comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ham habuisset plures filios quare solum ysaac posuit.
& cum ysaac genitisset iacob & esau. quare de solo iacob
putati sunt. Cum autẽ in historia ñ dubitet᷑ quin abra-¬
ham ysaae ⁊ ysaac iacob genuisset: e. de aliis similiter:
moralitatem & allegoriam sequamur. Abraham in no-
iur. Abraham credidit dõ: &e reputatũ ẽ illi ad iusticiã.
Ipse enim fuit pͥma uia credendi: qui quando tres uidit
ce unum adorauit: sacͤmentũ tͥnitatis&e unitatis nobis
indicauit. Sequitur ysaac qui significat spem: quia y¬
saac int̾p̃tat᷑ risus. qui fuit gaudium parentũ. &e qui¬
fuit etiã spes patͥs: dum fidem ꝓmissioni adhibendo
nuit ẏsaac. quia fides gn̾at spem: iuxta apłm qͥ ait.
duobus parentib .i. caritas: que nascit᷑ ex fide & spe.
tacob significet caritatem. Iacob binomius ẽ. Prius
enim dictꝰ ẽ iacob: demde pꝰ luctationẽ cũ angło qͣm¬
deinde ꝓfectus ẽ ad laban: & seruiuit .uiiͫ. annis ꝓ

Expanded text:
ham plures habuisset filios, quare solum Isaac posuit? Et cum Isaac genuisset Jacob et Esau, quare de solo Jacob apostolorum. Cum autem historia non dubitetur quin Abraham Isaac, et Isaac Jacob genuerit, et de aliis similiter, moralitatem et allegoriam sequamur. MORALITAS. Abraur: Abraham credidit Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Ipse enim fuit prima via credendi, qui, quando tres vidit, et unum adoravit sacramentum trinitatis et unitatis nobis indicavit. Sequitur Isaac, qui significat spem, quia Isaac interpretatur risus, qui fuit gaudium parentum, et qui etiam spes fuit patris, dum, fidem promissioni adhibendo, genuit Isaac, quia fides generat spem, juxta Apostolum, qui ait: duobus parentibus, id est charitas quae nascitur de fide et spe. Jacob significet charitatem. Jacob binomius est; prius enim dictus est Jacob, deinde post luctationem cum angelo, qDeinde profectus est ad Laban, et servivit ei septem annis pro
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. In his tͥb omnis modꝰ gn̾ationis filioꝵ
dĩ notatur. Os̃ enim gn̾at multotiens de bono p̃cdi¬
catore bonũ filiũ. & de malo malũ: quod designat᷑
ꝑ abraham. qui de lib̾a uxore fidelem habuit &e de
ancilla infidelem. Aliquando uͦ gn̾at ꝑ bonũ p̃di¬
catorem bonum &e malum filiũ. qđ significat᷑ in y¬
saac qui de lib̾a unũ bonũ & alt̾m malũ genuit
Aliq̃n gn̾at bonos ꝑ bonũ. ⁊ malũ pdicatorẽ quod ĩ
iacob significatur: qui bonos filios de lib̾is & de ancu¬
lis hũit. Nacob autẽ genuit iudam &. frs euis.
Iudam nominatĩ ponit: quia de illo tm̃ añs descen¬
dit. Iudas autẽ gñ fares: et cetera. Iudas habuit
tres filios: her. &e onam & selam. Dedit autem
uxorem nomine thamar maiori filio suo her: s

Expanded text:
atur. In istis tribus omnis modus generationis filiorum Dei notatur. Generat enim multoties Deus de bono praedicatore bonum filium, et de malo malum; quod designatur per Abraham, qui de libera uxore fidelem filium habuit, et de ancilla infidelem genuit. Aliquando vero generat per bonum praedicatorem bonum et malum filium, quod significatur in Isaac, qui de libera unum bonum et alterum malum generavit. Aliquando generat bonos per bonum et malum praedicatorem, quod in Jacob significatur, qui bonos filios et de liberis et de ancillis habuit. Jacob autem genuit Judam et fratres ejus. Judam nominatim ponit, quod de illo tantum Dominus descendit. Judas autem genuit Phares, etc. HISTORIA. Judas habuit tres filios, Her, Onan, Sela. Dedit autem uxorem, nomine Thamar, majori filio, scilicet Her. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ad fidem uenientes. peccata m̃tis ⁊ oꝑis con-
gentes reconciliauit. De quo oscło dicit᷑ in canticiᷤᷤ.
Oscle̾tur me oscło oris sui. Postea bñdicitur: dũ uͥtu¬
tibꝰ multiplicat᷑ Quod esau sero ad patrẽ reu̾tens
tandem bñdicit᷑: sigc̃at quod uidaicus ppłs in fine
ĩ cruce. Lapis subpositꝰ capiti: humanitatẽ sig̃cat
subpositã diuinitati. Hic ẽ lapis ille qui facit utͣq
unũ. Scala uͦ q̃ t̾ram tangebat & usq ad celos exten-¬
saerat. ꝑ qũã angłi ascendebant ⁊ descendebant. p̃di¬
cationem significat sc̃oꝵ: in qͣ aliquando de celestibus

Expanded text:
gentes ad fidem venientes, peccata mentis et corporisgentes ad fidem venientes, peccata mentis et corporisgentes reconciliavit, de quo osculo dicit in Canticis: Osculetur me osculo oris sui . Postea benedicitur, dum virtutibus multiplicatur. Quod Esau sero ad patrem revertens, tandem benedicitur, significat quod Judaicus populus in fine ti significat in cruce. Lapis, suppositus capiti, humanitatem significat suppositam divinitati. Hic est ille lapis qui facit utraque unum . Scala vero quae terram tangebat et usque ad coelum extensa erat, per quam angeli ascendebant et descendebant, praedicationem significat sanctorum, in qua aliquando de coelestibus,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: qͥa eũ iã passũ cũ ad fidem accessit repꝑit. Rebec¬
ca conspecto ysaac de camelo descendit: quia ȩxcłã cog-¬
nito &ͦ gentilitatem dimisit. Cooput faciem pallio:
quia ad xp̃m ueniens erubuit cde ritu pͣt̾uo. It̾m ysaac
ppłs disꝑsus ꝑ orbem. mͦ seruit gentib ñ solũ corporali
seruitute: uerũ eriam libroꝵ suoꝵ confirmatione.
Qđ ẏsaac desicdat uenanõe filii sui esau uesci. sig̾cat
negligente & ĩ ext̾iorib quasi uenationib occupato:
posuit: &e pͥori dignitatẽ p̃ripuit. Quod autẽ ysaac
caligans iacob filio futurã bñdictionẽ p̃dixit. s eũ ñ
uit. Qd̃ autẽ iacob ñ de uenatione s de domestico aĩa¬
li cibospatͥ parauit: designat qr ppłs gentił in seipso
holocaustũ dõ obtulit. uxta psalmistã. In me sunt
ds̃ uota tua. q̃ reddam laudationes tͥ. Uestes esauqͥbꝰ
uet̾is legis: quibꝰ eccła gentił bñ int̾pretando decorat᷑
Qa pellibi edoꝵ manus & colla tegunt᷑: designat qͦd̃

Expanded text:
 quia eum jam passum, cum ad fidem accessit, reperit. Rebecca conspecto Isaac de camelo descendit , quia Ecclesia cognito Christo gentilitatem dimisit. Cooperit faciem pallio, quia ad Christum veniens erubuit de ritu praeterito. Quod n solum corporali servitute, verum etiam librorum suorum confirmatione. Quod Isaac desiderat venatione filii sui Esau vesci, significnegligente, et in exterioribus, quasi in venationibus, occupato, ocum ac dignitatem praeripuit. Quod autem Isaac caligans oculis Jacob filio futura praedixit, sed cum non vit. Quod autem Jacob non de venatione, sed de domestico animali, cibos patri paravit, designat quod populus gentilis in seipso holocaustum Deo obtulit, juxta Psalmistam: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam laudationes tibi . Vestes Esau, quibus veteris legis, quibus Ecclesia gentilis bene interpretando decoratur. Quod pellibus haedorum manus et colla teguntur, designat quod
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ septuagies septies p̃cipit dimitti: quasi uniu̾sa de¬
licta uibet condonari. Itaq cũ matheus carnalẽ
gñationẽ intendat ostendẽ. nat᷑ales tm̃ pacͤs ponit.
Lucas uͦ cum bapticatũ filiũ dĩ adoptiuũ fieri insi¬
nuare uelit. ñ solũ uaturales s etiã adoptiuos pafs
in gen̾atione int̾serit: sieut heli & omnes ĩtpositos usq

Expanded text:
go septuagies septies praecipit dimitti, quasi universa delicta jubet condonari. Itaque cum Matthaeus carnalem generationem ostendere intendat, naturales tantum patres ponit. Lucas vero, cum baptizatum Filium Dei adoptivum fieri insinuare velit, non solum naturales, sed etiam adoptivos patres in generatione interserit, sicut Heli et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ ꝯu̾sa oĩb potũ p̾dicatiõis obtulit ñ solũ sapien-¬
tib s ee insipientibus. Uñ paulus. Sapientib ce ĩ sipi¬
entib debitor sũ. Laban qui uocauit seruũ ĩdomũ ⁊
bñdictũ dĩ appellat. significat qͦsq carnales. qͥ scoꝵ doc¬
toꝵ uͥtuites ãmirant᷑ &e eos honorant: nec tñ cũ eis ad

Expanded text:
gentium conversa omnibus potum praedicationis obtulit, non solum sapiengentium conversa omnibus potum praedicationis obtulit, non solum sapientibus, sed etiam insipientibus. Unde Paulus: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Laban qui vocat servum in domum et benedictum Domini appellat, significat quosque carnales, qui sanctorum doctorum virtutes annuntiant, et eos honorant, nec tamen cum eis ad
Abbreviated transcription (Latin):
sub gr̃ã. Isaac ligna portauit: quia xp̃s cruẽe tulit.
Auraham uͦ ignem &e gladium: quia in manu dĩ erat
tori ad gentilem plebẽ ꝯu̾tendam missũ. fons ad qͦm
seruus stetit: sigcat fluenta euangłice scͥpturȩ. De qͦ re-
becca haurit in ydria: qr de scͥptura docum̃tũ gentili-¬
tas ꝯu̾sa accepit. cũ capacitatis mensura. Rebecra pati-¬
entia int̾p̃tat᷑. Gentilis enĩ eccła multa ꝓ dõ passa est.
Prius ydriam ĩ scapula ponit demñ ĩ ulnis. qr p̃dicatio¬
nem pͥus in m̃te posuit. dem̃ oꝑe compleuit. Ornam̃ta
quib seruus rebeccam decorauit: uͥtutes e p̃cepta sunt
doctoꝵ. Inaures enim uoluntatẽ audiendi t̾bũ dĩ sig-¬
nificant: q̃dilectione suscipi debent. Gemina enĩ p̃cep.¬
ta caritatis: ꝑ pondꝰ duoꝵ sicloꝵ intelligunt᷑. Armillȩ
legis consistit. Quod rebecca ñ solum uiro potũ dedit:
uerũ enã camelos adaquauit: significat quia ȩccła

Expanded text:
sub gratia. Isaac ligna portavit, et Christus crucem tulit. Abraham vero ignem et gladium, quia in manu Dei erat torum, ad gentilem plebem convertendam missum. Fons, ad quem servus stetit, significat fluenta evangelicae Scripturae, de qua haurit Rebecca cum hydria, quia de Scriptura documentum gentilitas conversa accipit, cum capacitatis mensura. Rebecca patientia interpretatur. Gentilis enim Ecclesia multa pro Deo passa est. Prius hydriam in scapula ponit, deinde in ulnis, quia praedicationem prius in mente ponit, deinde in opere complet. Ornamenta, quibus servus Rebeccam decoravit, virtutes et praecepta sunt doctorum. Inaures enim voluntatem audiendi verba Dei significant, quae, cum dilectione suscipi debent; gemina enim praecepta charitatis per pondus duorum siclorum intelliguntur. Armillae, gis praeceptis consistit. Quod Rebecca non solum viro potum dedit, verum etiam camelos adaquavit, significat quod Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
luctari debet contͣ uicia: & ĩ amore ꝓximi laborare
eum uideat in p̃senti ꝑ fidem ĩ fut᷑o ꝑ rem. Ecce ia¬
cob significat ut diximꝰ caritatem. Caritas uͦ amplec¬
tit᷑ duas uitas: auctuã &e contẽplatuã. Actiua ꝑ
lyam. contemplatiua ꝑ rachel significatur. Lya

Expanded text:
luctari debet contra vitia, et in amore proximi laborare,eum videat, in praesenti per fidem, in futuro per rem. Ecce Jacob significat, ut diximus, charitatem. Charitas vero amplectitur duas vitas, activam et contemplativam. Activa, per Liam; contempla
Abbreviated transcription (Latin):
In ipso exordio satis ostendit quod de humanitate
lant᷑. sicut pͥmꝰ lib̾ moysi genesis uocatur. quia ĩ
exordio de genit᷑a mundi dicit: & sic̃ exodus in cu¬
ius pͥmordio de exitu filioꝵ isrł de egypto tͣctat᷑.
Bene congruit nouũ testamẽtũ uet̾i: quia illud in¬
cipit a gn̾atione pͥmi hominis & a creatione mun¬
iatione mundi. Illud uocatur genesis: istud gn̾a¬
tionis. Illud agit de p̃ceptis sed imꝑfectis: istud uͦ¬
agit de institutionib s ꝑfectis. Illud de sac̾dotio &
agit de lib̾atione egypti: istud de lib̾atione infer¬
ni. Illud agit de int᷑ductione in t̾ram ꝓmissioniᷤᷤ:
nationem: ista ad reꝑationẽ. Iila de parabiso expũ¬
lit: ista reduxit. Dicamus gͦ. lib̾ gn̾ationis scilicet hic
ẽ: sicut dicit᷑. Uisio ysaiȩ filii amos: sine ꝓnomine.
Cuius autẽ sit gn̾atio postea subdit: ñ ade nos ꝑden¬
tis. s ihu id ẽ saluatoris.:⁊ ñ expellentis a paradiso: s

Expanded text:
In ipso exordio satis ostendit quod de humanitate lantur, sicut liber primus Moysi Genesis vocatur, quia in exordio de genitura mundi agitur, et sicut Exodus, in cujus principio de exitu filiorum Israel de Aegypto tractatur. Bene congruit Novum Testamentum Veteri, quia illud incipit a generatione primi hominis et creatione munt restauratione mundi. Illud vocatur Genesis, istud liber generationis. Illud agit de praeceptis, sed imperfectis; istud vero de institutionibus, sed perfectis. Illud de sacerdotio eagit de liberatione Aegypti, istud de liberatione inferni. Illud agit de introductione in terram promissionis, et nationem, ista ad reparationem. Illa de paradiso expulit, ista reduxit. Dicamus ergo: Liber generationis, scilicet hic est, sicut dicitur: Visio Isaiae, filii Amos , sine pronomine hic. Cujus autem sit generatio, postea subdit. Non Adae nos perdentis, sed Jesu, id est salvantis. Non expellentis a paradiso, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Querit᷑ quare dauid añ abraham ponitur: quia si
pͥmũ posuisset abraham ⁊ pꝰea dauid: rursus re¬
petendus ẽẽt abraham ut gen̾ationis series texeret᷑.
Idõ etiam dauid p̃ponitur. quia in multis peccauit. ñ
abraham qui in omnibus iuistus apparuit. ut ex

Expanded text:
Quaeritur quare David ante Abraham ponitur? Quia, si primum posuisset Abraham, et postea David, rursus repetendus esset Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo etiam David praeponitur, qui in multis peccavit, non Abraham, qui in omnibus justus apparuit, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nota quod in singulis pat̾bus tͥa debent notari histoera
moralitas. allegoria. in quo uidelicet unꝰ quisq patrũ.
xp̃m p̾figuret. Moralitas in ħ notatur qd̾ ex singłis patͥb
in nob̾ aliqua uͥtus xͥ uł ꝑ significationẽ nominis. uel
ꝑexemplũ edificatur. Unde & quadraguita duo patͦs

Expanded text:
Nota quod in singulis patribus tria debent notari, historia, moralitas, et allegoria in quibus videlicet unusquisque patrum Christum praefiguret. Moralitas in hoc notatur, quod ex singulis patribus in nobis aliqua virtus, vel per significationem nominis, vel per exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
Pensemꝰ qͦmͦ paulꝰ se abnegau̾at: qui dicebat.
Uiuo aũ tam ñ ego. Extinctꝰ quippe fuerat
tor. Si enim ipse ẽẽt: piꝰ ꝓfecto ñ esset. S qui
se uiu̾e̾ denegat: dicat uñ est qͦd sc̃a u̾ba per
doctͥnam ueritatis clamat: c̃ ꝓtinꝰ subdit.

Expanded text:
Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego . Exstinctus quippe fuerat tor. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat unde est quod sancta verba per doctrinam veritatis clamat. Protinus subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
Querit᷑ ñ quomͦ matħs referat discipłos
tͣnsfretasse in t̾ram genesaret. n marchus
de t̾minatiꝰ loquens. dic̃ eos ad bethsaidam
tͣnsfretasse que ẽ uixta stagnũ genesaret.
cũ uideat᷑ lucas dr̃e quod in locis bethsaida
factũ fui̾t miraculũ illud memorabile. et
refectio celestis. Ait enĩ. Assũptis illis secessit
seorsũ in locũ desertũ. qui ẽ betsaida. Quod
tũ qui ẽ betsaida. ñ ipsiꝰ uicinia ciuitatis.
s loca deserta ad eam ꝑtinentia e̾ẽ designa
ta. Marcꝰ enim dic̃ aꝑte quod p̃cederent
eũ. adbethsaid̾a ubi ipsius ciuitatis fines
constat e̾e̾ notatas. Lucas uͦ qui ñ dic̃ in locũ
desertũ. que ẽ bethsaida. s qui ẽ bethsaida.
Pͭ nͥ fallor recte intelligi quia ñ ipsã ciuitatẽ
uoluerit intelligi. s locũ desertũ ipsiꝰ ad eiꝰ¬
ꝯfinia ꝑtinentẽ. Narrat aũt eugłista iohes.
manducasse turbas panẽ uixta tiberiadem.⁊
ascendentes nauẽ discipłos uenisse tͣnsmare

Expanded text:
quaeritur, quomodo Matthaeus referat discipulos transfretasse in terram Genezareth? et Marcus determinatius loquens, dicit eos Bethsaidam transfretasse, quae est juxta stagnum Genezareth, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida. Quod tum, qui est Bethsaida, non ipsius vicinia civitatis, sed loca deserta ad eam pertinentia esse deta; Marcus enim dicit aperte, quod praecederent eum Bethsaidam, ubi ipsius civitatis fines constat esse notatos. Lucas vero qui non dicit in locum desertum, quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, ni fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, ifinia pertinentem. Narrat autem Evangelista Joannes manducasse panem turbas juxta Tiberiadem, et ascendentes navem discipulos, venisse trans mare
Abbreviated transcription (Latin):
tur. siẽ illi .u. dequibꝰ .u. milia hominũ sũt¬
saciata. ne itm sicut in lege uitale alim̃tum
animȩ corꝑalibꝰ sacram̃tis obtegeret᷑. Ordei
enĩ medulla tenacissima tegit᷑ palea. Pauci uͦ
pisces significant alias scͥpturas quas hm̃s pret̃
nouũ testam̃tũ. ad edificationẽ nr̃ãm. ł paucoᷤᷤ

Expanded text:
quinque millia hominum saturata, iterum sicut in lege vitale alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Pauci vero pisces significant alias scripturas, quas habemus, praeter Novum Testamentum ad aedificationem nostram. Vel paucos
Abbreviated transcription (Latin):
sta matħs declarat. qͥa differente uidea. gen¬
tilitas ꝯflux̃ ad xp̃m. atq int̾na uite mist̾ia.
quanto fidei uicinior tanto m̃te capatior.
hausit. iuxta qđ dauid ait. Accedite ad eũ
n illuminamini. Et dixit ei quidã nc̃.¬
nos ñ agnoscimur si foris stamꝰ. foris enim¬
stantes. nolunt dm̃ uid̾e cũ uidi cognati
ad custodiã lit̾e foris fix̾unt. ⁊ quasi xp̃m
poci ad carnalla docenda cogunt exire.¬

Expanded text:
sta Matthaeus declarat, quia differente Judaea, gentilitas confluxit ad Christum atque interna vitae mysteria, quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit juxta quod propheta ait: Accedite ad eum, et illuminamini . Et dixit ei quidam: Ecodum nos agnoscimur, si foris stemstantes nolunt Dominum videre cognati ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pꝰ mortẽ gͣuant. si adhuc inuita positis mi¬
nime fu̾int relaxata. Hoc tn sciendu ẽ. quia
illic ñ de minimis nil qͥsquã purgationis
obtinebit. nͥ hoc bonis actibꝰ in hac uita post̾
ut illic optineat ꝓmeret᷑. Dmñe peceatũ¬

Expanded text:
 mortem gravant si adhuc in vita hac positis minime fuerint relaxata. Hoc autem sciendum est, quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Post sermonẽ quippe in domo habitũ ubi ne¬
fanda blasphemia demoniũ hr̃e dictus est.
egͥdiens docebat ad mare. ut ostendẽt se re¬
licta obculpã ꝑfidie uidea. ad gentes saluan
& incredula. mĩto tumidis amarisq flucti¬

Expanded text:
Post sermonem quippe in domo habitum, ubi nefanda blasphemia daemonium habere dictus est egrediens docebat ad mare, ut ostenderet se, relicta ob culpam perfidiae Judaea, ad gentes salvandt incredula diu corda merito tumidis amarisque flucti
Abbreviated transcription (Latin):
rat hẏstoria eccłiastica ioħm sepultũ e̾e̾ in
sebasta urbe. palestine. que qͦndamsmaria dic-¬
dentes xp̃ianis qui sepulcrũ eiꝰ pia sollicitu¬
dine freq̃ntabant. in uasisse monum̃tũ et
ossa disꝑfisse ꝑ campos. n rursus collecta. igue
temꝑis ibidẽ de ierosolimis monachos qui
mixti paganis ossa legentibꝰ maximã eoꝵ par-¬
tem congregauert̃ n ad patr̾e suũ philippum
sherosolimã deduxert̃. At ille misit eabea¬
to anastasio alexandrinȩ urb̃ ep̃o ibiq serua¬
ta usq ad temꝑa theofili eiꝰdem urb̃ ep̃i. qñ¬
iubente theodosio pͥncipe omĩũ gentiũ fana
destructa s̃. Tunc expurgato a sordibꝰ templo

Expanded text:
rat Historia ecclesiastica, sepultum eum in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicdentes Christianis qui sepulcrum ejus pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igni temporis ibidem de Jerosolymis monachos, qui, mixti paganis, ossa legentibus maximam eorum partem congregaverunt, et ad patrem suum Philippum Jerosolymam detulerunt. Et ille misit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopidestructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo
Abbreviated transcription (Latin):
tota mudi creatura ꝑfecta ẽ.uii. aũ conditor ab
appellari. Recte gͦ saluator eadẽ .ui. die crucifixꝰ.
humane restaurationis impleuit archanũ. iõq¬
qͦd ꝓ niundi refectione suscepi. iã totũ opꝰ exple¬
tũ ẽ. Satbato aũ in sepulcꝰ reqͥescens. resurrecti¬
onis q̃ octaua die uentura erat expectabat euen¬
tũ. U̾ nr̃e simul deuotionis ac beate ret̾ͥbutioĩs
p̾lucet exemplũ. qͦs in hac qͥdẽ .ui. scli etate ꝓ dño
pati ⁊ uelut mundo necesse ẽ crricifigi. In. uiͭ.¬
uͦ etate.i. cũ mortis qͥs debitũ soluit. corꝑa qͥdẽ
in tumulis aĩas aũ in secͤta pace c̃ dño manere
⁊ pꝰ bona oportet oꝑa qͥesc̾e̾. donec octaua tan¬
dem ueniente etate. &̃ corꝑa ip̃a resurrectioẽ
glificata. c̃ aĩabꝰ simul et̾ne incorruptionẽ here¬

Expanded text:
tota est mundi creatura perfecta, septimo autem conditor ab uiem, voluit appellari, recte Salvator eadem sexto die crucifixus, humanae restaurationis implevit arcanum. Sabbaquod pro mundi refectione suscepit, jam totum est expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In  est, cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, et jam corpora ipsa resurrectione glorificata, cum animab
Abbreviated transcription (Latin):
quã c̃ exͣ mandato ip̃iꝰ carnalia in nob desideria extigunt᷑.
ꝓinde quia ierosolimitane t̾re discͥmen qd irruentibꝰ sar¬
racenis nuꝑ eueñ. ex pecc̃o mayime habitatoꝵ t̾re ac totiꝰ
silio multis ep̃is approbantibus ꝯstituimꝰ ut om̃s usq ad qͥn¬
quenniũ saltẽ ꝑ om̃s sextas ferias cibo qͣdragesi mali ieiu-¬
nent. & missa ubi cantanda fuerit in hora nona cantet᷑. qd̵̾ a
pͥma dñica de aduentu usq adnatał dñi statuimꝰ obseruandũ.
Fñ. uero.iiii. & sabb̃o indiffent̃ om̃s qͥ benẽ ualent a carnibꝰ
nobis e familie nr̃e int̃dicinꝰ. nisi forte aut infirmitas aut̾.
magna sollempnitas. uel alia euidens causa fuerit impedire.
ipse. atq ignoscet nobis. & relinquet ꝓͥ ost se benedictionẽ sicut
in uet̾ ppło legit᷑ accidisse. qui õ ex peccato saturitatis suꝑatus
fuisset ab hostibus in parua postmodũ manũ eos placato per
ieiunũ dño suꝑauit. Hoc gͦ adeo statuimꝰ obseruandũ ut qͥcq

Expanded text:
quam cum ex mandato ipsius carnalia in nobis desideria extinguuntur. Proinde quia Ierosolimitane terre discrimen, quod irruentibus Sarracenis nuper euenit, ex peccato maxime habitatorum terre ac tocrum nostrorum consilio multis episcopis approbantibus constituimus, ut omnes usque ad quinquennium saltem per omnes sextas ferias in cibo quadragesimali ieiunent et missa, ubi cantanda fuerit, in hora nona cantetur, quod etiam a prima dominica de aduentu usque ad natale domini statuimus obseruandum. Feria uero quarta et sabbato indifferenter omnes, qui bene ualent, a carnibus nobis et famulis nostris interdicimus, nisi forte aut infimagna sollempnitas vel alia evidens causa visa fuerit impedire, Ipse adque ignoscet nobis et relinquet post se benedictionem, sicut in veteri populo legimus accidisse, qui cum ex peccato saturitatis superatus fuisset ab hostibus, inerti postmodum manu, placato per ieiunium Domino, superavit. Hoc igitur adeo statuimus observandum, ut, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ testam̃tũ. ⁊ qr ꝓfunda . ⁊ sublimia tͣdi
turꝰ erat: in montẽ ascendit: ut altitudinẽ
mysti̾oꝵ significaret: ppłm uͦ in ino docet.
qͥa ñ habebat altã intelligentiã. Receꝑunt
aũ apłi in ordinatione sua ñ solũ nom̃ apłatꝰ. s¬
ĩ spm̃ maioris intelligñtiȩ. Itaq illis electis al¬
ta dicit. Moyses uͦ ĩ monte similit̾ legẽ accep̾
qr totũ legis mist̾ium intellȩxit: ppłm uͦ iimo
docuit. qiͣ rudẽ ⁊⁊ minoris capacitatis. P̃cepta
uet̾is leg̃ inicialia ⁊⁊ ĩꝑfecta erat̃ ad iusticiã:
p̃cepta uͦ q̃ daturꝰ erat dñs: illã ĩꝑfectionẽ¬

Expanded text:
Novum Testamentum, et quia profunda et sublimia erat traditurus, in montem ascendit, ut altitudinem mysteriorum significaret. Populum vero in imo docet, quia non habebat altam intelligentiam. Receperunt autem apostoli in ordinatione sua non solum nomen apositum majoris intelligentiae. Itaque illis electis, alta dicit. Moyses vero in monte similiter legem accepit, quia totum legis mysterium intellexit. Populum vero in imo docuit, quia rudis et minoris capacitatis erat. Praecepta veteris legis initialia et imperfecta erant ad justitiam. Praecepta vero quae daturus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ut głicͣret᷑ filiꝰ di ꝑ eũ aut ad inchoationẽ damp¬
rodes. qͥ utͥq suo tprͣ adu̾s dnm̃ repugnantes.
qd̾ torm̃toꝵ ingee̾nna penas ꝑpetuo passuri eẽnt.
ꝑ p̃sentiũ afflictionũ miseriã cunctis ostñdebant.
Qͥbꝰ congruit ilłd̾ ꝓpħe. Et duplici conͥtione con¬

Expanded text:
ut glorificetur Filius Dei per eum , aut ad inchoationem damrodes, qui utrique suo tempore adversum Deum repugnantes , quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione con
Abbreviated transcription (Latin):
fligi᷑. Aut enĩ adm̾ita augenda ꝑ pacientiã
iusti corꝑali infirmitate guant᷑. ut bĩ patres
iob ⁊ tobias. umnnumi mrẽs inutͦq testam̃to:
do reuelationũ extolleret. datꝰ ẽ stimulꝰ carnis
suȩ. qͥ eũ colaphiraret. aut ad intelligenda ⁊ cor¬
rigenda peccã nr̃a. sic̃ maria soror moysi inhere¬
mo obu̾ba tem̾itatis ⁊ suꝑbiȩ ꝑcussa ẽ lepͣ. sicut
ñ potuit abinfirmitate sanari. aut ad głam
dĩsaluantis. siuie ꝑ se ipm. siue ꝑfamulos suos.

Expanded text:
ientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati patres, Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento. do revelationum extolleret, datus est ei stimulus carnis suae, qui eum colaphizet. Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra. Sicut Maria soror Aaron in eremo, ob verba temeritatis et superbiae percussa est lepra. Sicut s peccatis, potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per se ipsum, sive per famulos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
Et mucilẽ seruũ. hic ostendit penã qͣ recipi¬
et seruus pig̃ in futuro. Quasi dicat. Inutilẽ ser¬
uũ. ⁊ infructuosũ qͥ sponte ⁊ negligñtia sua cor¬
ruit in int̾iores. tenebras: mutite ĩ ext̾iores. Ext̃¬
ores tenebre posst̃ intelligi corporales pene corpꝰ
qͥppe ext̾iꝰ ẽ aĩe. Int̾iores gͥ tenebre mala s̃ anime
qͥbꝰ a caritatis lumine au̾sa. ĩ peccatis oblectat᷑.
Ext̾iores uͦ tenebre st̃ mala corporis qͥbꝰ et̾nalit̾

Expanded text:
e in tenebras, etc. Ostendit poenam, quam recipiet piger servus in futuro. Quasi dicat: Inutilem servum et infructuosum, qui sponte et negligentia sua corruit in interiores tenebras, ejicite in exteriores. Exteriores tenebrae possunt intelligi corporales poenae. Corpus quippe exterius animae. Interiores ergo tenebrae mala sunt animae, quibus a charitatis lumine aversa, in peccatis oblectatur. Exteriores vero tenebrae sunt mala corporis, quibus aeternaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsirent. uidert̃ ficũ aridã factã. Et recorda¬
tꝰ ẽ petrꝰ ⁊ dix̃ ei. Ralbi. ecce ficꝰ cui maledi¬
xisti aruit. Dem̃ multis aliis relatis. ostñdit
tiõẽ matħs ait. W fc̃m ẽ c̃ ronsũmasset iħc ser¬
mones istoᷤᷤ. tẽ dix̃ discpłis suis. Scitis qr pꝰ bidu¬

Expanded text:
sirent, viderunt ficum aridam factam. Et recordatus est Petrus et dixit ei: Rabbi, Ecce ficus, cui maledixisti, aruit . Deinde multis aliis relatis, ostendit tione Matthaeus ait: Et factum est, cum consummasset Jesus sermones hos, dixit discipulis suis
Abbreviated transcription (Latin):
ista cogitatio. qͣre ñ incussit tͥ timorẽ. cũ scires me
mea diligñtiꝰ exqͥsiturũ: Ecce qd̃ adduxisti ad
excusationẽ tuã te potiꝰ incusat. quia qͣuto me no¬
iusti seuerũ tanto oportuit te ꝯmitt̾e pecuniam
meã nũmulariis. Et ħẽ. Oportuit gͦ. Qͭ dicat.

Expanded text:
Ista cogitatio tua, quare non incussit tibi, cum scires me mea diligentius inquisiturum? Ecce quod adduxisti ad excusationem tuam, te potius incusat, quia quanto me novisti severum, tanto oportuit te committere pecuniam meam nummulariis. Et hoc est: Oportuit ergo, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
gii. s meret᷑ ñ ampliꝰ carnalit̾ cum ui¬
ro suo copulari. quia contͣ copulationẽ
peccauit. Qͣ quia uincłm coniugii re-¬
manet idõ addit. Et qui dimissam .d.
mechat᷑. Accipientẽ t̾ret. quia adult̃a
ciliari uiro. pꝰ separationem. ¶ Hiẽt
ei discpłi. Si ita ẽ hominis causa cũ

Expanded text:
gii, sed meretur non amplius carnaliter cum vigii, sed meretur non amplius carnaliter cum viro suo copulari, qui contra copulationem peccavit. Et quia vinculum conjugii remanet, ideo addit: Et qui dimissam duxerit, moechatur. Accipientem terret, quia adultera ciliari viro post separationem. Dicunt ei discipuli: Si ita est causa cum
Abbreviated transcription (Latin):
rem. ¶ ¶ uid gͦ moyses ⁊ c̃. Cum respon¬
dissce ds̃ u̾ba auctoritatis. auctoritati oppo¬
nunt cũ ñ possint ꝑsone oppone̾. Quasi.d.
Quandoqͥdem ħ ds̃ p̃cepit in pͥncipio. qua¬
re gͦ moyses p̃cepit pꝰea mutari coniu¬
gia. ⁊ dari libellũ repudii. in signum de¬
Pmissio enim fuit ñ p̃ceptum. & ob ħ ꝑꝑ
duritiam cordis ur̃i. Uidebat enim tan¬
tam duritiam in uideis moyses. qd cũ
ꝓpt̾ aliquã causam uxores odio hab̾ent.
si ñ licẽt dimittẽ int̾fic̾e̾nt. Pmisit gͦ
qd̃ leuius erat ut gͣnius uitaretur. Ab
micio aũ ñ fuit sic .i. ñ sie habuit lex
naturalis. Dico aũ uob̃. Seriius coactꝰ
infirmitate hominũ ħ p̃cepit. s ego do¬
minꝰ & magist̾ dico ⁊ p̃cipio uob̃. ut ue¬
terem hominem exuatis. &. p̃cepta nore
legis teneatis. Dico enim uob̾ quia qͥcun
copula. inaliam carnem illam unntatẽ
tͣusmiserit. ⁊ formcatione illam diui¬
serit. ñ amitit quidẽ uincłm coniu¬

Expanded text:
 Quid ergo Moyses, etc. Cum Deus respondisset verba auctoritatis, auctoritati opponunt, cum non possunt personae opponere, quasi dicant: Quandoquidem hoc Deus praecepit in principio, quare ergo Moyses postea praecepit mutari conjugia, et dare libellum repudii in signum dePermissio enim fuit, non praeceptum, et hoc propter duritiam cordis vestri. Videbat enim tantam duritiam cordis in Judaeis Moyses, quod, cum propter aliquam causam uxores odio haberent, si non liceret dimittere, interficerent. Permisit ergo, quod levius erat, ut gravius vitaretur. Ab initio autem non fuit sic. Id est, sic non habuit lex naturalis. Dico autem vobis. Servus coactus infirmitate hominum praecipit, sed ego Dominus et magister dico et praecipio vobis, ut veterem hominem exuatis, et praecepta novae legis teneatis. Dico enim vobis quia quicucopula, in aliam carnem illam unitatem transmiserit, et fornicationem illam diviserit, non amittit quidem vinculum conju
Abbreviated transcription (Latin):
bolas. s aꝑte postulat s̾ exponi. quibꝰ ñi¬
tis uitam ȩternam posset consequi. No-
ñ uoto temptantis. s discentis in t̾rogas¬
se cum dicat. Magist̾ bone. ⁊ ẽ. Quid
quia putabat eum purũ hominẽ.⁊ ñ
dm̃. & ex se tm̃ bonum. Uñ redarguit¬
eum ita. Quid me in t̾rogas de bono.
subaudis magist᷑ .i. querendo a bono ma-¬
gistro: Qd̃ ita sit intelligñdum: doce
aliꝰ euuglista cum dicit. Quid dicis me¬
bonum᷑ Non ita bonꝰ ut putas .i. ex me.¬

Expanded text:
bolas, sed aperte postulat exponi, quibus meritis vitam aeternam possit consequi. Notanon voto tentantis, sed dicentis interrogasse, cum dicat: Magister bone, etc. Quid quia putabat eum purum hominem, et non Deum, et ex se tantum bonum. Unde redarguit ita: Quid me interrogas de bono? subaudis magistro, id est quaerendo a bono magistro. Quod ita sit intelligendum, docet alius evangelista, cum dicit: Quid me dicis bonum? Non sum ita bonus ut putas, id est e
Abbreviated transcription (Latin):
fecit mas. ⁊.f. fecit e Non dicit femi¬
nas s feminã multiplicia conuigia ex¬
cludens. & ad idem adhuc affirmandum
unũ facit carnalis ꝯiunctio. ñ iam duo
ds̃ ñ comuxit. ⁊ illa potꝰ homo separare.
nachꝰ. ⁊ alt̾a monacha efficiatur. QQue¬

Expanded text:
feminam fecit eos? Non dicit feminas, sed feminam, multiplicationem conjugii excludens, et ad idem adhuc confirmandum unum Deus non conjunxit, et illa potest homo separare. nachus, alter monacha efficiantur. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis pueri ñ ẽẽnt ꝯtinentes uir¬
tute. tam̃ in figura ueroꝵ continen¬
tium. uoluit in eis ostendere qͦd in ue¬
ris ꝯtinentibꝰ completur Imposuit.
enm eis manꝰ. ut ueris ꝯtinentibꝰ et
ueris humilibꝰ grãm sui auxilii ꝯ¬
ferendam significaret. ⁊ eos. sua bñ¬
dictione & gra dignos ostenderet.
Q ħ est quod mͦ ingreditur: Tunc ob
manu ⁊ uoce saluatoris bñdici. s qr qͣi
adhuc rudes & simplices putabant ma¬
gistrum suum ad similitudinẽ reliqͦꝵ
hominũ lassari importunitate offerñ¬

Expanded text:
quamvis non essent continentes virtute, tamen in figura verorum continentium, voluit in eis ostendere, quid in veris continentibus impletur. Imposuit enim eis manus, ut veris continentibus, et veris humilibus gratiam sui auxilii conferendam significaret, et eos sua benedictione et gratia dignos ostenderet. Et hoc est, quod modo ingreditur: Tunc oblmanu et voce Salvatoris benedici, sed quia quasi adhuc rudes et simplices putarent Magistrum suum ad similitudinem reliquorum hominum lassari importunitate offeren
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostend̾et ñ etates regnare s mores.
& his qui simmiles pueris in innocentia ⁊
simplicitate p̃mium reꝓmitti. De quibꝰ
licia paruuli estote. Nec erat causa qͣre
remou̾entur. Si enim sc̃i futuri sunt
cur uetatis filios ad patrẽ uenire : Si¬
uͦ peccatores futuri s̃. cur sententiam

Expanded text:
enderet non aetatem regnare, sed mores, et his qui similes sunt pueris innocentia et simplicitate praemium repromitti, de quibus litia parvuli estote . Nec erat causa quare removerentur. Si enim sancti fuerant futuri, cur vetant filios ad patrem venire? Si peccatores futuri sunt, quare sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem aliarum gentiũ tudea diceba¬
tur. tam̃ specialit̾ m̃idiana euis plaga
mn dicebatur uidea. ad distinctionẽ sa-¬
marie. galilee. decapolis. ⁊ cet̾arum in
nis isrł saluus erit multi conu̾tentur
ad fidem. qͦs a peccatis suis sanabit. No¬

Expanded text:
ctionem aliarum gentium Judaea dicitur, sed specialiter meridiana plaga,  appellatur Judaea, ad distinctionem Samariae, Galilaeae, Decapolis, et caeterarum in nis Israel salvus erit, multi convertentur ad fidem, quos a peccatis suis sanabit.
Abbreviated transcription (Latin):
bat ⁊ reddi. ul e uissit ꝓ cupiditate et
malis oꝑibus. quasi ꝓ urore &e filiis pe¬
nas soluere. ꝑcidens aũt seruus ille .i.
cum sponte nollet malus. coactus peni
sit se dare si uellent in incepto ꝑsist̾e̾.
Uel aliter. dimisit eum. quia ponde car
tus. uł ad lib̾tatẽ fidei ꝓmotus inuenit u¬

Expanded text:
cupiditate et operibus, quasi pro uxore et filiis poenas solvere. Procidens autem servus ille, etc. Cum sponte nollet malus, coactus poenitsit se dare, si vellent incoepto persistere. Vel aliter. Dimisit eum, quia pondere catus, vel ad libertatem fidei promotus, invonit u
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ ñ ẽẽ sufficientem ad salutem. carna¬
les obseruantias ñ mͦ ꝑsuasionibꝰ. s cẽ
torm̃tis exigebat grauibus. ⁊ dicebat.
uantias. At ille humilis adorabat eũ¬
dicens. Pacientiã habe. ⁊ ẽ adimplen¬
do sp̃alit̃ quicqͥd lex p̃cipit. Ille autẽ
nolebat .i. carnalis spiritalia recusauit.
s pocius abiit .i. a spiritali intellectu
recessit. et misit eum in carce̾m .i. artã
tͥbulationem. donec reddet debitum
ei .i. donec carnalit̾ legem impleret.

Expanded text:
n esse sufficientem ad salutem, carnales observantias non modo persuasionibus, sed etiam tormentis exigebat gravioribus, et dicebat: les observa. At ille humilis adorabat dicens: Patientiam habe in mebo spiritualiter quidquid lex praecipit. Ille autem noluit, id est carnalis spiritualia recusavit, sed potius abiit, id est a spirituali intellectu recessit, et misit illum in carcerem, id est arctam tribulationem, donec redderet debitum, id est donec legem carnaliter impler
Abbreviated transcription (Latin):
sanentur. pharisei uͦ ut doctorẽ uitatis¬
rũ. quia has deuotio pietatis. illos stimu¬
liceat dimittere uxorẽ ex qualibet cau¬
sa. ut cornuto capiatur sillogismo. Quã¬
cumq enim partem eleg̾int concludẽ
parant ei. Si enim dixerit dimitten¬
dam eẽ. ⁊ aliam ducendam p̃dicator
bitur p̃dicare. Si aũt respond̾it ñ ꝓpt̾
omnnẽ causam debere dimiti. tenebit᷑
reus mandati. ⁊ dicetur facere adu̾sus
tionẽ. responsionem temperat. ut sua-¬
iuter muscipulam eoꝵ transeat. Sc̃am¬
enĩ scͥpturam adduxit in testimoniũ
⁊ naturalem legem & pͥmam dĩ sentũ¬
tiam scde opponens. que ñ ex uolunta¬
te dĩ s peccantiũ necessitate concessa ẽ.

Expanded text:
sanentur: Pharisaei vero, ut doctorem veritatisonentur: hos devotio pietatis, illos addulicet dimittere uxorem ex qualibet causa? ut cornuto capiatur syllogismo. Quamcunque enim partem elegerit, concludere parant illi. Si enim dixerit dimittendam esse, et aliam ducendam, praedicator videtur docere. Si autem responderit, non propter omnem causam debere dimitti, tenebitur reus mandati, et dicetur facere adversus sic responsionem temperat, ut decipulam eorum transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem, primamque Dei sententiam secundae opponens; quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa
Abbreviated transcription (Latin):
ane ȩccłȩ a uideis illatam. contristati
sunt. ⁊ compatiendo uenerunt ⁊ nar¬
rauerunt. d. s. implorantes auxiliũ
ꝯtͣ dolum ꝑsecutoꝵ. Tunc uocauit il¬
lum dñs .s. Uocatio hec intus ẽ in con¬
scientia. ⁊ dixit ei. Serue nequam.
omne debitũ. d.tͥ. om̃s legis p̃uaricati¬
ones quibus penas mͥ luere debuisti. qr in
angustiis rogasti me dimisi tͥ mͦ lib̾atus cõ¬
passionem ñ habuisti. quł ꝓpħas meos ⁊ apło

Expanded text:
ae Ecclesiae a Judaeis illatam, contristati sunt, et compatiendo venerunt et narraverunt domino suo, implorantes auxilium contra dolum persecutorum. Tunc vocavit illum, etc. Vocatio haec intus est in conscientia. Et dixit: Serve nequam, omne debitum, id est omnes legis praevaricationes, quibus mihi poenas solvere debuisti, quia in angustiis rogasti me, dimisi tibi: modo liberatus compassionem non habuisti, quin potius pro
Abbreviated transcription (Latin):
intuendum quia ñ passim peccanti
dimitte. s penitentiam agñti iubem᷑.
Q pͥmo quidẽ ut dictum ẽ. peocantem
misericordit̾ increpare. ut sit cui pꝰmo¬
dum uste debeamus dimitt̾ẽ. Aliter.
Mistice quidem unꝰ qui debebat .x. milia
talenta ppłm designat iudaicum. quia
reus multarum tͦnsgressionum legis.
expletionem debuit decalogi. S cum ñ
re decalogum ñ posset. iussit eum dñs

Expanded text:
intuendum est, quod non passim peccata dimittere, sed poenitentiam agenti jubemur, et primo quidem ubi dictum est, peccantem misericorditer increpare, ut sit, cui postmodum juste debeamus dimittere. Mystice quidem ille unus, qui debebat decem millia talenta, populum designat Judaicum, quia reus multarum transgressionum legis, expletionem debuit Decalogi, sed cum nore Decalogum non posset, jussit eum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Uelũ templi scissũ ẽ. in duas partes. ut cõpleretur
illud qd̃ refert iosephꝰ p̃sides templi dixisse uir¬
tutes. tͣnseamꝰ ex his sedibꝰ. In eugł̃io aũ qd̃ he¬
braicis lit̾is scͥptũ ẽ legimꝰ. ñ uelũ tẽpli scissũ.
s suꝑliminare templi mire magnitudinis corru¬
isse. Terra inqͥt mota ẽ. pendñtẽ dñm suũ ferre
ñ sustinens. ⁊ petͤ scisse st̃ ut ĩdicarent duriciã
uideoꝵ qͥ p̾sentẽ dĩ filiũ intellig̾e̾ noluert̃. Et
monum̃ta aꝑta s̃. in signũ fute resurrectionis.

Expanded text:
uoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi scissum, sed superliminare templi mirae magnitudinis conruisse. terra, mquit, mota est — pendentem dominum suum ferre non sustinens — et petrae scissae sunt — ut indicarent duritiam Iudaeorum, qui praesentem dei filium intellegere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in signum futurae resurr
Abbreviated transcription (Latin):
quã c̃ exͣ mandato ip̃iꝰ carnalia in nob desideria extigunt᷑.
ꝓinde quia ierosolimitane t̾re discͥmen qd irruentibꝰ sar¬
racenis nuꝑ eueñ. ex pecc̃o mayime habitatoꝵ t̾re ac totiꝰ
silio multis ep̃is approbantibus ꝯstituimꝰ ut om̃s usq ad qͥn¬
quenniũ saltẽ ꝑ om̃s sextas ferias cibo qͣdragesi mali ieiu-¬
nent. & missa ubi cantanda fuerit in hora nona cantet᷑. qd̵̾ a
pͥma dñica de aduentu usq adnatał dñi statuimꝰ obseruandũ.
nobis e familie nr̃e int̃dicinꝰ. nisi forte aut infirmitas aut̾.
magna sollempnitas. uel alia euidens causa fuerit impedire.
ipse. atq ignoscet nobis. & relinquet ꝓͥ ost se benedictionẽ sicut
in uet̾ ppło legit᷑ accidisse. qui õ ex peccato saturitatis suꝑatus
fuisset ab hostibus in parua postmodũ manũ eos placato per
ieiunũ dño suꝑauit. Hoc gͦ adeo statuimꝰ obseruandũ ut qͥcq
tiͣsgresor eretent tangqũa preuaticator caronumn habrat¬

Expanded text:
quam cum ex mandato ipsius carnalia in nobis desideria extinguuntur. Proinde quia Ierosolimitane terre discrimen, quod irruentibus Sarracenis nuper euenit, ex peccato maxime habitatorum terre ac tocrum nostrorum consilio multis episcopis approbantibus constituimus, ut omnes usque ad quinquennium saltem per omnes sextas ferias in cibo quadragesimali ieiunent et missa, ubi cantanda fuerit, in hora nona cantetur, quod etiam a prima dominica de aduentu usque ad natale domini statuimus obseruandum. nobis et famulis nostris interdicimus, nisi forte aut infimagna sollempnitas vel alia evidens causa visa fuerit impedire, Ipse adque ignoscet nobis et relinquet post se benedictionem, sicut in veteri populo legimus accidisse, qui cum ex peccato saturitatis superatus fuisset ab hostibus, inerti postmodum manu, placato per ieiunium Domino, superavit. Hoc igitur adeo statuimus observandum, ut, qui transgressor extiterit, quasi prevaricator canonum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
in meliꝰ cõmutant᷑. Et petͤ scisse ẽ dura corda gnͣti¬
sũ pate̾t gñtibꝰ. Monum̃ta qͦq de qͥbꝰ scͥptũ ẽ. uos
estis sepuleͣ intͥnsecꝰ dealbata. q̃ uitꝰ plena s̃ ossibus
mortuoꝵ. io st̃ aꝑta ut egͤdent᷑ de his. qͥ pͥꝰ in infi¬
delitate mortiu erant. ⁊ c̃ resurgñte . xp̃o resurge¬
rent. atq uiuente uiu̾e̾nt ⁊ ingredent᷑ celestem
iherłm. ⁊ hab̾ent municipatũ neqͣqͣm in t̾̃ra s ĩ
celo. morientesq cũ t̾reno adã resurg̾ent cũ celesti.
Porro scdm litt̾am nulli uolentũ eẽ uideat᷑ mor¬

Expanded text:
 et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentisum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hierusalem et haberent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mor
Abbreviated transcription (Latin):
tis eos qͥ u.d. Diligite inimicos ñ tm̃ amicos: qr
si tm̃ illos diligitis. qͥ .i. qr uos diligunt. nullam
m̾cedẽ habebitis. Si tñ diligunt᷑ amici ñ ꝓpt̃
carnalẽ affectũ. s ꝓpt̃ di p̃ceptũ qͥ ait. honora
patrẽ i c̾ tͤͦ m̾ces habet᷑. Publicani dnr̃ qͥ publi¬
ca uectigalia exigunt. tił apublico romanoꝵ due¬
.i. meliores. Ethnos intp̃ gens. iñ echincꝰ .i. gen

Expanded text:
i enim, etc. Diligite inimicos, non tantum amicos, quia si tantum diligitis quia vos diligunt, nullam mercedem habebitis. Si tamen diliguntur amici non propter carnalem affectum, sed propter Dei praeceptum, qui ait: Honora patrem , etc., tunc merces habetur. Publicani dicuntur qui publica vectigalia exigunt, vel a Publio Romanoest meliores. Ethnos interpretatur gens, inde ethnicus,
Abbreviated transcription (Latin):
ubem᷑. Peccm̃ ad mortẽ ẽ. cũ pꝰ agnitionem
u̾itatis ꝑu̾sꝰ tñ oppugnat fr̃nitatẽ. ⁊ omĩ bono
inuidet. ⁊bonũ odit. ⁊ in malo omĩno obsti¬
natꝰ ẽ. Qd̾ peccm̃ obstinatõ ł inpenitentia
uocat᷑. Hȩc labes talis ẽ ut di humilitatẽ ⁊¬
mĩam penitentia subire ñ possit. ⁊ ueniam¬

Expanded text:
ubemur. Peccatum ad mortem est, cum post agnitionem veritatis perversus tamen oppugnat fraternitatem, et homini bono invidet, et bonum odit, et in malo suo omnino obstinatus est: quod peccatum obstinatio, vel impoenitentia vocatur. Haec labes talis est, ut humilitatem poenitendi subire non possit, et p
Abbreviated transcription (Latin):
alias causas. pociꝰ qmͣ eas int̾sic̾e̾nt. Leuiꝰ enĩerat¬
eas dimitt̾e̾ qmͣ int̾sice̾. ⁊ tc̃ qr eas dimittebant.
peccabant. nͨ saluabant᷑. M ulta enĩ ꝑmitunt᷑
pumant᷑. Et cẽ ille qͥ dimittebat libellũ repudii
tradebat. in qͦ libro qͥd scͥptũ e̾ẽt ignorat᷑. nͥ forte
causa repudii. ⁊ uineȩ. ⁊trȩ. ⁊ redditꝰ. uñ uxor

Expanded text:
alias causas, potius quam eas interficerent. Levius enim erat dimittere quam interficere, et tunc qui eas dimittebant peccabant, nec salvabant. Multa enim permittuntur us, et tunc ille qui dimittebat, libellum repudii tradebat, in quo libello quod scriptum erat ignoratur, nisi forte causa repudii, et vineae et terrae redditus unde uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ ipã ruꝑit legẽ ꝯiugii: pot̾ eã h̾o ase seꝑare
eram̃tũ ꝯugii remanet. ut ñ aliã ducat. Licitũ ẽ
stine aut reconciliari. Utrũq enĩ licitũ ẽ. tñ seͥp¬
riti mnydolatriã uł in aliud cͥminale :⁊⁊ ñ possit eũ
ea saluari. dimutat eã. Eoce causa fornicationis
uxoris debet eã dimittẽ. & c̾a formcationis spał¬

Expanded text:
ugii, potest eam homo a se separare, cramentum conjugii remanet ut non aliam ducat, licitum eststinere aut reconciliari , utrumque enim licitum est. Tamen scripriti in idololatriam, vel in aliud criminale, ut non posset cum ea salvari, dimittat eam. Ecce causa fornicationis uxoris debet eam dimittere, et causa fornicationis sp
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis in p̃senti ẽ. ⁊ amundo seꝑatio uocat᷑.
Modo tnͣsit ad celestia. n in pͥmis petit sͥ dari
panẽ cȩlestẽ. qͦ bñ oꝑet᷑. ⁊ inuia confortet᷑
nedeficiat. De celo qͥdẽ panis petit᷑. s ut hic
comedat᷑: iitta peticio ista confiniũ ẽ de
tp̃rali ad cȩlestẽ uitam qr res gȩlestis inclina¬
ripostulat᷑ : ut hic in p̃senti habeat᷑. Panis iste
ẽ ds qͥ pascit angło̾s.  sic̃ panis qͥ amatre co¬
medit᷑ in lac in mat u̾tit᷑. ut puer illo fruat᷑.
sic ds̃ qͦ fruunt᷑ angłi sicuti ẽ. nob̾ u̾sus in lacut
eo possimꝰ uti. Assup̃ sit enĩ uisibilẽ formã ut do¬
c̾e̾t hoĩes. ⁊ sic saltẽ eũ cognosc̾emꝰ. Comedimꝰ gͦ

Expanded text:
atio vocatur, modo transit ad coelestia, et inprimis petit sibi dari panem coelestem, quo bene operetur, et in via confortetur ne deficiat. De coelo quidem panis petitur, sed ut hic comedatur, et ita petitio ista confinium est de temporali ad coelestem vitam, quia res coelestis inclinari postulatur, ut in praesenti habeatur. Panis iste est Deus, qui pascit angelos, et sicut panis qui a matre comeditur, in lac in matre convertitur, ut puer illo fruatur, sic Deus quo fruuntur angeli sicuti est, nobis versus est in lac, ut eo possemus frui. Assumpsit enim visibilem formam ut doceret homines, et sic saltem eum cognosceremus. Comedi
Abbreviated transcription (Latin):
cuit orandũ i uͥ ⁊ qͦmͦ. mͦ docet q̃ st̾ oran.¬
da. ponendo b̾uit̾ sũma omĩũ qͣ debent
postulari adõ. Ꝙ sic̃ suꝑiꝰ docuit septẽ
ne errent ħomines in peticionibꝰ ⁊ neali¬
qͥa qđ ñ includat᷑ in aliqua istaꝵ petat᷑.¬
Pauca u̾ba ⁊ plena mist̾iis poñ. ut ydiota posit¬
ea retin̾e ⁊ sũmatĩ intellige̾. ⁊ sapiens ibi inue¬
niat ꝓfunda mist̾ia. in qͥbꝰ se possit diu exer¬
ce̾. ⁊ q̃cũq in omĩbꝰ orõnibꝰ diffuse petunt᷑. hio

Expanded text:
cuit orandum, et ubi et quomodo. Docet quae sunt oranda, ponendo breviter summam omnium quae debent postulari a Deo. Et sicut superius docuit septem ne errent homines in petitionibus, et ne aliquid quod non includatur in aliqua istarum, petatPauca verba et plena mysteriis ponit, ut et idiota possit retinere, et summatim intelligere, et sapiens ibi inveniat profunda mysteria, in quibus se posset diu exercere: et quaecunque in orationibus diffuse petuntur, hic
Abbreviated transcription (Latin):
bitores st̾ qͥ debent nob̾ pecuniã. ⁊ qͥ fecer̃t
nob̾ aliqm iniuriã. Si debet pecuniam &
ꝑfectꝰ es: dimitte. Su imꝑfectꝰ es: licite reqͥre¬
re potes. si ille habeat uñ reddat sin aut̃: de¬
bes dimitt̾e. Si fec̃ in uiriã ⁊ ise tͥ humiliau̾it
dimitte. Si ñ uult humiliari: paratꝰ sis ad
ꝯdonandũ. fac qnͣtũ inte ẽ. Illi aut̃ nichil ꝓfi¬
cit qd̾ tu facis nͥ rogau̾it: s te expedisti. qͣ pa¬

Expanded text:
obis pecuniam, et qui fecerunt nobis aliquam injuriam. Si debent pecuniam et perfectus es, dimitte. Si imperfectus es, licite requirere potes, si ille habeat unde reddat. Sin autem, debes dimittere, si fecit injuriam, et se tibi humiliaverit, dimitte: si non vult humiliari, paratus sis ad condonandum, et fac quantum in te est. Illi autem nihil prodest quod tu facis, nisi rogaverit, sed tu