comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nse autẽ reuersus dixit Quanti mercen¬
narii indomo patris mei abundant pani¬
bus: Unde hoc scire poterat in quo tanta
erat obliuio dei. sicut in omnibus idolatͥs
fuit. nisi quia ista recogitatio iam resipis¬
centis ẽ. cum euangeliũ predicaret᷑: Iã
poterat enim talis animaduertere multos
predicare ueritatẽ. inter quos quidam.
eẽnt non ipsius amore ueritatis clucti.
s cupiditate comparandorũ scłariũ com¬
modorũ de quibus dicebat apłs eẽ. quodã
qui ȩuangeliũ annuntiarent non caste ex¬
istimantes questũ eẽ pietatẽ: Non enĩ ali¬
paulus. non eo tamen animo quo apłs pau¬
lus: Unde mercennarii recte appellant᷑.
in eadem quidẽ domo eundẽ panẽ uerbi
tractantes non tamen in ȩternã heredi
tatẽ uocati. s temporali mercede con¬
ducti: De talibus dictum ẽ: Amen dico
uobis. ꝑceꝑunt mercedẽ suã Quid enim¬
dum omnimodis siue ꝑ occasionẽ. siue ꝑ
ueritatẽ rꝑc annuntietur: & in hoc gau¬
leo. s et gaudebo

Expanded text:
ns intentionem suam, dixit, Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Unde hoc scire poterat, in quo erat tanta oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Jam enim poterat talis animadvertere multos praedicare veritatem, inter quos quidam essent non ipsius amore veritatis ducti, sed cupiditate comparandorum saecularium commodorum. De quibus dicebat Apostolus, esse quosdam qui Evangelium annuntiarent non caste , existimantes quaestum esse pietatem . Non enim aliuod apostolus Paulus, non eo tamen animo quo apostolus Paulus: unde et mercenarii recte appellantur, in eadem quidem domo eumdem panem verbi tractantes; non tamen in haereditatem aeternam vocati, sed temporali mercede conducti. De talibus dictum est, Amen, dico vobis, perceperunt mercedem suam Dum omni modo, sive per occasionem, sive per veritatem Christus annuntietur. Et, in hoc gaudeo; sed, et gaudebo
Abbreviated transcription (Latin):
fides mediatoris: qui in remissionem pec-¬
catorum sanguinem fudit: Ipsorum enim
dimus propter quod et loquimur: Quid
ẽ eundem sp̃m: nisi quem iusti quoq ha-
buerunt qui ista dixerunt: Bicit etiã
apłs petrus Quid uultis imponere gen-¬
tibus: quod neq nos potuimus portare.
neq patres nr̃i : Sed per gratiam domini
illi: Hoc uos non uultis inimici huic gr̃ȩ
ut eadem gratia ihesu xp̃i salui facti cre-¬
dantur antiqui: sed distribuitis tempora
secundum pelagium in cuius libris hoc
legitur: et ante legem dicitis saluos factos
ẽẽ natura. deinde per legem. postremo per
xp̃m: quasi hominibus duoꝵ superiorum
temporum ante legem scilicet et in lege
sangius. xp̃i non fuerit necessariꝰ: euac uan-¬
tes quod dictum ẽ. unus enim deus: unus
et mediator dei et hominum homo xp̃c ihc̃:¬

Expanded text:
fides mediatoris, qui in remissionem peccatorum sanguinem fudit. ipsorum enim dimus, propter quod et loqest \'eundem spiritum\', nisi quem iusti quoque illi habuerunt, qui ista dixerunt? dicit etiam apostolus Petrus: quid uultis iugum inponere gentibus, quod neque nos potuimus portare neque patres nostri ? sed per gratiam domini illi. hoc uos non uultis. inimici huic g-ratiae, ut eadem gratia Iesu Christi salui facti credantur antiqui, sed distribuitis tempora secundum Pelagium, in cuius libris hoc legitur, et ante legem dicitis saluos factos esse natura, deinde per legem, postremo per Christum, quasi hominibus duorum superiorum temporum, ante legem scilicet et in lege, sanguis Christi non fuerit necessarius, euacuantes quod dictum est: unus enim i m deus, unus et mediator dei et hominum homo Ch
Abbreviated transcription (Latin):
isit itaq ds filium suum factum ex muli¬
ere. factum sub lege. Ham legis sacramenta
ꝑcepit. ut eos qui sublege erant re¬
dimeret. id ẽ quos lex reos tenebat occi.¬
dente littera. dum preceptũ ñ impleret
antequam uiuificaret sꝑc. quia ca¬
ritas dei quȩ p̃ceptum implet. diffundit᷑
erant redimeret. continuo ad iunxit. ut ad¬
optionẽ filiorũ reciperemꝰ. ut uidelicet hu¬
ius grãm beneficii discerneret abilla filii
natura. qui missus ẽ filius ñ adoptione fac¬
tus. s semꝑ genitus filius. ut participata
natura filiorum hominũ ad participandã
etiã naturã suã ad optaret filios hominum:¬

Expanded text:
isit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia caritas dei, quae praeceptum implet, diffunditurerant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tit Nam et illud quod ysaias ꝓpħa dicit.
dñe ecce tu iratus es et nos peccauimus.
propterea errauimus et facti sumus sicut
in mundi om̃s. ea ratione intelligitur: Pre¬
cessit enim aliquid. unde ds iustissime ira¬
tus ab eis suũ lumen auferret ut in pecca.¬
ta quȩ nulla tergiuersatione defendi pos¬
sent. non eẽ peccata. cecitas humanȩ men¬
tis offenderet. abitinere iusticiȩ deuian.¬
do et errando: Q quod malio psalmo scrip.¬
tum ẽ. de ipsis egiptiis. quod łs conuerte¬
rit cor eorũ ut odissent populũ eius et
dolum facerent in seruos eius bene cre¬
ditur ds fecisse ꝑ illos angelos malos. ut
iam uiciosȩ mentes. filiorum infidelita.¬
tis. ꝑ eos angelos quibus eadem amica fc̃
uitia excitarentur in odium populi dei. ad¬
quos terrendos et corrigendos bonos. il¬
la mirabilia sequerentur: E ad hȩc quis¬

