comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maduertendũ ẽ. hoc magisq p̃cauendũ. qui paria sa¬
cram̃ta celebrantes. tam̃ quia sententia dispares sunt.
os errores suos animosius defendere quã cautius corri¬
gere maluert̃. exclusi acatholica cõmunione & apar
ticipatione quãuis pariũ sacram̃torũ ꝓpria uocabu¬
la ꝓpriosq cͣuentus ñ in sermone tantum. sed etia
in suꝑstitione meruert. ut fotiniani & arriani. multiq
p̃terea. Nã de his qui scismata fecert̃ alia questio est
Posset enĩ eos area dnica usq ad tempus ultimȩ uentila¬
tionis uelut paleas sustinere. nisi uento suꝑbiȩ. nimia
leuitate cessissent: & sese ultro a nobis separassent Iudei
uero quãuis uni omp̃i dõ supplicent. sola tam̃ tẽpora¬
lia. & uisibilia hona de illo expectantes. rudim̃ta noui ꝯs¬
popłi ab humilitate surgentia. in ipsis suis scripturis m¬
mia securitate noluert̃ aduertere. atq ita in ueteri

Expanded text:
imadvertendum hoc magisque praedicandum, qui paria Saimadvertendum hoc magisque praedicandum, qui paria Sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt, et errores suos animosius defendere, quam cautius corrigere maluerticipatione quamuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere
Abbreviated transcription (Latin):
tentias in scolis suis eadem teste multitudine ꝑsonabant.
Quod si hoc unũ tantũ uiciũ xp̃iana disciplina sanatum
uidereinus. incessabili laude p̃dicandã. ẽẽ neminẽ negare
oporteret. Hereses nãq tam innumerabiles a regula xp̃ia¬
nitatis auersȩ testes sunt. ñ admittendos ad cõmunicanda
saoram̃ta eos qui de patre dõ. &. sapientia eius. & mune¬
re diuino. aliter sentiant. & hominib ꝑsuadere conant᷑
quã ueritas postulat. Sic enĩ credit᷑ & docetur. qđ ẽ hu¬
manȩ salutis caput. ñ aliam eẽ philosophiam. id est sapi¬
entiȩ studium. & aliam religionẽ. cũ hi quorũ doctrinã
ñ apꝓbamus. nec sacram̃ta nobiscũ cõmunicant. Qđ in illis
minus mirandũ ẽ. qui eorũ quoq sacram̃torũ ritu dispa¬
res eẽ ualuert̃. sicut nescio qui serpentini appellantur
sicut manichei. & sicut alii ñ nulli Sed in illis magis am¬

Expanded text:
tentias in scholis suis, eadem teste multitudine, personabant. tentias in scholis suis, eadem teste multitudine, personabant. Quod si hoc unum tantum vitium christiana disciplina sanatum videremus, ineffabili laude praedicandam esse, neminem negare oporteret. Haereses namque tam innumerabiles a regula Christianitatis aversae, testes sunt non admitti ad communicanda Sacramenta eos qui de Patre Deo, et Sapientia ejus, et Munere divino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur, quam veritas postulat. Sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum ii quorum doctrinam non approbamus, nec Sacramenta nobiscum communicant. 9. Quod in illis minus mirandum est, qui eorum quoque Sacramentorum ritu dispares esse voluerunt, sicut nescio qui Serpentini qui appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli. Sed in illis magis an
Abbreviated transcription (Latin):
traduximus lta si hanc uitã illi uiri nobiscũ rursus agere
potusseut. uiderent ꝓfecbo. ouuis auc boritate facilius
consuleret᷑ hominib & paucis u̾bis mutatis atq senten¬
tus. xp̃iani fierent. sicut pleriq recentiũ ur̃orũq tẽpo¬
rũ platonici fecerunt. Aut si hoc ñ faterent᷑ nec facerent
insuꝑbia. & in uidia remanentes. nescio utrũ possent
ad ea ipsa quȩ appetenda & desideranda eẽ dixerant
cũ istis sordibus uiscoq reuolare. Nam tercio uicio cu¬
riositatis in ꝑ contandis demonib quo isti maxime cũ
quib nc̃ agitur pagani. axp̃iana salute reuocant᷑. quia
nimis puerile ẽ. nescio utrũ tales illi p̃pedirent᷑ uiri.
cui uis intelligere facile ẽ. religionẽ ñ eẽ ab eis queren¬
dam. qui eadem sacra suscipiebant cũ populis. &. de suo¬
rum deorũ natura. ac sũmo bono diu̾sas contrariasq ser¬

Expanded text:
traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis tiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorumque temporum Platonici fecerunt. Aut si hoc non faterentur neque facerent, in superbia et invidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant, cum istis sordibus viscoque revolare. Nam tertio vitio curiositatis in percunctandis daemonibus, quo isti maxime, cum quibus nunc agitur, Pagani a christiana salute revocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur vircuivis intelligere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam, qui eadem sacra suscipiebant cum populis, et de suorum deorum natura ac summo bono, diversas contrariasque sen
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cognoscant dm̃. & credant dõ. ꝑ quẽ populis iam
om̃ibus hȩc credenda ꝑsuasa sunt. Quod utiq ab ipsis
fieret si tantũ ualerent. aut si ñ fieret. erum̃ inuidentiȩ
uitare ñ possent. Ergo cedant ei a quo factũ ẽ. nec curio¬
sitate. aut uiã iactantia impediantur. quominus agno¬
scant. quid int̾ sit int̾ paucorũ timidas comiecturas. &
manifestam salutẽ. correctionẽq populorũ. Illi enĩ si
reuiuiscerent quorũ isti nominibus głantur. & inuenirent
Crefertas eccłas. templa deserta. acupiditate bonorũ tem¬
poraliũ atq affluentiũ ad spem uitȩ ętͥnȩ. & bona sp̃ua¬
lia. & intelligibilia uocari. & humanũ genus currere. dice¬
rent fortasse. si tales eẽnt quales fuisse inemorant᷑ Hȩc st̃
quȩ nos suadere populisñ ausi fuimus. & eorũ potius con¬
suetudini cessimus. quã illos in nr̃am fidem uoluntat̾ẽq

Expanded text:
tur, cognoscant Deum et cedant Deo, per quem populis jam tur, cognoscant Deum et cedant Deo, per quem populis jam omnibus haec credenda persuasa sunt. Quod utique ab ipsis fieret, si tantum valerent: aut si non fieret, crimen invidentiae vitare non possent. Ergo cedant ei a quo factum est, nec curiositate aut inani jactantia impediantur quominus agnoscant, quid intersit inter paucorum timidas conjecturas, et manifestam salutem correptionemque populorum. Illi enim si reviviscerent, quorum isti nominibus gloriantur, et invenirent refertas eccporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque
Abbreviated transcription (Latin):
totã uitã dicare uolentiũ. deserte quondã insule. ac mul¬
tarũ terrarũ. solitudo cõpleatur si deniq ꝑ urbes & op¬
pida. castella uicos. agros etiã. uillasq priuatas. in tantũ
aꝑte suadet᷑ & appetitur a terrenis auersio. & in unũ
dm̃ uerũq conu̾sio. ut cotidie ꝑuniuersũ orbẽ. humanũ
gñs. una pene uoce respondeat. sursũ cor habere se ad
dm̃. quid ad huc oscitamus erapulã hesternã. & in mor¬
tuis pecudibus diuina eloquia ꝑscrutamur: Si quando
autẽ ad disputationẽ uenit᷑. platonico nomine ora cre¬
pantia. quã pectus uͦ plenũ magis habere gestimus. Qui
gͥ sirisibilem istũ mundũ contẽpnere. & animã uirtuto
purgandã sũmo dõ subicere atq sub iungere. uanũ aut
malũ putant. alia ratione refellendi sunt. si tam̃ cũ his
dignũ ẽ disputare. Qui autẽ bonum & appetendum faten¬

Expanded text:
totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multotam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratidignum est disputare. Qui autem bonum et appetendum faten
Abbreviated transcription (Latin):
iam populis legunt᷑. & cũ ueneratione libentissime au¬
diunt᷑ si post tantũ sanguinẽ. tantos ignes tot cruces
martirũ. tanto fertilius & uberius usq ad barbaras nationes.
eccłȩ pullularunt: si tot uiuenũ & uirginũ milia contẽp¬
nentiũ nuptias caste uiuentiũ nemo miratur. Qđ cũ fecis.¬
set plato. usq adeo ꝑ uersã temporũ suorũ timuit opiuio¬
nem. ut ꝑhibeatur sacrificasse naturȩ. ut tanquã peccatũ
illud aboleretur. Si hec sic accipiunt᷑ ut quo mͦ antea talia
disputare. sic nunc contra disputare monstruosũ sit: si ta
li pollicitationi atq sponsioni ꝑ om̃s t̾rarũ partes quas
homines incolunt sacra xp̃iaua tradunt᷑ si hȩc cotidie
legunt᷑ in ȩcclns & a sacerdotibus exponunt᷑ si tundunt
pectora. qui hec implere conant᷑ si tam innumerabiles
aggrediuntur. hanc unã ut diuitus desertis & honori¬
bus huius mundi ex om̃i hominũ genere. uni dõ sũmo

Expanded text:
jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disli pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo
Abbreviated transcription (Latin):
stinere ñ possẽ. Repudiatis gͥ om̃ibus qui neq in sacris
philosophantur nec in philosophia ddnsecrantur . & his qui
uel praua oͣpinione uel aliqua simustatate suꝑbientes.¬

Expanded text:
stinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris stinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris philosophantur, nec in philosophia consecrantur; et iis qui vel prava opinione, vel aliqua simultate superbientes
Abbreviated transcription (Latin):
meare turbinibus. Aut si id nͣ sinant᷑. uel eadem tempes¬
tate ꝑseuerante. uel ne suo reditu talis aut seuior oria¬
tur. tenent uoluntatẽ consulendi etiã eis ipsis Quorũ
motibus ꝑturbationibusq cesserunt. sine ulla conuen¬
ticulorũ congregatione. usq ad mortẽ defendentes . &
testimonio uiuantes eã fidem quã in eccła catholica
p̃dicari sciunt. Hos coronat in occulto pater. in occulto
uidens. Rarũ hoc uidetur genus sed templa exempla
ñdesunt: immo plura sunt quã credi potest Ita om̃ib
generibus hominũ & exemplorũ ad animarũ curatio¬
nem & ad institutiones spualis populi utitur diuina pro¬
tibi seribere carissime mͥ romaniane quid de uera reli¬
gione seutirem. tempus nunc eẽ arbitratus sum. postquã
tuas acerrimas in t̾rogationes sine ullo certo fine fluc¬
tuare. ea caritate qua tibi obstrictus sum dutius si¬

Expanded text:
meare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempesmeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis populi, utitur divina protibi scribere, charissime mihi Romaniane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius su
Abbreviated transcription (Latin):
nte calibus tegmiib exuant Sed quia in hac area ꝓ uo¬
luntate quisq palea uel frum̃tu ẽ. tandiu sustinet᷑ pecca¬
tũ aut error cuuslibet. donec aut accusatorẽ inueniat
aut prauã opinionẽ ꝑtinaci animositate defendat ł x¬
oliisi aute. ant penitendo redeunt: aut in nequitiam male
liberi defluunt. ad animonitionẽ nr̃e diligentie aut
scismata facrnt ad exercitationẽ nr̃ȩ patientię. ant he¬
resim aliquã gignunt ad exam̃ siue occasionẽ nr̃e intel¬
ligentie. Ni sunt exitus xp̃ianorũ carnaliũ. qui ñ po¬
tuerint corrigi aut sustineri. Sepe etiam sinit diuina
ꝓuidentia ꝑ ñnullas nim iũ turbulentas carnaliũ homi¬
nũ seditiones expelli de congregatione xp̃iana bonosui
me pro ȩccłȩ pace tulerint. neq ullas nouitates uel scis¬
matis uel heresis inoliti fuerint. docebunt homines
quã uero affectu. & quanta sinceritate caritatis dõ ser¬
uiendũ sit. Talium gͥ uirorũ ꝓpositũ est. aut sedatis re¬

