comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
octb̃. Cȩteris uͦ m̃sib unusquisq comitũ placitũ
suũ habeat. & iustitias suas faciat. Missi autem
nr̃i quat̃ in annom̃se. & in quattuor locis habe¬
ant placita sua cum illis comitib quib congruũ
fuerit. ut ad eũ locũ possint conuenire :
Ut quicquid illemissus in illo missatico alit̃
factũ inuenerit quã nr̃a sit iussio ñsolũ illud
em̃dare iubeat. sed etiã ad nos ipsã rẽ qualit̃
ab eo inuenta est deferat.
Utmnissi nr̃i census nr̃os ꝑquirant diligent̃.
bant. Similit̃ & freda & nob̃̾ renuntient.
utnos ordinemꝰ quid dehis infuturũ ficri
debeat.
tdeReb unde census ad partẽ regis exire
solebat si ad aliquã xccłam tradite sunt aut
reddantur ꝓpriis heredib aut qui eas re¬
tinuerit: łillum censũ ꝑsoluat.
Utunusquisq missoꝵ nr̃oꝵ in placitos uo
notũ faciat comitibus qui ad eius missiticũ
ꝑtinent ut imillis m̃sib quib ille legatio¬
nem suã non facit conueniant int̾se & cõ¬

Expanded text:
Octobrio. Ceteris vero mensibus unusquisque comitum placito suo habeat et iustitias faciat. Missi autem nostri quater in anno mense uno et in quatuor locis habeant placita sua cum illis comitibus, quibus congruum fuerit ut ad eum locum possint convenire. 9. Ut quicquid ille missus in illo missatico aliter factum invenerit quam nostra sit iussio, non solum illud emendare iubeat, sed etiam ad nos ipsam rem, qualiter ab eo inventa est, deferat. 10. Ut missi nostri censos nostros perquirant diligenter,bant. Similiter et freda. Et nobis renunciant, ut nos ordinemus, quid de his in futurum fieri debeat. 11. Ut de rebus unde censum ad partem regis exire solebat, si ad aliquam ecclesiam traditae sunt, aut tradantur propriis heredibus, aut qui eas retinuerit, vel illum censum persolvat. 12. Ut unusquisque missorum nostrorum in placito suo notum faciat comitibus qui ad eius missaticum pertinent, ut in illis mensibus quibus ille legationem suam non exercet, conveniant inter se et com
Abbreviated transcription (Latin):
cepto ubi contentio contra saxones & frisiones exorta
fuerit. ubi uolumꝰ ut xl. denarioꝵ quantitatẽ solidus
habeat quẽ ł saxo ł frisio a parte salici franci cumeo
litiganti soluere deb&.
It de statu suo idest de lib̾tate ł hereditate conpellen¬
dus iuxta legis constitutione banniat᷑. de ceteris uero
causis ubiq rationẽ. ẽ. redditurꝰ. Sed post scd̃am comitis

Expanded text:
cepto hubi contentio contra Saxones et Frisones exorta cepto hubi contentio contra Saxones et Frisones exorta fuit, ibi volumus ut 40 dinariorum quantitatem solidus habeat, quem vel Saxo vel Frisio et partem Salici Franci cum eo litigantis solvere debet. 12. Ut de stato suo, id est de livertatem, vel de hereditatem, conpellandus iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis unde quis rationem est redditurus, si post secundam co
Abbreviated transcription (Latin):
iqis in alia patria ubi. ł ꝓpt̃ beneficiũ ł aliã quãlib& oc¬
casionẽ assidue conuersari sol& de qualib& causa fuerit
int̃pellatꝰ. uerbigrã ut de conquisitu suo ł de mancipus¬
suis ibi scđm suã legẽ iusticiã faciat. & cũ talib coniura¬
torib quales in eadẽ regione ł ꝓuincia secũ babere
potuerit. legitimũ sacram̃tũ iur&. excepto siqis desta¬
tu suo. idẽ. de lib̾tate sua ł de hereditate quã ei pat̾ suus
moriens de reliqid appellauit. De his duob liceat illi
sacram̃tũ in patria sua. id est in legitimo sui sacram̃ti
loco iurandũ offerre. & is qͥ cũ eo litigat. si uelit se¬
quat᷑ illũ in patria sua ad recipiendũ illud sacramentũ
Ipse tam̃ primo in eodẽ loco idẽ ubi int̾pellaiꝰ. ẽ. satis¬
faciat tã comiti & iudicib quã aduersario suo testib
ꝓbando qđ rẽ qua ab eo querit̾. pat̾ suus ei derelique
continet᷑ int̾ francos ꝑ .xii. denarioꝵ solid̾ cõponat᷑ ex¬

Expanded text:
liam quamlibet occasionem assidue conversari solet, de qualibet causa fuerit interpellatus berbi gratia de conquisito suo vel de mancipiis, hibi secundum suam legem iustitiam faciat, et cum talibus coniuratoribus quales in eadem regionem vel provintia secum habere potuerit, legitimum sagramentum iuret; excepto si quis eum de statu suo, id est de libertate sua, vel de hereditate quam ei pater suus moriens dereliquid, appellaverit. De his duobus liceat illi sacramentum in patria sua, id est in legitimo sui sacramenti loco iurandum offerre; et is qui cum eo litigatur, si velit, sequatur illum in patriam suam ad recipiendum illud sacramentum. Ipse tamen primo in eodem loco, id est, ubi interpellatus est, satisfaciat tam comiti et iudicibus quam adversario suo, testibus probando, quod rem, quae ab eo quaeritur, pater suus ei dereliquit continetur, inter Francos per duodecim dinariorum solidos conponatur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
& sine fine canunt. Alta poli cuius subiert̃ culmina leti
Quos deuota cȩlis iã resonauit ouans. felices nimiũ quosau¬
labeata receptans. Cȩlicolis iunxit ciuibus ipsa libens
Non ibi iã metuunt furuas nocuasq tenebras. Quin potiũ
uere lucis amena uident.Sic & angłici testa pagina bibli
Q uod mundi lum̃ sit ds alta tonans. Hoc iubuar exhilarat
superorũ corda uirorũ. lrradiansq ꝓcul nubila tetra fugat
Hoc etiã uatũ cecinit pulcherrimȩ quidã. Oli qđ dñs lux̃¬
amando ds̃. Cui decus & uirtꝰ laus & ueneracio semꝑ
mperiũq man& cuncta ꝑ eua sacrũ. Ipse cib tribuat
prolixe tẽpora pacis. Credita qui plebi fersq talenta cibi

Expanded text:
et sine fine canunt; Alta poli cuius subierunt culmina laeti, et sine fine canunt; Alta poli cuius subierunt culmina laeti, Quos devota chelys iam resonavit ovans. Felices nimium, quos aula beata receptans Coelicolis iunxit civibus ipsa libens. Non ibi iam metuunt furvas nocuasque tenebras: Quin potius verae lucis amoena vident. Sic euangelici testatur pagina bibli, Quod mundi lumen sit Deus altitonans, Hoc iubar exilarat superorum corda virorum, Irradiansque procul nubila tetra fugat. Hoc etiam vatum cecinit pulcherrime quidam, Olim quod dominus luxamanda Deus. Cui decus et virtus, laus et veneratio semper, Imperiumque manet cuncta per aeva sacrum. Ipse tibi tribuat prolixae tempora pacis, Credita qui plebi fersque talenta tibi
Abbreviated transcription (Latin):
N om̃ aui referens auxiliante dõ. Nosqib illa tenent
terniq iura libelli. Obtulimꝰ scripta semꝑ habenda sibi.
Q uoꝵ norma doc& iugit̃ nos uiuere rate. Et studiis dnõ
rite placere pus. Hȩc resecans prauos ȩ quo modi ramine mores
Uiuendi normã contribuendo piis. Nãq patrant multi
funestes sepe rapinas. Non nulli uiolant tẽpla dicata dõ.
Sunt alii scelerũ fedati labe suoꝵ. fistula quos orñs cõme¬
morare neqiđ̃. Sed cohib& tales legũ censura sacrarũ.
De ceterisq uetat. ista patrate pns. Ergo duces laudare dece
ꝑ carmina fortes. Munere uirtutũ qui micuere sacro.
Frantia sub quoꝵ sceptris tutissima mansit. Lib̾tate ui¬
gens colla suꝑba terens. Quã uarie gentes dominã timere seuerã.
Ut pote quas armis cȩpit ouando suis. Inde sibi nom̃ meru¬
it decus atq ꝑenne. Deuictispłis celsa trophea ferens
Celestis patriȩ donati munere reges. Exultant iugiter

Expanded text:
Nomen avi referens auxiliante Deo. Nos quibus illa, tenent Nomen avi referens auxiliante Deo. Nos quibus illa, tenent terni quae iura libelli, Obtulimus scripta, semper habenda sibi. Quorum norma docet iugiter nos vivere recte Et studiis Domino rite placere piis. Haec resecant pravos aequo moderamine mores, Vivendi normam contribuendo piis. Namque patrant multi funestas sepe rapinas, Nonnulli violant templa dicata Deo; Sunt alii scelerum fedati labe suorum, Fistula quos omnes commemorare nequit. Sed cohibet tales legum censura sacrarum, Decretisque vetat ista patrare piis. Ergo duces laudare decet per carmina fortes, Munere virtutum qui micuere sacro; Francia sub quorum sceptris tutissima mansit, Libertate vigens, colla superba terens, Quam variae gentes dominam timuere severam, Utpote quas armis caepit ovando suis. Unde sibi nomen meruit decus atque perenne, De victis populis celsa trophea ferens. Coelestis patriae donati munere reges Exultant iugiter
Abbreviated transcription (Latin):
it quas demq gentes. Aeqis & remeans clara trophea culit
Lec mirũ coluit dũ regis iussa suꝑni. Decernens scĩs iura
tenenda uiris. Obquȩ ꝓmeruit cȩlestia scandere regna
Q ua quoq p̾cepit p̾mis larga satis. Inde hludouuicus regno
successit auito. Eximius princeps diuus & orbis apex.
ugusto nituit sub quo germaniacultu. Cultori tribuens
cõmoda multa suo. Pacis amator enĩ cesar pietatis & almȩ
Consuluit płis plebib atq suis. Scilic& ut regnũ renouans
sancita priorũ. Prudent̃ titulos adder& ipse pios.
Q ua ꝓpt̾ moriens penetrauit sẏdera cȩli. Soluens ꝓ celso
cintici digna dõ. hinc etiã sequit᷑ suboles uenerandẽ porbẽ
Ipsius in signi nomine digna patri. Hludouuicus enĩ flu¬
uicis littora remi. Imperat. & gentes conprimit ecce feras
N ecñ holtharius parili ditione potitꝰ. francoꝵ cesar sceptra
tremenda uebit. Tũ karolus regnũ galloꝵ sorte retentat.

Expanded text:
it quas denique gentes, E quis et remeans clara trophea tulit? it quas denique gentes, E quis et remeans clara trophea tulit? Nec mirum, coluit dum regis iussa superni, Decernens sanctis iura tenenda viris; Ob quae promeruit celestia scandere regna, Qua quoque percepit praemia larga satis. Inde Hludowicus regno successit avito, Eximius princeps, divus et orbis apex: Augusto nituit sub quo Germania cultu, Cultori tribuens commoda multa suo. Pacis amator enim caesar pietatis et almae Consuluit populis plebibus atque suis. Scilicet ut regum renovans sancita priorum, Prudenter titulos adderet ipse pios. Quapropter moriens penetravit sidera coeli, Solvens praecelso cantica digna Deo. Hinc etiam sequitur soboles veneranda per orbem Ipsius insigni nomine digna patris. Hludowicus enim fluvii cis littora Reni Imperat et comprimit ecce feras. Necnon Hlotharius parili ditione potitus Francorum cesar sceptra tremenda vehit. Tum Karolus regnum Francorum sorte retentat,
Abbreviated transcription (Latin):
iudices & sapientes ut ñ ea sinistra int̾pretatione ullo
uinquã tpr̃ dignent̾ exponere aut quẽ quã iniuste
iudicare. ł eo qd non sunt quedã ex his iuxta regulã
bere certauimꝰ orare studeant & iã dicta capitula parit̃
nobiscũ & cũ illoꝵ amplecti uenerari amare legibusq
cenere decertent. annuente dnõ ut partẽ om̃s ex hoc
mercedẽ habere mereamꝰ. a meN.
Francor uirtus ꝑpetuũq decus Pippinꝰ quondã micuit sub¬
limiger atq Karlomannus agens quȩ placuere dõ
Censores &enĩ pia etatis amorẽ. ẜccłe leges instituere sa¬
cras. Quas dũ lector ouans descriptis legerit istic
Nec minꝰ & iura posteriora legat. Hinc cesar karolus di¬
uino munere fretꝰ. Nobilit̃ ꝓceres rexit in orbe suos
Quoꝵ sceptra pis una moderat̾ habenis. Cunctoꝵ uicit
inclito gesta patrũ. Urtutũ gẽmis dauid reliqosq secutꝰ
Insigni fama fulsit ubiq sui. Quid merorẽ mnultas domu¬

Expanded text:
iudices et sapientes, ut non ea sinistra interpretatione ullo iudices et sapientes, ut non ea sinistra interpretatione ullo unquam tempore dignentur exponere, aut quemquam iniuste iudicare, vel eo quod non sint quaedam ex his iuxta regulam bere certavimus, orare studeant, et iamdicta capitula pariter nobiscum et cum illis amplecti, venerari, amare legibusque tenere decertent annuente Domino, ut parem omnes ex hoc mercedem habere mereamur. Amen. Francorum virtus, perpetuumque decus, Pippinus quondam micuit sublimiter atque Karlomannus agens, quae placuere Deo. Censores etenim veri pietatis amore Ecclesiae leges instituere sacras. Quas dum lector ovans descriptas legerit istic, Nec minus et iura posteriora legat. Hinc cesar Karolus divino munere fretus Nobiliter proceres rexit in orbe suos: Quorum sceptra piis una moderatus habenis Cunctorum vicit inclyta gesta patrum; Virtutum gemmis David reliquosque secutus, Insigni fama fulsit ubique sui. Quid memorem multas domu
Abbreviated transcription (Latin):
principũ capitula. maximȩ apłica auctoritate e̾ẽ fir¬
mata. Post ita quoq secunt᷑ eadẽ auctoritate maxima ut
diximꝰ ex parte & omĩũ francoꝵ utriusq ordins uirorũ
assensu sunt roborata. Scđo uͦ in libello post capituloꝵ
numerũ prima fronte posita sunt quedã ex lege diuina
excerpta capitula sic̃ ea sparsi meoꝵ mixta capitulis
repperimꝰ. ut om̃s hȩc capitula legib diuinis regulisq
canonicis concordare ñ ignorarent. Tercio siquidẽ in
libello. post eiꝰdẽ libelli capituloꝵ numerũ quedã ex
canonib apaulino epõ & albino magistro reliquisq
iussionẽ karoli inuictissimi principis magistris sparsim
collecta sunt & inserta capitula. & quibdã int̾positis
secunt᷑ aliȩ regulȩ monastice congruentia & demum
płi utilitatẽ sunt conscripta capitula sicut in eodẽ con¬
tinent̾ libello. Precamꝰ quoq lectores om̃s cunctosq

Expanded text:
principum capitula maxime apostolica auctoritate fore firprincipum capitula maxime apostolica auctoritate fore firmata. Post ista quoque quae secuntur, eadem auctoritate maxima ut diximus ex parte et omnium Francorum utriusque ordinis virorum assensu sunt roborata. Secundo vero in libello post capitulorum numerum prima fronte posita sunt quaedam ex lege divina excerpta capitula, sicut ea sparsim in eorum mixta capitulis repperimus, ut omnes haec capitula legibus divinis regulisque canonicis concordare non ignorent. Tertio siquidem in libello post eiusdem libelli capitulorum numerum quaedam ex canonibus a Paulino episcopo et Albino magistro reliquisque iussione Karoli invictissimi principis magistris sparsim collecta sunt inserta capitula; et quibusdam interpositis, sequuntur alia regulae monasticae congruentia; et demum populi utilitatem sunt conscripta capitula, sicut in eodem continentur libello. Precamur quoque lectores omnes cunctosque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ careat. Qm̃ ualde sunt utilia hȩc capitula & scire
uolentib oppido ꝓfutura quȩ ꝓ lege tã ȩcclesiastica
quã &s seculiri iure firmissimo sunt tenenda Primo
igit᷑ in loco posuimꝰ non nullos uersiculos in laudẽ p̃dictoꝵ
principũ metrice cõpositos. deinde secunt᷑ capitula primi
libelli subiectis numeris suis. ut facilius inueniri possit
sententia quȩ querit᷑. Hlis ita ꝑactis. est in fronte primi li¬
belli posita zachariȩ pape epła. om̃ib epis ac reliquis ȩc¬
clesiasticis ordinib gradibus & cunctis ducib atq comitib
om̃ib quȩ ad dm̃ ꝑtinentib ꝑ gallias & francoꝵ ꝓuincias
constitutis directa sicut in ea continet᷑. Quã secunt᷑ sy no
bone facius memorate magontiacensis ȩccłe archiep̃s uice
supradicti Zachariȩ papȩ. una cũ carlomanno francoꝵ
principe canonice tenuit. ut agnoscant om̃s hȩc pͣdictoꝵ

Expanded text:
non careat, quoniam valde sunt utilia haec capitula, et scire non careat, quoniam valde sunt utilia haec capitula, et scire volentibus oppido profutura, quae pro lege tam ecclesiastica quam et seculari iure firmissimo sunt tenenda. Primo igitur in loco posuimus nonnullos versiculos in laudem praedictorum principum metrice compositos. Deinde sequuntur capitula primi libelli, subiectis numeris suis, ut facilius inveniri possit sententia quae quaeritur. His ita peractis est in fronte primi libelli posita Zachariae papae epistola omnibus episcopis ac reliquis ecclesiastici ordinis gradibus et cunctis ducibus atque comitibus omnibusque Deum timentibus per Gallias et Francorum provincias constitutis directa, sicut in ea continetur. Quam secuntur duo synodBonifacius, memoratae Magontiacensis ecclesiae archiepiscopus, vice supradicti Zachariae papae una cum Karlomanno Francorum principe canonice tenuit; ut agnoscant omnes haec praedictorum
Abbreviated transcription (Latin):
successore atq consinguineo inuenta repperimꝰ. quȩ
in hoc opusculo tenore suprascripto inserere maluimꝰ
Donemꝰ gͦ lectores ut si eadẽ capitula duplicata ut
triplicata reppererint. ñ hoc nrȩ inpericie reputent
quia ut diximꝰ diuersis ea inscedulis inuenimꝰ. & obid
tã cito hȩc emendare nequiuimꝰ. sed cunctis scientiare¬
plecis lectorib hȩc corrigenda dimissimꝰ Inuenimus
insuꝑ quedã ex his paria initia habentia & inparẽ finẽ
Quedã uͦ pares fines sed ñ paria initia. in quibusdã
autẽ minꝰ & in quibusdã plus. & ꝓpterea illa sic dimissi¬
mꝰ. sic̃ inuenimꝰ p̃dicam᷑ etiã om̃s ut si deirceps pluraer
his inuenerint quȩ memoratꝰ ansigisus ñ inseruit nec
nos potuimꝰ acte nꝰ inuenire. ut ea illis in quarto aut
quinto libello distincte inserere ñ pigeat quatinꝰ ipsi
ex hoc grãm di habeant & clerus ac płs eoꝵ utilitatib

Expanded text:
successore atque consanguineo inventa repperimus, quae successore atque consanguineo inventa repperimus, quae in hoc opusculo tenore suprascripto inserere maluimus. Monemus ergo lectores, ut si eadem capitula duplicata vel triplicata reppererint, non hoc nostrae imperitiae reputent, quia, ut diximus, diversis ea in scedulis invenimus, et ob id tam cito haec emendare nequivimus, sed cunctis scientiae repletis lectoribus haec corrigenda dimisimus. Invenimus insuper quaedam ex his paria initia habentia et inparem finem; quaedam vero pares fines, sed non paria initia; in quibusdam autem minus et in quibusdam plus: et propterea illa sic dimisimus, sicut invenimus. Precamur etiam omnes, ut si deinceps plura ex his invenerint, quae memoratus Ansegisus non inseruit, nec nos potuimus hactenus invenire, ut ea illis in quarto aut quinto libello distincta inserere non pigeat; quatinus ipsi ex hoc gratiam Dei habeant, et clerus ac populus eorum utilitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
& ob recordationẽ tanioꝵ principũ ł eorundẽ capitulorũ
utilitatẽ coadunarent᷑. & mẽbranis insererent᷑. atq a fideli¬
bus memorie cõmenderent᷑. Qua ꝓpt̃ ea qu ille aut inue¬
nire nequiuit. aut inserere fortasse noluit. illa quã post
douuici didicimꝰ in iã dictis libellis minime esse inser
unare. Ac hludo uuico hlotharioq atq karolo nobilissi
ut scirent qualit̾ iuxta normã aui ꝓaui. ac genitoris
scđm dnĩ scilio& uoluntitẽ sicut & illi fecerunt clerũ &
płm sibi cõmissũ dnõ opẽ ferente regere mererentur
llec uero capitala quȩ in sulsequentib trib libellis coad¬
unare studuimꝰ. in diuersis locis & in diuersis scedulis
sc̃ in diuersis sy nodis ac placitis generalib edita erant
sparsim inuenimꝰ & maxime inscȩ mogontiã cenisis
metropolis ȩcclłe scrinio archinulfo eiusdẽ scẽ sedis
metropolitano recondita. & demũ ab autcario scđo eius

Expanded text:
 ob recordationem tantorum principum vel eorumdem capitulorum  ob recordationem tantorum principum vel eorumdem capitulorum utilitatem coadunarentur et membranis insererentur atque a fidelibus memoriae commendarentur. Quapropter ea, quae ille aut invenire nequivit, aut inserere fortasse noluit, et illa quae poatque Hludowici didicimus in iamdictis libellis minime esse insertunare, ac Hludowico Hlotharioque atque Karolo nobilissimut scirent, qualiter iuxta normam avi proavi ac genitoris secundum Domini scilicet voluntatem, sicut et illi fecerunt, clerum et populum sibi commissum Domino opem ferente regere mererentur. Haec vero capitula, quae in subsequentibus tribus libellis coadunare studuimus, in diversis locis et in diversis scedulis, sicut in diversis synodis ac placitis generalibus edita erant, sparsim invenimus, et maxime in sanctae Mogontiacensis metropolis ecclesiae scrinio a Riculfo eiusdem sanctae sedis metropolitano recondita, et demum ab Autgario secundo eius
Abbreviated transcription (Latin):
uattuor explicitis lector uenerande libellis.
Q ui canonũ recitant iura tenda satis.
Q uosq pater quondã collegit nobilis apte
Ansehgisus ouans ductus amore dĩ.
Nut cario demũ qũe tunc magontia sũmũ
Pontificẽ tenuit precipiente pio.
Post benedictus ego ternos leuita libellos.
Adneri legis qui recitatur opus¬
Quos patet inuentos prefacio pandit ut ipsa.
Distinctũ titulis subpositisq suis.
N os igit᷑ legens deuoto pectore biblos.
Gratanter studeas fundere posco preces.
Quatinꝰ ȩterno donentur munere cȩlo
Nec sapia sanxer̃ qui quoq iure pio contuli.
recedentes. nii libelli non nulla gloriosissimorũ karoli atq
hludo uuici imperatoꝵ continent capitula. quȩ eoꝵ tpr
ab anhsegiso abbate sunt collecta atq in p̾dictis coacta
libellis Si in eorundẽ pmio continet᷑. Sed quia ab eo
media ueracius sunt forsitan inuenta ł collecta. necesse
erat ut a fidelib ubicũq inuenir potuissent quererent᷑¬

Expanded text:
uattuor explicitis, lector venerande, libellis, Qui canonum recitant iura tenenda satis, Quosque pater quondam collegit nobilis apte Ansegisus ovans, ductus amore Dei, Autcario demum, quem tunc Mogontia summum Pontificem tenuit, praecipiente pio, Post Benedictus ego ternos levita libellos Adnexi, legis quis recitatur opusQuos patet inventos, praefatio pandit ut ipsa, Distinctim titulis subpositisque suis. Hos igitur relegens devoto pectore biblos, Gratanter studeas fundere, posco, preces, Quatinus aeterno donentur munere caelo, Haec pia sanxerunt qui quoque iura pie. ecedentes quatuor libelli nonnulla gloriosissimorum Karoli atque Hludowici imperatorum continent capitula, quae eorum tempore ab Ansegiso abbate sunt collecta atque in praedictis coacta libellis, sicut in eorundem prooemio continetur. Sed quia ab eo nec media, ut rati sumus, sunt forsitan inventa vel collecta, necesse erat, ut a fidelibus ubicunque inveniri potuissent, quaererentur et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe suũ beneficiũ fuerint nihil de alioꝵ comecto ac¬
cipiant. Post quã uͦ inde longe recesserint. tunc accipi¬
ministeriales qui missi sunt ubicũq uenerint coniec¬
abbatissarũ & comitũ. qui in anno p̾sente in hoste ñ
fuer̃. heribannũ reuuadiant exceptis his qui ꝓpter
necessarias causas & adnõ ac genitore nr̃o karolo con¬
stitutas domi dimissi fuer̃. id ẽ qui a nobis ꝓpt̃ pacẽ

Expanded text:
pe suum beneficium fuerint, nihil de aliorum coniecto accipiant. Postquam vero inde longe recesserint, tunc accipistri et ministeriales, qui missi sunt, ubicumque venerint coniecabbatissarum et comitum, qui anno praesente in hoste non fuerunt, heribannum rewadient; exceptis his qui propter necessarias causas et a domno ac genitore nostro Karolo constitutas domi dimissi fuerunt, id est, qui a comite propter pacem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ĩa debita quȩ ad partem regis soluidebent
inlege salica conscripta est. illa eodẽ soł quo cȩ¬
tert compositiones soluidebent companatur.
Siquis causã iudicatã repetere p̃sumpserit.
causam prius iudicauerunt accipiat.

Expanded text:
mnia debita quae ad partem regis solvi debentmnia debita quae ad partem regis solvi debentfreda, quae in lege Salica conscripta est. Illa eodem solido quo caterae compositiones solvi debent, componatur. Si quis causam iudicatam repetere praesumpserit causam prius iudicaverunt, accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ꝑ cartã ingenuitatis adommosuo legiti¬
m̃a lib̾tatẽ est consecut᷑ lib ꝑmaneat. Suͦ aliqͥs
eũ iniuste inserurre tẽptauerit. & illecartam
ingenuitatis suae ostenderit: & adũsariũ se in¬
seruire uelle conprobauerit. illequi hoctẽp¬
tauit multã quȩ in carta descripta est solue¬
re cogatur. Siłi carta non paruerit sed iam
abillo qui eũ inseruire uoluerit disfacta est
uuirgildum eius componat. duas partes illi
quẽ inseruire uoluerit. tertiã regi. & ille
iterum ꝑp̃ceptũ regis lib̾tatẽ suam conquirat.
Lib quise loco uuadui malterius potestatem
cõmiserit. ibiq constitut᷑ dampnũ aliquod
cui libet fecerit qui eũ in loco uuadii suscepit
aut dãpnũ soluat. aut hominẽ productũ
dimittat. ꝑdens simul debitũ propt̃ quod
eũ prouuadio suscepit. & qui dampnũ fecit
dimissus iuxta qualitatẽ reicogatur em̃dare
iũ lib̃am feminã habuerit usq dũ inpignore
exciterit. & filios habuerit liberi ꝑmaneant.

Expanded text:
Si quis per cartam ingenuitatis a domino suo legitime libertatem est consecutus, liber permaneat. Si vero aliquis eum iniuste inservire temptaverit, et ille cartam ingenuitatis suae ostenderit et adversarium se inservire velle comprobaverit, ille qui hoc temptavit, multam quae in carta descripta est, solvere cogatur. Si vero carta non paruerit, sed iam ab illo qui eum inservire voluerit disfacta est, widrgildum eius componat, duas partes illi quem inservire voluerat, tertiam regi; et ille iterum per praeceptum regis libertatem suam conquirat.Liber qui se loco wadii in alterius potestate commiserit, ibique constitutus damnum aliquod cuilibet fecerit, qui eum in loco wadii suscepit aut damnum solvat, aut hominem in mallo productum dimittat, perdens simul debitum propter quod eum pro wadio suscepit. Et qui dampnum dimissus juxta qualitatem rei cogatur emendare. Si vero liberam feminam habuerit, et usque dum in pignore extitit filios habuerint, liberi permaneant.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sunt tributa & telonea in media uia. ubi nec
aqua nec palus nec pons. nec aliqiđ tale fuerit. unde
iuste census exigi possit. ł ubi naues subt̃ pontes tran¬
sire solent. siue in medio flumine ubi nullũ obstacu¬
sic̃ nuꝑ a nob̾ consensu om̃iũ fideliũ nrõꝵ constitutũ est
ut hoc missi nrĩ omĩb in sua legatione constitutis notũ
iussionẽ nr̃am dent᷑.
e locis dandis ad claustra canonicoꝵ facienda. si de eiꝰdẽ
ȩccłẽ reb fuerit. nrã lib̾tate concedat᷑ ibi. si de alteri¬
us ȩccłe ł liberorũ hominũ cõmutet᷑. Si autẽ de fisco
nr̃o fuerit. nra lib̾tate concedatur.

Expanded text:
sicut sunt tributa et telonea in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit, unde iuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstacusicut nuper a nobis cum consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est. Et ut hoc missi nostri omnibus in sua legatione constitutis notum iussionem nostram dentur. 7. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, reddatur ibi. Si de alterius ecclesiae vel liberorum hominum, commutetur. Si autem de fisco nostro fuerit, nostra liberalitate concedatur.
Abbreviated transcription (Latin):
missis inuinctũ fuit iusticiã faciant de reb & liberta¬
tib in iuste ablatis. Et si ep̃s aut abbas. aut uicarius. aut
arduocatꝰ. aut qislib& de plebe hoc fecisse inuentꝰ fue¬
rit statĩ restituant᷑. Si uͦ ł comes ł auctor ł dominicus.
ł alterius palatinꝰ hoc ꝑpetrauerit. & in nr̃am potestatẽ

Expanded text:
missis iniunctum fuit, iustitiam faciant de rebus et libertamissis iniunctum fuit, iustitiam faciant de rebus et libertatibus iniuste ablatis; et si episcopus, aut abbas, aut vicarius, aut advocatus, aut quislibet de plebe hoc fecisse inventus fuerit, statim restituatur. Si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter missus palatinus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de eadẽ uilla eiciat. & si se putat ad ea repetenda iusti¬
ciã habere repetat illa & scđ legẽ adquirat. Si uͦ tpr̃
dõni karoli genitoris nr̃i in uillã illã confugerint. &
dñs ea querit. actor eiꝰdẽ uillȩ aut ea legitimȩ conti¬
neat. aut querenti dnõ reddat. & auctor ꝓpt̾ uestitu¬
rã dõn karoli genitoris nr̃i eadẽ mancipia contradi¬
cere ñ audeat si illius ꝓpria esse noscunt᷑.
forte indicio ueritatis ostendere possit qđ ꝑ iussionẽ
siue ꝑ missionẽ dõni karoli genitoris nr̃ĩ eas institu¬
iss&. p̃ter illã quȩ ad nrm̃ opus ꝑtinent. unde nos de¬
cernere uolumꝰ quicqid nob placuerit.
olumꝰ ut missi nrĩ ꝑ singulas ciuitates una cũ ep̃o &
comite missos uł nr̃os homines ibidẽ cõmanentes eligant
quoꝵ curȩ sit pontes ꝑ diuersa loca emendent ex nr̃a ius
egatio om̃iũ missoꝵ nr̃orũ hȩc. ẽ primo ut sic̃ iã alus

