comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑmiserũt: si aut cũ faceret furtu
nox ess&. aut in terdui telo cũ p̃ndere¬
tur defenderet. Ex cetrris aũt mani¬¬
fostis furibus liberos xberari addiciq
iuxerũt/ ei cui furtũ fcam̃ esset/ si mõ
id luci fecissent. neq se telo defendissẽt.
ẜuos item furti manifesti p̃nsos uerbe¬
ribus affici & e saxo p̃cipitari: sc̃o pu¬
cros impuberes p̃toris arbitratu uer

Expanded text:
permiserunt, si aut, cum faceret furtum, permiserunt, si aut, cum faceret furtum, nox esset, aut interdiu telo se, cum prenderetur, defenderet. Ex ceteris autem manifestis furibus liberos verberari addicique iusserunt ei cui furtum factum esset, si modo id luci fecissent neque se telo defendissent; servos item furti manifesti prensos verberibus adfici et e saxo praecipitari, sed pueros inpuberes praetoris arbitratu ver
Abbreviated transcription (Latin):
tes naues impedirẽt & qrͣ ixroptixẽt.
Id circoq sese arbitrari retanda flumi¬
na lotari solita esse .i. purganda neꝗt
aut morr aut ꝑiaili nauibus in ea uir¬
gulta incidentibus fieret.
Raco atheniensis uir bonꝰ multaq
esse prudentia existimatꝰ est ui¬
risq diuini  humani ꝑitus fuit. Is dra.¬
co leges. quib athenienses uterent᷑ pͥmꝰ
oiũm tulit. In illis legibus furẽ cuĩmõi¬
cunq furti supplicio capitis puniendũ
esse & alia pleraq nimis seuere cc̃ suł
sanxitq. Sius gͥ leges: qm̃ uidebant᷑
impendio a cerbiores nõ dececto iupsoq
sed tacito illictoratoq athenien siũ con-¬¬
sensu oblicterate sunt. postra legibus
tibus fuit. Is sua lege in fures nõ ut
draco antra mortis sed dupli pena iũ¬
dicandum: existimauit. Decem uiri
aũt̃ nostri ꝗ post reges exactos legeꝰ
nimis lenitate usi sũt: nã furẽ ꝗ maĩ¬
festo furto p̃nsus esset tum demũ occĩ.

Expanded text:
tes naves inpedirent et quasi inretirent; tes naves inpedirent et quasi inretirent; idcircoque sese arbitrari, retanda flumina locari solita esse, id est purganda, ne quid aut morae aut periculi navibus in ea virgulta incidentibus fieret.RACO Atheniensis vir bonus multaque esse prudentia existimatus est iurisque divini et humani peritus fuit. Is Draco leges, quibus Athenienses uterentur, primus omnium tulit. In illis legibus furem cuiusmodicumque furti supplicio capitis poeniendum esse et alia pleraque nimis severe censuit sanxitque. Eius igitur leges, quoniam videbantur impendio acerbiores, non decreto iussoque, set tacito inlitteratoque Atheniensium consensu oblitteratae sunt. Postea legibus tibus fuit. Is sua lege in fures, non, ut Draco antea, mortis, sed dupli poena vindicandum existimavit. Decemviri autem nostri, qui post reges exactos leges, nimis lenitate usi sunt. Nam furem qui manifesto furto prensus esset tum demum occidi
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria reꝵ eiusmodi plurimaꝵ
es cogitatiõe .E petitiõe. sed huiꝰ inꝙͣͣ
tuĩ erroris calpam eeͣ intelligo ĩ mea
scilicet in facundia qui ne pluribus
quidem ꝟbis poturrim nõ obscur issime
diceͣ qd a grecis ꝑfectissut uno ꝟbo
& planissime dr¬
dicta ueteꝵ p̃toꝵ sedentib fote
nobis in bibliotecha templi traia¬
ni es aliul quid requirẽtib cũ in ma-¬
nus incidissent legeet / atq cognoscẽ
libitũ est. tum ĩ quodam edicto anti¬
quiore ita scpͥtum ĩ uenimus: ꝗ flumi¬
na retanda publice redempta hñt siꝗs
coꝵ ad me adductus fuerit ꝗ dicat᷑
qd̾ eum ex lege locatiõis fateͣ opor¬
tuerit. nõ fuisse. Retanda gͥ ꝗd ess&r
q̃rebat᷑ dixit ibi ꝗspiam nobiscũ sedẽs
amicus meus in libros e gaii dorigĩe
uocabuloꝵ uii. legisse & etas uocari
arbores  q̃ aut exupis fluminũ emi¬
nerent / aut in alucis eoꝵ extarent.
Appellatasq esse a retibus ꝗd̾ p̃tereũ¬¬

Expanded text:
necessaria rerum cuiuscemodi plurimarum necessaria rerum cuiuscemodi plurimarum et cogitatione et petitione. Sed huius, inquam, tui erroris culpam esse intellego in mea scilicet infacundia, qui ne pluribus quidem verbis potuerim non obscurissime dicere quod a Graecis perfectissime verbo uno et planissime dDICTA veterum praetorum sedentibus forte nobis in bibliotheca templi Traiani et aliud quid quaerentibus cum in manus incidissent, legere atque cognoscere libitum est. Tum in quodam edicto antiquiore ita scriptum invenimus: Qui flumina retanda publice redempta habent, s ad me eductus fuerit, qui dicatur quod eum ex lege locationis facere oportuerit non fecisse. Retanda igitur quid esset quaerebatur. Dixit ibi quispiam nobiscum sedens amicus meus in libro se Gavi De Origine Vocabulorum VII. legisse, retas vocari arbores quae aut ripis fluminum eminerent aut in alveis eorum extarent, appellatasque esse a retibus, quod praetereun
Abbreviated transcription (Latin):
gere me aut si c̃t̃ uellem finge̾ qd̾ non
in signiter asꝑum absurdũq essie si ex mł¬
titudine & negocio ꝟbũ unũ cõpinge¬
rem / sicuti multiuaga dicimus & multi¬
coloria e multiformia sed nõ minus
ĩ lopide ita diceret᷑ ꝗͣ si inerrp̃tari una
diucule tacitus in cogitando fuissem:
respondi tandem nõ uideri mͥ sigͥficai
cam rem posse uno noĩe & id circo
iunctã oratiõe quid uellet grȩcũ id ꝟbũ
pararã dicere ad multas gͥ res aggas¬
compoĩtum esse in scͥpͥtio ista indicat. tũ
ille opicus dobis meis incohatis e ĩ con¬
nescio quis hic plutarchus ad negocia
capestenda & ad res obeundtis pluri-¬
mas cum industria & celeritate / nom̃q
ip̃ius xtutis de qua locuturus ossoe li-
mostrat᷑. neq id qd̾ tu opinare. aut
ego me diceͣ sentio. aut plutarchus fa¬
cit. deterret eĩ nos hoc ꝗdem ĩ libro ꝙ̃
põt maxime auaritia ꝓmiscuaq es nõ

Expanded text:
gere me aut, si etiam vellem fingere, quod non gere me aut, si etiam vellem fingere, quod non insigniter asperum absurdumque esset, si ex multitudine et negotio verbum unum compingerem, sicuti multiiuga dicimus et multicolora et multiformia. Sed non minus inlepide ita diceretur quam si interpretari voce diutule tacitus in cogitando fuissem, respondi tandem non videri mihi significari eam rem posse uno nomine, et idcirco iuncta oratione quid vellet Graecum id verbum parabam dicere. Ad multas igitur res adgresconpositum esse, inscriptio ista indicat. Tum ille opicus, verbis meis inchoatis et inconnescio quis hic Plutarchus ad negotia capessenda et ad res obeundas plurimas cum industria et celeritate, nomenque ipsius virtutis de qua locuturus esset librmonstratur, neque id quod tu opinare aut ego me dicere sentio aut Plutarchus facit. Deterret enim nos hoc quidem in libro, quam potest maxime, a varia promiscaque et non
Abbreviated transcription (Latin):
talia oxeunt ium e copiam & qͣi ha¬
bundandiam rei cuĩ id uerbũ ess& de¬
monstrare ut letabundus id dicat᷑ ꝗ
habunde litus sit e errabundus ꝗ
longo atq habundanti errore sit Ice¬
teraq omia exea figura ita dici ostẽ¬
dit ut ꝓductio hec & oxtremitas lar¬
gam & fluentem uim &e copĩa decla¬
raret
Diiecimus sepe aiũ aduocabubi
ueꝵ nõ paucissima/ que neo sin¬
gulis uerbis ut a grecis neꝙ simaxĩe
pluribus eas res uerbis ditamꝰ ta di¬
luade tanq aꝑte demostrari latina
orõe possunt. quã greci ea dicũt pri¬
uis uocibus. nuꝑ ẽt cum allatus essa
ad nos plutarchi liber ce eius liba
cuius nam liber & quade re scriptus
osser/ nomẽ quidem scͥptoris statim
diximus rem de qua scͥptum fuit dictu¬
ri hesimus: Ac tura quidem pͥmo qr
nõ satis comode opinabar ĩterp̃tatuꝵ¬
esse si dicerem librũ sepͥtum d̾ nogoci¬
ositate aliud institũ apud me exꝗrẽ

Expanded text:
talia exeunt vim et copiam et quasi atalia exeunt vim et copiam et quasi abundantiam rei cuius id verbum esset demonstrare, ut laetabundus is dicatur qui abunde laetus sit, et errabundus, qui longo atque abundanti errore sit, ceteraque omnia ex ea figura ita dici ostendit, ut productio haec et extremitas largam et fluentem vim et copiam declararetDIECIMUS saepe animum ad vocabula rerum non paucissima quae neque singulis verbis, ut a Graecis, neque, si maxime pluribus eas res verbis dicamus, tam dilucide tamque apte demonstrari Latina oratione possunt quam Graeci ea dicunt privis vocibus. Nuper etiam cum adlatus esset ad nos Plutarchi liber et eius libri cuiusnam liber et qua de re scriptus esset, nomen quidem scriptoris statim diximus, rem de qua scriptum fuit dicturi, haesimus. Ac tum quidem primo, quia non satis commode opinabar interpretaturesse, si dicerem librum scriptum De Negotiositate, aliud institui aput me exquire
Abbreviated transcription (Latin):
li criminantẽ. hoc ab eo p̃teritũ re¬
quireͣ qd̾ nõ dixerit an quid iẜ ꝙͣtu¬
tulum differret a ludibundo ludẽs:
bulis addita. hoc eĩ fuit potuis reꝗ¬
rendum in istiusmodi figure trae¬
tatu/ sicuti requiri sol& ĩ uinolẽto
de luculento ee turbulento. uacuane
& inanis sic ista hec ꝓductio cuꝰmoĩ¬
extrema illa ꝑticula habeat aliquid
sue ꝓpͥe ligͥficatioĩs cũ rephensioẽm
aũt ilam scauri notaremus/ ĩ memo.¬
ua nobis rediit qd̾ sisenna ĩ quarto
historiaꝵ eiusdem figure uerbo ita
usus est. populabundus inꝗt ageos
ad opidum ꝑuenit. qd scailicet sigͥ¬
ficat cũ ageos populaxit᷑ non ut
scaurus in consimilib ꝟbis ait cũ po¬
pulantem ageret uł cũ mutarot᷑
si inꝗrentib nobis que nã ratio &t o¬
rigo ess& huĩcemodi figure popula
bundus e ludibundus. multoꝵq a-
ele appollinaris noster sibi uideri ait
particulã istam postremã in qua xba

Expanded text:
li criminantem, hoc ab eo praeteritum reli criminantem, hoc ab eo praeteritum requirere, quod non dixerit an quid et quantulum differret a ludibundo ludens ebulis addita. Hoc enim fuit potius requirendum in istiusmodi figurae tractatu, sicuti requiri solet in vinulento et lutulento et turbulento, vacuane et inanis sit istaec productio, cuiextrema illa particula habeat aliquid suae propriae significationis. Cum reprehensionem autem illam Scauri notaremus, in memoriam nobis rediit quod Sisenna in quarto Historiarum eiusdem figurae verbo ita usus est. Populabundus, inquit, agros ad oppidum pervenit, quod scilicet significat cum agros popularetur, non, ut Scaurus in consimilibus verbis ait, cum populantem ageret vel cum imitaretur. Sed inquirentibus nobis quaenam ratio et origo bundus et ludibundus multorumque cle Apollinaris noster videri sibi ait particulam istam postremam in quam verba
Abbreviated transcription (Latin):
Aberius in lacu lauerno mulie¬
rem amatite ꝟbo in usitatius
ficto amorabunda dixit. Id ubum
cesellius uĩdex ĩ cõmentario lectiou
ant quaꝵ ex figura scͥptum dixit
dens E ridens s errãs. Terentiꝰ aut
scuurus diui aduani tpr̃ib gr̃ama¬
ticus uł nobilissimus intee illa q̃ de
cesellii erroribus composuit / in hoc qͦ
ꝟbo errasse eum scͥpsit qd̾ ide esse
putauerit ludens e ludibũda uidẽs
&e ridibunda rer̃as:  exrabunda. Nã
ludibunda inꝗt & ridibunda & ex¬
iabunda ea de  q̃ ludentem uł riden¬¬
tem / uel errantem agit aut simulat.
sea qua ratiõe scaurus adductus sit
ut ceselliũ in eo rẽphenderet nõ her¬
cle reꝑuebamus. Non est eim dubiũ
quin hec gnẽ ip̃o dum taxat idemsi¬
gnificẽt qd̾ ea demostr̾at /a quib pro¬
ducunt᷑. quid essis aũt ludentẽ a¬
gere luł iitari non ĩ tellige᷑ uideri
maluimus ꝗͣ insimulare. cũ tanꝗͣ
ipũm minus in telligentẽ ꝗn magis
scaurũ oportuit comentaria crsel¬

Expanded text:
ABERIUS in Lacu Averno mulierem amantem, verbo inusitatius ficto, amorabundam dixit. Id verbum Caesellius Vindex in Commentario Lectionum Antiquarum ea figura scriptum dixit,ludens et ridens et errans. Terentius autem Scaurus, divi Hadriani temporibus grammaticus vel nobilissimus, inter alia quae De Caeselli Erroribus conposuit, in hoc quoque verbo errasse eum scripsit, quod idem esse putaverit ludens et ludibunda, ridens et ridibunda, errans et errabunda. Nam ludibunda, inquit, et ridibunda et errabunda ea dicitur quae ludentem vel ridentem vel errantem agit aut simulat. Sed qua ratione Scaurus adductus sit ut Caesellium in eo reprehenderet,non hercle reperiebamus. Non est enim dubium quin haec, genere ipso dumtaxat, idem significent quod ea demonstrant a quibus producuntur. Quid esset autem ludentem agere vel imitari non intellegere videri maluimus quam insimulare eum tamquam ipsum minus intellegentem. Quin magis Scaurum oportuit, commentaria Caesel
Abbreviated transcription (Latin):
ca nos dissensio atꝑ di¬
uersitas cum agitaret inclitissimi
poctae & historicoꝵ nobilissimi pla¬
cuit libros aristotelis pħi inspici
quos d aĩalib ex ꝗsitissime corapo¬
suie in quib qd supra istaꝵ scptũ
inuenimus cum ip̃ius aristotelis

Expanded text:
a nos dissensio atque diversitas cum agitaret inclutissimi poetarum et historicorum nobilissimi, placuit libros Aristotelis philosophi inspici quos De Animalibus exquisitissime composuit. In quibus quod super ista re scriptum invenerimus, cum ipsius Aristoteli
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑ & significaret in uitiã. I. ꝓfecto
rarissimum est. Quintus aũt metellus
numidicus in orõr quã de trisipho suo
dixit his uerbis usus est. qua ĩ re ꝙͣto
uniuersi me unũ antistatis / tanto uobis
ꝗͣ mihi maiorem ĩ uriam atq cõtume¬
liam facit quixites & ꝗͣto ꝓbi ĩ uriã
facilius accipuit ꝗͣ alteri tradũt tãto
ut hic conquestio istic uituꝑatio relin¬
quat᷑. honar̃e in ꝗt peiorem uobis habiuͭ¬
ꝗͣ grãm mihi. Cuius ubi snia est quã ip̃e
quoq supra dicit maiore uos affecit ĩ¬
iuria & contumeliã ꝗͣ me: p̃tor Iuius
aut x̾bi notionẽ ascribendam ẽcͣ hano
ut definiuemus socratis esse decretũ.¬

Expanded text:
diceretur et significaret iniuriam, id profecto diceretur et significaret iniuriam, id profecto rarissimum. Quintus autem Metellus Numidicus, in oratione quam De Triumpho Suo dixit, his verbis usus est: Qua in re quanto universi me unum antistatis, tanto vobis quam mihi maiorem iniuriam atque contumeliam facit, Quirites, et quanto probi iniuriam facilius accipiunt quam alteri tradunt, tantout hic conquestio, istic vituperatio relinquatur. Honorem, inquit, peiorem vobis habuit quam mihi; cuius verbi sententia est quam ipse quoque supra dicit: maiore vos adfecit iniuria et contumelia quam me. Praeter huius autem verbi notionem adscribendam esse hanc ut definiremus Socratis esse decretu
Abbreviated transcription (Latin):
stra ppłus eos simul censores facit. Atꝗꝑ
illi ubĩ uoce p̃conis renũtiati sũt ⁊ ibidem
ĩ campo statim nõ dum dimissa cõsisnoẽ
ultro utroꝙ & pari uoluntatt ꝯuĩcti:
complexiꝙ sunt: exq eo die & in ipã
consura & postra iugi concordia fidis.¬
simc amicissimeꝙ uixerunt.
uertẽ in ueterib scͥptis pleraq
uocabulas q̃ nũc in ẜmonibus uulgi
unã certamq rem demostrent: ita fu¬
isse media ⁊ ĩ comunia ut sigͥficare
e cuꝑe possent duas inter se res cõtra¬
uas ex quibus quedam satis nota sũt:
ut tempestas. ualitudo. facinꝰ. dolus.
grã. Industria. hec eĩ fece iam uul¬
gatum est antipiba esse. & utroq ꝟ¬
sus dia posse. ꝑiculũ eẽ & uenenũ &s cõ¬
tagiũ non uti nũc dicunt᷑ pro malis
tm̃ dc̃a esse multũ cxemploꝵ huimodi
reꝑias: sed honorẽ ꝗͦ mediam uocẽ fu¬
isse & tta appellatũ ut eẽ malus honos

Expanded text:
stea populus eos simul censores facit. Atque stea populus eos simul censores facit. Atque illi, ubi voce praeconis renuntiati sunt, ibidem in campo statim, nondum dimissa contione, ultro uterque et pari voluntate coniuncti complexique sunt, exque eo die et in ipsa censura et postea iugi concordia fidissime amicissimeque vixerunt. vertere in veteribus scriptis pleraque vocabula, quae nunc in sermonibus vulgi unam certamque rem demonstrent, ita fuisse media et communia ut significare et capere possent duas inter se res contrarias. Ex quibus quaedam satis nota sunt, ut tempestas, valitudo, facinus, dolus, gratia, industria. Haec enim fere iam vulgatum est ancipitia esse et utroqueversus dici posse. Periculum etiam et venenum et contagium non, uti nunc dicuntur, pro malis tantum dicta esse, multum exemplorum huiusmodi reperias. Sed honorem quoque mediam vocem fuisse et ita appellatum, ut etiam malus honos
Abbreviated transcription (Latin):
pater reꝵ gestaꝵ magͥtudmẽ & hono.¬
rui atq uite dignitate illustres uixi
dissenserũt sepenuo de xe. publica¬
& eiusdem sic̃ ꝗͣ alia re nõ amici fu¬
crũt. ea simultas cũ diu mãsissor &e.
solep̃ni die epulũ ioui libaret᷑. atapob
id sacrificiũ senatus in capitolio opu¬
larct᷑ fors fuit ut apud eandes mẽsa
duo illi iuic̃tim locarent᷑. tum qnͣ diis
ĩ mortalib arbiteis ĩ cõiu̾uio iouis op¬
timi maximi doxtrras eo ⁊ cõducẽtib
repente amicissim scĩ neq solũ ami¬
citia in cepta: sed affinitas simul ĩ sti¬
tuta. Nam.p. Scipio filiã ꝟ̾ginẽ hñs
Iam uiro maturã ibi tũõ eodem ĩ lo co
despendit cam tiberio graccho quẽ ꝓ¬
bauerat elegeratq explorantissimo
udicii tpr̃e  dũ inimicus est. Emiluis
ꝗͦ lepidus & fuluius flacchus nobiligneͣ
amplissimusꝙ honoribus & sum̃o loco
ĩ ciuitatt p̃diti odio inter sest graui &
simultate diutina conflictati sunt.po.¬

Expanded text:
pater, rerum gestarum magnitudine et honorum atque vitae dignitate inlustres viri, dissenserunt saepenumero de republican et ea sive qua alia re non amici fuerunt. Ea simultas cum diu mansisset et sollemni die epulum Iovi libaretur atque ob id sacrificium senatus in Capitolio epularetur, fors fuit ut aput eandem mensam duo illi iunctim locarentur. Tum, quasi diis inmortalibus arbitris in convivio Iovis Optimi Maximi dexteras eorum conducentibus, repente amicissimi facti. Neque solum amicitia incepta, sed adfinitas simul instituta; nam P. Scipio filiam virginem habens iam viro maturam, ibi tunc eodem in loco despondit eam Tiberio Graccho, quem probaverat elegeratque exploratissimo iudicii tempore, dum inimicus esset. Aemilius quoque Lepidus et Fulvius Flaccus, nobili genere amplissimisque honoribus ac summo loco in civitate praediti, odio inter sese gravi et simultate diutina conflictati sunt. Po
Abbreviated transcription (Latin):
non carent: sed sunt pleraꝙ noxa
ꝗde magna it ꝑnicie pͥuata. qr non
sũt turpia. Contra nature tñ mã.¬
suetudiñe lenitatẽq oppoĩta sũt &t ĩ¬
festa ꝑ obscurã quãdam e necessaria

Expanded text:
non carent, sed sunt pleraque noxa non carent, sed sunt pleraque noxa quidem magna et pernicie privata, quia non sunt turpia, contra naturae tamen mansuetudinem lenitatemque opposita sunt et infesta per obscuram quandam et necessariam
Abbreviated transcription (Latin):
his pͥmis sensibus doloris uolupta¬
tisis ante consilii & rõis exortũ recẽs
natus ħõ mmbut nõ est i uoluptati
ꝗdem niaͣ conciliatus a. do loreaũt qͣ
a.graui quodam inimito abiũctꝰ
alienatusq est. Id cirto affectiones
istas pͥmitus penitusq indicas ratio
post addita conuellere abstirpe ati
extingut᷑ ui non põt. Pugnat aũt
cum his semꝑ & exultantes eas op¬
pͥmit. obteritq & parere sibi atq
morbi dolorisq exultatia cõluctã¬
tem nihil cedent̾e nihil cõfitentẽ. noq
ut pleriq dolentes solent eulãte
atq lamentãte ac miserũ sese de
infelice appellantẽ. sed acers tm̃
anclitus &. robustos gemitus edẽte
signa atꝙ indita. nõ uicti neq op¬
pressi a. dolore. sed uincẽ cum atq
oppͥmẽ enitenes. sed haud scio inꝗł
andicat aliꝗs ipũs illud qd̾ pugnat ql
gemit. si malũ dolor nõ est cũ neces¬
se est grme᷑ t pugnare. Quia eĩ
omĩa q̃ nõ sunt mala molestia ꝗͦs om̃u

Expanded text:
oluptatisque ante consilii et rationis exortum recens natus homo inbutus est et voluptati quidem a natura conciliatus, a dolore autem, quasi a gravi quodam inimico, abiunctus alienatusque est—circo adfectiones istas primitus penitusque inditas ratio ipsi post addita convellere ab stirpe atque extinguere vix potest. Pugnat autem cum his semper et exultantis eas opprimit obteritque et parere sibi atque morbi dolorisque exultantia conluctantem, nihil cedentem, nihil confitentem, neque ut plerique dolentes solent, eiulantem atque lamentantem ac miserum sese et infelicem appellantem, sed acres tantum anhelitus et robustos gemitus edentem, signa atque indicia non victi nec obpressi a dolore, sed vincere eum atque obprimere enitentis. Sed haut scio, inquit, an dicat aliquis, ipsum illud quod pugnat, quod gemit, si malum dolor non est, cur necesse est gemere et pugnare? Quia enim omnia quae non sunt mala molestia quoque omni
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ it frugibus maior plerũꝙ uis d
potestas est ad eaꝵ indolẽ uł detia.¬
ctandam uł augendam aquaꝵ atq
tirraꝵ q̃ aluit. ꝗͣ ip̃iũs qu iacit᷑ se¬
minis. Ae sepe uideas arbor̃o letã
&e intentem in locũ aliũ transpõitã
detirioris trrre sucto deperisse. Que
malum gͥ ratio est nobilitatẽ istã
nati mõ hõĩs corpusq is aiis bñ in¬
goniatis primordiis in cohatũ ĩ sitiuo
degencriq alimento lactis alieni
corrumꝑe p̃sertim si ista quã ad
prebendum lac tunc adhibebitis tũõ¬
ẜua aut ẜuilis est. Et ut plerũꝙ
soles externȩ e barbare natiõis si
imꝓba si in formis si impudica si te¬
mulenta est. Nam plerũq sine di¬
scrimine quecũq id tpr̃is lactẽs ost
adhiberi solie. patiemut nogͥ in fan¬
tem hũc nrũm ꝑnitioso concagio ĩ fici
E spũm duccͣ in aiũm atq ĩ corpus
suũ ox corpore & aĩo deterrimo.: Id
heͣle ip̃um est qd̾ sepe nuoͣ miram

Expanded text:
etiam et frugibus maior plerumque vis et etiam et frugibus maior plerumque vis et potestas est ad earum indolem vel detrectandam vel augendam aquarum atque terrarum quae alunt, quam ipsius quod iacitur seminis, ac saepe videas arborem laetam et nitentem, in locum alium transpositam, deterioris terrae suco deperisse. Quae, malum, igitur ratio est, nobilitatem istam nati modo hominis corpusque et animum, bene ingeniatis primordiis inchoatum, insitivo degenerique alimento lactis alieni corrumpere? praesertim si ista quam ad praebendum lactem adhibebitis, aut serva aut servilis est et, ut plerumque solet, externae et barbarae nationis est, si inproba, si informis, si inpudica, si temulenta est; nam plerumque sine discrimine, quaecumque id temporis lactans est adhiberi solet. Patiemurne igitur infantem hunc nostrum pernicioso contagio infici et spiritum ducere in animum atque in corpus suum ex corpore et animo deterrimo? Id hercle ipsum est quod saepenumero miramur,
Abbreviated transcription (Latin):
it non id qͦ nihil int̾esst putat cuiꝰ ĩ
corpore cuĩq ex sanguine concretus
ħo ce coalitus sit : an qui a spũ multo
e calore exalbuit nõ idem sanguis ẽ
nũc in uberibus qui in utrro fuit. Nõ¬
ne hac ꝗͦ in xe solertia naͣ eudẽs est
qd̵ postꝗͣ sangus ille opifex ĩ pene¬
tralibus suis om̃e corpus hõis finxit
aduentante iam ꝑtus tpr̃e in suꝑnaꝰ
se ꝑtes profert ad fouenda uite atis
lucis rudimenta p̃sto est: & rcces
natis uotũ & familiarẽ uictũ offert.
Quãobrem nõ frustra creditũ est si¬
cuti ualcat ad fingendas corporis atq
animi similitudines. Ius e nã sem̃is
non secus ad candem rem lactis ꝗͥͦ
ingenia &e ꝓpͥctates ualere / Neq in
hominib id solum: sed in pecudib ꝙͦ
aĩaduersum. Nam si ouiu lacte edi
aut capraꝵ agni alerent᷑ constat
ferme in his lanã duriorẽ in illis ca¬
pillũ gigni teneriorẽ. In arborib

Expanded text:
it, non id quoque nihil interesse putat, cuius in it, non id quoque nihil interesse putat, cuius in corpore cuiusque ex sanguine concretus homo et coalitus sit? an quia spiritu multo et calore exalbuit, non idem sanguis est nunc in uberibus, qui in utero fuit? Nonne hac quoque in re sollertia naturae evidens est, quod, postquam sanguis ille opifex in penetralibus suis omne corpus hominis finxit, adventante iam partus tempore, in supernas se partis perfert, ad fovenda vitae atque lucis rudimenta praesto est et recens natis notum et familiarem victum offert? Quamobrem non frustra creditum est, sicut valeat ad fingendas corporis atque animi similitudines vis et natura seminis, non secus ad eandem rem lactis quoque ingenia et proprietates valere. Neque in hominibus id solum, sed in pecudibus quoque animadversum. Nam si ovium lacte haedi aut caprarum agni alantur, constat ferme in his lanam duriorem, in illis capillum gigni teneriorem. In arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris cã dedisse. Sic emm̃ qd̃ a uo¬
bis salicet ab est plereꝙ isto ꝓdigiost
mulieres fontem illũ sc̃issimũ coͣpo̾is
gnis humani educatorõ auefacẽ &
extinguere cũ ꝑiculo qͦ adu̾si corrup¬
t lactis laborãt: tanꝗͣ pulchutu¬
dirus sibi insignia de uenustet. Qd
ꝗdem facũt cadem uecordia qua ꝗbꝰ¬
dam comẽticiis fraudibus nitũt᷑: ut
fctus ꝙ ip̃i in corpore suo concepti abo¬
uantur / ne equor illud uentris irui:¬
getur ao de grauitate oneris ot la.¬
bore partus fatistat: qd cũ sit publi¬
ca detestatiõe comuniq odio dignũ. In
ip̃is horẽm pͥmordiis dum fingit᷑ dũ
animat᷑ inter ip̃as artificis nature
manus interfectũ ire ꝗͣtolũ hie abẽ
iam ꝑfectum siam genitũ iam filiũ
ꝓp̾i atq consueti atꝙ cogniti sangui¬
nis alimonia pͥuare. sed nihil intorẽ
lacte fiat. Cur gͥ iste ꝗ hoc dicit si ĩ
capescendis nẽ sensibus tam obsurdu.¬

Expanded text:
pectoris causa dedisse? Sic enim, quod a vopectoris causa dedisse? Sic enim, quod a vobis scilicet abest, pleraeque istae prodigiosae mulieres fontem illum sanctissimum corporis, generis humani educatorem, arefacere et extinguere cum periculo quoque aversi corruptique lactis laborant, tamquam pulcritudinis sibi insignia devenustet, quod quidem faciunt eadem vecordia, qua quibusdam commenticiis fraudibus nituntur ut fetus quoque ipsi, in corpore suo concepti, aboriantur, ne aequor illud ventris inrugetur ac de gravitate oneris et labore partus fatiscat. Quod cum sit publica detestatione communique odio dignum, in ipsis hominem primordiis, dum fingitur, dum animatur, inter ipsas artificis naturae manus interfectum ire, quantulum hinc abest, iam perfectum, iam genitum, iam filium proprii atque consueti atque cogniti sanguinis alimonia privare? Sed nihil interestlacte fiat. Cur igitur iste qui hoc dicit, si in capessendis naturae sensibus tam obsurdu
Abbreviated transcription (Latin):
pħo nobis p̃sentib uxo¬
rem auditoris secta¬
torisq sui paululũ am̃
emxam auctũꝙ eum
esse nato filis. Famus inꝗt & puerpe¬
ram uisum e pata giatulatũ. Isẽi
erat loci senatorii ex familia nobilior̃.
Imus una &e qui tum aderamus ꝓsecu.¬
tiq cum sumus ad domũ quo ꝑgebat
&e cũ eo simul introgressi sumus / tũ
in pͥmi sedibus complexus hoĩes cõgea.¬
tulatusq assedit / atq ibi ꝑ contatus ẽ
ꝗ diuitinũ puerprrũ &e ꝗͦ laboriosi ui¬
sus fuissent puellamꝙ defessam labo¬
re ac uigilia somnũ caꝑe cognouit.
fabulari instituit prolixus &e nihil
inꝗt dubito ꝗn filiũ lacte suo nutri
imꝑfectũ atq dimidiatũ mr̃is genus
peperisse at statim a sese abie cisst
aluisse in utero sanguine suo nescio
quid qd̾ uideret / alere nõ suo lacte
qd̾ uideat iam uidentẽ iam hoĩe nõ
matris officia implorañtẽ. Antu qꝙͦ
inquit putas naͣm feminis mãmaꝵ
ubera qiͣ quosdam neruulos uenusti

Expanded text:
pho, nobis praesentibus, uxorem auditoris sectatorisque sui paululum ante enixam auctumque eum esse nato filio. Eamus, inquit, et puerum visum et patri gratulatum. Is erat loci senatorii, ex familia nobiliore. Imus una qui tum aderamus prosecutique eum sumus ad domum quo pergebat, et cum eo simul introgressi sumus. Tum in primis aedibus complexus hominem congratulatusque adsedit. Atque ubi percontatus est quam diutinum puerperium et quam laboriosi nixus fuissent, puellamque defessam labore ac vigilia somnum capere cognovit, fabulari instituit prolixius et: Nihil, inquit, dubito quin filium lacte suo nutritfectum atque dimidiatum matris genus, peperisse ac statim a sese abiecisse? aluisse in utero sanguine suo nescio quid quod non videret, non alere nunc suo lacte quod videat, iam viventem, iam hominem, iam matris officia inplorantem? An tu quoque, inquit, putas naturam feminis mammarum ubera quasi quosdam venustio
Abbreviated transcription (Latin):
die quo ral. st̃. Itaq ẜm uerbi ip̃ius
rationẽ qui iup̾sus est intra nalꝰ.
ꝓnũtiare nisi ual. pronũtiet cõtra
iup̾sum uocis facit. Nam si añ id fiat
nõ mtra id ꝓnũtiabit sed citra. Nescio
quo aũt pacto recepta uulgo ĩ t̾p̃ta¬
tio est ab surdissima: ut intra ral.
sigͥficare uideat᷑ ẽ citra rał. & uel

Expanded text:
m verbi ipsius rationem qui iussus est intra Kalendas pronuntiare, nisi Kalendis pronuntiet, contra iussum vocis facit; nam, si ante id fiat, non intra pronuntiat, sed citra. Nescio quo autem pacto recepta vulgo interpretatio est absurdissima, ut intra Kalendas significare videatur etiam citra Kalendas vel
Abbreviated transcription (Latin):
& or̃onis . L. piso frugi usus ẽ
ĩ pͥmo annali cum d̾ Romuli regis
uita atq uictu scriberet. ea ꝟba que
soͥpsit heo sunt. Fundem Romulũ
dicunt ad cenã uocatũ ibi nõ multũ
bibisse/ ꝗa postridie negociũ hr̃et ei
olicunt romule susaie hoĩes om̃es
faciũt uniũ iulus sit. Is respondit
ỹmo uero carũ si ꝗͣtũ ꝗsq uolet bibat.

Expanded text:
et orationis L. Piso Frugi usus est et orationis L. Piso Frugi usus est in primo Annali, cum de Romuli regis vita atque victu scriberet. Ea verba, quae scripsit, haec sunt: Eundem Romulum dicunt, ad cenam vocatum, ibi non multum bibisse, quia postridie negotium haberet. Ei dicunt: Romule, si istud omnes homines faciant, vinum vilius sit. His respondit: immo vero carum, si quantum quisque volet bibat
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a rei conceptiõe debebant añ oĩo
ꝗͣ res postulat dicunt᷑. Nam ꝗita di¬
cit si hoc feceris cupide fcasse dictis
rem dicit sensus aliciuꝰ ratiõe colle.¬
ctam s confectam. Qui uoͣ ita dicit
si aipide feceris/ cupide frcisse diceis
non longe secus dicit atq si dicerot si
cupide fecexis: cupide fecuas. hec
ro uitii uel erroris esse dici põt. id
om̃e it auctoritaseius ex ausit e
uotustas consũpsit. sed uti caueretis
ne uos facile p̃stringeret / modulatus
aliquis curronts facundie sonitus
rum pͥus pensitaretis. & siꝗdem gra.¬
uis ati integra & sincera sententia
diccrot᷑. tum si ita uiderot᷑ gressibus
ꝗͦ ip̃is or̃onis gestib plauderctis.
Si uõ frigidi ee leues & futiles sensus
inꝟba apte nuoseq poĩta includerẽ.¬
tur. Non esse id secus crederetis ꝗͣ cĩ
hoĩes in signi deformitate ad facien
da ridicula imitant᷑ histriões ie gestiũt.
Implicissima suauitate &e rei

Expanded text:
ipsa rei conceptione debebant, ante omnino ipsa rei conceptione debebant, ante omnino quam res postulat dicuntur. Nam qui ita dicit: si hoc feceris, cupide fecisse diceris, rem dicit sensus alicuius ratione conlectam et consertam; qui vero ita dicit: si cupide feceris, cupide fecisse diceris, non longe secus dicit atque si diceret: si cupide feceris, cupide feceris. Haec ro vitii vel erroris esse dici potest, id omne et auctoritas eius exhausit et vetustas consumpsit,—sed uti caveretis ne vos facile praestringeret modulatus aliqui currentis facundiae sonitus rum prius pensitaretis et, si quidem gravis atque integra et sincera sententia diceretur, tum, si ita videretur, gressibus quoque ipsis orationis et gestibus plauderetis; si vero frigidi et leves et futtiles sensus in verba apte numeroseque posita includerentur, non esse id secus crederetis quam cum homines insigni deformitate ac facie deridicula imitantur histriones et gestiunt.IMPLICISSIMA suavitate et rei
Abbreviated transcription (Latin):
ad monitiõt ista attentiores fecisset/
sit ulla huiusce sententie grauitas
aut gr̃ã que uos cupide ꝑ hosce ãñõ
appetistis : atq uoluistis. ea si temere
ropudiaritis ab esse. nõ põt ꝗn aut
olim cupide appetisse: aũt nũc teme᷑
repudiasse dicamini. Cui eĩ ou ho¬
minũ in mettẽ non ueniit ul ꝓfecto
usu uenire ut qd̾ cupide appeticris
cupide appetisse t qd̾ temẽ repudia¬
ueris temere repudiasse dicaris. At
si opinor inquit ita seͥptu essie quȩ
uos ꝑ hoser annos appetistis atq uolui¬
stis. fa nũc si repudiaritis abesso nõ
põt. ꝗn aut olim cupide appetisse auͭ
nũc teme̾ repudiasse dicamini. si ĩꝗt
ita diceret᷑ grauior soliat solidiorq
fieret sententa ee acciꝑet: aliꝗd uiste
in audiendo expectatiõis. Nũc aũt
ꝟba hec cuꝑide .e. teme᷑ in ꝗbus Ybis
om̃e momientũ rei est nõ in cõcludẽda
desiderata ponũt᷑ &e q̃ nasci oriͤq ex

Expanded text:
admonitione ista adtentiores fecisset, admonitione ista adtentiores fecisset, sit ulla huiusce sententiae gravitas aut gratia: Quae vos cupide per hosce annos adpetistis atque voluistis, ea si temere repudiaritis, abesse non potest quin aut olim cupide adpetisse aut nunc temere repudiasse dicamini. Cui enim omnium hominum in mentem non venit id profecto usu venire, ut quod cupide adpetieris, cupide adpetisse et quod temere repudiaveris, temere repudiasse dicaris? At si, opinor, inquit, ita scriptum esset: Quae vos per hosce annos adpetistis atque voluistis, ea nunc si repudiaritis, abesse non potest quin aut olim cupide adpetisse aut nunc temere repudiasse dicamini; si ita, inquit, diceretur, gravior scilicet solidiorque fieret sententia et acciperet aliquid iustae in audiendo expectationis; nunc autem verba haec cupide et temere, in quibus verbis omne momentum rei est, non in concludenda desiderata ponuntur et quae nasci oririque ex
Abbreviated transcription (Latin):
torite doctore graui atꝙ fi¬
mo Iuditio uirũ legebat᷑ or̃o. Cigrac.¬
chi ĩ.p. popiliũ. In eius orois pͥnci.¬
pio collocata ꝟba sunt. Accuratius
modulatiusꝙ/ ꝗ uetoꝵ oratoꝵ consu¬¬
otudo fert. Ea ꝟba sicuti dixi compo¬
sita hec sunt/ que uos cupĩde ꝑ hoscc
annos appetistis ati uoluistis. Ea si
temert repudiaritis ab esse nõ p̃õt
ꝗn aut olim cupide appetisse aut
nũc temẽ repudiasse dicamini. Cusus
gͥhic & sonus rotunde uolubilisq
snie exinie nos e unice delectaba.
tanto id magis/ qd̾ iam tũc̃ .C. grac.¬
cho uiro illustri ⁊ seuero eiusmoĩ
compõitionẽ fuisse cordi udebamꝰ.
Sed eim̃ cum cadem ip̃a sba sepius
petentib nobis lectitarent᷑ admo¬
mei a/ castricio suniꝰ: ut considera¬
remus q̃ uis. quodur emolumẽtu
eius sĩe foret / neq paterem᷑ / ut
aures nr̃s cadentis apte orõnĩs
modis eblandite aiũ q nobis uo-¬
luptate inani ꝑ funderõt. Cũq nos

Expanded text:
firmo iudicio virum, legebatur oratio C. Gracchi In P. Popilium. In eius orationis principio conlocata verba sunt accuratius modulatiusque quam veterum oratorum consuetudo fert. Ea verba, sicuti dixi conposita, haec sunt: Quae vos cupide per hosce annos adpetistis atque voluistis, ea si temere repudquin aut olim cupide adpetisse aut nunc temere repudiasse dicamini. Cursus igitur hic et sonus rotundae volubilisque sententiae eximie nos et unice delectabat, tanto id magis, quod iam tunc C. Graccho, viro inlustri et severo, eiusmodi compositionem fuisse cordi videbamus. Sed enim, cum eadem ipsa verba saepius petentibus nobis lectitarentur, admoniti a Castricio sumus ut consideraremus quae vis quodve emolumentum eius sententiae foret, neque pateremur ut aures nostrae cadentis apte orationis modis eblanditae animum quoque nobis voluptate inani perfunderent. Cumque nos
Abbreviated transcription (Latin):
aneiquitatis aliꝗd. sed iam Roboꝵ se¬
nete piget. hec tamẽ iepti  ĩ sipi¬
di in sulsi hõis ioca nõ p̃ttribo. Qui¬
lam st̾ inquit tam magni sensus.A.
ennii ut licet scpͥti sint inter hiccosoꝰ
possint tamẽ intrr unguentatos pla.¬
cere: & cũ rephendissent. x̾sus quoꝰ
supra de cetego posuimus: ꝗ hui mõi
seneca uidebat᷑ loctiõe ac studio ado¬
loscentiũ ꝗ honorẽ colorẽq ueteris
orõnis sotrrici lectis compararit
qiͣ mĩmt salicet gr̃e  relictis iã
contemptisq audias tamẽ cõmemo
rari iac referri pauca queda que
ip̃e idem sencta benedixerit: quale
est ĩllued qd̃ in hoic̃m auarũ e aui.¬
dum is pecunic satientem dixit. ꝗd
eim refert ꝗͣtum habeas multo illud
plus est qd̾ nõ habes. bñ hoc sane bñ.
scal adoloscentiũ indolem nõ tã iuuãt
que bñ dca sunt ꝗ̃ inficiũt / q̃ pessiuẽ

Expanded text:
Sed iam verborum Senecae piget; haec tamen inepti et insubidi hominis ioca non praeteribo: Quidam sunt, inquit, tam magni sensus Q. Ennii, ut, licet scripti sint inter hircosos, possint tamen inter unguentatos placere; et, cum reprehendisset versus quos supra de Cetego posuimus: Qui huiusceSeneca videatur lectione ac studio adulescentium, qui honorem coloremque veteris orationis Soterici lectis compararit, quasi minimae scilicet gratiae et relictis iam contemptisque. Audias tamen commemoraricormmemorari ac referri pauca quaedam quae idem ipse Seneca bene dixerit, quale est illud, quod in hominem avarum et avidum et pecuniae sitientem dixit: Quid enim refert quantum habeas? multo illud plus est quod non habesbabes. Benene hoc? sane bene; sed adulescentium indolem non tam iuvant quae bene dicta sunt quam inf
Abbreviated transcription (Latin):
sti honesti studio ⁊ officio. si ꝗ tamẽ
nõ essent tali uel ingenio uł discipbirta
p̃diti uti se ui sua ac sponte fatil al
prccando tenerẽt: eos om̃is tũc pec¬
care procliuius ex istimabat cũ latoit
posse id prccatũ putaxẽt ĩ punitatẽꝙ
ex ea latrbra sperarẽt. At si sciant
nꝗt hõies nihil oiũi reꝵ diutius pos¬
se celari rẽpssuis pudentus ꝙ perta¬
bitur. ꝓptra xsus istos sophoclis prũ¬
dentissimi poctaꝵ inore esse hñdos

Expanded text:
io. Si qui tamen non essent tali vel ingenio vel disciplina praediti, uti se vi sua ac sua sponte facile a peccando tenerent, eos omnis tunc peccare proclivius existimabat, cum latere posse id peccatum putarent inpunitatemque ex ea latebra sperarent. At si sciant, inquit, homines nihil omnium rerum diutius posse celari, repressius pudentiusque peccabitur. Propterea versus istos Sophocli, prudentissimi poetarum, in ore esse habendos
Abbreviated transcription (Latin):
incõmodis om̃ib ab horreret/ postra
ꝑ incegmenta etatis ox orta e semi.¬
nibus suis ratio est it utendi cõsi¬
lio reputatio & honc statis utilitatisq
uere contemplatio sbtiliorq & explo
cori E honesti dignitas. ac sici reti.¬
nende obtinende ue ĩ cõmodũ oxtͥa¬
secus aliqd̾ obstaret contẽptiq ẽ neq
aliud esse uert & simpliotcr bonũ nͥ
honestum aliud ꝗcꝗͣ malũ nisi qd̾ tur.¬
po esset existimatum est. Reliqͣ om̃ã
q̃ in medio forẽt / ac neq honesta
essent/ neq turpia/ neq bona esses
neq mala decretũ est. ꝓductiones
tam̃ & xclationes suis queq morãtis

Expanded text:
incommodis omnibus abhorreret. Postea per incrementa aetatis exorta e seminibus suis ratiost et utendi consilii reputatio et honestatis utilitatisque verae contemplatio subtiliorque et explorcori et honesti dignitas ac, si ei retinendae obtinendaeve incommodum extrinsecus aliquod obstaret, contemptum est; neque aliud esse vere et simpliciter bonum nisi honestum, aliud quicquam malum nisi quod turpe esset existimatum est. Reliqua omnia, quae in medio forent ac neque honesta essent neque turpia, neque bona esse neque mala decretum est. Productiones tamen et relationes suis quaeque momentis
Abbreviated transcription (Latin):
rum grauem atq constantẽ uidimus
cũ athenis essemus diuersantẽ ĩ pͥdã
tigurio extra urbem. Cũꝙ ad cũ sit¬
quenter uentitaremus multa ħde
dicc̃ cum ub liter & honestt audiuimꝰ
inquibus id fuit qd p̃cipuũ auditu me¬
minimus uirum ꝗdem sapientẽ non
pectaturũ esse dicrbat ẽẽ si pectasse

Expanded text:
rum gravem atque constantem, vidimus, rum gravem atque constantem, vidimus, cum Athenis essemus, deversantem in quodam tugurio extra urbem. Cumque ad eum frequenter ventitaremus, multa hercle dicere eum utiliter et honeste audivimus. In quibus id fuit, quod praecipuum auditu meminimus: Virum quidem sapientem non peccaturum esse dicebat, etiamsi peccasse
Abbreviated transcription (Latin):
timus & legitimus: sed pro ea a ple¬
risq nũc edituus dr̃ noua & comen¬
titia usurpatioe: qi᷑ a tuendis celibus
appellatus sabs hoc esse potuit admo¬
nendi gr̃a dixisse. ꝑꝑt᷑ agrestes qͦsdã
& indomitos certatores/ qui nisi aue¬
toritatibus adhibitis nõ compͥmũtur. M.
uarro ĩ libro ẜo ad ꝯarcellũ de latino
ẜmone editimiũ dici oportert cẽset
magis ꝗͣ edituũ qd̾altoꝵ sit recẽti no¬
uitate fictũ altrrum antiqua origiẽ
ĩ corruptũ. Leuinius ꝙͦ ut opinor in
ꝓthesilao dlamia claustermiũ dixit ꝗ
uerrẽ. M. tullii in oxemplarib fidelis¬
simis ita inuerũ scpͥtum editumi custo¬
desq mature sentiũt. In libris aut̃t
nũ fabula ateliana est: que ita ĩ scͥpta
est arditumus in qua hic ꝟsus ẽ qui
postã tibi apparco atꝙ editumo ĩ tem¬
plo tuo: Titus auẽ lucrctius in carmi¬
ne suo pro editius edituentis appela .
hũm noĩe ꝑegemũ cui postca
cognomentum protheus stũ ẽ ui¬

Expanded text:
mus. Pro eo a plerisque nunc aedituus dicitur nova et commenticia usurpatione, quasi a tuendis aedibus appellatus. Satis hoc esse potuit admonendi gratia dixisse propter agrestes quosdam et indomitos certatores, qui nisi auctoritatibus adhibitis non comprimuntur. M. Varro in libro secundo Ad Marcellum De Latino Sermone aeditumum dici oportere censet magis quam aedituum, quod alterum sit recenti novitate fictum, alterum antiqua origine incorruptum. Laevius quoque, ut opinor in Protesilaodamia, claustritumum dixit qui Verrem M. Tullii in exemplaribus fidelissimis ita inveni scriptum: Aeditumi custodesque mature sentiunt, in libris autem omponiiPomponi fabula Atellania est quae ita scripta est: Aeditumus. In qua hic versus est: Quí postquam tibi appáreo atque aedítumor in templó tuo. Titus autem Lucretius in carmine suo pro aedituis aedituentes appellat.PHUM nomine Peregrinum, cui postea cognomentum Proteus factum est, vi
Abbreviated transcription (Latin):
darit. Nisi forte Cicero sum̃us ora.¬
tor agebat cãm suã E uolebat hos
usus uideri bonos. Postra õet̃ hoc ad¬
didit insulsissime. Apud ip̃u ꝙͦ ĩ ꝗt¬
q̃ apud ciceronẽ rõphendit qiͣ ennia¬
na qd̾ ita scͥpserit in libris d̾re . puꝰ.¬
ut menelao latoni quedam fuit suaui¬
xerit breiuloquentã in dicendo colat

Expanded text:
daret; nisi forte Cicero summus oradaret; nisi forte Cicero summus orator agebat causam suam et volebat suos versus videri bonos. Postea hoc etiam addidit insulsissime: Aput ipsum quae apud Ciceronem reprehendat, quasi Enniana, quod ita scripserit in libris De Repuut Menelao Laconi quaedam fuit suavibreviloquentiam in dicendo colat
Abbreviated transcription (Latin):
gantic ꝗdem in ꝟbis parũ esst nõ infi¬
cias cunt sid & reꝵ quas dicat scia¬
doctuinãꝑ ei nõ de esst dicũt ee ĩ ui¬
tĩs mor obiurgandis seueritatẽ gra¬
uitatẽꝙ nõ in uenustã mihi d̾ om̃i eiꝰ
ingeno deq om̃i scpͥto iudiciũ. cen¬
sueãq factꝰ non necessum ẽ: sed qd̾
de Marto cicrone. &.q. ennio &.
.p. S̾gilio udicauit ea ues cuimodi
sit ad considexandum ponemꝰ.: In libͦ¬
ad luciliũ composuit deridiculos ꝓsũ
.q. enniũ de atego antiquo uiro fe¬
cisse hos dicit. dictus tollis pplaribus
olim cũ uiuebant hoĩes at cũ agita.¬
bant. flos delibatus ppłes uada medul¬
la. At de mde scribit d̾ cisdem xsib
xba hec. Ad miror eloquẽtissimos uiroꝰ
E debitos ennio ꝓoptimis ridicula
laudasse. Citero cerit inter bonos eiꝰ
usus & hos refert. Atq id ẽ d cice¬
rone dicit. Nõ mixor inquit fuisse
ꝗ hos ꝟsus scriberet cũ fuerit ꝗ lau.¬

Expanded text:
gantie quidem in verbis parum esse non infigantie quidem in verbis parum esse non inficias eunt, sed et rerum quas dicat, sciendoctrinamque eius non deesse dicunt et in vitiis morum obiurgandis severitatem gravitatemque non invenustam. Mihi de omni eius ingenio deque omni scripto iudicium censuramque facere non necessum est; sed quod de M. Cicerone et Q. Ennio et P. Virgilio iudicavit, ea res cuiusmodi sit, ad considead Lucilium conposuit, deridiculos versus Q. Ennium de Cetego antiquo viro fecisse hos dicit: is dictust ollis popularibus olim Qui tum vivebant homines atque aevum agitabant, Flos delibatus populi, Suadaeque medulla. Ac deinde scripsit de isdem versibus verba haec: Admiror eloquentissimos viros et deditos Ennio pro optimis ridicula laudasse. Cicero certe inter bonos eius versus et hos refert. Atque id etiam de Cicerone dicit: Non miror, inquit, fuisse qui hos versus scriberet, cum fuerit qui lau
Abbreviated transcription (Latin):
infantis affectio ãĩ amoris consuctudi¬
tis in ea sola unde alit᷑ occupat᷑. Et
ꝓ inde ut in expõitis usu uenit mus q̃
genuit neq sensum ullum ncq deside¬
rium capit. Ac ꝓpterra ob licteratis
&e abolits nabiue pictats elemenbs
ꝗcꝗd ita educati liberi amare prẽm
ille amor est sed ciuilis &e opmabilis.
hec fauorinũ dicentẽ audiu grrta
oratiõe cuiꝰ snĩas comiis utilitatis
g̃a ꝗͣtum meminisse potui rctuli.
Amenitates uo᷑ & copias ubertatesꝙ
uborũ latina om̃is facundia uix q̃dã
indipisci potuerit mea tenuitas neq̃ꝗͣ.¬
E antco seneca ꝑtim existimãt
ut de scptore minime utili cuius
libros attingere millũ p̃ciũ oꝑe fit
qd̾ oratio eius uulgaris udrat᷑ & põ¬
trita res atq snie : aut ineper inaĩ¬
q impetu fuit ͥ aut ut leui e qiͣ di¬
cati argutia: Eruditio aũt xnacula
&e plebeia nihilq ex ueteꝵ sepͥtis hñs
neꝙ gr̃e neq dignitatis. Alii uo̾ ele¬

Expanded text:
infantis adfectio animi, amoris, consuetudiinfantis adfectio animi, amoris, consuetudinis in ea sola unde alitur occupatur, et proinde, ut in expositis usu venit, matris quae genuit neque sensum ullum neque desiderium capit. Ac propterea, oblitteratis et abolitis nativae pietatis elementis, quicquid ita educati liberi amare patremille amor est, sed civilis et opinabilis. Haec Favorinum dicentem audivi Graeca oratione. Cuius sententias communis utilitatis gratia, quantum meminisse potui, rettuli, amoenitates vero et copias ubertatesque verborum Latina omnis facundia vix quaedam indipisci potuerit, mea tenuitas neqe Anneo Seneca partim existimant ut de scriptore minime utili, cuius libros attingere nullum pretium opere sit, quod oratio eius vulgaris videatur et pertrita, res atque sententie aut inepto inanique impetu sint aut levi et quasi dicaci argutia, eruditio autem vernacula et plebeia nihilque ex veterum scriptis habens neque gratie neque dignitatis. Alii vero ele
Abbreviated transcription (Latin):
nam portionẽ solam tã¬
ꝗͣ illam quã sequebat᷑ sed alituc̃a
eͦ feram & seuã criminatus est.Dd¬
dit eĩm hoc de suo: hyrca non ad mo¬
ĩ olescendis magnã fere partẽ inge¬
nium altricis. e naͣ lactis tenet. q̃
iam apͥncipio imbuta patceni semi¬
nis cancrtiõe ox mr̃is it̃ corpore
E aĩo recenitem indolem cõfigurat.
Et p̃ter hec aũt̃ ꝗs illud ẽt negligere
asꝑnariq possit qd̃q ꝑtus suos dese¬
runt ablegãtq a. sese &t aliis nutrĩe.¬
dis dedunt uinculum illud co agulũq
animi atꝙ amoris quo parentes
cũ filiis naͣ consociat. interscindunt
aut certe quidem diluũt deterũtq. Nã
ubi infantis aliorsum dati fca exocu-¬
lis amolitio est iugor ille maternt
flagrantir sensim atq paulatimte.¬
stinguit᷑. om̃isq m patientissumt soli¬
citudinis staepitus consilescit. Ncq mł¬
co minor amendaci ad nutriã aliã fi¬
lii qua morte ãmissi obluuo ẽ / ip̃ius ꝙͦ

Expanded text:
 partionem solam, tamquam ille quem sequebatur, sed alituram quoque feram et saevam criminatus est; addidit enim hoc de suo: Hyrcanaeque admot in moribus inolescendis magnam fere partem ingenium altricis et natura lactis tenet, quae iam a principio imbuta paterni seminis concretione, ex matris etiam corpore et animo recentem indolem configurat. Et praeter haec autem, quis illud etiam neglegere aspernarique possit, quod quae partus suos deserunt ablegantque a sese et aliis nutriendos dedunt, vinculum illud coagulumque animi atque amoris, quo parentes cum filiis natura consociat, interscindunt aut certe quidem diluunt deteruntque. Nam ubi infantis aliorsum dati facta ex oculis amolitiost, vigor ille maternae flagrantiae sensim atque paulatim restinguitur omnisque inpatientissimae sollicitudinis strepitus consilescit, neque multo minor amendati ad nutricem aliam filii, quam morte amissi, obliviost. Ipsius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
conculcatisq aut insolentib. noui¬
tatisq dure & illepide par esse dili¬
ctum uidet᷑. sed molostius eꝗd̾e culpa¬
tiusq esse arbitror ꝟba noua ĩ cogta
in audita diceͣ: ꝗͣ in uulgata E sor¬
dentia. Noua aũt uideri dico &̃ ca
q̃ sunt inusitata & desita tama si
sint uetusta. Est adeo id uitũ plerũ¬
ꝙ sere eruditiõis quã grȩci oͥti utt¬
Ricp appellant. ut qd̾ nusꝗ didict¬
uis diu ignorauei̾s ⁊ cũ id scire aliqͣn
coꝑis magni facias quo ĩ loco cũq .s
quacũq in re diceͣ. ueluti romę nobꝰ
p̃sentibus uctus celebratusꝙ ho ĩ cãis¬

Expanded text:
tisque aut insolentibus novitatisque durae et inlepidae, par esse delictum videtur. Sed molestius equidem culpatiusque esse arbitror verba nova, incognita, inaudita dicere quam involgata et sordentia. Nova autem videri dico etiam ea quae sunt inusitata et desita, etsi sunt vetusta. Est adeo id vitium plerumque serae eruditionis, quam Graeci ὀψιμαθίαν appellant, ut quod numquam didiceris, diu ignoraveris, cum id scire aliquando coeperis, magni facias quo in loco cumque et quacumque in re dicere. Veluti Romae, nobis praesentibus, vetus celebratusque