comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feste denuntet dicens. quia aser pinguis paniseius.
Quis putas deliciis sic affluit ut ipse: ut utracit᷑ pos¬
sit psallere. inuia testimoniorũ tuorũ delectatus sũ.
iste abundat diuiciis spũaliũ gaudiorũ: cuiꝰ diuitiaᷤ
quȩlibet adu̾sitas ñ tã minuere qͣ augere solet: cuiꝰ
delicias qłius torm̃tum nec saltẽ int̾polare ualetͤ
Nam quanto durius premitur ext̃iustanto delecta¬
bilius głatur int̾ius. Hȩ illȩ deliciȩ. quastantũ situnt.
quas tam gͣtant̃ accipiunt. ñ dico pauꝑes ce ignobi¬
les: s etiam ipsi reges uł pͥncipes. Mentior. si hec de
ipso ipsa scͥptura ñ loqͥtur. Aser inquit pinguis
panis eius: et p̃bebit delicias regibꝰ. Quam em̃ pu¬
tamts suatut̃ pascunt᷑. quã mirabilit̃ credimꝰ de¬
lectant᷑. ñ quilibet reges. s illi utiq uere reges. quib
rex regũ et dñs dñantiũ restituit imꝑtũ corporis sui.

Expanded text:
feste denuntiet, dicens quia Aser, pinguis panis ejus . feste denuntiet, dicens quia Aser, pinguis panis ejus . Quis putas sic deliciis affluit ut ipse, ut veraciter possit psallere: In via testimoniorum tuorum delectatus sum, e affluit deliciis spiritualium gaudiorum, cujus divitias quaelibet adversitas non tam minuere quam augere solet, cujus delicias quodvis tormentum nec saltem interpolare valet. Nam quanto durius premitur exterius, tanto delectabilius gloriatur interius. Hae sunt illae deliciae, quas tantum sitiunt, quas tam gratanter accipiunt, non dico pauperes et ignobiles, sed etiam ipsi reges vel principes. Mentior, si haec de ipso ipsa Scriptura non loquitur. Aser, inquit, pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Quod enim putamus suaviter pascuntur, quam mirabiliter credimus delectantur, non quilibet reges, sed illi utique vere reges, quibus ille Rex regum et Dominus dominantium restituit imperium corporis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei inferunt qd̃ desid̃at: Magis itaq ꝗͣ suo cor¬
pori. suis miseret᷑ ꝑ secutorib: ut sit it̾m atq it̾̃m be¬
atus. Beati enim misericdẽs: qm̃ ipsi miscdĩam ꝯ¬
sequentur. O uirum głosum: o terq quat̾q beatũ.
Beatus ꝓpt̃ iusticiȩ esitriem ⁊ beatus ꝓpter uolunta¬
riam passionẽ: beatꝰ ꝓpter in ansuetudinẽ: beatus
ꝓpt̾ misccl̃iȩ conpassonẽ. Sic enim beati qui esuri¬
unt et sitiunt iusticiã. sicut beati qui ꝑsecutionem
patiuntur ꝓpt̃ ipsam: sic nichilominꝰ beati mites.
beati miscđes. Et hic nͣraser. ut sit ueraciter mul¬
uplicit̃q beatus. iusticiam ardent̃ fitiens. ꝓpter
ipsam libent̃ patitur: nesciens irasci. facile miseret᷑.
Quãuis eñi multũ esuriat panẽ iusticiȩ: dedignat᷑
effectus: nec ei sapit panis ullus quanus nitidus nͥ
sit oleo consꝑsus: in tantum ut de eo scͥptura mani-¬

Expanded text:
qui hoc ei inferunt quod desiderat? Magis itaque quam suo corqui hoc ei inferunt quod desiderat? Magis itaque quam suo corpori, suis miseretur persecutoribus, ut sit iterum atque iterum beatus: Beati enim misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . O virum gloriosum, o terque quaterque beatum! Beatus, propter justitiae esuriem; beatus, propter voluntariam passionem; beatus, propter mansuetudinem; beatus, propter misericordiae compassionem. Sicut enim beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam; sicut beati, qui persecutionem patiuntur propter ipsam; sic nihilominus beati mites, beati misericordes. Et hic noster Aser, ut sit veraciter multipliciterque beatus, justitiam ardenter sitiens, propter ipsam libenter patitur, nesciens irasci, facile miseretur. Quamvis enim multum esuriat panem justitiae, dedignatur effectus; nec ei jam sapit panis ullus, quantumlibet nitidus, nisi sit oleo conspersus, in tantum ut de eo Scriptura mani
Abbreviated transcription (Latin):
effert᷑: et eos magna aniinadũsione ꝑ seqͥtur:
Tantus aut̃ terror impugnattres gad subito
muadit. cũ se aser eimp̾lii sui certamine ad pĩ-¬
git. ut om̃s absq mora ad sugam se conu̾tati:
cũ nec ad horã qͥdẽ uicissim sibi fratͥbꝰ auxiliũ
ferentib resistẽ audeant. Ueriutiq anumȩ hoste̾.
carnales sunt d electationes. S quis queso locus.
prauȩ delectatiom int̃ corm̃ta relinqͥt᷑: quȩ iste
nr̃ aser ꝓpt̾ dm̃ ñ solum patient᷑ ferres etiam
ardenter appetẽ comꝓbat᷑: O quã recte aser. id ẽ beatꝰ
nem ꝑaciunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam. Quis illud dñicũ p̃cep
tum. dimittite et dimittet᷑ uobis. tã magnifice implẽ
potinit: quis tã facile. qͥs tam ex corde illatas sibi¬
iniurias ignoᷤc̃e ualuit: quã qui de corꝑis sui cru¬
ciatibꝰ exultare magis quã contͥstari didicit: Utqͥd
entm inimicos ñ diligat: cureis libent̃ ñ indulgeat:

Expanded text:
effertur, et eos magna animadversione persequitur. effertur, et eos magna animadversione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito invadit, cum ei se Aser in praelii sui certamine adjungit, ut omnes absque mora ad fugam se convertant, cum nec ad horam quidem, vicissim sibi fratribus auxilium ferentibus, resistere audeant. Veri utique animae hostes carnales sunt delectationes. Sed quis, quaeso, locus pravae delectationi inter tormenta relinquitur, quae iste noster Aser propter Deum non solum patienter ferre, sed etiam ardenter appetere comprobatur? O quam recte Aser, id est beatunem patiuntur propter justitiam! tum: Dimittite, et dimittetur vobis , tam magnifice implere potuit? Quis tam facile, quis tam ex corde sibi illatas injurias ignoscere, valuit, quam qui de corporis sui cruciatibus exsultare magis quam contristari didicit? Utquid enim inimicos non diligat, cur eis libenter non indulgeat,
Abbreviated transcription (Latin):
srẽm suũ nitali negotiatione ad iuuat: qͥ am¬
mas auditoꝵ dulcedine eloqͥ sui. pene absꝙ
mora. quo uult inclinat: Adiuuat & aser ext̾ius
nichilominꝰ frem̃ suũ:. muniuntq ambo ciuita¬
tem contͣ hostrum incursũ. Hic latus unũ ꝓte¬
git. ille alt̾m defendit. Gad certat in dextͦ: aser
dimicat in sinistro. Gad insidiat᷑ mundi huius
ꝓsꝑitas: aser uͦ ꝑ seqͥt᷑ mundana adu̾sitas. S a¬
ser hosti suo facile illudit: dum partẽ quam
tuetur. alta patientiȩ rupe munitam conspi-¬
cit: ceiccirco detuto stationis loco. hostes suostã
inaniter quã abimo reluctantes. deridet ac
despicit. Nñ fit qd̃ eum hostes sui sua ĩpugnatio¬
ne ñ tam uexant: ꝗͣ tͥum phandi assidue mat̾i¬
am administͣnt. hinc est. qđ sprecis suis impu¬
gnatoribꝰ. mundanis uidl̃ adu̾sitatibꝰ. ĩnfra¬
tris sui ꝑsecutores. carnales scł delectatione. totꝰ

Expanded text:
fratrem suum in tali negotio adjuvat, qui anfratrem suum in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser exterius nihilominus fratrem suum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat in sinistro. Gad insidiatur, mundi hujus prosperitas; Aser vero persequitur, mundana adversitas. Sed Aser hosti suo facile illudit, dum partem tuetur, alta patientiae rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis suis impugnatoribus mundanis videlicet adversitatibus, in fratris sui persecutores carnales scilicet delectationes totus
Abbreviated transcription (Latin):
sensuũ dissolutionẽ ꝑ discipliã restͥngit. Tunc
gad forti p̾lio dimicat: qñ desid̃ĩa carnalia ꝑcar¬
nis mortificationẽ trucidat. Magna nãq ho¬
stium stͣges efficit᷑. citiusq odiosus ille uicioꝵ ex¬
ercitus in fugam conũtit᷑ cum sensus corporis
ꝑ disciplinam abeuagatione restͥngitur. et ap¬
petitus carnis ꝑ abstinentiam auoluptate re-¬
frenatur. In hunc itaq modũ. ut om̃s exꝑiri pos¬
sumꝰ. dan ciuitatẽ nrãm conponit intͥnsecꝰ: gad
munit extrinsecus
auxilia ferenda: neptalim intꝰ cum dan.
in quium pace componenda aser exc̾̃ius cum
gad. in uiolentia hostiũ expugnanda. Gad i¬
taq et aser.uigilant contͣ hostes: dan et nepta-¬
lim. solliciti sunt circa ciues. Hinc gͦ dan mina-¬
tur: illinc neptalin blanditur. Danterret mi¬
uis: neptalim fouet ꝓmissis. Ille punit malos:
mos de¬
mulcet. Quantũ gͦ putas. nep¬
iste danᷤ eloquia pulchritu¬
dins.

Expanded text:
sensuum dissolutionem per disciplinam restringit. Tunc sensuum dissolutionem per disciplinam restringit. Tunc Gad forti praelio dimicat, quando desideria carnalia per carnis mortificationem trucidat. Magna namque hostium strages efficitur, citiusque odiosus ille vitiorum exercitus in fugam convertitur, cum sensus corporis per disciplinam ab evagatione restringitur, et appetitus carnis per abstinentiam a voluptate refrenatur. In hunc itaque modum, ut omnes experiri possumus, Dan civitatem nostram componit intrinsecus, Gad munit extrinsecus.auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vigilant contra hostes; Dan et Nephtalim solliciti sunt circa cives. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, mos demulcet. Quantum ergo putas Nepiste, dans eloquia pulchritudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
gitationũ. sine disciplina sensuũ. omĩno obser¬
uari ñ pot̃. Uñ satis constat: qr sine ad iutorio gad.
qui contͣ ext̾iora uigilare debet: dau in compo-¬
nenda ciuiũ pace. intꝰ mnanit̃ laborat. Quid enĩ
iuuat. iudicante dan ppłm suũ. assidue causam
discord iȩ amputare: nisi studcat gad ꝑ poitas sen¬
suũ. irritam̃ta uiciorũ. quendam uidl quasi ho¬
stilẽ exercitũ. ñ admit̾ẽ: Quanuis enĩ dan assidue
inthrono iudicii sedeat:. quanuis rixras alt̾cantiũ
cogitationũ indesinent̃ componat: frustͣ utiq
mobseruanda ciuiũ concordia desiidat. nisi eo¬
dem studio gad curitatẽ nr̃am ꝑ sensuũ discipli¬
nam muniat᷑ et hostilia uicioꝵ agmina. absti¬
nentiȩ p̾lio acͥt̃ feriat. Uñ et scͥptuin ẽ. Gad accin¬
ctus p̾lia¬
bitur añ eum. Tunc enĩ utilit dan
contra
ꝓditorũ ꝑfidiam. intͥnsecꝰ uigilat:
cũ gad
extͥnsecꝰ occursantes hostes. exlu¬
dit et expugnat. Priꝰ itaq gad accingitur: utptꝰ

Expanded text:
gitationum, sine disciplina sensuum, omnino observari non potest. Unde satis constat quia sine adjutorio Gad, qui contra exteriora vigilare debet, Dan, in componenda civium pace, intus inaniter laborat. Quid enim juvat, judicante Dan populum suum, assidue causam discordiae amputare, nisi studeat Gad per portas sensuum irritamenta vitiorum quemdam videlicet quasi hostilem exercitium non admittere? Quamvis enim Dan assidue in throno judicii resideat, quamvis rixas altercantium cogitationum indesinenter componat, frustra utique in componenda civium discordia desudat, nisi eodem studio Gad ad civitatem nostram per sensuum disciplinam muniat, et hostilia vitiorum agmina abstinentiae praelio acriter feriat. Unde etiam scriptum est: Gad, accinctus praeliabitur ante eum . Tunc enim utiliter Dan contra proditorum perfidiam intrinsecus vigilat, cum Gad extrinsecus occursantes hostes excludit et oppugnat. Prius itaque Gad accingitur, ut for
Abbreviated transcription (Latin):
et augrat. Hȩc iudas incessant̃ accitat. ne ingͣcus
appareat. uł de indulta uenia. uł de concessa gr̃a
Necte gͦut arbitror hic filiꝰ. iudas .i. confitens uo¬
cat᷑: qr uerꝰ amor sẽꝑ confitet᷑. Deniq cũ scͥptum
sit quia ds ueritas e. dm̃ ñ amare conuicit᷑. qͥs

Expanded text:
et augeat. Haec Judas incessanter actitat, ne ingratus et augeat. Haec Judas incessanter actitat, ne ingratus appareat, vel de indulta venia, vel de concessa gratia. Recte ergo, ut arbitror, hic filius Judas, id est confitens, vocatur, quia verus amor semper confitetur. Denique, cum scriptum sit: Quia Deus verita
Abbreviated transcription (Latin):
dis. S qͥd dicinꝰ de confessione criminis: An for¬
te iudas istã ignorat: ꝗͣuis illã tam excellent̾ a¬
gnoscat: Ego ñ sic existimo: qr et hanc et illam.
ad honorẽ di multũ ꝑtiie cognosco. Et scio. qr
qui uerarit᷑ diligit: libent̾ facit qͥcqͥd honoridĩ
militare cognou̾ntz
ultũ cõm̃dat bonitatẽ dĩ ñ solũ largi¬
tas sua:. s etiã unqͥtas nr̃a. Si enĩ magnũ
est.nil ꝓm̾entib gratis impendẽ multa:. quale
pietas: quã nulla nr̃a suꝑare potest impietas.
Aua sunt quȩ misericordit̾ ignoscit: alia quȩ
asfluent᷑ t̾buit. Ignoscit mala nr̃a. largitur bo¬
na sua. Semꝑ p̾sto ad ignoscendũ. sẽꝑ paratus
ad largiendũ. Hicpiꝰ. illic largͦutrobiq benignus.
ubiq bonus. Confiteam᷑ gͦ illi in ala nr̃a: confiteam᷑
bona nr̃a. Confiteam᷑ a nob̃ ẽẽ mala nr̃a. ut piei¬
gnoscat: confiteam᷑ ab iꝑso ẽẽ bona nr̃a. ut conseruet

