comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
geretur zacharias in ordine ucis sue ante dm̃.:
scđm consuetudinẽ sacerdoeii. sorte eriit ut in¬
censum poneret. Hec enim erat sacerdoei con¬
suetudo. ut sibi uiensim exr ordine succedentes
unusquisq pontificum. multi enim erant: suo
tp̃re incensum poneret ⁊ sacrificia immolaret.
Non ẽ aũ ociosum quod dicit᷑ ante dm̃. Ille uero
sacerdocio fungitur ante dm̃ : ad cunis mun̾a¬
respicit ds: Unde scriptũ ẽ. Resperit d̾s ad
abel ⁊ ad mi̾a eius : ad eaim uero ⁊ ad mun̾a
euis non respexit. Ingressus ẽ. autẽ intemplu̾
dm̃: ⁊ om̃is multitudo erat ppłi orans foris hora
incensi. hec autẽ sollemnitas decimo die men¬
sis septimi agebatur. quando solus pontifer se¬
Quod quid significet apłs exponit inepła ad he¬
breos. Nos quoq inleintico de hac sollempnita¬
te sufficienter dirimus. Apparuit autẽ illi an¬
głs dñ. stans adeatris altaris incensi. Stabat
angłł. ⁊ adextris stabat: qm̃ foreia ⁊ ꝓsꝑa num¬

Expanded text:
eretur Zacharias in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit, ut incensum poneret. Haec enim erat sacerdotii consuetudo ut sibi vicissim ex ordine succedentes, unusquisque pontificum multi enim erant suo tempore incensum poneret et sacrificia immolaret. Non est autem otiosum quod dicitur ante Deum. Ille enim sacerdotio fungitur ante Deum, ad cujus munrespicit Deus Unde scriptum est: « Respexit Dominus ad Abel, e ad munera ejus, ad Cain vero et ad munera ejus not respexit . » Ingressus autem in templum Domini, et omnis multitudo populi erat orans foris hora incensi. Haec autem solemnitas decima die mensis septimi agebatur, quando solus pontifex seQuod quid significet, Aposbraeos, et nos quoque in Levitico de hac solemnitate sufficienter diximus. Apparuit autem illi angelus Domini stans a dextris altaris incensi. Stabat angelus, et a dextris stabat, quoniam fortia nun
Abbreviated transcription (Latin):
enim non sunt iusti ante dm̃ : qui omi̾a oꝑa sua
facunt ut uideantur ab hominibus. Incedebãt
autem in om̃ibus mandatis ⁊ iustifica eiombus
dm̃i sine querela: quia sponte ⁊ sine murmura¬
tione omĩa legis mandata custodiebant. Id em̾
quod sponte ⁊ ex corde non fit : non uacat aque¬
rela. Deus enum non quid agamus: ẜ quo am¬
mo aliquid agamus attendit. Unde ⁊ apłs non
datorem: ẜ hylarem datorem deum dilig̾e dicit.
Q non erat eis. filius eo quod e̾e̾t helisabeth steri¬
lis.: ⁊ ambo ꝓcessissent in diebus suis. S terilis erat
elisabeth: ut non natura s uirtute ⁊ miracło pa¬
reret. Que si inuuentute peperisset: non sterił
set fecunda putaretur. Parit gͥ inseneetute. ⁊ mi¬
rabile dietu. in illa etate hec una sterilis fit fecũ¬
finis ueterum. iste nouorũ principium. Ler em̃¬

Expanded text:
enim non sunt justi ante Deum, qui omnia opera sua enim non sunt justi ante Deum, qui omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Incedebant autem in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela; quia sponte et sine murmuratione omnia legis mandata custodiebant. Id vero quod sponte et ex corde non fit, non vacat a querela. Dominus enim non quid agamus, sed quo animo aliquid agamus, attendit. Unde Apostolus non datorem, sed « hilarem datorem » Dominum diligere dicit. Et non erat illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis; et ambo processissent in diebus suis. Sterilis erat Elisabeth, ut non natura, sed virtute et miraculo pareret; quae si in juventute peperisset, non sterilis, sed fecunda putaretur. Parit igitur in senectute; et, mirabile dictu, in illa aetate haec una sterilis fit fecunfinis veterum; iste novorum principium. « Lex e
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos auidam rio¬
onnie zacharias de ui¬
es aria. ce uror illide
filiabus aaron ⁊ nom̃
ens helisabeth. Legi¬
mus enim dauid. inuiginti quatuor
partes sacerdotum familias diuisisse:
eisq p̾cepisse. ut singłi sed̾m uices suas
iniiisteriis sibi dispositis dño de ser¬
tempore succedentes: semꝑ eligebant᷑
qui principes sacerdotum dicebantur
quibus unus p̾erat qui suminus pontifer uo¬
cabatur. Inuenitur autẽ ibi positus abia in oc¬
taua sorte de cinus ꝓieme ẽ. ortus ⁊ acharias:
qui nuc fungitur uice illuis. Ucror quoq enis
de filiabus aaron fuisse dicitur. ut eos bene ⁊
legaliter comunctos eẽ seiamus. Precipit enim
ler ut unus quisq de tribu sua dueat urorem
ce una queq iro sue tribus conungatur. Erãt
au̾ ambo iusti ante dm̃ incedentes in om̾ibꝰ man¬
datis ⁊ iustificaciombus dm̃ sine querela. In eo
enim quod ante dm̃ incedentes iustos eos fuisse
dicit: ab om̃i uicio hẏpocrisis eos de fendit. Illi

Expanded text:
sacerdos quidam nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illius de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Legitur enim David in viginti quatuor partes sacerdotum familias divisisse, eisque praecepisse, ut singulae secundum vices suas in ministeriis sibi dispositis Domino deser, sibi pro tempore succedentes semper eligebantur qui principes sacerdotum dicebantur, quibus unus praeerat qui summus pontifex vocabatur. Invenitur autem ibi positus Abia in octava sorte, de cujus progenie ortus est Zacharias, qui nunc fungitur vice illius. Uxor quoque ejus de filiabus Aaron fuisse dicitur; ut eos bene et legaliter conjunctos esse sciamus. Praecipit enim lex ut unusquisque de tribu sua ducat uxorem ; et unaquaeque suae tribus viro conjungatur. Erant autem ambo justi ante Deum, incedentes in omnibus mandatis, et justificationibus Domini sine querela. In eo enim quod ante Deum justos eos fuisse dicit, ab omni vitio hypocrisis eos defendit: illi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qͦmͦ tamen pareret non audierat. Diẽ
enim ysaias. Ecce uirgo concipiet ⁊ pariet
filium: quomodo tamen pariat non dicit.
Qina igitur uirgo ẽ. ⁊ irum non eognouit.
quomodo pariat et uirgo maneat in terro¬
gat : quod nulli ad huc reuelatum erat. E res
pariendi. Ita concipies ita paries : iam nicħ
est. quod te ulternis in terrogare oporteat. Sp̃s
enim sc̃s qui suꝑueniet inte. ⁊ uirtus altissimi
que obumbrabit tibi.⁊ amplerabitur te totamq¬
&e intus ⁊ ertra mutriet te. faciet in te quod uo
altissim obumbrabit tibi. hec enim uirtus cõ¬
munis ẽ. tocius trinitatis. Tota enim truntas
unus ds ⁊ ipse altissimus. Natus ẽ. gͥ xp̃s de sp̾u

Expanded text:
rat, quomodo tamen pareret non audierat. Dicit enim Isaias; Ecce virgo concipiet, et pariet filium ; quomodo tamen pariat non dicit. Quia igitur virgo est, et virum non cognoscit, quomodo pariat, et virgo maneat, interrogat, quod nulli adhuc revelatum erat. Et respariendi. Ita concipies, ita paries. Jam nihil est quod te ulterius interrogare oporteat. Spiritus enim sanctus qui superveniet in te, et virtus Altissimi quae obumbrabit tibi et amplexabitur te, totamque intus et extra muniet te, faciet in te quod volAltissimi obumbrabit tibi. Haec enim virtus communis est totius Trinitatis. Tota enim Trinitas unus Deus, et ipse Altissimus. Natus est igitur Christu
Abbreviated transcription (Latin):
dieitur uterq quia unus sp̾s erat inutroq. Ut
conuertat corda patrum in filios. ⁊ incredibiles
ad prudentiam iustorũ : parare dño plebem ꝑ¬
fectam. Corda enim patrum infilios conuertit
hoc eorũ filios intellig̾e ⁊ erede. fecit. Conuertit
autem ⁊ in eredibiles ad prudenciam iustorũ.
quia in fideles ⁊ meredulos ꝑ ustorum uam¬

Expanded text:
 Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum, parare Domino plebem perfectam. Corda enim patrum in filios Joannes choc eorum filios intelligere et credere fecit. Convertit autem et incredibiles ad prudentiam justorum, quia infideles e
Abbreviated transcription (Latin):
ait. inter natos mulierum non surrerit maior
ioħe baptista ⁊ cetera que hiius modi que ipse
meuis laudibus p̾dicat : quantam eis gr̾am
iołis habuerit manifestant. E erit gaudium
tibi ⁊ exrultacio : ⁊ multi innatuntate eius gau¬
debunt. Quis enim in illius ⁊ de illius natunta¬
te non gaudeat. qui mundi gaudium nuncia¬
re uenerat: Quis non letetur audiens ⁊ achariã
tanto tempore mutum.⁊ tandem in huius nati
hunc psalmum usq infinem: ⁊ totum gaudio
⁊ exultacione plebis sue plenum ẽẽ uidebis. Sqͦr.
Erit enim magnus coram dn̾o: ⁊ umum ⁊ sicerã
non bibet. Ea enim que suꝑuis dieta sunt. satis
ostendunt quam magnus coram dño ioħs fuerit.
uinum ⁊ siceram non bibit : quia sicut uaz a¬
reus ⁊ dño ab infacia consecratus. ab omni re se
abstmint que uel corpus uel animã in ebriare.
ce mentem a suo statu euertere poss. E spu sẽs
ad uirginis salutacionem ingaudio exultass. H
enim elisabet testatur dicens. Unde hoc michi

Expanded text:
natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista , » et caetera hujusmodi, quae ipse in ejus laudibus praedicat, quantam etiam gratiam Joannes habuerit, manifestant. Et erit gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Quis enim in illius et de illius nativitate non gaudeat, qui mundi gaudium nuntiare venerat? Quis non laetetur, audiens Zachariam tanto tempore mutum, et tandem in hujus nativhunc psalmum usque in finem, et totum gaudio et exsultatione plenum esse videbis. Sequitur: Erit enim Magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet. Ea enim quae superius dicta sunt satis ostendunt quam magnus coram Domino Joannes fuerit. Vinum et siceram non bibit, quia sicut Nazaraeus, et Domino ab infantia consecratus, ab omni re se abstinuit, quae vel corpus, vel animam inebriare et mentem a suo statu evertere potest. Et Spirituad Virginis salutationem in gaudio exsultasset. Hoc enim Elisabeth testatur, dicens: « Unde hoc mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bendo et uictoriam. sicut p̃buit beato
iob: petro quoq in cruce et andree.
laurentio quoq suꝑ craticulam: multisq aliis
martiribus. Quis enim om̃ium posset cre¬
dere qđ homo mortał talia possit sustinere
qualia sustinuit laurentius ꝑ ad uitortum
deiꝰ. Qua ꝓpt̾ dum tales et huiꝰ modi nob̃
tẽptationes afflictionesq ꝓueniunt : debe¬
mus ⁊ ista ad memoriam reducere. om̃emq
spem nr̃am in dnm iactare: ut ip̃se fati
at nob̃ ꝓuentum euenire. citius liberando:
aut etiam uictorie tolerantiam p̾bendo.

Expanded text:
praebendo et victoriam, sicut praebuit beato praebendo et victoriam, sicut praebuit beato Job, Petro quoque, in cruce et Andraeae, Laurentio quoque super craticulam, multisque aliis martyribus. Quis enim hominum posset credere quod homo mortalis talia posset sustinere, quae sustinuit Laurentius per adjutorium Dei? Quapropter, dum tales et hujusmodi nobis tentationes afflictionesque proveniunt, debemus ista ad memoriam reducere, omnemque spem nostram in Deum jactare, ut ipse nobis faciat proventum evenire, citius liberando, aut etiam victoriae tolerantiam praebendo.
Abbreviated transcription (Latin):
tio humana ẽ malum cogitare: et in corde
temptationes multas ꝑ peti. Diabolica uero
tẽptatio est. certamine temptationis ioꝑe
suꝑari: et malum ꝑficere. Concupisci uero
mulierem. humana tẽptatio ẽ: ad hulteri¬
uni uͦ siue fornicationem ꝑ petrare: diabo¬
licum est. Sic de cetis intus intelligendũ.
fidelis autẽ deus est. qui nõ patietur uos
temptari suꝑ id quod potestis sub auditur
sustinere. fi̾delis dicitur deus esse. qm̃ quic¬
quid ꝓmisit fidelibus suis oꝑe compleuit.
quia dabit eis. Ideoq nõ ꝑmittet eos tẽp¬
tari suꝑ id quod humana fragilitas potest
ferrx. sed faciet cum tẽptatione etiam ꝓ¬
uentum. id est auxxilium: ut possitis sustine¬
teptacione et tribulatione citius lib̃ando.
sicut legimus factum de beato habraham
quando liberatus est de hur caldeorum.
nec nõ et de tribus pueris in camino. et
de daniele quando missus est in lacum leo¬
num et de in numerabili multitudine mar¬
tirum aut etiam inteptatione tolerantia

