comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis. fideles obtulerunt : nec tam̃ contra peccata eadẽ uł orationis
studio uł p̃dicationis ut dignũ est insudamus: Uix ꝓsua culpa quẽ¬
piam aꝑte uoce rep̃hendimus & ad huc quod est grauius aliquando
siꝑsona in hoc mundo potenssit. eius forsitan errata laudantur:
Nesi aduersocur ꝑ ira cundiã munus subtra hat quod inpendebat :
Sed debemus sine cessatione meminisse : quod dequibusdã inose ȩ¬
scriptũ est: Peccata ppłimei cõmedent: Cur aũt pec cata ppł̃i cõ¬
medere dicuit᷑ ñisi quia peccata ddinquentiũ fouent ne tẽporalia stipendia
amitant: Sed & nos qui exoblationibus fideliũ ui uimus quas illi ꝓsuispec¬
cutis obtulerunt sicõmedimus & tacemꝰ eorũ ꝓcul dubio peccata manduca¬
mus: Pensemꝰ ergo euius sit apud dm̃ eriminis pec catorũ p̃ciũ manducare :
& nil contra peccata p̃dicando agere : A udiamꝰ quid beati iobuoce

Expanded text:
suis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata eadem vel orationis suis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata eadem vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et adhuc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est: Peccata Populi mei comedent . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant? Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce
Abbreviated transcription (Latin):
subsistat: Quis quis namq icl eo p̃dicat. ut hic uł laudis uł muneris mer¬
cedẽ recipiat. axerna ꝓcul dubio mercede sepriuat: Quis quis uero
uł ea quȩ dicit ideo placere hominibus appetit : ut dũ plac& quod dicit᷑
ꝑeadem dicta non ipse sed dominus am&ur : uł id circo terrena stipen¬
dia inp̃dicatione consequitur. ne ap̃dicationis uoce ꝑ indigentiã Lassor:
huic ꝓcul dubio adrecipiendã mercedẽ nichil obstat inpatria: qui a
suptus supsit inuia: Sed quid nos quod tam̃ dicere sine dolore nõpos¬
sumus: quid nos õpastores agimus. qui & mercedẽ consequimur. & tam̃
operarii nequa qũã sumus Fructus quippe scẽ ec cłae instipendio cotidi¬
ano ꝑcipimus: sed tam̃ ꝓ a&erna eccła minime inp̃dicatione laboramꝰ:
Pensemus cuius dãpnationis sit sine labore hic ꝑcipere mercedẽ labo¬
ris Ecce exoblatione fideliũ uiuimus: sed nũquid ꝓ animabus fide¬

Expanded text:
subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mersubsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quod tamen sine dolore dicere non possum quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fide
Abbreviated transcription (Latin):
ulossunt : ut abeis terrena stipendia consequamur. quibus p̃mi¬
a patriae cȩlestis offerimꝰ. Unde &iã paulus hec ipsi ꝓminimo
suscipiens dic̃: Sinos uob spiritalia seminauimus: magnũ est si
nt̃ a carnalia metamus : Et notandũ quod subditur: Dignus est
operarius mercede sua : Quia iã demercede sui operisunt ipsa
alim̃ta sustentationis. ut hic merces delabore p̃dicationis inquo¬
aur. quȩ illic deueritatis uisione ꝑficitur: Qua in re conside¬
randũ est quod uni nr̃o operi due mercedes debentur: Una
inuia: altera inpatria: Una quȩ nos in labort sustentant: alia
quȩ nos in resur rectione remunerat: Merces itaq quȩ in
prȩsenti recipitur. hoc in nob deb& agere ut ad sequentẽ mercedẽ robus¬
tius tendatur: Uerus ergo quisq p̃dicator. non ideo p̃dicare deb&. ut in
hoc tẽpore mercedẽ recipiat: sed ideomercedẽ recipere ut p̃dicare

Expanded text:
illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemiillos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
tinert salutae quia exoccasione & nõ ex intentione salutẽ audi¬
cntibus exoptat: Sequitur: In qua cũ quȩ dorũ intraueritis: primũ
dicite pax huic domui Et si ibi fuerit filius pacis. retunescit su
ꝑ illa pax ura: Sin aũt : ad uos riuert&cur: Paxque ab ore p̃di¬
catoris offertur : aut requi escit indomũ si in ea filiiis pacis fuerit.
aut adeundẽ p̃dicatorẽ reuertitur: Qui i aut erit quisque pre¬
destinatus ad uitã & caeleste uerbũ sequitur quod audit. aut si
nullus audire uoluerit . ipse p̃dicator sine fructu non erit : quia
conpensabitur: Ecce aũt quiperã & saculũ portare ꝓibuit. sũp¬
tus & alim̃ta ex eadẽ p̃dicatione concedit Nã sequitur In eadẽ
aũt domo man&e: edentes & bibentes que apud illossunt: Dig¬
nus est enĩ operarius. mercede sua: Sipax nr̃a recipitur : dignũ
est ut in eadem domo maneamus edentes & bibentes quȩ apud

Expanded text:
tinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione salutem auditinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione salutem audientibus exoptat. In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Et si ibi fuerit fper illam pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit, aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia as recompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit, nam sequitautem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita & thesaurus occultus quȩ utilitas in utrisq Quid
uero ꝑperã nisi onera scłi Et quid hoc loco ꝑcal ciam̃ta nisi mor¬
tuorũ oꝑum exempla signantur: Qui ergo offitium p̃dicatio
nis suscipit : dignũ nõ est ut onus seculariũ negotiorũ port&: Ne
dũ colla eius hoc deprimit: ad p̃dicanda caelestia nõ assurgat: Nec
deb& stultorũ operũ exempla conspicere: nesua opera quasiex
mor tuis pellibus credat munire: Sunt & enĩ multi: qui prauitatẽ
suam exalienis prauitatibus tuentur Quia enĩ alios talia fecis¬
se considerant : sed hec facere licent̃ putant Hii quid aliud fa¬
ciunt. nisi pedes suos ex mortuorũ animaliũ munire pellibus co¬
nantur : Omĩs uero qui salutat inuia: ex occasione salutat itine¬
ris: Nõ exstucdo obtande eiusdẽ salutis. Iui igit᷑ nõ amore &ẽne
patrie sed prȩmiorũ abitu salutẽ audientibus p̃dicat. quas. ini

