comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter delitias corporis & cordis
solet: quod corporales delitiȩ cũ nõ
habentur. graue iñ se desideriũ ãcen¬
dunt. Cum uero habitȩ eduntur: co¬
medentẽ ꝓtinus infastidium per sa¬
cietatẽ uertunt. At contra spiritaleᷤ
delitiȩ. cum nõ habentur in fastidio
sũt: eum uero habentur indesiderio
T antoq acomedente amplius esusiunt᷑.
quanto & ab esuriente amplius come.¬
aunt᷑. In illis apetitus placet. exꝑi¬
entia displicet. In istis appetitus uilis
est: & experientia magis placet.
In illis appetitus saturitateᷤ. saturitas
rastidium generat. In istis appetitus
satuntatemꝰ: saturitas appetitũ parit.
Augint eñi spiritales delitiȩ desideriũ
inmente dum sanant: quia quanto.
magis eaꝵ sapor percipit᷑. eo am plĩ
cognoscitur quod auidins amet᷑. Et
id enxo nõ habitȩ amari nõ possut.
quia eaꝵ sapor ignoratur. Quis enĩ¬

Expanded text:
inter delicias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia ea
Abbreviated transcription (Latin):
pitur: Nam quamuis bonũ sit cõuigi¬
um. atq ad ꝓpagandam sobolem pro¬
uidentia diuina cõstitutũ: nõ nulli
tamen nõ per hoc fecunditatẽ ꝓlis.
sed desideria expetunt uoluptatis. Et
id circo per rem ustã. significari potest
nõ in cõgrue ref miusta. Ad cęnam
ergo uos exerni cõuiuii. summꝰ pater¬
familias inuitat. Sed dum alius auari¬
tiȩ. alius curiositati. alius uoluptati
c̾rnis est deditus: imirum reꝓbi simul
omnes excusant. dum hunc externa
cura occupat: illum alieni actꝰ sagax
cogitatio de uastat. alius etiam m̃tem
quisq ad eternȩ uĩ ⁊ epulas nõfestinat.
Sequit᷑. Reuersusserũus: nuntiauit hec
dño suo. Tunc untus pater familias. dix̃

Expanded text:
pitur? Nam quamvis bonum sit conjugipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo.
Abbreviated transcription (Latin):
licer. auq̃ncio ꝑtiuere ꝓbatio ad curio.¬
sitatem solet. Sed notandũ qd & is qͥ
cusat: humilitatis uerba per miscet
dicens. rogo te habe me excusatũ. dũ
enim dicit rogo. & tam̃ uenire cõtẽp.¬
nit: humilitas sonat inuoce. suꝑbia
in actione. Et ece hoc diuidicat prauuᷤ
quisq cum audit: nec tamen ea quȩ
diuidicat agere desistit. Nam cium
cuilib& ꝑuerse agenti dicimꝰ cõuer¬
tere. dm̃ sequere. mundum relinque.
ubi hunc nisi ad dñicã cęnã uocamꝰ:
Sed cum respondet ora pro me quia pec¬
cator sum: hoc facere nõ possum. qͥd
aliud agit. nisi & rogat & excusat:
Dicens namq peccator sum: humilitatẽ
insinuat. Subiungens aũt cõuerti nõ
possum: suꝑbiam demonstrat. Rogan¬
do igit᷑ excusat. qui & humilitatẽ suꝑ¬
diicit inuoce: & suꝑbiam exercet in
actione. Alius aũt dixit. Uxorem
duxi: & ideo nõ possũ uenire. Quid per
uxorem. nisi uoluptas carnalis acci¬

Expanded text:
licet aliquando pertinere probatio ad curiolicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum est quod etcusat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis acci
Abbreviated transcription (Latin):
inquinq uigis boũ. nisi quinq corporiꝰ
sensus accipimus: Qui recte quoq uiga
uocati sũt: quia mutroq sexii geminan.¬
tur. Qui uidelic& corporales sensus. qͥa
interna comprehendere nesciunt: sed
sola exeteriora cognoscunt. ⁊ desereteᷤᷤ
intima ea quȩ extra sũt tangunt: recte
per eos curiositas designatur. Quȩ dũ
alienam querit uitã discutere: semper
sua intima nesciens. studet exteriora
cogitare. Graue namq curiositatis ẽ
uitium. quȩ dum cuiuslib& mentem
ad inuestigandam uitam ꝓximi ext̾ĩꝰ
dicit: semper ei sua intima abscõdit.
ut aliena sciens se nesciat. Et cunosi
animꝰ. quanto peritus fuerit aliem me¬
itantos riti: fiet ignarus sui. Propter hoc
namq or dde eisdem quinq uigis boũ
dicit᷑ eo ꝓbare illa: rogo te habe me
excusatum Ipsa enim excusatis uer.¬
ba. auitii sui excusatione nõ discre¬
pant: dum dicit eo ꝓbare. Iuia uide.¬

