comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itadicit: Vtdureris suꝑ colla uulneratorum impioꝵ : quorumuenitdies intempore
&l prophelȩ inscripturis antiquis : manifestissi meo stendunt : Perquam nihiliniuste
nihilinerdinate sed iorum iustitia & ratione disponitur : Quam auccoritatẽ
a płscam atqiprophelicam. beatus augustinus fideliter sequens : Iniustis điiudi¬
cis & dispositionibus nontimuit prȩdistinationem uerissi medicere : nonsicut
istedicit. fallaciter simulare : quin obisduas nescioquas. menda cissimas
& fallacissimas regulus tradereconatur : Id est : a simili & a contrurio : Vt quod
peruncm quasi ueraciter affirmatur : peralteram quasi falsumsitpentus
destruatur . It uult : ut quio quid uel in scripturisscĩs. uł in dogmatibus patrũ:
dehac prȩdistinatione quȩ ad partem reproboꝵ pertin& simpliciter & uera¬
citerdicitur: licenter uel ut a contraricita intellegatur . ut factum pronon facto

Expanded text:
ita dicit: Ut dareris super colla vulneratorum impiorum, quorum venit dies in tempore ita dicit: Ut dareris super colla vulneratorum impiorum, quorum venit dies in tempore stolis suis, et prophetae in Scripturis antiquis manifestissime ostendunt: per quam nihil injuste, nihil inordinate, sed totum justitia et ratione disponitur. Quam auctoritatem apostolicam atque propheticam beatus Augustinus fideliter sequens, in justis Dei judiciis et dispositionibus non timuit praedestinationem verissime dicere, non, sicut iste dicit, fallaciter simulare, qui nobis duas, nescio quas mendacissimas et fallacissimas regulas tradere conatur, id est a simili et a contrario, ut quod per unam quasi veraciter affirmatur, per alteram, quasi falsum sit, penitus destruatur. Ita vult ut quidquid, vel in Scripturis sanctis, vel in dogmatibus Patrum de hac praedestinatione, quae ad partem reproborum pertinet, simpliciter et veraciter dicitur, licenter velut a contrario ita intelligatur; ut factum pro non facto,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt potestatem : ut sit sermoeoꝵ intalibus : tamquam iubentium : Et tu men
pelitio adiungitur : ut queum quȩ in mundo pereos ex ertenda sunt : apud dm̃ orundo
optineantur: hȩc prȩdistinatio & prȩfinitio diuini iudicii : &iamapud herechidem
prophelum breuiter ostenditur Vbi inpersona totius regni &l sacerdotuiud aici
meri toimpiecatissuȩ in nouissimis temporibus xpõdño adueniente des truendi:
ad reprobum regemdicitur Tuautem profuneimpieduxissł: cuiusuenit dies
intemporeiniquitutis prȩfinita: hȩc dicit dñs : Aufercydarim tolle coronam :
Coronu menim regnieẽ : &cydarim sacerdotii : manifestum est : quod utrumq:
x p̃odño adueniente ab illo populo sublatumeẽ uidemus. Ethoc quando aduenit
eisdies in temporȩ iniquitatis prȩfinita : Tale est & illud apud eundem proph& ũ
quod dñ s ad gladium ex acutum atq: limatum ad cȩdem & perditionem impioꝵ

Expanded text:
accipiunt potestatem, ut sit sermo eorum in talibus tanquam jubentium. Et tamen accipiunt potestatem, ut sit sermo eorum in talibus tanquam jubentium. Et tamen petitio adjungitur, ut quaecunque in mundo per eos exercenda sunt, apud Deum orando obtineantur. Haec praedestinatio et praefinitio divini judicii etiam apud Ezechielem prophetam breviter ostenditur, ubi in persona totius regni et sacerdotii Judaici merito impietatis suae in novissimis temporibus, Christo Domino adveniente, destruendi ad reprobum regem dicitur: Tu autem, profane, impie dux Israel, cujus venit dies in tempore iniquitatis praefinita, haec dicit Dominus: Aufer cidarim, tolle coronam : coronam enim regni esse et cidarim sacerdotum manifestum est. Quod utrumque Christo Domino adveniente ab illo populo sublatum esse videmus, et hoc quando advenit eis dies in tempore iniquitatis praefinita. Tale est et illud apud eumdem prophetam, quod Dominus ad gladium exacutum atque limatum ad caedem et perditionem impiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tatum : quileguntistauł audiunt : Vt om̃s contremescant : om̃s cognoscant quod
dominetur excelsus in regnohominum : cuius potesticte atq iudicio. regnandi potentia
aliisatqraliis tribuatur .: Quod quia perangelica ministeria disponituratq per¬
agitur &iam in sententia uigilum decr&umesse : & sermosc̃orum & petitio
intalibus impleridicitur : quam ta menuigilum sententiam : proph&a in sequentibis
sententiam altissimi essetestatur dicens: Hȩc est inter prȩatio sententiȩ altissimi
quȩ peruenit superdominum meum regem: Istuitaq iudicudiuinisententiu:
quaut talia gerantur in mundo decrelum & prȩfinitum est apuddm̃ : & altissi miẽ
& angelorum scorum: Sed al tissimi: iudicando &iubendo : Scorum uero angelorũ
qu subillo & scđm illum omiã inferiora iuidicant : obediendo & ex sequendo Inde

Expanded text:
tatum, qui legunt ista vel audiunt, ut omnes contremiscant, omnes cognoscant quod tatum, qui legunt ista vel audiunt, ut omnes contremiscant, omnes cognoscant quod dominetur Excelsus in regno hominum: cujus potestate atque judicio regnandi potentia aliis, atque aliis tribuatur. Quod quia per angelica ministeria disponitur atque peragitur, etiam in sententia vigilum decretum esse, et sermo sanctorum, et petitio in talibus impleri dicitur. Quam tamen vigilum sententiam propheta in sequentibus sententiam Altissimi esse testatur dicens: Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit super dominum meum regem . Ista itaque judicii divini sententia, qua ut talia gerantur in mundo decretum et praefinitum est apud Deum, et Altissimi est, et angelorum sanctorum: sed Altissimi judicando et jubendo; sanctorum vero angelorum, qui sub illo et secundum illum omnia inferiora judicant, obediendo et exsequendo. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
cuius aspectus erat usque ad finesterrȩ : quamrex uidit in somni sdõ iubente
abscidi ꝑ qua msignificubatur altitudo mundan ȩpotentiȩ quȩ superbiȩ merito
frequenter diuino iudicio subuertit᷑ e dissipatur : ut diuini consilii predistinatione
& decreo atqusententia. ꝑ angel orum sc̃õrum ministeria hȩc fieri dem onstrentur
sic ipserex in eiusdem somnii narratione ait . Videbam in uisione capitismei super
stratum meum : &ecceuigil & sc̃s decael odescendit : Clama uit fortiter & sicait :
Succidite arborem & prȩciditert  mos eius: excutite folia eius & disꝑgite
fructum eius Ecaẽ: Et post pauca. insententia uigilum decreum est Esermo
sc̃orum & p&itio : donec cognoscantuiuentes quod dominetur excelsus in regnoho¬
minum &cuicumq uoluerit dabit illud: non enim hȩc propter solum nabudiod¬
onosor gesta sunt : Sed a terrorem & humiliationemomnium mundialium potes¬