Expanded text:
tio humana est malum cogitare, et in corde tentationes multas perpeti. Diabolica vero tentatio est certamine tentationis in opere superari et malum perficere. Concupiscere mulierem humana tentatio est: adulterium vero sive fornicationem perpetrare diabolicum est. Sic de caeteris vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, subaudis sustinere. Fidelis dicitur Deus esse, quoniam quidquid promisit fidelibus suis, opere complevit; quia dabit eis. Ideoque non permittit eos tentari supra id quod humana fragilitas potest ferre. Sed faciet cum tentatione etiam proventum, id est auxilium, ut possitis sustinetentatione et tribulatione citius liberando, sicut legimus factum de beato Abraham, quando liberatus de urbe Chaldaeorum, necnon de tribus pueris in camino, et de Daniele, quando missus est in lacum leonum, et de innumerabili multitudine martyrum, aut etiam in tentatione tolerantiam
Abbreviated transcription (Latin):
autem ad correptionem nram. id est ad em̃¬
dationem et meliorationẽ nostram: ut nos
ꝑtalia corrigamur. In quos fines secłorum
positi.: in ultima scilicet ȩtate. Non sunt
ꝓpter illos scripta ut ipsi legerent. qui
talia agentes talia meruerunt recipere:
quia iam olim mortui erant : sed ꝓ nostra
salute et utilitate. ut si timore horum in¬
dei seruitio manserimus : głam illis pro¬
missam accipiamus. terram iundelicet re
Si quominus aut aliter gerimus. genima¬
tur nob pena illoꝵ: qm̃ maior noticia logiᷤᷤ.
plis facit hominem reum. Itaq qui se ex¬
istimat stare in rectitudine fidei. ⁊ bonis
oꝑibus. et in conscientia qua credit om̃ia
esse munda: iudeat ne cadat in suꝑbram
aut inseandalum fris. Isto in loco tacite hac
spetialiter ꝑcutit eos qui p̾sumentes de sua
conscientia qua licitum ẽ omia edere. quia
om̃ia munda sunt mundis. recumbebant
in ydolis edebant carnes ydolatrias. unde

Expanded text:
autem ad correptionem nostram, id est, ad emeautem ad correptionem nostram, id est, ad emendationem et meliorationem nostram, ut nos per talia corrigamur. In quos fines saeculorupositi sumus, in ultima scilicet aetate. Non sunt propter illos scripta ut ipsi legerent, qui talia agentes talia meruerunt recipere, qui jam olim mortui erant, sed pro nostra salute et utilitate, ut si in timore et in servitio Dei manserimus gloriam illis promissam accipiamus, terram videlicet repriam. Sique minus aut aliter egerimus, geminabuntur nobis poenae illorum, quoniam major notitia legis plus facit hominem reum. Itaque qui se existimat stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandalum fratris. Isto in loco tacite ac specialiter percutit eos, qui praesumentes de sua scientia, qua licitum esse putant omnia edere, quia omnia munda sunt mundis, recumbebant in idoliis, et edebant carnes idolothytas, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ȩneus qui similitudinẽ serpentis habebat.¬
set tanen uenenum nõ habebat: que qui aspi¬
ciebant. mortẽ temporalem amorsibus serpẽ¬
tum euadebant. xp̃m significat. sicut ipse
dixit. Tieut moy ses exaltanit serpentem in
deserto. ita exaltari oportet filium hominis.
ut oĩs qui eredit in eum nõ ꝑ eat. Smmilitu¬
dmem ergo serpentis habuit ille serpens.
nõ habuit ꝑ hoc quod eneus fuit. sig̾cat
et̾nitatem xp̃i: quia es durabile eramentũ ẽ.
crucis. Qui illum aspiciebat. sanabatur amor¬
sibus et aueneno serpentum: qm̃ quieumq
xp̃i passionem cum reuerentia ad memoriã
reducunt et aspiciunt illum. ad ħ ut mor¬
tificent corpora sua cum uitiis ⁊ concupiscẽ¬
tiis.: saluantur a suggestionibꝰ demonum.
et ueneno praue delectationis: et in super
morte et̾̃na Ignis uero ille qui deuorauit
murmuratores: sig̾cat ignem et̃num qui
deuorabit om̃s similia agentes. Soripta sũt

Expanded text:
aeneus qui similitudinem serpentis habebat,aeneus qui similitudinem serpentis habebat,sed tamen venenum non habebat, quem qui aspiciebant, mortem temporalem a morsibus serpentium evadebant. Christum significat serpeem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat . Similitudinem ergo serpentis habuit ille serpens, no caruit. Per hoc enim quod aeneus fuit, significat aeternitatem Christi, quia aes durabile metallum est. s patibulo. Qui illum aspiciebat sanabatur a morsibus et veneno serpentum; quoniam quicunque Christi passionem cum reverentia ad memoriam reducunt et aspiciunt illum, ad hoc ut mortificent corpora sua cum vitiis et concupiscentiis, salvantur a suggestionibus daemonum, et veneno pravae delectationis, et insuper a morte aeterna. Ignis vero ille qui devoravit murmuratores, significat ignem aeternum, qui devorabit omnes similia agentes. Scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
recteq erga subiectos in cedunt : tamen quo¬
quomodo nascatur et fiat. malum est: et ue
illi quo excitante ꝑnenit. siue sit p̾latus an
subiectus. Dicit enim beatus augustinus. qͥa
in nulla alia causa ita offenderunt dm̃ iudei
in heremo sicut in murmuratione: qm̃ semꝑ
murmuratores extiterunt. Qua ppter cauẽ¬
dum est om̃imodo ab huiꝰcemodi uicio: ne
similia nob̃ euentant. hec autẽ om̃ia suꝑiꝰ
dicta deserpentibꝰ et de igne qui eos deuo¬
rauit: in figura contingebant illis. Uideamꝰ
quomͦ serpentes igniti quibus illi traditi s̃
in figgura fuerunt & serpens ȩneus qui fus-¬
pensus est a moise in ligno: quẽ qui aspici-¬
ebant sanabantur. Serpentes illi qui morden¬
do uenenum in fundebant. demones signi¬
ficant. qui suggerendo nobis uenenum mor¬
tifere delectationis in fundunt : quibꝰ etiam
tradimur. si serpentem eneum in ligno pen¬
dentem nõ aspicimus: id ẽ xp̃m. Serpens

Expanded text:
recteque erga subditos incedunt. Tamen quorecteque erga subditos incedunt. Tamen quocunque modo nascatur et fiat, malum est; et vae illi quo excitante provenit, utrum sit praelatus an subjectus. Dicit enim beatus Augustinus quia in nulla alia causa ita offenderunt Judaei Deum in eremo, sicut in murmuratione, quoniam semper murmuratores exstiterunt. Quapropter cavendum est omni modo ab hujuscemodi vitio, ne similia nobis eveniant. Haec autem omnia, superius dicta de serpentibus et de igne, qui eos devoravit in figura contingebant illis. Videamus quomodo serpentes igniti quibus illi traditi sunt, in figura fuerunt; et serpens aeneus, qui suspensus est a Moyse: quae qui aspiciebant, sanabantur . Serpentes illi qui mordendo venenum infundebant, daemones significabant, qui suggerendo nobis venenum mortiferae delectationis infundunt. Quibus etiam tradimur, si serpentem aeneum in ligno pendentem non aspiciamus, id est Christum. Serpens
Abbreviated transcription (Latin):
in fundebant. Reducit ergo apłs talia ad memo
riam : et cominonet ne nos in eadem causa
in uenti tradamur diabolo: cuiꝰ figuram serpen¬
tes habe nt. Neque murmuraueritis sub audit᷑
contra dnm̃. neq contra p̃latos et rectores. sic̃
quidam illorum murmurauerunt: datan uide¬
licet ⁊ abiron. socuq eorum contra moysen et
aaron: et ꝑierunt ab ext̃minatore deo uel igne.
Dathan enim et abiron cum om̃i domo sua
exet̾minati funt desurꝑficie terre a deo: quia
p̃cipiente eo inuos de glutiuit eos terra. fue¬
runtq ante sepulti quam mortui : qm̃ sicut
scriptura narrat. uiuii descendunt in in fernũ.
Socii uero eorum qui in ipsa conspiratione simi¬
les extiterunt: ab igne celesti ext̃minati sunt.
Murmurare autem est: plerumq falso ad
in uicem. dep̃positis et rectoribus queri atq
causari. Plerumq etiam solet murmur fieri¬
ex iusta causa. quando rectores nõ simplicit̃

Expanded text:
infundebant. Reducit ergo ad memoriam talia Ainfundebant. Reducit ergo ad memoriam talia Apostolus et commonet, ne nos in eadem causa inventi tradamur diabolo, cujus figuram serpentes habebant. Neque murmuraveritis, subaudis contra Deum, neque contra praelatos et rectores. Sicut quidam illorum murmuraverunt. Dathan videlicet et Abiron, sociique eorum, contra Moysen et Aaron. Et perierunt ab exterminatore, Deo vel igne. Dathan enim et Abiron cum omni domo sua exterminati sunt de superficie terrae a Deo, quia praecipiente Deo, vivos deglutivit eos terra; fueruntque ante sepulti quam mortui, quoniam sicut Scriptura narrat, vivi descenderunt in infernum; socii vero illorum, qui in ipsa conspiratione similes exstiterunt, ab igne coelesti exterminati sunt. Murmurare autem est plerumque falso ad invicem de praepositis atque rectoribus queri et causari. Plerumque etiam solet murmur fieri justa ex causa, quando praelati non simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
citandam. Unde factum est ut ingnti tria
milia ab igne celesti consumerent᷑: et pene
om̃s ꝑirent. nisi phinees zelatus zelo domini.
confodisset cuspide uirum hebreum cum
madianitide scorto in locis genitalibus. Cuiꝰ rei
causa : quieuit ira dñi a ppło. Notandum quoq
quia nõ solum illi dicuntur et sunt fornica¬
tores. qui quo cumq modo sit libidinẽ suam
explent: sed ȩtiam illi qui ꝑ alia uitia adeo
recedunt. de quibus dicit psalmista. Perdes om̃s
qui formcantur abste : id est qui recedunt ate.
Neque temptemus xp̃m. sicut quidam illoꝵ
temptauerunt sub moysen: qui ap̃i figurã
gerebat. Uel etiam ipsum xp̃m temptauerũt
qui erat in moyse: sicut ipse moyses dixit. Nos
quid sumus: Non contra nos est murmur urũm:
tris. ipse erat in moise: et ipse loquebatur ꝑ
os enis. Et quando temptabant moisen et qͣn¬
do murmurabant contra illum : contra dñm
bant. mordebant: mordendo quoq uenenũ

Expanded text:
citandam. Unde factum est ut viginti tria citandam. Unde factum est ut viginti tria millia ab igne coelesti consumerentur, et pene omnes perissent, nisi Phinees zelatus zelo Dei, confodisset cuspide virum Hebraeum cum Madianitide scorto in locis genitalibus, cujus rei causa quievit ira Dei a populo. Notandum quoque quia non solum illi dicuntur esse fornicatores, qui quocunque modo libidinem suam explent, sed etiam illi qui per alia vitia a Deo recedunt, de quibus dicit Psalmista: Perdes omnes qui fornicantur abs te , id est, qui recedunt a te. Neque tentemus Christum, sicut quidam illorum tentaverunt, subaudis Moysen, qui Christi figuram gerebat. Vel etiam ipsum Christum tentaverunt, qui erant in Moyse, sicut ipse Moyses dicit: Nos quid sumus? Non contra nos est murmur vestrumtris ipse erat in Moyse, et ipse loquebatur per os ejus. Et quando tentabant Moysen, et quando murmurabant contra illum, contra Deum bant, et mordebant, mordendo quoque venenum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ i ydolo epulabantur. Idolatra quoq est oĩs
auarus. qui nũmum quasi dm̃ colit: timens¬
timens illum amnnttere. Neque forneemur sicut
quidam exipsis fornicati sunt. subauditur cũ ma¬
dianitis.: et cecidunt ima die uiginti tria milia.
Hoc interra mad̾ian factum ẽ: et hoc retributũ
est eis quando cum madianitis se coninaculaue¬
runt ad orantes pͥmum ydola ante ostia domoꝵ
illarum. Nam balaam ariolus beor filius. cernẽs
ammos iudeorum ꝓnos ad libidinem. ⁊ ꝓ cliuos
achy dola colenda. seductus et captus amore pec¬
cumarum. dedit balac regi moabitarum atq
amanitarum consilium : ut constitueret puel¬
las iuuenculas et meretrices in domorum os¬
tiis. comptas ornam̃to meretricio: et ante ostia
domorum ydola ⁊ aras. ut uenientes isrłite
caꝑentur amore illarum et coirent cũ illis:
ita tamen ut primum adorarent ydola. Qͦ
facto : cognouit ipse tram dei contra illos ex¬

Expanded text:
qui in idolio epulabantur. Idololatra quoque est omnis qui in idolio epulabantur. Idololatra quoque est omnis avarus qui nummum quasi Deum colit, timens illum amittere. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, subaudis cum Madianitis, et ceciderunt una die viginti tria millia. Hoc in terra Madian factum est, et hoc retributum est illis quando se cum Madianitis commaculaverunt, adorantes primum idola ante ostia domorum illarum. Nam Balaam ariolus filius Beor, cernens animos Judaeorum pronos ad libidinem, et proclivos ad idola colenda, seductus et captus amore pecuniarum dedit Balac regi Moabitarum atque Madianitarum consilium, ut constitueret puellas juvenculas et meretrices in domorum ostiis, comptas ornamento meretricio, et ante ostia domorum idola et aras, ut venientes Israelitae, caperentur amore illarum, et coirent cum illis, ita tamen, ut primum adorarent idola: quo facto, cognovit ipse iram Dei contra illos ex
Abbreviated transcription (Latin):
bere : ⁊ surrexerunt ludere. Ueterem histo¬
riam hic tangit apł̃s. Egressi filii isrl̃ ex egip¬
to dum ꝑuenissent ad syna montem. et mo¬
yses ascendisset in montẽ ad dm̃. eo morante
aliquantis diebus: conuenerunt ad aaron. pe¬
tentes ut faceret eis deos qͥ illos p̃cederent.
dicentes. Fac nob̃ deos qui p̃cedant nos: moysi
enim qui eduxit nos de egipto nesciinus quid
acciderit. Tunc sicut hystoria narrat. accipiẽs
aaron ab eis armillas et in aures : fecit eis in¬
de uitulum conflatilem quẽ colebant egiptii.
Statimq edificantes aras ante illum: immolaue¬
runt ei hostias dicentes. Hii sunt dii tui ifrł.
Completoq sacrifitio. sederunt ad manducan¬
dum et bibendum: ac sic postmodum furrexe¬
runt ad diuersa ioca. et ad choros. et in suꝑ
ceꝑunt fornicari. Qua ꝓpt̃ multitudo illorum
uolente. Quod factum ideo replicat apłs. ut
nõ se credent corinthii immunes esse a crimine:

Expanded text:
bere, et resurrexerunt ludere. Veterem histobere, et resurrexerunt ludere. Veterem historiam hic tangit Apostolus: Egressi filii Israel de Aegypto dum pervenissent ad Sinai montem, Moyse ascendente montem ad Deum, et morante aliquantis diebus, convenerunt ad Aaron, petentes ut faceret eis deos, qui illos praecederent, dicentes: Fac deos qui praecedant nos. Moysi enim, qui eduxit nos de Aegypto, nescimus quid acciderit . Tunc sicut historia narrat, accipiens Aaron ab eis armillas et inaures, fecit inde vitulum conflatilem, quem colebant Aegyptii, statimque aedificantes aras ante illum, immolaverunt ei hostias, dicentes: Ii sunt dii tui, Israel, etc. Completoque sacrificio, sederunt ad manducandum et bibendum, ac postmodum surrexerunt ludere ad diversa joca et ad choros, et insuper coeperunt fornicari. Quapropter multitudo illorum volente. Quod factum ideo replicat Apostolus, ut non crederent Corinthii se immunes esse ab hoc crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea desic̾are iustificationes tuas. Concu¬
piscentia autẽ mala est. que suggerit nobis ut
concupramus uł concupiscamꝰ cibos illicitos. et ul¬
tramodum: et ut facianius homicidium. furtum.
ut ꝑ petremus ad hulterium. et cȩt̾a husꝰmodi.
Uideo qͥa apłs uolens nos sollicitos reddere. do¬
piscentiam offenderunt dm̃ inheremo ⁊ ꝑierũt.
Neque ydolatre efficiamini sicut qͥdam illorum.
sub auditur qui uitulum fecerunt ad montem
synai: quẽ admodum seriptum ẽ in exodo.Idõs¬
enim grece. dicitur speties siue forma : inde di¬
minutiue dicitur idolum. formła ex aliquo me¬
tallo. siue exlapidibus uel lignis. Latria quoq
greco uocabulo dicitur seruitus: que om̃ipo¬
tenti deo soli competit. Ex quibus nominibus
componitur et dr̃ idolatria. Ille uero qͥ honorẽ
et seruitutẽ quam om̃ipotenti soli deo debet
exibere. idolis impendit. ydolatra ẽ ⁊y dola¬
tria ipsa res est. Sedit ppłs manducare et bi¬

Expanded text:
anima mea desiderare justificationes tuas . Concuanima mea desiderare justificationes tuas . Concupiscentia autem mala est, quae suggerit nobis ut concupiscamus cibos illicitos et ultra modum, ut faciamus homicidium, furtum, ut perpetremus adulterium, et caetera hujusmodi. Ideoque Apostolus volens nos sollicitos reddere, doer concupiscentiam offenderunt Deum in eremo, et perierunt. Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam illorum. Subaudis qui vitulum adorabant ad montem Sinai. Quemadmodum scriptum est, in Exodo: Idos Graece, dicitur species sive forma, inde diminutive dicitur idolum formula ex aliquo metallo, sive ex lapidibus vel ignis. Latria quoque Graeco vocabulo dicitur servitus, quae omnipotenti Deo soli competit. Ex quibus nominibus componitur et dicitur idololatra, ille qui honorem et servitutem quam omnipotenti Deo soli debet exhibere, idolis impendit. Unde et idololatria ipsa res est. Sedit populus manducare et bi
Abbreviated transcription (Latin):
licet ciborum et uitiorum sicut et illi
nes. et ea quȩ megipto habuerunt in usum
dent : ubi dicit. Omnia que uideis contigerũt
in nr̃a figura p̃cessisse : sicut ⁊ sequentia mani¬
festant. et in nr̃am salutem scripta esse: ut nõ
simus concupiscentes malorum ciborum et ui¬
ciorum. Questio est cum iudei multitudinẽ
animalium et pecorum secum haberent. quare
desiderabant carnes. et quare nõ comedebant
carnes animalium. Iue hoc modo soluitur. Qͥa
nõ desidabant illi carnes pecorum. sed carnes
auium concupiebant. quibus soliti fuerant ues¬
ci in egipto. Nilus enim fluuiꝰ in littoribus suis
et paliistribus locis : multa genera auiũ habet.¬
& talia qualia nõ habentur in circuitu aliorum
fluminũ. Fugiamus ergo concupiscentiam ma¬
lam. et pugnemus contra eam in quantum ua¬
lemus : quia ut beatus augustinuis dicit. et in
tiam autẽ malam ideo dixit : quia ẽ et concu¬
piscentra bona. de qua dicit salomon . fili. con¬
cupisce sapientiam. Et psalmista. Concupunt

Expanded text:
is ciborum et vitiorum, sicut et illi,nes, et ea quae in Aegypto habuerunt in usum is pendent, ubi dicit omnia quae Judaeis contigerunt in nostra figura praecessisse, sicut et sequentia manifestant, et in nostram salutem scripta esse, ut non simus concupiscentes malorum ciborum vitiorumque. Quaestio est, cum Judaei multitudinem animalium et pecorum secum haberent, quare desiderarent carnes, et quare non comederent carnes animalium? Quae hoc modo solvitur, quia non desiderabant illi carnes pecorum, sed carnes avium concupiebant, quibus soliti fuerant vesci in Aegypto. Nilus enim fluvius, in littoribus suis et palustribus locis multa genera avium habet, et talia qualia non habentur in circuitu aliorum fluminum. Fugiamus ergo concupiscentiam malam, et pugnemus contra eam in quantum valemus, quia ut beatus Augustinus dicit et in tiam autem malam ideo dixi, quia est et concupiscentia bona, de qua dicit Salomon: Fili, concupisce sapientiam . Et Psalmista: Concupivit
Abbreviated transcription (Latin):
Paraclitus autẽ sp̃s sẽs quẽ mittet pat̾ in nomi¬
ne meo ille uos docebit om̃ia. ⁊ suggeret uob̾ oĩa
quecumq dicrero uob̃. Doletis inquit qr nõ semꝑ
uob̾eum corporalit̾ maneo: ⁊ quia hec uerba mee¬
q carnis p̾sentiam sub traho uob̾ ẜ nolite contͥs¬
tari. q mea uice et in nomine meo magnus
consolator ⁊ doctor sapientissimus dabitur uob̾.
Ille uos consolabitur. ille uos docebit. ille uos
omia surgeret. ⁊ ministrabit quecũq dixero uob̾.
Pacem relinquo uob̾. pacẽ meã do uob̾. S non

Expanded text:
quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia et suggeret vobis omnia, quaecunque dixero vobis. Doletis, inquit, quia non semper vobiscum corporaliter maneo, et quia haec verba, meaeque carnis praesentiam subtraho vobis; sed nolite contristari, quia mea vice, et in meo nomine magnus consolator, et doctor sapientissimus dabitur vobis. Ille vos consolabitur. Ille vos docebit. Ille vobis omnia suggeret, et ministrabit quaecunque dixero vobis. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. S
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ fremit contra me: s nicħ habet inme.
Potestatem eni habeo ponendi ammã meã ⁊ it̾m
sumendi eam. Hlemo tollit eam ame. s ego pono
eam ame ipso. Consid̾a modo quid in aliorũ eritu
facit: qui contra ipsum mundi saluatorẽ. ⁊ dnm
uenire p̾sumpsit. S quare princeps mundi đr
diabolus: Quare huiꝰ : Nlon enim sine causa ãr¬

Expanded text:
me. « Potestatem enim habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso . » Considera modo, quid in aliorum exitu facit, qui contra ipsum mundi Salvatorem et Dominum venire praesumpsit. Sed cur princeps mundi dicitur diabolus? Cur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicet᷑ princeps mundi huiꝰ : si toeiꝰ princeps¬
mundi esset. Est gͥ princeps mundi huiꝰ : huiuis
nequam ⁊ p̾sentis. ⁊ xrp̃m occid̾e cupientis. Est
deniq princeps mundi huiꝰ id ẽ. om̃ium illorum
qui non habent curam alterus nisi scłi huiꝰ. ꝓ
quasi aliquis dicet. si princeps mundi huius ñ
oceidi ꝑmitis. ait. S ut cognoseat mundus qr
diligo patrem.⁊ sic̃ mandatũ dedit michi pater
sic facio. Amor inquid ẽ. non inpotencia. non ẽ
de fectus ẜ bbedientia : poteram me de fende si
noseat mundus qr diligo patrẽ ⁊ cognoscen ͤ me
imitetur : factus sum obediens patri usq ad mor¬
tem. x sic̃ mandatum dedit michi pater sic facio
idẽ sic̃ uoluit pat̾ sic facio. Ipsum uoluisse in an¬
dasse fuit qͣm̃ una eadẽq uoluntas ẽ. i̾utroq.
Surgite eamus huic. Nlon ẽ. hic locus nr̃e habi¬
tacionis: celum attendite qi inde originẽ habetis.

Expanded text:
i princeps esset. Est igitur princeps mundi hujus, hujus nequam et praesentis, et Christum occidere cupientis. Est denique princeps mundi hujus, id est omnium illorum qui non habent curam alterius, nisi saeculi hujus. Et quasi aliquis diceret: Si princeps mundi hujus non occidi permittis? Ait: Sed ut cognoscat mundus, quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Amodo, inquit, est non impotentia, non ex defectu, sed obedientia. Poteram me defendere, si noscat mundus, quia diligo Patrem, et cognoscendo, me imitetur, « factus » sum « obediens » Patri « usque ad mortem . » Et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio, id est, sicut voluit Pater, ita facio. Ipsum enim voluisse, mandasse fuit, quoniam una eademque voluntas est in utroque. Surgite; eamus hinc. Non est hic locus nostrae habitationis.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ : qui ubiq ẽ. ꝑ diunitatẽ. Quomodo gͦ uenit:
Ipse em̃ utrumq diẽ: ⁊ uado ⁊ uenio. Uenit em̾
& ininsibilit̾ uenit: p̾bendo auarilium. dando so¬
latium. corroborandofidem.⁊ confirmando eari-¬
tatẽ. Sic enim dñs ad apłm uenerat: qui ait.
apd̾eum faciemus. Si diligeretis me gauderens uti¬
q quia ego ad patrẽ uado quia pat̃ maior me ẽ.
diligebant enim eum apłi. s nondum sp̾u̾ali ꝑfec¬
toq amore : dum solam carnis p̾sentiam se amit¬
tere timebant. hoc enim nõ fecit ioħs baptista.
neq corporali t̾ cum eo conuersatus ẽ. quẽ sed̾m
diuinitatẽ apud se semꝑ habebat semꝑq mentis

Expanded text:
uomodo ergo venit? uomodo ergo venit? Ipse enim utrumque dicit et Vado, et Venio. Venit enim, et invisibiliter venit, praebendo auxilium, dando solatium, corroborando fidem, et confirmando charitatem. Sic enim Dominus ad Apostolum venerat, qui ait: apud eum faciemus.-- Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego ad Patrem vado, quia Pater major me est. Diligebant enim eum apostoli, sed nondum spirituali perfectoque amore, dum solum carnis praesentiam se amittere dolebant. Hoc enim non fecit Joannes Baptista, neque corporaliter eum eo conversatus est, quem secundum divinitatem apud se
Abbreviated transcription (Latin):
his qui odert̃ pacẽ eram pacificus cum loquebar
illis impugnabant me gratis. & talem quidẽ
pacem dedit iħs discipłis suis dicens eis. Diligi¬
te immicos ur̃os benefacite his qui oderunt uos.
hanc talem pacem debemꝰ hab̾e cũ malis : n̾o ut
eis in malitia consentiamꝰ. s ut ab uquitate eos
ad iusticie uiam trahamus. Inde ẽ. enĩ quod dñs
Tait. Nolite putare qr uem pacẽ initt̾e int̾ram:
non ueni pacẽ mitt̾e s gladium. Non turbetur
cor ur̃m neq formidet. Audistis quia ego dicri
uob̾ uado: ⁊ uenio aduos. Non turbet᷑ inquit
cor ur̃m de morte mea. noq formidet de absentia
mea. estote semꝑ memores. quia ego diri uob̾
uado ⁊ uemo ad uos. Non dixi solummꝰ uado.
ita confortamini quia dimi uemo. ad patrem
uado: s uos non relinquo. Maior ẽ. diumitas que
uob̾cum remanet. quam humanitas que celos as¬
cendet. Iam enim ⁊ illiuis inbecillitatem: ⁊ enis
potenciã cognouistis. Uadit g̃ xp̃s ad patrẽ ꝑ huma

Expanded text:
m pacificus: cum loquebar illis, impugnabant me gratis . » Et talem quidem pacem dedit Jesus discipulis suis, dicens eis: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . » Hanc autem pacem debemus habere cum malis, non ut eis in malitia consentiamus, sed ut ab iniquitate eos ad justitiae viam trahamus. Inde est enim quod Dominus ait: « Nolite putare, quia pacem veni mittere in terram: non veni pacem mittere, sed gladium . » Non turbetur cor vestrum, neque formidet: audistis, quia ego dixi vobis: Vado et venio ad vos. Non turbetur, inquit, cor vestrum de morte mea, neque formidet de absentia mea. Estote semper memores, quia ego dixi vobis: Vado, et venio ad vos. Non dixi solummodo, Vado, ita confortamini, quia dixi, Venio. Ad Patrem vado, sed vos non relinquo. Major est divinitas, quae vobiscum remanet quam humanitas, quae coelos ascendet. Jam enim et illius imbecillitatem, et hujus potentiam cognovistis. Vadit
Abbreviated transcription (Latin):
In illis em̃ mansionem dñs facit. in quibꝰ ueniẽs
manet:⁊ aquibus pꝰꝗͣ uenit non recedit. uenit
enim dñs in eos. s mansionẽ non facit in eis.
qui ad tempus credunt: ⁊ in tp̃r temptacionis
recedunt. Seq̃r. & sermonem quẽ audistis non
est. m̾s : s eus qui misit me patris. Hoc ẽ. enim

Expanded text:
In illis enim mansionem Dominus facit, in quibus veniens In illis enim mansionem Dominus facit, in quibus veniens manet, et a quibus, postquam venit, non recedit. Venit enim Dominus in eos, sed mansionem non facit in eis qui ad tempus credunt, et 275 in tempore tentationis recedunt. Sequitur: Et sermo, quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me Patris. In hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾ ueniemus ⁊ mansionẽ apud eum faciemus. Q
non diligit me sermonem meu̾ nõ seruat. Hec
enim dñs respondit cuidam discipło suo int̾ro¬
ganti quare suis tantum discipłis ⁊ fidelibus &
non uniuerso mundo se manifestaret. Magna ques¬
tio. magneq questionis nobilissima solutio. Itło
inquid mundo idẽ mundi amatoribus me non
manifesto: quia me non diligunt. Quod ex eo
quidẽ aptissime ꝓbatur: qr sermonẽ meum nõ
seruant. Mei autẽ discipłi ⁊ fideles qui diligut
me. ⁊ qui mandata mea custodiunt. digni sunt
quibus me ipsum manifestare debeam: ut cog¬
nita sapientia sint sapientes. cognita iustieia
sint iusti cognita ueritate sint ueraces:⁊ inta
cognita met̾num i uant. Hec enim oĩa xp̃s ẽ.
om̃ia hec mani festant᷑ in xrp̃o. E non solum hec
inquit habebit ille qui diligit me : ẜ ⁊ pat̾ m̾s
diliget eum. Quanta dilectione. uis audire
quanta: R ad eum ueniemus:⁊ non tantum
ueniennuis : s et mansionẽ apud eum faciemus.

Expanded text:
 mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermonem meum non servat. Haec enim respondit Dominus cuidam discipulo interroganti cur suis tantum discipulis et fidelibus, et non universo mundo se manifestaret. Magna quaestio, magnaeque quaestionis nobilissima solutio. Ideo, inquit. mundo, id est mundi amatoribus, me non manifesto, quia me non diligunt. Quod ex eo quidem apertissime probatur, quia sermonem meum non servant. Mei autem discipuli et fideles, quia diligunt me, et quia mandata mea custodiunt, digni sunt, quibus meipsum manifestare debeam, ut cognita sapientia sint sapientes, cognita justitia sint justi, cognita veritate sint veraces, et vita cognita in aeternum vivant. Haec enim omnia Christus est. Omnia haec manifestantur in Christo. Et non solum haec, inquit, habebit ille qui diligit me, sed et Pater meus diliget eum. Quanta dilectione! Vis audire quanta? Et ad eum veniemus, et non tantum veniemus, sed et mansionem quoque apud eam faciemus.
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ. Lotest autẽ ⁊ altius intelligi ut sic
dicatur. Esermonẽ quẽ audistis non ẽ. mĩs. s eiꝰ
qui misit me. patris: idẽ. ego non sum ame ip̃o
sed apatre qui misit me. cuius utiq uerbum &
sermo quia sapientia ego sum. Me gͥ loquente.
quid audistis iisi uerbum patris quod in prinei¬
pio erat uerbum: ⁊ sermonem ⁊ sapientiã patris:
Uerbũ autẽ sermo ⁊ sapientia. non ase s ab alio
sunt. Sermonẽ gͥ quẽ audistis non ẽ. m̃s: qr
ego nõ sum a me ipso. Hec locutus sum uob̾ apd̃
uos manens. Hec in quit om̾ia uerba locutꝰ sũ

Expanded text:
humanitatem. Potest autem et altius intelligi, ut sic dicatur: Et sermo quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me, Patris: id est, ego non sum a meipso, sed a Patre, qui misit me, cujus utique Verbum, et sermo, et sapientia ego sum. Me igitur loquente, quid audistis, nisi Verbum Patris, quod in principio erat Verbum, et sermonem, et sapientiam Patris? Verbum autem, sermo et sapientia non a se, sed ab alio sunt. Sermo igitur, quem audistis, non est meus, quia ego non sum a meipso. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Haec, inquit, omnia verba locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
nentẽ: s om̃is inquit homicida. scilicet nõ
solũ ille qui ferro. uerũ et ille qui odio fra¬
qm̃ ille ꝓ nob̾ animã suã posuit. Iuał ꝑfec¬
ta caritas eẽ debeat in nob̾: dñice passionis
exemplo didicimꝰ. Maiorẽ nãq hac dilectiõe
nemo habet: ut animã suã ponat quis ꝓ¬
amicis siuis. Unde et paulus ait. Cõm̃dat
aut̃ ds̃ suã caritatẽ in nob̾. qm̃ cũ adhuc

Expanded text:
nentem, sed, omnis, inquit, homicida, scilicet non solum ille qui ferro, verum et ille qui odio fraquoniam ille pro nobis animam suam posuit. » Qualis perfecta charitas esse debeat in nobis, Dominicae passionis exemplo didicimus. « Majorem namque hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . » Unde et Paulus ait: « Commendat autem Deus suam charitatem in nobis, quoniam cum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod si pharisei intellerissent: nequa
Non enim uem uocare uistos: s peceatores.
Quod enim peceatores uocantur ⁊ saluantur.
miscłia ẽ. Quod uͦ illi reprobantur qui se
iustos eẽ inuste arbitrantur: iusticia ẽ. Non
potint enim saluari mundus ꝑsacrificnum:¬

Expanded text:
est. Quod si Pharisaei intellexissent, nequaqest. Quod si Pharisaei intellexissent, nequaqNon enim veni vocare justos, sed peccatores. Quod enim peccatores vocantur et salvantur, misericordia est; quod vero illi reprobantur qui se justos esse injuste arbitrantur, justitia est. Non potuit autem salvari mundus per sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
enim ⁊ fideles quidam ad uersus beatum
petrũ postea scandalizati sunt: eo quod cor¬
nelio in circum eisio cõmunicauerit. Quibꝰ
⁊ ipse rationem reddidit: sicut ⁊ dñs istis
racionem reodere non ẽ. de dignatus. Ait
enim. Non ẽ. opus ualentibus medicus : sed
male habentibus. Ac si dieat. Ad sanandũ
uem. non ad mandueandum: medicus sũ
non conuna. Inmo ido cominua: quia me¬
dicus. hoc genus morbi nuquam tam be¬
ne sieut in cominino sanatur. Un apłs ait.
in firmos luerifacerem. Non enim de dig
mortalitatẽ non ẽ. de dignatus assumere.
Reficit exteris corpora : refieit in ternis
mentes. Non potest ibi ẽẽ fames: ubi est.
panis uiuis qui de celo descendit. Pams gͥ¬
detur famelicis : de quibus dicitur. ⁊ fame¬
lici saturati sunt. Medicus subueniat in¬
firmis. qui aliter sanari non possunt. Eun¬
tes aũ discite quid sit. quia miscdiam uolo
⁊ non sacrificium. hoc enim in osee seriptũ