Expanded text:
dis. Sed quid dicemus de confessione criminis. An fordis. Sed quid dicemus de confessione criminis. An forte Judas istam ignorat, quamvis illam tam excellenter agnoscat? Ego non sic existimo, quia et hanc et illam ad honorem Dei multum pertinere cognosco. Et scio quia qui veraciter diligit, libenter facit quidquid honori Dei militare cognoverit? Multum commendat bonitatem Dei non solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa, quale pietas, quam nulla nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae affluenter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper praesto ad ignoscendum, semper paratus ad largiendum. Hic pius, illic largus; utrobique benignus, ubique bonus. Confiteamur ergo illi mala nostra; confiteamur illi bona nostra. Confiteamur a nobis esse mala nostra; ut pie ignoscat, confiteamur ab ipso esse bona nostra, ut conservet,
Abbreviated transcription (Latin):
suo amore dignũ iudicat. Mefelicẽ. si eo frui lice¬
at: me beatũ. si eũ possidẽ contingat. Hȩc ni fallor
est illa uox exultationis et confessionis: quȩ sẽꝑ ex
ore iudȩ resonat in aurib diuinȩ pietatis. Quid
tu dicis lia: Quid tu clamas ꝓiudaꝰ Quid tu redddis
dnõ. qͥd tribuis dño ꝓtali puero: Nunc in qͥt confice.¬
bor dño. Confitebor inqͥt dño minis uioie . in. Nere
utiq et absq dubio. ñ solũ frequent. s etiã indesi¬
nent̾ dño confiteris: sitñ ꝑfecte diligis. Benedicã
non amares. si ñ approbares. Quid ẽ enĩ ut dictũ
est appbare. nͥ laudare: Et ipsa laudatio. ipsa
est confessio. Nec putes qđ sufficiat iudȩ confite¬
ri tm̃ cori de: ẽtiam iusi confiteat᷑ & ore. Cupit enĩ
iudas ce aliis cõm̃dare: et ad eiꝰ amorẽ accende. quẽ
omnũ amoredignum iudicat. et ab oĩb amari
defid̃at: Hȩc omiã dictasunt. de confessione lau¬

Expanded text:
suo amore dignum judicat! Me felicem, si eo frui licesuo amore dignum judicat! Me felicem, si eo frui liceat; me beatum, si eum possidere contingat! Haec, nisi fallor, est illa vox exsultationis et confessionis qui semper ex ore Judae resonat in auribus divinae pietatis. Quid tu dicis, Lia? Quid tu proclamas pro Juda? Quid tu reddis Domino? Quid retribuis pro tali puero? Nunc, inquit, confitebor Domino: Confitebor, inquit, Domino nimis in ore meo . Vere utique et absque dubio non solum frequenter, sed etiam indesinenter Domino confiteris, si tamen perfecte diligis: Benedicam,non amares, si non approbares. Quid est enim, ut dictum est, approbare, nisi laudare? Et ipsa laudatio, ipsa est confessio. Nec putes quod sufficiat Judae confiteri tantum corde, nisi etiam confiteatur et ore. Cupit enim Judas et aliis commendare, et ad ejus amorem accendere, quem omnium amore dignum judicat, et ab omnibus amari desiderat. Haec omnia dicta sunt de confessione lau
Abbreviated transcription (Latin):
Uides iã ut arbitror. qͦd ꝗͣ admodũ pꝰ crescentẽ cotidie
timorẽ. necessario subortꝰ ẽ dolor: sic utiq pꝰ spẽ natã.
& ꝑ cotidiana incͤm̃ta ꝓficientẽ. nascit᷑ amor. Hic ita¬
laudatio. illa ẽ pura confessio: quȩ ex casta dilecti¬
one surgit. quȩ ex laudis admiratione ꝓcedit. Nul¬
tis nosse aꝑtiꝰ. quȩ sit uox exultationis & confessio¬
nis. quã nouit iudas solus. uł ceteris oĩb excellentiꝰ:
Attende qͥd nunc aliquẽ aminiũ amantẽ: ẽt numio
fertientẽ amore. Attende qͥd sentiat: qͥd secum loqͣ¬
tur de eo quẽ multũ amat. quẽ ualde mirat᷑. Qͥd
gͦ dicit: Quid secũ tacit᷑ loquit᷑: O inqͥt quã bonꝰ.
quã ben ignus õ quã suauis. ꝗͣ dulcis: o quã aman¬
dus. quantũ amplecten dꝰ. ꝙͣ. totꝰ admirabilis: quã
totꝰ desid̃abilis. O beatũ qũẽ amat: ofelicẽ quem

Expanded text:
Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. Hic ita est vera laudatio, illa est pura confessio, quae ex casta dilectione surgit, quae ex laudis admiratione procedit. Vultis nosse apertius quae sit vox exsultationis et confessionis quae novit Judas solus, vel caeteris omnibus excelle animum aliquem nimium amantem; et nimio amore ferventem. Attende quid sentiat, quid secum loquatur de eo quem multum amat, quem valde miratur. Quid ergo dicit? Quid secum tacitus loquitur? O, inquit, quam bonus, quam benignus, o quam suavis, quam dulcis, o quam amandus, quantum amplectendus, quam totus admirabilis, quam totus desiderabilis! O beatum quem amat! o felicem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̃. ꝗͣ libent̾ consolat᷑. Illã nanq frequent uisitat.
illã libent̾ confortat. et ad ueniȩ fiduciã plene refor¬
mat: quã sua scelera flendo dampnare. et dãpnando
dm̃n et animã fieri. & amicicia confed̃ari: eo qđ se senti-¬
lari. immo aliqͦtiens quodã ineffabili gaudio repleri.
Hanc amiciciȩ confed̾ationẽ. in fallor lia p̾senserat. qͣn
iam nato leui. cũ exultatione ꝓclamabat. Nunc co-¬
pulabit᷑ mͥ uir m̃s. Uerꝰ animȩ sponsus. ds ẽ. Quem
tc̃ ueracit᷑ nobis copulamꝰ: qñ ei ꝑuerũ amorẽ inhe¬
remꝰ. Immo uͦ tunc sͥ nos ille conectit: qũ nos quib¬
dam int̾nis cõmerciis ad suũ amorẽ accendit. et
artius astringit. Qd ẽ enĩ cortã durũ. tam ferreum:
qd diuina pietas sua p̾sentia ñ emolliat. et sua dul¬
cedine ñ alliciat: Unde fit. ut quẽ pͥus consueu̾at
multũ formidare. incipiat postinodũ ardent̃ amare.