Expanded text:
nec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus christianorum carnalium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de congregatione christiana, etiame pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis re
Abbreviated transcription (Latin):
cens eos consequens eẽ. ut quilibet lapis tanquã sũmi
dĩ particula iure coleret᷑. Qđ si exsecrarent᷑. in uta
tius ad ꝑsuadendũ scripsit plato Non enĩ sic obsti
nati erant. ut populorũ suorũ opinionẽ aduerũ
cultũ ueri dĩ. a simula chrorũ suꝑstitione atq ab
huius modi uanitate conuerterent Itaq & ipse so¬
crates cũ populo simulachra uenerabatur & post eius
cdampuationẽ mortẽq nemo ausus ẽ iurare ꝑ canẽ.

Expanded text:
cens esse consequens ut quilibet lapis tanquam summi Dei particula jure coleretur. Quod si exsecrarentur, mutartius ad persuadendum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum veri Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanitate converterent. Itaque et ipse Socrates cum populo simulacra venerabatur, et post ejus damnationem mortemque, nemo ausus est jurare per can
Abbreviated transcription (Latin):
metsura Numero & pondere disposuisse. Hae ita quae
consistit ex quantitate discreta. quae parit genera nu¬
merorum nullo sibi communi termino sotiata .u. enim ad
x .ui ad. Iin .uii. ad .iii. pernullum communem ter¬
minum alter utra sibi soci& ate nectuntur. Arithmeti¬
ca uero dicitur eo quod numeris prae est. Numerus uero est

Expanded text:
mensura, numero et pondere disposuisse. Haec itaque consistit ex quantitate discreta, quae parit genera numerorum nullo sibi communi termino sociata. V enim ad X, VI ad IIII, VII ad III per nullum communem terminum alterutra sibi societate nectuntur. Arithmetica uero dicitur eo quod numeris praeest. Numerus autem est
Abbreviated transcription (Latin):
quae abstractã considerat quantitatem : Abstracta enĩ
quantitas dicitur : quã intellectu amateria separantes
uel ab aliis accidentibus sola ratiociatione tractamus:
Sic totius uoluminis ordo quasi quodã uadẽ primissus ẽ
Numc quẽ ad modũ pollicita sunt ꝑ diuisiones definitiones que
sua s cͥño iuuante reddamus quia duplex quodã modo discen¬
digenus es quando & linealis descriptio imbuit diligenter
aspectũ ẽ postaurium prae paratur intrat auditus : Nec illud
quoq tacebimus quibus auctorib tã grecis quã latinis qua edi¬
cimus exposita claruerunt : ut qui studio selegere uoluerit
quibusdã compendiis introductus iucidius maiorũ dicta per
cipiat:
INCIPIT INSTITUTIO DEAR

Expanded text:
quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidenSic totius uoluminis ordo quasi quodam uade promissus est. Nunc quemammodum pollicita sunt, per diuisiones definitionesque suas singula Domino iuuante reddamus, quia duplex quodammodo discendi genus est, quando et linealis descriptio imbuit diligenter aspectum, et post aurium praeparatus intrat auditus. Nec illud quoque tacebimus, quibus auctoribus tam Graecis quam Latinis quae dicimus exposita claruerunt, ut qui studiose legere uoluerint, quibusdam compendiis introducti lucidius maiorum cipiat. MUM. INSTITUTIO DE AR
Abbreviated transcription (Latin):
dodo ubiante copian chartarum. antiquicar
uoro dicta est. qđ nos uis regulis artet atq cons
uusqubonas rei scitntiã uocant Secund dearte
rethorica quae propter nitorem & copraon doquent sa
maxime inciuilibus questionib: necessaria niii lhon¬
rabilis aestimatur : Tertio delogica quae dialetica nancu¬
patur : Haec quantũ magis trisaecula resdicunt disputiadu¬
nib: subtilissimis acbreuib: uera seques trata falsis. Quarto
demathematica quae quattuor complegtitur disciplina se
io .ẽ arith meticam geo metricã musicam & astronomia¬
appellare : quo nomine licet omnia doctrinalia dicore ua¬
leamus quae cũq docent haec sibi tamen cõmune ugpulũ
propter suã excelleptiã propriae uindicauit Ut poeta dio¬
tus intelligitur uirgilus. orator enuntiatus aduestiturt
cicero quã uis multi & poete & oratores in latina lingua
eẽ doceantur : quod &iã de omero atq: de mosten÷ ge¬
cia facunda concelebrat: mathe matica uero .ẽ. scientia

Expanded text:
to atque liberato, ubi ante copiam chartarum antiqui caruero dicta est, quod nos suis regulis artet atque consunuscuiusque rei scientiam uocant. – Secundo de arte rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in ciuilibus quaestionibus necessaria nimis et honorabilis aestimatur. Tertio de logica, quae dialectica nuncupatur; haec, quantum magistri saeculares dicunt, disputationibus subtilissimis ac breuibus uera sequestrat a falsis. Quarto de mathematica, quae quattuor complectitur disciplinas, id est, arithmeticam, geometricam, musicam et astronomiappellare; quo nomine licet omnia doctrinalia dicere valeamus quaecunque docent haec sibi tamen commune vocabulum propter suam excellentiam proprie vindicavit; ut Poeta dictus, intelligitur Virgilius; Orator enuntiatus, advertitur Cicero; quamvis multi et poetae et oratores in Latina lingua esse doceantur; quod etiam de Homero atque Demosthene Graecia facunda concelebrat. Mathematica vero est scientia
Abbreviated transcription (Latin):
positus esse uidetur Alio uero modo secundus est compositus ut
uerbi gratia IVIIII. Ad XXU. dum conparatus fuerit . primus
est & in compositus quia non hab& communem numerum Ni¬
si solumona dicum. ad xv. uero sicomparatus fuerit. Secuno
dus est & compositus. quoniam in est illi communis numerus
praeter mona dicum idest trinarius munerus qui nouem
mensurat ter terni. & xv ter quini
ALTERADUSIODEP

Expanded text:
positus esse videtur, alio vero modo secundus et compositus, ut, verbi gratia, 9 ad 25 dum comparatus fuerit, primus est et incompositus, quia non habet communem numerum, nisi soludus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est trinarius numerus, qui nouem mensurat ter terni et XV ter quini. Altera diuisio de
Abbreviated transcription (Latin):
est enim proportio Nam ut sese gubernator hab& ad
nauem Ita magistratus adciuitatem : hic autem locus dis¬
tat ab eo quod ex similibus ducitur: Ibienim una res quae
cuilib& alii comparatur. In proportione uero Norest
similitudo rerum sed quaedam habitudinis comparatio quaes¬
tio de accidenti. proportione quae inqua quȩre euenit id ha

Expanded text:
est enim proportio; nam ut sese habet gubernator ad est enim proportio; nam ut sese habet gubernator ad navem, ita magistratus ad civitatem. Hic autem locus distat ab eo quod ex similibus ducitur. Ibi enim una res quae cuilibet et alii comparatur: in proportione vero non est similitudo rerum, sed quaedam habitudinis comparatio. Quaestio de accidenti prop
Abbreviated transcription (Latin):
putanda est. Qua estio dede finitione. propositio maxima
sud quod maius inesse uidebitur Non in est. Ne illud quidem
quodminus inues se uidetur inerit : Locus ab eo quod est ma¬
ius aminoribus uero conuersomodo. Namsi est hominis defi¬
nitio Animal gressibile hipes. cum quae id bipes uideatur
esse defixitio hominis quam animal rationale mortalesit¬
qua ede finitio ea hominis quaedicit animal gressibile bipes
erit definitiohominis animal rationale mortale: quaestio
dede finitione maxima propositio sid quo d minus uidetur
uesse in .ẽ et id quod magis uidetur inesse inerit
Multae autem diuersitates locorum sunt . Ab eo quod essa
magis acminus Argumenta mninistrantium quos in ex¬
positione topicorum̃ aris totelis diligentius per secutisu¬
mus : Item ex proportione. ut si quae ratur. ansortaesin
legeadi Inciuitatibus. magistratus dicamus minime
quia ne in nauibus quidem gubernator sorte prae ficitur

Expanded text:
putanda est. Quaestio de definitione. Propositio maxima. putanda est. Quaestio de definitione. Propositio maxima. Si id quod magis videbitur inesse, non inest, ne illud quidem quod minus inesse videtur, inerit. Locus ab eo quod est majus. A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal gressibile bipes: cumque id bipes videatur esse definitio hominis minus quam animal rationale mortale; sitque definitio ea hominis quae dicit animal gressibile bipes, erit definitio hominis, animal rationale mortale. Quaestio de definitione. Maxima propositio: Si id quod minus videtur inesse, inest: et id quod magis videtur inesse, inerit. Multae autem diversitates locorum sunt, ab eo quod esse magis ac minus, argumenta ministrantium: quos in expositione Topicorum Aristotelis diligentius persecuti sumus. Item ex proportione: ut si quaeratur, an sorte sint legendi in civitatibus magistratus, dicamus minime: quia ne in navibus quidem gubernator sorte praeficitur:
Abbreviated transcription (Latin):
A similibus uero hoc modo si dubitetur. An hominis propni¬
um sit esse. Ui pedum dicimus similiter Inest ae quo quadr¬
pes & homini bipes. Non est autem aequi qua drupes
proprium Non est igitur hominis proprium bipes
quaestio de proprio maxima propositio. si quod simili¬
ter in est Non est proprium Ne id quidem dequo quae¬
ritur esse proprium potest : Locus asimilibus . hic uero
ingemina diuiditur. haec enim similitudo aut in qualita¬
te aut ixquantitate consistit. sed in quantitate paritas
nuncupatur. id est aequalitas Rursus abeo quod est maius
Si quaeratur ansit animalis definitio qđ ex se moueri
possit s dicimus simaius oportit esse animalis. Adefi¬
nitionem quod naturaliter uiuat quam quod ex semoue¬
ripossit. Non est autem haec definitio animalis quam
naturaliter uiuat Ne equi quidem quaeminus uidetur esse
definitio quod ex se moueri possit. Animalis de finitio esse

Expanded text:
A similibus vero hoc modo, si dubitetur an hominis propriA similibus vero hoc modo, si dubitetur an hominis proprium sit esse bipedem, dicimus similiter: inest equo quadrupes, et homini bipes; non est autem equi quadrupes proprium, non est igitur hominis proprium bipes. Quaestio de proprio. Maxima propositio. Si quod similiter inest, non est proprium, ne id quidem de quo quaeritur, esse proprium potest. Locus a similibus: hic vero in gemina dividitur. Haec enim similitudo, aut in qualitate, aut in quantitate consistit; sed in quantitate paritas nuncupatur, id est aequalitas. Rursus ab eo quod est majus, si an sit animalis definitio, quod ex se moveri possit, dicimus, si magis oportet esse animalis definitionem, quod naturaliter vivat, quam quod ex se moveri possit. Non est autem haec definitio animalis, quod naturaliter vivat: ne haec quidem, quae minus videtur esse definitio, quod ex se moveri possit, animalis definitio esse
Abbreviated transcription (Latin):
ti Propositiomaxima cui non in est. aliquidei. Ne illud
quidem quod eius est consequens in esse potest. Locus a com¬
muniter accidentibus: expeditis igitur locis his qui abip¬
sis terminis ix propositione positis adsumuntur. Nunc
dehis dicendum est quilic& extrinsecus positi. Argumena
tamen quaestionibus sumministrant. Hii uero sunt uel
exrei iudicio uel ex similib uel ama iore uel aminore. uel
a proportione uel ex oppositis uel ex tran sumptione. et ille qu¬
dem locus quirei iudicium ten& huius modi ẽ. ut id dicamus
esse uel quodomnes iudicant uel plures. & hi uel sapientes
uel secundum unam quam que artem paenitus eruditi. huius
exem plumest caelum esse uolubile. quod ita sapientes atq
in astrologia doctis simidiiudicauerint. quaes tio de acciden¬
te. propositio quod omnibus uel pluribus uel doctis uide¬
tur hominibus ẽi contradici non posse. Locus arei iudicio