Expanded text:
enim et fideles quidam adversus beatum enim et fideles quidam adversus beatum Petrum postea scandalizati sunt, eo quod Cornelio incircumciso communicaverit :; quibus et ipse rationem reddidit, sicut et Dominus istis rationem reddere non est dedignatus. Ait enim: Non est opus valentibus medicus, sed male habentibus: ac si dicat: Ad sanandum veni, non ad manducandum; medicus sum, non conviva: imo ideo conviva quia medicus. Hoc genus morbi nusquam tam bene sicut in convivio sanatur. Unde Apostoluinfirmos lucri facerem . » Non enim dedignamortalitatem non est dedignatus assumere. Reficit exterius corpora, reficit interius mentes. Non potest ibi esse fames, ubi est panis vivus qui de coelo descendit. Panis igitur famelicis detur; de quibus dicitur: « Et famelici saturati sunt . » Medicus subveniat infirmis, qui aliter sanari non possunt. « Euntes autem dicite quid sit; quia misericordiam volo et non sacrificium: » hoc enim in Osee scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tis enim que iubente dño agimus : nchil
aliud facimus isi quia tributa ꝑ solunnus.
q factum ẽ. discumbente eo indomo. mul¬
ti publicam ⁊ peccatores uenientes discum¬
bebant cum iħir ce discipłiseiꝰ. Ait enim lu¬
cas. quia fecit ei magnum coniuinum leui:
in domo sua. Unde factum fuisse puto ut
ainis. hoĩes illuc ad cominuiũ uenerunt. uerũp¬
tam̃ neq illd̾ cõuiuiũ neq illd̃ cõuentũ publicanoꝵ
sine aliqͣ signific̃tiõe fuisse ĩ telligendũ ẽ. Illd̃ eñ cõ
unium quod tunc leui dño p̾parauit. hoc
euuangłm significabat. quod postea seripsit:
cinus deliciis nunc in ap̃o anime nr̃e refici¬
untur. Ad hoc autem quod iuidi uenire nolue¬
runt: publicani ⁊ peceatores introire conpul¬
si sunt. Unde alibi dñs ait. quia nemo uiro¬
rum illorum qui uoeati sunt gustabunt cenã
cipłis suis. Quare eum publieanis ⁊ peccato¬
ribus manducat magister u̾r : Similiter

Expanded text:
tis enim quae jubente Domino agimus, nihil tis enim quae jubente Domino agimus, nihil aliud facimus nisi quia tributa persolvimus. Et factum est discumbente eo in domo, ecce multi publicani, et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Ait enim Lucas , quia fecit ei magnum convivium Levi in domo sua: unde factum fuisse puto, ut dinis homines, illuc ad convivium convenirent. Verumtamen neque illud convivium, neque illum conventum publicanorum sine aliqua sigium quod tunc Levi Domino praeparavit, hoc Evangelium significabat, 49 quod postea scripsit, cujus deliciis nunc in Christo animae nostrae reficiuntur. Ad hoc autem quia Judaei venire noluerunt. publicani et peccatores introire compulsi sunt. Unde alibi Drum illorum, qui vocati sunt, gustabunt coenam cipulis suis. Quare cum Publicanis et peccatoribus manducat Magister vester? » Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
domum tuam. reuertere in patriam tuã.
reduc inpatriam tuam carnem tuam: quia
ipsa te eiecit de patria tua. uidentes autẽ
turbe tumuerunt : & głificauerunt dm̃ qͥ
dedit potestatẽ talem hominibus. xxui: xͦ.
t eum transiret inde iħs: uidit homi¬
N nem sedentem intheloneo matħm no¬
mine. E ait illi. Sequere me. & surgens se¬
eutus ẽ. eum. Sic enim de se beatus matħs.
quasi de alio loquitur. quod ⁊ moysen ⁊ quos¬
dam alios fecisse legimus : humilitatẽ docen¬
tes :⁊ uanam głiam amputantes. uoeatur
autem alio nomine leui: quod pene idem
significat. Matħs enim donatus : leui appo¬
situs interp̃tatur. Appositus namq apłorum
ordin: ꝓmagno munere sc̃e eccłie donatus
ẽ. & bene quidem de theloneo uocatur: ut
qui publica ueetigalia colligebat. nos quoq
tributa soluere docebat. Quid enim aliud nos
in hoc euangłio docet. nisi que ⁊ qualia ⁊
quomodo tributa nr̃a dño reddamus : In euc̾¬

Expanded text:
domum tuam: revertere in patriam tuam; domum tuam: revertere in patriam tuam; reduc in patriam carnem tuam, quia ipsa te ejecit de patria tua. Videntes autem turbae timuerunt, et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus. XXX. Et cum transiret inde Jesus vidit hominem sedentem in telonio Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me: et surgens secutus est eum. Sic enim de se beatus Matthaeus, quasi de alio loquitur. Quod et Moysen et quosdam alios fecisse legimus, humilitatem docentes, et vanam gloriam amputantes. Vocatur autem alio nomine Levi, quod pene idem significat: Matthaeus enim donatus, Levi appositus interpretatur. Appositus namque apostolorum ordini pro magno munere sanctae Ecclesiae donatus est. Et bene quidem de telonio vocatur, ut qui publica vectigalia colligebat, nos quoque tributa solvere doceat. Quid enim aliud nos in hoc Evangelio docet, nisi quae, et qualia, et quomodo tributa nostra Domino reddamus? In cunc
Abbreviated transcription (Latin):
sciatis. quia filius hominis habet potestatem
int̾ra dimittendi peccata : uidete quod uide
potestis. ut credatis quod uide non poteratis.
Creditis quod nemo possit dimittere peccata
nisi solus ds̃ : Iam cognoscetis quiaetiam filiꝰ
hominis potestatem habet dimittendi pecca¬
ta. Tunc ait paralitieo. Surge tolle lectum
tuum : ⁊ uade indomum tuam. ł surrerit
& habiit in domum suam. Probatum ẽ. gͥ qd
querebant: iamͬ debent dubitare. Credant
apeccatis animam ẽẽ solutam : dum corpus
a paralisi uident eẽ sanatum. S quid ẽ. qd̃
ait. surge tolle lectum tuum: Bianmus ei
ꝑlectum corpus significari: in quo iacebat ani¬
enim surgere. nisi adbonum opus eigilare :
Unde apłs. Surge inquit qui dormis: sur¬
ge amortuis. ⁊ illuminabit te ap̃s. Surge. Nõ¬
tolle lectum tuum. habeas potestatem incar¬
ne tua.dominare corpori tuo: tu porta. tu
rege. tu dirige. tibi seruiat. tibi obediat.
tibiq amodo ꝑ om̾i̾a subiciatur. E uade in

Expanded text:
sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata: videte quod videre potestis, ut credatis quod videre non poteratis. Creditis quod nemo possit dimittere peccata nisi solus Deus, jam cognoscetis quia etiam Filius nominis potestatem habet dimittendi peccata. Tunc ait paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam: et surrexit et abiit in domum suam. Probatum est igitur quod quaerebant; jam dubitare non debent: credant a peccatis animam esse solutam, dum corpus a paralysi vident esse sanatum. Sed quid est quod ait: Surge, tolle lectum tuum? Diximus enim per lectum corpus significari, in quo anima infirma jacebat: anienim surgere, nisi ad bonum opus evigilare? Unde Apostolus: « Surge, inquit, qui dormis, surge a mortuis, et illuminabit te Christus . » Surge, tolle lectum tuum: habeas potestatem in carne tua; dominare corpori tuo: tu porta, tu rege, tu dirige: tibi serviat, tibi obediat, tibique amodo per omnia subjiciatur. Et vade in