comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter semꝑ in minist̾io est. alti parcit᷑.
ne hebetatꝰ assiduo reꝑcussu minus
uigeat. si fuerte dimicandũ. Cũ ue¬
natu p̃munt᷑ parit̾ affligunt utͦsꝙ.
ut dampnato ebore ñ requirantur.
hanc enim sͥ causa ꝑieuli mneẽ sent¬
unt Oberrant agninatĩ. Natuma¬
timus: cogit agrñ. Etate proximꝰ.
cogit sequentes. E lum̃ tnsitur. ani¬
nimos antemittunt. ne maiores.
ing̃ssu alueũ atterant.⁊ ꝓfun¬
dos gurgites dep̃ssis uodis faci¬
ant. uenerẽ aute annos decem
femine: aute qͥnq mares nesei¬
unt. Biennio oõeunt. quinis nec
amplius in anno dieb: ñ pͥus ad
gregerrũ numerũ reersuri qͣm
uuis aqiuis abluant᷑. Spt femi¬
nas ñqͣm cuieant. Nullaenĩne¬
uerunt adultĩa. Inest illis elem̃
notas uias p̃bent: uł si consertis
pecorib occursitent itiñ a sibiblec¬
da⁊ placida sͥ manu faciunt. ne
tͥhictu fortuito si forte pugnat᷑. ñme¬
dioerem hñt curã saucioꝵ. Nam

Expanded text:
ter semper in ministerio est, alteri parcitur, ter semper in ministerio est, alteri parcitur, ne hebetatus assiduo repercussu minus uigeat si fuerit dimicandum. Cum uenatu premuntur, pariter affligunt utrosque, ut damnato ebore non requirantur; hanc enim sibi causam periculi inesse sentiunt. Oberrant agminatim; natu maximus ducit agmen, aetate proximus cogit sequentes. Flumen transituri minimos antemittunt, ne maiores ingressu alueum atterant et profundos gurgites depressis uadis faciant. Venerem ante annos decem feminae, ante quinque mares nesciunt. Biennio coeunt quinis nec amplius in anno diebus, non prius ad gregarium numerum reuersuri quam uiuis aquis abluantur. Propter feminas numquam dimicant: nulla enim nouerunt adulteria. Inest illis clemennotas uias praebent; uel si confertis pecoribus occursitent, itinera sibi blanda et placida manu faciunt, ne flictu fortuito. Si quando pugnatur, non mediocrem habent curam sauciorum; nam
Abbreviated transcription (Latin):
nis punicilibri ⁊ nr̃i annales ꝓdide¬
runt. Iuba etiã ꝓtolomei filius. qͥutꝰ¬
ꝙ mauritanie regno potitus ẽ. fuetomꝰ
quoꝙ paulmꝰ sũmã huic cogrtioni
imposuit manũ qui ultͣ achlantẽ
pͥmus ⁊ pene solus romana signaẽ¬
procintiis mauritaniis tingi¬
tana qua solstictali plage
obuia est quaq porrigit᷑ ad inter¬
num mare: exurgit montib septẽ.
qui asummilitudine frẽs appellati fre¬
do ĩminent. hii mondes: elephantis
freqũtissimi sunt. Mꝯonet a pͥnci¬
pio. boc animantcũ genꝰ dic̃e. Igit᷑
elephant iuxͣ sensũ huanũ intellect᷑
hũt. memoria pollent sydem seruat
disciplinã. Luna nitescente grega¬
dun amnes petunt. mox ꝑsꝑsi liqͦre:
solis exortum motib quib possunt
salutant. dem̃ in saltus reu̾tunt᷑ Duo
eoꝵ gña sunt: nobiliores indicat mag¬
ritudo. minores nothos dr̃te. Cando¬
re dentiũ intelligr̃ iuiuentꝰ. quoꝵ al¬

Expanded text:
nis Punici libri et nostri annales prodidenis Punici libri et nostri annales prodiderunt, Iuba etiam Ptotemaei filius qui utriusque Mauretaniae regno potitus est. Suetonius quoque Paulinus summam huic cognitioni inposuit manum, qui ultra Atlantem primus et paene solus Romana signa cprouinciis Mauretaniis Tingitana, quae solstitiali plagae obuia est quaeque porrigitur ad internum mare, exurgit montibus septem, qui a similitudine fratres appellati freto imminent. Hi montes elephantis frequentissimi sunt. Monent a principio hoc animantium genus dicere. Igitur elephanti iuxta sensum humanum intellectus habent, memoria pollent, siderum seruant disciplinam. Luna nitescente gregatim amnes petunt, mox perspersi liquore solis exortum motibus quibus possunt salutant, deinde in saltus reuertuntur. Duo eorum genera sunt: nobiliores indicat magnitudo, minores nothos dicunt. Candore dentium intellegitur iuuenta; quorum al
Abbreviated transcription (Latin):
horã maritimẽ. a lixo abẽqͥnq ⁊
ducentis milib passuũ. Lix agadi¬
tano freto certũ duodecĩ milibus.
habitatꝰ ante ut indicat locifacieᷤ
qͦndã cultu ex̃citata. in qua usq
adhuc uitis et palme es extat ues¬
tigiũ. apex ꝑseo ⁊ ħ̃euli ꝑiuus. ce¬
teris inacressus. Ita fidẽ. araꝵ inspec¬
tio palã fecit. Qua spectat occasum:
inter ip̃m⁊ flum̃ anatun ꝑ qua¬
dringenta nonagrata sex milia peᷤ¬
suum: infames bestiis silue obsi¬
dent. Amnes cͥca eũ ñ tacendi. qͥli¬
cet separent᷑ int̾uallis ampliorib.
tͣnsierunt tñ in qd̾dã at̾hlanticino¬
minis minist̾ium. asana marino
h austubanibotũ. eocõdrillis ⁊ yppota¬
mis refercũ. Ultra que adhuc am¬
nis. qui atro colore exit ꝑ intunaᷤ
et exustas solitudines. que torrenteꝑ
petuo ⁊ sole nuio plus qͣm ignito. ñ¬
qͣm ab estu uindicat᷑ hec de achlante.
quẽ mauri addirim nõiant. ⁊ ammno¬

Expanded text:
per oram maritimam. A Lixo abest quinque et per oram maritimam. A Lixo abest quinque et ducentis milibus passuum, Lix a Gaditano freto centum duodecim milibus. Habitatus ante, ut indicat loci facies quondam cultu exercita, in qua usque adhuc uitis et palmae extat uestigium. Apex Perseo et Herculi peruius, ceteris inaccessus: ita fidem ararum inscriptio palam facit. Qua spectat occasum, inter ipsum et flumen Anatim per quadringenta nonaginta sex milia passuum infames bestiis siluae obsident. Amnes circa eum non tacendi, qui licet separentur interuallis amplioribus, transierunt tamen in quoddam Atlantici nominis ministerium, Asana marino haustu: Bambotum crocodillis et hippopotamis refertum ultraque adhuc amnis qui atro colore exit per intimas et exustas solitudines, quae torrente perpetuo et sole nimio plus quam ignito numquam ab aestu uindicantur. Haec de Atlante, quem Mauri Addirim nominant, et Hanno
Abbreviated transcription (Latin):
in athlanticas solitudines. deet¬
thlas mons ẽ. e medialande.
harenaꝵ consurgens uastz¬
tatẽ ⁊ eductus in uierniã luna¬
ris cͥcłi. ultͣ nubila caput con¬
dit. qua ad occeanũ extendit᷑.
cui ase nom̃ dedit. manat fonti¬
b. nemorib inhorreseit. rupib
asꝑat᷑. squalet ieiunio. humo
nuda. nec herbida. Qua affricam
contͣ u̾sus ẽ felix nascentib spon¬
defrugilb. arborib ꝓceris opacis¬
simꝰ. quoꝵ õdor gͣius. come cup̃ssi
similes. uestiut᷑ sanugine: sericis
uellerib nicħ uiliore. In eolatere ẽ
hba euforbia copiosa: cuiꝰ succꝰ ad
ocłariã ꝓficie claritatẽ. nec me¬
dioerit᷑ pͦcellit uim uenenoꝵ. Uer¬
tex semꝑ nuali. Saltꝰ eiꝰ qͣdrupe¬
des ac serpentes. fere. ⁊ cumhis ele¬
phantes. oceupauũnt. Silet ꝑdiem
uniu̾sus:. necsine borrore secretꝰ est.
Lucet nocturins ignib. choris egy¬
panũ undiq ꝑsonat᷑ Audiunt᷑ et
cantꝰ tibiaꝵ ⁊ trrmitꝰ cymbaloꝵ ꝑ

Expanded text:
in Atlanticas solitudines. Atlas mons e media harenarum consurgit uastitate et eductus in uiciniam lunaris circuli ultra nubila caput condit; qua ad Oceanum extenditur, cui a se nomen dedit, manat fontibus, nemoribus inhorrescit, rupibus asperatur, squalet ieiunio, humo nuda nec herbida; qua Africam contra uersus est, felix nascentibus sponte frugibus, arboribus proceris opacissimus, quarum odor grauis, comae cupressi similes uestiuntur lanugine sericis uelleribus nihilo uiliore. In eo latere et herba euphorbea copiosa, cuius sucus ad oculariam proficit claritatem nec mediocriter percellit uim uenenorum. Vertex semper niualis. Saltus eius quadrupedes ac serpentes ferae et cum his elephanti occupauerunt. Silet per diem uniuersus nec sine horrore secretus est, lucet nocturnis ignibus, choris Aegipanum undique personatur; audiuntur et cantus tibiarum et tinnitus cymbalorum
Abbreviated transcription (Latin):
et publiꝰ canidius: infestissimꝰ quidem
semꝑ cesari. sed et antonio infidus. et
nissime carnifer lanificio tertrinoq
regine senator populi romani p̃esse
non erubuerat. Dehine cesar pedestri¬
bus copiis in siriam uenit. Deinde in
asiam. et hiberna conserdut. ac post ꝑ
greciã brundiũ peruectus est : Cap̃.¬
nno ab urbe
mo quinto ipso imꝑatore cesare augusto
quinquies. et cũ lucia puleio consulib¬
ce i. tab sar uictor ab oriente rediens.¬
tripliei triumpho ingressus est. At tẽ
pͥmo ipse iani portas sopitis finitisq
om̃brs bellis cilulib elausit. Hoc die
nom̃ antea cunctis inuiolatũ et usq¬
ad nunc ceteris inausũ dominis tantũ
obis licite usurpatũ ad ip̃e declarat ĩpe¬
rii. Acq ex ea die sũma rerũ ac potesta¬
tum penes unũ esse cepit & mansit. qd̾
greci monarchiam uocant: Ca p̃

Expanded text:
et P. Canidius, infestissimus quidem et P. Canidius, infestissimus quidem semper Caesari sed et nissime lanificio textrinoque reginae senator populi Romani praeesse non erubuerat. dehinc Caesar pedestribus copiis in Syriam uenit, deinde in Asiam ad hiberna concessit ac post per Graeciam Brundisium peruectus est. Anno ab Vrbe so imperatore Caesare Augusto quinquies et L. Apuleio consulibus Caesar uictor ab Oriente rediens,triplici triumpho ingressus est ac tunc primum ipse Iani portas sopitis finitisque omnibus bellis ciuilibus clausit. hoc die nomen antea cunctis inviolatum atq nunc caeteris inausum dominis, tantum orbis licite usurpatum, apicem declarat imperii. Atque ex eodem die summa rerum ac potestatum penes unum esse coepit et mansit, quod Graeci monarchiam vocant. P
Abbreviated transcription (Latin):
ad cesarem transierunt. Cũq unico p̾¬
sidio spoliat᷑ esset: trepidꝰ se cũ paucis re¬
cepit in regiam. Deinde ĩminente cesa¬
re turbata q ciuitate idem antonius
sese ferro cransuerberaunt. ae semnani¬
mis ad cleopatram in monumentũ in cͦ¬
sese illa mori certa condiderat ꝑlat᷑ est.
Cieopatra postqͣ. se ser uari ad triumplũ
intellexit. uoluntariã mortẽ petens
serpentis ut putat᷑ morsu in sinistro bea
chio exanimis inuenta est. frustra cesa
re psillos ad mouente. qui uenena ser¬
pentũ e uulnerib hominũ hausture¬
uocare atq exsuggere solent. Cap̃.¬
esar alexandria
urbe omniũ longe opulentissima
et maxuma uictor potit᷑. Nam et roma
in tantũ opib eiꝰ aucta est. ut propter
habundantiã pecuniaꝵ. duplicia qũã
usq ad id fuerant possessionũ aliarũ¬
q rerũ uenaliũ precia statuerent᷑. De¬
cisi sunt iussu cesaris. maior antoniifili.

Expanded text:
ad Caesarem transierunt; cumque unico praead Caesarem transierunt; cumque unico praesidio spoliatus esset, trepidus se cum paucis recepit in regiam. deinde inminente Caesare turbataque ciuitate idem Antonius sese ferro transuerberauit ac semiamis ad Cleopatram in monumentum, in quod se illa mori certa condiderat, perlatus est. Cleopatra postquam se ad triumphum seruari intellexit, uoluntariam mortem petens, serpentis, ut putatur, morsu in sinistro tacta bracehio exanimis inuenta est, frustra Caesare etiam Psyllos admouente. qui uenena serpentum e uulneribus hominum haustu reuocare atque exsugere solent. Caesar Alexandria, urbe omnium longe opulentissima et maxima, uictor potitus est. nam et Roma in tantum opibus eius aucta est, ut propter abundantiam pecuniarum duplicia quam usque ad id fuerant possessionum aliarumque rerum uenalium pretia statuerentur. occisi sunt iussu Caesaris maior Antonii filius
Abbreviated transcription (Latin):
ntomus et cleopatia cõmunes li¬
beros. cũ parte regiegare ad ru¬
brrem nrare p̃mittendos censuerunt. ip¬
si p̃sidus circa duo egipti cornua pelusium
parethosiũ q dispositis. classem et copias.
instaurando bello parauerunt. Cesar sex¬
to imꝑator appellat᷑ et quarto ipse cũ
marco licinio crasso consulib brundusi¬
um uenit. Ibi orbis terrarũ presiã diui¬
sis legionib composuit. Inde in siaͣm ꝓ¬
fectiis. mox pelusiũ adiit. ubi antonia¬
nis p̾sidiis ultro suscept᷑ est. Interea cor¬
neliꝰ gallus p̃missus a cesare. quatuor
legiones quasantoniꝰ apud cirenas p̾si¬
dii loco constituerat suscepit in fidem
atq inde parethoniũ pͥmam egipti a
libie parte ciuitatẽ uictã cepit. Anto¬
niũ ipsũ q continuo apud pharũ uicit.
Antoniꝰ equestre aduersus cesarem bel¬
lũ init. in eo quoq miserabilit̾ uict᷑
aufugit. Ralendis sextilib pͥma luce
anconiꝰ cũ ad instruendam classem in
portũ descenderet subito uniuierse nauẽ

Expanded text:
ntonius et Cleopatra communes liberos carn parte regiae gazae ad Rubrum mare praemittendos consuerunt; ipsi praesidiis circa duo Aegypti cornua, Pelusium Parethoniumque, dispositis classem et copias instaurando bello parauerunt. Caesar sexto imperator appellatus et quartum ipse cum M. Licinio Crasso consul Brundisium uenit; ibi orbis terrarum praesidia diuisis legionibus conposuit; inde in Syriam profectus, mox Pelusium adiit, ubi ab Antonianis praesidiis ultro susceptus est. interea Cornelius Gallus praemissus a Caesare quattuor legiones, quas Antonius apud Cyrenas praesidii loco constituerat, suscepit in fidem atque inde Parethonium, primam Aegypti a Libyae parte ciuitatem, uicto cepit Antonio -ipsumque continuo apud Pharum uicit. nonna equestre aduersus Caesarem bellum iniit; in eo quoque miserabiliter uictus aufugit. kalendis Sextilibus prima luce Antonius cum ad instruendam classem in portum descenderet, subito uniuersae naues
Abbreviated transcription (Latin):
sui abutant᷑. Unde m̃ito d̾s uel ingrato
uel incredulos. uel etiã contumaces uariis
correptionib arguit. qd semꝑ utiq faten¬
dum est. Tunc t̾n p̃cipue. quando ad huc
ꝑ uniuersũ mundũ: milla erat eccłia. q̃
int̾uentu fideliũ precũ. meritas mundi
penas iustũ q udiciũ dei exorata illiꝰ cle¬
mentia temptaret. Unde etiã hec que
mala hominib uident᷑. qualia cũq sunt
gͣuiora sine dubio om̃ia fuerunt. sieut
ipso quo cepta sunt ordine probabunt᷑:

Expanded text:
ius abutantur: unde et merito Deus uel ingratos ius abutantur: unde et merito Deus uel ingratos uel incredulos uel etiam contumaces uariis correptionibus arguit; quod semper utique confitendum est, tunc tamen praecipue, quando adhuc per uniuersum mundum nulla erat ecclesia, quae interuentu fidelium precum meritas mundi poenas iustumque iudicium Dei exorata ipsius clementia temperaret: unde etiam haec, quae mala hominibus uidentur, qualiacumque sunt, grauiora sine dubio omnia fuerunt, sicut ipso, quo coepta sunt, ordine probabunt
Abbreviated transcription (Latin):
est. si non aduersus eam ultro sese offeren¬
tem inbecilles infelicit̾ ocili clauderen¬
tur. Si xp̃iana fides ꝑ multa retro tem¬
pora seuientib undiq aduersũ gentib
regib legib cedib erucib ac mortib re¬
pͥmi nullo modo potuit. ĩmo ut dixi
int̾ hec et ꝑ hec creuit. cultꝰ autẽ idoloꝵ
am quodã modo ex se deficiens. ac sibi
trubescens. ad unã clementisumã russi¬
onem. sine ullo penali terrore cessauit.
eui dubiũ est hoc per istius intelligen¬
tie demonstrationẽ de creatore suo can¬
dem innotuisse creature. quã illa eatenꝰ
ꝑuarias ratiocinationes mentis intente
quamlib altis offuscata quesier it. ac ꝑ
boc statim amori eiꝰ quẽ etiã ignorans
dilexerat in hesisse. Hec igit᷑ mirũ est si
in magna familia inueniant᷑ aliqͥ seru
qͥ consuetudine lasciuiaq seductoꝵ assus¬
facti. patientia dñi sui ad contemptũ dmͣ¬

Expanded text:
est, si non aduersus eam ultro sese offerenest, si non aduersus eam ultro sese offerentem inbecilli infeliciter oculi clauderentur! si Christiana fides per multa retro tempora saeuientibus undique aduersum se gentibus regibus legibus caedibus crucibus ac mortibus reprimi nullo modo potuit, immo, ut dixi, inter haec et per haec creuit, cultus autem idolorum iam quodammodo ex se deficiens ac sibi erubescens ad unam clementissimam iussionem sine ullo poenali terrore cessauit: cui dubium. est hoc per istius intellegentiae demonstrationem de creatore suo tandem innotuisse creaturae, quod illa eatenus per uarias ratiocinationes mentis, intentae quamlibet, aliis offuscata quaesierit ac per hoc statim amori eius, quem etiam ignorans dilexerat, inhaesisse? nec igitur mirum est, si in magna familia inueniuntur aliqui serui, qui consuetudine lasciuiaque seductorum adsuefacti patientia domini sui ad contemptum ips
Abbreviated transcription (Latin):
reprimere uel expellere suꝑstitionem
eius. propt̃ quã spernendos se. cultores ꝙ
destituendos uiderent: Quã quasi ab¬
inuitis danda uenia nec deserendi fuer̾t.
sia uoluntarus seruanda p̃seientia. nec pͥ¬
us fuerant aduuiandi. Hoc factum est in¬
qͣuiunt. Nam excitauimꝰ gentes accen¬
dimꝰ reges. institiumꝰ leges. disposiumus
uidices p̃parauimꝰ penas. supplicus et eru¬
ciatib orbem totũ seruitati sumꝰ. si quomͦ¬
tandẽ xp̃ianũ nom̃ et cult᷑ uniuerso mun¬
do posset abradi. Hoc eateñ factũ est: donͦ
fecunda crudelitas. eo usq int̃ cormenta
ac pertormenta proficeret. quã du ip̃m
rigiũ culmen per quod solũ ꝓhiberi pote¬
rat crudelitas occuparet. It quid postea
consecutũ est: Imꝑatores inqͣuiunt xp̃i¬
ani cesiare saera: et elaudi templa iusse¬
runt. atq ideo excessere om̃s aditis arisq
relictĩ dii quib imꝑium hoc steterat.
Oquanta. et quã inoffensa lux ueritati

Expanded text:
reprimere uel repellere superstitionem reprimere uel repellere superstitionem eius, propter quam spernendos se cultoresque suos destituendos uiderent? quamquam inuitis, danda uenia nec deserendi fuerunt; si a uoluntariis, seruanda praescientia nec prius fuerant adiuuandi. hoc factum est, inquiunt: nam excitauimus gentes, accendimus reges, instituimus leges, disposuimus iudices, praeparauimus poenas suppliciis et crucibus, Orbem totum scrutati sumus, siquo modo Christianum nomen et cultus uniuerso mundo posset abradi. hoc eatenus factum est, donec fecunda crudelitas eo usque inter tormenta ac per tormenta proficeret, quamdiu ipsum regium culmen, per quod solum prohiberi potuerat, occuparet. et quid postea consecutum est ? imperatores, inquiunt, Christiani cessare sacra et claudi templa iusserunt atque ideo Excessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat. o quanta et quam inoffensa lux ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
milis. unde tã celebris fama. tam indubi¬
tata fides. tam manifesta potentia. signis
quibdam et uirtutib mentes homiñ
suꝑsticione sollicitas cepit et tenuit: an
hec sibi homo pͥotuit. du magis potuis¬
se debuerunt. An quia ille hanc poten¬
ciam a patre sibi traditam p̾dicabat:
ꝑuentũ est aliquando ad intelligen¬
tiam illius notet ignordei. quã ap¬
prebendere ut dixi. nemo nisi ꝑ ip̃m pͦ.
Nec qͥsquã potest: nisi qui toto se ꝑspec¬
to. ac dispecto. conuersus ad sapͥientiam
dei. omnẽ querendi raciocinationem
transtulerit ad credendi fidem. Uerũ¬
tam̃ breuit̃ discutio. Dii isti quos tan¬
tos ferunt. ut romanã rem publicam.
et ꝓpitii ꝓuexisse. et auersi afflixisse ui¬
debant᷑. eo certe tẽpore qd̃ palam constat
quo nasci x p̃c uoluit et annuntiari
gentib cepit. diucisune atq intencisi¬
me colebant᷑. Ita illi consulentes et sibi
et cultorib suis. non pocuerunt uel

Expanded text:
milis unde tam celebris fama, tam indubimilis unde tam celebris fama, tam indubitata fides, tam manifesta potentia? signis quibusdam et uirtutibus mentes hominum superstitione sollicitas cepit et tenuit. at haec si homo potuit, di magis posse debuerunt. an quia ille hanc potentiam a Patre sibi traditam praedicabat, peruentum est aliquando ad intellm illius noti et ignoti Dei, quam adprehendere, ut dixi, nemo nisi per ipsum potest? nec quisquam potest, nisi qui toto se perspecto ac despecto conuersus ad sapientiam Dei omnem quaerendi ratiocinationem transtulerit ad credendi fidem. uerumtamen breuiter discutio: di isti, quos tantos ferunt, ut Romanam rempublicam et propitii prouexisse et auersi adflixisse uideantur, eo certe tempore, quod palam constat, quo nasci Christus uoluit et adnuntiari gentibus coepit deuotissime atque intentissime colebantur. ita illi consulentes et sibi et cultoribus suis non potuerunt uel
Abbreviated transcription (Latin):
locus exigit ut pauca subiciam. Si ro¬
mani colendo deos et meruerunt fauo¬
rem deoꝵ et non colendo amiserunt.
ipse romulꝰ parens rome int̾ tot mala
ab ipso ortu suo. ingruencia. saluus esset
colendo quis meruit: an amuluis.
auiis. qui exposuit ad necem. anpat
qͣuiuiceutus fuit: anrhea mat̾ stupri¬
initio romani nominis germina ꝑse¬
quentes : an tota itolia que ꝑͦ quadrĩ¬
gentos annos dũ audere potuit. excidio
eiꝰ inmauit: non inqͥunt. sed dii ipsi qͥa
se colendos sciebant. futuros eustodiere
cultores. Irgo prescii sunt. si prescii sunt.
cur ho e iꝑiii int̾ tot᷑ annoꝵ scła. eo
potissimũ tempore. ad sũmam potentie ar¬
cem ꝑduxer̃t. qͣuo ille nasci int̾ hõies
atq agnosei: ut homo uoluit. post euius no¬
men et ĩpsi ꝓ nichilo contẽpti sunt. et cũ
uniuerso mundo etiã illi quos ipsi ꝓuere¬
rant currerunt : sed humilit̾ obrepsit
inqͥunt . et latent̾ intrauit. Lacentis et hu¬

Expanded text:
locus exigit, ut pauca subiciam. si Rolocus exigit, ut pauca subiciam. si Romani colendo deos emeruerunt fauorem deorum et non colendo amiserunt: ut ipse Romulus, parens Romae, inter tot mala ab ipso ortu suo ingruentia saluus esset, colendo quis meruit ? an Amulius auns, qui exposuit ad necem? an pater, qui incertus fuit? an Rhea mater stupriinitio Romani nominis germina persequentes ? an tota Italia, quae per quadringentos annos, dum audere potuit, excidio eius inhiauit ? non, inquiunt, sed di ipsi, quia se colendos sciebant, futuros custodiere cultores. ergo praescii sunt. si praescii sunt, cnr hoc imperium inter tot annorum saecula eo potissimum tempore ad summam potentiae arcem perduxerunt, quo ille nasci inter homines atque adgnosci ut homo uoluit, post cuius nomen et ipsi pro nihilo contempti sunt et cum uniuerso mundo etiam illi, quos ipsi prouexerant, cucurrerunt? sed humiliter obrepsit, inquiunt, et latenter intrauit. latentis et hu
Abbreviated transcription (Latin):
ior fama ꝑeurreret. Uel etram ut
discipłis eiꝰ per diuersas gentes euntib
ultro q per cunctos salutis dona offeren¬
tib ab eundi. ac disserendi qͥppe roma¬
nis cuub int̾ ciues romanos. esset tuta
libertas. Quod ideo cõmemorandũ pu¬
taui. quia hic sextꝰ libellus usq ad cesa¬
rem augustũ. de quo hec dicunt᷑ exten¬
dit᷑. Quod si hanc aliqͥ lucidissimã rati¬
onẽ irricam putant. siusq diis potiꝰ ad¬
signant. quos pͥmũ prudentia elege¬
rint. deinde p̃cipuo cultu inuitarint.
ut sibi ꝑ eos. amplissimũ hoc pulcher¬
rimũq imꝑiũ conderet᷑. Sic enĩ ĩaeti¬
tant. quia ipsi obtimo genere sacroꝵ
emeruerint p̃cipuum deoꝵ fauorem.
qͣuib ademptis uel p̃termissis discesse¬
rint om̃s aditis aris q relictis. dii quib
imꝑiũ hoc steterat: unde quanuis reue¬
rentia sianectitatis tue. multa fortissime
uerissime q disseruerit. tamen et michi

Expanded text:
lox fama percurreret uel etiam ut lox fama percurreret uel etiam ut discipulis eius per diuersas gentes euntibus ultroque per cunctos salutis dona offerentibus obeundi ac disserendi quippe Romanis ciuibus inter ciues Romanos esset tuta libertas. quod ideo commemorandum putaui, quia hio sextus libellus usque ad Caesarem Augustum, de quo haec dicuntur, extenditur. quodsi aliqui hanc luoidissimam rationem inritam putant, suisque dis potius adsignant, quos primum prudentia elegerint deinde praecipuo cultu inuitarint, ut sibi per eos amplissimum hoc pulcherrimumque imperium conderetur — sic enim iactitant, quia ipsi optimo genere sacrorum emeruerint praecipuum deorum fauorem, quibus ademptis uel praetermissis discesserint omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat — unde, quamuis reuerentia sanctitatis tuae multa fortissime uerissimeque disseruerit, tamen et mihi
Abbreviated transcription (Latin):
concurrit. inn regna eti duponens
temꝑa. peccata quoq pimiens: que in¬
firimaist̃ muudi elegit. ut confundat
fortia. pomanũ q imꝑiũ assũpto pau¬
perrimi status pͥastore fundauit. Hoc
ꝑ reges & consules du ꝓfectũ. postqͣm
asie affrice imꝑio atq europe pͥoticũ ẽ.
ad unũ imꝑãtorẽ eundẽ fortissimũ &e
clementissimũ. cuncta sui ordinatiõe
concefut. Sub hoc impatore. quẽ om̃s
fere gentes amore et timore ꝑmirto iuste
honorarent. d̾s uerus qͥ suꝑstiticione sol¬
licita ab ignorantib colebat᷑. magnũ
illũ intelligentie  fontẽ apperuit. Prõp¬
tiusq ꝑ homine docturꝰ homines.
filiũ suũ misit operantẽ uirtutes: que
p̃cellerent hominẽ. coarguentẽq de¬
mones. quos aliqͥ deos pucauissent.
Ut qui ip̃i canquã homini ñ credi¬
dissent. operib tanqͣ. deo crederent.
deunde ut magno silentio ac pace lar¬
gissima. inoffense et celer it. noui no¬
minis głã. et annunciate salutis ue¬

Expanded text:
concurrit, mutans regna et disponens tempora, peccata quoque puniens, quae infirma sunt mundi elegit, ut confundat fortia, Romanumque imperium adsumpto pauperrimi status pastore fundauit. hoc per reges et consules din prouectum postquam Asiae Africae atque Europae potitum est, ad unum imperatorem eundemque fortissimum et clementissimum cuncta sui ordinatione congessit sub hoc imperatore, quem omnes fere gentes amore et timore permixto iuste honorarent, Deus uerus, qui superstitione sollicita ab ignorantibus colebatur, magnum illum intellegentiae suae fontem aperuit promptiusque per hominem docturus homines filium suum misit operantem uirtutes, quae praecellerent hominem, coarguentemque daemonas, quos aliqui deos putauissent, ut qui ipsi tamquam homini non credidissent, operibus tamquam Dei crederent; deinde ut m magno silentio ac pace latissima inoffense et celeriter noui nominis gloria et adnuntiatae salutis ue
Abbreviated transcription (Latin):
non se plures deos seqͥ. sed sub uno do
magno plures ministros uenerar i fa¬
centur. Restat igit᷑ de intelligentia
ueri dei. ꝑ multas intelligendi suspici¬
ones: confusa dissentio. quia de uno
deo omniũ pene una est opinio. Huc¬
usq humana scrutatio. et sie cũ labore
potuit. At ubi ratio euatio defecit. fi¬
des suꝑuenit. Nsisi enĩ non crediderimꝰ:
non intelligimꝰ. Ab ipso audias. ipsiq
deo credas. qd̾ uerũ uelis scirede deo.
rimꝰ et si ex diuersis opimionib secta

Expanded text:
non se plures deos sequi sed sub uno deo non se plures deos sequi sed sub uno deo magno plures ministros uenerari fatentur. restat igitur de intellegentia ueri Dei per multas intellegendi suspiciones confusa dissensio, quia de uno deo omnium paene una opinio est. hucusque humana scrutatio, etsi cum labore, potuit. at ubi ratiocinatio deficit, fides subuenit. nisi enim crediderimus, non intellegemus: ab ipso audias ipsique Deo credas, quod uerum uelis scire de Deo. is, ut diximus, etsi ex diuersis opinionibus secta
Abbreviated transcription (Latin):
homines cuiuslib
secte. uel uite. uel
patrie. ita semꝑ ad
prospectũ pruden¬
tie. naturali bono
eriguntur. ut oblectamento corporis
rationale mentis. et si non actu prefe¬
rant: sudicio tam̃ preferedũ sciant.
Que mens rat̃one duce illustrata in
medio uilmitũ quib gemino fauore
quanuis uiciis inclinet᷑ assurgit. scien¬
tiam dei quasi arcẽ prospicit. Deũ
enĩ quilibet hominũ cõtempnere ad
tempꝰ potest. nescire in totum ñ pot̃.
Unde quidam dũ in multis dm̃ cre¬
dunt: multos deos indiscreto timore
finxerunt. Sed hinc iam uel mari¬
me cũ actoritate u̾itatis oꝑante. tiii
ipsa etiã ratõne discutiente: discessũ est.
quippe cũ et philosophi eoꝵ. ut de nr̃is
sanetas suieam. dũ intento mentis studio
querunt. serutant᷑ q om̃ia. unũ dm̃
actorem oniniũ repererunit. ad quem
unũ om̃ia referunt᷑. Unde etiã nunc
pagani. quos iam declarata uerutas:
de contumatia magis quã de ignor an¬
tia comuicit: cũ a nobis discutiunt᷑

Expanded text:
homines cuiuslibet uel sectae uel uitae uel patriae ita semper ad prospectum prudentiae naturali bono eriguntur, ut oblectamento corporis rationale mentis etsi non actu praeferant, indicio tamen praeferendum sciant. quae mens, ratione duce inlustrata, in medio uirtutum, quibus genuino fauore, quamuis uitiis inclinetur, adsurgit, scientiam Dei quasi arcem. porospicit. Deum enim quilibet hominum contemnere. ad tempus potest,. nescire in totum non potest. unde quidam dum in multis Deum credunt, multos deos indiscreto timore finxerunt. sed hinc iam uel maxime cum auctoritate ueritatis operante tum ipsa etiam ratione discutiente discessum est. quippe cum et philosophi eorum, ut de nostris sanctis sileam, dum intento mentis studio quaerunt sorutanturque omnia, unum Deum auctorem omnium reppererunt, ad quem unum omnia referrentur; unde etiam nunc pagani, quos iam declarata ueritas de contumacia magis quam de ignorantia conuincit, cum a nobis discutiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
modo. Ci audiꝰ iudeos ĩpulsore xp̃o assi¬
due cumultuantes roma expulit. Qd̾
utrũ contra xp̃m tumultuantes uid̾os
coerceri ⁊ cõprimi iusserit. an etiã xp̃ia¬
nos. simul uelut cognate religionis ho¬
mines uoluerit expelli: nequaquã discer¬
nit᷑. Uerũtam̃ sequenti anno tanta fa¬
mes rome fuit. ut de medio foro ĩperator
ierept᷑ a popło conuitiis. et fragminib¬
panis turpissime infestat᷑. egre per seudo¬
therũ in palatiũ refugiens. furorem exci¬
tate plebis: euaserit. Paruo autẽ int̾ceden¬
te temꝑe. triginta et qͥuinq senatores
et trecentos simul eqͥtes romanos: mini¬
mis causis interfecit. Ipse autẽ manifestis

Expanded text:
modo: Claudius Iudaeos inpulsore Christo adsimodo: Claudius Iudaeos inpulsore Christo adsidue tumultuantes Roma expulit; quod, utrum contra Christum tumultuantes Iudaeos coherceri et conprimi iusserit, an etiam Christianos simul uelut cognatae religionis homines uoluerit expelli, nequaquam discernitur. Verumtamen sequenti anno tanta fames Romae fuit, nt medio foro imperator correptus a populo conuiciis et fragminibupanis turpissime infestatus, aegre per pseudothyrum in Palatium refugiens furorem excitatae plebis euaserit. Paruo autem intercedente tempore triginta et quinque senatores et trecentos simul equites Romanos minimis causis interfecit; ipse autem manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiã in agendis reb antea se partẽ
selicitatis habuise. cuuꝰ agnitione suscepta
plenissima felicitate ꝑfruit᷑. In quantum
tam̃ blaphemiaꝵ offendiculis deprauat᷑
codem anno imꝑii eiꝰ fames grauissima. ꝑ
siriã facta est. quã etiã ꝓphete. ꝓnunciaue¬
runt. Sed xp̃ianoꝵ necessitatib apud ihe¬
rosolimã conuectis ab egypto frumentis
helena adtiabenoꝵ regina conuersa ad fi¬
dem xp̃i largissime ministrauit :¬
nno imꝑii eiꝰ quinto. inter
therã. et itherasiam. insula de ꝓfun¬
do em̃icuit. triginta stadioꝵ spatium
ertenta:
Inno eiusdẽ septimo sub ꝓcuratore
uidee comano. in iherosolimis tanca
seditio in dieb arimoꝵ exorta est. ut in
portaꝵ exitu popło coartato. triginta
milia udeoꝵ cede ꝓstrata. et cõpressiõ e
suffocata referant᷑. Cap̃¬
nno eiꝰdem nono expulsos per clau¬
dio urbe iudeos iosephus refert. sed
me magis suetoniꝰ mouit. qui ait hoc

Expanded text:
prouidentiam in agendis rebus antea se partem prouidentiam in agendis rebus antea se partem felicitatis habuisse, cuius agnitione suscepta plenissima felicitate perfruitur, in quantum non tamen blasphemiarum offendiculis deprauatur. Eodem anno imperii eius fames grauissima per Syriam facta est, quam etiam prophetae praenuntiauerant; sed Christianorum necessitatibus apud Hierosolymam, conuectis ab Aegypto frumentis, Helena Adiabenorum regina conuersa ad fidem Christi largissime ministrauit. Anno imperii eius quinto inter Theram et Therasiam insula de profundo emicuit triginta stadiorum spatio extenta. Anno eius septimo sub procuratore Iudaeae Cumano in Hierosolymis tanta seditio in diebus azymorum exorta est, ut in portarum exitu populo coartato triginta milia Iudaeorum caede prostrata et conpressione suffocata referantur. Anno eiusdem nono expulsos per Claudium Vrbe Iudaeos losephus refert. sed me magis Suetonius mouet, qui ait hoc
Abbreviated transcription (Latin):
simile ꝓbauer it exemplũ. Cap̃¬
laudiꝰ quarto imꝑii
sui anno. eupiens utilem rei pu¬
blice ostentare pͥncipem: bellũ ubiq et
uictoriã undecũq quesiuit. Itaq expe¬
ditionẽ in britanniã mouit. que exci¬
tata in tumultũ. propt̾ ñ redditos tnͣs¬
fugas uidebat᷑. Transuect᷑ in infulã est
quã neq ante iuliũ cesarem. neq post
eũ qͥsquã adire ausus fuerat. Ibi q ut
uerbis suetonii tͣnquilli loquar. sine ul¬
lo p̃lio ac sangͥne. intͣ paucissimos dies:
plurimã insule part̾e: in deditionẽ re¬
cepit. Orcadas etiã insulas ultra britan¬
niã in occeano positas. romano adiecit
imꝑio. ac sexto quã profectꝰ erat mense
romã rediic. Conferat᷑ nunc si euiquã
placet. insula et insula. temp̃ et temp̃
bellũ et bellũ. cesar et cesar. Nam et de
fine nchil ꝓfero. qm̃ hoc felicissima
uictoria. illud acerrima cladis fuit. Et
si demũ roma cognoscat. ꝑ eius latentẽ

Expanded text:
simile probarit exemplum. Csimile probarit exemplum. Claudius quarto imperii sui anno, cupiens utilem reipublicae ostentare se principem, bellum ubique et uictoriam undecumque quaesiuit. itaque expeditionem in Britanniam mouit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos transfugas uidebatur: transuectus in insulam est, quam neque ante Iulium Caesarem neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique — ut uerbis Suetoni Tranquilli loquar — \'sine ullo proelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas Romano adiecit imperio ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit. Conferatur nunc, si cuiquam placet, sub una insula tempus et tempus, bellum et bellum, Caesar et Caesar — nam de fine nil confero, quoniam hoc felicissima uictoria, illud acerbissima clades fuit — et sic demum Roma cognoscat, per eius latentem
Abbreviated transcription (Latin):
de miraculũ. Siqͥdẽ furius camelus. scri¬
bonianꝰ. dalmatie legat᷑. bellũ ciuile mo¬
litꝰ. legiones multas forcisumas q ad sacͣ¬
menti motationẽ pellexerat. Itaq die
dicto ut in unũ undiq ad nouũ ĩpera¬
torem conueniret. nec aquile ornari necs¬
conuelli quo qͦ mͦ signa moueri ue pocu¬
erunt. Exercit᷑ tanta ⁊ tã inusitata mi¬
raculi fide mot᷑. et conr̾isus in peniten¬
tiam: scͥbonianũ qͥnta statĩ die destitutũ
int̾fecit. sese q sacͣmento pͥoris militie
continuit. Tristiꝰ ac ꝑmeiosius ur̃bi rome
nichil umꝗͣ fuisse quã bella ciuilia sa¬
tis notũ est. Itaq propt̾ aduentũ apłi
petri. et tenera xp̃ianoꝵ germina. uix¬
dũ adhuc pauca ad sc̃e fidei ꝓfessionem
erũpentia. hanc exorientẽ tirannidem.
et consurgens istud ciuile bellũ. neget
qͥsq diuinit᷑ esse cõpressũ. qui preteritͤ
temporib de cõpressione belloꝵ cuuliũ

Expanded text:
de miraculum: siquidem Furius Camillus Scride miraculum: siquidem Furius Camillus Scribonianus, Dalmatiae legatus, bellum ciuile molitus legiones multas fortissimasque ad sacramenti mutationem pellexerat. itaque die dato, ut in unum undique ad nouum imperatorem conueniretur, neque aquilae ornari nequconuelli quoquo modo signa moueriue potuerunt. exercitus tanta et tam inusitata miraculi fide motus et conuersus in paenitentiam Scribonianum quinta statim die destitutum interfecit seseque sacramento prioris militiae continuit. tristius ac perniciosins urbi Romae nihil umquam fuisse quam bella ciuilia satis notum est. itaque propter aduentum apostoli Petri et tenera Christianorum germina uixdum adhuc pauca ad sanctae fidei professionem erumpentia hanc exorientem tyrannidem et consurgens istud ciuile bellum neget quisquam diuinitus esse conpressum. qui praeteritis temporibus de conpressione bellorum ciuilium
Abbreviated transcription (Latin):
interfecto caligula multa de
abrogando imꝑio ac re publica in an¬
tiquũ ordinẽ restituenda. euertendaq
penitꝰ cesarũ uniuersa familia. senat᷑
et consules decreuissent: claudiꝰ mox
ut confirmauit imperiũ. magna atts
adhuc rome incognita usus clementia.
ne in tant̾a nobiliũ multitudinẽ. ultio
si esset cepta seiuret. biduũ illud qd̃ rei¬
publice statii infelicit᷑ consulatũ actũ¬
q fuerat memorie deleuit. om̃ium q¬
factoꝵ. dictoꝵ ue in eo uenrã. et obliui¬
onẽ in posterũ sanxit. Ita illam p̾clarã
et famosissimã atheniensiũ amnestiã
quã qͥdem rome inducere iulio cesare
int̃fecto. senat᷑ cicerone suadente tẽpta¬
uerat. sed antonio et octauiano. prop̃t
ultionẽ extincti cesaris irrũpentibus
in irritũ cesserat. hanc claudiꝰ quãuis
multo truculentiore causa in cedẽ ꝯs¬
piratoꝵ stimularet᷑. ultronea clemen¬
tia nullo xxpetente firmauit. Accidit
etiam eodẽ temꝑe p̾sentis gratie dei gran¬

Expanded text:
interfecto Caligula multa de abrogando imperio ac republica in antiquum ordinem restituenda euerrendaque penitus Caesarum uniuersa familia senatus et consules decreuissent: Claudius mox ut confirmauit imperium, magna atque adhuc Romae incognita usus clementia, ne in tantam nobilium multitudinem ultio, si esset coepta, saeuiret, biduum illud, quo de reipublicae statu infeliciter consultatum actumque fuerat, memoriae uionem in perpetuum sanxit. ita illam praeclaram et famosam Atheniensium amnestiam, quam quidem Romae inducere Iulio Caesare interfecto senatus Cicerone suadente temptauerat, sed Antonio et Octauiano propter ultionem extincti Caesaris inrumpentibus in inritum cesserat: hanc Claudius quamuis multo truculentiore causa in caedem conspiratorum stimularetur, ultronea dementia nullo expetente firmauit. accidit etiam eodem tempore praesentis gratiae Dei gran
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens in itinere. clausus in cubiculo. ui¬
uus incensus est. Quo interfecto. quasi
sublato ultore. securi miseras urbis reli¬
quias cedib rapinisq erhauriunt. Te¬
ramenẽ quoq unũ ex numero suo. eui
hec displicere senserunt. in exemplũ ti¬
moremq reliquoꝵ trucidant. Itaq om̃s
pcissim ex urbe cliffugiunt. Sed int̃die

Expanded text:
fugiens, in itinere clausus cubiculo, uifugiens, in itinere clausus cubiculo, uiuus. incensus est. quo interfecto quasi sublato ultore seouri miseras urbis reliquias caedibus rapinisque exhauriunt. Theramenen quoque, unum ex numero sub, cui haec displicere senserunt, in exemplum timoremque reliquorum trucidant. itaque omnes passim ex urbe diffugiunt, sed inte
Abbreviated transcription (Latin):
nos ⁊ socios deliberatio fuit. Cũ plurimi
inquietissimã ciuitatẽ sternendam solo
popłmq infestissimũ cũ ipso nomine ab¬
olendũ ꝓnunciarent: spartani negaue¬
runt se ꝑmissuros uti e duob grecie ocu¬
lis. unꝰ e uelieret᷑. Insuꝑ etiã pac̃ẽ ꝓmiser̃t
si pyrrei portus ducentia in urbem mu¬
nimenta auerterent᷑. nauesq reliquas:
ultro traderent. deinde si rectores sibi tri¬
ginta lectos susciperent. Huic conditi¬
om addictis. ⁊ succũbentib lacedemonii
lisandrũ ad cõponendas in urbe paren¬
di leges constituerunt. Insignis hic an¬
nus. ⁊ expugnatione atheniensiũ. ⁊ mor¬
te daru ꝑsarum regis. & exilio dioniesi
res atheniensib ordinati: triginta tyran¬
ni exoriunt᷑. Qui primo se crib milibus
satellicũ stipant. Mox enĩ septingentos
milices uictoris exercitꝰ laterib suis cir¬
cũponunt. Cedemom̃ium passim futu¬
ram occiso alchibiade auspicant᷑. Qui

Expanded text:
nos et socios deliberatio fuit: cum plurimi nos et socios deliberatio fuit: cum plurimi inquietissimam ciuitatem sternendam solo populumque infestissimum cum ipso nomine abolendum pronuntiarent, Spartani negauerunt se permissuros uti e duobus Graeciae oculis unus erueretur; insuper etiam pacem promiserunt, si Piraei portus ducentia in urbem munimina uerterentur nauesque reliquas ultro traderent, deinde si rectores sibi triginta lectos susciperent. huic condicioni addictis et succumbentibus Lacedaemonii Lysandrum ad conponendas in urbe parendi leges constituerunt. insignis hic annus et expugnatione Athenarum et morte Darii Persarum regis et exilio Dionysii res Atheniensibus ordinati triginta tyranni exoriuntur: qui primo se tribus milibus satellitum stipant, mox etiam septingentos milites uictoris exercitus lateribus suis circumponunt. caedem omnium passim futuram occiso Alcibiade auspicantur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
minati sc̃. nunc ex hacͥ coiliuiie. muros sal¬
tem libertatẽ q tueant᷑. Et quanius uel
suo iudicio ad hec cuenda etiã obiectis
muris non sufficiant. iterũ tñ ex periri
nauale p̃liũ parant. Expers consilii furor.
doloremuirtutẽ putat. quantũ mneditat᷑
ira: tantũ ꝓmictit audatia. Itaq om̃ibus
partĩ captis. partĩ int̾fectis: de ipsis quoq
reliquis nichil reliqui factũ est. Solus
durconen suꝑestes bello⁊ popło. timens
ciuiũ crudelitatẽ: ad cyrũ regẽ concessit.
Euacuras autẽ dux lacedemonioꝵ ad ẽpti
om̃ib ciuitatib nichil atheniensib pret
manẽ urbem reliquit. nec hoc diu. Hã
r ipsam urbem: postea obsidione circũ¬
dedit. Agebat intruisecꝰ fames. desolatio.
ꝙ morbus obsessos. Et eũ post omĩa mise¬
riaꝵ abhominam̃ca. que etiã dic̃e hor¬
rorest: nichil spei p̃cer mortẽ occurreret.
pacẽ peciere. Magna hinc int̾ sparta¬

Expanded text:
minati sunt, nunc ex hac conluuie muros salminati sunt, nunc ex hac conluuie muros saltem libertatemque tueantur — et, quamuis uel suo iudicio ad haec tuenda etiam obiectis muris non sufficiant, iterum tamen experiri nauale proelium parant. expers consilii furor dolorem uirtutem putat, quantumque meditatur ira, tantum promittit audacia. itaque omnibus partim captis partim interfectis de ipsis quoque reliquiis nihil reliqui factum est. solus dux Conon superstes bello et populo, timens ciuium crudelitatem, ad Cyrum regem concessit. Euacoras autem dux Lacedaemoniorum ademptis omnibus ciuitatibus nihil Atheniensibus praeter inanem urbem reliquit; nec hoc diu, nam et ipsam urbem postea obsidione circumdedit. agebat intrinsecus fames desolatio et morbus obsessos, et cum post omnia miseriarum abominamenta, quae etiam dicere horror est, nihil spei praeter mortem occurreret, pacem petiuere. magna hinc inter Sparta
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq disꝑsũ ac uagũ. repentino incur¬
su opprimit. Sine conflictu aliquo uincit
cedit q fugientẽ. Magna hec clades: athe¬
mensib. Et multo hoc atrocius uulnus
quãdudũ inflirerant susce perunt. Qͦ.
cõperto athenienses opinati st̃ alchibia¬
dem antiquũ exilii sui dolorem isto sce¬
lere ꝓditionis uindicare curasse. Ideo q
in loco eius cononẽ consticuunt. Cui resi¬
duam manũ. ⁊ sũmam belli comictunt.
Qui supplere saltim num̃o ex haustas copi¬
as uolens. senes ac pueros legit. exercitũ¬
q conscͥpsit. Sed huiꝰ modi manꝰ morã bello
protulit. Quippe qd̾ robore non numero
taq stat̃ inbellis manꝰ uel capta uelcesa
est. Tantaq strages occisoꝵ iu illo p̾lio
facta ẽ. uc deletũ ñ solũ regnũ. sed etiã
nom̃ atheniensiũ uideret᷑. At illi despe¬
racisreb stacuunt urbem peregrinis
dare. ut qui ꝑ totã asiam paulo ante do¬

Expanded text:
ubique dispersum ac vagum, repentino incurubique dispersum ac vagum, repentino incursu opprimit, sine conflictu aliquo vincit, caeditque fugientem. Magna haec clades Atheniensibus, et multo hoc atrocius vulnus, quam dudum inflixerant, susceperunt: quo comperto, Athenienses opinati sunt Alcibiaden antiquum exilii sui dolorem isto scelere proditionis uindicare curasse, ideoque in locum eius Cononem constituunt, cui residuam manum et summam belli committunt. qui supplere saltem numero exhaustas copias uolens, senes ac pueros legit exercitumque conscripsit. sed huiusmodi manus moram bello non attulit: quippe quod robore, non numero taque statim inbellis manus uel capta uel caesa est, tantaque strages occisorum illo proelio facta est, ut deletum non solum regnum, sed etiam nomen Atheniensium uideretur. at illi desperatis rebus statuunt urbem peregrinis dare — ut, qui per totam Asiam paulo ante do
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnsiatum spartanis eque infelicit cessit.
Quib reb fracti lacedemonii. peciere pa¬
cem. nec tñ impetrare potuerunt. Pre¬
terea siracusana p̃sidia. in siciliã audica
cartaginensis belli infestatione reuoca¬
ta st̃. Quã obrem alchibiades classi uic¬
⁊rici totã asiã ꝑuagatur. Bellis incen¬
diis. cedib q rapit. sternit q omĩa. Urbeᷤ
que dudũ a societate defecerant. capit
recipitq quãplurimas. Sic alchibiadeᷤ
magninominis factus. athenas cũ ãmi¬
ratione ⁊ gaudio om̃iũ uictor ingredit᷑.
Daulo post int̾uallo auget uires ererci¬
cuũ. classemq numero prouehit rur¬
susq asiam petit. Lacedemonii uero
lisandr ũ ducem classi belloq p̃ficiunt.
Syrus etiã frat̾ darii in locũ cissafernis
ionie. lidieq p̃positꝰ. magnis eos opib
auxiliisq confirmat. Lisander itaq al¬
chibiadis exercitũ. p̃de intentũ. ac ꝑ hoc

Expanded text:
translatum, Spartanis aeque infeliciter cessit: translatum, Spartanis aeque infeliciter cessit: quibus rebus fracti Lacedaemonii, petiere pacem, nec tamen impetrare potuerunt. 131 Praeterea Syracusana praesidia in Siciliam, audita Carthaginensis belli infestatione, revocata sunt. Quamobrem Alcibiades classe victrici totam Asiam pervagatur, bellis, incendiis, caedibusque rapit sternitque omnia. Urbes, quae dudum a societate defecerant, capit, recipitque quamplurimas. Sic Alcibiades, magni nominis factus, Athenas, cum admiratione et gaudio omnium, victor ingreditur. Parvo post intervallo auget vires, exercitum classemque numero provehit, rursusque Asiam petit. Lacedaemonii vero Lysandrum ducem, classi belloque praeficiunt. Cyrus etiam, filius Darii, in locum Tissafernis, Ioniae Lydiaeque praepositus, magnis eos opibus auxiliisque confirmat. Lysander itaque Alcibiadis exercitum, praedae intentum, ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
culo dimicarent. uel in cocũ desticuti
susceptũ certam̃ omicterent. Apud athe¬
nienses uero cũ diu domestica discordia
agitaret᷑. ĩminente pericło sũma ĩperii
ad senatũ populi uoluntate transfert᷑.
Quippe ͥ odio discordie nutriunt᷑. ac u¬
bi necessitas incubuit. positis priuatis
causis at odis in cõmune consulit᷑. Sed
hoc ipsũ cũ propt̃ insitã genci suꝑbiam
tandẽ alchibiades exul ab exercitureuo¬
cat᷑. ⁊ dur classis insticuit᷑. Quo cõperto
principes primo spartanis urbem ꝓdere
moliti st̃. De hinc cũ id frustra cogitas¬
sent. in exiliũ sponte cesserunt. Igit᷑ al¬
chibrades patria liberata. classem in
hostes dirigit. Commisso p̃lio uictoriam
athenienses capessunt. Porro autẽ maior
pars spartiani exercitꝰ cesa. Duces quoq
pene om̃s int̾fecti. ⁊ octoginta naues cap¬
te. absq his que in conflictu incense dem̃¬
seq perierant. Pursus bellũ in terram

Expanded text:
culo dimicarent uel in totum destituti culo dimicarent uel in totum destituti susceptum certamen omitterent. Apud Athenienses uero cum agitaretur, imminente periculo, summa imperii ad senatum populi voluntate transfertur, quippe otio discordiae nutriuntur: at, ubi necessitas incubuit, postpositis privatis que odiis, in commune consulitur. Sed hoc ipsum, cum propter insitam genti superbiam tandem Alcibiades exsul ab exercitu revocatur, et dux classis constituitur. Quo comperto, principes primo Spartanis urbem prodere moliti sunt: deinde, cum id frustra cogitassent, in exsilium sponte cesserunt. Igitur Alcibiades, patria liberata, classem in hostes dirigit. Commisso praelio, victoriam Athenienses capessunt. Porro autem major pars Spartani exercitus caesa, duces quoque pene omnes interfecti, et octoginta naves captae, absque his, quae in conflictu incensae demersaeque perierunt: rursus bellum, in terram
Abbreviated transcription (Latin):
ciscit᷑. u̾isq sũptus belliq. copias pollicet᷑.
Mirũ dictu. atheniensiũ tantas ea tẽpesta¬
te opes fuisse ut cũ adu̾sus eos. hoc est ad¬
uersũ urbem urbem unã grecie. asie cociꝰ¬
q orientis uirib incursũ sit. pugnando
sepe. nec unquã cedendo consũpti magis
uideant᷑ fuisse quã uicti. Principio enim
alchibiades. om̃s socios deficere ab his ad
lacedemonios coegit. Sed gabhis quoq
ꝑ inuidiã insidus appeticus affugit. ⁊ ad
tissafernẽ in mediã concessit. ui stacum
accõmodato ingenio. ⁊ aptieloquii gr̃a fa¬
miliarior factꝰ: ꝑsuadet ne lacedemo¬
nios cã profusis opib adiret. iubet eum
pociꝰ istiꝰ certaminis arbitrũ spectatorẽ¬
q fieri debere. integrasq libie uires adũ¬
sus uictorem reseruandas. Quamobrem
tissafernes partẽ classis cũ aliquanta ma¬
nu deduci lacedemoniã iubet ne uel
abundantes suffragiis alieno tuci peri¬

Expanded text:
ciscitur eisque sumptus belli et copias pollicetur. ciscitur eisque sumptus belli et copias pollicetur. mirum dictu, Atheniensium tantas ea tempestate opes fuisse, ut, cum aduersus eos, hoc est aduersus unam urbem, Graeciae Asiae totiusque Orientis uiribus incursum sit, pugnando saepe nec umquam cedendo consumpti magis uideantur fuisse quam uicti. principio enim Alcibiades omnes socios deficere ab his ad Lacedaemonios coegit, sed et ab his quoque per inuidiam insidiis adpetitus aufugit et ad Tissafernen in Mediam concessit. cui statim accommodato ingeno et apti eloquii gratia familiarior factus persuadet, ne Lacedaemonios tam profusis opibus iuuet; eum potius istius certaminis arbitrum spectatoremque fieri debere, integrasque Lydiae uires aduersum uictorem reseruandas. quamobrem Tissafernes partem classis cum aliquanta manu deduci Lacedaemonam iubet, ne uel abundantes suffragiis alieno tuti peri