Expanded text:
frequenter quam libenter consolatur. Illam namque frequenter visitat, frequenter quam libenter consolatur. Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fiduciam plene reformat, quam sua scelera flendo damnare, et damnando Deum et animam fieri, et amicitia confoederari, eo quod haec se sentilari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur mihi vir meus . Verus animae sponsus Deus est, quem tunc veraciter nobis copulamus, quando ei per verum amorem inhaeremus. Imo vero tunc sibi nos ille connectit, quando nos quibusdam interius commerciis ad suum amorem accendit, et arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dulcedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare.
Abbreviated transcription (Latin):
leui. hoc ẽ ad dit᷑ uł additio uocat᷑. quia duob illis
pͥorib p̾us datis. hic suꝑaddit᷑ Nondatũ s additũ.
sermo diuinꝰ hc̃ filium nominat: ne ante timorẽ
et condignũ penitentiȩ dolorẽ. quis de spe tieme
p̾fumat. Qui enĩ post ꝑpetta scelera sine satisfactio-¬
ne fibi de ĩpunitate blandit᷑. ñ tam spe erigit᷑. quã
p̾sũpuone elidit᷑. Extali itaq nomine uoluit nos
scͥptura diuina certos efficẽ. Hunc nos uidelicet filiũ.
ante duos illos pͥores ñ posse hab̃e: nec post illos p̾ce¬
dentes hc̃ t̾ciũ posse deesse. Uere enĩ et absq dubio.
quanto quis frequentiꝰ. qͣntoq uehem̃tꝰ. de suoreatu
int̾no dolore afficit᷑. tanto certior. tanto securior dein¬
dulgentiȩ uenia efficit᷑. Scd̃m multitudinẽ inqͥt do-¬
loꝵ meoꝵ: consolationes tuȩ letificauerunt animam
solator dicit᷑. qͥ aminã penitentiȩ lacrimis afflictã. tam

Expanded text:
Levi, hoc est additus, vel additio vocatur, quia duobus illis Levi, hoc est additus, vel additio vocatur, quia duobus illis prioribus prius datis hic superadditur. Non datum, sed additum sermo divinus hunc filium nominat, ne ante timorem et condignum poenitentiae dolorem quis de spe veniae praesumat. Qui enim post perpetrata scelera sine satisfactione sibi impunitate blanditur, non tam spe erigitur, quam praesumptione eliditur. Ex tali itaque nomine voluit nos Scriptura divina certos efficere, hunc nos videlicet filium, nec ante duos illos priores posse habere, nec post illos praecedentes hunc tertium posse deesse. Vere enim et absque dubio quanto quis frequentius, quantoque vehementius de suo reatu interno dolore afficitur, tanto certior, tanto securior per indulgentiae veniam efficitur: Secundum multitudinem, inquit, do meo consolationes laetificaverunt animam solator dicitur, quia animam poenitentiae lacrymis afflictam tam
Abbreviated transcription (Latin):
ds humilitatẽ meã: eo qd̃ tc̃ ueracit incipiat
mo filio nato et paulatĩ crescente. scd̃s nascit᷑. quia
magnũ necẽẽ ẽtimorẽ ut dolor sequat᷑. Quanto .ii.¬
quis uehem̃tiꝰ mecuit penã quã meruit: tanto acer¬
bius plangit culpã quã fecit. S scimꝰ quia quacũq
hora peccator conu̾sus fuerit et ingemuerit.saluus
erit: scd̾m illud. cor contritũ et humiliatũ .d. ñ despi¬
cies. Quid tͥuidet᷑: Nonne m̾ito talis filiꝰ. simeon .i. ex
auditio uocat᷑: Qͥenĩ uere penitet. qui ueracit᷑ dolet:
absq dubio et absq mora indulgentiã accipiet. Ora-¬
tio quȩ excorde contͥco et humiliato ꝓfertͤ. citiꝰ ex au¬
dit᷑: huimiliato ꝑ timorẽ. contͥco ꝑ dolorem. Pruben
humiliat᷑. ꝑ simeon conh̾t᷑ et in fletu compungit᷑.
potest ẽe penitentib uere. et lugentib amare: nͥ una
spes uenie : Hic est ille t̃cius filiorũ iacob: qui ictͥco

Expanded text:
Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat mo filio nato, et paulatim crescente, secundus nascitur, quia magnum timorem necesse est ut dolor sequatur. Quanto enim vehementius quis metuit poenam quam meruit, tanto acerbius plangit culpam quam fecit. Sed sciendum quia, quacunque hora peccator conversus fuerit et ingemuerit, salvus erit, secundum illud: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Quid tibi videtur? Nonne merito talis filius Simeon, id est exauditio, vocatur. Qui enim vere poenitet, qui veraciter dolet, absque dubio et absque mora indulgentiam accipiet. Oratio quae ex corde contrito et humiliato profertur, citius exauditur: humiliato per timorem, contrito per dolorem. Per Ruben humiliatur, per Simeonem conteritur, et in fletu compungitur: potest esse poenitentibus vere, et lugentibus amare, nisi una spes veniae? Hic est ille tertius filiorum Jacob, qui idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
.n .e. q̃ .ĩ. m .s. Similr et debemꝰ de aliis affectib in cel-¬
ligẽ: aliqn ordinatos et ittirco bonos. aliqn inor-¬
dinatos et iccrco malos ẽẽ. Debonis autẽ quos liȩ¬
et iacob filios ẽẽ diximꝰ: nẽ quo ordine gen̾entur.
Qui talẽ filiũ hab̃e defidãt: mala quȩ fecit ñ so-¬
lũ frequent̃. s et diligent̃ atcendat. hinc magni¬
tudinẽ sui sceleris: illinc potentiã iudicantis. Ex
tali consid̾atione timor nascit᷑. sd̃ filiꝰ ille. qͥ pire
ruben. hoc ẽ filiꝰ uisionis uocat᷑. Quodãmͦ et enm
cetꝰ ẽ. ec minime uidet. qui peccare ñ timet: qui fu¬
tura mala ñ p̃uidet: qͥ ñ erubescit pͣuitatẽ suam:
qui ñ expauescit potestatẽ diuinã. S incipiat
ista uidẽ. incipiet parit̾ et timẽ: et qͣnto ꝑfectiꝰ
cognouerit. tanto uehem̃tiꝰ timebit. Nides ut
arbitror. ꝗͣ iuste ruben uocet᷑: qui ex tali uisio¬
ne gen̾at᷑. Recte eo nato mat̾ eꝰ exclamat. Uidit

Expanded text:
in mundo sunt . Similiter debemus et de aliis affectibus intelligere, aliquando ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinatos, et idcirco malos esse. De bonis autem, quos et Jacob filios esse diximus, nunc quo ordine generentur Qui talem filium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet filius ille qui jure Ruben, hoc est filius visionis vocatur. Quodammodo etenim caecus est, et minime videt, qui peccare non timet, qui futura mala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit
Abbreviated transcription (Latin):
bat. dñe
suȩ penetͣlia secretiora irreuerent̃ irrumꝑe. Discͤnt
gͦ iaginatio itpote ancilla int̃ dnãm i seruũ. inter
rationẽ i senfum: ⁊ quicqͥd extͥnsecus haurit ꝑsensum
carnis. rep̾sentat uitꝰ ad obseqͥũ ratiõis. Sẽꝑ gͦ imaginatõ
ratiõi affistit. nec admom̃tũ quidẽ ab cius famulatu se
subtͣbit: nam sensu etiam deficiente. ipsa minst᷑¬
re ñ desunt. Nam intenebͥs positus. nicħ uidõ.s
quelibet illic imagiari possum. siuolo. Sic sẽꝑ
tio uti pot̾. S i sensualitas inchilominꝰ. satagit &
sollicita ẽ circa frequens minist̾iũ: utiq upsa sẽꝑ &¬
uͥq ad dñe suȩ liȩ parata obseqͥum. Hȩc ẽ quȩ illi
solet carnalium delectationũ cibos condire i appo¬
nere: & ad earũ usum ante hoĩa inuitare. iultra
m ensurã ꝓuocare. Quȩ enĩ alia ẽ quã sensualitas.
quȩ attum affectionẽ carnaliũ uoluptatũ deside¬