Expanded text:
tibus. Propositio maxima: cui non inest aliquid, ei ne illud tibus. Propositio maxima: cui non inest aliquid, ei ne illud quidem, quod ejus est consequens, inesse potest. Locus a communiter accidentibus. Expeditis igitur locis his qui ab ipsis terminis, in propositione positis, assumuntur, nunc de his dicendum est qui licet extrinsecus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant: hi vero sunt vel ex rei judicio, vel ex similibus, vel a majore, vel a minore, vel a proportione, vel ex oppositis, vel ex transumptione. Et ille quidem locus qui rei judicium tenet, hujusmodi est; ut id dicamus esse, vel quod omnes judicant, vel plures, et hi vel sapientes, vel secundum unamquamque artem penitus eruditi. Hujus exemplum est, coelum esse volubile: quod ita sapientes atque in astronomia doctissimi dijudicaverint. Quaestio de accidente. Propositio, quod omnibus, vel pluribus, vel doctis videtur hominibus, ei contradici non posse. Locus a rei judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
Locus a forma abeffectibus uero & corruptionibus &usi
hoc modo Nam sibo numest. domus est constructio bonum est.
Bonum est domus. Rur sus simalum est destructiodomus
et sibonum est aequitare . bonum est aequus & sibonus ẽ¬
aequus bonus est aequitare. Est autem primum quidem ex¬
emplum a generationibus quodidem abeffectibus uocaripo¬
test. Secundum a corruptionib: Tertium ab usibus. omni¬
um autem maxime propositiones cuius effectiobona ẽ Ip¬
sum quoq: bonum est. Et e conuerso & cuius corruptio mala
est Ipsumbonum est . & e conuerso & cuius usus bonus ẽ Ip¬
sumbonum. ẽ & e conuerso A communiter autem accidex¬
tibus argumexta fiunt. quotiens ea sumuntur accidentia
quae relinquere subiectum uel non possunt. uel non solent
ut siquis hoc modo dicat sapiens non paenitebit. Paeniten¬
tia enimmalum factũ comitatur. Quod quia insapiente
non conuenit. Ne paenitentia quidem. qua estio de acciden¬

Expanded text:
Locus a forma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus Locus a forma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus hoc modo: nam si bonum est domus, constructio bonum est, bonum est domus. Rursus si malum est destructio domus, bona est domus, et si bona est equus, bonum est equitare. Est autem primum quidem exemplum a generationibus, quod idem ab effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibus, tertium ab usibus. Omnium autem maximae propositiones: cujus effectio bona est, ipsum quoque bonum est, et e converso; et cujus corruptio mala est, ipsum bonum est, et e converso; et cujus usus bonus est, ipsum bonum est, et e converso. A communiter autem accidentibus argumenta fiunt, quotiens ea sumuntur accidentia, quae relinquere subjectum, vel non possunt, vel non solent; ut si quis hoc modo dicat: sapiens non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur: quod quia in sapiente non convenit, ne poenitentia quidem. Quaestio de acciden
Abbreviated transcription (Latin):
sa est idefficit eam rem cuius causa est. Rursus siquis
mauros arma non habere contendat. dicit idcirco eos
minime armis uti quia his ferrum desit. maxima pro¬
positio ubimateria de est. & quod ex materia deficitur
defit locus amateria. Ytrum que uero Id est ex efficien¬
tibus atque materia uno nomine a causa dicitur aeque
enim id quod efficit atque id qđ operantis actũ suscipit
eius reiquhe efficitur causae sunt Rursus a fine sit pro¬
positũ anius iustitia bona sit. fi& argumentatio talis
Sibeatum esse bonum est & iustitia bona. est. Hic est enĩ
iustitiae finis. ut qui secundũ iustitiã adbeatitudinem ꝑ¬
ducatur. maxima propositio Cuius finis bonus est. Ip¬
sum quoq: bonum est : Locus afine : Ab eo uero quae cuius¬
que forma est Ita non potuisse uolare daedalum. qñm
nullas naturalis forma pinnas habuiss&. maxima pro¬
positio Tantum quemque posse quantũ forma ꝑmiserit.

Expanded text:
sa est, id efficit eam rem cujus causa est. Rursus, si quis sa est, id efficit eam rem cujus causa est. Rursus, si quis Mauros arma non habere contendat, dicit idcirco eos minime armis uti, quia his ferrum desit. Maxima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efficitur, defit locus a materia: utrumque vero, id est, ex efficientibus atque materia, uno nomine a causa dicitur. Aeque enim id quod efficit, atque id quod operantis actum suscipit, ejus rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine sit propositum, an justitia bona sit, fiet argumentatio talis. Si beatum esse, bonum est, et justitia bona est; hic est enim justitiae finis, ut qui secundum justitiam vivit, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio, cujus finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a fine. Ab eo vero, quae cujusque forma est, ita non potuisse volare Daedalum, quoniam nullas naturalis formae pennas habuisset. Maxima propositio, tantum quemque posse, quantum forma permiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
secundum tempus sideus semper est. et nunc.ẽ. A parte
ad totum. Secundum modum. Si anima aliquo modo moui
uniuersaliter Igitur & simpliciter mou&. Rur sus a toto
ad pastis in quantitate si uerus in omnibus apollo uates ẽ
Verumerit pyrrum romanos superare . Pursus in loco
sideus ubique est & hic igitur est. Sequitur locus qui num¬
cupatur a causis. Sunt uero plures causae . Id est quiuel
principium praestant motus atque efficiunt uel specie¬
rum formas sublectȩ suscipiunt uel propter eas aliquid
uel quȩ cuius lib& formaest argumentum. Igitur ab ef¬
fiente causa ut siquis iustitiam naturalem uelit ostendere
dicat. Congregatio hominum naturalis . ẽ. Iustitiamuero
congregatio hominum fecit . Iustitia igitur naturalis ẽ
Quaestio de accidenti. maxima propositio quorum
efficientes causae naturales sunt Ipsa quo que sunt natu¬
ralia locus ab efficientibus. quod enim unius cuius que cau¬

Expanded text:
secundum tempus: si Deus semper est, et nunc est. A parte secundum tempus: si Deus semper est, et nunc est. A parte ad totum secundum modum; si anima  mss., animal auniversaliter igitur et simpliciter movetur. Rursus a toto ad partes in quantitate; si 575 verus in omnibus Apollo vates est, verum erit Pyrrhum Romanos superare. Rursus in loco, si Deus ubique est, et hic igitur est. Sequitur locus qui nuncupatur a causis. Sunt vero plures causae, id est, quae vel principium praestant motus atque efficiunt; vel specierum formas subjectae suscipiunt; vel propter eas aliquid, vel quae cujuslibet forma est. Argumentum igitur ab efficiente causa; ut si quis justitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatio hominum naturalis est; justitiam vero congregatio hominum fecit: justitia igitur naturalis est. Quaestio de accidente. Maxima propositio: quorum efficientes causae naturales sunt, ipsa quoque sunt naturalia. Locus ab efficientibus; quod enim uniuscujusque cau
Abbreviated transcription (Latin):
side aliquodubitetur ansit liber sieum uel censu uel testa mer¬
to uel uindicta manumissum esse monstremus. Liber os¬
tensus ẽ atque aliae pastis erant dandae libertatis. Velrir¬
sus si dubitetur ansit domus quo deminus pros picitur. di¬
cimus qnm̃ nonẽ . Nam uel teccũ ei uel parietes. Uel fua¬
damenta de sunt abuna rursus parte factum est argumentũ:
Oport& autem nonsolum in substantiis. uerum &iam in mo¬
do temporibus quantitatibus totum pastisq res picere. Id
enim quod dicimus aliquando intempore pars. Rursus si sim¬
pliciter aliquid proponamus. In modo totum est. sicum adiec¬
tione aliqua pars fit inmodo Item siomnia dicamus h
quantitate. totum diximus si aliquid quantitatis excerpi¬
mus quantitatis ponimus pastem. Eodem modo & hloco
quod ubique est. totum est. quod alicubi pars. horum autẽ
omnium communiter dentur exempla. A toto at pastẽ

Expanded text:
si de aliquo dubitetur an sit liber: si eum vel censu, vel testamensi de aliquo dubitetur an sit liber: si eum vel censu, vel testamento, vel vindicta manumissum esse monstremus, liber ostensus est; atque aliae partes erant dandae libertatis. Vel rursus, si dubitetur an sit domus quod eminus conspicitur: dicimus quoniam non est; nam vel tectum ei, vel parietes, vel fundamenta desunt, ab una rursus parte factum est argumentum. Oportet autem non solum in substantiis, verum etiam in modo, temporibus, quantitatibus, totum partesque respicere. Id enim quod dicimus aliquando in tempore, pars; rursus si simpliciter aliquid proponamus, in modo totum est; si cum adjectione aliqua, pars fit in modo. Item si omnia dicamus in quantitate, totum dicimus; si aliquid quantitatis excerpimus, quantitatis ponimus partem. Eodem modo et in loco: quod ubique est, totum est; quod alicubi, pars. Horum autem omnium communiter dentur exempla. A toto ad partem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus mentis bene constitutȩ sit habitus. quaestio dede fini¬
tione idest anhabitus bene constitutae mentis uistutis sit de¬
fintio faciemus Itaque abspeciebus argumentationẽ sic
Siiustitia fostitudo. moderatio atq prudentia habitus
bene constitutae mentis sunt.: haec autem quattuor uniuir¬
tati uelut generi subicuuntur. Virtus igitur bene consti¬
tutae mentis est habitus. maxima propositio quod enim sin¬
gulis partibus inest. Id totiinesse necesse est. Argu¬
mentũ uero a pastibus. Id est a geueris pastibus quae species
nuncupantur Iustitia enĩ Fortitudo modestia & pruden¬
tia uistutis species sunt : Item ab his pastibus quae integripir¬
tes essedicuntur sit quaestio an sit ut ilis medicina. haec in
accidentis dubitatione constituta . ẽ dicimus igitur. Side¬
pelli morbos salutemq: seruari mederique uulneribus. Uti¬
ual& ut argumentationis firmitas const&. hoc modo ut

Expanded text:
virtus mentis bene constitutae sit habitus: quaestio de definivirtus mentis bene constitutae sit habitus: quaestio de definitione, id est, an habitus bene constitutae mentis, virtutis sit definitio. Faciemus itaque ab speciebus argumentationem sic: Si justitia, fortitudo, moderatio, atque prudentia, habitus bene constitutae mentis sunt; haec autem quatuor uni virtuti velut generi subjiciuntur: virtus igitur bene constitutae mentis est habitus. Maxima propositio; quod enim singulis partibus inest, id toti inesse necesse est. Argumentum vero a partibus, id est a generis partibus, quae species nuncupantur; justitia enim, fortitudo, modestia et prudentia, virtutis species sunt. Item ab his partibus quae integri partes esse dicuntur, sit quaestio, an sit utilis medicina. Haec in accidentis dubitatione constituta est. Dicimus igitur, si depelli morbos, salutemque servari, mederique vulneribus utivalet, ut argumentationis firmitas constet, hoc modo: ut
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus utilis est : Iustitia autem uirtus est: Iustitia uti¬
lis est Id quaestio de accidenti : Idest an accidat iusti¬
nae utilitas : Locus his qui ix maxima propositione con¬
istit : Quae generi ad sunt & speciei : huius superior lo¬
cus a toto idest agenere uirtute scilic& : quae iustitia
genus est : Rur sus sit quaestio an humanae res prouiden¬
ta regantur . Dicimus : simundus prouidentia regitum :
homines autem parsmundisunt : Humanae igitur res
prouidentia reguntur: qua estio deaccidenti : Locus
quod totieuenit: Id congruit &iam pasti supremus locus
a toto id ẽ ab integro quod partibus constat: Iduero est
mundus qui hominũ totũ est : A partibus &iam duobus
modis argumenta nascuntur : Aut enim a generis par¬
tibus quae sunt species : Aut ab inte gri id est totius quam
partis tantũ proprio uocabulo nuncupantur : et dehis
quidem partibus quae species sunt. hoc modo sit questio. an

Expanded text:
virtus utilis est, justitia autem virtus est, ergo justitia utivirtus utilis est, justitia autem virtus est, ergo justitia utilis est. Quaestio de accidenti, id est, an accidat justitiae utilitas. Locus is, qui in maxima propositione consistit. Quae generi adsunt et speciei. Hujus superior locus a toto, id est a genere, virtute scilicet, quae justitiae genus est. Rursus sit quaestio, an humanae res providentia regantur. Cum dicimus, si mundus providentia regitur; homines autem pars mundi sunt: humanae igitur res providentia reguntur. Quaestio de accidenti. Locus quod toti evenit, id congruit etiam parti. Supremus locus a toto, id est ab integro. Quod partibus constat, id vero est mundus, qui hominum totum est. A partibus etiam duobus modis argumenta nascuntur: aut enim a generis partibus, quae sunt species; aut ab integri, id est, totius, quae partes tantum proprio vocabulo nuncupantur. Et de his quidem partibus quae species sunt, hoc modo sit quaestio, an
Abbreviated transcription (Latin):
singulis substantus adherescunt : Ab his igitur que cuius¬
lib& substantiam comitantur . Argumenta ducisolent :
Aut extoto : aut ex partibus. Aut ex causis : uel efficientib
uel materia uel fine : et est efficiens quidem causa quae
mou& atque operatur : ut aliquid explicetur : enateria
uero ex qua fit aliquid uel inqua fit Finis : propter qđ
fit : s unt &iam intereos locos quiex his sumuntur: quae
substantiã consequuntur : Aut ab effectibus : aut a corrus¬
tionibus Aut ab usibus : aut praeter hos omnes : Ex communi¬
ter accedentibus: qua ecum ita sint eum prius locum qui a
toto sumitur. inspiciamus : Totum duobus dicimo disso¬
l& : Aut ut genus : Aut ut id quod ex pluribus integrũ par¬
tibus constat: Et illud quidem quod ut genus cotũ est. hoc
modo saepe qua estionibus argumenta sub peditat : Vt si
sit quaestio aniustitia utilis sit : fit syllogis mus : Omnis

Expanded text:
singulis substantiis adhaerescunt: ab his igitur quae cujussingulis substantiis adhaerescunt: ab his igitur quae cujuslibet substantiam comitantur, argumenta duci solent, aut ex toto, aut ex partibus, aut ex causis, vel efficientibus, vel materia, vel fine. Et est efficiens quidem causa, quae movet atque operatur, ut aliquid explicetur; materia vero, ex qua fit aliquid, vel in qua fit; finis, propter quod fit. Sunt etiam inter eos locos qui ex his sumuntur quae substantiam consequuntur, aut ab effectibus, aut a corruptionibus, aut ab usibus, aut praeter hos omnes ex communiter accidentibus. Quae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciamus. Totum duobus modis dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex pluribus integrum partibus constat. Et illud quidem quod ut genus, totum est, hoc modo saepe quaestionibus argumenta suppeditat, ut si sit quaestio, an justitia utilis sit, fit syllogismus: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
uero substantiae albedini non conuenit : Albedo igitur
substantia non est : Locus differentia superior : Ades¬
criptione quam dudum locauimus inratione subst antiae
Sunt &iam definitiones quae non arei substantia sedan
minis significatione ducuntur : At quae ita rei dequa quac¬
ritur applicantur: Vt si sit quaestio utrum phylosophis
studendum sit erit argimentatio Talis: phylosophia:
sapientiae amorest . huic studendũ nemodubitat : Studen¬
dũ igitur ẽ. phyloso phiae: hic enĩ non de finitio rei sed no¬
minis inter praetatio argumentũ dedit: quod &iam tullius
in ostensio In eiusdem phylo sophiae. usus est defensione &uo¬
tẽ nominis definitio : haec debis quidem argumentis qui
ex substantia terminorũ inquae sitione positorũ sumun¬
tur : Claris ut arbitror pate fecimus exemplis : Nunc
dehis dicendũ est quiter minorũ substantiã consequuntur
horum uero multi faria diuisio est : plura enim sunt : quae

Expanded text:
vero substantiae albedini non convenit, albedo igitur vero substantiae albedini non convenit, albedo igitur substantia non est. Loci differentia superior a descriptSunt etiam definitiones quae non a rei substantia, sed a nominis significatione ducuntur, atque ita rei de qua quaeritur applicantur; ut si sit quaestio utrumne philosophiae studendum sit, erit argumentatio talis: Philosophia sapientiae amor est, huic studendum nemo dubitat: studendum igitur est philosophiae. Hic enim non definitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit. Quod etiam Tullius in ostensione ejusdem philosophiae usus est defensione, et votem nominis definitio. Haec de his quidem argumentis quae ex substantia terminorum in quaestione positorum sumuntur, claris, ut arbitror, patefecimus exemplis: nunc de his dicendum est qui terminorum substantiam consequuntur. Horum vero multifaria divisio est; plura enim sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uel accidentibus unã efficientibus pro pri&atẽ uel substanti¬
ilibus : praetergenus conueniens ad gregatis : sed de finiti¬
onis qua e ab accidentib funt : Tamen uidentur Nullo mo¬
do substantiam demonstrare : Tameni qnm saepe uerae
definitionis ita ponuntur quae substantiam monstrãt.
Illae &iam propositiones quae ades criptione sumuntur
a substantiae loco uidentur ad sumi. Huius uero talesit ex¬
im plũ : quaeraturenim : an albedo substantiasit : Hic
quaeritur : an albedo substantiae uelut generi supponat᷑:
dicimus igitur sub stantia est : quod omnib: accedentib:
possit esse subiectũ Albedo uero nullis accedentibus
siblac&: Albedo igitur substanti& non est. Locus id ẽ
maxima propositio eadem quae superius: cuius en i definitio
uel des scriptio ei quod dicitur species esse non conuenit. Id
eus quodesse species ꝑhibetur. Genus nonẽ : descriptio

Expanded text:
vel accidentibus unam efficientibus proprietatem, vel substantivel accidentibus unam efficientibus proprietatem, vel substantialibus praeter genus conveniens aggregatis. Sed definitiones quae ab accidentibus fiunt, tamen videntur nullo modo substantiam demonstrare: tamen quoniam saepe verae definitiones ita ponuntur, quae substantiam monstrant, illae etiam propositiones, quae a descriptione sumuntur, a substantiae loco videntur assumi. Hujus vero tale sit exemplum: quaeratur enim an albedo subsquaeritur an albedo substantiae velut generi supponatur. Dicimus igitur: substantia est quae omnibus accidentibus possit esse subiectum; albedo autem nullis accidentibus subiacet; albedo igitur substantia non est. Locus, id est, maxima propositio eadem quae superius. Cuius enim diffinitio vel descriptio ei quod dicitur species esse non convenit, id eius quod species esse perhibetur genus non est. Descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur A definitione uider igitur ut tota dubitatio
Perconuenientes & congruas propositiones quae uim suã
ex prima & maxima propositione custodiunt : Ex ea scili¬
c& quae negat esse speciem cui non conueniat generis de¬
finitio : At que ipsa uniuersalis propositio a substantia trac¬
taest . unius eorum termini qui inquestione locati sunt.
ut animalis Id est ab eius definitione : quae est substantia
animata sensibilis : Igitur inceteris qua estionbus strictĩ
acbreuiter locorum differentiis comniemoratis: Opost&
unius cuius que proprietatẽ uigilantes animia la critate
percipere : huius autem loci quiex substantia ducitur:
du plex modus est: p artim nam que adefinitione : Partim a
des criptione argumenta ducuntur : differt autem definitio
descriptione : quod de finitio genus ac differentias adsumit
de scriptio uero subiecta intellegentiam claudit quibusdã

Expanded text:
nuncupatur a definitione. Vides igitur ut tota dubitatio nuncupatur a definitione. Vides igitur ut tota dubitatio per convenientes et congruas propositiones, quae vim suam ex prima et maxima propositione custodiunt; ex ea scilicet quae negat esse speciem, cui non conveniat generis definitio. Atque ipsa universalis propositio 574 a substantia tracta est unius eorum termini qui in quaestione locati sunt, ut animalis, id est, ab ejus definitione, quae est substantia animata sensibilis. Igitur in caeteris quaestionibus strictim ac breviter locorum differentiis commemoratis, oportet uniuscujusque proprietatem vigilantis animi alacritate percipere. Hujus autem loci qui ex substantia ducitur, duplex modus est; partim namque a definitione, partim a descriptione argumenta ducuntur. Differt autem definitio a descriptione, quod definitio genus ac differentias assumit; descriptio vero subjectam intelligentiam claudit, quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
nis de quibus inquestione dubitatur : duplex modus est :
unus quidem ab eorũ substantia : Ater uero abhis quae eo¬
rũ substantiã consequuntur : hii uero quia substantia sunt:
in sola definitione consistunt : Definitio en ĩ substantiã
monstrat: & substantiae integra de monstratio definitio
ẽ sedid quod dicimus pate faciamus exemplis. ut omnis uel quaes¬
tionum uel argumentationũ uello corum ratio coniiques cat
Age enĩ quaeratur : anarbores animalia sint F i at que
huius modi syllogis mus: animal est substantia animata sen¬
sibilis : Non est arbor substantia animata sensibilis Igitur
arbor animal non est : hic quescio de genere est: utrũ enĩ
arbores sub animalium genere ponendae sint : quaeritur
locus qui in uniuersali propositione consistit: hic cui generis
definitio non conuenit : Idẽius cuius ea definitio ẽ. species
Non est. loci superioris differentia : qui locus nihil ominus

Expanded text:
nis de quibus in quaestione dubitatur, duplex modus est: nis de quibus in quaestione dubitatur, duplex modus est: unus quidem ab eorum substantia, alter vero ab his quae eorum substantiam consequuntur; hi vero qui a substantia sunt, in sola definitione consistunt. Definitio enim substantiam monstrat; et substantiae integra demonstratio, definitio est. Sed, id quod dicimus, patefaciamus exemplis; ut omnis vel quaestionum, vel argumentationum, vel locorum ratio conquiescat. Age enim quaeratur, an arbores animalia sint, fiatque hujusmodi syllogismus: Animal est substantia animata sensibilis; non est arbor substantia animata sensibilis; igitur arbor animal non est. Hic quaestio de genere est; utrum enim arbores sub animalium genere ponendae sint, quaeritur; locus qui in universali propositione consistit, huic generis definitio non convenit, id ejus cujus ea definitio est, species non est loci superioris differentia: qui locus nihilominus