Expanded text:
in quinque jugis boum nisi quinque corporis in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et, deserentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant dum dicit: Eo probare illa, quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
tius festinaret. ne prior se ad potentis
conuiuium alter occurreret. Homo ergo
diues muitat: & pauper occure festi¬
nat. Ad der inuitamur cõuiuum. &
excusamus. Sed ecce inter hec estunare
possumꝰ. quid sibi corda nĩa respõdeat.
Occultis enim fortasse. sibi cogantioibꝰ
dicunt. Excusare nolamus: ad illum
suꝑnȩ refectionis cõlauiũ. & uocari &
per uenire gratulamur. Loquentes uob̾
talia. mentes ur̃ȩ uerum dicunt: si non
plus terrena quã cȩlestia diligunt. si
nõ amplius reb̾ corporalibꝰ quã spiritalibꝰ
occupantur. Unde hic quoq ipsa excu-¬
santium causa subiungitur: cum ꝓtinꝰ
sub infertur. Primus dixit. Uillã emi.
& necesse habeo exire & uidere illam.
Rogo te: habe me excusatum Iuid per
uillam. nisi t̾rena substantia de signat᷑.
Exit ergo udere uillam: qui sola exte.¬
riona cogitat ꝓpter substantiam. Alter
dixit. Iuga bouum quinq: & eo ꝓbare
illa. Rogo te: habe me excusatumꝰ. iud

Expanded text:
cius festinaret, ne prior se ad potentis cius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam; rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exiit ergo videre villam qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
re pellendum namq fastidium urm̃:
iam parata sũt omia. ed si adhuc car¬
nales estis: fortasse epulas carnales in¬
quintis. Ecce ipsȩ carnales epulȩ: in
spiritale uob̾ alimentũ cõuersȩ sunt.
Ad abstergendum namq m̃tis ur̃ȩ fastidi
um: in cęna dĩ ille uob̾ singularis agnꝰ
occisus est. Sed quid agimus. quia hoc
quod sub iungitur adhue fi en amul¬
tis uidemus: Et cȩperunt simul omnes
ex cusare. Offert ds̃ quod rogari de
buit: nõ rogatus dare uult quod uix
sperari poterat quia dignaretur lar¬
giri postulatus: & tamen cõtempnit᷑.
Par̾atas delitias refectionis ȩternȩ de nun¬
tiat: & tam̃ simul om̃s excusat. Ponamꝰ
ante ocłos mentis minina. ut possimꝰ
digne pensare maiori Siquispiam
pot̾ens ad inuitandum quemlib& pau¬
perem mitteret. Quid frẽs rogo. quid
pauꝑ ille fecisset. nisi de eadem sua in¬
uitatione gauderet : Responsum hu¬
mile redderet. uestem mutaret. ire qͣnto¬

Expanded text:
repellendum namque fastidium vestrum repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abum, in coena Dei ille vobis singularis agnus occisus est. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt simul omnes excusare . Offert Dbuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quanto
Abbreviated transcription (Latin):
& nos tam̃ in his diebꝰ sumꝰ. Et cum de
edificatione ur̃a uob̾ aliquid loquor.
hoc est quod ago. Seruus enĩ sum.
summi patris familias. Cumuos ad mo-¬
neo ad contẽptum scłi. inuitare uosue¬
nio adcȩnam dĩ. Nemo me ꝓpter me:
hoc in loco despiciat. Et si ad inuitan¬
dum nequa quã minus appareo: sed
tamen magnę sũt delitiȩ quas ꝓmitto.
e pe frẽs mei solet euenire
quod dico: ut ꝑ sona potens famulũ
habeat despectum. Cumq per eum
suis forte uel extrhieis aliquod respõ¬
sum mandat. nõ ̃seipicitur persona
loquentis serui: quia seruatur.
in corde reuerentia mutentis dñi.
Nec pensant qui audiunt perquem: ĩed
quid uel a quo audiant. lta erggo frẽs:
ita & uos agite. Et si nos forsitan
digne despicitis: inm̃te tam̃ ur̃a. uocan¬
tis dñi reuerentiam seruate. Cõuiue
fieri summi patris familias: libenter
obȩditȩ. Corda uiñ discutite. atq ex
eis mortale fastidium repellite. Ad

Expanded text:
et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
parauit. Qui uocat multos. sed pan¬
ci ueniunr: quia nõ numquã ipsi q̃
ei per fidem subiecti sũt: ȩterno eiꝰ
conuiuio male uiuendo contradicũt.
Misit aut seruum suum hora cȩne. dice¬
re inuitatis ut uenirent. Quid hora
cene. nisi finis est mundi: In quoni¬
mirum nossumꝰ. sicut iam dudum paulꝰ
testatur dicens. Nos sumꝰ in quos fines
Q uc enim pensamus quia nichil est quod
restat: eo debemꝰ ꝑtimescere. ne tempꝰ
grẽ quod presto est pereat. Id curo aut̃
hoc conuiuium dĩ. nõ ꝑ randumi sed
cęna nominatur: quia post prandium
cena restat. post cęnam uͦ prandiũ nul-¬
lum restat. Et quia ȩt̾nũ dĩ cõuiuium
nob̾ in extremo preparabitur: rectũ
fuit ut hoc nõ prandium sed cęna
uocaretur. Sed quisper hunc seruũ
qui a patre familias ad inuitandũ mit¬
titur. nisi predicatoꝵ ordo signatur :
De quo iudelicet ordine. quamius ad¬
huc indigni nos existimꝰ: quam iuspec¬
catoꝵ nroꝵ pondenbꝰ pregiauamur.

Expanded text:
paravit, qui vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Misit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines nem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur,
Abbreviated transcription (Latin):
tretas aliȩ binas. aliȩ ternas: sed ipse sex
ydriȩ. capiebant metretas binas uel ter¬
nas. Tanquam diceret. Et quando dico
binas. etiam sp̃m patris & filii eum hisin¬
telligi uolo: & quando dico ternas. ipsã
trinitatem manifestius enuntio. Quis qͥs
itaq nominat patrem & filium: oportet¬
ut ibi intelligat tanquam caritatem
in uicem patris & filii. quod est sp̃e sc̃s.
Fortassis enim discussȩ scripturȩ. quod non
sic dieo ut hodie docere possim: aut qͣsi
aliud inueniri nõ possit. sed tamen for.¬
tasse scrutatȩ scripturȩ indicant: qđ spc̃
caritatem Q uomͦ aũt iulis est. quando
omnia quȩ dicunt᷑ nõ uilia cara dieunt᷑:
Si engo quȩ nõ sut uilia cara sũt. quid est
carius ipsa caritate: Sic aũt cominenda.¬
tur ipsa caritas ab apło. ut dieat super¬
eminentiorẽ uiam uob̾ demonstro. Si lin¬
gus hominum loquar & angłoꝵ. cari¬
tatem aũt nõ habeam: factus sum ȩra.

Expanded text:
tretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex tretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem Patris et Filii, quod est Spiritus sanctus. Fortassis enim discussae Scripturae: quod non sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutatae Scripturae indicant quod  quando omnia quae dicuntur non vilia, chara dicuntur? Si ergo quae non sunt vilia, chara sunt; quid est charius ipsa charitate? Sic autem commendatur charitas ab Apostolo, ut dicat: « Supereminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, fac
Abbreviated transcription (Latin):
metretas binas uel ternas: Mysterium
nob maximum: locutio ista commendat.
Metretas enim dixit mensuras quasdam:
tanquam si diceret urnas. amphoras. uel
siquid ciusmodi nomen mensurȩ ẽ. Metre.¬
ta tamen: amensia accepit nomen men¬
surȩ. Metron enim mensuram dieunt gre¬
ci. Iude apellate metrete. Capiebant cͦ
metretas binas: uel ternas. Quid dicimꝰ
fintres: Si ternas tantum diceret. nõ eur¬
reret animus nr nisi ad mysterum trinita.¬
tis. Sed forte nec sic debemus inde eito
iam sensum auertere. quia dixit binas uel
ternas: quia nominato patre & filio. con
aut filii tantum modo sp̃e: sed patris
& filii sp̃ẽ. Seriptum est enĩ. Si quis di¬
lexerit mundum. nõ ẽ sp̃c patris in illo.
nõ hab&: hic nõ est eus. Idem aũt spc̃.¬
& patris & filii. Nominato ittiq patre
& filius: tanquam duȩ metrete nominan¬
tur. Cum aũt ibi intelligitur sp̃e sẽs. tres
metretȩ. Ideo non dictum est capientes me¬

Expanded text:
metretas binas vel ternas? Mysterium metretas binas vel ternas? Mysterium nobis maxime ista locutio commendat. Metretas enim dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, consaut Filii tantummodo Spiritus; sed Patris et Filii Spiritus. Scriptum est enim, Si quis dilexerit mundum, non est non habet, hic non est ejus . Idem autem Spiritus Patris et Filii. Nominato itaque Patre et Filius, tanquam duae metretae nominantur. cum autem ibi intelligitur Spiritus sanctus, tres metretae. Ideo non dictum est, capientes me
Abbreviated transcription (Latin):
uid: usq ad transmigrationẽ in babylo.¬
niam & uinta a transinigratione in ba¬
byloniam: usq ad ioħem baptistam.
Sexta inde: usq ad finem scłi. Propt̾ea
sexta die fecit ds̃ hominem ad imagi¬
nem suam. quia sexta ista ȩtate mani¬
festatur per euangłium reformatio mentĩ
nĩȩ: scđm imaginem eiꝰ qui creauit nos:
& conuertitur aqua in uinum. ut iam
manifestatum xpm̃ in lege & ꝓphetis sa¬
piamus. Ideo erant ibi sex ydriȩ: quas
iussit impleri a qua Le.uiiii.¬
ex eigo illȩ idriȩ. sex ȩtates significa.¬
nt: quib nõ de fuit ꝓphetia. Iilla ergo
tempora. sex quasi articulis distributa
atq distincta: quasi uasa essent mania.
nisi a xp̃o implerentur. Quid dixit tẽpora
quȩ maniter currerent. nisi in ers dñs nr̃
iħic xp̃e predicaretur: Implete sũt ꝓphetie.
plene sũt ydriȩ. Sed ut aqua in uinum
conuertatur: in illa tota ꝓphetia xp̃e intel¬
liganir. Q uid ẽ ergo capiebant singule¬

Expanded text:
vid usque ad transmigrationem in Babylovid usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam : quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creavit nos ; et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae inaniter currerent, nisi in eis Dominus Jesus praedicaretur? Impletae sunt prophetiae, plenae sunt hydriae: sed ut aqua in vinum convertatur, in illa tota prophetia Christus intelligatur. 7. Quid est ergo, Capiebant
Abbreviated transcription (Latin):
panes habebant quinq miliũ homi¬
num saturitatẽ. aut saltem duo decim
cophinos plenos. sed omnipotentia.
dñi quasi fons panis erat: sic posset¬
& effusa a qua uinum in fundere Q đ
si feciss&: uideret᷑ scripturas ueteres
improbasse. Cum aũt ipsam a quam
cõuertit inuinum: ostendit nob̾ quod
& scriptura uetus ab ipso ẽ. Nam
iussu ipsius: impletȩ sũt ydriȩ. A dño
quidem & illa est seriptura: sed ni¬
chil sapit si nõ ibi xp̃e intelligatur.
Intendite aũt quod ipse ait. quȩ scrip¬
ta sũt in lege & ꝓphetis & psalmis de
me. Nouimus aut legem ex quib tem¬
porib narr&: id est ab ex ordio nundi.
nprincipio: fecit ds̃ cȩlum & terraim. In¬
de usq adhoc tempus quod nunc aginiꝰ
sexta ȩtocs ẽ: ut sepe audistis & nostis.
N am prima ȩtas computatur ab adam:
usq ad noe. Secs̃a a noe: usq ad abithã.
nem sequitur & distinguit. Tercia ab
abraham: usq ad dauid. Q uarta a da¬

Expanded text:
panes habebant quinque millium homipanes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab ipso est: nam jussu ipsius impletae sunt hydriae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque ad Abraham: nem sequitur et dDavid: quarta a Da
Abbreviated transcription (Latin):
missionem peccatoꝵ in omnes gentes. in
certa manifesta sũt in tellectis. patebũt
illa omnia mysteria quȩ in isto mirticu¬
lo dñi latent. Uidete quid ait. quia o.¬
portebat in xp̃o impleri quȩ de illo seri¬
pta sũt. Ubi serpta sut: In lege inquit
& ꝓphetis. & psalmis de me. Nichil serip¬
turaꝵ ueterum preter misit. Illa erat
aqua. & ideo dicti sũt illi adño in sen¬
sati: quia eis adhue aqua sapiebat nõ
uinum Quomodo aũt fecit de aqua ui¬
num: Cum aperuit eis sensum. & ex¬
posuit ers scriptuits: in eipiens a moy
se ꝑom̃s ꝓphetas. Unde iam in ebriati
dicebant. Nonne cor nr̃m erat ardens
in uia. cum aperiret nob̾ scripturas:
Intellexerunt enim xxp̃m in his libris.
in quib eum non nouerant. Muta.¬
briat quod nõ inebriabat. Si enim ius¬
siss& inde aquam effundi: & sie ipse
muteret unum ex occultis ereaturȩ
sinib. unde fecit & panem quando
saturauit tot milia: nõ enim quinq

Expanded text:
missionem peccatorum in omnes gentes. nmissionem peccatorum in omnes gentes. ncerte manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, inquit, et Prophetis, et Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Intellexerunt enim Christum in his Libris in quibus eum non noverant. Mutavbriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes & principes nr̃i in dampna¬
tionem mortis: & eruci eum fixerunt.
Nos aũt sperabamꝰ: quia ipse fuit qui re¬
dempturus erat isrł. Et nunc tereium
diem agit hodie. ex quo hȩc facta sũt.
Hȩx atq alia cum dixiss& unus ex duo.¬
bus quos inuenit in uia. euntes ad pro.¬
pinquum castellum: respondens ipse
ait. O irsensati & tardi corde adere¬
dendum. suꝑ omĩa quȩ locuti sut pro.¬
phetȩ. Nõne hȩc omĩa oportebat pati
xp̃m. & in troire in claritatem suam:
Et fuit incipiens a moysẽ & omnibus
ꝓphetis: in terpretatꝰ illis in omnibus
scripturis quȩ de eo erant. Item alio
sermones quos locutus sum ad uos eũ
adhucessem uobiscum. quia oportebat
impleri omnia quę seripta sũt in lege
moysi. & ꝓphetis. & psalmis de me. łuẽ
aperuit illis sensum. ut intelligerent
serpturas. Et dixit illis. Quia sic serip¬
resurgere ex mortuis tercia die: & pre¬
dicari in nomine eius pęnitentiã. & re¬

Expanded text:
sacerdotes et principes nostri in damnasacerdotes et principes nostri in damnationem mortis, et cruci eum fixerunt. Nos autem sperabamus, quia ipse erat qui redempturus esset Israel; et nunc tertius dies agitur hodie, ex quo haec facta sunt. » Haec atque alia cum dixisset unus ex duobus quos invenit in via euntes ad propinquum castellum; respondit ipse et ait: « O insensati et tardi corde ad credendum super omnia quae locuti sunt Prophetae! nonne haec omnia oportebat pati Christum, et introire in claritatem suam? Et fuit incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant. » Item alio sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege rophetis et in psalmis de me, tunc aperuit sensum eorum. ut intellegerent scripturas, et dixit illis: quoniam sic scripresurgere ex mortuis tertiadie et prsedicariinnomine eius psenitentiam et re
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o nõ tacuit: sed occultum ibi
erat. Adhuc enim aqua erat. Undde
ꝓbamꝰ. quod omnib temporib suꝑio¬
ribus usq ad ȩtatem qua diis uenit.
ꝓphetia de illo nõ defurc: Ipso dño
dicente. Cum enu resurrexisset amor¬
tus: inuenit discipłos dubitantes de
illo quem secuti erant. Uiderunt enĩ
eum mortuum. & nõ s perauerunt
resurrecturum: & tota spes eoꝵ cõndi¬
dit. Unde ille latro laudatus. ipso
die meruit esse in paradiso: quia in
eos nutantes. & quodam modo argu¬
entes se ipsos quod in illo redemptio.¬
nem sperauerant. Dolebant tanĩ eum
sine culpa occisum: quia nou erant
innocentem. Et hoc ipsi post resur¬
rectionem dixerunt. cum quosclam
eoꝵ tristes inueniss& in uia. Tu solũ
quȩ facta sũt in illa istis diebus: Ille
aut dixit illis. Quȩ : Illi aũt dixerunt.
De iħu nazareno. qui fuit ꝓpheta potens
in factis & indictis: in conspectu dĩ &
unuiersi ppłi. quomͦ hunc tradiderunt

Expanded text:
de Christo non tacuit: sed occultum ibi de Christo non tacuit: sed occultum ibi erat; adhuc enim erat aqua. Unde probamus quod omnibus temporibus superioribus usque ad aetatem qua Dominus venit, prophetia de illo non defuit? Ipso Domino dicente. Cum enim resurrexisset a mortuis, invenit discipulos dubitantes de ipso quem secuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Quia in eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et hoc ipsi post resurrectionem dixerunt, cum quosdam eorum tristes invenisset in via: « Tu solus quae facta sunt in illa istis diebus? Ille autem dixit eis: Quae? Illi autem dixerunt: De Jesu Nazareno, qui fuit vir propheta, potens in factis et dictis in conspectu Dei et universi populi, quomodo hunc tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
nulla tempora cessauerunt. Sed illa
ꝓphetia. quando in ea dep̃e nõ intellige¬
batur: aqua erat. In aqua enim: uinũ
quodam modo latet. Dicit apłs quidin¬
telligamus in ista aqua. Hue usq in
hodiernum inquit diem. quandiu le.¬
gitur moyses. ad ipsum uelamen suꝑ
cor eoꝵ positum est quod nõ reuelat᷑:
quia in xp̃o euacuatur. Et cum tran¬
sieris in quit ad dñm: auferetur ue¬
lamen. Uelamen dicit ad opertionẽ
ꝓphetiȩ: ut nõ intelligeritur. ⁊ ollit᷑
uelamen. cum transieris ad dñm. Sie
tollitur in sipientia. cum transieris ad
dñm: & quod a qua erat. in uinum tibi
fit. Lege libros om̃s ꝓpheticos. Non
in tellecto x p̃o. quid tam in sipidum &
fatuum inuenies: Intellige ibi xp̃m.
non solum sapit quod legis: sed etiã
in ebriat. mutans mentem acorpore:
ut preterita obliuiscens. in ea quȩ an¬
te sũt extendaris. Ergo ꝓphetia ab an¬
tiquis temporib ex quo prorsus currit
ordo nascentium. in genere humano

Expanded text:
nulla tempora cessaverunt: sed illa nulla tempora cessaverunt: sed illa prophetia, quando in illa Christus non intelligebatur, aqua erat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inquit, ad Dominum, auferetur velamen » . Velamen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris . 4. Ergo prophetia ab antiquis temporibus, ex quo prorsus currit ordo nascentium in genere humano,
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt qd̃ ds̃ fecerit nuptias. et
sicut cõuinctio a dõ: ita diuortium
a diabolo fit. Sed ꝓpterea in causa for.¬
nicationis licet uxorem dimittere:
quia ipsa esse uxor prior noluit. quȩ
fidem conuigalem marito nõ serua¬
uit. Nec illȩ quȩ uirginitatem dõ uo.¬
uent. quamquã ampliorem gradum
honoris & scĩtatis in eccła teneant :.
sine nuptiis sut. Nam & ipsȩ ꝑtinent
ad nuptias cum tota ȩccła. inquibũ
nuptiis sponsus est xp̃e. Ac per hoc
ergo dñs inuitatus uenit ad nuptias.
ut cõuigalis castitas firmaretur: & os¬
tenderetur sacramentum nuptiaꝵ.
quia & illaꝵ nuptiaꝵ sponsus per¬
sonam dñi figuiribat: cui dictum
est seruasti uinum bonũ usq adhue
xep̃e seruauit usq adbue: idest eu¬
angłium suum. Iam enĩ incipiamus
ipsa sacramentoꝵ oꝑa detegere: qͣn¬
tum ille donat in cuius nomine uob̾
ꝓmisimus. E rat ꝓphetia antiquis tem¬
poribus. & a ꝓphetię dispensatione

Expanded text:
noverunt quod Deus fecerit nuptias, et noverunt quod Deus fecerit nuptias, et sicut conjunctio a Deo, ita divortium a diabolo sit. Sed propterea in causa fornicationis licet uxorem dimittere, quia ipsa esse uxor prior noluit, quae fidem conjugalem marito non servavit. Nec illae quae virginitatem Deo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, in quibus nuptiis sponsus est ergo Dominus invitatus venit ad nuptias, ut conjugalis castitas firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus personam Domini figurabat, cui dictum est, Servasti vinum bonum usque adhuc. stus servavit usque adhuc, id est, Evangelium suum. 3. Jam enim incipiamus ipsa sacramentorum operta detegere, quantum ille donat in cujus nomine vobis promisimus. Erat prophetia antiquis temporibus, et a prophetiae dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
nemo muetur. Sic aquam in uinum uer¬
sam quis nõ miretur. cum hoc annis om.¬
nibus ds̃ inuitib faciat: Sed quia oia
quȩ fecit dñs iħe nõ solum ualent ad ex¬
citanda corda nĩa muiculis. sed etiam
ad ȩdificanda in doctrina fidei. serutari
nos oportet quid sibi uelint illa omnia.
idest quid significent. hoꝵ enini omĩũ
significationes: sicut recordamini i ho¬
diernum distulimus. Quod aut dñs inui¬
iuius uenit ad nuptias: etiam excepta
mystica significatione. confirmare uo¬
luit quod ipse fecit. futuri eni erant de
quibus dixit apłs ꝓhibentes nubere.
& dicentes quod malum essent nup¬
tiȩ: & quod diabolus eas fecisset. cum
idem dñs dicat ineuangłio. interroga¬
mus utrum liceat homi̾ni dimitere
uxorem suam exqualib& causa: nõ
licere excepta causa forncationis. In
qua responsione si menistis: hoc ait.
Quod ds̃ conunxit: homo nõ separet.
Et qui bene eruditi sũt in fide catholica.

Expanded text:
nemo miretur. Sic aquam in vinum convernemo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur, cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad excitanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, sicut recordamini, in hodiernum distulimus. 2. Quod Dominus invitatus venit ad nuptias, etiam excepta mystica significatione, confirmare voluit quod ipse fecit nuptias. Futuri enim erant, de quibus dixit Apostolus, prohibentes nubere , et dicentes quod malum essent nuptiae, et quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis reddere quod promisimꝰ. hes¬
terno enim die si memiit scĩtas ur̃a. cum
temporis excluderemin angustia ne ser¬
monem in choatum impleremus: in hodi¬
ernum diem distulimus. ut ea quȩ in hoc
facto euangłicȩ lectionis mysticȩ in sa.¬
cramentis posita essent: ipso adiuuante
aperirent᷑. Non itaq opus est iam immo.¬
rari duitiꝰ: in commendando muticulo dei.
Ipse est enim dñs qui per uniuersam erea.¬
turam cotidiana miracula facit: quȩ ho.¬
minib nõ facilitate. sed assiduitate iuilue.¬
runt. Rara aũt quȩ facta sũt ab eodem
dño. idest auerbo ꝓpter nos in carnato:
maiorem stuporem hominib attulerunt.
⁊ on quia maiorti erant. quam sũt ea quȩ co¬
tidie in creatum facit: sed quia ista quȩ
cotidiȩ fiunt. tanquam naturali cursu
peraguntur. Illam uero efficatiam poten¬
tiȩ tanquam presentis: exhibuisse iudent᷑
oculis hominum. Diximus sic̃ meministis
resurrexit unus mortuus: obstupuerunt
homines. cum cotidie nasci qui nõ erant

Expanded text:
nobis reddere quod promisimus. Hesterno enim die, si meminit Sanctitas vestra, cum temporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creatura facit, sed quia ista quae quotidie fiunt, tanquam naturali cursu peraguntur; illa vero efficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum quotidie nasci qui non erant,
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ precepta dĩ: si celebramꝰ ueraciter so.¬
lemnitatẽ dĩ. Gratum namq sacrifirium¬
dõ est afflctio cõtra peccatum: psalmista
testanie qui uit. Sacrifitium dõ. sp̃c cõtri¬
bulatũs. Peccata nr̃a pret̾ita. in baptismatis
perceptione donata sũt: & tamen post bap¬
tisma multa comisimus. sed lauari iterum
baptismatis aqua nõ possumꝰ. Quia eugo &
post baptisma in quinauimus uitam: bap¬
tizemus lacrimis conscientiã. Quatinꝰ regi.¬
onem nr̃am ꝑ uiam alicu repetentes. qui
ex ea bonis delectati discessimus: ad eam
malis amaricati redeamus: dor̃a infaa¬

Expanded text:
ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter soergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus, praesta
Abbreviated transcription (Latin):
titum cunis refrenando redeamus. ꝑ aliã
eigo uiam ad regionem nram regredimuꝵ:
qm̃ qui aparadisi gaudiis ꝑ delectamenta
discessimus. ad hȩc ꝑlamenta reuocamur.
dis hinc culpris oꝑis: illine uiditiũ extre.¬
mȩ districtionis. Pensemꝰ quam districtus
uidex ueniat. qui iuditium minatur &
latet. Teriorem peceatorib intentat. &
tamen sustin&. Et id eireo uenire cicuis
differt. ut minus inueniat quos cõdempn&
Punianus fletib culpas. & cum psalmistę
uoce preueniamꝰ fariem eiꝰ incõfessione. uo¬
luptatum nos ergo fallatia nulla decipiat:
nulla uana lericia seducnt. In ꝓximo nãq
est udex: qui dixit. Ue uob̾ qui ridetis
nunc: quia lugebitis & flebitis. Hinc enim
salomon eut. Risus dolore miscebitur.
& extrema gaudii luctus occuput. hine
iterum dicit. Risum deputaui errorem:
& gaudio dixi. Quid frustra deciperis:
Hinc rursus ait. Cor sapientiũ ubi tristicia
est: & cor stultoꝵ ubi lȩticia. ꝑtimescamꝰ

Expanded text:
titum carnis refrenando, redeamus. Per aliam titum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. dis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tams condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat ; hinc iterum dicit: Risum reputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium, ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus
Abbreviated transcription (Latin):
dia incirai cordis ine ͫ dimus: ut suciue
aliquid dõ ꝑcȩleste desiderium redolere
ualeamꝰ. Mirram offerim̃: si carnis uitia
ꝑabstinentiam mortificamꝰ. ꝑ myrram
namq ut diximus agit᷑. ne mortua caro
Computruerunt uimenta in stercore suo.
cere est: carnales homines in fetore luxu
riȩ uitam finre. Myrram engo dõ offerimꝰ:
quando hoc mortale corpꝰ aluxuriȩ ꝑ u¬
tredine. ꝑ cõdimentũ cõtinentiȩ custodimꝰ.
Magnum uero nob aliquid  magi innu¬
unt. qd̾ in regionẽ suã ꝑuiam aliam reuer¬
tuntur. In eonamq quod ammoniti faciuĩt:
nob̾ ꝓsecto in sinuunt quid faciamꝰ. Regio
quippe nr̃a primdisus ẽ: ad quã iħu cogni¬
to redire ꝑ uiam qua uenimꝰ ꝓhibem᷑. A re¬
gione & qñ nr̃ti suꝑbiendo. in obȩdiendo.
uisibilia sequendo. cibum ueritũ gustando
dicessimꝰ. set ad ea necesse ẽ ut flendo. obe¬
diendo. uisibilia cõtempnendo. atq appe¬

Expanded text:
dia in ara cordis incendimus, ut suave dia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agiComputruerunt jumenta in stercore suo cere est, carnales horiae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appe
Abbreviated transcription (Latin):
ram eissumptȩ mortalitatis negant. Nos
itaq nato dño offeramus aurum: ut hunc
ubiq regnare fateamur. O ffermus thus:
ut credamus quod is qui tempore appa¬
ruit. ds ante tempora extitit. O fferamꝰ
myrram. ut eum quẽ credimus in sua di¬
unitate impassibilem. credamꝰ etiam in
nr̃a fuisse carne mortalem Quamius in
auro. thure & myrra. intelligi & aliud
potest. A uro namq sapiẽtia de signat᷑.
salomone cutestante qui ait. Thesaurꝰ
desiderabilis : requieseit in ore sapientis.
Thure aũt quod dõ inceͫ ditur. uirtus ora¬
tionis exprimit᷑: psalmista attestante
qui ait. Dirigatur oratio mea. siẽ in cen
tificatio carnis nĩe figuratur. Unde scã
ȩccła de suis oꝑtriis. usq ad mortem ꝓdõ
certantib dicit. Manus meȩ: distillauert̃
myrram. Nato ergo regi aurum offerimꝰ:
si in conspectu illius claritate supernȩ
sapientiȩ resplendemus. Thus offerimꝰ.
si cogitaitiones carnis ꝑ scã orationũ stu¬

Expanded text:
rham assumptae mortalitatis nolunt. Nos rham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur ortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum stu
Abbreviated transcription (Latin):
uno eodemq sidere cum seruis nati. ad ieg¬
num ꝓficiunt: cum serui qui secum fuerant
geniti. in seruitute moriant᷑. hec de stella
breuiter diximus: ne mathematicoꝵ stulti¬
ciam. in dis cussam preterisse uideamur.
Magi uero aurum. thus. & myrram deferunt.
Aurum quippe: regi cõgruit. t̃ hus uero. in dĩ
saerifitio ponebat᷑. Mirra auit. mortuorũ
corpora cõdiunt᷑. Eum ergo magi quẽ ad¬
orant. etiam mystis munerib predicãt.
A uro regem. ture dm̃. myrra mortalem.
Sunt uero nõnulli heretiei. qui hunc dm̃
credunt: sed ubiq regnare nequaquam
credunt. Hii ꝓfectõ ei thus offerunt. sed
offerre etiam aurum nolunt. Sũt uero
nõ nulli. qui hunc regem estimant. sed
dm̃ negant. hii uidelic& ei aurum offerũt.
sed offerre thus nolunt. Et sũt nonnulli.
qui hunc & dm̃ & regem fatent᷑: sed aissũp¬
sisse carnem mortalem negant. hii mmirũ
ei aurum & thus offerunt: sed offerre myr¬

Expanded text:
uno eodemque sidere cum servis nati, ad reguno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myr
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ qualitas fuit. Sed ad hȩc solent ia¬
thematici respondere: quia uirtus cõstel¬
lationis in ictu pungentis est. Quib edi¬
uerso nos dicimus. quia magna est mora
natiuitatis. Si igitur in ictu puncti cõstel¬
latio permutatur. necesse iam erit ut tot
dicant fata: quot sunt membra nascentiũ
areri etiam mathematiei.
solent. quod quisques signo aquarii nasci¬
tur: in hac uita piscatoris ministeriũ sor¬
ciatur. Piscatores uero ut fertur: getulia
nõ hab& Quis igit᷑ dicat quia nemo illie
in stella a quarii nascit᷑. ubi piscator om̃i¬
modo nõ habetur : Rursum quos nasci sig
no libix aasserunt. trape ⁊ eras futuros dicũt.
Et trapezetas. multaꝵ gentiuum ꝓuntiȩ igno¬
rant. fãtennt᷑ ergo necesse ẽ: aut hoc in eis
signum de esse. aut effectum fatalem stellã¬
ꝓfecto nascentib. quis estim& quanti eisdẽ
mom̃tis horarum actempoꝵ. ex seruili
cõdinone nascuntur: Et tamen regum filii.

Expanded text:
vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mavitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii
Abbreviated transcription (Latin):
sub cõstellationib stellarum putant.
Et hoc in adiutorium sui erroris assumũt.
quod noua stella exiit. eum dñs incar¬
ne apparuit. Cuius fuisse fa tum. eandẽ
quȩ apparuit stellam putant. Sed si
euangłii uerba pensamꝰ. quib de eadẽ
stella dicitur. usq dum uenietl staret su¬
pra ubi erat puer: dum nõ puer ad stel¬
lam. sed stella ad puerum eueurrit: si
dici liceat nõ stella fa tum pueri. sed
fa tum stellȩ his qui apparuit puer
pe hominũ. solus heme cõditor qui
crenuit amministrat. Neq eni ꝓpter
stellas homo. sed stelle ꝓpter hominẽ
facte sut. Et si stella fatum hominis
dicit᷑. ipsis suis ministeriis sub esse hoo
ꝑhibetur. Certe cum iacob de utero egre¬
diens. prioris frĩs plantam teneret ma¬
nu: prior ꝑfecte nequaquã egredi potu¬
it. nisi & subsequens in choriss&. Et tam̃
cum bito tempore. eodemq momento u¬
trumq mater fuderit: nõ una utitusq

Expanded text:
sub constitutionibus stellarum putant; sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer pe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque