comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ornatum conuiuium in prospectu cencntium ante hor¬
tulos compositos piscatores. ubinumquam ante ia ceban
r&ico. unus quisq quod coeperat certatim offerre bat
epulantibus supramensam pisces ingerebeentur. Oculos
decũbentium resilientes uerbercbant. mirteri hos pesta¬
itm copicm piscium ttentumq numerum conuiuarum
ris ponsum quaerenti a quationem illic esse dulcis aquae.
ratia innumercebiles eopisces conuenire : quid multa plexit
uos pitem ut sibi extor quer& hortos uendere uolens cogitur.
pretium grauatus suscipit. Sequentidie adhortos emptor
cũ amicis uenit. nauigium nullum inuenit ꝑ contantinum
iliqua pis catorib: eo esse die feriarum so lemnitaes. respon¬
utur nulla : Necumquam illic pr&er externum diem pisca¬
n solitos quam hic redar guendi haber& auctoritatẽ doli
quntm turpe captar& aucupium deliciarum. Quienim alte¬
tim peccati arguit. ipse apeccato deb& alienus esse: Non
rgo huius modi nugas ego in banc ecclesiasticae censionis

Expanded text:
adornatum convivium, in prospectu coenantium ante hortulos compositos piscatores, ubi numquam ante jaciebant retia: unusquisque quod ceperat, certatim offerebat epulantibus: supra mensam pisces ingerebantur, oculos recumbentium resilientes verberabant. Mirari hospes tantam copiam piscium, tantumque numerum cymbarum. Responsum quaerenti, aquationem illic esse, dulcis aquae gratia innumerabiles eo pisces convenire. Quid multa? Pellexit hospitem, ut sibi extorqueret hortos: vendere volens cogitur, pretium gravatus suscipit. 72. Sequenti die ad hortos emptor cum amicis venit, navigium nullum invenit. Percontanti num aliqua piscatoribus eo esset die feriarum solemnitas, respondetur nulla, nec umquam illic 126 praeter hesternum diem piscari solitos. Quam hic redarguendi haberet auctoritatem doli, qui tam turpe captarit aucupium deliciarum? Qui enim alterum peccati arguit, ipse a peccato debet alienus esse. Non ergo hujusmodi nugas ego in hanc Ecclesiasticae censionis
Abbreviated transcription (Latin):
in sũ maretur. Sed die septimo cũ iam aduesperum declina
adies. post mensces & la&a conuiuia cũpri& exeret siniti.¬
nae noctis uicinia ut apud suos potius quã apud extrancos
qui es cendum putar&. Nequiuit tenere & dimisit una cũ
filia sua. Verũ ubi faltaest aliqua pro gressio. cũ uesper
mpropror urguer& & adppinquantũ for& adurbem
busseorũ dicente seruulo ixideam dominus suus de¬
lester& non ad qui euit dominus suus quia nonerat ea
nuitas filioxũ i srabel Sed intendit ꝑuenireus que gaba
nae habittebectur apopulo trib benia mem. Necerat quisquã
quiaduenientes reciperet hospitio nisiuir peregrinus
progressa a&ate. quicũ as pexiss& cus. Et interrogacss& leui¬
im quouadis uel unde aduenis. quores pondente quod esser
hospitium optuilit ad ornauit conuiuium, Sed ubi satie¬
as epulandi factac est. Et mensȩ remotȩ. inruerunt perti¬

Expanded text:
consummaretur. Sed die septimo cum jam ad vesperum declinaret consummaretur. Sed die septimo cum jam ad vesperum declinaret dies, post mensas et laeta convivia, cum praetexeret finitimae noctis viciniam, ut apud suos potius, quam apud extraneos requiescendum putaret, nequivit tenere, et dimisit una cum filia sua. 113. Verum ubi facta est aliqua progressio, cum vesper jam propior urgeret, et appropinquatum foret ad urbem Jebusaeorum, dicente servulo, ut ad eam dominus suus deflecteret, non acquievit dominus suus; quia non erat ea civitas filiorum Israel: sed intendit pervenire usque Gabaa, quae habitabatur a populo tribus Benjamin. Nec erat quisquam qui advenientes reciperet hospitio, nisi vir peregrinus progressa aetate. Qui cum aspexisset eos, et interrogasset levitam: Quo vadis, vel unde venis? quo respondente quod esset hospitium ei obtulit, et adornavit convivium. 114. At ubi satietas epulandi facta est, et mensae remotae, irruerunt pesti
Abbreviated transcription (Latin):
reis quorum alter cenmatyranno dionisio capite damnatus
es sit praescripto mortis die. poposcit ut domum ꝑgendici
facultaes decretur quo commen dacr& suos: Acnere uerten
di nutteret fides uadem mortis obtulit ea condicione ut si
ipse defuerit ad constitutum diem uades eius sibi proeo mo¬
riendum agnos cer&. nec qualittẽ sponsionis qui offerre¬
bectur recus auit Constantiq animodiem necis praestola¬
bectur. Itte alterse non sub traxit altor addiem repedauit:
quod eo usq suit mirabile ut terannus eossibi in amiciti¬
am ad scuurit. quorum urgebat periculum. quod ergo ins
lscentulȩ pater &ui itohuiã & sedit cum eo tril: dieb &epu¬
lati sunt & s ueuerunt. Et sequentidie surrexit leuita diluculo
aretentus est a socero uttam cito non deserer& coniuliuii lo¬
unditatem. & alio & tertiodie non pmisis pater adulescentule
roficisci generũ suum. donec la&itia intertor & gratiaomnis

Expanded text:
raeis quorum alter cum a tyranno Dionysio capitis damnatus raeis quorum alter cum a tyranno Dionysio capitis damnatus esset, praescripto mortis die, poposcit ut domum pergendi ei facultas daretur, quo commendaret suos: ac ne revertendi 128 nutaret fides, vadem mortis obtulit, ea conditione ut si ipse deforet ad constitutum diem, vas ejus sibi pro eo moriendum agnosceret. Nec qualitatem sponsionis qui offerebatur recusavit, constantique animo diem necis praestolabatur. Itaque alter se non subtraxit, alter ad diem recepit. Quod eousque fuit mirabile, ut tyrannus eos sibi in amicitiam adscisceret, quorum urgebat periculum. 81. Quod ergo in olescentulae pater: venit obviam, et sedit cum eo tribus diebus; et epulati sunt, et quieverunt. Et sequenti die surrexit levita diluculo, et retentus est a socero, ut tam cito non desereret convivii jucunditatem. Et alio et tertio die non permisit pater adolescentulae proficisci generum suum, donec laetitia et gratia inter eos omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Anbuiab pntieneqituie siliae papuli istabel ugentes filiã eptho
gdadetidis quattuor diebus in anno. Nom possum accu¬
sare iurum quin etesse habuit implere quod uouerat sed
temen misetrabibis necessites quae soluitur parricidio
mnelius et non uouere quam uouere id quod sibi ciuipromit
promissa soluenda omni sunt. Ueniq ipse dns frequen ter
sucm mutat sententiam sicut scriptura indicat. nam & ino
lbro quiscribitur numeri. proposuerat percutere mortes
& ꝑdere populum sed postea rogatus amorse reconciliatus
est populosuo &iterum admorsen. et aaron ait. Diuidite
uos demedio sinagoge & consummabo cossimul. quibus der¬
cindentibus dexo&u. dathan & abiron. subito impios tim
praerupta solutt hiatu ab sorbuit. prȩcellentiur & anti¬
quius istud exemplum defilia iepthe. quam illud quod
memorabile habetur apud philo sophor deduobus prtago¬

Expanded text:
Ambulabant, inquit, filiae populi Israel, lugentes filiam Jephthe Ambulabant, inquit, filiae populi Israel, lugentes filiam Jephthe Galaaditidis quatuor diebus in anno . Non possum accusare virum qui necesse habuit implere quod voverat; sed tamen miserabilis necessitas, quae solvitur parricidio . Melius est non vovere, quam vovere id quod sibi cui promittpromissa solvenda omnia sunt . Denique ipse Dominus frequenter suam mutat sententiam, sicut Scriptura indicat. Nam et in eo libro qui inscribitur Numeri, proposuerat percutere morte et perdere populum: sed postea rogatus a Moyse, reconciliatus est populo suo . Et iterum ad Moysen et Aaron ait: Dividite vos de medio Synagogae ejus, et consummabo eos simul . Quibus discedentibus de coetu, Dathan et Abiron subito impios terra praerupto soluta hiatu absorbuit. 80. Praecellentius et antiquius istud exemplum de filia Jephthe, quam illud quod memorabile habetur apud philosophos de duobus Pythago
Abbreviated transcription (Latin):
adsco ponditint sicut herodem rupra setipsimus. quisalta¬
nes premium turpiter promisit. Crudeditor solut. dapi
uod regnur piosiltatione ꝓmittitur erudele qd mers ꝓpbe
prouuris urandi religione donatur quento tolerabilias
l suisset ꝑuurium sacramento. sitemen ꝑ iurium possetdie
debrius interiuna urauerat. qued euratis inter salton¬
num choros promuserat : In fortur disco prepb& ie caput. ei
hoc uestimatum est fidei esse quod amentiae fuit. nequmqũ
adacar iutefelam. non in caute principem promisisse uertb¬
it un im olaerai do quic quid sibi reuertendi in tralimen do¬
mas suae oc currer& cum et ipsum uoti puentuerit sui. Past¬
inpleueriorleien lustum amuum etiam posterir deqlo¬
mplduri sattut ac dereliquit cdura promissio acerbior so¬
lario ei aetin nece ssihabuuit lugere &um ipse qrustreitusenlie
suctunus preteptum et decretum inisraliel ex diebus indies

Expanded text:
quod spoponderunt, sicut de Herode supra scripsimus, qui saltaquod spoponderunt, sicut de Herode supra scripsimus, qui saltatrici praemium turpiter promisit, crudeliter solvit. Turpe, quod regnum pro saltatione promittitur: crudele, quod mors prophetae pro jurisjurandi religione donatur. Quanto tolerabilius tali fuisset perjurium sacramento? Si tamen perjurium posset dici, quod ebrius inter vina juraverat, quod eviratus inter saltantium choros promiserat. Infertur disco prophetae caput: et hoc aestimatum est fidei esse, quod amentiae fuit. 78. Neque umquam adducar ut credam non incaute principem promisisse Jephthe, ut immolaret Deo quidquid sibi revertenti intra limen domus suae occurreret; cum et ipsum voti poenituerit sui, postimpleverit; tamen luctum annuum etiam posteris deplorandum statuit ac dereliquit. Dura promissio, acerbior solutio, quam necesse habuit lugere etiam ipse qui fecit. Denique factum est praeceptum et decretum in Israel ex diebus in dies:
Abbreviated transcription (Latin):
maioribus fuit. ut unius mulieris in iuriam stupro inlatam
omperintium bello persequerentur & uictopopulo tribus
niamin obtestare itur in coniugium secis proprias filias nond¬
turos. Remanserat tribus sineullo posterictis subisidio. nisssi
dis netessariae accepissec licentia. quaetam indulgentia con
in temperantiae supplicio nonuidetur uatare. quando illis
solum ꝑmissum est utrapto inuenirent coniugia nin conul
sa cramento. Etreuera dignu fuit. ut qui alienũ contubernium
soluerant. ipsinuptiarũ ammit terent sollem nitatem. quip
na aute miserationis. historia. Vir inquit leuita acceperat sibi
geelem quã a concubitu concubina appellarem arbitror. qu
aliquando post quibusdam ut fieri sol& offensa rebus ad pa¬
trẽ secontulit. & fuit illic quattuor mensibus. Et ex surra
uir eius & abiit ad soceri sii domum. utcũ sua iugali repi¬
ra gratiam & reuocar& eam a creducer&. Oc cirrit eim

Expanded text:
majoribus fuit, ut unius mulieris injuriam stupro illatam intemperantium bello persequerentur, et victo populo, tribus Benjamin obtestarentur in conjugium se eis proprias filias non daturos! Remanserat tribus sine ullo posteritatis subsidio, nisi fraudis necessariae accepisset licentiam. Quae tamen indulgentia congruo intemperantiae supplicio non videtur vacare, quando illis hoc solum permissum est, ut rapto inirent conjugia, non connubii sacramento. Et revera dignum fuit ut qui alienum contubernium solverant, ipsi nuptiarum amitterent solemnitatem. 111. Quam plena autem miserationis historia! Vir, inquit , levita acceperat sibi jugalem  quam a concubitu concubinam appellatam arbitror quae aliquanto post quibusdam, ut fieri solet, offensa rebus, ad patrem se contult, et fuit illic quatuor mensibus. Et surrexit vir ejus, et abiit ad soceri sui domum, ut cum sua jugali repararet gratiam, et revocaret eam, ac reduceret; occurrit ei
Abbreviated transcription (Latin):
inc scutriti temtus tempira irumt ut orbatas paremb
uirgines in conugium sibi as sesserent equerum patres
d dicto peomptiforent uel gapto cupulam sociaror&
ꝓtam turpis commissi facitore quiraliem matra maii
uuiolauerant hñ dignas se inpetrando exhibuere mati¬
menio Secd perir& uncpopulo rbus fraudis mnlia¬

Expanded text:
ita severitatem ejus temperaverunt, ut orbatas parentibus virgines in conjugium sibi adsciscerent, quorum patres pro delicto perempti forent, vel rapto copulam sociarent; quia pro tam turpis commissi facinore, qui alieni matrimonii jus violaverant, indignos se impetrando exhibuere matrimonio. Sed ne periret una populo tribus, fraudis i
Abbreviated transcription (Latin):
non prae sentem. in caclo non in terra mercedẽ promisit es¬
iddendam. Quid alibi poscis quod alibi debetur: quid prȩ¬
ropere coronam exigis anrequam uincas: Quid deter¬
ere puluerem quidrequiescere cupis quid epulari
estis antequam statdium soluatur : Adhuc populus spec¬
at adhuc athletae inscamma sunt ettuiam otium pe
s: Sed fortedicas : cur impii laetantur. Curluxuriant
ur etiam ipsi non mecum laborant : Quoniam qui non
ubscripserint ad coronam non tenentur ad laborem certa¬
ninis qui instadium non descenderint. non sepersundunt
leo non oblinunt puluere. Quos manec gloria spectat
niuria Vnguentati spectare solent. nonde certare Non
blent aestus puluerem imbresque perpeti: Dicant ergo et
psis athlaetae : Venite nobiscum. laborate: Sed responde¬
unt spectatares. No hic interim deuobis iudicamus uos
iutem sine nobis coronae siuiceritis gloriam uindicabitis

Expanded text:
non pnon preddendam. Quid alibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantur? cur etiam ipsi non mecum laborant? Quoniam qui non subscripserint ad coronam, non tenentur ad laborem certaminis: qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non oblinunt pulvere. Quos manet gloria, exspectat injuria. Unguentati spectare solent, non decertare: non solem, aestus, pulverem, imbresque perpeti. Dicant ergo et ipsis athletae: Venite, nobiscum laborate. Sed respondebunt spectatores: Nos hic interim de vobis judicamus: vos autem sine nobis coronae, si viceritis, gloriam vindicabitis. 61.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem seruaui quod reliquum est reposita est mihi iustitiae¬
in illa in quit die reddet. non hic: hic autem in laboribus
inpericulis in naufragiis. quasi athleta bonus decertabat
quia sciebat quoniam permultas tribulationes oportet nos
introire in regnum dĩ: Ergo non potest quis premium accipo
nisi legitime certauerit : Nec est gloriosa uictoria nisi ubi
in euangolio. Beati pauperes spũ. qm̃ ipsorum est regni
caelorum Non dixit beati diuites sed pauperes.: Ind
incipit beatitudo iudicio diuino. ubi erumꝰna aestimati
humana. Beati quiesuriunt. quia ipsi saturabuntur. Bea
quilugent quoniam ipsi consolabuntur: Beati miserico¬
am ipsidm uidebunt. Beati quiper secutionem patiuntus
propter iustitiam. quoniam ipsorum esi regnum cacloris
Beatiestis: cumuos maledicent et persequentur et dicent
omne malum aduersum uos propter iustitiam: Gaudete e
exultate quoniam mertes ur̃a copiosa est in caelo: Futur¬

Expanded text:
fidem servavi: quod reliquum est, reposita est mihi fidem servavi: quod reliquum est, reposita est mihi . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi in Evangelio ait: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Non dixit: Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt, quia ipsi saturabuntur. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolationem habebuet: beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum; beati estis, cum uos maledicent et persequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelo,
Abbreviated transcription (Latin):
sit igratiam definious: nonqpod ad delex tationem prae sen¬
tis neque aliqua commodi in facul tatibus. ete pusopin
constitiumus sed in commo di haec puttimus sinonriciar¬
tur eaque oneri magis cum sint aesti mari quam dis pen¬
dio cumero gantur. Non suꝑ fluum igitur script ionisu
trac est opus qua officium diuersa aestimamus regula
At que illi acstimiurunt: illi sactuli gomimnoda in bomis d¬
cum Nos haec etiam indetrimentis: quomam qui hic re¬
pit bona ut ille diues illic cruciatur. Etla tarus quima¬
istic pertulit illic consolationem inuenit: De inde quis
illa non legunt nostra legant siuolenti qui non sermos
supeelectilem neque artem dicendi sed simpliuem rerun
exquirunt gratim: Dõ corum autem in nostris seriptur¬
primo constitui loco quod graete. prepon dicitur in¬
truimur et docemur. Tegenter: tedecet ymnus di¬

Expanded text:
rosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesenrosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesentis. Neque aliqua commoda in facultatibus et copiis opum constituimus: sed incommoda haec putamus, si non rejiciantur; eaque oneri cum sint aestimari magis, quam dispendio cum erogantur. 29. Non superfluum igitur scriptionis nostrae est opus, quia Officium diversa aestimamus regula atque illi aestimaverunt. Illi saeculi commoda in bonis ducunt, nos haec etiam in detrimentis; quoniam qui hic recipit bona, ut ille dives, illic cruciatur: et Lazarus qui mala hic pertulit, illic consolationem invenit . Deinde qui illa non legunt, nostra legent si volent: qui non sermonum supellectilem, neque artem dicendi; sed simplicem rerum exquirunt gratiam. Cprimo constitui loco quod Graece πρέπον 10 dicitur instruimur et docemur, legentes: Te decet hymnus, D
Abbreviated transcription (Latin):
imdicia nobis posse necratio ipsa ab horret. quando quidem
fsicium ab efficiendo dictum putamus quasi efficium
d propter decorem sermonis una in mutata littera officiũ
incupari. Vel corte utea agtos. quaenulli officiant. prosift
nibus. Officia autem ab honesto et utili dici aestima ue¬
nt et dehis duob: eligere quid prestet. Deinde indicere
luo concurrant honesta et duo. utilia. Et quaeratur quid
pestius. etquid utilius. Primo igitur intres partes offici
diuiditur. honestum et utile et quid prestantius De¬
de haectria inquinque genera diuiserunt. Induo hones ta
duo utilia. et eligendi iudicium Primam pertinere aiunt.
decus hones tatem que uitae: Secundam aduitae commoda
pias opes facultates. dehis eligendis. sub esse iudicium
ut illi nos autem nibil omnino nisi quod deceat. et ho¬
nestum sit. futurorum mecgis quam praesentium mtmun
mula nibilque utile nisi quod adiutat allius acterne p¬

Expanded text:
cium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abhorret, quandoquidem cium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus. unt, et de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad vitae commoda, copias, opes, facultates: de iis eligendis subesse judicium. Haec illi. 28. Nos autem nihil omnino nisi quod deceat et honestum sit, futurorum magis quam praesentium metimur formula: nihilque utile nisi quod ad vitae illius aeternae p
Abbreviated transcription (Latin):
tior est natura ad diligendum quam gratia. plus certedil¬
re debemus quos perpetuos nobis computamus futuros
quam quos tantum in hoc saeculo: illi degeneres nascuntus
frequenter quidedeceant patrem: uos ante elegimus urd¬
ligamus: Itaque illi necessitate diliguntur quae non satis
idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi mas¬
tra : uos iudicio quomagnum caritati pondus aduim diligs¬
di adungitur. probare quod diligas et diligore quõs da¬
ris, Ergo quoniam personae conueniunt uideamus utrum
s psi conueniat scribere deofficuis et utrum hoc nomen
ilo sophiorum tanntum modo scolae aptum sit anetiam inscrip¬
tis reperiatur diuinis. Pulcre acquedum legimus hodie
ingelium: quasi ahortaretur ad scribendum scs̃sp̃s optu
ium diciposse : Nam cum tacharias saterdos omutuis set¬
emplo etloqui nom posset factum est inquit ut impleti sunt
s cg cueius. ab ut indomum suam. Legimus igitur offi¬

Expanded text:
tior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diltior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diligas, et diligere quos  Ergo quoniam personae conveniunt, videamus utrum res ipsa conveniat scribere de Officiis: et utrum hoc nomen philosophorum tantummodo scholae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque dum legimus hodie Evangelium quasi adhortaretur ad scribendum Spiritus sancium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam . Legimus igitur Offi
Abbreviated transcription (Latin):
ł itaque qui contemnit iniuriam quam quidolet. Qui
um conteminit quasi non sentiat ita despieit qui aute
bens. huius psalmi proemio usussum: quem psalmum prop¬
ta dauid scõ idithun canendum dedit. Ego uobis tenendui
suadeo. delectatus eius sensu prosundo. et uirtute sententia¬
rum: Aduertimus enim exhis quae reuiter libauimus. et sil¬
di patientiam et opor tunitatem loquendi. Et in posteriorl
contemptum diuitiarum. quae maxima uirtutum fundam¬
ta sunt. hoc psalmo doceri. Dum igitur huntꝰ psalmum consi¬
dero successit animo deofficus scribere : De quibus etiams
quidam filio sophiae studentes scripserint. ut panetius et
lius eius apud graecos. tullius apudlatinos Non alienum
duxinostromunere ut &iam ipse scriberem. Et sicut tullis
aderudiendum filium htaego quoque aduos informandis
filios meos: Neque enimminus uos diligo quos in euangea¬
lio genui quamsi coniugio suscepissem: Non enim ueben¬

Expanded text:
est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem ibens, hujus psalmi prooemio usus sum. Quem psalmum propheta David sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundo et virtute sententiarum. Advertimus enim ex his quae breviter libavimus, et silendi patientiam, et opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
si seruus conuicium dicat iustus taceat : et si infirmus contume¬
imfaciat lustus tacent: et si pauper erimine tur iustus non res¬
it haec sunt armaiusti ut tacendo uncat sicut perituaculan
cedentes solent uincere. Et fugientes grauioribus sequente
quitu  Cur nonimitamur dicentem obmatia ethumiliatus
p ec silu abonis An bocedixit tantũ modo non etiam fecit
und immo et fecit : Nam cum en conuitiaretur semer
ebat conuicium. Non ultionem quaerebat. eousque. ut di¬
nti sibi saruiae filio quod uindicare in eum uellet namper¬
sorit : Ibat ergo tumquam mutus et humiliatus ibat ta¬
nis. nec mouebaturcumuir appellaretur sanguinis. qui
at conscius propriae mansue tudinis: Nonergo mnoue¬
tur conuitus cuihabundabat bonorum operum cons¬
ntia. Itaque is quicito in iuria mouetur. facit sedignum
deri contumelia : dum uilt ea indignus probari. Melior

Expanded text:
Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeEtsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat, justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem convicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conviciaretur Semei quebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior
Abbreviated transcription (Latin):
tum esse grauitate morum suorum: Hoc est enim silere abonis: quid
bene sibi conscius falsis non debet moueri. Nec aestimare plus
ponderis in alieno esse conuitio. quam in suo testimonio : Ita fit
ut eticm humilitatem cus todiat Siautem nolit humilioa
uideri talia tractat. et dicit ipse secum: Hic ergo ut me con¬
temhat. et in conspectu meo loquatur talia aduersum me
quasi non possim ego ei aperire os meum: Curnon etiames
dicam in quibus eum mesti ficare possim ̃ hic ergo ut mihi in¬
iuriam faciat quasiur nonsim. quasi uindicare me non ualean
hic urme criminetur quasi ego nom possim grauiora in eun
i ponere : quitalia dicit non est mitis. atquo humilis non est:
me temptatione temptator eum exagitet ipsecitales opinic¬
sinserit. plerumque ad hibet hominem atque ad ponit nequa
is quihaec illidicat. Sed tum petra fixum ues tigium tene.

Expanded text:
tum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia tum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, atque apponit nequam spiritus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene.
Abbreviated transcription (Latin):
nondo erio alinis irdis coruiciatur. laresse e uiolentiã
prouocat adiurgium uocat : Tunc silentium exerceamusi
mutifieri non erubes camus: Peccator est enim quinos proua
qui in iuriam facit et nos similessiu fieri desiderat: Demique s
cots si dissimulas. solet dicere: quid taces: loquere siaudes
sed non audes: muius es. elinguem tofeci. Siergo taceas plus
pitur. uictum seputat. in risum post habitum atque inlusum
siros pondeas superiorem sefactum arbitratur. quia parem
uenit: Sienim tateas. dicetur: ille conuiciatus est: hunc con¬
tenꝰ sit iste : Si refercis contumeli mn dicetur: ambo conuiciatis
uterque condeminatur nemo ab soluitur ergo illius est scudi
ut irritet ut similia illi loquar. similia agam: Iusti est autem disis¬
mulare nihilloqui tenerebonae fructum conscientiae. plus co¬
mittere bonorum iudicio. quam criminantis in solentiae con¬

Expanded text:
Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 conten
Abbreviated transcription (Latin):
÷ liberauit me delaqueo uenantium et a uerbo as pero. Sxm¬
hus irtitationis uerbum dixit ali perturbationis: Laqueus
uer sari est sormo noster: sed etiam ipse nonminus ad uersa¬
us nobis. loquimur plerumque quod excipiat inimicus. et
asi nostro gladionos uulner& quanto tolerabilius est alieno
uadio quam nostro perire Explorat ergo ad uersarius nostra
ma et concutit suatela siuiderit mouerime inserit aculcos suos
seminaria iurgiorum excitet: Siemis ero uerbum indecorũ
queum suum ftringit in terdum mihi quasi ȩscam proponit
ndic tae possibilitatom ut dum uindicari cupio. ipsemȩ in serã¬
queo et nodum mortis ad stringam mibi: Siquis ergo hunc
duer sarium sentit praesentem esse : Tunc magis custodiam ad¬
bere debet orisuo nedet locum aduersario: Sed non multi
uicumque irritas quicumque incitat. quicumque x as pe¬
it. quicum que incentiua luxoriae aut libidimssu g gerit

Expanded text:
ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladio, quam nostro perire! 16. Explorat ergo adversarius nostra arma, et concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed non multi quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit.
Abbreviated transcription (Latin):
reuocari possit: ad mensuram sermones proferat libra exan¬
natos iustitiae ut sit grauittes in sensu insermone pondus atque
in uerbis modus: Haec sicus todierit aliquis. fitmitis. mansuet
modestus: Cus todiendo enimcor etretinendo linguam suam i
prius dicendum quam interroget et expendat atque ex amii
uerba sua. Sidicendum hoc sidicendum aduersus hunc. si tem pa
sermonis huius estis profecto exercet modestiam. ac mansuec¬
dinem et patientiam. ut non ex indignatione et ira in sermone
erum pato: Non alicuius passionis indicium det in uerbis suis
irdorem libidinis flam mare in sormone suo indicet. Et inesse
issus stimulos iracundiae. nesermo posttemo qui com menda
nteriora debet uitium aliquodesse in morib is aperiat et pro
sunc enim maxime insidiatur aduer sarius quendo uidet no
passionos aliquas generari: Tune fomites mouet. laqueos para
de non in merito sicut audisti hodie legi propheta dicit. quia

Expanded text:
revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examrevocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempus sermonis hujus est: is profecto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
sint tibi agaas alliga sermonem tuum neluxuri et nelas ciui
et multi loquio peccata sibi colligat: Sit restrictior. etripis
coerceatur Cito lutom colligit amnis exundans. Alliga s¬
sumtuum non sit remissus ac defluus nedicatur dete non est
malergina ad ponere neque oleum neque alligaturã : habcesi
habenas mentis sobrietas. quibus regitur et gubernatur
Sit orituo ostium ut dlauditur ubi oportet et obseraturo
ligentius nequis in iracundiam excitet uocem tuam. Et com¬
meliam rependas contu meliae : Audisti hodielectum ira¬
cimi et nolite peccare. Ergo etsuras cimur quia affectus n¬
turae est potes tatis. malum ser monem non proferamus deo
nofiro noinculpam ruamus. Sediugum sit uerbistuis et fiat¬
ra hoc est humilits atque mensura. Ait linguatua mentis abdo
sit Res tringatur habenae uinculis. frenos habeat suos quibos

Expanded text:
sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
glio taens oprribatur salutimominum Recte ergo
ud nysilentium siliundixit perpetuum sed custodiam
stdumus ergo cornostrum cus todiamus os nosera uiru
enm scriptumest hic ut os custodiam is alibrtinde
noncus todieri Simn mundalabia habebat isalis quidixit
niserego quoniam coppunt tussim quia cum simn hamo et
et iurum tuum alliga et orituo fac ostium etupttem ec
bistuis iugum et stateram possessiotua menstua ess aou
tepiergobant possessionem et circum uillato cogitatiombis
tunto pus sollicitudimibus neineam in ruant. et captiuam
licat inratio nabiles corporis passionos. neincur sent motii
ruies nedis rumpant uindemiam eius transeuntes uiam
stodi interioreii hominem tuum nolieum quasiulero ne gle¬
nrt ac fastidre quia praetiosa possossio est. Et merito pra¬
losi cuus fructus noncaducus et temporalis. sed fabibs
tquo aeternie salutis est̃ : Cole ergo pos sissionem tuam un¬

Expanded text:
lio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: O miser ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et rgentum 5 et aurum tuum alliga, et ori tuo fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: auSepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, u
Abbreviated transcription (Latin):
Nam haec &item uulgo notabilia nonsimulatȩ piscationis con¬
posites copias utemptoris inlicer&ur affectus: Cur enm
itemstudiosus luxuriȩ ac deliciarum repertus est: uibuis¬
modi fraudem pater&: quid mibi trastaere desira cusaun
illo amoeno secr&oq secessu & desiculi hominis calliditauto
quicum peregrinum aliquem repperisset. Cognito quod an¬
dus esset hortorum uenclium ad cenam in hortos rogaie¬
rit promisisse. inuitatum post pridie uenisse. offendiss
illic magͥnam piscatorum multitudinem. Ex quisitis cop

Expanded text:
nam haec etiam vulgo notabilia: non simulatae piscationis comnam haec etiam vulgo notabilia: non simulatae piscationis compositas copias, ut emptoris illiceretur affectus. Cur enim tam studiosus luxuriae ac deliciarum repertus est, ut hujusmodi fraudem pateretur? 71. Quid mihi tractare de Syracusano illo amoeno secretoque secessu, et de Siculi hominis ealliditate: qui cum peregrinum aliquem reperisset, cognito quod cupidus esset hortorum venalium, ad coenam in hortos rogaverit: promisisse invitatum, postridie venisse: offendisse illic magnam piscatorum multitudinem, exquisitis cop
Abbreviated transcription (Latin):
uiffestu aestimant. Et quia ipsis amica est uerites. mnentiri
adit omni uerbo: Nonutu pertenda facilitaes sedlauidan¬
libonitas : hoc est in nocente esse ignorare quod noce atli
sicircum scribitur ab celiquo d comnibus itmenbeneiudicat
quifidem esse in omnibus arbitratur : ha cigitur mentis sus¬
& testacmentum dis posuit. parem dedit confirmauit so¬
tdectem ÷ sedubi interrus eorum uentum est. dep̃hensa frau¬
le quod cum essent finitimi aduentes seesse simula uerint
cirtum seripse popilus patum in dignaere coepit. desus tm
idam quam dederat reuo candm noncensuit. quia firmata
erat sacramenti religione nedum alienam ꝑfidicem argun
sucm fidem soluer&: multauit eos tamen uilioris obsequa
ministeru clementior sententia sed diuturnior: Manden
officus poenec u&eris astutiae herednterio inbune diem
gitorum ꝑcussiones & nudi successoris salutactiones nor

Expanded text:
suo affectu aestimant; et quia ipsis amica est veritas, mentiri suo affectu aestimant; et quia ipsis amica est veritas, mentiri credit omni verbo . Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si circumscribitur ab aliquo; de omnibus tamen bene judicat, qui fidem esse in omnibus arbitratur. 69. Hac igitur mentis suret, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod cum essent finitimi, advenas se esse simulaverant, circumscriptum sese populus patrum indignari coepit. Jesus tamen pacem quam dederat, revocandam non censuit; quia firmata erat sacramenti religione; ne dum alienam perfidiam arguit, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sententia, sed diuturnior; manet enim officiis poena veteris astutiae, haereditario in hunc diem gitorum percussiones, et nudi successoris saltationes notabo;
Abbreviated transcription (Latin):
biur: namcu exisset fama ꝑ populos. siccatum esse met
in hebreorum transitũ fluxisse aquam dep&ra decii
diurnam ministrari alimoniam torpopuli milibuas de¬
dantom corruisse muros ineridio sacro tubaru sono st
in in ligno usq adues pertomi gaba onitae metuentes uali
nmanum uenerunt cum uersutia simulaentes se deterra lon¬
qua esse diuq peregrinatos disrupisse calciamenta. dettiuisa
nc tis uestium. quecrum u&eres centium indicia monstra¬
nr Causam autem taenti lacboris emerendae pacis etin¬
inde cum hebreis esse amicitiae cupiditatem: Ecceperunt
isu naue postere ut secum firmaret societectem Et quia
huc erat ignarus locorũ atq incolarum in scius. non cog¬
tut fraudes eorum neq dnm̃ interrogauit sed cito credidit.
deo scã erat illis temporib fides. ut fallere aliquos posse
in crederetur Quisboc reprebendat in sc̃is quiceteros de

Expanded text:
inscribitur. Nam cum exisset fama per populos, siccatum esse mare inscribitur. Nam cum exisset fama per populos, siccatum esse mare in Hebraeorum transitu, fluxisse aquam de petra, de coelo diurnam ministrari alimoniam tot populi millibus abundantem; corruisse muros Hierico sacro tubarum sono, ictu , et suspensum in ligno usque ad vesperam: Gabaonitae metuentes validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua esse, diuque peregrinatos dirupisse calceamenta, detrivisse amictus vestium, quarum veterascentium indicia monstrarent; causam autem tanti laboris, emerendae pacis, et ineundae cum Hebraeis esse amicitiae cupiditatem; et coeperunt ab Jesu Nave poscere, ut secum firmaret societatem. Et quia adhuc erat ignarus locorum, atque incolarum inscius, non cognovit fraudes eorum, neque Deum interrogavit: sed cito credidit. 68. Adeo sancta erat illis temporibus fides eorum, ut fallere aliquos posse non crederetur. Quis hoc reprehendat in sanctis, qui caeteros de
Abbreviated transcription (Latin):
ta mensura aequitatis iocunda: quid autem decontracalo
loquar caeris acmaxime de coemptione prediorũ ud ta¬
actionibus atq factis Nonne formulae sunt doalum mius
ab esse cumq cunus dolus fuerit depreben sus duplicipo¬
nae obnoxium fore ubique enimhonestcctis praepn¬
derat consideratio. quae dolum excludit. sraudem eicr
underete generelem dauid proph&a praemisst sona¬
tiacm dicens Nec fecit proximo suo malũ: Non solũto
in contrastib in quib & am uitia eorũ quae ueniant
d iubentur acnisi intimauerit uenditi quamuis in us
emptoris trans scripserit doli actione uacuantur Sil
&item generaliter in omnibus dolus ab esse deb& appen¬
enda simplicitts intimanda ueritas est. Ne terenas¬
tem istam de dolo non uiris peritorum formulami
sed patri archarum sententiã scriptura diuina ceuider
ex pressit In libro testamenti ueteris qui tesus na e

Expanded text:
ta, mensura aequitatis jucunda. Quid autem loquar de conta, mensura aequitatis jucunda. Quid autem loquar de contractibus caeteris, ac maxime de coemptione praediorum, vel transactionibus, atque pactis? Nonne formulae sunt, dolum malum abesse: eumque cujus dolus fuerit deprehensus, duplici poenae obnoxium fore? Ubique igitur honestatis praeponderat consideratio, quae dolum excludit, fraudem ejicit? Unde recte generalem David propheta prompsit sententiam dicens: Nec fecit proximo suo malum . Non solum itaque in contractibus in quibus etiam vitia eorum quae veneant, prodi jubentur, ac nisi intimaverit venditor, quamvis in jus emptoris transcripserit, doli actione vacuantur, sed etiam generaliter in omnibus dolus abesse debet: aperienda simplicitas, intimanda veritas est. 67. Veterem autem istam de dolo non jurisperitorum formulam, sed patriarcharum sententiam Scriptura divina evidenter expressit in libro Testamenti veteris, qui Jesu Nave
Abbreviated transcription (Latin):
itlites: Sed quod turpe ercet iudicauit non uideri unle. ma¬
lutq periculum cumhones ticte subire . quam utilitatẽ. Cum
ob probrio : uulgarem utilitatem loquor. non illem inqua
diam honestictis gratia est. Deniq & ipse rex potuit extor¬
quere. sed inpudens arbi trcobatur. sedoccisum doluit
nis quoque muli ebres ausus immanitatemq honestaetis
in memor Turpe ante tulit lucrũ congruo supplicio plecten¬
dm ad nuntiauit e Turpis intq omnis est fraus. Deniq &iã
inreb uilib exsecrabilis est. stactere fallacia & fraudulenta
mensura: Sunforo rerum uenalium in usu commerciorã
fraus plectitur. potes ne in reprebensibilis uderi inter offi
cu uirtutum Clamabat saloman: pondus magnum et exiguũ
et mensurae duplicer in munde sunt coramdo. supraquoq: ait
statra adultera ab hominatio est dño. Pondus aute aequum
ceptibile est illi. In omnib igitur decora est sides iustituagi¬

Expanded text:
ri solet: sed quod turpe erat, judicavit non videri utile: mari solet: sed quod turpe erat, judicavit non videri utile: maluitque periculum cum honestate subire, quam utilitatem cum opprobrio: vulgarem utilitatem loquor, non illam in qua etiam honestatis gratia est. 64. Denique et ipse rex potuit extorquere, sed impudens arbitrabatur, sed occisum doluit. Dominus quoque mulieris immanitatem, quae honestatis immemor turpe antetulit lucrum, congruo supplicio plectendam annuntiavit. 65. Turpis est itaque omnis fraus. Denique etiam in rebus vilibus exsecrabilis est staterae fallacia, et fraudulenta mensura. Si in foro rerum venalium, in usu commerciorum fraus plectitur, potestne irreprehensibilis videri inter officia 124 virtutum? Clamabat Salomon: Pondus magnum et exiguum, et mensurae duplices immundae sunt coram Domino . Supra quoque ait: Statera adultera, abominatio est Domino, pondus autem aequum acceptabile est illi . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mentum suscipis. nec affectũ in ꝑtis.: Uistũ extorques neci
pendis graticm : quam deforme hoc quã in utile: quomado
enim potest utileesse quod non dõ c& et quantis corporator
pestec culo poenam elementa soluerunt. quid uero scõ na¬
uthȩ : quae fuit causa mortis. nisi honestatis contemplatio.
namcum ab eo uineam rex poscer&. pecuniã daturũ se pollicens.
nditorũ pr&ium propaterna recusauit hereditate. maluiq
norte declinere huius modi turpitudinem: Non mibi inquit
sut̾dõ. utdem tibi hereditatem patrũ meorũ.: hoc esttantũ
nihi obprobrium non fiat. non ꝑmittat ds̃ tantũ extor que¬
n flagitium: non utiq deuitibus dicit. reqienim deuitibus
uric est dõ. neq deterreno spatio sed de iure loquitur patrũ
dotuit utiq & alterã ueneam deuineis regis accipere. & in a¬
mcis esse in quo non mediocris saetuli hinus aestimceri sol&

Expanded text:
mentum suscipis, nec affectum impertis? Victum extorques, nec mentum suscipis, nec affectum impertis? Victum extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorpectaculo poenam elementa solverunt. 63. Quid vero sancto Nabuthe, quae fuit causa mortis, nisi honestatis contemplatio? Nam cum ab eo vineam rex posceret, pecuniam daturum se pollicens; indecorum pretium pro paterna recusavit haereditate, maluitque morte declinare hujusmodi turpitudinem. Non mihi, inquit, faciat Dominus, ut dem tibi haereditatem patrum meorum ; hoc est, tantum mihi opprobrium non fiat, non permittat Deus tantum extorqueri flagitium. Non utique de vitibus dicit, neque enim de vitibus cura est Deo, neque de terreno spatio, sed de jure loquitur patrum. Potuit utique alteram vineam de vineis regis accipere, et amicus esse; in quo non mediocris saeculi hujus utilitas aestima
Abbreviated transcription (Latin):
regrinis alimoniã subminis trauit. Quantȩ hoc commendit¬
ns apud dm̃ fuit scĩs simo seni: quantȩ apud homines glono¬
N uo magnis uere probatus quiuere potuit imperatori dicere
demonstrans prouinciae totius populos. hostibi omnes rest¬
uaui : hiuiuunt beneficio tui senatus hostua curia morti
abstulit. quantũ hoc utilius quã illud quod proxim eromȩ
fastum est eiestos esse urbe amplissima quiiamplurimam
illic trans egerant a & cctem flentes cum filiis abisse. quibiue
lut cumciuibus amouendum exiliũ deplorarent: Interruo¬
ites conplurium necessi tudines direpits ad finitactes & art
arriserat anni fecunditãs in uectio. urbe sola egebat frumon¬
to  potuis set iuuari: petebatur abitalis frumentũ. quarũ fili
expellebantur. nibil hoc turpius exdudere qua si alienum
& exigre quasi suum: quid illum eicis quidesuo pascitur: qua
illũ eicis quitepascit. Seruum retines trudis parentem: fru¬

Expanded text:
peregrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendatperegrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni, quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere probatus, qui vere potuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totius populos: Hos tibi omnes reservavi, hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transegerant, flentes cum filiis abiisse, quibus velut civibus amoliendum exsilium deplorarent, interruptas complurium necessitudines, diremptas affinitates! Et certe arriserat anni fecunditas, invectitio urbs sola egebat frumento: potuisset juvari, si peteretur ab Italis frumentum, quorum filii expellebantur. Nihil hoc turpius, excludere quasi alienum, et exigere quasi suum. Quid illum ejicis, qui de suo pascitur? Quid illum ejicis, qui te pascit? Servum retines, trudis parentem? Fru