comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confortati sumus. ut om̃ium bonoꝵ affectuum atq:
oꝑm. & om̃ium studioꝵ om̃iumq uirtutũ quib
abinitio fidei ad dm̃ tenditur. dm̃ fateam᷑ auctorẽ.
ꝙ non dubitemus ab ipsius grã om̃ia hominis me¬
rita prȩueniri. ꝑquem fit ut aliquid boni ꝙͥ uelle
incipiamus ꝙ facere. Ouo. utiq auxilio et
munere di non aufertur liberum arbitrium. sed
lib̾atur: inde de tenebroso lucidum de prauo rectũ.
de languido sanum. de imprudente fit ꝓuidum.
Tanta enim est ergaom̃s homines bonitas di. ut
nr̃a uelit eẽ merita quȩ sunt ipsius dona. & ꝓhis quȩ
largitus est. ȩterna prȩmia sit donaturus. Agit quip¬
pe in nobis. ut quod uult & uelimus & agamus.
nec ociosa in nobis ẽẽ patitur. quȩ exercenda non ne¬
gligenda donauit: ut & nos cooꝑatores simus gr̃ȩ
dĩ. ac siquid in nobis ex nr̃a uiderimus remissione
languescere. ad illum sollicite recurramus. qui sanat

Expanded text:
confirmati sumus, ut omnium bonorum affectuum atque confirmati sumus, ut omnium bonorum affectuum atque operum, et omnium studiorum omniumque virtutum quibus ab initio fidei ad Deum tenditur, Deum profiteamur auctorem; et non dubitemus, ab ipsius gratia omnia hominis merita praeveniri, per quem fit ut aliquid boni et velle incipiamus et facere . Quo utique auxilio et munere Dei non aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut de tenebroso lucidum, de pravo rectum, de languido sanum, de imprudente sit providum. Tanta enim est erga omnes homines bonitas Dei, ut nostra velit esse merita quae sunt ipsius dona; et pro his quae largitus est, aeterna praemia sit donaturus. Agit quippe in nobis, ut quod vult et velimus et agamus, nec otiosa in nobis esse patitur, quae exercenda, non negligenda, donavit, ut et nos cooperatores simus gratiae Dei. Ac si quid in nobis ex nostra viderimus remissione languescere, ad illum sollicite recurramus, qui sanat
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ remedium conferatur. ut deniq caticumi¬
nis ad regenerationis sacramenta ꝑductis aula
niter a dño peti. rerum ipsarum monstrat effectus:
quandoquidem ex om̃i eoꝵ genere plurimos ds
dignatur attrahere. quos erutos de potestate tene¬
brarum tranfferat in regnum filii caritatis suȩ. &
ex uasis irȩ faciat uasa miscdiȩ. quod ad eo totũ diui¬
ni oꝑis esse sentitur. ut hȩc efficient: do gr̃arum
mundo sca ȩccłia uniformit̃ agit. non otioso contem¬
plamur intuitu cum siue paruuli siue iuuenes
ad regenerationis ueniunt sacram̃tum. ñ prius
fontem uitȩ ad eunt. quã exorcismis & ex sufflatio¬
nib clericoꝵ sp̃s ab eis immundus abigat᷑. ut tunc
uere appareat quomͦ princeps mundi huius mitta¬
tur foras. & quomͦ prius alligetur fortis. ꝙ de¬
inceps uasa eius diripiantur in possessionem transia¬
ta uictoris qui captiuam duxit captiuitatẽ & dat

Expanded text:
tentiae remedia conferantur, ut denique catechumetentiae remedia conferantur, ut denique catechumenis ad regenerationis sacramenta perductis coeniter a Domino peti, rerum ipsarum monstrat effectus: quandoquidem ex omni errorum genere plurimos Deus dignatur attrahere, quos erutos de potestate tenebrarum, transferat in regnum filii charitatis suae , et ex vasis irae faciat vasa misericordiae . Quod adeo totum divini operis esse sentitur, ut haec efficienti Deo gratiarum mundo sancta Ecclesia uniformiter agit, non otioso contemplamur intuitu. Cum sive parvuli, sive juvenes ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius fontem vitae adeunt quam exorcismis et exsufflationibus clericorum spiritus ab eis immundus abigatur: ut tunc vere appareat, quomodo princeps mundi hujus mittatur foras , et quomodo prius alligetur fortis , et deinceps vasa ejus diripiantur ; in possessionem translata victoris, qui captivam ducit captivitatem et dat
Abbreviated transcription (Latin):
SReter eas autem beatissimȩ & apł̃icȩ sedis ui-¬
uiolabiles sanctiones. quib nos pussimi patres
pestiferȩ nouitatis elatione deiecta & bonȩ uolun¬
tatis exordia & incrementa ꝓbabilium studioꝵ. &
in eis usq infine ꝑseuerantiam ad xp̃i grãm refer¬
re docuerunt. obsecrationum quoq sacerdotaliũ
sacramenta respiciamus. quȩ ab apłis tradita in to¬
to mundo atq in om̃i eccłia catholica uniformit᷑
celebrantur. ut legem credendi lex statuat suppli¬
candi. Cum enim scãrum plebium presules man¬
data sibimet legatione funguntur. apud diuinã
clementiam humani generis agunt causam. et
tota secum ȩccłia congemiscente postulant ꝙ prȩ¬
cantur. ut infidelib donetur fides. ut idolatrȩ
ab impietatis suȩ liberent᷑ errorib. ut uidȩis ablato
cordis uelamine lux ueritatis appareat. ut hereti¬
ci catholicȩ fidei ꝑceptione resipiscant. ut scisma¬
tici sp̃m reduuuȩ caritatis accipiant. ut lapsis pęni¬

Expanded text:
eter has autem beatissimae et apostolicae sedis inviolabiles sanctiones, quibus nos piissimi patres, pestiferae novitatis electione dejecta; et bonae voluntatis exordia, et incrementa probabilium studiorum, et in eis usque in finem perseverantiam ad Christi gratiam referre docuerunt; obsecrationum quoque sacerdotalium sacramenta respiciamus, quae ab apostolis tradita, in toto mundo atque in omni Ecclesia catholica uniformiter celebrantur, ut legem credendi lex statuat supplicandi. Cum enim sanctarum plebium praesules mandata sibimet legatione fungantur, apud divinam clementiam humantota secum Ecclesia congemiscente, postulant et precantur, ut infidelibus donetur fides, ut idololatrae ab impietatis suae liberentur erroribus, ut Judaeis ablato cordis velamine lux veritatis appareat, ut haeretici catholicae fidei perfectione resipiscant, ut schismatici spiritum redivivae charitatis accipiant, ut lapsis poeni
Abbreviated transcription (Latin):
certe necessitatis exoritur: poscentem baptismũ
liceat baptitare:
prbi uł diacom relicta coniunxerit. aut
castigati separentur: aut certe si meriminũ in¬
tentione ꝑstiterint. pari ex cõmunicatione plectant᷑
de omni cõmoditate in ep̃õꝵ potestate durantib:
e his quȩ paroechiis. int̾ris. uineis.i
mancipiis. atq peculiis. quicumq fideles
obtulerint. antiquorũ canonum statuta seruent᷑.
& omia inepĩ potestate consistant. De his tamers
quȩ in altario accesserit. tertia fidelit̃ epĩs deferat᷑
faciente ñ possunt suis manib laborare.
uictum & uestimentũ in quantũ possibilitas ha¬
buerit largiatur:
XIII
regulam. ut in eiꝰ epĩ tritorio ineuius posite sunt po¬
testate. consistant:

Expanded text:
certae necessitatis exoritur, poscentem baptismum certae necessitatis exoritur, poscentem baptismum liceat baptizare. presbyteri vel diaconi relicta conjunxerit, aut castigati separentur, aut certe si in criminum intentione perstiterint pari excommunicatione plectanturde omni commoditate in episcoporum potestate durantibus. XI. De his quae parochiis in terris, vineis, mancipiis, atque peculiis quicunque fideles obtulerint antiquorum canonum statuta servent, et omnia in episcopi potestate consistant, de his tamen quae in altario accesserint, tertia fideliter episcopis defefaciente non possunt suis manibus laborare, victum et vestimentum in quantum possibilitas habuerit, largiatur. XIII. regulam, ut in eis episcopi territorio in cujus positae sunt, potestate consistant
Abbreviated transcription (Latin):
diderit aliquid ad repetendum: si nichil ẽuitii
aut criminationis obiecerit. eum ꝓsola conuentione
a cõmunione eccłiȩ ñ liceat fubmoueri:
i seruus absente aut nesciente d̃no. ep̃o sciente
quod serius sit. diaconus aut prb̃t fuerit or¬
dimatus. ipso inclericatus officio ꝑmanente. ep̃e eũ¬
seruum nescierit. qui testimonium ꝑhibent aut
eum supplicauerint ordinari. simili redibitione
teneantur obnoxri:
i diaconus aut prb̃r crimen capitale com¬
miserint. simul & officio & cõmunione pellant᷑
ehis qui suscepta penitentia religionemUii
suȩ ꝓfessionis obliti ad scłaria relabuntur.
placuit᷑ eos & a cõmunione suspendi & ab omĩũ
catholicorum conuiuiis separari. Ođ si pꝰ int̃dic¬
tum cumeis quisq p̃sumpserit manducare: & ipse
cõmunione priuetur:
UIII
i ctiaconus uł prb̃t ꝓ reatu suo se ab altaris
cõmunione fub pęnitentis ꝓfessione sub¬
mouerint. sic quoq si alii defuerint & causa¬

Expanded text:
diderit aliquid ad repetendum, si nihil convitii diderit aliquid ad repetendum, si nihil convitii aut criminationis objecerit, eum pro sola contentione a communione ecclesiae non liceat submoveri. V. Si servus absente vel nesciente domino, episcopo sciente quod servus diaconus aut presbyter fuerit ordiservum nescierit, qui testimonium perhibent, aut eum supplicaverint ordinari, simili redhibitione teneantur obnoxii. VI. Si diaconi, aut presbyteri crimen capitale commiserint, simul et ab officio et communione pellantur. VII. De his qui suscepta poenitentia religionem suae professionis obliti ad saecularia relabuntur, placuit eos et a communione suspendi, et ab omnium catholicorum conviviis separari; quod si post interdictum cum eis quisquam praesumpserit manducare, et ipse communione privetur. VIII. Si diaconus vel presbyter pro reatu suo se ab altaris communione sub poenitentis professione submoverint, sic quoq
Abbreviated transcription (Latin):
gerit. & feminam ipsam uiolentiam ꝑtuilisse eon¬
titerit: statim liberetur de potestate raptoris. et
raptor mortis uł penarũ impunitate concessa.
aut seruiendi conditioni subiectus sit. aut redi¬
mendi se liberam habeat facultatem. Si uͦ quȩ
rapitur patrem habere constiterit. & puella raptors
consenserit. potestati patris excusata reddatur.
& raptor a patre suꝑiori conditionis satisfactione
teneatur obnoxius:
Teruus qui ad eccłiam confugerit ꝓqualibet
Iculpa. si adno ꝓ admissa culpa sacramentum
iuscepit: statim ad seruitium dm sui redire cogat᷑.
Et postea pꝰea quam dato sacramento dno fuo fuerit
consignatus. si aliquid penȩ pro eadem culpa qua ex¬
cusatur. probatus fuerit ꝑtulisse: ꝓ contemptu ȩccłie
& p̃uaricatione fic̃i. a cõmunionẽ & conuiuio catho¬
ab eccłia defensatus sacramenta dm̃ clericis exigen¬
tib de impunitate ꝑcepit: exire nolentẽ a domino
liceat occupari.

Expanded text:
gerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse congerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoris, et raptor mortis vel poenarum impunitate concessa aut serviendi conditioni subjectus sit, aut redimendi se liberam habeat facultatem. Si vero quae rapitur patrem habere constiterit, et puella raptori consenserit, potestati patris excusata reddatur, et raptor a patre superiori conditionis satisfactioni teneatur obnoxius. III. Servus qui ad ecclesiam confugerit pro qualibet issa  B. R., missa culpa sacramentum susceperit, statim ad servitium domini sui redire cogatur: sed posteaquam dato sacramento domino suo fuerit consignatus si aliquid poenae pro eadem culpa qua excusatur probatus fuerit pertulisse, pro contemptu Ecclesiae et praevaricatione fidei, a communione et convivio cathoab Ecclesia defensatus sacramenta Domini clericis exigentibus de impunitate perceperit, exire nolentem a domino liceat occupari.
Abbreviated transcription (Latin):
TORS DEO IN
aurelianensi urbe fuissꝰ
concilium sũmoruo
antistitũ congregatũ:
cõmuni omĩum colla¬
tone complacuit. ut
hoc quod uerbis statue¬
rfnt. etiam scͥpture testi¬
monio roborarent:
d constituimus obseruandum quos ȩccłiastiei cano¬
nes decreuert̃. & lex romana constituit. ut ab ȩccłiȩ
atriis uł domo epi reos abstrahi om̃mo ñ liceat:
s nec alit̃ consignari. nisi ad euangłia datis sacra¬
mentis de morte & debilitate & omnium penarũ
genere sint securi. ita ut ei cui reus fuerit. crimi¬
nosus de satisfactione conueniat. Quod si sacram̃ta¬
sua conuictus fuerit uolasse: reus ꝑiurii ñ solum
a cõmunione eccłie uł omĩũ clericorũ uerũ etã¬
& a catholicoꝵ conuiuio separet᷑. Quod si is eui reus
est noluerit sibi intentione faciente componi. et
ipse reus deȩccłia actus timore discesserit: ab eccliȩ
clericis ñ queratur
e iaptorib autem id constituendum esse censui¬
mus. ut siad eccłiam raptor cum rapta confu¬

Expanded text:
tore Deo in Aurelianensi urbe fuisset concilium summorum antistitum congregatum, communi omnium collatione complacuit, ut hoc quod verbis statuerunt, etiam Scripturae testimonio roborarent. CAP. I. Id constituimus observandum quod ecclesiastici canones decreverunt, et lex Romana constituit, ut ab ecclesiae atriis, vel domo episcopi reos abstrahere omnino non liceat, sed nec alteri consignari, nisi ad Evangelia datis sacramentis de morte, et debilitate, et omnium poenarum genere sint securi, ita ut ei cui reus fuerit criminosus de satisfactione conveniat; quod si sua sacramenta convictus fuerit violasse, reus perjurii, non solum a communione ecclesiae, vel omnium clericorum, verumetiam a catholicorum convivio separetur. Quod si is cui reus est, noluerit, intentione faciente componi, et ipse reus de ecclesia actus timore discesserit, ab ecclesiae clericis non quaeratur. II. De raptoribus autem id constituendum esse censuimus, ut si ad ecclesiam raptor cum rapta confu
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ. Hos autem qui talib u̾tuntur. ꝓici ab
editionarios nunquã ordinandos clericos. sic̃
larem: ab officio retrahendum:lx xi
timur grãs do agimus: orantes eius clementiam
ut hȩc eadem facere inhonorẽ dni multos ꝑ annos
possimus. Ego cȩsarius inxpĩ nomine ep̃c. iuxta id
quod uniu̾sis scĩs eoepĩs meis qui mecum sepͥserunt
placuit. instituta patrum secutus his definitionib
annuens sub die .u. kł septembris. subscͥpsi. Similit̃
.I. AGAtense. Incipiunt capitula concilii aureliꝙ

Expanded text:
animarum: hos autem qui talibus utuntur projici aanimarum: hos autem qui talibus utuntur projici a De seditionariis. Seditionarios nunquam ordinandos clericos, sicut larem ab officio retrahendum. LXXI.titur, gratias 244 Deo agimus, orantes ejus clementiam ut haec eadem facere in honorem Domini per multos annos possimus. Ego Caesarius in Christi nomine episcopus, juxta id quod universis sanctis coepiscopis meis qui mecum subscripserunt pannuens sub die quinto Kalendas Septembris, subscripsi, similiter m Agathense. INCIPIUNT CAPIT
Abbreviated transcription (Latin):
nouerint. qui in hoc facere neglȩxerint triennio
iquis inclero constitutus ab ȩccłia sua diebus.
sollemnib defuerit. id est natiuitate dni. epipha¬
nia. pascha. uł pentecoste.dum potius singłari¬
I
lucro studeant quam seruitio suo parere: c̃uenit.
ut triennio a cõmunione suspendantur. Similit̃
diaconus uł prb̃t sitres eptomadas ab eccłia sua
defuerit. huic damnationi succumbant: lxu
m̃ non oportet diaconem sedere p̾sente prb̃o
s ex uissione prb̃i sedeat. Similit̃ audem hono¬
rificetur diaconus a ministris inferiorib & oĩb
licentiam habere in secretarium quod greci dia
m̃ non oportet eum omnib hereticis lx uii¬
miscere conubia & uł filios uł filias dare s
potius accipere. si tamen ꝓfitentur & pĩanos futu¬
ros esse & catholicos:¬
os esse & catholicos:lx uiii
magos & incantatores esse. aut facere quȩ oi¬
cuntur filacteria. quȩ sunt magna obligamenta

Expanded text:
noverint; qui hoc facere neglexerinoverint; qui hoc facere neglexeriiae. LXIV. Si quis in clero constitutus ab ecclesia sua diebus solemnibus defuerit, id est, nativitate Domini, Epiphania, Pascha, vel Pentecoste, dum potius singulari lucro studeat, quam servitio suo parere, convenit ut triennio a communione suspendatur. Similiter diaconus vel presbyter si tres hebdomadas ab ecclesia sua defuerit, huic damnationi succumbat. LXV. Quoniam non oportet diaconem sedere praesente presbytero, sed ex jussione presbyteri sedeat, similiter autem honorificetur diaconus a ministris inferioribus et omnilicentiam habere in secretarium sive sacrarium, quod Graeci diacm non oportet cum omnibus haereticis miscere connubia, et vel filios vel filias dare, sed potius accipere, si tamen se profitentur Christianos futuros esse catholicosos esse catholicos. LXVIII.magos aut incantatores esse aut facere quae dicuntur phylacteria, quae sunt magna obligamenta
Abbreviated transcription (Latin):
rat. carnali conunctione polluerit. siquis fr̃ ger¬
manam uxorem acceꝑit.siquis nouercam duxerit.
siquis consobrinȩ se sociauerit. siquis relicte uł filiȩ
auunculi misceatur: aut patrui filie uł priuignȩ suȩ
aut qͥ ex ꝓͥa consanguinitate aliquã. aut quã con¬
sanguineris habuit.concubitu polluat. aut duxerit
uxorem quas omnes & olim atq subhac constitutione
incestos ẽẽ ñ dubitamus. & int̾ caticuminos usq ad
legitimam satisfactionẽ manere & orare p̾cipimus.
Qđ ita p̾senti tempore phibemus. ut ea quȩ sunt hacte¬
nus instituta ñ dissoluamus. Sane quib coniun¬
ctio illicita int̾dicitur. habebunt ineundi melio¬
ris conugii libertateor:
occiderit. excõmunicatione uł penitentia biennii
reatum sanguinis emendabit: l .x iii
t eiues qui suꝑiorũ sollemnitatum id est paschȩ
esse neglexerint. inquib ciuitatib positos se acci¬
piende cõmunionis uł benedictionis desiderio

Expanded text:
rat carnali conjunctione polluerit. Si quis frater gerrat carnali conjunctione polluerit. Si quis frater germanam uxorem acceperit, si quis novercam duxerit, si quis consobrinae se sociaverit, si quis relictae vel filiae avunculi misceatur, aut patri filiae vel privignae suae, aut qui ex propria consanguinitate aliquam, aut quam consanguineus habuit concubitu, polluat, aut duxerit uxorem. Quos omnes et olim atque sub hac constitutione incestos esse non dubitamus, et inter catechumenos usque ad legitimam satisfactionem manere et orare praecipimus, quod ita praesenti tempore prohibemus, ut ea quae sunt hactenus instituta, non dissolvamus. Sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt ineundi melioris conjugii libertatem. La judicis occiderit, excommunicatione vel poenitentia biennii reatum sanguinis emendabit. LXIII. Ut cives qui superiorum solemnitatum, id est, Paschneglexerint, in quibus civitatibus positos accipiendae communionis vel benedictionis desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
sue posse transscribere:
apsis id est qui in catholica fide baptirati sunt. si p̃¬
uaricatione damnabili pꝰ inheresim transierint: gran¬
dem redeundi difficultatem sanxit antiquitas. Ob
nos annorũ multitudine breuiata. penitentiam bien¬
nii conditione infra scͥpte obseruationis imponimꝰ.
ut p̾scpto biennio tertio sine relaxatione ieiunent.
et eccł̃iam studeant frequentare. inpenitentum loco
standi & orandi humilitatẽ ita nouerint obseruan¬
dam. ut etiam ipsi cum caticumini egredi commonent᷑.
abscedant. Hoc si obseruare uoluerint: constituto
tempore admittendis ad altarium obseruatio relaxet᷑.
Quod si ardua uł dura forte putauerint: statuta prete¬
ritoꝵ canonum implerȩ debebunt: lxi
e in cestis coniunctionib nichil prorsus uenie reser¬
uamus: nisi cum adulterium separatione sanauerił.
Incestos uero nullo coniugii nomine deputandos.
quos etiam designare funestum est. Hos enĩ ẽẽ cense
mus. siquis relictam frĩs que pene prius soror ȩxstite¬

Expanded text:
suae posse transcribere. LX. Lapsis, id est qui in catholica fide baptizati sunt, si praevaricatione damnabili post in haeresim transierint, grandem redeundi difficultatem sanxit antiquitas, quibus nos annorum multitudine breviata poenitentiam biennii conditione infrascriptae observationis imponimus, ut praescripto biennio, tertio sine relaxatione jejunent, et ecclesiam studeant frequentare, in poenitentum loco standi et orandi humilitatem ita noverint observandam, ut etiam ipsi cum catechumini egredi commonentur, abscedant, hoc si observare voluerint constituto tempore admittendis ad altarium observatio relaxetur; quod si ardua vel dura forte putaverint, statuta praeteritorum canonum implere debebunt. LXI. De incestis conjunctionibus nihil prorsus veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint, incestos vero nullo conjugii nomine deputandos, quos etiam designare funestum est, hos enim censemus esse si quis relictam fratris quae pene prius soror exstite
Abbreviated transcription (Latin):
Si diaconus aut prb̃t crim̃ capitale cõmiserint.
De his qui penitentiã uiolauerunt.
Si prb̃t aut diaconus se preatu aliqͦ ab eucharistia
suspenderint.
Si relicte prbi aut diaconi aliise conuinxeruit
De his quȩ maltario offeruntur. runti¬
De his quȩ afidelib inparoechitanis ȩccłus offe

Expanded text:
us aut presbyter crimen capitale commiserit. De his qui poenitentiam violaverunt. Si presbyter aut diaconus se pro reatu aliquo ab Eucharistia suspenderit. Si relicta presbyteri aut diaconi alii se conjunxerit. De his quae in altario offeruntur. De his quae a fidelibus in parochianis
Abbreviated transcription (Latin):
de regno ad regnum transeat. De trina uͦ mersio¬
ne baptismatis nichil responderi uerius potest quam¬
quod ipsi sensistis. qr in una fide nichil officit sc̃ẽ ȩccł̃iȩ
consuetudo diuersa. Nos autẽ qd̃ tertio mergimus
triduanȩ sepulturȩ sacramenta signamꝰ. ut dũ tertio
ab aquis infans educit᷑. resurrectio triduani temporis
exprimatuR. Item ad leandrũ spalensem

Expanded text:
de regno ad regnum transeat. De trina vero mersiode regno ad regnum transeat. De trina vero mersione baptismatis , nil responderi verius potest quam ipsi sensistis, quia in una fide nihil officit sanctae Ecclesiae consuetudo diversa. Nos autem quod tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramenta signamus, ut dum ab aquis infans educitur, resurrectio triduani temporis exprimatur. Item ad Leandrum Spalensem
Abbreviated transcription (Latin):
Flens reminiscor quod ꝑdidi meȩ placidũ litus quie¬
tis. & suspirando terram conspicio. qũa tamen rerum
km̃e diligis. tuȩ mͥ orationis in his fluctib manum
tendas. quo laborantẽ me adiuues. quia ex ipsa uice
mercedis intuis quoq laborib ualentior existis. Ex¬
plere autẽ loquendo nullatenꝰ ualeo gaudiũ meũ
qd̾ communẽ filiũ głosissimũ Reccaredũ regẽ ad
catholicã fidem integerrima agnoui deuotione con¬
uersum. Cuius dũ michi ꝑscripta ur̃a mores expri¬
mitis. amare me etiam qũe nescio fecistis. S ed quia
antiqui hostis insidias scitis. qm̃ bellũ durius contͣ
uictores ꝓponit. nunc erga eundem filiũ nr̃m ur̃a
sollerter sc̃itas ugilet. ut bene cepta ꝑficiat. nec se
de ꝑfectis bonis oꝑib extollat. ut fidem cognitã
uitȩ quoq meritis teneat. ꝙ qͦd ȩterni regniciuis sit oꝑi¬
b ostendat. quatinꝰ post multa annoꝵ curricula

Expanded text:
Flens reminiscor quod perdidi meae placidum littus quieFlens reminiscor quod perdidi meae placidum littus quietis, et suspirando terram conspicio, quam tamen rerum ater charissime, diligis, tu tuae mihi orationis in his fluctibus manum tende, ut quo laborantem me adjuvas, ex ipsa vice mercedis in tuis quoque laboribus valentior existas. Explere autem loquendo nullatenus valeo gaudium meum, quod communem filium gloriosissimum Reccaredum regem ad catholicam fidem integerrima agnovi devotione conversum, cujus dum mihi per scripta vestra mores exprimitis, amare me etiam quem nescio fecistis. Sed quia antiqui hostis insidias scitis, quoniam bellum durius contra victores proponit, nunc erga eumdem filium nostrum vestra solertius sanctitas vigilet, ut bene coepta perficiat, nec se perfectis bonis operibus extollat, ut fidem cognitam vitae quoque meritis teneat, et quia aeterni regni civis sit operibus ostendat, quatenus post multa annorum curricula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ scĩssimo fr̃i leandro coep̃o.
Gregorius seruus seruoꝵ dei.
Respondere epłis uris tota
intentione uoluissem. nisi pasto¬
ralis curȩ ita me labor attere¬
ret. ut mͥ magis flere libeat qũa
aliquid dicere. Quod ur̃a qͦq
ꝗreuerentia in ipso littera¬
rum mearũ textu uigilant̃ intelliget. quando ei
negligent̃ loquor qũe uehement̃ diligo. Tantis
quippe in hoc loco huiꝰ mundi fluctib quatior.
ut uetustã ac fatiscentẽ nauẽ qũa regendam
occulta di dispensatione suscepiad portũ dirigere
nullatenꝰ possim. Nunc ex aduerso fluctus irruunt
nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt.
nunc a tergo tempestã insequit᷑. Int̃ quȩ omĩa turbatꝰ
cogor modo interipsas undarum moles nauẽ diri¬
gere. mͦ curuato nauis latere minas fluctuũ ex obli¬
quo declinare. S ed ingemisco quia sentio qͦd negdi¬
gente me crescit sentina uitiorum. & tẽpestate fortt̃
obuiante. iam ꝓputredine naufragiũ tabulȩ sonant.

Expanded text:
issimo fratri LEANDRO coepiscopo GREGORIUS servus servorum Dei. Respondere epistolis vestris tota intentione voluissem nisi pastoralis curae ita me labor attereret, ut mihi magis flere libeat quam aliquid dicere. Quod vestra quoque reverentia in ipso litterarum mearum textu vigilanter intelliget, quando ei negligenter loquor quem vehementer diligo. Tantis quippe in hoc loco hujus mundi fluctibus quatior, ut vetustam ac fatiscentem navem quam regendam occulta Dei dispensatione suscepi, ad portum dirigere nullatenus possim. Nunc ex diverso fluctus irruunt. Nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt. Nunc a tergo tempestas insequitur, interque omnia turbatus cogor modo inter ipsas undarum moles navem dirigere, modo curvato navis latere minas fluctuum ex obliquo declinare. Sed ingemiseo, quia sentio quod negligente me crescit sentina vitiorum, tempestate fortiter obviante, jam prae putredine naufragium tabul
Abbreviated transcription (Latin):
tur morte: quia ũ potest petcare p mortẽ. Hic siftes¬
ilus etiam requirere uelimꝰ p̃ paslionẽ ee relurredio¬
us ea portare modo. Cum autẽ uenerit ille sp̃s ueri¬
atis. ipie aocebit omnẽ ueritatẽ. Uides: quia cũ sp̃s
dilltatur. Itaq ante descensionẽ sp̃s scĩ. usꝙ ad ne¬
atione apłi deterrent᷑. pꝰ uisitationẽ uͦ eiꝰ usꝙ ad
partoriũ contemptii salutis armantur. Sedm
pu̾alis uluminam᷑. edificamꝰ. erudim᷑. instrumur.
consumamur: ut illã scĩ sp̃s uocẽ audire possimꝰ.
Intellectũ tibi dabo: instruam te. in uia hac qua
eradieris. De spũ scõ accipimꝰ ut spũales efficia¬
malũq discernere. iusta diligere. iniusta respue¬
re ut malitiȩ ac suꝑbiȩ repugnemus. ut luxuriȩ ac
aiusis illerebris. & fedis indignisq cupiditatibus
a gentilium & ueracit̾ credentiũ & in fideliũ att he¬

Expanded text:
tur morte, quia non potest peccare post mortem. Hic, stur morte, quia non potest peccare post mortem. Hic, sllud etiam requirere velimus, post passionem et resurrectiotis ea portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, ipse docebit vos omnem veritatem . Vides, quia cum Spiridilatatur? Itaque ante descensionem Spiritus sanationem, apostoli deterrentur: post visitationem vero ejus usque ad martyrium, contemptu salutis armantur. Secunspiritualis illuminamur, aedificamur, erudimur, instruimur, consummamur, ut illam sancti Spiritus vocem audire possimus: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac qua gradieris . De Spiritu sancto accipimus, ut spirituales efficiamalumque discernere, justa diligere, injusta respuere, ut malitiae ac superbiae repugnemus, ut luxuriae ac diversis illecebris, et foedis indignisque cupiditatibus et Gentilium, veraciter credentium atque infidelium et h
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥsquã parentũ magnã pupillo conferat salutẽ:
nisi ꝓuidere studeat & tutorem: Itaq paraclytꝰ rege¬
ueratis in xp̃o custos & consolator & tutor. ẽ. Ideo
dicit sermo aiuinꝰ. Nisi dñs custodierit ciuitatẽ:
su. in fonte plenitudinẽ tribuit ad innocentiam:
in confirmatione augmĩtũ prestat ad grãm. qͥa in
hunc mundũ tota etate uicturis int̾ inuisibiles
hostes & ꝑicula gradiendũ est in baptismo regene¬
ramur ad uitani. pꝰ baptismũ confirmamur ad pug¬
nam. In baptismo abluimur: post baptismũ robora¬
mur. AAt si continuo transituris sufficiant regene¬
rationis beneficia:. uicturis autẽ necessaria sunt
confirmationis auxilia. Regeneratio ꝑ se saluat
mox inpace beati scłi recipiendos: confirmatio au¬
tem armat & instruit ad agones munda huiꝰ & plia
reseruandos. O autem post baptismũ cũ ad qͥsita
innocentia ĩmaculat᷑ ꝑuenit ad mortẽ. confirma¬

Expanded text:
si quisquam parentum magnam pupillo conferat facultatem, si quisquam parentum magnam pupillo conferat facultatem, nisi providere studeat et tutorem? Itaque Paracletus regeneratis in Christo, custos et consolator et tutor est. Ideo dicit sermo divinus: Nisi Dominus custodierit civitatem, su, in fonte plenitudinem tribuit ad innocentiam, in confirmatione augmentum praestat ad gratiam. Et quia in hoc mundo tota aetate victuris, inter invisibiles hostes et pericula gradiendum est, in baptismo regeneramur ad vitam, post baptismum confirmamur ad pugnam: in baptismo abluimur, post baptismum roboramur. At si continuo transituris sufficiant regenerationis beneficia, victuris tamen necessaria sunt confirmationis auxilia. Regeneratio per se salvat mox in pace beati saeculi recipiendos: confirmatio autem armat et instruit ad agones mundi hujus et praelia reservandos. Qui autem post baptismum cum acquisita innocentia immaculatus pervenit ad mortem, confirma
Abbreviated transcription (Latin):
potest: aliud autẽ non potest. Inde scͥptũ est. In die¬
b illis dicit dñs effundam de spũ meo suꝑ omnẽ¬
carnẽ. Adu̾tamꝰ summe diuitias bonitatis. Od̃
confirmandis neofitis manꝰ impositio tribuitꝰ sin
donauit uniu̾sis. S quia diximus qͦd manꝰ impo¬
sitio & confirmatio et qͥ iam regeneratus in xp̃o est
confirmare aliqͥd possit: forte cogitet sibi aliqͥs. Od
mͥ ꝓdest pꝰ mysterium baptismatis mysteriũ confir¬
mantis: Aut quantũ uideo ñ totũ de fonte susce¬
pimus: si post fontem adiectione noui generis in¬
digemus. Non ita dilectissimi. Attendat caritas
ur̃a. Sicut exigit militaris ordo. ut cũ imꝑator quẽ cũꝙ
inmilitũ receꝑit numerũ. ñ solũ signet receptũ
s etiam armis competentib instruat pugnaturũ:
ita inbaptirato henedictio illa munitio est:ͤ Dedi¬
sti militẽ: da ei ad iumentũ militie. Nunqͥd ꝓdest

Expanded text:
potest, aliud autem non potest. Unde scriptum est. In diepotest, aliud autem non potest. Unde scriptum est. In diebus illis, dicit Dominus, effundam de spiritu meo super omnecarnem . » Advertamus summas divitias bonitatis Dei. Quod in confirmandis neophytis manus impositio tribuit singdonavit universis. Sed quia dicimus quod manus impositio, et confirmatio, et qui jam regeneratus in Christo est confirmare aliquid possit, forte cogitat sibi aliquis: Quid prodest post mysterium baptismatis mysterium confirmationis ? Aut quantum video, non totum de fonte suscepimus, si post fontem adjectione novi generis indigemus. Non ita dilectissimi. Attendat charitas vestra. Sicut exigit militaris ordo, ut cum imperator, quemcumque in militum receperit numerum, non solum signet receptum, sed etiam armis competentibus instruat pugnaturum: ita in baptizato benedictio illa munitio est. Dedisti militem, da ei adjumentum militiae. Numquid prodest,
Abbreviated transcription (Latin):
siniꝰ uob̾ mandantes ut ita teneatis sic̃ & ab apłica
sede uobis tenenda mandantur. Unde & iohs in
euangłio militibꝰ int̾rogantibꝰ respondit dicens. Ne¬
minẽ concutiatis. neq calumniã faciatis: s conten¬
ti estote stipendus ur̃is. Concutit enĩ hominẽ. qͥ illũ
in iuste conturbat: De his hec uobis int̾dũ suffician
Si autẽ maiorib indigueritis: uita comite mittite
lios informari. id est utrũ maus esset sacramentũ
manꝰ impositio epõrũ. aut baptismus. scitote utri¬
q magnum esse sacramentũ. Et sicut unũ amaio¬
rib fit id est a sũmis pontificib qͦd aminorib ꝑfiti
non potest. ita & maiori ueneratione uenerandũ et
tenendũ. ẽ: s ita coniuncta sunt hec duo sacram̃ta:
ut abinuicẽ nisi morte preueniente nullatenus pes¬
sint segregari. & unũ sine altero rite ꝑfici ñ potest.
Nam unũ preueniente morte saluare sine altero

Expanded text:
simus vobis mandantes ut ita teneatis sicut et ab apostolica simus vobis mandantes ut ita teneatis sicut et ab apostolica sede vobis tenenda mandantur. Unde Dominus in Evangelio militibus interrogantibus respondit dicens: « Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis, sed contenti estote stipendiis vestris . Concutit enim hominem, qui illum injuste conturbat. De his haec vobis interim sufficiant. Si autem majoribus indigueritis, vita comite, mittitevos informari, id est, utrum majus esset sacramentum, manus impositio episcoporum, aut baptismus; scitote, utrumque magnum esse sacramentum. Et sicut unum a majoribus fit, id est, a summis pontificibus, quod a minoribus perfici non potest, ita et majori veneratione venerandum et tenendum est. Sed ita conjuncta sunt haec duo sacramenta, ut ab invicem nisi morte praeveniente nullatenus possint segregari, et unum sine altero rite perfici non potest. Nam unum praeveniente morte salvare sine altero
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ÷ ut inueniret iniqͥtatẽ eiꝰ ad odiũ. Uerba oris
eiꝰ iniquitas & dolus: cessauit cogitare ut bene¬
faceret. Iniqͥtatẽ cogitat in cubili suo: stabit in
uia ñ bona. malũ non abiciet: Dnẽ in celo miscdia
tua: fides tua usq adnubes. Iustitia tua sic̃ monte
d̃i: iudicia tua abyssus multa. Homines & ium̃ta
saluos facies dñe : quam preciosa miscđia tua ds.
Et filii adam inumbra alarũ tuarũ sperabunt.
Inebriabunt᷑ de pinguedine domus tuȩ: & tor¬
rente deliciarũ tuarũ potabis eos. Qm̃ tecũ est
fons uite. in lumine tuo uidebimus lumen. Attrahe
miscd̃iam tuam scientib te: & iustitiã tuã rectis
corde. Nonueniat mͥ pes suꝑbiȩ: & manus impio¬
rũ ñ me cõmoueat. Ibi cecidert̃ oꝑantes iniqͥtatẽ:
expulsi st̃. & non potuert̃ surgere. Audiuimus
a quibꝰdam fr̃ib quibꝰ infesti eratis nimis. qͦd uir¬
gia & discordia sint inter uos. Propterea ista scͥp¬

Expanded text:
ejus, ut inveniret iniquitatem ad odium. Verba oris ejus, ut inveniret iniquitatem ad odium. Verba oris ejus iniquitas et dolus, cessavit cogitare ut benefaceret. Iniquitatem cogitat in cubili suo, stabit in via non bona, malum non abjiciet. Domine, in coelo misericordia tua, fides tua usque ad nubes, justitia tua sicut montes Dei, judicia tua abyssum multa. Homines et jumenta salvos facies, Domine, quam pretiosa misericordia tua, Deus. Et filii Adam in umbra alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur de pinguedine domus tuae et torrente deliciarum tuarum potabis eos. Quoniam tecum est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen. Attrahe misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam rectis corde. Non veniat mihi pes superbiae, et manus impiorum non me commoveat, ibi ceciderunt operantes iniquitatem, expulsi sunt et non potuerunt surgere . » Audivimus a quibusdam fratribus quibus infesti eratis nimis quod jurgia et discordiae sint inter vos. Propterea ista scrip
Abbreviated transcription (Latin):
aut cuiquã insidias ponat. Facile est gͦ fallere
nichil mali uult qui est fidelis. In his enĩ fidełe
& infidełe hominẽ cognoscere possumus. in no¬
cendo & adiuuando. ut ipsa ueritas ait. Bonus
homo ex bono thesauro cordis sui ꝓfert bona: &
malus homo ex malo thesauro cordis sui ꝓfert
mala. Exabundantia enĩ cordis. os loquitur.
timere opprobriũ hominũ. & blasphemias eoꝵ ne
metuatis. De talib quoꝙ & propħa canit dicens.
Non sic impii s tanquã pulius quẽ proicit uentus.
Propterea non resurgent impii iniudicio: neꝙ pec¬
t̃re. & pͥncipes tractabunt parit̾ adu̾sus d̾nm & ad¬
u̾sus xp̃m eiꝰ. Disrumpamus uincula eoꝵ: & ꝓici¬
amus a nob̃ laqueos eoꝵ. Habitator cęli ridebit:
& dñs subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in
ira sua: & infurore suo conturbabit eos. Et alibi
dixit. Scelus impii in medio cordis eiꝰ ñ est timor

Expanded text:
aut cuiquam insidias ponat. Facile sent. ejusdem aut cuiquam insidias ponat. Facile sent. ejusdem nihil mali vult qui est fidelis. In his enim fidelem et infidelem hominem cognoscere possumus, in nocendo et adjuvando, ut ipsa veritas ait: Bonus homo ex bono thesauro cordis sui profert bona; et malus homo ex malo thesauro cordis sui profert mala . Ex abundantia enim cordis os loquitur . timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne metuatis . De talibus quoque propheta canit dicens: Non sic impii, sed tanquam pulvis quem projicit ventus. Propterea non resurgent impii in judicio, neque pecterrae, et principes tractabunt pariter adversus Domum ejus. Disrumpamus vincula eorum, et projiciamus a nobis jugum ipsorum. Habitator coeli ridebit, et Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos . » Et alibi dixit: « Scelus impii in medio cordis ejus, non est tim
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. unde acceꝑunt initiũ institutionũ. ne qñdoꝙ
a suo discreparent capite. Si uͦ se uiderit quisquã
urm̃ pregrauari. hanc sedem appellet. huc recurrat.
ut semꝑ instituta fuit consuetudo: qã & uolunta¬
miniculũ feremꝰ. Nec a quoquã fr̃s inhibeatur
aut obiurgetur. qui nre consors cõmunioniꝰ esse
uoluerit. s magis ei ueniendi auxiliũ prestet᷑.
quia sufficit uniciiq obiurgatio quȩ fit aplurimiᷤ
dantiori tristitia absorbeat᷑ qͥ in angustia est. Propt̃
qł obsecro uos sicut ipse ait. ut confirmetis in illo cari¬
tatem. Eorũ enĩ os accusandi sacerdotes uł testifi¬
candi in eos obstrumus: qͦs ñ humanis s diuinis
uocib mortuos esse scimus: qm̃ in fidelis homo mor¬
tuus est incorpore uiuente. Nec insuspicionem
ueniat homo fidelis: ut dicat aut faciat ea que
pati ñ uult. Siqͥs fidelis est uideat ne falsa loquat᷑

Expanded text:
rum, unde acceperunt initium institutionum, ne quandoque rum, unde acceperunt initium institutionum, ne quandoque a suo discreparent capite. I. Si vero se viderit quisquam vestrum praegravari, hanc sedem appellet, huc recurrat, ut semper instituta fuit consuetudo; quia et voluntaminiculum feremus. Nec a quoquam, fratres, inhibeatur aut objurgetur, qui nostrae consors communionis esse voluerit, sed magis ei veniendi auxilium praestetur quia sufficit unicuique objurgatio quae fit a plurimisdantiori tristitia absorbeatur qui in angustia est . Propter quod obsecro vos, ut ipse ait, ut confirmetis in illo charitatem. Eorum enim os accusandi sacerdotes, vel testificandi in eos, obstruimus, quos non humanis, sed divinis vocibus mortuos esse scimus, quoniam infidelis homo mortuus est in corpore vivente. Nec in suspicionem veniat homo fidelis, ut dicat aut faciat ea quae pati non vult. Si quis fidelis est, videat ne falsa loquatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia & caritate definiatis. Neminẽ condẽnetis
ꝓfcite sententiã. Et qͦd uob̾ non uultis fieri. alteri nolite
iudicare. ut non iudicemini. Epõs nolite udicare.
bimini. Hoc enĩ pͥuilegiũ huic scẽ sedi a tẽporibus
apłoꝵ statutũ est seruare. qͦd illesũ manet usq in
hodiernũ diem. Espõs gͦ qͦs sibi dns ocłos elegit. &
eolumnas eccłie ẽẽ uoluit. qͥb etiam ligandi & sol¬
uiendi dedit potestatem suo uidicio reseruauit:
atꝙ hoc pͥuilegium beato clauigero petͦ sua uice
solũm᷑ cõmisit. Qd̃ eiꝰ iuste prerogatiuum successit
sedi futuris hereditandũ atq tenendum temporib: q̃o
& int̾ beatissimos apłos fuit queda discretio potesta¬
tis. Et licet cunctoꝵ par electio foret. beato tamen
petro concessum est ut aliis premineret. eoꝵꝙ que
adquerełã uenirent causas & int̾rogationes prudent
disponeret. Q̃ di ordinatione talit̾ ordinatum
sedem confluerent: ut inde suscipiant finẽ uidicio¬

Expanded text:
itate  charitate  definiatis. Neminem condemnetis proferte sententiam, et quod vobis non vultis fieri alteri nolite judicaveritis, judicabimini . Episcopos nolite judicare, bimini. Hoc enim privilegium huic sanctae sedi a temporibus apostolorum statutum est servare, quod illaesum manet usque in hocolumnas ecclesiae esse voluit, quibus etiam ligandi et solvendi dedit potestatem, suo judicio reservavit, hocque privilegium beato clavigero Petro sua vice solummodo commisit. Quod ejus juste praerogativum succrescit sedi , futuris haereditandum atque tenendum temporibus, quoniam et inter beatos apostolos fuit quaedam discretio potestatis. Et licet cunctorum par electio foret, beato tamen Petro concessum est, ut aliis praemineret , eorumque quae ad querelam venirent causas et interrogationes prudenter disponeret. Quod Dei ordinatione taliter ordinatum sedem confluerent, ut inde suscipiant finem judicio
Abbreviated transcription (Latin):
& uias illiꝰ qͥs intelligit: Et ꝓcellã quã nec ocłs
uidit hominis: Nam plurima oꝑa illiꝰ st̃ in
absconsis: s oꝑa iustitie illiꝰ qͥs enarrabit aut qͥs
sustinebit : Longe enĩ. ẽ. testamentũ qͥb̾d̾a: & in¬
terrogatio hominũ consũmatione est. Qui mi¬
noratur corde cogitat mala: & uir imprudens &
errans cogitat stulta. Omnis gͦ fr̃s sermo malus de
ore ur̃o non ꝓcedat: s siqͥs bonus est ad edificatio¬
indignatie & clamor & blasphemia tollatur a uob.
cum omni malitia. Estote autẽ inuicẽ benigni.

Expanded text:
et vias illius quis intelligit? Et procellam quam nec oculus et vias illius quis intelligit? Et procellam quam nec oculus vidit hominis? Nam plurima opera illius sunt in absconsis, sed opera justitiae illius quis enarrabit, aut quis sustinebit? Large enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio hominum in consummatione est. Qui minoratur corde cogitat mala, et vir imprudens et errans cogitat stulta » « Omnis ergo, fratres, seore vestro non procedat sed si quis bonus ad aedificatioindignatio et clamor et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia estote autem in
Abbreviated transcription (Latin):
se insuis peccatis. Et sic̃ sexcenta milia peditũ. qui
congregati sunt induritia cordis sui. Et si unus
fuisset ceruicatus. mirũ si fuisset immunis. Mise¬
ricordia enim & ira est cum illo. potens exoratio: &
effundens irã scđ̃m miscđiam suam. Sic correptio
illiꝰ hominis. scdm oꝑa sua udicat᷑. Non effugict
inrapina peccator: & non retardabit sufferentia
miscdiã facientis. Omnis miscđia faciet locũ uni¬
cuiq scd̃m meritũ oꝑum suoꝵ: & scđm intellectũ
ꝑegrinationis. Non dicas a do abscondar: & ersũ
mo qͥs mei memorabitur: In popło magno ñ ag¬
noscar. Que est enĩ anima mea intam in mensa crea¬
tura: Et cęlum & celi celoꝵ. abyssus & uniu̾sa t̾ra
& quȩ ineis st̃ inconspectu illius cõmouebuntur.
montes simul & colles & fundamenta t̃re.Et cũ
conspexerit illa d̾s. tremore concutientur: & in oĩbꝰ
his insensatũ est cor. Et omne cor intelligit᷑ ab illo:

Expanded text:
se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cofuisset cervicatus mirum si fuisset inmunis misericordia enim et ira est cum illo potens exoratio et effundens iram secundum misericordiam suam sic correptio illius hominem secundum operam suam iudicat non effugiet in rapinam peccator et non retardabit sufferentia misericordiam facientis omnis misericordia faciet locum unicuique secundum meritum operum suorum et secundum intellectum peregrinationis ipsius mo quis mei memorabitur? In populo magno non agnoscar. Quae est enim anima mea in tam immensa creatura? Ecce coelum et coeli coelorum abyssus, universa terra et quae in eis sunt, in conspectu illius commovebuntur, montes similiter et colles et fundamenta terrae. Et cum conspexerit illa Deus, tremore concutientur, et in omnibus his insensatum est cor. Et omne cor intelligitur ab illo,
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ oꝑam hominis. Nemini mandauit impie
agere: & nemini dedit spatiũ peccandi. Non enĩ
concupiscit multitudines filioꝵ in fidelium et
mutiliũ. Ne iocunderis in filiis impiis si mul¬
tiplicent᷑. nec oblecteris suꝑ ipsos siñ est timor
di cum illis. Non credas uitȩ illoꝵ: & ñ respexe¬
ris in labores illoꝵ. Melior est enĩ unꝰ timens d̃m:
quã mille filii impii. Et utile mori sine filiis: quã
relinquere filios impios. Ab uno sensato in habitabtt᷑
patria: & atrib impus deseretur. Multa alia ui¬
dit ocłs m̃s: & fortiora horũ audiuit auris mea. In
synagoga peccantium exardebit ignis: ingente in¬
credibili exardescet ira. Non exorauert̃ ꝓ peccatis
suis antiqͥ gygantes. qͥ destruxert̃ confidentes suȩ
uirtuti. & non peꝑcit ꝑegrinationi illoꝵ: s ꝑcussit
eos. & execratus est illos prȩ suꝑbia u̾bi illoꝵ. Non
misertus ẽ. illis totam gentem ꝑdens: extollentem

Expanded text:
omnem operam hominis. Nemini mandavit impie omnem operam hominis. Nemini mandavit impie agere, et nemini dedit spatium peccandi. Non enim concupiscit multitudines filiorum infidelium et inutilium. Ne jucunderis in filiis impiis, si multiplicentur, nec oblecteris super ipsos, si non est timor Dei cum illis. Non credas vitae illorum, et non respexeris in labores eorum. Melior est enim unus timens Deum, quiam mille filii impii. Et utile mori sine filiis, quam relinquere filios impios. Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa alia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea. In synagoga peccantium exardebit ignis, in gente incredibili exardescet ira. Non exoraverunt pro peccatis suis antiqui gigantes, qui destructi sunt, confidentes suae virtuti. Et non pepercit peregrinationi illorum, sed percussit eos, et execratus est illos, prae superbia verbi illorum. Non misertus est illis, totam gentem perdens, et extollentes
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendent illam: & homines sensati obuiabt̃
illi. Homines stulti non uidebt̃ illam: longe enĩ
ab est a suꝑbia & dolo. Siri mendaces non ert̃ illius
memores. & uiri ueraces inuenient᷑ in illa: & succes
tia. Sapientia enĩ stabit laus. & inore fideli abunda¬
bit. & dominator dabit eam ill. Non dixeris. ꝑ d̃m
ab est. que odit enĩ ne feceris. Nondicas alle me im¬
planauit: ñ enĩ necessarii st̃ illi homines impii. Omẽ
execram̃tũ erroris odit ds &nerit amabile timentibꝰ eũ.
D̾s abinitio constituit hoiẽm. & reliqt illũ in manu
consilii sui. adiecit mandata & prȩcepta sua. Si uo¬
lueris mandata conseruabt̃ te: & inꝑpetuũ fid̾e pla¬
citam facere. Apposui tͥ aquam & ignẽ: ad qͦd uo¬
lueris porrige manũ. Ssnte hoĩem uita & mors bonũ
& malũ: qͦd placuerit e dabit᷑ illi. qm̃ multa patien¬
tia di & fortis inpotentia. uidens omnes sine int̾mis¬
sione. Ocłi dm ad timentes eũ. & ipse eognoscit

Expanded text:
ehendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successtia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem et reconsilii sui. Adjecit mandata et praecepta sua: si volueris servare mandata, conservabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. Apposuit tibi aquam et ignem; ad quod voles porrige manum tuam. Ante hominem vita et mors, bonum et malum; qtia Dei, et fortis in patientia, videns omnes sine intermissione. Oculi Domini ad timentes eum et ipse cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
errata uł custodiamꝰ catholica: ab apłis tamen eorũq
successorib nouimus constitutũ. criminationes
adu̾sus doctores ñ debere suscipi. nec ꝑegrina ru¬
dicia fieri. nec quenqm alt̾ius iudicis quam sui sen¬
tentia debere constringi. Caput enĩ eccłie xp̃ẽ est.¬
ꝑpĩ autẽ uicarii sac̾dotes st̃: qui uice. xp̃i legatione fun¬
gunt᷑ in eccła. Ideireo qͥcqͥd ad eoꝵ fit iniuriã. ad xp̃o
ꝑtinet qui dixit. Suos audit. me audit. Et qͥuos
sꝑnit. me sꝑnit. Et qui me sꝑnit: sꝑnit eum qͥ me
randa & cauenda. & tam ppt̃ eos qͥ se ipsos aut cupi¬
ditate aut auaritia aut inuidia ꝑdere moliuntur.
ne inprofunda labantur aut intalia incidant mala.
quam ꝓpt̃ ꝑsecutores ȩccłiȩ seruorũq eiꝰ qui iuxta ue¬
ritatis uocem ocłos habentes ñ uident. & aures haben

Expanded text:
errata. vel custodiamus catholica: ab apostolis tamen eorumque errata. vel custodiamus catholica: ab apostolis tamen eorumque successoribus novimus constitutum , criminationes adversus doctores non debere suscipi, nec peregrina judicia fieri , nec quemquam alterius judicis quam sui sententia debere constringi . Caput enim ecclesiae tes sunt, qui vice Christi legatione funguntur in ecclesia . Idcirco quidquid ad eorum fit injuriam, ad Christum pertinet, qui dixit: Qui vos audit, me audit: et qui vos spernit, me spernit. Et qui spernit me, spernit eum qui me randa et cavenda, et tam propter eos qui seipsos aut cupiditate, aut avaritia, aut invidia perdere moliuntur, ne in profunda labantur, aut in talia incidant mala, quam propter persecutiones Ecclesiae, servorumque ejus, qui juxta veritatis vocem, oculos habentes, non vident, et a