comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s quia iudicio dĩ punit᷑. at si ostendit᷑ cirografũ
illũ decreti qd̾ auersũ nos dicit apłs fuisse. & ꝑ
mortem xp̃i delectũ esse & putat aliquis ꝑillud sig¬
uel usuram primi peccati quod ꝑsuasit homini
& penã peccati exigeret. ut ꝑhoc iusticiam suam
suꝑ hominem ꝓbare iudeatur. neqͥquam ita intelli¬
gendum puto. Quippe cirografum illud. ron est dia
illud. non erat diaboli.s dĩ. iusto namiq dĩ iuditio
decretum erat. & quasi cirographum confirmatũ.
ut homo qͥ sponte peccauerat. nec peecatũ nec eausa
penam peccati uitare ꝑse poss. Est enĩ sp̃s uadens
& non rediens. et qui facit peccatũ. seruus est pec¬
cati. nec qui peccat inpunitꝰ debet dimitti. nisi
miscđia peccatori parcat. et eũ lib̾et ⁊ reducat.
Quam obrem ꝑ hoc ciro graphum nullam in ueniri
posse diaboli iusticiã in hominis uexacione cre¬
dere debemus. Peniq sicut inbono angło nul¬

Expanded text:
sto judicio Dei. At si obtenditur chirographum sto judicio Dei. At si obtenditur chirographum illud decreti quod adversum nos dicit Apostolus fuisse, et per mortem Christi deletum esse , et putat aliquis per illud sig velut usuram primi peccati quod persuasit homini, et poenam peccati exigeret, ut per hoc justitiam suam super hominem videatur probare, nequaquam ita intelligendum puto. Quippe chirographum illud non est diabillud non erat diaboli, sed Dei. Justo namque judicio Dei decretum erat, et quasi chirographo confirmatum, ut homo qoenam peccati per se vitare posset: est enim spiritus vadens, et non rediens ; et qui facit peccatum servus est peccati ; nec qui peccat, impunitus debet dimitti, nisi misericordia peccatori parcat, et eum liberet ac reducat. Quamobrem per hoc chirographum nullam inveniri posse diaboli justitiam in hominis vexatione credere debemus. Denique sicut in bono angelo nul
Abbreviated transcription (Latin):
cie trahebatur. sed instinctu malitie inpellebatur.
Nam non hoc faciebat deo iubente. s in comp̃hensi¬
bili sapientia sua. qua etiam mala bene ordinat ꝑ¬
mitente. Et puto illos qͥ diabolũ aliquam opinãt᷑
hab̾e in possidendo hominẽ iusticiam ad hoc inde ad
diabolũ. illũ iuste inferre. Contigit enĩ idem
aliquid diuersis considerationib esse iustũ &e in¬
iustum. & hod hoc ante diligent᷑ intuentibiis
totũ uistũ aut iniustum uidicari Euenit enim ut
ꝑcuti mereatur. Si tamen ꝑeussiis iudicare se
non debet. & ꝑcutit ꝑcucientem se. inuiste hoc
facit: Nec igitur ꝑcussio. ex parte ꝑcucientis est¬
in iusta. quia non debuit se iundicare. ex parte uͦ
ꝑcussi iusta. quia inuste ꝑcuciens. iuste ꝑeuti
cio quia conting̾e potest ab alio iudicari iustã
tantũ. ab alio . lustã. hoc itaq modo diabolus
dicit᷑ iuste uexare hominem quia iuste ꝑmitit¬

Expanded text:
tiae trahebatur; sed instinctu malitiae impellebatur. tiae trahebatur; sed instinctu malitiae impellebatur. Nam hoc non faciebat, Deo jubente, sed incomprehensibili sapientia sua, qua mala etiam bene ordinat, permittente. Et puto illos, qui diabolum aliquam opinantur habere in possidendo homine justitiam, ad hoc inde adddiabolum illam juste inferre. Contingit enim idem aliquid diversis considerationibus esse justum et injustum; et ob hoc a non diligenter intuentibus totum justum aut injustum judicari. Evenit enim ut  juste percuti mereatur; si tamen percussus vindicare se non debet et percutit percutientem se, injuste hoc facit. Haec igitur percussio ex parte repercutientis injusta est, quia non debuit se vindicare; ex parte vero percussi justa, quia injuste percutiens juste percuti tio, quia contingere potest ab alio judicari justam tantum, ab alio injustam. Hoc itaque modo diabolus dicitur juste vexare hominem; quia
Abbreviated transcription (Latin):
sicus ee̾t. aut alteriꝰ quã dĩ. arit in alta qua in dĩ pote¬
uito minereti fositã hoc irete iudexet Cũ aut̃
de suo. in suo. nͥ ut seriũi sitũ puniret: qui cũ seruo¬
suo cõmunẽ dñi deserere. & ad se transiere ꝑfrcafisset ac¬
traditor fugituũi fur. furẽ cũ furto dm̃ fui fasceptss
Uterq nãq sttr erat eũ alt att̾o ꝑsiadente se iꝑsũ dño
suo furabaat᷑. Quid enĩ iustius fieri poss si hoc ds̃ fac̃et
Aut si uidex omĩũ ds̃ honuiẽ sic possessum depotes¬
tate tã iniuste possidentis uł ad puniendum illũ alit̾
quã ꝑdiabolũ uel a parcendũ illi eriꝑet. que hec in¬
iusticia esset. euam uis enĩ homo iuste adiabolo
torq̃ret᷑. ipse tam̃ illum iniuste torquebat. homo
namq meruerat ut puniret᷑: nec ab ullo conueni¬
entis quã ab illo eui cõsenserat ut peccaret. Diaboli
uero meritũ nullũ erat ut puniret: unmo tanto¬
hoc facieb̾at inuistius. qͦnto non ad hoc amore iusti¬

Expanded text:
lterius quam Dei, aut in alia quam in Dei potestate maneret, forsitan hoc recte diceretur: cum autem de suo, in suo, nisi ut servum suum puniret, qui suo conservo communem Dominum deserere, et ad se persuasisset tra fur furem cum furto Domini sui suscepisset? Uterque namque fur erat; cum alter, altero persuadente, seipsum Domino suo furabatur. Quid enim justius fieri posset, sic hoc Deus faceret? Aut si judex omnium Deus hominem sic possessum, de potestate tam injuste possidentis, vel ad puniendum illum aliter quam per diabolum, vel ad parcendum illi eriperet: quae haec injustitia esset? Quamvis enim homo juste a diabolo torqueretur; ipse tamen illum injuste torquebat. Homo namque meruerat ut puniretur, nec ab ullo convenientius quam ab illo cui consenserat ut peccaret. Diaboli vero meritum nullum erat, ut puniret: imo hoc tanto faciebat injustius, quanto non ad hoc amore justi
Abbreviated transcription (Latin):
uit semet ipsum factus obediens usq amortẽ. mortẽ
autem crucis. subdidit ꝓpt̾ qđ et deus illũ ex alta¬
uit et douauit illi nom̃ qd̾ est suꝑ om̃e nomẽ. eui
simile ẽ qd̾ dauit dicit. detorrente in uia bibit
ꝓpt̾a exaltabit caput. ñ ita dictum est quasi nul¬
hanc mortis obedientiam. & hec exaltatio non nͥ
in retributionem hiiiis obedientie collatasit
pͥus enĩ quã pateretur ipse dixit onũa. sibi tradita
apatre. & omĩa patris esse sua. s qm̃ ipse cũ patre
scõq sp̃u disposuer̾at. se ñ alit̃ quã ꝑmortẽ celsitu¬
dinẽ om̃ipotentie sue mondo ostensurus. Quippe

Expanded text:
vit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem vit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, subdidit: Propter quod et Deus illum exaltavit; et donavit illi nomen, quod est super omne nomen . Cui simile est quod David dixit: De torrente in via bibet, propterea exaltavit caput : non ita dictum est, quasi nulhanc mortis obedientiam; et haec exaltatio nonnisi in retributionem hujus obedientiae collata sit. Priusquam enim pateretur, ipse dixit omnia sibi esse tradita a Patre ; et omnia Patris esse sua . Sed quoniam ipse cum Patre sanctoque Spiritu disposuerat se non aliter, quam per mortem, celsitudinem omni potent
Abbreviated transcription (Latin):
esse. & ad hoc ut dõ fruendo beata eẽt non negass.
Onlon. A. Deo aut̃ nequaquã existimabit cũ uenire.
ut quã fecit iustam ad beatitudinẽ. miseram esse¬
sine culpa cogat. Hominẽ enĩ inuitũ mori miser̃
nullum fuit peccatũ s ipsesponte sustinuit
mortem non ꝑ obedientiã m deserendi uitam
s ꝓpt̾ obedientiã seruandi salu iusticiam in qua
tam fortit᷑ ꝑseuerauit ut inde mortem in curre¬
ret. Potest etiam dici quia p̃cepit illi pat̾ mori.
cũ hoc p̾cepit. unde incurrit mortẽ. Ita ergo sic̃
mandatum dedit illi pat̾ sic fecit. & calicem quẽ
dedit bibit. E factus est obediens patri usq ad mor¬
tem. et sic didicit ex his que passus est obedientiã.
idem quousq seruari debebat obedientia. Uerbũ
autem quod positum est: didicit duob modis
intelligi potest. Aut enim didicit dictũ est. ꝓpt̃
alios fecit dic̾e̾. aut quia qđ ꝑscientiã ñ innorabat
exꝑim̃to didicit. Qđ autem apłs cũ dixisset humilia¬

Expanded text:
esse, et ad hoc, ut Deo fruendo beata esset, non negas. BOS. Non. ANS. Deo autem nequaquam aestimabis convenire ut, quam fecit justam ad beatitudinem, cogat sine culpa esse miseram: hominem enim invitum mori, miserum nullum fuit peccatum; sed ipse sponte sustinuit mortem, non per obedientiam deserendi vitam, sed propter obedientiam servandi justitiam, in qua tam fortiter perseveravit ut inde mortem incurreret. Potest etiam dici quia praecepit illi mori Pater, cum hoc praecepit unde incurrit mortem. Ita ergo: Sicut mandatum dedit illi Pater, sic fecit; et, calicem quem dedit ei, bibit 78; et factus est obediens Patri usque ad mortem; et sic didicit ex his quae passus est obedientiam, id est quousque debeat servari obedientia. Verbum autem quod positum est, didicit, duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit, dictum est pro, alios fecit discere; aut quia, quod per scientiam non ignorabat, experimento didicit. Quod autem Apostolus, cum dixisset: Humilia
Abbreviated transcription (Latin):
deret. Nunc uͦ cũ alit̃ possit saluare hominem
qua ratione ut ꝓpt᷑ ostendendã dilectionẽ suã.
ea q̃ dicitis faciat ⁊ sustineat.s̃ an enĩ non ostẽdit
bonis angłis. quantũ eos diligat ꝓquib talia
non sustinet. Quod uero dicitis eum uenisse expug¬
nare ꝓ nob̾ diabolum. quo sensu audetis ꝓferre
nõne deus omipotẽtia regnat ubiq̾ emͦ ergo
in digebat ds̃. ut ad uincendũ eũ diabolũ decelo
descend̾et.  Nec nob̾ infideles obicere posse uidentur.
S &̃ qđ illud dicere solemꝰ dm̃ scilicet debusse post ꝑ
iusticiam contra diabolũ agere ut lib̾aret hominem
quã ꝑfortitudinem: ut cũ diabolus eum inquo nulla
mortis erat causa. & qui ds erat occid̾et. iuste potestatem
quã suꝑ peccatores habebat admitteret. Alioqͥn in ustã
ñ ipse uiolent᷑ attraxerat. sed idẽ homo se fponte c̃õtu¬

Expanded text:
deret: nunc vero, cum aliter possit salvare hominem, deret: nunc vero, cum aliter possit salvare hominem, quae ratio est ut, propter ostendendam dilectionem suam, ea quae dicitis faciat et sustineat? An enim non ostendit angelis bonis quantum eos diligat, pro quibus talia non sustinet? Quod vero eum dicitis venisse expugnare pro vobis diabolum, quo sensu audetis proferre. Nonne Dei omnipotentia regnat ubique? Quomodo ergo indigebat Deus, ut ad vincendum diabolum de coelo descenderet? Haec nobis infideles objicere posse videntur.Sed et illud quod dicere solemus, Deum scilicet, debuisse prius per justitiam contra diabolum agere, ut liberaret hominem, quam per fortitudinem; ut, cum diabolus eum, in quo nulla mortis erat causa, et qui Deus erat, occideret, juste potestatem, quam super peccatores habebat, amitteret; alioquin injustamnon ipse violenter attraxerat, sed idem homo se sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ab ira dĩ. ⁊ ab inferno ⁊ apotestate diaboli. ꝗ̃ omĩa ꝑpt̃
peccata patit᷑. & recipit eã qͥb ꝓpt̾ eadem peccata pri¬
uat᷑. Ilam in cuius postestate est infernus. aut diabo¬
lus. aut cuuiꝰ est regnũ celorũ. nͥ euꝰ qͥ fecit oĩa. c̃ Que¬
cũq itaq timetis aut desid̾atis. ruiꝰ uolũtati sub¬
iacent. cui nichil potest resistere. Qua ꝓpt̾ si huma¬
num genus saluare uoluit. nisi quomodo dicitis
cũ sola uolũptate potuit: ut mitius dicã udete
quomodo euis sapientͥe repugnatis. Nã si homo qd̃
facile poss cõ graui labore sine ratione. non utiq
sapiens ab ullo uidicaret᷑. Quippe qd̾ dicitis dm̃ talit̃
ostendise quantũ uos diligeret: nulla ratione de¬
fenditur. si nullatenus alit̃ hominẽ potuisse sal¬
uare non monstrat᷑. Nam si alit̾ nõ potuisset tunc
forsitã neccesse ess ut hoc mͦ dilectionẽ suã osten¬

Expanded text:
ab ira Dei, et ab inferno, et a potestate diaboli, quae omnia propter ab ira Dei, et ab inferno, et a potestate diaboli, quae omnia propter peccata patitur, et recipit ea quibus propter eadem peccata privatur. Nam in cujus potestate est infernus, aut diabolus, aut cujus est regnum coelorum, nisi ejus qui fecit omnia? Quaecunque itaque timetis aut desideratis, ejus voluntati subjacent cui nihil resistere potest. Quapropter si humanum genus salvare noluit, nisi eo quo dicitis modo, cum sola voluntate potuerit, ut mitius dicam, videte quomodo ejus sapientiae repugnatis. Nam si homo, quod facile posset, id cum gravi labore sine ratione faceret, non utique sapiens ab ullo judicaretur. Quippe quod dicitis Deum taliter ostendisse quantum vos diligeret, nulla ratione defenditur, si nullatenus hominem aliter potuisse salvare non monstratur. Nam si aliter non potuisset, tunc forsitan necesse esset ut hoc modo suam dilectionem osten
Abbreviated transcription (Latin):
non essent. B. Hoc est qd̵ ualde mirantur. quia
lib̾ationem hanc redemptionem uocamꝰ. in qͣ
aut̃ nob̵ captione. aut in quo carcere. aut in
cuiiis potestate tenebamini unde uos deus ñ
potuit lib̾are. nͥ uos tot laborib. & ad ultimũ
sanguine suo redimeret. s euib cũ dicimꝰ¬
redemit nos apeccatis & abira sua et de inferno. et de
potestate diaboli quẽ qͥa nos non pot̾amus. ipse ꝓ nobis
uenit expugnare. & redemit nos regnum celorum.
& qͥa hec omĩa hoc modo fecit ostendit quantum dili¬
potuit solo iussu quẽ cuncta creasse iubendo dicitis
repugnatis uob̾ met ipsis. qͥa inꝑotentẽ illũ facitis:
At si fatemini qͥa potuit & non uoluit. nisi hoc modo:
ratione tam in decentia uelle pati asseritis: Omĩa enĩ
hoc que obtenditis: in eius uolũtate consistunt. Ira nãq
dĩ non est &ẽ aliud quam uoluntas puniendi. Si ergo ñ
uult punire peccata hominũ. lib̃ ẽ homo apeccatis &

Expanded text:
nisse. BOS. Hoc est quod valde mirantur, quia liberationem hanc redemptionem vocamus. In qua namque, aiunt nobis, captione, aut in quo carcere, aut in cujus potestate tenebamini, unde vos Deus non potuit liberare nisi vos tot laboribus et ad ultimum suo sanguine redimeret? Quibus cum dicimuRedemit nos a peccatis, et ab ira sua, et de inferno et de potestate diaboli, quem quia nos non poteramus, ipse pro nobis venit expugnare, et redemit nobis regnum coelorum: et quia haec omnia hoc modo fecit, ostendit quantum nos dilion potuit solo jussu, quem cuncta jubendo creasse dicitis, repugnatis vobismetipsis, quia impotentem illum facitis. Aut si fatemini quia potuit, sed non voluit nisi hoc modo, ratione tam indecentia velle pati asseritis? Omnia enim haec quae obtenditis in ejus voluntate consistunt: ira namque Dei non est aliud quam voluntas puniendi. Si ergo non vult punire peccata hominum, liber est homo a peccatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
nataᷤ restaurari. B. Cur ñ aut ipsi aut alii an¬
głi ꝓ ipsis posst̾ restitui: A. Cũ iudebis nr̃ȩ re¬
staurationis disficultatem: intelliges eoꝵ recõ¬
ciliationis impossibilitatem. Aliĩ autẽ angłi
ꝓ illis restitui ñ posst̃. idõ ut taceam qͦmͦ hoc
repugnare uideatur pͥmȩ creationis ꝑfecti¬
oni: quia ũ debent nͥ tales ẽẽ possint quales
illi fuissent: si ñ peccassent. C̃ illi nulla uisa uĩ¬

Expanded text:
nt restitui. BOS. Cur non ipsi aut, alii angeli pro illis possint restitui? ANS. Cum videbis nostrae restaurationis difficultatem intelliges eorum reconciliationis impossibilitatem. Alii autem angeli pro illis restitui non possunt, ideo ut taceam quomodo hoc repugnare videatur primae creationis perfectioni quia non debent; nisi tales esse possint, quales illi fuissent, si non peccassent; cum illi nulla visa vin
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam uideo quid sibi illatũ quia obediendo
ꝑseuerauit. sustinuit. S quomodo hoc obedien
tia non erigat. non intelligo.a. Si homo numnquam
peccasset. deberet pati mortẽ. aut deus hoc ab illo
exigere. P. Quem ad modũ credimiis nec homo mere¬

Expanded text:
Verum est; et jam video qui sibi illatum, quia obediendo Verum est; et jam video qui sibi illatum, quia obediendo perseveravit, sustinuit. tia non exigat non intelligo. ANS. Si homo nunquam peccasset, deberet pati mortem; aut deberet Deus hoc ab illo exigere? BOS. Quemadmodum credimus, nec homo more
Abbreviated transcription (Latin):
eit apat᷑ s ꝓ nob̾ tradidit illum. Et idem filius dicit. Nõ
Et iturus ad passionẽ dicit. Sicuit mandatũ dedit mͥ
pat᷑ sic facio. Item. Calicẽ quem dedit michi pat̾ ñbibã
illum: Et alibi. Pat̃ si possibile est transeat ame calix
uolũtas tua. In his omĩb plus uidet᷑ xp̃c obedientia
cogente quam spontanea uoluntate disponente mortẽ
quod fecit ęxigente obedientia. & qđ fibi factũ quia
seruauit obedientiã. sustinuit non exigente obedi¬
entia B. Neccesse habeo ut boc aꝑtius exponas. a. curꝑ
secuti sunt eũ iudei usq ad mortem .B. Non ob aliud ñ
quia ueritatem & iusticiam iuuendo et loquendo inde¬
elinabilit̃ tenebat .a. Hoc puto quia d̃ ab om̃ĩ rationa¬
li. creat᷑a exigit. & hoc illam ꝑ obedientiam dõ debet.
.B. Sic fateri non oportet. A. Hanc igitur obedientiã
debebat homo ille dõ patri. & humanitas diuinita¬
ti. et hanc abillo exigebat pat᷑ .U. Nuilli dubium hoc.
.A. Ecce habes quid fecit exigente obedientia .B.

Expanded text:
is omnibus tradidit illum . Et idem Filius dicit: Non Et iturus ad passionem dicit: Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio . Item: Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Et alibi: Pater, si possibile est, transeat a me calix voluntas tua . In his omnibus plus videtur Christus obedientia cogente, quam spontanea voluntate disponente mortem quod fecit exigente obedientia; et quod sibi factum, quia servavit obedientiam, sustinuit non exigente obedientia. BOS. Necesse habeo ut hoc apertius exponas. ANS. Cur persecuti sunt eum Judaei usque ad mortem? BOS. Non ob aliud nisi quia veritatem et justitiam vivendo et loquendo indeclinabiliter tenebat. ANS. Hoc puto quia Deus ab omni rationali creatura exigit; et hoc illa per obedientiam Deo debet. BOS. Sic nos fateri oportet. ANS. Hanc igitur obedientiam debebat homo ille Deo Patri, et humanitas divinitati; et hanc ab illo exigebat Pater. BOS. Hoc nulli dubium est. ANS. Ecce habes quid fecit exigente obedientia. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
mori uoluit. a qͦ ÷ om̃e datum optimũ ⁊ om̃e
donum ꝑfectum. Et sic̃ pat̾ trahere dampno uo¬
luntatem dr̃. ita ñ in congrue sit. s impellere
asseritui: Sic̾ enim filiꝰ dic̃ de patre. nemo uenit
ad me nͥ pat̾ traxerit eum. ita dic̾e potuit. uͥim¬
pulerit eum. Si s milit̃ qͦq ꝓferri potuit. ne¬
impulerit. aut passi traxerit eum. Qm̃ nãq uo
ctu uł impulsu nulla intelligit᷑ uiolentiȩ neces¬
sitas: s acceptȩ bonȩ uoluntatis spontanea ⁊ ar¬
mata tenacitas. Sic gͦ hͥ mͦ negari neqͥt patrẽ
uoluntatẽ illam dampno ad mortem filiũ tra¬
xisse uł ĩpulisse. qͥs ñ uideat eaudem sancionẽ
mandatum illi ut mortem sponte sustineret.⁊
calicem quẽ ñ inuitꝰ biberet dedisse: Et si filus
se ipsum tradidisse. recte dr̃. quis neget recte di¬
peꝑeit. s ꝓ nobis tradidit illum & mortẽ eius

Expanded text:
timum, et omne donum perfectum : et sicut Pater trahere, dando voluntatem, dicitur; ita non incongrue fit, si impellere asseritur. Sicut enim dicit Filius de Patre: Nemo venit ad me, nisi Pater traxerit eum ; ita dicere potuit, nisi impulerit eum. Similiter quoque proferre potuit, neimpulerit aut traxerit eum. Quoniam namquctu vel impulsu nulla intelligitur violentiae necessitas, sed acceptae bonae voluntatis spontanea et amata tenacitas. Si ergo hoc modo nequit negari Patrem, voluntatem illam dando, Filium ad mortem traxisse vel impulisse, quis non videat eadem ratione mandatum illi, ut mortem sustineret sponte, et calicem, quem non invitus biberet, dedisse? Et si Filiusseipsum tradidisse, recte dicitur, quis neget recte dipepercit, sed pro nobis tradidit illum et morte
Abbreviated transcription (Latin):
consensu eium. mortis sententiã uicidit. de ꝑsua¬
suasu: in dolore filios parere meruit. Hanc gͥ sentẽ¬
tiam ⁊ qui ñ nouit dum patit᷑ discit.⁊ qui nescit
dum expungit᷑ seutit. ⁊ qui ignorat dum expecta
⁊ serpens auditur decipiens. Sꝑmintur salutaria
monita. ⁊ recipiunt᷑ uenenata colloquia. Unde
addicitur homo ex contentu morti: qui malu¬
it obedire serpenti. Spoliant᷑ głia : dignitate pͥ¬
uantur. facti st̃ qd̾ non erant. dũ amittunt qd̾
fuerant. ADeo gaudens serpens ꝑpetͣsse qd̾ uo¬
Exultat malitię effectus in hominis deceptionem
nerat: trucidatũ dũ trucidat. dũ hominem
pium se se ipsum eẽ ꝑemptum. Contristat᷑ ⁊ ds homi
tu cõmotus ẽ. Plus fallatiam diaboli. quã hominiꝰ
ꝑfidiam denotauit. Ad eo dñs ds. ⁊ seuitiam exectꝰ
ẽ hostis: ⁊ casum misertus ẽ hominis:.¬

Expanded text:
consensu enim in mortis sententiam incidit, de perconsensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententiam, et qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitet serpens auditur decipiens. Spernuntur salutaria monita, et recipiuntur venenata colloquia. Unde addicitur homo ex contemptu morti, qui maluit obedire serpenti. Spoliantur gloria, dignitate privantur, facti sunt quod non erant, dum amittunt quod fuerant. Adeo gaudet serpens perpetrasse quod voExsultat malitiae effectus hominis deceptionem nerat; trucidatum dum trucidat, dum hominem perimit, seipsum esse peremptum. Contristatus est Deus homintu commotus est, plus fallaciam diaboli quam hominis perfidiam denotavit: adeo Dominus Deus et saevitiam exsecratus est hostis, et casum miseratus est hominis:
Abbreviated transcription (Latin):
cere potuisset. Soli ꝑsuadet : qd ãbob obẽet. Utris¬
q obfuit: qđ uniꝰ animum. maliti a serpentĩs in
fecit. Stabat adam int̾ uorẽ ⁊ diabolum. in t̾renã
⁊ hostem. int̾ in ulierẽ ⁊ serpentem. Diabolus ꝑ su¬
adet ut noceat : eua consentit ut ꝑcat. Diabolꝰ
mulierem astutia fallenti circ̃uenit. mulier in¬
cauta serpentinum uirus excepit. Diabolꝰ qd̃ ꝑse
ñ potuit. ꝑ uxorem adam ꝓtoplastũ circ̃uenit. Adã
uͦ ꝑ uxorem. inuenit int̾itum ꝗ ado acceꝑit in
auxilium.  dolor. ꝓsꝑa in contrarium cedunt.
utilia ꝑntiem oꝑantur. Deniq consentiens. mu¬
lier tał circa uirum extecit. qualem eircase ma¬
litiam serpentis inuenit. Ad̾o ꝑcussa ẽ: ⁊ ꝑcussit.
nfecta ẽ ⁊ infecit. Decepta ẽ. ⁊ decepit. Que quidẽ
Cõmuni: qua cũ uiro morti addita ẽ. Altera qua
serpenti assensit: altera qua marito ꝑsuasit. De

Expanded text:
cere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utriscere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! tis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De
Abbreviated transcription (Latin):
ha ꝓuidentia redderet᷑. Instrueret᷑ inꝗͣ prudentia.
qͣ hostis calliditatem uitaret. consilio. quo salutaria
acrecta ꝑ quireret. Ratione: quando parendũ ẽẽ¬
pe qui eũ diabolo fuerat pugnaturꝰ. uelut qͥbꝰdã
armis. hoc ẽ prudentia. consilio. ratione. suerat
instruend̾. Addit p̃t̾ea legem. qͣ uoluntatẽ dei cog
nosceret. ⁊ qͥd contẽpnenti euenire possit ac disce¬
ret. Qui quidẽ homo incautꝰ cum diabolo ꝑsuadenti.
ꝗͣ dño iubenti consensit: sic ⁊ uitã quã habuit ꝑdidit.
⁊ mortem quam ignorabat accepit. Deniq plus ad am
domesticis ꝗͣ inimici iaculis ledit᷑. plus ꝓpͥo. ꝗͣ hostili
ense ꝑinitur. Plus muliera. ꝗͣ externo gladio uul¬
ueratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret.
⁊ accessit non ut uiro s ut mulieri serpentũ̃ uitꝰ
infligeret. Accessit inꝗͣ. ut uniꝰ consensu. utͥsq no¬

Expanded text:
na providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia na providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo get, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit nosceret, et quid contemnenti evenire posset, addiscret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ causa. ũꝗͣ feõ d̾s. quia scͥptum ẽ. Qui peccatũ ñ fẽc.
S mortem animȩ non sic intelligas : ut mortẽ carniᷤᷤ.
o orit᷑ nãq caro. solutionẽ sui patiendo. Morit᷑ autẽ
anima. ñ sio s uitã mutando. Iam q̃ sint p̃destina¬
tiones alligationis. q̃ conditionis satis ut reor dictũ
ẽ. S earumq conditionis st̃ aliȩ ad głam. aliȩ ad
penam. Quos enum dĩ suos fidei oꝑe futuros ẽẽ p̃¬
nouit. hos ⁊ p̃destinauit ad głani. Quos absq cor¬
ruptione diabolicȩ ꝑsuasioni. militaturos ẽẽ p̾sci¬
uit. hos ꝓcerto predestinauit ad penam. Nauis ita¬
q m̃tis nr̃ȩ. nͥ exercitio bonę meditationis regat᷑.
uentis ua̾narum cogitationũ afflantib ꝑ diuersa
fluctuabit ⁊ demum sub ꝑicło dim̾sionis ꝯqͣtiet᷑.¬
sic a dõ plasinatum. gt instrueret᷑ pruden¬
tia. consilio formaret᷑: rationis capax diui¬

Expanded text:
et causa, nunquam fecit Deus: quia scriptum est, Qui peccatum non fecit . et causa, nunquam fecit Deus: quia scriptum est, Qui peccatum non fecit . Sed mortem animae non sic intelligas, ut mortem carnis. Moritur namque caro, solutionem sui patiendo: moritur autem anima non sic, sed vitam mutando. 7. Jam quae sint praedestinationes alligationis, quae conditionis; satis, ut reor, dictum est: sed earum quae conditionis sunt, aliae ad gloriam, aliae ad poenam. Quos enim Deus suos fidei opere futuros esse praenovit, hos praedestinavit ad gloriam: quos absque correctione diabolicae persuasioni militaturos esse praescivit, hos pro certo praedestinavit ad poenam. Navis mentis nostrae, nisi exercitio bonae meditationis regatur, ventis vanarum cogitationum afflantibus, per diversa fluctuabit, et demum sub periculo demersionis conquatietsic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divi
Abbreviated transcription (Latin):
appono. Mors ⁊ uita a dõ ẽ his quippe oppositionib in li¬
tteratura nulla ẽ reconeiliatio. ñ intelͥ ligentia nulla
repignantia. Mors enĩ siõ ⁊ uita. ñ tam̃ dupplicit᷑. S
etiam triplicit̾ intelligi potest. In pͥmo nanq homine.
⁊ animã ⁊ carnẽ ds creauit in mortẽ. Ante peccatũ
gͦ uixit anima. uix̃ caro. ñ sub int̾tꝰ timore. s in
mortalib conditionis. adã homo peccauit. anima
obiit. Hec ẽ mors ꝗͣ d̾s ñ fecit. Caro autẽ uixit pꝰ mor¬
tem animȩ. s sub mortis expectatione. Mors uͦ aĩȩ
peccatum. Mors carnis. dissolutio elem̃toꝵ. Mors
anime ẽ. carnis peua infernał. Sic ⁊ uita alia est
carnis. ⁊ annna. ante peccatum. Alia carnis pꝰ pecca¬
tum: alia aĩȩ ⁊ carnis. pꝰ dissolutionẽ elem̃toꝵ dyita
quidẽ hominis a dõ ẽ. sicut ⁊ mors carnis. q̃ ÷ disso¬
lutio elem̃toꝵ. ⁊ mors animȩ ⁊ carnis. q̃ est ultio of¬
fensionis. Mortem autẽ anme. q̃ ÷¬
pͥncipiũ

Expanded text:
oppono, Mors et vita a Deo est. His quippe oppositionibus in litteratura nulla reconciliatio est, in intelligentia nulla repugnantia. Mors enim sicut et vita, non tantum dupliciter, sed etiam tripliciter intelligi potest. In primo namque homine et animam et carnem Deus creavit immortalem. Ante peccatum ergo vixit anima, vixit caro, non sub interitus timore, sed sub immortalitatis conditione. At dum homo peccavit, anima obiit. Haec est mors quam Deus non fecit. Caro tamen vixit post mortem animae, sed sub mortis exspectatione. Mors ergo animae, peccatum; mors carnis, dissolutio elementorum; mors animae et carnis, poena infernalis. Sic et vita, alia est carnis et animae ante peccatum, alia carnis post peccatum, alia animae et carnis post dissolutionem elementorum. Vita quidem omnis a Deo est; sicut et mors carnis, quae est dissolutio elementorum; et mors animae et carnis, quae est ultio offensionis. Mortem autem animae, qncipium
Abbreviated transcription (Latin):
Ds ꝑ hominẽ mundũ uisitans. in ꝓpͥa ueñ.
elmet nõ habuit. Os homo in hoc mundo
elom̃tis ĩpauit. ⁊ hõ di de hoo mundo regnũ se nõ
habere dix̃. G ad aliqͥd totum dĩ erat. ⁊ ad aliqͥd to¬
tum diaboli. Totũ dĩ erat qd ipse fecat.⁊ totũ diab oli
qd ipse possidebat. Ds̃ in pͥncipio mundũ creauerat.
⁊ diabol a pͥncipio mundũ possidebat. G̃ c̾tam̃ factũ
ẽ a dõ. ⁊ certam̃ diabolo. Ds̃ dix se qd̾ fuũ erat deb̃e
recipe. Diabolꝰ dix̃. se in suo ñ deb̃e calũpniã sustin̾e.
d̃s Dixit se pꝰ tam longã patientiam digne satisfactiõe
honorandum. diabolus dix̃. se pꝰ tam longã negli¬
eũ nec cũ abstulit contͣdxisse. nec cõtenuit aliꝗdo
repetisse. Ds̃ dix̃ potentiam se ad fua recipienda si
uellet uirib uti. Diabolus dix̃ eum contra tꝰticiã
ñ debere uirib abuti. Ds̃ dix̃ iustũ ñ eẽ. si qd̾ piẽ
creauat pire ꝑmitteret. Diaboł dix̃ iniustũ nõ

Expanded text:
hominem mundum visitans in propria venit, caput non habuit. Deus homo in hoc mundo elementis imperavit, et homo Deus de hoc mundo regnum se non habere dixit. Ergo ad aliquid totum Dei erat, et ad aliquid totum diaboli. Totum Dei quod ipse fecerat; totum diaboli quod ipse possidebat. Deus in principio mundum creaverat, et diabolus a principio mundum possidebat. Ergo certamen factum erecipere; diabolus dixit se in suo non debere calumniam sustinere. Deus dixit se post tam longam patientiam digne satisfactione honorandum; diabolus dixit se post tam longam neglieum nec cum abstulit contradixisse, nec cum tenuit aliquando repetisse. Deus dixit potenter se adixit contra justitiam non debere viribus abuti. Deus dixit justum non esse, si quod pie creaverat perire permitteret; diabolus dixit injustum non
Abbreviated transcription (Latin):
ibi manent picture uestigia. Qiaꝑpt̃ cũ has cõueni¬
entias quas dicis infidelib. quasi quasdã picturas rei
gestȩ ostendimꝰ : qm̃ ñ rẽ gestã. s fimentã arbitrant᷑¬

Expanded text:
ibi nulla manent picturae vestigia. Quapropter cum has conveniibi nulla manent picturae vestigia. Quapropter cum has convenientias, quas dicis, infidelibus quasi quasdam picturas rei gestae obtendimus, quoniam non rem gestam, sed figmentum arbitrant
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am simplicitatem s dĩ nob̾cũ laudarent
sapientem benignitatem. Oportebat namque
sicut ꝑ hominis in obedientiam mors in huma¬
naͣm genus intrauerat. ita ꝑhominis obedien¬
tiam uita restitueret᷑. & quem ad modum pes¬
peccatum qd̃ fuit causa nr̃e dampnationis.
in itium babuit afemina. sic nr̃e iusticie &
saliitis auctor nasc̾et᷑ de femina. Eut diab olus
qui ꝑgustũ ligni quẽ ꝑsuasit. hominem uice¬
rat ꝑpassionẽ ligni quam intulit. ab homine
iunceretur. Sunt quoq alia multa ꝙ̃ studi¬
ose considerata. in enarrabilem quandam nr̃e
redemptionis hoc modo ꝓcurante. pulcritu¬
q̃dam picturȩ suscipienda sunt. S si non est ali¬
quid solidum. suꝑ qd̾ sedeant: non uident᷑ infide¬
lib suffic̾e. cur dm̃ ea ꝙ̃ dicimꝰ pati uoliusse ere¬
dere debeamꝰ: Nã qui picturam uult facere.
eligit aliqͥd solidum suꝑ qd pingat. ut mancat
qd pingit. Nemo pingit in aqua uł aere. qr nulla

Expanded text:
nostram simplicitatem; sed Dei nobiscum laudarent nostram simplicitatem; sed Dei nobiscum laudarent sapientem benignitatem. Oportebat namque ut sicut per hominis inobedientiam mors in humanum genus intraverat, ita per hominis obedientiam vita restitueretur; et quemadmodum peccatum, quod fuit causa nostrae damnationis, initium habuit a femina, sic nostrae justitiae et salutis auctor nasceretur de femina; et ut diabolus, qui per gustum ligni quem persuasit, hominem vicerat, ita per passionem ligni, quam intulit, ab homine vinceretur. Sunt quoque alia multa quae studiose considerata ineffabilem quamdam nostrae redemptionis, hoc modo procuratae, pulchrituquaedam picturae suscipienda sunt: sed si non sit aliquid solidum super quod sedeant, non videntur infidelibus sufficere cur Deum ea, quae dicimus, pati voluisse credere debeamus. Nam qui picturam vult facere, aliquid eligit solidum super quod pingat ut maneat d pingit. Nemo enim pingit in aqua vel in aere; quia
Abbreviated transcription (Latin):
accede. Quã uis enĩ illi idõ rationẽ querant. qͥa non
eredunt. nos uero quia ꝗ credimꝰ uñ idemq tam̃ ẽẽ qd̾
querimus. Et si qͥd respondis euiis auctoritas obsistere
non obsistat aꝑias A. Die qd̵ tibi uidet᷑ .b. Obitiunt nob¬
facimꝰ in iuriam. et contumeliam. eum eum asse¬
rimus in utero uirginis descendisse. natum esse
defemina. lacte et alimentis humanis nutritũ
creuisse. & ut multa alia taceam quando non
uidentur conuenire. lassatudinem. fam̃. siti.
uerb̾a. et int̾ latrones crucem mortemq susti¬
nuisse. A. Nos non facimus deo in uriam ullam
aut contumeliam. s toto corde gr̾as agentes
laudamus & p̃dicamꝰ in effabilem altitudinẽ
nem de tantis & tam debitis malis inqͥb eramꝰ
adtanta & tam indebita bona ꝑ q̃ decid̾amus
restituit: tanto maiorem dilectionẽ erga nos
&e pietatem monstrauit. Si enim diligenter
considerarent quan conuenter hoc modo ꝓ¬
curata sit humana restauratio. non deriderent

Expanded text:
im illi ideo rationem quaerant, quia non credunt, nos vero, quia credimus, unum idemque tamen est quod quaerimus: et si quid responderis, cui auctoritas sacra obsistere non obsistat, aperias. ANS. Dic quod tibi videtur. CAPUT IIIfacimus injuriam et contumeliam, cum eum asserimus in uterum mulieris descendisse, natum esse de femina, lacte et alimentis humanis nutritum crevisse, et, ut multa alia taceam, quae Deo non videntur convenire, lassitudinem, famem, sitim, verbera et inter latrones crucem mortemque subiisse. ANS. Nos non facimus Deo injuriam ullam aut contumeliam; sed toto corde gratias agentes, laudamus et praedicamus ineffabilem altitudinem nem de tantis et tam debitis malis in quibus eramus ad tanta et tam indebita bona quae perdideramus, restituit, tanto majorem dilectionem erga nos et pietatem monstravit. Si enim diligenter considerarent quam convenienter hoc modo procurata sit humana restauratio, non deriderent
Abbreviated transcription (Latin):
deburisse humiliari. deaide ut ipsȩ quasi corpꝰ ue¬
ritatis plus niteant: istȩ cõrienientiȩ. quasi
picturȩ coaporis st̃ exponendȩ. A. Nũne satis
neressaria ratio uidet᷑. cur ds̃ ea q̃ dicunꝰ facere
debuerit: qͥa genꝰ hirmanũ tam licet p̾ciosum

Expanded text:
uisse humiliari. Deinde, ut ipsum quasi corpus veritatis plus niteat, istae convenientiae quasi picturae corporis 76 sunt exponendae. ANS. Nonne satis necessaria ratio videtur cur Deus ea, quae dicimus, facere deb
Abbreviated transcription (Latin):
credimus fieri oportere. Hanc p̃faciunculam con
capitulis totius oꝑis om̃s qui librum hunc transcbe
uolent. ante eius principium ut p̃figant postulo
quatuius in cuius cũq manus uenerit. quasi in
eus fronte aspiciat. si quid in toto corꝑore sit qd̾
uestio dequa totum opiis pen¬

Expanded text:
credimus, fieri oportere. Hanc praefatiunculam cum credimus, fieri oportere. Hanc praefatiunculam cum capitulis totius operis, omnes, qui librum hunc transcribere volent, ante ejus principium, ut praefigant, postulo: quatenus in cujuscunque manus venerit, quasi in ejus fronte aspiciat si quid in toto corpore sit quod Quaestio de qua totum opus pen
Abbreviated transcription (Latin):
pus subitum ꝓꝓter quosdam
qui anteꝙͣ ꝑfectum & exqͥ¬
situm ess& primas parces
bant: festinantiꝰ ꝙͣ mͥ opor¬
tunum ee̾t. ac id̾̃o breuiꝰ ꝙͣ uellẽ
sum coaetus ut potui consũmare: Nam plura
qule ⁊acui inseriusem & addidissem. si inqͥete & con¬
gruo spatio illud mnͥ edere liciusset. Iumagna enĩ
cordis tribulatione ꝙͣ unde & cur passus sim nouit
ar illud in anglia rogatꝰ incepi. & incapiiana ꝓu̾i¬
iu pegrimis ꝑfeci. Qd̾ sccłm mat̾iam de qua editũ
est eur. cs homo nominaui. & induos lib ellos dis¬
fid̾em quia rationi putant illam repugnare. re¬
repugnantium continet obiectiones: & fidelium
quasi nichil saciat᷑ de xp̃o. inonstratur non minus
ipta ratione et ueritate nat᷑am. humanam ad hoc
inticutam ẽe: ut aliquando immortalitate beata totꝰ
homo i. in corpore & anima frueret᷑ ac necesse ẽẽ
ut hoc fiat dehomine ꝓpt̾ qd̾ factus est: s non nͥ
ꝑ homineni dm̃. atq ex nescessitate omĩa que dexp̃o

Expanded text:
pus subditum propter quosdam, qui antequam perfectum et exquisitum esset, primas partes bant, festinantius quam mihi opportunum esset, ac ideo brevius quam vellem sum coactus, ut potui, consummare. Nam plura, quae tacui, inseruissem et addidissem, si in quiete et congruo spatio illud mihi edere licuisset. In magna enim cordis tribulatione, quam unde et cur passus sim novit Deus, illud in Anglia rogatus incoepi, et in Capuana provincia peregrinus perfeci. Quod secundum materiam, de qua editum est, Cur Deus homo nominavi, et in duos libellos disium Christianam fidem, quia rationi putant illam repugnare, repugnare, continet objectiones et fidelium quasi nihil sciatur de Christo, monstratur non minus aperta ratione et veritate naturam humanam ad hoc institutam esse, ut aliquando immortalitate beata totus homo, id est in corpore et in anima frueretur: ac necesse esse ut hoc fiat de homine, propter quod factus est; sed nonnisi per hominem Deum, atque ex necessitate omnia, quae de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tim ita mͥ uidetur. donec mͥ deus melius aliquomodo
reuelet. Qł si aliquatenus q̃stioni tue satiffacer pot̾o
certũ ẽe debebit. quia & sapientior me plenius hoc
sit. altiores tante rei ad huc lat̾e raciones .B. Pat̾e igit᷑
ut u̾bis utar infidelium. Equũi enĩ ẽ ut cũ nr̃e fidĩ
rationẽ studemꝰ inqͥrere. ponam eorum ob iectatioues

Expanded text:
us aliquo modo revelet. Quod si aliquatenus quaestioni tuae satisfacere potero, certum esse debebit quia et sapientior me plenius hoc sit, altiores tantae rei adhuc latere rationes. BOS. Patere igitur ut verbis utar infidelium: aequum enim est ut, cum nostrae fidei rationem studemus inquirere, ponamus objectiones
Abbreviated transcription (Latin):
solutione ablati sibi honoris. deceat dm̃ peccatũ
dimictere. B. Non iudeo cur ñ deceat. A.Sie di
inittere peccatum. ñ ẽ aliud ꝗͣ ñ punire. Et qm̃
recte ordinare peccatum sine satisfatione ñ ÷ nisi
punire. si ñ punit᷑: inordinatũ dimictit᷑. BoRati¬
onabile ẽ qd̾ dicis. Ao Dm̃ uͦ ñ decet aliqͥd in ordina¬

Expanded text:
ceat Deum peccata dimittere. BOS. Non video cur non deceat. ANS. Sic dimittere peccatum non est aliud quam non punire, et quoniam recte ordinare peccatum sine satisfactione, non est nisi punire; si non punitur, inordinatum dimittitur. BOS. Rationabile est quod dicis. ANS. Deum vero non decet aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dientia. tam rationał natura ñ necessitate s
sponte seruat uoluntatẽ a dõ acceptã. Aliis qͦ¬
q modis recte possumꝰ patrẽ uoluisse filiimor¬
tẽ intelligere. qͣuis isti possint sufficere. Ham
sic̃ uelle dicimꝰ cum qui facit. ut alius uelit. se approbat

Expanded text:
dientia, cum rationalis natura, non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo acceptam. Aliis quoque modis recte possumus Patrem voluisse Filii mortem intelligere, quamvis isti possint sufficere. Nam, sicut velle dicimus eum, qui facit ut alius velit; ita et
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ. ꝗͣ ut hoc pactum int̾ nos cõmunit̾ seruemꝰ
A.De incarnatione tantum dĩ. ⁊ de his q̃ de illo as¬
sũpto homine credimꝰ questio ẽ. B. Ita ẽ. A. Po¬
namꝰ gͦ d̃i incarnationem. Ade illo dicimꝰ hoĩe
nũꝗͣ fuisse. ⁊ constet int̾ nos hominem eẽ fac¬
tum ad beatitudinẽ q̃ in hac uita haberi ñ pot̃.
nec ad illam posse ꝑuenire quẽꝗͣ nͥ dimissis peo¬
eatis. nec ullum hominem hanc uitam transire
sine peccato. ⁊ alia quoꝵ fides ad saltem ęt̾nã
necessaria. B. Ita fiat quia nichil in his impossibi¬
le aut inꝯueniens d̾õ uidetur. A. Necessaria ẽ gͥ
homini peccoꝵ remissio. ut ad beatitudinẽ ꝑue
qua ratione d̾s dimittat peccata hominib. Et

Expanded text:
pio quam ut hoc pactum inter nos communiter servetur. pio quam ut hoc pactum inter nos communiter servetur. ANS. De incarnatione Dei tantum et de his quae de illo assumpto homine credimus quaestio est. BOS. Ita est. ANS. Ponamus ergo Dei incarnationem, et quae de illo dicimus homine, nunquam fuisse: et constet inter nos hominem esse factum ad beatitudinem, quae in hac vita haberi non potest; nec ad illam posse pervenire quemquam, nisi dimissis peccatis; nec ullum hominem hanc vitam transire sine peccato: et alia quorum fides ad salutem aeternam necessaria est. BOS. Ita fiat; quia nihil in his inconveniens, aut impossibile Deo videtur. ANS. Necessaria est igitur homini peccatorum remissioqua ratione Deus dimittat peccata hominibus: et
Abbreviated transcription (Latin):
ria monstrari possit. Alit̾ nanq nec ipse filiꝰ eam
uelle. nec pat̃ eogere aut ꝑmittere debuisse uide¬
tur. Querit᷑ enimꝰ eur aliter hominẽ saluare nõ
potuit. aut si potuit our homo hoc ñ uoluit. Nã
⁊ in ꝯueniens uidetur ẽẽ dõ hominem. ħmͦ saluas¬
se. nec appareat quid mors ista ualeat ad saluan¬
dum hominem. Mixum ẽ enun si ds̃ sie delectatur
aut eget sangͥne innocentis. ut ñ nͥ int̾fecto eo
parcere uelit aut possit nocenti. A. Qm̃ accipis
in hac questione ꝑsonam eoꝵ qui credere nichil
uolunt. nͥ p̃monstrata ratione uolo tecũ paci.¬
sci. ut nullum uł minimnum inꝯueniens in deo
a nobis accipiat᷑. ⁊ nulla uł minima ratio si ma¬
ior non repugnat reiciatur. Siõ enĩ in dõ qͣmli¬
bet paruum inꝯueniens sequit᷑ ĩpossibilitas. ita
qͣmlibet paruam rationem simaiori ñ uincit᷑: oo¬
mitat᷑ necessitas. B. Nichil in hac re accipio libẽ

Expanded text:
ria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam ria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam velle, nec Pater cogere aut permittere debuisse videtur. Quaeritur enim cur Deus aliter hominem salvare non potuit; aut si potuit, cur hoc modo voluit. Nam et inconveniens videtur esse Deo hominem hoc modo salvasse; nec apparet quid mors illa valeat ad salvandum hominem. Mirum enim est, si Deus sic delectatur aut eget sanguine innocentis, ut nonnisi interfecto eo parcere velit aut possit nocenti. ANS. Quoniam accipis in hac quaestione personam eorum qui credere nihil volunt nisi praemonstrata ratione, volo tecum pacisci, ut nullum vel minimum inconveniens in Deo a nobis accipiatur, et nulla vel minima ratio, si major non repugnat, rejiciatur. Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita quamlibet parvam rationem, si majori non vincitur, comitatur necessitas. BOS. Nihil in hac re libentius acci
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ gͦ patͥ filiĩ uoluntas placuit. nec ꝓhibuit eum
uesse aut implere qđ uolebat. recte uoluisse ut filiꝰ
mortem tam pie tam utilit̾ sustineret. quãuis penã
eiꝰ ñ amaret affirmat᷑. Non potiꝰ aut̃ se calicẽ tnͣsi¬
saluari. ⁊ ipse indeclinabilit̾ uolebat potiꝰ mortem pati.
qͣm ut mundꝰ ñ saluaret᷑. Iecͥdo aut̃ illa u̾ba dix̃. ut
exponenda. ut milla necessitate s ꝓpͥa uoluntate mor¬
tuus credatur. Erat nãq om̃ĩps. ⁊ de illo legit᷑ quia
oblatꝰ ẽ qm̃ ipse uoluit. ⁊ ipse dieit. ego pono animã
meã ⁊ iterum sumam eam. Nemo tollit eã ame: ẜ
luntate facit. nullatenꝰ ad hoc cogi recte dr̃. Boso.
ñ uidetur tali patͥ de tali filio comienire. A. Immo
mnaxime decet talem patrem tali filio consentire. si
qͥo uult laudabilit̾ adhonorem dei. ⁊ utilit̾ ad salu¬
tem hominum. q̃ alit̃ fieri ñ potuit. B. In hoc ad¬
huc u̾sam᷑. qualit̾ mors illa rationabilis ⁊ necessa¬

Expanded text:
oluntas Filii placuit, nec prohibuit eum velle aut implere quod volebat recte voluisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quamvis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisse calicem transisalvari; et ipse indeclinabiliter volebat potius mortem pati, quam ut mundus non salvaretur. Idcirco autem dixit verba illa ut exponenda, ut nulla necessitate, sed libera voluntate mortuus credatur. Erat namque omnipotens, et de illo legitur quoniam oblatus est, quia ipse voluit . Et ipse dicit: Ego pono animam meam, ut iterum sumam eam: nemo tollit eam a me; sluntate facit, nullatenus ad hoc cogi recte dici potestnon videtur tali Patri de tali Filio convenire. ANS. Imo maxime decet talem Patrem tali Filio consentire, si quid vult laudabiliter ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. BOS. In hoc adhuc versamur, qualiter mors illa rationabilis et necessa
Abbreviated transcription (Latin):
noluit. apd̾ distͥtũ uidicẽ semet ipsũ c̃ filus crudeli
dãpnatione ꝑcussit. Hr̃e nanq ei diuina uoce dr̃
honorasti filios tuos plusꝗͣme. hĩc pastores increpat
non reduxistis. Abiectum enim reducit᷑. c̃ qͥsqͥs ĩculra
lapsus. ad statũ iusticiȩ ex pastoralis sollicitudinis
uigore reuocat᷑. Fracturã uͦ ligamine st̾ngit. cũ
culpã disciplina depͥmit. ne plaga usq ad interi¬
tum defluat. si hãc dist̾ctiõis seueritas ñ egartat. Sed
sepe detiꝰ frangit᷑. c̃ fractura incaute ligat᷑. itaut
guiꝰ scissurã sentiat: si hãc ĩ mod̾ãtiꝰ ligam̃ta constrĩ¬
gant. Unde necesse ẽ ut c̃ peccati uulnꝰ in subditis
corrigendo restͥngit᷑. magna se sollicitudine etiã ipsa
tes exerceat. ut pietatis uiscera ñ amittat. Curan.¬
dũ qͥppe ẽ ut rectorẽ subditis. ⁊ matrẽ pietas.⁊ pa¬
trem exeat disciplina. Atq int̃ hȩc sollicita cͥc̃specti

Expanded text:
apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Hinc namque divina ei voce dicitur: Honorasti filios tuos magis quam me . Hinc pastores increpat non reduxistis . Abjectus enim reducitur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam distrlinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sol
Abbreviated transcription (Latin):
uII malib dũant᷑. quia uidelieet ex qua parte
ursti ales st subditi. ex ea debent etiã formiom subia¬
cesti llob sttid plerũ q rector eo ipso qd̾ ceteri pmi:¬
net diltone eogitatioins intumneseit. Et dũ ad usũ
tuncta silbiacent: dũ ad uotũ ueloet̃ iusa cõplent᷑.

Expanded text:
imalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad vot
Abbreviated transcription (Latin):
E᷑. Ds̃ dix. se uenisse ut nolentes ñ cogeret. s uolẽtes
aduiuaret. Diabolꝰ dix̃. in terĩ ꝓ tẽꝑe equanunit̃
se passurũ uolentes ꝑdere. si nolentes recineret.
dp̃aboł dix̃. se aliena ꝑatum redd̾e. si sua ñ auferrẽt᷑.
ds dix̃. nullũ se a miscd̾ia posse repellere: diabolꝰ
dix̃. si om̃s ꝑd̾e̾t. ñ se posse equanimit̃ tolerare.
s̃ dix̃. se suadere ut in toto ab alieno uire seced̾et.
Diabolꝰ dix̃. se postulare. ut saltem ꝓ reuerentia
pͥstinȩ dñationis aliqua in partẽ reqͥẽ sibi ñ ne¬
garet. ds̃ dix̃ sec̃ pͥꝰ potiora elegiss. Post illi abiec:¬
tiora concessurũ. Diaboł dix̃. iure se si electionem
habere ñ poss saltẽ partionẽ facturum. Ds̃ dñ
se pͥulegio dñationis utͥq potestatẽ uendicare.¬

Expanded text:
cogeret, sed ut volentes adjuvaret; diabolus dixit interim pro tempore aequanimiter se passurum volentes perdere, si nolentes retineret. diabolus dixit se aliena paratum reddere, si sua non auferrentur. Deus dixit nullum se a misericordia posse repellere; diabolus dixit, si omnes perderet, non se posse aequanimiter tolerare. Deus dixit se suadere ut in toto ab alieno jure secederet; diabolus dixit se postulare ut saltem pro reverentia pristinae dominationis aliqua in parte requiem sibi non negaret. Deus dixit se, cum prius potiora elegisset post illi abjectiora concessurum; diabolus dixit jure se si electionem habere non posset, saltem partitionem facturum. Deus dixit se privilegio dominationis utriusque potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
tio tanto lib̾iores reddit. quanto hic eoꝵ culpas
sine uindicta non deserit. Seruanda itaq est
in corde humilitas: ⁊ in ope disciplina. atq
int̾ hȩc sollert̾ intuendum ne dũ ĩmod̾atiꝰ cu¬
stoditur. uirtus humilitatis: soluant᷑ iura re¬
giminis. Dũ p̃latꝰ qͥsq plus se ꝗͣ decet. deicit.¬

Expanded text:
cio liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se