comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã fecisse: sed sio port& aliqđ audacius
dicere : adhuc amplius est : Nam in faciendo
quidẽ exnullis exsistentibus rerũ essentiȩ
productae sunt : In continendo uero quae
facta sunt ne a dnihilum redeant continentur:
Hicergo dumreguntur & ad inuicem sibi repug¬
nantia quo aptantur magnum & ualde mira¬
bile plurimȩ que ustutis indicium declaratur
punqationem peccatorũ faciens:
Dostquã enĩ dixit superius illa magna ualdeꝗ
miranda : dicitnunc & decura eius & purga¬
tionẽ peccatorũ quã erga nos egit ⁊ Sicut &¬
p&rus de illoait. qui peccata nr̃a ipse per¬
tulit incorpore suo suꝑ lignum uta peccatis
liberati cum iustitia uiuamus : & iohannes¬
ait quidilexit nos & lauitnos a peccatis nr̃is
in sanguine suo & fecit nofri regnum
sacerdo tesdõ & patrisuo: Sed et ad dex¬
texam maiestatis in excetsis: In ex¬
celsis ergo dicens non eum in loco concludit.
sed ostendit omnib: alciorem qm̃ usq: ad ipsũ¬

Expanded text:
quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam in faciendo quidem ex nullis existentibus rerum essentiae productae sunt; in continendo vero, quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Hic ergo dum reguntur, et ad invicem sibi repugnantia coaptantur, magnum et valde mirabile plurimaeque virtutis indicium declaratur. Purgationem peccatorum faciens. Postquam enim dixit superius illa magna valdeque miranda, dicit nunc et de cura ejus et purgatione peccatorum, quam erga nos egit, sic et Petrus de illo ait: Qui peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis liberati, cum justitia vivamus . it: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris, in sanguine suo, et fecit nos regnum, sacerdotes Deo et Patri suo. Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. In excelsis ergo dicens, non eum in loco concludit, sed ostendit omnibus altiorem, quoniam usque ad ips
Abbreviated transcription (Latin):
incuio &scła: Vbi sunt quidicunt: Erat
sed dicitur iudicare ꝑfiliũ qm̃ iudicem genuit:
Sic &iã dicitur : Operari ꝑfiliũ quia eum
constat opificem genuisse: Quiẽ splendoꝵ
qloriȩ & caracter sũbstantiȩ eius:
Non enĩ ex intellectu ꝓprio hȩcloquebatur
apłs nec humano hanc dis pensationẽ repe¬
riebat ingenio sed sp̃s sc̃ĩ haec illi suggerebat
amministratio: hoc cum religio sitate debemus
accipere quia exipso in passibiliter natus
neque diminutus neque in alico minoratus: Sed
ds̃ uerus dedõ uero omñp̃s de omni potentẽ : lum̃
delumine ex quo om̃ia ꝑ quemom̃ia in quo om̃ia:
Portans om̃ia uerbo ueritatis suȩ Solent arri¬
aniproponere : quiacum dixis s& ds̃ fiat lux
pater p̃ceperit filius oboedierit: Sed ecce
ostendimus quia suo uerbo cuncta perfecit:
ferens om̃ia inquit hoc est gubernans Si¬
quidem cadentia: & ad nihilum tendentia
contin& : Non e ñiminus est continere mundũ

Expanded text:
inquit, et saecula. Ubi sunt qui dicunt? Erat, inquit, et saecula. Ubi sunt qui dicunt? Erat, sed dicitur judicare per Filium, quoniam judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse . Qui est splendor gloriae et character substantiae ejus. Non enim ex intellectu proprio haec loquebatur Apostolus, nec humano hanc dispensationem reperiebat ingenio, sed Spiritus sancti haec illi suggerebat administratio. Hoc cum religiositate debemus accipere, quia ex ipso impassibiliter natus, neque diminutus, neque in aliquo minoratus, sed Deus verus, de Deo vero, omnipotens de omnipotente, lumen de lumine, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Portans omnia verbo virtutis suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta perfecit: Ferens omnia, inquit, hoc est, gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, continere mundum
Abbreviated transcription (Latin):
icendũ enĩ multifariȩ & multis modis olimds̃
locutus est patribus nr̃ir in proph&is : Signi fi¬
cat qđ alibi dictumest Ego eñi uisiones multi¬
plicaui & in manibus proph&arũ assimilatus
sum : Qđ aut̃ sequitur in nouis simis dieb: locu¬
tus est nob̵ infilio suo: ueluti sidicer& quid magnũ
siꝓph&as misit patrib: nr̃is : Nob̵ eñĩ ipsũ ꝓpriũ
filium unigenitum misit: Quem constituit
heredẽ uniue rsonũ: Cum dicit quẽ consti¬
tuit heredem humanitatẽ significat cuidictũ ẽ:
p&e ame & dubotibigentes hereditatẽ tuam:
Ergo noniam porcio dñi tantum iacob & sorseius
isrł: sed om̃s nationes & gentes toto orbe diui¬
sas inhereditatẽ distinctim sanguis amplectit᷑
hic utitur nomine : ut duo quaedum ꝑhoc astruat:
& ostendat : Hoc ẽ qđ prius sit filius & qđ domi¬
nationis illinulla contingat amissio: Cũ ergo
dicit quẽ constituit heredem uniuersorum :
sub intelligitur totius mundi: ꝑquẽ fecit

Expanded text:
ltifarie et multis modis olim Deus locutus est patribus nostris in prophetis, significat quod alibi dictum est: Ego enim visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum . Quod autem sequitur: In novissimis diebus locutus est nobis in Filio suo, veluti si diceret: Quid magnum, si prophetas misit patribus nostris? nobis enim ipsum proprium Filium unigenitum misit. Quem constituit haeredem universorum. Cum dicit: Quem constituit haeredem humanitatem significat, cui dictum est: Pete a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ergo non jam portio Domini tantum Jacob, et sors ejus Israel, sed omnes nationes et gentes toto orbe divisas, in haereditatem distinctim sanguis amplectitur hic utitur nomine, ut duo quaedam per hoc astruat et ostendat, hoc est, quod proprius sit Filius, et quod dominationis illi nulla contingat amissio. Cum ergo dicit: Quem constituit haeredem universorum, subintelligitur, totius mundi. Per quem fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
pensus non temeritate contemptus : sed
nouȩ reuerentia fecunditatis sponsatã
dere linquere cogitabat: Vnde & ab angelo
ut dubitans common&ur: et nolletꝰ eã
traducere. Hoc est in famare : Tra¬
ductionis enĩ uerbũ sepo inmala partom
repperitur quod &ĩa grecus sermo non
id est propalare qđ est palam facere : Omnib:
enĩ notum sponsȩ conceptũ ostendere noluit:
uoluit occulto dimitte ne e am
imittere ut multiuolunt positum est. pro
eo qđ ẽ uxorem non ducere: uł cenedi¬
mittere ea uoluit: Hoc est a pena adulte¬
rii quusi in nocentem liberare. nequasi
adulterã trader& ad pȩnã quã sciebat ab
omni contagionis reatũ securam : Occulte
aut̃ ait ne aut dimissa uxore sua coitus
reatum suꝑ eã inducer& : aut liberata se¬
ipsum quasi adulterii reum constituer&
haec aute eo coqitante. ecce angelus dñi
iusomnis & c&̃: Hunc angelum dñi
multigabriolem esse consentiunt : Bono

Expanded text:
pensus, non temeritate conceptus, sed pensus, non temeritate conceptus, sed novae reverentia fecunditatis sponsatam derelinquere cogitabat, unde et ab angelo, ut dubitans, commonetur. Et nollet eam traducere. Hoc est, infamare. Traductionis enim verbum saepe in malam partem reperitur, quod etiam Graecus sermo non ι, id est, propalare, quod est, palam facere. Omnibus enim notum sponsae conceptum ostendere noluit. Voluit occulte dimittere eam. Dimittere, ut multi volunt, positum est pro eo quod est uxorem non ducere. Vel certe dimittere eam voluit, hoc est a poena adulterii, quasi innocentem, liberare. Ne quasi adulteram traderet ad poenam, quam sciebat ab omni contagionis reatu securam: occulte autem, ait, ne aut dimissa uxore sua, coitus reatum super eam induceret, aut liberata, seipsum quasi adulterii reum constitueret. Haec autem eo cogitante, ecce angelus Domini in somnis, etc. Hunc angelum Domini multi Gabrielem esse consentiunt. Bono
Abbreviated transcription (Latin):
centia maritali futurȩ uxoris pene omnia
nouerat : Ideoq: tumentẽ eius uterum mox¬
curioso dep̃hendit intuitu : Ealibi in uenimus
scriptum in utero in quidhabens non in uterum
accipiens : quia non aliunde acceptũ fuisso : sed
interius suꝑuenienti sp̃u scõ xp̃o inutero uirginabi
inte gritate circum septo habitum declarat con¬
ceptum: Sequitur: Ios eph aut̃ iuir eius
Son sue iudo scripturarum ẽ ut sponsas uxores
o sponsos uiros earũ appellar&
cum e& iustus. Iustus eñ iustitiȩ templũ
ne quaquã corrum per&. qđ conceptũ habuit
ante quã conuenirent : Merito aut̃ euange¬
lista io seph appellat iustum : ut idon eum eiꝰ
commend& fuisse testimonium : Iustus dicit᷑
io seph: ut ex prȩrogatiua conlata iustitiȩ
doceatur eum meruisse cognoscere gratiã
quae fuerat beatȩ mariȩ conlata : & ideo
nec accusare eam poterat nec derelinquere
p̃sumebat: sed nouomiraculi stupore sus¬

Expanded text:
centia maritali futurae uxoris pene omnia centia maritali futurae uxoris pene omnia noverat. Ideoque tumentem ejus uterum moxcurioso deprehendit intuitu. Et alibi invenimus scriptum: In utero, inquit, habens, non, in uterum accipiens, quia non aliunde acceptum fuisse, sed interius, superveniente Spiritu sancto, in utero virginali integritate circumsepto, habitum declarat conceptum. Sequitur. Joseph autem vir ejus. Consuetudo Scripturarum est, ut sponsas uxores et sponsos viros earum appellent. Cum esset justus. Justus enim justitiae templum nequaquam corrumperet, quod conceptum habuit, antequam convenirent; merito autem evangelista Joseph appellat justum, ut idoneum ejus commendet fuisse testimonium. Justus dicitur Joseph, ut ex praerogativa, collata justitiae, doceatur eum meruisse cognoscere gratiam, quae fuerat beatae Mariae collata, et ideo nec accusare eam poterat. Nec derelinquere praesumebat, sed novo miraculi stupore sus
Abbreviated transcription (Latin):
ut partus cȩlar&ur tabulo dum eũ putat non de
uirgine sed de uxoregeneratum. Ante quã con¬
uenirent: Non ab alio inuenta est nisi aioseph
qui pȩnelicentiã maritali futurȩ uxoris om̃ia
nouerat : Qđ aut dicitur. ante quã conueniren
non sequitur : ut postea conuenirent. ut falsi¬
locus uult eluidius sed scriptura quid factum
non sit ostendit : Notandũ qđ ait antequam
conuenirent : Verbo conueniendi non ipsum con¬
cubitum sed nuptiarum quȩ p̃cedere solet
tempus insinuatum : quando ea quae prius spon¬
sata fuerat ẽẽ coniux incipit: Ergo ante quã
conuenirent dicit : Ante quam nuptiarum solem¬
nia ritȩ cȩlebrarent: Inuenta est inute po
habens depũ sco: Siquidem memorato
ordine postea conuenerunt quando ioseph
ad praeceptum angeli accepit coniugem suam:
Sed non concũbebant quia sequitur & non cog¬
noscebateam: Inuenta est autem inutero
habens: Anullo alio quam aioseph: quili¬

Expanded text:
ut partus celaretur diabolo, dum eum putat non de ut partus celaretur diabolo, dum eum putat non de virgine, sed de uxore generatum. Antequam convenirent. Non ab alio inventa est, nisi a Joseph, qui pene licentia maritali futurae uxoris omnia noverat. Quod autem dicitur: Antequam convenirent, non sequitur, ut postea convenerint, ut falsiloquus vult Helvidius, sed Scriptura, quid factum non sit, ostendit. Notandum quod ait: Antequam convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nuptiarum, quae praecedere solent tempus, insinuatum, quando ea, quae prius desponsata fuerat, esse conjux incipit. Ergo antequam convenirent dicit, id est, antequam nuptiarum solemnia rite celebrarent. Inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Siquidem memorato ordine postea convenerunt, quando Joseph ad praeceptum angeli accepit conjugem suam, sed non concumbebant, quia sequitur: Et non cognoscebat eam. Inventa est autem in utero habens. A nullo alio quam a Joseph, qui li
Abbreviated transcription (Latin):
terum posuit: Hoc ut ama ioribus truditur
futurȩ reseruauit historiae : quamox angelo
dicente sub infestur : Q uo cab nomen eiusilim¬
& rełq̃: Quodergo qualiter uocatum sit mox
scribendum euangelista p̃uidit : anticipando
preripere non debuit: Generatio aut aut ipse
xp̃s dicitur in carne generatus ut idem sit xp̃i
generatio : Ac sidicer&ur : generatio quȩ est
xp̃s : aut sicut a quibusdam legitur ut sit iste
ordo uerborum : Sic aut̃ erat xp̃igeneratio:
quitur: Cum e & disponsata matereius maria
ioseph: Quaeritur quare non de simplici uirgi¬
ne: sedde sponsa dñs natus sit : Primoũt ꝑ
generationem iosephorigo mariȩ monstra¬
r&ur quia consu&udo diuinarũ scripturarũ ẽ
non ꝑfeminas sed ꝑuiros. gene a logiã texere
Secundo ne lapidur&ur aiudȩis ut adultera
Testio  ut in aegyptum fugiens huber& maritale
solatium : quastam causam ad didit ignatius :

Expanded text:
terum posuit: hoc, ut a majoribus traditur, terum posuit: hoc, ut a majoribus traditur, futurae reservavit historiae, qua mox angelo dicente subinfertur: Et vocabis nomen Jesum , et rel. Quod ergo, qualiter vocatum sit, mox scribendum evangelista praevidit, anticipando praeripere non debuit. Generatio autem, aut ipse Christus dicitur in carne generatus, ut idem sit Christi generatio, ac si diceretur: Generatio quae est Christus, aut, sicut a quibusdam legitur, ut sit iste ordo verborum: Sic autem erat Christi generatio, quitur. Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph. Quaeritur quare non de simplici virgine, sed de desponsata Dominus natus sit? Primo ut per generationem Joseph, origo Mariae monstraretur, quia consuetudo divinarum Scripturarum est, non per feminas, sed per viros genealogiam texere. Secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultera. Tertio, ut in Aegypto fugiens, haberet maritale solatium. Quartam causam addidit Ignatius,
Abbreviated transcription (Latin):
Iicproph&ȩ introducitur ꝑ sonadicentis: ꝓpt̃
si on non tacebo sed tam diuclamabo & p̃cibus
iungam p̃ces : donec ueniat qui promis susest.
& ogrediatur ut splendor iustuseius. & uinctũ
orbem suo inlumin& splendore: et saluator
eius ut lampas accendatur : Ipse quidi¬
cebat in euangelio : Ego sum luxmundi: Q
de quo iohannes dicebat : Erat lux uera:
quae in luminat omnem hominem. & c&̃s:
et uid ebunit gentes iustumtuum & reliq̃
Idẽ uidebunt iustitiam : quacunctorũ creator
mi sertus est gentibus et uocabiturtĩbi
uomen nouum & c&̃: Idest nequaquam
uocabitur hierusalem & sion. sed nomen nouum
decoris inmanudñi & quasi diadema regni
inmanudĩ sui: quando eam coronaberit turba¬
credentium : & diadema imperii quando eam
mast yres gemmarũ suarũ uari&ate distinxerint :¬
& eccła quae prius abidolis fuerat possersa &
adõ fuerat de sesta. Habitabit gaudens cumxp̃o
Xp̃i autem generatio sicerat : quare non ihuxp̃i

Expanded text:
Hic prophetae introducitur persona dicentis: Propter Hic prophetae introducitur persona dicentis: Propter Sion non tacebo, sed tam diu clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et egrediatur, ut splendor, justus ejus, et cunctum orbem suo illuminet splendore. Et salvator ejus, ut lampas accendatur. Ipse qui dicebat in Evangelio: Ego sum lux mundi , et de quo Joannes dicebat: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem, etc. . Et videbunt gentes justum tuum, et rel. Hoc est, videbunt justitiam, qua cunctorum creator misertus est gentibus. Et vocabitur tibi nomen novum, etc. Id est, nequaquam vocabitur Hierusalem et Sion, sed nomen novum decoris in manu Domini, et quasi diadema regni in manu Dei sui, quando eam coronaverit turbacredentium, et diadema imperii, quando eam martyres gemmarum suarum varietate distinxerint, et Ecclesia, quae prius ab idolis fuerat possessa, et a Deo fuerat deserta, habitabit gaudens cum Chriti autem ge
Abbreviated transcription (Latin):
ĩhũ xp̃idñt nr̃i : Non omnium resurgentium
sed ad xp̃mꝑtinentium in ipso xp̃o: resurrectionis
forma protenditur. ut prior omnib: uiam re¬
surrectionis dĩ filius a perir&: De quib: ipsedix̃:
quia filii dĩ sunt cum sint filii resurrectionis:
penguẽ accepimus gratiam &apostolatum
Perxp̃m accepisse sedicit gratiã & apostolatũ:
ut pote mediator ẽ dĩ & hominum : Cratiani
ad laborũ patientiã referonda est : ut ipse ait :
Plus omnib: laboraui non ego sed gratia dĩ mecum :
a posto latus ad p̃dicationis auctoritatem. siue
gratiã in baptismo. a posto latũ quando ab spuscõ
dicandum: Iin omnib: gentibus: ostenditse aposto¬
latũ accepisse : ut iam non legi sed fidei obȩdirent:
Dronomine eius idẽuice nominis eius fungi¬
mur : ut ipse ait : Sicut misitine pater : & ego
mittouos: & quiuos recipit: merecipit : In
a posto latum praedicationis accepi:
Proptersion nontacebo & propt̃ hienus a¬
lem non quiescam. donec ecrediatur ut
splendor ius tus eius.¬

Expanded text:
i nostri. Non omnium resurgentium, sed ad Christum pertinentium. In ipso Christo resurrectionis forma praetenditur, ut prior omnibus viam resurrectionis, Dei Filius, filiis aperiret. De quibus ipse dixit: Quia filii Dei sunt, cum sint filii resurrectionis . Per quem accepimus gratiam et apostolatum. Per Christum accepisse se dicit gratiam et apostolatum, ut pote mediatorem Dei et hominum. Gratia ad laborum patientiam referenda est, ut ipse ait: Plus omnibus laboravi, non ego, sed gratia Dei mecum ; apostolatus ad praedicationis auctoritatem. Sive, gratiam, in baptismo, apostolatum, quando ab Spiritu sancto aedicandam: in omnibus gentibus ostendit se apostolatum accepisse, ut jam non legi, sed fidei obedirent. Pro nomine ejus, id est, vicem nominis ejus fungimur, ut ipse ait: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos, et qui vos recipit, me recipit . In apostolatum praedicationis accepi. Propter Sion non tacebo, et propter Jerusalem non quiescam, donec egrediatur ut splendor justus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
exeste : nr̃i sint pedes inuiam pacis directi:
Cuicȩlũ sedes ẽ duri praes epis angustia conti¬
n&ur ut nos ꝑcȩlestis regnigaudia dilat&
qui panis est angeloꝵ in p̃sepio reclinatur:
ut nos quasi scã animalia carnis suȩ frum̃to
reficiat: qui addexterã patris sed & indi¬
uersorio loco eg& ut nob̵ indomopatris sui
multas mansiones p̃par& : quã uis hoc qđ
non in parentum domo. sed in diuersorio & in
uia nascitur : ꝑ significationẽ intellegi alcius
potest : Ipsenamq: ait : Ego sumuia & ueri¬
tas & uita: quiergo ꝑdiuinitatis essentiã

Expanded text:
exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. Cujus coelum sedes est, duri praesepis angustia continet, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carnis suae frumento reficiat. Qui ad dextram patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc, quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per significationem intelligi altius potest. Ipse namque ait: Ego sum via, veritas et vita , qui ergo per divinitatis essentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cribitur non iuxta heluidianos accipien¬
dumest alios quo:q: filios eã ꝓcreas sequasi
nequeat primogonitus dici nisi qui habeat
fr̃s sicut non unigenitus nisi quicara
frutribus sol& appelluri: Quia & testimo¬
mũlegis & manifostaratio declarat: om̃s
unigenitos : &iã primogenitos: non aut̃ om̃s
primogenitos &iam unigenitos posse uoca¬
ri: hoc ẽ non solũ ẽẽ primogenitũ postquã
alii : sed omnem ante quã nullus euulua ꝓ¬
cerserit: Estergo x p̃sihs unigenitus. in
substantia ditatis primo genitus in susceptione
humanitatis : primogenitus ingratia : unigeni¬
tus innatura: et pannis eũ inuoluit & reclina¬
uit in p̃sepio : quia noneratei locus indiuersorio :
Quidr &ribuã dño ꝓomnib: quae r&ribuit mihi
qui totũ mundũ uestit ornatu pannis uilibus
in uoluitur : ut nos stolã primã recipere ualea¬
mus: ꝑquẽ omia facta sunt : manus pedes que
cunis ad stringitur ut nr̃ȩ manus adopusbonũ

Expanded text:
cribitur, non juxta Helvidianos accipiencribitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et manifesta ratio declarat, omnes unigenitos, etiam primogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari, hoc est, non solum esse primogenitum, post quem alii, sed omnem ante quem nullus e vulva processerit. Est ergo Christus Jesus unigenitus in substantia Deitatis, primogenitus in susceptione humanitatis; primogenitus in gratia, unigenitus in natura. Et pannis eum involvit et reclinavit in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio. Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi. Qui totum mundum vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae manus ad opus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
suscepto domum se a&ni panis efficit: Cotidiȩ
in utero uirginali hoc est in animo credentium
ꝑfidem concipitur ꝑ baptis magignitur :¬
Cotidiȩ genetrixdi eccła suũ commitata auctorẽ
diruta mundane conuersationis qđ galilea
sonat inciuitatem iuda. confessionis uidelic&
& laudis ascondens censũ suȩ deuotionis
&no regi ꝑsoluit : Quae in exemplum beatȩ
sẽꝑ uirginis muriȩ nupta simul & inmaculata
concepit nos uirgo despũ : paritnos uirgo sine
gemitu : & quasi aliquidem desponsata sed
abalio fecundata ꝑ singulas sui pastes que
unam catholicã faciunt Praeposito sibi
pontifici ui sibilit̃ iungitur: sed inui sibili
spũ scĩ uistute cummulatur : Vnde & bene
io seph auctus in terp̃tatur : indicans nimirũ
hoc uocabulo qđ instantia magistriloquentis
nilual& si non aucmentum suꝑni iuuaminis
ut audiatur acceperit: qđ autem fibum
suũ primogenitum maria peperissedis¬

Expanded text:
suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est, in animo credentium per fidem concipitur, per Baptisma gignitur. Quotidie genitrix Dei Ecclesia, suum comitata auctorem, de rota mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis videlicet et laudis, ascendens, censum suae devotionis aeterno Regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata concipit nos virgo de spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata, per singulas sui partes, quae unam Catholicam faciunt, praeposito sibi pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur, indicans nimirum hoc vocabulo, quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis, ut audiatur, acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse des
Abbreviated transcription (Latin):
gigantem fostiter strauerit & pulcher
aspectudecoraq: facie fuerit : Illum scilic&
desua domo ac familia nasciturũ p̃figurans. qui
singularit̃ mundi principẽ debellar& : Speciosus
forma p̃filiis hominum : &ipse in b&h leem
natus est ut intellectu alium pastor e& ouium
hoc est simplicium rector animarum:
factũ eꝗt aũt cumes sent ĩbi implotis unt
dies ut paner& & peperit ꝓiliũ suũ prico¬
geuitum : Bene non solũ ꝓp̃t iudiciũ regis
nominis sac ramentũ dñs inb&hleem nascitur
b&hleem namque domus panis int̃ p̃tatur
Ipsenãq est quiait : ego sum panis uiuus quide
cȩlo descendi. Locus ergo inquo dñs nascer&ur
domus panis ante uocatus est: quia futurũ erat
ut illeibi ꝑmateriã carnis apparer&. qui elec¬
torũ mentes interna saci& ate reficer& :
Sed & usq hodiȩ &usque ad consũmationẽ sđi
dñs innatar&th concipi. & inb&hleem nasci
non desinit : Cũ quilib& audientiũ uerbi flore

Expanded text:
gigantem fortiter straverit, et pulcher gigantem fortiter straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit. Illum scilicet de sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi principem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum : et ipse in Bethleem natus est, ut intellectualium pastor esset ovium, hoc est, simplicium rector animarum. Factum est autem cum esset ibi, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum. Bene, non solum propter indicium regii nominis sacramentum, Dominus in Bethleem nascitur. Bethleem namque domus panis interpretatur, ipse namque est, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo, in quo Dominus nasceretur, domus panis ante vocatus est, quia futurum erat ut ille per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed et usque hodie et usque ad consummationem saeculi Dominus in Nazareth concipi et in Bethleem nasci non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore
Abbreviated transcription (Latin):
mus & honerati sumus: & ipse refici& nos
Tollamus iugũ eius suꝑnos. & discamus ab eo
quiamittis ẽ & humilis corde : & in ueniemus
requiem animab: nr̃is : Haec est eñ in r̃aciuitas
& patria requies uide lic&beata : & cȩlestis
animarũ : Ad quã nimirũ ciuitatẽ pacis &
qui&is ire & deuote reginrothes aurum ferre
est crescentibus quotidiȩ uistutibus acfidȩi
ꝓfectibus suꝑ nelucis quae sint gaudia & na
speculari : & ꝓhis adquirendis prosperamun¬
di simul & aduersa contẽpnere: & his ad qui¬
As cenidit aut̃ & io sepħ acalilea deciuitate
natareth iniudȩ am ciuitatem dauid.quae
uocatur b& lehem & nłẽ Ioseph auctus
addens : uł aucmentũ interp̃tatur : Calilea
trans migratio uo lubilitas pota uł confessio:
Nazarch flos uirgultum uł munditia : Iudȩa
confersio siue glorificans : B&hleemdomus
panis : Dauid fortis manu : uł de sidorabilis in¬
terp̃tatur : Nomen quidem indemutuans qđ &

Expanded text:
mus et onerati sumus, et ipse reficiet nos. mus et onerati sumus, et ipse reficiet nos. Tollamus jugum ejus super nos, et discamus ab eo quia mitis est et humilis corde, et inveniemus requiem animabus nostris. Haec est enim nostra civitas et patria, requies videlicet beata et coelestis animarum, ad quam nimirum civitatem pacis et quietis ire et devote regi nostro thesaurum referre, est crescentibus quotidie virtutis ac fidei profectibus supernae lucis, quae sunt gaudia aeterna, speculari, et pro his acquirendis, prospera mundi simul et adversa contemnere, et his acquiAscendit autem et Joseph a Galilaea de civitate Nazareth, in Judaeam civitatem David, quae vocat, vel augmentum interpretatur. Galilaea, transmigratio, volubilitas, rota, vel confessio; Nazareth, flos, virgultum, vel munditia; Judaea confessio, sive glorificans; Bethleem, domus panis; David, fortis manu, vel desiderabilis interpretatur. Nomen quidem inde mutuans, quod
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quo salutẽ consequer&ur uniuersus orbis
qui uocabulũ augusti ꝑfectis sime conplens ut
pote suos & augesceredesiderans & ipse augere:
Sufficiens censorib: suȩ ꝓfessionis non ablatioie
pecunie subiectos : sed fidei oblatione signare
p̃cepit : Cuntes in quiens inmundũ uniuersũ
prȩdicate euangeliũ omnicreature: quic re¬
diderit & baptizatus fuerit saluuserit:
haec des criptio prima pacta est. & c&̃¬
Significat hanc discriptionem uł primam eẽ
earumq: totũ orbem concluserint : quia pleriꝗ
iam pastes terrarũ sepe legunt᷑ fuis se discriptȩ :¬
uł certe primotunc cȩpisse: Quando cyrinus
uirunus ex consensu curiȩ romanȩ : acesa reius
da regentib: syriam mis sus est: Quo modo tuno
imperante augusto &crrino p̃sidente ibant
om̃s ut censum ꝓfiterentur singuli in suã ciuita¬
cente xp̃o : Eamus om̃s nullus excipiatur a
censũ iustitiȩ: Veniamus ad eum qui labora¬

Expanded text:
Christi, quo salutem consequeretur universus orbis, Christi, quo salutem consequeretur universus orbis, qui vocabulum Augusti perfectissime complens, ut pote suos et augescere desiderans, et ipse augere sufficiens, censoribus suae professionis non ablatione pecuniae subjectos, sed fidei oblatione signare praecepit: Euntes, inquiens, in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae: qui crediderit et baptizatus fuerit salvus erit . Haec descriptio prima facta est. Significat hanc descriptionem vel primam esse earum quae totum orbem concluserint, quia pleraeque jam partes terrarum saepe leguntur fuisse descriptae, vel certe primo tunc coepisse, quando Cyrenius, vir unus ex consensu curiae Romanae, a Caesare, jus dare gentibus, Syriam missus est. Quomodo tunc, imperante Augusto et Cyrenio praesidente, ibant omnes ut censum profiterentur, singuli in suam civitacente Christo, eamus omnes, nullus excipiatur a censu justitiae, veniamus ad eum qui labora
Abbreviated transcription (Latin):
Vt confirm& illud & robor& & doceat es se ꝑ¬
p&uũ nec as sart ꝓmissiođi iudic& ab incarna¬
tionis tẽpore usque in sempiternum:
T elus dui exexcituum faci& hoc: Selus
idẽ aemulatio dñi faci& hoc quia ipsieũ ad
aemulationẽ ꝓuocauer̃ in his qui noneraN dii:
&ille eos prouocauit ad aemulandũ ingente quȩ
onsolũ aut̃ hȩc nouamundide scriptio illius
summi regis aduentui. testimoniũ ꝑhibebat.
qui congregatos amundiplagis omnibus elec¬
tos suos a&nȩbeatitudinis aluo conscriber&
Verũ &iã eiꝰdem regniduces qui&a sui mode¬
raminis pace iuuabat: Quia nimirũ conprȩs¬
sis ap̃liorũ turbine gentibus un iuersis:
praedicaturos orbixp̃i discipulos quo lib& ꝓpter
uerbum i reuollent ab ingruentiũ feruore sedi¬
cionũ tremenda id temporis ut itadixerima
romani nominis umbra protegebat : Exutergo
aedictum acesare augusto ut censum ꝑ fiter&ur
uniuersus orbis quia inminebat ȩdictũ regis

Expanded text:
t confirmet illud et roboret et doceat esse perpetuum. Ne cassa repromissio Dei judicetur ab incarnationis tempore usque in sempiternum. Zelus Domini exercituum faciet hoc. Zelus, id est, aemulatio Domini fecit hoc, quia ipsi eum ad aemulationem provocaverunt in his qui non erant dii, et ille eos provocavit ad aemulandum in gentem quae Non solum autem haec nova mundi descriptio illius summi regis adventui testimonium perhibebat, qui congregatos, a mundi plagis omnibus, electos suos, aeternae beatitudinis albo conscriberet, verumetiam ejusdem regni duces, quieta sui moderaminis pace juvabat. Quia nimirum compressis a praeliorum turbine gentibus universis, praedicaturos orbi Christi discipulos, quo libet propter verbum ire vellent, ab ingruentium fervore seditionum, tremenda id temporis, ut ita dixerim, Romani nominis umbra protegebat. Exiit ergo edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis, quia imminebat edictum regis
Abbreviated transcription (Latin):
inuistute scđ m spmsc̃ificationis exresurrectio¬
ne mostuorũ: Sicutergo p̃destinatus ẽ ille
unus ut caput nr̃m e& : Itamulti p̃destinati
sumus ut membra eius essemus : Vocateñ iđs
praedestinatos multos filios suos ut eos faciat
membra p̃destinati unicifilii sui: Obser¬

Expanded text:
iritum sanctificationis, ex resurrectione mortuorum. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset, ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Vocat enim Deus praedestinatos multos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui. Sec
Abbreviated transcription (Latin):
hereticorũ tenebras pate facta subito ueritatis
iucedis pulit : In principio inquiens eratuerbũ
& uerbum erat apuddm̃ & ds̃ eratuerbum: Si¬
milemq: initus totum suis sermonis cursũ faciens
temporalit̃ factum. Ita &iã uerum dm̃ uere ex
semꝑ existentem. Clurissima assertione ꝑ¬
docuit : Immo om̃ia diuin e ueritatis & uere diui¬
nitatis quantũ alteri mostaliũ nullilicuit ar¬
chana reserauit: & hoc uirgini priuilegium
recie seruabatur & ad scrutanda uerbi incorrup¬
tibilis sacranienta in corrupto ipse non solu corde :
sed & corpore proceder&: Decuius dictorũ ueri¬
tate quam sit memini ambigendũ ipsequoq: cura¬
uit ostendere cumdixiss&: hic est discipulus qui
testimonium ꝑ hib&dehis & scripsit haec: Con¬
tinuo subiecit &ait. Et scimus quiauerum ẽ
testimoniumeius: Quia ergo & nos cũ c&eris
fidelibus scimus uerum eẽ testi monium eius:

Expanded text:
haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum faciens temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex semper existentem, clarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere: qui cum dixisset: Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit et ait: Et scimus, quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus quia verum est testimonium ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
usque adultima domiciam principis tempora
ꝑ annos circiter sexuginta & quinq: absq ullo
scribendi adminiculo uerbũ p̃dicabat : Atubi
ad omiciano qui secundus postneronem xp̃i annoꝵ
ꝑ secutor extitit exilio missus est . In rũpentes
in eccłam heretici. quasidestituta a pastore ouili¬
citatem fidei euangolice peruersa macula uere
doctrinam. Seddum ipse post occisionẽ domi¬
ciam ꝑmittente pio principe nerua redir&
ephesum : conpulsus ab omnibus pȩnetunc asiȩ
ep̃is & multarum ecclesiarũ legationibus de
quo a&na patri diuinicate xp̃i. alcius facere
sermonem: Eoquod intrium aliorũ euangelista¬
rũ scriptis dehumanitate eius sufficienter sibi
uiderentur habere testimonia: Quodille se
non alit̃ facturũ res pondit nisi indicto ieiunio
om̃s in cõmune dnm p̃carentur : ut illo digna
scribere poss& : & hocita patrato instructus
reuelatione a sc̃i sp̃s gratia debriatus omnes

Expanded text:
et usque ad ultima Domitiani principis tempora, et usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque absque ullo scribendi adminiculo verbum praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, exsilio missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta a pastore ovilicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed cum ipse post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsis ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de coaeterna Patris divinitate et Christi altius facere sermonem, eo quod in trium aliorum evangelistarum scriptis, de humanitate ejus sufficienter sibi viderentur habere testimonia. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio, omnes in commune Dominum precarentur, ut illa digna scribere posset. Et hoc ita patrato, instructus revelatione, a sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ ẽ una infide : altera in speciȩ. Vna in
peregrinatione: altera in asernitate
una in labore: altera in requie : una inuia:
altera in patria : Vna cum hostepugnat : altera
sinehoste regnat : Ergo unabona est: sed adhuc
misera: Altera melior & beata : Ista signifi¬
cata est : ꝑ apłm p&rum. Illa ꝑ iohannem : Ideo di¬
citur huic sequereme : De illo aut sic eũ uolo manere
donec ueniam : Ac sidicat: Tume sequere
ꝑ immitationẽ ꝑferendi tẽporaliamala .: Ille
maneat donec sempiterna uenio redditurus bona:
implebitur : hic est discipulus guitestimoniũ
ꝑhib& dẽhis et scripsit hȩc: Hic manifoste
beatus ioħ suã ꝑsonã de signat : ex officio : quã
de signareuitat exuocabulo perhibuit quippe
testimoniũ uerbodĩ p̃dicando : Perhibuit scri¬
bendo ꝑhibuit denuo docendo : ꝑhib& &iam nunc
pandendo: Si quidem a tempore dominicepas¬
sionis resurrectionis & ascensionis in caelum

Expanded text:
Quarum est una in fide, altera in specie. Una in Quarum est una in fide, altera in specie. Una in peregrinatione, altera in aeternitate; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat. Ergo una bona est, sed adhuc misera: altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Ideo dicitur huic: Sequere me. De illo autem: Si eum volo manere donec veniam. Ac si dicat: Tu me sequere, per imitationem perferendi temporalia mala. Ille maneat, donec sempiterna venio redditurus bona. implebitur. Hic est discipulus, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Hic manifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quod designare vitat ex vocabulo. Perhibuit namque testimonium Verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo docendo, perhibet etiam nunc pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
pipotest: quoduero ait: Diligis meplus his
potest ita intellegi ut io hannem hocloco quis¬
p&i alius dilectus est ac&eris exciper&: Atuero
iuxta misticum sensũ in p&ro actualis uita in
io hannẽ contẽ platiua significatur : In utroq:
p̃sens pariter & futura: Ecclesia autem
cuius p&rus ꝓp̃t primatum apłs gerebat figu
qđ ẽ eñĩ ꝑ propri&atem in xp̃o eccła hoc est per
significationem p&rus in p&ra. Qua signifi¬
catione intelligitur xp̃s p&ra : p&rur eccła :
haec igitur ȩcđa quã significabat p&rus quã
proueritate usq: ad mortẽ: quib: iđẽ p&rus
ait : xp̃s pronob passus est: relinquens uob
exemplum ut sequamur uestigia eius. ecce
ꝓp̃t quod ei dictum est sequereme Estalia
uita in mortalisq: non ẽ inmalis ubi faciem
ad faciem uidebimus qđ hic ꝑspeculum &
inenigmatẽ uid&ur. duas itaq uit ias. sibi di¬
uinitus p̃dicatas comm̃datas nouit eccła

Expanded text:
pi potest. Quod vero ait: Diligis me plus his, pi potest. Quod vero ait: Diligis me plus his, potest ita plus intelligi, ut Joannes hoc loco, qui specialius dilectus est, a caeteris excipiet. At vero, juxta mysticum sensum, in Petro actualis vita, in Joanne contemplativa significatur. In utroque praesens pariter et futura. Ecclesia autem, cujus Petrus, propter primatum apostolatus gerebat figurquod est enim per proprietatem in Christo Ecclesia, hoc est, per significationem Petrus in petra, qua significatione intelligitur Christus petra, Petrus Ecclesia. Haec igitur Ecclesia, quam significabat Petrus, quam em Petrus ait: Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce propter quod ei dictum est: Sequere me. Est alia vita immortalis, quae non est in malis, ubi facie ad faciem videbimus, quod hic per speculum et in aenigmate videtur . Duas itaque vitas, sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis dicendo &ĩa dñe tuscis : satis & ipsede¬
clarauit scientem dñm in terrogasse: quod in¬
terrogauit: Sciebat igitur dñs non solũ quod di¬
liger& uerũ &iã qđ plus illis eũ diliger& p&rus:
Et tamen sipropanamus quȩrentes quis duorũ sit
melior: ut rum quiplus anquiminus diligitx p̃m
quis dubitauit respondere eũ quiplus diligit
eẽ meliorem : Item si pro ponamus quis duox sit
melior utrum quẽ minus anquẽ plus diligit
xp̃m: eumquiplus diligitur axp̃o meliorẽ:
proculdubio respondebimus: Adgrediar
igitur in eius manifesta misericordia : cuiẽ
quas ipsedonauerit disputare: Sic eũ inquid
uolomanere : idẽ sic eum ex pectare finem con¬
ditionis propriȩ non finem mundi qđ autem
subdit: donecueniã : non solũ degenerali illo
quoresoluendus est mundus si &uã de hoc quo
tidie scõs suos uisitare dignatur. aduentu acci¬

Expanded text:
verbis dicendo: Etiam Domine, tu scis, satis et ipse deverbis dicendo: Etiam Domine, tu scis, satis et ipse declaravit, scientem Dominum interrogasse, quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus. Et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior utrum, qui plus, aut qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit, esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior utrum quem minus, an quem plus diligit Christus, eum, qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est nti, pro viribus quas ipse donaverit disputare: Si eum, inquit, volo manere, id est, sic eum exspectare finem conditionis, propriae, non finem mundi. Quod autem subdit: Donec veniam, non solum de generali illo, quo resolvendus est mundus, sed etiam de hoc, quo quotidie sanctos suos visitare dignatur adventu, acci
Abbreviated transcription (Latin):
priro &iohanne quẽ non moueat ad quȩrendũ:
Cur iohannem plus dilexit dñs cũipsum dñm
plus dilexerit p&rus : Vbicũq: eñi se cõme mo¬
rat iob ut nomine suo tacito ipse possit inte llegi:
hoc addit qđ eũ diligebat ib̃s : Porro qđ apłs
p&rus plus aliis dixerit xp̃m. pos sunt quidẽ
docum̃ta multa proferri: sed ut longe in
alia non eamus ipsius tortiȩ manifestationis
dñi paulo superiore lectione quae istam prȩ¬
cedit satis euidenter appar& ubi interro¬
gans eumdixit: diligisme plushis
quod utiq: sciebat & tamen interrogabat ut &iã
nos quilegimus euangelium amorem p&ri erga
dnm & in illo interrogante & in illo respondente
nos semus quod aut in eo qđ respondit p&rus
amote non ad didit plus his hoc res pondit
qđ de seipso sciebat. Non enĩ quantũ ab alio quo¬
lib& diliger&ur sure poterat : quicor alterius
uidere non poterat: Sed tamen superioribus

Expanded text:
Petro et Joanne, quem non moveat ad quaerendum? Petro et Joanne, quem non moveat ad quaerendum? Cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerat Petrus? Ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus. Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis Domini, paulo superiore lectione, quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos, qui legimus Evangelium, amorem Petri erga Dominum, et in illo interrogante, et in illo respondente, nosceremus. Quod autem in eo, quod respondit Petrus: Amo te, non addidit, plus his, hoc respondit quod de se ipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat. Sed tamen superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat a corruptione concupiscentiȩ carnalis
extraneus : Nec multo post ab eodem principe
ꝓpter in superabilem euang litandi constantiã
in pathmos insulum exilio religatur : hubi
humanolic& destitutus solatio diuine tamen
uisionis & allocutionis meruit crebra consola¬
tione reuelari: Deniq: ibidem a pocalipsin
quam ei dñs destatu ȩcłȩ p̃sentiuł futuro
promissionem sic manendi don ec uenir& dñs
non eo ꝑtinere qđ sine labore certaminis
uicturus inmundo sed illo potius qđ sinedo¬
lore passionis transiturus e& emundo  Sic
eñi in patrum litteris inuenimus. longo confec¬
tus senio scir& inminere diem recessus sui:
Conuocatis discipulis suis ꝑmonita exortationũ
hacmis sarũ cȩlebrationẽ ultimum eis ualefecit᷑
Deinde descendens inde forsũ sepulturȩ suȩ
locũ facta oratione positus est ad patressuos:
Tam lib adoloremostis quã corruptione carnis
inuenitur alienus : Illud &iã in hisduob: apłis

Expanded text:
fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe propter insuperabilem evangelizandi constantiam in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione revelari: denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti vel futuro promissionem sic manendi donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quam sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis valefecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione appositus est ad patres suos, tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenit
Abbreviated transcription (Latin):
nendis diuine naturȩ indidit archanis: patenter
insinuans quanta depecto reihũ fluenta doctrine
cȩlestisq: nob̵ ructar& auserit : Sequitur:
hunc ergo cũ audiss& p&rus dicitihũ dñ e hic aut̃
quid ÷ quia sebeatus peerus audierat ꝓpassionẽ
orucis clarificaturũ eẽ dm̃ : uoluit &iã defratre
& condiscipulo cognoscere. qua e& ipse morte
mastyrii uolo consũmari: sed absque uolentia
ꝑ secutoris diom ex pectare nouissimumi quando
ipse ueniens eum in a& nȩbeatitudinis mansione
recipiã: & quid hoc adte : Tutantum crucis
patibulum sub eundo mea te uestigia seq: debere
qui& in actibus a postolorũ cũ c&eris apłis fla¬
gellatus inuenitur : quando ibant. gaudentes
aconspectu concilii qm̃ digni abiti sunt pronomine
ihũ contumeliã pati. Et ad omiciano cesarȩ
inferuentis olei doleum missus inecclesi astica
narratur historia: Ex quo tamen diuina se
protegente gracia tam in tactus exierit : quã

Expanded text:
nendis divinae naturae indidit arcanis, patenter nendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu, Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere  in Actibus apostolorum cum caeteris apostolis flagellatus invenitur, quando ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus, in ecclesiastica narratur historia, ex quo tamen divina se protegente gratia tam intactus exierit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui uirgo electus ab ipso uirgo in eũ ꝑmansit:
Traduntnamq: historiȩ quod eũ denuptus uolun¬
tẽ nubere uocauerit : & ꝓpterea quẽ a carnali
uoluptate retraxerat: potiore sui amoris dul¬
cedine donauit: Qui recubuit in cena super
pectus eius: & c̃&̃. Quod aũt discipulus ille
suꝑ pectus magistri recubuit: non p̃sentis solũ¬
modo dilectionis: sed & futuri signum mysterii fi¬
gurabatur : E enĩ iam tunc euangelium qđ idem
discipulis erat scripturus uberius atq alcius
c&eris sacre scripturȩ paginis archana diuine
maiestatis eẽ conprȩhensurũ : quia enĩ in pectore
ihũ sunt om̃s tesauri sapientiȩ & scientiȩ abs¬
conditi: merito supra pectus eius recubat. quẽ
maiore c&eris sapientiȩ & scientiȩ singularis
muneredonat: C&eris quippe euangelistas
nouimus plura demiraculis nr̃i saluatoris:
pauciora de diuinitate locutas : Iohannes autem
ꝑpauca dehumanis scribens actib: potius se expo¬

Expanded text:
qui virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. qui virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae, quod eum de nuptiis, volentem nubere, vocaverit, et propterea, quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donavit. Qui recubuit in coena super pectus ejus. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri signum mysterii figurabatur: etenim tunc jam Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim esu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra pectus ejus recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se expo