comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ ñ reputaturus. qͣmiis corpore
infirmus et debilis ꝓ ur̃a exhortatiõe
tati. quia ꝑ hac multi placiirnt dõ.
suscipiendis ꝑegrinis habere solitus
erat. angłos hospites susciꝑe m̾uit.
Similit̾ et lothuepos eius ꝓ simili deuo¬
tione et pia consuetudine. de eoꝵ sus¬
ceptione exultauit. Et uos itaq simi¬
li forma ñ angłos s dñm angłorum
suscipite in ꝑegͥnis. pascite in egeniꝰ.
oꝑite in nudis. uisitate in sanguen¬
tib. redimite incaptuus. Talib ho¬
stiis prom̾etur deus. qͥm iudicio dic¬
turꝰ ẽ. Qd̾ uni ex minimis meis feci¬
stis. mͥ fecistis. Hoc etiã moneꝰ uos¬
Riñi. qd̃ et dicebam uobis cũ p̾sens
eẽm. ut nullũ extraneũ siue igno¬
tũ predicatorẽ recipiatis. nͥ qui missuᷤᷤ
a summo seu a ur̃o ꝑmissus pontifice
prelicau̾it. Quom᷑ inquit p̾dicabũt
nͥ mittant᷑ Ip̃i sũt qui induentes sibi
formã pietatis. ⁊ uͥtutem penitꝰ abne¬

Expanded text:
borem non reputaturus, quamvis corpore borem non reputaturus, quamvis corpore infirmus et debilis, pro vestra exhortatione tati, quia per hanc multi placuerunt Deo.suscipiendis peregrinis habere solitus erat, angelos hospites suscipere meruit . Similiter et Loth nepos ejus pro simili devotione et pia consuetudine de eorum susceptione exsultavit . Et vos itaque simili forma non Angelos, sed Dominum Angelorum suscipite in peregrinis, pascite in egenis, operite in nudis, visitate in languentibus, redimite in captivis. Talibus hostiis promeretur Deus, qui in judicio dicturus est: Quod uni ex his minimis meis fecistis, mam vobis cum praesens essem, ut nullum extraneum sive ignotum praedicatorem recipiatis, nisi qui missus a summo, seu a vestro permissus pontifice praedicaverit. Quomodo, inquit, praedicabunt, nisi mittantur ? Ipsi sunt, qui induentes sibi formam pietatis, et virtutem ejus penitus abne
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ .f.s. mͥ. Grãs agimꝰ deo qr ñ fuit
ociosus aduentus nr̃ ad uos. Et mora
quid̾ breuis apd̃ uos: s nõ infrue¬
tuosa. Ueritate nimirũ ꝑ nos ma¬
nifestata. manifestata autẽ nõ so
hensi sunt lupi. qͥ uenientes ad uoᷤ
in uestim̃tis ouium. deuorãt ple¬
bem ur̃am sicut escã panis. sicut
oues occisionis: deprehense uulpes
q̃ demoliebant᷑ p̾ciosissimã uincã
comprehense. Propt̾ea dilectissimi
ꝑseqͥmini et comp̾hendite eos. ⁊ no¬
lice desist̾e̾ donec penitꝰ depeant.
et diffugiãt de cunctis finib ur̃is.
quia nõ ẽ tutum dormire uicius ser¬
pentib. Sedent in insidiis cũ diitib
latrones. quales in euugłio dñs no¬
tat. Subu̾si st̃ et parati ad subuer¬
tendũ plane macłatores fame ur̃e
corruptores fideũe. Corrumpũt bondᷤ
mores colloquia mala. Presertim tali¬
bit mͥ ut habeã oportunitatẽ semes
adhuc ueniencli aduos. Nam uo¬
suntatẽ habeo. si quo mͦ possim in
uoluntate domini sccło uid̾e̾ uos. la¬

Expanded text:
i . Gratias agimus Deo, quia non fuit otiosus adventus noster ad vos. Et mora quidem brevis apud vos, sed non infructuosa. Veritate nimirum per nos manifestata, manifestata autem non solhensi sunt lupi, qui venientes ad vos in vestimentis ovium, devorabant plebem vestram sicut escam panis, sicut oves occisionis: deprehensae vulpes, quae demoliebantur pretiosissimam vineam comprehensae. Propterea, dilectissimi, persequimini et comprehendite eos, et nolite desistere, donec penitus depereant, et diffugiant de cunctis finibus vestris, quia non est tutum dormire vicinis serpentibus. Sedent in insidiis cum divitibulatrones, quales in Evangelio Dominus notat . Subversi sunt, et parati ad subvertendum, plane maculatores famae vestrae, corruptores fidei vestrae. Corrumpunt bonos mores colloquia mala : praesertim talibit mihi ut habeam opportunitatem semel adhuc veniendi ad vos? Nam voluntatem habeo, si quo modo possim in voluntate Domini secundo videre vos, la
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃oq apłatu digniori ⁊ elo gladiũ si¬
nees in confusioem duorũ tã turpit᷑
fornicantiũ stͥng̾etis. q̃ tot scõs aut

Expanded text:
ue apostolatu digniori zelo gladium Phinees in confusionem duorum tam turpiter fornicantium stringeretis, quam tot sanctos aut
Abbreviated transcription (Latin):
anxius tuas molestias et anxie¬
mala que te inuenisse causaris
et ego preuid̾am. et tͥ si recorda¬
ris predix̾am putote leuius presci¬
ta portare debere. et mͥ unde par¬
cere potes. molestum ñ ẽẽ. Satis
nãq et plusqͣm satis crucior te
carendo. te ñ uidendo. de dulcis¬
simo mͥ solatio ñ fruendo. ita ut
pene peniteat me. qd te elongͣ¬
uerim a me. Et licet caritas hoc
cogeret: quacumq necessitate
ergo suꝑ hoc etiam uelud qͦdã
tue pusillammnitatis bacłome ꝑ¬
cellis. quimͥ debueras ẽẽ. bacu¬
lus sustentationis: tͥsticiam suꝑ
tͥsticiam ingeris. et cruciatum
cruciatib addis. Et simͥ piumẽ.
nullas tuas angustias dissimu¬
lare: tͥ tam̃ durume. sic affecto
cunctas indicare. Quid enim ne¬
cesse ẽ. satis sollicitum amplius
sollicitare. et absentia filiĩ sau¬
cia patͥs iuscera grauiorib tor¬
quere doloribus: Onus meum
tͥ ꝑtitus sum ut filio. ut necessa

Expanded text:
anxius tuas molestias et anxiemala, quae te invenisse causaris, et ego praevideram, et tibi, si recordaris, praedixeram, puto te levius praescita portare debere, et mihi, unde parcere potes, molestum non esse. Satis namque et plusquam satis crucior te carendo, te non videndo, te, dulcissimo mihi solatio, non fruendo; ita ut pene poeniteat me quod te elongaverim a me. Et licet charitas hoc cogeret, quacumque tamen necessitate, ergo super hoc etiam velut quodam tuae pusillanimitatis baculo me percellis, qui mihi debueras esse baculus sustentationis; tristitiam super tristitiam ingeris et cruciatum cruciatibus addis: et si mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare. Quid enim necesse est satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii saucia patris viscera gravioribus torquere dololoribus? Onus meum tibi partitus sum ut filio, ut necessa
Abbreviated transcription (Latin):
manu laica uendicauit. immo recuꝑa¬
uit sedi ep̃ali monast̾ium. tanq̃m
clauam de manu herculis extorq̃ns
in manu fortiori. Ob prauitatem intẽ¬
re inmonast̾io qd̾ ille ĩtendit. Assit
dñs cordi domini m̃i ne it̾um possit
ei subripi a monachis ñtam ut simu

Expanded text:
manu laica vindicavit? imo recuperamanu laica vindicavit? imo recuperavit sedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intennem in monasterio: quod ille intendit. Adsit Dominus cordi domini mei, ne iterum possit ei subripi a monachis, non tam ut simu
Abbreviated transcription (Latin):
terum supplicatio it̾um preces ⁊ deci¬
es repetite: non desinent. Non desisti¬
mꝰ. quia nõ difficlimus. Bonã causã
habemꝰ. et equum iudicem qui nõ
cunctabit᷑ euacuare qd̾ subreptũ ẽ.
cum apparebit qd̾ u̾um ẽ. nec pot̾it
inde ridere qui uoluit irrid̾e: sut
scͥptum ẽ. m̃tita ẽ iniquitas sibi. hor
solet hr̃e precipium apłica sedes. ut
non pigeat reuocare. qd̾ a se forte
deprehend̾it fraude elicitũ. non u̾i¬
tate prom̾itum. Res plena eqͥtate
et laude digna. ut de nĩdatio ne¬
mo lucret᷑. p̾sertim apd̾summã et
sc̃am sedem. Hec sciens puer ur se¬
cure supplicat. ꝓ treu̾ensi. ⁊ sic instat
nõ quasi in inc̾tum. Ego quippe ego
hominis illius noui m̾ita. causam.
intentionem. Propt̾ qd̾ horum. eũ
uolũt monachi sapidare: Quia
male m̾uit: S sidelit̾ astitit ⁊ młũ
seciuuit. Ob cause iniusticiã: S miꝰ¬
tum nemo nͥ iniustus causabit᷑. qd̾ de

Expanded text:
terum supplicatio, iterum preces, et deciterum supplicatio, iterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidimus. Bonam causam habemus, et aequum judicem, qui non cunctabitur evacuare quod subreptum est, cum apparebit quod verum est; nec poterit inde ridere, qui voluit irridere: sed, ut scriptum est, mentita est iniquitas sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mendacio nemo lucretur, praesertim apud sanctam et summam Sedem. Haec sciens puer vester secure supplicat pro Treverensi, et sic instat non quasi in incertum. Ego quippe, ego hominis illius novi merita, causam, intentionem. Propter quod horum eum volunt monachi lapidare? Quia male meruit? sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum nemo, nisi injustus, causabitur. Quod de
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ malicia uincit sapĩam:
Nostipie domine. nosti treu̾en¬
sem archiep̃m: Scio quia nosti.
slosti et illum scĩ maximimi non
sc̃m abbatẽ: Puto quia nõ nosti.
Quis dignior honore illo pͥori: Sic
brio datꝰ. Quid peccauit archiep̃c:
Predam eccłie sue recuperauit. cap¬
uuam eccłiam de manu laicali¬
lum et odium ꝓ dilectione: Hic
queso hic eiugilet oculus pietatis
et semotis paulisꝑ occupationib.
consid̾et. qͣntum subreptũ sit ei. ut
talis qualẽ pudet dicere. talẽ quase
tiup̃e nosti. faciat opprobrium uici¬
nis siuis inimicis tuis. Piissime pat̾
affectus filialis soquitur. hucusq
condoluimꝰ misero et miserabisi ar¬
chiep̃o. Uerum ex hoc iam siñ fu̾it
emendatum. dolor cordis nr̃i et cõ¬
passio. ex intimis medullis tota tͣn¬
sibit ad illum: ꝑ quem potuit em̃¬
dari. Sunt et alie lesiones prefatiui¬
ri quas cum ei alleuiau̾itis: uobis
ꝓculdubio laborabitis. Quicqͥd du¬
cissimi dñi mei nom̃ decolorat: cor

Expanded text:
o malitia vincit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverensem archiepiscopum? scio quia nosti. Nosti et illum Sancti-Maximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis dignior honore illo priori? sic robrio latus. Quid peccavit archiepiscopus? Praedam Ecclesiae suae recuperavit, captivam Ecclesiam de manu laica lilum, et odium pro dilectione? Hic, quaeso, hic evigilet oculus pietatis, et semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum ei allevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei nomen decolorat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
lõ ergo debuit dicere mĩam conse¬
cutꝰ sum s m̾cedem recepi. quippe q̃
ignorantia a pec̃co reddebat im

Expanded text:
on ergo debuit dicere: Misericordiam consecutus sum ; sed, Mercedem recepi; quippe quem ignorantia a peccato reddebat im
Abbreviated transcription (Latin):
concludam: si his credid̾itis: in omĩ¬
b exemplo apłi honorificabitis mi¬
nist̾ium ur̃m. Minist̾ium inqͣm
ñ dñium. Ip̃m itaq honorificabitis

Expanded text:
concludam, si his credideritis, in omnibus, exemplo Apostoli, honorificabitis ministerium vestrum : ministerium, inquam, non dominium. Ipsum itaque honorificabitis
Abbreviated transcription (Latin):
exac̾bata. blandiꝰ alloqͣtur: ⁊ simulata
qͣdam hilaritate. in spũ mãsuetudĩs
eã conueniẽs dicat. Cesset penitꝰ indig¬
natio tua: ñ ego sũ qui te offend̾e pos¬
sim: tuũ ẽ corpus tuus ⁊ ego ip̃e: ñ ẽ
qd̾ timeas: ñ ẽ qd̾ uerearis. Nec mir̃
si forte a marius adhuc reddid̾it illa
resposum: ut dicat qr muite cogita¬
tioẽs ad insaniã nos addux̾ant: susti¬
neat int̾im eqͣnimit̾. ac dissimulet
oĩo qd̃ agit᷑. donͦ int̾ loq̃ndũ induc̃es
alia ꝓ aliis. oportune aliq̃n inferat di
ẽẽ. Nã ⁊ tͥ nocet in hoc lecto egͥtucli¬
nis. in hoc doloris strato u̾saris: in hoc
cubili tuo graui corde cõpungi. Ade¬
rit dñs q̃renti se: aĩe sꝑanti in se. Ade¬
rit uotis supplicib: ⁊ uerbis eiꝰ effica¬
ciã ministrabit. Excitabit᷑ desicłium uo¬
luitatis: ut ñ mͦ uid̾e locũ. s ⁊ intͦire
paulatĩ. ⁊ mãsionẽ inibi face̾ ꝯcupis

Expanded text:
exacerbatam blandius alloquatur, et simulata exacerbatam blandius alloquatur, et simulata quadam hilaritate, spiritu mansuetudinis eam conveniens dicat: Cesset penitus indignatio tua. Non ego sum qui te offendere possim. Tuum est corpus, tuus et ego ipse: non est quod timeas, non est quod verearis. Nec mirum, si forte amarius adhuc reddiderit illa responsum, ut dicat, 488 quia multae cogitationes ad insaniam te adduxerunt. Sustineat interim aequanimiter, ac dissimulet omnino quod agitur, donec inter loquendum inducens alia pro aliis, opportune aliquando inferat, diesse: nam et tibi nocet in hoc lecto aegritudinis, in hoc doloris strato versari in hoc cubili tuo gravi corde compungi. Aderit Dominus quaerenti se, animae speranti in se: aderit votis supplicibus, et verbis ejus efficaciam ministrabit. Excitabitur desiderium voluntatis, ut non modo videre locum, sed et introire paulatim, et mansionem inibi facere concupis
Abbreviated transcription (Latin):
geat int̾im. plangẽs dolorẽ suum: exitꝰ
aqͣrũ deducat ocłs eius: ⁊ palpebra ñ
qͥescat. Nimir̃ purgat᷑ lacͥmis ocłs añ
caligans. ⁊ acuit᷑ uisus: ut intend̾e̾ pos¬
sit in serenissimi luminis claritatẽ.
x hoc sane suspiciat ꝑ foramen: ꝓs¬
piciat ꝑ cancellos. p̾ducẽ radiũ
pio seqͣtur obtutu: ⁊ magoꝵ sedulus
imitator. lim̃ lumine q̃rat. Inueniet
enĩ locũ tab̾nacłi admirabił. uͥ panẽ
angłoꝵ manducet homo. Inueniet ꝑa¬
disũ uoluptatis plantatũ a dño: inue¬
niet ortũ floridũ ⁊ amenissimũ: inue¬
niet refrig̾ii sedem ⁊ dicet. Osi aucdiat
uocẽ meã misera uoluntas illa: ut in¬
grediẽs uideat bona. ⁊ uisitet locũ istũ.
Hĩc nimir̃ inueniet reqͥem ãpłiorẽ : ⁊
me qͦ eo minꝰ inqͥetabit. qͦ minꝰ inqͥetabit᷑
ip̃a. Neq enĩ m̃titur qͥ dixit. Tollite
iugũ meũ suꝑ uos: ⁊ inuenietis reqͥẽ
animab ur̃i. In huiꝰ fide ꝓmissionis

Expanded text:
geat sane interim plangens dolorem suum, exitus aquarum deducat oculus ejus, et palpebra non requiescat. Nimirum purgatur lacrymis oculus ante caligans et acuitur visus, ut intendere possit in serenissimi luminis claritatx hoc sane suspiciat per foramen, prospiciat per cancellos, praedulcem radium prosequatur obtutu, et Magorum sedulus imitator, lumen lumine quaerat. Inveniet enim locum tabernaculi admirabilis, ubi panem Angelorum manducet homo; inveniet paradisum voluptatis plantatum a Domino; inveniet hortum floridum et amoenissimum; inveniet refrigerii sedem, et dicet: O si audiat vocem meam misera illa voluntas, ut ingrediens videat bona, et visitet locum istum! hic nimirum inveniet requiem ampliorem, et me quoque eo minus inquietabit, quo minus inquietabitur ipsa. Neque enim mentitur qui dixit: Tollite jugum meum super vos, et invenietis requiem animabus vestris . In hujus fide promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
luti et lat̾is. qͥ egiptum egredi. phara¬
onis imꝑium effug̾e̾ moliunt᷑. Utinã
autẽ qͥ euismi ẽ declinet impietatẽ: ⁊ t̾
bit᷑ facile: nisi multa sollicitudĩe stu¬
deat medici obtẽꝑare consiliis. obserua¬
re p̾cepta. Nehemẽs ẽ tẽptatio. ⁊ proxi¬
ma desꝑationi: nͥ totũ colligat. ⁊ ad mi¬
sendum aĩe sue qͣm adeo misa̾m ⁊ mi¬
sãbilem uidet. conu̾tat affectum: ⁊ au¬
diat uocẽ dicentẽ. Beati qͥlugẽt. qm̃
ip̃i consolabunt᷑. Iugeat habundant̾.
qr lugendi tempꝰ aduenit: ⁊ ad sorbendaᷤᷤ
iuges lacͥmas ista sufficiunt. Lugeat.
sñ sine pietatis affc̃u. ⁊ obtentu con¬
sołonis. Consid̾et nullã sͥ inuenu reqͥ¬
em in seip̃o: s omĩa plena misĩe ⁊ deso¬
lationis. Consicłet ñ ẽẽ bonũ in carne
afflictioẽm sp̃c contineri. Consid̾et inqͣ

Expanded text:
luti et lateris, qui Aegyptum egredi, et Pharaluti et lateris, qui Aegyptum egredi, et Pharaonis imperium effugere moliuntur. 23. Utinam autem qui ejusmodi est, declinet impietatem, et tetur facile, nisi multa sollicitudine studeat medici obtemperare consiliis, observare praecepta. Vehemens est tentatio, et proxima desperationi, nisi totum colligat et ad miserandum animae suae, quam adeo miseram et miserabilem videt, convertat affectum, et audiat vocem dicentem: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Lugeat abundanter, quia lugendi tempus advenit: et ad sorbendas juges lacrymas ista sufficiunt. Lugeat, sed non sine pietatis affectu, et obtentu consolationis. Consideret nullam sibi inveniri requiem in seipso, sed omnia plena miseriae et desolationis Consideret non esse bonum in carne a
Abbreviated transcription (Latin):
ec igit᷑ ⁊ similia intꝰ sug̾git ratio
uoluntati: eocopiosiꝰ qͦ ꝑfectiꝰ illu¬
stratiõe spẽ edocet᷑. felix sane cuiꝰ uo¬
luntas sic cessĩt ⁊ acquien̾it cõsilio ra¬
tionis: ut a timore concipsẽs. ꝓmissio¬
nib deinceps celestib foueat᷑. ⁊ partu¬
riat sp̃m salutis: At forte inuemet᷑
rebellis ⁊ obstinata uoluntas: nec ĩpa¬
ciẽs solũ. s ⁊ monitis peior. et minis du¬
rior. ⁊ adhibitis acerbior blandim̃tis
Inueniet᷑ forsitan q̃ nicħmota sugge¬
stionib rationis. immo ⁊ graui com¬
uos pacior. Preclicatio ur̃a. in me ñ capit.
Scio qd̾̃ astuti estis: s astutia ur̃a apd̾
me locũ ñ habet. forte et aduocãs mẽ¬
bra singła. solito amplius. solitis iube¬
at obedire concupiscentiis: neqͥciis de¬
seriure. Hĩc nimir᷑ illud ẽ qd̾ coticlia¬
nis discimꝰ exꝑimentis. eos qui conu̾¬
ti deliberant. tẽptari grauiꝰ a concu¬
piscẽtia carnis: ⁊ urger grauiꝰ in opib

Expanded text:
et his similia intus suggerit ratio voluntati, eo copiosius, quo perfectius illustratione spiritus edocetur. Felix sane, cujus voluntas sic cesserit et acquieverit consilio rationis, ut a timore concipiens, promissionibus deinceps coelestibus foveatur, et parturiat spiritum salutis. At forte invenietur rebellis et obstinata voluntas, nec impatiens solum, sed et monitis pejor, et minis durior, et adhibitis acerbior blandimentis. Invenietur forsitan, quae nihil mota suggestionibus rationis, imo et gravi fuvos patior? praedicatio vestra in me non capit. Scio quod astuti estis: sed astutia vestra in me locum non habet. Forte et advocans membra singula, solito amplius solitis jubet obedire concupiscentiis, nequitiis deservire. Hinc nimirum est illud quod quotidianis discimus experimentis, eos qui converti deliberant, tentari acrius a concupiscentia carnis, et urgeri gravius in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
uis aĩe casus: q̃ ñ nisi xp̃i cruce
potuit reꝑari. Si rursum corru¬
erit pec̃co dũ taxat ad mortẽ: un¬
de iã reꝑabitur: Nũquid aut alt̾
xp̃c. aut idẽ it̾m crucifigi ht ꝑ il¬
la: Suꝑ hoc uellem uos ñq̃m ob¬
liuisci illud sapientis consiliũ.
fili memorare nouissima tua et
inet̾num ñ peccabis. ad gaufrid̾

Expanded text:
vis animae casus, quae non nisi Christi cruce vis animae casus, quae non nisi Christi cruce potuit reparari. Si rursum corruerit peccato duntaxat ad mortem, unde jam reparabitur? Nunquid aut alter Christus, aut idem iterum crucifigi habet pro illa? Super hoc vellem vos nunquam oblivisci illud Sapientis consilium: Fili, memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . EPI
Abbreviated transcription (Latin):
ergo in corꝑibus. unũ nos ẽẽ no¬
u̾itis. ñ pari sc̃itate. qͣ ambob
ego infi̾orsum: s eadem uolun¬
tate et sũma concorcdia animoꝵ.
Cur enim unitatem hanc inter
diu̾sos ñ faciat compago carita¬
tis inuno sp̃u. si carnał copła
efficit. ut sint duo in carne lina:
Quartũ uos addi uelim si cdignũ
iudicatis: et in eandẽ concurre
unitatem dilectionis. Qd̃ facile
siñ contẽpnitis obtinebitis: tan¬
tum id uos nequaꝗͣ contẽpnere
eis cognitum faciatis. Ad eũdem .lu.¬
olo et p̾cor. ut harum lator ue¬
n̾abilis altecumbe abbas. uiui¬
anus. mͥ obsuã religiositatẽ admo¬
dum familiaris amicus: amicũ
uos ꝓ dei amore et nr̃o in suo ne¬
gocio experiatur. Et hec ꝓ illo. re¬
liquã autẽ uobis. Qiuid ꝑdest ho¬
mini si uniu̾sum mundũ lucret᷑.
aĩe autẽ sue detͥmentum patia¬
tur: Aut qͣm dabit homo cõmu¬
tatioẽm ꝑ aĩa sua. Nec totus m̃¬
dus suffic̾et. Magna res anima:
q̃ xp̃i sanguine reclempta ẽ. Gra¬

Expanded text:
ergo in corporibus unum nos esse noveritis, non pari sanctitate, qua ambobus ego inferior sum, sed eadem voluntate, et summa concordia animorum. Cur enim unitatem hanc inter diversos non faciat compago charitatis in uno spiritu, si carnalis copula efficit ut sint duo in carne una? Quartum vos addi velim, si dignum judicatis et in eamdem concurrere unitatem dilectionis. Quod facile, si non contemnitis, obtinebitis: tantum id vos nequaquam contemnere eis cognitum faciatis. Valete.olo et precor ut harum lator venerabilis Altaecumbae abbas Vivianus, mihi ob suam religiositatem admodum familiaris amicus, amicum vos pro Dei amore et nostro, in suo negotio experiatur. Et haec pro illo, reliqua autem vobis. Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Nec totus mundus sufficeret. Magna res anima quae Christi sanguine redempta est. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
requirenti negaret: Immo si uel¬
les accipere gratissimũ hab̾et.
ñ quia bonus ñ est: s qr sibi
uit scis opus ñ est. Timendum
ualde ẽ. tibi pariter ⁊ mͥ: ne si
sollicite in oꝑibus nr̃is nõ ser¬
uamus qd̾ apłs dicit. nemo ad¬
lescentiam tuam contempnat
citus quia iuuenes sumus de le¬
uitate notemur. S confido quia
tu consultius ages. et locum qui
uicinior et iam constructus ẽ

Expanded text:
requirenti negaret? Immo si velrequirenti negaret? Immo si velles accipere, gratissimum haberet; non quia bonus non est, sed quia sibi, ut scis, opus non est. Timendum valde tibi pariter et mihi, ne si sollicite in operibus nostris non servamus quod Apostolus dicit: «Nemo adolescentiam tuam contemnat: citius, quia juvenes sumus, de levitate notemur.» Sed confido quia tu consultius ages, et locum qui vicinior et jam constructus e
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid gr̃e et dilectionis u.i.¬
impendere sibi possunt absentes
amici. puto et me debere tͥ. ⁊ m̃ de¬
beri ate. Non solũob consortium
ꝓpositi et professionis: sedetiã ex
debito nr̃e inuicem pͥstine socie¬
tatis. Que tam grata utͥq tamq
debita deuotio: quantũ in unoqͦq
nr̃m ferueat. in nullo euiden¬
tius agnoscere seu innotescere
possumus: ꝗ̃ si alterutrũ non
celemus. si quid forte de alt̾utro
qd ñ deceat audimus. Audiui au¬
dem ego de te qd de scõ conuẽtu
tuo abbatiam in hẏspaniam cõ¬
struere uelis. Qd̃ mͥ nimirũ in
magnam ammiratioẽm uenit.
quid cause udelicet sit. qͥd consi¬
lii. qͥdue utilitatis. qd̾ filios tu¬
os exulare cupis in socum utiq
tam longinquum. tanto sumptu
et labore. et querendum et edificã¬
dum: cum ꝓpe te habere possis uͥ
eos colloces iam edificatum. et
bene p̾paratum. Ne enim ut reor
hĩc te excusare potes. qd̾ locus
ille tuus ñ sit: cum certissime
sciam. qd̾ facillime si iis tuus

Expanded text:
uicquid gratiæ et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te, non solum ob consortium propositi et professionis, sed etiam ex debito nostræ invicem pristinæ societatis, quæ tam grata utrique, tamque debita devotio, quantum in unoquoque nostrum ferveat, in nullo evidentius agnoscere seu innotescere possumus, quam si alterutrum non celemus, si quid forte de alterutro quod non deceat, audimus. Audivi autem ego de te, quod de sancto conventu tuo abbatiam in Hispania construere velis. Quod mihi nimirum in magnam admirationem venit, quid causæ videlicet sit, quid consilii, quidve utilitatis, quod filios tuos exsulare cupis, in locum utique tam longinquum, tanto sumptu et labore et quærendum, et ædificandum: cum prope te habere possis, ubi eos colloces, jam ædificatum et bene præparatum. Nec enim ut reor hinc te excusare potes, quod locus ille tuus non sit; cum certissime sciam, quod facillime, si vis, tuus
Abbreviated transcription (Latin):
bñficio retinere. Nolite queso noli¬
te facere hãc rem. qͣm qui audie¬
rint om̃s mirabunt᷑. nemo lauda¬
bit. Hec uob̃ mordatiꝰ audaciꝰq qͣ

Expanded text:
neficio retinere. Nolite, quaeso, nolite facere hanc rem: quam qui audierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciusque quam
Abbreviated transcription (Latin):
cato. de concupiscentia. de pecc̃o
delectationis. de pec̃co infirmi¬
tatis. de pec̃co ignorantie. de pec
cati oꝑe. de uoluntate peccandi.
Et siquid̃ iudicatis me iuste mo¬
u̾r. mouemini et uos. ac ne frustra
moueamini. agite ꝓ loco quem te¬
netis. ꝓ dignitate quapolletis. ꝓ
potestate qͣm accepistis. qͦmͦ qut
qui ascendit usq ad celos. descen¬
dat usq ad inferos. et oꝑa tenebra¬
rum. ausa ꝓdire in lucem. arguã¬
tur a luce inluce. ut dum qͥ publi¬
ce peccat publice arguitur. compͥ¬
mãt se etiam alii ponentes. tene¬
bras lucem. disputantes in tͥuiis.
dediuinis. qui loquunt᷑ mala in

Expanded text:
cato, de concupiscentia, de peccato cato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de voluntate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit ad coelos, descendat usque ad inferos: et opera tenebrarum, ausa prodire in lucem, arguantur a luce in lucem: ut dum qui publice peccat, publice arguetur; comprimant sese etiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in
Abbreviated transcription (Latin):
fit qd agnꝰ pascalis contra dei sta¬
tutum aut aqua coqͥtur. aut cru¬
dus disc̾pitur. more et ore bestiali.
Qd̾ residuum ẽ nõ igne comburit᷑.
s concuscat᷑. ita om̃ia usurꝑat sibi
humanũ ingenium fidei nil reser¬
uãs. Temptat altiora se. fortiora
scrutat᷑. irruit indiuina. scã te¬
merat mag̃. qͣ reserat. clausa et
signata non aꝑit. s diripit: ⁊ qͥcqͥd
sibi non inuenit ꝑuium. id putat
nichilum. credere dedignat᷑. Legite
siplacet librum petri abaelardi.
quẽ dicit theolochie. ad manũ ẽ
enim:. cum sic̃ głatur a plurib lec¬
titet᷑ in curia. et uidete qualia ibi
de scã tͥnitate dicant᷑. de genit᷑a
meris aliis catholicis. ꝓrsus aurib
et m̃tibus dissuetis. legite et aliũ
quẽ dicunt sentenciarũ eius. fñ
et illum qui inscbitur scito deip̃m.
et animadu̾tite qñta et ip̃i silues¬
cãt segete sacͥlegiorum atq erroꝵ
gandi et soluendi. deoriginali pec¬

Expanded text:
fit, quod Agnus paschalis, contra Dei stafit, quod Agnus paschalis, contra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et ore bestiali. Quod residuum est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi humanum ingenium, fidei nil reservans. Tentat altiora se, fortiora scrutatur, irruit in divina, sancta temerat magis quam reserat; clausa et signata non aperit, sed diripit: et quidquid sibi non invenit pervium id putat nihilum, credere dedignatur. 2. Legite, si placet, librum Petri Abaelardi, quem dicit Theologiae: ad manum est enim; cum, sicut gloriatur, a pluribus lectitetur in curia: et videte qualia ibi de sancta Trinitate dicantur, de genitura mera, catholicis prorsus auribus et mentibus dissueta. Legite et alium, quem dicunt Sententiarum ejus; necnon et illum qui inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque errorum: gandi atque solvendi, de originali pec
Abbreviated transcription (Latin):
et patrib reu̾endis ep̃is et car ⁊¬
dinalib qui sunt de curia. puer u¬
scĩtatis eorum. Nulli dubium qͥn
aduos specialit̾ spectet tolłe scan¬
dala deregno dei. surgentes succi¬
de spinas. sedare q̃resas. Sic enuim
p̾cepit moyses cum montẽ subiĩt.
habetis inquiẽs aãron ⁊ ur uobis¬
cũ. si quid natũ fu̾it questionis re¬
feretis ad ipos. Illum loquor moysẽ.
quiuenit ꝑ aqͣm. et ñ in aqua so¬
lum. s in aqua et sanguine. Et idõ
plusqͣm moyses. quia et ĩ sangͥne
uenit. Et qm̃ ꝓur et aaron stat ⁊elꝰ
et auctoritas romane eccłie super
ppłm dĩ. ad ip̃am m̾ito refi̾mus nõ
q̃stiones. s lesiones. fidci. et iniurias xͥ.
patrum ꝓbra atq contẽptus. pre¬
sentium scandala. ꝑicula posteroꝵ.
Irridetur simplitiumfides. euisce.¬
rant᷑ archana dei. questioẽs de al¬
tissimis reb temerarie uentilant᷑.
insultatur patͥb qd̃ eas mag̾ sopi¬
endas. ꝗͣ soluendas censuerĩt. Inde

Expanded text:
pis et cardinalibus qui sunt de curia, puer sanctitatis eorum. 1. Nulli dubium, quin ad vos specialiter spectet tollere scandala de regno Dei, surgentes succidere spinas, sedare querelas. Sic enim praecepit Moyses cum montem subiit: Habetis, inquiens, Aaron et Hur vobiscum: si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad ipsos . Illum loquor Moysen, qui venit per aquam, et non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Et ideo plus quam Moyses, quia et in sanguine venit. Et quoniam pro Hur et Aaron stat zelus et auctoritas Romanae Ecclesiae super populum Dei, ad ipsam merito referimus, non quaestiones, sed laesiones fidei, et injurias Christi; patrum probra atque contemptus; praesentium scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
mo int̃ multos. et credimꝰ ad uꝰ.
ꝑuenisse. quomͦ uidel. apd̾ senones
mnoctauis pentecostes uocamur
et ꝓuocamur adlitem ꝑ defensiõe
fidei. cum seruum dei ñoportet li¬
tigare. s mag̾ patientẽ ẽẽ ad om̃s.
Si mea ꝓpͥa causa eẽt. posset ñ im
m̾ito fortassis puer scĩtatis ur̃e in
ur̃o patrocino głari. Nũc autẽ qr
et ur̃a ẽ. immo plus ur̃a. fidentiꝰ
moneo et obnixiꝰ rogo. ut amicos ĩ
necessitate ꝓbetis. amicos dix̾im
ad uos in silua heresum. et in sege¬
te erroꝵ. quib sub tutela et custo¬
dia ur̃a pullusantib. pene iam suf¬
focatur. Amicus sponsi nõ desẽt
eam in oportunitatib intͥbusatio¬
ne. Nec miremini qd̃ ita desubito
et in arto temꝑis uos inuitamꝰ: qm̃
hoc quoq aduersa pars. in suauer¬
sutia et calliditate ꝓuidit. ut imꝑ¬
uidos inuad̾et. et congredi cog̾et ĩ¬

Expanded text:
mo inter multos, et credimus ad vos pervenisse: quomodo videlicet apud Senonas in octavis Pentecostes vocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum Dei non oporteat litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Si mea propria 181 causa esset, posset non imsis puer sanctitatis vestrae in vestro patrocinio gloriari. Nunc autem quia et vestra est, imo plus vestra; fidentius moneo, et obnixius rogo, ut amicos vos in necessitate probetis. Amicos dixerimad vos in silva haeresum, et in segete errorum, quibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec miremini, quod ita de subito, et in arcto temporis vos invitamus: quoniam hoc quoque adversa pars in sua versutia et calliditate providit, ut improvidos invaderet, et congredi cogeret im
Abbreviated transcription (Latin):
suo illi qd̾ suo. Hanc mn sabu¬
tationis formusam tradidisti
seribendo. suus ille qd̾ suuis. Ae¬
cipe qd̾ cuum ẽ. et agnosce usur¬
patioẽm un animitatis ẽẽ indi¬
dium. et cum ẽ mͥ commune u̾¬
bum: anuum ñ clistare. Iam
ad tuas litt̾as breuit᷑ ꝓtp̃i respõ

Expanded text:
suo illi quod suo. 1. Hanc mihi tu salutationis formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimitatis esse indicium, et cum quo est mihi commune verbum, animum non distare. Jam ad tuas lit
Abbreviated transcription (Latin):
am notam. Prefatiuncłam ꝗͣ
tͥ mitti iussisti ñ habui mͦ ad ma¬
num. Neq enim adhuc dictaue¬
bam. qr nec necessariã ẽẽ puta¬
bam. Quicqͥd uł tͥ uł amicis
tuis rede uis. qui dedit uelle
det et ꝑficere ꝓ bona uoluntate.

Expanded text:
am notam. Praefatiunculam quam am notam. Praefatiunculam quam tibi mitti jussisti, non habui modo ad manum: neque enim adhuc dictaveram, quia nec necessariam esse putabam. Quidquid vel tibi, vel amicis tuis recte vis; qui dedit velle, de
Abbreviated transcription (Latin):
in te tͥ pat̾ dico maiorem caritas.
tanto minus contempnenda ẽ.
a de nr̃a possibilitas. qa ⁊ si plꝰ
diligis qm̃ plus uales. ñ tñ pluc
diligis q̃ uales. Nos autem et si
minus disigimus ꝗ̃ debemꝰ. di¬
ligimus tñ qͣntum ualemꝰ. Tã¬
tum autẽ ualemus. q̃ntũ ac¬
cepimus. Trahe nos post te.
ut te apprehendamus: et tecũ
amplius accipiamus. ũde sar¬
guic diligamus. Quid ergo tu
nit̾is nos apprehende. et q̃peris
ñ posse. quos iam apprehendist.
si attendisti. et adhuc fac̾e̾ pot̾ic
cum uolu̾s. quales qͥdem su¬
mus. ñ quales sperabas. Nles¬
cio quippe quid aliud intueris
in nobis qđ̵ non habemus. et
seq̃ris ꝓ nobis qd̾ ñ sumꝰ. Ideoq
ñ conseq̃ris quia ñ sufficimus.
et ut deniq in epłã tua iuste
causaris: deus tͥ in nobis. nõ
nos deficimus. Nunc uero sita¬
lia placent qͣlia mͦ nugatus sũ:
mandado et aditiam ut cum
obecliero presumptionis ñ time¬

Expanded text:
in te tibi, pater, dico major est charitas, in te tibi, pater, dico major est charitas, tanto minus contemnenda est a te nostra possibilitas, quia, etsi plus diligis, quoniam plus vales; non tamen plus diligis quam vales. Nos autem, etsi minus diligimus quam debemus, diligimus tamen quantum valemus: tantum autem valemus, quantum accepimus. Trahe nos post te, ut te apprehendamus et tecum amplius accipiamus, unde largius diligamus. Quid ergo tu niteris nos apprehendere, et 89 quereris non posse? quos apprehendisti, si attendisti; et adhuc facere poteris, cum volueris, quales quidem sumus, non quales sperabas. Nescio quippe quid aliud intueris in nobis, quod non habemus; et sequeris pro nobis, quod non sumus. Ideoque non consequeris, quia non sufficimus: et ut denique in epistola tua juste causaris, Deus tibi in nobis, non nos deficimus. Nunc vero si talia placent, qualia modo nugatus sum, mandato, et adjiciam: ut cum obediero, praesumptionis non time
Abbreviated transcription (Latin):
de mun̾e tuo qd̾ eum diligam.
Sed necdum uideo in lumine
tuo si uł satis diligam. Neq enĩ
scio. si iam ꝑuen̾im ad illam q̃ͣ
nemo maiorem h̃t disectioẽm. ut
animã suam ponat quis ꝓ ami¬
cis siuis slam quis głabitur castũ
se habere cor. necdum ꝑfectum:
¶ dñe qui illuminas luc̾nam me¬
am. quaiam uideo et horreo te¬
nebras meas. deus meus illumi¬
na ip̃as quoq tenebras meas ut
uideam et gaudeam orclinatã
in me caritatem. sciens et cdisi¬
gens que diligenda sunt. et qͣn¬
tum. et ad qd̾ diligenda sunt.
me quoq nolens diligi nͥ in te.
et qͣntum csiligendus sum. He
etenim mͥ si qd̾ ualde uereor aut
ego plus ab illo qͣm m̾ui. aut ille
a me minus qͣm clignus sit disi¬
gatur. Uerũtam̃ si meliores ma¬
gis diligendi sunt. sunt autem
meliores qui magͥ diligunc. qͥo
aliud clix̾im qͣm illum plus me
dilige̾ quem meliorem ẽẽ ñ clu¬
bito. me uͦ minus illum quẽ de¬
beo. quia minus ualeo:. S qͣnto

Expanded text:
de munere tuo quod eum diligam; de munere tuo quod eum diligam; sed necdum video in lumine tuo, si vel satis diligam. Neque enim scio si jam pervenerim ad illam, qua nemo majorem habet, dilectionem, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Nam quis gloriabitur castum se habere cor, nedum perfectum? O Domine, qui illuminas lucernam meam, qua jam video et horreo tenebras meas; Deus meus, illumina ipsas quoque tenebras meas, ut videam et gaudeam ordinatam in me charitatem, sciens et diligens quae diligenda sunt; et quantum, et ad quid diligenda sunt; me quoque nolens diligi nisi in te, et quantum diligendus sum. Vae etenim mihi, si quod valde vereor aut ego plus ab illo quam merui, aut ille a me minus quam dignus sit, diligatur. Verumtamen si meliores magis diligendi sunt sunt autem meliores, qui magis diligunt: quid aliud dixerim, quam illum plus me diligere, quem meliorem esse non dubito; me vero minus illum quam debeo, quia minus valeo? 4. Sed quanto
Abbreviated transcription (Latin):
neq lingua. sed ope et u̾itate.
Quando uero unqͣm oꝑe meo opꝰ
tibi fuit et defuit: Oscrutans
renes et corda deus. qui unus sol
iusticie diuersa seruorum tuoꝵ
corda. diu̾sis gratiis ueld̾ radiis
illustras. qd̾ diligam illum ex
dono tuo et suo nuto. tu scis: et
ego sentio. Quatenus autem
diligam. tu scis. ego nescio. Tu
inqͣm dñe qui declist. scis qͣn¬
tum delisti illi me. uł mͥ illũ
amare. Et qͦmꝰ aliqͥs nr̃m cui
tuñ dixisti audet dice̾. plus¬
amans munus diligor. nͥ forte qui
iam in lumine tuo iudeat lum̃
suum. idẽ. in lumine tue u̾itatis
agnoscat qͣnto ardeat igne cari¬
tatis: Ego autem dñe int̾im cõ¬
tentus uidere in sumine tuo te¬
nebras meas. qͥadusq uisites se¬
dentem in tenebris et umbra mor¬
tis. et ꝑ te reuelentur cogitatiões
cordium et manifesta fiant abs¬
condita tenebrarum. fugatisq
tenebris iam ñ uideatur in lu¬
mine tuo nͥ lumen. sentio qͥdẽ

Expanded text:
neque lingua, sed opere et veritate neque lingua, sed opere et veritate Quando vero unquam opere meo opus tibi fuit, et defuit? O scrutans renes et corda Deus! qui unus sol justitiae diversa servorum tuorum corda diversis gratiis, velut radiis, illustras; quod diligam illum ex dono tuo, et suo merito, tu scis, et ego sentio: quatenus autem diligam, tu scis, ego nescio. Tu, inquam, Domine, qui dedisti, scis quantum dedisti vel illi me, vel mihi illum amare. Et quomodo aliquis nostrum, cui tus diligor: » nisi forte qui jam in lumine tuo videat lumen suum, id est, in lumine tuae veritatis agnoscat quanto ardeat igne charitatis? 3. Ego autem, Domine, interim contentus videre in lumine tuo tenebras meas, quoadusque visites sedentem in tenebris et umbra mortis, et per te revelentur cogitationes cordium, et manifesta fiant abscondita tenebrarum, fugatisque tenebris jam non videatur in lumine tuo nisi lumen: sentio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ditione dñi nec in suis fidentes
conscientiis. singłi respondebãt.
slũquid ego sum dñe: Sauid
suam de se ignorantiam fatet᷑
orans et clamãs. et ignorantias
meas ne memin̾is. Tu uͦ nescio qͥ
fiducia. ñ solum de tuo. sed et de
me corte tam apte declamas. it
plus amans inquiens minue di¬
ligar. hec quippe sunt u̾ba tua
que nollem fiusse tua. quia ne¬
cio si sunt uera. S et tusi scis ũ¬
de scis : Inde inqͣm ꝓbastimag̾
nos ade disigi. qͣm te a nobis. An
ex hoc qd̾ intuis lict̾is subiunxi¬
sti quia uideł. qui uadunt et
ueniunt ꝑte de nr̃is. nullum
tibi a nobis defu̾nt monim̃tũ
qd̃ amoris exꝑimentum ã nob̃
requiris: Numquid forte scru¬
pulum mouet tͥ qd̾ ad tua iam
plura ad nos scͥpta. necdum uel
semel rescͥpsi. Sed qñ ego matͣi¬
tatem sapientietue delectar
posse put arem scͥptitationibus
imꝑitie mee. Sciebam enim qͥ
dixit. filioli ñ diligamꝰ uerbo.

Expanded text:
roditione Domini, nec in suis fidentes roditione Domini, nec in suis fidentes conscientiis, singuli respondebant: Nunquid ego sum, Domine? David suam de se ignorantiam fatetur orans et clamans: Et ignorantias meas ne memineris Tu vero nescio qua fiducia, non solum de tuo, sed et de meo corde tam aperte declamas: « Ut plus amans, » inquiens, « minus diligar. » 2. Haec quippe sunt verba tua, quae nollem fuisse tua, quia nescio si sunt vera. Sed et tu, si scis, unde scis? unde, inquam, probasti magis nos a te diligi, quam te a nobis? An ex hoc quod in tuis litteris subjunxisti, quia videlicet qui vadunt et veniunt per te de nostris, nullum tibi a nobis deferunt monimentum quod amoris experimentum a nobis requiris Nunquid forte scrupulum movet tibi, quod ad plura jam tua ad nos scripta, necdum vel semel rescripsi? Sed quando ego maturitatem sapientiae tuae delectari posse putarem scriptitationibus imperitiae meae? Sciebam enim qui dixit: Filioli, non diligamus verbo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim cum nec usus suppetat dic¬
i nemo scit q̃ suntin homine¬
cusꝰ nisi sp̃c hominis qui in ip̃o est.
si sola in facie uidet homo. quia so¬
lus deus intuetur cor. miror nec
satis mirari possum quomͦ q̃ ratiõe
sic tuam atq meam ad inuicem
dilectioẽm pensare et clistinguere
potiusti: qͣtinus ñ solum deppͥo.
sedr de alienosententiam corde ꝓ¬
ferres. Error ẽ quidem humane
m̃tis ñ mͦ bonum putare malũ
et malum bonum. aut u̾um fal¬
sum et econu̾so. s etiam certa re¬
cipere ꝓ dubiis. dubia ꝑcertis. for¬
te uerumẽ qd̾ dicis. minus sciłr
a me amari te qͣm me diligis: s
certe certusũ c̾tũ ñ ẽẽ tibi. Quomͦ
ergo ꝓcerto affirmas de quo cer¬
tumẽ. qr certus minime sis. Mirũ
Paulus se suo uiditio ñ creclit. s
neqinqͥens me ip̃m udico. Petrꝰ
luget suam qua se fefellerat pre¬
sumptioẽm. cum de suo loq̃pet᷑
dicens. et si oportuerit me mori
tecum ñ te negabo. Discipłi de ꝑ¬

Expanded text:
praesertim cum nec usus suppetat dicpraesertim cum nec usus suppetat dici nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sic tuam atque meam ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum putare malum, et malum bonum, aut verum falsum, et e converso: sed etiam certa recipere pro dubiis, dubia pro certis. Forte verum est quod dicis, minus scilicet a me amari 88 te, quam me diligis: sed certe certus sum, certum non esse tibi. Quomodo ergo pro certo affirmas, de quo certum est quia certus minime sis? Mirum! Paulus se suo judicio non credit, sed neque, inquiens, me ipsum judico . Petrus luget suam qua se fefellerat praesumptionem, cum de suo loqueretur, dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . Discipuli de p
Abbreviated transcription (Latin):
me huiusm᷑i oꝑi oꝑam dare
uibes ꝑ qd̾ tollendum sit scanda¬
lum de regno dĩ libent̾ accipio:
s quomͦ id uelis sier necdum sa¬
tis elucet mͥ. Nam illam tuam
cebat. intellexi qͥdemte uelle ut
illiᷤᷤ qui de nobis tanqͣm detractori¬
b cluniacensis ordinis conq̃run¬
putarũt. uł putar uoluerunt.
Acsi post hãc satisfactioem rur¬
sus uictuc eorum ac uestituc su¬
ꝑfluitatem et cet̾a q̃ subiungitis
quẽadmodum iuiungis carpere
uoluero. et mͥ uidebor contradic̾e
et quomͦ sine scandalo fac̾e̾ q̃am
ñ uideo: nͥ forte et ordiẽm qͥ dem
laudabilẽ. et ordinis reprehensores
reprehensibiles doceam. et nich̃o¬
minus tñ ipsius suꝑflua repre¬
hendam. Sihoc mͦ uis aut forte
alit̾ magis expedire uides. mã¬
da aꝑtius: et ut ualeam qd̾ ius
eomͦ quouis: ora instantius. Scito
tñ ñ modico me in huiuism᷑i scͥptita¬
tionib ferui detrimento. qi multũ
bic̃ mn deuotionis subtrahitur. dũ
studium orationis int̾mitcitur.

Expanded text:
me hujusmodi operam dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet mihi. Nam illam tuam cebat intellexi quidem te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conquerunputarunt, vel putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatemquemadmodum injungis, carpere voluero; et mihi videbor contradicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis reprehensores reprehensibiles dicam  al. doceam, et nihilominus tamen ipsius superflua reprenendam. Si hoc modo vis, aut forte aliter magis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quem iuxta nr̃as consuetudiẽs
domi absq consensu abbatis
sui retinere ñ debu. Oportet
autem et a te eum similit̾ aspe
increpari. et ad humisem ꝓuoca¬
ri satisfactioẽm. deinde tius
confortari littic ad abbatem ꝓ
eo directis. De insirmitate nr̃a
nicħ certius mͦ sciscitantitibi ĩ¬
dicare possum. nͥ qd̾ infirmus
et fui et sum. nec mmus solito
ñ multum plus. Qd̾ u ñ misi
quem missurus eram. causa est
qͥdhorũ de quib mandasti ꝯo
pret̾mittam. uenio ⁊ adte. Nelle
te audire scͥpsisti quid te ego ego¬
tanq̃m qui omĩa tua norim: fa¬
c̾e uelim. S hoc nͥ fallor si mͦ dicem:
nec tu posses. nec ego consusem. bo¬
so enim et ip̃e qd̾ te uelle de ce olumn
ñ latet me. Cet̾um mea acq tua
eq̾ut equum ẽ uoluntate postpo¬
sita. mag̾ qd̾ uelle deum de te pirto.
et mͥut tͥsuadeam tutum duco
et tibi siꝑsuadeam ñ incõmodum.
Tene itaq meo consilio qd̾ tene
mane in quo es. et stude ꝑrodẽe qͥb

Expanded text:
quem juxta nostras consuetudines domi absque consensu abbatis sui retinere non debui. Oportet autem et a te eum similiter aspere increpari, et ad humilem provocari satisfactionem; deinde tuis confortari litteris, ad abbatem pro eo directis. 2. De infirmitate nostra nihil certius modo sciscitanti tibi indicare possum, nisi quod infirmus et fui, et sum; nec minus solito, nec multum plus. Quod vero non misi quem missurus eram, causa est, quid horum, de quibus mandasti, omnino praetermittam, venio etiam ad te. Velle te audire scripsisti, quid te ego tanquam qui omnia tua norim facere velim. Sed hoc, nisi fallor, si modo dicerem, nec tu posses, nec ego consulerem. Volo enim et ipse quod te velle de te jam olim non latet me. Caeterum mea atque tua aeque, ut aequum est, voluntate postposita, magis quod velle Deum de te puto, et mihi ut tibi suadeam, tutum duco; et tibi si persuadeam, non incommodum. Tene itaque meo consilio quod tenes, mane in quo es, et stude prodesse quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ semꝑ tñ adsit et ꝑficere ꝓ bona
uoluntate. Sicut enim impioꝵ
ẽ piis bonorum ꝓpositis assidue
reluctari: sic contra pietatem
tium. qͣmuis iusta et sc̃a desid̾ia
paucoꝵ pserumq ñ ꝑsici. Sic
aãron sceł̾atis tumultuantis
ppłi cont̾ uoluntatem suã cla¬
morib cessit. sic samuel eidem ppłõ
inordinate regem pecenti inui¬
tus saulem inunxit: sic dauid
cum uellet construere templũ
ꝓpt̃ infestantium tñ bella mi¬
micorum qr uir bellicosus erat
Simili forma tͥ pat̾ uen̾ande
consulumus. ut tñ sapientioꝵ
consilio ñ preuidicemꝰ qͣtinis
ad tempus ꝓposiq tui. tͥq consẽ¬
dientium rigorem sic temperec.
ut infirmorum salutem ñ negli¬
Ias. Inurtandi quippe sunt ad
artiorem uitam ñ cogendi. qͥb
utiq semes in ordine illo cluma¬
censi prẽe consensisti. Illis autem
qui altius uiuere desid̾ant. aut
dem tenere qd̾ cupiunt ꝑmictẽ¬
dum. si absq utͣrũq partium
soandaso fieri pot̾. aut cerce a cõ¬

Expanded text:
 tamen adsit et perficere pro bona voluntate. Sicut enim impiorum est piis bonorum propositis assidue reluctari, sic contra pietatem tium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat,Simili forma tibi, pater venerande, consulimus, ut tamen sapientiorum consilio non praejudicemus, quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut dem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de con
Abbreviated transcription (Latin):
littac tuas ñ sine compassione
cognoscentes. licet x consosatio
de promissione regni tͥ sufficiat.
tñ nos qd̾ nr̃m est et consolatio¬
nem qͣm possumꝰ. et consilium
qd̾ intelligimus sanum fidelit̾
exhibemus. Quic enim sine an¬
xietate uideat pecrũ de mediis
fluctib brachia tendendem. sine
dolore audiat cosumbamx non
ne sacrimis sacrimas ipsius x
de lumo ꝓfundi etiam nũc leuã¬
tic ocłos suos in montes unde ue¬
nat auxilium sibi respiciat. Uerũ¬
tam̃ nos ad quos ꝓ humisitate tu¬
a respic̾e̾ te dicis montes ñ sumus.
s et ip̃i de conualle lacͥmarum la¬
boriosis conatib enitentes adu̾¬
sus renitentis inimici insicłias
ac mundiasis malicie luolentiã
reconclamamus. Auxilium nr̃m
a dño qui fecit celum et t̾ram.

Expanded text:
litteras tuas non sine compassione cognoscentes, licet Christi consolatio de promissione regni tibi sufficiat; tamen nos quod nostrum est, et consolationem quam possumus, et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Chrisne lacrymis lacrymas ipsius Christi, de limo profundi etiam nunc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui fecit coelum et terram .