comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extua partione restant duo deqͥb si uob̃
uidetur accuracꝰ disserendu puto. Michi
uͦ inqͥt uelleiꝰ ualde uidetur nã ⁊ maiora
ex pecłanet iis q̃ dicta sunt uehemẽter as¬
sencior. Tum balbꝰ. Interpellarete inqͥr
cotta nolo sed sumemꝰ tẽpus aliud efficiam
ibit magna inest. certacio. Nam ut ego
illis supplicarẽ tanta blandiloqñtia mo
bem parũ ne raciocinari uidetur ⁊ sibi
ipsa nefariam pestem machinari: Illuo
uͦ quam calida racione qui uult qd̃ iult
itadat seres ut oꝑam clabit. qͥ ẽ u̾sus õiũ
seminator maloꝵ ille trauersa mͥ hodie
tradidit repagula qͥb ego iram om̃em re¬
cludam. atq illi ꝑniciem dabo. mͥ mero¬
res illi luctũ. exitium illi. exiliũ mͥ. hanc
uidelicet rõnẽ quam uos duuno beneficto
homini soli tributã dicitis bestie nonhñt.
Uides ne igitur qͣnto nun̾e deoꝵ si mꝰ ad¬
fecti. Atq ead̾ media patrẽ patͥamq fugi¬

Expanded text:
ex tua partitione restant duo; de quibus si vobis ex tua partitione restant duo; de quibus si vobis videtur accuratius disserendum puto.' Mihi vero inquit Velleius valde videtur; nam et maiora exspecto et is quae dicta sunt vehementer adsentior. Tum Balbus Interpellare te inquit Cotta nolo, sed sumemus tempus aliud; efficiam ibit; magna inest certatio. nam ut ego illi supplicarem tanta blandiloquentia, ni ob rem: parumne ratiocinari videtur et sibi ipsa nefariam pestem machinari? illud vero quam callida ratione: qui volt quod volt, ita dat se res ut operam dabit, qui est versus omnium seminator malorum. ille traversa mente mihi hodie tradidit repagula, quibus ego iram omnem recludam atque illi perniciem dabo, mihi maerores illi luctum, exitium illi exilium mihi. hanc videlicet rationem, quam vos divino beneficio homini solum tributam dicitis, bestiae non habent; videsne igitur quanto munere deorum simus adfecti? Atque eadem Medea patrem patriamque fugi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minime necessariam pͥmus zeno post
qd̃ cũ facitis illud ꝓfecto confitemini lon¬
ge aliter serem hr̃e atq homitũ opi¬
nio sit. Eos enĩ qui dii appellantur rerũ
naturas ẽe nonfiguras deoꝵ qui tantꝰ
error fuit. ut ꝑ niciosis etiam reb ñ
nomen deoꝵ tribueretur s etiã sacra
consecͣtam uidemꝰ. om̃is gͥ talis aphilo¬
sophia pellatur error. ut cũ dediis ĩmor¬
talib deqͥb disputemꝰ dic alio usu igneis
ĩ mortalib dequib habes ipse qͥo senciam
ñ habeo autẽ quid tͥ assenciar. Heptunũ ẽe¬
ẽẽ dicis auimũ cũ intelligentia ꝑ mare
ꝑtinẽtẽ idẽ decerere. Istam autẽ intelli¬
gentiã aut maris aut t̾re ñ mͦ conp̃hẽ¬
dere animo s ne suspicione quid possũ
atting̾e itaq aliũde mͥ q̃rendũ ẽ. nnt¬
eosẽẽ iis. Uideamꝰ ea que sequuntur. Pri¬
nũ deoꝵ ne ꝓuidentia mũdus iregatur de¬
inde colulant ne reb humanis. Hec eñi mͥ

Expanded text:
 minime necessariam primus Zeno post  minime necessariam primus Zeno post quod cum facitis illud profecto confitemini, longe aliter se rem habere atque hominum opinio sit; eos enim qui di appellantur rerum naturas esse non figuras deorum. Qui tantus error fuit, ut perniciosis etiam rebus non nomen deorum tribueretur sed etiam sacra consecratam videmus. Omnis igitur talis a philosophia pellatur error, ut, cum de dis inmortalibus disputemus, dicamus digna dis inmortalibus. de quibus habeo ipse quid sentiam, non habeo autem quid tibi adsentiar. Neptunum esse dicis animum cum intellegentia per mare pertinentem, idem de Cerere; istam autem intellegentiam aut maris aut terrae non modo comprehendere animo sed ne suspicione quidem possum attingere. itaque aliunde mihi quaerendum e .  videamus ea quae secuntur, primum deorumne prudentia mundus regatur, deinde consulantne di rebus humanis. haec enim mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nos ut salus. ut uic¬
quaꝵ rerũ utilitate
uideo etiã cõnsecͣta simulacra
Quare autẽ in iis uis deoꝵ insit tũ intelti¬
gam cũ cognouero. Quo ingenere ł inaxi¬
me ẽ fortuna numeranda. quã nemo ab
inconstancia ⁊ temeritate se uinget q̃ dig¬
na certe ñ sunt deo. Iam uͦ quid uos illa de¬
lectat explicatio fabulaꝵ. ⁊ enodatio nomi¬
nũ eiectũ afilio celũ iunctũ itid̃ afidio sa¬
turnũ: hec ⁊ alia gen̾is eiꝰ ita defenditis.
ut ii qͥ ista finxerunt ñ mͦ ñ ĩ sani s etiam
fuisse sapientes uideantur. In enodandis
autẽ nominib qd miserandũ sit laboratis
Saturnꝰ quia se saturat annis. mauors qr
magna uͥtit. minerua qr minuit aut qͥa
minatur. uenꝰ qr uenit ad omĩa. ceres age¬
rendo. Quam ꝑiculosa consuetudo ĩ mul
appellatum putas nullũ erit nom̃ qd̃ ñ
possis unalita explicare unde ductũ sit
in quo qͥd̃ magis tumͥ natare uisus esꝗͣ
ipse neptunꝰ. Magnã molestiã suscepit¬

Expanded text:
nos ut salus ut vicnos ut salus ut vicum rerum utilitatem video, video etiam consecrata simulacra; quare autem in is vis deorum insit tum intellegam cum cognovero. quo in genere vel maxime est fortuna numeranda, quam nemo ab inconstantia et temeritate seiunget, quae digna certe non sunt deo. Iam vero quid vos illa delectat explicatio fabularum et enodatio nominum? exsectum a filio Caelum, vinctum itidem a filio Saturnum, haec et alia generis eiusdem ita defenditis, ut i qui ista finxerunt non modo non insani sed etiam fuisse sapientes videantur. in enodandis autem nominibus quod miserandum sit laboratis: "Saturnus quia se saturat annis, Mavors quia magna vertit, Minerva quia minuit aut quia minatur, Venus quia venit ad omnia, Ceres a gerendo". quam periculosa consuetudo. in mulappellatum putas, nullum erit nomen quod non possis una littera explicare unde ductum sit; in quo quidem magis tu mihi natare visus es quam ipse Neptunus. Magnam molestiam suscepit et
Abbreviated transcription (Latin):
ros dr̃. Quarta syria ciroq concepta q̃
astarte uocatur quã adonidi nupsisse
ꝓditũ est. Minerua pͥma quam apollinis
matre supͣ supͣdiximꝰ scd̃a orta nilo ꝗͣ
egyptii salete colunt. t̾cia illa ꝗͣ ioue
generatã supͣdiximꝰ. qͣrta ioue ⁊ nata ⁊
corufe oceani filia quam archades corion
nominant.⁊ qͣdrigarum inuentricẽ fer̃t̃
Qͥnta pallantis. que patrẽ dr̃ int̾emis¬
se. uirgintatẽ suã uiolare conantem
cui puinaꝵ talaria affigunt. Cupido
sunt. qͥb intelligis resistendũ ẽẽ ne ꝑ¬
non refellunt ilm etiam confirmant
int̃p̃tando. qͦr sũ qͥdq ꝑtineat. s eo iam
uñ huc digressi sũmus reu̾tamur. Nũ
censes gͥ subtiliore racione opus ẽẽ. adhec
refellenda:. Nam mentẽ. fidem. spem. tur¬
tutẽ. honorem. uictoriam. sasutẽ concordũ
aut enĩ ĩ nob̾met insunt ipsis. ut mens
ut spes. ut fides. ut uirtꝰ. ut concordia
aut optande nob̾ st̃
ut ho¬

Expanded text:
ros dicitur, quarta Syria Cyproque concepta, quae ros dicitur, quarta Syria Cyproque concepta, quae Astarte vocatur, quam Adonidi nupsisse proditum est. Minerva prima quam Apollinis matrem supra diximus, secunda orta Nilo, quam Aegyptii Saietae colunt, tertia illa quam a Iove generatam supra diximus, quarta Iove nata et Coryphe Oceani filia, quam Arcades kori/an nominant et quadrigarum inventricem ferunt, quinta Pallantis, quae patrem dicitur interemisse virginitatem suam violare conantem, cui pinnarum talaria adfigunt. Cupido sunt. quibus intellegis resistendum esse, ne permodo haec non refellunt verum etiam confirmant interpretando quorsum quidque pertineat. Sed eo iam unde huc digressi sumus revertamur. Num censes igitur subtiliore ratione opus esse ad haec refellenda? Nam mentem fidem spem virtutem honorem victoriam salutem concordiam aut enim in nobismet insunt ipsis, ut mens ut spes ut fides ut virtus ut concordia, aut optandae nobis sunt, ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
na. quẽ ex hyꝑboreis delfos ferunt ad¬
uenisse. Qiͣtꝰ m archadia quẽ archades
nomionẽ appellant qd̵ abeo se leges
ferunt accepisse. Diane item plures.
Yrima iouis ⁊ ꝓserpine que ꝑinnatũ
cupidinẽ genuisse dr̃. Scd̾a nocior quã
ioue t̾tio. ⁊ latona natam accepimꝰ. t̾cie
pater upis glauce mater. Eam sepe g̾̃ci
upim pat̾no nomine appellant. Bioni¬
sios multos habemꝰ. Orimũ ioue ⁊ ꝓser¬
pina natum scd̃m nilo qͥ nisã dicitur
inter emisse. t̾ciũ capyro patre eũq
regẽ asie p̃fuisse dñt. cuiꝰ abaza ea sũt
instituta. Qrtũ ioue ⁊ luna cui sacra
orfica putantur confici. Quintr̃ niso na¬
tum. et tyone a ruo trieteides constitu¬
te putantur. Uenꝰ pͥma celo ⁊ die nata cuiꝰ
eli delubrũ uidemꝰ. Alta spuma ꝓcreata.
ex qͣ et merturio cupidinẽ scd̃m natũ ac¬
cepimus. Tercia ioue nata ⁊ diona q̃ nup¬
sit uulcano s exea ⁊ marte uatus ante¬

Expanded text:
na, quem ex Hyperboreis Delphos ferunt adna, quem ex Hyperboreis Delphos ferunt advenisse, quartus in Arcadia, quem Arcades Nomionem appellant quod ab eo se leges ferunt accepisse. Dianae item plures, prima Iovis et Proserpinae, quae pinnatum Cupidinem genuisse dicitur, secunda notior quam Iove tertio et Latona natam accepimus; tertiae pater Upis traditur Glauce mater: eam saepe Graeci Upim paterno nomine appellant. Dionysos multos habemus, primum Iove et Proserpina natum, secundum Nilo, qui Nysam dicitur interemisse, tertium Cabiro patre, eumque regem Asiae praefuisse dicunt, cui Sabazia sunt instituta, quartum Iove et Luna, cui sacra Orphica putantur confici, quintum Nyso natum et Thyone, a quo trieterides constitutae putantur. Venus prima Caelo et Die nata, cuius Eli delubrum vidimus, altera spuma procreata, ex qua et Mercurio Cupidinem secundum natum accepimus, tertia Iove nata et Diona, quae nupsit Volcano, sed ex ea et Marte natus Ante
Abbreviated transcription (Latin):
penelopa pana uatũ ferunt ferunt.
Quartus nilo patre quẽ egypti uefas hñt
nominare. Quintꝰ quẽ colunt feneate qͥ ar¬
gentum dicit᷑ interemisse. obcanq causã
egypto p̾fuisse. atq egyptiis leges ⁊ lit¬
t̾as tradidiise. hunc egypti theyr appellãt
Eod̃ nõie aniu pͥmꝰ mensis apud eos uocat᷑.
Esculapioꝵ pͥmꝰ apolluus quẽ archades
colunt qui specillũ in uenisse pͥmtisq uul¬
nus dr̃ obligauisse. Scd̃s scd̃i mercurii
frater. is fulmine ꝑcussus dr̾ humatꝰ eẽ.
ginosuris. Terciꝰ arsippi. ⁊ arsinoe. qͥ pͥmꝰ
purgationẽ alui dentisq euulsionẽ. ut
ferũt ĩ uenit cuiꝰ ĩ archadia ñ longe alu¬
sio flumine sepulchrũ ⁊ lucꝰ osfñditur
Apollmũ antiquissimꝰ is quẽ paulo antea
e uolcano natum ẽẽ. dixi custodem athe¬
narum. alter corpbantis filius natꝰ in
creta. cuiꝰ de illa . cũ ioue ipso certamen
fuisse traditur. t̃ciꝰ ioue. t̾tio natꝰ er lato¬

Expanded text:
Penelopa Pana natum ferunt, Penelopa Pana natum ferunt, quartus Nilo patre, quem Aegyptii nefas habent nominare, quintus quem colunt Pheneatae, qui Argum dicitur interemisse ob eamque causam Aegyptum profugisse atque Aegyptiis leges et litteras tradidisse: hunc Aegyptii Theyt appellant, eodemque nomine anni primus mensis apud eos vocatur. Aesculapiorum primus Apollinis, quem Arcades colunt, qui specillum invenisse primusque volnus dicitur obligavisse, secundus secundi Mercuri frater: is fulmine percussus dicitur humatus esse Cynosuris; tertius Arsippi et Arsinoae, qui primus purgationem alvi dentisque evolsionem ut ferunt invenit, cuius in Arcadia non longe a Lusio flumine sepulcrum et lucus ostenditur. Apollinum antiquissimus is quem paulo antea e Volcano natum esse dixi custodem Athenarum, alter Corybantis filius natus in Creta, cuius de illa insula cum Iove ipso certamen fuisse traditur, tertius Iove tertio natus et Lato
Abbreviated transcription (Latin):
usdem nominib eod̃ numero quos ꝓxi¬
me suꝑiores. Cũq tu solem qr solus ẽẽt
appellatꝰ eẽ dicas. soles ipsi qͣm multi
atheologis ꝓferuntur nuꝰ eoꝵ ioue natꝰ
nepos etheris alt̾ hyꝑione. t̾tiꝰ uulcano
nili filio cuiꝰ urbem egyptii uolunt ẽẽ eã
que heliopolis appellatur. qiͣtus isquẽ he
etam et circã ꝓtreauisse uulcani. Item
ꝯplures. Orimus celo natꝰ exquo ⁊ miner¬
ua apollinẽ eum cuiꝰ intutela athenas
antiqͥ historici ẽẽ uoluerunt scd̃s ĩ nilo
natus opas. ut egyptii appellant quem cus¬
todem eẽ egypti uolunt. t̾ciꝰ ext̾cio ioue ⁊
iunone qui lemni fabrice traditur p̾fuisse.
qͣrtus me nalio natꝰ. qui tenuit insulas
ꝓpt̾ siciliam que uulcanie nominabant᷑
Mercuriꝰ unꝰ celo patredie matre natꝰ. cuiꝰ
obscenꝰ excitata nat᷑a traditur. qd̾ aspecdu
ꝓserpine conmotꝰ sit. Alter ualentis ⁊ fo¬
ronidis filiꝰ. is qͥ subt̾ris habetur idem