Expanded text:
cujus aspectus erat usque ad fines terrae, quam rex vidit in somnis Deo jubente cujus aspectus erat usque ad fines terrae, quam rex vidit in somnis Deo jubente abscidi, per quam significabatur altitudo mundanae potentiae, quae superbiae merito frequenter divino judicio subvertitur et dissipatur: divini consilii praedestinatione, et decreto, atque sententia per angelorum sanctorum ministeria haec fieri demonstrentur. Sic ipse rex in ejusdem somni narratione ait: Videbam in visione capitis mei super stratum meum: et ecce vigil, et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus, excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus, etc. . Et post pauca: In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum et petitio, donec cognoscant viventes, quod dominetur Excelsus in regno hominum, et cuicunque voluerit, dabit illud . Non enim haec propter solum Nabuchodonosor gesta sunt; sed ad terrorem et humiliationem omnium mundialium potes
Abbreviated transcription (Latin):
bilis & memorabilis apud ȩsaiam proph&am. Vbi hystoricederegnibuby lonii
& assoru destructione mosticeautem : detotiusciuitatis diaboli infinescłi ꝑditione
inducit : &ait iurauitdñs exercituum dicens Sinonut puta u itaerit. & quo modo
mente tractiui sic eueni& . Et paulo post: hoc consilium quod cogitaui suꝑ omnem
terrum &hȩc est manus extentu superuniuersas gentes : Dñ senimds exercituum
decreuit e quis poterit in firmare : & manus eius extenta : & quis a uert& eam:
Eccemanifeste : prȩdistinatio interitus reproborum id estomnium gentium
populods duersantium & in imicarum : perdiuinȩ mentis tractatum e consiliũ
atqi decr&um : & ꝑ manus extensi onem perquam omiã opere implendu & per¬
ficienda significantur .: subiuris iurundi testificatione id est diuini consili
immobili firmitate a ꝑtissimeded uratur: In illa quo que uis ione arboris magnȩ

Expanded text:
bilis et memorabilis apud Isaiam prophetam, ubi historice de regni Babylonii bilis et memorabilis apud Isaiam prophetam, ubi historice de regni Babylonii et Assyrii destructione, mystice autem de totius civitatis diaboli in fine saeculi perdinducit, et ait : Juravit Dominus exercituum dicens: Si non, ut putavi, ita erit: et quomodo mente tractavi, sic eveniet. Et paulo post: Hoc consilium, quod cogitavi super omnem terram: et haec est manus extenta super universas gentes. Dominus enim Deus exercituum decrevit: et quis poterit infirmare? et manus ejus extenta, et quis avertet eam? Ecce manifeste praedestinatio interitus reproborum, id est omnium gentium populo Dei adversantium, et inimicarum, per divinae mentis tractatum et consilium, atque decretum, et per manus extensionem, per quam omnia opera implenda et perficienda significantur sub jurisjurandi testificatione, id est divini consilii immobili firmitate apertissime declaratur. In illa quoque visione arboris magnae,
Abbreviated transcription (Latin):
intatua a rogei nem nisuis : auesuib diuersitate quatuorbestiarum demari
asendentium siueaꝑta prȩnuntiatione regum atqbelloꝵ: usquecad tempora
admirabilidi prȩscientia & dispositione manifestantur queutiq: regnu
adiuncto regno antidiristi: quantu & quam horrenda malac in uniuerso mundo
exertuerint &inquantum maxime ecđam dioppresserint elinpugnaue¬
rint quis digne ȩstimare sufficiat : Et tamenut omi ahȩc E erno prescientiȩ
& prȩdistinationis diuinȩ iudicio factauel futura eẽ intellegantur : tammira¬
biliterut diximus suo ordine predicta. siustemporibus distinctu. susterm inis
fimenda : tanto ante propheica re uelatione & ugnita & descripta sunt .
quad si &iam ipsum nomen prȩdistinationis : quod nihil est aliud quam decrelũ
& prȩfinitio diuimiudicii : in uerbis propheicis inuemrecupimus: est locusmira¬

Expanded text:
in statua a rege in somnis visa, sive sub diversitate quatuor bestiarum de mari in statua a rege in somnis visa, sive sub diversitate quatuor bestiarum de mari ascendentium; sive aperta praenuntiatione regum atque bellorum usque ad tempora, admirabili Dei praescientia et dispositione manifestantur. Quae utique regna, adjuncto regno Antichristi, quanta et quam horrenda mala in universo mundo exercuerint, et in quantum maxime Ecclesiam Dei oppresserint et impugnaverint, quis digne aestimare sufficiat? Et tamen ut omnia haec aeterno praescientiae et praedestinationis divinae judicio facta, vel futura esse intelligantur, tam mirabiliter ut diximus suo ordine praedicta, suis temporibus distincta, suis terminis finienda; tanto ante prophetica revelatione et agnita, et descripta sunt. Quod si etiam ipsum nomen praedestinationis, quod nihil est aliud quam decretum et praefinitio divini judicii in verbis propheticis, invenire cupimus, est locus mira
Abbreviated transcription (Latin):
sed nondiu ꝑmansit iratua: Erat enim sola temptatio irꝑiufficiens. lmpiis ait̃
iueq rnnouisimum s nemiscđã utaisi peruenit: E poiulo post deciel erno eerundom
eg iptiorum inin arirubro interitu itadicit : Ad huceniminter m anus habentes
luctum &deplorantes ad monumenta mertuorum : alicm sibi a ssumpserunt
cogitictio neminsientiȩ : Et quos rogantes proreterant hosteͣm quamfugitiuos
persequebantur ducdut enimillos adhun finem: digna necessitas. E harũ
quȩ acciderant comimemorationem amittebant . ut quȩ deerant : tormentis
replapunitio E populus quidemtuus imrabiliter transire . illi autem nouũ
morteminuenirent : Simliter e in libro danih&dis propheȩ quatuor futurorũ
magnorum & cardim alium regnoꝵ. Eordo etempora & aeterna destructio
uixtiadiunȩ predistinatiomisiudicium siuesubspecie quatuor me callorum

Expanded text:
sed non diu permansit ira tua: erat enim sola tentatio irae sufficiens ; impiis autem sed non diu permansit ira tua: erat enim sola tentatio irae sufficiens ; impiis autem que in novissimum sine misericordia ira supervenit . Et paulo post de aeterno eorumdem Aegyptiorum in mari Rubro interitu, ita dicit: Adhuc enim inter manus habentes luctum, et deplorantes ad monumenta mortuorum, aliam sibi assumpserunt cogitationem inscientiae: et quos rogantes projecerant, hos tanquam fugitivos persequebantur: ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas, et eorum, quae acciderant, commemorationem amittebant: ut quae deerant tormentis, repleret punitio; et populus quidem tuus mirabiliter transiret, illi autem novam mortem invenirent . Similiter et in libro Danielis prophetae quatuor futurorum magnorum et cardinalium regnorum, et ordo et tempora, et aeterna et destructio juxta divinae praedestinationis judicium, sive sub specie quatuor metallorum
Abbreviated transcription (Latin):
rent dedns quos ꝑdidisti : Cumsis ergorustus iusteo mã disponis Itemcum edem
scriptura: distantiam facere diuinȩ bonitatis ergu populum suum : &iustȩseuer¬
tati serga immicosipsorum egyptios uidelice quosa &ernȩ ꝑditioni destina uerit :
iti dicit : Otendens quem ad modumtuos exaltures Euduersuriosilloꝵ necares :
cumenim temptatisunt : e quidem cum mistđa disciplinam acceperunt scierunt
quemad modum cumira iudicati impii tormenta paterentur: hos quidem
tamquam pater monens probasti. Illos autem : tamqua idurus ret interro¬
gtins condem nasti: Et iterum: Oportebat enim illis quidem sine excusatione
superueni reinteritum : exercentibus tprannidem : his autem tuntũ ostendere
quem ad modum in imiciillorum ex terminabantur : Etiterum : Tetigitaut
tunc &iustos temptatio mortis : & commotio mheremo factuest multitud inis

Expanded text:
rent de his quos perdidisti. Cum sis ergo justus, juste omnia disponis . Item cum eadem rent de his quos perdidisti. Cum sis ergo justus, juste omnia disponis . Item cum eadem Scriptura distantiam faceret divinae bonitatis erga populum suum, et justae severitatis erga inimicos ipsorum, Aegyptios videlicet, quos aeternae perditioni destinaverat, ita dicit: Ostendens quemadmodum tuos exaltares, et adversarios illorum necares. Cum enim tentati sunt, et quidem cum misericordia disciplinam acceperunt, scierunt quemadmodum cum ira judicati impii tormenta paterentur. Hos quidem tanquam pater monens probasti: illos autem tanquam rex durus interrogans condemnasti . Et iterum: Oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem: his autem tantum ostendere, quemadmodum inimici illorum exterminabantur . Et iterum: Tetigit autem tunc et justos tentatio mortis, et commotio in eremo facta est multitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut prȩceperat dñs maꝗsi quida pertius inueniri potest : deprȩdistination eim pior
ad interitum sempiternum : quam quad omp̃s ds̃ qui hoc futurum in occulto iudicio
suostatuerat : tantocnte & abrahȩista prȩdixit : & ipsepostea medustempori¬
bus frequentissi me comminatus est : & ad extremum eiussententiȩ. idestconsili
atqiudicii fuisse scriptura confirmat : ut non mererentur ullum dementiã.
sed insua impie&ate atqi contemptu funditus & aeternaliter perirent : Dehis
diuinis iudiciis : &iam liber sapientiȩ ita addm̃ laquitur dicens. Qui senimdic&
tibi quid fecisti . Autquis stabit contraiui diciumtuum : Aut qui sinconspectutuo
uenie uindex inquorum hominum . aut quis tibi imputubit si perierint natio¬
nes quastu fecisti: Nec enim est aliusds quamtu : cuicura est deomnibus : Vt ostendus
qm̃ nomnius teiudicas iudicium : nequerex neq: tyrannus inconspetutuo in qui¬

Expanded text:
eceperat Dominus Moysi . Quid apertius inveniri potest de praedestinatione impiorum ad interitum sempiternum, quam quod omnipotens Deus, qui hoc futurum in occulto judicio suo statuerat, tanto ante, et Abrahae ista praedixerat, et ipse postea mediis temporibus frequentissime comminatus est, et ad extremum ejus sententiae, id est consilii atque judicii fuisse Scriptura confirmat, ut non mererentur ullam clementiam, sed in sua impietate atque contemptu funditus et aeternaliter perirent. De his divinis judiciis etiam liber Sapientiae ita ad Deum loquitur, dicens: Quis enim dicet tibi: Quid fecisti; aut quis stabit contra judicium tuum? aut quis in conspectu tuo veniet vindex iniquorum hominum? aut quis tibi imputabit si perierint nationes quas tu fecisti? Nec enim est alius Deus quam tu, cui cura est de omnibus: ut ostendas quoniam non injuste judicas judicium: neque rex, neque tyrannus in conspectu tuo inqui
Abbreviated transcription (Latin):
christus. homo percati. filius perditionis cumomnibus sequacibussuis non est ad iudiciũ
qui ab eo seducendi &cumeo inu&ernum perituri sunt : post pauca subiungit
Eoquod caritatem ueritatis non receperunt ut salui fierent : Ideomitt & illis dẽ
operationemerroris. ut credunt mendacio : & iudicentur om̃s qui non credi¬
derunt ueritati: sed consenserunt iniquittti .: quomododicitur apud ierechi

Expanded text:
ichristus homo peccati, filius perditionis , cum omnibus sequacibus suis, non est ad judicium ichristus homo peccati, filius perditionis , cum omnibus sequacibus suis, non est ad judicium qui ab eo seducendi, et cum eo in aeternum perituri sunt, post pauca subjungieo quod caritatem veritatis non receperunt, ut salvi fierent. Ideo mittit illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, ut iudicentur omnes, qui non crediderunt veri
Abbreviated transcription (Latin):
in libro ioblegitur. quic in diem perditionis seruatur malus & ad diemfuroris
ducitur : Quurdeegyptiis inmarirubro eernaliter delendis atqi perituris : scrip¬
turaa dicit : Ducebatenim eosadhunc finem: digna necessitas. Vbia perteostenditur
quia & ducebat eos diuiniiudicii necessitas ad interitum : & tumendigna pro
meriti s impi&latis & contemptus eorum quid est &iamillud : quod a libiscriptũ ẽ:
& quitra nsgreditur aiustitia ad peccatum : ds̃ parauitillum ad romphea m.
quur &iam de antichristo adhuc in finescłi reuelando & extinguendo : dicita ngelus
adbeatum io hannem in a pocalypsi. Bestia quam uidisti: fuit& non est : Et ascen¬
sur est deabysso : & in interitum uadit : Si hoc non est prȩdistinatuma pud dm̃:
quo modoidem angel usdicit. hȩc uerba : fidelissima &uera đi sunt  Sudemant¬