Expanded text:
abscondita, et theabscondita, et thevero per opera, nisi onera saeculi? Et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantnis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu sal
Abbreviated transcription (Latin):
cũ seipse diligere ꝑ amorem priuatũ nescit. Cum
mila quae mundi sunt ap̃pa&ut̃. cũ terrenȩ cupidita¬
tis honeribus. nequaquã mentis colla subponit:
Unde & subditur. Nolite portare saculũ nequȩ perã neque calciam̃ta &
neminẽ ꝑuiam salutaueritis Predicatori & enĩ tanta deb& indõ ẽẽ fi
duciam : ut presentis uite sup̃tus. quã uis nõ prouideat. tam̃ sibi hos nõ
de esse certissime sciat Nedũ mens eius ocupat᷑. ad tẽporalia: minus
aliis prouideat &ẽna: Cui &iã ꝑuiã neminẽ salutare concȩdit᷑
ut sub quanta festinatione. init̃ p̃dicationis ꝑgere debeat osten¬
dat᷑ Quȩ si quis uerba &iam ꝑ allegoriam uelit intellegi: in sac¬
culo pecunia clausa est Pecunia uero clausaẽ. sapientia oculta: Qui
igitur sapientiȩ uerbũ hab&: sed hoc erogare ꝓximo neglegit
quasi pecuniã insaculo ligatã ten& Unde scriptũ est: Sapientia

Expanded text:
cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tantducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non praevideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis praevideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat, ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Et scriptum est: Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
issec apłos nrõs. nob̵ priores ad serimus. ut tam̃ qm̃ ratio flagi¬
tat᷑ & ur̃ȩ &aritati red dendaẽ si om̃is dñicã dies causa res¬
surrectionis dñi tener&: & colit᷑ iustũ ẽ : Ut omis sabbatorũ
dies. sepulture ieiuniis suscipiat᷑. instantia: ut flentes cum
apłis demorte dñi nr̃i iłu xp̃i : gaudere cũ eis deressurrecti¬
one eiusdẽ meream: Sed dicebant grȩci. Unũ ẽẽ sabbatũ sepul¬
ture: in quosemel in acno ie uiniũ eẽt colendũ Quibus silur
dñicũ caelebremus Quod si om̃s dies dñicus resurres tionis
ẽt credit᷑. gla decorat᷑: Omĩs quieũ ante cedit dies sabba¬
ti scpulture est : ĩe iunii mancipandus. ut merito gaudeant
de resurrectione : quidemorte plorant. Plorare aũt cõpatidiae¬
rim: saluo eo quopassio dñi gaudii nr̃i sit sũma. Accepta igit᷑ greci

Expanded text:
os priores cognovimus; tamen quia ratio flagitatur a vestra charitate, reddenda est. Si omnis Dominicus dies causa resurrectionis Domini tenetur, justum est ut omnis Sabbatorum dies causa sepulturae jejunii suscipiatur instantia, ut flentes cum apostolis de morte Domini Jesu Christi, gaudere cum eis de resurrectione ejusdem mereantur. Sed dicebant Graeci unum esse Sabbatum sepulturae, in quo semel in anno jejunium est colendum. Quibus papa Silvester dicebat: Si omnis dies Dominicus resurrectionis esse creditur gloria decoratus, omnis qui eum antecedit dies sepulturae, est jejunio mancipandus, ut merito gaudeat de resurrectione, qui de morte ploraverit. Plorare autem compati dixerim, salvo eo quod passio Domini gaudii nostri sit summa. Accepta igitur Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ab ipso dño caelebrationis sũpsit initium. Hac die. in toto orbe
scm̃ crisma conficitur. Hac &iã die : paenitentibꝰ ꝑ inlulgentiã
subuenit᷑. Discordes: ad concordict̃ hac die redeunt. Pacisicant᷑
irati: dant indulgentiã principes criminosis. Seruis malis.
indulgent dñi. Iudices aũt : latronibꝰ parcunt. Patescunt car¬
ceres & in toto orbe hac die ad l& iciã festiuitatis exeunt. qui
se clauserunt. ꝓdolentes austeritate culparũ flendo . qđ riden¬
disserente scõ sil ur̃o : ad quiȩuit om̃is contradictio illit qũ agre
ci xp̃ianissimi & docti uiri opposuisse memoratis dicentes. Uere
apłica sedis haec cũ p&ro didicit: qđ nulla possit ratione conuinci

Expanded text:
nis ab ipso Domino celebrationis sumpsit initium. Hac die in toto orbe sanctum chrisma conficitur: hac etiam die poenitentibus per indulgentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacificantur irati; dant indulgentiam principes criminosis; servis malis indulgent domini; judices etiam latronibus parcunt, patescunt carceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt, propter austeritatem culparum flendo, quod ridendicente sancto Silvestro conquievit omnis contradictio, quam Graeci Christianissimi et docti viri opposuisse memorati sunt, dicentes: Vere apostolica sedes hoc a Petro didicit, quod nulla potest ratione convinci
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. Qm̃ flagitiis posuisti terminũ. & effusionẽ in no¬
re tibi sanitatis recuperande consiliũ. Qudi ergo mo¬
tatis romȩ. admontẽ si raptim ꝑ secutiones tuas fugiens:
in capernis pa&erarũ cũ suis clericis latebram fou&. Hunc
cũ fac tũ fuerit. hanc uicissitudinẽ tuo saluatori conpensa ut
om̃is iussio tua ꝑ totũ orbẽ romanũ nunc aecđa restaur& ur̃