Expanded text:
isdem nominibus et eodem numero quo proxuisdem nominibus et eodem numero quo proxumae superiores. Cumque tu solem quia solus esset appellatum esse dicas, Soles ipsi quam multi a theologis proferuntur. unus eorum Iove natus nepos Aetheris, alter Hyperione, tertius Volcano Nili filio, cuius urbem Aegyptii volunt esse eam quae Heliopolis appellatur, quartus is quem herAeetam et Circam procreavisse. Volcani item complures: primus Caelo natus, ex quo et Minerva Apollinem eum cuius in tutela Athenas antiqui historici esse voluerunt, secundus in Nilo natus Opas ut Aegyptii appellant, quem custodem esse Aegypti volunt, tertius ex tertio Iove et Iunone, qui Lemni fabricae traditur praefuisse, quartus Maemalio natus, qui tenuit insulas propter Siciliam quae Volcaniae nominabantur. Mercurius unus Caelo patre Die matre natus, cuius obscenius excitata natura traditur quod aspectu Proserpinae commotus sit, alter Valentis et Phoronidis filius is qui sub terris habetur idem
Abbreviated transcription (Latin):
non re. s opinione eẽ. dicunt. qͦs angͦte
om̃s sc̃eq ueneram᷑. Principio ioues tres
munerant .ii. qͥ theologi nominantur
Ex quib pͥmũ ⁊ scd̃m natos inarchadia.
alt̾m patre exhere. ex qͦ etiã ꝓ serpinã natĩ
ferunt et liberum. alt̾m patre celo qͥ
genuisse min̾uam dr̃. quã pͥncipem et
ĩuentricẽ belliferunt. t̾cĩ tretensem
saturni filiũ. cuiꝰ in illa insula sepulcr̃
ostñditur. Dioscorce ⁊̃ apud graios mul¬
tis modis nominant᷑. Primi tres qui
appellantur a nactes athenis. ex rege
ioue antiqͥssim̾o. ⁊ ꝓserpina nati tri¬
copatreus. ebuleus. dionisiꝰ secũdi iuue
tercio nati ⁊ leda. castor ⁊ pollux t̾cii
dñr. a non nullis alco et me laupꝰ eiuolꝰ
at rei filii qͥ pelope natus fuit. iam
nuse pͥme quatuor nate ioue alt̾o na¬
ta. ⁊ therxi noneo ede arche. melete. se¬
cunde ioue t̾cio. ⁊ nemosine ꝓc̾ate nouẽ
t̾cio ioue t̾cio pieronate ⁊ antiopa qͣs
pieridas . ⁊ perias solent poete appellare

Expanded text:
re sed opinione esse dicunt, quos auguste omnes sancteque veneramur. Principio Ioves tres numerant i qui theologi nominantur, ex quibus primum et secundum natos in Arcadia, alterum patre Aethere, ex quo etiam Proserpinam natam ferunt et Liberum, alterum patre Caelo, qui genuisse Minervam dicitur, quam principem et inventricem belli ferunt, tertium Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulcrum ostenditur. Dioscoroe etiam apud Graios multis modis nominantur: primi tres, qui appellantur Anactes Athenis, ex rege Iove antiquissimo et Proserpina nati Tritopatreus Eubuleus Dionysus, secundi Iove tertio nati et Leda Castor et Pollux; tertii dicuntur a non nullis Alco et Melampus †euiolus, Atrei filii, qui Pelope natus fuit. Iam Musae primae quattuor natae Iove altero †nata et Thelxinoe† Aoede Arche Melete, secundae Iove tertio et Mnemosyne procreatae novem, tertiae Iove tertio Piero natae et Antiopa, quas Pieridas et Pierias solent poetae appellare,
Abbreviated transcription (Latin):
latͥces credo ⁊ undices facinoꝵ ⁊ sceleris.
Qd̃ si tales dei sunt ut reb humanis int̾¬
sint. natio qͦ dea putanda ẽ. cui cũ fana
qr partꝰ matronaꝵ tueatur a nascentib
natio nominata ẽ. Ea si dea ẽ dii om̃s illi
qui con memorabantur. ate. honos. fides
mens. concordia. gͦ ⁊̃ spes moneta oĩaq
q̃ cogitacione nob̾met ipsis possumꝰ fin¬
g̾e. Qd̵ si u̾i simile ñ ẽ. ne illud quid̾ ẽ.
ħ unde fluxerunt. Qͥd autẽ dicis si dii st̃
illi qͦs colimꝰ ⁊ accipimꝰ. cur ñ eod̾ ingen̾e
seraphim isimq numeremꝰ. Qd̃ si facimꝰ.
ibis accipi tres aspidas crocodillos. piscesi.
canes. lupos. felis multas pret̾ea beluas in
deoꝵ numerum reponemꝰ. Que si reiciamꝰ
illa quoq. uñ ħ nata sunt reiciamꝰ. Quid
ta dicetur cum sit s adami filia circe autẽ
⁊ pasiphe ⁊ eẽ eꝑside oceani filłae nate
patre sole indeoꝵ numero ñ habebuntur

Expanded text:
latrices credo et vindices facinorum et sceleris. latrices credo et vindices facinorum et sceleris. Quod si tales dei sunt ut rebus humanis intersint, Natio quoque dea putanda est, cui cum fana quia partus matronarum tueatur a nascentibus Natio nominata est. ea si dea est, di omnes illi qui commemorabantur a te, Honos Fides Mens Concordia, ergo etiam Spes Moneta omniaque quae cogitatione nobismet ipsis possumus fingere. quod si veri simile non est, ne illud quidem est haec unde fluxerunt. Quid autem dicis, si di sunt illi quos colimus et accepimus, cur non eodem in genere Serapim Isimque numeremus? quod si facimus, ibis accipitres, aspidas crocodilos pisces, canes lupos faelis, multas praeterea beluas in deorum numerum reponemus. quae si reiciamus, illa quoque unde haec nata sunt reiciemus. Quid ta dicetur, cum sit Cadmi filia, Circe autem et Pasiphae et Aeeta e Perseide Oceani filia natae patre Sole in deorum numero non habebuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib nati matrib. Quid aristeus qui
oliue dr inuentor apollinis filiꝰ: Theseus
qui neptuni reliqui qͦꝵ pat᷑s dii ñ erunt
ĩ deoꝵ numero: Qͥd qͦꝵ matres. opinor etiam
magis. Ut enĩ in nire ciili qui ẽ. matre
libera lib̾ ẽ. itẽ iuire nat᷑e qͥ dea matre ẽ.
d̃i sit necẽe ẽ. Itaq achillem asti palladis¬
ĩ insula sc̃issime colunt. qui si deus ẽ. ⁊ or¬
pheus ⁊ theseus dii sunt musa matre
nati. nͥ forte maritime nuptie t̾renis añ¬
ponũtur. Si hi di ñ sunt qr nusquã colũ¬
antur quod tu quoq balbe uisus es dic̾e
Quo modo autẽ potes si latonã deã putas
hecatam ñ putare q̃ matre arteria ẽ. so¬
rore latone e an hec quoq dea ẽ. iudimꝰ
enĩ eiꝰ aras delubraq ing̾cia. Sin hec dea
ẽ. cur non eumenides: Que si dee sunt. qͣr̃
⁊athenis fanũ ẽ. ⁊ apud nos ut ego int̾p¬
tor lucꝰ furinae. furiae dee sunt specu¬