Expanded text:
tit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, tit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa eti
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ tanquã insuis mancipiis oꝑatur.
quem ad modũ homines in pecoribus suis.
et illic tantũ quantũ ls iusto iudicio si¬
nit S aliud ẽ. quando potestas eiꝰ etiam
asuis sicut ei placet tractandis maiore
potestate ꝓhibetur. aliud quando ei po-¬
testas etiam in eos qui ab illo alieni sunt
datur. sicut homo depecore suo ꝓhuma.¬
no captu facit quot uult. nec sane facit
si ꝓhibetur apotestate maiore: De alieno
autem pecore ut faciat. expectat sibi po¬
testatem dari ab illo cuius ẽ Ibi gͦ potes¬
tas quȩ fuerat ꝓhibetur. hic autẽ q̃ ñ fue¬
rat tribuitur Quȩ cum ita sint. malis an
mortes peccorũ. mortes primitiuorũ. et
illud maxime unde religata sunt omnia.
obclurationẽ cordis illorũ. ut populũ dei
nollent dimittere: hanc enim iniquissimã
et malignissimã obstinationẽ ds cum face.¬
re dicitur. non instigando et inspirando
s deserendo facit. ut illi operentur ĩfiluiꝰ¬
diffidentiȩ. quod ds debite iusteq ꝑmit.¬

Expanded text:
dentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita simortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in fidiffidentiae , quod Deus debite justeque permit
Abbreviated transcription (Latin):
ratur infiliis diffidentiȩ. quẽ ꝑhuius quo¬
q linguam operari cyprianus nouerat.
quod ipse non nouerat: Nouerat inquam
cyprianus cum aꝓconsule audiret consu¬
le tibi. quod caro et sanguis dicebat stultȩ
hoc diabolum dicere subdole. atq intue¬
batur in uno opere duos. istum oçculis. il¬
lum ficde: Nolebat eum iste mori. nolebat
ille coronari: Proinde circa istum placibus.
circa illum cautus. huic aꝑte responbebat.
illum occulte uincebat

Expanded text:
ratur in filiis diffidentiae : quem per hujus quoratur in filiis diffidentiae : quem per hujus quoque linguam operari Cyprianus noverat, quod ipse non noverat. Noverat, inquam, Cyprianus, cum a proconsule audiret, Consule tibi quod caro et sanguis diceret stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque intuebatur in uno opere duos; istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari: proinde circa istum placidus, circa illum cautus; huic aperte respondebat, illum occulte vincebat
Abbreviated transcription (Latin):
ere sibi consulit qui dm iudicẽ cogitat.
apud quẽ causã gestȩ huius uitȩ. atq ab il¬
lo sibi muneris inuincti quisq dicturus
ue in malum: Ita sibi consulit qui ex fide
uiuens et satagens ne ab extremo p̃ocupe.¬
tur die. extremũ computat omnẽ diem. &
sic deo placitos mores ꝑducit usq ad ex¬
tremũ diem: Ita sibi beatus cyprianꝰ ep̃s
misericordissimus et martyr fidelissimus
consulebat. non sicut eum lingua subdo.¬
la diaboli ꝑ os possessi ase impii iudicis
monere uidebatur dicens: Consule tͥ Cum
enim eius immobilẽ mentẽ uideret. quan¬
do ei dixit. iusserunt te principes ceremo¬
niari. responditq ille non facio. ad iecit et
ait. Consule tibi: Ipsa ẽ lingua subdola dia¬
boli. et si non huius qui nesciebat quȩ loqͤ¬
retur illius tamen qui ꝑ eum loquebatur.
Loquebatur enim ꝓconsul. non tam sccłm
principes homines quorũ iussa sibimet
in uncta iactabat. quã sccłm principem
potestatis aeris de quo apłs dicit Qui ope¬

Expanded text:
ere sibi consulit, qui Deum judicem cogitat, apud quem causam gestae hujus vitae atque ab illo sibi muneris injuncti quisque dicturus um, sive malum . Ita sibi consulit, qui ex fide vivens, et satagens ne ab extremo praeoccupetur die, extremum computat omnem diem, et sic Deo placitos mores perducit usque ad extremum diem. Ita sibi beatus Cyprianus et episcopus misericordissimus, et martyr fidelissimus, consulebat, non sicut eum lingua subdola diaboli per os possessi a se impii judicis monere videbatur dicens, Consule tibi. Cum enim ejus immobilem mentem videret, quando ei dixit, Jusserunt te principes caerimoniari; responditque ille, Non facio: adjecit et ait, Consule tibi. Ipsa est lingua subdola diaboli: etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, illius tamen qui per eum loquebatur. Loquebatur enim proconsul, non tam secundum principes homines, quorum jussa sibimet injuncta jactabat, quam secundum principem potestatis aeris de quo Apostolus dicit, Qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut stellas cęli non extinguit nox. sic
mentes fidelium adherentes firmamen¬
iniquitas: Spero autẽ in dño iħu tymo¬
theum. me cito mittere aduos. ut et ego
bono animo sim cognitis quȩ circa uos
sunt: Neminẽ enĩ habeo tam unanimẽ.
qui sincera affectione ꝓuobis sollicitꝰ
sit Omnes enĩ sua querunt non quȩ

Expanded text:
Sicut stellas in caelo non extinguit nox: sic mentes fidelium inhaerentes firmamenini mihi. spero autem in domino Iesu Timotheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim, cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaer
Abbreviated transcription (Latin):
irgam uirtutis tuȩ
emutet dñs ex syon: apparet fr̃s euiden.¬
tissime apparet. non de illo regno xꝑi
propħam loqui. quo semꝑ regnat apud
patrem rerum dñm. quȩ ꝑ illũ creatȩ
sunt: Quando enim non regnat in prin¬
cipio uerbũ ds apud dm̃: Dicitur enim:
Regi autẽ scłorum in uisibili in corrup¬
tibili soli deo honor. et gła in scła scłorũ¬
bili: In eo enun quod et xꝑc ẽ. cum patre
inuisibilis. in corruptibilis. quia uerbum
eius ẽ. et uirtus eius. et sapientia eius.
et ds apud dm̃. ꝑ quẽ facta sunt omnia
rex ẽ scłorum: Scd̃m tamen illud dispẽ¬
satorium et transitorium quo nos ꝑme-
dietatem carnis suȩ uocauit in ȩternita.¬
tem. regnũ eius incipit axꝑlanus. s reg¬
ni eius non erit finis:¬

Expanded text:
irgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Apparet, fratres, evidentissime apparet non de illo regno Christi Prophetam loqui, quo regnat semper apud Patrem, rerum Dominum quae per illum creatae sunt: quando enim non regnat in principio Verbum Deus apud Deum? Dicitur enim: «Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili, soli Deo honor et gloria, in saecubili.» In eo enim quod et Christus est cum Patre invisibilis et incorruptibilis, quia Verbum ejus est, et Virtus ejus, et Sapientia ejus, et Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia; Rex est saeculorum: sed tamen illud dispensatorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis
Abbreviated transcription (Latin):
t anima mea ipsi uiuet Ipsi utiq non sibi:
sicut suꝑborum priuato suo bono letantium:
et acommuni omnium bono quod deus ẽ ina-¬
elatione resilientiũ: hoc utiq de uitemꝰ: et
cõmuni potiꝰ uͦ om̃iũ bono ꝑfrui. quam priuato
nr̃o gaudere queramus: ut qui uiuit iam non
sibi uiuat sicut ait apłs: sed ei qui ꝓipsis mor¬
tuus ẽ. et resurrexit: Per hoc enim mediator ef¬
fectus ẽ ut nos reconciliet deo ꝑhumilitatem:
aquo per ĩpiam superbiam longe recesseramus:
Heq enim illud tantum scriptum ẽ initium
initium suꝑbiȩ hominis apostatare ad eo N
ergo sibi quisq uiuat sed xp̃o: faciens ñ suãs
ipsius uoluntatẽ. & manens in eiꝰ caritate: sic̃
et ipse fecit uoluntatem patris. et manet in
eius caritate: Hȩc quiꝑpe admonens nos et
exemplo suo exhortans in euangełio suo locutꝰ::
Si autem ipse cum in forma dei eẽt ęqualis pa-¬
tri. tamen ꝑformam serui quam ꝓpter nos
accepit. non suam uoluntatem sed patris se fa-¬

Expanded text:
t, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inaelatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum est, quod sInitium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se fa
Abbreviated transcription (Latin):
t hoc quamuis ñ uideamꝰ apparitionẽ
angłorum abscondita ẽ enim ab oculis
nr̃is. et ẽ in quadam re publica mag¬
na imperatoris dei. tamen ẽẽ angłos no-¬
uimꝰ ex fide. et multos apparuisse. scriptũ
legimus et tenemꝰ. nec inde dubitare fas
angłi Angłs enĩ officii nomen ẽ ñ nat᷑e:
Queris nomen eius naturȩ: Spiritus ẽ
Queris officium: Angłs ẽ: Exeo quod ẽ.¬
sꝑc ẽ Ex eo quod agit. angłs ẽ: Uide illuo
in homine. nomen naturȩ homo Officii
miles. nomen naturȩ uir: Officii preco:
homo gͦ fit preco. id ẽ qui erat homo. fit
preco. ñ qui erat preco fit homo Sic gͦ qͥ
erant iam sꝑc conditi acreatore deo. facit
eos angłos. mittendo eos nuntiare quod
usserit Q ignem flagrantẽ facit minis.¬
tros suos: Legimus apparuisse ignem
in rubo: Legimus etiã ignem missum de-¬
suꝑ. et implesse qd preceptũ ẽ: Ministra¬
uit gͦ cum impleret Cum eẽt innatura
sua erat Cum egit qđ iussum ẽ: ministe¬

Expanded text:
t hoc, quamvis non videamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas angeli. Angelus enim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen hujus naturae, spiritus est; quaeris officium, angelus est: ex eo quod es est; ex eo quod agit, angelus est. Vide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae vir, officii praeco; homo enim fit praeco, id est, qui homo erat fit praeco; non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministe
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa iudicat. ipse autẽ anemine uidica-¬
Non potui inquit uobis loqui quasi spi¬
ritalibus s quasi carnalibus: De sp̃ali
quadã affectione. missus ẽ. ad carnales:
Tanquã angłs de cȩlo ad t̾ram Quomͦ dicit
ne ardebat stephanus: Quo igne arde-¬
bat. et quis ignis ille erat. quando lapida.¬
batur et ꝓ eis aquibꝰ lapidabatur rogabat:
Cum audis ignis ẽ minister dei incen¬
surũ illũ putas: Incendat licet. s fenũ
tuũ. id ẽ carnalia omĩa desideria tua:
Currat minister dei. p̃dicans uerbũ dei:
Audi illum: Sic nos estimet homo quasi
ministros xꝑi. et dispensatores misterio¬
rũ dei: Quomodo ardebat cum diceret.
os nr̃m patet ad uos o corinthii cor nr̃m
dilatatum ẽ: Ardebat et flagrabat carita¬
te: Ibat in eos ut incenderet Hunc ignẽ
se missurũ dñs in t̾ram dicebat cum ait
Ignem ueni mittere in t̾ram: Quomͦ gladi.¬
um sic ignem Gladius diuidit affectum
carnalem. ignis absumit Totum in uerbo

Expanded text:
omnia judicat; ipse autem a nemine dijudica«Non potui,» inquit, «vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam angelus de coelo ad terram. Quomodo dicit,ne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo
Abbreviated transcription (Latin):
timuit enĩ Quomͦ intelligebant dm̃ ẽẽ
qui loquebatur cũ etiã negare ausa sit
sara qđ riserit tanquã ille hoc posset ig.¬
norare: nisi forte sara homines eos puta¬
bat. abraham uͦ dm̃ intelligebat: S etiã
ipse illa humanitatis officia p̃bendo quȩ
mirũ nisi homines pͥus arbitratus est S
fortassis in quibꝰ dm̃ loqui intellexit. quibꝰ
dam diuinȩ maiestatis ex istentibꝰ ac ap¬
parentibꝰ signis. sicut in hominibꝰ di sepe
apparuisse scriptura testatur S rursus
querit᷑ si ita ẽ. unde angłos postea fuisse
cognouerint. nisi forte cũ eis uidentibꝰ
incelos issent

Expanded text:
timuit enim. Quomodo intelligebant Deum esse qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sara quod riserit, tanquam hoc ille posset ignorare: nisi forte Sara homines eos putabat, Abraham vero Deum intelligebat? Sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, demirum nisi homines prius esse arbitratus est: sed fortassis in quibus Deum loqui intedam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scriptura testatur. Sed rursus quaeritur: Si ita est, unde angelos postea fuisse cognoverint, nisi forte cum, eis videntibus, in coelum issent
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ameliore indeterus. et adeteriore
in melius moritur. non ẽ hoc ds. quia nec
in melius ire pot̾ summa bonitas. neq
indeterius uera ȩt̃nitas Uera autẽ ȩter¬
nitas ẽ. ubi temporis nichil ẽ Erat autem
modo hoc et modo illud. iam tempus ad¬
missum ẽ. eternũ non ẽ: Nam ut noueri¬
tis quia non sic cłs quomͦ anima: certe
in mortalis ẽ anima Quid gͦ ẽ quod ait
apłs de deo. qui solus habet inmortalita.¬
tem. nisi quia hoc aꝑte dixit. solus habet
in commutabilitatẽ. quia solus habet ue¬
ram et̾nitatẽ: Ergo ibi nulla mutabilitas

Expanded text:
et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc, et modo illud? jam tempus admissum est, aeternum non est. Nam ut noveritis quia non sic Deus quomodo anima: certe immortalis est anima; quid ergo est quod ait Apostolus de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Ergo ibi nulla mutabilitas
Abbreviated transcription (Latin):
poris mortalis fragilitatẽ nimis egeno et
infirmo. tanto suꝑbior. quanto uelut diti¬
or et fortior. quasi pannoso et erũynoso
dominabat᷑. ipsa morte carnis amisit: Qͦ
enĩ cadentẽ non secutus impulit peccato¬
rem. illuc descendentem ꝑsecutus ñ com¬
pulit recdemptorẽ: Sic in mortis consor.¬
tio filius dei nobis fieri dignatus ẽ. ami¬
cus. quo non ꝑueniendo meliorẽ se nob̾
atq maiorẽ putabat inimicus: Dicit enĩ
redemptor nr̃ Maiorẽ dilectionẽ nemo
habet. quã ut animã suã ponat quis ꝓa¬
micis suis: Quocirca etiã ipso dño se crede¬
bat diabolus suꝑiorẽ. quantũ illi dñs in
passionibꝰ cessit. quia et de ipso intellec¬
tum ẽ. quod in psalmis legitur. miniusti
eum paulominꝰ ab angelis. ut ab iniquo ue¬
lut equo iure aduersus nos agente ipse
occisus in nocens. eum iure ȩquissimo
peccatũ iusta. suo iusto sanguine inuste ef¬
fuso mortis cyrogͣphũ delens. & iustificando

Expanded text:
poris mortalis fragilitatem, nimis egeno et poris mortalis fragilitatem, nimis egeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dominabatur, in ipsa morte carnis amisit. Quo enim cadentem non secutus impulit peccatorem, illuc descendentem persecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in Psalmo legitur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis : ut ab iniquo velut aequo jure adversum nos agente, ipse occisus innocens eum jure aequissimo peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos
Abbreviated transcription (Latin):
occisa ẽ fãctum ẽ enim ut uincula pecca¬
torũ multorũ inmultis mortibꝰ. ꝑ unius
unã mortẽ quã peccatũ nullũ precesserat
soluerentur Quã ꝓpterea dñs ꝓnobis in¬
debitam reddidit. ut nobis debita non no¬
ceret: Neq enĩ cuius quã iuire potestatis
exutus ẽ. carne. s ipse se exuit: Nam qui
poset non mori si nollet. ꝓculdubio quia
uoluit. mortuus ẽ: E ideo principatus
et potestates exemplauit fiducialit̾ tͥum¬
phans eas in semetipso: Morte sua qͥppe
uno uerissimo sacrificio ꝓnobis oblato.
quicquid culparũ erat. unde nos pͥncipatꝰ
et potestates ad luenda supplicia iure de¬
tinebant. purgauit. aboleuit. extinxit. et
sua resurrectione innouã uitã nos p̃des¬
tinatos uocauit. uocatos iustificauit. ius¬
tificatos glorificauit: Ita diabolus hominẽ
quẽ ꝑ consensionẽ seductum. tanquã uire
integro possidebat: et ipse nulla corrupti.¬
one carnis et sanguinis septus. ꝑ istam cor¬

Expanded text:
occisa est. Factum est enim ut vincula peccatorum multorum in multis mortibus, per unius unam mortem quam peccatum nullum praecesserat, solverentur. Quam propterea Dominus pro nobis indebitam reddidit, ut nobis debita non noceret. Neque enim jure cujusquam potestatis exutus est carne, sed ipse se exuit. Nam qui posset non mori si nollet, procul dubio quia voluit mortuus est: et ideo principatus et potestates exemplavit, fiducialiter triumphans eas in semetipso . Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum erat unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, purgavit, abolevit, exstinxit; et sua resurrectione in novam vitam nos praedestinatos vocavit, vocatos justificavit, justificatos glorificavit . Ita diabolus hominem, quem per consensionem seductum, tanquam jure integro possidebat, et ipse nulla corruptione carnis et sanguinis septus, per istam cor
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm dm. ne scd̾m aliã creaturã fieri pu¬
tetur Ileo autẽ scłm imaginẽ deiut in
ea re intelligatur fieri hȩc renouatio ubi
ẽ. imago dei. id ẽ inmente Non itaq sic in¬
telligamus scđm imaginẽ eius qui crea¬
uit eum. quasi alia sit imago scđm quã
renouat᷑. non ipsa quȩ renouatur Sup

Expanded text:
secundum Deum, ne secundum aliam creaturam fieri putetur. Ideo autem secundum imaginem Dei, ut in ea re intelligatur fieri haec renovatio, ubi est imago Dei, id est, in mente. Non itaque sic intelligamus secundum imaginem ejus qui creavit eum; quasi alia est imago secundum quam renovatur, non ipsa quae renovatur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
Iui doctrinã xꝑi aduersam marce¬
dicunt eẽ rei publicȩ. dent exercitum ta¬
lem. quales doctrina xꝑi eẽ. milites ussit.
dent tales ꝓuinciales. tales maritos. tales
conuiges. tales parentes. tales filios. tales
dominos.tales seruos. tales reges.tales
iudices. tales deniq debitorũ ipsius fisci
redditores et ex actores. quales eẽ precipit
doctrina xꝑiana. et audeant eam dicere
aduersam eẽ. rei publicȩ. immo uero non¬
dubitent confiteri magnã. si ei obtempe¬

Expanded text:
ui doctrinam Christi aduersam dicunt esse rei publicae, dent exercitum talem, quales doctrina Christi esse milites iussit; dent tales prouinciales, tales maritos, tales coniuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tales seruos, tales reges, tales iudices, tales denique debitorum ipsius fisci redditores et exactores, quales esse praecepit doctrina Christiana. et audeant eam dicere aduersam esse rei publicae, immo uero dubitent confiteri magnam, si ei obtempe
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ẽ mundũ: Qua gͦ causa: S pollu¬
ta sunt eorum inquit et mens et conscien¬
tia: Si nichil ẽ eis mundũ nec ds. nisi for.¬
te putatis mundũ uidi dm. illiᷤ qͥ cõtidie blas¬
phemats eũ: Simundꝰ ẽ. placeat. si placet lau

Expanded text:
nihil est mundum, quaero causam: «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia» . Si nihil est mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, lau
Abbreviated transcription (Latin):
n passione
magis eius humilitas quã claritas cõmen¬
datur. apło teste qui dicit: humiliauit se
iam dicit: Propter qd et d̾s illũ ex altauit
dñi nr̃i iħu .xꝑi. quȩ ab eius resurrectione
sumpsit exordium: humilitas gͦ eius inci¬
pit in sermone apłi abeo loco ubi ait. semet¬
ipsũ exinaniuit formã serui accipiens. et
ꝑuenit usq ad mortẽ crucis Claritas uͦ
eius incipit abeo loco ubi ait. ꝓꝑter quod
gła dei patris. Ut gͦ mediator dei et ho-
rificaretur. uel głificaretur prius humi¬
liatus ẽ. passione: Non enĩ amortuis re-¬
surrexisset. si mortuuiᷤᷤ non fuisset: Humi¬
litas claritatis ẽ meritũ. claritas humili¬
tatis ẽ premiũ S hoc totũ factum ẽ. in
forma serui: Informa uero dei semꝑ fuit
semꝑ erit claritas: Homo non fuit quasi
iam non sit. nȩc erit quasi nundũ sit. s
sine initio. sine fine semꝑ ẽ claritas: Ex¬

Expanded text:
n passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit: Humiliavit semcum dicit: Propter quod et Deus illum exaltavit, Domini Jesu Christi, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium. Humilitas autem ejus incipit in sermone Apostoli ab eo loco, ubi ait: Semetipsum exinanivit formam servi accipiens , et pervenit usque ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait: Propter quod est Dei Patris. Ut ergo Mediator Drificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione; non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas claritatis est meritum, claritas humilitatis est praemium. Sed hoc totum factum est in forma servi. In forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas; imo non fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Les ioros iustificari in xp̃o qui credt̃ in
eum. ꝓpt̾ occultam communicationẽ et in¬
spirationem grẽ spiritał. qua quis quis heret
domino unus sp̃c̃ ẽ. quamuis eum et imi¬
tentur scĩ eius: Legatur mͥ tale aliqͥd de
his qui scõs eus imitati sunt. utrũ quisquã
dictus sit ustificatus in paulo. aut in petͦ.
aut quolibet horum quorum in popło dei
magna excellit auctoritas. nisi quod in ab ͣ¬
ham dicim᷑ benedici. sicut ei dictũ ẽ. bene-
semen eiꝰ ẽ scdm̃ carnem. qd̾ manifestius dr̃.
cum hoc idem ita dicit᷑. benedicentur in se¬
mine tuo omnes gentes: Ap̃c nos redemit¬

Expanded text:
legimus justificari in Christo qui credunt in eum, propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritualis, qua quisquis haeret Domino unus spiritus est, quamvis eum et imitentur sancti ejus: legatur mihi tale aliquid de iis, qui sanctos ejus imitati sunt, utrum quisquam dictus sit justificatus in Paulo aut in Petro, aut in quolibet horum, quorum in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: Benedsemen ejus est secundum carnem. Quod manifestius dicitur, cum hoc idem ita dicitur: Benedicentur in semine tuo omnes gentes . Dictum autem
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur: At hȩc omnia cum habebat sine
carne. quomoto sunt ista oꝑa carnis. nisi¬
quia oꝑa sunt hominis. quȩ sicut dixi no¬
mine carnis appellat: Non enim habendo
carnem quam non habet diabolus. s uiuen¬
do scłm seipsum. hoc ẽ. scdm hominem fac¬
tus ẽ. homo similis diabolo. quia et ille scd̃m
seipsum iuuere uoluit. quando inueritate
non stecit. ut non de dei. s de suo menda¬
tium loqueretur:¬

Expanded text:
uenitur? At haec omnia cum habeat sine uenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo moquia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed vivendo secundum seipsum, hoc est, secundum hominem, factus est homo similis diabolo, quia et ille secundum seipsum vivere voluit, quando in veritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
osa. non tamen omnia uitȩ iniq uitia tri¬
buenda sunt carni. ne ab his omnibus
purgemus diabolum qui non habet car-¬
nem: Q si enim diabolus fornicator. uel
ebriosus. uel siquid huius modi mali ẽ. qͦd
ad carnis ꝑtinet uoluptates non potest di¬
ci. cum sit etiam talium peccatorum sua¬
sor. et instigator occultus: ẽ tamen maxi¬
me suꝑbus et muidus: Quȩ illum uiciositas
sic obtinuit. ut ꝓpter hanc. eẽt incarceri.¬
bus caliginosi huius aeriᷤᷤ ȩterno supplicio
destinatus: hȩc autem uitia quȩ tenent
indiabolo principatum carni tribuit apłs.
quam certum ẽ. diabolum non habere:
Dicit enim inimicicias. contentiones. emu¬
lationes. animositates. inuidias. oꝑa eẽ car¬
nis. quorum omnium malorum caput at¬
q origo suꝑbia ẽ. quȩ sine carne regnat
indiabolo Quis autem illo ẽ. inimicicior
scĩs: Quis aduersus eos contentiosior. ani¬
mosior. et magis emulus atq inuidus in¬

Expanded text:
osa, non tamen omnia uitae iniquae uitia triosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus in
Abbreviated transcription (Latin):
pus quidem corruptibile aggrauat animã¬
Unde etiam idem apłs agens de hoc corrup¬
tibili corpore de quo paulo ante dixerat. &¬
si exterior homo nr̃ corrumpitur. scimus
inquit quia si terrena domus. nr̃ȩ habita.¬
tionis dissoluatur. ȩdificationẽ habemus
adeo domũ non manufactam ȩternã in
cȩlis Q enim in hoc ingemiscimus habi¬
taculum nr̃m quod de cęlo ẽ suꝑ in du
cupientes sitamen induti non nudi in¬
ueniamur Q enim qui sumus in hac ha.¬
bitatione ingemiscimus in grauati in quo
nolumus expoliari s suꝑuestiri. ut absor.¬
beatur mortale auita Ueruntamen qui om¬
nia mala animȩ ex corpore putant accidis.¬
quȩ aggrauat animam non peccati primi
ẽ. causa s pęna. nec caro corruptibilis ani¬
mam peccatricem. s anima peceatrix fe¬
cit eẽ corruptibilem carnem Ex qua cor.¬
ruptione carnis licet existant quedam in¬
citamenta uiciorum. et ipsa desideria uiti

Expanded text:
pus quidem corruptibile aggravat animapus quidem corruptibile aggravat animaUnde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat, Etsi exterior homo noster corrumpitur : Scimus, inquit, quia si terrena nostra domus habitationis dissolvatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam it: Etenim in hoc ingemiscimus, habitaculum nostrum, quod de coelo est, superindui cupientes; si tamen induti, non nudi inveniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemiscimus gravati, in quo nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorensum multa cogitantem. uerum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisquae aggrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa de
Abbreviated transcription (Latin):
timor erat amor ñ erat: Nam usq adeo
timuerunt ut dicerent ad moysen: Lo¬
quere tu ad nos et ñ ad nos loquat᷑ dñs
syna inigne S plebem longe stantem
t̾ritans. et digito suo scribens in lapide
nec inmonte t̾ruit s intrauit indomũ:
De cȩlo quicdẽ factus ẽ subito sonus. qͣsi
ferret᷑ flatus uehemens sonuit. s nullꝰ
ex pauit: Audistis sonũ uide et ignem.
quia et inmonte utrumq erat et ignis
et sonitꝰ S illic etiã fumus. hic ignis
serenus: Uise sunt enĩ inquit illa scrip.¬
tura. linguȩ diuisȩ uelut ignis: Nun-¬
quid de longinquo t̾ritans: Absit Nã
suꝑ unumqͥuẽq eorũ. et cȩperunt lin¬
gus loqui sicut sꝑc dabat eis ꝓnunti¬
are: Audi linguã loquentẽ et intellige
sꝑm. ñ in lapide s in corde scribentem:¬

Expanded text:
timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dicerent ad Moysen: Loquere tu ad nos, et non ad nos loquatur Dominus, Sina in igne; sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide nec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam mque eorum, et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem
Abbreviated transcription (Latin):
uidete concordiã. uidete distantiã. concor¬
diã legis. distantiã plebis Celebrabatur
pascha inueteri popło sicut nostis. occisio¬
ne agni cũ azimis Ubi occisio eiꝰ xꝑm sig¬
nificat: Arima autẽ uitã nouã: Hoc ẽ si¬
ne uetustate fermenti: Unde nobis apłs
dicit Ex purgate uetus fermentum. ut
sitis noua consꝑsio sicut estis azimi: Pas
in luce fulgente. s inumbra significan¬
te cȩlebrandũ ẽ E post quinquaginta
dies a cȩlebratione pascha. sicut compu¬
tans inueniet qui uoluerit datur lex
in monte syna scripta digito dei Uenit
uerũ pascha. immolat᷑ xꝑc. transitum
facit. amorte aduitam: Transitus enĩ in¬
t̃p̃tatur hebraicȩ pascha. qđ ex p̃ssit ȩ¬
uangłista dicens Cum autẽ ueniret
hora ut transiret iħc de hoc mundo ad
patrẽ Celebrat᷑ gͦ pascha resurgit dñs.
facit transitũ amorte ad uitã: Quid gͦ pꝰ
pascha: Numerant᷑ quin qͣginta dies. et
mͦ: et hic quomͦ: Ibi plebs longe stabat.

Expanded text:
idete concordiam, videte distantiam; concordiam Legis, distantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis Christum significat, azyma autem novam vitam, hoc est, sine vetustate fermenti. Unde nobis Apostolus dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascin luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inveniet qui voluerit, datur Lex in monte Sina, scripta digito Dei. Venit verum Pascha, immolatur Christus: transitum facit a morte ad vitam. Transitus enim interpretatur hebraice Pascha: quod expressit evangelista dicens, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad vitam, quod est Pascha; et numerantur quinquaginta dies, et menti distantia. Ibi plebs longe stabat,
Abbreviated transcription (Latin):
uestra: Non quieuit neq hic remansit. sed
dux̃ hinc te sursum. et tulit te ate Cadereᷤ
enim si eẽs inte. et ubi tutus eẽs posuit te:
Uideant inqͥt bona opera ur̃a. et głificent pa-¬
trem ur̃m qui in cęlis ẽ Holi irasci quia ille
głificatur Apued illum esto. et in illo głifica¬¬
beris: It non glorietur ait apłs omnis caro co-¬
ram deo Gsine gloria remanebimꝰ: Nson:
Ait enim ipse: Qui gloriat᷑ in domino gloriȩ¬
tur: Nam et testimoniũ c̃scientiȩ nr̃ȩ. ita nobis
gloria ẽ. quia in illo ẽ: Namsi ita ẽ głia nr̃a
ut nobis placeamus. et efficiam᷑ placentes no.¬
bis. ualde stulto homini placet qͥ sibi placet
etiam coram hominibꝰ bene conuersari. nec
tantum curare habere bonam conscientiã
s quantum potest nr̃a infirmitas. quantũ
uigilantia fragilitatis humanȩ. curemꝰ nicħ
etiam facere quod ueniat in malam susꝑici¬
onem infirmo fr̃i:¬

Expanded text:
vestra. Non quievit, neque hic remansit: sed vestra. Non quievit, neque hic remansit: sed duxit hinc te sursum, et tulit te a te caderes enim, si esses in te, et ubi tutus esses, posuit te. Videant, inquit, bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Noli irasci, quia ille glorificatur: apud illum esto, et in illo glorificaberis. Ut non glorietur, ait Apostolus, omnis caro coram illo. Ergo sine gloria remanebimus? Non: ait enim ipse, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Nam et testimonium conscientiae nostrae ita nobis gloria est, quia in illo est. Nam si ita est gloria nostra, ut nobis placeamus, et efficiamur placentes nobis; valde stulto homini placet, qui sibi placetetiam coram hominibus bene conversari; nec tantum habere bonam conscientiam, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam suspicionem infirmo fr
Abbreviated transcription (Latin):
rum. et habebis cum eis et tu pacem: Si aut
cum eis habere nolueris pacẽ. tu inte cõmit-¬
tis litem tuam. illi non admittent pacem su.¬
am: Propt̾ illos enim qui se hominibꝰ iactañ
et ita uentilant bona opera sua. ut finem bo¬
norum operum suorum in laude hominũ
ponant. eandemq laudem hominum. quasi
ꝓ mercede computent bonorum operum
suorum de his dicit᷑. amen dico uobis rece¬
perunt mercedem suam. et contra eos dr̃.
cauete iusticiã uestram facere coram homi¬
nibꝰ: Proinde sequitur. ut uideamini ab eis:
Ultra non porrex̃ intentionem. hic fecit finẽ:
Nolite hic facere coram hominibꝰ. quicquid
boni facitis ut uideamini ab eiꝰ ut ipse sit finis¬
boni operis ur̃i uideri abeis: Holite ergo sic
ut uideamini ab eis: Hic autem non ibi ponit
finem. ut uideamur ab hominibꝰ coram quibꝰ
uult eẽ bonafacta nr̃a. s ait Luceant opera ueᷤ¬
tra coram hominibꝰ. ut uideant bona opera

Expanded text:
rum, et habebis cum eis et tu pacem. Si autem tu rum, et habebis cum eis et tu pacem. Si autem tu cum eis habere nolueris pacem, tu in te committis litem tuam, illae non amittent pacem suam. Propter illos enim qui se hominibus jactando commendant, et ita ventilant bona opera sua, ut finem bonorum operum suorum in laude hominum ponant, eamdemque laudem hominum quasi pro mercede computent bonorum operum suorum; de his dicitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam. Contra eos dicitur, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus. Proinde sequitur, Ut videamini ab eis . Ultra non porrexit intentionem, hic fecit finem. Nolite sic facere coram hominibus, quidquid boni facitis, ut videamini ab eis, ut ipse sit finis operis vestri, videri ab eis. Nolite ergo sic, ut videamini ab eis. Hac autem non ibi ponit finem, ut videamur ab hominibus, coram quibus vult esse bona facta nostra: sed ait, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona opera
Abbreviated transcription (Latin):
cidum. utrumq tranquillum utrũq purũ.
utrumq non ꝑturbatum: Tu tantum pasce
et bibe. noli conculcare et turbare s am et
utiq audistis Luceant opera ura coram ho¬
minibꝰ. ut uideant bona facta uestra et glori-¬
ficent patrem ur̃m qui in cęlis ẽ id ẽ qui uoᷤ
fecit tales: Nos enim populus et oues ꝑascue
eiꝰ. et oues manuũ eui: Ille ergo laudetur.
qui te fecit bonum si bonꝰ es. non tu qͥ ꝑ te
ipsum non poteras eẽ nisi malus Quid uis
autem in contrariũ ducere ueritatem. ut
quando boni aliqͥd facis te uelis laudari. qͣn¬
do mali aliquid facis. deum uelis uitupera.¬
ris Utiq enim qͥ dix̃ luceant opera ur̃a corã
hominibus. ipse dix̃ in eodem sermone. noli
te facere iusticiam ur̃am coram hominibꝰ
S sicut tibi in apło ista contraria uidebant᷑.
sic et in euangelio Si autem non ꝑturbes aꝗͣ
cordis tui. et hic agnosces pacem scriptura¬