Expanded text:
in libro Job legitur: Quia in diem perditionis servatur malus, et ad diem furoris in libro Job legitur: Quia in diem perditionis servatur malus, et ad diem furoris ducetur? Cur de Aegyptiis in mari Rubro et aeternaliter delendis atque perituris Scriptura dicit: Ducebat enim eos ad hunc finem digna necessitas? Ubi aperte ostenditur quia et ducebat eos divini judicii necessitas ad interitum; et tamen digna pro meritis impietatis, et contemptu eorum. Quid est etiam illud quod alibi scriptum est: Et qui transgreditur a justitia ad peccatum, Deus paravit illum ad rhomphaeam? Qui etiam de Antichristo adhuc in fine saeculi revelando et exstinguendo, dixit angelus ad beatum Joannem in Apocalypsi: Bestia, quam vidisti, fuit et non est, et ascensura est de abysso, et in interitum vadit . Si hoc non est praedestinatum apud Deum, quomodo idem angelus dicit: Haec verba fidelissima et vera Dei sunt? Si idem Ant
Abbreviated transcription (Latin):
amice : & multa simłt : aliudiuxtadiabolicam istius regulum : aꝑta falsitate
negi crequoduerum est : ut cum aliquis merito impi&atissuȩ diuino iudicio ueracit̃
dicitur prȩdistinatus ad supplicium. litenouain sania fallaciter docea t dietum: prȩ¬
distinatus non predistinatus : quo peruernssi mo & fralacissi mosensu: num quum in rebis
ad fidem pertinentibus quod absit scriptura loquitur : Num quam aliquis doctor
eccles asticus numquam aliquis uiruer x loquutus est : Si autem nonad peccandum
quod absit : sed adluendum propeccatissupplicium : nemoiusto điiudicio est predis¬
tinatus quid est quod apłi in orationesua. ad dm̃ deiudadixerunt .: Dequo preuari¬
catus estiud as : ut abir& in locum suum : quid est quod sulomonait . Vniuersa
propter semet ipsum operatus est dñs impium quo queaddiem malum: Quid est quad

Expanded text:
Amice; et multa similiter: aliud juxta diabolicam istius regulam aperta falsitate Amice; et multa similiter: aliud juxta diabolicam istius regulam aperta falsitate negare quod verum est, ut cum aliquis merito impietatis suae divino judicio veraciter dicitur praedestinatus ad supplicium, iste nova insania fallaciter doceat dictum, praedestinatus non praedestinatus: quo perversissimo et falsissimo sensu nunquam in rebus ad fidem pertinentibus, quod absit, Scriptura loquitur, nunquam aliquis doctor ecclesiasticus, nunquam aliquis vir verax locutus est. Si autem non ad peccandum, quod absit, sed ad luendum pro peccatis supplicium nemo justo Dei judicio est praedestinatus, quid est quod Apostoli in oratione sua ad Dominum de Juda dixerunt: De quo praevaricatus est Judas, ut abiret in locum suum? Quid est quod Salomon ait: Universa propter semetipsum operatus est Dominus, impium quoque ad diem malum? Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
prepter aliquum fidem illius in dnm̃. & sa cramentorum societatem qua sc̃ĩs apłis
iungebatur non a contrario : ibdbene & consequenter ita potuit appellari:
Sic &eum dnimic aintradenti & eumosculo designanti: Ipsed ñs ait : A mice ad qđ
uenisti. bene potest intelligi non quod tunc gerebatur. sed quod dudum fuerat ei
ex probratum utcum fuiss& aliquando scđmquendum modum discipulus & amicus:
intaincrudelem & impium in imicum repente ẽ& mutatus: Sed &si hoc perhuroniũ
dictum in tellegitur. sicut & intellectum est a quibusdam: non propterea aliquid
ualebit huius noui & in sulsi disputatoris regula : quia aliud est : more huma no
aliquid perhyronium significare quoduerum est : sicut cum malo homini indig¬
nantesuel in crepantes dicimus bonus homo es. uelmalea gentibeneagis. &inimico

Expanded text:
propter aliquam fidem illius in Dominum, et sacramentorum societatem, qua sanctis apostolis propter aliquam fidem illius in Dominum, et sacramentorum societatem, qua sanctis apostolis jungebatur, non a contrario sed bene, et consequenter ita potuit appellari. Sic et cum Dominum jam tradenti, et eum osculo designanti, ipse Dominus ait: Amice, ad quid venisti? bene potest intelligi, non quod tunc gerebatur, sed quod dudum fuerat ei exprobratum: ut cum fuisset aliquando, secundum quemdam modum discipulus et amicus, in tam crudelem et impium inimicum repente esset mutatus. Sed et si hoc per ironiam dictum intelligatur, sicut et intellectum est a quibusdam, non propterea aliquid valebit hujus novi et insulsi disputatoris regula: quia aliud est more humano aliquid per ironiam significare, quod verum est, sicut cum malo homini indignantes, vel increpantes dicimus: Bonus homo es; vel male agenti: Bene agis; et inimico,
Abbreviated transcription (Latin):
defilusisrł melior illo: quitamen postea : infelicissi me reprobatus & abiectus
perut & tamen ad tempus bene adtemporalem quandam regniutilititem
electus dicitur. Qui&mysticaunctione : & sortis electione perproph&am scm̃
di populo prȩlatus est : Vbiautem scriptura euangelica : specialiter filium nomi¬
n& iudam: nosminimelegimus : quod enim dñs deapłis ait. non possunt filii
sponsiieiunare quamdiucum ipsis ent sponsus nulla necessitascogit : ut non &iũ
iuda excepto possitdec & eris tantum mnodo dictum recte intelligis: ad quosutiq: solos
illoiamperdito illud pertine quod dñ oubuingit dicens: Venient a uitem dies
cumaufer&urub eissponsus & tuncieiun abunt in illis diebus: Sed siquis &ium
ipsumuidum : in his uerbas dñ inter filio suult intelligi deputatum ina nifeste hoc