Expanded text:
bat dominae suae penetralia secretoria irreverenter irrumpere. Discurrit ergo imaginatio utpote ancilla inter dominam et servum, inter rationem et sensum; et quidquid extrinsecus haurit per sensum carnis, intus repraesentat ad obsequium rationis. Semper ergo imaginatio rationi assistit, nec ad momentum quidem ab ejus famulatu se subtrahit. Nam sensu etiam deficiente, ipsa ministrare non desinit. Nam in tenebris positus, nihil video, sed quaelibet illic imaginari possum, si volo. Sic semptio uti potest. Sed et sensualitas nihilominus satagit et sollicita est circa frequens ministerium, et ipsa ue ad dominae suae Liae parata obsequium. Haec est, quae illi solet carnalium delectationem cibos condire, et apponere, et ad earum usum ante horam invitare, et ultra mensuram provocare. Quae enim alia est quam sensualitas, quae animi affectione
Abbreviated transcription (Latin):
rum. qͦd eam uidit: qui in eiꝰ confinio habitauit:
Quid inquã mirum qͦd uidit. qđ uisam cogno¬
uit: qͦd cognitã concupiuit: Et iccirco supposuit
humerum suũ ad portandũ: et factꝰ est t̾butis ser¬
uiens. Uidit inqͥt requiẽ. qͦd eẽt bona. Reqͥes g̾ ibiẽ.

Expanded text:
rum quod eam vidit, qui in ejus confinio habitavit? Quid, inquam, mirum quod vidit, quod visam cognovit, quod cognitam concupivit? Et idcirco supposuit humerum suum ad portandum, et factus est tributis serviens. Vidit, inquit, requiem quod esset bona. R
Abbreviated transcription (Latin):
ut talem filium habere possit. Mens & enĩ quȩ
laude hominum delectat᷑:. qđ sit int̾num gui¬
dium erpiri ñ meretur. Necte aut̃ post natiui¬
tatem gad et aserlia talem filiũ genuit: qr
nͥ ꝑ abstmentiam et patientiam. mens huma¬
na ad uerũ gaudiũ ñ ꝑtingit. Oportet gͦ ñ so.¬
lum falsam delectationẽ. s etiam uerã ꝑt᷑ ba¬
tionem exelridẽ: qui uult dec̃ntate gaud̾e. Qui em̃
adhuc in nifimis delectat᷑. int̾na utiq iocunditate

Expanded text:
ut talem filium habere possit. Mens etenim, quae in laude hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed etiam vanam perturbationem excludere eum qui vult de veritate gaudere. Qui enim adhuc in infi
Abbreviated transcription (Latin):
dedauitica stirpe ꝓuen̾at: quȩ humani gen̾is genu¬
it conditorẽ: hoc autẽ idõ. qͥa multis infectus cri¬
minib iacebat inmorte. electa ẽ una gens in qua
d̃i mandata darescẽnt: ibiq missi ꝓpħe sunt:⁊ alii
sc̃i uiri: ꝑ qͦrũ ãmonitionẽ. ipse certe ppłs ⁊ amore
ꝑuicatiȩ reuocaretur: Illi uͦ eosdẽ occidenteꝰ insuȩ
nequitiȩ ꝑu̾sitate man̾ẽ uoluer̃t atq iã inultimis
nitũ suũ ds̃ ꝑuirginẽ nasci constituit: ut humana
salus quȩ ꝓ pͥmi hoĩs inobedientiã de pierat. ꝑ ho¬
minẽ deũ rurs reꝑaret: Et qͥa ercit̾at mulier quȩ
causã ne tis pͥma uiro suaserat: cẽt hȩc scd̃a mulier.
quȩ uitȩ causã humanis uiscerib apportaret. Nec

Expanded text:
de Dauidica stirpe prouenerat, quae humani generis genude Dauidica stirpe prouenerat, quae humani generis genuit conditorem. Hoc autem ideo quia multis infectus criminibus mundus iacebat in morte, electa est una gens in qua dei mandata clarescerent, ibique missi prophetae sunt et alii sancti uiri per quorum admonitionem ipse certe populus a tumore peruicaciae reuocaretur. Illi uero eosdem occidentes in suae nequitiae peruersitate manere uoluerunt. Atque iam in ultimis nitum suum deus per uirginem nasci constituit, ut humana salus quae per primi hominis inoboedientiam deperierat per hominem deum rursus repararetur et quia exstiterat mulier quae causam mortis prima uiro suaserat, esset haec secunda mulier quae uitae causam humanis uisceribus apportaret. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
enͣsmisso itaq ut dictũ ẽ mari rubro. uenit ꝑ deser-¬
ta heremi admontẽ qͥ uocat᷑ syna: ubiq uniu̾soꝵ
conditor ds̃ uolens sacͤm̃ti fut᷑i gr̃a ppłos erudire:
tus quoq gentes ꝑuiam debellasent. uenerunt tan¬
dẽ adfluinũ qͥ uocat᷑ iordanis. duce iã iħu naue fi¬
lionun: atq ad eoiũ tͣnsitũ quẽadiodũ aquȩ ma¬
ris rubri.ita qͦ iordanis fiuenta siccata sunt. ꝑuen-¬
tũq ẽ ad eã ciuitatẽ quȩ nunc iherosolima uocitat᷑.
atq dũ ibi dĩ ppłs moraret᷑. post iudices ⁊pphetas. &¬
reges instituti legunt᷑: quoꝵ pꝰ saulẽ. pͥmatũ dd̃ de
tͥbu iuda legit᷑ adeptꝰ fuisse Descendit itaq ab eo ꝑ
singłas successiones regiũ stemma: ꝓdudũq ẽ usq
asherodis tẽꝑa: qͥ pͥmꝰ exgentilib memoratis ppłis le¬
git᷑ imperasse: Sub qͦ exutit beata uirgo mara quȩ

Expanded text:
Transmisso itaque ut dictum est mari rubro uenit per deserTransmisso itaque ut dictum est mari rubro uenit per deserta eremi ad montem qui uocatur Sinai, ibique uniuersorum conditor deus uolens sacramenti futuri gratia populos erudire tas quoque gentes per uiam debellassent, uenerunt tandem ad fluuium qui uocatur Iordanis duce iam Iesu Naue filio atque ad eorum transitum quemadmodum aquae maris rubri ita quoque Iordanis fluenta siccata sunt; peruentumque est ad eam ciuitatem quae nunc Hierosolyma uocatur. Atque dum ibi dei populus moraretur, post iudices et prophetas reges instituti leguntur, quorum post Saulem primatum Dauid de tribu Iuda legitur adeptus fuisse. Descendit itaque ab eo per singulas successiones regium stemma perductumque est usque ad Herodis tempora, qui primus ex gentilibus memoratis populis legitur imperasse. Sub quo exstitit beata uirgo Maria quae
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ s de eodẽ ꝑmanente eligẽ uiros. ꝓ quoꝵ seriẽ
aliqͣ geneatio cõm earet: ex qͣ nob̾ filiũ ꝓpͥũ uestitũ
humano corpore. mundi infine concedẽt: quorũ
pita insenectute sua. reꝓmissionis largitione hab̃e
filiũ meruerunt. Hic uocatꝰ ẽ ysaãc: Atq ipse iacob:
quos more suo nat᷑a ꝓdurerat: Hic gͦ iacob cũ filiis¬
suis ac domo sua. tͣnseundi causa egyptũ uoluit
habitare: atq illic ꝑ annorũ seriẽ multitudo cres¬
cens. ceperunt suspitioni ẽẽ egyptiacis imperiis: eos¬
ꝙ: pharaon magna ponderũ mole p̾mi decreu̾at.
igͣuib onerib affligebat: Tandẽ ds̃ egyptii regis
dñationẽ despiciens. diuiso marirubro qđ nũꝙͣ.
antea nat᷑a illa cognou̾at. suũ tͦnduxit exercitum:
auctore moyse ce aaron. Postea gͥꝓ eorũ egressione
altis egyptꝰ plagis uastata ẽ: cũ nollec dimitt̾e ppłm.