Expanded text:
Quoniam flagitiis posuisti terminum, et effusionem sangre tibi sanitatis recuperandae consilium. Audi ergo motatis, ad montem Soractae persecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet, hunc dum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo salvatori compensa, ut omnes jussu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc nãq eisdẽ p̃dicatoribus. esayas dicit. Parate
uiã dñi rectas facite semitas dĩ nrĩ. Hinc illis psalmis¬
ta ait. Iter facite ei. qui ascendit suꝑ occasũ. Suꝑ occa¬
sũ nãq dñs ascendit. quia unde inpassione occubu¬
it. inde maiorem suã głam resurgendo manifesta¬
uit. Suꝑ occasũ uidelic& ascendit. qui mor tẽ quã¬

Expanded text:
Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
ñs & saluator noster fratres bemi. ali¬
quando nosser monibus. aliquando uero
operibus ammon&. Ipsa & enĩ facta eius. p̃cep¬
ta sunt. quia dũ aliquid tacitus facit. quid
agere debeamus innotescit. Ecce enĩ binos. inp̃¬
dicationẽ discipulos mittit. Quia enĩ duo sunt
p̃cepta bcaritatis. dĩ uidelic& amor & ꝓximi. &¬
minus quã int̃ duos haberi baritas non potest.
Nemo enĩ ꝓprie ad sem&ipsũ habere bcaritatẽ
dicitur. sed dilectione se ad alterũ tendit. ut eẽ
haritas possit. Binos ad p̃dicandũ discipulos dñs
mit tit. quatinus hoc nobis tacitus innuat. quia qui
haritatẽ erga alterũ non hab&. p̃dicationis officiũ
suscipere nullatenus deb&. Bene aut̃ dicitur. quia
misit eos ante faciem suã. in omnẽ ciuitatẽ & locũ
quo erat uenturus. Predicatores enĩ suos dñs sequit᷑.
quia p̃dicatio praeuenit. Et tunc ad mentis nostrae
habitaculũ dñs uenit. quando uerba exor tacionis
p̃currunt. atq. ꝑ haec ueritas inmente suscipitur.

Expanded text:
nus et Salvator noster, fratres charissimi, aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicminus quam inter duos haberi charitas non potest nemo enim proprie ad seipsum habere charitatem dicitur, sed dilectione se in alterum tendit, ut esse charitas possit binos ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. Bene aiem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus ; praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis nostrae habitaculum Dominus venit, verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
se ueritas discipline dormiat re¬
pressa disciplina: sic est impumi¬
ta nequicia. Quid ergo facien¬
dum est: Corripiamus uerbis:

Expanded text:
severitas disciplinae dormiat, repressa disciplina saevit impunita nequitia. Quid ergo faciendum est? Corripiamus verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur si intrare ipsuis medici regnum
uolumus: prius uitia ipsa curemus.
Ordinemus et custodiamus in nob̃ statum
utriusq substantiȩ: ne animam nobi.¬
liorem utiq hominis portionẽ. tarta.¬
ro pars de uoluat infenor. Sed se.¬
cum potius cęlum scĩficatum corpus
acquirat. natura gloriosior: prestan.¬

Expanded text:
Igitur si intrare ipsius medici regnum Igitur si intrare ipsius medici regnum volumus, prius vulnera nostra curemus. Ordinemus et custodiamus in nobis statum utriusque substantiae: ne animam, nobiliorem utique hominis portionem, tartaro pars devolvat inferior; sed secum potius coelo sanctificatum corpus acquirat natura gloriosior: ips
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendit: de suo est qđ donauit.
Meum testor esse quod cecidit: ut
meum sit quod resurrexit. meum
testor esse quod iacuit intra tumu¬
lum: ut meum sit quod ascendit
incȩlum. In illo itaq nr̃i generis
nos resurrectio erexit. nos ascensio
consecrauit. In illo nr̃ȩ originis cor¬
pore: cęlestibꝰ regnis arram nr̃e cõ¬
ditionis imposuit. Claboremꝰ ergo¬
die ño cum corpͥere ad suꝑna c̃oscen¬
dit: ita nos post illum quomͦ possu¬
mus spe ascenaamus. & corde seq̃m̃.
pso affectu pariter & profectu ascendamꝰ
post illum: & iam peruitia ac passioneᷤ
exipsis sibi gradum cõstruit. quo possit
ad suꝑiora conscendere. Eleuabut nos:
si fuerint infra nos. De uiciis nr̃s scalam
nob̾ facimus: si uitia ipsa calcamus. Nã
cum bonitatis auetore nõ ascendit ma¬
luxuria. Non in quam ascendunt
uitia post uirtutum parentem: & pec¬
cata post iustum. Nec infirmitates
ac morbus. posunt ire post medicum.