Expanded text:
de filiis Israel melior illo . Qui tamen postea infelicissime reprobatus et abjectus de filiis Israel melior illo . Qui tamen postea infelicissime reprobatus et abjectus periit. Et tamen ad tempus bene ad temporalem quamdam regni utilitatem electus dicitur, qui et mystica unctione, et sortis electione, per prophetam sanctum Dei populo praelatus. Ubi autem Scriptura evangelica specialiter filium nominet Judam, nos minime legimus. Quod enim Dominus de apostolis ait: Non possunt filii sponsi jejunare, quandiu cum ipsis est sponsus : nulla necessitas cogit, ut non etiam Juda excepto de caeteris tantummodo dictum recte intelligi possit. Ad quos utique solos, illo jam perdito, illud pertinet quod Dominus subjungit, dicens: Venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus, et tum jejunabunt in illis diebus . Sed si quis etiam ipsum Judam in his verbis Domini inter filios vult intelligi deputatum, manifeste hoc
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait ideergobemitactem & ituerita temđi inaoi quidem qui ce ciderunt :¬
seueritatem q nteautem bonitatẽ o ꝑ manserisin bonitate: Quuntum ergo
adtem portle a postolatus ministerium adtin& dequo d ñ s tundo quebatur cumdicer&
non neduodecim uos ego l egi: benepotest dici &isteintercu&ero selectus : Quantũ
uero ad eernam beatitudinis dectionem : illitantum modo electierant : de quibus
cuminter istum & illos facere distinctionem : ait : Nondeomnibus uobis dico
ego scioques elegerim. At qut abene & uere potest intelligidictum: & adiuncto
uida non nedua decimuos ego elegi: & illo segreguto tamquam reprobo: egoscio
quos degerim. Nec necesseest econtrario accipi. quodutrumqiuerum euidenti
ratione monstratur. Sienamq: &iam deculescriptumest : cum eir& eligendus ad
regnum cui in multis utilis erat futurus : quod & ia msorted ectus accepit.: dicente
scriptura . Eratuir d& ribubeniamin uocabulo scul. electur & bonus & non erat

Expanded text:
ciderunt severitatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate . Quantum ergo temporale apostolatus ministerium attinet, de quo Dominus tunc loquebatur, cum diceret: Nonne duodecim vos elegi? Bene potest dici et iste inter caeteros electus. Quantum vero ad aeternam beatitudinis electionem, illi tantummodo electi erant, de quibus cum inter istum et illos faceret distinctionem, ait: Non de omnibus vobis dico, ego scio quos elegerim . Atque ita bene et vere potest intelligi dictum et adjuncto Juda: Nonne duodecim vos elegi? et illo segregato tanquam reprobo: Ego scio quos elegerim. Nec necesse est e contrario accipi. Quod utrumque verum evidenti ratione monstratur: sic namque etiam de Saule scriptum est, cum esset eligendus ad regnum, cui in multis utilis erat futurus quod etiam forte electus accepit, dicente Scriptura: Erat vir de tribu Benjamin vocabulo Saul electus, et bonus, et non erat
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione coniungereiur apłis & sortireturtum eis sortemministerii
a postolatus Itaut deipso gradu a plico dicatur esse prȩuaricatus quodtunen
dñs non fecit quas ignarus futurorumꝰ qui sempernouerat in u&erna sua
prescientia Eca & erorum a płorum perseueraintis simam fidem &illiuis casũ¬

Expanded text:
dispensatione conjungeretur apostolis, et sortiretur cum eis sortem ministerii dispensatione conjungeretur apostolis, et sortiretur cum eis sortem ministerii et apostolatus: ita ut de ipso gradu apostolico dicatur esse praevaricatus; quod tamen Dominus non fecit, quasi ignarus futurorum, qui semper noverat in aeterna sua praescientia, et caeterorum apostolorum perseverantissimam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Vt om̃s duo decim : electia d ño esseintellegantur. Sed aliter c&eri: aliter
iudas: Idest illi u& ernaliter ad regnum : ut e temporaliter administerium:
Flectus namq ad tempis intercu&eros ad apłicum minis terium : Missus ad prȩ¬
dicationis officium: Accepit &icm forsitan. gratiam miraculoꝵ Vnde ebentis
pelrus in actibus apłoꝵ : sic deeo loquitur : qm̃ quidem connumeratus erat in nobis
& sertitus est sortem minis teriihuius : & cumstatuissent duos. & orarent ut ds̃
ostender& quis ex eis in locum quem ipseprȩucericando amiserat constitui deber&¬
ilui stai supplicantes dixerunt.: Tud s qui corda nostiominum ostendequem elegeris
niu orhisduebus acciperesortem minis terihuius & apostolatus dequo prȩuaricatus ẽ
iud aos utabir& in locum suum: Iiacergo eletuserat adño ut temporali quadã

Expanded text:
catur? ut omnes duodecim electi a Domino esse intelligantur: sed aliter caeteri, aliter catur? ut omnes duodecim electi a Domino esse intelligantur: sed aliter caeteri, aliter Judas, id est illi aeternaliter ad regnum, iste temporaliter ad ministerium. Electus namque ad tempus inter caeteros ad apostolicum ministerium, missus ad praedicationis officium: accepit etiam forsitan gratiam miraculorum; unde et beatus Petrus in Actibus apostolorum sic de eo loquitur: Quandoquidem connumeratus erat in nobis, et sortitus est sortem ministerii hujus . Et cum statuissent duos, et orarent ut Deus ostenderet quis ex eis in locum quem ipse praevaricando amiserat, constitui deberet, ita supplicantes dixerunt: Tu Deus, qui corda nosti hominum, ostende quem elegeris ex his duobus accipere sortem ministerii hujus et apostolatus, de quo praevaricatus est Judas, ut abiret in locum suum . Ita ergo electus erat a Domino, ut temporali quadam
Abbreviated transcription (Latin):
.XIII Ier tioditimo capitulo itidicit Reatumiudam prenoneleto. & filiodi pronen
filuis a contrario accipi Sicidem amicus quinun quam nonfuerat im imieus ̃Fruetru
quȩrifiliadi prȩer ciuselectos ł rustra puta rieuitlactos pryter abeo prȩdestinitos
Itemimpio puturi preditinatos udõ preler eiuselet tos huꝑidiue ȩstimar el ec tordĩ
pretereiisfilios Nec eẽ prȩdistinatos sinonsintũi filui Predistinatoiuad poenas
ul interitum uł suipplicium. ihiladiudsentiendum : nislinenpredistinatos
Sedam astadaminabili meritopecatiorigincdis at qͥpropri nonenst separtitos
id eoqumpieuiuere ꝑmissos ȩ erno igͥnepuniendos : In his uerbis quoditt antelligit
iudaminter olatos a płos ad ño connume ratum ubiait . non ned uode i muo sego
elegis ut ca&eri intellegantur uere electi : ille uero uel ut a contrario id est perhis¬
roniamita sit appellatus melius esi it᷑ accipiatur : utueritis uerum dixisse agnos¬

Expanded text:
XIII. Tertio decimo capitulo ita dicit. 1. Electum Judam pro non electo, et filios Dei pro non filiis a contrario accipi: sic idem amicus, qui nunquam non fuerat inimicus. 2. Frustra quaeri filios Dei praeter ejus electos: frustra putari ejus electos praeter ab eo praedestinatos. 3. Item impie putari praedestinatos a Deo praeter ejus electos, supervacue aestimari electos Dei praeter ejus filios, nec esse praedestinatos, si non sint filii Dei. 4. Praedestinatos ad poenas, vel interitum, vel supplicium nihil aliud sentiendum nisi non praedestinatos; sed a massa damnabili merito peccati originalis atque proprii non esse separatos: ideoque impie vivere permissos, aeterno igne puniendos. In his verbis quod ita intelligit Judam inter electos apostolos a Domino connumeratum, ubi ait: Nonne duodecim vos ego elegi ? ut caeteri intelligantur vere electi, ille vero velut a contrario, id est per ironiam, ita sit appellatus; melius est si ita accipiatur, ut Veritas verum dixisse agnos
Abbreviated transcription (Latin):
madum damnatu : declarata est prȩdistinatioelectorum aduitum.: In esau
autem. solo peccati originalis reatu odio habito: prȩdistinatio reproborum
ad interitum : Tale est : & quod post paululum deutraq parte subiungitur :
Ergocuius uult miserelur. & que muult indurat. E quad de inde addit :
Anon hab& potestatem figulus luti : exeadem massa facere aliud quidem
ua sin honorem Aliuduero inaontumelium : De quibus uasis honoris & contumeliȩ¬

Expanded text:
in Adam damnata, declarata est praedestinatio electorum ad vitam. In Esau in Adam damnata, declarata est praedestinatio electorum ad vitam. In Esau autem solo originalis peccati reatu odio habito, praedestinatio reproborum ad interitum. Tale est, et quod post paululum de utraque parte subjungitur: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult indurat . Et quod deinde addit: Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cationis Ita e contrario fideliter intellegendum est : eum quirite & legitime
ẽẽ circumcisus : ab illor eatu ab soluendum: Hec diximus : ut manifeste intellegamus
quad &iamsi apłs in illu prȩdistinationis disputatione dereproborum parte tacinss&.
debuissel tamen fides nrã quid de eissentiendumẽ & : econtrario aduertere & intelli¬
gere o sed nonta c&: Cumstatim postaliqua delectorum & reproborum similitud inẽ
simul ponens induobus geminis isaac & rebeccȩ : Ita adiungat : Cumenim necdum
natiessent. autidiquid egissent bonum aut malum ut scđm electionem propo¬
situmdĩ maner& non ex operibus sed ex uocante dictum est . quia maior serui&
minorio Sicut scriptum est : Ia cobdilexi esauacutem odiohabui: Manifeste
igitur in hac exemplo : Einia cob absqpuillis meritis dilecto & electo qui simłt
tenebatur origina dis peccati obnoxius ut frater : & ex eadem ueniebat massi

Expanded text:
cationis, ita e contrario fideliter intelligendum est eum qui rite et legitime cationis, ita e contrario fideliter intelligendum est eum qui rite et legitime esset circumcisus, ab illo reatu absolvendum. Haec diximus ut manifeste intelligamus quod, etiamsi Apostolus in illa praedestinationis disputatione de reproborum parte tacuisset, debuisset tamen fides nostra, quid de eis sentiendum esset, e contrario advertere et intelligere; sed non tacet, cum statim post aliquam et electorum, et reproborum similitudinem, simul ponens in duobus geminis Isaac et Rebeccae ita adjungat: Cum enim necdum nati essent, aut aliquid egissent bonum aut malum ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibusminori, sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Manifeste igitur in hoc exemplo, et in Jacob, absque ullis meritis dilecto et electo, qui similiter tenebatur originalis peccati obnoxius, ut frater et ex eadem veniebat massa
Abbreviated transcription (Latin):
deligno scientiȩ bomi& im ali necommedas quocumq diecom mederis exeo morte
morieris. Vtiq i noboedienti comminatus est mortem: Sed numquid non agnosit
fides quid econtrariosentiendum sit : Id est quod obȩdienti prepartcuerit uita in :¬
Item cum loquitur dĩa dabraham : masculuscuius prȩputii caro non fuerit circum¬
ciscoctauadie peribitanima illa depopulis suis quia pactum meum irritum fecit :
Manfestum est masculu mistum qui non est a tauadie circumeisus periturum
depopulis suis : quia pactumd̃ irritum fecit: Nonutiq: inutero materno nec
milla tam recenti in fantia. quando aliquid bonim aut malum nulla tenus agere
potuit: Sedutiq in parad yso. in prȩuaricatione adȩ inquo om̃s scut a płsdicit
peccauerunt : quiex illa da mnata originedescendunt : Sicut ergo iste octauadie
minime circuicisus manifeste periturusdenuntiatur. obreatum primȩ prȩuari¬

Expanded text:
De ligno scientiae boni et mali ne comedas; quocunque die comederis ex eo, morte De ligno scientiae boni et mali ne comedas; quocunque die comederis ex eo, morte morieris . Utique inobedienti comminatus est mortem; sed nunquid non agnoscit fides quid e contrario sentiendum sit; id est quod obedienti praeparaverit vitam? Item cum loquitur Deus ad Abraham: Masculus cujus praeputii caro non fuerit circumcisa octava die, peribit anima illa de populis suis: quia pactum meum irritum fecit . Manifestum est masculum istum, qui non est octava die circumcisus, periturum de populis suis, quia pactum Dei irritum fecit: Non utique in utero materno, nec in illa tam recenti infantia, quando aliquid bonum aut malum nullatenus agere potuit, sed utique in paradiso, in praevaricatione Adae, in quo omnes, sicut Apostolus dicit, peccaverunt ; qui ex illa damnata origine descendunt. Sicut ergo iste octava die minime circumcisus, manifeste periturus denuntiatur ob reatum primae praevari
Abbreviated transcription (Latin):
ex prȩdistin atione electorum adgłam. agnoscere mus &ium prȩdistinationem eẽ
reprobo rum ad poenam : Sicut e insymbolo tantum modo uitam a&er nam quodest
prȩmiums corum. uidemur confiteri.: Et tamen econtrario similiter indubitanter
credere & intelli gere debemus mortem a&ernam quod est damnatio in iquorum:
Hancenim regulamintellegendi in scripturis ipse nos apłs docel: quicum dixis r
deresurrectione disputa nsseminatur corpusanimale . surg& corpusspũle. nesine
auctoritate scripture . spc̃le corpus dixiss euider&ur stutim quod eontrario ueraciter
intellegendum ẽẽ. a diunxit dicens Siest corpusanimade : est & sp̃ide łt continuo
utrumq confirmans ponit testimoniun s cripturȩ & dicit : Sicut seriptumest :
Factus eit primus homo adam in animam uiuentem. Nouissimus adum in spm̃ uiui¬
ficantem Simłt & illud utiq intelligitur quod cuids primo hominidixisr&

Expanded text:
ex praedestinatione electorum ad gloriam agnosceremus etiam praedestinationem esse ex praedestinatione electorum ad gloriam agnosceremus etiam praedestinationem esse reproborum ad poenam. Sicut et in symbolo tantummodo vitam aeternam, quod est praemium sanctorum videmur confiteri; et tamen e contrario similiter indubitanter credere et intelligere debemus mortem aeternam, quod est damnatio iniquorum. Hanc enim regulam intelligendi in Scripturis ipse nos Apostolus docet, qui cum dixisset, de resurrectione disputans: Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale , ne sine auctoritate Scripturae spirituale corpus dixisse videretur, statim quod e contrario veraciter intelligendum esset adjunxit, dicens: Si est corpus animale: Sicut scriptum est, factus est primus homo Adam in animam viventem: novissimus Adam in spiritum vivificantem . Similiter et illud utique intelligitur quod, cum Deus primo homini dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis quȩ scripta sunt in lege& pro pheis testatur : dehacredicat audiamus Netũ absurdi
uł contentios simus ut ubuipsa residest prȩdistinationis ueritas appar&. Ideo negemus
ꝑprȩdistiationẽ dictum quia nequa qua mibiprȩdistinationis nomem positum inueniat᷑
Sed siue son& ibi ex presse prȩdistinatio siue ipsius prȩdistinationis ueriti scertissi me
darescat una & parifide suscipiatur : Dicit ituquipse : primum de sola prȩdistinatione
electorum ita: Nam quos prȩsciuit & prȩdistinauit conformes fieri imaginis fili
sui ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: Quos autem prȩdistinauit : hos
& uocauit : Et quosuocauit hos& iustificauit : Quos autemiustificauit : illo sełmagni¬
ficauit : post quȩ uerba sinihilomnino dixiss& departe reproborum : Eiũ sicutiq
econtrario intelligeredebuertaus : quid de eis eẽ sentiendum: Videlic& ut

Expanded text:
nisi quae scripta sunt in lege et prophetis testatur, de hac re dicat audiamus, nec tam absurdi, nisi quae scripta sunt in lege et prophetis testatur, de hac re dicat audiamus, nec tam absurdi, nec contentiosi simus ut, ubi ipsa res, id est praedestinationis veritas apparet, ideo negemus pro praedestinatione dictum, quia nequaquam ibi praedestinationis nomen positum inveniatur: sed, sive sonet ibi expresse praedestinatio, sive ipsius praedestinationis veritas certissime clarescat, una et pari fide suscipiatur. Dicit itaque ipse primum de sola praedestinatione electorum ita: Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fit; et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magnificavit . Post quae verba si nihil omnino dixisset de parte reproborum, etiam utique e contrario intelligere debueramus quid de eis esset sentiendum, videlicet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil ex tradicens quamea quȩ ꝓpheȩ sunt locutisutura cẽeꝰm opses ꝓCũ ergoipsea płs ostendat
atq confirm& : in illud euangeliumdi quod antepromisit ꝑ prophe& assuos inscripturis
scĩs sese gregatum &õneillud i ysterium quod euangelirat perscripturas proph&irum
testelur patefactum nihilquese e tradicere quamq iȩ scripta sunt in lege & prophelis
manifestum est huiusrei idest diuinȩ prescientiȩ & prȩdistinationis altitudinem pon
solumin apło quiex scripturis prophelicis omnem suam prȩdicationem confirmat sed &iũ
in ipsorum proph& arum scripturis diligentius inuestigandam & quod inutrisq: mani
festa ueritatis declaratione fuerit inuentam fideliter nobis & sineulla controuersiarũ
disceptictione omnimodis sequendum Primo ituq: quid ipsea płs qui senihil ex tradicere

Expanded text:
nihil extra dicens, quam ea quae Prophetae sunt locuti futura esse, et Moyses . Cum ergo ipse Apostolus ostendat nihil extra dicens, quam ea quae Prophetae sunt locuti futura esse, et Moyses . Cum ergo ipse Apostolus ostendat atque confirmet in illud Evangelium Dei, quod ante promisit per prophetas suos in Scripturis sanctis se segregatum, et omne illud mysterium quod evangelizat per Scripturas prophetarum testetur patefactum, nihilque se extra dicere, quam quae scripta sunt in lege et prophetis, manifestum est hujus rei, id est divinae praescientiae et praedestinationis, altitudinem non solum in Apostolo, qui ex Scripturis propheticis omnem suam praedicationem confirmat; sed etiam in ipsorum prophetarum Scripturis diligentius investigandam, et quod in utrisque festa veritatis declaratione fuerit inventum, fideliter nobis, et sine ulla controversiarum disceptatione omnimodis sequendum. Primo itaque quid ipse Apostolus, qui se nihil extra dicere
Abbreviated transcription (Latin):
persua sum est contentiose defendendum sed potius seripturti scã diligentius perscru¬
tanda: Non solum a płica sed &liũ prophelica ex qua om̃is apłica auctoritas descendit
Sicut ipsebeatus paulus statimin principio epłȩ idroma nos euidenter declurat:
Segregatim seessedicens in euangelium diꝰ. quod ante promiserat ꝑ prophe assuos
inscripturis ĩs E in fine eiusdem epłȩ. omneir sterium eu angeicȩ prȩdicationis
inqua est &ic̃ profundissi mumm ysterium prȩscientiȩ & prȩdistinationis dĩ ꝑscripturas
propheicas confiriat eẽ reuelatum itadicens Fiautem qui potens ẽ uosconfirmare
uelernis taciti quo d nunc pate factum est perscripturas proph&urum &cace : Itemq inactibi
aploꝵ : deseipso loquitur dicens. Vsq in hodiernum diemsto testificans minoriatq maiori:

Expanded text:
persuasum est, contentiose defendendum, sed potius Scriptura sancta diligentius perscrupersuasum est, contentiose defendendum, sed potius Scriptura sancta diligentius perscrutanda, non solum apostolica, sed etiam prophetica, ex qua omnis apostolica auctoritas descendit. Sicut ipse beatus Paulus statim in principio Epistolae ad Romanos evidenter declarat, segregatum se esse dicens in Evangelium Dei, quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis . Et in fine ejusdem Epistolae omne mysterium evangelicae praedicationis, in qua est etiam profundissimum mysterium praescientiae et praedestinationis Dei, per Scripturas propheticas confirmat esse revelatum, ita dicens: Ei autem qui potens est vos confirmare, aeternis temporibus taciti, quod nunc patefactum est per Scripturas Prophetarum, etc. . Itemque in Actibus apostolorum de seipso loquitur dicens: Usque in hodiernum diem sto testificans minori, atque majori,
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter asimili prȩdistinauit quos prȩparauit ad gratium : A contrario prȩdistinauit
impios ad interitumuel supplicium a &ernum, Sienimpreditinatisunt uecessari operibuNt
poenasqi patientur in eutubiles quod situest quomod quidicubitur mundus quem neces
aut solum abselutam prȩdistinationem non nis in his quos ds̃ degit ad u&ernam beatitudi¬
in solis eens Augustinum aliquotiens in reprobis a contrario posuisse. In primis qđ dicit t
nonessedĩ prȩdistinationem nissdehis qui prȩparatisuint ud a &ernam felicitatem siue
exsuo sensl hoc dixerit. siue abcliis audierit . nostu men ueraciter stimus quiciste est
error moderni temporis apud plurimos. Dum nomputant prȩdistinationem dĩ nis inpiote
dectorum in seripturis inueniri: pec ipsum beatum paulum apłm in epistolisnus:
nisi desolissimiliter electis prȩdistinationem posiusse. sicut e iste in sequentibusdicit
Sed ad qui escendum & obo ediendum est humiliter uerituti: Et non quod semel nobis

Expanded text:
navit quos praeparavit ad gratiam. A contrario praedestinavit impios ad interitum vel supplicium aeternum: si enim praedestinati sunt, necessario peribunt, poenasque paaut solam absolute praedestinationem, nonnisi in his quos Deus elegit ad aeternam beatitudiin solis sanctis, Augustinum aliquoties in reprobis a contrario posuisse. Imprimis quod dicit, non esse Dei praedestinationem nisi de his qui praeparati sunt ad aeternam felicitatem. Sive ex suo sensu hoc dixerit, sive ab aliis audierit, nos tamen veraciter scimus quia iste est error moderni temporis apud plurimos, dum non putant praedestinationem Dei, nisi in parte electorum, in Scripturis inveniri: nec ipsum beatum Paulum apostolum in Epistolis suis, nisi de solis similiter electis praedestinationem posuisse, sicut et in sequentibus dicit. Sed acquiescendum et obediendum est humiliter veritati; et non quod semel nobis
Abbreviated transcription (Latin):
diste in illa tunc societate apłoꝵ : ad tempus mintus est : Et communi caturos
cum eccła non solum sacramenta & ministeria diuina sed &ium locum regi¬
minis. Atq ita monstrar& suis exemplum patientiȩ quam patienter scilic&
tolerurent malos : Sicut ipseitum : & uerissi me nouerait el mirt patientia tole¬
rabat: Nec puturentueri fideles talium socie ate sepollui : uel corum ministeria
quȩ scđ mdm̃isunt respuendu : Sicut nechaat a płiꝰ illius fictau soci&a tepolluobant᷑
naceius iinisteriuminquantum scđ mn dm̃ fielit estimprobatum Cumque usque
cedproditions madum eius infelicitus peruenisse& tam i agnumunuis bominis
mulum conuertit in totius nundibonum dumperhocipseueru s immolatus est
agnus quiabstulit peecatum mundi At quiti cintuntum eone bonus dñsum
cdegitudbonum ut elbonasia illi conaderei & mnala llius in ur̃mbenum

Expanded text:
et iste in illa tunc societate apostolorum ad tempus mistus est, et communicaturos et iste in illa tunc societate apostolorum ad tempus mistus est, et communicaturos cum Ecclesia non solum sacramenta et ministeria divina, sed etiam locum regiminis: atque ita monstraret suis exemplum patientiae, quam patienter scilicet toleraret malos, sicut ipse istum et verissime noverat, et mira patientia tolerabat; ne putarent veri fideles talium societate se pollui, vel eorum ministeria, quae secundum Deum sunt, respuenda: sicut nec beati apostoli illius ficta societate polluebantur, nec ejus ministerium, in quantum secundum Deum fiebat, est improbatum. Cumque usque ad proditionis malum ejus infelicitas pervenisset, tam magnum unius hominum malum convertit in totius mundi bonum, dum per hoc ipse verus immolatus est Agnus, qui abstulit peccatum mundi: atque ita in tantum bene bonus Dominus eum elegit ad bonum, ut et bona sua ill
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebat enim abinitio iħs quiessent credenter &l quistraditurus eir eum : nde
e ipsedñs cundix is & illud quo diuipracominemoratum est: Nonne duo decim
uos ego legi tamquiamuere prȩscius futuro rum: statim subiunxit : Etumus
quobis diubolus cito qued enan gdist arex ponens dequo dixerit a ddidit comino
dicebatuutemiudam simonis scariothen: Hicenim ertitt rad iturustum: cumess&
unus exduo decim: Nouerat &iam locum damnationis eius in supplicis sempiter is:
cui merito impietatis suȩ fuerat destinatus & prȩdistinatus Vnde & ab apł isdictũ
est : ut abir& in locumsuum Etipsed ñ sait de hominiilli perquem filius hominis tra¬
de ur: bonumeratei sinatus non fiust& homo ille: Et tamen uoluit eum atdictum est
ad tempus ministerium & locumu pastolatus accipere : Vt cumille inaleabusus
fuisse tanta dñibonitate : dñs econtra nobeneutereur magno eius malo : ad nr̃m
magnumbonum Docens tali exemplo : futurds inecbasuia malos ad mixtos. sicut

Expanded text:
ssent credentes, et quis traditurus esset eum . Unde et ipse Dominus, cum dixisset illud quod supra commemoratum est: Nonne duodecim vos elegi? tanquam vere praescius futurorum, statim subjunxit: Et unus ex vobis diabolus est. Quod Evangelista exponens de quo dixerit, addidit continuo: Dicebat autem Judam Simonis Iscarioten: hic enim erat traditurus eum, cum esset unus ex duodecim . Noverat etiam locum damnationis ejus in suppliciis sempiternis, qui merito impietatis suae fuerat destinatus et praedestinatus. Unde et ab apostolis dictum est: Ut abiret in locum suum . Et ipse Dominus ait: Vae homini illi, per quem Filius hominis tradetur: bonum erat ei si natus non fuisset homo ille . Et tamen voluit eum, ut dictum est, ad tempus ministerium et locum apostolatus accipere, ut, cum ille male abusus fuisset tanta Domini bonitate, Dominus e contrario bene uteretur magno ejus malo ad nostrum magnum bonum: docens tali exemplo futuros in Ecclesia sua malos admistos, sicut