Expanded text:
humanum, sed eodem permanente eligere uiros per quorum seriem humanum, sed eodem permanente eligere uiros per quorum seriem aliqua generatio commearet, ex qua nobis filium proprium uestitum humano corpore mundi in fine concederet. Quorum pita, in senectute sua repromissionis largitione habere filium meruerunt. Hic uocatus est Isaac atque ipse genuit Iacob. quos more suo natura produxerat. Hic ergo Iacob cum filiis ac domo sua transigendi causa Aegyptum uoluit habitare atque illic per annorum seriem multitudo concrescens coeperunt suspicioni esse 1 Aegyptiacis imperiis eosque Pharao magna ponderum mole premi decreuerat et grauibus oneribus affligebat. Tandem deus Aegyptii regis dominationem despiciens diuiso mari rubro, quod numquam antea natura ulla cognouerat, suum transduxit exercitum auctore Moyse et Aaron. Postea igitur pro eorum egressione altis Aegyptus plagis uastata est, cum nollet dimittere populum.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti ⁊ longe postmodũ ꝓferendi. faciendo partici¬
pes. ꝑditam uoluit reparare nat᷑am. Impletꝰ est
gͦ mundꝰ humano gen̾e: att ingressꝰ ẽ homo uias
suas qͥ malicia ꝓpͥe contumatie despererat condito¬
rem hic uolens ds̃ ꝑiustũ potiꝰ hoĩem repare genꝰ
humanũ. ꝙͣ ꝓmanẽ ꝓteruũ. penalẽ multitudinẽ.
effusa diluuii inundatione. excepto noe iusto ho¬
mine cũ suiᷤ liberis. atq his quȩ secũ in arcã intro¬
durerat. interire ꝑmisit. Cur autẽ ꝑ archȩ lignũ
uoluit itistos eripe. notũ ẽ diuinarũ scͥpturarum
m̃tib eruditis: ce quasi pͥma quędã etas mundi. di
amplecti ñ destitit. Creuitq contumatia. quã diluuii
unda puniu̾at: & qͥ num̾osã annorũ seriẽ ꝓmissus
fuerat uiu̾e. in breuuitate annorũ humana etas addi¬
cta est Maluitq ds̃ ñ iã dilutuo punire ħumanũ

Expanded text:
amenti et longe postmodum proferendi faciendo particiamenti et longe postmodum proferendi faciendo participes perditam uoluit reparare naturam. Impletus est ergo mundus humano genere atque ingressus est homo uias suas qui malitia propriae contumaciae despexerat conditorem. Hinc uolens deus per iustum potius hominem reparare genus humanum quam manere proteruum, poenalem multitudinem effusa diluuii inundatione excepto Noc iusto homine cum suis liberis atque his quae secum in arcam introduxerat interire permisit. Cur autem per arcae lignum uoluerit iustos eripere, notum est diuinarum scripturarum mentibus eruditis. Et quasi amplecti non destitit. Creuitque contumacia quam dudum diluuii unda puniuerat et qui numerosam annorum seriem permissus fuerat uiuere, in breuitate annorum humana aetas addicta est. Maluitque deus non iam diluuio punire genus
Abbreviated transcription (Latin):
ut quanta eẽt pena quã ipse exceperit ꝓbaret in
sobole. Quod si ip̃e pͥmꝰ moreret᷑. nesciret qͦdãm. ac
si dici fas ẽ. nec sentiret penã suã. Sidõ exꝑtꝰ in alte¬
ro ẽ ut qͥd s iure deberet᷑ contẽptor agnoscẽt. Et dũ
penam mortis sustinet. ipsa expectatione fortiꝰ torq̃¬
re᷑. hoc autẽ p̾uaricationis malũ. qđ inposteros nat᷑a¬
lit̾ pͥmꝰ homo tͣnsfudat. quidã pelagiuis ñ ad mittens.
ꝓpͥi nõis heresim dedicauit: quã catholica fides a
consortio sui mox reppulisse ꝓbat᷑ Ab ipso itaq pͥmo
homine ꝓcedens humanũ genus. ac multiplici ni¬
merositate succrescens. erupit inlites. cõmoinit bella:
occupauit t̾renã miseriã. qͥ felicitatẽ paradysi mpͥ¬
mo patre ꝑdiderat: Nec tam̃ exhis de fuerunt quoᷤ
sibi conditor gr̃ȩ sequestret. eiꝰq placitis inseruirent:
quos licet meritũ nat̾e dãpnaret. futuri tam̃ sac̃¬

Expanded text:
ut quanta esset poena quam ipse exceperit probaret in ut quanta esset poena quam ipse exceperit probaret in subole. Quod si ipse primus moreretur, nesciret quodam modo ac, si dici fas est, nec sentiret poenam suam, sed ideo expertus in altero est, ut quid sibi iure deberetur contemptor agnosceret et dum poenam mortis sustinet, ipsa exspectatione fortius torqueretur. Hoc autem praeuaricationis malum, quod in posteros naturaliter primus homo transfuderat, quidam Pelagius non admittens proprii nominis haeresim dedicauit, quam catholica fides a consortio sui mox reppulisse probatur. Ab ipso itaque primo homine procedens humanum genus ac multiplici numerositate succrescens erupit in lites, commouit bella, occupauit terrenam miseriam quia 1 felicitatem paradisi in primo patre perdiderat. Nec tamen ex his defuerunt quos sibi conditor gratiae sequestraret eiusque placitis inseruirent; quos licet meritum naturae damnaret, futuri tamen sacr
Abbreviated transcription (Latin):
historialis modus sit. qui nicħ aliud nisi res gestas
enuntiet: aut allegoricus. ut non illic possit histo¬
nȩ ordo consistere: aut certe exutrisq compositꝰ. ut &
scdm hystoriã ⁊ scd̃mallegoriã man̾euideat᷑. Hec
autẽ pie intelligentib iueraci corde tenentib satis
abundeq reliicent: s ad ordinẽ redeamꝰ. Primꝰ itaq
homo ante peccatũ. cũ sua coniuge incola parady¬
si fuit. Atubi aurẽ p̾buit suasori. ⁊ condicoris p̾ce¬
ptũ neglexit attendẽ: exul effectꝰ terrã iussus est co-¬
lere: atq aparadisi fine seduł.inignotis partib sui
generis posteritatẽ transposuit: atq penã quam
ipse pͥmꝰ homo p̾uaricationis reus exceperat. gene-¬
rando tͣnsinisit inposteros. Hinc factũ ẽ. ut ⁊ cor-¬
porũ atq anmarũ corruptio. ⁊mortis ꝓueniret in¬
teritus: pͥmꝰq mortẽ in abel filio suo meruit exꝑmi:

Expanded text:
historialis modus sit, qui nihil aliud nisi res gestas historialis modus sit, qui nihil aliud nisi res gestas enuntiet, aut allegoricus, ut non illic possit historiae ordo consistere, aut certe ex utrisque compositus, ut et secundum historiam et secundum allegoriam manere uideatur. Haec autem pie intelligentibus et ueraci corde tenentibus satis abundeque relucent. Sed ad ordinem redeamus. Primus itaque homo ante peccatum cum sua coniuge incola paradisi fuit. At ubi aurem praebuit suasori et conditoris praeceptum neglexit attendere, exul effectus, terram iussus excolere atque a paradisi sinu seclusus in ignotis partibus sui generis posteritatem transposuit atque poenam quam ipse primus homo praeuaricationis reus exceperat generando transmisit in posteros. Hinc factum est ut et corporum atque animarum corruptio et mortis proueniret interitus primusque mortem in Abel filio suo meruit experiri,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. atq spũ uitȩ animauit. ratione cõposuit.
arbitrii libertate decoraiit: eũq p̃fixa lege parady¬
si deliciis constituit: ut si sine peccato m an̾e uellet.
tã ipsũ qͣm eiꝰ ꝓgeniẽ angłicis cetib sociaret᷑ ut qͥa
suꝑior nat᷑a. ꝑsuꝑbiȩ malũ ima pecierat: inferior
substantia. ꝑhumilitatis bonũ ad suꝑna conscen¬
deret: S ille auctor iuidiȩ. ñ ferens hominẽ illuc
ascendẽ. ubi ipse ñ meruit ꝑmanẽ: tẽptatione ad¬
hibita fecit etiã ipsũ. eiꝰq comparẽ quã de eiꝰ latere
generandi causa formator ꝓduxerat. inobedientiȩ
suppliciis subiacẽ: ei quoq diuinitatẽ affuturam
ꝓmit̾ens. quã sibi dũ arroganter usurpat. elisusẽ.
Hȩc autẽ reuelante d̃o moy si famulo suo cõꝑta suns:
cui etiã humani generis conditionẽ atq originem
diuina auctoritas. his modis constare uidet᷑. ut aut

Expanded text:
hominem atque spiritu uitae animauit, ratione composuit, hominem atque spiritu uitae animauit, ratione composuit, arbitrii libertate decorauit eumque praefixa lege paradisi deliciis constituit, ut, si sine peccato manere uellet, tam ipsum quam eius progeniem angelicis coetibus sociaret, ut quia superior natura per superbiae malum ima petierat, inferior substantia per humilitatis bonum ad superna conscenderet. Sed ille auctor inuidiae non ferens hominem illuc ascendere ubi ipse non meruit permanere, temptatione adhibita fecit etiam ipsum eiusque comparem, quam de eius latere generandi causa formator produxerat, inoboedientiae suppliciis subiacere, ei quoque diuinitatem affuturam promittens, quam sibi dum arroganter usui pat elisus est. Haec autem reuelante deo Moysi famulo suo comperta sunt, cui etiam humani generis conditionem atque originem diuina auctoritas his modis constare uidetur, ut aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult admittere: ne humano corpore polluta ui¬
deatur dĩ fuisse natura. S dehis hactenus: Suo
enim loco ponent᷑. sicut ordo necessariꝰ postularit.
Ergo diuina exet̾no nat᷑a et in ȩt̾nũ sine aliqͣ muta¬
bilite ꝑdurans. sibi tantũ conscia uoluntate. spon¬
te mundũ uoluit fabricare: et̃q cũ omnino ñ eẽt
fecit ut eẽti᷑ nec ex sua substantia ꝓtulit. ne diumꝰ
nat᷑a crederet᷑: neq aliunde molitꝰ ẽ. ne iã ercitisse
axit cȩlos t̾rã creauit᷑ ita ut cȩlesti habitatione dignaᷤᷤ
çło nat᷑as efficeret: ac t̾rȩ t̾rena cõponeret: De cȩlesti¬
b autẽ naturis quȩ unit̾salit̃ uocat᷑ anglica. quam¬
uis illic distinctis ordinib pulc᷑ sint omnia. p ars
tam̃ quȩdã plus appetens quã ei nat᷑a atq ipsiꝰ au-¬
ctor nat᷑e tͥbuerat: de cęlesti sede ꝓiecta ẽ. Qm̃ ange.
imminutũ noluit conditor ꝑmanẽ: formaiit ext̾ra

Expanded text:
non nult admittere, ne humano corpore polluta uinon nult admittere, ne humano corpore polluta uideatur dei fuisse natura. Sed de his hactenus; suo enim loco ponentur sicut ordo necessarius postularit. Ergo diuina ex aeterno natura et in aeternum sine aliqua mutabilitate perdurans sibi tantum conscia uoluntate sponte mundum uoluit fabricare eumque cum omnino non esset fecit ut esset, nec ex sua substantia protulit, ne diuinus natura crederetur, neque aliunde molitus est, ne iam exstitisse xit caelos, terram creauit, ita ut caelesti habitatione dignas caelo naturas efficeret ac terrae terrena componeret. De caelestibus autem naturis, quae uniuersaliter uocatur angelica, quamuis illic distinctis ordinibus pulchra sint omnia, pars tamen quaedam plus appetens quam ei natura atque ipsius auctor naturae tribuerat de caelesti sede imminutum noluit conditor permanere, formauit ex terra
Abbreviated transcription (Latin):
mare. hȩc autem ut credant᷑. uetus ac noua infor¬
mat instructio: de qua uelut arcereligionis nr̃ȩ.
multi diu̾sa ⁊humanit̃ atq ut ita dicam carnalit̃
sentientes. adu̾sa locuti st̃. Ut arrius qͥ licet dm̃ di¬
cat filium. minorẽ tam̃ patre mulaplicet᷑. iextra
patris substantiã confitet᷑. Sabelliam quoꝙ ñtres
existentes ꝑsonas. s unam ausi sunt affirmare:
eundem dicentes patrẽ esse qui filiꝰ ẽ. eundẽq filiũ
sibi coet̾na & adu̾sa ꝓfitent᷑: uingenitũ dei ẽe non
credunt. Indignum enim iudicant. si d̃s habere
filiũ uideat᷑. Nichil aliud cogitantes nͥ carnalit̃.
ut quia hȩc generatio duorũ corporũ cõmixtione
ꝓcedit: illic quo q indignũ ẽe. intellectũ huiusim̃
applicare. Quȩ res eos necuetꝰ facit recipere testam̃¬
tum: neq in integro nouũ. Nam sic̃ illud omnino
error eoꝵ ñ recipit. ita ex uirgine generationẽ filii

Expanded text:
mare. Haec autem ut credantur uetus ac noua in formare. Haec autem ut credantur uetus ac noua in format instructio. De qua uelut arce religionis nostrae multi diuersa et humaniter atque ut ita dicam carnaliter sentientes aduersa locuti sunt, ut Arrius qui licet deum dicat filium, minorem tamen patre multipliciter et extra patris substantiam confitetur. Sabelliani quoque non tres exsistentes personas sed unam ausi sunt affirmare, eundem dicentes patrem esse qui filius est eundemque filiusibi coaeterna et aduersa profitentur, unigenitum dei esse non credunt. Indignum enim iudicant, si deus habere filium uideatur, nihil aliud cogitantes nisi carnaliter, ut quia haec generatio duorum corporum commix- tione procedit, illic quoque indignum esse intellectum huiusmodi applicare; quae res eos nec uetus facit recipere testamentum neque in integro nonum. Nam sicut illud omnino error eorum non recipit ita ex uirgine generationem filii
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ religio nr̃a. quȩ uocat᷑ xp̃iana atq cacholica.
his sundam̃tis pͥncipalit̾ nicit᷑:. asserens ex et̃no id
est ante mundi constitutionẽ. ante omne uideli¬
cet qđ tẽporis potest retin̾e uocabulum. diuinã
patris ac filii ac sci sp̃c extitisse substantiã: ita ut
stantia genitũ: isibi nota ratione coȩt̾num: quȩ̃
filiũ eatenꝰ confitet᷑. ut ñ sit idem qui pater ẽ. neq
patrem aliqͣndo fuisse filium. ne rursus iinfini¬
tum humanꝰ animus diumã ꝓgeniẽ cogitaret:
neq filium ineadẽ nacura qua patri coet̃nus ẽ.
aliqͣndo fieri patrẽ. ne rursus ininfinitũ diuina
filium: atq idõ u illa nat᷑a nec gentum nec gene-¬
rantem: s apatre quoq ꝓcedentẽ uel filio. Qui
sit tam̃ ꝓcessionis istiꝰ modus. ita nõ possumus
euidenter dicẽ: quẽ admodũ generationẽ filii ex
pat̾na substantia. ñ potest humanꝰ animus esti¬

Expanded text:
autem religio nostra, quae uocatur Christiana atque catholica, autem religio nostra, quae uocatur Christiana atque catholica, his fundamentis principaliter nititur asserens: ex aeterno, id est ante mundi constitutionem, ante omne uidelicet quod temporis potest retinere uocabulum, diuinam patris et filii ac spiritus sancti exstitisse substantiam, ita ut x sua substantia genitum et sibi nota ratione coaeternum, quem filium eatenus confitetur, ut non sit idem qui pater est: neque patrem aliquando fuisse filium, ne rursus in infinitum humanus animus diuinam progeniem cogitaret, neque filium iri eadem natura qua patri coaeternus est aliquando fieri patrem, ne rursus in infinitum diuina filium atque ideo in illa natura nec genitum nec generantem sed a pati e quoque procedentem uel filio; qui sit tamen processionis istius modus ita non possumus euidenter dicere, quemadmodum generationem filii ex paterna substantia non potest humanus animus aesti
Abbreviated transcription (Latin):
uero ea uoliit ẽe bona. qui erat bonꝰ: st̃ bona
meo qd̾ sunt: Scd̃m hanc gͥrationem. cuncta
oportet ẽe iusta: qm̃ ipse iustus ẽ. qui ea ẽe uoluit
Ne hoc quidẽ: nam bonum eẽ. essentiam: iustũ
ũ ẽc. actum respicit. Idem autẽ ẽ mneo esse. qđ age¬
re. Idem gͥ bonum ẽe. qđ iustũ: Nobisuͦ ñ ẽ idem
ẽc qđ agere: ñ enĩ simplices sumus. Non ẽ igit᷑
nobis idem ẽe bonis. qd̃ iustis S idem nobis ẽ
ẽẽ omnib. in eo qđ sumus. Bona gͥ omnia sumꝰ.
ñ etiam iusta. Ampliꝰ: Bonum quidẽ generale
est. iustũ uͦ speciale. Nec species descendit in õia
pandit auctoritas. et quãuis nom̃ ipsum xp̃i. uetꝰ
intra semet continuerit instrum̃tum. eumq sẽp
signauerit affuturũ. quȩ credimꝰ ꝑpartum uirgi¬
nisiam uenisse: tam̃ in orbẽ terrarũ ab ipsiꝰ nr̃i
saluatoris mirabili manasse ꝓbat᷑ aduentu. Hec

Expanded text:
uero uoluit ea esse bona qui erat bonus, sunt bona uero uoluit ea esse bona qui erat bonus, sunt bona in eo quod sunt. Secundum hanc igitur rationem cuncta oportet esse iusta, quoniam ipse iustus est qui ea esse uoluit? Ne hoc quidem. Nam bonum esse essentiam, iustum uero esse actum respicit. Idem autem est in eo esse quod agere; idem igitur bonum esse quod iustum. Nobis uero non est idem esse quod agere; non eninobis idem bonis esse quod iustis, sed idem nobis est esse omnibus in eo quod sumus. Bona igitur omnia sunt, non etiam iusta. Amplius bonum quidem generale est, iustum uero speciale nec species descendit in omnia. pandit auctoritas; et quamuis nomen ipsum Christi uetus intra semet continuerit instrumentum eumque semper signauerit affuturumquem credimus per partum uirginis iam uenisse, tamen in orbem terrarum ab ipsius nostri saluatoris mirabili manasse probatur aduentu. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
sent. bona eẽ non possent: Et qm̃ actu ñ potue-¬
re existẽ. nisi illud ea qđ uere bonum est ꝓduxiss:
iccco et ẽẽ eorum bonum ẽ. et ñ est simile substan¬
tiali bono. id qd̃ ab eo fluxit: cnsi ab eo fluris¬
sent. licet essent bona. tamen ineo qđ essent. bo-¬
na e̾ẽ ñ possent: qm̃ et p̾ter bonum & ñ exbono
essent: cum illud ipsũ bonum pͥmum ẽ.upsũ
etiam alba meo quod sunt esse  oportebit. ea
quȩ alba sunt: qm̃ exuolũtate di fluxerunt. ut es¬
sent alba: num aliud ẽ enim esse. aliud albis e̾e:
hoc idõ. qm̃ qui ea ut essent effecit. bonꝰ quidẽ
ẽĩnimme uͦ albus: Uoluntatẽ gͥ boni comita¬
ta est. ut essent bona in eo qd sunt: uoluntatem
uero ñ albi. non ẽ comitata talis eius quod est
pͥetas. ut eẽt album meo quod est sleq enim ex
albi uoluntate deflurerunt. Itaq quia uoluit
e̾e ea alba. qui erat ñ alb. sunt alba tm̃ Quia

Expanded text:
sent bona esse non possent, et quoniam actu non potuesent bona esse non possent, et quoniam actu non potuere exsistere, nisi illud ea quod uere bonum est produxisset, idcirco et esse eorum bonum est et non est simile substantiali bono id quod ab eo fluxit; et nisi ab eo fluxissent, licet essent bona, tamen in eo quod sunt bona esse non possent, quoniam et praeter bonum et non ex bono essent, cum illud ipsum bonum primum est et ietiam alba in eo quod sunt alba esse oportebit ea quae alba sunt, quoniam ex uoluntate dei fluxerunt ut essent, alba minime. Aliud est enim esse, aliud albis esse; hoc ideo, quoniam qui ea ut essent effecit bonus quidem est, minime uero albus. Voluntatem igitur boni comitatum est ut essent bona in eo quod sunt; uoluntatem uero non albi non est comitata talis eius quod est proprietas ut esset album in eo quod est; neque enim ex albi uoluntate defluxerunt. Itaque quia uoluit esse ea alba qui erat non albus, sunt alba tantum; quia