Expanded text:
apprehendit; de suo est quod donavit. apprehendit; de suo est quod donavit. Meum testor esse quod cecidit, ut meum sit quod resurrexit. Meum testor esse quod jacuit intra tumulum, ut meum sit quod ascendit in coelum. In illo itaque nostri generis nos resurrectio erexit, nos ascensio consecravit. In illo nostrae originis corpore coelestibus regnis arrham nostrae conditionis imposuit. 4. die nostro cum corpore ad superna conscendit; ita nos post illum, quomodo possumus, spe ascendamus, et corde sequamur. Ipso affectu pariter et profectu ascendamus post illum, etiam per vitia ac passiones ex ipsis sibi gradum construit, quo possit ad superiora conscendere. Elevabunt nos, si fuerint infra nos. De vitiis nostris scalam nobis facimus, si vitia ipsa calcamus. Nam cum bonitatis auctore non ascendit maluxuria. Non, inquam, ascendunt vitia post virtutum parentem, peccata post justum, nec infirmitates ac morbi possunt ire post medicum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam : sed si plicem ẽẽ nouerimꝰ¬
nob̾ om̃ibꝰ fugiendus est: qui impie
asserit quod beata mraria solum
dm̃ peꝑit. eo quod sibi saluator
nr̃ cȩlestem nescio quam carnem
intra uiscera mat̾na ꝓfecerit: &¬
quasi percorpiis alienum. Sed cũ
dicat ꝑ prophetam sermo diuinus.
de torrente inuia bibit. propterea
exaltauit caput: si nõ est corpus
nr̃m. quomͦ est caput nr̃m: Et cum
alio loco ꝓpheta commemorat par¬
uulus inquam natus est nob̾. non
nob̾ natus est: si nichil sumpsit
phauit: se exereuit nõ nob̾ uicit.
Si nõ in nr̃o corpore surrexit: cõdi¬
tioni nr̃ȩ resurgendo nichil cõtu¬
lit. Hȩc qui dicit. susceprȩ & as¬
sumptȩ carnis nõ intelligit ratio.¬
nem: confundit ordinem. euacu¬
at utilitatem. Si nõ in nr̃a carne
peregit medicinam. solam ergo
ex homine nascendi elegit in ui.¬
riam. Reiciatur a sensibꝰ nr̃is. tam
penculosa ꝑsuasio. De nr̃o est qđ

Expanded text:
tiam, sed simplicem noverimtiam, sed simplicem noverim refugiendus est, qui impie asserit quod beata Maria solum Deum pepererit, eo quod sibi Salvator noster coelestem nescio quam carnem intra viscera materna perfecerit, et quasi per corpus alienum. Sed cum dicat per prophetam sermo divinus, De torrente in via bibet; propterea exaltabit caput : si non est corpus nostrum, quomodo est caput nostrum? Et cum alio loco propheta commemorat, Parvulus natus est nobis : non nobis natus est, si nihil sumpsit phavit, se exercuit, non nobis vicit: si non in nostro corpore resurrexit, conditioni nostrae resurgendo nihil contulit. Haec qui dicit, susceptae et assumptae carnis non intelligit rationem, confundit ordinem, evacuat utilitatem: si non in nostra carne peregit medicinam, solam ergo ex homine nascendi elegit injuriam. Recedat a sensibus nostris tam periculosa persuasio. De nostro est quod
Abbreviated transcription (Latin):
demq redemptore. promptum est¬
suis testimoniis ex plicare. Quasi
homo dicebat quia pater maior
me est: sed item quasi ds̃ ꝓnuntia.¬
bat. ego & pater unum sumus. Qua.¬
si homo dicebat. tristis est anima
mea usq ad mortem. sed quasi ds̃
fiducialiter. loquebatur. potestatẽ
habeo ponendi animam meam: &
potestatem habeo iterum sumen¬
di eam. Quasi homo incruee pen¬
debat: sed quasi ds̃ regnum cȩleste
donabat. Arriani aut confusa men¬
te. distinctas substantias penitus
nõ uidentes: quȩ erant hominis
ad dm̃ impie retulerunt. credentes
quod minor loqueretur diuinitas.
ubi iuncta dõ hominis demonstra¬
batur infirmitas. Nullam itaq fa¬
cientes inter celestia & terrena ra¬
tionem. dum inter dm̃ & hominem
distinguere nesciunt: dĩ substan¬
tiam diuiserunt: Et dum ad so¬
la hominis uerba respiciunt.
dm̃ sine intellectus lumine ꝑdi¬
derunt. Nos uero ut prefati sumꝰ
dĩ & hominis duplicem substam¬

Expanded text:
demque Redemptore suis promptum estdemque Redemptore suis promptum est testimoniis explicare. Quasi homo dicebat, Quia Pater major me est ; sed idem quasi Deus pronuntiabat, Ego et Pater unum sumus . Quasi homo dicebat, Tristis est anima mea usque ad mortem ; sed quasi Deus fiducialiter loquebatur, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quasi homo in cruce pendebat; sed quasi Deus regnum coeleste donabat . Ariani autem confusa mente distinctas substantias penitus non videntes, quae erant hominis, ad Deum impie retulerunt, credentes quod minor loqueretur divinitas, ubi juncta Deo hominis demonstrabatur infirmitas. Nullam itaque facientes inter coelestia et terrena rationem, dum inter Deum et hominem distinguere nesciunt, Dei substantiam diviserunt: et dum ad sola hominis verba respiciunt, Deum sine intellectus lumine perdiderunt. Nos vero, ut praefati sumus, Dei et hominis duplicem substan
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis obsequium
nde hodiherna festiuitas. ho.¬
minis nob & dĩ sacramenta ma¬
nifestat. Sub una eademq persona.
in eo qui eleuat diuinã potentiam:
in eo aũt qui eleuatur humanam
dis detestanda sũt uenena orientał
erroris: qui impia nouitate presumit
asserere. filium dĩ & filium hominis
unius esse nature. In alterutra enim
parte uł qui solum hominẽ ẽẽ dixe-¬
rit negauit conditoris głam: uł qui
solum dm̃ negauit. redemptoris mi
sericcordiam. Quo genere. nõ facile
aꝑtius euangłicam porent aperire
ueritatem: ubi filium dĩ nunc ȩq̃lem
legimus. nunc minorem. Qui enim
unuis narurȩ: saluatorẽ nr̃m morti¬
fera persuasione crediderit: aut
solum hominẽ de cȩlo missum. aut
solum dm̃ cogitat dicere crucifix.¬
sum. Sed nõ ita est. Mortem enim
nec solus ds̃ sentire: nec solus ho.¬
mo superare potuit.
in xp̃o geminamq substantiam:
de patre cȩlestem. de matre terre¬
nam: quamquã utramq in ino eo¬