Expanded text:
cidum, utrumque tranquillum, utrumque purum, cidum, utrumque tranquillum, utrumque purum, utrumque non perturbatum; tu tantum pasce et bibe, noli conculcare et turbare. 13. Quanutique audisti, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : id est, qui vos fecit tales. Nos enim populus pascuae ejus, et oves manuum ejus . Ille ergo laudetur, qui te fecit bonum, si bonus es; non tu, qui per te ipsum non poteras esse nisi malus. Quid vis autem in contrarium ducere veritatem, ut quando boni aliquid facis, te velis laudari; quando mali aliquid facis, Dominum velis vituperari? Utique enim qui dixit, Luceant opera vestra coram hominibus; ipse dixe facere justitiam vestram coram hominibus. Sed sicut in Apostolo ista tibi contraria videbantur, sic et in Evangelio. Si autem non perturbes aquam cordis tui, et hic agnosces pacem Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ Si tranquillus audias. si tͥ ipsi aquã
tuȩ mentis non ꝑturbes quantũ potero for-¬
tassis exponam: Sunt homines temerarii iu¬
querentes suspicari quod non uident. queren¬
tes etiam iactare quod nec suspicantur Con¬
tra tales quid remanet. nͥ testimonium con-¬
scientiȩ nr̃ȩ : Neq enim fr̃s etiam in illis qͥbꝰ
placere uolumꝰ głiam nr̃am querimꝰ. aut glo-¬
riam nr̃am querere debemꝰ. s illorum salutẽ
ut si bene ambulemꝰ nos sequencdo non erren:
lmitatores nr̃i sint si nos xp̃i Si autem nos ñ
xp̃i. imitatores sint. xp̃i Ipse enim pascit gre¬
gem suũ et cum omnibꝰ bene pascentibꝰ ipse
solus ẽ. quia omnes in illo sunt: Non ergo
utilitatẽ nr̃am querimꝰ quando placere ho¬
minibꝰ uolumꝰ. s gaudemꝰ eis placere quod
apłs. si hominibꝰ placere uellem xp̃i seruus ñ
eẽm. manifestũ ẽ et ꝓpt̾ quos dixerit. place

Expanded text:
hominibus. Si tranquillus audias, si tibi ipsi aquam hominibus. Si tranquillus audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt homines temerarii juquaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod nec suspicantur: contra tales quid remanet, nisi testimonium conscientiae nostrae? Neque enim, fratres, etiam in illis quibus placere volumus, gloriam nostram quaerimus, aut gloriam nostram quaerere debemus, sed illorum salutem: ut si bene ambulamus, nos sequendo non errent; imitatores nostri sint, si nos Christi ; si autem nos non Christi, imitatores sint Christi. Ipse enim pascit gregem suum, et cum omnibus bene pascentibus ipse solus est: quia omnes in illo sunt. Non ergo utilitatem nostram quaerimus, quando placere hominibus volumus: sed gaudemus eis placere quod Apostolus, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem, manifestum est; et propter quos dixerit, Placet
Abbreviated transcription (Latin):
conculcas: Attende meliꝰ. ne et tibi aquam
turbes: Quid ait apłs: Si hominibꝰ placere
uellem. xp̃i seruus non eẽm Optime accipi
mꝰ. apłicam sententiam libent̾ agnosco Sed
aliud in apło non legistie Placete omĩbꝰ ꝑ om¬
nia sicut et ego omĩbꝰ ꝑ omnia placeo. non
querens quod michi ꝓdest. s quod multis.
ut salui fiant: Rursus eunde apłm non audis-¬
ti: Sine offensione estote uideis et grecis. et
ȩccłiȩ dei: Cercio eundem apłm non audis-¬
ti: ꝓ uidemꝰ enim bona non solũ corã deo. s
etiam corã hominibꝰ Ait ergo ille Erpone
itaq michi quomodo intelligam diuersa atq
contraria. ac dicentem apłm. si hominibꝰ place-¬
re uellem xp̃i seruus non ẽẽm. ac dicentem pla-¬
cete omnibꝰ per omĩa. sicut et ego omnibus
per omnia placeo. ac dicentem głia nr̃a hȩc ẽ
testimonium conscientiȩ nr̃ȩ. ac dicentem ꝓui-¬
demꝰ bona non solũ coram deo s etiam corã

Expanded text:
conculcas. Attende melius, ne et tibi aquam conculcas. Attende melius, ne et tibi aquam turbes. Quod ait Apostolus, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem, optime accipio, apostolicam sententiam libenter agnosco. Sed aliud in Apostolo non legisti: Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo; non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant? Rursus eumdem apostolum non audisti: Sine offensione estote Judaeis et Graecis, et Ecclesiae Dei ? Tertio eumdem apostolum non audisti: Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus ? Ait ergo ille, Expone itaque mihi, quomodo intelligam diversa atque contraria: hac dicentem Apostolum, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem; hac dicentem, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo: hac dicentem, Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae ; hac dicentem, Providemus bona, non solum coram Deo, sed etiam coram