comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gionis recessus. ⁊ dicit᷑ apo¬
stasia. qiͣ post statio .i. retro¬
stasia . s. ꝑfidie. ĩ obediencie.
q uregularitatis. ꝑ fidie.
qua quis recedit afite. ut
ulianus apostata. dhac¬
spontanea uolũtate p̃cep

Expanded text:
essus. Et dicitur apostasia quasi post statio, id est retrostasia, scilicet perfidie, inobedientie et irregularitatis. Perfidie qua quis recedit a fide, ut Iulianus apostata. spo
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. qua ꝗs astatu sup̃¬
te religionis recedit. ut cũ
apostatat monachus. cłic¬
fit multis modis.s. dimit¬
tẽto tonsuram uł corona.
accipiẽdo urorem. abiciẽdo

Expanded text:
ritatis qua quis a statu sumpte religionis recedit, ut cum apostatat monachus cfit multis modis, dimittendo tonsuram vel coronam, accipiendo uxorem, abiiciendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ unuisitas alicinꝰ cruita¬
tis ł collegii obligauit se
cessores sĩt ꝑ uin si trãsgre¬
om̃s obligatoẽs añcessoꝵ
trãseut̃ adsuccessoeͣs. exͣ. de

Expanded text:
 universitas alicuius civitatis vel collegii obligavit se cessores sint periuri, si transgreomnes obligationes antecessorum transeunt ad succ
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ eis oberũt qui offe¬
atq idẽ sacrificiũ ÷ ꝓpt̾ nom̃
diũ ꝙ ibi inuocatur ⁊ semꝑ
est scm ⁊tale cuiq fit qͣli cor¬
de ad accipiendũ accesserit
Qui enĩ man. ⁊ bibit indig.

Expanded text:
ipsis oberunt qui offeatque idem sacrificium propter nomen dei, quod ibi inuocatur et semper est sanctum, tale cuique fit, quali corde ad accipiendum accesserit; qui enim manducat et bibit indigne,.
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Caritas  ut mͥ iuidet᷑
recta uoluntas ab omib t̾¬
renis ac p̾sentib ꝓrsus ad¬
u̾ia iunctado insẽꝑabiliter
⁊ ignita igne quodã sp̃c sc̃ĩ¬

Expanded text:
is. Caritas est, ut mihi videtur, recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter,  unita, igne quodam sancti Spi
Abbreviated transcription (Latin):
cum possis ⁊ habundãs¬
sis indigentib d̾negae̾.
Esuriencium panis est qͣ
tu detines nudoꝵ in dimĩ¬
tum est ꝙ tu recludis. ⁊
miserorum redemptio est
⁊ ab soluto peccunia ꝗͣ tu
interra recondis. tantoꝵ

Expanded text:
quum possis et abundes, indigentibus denegare. Esurientium panis est, quem tu detines; nudorum indumentum est, quod tu recludis; et miserorum redemtio est et absolutio pecunia, quam tu in terram defodis. Tot
Abbreviated transcription (Latin):
lui̾nt. res alieas ĩ uadut̃.
⁊ qͣti paupos in locis sius
ubi ipẽ hĩtant. illo deciãs
non dante fame mortui
fui̾nt. tãtorũ hoĩcidioru

Expanded text:
luerint, res alienas invadunt. Et quanti pauperes in locis, ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui sunt! Tantorum homicidiorum
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ex̾ccs tale tornea¬
mẽtum aliq̃ occidit q̃ caũ
reus est hont̾icidii. ⁊ irre¬
gulans ent. Ma ludus ta¬
lis noxius ⁊ulicitus est
q ido ꝗcꝗd exeo sequitũ. in

Expanded text:
iquis exercens tale torneamentum aliquem occiderit, etiam casu, reus est homicidii et irregularis erit: quia ludus talis noxius et illicitus est et ideo quicquid ex eo sequitur, ei
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo ħ de fructib quos
ñ expẽdit in ẜuicium ⁊ uti¬
litatem eccłie. s in alios us¬
us. aam ⁊ qui dep̃dandi
mea accessit. s in quo ego lo¬
cuplectior factus sũ . sf. de ⁊¬
po̾ intelligo de illo quo ał q
uł statĩ cũ scunt nõ renũcia

Expanded text:
tibus quos non expendit in servitium vel in utilitatem ecclesie, sed in alios usus. Nam qui depredandi mea accessit, sed in quo ego locupletior factus sum. m intelligo de illo, quo sciente vel statim ut scivit non renuncia
Abbreviated transcription (Latin):
se adlongĩquam religioẽ.
ut sic nichil ꝑcipiat debo¬
nis illiuis q̃ c̾debat cẽ pa¬
trem suum. Ea aut̃ que
ꝯsup̾sit debois p̃dictis du
hũit boãm fidem cͥcdõs se ec̃
filiũ legittimũ. restituat.

Expanded text:
se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que nsumpsit de bonis predictis, dum habuit bonam fidem, credens se esse filium legitimum, restit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis seculans indet ex¬
nastlum dissolutum. mo¬
nachos splendide ꝯmedere.
bñ in dutos ⁊ similia. Cogi¬
tat. huc̃ ordinẽ bñ possum
sustinere. in gͥditur. postea
fit ĩ quisitio in monastio

Expanded text:
aliquis secularis videt monasterium dissolutum, monachos splendide comedere, bene etiam indutos et similia, cogitat se nunc ordinem bene posse sustinere, ingreditur, postea fit inquisitio in monast
Abbreviated transcription (Latin):
uirisdictio sine modica co¬
scias ꝙ penas maiores ut
decapitare qͣntũ ad forũ se¬
culareuł depon̾equo ad
forũ ecc̃asticũ ñ possũt iudi¬
ces nͥ maiores .qui ĩdicunt᷑
hr̃e merũ imꝑium. ut ep̃c¬

Expanded text:
urisdictio sine modica coscias, quod penas maiores, ut decapitare, quantum ad forum seculare, vel deponere, quo ad forum ecclesiasticum, non possunt iudices, nisi maiores, qui etiam dicuntur habere merum imperium, ut ep
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellunt heredes uẜarioꝵ
tẽ pnuali indubitant̾ te¬
nent᷑ cam usurarii ꝙͣ h̾r¬
si ꝑuen̾it ad pingiuorez
fortunã. Et semꝑ ꝓ posse
nitant ad h possut ĩ tales
contriti ⁊ satisfac̾e̾ ñ ualẽ¬
tes postularedilationẽ ł
cã elemosine remissionẽ¬
sibi fieri ab eo cui tñr resti¬
tuere ⁊ sic erut instatu sal¬

Expanded text:
compelluntur heredes usurariorum, tem penitentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heresi pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes, postulare dilationem vel causa eleemosyne sibi remissionem fieri ab eo cui tenentur restituere et sic erunt in statu sal
Abbreviated transcription (Latin):
Nos econt᷑ credo tamꝙͣ fa¬
me necandos beluas dete¬
stando qui ea intentione
emũt aureos uł alias mo¬
netas uł res uenales ⁊ p̾ci¬
pue iugtualia ut decalib
caristiã inducat. contͣ tale

Expanded text:
os econtra credo tamquam nefandas belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de talibus caristiam inducant. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
cõit᷑ inforo licet uendatur
mo graunis peccãt clerici
ꝙͣ laici. neutros tñdico tñi
hic adrestitutõm faciendã
certe ꝑsone. s debet erogare
tale lucrũ inusus pauꝑũ

Expanded text:
communiter in foro, licet vendatur avius peccant clerici quam laici: neutros tamen dico teneri hic ad restitutionem faciendam certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus pauperum.
Abbreviated transcription (Latin):
nones ñ possũt exigi. ergo
nec scd̾m leges. It̾ dicit im¬
ꝑator se amplecti .iiii. con¬
cilia uniu̾salia ad̾o̾ ut per
ea sius legib derogetur¬
niceno concilio ꝙ  unũ

Expanded text:
nones non possunt exigi, ergo nec secundum leges. Item dicit imperator se amplecti quatuor concilia universalia a deo, ut per ea suis legibus derogeturNiceno concilio,
Abbreviated transcription (Latin):
tunt usuras exigirõne in
⁊ appbande si sane intelli¬
Compellunt᷑ usurarii re¬
stitise uyas a iure ⁊auidi¬
ce./Aiure qz si sũt publici
recipi ad xp̃ianã sepulcu¬
ram si in hoc ꝓcc̃o decesserit¬
qr pot̾ ꝙ̃libet usurariũ co¬
gere adrestituendas uẜas

Expanded text:
ttunt usuras exigi ratione et approbande, si sane intelliCompelluntur usurarii restituere usuras a iure et a iudice. A iure, quia si sint publici ipsi ad christianam sepulturam si in hoc peccato decesseriquia potest quemlibet usurarium cogere ad restituendas usuras,
Abbreviated transcription (Latin):
utiũq tam offõsum q io¬
co. sit in co ueniale s tam̃
grauius ꝗͣ ĩmꝑfecto. alii
est mortale in hoĩe ꝑ fcõ. io

Expanded text:
utrumque tam officiosum quam iocosum sit in eo veniale, sed tamen gravius quam in imperfecto. Alii est mortale in homine perfecto, io
Abbreviated transcription (Latin):
tia enĩ patrati scełis. clamo¬
ꝙius postulat corrig̾e uel
punire ⁊ ille appellat ñ est ta¬
diuidit᷑ qr aliud notoriũ
fcĩmanentis actuut cũqͥs
publice tenet adult̾am uł
um fc̃ĩ tͣnseuntis actu. utsi
aliqͥs inpublico int̾fec̾ hõiẽ
ul fecit sortileguilul simłe

Expanded text:
tia enim patrati sceleris clamostulat corrigere vel punire, et iste appellat, non est adividitur, quia aliud est notorium facti manentis actu, ut cum quis publice tenet adulteram vel um facti transeuntis actu, ut si aliquis in publico interfecerit hominem vel fecerit sortilegium ve
Abbreviated transcription (Latin):
sua. curã ⁊ consiliũ im¬
pend̾e pauꝑi languido
⁊simacus ppͣ. Non ÷ gra¬
dis diffrã utrũ letũ in¬
feras uł admittas. Mor¬
tẽ enĩ langñtib ꝓbatur
infligere ꝙ hanc cũ possit
Tñͣr aut̃ aduocatus ad re
ꝓpt̾ ip̃iꝰ ꝑtinatiã iniuste

Expanded text:
 consilium impendere pauperi langui. Symmachus papa: Non est grandis differentia utrum lethum inferas vel admittas. Mortem enim languentibus probatur infligere, qui hanc cum possit tur autem advocatus ad respropter ipsius pertinaciam iniuste
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ iudicia ⁊ testimoniaq̃
noc iusta n uera sũt uendẽ
da. iniqͣ ⁊ falsa uendunt᷑.
multo sceleratiꝰ utiq pecu¬
nia sumit᷑. qr scelerate ⁊̃

Expanded text:
tem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate
Abbreviated transcription (Latin):
putando forte cũ alus
ꝑitis alias nͥ sine labore
poss respond̾e. Credo qd̃
gratis accepit a deo gra¬
ꝑsonis q̃ ꝓpt̾ defectũ ad

Expanded text:
putando forte cum aliis peritis. Alias ubi sine labore posset respondere, credo quod gratis accepit a deo, grarsonis, que propter defectum a
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ⁊ debet qͣntũ ad iudicuĩ¬
uno in solidũ excepto pͥnci¬
pali s ꝓpartib petat a sin¬
gulis. s ñ tñr quo adiuditir
contentiosũ ./ qr qͣ fronte pot̃
pet̾e cessionẽ qui ex contua¬

Expanded text:
ntum ad iudicuno petat in solidum excepto principali, sed pro partibus petat a singulis. Sed non tenetur quoad iudicium contentiosum, quia qua fronte potest petere cessionem, qui ex contu
Abbreviated transcription (Latin):
tñr ꝓ eo ꝙ fecit uł forte in u¬
troq casu poss collerari ꝙ
quil sat̾facet dehiis q̃ huit
⁊ inducet aliosꝓposse ad sa¬
tisfaciend̾. S pͥmũ dc̃m ÷ tu
ciuis Illi a qui nec adiuuãt
nec in aliquo consentiũt s
datur eis aliꝙͥ ⁊ accipiũt uł¬

Expanded text:
 quod fecit; vel forte in utroque casu posset tolerari quod quilibet satisfaceret de his que habuit, si induceret alios pro posse ad satisfaciendum. Sed primum dictuie Illi autem qui nec adiuvant nec in aliquo consentiunt, sed datur eis aliquid et accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
stũ bellũ contͣ aliũ militẽ
licite facit suũ qͥcꝙͥ capit ab
ditis suis sũ aliis quous iu¬
xta conscĩa suã sit sibi sat̃¬
fc̃m de onuĩ dato dãpno ⁊ labo¬
minũ. uł donec ip̃e hostis
offerat ius uł uelit sat̃fac̾e
sibi .¶ Subditos aut̃ illos qͥ d̾m
plusꝙͣ hoĩes tim̃tes nolunt
suo dño in bello illicito ĩpen¬
dere consiliũ auxiliũ uł fa¬
uorẽ: credonullatenꝰ spoliã¬
dos uł in aliqͦ puniendos

Expanded text:
stum bellum contra alium militem, licite facit suum quicquid capit ab ditis suis sive aliis, quousque iuxta conscientiam suam sit sibi satisfactum de omni damno dato et labominum vel donec ipse hostis offerat ius vel velit satisfacere ipsi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel favorem, credo nullatenus spoliandos vel in aliquo puniendos
Abbreviated transcription (Latin):
quet̃i. It̃ ꝯmittt furtum.
qr subtrahit amico ꝙ obi
tulit. nõ enim obtulit isti.
s illi qui debẽt face̾ ẜuicii.
ꝯmittit etiam sacnilegiu.
quia fraudat totã eccłiam.

Expanded text:
um. Item committit furtum, quia subtrahit amico fideli qui obtulit. Non enim obtulit isti, sed illi qui deberet facere servitium. Committit etiam sacrilegium, quia fraudat totam ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tenẽtur ad restitutoẽm ill¬
oꝵ fructuum quos uolup¬
tuose cõsumut. ñ faciẽtes
rẽtibo. quide pauꝑes alerẽ¬
tur. qui ergo recipit ⁊ hec
nõ facit. infidelis est. et ne¬
cator paupum. nisi iusta¬

Expanded text:
tenentur ad restitutionem illorum fructuum quos voluptuose consumunt, non facientes rentibus et inde pauperes alerentur. Qui ergo recipit et hoc non facit, infidelis est et necator pauperum. It
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝯgruẽtem uł qui nõ
int̾ sũt diuinis officus. n¬
neq resider̃ neq deẜuiũt
cccãm. sut̃ instatu saluãdo¬
rum/ ad hoc licet aliqui scã¬
dalicentur uolẽtes sͥ apla¬
uder̃e in peccatis. ⁊ dicẽtos
omia iura que suꝑ hoc em¬
anauerut de consilio ĩtell¬
igenda. dico ꝙ nõ. cũ enim
ptali apostasia peã grauis
⁊ multiplex ĩ ponatur. ut.¬

Expanded text:
tem vel qui non intersunt divinis officiis nec resident nec deserviunt ecclesie, sunt in statu salvandorum? Ad hoc, licet multi scandalizentur, volentes sibi applaudere in peccatis et dicentes omnia iura que propter hoc emanaverunt de consilio intelligenda, dico quod non. Cum enim pro tali apostasia pena gravior et multiplex imponatur,
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm nolurͣnt se corngr᷑. si
ri si lib̾i in cludiint ĩcar¬
cerẽ. uł utriq st̃ de parroc¬
hia turpiter de hoẽstati .i.
tonsorati uł decaluati ei¬
ciendi. Er tunc pot̃ ept̃ ħ¬
 sua auctoritate facere. dũ
tñ caueat amẽbri detrũca¬
toẽ morte ⁊ sanguinis es¬
fusionesuł si noccesse sit
in uocet brachium scłare.¬

Expanded text:
onem noluerint se corrigere, si ri, si liberi includi in carcerem, vel utique sunt de parochia, turpiter dehonestati, id est tonsurati vel decalvati, eiiciendi et hoc potest episcopus sua auctoritate facere, dum tamen caveat a membri detruncatione, morte et sanguinis effusione vel si necesse sit invocet brachium seculare
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ecc̃asticaꝵ que pauꝑum
st̃ ⁊ similib. Namcũ talis
pecume administratõ mł¬
culpabilis ⁊ iuciosa restitu¬
enda. ñ dico illiqui ami¬
sit eam in ludo. s tutori.
curatori. dño. monast̾io.

Expanded text:
esiasticarum, que pauperum sunt et similibus. Nam cum talis pecunie administratio raculpabilis et vitiosa, restituenda est, non dico illi qui amisit eam in ludo, sed tutori, curatori, domino, monasterio,
Abbreviated transcription (Latin):
Expͥmo collige ꝙ si ñ du¬
cit inconsuetudinẽ ñ susti
d tñ in utroq casu agere
pnĩam depc̃co. Ex duob
tales pene ñ sint ĩponende

Expanded text:
Ex primo collige quod si non duxit in consuetudinem, non sustinDebet tamen in utroque casu agere penitentiam de peccato. Ex duobus tales pene non sunt imponende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ad̾m¶ It̾ sũt q̃dam ꝑsone
quib indistincte tenent᷑
qͥs restitũe. quicꝙ ab eis lu¬
cratꝰ malea. ut furiosi ꝓdi¬
gi. minores .xxu. annis ⁊ max̃
pupilli It m̃te capti. surdi.
bo laborant. qr tales rebus
dandisũt ⁊̃ eis tutores. uł cu¬

Expanded text:
atur. Item sunt quedam persone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, petuo laborant, quia tales rebus dandi sunt eis tutores vel cu
Abbreviated transcription (Latin):
multa. Nerobstat si dicat
lusor licet ego excupidita¬
te luẜma ñ tñ feci in uiriã
luntarius accessit responsi
sit It̃ cũ iste ludus sit curpis

Expanded text:
ura. Nec obstat si dicat lusor, licet ego ex cupiditate luserim, non tamen feci iniuriam luntarius accessit? Respondeo: sit. Item cum iste ludus sit turpis
Abbreviated transcription (Latin):
÷ omiss̾io temporis ⁊ bonoꝵ.
It de pena contͣtales legit
brietati desei uẽs aut desi¬
nat aulcerte dampnet᷑. Sub¬
diaconꝰ aũ lector au cantor
siłia faciens. au̾desinat aũ

Expanded text:
 amissio temporis et bonorum Item de pena contra tales legitubrietati deserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia faciens, au
Abbreviated transcription (Latin):
dest ⁊ debet pauꝑib eroga¬
resdẽ credomille qui infir¬
mus uł debilis causa recre¬
acionis modicũ lusit dũ¬
modo aliũ ad ludũ ñ com¬
pulerit ut .s. ⁊ scd̾m ħ posst̃
concordariopiniones nu¬

Expanded text:
test et debet pauperibus erogare. Idem credo in illo qui infirmus vel debilis causa recreationis modicum lusit, dummodo alium ad ludum compulerit et secundum hoc possunt concordari opiniones
Abbreviated transcription (Latin):
ci ꝙͣ magnũ pcc̃m sit pãt
int̾ alia ex .ix. q̃ in talib.
ludis atcendunt primũ:
desid̾iũ lucrandi ecce cupi¬
ditasq̃ radix  omiuũ ma¬
loꝵ. Scd̃m uoluntas spo¬
liandi ꝓximũ. ecce rapina.
xii. ñ solũ in anno uł m̃se
multiplicata mendacia ⁊
blasphemia. ecce heresis.
sextũ  corruptõ multip ͤ
ꝓximoꝵ qui ad ludũ inspi¬
ciendũ de consuetudine pͣ¬

Expanded text:
quam magnum peccatum sit patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. n solum in anno vel mense, multiplicata mendacia et blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine pr
Abbreviated transcription (Latin):
põpis eius. tene̾ fidem ca¬
tholicam. ẜuare d̾ calogu.
⁊ breuit omiã illa siñ qͥho
nõ est salus. ⁊ ad hec se obli¬
gat. ꝗlibet in baptõ. unde
quociẽscumq postea peccaͭ
mortaliter. ẽ transgressor
huius uoti. ergo tenetur

Expanded text:
ius, tenere fidem catholicam, servare decalogum et breviter omnia illa sine quibus non est salus. Et ad hoc se obligat quilibet in baptismo. Unde quotiescunque postea peccat mortaliter, est transgressor huius voti. Sed non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
ge inqua ñ minus p̃ceptũ
dm̃ obligabat. quã uotu
genita que dnõ mandabat̃
offeril. q̃dam duõ redte̾ntũ.
ut primogenita leuitaꝵ. q̃¬
dam reddimerẽtur. ut aliaꝵ
tribuum. q̃ dam ꝯmutarẽ

Expanded text:
teri in qua non minus preceptum Domini obligabat quam votum genita, que Domino mandabatur offerri quedam Domino redderentur ut primogenita levitarum, quedam redimerentur ut aliarum tribunum,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ non erat ꝯtra d̾m s dic
ꝙ uilianus adhuc tolera¬
batur abeccã ꝓpt̾ scãdalu
illud loquitur scõm anti¬
qua uira. qñ distinguebat᷑
int̾ heresim ueterẽ ⁊ nouã.

Expanded text:
 non erant contra deum. Dic quod Iulianus adhuc tolerabatur ab ecclesia propter scandalum illud loquitur secundum antiqua iura, quando distinguebatur inter heresim veterem et novam,
Abbreviated transcription (Latin):
duplr̾. uidel cũ ipã puella
molenter rapitur: nͥ ĩ ppe¬
tuum teneatur. ¶Itẽ cu
nõ ipã uiolent̃ rapitur. s
usus eius ea ꝓhibẽte mo¬
lenter usup̾atur. xxxui.¬
mũ ꝯmittitur raptus.
cum ipẽ raptor nõ despõs¬
au̾at pͥo ipãm puellam.

Expanded text:
cum ipsa puella violenter rapitur, ut in perpetuum teneatur. Item cum non ipsa violenter rapitur, sed usus eius ea prohibente violenter usurpatur. Imum committitur raptus, cum ipse raptor non desponsaverit primo ipsam puellam.
Abbreviated transcription (Latin):
qd recipiet.aut si recepit
scient innocẽtem. It ꝗd fa¬
cier̃ officiales ⁊ executores
qui nouerũt mͣtatem. et
tñ iudet illos iurare fł̾m
⁊ ꝯpelluntur mandato iu¬
dicis suspendẽ uł de capi¬
tare innocẽtem suł aliod
dex. neq alii possut̃ ꝓcede̾¬

Expanded text:
ipiet? aut si recepit scienter innocentem? Item quid facient officiales et executores, qui noverunt veritatem et tamen vident illos iurare falsum et compelluntur mandato iudicis suspendere vel decapitare innocentem vel alio modo dex nec alii possunt procede
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetenti. ne ał. bona pa¬
uꝑum consum̾e uideant᷑
Idẽ dico deillis qui emũt
nͥ sit fc̃a talis uenditõ in
ex circũstantiis positis.s
nitat⁊ exquio pot̃ habei p̾¬
sumptio utrũ multũ uł
parũ debeat riuer ¶tñ d
hus cutrnstantiis in ui¬
dicio anime serua ꝙ dixi.¬

Expanded text:
competenti, ne alias bona pauperum consumere videantur. Idem dico de illis qui emunt, nisi sit facta talis venditio in ex circumstantiis positis nitate, ex quibus potest haberi presumptio, utrum multum vel parum debeat vivere et tamen de his circumstantiis in iudicio anime serva quod dixi
Abbreviated transcription (Latin):
cato/ scd̃m qr pecunia n̾de¬
t̾iorat᷑ ꝑusũ secus in domo
uł equo uł alia re locata iii.
qr usus pecunie nullũ fru¬
ctũ uł utilitatẽ ꝑit utenti.
secus musu agriuł domꝰ uł
equi uł alt̾ius reilocate/ lic
ergo incasu ꝓposito cesset pͥ
ultime ⁊ id̾o tutior ħ ultiã
opinio max̃ qr tales semꝑ
faciũt talemutuũ ꝓpt̾ spẽ
lucri pecuniarii. ꝙ ñ lic il¬
fraudẽ uẜarũ exp̾ssa ÷ hodi¬
tñ hic excogitari casus in qͦ
ñ eẽt uẜa ultra sortẽ acciꝑe
puta dũ ego emissẽ uł esse
paratusemere certas m̾ces
depecunia. ⁊ tuꝓpt̾ nimiã ĩ¬
stantiã fecisti mecessare a ta¬
li emptione ũ ido t̃ mutua¬

Expanded text:
cato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cesset priultime. Et ideo tutior est hec ultima opinio maxime quia tales semper faciunt tale mutuum propter spem lucri pecuniarii, quod non lfraudem usurarum. Et expressa est hodin hic excogitari casus in quo non esset usura ultra sortem accipere, puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutua
Abbreviated transcription (Latin):
mitti usura nͥ in hiis reb
tm̃ circaqͣs consistit mu¬
tuũ .s. que consistũt in nu¬
mero pond̾e uł mensura.

Expanded text:
mitti usura, nisi in his rebus tantum circa quas consistit mutuum, scilicet que consistunt in numero, pondere vel mensura
Abbreviated transcription (Latin):
elꝰ ad reddendas uẜas cõpel¬
lant᷑ ultimo de quib dã
dubitabilib. ¶usura ex
mutuo lucrũ pacto debitũ
uł exactũ/ Nõ enĩ puto u¬
surã cõmittusi gratis ob¬
latũ gratis accipiat᷑. a .xiiii.¬

Expanded text:
eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gratis accipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ redoidisti rapiusti qͣnͣtum
potuisti fecistiqr plus ñ mnue¬
iusti. Qui alienũ negat si poᷤ¬
ne poc̃o putãt ẽẽ si alienũ
ꝙ inuenerũt teneãt ⁊ dict̃
d̾s mͥ dedit cuihabeo redo̾e.¬

Expanded text:
non reddidisti, rapuisti: quantum potuisti fecisti, quia plus non invenisti. Qui alienum negat, si posne peccato putant esse, si alienum quod invenerint teneant et dicunt: mihi deus dedit, cui habeo redde
Abbreviated transcription (Latin):
unaqr innccitate omĩa de¬
It qr ip̃e dñs rei ex p̾cepto te¬
net᷑ pascere esurientẽ di. lx¬
te potuit ⁊ debuit cred̾e dñm
ꝑmissurũ ⁊ ita ñ cõmisit
ita magnã nc̃citatẽ peccat.

Expanded text:
uia in necessitate omnia deipse dominus rei ex precepto tenetur pascere esurientem. te potuit et debuit credere dominum permissurum et ita non commisit ita
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uri ut depane iuno ⁊
aliis q̃ bono ⁊ approbato mo¬
re solent ad dispensatõm u¬
xoꝵ ꝑtin̾e. pot̃ ⁊ debet facere
elemosinas mod̾atas. tñ ẜm

Expanded text:
autem viri, ut de pane, vino et aliis que bono et approbato more, solent ad dispensationem uxorem pertinere, potest et debet facere eleemosynas, moderate tam
Abbreviated transcription (Latin):
formare sibi consciam ꝙ nõ
displiceat marito in corde
licet forte aln ꝓhibu̾it ore.
Solent enĩ maritifac̾e talẽ
phibitõm uxorib ab solu¬
Si aut̃ omĩno ⁊ p̾cise dictat
istiuxori conscĩa ꝙ iuro dis¬
plicet ⁊ scandalizet᷑ inde de¬
ponat conscĩam illã si pot̃.
sin aut̃ ñdet ⁊doleat qr nõ

Expanded text:
formare sibi conscientiam, quod non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absoluSi autem omnino et precise dictat isti uxori conscientia, quod viro displiceat et scandalizetur inde, deponat conscientiam illam si potest: sin autem non det et doleat quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ p̾latus dedit ei licencia
standi inscolis uł eundi ro¬
mã intelłr ei concessisse li¬
centiã faciendiea q̃ hones¬
ti scolares ⁊ ronuipete siue
itin̾antes solent fac̾e.ar. ex¬

Expanded text:
 prelatus dedit ei licentiam standi in scholis vel eundi Romam, intelligitur ei concessisse licentiam faciendi ea que honesti scholares et romipete sive itinerantes solent facere
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ꝙ ꝓdẽ alicui. ita ut ob¬
sit alteri. Quiãius nõ ad
ĩmundiciã corꝑalem / ut
m̃dacium testis incã pec¬
cuniała. Quartum ꝙ fit
sola m̃ciẽdi fallẽdiq libi¬
dine. qͣĩ sine cã ⁊ utilitate.

Expanded text:
 prodest alicui, ita ut obsit alteri, quamvis non ad munditiam corporalem ut mendacium testis in causa pecuniaria. Quartum quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quasi sine causa et utilitate.
Abbreviated transcription (Latin):
stilla docens exdecreto p̃i ppͣ.
int̾ram lingualamibat᷑ ⁊ ta¬
bula radatur.¶ Siñ fu̾it tabu¬
la ut ñconculcet locus con¬
radat᷑ ⁊ igne consumet᷑. ⁊ cini
intͥaltare condat᷑ ⁊ sacdos. xl
dieb peniceat. Si suꝑ altare

Expanded text:
Ex Decretis Pii papae, in terram, lingua lambetur, tabula radetur; si non fuerit tabula ut non conculcetur locus conradatur et igni consumatur, et cinis in altari recondatur, et sacerdos XL diebus poeniteat. Si usque te
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ exig̾e uł compensare
ñ solũ expensas qͣs fecit ⁊¬
corligendo fruct. i s ĩ qͣs
feci bonafide ica rem pi¬
gnoratã ¶Itsicasu fortu¬
tuito uł sine culpa sua peᷤ
iignore bona fidecredutu
Puero plus tũr restitu¬
⁊re debitori.C deũ .do.¬

Expanded text:
potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res pignore bona fide, creditSi vero plus, tenetur restituere debitori. Item no
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciĩ ¶Circa ꝑignora sepeo¬
rit̾ qõ talis. creditor accipit
peciũa uult om̃s fructus
pceptos bona fide deductis
expensis computare ĩsor¬
tem. S siꝙͥ residuũ fu̾it
desorte postulat debitorez
cõpelli ad solutõm qr utꝰ¬

Expanded text:
 Circa pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem. Que
Abbreviated transcription (Latin):
si forte postr ceptãcãm
uellet debitor desistere.i
toris poss er̃ cogere iudex
ecc̃asticus ut ixdere ei eo¬
rã eo uł satisfac̾et. ar. exͣ¬

Expanded text:
si forte post inceptam causam vellet debitor desistere, toris posset eum cogere iudex ecclesiasticus ut responderet ei coram eo vel satisfaceret. Se
Abbreviated transcription (Latin):
uł prediũ depecunia uẜari
efficit᷑ ñ soluendo s q̃rit utrũ¬
ille qui soluit usuras possit
cũ effectu pet̾e rememptã
deuẜis ab ip̃o possessore et
utrũ illemforo pñialite

Expanded text:
de pecunia usuraria efficitur non solvendo. Queritur utruille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penite
Abbreviated transcription (Latin):
que sũt pauꝑib deputate
s de sius ħ faciat fidełr uixͣ
posse n qͣtenus depecunia
illa uł alia qualib sua ex¬
penderit in utilitatẽ ecc̃e. R¬

Expanded text:
que sunt pauperibus deputate, sed de suis hoc faciat fideliter iuxta posse, nisi quatenus de pecunia illa vel alia qualibet sua expenderit in utilitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
es ad hibenda destinctio
qr aut certa pacta fu̾nt
it̾creditorẽ ⁊debibzem
fumatu suꝑ uenditione
faciendasaũ nuch̾ suꝑ hoc
conuenit int̾ eos In primo
casu debet credicor prius
notificare debitori ⁊ post¬
ea pot̾it uece̾ scõm forma
su iudelicet cũ pc̃cm. fi¬
it appositũ ne uend̾et ⁊̃

Expanded text:
est adhibenda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione facienda aut nihil super hoc convenit inter eos. In primo casu debet creditor prius notificare debitori et postea poterit vendere secundum formam videlicet cum pactum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
adultiũ ¶ Sacram̃tũ. qr nul¬
lũ diuorciũ. Solus sbi nup¬
cialis ꝯcubitꝰ ñ fuit q in car¬
ne pcc̃i fi̾ ñ pot̾at sine puden¬
da concupĩa carnis qͥ accidit
ex pcc̃o sine qͣ ꝯcipi uoluit qͥ
fut᷑us erat sine pcc̃o. Patet ex

Expanded text:
cramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potest sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit, quia futurus erat sine peccato. CAP. X
Abbreviated transcription (Latin):
cius malim̃tis legatis q̃ ꝓ
uoluntate defuncti uł i¬
dicis ab uno in solidũ uł a
plurib ꝓ partib designa¬
iiii. Quartꝰ si testator ab u¬
no hrdũ legau̾it creditori
hr̃ditario cõpensandi aĩo
Tuc enĩ hr̃s ille usq ad qnͣ¬
titatẽ legati. onꝰ debiti illi
neris uxoris q̃ ñ tm̃ astͥng̃
hrdes ꝓ hr̃ditariis portioni

Expanded text:
 alimentis legatis, que pro voluntate defuncti vel iudicis vel ab uno in solidum vel a pluribus pro partibus designaQuartus, si testator ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius neris uxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portioni
Abbreviated transcription (Latin):
res ÷ pupillus nũꝙͥ potest
differri solutõ debitoꝵ pre¬
textu pupillaris etatis.⁊
p̾cextu etatis pupissi debi¬
toris hr̃ditarii creditoꝵ accõ¬
nes deferri ñ posse nimis e¬
uides ÷. uñ cũ te tutorẽ ꝓpo¬
nis q̃mad̾m ⁊ pupillis cre¬
ditorib satisfaciat eniti

Expanded text:
res est pupillus; numquid potest deferri solutio debitorum pretextu pupillaris etatis? praetextu aetatis pupilli debitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. unde cum te tutorem proponas, quemadmodum a pupillis creditoribus satisfiat, eniti
Abbreviated transcription (Latin):
posset eis ad huc satisfac̾e̾
s hñt tamꝙͣ potiores iuis
suũ saluũ contͣlegatari¬
os qui primo acceꝑant.si¬
milit̾ ⁊ãtͣioes c̃ditõe  ꝯĩpos

Expanded text:
posset eis adhuc satisfacere, sed habent tamquam potiores ius suum salvum contra legatarios, qui primo acceperant. Similiter et anteriores creditores
Abbreviated transcription (Latin):
qui faisam de fide oppimoẽ
uł gignit uł seqr̃᷑ gignit.
ut heresiarcha. puta arrius.
sabellius. sequitur. ut qui
heresi archam unitatur. ue¬
lut arnam. ⁊ sabelliam. xx¬
Ierꝵx. hĩticus pot̾ appellai̾. li¬
cet ab ecca̾ nõ recesẜ̾it. ꝗ alit̃
intelligit scripturam qua
sc̃sus sp̃s scĩ flagitat. a quo
eccłie ł cõione fidelium di¬
uisus. ut est excoĩcatus .iiii.¬
pu̾sor sacram̃toꝵ. ut symoĩ¬

Expanded text:
qui falsam de fide opinionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, velut ariani et sabelliaHieronymus: Hereticus potest appellari, licet ab ecclesia non recesserit, qui aliter intelligit scripturam quam sensus spiritus sancti flagitat, a quo ecclesie vel communione fidelium divisus, ut est excommunicatus.versor sacramentorum, ut simoni
Abbreviated transcription (Latin):
suł si nõ ht̃ p̃cium. querat
hostiatim/ uł ẜmat ei ali¬
quãto tprẽ adarbitriũ boĩ¬
ꝗ redẽptus est ab hostib.C.¬
no ematur: tc̃ enim nõ tene¬
retur aliꝗd redde̾ nec ẜ uire.
qr ꝙ pietate datur ꝓhibet i¬
uis ne repetatur. ꝙ semꝑ p̃¬
sumitur. nisi ꝗs ciuĩ fui̾t

Expanded text:
 si non habet pretium, querat ostiatim vel serviat ei aliquanto tempore ad arbitrium boqui redemptus est ab hostibno ematur: tunc enim non teneretur aliquid reddere nec servire, quia quod pietate datur, prohibet ius ne repetatur. Quod semper presumitur, nisi quis cont
Abbreviated transcription (Latin):
erat iam xpĩanus. qñ fuit
emptus aut paganus¶ si
xpĩanus in listĩcte lib̾ effi¬
ticoꝵ impune possut ⁊ onõs
relinquere ⁊ ad eccłiam cõ¬
ceos ¶ si aut̃ sit emptus du
in primocaũ si uult xpĩan¬

Expanded text:
erat iam christianus, quando fuit emptus, aut paganus. Si christianus, indistincte liber effiimpune possunt et dominos relinquere et ad ecclesiam con Si autem sit emptus dum i: primo casu, si vult christian
Abbreviated transcription (Latin):
qui de in fidelib bapticatos
subu̾tere attẽptauerint.: q
similes pencis int̾dum etia
ucti exposcit. sepe statuit ect
ꝯtra tales. Illa tñ moterati¬
one adhibita ĩ flagellis qd̾
sanguinis trãsire minime
indeatu. talis enim pcã in¬
distincte relinquẽda ẽ brach¬

Expanded text:
 baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et licti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod sanguinis transire minime videatur. Talis enim pena indistincte relinquenda est brach
Abbreviated transcription (Latin):
quis tales atrrahere ad fidẽ
ꝓmissionib. ⁊ munerib
⁊ etiam ꝑgraniorem exacti¬
onem pensionum faciẽdã
in principio locationis .xx¬

Expanded text:
quis tales attrahere ad fidem promissionibus et muneribus et etiam per graviorem exactionem et pensionem faciendam in principio locationis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶exp̃missis int̾alia collige
dam pot̃ nõ solum excoĩca¬
tende hanc penam ⁊ eccłie
potestatẽ. qñcũq princeps
aliquis seculans fuit ĩnti¬
us q⁊ dissolutus. ⁊ neglige̾s
dca regimen ⁊uisticiam ob

Expanded text:
emissis inter alia collige dam, potest non solum excommunicatende hanc penam et ecclesie potestatem, quandocunque princeps aliquis secularis fuerit inutilis, dissolutus et negligens circa regimen et iustitiam ob
Abbreviated transcription (Latin):
eorum ꝑsonis iis aliqd̾
q̃ talia presumit ĩ foro t¬
pnĩali est tamꝙͣ paricida
seu homicida hñdus ꝓco¬
ꝙ hoĩem p̃ẜtim cuitanta
tẽtur necciͣtudine ꝑiculo
mortis expone̾ / In spectis
anda.tales aut̃ est si hoĩ¬
sunt irregulares censẽdi.

Expanded text:
s aliquod  talia presumit, in foro penitentiali est tamquam paricida seu homicida, pro eo quod hominem, presertim cui tanta tenetur necessitudine, periculo mortis exponit. Inspectis anda: tales autem si homisunt irregulares censendi.
Abbreviated transcription (Latin):
subleuandũ. si forte migͣ¬
uerint ne obligati ⁊ cõione
⁊consorcio uenie fiant ali¬
eni. a quo ꝑicło sidiuinit᷑
neillis ianua pietatis da¬
usauideat oronib ⁊ conso¬
lationib ecc̃asticis sacra
unctione olei inuncti. ẜm
atici reficiant᷑ .xxui..uii.c.¬

Expanded text:
sublevandum, et si forte migraverint, ne obligati a communione et consortio veniae fiant alieni. A quo periculo si divinitus ne illis janua pietatis clausa videatur, orationibus et consolationibus ecclesiasticis, sacra unctione olei inuncti, secatici reficiantur. II.
Abbreviated transcription (Latin):
tã et̾nã Sicut enĩ sim pcc̃is
om̃ib eẽt inuolutus ita si ĩ
unotm̃ maneat et̾ne uite
ianuã ñ intrabit / fła  ĩ pnĩa¬
si offenso ciul ñ sat̃faciat.
indulgeat au̾si arma contͣ

Expanded text:
tam eternam. Sicut enim si peccatis omnibus esset inuolutus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enisi offenso cuilibet non satisfiat, indulgeat, aut si arma quis contra
Abbreviated transcription (Latin):
relicta / qr debita tñr sol¬
u̾e absq detractione legi¬
time. si ncc̃e ÷ qͣntũ pocest
suffice̾ h̾rditas/De legatiᷤᷤ
aut̃ pot̾ detrah̃e suã legi¬
ꝙ illis solutis ñ remane¬
ret sibi legittima. Nam ĩ

Expanded text:
relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione legitime, si necesse est, quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legiquod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in
Abbreviated transcription (Latin):
tius. De ltĩma filioꝵ nota
u̾su¶Quatuor aũ infra
dãt natis iura trientẽ. Se¬
missẽ u̾o dãt natis .u. uel
ultra. Arbitriũ seqͥtux sb̃¬
stantia cet̾a prĩs. Ex p̾miᷤᷤ¬

Expanded text:
te De legitima filiorum nota versus: Quatuor aut infra dant natis iura trientem. Semissem vero dant natis quinque vel ultra. Arbitrium sequitur substantia cetera partis. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾ ⁊ nichominus ꝑexpẽsis
collectam facere. sic̃ testis
gratis testatur. q⁊ tñ reccp̃ ꝓ
Et epc̃ gratis ꝯsecrat eccłi̾a.
⁊ recipit similit᷑̾ ꝓcuratoẽ.

Expanded text:
et nihilominus pro expensis suis collectam facere, sicut testis gratis testatur et tamen recipit copus gratis consecrat ecclesiam et recipit similiter procurationem.
Abbreviated transcription (Latin):
si c̃ facuĩt ꝯductricii sac̾doteᷤ¬
adh. aut debet cãtare gratis
aut cessare. ał uide̾tur facere
ex auai̾cia. Et licet forte ñ ec̃t
symonia. cum ncõ teneatur
sius stipẽdus militare .xii.¬

Expanded text:
faciunt conductitii sacerdotad hoc, aut debet cantare gratis aut cessare, alias videretur facere ex avaritia. Et licet forte non esset simonia, cum nemo tenetur tum suis stipendiis militare
Abbreviated transcription (Latin):
cautelã. ⁊ne detureis oos¬
asio peierandi. petẽ auitͣ¬
ras uł recipiens dolum
adhibet. semꝑd referri iu¬
ramc̃tum adĩtẽtoẽm uls
ꝗ ñ adhibuit dolũ ł artẽ.

Expanded text:
cautelam et ne detur eis occasio peierandi, petere auctrans vel recipiens dolum adhibet, semper debet referri iuramentum ad intentionem illius qui non adhibuit dolum vel artem.
Abbreviated transcription (Latin):
piendi fructus tꝑ᷑ales fu¬
it. ꝯcessum ante dictum
bñ iiuat q defendit eccłiã
sicut fideł uasallus. pot̃ ex¬
ccãni.alias si unũ istoru
runt daiͣ in feudum q̃ qͦ
adius tpr̃ale seu ciuile.
ꝙ transiret᷑ ad hr̃des sicur
qi feudum ĩ utilit᷑ enĩ eet̃tẽ

Expanded text:
piendi fructus temporales, fuit concessum ante dictum bene iuvat et defendit ecclesiam, sicut fidelis vasallus, potest excusari. Alias si unum istorum runt dari in feudum, quoad ius temporale seu civile, ita quod transirent ad heredes, sicut et feudum. Inutiliter enim esset
Abbreviated transcription (Latin):
¶arra uotum ꝑ egrinatõis¬
bas uł prior. uł alius p̃la¬
tus possit ab solue̾ religio¬
sos sibi subditos abhinus
statim in ipõ ingressu sol¬
it uĩtulũ iuram̃ti. ⁊ obediẽ¬

Expanded text:
m peregrinationisbas vel prior vel alius prelatus possit absolvere religiosos sibi subditos ab huiusstatim in ipso ingressu solnt vinculum iuramenti et obedie
Abbreviated transcription (Latin):
quedam caẽ iuste. una ꝓ
defensioẽ pate. Et mariẽ
suc ciuitatis. castri. ł ui¬
lle. ad ħ enim tenẽtũ oms
nõ solum res suas ꝑtiri.
s q̃ corꝑaliter laborare. n¬
mumire se incastro. uł ci¬
uitate ⁊ nngilare. ut sic se

Expanded text:
iuste, una pro defensione patrie et maxime sue civitatis, castri vel ville. Ad hoc enim tenentur omnes, non solum res suas partiri, sed etiam corporaliter laborare, munire se in castro vel civitate et vigilare, ut sic se
Abbreviated transcription (Latin):
b nõ d ꝓptertales cãs ex¬
igere. Qd si fecit᷑ tenetur
ad restitucionem¶ Io̾ si ca¬
ptus in bello iniusto exe¬
git ab eis redemptoẽm to¬

Expanded text:
bet propter tales causas exigere; quod si fecerit tenetur ad restitutionem. Item: si captus in bello iniusto, exegit ab eis redemptionem to
Abbreviated transcription (Latin):
uult ire mex̾citum ĩ dict¬
hĩticos uł paganos nec d̾
suo absq graui dãpno po¬
ss faccͣ expensas dͥ neccias.
pot̃ asubditis auxilium
petẽ moderatum. Item si No¬
in guerra uł bello iusto ex
ꝑte̾ sua sit captus ab hosti¬
br. nec pot̃ soluere redẽpti¬
onem petitam ab eo absq
expensas adhꝰ utiles ⁊ne¬
cłias absq graui dampn¬
no facta. si qua alia cã si¬
nuł emergeret. dum tñ
semꝑ moderate. qnon ad
grauam̃ eoꝵ q cũ ca̾i̾tate ñ

Expanded text:
vult ire in exercitum indicthereticos vel paganos, nec de suo absque gravi damno posset facere expensas sibi necessarias, potest a subditis auxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absquexpensas ad hoc utiles et necessarias, absque gravi damno, facere et si qua alia causa similis emergeret, dum tamen semper moderate et non ad gravamen eorum et cum charitate, non
Abbreviated transcription (Latin):
Alii dicũt quoꝵ opinio cõ¬
munior. ꝙ anullo hoĩe
xp̃iano iudeo pagano uel
alio licet exigere. usã¬
ergo a nullo debesuẜas exi¬

Expanded text:
Alii dicunt quorum opinio communior est quod a nullo homine christiano, iudeo, pagano vel alio licet exigere usergo a nullo debes usuras exi
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e restituat noĩe udei il¬
lis xͥanis aquib ipse uide¬
us exeg̾at uẜas.⁊ notificet
ħ uideo ut sciat se lib̾atu
ab illis xͥanis ꝑ istiꝰ solutõ¬
nẽ. nec pot̾it ab eo repeti cũ
utilit̾ gesẜit negotiũ ipsiꝰ
iudei. ⁊ id̾o uelit nolit tñr i

Expanded text:
esie restituat nomine iudei illis christianis, a quibus ipse iudeus exegerat usuras et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberatum ab illis christianis per istius solutionem nec poterit ab eo repeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
depaganis ⁊ hostib rei pu¬
blice. sicut litt̾a plane soat.
Talib enĩ ⁊ aꝑte ⁊ ꝑ insidi¬
as ⁊om̃ib modis poss tã¬
ꝙͣ indignis aufre q̃ male
detinẽt. Secus de uideis qr
illi ẜui nr̃i sũt iparati ser¬

Expanded text:
de paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperte et per insidias et omnibus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus de iudeis, quia illi servi nostri sunt et parati ser
Abbreviated transcription (Latin):
test agere debitor contra
h̾r̾des debitoris contͣ gedi
ł  ꝙ si aliaquoqͦ modo
posses :. sor cõputare insor¬
tẽ ñ solũ fructus quos ip̃e ꝑ

Expanded text:
test agere debitor contra heres debitoris contra cred, vel alio quoque modo possessor tenetur computare in sortem non solum fructus quos ipse pe
Abbreviated transcription (Latin):
sũã cui merito noc̾e desidãs
Cui iir inferunt᷑ arma hu¬
ic lõme auferunt uẜe. Quẽ
bello uinc̾e ñ potes ab hoc
uẜam exig̾e ꝙ̃ ñ sit crmen
occid̾es sine feiro dimicat qͥ
uẜas afflagitat ergo ubi
ius belli ibi ius usure. ¶Ir¬

Expanded text:
suram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi ius usure. R
Abbreviated transcription (Latin):
boã que offert spũalia uale¬
at adipisci. ⁊ dici ꝗ enm in
frẽm admittut̃ ñ eẽnt eum
illi ꝗͣ isti apud districtum u¬
dicem ꝗ scrutator ẽ cordiu

Expanded text:
bona, quae offert, spiritualia valeat adipisci, et clerici qui eum in fratrem admittunt, non essent eum, ille quam isti apud districtum Judicem, qui scrutator est cordium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsueuit reciꝑe aliq̃ ad ꝓfes¬
sioẽm nͥ ꝓbatoẽ premissa.⁊
Qd̃ aut̃ sequitur .i. aniui.
Intellige ubi annus statu¬
tus ẽ ad ꝓbatoẽm. Idẽ eͥ cre¬
derem de alio tpr̃. si eet adh.
euidenter ꝙ noluiͣt uita
ꝙ ñ licet ei redire ad seculũ.

Expanded text:
nsuevit recipere aliquem ad professionem, nisi probatione premissa. Quod autem sequitur infra annum, intellige ubi annus statutus est ad probationem. Idem enim crederem de alio tempore, si esset ad hoc evidenter quuod non licet ei redire ad seculu
Abbreviated transcription (Latin):
in una parrochia colit p̃¬
us pascit peccora in una
pãrochia. s ht̃ caulã siue
ouile in alia. cui eccłie sol¬
debet ꝑsolueͣ illi ecclie. uͥ ꝑ
totum annũ ł freq̃tius i¬
audit diuina ⁊ recipit ec¬
cłiastica sacramẽta .xui.q.

Expanded text:
in una parochia, colat prus pascit pecora in una parochia, sed habet caulem sive ovile in alia; cui ecclesie soldebet persolvere illi ecclesie ubi per totum annum vel frequentius audit divina et recipit ecclesiastica sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
dacio siue alus peccatis
sibi comnissis. i uõ̾ in¬
iuste reciꝑet qisti sic furti¬
ue subtrabe̾nt. peccarent
adminus uemialit ĩ m̃e¬
dacio. qr erat mendaciu

Expanded text:
ndacio, sicut aliis peccatis ibi commissis. Si vero illi iniuste reciperent et isti furtive subtraherent, peccarent ad minus venialiter in mendacio, quia erit mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
tremulum capõ. tremulum cor &
inconstans. et tremulam linguã.
constantes sibi ip̃is ũtuntur
intedium. quia stultus mutatur
i luna. horum opera non habent
caudam uel capud. laudant diu̾sa
sequentes. Et ysaias .uiii. mulieres
tominati sunt pͥ mei. Et ꝑ abał xiiii.¬
Dirige semitam pedib tuis et om¬
nes uie tue stabilientur. fir mamen¬
tum est dominus timentib eum.
Et petro dictum est. Confirma fra¬
tres tuos. Inconstantes enun arun¬
dini omni uento agitate omii com¬
parantur. Et dauid ait. Querite

Expanded text:
tremulum caput et tremulum cor et tremulum caput et tremulum cor et inconstans, et tremulam linguam, constantes sibi, ipsis vertuntur in taedium, quia « stultus ut luna mutatur . » Horum opera non habent caudam vel caput, « laudant diversa sequentes. Et Isa. III: Mulieres dominatae sunt populi mei. » Et ParaDirige semitam pedibus tuis, et omnes viae tuae stabilientur. Firmamentum est Dominus timentibus eum . » Et Petro dictum est: « Confirma fratres tuos . » Inconstantes enim arundini omni vento agitatae comparantur . Et David ait: « Laete
Abbreviated transcription (Latin):
omni tempore inuemies qd̃ tibi ne¬
cessarium est. Et salomon. palpebre¬
nichil sine ꝓuidentia loquaris uel
agas. ne hiis assimuleris de quib
dicitur. Cor stulta rum inore eoꝵ.
et idem. Cor stultoꝵ dissimile erit.
et idem. narratio fatui quasi sarci¬
na in uia. labia inpridentum stat̾a¬
ponderabumur. Summa ergo sum
erit nauci non erit. Et poeta. da
spacium tenuemq moram. male¬
mosoꝵ comitatur inconstan¬
tia. sepe enim consueuerunt inꝯ¬
stantes esse. et ita nugigeruli. Inꝯ¬
stantes autem redarguens ecesticꝰ
rota carri et quasi axis uersatilis
cogitatus illius. Conueniet nulli
tis bene composite est posse mora¬
ri i cͤonsistere. Et̃ apostolus .i. adtor.¬
est inconstantia uarium et inuta¬
bile semper femina. Constantes es
ti maledictionem et penam fili¬
orum usde incurretis: Unde ph̃o.
.cxiii. sutantes inconstantes et
dubii cransferantur filii eiꝰ et m̃e
etiam tum suspiciosis incurrunt
maledictionem caym. habentes

Expanded text:
omni tempore invenies quod tibi neomni tempore invenies quod tibi necessarium est. » Et Salomon in Parnihil sine providentia loquaris, vel agas. 196 Ne his assimileris de quibus dicitur: « Cor stultorum in ore eorum . » Et item: « Cor stultorum dissimile erit. . » Et item: « Narratio fatui quasi sarcina in via, labia imprponderabuntur . » Summa ergo summerit, nauci non erit. Et poeta : Da spatium tenuemque moram, malesorum comitatur inconstantia. Saepe enim esse consueverunt inconstantes, et, ita nugigeruli. Inconstantes autem redarguens Ecclesias fatui, quasi rota carri, et quasi axis versatilis cogitatus illius. » Conveniet nulli,tis bene compositae est posse morari et secum consistere. Et Apostolus I ad Corest inconstantia. Varium et mutabile semper femina . « Constantes ti, maledictionem et poenam filiorum Judae incurretis. Unde Ps. CVIII: « Nutantes, » inconstantes et dubii, « transferantur filii ejus et meenim cum suspiciosis incurrunt maledictionem Cain, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Et hoꝵ ꝑcunctatorem fugito nã
gar idem est. Et quintus mutius
ait. preterea rumor ociosi militis
uelocius ullum mobilitate inget
uiresq ad quirit eundo. Et qui audrẽs
uel ꝓferens illoto et turpi utitur
sermone eꝰ uita est. in honestior. Tã
et uidubitata resp̃o. Dubius testis
non remanet impiitus. Noncͦ
dubius assertor alicuius rei. Mauis
ꝑiculum est precipitare sententi¬
am ꝑ quam leditar fama alicuius.
deperit reguda ipsius. s ocrates pre¬
cepit dari inducias ad soluendum
quascumq questiones. Et̃ etͤesticus.
hrxxu. ait. fili sine confilio hoc estlima
discretionis nichil facias. nichil dicas.
et post factum non penitebis. Pre¬
cipitem igit᷑ dictionem ⁊ actio¬
nem sepe sequitur penitentia. Et
salomon.fili ante omnia habeas
consilium stabile. ut nichil sine iu
mones suos in uidicio. Et sie dep̾ca¬
tus dñm exaudietur. et conserua¬
bit disciplinam et tune responde
bum̃ et fideliter age cum illo. et in

Expanded text:
orat : Percunctatorem fugito, nam garrulus hic est. Et Quintus Curtius ait: Praeterea rumor otiosi militis aliud velocius ullum, Mobilitate viget, viresque acquirit eundo, Et qui audiens et proferens illoto et turpi utitur sermone ejus vita est inhonestior. Taleet indubitata responsio. Dubius testis non remanet impunitus, nec ergo dubius assertor alicujus rei. Magis periculosum est praecipitare sententiam, per quam laeditur fama alicujus edeperit recula ipsius. Socrates praecepit dari inducias ad solvendum quascunque quaestiones. Et Ecclesiasticus, cap. XXXII. « Fili, sine consilio » hoc est lima discretionis « nil facias, » nil dicas; « et post factum non poenitebis. » Praecipitem enim dictionem et actionem saepe sequitur poenitentia. Et Salomon: « Fili, ante omnia habeas consilium stabile , » ut nil sine judmones suos in judicio , » « et sic deprecatus Dominum, exaudietur, et conservabit disciplinam, et tunc respondebbum et fideliter age cum illo, et in