Expanded text:
coelestis obsequium. coelestis obsequium. Unde hodierna festivitas hominis nobis et Dei sacramenta manifestat. Sub una eademque persona, in eo qui elevat, divinam potentiam; in eo autem qui elevatur, humanam dis detestanda sunt venena Orientalis erroris, qui impia novitate praesumit asserere, Filium Dei ac filium hominis unius esse naturae. In alterutra enim parte, vel qui solum hominem fuisse dixerit, negabit Conditoris gloriam: vel qui solum Deum, negabit misericordiam Redemptoris. Quo genere non facile Arianus evangelicam poterit habere veritatem, ubi Filium Dei nunc aequalem legimus, nunc minorem. Qui enim unius naturae Salvatorem nostrum mortifera persuasione crediderit, aut solum hominem de coelo missum, aut solum Deum cogitur dicere crucifixum. Sed non ita est. Mortem enim nec solus Deus sentire, nec solus homo superare potuisset. in Christo geminamque substantiam; de Patre coelestem, de matre terrenam. Quam utramque in uno eo
Abbreviated transcription (Latin):
fiatres. Km̃i. in hoc mundo sub fra¬
gilitate nr̃a miracula edidit nob̾ pro¬
ficͥunt: qui dum huluanã cõditionẽ
sidenbꝰ imporauit. Credentibꝰ eelum
parere posse moustrauit. Et dum uic¬
torem moitis incęlẽstia. eleuauit: uie¬
toribus quosequantur ostendit.
Ascensio ergo dñi. catholicȩ fidei cõ¬
firmatio fuit: ut securi inposterũ.
crederemꝰ miraculi illius donũ: cuiꝰ
iam in presenti percspissemꝰ effectũ.
Et fidelis quisq cum iam tanta per¬
ceperit. per ea quȩ agnoscit possit¬
ad ista sperare ꝓmissa: ac dĩ sui
preterita presentibꝰ bonitate. qua¬
si futuroꝵ teneat cantionẽ. Super
excelsa ergo cęli: terrenum corpus
imponitur. Ossa intra sepulchri an¬
gustias paulo ante cõclusa: angłoꝵ
eͦetibꝰ inseruntur. Ingremio ĩmorta¬
litatis: mortalis natura transfundit᷑.
Et ideo sacra apostolicȩ lectionis testa¬
tur hystoria. cum hȩc dixiss& in¬
quit. uidentibꝰ illis eleuatus est. Dũ
audis eleuatum: agnosce militiȩ

Expanded text:
istus in hoc mundo sub fragilitate nostra miracula edidit, nobis proficiunt: qui dum humanam conditionem sideribus importavit, credentibus coelum patere posse monstravit; et dum victorem mortis in coelestia elevavit, victoribus quo sequantur ostendit. Ascensio ergo Domini catholicae fidei confirmatio fuit: ut securi in posterum crederemus miraculi illius donum, cujus jam in praesenti percepissemus effectum; et fidelis quisque cum jam tanta perceperit, per ea quae cognoscit praestita, discat sperare promissa, ac Dei sui praeteritam praesentemque bonitatem, quasi futurorum teneat cautionem. Super excelsa ergo coeli terrenum corpus imponitur, ossa intra sepulcri angustias paulo ante conclusa, Angelorum coetibus inferuntur, in gremium immortalitatis mortalis natura transfunditur: et ideo sacra apostolicae lectionis testatur historia, Cum haec dixisset, inquit, videntibus illis elevatus est . Dum audis elevatum, agnosce militiae
Abbreviated transcription (Latin):
nec ullis sublimitatibꝰ modum suȩ
ꝓuectionis habitura. msi ȩterm pa¬
tris precepta consessu: illius głe so¬
ciaretur inthrono. cuius natuie copu¬
laba tur infilio. Quia igitur xp̃i as¬
censio nr̃a ꝓuectio est: & quo precessit
gła capitis. eo spes uocatur & corporiᷤ.
dignis dilectissimi ex ultemus gaudii.
& pia gratiaꝵ actione letemur. Hodie
enim nõ solum paradisi possessores fir¬
mati sumus: sed etiam cęloꝵ in xxp̃o
suꝑna penetrauimꝰ. ampliora adep¬
ti per ineffabilem xp̃i grãm: quam
ꝑdiaboli amiseramus inuidiã. Nam
quos uirulentus inimicus primi ha¬
bitaculi felicitate de iecit: eos sibi
concorponitos dĩ filius ad patris dex¬
teram collocauit. cum quo uiuit &¬

Expanded text:
nec ullis sublimitatibus modum suae nec ullis sublimitatibus modum suae provectionis habitura, nisi aeterni Patris recepta consessu illius gciaretur in throno, cujus naturae copulabatur in Filio. Quia ergo Christi ascensio nostra provectio est, et quo praecessit gloria capitis eo spes vocatur et corporis; dignis, dilectissimi, exsultemus gaudiis, et pia gratiarum actione laetemur. Hodie enim non solum paradisi possessores firmati sumus, sed etiam coelorum in Christo superna penetravimus, ampliora adepti per ineffabilem Christi gratiam quam per diaboli amiseramus invidiam. Nam quos virulentus inimicus primi habitaculi felicitate dejecit, eos sibi concorporatos Dei Filius ad Patris dexteram collocavit. » VI. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ & lancee erant seruata uestigia.
ut nõ dubia fide sed constantissima scien¬
tia teneretur eam naturaram in dei
patris concessuram throno: quȩ iacue.¬
rat in sepulchro. Peromne ergo hoc
tempus dilectissimi. quod inter resur¬
rectionem dñi & ascensionem eiꝰ exac.¬
tum est: hoc ꝓuidentia dĩ eurauit. hoc
ceretur resuscitatus. qui uere erat natꝰ.
& passus. & mortuus. Unde beatissimi
apłi omnesq discipłi. qui & de exitu
erucis fuerant trepidi. & de fide re¬
surrectionis ambigui. ita sũt ueritate
perspicua roborati: ut dño incȩloꝵ
eunte sublimia. nõ solum nulla af.¬
ficerentur tristitia: sed etiam magno
gaudio replerentur. Et re uera
magna & ineffabilis erat causa
gaudendi: cum in conspectu sc̃ȩ mul¬
titudinis. supra omnium creaturaꝵ
cȩlestium dignitatem humani ge-¬
neris natura conscenderet : super¬
gressura angłicos ordines. & ultra
archangeloꝵ altitudines eleuanda

Expanded text:
vorum et lauceae erant servata vestigia: vorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno, quae jacuerat in sepulcro. CAP. IV. Per omne ergo hoc tempus, dilectissimi, quod inter resurrectionem Domini et ascensionem ejus exactum est, hoc providentia Dei curavit, hoc  vere agnosceretur resuscitatus, qui vere erat natus, et passus, et mortuus. Unde beatissimi apostoli omnesque discipuli, qui et de exitu crucis fuerant trepidi, et de fide resurrectionis ambigui, ita sunt veritate perspicua roborati, ut Domino in coelorum 292 eunte sublimia, non solum nulla afficerentur tristitia, sed etiam magno gaudio replerentur . Et revera magna et ineffabilis erat causa gaudendi, cum in conspectu sanctae multitcoelestium dignitatem humani generis natura conscenderet supergressura angelicos ordines, et ultra archangelorum altitudines elevanda,
Abbreviated transcription (Latin):
guitatis caliginẽ detengendam. pa¬
uentium ac trepidantium tarditas
in crepatur. Flammã fidei illuminata
conla concipiunt: & quȩ erant tepi¬
da. reserante scripturs dño. efficum¬
tur ardentia. Infractione quoq paniꝰ.
cõuescentium aperiuntur obtutus.
multo felitius eoꝵ oculis pate factis.
quibus naturȩ suȩ manifestata est glo¬
rificatio: quam illoꝵ generis nr̃i princi.¬
pum quibꝰ preuaricationis suȩ ẽ ingesta
confusio.
Nter hec aut aliaq miracula: cũ
discipulis trepidis cogitationibꝰ estua¬
rent. & apparuisset inmedio eoꝵ dñs.
dixiss&q pax uob̾: ne. hoc remaneret
in eoꝵ opimionib̾. quod uoluebatur
in cordibus: putabant enim se sp̃m ui.
dere nõ carnẽ: redarguit cogitationeᷤᷤ
aueritate discordes. ingerit dubitan.¬
tium oculis manentia manibꝰ suis &
pedibus crucis signa. & ut diligentius
per tractentur inuitat. Quȩ ad sanan¬
da infidelium cordium uulnera. ela¬

Expanded text:
guitatis caliginem detergendam, paguitatis caliginem detergendam, paventium ac trepidantium tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et quae erant tepida, reserante Scripturas Domino, effi ardentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio, quam illorum generis nostri principum, quibus praevaricationis suae est ingesta confusio.Inter haec autem aliaque miracula, cum discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio eorum Dominus dixissetque, Pax vobis : ne hoc remaneret in eorum opinionibus quod volvebatur in cordibus putabant enim se spiritum videre, non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, cla
Abbreviated transcription (Latin):
messe pectoribꝰ: nisi illa trepida solli¬
citudo. & curiosa cunctatio. nr̃ȩ fi.¬
dei fundamenta iecisset.
ostras igitur perturbationibꝰ. nr̃is
Ipericulis: in apłis consulebatur:
os in illis uiris. contra calumpnias im¬
pioꝵ. & contra terrenȩ argumenta
sapientiȩ docebamur. Nos illoꝵ
instruxit aspectus. nos erudiuit
auditus: nos confirmauit attactꝰ.
& sc̃oꝵ patrum necessariȩ tarditati.
Dubitatum ẽ abillis: nedubitareiur
int̾ resurrectionem dñi ascensionẽq
fluxerunt. ocioso transiere de cur¬
su: sed magna in eis confirmata sa¬
cramenta. magna sũt reuelaͬ myste.¬
ria. In his metus dirȩ mortis aufertur:
& nõ solum animȩ. sed etiam carnis
imortalitas declaratur. In his per in¬
sufflationem dñi infunditur apostoli
supra cȩteros. post regi claues ouilis
dñici cura mandatur. In his diebus.
duobꝰ discipulis tereius inuia dñs co¬
mes iungitur: & ad omnẽ nĩe ambi¬

Expanded text:
inesse pectoribus, nisi illa trepida solliinesse pectoribus, nisi illa trepida sollicitudo et curiosa cunctatio nostrae fidei fundamenta jecisset. Nostris igitur perturbationibus, nostrisque periculis in apostolis consulebatur: nos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapiinstruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit tactus; gioni et sanctorum patrum necessarie tarditati. Dubitatum est ab illis ne dubitaretur inter resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per insufflationem Domini infunditur apostolissupra caeteros, post regni claves, ovilis Dominici cura mandatur. In his diebus, duobus discipulis tertius in via Dominus comes jungitur , et ad omnem nostrae ambi
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xpͦi. qua uerum dĩ templum
udaic⁊ impietate resolutũ. diuina
intriduo potentia suscitauit: qua¬
dragenarius dilectissimi scõꝵ dierũ
expletus est numerus. sacratissima
ordinatione dispositus: & ad utilita.¬
tem nĩȩ eruditionis impensus. ut
dum a dño in hoc spatio mora pre¬
sentiȩ corporalis extenditur: fides
resurrectionis documentis neessariis
muniretur. Mors enim xp̃i. multoꝵ
discipuloꝵ corda turbauerat: & de
supplitio crucis. de emissione sp̃e
de ex aminati corporis sepultura gri¬
uatis mestitudine mentibꝰ: quidã dif¬
fidentiȩ torpor obrepserat. Nam cũ
sc̃ȩ mulieres sicut euangłica pandit
hystoria. reuolutum amonuinento
lapidem. & sepulchrum corpore ua¬
ciuĩ. & uiuentis dñi testes angłos nun¬
tiarent: uerba eoꝵ apłis aliisq disci¬
pulis. deliramentis similia uidebantur.
Quam itiq hesitationem humana in¬
firmitate nutantem. nequa quam ꝑ¬
misissor sp̃c ueritatis predicatoꝵ suoꝵ

Expanded text:
isti, qua verum Dei templum Judaica impietate resolutum divina in triduo potentia suscitavit, quadragenarius hodie, dilectissimi, sanctorum dierum expletus est numerus, sacratissima ordinatione dispositus, et ad utilitatem nostrae eruditionis impensus: ut dum a Domino in hoc spatium mora praesentiae corporalis extenditur, fides resurrectionis documentis necessariis muniretur. Mors enim Christi multum discipulorum corda turbaverat, et de supplicio crucis, de emissione spiritus, de exanimati corporis sepultura gravatis moestitudine mentibus quidam diffidentiae torpor obrepserat. Nam cum sanctae mulieres, sicut evangelica patefecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedicatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
giꝗas ad currendam uiam: a summo
celo egressio eiꝰ. & occursus eiꝰ usq ad
summum eius. Ueniens aut̃ acȩlo.
usq adinferos descendit:
regressusq petit mansionem suam.
ascendens ad sedem patris de quoan.¬
tea solus exiuit. Cuius ascensus in
cȩlum uel introitus. quibꝰ iterum
gaudiis declaratur: idem psalmo.¬
graphus indicat. Uidentes enim
potestates ȩtherię carnem xp̃i as.¬
cendentem innubibus. & portas
cęli ingredientẽ: dixerunt. Tollite
portas principes urãs. & eleuammi
porte ȩternales: & introibit rex głȩ.¬
Dñs fortis & potens. dñs potens in pre.¬
lio. Nam de ascensu eiꝰ. & alibi com¬
memorat dicens. Ascendit suꝑ che.¬
rubin & uolauit uolauit super
pennas uentoꝵ. Et iterum. Ascen.¬
dit inaltum. captiuam duxit cap¬
tiuitãtem: dedit dona hominibus.
Qui utiq nisi fuiss& interra: nõ di: ce¬
retur ascendere.
uid est captuam duxit captiui.¬
tatem. nisi quia de uicta mor¬
te. ipsam carnem quam a terris as.¬

Expanded text:
summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Veniens enim de coelo, usque ad inferos descendit; regressusque, repetiit mansionem suam, ascendens et sedens ad dexteram Patris, de quo antea solus exivit. 3. Cujus ascensus in coelum, vel introitus, quibus gaudiis declaretur, Psalmographus indicat. Videntes enim potestates aethereae carnem Christi ascendentem in nubibus, et portas coeli ingredientem, dixerunt: Tollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gnus fortis et potens, Dominus potens in praelio . 4. Hunc ascensum ejus et alibi commemorans David dicit: Ascendit super cherubim, et volavit, volavit super pennas ventorum . Et iterum: Ascendit in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Qui utique nisi fuisset in terra, non diceretur ascendere. Sed quid est captivam duxit captivitatem, nisi quia, devicta morte, ipsam carnem, quam e terris as
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio amplius haberetur sp̃e sẽs:
heliseus sc̃o helyȩ nõ dicer&. sp̃c
qui est inte. duplo sit inme. Quando
aũt ait toħes baptista: nõ enim ad
mensuram: dat. ds̃ sp̃m. de ipso dĩ
filio loquebatur. cui nõ est datus
sp̃c̃ ad mensuram: quia in illo habi¬
tat omnis plenitudo dumitatis

Expanded text:
ab alio amplius haberetur, sanctus ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsam manifestam impertionem
egit. Mox enim ut resurrexit amor.¬
tius insufflans ait. Accipite sp̃m sem.
Num quid igitur quia tune dedit. ideo
nõ misit et̾iam postea quã ꝓmisit :
Aut nõ idem ipse est sp̃e ses qui ce
tunc est insufflatus exipso. & post
abipso missus e cȩlo: Qua ꝓpt̃̾. cur
ipsa quȩ facta est euidenter dona.¬
tio euis bis facta fuerit: alia questio
est. fortassis enim ꝓpt̾ duo precepta
dilectionis hoc est ꝓxximmi & dĩ. ut
dilectio: hȩc eus gemina est inma¬
nifestatione facta donatio. Et si
alia causa querenda est: nõ nuc
euis inquisitionẽ in longiorem quã
oportet modum. sermo iste muten.¬
dus est: dum tamen cõstet sine sp̃u
agere tantominus. quanto illum per¬
cipimus minus: tanto aũt amplius.
quanto illum percipimꝰ amplius.
Ixoinde nõ solum non habenti.
uerum etiam habenti nõ incassum
ꝓmittitur. Non habenti quidem ut
habentur: habenti aũt ut amplius
habeatur. Nam nisi ab alio minus.