Expanded text:
de eadem villa eiciat. Et si se putat ad ea repetenda iustide eadem villa eiciat. Et si se putat ad ea repetenda iustitiam habere, repetat et secundum legem adquirat. Si vero tempore domni Karoli genitoris nostri in villam illam confugerunt, et dominus ea quaerit, actor eiusdem villae aut ea legitime contineat, aut quaerenti domino reddat. Et actor propter vestituram domni Karoli genitoris nostri eadem mancipia contradicere non audeat, si illius propria esse noscuntur.forte indicio veraci ostendere possit, quod per iussionem sive permissionem domni Karoli genitoris nostri eas instituisset; praeter illas quae ad nostrum opus pertinent, unde nos decernere volumus quicquid nobis placuerit. 8. Volumus ut missi nostri per singulas civitates, una cum episcopo et comite, missos vel nostros homines ibidem commanentes eligant, quorum curae sit pontes per diversa loca emendare, et eos qui egatio omnium missorum nostrorum hanc est. Primo, ut sicut iam aliis
Abbreviated transcription (Latin):
soluant᷑. De opere uero ł restauratione ȩccłarũ. comes
& ep̃s siue abbas una cũ misso nr̃õ quẽ ipsi sibi ad hoc e¬
legerint considerationẽ faciant ut unꝰ qisq eorũ tantũ¬
inde accipiat ad operandũ & restaurandũ. quantũ de reb
eccłarũ habere cognoscit᷑. Similit̾ & uassi nr̃i ut in com¬
mune tantũ operis accipiant. quantũ rerũ aecclesiastica¬
rũ habent. ł unꝰquisq ꝑse iuxta quantitatẽ quã ipse ten&
aut si int̾ eos conuenerit ut oꝑi faciendo argentũ do
nent iuxta estimationẽ operis in argento ꝑsoluant. cũ
quo p̃cio rector ȩccłe ad p̃dictã restaurationẽ operarios
conducere & materiã emere possit. & qui nonas & deci
mas neglexerint. primũ quidẽ illas cũ lege sua restitu&
& insuꝑ bannũ nr̃m soluat. ut ita castigatꝰ caueat ne
sepius iterando beneficiũ amittat.
iq lib& mancipia in uillã nr̃am confugerint a ctor
eiꝰdẽ uillȩ querenti dño ea ñ tradat sed statĩ ea foras

Expanded text:
. De opere vel restauratione 45 ecclesiarum comes et episcopus sive abbas una cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque eorum tantuinde accipiat ad operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ecclesiarum habere dignoscitur. Similiter et vassi nostri aut in commune tantum operis accipiant quantum rerum ecclesiasticarum habent, vel unusquisque per se iuxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit, ut pro opere faciendo argentum donent, iuxta extimatione operis in argento persolvant. Cum quo praecio rector ecclesie ad praedicta restauratione operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decimas dare neclexerit, primum quidem illas cum t, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat.iuslibet mancipia in villam nostram confugerint, actor eiusdem villae quaerenti domino ea non contradicat, sed statim ea foras
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ castigationẽ accipiat & si homo lib̾ ł ministerialis
comitis hoc fecerit honorẽ qualẽ cũq habuerit siue bene¬
ficiũ amittat. & si seruus fuerit nudus ad palã uapulet
& capud eius tondeatur. XXUIIII
neũ dare ibi & in futurũ det᷑. Nã ubi nouit̃ inceptũ
est ulterius ñ agat᷑. & ubi necesse ñ est fluuiũ aliquẽ¬
ꝑ pontẽ transmeare. ł ibi naues ꝑ mediã aquã aut subt̃
pontẽ ierit. & ad ripã ñ ad ꝓpinquauerit. neq ibidẽ
aliqid emptũ ł uenundatũ fuerit. ulterius ñ detͣ te¬
transmeare potest. Et qui ulterius in talib locis. ł de¬
lege ipsũ teloneũ reddat & bannũ nrm̃ idest hx soł cõ¬

Expanded text:
suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis comitis hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si servus fuerit, nudus ad palum vapulet, et caput eius tondeatur. 17. De ineum dare, ibi et in futurum detur; nam ubi noviter inceptum est, ulterius non agatur. Et ubi necesse non est fluvium aliquem ponte transmeare, vel ubi navis per mediam aquam aut sub ponte ierit et ad ripam non appropinquaverit, nec ibi aliquid emptum vel venundatum fuerit, ulterius teloneum no aquam transmeare potest. Et qui ulterius in talibus locis, velege ipsum teloneum reddat, et bannum nostrum, id est s
Abbreviated transcription (Latin):
i lib homo de furto accusat᷑ fuerit & res ꝓprias ñ habuerit
in mallo ad p̃sentiã comitis se adramat. Et si res non haba&¬
fide iussores donet qui eũ adramire & in placitũ addu faci¬
rit. Aut si alia uice duo ł tres eũ de furto accasauerint
liceat ei contra unũ ex his cũ scuto & fuste in cãpo conten¬
dere. Qđ si seruus de furto accusatꝰ fuerit. dñs eiꝰ pro eo
emendet. aut cũ sacram̃to excrsat. nisi tale furtũ ꝑpe¬
tratũ habeat. ꝓpt̾ qđ ad suppliciũ tradi debeat. xxU¬
Siqis litteras nras despexerit idest tractoria quȩ propt̃
missos recipiendos dirigit᷑. aut honores qos hab& amit¬
tat. aut in eo loco ubi p̃dictos missos suscipere debuit
tã diu resideat & de suis reb legationes illuc uenientes
suscipiat. quouisq animo nr̃o satis factũ habeat. Qui uͦ
epistolã nr̃am quocũq modo dispexerit. iussu nrõ ad pla¬
citũ ueniat. & iuxta uoluntatẽ nrãm congruã stultitiȩ

Expanded text:
i liber homo de furto accusatus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiat. Et si res non habfideiussores donet, qui eum adhramire et in placitum adduci facirit, aut si alia vice, duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus ejus pro eo emendet, aut eum sacramento excuset; nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad supplicium tradi debeat. Si quis litteras nostras despexerit, id est tractatoriam, quae propter missos recipiendos dirigitur, aut honores quos habet, amittat; aut in loco in quo praedictos missos suscipere debuit, tamdiu resideat et de suis rebus legationes illuc venientes suscipiat, quousque animo nostro satisfactum habeat. Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae
Abbreviated transcription (Latin):
addicat. & compositionẽ deea iuxta modũ superius cõpre¬
bensũ. his ad qos illa legib ꝑtin& ex soluat. od si non de
aba re sed de ipsa ꝓprietate quȩ in bannũ missa fuit
Ac ꝑ hoc in nrãm potestatẽ redacta est fuerit intpel¬
lat᷑ comes incuius nisterio eã esse constiterit hoc ad no¬

Expanded text:
t conpositionem de ea, iuxta modum superius conpraehensum, his ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad no
Abbreviated transcription (Latin):
bilib quȩ in eadẽ ꝓprietate inuente fuerint his quibus
idẽ debitor fuit exoluat᷑. Qđ si rerũ mobiliũ ibidẽ inuen¬
tarũ tantitas ad cõpositionẽ ñ sufficerit. de immobilib
suppleat᷑ & qđ suꝑ fuerit. sic̃ dictũ est fiscus nr̃ posideat
Si mbil suꝑ cõpositionẽ repperiri potuerit: totũ in illud
expendat᷑. Si aut̃ homo ille ñ dũ cũ suis coheredib ꝓpri

Expanded text:
tate inventae fuerint, his quibus idem debitor fuit, exsolvatur. Quod si rerum mobilium ibidem inventarum tantitas ad conpositionem non sufficerit, de immobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est, fiscus noster possideat. Si nihil super conpositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo i
Abbreviated transcription (Latin):
compositionis due partes ei contra quẽ testati st̃ dent᷑.
tercia ꝓ fredo soluat᷑. & in seculari quidẽ causa huiusce¬
modi testiũ diuersitas cãpo cũꝓbat᷑. In ecclesiasticis autẽ
asticũ idẽ modus obseruet᷑. Ubi uͦ ex utraq parte ȩc¬
clesiasticũ fuerit. rectores earundẽ ȩclesiarũ si se fa¬
miliariter pacificare uelint licentiã habrant Si qut̃
de huiuscemodi pacificatione int̾ eos conuenire non
possunt: aduocati eorũ in mallo publico ad p̃sentiã
comitis uemant. & ibi legĩmꝰ t̾minꝰ eorũ contentionib

Expanded text:
conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt dentur, conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in seculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem asticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus
Abbreviated transcription (Latin):
consenserit & ido raptori nibil querere uoluerit¬
comiti singularit de una queq rẽ cõponat & insuꝑ¬
bonnu arn aelẽ dn folid oluat ł in p̾sentiã niam comes eũ
uenire faciat & quanto tpr nob̃ placuerit in exilio ma
tes contra eũ ꝑ iudiciũ ꝓducti fuerint. si ille falsos eosee
suspicat᷑. loeat ei alios cestes qõs meliores potuerit contra
eos opponere ut ueratiũ testimoniũ falsoꝵ testiũ ꝑuersi¬
tas superet᷑. Qđ si ambe partes testiũ ita inc̃ se dissense¬
rint: ut nullatenꝰ una pars alteri cedere uelit. eligant᷑
duo ex ipsis id ẽ. exutraq parte unꝰ qui dĩ scutis & fustib
in capo decertent utiaq pars falsitatẽ suo testimonio se¬
quat᷑. et capioni qͥ uictus fuerat ꝓpt̃ ꝑiuriũ qđ ante
pugnã comisit dextera manꝰ amputet᷑ ceteri uͦ eidẽ par¬
tis testes qͥ falsi apparuerint manꝰ suas redimant cuius

Expanded text:
consenserit, et ideo raptori nihil quaerere volueritconsenserit, et ideo raptori nihil quaerere volueritcomes singulariter de unaquaque re freda nnta solidos, solvat; vel in praesentiam nostram comes eum advenire faciat, et quanto tempore nobis placuerit, in exilio mantes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veratium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextera manus amputetur; ceteri vero eiusdem partis testes, qui falsi apparuerunt, manus suas redimant; cuius
Abbreviated transcription (Latin):
eius exusta fuerit int̾ficiat᷑. Si autẽ ñ fuerit dñs eiꝰ
iuxta qđ uurgildus illius est ad eccłam ꝑsoluat. Aut
nis qui ꝓpt̾ tale facinꝰ ad mortẽ fuerit iudicatus.
emundet᷑ uł cõponet᷑. Si uͦ porta ȩccłe ñ est conse¬
crata eo modo cõponat᷑ qđ inatrio cõmittit᷑. sicut cõ¬
poni deb& qđ in immunitate uiolata cõmittit᷑.
triplo cõponet᷑ duas partes eidẽ prb̃o terciã ꝓ fredo¬
ad ecclesiã & insuꝑ bannũ nrm̃. Similit̾ de diacono
iuata cõpositionẽ in triplo cũ banno nr̃o cõponat᷑.
De subdiacono similit̾ in triplo scđm suã cõpositio

Expanded text:
eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius iuxta quod wirgildus illius est, ad ecclesiam persolvat; aut nis qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, emendetur vel conponatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo conponatur quod in atrio committitur, sicut conponi debet triplo componatur, duas partes eidem presbytero ad ecclesiam, insuper bannus noster. Similiter de diacono iuxta conpositionem eius in triplo cum banno nostro conponatur. De subdiacono similiter triplo secundum suam conpositio
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ubi nunc necesse est eosdẽ pontes facere iubeant᷑
e om̃ib pontib ꝑ regnũ nrm̃ faciendis in cõmune
missi nrĩ ammoneant. ut ab ipsis restaurent᷑ qui eos
facere solebant.
iquis autẽ ex leui causa. aut sine causa hominẽ in
ȩccła int̾fecerit de uita cõponat. Si uͦ foris rixati fu¬
erint. & unꝰ alterũ in ȩccła fugerit. & ibi se defen¬
dendo eũ int̾fecerit si huius testes facti ñ baburrit. cũ¬
xii iuratoribus legitimis sacramentũ affirm&. se defen¬
dendo eũ int̾fecisse. & post hȩc dc. solid ad partẽ ȩccłe
quã illo homicidio pulluerat & insuꝑ bannũ nrm̃ solue¬
re cogat᷑. Is uͦ qͥ int̾fect est absq conpositione iaceat
ac deinde int̾fector scdm iudiciũ canonicũ congruã
facinori qđ ad misit penitenciã accipiat. Si ꝓprius ser
uus hoc cõmiserit. iudiciũ aquȩ feruentis examinet᷑
utrũ hoc sponte anse defendendo feciss&. Et si manꝰ

Expanded text:
ibi ubi nunc necesse est, eosdem pontes facere iubeantur. 12. ibi ubi nunc necesse est, eosdem pontes facere iubeantur. 12. De omnibus pontibus per regnum nostrum faciendis, in commune missi nostri admoneant, ut ab ipsis restaurentur qui eos facere solebant.quis aut ex levi causa aut sine causa hominem in ecclesia interfecerit, de vita conponat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesiam fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit, cuduodecim iuratoribus legitimis per sacramentum adfirmet se defendendo eum interfecisse, et post hec DC solidos ad partem ecclesie quam illo homicidio polluerat et insuper bannum nostrum solvere cogatur. Is vero qui interfectus est absque compositione iaceat, ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod amisit penitentia accipiat. Si propriusvus hoc commiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus
Abbreviated transcription (Latin):
sessione cuiuslib& ꝑ alios melius rei ueritas cognosci ualeat
quã ꝑ illos qui uia miores sunt. Si autẽ contentiq quȩ int̃ eos
orta est in confinio duoꝵ comitũ fuerit. liceat eis de uicina
cõmissũ in bannũ fuerit missa. & ille  eognita ne iusticã
faciat uenire distulerit. annũq acdiẽ in eobanno illã

Expanded text:
ius rei veritas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores sunt. Si tamen contentio quae inter eos exhorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina conmissum, in bannum fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distule
Abbreviated transcription (Latin):
ciant unus quisq in suo missatico. qd unꝰquisq de
beneficio habeat łͥ quot homines casatos inipso habeat
beneficio suo alodẽ cõparauit ł struxit
Utñ solũ beneficia epõrum ł abbatũ abbatiss&
atq comitũ siue uassor nr̃oꝵ. sed etiã nr̃ifisci de¬
scribantur. ut scire possimus quantũ etiam
denr̃o inunius cuiusq legatione habeamus

Expanded text:
ciant unusquisque in suo missatico, quid unusquisque de ciant unusquisque in suo missatico, quid unusquisque de beneficio habeat, vel quot homines casatos in ipso benefibeneficio alodem comparavit vel struxitnon solum beneficia episcoporum vel abbatum, abbatissarum atque comitum, sive vassorum nostrorum, sed etiam nostri fisci describantur; ut scire possimus quantum etiam de nostro in uniuscuiusque legatione habeamus
Abbreviated transcription (Latin):
atq exortȩ discuti antur. & congruosibi iudito
t᷑mmentur. Prius uͦ idest ante obitũ p̃dicti
domni pippinni regis causȩ cõmissȩ ł ommino
non moueantur. ł salue usq ad nr̃am in terro¬
Step̃ abbates comites et potentiores quiq si
causam int̾se habuerint acsepacificare no¬
luerint ad nrãm iubeantur uenire p̃sentiã
neq illoꝵ contentio alisibi diuidicetur. ne
ꝓpt̃ hoc pauꝑũ & minꝰ potentiũ iustitiȩ remaneant
neq ullus comes palatii nr̃ potentiores causas sine
nrã iussione finire p̃sumat sed tantũ ad pauꝑum
& minꝰ potentiũ iustitias faciendas sibi sciat eẽ
quȩrendi atq eligendi sunt a missonr̃o &c comite
nicuius mmisterio derẽ qualicũq agendũ est.
tales eligantur quales optimi in ips x pago inue¬
mortẽ neq ad libtatẽ suã ad mittendã aut ad
res reddendas ł mancipia iudicetur. Sed ista aut
in p̃sentia comitis ł missorũ nr̃orũ iudicentur.

Expanded text:
atque exortae discutiantur, et congruo sibi iudicio atque exortae discutiantur, et congruo sibi iudicio terminentur. Prius vero, id est ante obitum praedicti domni Pippini regis causae commissae, vel omnino non moveantur, vel salvae usque ad interroscopi, abbates, comites, et potentiores quique, si causam inter se habuerint, ac se pacificare noluerint, ad nostram iubeantur venire praesentiam, neque illorum contentio aliubi diudicetur, ne opter hoc pauperum et minus potentium iustitiae remaneant. Neque ullus comes palatii nostri potentiores causas sine nostra iussione finire praesumat, sed tantum ad pauperum et minus potentium iustitias faciendas sibi sciat essequaerendi atque elegendi sunt, a misso nostro et comite, in cuius ministerio de re qualicumque agendum est, tales eligantur, quales optimi in ipso pago invemortem, neque ad libertatem suam amittendam, aut ad res reddendas vel mancipia iudicetur; sed ista aut in praesentia comitis vel missorum nostrorum iudicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uuicus angustus ediderunt capitulas descripsi
libellis. in terca uero ad mundanã ꝑtinentiã legẽ
quã domnus karolus impr̃ fecit congessi. Nunciã
in quarto illa admundanȩ augm̃tũ legis ꝑtinentia.
quȩ clarissimꝰ domnꝰ hludonuicus augustus fecit¬

Expanded text:
ius ipsius ediderunt capitula descripsi libellis, in tertio vero ad mundanam pertinentia legem, quae domnus Karolus imperator fecit, congessi, nunc iam in quarto illa ad mundanae augmentum legis pertinentia quae praeclarissimus domnus Hludovicus augustus
Abbreviated transcription (Latin):
t in illius comitis ministeriũ missi nr̃i placitũ ñ tene¬
ant. qͥ in aliqđ missaticũ directꝰ est. donec ipse fuerit
reuersus. & aut usq adhuc corã comite ñ fuit. & is
qͥ se reclamat ꝓpt̾ suã stulticiã aut contuma ciã & co¬
mitẽ inde appellare noluit iterũ comiti cõmendet᷑.

Expanded text:
Ut in illius comitis ministerio idem missi nostri placitum non teneUt in illius comitis ministerio idem missi nostri placitum non teneant qui in aliquod missaticum directus est, donec ipse fuerit reversus; ut causa quae adhuc coram comite non fuit, et is qui se reclamat, propter suam stultitiam aut contumaciam comitem inde appellare noluit iterum comiti commendetur.
Abbreviated transcription (Latin):
de hoste rediens. tributũ qđ transituras uocant solue
t pontes publici qͥ ꝑ banũ fieri solebant. an no
presente in omĩ loco restaurentur
nec abbatissa centenariũ comitis aduocatũ habeat.
It uicarii ł centenarii. qui fures & latrones ł celauerint
quib iubet̾ qđ ꝓpt̾ iusticiã ꝑuertendã munera ñ accipi
De forestib nr̃is. ut ubicũq fuerint
diligentissime inquirant quo modo salue sint & defen¬
se. & ut comitib denuntient. ne ullã forestẽ nouiter
instituant. Et ubi nouit institutas sine nrã iussione
inuenerint. dimittere p̃cipiant.
ł noluit ł ꝓhibuit. de ipsius reb uiuant quã diu in eo
loco iusticias facere debeN
Ut in illius comitis misterio qͥ bene iusticias factas bab&
idẽ missi diutius ñ morent᷑ neq illuc multitudinẽ con¬
uenire faciant sed ibi moras faciant ubi iustitia ł minꝰ
ł neglegent̃ facta es ł

Expanded text:
de hoste rediens, tributum quod trasturas vocant, solvede hoste rediens, tributum quod trasturas vocant, solvere cogatur. 17. Ut pontes publici, qui per bannum fieri solebant, anno praesente in omni loco restaurentur.nec abbatissa centenarium comitis advocatum habeat. 20. Ut vicarii et centenarii qui fures et latrones vel celaverint qua iubetur, ut propter iustitiam pervertendam munera non accipiant. 22. De forestibus nostris, ut ubicumque fuerint diligentissime inquirant, quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant; et ubi noviter institutas sine nostra iussione invenerint, dimittere praecipiant. vel noluit, vel prohibuit, de ipsius rebus vivant, quandiu in eo loco iustitias facere debent. 24. Ut in illius comitis ministerio qui bene iustitias factas habet, idem missi diutius non morentur, neque illuc multitudinem convenire faciant; sed ibi moras faciant, ubi iustitia vel minus, vel neglegenter facta est. 25.