comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei sunt: et omminio perire nõ possũt
hi uere uemunt ad xp̃m: quia ita ue¬
munt quomõdo ip̃e dicit. Omne quod
dat michi pater ad me ueniet: et eum
qui uemet ad me non eitiam foras.
Et paulo post. hoc ẽ inquit uolintas
eius qui misit me pr̃is: ut om̃e ꝯuod
dẽdit michi nõ perdam ex eo. As ilso
ergo datur etiam perseuerantia ĩ bono
usq in finem. Neq enim datur nͥ eis
qui non peribunt: qm̃ qui nõ ꝑseuerãt
peribunt. Talibus deus diligentibus eũ
omnia cooperantur in bonum. usq
adeo prorsus omnia: ut etiam si qui
eoꝵ deuiant et exorbitant. etiã hoc ip̃m
eis faciat proficere in bonum: quia hu¬
misiores rẽdeunt atq doctiores. Discũt
enim in ip̃a uita iusta cum tremore se
exultare debere. non sibi arrogando tã¬
quam de sua uirtute fiduciam perma-¬
nendi: nec dicendo in abundantia sua.
non mouebor meternum. Propter quod
eis dicitur. seruite dño in timore. et exul¬

Expanded text:
Dei sunt, et omnino perire non possunt. Dei sunt, et omnino perire non possunt. Hi vere veniunt ad Christum; quia ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo post, Haec est, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo . Ab illo ergo datur etiam perseverantia in bono usque in finem: neque enim datur, nisi eis qui non peribunt; quoniam qui non perseverant peribunt. 24. Talibus Deus diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, et exul
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit. ip̃os et glorificauit: Illa omnia
iam facta sunt. presciuit. predestinauit
uocauit. iustificauit: qm̃ et omẽs iam
presciti ac prẽdestinati sunt. et multi
iam uocatiatq iustisicati. Quod autẽ
posuit in fine illos et glorificauit. si¬
quidem ilła głoria ẽ hic intessigenda de
qua ĩdem dicit. cum xp̃us apparuerit bi¬
ta um tũc et uos cum ilso apparebitis
in gloria. nondum factum est. quãuis
et ilła duo id ẽ uocauit et iustificauit
non in omnib facta sunt. de quib dc̃a
sunt. ad huc enim usq in fuem seculi
multi uocañdi et iustificandi sunt.
Et tamen uerba preteriti temporis po¬
suit de rebus etiam futuris. canquã
iam fecerit deus que iam ut fierent
ex eternitute disposuit. soco de illo di¬
cit et propheta yfaias. qui fecit que
futura funt. Quicunq ergo in dei pro¬
uidentissima dispositione presciti
predest̾mati. uocati iustificati głori¬
ficati sunt. non dico etiam nondum
reriati sed etiam nondũ nati iã fibi

Expanded text:
avit . Illa omnia jam facta sunt, praescivit, praedestinavit, vocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria , nondum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, non dico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ disigentib dcum omnia cooꝑant
in bonum. sciens nonmillos diligere
deum et in eo bonousq in fiem non
permanere mor addidit. his qui secũ¬
dum propositum uocati funt. hi erĩ
in eo ꝯuod disigunt deum ꝑmanent
usq in finem. Et qui ad tempus inde
deuiant. reuertuntur ut us in finem
ꝑducant quod in ẜono ẽẽ ceperũt. O¬
stendens autẽ quĩd sit secundum pro¬
positum uocari mox addidit ea que
iam supra posu. qm̃ ꝯuos ante presci¬
uit et predestmauit conformes ymagi¬
ms filii eius. ut sit ip̃e primogenitus¬

Expanded text:
quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secudum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uenit ad me nͥ fuerit ei datũ a
patre meo. ex hoc multi discipuloꝵ eiꝰ
abierunt retro. et iam cum ilso non¬
ambulabant. Numquid non isti di¬
scpufi appeslati sunt loquente euan¬
głio: Et tamen non enaint here disce¬
puli. quia non manserunt in uerbo eiꝰ
secundum ĩd quod ait. Si manseritis
m uerbo meo. uere discipuli mer estis
Quia ergo non habuerunt ꝑseueran¬
tiam. sicut non uere discipuli xp̃i. ita
nec filni dei uere fuerunt. etiam quãdo
ẽẽ irĩdebant᷑ et ita uocubantur. Appel¬
lamus ergo nos et electos xp̃i disciplõs
et dei filios: quia sic appellandi funt
quos regeneratos pie uiuere cerminꝰ.
ed nurit uere sunt quod appellantur
si manserint in eo propter quodsic aꝑ¬
pellantur. Si autem perseuerantiã
non habent.ĩd ẽ in eo quod cepetunt
ẽẽ non manent. non uere appellantur
quod appellantur et non funt. Apũd
enim eum hec non surit. cui notum ẽ
q̃d futuri funt. ĩd ẽ ex bonis mali. Pro¬
pter hoc aplũs cum dixisset. scimus

Expanded text:
me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente Evangelio? Et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id quod ait, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non habuerunt perseverantiam, sicut non vere discipuli Christi, ita nec vere filii Dei fuerunt, etiam quando esse videbantur et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos, et Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt, quos regeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est, in eo quod coeperunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus
Abbreviated transcription (Latin):
bona probonis qm̃ bonus et iustus ẽ. tin¬
modo mala probonis non reddet. quoniã
miustus non ẽ. Reddet ergo mala proma
fidue librum istum. et si intelligitis. deo
gũs agite. hb̾i aũt non intessigitis orite
ut mtessigatis. Dabit em̃ uobis dormiᷤ
iteltestum mementote striptũ eẽ si qͥe
ur̃m indiget sapientia. postulet adeo. q

Expanded text:
bona pro bonis, quoniam bonus et justus est. Tantumbona pro bonis, quoniam bonus et justus est. Tantummodo mala pro bonis non reddet, quoniam injustus non est. Reddet ergo mala pro masidue librum istum, et si intelligitis, Deo gratias agite: ubi autem non intelligitis, orate ut intelligatis: dabit enim vobis Dominus intellectum. Mementote scriptum esse: Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
uust obdurat. ieo quem seduci ꝑiiitit
ues obdurati mala eius merita ccedite.
meouero cuius miseretur. gr̾am dei non
reddentis mala pro malio. s bonia peo
masis sidełiter et in dubitanter agnosci¬
tellec ideo auferatis a phartione libe.ũ
arbitrium quia mułtis locis dicit deus.
Ego induraui phanionem ues ĩdiuenis
aut indumbo cor pharionis. Non epim
propterea ip̃e pharcio nõ indurauit cot̾
suum. ⁊lam et hoc de isso segitur quando
abbata ẽ aib egiptiis anomia dicenite scͥs¬
turã. Et ingrauauit pharao eo: suitro
misto tempore et noluit dimigtere po¬
pusumn. as per hoc et deus idurauet
piustum iudicium. et ip̃e phamoper
non erit mame sabor u̾e.si in bonopro¬
posito prosicienti perscueretie i sepen
filtts. Deus enĩ qui inodo issis quos si¬
berat non reddit secundũ opem eoꝵ tũc red¬
derumicuiq fecundum opera eus. Fedet
onmino deus et mala promalis qm̃ u
stus ẽ et bona promalis qm̃ bomis ẽ. et

Expanded text:
uult obdurat, in eo quem seduci permittit uult obdurat, in eo quem seduci permittit uel obdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit deus: ego induraui Pharaonem uel: induraui aut indurabo cor Pharaonis. non enim propterea ipse Pharao non indurauit cor suum. Nam et hoc de illo legitur, quando ablata est de Aegypto cynomyia, dicente Scriptura: « Et ingravavit Pharao cor suum in isto tempore, et noluit dimittere populum . » Ac per hoc et Deus induravit per justum judicium, et ipse Pharao per non erit inanis labor vester, si in bono proposito proficientes perseveretis usque in finem. Deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera eorum, tunc reddet unicuique secundum opera ejus. Reddet omnino Deus et mala pro malis, quoniam justus est, et bona pro malis, quoniam bonus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
suat sine uidicio. sed occulto. Ideo alt.̃ iu¬
dicium ueni inhrnc mundum. ut qui
non uident uideant. et qui uident ceci
nant. Ad occustu eigo dei iudicia reuoerite.
quando uidetis in una causa quam certe
qeut ouines paruuli herẽditariũ malũ
rrbentes exãdam huie subueniri uit
baptizetur. Ilłi non subuemiut or ip̃a
ossigatione moriatur Illum baptiztatũ
oelriqui in hac uita quem presciuit deꝰ
mipium futurum: istum uero baptire¬
nup mpi ex has uita ne malicia mutet
iteslectum eius. et nolite in istis dare
miusticiam uel insipientiam deo apud
quem iusticie fons est et sapĩe. ẜ ficue
uos exoctatus sum abmitio sermonis
huuis in quod peruenstis in eo ambula¬
tethos quoꝵ deus uob̾is reuelabite
si non in hacuita certe i altera nichil
⁊ eon noccustum quod non teulelabitue.
Quando ergo auditis dicentem dominũ.
ego dñs seduxi prophetam illum. et qͦd
ait aplũs. cuius bult miseretur. t quẽ

Expanded text:
fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iufiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit deus impium futurum, istum uero baptizatum rapi ex hac uita, ne malitia mutaret intellectum eius, et nolite in istis dare iniustitiam uel insipientiam deo, aput quem iustitiae fons est et sapientiae, sed, sicut uos exhortatus sum ab initio sermonis huius, in quod peruenistis, in eo ambulate, et hoc quoque deus uobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil est enim occultum, quod non reuelabitur. quando ergo audistis dicentem dominum: ego dominus seduxi prophetam illum, et, quod ait apostolus: cuius uult miseretur, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant bona. quod absit ut ipłi dice¬
rent. s homines non intelligentes hoc
putabant dici quando audiebant quod
dixit aplũs. lex autẽ subintrauit ut a¬
bundaret delictum. ubi aũt abundauͭ
delictum. superabundauit grã. S utiq
gratia id agit ut iam fiant bona ab eis
qui fecerunt mala: nõ ut perseu̾ent ĩ
malis. et reddi sibi existiment bona. Nõ
itaq debent dicere. faciamꝰ mala ut ue¬
mant bona: s fecimus mala et uener̃t
bona. Iam faciamus bona ut in futuro
seculo recipiamus probonis bona. qui
in hoc seculo recepimꝰ pro malis bona.
Propter quod scriptum ẽ in psalmo. Mi¬
sericordiam et iudiciũ cantabo tibi dnẽ.
prius itaqz non ĩdeo uenit filius hoĩs ĩ
mundum ut iudicet mundũ. s ut sal¬
uetur miundus per ip̃m. hoc propt̃ mi¬
scricordiam. Postea uero propter iudicium
uentturus ẽ udicare uiuos et mortuos:
Quannus in hoc tempore ip̃a saluatio nõ

Expanded text:
ueniant bona. quod absit ut apostoli diceueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. prius itaque non ideo uenit filius hominis in mundum, ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum, hoc autem propter misericordiam; postea uero propter iudicium uenturus est iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non
Abbreviated transcription (Latin):
uie. Quod ut aplũs diceret. quid predi¬
xerit intuemini. agebat emm de iuideis
et gentib.cũ scriberet ad romanos id ẽ
ãd gentes.et ait. Sicut enĩ aliquando
uos non credidistis deo. nũc aũt mĩam
ita et hi minc non crediderũt. ut in ur̃a¬
mĩa et ip̃i mĩam consequant᷑. Conclu¬
sit eni deus omnes in infidelitate: ut
oĩm misereatur. et cũ attendisset quid
dixerit. ãdmirans sententie sue.certam
quidem ueritatem sed magnam profũ¬
ditatem. quomodo conclusit deus omes
in infidelitate ut oĩm misereatur. qiͣ
faciens mala ut uenirent bona: mox
exclamauit atq ait. Oaltitudo diuiti¬
aro sapientie dei et scientie. ꝙͣ inscruta¬
bilia sunt iudicia eius et inuestigabi¬
les uie eius. Hec enĩ iudicia inscruta¬
bilia. et inuestigabiles uias peruersi
homines non cogitantes. et procliues
ãd reprehendendum.non ydonei ad ĩ¬
telligendum. putribant etiã et iacta¬
bant apłos dicere. faciamus mala ut

Expanded text:
uiae. quod ut apostolus diceret, quid praediuiae. quod ut apostolus diceret, quid praedixit? intuemini enim. agebat autem de Iudaeis et gentibus, cum scriberet ad Romanos, id est ad gentes, et ait: sicut enim aliquando uos non credidistis deo, nunc autem miserita et hi non crediderunt in umisericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur: et cum attendisset quid dixerit, admirans sententiae suae certam quidem veritatem, sed magnam profunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atque ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt nichil aliud ꝙͣ negare se grãm.
sed ut dixi quod uolunt de maioribus
suspicentur. De pariilis certe pelagi¬
am quid respondeant non inueniunt:
quoꝵ nec uoluntas ulla est in accipi¬
eñda gratia. cuius uoluntatis meritũ
precessisse dicunt. et insuper eos etiam
cum fletu reluctari uidemus quarido
baptizantur et diuina sacramenta ꝑ¬
cipiunt. quod eis ad magnum impieta¬
tis peccatum impritaretur. si iã libero
uterentur arbitrio: et tamen heret etiã
in reluctantibus gr̃a apertissime nullo
bono merito precedente. alioqͥn gratia
iam non ẽẽt gratia. et aliquando filiis
infidelium prestatur hec gr̃a: cũ occul¬
ta dei prouidentia in manibus ꝑiorum.
quomodocũq perueniunt. aliqͣndo filii
fidelium non eam consecunt᷑ aliquo ini¬
pedimeuto existente. ne possit periclitan¬
tibus subueniri. fiunt uero ista per oc¬
cultam dei prouidentiam. cuius inscru¬
tabilia sunt uidicia et inuestigabiles

Expanded text:
dicunt, nihil aliud quam se negare gratiam: dicunt, nihil aliud quam se negare gratiam: sed, ut dixi, quod volunt de majoribus suspicentur; de parvulis certe Pelagiani quid respondeant non inveniunt, quorum nec voluntas ulla est in accipienda gratia, cujus voluntatis meritum praecessisse dicant, et insuper eos etiam cum fletu reluctari videmus, quando baptizantur et divina Sacramenta percipiunt; quod eis ad magnum impietatis peccatum imputaretur, si jam libero uterentur arbitrio: et tamen haeret etiam in reluctantibus gratia, apertissime nullo bono merito praecedente, alioquin gratia jam non esset gratia. Et aliquinfidelium praestatur haec gratia, cum occulta dei prouidentia in manibus piorum quomodocumque perueniunt, aliquando filii fidelium non eam consequantur aliquo impedimento exsistente, ne possit periclitantibus subueniri. fiunt uero ista per occultam: dei prouidentiam, cuius inscrutabilia sunt iudicia et inuestigabiles
Abbreviated transcription (Latin):
ac per hoc quando legitis in sicteris ueri¬
tatis a deo seduci homines aut obtundi
uel obdurari corda eoꝵ. nolite dubitare
precesfisse mala merita eoꝵ ut iuste ista
paterent᷑: ne incurratis in illud ꝓuerbiũ
salomonis. Insipientia uiri iuolat uias
eius. deũ aũt causat in corde suo. gr̃a ue¬
ro non secundũ merita hominum datur:
alioqͥn gr̃a iam nõ ẽ gratia: quia ideo gͣ¬
tia uocatur. quia gratis datur. Si aũt
poteris ẽ. siue per angelos uel bonos uel
malos. sue quocunq alio modo oꝑari
etiam in cordibus malor pro m̾itis eorũ.
quoꝵ maliciam non ip̃e fecit. s aut origi¬
naliter tracta ẽ ab ãdam. aut creuit per
propriam uoluntatem. quid mirum ẽ.
si per sp̃m sanctum operat᷑ in cordibus
electoꝵ suoꝵ bona qui operatus ẽ. ut ip¬
sa corda ẽẽnt ex malis bona. Sz suspicẽ¬
tur homines quelibet merita bona que
putant precẽdere ut iustificentur per
dei grtiam. non incelligentes cum hoc

Expanded text:
ac per hoc quando legitis in litteris veriac per hoc quando legitis in litteris veritatis a Deo seduci homines, aut obtundi, vel obdurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut juste ista paterentur, ne incurratis in illud proverbium Salomonis: Insipientia viri violat vias ejus; Deum autem causatur in corde suo. Grro non secundum merita hominum datur; alioquin gratia iam non est gratia, quia ideo gratia uocatur, quia gratis datur. si autem potens est siue per angelos bonos siue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit per propriam uoluntatem: quid mirum est, si per spiritum sanctum operatur in cordibus electorum suorum bona qui operatus est, ut ipsa corda essent ex malis bona? Sed suspicentur homines quaelibet opera bona, quae putant praecedere, ut iustiDei gratiam; non intelligentes, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
postosi ad romanos. Propterea tradidit
isios deus in defideria cordis eoꝵ in mi¬
munditiam. Item paulo post. Proptea
tradidit illos deus in passiones ignomi¬
me. Ĩtem paulo post. sicut nõ ꝓbauerũt
deũ hẽre in noticiam trãdidit ilsos deus
iieprobam mentem. uc faciant que nõ
conuemiunt. Et ad thessalonicenses in
ep̃lã secunda ait de quibusdam. pro eo
ꝯd̾ discitionem ueritatis non receperũt
ut salui fierent. ideo mittet illis deus
openitionẽ erroris ut credant mendacio:
ut iũdicentur omnes qui nõ crediderũt
ueritati. s consenserunt iniquitati. his
et talib testimoniis diuinor eloquior
que omma commemorare nimis lõgũ
est. satis quantũ existimo manifestat᷑
openti deũ in cordib hõ ad mesinã¬
das eoꝵ uoluntates quocũq uolu̾it. si¬
do aperto aliquando occulto. semꝑ autẽ
iusto. fixũ enĩ debet ẽẽ et immobile ĩ cor¬
de nr̃o: quia non ẽ iniquitas apud deum.

Expanded text:
postoli ad Romanos: Propterea tradidit postoli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam. Item paulo post: Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Item paulo post: Sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Et ad Thessalonicenses in Epistola secunda ait de quibusdam: Pro eo quod dilectionem veritatis non receperunt, ut salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati; sed consenet talibus testimoniis divinorum eloquiorum, quae omnia commemorare nimis perlongum est, satis quantum existimo manifestatur, operari Deum in cordibus hominum, ad inclinandas eorum voluntates quocunque voluerit, sido aperto, aliquando occulto, semper autem justo. Fixum enim debet esse et immobile in corde vestro, quia non est iniquitas apud Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
e. qd cum hẽret ncc̃itatem interuemen
di populo suo quem rex ubicũq in re¬
gno eius eẽt iusserat trucidari. orauit
dñm. cogeb̾ut enm eam magna nc̃citas.
ut preter iussum regis et preter ordĩem
siuuim ad issum auderet intrare. Et iude¬
te quid scripturr dicat. Et intuitus est
eam tanquam taurus impetu indi¬
gnatioris sue. et timuit regina. et con¬
uersus ẽ color eius per dissolutionem et
mcliauit se fuper caput delicate sue
que precedebat eam: et comiertit deus
et transtusit indignationem eius ĩ le¬
nitatem. Scciptum ẽ et in prouerbiis
salomonis sicut impetus aque sic cor
regio inmami dei: quocũq uoluerit de¬
amabit illud. Et in psalmo centesimo
quarto legitur dictum de egiptiis quid
eis fecerit deus. Et conuiertit cor eorum
ut odissent populum eius: rit dolũ fa¬
cerent in seruos eius. In frĩs etiã apłicis
uidete que scripta sunt in epła pauli a¬

Expanded text:
est, quod cum haberet necessitatem interveniendi est, quod cum haberet necessitatem interveniendi pro populo suo, quem rex, ubicumque in regno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum: cogebat enim eam magna necessitas, ut praeter jussum regis et praeter ordinem suum ad illum auderet intrare . Et videte quid Scriptura dicat: Et intuitus est eam tanquam taurus impetu indignationis suae, et timuit regina, et conversus est color ejus per dissolutionem, et inclinavit se super caput delicatae suae, quae praecedebat eam: et convertit Deus, et transtulit indignationem ejus in lenitatem . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis: Sicut impetus aquae, sic cor regis in manu Dei; quocumque voluerit, declinabit illud . Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Aegyptiis, quid eis fecerit Deus: Et convertit cor eorum ut odissent populum ejus, ut dolum facerent in servos ejus . In Litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt; in Epistola Pauli a
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui in ceso et in terra om̃ma q̃cũq
uoliuit fecit. etiam in cordib hominum
opatur: Legiiꝰ quid dixerit ioas rex is¬
mel mictens mincium ad amasiam re¬
gem uosentem pugnare cũ isso. la̾ post
asiqua dixit. nunc sede in domo tua. qd
prouotas in te malum. ut cadas tu et
uuda tecum demde scriptur subiunxit.
Et nõ audiuit amasias. qm̃ a deo erit.
ut traderetur in manus eius: quoniã
m eius corde. Cui utiq iuste miscebatur
ut admonitionem salubrem nõ. iudiret
sed ea contempta rret in bessum ubi cũ
sudexcitu cãderet. Per ezechrelem ꝓphe¬
tam dicit deus. et propheta si errauerit
et locutus fuerit. ego dñs seduxi ꝓphe¬
tum issum: et extendam manũ meã
suꝑ eũ et exterimnabo eum de medio po¬
pulo meo israel. In libro hester scriptũ
e. que mulier ex poprisoismes i terra
captiuitatis facta erat uxor aliem̃gene
regis assueri. Ergo in eius libro scͥptũ

Expanded text:
ille « qui in coelo et in terra omnia quaecunque ille « qui in coelo et in terra omnia quaecunque voluit fecit , » etiam in hominum cordibus operatur. Legimus quid dixerit Joas, rex Israel, mittens nuntium ad Amaziam regem volentem pugnare cum illo. Nam post aliqua dixit: « Nunc sede in domo tua. Quid provocas in te malum, et cades tu et Judas tecum? » Deinde Scriptura subjunxit: Et non audivit Amessias; quoniam a Deo erat ut traderetur in manus, quoniam in ejus corde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed ea contempta iret in bellum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Deus, Et propheta si erraverit et locutus fuerit, ego Dominus seduxi prophetam illum, et extendam manum meam super eum, et exterminabo eum de medio populi mei Israel . In libro Esther scriptum est, quae mulier ex populo Israel in terra captivitatis facta erat uxor alienigenae regis Assueri: ergo in ejus libro scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
iuda et dissipauerunt eam. et ceꝑunt
oniem substantiam que ĩ domo regis
muenta ẽ. Hic ostenditur deũ suscita
mhostes eis terris uastandis quas ta¬
si peria iudicat dignas. Hlunquid tñ
phisistum et ambes in terram iudeã
disipandani sine sua uosuntate uene¬
runt: aut sit uenerunt sua uoluntate
uis mendaciter scriptum sit. qd̾ dominus
ud hor faciendum eoꝵ spũs suscitruit.
smo utrumq uerum ẽ: quia et sua
noluntate uenerunt. et tamen spiritũ
aoꝵ dr̃is suscitauit. quod etiam sic dici
tatis eoꝵut pe eos agat quod per eos
ioree ip̃e uosiu̾t qui omnino imuste
asiqud uesle nõ uorut. Quid ẽ quod
Romo dei dixit ad amasiam regem. nõ
uemat tecum excitus isirel. non ẽ emĩ
comuertet te deus ante mimicos. qm̃ est
uitus dei ues adiuuare ueiꝰ in fugam
uertere quomodo uirtus dei asios iu¬
uat in belło dando eis fiduciam. asios
mimisso tariore uertit in fugam. nͥ qͥa

Expanded text:
Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quae in domo regis inventa est . Hic ostenditur, Deum suscitare hostes eis terris vastandis, quas tali poena judicat dignas. Numquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit quod Dominus ad hoc faciendum eorum spiritum suscitavit? Imo utrumque verum est, quia et sua voluntate venerunt, et tamen spiritum eorum Dominus suscitavit. Quod etiam sic dici tatis eorum, ut per eos agat quod per eos agere ipse voluerit, qui omnino injuste aliquid velle non novit. Quid est quod homo Dei dixit ad Amessiam regem, Non veniat tecum exercitus Israel, non est enim convertet te Deus ante inimicos, quoniam est virtus Deo vel adjuvare vel in fugam vertere? » Quomodo virtus Dei alios adjuvat in bello dando eis fiduciam, alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
uno in condempnationem.discermnt᷑
aũt non meritis sus: s per gratiam
mediatoris. hoc est in sanguine sedĩ
adam iustificati gratis. Itaq cum au-
que facta ẽ per primum adam debeniꝰ
intelligere neminem posse discermi nͥ
qui hoc bonum habet quicquid habet
quod gratia saluatoris accepit. Hoc
aũt aplĩcum testimonium cã magnũ
ẽ. ut beatus ciprianus ad cyrim̃ scri¬
bers. ip̃m subiecerit illi titulo in quo
ait. in nullo ẽẽ gloriandum. quando
nr̃m nichil sit. Quicunq ergo ab illa
originali dampriatione ista diuine
gratie largitate discreti sunt. non ẽ du¬
bium qd̾ et procuratur eis audiendum
euangesium: et cum audiunt credũt. et
in fide que per dilectionem operat᷑ usq
in finem perseuerant: et si quando exor¬
bitant correpti emendantur. ⁊ quidã
eoꝵ et si ab hominib non corripiantur.
muiam quam reliquerant rẽdeunt. ⁊
nomuissi accepta gratia in qualibet e¬
tate periculis huius uite mortis cele

Expanded text:
uno in condemnationem. Discernuntur uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audquae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit . 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur , usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celer
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamẽ ab hac dampnatione non se
liberabũt qui poterunt dicere non se
audisse euangelium xp̃i cum fides ex
auditu sit. Quanto mmnus se liberabũt
qui dicturi sunt. perseuerantiam non
accepimiꝰ. Iustior eni uidetur excusatõ
dicentium. non accepimus audientiã.
ꝙͣ dicentiũ. nõ accepimus ꝑseu̾antiã:
qm̃ põt dici homini in eo quod audieras
et tenueras in eo perseuerares si uel¬
les. nullo modo autem dici põt id quod
non audieras crederes si uelles. Ae ꝑ hoc
eo audico in melius comimutati perse-¬
uerantiam non acceperunt. et qui e¬
uangelio audico uenire ad xp̃m hoc ẽ
in eum crẽdere noluerũt. qm̃ ip̃e dixit.
nemouenit ad me nͥ eidatum fuerit
a patre meo. Et qui per etatẽ ꝑuulã
nec credere potuerunt. sed ab originali
noxa solo possent lauacro regenerati¬
ons absolui. Quo tamen non acceꝵo
mortui perierunt: non sunt ab illa cõ¬
spersione discreti. quam constat esse
dampnatam euntibus omnibus ex

Expanded text:
et tamen ab hac damnatione non se et tamen ab hac damnatione non se liberabunt qui poterunt dicere, non se audisse Evangelium Christi, cum fides ex auditu sit : quanto minus se liberabunt qui dicturi sunt, Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest dici, Homo, in eo quod audieras et tenueras, in eo perseverares si velles; nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac peeo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
in co quod ẽẽ cepimus perseueremꝰ. Ecce
gloriosissimꝰ martir hoc sentit quod in
his uerbis quotidre fideles xp̃i petũt. ut
perseuerent in eo quod ẽẽ ceperũt. Nul¬
lo autem dubitante quisquis a deo ut ĩ
borio perseueret pregat᷑. donum eius ẽẽ
talem perseuerantiam confitet᷑. Que
steq corripimus. qui cum bene uiu̾ent
non in eo perseuerarũt. Ex bona quippe
in malam uitam sua uoluntate mu-¬
tati sunt: et ideo corripiuntur. et si mn¬
chil eis correptio profuerit. s in uita ꝑ¬
dita usq ad mortem per seuerauerint.
etiam diuina meternum dampnatiõe
sunt digni: nec se excusabũt dicentes.
sicut modo dicũt. quare corripim. ita
tũc quare dampnamur. quandoquid̃
ut ex bono reuerteremur ad malũ per¬
seuerantiam non accepimus. qua per¬
manerennis in bono. Muslo modo hac
excusatione a iustr dampnatione se
liberabunt. si emm sicut ueritas loqͥt᷑
nemo liberatur a dampnatione que

Expanded text:
in eo quod esse coepimus perseveremus. » Ecce in eo quod esse coepimus perseveremus. » Ecce gloriosissimus Martyr hoc sentit, quod in his verbis quotidie fideles Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem dubitante, quisquis a Domino ut in bono perseveret precatur, donum ejus esse talem perseverantiam confitetur. CAPsteque corripimus, qui cum bene viverent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malam vitam sua voluntate mutati sunt: et ideo correptione ; et si nihil eis correptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ita tunc, Quare damnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut veritas loquitur, nemo liberatur a damnatione quae
Abbreviated transcription (Latin):
gentes gauise sunt: et excepetũt uer-¬
bum domini et crẽdiderunt quotquot
erant ordinati in uitam eternã. Qͥs
in etertiam uitam potuit ordinari si¬
ne perseuerantie dono: quandoquidẽ
qui perseuerauerit usqz in finẽ hic
saluus erit. qua salute nisi eterna
Cum uero in oratione dm̃ca deo patri
dicimꝰ. sanctificetur nomen tuũ. quid
aliud dicimꝰ ꝙͣ ut nomẽ eius sanctificet᷑
in nobis. Quod cũ iam per lauacrũ re-¬
generationis effectum ẽ. quare quoti-¬
die a fidelibus poscitur: nisi in eo quod
factum est in nobis perseueret᷑ a nobis.
Nam et beatus ciprianus hoc sic intel¬
ligit. exponens quippe eandem or̃oem.
dicimꝰ inquit sanctificetur nomẽ tuũ.
non qd optemꝰ deo ut sanctificetur ora¬
eius sanctificetur in nobis. Ceterũ a qͦ
deus sanctificetur qui ip̃e sanctificat.
Sẽd quia ip̃e dixit. sancti estote quom ⁊̃
ego sancus sum. id petimꝰ et rogamus.
ut qui in baptismo sanctificati sumus.

Expanded text:
Gentes gavisae sunt, et exceperunt VerGentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordinari, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per lavacrum regenerationis effectum sit, quare quotidie a fidelibus poscitur, nisi ut in eo quod factum est in nobis, perseveretur a nobis? Nam et beatus Cyprianus hoc sic intelligit: exponens quippe eamdem orationem, « Dicimus, » inquit, « Sanctificetur nomen tuum; non quod optemus Deo, ut sanctificetur oraeius sanctificetur in nobis. ceterum a quo Deus sanctificatur qui ipse sanctificat? sed quia ipse dixit:: sancti estote, quoniam et ego sanctus sum, id petimus et rogamus, ut qui in ba
Abbreviated transcription (Latin):
uobis cum gaũdro deprecationem faci¬
ens fuper ꝯmunicatione ur̃a in euan¬
gelio a prima die us minc confidens
hoc ip̃m qm̃ qui cepit in uobis opus bo¬
mun perficiet us in diem xp̃i ihũ. Qͥo
asuid ei ꝙͣ persenerantiam in bono usq
i finem de dei mmiseratione promittit
Item q ubi dicit. salutat uos ephrafas
qui ex uobis ẽ seruus ep̃i ihri semper
certans pronobrs in or̃onib ut stetis
perfecti et pleni in ommi uosuntate dei.
Qiuid ẽ ut stetis. nͥ perscueretis. Unde
dictum ẽ de diaibolo in ueritate ñ stetit.
quia fuit ibi sed non permansit. Nam
utiq isti in fide iam stabant. nec aliud
oramus cum oramus qui stat stet nisi
offerisione et constituere ante ꝯspectũ
esorie sue iimaculatos inseticia. nonne
aptissime ostendit dei domuĩ ẽẽ in bono ꝑ¬
constituat ance conspectum glorie sue
immaculatos in letitia. nͥ ꝑseuerantiã
romam. Quid est etiam quod in aplorũ¬
actibus legimus. Audientes autem

Expanded text:
vobis cum gaudio deprecationem facivobis cum gaudio deprecationem faciens, super communione vestra in Evangelio a prima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quoniam qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi ud eis quam perseverantiam in bono usque in finem, de Dei miseratione promittit? Itemque ubi dicit, Salutat vos Epaphras, qui ex vobis est servus Christi Jesu, semper certans pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti et pleni in omni voluntate Dei : quid est, ut stetis, nisi, Ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo, In veritate non stetit : quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. oramus, ut qui stat stet, nisi offensione, et constituere ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia. Nonne apertissime ostendit Dei donum esse in bono pconstituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in ApoActibus legimus, Audientes autem
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis quiꝰ perseuerauerit negligendam
correptionem ne forte det illi deus pe¬
intentiam et resipiscat de diaboli la¬
queis. Correptionis quippe utilitati
hane sententiam subiuigauit apostolus
dicens. sicut supra commemor aui.
cum modestia corripientem diuersa
sentientes nequando det ilsis deus pe¬
intentiam. Nam si dixerimus istam
perseuerantiam tam laudabilem tãq¬
fesicem sic ẽẽ hominis ut ei nonfit ex
deo ilud prmntus euacuamꝰ quodait
dus petro. rogaui pro te ne deficiat fe¬
deotua. Quid enim ei rogauit insi per¬
seuerantiam usq in finem. que prosec¬
to si ab homine honuini eẽt: a deo poscẽ¬
da non eẽt. Deinde cum dicat aplus. O
ramus aitem ãd deum ne quid facia¬
tis małi. proculdribro perseuerantiã
eis orat ad deum. Neq enĩ nichił ma¬
si facit qui honum deserit: et a quo decli¬
nare debet incłiatur in malum. non
perseucrans in boro. Illo etiam soco uͥ
dicit. gr̃as ago deo in omni memoria
uri semper in omni prece mea pro oĩb

Expanded text:
ejus qui non perseveraverit, negligenda correptio, ne forte det illi Deus poenitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis. Correptionis quippe utilitati hanc sententiam subjunxit Apostolus, dicens, sicut supra commemoravi: Cum modestia corripientem diversa sentientes, nequando det illis Deus poenitentiam . Nam si dixerimus istam persefelicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo, illud primitus evacuamus quod ait Dominus Petro: « Rogavi pro te, ne deficiat fides tua . » Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non esset. Deinde cum dicat Apramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali ; procul dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. Illo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
propositum uocati sunt. profecto electi
sunt per esectionẽ ut dictum est gratie.
non precẽdentiũ meritoꝵ suoro. quia
gratia issis ẽ onme meritum. De tasib
dicit apłũs. Scimus quoniam diligen¬
tib deum omnia cooperinitur ĩ bonumm:
his qui sccuñdum propositũ uocati fũt.

Expanded text:
propositum vocati sunt, profecto et electi sunt per electionem, ut dictum est, gratiae, non praecedentium meritorum suorum; quia gratia illis est omne meritum. De talibus dicit Apostolus: « Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum his, qui secund
Abbreviated transcription (Latin):
pnat. xpus ihu̾s qui mortuus est.
magis autẽ qui et resurrexit. qui ẽ in
dextera dei. Qui et interpeslat pro no¬
bis. Quã fortis aũt perseuerantie us
in finen munus acceperint sequant᷑
et dicant. Quis nos sepatribit a cari¬
tute xp̃i tribulatio. an augustia. an
persecutio. an fames. an miditas.
an periculum. angladius. ficut scrip

Expanded text:
nat? Christus qui mortuus est, nat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an per
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. qui secundum propositum
uocciti. Qui etiam predestinati atq p̾¬
sciti. ħoꝵ si quisquam perit. fallitut.
deus: s nemo eoꝵ perit quia nõ fallit
deus.Hor si quisquam perit. uiciohu¬
mano iuncitur deus. sed nemo eor pe
rit. quia misła re uincitur deus. Esecti
aũt sunt ad regnandum cũ xp̃o: non
ꝯuomodo esectus ẽ iudas ad opus cui
congruebat. ab illo quippe electus est
qui nouit benc uti ctiam malis. ut ꝑ
eius opus dampnabile illud propter
quod ip̃e uenerat opus uenerabile cõ¬
płeretur. Cum itaq audimꝰ. nomis
ego uos duodecim elegi. et unꝰ ex uobis
diabolus ẽ: issos debemus intelligere
siũ: ilłum ad effundendum sangiũem
suũ. Merito sequitur uox ad regnum
esectoꝵ. Si deus pro nobis. quis contra
nos: qui filio proprio non peꝑcit. sed ꝓ
nobis omnib trãdidit eum. Quomodo
non et cũ illo ornia nobis donauit.
quis accusabit aduersus electos dei.
Deus qui iustificat: quis qui ꝯdem¬

Expanded text:
dictum est, qui secundum propositum dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur rit, quia nulla re vincitur Deus. Electi enim sunt ad regnandum cum Christo, non quomodo electus Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per opus ejus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: « Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est , illos debemus intelligere suum, illum ad fundendum sanguinem suum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit? Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis condem
Abbreviated transcription (Latin):
Ut secundum electionem propositũ dei
maneret. et non ex operib s ex uocante
dictum ẽ ei. quia maior seriuiet mino¬
ri. Et alibi. Non secundũ oꝑa ña ĩquit.
sed secundum suũ propositum ⁊ gr̃ato.
Cum ergo audimꝰ quos aũt prẽdestina¬
uit. illos et uocauit. scdm propositum
uocatos debemus agnoscere. Quonia
nĩde cepit dicens. omnĩa cooperant᷑ in bo¬
mĩ. his qui secundrm propofitum uo¬
cati surit. Ac dem̃de subiunxit. Sin
quos ante presciuit et predestinauit ori
formes ymaginis filii sui ut fit ip̃e pri¬
mogentus in multis fratrib. Atq his
premissis subdidit. Quos autem prede¬
stmauit ilłos et uocauit. Eos itaꝙ uult
intelligi quos secundum propositũ uo¬
cauit. Nle putentur in eis ẽẽ aliqui uo¬
cati et non esecti: propter ilłã dñisã
sentenciam. multi uocati pauci eleti.
Quicunq enim electi sine dubio etiã
uotati. Non autẽ quicunq uocati cõ¬
sẽquenter electi. Illi ergo electi ut sepe

Expanded text:
electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde subjunxit, Quoniam quos ante formes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut uos quod bonũ ẽ faciatis. Quis
hoc audiat et non euigilet atqr fateat᷑
a dño deo nobis ẽẽ ut declinemꝰ a ma¬
lo et faciamus bonum. quandoquidẽ
non ait aplũs. monemꝰ. docenius. hor¬
tamur. increpamus. s ait. oramꝰ ad
deum ne quid faciatis mali: sed quod
bonum ẽ faciatis. Et tamen etiam lo¬
quebatur eis. et faciebat illa oĩa que
commemoraui. monebat. docebat. hor¬
cabatur. increpabat. sed sciebat hec
omnia non ualere que plantando et
rigando faciebat in aperto. nnsi eũ pro
illis exaudiret orantem qui dat incre¬
mentum in occulto. qm̃ ficut idẽ doctor
dicit. neq qui plantat ẽ aliquid neq
qui rigat. s qui incrementũ dat deꝰ.

Expanded text:
sed ut vos quod bonum est faciatis . Quis sed ut vos quod bonum est faciatis . Quis hoc audiat, et non evigilet, atque fateatur a Domino Deo nobis esse, ut declinemus a malo, et faciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Gentium dicit, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum d
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ci. In borio autem liber ẽẽ nullus potest.
nͥ fuerit liberatus ab eo qui dixit. si uos
filius liberauerit. tunc uere liberi eritis.
Nec ita ut cum quisq fu̾it a pecati do¬
minatione liberatus.iam nõ indigeat
sui liberatoris aurilio: sed ita potius
ut ab illo audiens. sine me nichil pote¬
stis facere. dicat ei et ip̃e. Adiutor meꝰ
esto. ne derelinquas me. Hanc fidẽ que
sine dubro uera et prophetica et aplica
se megaudeo. Unde hi potius corrigendi
sunt. quos quidem propicio deo correctos
ẽẽ iam existimo. qui cum nõ intellige
siue cogitando siue uolendo et amando
siue agendo faciunt bonũ. Non solum ut
monstrante ip̃a quid faciendrum sie sc¬
ant. uerũ etiam ut prestante ip̃a faci¬
anc cum dilectione quod scũit. Hanc qͥp¬
pe inspirationem bone uoluntatis atq
operis poscebat aplus eis quib dicebat.
Oramus autem ad deum ne quid facia¬
tis masi: nõ ut nos prosuti appareamꝰ.

Expanded text:
peccati; in bono autem liber esse nullus potest, peccati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut, cum quisque fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio: sed ita potius, ut ab illo audiens, Sine me nihil potestis facere ; dicat ei et ipse, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Hanc fidem, quae sine dubio vera et prophetica et apostolse me gaudeo: unde hi potius corrigendi sunt, quos quidem propitio Deo correctos esse jam existimo, qui eum non intelligebsive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum: non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali, non ut nos probati appareamus,
Abbreviated transcription (Latin):
benius si uolumꝰ peruenire quo ten¬
dimꝰ. Dominus autem ip̃e non solum
ostendit nobis a quo malo declinemꝰ.
et quod bonum faciamꝰ. quod solũ põt
segis littera. uerum etiam adiuuat nos
ut declinemus a malo: et faciamꝰ bonũ.
quod nullus põt sine spũ gr̃e: que si
defit.adhoc lex adest ut reos faciat et
occidat. Propter quod dicit aplũs. lr̃a
occidit: spũs autem uiuificat. Qui er¬
go segitime lege utitur. discit ĩ ea ma¬
lum et bonum: et non confidens in uir¬
tute sua confugit ad grãm. qua prestã¬
te declinet a malo et faciat bonũ. Quis
autem confugit ad gr̃ãm. nisi cum a
domino gressus hominis diriguntur: ⁊̃
uiam eius uolet. Ac per hoc et desidera
isse. Et dixi nunc cepi. hec ẽ immutatio
dextere excessi. Liberum ituq arbitriũ
et ad malum et ad bomum faciendum
confitendum est nos hẽre: s in malo
faciendo liber ẽ quisq iusticie seruusq

Expanded text:
bemus, si volumus pervenire quo tenbemus, si volumus pervenire quo tendimus. 2. Dominus autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere: sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque