comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d patͥa uitȩ de noctis ualle uocam. pientiã.
Uirtutũ gradib scandite lucis iter.
Ardiuis atq artus fert ad cęlestia callis.
D euexa ad mortẽ duẽ & ampla uia. a¬
ẽ fallax tumidi incedit sapientia mundi.
Comentisq suis ludificata ruit.¬
& mala corporei sequit᷑ dum gaudia sensus:
Exulat a uͦ lumine cęca ꝓcul.
N ec falsarũ habitu uirtutũ oinata uiuat᷑.
ꝑ dit mens ueri nescia quicqͥd agit
Nouerit gͦ dm̃ sapiens. totisq medulł.
Diligat. inq ipso se qͦq amator amet.
Sit bonꝰ. & iustus. sit uerax atq benignꝰ.
Sit forma. & speculũ. lux. & imago. dei.
In xp̃o factus nouus. & iã carne uetusta
Exutꝰ iulem m̃te relinquat humũ.
Ut sacri templi quac̾q in parte locet᷑:
Magnũ erit. in capitis corpore qͥcqͥd erit.

Expanded text:
d patriam vitae noctis de valle vocati, d patriam vitae noctis de valle vocati, Virtutum gradibus scandite lucis iter. Arduus atque arctus fert ad coelestia callis: Devexa ad mortem ducit, et ampla via: Qua fallax tumidi incedit sapientia mundi Commentisque suis ludificata ruit, Et mala corporei sequitur dum gaudia sensus, Exsulat a vero lumine caeca procul: Nec falsarum habitu virtutum ornata juvatur. Perdit mens veri nescia, quiquid agit. Noverit ergo Deum sapiens, totisque medullis Diligat, inque ipso se quoque amator amet. Sit bonus et justus, sit verax, atque benignus, Sit forma et speculum, lux et imago Dei. In Christo factus novus, et jam carne vetusta Exutus, vilem mente relinquat humum. Ut sacri templi quacumque in parte locetur, Magnum erit, in capitis corpore quiquid erit.
Abbreviated transcription (Latin):
oderis. nec ꝓpt̾ homines uicia diligas. Re.¬
cte gͦ ĩ malis odimus maliciã. & diligimꝰ
cͥaturã. ut nec ꝓpt̾ uiciũ nat᷑a dãpnet᷑. nec
ꝓpt̾ nat᷑am uiciũ diligat᷑. Exygͣ¬
ecta uolens animꝰ sapiens. ⁊ amator. honesti.
Quosdã odio dignos udicat eẽ suo.
Nec tñ hos toto depellit fede gnariis:
N at᷑am errantũ diuide a uitiis.
Sicgeneri indulgens ꝓpͥo. ut pecc̃a recidi:
Optet. & ut daninet cͥmina. ñ homines. De¬
re. non laborat. Quietiores sunt enĩ boni
quã mali. & absolutiora sunt uerba ue¬
ridicoꝵ. quã cõm̃ta fallatiũ. E ẜygͣ¬
Fallaces semꝑ curis torquent᷑ amaris.
& mala mens nunꝗͣ gaudia pacis hab&.
Lubrica dũ trepido m̃dacia plasmate fing̃.
Cõsumens totũ tp̃s in arte mali.
At simplex animꝰ. com̃ti & lib̾ iniqui
Nil amat in iustũ. nilgerit ĩplacidũ.
Sectator ueri potiet᷑ luce serena. Cohorta¬

Expanded text:
oderis, nec vitia propter homines diligas. Reoderis, nec vitia propter homines diligas. Recte ergo in malis odimus malitiam, et diligimus creaturam: ut nec propter vitium natura damnetur, nec propter naturam vitium diligatur. Recta volens animus sapiens, et amator honesti, Quosdam odio dignos judicat esse suo. Nec tamen hos toto depellit foedere, gnarus Naturam errantum dividere a vitiis. Sic generi indulgens proprio, ut peccata recidi Optet, et ut damnet crimina, non homines. LXre non laborat. Quietiores enim sunt boni quam mali; et absolutiora sunt verba veridicorum quam commenta fallacium. Fallaces curis semper torquentur amaris, Et mala mens numquam gaudia pacis habet. Lubrica dum trepido mendacia plasmate fingit, Consumens totum tempus in arte mali. At simplex animus, commenti et liber iniqui, Nil amat injustum, nil gerit implacidum. Sectator veri potietur luce serena, Est qu
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs cõsilio ęt̾no cont̾ria sentis.
& uerbũ in nr̃a carne manere negas:
Diuine pietatis opus dissoluere queris.
Speq sua mundũ dispoliare cupis.
Nam qͥs uent᷑a quẽquã saluabit ab ira.
Quisue hominis pͥmi cͥmine lib̾ erit.
Si dĩtas uerbi ñ nr̃ȩ ẽ insita carni.
& xp̃c falsi corꝑis umbra fuit:
Qsgenit̾ puer ẽ intactę uirginis aluo.
Q̃ nat᷑a annis creuit. & aucta cibis:
In qua ꝓle patrẽ mundi se credidit abra¬
Que eiꝰ stirps ẽ oĩa scĩficans:
Q d̃ regale genꝰ simul ẽ. & pontificale:
Qͥ sue idem daiuid ẽ filiꝰ ⁊ dñs:
Peccati seruis. & mortis cõpede iunctis:
U nã ẽ dignat᷑ ferre redemptor opem.
Qͥ nr̃i generis carnẽ cũ morte receptans.
Nr̃a hosti ut nob̾ iuincer& opposuit.¬
& carne exuta dñantẽ ꝑculit hostem.
Ut caꝑ&& palmã p̃da uetusta nouam.
Serfectũ odiũ ẽ. qđ nec iusticia nec scien¬
tia caret. id ẽ ut nec ꝓpt̾ uitia homines

Expanded text:
Quisquis consilio aeterno contraria sentis, Quisquis consilio aeterno contraria sentis, Et Verbum in nostra carne manere negas, Divinae pietatis opus dissolvere quaeris, Speque sua mundum dispoliare cupis. Nam quis ventura quemquam salvabit ab ira? Quisve hominis primi crimine liber erit? Si deitas Verbi non nostrae est insita carni, Aut Christus falsi corporis umbra fuit? Quis genitus puer est intactae Virginis alvo? Quae natura annis crevit, et aucta cibis? In qua prole patrem mundi se credidit Abraeve ejus stirps est omnia sanctificans? Quod regale genus simul est et pontificale? Quisve idem David filius et Dominus, Peccati servis, et mortis compede vinctis, Unam est dignatus ferre Redemptor opem? Qui nostri generis carnem cum morte receptans, Nostra hosti, ut nobis vinceret, opposuit, Et carne exuta, dominantem perculit hostem: Ut caperet palmam praeda vestuta novam.Perfectum odium est, quod nec justitia nec scientia caret; id est, ut nec propter vitia homines
Abbreviated transcription (Latin):
eũq ñ intellig̃. neq dilig̃. cũ illo ñ ẽ. EẜYgͣ.
Maiestate dĩ concludit᷑ ome qđ usqͣm ẽ.
ua sine nil rerũ stare. ł eẽ pot̃.
Hiuc homo si recte famulat᷑. ꝓximꝰ heret.
Si resilit : misero degit in exilio.
O mĩa sic dñs discͥminat ordine usto:
Q sint sũma bonis. ima parata mał.
ñ de suo. s de nr̃o: ut & nos efficerem᷑ par¬
ticipes diuinitatiᷤᷤ eiꝰ. ñ de nr̃o s de suo:
O m̃ps genitor. natusq. & sp̃c almus:
U na in ꝑsonis par trib ẽ deitas.
Q̃ genꝰ numanũ ꝓstratũ fraude maligni:
Mortalis fier&e. ñ minuens qđ erat.
ꝑq habitũ serui uacuar& iura tẏranni.
& lȩtũ lȩto unceret in nocuo.
H inc uerbum carni insertũ. carnẽq receptał
Nec se cõfundit corpore. nec geminat.
Sic nat᷑am hominis uirtute augente suꝑna.
Ess ut ĩ uero lumine lum̃ homo.
Q iuires mortis cum uttȩ absorbuit. haustu.
Factũ ẽ ęt̾nũ. qđ fuit occiduũ.

Expanded text:
eumque non intelligit, neque diligit, cum illo non est. Majestate Dei concluditur omne quod usquam est: Qua sine nil rerum stare, vel esse potest. Huic homo si recte famulatur, proximus haeret; Si resilit, misero degit in exsilio. Omnia sic Dominus discriminat ordine justo. Quo sint summa bonis, ima parata malisnon de suo, sed de nostro, ut et nos efficeremur participes divinitatotens Genitor, Natusque, et Spiritus almus, Una in personis par tribus est deitas; Quae genus humanum, prostratum fraude maligni, Mortalis fieret, non minuens quod erat; Perque habitum servi vacuaret jura tyranni, Et lethum letho vinceret innocuo. Hinc Verbum carni insertum, carnemque receptans, Nec se confundit corpore, nec geminat: Sic naturam hominis virtute augente superna, Esset ut in vero lumine lumen homo. Qui vires mortis cum vitae absorbuit haustu; Factum est aeternum quod fuit occiduum.
Abbreviated transcription (Latin):
taq sac̾dos cui dispesatiõis cura
c̃missa ẽ. ñ solũ sine cupiditate
s cẽ cũ laude pietatis acc ip̃ a ppło
dispẽsanda.⁊ fidelit̃ dispensat acce¬
pta: qr oĩa sua aut reliqͥt. Eccle
unde pauꝑibꝰ subministrat. inde¬
⁊ ipse tanꝙ̃ pauꝑ uoluntariꝰ uiuat.

Expanded text:
 Sacerdos, cui dispensationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui ounde pauperibus subministrat, inde ipse tanquam pauper voluntarius vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
in undantur. nequaquã mͥ absti¬
nentiã uident᷑ implere. Qui &
ad hoc se fortassis a uino suspẽdũt.
ut mercentur ab hominib lau-¬
dem. & int̾dicti sibi uini ꝑcepti¬
a uino tantũ s ab omĩb quȩ ac-¬
cipientes inebriant uł ab aliis
quȩ & si ñ ebrietatẽ suauitatẽ
certe ꝑcepta conciliant absti¬
ne foris splendidus intus cauus.
hominib uelut purus. & dõ si¬
mulate iurtutis sordib plenus.
Nec minꝰ a cupiditate possidendi
suꝑflua. quã a uoluptate ꝑci
habeamus. ea quib uti nolumꝰ
ardent̃ hab̾e uelle. uł etiã lucͥs
hinc inde quesitis augere. nicħ
ẽ aliud quam ñ tolerande neces¬
sitati s intolerandȩ cupiditati
serure. Nec possũ dicere. ut sit uñ
cotidie pauꝑib eroget᷑ mea possi-¬
ieuinare debemꝰ. ut ñ nos
ieiunandi uł abstinẽdi ne¬
cefsitati subdamꝰ. Ne iam ñ deuoti
s inuiti rem uoluntariã faciamꝰ.
Si enĩ ꝓpt̾ quoslibet aduenienteᷤ ie-¬

Expanded text:
inundantur, nequaquam mihi abstiinundantur, nequaquam mihi abstinentiam videntur implere. Qui et ad hoc se fortassis a vino suspendunt, ut mercentur ab hominibus laudem, et interdicti sibi vini compea vino tantum, sed ab omnibus quae accipientes inebriant, vel ab aliis quae etsi non ebrietatem, suavitatem certe percepta conciliant, abstine foris splendidus, intus cavus, hominibus velut purus, et Deo simulatae virtutis sordibus plenus. Nec minus a cupiditate possidendi superflua, quam a voluptate perciphabeamus, ea quibus uti nolis, ardenter habere velle, vel etiam lucris hinc inde quaesitis augere, nihil est aliud quam non tolerandae necessitati, sed intolerandae cupiditati servire. Nec possum dicere: Ut sit unde quotidie pauperibus erogetur, mea possijejunare debemus, ut non nos jejunandi vel abstinendi necessitati subdamus: ne jam non devoti, sed inviti rem voluntariam faciamus. Si enim quoslibet advenientes, jej
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentes. fasianis altili¬
bus uł aliis auib p̃ciosis
aut piscib ꝑfruant᷑. ñ michi
uident᷑ resecare delectationes
sui corporis s mutare. nec ꝓ ab¬
stinentia. s uelut ꝓ nescio qua
immundicia. uł certe qđ ẽ ueriꝰ.
ꝓpt̾ stomachi nausiantis teneri
re. cũ sic̃ supͣ iã patuit ñ aliqͣꝵꝵ
carniũ quȩ usui humano con¬
cesse sunt. nob̾ nat᷑e dãnande
s̃quas ds̃ instituit. s carnales
concupiscentię fugiende. quã
sensui carnis diabolꝰ introdux̃.
lli aut̃ qͥ partiores uidi uolũt.
& głam sibi uelut de abstinẽtia
diftrictiori conquir̾.sic ab omĩb
animalib iudicant tẽperandũ.
pleant appetitũ cũ sp̃alis abstinẽtia
ñ aliquoꝵ cẏboꝵ usũ. s desidium
suadeat cõpescendũ. Ꝙ illi mag̃
parsimonie serure censendi s̃.
qͥ sibi ñ aliquarũ rerũ ꝑceptioẽs.
lli qͦq qͥ negata ũbi iuni ꝑcepti¬
one diu̾soꝵ poctiloꝵ potionib

Expanded text:
abstinentes, phasianis altiliabstinentes, phasianis altilibus, vel aliis avibus pretiosis, aut piscibus perfruantur; non mihi videntur resecare delectationes sui corporis, sed mutare; nec pro abstinentia, sed velut pro nescio qua immunditia, vel certe, quod est verius, pro stomachi nauseantis teneritre: cum, sicut jam supra patuit, non aliquarum carnium, quae usui humano concessae sunt, nobis naturae damnandae sint, quas Deus instituit; sed carnales concupiscentiae fugiendae, quas sensui carnis diabolus introduxit. Illi autem qui parciores videri volunt, et gloriam sibi velut de abstinentia districtiore conquirunt, sic ab omnibus animalibus judicant temperandum, pleant appetitum: cum spiritualis abstinentia non aliquorum ciborum usum, sed desiderium suadeat compescendum, et illi magis parcimoniae servire censendi sint, qui sibi non aliquarum rerum perceptiones, Illi quoque qui, negata sibi vini perceptione, diversorum poculorum potionibus
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitates. Ac ꝑ hoc nicħ contͣ
abstunẽtiã faciunt. qͥ uinũ non
ꝓebrietate s tantũ ꝓ corꝑis sa¬
lute ꝑcipiunt. Ne hoc eis offert
uoluntas. s ꝑmittit infirmitas.
Quȩ si de fuerit. a uino ẽ abstinẽdũ.
ne iuni ꝑceptio q̃ infirmũ sustẽ¬
tat. scm̃ corpus incendat. Qm̃qͥdẽ
uino uti & usui hab̾e oleũ. nulłꝰ
dix̃it eẽ peccatũ. S hec ideo ñ de¬
bemꝰ carni desid̾anti p̃stare. ne
cũ illi licita concede cepimꝰ. poscit
illicita. ⁊ sibi obsequentes ĩ mini-¬
mis. in flagitia punienda cõpel¬
lat. ac naturali ordine ꝑturbato
ñ sp̃ui corpus. s sp̃us corpori do¬
minanti deseruiat. Hue accedit.
qđ ⁊ ipsã mentẽ abstinentiȩ fru¬
ctus alacrẽ facit. carnẽ qͦ ñ usq
ad lassitudinẽ fatigatã. s spũ or¬
dinanti subiectam. mobilẽ reddit.
Sensus etiã quos dicunt᷑ crassos
efficere uł grauare cõgeste deli¬
ciȩ.consuetudo parcitatis ex ho¬
nerat. & uelut quȩdã politura

Expanded text:
oc, nihil contra abstinentiam faciunt qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt, nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas: quae si defuerit, a vino est abstinendum, ne vini perceptio quae infirmum sustentat, sanum corpus incendat. Quandoquidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum; sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita, et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat, ac naturali ordine perturbato, non spiritui corpus, sed spiritus corpori dominanti deserviat. Huc accedit quod et ipsam mentem abstinentiae fructus alacrem facit; carnem quoque non usque ad lassitudinem fatigatam, sed spiritui ordinanti subjectam mobilem reddit. Sensus etiam quos dicuntur crassos efficere vel gravare congestae deliciae, consuetudo parcitatis exonerat, et velut quadam politura
Abbreviated transcription (Latin):
habeat siue amittat : omĩno ñ
sentit. & iniquus qđ cũ delecta¬
tione habuit: sine dolore ñ ꝑdit
Propt̃ hoc gͥ eis qͥ militant deo
fugiendę s̃ ex toto corde diuitiȩ̨:
quas qͥ hab̾e uolunt sine labore
ñ quęr̃. sine difficultate ñ ĩue¬
niunt. sine cura ñ seruãt. sine
anxia delectatione ñ possident. sine
loꝵ ẽ auaricia. Quã qͥdã appetẽ¬
tes errauer̃ a fide : & inseruer̃
se dolorib multis. Ac sic census iste
trenꝰ: eis a quibꝰ uiciose diligit᷑.
ñ ẽ uoluptatũ matheria. s do¬
loꝵ. Quappt̃ expedit facultates
eccłȩ pofsiderȩ : ut inde uiuant.
qͥ ñ scło cuiꝰ gaudia fugitua re¬
pudiant: s deo deseruiũt. cuiꝰ
in effabilia bona desid̾ant. xiiii.

Expanded text:
habeat, sive amittat, omnino non habeat, sive amittat, omnino non sentit: et iniquus id quod cum delectatione habuit, sine dolore non perdit. Propterea igitur eis qui militant Deo, fugiendae sunt ex toto corde divitiae. Quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine lorum avaritia, quem quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis, a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapropter expedit facultates Ecclesiae possideri, ut inde vivant, qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo deserviunt, cujus ineffabilia bona desiderant. CXI.
Abbreviated transcription (Latin):
dist̾̃minãt. dõ cõmendãt: ditãt
animas nras atq nobilitãt. no¬
credendę sũt: pudicita q̃ nos
mansuetudo q̃ mansuetos. ĩno¬
centia q̃ innocentes. puritas
noꝵ omĩũ sectatores. Hȩ s̃ ñ omĩ¬
um sed sc̃oꝵ scẽ uirtutes. Non
diuitũ suꝑboꝵ. s humiliũ pau¬
perũ facultates. ꝑ at̾moniũ cor¬
diũ: diuitie incorruptibiles mo¬
rum. Quib ñ habundant: nͥ
qui illis carnalib ex corde renũ¬
ciant. Quȩ quȩ quãuis ⁊ ipsa
sint bona: ut pote abono deo cre¬
ata. tam̃ qr s̃ bonis malisq cõmu¬
nia. student ea spũales uiri con-¬
tẽnere : qͦ possint ad illa in cõpa¬
rabilit̃ meliora q̃ sunt bonoꝵ¬
bonũ qđ habent & mali: quale
ẽ p̃miũ. Quando habent iusti
ñ ẽ eoꝵ p̃miũ : s tẽporale sola-¬
tiũ. Itẽ boni tẽporalis amissio
fit exercitiũ iusti: & iniusti
suppliciũ. Quia ⁊ iustus desidio
cęlestiũ captꝰ: omĩa tp̃ralia siue

Expanded text:
disterminant, Deo commendant, ditant disterminant, Deo commendant, ditant animos nostros atque nobilitant. Nocredendae sunt, pudicitia, quae nos mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, norum omnium sectatores. Haec sunt non omnium, sed sanctorum solae virtutes; non divitum superborum, sed humilium pauperum facultates, patrimonia cordium, divitiae incorruptibiles morum, quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis ipsa sint bona, ut pote a bono Deo creata; tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spirituales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae sunt bonobonum quod habent et mali, quale est praemium: quando habent justi, non est eorum praemium, sed temporale solatium. Item boni temporalis amissio fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive
Abbreviated transcription (Latin):
derata ꝑceꝑit. Gaudet ⁊ ebrio¬
sus. cũ exoptate occasionẽ potatioĩs
inuen̾it. Gaudo ⁊ adult̃: cũ ad
delectationẽ fruendi corꝑis cõcu¬
piti ꝑuenerit. S cũ sit gaude
bonum: de his atq huiꝰmodi gau¬
de grande ẽ malum. Hȩc ⁊ his si¬
milia s̃ uñ nos gaude uult mũdꝰ.
cũ suis amatorib perit᷑us. Hȩc s̃
q̃ repudiare debemꝰ. ut de bona
cõscientia. de sc̃itate moꝵ. de
ac quisitione uirtitũ. de dono
dĩ. & de ꝓmissione fut᷑i regni
in effabilit gaudeamꝰ. Ditari qͦ
diuitiis gͣnde ẽ bonũ. s inde di¬
tari uñ ñ debeas: ñ ẽ habenda
facultas. s destestanda calamitaᷤ.
Hichil ẽ enĩ calamitosus nichilq
miserius: eo qui iniqͥs adquisi¬
tionib crescit. quẽ locupletẽ.
fraudes faciunt ac rapinȩ. Ille
nob̾ siit ãbiendȩ diuitię: quę noᷤ
ornare possint parit̾ & muni¬
re. Quas nec adquirere possimꝰ
in uiti nec ꝑde. quȩ nos contra
impetꝰ hostiles armant. a mundo

Expanded text:
udet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit; gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit: sed cum sit gaudere bonum, de his atque hujusmodi gaudere grande est malum. Haec et his similia sunt unde gaudere nos vult mundus, cum suis amaquae repudiare debemus, ut de bona conscientia, sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei et de promissione futuri regni, ineffabiliter gaudeamus. Ditari quoque divitiis, grande est bonum. Sed inde ditari unde non debeas, non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calamitosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae nos ornare possunt pariter et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere: quae nos contra impetus hostiles armant, a mundo
Abbreviated transcription (Latin):
sidendi non uiuendi necessitate
relinquere: & accipe insuꝑ uolu¬
mꝰ ñ unde uiuamꝰ. s unde cẽsũ
nr̃m increm̃tis dãnabilib auge¬
amꝰ : XU. De cupiditate qͣlit̃ eis
quos semel inuaserit dñẽtur.
piditas ut diuina paruipẽ¬
dentes. possessionũ t̾restriũ dã¬
nosa c̃pendia cogitemꝰ : ut ĩ eis
totã sollicitudinẽ curãq ponamꝰ.
ut inde nos morbida uanitate ia¬
ctemꝰ. ut amplitudine patͥmonii
diffusioris elati: fieri pauꝑes
sp̃u negligamꝰ. & hoc facinus in¬
auditũ : suaui iugo xp̃i ꝯtẽpto.
ferreũ cupiditatis ĩꝑiũ uolũtar ia
mñtiũ inclinatione suscipimꝰ. ⁊ dñi

Expanded text:
sidendi, non vivendi necessitate, sidendi, non vivendi necessitate, relinquere, et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incremAPUT XV. De cupiditate, qualiter eis quos semel invaserit dominetur. piditas, ut divina parvipendentes, possessionum terrestrium damnosa compendia cogitemus, ut in eis totam sollicitudinem curamque ponamus, ut inde nos morbida vanitate jactemus, ut amplitudine patrimonii diffusioris elati, fieri pauperes spiritu negligamus. O facinus inauditum! Suavi jugo Christi contempto, ferreum cupiditatis imperium voluntaria mentium inclinatione susci
Abbreviated transcription (Latin):
rio oꝑant᷑. q̃ de sacrario s̃
edunt. Et qͥ altario deseruiunt:
cũ altario participant᷑. Qui nͥ
hoc de contẽptorib facultatũ su¬
arũ uellet intelligi: nunꝗͣ secu¬
tus adiungeret. Ita ⁊ ds̃ ordina¬
uit. his qͥ euangłiũ adnuntiant.
piscunt : ñ suoꝵ s c̃muniũ pos¬
sefsores. Quid ẽ aliud de eũgłio
iuuere. nͥ laborantẽ inde ubi
ut nec de eũgłio uiueret. s neceᷤ¬
saria sib̾ suis manib ministraret:
de se confident̃ eloqͥtur. ego aut̃
nullo hoꝵ usus sũ. & quare hoc
dixerit: sequittꝰ aꝑuit dicens:
xpedit mͥ mori magis. quã ut
głam meã quis euacuet. Euacu¬
ari dic̃ głam suã: si ab eis quib
p̃dicabat᷑ uoluisset acciꝑe uitę
tẽporalis expensam. Nolebat
qͥppe in p̃senti laboris sui fructũ:
s in fit᷑o reciꝑe/ SSi gͦ ille qͥ nicħ
habebat noluit de euangłio uͥ
laborabat s suis manib uiuere.
ne głam suȩ mercedis amitteret.
qͥd nos qͥ ꝓpria nolumꝰ amore pos¬

Expanded text:
rio operantur, quae de sacrario sunt, edunt, et qui altario deserviunt, cum altario participant . Qui nisi hoc de contemptoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam securus adjungeret: « Ita et Deus ordinavit, his, qui Evangelium annuntiant, piscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi ut nec de evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, secutus aperuit, dicens: Expedit mihi mori magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis quibus aedicabat voluisset accipere vitae corporalis expensam; nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret; quid nos, qui et propria nolumus amore pos
Abbreviated transcription (Latin):
quos noui mea remissione delectari
contristo. abstinentia mea ñ ẽ uirtꝰ
dicenda s uiciũ. Qm̃qͥdem ipsa ab¬
stinentię ac ieuinioꝵ continuatio.
nisi fuerit quando res ex igit᷑ p̃ter¬
missa. & me inflat. & fr̃m meũ cui
certe michi nichil in ẽẽ carttatis

Expanded text:
quos novi mea remissione delectari, contristo, abstinentia mea non est virtus dicenda, sed vitium. Quoniam quidem ipsa abstinentia ac jejuniorum continuatio, nisi fuerit, quando res exigit, praetermissa, et me inflat, et fratrem meum, cui certe mihi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ offendunt. & mortui pecca¬
to ñ seruiunt. sic̃ in quã carne
mortuus nec facere pot̾ ista q̃
dixi nec pati.tta his ⁊ talibus
uiciis om̃ino ñ uiunt. qͥ ut u¬
uant deo carnẽ suã cũ uiciis
& cõcupiscentiis erucifigunt.

Expanded text:
Deum offendunt, et mortui peccaDeum offendunt, et mortui peccato non serviunt; sicut, inquam, carne mortuus nec facere potest ista quae dixi, nec pati, ita his et talibus vitiis omnino non vivunt, qui ut vivant Deo, carnem suam cum vitiis et concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desidiũ głose opinionis ĩflã¬
mat. ñ diftinctio alieni actus
illaqueat. ñ ad societatẽ tur¬
pium turpitudinis amor inui¬
tat. ñ rabies insani furoris ex¬
agitat. ñ sũptuosarũ deliciarũ
studiũ mactat. ñ ardor animo¬
se contentionis exanimat. ñ
facit impudentẽ audatia. mi-¬
quũ iniusticia. ferũ inclem̃tia.
uariũ in constantia. ꝑtinacẽ
cõtumatia. insanũ uesania.
deliciosũ gula. rebellem in obę¬
dientia. uanũ iactantia. ĩfide¬
lem ꝑfidia. leuẽ felicitas. seuũ
crudelitas. manduconẽ turpẽ
edacitas. impatientẽ mobilitas.
mobiłẽ instabilitas. uagũ sp̃alis in¬
firmitas. iracundũ animositas. su¬
spiciosum ꝑu̾sitas. u̾bosũ uanitaᷤ.
irrisorẽ malignitas. qͥ remotꝰ ẽ
a scłarib ꝓrsis illecebris. remotꝰ
ab inmiciciis. remotus ab insi¬
diis alienis. remotus a rapinis.
ab omi genere flagicioꝵ siue fa¬
cinoꝵ. quib carnalit̃ uiuentes

Expanded text:
non desiderium gloriosae opinionis inflamnon desiderium gloriosae opinionis inflammat, non distentio alieni actus illaqueat, non ad societatem turpium turpitudinis amor invitat; non rabies insani furoris exagitat, non sumptuosarum deliciarum studium mactat, non ardor animosae contentionis exanimat; non facit impudentem audacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia, insdeliciosum gula, rebellem inobedientia, vanum jactantia, infidelem perfidia, lenem felicitas, saevum crudelitas, manduconem turpem edacitas, impatientem mobilitas, mobilem instabilitas, vagum spiritalis infirmitas, iracundum animositas, suspiciosum perversitas, verbosum vanitas, irrisorem malignitas. Qui remotus est a saecularibus prorsus illecebris, remotus ab inimicitiis, remotus ab insidiis alienis, remotus a rapinis vab omni genere flagitiorum sive facinorum quibus carnaliter viventes
Abbreviated transcription (Latin):
to. & tam̃ distinctione seruata.
qđ ille mortis ẽ peccato. ñ suo
morit᷑ peccato. s suo. Quid est
peccato mori. nisi damnãdis oꝑi¬
b omĩno ñ uiuere. nichil cõcupi¬
scere carnalit̃. nichil ambire.
Ut sicut mortuus carne nulli iã
detrahit. nullũ adu̾sat᷑ aut de¬
spicit. nulliꝰ pudiciciã callida cir¬
cũuentione corrũpit. ĩ neminẽ
iuolentus existit. neminẽ caliĩni¬
atur aut oppͥmit. ñ inuidet bo¬
nis. aut insultat afflictis. non lu¬
xuriȩ carnis inseruit. ñ unolẽ¬
tiȩ deditus in se bibendi sitĩ bi¬
bendo magis ac magis accendit.
non odioꝵ facib in ardescit. ñ
cõpendia in iusta sectat᷑. ñ potẽ¬
tib aut diuitib ad ulat᷑. ñ inqͥ¬
eta curiositate raptat᷑. ñ dome¬
stice sollicitudinis cura disten¬
ditur. ñ officiosis occurrentiũ
salutationib delectat᷑. nec suꝑboꝵ
iniuriis fatigat᷑. ñ eum suꝑbia
inflat. ñ ambitio uentosa p̃ci
pitat. ñ uana gła turpit̾ iactat.

Expanded text:
servata, quod ille mortuus est peccato, non suo, moritur peccato, sed suo. Quid est peccato mori, nisi damnandis operibus omnino non vivere? nihil concupiscere carnaliter, nihil ambire, ut sic mortuus carne nulli jam detrahit, nullum aversatur aut despicit, nullius pudicitiam callida circumventione corrumpit, nemini violentus existit, neminem calumniatur aut opprimit; non invidet bonis, aut insultat afflictis. Non luxuriae carnis inservit, non vinolentiae deditus in se bibendi sitim bibendo magis ac magis accendit; non odiorum fascibus inardescit, non compendia injusta sectatur, non potentibus ac divitibus adulatur, non inquieta curiositate raptatur, non domesticae sollicitudinis cura distenditur, non officiosis occurrentium salutationibus delectatur, nec superborum injuriis fatigatur; non eum superbia inflat, non ambitio ventpitat, non vana gloria turpiter jactat,
Abbreviated transcription (Latin):
lli aut̃ qͥ tã infirma s̃ ut pofsessio¬
nib suis renuntiare ñ possĩt.
si ea q̃ acceptͣi erant dispensatori
relinquant. nicħ habentibꝰ c̃fe¬
renda: sine peccato possident
sua. Quia ⁊ ipsi qͦdam mͦ sua re¬
linquunt. q̃ndo ꝓpͥis contenti reb.
nicħ eoꝵ q̃ labori uł ordini suo
debi arbit̾nt᷑ accipiunt. Qđ si pu¬
tant iđo accipi debe eoꝵ q̃ ꝯfe

Expanded text:
lli autem qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua: quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori, vel ordini suo deberi arbitrantur accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere
Abbreviated transcription (Latin):
expectat. Illi qͦ qͥ uł idonei nicħ¬
sibi qͥdem dari uelut debitũ po¬
scunt: s tam̃ ęccłȩ sũptib uiuũt.
ñ ẽ meũ dicere quali peccato cyboᷤᷤ
pauꝑm p̃sum̃do suscipiũt: qui
eccłam quã uiuare de ꝓpͥis facul¬
tatib debuer̃. suis expensis ĩ suꝑ
gͣuant. ꝓpt̾ hoc fortassis ĩ cõgrega¬
tione uiuentes. ne aliqͦs pauꝑes
pascant: ne ad ueniẽtes excipiãt.
aut ne suũ censũ expensis cotidia¬
nis imminuãt. Qđ si aliqͥd de fru-¬
ctib suis ęccłȩ uelut ꝓipsa ex¬
pensa sua ꝯtulerint: ñ se p̃ferãt
inani iactantia ilł qͦs nichil ha-¬
bentes pascit ⁊ uestit ȩccła.
Quia ꝑfectior ẽ ille qͥ se mundi re¬
b expoliat. aut qͥ cũ nichil habu¬
erit. nec habe desid̾at. quã ille qͥ
ex multis q̃ possidet ȩccłȩ aliqͥd
p̃stat: ac se de eo qđ p̃stitit forsitan
iactat. Dura s̃ q̃ dico: nec ego diffitor.
Duras̃.s obseruare nolentib. Cȩt̃m

Expanded text:
exspectat. Illi quoque qui velut idonei nihil quidem sibi dari velut debitum poscunt, sed tamen ecclesiae sumptibus vivunt, non est meum dicere, quali peccato cibos pauperum praesumendo suscipiant, qui ecclesiam quam juvare de propriis facultatibus debuerunt, suis expgravant: propter hoc fortassis in congregationes viventes, ne aliquos pauperes pascant, ne advenientes excipiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis Ecclesiae velut pro ipsa expensa sua contulerint, non se praeferant inani jactantia illis quos nihil habentes pascit et vestit Ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat, quam ille qui ex multis quae possidet, Ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit, forsitan jactat. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor; dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd impedim̃ti afferãt bona
p̃sentia amatorib fut᷑oꝵ.
eu quã subtilit̾ nos ille deci¬
piendi artifex fallit : qͣnta cȩ¬
citate ocłos nr̃e m̃tis obducit.
ne discernamꝰ gaudendi auidi.
unde iustiꝰ gaudeamꝰ : aut ne cu¬
pientes augeri diuitiis. noueri¬
mꝰ quas quib in c̃parabilit̃ p̃fe¬
ramꝰ. Nam gaude qͥdem bonũ ẽ.
S qͥ gaudet. siꝰ ñ inde gaudeat uñ

Expanded text:
et quid impedimenti afferant bona praesentia amatoribus futurorum. 1. Heu quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit, quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus; aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus. Nam gaudere quidem bonum est; sed qui gaudet, si
Abbreviated transcription (Latin):
Ficcireo scientes nichil aliud ẽẽ res
eccłȩ nͥ uota fideliũ. p̃cia pecca¬
s aliis posside. Nec habendi cupidi¬
tate eccłȩ facultates abire: s eas
pietate subueniendi susciꝑe. Qđ
qͥ sib de suo sufficiunt erogare.
quãdo nichil aliud sit habentibꝰ da¬

Expanded text:
il aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccased aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Qqui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud sit habentibus da
Abbreviated transcription (Latin):
ec illi qͥ sua unt.¬
possidentes dari sib aliqͥd uo¬
lunt: sine gͣndi peccato suo unde
pauꝑ uicturus erat accͥpiunt. De
clericis qͥdem dic̃ ꝓpħa. Peccata¬
quib indigere uident᷑ accipiũt.
ita pofsessores ñ alim̃ta qͥb ha-¬
bundant. s aliena peccata susci-¬
piunt. Ipsi qͦq pauꝑes si se posst̃
suis artificiis aut laborib expe¬
dire: ñ p̃sumãt qđ debet debił
& infirmuis acciꝑe: ne forte ȩccła
q̃ potest oĩ solatio destitutis ne¬
cessaria ministrare: si om̃s etiã
nichil indigentes accipiant. gͣ¬
uata: illis quib debet subueni-¬
re ñ ualeat. Qui aut̃ ęccłȩ serui¬
ũt. & labore suo uelut debita
reddi oport̾e credẽtes: ea qͥb opꝰ
ñ habent aut accipiũt libent̃ aut
exig̃t. nimis carnalit sapũt. si
putant qđ ȩccłȩ fidelit̾ seruiẽtes
stipendia t̾rena ac ñ potiꝰ p̃mia ȩt̃¬
na ꝑcipiãt. Scłaris qͥppe milicia

Expanded text:
ec illi, qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo unde pauper victurus erat accipiunt. De clericis quidem dicit per Proquibus indigere videntur, accipiunt, ita possessores non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes si se possint suis artificiis, aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis et infirmus accipere: ne forte Ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministrare, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet subvenire non valeat. Qui autem Ecclesiae serviunt, et labori suo velut debita reddi oportere credentes, ea quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt, nimis carnaliter sapiunt, si putant quod Ecclesiae fideliter servientes, stipendia terrena ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
s comunes ȩccłȩ facultates. Et iõ
qͥs qͥs omib quȩ habuit dimissis
aut uenditis fit rei suȩ ꝯtẽptor:
quȩ habet ȩccła efficit᷑ dispensatoꝵ
Deniq sc̃s paulinꝰ ut ipsi meliꝰ nosts᷑
ingentia p̾dia q̃ fuer sua uend̾ita
rius. ñne & ipse omĩa sua aut
parentib reliquit. aut uendita
pauꝑib erogauit : Is tam̃ cũ me¬
rito ꝑfectionis suę fieret ȩccłȩ
arelatensis ep̃s: qđ illa tũc habe¬
bat ȩccła ñ solũ possedit. s & acce¬
ptis fideliũ numerosis heredita
ꝑfecti pontifices: factis euidenti¬
b clamant. posse & deb̾e fieri
qđ fecer̃. Qui utiq homines tam
scłariũ quã diuinarũ litt̾arum
sine ambiguitate doctissimi: si sci¬
rent res ęccłȩ debe cõtẽni. nunꝗͣ
eas habent qui oĩa sua reliq̃rant.
nde dat᷑ intelligi: qđ̾ tanti ac ta

Expanded text:
sed communes ecclesiae facultates, et ideo quisquis omnibus, quae habuit, dimissis aut venditis fit rei suae contemtor, quae habet ecclesia, efficitur dispensator. Denique S. Paulinus, ut ipsi melius nostis, ingentia praedia, quae fuerunt sua, vendita rius? Nonne et ipse omnia sua, aut parentibus reliquit, aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen, cum merito perfectionis suae fieret ecclesiae Arelatensis episcopus, quod illa tunc habebat ecclesia non solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haeredita tamque perfecti pontifices, factis evidentibus clamant, posse et debere fieri quod fecerunt. Qui utique homines tam saecularium, quam divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae debere contemni, nunquam eas haberent qui omnia sua reliquerant. Unde datur intelligi, quod tales ac ta
Abbreviated transcription (Latin):
Spes gͥ mea sola ds̃. quẽ crede uita ẽ.
Q patrie ciuẽ me dedit alt̾ius.
Sorte patrũ occiduũ ussus tͣnscurrere mũdũ.
Sub xp̃i sacris aduena miles eo.
N ec dubiꝰ me iure breui t̾rena tenere.
Sic utar ꝓpͥis. ceu mea ñ mea sint.
Non mirabor opes. nullos sectabor honores.
ł auꝑiem xp̃o diuite ñ metuã
Qua stetero adu̾sis. hac utar mente scđis.
N ec mala me iuncent. nec bona me capiẽt.
Exemplũ uitȩ simus ut̃q piȩ
Custos esto tui custodis. mutua redde.
Erige labentẽ. surge leuantis ope.
Ut caro ñ eadem tantũ. s mens qͦq nob̾.
Una sit. atq duos sp̃s unꝰ alat. Expł¬

Expanded text:
spes igitur mea sola deus, quem credere uita est, spes igitur mea sola deus, quem credere uita est, qui patriae ciuem me dedit alterius. sorte patrum occiduum iussus transcurrere mundum sub Christi sacris aduena miles eo, nec dubius me iure breui terrena tenere sic utar propriis, ceu mea non mea sint. non mirabor opes, nullos sectabor honores, pauperiem Christo diuite non metuam. qua stetero aduersis, hac utar mente secundis; nec mala me uincent nec bona me capient. exemplum uitae simus uterque piae. custos esto tui custodis, mutua redde; erige labentem, surge leuantis ope, ut caro non eadem tantum, sed mens quoque nobis una sit atque duos spiritus unus alat.
Abbreviated transcription (Latin):
Se statuens in se. qͥ gerere optat eũ.
Flagris dorsa. alapis maxillas. ora saliuis:
Ebuit. & figi se cruce ñ renuit.
Non ut tanta dõ qͥcqͣ̃m patientia ferret.
Cuiꝰ nec crescunt. nec minuunt᷑ opes.
Factus sũ xp̃i corporis. ille nĩ.
Me gessit moriens. me uicta morte resurgẽs.
& secũ ad patrẽ me suꝑ astra tulit
& dnã gͥ ꝓ tanta spe tolerare recusem.
Aut qͥd erit. qđ me separet a dño:
Ignẽ adhibe. rimare manu mã uisca tortor.
Effugient pęnas m̃bra soluta tuas.
Carcere si ceco claudar. nectarq cateni.:
Lib̾ in excessu m̃tis adhibo dm̃
Si mucrone paret ceruicẽ abscide lictoꝵ
In pauidũ ĩueniet mors cita. pena breius:
Ñ metuo exiliũ. mund̾ domꝰ oĩb una ẽ.
Spno famem. dnĩ fit mͥ sermo cibis:
N ec tñ ista mͥ de me fiducia surgit.
Tu das xp̃e loqui. tuq patitribues:
E n nob̾ nieh audemꝰ. s fidim̃ in te.
Espugnare ubes. ⁊ suꝑare facis

Expanded text:
se statuens, in se qui gerere optat eum. se statuens, in se qui gerere optat eum. omo est. flagris dorsa, alapis maxillas, ora saliuis praebuit et figi se cruce non renuit. non ut tanta deo quicquam patientia ferret, cuius nec crescunt nec minuuntur opes,factus sum Christi corporis, ille mei. me gessit moriens, me uicta morte resurgens et secum ad patrem me super astra tulit. quidnam igitur tanta pro spe tolerare recusem? aut quid erit quod me separet a domino? ignem adhibe, rimare manu mea uiscera, tortor; effugient poenas membra soluta tuas. carcere si caeco claudar nectarque catenis, liber in excessu mentis adibo deum. si mucrone paret ceruicem abscindere lictor, inpauidum inueniet; mors cita, poena breuis. non metuo exsilium, domus omnibus una est, sperno famem, domini fit mihi sermo cibus. netu das, Christe, loqui tuque pati tribuis. in nobis nihil audemus, sed fidimus in te, quos pugnare iubes et superare facis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑni non timeat. sꝑnere ñ soleat.
Parcus. uera loqueni. ⁊ inte. ⁊ ͦp  ͦ cͤastus.
I n sontẽ uitã pacis amator agat.
Det ꝓpͥũ cunctis qͦs cernit egere benignꝰ.
Ñ sua ñ cupiat. quȩ̨ sua sunt tͥbuat.
Q uid rogo mandatis dutũ censet ĩ istis.
A ut qͥd erit qđ ñ possit hab̾e fides:
Qͥ credũt sacros uerũ cecinisse ꝓpħas.
& qͥ ñ dubitãt uerba manere dĩ.
In toto celsi patris honore uident:
Qq ip̃m multa cũ maiestate trem̃dũ.
Expectant pingui lampade ꝑuigiles.
Hissordent t̾rena. patent cęlestia. nec se.
Captiuos serui tp̃ris huiꝰ agunt.
Ñ illos fallax cępit sapientia mundi.
Nec curas steriles inseruere polis.
I mꝑia. & fasces. indocti munera uulgi.
Quasq orbis. scelerũ semina fecit opes:
Calcarunt. scã cęlum ambitioẽ petentes.
Suffragiis xp̃i. plausib angłicis.
Nec labor hos uicit durus. nec blanda uolup
Q uerere nil cupiũt. ꝑde̾ nil metuunt᷑.

Expanded text:
sperni non timeat, spernere non soleat. sperni non timeat, spernere non soleat. parcus, uera loquens, et mente et corpore castus, insontem uitam pacis amator agat. de proprio cunctis quos cernit egere benignus non sua non cupiat, quae sua sunt tribuat. quid, rogo, mandatis durum censetur in istis? aut quid erit quod non possit obire fides? qui credunt sacros uerum cecinisse prophetas et qui non dubitant uerba manere dei, in toto celsi patris honore uident quique ipsum multa cum maiestate tremendum expectant pingui lampade peruigiles, his sordent terrena, patent caelestia nec se captiuos seruos temporis huius agunt. non illos fallax cepit sapientia mundi, nec curas steriles inseruere polis. imperia et fasces, indocti munera uulgi, quasque orbis scelerum semina fecit opes, calcarunt sancta caelum ambitione petentes suffragiis Christi et plausibus angelicis. nec labor hos durus uincit nec blanda uoluptas. quaerere nil cupiunt, perdere nil metuunt. o
Abbreviated transcription (Latin):
Pax abiit terris ultima quęq uides.
& si cõcluso supeent tempora seclo.
Ut poss longos mund̾ hab̾e dies:
N os tam̃ occasũ nr̃m obfuare deceret.
& finẽ uitȩ quẽq uide suę.
N ã mͥ qͥd ꝓdest qd longo flumina cursu.
Semꝑ in exhaustis ꝓna ferunt᷑ aquis.
M ulta qd annosę iuxerunt scła siluę.
Q q suis durant. florea rura locis:
 sta manent. nr̃i s ñ mansere parentes.
E xiguam uitã temporis hospes ago.
Non gͦ sumꝰ hec neqͥcqͣm in scła nati.
Q̃ ꝑeunt nob̾. & quib occidimus:
S uitã ęt̾nã uita ut meream᷑ in ista.
& subeat requies longa labore breui.
& tñ iste labor fit forte rebellib asꝑ.
Acrigidas leges effera corda putant.
Nec ledit blandũ mitia colla uigũ.
Tota m̃te dẽ. tota ui cordis amari:
p̃ cipit᷑. iugeat cura scđi hominis::
Qd̃ sibi quis nolit fieri. non inferat ulli.
Uindictam lesus nesciat exigere.
Contentꝰ modicis. uitet sublimis haberi.

Expanded text:
Pax abiit terris, ultima quaeque vides. Pax abiit terris, ultima quaeque vides. Et si concluso superessent tempora saeclo, Aut posset longos mundus habere dies; Nos tamen occasum nostrum observare deceret, Et finem vitae quemque videre suae. Nam mihi quid prodest, quod longo flumina cursu Semper inexhaustis prona feruntur aquis? Multa quod annosae vicerunt saecula silvae, Quodque suis durant florea rura locis? Ista manent, nostri sed non mansere parentes: Exigui vitam temporis hospes ago. Non ergo sumus hic ne quidquam in saecula nati, Quae pereunt nobis, et quibus occidimus: Sed vitam aeternam vita ut mereamur in ista, Et subeat requies longa labore brevi. Et tamen iste labor sit forte rebellibus asper, Ac rigidas leges effera corda putent: Nec laedit blandum tota mente deus, tota ui cordis amari praecipitur: uigeat cura secunda hominis. quod sibi quis nolit fieri, non inferat ulli, uindictam laesus nesciat exigere. contentus modicis uitet sublimis haberi,
Abbreviated transcription (Latin):
Age iam p̃cor mearũ. comes in remota rerũ.
Trepidã breuẽq uitã. D ño dõ dicemꝰ.
Celeri uides rotatu. R apidos dies meare.
Fragiłq m̃bra mũdi Minui. ꝑire labi.
Fug̃ oẽ qd tenemꝰ N eq fluxa h̃it recͥsum
Cupidasq uana m̃tes S pecie t̾hunt in ani.
uͥ nũc imago rerũ ẽ. U bi s̃ opes potentũ.
Quibꝰ occupare captaᷤᷤ. Animas fuit uoluptaᷤᷤ.
Qui centũ quondã t̾ram u̾tebat aratris:
estuat ut geminos possit hab̾e boues.
Uectus magnificas carpentis sepe ꝑ urbes:
Rus uacuũ fessis eger adit pedib.
Ille decem celsis sulcans maria añ carini.
Nunc lembũ exiguũ scandit.⁊ ipse regit.
Nõ idem statꝰ ẽ agris. ñ urbib ullis.
O ĩaq infinẽ p̃cipitata ruunt.
Ferro. peste. fame. uinclis. algore. calore.
M ille mõis miseros mors rap̃ una hões.¬
Undiq bella fremunt. õs furor excitat ar¬
I n cũbũt reges regib ĩ numeris.
Impia cõfuso sęuit discordia mundo.

Expanded text:
Age, iam precor, mearum comes inremota rerum, trepidam breuemque uitam domino deo dicemus. celeri uides rotatu rapidos dies meare fragilisque membra mundi minui perire labi. fluit omne quod tenemus neque fluxa habent recursum, cupidas uagasque mentes specie trahunt inani. ubi nunc imago rerum est? ubi sunt opes potentum, quibus occupare captas animas fuit uoluptas? Qui centum quondam terram uertebat aratris, aestuat, ut geminos possit habere boues. uectus magnificas carpentis saepe per urbes rus uacuum fessis aeger adit pedibus. ille decem celsis sulcans maria ante carinis nunc lembum exiguum scandit et ipse regit. non idem status est agris, non urbibus ullis omniaque in finem praecipitata ruunt. ferro peste fame uinclis algore calore, mille moUndique bella fremunt, omnes furor excitat, armis Incumbunt reges regibus innumeris. Impia confuso saevit discordia mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
uior erit ignis uerecundię quã ge¬
henns¬
dño consequetur. ut non solum
qui recti sunt incolumes ꝑseuerẽt.
s etiam multi qui diaboliea sedu.¬
ctione decepti sunt: ab errore re¬
uocentur. U r̃ę aut̃ orationes & ę¬
lemosinȩ atq ieiunia. misericordi
d̾o ꝑ hanc ipsam deuotionem sacra-¬
tius offerentur: cum etiã hoc opꝰ
fidei ad omnia officia pietatis ac¬
cesserit. Quarta igitur os sexta fe¬
ria ieiunemus: sabbato aut̃ apud
ugilias celebremus. Qui sieut ex¬
ꝑimur & credimus. ꝓ cõmendatis
sibi a dño ouibꝰ indesinent̃ pastora.¬
les p̃tendit excubias: exoraturus
dep̃eationibus suis. ut ȩccła dei
quȩ ipsius ẽ p̃dicationibꝰ instituta.
ab omni errore sit lib̾a: per xp̃m¬

Expanded text:
vior erit ignis verecundiae quam gevior erit ignis verecundiae quam gehennDeo, consequetur, ut non solum qui recti sunt incolumes perseverent, sed etiam multi qui diabolica seductione decepti sunt, ab errore revocentur. Vestrae autem orationes et eleemosynae atque jejunia misericordi Deo per hanc ipsam devotionem sacratius offerentur, cum etiam hoc opus fidei ad omnia officia pietatis accesserit. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem apud vigilias celebremus; qui, sicut experimur et credimus, pro commendatis sibi a Domino ovibus indesinenter pastorales praetendit excubias: exoraturus deprecationibus suis ut Ecclesia Dei, quae ipsius est praedicationibus instituta, ab omni errore sit libera. Per
Abbreviated transcription (Latin):
quia in medio gentis alienę sim. ⁊ regni
sui limites barbarus dispositis seruet
excubiis. bene ẽ qđ redẽptorẽ meũ te.¬
nentẽ oĩa. loca ñ tenent. p̾sens cęlis. in¬
feris adẽ: totꝰ in abissis ẽ. totus in t̾ris.
N on itinere adeund̾. ñ nauigatiõe quę¬
rendus ẽ. Ipsũ in irłm reliquimꝰ. ipsũ
in egypto p̃t̃misimꝰ. ipsum int̾ babilo¬
nios ñ uidemꝰ. S quęramꝰ ⁊ apparebit.
pulsemꝰ ⁊ aꝑiet. petamꝰ & tribuet. ue¬
rũ heu me miserũ. Erubesco quia nudꝰ
sum. & nichil hñs quo membroꝵ meoꝵ
in honesta circũtegã obscenȩ egestatis
dederore confundor. Tũ. quo ore. qua¬
ue conscientia. tantȩ familiȩ ocłos. &
tanti patris subibo conspectũ: Quasi
uͦ tolerabiliꝰ iudiciũ sit accusatis quã
confessis reis. contumacibꝰ quã suplicibꝰ.
ex hibitis quã reuersis. Habeat quantaᷤᷤ¬
libet cruces ignominia penitentiᷤᷤ. le¬

Expanded text:
quia in medio gentis alienae sum, et regni quia in medio gentis alienae sum, et regni sui limites barbarus dispositis servat excubiis; bene est, quod redemptorem meum tenentem omnia, loca non tenent. Praesens coelis, inferis adest, totus in abyssis est, totus in terris: non itinere adeundus, non navigatione quaerendus est. Ipsum in Jerusalem reliquimus, ipsum in Aegypto praetermisimus, ipsum inter Babylonios non videmus. Sed quaeramus, et apparebit; pulsemus, et aperiet; petamus, et tribuet. Verum, heu me miserum! erubesco quia nudus sum, et nihil habens quo membrorum meorum inhonesta circum tegam; obscoenae egestatis dedecore confundor: tum quo ore, quave conscientia, tantae familiae oculos et tanti Patris subibo conspectum? quasi vero tolerabilius judicium sit accusatis quam confessis, reis contumacibus quam supplicibus, exhibitis quam reversis. Habeat quantaslibet crucis ignominia poenitentias, le
Abbreviated transcription (Latin):
meras seuissimarũ dñationũ uicissitu¬
dines. ñ iam subiectioẽ corꝑis s animȩ
sudore ẜuirẽ.⁊ dignis confusus officiis
peiore cotidie stat̾ mĩ cõditiõe t᷑baret.
subtraxi me quantũ ab instantib dñis
licuit. in occultũ sp̃c cordisq secretũ.
Rapp̃henso ciuꝰdã scãꝵ script᷑arũ uolu¬
mine. qͥd mͥ adhuc spei suꝑ eẽt ĩspexi.
Ac multo ꝑfusus imbre lacͥmarũ. qͦ¬
usq in quã dominabunt᷑ mͥ qͥ me oder̃.
quã diu iimicis mĩs ẜuiã : Istis qͥdẽ
ipse me dedi. ⁊ ꝑletiferas uoluptates
p̃tiũ meȩ ꝑditiõis accepi. s pacisci de
me meo iure ñ potui. Habebam enĩ
dnm.⁊ meus ñ eram. Scio enĩ me eiꝰ redẽptũ
sangͥne. cui cęlestia & t̾rena ⁊ inferna sub.¬
iecta s̃. Quid istis mecũ ẽ. quoꝵ cõm̾tiũ
mors ẽ : Reu̾tar ad eũ qui me emit adiu.¬
tã. Ac ne me reu̾tendi moret᷑ facultas.

Expanded text:
meras saevissimarum dominationum vicissitumeras saevissimarum dominationum vicissitudines, non subjectione corporis, sed animae sudore servirem, et dignis confusus officiis, 770 pejore quotidie status mei conditione turbarer; subtraxi me, quantum ab instantibus dominis licuit, in occultum spiritus cordisque secretum: et apprehenso cujusdam sanctarum Scripturarum volumine, quid mihi adhuc spei superesset inspexi: ac multo perfusus imbre lacrymarum, Quousque, inquam, dominabuntur mihi qui me oderunt? Quamdiu inimicis meis serviam? Istis quidem ipse me dedi, et per lethiferas voluptates pretium meae perditionis accepi: sed pacisci de me meo jure non potui; habebam enim dominum, et meus non eram. Scio enim me ejus redemptum sanguine, cui coelestia, et terrena, et inferna subjecta sunt. Quid istis mecum est, quorum commercium mors est? Revertar ad eum qui me emit ad vitam. Ac ne me revertendi moretur facultas,
Abbreviated transcription (Latin):
gnatio. ⁊ p̃pata clem̃tia. Nã uł ignaro mͥ
hoc unũ ꝓfuisse intelligo. qđ licae ego
a doniꝰ tus recesserĩ: in me tñ tua dona man
ꝙ̃ senior fr̃ accepi. Quinetiã remisso lega¬
lis obfuantię honore. uutiatꝰ a gr̃a. ñ de
iacob s de esau isrł tuus factus sũ. felix
ꝓfecto. si acceptã substantiã. ñ dicã mul¬
tiplicatã s integ̃m. ł otiosa ĩnocentia si
ñ oꝑante fuassem. S heu me miserũ.
Relicta patris domo. abii ĩuoluntariũ de¬
sertor exiliũ. &duce uicioꝵ omiũ mul¬
titudine. intima quęq egẏpti ꝑspatio¬
soꝵ itinerũ ꝓcluua deceptꝰ intraui.¬
llic attrita decoris stola.⁊ nobilitatis
ueste corrupta in opem me ⁊ pat̃noꝵ
decoctorẽ bonoꝵ. subdoli comites. ⁊ ĩfi¬
deles amici. sub asta mortis ⁊ auctioẽ pec-¬
cati. cupidissimiᷤ licitatorib uendider.
Sub quoꝵ longo igͣui cõfectus ĩꝑio. ĩbabi¬
lonioꝵ ętiã uira tͣnsiui. Ibi cũ ꝑ ĩnu-¬

Expanded text:
clementia. Nam velut ignaro mihi hoc unum profuisse intelligo, quod licet ego a donis tuis recesserim, in me tamen tua dona mansquam senior frater accepi. Quin etiam remisso legalis observantiae onere, initiatus a gratia, non de Jacob, sed de Esau, Israel tuus factus sum. Felix profecto, si acceptam substantiam, non dicam multiplicatam, sed integram, vel otiosa innocentia, si non operante servassem. Sed, heu me miserum! relicta Patris domo, abii in voluntarium desertor exsilium; et duce vitiorum omnium multitudine, intima quaeque Aegypti per spatiosorum itinerum proclivia deceptus intravi. Illic attrita decoris stola, et nobilitatis veste corrupta, inopem me, et paternorum decoctorem bonorum, subdoli comites, infideles amici, sub hasta mortis et auctione peccati cupidissimis licitatoribus vendiderunt. Sub quorum longo et gravi confectus imperio, in Babyloniorum etiam jura transi