comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eg̃tudine. nec in extremis locatus retinet᷑ inuita.
nes pariuila nuꝑ mortua suscitatur. nec monu¬
mento pieximus iuuenis suũ feretrũ deserit: s¬
iuuenis p̾maturꝰ putrescens atq defluens. itaũ
nec parentib eꝰ eẽt colerabile ut dñs propinqͣret
monum̃to. ꝓpt᷑ insitam molestiã iã resoluto cada¬
ueri. Una tñ uoce uiuificatꝰ : fidem facit p̾dica¬
tioni. que spem resurrectionis affirmat. ħ÷ qd̾ de
uniuersis in comiune credamus: qd̵ in partib
exꝑientia ipsa didicimꝰ.Sicut eni uniu̾sali resur¬
rectione dicit apłs. ipsum dñm de cęlo descend̾e
in iussu & in uoce arcangłi. & in tuba dei. ut ad
incorruptibilitatẽ mortuos excitet. ita & nunc
mortẽ ueluti sominũ quendã imꝑio dñicȩ uocis
his qͥ erat in monumento discutiens. & corrupti¬
onẽ que de morte ꝓuenerat. a se longe eludens
integer atq ꝑfectus exilit de sepulchro. nec ip¬

Expanded text:
aegritudine, nec in extremis locatus retinetur in vita, aegritudine, nec in extremis locatus retinetur in vita, nec parvula nuper mortua suscitata, nec monumento proximus juvenis suum feretrum deserit, sed vir primatus putrescens atque diffluens, ita ut nec sororibus ejus esset tolerabile ut Dominus propinquaret monumento, propter insitam molestiam jam resoluto cadavere: una tamen voce vivificatus, fidem facit praedicatori, quae spem resurrectionis affirmat. Hoc est quod de universis in commune credamus, quod in partibus experientia ipsa didicimus. Sicut enim universali resurrectione dicit Apostolus ipsum Dominum de coelo descendere in jussu et in voce archangeli et in tuba Dei, ut ad incorruptibilitatem mortuos excitet, ita et nunc mortem veluti somnum quemdam imperio dominicae vocis, is qui erat in monumento discutiens, et corruptionem quae de morte provenerat a se longe secludens, integer atque perfectus exilit de sepulcro, nec ip
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ illic sibi propandum ẽẽt. ut eũ suscitaret a mor.¬
tius. Illi uͦ ꝓpt̾ iudeorum seuitiã. memorata loca de¬
elinabant. exitiale ac ꝑiculosum putantes rursus
in udeam ꝑgere. & int̾ impios homicidasq uersari.
& ideo remorantes atq differentes ne ibide reuerte¬
rent᷑ tempora protrahebant. s obtinuit ĩperium
dñi. eoq ꝓfisciscente discipuli subsequunt᷑ ut in
bethania pͥmitias uniuersales quodãm de spe re¬
surrectionis inspicerent. Quartꝰ erat iam sepulto
dies. cuncta que uidebantur erga defunctũ cuncta
ꝯsequens. iã tumore distentũ corruptionis interi¬
tu soluebatur. Sanies ꝙ̃ in t̾rã ipsa necessitate de¬
fluebat. fugienda ꝓculdubio res cogente natura.
id ad̾ resolutũ fuerat fȩtores tet̾rimos exalabat.
Roc aut factũ: ut generalis resurrectionis opus
q ab infidelib minus ereditur. manifesti mira¬
culi ostensione probaret᷑. Non enĩ qͥs eleuatur ex

Expanded text:
quod illuc sibi properandum esset, ut eum suscitaret a morquod illuc sibi properandum esset, ut eum suscitaret a mortuis. Illi vero propter Judaeorum saevitiam memorata loca declinabant, exitiale ac periculosum putantes rursus in Judaeam pergere, et inter homicidas impiosque versari, et ideo remorantes atque differentes, ne ibidem reverterentur tempora protrahebant. Obtinuit imperium Domini, eoque proficiscente discipuli subsequuntur, ut in Bethania primitias universalis quodammodo resurrectionis inspicerent. Quartus erat jam sepulto dies, cunctaque videbantur erga busta persoluta; t consequens, jam timore distentum corruptionis interitu solvebatur. Sanies enim in terram ipsa necessitate defluebat, fugienda procul dubio res, cogente natura, id quod resolutum fuerat fetor teterrimus exhalabat. Hoc autem factum est ut generalis resurrectionis opus, quod ab infidelibus minus creditur, manifesti miraculi ostensione probaretur. Non enim quis elevatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
fudit. tabescens quoͣm & cadauer eiꝰ amplectens
ne proparet᷑ sepultura eiꝰ. Tantoq casu saciari de¬
siderans: diu longas in fletum uoces emittere cu¬
piebat. ita ut om̃s audientes moueret ad luctũ.
dñs eã. miscdiã motus ẽ. & accedens terigit lo¬
culum. Qaut̃ portabant : steterunt. & dixit
defuncto. Adolescens. ⁊ dico surge. & ꝓtinus eũ
uuentẽ matri restituit. Hẽ non in parua mora
atq distantia. ꝗͣuis nondũ sepulti. tam̃ sepul.¬
turȩ uicini fit. a domino resurrectio mortuiꝰ ĩ
uirtutum. ut mag̃ ac mag̃ propinquet᷑ illi rei
qͣ uidet᷑ de mortuoꝵ resurrectione dubitari. In¬
firmat᷑ qͥs de familiarib xͥ noĩe latarꝰ: quẽ dñs
quãius amicũ idcirco distulit uisitare & ab egro¬
tante ꝓcul affuit. ut absente uita mors aditum
reꝑiret. & ꝑ infirmitatem qd̾ suũ erat efficeret.
Indicat discipulis qͥ iniudea contigerat lataro. &

Expanded text:
fudit? Tabescens quodammodo et cadaver ejus amplectens, fudit? Tabescens quodammodo et cadaver ejus amplectens, ne properaretur sepultura ejus, tantoque casu satiari desiderans, diu longas in fletu voces emittere cupiebat, ita ut omnes audientes moveret ad luctum. sericordia motus est, et accedens tetigit loculum; qui autem portabant steterunt; et dixit defuncto: Adolescens, tibi dico, Surge, et protinus eum viventem matri instituit, nunc non in parva mora atque distantia, quamvis nondum sepulti, tamen sepulturae vicini, vita Domino resurrectio mortui, equvirtutum, ut magis ac magis propinquetur illi rei qua videtur de mortuorum resurrectione dubitari. Infirmatur quis de familiaribus Christi nomine Lazarus, quem Dominus quamvis amicum idcirco distulit visitare, et ab aegrotante procul abfuit, ut, absente vita, mors aditum reperiret, et per infirmitatem quod suum erat efficeret. Indicat discipulis quid in Galilaea contigerat Lazaro, et
Abbreviated transcription (Latin):
bat alterum quẽ ꝓ defuncto conspicers: nam
partus ei extiterat singłaris. Quantũ uͦ ħ malũ
sit: facile om̃s intelligunt qui naturȩ iura cog¬
noscunt. Solum hunc in dolorib nouerat: solũ
suis lactarat uberib solus illustrabat eiꝰ conui¬
luderet aut aliquid ageret. cũ institueretur.
aut ornaretur. cũ coȩuis in ꝓcessionib. in palestͥs
in conuentib iungeret᷑. Om̃e qͥcqͥd matris ocłis
dulce preciosumq suberat. solus unicus offere¬
bat. Iamq nuptiale tempus aduenerat: styrp̾
uidebatur generis. ramusculus successionis. ba¬
culus senecꝰtutis. & etatis incrementũ. Erat al¬
tera lamentacionis occasio. Qui enĩ iuuenẽ retu¬
lit. florem simul qui marcuerat indicauit. cuiꝰ
adhuc mͦ uultus lanugine uestiretur. & genaꝵ
decor. gͣto fulgore nitesceret. Qd gͥ suꝑ eiꝰ obitu
mat̃ ꝑtulit : qͣnto uiscera eiꝰ igne ꝑusta sunt. ꝙͣ
copiosissimas & amarissimas suꝑ eum lacrimas

Expanded text:
bat alterum quem pro defuncto conspiceret. Nam bat alterum quem pro defuncto conspiceret. Nam partus ei exstiterat singularis. Quantum vero hoc malum sit, facile omnes intelligunt, qui naturae jura cognoscunt. Solum hunc in doloribus noverat, solum suis lactaverat uberibus, solus illustrabat ejus conviluderet aut aliquid ageret, cum institueretur aut ornaretur, cum coaevis in processionibus, in palaestris, in conventibus jungeretur, omne quidquid matris oculis dulce pretiosumque suberat, solus unicus offerebat. Jamque nuptiale tempus advenerat, stirps videbatur generis, ramusculus successionis, baculus senectutis et aetatis incrementum. Erat et altera lamentationis occasio. Qui enim juvenem retulit florem simul qui marcuerat indicavit, cujus adhuc vultus lanugine vestiretur, et genarum decor grato fulgore nitesceret. Quid igitumater pertulit, quanto viscera ejus igne perusta sunt? Quam copiosissimas et amarissimas super eum lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
mors p̾ualeret egrotantis. S nc̃ aĩa sꝑata de corꝑe
turbatisq clamorib luctuosis qͥ casum planctib
efferebant : ueluti e somno puellam imꝑatiuo
sermone resuscitauit ad uitam. uia quadã &
consequentia fragilitatẽ humanã ad maiora
sustollens. Rursus hec qͦ miracula solita uirtute
transcendens celsiore potentia it facit homini¬
b. quo fidem resurrectionis admitterent. Ciui¬
tatem quandã naim nomine in uidea eẽ. sacra
scͥptura cominemorat. in hac fuit uidue cuiꝰdã
unicꝰ filius puer. ñ puer calis qui computaretur
in paruulis. s expueritia in uiuentutem iãiãq
ꝓfecerat. Unde & iuuenem illum sermo cȩlestis
appellat: plura paucis insinuans. Lamentacio
magna ÷: ipsa relatio. Erat inquit uidua mat̃
defuncti. ꝑspicis pondus calamitatis: qͦmͦ passi¬
spes ulla que posset filios recreare tantȩq leuam̃
orbitatis ad sumeret. uidua qͥppe erat. Nec habe¬

Expanded text:
mors praevaleret aegrotanti, sed nunc anima separata de corpore, mors praevaleret aegrotanti, sed nunc anima separata de corpore, turbatisque clamoribus luctuosis his qui casum planctibus efferebant, veluti e somno puellam imperativo sermone resuscitavit ad vitam. Via quadam et consequentia fragilitatem humanam ad majora sustollens, rursus haec quoque miracula solita virtute transcendens celsiore potentia, iter facit hominibus quo fidem resurrectionis admitterent. Civitatem quamdam Naïm nomine in Judaea esse sacra Scriptura commemorat. In hac fuit viduae cujusdam unicus filius puer, non puer talis qui computaretur in parvulis, sed ex pueritia in juventutem jam jamque profecerat. Unde et juvenem illum sermo coelestis appellat, plura paucis insinuans. Lamentatio magna est ipsa relatio: Erat, inquit, vidua mater defuncti. Perspicis pondus calamitatis, quomodo passi non erat etiam spes ulla qua posset filios recreare, tantaeque levamen orbitatis assumere. Vidua quippe erat, nec habe
Abbreviated transcription (Latin):
pus ꝑ eã que despata decũbebat egritudine. ur
tiutem ei resurrectionis informat. Que res ad
consumandũ erat quidẽ mirabił. s ñ tał ut
inirme fieri posse crederetur. Imperans enĩ
febri que fortit᷑ socrum symonis exurebat. tan¬
tã mali causã e uestigio tͣnstulit. ut sine mora
consurgens ministeriũ posset exhibere p̃sentib
parũ paditiens: reguli filium languentẽ suppre
te. Bescende dñe priusquã moriatur puer.
oꝑatur it᷑ resurrectioĩs eiꝰ qui credebat᷑ eẽ. morit᷑us.
miracłm potentia p̾stantiore ꝑficiens. ut nec ue¬
niret ad locum. s eminus ꝯstitutꝰ uitam puero pͥ¬
cepti uirtute tͣnsmitteret. Deiñ nos consequent᷑
erudiens: ad uirtutũ sublimiora ꝑducit. Nam
ad filiũ pͥncipis sponte ueniens. occasione itine¬
ris p̾stitit ut & sanitas eius q̃ laborabat ꝓ fluuo
sanguinis uulgaretur: & tanta mora temporis

Expanded text:
per eam quae desperata decumbebat aegritudine, ei per eam quae desperata decumbebat aegritudine, ei virtutem resurrectionis informat, quae res ad consummandum erat quidem miserabilis, sed non talis ut minime fieri posse crederetur. Imperans enim febri quae fortiter socrum Simonis exurebat, tantam mali causam sic e vestigio transtulit, ut sine mora consurgens ministerium posset exhibere praesentibvirtutis adjiciens, reguli filium languentem sub prote: Descende, Domine, priusquam moriatur puer; operator item resurrectionis ejus qui credebatur esse moriturus miraculum potentia praestantiore perficiens, ut nec veniret ad locum, sed eminus custoditus vitam puero praecepti virtute transmitteret; deinde nos consequenter erudiens, ad virtutum sublimiora perducit. Nam ad filiam principis sponte perveniens occasiones itineris praestitit, ut et sanitas ejus quae laborabat profluvio sanguinis vulgaretur, et tanta mora temporis
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ assertio. qͥ enĩ uiderit unũ granũ ut puta tͥrici.
aut ordei. aut alicuus ceteroꝵ que in medimne
mensura eẽ. ꝯtigerit pꝰea ꝙͣ depositum fuerit ter¬
rȩ uiscerib in spicã surgere. ex hoc uno iã de cet̾is
dubitare ñ poterit: ita mͥ de mysterio resurrec¬
tionis testimoniũ uidet᷑ idoneũ ipsa ueritas p̃¬
ad celsiora qͥb dã processib ad suescit. Sic̃ enĩ
quedĩ ⁊nlt̃ opetent̾ paruulũ lactans. interiꝰ
labellis ubera teneris ĩ mulgit. ast ĩ ꝓducere
bentes cepit offert ei panẽ nͨ sicuti ÷ durꝰ aut
rigidum̃. nec cibi soliditas exasꝑet mollitiẽ
gugiuaꝵ s mandens ipsa ꝓpriis dentibꝰ mol¬
lificat. & urib paruuli cibum p̃pat congruen¬
tem de uista prouectum etatis. ei quierat in¬
molliorib ad suetus. escas exhib& fortiores: sic
humanã pusillitatem dñs uelut inꝑfectam
infantiã tantis alendo miraculis atq regendo

Expanded text:
tur assertio; qui enim viderit unum granum, ut puta tritici, tur assertio; qui enim viderit unum granum, ut puta tritici, aut hordei, aut alicujus caeterorum quae in medicinae mensura esse contigerit, posteaquam depositum fuerit terrae visceribus, in spicam surgere, ex hoc uno jam de caeteris dubitare non poterit, ita mihi de mysterio resurrectionis testimonium videtur idoneum ipsa veritas prad celsiora quibusdam processibus assuescit. Sicut enim quaedam mater competenter parvulum lactans interim labellis ubera teneris immulget, ast ubi producere dentes coeperit, offert ei panem, non, sicut est, durum aut rigidum, ne ibi soliditas exasperet mollitiem gingivarum, sed mandens propriis dentibus mordificat, et viribus parvuli cibum praeparat congruentem, deinde juxta profectus aetatis ei qui erat mollioribus assuetus escas praeparat fortiores; sic humanam pusillitatem Dominus velut imperfectam infantiam tantis alendo miraculis atque regendo
Abbreviated transcription (Latin):
pnuntia uit uerba: cũ dicit. in dieb at sterilẽ
cuue ñ pareret eẽ felicem. U̾gͥ ilud regnũ. abi
seutplũ. umuloꝵ & turrium celsitudo: uͥaut̾
tbrabelit. ure̾ potentia: Nonne illi qͥddẽ ꝑ omues
fetri ters aluis alibi uident᷑ eẽ. disꝑsi: & cũ eoꝵ
subuer sione regnum qͦ destructũ est: uidet᷑¬
ante dixisse. Qd enĩ tantũ lucͥ auditorib afferr&
eorũ q̃ erant euentura cognitio. quȩ & si ante nes¬
cuent exꝑientia ipsa cognoscerent : S ut ꝑ hȩc
nc̃ de reb̾ maximis. fides consequent᷑ haberetur.
Nam cestificatio que in istis constat ipsis oꝑib:
in illis qͦ ueritatis eẽ. ꝓbat̃ ostensio. Quẽadmodũ
enĩ siqͥs agͥcola ium seminũ in exꝑto referens ab
eo minime credatur. sufficit ei ad ꝓbationẽ uerita¬
tis in uno seminis grano eorũ q̃ sunt in medimnã¬
demonstrare potentiũ. ut dereliquis eiꝰ firma ꝓbe¬

Expanded text:
pronuntiavit verbis dicens in diebus illis sterilem pronuntiavit verbis dicens in diebus illis sterilem quae non pareret esse felicem. Ubi igitur illud regnum, ubi templum, ubi murorum et turrium celsitudo, ubi Israelitarum illa potentia? Nonne illi quidem per omnes fere terras alius alibi videntur esse dispersi, et cum eorum subversione regnum quoque est deante dixisse, quid enim lucri auditoribus afferret eorum quae erant eventura cognitio, quae etsi ante nescirent experientia ipsa cognoscerent? sed ut per haec nunc de rebus maximis fides consequenter haberetur. Nam testificatio quae in istis operibus constat, in illis quoque veritatis esse probatur ostensio. Quemadmodum si quis agricola vim seminum inexperto referens, ab eo minime credatur, sufficit ei ad probationem veritatis in uno seminis grano eorum demonstrare potentiam, ut de reliquis ejus firma probe
Abbreviated transcription (Latin):
muri uel turres. templi qͦ qͣnta magnificentia
ut etiã discipłis xͥ uiderent᷑. digna miraculo
ipsumq dñm. p̾carentur attendere. Sic erant
ex his que cęrnebant stupore admirationis affe¬
cti: sicuti eu̾uangłii declarat hystoria. dicen¬
tes qualia oꝑa qualesq eẽnt edificationes. Dñs
aut suii ̃ loci desertionẽ & pulchritudinis uli
exriuiiũ: bis qui in p̾sentiaꝵ nimis admira nlos¬
cd̃i ens dẽ e mansurum. S & tempore parssionlsio
tũ mulieres sequerent᷑ plangentes atq lamen¬
candes qd̾ dãpnatꝰ eẽt. iniqua sententia. necdũ
eni aispensationẽ eoꝵ que gerebant᷑ intelligent
poterant : consilium p̾buit ut prohis q̃ cita
se ielunt quiescerent. ꝙ lacͥmis digna ñ eent dis
eorũ premeret᷑ ab obsidentib & in hoc angusti¬
etiumi atq ealamitatis uenirent. ut beatum
fcelus iluo qͦ suos p̾fame uocarent filios ꝑlyec

Expanded text:
muri vel turres, templi quoque quanta magnificentia, muri vel turres, templi quoque quanta magnificentia, ut etiam discipulis Christi viderentur miraculo, ipsumque Dominum precarentur attendere. Sicque erant ex his quae cernebant stupore admirationis affecti, ut sancti Evangelii declarat historia, dicentes: Qualia opera, qualesque essent aedificationes! Dominus autem futuram loci desertionem et pulchritudinis illius exterminium, his qui in praesentiarum nimis admirabantudicens esse mansurum. Sed et tempore passionis, cum eum mulieres sequerentur plangentes atque lamentantes quod damnatus esset iniqua sententia necdum enim dispensationem eorum quae gerebantur intelligere poterant, consilium praebuit, et pro his quae circa seorum premeretur ab obsidentibus, et in hoc angustiarum et calamitatis venirent, ut beatum scelus illud, quod suos pro fame filios vorarent,
Abbreviated transcription (Latin):
iatur i & stare que mouent᷑ nc̃ &s resurgere que
fides exhis que p̾dicta atq completa sunt sua
retin& firmitatẽ. Quia uͦ plures nob̾ diu̾sosq
sermones diuinȩ script̾ȩ cõmẽdauit auctoritã.
facile reor utrũ falsa anuera sint ea q̃ dicta st̃
ex his que iã completa sunt explorare. & ꝑ illa qͦ
hoc dogina resurrectionis inspicere. Nam si in
aliis reb falsi sermones. & procul aueritate mõ¬
straut᷑: nec hoc extra mendatiũ eẽ. cognoscit᷑.
Si uͦ cetera om̃ia uera sunt exꝑientia ipsa testã¬
te consequens ẽ. ꝑ ista uerã predicatione̾ resur¬
rectionis existere. Quapropt᷑ uniꝰ uel duoꝵ de
his que st̃ p̃dicta memoremus. simulq eoꝵ ꝓfe¬
ramus euentum qͣtinus agnocere possimus utr̃
ueritati oratio nr̃a respondeat. Quis ignoret
qͣlit᷑ antiquitꝰ floruerit israheliticꝰ populus oib
se ꝓpe modũ mundi potestatib efferens: Qualia
eorũ regna erant in urbe ierosolima quales

Expanded text:
atur et stare quae moventur, imo et surgere quae fides ex his quae praedicta ac completa sunt suam retinet firmitatem. Quia vero plures nobis diversosque sermones divinae Scripturae commendavit auctoritas, facile reor utrum falsa an vera sint ea quae dicta sunt ex his quae jam completa sunt explorare, et per illa hoc quoque dogma resurrectionis inspicere. Nam si in aliis rebus falsi sermones et procul a veritate monstrantur, nec hoc extra mendacium esse cognoscitur. Si vero caetera omnia vera, experientia ipsa testante, consequens est per ista veram praedicationem resurrectionis existere. Quapropter unius vel duorum de his quae sunt praedicta memoremus, simulque eorum proferamus eventum, quatenus agnoscere possimus utrum veritati oratio nostra respondeat. Quis igitur ignoret qualiter antiquitus floruerit Israeliticus populus, omnibus se propemodum mundi potestatibus efferens, qualia eorum regna erant in urbe Hierosolyma, quales
Abbreviated transcription (Latin):
pore detractum opificio nature deponit᷑. Nã & fru¬
ctum interiores. & radicum pullalamenta. niundũ
pͥuata uiuacissimo uigore que eis ẽ. insita ꝑ naturã
cũ t̾rȩ cõmittunt᷑. quãus occultã tam̃ uiuidã qua
litatem conseruant. Talẽ uͦ uĩ atq potentiã ñ ꝯfert
t̾ra q̃ continet uelut a semet ipsa extrinsecus largi¬
ens. alioquin & mortua ligna faceret g̾minare. sed
qd̃ ÷ insitũ ꝓducit ad lucẽ amore suo in modũ nu¬
tricis qd̾ plantatum est in radicem ac medullam
ꝓ corticem ramosq ꝑficiens. Qd̃ nequisset fieri: nisi
aliqua ꝯserta ẽẽt potentia naturalis. que oogna¬
tã & congruã exadiacentiᷝ alimonia trabens uir¬
gultum aut arborem. aut spicam. uel aliqͥd ex

Expanded text:
pore detractum opificio naturae deponitur; nam et fructuum interiora et radicum pullulamenta nondum privata vivacissimo vigore, quae est eis insita per naturam, cum terrae committuntur, qulitatem conservant; talem vero vim atque potentiam non confert terra quae continet, terra velut a semet extrinsecus largiens; alioquin et mortua ligna faceret germinare: sed quod est insitum producit ad lucem amore suo in modum nutricis quod plantatum est in radice ad medullam et corticem ramosque perficiens: quod nequisset fieri, nisi aliqua conserta esset potentia naturalis, quae cognatam et congruam ex adjacentibus alimoniam trahens, virgu
Abbreviated transcription (Latin):
aesiderat᷑ abhac uita molestissima ꝑuenire. S
certis p̃finita temporibꝰ gͣuis hȩc & corporalis
conuersatio tocius consũmationis tiinũ sus¬
tinet: ut tunc humana uita ueluti qͥb dã
absoluta repagłis: qͥ eta rursus. ac libera. ad
beatum & ĩpassibilem futurȩ contẽplatiois
occurrat. S ad hec utrũ ueritati ꝓpinquet
ratio de his que ꝑquirunt᷑ ipsa euident᷑ ue¬
ritas nouerit. Quod aut̃ m̃am subit intelle¬
gentiã. tale est: Dico & enĩ sermonẽ pͥmũ
rursus assumens qd̾ dixerit as̃. Faciamꝰ homi¬
nẽ ad imag̾.⁊ .s. nr̃am. & fecit ds̃ hominẽ. ad

Expanded text:
ire, sed certis praefinita temporibus gravis haec et temporalis conversatio totius consummationis terminum sustinet, ut tunc humana vita, veluti quibusdam absoluta repagulis, quieta rursum ac libera ad beatum et impassibilem statum futurae contemplationis occurrat? Sed ad haec, utrum veritati propinquet ratio, de his quae perquiruntur ipsa evidenter veritas noverit; quod autem nostram subit intelligentiam tale est. Dico etenim sermonem primum rursum assumens quo dixerit Deus: Faciamus hominem a
Abbreviated transcription (Latin):
porea. necessitas om̃is ẽ. eam in tali uitã positam
mq̃ plues occasiones peccandi eẽ. ñ posst̃. amplo¬
rab malieiis affici. & uitiorem quã antea decla¬
rari humanȩ ũ aiẽ uitiositas inrationabilis it
sumletudo ẽ. quẽ familiarit᷑ adiuncta. in natam
iumentoꝵ q̃dã mͦ recidit. Semel enĩ ꝑ malitia
ꝓrerans õ cũ urationabił ut aiunt effecta fue¬
miq nuenꝙͣ amaioꝵ promotione desistet. Mali
naco stacio : uirtutis initium ẽ. iurt᷑ aut̃ inm¬
rationabilib nuilla c̃. Semꝑ gͥ in peuis ipsa neces

Expanded text:
s, necessitas omnis est, eam in tali vita positam, s, necessitas omnis est, eam in tali vita positam, in qua plures occasiones peccandi deesse non possint, amplioribus malitiis affici, et vitiosiorem quam antea declarari. Humanae vero animae vitiositae, irrationabilis rei similitudo est, cui familiariter adjuncta in naturam jumentorum quodammodo recidit. Semel enim per malitiam properans etiam cum irrationabilis effecta fuerit, tanquam a majorum propositione desistit. Mali namque statio virtutis est initium, virtus autem irrat
Abbreviated transcription (Latin):
te dep̾hendet quod aiunt quendad̃ retulisse qͥ ap̃eos
sapiens eẽ putabat᷑. qd̾& uir fuerit & femina. de¬
inde int̾ uolucres euolarit: itemq idem dũ etas
floruerit. & ad postremũ uitã sit in humore sorti
tus. Nec procui distat auero. & quidẽ iuxta eiꝰ iudi
ciũ quẽ talia de se ꝓferre ñ puduit. Uere nãq
ranaꝵ coruorũq garrulitatib & inrationalitate
piscium. & arborum insensibilitate. digna hec
eoꝵ dogmata comprobant᷑ que unã aiam ꝑtot res
transire confirmant. Ineptie uͦ huiꝰ hec causa ẽ. qd̾
ante subsistere animas arbitrant᷑. Consequent᷑ .ii.
pͥncipium dogmatis eoꝵ in anteriora tendens. ac
ꝓmouens: usq ad hec monstra delabit᷑. Si enĩ ꝓpt̾
aliquã malitiam a sublimiore statu decidens aĩa
sic̃ assert̃ efficit᷑ homo. uitiosior aut̃ ꝓfecto ẽ. con¬
uersatio corporalis. quã illa intellectuał & incor¬

Expanded text:
te deprehendet. Quod autem quemdam retulisse qui apud eos te deprehendet. Quod autem quemdam retulisse qui apud eos sapiens esse putabatur, quod et vir fuerit et femina, deinde in volucres evolaverit; itemque idem interdum effloruero, et quidem juxta judicium ejus quem talia proferre non puduit. Vere namque ranarum corvorumque garrulitatibus et irrationabilitate piscium, et arborum insensibilitate digna haec eorum dogmata comprobantur, quae unam animam per tot res pertransire confirmant. Ineptiae hujus haec causa est, quod ante subsistere animas arbitrantur. Consequenter enim principium dogmatis eorum in anteriora tendens ac promovens, usque ad haec monstra delabitur. Si enim propter malitiam aliquam a sublimiore statu decidens anima, sicut asserunt, efficitur homo, vitiosior autem profecto est conversatio corporalis quam illa intellectuali
Abbreviated transcription (Latin):
tr.N enĩ propt̾ escã facta ẽ. aiã. nec uestimentoꝵ
gra constat corpora esse formata: s cũ hec existe
đ assertio utriꝰq opinionis uituꝑatione ñ caret
d ecoꝵ auip̾us uiuere aiãs insuo qͦdã statu atq or¬
eiit fabulant᷑. & eoꝵ qͥ eas post corpora ereatas
existimant. necesariũ eẽ. reor. ea que in eoꝵ deg¬
matib asseruntur aliquatenꝰ explorare. Nã siuo¬
luni utioꝵq diligentius inuestigare sermones.
o uiniusas ineptias patefacere quȩ ipsoꝵ opinioib
ꝓbuantur anuexe. spacio longi sermonis & temꝑis¬
indigens. Et iõ pauci sicuti ẽ. possibile ea que ab
eis micta st̃ intuentes ea refellere non moremur.
& p̃me professioni patiocituium p̾stant. & antiqͥorẽ
aĩaꝵ conu̾sationẽ p̃ter banc uitã corporis asser̃t.
rib. qui multa de aĩaꝵ in corpora transformatiõe
fabulosa fĩxerunt. Quos si quis diligent᷑ exami¬
net: ad hoc assertiones eoꝵ ꝑduci ipsa necessita¬

Expanded text:
non enim propter escam facta est anima, nec vestimentorum gratia constat esse corpora formata; sed cum haec existeriam igitur assertio utriusque opinionis vituperatione non caret, et eorum qui prius vivere animas in suo quodam statu atque ordine opinantur, et eorum qui eas post corpora creatas existimant, necessarium esse reor ea quae in eorum dogmatibus asseruntur aliquatenus explorare. Nam si volumus utrorumque diligentius investigare sermones, et universas ineptias patefacere quae ipsorum opinionibus probantur annexae, spatio longi temporis indigemus, et ideo paucis, sicut est possibile, ea quae ab eis dicta sunt intuentes, ea refellere non moremur. Qui primae professioni patrocinium praestant, et antiquiorem animarum conversationem propter hanc vitam corporis asserunt,re, qui multa de animarum in corpora transformatione fabulosa finxerunt. Quos si quis diligenter examinet, ad hoc assertiones eorum perduci ipsa necessita
Abbreviated transcription (Latin):
& extra propositũ ec̃. negociũ: ut ꝑquirat᷑
a nob̾ qd̾ in eccłiis ambigit᷑ de aĩş ꝯstitutione. uel
corporis. Quibdã & enĩ uisũ ẽ. qui ante de pͥncipa¬
tib disputantes ueluti quandã pestilentiã ꝓtule¬
runt. quod in uersatione ꝓͥa aĩȩ ante subsistant.
sintq illis tam malitie quã uirtutis exemplaꝙ
posita. & ꝑseuerante qͥdem in bonis animã nulla
corporał coniunctionis exꝑimenta sentire. Si uͦ¬
a boni participatione defluxerit: tc̃ ad hanc ui¬
tã recidere atq in corporis comemorari. Alii uͦ
a moyse ordinẽ de conditione hominis intuen¬
tes scđ̾o loco .i. pꝰ corpus animã iuxta tẽpꝰ affirmant.
sunpͥmũ as̃ accipiens limũ de t̾ra formauit ho¬
haraẽ ite ut ꝑie suffiationẽ deinceps animauit
Hõc aut iertione p̃stantius adtendunt corp aut
Bietint enĩ ꝑꝑ corpꝰ aiãm factã. ne sine spũ for¬

Expanded text:
 extra propositum esse negotium ut perquiratur a nobis quod in ecclesiis ambigitur de animae constitutione vel corporis. Quibusdam etenim visum est, qui ante nos de principatibus disputantes veluti quamdam pestilentiam protulerunt, quod in conversatione propriae animae ante subsistant. Sintque illic tam malitiae quam virtutis exempla proposita: et perseverantem quidem in bonis animam nulla corporalis conjunctionis experimenta sentire; si vero boni participatione defluxerit, tunc ad hanc vitam recedere, atque in corpore commorari. Alii vero traditum a Moyse ordinem de conditione hominis intuentes, secundo loco, id est post corpus animam juxta tempus affirmant, cum primum accipiens Deus limum de terra formavit hominem, et ita per insufflationem deinceps animavit. Hac autem ratione praestantius ostendunt corpus esDicunt enim propter corpus animam factam, ne sine spiritu for
Abbreviated transcription (Latin):
possibile : ad discere: nicħ extra ea que nob̾ exꝑi¬
entia ipsa nota sunt p̃dicationẽ resurrectionis
eristere. Et quidẽ de his que nr̃a st̃: id qd ÷ notis¬
simũ silentio pene cransieram: ipsũ dico nĩȩ
formationis exordiũ. Quis enĩ nesciat mirifi¬
centia natiuie. ⁊ qͥd accipiat materna uulua
qͥdue ꝑfitiat. Cernis quã simplex quodã modo
ẽ & exiguũ. qd̾ uiscerib in occasionẽ constitucioĩs
corporis nr̃i deponit᷑. Uarietatẽ uͦ ꝑfectȩ substan¬

Expanded text:
possible est addiscere nihil extra ea quae nobis experientia ipsa nota sunt praedicationem resurrectionis existere. Et quidem de his quae nostra sunt, id quod est notissimum silentio pene transieram, ipsum dico nostrae formationis exordium. Quis enim nesciat mirificentiam naturae, et quid accipiat materna vulva, quidve perficiat? Cernis quam simplex quodammodo est et exiguum quod visceribus in occasionem constitutionis nostri corporis deponitur; varietatem
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ÷ cũ int̾ eos nuptiȩ nullȩ sint. tam̃ in infi¬
nitis milib exercitꝰ angłoꝵ st̃: ita taniele ꝓpħa
in suis uisionib intimante. Eͦ iuxta eunosim
modũ sipeccati nullus excessus ab illa ngłica dig¬
nitate detraheret. nec nob̾ utiq ad multiplicati¬
onẽ gen̾is nuptiȩ necessarie probarent᷑. d qͥẽq
ille nature modꝰ ẽ. quo angłi multiplicabant᷑ ꝑ
fectissimꝰ qͥdã licet coniecturis humanis excogita¬
rinequeat. uerũtamen qͥ prorsus existat. hic ꝓfe¬
effectum sue oꝑationis ostenderet. usq ad p̃desti¬
natum mimerũ genis humanũ creatoris uo¬
luntate multiplicans. Siuͦ quispiã nos forte co¬
artet. inquirens modũ ipsũ quo potuissent aĩe
fieri. si homo nuptiaꝵ oꝑa ñ quesisset. inter roge.¬
qtiuis io. ros qui snodus sit institutionis angłia

Expanded text:
tiae nullae sint, tamen in infinitis millibus exercitus angelorum sunt, ita Daniele propheta in suis visionibus intimante. Ergo juxta eumdem modum si peccati nullus excessus ab illa nos angelica dignitate distraheret, nec nobis utique ad multiplicationem generis nuptiae necessariae probarentur. Sed quicunque ille naturae motus est, quo angeli multiplicantur, perfectissimus quidem, licet conjecturis humanis excogitari nequeat. Verumtamen qui profecto existat hic effectum suae operationis ostenderit, usque ad praedestinatum numerum genus humanum Creatoris voluntate multiplicans. Si vero quispiam nos forte coarctet, inquirens modum ipsum quo potuissent animae fieri, si homo nuptiarum opera non quaesisset, interrogemus et nos, qui modus sit institutionis angelic
Abbreviated transcription (Latin):
qñ possit sine uuptiis homo ꝑsisteres. Qicpont
eo m̃i quo angłi sine mptiis eẽ. noscunt᷑. sams
oos sinuilis eiᷤs ante dis gressionẽ fuerit homor
nne aecuru at eatio. quomꝰ scił p̃ conditionem
inuagius aiferentiã maris & femine as suot

Expanded text:
 possit sine nuptiis homo persistere, dicentes, eo modo quo angeli sine nuptiis esse noscuntur. Nam quod similis eis ante transgressionem fuerit homo, nem recurrat oratio, cum si post conditionem imaginis, differentiam maris et feminae
Abbreviated transcription (Latin):
que needũ ẽ: diuinȩ uirtutis uoluntate possẽ si¬
bisistere. eic & consũmationẽ rer̃ ad ipsiꝰ potentiã
referentes. in nullo disciplinȩ nr̃ȩ rationẽ p̃t̃ is
qd dicere cepimus adsumeinus quãuis possemus
quadi inuentione uͥboꝵ suadere ulis qͥdemate¬
ruas contentiostꝰ disputant. ne auderent facile
disputationi nĩȩ deinceps obuiare: .xxiiii.

Expanded text:
 divinae virtutis voluntate posse subsistere, si et consummationem rerum ad ipsius potentiam referentes, in nullo disciplinae nostrae rationem propter id quod dicere credimus, assumeremus, quamvis possemus quadam inventione verborum suadere illis qui de materia contentionibus disputant, ne auderent facile disputationi nostrae deinceps obviare. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibili & terreno statu. ad impassibilẽ tnsien
epła asd corinthios. stacionẽ subitam temporis. &
santrio resolutionẽ terũ p̃didixisse mobiliũꝰ
oabicait. E ece mysteriũ uob̾ dico. Omnes qͥdẽ
dxmiemiꝰ. s ñ om̃s ĩmutabuũ. In momento in

Expanded text:
rruptibili et terreno statu ad impassibilem transiens rruptibili et terreno statu ad impassibilem transiens ad Corinthios stationem subitam temporis, et econtrario resolutionem rerum praedixisse mobilium, in quibus ait: Ecce mysterium vobis dico: omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur, in momento, in
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Ꝙ sipͥis differentiã masculi feciset inob
tiois huiꝰ indigeremꝰ specie: ꝑ qͣm inrationabilia
ꝓereant᷑: Qͥa gͦ ante contemplatꝰ ÷ iurtute p̾sen¬
tiȩ suȩ ds. plenitudinẽ hominũ ꝑ aĩalem ꝓcrea¬
tionẽ ad uitã eẽ. uenturã. qͥ cuncta ordine & ra¬
tione dispensat. hanc homini generatiois sp̃em
necessariã ꝯdidit. quȩ ad humilitatẽ natiurȩ nix̧
ꝓeliuior foret. quã uidit anteꝙͣ fieret. qͥ futurã
tanꝙͣ p̃sentia contuetur. Idcirco ad ereationem
hominũ mensurã qͦ tẽporis ante disposuit: ut
iuxta cõmemorationẽ p̃destinaꝵ in hoc mundo
animaꝵ. simul & mora temporis tenderet᷑: &
tc̃ ipsiꝰ temporis fluens motꝰ tandẽ aliquando con¬
sisteret. cũ iã in eo humanũ gemis oriri ñ posset.
Consũmata gͦ generatione hominũ simul temp¬
so destoreti  cao sie restitucio fiet or̃ĩ inqͣ uniusa¬
li sinfformatione cõmutabit᷑ genꝰ hmanũ: aco¬

Expanded text:
significat. Quod si prius differentiam masculi fecisset in ntionis hujus indigeremus specie, per quam irrationabiliartute praescientiae suae Deus plenitudinem hominum per animalem procreationem ad vitam esse venturam, qui cuncta ordine et ratione dispensat, hanc homini generationis speciem necessariam condidit, quae ad humilitatem naturae nostrae proclivior foret, quam vidit antequam fieret, qui futura tanquam praesentia contuetur. Idcirco ad creationem hominum mensuram quoque temporis ante disposuit, ut juxta commorationem praedestinatarum in hoc mundo animarum simul et mora temporis tenderetur, et tunc ipsius temporis fluens motus tandem aliquando consisteret, cum jam in eo humanum genus oriri non posset. Consummata ergo generatione hominum, simul quoque temps deficiet, et sic restitutio fiet omnium, in qua universali transformatione commutabitur genus humanum, a co
Abbreviated transcription (Latin):
iis temporis indiuiduũ & sine ulla distantia
siminũ. ita ut nequaꝙ̾. possibile sit upxta nouis¬
sunũ &s suppremũ qͥoquã plus celeritatis accede
turii acstã comutationẽ in morte possideat s ci
mor resurretionis in sonuerit tuba que tunc
excitatura :÷ mortuos. & his qui inuita reꝑti fu¬
erint iuxta similitudinẽ eoꝵ qui de mortuis
resurrexeruit inimutatis ad incorruptionẽ parit᷑
uenient. ut ĩ nequaꝙͣ deorsũ p̃mant᷑ corporeo
pondere. Nec cos moles t̾rena detineat. s subli¬
mit᷑ in uiera ꝑferant᷑. Rapiem᷑ enĩ inqͥd apłs

Expanded text:
 sine ulla distantia terminum, ita ut nequaquam possibile sit juxta novissimum et supremum quidquam plus celeritatis accedercircumactam commutationem in morte possideat, sed mox ut resurrectionis insonuerit tuba, quae tunc excitatura est mortuos, et his qui in vita reperti fuerint juxta similitudinem eorum qui de mortuis resurrexerint immutatis, ad incorruptionem pariter venient, ut jam nequaquam deorsum premantur corporeo pondere, nec eos moles terrena detineat, sed sublimiter in aera perferantur. Rapiemur enim, inquit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
defitientib ex his sepe numero quibdã uita nichil¬
hominꝰ subẽ. homini: s inpossibile ẽ. sine istis effectibꝰ
uitam suauissimã contineri. Tercia qͦ diuisionis in¬
tentio: consequent᷑ respicit ad successionis officia.
sunt aut̃ & alia quedã p̾ter hȩc que ad ꝑseueranti¬
am corꝑis cõmunit̾ menbris subiecta st̃ om̃ib. Ope¬
rationes ex se congruas afferentes sicut uent᷑ ex pul¬
mo. hic qͥdẽ spũ que sunt ac reddit cordis igniculũ
ꝑfians. ille uͦ cibos uiscerib incõmune suscipiens.
cũ sic gͥ formatio nr̃a diuidat᷑: diligentiꝰ intuendũ
ẽ: qd̾ non simplicit᷑ ꝑunũ aliquod menbrũ uis il¬
la quȩ ad uitã nr̃am ꝑtinet transigit᷑. s pluri¬
mis partib occasiones nob̾ ad conseruationẽ nr̃am
natura distribuit necessarias ad uniuersũ corpꝰ
ita ut quecũq ad cautelam uite ac pulchritudinẽ
eidẽ naturȩ molesta ẽ. hec uideant᷑ eẽ. ꝙͣ plurima.

Expanded text:
deficientibus ex his saepenumero quibusdam, nihilominus subest homini; sed impossibile est sine istis effectibus vitam suavissimam contineri. Tertia quoque divisionis intentio consequenter respicit ad successionis officia. Sunt autem et alia quaedam praeter haec, quae ad perseverantiam corporis communiter membris subjecta sunt omnibus, operationes ex se congruas afferentes, sicut venter et pulmo, hic quidem spiritu, quem sumit ac reddit cordi, signaculum perflans, ille vero cibos visceribus in commune suscipiens. Cum sic igitur formatio nostra dividatur, diligentius intuendum est, quod non simpliciter per unum aliquod membrum vis illa quae ad vitam nostram pertinet transigatur, sed plurimis partibus occasiones nobis ad conservationem nostram natura distribuat necessaria ad universum corpus, ita ut quaecunque ad cautelam vitae ac pulchritudinem eadem natur
Abbreviated transcription (Latin):
firmat opinionẽ que de hominis parte me¬
in peccatis probat᷑ eẽ. notissimus ut fuit ibe¬
conias. uł aliquis alius qui in equitia clarꝰeẽ.
memorat᷑. s in moyse eiꝰq similib imaginis
pulchritudo ꝑfecta conspicit᷑. In quibꝰ itaq
decor nulla obscuritate fedat᷑. in his euidens
eoꝵ que dicunt᷑ fides eliicet. eo qd̾ homo diui¬
ne bonitatis imitator existat. S forsitan a¬
liqus erubescit qd̾ sumentes cibũ inrationa¬
bilis uite nx similitudo constringat. & id¬
cirro indignũ putat hominẽ qͥ ad imaginẽ
ret᷑ inmunitas. nr̃e nature in illa uita que
minẽ uuere testatꝰ ÷ dñs. s in om̃i uerbo qd̾
ꝓcedit ex ore dei. Necñ & in resurrectionis
gloriã cũ uitã nr̃am coequandã angłis appro¬
bet. apud angłos aut̃ cib ñ ẽ. idonea ꝓrors fideᷤᷤ
ẽ. hac hoĩem functione fore liberũ qͥ ad simi¬
litudinẽ uicturꝰ ẽ. angłoꝵ: .xix.

Expanded text:
firmet opinionem, quae de hominis parte mefirmet opinionem, quae de hominis parte mein peccatis probatur esse notissimus, ut fuit Jechonias, vel quispiam alius qui in nequitia clarus esse memoratur. Sed in Mose ejusque similibus imaginis pulchritudo perfecta conspicitur. In quibus itaque decor nulla obscuritate foedatur, in his evidens eorum quae dicuntur fides elucet, eo quod homo divinae bonitatis imitator existat. Sed forsitan aliquis erubescit quod sumentes cibum irrationabilis vitae nos similitudo constringat, et idcirco indignum putat hominem, qui ad imaginem retur immunitas naturae minem vivere testatus est Dominus, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei, necnon et resurrectionis gloriam, cum vitam nostram coaequandam angelis approbet. Apud angelos autem cibus non est. Idonea prorsus fides est hanc homini functionem fore liberam, qui ad similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
sursũ sunt sapiamus. & ita reppies: ꝗ om̃is
motꝰ tał qui mentẽ in alta sustollat. ad pul¬
crhitudinẽ diuinȩ confirmet᷑ imaginis. S
qr gͣuis quedã ÷ & deorsum uergens qualitas
delictorum melioriq partib ualet. mag̾enĩ
pondere natuȩ inrationabilis naturȩ animȩ
pͥncipale deprimit᷑. quã gͣue hoc atq trenũ
sublimitate montis eleuatur. idcino pler̾q
contingit ut munera diuina ignoret nr̃a
miseria. pulcherrime imagini fedissimam
ficiem passionis obducens. Ideoq uenia dig¬
ni sunt. qͥ ista cernentes ñ facile diuinã for¬
mã talib ineẽ. consentiunt. S ꝑ eos qͥ rectaui¬
te conuersatione resplendent. diuinã licet ĩ¬
bominib imaginẽ contueri. Nã siuitiosus
qͦ uł carni deditꝰ. ñ sinit de hoĩe credi. qd̾ sit
diuina pulchritudine decoratꝰ. s ille qͥ in uirtu¬
te ꝑfectis ẽ. & ab oĩ cogitatione purissimus eã

Expanded text:
sursum sunt sapiamus. Et ita reperies quod omnis sursum sunt sapiamus. Et ita reperies quod omnis motus talis qui mentem in alta sustollat, ad pulchritudinem divinae conformetur imaginis. Sed quia gravis quaedam est et deorsum vergens qualitas delictorum, meliorique parte valet, magis autem pondere naturae irrationabilis animae principale deprimitur, quoniam grave hoc atque terrenum sublimitate mentis elevatur, idcirco plerumque contingit ut munera divina ignoret nostra miseria, pulcherrimae imagini foedissimam faciem passionis obducens. Ideoque digni sunt qui ista cernentes, non facile divinam formam talibus inesse consentiunt, sed per eos qui rectae vitae conversatione resplendent, divinam in hominibus imaginem contueri. Nam si vitiosus quisque vel carni deditus non sinit de homine credi quod sit divina pulchritudine decoratus, sed ille qui in virtute perfectus est, et ab omni contagione purissimus, eam
Abbreviated transcription (Latin):
exinique mentis cultura proueniunt. nã si
passionis impetꝰ muillo cogitationis excolat᷑
adminido cito lassessit furorq uehemens in¬
ualidus approbatur. moxq ut fuerit exort᷑
contingit. dic auida porcoꝵ edacitas occasio¬
nes auaritie p̃stitit. sic adsultatio eque exor¬
qiũ suꝑbie facta ẽ & om̃ia que sunt inrati¬
onabiliũ ꝓlmenta causaꝵ ꝑmale m̃tis usũ¬
rationabilium uitia sunt effecta mortaliũ:
impetꝰ cogitacio refrenat & cohib& in speciẽ
uirtutis ꝓtinus cransferunt᷑. Nã ex furore.:
qͥdẽ fortitudo descendit. ex pauore: cautela.
Metꝰ aũ subiectionẽ generat. & odiũ ad u̾siõem
malignitatis instigat. dilectionis &̃ uirtꝰ. de¬
sideriũ ueriboni conciliat. Exaltacio qͦ mo¬
res a passionib eruit. & liberam prudentiã
a tͣpitudinis seruitute conseruat. Collaudat
aut̃ huiꝰ modi sublimitatis speciem. & beatus
apłs. cũ sepe numero nob̾ imꝑat. ut ea que

Expanded text:
ex iniquae mentis cultura proveniunt. Nam si ex iniquae mentis cultura proveniunt. Nam si passionis impetus nullo cogitationis extollatur adminiculo, cito lassescit, furorque vehemens invalidus approbatur, moxque ut fuerit exortus exstinguitur. Sic avida porcorum edacitas occasiones avaritiae praestitit, sic assultatio equi exordium superbiae facta est, et omnia quae sunt irrationabilium probamenta causarum, per malae mentis usurimpetus cogitatio refrenat et cohibet, in speciem virtutis protinus transferuntur. Nam ex furore quidem fortitudo descendit, ex pavore cautela; metus autem subjectionem generat, et odium aversionem malignitatis instigat; dilectionis etiam virtus desiderium veri boni conciliat; exaltatio quoque mores a passionibus eruit, et liberam prudentiam a turpitudinis servitute conservat. Collaudat autem hujus subtilitatis speciem et beatus Apostolus, cum saepenumero nobis imperat ut ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
Mox enĩut qͥs ad passionũ labem efficatiam m̃tĩ
inflexerit. eiq sua consilia seruire pepulerit:
tunc quedã depͣuatio bonȩ formationis ostendi¬
tur. Et ita natura omnis in malitiã cõmutat᷑.
cũ iã ritio penitꝰ excolat pͥncipia passionum:
d i angnentũ nequitie. uitiorũ causas. ipsa
enonstione multiplicet. scoꝑationẽ nãq fuã
mens passionib exhibens: multifidã densãq
malor copiam procieauit. Sic libido uoluptatĩ
eiortum quidẽ de sunilitudine nature inra¬
tionabit ẜuit. s in ecessib hominũ uehem̃t᷑
aoeresut.Tantas differentias peccatoꝵ q̃ uenuit
ei ipsa uoluntate progenerans. quantas ininra¬
tionabilib inuenue posis. Sic cõmotio furoris
inrationabił quidẽ rei cognita ẽ: crescit ñ cogita¬
tionis accessu. huic enĩ memoria malitiȩ. hic̃
inuidie. hinc mendatiũ. insidiȩ quaq ac si¬
mulationes hinc eẽ. monstrant᷑. hec aut̃ om̃ia

Expanded text:
Mox enim ut quis ad passionis tabem efficaciam mentis Mox enim ut quis ad passionis tabem efficaciam mentis inflexerit, eique sua consilia servire compulerit, tunc quaedam depravatio bonae formationis ostenditur, et ita natura omnis in malitiam commutatur, cum jam ratio penitus excolat principia passionum, et in augmentum nequitiae vitiorum causas ipsas cogitationes multiplicet. Cooperationem namque suam mens passionibus exhibens, multifidam densamque malorum copiam procreavit. Sic libido voluptatis exordium quidem de similitudine naturae irrationabilis habuit, sed in excessibus hominum vehementer accrevit, tantas differentias procreatorum quae veniunt ex ipsa voluntate progenerans, quantas in irrationabilibus invenire non possis. Sic commotio furoris irrationabilis quidem rei cognata est, crescit vero cogitationis accessu. Hinc enim memoria malitiae, hinc invidiae, hinc mendacium, insidiae quoque ac simulationes hinc esse monstrantur. Haec autem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ilit̾ eũ tuet᷑ qͥ facilius a fortiorib capitir¬
corpulentũ qͦ seruat edacitas. & s contigerit
ñ ad sequi qd̾ uoluptas inquirit: fit in ratio¬
nabił meroris occasio. ħ aut̃ om̃ia & si qͣst̃ ca¬
lia: ex animali brutaq institutione genera¬
tioni hõis accessisse ñ dubiũ ẽ.S mͥ concedat᷑.
ut uixta quandã finctionẽ rei mirabilis hu¬
manã formã sermone descͥbam. Sic̃ enĩ uide¬
mus de reb fictis scuptilia fieri simulacbra
me constituant. Sic hoĩs duplex ad contraria
similitudo quedã uidet᷑ ex istere. mente qͥdem
qͣ deo dignꝰ ẽ. ad diuinam formatꝰ pulchritu¬
dinẽ. passionib aut̃ quaꝵ pulsat᷑ impetu:
ad bruta animalia qͣdam ꝓͥetate coniunctus.
Frequent᷑ aut̃ motꝰ pene brutꝰ efficit᷑ qͦtiꝰ¬
ens ad motus inrationabiles penitꝰ inclinat᷑.
obcurans id qd̾ ẽ in se meluus. deterioris affectu.

Expanded text:
metus eum tuetur qui facilius a fortioribus capiturmetus eum tuetur qui facilius a fortioribus capiturcorpulentum quoque servat edacitas; et si contigerit non assequi quod voluptas inquirit, fit irrationabilis moeroris occasio. Haec autem omnia, et si qua sunt talia, ex animali brutaque institutione generationi hominum accessisse non dubium est. Sed mihi concedatur ut juxta quamdam fictionem rei mirabilis humanam formam sermone describam. Sicut enim videmus de rebus fictis sculptilia fieri simulacra qme constituant, sic hominis duplex ac contraria similitudo quaedam videtur existere, mente quidem qua Deo dignus est ad divinam formatus pulchritudinem, passionibus autem quarum pulsatur impetu ad bruta animalia quadam proprietate conjunctus: frequenter autem motus pene brutus efficitur, quoties ad motus irrationabiles penitus inclinatur, obscurans id quod est in se melius, deterioris affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
as it roꝵ enĩ ex hoc initio &̃ uitia uni¬
uersa ueluti e fonte quodã manantia:
scatere in hoĩs conuersatione miseranda. hx̧c
aut̃ p̃sens assertio argumentatione firmatur
sib pasionũ quedã cognationob̾ & inrationabi¬
lib equał appareat. Nsenĩ fas ẽ. humane natũ¬
i iua ta hoe qd ad diumã speciem formataie.
unratta pissibilis affectionis adscribi. s q inrati¬
onabiliũ auimantiũ in hunc munduĩ uita p̃¬
cessit ob p̾dictas causas homo qͦ exeadẽ format¬
oioe aliquid bint uixta generandi de cortiua
similis deo ẽ neq ꝑ pissibilem uoluptatem sup
Attia. & appetentia plurima atq diminutio¬
nis adium hotũq similia: ab ea figura quadi¬
uinitas expͥmit᷑ procul existunt. Hxac gͥ humai¬
na substantia de mrationabili parte contras
fa nãq quib brutorũ uita ad consenieatio¬
nẽ sui munita ẽ ad hominis eͣnssata con¬
uersationẽ : pissionum uitia facta st̃ f

Expanded text:
Arbitror enim ex hoc initio, etiam vitia uniArbitror enim ex hoc initio, etiam vitia universa veluti e fonte quodam manantia scatere in hominis conversatione miseranda. Hac autem praesens assertio argumentatione firmatur, quod passionum quaedam cognatio nobis et irrationabilibus aequalis appareat. Non enim fas est humanae naturae juxta hoc quod ad divinam speciem formata est initia passibilis affectionis ascribi: sed quia irrationabilium animantium in hunc mundum vita praecessit, et ob praedictas causas homo quoque ex eadem formatione aliquid habuit juxta generandi decorationesimilis est, neque per passibilem voluptatem supet audacia, appetentia plurium atque diminutionis odium, horumque similia, ab ea figura qua Divinitas exprimitur procul existunt. Haec igitur humana substantia de rationabili parte contraxit. Ea namque quibus brutorum vita ad conservationem sui munita est, ad hominis translata conservationem, passionum initia facta sunt.