Expanded text:
mortalibus nati matribus. Quid Aristaeus qui mortalibus nati matribus. Quid Aristaeus qui olivae dicitur inventor Apollinis filius, Theseus qui Neptuni, reliqui quorum patres di, non erunt in deorum numero? quid quorum matres? opinor etiam magis; ut enim in iure civili qui est matre libera liber est, item iure naturae qui dea matre est deus sit necesse est. itaque Achillem Astypalenses insulani sanctissume colunt; qui si deus est, et Orpheus et Rhesus di sunt Musa matre nati; nisi forte maritumae nuptiae terrenis anteponuntur. si hi di non sunt, quia nusquam colunortalitatibus; quod tu quoque Balbe visus es dicere. Quo modo autem potes, si Latonam deam putas, Hecatam non putare, quae matre Asteria est sorore Latonae? an haec quoque dea est; vidimus enim eius aras delubraque in Graecia. sin haec dea est, cur non Eumenides? quae si deae sunt, quarum et Athenis fanumst et apud nos ut ego interpretor lucus Furinae, Furiae deae sunt, specu
Abbreviated transcription (Latin):
pho minꝰ ꝯueniens: s ut stoicos nicħ de diis
explicare conuinc̾et itaq inseq̃batur. Qͥd
enĩ agebat si hi fr̃s funt ĩ numero deorum:
Nũ de patre eoꝵ saturno negari põt quẽ
uulgi maxime colunt adoccidentẽ : Q si ẽ
ds̃ patrẽ quoq eiꝰ celum eẽ dm̃ confitend̃ ẽ.
Qd̃ si ita ẽ. celi qͦ parentes di habendi ft̃:
ether et dies. eoꝵq fr̃s ⁊ sorores qͥ agenea¬
logis antiqͥs sic nominanantur. amor.
dolus. motꝰ. labor. ĩuidentia. fatum. senec¬
tus. mors. tenebre. miseria. q̃ rela. gr̃̾a.
fraus. ꝑtinatia parte. hesperides. som nia
quos om̃is exebo ⁊ nocte natos ferunt. Aut
gͥ ħ monstra ꝓ banda sunt aut pͥma illa
tollenda. Quio apollinẽ uulcanũ mercu¬
rium. cet̾as deos ẽẽ dices dehertule. escu¬
lapio. libero. castore. polluce. dubitab: At
hi qͥd̾ coluntur aeq̃. atq illi apuo qͦs dam
etiam multo magis. Gͤ hi dĩ sunt habendi

Expanded text:
pho minus conveniens, sed ut Stoicos nihil de dis pho minus conveniens, sed ut Stoicos nihil de dis explicare convinceret; itaque insequebatur: "Quid enim" aiebat, "si hi fratres sunt in numero deorum, num de patre eorum Saturno negari potest, quem volgo maxime colunt ad occidentem? qui si est deus, patrem quoque eius Caelum esse deum confitendum est. quod si ita est, Caeli quoque parentes dii habendi sunt Aether et Dies eorumque fratres et sorores, qui a genealogis antiquis sic nominantur, Amor Dolus †modus Labor Invidentia Fatum Senectus Mors Tenebrae Miseria Querella Gratia Fraus Pertinacia Parcae Hesperides Somnia; quos omnis Erebo et Nocte natos ferunt. aut igitur haec monstra probanda sunt aut prima illa tollenda. " Quid Apollinem Volcanum Mercurium ceteros deos esse dices, de Hercule Aesculapio Libero Castore Polluce dubitabis? at hi quidem coluntur aeque atque illi, apud quosdam etiam multo magis. ergo hi dei sunt habendi
Abbreviated transcription (Latin):
rias afferunt. Cui qͣrtꝰ iouis ẽ asterie la¬
tone sororis qͥ tyri marime colitur. cuiꝰ
cartaginẽ filiam ferunt. Qͥntꝰ ĩ india
etiam accepimꝰ. Qnͣdo enim me inhunc locũ
dalurit oratio docebo meliora medidicisse
d̃e colendis diis immortalib iure pontificio
⁊ more maioꝵ capeduncuł quas numa
nob̾ reliquit deqͥb in illa aureola oraciuncu¬
la dicit leliꝰ. quã racionibꝰ stoicoꝵ. Si enĩ uos
seqͣr dic qͥd ei respondeam: qui me sic roget.
Si dii sunt. sunt neetiã nymphe dee: Si nipi¬
phe. panisci etiam satyri : hi autẽ nũ sunt
ne uymphe dee quid̃ gͦ diad eaꝵ templa sũt
templa sunt dedicata. Age porro iouẽ ⁊ nep¬
illi qͥ fluere apud ĩferos dicuntur acheron
cochitꝰ. pyri. flegeton. tum charon. tũ cerbe¬
rus. dii putandi. At id qͥd̃ repudiand̃. ne ortꝰ
quid̃ gͥ. qͥd dicitis gͦ de fr̃ib : hec carneades
agebat. ñ ut deos tolleret. quid eñĩ philoso¬

Expanded text:
rias adferunt †cui. quartus Iovis est et Asteriae Larias adferunt †cui. quartus Iovis est et Asteriae Latonae sororis, qui Tyri maxime colitur, cuius Carthaginem filiam ferunt, quintus in India etiam accepimus. Quando enim me in hunc locum deduxit oratio, docebo meliora me didicisse de colendis diis inmortalibus iure pontificio et more maiorum capedunculis his, quas Numa nobis reliquit, de quibus in illa aureola oratiuncula dicit Laelius, quam rationibus Stoicorum. Si enim vos sequar, dic quid ei respondeam qui me sic roget: "Si di sunt   , suntne etiam Nymphae deae? si Nymphae, Panisci etiam et Satyri; hi autem non sunt; ne Nymphae deae quidem igitur. at earum templa sunt i, quorum templa sunt dedicata. Age porro: Iovem et Nepeus, et illi qui fluere apud inferos dicuntur, Acheron Cocytus Pyriphlegethon, tum Charon tum Cerberus di putandi. at id quidem repudiandum; ne Orcus quidem igitur; quid dicitis ergo de fratribus?" Haec Carneades aiebat, non ut deos tolleret quid enim philoso
Abbreviated transcription (Latin):
ges cererem. uinũ liberum. dicimꝰ gen̾e.
nos quid̃ sermone utimur usitato. S ħ¬
quẽ tam amentẽ ẽẽ putas qͥ illud quo
uescatur dm̃ credat eẽ. nam qͦs ab homini¬
b ꝑuenisse dicis ad deos tu redde racionẽ
quẽ ad modũ idem fieri potuerit aut cur
fieri desierit. ⁊ ego discam libent̾ qͦ modo
nc̃ quid ẽ. Hon uideo quo pacto ille cui
ĩ monte moeta eo inlate lampades fuerĩt
ut ait actiꝰ inoomũ et̾nã pat̾s ex illo ar¬
dore ꝑuen̾it. qmͣ tñ homerꝰ apud ĩferos
ꝯueniri facit abulixe sĩc̃ cet̾os qui excesse¬
rant uix aꝗͣ qitã quã potissimũ hertulẽ
colamꝰ: scire sane uelim. pluris eñi tradt̃.
nob̾ hii qui interiores scrutantur ⁊ recõ¬
ditas litt̾as. antiquissimũ ioue natũ. s
appolline de tripode accepimꝰ. alt̾ tradit᷑
nilo niatꝰ egyptiꝰ. quẽ aiunt frigias litt̾as
conscͥpsisse. t̃ ciꝰ ẽ. ex idacis digitis cui infe¬

Expanded text:
ges Cererem vinum Liberum dicimus, genere ges Cererem vinum Liberum dicimus, genere nos quidem sermonis utimur usitato, sed ecquem tam amentem esse putas qui illud quo vescatur deum credat esse? Nam quos ab hominibus pervenisse dicis ad deos, tu reddes rationem quem ad modum id fieri potuerit aut cur fieri desierit, et ego discam libenter; quo modo nunc quidem est, non video quo pacto ille, cui "in monte Oetaeo inlatae lampades" fuerint ut ait Accius, "in domum aeternam patris" ex illo ardore pervenerit; quem tamen Homerus apud inferos conveniri facit ab Ulixe sicut ceteros qui excesserant vita. Quamquam quem potissimum Herculem colamus scire sane velim; pluris enim tradunt nobis i qui interiores scrutantur et reconditas litteras, antiquissimum Iove natum—sed Apolline de tripode accepimus. alter traditur Nilo natus Aegyptius, quem aiunt Phrygias litteras conscripsisse. tertius est ex Idaeis Digitis, cui infe
Abbreviated transcription (Latin):
Piscẽ sẏri uenerantur om̃e fere genꝰ besti¬
aꝵ egyptii consecrauerurt̃. Iam uͦ ing̾cia
multos hñt exhominib deos alabandũ
alabandi teneditennem. leuchoteam
que fuit ino & eiꝰ palemonẽ filium cunc¬
ta grecia herculem. esculapiũ. tẏndaridaᷤᷤ
romulũ nr̃m. aliosq conplures. quos
quasi nouos ⁊ ascͥpticios ciues. incelũ
receptos putant. Hec gͥ in docti: Qd uos
phylosophi qui meliora: Omitto illa.
sunt enĩ p̾clara. Sit sane ds̃ ipse mũdus.
Hoc credo illud ẽẽ sublime candens quẽ ĩ¬
uocant om̃s iouem. Quare gͥ pluris ad ñ¬
gimꝰ deos. Qnͣta autẽ ẽ. eoꝵ multitudo:
Mͥ qͥd̾ sane multi uidentur. S ingłas enĩ
stellas numeras dcos. eosq aut beluaꝵ
nomine appellas. ut caprã. ut lupam. ut
taurum. ut leonẽ aut rerũ ĩ animataꝵ.
ut argo ut aram. ut coronam. S ut hec
concedantur reliqͣ qui tandem ñ modo
concedi s om̃ino intelligi possunt cũ fru¬

Expanded text:
piscem Syri venerantur, omne fere genus bestipiscem Syri venerantur, omne fere genus bestiarum Aegyptii consecraverunt; iam vero in Graecia multos habent ex hominibus deos, Alabandum Alabandis, Tenedi Tenen, Leucotheam quae fuit Ino et eius Palaemonem filium cuncta Graecia— Herculem Aesculapium Tyndaridas Romulum nostrum aliosque compluris, quos quasi novos et adscripticios cives in caelum receptos putant. Haec igitur indocti; quid vos philosophi, qui meliora? Omitto illa, sunt enim praeclara: sit sane deus ipse mundus. hoc credo illud esse "sublime candens, quem invocant omnes Iovem". Quare igitur pluris adiungimus deos? quanta autem est eorum multitudo: mihi quidem sane multi videntur; singulas enim stellas numeras deos eosque aut beluarum nomine appellas, ut Capram ut Nepam ut Taurum ut Leonem, aut rerum inanimarum, ut Argo ut Aram ut Coronam. Sed ut haec concedantur, reliqua qui tandem non modo concedi sed omnino intellegi possunt? Cum fru
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ intellig̾e̾ non possumꝰ. nulla uirtute p̃¬
ditum: Quid enĩ: Prudentiamne deo tri¬
buemꝰ. que constat ex sc̾ia rerum bonaꝵ
et malaꝵ. ⁊ nec bonaꝵ nec malaꝵ cui ma¬
li nicħ eẽ necẽe pot̃ e Quid huic opus ẽ.
dilecto bonoꝵ ⁊ maloꝵ. quid autẽ rõne.
quid intelligẽtia quib utimur ad eam
rem. ut aꝑtis obscura assequamur. At obs¬
curũ deo nicħ pot̾ eẽ. Nam iusticia que su¬
um cuiq distribuit. quid ꝑtinet ad deos:
hominũ eñi societas ⁊ ꝯmunitas. ut uos
dicitis iusticiam ꝓcreauit. Temꝑancia
autẽ constat exp̃termittendis uoluptatibꝰ
corꝑis cui si locus incelo ẽ. ẽ ⁊̃ uoluptati¬
b corꝑis. Nam fortis deus intelligi qͥ
põt indolore an inlabore an ĩ ꝑiculo.
quoꝵ dm̃ nicħ attingit: Nec racione gͥ
utentẽ. nec uͥtute ulla p̃ditũ dm̃ intelli¬
g̾e qui possumꝰ: Nec uero uulgi atq ĩ¬

Expanded text:
deum intellegere nos possumus nulla virtute prdeum intellegere nos possumus nulla virtute praeditum? Quid enim, prudentiamne deo tribuemus, quae constat ex scientia rerum bonarum et malarum et nec bonarum nec malarum? cui mali nihil est nec esse potest, quid huic opus est dilectu bonorum et malorum, quid autem ratione quid intellegentia: quibus utimur ad eam rem ut apertis obscura adsequamur; at opscurum deo nihil potest esse. Nam iustitia, quae suum cuique distribuit, quid pertinet ad deos; hominum enim societas et communitas, ut vos dicitis, iustitiam procreavit. Temperantia autem constat ex praetermittendis voluptatibus corporis: cui si locus in caelo est, est etiam voluptatibus. Nam fortis deus intellegi qui potest, in dolore an in labore an in periculo: quorum deum nihil attingit. Nec ratione igitur utentem nec virtute ulla praeditum deum intellegere qui possumus? Nec vero volgi atque im
Abbreviated transcription (Latin):
ad miscente natura. qm̾ is cum in ẽ. in cor¬
ꝑib nr̃is efficit ut senciamꝰ non pot̾ ipse
ẽe. sine sensu. Rursus ead̾ dici possunt. Qcqͥd
ẽ enĩ qd̃ sensum habeat : id necẽe ẽ. senciat
et uoluptatẽ ⁊ dolorem. ad quẽ autẽ dolor
ueniat: ad eund̃ etiã int̾itũ uenire. Ita
fit ut ne ignẽ qͥd̃ effice̾ possitis et̾nũ. Ed
eñĩ: Non eisd̾ placet uob̾ omẽm ignẽ pas¬
tus ĩ dig̾e nec ꝑman̾e ullo mͦ posse nͥ alat᷑
Alii autẽ. solem. lunã. reliqͣ astra. aquis
alia dulcib. alia marinis eãq causam
cleanthes asferc cur se sol referat nec lõgiꝰ
ꝓgrediatur solsticiali orbi itemq bruma¬
li ne longiꝰ discedat acibo. hoc totũ qͣle
sit mox : nc̃ autẽ concludatur illud qd̾
interire possit id et̾nũ non ẽẽ natura
ignẽ autẽ int̾iturũ ẽẽ. nͥ alatur : ñ eẽ gͥ
nat᷑a ignem sempiternũ. Qualẽ autẽ

Expanded text:
admiscente natura, quoniam is, cum inest in coradmiscente natura, quoniam is, cum inest in corporibus nostris, efficit ut sentiamus, non potest ipse esse sine sensu." Rursus eadem dici possunt: quidquid est enim quod sensum habeat, id necesse est sentiat et voluptatem et dolorem, ad quem autem dolor veniat ad eundem etiam interitum venire. ita fit ut ne ignem quidem efficere possitis aeternum. Quid enim, non eisdem vobis placet omnem ignem pastus indigere nec permanere ullo modo posse nisi alatur, ali autem solem lunam reliqua astra aquis, alia dulcibus alia marinis; eamque causam Cleanthes adfert cur se sol referat nec longius progrediatur solstitiali orbi itemque brumali, ne longius discedat a cibo. Hoc totum quale sit mox; nunc autem concludatur illud: quod interire possit id aeternum non esse natura; ignem autem interiturum esse nisi alatur; non esse igitur natura ignem sempiternum. Qualem autem
Abbreviated transcription (Latin):
płib naturis quarũ suũ q̃q locũ hãt quo
nature in efferat᷑ alia ĩ fittiũ. alia sũmũ.
alia mediũ ħ ad qudam tẽpus coherere pos¬
sunt. semꝑ autẽ uullo modo possunt. He¬
cẽe.ẽ. eñi in suũ queq locũ natura rapi
balbe solent ad igneam ium referre hera.¬
clitũ ut opuor sequentes quẽ ipsum
dicitis omem uim eẽ. ignẽ itaq ⁊ ati
niantis cũ calor defecerit tũ int̾ire ⁊ ĩ
om̃i natura rerũ id uiu̾e iding̾e qd̃ ca¬
leat. Ego autẽ non ĩeciam telligo qͦ mͦ
calido. Uerũtam̃ uideamus iexitum. Ita
uultis opinor nicħ ẽẽ animal extͥnsecus ĩ
natura atq mũdo p̾ter ignẽ qui magis
quã p̃ter animã. uñ animãtiũ qͦ constet
concedatur sumitis nicħ eẽ animũ nisi ig¬
nem. ꝓbabiliꝰ eñi uidetur tale qͥdã ẽẽ ani¬
mũ: Ut sit exigni atq aĩa tẽꝑatũ. Qd̃ si
ignis ex sese ipse animal ẽ. nulla se alia

Expanded text:
pluribus naturis, quarum suum quaeque locum habeat quo pluribus naturis, quarum suum quaeque locum habeat quo naturae vi feratur, alia infimum alia summum alia medium. haec ad quoddam tempus cohaerere possunt, semper autem nullo modo possunt; necesse est enim in suum quaeque locum natura rapiaBalbe solent ad igneam vim referre Heraclitum ut opinor sequentes, quem ipsum dicitis, omnem vim esse ignem, itaque et animantis cum calor defecerit tum interire, et in omni natura rerum id vivere id vigere quod caleat. Ego autem non intellego quo modo calido; verum tamen videamus exitum. ita voltis opinor, nihil esse animal extrinsecus in natura atque mundo praeter ignem: qui magis quam praeter animam, unde animantium quoque constet em hoc quasi concedatur sumitis, nihil esse animum nisi ignem; probabilius enim videtur tale quiddam esse animum, ut sit ex igni atque anima temperatum. "Quod si ignis ex sese ipse animal est nulla se alia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sit futur̃. Om̃e enĩ ał sensus ht̃. Sentit
gͥ. ⁊ calida ⁊ frigida. ⁊ dulcia ⁊ amari. nͭ
pot nullo sensu iͦ cunda acciꝑe ñ acci¬
ꝑe contraria. Si gͥ uoluptatis sensũ capit
doloris etiam capit qd̃ aũ dolorẽ accipte
id accipiat etiam utt̾itũ necẽe ẽ. õe gͥ ał¬
confitendũ ẽ eẽ. mortale. Preterea siqͥd ÷
net dolorem id animal eẽ. ñ pot̾. Sin aũ
mal. inquo non et appeticio sit et decli¬
natio naturalis. Appetuntur autẽ q̃ scd̃m
naturam sunt. declinantur contraria.
⁊ om̃e animal appetit q̃dam ⁊ fugit aqͥbꝰ¬
dam. Quod autẽ refugit id contra naturã
ẽ. ꝙ quod ẽ contra naturã ÷ id ht̃ uim in¬
ter unendi. Om̃e gͦ ał intereat necesse. ẽ.
Innumerabilia sunt inqͥb effici cogiq pos¬
sit nicħ eẽ. qd̃ sensum habeat qͥn id utt̾eat¬
ut calor. uoluptas ut dolor. ut cet̾a cũ am¬
plificata sunt int̾imant. Nec ullũ animalẽ.
sit ne inttelligi qͥd̾ poͬt aut concretũ ex

Expanded text:
 sit futurum. omne enim animal sensus habet; sentit igitur et calida et frigida et dulcia et amara nec potest ullo sensu iucunda accipere non accipere contraria; si igitur voluptatis sensum capit, doloris etiam capit; quod autem dolorem accipit id accipiat etiam interitum necesse est; confitendum est esse mortale. Praeterea, si quid est nec dolorem, id animal esse non potest; sin autem otest esse animal in quo non et adpetitio sit et declinatio naturalis. adpetuntur autem quae secundum naturam sunt, declinantur contraria; et omne animal adpetit quaedam et fugit a quibusdam, quod autem refugit id contra naturam est, et quod est contra naturam id habet vim interemendi. omne ergo animal intereat necesse est. Innumerabilia sunt ex quibus effici cogique possit nihil esse quod sensum habeat quin id intereatut calor ut voluptas ut dolor ut cetera, cum amplificata sunt interimunt; nec ullum animal est sit ne intellegi quidem potest, aut concretum ex
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e uoluiss. S qr ñ ꝯfulebas tam ẽẽ. id ꝑspi¬
cũ qͣm tu uel: ꝓpt̾ ea multis argum̃tis
deos eẽ. doc̾e uoluisti. Mͥ eñi unũ sat erat
ita nob̃ nobaaioris nr̃os tradidisse. S tu auc.¬
toritates ꝯtẽnis. r̾one pugnas. Patere gͥ racionẽ
meã cũ tua racione ꝯtẽdere. Affers hec oĩa
argum̃ta. cur dii sint. rẽq mea sentenoia mi¬
nime dubiã argum̃tãdo dubiam facis. Man¬
daui eñ memiorie ñ numerͣ solum. s ctiam
ordinẽ argum̃toꝵ tuoꝵ. Primũ fuit cũ celũ

Expanded text:
bere voluisset. sed quia non confidebas tam esse id perspibere voluisset. sed quia non confidebas tam esse id perspicuum quam tu velis, propterea multis argumentis deos esse docere voluisti. mihi enim unum sat erat, ita nobis maioris nostros tradidisse. sed tu auctoritates contemnis, ratione pugnas; patere igitur rationem meam cum tua ratione contendere. Adfers haec omnia argumenta cur dii sint, remque mea sententia minime dubiam argumentando dubiam facis; mandavi enim memoriae non numerum solum sed etiam ordinem argumentorum tuorum. Primum fuit, cum caelum
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥro doce. Dic mͥ inqͥd qͥd reqͥras. Ego¬
ne pͥmũ illud cur qd̃ ꝑspicuũ in istam ꝑtẽ
tadir̾is. Quiate qͦ in qͥt animadũti
cotta sepe cũ inforo diceres quam plu¬
rimis posses argum̃tis onerare indicem
si modo eam facultatẽ tͥ daret causa. At¬
q hoc id̾ ⁊ philosophi facuuit. & ego ut
potui feci. Tu autẽ qͦd q̃ris similit̾ facis
ac si me roges cur te duob ꝯtuear ocłis
& .ũ. alt̾o contuear cũ id uno assequi pos¬
sim. Tum cotta. Quã simile istud sit inqͥt
tu iud̾is. Nam ego neq in causis si qͥdem
euidens de quo inter om̃is conueniat ar¬
gum̃tari soleo ꝑspicuitas eñi argunita¬
cione leuatur. nec si id fac̾em in causis fo¬
rensib id̾ facerentt in hac subtilitate ser¬
monis. Cur cũ tuereris autẽ alto ocło
causa ñ ẽẽt. cũ id̾ obtutꝰ eẽt. amboꝵ. ⁊ cum
rerũ natura quam tu sapientẽ ẽẽ. uis duo
lumina ab animo ad ocłos ꝑforata nos ha¬

Expanded text:
requiro doce. Dic igitur inquit quid requiras. Egorequiro doce. Dic igitur inquit quid requiras. Egone, primum illud, cur, quom perspicuum in istam partem ta dixeris. Quia te quoque inquit animadverti Cotta saepe cum in foro diceres quam plurimis posses argumentis onerare iudicem, si modo eam facultatem tibi daret causa. atque hoc idem et philosophi faciunt et ego ut potui feci. tu autem quod quaeris similiter facis ac si me roges cur te duobus contuear oculis et non altero coniveam, cum idem uno adsequi possim. Tum Cotta Quam simile istud sit inquit “tu videris. nam ego neque in causis, si quid est evidens de quo inter omnis conveniat, argumentari soleo perspicuitas enim argumentatione elevatur nec si id facerem in causis forensibus idem facerem in hac suptilitate sermonis. cur coniveres autem altero oculo causa non esset, cum idem obtutus esset amborum et cum rerum natura, quam tu sapientem esse vis, duo lumina ab animo ad oculos perforata nos ha
Abbreviated transcription (Latin):
cias. Ate enĩ philosopho racionẽ acciꝑe
debeo religionis maiorib autẽ nr̃is etiã
nulla racione reddita cred̾e. Tum ball:.
Quã gͥ ame racionẽ inqͥt cotta desid̾as:
& ille. Quadriꝑtita inqͥt fuit diuisio tua
Primũ ut uelles doc̾e deos eẽ. de moe qͣles
ẽent. tũ abiis mũdũ regi pꝰtremo ꝯsu¬
lere reb humanis. hec si recte memini.
particio fuit. Rectissine inqͥt balb. S ex¬
pecto quid requiras. Tum cotta. Prunũ
ter om̃is nisi ad modũ impios conuenit.
mͥ quid̃ examimo exuri non potest ẽẽ.
deos. Id tñ ipsum qd̃ mͥ ꝑsuasum ẽ. aucto¬
ritate maioꝵ cur ita sit nicħ tume doces
Qͥd ẽ inqͥt balbus si tͥ ꝑsuasũ ẽ. cur ame
uelis discere: Tum coita: Qͥa sic ag̾dior ĩ¬
quit ad hanc disputacionẽ qͣsi nicħ uiꝗͣ
audierim de diis ĩmortalib nicħ cogitai̾ũ.
rudẽ me ⁊ ĩtegrũ. Discipłm accipe. ⁊ ea q̃

Expanded text:
tias; a te enim philosopho rationem accipere tias; a te enim philosopho rationem accipere debeo religionis, maioribus autem nostris etiam nulla ratione reddita credere.' Tum Balbus Quam igitur a me rationem inquit Cotta desideras? Et ille Quadripertita inquit fuit divisio tua, primum ut velles docere deos esse, deinde quales essent, tum ab is mundum regi, postremo consulere eos rebus humanis. haec, si recte memini, partitio fuit. Rectissume inquit Balbus; sed expecto quid requiras. Tum Cotta Primum ter omnis nisi admodum impios convenit, mihi quidem ex animo exuri non potest, esse deos, id tamen ipsum, quod mihi persuasum est auctoritate maiorum, cur ita sit nihil tu me doces. Quid est inquit Balbus, si tibi persuasum est, cur a me velis discere? Tum Cotta Quia sic adgredior inquit ad hanc disputationem, quasi nihil umquam audierim de dis immortalibus nihil cogitaverim; rudem me et integrum discipulum accipe et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
cultu deoꝵ in mortalium usliꝰ in quã ora¬
cio aut docti aut indocti mouebit. S cũ
de religione agitur coruncaniũ.p. scipio¬
nem .p. sceuolam pontifices marimos. ñ ze¬
nonẽ aut cleanthem. aut cͥsippũ seqͦr. habeo¬
q .c. leliũ augurẽ eiuidemq sapientẽ. ꝙ̃
pociꝰ audiã dicentẽ de religione ĩilla oraci¬
one nobili. quã quẽquam pͥncipẽ stoicoꝵ
cumq om̃is populi .R. religio in sacra ⁊
inauspicia diuisa sit terciũ adiunctũ sit
siqͥd p̃ dictionis causa exportentis ⁊ mõs¬
tris sibille interpretes haruspisces ue
monuerunt. harũ ego religionũ nullam
umqͣm contẽnendam putaui. mͥq ita ꝑsu¬
asi ita romulũ auspiciis. numã sacͥs cons¬
titutis. fuudam̃ta iecisse nr̃e cuutatis. q̃
nũquam ꝓfecto sine sũma placacione
deoꝵ in mortaliũ tanta ẽẽ potuissent.
habes balbe. quid cotta. qͥd pontifex sen¬
ciat. Fac nunc gͦ intelligã tu quid sen¬

Expanded text:
cultu deorum inmortalium, ullius umquam oracultu deorum inmortalium, ullius umquam oratio aut docti aut indocti movebit. sed cum de religione agitur, Ti. Coruncanium P. Scipionem P. Scaevolam pontifices maximos, non Zenonem aut Cleanthen aut Chrysippum sequor, habeoque C. Laelium augurem eundemque sapientem quem potius audiam dicentem de religione in illa oratione nobili quam quemquam principem Stoicorum. cumque omnis populi Romani religio in sacra et in auspicia divisa sit, tertium adiunctum sit si quid praedictionis causa ex portentis et monstris Sibyllae interpretes haruspicesve monuerunt, harum ego religionum nullam umquam contemnendam putavi mihique ita persuasi, Romulum auspiciis Numam sacris constitutis fundamenta iecisse nostrae civitatis, quae numquam profecto sine summa placatione deorum inmortalium tanta esse potuisset. Habes Balbe quid Cotta quid pontifex sentiat; fac nunc ego intellegam tu quid sen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cam refellere eiꝰ oracionẽ. quã ea q̃ minꝰ
intelleri requirere. Quare balbe tͥ ꝑmuto
respondere ne nuchi mał desuigłis reb:
q̃retti exce eaq parua accepi. an uniu̾sã
audire oracionẽ meaͣ. Tum balbus. Ego
uͦ siqͥd ex planaritͥ uoles respondere ma¬
lo si me ĩterrogare ũ tam intelligendi
causa qmͣ refellendi. utrũ uoles faciam.
ł ad singła q̃ reqͥres statim respondebo.
łcũ ꝑ oraris ad om̃ia. Tum cotta. Obtime
inqͥt qmobrẽ sic agamꝰ. ut nos ip̃a ducit
oratio. S anteꝙͣ de re pauca de me si eñi
mediocͥter moueor auctoritate tua balbe
orationeq ea q̃ me inporando cohortabat᷑.
itt meiniissem me ⁊ cottam ẽẽ.: ⁊ pontificẽ
Quod eo c̾do ualebat ut opiniones quas
amaiorib accepimꝰ dediis in mortalib sacͣ
cerimonias religionisq defenderẽ. Ego uͦ
eas defendam semꝑ semꝑq defendi nec me
ex ea oputione quã amaiorib accepi de

Expanded text:
non tam refellere eius orationem quam ea quae minus non tam refellere eius orationem quam ea quae minus intellexi requirere. quare Balbe tibi permitto, responderene mihi malis de singulis rebus quaerenti ex te ea quae parum accepi an universam audire orationem meam.” Tum Balbus: Ego vero, si quid explanari tibi voles, respondere malo, sin me interrogare non tam intellegendi causa quam refellendi, utrum voles faciam, vel ad singula quae requires statim respondebo vel cum peroraris ad omnia. Tum Cotta Optime inquit; 'quam ob rem sic agamus ut nos ipsa ducit oratio. Sed ante quam de re, pauca de me. non enim mediocriter moveor auctoritate tua Balbe orationeque ea quae me in perorando cohortabatur ut meminissem me et Cottam esse et pontificem; quod eo credo valebat, ut opiniones, quas a maioribus accepimus de dis immortalibus, sacra caerimonias religionesque defenderem. ego vero eas defendam semper semperque defendi, nec me ex ea opinione, quam a maioribus accepi de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipis quid defendã. Ego eñi te disputante
quid contra dic̾em mecũ iyse meditabar.
neq tam refellendi tui causa quã ea q̃ mi¬
nus intelligebam requirendi. Cũ autẽ suo
cuiq iudiciosit utendum difficile factu
ẽ. me id sentire qd tu uelis: hic uelleiꝰ. Hes¬
cis inqͥt qͣnͣta cum expectacione cotta sim
te auditurꝰ. Iocimous enĩ balbo nr̃o ser¬
mo tuus contra epicurũ fuit. Prebebo
auditorem. Sꝑo enim te ut soles bene
paratũ uenire. Tum cotta. Si me hercule
in qͥt uellei neq eñĩ mͥ par racio cũ luci¬
lio ẽ. ac tecum fuit qui tandem inqͥt ille
quã mͥ uidetur epicurus u̾r de diis ĩ mor¬
talib ñ magnoꝑe pugnare: Tantũ mͦ ne¬
gare deos ẽe. ñ andet ne qͥd in uidie sub¬
eat aut cͥminis. Cũ uͦ deos nicħ ag̾e nicħ
curare ꝯfirmat m̃brisq humanis ẽẽ. p̃di¬
re uidetur satisq putare si dixerit ẽẽ
quãdam beatã naturã ⁊ et̾nam. Abal¬
bo autẽ animadũti credo quã multa

Expanded text:
cipis quid defendam. ego enim te disputante quid contra dicerem mecum ipse meditabar, neque tam refellendi tui causa quam ea quae minus intellegebam requirendi. cum autem suo cuique iudicio sit utendum, difficile factu est me id sentire quod tu velis. Hic Velleius Nescis inquit quanta cum expectatione Cotta sim te auditurus. iucundus enim Balbo nostro sermo tuus contra Epicurum fuit; praebeboauditorem. spero enim te ut soles bene paratum venire. Tum Cotta Sic mehercule inquit Vellei; neque enim mihi par ratio cum Lucilio est ac tecum fuit. Qui tandem inquit ille. “Quia mihi videtur Epicurus vester de dis immortalibus non magnopere pugnare: tantum modo negare deos esse non audet, ne quid invidiae subeat aut criminis; cum vero deos nihil agere nihil curare confirmat membrisque humanis esse praedire videtur satisque putare si dixerit esse quandam beatam naturam et aeternam. A Balbo autem animadvertisti credo quam multa
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͥb om̃ia constant ut uob̾ indetur. dẽ
gͥ corpus mutabile ẽ. At sĩc ⁊ corpꝰ aliqd̃
ĩ mortale: ñ eẽt om̃e mutabile. Ita effici¬
tur ut om̃e corpꝰ mortale sit. Et eñĩ õe
corpus aut aqua. aut aer. aut ignis. aut
t̾ra ẽ. aut id qd̾ c̃oncrecũ exiis. aut exaliqͣ
parte eoꝵ. hoꝵ autẽ nicħ ẽ qͥn intereat.
ham ⁊ t̾renũ om̃e diuiditur. ⁊ ita humor
molł ẽ. ut facile p̃mi collidiq possit. Iguis
uͦ ⁊ aer om̃i pulsu facillime pellitur nat᷑aq
ħ tum intereunt cũ in naturam aliam ꝯ¬
uertuntur qd̵ fit cũ t̾ra inaquã se u̾tit. ⁊ c̃
exaqua oritur aer exaere ether cũq ead̃

Expanded text:
ex quibus omnia constant, ut vobis videtur; omne ex quibus omnia constant, ut vobis videtur; omne igitur corpus mutabile est. at si esset corpus aliquod immortale, non esset omne mutabile; ita efficitur ut omne corpus mortale sit. Etenim omne corpus aut aqua aut aer aut ignis aut terra est aut id quod est concretum ex is aut ex aliqua parte eorum. horum autem nihil est quin intereat; nam et terrenum omne dividitur, et umor ita mollis est ut facile premi conlidique possit; ignis vero et aer omni pulsu facillime pellitur naturaque omnia haec tum intereunt cum in naturam aliam convertuntur, quod fit cum terra in aquam se vertit et cum ex aqua oritur aer ex aere aether, cumque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
coheret ⁊ ꝑmanet nature uirib ñ deoꝵ
est q̃ in ea iste qͣsi conͣius qͣm sympariam
g̾ti uocant. S ea quo sua sponte maior
ẽ. eo minꝰ diuina r̾one fieri existimanda
ẽ. Illam autẽ q̃ carneades adferebat. q̃
admodũ dissoluitis si nullũ corpus anͥ in¬
qͥ dirimi distrahi ue ñ possit. Cũq om̃e
atumal patibilẽ naturã habeat nullũ ẽ
eoꝵ qd̃ effugiat accipiendi aliqͥd extͥu¬
secus id est. qͣsi ferendi ⁊ paciendi neces¬
sitatẽ. Et si om̃e animal secari ac diuidi¬
põt: nullũ ẽ. eoꝵ ĩdiuiduũ. nullũ et̾nũ.
At qͥ om̃e animal ad accipiendã iĩ extnã
et fluenda panitũ ẽ. Mortale gͥ om̃e aĩal
udissolubile ⁊ diuiduũ sit necr̃e ẽ. Ut eñi
si oĩs cera conmutabił ẽet nicħ eẽt cereũ
qd̃ ꝯmutari ñ posset. itẽ nicħ argẽreũ ni¬
cħ eneũ si ꝯmutabił ẽẽt netura argenti
constant mutabilia sunt. nullũ corpus c̃e
põt ñ miitabile. Mutabilia autẽ sunt illa

Expanded text:
cohaeret et permanet naturae viribus non deorum, estque in ea iste quasi consensus, quam sunpa/qeian Graeci vocant; sed ea quo sua sponte maior est eo minus divina ratione fieri existimanda est. Illa autem, quae Carneades adferebat, quem ad modum dissolvitis: si nullum corpus inquod dirimi distrahive non possit; cumque omne animal patibilem naturam habeat, nullum est eorum quod effugiat accipiendi aliquid extrinsecus id est quasi ferendi et patiendi necessitatem, et si ompotest, nullum est eorum individuum nullum aeternum; atqui omne animal ad accipiendam vim externam et ferundam paratum est; mortale igitur omne animal et dissolubile et dividuum sit nece esset, nihil esset cereum quod commutari non posset, item nihil argenteum nihil aeneum, si commutabilis esset, natura argenti   e quibus cuncta constant mutabilia sunt, nullum corpus esse potest non mutabile; mutabilia autem sunt illa
Abbreviated transcription (Latin):
nam confugistis ad dm̃ ⁊ crisippus łͥ accitte
dic̾e uidebatur. homo sine dubio uersutꝰ ⁊
callidus. Uersittos eos appello qͦꝵ celeriter
mens u̾satur. Callidos autẽ qͦꝵ tãꝙͣ manꝰ
oꝑe. sic animꝰ usu concaluit. is gͥ. si aliqͥd
ẽ. inqͥt qd̾ hõ effic̾e non possit qͥcqͥd id effi¬
cit melior ẽ. homine. homo aũ ħ que in
mũdo sunt effic̾e ñ pot̾. Qui potuit gͥ sis
pͥstat homini. Hemini autẽ p̾stare qͥs pos
zenonis errore uersant᷑. Qͥd eñi sit me liꝰ.
qͥd p̃stabilius. tis obi qͥd int̾ naturã ⁊ rõnẽ
nit sit non distin ÷ guit᷑ id̾q si dei ñ suit.
nogat ẽẽ uniom̃i natura qͥcꝙͣ homine meliꝰ.
Ii antẽ putare qͣ quã hominẽ nicħ homi¬

Expanded text:
am confugitis ad deum. Et Chrysippus tibi acute dicere videbatur, homo sine dubio versutus et callidus versutos eos appello quorum celeriter mens versatur, callidos autem quorum tamquam manus opere sic animus usu concalluit; is igitur "Si aliquid est" inquit "quod homo efficere non possit, qui id efficit melior est homine; homo autem haec quae in mundo sunt efficere non potest; qui potuit igitur is praestat homini; homini autem praestare quis possZenonis errore versantur. quid enim sit melius quid praestabilius, quid inter naturam et rationem intersit, non distinguitur. Idemque, si dei non sint, negat esse in omni natura quicquam homine melius; id autem putare q
Abbreviated transcription (Latin):
quid affert ad cauendũ scire aliqͥd fictu¬
rum cũ id certe futurũ sit: Uñ porro
ista diuinatio. Qͥs inuenit fissum ieco¬
ris: Qͥs cornicis cantũ notauit:
Quis sortis qͥb ego c̾do netͫ possũ atti
naui quẽ ꝯmorabas lituũ ꝯtemn̾eS
qͥd ista intellecta aphilosophis disc̾e p̾ser

Expanded text:
quid adfert ad cavendum scire aliquid futuquid adfert ad cavendum scire aliquid futurum, cum id certe futurum sit? Unde porro ista divinatio, quis invenit fissum iecoris, quis cornicis cantum notavit quis sortis? quibus ego credo, nec possum Atti Navi quem commemorabas lituum contemnere, sed qui ista intellecta sint a philosophis debeo discer