Expanded text:
et ipsam manifestam impertitionem et ipsam manifestam impertitionem egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem ipse est Spiritus sanctus, qui et tunc est insufflatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen constet, sine Spiragere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus,
Abbreviated transcription (Latin):
dubio diligebant. Quomodo igitur
diligebant. nisi in sp̃u sc̃o: Et tam̃
eis prus imperatur ut diligant eum.
& euis mandata cõseruent: ut accipi.¬
ant sp̃m scm. quem nisi haberent: ꝓ¬
fecto diligere & eius mandata serua¬
re nõ possent. Restat ergo ut in¬
telligamus sp̃m sem̃ habere quidiligit.¬
& habendo merer ut plus habeat: &¬
plus habendo plus diligat. lam itaq
habebant sp̃m sem̃ discipuli quem
dñs ꝓmittebat: sine quo eum dñm̃
nõ dicebant. Nec tamen eum adhuc
habebant. sicut dñs ꝓmittebat. Et
habebant ergo & nõ habebant: qui
quantum habendus fuerat nõdum
habebant. Habebant itaq mninus:¬
dandus eis erat ampluis. Habebant
occulte. accepturi fuerant manifeste.
Quia & hoc ad maius donum sp̃e seĩ
pertinebat: ut eis innotescer& quod
habebant. De quo munere apłs loqͣns
ait. Nos aũt nõ sp̃m huius mundi ac.¬
cepimus. sed sp̃m qui ex dõ est: ut
sciamus quȩ adõ donata sũt nob. Nã

Expanded text:
dubio diligebant. Quomodo igitur dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque mdandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi erant manifeste: quia et hoc ad majus donum sancti Spiritus pertinebat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
habeamus diligere nõ ualemus: Quo
accipiamus. quem nisi habeamus
mmlata seruare nõ possumus : An
forte precedit in nobis cantas qua
diligimus xp̃m. ut diligendo xp̃m¬
iam precesserat. sed dĩ patris diffun
sententia Qui enim se filium diligere
credit. & patrem nõ diligit: ꝓfecto
nec filium diligit. sed quod sibi ipse
confinxit.
Seinde apłica uox est. Nemo dicit
dñs iħc: nisi in spu sc̃o. Et quis do.¬
minum iħm nisi qui eum diligit dicit.
lus uoluit: m ulti enim uoce dicut.
corde aũt & factis negant: sicut de
talibus ait. Confitentur enim se nosse
dm̃: factis aũt negant. Si negatur
factis. ꝓcul dubio etiam dicitur fac¬
tis. Nemo itaq dicit dñs iħe animo:
uerbo. facto. corde. ore. opere. ne.
nemo sic dicit. nisi quiligit. lam itaq
apłi dicebant dñs iħe. et si eo modo
dicebant ut nõ ficte dicerent. confi¬
tentes corde. & factis negantes: pror¬
sus si ueraciter hoc dicebant. ꝓcul

Expanded text:
habeamus, diligere non valemus? aut habeamus, diligere non valemus? aut accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus Christum, ut diligendo Cjam praecesserat, sed Dei Patris diffundsententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto : et quis Dominum Jesum, nisi qui eum diligit, dicit, igi voluit? Multi enim voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, opere, nemonemo sic dicit, nisi qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul
Abbreviated transcription (Latin):
non potest acciꝑe. quia nõ uidit
eum nec scit eum. uos aũt cognos¬
cetis eum: quia apud uos manebit.
& in uob̃ erit. Multa sũt quȩ in his
paucis uerb̃ dñi requirantur : sed
multum est ad nos quȩ hic querenda
& ur̃a capacitate quid dicere debea¬
mus. & quid audire debeatis attente
& ab illo quod non possumus poscite.
diligitis me in quit. mandata mea
seruate. Et ego rogabo patrem. &
alium paraclitum dabit uob̾: ut ma¬
neat uobiscum in ȩternum sp̃m ue
ritatis. hic est utiq intrinitate spẽ
sc̃s. quem patri & filio cõsubstantia¬
lem & coȩternum: fides catholica con¬
fitetur. Ipse est de quo dicit apłs. Ha¬
ritas dĩ diffusa est in cordibꝰ nr̃is. per
sp̃m scm qui datus est nob̃. Quomodo
ergo dñs dicit si diligitis me mandat.
mea seruate. & ego rogabo patrem
& alium paraclitum dabit uob̃. cum
hoc dicat de sp̃u scõ. quen nisi habe¬
amus nec diligere dm̃ possumus. nec
eius mandata seruare : Quomͦ diligi¬
mus ut eum accipiamus. quem nisi

Expanded text:
e; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae ra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatis, attendeet ab illo quod non possumus poscite. diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et coaeternum fides catholica confitetur: ipse est de quo dicit Apostolus, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Snus dicit, Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potest. quia nõ uidet eum. nec
seit eum. Non enim habet inuisi
biles ocłos mundana dilectio. per
nõ potest. Uos aũt inquit cognos¬
cetis eum. quia apud uos manebit
& in uob ent. Erit in eis ut mane¬
at : nõ manebit ut sit. Prius enim
est esse alicubi: quã manere. Sed
ne putarent quod dictum est apud
homines hospes uisibiliter manere
consueuit: exposuit quid dixerit
apud uos: cum ad uinxxit & dixit
in uob̃. Ergo inuisibilit̃ uidetur.
Nec si non sit innob̾: pot̾. esse in nob̾
eus seientia. Sie enim a nob uide¬
tur in nob. & nr̃a cõscientia. Nam
nõ uidemus. Conscientiã uero nr̃am
uidemus. alteruis nõ uidemꝰ. Sed
conscientia numquã est nisi in
& in nob. sed uideri & sciri quem¬
admodum uiden dus est & sciendꝰ¬

Expanded text:
non potest, quia non videt eum, neque non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enbiles oculos humana dilectio, per non potest. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit. Prius enim est esse alicui, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apudhominem hospes visibiliter manere consuevit, exposuit quid dixerat, apud vos, cum adjunxit et dixit, in vobis. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia. Nam non videmus: conscientiam vero nostram videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est nisi in et in nobis. Sed videri et sciri quemadmodum videndum videndus est et sciend