comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b palacii ĩconrutatu habens ami
cam sͥ temꝑanciã. Et tenens tur¬
fenditis. Si offenditis caditis. Si
caditis filiũ regis que suscepistis
lib̾andum mimicis cedditis. Ram
hec dicens frenũ discredonis impo¬
suit feruido illi equo deuderii eiꝰ¬
quod habenas tentpancie regen
causaretur. Hade in quid pͣdencia
retro sachana. scandalũ es nobis
fortitudo nr̃a ⁊ laus nr̃a dñs. Et
factus est nob̾ insalutẽ. Et ecce
formido miles dei egͤgiꝰ accurrens
ꝑcompũ fiducie extracto gladio
legticie. nolite inquid nohte turba¬
ri. plures nob̾cũ sunt qmͣ cũ illis
ne prudencia curie celestis assu¬
eta consilii. s canete inquid obse¬

Expanded text:
bus palatii, in comitatu amicam habens Temperantiam; et tenens curfenditis; si offenditis, caditis; si caditis, filium regis, quem suscepistis liberandum, inimicis redditis. Nam super eum. Haec dicens, frenum Discretionis imposuit fervido illi equo Desiderii, ejusque habenas Temperantiae regendcausaretur: Vade, inquit Prudentia, retro, Satana, scandalum es nobis. Fortitudo et laus nostra Dominus, et factus est nobis in salutem. Et ecce Fortitudo, miles Dei egregius, accurrens per campum Fiduciae, extracto gladio laetitiae: Nolite, inquit, turbari; plures nobiscum sunt quam cum illis. Tunc Prudentia curiae coelestis assueta consiliis: Cavete, inquit, obse
Abbreviated transcription (Latin):
tuuidis fiducia. Redit coram spes
qr pene affugerat fortitudo qr pe¬
ne corruerat p̾simut cõstanciam
tota sap ͤ milicia. At hmici ciui ͭem
obsidentes qr nam ẽ ĩqͥunt tanta
exultac̃o ĩ castͥs. ñ fuit tanta exul¬
tacõ heri ⁊ nudiꝰ t̾tius. Ne nob̾ fugi¬

Expanded text:
timidis fiducia. Redit coram Spes, timidis fiducia. Redit coram Spes, quae pene aufugerat; Fortitudo, quae pene corruerat. Resumit constantiam tota Sapientiae militia. At inimici civitatem obsidentes: Quaenam est, inquiunt, exsultatio in castris? non fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius. Vae nob
Abbreviated transcription (Latin):
urtit ᷑ ad arce sap ͤ mala nũciant᷑
onsiliũ querit. Reu̾sa a ad se prudẽ¬
tia consulit sapian. quid fcõ opus
sit. Illa accelerand̾ testatur. ⁊ q̃rend̾
sũm regis auxiliũ. et qͥs inquidibit¬
moram faciat ⁊ eundo: ascendat
equũ fid̾i. Qata diu or̃o ⁊ in tanto
tumultu uix inuenta adẽ. Ascend̃
suꝑ equũ fidei ꝓficisct᷑ ꝑficisttur ꝑ
ui̾am celi: nec cessat donec intret᷑
portas domini ĩ confessione atria
eiꝰ mymins. et sic̃ familiare man¬
cipiũ cũ fiducia accedens ad thro¬
nũ gre eiꝰ exponit necesitatit sue
negotiũ. Audito rex filii ꝑicło ⁊ ꝯ¬
u̾sus ad consortẽ regmi su carita¬
tẽ. O inqͥt q̃m mittam ⁊ quis ibit¬
ex nobis: at illa ecce ego inqͥd mit¬
sam a facie dñi regniam celi carita¬
tẽ. tota ꝯmittatur milicia celestis.
Nemens ꝙ ⁊ descendens ĩ castͣ uͥtu¬
te ⁊ leticia p̾sencie sue illto omĩa
exhilarauit cõmota ꝯposunt. Eur¬
bata pacanit. Reddita e misens lux

Expanded text:
urritur ad arcem Sapientiae; mala nuntiantur; consilium quaeritur. Reversa enim ad se Prudentia consulit Sapientiam, quid facto opus sit. Illa accelerandum testatur, et quaerendum summi regis auxilium. Et quis, inquit, ibitmoram faciat in eundo, ascendat super equum Fidei. Quaesita diu Oratio, et in tanto tumultu vix tandem inventa est. Ascendit super equum Fidei, proficiscitur per viam coeli, nec cessat, donec intret portas Domini in confessione, atria ejus in hymnis. Et, sicut familiare mancipium, cum fiducia accedens ad thronum gratiae ejus, exponit necessitatis suae negotium. Audito rex filii periculo, conversus ad consortem regni sui Charitatem: O, inquit, quem mittam, et quis ibit nobis? At illa: Ecce ego, inquit, mitsam a facie Domini reginam coeli, Charitatem, tota comitatur militia coelestis; veniensque et descendens in castra, virtute et laetitia praesentiae suae illico omnia exhilaravit, commota composuit, turbata pacavit. Reddita est miseris lux,
Abbreviated transcription (Latin):
deiectũ accessit leuit̾ ⁊̃ sustitans a¬
t̾ra ĩopemi. ⁊ de st̾core erigens pau¬
ꝑem. leuansq capud eius ⁊ coacta
ĩunũ consolaconis ueste oculosq
eiꝰ det̾gens ⁊ faciem. Heu ĩquit qnͣ¬
ti mercenarii indomo pr̃is tui ha¬
bundant panib. tu a̾ fame peris.
Surge obsetͦ ⁊ nade ad pr̃em tuũ.
⁊ dic̾ ei. Pat̾ fac me sicut unũ de
incenariis tuis. Tnnc ille tandem
ux ad se modicũ reuersus. tu ne
es inquid spes: Et quomodo spei
ĩtroitus potuit pate intantũ et
tam horribile ꝓfundũ desꝑacõms
mee: ego ego ilquit sum spes a
pr̃e transnissa te adiutura. tenõ
desertura donec te introducam ĩ
domũ prĩs tui. ⁊ ĩcubiulũ genitͥ¬
tis tire. Et o inquit ille leuamen
gii assistricib uidens carceris mei
ꝓfundũ ĩmane nides uincła que
tamen ad ingressũ tuũ iam ex maxͣ
ꝑte dirupta sunt ⁊ dissoluta. ui¬
des captiuatoꝵ eoꝵ ĩmanem mł¬

Expanded text:
dejectum: accessit lenitdejectum: accessit lenitterra inopem, et de stercore erigens pauperem, levansque caput ejus, et coacta in unum consolationis veste, oculos ejus detergens et faciem: Heu, inquit, quanti mercenarii in domo patris tui abundant panibus, tu autem hic fame peris! Surge, obsecro, et vade ad patrem tuum, et dic ei: Pater, fac me sicut unum ex mercenariis tuis. Tunc ille tandem vix ad se modicum reversus: Tunc es, inquit, Spes? Et quomodo Spei introitus potuit patere in tantum et tam horribile profundum desperationis meae? Ego, ego, inquit, sum Spes, a patre tibi transmissa, te adjutura, te non desertura, donec te introducam in domum patris tui, et in cubiculum genitricis tuae. Et: O, inquit ille, dulce levamen gii assistricibus! vides carceris mei profundum immane; vides vincula, quae tamen ad ingressum tuum jam maxima ex parte dirupta sunt et dissoluta; vides captivorum meorum immanem mu
Abbreviated transcription (Latin):
itatis ⁊ plante nehement̾ uento
dulacõnis transuexit eũ ĩ lon¬
gnqͣm regiõm dissimilitudinis.
ueniens ule in regionẽ ñ suam
diunt᷑ uiam. discit porcos pasce¬
te siliquas porcoꝵ manducare.
Dedicit ommna que didicerat dis¬
at que nesciebat seruila .s. oꝑa.¬
uinctusq indesꝑacõns carcere
uͥ inarcuitu impii ambulant.
ĩmola illa impie circuicionis co¬
gitur molere emolum̃to male
Non oblimscit᷑ mseretur condolet
⁊ conqueritur de absencia ⁊ ꝑdicõne
fili. Mandat amicis. sollicitat ser¬
ceris ĩuenit filium regis carceralib
pcc̃oꝵ sordib obsitum iunłis ⁊ ca¬
thenis male consuetudĩs ligatũ mi¬
serũ ⁊ a mentẽ ⁊ ĩ miseriis securũ ⁊
rdentẽ. Qũe u̾bis ⁊ uerberib urgẽs
iecit. ut sicut morti iam uicinus da¬
ceret ⁊ adhereret ĩt̾ram uent̾ eius.
Ingressus euestigio aliꝰ cui nomen
spes uidensq filium regis a timore
ñ erutũ s obrutũ. nõ aduictũ sed

Expanded text:
flante vehementer vento adulationis, transvexit eum in longinquam regionem dissimilitudinis. Veniens ille in regionem non suam, diuntur viam. Discit porcos pascere, siliquas porcorum manducare: dediscit omnia quae didicerat, et discit quae nesciebat, servilia sVinctusque in desperationis carcere, ubi in circuitu impii ambulant, in mola impiae circuitionis cogitur molere emolumenta malaNon obliviscitur, sed miseretur, condolet et conqueritur de absentia et perditione filii sui. Mandat amicis, sollicitat serceris invenit filium regis, carnalibus peccatorum sordibus obsitum, vinculis et catenis malae consuetudinis ligatum, miserum et amentem, in miseriis securum et ridentem: quem verbis et verberibus urgens onfusione dejecit, ut sicut morti jam vicinus jaceret, et adhaereret in terra venter ejus. Egressus evestigio alius, cui nomen Spes, vidensque filium regis a Timore non erutum, sed obrutum; non adjutum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
indit ⁊ instuit prudenꝰ dricitꝰ
ꝑduuit iusticia. Appropinar
fillꝰ regis cass sapiẽne q̃ noi
hospitis audrto aduentu ꝓ̾ci¬
bat. Suꝑ quͣcortissumꝰ ⁊ pulcher¬
rumꝰ mulrus obediencie edificatꝰ
celos penetrabat. ꝙ̃ lonoꝵ exem¬
lit̾ decorabant. Edrficatus aͥ erat
tũ ꝓ pugnałis milie clipei ex eo
dependebant. om̃s amaratura for¬
cum. Porta ꝓfessions omĩd pa¬
tens Ianitor mlimine dignos in¬
ducens. ⁊ indignos abiciens. p̾co
suꝑ portã clamans. Siquis dilig
sapĩam ad me declinet ⁊ ẽã m̃e¬
met. ⁊̾ eam csĩ inuen̾it: Beatus ẽ
si tenuerit eam. Hii filiꝰ regis o¬
currentis sibi sap̃ie ducata int¬
ductꝰ. inimo ulnis deportatus. fa¬
milie regie ⁊ uallatus obsequiis
admedie tinitatis. artem ꝑduoꝰ
ub ip̃a edificauit sibi domssm.sti¬
uit columpnas septẽ subdidits¬

Expanded text:
idet et instruit Prudentia, ducit et perducit Justitia. Appropinquat filius regis castris Sapientiae: quae novi hospitis audito adventu, praeoccubat: super quam fortissimus et pulcherrimus murus Obedientiae aedificatus coelos penetrabat, quem bonorum exemliter decorabant. Aedificatus autem erat cum propugnaculis: mille clypei ex eo dependebant, omnis armatura fortium. Porta Professionis omnibus patens; janitor in limine dignos inducens, et indignos abjiciens. Praeco super portam clamans: Si quis diligit Sapientiam, ad me declinet, et eam inveniet; et eam cum invenerit, beatus est si tenuerit eam. Huc filius regis, occurrentis sibi Sapientiae ducatu introductus, imo ulnis deportatus, familiae regiae vallatus obsequiis, ad mediae civitatis arcem perducitur, ubi ipsa aedificavit sibi domum, excidit columnas septem, subdidit
Abbreviated transcription (Latin):
ugarem gebal ⁊ amon ⁊ amalech
benigene cũ h̾itantib tyrũ. et .n.¬
machine. Hrget idiq mimicꝰ ille
nsidiis draco: mnaꝑtis leo cogit so¬
nos ignes inicit. ꝑ fodit muros bella
suscitat ĩsidias sbiitt tocꝰ urbis
minitans exaidium. Intꝰ u̾o tumor

Expanded text:
Agareni, Gebal et Ammon et Amalech, alienigenae cum habitantibus Tyrum. Etenmachinae; urget undique inimicus ille, in insidiis draco, in aperto leo; cogit socios, ignes injicit, perfodit muros, bella suscitat, insidias submittit, totius urbis minitans excidium. Intus vero timor
Abbreviated transcription (Latin):
ex diues ⁊ potens deus:
omp̃c filiũ sibi fecit hoĩemq̃
creauit. Eui sit pũo delicato peda¬
gogos delegauit legem ꝓphas cet¬
osq tutores ⁊ actores inq ad p̾sim¬
tũ tempꝰ eiꝰ ꝯsũmacõnis. ĩ strlxit
desereret. Et ne quid de eẽt boms
niꝰ etiam lib̾um arbitͥum ĩdulcit
toactũ. Accepta licencia bom et
mali cepit eum tedere bonoꝵ suoꝵ
a contupiscentia sciendi ⁊ bomĩ
⁊ malũ. Egressus gͥ de ꝑadiso bo¬
ne consciencie nou̾a querens que
nesciebat. qui nulla adhuc nͥ uõa
gis relictis. manducanit de ligno
⁊ abscondens se miser ⁊ fugiens a
facie domini cepit nagari puer
insipiens ꝑ montes altitudinis.
ꝑualles curiositatis. ꝑ campos
licencie. ꝑ nemora luxurie. per
paluces sioluptatũ carnalium.
ꝑ fluxtus curarꝵ secu lariũ. Ui
dens antiquus p̾do lascinũ pu¬
crũ sine custode sine rectore. ꝓ¬
nil a como prĩs uagantẽ tutes¬
sit. ⁊ pompulã illam ĩobedien ͤ
mann mase ꝑsu asionis ei porri

Expanded text:
ex dives et praepotens Deus omnipotens filium sibi fecit hominem, quem creaverat, cui sicut puero delicato paedagogos delegavit legem, prophetas, caeterosque tutores et actores usque ad praefinitum tempus ejus consummationis. Instruxit desereret. Et ne quid deesset bonis ejus, etiam liberum arbitrium ei indulsit, coactum. Accepta licentia boni et mali, coepit eum taedere bonorum suorum, a concupiscentia sciendi bonum et malum. Egressus igitur de paradiso bonae conscientiae, nova quaerens quae nesciebat, qui nulla adhuc nisi bongis relictis, manducavit de ligno et abscondens se miser, et fugiens a facie Domini, coepit vagari puer insipiens per montes altitudinis, per valles curiositatis, per campos licentiae, per nemora luxuriae, per paludes voluptatum carnalium, per fluctus curarum saecularium. 2. Videns autem antiquus praedo lascivum puerum sine custode, sine rectore, procul a domo Patris vagantem; accessit, et pomula illa inobedientiae manu malae persuasionis ei porrig
Abbreviated transcription (Latin):
nat omp̾e est: ꝑlureiq sunt nobis¬
cũ qͣm cumilł .d. Suꝑ hec omina
adduxi tͥ a pr̃e missũ ¶q̃uũ desiderii
cui cũ iisederis me duce ab hiis oib
securus ꝓficist̾is. Dixit ⁊ mollib stra¬
mentis pre deuoc̃õnis submissis et
bonoꝵ exemploꝵ calcarib additis
equo deliderii imposuit filiũ regis.
S fremĩ defuit tanta erat festinac̃o
fugiendi. Ilico equus ecurrit ut¬
effrenis. Erahit spes ante tumor
retro ueruerib urget ⁊ minis.:
Tunc uidentes hoc ꝯturbati sunt
pͥncipes edom robustos m̃oab ob

Expanded text:
tens est; pluresque sunt nobiscum, quam cum illis. Super haec omnia, adduxi ubi a patre missum equum Desiderii: cui cum insederis, me duce ab his omnibus securus proficisceris. Dixit, et mollibus stramentis piae Devotionis submissis, et bonorum exemplorum calcaribus additis, equo Desiderii imposuit filium regis; sed frenum defuit, tanta erat festinatio fugiendi. Illico equus currit infrenis, trahit Spes ante. Timor autem retro verberibus urget et minis. Tunc videntes hoc conturbati sunt principes Edom, robustos Moab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uirtutẽ ut nlłi pr̃ẽm intͥueni
enti ꝑ filiũ opꝰ sit aut libeat ĩ
testate. oportet emĩ illum regna¬
re don ponat om̃es inmicos su¬
inimici eius ip̃m rognare fate¬
antur. ħ enĩ intlłigitur sb̾ pe¬
dib eius fecturos inimicos fa
teantur. Qd̃ si de iustis acceꝑr¬
mus ideo dcm ẽ inimicos: qr ex
in iustis itificant᷑ ⁊ ei credendo¬
Sic accipiendũ est qͣm ⁊ ip̃i eũ
regnare ip̃a regni maiifestacõe
confusi fatebant᷑. gͦ oportet eũ
regnare donec ponat omnes ĩ¬
imicos suos sub pedib eius.
regnaturus: s postea oꝑtet
eũ regnare donee ponat᷑ ĩimi¬
cos eiꝰ subpedib eiꝰ. oportet

Expanded text:
et virtutem, ut nulli Patrem intuenti per Filium opus sit aut libeat in nquiescere potestate. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suinimici ejus ipsum regnare fateantur. Hoc enim intelligitur: sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est, inimicos, quia ex injustis justificantur, et sic accipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: regnaturus: sed oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis. Oportet
Abbreviated transcription (Latin):
trecendo uisuri sunt. Qua ꝓpt̾
cum uidere ñ possunt nͥ recte i¬
uant: n ͨ recte uiu̾e ualeant nͥ
cred̾ent. maĩfestũ est a fide inci¬
piendũ ut p̾cepta quib creden¬
tes a scło ħ au̾tuntur cor mu¬
dũ faciant si uid̾i deꝰ possit. b̃i

Expanded text:
nt. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant nisi credant, manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant ubi videri Deus possit. I
Abbreviated transcription (Latin):
dei uingenitꝰ nõ p ͭ appellari
treatura qñ quidem ꝑ ip̃m fc̃a
sunt omia. quecũq deus fecit.
distincte ⁊ nos uocamꝰ creatu¬
nim aũ illam euidenciã głie
⁊ distincte uocamur filii dei ꝙͣ¬
uis hoc ad optõne mereamur.
nam ille unigenitus natura
filiꝰ est. gͦ ex pcc̃o creatura .i.¬

Expanded text:
Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia, quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur: nam ille unigenitus natura filius est. Ergo exspectatio creatura
Abbreviated transcription (Latin):
m̃plebatur lex. quia ipĩus tͦti¬
cie non dũ erat caritas quo in¬
t̾iore dilectõne ten̾e. ⁊ mentem
ne ad peccandũ delectacone ueiꝵ
temꝑaliũ trahebant gͦ infirma¬
batur lex ꝑ carnẽ .i. nõ efficie¬
bat tͦtoq deditos carm s dens
filiũ sunum misit ĩ similitudinẽ¬

Expanded text:
mplebatur lex, quia ipsius justitiae nondum erat charitas, quae interiore delectatione teneret mentem, ne ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem: id est, non efficiebat justos deditos carni. Deus Filium suum mittens in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tem .i. ꝑ legem quia bona lexẽ
siquis ẽa legittime utatur. Sigͥ
hic ait ut appareat pcc̃m ẽ ma¬
infestũ qr suꝑius ideo dicebat.
mortuũ ⁊ nõ deputari qr ũ appa¬
rebit añqmͣ lege ꝓhibente osten¬
deret᷑. ad sam accõnem ista testi¬
monia ꝯueniunt. lux aut̾ sub¬
mtrauit ut habundaret delictũ.
accessit enĩ ⁊ p̾uaricacõ que nõ¬
siones pcc̃oꝵ que ꝑ legem sunt
oꝑabant᷑ in membris nrĩs ut
fructum ferrent morti. ⁊ illud

Expanded text:
t, per legem; quia bona est lex, si quis ea legitime utatur . Si ergo hic ait, ut appareat peccatum; manifestum est quod superius ideo dicebat mortuum et non deputari, quia non apparebat antequam lege prohibente ostenderetur. 5. Ad secundam actionem ista testimonia conveniunt: Lex autem subintravit, ut abundaret delictum . Accessit enim et praevaricatio, quae nosiones peccatorum, quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. ita
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ati sumꝰ. ⁊ cetos homines: ħ
intesligitur qd laratus nexiens
tur.i. renata anima nichel reso¬
lucõne corporis lilũ ab om̃i pcc̃o
t̃ ignorancia ẽs non potest qmͣ¬

Expanded text:
liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens est, etiam renata anima nisi resolutione corporis libera ab omni peccato et ignorantia esse non potest, qua
Abbreviated transcription (Latin):
quo faustus non ascendat. ut caruales
calump mas monte mortua loq̃retur.
Nonne ip̃om petram petrus ꝑ prudẽ¬
ciam carnis ꝑcuti exhorruit. cum dño
passionem suam p̾mincianti ait. absit.
peꝑcit huic pcc̃o dñs cum ei retłit. Re¬
di tetro satħauas. scandalum michi es.
Non .ii. sapis que deisunt. s que sunt
lõmi. At ubimortua est ista carnalis
diffĩdencia nisi in xͥ głificatione tamꝙͣ
in montis altitudine. Nam utiq ui¬
uebat cumi cum timide negar. ⁊ utiq
lib̾e p̃dicar. hec iuebat in sauło cũ scan¬
dalum crucis decestans uastabat x̾anam
fidem. ⁊ ubinis in ilło moute ppetua e¬
rat. cum iam ꝑaulus drẽt. uino aͥ iara
non ego. uiuit u̾o inme xp̃c. Qͥd hes gͥ

Expanded text:
quo Faustus non ascenderat, ut carnales quo Faustus non ascenderat, ut carnales calumnias mente mortua loqueretur. Nonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit, cum Domino passionem suam praenuntianti ait: Absit, i retulerit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam Paulus diceret: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus?
Abbreviated transcription (Latin):
quetu rep̾hendenda deleg̾is. faciam sit̃
umoꝵ in scripturis sc̃is mist̾ioꝵ. ut
idem homo alias aliam atq aliam ꝓ
re aliqua significanda ꝑm gerat. tunc
gͦ moyses petram u̾ga ꝑcuciens de dei
u̾tute dubitauit: itaille ppłus qui sb̾
lege ꝑ moysen data tenebatur xp̃o lig¬
no crucis affigens eum uͥtutem dei ẽẽ
non credidit. s sicut ꝑcussapetra ma¬
nauit aqua sçient sicientib: sic pla¬
ga dñice passionis effecta est uita cre
carnis moysi in monte imꝑat fĩ. sic̃
Ita ip̃e dñs. non pot̃ ciuitas abscondi
suꝑ montẽ poĩta. se .s. montẽ. fideles¬
aͥ suos in suinomĩs głia fundatos as¬
serens ciuitatem prudencia carnis
hũilitas in cruce contempnit᷑. xp̃e .ii.
crucifixꝰ iudeis scandalũ est. gentib aͥ
stulticia. et prudencia carnis morit᷑.
excelsus agnostit. ip̃is .n. uotatis in¬
deis igrecis xp̃c dei u̾tus ⁊ dei sapĩa ẽ.
Ascendit itaq moyses in montem
ut carne mortua inuos sp̃u recipet᷑

Expanded text:
quae tu reprehendenda delegeris, faciam, sicut uinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credcarnis Moysi in monte imperat fieri. sita ipse dominus: non potest ciuitas abscondi super montem autem suos in sui nominis gloria fundatos, asserens civitatem. Prudentia enim carnis humilitas in cruce contemnitur. Christus crucifixus Judaeis scandalum est, gentibus autem stultitia. Et prudentia carnis moritur,ristus excelsus agnoscitur. Ipsis enim vocatis Juis, Christus Dei Virtus et Dei Sapientia est . Ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua vivo spiritu reciperetur:
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec ruminatis u̾bum sapĩe ⁊ duo
testamenta netus at nouũ non con¬
cordit̃ distinguentes tamqm̃ gemi¬
nam ungłam non hẽtis. Quis a̾ fat
te quo adimanti ur̃i fłam non puda¬
isse spectari. Dicis .n. et tu xp̃m sic de¬
cuisse ciboꝵ indifferenciam. ut a siuis
quidꝰ discipulis om̃s carnes penitꝰ te¬
mou̾et. scłarib u̾o uulgo conced̾e̾t õ
que possent ediatq asseu̾aret. ꝙ eos
nͥl in os intrans pollueret. qr que de
ore imprdent̾ ꝓcedunt ea soła sunt
que polluant hom̃iem. ħ u̾ba tuast̃
tanto imprudentiore. qnͣto aꝑtiore
hominem que mala ex ore ꝓceduit
cur ⁊ discipulas xp̃i non ea sola polluc¬
non polluunt᷑ hiis que iuhos intrant.
q hñs que exore exeuut. gͦ mundio¬
tes sunt adu̾sus imnũdiciam ꝙͣ scĩ si
scos ⁊ ea que intrant ⁊ eaque exeunt.
post̾ in quiuare. uellem autẽ micħ isti
ducantẽ ⁊ bibentem. cum .ii. arguer

Expanded text:
quia nec ruminatis uerbum sapientiae et duo quia nec ruminatis uerbum sapientiae et duo testamenta, uetus et nouum, non concorditer distinguentes tamquam geminam ungulam non habetis. quis autem ferat te quoque Adimanti uestri fallaciam non puduisse sectari? Dicis enim et tu "Christum sic docuisse ciborum indifferentiam, ut a suis quidem discipulis omnes carnes penitus remoueret, saecularibus uero uulgo concederet omnia, quae possent edi, atque adseueraret, quod eos nihil in os intraore impudenter procedunt, ea sola sunt quae polluant hominem. Haec verba tua sunt, tanto impudentiore, quanto apertiore hominem, quae mala ex ore procedunt; cur et discipulos Christi non ea sola polluenon polluuntur his quae in os intrant, sed his quae ex ore exeunt? Ergo munitiores sunt aduersus inmunditiam quam sancti, si sanctos et ea, quae intrant. et ea, quae exeunt, possunt inquinare. uellem autem mihi isti ducantem et bibentem ? cum enim argueret
Abbreviated transcription (Latin):
cis u̾bis utrũq debetis ad u̾t̾e ⁊ qnͣtus hp¬
nor delatus sit doctrine moysi. in cuius¬
docere cathedra ⁊̃ mali sedeutes bona dr̃e coge¬
bant᷑. et unde fier ꝓselitus filiusge
tisio quidem ꝓdest si legem custodias. q
u̾o ille in non custodienda lege pħiseos
imitabitur fiebat filius filius gele
S sponte indeus fc̃us. Quid aͥ dr̃e u̾¬
isti sñ respectu iniuriose. qd̾ moyscs
luonisin mod̾ deceptator disceptato¬
det iub qr. alia quid̾ abliguriri pro
mundis. alia u̾o ꝓ ĩmundis. nec cort̃¬
gi quidem cum ad hellusionem. ħ na¬
gis ꝑtineat. ut aut nulla disceruat.
aut si disceruit si disceruit suamora
eligat. au hoc ideo dicis ut ĩꝑttis conti¬
nentia tua uelud ab inemite etate
miranda uideat᷑ qĩ nescientis uł iam
obliti qnͣto iocundius sapiat portina
qmͣ u̾uetina. S qr nista moyses fig̾is
significans homines uł in corꝑandos
ỹp̃i corꝑi qd̾ est ecc̃a uł respuendos.
nos quo int̾ ĩniuda figuranit qui

Expanded text:
cis uerbis utrumque debetis aduertere, et quantus honor delatus sit doctrinae Moysi, in cuius cathedra etiam mali sedentes bona dobantur, et unde fieret proselytus filius gecumcisio quidem prodest, si legem custodias. quia uero ille in non custodienda lege pharisaeos imitabatur, fiebat filius gehennae; prsed sponte Iudaeus factus. Quid autem dicere uoluisti, sine respectu iniuriose, quod Moyses helluonis in modum disceptator sedet iubetque alia quidem abligurrii;i pro mundis, alia uero pro inmundis ne contingi quidem? cum ad helluonem hoc magis pertineat, ut nulla discernat, aut, si discernit, suauiora eligat. an hoc ideo dicis, ut inperitis continentia tua uelut ab ineunte aetate miranda uideatur quasi nescientis uel iam obliti, quanto iucundius sapiat porcina quam ueruecina? sed quia et ista Moyses figuris significans homines uel incorporandos uel respuendos, uos quoque inter inmunda figurauit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uos dc̃m putare. maledc̃m ẽẽ omem qͥ
pend in ligno. aut illud aliud int̾fici
scripta plaue fati non pot̾is. ne siħ sit
q̃re rirsus. incipianus ⁊ in quo nã spu
moyses ꝓphau̾it. ut aut xp̃o maledicet¬

Expanded text:
os dictum putare, maledictum esse omnem qui pendet in ligno : aut illud aliud, interficscripta plane fateri non poteris, ne si hoc sit, quaerere rursus incipiamus, etiam in quonam spiritu Moyses prophetaverit, ut aut
Abbreviated transcription (Latin):
cuda duricia indeoꝵ. qui hoc nõ fet̾unt.
Q totum mnund̃ fecisse conspicimus.
Nam quicꝙ dicis de sałbo ⁊ de c̾cum¬
tisone caruis ⁊ de drĩa ciboꝵ aliam fuisse
traditiõm moysi. et aliud ꝑ xp̃m didi

Expanded text:
enda duritia Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, enda duritia Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum mundum fecisse conspicimus. Nam quicquid dicis de sabbato et de circumcisione . carnis et de differentia ciborum aliam fuisse traditionem Moysi, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
De me .n. ille scrpsit. et enngł quid̃
tam eminens est aũctas. et tam funda¬
ta u̾itas. ut ⁊̃ si nos p̃p tarditatem in¬
tlłigencie nr̃e nuĩlła inueniremus
a moyse scripta de xp̃o. non solũ eẽ
bitand̾ eẽt cꝑtis tam multis in scͥpt̾a
moysi de xp̃o cestimonis: oĩs illa du¬
uingis dissimilem fuisse traditionẽ
xp̃i at moyscos. ⁊ ideo non fuissem̾¬
siłe. ut sicrederent moysi cred̾e̾nt et
xp̃o. ĩmo illud pocius cẽ conseq̃ns. ut
si alti iudei crederent: alti nc̃tis tepus¬
narent. non utiq dic̾es. si consid̾o̾nis
deulum paululum attoleres. orbemq
ĩrani sũ contencionis cetitate ꝯspic̾es.¬
s i hom̃ĩb doctis atq in doctis. g̾cis ĩbar¬
daris. sapientib ⁊ insipientib quib se
sima. ⁊ celeb̾rima retin̾e non ad ãd ĩ
possible gens una nocabat cum ei dr̃et¬
scredens moysi: cred̾etis ⁊ michi. poci¬
q est miranda. et uehemencius argu¬

Expanded text:
de me enim ille scripsit. et euangelii quidem de me enim ille scripsit. et euangelii quidem tam eminens est auctoritas et tam fundata ueritas, ut, etiamsi nos propter tarditatem intellegentiae nostrae nulla inueniremus a Moyse scripta de Christo, non solum esse bitandum esset, compertis tam multis in scriptura Moysi de Christo testimoniis, omnis illa dum illud quod adjungis, dissimilem fuisse traditionem Christi atque Moyseos; et ideo non fuisse verisimile, ut si crederent Moysi, crederent et Christo; imo illud potius esse consequens, ut si alteri Judaei crederent, alteri necessario repugnarent; non utique diceres, si considerationis oculum paululum attolleres, orbemque terrarum sine contentionis caecitate conspiceres in hominibus doctis atque indoctis, Graecis et Barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus se sima et celeberrima retinere, non ad aliquid impossibile gens una vocabatur, cum ei diceretis Moysi, crederetis et mihi, potiusque est miranda et uehementius argu
Abbreviated transcription (Latin):
alia multa dedimus. arginũtatio tua poᷤ
nulla erit. ⁊ hec quid̾ que ꝯmorasti
disti. aut alia dabitis. aut nulla etũt
pͥus demr̃are debuisti alia nos doreñ
posse ut securus inferes milla eẽ. sc̃
u̾o tamqmͣ libellus tuus tam sindos a¬
ditores uł cetos lectores eẽt hĩturus. it
nullus adũt̾er quid p̾t̾miseris cucus
dr̃e. Si nlła fuerint. nec xp̃ potuit asse¬
O hpminẽ se cogitantem dcõrem. i
nõ cogitantem qͣdc̃õrem ubi est ade̾̃
tuum. an in mala causa non possela¬
lit̃. s mala cã te uauałoqui coegit.
Malam u̾o hr̃e cãm nemo te coegti.
Quid si .n. alia dabiuis. certe ntiꝙ
non erunt nulla. qr eriuit aliq̃. ⁊ sie¬
enũgłicum fim est ẽẽ non constat. Re
lia dabitis. aut ulła erunt. unde nõ
te oũdisse nulla nos alia daturos uide
ĩ nos qm multa ałia iam sup̃ ded̾imꝰ
et quid hic conficiatur adũte .s. noneẽ¬
f̾m qd̾ in euñgłio xp̃m dixissẽ legimꝰ.
Si crederetis moysi. crederens ⁊ michr

Expanded text:
alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. Et haec quidem quae commemorasti, o. Quod autem subdidisti, Aut alia dabitis, aut nulla erunt; prius demonstrare debuisti, alia nos dare non posse, ut securus inferres nulla esse. Nunc vero tanquam libellus tuus surdos auditores vel caecos lectores esset habiturus, ut nullus adverteret quid praetermiseris, cucurristi dicere: Si nulla fuerint, nec Christus potuit asseo hominem se cogitantem dictorem et alium non cogitantem contradictorem! ubi est acumen tuum? an in mala causa non posses aliter? sed mala causa te uana loqui coegit; malam uero habere causam nemo te cogit. quid enim ? si alia dabimus ? certe utique non erunt nulla, quia erunt aliqua. et si eeuangelicum falsum esse non constat. redlia dabitis, aut nulla erunt, et uide non te ostendisse nulla nos alia daturos. uide etiam nos quam multa alia iam supra dixerimus, et quid hinc conficiatur aduerte: scilicem dixisse legimus: si crederetis Moysi, crederetis et mihi;
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe .i. ecc̃a ex dẏaboli potestate lib̾an¬
da inultima resurrectione complebit.
hec est fides nr̃a. et qm̃ sicut testimõiũ
ꝓpħicum paulus cõmemorat. iustus ex
fide uiuit. ħ est iustificatio nr̃a. Mortuũ
quippe xp̃m ⁊ pagani credunt resurrex¬
coide tuo qr deus illum suscitauit a mor¬
tuis: salius eris. quia gͦ ex ista resurrecti¬
onis fide iustificamur: ideo ⁊ illud de xp̃o
resurrexit pp̃ iustificationem nr̃am. ⁊ qr
ista tesurrectio que credita nos iustifi¬
cat ilła octane diei c̾cumcisione figura¬
ta est. pp̃ea de ip̃o abrahmͣ cni p̾m̃ data ẽ
dicit apłus. Et signũ accepit circũci¬
sionis signacłm iusticie fidei. gͦ ⁊ istã

Expanded text:
cclesia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complebitur. haec est fides nostra. et quoniam, sicut testimonium propheticum Paulus commemorat: iustus ex fide uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum quippe Christum et pagani credunt; resurrexcorde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, saluus eris. quia ergo ex ista resurrectionis fide iustificamur, ideo et illud de Christo resurrexit propter justificationem nostram . Et quia ista resurrectio, quae credita nos justificat, illa octava diei circumcisione figurata est; propterea de ipso Abraham, cui primum tradita est, dicit Apostolus: Et signum accepit circumcisionis, signacu
Abbreviated transcription (Latin):
ppło consaitutꝰ mutato nomũe iłr. appel¬
latus est suĩ nom̃ ineẽ deus dr̃et eũ¬
ꝙ angłm nominar eo ip̃o quo nuita¬
tonomine mittebat᷑ magnũ aliꝙͣ di¬
unũ ꝙ nũciantem. Nunciũ qͥppe grete
libios sios contempn̾et. qr eẽnt hebres
cuius gentis lege nouten̾et᷑. s cuiuisi
gentis libros ideo magmpend̾et. qr ĩ eis
tanto ante conscripta nuemir q̃ iam¬

Expanded text:
mutato nomine Jesus appellatus est, suum nomen inesse Deus diceret, eumque angelum nominaret; eo ipso quod mutato nomine mittebatur, magnum aliquid divinumque nuntiantem? Nuntium quippe graece Libros illos contemneret, quia essent Hebraei, cujus gentis lege non teneretur: sed cujuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inveniret,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e moysi siłis non est. ⁊ tñ ex oĩ ꝑte ꝙ¬
nictus est. Ꝙ opusest in hoc testimoĩo
laborare. aut certe sicut dixit xp̃m
siłem non ẽẽ moyaut illain refelleiz
ꝓpħiam. sic. ut ⁊ hñc refellat. dicat
xp̃ta non ẽẽ uitam. uł in conspectu iu¬
deoꝵ non ei credencium nõ pependisse.
Cum autẽ hoc ille nou dix̾it. nec hodie
quisqm̃ eoꝵ audeat dr̃e nicħ est curmo¬
remur hñc quo de xp̃o dño ⁊ saluato¬

Expanded text:
 Moysi similis non est, et tamen ex omni parte convictus est; quid opus est in hoc testimonio laborare? Aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret prophetiam; sic etiam ut hanc refellat, dicat Christum non esse vitam, vel in conspectu Judaeorum non ei credentium non pependisse. Cum autem hoc ille non dixerit, nec hodie quisquam eorum audeat dicere, nihil est cur moremur hanc quoque de Domino et Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
mislta siłia. ut osiue oleast̾.⁊ far tritico.
de reb adhuc ꝓximis ⁊ actingentib lo¬
quor. Nam quid tam longe distans
a filio dei ꝑ q̃m fc̃a sunt omĩa ꝙͣ petꝰ
et lapis. et tñ in eiͣgłio legitur. ecce
agniis dei. ⁊ in apło. Petra aͣ erat xp̃e.¬

Expanded text:
multa similia, ut olivae oleaster, et far tritico. De rebus adhuc proximis et attingentibus loquor: nam quid tam longe distans a Filio Dei, per quem facta sunt omnia , quam pecus et lapis? et tamen in Evangelio legitur, Ecce Agnus Dei ; et in Apostolo, Petra autem e
Abbreviated transcription (Latin):
mariuami bibendam cogi oꝑt̾s quapp̃
reprehendenda se cerpit de scriptum lo
recte intlsigantur oñdam ex quosat
appareat multo magis cer̾a. uł tatim
deridenda atq dampnanda obiat
micus eis ip̃is conunicatur xͥana u̾ita¬
te dampnaudus. Qua pp̃ oplene om̃
fallacia. cumi dñs in eiungłio dixit. si.
dẽtis moysi crede̾tis ⁊mͥ. De me .n. ulẽ
scripsit. uͥl est qd̾ te in iugenti estuati
uisura est inquit scriptorib assti
flitatem. qm u̾itatis auctorm̃ditũ

Expanded text:
marinam bibendam cogi oportere. quamarinam bibendam cogi oportere. quareprehendenda secerpsit de scriptura lerecte intellegantur. ostendam: ex quo satis adpareat multo magis cetera uel statideridenda atque damnanda obicit inimicus, eis ipsis conuincatur christiana ueritate damnandus. quapropter, o plene omni fallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. nihil est, quod te uisum est, inquit, scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium.
Abbreviated transcription (Latin):
templum corpis sui templo ilłi cõꝑat
sepe cõmemorand̾ est. qr non demoni¬
is exhibebantur. s uni u̾o do̾ qui fecit
celum ⁊ t̾ram non tamam indigẽti
talib. S temꝑa distinguenti ⁊ iubẽ¬
ti p̾sencia᷑ aue significar futura. uos
uos fuigitis detestari. edite nob̾ auͣctẽ
deos uł iniusto conspicuo celo insibiles.
uł alios m̃nu̾abłes commentice̾s adoratis
quib fantasmatis ꝯ̃i uanis atq ĩanib
simłacris non ediculas fabricastis. S cor¬
daur̃a templa fecistis. Exigis ame ut
oñdam que nam scripserit de xp̃o moyseᷤᷤ
Iam quidem suꝑius multa demr̃ata st̃.
Si quis possit omĩa demr̃are p̃sertim qr
si quedam cõmemorem ꝑatus iudet᷑ iste
ꝑu̾sus uł in aliũ sensum ea conari ꝑu̾¬
tere. uł si fu̾it euidencia clarioris ĩntatis
opp̾ssus dr̃e se iłła. tãqmͣ de marisalso
suauem piscem caꝑe. Nec ideo se ad
totam scripturam moyseos uelud ad aꝙ̃

Expanded text:
templum corporis sui templo illi comparatemplum corporis sui templo illi comparasaepe commemorandum est: quia non daemoniis exhibebantur, sed uni vero Deo, qui fecit coelum et terram; non tanquam indigenti talibus, sed tempora distinguenti et iubenti praesentia, per quae significaret futura. uos uos fingitis detestari, edite nobis auctorideos uel in isto conspicuo caelo uisibiles uel alios innumerabiles conmenticios adoratis. quibus phantasmatis quasi uanis atque inanibus simulacris non aediculas fabricastis, sed corda uestra templa fecistis. Exigis a me, ut ostendam, quaenam scripserit de Christo Moyses. iam quidem superius multa demonstrata sunt, sed quis possit omnia demonstrare? praesertim quia, si quaedam commemorem, paratus uidetur iste peruersus uel in alium sensum ea conari peruertere uel, si fuerit euidentia clarioris ueritatis obpressus, dicere se illa tamquam de mari salso suauem piscem capere nec ideo se ad totam scripturam Moyseos uelut ad aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a alim̃ita purganda ẽ. detestabilis sr̃¬
sticio tua ⁊pistem tetogit ꝓit̾s q̃m lau¬
dasti ⁊aq̃ͣm marinam bib̾e ac sꝑinas edere
tum xp̃m confit̾ent᷑. tał ⁊ iste accipiat᷑
si aliꝙͥ in cius libris reꝑire potu̾it qui p̾̃di¬
cet xp̃m. ille quidem non dedignatur
opprinm dm̃ sui. Sy n. pr̃familias belze¬
bul appelsatꝰ est. qnͣto mag̾ domestici
eius. s uros indete a qoub ista didit̾itif
ꝓfecto scełatiores qmͣ illi qui dño ita con
uiciati sunt. Illi .n. nor eum xp̃m ẽẽ
credebant. ⁊ideo falsacemi putabant.
Nos autem doctrinam non putatiseẽ
latem. uñ autẽ tibi ur̃ legẽ moysi
nicħ a paganis mo distare. auqi tẽplũ
sacrificiũ. altare sac̃ dotemq ꝯmendat
soluite inquit templun. ħ ⁊ intriduo
suscitabo illud. et cum offers munꝰ
tuũ ad altare. et uade oñde te sacer¬
doti. ⁊ offer ꝓ te sacrificium qd p̾cepit
moyses in testimoniũ. Quoꝵ autẽ:

Expanded text:
gata est, detestabilis supgata est, detestabilis superstitio tua et piscem te cogit proicere, quem laudasti, et aquam marinam bibere ac spinas edere,cum Christum confiterentur, talis et iste accipiatur, si aliquid in eius libris reperiri potuerit, quod praedicet Christum, ille quidem non dedignatur obprobrium domini sui. si enim paterfamilias Beelzebub appellatus est, quanto magis domestici eius! sed uos uidete, a quibus ista didiceritis, profecto sceleratiores quam illi, qui domino uiciati sunt. illi enim non eum Christum esse credebant et ideo fallacem putabant; uos autem doctrinam non putatis esse lacem. Unde autem tibi uidetur legem Moysi nihil a paganismo distare? an quia templum, sacrificium, altare sacerdotemque commendat? at soluite, inquit, templum hoc, et in triduo resuscitabo illud et: cum offers munus tuum ad altare et: uade, ostende te sacerdoti et offer pro te sacrificium, quod praecepit Moyses, in testimonium illis. quorum autem
Abbreviated transcription (Latin):
bitantẽ de se asꝑnatus non sit. s quo
oñdit. nec dixit. si discipulus es crede. si ñ
credis discipnlus non es. tu mͥ hxc dicas
non dicas de xp̃o dubitanti. s de sm̃a utrũ
sit eius. an sb̾ inducta. at in quis beano¬
res appellat. qui non uid̾unt ⁊ credid̾ũt.
ħ si ideo dcm̃ putas ut sũ rõne ⁊ iudicio
quidq credamnis. esto tu bĩor sñ sensu.
ꝑatum te dicis. si quas in libris moysi de
xp̃o ꝓph̾ias inuen̾is. ita ꝑcipe. ac sipiscẽ de
mari.cum aqnͣ ip̃am uñ piscis capit᷑
tespuas. S quia moyses om̃e ad̾ sc̾psit
tu qui ꝯmenticenm. fallacem q xp̃m
de manichei lr̃is credidisti. tta moy si nõ
iis ccede. sicut net piscem uis edẽ u̾m.
piscem fallacit̾ saudas. Gi.n. pistẽ de
mari ede nõ uoc sicut ip̃e dixisti cur eũ
uos ita noxiũ pdicatis. ut si alia esca
uon occurrat. p̾us fame ꝯsunimamui.
qua pisce nescamini. ꝙͥ ꝙ si om̃is caro ĩ¬
munda est. ut dicitis. ⁊ in om̃i aqua oĩ¬

Expanded text:
bitantem de se aspernatus non sit; sed quo ostendit: nec dixit, Si discipulus es, crede, si non credis, discipulus non es. Tu mihi hoc dicas, non de Christo dubitanti, sed de sententia, utrum sit ejus, an subinducta. At, inquis, beatiores appellat, qui non viderunt et crediderunt . Hoc si ideo dictum putas, ut sine ratione et judicio quidque credamus; esto tu beatior sine sensu, paratum te dicis, si quas in libris Moysi de Christo prophetias inveneris, ita percipere, ac si piscem de mari, cum aquam ipsam unde piscis capitur, respuas. Sed quia Moyses omne quod scripsiqui commenticium fallacemque Christum de Manichaei litteris credidisti, ista Moysi non uis credere, sicut nec piscem uis edere. uerpiscem autem fallaciter laudas. si enim piscem de mari edere non nocet, sicut ipse eum vos noxium praedicatis, ut si alia esca non occurrat, prius fame consumamini, quam pisce vescamini? Quid, quod si omnis caro immunda est, ut dicitis, et in omni aqua omn
Abbreviated transcription (Latin):
dissimuł ad mod̾ tradicio est. ⁊ longe al¬
de̾nt: alt̾i nccio repugnarent. Nam
moys es quidem p̃ cet̾is ab oꝑe om̃ alai¬
nenduni doc in sabb̾o. cãm q indui᷑.
religionis huius hñc eẽ. qr deuscũ mũ¬
dum. ⁊ ea que in eo sunt omĩa fab̾ce
sey dieb indulsĩt opi. septima ño ĩ¬
.i. scificaũit tamꝙͣ sue tnͣ quillitatis por
net aures auid̾ accõmodaudas puta¬
bant assen̾anti dñi sꝑ oꝑari. nec ilũ
sibi cessationis statuisse diem. qr sic
tugis ⁊ infatigabilis uͥtus se q adeo ic¬
c̾to nũꝙͣ dede debe cessare. nec sabb̾is qͥd
oꝑari. Item moyses caruis ꝑctoinẽ in
sacris. ⁊ deo amabilib nũat iub q cu¬
gestau̾it ext̾̃minabit᷑ ille de cribusua
et heditatis que abral reꝑmissa sit ac
semine eius. nõ ueniet sn consorciũ. es
ħ gͦ iudei ualde credidant asseu̾ante moi¬
onem. tint̾ pisces ac uolucres ⁊ quad ͫ¬
pedia belluonis in modnm disceptator
eer iub q alia quidem ab ligurriri ꝓ

Expanded text:
 admodum traditio est et longe alderent, alteri necessario repugnarent. nam Moyses quidem prae ceteris ab opere omni abstinendum docet in sabbato causamque inducit religionis huius hanc esse, quia deus cum mundum et quae in eo sunt omnia fabricaret, sex diebus indulserit operi, septima uero ceificaverit, tanquam suae tranquillitatis portne aures quidem accommodandas putabant, asseveranti Deum semper operari, nec ullum sibi cessationis statuisse diem, quia sit jugis et infatigabilis virtus; seque adeo idcirco nunquam debere cessare, ne sabbatis quidem: ari. item Moyses carnis peritomen in sacris et deo amabilibus numerat iubetque cigestauerit, exterminabitur ille de tribu sua et hereditatis, quae Abrahae repromissa sit ac semini eius, non ueniet in consortium. et hoc ergo Iudaei ualde crediderant adseuerante Moytionem et inter pisces ac uolucres et quadrupedia helluonis in modum disceptator sedet iubetque alia quidem abligurriri pro
Abbreviated transcription (Latin):
bas. s ꝙ ĩmunda sint. Nam ea sor¬
fereucia ciboꝵ magr̃m discipulos tñ
suos ab hiis ꝓhibuisse que ĩ mũda ip̃i
butant. oñdite ubi ista adiscipur
sius remou̾it fallaces inppbi. ump¬
A dei niudicis ꝓuidencia ita cetati¬
siuit. ut ⁊̃ ꝯmoneatis nos. uñ comũ¬
camini. Nam ium pacior ab aĩo
meo ñtotũ ip̃m eu̾ugłi capłm qd̾¬

