comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inspnsuiada excitauit. Et tam̃ horũ
omniũ maloꝵ initiũ suꝑbia est. Inde
exarserunt bella ciuilia. inde iterum
pullular unt: Non ergo iniusta ce des
est eoꝵ quiea iniuste consectant᷑. si am¬
bitionis emulatio ꝑ ipsos. atq in ipsis¬
et agit᷑ et punit᷑. donec qͥ detractauere
conegiũ ducant ferre dominatũ. Sũma¬
q ĩperu tociꝰ ad unũ redacta. longe aliud
om̃s homines uiuendi genus subeant.
ut hões humilit̃ placere studeant ñ
insolent̃ offendere. Sed ad tam salubrẽ
humilitatis doctrinã magistro opus
est. Itaq oportune compositis reb au
lit̾ assupsit. Ut tunc demũ aptior fie¬
ret humilitatis institutio. quando iã
ꝑ totũ mundũ pena suꝑbie om̃ĩb esset
exemplo: Cap̃.¬
nnio ab urbe condita septigencesi¬
mo decimo int̾fectoto iulio cesare
octauianꝰ qui testamento iulii cesar is
auunculi. et hereditatẽ et nomen assũp¬
serat. idemq qui postea rerũ potitus.
augustus est dictꝰ. simul ut romam

Expanded text:
is excitauit! et tamen horum omnium malorum initium superbia est: inde exarserunt bella ciuilia, inde iterum pullularunt. non ergo iniusta caedes est eorum, qui eam iniuste consectantur, si ambitionis aemulatio per ipsos atque in ipsiset agitur et punitur, donec qui decollegium, discant ferre dominatum: summaque imperii totius ad unum redacta, longe aliud omnes homines vivendi genus subeant, ut omnes humiliter placere studeant, non insolenter offendere. Sed ad tam salubrem humilitatis doctrinam magistro opus est. Itaque, opportune compositis rebus, Aliter assumpsit: ut tunc demum aptior fieret humilitatis institutio, quando jam per totum mundum poena superbiae omnibus esset exemplo. CAPnno ab Urbe condita septingentesimo decimo, interfecto Julio Caesare, Octavianus, qui testamento Julii Caesaris avunculi et haereditatem et nomen assuserat idemque, qui postea rerum potitus Augustus est dictus, simul ut Romam
Abbreviated transcription (Latin):
maq nobilitas una simul chatena
sceleris copulat᷑. ne forte candẽ malo¬
rum materia non belli magnitudine
suppleat᷑. sed uindicte breuitate tenu¬
etur. Median illam fabule ferunt
dentes qͦsdam occisi seuisse serpentis.
e qͥb quasi competens semini seges.
armati homines terra emerserunt.
seseq mox inuicẽ pugnando prostra¬
uerunt. Tquidem hoc poetarũ com¬
ceslare occiso. quanta de ciner ib esis
agmina armata parturiit. quanta
bella in testimoniũ misere fecundi¬
tatis̃. non legenda pueris. sed populis

Expanded text:
maque nobilitas una simul catena maque nobilitas una simul catena sceleris copulatur, ne forte tanta malorum materia non belli magnitusuppleatur sed uindictae breuitate tenuetur. Medeam illam fabulae ferunt dentes quondam occisi seuisse serpentis, e quibus quasi conpetens semini seges armati homines terra emerserint seseque mox inuicem pugnando prostrauerint. equidem hoc poetarum comesare occiso, quanta de cineribus ejus agmina armata parturiit? Quanta bella in testimonium miserae fecunditatis non legenda pueris, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
tis pugionibᷤ in capitoliũ recesserunt.
diu deliberatũ est utrũ capitoliũ cum
auctorib cedis oporteret incendi. Corpꝰ
nius raptũ. popłs dolore instimulat᷑ in
foro fragmentis tribunaliũ ac subselli¬
o cremasuit. Cap̃.¬
excensuuit latitudinẽ regni sui ro¬
ma cladib suis. acq in suam u̾sa
cedem singulas quasq gentes ibidem
rbi domuit iundicauit. Asie. europe
atq affrice non dico trib mundi parti¬
bus. sed totis triũ partiũ angłis edidit
gͥadiatores suos. feriatisq mimicis spec¬
tacłm misere ultionis ingessit. Nec ta¬
men sufficit. ipsas quoq cũ auctoribus
causas fuisse consũptas. Reeunua semi¬
na in eodem dcro germinant. magna
continuo ietntib maloꝵ increm̃ta.
cũ magno sudore factura. Uictor cun¬
lis belli aciuib cesar occidit᷑. in cedem
uniꝰ trahunt᷑ agmina conscioꝵ. Cer
tũ erat quia cesar indigne ꝑemptus:
plures posset habere ultores. Pluri¬

Expanded text:
tis pugionibus in Capitolium secesserunt. tis pugionibus in Capitolium secesserunt. Diu deliberatum est, utrum Capitolium cum auctoribus caedis oporteret incendi. Corpus ejus raptum populus, dolore instimulatus, in foro fragmentis tribunalium ac subselliorum cremavit. Percensuit latitudinem regni sui Roma cladibus suis, atque in suam conversa caedem, singulas quasque gentes ibidem, ubi domuit, vindicavit. Asiae, Europae, atque Africae, non dico tribus mundi partibus, sed totis trium partium angulis 427 edidit gladiatores suos: feriatisque inimicis spectaculum miserae ultionis ingessit. Nec tamen sufficit ipsas quoque cum auctoribus causas fuisse consumptas, recidiva semina in eodem agro germinant, magna continuo metentibus malorum incrementa cum magno sudore factura: victor civilis belli a civibus Caesar occiditur, in caedem unius trahuntur agmina consciorum. Certum enim erat, quia Caesar indigne peremptus, plures habere posset ultores. Pluri
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ uicti dedecꝰ cogitaret. Cũ subito
uersus in fugam pompeioꝵ cessit exerci¬
tus. Tquide eo dehoc bellũ actumẽ
quo pompeiꝰ pat̾ ab urbe bellũ gestu¬
rus aufugerat. quatuorq annis hoc
bellum ciuile: indesinent̾ totũ orbem
tenuit. Titus labienꝰ. et attius uarꝰ in
acie cesi st̃. Gneus pompeiꝰ cũ centena¬
rio equitatu fugit. Frat̃ eiꝰ sext᷑ pom¬
peius contracta celerĩt non parua lusi¬
tanoꝵ manu cũ cesonio congressus. et
uictꝰ. fugiens q int̾fect᷑ est. Munda ci¬
uitas cũ ĩmensa hominũ cede. cesare
oppugnante: uix capta est. Cesar ro
mam rediit. Ibi dũ rei publice statũ
contra exempla maioꝵ clement̃ instau¬
rat auctorib bruco et cassio. conscio
etiã plurimo senatu incuria. iugin¬
tiet quatuor uulnerib confossus inte¬
ruit. In coniuratione fuisse ampliꝰ
siraginta conscios ferunt. Duo bru¬
ti. et gaiꝰ cassius. alii quinq socu stric¬

Expanded text:
futurum victi dedecus cogitarit, cum subito futurum victi dedecus cogitarit, cum subito versus in fugam Pompeiorum cessit exercitus. Et quidem eo die hoc bellum actum est, quo Pompeius pater ab Urbe bellum gesturus aufugerat, quatuorque annis hoc bellum civile indesinenter toto orbe tonuit. Titus Labienus, et Attius Varus in acie caesi sunt. G. Pompeius cum centesimo equite aufugit: frater ejus Sextus Pompeius, contracta celeriter non parva Lusitanorum manu, cum Cesonio congressus et victus fugiensque interfectus est. Munda civitas cum immensa hominum caede, Caesare oppugnante, vi capta est. Cmam rediens, ubi dum Reipublicae statum contra exempla malorum clementer instaurat, auctoribus Bruto et Cassio, etiam plurimo senatu, in curia viginti et tribus vulneribus confossus interiit. In qua conjuratione fuisse amplius sexaginta conscios ferunt. Duo Bruti et Caius Cassius aliique socii, stric
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iuba et scipione pugnauit. maximã¬
q ibi hominũ multitudinẽ int̾fecit.
Castra utͥusq direpta st̃. sexaginta ele¬
fanti capti. Cato sese apud uticã occi¬
dit. Iuba rex ꝑcussori iugulũ precioda¬
to prebuit. pretreius eodẽ se gladio ꝑ¬
fodit. Scipio in naui qua ad hispa¬
nias fugere concendens. uento coact᷑
in affricam uenit. et semet ipsũ iugi¬
lauit. In eadẽ naui etiã tit᷑ torquatũ
occisus est. Cesar pompeiz magni ne¬
potes filiamq pompeiam. simulq
cũ his faustũ. sillã. et affrantũ. & petre¬
nde quatuor triumphis urbẽ
ingressus. disposito recuperate rei¬
publice statu. continuo in hispan¬
as. contͣ pompeios. pompeii filios ꝓ¬
fectus. septimo decimo: quã egressus
fuerat ab urbe die sagancũ ꝑuenit.
Statĩq aduersũ pompeios duos et la¬
bienũ atq at᷑tiiiniarũ. multa bella
et uaria sorte gessit. Ulcimũ bellum
redere non erubescentib cũ cedi cogiq
aciem suam cerneret: preuenire morte

Expanded text:
cum Juba et Scipione pugnavit, maximamque ibi hominum multitudinem interfecit. Castra utriusque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato sese apud Uticam occidit. Juba percussori jugulum pretio dato, praebuit. 424 Petreius eodem se gladio perfodit: Scipio in navi, qua ad Hispanias fugere contendens vento coactus in Africam redierat, semetipse jugulavit. In eadem navi etiam T. Tooccisus est. Caesar Pompeii Magni nepotes, filiam Pompeiam simulque cum his Faustum et Syllam, et Aphranium et Petrende quatuor triumphis Urbem ingressus, disposito recuperatoque reipublicae statu, continuo in Hispaniam contra Pompeios Pompeii filios profectus, septima decima qua egressus fuerat ab Urbe die, Saguntum pervenit, statimque adversus Pompeios duos et Labienum, atque Attium Varum multa bella et varia sorte gessit. Ultimum bellum anis etiam suis cedere non erubescentibus, cum caedi cogique aciem suam cerneret, praevenire morte
Abbreviated transcription (Latin):
isar ui insistentiũ hostiũ presꝰ
scafam ascendit. Qua mor pond̾e
subsequentiũ grauata ac mersa. per
ducentos passus ad naium una manu
eleuata. qua cartas tenebat: natando
ꝑuenit. Mor nauali certamine pulsat᷑
magna facilitate classem regiam aut
depressit aut cepit. Alexandrinis peten
qui tam̃ ilico ut liber fuit. bellũ intulit.
sed continuo cũ toto exercitu suo et ip̃e
deletꝰ est. Nam uigniti milia. hominũ
in eo bello cesa referunt᷑. duodecĩ milia
cũ septuaginta longis nauibr dedica.
quĩgenti ex uictorib cecidisse dicuntur.
corp̃q eiꝰ ad lict̃ deuolutũ. indicio lorice¬
auree cognitũ fuit. Qua cesar alexan¬
driam p̃missa. alexandrinos om̃s ad den¬
tionem desꝑatione compulit. regnũ q
egypti cleopatre dedit. Cap̃.¬
nde siriam ꝑuagatus. farnacem metr¬
datis filiũ in ponto uicit. Postea uͦ
quã romã uenit. dictator et consul er¬
at᷑: in affricã transit. et apud thapsũ¬

Expanded text:
sar ui insistentium hostium pressus soapham escendit: qua mox pondere subsequentium grauata ac mersa, per ducentos passus ad nauem una manu eleuata, qua chartas tenebat, nando peruenit, mox nauali certamine pulsatus, magna felicitate classem regiam ant depressit aut cepit. Alexandrinis petentet; qui tamen ilico ut liber fuit bellum ised continuo cum toto exercitu suo et ipse deletus est. Nam viginti millia hominum in eo bello caesa referuntur. Duodecim millia cum septuaginta longis navibus dedita. Quinquaginta ex victoribus cecidisse dicuntur. corpus ejus ad littus devolutum indicio loriaureae cognitum fuit. Qua Caesar Alexandriam praemissa, Alexandrinos omnes ad deditionem desperatione compulit, regnumque Aegypti Cleopatrae dedit. Inde Syriam peruagatus Pharnacem in Ponto uicit. postea uero quam Romam uenit, dictator et consul creatus in Africam transiit et apud Thapsu
Abbreviated transcription (Latin):
te in uictoriã cesaris declinauit. Pri¬
or regina cleopatra cũ quadraginta
insigni pretorie. nauis: fugientẽ secut᷑
est urorem. Illucescente iam die uicto¬
r̾iam cesar consũmauit: sx uictis .xiͫ.
milia cecidisse referuint᷑. sex milia uul¬
nerata su̾nt. ex qũib mille inter cu¬
randũ defecerunt ⁊ Cãp̃

Expanded text:
te in victoriam Caesaris declinavit. Prite in victoriam Caesaris declinavit. Prior regina Cleopatra cum sexaginta insigni praetoriae navis, fugientem secutus est uxorem. Illucescente jam die victoriam Caesar consummavit. Ex victis duodecim millia cecidisse referuntur, sex millia vulnerata sunt, e quibus mille inter curandum defecerunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
munitã: expugnauit. Inde corcyram
cepit. fugientes nauali p̃lio persecut᷑
ꝓfligauit. multisq reb cruentissime
gestis: ad cesarẽ uenit. Antoniꝰ defectu
et fame militũ suoꝵ ꝑmotus. bellum
maturare instituit. ac repente instrue¬
tis copus ad cesaris castra processit: et
uictus est. Lercio post pugnã die an¬
toniꝰ castra ad actiũ transtulit. naua¬
li p̃lio dimicare parat᷑. Ducente et
triginta rostrate fuere cesaris naues.
et triginta sine rostris triremes. uelo¬
citate liburnicis pares. et octo legiões¬
classi suꝑposite. absq choortib quinq
pretoriis. Classis antonii centũ octogin¬
ta nauiũ fuit. quantũ numero ceders
tantũ magnitudine precellens. Nam
decem pedum altitudine a mari ab
erant. Famosum ac magnũ hoc bel¬
lum apud actium fuit. Ab hora qͥn¬
ta usq in horam septimã incerta uin¬
cendi spe grauissime utrimq cedes
acte. Reliquũ diei cũ subsequente noc¬

Expanded text:
munitam expugnauit. inde Corcyram munitam expugnauit. inde Corcyram cepit; fugientes nauali proelio persecutus profligauit multisque rebus cruentissime gestis ad Caesarem uenit. Antonius defectu et fame militum suorum permotus bellum maturare instituit ac repente instructis copiis ad Caesaris castra processit et uictus est. tertio poet pugnam die Antonius castra ad Actium transtulit, nauali proelio decernere paratus. ducentae triginta rostratae fuere Caesaris naues et triginta sine rostris, triremes uelocitate Liburnicis pares et octo legioclassi superpositae, absque cohortibus quinque praetoriis. Classis Antonii, centum septuaginta navium fuit, quantum numero cedens, tantum magnitudine praecellens; nam decem pedum altituerant. Famosum et magnum hoc bellum apud Actium fuit. Ab hora quinta usque in horam septimam, incerta vincendi spe, gravissimae utrimque caedes actae: reliquum diei cum subsequente noc
Abbreviated transcription (Latin):
Inconius artabenẽ armenie regẽ
prodi ide tione et dolo cepit. Quẽ
argentea cathe n̾a uinctũ. ad confessio¬
nem thesauroꝵ regioꝵ coegit. expugna¬
toq oppido. in quo conditos esse ꝓdiderat:
magnã iuim auri argentiq abstulit.
Qua elatꝰ pecunia. denunciari bellum
cesari. atq octauie sorori cesaris urori
sue repudiũ indici iussit. et eleopatrã
sibi ex alexandria occurere imperauit.
Ipse actiũ ubi classem constituerat pro¬
fectꝰ. cũ prope terciã parten remigũ
fame absumptã offendisset. nichil mo¬
tus remi inquit mͦ salui sint. nam
remiges non deerunt: qͦa iatdus¬
s grecia homines habue nta m rit.
Cesar ducentis triginta rostratis nai¬
bus a brundusio in epirũ ꝓfectus est.
Agrippa uͦ p̃missus a cesare: multas
honerar ias naues frumento atq ar¬
mis graues ab egipto siria. asia q ad
subsidiũ antonii uenientes cepit. Per¬
agrato q pelopensiũ sinu. othonem
urbem ualidissimo antoniano p̃sidio

Expanded text:
ntonius Artabanen Armeniae- regem proditione et dolo cepit: quem argentea catena uiactum ad confessionem thesaurorum regiorum. coegit, expugnatoque oppido, in quo conditos esse prodiderat, magnam uim auri argentique abstulit. qua elatus pecunia denuntiari bellum Caesari atque Octauiae, sorori Caesaris , uxori suae, repudium indici iussit et Cleopatram sibi ex Alexandria occurrere imperauit. ipse Actium ubi classem constituerat profectus, cum prope tertiam partem remigum fame absumptam offendisset, nihil motus remi, inquit, modo salui sint; nam remiges non deerunt, quoad Graecia homines habuerit. Caesar ducentis triginta rostratis nauibus a Brundisio. in Epirum profectus est. Agrippa nero praemissus a Caesare, multas onerarias naues frumento atque armis graues ab Aegypto Syria Asiaque ad subsidium Antonio uenientes cepit peragratoque Peloponnensium sinu Mothonam urbem ualidissimo Antoniano praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑicła ingenita ui resistentẽ de
Inuenit et yridem in mari yride.¬
rubro siẽ eristallũ exangulatã. Quera¬
diis icta solis. rutilo eris reꝑeussa.
celestis arcꝰ ex sese iacit speciem. de¬
legunt arabes. nitoris argentes. latĩb
equalit quadris. quẽ de adamante. ñ ui¬
chil mutatũ putes. Datum illi nomen ex
eo censent: quod aĩoꝵ calentiũ mollit
impetꝰ᷑ et tumentes refrenat iras.
arabicã: inde sumimꝰ. Arabica. aspec¬
tu eburna ẽ. radi ab nuit. contͣ ner¬
uoꝵ molestias ꝓderit: hũtib. Inpede¬
rote congruit. quicqͥd eximium ẽ qͣ¬
dam decoris p̃rogatiua. Eristallũ su¬
cet. rubet purpͣam horaꝵ extimis co¬
rona crocea. uelut eliquido renitente.
de suauitate ocł̃os afficit. usũ illicit.
detinet intuentes. hac etiam gr̃a iucuis
placet. hoc arabie sat est. Ad pelusium

Expanded text:
tum pericula ingenita ui resistentem. tum pericula ingenita ui resistentem. Inuenit et iridem in mari Rubro, sicut crystallum sexangulatam, quae radiis icta solis rutilo aeris repercussu caelestis arcus ex sese iacit speciem. legunt Arabes nitoris argentei, lateribus aequaliter quadris, quem de adamante nonnihil mutuatum putes. Datum illi nomen ex eo censent, quod animorum calentium mollit impetus et tumentes refrenat iras. Arabicam inde sumimus. Arabica aspectu eburnea est, radi abnuit; contra neruorum molestias prodest habentibus. In paederote congruit quicquid eximium est quadam decoris praerogatiua; crystallinum lucet, rubet purpuram, orarum extimis corona crocea uelut e liquido renitente; hac suauitate oculos afficit, uisum inlicit, detinet intuentes; hac etiam gratia Indis placet. hoc Arabiae sat est: ad Pelusium
Abbreviated transcription (Latin):
uenduntampliorib. qd̾ hoc ciuna¬
ta capita redumitu pari. pars rasa
in eute barba. Commertiis student
aliend ñ emunt: itendiuit sua A¬
ue: et mari et siluis diuites. hmbie
que nobũ dexcere: sunt alis sinstre.
Pars eoꝵ quib asꝑuictus est. angues
edunt. nulla tielaminis cura corpous:
ac ꝓpt̾ea osiofagi nõĩant᷑. Ex istiꝰ littoris
sinu polyerati regi adducta sardonix
gemina:. pͥma in orbe nr̃o lixurie ex¬
citauit facem. Nec multũ deea disse¬
rendũ puto. Adeo sardonix inom̃iũ
uenit conseientiã. Suꝑficies eius ꝓba¬
t᷑: si meratiꝰ rubeat: arguit᷑ si fũit
feculentior. Medietas cireuitur l¬
mite candicante. Optima ẽ si nec
colorẽ suũ spargat in proximũ. nec
ipẽ ex altõ mutuet᷑ Reliqua nigro
finiunt᷑. Qd̾ si tͣneluorat. uieio ũcitur.
Si ꝑspieuitatẽ arceat. ꝓficit ad clecorẽ
Et molochitẽ arabs inuenit: iuren¬
tẽ crassius qmsmaragdꝰ. Contͣ infan¬

Expanded text:
uendunt amplioribus, quod hoc cinnauendunt amplioribus, quod hoc cinnata capita; redimitu pari pars rasa in cutem barba. Commerciis student, aliena non emunt, uendunt sua; quippe et siluis et mari diuites. Vmbrae quae nobis dexterae sunt illis sinistrae. Pars eorum quibus asper uictus est angues edunt, nulla uel animi cura uel corporis, ac propterea ophiophagi nominantur. Ex istius litoris sinu Polycrati regi aduecta sardonyx gemma prima in orbe nostro luxuriae excitauit facem. Nec multum de ea disserendum puto, adeo sardonyx in omnium uenit conscientiam. Superficies eius probatur, si meracius rubeat; arguitur, si fuerit faeculentior; medietas circuitur limite candicante; optima est, si nec colorem suum spargat in proximum nec ipsa ex altero mutuetur; reliqua nigro finiuntur. Quod si transluceat, uitio uertitur; si perspicuitatem arceat, proficit ad decorem. Et molochiten Arabs inuenit, uirentem crassius quam smaragdus, contra infan
Abbreviated transcription (Latin):
te purpureꝰ. xxtͣ eaudã in qua roseᷤᷤ
pennis cexuleus scͤbit᷑ nitor. Obatũ
ẽ. quadragintari qͥngentis eũ dura¬
re annis. rogos suos struit euma¬
mis. quas ꝓpe pancheã cõcinnant
in solis orbem. strue altarib suppo¬
sita. Eũ huiꝰ uita fieri magni an¬
ni conu̾sionẽ rara fides ẽ int̾ ditie¬
tores. sicet płuni eoꝵ magnũ ecrenũ
ñ qͥngentis quadraginta s duodecm
milib ñgentis qͥnquaginta annis qͣ
tuor. constare dicant. Olancioitaqꝙ
uix inuolauit. captꝰ ꝙ anno octingñ¬
tesumo urbis conditẽ. ussu elaudii yͥn¬
cipis in comitio publicatus est. Qd̾
gestũ p̃ter censurã que manet. ac¬
ts̃ etiam urbis continet᷑ de eyna¬
in excellentissimis lucis tex it iidos
e frutib cynamoꝵ ad quos qm̃ ñẽ¬
ꝑuenire. ꝓpt ramoꝵ altitudinẽ ⁊ fra¬
gilitatẽ. accole illas congeries plum¬
batis petunt iaculis: deiectasq p̃tiis

Expanded text:
te purpureus absque cauda, in qua roseis te purpureus absque cauda, in qua roseis pennis caeruleus interscribitur nitor. Probatum est quadraginta et quingentis eum durare annis. Rogos suos struit cinnamis, quos prope Panchaeam concinnat in Solis urbem, strue altaribus superposita. Cum huius uita magni anni fieri conuersionem rata fides est inter auctores: licet plunon quingentis quadraginta, sed duodecim milibus nungentis quinquaginta quattuor annis constare dicant. Q. Plautio itaque nix involavit: captusque anno octingentesimo urbis conditae iussu Claudii principis in comitio publicatus est. Quod gestum, praeter censuram quae manet, actis etiam urbis continetur. Cinin excellentissimis lucis texit nidos e fruticibus cinnamorum: ad quos quonuenire propter ramorum altitudinem et fragilitatem, accolae illas congeries plumbatis petunt iaculis deiectasque pretiis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusqm fides penit᷑ ꝓdetur. alii lentis¬
eo. alii mage terebito ꝯꝑeibbant. lis¬
ꝙ dũ libris quos iuba ter seripsit ad
cesarẽ augusti filiũ palã fieret. intor¬
to eam eẽ uimine ramis ad aceris qͦ¬
litatẽ. amigdale modo succũ funde.
meidi ortu cenis. flagntissimis solie.
mirra puenit. cuiꝰ radices ut uitiũ
rastris ꝓfictunt. ablaqueationib gou¬
dent. nudate: pinguiori fluunt laexi¬
ma. sponte manans. p̃ciosior ex ea su¬
dor est elicitꝰ corticis uuln̾e: iulior
uidieat᷑. Codex in u̾tiginẽ flexꝰ. ⁊ spi¬
nis hyspidꝰ. foliũ crispius licet: oli¬
tollit᷑: ad qͥnq cubitos ꝓceritatis. ara¬
bes sarm̃tis eius ignes fouent. quoꝵ
furo satis noxio. nisi odore ẽ matisto¬
racis occurrant: płmq insanabiles
morbos eontrahunt. de femes¬
Apuo eosdem naiscit᷑ fenix dauis aqui¬
le magnitudine capite honorato. in co¬
nũ plumis extantib. eristatis faucib.
cirea colla fulgore aureo. posterapdr.¬

Expanded text:
us fides proderetur, alii lentisco, alii mage terebintho conparabant, usquedum libris, quos Iuba rex scripsit ad Caesarem Augusti filium, palam fieret intorto eam esse uimine, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum fundere, incidi ortu canis flagrantissimis solibus. a prouenit, cuius radices ut uitium rastris proficiunt, ablaqueationibus gaudent; nudatae pinguiori fluunt lacrima. Sponte manans pretiosior ex ea sudor est: elicitus corticis uulnere uilior iudicatur. Codex in uertiginem flexus et spinis hispidus; folium crispius licet olitollitur ad quinque cubita proceritatis. Arabes sarmentis eius ignes fouent, quorum fumo satis noxio, nisi odore cremati storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Apud eosdem nascitur phoenix auis, aquilae magnitudine, capite honorato in conum plumis extantibus, cristatis faucibus, circa colla fulgore aureo, postera par
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑcussisset. hircanũ sacerdotio reli¬
tuit: aristobolũ captiuũ romã duxit.
Hoc bellũ orientis cũ iuginti et duol
regiby se gessisse ipse pompeiꝰ ꝓ contiõe
conitiratio catiline ad uersus patriã
per eosdem dies in urbe habita. ac pro¬
dita. In etruria uͦ. ciuili bello extincta
est. Rome uero conseu conurat iomĩ
occisi sunt. Sed hanc historiam agn̾te
cicerone. et descͥbente salustio satis õi¬
bus notam. nunc a nobis breuit̾ fuisse
ꝑstrictam sat est. Motus etiã in pelig¬
nis ortꝰ a marcellis patre et filio ꝑ lu¬
ciũ uestilũ ꝓditis: pate facta catiline
coniuratione. quasi succisa radice com¬
pressus est. et de utroq ꝑ bibulũ in
pelignis. ꝑ ciceronẽ in brutis iundi¬
catũ est Cap̃ d̾ iulio cesare.¬

Expanded text:
ri percussisset, Hyrcanum sacerdotio restiri percussisset, Hyrcanum sacerdotio restituit, Aristobulum captivum Romam duxit. Hoc bellum Orientis cum viginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius pro concione conjuratio Catilinae adversus patriam per eosdem dies in Urbe habita ac prodita, in Etruria vero civili bello exstincta est. Romae conscii conjurationis occisi sunt. Sed hanc historiam agente Cicerone, et describente Sallustio, satis omnibus notam, nunc a nobis breviter fuisse perstrictam sat est. Motus etiam in Pelignis ortus a Marcellis patre et filio, per L. Vettium proditus, patefacta Catilinae conjuratione, quasi succisa radice compressus est: et de utroque per Bibulum in Pelignis, per Ciceronem in Brutiis vindicatum est. CAPUT VII. Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaucis proferam: Cap̃¬
nno ab urbe condita secentesimo¬
cicerone. et gaio antonio consulibus:
pompeiꝰ occisi metridatis. nuntio accep¬
co. siriã celen et fenicen. bello aggressus.
itureos pͥmum. arabas q ꝑdomuit. ur¬
bem quoq eoꝵ quã petram nominaił:
cepit. Hinc ad uideos quib aristobolꝰ
ex pulso fratre hircano. pͥmus ex sacer¬
dote rex preerat. atq ad iherosolimã
urbem eoꝵ. gabinũ cũ exercitu mit¬
tit. Ipse continuo subsecut᷑. & a patrib
urbe suscept᷑. sed a plebe muro templi
repulsus: expugnationẽ eiꝰ intendit.
ID  non solũ natura loci. uerũ etiã ing̾n¬
tib muris fossa q maxima munitum¬
cũ alias aluis legiones per dies noctes q
succedere sine requie cogeret: uix tertio
mense expugnauit. tredecĩ milia ui¬
deoꝵ ibi cesa narrant᷑. cetera multitudo
in fidem uenit. Pompeiꝰ muros cuuta¬
tis euerti. equari q solo imꝑauit. It
cũ aliquantos principes udeoꝵ setu¬

Expanded text:
aucis proferam. Anno ab vrbe condita DCLXXXVICicerone et C. Antonio consulibus Pompeius occisi Mithridatis nuntio accepto Syriam Coelen et Phoenicen bello adgressus, Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus repulsus, in expugnationem ejus intendit: id non solum natura loci, verum etiam ingentibus muris fossaqcum alias aliis 385 legiones, dies noctesque succedere sine requie cogeret, vix tertio mense expugnavit. Tredecim ibi millia Judaeorum caesa narrantur, caetera multitudo in fidem venit. Pompeius muros civitatis, everti aequarique solo imperavit: et cum aliquantos principes Judaeorum secu
Abbreviated transcription (Latin):
tuci undics perstruxerant. Sed post¬
quã aliqͥ romanoꝵ militũ agilitate
audatia q insignes. supͣ obductam sol¬
uere testudinẽ. scutisq sigillatim ue¬
lut squamis deuulsis. desuꝑ nudos
de pre hensoꝵ detectoꝵ q humeros ꝑfode¬
runt. terrici hostes nouo mortis ꝑ ieulo
terribilem dissouere compagem. Ex inde

Expanded text:
tuti undique praestruxerant. sed posttuti undique praestruxerant. sed postquam aliqui Romanorum militum agilitate audaciaque insignes supra obductam saliere testudinem scutisque singillatim uelut squamis reuulsis desuper nudos deprehensorum detectorumque humeros perfoderunt, territi hostes nouo mortis periculo terribilem dissoluere conpagem. exinde
Abbreviated transcription (Latin):
git. Hoꝵ fuit cũ pͥmum progressa ẽ
om̃is multicudo heluitioꝵ. tuliggi¬
utriꝰq sexus. adcentũ quinquaginta¬
et septẽ milia hominũ. Ex his qua¬
draginta septẽ milia in bello cecider̃t.
cet̾a in t̾ras proprias remissa sunt. Post¬
ea cesar contͣ ariobistũ regẽ congressus
exeͦr eitantẽ. inuehentẽ q secũ incredi¬
biles germanoꝵ copias. quib muper¬
uniuersos galliaꝵ poplõs se sub iecisse
iactabat. apud sequanos uicit. Cum
diu exercit᷑ cesaris germanoꝵ multi¬
tudine et uirtute ꝑterrit᷑ pugnam
detractasset. ariobist᷑ in germaniã
arrepta nauicula rhenũ tnͣsuectus
effugit. Uxores eiꝰ due totidẽq filie
capte st̃. Fuerunt autẽ in exercitu
ar iobisti arodes. marcomones. tribo¬
tii. bangiones. nemites. eduses et suebi.¬
Pugna maxime graius ex falange
germanoꝵ fuit. quã coacto in uno
agmine. scutis q supra capita contex¬
tis. ad ir rũpendam romanoꝵ aciem

Expanded text:
git. Horum fuit, cum primum progressa est git. Horum fuit, cum primum progressa est omnis multitudo, Helvetiorum, Tulingoutriusque sexus, ad centum quinquaginta septem millia. Ex his quadraginta et septem millia in bello cecidere: caeteri in terras proprias remissi sunt. Postea Caesar contra Ariovistum regem pugnans, excitantem, invehentemque secum incredibiles Germanouniversos Galliarum populos se subegisse jactabat, apud Sequanas vicit. Cum diu exercitus Caesaris, Germanorum multitudine et virtute perterritus, pugnam detrectasset, Ariobistus in Germaniam, arrepta navicula, Rhenum transvectus effugit. Uxores duae totidemque filiae captae sunt. Fuerunt autem in exercitu Ariobisti Arudes, Marcomannes, Triboci, Wangiones, Nempugna maxime grauis ex phalange Germanorum fuit, quam coacto in unum agmine scutisque supra capita contextis ad inrumpendam Romanorum aciem
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita secentesi¬
re et lucio bibulo consulib lege ua¬
ticinia cesari tres ꝓuintie. cũ legio¬
nib septẽ in quinquenniũ date. gal¬
lia transalpina. ⁊ eis alpina. et illiri
iecit. Hanc historiã suetoniꝰ tnͣquilrꝰ
plenissime explicuit. cuiꝰ nos cõpeten¬
ces porciunculas decerpsimꝰ. Heliunti¬
oꝵ animos fortissime galloꝵ om̃ium
gentis. ea uel maxime causa. quod ꝑ¬
yetuo pene cũ germanis bello alter¬
iabant᷑. a quib reno tancũ flumi¬
ne dirimunt᷑. orgeto rex quidam
princeps gentis. spe totas inuadendi
gallias in arma accend̾at. Quod ce¬
teri obtunates correpto et ad mortẽ
coacto. cohibere tamen semel anima¬
tas in p̃dam ple. bes nequiuer̃t. Qui
conuratione facta. ac die dicta. exustĩ
uicis ac domib suis ne quod desideri¬
um ex spe reuertendi foret profecti st̃.
Quos cũ apud rodanũ flumen obiu
cesar habuisset. magno difficili q bel¬
lo bis uicit. uictosq ad dedicionẽ coe¬

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCXCIre et L. Bibulo consulibus lege Vatinia Caesari tres prouinciae cum legionibus septem in quinquennium datae Gallia Trjecit. Hanc historiam Suetonius Tranquillus plenissime explicuit, cujus nos competentes portiunculas decerpsimus. Helvetiorum animos fortissimos Gallorum omnium gentis, ea vel maxima causa, quod perpetuo pene cum Germanis bello altercabantur, a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis, spe totas invadendi Gallias in arma accenderat. Quo caeteri optimates correpto, et ad mortem coacto, cohibere tamen animatas semel in praedam plebes nequiverunt. Qui conjuratione facta, ac die dicta exustis vicis, et domibus suis, ne quod desiderium, et spes revertendi foret, profecti sunt. Quos cum ad Rhodanum fluvium Caesar obvios habuisset, magno difficilique bello bis vicit, victos ad deditionem coe
Abbreviated transcription (Latin):
non uel modicã leticiam rome superue¬
niens repente. quã grauissimꝰ luctus op¬
presserit. Siquidem quinto luctatio.
catulio aulo manlio. consulib diuerse
igniũ aquarũ q elades. pene absũpsere
urbem. Tiberis insolitis auctus imbrib
et ultra opinionẽ uel diuturnitate uel
magnitudine redundans. omĩa rome
edificia in plano posita deiecit. Diuise
equalites locoꝵ ad unã comuenere ꝑmi¬
ciem. Qm̃ et que segnior redundatio
tenuit: madefacta dissoluit. et que curs
torrentis inuenit: impulsa deiecit. Aquaꝵ
grauissimã cladem. grauior ignis secuta¬
uastatio est. Qui ignis incertũ unde sur
rexer it. plur imas ciuitatis partes ꝑuaga¬
tus cũ hominũ domoꝵ q miserabilem
stragem fecit. tũ etiã tantũ opũ uno con¬
sũpsit incendio: quantũ plurime. et perẽ¬
grine uictorie: conferre non possint. De¬
hinc cũ omĩa in circuitu fori populare¬
cur: edem ueste corripuit. Et ne sibi qͥ¬

Expanded text:
non uel modicam laetitiam Romae superuenon uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem Q. Lutatio Catulo A. Manlio consulibus diuersae ignium aquarumque clades paene absumpsere Vrbem. nam Tiberis insolitis auctus imbribus et ultra opinionem uel diuturnitate uel magnitudine redundans omnia Romae aedificia in plano posita deleuit. Diuersae qualitatee locorum ad unam conuenere perniciem, quoniam et, quae segnior redtenuit, madefacta dissolvit, et quae cursus torrentis invenit, impulsa dejecit. Aquarum vero gravissimam cladem gravior ignis vastatio secuta est. Qui ignis, incertum urexerit, plurimas oiuitatis partes peruagatus cum hominum domoramque miserabilem stragem fecit tum etiam tantum opum uno consumpsit incendio quantum plurimae et peregrinae uictoriae conferre non possent. dehinc cum omnia in circuitu fori popularetur, aedem Vestae corripuit, et ne sibi qu
Abbreviated transcription (Latin):
milia cartaginiensiũ: conserta pugna
int̃fecit. Tunc cartaginienses precipiti
festinatione ad lucatiũ consulem ac dem̃
romã mittunt. Orant pacem quã con¬
ditionib ante p̃positis ilico assequunt᷑.
Conditiones autẽ erant. ut sicilia sardimi¬
q discederent. pro qua impensis bellieis
puri argenti tria milia talentoꝵ euboicoꝵ
equis pensionib per annos iugiiti pe¬
pender unt. Huius pacis conditio habi¬
ta est post annum cerciũ et uicesimũ.
ex quo bellũ punicũ pͥmum fuerat in¬
choatum. Quis rogo duarum ciuita¬
tum unum bellũ per annostres ⁊ ui¬
ginti gestum fando explicet: Quot
reges cartaginiensiũ. quot consules
romanoꝵ. quot agnuna erercituum.
quantũ numerũ nauiũ concrarerit.
profligarit oppresserit : Et cum demũ
si illa ad plenum perpensa uideantur.
nuo ab urbe condita quingente¬
sio ips̃ius rome preuenit triumphũ
romanoꝵ. Neq eiũ temere direrun. qñ

Expanded text:
milia Carthaginiensium. conserta pugna milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut Sicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboicorum aequis pensionibus per annos uiginti penderent. huius pacis condicio habita est post annum tertium et uicensimum, ex quo bellum Punicum primum fuerat inchoatum. Quis, rogo, duarum ciuitatum unum bellum per annos tres et uiginti gestum fando explicet, quot reges Carthaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum nauium contraxerit profligarit oppresserit? et tunc demum, si illa ad plenum perpensa uideantur, nno ab Vrbe condita DVIsio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixerim, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uterea lutatius cũ classe Cap̃ .x.xu.¬
trecentarũ nauiũ in siciliam trans¬
uectus. dũ apud drepanã ciuicatẽ pug¬
nam it̃ pͥmos sicilie transfixo femore
egerit. cũ iã obrueret᷑ ereptus est. Poero au¬
tem peni quadringentis nauibꝰ magniis q
copus ad siciliam duce hannone concur¬
runt. Heclutatius senior inimo consilia
prorume sibi utror ũq classes. apud egadẽ
insulas per cocã noctem inc̾textis prope¬
modum anchoris: constiterunt. orta luce
prior lutatius: signum bello dedit. Eru¬
descente pugna uictus hannon nauĩ aũ¬
tit. et dur fuge primus fuit. Aliquanta
cũ eo pars exercitꝰ sui affricam petit. alii
confugere lilibeũ. Seragnnta et nouẽ pu¬
nice naues capte st̃. centũ uiginti qͥnq
demerse. triguita ⁊ duo milia hominũ
capta. cesa quatuordecim milia fuere.
se. Lucatiꝰ deinde ad dericinam ciuitatẽ
quã peni tenebant uenit. Ibiq duodecĩ

Expanded text:
Interea Lutatius cum classe Interea Lutatius cum classe trecentarum navium in Siciliam transvectus, dum apud Drepanum civitatem pugnam inter primores ciet, transfixo femore aegerrime, cum jam obrueretur, ereptus est. Porro autem Poeni cum quadringentis navibus magnisque copiis ad Siciliam, duce Annone, concurrunt. Nec Lutatius segnior, immo consilia ostquam proxime sibi utrorumque classes apud Aegates insulam, per totam noctem intertextis propemodum ancoris constiterunt, orta luce, prior Lutatius signum bello dedit. Crudescente pugna, victus Anno navem avertit, et dux fugae primus fuit. Acum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lilybaeum; sexaginta et tres Punicae naues captae sunt, centum uiginti quinque demersae, triginta duo milia hominum capta, caesa quattuordecim milia fuere; sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo
Abbreviated transcription (Latin):
bris. ligatum in machina urigilando
necauerunt. Alter deinde altilius re¬
gulus. et manilius ulsco ambo bis con¬
sules. cũ classe ducencarũ naurum.
quatuor legionib lilibeum profecti.
quod oppidũ in ꝓmontorio sitũ. roma¬
ni obsidere conati. suꝑueniente hanni¬
bale. qui hamilcharis filius fuit. ic¬
ti maiore exercit᷑ sui parte ꝑdita. ipsi
egre euaserunt. Post hos claudiꝰ con¬
sul cũ classe centũ uiginti nauiũ. ad
repani portũ contra hostem profectꝰ.
ibi mor exceptus classe penoꝵ. suꝑatus¬
qꝙ est.ꝙ ipse qͥdem cũ criginta nauib
lilibeũ in castra confugit. Relique om̃s
hoc est nonagiita. aut capte. aut dim̃se
fuerunt. Octo milia hominũ cesa. uign¬
ti milia. capta fuerunt. Gaius quoq uiniꝰ
collega claudii. uniuersam classem nau¬
fragio amisit. Anno autẽ sequenti clas¬
sis punica in icaliam transut. eiusq plu¬
rimas partes longe lateq uastaiit.

Expanded text:
bris inligatum in machina uigilando bris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter deinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, ambo bis consules, cum classe ducentarum nauium et quattuor legionibus Lilybaeum profecti: quod oppidum in promuntorio situm Romani obsidere conati, superueniente Hannibale qui Hamilcaris filius fuit uieti, maiore exercitus sui parte perdita ipsi aegre euaserunt. post hos Claudius consul cum classe centum uiginti nauium arepani portum contra hostem profectus, ibique mox exceptus classe Poenorum, superatus est. Et ipse quidem cum triginta navibus Lilybaeum in castra confugit: reliquae omnes, hoc est nonaginta, aut captae, aut demersae fuerunt: octo millia militum caesa, viginti millia capta referuntur. Caius quoque Junius, collega Claudii, universam classem naufragio amisit: Anno etiam consequenti, classis Punica in Italiam transiit, ejusque plurimas partes longe lateque vastavit.
Abbreviated transcription (Latin):
centũ triginta. et equitum peditũq
ampliuis triginta milib lilibeũ uenit
ex affrica. It continuo cũ mecello con¬
sule. apud panorinũ. pugnam conseru¬
it. Sed metellus ium magnam beluaꝵ
timens. prius eas usus magno consilio
uel in fugam uel in mortem egit. Et sie
facile quanuis magnã ium hostium su¬
perauit. Uiginti milia cartagimensiũ
in eo prelio cesa st̃. Elefanti quoq ser
et uigiiti int̾fecti. Centũ et quatuor
capti. et ꝑ italiam ducti: marimũ ita¬
licis gentib spectaculũ prebuere. Has¬
drubal cũ paucis lilibeũ fugit. Atq
absens a penis captus dãpnatus est.
Post hec fessi tot malis cartaginienses
petendam esse a romanis pacem decre
uerunt. Ad quã rem aitiuũ re¬
gulũ. ancea ducem romanũ. quẽ iam
per quinq annos captuũ detinebant
inter ceteros legatos precipue mitten¬
dum pucauerunt. Quẽ non impetra¬
ta pace ab italia reuersũ. refectis palpa¬

Expanded text:
centum triginta et equitum peditumque centum triginta et equitum peditumque amplius triginta milibus Lilybaeum uenit ex Africa et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens prius eas magno usus consilio uel in fugam uel in mortem egit et sic facile quamuis magnam uim hostiam superauit: xx milia Carthaginiensium in eo proelio caesa set viginti interfecti, centum et quatuor capti, et per Italiam ducti, maximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilibeum profugit, atque absens a Poenis capite damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthaginenses, petendam esse pacem a Romanis decuerunt. ad quam rem Atilium Regulum antea ducem Romanum, quem iam per quinque annos captiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpe
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis. ingentẽ predam ad classem
dedurerunt. Inde cũ ad italiam redi¬
rent. circa palinuri promontoriũ qd̃
a lucanis montib in altũ incurrit. il¬
lisi scopulis. centũ quinquaginta na¬
ues honerar ias. nobilemq predam cru¬
deliter acqͥsitam infeliciter ꝑdiderunt.¬
Nicit aliquando aput romanos ĩpro¬
bissimam cupiditatem enormitas mise¬
riarum. Nam patres quib iam nau¬
tice rei ꝑdite sũmitas esset. decreuere
ne amplius quã seraginta nauiũ clas¬
sis ad subsidiũ haberet᷑ italie. Quod
qͥdem decretũ abacti: indomita cupi¬
dicate ruperunt. Preterea cotta consul
in siciliam transgressus: plur unis p̃lus
aduersus penos et siculos terra mariq
pugnauit. Et ꝑ totam siciliam partĩ
hostiũ. partĩ etiã socioꝵ: inbumanas
strages reliquit. Cap̃.xxiiii.
Ucio cecilio. metallo. gaio. forio
placido consulib has cdrubal nouus
cartaginiensiũ imꝑator. cũ elefantis

Expanded text:
plplduxerunt. Iidem cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promontorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrit, illisi scopulis centum quinquaginta naves onerarias, nobilemque praedam crudeliter acquicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesum. esset, decrenere ne amplius quam sexaginta nauium classis ad subsidium haberetur Italiae; quod quidem decretum continuo adacti indomita cupiditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Siciliam partim hostium, partim etiam sociorum inhumatas strages reliquit. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Hasdrubal nouus Carthaginiensium imperator cum elephantis
Abbreviated transcription (Latin):
tunc apud romanos. nonquam diu¬
turna felicitas erat. Et qualescumq
successus magnis continuo malorum
molib obruebant᷑. cũ romana clas¬
sis ad italiam predis honusta reme¬
aret: infando naufragio euersa est.
Nam de trecentis nauib ducente ui¬
ginci periere. Septuaginta: uix ab¬
iectis bonerib liberace sunt. Hamil¬
car dux penoꝵ. cũ exercitu in nume¬
diam. mauritaniã q missus. postqͣ
hostilit̾ eruenter q in uniuersos
mille argenti talencis ⁊ iuginti mi¬
liã boum: reliquos condempnauit.
Prmc̃ipes autẽ om̃tum populoꝵ: pati¬
bulo suffixit: . Cap̃xxiii.
ercio anno sicut semper indo¬
mit᷑ furor. cito periculorũ obli¬
uiscitur. seruilius scipio et simproni¬
us blesus. consules. cũ ducentis seragin¬
ta nauib in affricam transgressi. uniũ¬
sam horam maritimã: que circa sirtes
iacet depopulati sunt. Acq in superio¬
ra progressi. captis euersis q ciuitatib

Expanded text:
tunc apud Romanos numquam diutunc apud Romanos numquam diuturna felicitas erat et qualescumque successus magnis continuo malorum molibus obruebantur — cum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando naufragio euersa est: nam de trecentis nauibus ducentae uiginti perierunt, octoginta uix abiectis oneribus liberatae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos cerentur, mille argenti talentis et uiginti milibus boum reliquos condemnauit; principes autem omnium populorum patibulo suffixit. Tertio ertio anno, sicut semper indomitus furor cito periculorum obliviscitur, Servilius Caepio et Sempronius Blaesus consules, cum ducentis sexaginta navibus in Africam transgressi, universam oram maritimam, quae circa Syrtes jacet, depopulati sunt: atque in superiora progressi, captis eversisque civitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. et in cathenas coniectus. Deci
mo demũ anno punici belli nobilẽ
triumpbũ: cartaginiensib p̃buit.
SDantipiis tam audacis facti consci¬
us rerum instabiliũ mutationẽ ti¬
mens: ilico ex affrica migrauit in¬
qͣ greciam:
emilius paulus. et fuluius nobilio¬
res consules: audita captiuitate regu¬
li. et clade exercitus romani. transi¬
re in affricã cumclasse crecentarum
nauiũ iussi clipeam petunt. Eo con¬
festu cartaginienses: cũ pari classe
uenerunt. Nec differri potuit naua¬
le certamen. Cencũ et quatuor naues
cartaginiensiũ demerse. triginta cũ
pugnatorib capte. Preterea crigiita
et quinq milia militũ: ex ipsis cesa
sunt. Romanoꝵ autẽ mille nambus
depressis mille cencum periere mili¬
tes. Consules apud clipeam castra po¬
suerunt. Duo hannones imperato¬
res penoꝵ eo rursus cũ magno exer¬
citu conuenerunt. prelioq cõmisso:
nouem milia perdiderunt. Sed ut

Expanded text:
tus tus mo demum anno Punici belli nobilem triumphum Carthaginiensibus praebuit. Xanthippus tam audacis facti conscius rerum instabilium mutationem timens ilico ex Africa migrauit in Graeciam. emilius Paulus et Fuluius Nobilior consules audita captiuitate Reguli et clade exercitus Romani transire in Africam cum classe trecentarum nauium iussi Clipeam petunt. eo confestim Carthaginienses cum pari classe uenerunt; nec differri potuit nauale certamen. centum et quattuor naues Carthaginiensium demersae, triginta cum pugnatoribus captae, praeterea triginta et quinque milia militum ex ipsis caesa sunt; Romanorum autem nouem nauibus depressis mille centum periere. milites. consules apud Clipeam castra posuerunt. duo Hannones imperatores Poenorum eo rursus cum magno exercitu conuenerunt proelioque commisso nouem milia militum perdiderunt. sed — ut
Abbreviated transcription (Latin):
citum ex sicilia hamilcarem. atrocis¬
sinum bellum gessit. In quo cesa sc̃
cartagimiensiũ decem ⁊ septem milia.
capta autẽ quinq milia. et octo elefan
ci adducti. Oppida octoginta ⁊ duo. in
deditionẽ cessere romanis. Cartaginien¬
ses fractis bellis et cladib exmnanici:
pacem a regulo poposcerunt. Sed cũ
nitolerabiles et duras condiciones pa¬
cis audissent. tucius rati sese armatos¬
mori quã miseros uiuere: precio non
solum hispanioꝵ nel gallorũ auxilia.
que iam dudum plurima habebars
sed etiam grecoꝵ comparanda dure¬
runt. Itaq sanitipum lacedemoni¬
orum regem. eñ auxilus accitũ: du¬
cem bello prefecerunt. Sancipus
inspectis penoꝵ. copiis atq in cãpum
deductis. longe in melius mutato
apparatu: pugnã cum romainis con¬
seruit. Ingens ibi rr̾ana romanoꝵ
romanoꝵ in ilia cunc congressione
prostrata sunt. Regulus ille dux
nobilis: cũ quinquaginta uiris cap¬

Expanded text:
citum ex Sicilia Hamilcarem, atrociscitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gessit, in quo caesa sunt Carthaginiensium decem et septem milia, capta autem quinque militi adducti, oppida octoginta duo in deditionem cessere Romanis. Carthaginenses, fracti pacem a Regulo poposcerunt: sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tumori, quam miseros vivere, pretio non solum Hispanorum, vel Gallorum auxilia, quae jamdudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xantippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accersitum, ducem bello praefecerunt. Xantippus, inspectis Poenorum copiis, atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens ibi Romanorum virormilitum in illa tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux nobilis cum quingentis viris cap
Abbreviated transcription (Latin):
ternis intenta conatib latera sinuo¬
sa circũfert. ut per exteriorem spmne
curuaturam regentẽ costarum aciẽ
cendat. costis autẽ natura ad sũmum
rectis squamarũ ungulas figat. Qd̃
uieissim et celeriter agendo. non solũ
plana perlabit᷑: sed etiam coruera
conscendit. tot uestiguis instructa:
quot costis. Nuius itaq rei causa est.
Ut si in qualibet corporis parte. ab al¬
uo usq ad caput ictu aliquo collida¬
tur. debilis red̾ica cursum habere ñ
possit. Quia ubicumq ictiũ incide¬
rit spineã soluit per quã costarum
pedes et motus corporis agebantur.
Unde etiam hec serpens. que tã diu
tot iaculis inuulnerabilis obstitit
ad unius saxi ictũ debilis cessit ac mor
circũuenta telis facile oppressa est.
Coriũ autem eius romam deductũ.
quod fuisse centũ uiginti pedum spa¬
cio ferunt. aliquandiu cunctis mira¬
culo fuit. Regulus aduersum tres
imperacores has drubales duos. et ac¬

Expanded text:
ternis intenta conatibus latera sinuoternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem natura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem eiue Romam deuectum — quod fuisse centum uiginti pedum spatio ferunt — aliquamdiu cunctis miraculo fuit.\' Regulus aduersum tres imperatores, id est Hasdrnbales duos et ac