comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ iniqui tatem dicit Sicenimait Numq
iniquitas apud dm̃ absit. Eligant in hocloco quod
uoluerint arriani et ut suam sapientiam euidenter os¬
tendant delegtlibus et propheticis atq a postolicis dictis
iudicium ferant Moysesdicit. ds̃ fidelis in quo non est
iniquitas dauid quoq dicit iustus dñs ds̃ noster et non est
iniquitasin eo Paulus uero dicit. Numquid iniquitas
apud dm̃ absit autigitur fateantur a postolicum sen¬
sum legali. propheticoq sensui conuenire. Aut dicant
postolum paulum alegedi & prophetica intelligentia
discrepare Paulus equidem a postolus eundem se
spm̃ fidei haberedicit Quem dauid becitus habuit
quem etiam morses scs̃ accepit sicut ipse testatur¬
dicens Habentes autem eundemspm̃ fidei sicut scriptum
est credidi propter quod locutus sum & nos credimus
proptes quod loquimur quomodo autem unum spm̃
fidei habuerunt si defidelidõ diuersa senserunt . magna

Expanded text:
non esse iniquitatem dicit. Sic enim ait: Nunquid iniquitas apud Deum? absit . Eligant in hoc loco quod voluerint Ariani, et, ut suam sapientiam evidenter ostendant, de legalibus et propheticis atque apostolicis dictis judicium ferant. Moyses dicit: Deus fidelis, in quo non est iniquitas. David quoque dicit: Justus Dominus Deus noster, et non est iniquitas in eo. Paulus vero dicit: Nunquid iniquitas apud Deum? absit. Aut igitur fateantur apostolicum sensum legali propheticoque sensui convenire, aut dicant apostolum Paulum a legali et prophetica intelligentia discrepare. Paulus equidem apostolus eumdem se spiritum fidei habere dicit, quem David beatus habuit, quem etiam Moyses sanctus accepit, sicut ipse testaturdicens: Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum: et nos credimus, propter quod loquimur . Quomodo autem unum spiritum fidei habuerunt, si de fideli Deo diversa senserunt? Magna
Abbreviated transcription (Latin):
manet & in eis est et enim inuno loco utraq praepositio
ponitur et spũi scõ utriusq rei possibilitas ad signatur ut
apud
Aquos manet in eissit. Itaneuero sp̃s sc̃s sic abud fideles
man& ut in ipsis fidelib: eẽpossit uerbũ ccutẽ ds̃ sicapud dm̃ ẽ ut indm̃ eẽ ñ possit
intenebris delectentur errare. Hoc idem quippe esse apud
dm̃ quod ẽ eẽ in dõ scã scriptura Aliis quoq locis ostendit
Dicit enim morses. ds̃ fidelis in quonon est iniquitas iustus

Expanded text:
manet, et in eis est? Etenim in uno loco utraque praepositio manet, et in eis est? Etenim in uno loco utraque praepositio ponitur, et Spiritui sancto utriusque rei possibilitas assignatur, ut apud quos manet, in eis sit. Itane vero Spiritus sanctus sic apud fideles manet ut in ipsis fidelibus esse possit: Verbum autem Deus sic apud Deum est, ut in Deo esse non possit? in tenebris delectentur errare? Hoc idem quippe esse apud Deum, quod est esse in Deo, sancta Scriptura aliis quoque locis ostendit. Dicit enim Moyses: Deus fidelis, in quo non est iniquitas, justus
Abbreviated transcription (Latin):
insuis fidelibus in habitetxp̃s aulo praedicante cognouimus
quiait In interiore homine habitarexp̃m perfidem incordi
busur̃ĩs Anforsitan dicturi sunt aliter in interiore homine
nr̃o habitare xpm perfidem. & aliter eum cum patre uenien¬
tem apud dilectorum suum facere mansionem ut xp̃s interim
solus in interiore homine nr̃o inhabitare possit. ꝑater autem
exterius remanens apud quem mansionem facit non solum
ipse interius manere nequecit. sed etiam filium communionem
aduentus sui. nein interiore homine habitare possit impediat
maneat & in ipsissit. Dicitenim. sidiligitis me mandcte mea
seruate et ego rogabo patrem & alium paraclrtum dabit
uobis ut manecit uobis in aeternum spm̃ ueritatis quem¬
mundus non potest accipere quia non uidit eum nec scit
eum Vosautem cognoscetis eum quia cipuduos manebit
Dicatur quaehic potest eẽ diuersitas in eo quod apud eos

Expanded text:
in suis fidelibus inhabitet Christus, Paulo praedicante cognovimus, in suis fidelibus inhabitet Christus, Paulo praedicante cognovimus, qui ait: In interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris . An forsitan dicturi sunt, aliter in interiore homine nostro habitare Christum per fidem, et aliter eum cum Patre venientem apud dilectorem suum facere mansionem, ut Christus interim solus in interiore homine nostro inhabitare possit, Pater autem exterius remanens, apud quem mansionem facit, non solum ipse interius manere nequeat, sed etiam Filium communione adventus sui ne in interiore homine habitare possit impediat.maneat, et in ipsis sit. Dicit enim: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobisotest accipere, quia non vidit eum, nec scit eum; vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, us sanctus. Dicatur ergo quae hic potest esse diversitas in eo quod apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscatur in animas setrans ferre quamin animas intrare
Rursus deilla textus scripturae scaẽ sic memorat haec populum
iustum & semen sinequaerela liberauit anationibus quae
illum conprimebant intrauit in animam seruidñi & stetit
contra reges horrendos in portentis & signis hunc introitum
suum quo inanimas intrat etiam in apocalipsi iohannis in¬
sinuat dicens. Eccesto adianucm & pulso. Siquis audierit
uocem meam. & aperuerit i anuam. introibo ad eum et
cenabo cumillo. et ipse mecum hoc introitu pater et
filius ad dilectorem suum ueniunt & mansionem apud eum
faciunt. sicut ipse filius loquitur Si quisdiligitme ser¬
monem m eum seruauit et pater meus diligiteum & ad eum
ueniemus et mansionem apud eum faciemus quod siueni¬
entes pater et filius ad eum apud quem mansionem faciunt
non interius sed exterius sunt dicatur nobis ubi ad eum ueni¬
ant. et mansionem apud eum faciant. Interim quod interius¬

Expanded text:
agnoscatur, in animas se transferre, quam in animas intrare: agnoscatur, in animas se transferre, quam in animas intrare: rursus de illa textus Scripturae sanctae sic memorat: Haec populum justum et semen sine querela liberavit a nationibus quae illum comprimebant. Intravit in animam servi Domini, et stetit contra reges horrendos in portentis et signis . Hunc introitum suum, quo in animas intrat, etiam in Apocalypsi Joannis insinuat, dicens: Ecce sto ad januam et pulso: si quis audierit vocem meam et aperuerit januam, introibo ad eum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Hoc introitu Pater et Filius ad dilectorem suum veniunt, et mansionem apud eum faciunt: sicut ipse Filius loquitur: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quod si venientes Pater et Filius ad eum, apud quem mansionem faciunt, non interius, sed exterius sunt, dicatur nobis, ubi ad eum veniant et mansionem apud eum faciant?
Abbreviated transcription (Latin):
itpraemittentes dixerunt interiecto silentio post modum in¬
ferantillud quod dictum ẽ apud se cogitantes non recte etiam hino
increpationem saluatoris audiant et cordis eẽ cogitationes
agnoscant. Ait enim quid cogitatis mala in cordibus urĩs
Alio quoq loco idemdñs docet quia de corde exeunt cogitaetione
malce. et denuo dicit. quia bonus homo debonothesauro
cordis sui profertbona et malus homo demalo thesauro cor¬
dis sui profert malit  Iam ne cognoscunt inquanto errore
uersentur qui uerbum apud dm̃ non interius sed exterius
entia legimus inmortalitasenim ẽ  memoria illius qnm̃
et apud dm̃ nota ẽ et apud homines Quomodo autemapud
homines nota ẽ si non intrahomines sed extra homines ẽ cum
nisi in animam hominis in trauerit nota homini esse non possit
Deipsa quippe sicdicitur et permanens inscomnia in nouat.
et pernationes in animas scãs setransfert & ut non aliud

Expanded text:
ut praemittentes dixerunt, interjecto silentio, postmodum inut praemittentes dixerunt, interjecto silentio, postmodum inferant illud quod dictum est, Apud se cogitantes non recte , etiam hinc increpationem Salvatoris audiant, et cordis esse cogitationes agnoscant; ait enim: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Alio quoque loco idem Dominus docet: Quia de corde exeunt cogitationes malae . Et denuo dicit: Quia bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona: et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Jamne cognoscunt in quanto errore versentur qui Verbum apud Deum, non interius, sed exterius entia legimus: Immortalis enim est memoria illius, quoniam et apud Deum nota est, et apud homines . Quomodo autem apud homines nota est, si non intra homines, sed extra homines est? Cum nisi in animam hominis intraverit, nota homini esse non possit. De ipsa quippe sic dicitur, et permanens in se omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Et ut non aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt intrase hiblasphemat. et cum uidis sec ihs̃ cogi¬
tationes eorum. dixit. ut quid cogitatis mala in cordibus
ur̃is quos dixit euangelista intrase dixisse ipsos dñs dicit.
in cordibus mala cogitasse. quid ẽ autem malat in cordibus
cogitare nisi cogitere apud senon recte quomod olibet ergohu¬
ius loci sensum arriani distinguant Ibi nec esseest confusionem suȩ
prauitatis inueniant. Et utinam sic deerrore confundantur ut
adueritatem conuertantur Si enim dixerunt sic istum scriptu¬
rae uersiculum diuidendum quod scriptum ẽ dixerunt apud
se cogitantes non recte. ut ipsum apudse praecedenti sermone
iungentes sic distinguant dixerunt apud se ut postea inferant
cogitantes non recte. Dauitico statim conuincuntur eloquio
non aliud esse apud sedicere nisi incordedicere. aitenim quae
dicitis in cordibus urĩs quod si aliter distinguere uoluerint. ut ipsũ
apudse non precedenti sermone sed subsequenti coniungetnt

Expanded text:
blasphemat. Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus vestris ? Quos dixit evangelista intra se dixisse, ipsos Dominus dicit in cordibus mala cogitasse. Quid est autem mala in cordibus cogitare, nisi cogitare apud se non recte? Quomodolibet ergo hujus loci sensum Ariani distinguant, ibi necesse est, confusionem suae pravitatis inveniant. Et utinam sic de errore confundantur, ut ad veritatem convertantur. Si enim dixerint, sic istum Scripturae versiculum dividendum, quod scriptum est, Dixerunt apud se, cogitantes non recte, ut ipsum apud se, praecedenti sermoni jungentes, sic distinguant: Dixerunt apud se, ut postea inferant, cogitantes non recte. Davidico statim convincuntur eloquio, non aliud esse, apud se dicere, nisi in corde dicere. Ait enim: Quae dicitis in cordibus vestris . Quod si aliter distinguere voluerint, ut ipsum apud se, non praecedenti sermoni, sed subsequenti conjungant,
Abbreviated transcription (Latin):
cauerat euma ntra sedicens quidẽ enimait intrase nisi cog¬
tauit intrase uerumtamen scriptura docente cognoscimus
ꝗuia qui cogitaet intrase cogitat copudse. ideo utiq dicitur.
Dixrunt apud se cogitantes non recte at tamen nehoc quod
dictum est apud se non praecedenti sermoni. sed subsequenti
uelint arriani coniungere ut nondi catur dixerunt: apud se
sed dicatur dixerunt et postmodum inferatur apud se cogi¬
tantes audiant etiam hinc diuinarum testimonia scriptura¬
rum et cognoscant officium cogitationis humanae non ad
exteriorem sed ad interiorem hominem pertinere. Euangelis¬
tadicit quiacum dño para lrdis offeretur. uidens d ñsfidem
illorum qui eum pertegulas submiserant dixit. Confidefili

Expanded text:
caverat eum, ait intra se dicens . Quid est enim, ait intra se, nisi cogcaverat eum, ait intra se dicens . Quid est enim, ait intra se, nisi cogitavit intra se? Verumtamen Scriptura docente cognoscimus quia qui cogitat intra se, cogitat apud se. Ideo utique dicitur: Dixerunt apud se cogitantes non recte. Attamen ne hoc quod dictum est apud se, non praecedenti sermoni, sed subsequenti velint Ariani conjungere, ut non dicatur, dixerunt apud se, sed dicatur, dixerunt, et postmodum inferatur, apud se cogitantes; audiant etiam hinc divinarum 46 testimonia Scripturarum, et cognoscant officium cogitationis humanae, non ad exteriorem, sed ad interiorem hominem pertinere. Evangelista dicit; quia cum Domino paralyticus offerretur, Videns Dominus fidem illo
Abbreviated transcription (Latin):
tras ecogitar& &i amsi ad exteriorem hominem cogitatio per¬
tiner&. quanto magis intrase cogitat. quando quidem
non exterior homo sedinterior cogitat qui tamen secundũ
scripturae testimonium apud secogittre dicitur quo utique
non exterioris sed interioris hominis officio repperitur dit
enim scriptura sicut supra iampositum ẽ Dixeruntapud
se cogitantes non recte quicdautem apud se dicere nisi incorde
suo dicere propterquod alibi dicitur. quaedicitis in cordibus
ur̃ĩs et in cubilibus suis conpungimini. Hoc est ergo apud se
dicere quod ẽ intra sedicere unde et phariseus ille quid nm̃
poposcerat aduescendum cumingressamulier peccatrix
lacrimis rigaret et capillis pedes tergeret salucctoris qui
intrase cogitabat intra seutiq dicebat quod cogitandodice¬
bat. Ait enim euangelista uidens autem phariseus qui uo¬

Expanded text:
tra se cogitaret, etiamsi ad exteriorem hominem cogitatio pertra se cogitaret, etiamsi ad exteriorem hominem cogitatio pertineret. Quanto magis ergo intra se cogitat, quandoquidem non exterior homo, sed interior cogitat. Qui tamen secundum Scripturae testimonium apud se cogitare dicitur, quod utique non in exterioris, sed interioris hominis officio reperitur. Ait enim Scriptura, sicut supra jam positum est: Dixerunt apud se cogitantes non recte. Quid est autem apud se dicere, nisi in corde suo dicere? Propter quod alibi dicitur: Quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Hoc est ergo apud se dicere, quod est intra se dicere. Unde et Pharisaeus ille qui Dominum poposcerat ad vescendum, cum ingressa mulier peccatrix lacrymis rigaret, et capillis pedes tergeret Salvatoris, qui intra se cogitabat, intra se utique dicebat quod cogitando dicebat. Ait enim evangelista: Videns autem Pharisaeus, qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
utrum quicquid apud aliquem esse dicitur debecmus
secundum illorum sententiam semper exterius aestimare
In libro sapientiae legimus dictum dequibusdam dixerunt apud
se cogitantes non recte. Huius loci ab arrianis exigimus rationẽ
utrum qui apud se. cogitat. intrase anextra se cogitet cum homi¬
nis cogitatio non solum extra corpus hominis nonsit sed ne corpo¬
ris actio. Sit enimuero quia idipsum quod cogitatio dicitur.
non solum non extrahominem sed nec in ipso corpore hominis
inuenitur. Quis non uideat cogitationem solius eẽ. animae
cuiper racionalem uistutem diuinitus datum ẽ. cogitare.
In homine quippe cogitando dominatur animus operando
autem seruitium ex hib& corpus. Ibiẽ enim homini dataco¬
gitatio. ubiẽ insestaboni maliq: discr&io. Interio rigitur
homo cogitationis officium gerit. qui&i am intelligedi
uis tutem adimaginem dĩ creatus accepit. Cum ergo apud¬
sehomo cogitat non extrase sed intrasecogitat. Qui non ex¬

Expanded text:
utrum quidquid apud aliquem esse dicitur, debeamus, secundum illorum sententiam, semper exterius aestimare. In libro Sapientiae legimus dictum de quibusdam: Dixerunt apud se cogitantes non recte ; hujus loci ab Arianis exigimus rationem, utrum qui apud se cogitat, intra se an extra se cogitet? cum hominis cogitatio non solum extra corpus hominis non sit, sed nec corporis actio sit. Enim vero quia id ipsum quod cogitatio dicitur non solum non extra hominem, sed nec in ipso corpore hominis invenitur, quis non videat cogitationem solius esse animae, cui per rationalem virtutem divinitus datum est cogitare? In homine quippe cogitando dominatur animus, operando autem servitium exhibet corpus. Ibi est enim homini data cogitatio, ubi est inserta boni malique discretio. Interior igitur homo cogitationis officium gerit, qui etiam intelligendi virtutem ad imaginem Dei creatus accepit. Cum ergo apudse homo cogitat, non extra se, sed intra se cogitat, qui non ex
Abbreviated transcription (Latin):
dcm debiti communionẽ misceri quod ꝓculdubio non ap¬
pellar& apostolus debitum nisi legitim cescr& essered¬
dendum. Nec iuber& reddimutuae consensionis officio
si ess& iniqua reposcentis exastio . Vsque ad eonam que
nuptics operi diuino applicare non ambigit gentium doc¬
tor ut & mulieris in corporeuiri & inuxoriscorporeuiri
potestatem a quali prorsus iure confirm& dicens. Mu¬
lier sui cordoris potestatem non habeat seduir Similit̃

Expanded text:
dam debiti communione misceri. Quod proculdubio non apdam debiti communione misceri. Quod proculdubio non appellaret Apostolus debitum, nisi legitime sciret esse reddendum; nec juberet reddi mutuae consensionis officio, si esset iniqua reposcentis exactio: usque adeo namque nuptias operi divino applicare non ambigit gentium Doctor, ut et mulieris in corpore viri, et in uxoris corpore viri potestatem aequali prorsus jure confirmet, dicens: Mulier sui corporis potestatem non habet, s
Abbreviated transcription (Latin):
sed in exmoderctione libi dinis culpam trahit coitus coniuga¬
lis. In coniugibus ergo excessus iure reprehenditus nupcico¬
lis tamen dignitus conlati sibi diuinitus honoris munere
non priuatur Ideolamcet a postolicae predicationis
auctoritas honor abile conubium in omnibus &thorus
in maculatus Corinchios quoque suꝑ matrimonii ho¬
nestate seruanda paulus in formans cum premisiss&
Bonum est homini mulierem nontangere Quorum dcm
infirmitatem uidens atquẽ a postolica satagens cari¬
tute Tam quam pari&i inlincito & maceriae inpulsae
non neglexit doctor egregius consolationis destincm xp̃o
in seloquente subponere. Denique subsequenter adiungit¬
Propter fornicationes autem unus quisque sucm uxorem
hcbeat & unaquequȩ suum uirum habeat Vxori uir debitũ
reddat similiter autem &uxor uiro A postolicae itaq¬
lestionis tenor ostendit Vxorem uero &uirum uxori quec¬

Expanded text:
sed ex immoderatione libidinis culpam trahit coitus conjugased ex immoderatione libidinis culpam trahit coitus conjugalis. In conjugibus ergo excessus jure reprehenditur, nuptialis tamen dignitas collati sibi divinitus honoris munere non privatur. Ideo clamat apostolicae praedicationis auctoritas: Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Corinthios quoque super matrimonii honestate servanda Paulus informans, cum praemisisset: Bonum est homini mulierem non tangere ; quorumdam infirmitatem videns, atque apostolica satagens caritate, tanquam parieti inclinato, et maceriae impulsae non neglexit doctor egregius consolationis destinam, Christo in se loquente, supponere. Denique subsequenter adpropter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. lectionis tenor ostendit, uxorem viro, et virum uxori qua
Abbreviated transcription (Latin):
egisse. uerum quia postmodum diuinae bonitatis munere
plencm accepit corporis sospitatem. fragilitatem carnis
alligans a&cctis in super iuuenalis in continentiam confi¬
teris. & in hac combiguitate cogitationis qua carnem conside¬
ras maciestatem que formidas. uelud nauta locorum ignec¬
rus et fluctibus uentisq: iastatus dũ periculorũ incerta pre¬
caues nrãc tibi responsione demonstracri flagitas portum ubi
possis animaeuitare naufrogium. Ienor ergo interroga¬
tionistucce duo quacedam me conpellit non segniter conside¬
rcnda pensare. Scilic& non solum quid inse coniugalis amix¬
tionis quaditas habecit sed &iã quid in una quacque repolli¬
cio uouentis exposcut Igitur siperseipsam quis fidelium
coniugum conmixtione duceratione consider& culpabilis
usus non in coniugali concubitu sed in concumbentium rep¬
peri&ur excessu. Neque ex commixtionem cris. & femine

Expanded text:
egisse. Verum quia postmodum, divinae bonitatis munere, egisse. Verum quia postmodum, divinae bonitatis munere, plenam accepit corporis sospitatem, fragilitatem 145 carnis allegans, aetatis insuper juvenilis incontinentiam confiteris; et in hac ambiguitate cogitationis, qua carnem consideras, majestatemque formidas, velut nauta locorum ignarus, et fluctibus ventisque jactatus, dum periculorum incerta praecaves, nostra tibi responsione demonstrari flagitas portum, ubi possis animae vitare naufragium. 3. Tenor ergo interrogationis tuae duo quaedam me compellit non segniter consideranda pensare: scilicet non solum quid in se conjugalis admixtionis qualitas habeat, sed etiam quid in unaquaque re pollicitatio voventis exposcat. 4. Igitur, si per se ipsam quis fidelium conjugum commixtionem duce ratione consideret, culpabilis usus non in conjugali concubitu, sed in concumbentium reperietur excessu; neque ex commixtione maris et feminae,
Abbreviated transcription (Latin):
pistolcmtuam scãe sollicitudinis indicem. anteccliquod
menses accipiens cumpersoluere cuperem sinedilatione
responsum sic sum repentina corporis egritudine correp¬
tus ut febrium uiolenta nimietas comecctum mihi uitae
presentis cuferret. nisiuerus ammarum corporum¬
quemedicus qui sanat omnes languores nr̃os. et redi¬
met de interitu uitam nostram. ad remouendum tante
infirmitatis flagellum dignatur medicinae succe
lergiri subsidium: Recepta quoque sospitate non de fuit
quidem rescribendi uoluntas sed ad dirigendum obsticit
Tem cclis asperitas Nuncitaque quia crector ac mode¬
rator temporum temperiem dignatus est donare uento¬
rum Consultationituae quod miseratione atque ins¬
piratione superni largitoris accepi rehibere nondes¬
titi. Dicis itaque filiam nrm coniugem tuccm paenȩ¬
usque cod ex tremum nuper aegrotaesse periculum. Et sicut
plerumque contingit accepta manus in positione paeniten¬
ticm secundum morem quem habetxpĩana. religio per¬

Expanded text:
pistolam tuam, sanctae sollicitudinis indicem, ante aliquot menses accipiens, cum persolvere cuperem sine dilatione responsum, sic sum repentina corporis aegritudine correptus, ut febrium violenta nimietas commeatum mihi vitae praesentis auferret; nisi verus animarum corporumque medicus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, ad removendum tantae infirmitatis flagellum, dignaretur medicinae suae largiri subsidium. Recepta quoque sospitate, non defuit quidem rescribendi voluntas, sed ad dirigendum obstitit hiemalis asperitas. Nunc itaque, quia creator et moderator temporum temperiem dignatus est donare ventorum, consultationi tuae, quod miseratione atque inspiratione superni largitoris accepi, redhibere non destiti. usque ad extremum nuper aegrotasse periculum, et, sicut plerumque contingit, accepta manus impositione, poenitentiam secundum morem quem habet Christiana religio per
Abbreviated transcription (Latin):
recnti atque orcnti remitcitur. Quia ipsi coniu¬
gi seruat iaritalis caritcs fidem. in qua non
potest mcritoclis infirmitas custodire tempericc̃
Et si nupticclis inuxore modesticnon tenetus:
Anupticclitamen fide nulla in moderatione discedit᷑¬

Expanded text:
ranti atque oranti remittitur, quia ipsi conjuranti atque oranti remittitur, quia ipsi conjugi servat maritalis caritas fidem, in qua non potest maritalis infirmitas custodire temperiem; et si nuptialis in uxore modestia non tenetur, a nuptiali tamen fide nulla immoderatione discedit
Abbreviated transcription (Latin):
seruiat sed prouentũ nasciturae prolis cadtendect.
Et cum nata fuerit diluendã celerius spiritalis gene¬
ratione non neglegat. Non de putatur fidelibus con¬
iugibus ad peccatum carnis indulta commixtio
quia & coniugalis seruat confederatio castitatẽ
& uerecundiam custodit modesta temperiem & dõ
dicundam coniugium ex hib& fecunditas prolem. Vt dĩ
redemptoris opehomo iamnatus reform&us baptis matis
sacrumento cuius. opere prius formamur in utero
Et illum habect humana natura benefitio saecundae
natiuitatis pactrem quem in prima natiui tctis succe
conditionis agnoscit auccorem Coniugectus ergo
sifornicetur decmnabiliter peccat. Siuero thori
fidem non deserat. sed inexiore sua naturccli dum¬
taxat usu aliquantulum in temperatus excedcet
Non solum scilicet generationem querens sed ccliquan¬
do libidini carnis oboediens. hoc equidem si necul¬
panon facit. Icclis ccutem culpa citius beneo pe¬

Expanded text:
serviat, sed proventum nasciturae prolis attendat, serviat, sed proventum nasciturae prolis attendat, et cum nata fuerit diluendam celerius spiritali generatione non negligat, non deputatur fidelibus conjugibus ad peccatum carnis indulta commixtio, quia et conjugalis servat confoederatio castitatem, et verecundia custodit modesta temperiem, et Deo dicandam conjugalis exhibet fecunditas prolem, ut et Redemptoris ope homo jam natus reformetur baptismatis sacramento, cujus opere prius formatur in utero; et illum habeat humana natura beneficio secundae nativitatis patrem, quem in prima nativitate suae conditionis agnoscit auctorem. 8. Conjugatus ergo si fornicetur damnabiliter peccat; si vero thori fidem non deserat, sed in uxore sua, naturali duntaxat usu, aliquantulum intemperatus excedat, non solum scilicet generationem quaerens, sed aliquando libidini carnis obediens, hoc quidem sine culpa non facit; talis autem culpa citius bene ope
Abbreviated transcription (Latin):
Huius igitur potestatis inclpabilis c̃usu offiogignendi
diuinitus cdtributus . si iustiddae terminũ trans gredi libi¬
dinosus non ꝑmictatur excessus. Iustitia uero ucendi con¬
iugii haec est ut non explendȩ libidinis sed substicuendue
plis obtencus ibi conuiges congruo tempore misceantur
Inillis nam que bonis que fecit dr̃ inuenitur cast a copu¬
lacio uxoris & uiri inquibus dĩoperibus libido non pocest
Inueniri. Nec aliquando iusticiae congruit quȩ non homi¬
nibus ex dono conditionis sed peccatoribus exuitio pri¬
mae preuaricationis accessit Sed quia sineilla. incorpo¬
re mostis. huius ꝓles humana nonseritur non ecm
affestant coniugia casta sed tolerant eique in ponit
nupticclis honestasmodum sinequa non potest in carne
peccati naturclis explere fecunditactis offitium. Sic
ergo qucceri deb& exnuptus fructus ut cohibendus sit
lubricȩ uoluptatis ex cessus quo circaconiugalis usus
atenus temper&ur ut non a estuanti libidin

Expanded text:
Hujus igitur potestatis inculpabilis est usus, officio gignendi divinitus attributus, si justitiae terminum transgredi libidinosus non permittatur excessus. Justitia vero utendi conjugii haec est, ut non explendae libidinis, sed substituendae prolis obtentu sibi conjuges congruo tempore misceantur. In illis namque bonis quae fecit Deus, invenitur casta copulatio uxoris et viri; in quibus Dei operibus libido non potest inveniri; nec aliquando justitiae congruit, quae non hominibus ex dono conditionis , sed peccatoribus ex vitio primae praevaricationis accessit. 146 Sed quia sine illa, in corpore mortis hujus, proles humana non seritur, non eam affectant conjugia casta, sed tolerant, eique imponit nuptialis honestas modum sine qua non potest in carne peccati naturalis explere fecunditatis officium. 7. Sic ergo quaeri debet ex nuptiis fructus, ut cohibendus sit lubricae voluptatis excessus. Quocirca, si conjugalis usus eatenus temperetur, ut non aestuanti libidini animus
Abbreviated transcription (Latin):
etenitithorifides maculam
diluit qucon contrabit
infirmites carnis simulieri non misceatur alteri quisquis
non prosola generatione sedetiam propter fragilitatem
carnis succe miscet᷑ uxore quia &si prtefixum concumi¬
bendi modum transit ttonen conugilem terminumꝰ excedit
Et licet contrabat carnalis infirmitts cualpam impetrat
ttmen nupticlis integritts ueniam Accipit ergotaalis in¬
dulgenticm non proeo quod abunai debitum coniugale
plusquam oportet exegit sed quia una legitimt accepta
contemptus alterã non requirit. sit tmen non de sint misericor¬
diac opert quaectantum ualent in religione xp̃ĩcana ut non solũ
qui coniugis utuntur aut qui continentes sunt sed etic̃ uirgines
ad p̃miũ uirginittatis ꝑuenire nom possint. sio pera misericor diȩ
caritatisq negl exerintꝰ. Siuero qui s intentus operib: bonis tan¬
tit̃ seruduerit in uxori temperiẽ ut filiorũ procreandorum
causa ttntum modo misceitur uxori muliti liude proculdubio

Expanded text:
ergo thori fides maculam diluit quam contrahit infirmitas carnis, si mulieri non misceatur alteri, quisquis non pro sola generatione, sed etiam propter fragilitatem carnis suae miscetur uxori; quia etsi praefixum concumbendi modum transit, tamen conjugalem terminum non excedit; et licet contrahat carnalis infirmitas culpam, impetrat tamen nuptialis integritas veniam. Accipit ergo talis indulgentiam, non pro eo quod ab una debitum conjugale plus quam oportet exigit , sed quia una legitime accepta contentus, alteram non requirit. Si tamen non desunt misericordiae opera, quae tantum valent in religione Christiana, ut non solum qui conjugiis utuntur, aut qui continentes sunt, sed etiam virgines ad praemium virginitatis pervenire non possint, si opera misericordiae caritatisque neglexerint. Si vero quis intentus operibus bonis tantam servaverit in uxore temperiem, ut filiorum procreandorum causa tantummodo misceatur uxori, multa laude tali
Abbreviated transcription (Latin):
nterea dum delum inedicitur non intellegunt quod scriptũ
ẽ . quia alius ẽ. paterluminis & alius ẽ quilumen ẽ appellatꝰ
& luc& intenebris & tenebrae eum non conp̃hendunt. Idcirco
deb& aduerti quid lex mandat uel instruitmentes hominum
Quia interillum auctorem luminis xistum lumen intenebris
lucentem quod inluminat omnem hominem uenientem In
hunc mundum proquoduita factus ẽ filius & lux ẽ ostensus¬

Expanded text:
quod scriptum est, quia alius est Pater luminis, et alius est qui lumen est appellatus, et lucet in tenebris, et tenebrae eum non comprehenderunt. Idcirco debet adverti quid lex mandat vel instruit mentes hominum, quia inter illum auctorem luminis et istud lumen in tenebris lucens, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
refugit : humanae hoc audi¬
re aures ex pauescunt: Cuita¬
men non eẽ. incredibilia ista
cognoscim̃: si inillo & alia fac¬
ta pensamꝰ: Certe iniquiꝵ

Expanded text:
refugit, humanae hoc audire aures expavescunt: cui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum
Abbreviated transcription (Latin):
isse. ad auctũ ẽ quod non extrinsecus sed ex dõnatũ eẽ haec res¬
ponsione non indigent quia fideinrãe concordant
OBIECTIO

Expanded text:
isse. Adauctum est quod non extrinsecus, sed ex Deo natum esse. Haec responsione non indigent, quia fidei nostrae concordant. Objectio
Abbreviated transcription (Latin):
tres unus. Numquid non oc currit beneficiimunus quando
unus non ẽ cum duob: designatus. Delubriũ ẽ credere extrib:
partibus dm̃ unũ constare cum adhuc quod peius ẽ. dicitur
de eis quod sic credendus ẽ unus ds̃ cum non sit ipsepater quifilius.
differentias intersehabere. Hon orem uero unus quisq: suum
non possehabere : nisimalignũ pectus eos in uno dõ inueniatur
copulare

Expanded text:
tres unus. Nunquid non occurrit beneficii munus, quando tres unus. Nunquid non occurrit beneficii munus, quando unus non est cum duobus designatus? Ludibrium est credere ex tribus partibus Deum unum constare, cum adhuc quod pejus est dicitur de eis quod sic credendus est unus Deus, cum non sit ipse Pater qui Filius,  differentias inter se habere, honorem vero unusquisque suum non posse habere, nisi malignum pectus eos in uno Deo inveniatur copulare
Abbreviated transcription (Latin):
colere uel uenentri. si ab hominib: ñ tolenctur in iuria ab ipso dño
auctore qualiterpoterit tolerari. ostendit enim circa infideles
suã oblurgationẽ dicendo . populus hic labiis mehononct corautem
eorũ longe ẽ a me
Degenerationẽ autem eius quod dictum ẽ exutero anteluciferum
genuite. quis dubit& decarnalenatiuitate fuissedictum cũ ipsa
antescriptio ostendat tibi ad intellegendum cũ dicit proph&a
quod insplendoribus scõrum anteluciferũ genitus sit & splen¬
dorscorum preconiũ ostenditur eẽ proph&arũ & eorum uati¬
cinatio de eo fuisse adimpl&a cũ manifestar& ipsam ẽẽ &
proph&adicendo exutero ante luciferum genuite & splendi¬
dũ contigit quod ꝑ uirginẽ nascieũ osproph&icũ antedixit
quis dubit& hancnatiuitatẽ lta contigisse ut scriptura memorat
Nonẽ nimiũ dedecus ut fraudibus propriis decipiatur male
intellegens animus. ut alioquinduodicantur eẽ unus. aliquando

Expanded text:
colere vel venerari. Si ab hominibus non toleratur injuria, ab ipso Domino auctore qualiter poterit tolerari? Ostendit enim circa infideles suam objurgationem, dicendo: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a meDe generatione autem ejus quod dictum est: Ex utero ante luciferum genui te , quis dubitet de carnali nativitate fuisse dictum? cum ipsa ante scriptio ostendat tibi ad intelligendum quod dicit propheta, quod in splendoribus sanctorum ante luciferum genitus sit. Et splendor sanctorum praeconium ostenditur esse prophetarum, et eorum vaticinatio de eo fuisse adimpleta ut manifestaret ipsam esse et propheta dicendo: Ex utero ante luciferum genui te, et splendidum contigit, quod per virginem nasci eum os propheticum ante dixit. Quis dubitet hanc nativitatem ita contigisse ut Scriptura memoratNon est minimum dedecus, ut fraudibus propriis decipiatur male intelligens animus, ut aliquando duo dicantur esse unus, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
bitabit in nob̵. &uidimus gloriã eius. gloriã qua¬
si unigeniti a patre plenũ gratiae & ueritatis.
Verbum carofactũ plenũ ẽ gractiae susceptionis
humane quia xp̃s nihil in seminus. hominis ba¬
b& idẽ qua e unigenitus a patreplenus ẽ uerita:¬
tis. pat̾nae substcntiae. quia omnem in sediuini¬
tatis paternae plenitudinem naturaliter bab&
Plenumigitur gratiae &ueritatis. euangelista.
cognouit. Quẽ unũ eundẽ queuer̃ hominẽ
gratia uere incarnationis ostender&.¬
uerũ dm̃ umgenitum a patre natiuitatis aernae
ueritcos dedarar&. quid autẽ filio prodest ut nun¬
cup&ur unigeniti nominae si priuatur uocabuli
ueritcte frustranãq: unigenitus dr̃ si in eius
generatione non naturalis dedõ generante ue¬
ritcs sedcreationis exdonante largitas p̃dicatur
aliis enĩ quot quot receperunt eum dedit eis potes¬
tctem filio sđi fieri quod si &iã unigenitus fili¬
us factus dicitur exgratia nonueregenitus ex
natura. Procul dubio nomen &uericate muni

Expanded text:
bitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Verbum caro factum, plenum est gratiae susceptionis humanae, quia Christus nihil in se minus hominis habet; idemque Unigenitus a Patre plenus est veritatis paternae substantiae, quia omnem in se divinitatis paternae plenitudinem naturaliter habet. Plenum igitur gratiae et veritatis evangelista cognovit, quem unum eumdemque verum hominem gratia verae incarnationis ostenderetgenitum a Patre nativitatis aeternae veritas declararet. Quid autem Filio prodest ut nuncupetur Unigeniti nomine, si privatur vocabuli veritate? Frustra namque Unigenitus dicitur, si in ejus generatione non naturalis de Deo generante veritas, sed creationis ex donante largitas praedicatur. Et aliis enim, Quotquot receperunt 114 eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quod si etiam unigenitus Filius factus dicitur ex gratia, non vere genitus ex natura, procul dubio nomen et veritatem Uni
Abbreviated transcription (Latin):
tusẽ monstrat ut errorem sabelliane confusio¬
nis exdudat sicut ipsefilius ꝓtestactur dicens alius
ẽ qui testimoniũ ꝑ hibademe a scio quiauerũ
ẽ testimomũ. quod ꝑhiba deme &ut ostender&

Expanded text:
tus est monstrat, ut errorem Sabellianae confusiotus est monstrat, ut errorem Sabellianae confusionis excludat, sicut ipse Filius protestatur dicens: Alius est qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium quo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fuit coa&ernũ do undeorigo filio ꝑstar& uo
Necpostoriorem filiũ eoqpgenun necatinorens s ed
sicut &ĩ insecundo libello diximus patripror sus co
sempiternitate in mensitcctis. Qum enetlisem¬
piter niccctis aequalem Inmutabilem mutabilium
conditorũ intemporalẽ tẽporalium faccorani u
&temporũ quem nullus contina locus quonullus
car&elocur quia cuncta repl& creator inmen sus
uerur gnat creditur. quia depatre substantialit
genitusp̃ dicatur. quodenu dẽ genitus non hoc
ẽ nomen diuinitatis. In filio sed nomenẽ natiui¬
tatis in dõ. Vt quẽ constat. depatre naturaliter
genitũ const& non aliut eẽ quã dm̃. hic itaque
depatre sempiternus existen su nã tenuit Cũ
dõ patre natura sed ꝓpriã sumpsit exgenitore
ꝑ sonã quia diuina natiuitas. non diuisionẽ natu¬
ralis unitactis habuit ped ꝑsonã filii subsistentis
a patre distinxit. & ex uocabulo patris aliũ quina¬

Expanded text:
aliquid fuit coaeternum Deo, unde origo Filio praestaretur. aliquid fuit coaeternum Deo, unde origo Filio praestaretur. Nec posteriorem Filium eo qui genuit, nec minorem, sed 113 sicut etiam in secundo libello diximus Patri prorsus et sempiternitate immensitatis et immensitate sempiternitatis aequalem, immutabilem mutabilium conditorem, intemporalem temporalium factorem et temporum; quem nullus continet locus, quo nullus caret locus, quia cuncta replet Creator immensus; verus digne creditur, quia de Patre substantialiter genitus praedicatur: quod enim dicitur genitus, non hoc est nomen divinitatis in Filio, sed nomen est nativitatis in Deo; ut quem constat de Patre naturaliter genitum, constet non aliud esse quam Deum. Hic itaque de Patre sempiternus existens, unam tenuit cum Deo Patre naturam, sed propriam sumpsit ex genitore personam, quia divina nativitas non divisionem naturalis unitatis habuit, sed personam Filii subsistentis a Patre distinxit; et ex vocabulo Patris alium qui na
Abbreviated transcription (Latin):
nae quaenaturae pestinent de monsinire aut duos.
cbristos nos existim& credere secundũ utrãq: natu¬
rũ laut quaptã anob inferi put&trinitati. ꝑ sonã . Nos
enĩ sidem r&inentes. enangelice uerittis. p̃cinine
cuiusq nature cognoscimus. Vtunitatem ꝑsone nulla¬
tenus. diuidamus scientes quod s̃out rus que in xp̃o.
substantiae manserit unnita ꝓpri&ces ut incarnae
paciens in passibilis dr̃. &uerã passionẽ quia uoluit
iuera carnae sentir&. Qindiuinitate porsus in¬
passibiliter ꝑmaner&. Nec alius in carne passus fue¬
rit. Nuulle qui inuera carms pasnone inpassibilis
enmimo pmanp̃e. Piealius. sema ipsum mortidig¬
natus sit tradere quãille qui sic potuit morien¬
domartẽ uincere ut mortẽ non poss& in morte
sentire. Sȩdhaec qualiter munitate ꝑsone sub¬
stantiarũ in xp̃oꝓpri acte seruata dicamus.
pfesnonis nostrae series subiecta monstrabit:
nodate naturae non exaliqua matesita seuna non

Expanded text:
naeque naturae pertinent, demonstrare, aut duos naeque naturae pertinent, demonstrare, aut duos Christos nos existimet credere, secundum utramque naturam, aut quartam a nobis inseri putet Trinitati personam. Nos enim fidem retinentes ecujusque naturae cognoscimus, ut unitatem personae nullatenus dividamus, scientes quod sic utriusque in Christo substantiae manserit unita proprietas, ut in carne patiens impassibilis Deus, et veram passionem quia voluit in vera carne sentiret, et in divinitate prorsus impassibiliter permaneret, nec alius in carne passus fuerit nisi ille qui in vera carnis passione impassibilis omnino permansit, nec alius semetipsum morti dignatus sit tradere, quam ille qui sic potuit moriendo mortem vincere, ut mortem non posset in morte sentire. Sed haec qualiter in unitate personae, substantiarum in Christo proprietate servata, dicamus, professionis nostrae series subjecta monstrabit. veritate naturae; non ex alia natura, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
substaentiã diuinae infirmitatis. passibi litate de¬
decorent qđ utiq diuino spũ p̃uidens dicebat a pls̃
Verbũ enĩ crucis ꝑ euntib quidem stultitia ẽ. His
autem qui sal uifiunt : uirtus dĩ ẽ pereunt. in
uerbo crucis Non solũ quiputant dĩfilium
quae humana sunt in carne patiñ potuisse uie¬
rũ &iã quicredunt diuinitatem filiidi dolo¬
res. uel passionem substantialit̃ incruce sensisse
Qomodo autem uerbũ crucis uirtus ẽ đi. fiincruce diuina.
substantia potuit infirmari. uel qualit̃ nos ad inmutabili¬
tutis atq incorruptonis gratiã : ꝑducturus ẽ xp̃r. Suip
se secun dũ diuinã paturã ꝓbatur in d&erius commũ
capere necꝑfectũ. Igitur quad in xp̃o semꝑ inpassibile quid¬
cie ante mortem cirnis pacssibilem fuerit tractaturi
Primitus lib ellobuic iuserenda duximus. Quaede uno
Exp̃o dõ bomine ꝙͣ credimus & tenemus. He quis cum.
inuno xp̃oceperimus: eaq ad opri &atẽ diuinae huma¬

Expanded text:
substantiam, divinae infirmitatis passibilitate dedecorent. Quod utique divino Spiritu praevidens, dicebat Apostolus: Verbum enim crucis, pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, virtus Dei est . Pereunt in verbo crucis non solum qui putant Dei Filium quae humana sunt in carne pati non potuisse, verum etiam qui credunt divinitatem Filii Dei dolores vel passionem substantialiter in cruce sensisse. Quomodo autem verbum crucis virtus est Dei, si in cruce divina substantia potuit infirmari? vel qualiter nos ad immutabilitatis atque incorruptionis gratiam perducturus est Christus, spersona. Igitur quid in Christo semper impassibile, quidve ante mortem carnis passibile fuerit, tractaturi, primitus libello huic inserenda duximus, quae de uno Christo Deo homineque credimus et tenemus: ne quis, cum in uno Christo coeperimus ea quae ad proprietatem divinae huma
Abbreviated transcription (Latin):
tur filius expuitris natura genitus quuideo unie¬
nitus dicitur ut exꝓpriacte paternae natuae
imus agenitus demonstretur sed hic quiunige¬
purs expatre naturalit̃ dicitur. Sicut inse para¬
bilis ẽ unitecte naturaȩ: sic in confusibilis ꝑmanae
ꝓpriacte pronae: Obhoc seccentũ modo ui filius
unigeniu nominat dicens Siemm dilexit dr̃mun¬
dũ utt silium suum unigenitũ qara utomnis q̃uun

Expanded text:
ur Filius ex Patris natura genitus, qui ideo Unigenitus dicitur, ut ex proprietate paternae naturae, unus et genitus demonstretur. Sed hic qui Unigenitus ex Patre naturaliter dicitur, sicut inseparabilis est unitate naturae, sic inconfusibilis permanet proprietate personae. Ob hoc se tantummodo Dei Filius Unigenitum nominat dicens: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitu
Abbreviated transcription (Latin):
trib debitũ inucditur. hic osti auxiliũ subrogitur:¬
Volentib: enĩ nobis concupisceniam gulce diuersis oblectare
pigmentis quod egenus acipere debuit uoluptas in sumit
Pinde leiunium nec debilitas p̃ripiat nec saturitastollat
Vt sacq: enĩ nris ceduersicriis militat quia una utilitatẽ ieiunu
p̃cedentis cedimit. Atera ficcultati ieiunii subsequentis ob¬
sistit. sacturitas ficcit ut in cnit̃i eiunemus. debilitas ficcit
testis existict intimaecastitactis. Nihilnitoris in habitu exte¬
rioris hominis quesectꝰ neinterioris hominis habitus sordid&ꝰ
Virgoq: ornatũ corporeae uestis affectut aenimam sucm
uis tutum splendore despolict. Nechab& ecestitictẽ uerã
quacein tuentib: pastet in lecebram. Nec fidem seruict xpõ
que populo quaerit magis placere quac̃ sponso. Consequent
autẽ necerse est ut quaehumano conspectui concupiscentiã
seminat indiuino conspectu iracundic̃ m&ct. qui enim
seminat incccrnesu decarnem& & corruptionem. qui aut̃

Expanded text:
tribus debitum invaditur, hic hosti auxilium subrogaturVolentibus enim nobis concupiscentiam gulae diversis oblectare pigmentis, quod egenus accipere debuit, voluptas insumit. Proinde jejunium nec debilitas praeripiat, nec saturitas tollat. Utraque enim nostris adversariis militat: quia una utilitatem jejunii praecedentis adimit, altera facultati jejunii subsequentis obsistit. Saturitas facit ut inaniter jejunemus, debilitas facit ntestis existat intimae castitatis. Nihil nitoris in habitu exterioris hominis quaeratur, ne interioris hominis habitus sordidetur. Virgo quae ornatum corporeae vestis affectat, animam suam virtutum splendore despoliat; nec habet castitatem veram, quae intuentibus parat illecebram; nec fidem servat Christo, quae populo quaerit magis placere quam sponso. Consequenter autem necesse est ut quae humano conspectui concupiscentiam seminat, 171 in divino conspectu iracundiam metat. Qui enim seminat in carne sua, de carne metet corruptionem. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
sententia inquirebat expositionẽ. & quia interpatrẽ & filium
distantia ẽ & quod dicitur non ẽ eo quod inter illos differentia
nonsit Ipsesalua tor dicit qui credendusẽ. alius ẽ qui cestimo¬
niũ perhib& demepater. Item ipsefilius dicit despũsc̃o & aliũ¬

Expanded text:
sententia inquirebat expositionem. Et quia inter Patrem et Filium sententia inquirebat expositionem. Et quia inter Patrem et Filium distantia est, et quod dicitur non est, eo quod inter illos differentia non sit, ipse Salvator dicit, qui credendus est: Alius est qui testimonium perhibet de me . Item ipse Filius dicit de Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
non uid&ur ab eis conp̃hendi nec profiteri ob hoc quod absurdũ
sit dicere uel credere patrem & filiũ ingenitos ẽẽ quisibi suad&
ista ex cogitare ipsese uult fraude decipere: quam quidem exigit
lis hoc diciquipatrẽ & filiũ aequales asserunt ẽe Interca dum¬
deluminedicitur non intellegunt quod scriptũ ẽ. quia alius est
pater luminis & alius ẽ qui lumen ẽ appellatus & luc& intene¬
bris & tenebrȩ eũ non conp̃henderunt. Id erco deb& aduersti
quid lexmandat uel instru& mentes hominũ quia inter illum
auctorẽ luminis &istũ lum̃ intenebris lucentẽ quod in luminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ pro quoduita factus est
filius Et luxẽ ostensus hominũ illo qui ostenditur factus non ẽe
pater aequalis ẽẽ non posse. Amisimus super fluas rationes quae¬
fastidiũ non facerent auditoribus & ad hocresponsũ ẽ ad quod

Expanded text:
non videtur ab eis comprehendi, nec profiteri; ob hoc quod absurdum non videtur ab eis comprehendi, nec profiteri; ob hoc quod absurdum sit dicere vel credere Patrem et Filium ingenitos esse. Qui sibi suadet ista excogitare, ipse se vult fraude decipere, quae quidem exigit illis hoc dici qui Patrem et Filium aequales asserunt essede lumine dicitur, non intelligunt quod scriptum est, quia alius est Pater luminis, et alius est qui lumen est appellatus, et lucet in tene tenebrae eum non comprehenderunt. Idcirco debet adverti quid lex mandat vel instruit mentes hominum, quia inter illum auctorem luminis et istud lumen in tenebris lucens, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, per quod vita factus est Filius, et lux est ostensus hominum, illo quod ostenditur factus, non est Pater, et aequalis esse non potest. fastidium non facerent 62 auditoribus, et ad hoc responsum est, ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura qui ennarrat. aduertendi sunt hii homines ut di¬
cant seposse nosse quia in enarrabilis ẽ generatio eius non
ut dicit ipse dñs ꝑscripturas dñscreauit melnitiouiarum sua¬
genuit me. & iterum ego apatre prodii & ueni in hunc mun¬
dum. Et iterum Oñs dixit ad me filius meus estu ego ho¬
diegenuite & postquam cognitus ẽ. In carne proficecur
de eo euangłsta dicens. Et uidimus gloriam eius tam quam
unigenicia patre plenum gratia & ueritate. & a postolus ait
qui ẽ primogenitus totius crecturae eccereatum fundatum
et genitum profitemur sine aliqua ambiguitate inrationabili
Sed qui presumunt in rationabiliter dicere depatri substantia
natum ẽẽ filiũ doceant perscripturas. tamen quomodo non siterro¬
ris falsa professio. quicum dicit in en arrabilem ẽe generationẽ eiꝰ
asserat eum depatris ẽẽ natum substantia perturbationes men
tium quaesineratione dicuntur cũhostantur aduerti ueritas

Expanded text:
Scriptura, qui enarret? Advertendi sunt hi homines, ut dicant se posse nosse, quia inenarrabilis est generatio ejus, non ut dicit ipse Dominus per Scripturas: Dominus creavit me initium viarum suanes colles genuit me. Et iterum: Ego a Patre prodii et veni in hunc mundum . Et iterum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Et postquam cognitus est in carne, profitetur de eo evangelista dicens: Et vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre plenum gratia et veritate . Et Apostolus ait: Qui est Primogenitus totius creaturae . Ecce creatum, fundatum et genitum profitemur, sine aliqua ambiguitate irrationabiliSed qui praesumunt irrationabiliter dicere de Patris substantia natum esse Filium, doceant per Scripturas tamen quomodo non sit erroris falsa professio, qui cum dicit inenarrabilem esse generationem ejus, asserat eum de Patris esse natum substantia. Rtium, quae sine ratione dicuntur, cum hortantur adverti, veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Dictum ẽ patrem deseipso hoc ẽ deid quod ipse ẽ. in effabiliterfiliũ
genuisse ad auctum ẽ quod non extrinsecus sed ex dõnatum eẽ
deintra nec exipso ẽ
Simodo uocabula diuersa ponuntur quid
prodest siipsa ueritas non profiteatur

Expanded text:
Dictum est Patrem de seipso, hoc est de hoc quod ipse est, ineffabiliter Filium genuisse. Adauctum est quod non extrinsecus, sed ex Deo natum esde intra, nec ex ipso est; si modo vocabula diversa ponuntur, quid prodest, si ipsa veritas non profiteatur