Σκηνὴ enim Graece tabernaculum dicitur. Quae sollemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebrabatur. Neomenia apud nos kalendae, apud Hebraeos autem, quia secundum lunarem cursum
Abbreviated transcription (Latin):
sium.xxuiiii. semis dies lucere dinoscitur.
⁊ fimunt inannũ hinares dies. cccliui. re¬
manent adctirsum anni solaris dies .xi. qͦs
egiptii addiciunt. Unde ⁊ adiectiones uo¬
eantur absꝙ his non inuienies lunã quota
ste. inquolibet anno ⁊ mense ⁊ cdie. iste epa¬
eat̃ lima qua fũit eod̾ die. Continent᷑ atitẽ
uenerint. quiẽ cculus nonus decimꝰ iam se¬
afestis dieb qriasi festiditas. eo quod
meis solares diuina sit. quib contͣrii sunt
fasti. inquib iusfat᷑ .i. dicit᷑. Sollempnitis
a sacͥs dicit᷑ ita suscepta. ut mutari obreligio¬
nem nondebeat. absoluto id ẽ firmo attꝑ soli
t̃rena s celestia tantum agant᷑. Pascha festim¬
tatum oĩm pͥma ẽ de ciuis uocabulo iam su¬
perus dictumẽ Pentecosten sicuit ⁊ pascha ap̃
hebreos celebͥs c̃ies erat. quod post qͥnq deca¬
das pasche celebratur. unde ⁊ uocabulũ sũp¬
sit. Pente enim g̃ce quinq inquo die scd̾m

Expanded text:
suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epaeadem luna quervenerint, qui est circulus nonus decimus, iam sea festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque solidterrena, sed caelestia tantum agantur. Pascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dictum est. Pentecoste, sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae colebatur; unde et vocabulum sumpsit. Πέντε enim Graece quinque, in quo die secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mi au anni ⁊ cõmines sic inueniunt᷑. si eñ
a .xiii. linea luna pasche p̃cedentis. usq ad
xiii. sunam sequentis. ccclxxxiiii. dies
fuerint: embolismus annusẽ: si cce. liui.
adiec̾tus. crescit enim ꝑsingłos annos quarta
pars assis. atuͭ quarto anno assem comple¬
uerit hisextilem facit anirum. Dictus añ
bisextus quia bis sexies ducttis assem facit.¬
quodẽ unus dies. sicut ⁊ quadrantẽ pp̃
qmat̃ auctum quodẽ bisextus. Quẽ suꝑcti¬
eram cursum mannũ sol facit. a sexto aũ¬
as in lune cursu bisextꝰ apponit᷑. atq indede¬
trabhitur. Int̾ calares añ cies idcͥco uocant᷑.
qrint̃ponuunt᷑ ut ratio uiine solisq conuentat.
calare enĩ ponere dicimꝰ. Int̾calare int̃po¬
nere. Epactas g̃ei uocant. latini actiectiones
annuias limares. que ꝑ undenariũ nume¬
ium usq ad t̾cenartum in se reuoluunt᷑. qͣs
ideo egiptii adituint. ut lunaris em̃sio raci¬
om solis equetur. Luna enĩ uixta cursum

Expanded text:
anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIII dies fuerint: embolismus annus est: si CCCLIV co dies adjectus: crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductquod est unus dies, sicut et quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in annum sol facit. A sexto  in lunae cursu bissextus apponitur, atque indetrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur, ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur. Intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adjectiones annuas lunares, quae undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum
Abbreviated transcription (Latin):
cunt etiam nullum inpritari peccatum in
fide manentium. Origeniani ab origene
auc̃tore exortisunt dicentes. quod non põ¬
sit fuius uidere patẽ. nec spc̃ sc̃s filium. a¬
diuersitate peccatoꝵ acelis usq ad terras
diũsa corpora quasin incrila meruisse. eaꝙ:
causa faccum fuusse mundtim. Noetiani a qͦ¬
nominib nonin ꝑsonis accipuint. Unde et
patͥ passiani uocant᷑. qr patrem passumndñt.
Sabelliani ab eot̃ noceo pullulasse dicunt᷑.
enius ctiscipłm ꝑhibent etiã sabelliũ. exciuꝰ
nomine maxime innotuerunt. Uñ ⁊ sabel¬
liam nocatisunt. hii unã ꝑsonã patͥs ⁊ filii
⁊ spc̃ scĩ asfirmant. Arriani ab arrio alex¬
andrmo pb̃ro ortisuint. qͥ coet̾nũ patͥ fili¬
um non agnoscens. dui̾sas in tuitate sub̃as
asercut contra ilud ꝙ. ait dñs. ego⁊ patꝰ
unum sumus. Macedoniani amacedonio
constanti politano epõ dicti sunt. neganteᷤᷤ

Expanded text:
cunt etiam nullum inputari peccatum in cunt etiam nullum inputari peccatum in fide manentium. Origeniani Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec Spiritus sanctus Filium. Adiversitate peccatorum de caelis usque ad terras diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque causa factum fuisse mundum. Noetiani a qunominibus, non in personis accipiunt. Unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. § 41. Sabelliani ab eodem Noecuius discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cuius nomine maxime innotuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt. Hii unam personam Patris et Filiiet Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes