comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitas attestatur. que ex longa plerũq serenitati
subito nubium glomerationes et ꝑtubationes e¬
suscitat. Furiporum quoq meatus refluus hoa
indicat. uel etiam reciprocatio syrium qui
uicine habentur occeano. quas pro lune sci¬
matibus concitari. locorum accole ꝓdiderunt.
Euripi etiam inutramq partem soliti sunt
pria leniter fluenta conu̾tere. reliquo omn
tempore. cũ uͦ luna nascitur. nullomͦ possun
quiescere. s uehementi feruore semꝑ exestu¬
ant. cdonec luna rursus appareat. sedationẽ
cõmotis turbinibus allatura. Similit̾ occidi¬
um mare crebros accessus patitur. & reress
modo alluens littora fluctib. modo destitis¬
ens. Ita uelut quibdam lune spiraminibu
retro subducitur & iterum eiuis exundat
impulsib Hec igit᷑ disserui ad exprimend̾¬
magnitudinẽ luminariorũ. & quia nec usq ad
nam sillabam otiosum qͥd esse potest spiritaliũ

Expanded text:
novitas attestatur, quae ex longa plerumque serenitate novitas attestatur, quae ex longa plerumque serenitate subito nubium glomerationes, et perturbationes exsuscitat. Euriporum quoque meatus refluus hoc indicat, vel etiam reciprocatio Syrtium, quae vicinae habentur Oceano, quas pro lunae schematibus concitari locorum accolae prodiderunt. Euripi etiam in utramque partem soliti sunt propria leniter fluenta convertere, reliquo omni tempore: cum vero luna nascitur, nullomodo possunt quiescere, sed vehementi fervore semper exaestuant, donec luna rursus appareat, sedationem commotis turbinibus allatura. Similiter occiduum mare crebros accessus patitur et recessus, modo alluens littora fluctibus, modo destituens. Ita velut quibusdam lunae spiraminibus retro subducitur, et iterum ejus exundat impulsibus. Haec igitur disserui ad exprimendmagnitudinem luminariorum, et quia nec usque ad unam syllabam otiosum quid esse potest spiritalium
Abbreviated transcription (Latin):
quod & animalibus creandis. ceterisq omnibus qͣ
terra producit non parua confertur ex luue muta¬
tione formatio. Aliter namq cum ꝑfecta est. & aliter
cum clecrescit eoꝵ corpora disponunit᷑. Modo enim
lariora uiclentur ꝙ uacuacum senescit modo in¬
tegra & repleta cum erescit: qm̃ humorem quen¬
dam. cumcalore ꝑmutum interius his latenter
innfundit. Quod ita ee̾ cdemonstrant. hi qui sub
clrmientes diuo lucente luna. post quam sirrere¬
binit: inueniunt capita sua largisimo rore madentia.
. s rerentes carnes sub luna iaeuerint: fluu da mai
udn sdme corrumpuntur. Ideniq significat peccori¬
nuun cerebrum. uel etiam uscera marioꝵ anuma¬
lium que sunt humectiora. uecñ arborũ medulleq
omnia utiq nullatenꝰ sufficeret ad suam luna red¬
gere qualitatem. nisi amplitudinẽ uirtutis excel¬
ret scdm scripture testimoniũ. S & aeris motus. li¬
dem ipsis cõmutationibus continetur. sicut lunei

Expanded text:
quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra producit, non parva confertur ex lunae mutatione formatio. Aliter namque cum perfecta est, et aliter cum decrescit, eorum corpora disponuntur. Modo enim laxiora videntur et vacua cum senescit, modo integra et repleta cum crescit: quoniam humorem quemdam cum calore permixtum, interius his latenter infundit. Quod ita esse demonstrant ii qui sub divo dormientes lucente luna, postquam surrexerint, inveniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed et recentes carnes, si sub luna jacuerint, fluida mox putredine corrumpuntur. Idemque significat pecorinum cerebrum, vel etiam viscera marinorum animalium, quae sunt humectiora, nec non arborum medullae, quae omnia utique nullatenus sufficeret ad suam luna redigere qualitatem, nisi amplitudine virtutis excelleret, secundum Scripturae testimonium. 11. Sed et aeris motus, hisdem ipsis commutationibus continetur, sicut lunae
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd cũ adoleuerint. ad sũmãq m̃suram se sue fuera
etatis. euecta. paulatim tabescentia dissoluunt᷑. Exli¬
ne ergo ꝯsidatione docem᷑ adu̾tere res mortales. ⁊ mi¬
tabilitates illarũ cogitatione capientes. cauere debeniꝰ
ne reb elati secundis affectemꝰ suꝑbiã uel insolentian
nec confidamꝰ temꝑali pot̾utie. nec opib aut diuitii¬
quȩ nunis incerte sunt exaltem᷑. s cupiditatẽ corꝑiꝰᷤ
castigemꝰ q̃ maxime habet᷑. instabilis. ⁊ diligntiam
potiꝰ anime tͥbuamꝰ. Cuiꝰ bonũ semꝑ manet ĩ mobile
Qd̾ si te forsitan luna ꝯtͥstat. sensim deposita luce de¬
ficiens. plꝰ te anima debebit afficere. q̃ honore qu̾e
ex diuina uirtute ꝑcepit. amittit intenꝑantie uicio
nunꝗͣ. firmũ ꝓpositum seruans. s assidue eũtens ut
pote nullis constantiȩ fulta repagłis: Re enimuera
scd̾m ꝓuerbium. sine uoce luna mutatur. Opinor aũ

Expanded text:
aliquid cum adoleverint, ad summamque mensuram suae fuerint aliquid cum adoleverint, ad summamque mensuram suae fuerint aetatis erecta, paulatim tabescentia dissolvuntur. Ex lunae ergo consideratione docemur advertere res mortales, et mutabilitates illarum cogitatione capientes, cavere debemus ne rebus elati secundis, affectemus superbiam vel insolentiam, nec confidamus temporali potentiae, nec opibus, aut divitiiquae nimis incertae sunt, exaltemur: sed cupiditatem corporis castigemus, quae maxime habetur instabilis, et diligentiam potius animae tribuamus, cujus bonum semper manet immobile. Quod si te forsitan luna contristat, sensim deposita luce deficiens; plus te anima debebit afficere, quae honorem quem ex divina virtute percepit, amittit intemperantiae vitio, nunquam firmum propositum servans, sed assidue se vertens, ut pote nullis constantiae fulta repagulis. Re enim vera secundum proverbium: Sine voce luna mutatur . Opinor autem
Abbreviated transcription (Latin):
sit ampla nunĩu quomͦ pot̾at sub uno temꝑis moĩt
radiis tota lustri. nͥ de maximo solis orbe lux ei larg¬
sima p̃beret᷑: hĩc nunc sapientia conditoris aduat
Qͦmodo inm̃sitati eiꝰ mediocre ium fercioris adhibio
ut nec ardor inmod̾atꝰ t̾ram possit exurere. nec int¬
ctuosã eã de negotio penitꝰ. caloris esfic̾et. His uͦ ꝯs¬
tanea. de luna qͦq intelligito cuiꝰ corpꝰ cũ sit lucidũi
tam̃ semꝑ magnitudo ispiua ẽ. sed. nec qd̾ ꝑfectan
det᷑ in globo. nec semiplena scilic⁊ & minuata monstr
defectũ q suũ gemina parte designat. Alio eñi lat
dep̾hendit᷑ eẽ tenebrosa cũ crescit. ⁊ alio cũ senesit
uratio saue secretior est. dispensationẽ declaransar¬
ficis conditoris. ꝑ ꝗͣ lune uarietas nat᷑ e nr̃e nob̾ exea¬
plum subicit. eo qd̾ nichil in reb humanis ꝑseu̾abile
dut᷑ nũq consistat. S ea q̃ de nichilo ꝓducunt᷑ ad

Expanded text:
sit ampla nimium, quomodo poterat sub uno temporis momento, sit ampla nimium, quomodo poterat sub uno temporis momento, radiis tota lustrari, nisi de maximo solis orbe lux ei largissima praeberetur? Hic nunc sapientiam Conditoris adverte, quomodo immensitati ejus mediocrem vim fervoris adhibuit: ut nec ardor immoderatus terram possit exurere, nec infructuosam eam denegatio penitus caloris efficeret. His vero consentanea de luna quoque intelligito, cujus corpus cum sit lucidum, non tamen semper magnitudo conspicua est sed nunc quidem perfecta videtur in globo, nunc semiplena scilicet, sed minuata monstratur, defectumque suum gemina parte designat. Alio enim latere deprehenditur esse tenebrosa, cum crescit, et alio cum senescit. Ratio sane secretior est, dispensationem declarans artificis Conditoris, per quam lunae varietas, naturae nostrae nobis exemplum subjicit, eo quod nihil in rebus humanis perseverabile, diutinumque consistat, sed ea quae de nihilo producuntur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit conp̾hend̾e pleniꝰ que uisent᷑. Nam & ru¬
piuni maximarũ in altum cauatarũ rotunda pla¬
naq putat᷑ aspectio. dũ eminentib undiq margini¬
b occupata med. ⁊um cauationis locũ. ñ ualet uisio
defectionis atting̾e. ita nec corpoꝵ scemata qͦlia sint
adũtit intuitꝰ. s teretes ẽę turres que qͣdrate sũt
opinant᷑. Certũ ẽ ergo qͥa inplixiorib int̾uallis ñ¬
na luminaria. sed ⁊ scͥpt᷑e testimonia multipliciora
sunt ꝗͣ. cernunt᷑. licet illud qͦq magnitudinis eoꝵ
sit ꝓbabile docum̃tum. qͥa cũ sit infinite numero
stelle fulgor tam̃ qͥ ꝓcedit ex eis. ñ potest noct᷑uã
seind̾e densitat̾e. Sol autẽ fusa ꝑmundũ luce ñ
illuminet. obscitatẽ noctis infringit.⁊ suꝑat astͣ
candore. aerẽq t̾re ꝓximũ frigore nebulisq icre¬
tum dissoluit ac destituit. ex qͦ matutinꝰ uentꝰ et
humor roscidꝰ qñ serenũ est generat᷑. T ellꝰ autẽ ã

Expanded text:
comprehendere plenius quae visuntur. Nam et rupium maximarum in altum cavatarum rotunda plenaque putatur aspectio; dum eminentibus undique marginibus occupata, medium cavationis locum, non valet visio defectionis attingere. Ita nec corporum schemata, qualia sint advertit intuitus, sed teretes esse turres quae quadratae sunt opinantur. Certum ena luminaria, secundum Scripturae testimonium, multipliciora sunt quam cernuntur. 10. Licet illud quoque magnitudinis eorum sit probabile documentum, quia cum sint infinitae numero stellae, fulgor tamen qui procedit ex eis, non potest nocturnam scindere densitatem. Sol autem fusa per mundum luce, non illuminet. obscuritatem noctis infringit, et superat astra candore, aeremque terrae proximum, frigore nebulisque concretum dissolvit, ac discutit: ex quo matutinus ventus, et humor roscidus, quando serenum est generatur. Tellus autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
stante. Manifestationis aut̃ gr̃a optimum fore cre¬
didi p̾sentem sermonem tͥ capitulis explicare: quo
possis in breui tocius operis effectum ꝑ singula excep¬
torum nr̃orũ argumenta cognoscere.: Explieit¬

Expanded text:
stante. Manifestationis autem gratia optimum fore crestante. Manifestationis autem gratia optimum fore credidi praesentem sermonem tibi capitulis explicare, quo possis in brevi totius operis effectum per singula coeptorum nostrorum argumenta cognoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
post ponenda. Fortassis aut̃ & pferenda ⁊ om̃ib¬
ias exposcit appareat. Opport ere aut̃ existimo. nicͥ
eoꝵ que circa hominẽ pͥꝰ effecta credunt᷑. & que com-¬
plenda sperant᷑ in posterum. queq nc̃ in p̾senti cer¬
nunt᷑ indiscussum prorsus omittere: ne minor ꝓ¬
missione nr̃a hec expositio forsitan arguat᷑: si homi¬
ne inedͥtemplatione ꝓposito p̃tmittatur aliquid eoꝵ
que ad causam ꝑtinere monstrant᷑. S & que uidñt᷑
erga eũ accidisse contraria. & cur ñ illa que ab ini
cio facta sunt in eius nat᷑a reperiant᷑. ꝑ quandã con¬
secutionẽ necessariã que tã scripturaꝵ auctoritate
ꝙͣ rationis ex cogitatione collecꝰta est. decentius ex¬
plicantur. ita ut sibi consonet uniuersa materia.
cũ ordo ac seriesq putatur aduersa. ad unũ t̾minũ
eunde̾q conueniat. Sic diuina ope atq uirtute:
spem ccͣ spem. & facultatem nob̾ ex difficultate p̃¬

Expanded text:
postponenda; fortassis autem et praeferenda est omnibpostponenda; fortassis autem et praeferenda est omnibtas exsposcit appareat. Oportere autem existimo nihil eorum quae circa hominem prius effecta creduntur, et quae complenda sperantur in posterum, quaeque nunc in praesenti cernuntur, indiscussum prorsus omittere, ne minor promissione nostra haec expositio forsitan arguatur, si homine in contemplatione proposito praetermittatur aliquid eorum quae ad causam pertinere monstrantur. Sed et quae videntur erga eum accidisse contraria, et cur non illa qin ejus natura reperiantur, per quamdam consecutionem necessariam, quae tam Scripturarum auctoritate quam rationis excogitatione collecta est, decentius explicantur: ita ut sibi consonet universa materia, cum ordo ac series quae putatur adversa, ad unum terminum eumdemque conveniat, sic divina ope atque virtute spem contra spem et facultatem nobis ex difficultate prae
Abbreviated transcription (Latin):
ron eiꝰ dȩconditione hominis expositio desit. si nulꝰ
auditoꝵ illiꝰ aliquod afferret studiũ qͦ minꝰ id qͣde
siderabt᷑ impleret. aduersꝰ magnã głam eiꝰ uitun¬
rationi forsitan p̃staret᷑ occasio. ueluti qͥ neglex̾is
adhibitum quendã ꝑspicacis intelligentie: suoꝵ
t᷑ bo in nr̃is qd̵ eiꝰ doctrine ñ sit adignũ: id m
gistrũ iure referat᷑. Si uͦ magnificentiã ꝯtẽplati¬
onis eiꝰ nr̃a ñ ad sequat᷑ oratio: ille qͥdẽ p̃t̃ accusan¬
onẽ manebit. qͣ putat᷑ effectum dexterioris euent̾
noluisse suis insinuare discipłis. notã causationis
effugiens nos aut̃ apud eos qͥ uituꝑationibꝰ student
ꝯseqñt᷑ erimꝰ obnoxii. ueluti qͥ paruitate cordis
nr̃i tanti magistri sapientiã caꝑe nequeamꝰ. Est
aut̃ ñ parua ad contemplationẽ ꝓpositã nob̾ intẽ¬
cio. nec alicui eoꝵ miraculoꝵ qͤ inmundo sunt

Expanded text:
ro ejus de conditione hominis expositio desit, si nullus ro ejus de conditione hominis expositio desit, si nullus auditorum illius aliquod afferret studium, quo minus id quod desiderabatur impleret, adversus magnam gloriam ejus vituperationi forsitan praestaretur occasio, veluti qui neglexerit ad habitum quemdam perspicacis intelligentiae suorum ritur in nostris quod ejus doctrinae non sit indignum, id ad magistrum jure referatur; si vero magnificentiam contemplationis ejus nostra non assequatur oratio; ille quidem praeter accusationem manebit, qua putatur effectum dexterioris eventus noluisse suis insinuare discipulis, notam causationis effugiens. Nos autem apud eos qui vituperationibus student, consequenter erimus obnoxii, veluti qui parvitate cordis nostri tanti magistri sapientiam capere nequeamus. Est autem non parva ad contemplationem proposita nobis intentio, nec alicui eorum miraculorum, quae in mundo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
haut᷑ munꝰ sermo ẽ. ueluti nestimentũ pauꝑimũ:
exinopi nr̃a intelligentia. ñ sine labore con ⁊ i tex.¬
tũ. sermonis uͦ materia forsitan audactior ib ũ¬
slurimis eẽ. uidebitur. ueruntam̃ aut absurda uel
indecens estimat᷑. Solus qͥdẽ digne creatum̃ dĩ ꝯsidaũ.
tq basiliꝰ. cõmunis pat̾ nr̃ atq pͣceptor. qͥ sublimis¬
simũ creature tocius ornatũ multis intelligibilem
sua contemplatione ꝑfecit. & in uera dĩ sapientia
formatũ mundũ. his qͥ ꝑ eiꝰ prudentiã huic aptant᷑
inspectioni notissimũ eẽ. constituit. Nosaut̃ ꝗͣuis
admirari de eo ut dignũ ÷ minime ualeamꝰ: tam̃
ea que desunt his que ab hoc magistro ꝑfecꝰta sunt
aditienda credidimus. nullatenꝰ occasione p̃sentil¬
boris eius attenuantes industriã. Nec enĩ fas sublina
eiꝰ eloquiũ nr̃is obumbrari sermonib. s ne ea q̃ uidat
magistro deeẽ. gła: discipłis imputet᷑. Nã cũ exami¬

Expanded text:
uti vestimentum pauperrimum, ex inopi nostra intelligentia non sine labore contextum: sermonis vero materia forsitan audacior plurimis esse videbitur, verumtamen haud absurda vel indecens aestimatur. Solus quidem digne creaturam Dei considertusque Basilius, communis pater noster atque praeceptor, qui sublimissimum creaturae totius ornatum multis intelligibilem sua contemplatione perfecit, et in vera Dei sapientia formatum mundum his qui per ejus prudentiam huic aptantur inspectioni, notissimum esse constituit. Nos autem quamvis admirari de eo, ut dignum est, minime valeamus; tamen ea quae desunt his quae ab hoc magistro perspecta sunt, adjicienda credidimus, nullatenus occasione praesenti laboris ejus attenuantes industriam nec enim fas sublime ejus eloquium nostris obumbrari sermonibus; sed ne ea quae videtur magistro deesse gloria, discipulis imputetur. Nam cum Hexaeme
Abbreviated transcription (Latin):
mnagna dicunt᷑. & magis opinor ita debere uitelligi.
hon em̃ qͥa maiora sunt aliis stellis. magna nuncu¬
pant᷑ sed qͥa tanta amplitudo ẽ orb̾ illoꝵ ut fulgor
qͥ ex ipsis eradiat. aerẽ totũ sufficient̾ illuminet. et
ubiq porrectꝰ t̾ras om̃s mariaq itingat. Qͥ cũ in qͣ¬
lib poli parte ł oriendo uł occidendo istit̾it: cunctoꝵ¬

Expanded text:
magna dicuntur? Et magis opinor ita debere intelligi. magna dicuntur? Et magis opinor ita debere intelligi. Non enim quia majora sunt aliis stellis magna nuncupantur, sed quia tanta amplitudo est orbis illorum, ut fulgor qui ex ipsis eradiat, aerem totum sufficienter illuminet, et ubique porrectus, terras omnes mariaque contingat. Qui cum in qualibet poli parte, vel oriendo vel occidendo constit
Abbreviated transcription (Latin):
unũ tam̃ inseri sibi flagitat mensẽ ut diligen
horarũ possit colligi ꝑfecta coneͣsio. sic̃ hebrei
annĩ antiqͥtꝰ obseruabant. ⁊ grecoꝵ uetustissi¬
mi. Annꝰ aut̾e sol unꝰ uocatur ordinatio solis. dẽ
certo signo in eod̾e rursꝰ ꝑ sua se uestigia reuolis¬
tis: Et fecit ds̃ duo luminaria magna: Nuncup¬
tio igit᷑ magnorũ duplex est. quoꝵ una intellectum
mabet absolutũ. alia uͦ est que respectu minoris illud
qd̃ ẽ mai̾ adsignat: ut puta magnꝰ equꝰ aut magnũ
bos. Non enĩ ex nimia inmensitate suoꝵ corporum.
sed ex conꝑatione alt̾uis: testimonũ sortit᷑ eiꝰmodi.
Q uomͦ ergo nunc sensum suꝑ magnoꝵ appellatione
ducamꝰ. s pͥorem sine dubio sensũ tãqͣm minora ma¬
iorib conferentes. uelud formic̃a aut aliud qͥd ani¬
mal natura paruũ. maximoꝵ collatione post positũ.
anpotiꝰ qͥa ꝓingenti forma sua. merito luminaria

Expanded text:
unum tamen inseri sibi flagitat mensem, ut diligentius unum tamen inseri sibi flagitat mensem, ut diligentius horarum possit colligi perfecta concursio: sicut Hebraei annum antiquitus observabant, et Graecorum vetustissimi. Annus autem solanus vocatur ordinatio solis, de certo signo in eodem rursus per sua se vestigia revolventis. 9. Et fecit Deus duo luminaria magna. Nuncupatio igitur magnorum duplex est, quorum una intellectum habet absolutum, alia vero est quae respectu minoris illud quod est majus assignat: ut puta magnus equus, aut magnus bos. Non enim ex nimia immensitate suorum corporum, sed ex comparatione alterius, testimonium sortiuntur ejusmodi. Quomodo ergo nunc sensum super magnorum appellationem ducamus? Sed priorem sine dubio sensum, tanquam minora majoribus conferentes, velut formicam, aut aliud quoddam animal natura parvum maximorum collatione postpositum; an potius quia pro ingenti forma sua merito luminaria
Abbreviated transcription (Latin):
molestia nos tradit aduentui seqñtis hiberni:
denuo uidelic& sole ad austͣlem regionẽ de aqͥlons
partib remeante. Hȩ sunt uicissitudines tempi¬
rum que solis discursib famulantes uit̾a nr̃an
dispensare credunt᷑. Et sint inqͥd in signis ⁊ indi¬
eb. Non ut dĩe face̾t sol: sed ut diei moderet᷑. Na
olim nox & dies anteꝗͣ luminaria crearent᷑ effea
sunt. qd̾ declarat & psalmꝰ dicens. posuit solẽ in po¬
testatẽ diei. luñã ⁊ stellas in potestat̾e noctis. Q uomͥs
cũ ad orbẽ qu̾e nos habitamꝰ accesserit solutis ten¬
bris diẽ p̾stat. Non ergo fallit᷑ qͥsqͥs diem
uocitau̾it aerem istũ solis radiis illustratum es
hanc diurni telnꝑis eẽ mensurã qd̾ in emsꝑioit¬
opinant᷑ qd̾ supͣ. t̾ram ẽ conmorat᷑ Sed & in anna
inqͥd signa ista disposita sunt. Cum duo decis
igit᷑ spatia sui cur̾sꝰ luna ꝑegerit. annũ facit.

Expanded text:
molestia nos tradit adventui sequentis hibernii, molestia nos tradit adventui sequentis hibernii, denuo videlicet sole ad australem regionem de aquilonis partibus remeante. Hae sunt vicissitudines temporum, quae solis discursibus famulantes, vitam nostram dispensare creduntur. Et sint, inquit, in signis et in diebus: non ut diem faceret sol, sed ut diei moderaretur. Nam olim nox et dies, antequam luminaria crearentur, effectae sunt, quod declarat et psalmus dicens: Posuit solem in potestatem diei, lunam, et stellas, in potestatem noctis . Quomodocum ad orbem quem nos habitamus accesserit, solutis tenebris, diem praestat. Non ergo fallitur quisquis diem vocitaverit aerem istum, solis radiis illustratum, et hanc diurni temporis esse mensuram, quod in hemiopinantur, quod supra terram est, commoratur. Sed et in annis, inquit, signa ista disposita sunt. Cum duodecies igitur spatia sui cursus luna peregerit, annum facit:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qͥdam qͥ ꝑ integrũ biduum singłis annis om̃i¬
mͦ sine umbͣ sunt. Cum sub meridiano sole ꝯsti¬
terint. qͦs qͥa sol contͣ ipsũ u̾ticẽ positꝰ eqͣlib undiq
spaciis illuminat. in nullã penitꝰ parte flect̾e sinit
umbͣs. Nã ⁊ putealis apud eos aqͦ uix tenuissimum
potest in altũ de sole lum̃ exciꝑe. Propt̾ qđ eos
qͥdã ascios. id ⁊ exumbres appellant. Illi autẽ qui
extͣ t̾ras odoriferas habitant: in utmq partẽ mu¬
tant umbͣs. Nã soli qui nr̃am uident᷑ incole regi¬
one. adũsꝰ austrũ semꝑ id÷ ad meridie umbras
credunt᷑ emitt̾e. Unde &̃ a qͥbdã amfiscii. id est
biumbres noĩant᷑. Uerũ hec om̃ia sole ad partes
boreales ꝯmeante ꝓueniunt. Ex his ꝯsid̾audũ est
quantꝰ radioꝵ feruor habeat᷑: & qͣntos hominibus
casus efficiat. Post ħ gͥ tempꝰ autũnale succedit
qd̾ frigoris ⁊ caloris eqͣtas obtinens portionessine

Expanded text:
sunt quidam qui per integrum biduum singulis annis omnisunt quidam qui per integrum biduum singulis annis omnimodo sine umbra sunt cum sub meridiano sole constiterint, quos, quia sol contra ipsum verticem positus aequalibus undique spatiis illuminat, in nullam penitus partem flectere sinit umbras. Nam et putealis apud eos aqua, vix tenuissimum potest in alveum de sole lumen excipere, propter quod eos quidam ascios, id est, exumbres appellant. Illi autem qui extra terras odoriferas habitant, in utramque partem mutant umbras. Nam soli qui nostram videntur incolere regionem, adversus austrum semper, id est, ad meridiem umbras creduntur emittere: unde etiam a quibusdam amphiscii, id est biumbres nominantur. Verum haec omnia sole ad partes boreales commeante proveniunt. Ex his considerandum est, quantus radiorum fervor habeatur, et quantos hominibus casus efficiat. Post haec igitur tempus autumnale succedit, quod frigoris et caloris aequatas obtinens portiones, sine
Abbreviated transcription (Latin):
gis paulatim cõponit tẽꝑiem. ꝑ qu̾a uer ꝓceditꝰ cul
beneficio frutices arboresq frondescunt: ⁊ aniinab
cuncta. t̾rena ł aqͥria genitali calore stunłata ꝓpas¬
tionẽ geñis successione ꝓlis extendunt: Inde sol sen
ad estiuã linẽã deflectendo ꝑ ꝯfinia transit arctoads
nob̾ longiores efficiens. diutiꝰ q cõmoratꝰ in aere ip̃l
qͥd̾ẽ flagrant̾e reddit ac torridũ: tellur̾ẽ uͦ ꝑfict
sicciorẽ. Ufide maturandis seminib atq pomis fa¬
cultas optata p̾statur. eoq tẽꝑe habet᷑ arden¬
tior ⁊ umbͣs meridianas facit breuiores qm̃ de
alto nimis loco nr̃am respicit regionẽ. diesq maio¬
res habent᷑ tunc qñ breues sunt u̾bre. sicut econ¬
tra dies parui sunt cũ fuerint umbre longioreᷤ
qd̃ apud nos qͥ & eroscii noĩat᷑. id ⁊ alias umbras ha¬
bentes. & partes habitamꝰ arctoas. ita cõtingit. Nã

Expanded text:
gis paulatim componit temperiem, per quam ver procedit, cujus gis paulatim componit temperiem, per quam ver procedit, cujus beneficio frutices arboresque frondescunt, et animalia cuncta terrena, vel aquaria, genitali calore stimulata propagationem generis, successione prolis extendunt. Inde sol mox ad aestivam lineam deflectendo, per confinia transit arctoa, dies nobis longiores efficiens, diutiusque commoratus in aere, ipsum quidem flagrantem reddit ac torridum, tellurem vero perficit sicciorem, unde maturandis seminibus, atque pomis, facultas optata praestatur. Eoque tempore habetur ardentior, et umbras meridianas facit breviores, quoniam de alto nimis loco nostram respicit regionem, diesque majores habentur, tunc quando breves sunt umbrae: sicut e contra dies parvi sunt, cum fuerint umbrae longiores: quod apud nos qui eteroscii nominamur, id est, alias umbras habentes, et partes habitamus arctoas, ita contingit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
na est. intisset. Qm̃ frustͣ uł iusticia colitur uel dã¬
nat᷑ iniqͥtas. si om̃ino nichil ex sententia face ꝑmit¬
lum locũ ꝓrsus iiuenit examinatio iusti uidicii. Hec
qͥdẽ adũsꝰ eos disserui̾se sufficiet. Neq eni aut uos pli¬
uiorib sermonib indigetis. ut pote m̃tis sanitate
polentes: aut tẽpꝰ patit᷑ ult̾iꝰ limit̾ẽ disputationi
ertendi: set sermonẽ magis ad reliqua torqueamus:
Sint inqͥd in signis. & intẽꝑib & in dieb & ii an¬
rioꝵ dispositis cursib tẽperant᷑. Nyems eni fit
austͣlib sole regionib cõmorante. noct᷑ nãq opaci¬
ten circa clima. qd̾ nos habitamꝰ spatio lõgiore d¬
ceute. unde fit ut aer t̾re ꝓximꝰ frigictꝰ efficiat᷑. om̃¬
q nebulosi uapares ꝯglomãti pluuias & mues glaa¬
q ꝑficiunt. Cum aut̾e de meridiana rediens sol m¬
dium orbem celi tenuerit. tũc dieb ac noctib tem
eqͥle distͥbuit. qͥntoq altiꝰ a t̾ra subuehit᷑. tanto ni¬

Expanded text:
nitus interisset, quoniam frustra vel justitia colitur, vel damnatur iniquitas; si omnino nihil ex sententia facere permitlum locum prorsus invenit examinatio justi judicii. Haec quidem adversus illos disseruisse sufficiat. Neque enim aut vos prolixioribus sermonibus indigetis, ut pote mentis sanitate pollentes, aut tempus patitur ulterius limitem disputationis extendi. 8. Sed sermonem magis ad reliqua retorqueamus. Sint, inquit, in signis et in temporibus, et in diebus, et in anariorum dispositis cursibus temperantur. Hiems enim fit in australibus sole regionibus commorante, nocturnamque opacitatem, circa clima, quod nos habitamus, spatio longiore ducente. Unde fit ut aer terrae proximus frigidus efficiatur, omnesque nebulosi vapores conglomerati, pluvias et nives, glaficiant. Cum autem de meridiana plaga rediens sol, medium orbem coeli tenuerit; tunc diebus ac noctibus tempus aequale distribuit. Quantoque altius a terra subvehitur, tanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
durit aqͣ reptilia enĩ aĩaꝵ uiuarũ ꝓduxit ut
scriptura significat. in t̾restrib aut̃ anima cor¬
pus regens generari p̾cepta ẽ. ut pote que plus
uiuificȩ iurtutis assumpserint. quãꝙͣ ipsa quȩ q̃
t̾restria sint in rationabilia. tñ unũqdq eorum
multa ꝑ naturalẽ uocem suꝑ animi passione
significat. Nam & merorem .⁊ leticiam. & inedĩ.

Expanded text:
roduxit aqua: reptilia enim animarum vivarum produxit, ut roduxit aqua: reptilia enim animarum vivarum produxit, ut Scriptura significat, in terrestribus autem anima corpus regens, generari praecepta est, ut pote quae plus vivificae virtutis assumpserint, quanquam ipsa quoque terrestria sint irrationabilia, tamen unumquodque eorum multa per naturalem vocem super animi passione significat. Nam et laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
exanimis ipsa facta ẽ. S eoꝵ qͥdẽ detestabilitaᷤ no¬
ta subinde ẽ. illud sane uideamꝰ cur aquȩ iusse
st̃ reptilia uiuaꝵ animaꝵ producere. tellus aut̃
animã uiuam. Arbitramur gͥ eiꝰ qd̾ natura na¬
tantiũ ꝑfectam qd amͦ putat᷑ habere uitã: obhoc
q crassiores st̃ aquȩ. Hã deniq tardior auditus
ẽ. animantib in a qua de gentib. ⁊ uisꝰ habetior
ut pote ꝑ aquã cernendo. nec ulla apud eos memo¬
ria. uł opinatio. ł agnitio ÷ proximoꝵ. declarate¬
gͦ sermo diuinꝰ qr uita carnalis aqͣriorũ moderat᷑
aĩ motionibꝰ. Nã int̾rigenis bestiis que uitã ꝑfe¬
ctiorem sortitȩ st̃ animꝰ corporis optinet pͥncipa¬
tũ. & enĩ sensus eaꝵ uegetior ẽ. manifestaq ani¬
malia cũ p̃sentiũ maximã curã gerant. tẽ di¬
ligent᷑ iemoria custodiunt transactorũ uñ
ꝯsiderandũ ẽ. qr pisciũ qͥdẽ corpora animara ꝓ¬

Expanded text:
exanimis ipsa facta est. Sed eorum quidem detestabilitas noexanimis ipsa facta est. Sed eorum quidem detestabilitas nota subinde est. Illud sane videamus, cur aquae jussae sunt reptilia vivarum animarum producere, tellus autem animam vivam. Arbitramur igitur eo quod natura natantium imperfectam quodammodo putatur habere vitam: ob hoc quia crassiores sunt aquae. Nam denique tardior auditus est animantibus in aqua degentibus, et visus hebetior, ut pote per aquam cernendo, nec ulla apud eos memoria, vel opinatio, vel agnitio est proximorum. Declarat ergo sermo divinus, quia vita carnalis aquariorum moderatur animi motionibus. Nam in terrigenis bestiis, quae vitam perfectiorem sortitae sunt, animus corporis obtinet principatum. Etenim sensus earum vegetior est, manifestaque animalia cum praesentium maximam curam gerant, tunc diligenter memoriam custodiunt transactorum. Unde considerandum est quod piscium quidem corpora animata p
Abbreviated transcription (Latin):
iussit aquã eicere reptilia animaꝵ uiuaꝵ. hic
eitiat t̾ra aĩam uiuã. Putas ne gͦ ÷ animata ẽ.¬
tellus. & locus p̾bebit᷑ uamloquis manicheis a¬
nimã t̾iȩ dandi: Non om̃imõis. &a dix̃ eiciat.
qd̾ in ipsa erat eduxit. S ds̃ qͥ p̾ceptionẽ dedit.
&̃ uirtutem t̾rȩ tribuit educendi. Neq enĩ cũ
audisset ut herbam g̾minare feni. & lignum
fructuosum latens intra se uidelicet. herbam fe¬
ni tm̃ ꝓtulit. nec palmas. aut esculos. aut cups¬
sos insiuis abstrusa sinib. aut suꝑna ꝓduxit.
s sermo diuinꝰ nascentiũ ꝓfecto creator ẽ. Ger¬
min& t̾ra ñ ut qd̾ habeat educer&s. s ut qd̾ ñ ha¬
beret assumeret. Deo scił oꝑationis ei p̾bente uir¬
tutem. Sic & mͦ eitiat animã: ñ eã quȩ recon¬
dita erat in t̾ra. s que illi a deo collata ẽ. ꝑman¬
ditũ. Dem̃ in contrariũ manicheis sermo uerten¬
dus Sienĩ animã quã habeat tellus eduxit:

Expanded text:
ia animarum vivarum: hic, Ejiciat terra animam vivam. Putasne ergo est animata tellus et locus praebebitur vaniloquis Manichaeis, animam terrae dandi? Non omnimodis, quia dixit, Ejiciat, quod in ipsa erat, eduxit, sed Deus qui praeceptionem dedit, etiam virtutem terrae tribuit educendi. Neque enim cum audisset, ut herbam germinaret feni, et lignum fructuosum, latens intra se videlicet, herbam feni tantum protulit, nec palmas, aut esculos, aut cypressos, in suis abstrusa sinibus, ad superna produxit; sed sermo divinus nascentium profecto creator est. Germinet terra, non ut quod habebat, educeret; sed ut quod non haberet assumeret, Deo scilicet operationis ei praebente virtutem. Sic et modo: Ejiciat animam: non eam quae recondita erat in terra, sed quae illi a Deo collata est per mandatum. Deinde in contrarium Manichaeis sermo vertendus est. Si enim animam quam habebat tellus eduxit,
Abbreviated transcription (Latin):
bus. licet ab eo qui tibicine artis ÷ ꝑitus inspiren
sic & mens ꝑ om̃e corporis transiens instrum̃ti
intellecꝰtualib effectib singulas partes sicut na¬
tura aptum ẽ. competent̃ attingit. & in his qͥdeꝰ
q̃ iuxta sub̾am ꝑmanent uim suȩ oꝑatioĩs exe¬
rit. in his aut̃ que ꝑuitium qͦddã artificiosũ ma¬
tũ eiꝰ amittere nequeunt p̾t᷑ effectum oꝑations
existit. Naturalit᷑ enĩ qͦdãmͦ mens apta ẽ. in h
menbris ꝓͥe congruentq̃ uersari que sua sospi¬
tate uegetantur. ab his aut̃ ꝓrsus alienari. qui
quadã infirmitate uexata sunt .xii.

Expanded text:
bus, licet ab eo qui tibicinae artis est peritus inspiretur; bus, licet ab eo qui tibicinae artis est peritus inspiretur; sic et mens per omne corporis transiens instrumentum intellectualibus effectualibus  partes, sicut natura aptum est, competenter attingit: et in his quidem qui juxta substantiam permanent vim suae operationis exerit: in his autem quae per vitium quoddam artificiosum motum ejus admittere nequeunt, praeter effectum operationis existit. Naturaliter enim quodam modo mens apta est in his membris proprie congruenterque versari, quae sua sospitate vegetantur: ab his autem prorsus alienari, quae quadam infirmitate vexata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
easdẽ intellecꝰtuales efficientias. uł &̃ sine effec¬
tu prorsus existere. ꝑ qualitatẽ corporeȩ affecta¬
tionis edoctus: ñ satis idoneũ arbitror argunĩ¬
tũ ut locis aliquib uirtutem mentis asseram
contineri. tanꝗͣ ꝑtumores partib occupatis a
ꝓpria latitudine possit expelli. Corpał enĩ hȩc
opinio ẽ. ut uas p̃uentum in missis aliqͥb aliud
qͥcꝗ nequeat oĩno reciꝑe. Intellecꝰtuał nãq sułi
neq in uacuis & conuexis partib corporis ĩmori¬
tur. nec magnitudine uł mole carnis extrudit᷑
S qr constat ueluti organum qͦddã musicũ toni
hõis corpus extructum. & plerq contingit ut h
qͥ musice ꝑiti sunt : suã nequeant ostendere dis¬
ciplinam. ꝓpt᷑ instrum̃ti inutilitatem artis
industriã renuentis. qd̵ aut tempore uitiatiꝰ
ẽ aut aliqͦ casu disruptũ. aut rubigine. ł bum¬
re detritum ẽ. & idcnro sine sonoꝵ man& effech¬

Expanded text:
easdem intellectuales efficentias, vel etiam sine effeceasdem intellectuales efficentias, vel etiam sine effectu prorsus existere, per qualitatem corporeae affectionis edoctus, non satis idoneum arbitror argumentum, ut locis aliquibus virtutem mentis asseram contineri, tanquam per tumores partibus occupatis a propria latitudine possit expelli. Corporalis enim haec opinio est, ut vas praeventum immissis rebus aliud quidquam nequeat omnino recipere. Intelleneque in vacuis et convexis partibus corporis immoratur, nec magnitudine vel more carnis extruditur. Sed quia constat veluti organum quoddam musicum totum hominis corpus exstructum, et plerumque contingit ut hi qui musicae periti sunt suam nequeant ostendere disciplinam propter instrumenti mutilitatem artis industriam renuentis, quod aut tempore vitiatum est, aut aliquo casu disruptum, aut rubigine vel humore detritum est, et idcirco sine sonorum manet effecti
Abbreviated transcription (Latin):
inserit. & ꝑ oris aditum ꝓtinus a natura ꝓpellitur
uiscerib cuncꝰtis & maxime iecore sicut aiunt. qͥ
ciura ista ꝑiti sũt ꝑ quandã agitacionẽ motũq fer¬
uentissimũ huiꝰcemõi conceptũ sp̃m in exteriora
pellentib. Uñ facilitatẽ quandã exituum eiusde
sp̃s natura machinata: rictum oris ex transuerso
iricibiles estimandũ in corde eẽ mentis hospitiũ.
s hec ad qualitates corporeas referenda sunt: m̃¬
tt̃ uͦ credendum ẽ. equalit̃ menbra singła iuxta
meffabile temꝑatũ rationis attingereᷤ. & si scͥp¬
turã nob̾ ad hoc ñ nulli proferunt. quatinꝰ pͥnci¬
pale hominis incorde eẽ. testentur. ñ id debemus
in exemplo rata ratione ꝑciꝑe. Qenĩ cordis me¬
minit. & renes asseruit dicens. Scrutans corda
& renes ds̃. Ita aut utroq. aut neutro. hoc intel¬
lecꝰtuale hominis licebit includi. Obtundi uero

Expanded text:
inserit, et per oris aditum protinus a natura propellitur, inserit, et per oris aditum protinus a natura propellitur, visceribus cunctis et maxime jecore quemadmodum aiunt qui circa ista periti sunt per quamdam agitationem motumque ferventissimum, hujuscemodi conceptum spiritum in exteriora pellentibus. Unde facilitatem quamdam exituum ejusdem spiritus natura machinata, rictum oris ex transverso irascibiles aestimandum in corde esse mentis hospitium. Sed haec ad qualitates corporeas referenda sunt. Mentem vero credendum est aequaliter membra singula juxta ineffabile temperamentum rationis attingere. Et si Scripturam nobis ad hoc nonnulli proferunt, quatenus principale in corde hominis esse testentur, non id debemus inexplorata ratione percipere. Qui enim cordis meminit et renes asseruit dicens: Scrutans corda et renes Deus. Ita aut utroque aut neutro hoc intellectuale hominis licebit includi. Obtundi vero
Abbreviated transcription (Latin):
tio qd̾ merore depressis. ipsa coloris suꝑficies ui
lut aurigine uidetur infecta. dũ fellis humor
inuenis nimia constrictione diffundit᷑. S hec
ratio ex illo qͦ morbo qͥ huic uidet᷑ eẽ. contrariꝰ
.i. qui ex leticia risuq contingit. ł maxime cõ¬
mendatur. Bilatant᷑ quodãm᷑. & dissoluunt᷑ ꝑ
aliꝗͣ uoluptatem tocius euaporationis corporis
suauissima cognitione ꝑcepta. Sicut enĩ ibidĩ
ꝑmerorẽ tenues & incertȩ respirationes itinerĩ
compͥmunt᷑. & interiꝰ uiscerum constringentes
affectum ad caput & ad menbranã cerebri uapo¬
rem humidũ supprimunt: qui multũ inconca¬
uis subrelictus ꝑ aditus euaporationis excurrit ad
oculos. & cõp̃ssione ciliorum ꝑguitas egeritur
hec aut̃ guita lacͥma nõiat᷑ : ita intellegendũ est
ex affectione contraria. cũ plus solito distendun
respirationis itinera: ꝑ ea sp̃s in altis se recessibus

Expanded text:
tio, quod depressis ipsa coloris superficies vtio, quod depressis ipsa coloris superficies velut origine aurigine videtur infecta, dum fellis humor in venis nimia constrictione diffunditur. Sed haec ratio ex illo quoque morbo qui huic videtur esse contrarius, id est qui ex laetitia risuque contingit, vel maxime commendaturaliquam voluptatem totius evaporationes corporis suavissima cognitione percepta. Sicut enim ibidem per moerorem tenues et incertae respirationes iterum comprimuntur et interius viscerum constringentes affectum ad caput et ad membranam cerebri vaporem humidum supprimunt, qui multum in concavis sub relictis per aditus evaporationibus excurrit ad oculos, et compressione ciliorum per guttas egeritur: haec autem gutta lacryma nominatur, ita intelligendum est ex afflictione contraria: cum plus solito distenduntur respirationis itinera, per ea spiritus in altis se recessibus
Abbreviated transcription (Latin):
tris merore turbetur: ad cor morbi huius incõmo¬
dũ imꝑite tͣnsmittunt: Hoc aut̃ disserunt qui
pissionũ causas diligent᷑ inuestigare curarunt.
qd in merore compressis naturalit᷑ tocius corporis
euaporationũ tͣmitib atq conclusis in profundis¬
simas internorum sedes cogitur. qͥcquid ꝑ os respi¬
rationis aditus exire prohibetur. Uñ coangusta¬
tis uiscerib accedente tristiciam: sepe iuolentior
sp̃s ex imo trahitur. ut dilatetur id quod contra¬
ctum ẽ. & hunc alitũ quẽ meror extrudit &̾ ge¬
mitũ uocamus .i. nimii doloris inditium.d qui
putant heͣc eadem passione affici particulã cordis
ut dixi falluntur: cũ ñ cordis s oris uentris sit i¬
sta molestia. ex ea occasione qua diximus qd̃ scił
euaporationũ comp̃ssis aditib fellis coangustata
uesicula humorem illum asperum. atq morda¬
cem in osuentris effundit. & hec ẽ. huiꝰ rei ꝓba¬

Expanded text:
tris moerore turbetur, ad cor morbi hujus incommotris moerore turbetur, ad cor morbi hujus incommodum imperite transmittunt. Hoc autem disserunt, qui passionum causas diligenter investigare curarunt, quod in moerore compressis naturaliter totius corporis evaporationum tramitibus atque conclusis in profundissimas internorum sedes cogitur, quidquid per hos respirationis aditus exire prohibetur. Unde coangustatis visceribus accenditur tristitia, saepe violentior spiritus ex imo trahitur, ut dilatetur id quod contractum est. Et hunc halitum quem moeror extrudit, etiam gemitum vocamus, id est nimii doloris indicium. Sed qui putant hac eadem passione affici particulam cordis ut dixi falluntur, cum non cordis, sed oris ventris sit ista molestia, ex ea occasione quam diximus, quod scilicet evaporationum compressis aditibus, fellis coangustata vesicula humorem illum asperum atque mordacem in os ventris effundit. Et haec est hujus rei proba
Abbreviated transcription (Latin):
racibiles impetus facile comouet᷑. Suꝑ hec nicħbo¬
minꝰ preeẽ sensibilib reb menbranulã cerebri ur¬
ta rationem eorum qͥ ħ naturali disputatione per¬
tracꝰtant complectens subse cerebrum: cuiꝰ &̃. cerr
fouori uaporationẽ pinguedinis audiens. ab hisqͥ
se anatomicis inspectionib occupart̃ irritũ qd̾ arꝰ
omnino ñ fatio. s ñ ex his probare contendã. qd̾ lacas¬
lib qͥbdã circũ scriptioib incorporea substantia &¬
cludaturNam nos excessus in rationabiles fierii
ex capitis ad grauatione didicimus. medicoꝵ uens
pitissimi utrisq laterib quib eiusdẽ cerebri mai¬
branule continent᷑ aliqua passione turbatis. rati¬
mnale nr̃m egrotare definiunt. Appellantes phre¬
neticam passionem. qr isdem menbranulis phre¬
nes nomen existit. Similit̾ &̾ tristicia cor affici sꝰ¬
picantes: profecto fallutur. cũ enĩ ñ cor.s os uen¬

Expanded text:
irascibiles impetus facile commovetur. Super hoc nihiloirascibiles impetus facile commovetur. Super hoc nihilominus praeesse sensibilibus rebus membranulam cerebri, juxta rationem eorum qui haec naturali disputatione pertractant, complectens sub se cerebrum, cujus etiam foveri vaporatione pinguedinis audiens, ab his qui se anatomicis inspectionibus occuparunt, irritum quod dicitur omnino non facio; sed non ex his probare contendam quod localibus quibusdam circumscriptionibus incorporea substantia concludatur. Nam nos excessus irrationabiles fieri non ex capitis aggravatione didicimus. Medicorum vero peritissimi, utrisque lateribus, quibus ejusdem cerebri membranulae continentur, aliqua passione turbatis, rationale nostrum aegrotans definiunt, appellantes freneticam passionem, quia iisdem membranulis frenes nomen existit. Similiter etiam tristitia cor affici suspicantes profecto falluntur. Cum enim non cor, sed os ven
Abbreviated transcription (Latin):
nã eẽ. testantur. suãq rationẽ hac fide confirmat.
quod ñ alibi sit effectis intelligentiȩ collocatus :
ñ in ea parte ubi & aures aptatȩ inruentes uoces
excipiunt. & intuitꝰ iuxta ipsa oculorũ ꝓfunda
coneretus. occurrentes pupillis imaginu formas
transmittit interiꝰ. & qualitates odorum narium
discernunt᷑ attractu. Sensꝰ &̃ qui gustu ꝑficit᷑: in¬
ditio menbranulȩ cerebri sicut supͣdictum ẽ. appt¬
batur: que de proximo quosdã neruorum ramiisa¬
los. ex se ipsa sensibiles ꝑ nodos colliusq ad ea loca
colatorii instar existunt. & musculos circũiacente
int̾serit. Ego aut᷑ qr passionis accessu aĩȩ intelligio¬
tia sepe turbatur. & qr iuxta naturalem uigoren
cogitationis effectus obtundit᷑. quadã hoc idẽ corp̃¬
ris egrotatione contingere uerũ eẽ. pronuntio. et
fontẽ quendã corporalis caloris cor eẽ. ñ nego qđ ads

Expanded text:
nam esse testatur, suamque rationem hac fide confirmat, nam esse testatur, suamque rationem hac fide confirmat, quod non alibi sit effectus intelligentiae collocatus, nisi in ea parte ubi et aures aptatae irruentes voces accipiunt, et intuitus juxta ipsa oculorum profunda concretus occurrentes pupillis imaginum formas transmittit interius, et qualitates odorum variorum discernuntur attractae. Sensus etiam qui gustu perficitur, indicio membranulae cerebri sicut supra dictum est approbatur, quae de proximo quosdam nervorum ramusculos ex re ipsa sensibiles per nodos colli usque ad ea loca quae colatorii instar existunt, et musculos circumjacentes interserit. Ego autem, quia a passionis accessu ani mae intelligentia saepe turbatur, et quia juxta naturalem vigorem cogitationis effectus obtunditur, quadam hoc idem corporis aegrotatione contingere, verum esse pronuntio, et fontem quemdam corporalis caloris cor esse non nego, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
in quo mentẽ quasi raeginam qͣndã inhabitar
ꝓnuntiant. que ueluti quib dã nuntiis seu ꝓte¬
storib ita sensib circũquaq uallet᷑. Signa uꝰ & is¬
tihuiꝰ cemodi suȩ suspicatioĩs insinuant. qd̾ mens
cerebri menbrana uexat᷑. & qd inignorantia hone¬
statis degeant. quos ebrietas grauat. Adhec aut̃ &¬
aliquas causas naturales aditiunt. qͥb opiniones
suas singulis. quas de pͥncipali hominis parte defe¬
runt. confirmare uideantur. & hic quidẽ ad igne¬
am naturam cordis cognatione motũ mentis adfi¬
rmat. ꝓpt̾ quod & mentis & mentis & ignis indor¬
mitabilis probetur eẽ. substantia. & qr in cordis
partem mentẽ fatet᷑ influere. idcirro mobilita¬
te feruoris: motum temꝑari mentis adstruit. re¬
ceptaculũ nature intelligibilis cor eẽ. pronuntiãs
in quo calor exundat. Alter aut̃ cunctorũ sensu¬
um ueluti pͥncipiũ. atq radicem cerebri. menbra¬

Expanded text:
in quo mentem quasi reginam quamdam inhabitare in quo mentem quasi reginam quamdam inhabitare pronuntiant, quae veluti quibusdam nuntiis seu protectoribus ita sensibus circumquaque valletur. Signa vero et isti hujuscemodi suspicionis insinuant, quod mens cerebri membrana vexatur, et quod in ignorantia honestatis degant, quos ebrietas gravat. Ad haec autem et aliquas causas naturales adjiciunt, quibus opiniones suas singulis quas de principali hominis parte deferunt, confirmare videantur. Et hic quidem ad igneam naturam cordis cognationem motuum mentis affirmat, propterea quod et mentis et ignis indormitabilis probetur esse substantia, et quia in cordis parte mentem fatetur influere, idcirco mobilitate fervoris motum temperari mentis astruit, receptaculum naturae intelligibilis cor esse pronuntians, in quo calor exundat. Alter autem cunctorum sensuum veluti principium atque radicem cerebri membra
Abbreviated transcription (Latin):
tiam similitudinẽ refert. in cõp̾bñsibilitate sui.
om̃ipotentiam nature in comprehñsibilis expͥmens
locutio q̃ mille quib dã reb corporeis: iũ intel¬
lectuał oꝑatiõĩs includit. ex quib qͥdam id qd hoĩs
pͥncipale ẽ. in corde constituunt. Qdã uͦ incerebro
subsistere suspicant᷑. qͥdam suꝑficie ꝑsuasionis. op¬
niones huiꝰcemodi roborantes. Isenĩ qͥin corde pͥn¬
cipale hominis eẽ definit. ex loci situ argumenta
nitit᷑ suȩ rationis apponere. Propt᷑ qd̾ mediũ locu
uidet᷑ tocius corporis continere. quatinus se spons¬
tanus motꝰ e medio. ad omne facilius exhibens.
in quos uoluerit effectus erumpat. Ad hanc auc
rationẽ ueluti testes uidet᷑ afferre. tristificam
atq irascibilem hominis affectiones. qd scilicet
huiꝰ mõi passiones hanc partẽ ad compassionẽ cõ¬
mouere uideant᷑. Qui uͦ cerebrum intelligenti
domicilium credunt. qͣsi quandã arcem uniuss¬
si corporis caput asserunt a natura constructũ

Expanded text:
ad imaginem, refert incomprehensibilitate sui omnipotentiam naturae incomprehensibilis exprimenslocutio quae mille quibusdam rebus corporeis vim intellectualis operationis includit: ex quibus quidam id quod hominis principale est, in corde constituunt: quidam vero in cerebro subsistere suspicantur, quadam superficie persuasionum opinionem hujus roborantes. Is enim qui in corde principale hominis esse definit, ex loci situ argumenta nititur suae rationis apponere, propterea quod medium locum videtur cor totius corporis continere, quatenus se spontaneus motus e medio ad omne corpus facilius exhibens, in quos voluerit effectus erumpat. Ad hanc autem rationem veluti testes videntur afferre tristificas atque irascibiles hominis affectiones: quod scilicet hujusmodi passiones hanc partem ad compassionem commovere videantur. Qui vero cerebrum intelligentiae domicilium credunt, quasi quamdam arcem universi corporis caput asserunt a natura constructum,
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ uoluptariȩ uitȩ. atq passibilis dicens.
coꝑationem quandã mediȩ huiꝰ ad illã celsiorem
ꝑfectioremq fatiens: dicit. Animalis aut̃ hõ. n
ꝑcipit ea que sunt sp̃c dei. Sculticia ÷ enĩ illi &
ñ pot̾ intelligere qr spiritalit᷑ examinat᷑. Spirital
aut̃ iudicat om̃ia. ipse aut̃ a nemine iudicat᷑. deni
sic̃ carnali aĩalis suꝑemin&. iuxta eandem m̾surã
aĩalem qͦ spiritał excellit. Quod gͥ nouissimũ post
oiã factum hoĩem scͥptura cõmemorat: nicħ aliud
quã de statu aiẽ philosophari nos debere latent᷑
informat. Necessaria qͣdam rer̃ consequentia. id
qd̾÷ ꝑfecꝰtum in postremis insinuans. Natura nãq
rationał cetera qͦ continet & incrementa g̾miniᷤ
& sensus animantis: natura &̃ sensibił g̾minalem
speciem sine dubitatione complectit᷑. Hȩc aut̃ ꝓpt̾¬

Expanded text:
studium voluptariae vitae atque passibilis, dicens: studium voluptariae vitae atque passibilis, dicens: comparationem quamdam mediae hujus ad illam celsiorem perfectioremque faciens, dicit: Animalis autem homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim est illi et non potest intelligere, quia sp a nemine judicatur. Denique sicut carnali animalis supereminet, juxta eamdem mensuram animalem quoque spiritalis excellit. Quod ergo novissimum post omnia factum hominem Scriptura commemorat, nihil aliud quam de statu animae philosophari nos debere latenter informat, necessaria quaedam rerum consequentia, id quidem perfectum in postremis insinuans. Natura namque rationalis caetera quoque continet et incrementa germinis, et sensus animantis, natura etiam sensibilis germinalem speciem sine dubitatione complectitur. Haec autem p
Abbreviated transcription (Latin):
parte corpus. pro sensibili animã. pro intellec̾tua¬
li sp̃m ponens. Similit̃ & scribam in euuangłio
dñs instruens om̃i mandato dilecꝰtionẽ in deum¬
p̃ponit. que ex toto corde. & ex tota anima. & ex
toto intellectu ꝑficit᷑. Nã & in p̾senti eandem mͥ
sermo differentiã uidetur int̾p̃tationis offerre:
corpulentiorem qͥdem efficatiam cor appellans:
aĩam uͦ mediã sedem tenere significans. intelle¬
ctum aut̃ sublimiorem substantiã. rationabili
insinuans. ꝑspicabilisq uirtutis. Uñ & tres dis¬
tantias uoluntatum nouit apłs. Carnalẽ que
cuta uentiẽ & inferiores partes uoluptatibꝰ m̃
uitiosis obsequit᷑. animalẽ uͦ que media int̾ ui¬
tutẽ malitiãq uersat᷑. Hanc qͥdẽ suꝑ grediens.
illiꝰ aut̃ nequaꝙͣ particeps sinceritatis existens¬
& spiritalẽ que uiã deo placitȩ conu̾satiõis ad se¬
quit᷑. Sic enĩ scribens ad corĩthios: exprobrat eis

Expanded text:
parte corpus, pro sensibili animam, pro intellectuaparte corpus, pro sensibili animam, pro intellectuali spiritum ponens. Similiter et scribam in Evangelio Dominus instruens omni mandato dilectionem Dompraeponit, quae ex toto corde et ex tota anima et ex toto intellectu perficitur. Nam et in praesenti eamdem mihi sermo differentiam videtur interpretationis offerre. Corpulentiorem quidem efficaciam cor appellans, animam vero mediam sedem tenere significans. Intellectum autem sublimiorem substantiam rationabilis insinuans perspicabilisque virtutis. Unde et tres distantias voluntatum novit Apostolus: carnalem, quae circa ventrem et inferiores partes voluptatibus tantum vitiosis obsequitur; animalem vero, quae media inter virtutem malitiamque versatur, hanc quidem supergrediens, illius autet spiritalitatem Deo placitae conversationis assequitur. Sic enim scribens ad Corinthios exprobrat eis