Expanded text:
 immunda sint: nam ea sorferentiae ciborum magistrum, discipulos tamen suos ab his prohibuisse, quae inmunda ipsi putant. ostendite, ubi ista a discipulis suis remouerit, fallaces, inprobi; uerumtamen dei uindicis prouidentia ita caecati, ut etiam commoneatis nos, unde conuincamini. non uim patior ab animo meo. nisi totum ipsum euangelii cap
Abbreviated transcription (Latin):
citurnitas non mi uus iħm nicħ tale dix
deantur ad confirmandam suspicionẽ fli
de capło isto plus tñ illo teneor. qr omẽm ut
dixi moysi scͥpturam scrutatus: ulłas ĩ de
xp̃o ꝓpħias inueni. nũc tũ te aꝑtus melio¬
ris intlłncie electorem ꝯsecuturũ ine aͥd
credo acturum q fateor gr̃as. si spem ꝓfec¬
tus ac docttine. am̃ m̃ obugatioins tue¬
fiducia ꝓmittit. nlło frustreris inuidia. s
doceas siquid est qd̾ me forte legentẽ pt̾i¬
erit de deo ac dño nr̃o memoratũ in scͥpt᷑a
moyse. net dix̾is q̃sote ut ĩꝑiti solent hx¬

Expanded text:
citurnitas non minus Jesum nihil tale dixihaec non parva videantur ad confirmandam suspicionem falsi de capitulo isto, plus tamen illo teneor, quia omnem, ut dixi, Moyseos scripturam scrutatus, nullas ibi deprophetias inueni. nunc tamen te conpertus melioris intellegentiae lectorem consecuturum me aliquid credo acturumque fateor gratias, si spem profectus ac doctrinae, quam mihi obiurgationis tucia promittit. nulla frustreris inuidia, sed doceas, si quid est, quod me forte legentem praeterierit de deo ac de domino nostro memoratum in scriptura Moysi. nec dixeris, q
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ sit. ⁊ ħ xp̃i testimoniũ. ut credi
debeat absolute au scriptoris. ut exa¬
uniuaris sollicite. nec sinos non credi¬
mins falsis xp̃m huic offendimus. Si
retuli iudeo .s. atq gentili. quib dr̃e nõ
possumus. si x̾ais est es crede. siñ credis.¬

Expanded text:
utrum sit et hoc Christi testimonium, ut credi debeat absolute; an scriptoris, ut examinari sollicite. Nec si nos non credimus falsis, Christum hinc offendimus, sed retuli, Iudaeo scilicet atque gentili, quibus dicere non possumus: si christianus es, crede; si non credis
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. qr duoꝵ hp̃m testinoniũ
u̾m est. Ego sum qui testificor de me. ⁊
testificatur de me qui misit me pr̃. Qͥd
aluid sonat recte intlłintib insullum
illa inseꝑabili trinitate spt̃ sc̃s. ideo ꝙ sc̃p¬
tum c̃ẽ. moro duoꝵ uł trumi tectiũ. srabit
omne om̃e u̾bum. alioqnͥ ⁊ unus testis ple¬
uni apło euuglizanti qͣm ppłis errantib a
forte iude calumpinamini. qr non ait in
rarum quis non agnoscat. In lege nr̃a .ii.
dixit nob̾data sicut dicit apłus em̃igłm
suum qd̾̃ se tñ accepisse testatur non ab
cõm̃emorasti celo delatam. hic est filius
mens dilectissimus credite illi. qr uos nõ
audistis nolite credere. Si autẽ ideo creditis¬
quia cam inscripturis sc̃is inuenistis ibi est ⁊
ista ͤ ubi crede̾ uon nultis de xp̃o scripsisse
moyseu. ibi alie multe quib ꝑiter fidem
derogatis nec timetis miseri. ne ita ꝓphauus
aliquis dicat istam uocem omĩo nonsomi¬
isse de celo ⁊ sicut uos cout̃ salutem gn̾is hu¬

Expanded text:
m testimonium verum est. Ego sum qui testificor de me, et testificatur de me, qui me misit, Pater : quid aliud sonat recte intelligentibus, nisi illum illa inseparabili Trinitate Spiritus sanctus? Ideo scriptum est, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Alioquin et unus testis pleuni apostolo evangelizanti, quam populis errantibus a forte inde calumniamini, quia non ait, inrarum quis non agnoscat? in lege uestra enim, dixit, uobis data, sicut dicit apostolus euangelium suum, quod se tamen accepisse testatur, non abcommemorasti caelo delatam: hic est filius meus dilectissimus, credite illi, quia uos non audistis, nolite illi credere. si autem ideo creditisquia eam in scripturis sanctis inuenistis, ibi est et ista. cui credere non uultis de Christo scripsisse Moysen; ibi aliae multae, quibus pariter fidem derogatis nec timetis, miseri, ne ita profanus aliquis dicat istam uocem omnino non sonuisse de caelo. et sicut uos contra salutem generis hu
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Ego simi uita. et eum pependis¬
se constet ante oculos non eicreden¬
cium indeoꝵ. ñ uideo cur dubitare de¬
beamus id ⁊̃ de xp̃o scripsisse illum de qͦ
xp̃c ait. Ille .n. de me scripsit. ꝑ inde si
qd̾ scriptum est suscitabo eis ꝓph̾aui¬

Expanded text:
dicat: ego sum uita et eum pependisdicat: ego sum uita et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Iudaeorum, non uideo, cur dubitare debeamus id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait: ille enim de me scripsit. proinde si quod scriptum est: suscitabo eis p
Abbreviated transcription (Latin):
deo qui ꝓ sui reginũs equitate bñ utit᷑ ⁊̃
passuri. morituri: resurrecturi. ascensuti.
ꝑ om̃s gentes emĩgłiũ uice et̾ue dissemi¬
naturi. illi fĩxisse crede̾ntur qui eum płis
amiũciarent. maguũ actũ aͥd est in usũ
nr̃m de infidelitate iudeoꝵ. ut idem ip̃i qͥ
hr̃ent incodicib. Nec in de aũctas iłlis h¬
bris minuit᷑ qd̾ auideis non iutlłgunt᷑ ĩo
⁊ augetur. Nam ⁊ ip̃a eoꝵ cecitas ĩ p̾dc̃ã
est. uñ mag̃ non intllñdo u̾itatẽ testimo
ĩ huic cos u̾aces oñdunt. hinc est illd̾ cuiꝰ
ambiguitate faustus fallit᷑. uidebis uitã
tuam pendentem. ⁊ non credes uite tue.
Que uerba. ⁊ alit̾ posse intlłigi. p̃t aliqͥs
dt̃e. de xp̃o autẽ non posse intlligi nͦ faustꝰ¬
ausus est dr̃e. nec quisquͣ ꝓrsus au¬
debis. ne quis negau̾it aut xp̃m ẽẽ ui¬
tam. aut auideis insum c̃ẽ pendentem.
ant cos ałi non credidisse. cum u̾o ⁊ ip̃e

Expanded text:
Deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam Deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam passuri, morituri, resurrecturi, ascensuri, per omnes gentes Evangelium vitae aeternae disseminaturi, illi finxisse crederentur, qui eum populis annuntiarent; magnum aliquid actum est in usum nostrum de infidelitate Judaeorum, ut iidem ipsi qui haberent in codicibus. Nec inde auctoritas illis Libris minuitur, quod a Judaeis non intelliguntur; imo et augetur: nam et ipsa eorum caecitas ibi praedicta est. Unde magis non intam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambiguitate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. quae uerba et aliter posse intellegi potest aliquis dicere: de Christo autem non posse intellegi nec Faustausus est dicere nec quisquam prorsus audebit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut a Iudaeis uisum esse pendentem aut eos illi non credidisse. cum uero et ipse