comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam. ĩ corde .ii. seruus ẽ ꝓpͥe uoli̾tatis.: cultor
auancie. gsie cupidus. ambicois amator ã
h om̃ia aut singula queq incia intꝰ fouens ⁊
mentitur miquitas sibi. s d̾ nõ irridetur. At
tende solerter qͥd diligas. qͥd metuas. unde g¬
gaudeas aut ꝯtristeris. ⁊ sb̾ hitu religionis a¬
minũ secularem sb̃ pannis ꝯu̾sionis inuemẽᷤ
cor ꝑu̾sum. Totũ . i. cor in hiis .iiii. affeccõni
de tuo ꝯu̾taris ad dñm. ꝯu̾tatur ꝓinde a mor
tuis ut incħ om̃io diligas nͥ ip̃m aut cͥte ꝓpt̾
ip̃m. Com̾itatur ⁊ ad ip̃m timortuus qr ꝑ

Expanded text:
at. In corde enim servus est propriae voluntatis, cultor avaritiae, gloriae cupidus, ambitionis amator; aut haec omnia, aut singula quaeque intus vitia fovens: et mentitur iniquitas sibi, sed Deus non irridetur. tende solerter quid diligas, quid metuas; unde gaudeas, aut contristeris; et sub habitu religionis animum saecularem, sub pannis conversionis invenies cor perversum. Totude tuo convertaris ad Dominum. Convertatur proinde amor tuus, ut nihil omnino diligas nisi ipsum, aut certe propter ipsum. Convertatur etiam ad ipsum timor tuus; quia
Abbreviated transcription (Latin):
aiam ⁊ cor simł. p̃cetis c̾aturis maxiẽ
admiradam. coberentem sibi ĩ ꝯprehẽ¬
sibili artifitio. ⁊ iuestigabili sapientia
ꝯditoris. itaq tã magnũ ẽ ħ donũ ꝙ̃
mag̃ res h̃o ⁊ quam gratuitũ planu ẽ¬
l mar᷑ ꝯtent̾ munere qui dedit ut eẽs cum
lameras nec miñ lib̃alit̾ h quã mirabilit̾¬

Expanded text:
m ambo simul prae caeteris creaturis maxime admirandam, cohaerentem sibi incomprehensibili artificio, investigabili sapientia conditoris. Itaque tam magnum hoc donum, quam magna res homo. Sed quam gratuitum putas? P contentus munere, qui dedit ut esses quis qui jam eras. Nec minus liberaliter hoc, quam il
Abbreviated transcription (Latin):
q oꝑib. Non tñ dico ꝯtempnend̾a aut
negligendam scĩam litteraꝵ q̃ ornat a¬
nimam ⁊ erudit eam. ⁊ facit u possit ea
alios erudire. S duo illa oz ⁊ expedit ũ pͥ¬
cedant in quib sũmã salutis ꝯstitui suꝑ¬
ior rõ declarauit .c.

Expanded text:
 2. Non tamen dico contemnendam aut negligendam scientiam litterarum, quae ornat animam, et erudit eam, et facit ut possit etiam alios erudire. Sed duo illa oportet et expedit ut praecedant, in quibus summam salutis constitui superior ratio declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
enciã u̾o qͣ eande in se oignitatẽ agnoscat:
nõ a setñ porro uͥtutẽ qͣ subinde ip̃m a quo
ẽ ⁊ inqͥrat nõ segnit̾ ⁊ teneat fortit᷑ cũ in¬
uen̾it. Itaq gentinũ unũ qd̃q trium hoꝵ
apparet. dignitatẽ siquide demonstrat hu¬
manam. nõ solũ nature p̾rogatinua s ⁊̃
potencia dñatur. qͣ t̾ror hõis suꝑ cuncta
animancia t̾re imiere disc̾nitur. Scĩa qͦ¬

Expanded text:
dem in se dignitatem agnoscat, non a se tamen. Porro virtutem, qua subinde ipsum a quo est, et inquirat non segniter, et teneat fortiter cum invenerit. 3. Itaque geminum unumquodque trium horum apparet. Dignitatem siquidem demonstrat humanam non solum naturae praerogativa, sed et potentia dominatus: quod terror hominis super cuncta animantia terrae im
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ẽ ⁊ plenitudo legis ẽ caritas. Tam gͦ
utraq ignorancia cauenda ẽ t̾ qͣm sine
timore ⁊ amore dei salus d̾e nõ põt. Cet̾a
nẽ si nesciantur hñcia. Neq .n. om̃is ig¬
tiorancia dampnat. s multa et ĩnum¬
a e̾e q̃ nestire liceat absq diminucõe salu¬
tis. u̾bi gͣ. Si ignoras fabrilem artẽ seu
carpentariam. aũ cementariam. ⁊ q̃cũq
istius modi artes fũt q̃ ad usus uite p̾sẽ¬

Expanded text:
 et plenitudo legis est charitas . Tam ergo utraque ignorantia cavenda est tibi, quam sine timore et amore Dei salus esse non potest. Caetera nem, si nesciantur, habentia. 2. Non norantia damnat; sed multa et innumera esse, quae nescire liceat absque diminutione salutis. Verbi gratia, si ignoras fabrilem artem, seu carpentariam, aut caementariam, et quaecunque istiusmodi sunt artes, quae ad usus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Cias quo ordine. quo studio quo fi-¬
ne quo nosse oporteat. Quo ordine:
ardencius ꝙ uehemencius ad amorẽ. Quo
fine: ut nõ ad inanẽ głiam. aũ curiosita¬
tem aut ad aliꝙyͥ simile. s tm̃ ad edifi¬
cacõem tuam uł ꝓximi. Sũt nain qͥ sci

Expanded text:
cias quo ordine, quo studio, quo fine quaeque nosse oporteat? Quo ordine, ardentius, quod vehementius ad amorem: quo fine, ut non ad inanem gloriam, aut curiositatem, aut aliquid simile, sed tantum ad aedificationem tuam vel proximi
Abbreviated transcription (Latin):
cut .ii. caro porcina cũ ꝯmeditur nr̃e ad¬
⁊ adherendo eis unus cũ eis efficitur demõ.
arbores q̃ fructũ faciũt s nõ suũ ypoc̾te
sũt: cũ symone cyreneo crucẽ portantes
nõ suam. Qͥ religiosa intencõne carẽteᷤᷤ
angariantur ⁊ que nõ amant amore glo¬
.ni. ⁊ arborib nr̃is cicius qͣm oporteat pu¬
lulantib. timemus oĩo florib in tẽpes¬
tiuiss sic fũt aliqͥ quoꝵ fructus ꝙ nimiᷤᷤ¬

Expanded text:
cut enim caro porcina cum comeditur, nostrae ad spiritus, et adhaerendo eis unus cum eis efficitur daemon.e fructum faciunt, sed non suum, hypocritae sunt, cum Simone Cyrenaeo crucem portantes non suam: qui religiosa intentione carentes, angariantur; et quae non amant, amore gloenim et arboribus nostris, citius quam oporteat pullulantibus, timemus omnino floribus intempestivis? Sic sunt aliqui, quorun fructus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inflat s humiliat. porro ad se humiliã
nicħ aĩa inueriire uiuacius seu accomoda
faciem suam. nec se a se au̾t̾e aboucatur.
Romie tta se instituens clara luce uitatis.¬
cũ se ꝑceꝑit hou̾atam pect̾is. mole huius mor¬
tal corꝑis aggrauatã. t̾rems int̾cata curis.
carnaliũ desiderioꝵ fece infectam. cecã. cur¬
uam. inftrmam. implicitam. multis etro¬
rib expoitam. mille ꝑiculis. mille timori¬
b trepida. mille difficultatib anxiam. mal¬
le suspicõnb obnoxiam. nulle ncditatib
erũpnosam. ꝓcliuem ad incia. Inualidam
ad ututes. Uñ hinc iam extollencia oculoꝵ
uñ leuare caput: Nõne mag̾ conu̾tetur
in erumpna sua dũ ꝯfigctur spina: Cõu̾¬
tetur inqͣm ad lacrimas. ꝯu̾tetur ad plãc¬

Expanded text:
inime potest. Porro ad se humiliandum nihil anima invenire vivacius seu accommodafaciem suam, nec se a se avertere abducatur. Nonne se ita intuens clara luce veritatiscum se perceperit oneratam peccatis, mole hujus mortalis corporis aggravatam, terrenis intricatam curis, carnalium desideriorum faece infectam, caecam, curvam, infirmam, implicitam multis erroribus, expositam mille periculis, mille timoribus trepidam, mille 1401 difficultatibus anxiam, mille suspicionibus obnoxiam, mille necessitatibus aerumnosam, proclivem ad vitia, invalidam ad virtutes? Unde huic jam extollentia oculorum, unde levare caput? Nonne magis convertetur in aerumna sua, dum configitur spina . Convertetur, inquam, ad lacrymas, convertetur ad planc
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iori. ħ ar rogancia gͣuior ac ꝑiculosior appa¬
ret. quo ꝑ illam quid̾e d̾ noscitur. ꝑ istam
⁊ ꝯtempintur. In tm̃ ⁊ pͥori det̾ior ac detes¬
tabilior. u̾ cum ꝑ illam pecorib. ꝑ istam ⁊
demonib sociemur. Est qͥppe suꝑbia ⁊ delic¬
tũ maximiũ uti datis taniqͣm inatis ⁊ in
acceptis bñficiis głiam usurpare bitficii.

Expanded text:
steriori haec arrogantia gravior atque periculosior apparet, quo per illam quidem Deus nescitur, per istam et contemnitur: in tantum et priori deterior ac detestabilior, ut cum per illam pecoribus, per istam et daemonibus sociemur. Est quippe superbia et delictum maximum, uti datis tanquam innatis; et in acceptis beneficiis gloriam usurpare beneficii.
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ẽ ꝯformanda foris reb sensib sua ip¬
stus curiositate abducitur. efficit᷑q una de
Itaq ualde cauenda ẽ ħ ignorancia qͣde uo¬
bis minꝰ nobis forte sentrnis. s nõ minus
timo ⁊ plus. Illa qͣ plus uobis ꝯtribumꝰ qd̾
sit. si bonũ ꝙcumq in nobis ẽẽ ⁊ a nob̾ dem¬
ceps putemius. at u̾o suꝑ utͣmq ignoranci¬
am. declinanda ⁊ execranda illa p̾sumpcio
ẽ. qͣ sciens ⁊ prudens forte audeas de boms
nõ tuis tuam querere głiam. ⁊ ꝙ cͥtus es a¬

Expanded text:
intus est, conformanda foris rebus sensibilibus, sua ipsius curiositate abducitur: efficiturque una dItaque valde cavenda haec ignorantia, qua de nobis minus nobis forte sentimus: sed non minus, imo et plus illa qua plus nobis tribuimus: quod fit, si bonum quodcunque in nobis esse et a nobis decepti putemus. At vero super utramque ignorantiam declinanda et exsecranda illa praesumptio est, qua sciens et prudens forte audeas de bonis non tuis tuam quaerere gloriam: et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ria sũt occulta. illicita accõ. dolosa
intencõ. inpudica affecc̃õ. pͣua oꝑ¬
acõ: inqͥuat memoriam. dolosa intencõ:
rõnẽ uł mentẽ. Inpudica affeccõ uolun¬
tatẽ. mũdatur memoria ꝑ ꝯfessionẽ. mẽs
aliens mũdus erit si nõ infultes. si non
discedas. s nõ ꝯsencias si nõ dissimules.
iusticie ẽ nõ ꝯsentire s cũ rigore resistere
lerare temꝑancie nõ insultare s cũ mo¬
deramine ꝯpati prudencie nõ dissimula¬
re. s sollicite ut mala desinant ꝓuidere.
Est cor altũ. cor humile. cor mediocre di¬
cit ꝓpha. Redite p̾uaricatores ad cor. pͥ¬
ma accessio p̾uaricatoris serui ad cor hu¬
mile. ad qd̾ trahitur ꝑ iudcm. scd̾a acces¬
sio m̾cenarii ad cor mediocre. ad ꝙ uoca¬
tur ꝑ ꝯsilium. Tercia filii ad cor altum
ad ꝙ leuatur ꝑ desideriũ. Et tũc supͣ cor¬

Expanded text:
ria sunt occulta: illicita actio, dolosa intentio, impudica affectio. Prava operatio inquinat memoriam; dolosa intentio, rationem vel mentem; impudica affectio, voluntatem. Mundatur memoria per confessionem; mens, alienis mundus eris, si non insultes, si non discedas, si non consentias, si non dissimules. Justitiae est non consentire, sed cum rigore resistere; lerare; temperantiae, non insultare, sed cum moderamine compati; prudentiae, non dissimulare, sed sollicite, ut mala desinant, providere. Est cor altum, cor humile, cor mediocre. Dicit propheta: Redite, praevaricatores, ad cor . Prima accessio praevaricatoris servi ad cor humile: ad quod trahitur per judicium. Secunda accessio mercenarii ad cor mediocre: ad quod vocatur per consilium. Tertia filii ad cor altum: ad quod levatur per desiderium. Et tunc ex
Abbreviated transcription (Latin):
illud nccm senciũt. Extremi u̾o pp̃ea lon¬
ge sũt ꝙ eo modo querant auxilium dei qͦ
optinere nõ possũt. Soli .n. in adiutorio
altissimi h̾ctant. Qͥ id solũ optinere desi¬
derant: id solũ amittere trepidant. sedu¬
laccͣ iᵈ ⁊ sollicita cogitacõe u̾santes q̃ ẽ u¬
tiq pietas cultus dei. beatus plane qͥ sic̃
h̾itat in adiutorio altissimi. qr in ꝓtec¬
cone dei celi ꝯmorabitur. Qͥ d ei nocere po¬
terit q̃ sub celo sũt q̃m d̾ celi ꝓtegere ⁊
celo sũt timere põt. qͥsquis ꝓteccõnẽ dei¬

Expanded text:
illud necessarium sentiunt. Extremi vero propterea longe sunt, quia eo modo quaerunt auxilium Dei, quo obtinere non possunt. Soli enim in adjutorio Altissimi habitant, qui id solum obtinere desiderant, id solum amittere trepidant; sedula circa illud et sollicita cogitatione versantes, quae est utique pietas cultus Dei. Beatus plane qui sic habitat in adjutorio Altissimi, quia in protectione Dei coeli commorabitur. Quid ei nocere poterit eorum quae sub coelo sunt, quem Deus coeli protegere et coelo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qiid dabit amanti si amare nõ cesset.si tam
grande ẽ quod amori famulatur. qnͣ gnͣde ẽ
quot amori reconpensatur.⁊ sitale ẽ amoris
fulcimentum quase ẽ amantis cinosumen¬
tum: nam si rõnalis creatura q̃ sibi mutilis
ẽ sine hor amore sic emmet ĩ om̃ib creaturis.¬

Expanded text:
quid dabit amanti, si amare non cesset? Si tam quid dabit amanti, si amare non cesset? Si tam grande est quod amori famulatur, quam grande est quod amori recompensatur? Et si tale est amoris fulcimentum, quale est amoris emolumentum? Nam, si rationalis creatura, quae sibi inutilis est sine hoc amore, si
Abbreviated transcription (Latin):
humane anime mĩqmͣ auferri suam uitam.
si semꝑ studeat ainare suam uitam. qualit̾ gͦ
uiuet. quid̾ .n. magnũ ẽ songa uita nisi sit
a mosestiarum nicursione u̾e secura : quisqͥs¬
subiacet. aut falsa sccuritate fallitur. quid nͥ
misere uiit. Si quis autem ab ħns liber ui¬
uit: bñ uiuit. Si absurdissimum e̾ ut aliqua
natura semꝑ amando illum qui ẽ sũme bomis
⁊ om̃ipotens semꝑ misere uiuat. siquet igitur
Inianam aĩam huĩ ẽẽ ut si seruet it at quod est
deri potest. nisi ustissimius ⁊ potentissi¬
mus. nichil retribuat amanti se ꝑseu̾anter:
cur non amanti eẽnciam tribuit ut amans
cẽ possit. Si enim nich retribuit amanti: ni¬
cħ d̾isc̾nit iustissimus int̾ amantem ⁊ contemp¬
nentem. it quot summe amari debet. nec a¬
mat amantẽ se. aut non prodest ab illo amari.
q̃ om̃ia ab illo dissonant. retribuit ergo om̃i
sc amnare ꝑseu̾anti. quid autem retribuit.si
nicħo dedit rõnasem cẽnciam ut amans eẽt.

Expanded text:
auferri suam vitam, si semper studeat amare summam vitam. Qualiter ergo vivet? Quid enim magnum est longa vita, nisi sit a molestiarum incursione vere secura? Quisqundo molestiis subjacet, aut falsa securitate fallitur, quid nisi misere vivit? Si quis autem ab his liber vivit, beate vivit. Sed absurdissimum est ut aliqua natura semper amando illum, qui est summe ipotens, semper misere vivat. Liquet igitur humanam animam hujusmodi esse, ut si servet id ad quod est, deri potest, ut justissimus et potentissimus nihil retribuat amanti se perseveranter; cui non amanti tribuit essentiam, ut amans esse posset. Si enim nihil retribuit amanti, non discernit justissimus inter amantem, et contemnentem id quod summe amari debet, nec amat amantem se, aut non prodest ab illo amari: quae omnia ab illo dissonant: retribuit igitur omni se amare perseveranti. Quid autem retribuit? Si nihilo dedit rationalem essentiam ut amans esset,
Abbreviated transcription (Latin):
amantem se. nec asiquid̾ erit potencius quos
eas separaret muitas. qr q̃cumq o aĩa sum¬
Quod illam contempnens etͥne misera sit.eifxti¬
Ine utiq conseq̃nt̾ cossigitur quod illa q̃
sinni boni amorẽ contempnit : et̾nam
miserͥ̾am incurrat. nam si dicitur quod pro
tałi contemptu sit iustus pimiat᷑ ut ip̃m uel¬

Expanded text:
amantem se, nec aliquid erit potentius, quod amantem se, nec aliquid erit potentius, quod eas separet invitas. Quare quaecunque anima sum erit. CAPUT LXXI. Quod illam contemnens, aeterne misera sit.inc utique consequenter colligitur, quod illa, quae summi boni amorem contemnit, aeternam miseriam incurret. Nam si dicitur quod pro tali contemptu sic justius puniatur, ut ipsum e
Abbreviated transcription (Latin):
ti se cogit desiderari. Nam siquis sic amet ius¬
tĩam. u̾itatem. btitud̾inem. incoꝵptibilitatẽ
ut hno frui non appetat. Quid ergo sũma
bonitas retribuet amanti. ⁊ desiseranti se isi
senami. sam quiequid aliuid̾ tribuat nõ tribu¬
it. quia nec conpensat amori nec consosatur a¬
mantem. nec saciat desiderantem. aut nõ se ius¬
sit amari ⁊ fesiderari p̃pse. ut asud̾ tub̾uat. nec
se nult amari. ⁊ desiterari p̃ose. s p̃p aliud. ⁊ sic¬
non se uult̃ amari. si aliuid. quod̾ cogitari ne¬
phas ẽ. nichis ergo u̾nis qͣm quod om̃is aĩa
rõnalio si qm̃adm̃ dobet stud̾eat amand̾o desi¬
derare sũmam b̃titud̾inem. ałñ illam ad fruen¬
dum ꝑticipat. quod mine uidet quasi ꝑ specłmn
⁊ menigmate tune uid̾eat facie ad faciem sũtrũ
autem ea sine fine fruatur dubitare stustissim
ẽ. quia ilła fruens nec timore torqueri poterit.
nec fassaci securitate decipi. nec eius indigenci
a exꝑta illam pot̾it non amare. nec illa deserit

Expanded text:
mante desiderari cogit. Nam quis sic amet justitiam, veritatem, beatitudinem, incorruptibilitatem ut his frui non appetat? Quid ergo summa bonitas retribuet amanti et desideranti se nisi seipsam? Nam quidquid aliud tribuat, non retribuit; quia nec compensatur amori, nec consolatur amantem, nec satiat desiderantem. Aut si se vult amari et desiderari, ut aliud retribuat, non se vult amari et desiderari pro sed aliud: quod cogitare nefas est. Nihil ergo verius quam quod omnis anima rationalis, si, quemadmodum debet, studeat amando desiderare summam beatitudinem, aliquando illam ad fruendum percipiat, ut quod nunc videt quasi per speculum et in aenigmate tunc videat facie ad faciem . Utrum autem ea sine fine fruatur, dubitare stultissimum est; quoniam illa fruens nec timore torqueri poterit, nec fallaci securitate decipi, nec ejus indigentiam jam experta; illam poterit non amare; nec illa deseret
Abbreviated transcription (Latin):
effabisitatis illius hẽt ĩmo quia sic ẽ.
quom̃o stabit quicquid de illa ẜm patris ⁊ fi
si u̾a illud̾ iõne erplicitum ẽ qualit̾ ẽ iłła mef¬
fabilis: aut si meffab̃ilis ẽ quom̃o ẽ ita sicut
dispitatum ẽ : an quodantenꝰ de ilła potuit ex¬
plicari. ⁊ id̾co nicħ prohibet eẽ u̾m quod d̾ispu¬
tatum ẽ. S quia penitus conp̾hendi nõ potu¬
it: cd̾cuto ẽ meffabilis. s ad illud quod Rntĩ

Expanded text:
effabilitatis illius habet, imo quia sic est: quomodo stabit quidquid de illa secundum Patrissi vera illud ratione explicitum est, qualiter est illa ineffabilis? Aut si ineffabilis est, quomodo est ita, sicut disputatum est? An quodantenus de illa potuit explicari: et ideo nihil prohibet esse verum quod disputatum est. Sed quia penitus non potui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: nłsatemis hoc admittit rõ ut pꝰ tantã cuspa
pro pena recipiat ẽẽ quod̾ erat añ oẽm cuspã.
quippe añqmͣ eẽt nec culpam here nec penam
sentire poterat. Si ergo anima contempnat
it ad quot facta ẽ: sic moritur ut nicħ senciat.
maxima cusꝑa ⁊ smne om̃i cusꝑa. nec discernet
s umime sapiens iusticia int̾ id quot ułłm bo¬
mum bonũ potest ⁊ maximũ masũ uułt.
ad hoc sacis patet qmͣ inconueniens sit. n
certius. qm̃ͣ hominis aĩam sic eẽ fcãm ut si
contempnat sũmam ẽẽnciam: et̾nam paci¬
atur miseriam. ut sicut amnans et̾no gaude¬
bit pͥmio : ita contempnẽs et̾na pena doseat.
⁊ sicut ilsa senciet ĩ mutabłem sufficienciam:
ita ista senciet inconsołabłem indigenciam.

Expanded text:
c admittit ratio, ut, post tantam culpam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. Quippe antequam esset, nec culpam habere, nec poenam sentire poterat. Si ergo anima contemnens id ad quod facta est, sic moritur, ut nihil sentiat, maxima culpa, et sine omni culpa; nec discernet summe sapiens justitia inter id quod nullum bomum bonum potestiens sit. Nihil certius, quam hominis animam sic esse factam, ut si contemnat amare summam essentiam, aeternam patiatur miseriam: ut sicut amans aeterno gaudebit praemio, ita contemnens aeterna poena doleat: et sicut illa sentiet immutabilem sufficientiam, ita ista sentiat inconsolabilem indigentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficere queat. nam iam cognitim ẽ quo ᵈ si
illi maxime ꝑ naturalis ẽencie ꝓpinquat si¬
militudĩem. Quid̾ igitur aꝑtius omͣ quia
mens rõnalis qnͣto studiosuis ad se discen¬
dum intendit: tanto efficacius at̾ illius cos¬
nicõnem ascend̾it. ⁊ qnͣto serpãm intuer ne

Expanded text:
ficere queat. Nam, jam cognitum est quia haec illi maxime per naturalis essentiae propinquat similitudinem. Quid igitur apertius, quam quia mens rationalis quanto studiosius ad se discendum intendit; tanto efficacius ad illius cognitionem asc
Abbreviated transcription (Latin):
ałiꝯmͣ ñniũt siłitudiẽm. ⁊ enim cum caꝵdem
uocum significacõnes cogito: familiarus cõ¬
cipio mente quod̾ in reb factis conspicõ: qmͣ
id quod ocm̃ hũãmĩ intellectũ transcendere in¬
tessigo nam ualde mimis ad ñno songe aliud
ĩ mente mea sua significacõne constitiuĩt qmͣ¬
sit illudꝰ at̾ quod intessigendum ꝑ banc tenuẽ
significacõm mens mea rp̃a conat᷑ proficere.

Expanded text:
am innuunt similitudinem. Etenim cum earumdem vocum significationes cogito, familiarius concipio mente quod in rebus factis conspicio, quam id quod omnem humanum intellectum transcendere intelligo: nam valde minus aliquid, imo longe aliud in mente mea sua significatione constituunt, qsit illud ad quod intelligendum per hanc tenuem significationem me
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ factam ad ħoe ut amet sũmam eẽnciam. ne¬
cesse c̃ igitur cam ẽẽ fc̃am qut ad̾ hoc ut sine fi¬
ne amet. aut at̾ sxe ut asiqnͣdo uł sponte uł iu¬
osent sme amorem anuttat. Si nepħas ẽ esti¬
mare sũmam sapieuciã ad hoe fecisse eam. ut
alñ tantum boinum aut contempnat aut uo¬
sens tonere asiqua iuosencia ꝑdat. restat igͥ¬

Expanded text:
esse factam ad hoc ut amet summam essentiam. Necesse est igitur eam esse factam aut ad hoc, ut sine fine amet; aut ad hoc, ut aliquando vel sponte, vel violenter hunc amorem amittat. Sed nefas est aestimare summam sapientiam ad hoc eam fecisse, ut aliquando tantum bonum, aut contemnat, aut volens tenere aliqua violentia perdat. Restat igi
Abbreviated transcription (Latin):
ilsius eẽ de quo nascendo hẽt eẽ ⁊ at cuius
om̃imodam siłitud̾iem exiscit. Unus ergo
pater. non plures potres. Uns filius non
plures. innuis ꝓcedens spiritus. non plures
procerentes sp̃c sunt in siñna eeñcia. Qui c̃
procedens. nec nũqmͣ spiritus patris ⁊ filii
sit pat̾ aut falius. ⁊ singulus quisq sic sit
ꝑfectus. ut millo nidigeat. at tam̃e quot sũt
sic ẽ unum ut sicut de singulis płr dici non po

Expanded text:
lius esse, de quo nascendo habet esse, et ad cujus omnimodam similitudinem existit. Unus ergo Pater, non plures patres; unus Filius, non plures filii, unus procedens Spiritus, non plures procedentes spiritus, sunt in summa essentia. Qui cum procedens; nec unquam Spiritus Patris et Filii sit Pater, aut Filius, et singulus quisque sic sit perfectus, ut nullo indigeat: id tamen quod sunt, sic est unum
Abbreviated transcription (Latin):
ue noticia. qm̃ intelligit. sapit. scit. ⁊ nouit
pacrem. neqͣqmͣ a u̾itate disceditur. u̾tas quoq
patris aptissime dici porest filius. non solum
eo sensu. quia ẽ eadem filu u̾itas que ẽ ⁊ pr̃is.
sicut iam ꝑspectum ẽ. s in hoc sensu ut intelli¬
gatur nõ inꝑfecca q̃dam imtacõ s integia u̾i¬

Expanded text:
ve notitia; quoniam intelligit, sapit, scit et novit Patrem, nequaquam a veritate disceditur. Veritas quoque Patris aptissime dici potest Filius, non solum eo sensu, quia est eadem Filii veritas quae est et Patris, sicut jam perspectum est; sed etiam hoc sensu ut in eo intelligatur non imperfecta quaedam imitatio, sed integra veri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ibim nlłatemis tam̃ẽ ip̃m u̾bum uidet¬
posse dici u̾bum om̃ium trium s tm̃ unius eo¬
filius suimet aut a se procedentis spiritus cõ¬
giue dici põt. nam nee ex seip̃õ uec ex proce¬
uemie a se nascitur. nec seip̃m aut ꝓcedentem
a se existendo imitatur.seip̃m qiuppe nõ mu¬
tatur nec a se trahit existendi similitudinem.
quia imitacõ ⁊ similitudo nõ ẽ in uno soło.

Expanded text:
 nullatenus tamen ipsum Verbum videtposse dici Verbum omnium trium, sed tantum unius eoFilius suimet, aut a se procedentis Spiritus congrue dici potest. Nam nec ex seipso, nec ex procedente a se, nascitur: nec seipsum, aut procedentem a se, existendo imitatur. Seipsum quippe non imitatur, nec a se trahit existendi similitudinem; quia imitatio et similitudo non est in uno solo,
Abbreviated transcription (Latin):
m gͥ pateat quod̾ nicħ de hac natura
quot illi mag̃ ꝑ smulitudinem aꝓpinqͣtur. qͥe¬
quid enim int̾ creata constat ilłi ẽẽ flłius: id̾
simiłitudiem płus iuuat inentem indagantẽ
sũme u̾itati ꝓpinquare ⁊ ꝑ excelleucõrem cre¬
atam eenciam płus docet quid de cͥante mous
ip̃a debeat estimare procul dubio itaq tamo
ascius creatrix eẽncia cognoscitur qnͣto ꝑ ꝓm

Expanded text:
tur pateat quia nihil de hac natura quod illi magis per similitudinem propinquat. Quidquid enim inter creata constat illi esse similius, id similitudinem plus juvat mentem indagantem summae veritati propinquare; et per excellentiorem creatam essentiam plus docet quid de creante mens ipsa debeat aestimare. Procul dubio itaque tanto altius creatrix essentia cognoscitur, quanto per
Abbreviated transcription (Latin):
nii spiritus ex eo procedere quia sui memoiẽ
⁊ se intelligit. Quod si in memoria sũmi se¬
ritus intessigitur pat̾. intesincia filius. ma¬
nifescum ẽ quia a patre parit̾ ⁊ filio sunimi
Et sise amat summmus spnitus: procul
Subio amat se pater. amat se fisius. et
alter ałt̾um. quia singulus pat̾ ẽ sũs spe.¬

Expanded text:
mmi Spiritus ex eo procedere, quia sui memor est, et se intelligit. Quod si in memoria summi Spiritus intelligitur Pater, in intelligentia Filius manifestum est quia a Patre pariter et a Filio, summi ed si se amat summus Spiritus, procul dubio se amat Pater, amat se Filius, et alter alterum; quia singulus Pater es
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ uesut specusum dici põt inquo spco¬
setur ut ita d̾icam ymagiem euis qmͣ facie
at᷑ faciem uidere nequit. nam sumcus ipa
soła or om̃ib que facta sunt sui memon
inelłigens ⁊ amans eẽ põt. non udeo cur us¬
getur cẽ ni issa nͥa ymago illius eẽncie que

Expanded text:
se velut speculum dici potest, in quo speculetur, ut ita dicam, imaginem ejus quam facie ad faciem videre nequit. Nam, si mens ipsa sola ex omnibus quae facta sunt, sui memor et intelligens et amans esse potest, non video cur negetur esse in illa vera imago illius essentiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mauis uł mimis id aniet aut respuat. nicħ
cm ut sũmam oẽnciam amet suꝑ om̃ia bo¬
ni sicut ip̃a ẽ simmũ bonũ. ĩo ut nicħ anr
nsi issam ant pp̃ issam. quia illa ẽ bona ꝑse. ⁊
acħ asuid̾ ẽ bomim nisi ꝑ illam. amare autẽ
iequit eam nisi eius ieminisci ⁊ eam scudue¬
nt intessigere. cłarum gͦ ẽ rõnasem creaturam
totum suin posse ⁊ uesse ad memorandum et
intelładim ⁊ amandum sũmum bonũ inpen¬
d̾ere debere. ad quot̃ ip̃m eẽ suum se cognoscit

Expanded text:
magis aut minus id amet, aut respuat. Nihiltam, ut summam essentiam amet super omnia bona, sicut ipsa est summum bonum: imo ut nihil amet nlam. Amare autem eam nequit, nisi ejus reminisci, et eam studuerit intelligere. Clarum est ergo rationalem creaturam, totum suum posse et velle ad memorandum, et intelligendum, et amandum summum bonum impendere debere, ad quod ipsum esse suum se cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
Idetur michi huiꝰ tam sublimis rei se¬
cretum transcendere om̃em intllats aci¬
em hũanam. ⁊ idcuto conatũ explicandi qua¬
siter hoc sit continendum puto. Sufficẽ nã¬
q debere existimo rẽ nconp̾hensibłem nida¬
ganti si ad hoc rõcinand̾o ꝑuen̾it ut eum ctis¬
snne ẽẽ cognoscat. ⁊ si penetiare ueq̃at in¬
telłctu qũo ergo ita sit nec id cirto numis
si sue nature altitudmis inconp̾hensibilitate
explicari non paciantur. Quit̾ aũt̃ tam in¬
conp̃hensibile tam meffabile qm̃ id suꝑ oĩa¬

Expanded text:
idetur mihi hujus tam sublimis rei secretum transcendere omnem intellectus aciem humani: et idcirco conatum explicandi qualiter hoc sit, continendum puto. Sufficere namque debere existimo rem incomprehensibilem indaganti, si ad hoc ratiocinando pervenerit ut eam certissime esse cognoscat; etiamsi penetrare nequeat intellectu, quomodo ita sit: nec idcirco minus si suae naturalis altitudinis incomprehensibilitate explicari non patiantur. Quid autem tam incomprehensibile, tam ineffabile, quam id quo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ memorie cõmendandũ. quod intuenti
michi occurrit existimo. sicut .n. nc̃oe ẽ ut pa¬
t̾ intelligatur memoria. filius intellucia. spi¬
ritus amor. ut nec pat̾ indiget filio aut cõmu¬
ni sp̃u nec filius pr̃e uł eodẽ sp̃u. siue idem spẽ
patre aut filio quasi pat̾ ꝑ se memmisse solum
possit. intellig̾e̾ aute nõ nisi ꝑ filium ⁊ amare
suum amet. ⁊ idem spiritꝰ ꝑ se non aliuid qmͣ
amare q̃at. s pat̾ illuis sit menor ⁊ filius in
sit summa eencia. ⁊ sũma eencia sit ꝑfecta
ut ip̃a ꝑ se memor sit ⁊ intelligat. ⁊ amet. ne¬
cesse ẽ ut millus ħoꝵ trium ałio indigeat. aͭ
memorandum. aut intsindum. aut amandu.
singulus eni quisq eẽncialit̾ ẽ ⁊ memoria
⁊ intellucia. ⁊ amor. ⁊ quicquid sum me cẽn¬
uantum hic uideo qõm occurrere. nam
si pater ita ẽ inteliñcia ⁊ amor sicut ẽ

Expanded text:
r memoriae commendandum, quod intuenti mihi occurrit, existimo. Sic enim necesse est ut Pater intelligatur memoria, Filius intelligentia, Spiritus amor; ut nec Pater indigeat Filio, aut communi Spiritu, nec Filius Patre vel eodem Spiritu, sive idem Spiritus Patre aut Filio; quasi Pater per se meminisse solum possit, intelligere autem nonnisi per Filium, et amare suum amet; et idem Spiritus per se non aliud quam amare valeat, sed Pater illi sit memor, et Filius illi sit summa essentia et summa sapientia sic perfecta, ut ipsa per se memor sit et intelligat, et amet, necesse est ut nullus horum trium alio indigeat, 23 aut ad memorandum, aut ad intelligendum, aut ad amandum. Singulus enim quisque essentialiter est et memoria, et intelligentia, et amor, et quidquid summae essenuamdam hic video quaestionem occurrere. Nam si Pater ita est intelligentia et amor, sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
cogitate rei ex ip̃a re. qm̃ ip̃a absens ẽ a cogi¬
tacõnis nntuitu. s ex rei similitudine uł y¬
magine q̃ est in cogitantis memoria. aut
forte que tune cuni cogitat ꝑ corporeum sen¬
sum ex re p̾senti in mentem aitrahitur. In
sũnia uͦ eẽncia sic sibi semꝑ sunt p̾sentes pi

Expanded text:
ipsa re; quia ipsa absens est a cogitationis intuitu, sed ex rei aliqua similitudine vel imagine, quae est in cogitantis memoria, aut forte quae tunc, cum cogitat, per corporeum sensum ex re praesenti in mentem attrahitur. In summa vero essentia sic sibi semper sunt praesentes Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus asicuius pater. ⁊ alicuius filius. Sic
quippe intelligebatur quod̾ memoria cẽt pat
filius intlłncia. utriusq sp̃e amor. Uerum le.
cia ⁊ amor. quia nõ ẽ intellucia genita. aut
amor ab aliquo procedeno. S quicquid ẽ gis¬
uens ẽ tm ⁊ a quo procedit alius. filius quos
aut amor ab alio ad similitudic̃m suispiitus
procedens. S quicquid existit tm̃ gignitu
cia. aut menioria sua. cumi ñ sit memoria gis¬
nens. aut intlłncia genita. s solum quicqus
ẽ proced̾it. Quid̾ igit᷑ prohibet concludi qͣ
umis tm̃ ẽ in sũina eẽncia p̃r. unuo filius. u¬
mis spintus ⁊ nõ tres patres. aut filii. aut spẽ.¬
intueor. nam dubium ẽẽ non debet. ꝯ
pater ⁊ filius ⁊ coꝵ spiritus imusquisq sco¬
sum ⁊ alios ambos dicit sicut se ⁊ alios n¬
telligit. quod̾ si ita ẽ quomo nõ sunt in sum¬
ma eẽncia tot u̾ba quod̾ sunt dicentes. ⁊ qł
sunt qui dñr. Si enim plures homines unu
aliquid cogitacõne dicant tor eius uidentur

Expanded text:
Spiritus, alicujus Pater, et alicujus Filius? sic quippe intelligebatur quod memoria esset Pater, Filius intelligentia, utriusque Spiritus amor. Verum haec ntia et amor; quia non est intelligentia genita, aut amor ab aliquo procedens; sed quidquid est, gignens est tantum, et a quo procedit alius. Filius quoquaut amor ab alio, ad similitudinem sui Spiritus, procedens; sed quidquid existit, tantum gignria aut intelligentia sua, cum non sit memoria gignens, aut intelligentia genita, sed solum, quidquid est, procedat. Quid igitur prohibet concludi quia unus tantum est in summa essentia Pater, unus Filius, unus Spiritus; et non tres Patres, aut Filii, aut Spintueor: nam dubium esse non debet quia Pater, et Filius, et eorum Spiritus, unusquisque seipsum et alios ambos dicit; sicut se, et alios intelligit. Quod si ita est, quomodo non sunt in summa essentia tot verba quot sunt dicentes, et quot sunt qui dicuntur? Si enim plures homines unum aliquid cogitatione dicant, tot ejus videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ aliquid̾ de cͥonp̾hensibisi re ⁊ quodãmõ
nicħ ꝑ spectum ẽ de ea: sepe namq multa dici¬
inus que ꝓprie sicut sunt nõ expͥmimꝰ. s paliud̾
significaimis id quod̾ ꝓprie aut nolumus aut nõ
possinmis deꝓinere. ut cum ꝑ enignata loqui¬
res ñ ẽ. s ꝑ aliqmͣ similitudĩem aut ymagnnẽ.¬

Expanded text:
aliquid de incomprehensibili re; et quodammodo nihil perspectum est de ea? Saepe namque multa dicimus, quae proprie sicut sunt non exprimimus; sed per aliud significamus id quod proprie aut nolumus, aut non possumus depromere, ut cum per aenigmata loquires
Abbreviated transcription (Latin):
intiligens. ⁊ tñ hn tres simul nõ sunt płres
sciente ⁊ aut intelłntes. s innis sciens. innis
intelligens: ita singulus quisq sit dicens. nͨ
tam̃e oñies sinil tres dicentes. s ums di¬
cens. hinc quoq illud liquide cognosei potest.
not cum hni tres dicunt᷑ uł a scipĩs uł abi¬
ncem: non surt plura q̃ dũr. quid̾ namq ibi
dictur nͥ coꝵ eeñcia. Si ergo illa ina sola est.
mũ solum ẽ quod̾ dicitur. ergo siunin est
q̃ m ilłis dicit. ⁊ una sba que dicitur. cognos¬

Expanded text:
ntelligens, et tamen hi tres simul non sunt plures scientes aut intelligentes, sed unus sciens, et unus intelligens; ita singulus quisque sit dicens; nec tamen sint tres dicentes simul, sed unus dicens. Hinc illud quoque liquide cognosci potest quia, cum hi tres dicuntur, vel a seipsis, vel ab invicem, non sunt plura quae dicuntur. Quid namque ibi dicitur, nisi eorum essentia? Si ergo illa una sola est, unum solum est, quod dicitur: ergo si unum solquae in illis dicit, et una substantia quae dicitur: conseq
Abbreviated transcription (Latin):
quot̾ ẽ pat̾ ⁊ filius qmͣnus ab illis ip̃m hẽat¬
cia uł sapientia prĩs eo sensu quia ħ eandem een¬
ciam uł sapĩam qmͣ pater sic idem sꝑp̃e sit patris
otest quoq ꝯm̃adm̃ filius ẽ sba. ⁊ sapi¬

Expanded text:
quod est Pater et Filius, quamvis ab illis esquod est Pater et Filius, quamvis ab illis estia vel sapientia Patris, eo sensu, quia habet eamdem essentiam vel sapientiam quam Pater; sic idem Spiritus sit Patris Potest quoque quemadmodum Filius est s
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ autem parit̾ ⁊ filius non facut neq gignũt.
S quod̾amm̃o si sie põt dici spirant suum amo¬
rem. qmͣius .n. nõ nr̃o m̃o spiret summe ĩcom¬
mutabłis eẽncia. tũ ip̃m suũ amorem a se mef¬
fab̃isit̾ proced̾enten non discedendo ab illa. s etis¬
tendo ex illa forsan non asio m̃o uidetur posse
dici apcius ex se emitere qmͣ syirando. quod si
d̾ici põt sicut u̾bum sũme eẽncie filius eius ẽ :
ita enisdem amor satis cõuenient̾ appłłari p̃t
spiritus eius. ut cum eẽncialit̾ ip̃e sit spnitus
Acut pat̾. ⁊ filius illi non putent alicuius sp̃e.
quia nec pat̾ ab ullo alio ẽ nec filius a patre qiͣ
spuante nascitur. isto autẽ estimetur spiritus
utiiisq. quia ab utroq suo quodam meffabi¬
si mõ spnante mnab̾iłi proced̾it. quod eciam ex
tri filio q cõmũe sit.si ꝓpri nomnus exigit
indigencia. Quot̾ quidẽ si fiat. scilicet ut ip̃e
quoq non utiłr ualebit ut ꝑ hoc ad ip̃m esse

Expanded text:
non faciunt, neque gignunt; sed quodamnodo, si sic dici potest, spirant suum amorem: quamvis enim non nostro modo spiret summe incommutabilis essentia, tamen ipsum suum amorem a se ineffabiliter procedentem, non discedendo ab illa, sed existendo ex illa, forsitan non alio modo videtur posse dici aptius ex se emittere quam spirando. Quod si dici potest, sicut Verbum summae essentiae Filius est ejus; ita ejusdem amor satis convenienter appellari potest Spiritus ejus: ut cum essentialiter ipse sit spiritus, sicut Pater et Filius, illi non putentur alicujus spiritus; quia nec Pater ab ullo alio est, nec Filius a Patre quasi spirante nascitur; iste autem aestimetur Spiritus utriusque; quia ab utroque, suo quodam inenarrabili modo, spirante mirabiliter procedit. Qui etiam ex tri Filioque commune sit; si proprii nominis exigit indigentia. Quod quidem si fiat, scilicet, ut ipsequoque non inutiliter valebit, ut per hoc idipsum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
posem negat. quia dum a pr̃e ⁊ filio procedere
ntelligitur non statim tam ꝑspicuam exhibet
se contemplatĩ eius ex quo ẽ similitudinem. ꝙͣ¬
uo ip̃m considerata rõ d̾oceat omino it ẽẽ ip̃m
quos ẽ pater ⁊ filius. demq si proses coꝵ ẽ. aut¬

Expanded text:
prolem negat; quia dum a Patre et Filio procedere prolem negat; quia dum a Patre et Filio procedere intelligitur, non statim tam perspicuam exhibet se contemplanti ejus, ex quo est, similitudinem, quamvis ipsum considerata ratio doceat omnino idipsum esse, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
Stuendum ẽ diligent̾ utrum sunt dus . eu¬
amores. uns a patre proce dens. alt a filio.
an umis non totus ab uno procedens. ses pu¬
tim a pr̃e. ꝑtim a fiłio: an nec plures nec unus
ꝑtim ꝓcedens asingulis. set umis totus a ln¬
citur. quia non ex eo quo psures sunt pater :
fiłius procedit. si ex eo in quo unũ sunt.na
non ex rełonib sus que plines sint. alia di¬
sato ẽ patris. aħia fisii. s ex ip̃a suo eẽnca qus
anc̃ tantum bonum. Sicut ergo singulus
utt s̃ siñmis spiritus. ⁊ singusus filius est
sanmius sp̃e. ⁊ simus pat̾ ⁊ filius non duo set
mospnitus: ita a singuso patre manat totꝰ
amor simmi spiritus. ⁊ a singulo filio totus
Itie ⁊ filio ⁊ sic simus sit ambob ut milla¬
tenĩs sit dissumilis ilłio. s om̃ino idem sit qd
ili minquid̾ fiłius eoꝵ ut proses estimanduo
i sicit u̾bum mox considerat se prosem eiꝰ
c̃ a quo ẽ: euidentissime probat prompta pre¬
ferendo ꝑentis ymaginem: sie amor a pr̃e se

Expanded text:
tuendum est diligenter utrum sint duo amores, unus a Patre procedens, alter a Filio: an unus, non totus ab uno procedens, sed partim a Patre, partim a Filio: an nec plures, nec unus partim procedens a singulis, sed unus totus a sincitur, quia non ex eo procedit, in quo plures sunt Pater et Filius, sed ex eo in quo unum sunt. Nam non ex relationibus suis, quae plures sunt, alia estantum pariter bonum. Sicut ergo singulus Pater est summus Spiritus et singulus Filius est summus Spiritus et simul Pater et Filius non duo, sed unus spiritus; ita a singulo Patre manat totus amor summi Spiritus et a singulo Filio totus;tre et Filio, et sic similis sit ambobus ut nullatenus dissimilis sit illis, sed omnino idem sit quod illi: nunquid Filius eorum, aut proles, aest sicut Verbum, mox ut consideratur, se prolem esse ejus, a quo est, evidentissime probat, promptam praeferendo, parentis imaginem; sic amor aperte se
Abbreviated transcription (Latin):
moria. ⁊ intelligencia cuinslibet rei nisi pro¬
se ut rõ erigit: res ip̃a anietur aut ieprob̾et᷑.
amat gͦ seip̃m sũmus sprritus.sicut sui me¬
henti eum non idcuro sui memorem eẽ.
ast se intelligere. quia se amat. set iõ se a¬
mare posse quia sui meminit.⁊ se intelligit.
nec eum se posse amare: si sui non sit me¬
mor. aut se non intessigit. nlla enun res ama¬
tur smne cius memoria ⁊ intellncia. ⁊ nulla

Expanded text:
moria et intelligentia cujuslibet rei; nisi, promoria et intelligentia cujuslibet rei; nisi, prout ratio exigit, res ipsa ametur aut reprobetur. Amat ergo seipsum summus Spiritus; sicut sui mebenti, eum non idcirco sui memorem esse aut se intelligere, quia se amat, sed ideo se amare, quia sui meminit, et se intelligit; nec eum se posse amare, si sui non sit memor, aut se non intelligat. Nulla enim res amatur, sine ejus memoria aut intelligentia; et multa
Abbreviated transcription (Latin):
idem ip̃e. quippe non in eo ẜm sui memor e
sie ista in sui meinoria ut ut res asia in asia.
ꝯmad̾m ea que sie sunt ĩ hinane mentis
memoria ut non sint ip̃a nr̃a memoria set
sie ẽ memor sui : ut ip̃e memoria sua sit. Cõ¬
sequitur itaq ut quo fiłius ẽ inteslucia sui
sapiencia patris: ita sit ⁊ paterne memorie.
at quicquit fisius sapit aut intłłigit: cius si¬
nułr ⁊ meminit. Est igitur filius memori¬
a patris. ⁊ memoria memorie.i. memoria me¬
prem sapĩam. ⁊ filius quidem memoria nata
de memoria: sicut sapiencia nata de sapienci
Et ecce de hiꝰ patris filuoi ꝓprietate
delcabisus m ilł contemplando muenio qmͣ
mutui amoris affcm qm̃ enim absurde nege¬
tur sũmus spnitus se amare sicut sui me¬
mor ẽ. ⁊ se intssigit. cum ⁊ mens rõnalis et
se ⁊ illum amare posse comuncatur. ex eo qui¬
a sui ⁊ illius memor ẽ. ⁊ se ⁊ illum intelligere
põt. ocõsa nainq ⁊ penitus inutilis ẽ me¬

Expanded text:
n eo quod sui memor est, sic est in sua memoria, velut alia res in alia; quemadmodum ea quae sic sunt in humanae mentis memoria, ut non sint ipsa nostra memoria; sed sic est memor sui, ut ipse memoria sua sit. Consequitur itaque ut quomodo Filius est intelligentia sive sapientia Patris, ita sit et paternae memoriae. At quidquid Filius sapit, aut intelligit; ejus similiter et meminit. Est igitur Filius memoria Patris, et memoria memoriae, id est, memoria mePatrem sapientiam: et Filius quidem memoria nata de memoria, sicut sapientia nata de sapientiatris Filiique proprietates delectabilius in illis contemplandum invenio quam mutui amoris affectum. Quam enim absurde negetur summus Spiritus se amare, sicut sui memor est, et se intelligit! cum et mens rationalis et se et illum amare posse convincatur ex eo, quia sui et illius memor esse, et se et illum intelligere potest: otiosa namque, et penitus inutilis est me
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior consideracõ rõnabilit̾ conprehendit ĩ¬
conphensibile eẽ qũo ea sũma sapiencia sai¬
at ea que facio. de quib multa nos scure nc̃ce
c̃. quis erplicet quõ sciat aut dicat seip̃am. de
qua aut nich aut uix aliquid ab hommne scire

Expanded text:
superior consideratio rationabiliter comprehendit incomprehensibile esse, quomodo eadem summa sapientia sciat ea quae fecit, de quibus tam multa nos scire necesse est: quis explicet quomodo sciat aut dicat seipsam, de qua aut nihil, aut vix aliquid ab homine sciri
Abbreviated transcription (Latin):
cet pater ⁊ filius. pat̾ aut mat̾ amoris a se
manantis. neqͣqmͣ itaq uidetur u̾itati comie¬
nire. ut id̾em amor eoꝵ filius sit aut proses.
Et uid̾ctur tamẽ amor idem nec om̃io
sedm cõmuiũs socucõnis usum dici posse
ingenitus nec ita ꝓprie sicut u̾bum genitus.
Soscmus .n. sepe dicere asiquid gigni ex ca re
de qua eriscit. ut cum dicimus calorem aut
spsendoreir gigni ab igne seu asiquem effom
e⁊ causa sua. sed̾m igitur hanc oronem amor
a sũmo sp̃u exiens non om̃io assen põt inge¬
nitus. ita u̾o ꝓprie sicut u̾bum genitus dici ñ
filium: amorem u̾o missateinis fiłium aut ꝓ
isse auis ũbum ẽ genitor ⁊ genitus. quia so¬
sus ẽ pat̾ ⁊ parens ⁊ nlło mõ ab asio ẽ. Solum
eantem ubum genitum quia solum filiuis et
proseo eius. Solus uͥo amor utriusq nec genitus
nec ingenicus. quia nec fiłius nec proles est.
issis non tres s unus increatus ⁊ uns creator et
quod̾ idem possit dici spẽ pat̾ ⁊ filius. capłm .luii.

Expanded text:
cet Pater et Filius, pater aut mater amoris a se manantis. Nequaquam itaque videtur veritati convenire, ut idem amor eorum filius sit aut proles. ed videtur tamen amor idem, nec omnino, secundum communis locutionis usum, dici posse ingenitus; nec ita proprie, sicut Verbum, genitus. Solemus enim saepe dicere aliquid gigni ex ea re de qua existit: ut cum dicimus splendorem aut calorem gigni ab igne, seu aliquod effectum ex causa sua. Secundum hanc igitur rationem, amor a summo Spiritu exiens, non omnino asseri potest ingenitus; ita vero proprie, sicut Verbum, dici genitus non filium; amorem vero nullatenus filium aut prille, cujus Verbum est, genitor et ingenitus; quia solus est Pater et parens, et nullo modo ab alio est: solum autem Verbum genitum, qui solum filius et proles est. Solus vero amor utriusque, nec genitus, nec ingenitus, quia nec filius est, nec proles illis non tres, sed unus increatus, et unus creator. Et quod idem possit dici Spiritus Patris et Filii. CONSPECTUS
Abbreviated transcription (Latin):
le mater ẽ. quia onũa i̾itati repugnare iidẽ¬
tir. qm̃ namq nlłatemis asit̾ a patre proce dia
om̃ a fiłio. nulła u̾itas patitur ut dissimisi uo¬
tibuso at̾ ilsum pater ⁊ filius referantur. nõ
s̃ igitur alt̃ pater alt̾ cius mater. ut aũt duo¬

Expanded text:
itati repugnare videntur. Quoniam namque nullatenus aliter a Patre procedit, quam a Filio; nulla veritas patitur ut dissimili vocabulo ad illum Pater et Filius referantur: non est igitur alter pater ejus, alter mater. Ut autem duo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in u̾bo filius intlligitur. qm̃ de memo¬
ria nasci u̾bum uidetur. quod darius ĩ nr̃a
mente ꝑcipit᷑. qm̃ namq mens humana nõ
semꝑ se cogitat sicut sui semꝑ meminit. liq̃t
cum se cogitat quia ũbum eius nascitur de me¬
moria. uñ apparet quia si semꝑ se cogitaret¬
i semp ubum eius te memoria nasceretur. rem
⁊ enim cogitare cuius memoriam hemus. s
ẽ mente cam ticere. U̾bum u̾o rei ẽ ip̃a cogi¬

Expanded text:
memoria nasci Verbum videtur, quod clarius in nostra mente percipitur. Quoniam namque mens humana non semper se cogitat, sicut sui semper meminit, liquet, cum se cogitat, quia verbum ejus nascitur de memoria. Unde apparet quia si semper se cogitaret, semper verbum ejus de memoria nasceretur. Rem etenim cogitare, cujus memoriam habemus, hoc est mente eam dicere; verbum vero rei, est ipsa cogi
Abbreviated transcription (Latin):
uantus ergo ẽ amor iste sums piitꝰ .c.iii.¬
mi spiricus sic cõmius patri ⁊ filio. Si si
tantum se diligit : qnͣtum sui memmit ⁊ se ĩ¬
tessigit. tñi autẽ sui meminit ⁊ intesligit se
qnͣta ẽ eius eeñcia quot̾ asit̾ ẽẽ non potest. ꝓ¬

Expanded text:
uantus ergo est amor iste summi Spiritus, sic communis Patri et Filio! Sed si se tantum diligit, quantum sui meminit et se intelligit: tantum autem sui memor est et intelligit se, quanta est ejus essentia, quod alite
Abbreviated transcription (Latin):
sem si dicant: inpossibile tamẽ ẽ ẽẽ in sum¬
ma ec̃ncia u̾bum aliut p̾ter ilłud̾ de ꝯuo iã
constat. quia nascitur ex eo cuius ẽ u̾b̾um ut
sit. In quo mirum quiddam ⁊ in exemplifica¬
bile in deo. Ecce enim cum mamfm̃ sit unũ¬

Expanded text:
nt, impossibile tamen est in summa essentia esse verbum aliud praeter illud, de quo jam constat quod sic nascitur ex eo cujus est Verbum, usit. In quo mirum quiddam et inexplicabile video. Ecce enim cum manifestum sit unu
Abbreviated transcription (Latin):
nolui tuus: ut si qͣnto pectarẽ nou
me iudicares ut alienũ. s emenda¬
resut ꝓpͥum. A it dñs. Ita est inquid
ut dicis. Cũ gͦ uolũo de te iundictam
accipiã ut de meo.Sic aũt ⁊ deꝰ int̾
ꝓfessũ monachũ ⁊ nolentẽ ꝓfiteri
iudicat. Si eos ꝯͣ eũ pectasse peniteat.
Nõ solũ aũt ꝓfessũ mitius iudicat
nõ ꝓfesso. s ⁊ quolib laito ad huc ĩ
sclo conscituto. Licet eĩ ut̾q id̾ pcc̃m
ꝯmittat si tñ toto ex corde monach
ad huc detent Si u̾o penit̾e nolu̾it:
maiori qm laitꝰ campnacõi sub

Expanded text:
 tuum ut, si quando peccarem, non me judicares ut alienum, sed emendares ut proprium. At dominus: Ita est, inquit, ut dicis. Cum ergo voluero, de te vindictam accipiam, ut de meo. Sic autem et Deus inter professum monachum et nolentem profiteri judicat, si eos contra eum peccasse poeniteat. Non solum autem professum mitius judicat non professo, sed etiam quolibet laico adhuc in saeculo constituto. Licet enim uterque idem peccatum committat, tamen si toto ex corde monachuadhuc detentus. Si vero poenitere noluerit, majori quam laicus damnationi sub
Abbreviated transcription (Latin):
nisi inde habeat dolore. Nã si dño
suo aliquis peccaret. ⁊ inde dolorez
dimittere. qm̃ diu eũ ꝓ offensione
sua nequa qmͣ sciret dolorẽ hr̃e: Ri¬
pet̾et de hac uñ se nõ dolere fat̾etur.
Netesse est eĩ ut dolorẽ hẽat: quisqͥs

Expanded text:
nisi inde habeat et dolorem. Nam si domino nisi inde habeat et dolorem. Nam si domino suo aliquis peccaret, et inde dolorem dimittere, quandiu eum de offensione sua nequaquam sciret dolorem habere? Ripeteret de hoc unde se non dolere fateretur. Necess
Abbreviated transcription (Latin):
nos om̃em creaturã qnͣtũ specttͣ
ad m̾itũ nr̃m mirã cõmouimius.
põt gͦ nob̾ iusta consid̾ãcõe t̾ra dre.
Nondebeo uos sustinere s pocius¬
ab sorbere qm̃ a crecitore inço nõ
timiustis peccando recedẽ. ⁊ ĩmuco
pasce debeamꝰ ĩmo pociꝰ ut ꝯfusio¬
ueni ⁊ necc̃ nob̾ p̃paremꝰ. ab illo eĩ
peccando recessistis ꝓ quẽ nͨ alos e¬
coherere. Sic eciã singła queꝰ treata
ꝯtͣnos possunt surgere in effuga¬
uili rõne. Puide expedit nobĩs hu¬
miliari: ne di dilata uin dicta
tanto acriꝰ ad uẽiendo mala ur̃a pu¬
mat: qnͣto diutiꝰ tollerauit qd̾ pu¬
nire poterat. Ut gͦ humiliem᷑: qͥd
mente ꝑ tractemꝰ. ⁊ nos iules pecca¬
tores multoq supplicõ dignissim¬
cd̾us gͣdus est dolor. Nami sũt
nõ nulli qui se pectores ẽẽ fa¬
tentꝰ s nullũ ĩde dolorẽ hr̃e dino scũ¬
tꝰ. Qui neccesse ut doleant: si uẽiã
m̾eri desid̾ãt. Quiai nõ ualet ad sa¬
lutẽut se cognoscat quis pectorem.

Expanded text:
nos omnem creaturam, quantum spectat ad meritum nostrum, in iram commovimus. Potest ergo nobis justa consideratione terra dicere: Non debeo vos sustinere, sed potiuabsorbere, quoniam a Creatore meo non timuistis peccando recedere et inimicpascere debeamus, imo potius ut confusionem et necem vobis praeparemus. Ab illo enim peccando recessistis, per quem nec ales ecoercere. Sic et singula quaeque creata contra nos possunt surgere irrefragabili ratione. Proinde expedit nobis humiliari, ne, diu dilata vindicta, tanto acrius adveniendo mala nostra puniat quanto diutius toleraverit quod punire poterat. Ut ergo humiliemur, quid mente pertractemus, et nos viles peccatores multoque supplicio dignissimSecundus gradus est dolor. Nam sunt nonnulli qui se peccatores esse tentur, sed nullum inde dolorem habere dignoscuntur; quibus necesse est ut doleant, si veniam mereri desiderant, quia non valet ad salutem ut se cognoscat quis peccatorem,