comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam uolui ⁊ nõ sacrificiũ ⁊ scien¬
iam dei plus qm holocausta. Et post
aliqͣntũ. Seminate uobis in iusti
rendi dñm cũ uen̾t qui docuit uos
iusticiam Et post . lxxuiii. u̾. Et tu ad
diciũ custodi ⁊ spera in dño deo tuo
us tuus eduxi te ex t̾ra egipti: ⁊ dñm
absq me nescies. ⁊ saluator nõ est pͥ¬
israel ad dñm deũ tuũ qm̃ corrusti
in iniquitate tua. Et tollite uobis¬

Expanded text:
iam uolui et non sacrificium, et scientiam dei plus quam holocausta. Et post aliquantum: Seminate uobis in iustitrendi dominum, cum uenerit qui docuit uos iustitiam. Et post uersus LXXVIII: Et tu ad dicium custodi; et spera in Domino Deo tuo us tuus eduxi te de terra Aegypti; et dominum absque me nescies, et salvator non est praeIsrael, ad Dominum Deum tuum; quoniam corruisti in iniquitate tua. Tollite vobis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicõ beati planii hec uerba saluato¬
ris ꝑuerse atq impie intelligunt qͥ
simplici intellectu ꝯtempto ad figa̾s
addendo quod sibi placet ea traiciũt.
Ex hiis ergo uerbis dũicis cũ probass
quia nos uerbuni carnem factum ueͤ
cibo domrinico sumimus ad assump¬
cionem sui sillogisiui reuertit᷑ ⁊ quo¬
modo ꝑ hoc non tantum concordit̾
s eciã substancialit᷑ sit xp̃c in nobis
exequitur diceus. Et h̃ accepta atip
hausta id efficiunt ut ⁊ nos in xp̃o

Expanded text:
judicio beati Hilarii hic verba Salvatojudicio beati Hilarii hic verba Salvatoris perverse atque impie intelligunt qui, simptrajiciunt. Ex his ergo verbis Dominicis cum probasset, quia « nos Verbum carnem factum vere cibo Dominico sumimus, » ad assumptionem syllogismi sui revertitur, et quomodo hoc non tantum concorditer, sed etiam substantialiter sit Christus in nobis exsequitur, dicens: « Et haec accepta atque hausta id effic
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ que legerimus intelligamꝰ
⁊ tanien ꝑfecte fidei officio fungeni᷑.
De naturali eniu in nobis ip̃i uen¬
tate que dicimus nisi ab eo didicunꝰ
stulte atq impie dicenius. Ip̃e enĩ ait.
Caro enim est uere esca et sanguis
mens uere est potus. Qui edit meã¬
terrogare placet. Qui sini qui in hĩps
rebus dei humano aut seculi sensu
loquentur.sionne illi qui clausis int̾¬
nis luminibus secundum sensus
exteriores hinc seculo congruos de
misteriis celestibus racõtinant᷑. Qͥ
sunt inquam qui molentur extor¬
quent impiam intelligenciam ce¬
lestumi doctorum. Illi ne quia ea si¬
cut scripta sunt sicut iubet hillarus
legũt ⁊ sicut legunt simpliciter ꝓla¬
ne absiꝑ ulla adieccõne sua intelli¬
gunt an illi qui uexantes scripturã
ꝙ illa sonat respuunt et figuracões
quasdani ei pro arbitrio sui cordis iu¬
pomunt. Illi certe non eam extorquẽt
non ei uolenti sunt qui simpliciter
sicut eam legunt intelligunt. Ille gͥ

Expanded text:
s intelligamus: et tum perfectae fidei officio fungemur. De naturali enim in nobis Christi veritate quae dicimus, nisi ab eo didicimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim ait, Caro mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus. Qui edit nterrogare placet: Qui sunt qui in his rebus Dei, humano aut saeculi sensu loquuntur? Nonne illi, qui, clausis internis luminibus, secundum sensus exteriores huic saeculo congruos, de mysteriis coelestibus ratiocinantur? Qui sunt, inquam, qui violenter extorquent impiam intelligentiam coelestium dictorum? Illine, qui ea quae scripta sunt, sicut jubet Hilarius, legunt, et sicut legunt simpliciter absque plane ulla adjectione sua intelligunt; an illi qui vexantes Scripturam quod illa sonat, respuunt, et figurationes quasdam ei pro arbitrio sui cordis imponunt? Illi certe non eam extorquent, non ei violenti sunt, qui simpliciter, sicut eam legunt, intelligunt. Illi igitur
Abbreviated transcription (Latin):
que ad probandam patris ⁊ filii uni¬
tatem affertur substancialis noueẽt
ita iiter patrem ⁊ filium consequẽt᷑
intelligi oportere confirmarent. Hu¬
ius ip̃ius auctoritates uitentes qui
ait. Omnis enim comꝑacõ ad intel
ligencie formam presinuit᷑. ut id de
quo agitur scdm̃i propositũ exemplũ
assequannur. Constat ergo ⁊ dispu
tacõnis racione ⁊ enisdem uiri ancto¬
tate cogente quia naturalit̾ hic pro
substancialiter est accipiendum. Ex
hoc igitur disputator egregius hu¬
iusmodi conficit sillogissinum.
Si xp̃c in nobis est naturalit᷑.i. est
substancialit non tantum ꝑ con¬
cordiam uoluntatis ⁊ pater est in¬
xp̃o naturalit᷑ id est substancialit̾
non tautum ꝑconcordiam uolũ¬
tatio. Hanc proposicõnem assũp¬
cio comitatur ab antecedenti hoc
modo. Est autem xp̃c natinaliter
idest substancialit̾ in nobis non tã¬
tum ꝑ concordiam uoluitatis. Ꝙ
assumpcionem mirabiliꝑicia dispu¬

Expanded text:
quae ad probandam Patris et Filii uniquae ad probandam Patris et Filii unitatem affertur, substantialis non esset, ita inter Patrem et Filium consequenter intelligi oportere confirmarent, hujus ipsius auctoritate nitentes, qui ait: Oligentiae formam praesumitur: ut id, de quo agitur, secundum propositum exemplum assequamutationis ratione et ejusdem viri auctoritate cogente, quia naturaliter hic pro substantialiter est accipiendum. Ex hoc igitur disputator egregius hujusmodi conficit syllogismum: Si Christus in nobis est naturaliter, id est, substantialiter, non tantum per concordiam voluntatis; et Pater in Christo naturaliter, id est, substantialiter, non tantum per concordiam voluntatis. Hanc propositionem assumptio comitatur, ab antecedenti hoc modo: Est autem Christus naturaliter, id est, substantialiter in nobis, non tantum per concordiam voluntatis. Quam assumptionem mirabili peritia dispu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspecta attencius tocius disputacoĩs
hunis racio quid de ueritate dominici
corporis quod de altari simmiinus bea¬
tus sentiret hyllarius inuanabili¬
nos certitudine ꝑ doceret. Probat
namiq disputator mirabilis quia pa¬
ter naturaliter est in filio .i. substan¬
cialiter. Aliter enim istud naturalr̃
non debet intelligi. Nai de substau¬
ciali bnitate patris ⁊ filii tota contͤ
arrianos questio uersabatur. Nec dis¬
putator ꝑitissimus tantoꝑe aliud ꝓ¬
baret nisi qd̾ inquestione eẽt. Id autẽ
ꝑ hoc probat quia uaturaliter .i. sub
staucialiter ip̃e filius est in nobis.
Non enim ⁊ istud naturaliter alio
modo intelligi debet. Nam si alio mͦ
intelligeretur tota ip̃a disputacio
uacillaret. Quomodo enim nr̃a cũ
xp̃o unitas si substancialis non ẽit
patris ⁊ xp̃i unitatem substancialẽ
probaret cum sibi hiic magis ar¬
riaui argumentum econtra confi¬
cerent eo ꝙ sicut nr̃a cum xp̃o unitas

Expanded text:
perspecta attentius totius disputationis perspecta attentius totius disputationis hujus ratio, quid de veritate Dominici corporis, quod de altari sumimus, beatus sentiat Hilarius, invariabili certitudine nos perdoceat. Probat namque disputator mirabilis, quia Pater naturaliter est in Filio, id est, substantialiter. Aliter enim istud naturaliter non debet intelligi. Nam de substantiali unitate Patris et Filii tota contra Arianos quaestio versabatur. Nec disputator peritissimus tantopere illud probaret, nisi in quaestione esset. Id autem per hoc probat, quia naturaliter, id est, substantialiter ipse Filius est in nobis. Non enim et istud naturaliter alio modo intelligi debet. Nam si alio modo intelligeretur tota ipsa disputatio vacillaret. Quomodo enim nostra cum Christo unitas si substantialis non esset, Patris et Christi unitatem substantialem probaret? cum sibi hinc magis Ariani argumentum econtra conficerent, eo quod sicut nostra cum Christo unitas,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ipe attestatus est. Qui edit car¬
ueni meau et bibit sanguinẽ mie¬
uiu in me mauet ⁊ ego iueo. Non
enim quis in eo erit nisi in quo ip̃e
fuerit eius tantuni ip̃e assumptã
hũs caruem qui suã sumpserit.
ꝑfecte autem enus uuitatis sacra¬
mentum suꝑius iam docuerat dicẽs.
Sicut me misit pater uinus et
ego uiuo ꝑ patrem. Et qui mandu¬
int propter nie. uiuit ergo ꝑ patrẽ
⁊ quomodo ꝑ patrem biuit eodem
nis eniui comparacõ ad intelligẽ¬
cie formani presimntur ut id de qͦ
agitur secundum propositum ex¬
emplum assequannur. Hec gͦ ilite
nr̃e causa est quo in in nobis car¬
ualibus manentem ꝑ carnem xp̃m
hẽmus uicturis nobis ꝑ enu con¬
dicione ea qua uiuit ille ꝑ patreui.
Si ergo nos naturaliter scdm̃ caruẽ
carius adepti quomodo non naturalr̃
secundum spiritura in se patrem ha¬
habeat cum uiuat ip̃e ꝑ patrem. Hoc
totum ex predicto beati hillarii liͦ. se¬
riatim hic ideo interponere uolui ut

Expanded text:
sit, ipse ita testatus est: Qui edit carsit, ipse ita testatus est: Qui edit carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Non enim quis in eo erit, nisi in quo ipse fuerit, ejus tantum ipse assumptam habens carnem, qui suam sumpserit. Perfecte autem hujus unitatis sacramentum superius jam docuerat dicens: Sicut misit me vivus Pater, et ego vivo per Patrem, et qui manduvet per me . Vivit ergo per Patrem: et quo modo per Patrem vivit, eodem nis enim comparatio ad intelligentiae formam praesumitur: ut id, de quo agitur, secundum propositum exemplum assequamur. Haec ergo vitae nostrae causa est, quod in nobis carnalibus manentem per carnem Christum habemus: victuris nobis per eum ea conditione, qua vivit ille per Patrem. Si ergo nos naturaliter secundum carnem sumus adepti, quomodo non naturaliter secundum spiritum in se Patrem habeat, cum vivat ipse totum ex praedicto B. Hilarii libro seriatim hic ideo interponere volui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
deum negant. Est ergo in uobis
ip̃e ꝑ carnem ⁊ suimuis in eo dũ
secundum hoc ꝙ nos sunius ip̃e
est. Quam autem in eo ꝑ sacra¬
mentum comiuuicate carnis ⁊ sã¬
guinis simus ip̃e testatur dicens.
Et hic mundus me ram non uidet
uos autem me uidebitis quoniam
ego uiuo ⁊ uos uiuetis. In illa die
uos cognoscetis quoiam ego inpr̃e
meo. et nos in me ⁊ ego in uobis. Si
uoluntatis tantimi unitatem intel¬
ligi uellet. Cur gradum quenidam
atq ordinem consũmande uuitatis
exposint nisi ut cum ille in patre ꝑ
naturam dimiuitatis ẽẽ nos contra
in eo ꝑ corporalem eius natiuitatẽ
⁊ ille rursum in nobis ꝑ sacrauientoꝵ
in ẽẽ misterium crederetur ac sic ꝑ¬
fecta ꝑmediatorem unitas doceret᷑
cum nobis in se manentidus ip̃e ma¬
neret inpatre et iu patre mauens
maueret in nobis ⁊ ita aduuitatẽ
patris proficeremus cum qui in eo
naturaliter missemus ip̃o in nobis
naturaliter ꝑmanente. Quam au¬
tem naturalit̾ in nobis hec unitas

Expanded text:
rum esse denegant. Est ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc quod nos sumus, in Deum est. Quam autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testatur dicens: Et hic mundus me jam non videt; vos autem me videbitis, quoniam ego vivo, et vos vivetis. In illa die vos cognoscetis quoniam ego in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. Si voluntatis tantum unitatem intelligi vellet, cur gradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit? Nisi ut cum ille in Patre per naturam divinitatis esset, nos contra in eo per corporalem ejus nativitatem, et ille rursum in nobis per sacramentorum inesse mysterium crederetur, ac sic perfecta per mediatorem unitas doceretur, cum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et in Patre manens maneret in nobis. Et ita ad unitatem Patris proficeremus, cum qui in eo naturaliter inessemus, ipso in nobis naturaliter permanente. Quam autem naturalis in nobis unitas
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ. Sicut uidas iuquit cui buccellã
tradidit dñs nõ malũ accipiendo s ma¬
le accipiendo locũ nise diabolo prebuit
sic ĩdigne quisq sinuẽs dñicũ sacraiẽ¬
tũ nõ efficit ut quia ip̃e malus ẽ. ma¬
lũsit aut qr nõ ad salutẽ accipit nichꝰ

Expanded text:
mentum. Sicut enim Judas, cui buccellam tradidit Dominus, non malum accipiendo, sed male accipiendo locum in se diabolo praebuit ; sic indigne quisque sumens dominicum Sacramentum non efficit ut quia ipse malus est, malum sit, aut quia non ad salutem accipit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
pater est et xp̃c in nobis est. Quis¬
quis ergo naturaliter patrem in
xp̃o negabit neget prius non na
bis unum in hiis ẽẽ nos faciũt.
Si uere igitur carneni corporis
ñri xp̃c assuinsit ⁊ uere homo ille
qui ex maria natus fuit xp̃c est nos¬
q uere sub misterio carnem corporis
sui sumimus ⁊ ꝑ hoc unum erimus
quia pater in ẽe eo ⁊ ille ni nobis qͦ¬
modo uoliuitatis uintas asseritur
cum naturalis ꝑ sacramentum ꝓ¬
prietas ꝑfecte sacramentum sit uni¬

Expanded text:
Pater est, et Christus in nobis est. QuisPater est, et Christus in nobis est. Quisquis ergo naturaliter Patrem in Christo negabit, neget prius non natbis, unum in his esse nos faciunt. Si vere igitur carnem corporis nostri Christus assumpsit, et vere homo ille, qui ex Maria natus fuit, Christus est, nosque vere sub mysterio carnem corporis sui sumimus et per hoc unum erimus, quia Pater in eo est, et ille in nobis; quomodo voluntatis unitas asseritur, cum naturalis per sacramentum proprietas, perfectae sacramentum sit uni
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum ad medium uolo deducere.
Comodissimum uamq fore reor
ut quid eciam hic mirabilis dispu¬
tor de eukaristia dm̃ in liͦ .uiiiͦ. de
trinitate senciat subtiliter atten¬
dauius. Contra arrianos quippe
disputaus ut substancialiter pa¬
trem esse infilio demonitraret ip¬
sum in filium ui nobio substanci¬
aliter ẽẽ ꝑ enkaristiam probauit
hoc modo. Gos minc inquit qui
inter partem ⁊ filium uoliuitatis
ingerunt unitatem interrogo u¬
trum ne ꝑ uature ueritatem ho¬
die xp̃c in nobis sit. au ꝑ concordi¬
am uoluntatis. Si eniui uere uer¬
buui caro factum est. ⁊ nos uere
uerbum carnem factum cibo do¬
minico sumimus quomoco nõ
naturaliter manere in nobis ex¬
istimaudus est. qui ⁊ naturam car¬
nis nr̃e iam in seperabilem si ho¬
monatus assumpsit et naturã
caruis sue ad naturam eteruitatis
sub sacramento nobis comunicã¬
de caruis ad miscuit. Ita enim õ¬
nes unum simius quia ⁊ in xp̃o

Expanded text:
ceptum, ad medium volo deducere. ceptum, ad medium volo deducere. Commodissimum namque reor fore ut quid etiam hic mirabilis disputator, de eucharistia Domini in libro octavo De Trinitate sentiat, subtiliter attendamus. Contra Arianos quippe disputans, ut substantialiter Patrem esse in Filio demonstraret, ipsum Filium in nobis substantialiter esse per eucharistiam probavit hoc modo: « Eos nunc, inquit, qui inter Patrem et Filium voluntatis ingerunt unitatem, interrogo utrumne per naturae veritatem hodie Christus in nobis sit, an per concordiam voluntatis? Si enim vere Verbum caro factum est, et vere nos Verbum carnem cibo dominico sumimus; quomodo non naturaliter manere in nobis existimandus est, qui et naturam carnis nostrae jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnis suae ad naturam aeternitatis sub sacramento 223 nobis communicandae carnis admiscuit? Ita enim omnes unum sumus, quia et in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium habere dubium possit iu
ip̃a ĩmolacõnis hora ad sacerdotis
uoceui celos aꝑiri in illo. i hũ xp̃i
msterio angelorum choros adẽe sũ¬
mis yma sociar terrena celestibus
iungi. Tnum quod ex uisibilibus
atq inuisibilib fieri. Qua propter
iam nunc sibi ponaut inubratici isti
silencium quibus tot tantiq aucto¬
res incontradicibili auctoritate re¬
sistunt. Considerent eciam atq eciã
quid in multis locis sauctus ioniuiꝰ
doctores precipui tani greci ꝙͣ latiui
de corpore domini doceaut atq erro¬
l suo tot credentes. tantisq aucto¬
ubus finem pouant. Nou enuum õ¬
nia discutere propter tediuiu lougi
operis de breuius cum hiis que dis¬
cussimus racõnabiliter contradici
non possit. Beatissumun tamen hil¬
lauuu pictauensem pontificem fidĩ
pene suo tempore singularem colũp¬
nam sanctissimi martim iustituto¬
rem a beato quoq augustino cet̾is¬
q posteris doctoribus nec non et ab
omni ecclĩa dei sũma deuocione sus¬

Expanded text:
fidelium habere dubium possit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem celos aperiri, in illo Iesu Christi sterio angelorum choros adesse; summis ima sociari, terrena coelestibus jungi, unum quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri? » Quapropter jam nunc sibi ponant umbratici isti silentium, quibus tot tantique auctores incontradicibili auctoritate resistunt. Considerent etiam atque etiam, quid in multis locis sanctus Hieronymus, doctores praecipui, tam Graeci quam Latini, de corpore Domini doceant, atque errori suo, tot cedentes tantisque doctoribus, finem ponant. Non enim omnia discutere propter taedium longi operis debemus, cum iis quae discussimus rationabiliter contradici non possit. Beatissimum tamen Hilarium Pictaviensem pontificem, fidei pene suo tempore singularem columnam, sanctissimi Martini institutorem, a beato quoque Augustino, caeterisque posteris doctoribus, nec non et ab omni Ecclesia Dei summa devotione sus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Si enĩ aliud aut id ip̃m alit̾ cre¬
ditis dicit nobis augustinus ur̃ qͥa
grauẽ deo in iuriam facitis qr creditis
crediturũ ẽẽ deus predixit laudaint ꝓ
laudauit ur̃a utiq figitiẽta reꝓbauit.
Non enim nisi una fides ẽ laudabilis
apud dm̃. Uñ ⁊ nobis uire obuenet
qd̾ idẽ sc̃s augustiuꝰ. ĩ eode ultimo liͦ
de cinitate dei dicit hiis uerbis. Si rẽ
ĩqͥd credibilẽ crediderũt uideãt ꝙͣ sĩt
stolidi qͥ nõ credũt. Si autẽ res incre

Expanded text:
didit. Si enim aliud, aut idipsum aliter credidit. Si enim aliud, aut idipsum aliter creditis, dicit vobis Augustinus vester, quod gravem Deo injuriam facitis, quia creditis crediturum esse Deus praedixit, laudavit, laudavit, vestra utique figmenta reprobavit. Non enim est nisi una fides laudabilis apud Deum. Unde et vobis jure obveniet, quod idem sanctus Augustinus in eodem ultimo libro De civitate Dei dicit his verbis: Si rem, inquit, credibilem crediderunt, videant quam sint stolidi qui non credunt. Si autem re
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ ꝑtiuẽt ad regnũ dĩ celi cõseqͥt᷑ ut sicͥ
de regno diaboli indes plane quomͦ cõcla¬
mantibus propheticis testioniis nr̃a
ecclia cõfirmat᷑. Derengariaua uero
porcõ utroq reꝓbat᷑. De qͥb testimo
ait. Si propt̾ea dicunt aliomodo ẽẽ cre¬
am faciũt ilłi deo cui tã magnũ ꝑhi¬
bent testimoniũ. Santã prorsus ei uł
etiã gramorẽ faciũt in iuriã si aliter
dicũt ẽẽ intelligenda ñ sicut mũdꝰ cre¬
didit quẽ credituꝵ ip̃e laudauit. ip̃e ꝓ
qd̃ mentiri possit credant ẽẽ factuꝵ ꝙ
se facturũ ẽẽ ꝓmisit ⁊ sit credãt sicut᷑
credidit mundus quẽ credituꝵ ẽẽ pͥ¬
dixit. quẽ credituꝵ laudauit quẽ cre¬
dituꝵ ẽẽ promisit quẽ crediduse iam
ostendit. Si gͥ nobis o berengariam¬
beatus augustmus ita ut solet caris¬
simus ẽ iudiciũ eius seqͥmini credite
de corpore ⁊ sangune dͥoͥ qd̾ mũdus
credit ⁊ sicut credite sicut mũdꝰ cre¬

Expanded text:
si non pertinent ad regnum Dei coeli, consequitur ut sint de regno diaboli. Vides plane quomodo conclamantibus propheticis testimoniis nostra Ecclesia confirmatur, Berengariana vero portio utraque reprobatur. De quibus testimonait: Si proptam faciant illi Deo, cui tam magnum perhibent testimonium: tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si aliter dicunt esse intellegenda, non sicut mundus ea credidit, quequod mentiri possit credant esse facturum quod se facturum esse promisit, et sic credant sicut id credidit mundus, quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. Hoc ni, B. Augustinus ita, ut solet, clarissimus est, judicium ejus sequimini, credite de corpore et sanguine Domini quod mundus credit, et sic credite sicut mundus cre
Abbreviated transcription (Latin):
benedicende uerbis celestib creat᷑eͤ
sacris altarib nponũt ᷑ auteqmͣ ĩ¬
uocacõue sũmi nominis consecrẽt᷑
sub̾stancia illic est panis ⁊ uni. Post
uerba autem xͥ corpus ⁊ sanguis ẽ xͥ.
Quid autẽ mirũ si ea qͦ uerbo potuit
re. Quid aꝑcius. Quid expreisius.
hec non hũt exponi qr nichi inuqmͣ
mamfestius ab homine potest dici
III quodam missałi ispano quẽ dicunt
sanctum dictasse ysidoꝵ. ieb domada
añ pasca iuquadã mussa sic inuem. Uo¬
tum hoc dñe diunuũ est. totũ pat̾ de ce¬
ło ẽ. Dennitatũ iunaturam filii tiu
⁊ corpus ⁊ saugis ẽ. Non iam efiga
set ueritas. non creatura mortalis. s
natura celestis edentib uitami et̾nã
regnũq ꝑpetiumi collatura potan¬
tibus. Hos ĩpauatores suos ip̃e doꝰ
Ihc uerbo oris sui interficit. cũ accipi¬
ens pauẽ gr̃asq ageus ac bñdicens
ait. Hoc ẽ corpus meũ. Nõ ait in hoc
latet corpus meũ. nec dixit ni hͦ umo
est sangius meus. s dixit. Hic ẽ san¬

Expanded text:
lestibus creaturae sacris altaribus imponuntur, antequam invocatione sancti nominis consecrentur, substantia illic est panis et vini: post verba autem Christi corpus et sanguis Christi. Quid autem mirum est, si ea quae verbo potuit re. Quid apertius? Quid expressius? Haec non habent populi quia nihil unquam manifestius ab homine potest dici. In quodam missali Hispano, quod dicunt sanctum dictasse Isidorum, in hebdomada ante Pascha, in quadam missa sic inveni: Totum hoc, Domine, divinum est, totum, Pater, de coelo est: demutatum in naturam Filii tui, et corpus et sanguis est. Non jam figura, sed veritas, non creatura mortalis, sed natura coelestis, edentibus vitam aeternam, regnumque perpetuum collatura potantibus. Hos impanatores suos ipse Dominus Jesus verbo oris sui interficit, cum accipiens panem gratiasque agens ac benedicens, ait: Hoc est corpus meum. Non ait: In hoc latet corpus meum. Nec dixit: In hoc vino est sanguis meus, sed dixit: Hic est san
Abbreviated transcription (Latin):
saluat que illaui uobis morteni uni¬
geniti ꝑ nusterumi reꝑat. Qui licet
surgeus amortius iaui uon morit᷑
et mors ei ultra non dommnabitur
tamen in seip̃o in mortaliter atq iu¬
corruptibilitꝰ uiuens pro nobis iterũ
in hoc nusterio sacre oblacõnis u̾uo¬
latur. Eius quippe ibi corpus sunutꝰ
eius caro in populi salutem ꝑtitur.
Eis sauguis non ian in manus
infidelumi set in ora ficelium fuu¬
ditur. Huic ergo pensennis quale

Expanded text:
 unigeniti per mysterium reparat. / Qui licet surgens a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in se ipso inmortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrę oblationis immolatur. Eius quippe ibi corpus sumitur, eius caro in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dño deo ur̃o qd̾ fecistis usq in diem
hanc. De libro autẽ palmoꝵ multa
ponenda sũt ꝙͣuis eadem sepe repetã¬
tur s hẽdo modũ qnͣtũ potero. ne hoc
opus qd̾ in memoria maxime tenẽ¬
dũ est in niiã longitudinem ꝑ¬
gat. De palmo primo
Eatus uir qui nõ abiit ĩ ꝯcilio
impioꝵ. ⁊ ĩ uia peccatoꝵ nõ
stetit ⁊ in cathedra derisoꝵ nõ sedit.
S in lege dñi uolũtas eiꝰ ⁊ in lege
eius meditabit᷑ die ac nocte In p .iiͦ.
Uinc ergo reges intelligite: eru¬
dimini qui iudicatis fram. Ser¬
inte dño in timore: ⁊ exultate ei cũ
tremore. ⁊ldorate pure ne forte irascat᷑¬
dñs ⁊ ꝑeatis de uia iusta. Cũ exarserit
post paululũ furor eiꝰ beati omnes
qui confidũt in eũ. In palmo . iiii .
Ilii uiri usq quo inliti mei ig¬
nominiose diligitis uanitatẽ
cubilia ur̃a ⁊ tacete. Sacrificate sacrifici¬
ũ nisticie ⁊ confidite in dño In pͦ.uͦ.

Expanded text:
domino deo uestro, quod fecistis usque in diem domino deo uestro, quod fecistis usque in diem hanc. De libro autem Psalmorum multa ponenda sunt, quamuis eadem saepe repetantur: sed habebo modum, quantum potero, ne hoc opus, quod memoria maxime tenendum est, in nimiam longitudinem . In psalmo primo: Beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra derisorum non sedit: sed in lege domini uoluntas eius, et lege eius meditabitur die ac nocte. In psalmo II : Nunc ergo, reges, intellegite: erudimini, iudices terrae. seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. adorate pure, ne forte irascatur, et pereatis de tua. cum exarserit post paululum furor eius, beati omnes qui sperant in eum. In psalmo IIII : Filii uiri, usquequo, incliti mei, ignominiose diligitis uanitatem cubilia uestra et tacete. sacrificate sacrificium iustitiae et confidite in domino.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. ⁊ dicet oĩs ppłũs amen. Maledictus
qui accipit mumera ut ꝑcucat aĩam
sanguinis ĩnocentis ⁊ dicet oĩs pplũs ⁊l¬
men ꝯ Huc usq de libris moysi que
uisa sũt ponenda posuimꝰ. In hiis uero
que sequnt᷑ ⁊ appellant ᷑ ĩhu naue iudi¬
cũ regnoꝵ paralipomenon reꝵ gestaꝵ
pocius historia legit᷑ qmͣ p̾cepta uiuen¬
di. Hec tamen paucissima de libro ih̃u
naue p̾feunda in hoc oꝑe no putai.
Gu̾timini ⁊ ite in tab̾nacula
ur̃a ⁊ in t̾ram possessionis qmͣ
tradidit uobis moyses famulꝰ dm̃ tͣns
iordanem. ita dũtaxat ut custodiatis
attente ⁊ oꝑe ꝯpleatis mandatũ dñ¬
⁊ legem qmͣ p̾cepit uobis moyses ser¬
uus dm̃. ut diligatis dñm deũ ur̃m̃ ⁊
ambuletis in oĩb uiis eius ⁊ obser¬
uetis mandata illiꝰ adhereatisq ac ser¬
in alio loco. Ne postqmͣ intraueritis
inquit ad gentes que int̾ uos fictu¬
re sũt niretis in noie deoꝵ eaꝵ ⁊ ser¬
uiatis eis ⁊ adoretis illos. s ad h̾eatis

Expanded text:
ictus qui accipit munera, ut percutiat animam sanguinis innocentis. et dicet omnis populus: amen. Huc usque de libris Moysi quae uisa sunt ponenda posuimus. in his uero quae secuntur et appellantur Hiesu Naue, Iudicum, Regnorum, Paralipomenon, rerum gestarum potius historia legitur quam praecepta uiuendi. haec tamen paucissima de libro Hiesu Naue praetereunda in hocopere non putaui. V. euertimini et ite in tabernacula uestra et in terram possessionis, quam tradidJordanem: ita duntaxat ut custodiatis attente, et opere compleatis mandatum et legem, quam praecepit vobis Moyses servus Domini; ut diligatis Dominum Deum vestrum, et ambuletis in omnibus uiis eius et obseruetis mandata illius adhaereatisque ac serin alio loco: Ne postquam intraueritis, inquit, ad gentes, quae inter uos futurae sunt, iuretis in nomine deorum earum et seruiatis eis et adoretis illos: sed adhaereatis
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Et post pleraq. Maledictꝰ homo qͥ
facit sculptile ⁊ ꝯflatile abhominacio¬
nem dm̃ opus manũ artificũ. ponitq
illud in abscondito. Et respondebit oĩs
pplũs ⁊ dicet. amen. Maledictus qui nõ
honorat prem siñ ⁊ matrem. ⁊ dicet oĩs
pplũs amen. Maledictꝰ qui errare facit

Expanded text:
 homo, qui facit sculptile et conflatile, abominationem domini, opus manuum artificum, ponetque illud in abscondito. et respondebit omnis populus et dicet: amen. maledictus qui non honorat patrem suum et matrem. et dicet omnis populus: amen. maledictus qui transfert
Abbreviated transcription (Latin):
paruũ audietis ut magnũ nec
accipietis cuusqmͣ ꝑsonã qr dei iudiciũ
est. Et plurimis int̾positis ubi decalo¬
gũ repetit. Custodite igit᷑ sollicite aĩas
ur̃as. Non indistis aliqmͣ similitudinẽ
in die qua loqutꝰ est dñs uobis ĩ oreb
de medio ignis. ne forte decepti faciatis
uobis sculptam similitudinẽ aut yma¬
ginem masculi uł femine similitudi¬
nem oĩm iumentoꝵ que sũt suꝑ t̾rã

Expanded text:
paruum audietis ut magnum, nec accipietis cuiusquam personam: quia dei iudieium est. Et plurimis interpositis, ubi decalogum repetit: Custodite igitur sollicite animas uestras. non uidistis aliquam similitudinem in die, qua locutus est dominus uobis in Horeb de medio ignis: ne forte decepti faciatis uobis sculptam similitudinem aut imaginem masculi uel feminae, similitudinem omnium iumentorum quae sunt super terram
Abbreviated transcription (Latin):
multa milia diligentib me ⁊ custodi¬
entib p̾cepta mea. Non usurpabis no¬
men dñi dei tui frustra. qr nõ erit ĩpu¬
nitus qui suꝑ uana re nomen eiꝰ assũp¬
serit. Et post paululũ. Honora ĩ quit
deus tuus daturus est tibi. Non occides.
nõ mechaberis. furtũq nõ facies. nec lo¬
queris ꝯtra ꝓximũ tuũ falsũ testimoni¬
ũ. Non ꝯcupisces uxorem ꝓximi tin. non
domũ. nõ agrũ. nõ seruũ nõ ancillã. non
bouem nõ asinũ ⁊ uniu̾sa que illiꝰ sunt
Et alibi in eodem libro. Diliges dñm de¬
ũ tuũ ex toto corde tuo ⁊ ex tota aĩa tua
⁊ ex tota fortitudine tua. Et paulo post
Cũ comederis ⁊ saturatus fueris caue di¬
ligent̾ ne obliuiscaris deũ qui eduxit te
de t̾ra egipti de domo seruitutis. Dñm
deũ tuũ timebis ⁊ ip̃i soli series at ꝑ

Expanded text:
multa milia diligentibus me et custodientibus praecepta mea. non usurpabis nomen domini dei tui frustra: quia non erit inpunitus qui super re uana nomen eius adsumpserit. Et post paululum: Honora, inquit,deus tuus daturus est tibi. non occides. neque moechaberis. furtumque non facies. nec loqueris contra proximum tuum falsum testimonium. non concupisces uxorem proximi tui, non domum, non agrum, non seruum, non ancillam, non bouem, non asinum, et uniuersa quae illius sunt Et alibi in eodem libro: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota fortitudine tua. Et paulo post: Cum comederis et saturatus fueris, caue diligenter, ne obliuiscaris domini, qui eduxit te de terra Aegypti de domo seruitutis. dominum deum tuum timeb
Abbreviated transcription (Latin):
huerit. Sin antẽ pauꝑ est nõ ꝑ noc
tabit apud te pignꝰ s statim reddes
ei ante solis occasũ. ut dormiens in
uestimento suo benedicat tibi ⁊ hẽas
iusticiam coram dño deo tuo. Non ne¬
gabis m̾cedem indigentis ⁊ pauperis
frĩs tui. siue aduene qui tecũ morat᷑
⁊ t̾ra ⁊ intra portas tuas. Eadem die
reddes ei p̾ciũ laboris sin ante solis oc

Expanded text:
habuerit. sin ahabuerit. sin atabit apud te pignus, sed statim reddes ei ante solis occasum, ut dormiens in uestimento suo benedicat tibi et habeas iustitiam coram domino deo tuo. non negabis mercedem indigentis et pauperis fratris tui siue aduenae, qui tecum moratur in terra et intra portas tuas est: sed eadem die reddes ei pretium labori
Abbreviated transcription (Latin):
bit oꝑimentũ eiꝰ. Et post paululũ.
Non erit m̾etrix de filiab israel: neq
scortator de filiis israel. Et post pau¬
lulũ. Non fenerabis fr̃i tuo ad usurã
pecuniã nec fruges. nec qmͣlibet aliã
rem: s alio. Et post paucos u̾sus. Cũ
uoueris dño deo uotũ dño deo tuo nõ
tardabis reddere qr requiret illud dñs
deus tuus. Et si moratꝰ fueris: reputa¬
bitur tibi in peccatũ. Si nolueris pol¬
liceri absq peccato eris. Qd̾ autẽ semel
est egressũ de labiis tuns. obseruabis
⁊ facies sicut ꝓmisisti dño deo tuo. ⁊
ꝓpria uolũtate ⁊ ore tuo loqutꝰ es. Et
posuit tibi. Si dep̾hensus fu̾iit homo
sollicitans frẽm suũ de filiis israel. ⁊
uendito eo accipiens p̾ciũ int̾ficietur
⁊ auferes malũ de medio tuni. Et post
paucos u̾sus. Cũ repetes inquit .a. ꝓx¬
imio tuo rem aliqmͣ qmͣ debet tibi: nõ
ingredieris domũ eis. ut pignꝰ aufe¬
ras. s stabis foris. ⁊ ille tibi ꝑferet qd̾

Expanded text:
t operimentum eius. Et post paululum: Non erit meretrix de filiabus Israhel neque scortator de filiis Israhel Et post paululum: Non faenerabis fratri tuo ad usuram pecuniam, nec fruges, nec quamlibet aliam rem, sed alio. Et post paucos uersus: Cum uoueris uotum domino deo tuo, non tardabis reddere: quia requiret illud dominus deus tuus et, si moratus fueris, reputabit tibi in peccatum. si nolueris polliceri, absque peccato eris: quod autem semel est egressum de labiis tuis, obseruabis et facies sicut promisisti domino deo tuo et propria uoluntate et ore tuo locutus es. Et ia animam suam adposuit tibi. si deprehensus fuerit homo sollicitans fratrem suum de filiis Israhel et uendito eo accipiens pretium, interficietur: et auferes malum de medio tui. Et post paucos uersus: Cum repetes, inquit, a proximo tuo rem aliquam quam debet tibi, non ingredieris domum eius, ut pignus auferas, sed stabis foris et ille tibi proferet quod
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ est qd̾ obicit ⁊ nõ est in puella uir
ginitas: eicient eam extra fores domꝰ
pr̃is sini. ⁊ lapidib obruent uiri ciuita¬
tis ens. ⁊ moriet᷑ qm̃ fecit nephas in
ifrael ut fornicaret᷑ in domo prĩs sui
⁊ auferes malũ de medio tuni. Si dor¬
mierit uir cũ uxore alteriꝰ ut̾q mo
riatur .i. adulter ⁊ adultera ⁊ aufe¬
res malũ de israel. Si puellã uirginẽ
desponderit uir ⁊̃ ĩuenerit eam aliquis
in auitate ⁊ ꝯcubuerit cũ illa: educes
ad portam ciuitatis illiꝰ utrũq ⁊ la¬
pidib obruent᷑. puella qr nõ clama

Expanded text:
uerum est quod obicit et non est in puella inuenta uerum est quod obicit et non est in puella inuenta uirginitas, eicient eam extra fores domus patris sui et lapidibus obruent uiri cuiuitatis eius, et morietur: quoniam fecit nefas in Israhel, ut fornicaretur in domo patris sui: et auferes malum de medio tui. ai dormierit uir cum uxore alterius, uterque moriatur, id est adulter et adultera; et auferes malum de Israel. Si puellam virginem desponderit vir, et invenerit eam aliquis in civitate, et concubuerit cum illa; educes utrumque ad portam civitatis illius, et lapidibus obruen
Abbreviated transcription (Latin):
ueris domũ nouã. facies murũ tecti
ꝑ circinitũ ne effundat᷑ sanguis in domo
tua ⁊ si reus labente aliquo ⁊ in p̾ceps
ruente. Item paulo post. Si duxerit uir
uxorem ⁊ postea odio h̃uerit. quesieritq
occasiones quib dimittat eam obiciens
ei nomen pessimũ ⁊ dyxerit. ⁊leorẽ hane
accepi. ⁊ ingressus ad eam nõ ĩuem uni.¬
ginẽ: tollent eam pat̾ ⁊ mat̾ eiꝰ ⁊ fe¬
rent secũ signa uirginitatis eis ad
semiores urbis qui porta sũt ⁊ dicat
pater. Filiam meã dedi huic uxorem
qmͣ qr odit imyoint ei nomen pessi¬
mũ. ⁊ dicat nõ ĩuem filiam tuã uir¬
ginem: ⁊ ecce hec sũt signa uirginita¬
tis filie mee. Expandent uestimentũ
coram seniorib citatis. appͥhendent¬
q senes urbis illiꝰ uirũ. ⁊ u̾berabunt
illũ ꝯdempnantes insuꝑ centũ ciclis
argenti quos dabit pr̃i puelle. qm̃ dif¬
famauit nomen pessimũ suꝑ uirginẽ
israel. hẽbitq uxorem eam. ⁊ nõ pot̾it
dimittere oĩm tempore uite sue. Ꝙ si

Expanded text:
 facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua et sis labente alio et in praeceps ruente. Item paulo post: Si duxerit uir uxorem et postea eam odio habuerit quaesieritque occasiones quibus dimittat eam obiciens ei nomen pessimum et dixerit: uxorem hanc accepi et ingressus ad eam + non inueni uirginem, tollent eam pater et mater eiam et ferent secum signa uirginitatis eius ad seniores urbis, qui in porta sunt, et dicet paQuam quia odit, imponit ei nomen pessimum, ut dicat: non inueni filiam tuam uirginem: et ecce haec sunt signa uirginitatis filiae meae. expandent uestimentum coram senioribus ciuitatis: adprehendentque senes urbis illius uirum et uerberabunt illum, condemnantes insuper centum siclis argenti, quos dabit patri puellae: quoniam diffamauit nomen pessimum super uirginem Israhel: habebitque eam uxorem et non poterit dimittere omni tempore uitae suae. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
propter desiuant homines mente¬
putridi corruptelam et putredinẽ
opponere sacramenti dei quia sicͭ
assumpta ꝑ egrim uł ortholani
uł leprosi species fidelium nedigẽ¬
ciam uł increpuit uł corripuit
uł fidem dileccõneniq probauit
ueritatem tamen eẽncie xp̃i nõ¬

Expanded text:
apropter desinant homines menteapropter desinant homines menteputridi, corruptelam et putredinem opponere sacramentis Dei; quia, sicut assumpta peregrini vel hortulani, vel leprosi species, fidelium negligentiam, vel increpuit, vel corripuit, vel fidem dilectionemque probavit, veritatem tamen e
Abbreviated transcription (Latin):
eum insurgeret nec dampna in res¬
taurabilia sibi exinde prouentura
prouideret. Ex eadem tamen infir¬
nutate tantis ꝑ illuniuant᷑ ꝑ fidẽ
hodieq fideles ut non solum uale¬
ant ip̃ius adiutorio fidei in sins in¬
firmitatibus non deficere set enisdẽ
insuꝑ domini sin auxiliũ credentes
caritati qua pro ip̃is infirmatus ẽ
usquequaq fiducialius audeant
implorare. De morte autem enis
quid dicam. Nonue dicit apostolꝰ
lum gentibus autem stulticia xaĩs
uero xp̃c dei uirtus ⁊ dei sapiencia.
Sicut gͥ tunc cum inter homines
mortalis ad huc xp̃c unieret circa
enis caruem agebatur ita eciam
qmͣ diu ecclĩa enis usq ad consum¬
macõnem seculi mortalis erit pro
eadem utilitate ecclĩe qua illa tũc
fiebant circa ip̃ani eandem carnẽ
salua incorrupcõe eius tale quid
specie tenus apparere potest. Ulnde
scandalizentur ⁊ contenebrentur
semꝑ nicreduli excerceantur autẽ
et illimimentur magis electi. Qͣ¬

Expanded text:
eum insurgeret, nec damna irreseum insurgeret, nec damna irrestaurabilia sibi exinde proventura praevideret? Ex eadem tamen infirmitate tantisper illuminantur per fidem hodieque fideles, ut non solum valeant ipsius adjutorio fidei in suis infirmitatibus non deficere; sed ejusdem insuper Domini sui auxilium credentes charitati qua pro ipsis infirmatus est, usquequaque fiducialius audeant implorare. De morte autem ejus quid dicam? Nonne dicit Apostoluslum, gentibus autem stultitia: Chrisus Dei virtus et Dei sapientia Sicut igitur tunc cum inter homines mortalis adhuc Christus viveret, circa ejus carnem agebatur; ita etiam quandiu Ecclesia ejus usque ad consummationem saeculi mortalis erit, pro eadem utilitate Ecclesiae, qua illa tunc fiebant circa ipsam eamdem carnem, salva incorruptione ejus, tale quid specie tenus apparere potest unde scandalizentur, et contenebrentur semper increduli, exerceantur autem et illuminentur magis electi. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate assimipsimus in quo
de martir. meniorant᷑ ista q̃ dixi¬
mus. Tantus enim auctor ea nõ
scriberet insi ⁊ ip̃e uera ẽẽ crederet
et digna credi a posteris iudicaret.
Postremo totan ip̃am dispensacõ¬
nem humanitatis dominice animio
ꝑcurumius. Tota quippe talis exsti¬
tit de qua ⁊ inruncoꝵ incredulitas
magis exe̾canda proptereaꝙ damp¬
nanda scandali aret᷑ ⁊ credenciũ fides
magis augnentanda ⁊ propterea
coronanda probaretur. Quid enĩ hꝰ
ip̃m qd̾ de uirgine disponsata ioseph
nassi uoluit noune ⁊ inmicis ad
auguientum mortifere impietatis
scandali causa fuit ut appellarent
eum filium fabri et credenti petro
ad augmentũ remunerande fidei
ꝓfuit qui in nuillo ꝑ hꝰ impeditus dix¬
it. tues xp̃c filius dei uini. Quid de¬
mq tota carnis eius infirmitas.
Nouue ⁊ ip̃m diabolũ usꝙ a deo exce¬
cauit ut nec miracula mandita
prius attendens usq ad occidendũ

Expanded text:
auctoritate assumpsimus, in quo auctoritate assumpsimus, in quo de martyrio memorantur ista quae diximus. Tantus enim auctor non ea scriberet, nisi et ipse vera esse crederet, et digna credi a posteris judicaret. Postremo, totam ipsam dispensationem humanitatis Dominicae animo percurramus. Tota quippe talis exstitit, de qua et inimicorum incredulitas magis excaecanda, proptereaque damnanda, scandalizaretur: et credentium fides magis augmentanda, et propterea coronanda probaretur. Quid enim hoc ipsum, quod de Virgine desponsata Joseph nasci voluit? Nonne et inimicis ad augmentum mortiferae impietatis scandali causa fuit, ut appellarent eum filium fabri; et credenti Petro ad augmentum remunerandae fidei profuit, qui in nullo per hoc impeditus dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi? Quid denique tota carnis ejus infirmitas? Nonne et ipsum diabolum usque adeo excaecavit, ut nec miracula inaudita prius attendens, usque ad occidendum
Abbreviated transcription (Latin):
erubescamte in celo. Sicut gͥ ad cõ¬
probandani ⁊ remimerandã mar¬
tiui humilitatẽ siue dileccõnem
in tani deformi. horrenda q specie
comprobandam ⁊ remimerandã ser¬
uoꝵ suoꝵ fidem si nulla est incredu¬
litas uł nedigencia punienda ułcor¬
rigenda in specie quasi corrupti illuis
paiis si quando hꝰ contuigat credendꝰ
est nideri. Et sicut non alium le prosũ
illim deformissimũ fuisse nisi seip¬
simi decollo martirii euanescens xp̃c
ostendit ita non aliad qm xp̃i carnẽ
⁊ sanguinem in diuinis sacramentis
eciam si sub specie quasi putrefacti
panis ⁊ uini aliquando uideant or¬
todoxoꝵ prudencia credere nouit. Qd̃
si obicias ut dici assolet. qr berenga¬
rius uitas sanctoꝵ ꝓ auctoritate nõ
recipit scias quia tam ⁊ si quasdã
sanctoꝵ uitas non recipit beati gre¬
gorii tamen libros nũqmͣ eumi res¬
puisse prout recordor accepi. Qua¬
propt̾ ⁊ dialogum beati gregorii ꝓ

Expanded text:
erubescam te in coelo. Sicut igitur ad comerubescam te in coelo. Sicut igitur ad comprobandam et remunerandam Martyrii humilitatem sive dilectionem, in terra deformi horrendaque specie comprobandam et remunerandam servorum suorum fidem, si nulla incredulitas est, vel negligentia punienda vel corrigenda, in specie corrupti illius panis, si quando hoc contingat, credendus est videri. Et, sicut non alium leprosum illum deformissimum fuisse nisi seipsum de collo Martyrii evanescens Christus ostendit; ita non aliud quam Christi carnem et sanguinem in divinis sacramentis, etiam si sub specie quasi putrefacti panis et vini aliquando videantur, orthodoxorum prudentia credere novit. Quod si objicias ut dici assolet quia Berengarius Vitas sanctorum pro auctoritate non recepit, scias, quia tametsi quasdam sanctorum Vitas non recipit, beati Gregorii tamen libros numquam eum respuisse prout recordor, accepi. Quapropter et dialogum beati Gregorii pro
Abbreviated transcription (Latin):
ecclĩe fide non dubitauit. Ad hec qͤ
dicimus ex diuinis libris exempla no¬
bis in promptu sunt. Maria namq
magdalene non duni resurrexisse
dominũ credens iuxta incredulitatẽ
suam quasi ortolanum uidit. Disci¬
pulis quoq dubitantib ip̃a resurrec¬
cõnis die tanquam ꝑegrimis appa¬
ruit. uͥ eciam quomodo credenciũ ne¬
cligencia pumatur uł corrigatur
inderi potest. N an quoniam pro¬
phecias de xp̃o minus diligenter
attenderant ne nedigencia pͥmũ qͥ¬
dem ꝑuniri dum stulti uocantur
de inde corrigi dumi scripture eis ap¬
periuntur meruerunt. Quomͦ aꝰ
ad comprobandos renimerandos¬
natus sit. Beatus gregorius decla¬
rat de quodacu Martino monacho
narrans qui dominũ Ihm̃ in specie
leprosi sibi apꝑentem propriis me¬
rint humeris baiulare. Cunq hiis
inquit qui quasi leprosus uidebat ͦ
de collo eius euanuss ab ip̃o mox
sentenciam remiuneracõnis acce¬
pit. Quoniani inquit non erubu¬

Expanded text:
Ecclesiae fide non dubitari. Ad haec quae Ecclesiae fide non dubitari. Ad haec quae dicimus, ex divinis libris exempla nobis in promptu sunt. Maria namque Magdalene nondum resurrexisse Dominum credens, juxta incredulitatem suam quasi hortulanum vidit . Discipulis quoque dubitantibus, ipsa resurrectionis die tanquam peregrinus apparuit . Ubi etiam quo modo credentium negligentia puniatur vel corrigatur videri potest. Nam quoniam prophetias de Christo minus diligenter attenderant, de negligentia primum quidem puniri, dum stulti vocantur; deinde corrigi, dum Scripturae eis aperiuntur, meruerunt. Quomodo autem ad comprobandos remunerandosnatus sit, beatus Gregorius declarat de quodam Martyrio monacho narrans, qui Dominum Jesum in specie leprosi sibi apparentem propriis meruit humeris bajulare. Cumque is, inquit, qui quasi leprosus videbatur, de collo ejus evanuisset, ab ipso mox sententiam remunerationis accepit: Quoniam, inquit, non erubu
Abbreviated transcription (Latin):
uite. Manna illud e celo hoc supra
celum illud celi ħꝰ domini celoꝵ. Il¬
lud corrupcõm obnoxium si in diẽ
alteꝵ seruaret᷑ hͦ alienum ab om̃i
corrupcõne. Quod quicũq religio¬
se gustaint corrupcõnem sentire
non pot̾it. Si ergo forte cupiam
netustate corruptum ⁊ putridũ ali¬
quando uideatur si is non credit hꝰ
qd̾ uidet ẽẽ corpus dñi iuxta cor suũ
at gregorius tale illi faris appareat
quale intus incorde u. credit᷑. Si
aut eni credit hoc quod uidet ẽẽ cor¬
pus dñi id cum eo fieri credimus ut
aut aliqua eius necdigencia corri¬
genda uł pumenda declaretur. pro
eo indelicet ꝙ domini sui corpus
quantum inse est est digne tracta¬
m̃t uł contra ecclĩasticas regulas di¬
ncius retiuendo iu obedient egerit.
aut certe ut fudieio soliditas copo¬
sius reuineranda comprobetur qui
contra id eciam ꝙ oculis ceruit de u̾¬
bis acpotencia domini sui ⁊ comuni

Expanded text:
vitae. Manna illud e coelo, hoc supra vitae. Manna illud e coelo, hoc supra coelum. Illud coeli, hoc Domini coelorum. Illud corruptioni obnoxium si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. » Si ergo forte cuipiam vetustate corruptum et putridum aliquando videatur, si is non credit hoc quod videt, esse corpus Domini, juxta cor suum, beatus ait Gregorius tale illi foris appareat, quale intus in corde videlicet creditur. Si autem credit, hoc quod videt esse corpus Domini, id cum eo fieri credimus, ut aut aliqua ejus negligentia corrigenda, vel punienda declaretur, pro eo videlicet quod Domini sui corpus, quantum in se est, indigne tractaverit, vel contra ecclesiasticas regulas diutius retinendo inobedienter egerit; aut certe fidei ejus soliditas copiosius remuneranda comprobetur, qui contra id etiam quod oculus cernit de rebus ac potentia Domini sui, et communi
Abbreviated transcription (Latin):
be de scripturis dei suam ꝑdicionẽ
ꝙͣ ad ꝑcipiendam cum fidelib salu¬
brem refeccõnenem. Credidit scrip¬
turis sanctis dicentibus xp̃m esse
in corruptibilẽ ⁊ non credidit xp̃o
dicenti. panis queni ego dedero ca¬
ro mea est ꝓ seculi uita s contra hꝰ
opponit corupcõnem. Ulideatiu
itaq male sanis coruptis ꝙ ħõi¬
biis iuxta infidelitatẽ suan corrup¬
tibilis ⁊ putrbilis pains diuiiis.
Et sicut scrptum est. tollat impiꝰ
Nobis enim panis ille dei celestis
illa eukaristia diuinũ illud man¬
na ꝙ in maculati agni carnem iu¬
passibilem factuni de sacris altarib
rupcõne sanamur nũqmͣ corrũpi¬
tur. nuĩqmͣ putrescit quia cũ de die
in diem nos renouet ip̃m neterasc̾e̾
nũqnͣi nouit. Cui sentencie beatꝰ
ambrosius astipulatꝰ nliͦ. de sacra¬
mentis hiis uerbis. Considera mĩc
utrum prestancior sit panis ange¬
loꝵ au caro xp̃i que utiq corpus ẽ

Expanded text:
be de Scripturis Dei suam perditionem, be de Scripturis Dei suam perditionem, quam ad percipiendam cum fidelibus salubrem refectionem. Credidit Scripturis sanctis dicentibus Christum esse incorruptibilem, et non credidit Christo dicenti: Panis quem ego dedero, caro mea est pro saeculi vita , sed contra hoc opponit corruptionem. Videatur itaque malesanis corruptisque hominibus, juxta infidelitatem suam, corruptibilis et putribilis panis divinus, et sicut scriptum est, tollatur impius Nobis enim panis ille Dei coelestis, illa eucharistia, divinum illud manna; quod immaculati Agni carnem impassibilem factam, de sacris altaribus ruptione sanamur, nunquam corrumpitur, nunquam putrescit; quia cum de die in diem nos renovet, ipsum veterascere nunquam novit. Cui sententiae beatus Ambrosius astipulatur in libro De sacramentis, his verbis : « Considera nunc utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est
Abbreviated transcription (Latin):
argumentis penitus hostem set
ad numiendam interin contra hos¬
tilia argumenta catholicam fidem.
Et illud quidem deo auxiliante post¬
modum fiet. Nunc uero ita remdis¬
tinguere uolumius ut pͥmo hostilẽ
disputacõnẽ debilem ẽẽ ⁊ nichil cõtͣ
fidem nr̃am confic̾e posse monstre¬
mus ut cum in suis mimicis ubiq
defecerit nr̃is adultimũ deo fauen¬
te plenius subruatur. Ex qua re
puto fieri ut ⁊ heretica fallacia
cicius sileat ⁊ catholica ueritas cla¬
rius elucescat. S hec propt̾ eos
dicta sunt qui festinãcius qm res
postulat satis fieri omnino sibi
uolentes. qr non omuna nr̃a hic
expendimus apud se nos forsitã
de inefficaci opere reprehendant.
Iani uero cetꝰa ꝓsequan ar. Ro¬
gerius.erengarius dicit ca¬
ro xp̃i incoruptibilis ẽ sacramenta
uero altaris si diucius seruentur
possunt corrumpi. Uidenture¬
nim putre fieri. Guimundus.
Calumpniosa lingua.o.
lingua blasfemiis assueta.
promꝑcõr ad extorquendam suꝑ¬

Expanded text:
argumentis penitus hostem; sed argumentis penitus hostem; sed ad muniendam interim contra hostilia argumenta catholicam fidem. Et illud quidem, Deo auxiliante, postmodam fiet. Nunc vero rem ita distinguere volumus, ut primo hostilem disputationem debilem esse, et nihil contra fidem nostram conficere posse monstremus: ut cum in suis inimicus ubique defecerit, nostris ad ultimum Deo favente plenius subruatur. Ex qua re puto fieri ut haeretica fallacia citius sileat, et catholica veritas clarius elucescat. Sed haec propter eos dicta sint, qui festinantius quam res postulat satisfieri sibi omnino volentes, quia non omnia nostra hic expendimus, apud se nos forsitan de inefficaci opere reprehendat. Jam vero caetera prosequamur. ROGERIUS. Berengarius dicit: Caro Christi incorruptibilis est, sacramenta vero altaris, si diutius serventur, possunt corrumpi, videntur enim putrefieri. GUITMUNDUS. O calumniosa lingua! o lingua blasphemis assueta! promptior ad extorquendam super