comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uie laboriose ne ponas anime tue scandalũ.
et a filiis tuis caue. et a domesticis tuis at¬
tende. In om̃i oꝑe. crede ex fide anime tue. Hec
ẽ enim cõseruatio mandatoꝵ. Qui credit deo.
attendit mandatis. et qͥ cõfidit in illo no mi

Expanded text:
viae laboriosae ne ponas animae tuae scandalum viae laboriosae ne ponas animae tuae scandalum et a filiis tuis cave et a domesticis tuis adtende in omni opere crede ex fide animae tuae haec est enim conservatio mandatorum qui credit Deo adtendit mandatis et qui confident in illo non mi
Abbreviated transcription (Latin):
dit tͥ bona gr̃a. et hora surgendi non te
trices. Precurre aũt pͥor in domũ tuam.
etillic auocare. et illic lude. et age con¬
ceptiones tuas. et nõ in delictis & uerbo
upbo. Suꝑ his om̃ib bñdicito dñm qui
sent te: et inebriantem te ab om̃ib bonis
sus. Qui timet dm̃: excipiet doctriam
Peius.
et qͥ ugilauerint ad illũ: inuenient b̃ndictio¬
nem. Qui querit leg̾e replebit᷑ ab ea. et qͥ insi¬
diose agit : scandalitabitur in ea. Qui timent
dm̃. inuenient uiditiũ iustum. et iusticias
qͣsi lum̾ accendent. Peccator homo uitabit
correptionem. et scđm uoluntatem suam in¬
ueniet c̃oparation̾ẽ. Uir cõsilii: non disꝑdet
intelligentiam. Alienus &e suꝑb non ꝑties¬
cit
Mtimorẽ. etiam pꝰquam fecit cum eo
sine  cõfilio. ex sius insectationib arguet᷑.
sine consilio nicħ facias.
et pꝰ factũ non penitebis. In uia riune nõ
eas. et nõ offendas in lapides. nec credas te

Expanded text:
bi bona gratia et hora surgendi non te bi bona gratia et hora surgendi non te trices praecurre autem prior in domum tuam et illic avocare et illic lude et age conceptiones tuas et non in delictis et verbo superbo et super his omnibus benedicito Dominum qui fecit te et inebriantem te ab omnibus bonis suis qui timet Deum excipiet doctrinam eius et qui vigilaverint ad illum invenient benedictionem qui quaerit legem replebitur ab ea et qui insidiose agit scandalizabitur in ea qui timent Dominum invenient iudicium iustum et iustitias quasi lucem accendent peccator homo devitabit correptionem et secundum voluntatem suam inveniet conparationem vir consilii non disperiet intellegentia alienus et superbus non pertimescit timorem etiam postquam fecit cum eo sine consilio et suis insectationibus arguetur sine consilio nihil facias et post factum non paeniteberis in via ruinae non eas et non offendes in lapides ne credas te
Abbreviated transcription (Latin):
ectorem te posuerunt:
noli extolli. Esto in illis: qͣsi uinus eo¬
F ipsis
Curam illoꝵ habe. et sic considera. et om̃i cura
tua explicata. recube ut leteris ꝓpt̾ illos. ut
ornamentũ gr̃e accipias coronam. et dignati¬
onem cõsequaris corrogationis. Loq̃re maior
natu. decet enĩ te : primũ uerbũ diligenti
scientĩa. et non impedias musicam. ubi au
ditus non ẽ : non effundas sermonem. et
importune noli extolli : in sapientia tua. Gen
mula carbunculi in ornam̃to auri.
cõparatio musicoꝵ: in couiuo ni. Si¬
cut in fabricatione auri signum ẽ smaracdi.
sic numerus musicoꝵ in iocundo & mode¬
rato uino. Audi tacens. et ꝓ reuerentia :¬
accidet tͥ gr̃a bona. Adolescens loquere
in tua causa uix. Si bis int̾rogatus fueris:
habeat caput responsum tuũ. In multis
esto qͣsi insciꝰ. et audi tacens simul. ⁊ que¬
rens. In medio magnatoꝵ nõ p̾sumas. et
uͥ sunt senee: nõ multũ loquaris. Ante
grandinem p̾ibit choruscatio. et ante ue¬

Expanded text:
ectorem te posuerunt noli extolli esto in illis quasi unus ex ipsis curam illorum habe et sic conside et omni cura tua explicita recumbe ut laeteris propter illos et ornamentum gratiae accipias coronam et dignationem consequaris conrogationis loquere maior natu decet enim te primum verbum diligenti scientiam et non inpediditus non est, effundas sermonem; et importune noli extolli in sapmula carbunculi in ornamento auri et conparatio musicorum in convivio vini sicut in fabricatione auri signum est zmaragdi sic numerus musicorum in iucundo et moderato vino audi tacens et pro reverentia accedet tibi bona gratia adulescens loquere in tua causa vix si bis interrogatus fueris habeat caput responsum tuum in multis esto quasi inscius et audi tacens simul et quaerens in medio magnatorum non praesumas et ubi sunt senes non multum loquaris ante grandinem praeibit coruscatio et pro re
Abbreviated transcription (Latin):
sedisti. nõ aꝑies suꝑ illam faucem tuã
prior. Non dicas si multa sunt. q̃ suꝑ illam
sunt. Mem̃to qm malus ocłs nequa. Nequi
ocło. quid creatum ẽ. Ideo ab om̃i facie sua
lacrimabitur cũ uiderit. Ne extendas manũ
tuam p̾or.et iniuidia contaminatus erubescas.
Le cõprimaris in cõuuuo. intellige que sũt¬
pxumni tui exte ipso. Utere qͣsi homo frugi
hic q̃ tͥ apponuntur. et non cũ manducas
multũ odio habearis. C essa prior causa
discipline. et noli nimius ee̾: ne forte of¬
fendas. Et si in medio multoꝵ sedisti. pͥor
illis non extendas manũ tuam: nec pͥor
poscas bibere. Quã sufficiens ẽ homini
erudito. uinũ exiguuũ. Et in dormien¬
do nõ laborabis ab illo. et nõ senties do¬
lorem. Uigilia & colera & tortura uiro in¬
frunito. somnus sanitatis in hoie parco.
ormiet usq in mane. et anima illius cũ
ipso delectabitur. Et si coactus fueris in
edendo multũ. surge e medio & uome. et
refrigerabit te.et nõ adduces corpori tuo

Expanded text:
sedisti non aperias super illam faucem tuam prior non dicas simulata sunt quae super illa sunt memento quoniam malum oculus nequa nequius oculo quid creatum est ideo ab omni facie sua lacrimabitur cum viderit ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus obrubescas nec conprimaris in convivio intellege proximi tui ex te ipso utere quasi homo frugi quae tibi adponuntur et non cum manducas multum odio habearis cessa prior causa disciplinae et noli nimius esse ne forte offendas et si in medio multorum sedisti prior illis non extendas manum tuam nec prior poscas bibere quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum et in dormiendo non laborabis ab illo et non senties dolorem vigilia et cholera et tortura viro infrunito somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome et refrigerabit te et non adduces corpori tuo
Abbreviated transcription (Latin):
sobrĩa facit anim̾a. Laborauit diues in c̾ogre¬
gatione substantie. et in reqͥe sua replebitur
bonis suis. Laborauit pauꝑ in diminutione
uictus. et in fine inobs fit. Qui aurũ diligit:
nõ iustificabit᷑. et qͥ inseqͥtur consũptionem:
replebit᷑ ex ea. Multi dati sunt in auri casus.
et facta est in specie ipsiꝰ ꝑditio illoꝵ. Lig¬
num offensionis ẽ aurum sacrificantium.
e illis qͥ sectant᷑ illud. et om̃is inprudens
deꝑiet in illo. B eatus diues qͥ inuentus
ẽ sine macła. et qͥ pꝰ aurum nõ abiit. nec
sꝑauit in pecunie thesauris. Quis ẽ hic

Expanded text:
in congregatione substantiae et in requie sua replebitur bonorum suorum laboravit pauper in diminutione victus et in fine inops fit qui aurum diligit non iustificabitur et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea multi dati sunt in auri casus et facta est in facie ipsius perditio illorum lignum offensionis est aurum sacrificantium vae illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo beatus dives qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecu
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Miserere a¬
nime tue plac̾es
do. Qui gͦ mise¬
reri uult̃ ꝓrimo.
a se trahat neces¬
se ẽ originẽ mi¬
serendi. Scriptũ
nãq ẽ. diliges
te ipsũ. Quomͦ
gͦ alteri miseren¬
do piꝰ ẽ. qͥ ad huc
iniuste iuen¬
do sit ipiꝰ si¬
bonus erit.¬
temet ipsum in cosilio tuo. Iocunditas cordis hȩc
ẽ uita hominis. et thesaurus sine defectione
scitatis. et exultatio uiri ẽ longeuitas. Mise¬
rere anime tue placens do. et contine & congre¬
ga cor tuũ in scĩtate eiꝰ. et tristiciã longe expes
le a te. Multos enĩ occidit tristicia. et non est
utilitas in illa. Telus & tracundia minuent
dies. et ante tempꝰ senectam adducet cogitatus.¬

Expanded text:
 Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibonus erittemet ipsum in consilio tuo. iocunditas cordis haec est uita hominis et thesaurus sine defectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas. miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega cor tuum in sanctitate eius et le a te, multos enim occidit tristitia et non est utilitas in illa. Zelus et iracundia minuent dies et ante tempus senectam adducet cogitatus
Abbreviated transcription (Latin):
abscõdita in ore clauso. qͣsi appositio¬
nes epularũ circũposite sepulcro. Quid
ꝙꝓderit libatio idolo. Nec enim man¬
ducat : nec odorabit᷑. Sic qͥ effugatur
a dño. et portans mercedes iniquita¬
tis. uidens ocłis & ingemiscens. sicut
spado cõplectens uirginẽ: et suspirans.
Tristiciam nõ des anime tue. et non
affligas

Expanded text:
absconsa in ore cluso quasi adpositioabsconsa in ore cluso quasi adpositiones epularum circumpositae sepulchro quid proderit libatio idolo nec enim manducat nec odorabitur sic qui effugatur a Domino et portans mercedes iniquitatis videns oculis et ingemescens sicut spado conplectens virginem et suspirans tristitiam non des animae tuae et non adfligas
Abbreviated transcription (Latin):
Transeundo
hospes ornare
mensam dicit᷑.
ostentatione
scitatis eiꝰ laus
altaris osten¬
ditur : ⁊ ipse
tam̃ apud do¬
mero cuuu
nõ habetur.
aliis eiꝰ opinio
dõ extraneus
ipse ꝑtr̃asit.
Lude cũ eo: et contristabit te. No cõrideas
illi. nec doleas. et in nouissimo obtupescãt
dentes tui. Non des illi potestatẽ in uiuen¬
tute. et ne despicias cogitatus illiꝰ. Cur¬
ua ceruice eiꝰ in iuuentute. et tunde late¬
ra etꝰ dũ infans ẽ : ne forte induret. et nõ
credat tͥ. et erit tibi dolor anime. Doce
filiũ tuũ & oꝑare in illũ. ne in turpitu¬
dinem ȩillius offendas.
elior ẽ pauꝑ sanus & fortis uiribus:
qͣm diues inbecillis. et flagellatus
malitia. Salus anime: in sc̃itate iusti¬
cie. melioꝵ om̃ĩ auro & argento. et corpꝰ
ualidũ: qͣm census inmensus. Non est
censue suꝑ censũ salutis corporis. et
nõ ẽ oblectatio: suꝑ gaudui cordis. Me¬
lior ẽ mors : qͣm uita amara. et requies
et̾na : qͣm languor ꝑseuerans. Bona

Expanded text:
Transeundo namque hospes ornare mensam dicitur,ostentatione sanctitatis ejus laus altaris extenditur, et ipse tamen apud Dmero civium non habetur. Aliis ejus opinio Deo extraneus ipse pertransit.lude cum eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem eius in iuuentute et tunde latera eius, dum infans est, ne forte induret et non credat tibi, et erit tibi dolor animae. doce filium tuum et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas melior est pauper sanus et fortis viribus quam dives inbecillis et flagellatus malitia salus animae in sanctitate iustitiae et melior omni auro et argento et corpus validum quam census inmensus non est census super censum salutis corporis et non est oblectatio super cordis gaudium melior est mors quam vita amara et requies aeterna quam languor perseverans bona
Abbreviated transcription (Latin):
A udi me fili & ne sꝑnas me. et in nouissimo
inuenies uerba mea. In om̃ib oꝑib tuis esto
uelox. et om̃is infirmitas nõ occurret tibi.
Splendidum in panib bndicent labia multoꝵ
et testimonium ueritatis illiꝰ fidele. Inne¬
quissimu̾ in pane murmurauit qiuitas. et
testimoniũ neqͥcie illtꝰ uerum est. Diligentes
in uino noli ꝓuocare. multos enĩ extermi¬
nauit uinum. Ignis ꝓbat ferrũ durũ. sic
uinũ corda suꝑborũ arguet in ebrietate
brietate.Si bibas illud moderate: erie so¬
defraudat uitam. Mors.
inum in iocunditatem creatũ ẽ. non in
ebrietat᷑e ab initio. Exultatio anime et
cordis: uinu̾ moderate potatũ. Sanitas est¬
tum potatũ. irritationem & iram: et rui¬
nas multas facit. Amaritudo anime: ul¬
num multũ potatum. Ebrietati animo¬
sitas. inprudentis offensio. minorans uir¬
tritem : et faciens uulnera. In cõuuuo ui¬
ni non arguas ꝓximũ. et nõ despicias
eũ: in iocunditate illiꝰ. Uerba unproperii

Expanded text:
audi me fili et ne spernas me et in novissimo invenies mea verba in omnibus operibus tuis esto velox et omnis infirmitas non occurret tibi splendidum in panibus benedicent labia multorum et testimonium veritatis illius fidele in nequissimo pane murmurabit civitas et testimonium nequitiae illius verum est diligentes in vino noli provocare multos enim exterminavit vinum ignis probat ferrum durum sic vinum brietate: si bibas illud moderate, ut sdefraudat uitam mors. uinum in iucunditate creatum est, non in ebrietate ab initio. exultatio animae et cordis uinum modice potatum. uinum tum potatum irritationem et iram et ruinas multas facit. Amaritudo animi vinum multum potatum; ebrietatis animositas, inprudentis offensio, minorans virtutem et faciens vulnera. In convivio vini non arguas proximum et non despicias ei in iocunditate illius; verba inproperii
Abbreviated transcription (Latin):
contra hostẽ accipiet scutũ. Non obliisca¬
ris amici tiu in animo tuo. et no immemor
sis illiꝰ : in oꝑib tuis. Noli cõsiliari cum
socero tuo. et a zelantib te absconde cõ-¬
silium. Om̃s consiliariꝰ ꝓdit confiliũ. sed
ẽ consiliariꝰ in semet ipso. A consiliario ser¬
ua animam tua. Priꝰ scito que sit illius
necessitas. et qͥd ipse in animo suo cogita
uit. ne forte mittat sudem in t̾ram. et di¬
cat tͥ bona ẽ uita tua. et stet e cõtrario
uidere qͥd tibi eueniat.
ũ uiro irreligioso: tracta de sc̃itate.
et cũ iniusto: de iusticia. et cũ mulie

Expanded text:
contra hostem accipiet scutum non obliviscacontra hostem accipiet scutum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum socero tuo et a zelantibus te absconde consilium omnis consiliarius prodit consilium sed est consiliarius in semet ipso a consiliario serva animam tuam prius scito quae sit illius necbit: ne forte mittat sudem in terram, et dicat tibi: Bona est via tua; et stet e contrario videre quid tibi eveniat. Cum viro religioso tracta de sanctitate, et cum justo do ju
Abbreviated transcription (Latin):
cii. Cor prauu̾ dabit tristiciam. et homo
ꝑitus resistet illi. Omne̾ masculũ excipiet
mulier. et ẽ filia melior filia. Species mu¬
lieris exhilarat faciem uiri sui. et super
om̃em concupiscentĩa hominis suꝑducet
desid̃ium. si est lingua curationis & miti¬
lios hominũ. Qui possidet muliere bon̾a.
incoat possessionẽ. Adiutoriũ scdm illum
ẽ. et columna ut reqͥes. Ubi non ẽ sepes
diripietur possessio. et uͥ non est mulier
gemiscit egens. Cui credit qͥ non habet
nidũ. et deflectens ubicũq obscurauerit.
quasi succinctus latro exiliens de ciuitate
in cuuitatem.
mĩs amicus dicet. et ego amicitĩa co¬
pulaui. s ẽ amicus solo nomine amicꝰ
Nonne tristicia in est usq ad mort̾e. Soda¬
lis aut & amicus: ad inimicitĩa conuer¬
tentur. O p̃sumptio neqͥssima unde creata
cooꝑire arid̾a malitia & dolositate illius.
Sodalis amico c̃oiocundaturin oblectatione.
et in tepore tribulationis aduersariꝰ erit.
S odalis amico condolet causa uentris. et

Expanded text:
pravum dabit tristitiam et homo peritus resistet illi omnem masculum excipiet mulier et est filia melior filiae species mulieris exhilarat faciem viri sui et super omnem concupiscentiam hominis superducit desiderium si est lingua curationis et mitilios hominum qui possidet mulierem inchoat possessionem adiutorium contra illum est et columna ut requies ubi non est sepis diripietur possessio et ubi non est mulier gemescit egens cui credit qui non habet nidum et deflectens ubicumque obscuraverit quasi succinctus latro exiliens de civitate in civitatem omnis amicus dicet et ego amicitiam copulavi sed est amicus solo nomine amicus nonne tristitia inest usque ad mortem sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur o praesumptio nequissima unde creata cooperire aridam malitiam et dolositatem illius sodalis amico coniucundatur in oblectatione et in tempore tribulationis adversarius erit sodalis amico condolet causa ventris et
Abbreviated transcription (Latin):
ratio humiliantis se nubes penitrabit.
et donec ꝓpinquet nõ consolabit᷑. et
no discedet donec aspiciat altissimꝰ. Et dñ
nõ elongabit. s uidicabit iustos. et faciet
iuditiũ. et fortissimus nõ habebit in illis
pacientĩa: ut cõtribulet dorsũ ipsoꝵ. ⁊ gen¬
tib reddet uindict᷑a: donec tollat pleni¬
tudinẽ suꝑboꝵ. et sceptra iniquoꝵ cotri¬
bulet. donec reddat hõib scdm actus suos
et sccłm oꝑa ade. et scđm p̾sumptionem
illiꝰ. donec iudicet iuditium plebis sue.
et oblectabit iustos miscia sua.
peciosa misccłia dĩ in tepore tribula¬
tionis. qͣsi nubes pluuuie in tepore
siccitatis.¶ Miserere nr̃i dͤs om̃ium &e pebr¬
ꝑce nol
et ostende nob̾ lucem miserationũ tuarũ. et

Expanded text:
ratio humiliantis se nubes penetrabit et donec propinquet non conrogabitur et non discedet donec aspiciat Altissimus et Dominus non longinquabit sed iudicabit iustos et faciet iudicium et Fortissimus non habebit in illis patientiam ut contribulet dorsum ipsorum et gentibus reddet vindictam donec tollat plenitudinem superborum et sceptra iniquorum contribulet donec reddat hominibus secundum actus suos et secundum opera Adae et secundum praesumptionem illius donec iudicet iudicium plebis suae et oblectabit iustos misericordia sua speciosa misericordia Dei in tempore tribulationis quasi nubes pluviae in tempore siccitatis miserere nostri Deus omnium et respice nos et ostende nobis lucem miserat
Abbreviated transcription (Latin):
Festina tempꝰ. et mem̃to finis: ut enarrent
mirabilia tua. In ira flãme deuoretur qui¬
saluat᷑. et qͥ pessimant plebem tua: inue¬
niant ꝑditionem. Contere caput pͥnçipũ
in imicor dicentium. non ẽ aliꝰ pret̾ nos.
Congrega om̃s trib iacob. et cognoscant q
non est dẽ nͥ tu. ut enarrent magnalia tua.
et hereditabis eos sicut ab initio. Miserere
plebi tue suꝑ quam inuocatu ẽ nom̃ tuu.
et isrł quem coequasti pͥmogenito tuo. Mi¬
serere ciuitati scĩficationis tue. ierłm ciui¬
tati reqͥei tue. Reple syon inenarrabilibus
uerbis tuis. et gła tua ppłm tuũ. da tes¬
timonium qr abinitio creature tue sunt.
et suscita p̾cationes quas loquuti sunt
in nomine tue ꝓpħe pͥores. Da mercede
sustinentib te. ut ꝓpħe tui fideles inue¬
Scđm b̃ndictionem aaron da ppło tuo. et
dirige nos inuiam iusticie. et sciant om̃s
qͥ inhabitant terrã: qr tu es ds in cõspec¬
tu scłor. Omn̾e escam manducabit uent̾.

Expanded text:
empus et memento finis: ut enarrent magnalia tua. In ira flamme devorentur peccatores: et qui pessimant plebem tuam inveniant perditionem. Contere caput principum iniquorum: dicentium non est alius preter nos. Congrega omnes tribus Jacob et cognoscant quia non est Deus nisi tu ut enarret magnalia tua: et hereditabis eos sicut ab initio. Miserere plebi tue super quam invocatum est nomen tuum: et Srahel quem quoequasti primogenito tuo. Miserere civitati sanctificationis tue: Iherusalem civitati requiei tue. Reple Syon inenarrabilibus virtutibus tuis: et gloria tua populum tuum. Da testimonium quia ab initio creature tue sunt: et suscita precationes quas locuti sunt in nomine tuo prophetae priores da mercedem sustinentibus te ut prophetae tui fideles inveum secundum benedictionem Aaron de populo tuo et dirige nos in via iustitiae et sciant omnes qui inhabitant terram quia tu es Deus conspector saeculorum omnem escam manducabit venter
Abbreviated transcription (Latin):
de graciis agendis. cũ impio: de pietate.
cũ inhonesto: de honestate. cũ oꝑario a¬
grario : de om̃i oꝑe. cũ oꝑario annuali:
de consu̾matione anni. cũ seruo pigro:
de multa oꝑatione. Non adtendas his
in om̃i consilio. s cum uiro sc̃o assidu¬
us esto. Quẽcumq cognouieris: obser¬
uantem timorẽ dĩ. cuius anima est.
scđm animam tua. Quicũq titubauerit in
tenebris nõ condolebit tͥ. et cor boni con¬
silii statuet tecũ. Non ẽ enĩ tͥ aliud plus

Expanded text:
 cum impio de pietate cum inhonesto de honestate cum operario agri de omni opere cum operario annuali de consummatione anni cum servo pigro de multa operatione non adtendas his in omni consilio cum viro sancto adsiduus esto quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibi et cor boni consilii statue non est enim tibi aliud plu
Abbreviated transcription (Latin):
eto tamen & iustum. ee. arbitror. u̾ttantum ualeat ẽcilium scđi tigisitani qđ lucilla con-¬
auit aduersus absentẽ cecilianũ & apłicas sedesq totũq orbem cetiliano comunicantẽ:
quantu uala c̃ciliũ maximianensium qđ similit̃ femina nescio quȩ confliuit aduersus¬

Expanded text:
peto tamen et iustum esse arbitror, ut tantum ualeat concilium Secundi Tigisitani, quod Lucilla confpeto tamen et iustum esse arbitror, ut tantum ualeat concilium Secundi Tigisitani, quod Lucilla conflauit aduersus absentem Caecilianum et apostolicas sedes totumque orbem Caeciliano communicantem, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant qđ fecerunt. merito certo annoꝵ int̾ uallo in ocubseorũ reuolutũ.ẽ. opus ipsor
Q uęrite ꝑ quã feminã maximianꝰ qui dr̃.ẽẽ. donati ꝓpinquus. sese apͥmiani comunione
p̃ciderit: & quẽ ad modum c̃gregata ep̃orũ factione primianum dam narit absentẽ. &
cecilianum damnauit absentẽ. & c̃ta eũ ep̃s ordinatus est: anforte quod aceteris afris suę
cõmunionis ep̃is c̃tra factionẽ maximiani primianus pur gatus. ẽ. Ualere uultis. & qđ
atrans marinis unitatis ep̃is aduersus factionẽ maiorini cecilianꝰ purgatus . ẽ. ualere non
uultis: Rogo fr̃s mei quid magnum peto. quid difficile auob̾ intelligiꝰ cupio: Multum
quidem inter ẽ incõparabilit̃ distat uł auctoritate uł numero africana eccła. si cũ ceteris
b partib conferatur. Et longe minor est & iam siunitas hic ẽet. longe omin

Expanded text:
sentiant, quod fecerunt; merito certo annorum interuallo in oculos eorum reuolutum est opus ipsorum. sentiant, quod fecerunt; merito certo annorum interuallo in oculos eorum reuolutum est opus ipsorum. quaerite, per quam feminam Maximianus, qui dicitur esse Donati propinquus, sese a Primiani communione praeciderit et quem ad modum congregata episcoporum factione Primianum damnarit absentem et ta episcoporum factione Caecilianum damnauit absentem et contra eum episcopus ordinatus est. an forte, quod a ceteris Afris suae communionis episcopis contra factionem Maximiani Primianus purgatus est, ualere uultis et, quod a transmarinis unitatis episcopis aduersus factionem Maiorini Caecilianus purgatus est, ualere non uultis? rogo, fratres mei, quid magnum peto? quid difficile a uobis intellegi cupio? multum quidem interest et incomparabiliter distat uel auctoritate uel numero Africana ecclesia, si cum ceteris orbis partibus conferatur, et longe minor est, etiam si unitas hic esset, longe omni
Abbreviated transcription (Latin):
forensib: aut ecdasticis agimꝰ. Maior lib̵ Nr. orb terrirũ. est. In eo lego cõpletũ: quod
nlibro di lego ꝓmissum. Dñs inquit dixit ad me filius m̃s estu: ego hodie
ostula a mẽ & dabo tͥ g̃s hereditatẽ tuã: & possessionẽ tuã ter miros terrȩ. Huic heredi¬
pete qͥ non cõmunicat: quos lib& libros teneat. ex here datum se ẽẽ cognoscat. Hanc
tatẽ. quis qͥs expugniat: alienum seẽe a familia dĩ satis indicat. Certe dec
tradidisse flam mis: qui contra uoluntate litigat testatoris. Quiꝰ tibifecit õpars donati
quid tibi fecit eccła corinthioꝵ : quod autemꝰ deista dico: deom̃ib talib & tã longe
positis intelligi uolo. Quid uob fecer̃. quȩ nec om̃ino quid feceritis nec qͦs infama ueritis
nosse potues : Anquia lucilla. cecilianus in africa lesit. lucem xp̃i orbamisit. Tandem

Expanded text:
forensibus aut ecclesiasticis agamus. maior liber noster orbis terrarum est;in eo lego completum, quod forensibus aut ecclesiasticis agamus. maior liber noster orbis terrarum est;in eo lego completum, quod in libro dei lego promissum: Dominus. inquit, dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodieostula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. huic hereditati qui non communicat, quoslibet libros teneat, exheredatum se esse cognoscat; hanc hereditatem quisquis expugnat, alienum se esse a familia dei satis indicat. certe de ttradidisse flammis, qui contra uoluntatem litigat testatoris. quid tibi fecit, o pars Donati, quid tibi fecit ecclesia Corinthiorum? quod autem de ista dico, de omnibus talibus et tam longe positis intellegi uolo. quid uobis fecerunt, quae nec omnino, quid feceritis, nec, quos infamaueritis, nosse potuerunt? an quia Lucillam Caecilianus in Africa laesit, lucem Christi orbis amisit? ITandem
Abbreviated transcription (Latin):
ttanto ante ꝓmissa est: uiolatã pacem. conscissã unitatẽ. iterata baptis mat
pendunt: intueantur exempla quib demonstratũ . c̃. qͣnti hȩc penderit ds̃. Quifecerunt
idolum: usitata gladii morte pemitisunt. Qui uͦ scis ma facert uoluer: hiatu terrȩ pͥncpes
deuoriti. & turbi consentiens igne consupta ẽ. Diuiersitate poenarum: diuersitas a gnios¬
citur meritoꝵ. Traduntur inꝑsecutione sc̃i codices confitentur traditores: & dõ dimit¬
ntus. Non interro gantur innocentes: & ab ominib temerariis damnantur. Pi
integes certis indicus: quiinter damnatos absentes multo uehementius ceteris criminatus:
ato. Quȩ cunc actasint legistis que nunc agantur uidecis. Side illis ia
dubitatis. ista umcernite. Cerie non carcis ueterib: nonarcdniuis publicis Nor gestis

Expanded text:
sicut tanto ante promissa est. uiolatam pacem, conscissam unitatem, iterata baptismata,sicut tanto ante promissa est. uiolatam pacem, conscissam unitatem, iterata baptismata,pendunt, intueantur exempla, quibus demonstratum est, quanti haec penderit deus. qui fecerunt idolum, usitata gladii morte perempti sunt; qui uero schisma facere uoluerunt, hiatu terrae principes deuorati et turba consentiens igne consumpta est. diuersitate poenarum diuersitas agnoscitur meritorum. Traduntur in persecutione sancti codices, confitentur traditores et deo dimittuntur; non interrogantur innocentes et ab hominibus temerariis damnantur; probatur integer certis iudiciis, qui inter damnatos absentes multo uehementius ceteris criminatus eimperator. quae tunc acta sint, legistis; quae nunc agantur, uidetis. si de illis in alique dubitatis, ista iam cernite. certe non chartis ueteribus, non archiuis publicis, non gestis
Abbreviated transcription (Latin):
odis& mulos eos tam teptatos & inuentos ꝓ nomine dñi tolerauit. Ad sũma scipsos inte roged.
Lonne tolerintui abeis cȩdes & incendia ciscũ cellionũ Iueneratores p̃cipitatoꝵ ulgo cadiuqũ
a sub inere dibilib malis unius optati ꝑtot annos tocius asticȩ gemitus Parto iam dicere
singularũ paricã regionũ & cuutatũ. & fundoꝵ grannicas potestates : & publica lagotima
Meliuis enim uob̾ hȩc uos ipsi dicitis: siue inaurẽ siue mnpalam. sicut libitũ fuerit. Quocumq
enim oculos uerteritis occurr& uob̾ qđ dico. uł pocius qđ taceo. Neq hinc istos quos ibi
diligitas accusamꝰ. Honenim nob̵ displic& quia tolerant malos sedquia intolerabilit malis:
ꝓpe scisma. propter altare contra altare. ꝓpt̃ separationẽ abhereditate xp̃i totoorbe disfusa.

Expanded text:
odisset malos, eos tamen temptatos et inuentos pro nomine domini tolerauit. Ad summam se ipsos interrogent. odisset malos, eos tamen temptatos et inuentos pro nomine domini tolerauit. Ad summam se ipsos interrogent. nonne tolerantur ab eis caedes et incendia Circumcellionum, ueneratores praecipitatorum ultro cadauerum et sub incredibilibus malis unius Optati per tot annos totius Africae gemitus? parco iam dicere singularum per Africam regionum et ciuitatum et fundorum tyrannicas potestates et publica latrocinia. melius enim uobis haec uos ipsi dicitis siue in aurem siue palam, sicut libitum fuerit. quocumque enim oculos uerteritis, occurret, quod dico uel potius quod taceo. neque hinc istos, quos ibi diligitis, accusamus. non enim nobis displicent, quia tolerant malos, sed quia intolerabiliter mali sunt propter schisma. propter altare contra altare, propter separationem ab hereditate Christi toto orbe diffusa,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sscõs. di seruos & amicos semꝑ hibuisse se quos insuo popło tolerarent : cũ qͥb tame
illius temporis sacram̃ta cõ municantes. non solũ non in quinabantur. sed & iãlaudabilitꝰ
sustinebãt: studentes sicut ait apłs seruare unitatẽ sp̃s inuiculo pacis. Miten danur
&iam post dm̃i aduentũ ubi multo plura huius tolerintiȩ ꝑtotũ orbem inueniremꝰ exepli:
Sionu sepibi aẽ in auactoritatẽ redigi potuissent. Tam̃ hec ipsi quȩ habemꝰ adiuertite: Tolerat
ipse dũis udam diabolũ. furt̃ & uenditorem suum: sinit accipere inter in nocentes disciplos quod
paulus nonsua quȩreus sed que iħu xp̃i. cum gloriosissima tolerantia conuersatur. Postremo
qđ puilo ante cõmemoraui diuina uoce laudatus sub angłi nomine p̃positus eccłȩ: quõd cũ

Expanded text:
omnes sanctos dei seruos et amicos semper habuisse, quos in suo populo tolerarent, cum quibus tamen omnes sanctos dei seruos et amicos semper habuisse, quos in suo populo tolerarent, cum quibus tamen illius temporis sacramenta communicantes non solum non inquinabantur, sed etiam laudabiliter sustinebant studentes, sicut ait apostolus, seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. adtendant etiam post domini aduentum, ubi multo plura huius tolerantiae per totum orbem inueniremus exempla, si omnia scribi et in auctoritatem redigi potuissent, — tamen haec ipsa, quae habemus, aduertite. tolerat ipse dominus Iudam diabolum, furem et uenditorem suum, sinit accipere inter innocentes discipulos, quod Paulus non sua quaerens, sed quae Iesu Christi, cum gloriosissima tolerantia conuersatur; postremo, quod paulo ante commemoraui, diuina uoce laudatur sub angeli nomine praepositus ecclesiae, quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ frumta parcentes ꝓunitate tolerarem. non solum nulla rephensione. sed &ia Non
parui laude Noᷤ dignos dicera: qͥcũq sicripturas scs non corde su d audirae. Tolerac
aaron multitudinem idolũ exigentẽ a fabricante. & adorante : tolerat moyses adus
li tot milia mur murantia: & totiens offendentia scm nom̃ eiꝰ: Tolerat
findos filios. heli ꝑuersõs filiossuos quos popłs quia tolerare noluit diuna uerfata accusatus
dnuna seueritate correptus . ẽ. Iolerat deniq ipsum ꝑopłm suꝑbũ. contemptorem di isui as
ꝓpheta: in quos tã multa uera crimina iaculatur. Tolerat hieremias. aqͥb tanta ꝓpetitur
T olerat tachirus pharis eos & scribas. quales illo tẽpore fuisse scriptura testatur. Scio me
multos pt̃ misisse. Legant qui uolunt. legant quipossunt eloquia cȩlestia inuenierd

Expanded text:
propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non parua laude nos dignos diceret, quicumque scripturas sanctas non corde surdus audiret. Tolerat Aaron multitudinem idolum exigentem et fablicantem et adorantem; tolerat Moyses aduersus deum tot milia murmurantia et totiens offendentia sanctum nomen eius; tofandos filios Heli, peruersos filios suos, quos populus quia tolerare noluit, diuina ueritate accusatus, diuina seueritate correptus est; tolerat denique ipsum populum superbum contemptorem dei; tolerat Esaias, in quos tam multa uera crimina iaculatur; tolerat Hieremias, a quibus tanta perpetitur; tolerat. Zacharias Pharisaeos et scribas, quales illo tempore fuisse scriptura testatur. scio me multos praetermisisse; legant, qui uolunt, legant, qui possunt, eloquia caelestia, inuenient
Abbreviated transcription (Latin):
cio oꝑa tua. & laborem. & patientiã tuã: & quia non potes sustinere malos. & teptasti eos
qui sedicunt apłos ẽẽ & noni sunt: & inuenisti eos indaces. & pacientiã habes. & sustinuisti
eos ꝓpt̃ Nom̃ meũ & non defecisti. Quod sideangło superioꝵ celoꝵ & non deppossitis ecclȩ
uell& intelligi: non c̃sequent dicer&. Sed habeo ad uersũte. qđ caritat
reliquisti. Memor esto itaq unde excideris. & age pęnitenciã: & pͥma oꝑafac. Sin autẽ
ueruo tibi. & mouebo candelabrũ tuũ delocosuo nisipenitentiã egeris. Hoc superiorib
angłis dici non potest. qui ꝑpetuam retinent caritatẽ: unde qͥdefecer̃ & lapisuna diabolẽ.
& angli eiꝰ Ergo pͥmã caritatẽ dicit. quia sustinuit pseudo apłos ꝓpt̃ nomendñ. qua uba¬
ut repetat. & faciat pͥora oꝑisua. & obiciuntur Nob̾ crimina maloꝵ homini non nra
sed aliena: & ipsa partim incognita. Quȩ si & iam uera & p̾sentia uideremꝰ. & citanus

Expanded text:
tentasti eos qui se dicunt apostolos esse, et non sunt, et invenisti eos mendaces, et patientiam habes, et sustinuisti eos propter nomen meum, et non defecisti . Quod si de angelo superiorum coelorum, et non de praepositis Ecclesiae vellet intelligi, non consequenter diceret: Sed habeo adversum te, quod charitatnitentiam et prima opera fac; sin autem, uenio tibi et mouebo candelabrum tuum de loco suo, nisi paenitentiam egeris. hoc superioribus angelis dici non potest, qui perpetuam retinent caritatem, unde qui defecerunt et lapsi sunt, diabolus est et angeli eius. ergo primam caritatem dicit, quia sustinuit pseudoapostolos ut repetat et faciat priora opera sua. et obiciuntur nobis crimina malorum hominum, non nostra sed aliena et ipsa partim incognita. quae si etiam uera et praesentia uideremus et zizaniis
Abbreviated transcription (Latin):
cernitur qͥd equus postulatur: Uidetis hȩc om̃ia & nostis & gemitis: & tameni uid& & ds
qđ uos intã pestifera & sacrilega p̃cisione nullares cogit remanere. Siꝓ adipiscendo spiritali
uitan dis sempit̃nis poenis nontimeatis offendere: ecce ite. consulite quid c̃ga hȩc nr̃a possint
desiuis dicere non indignentur. Nemo del& decelo constitutionẽ dĩ: nemo del& det̾ra
eccłam dĩ. Ille totũ orbem ꝓmisit: ista totũ orbem repleuit. Et malos hab&: & bonos.
Sed nec interris admittit nisimalos: nec incęlum ad mitat nisibonos. Erit autẽ uob hic
sermo quẽ demunere di nouit ipse quanta & pacis & ura dilectione deprompsimꝰ correc¬
tio siuelitis: testis uero & sinolitis.

Expanded text:
tur? Videtis haec omnia et nostis et gemitis; et tamen uidet et deus, quod uos in tam pestifera et sacrilega praecisione nulla res cogit remanere, si pro adipiscendo spiritali uitandis sempiternis poenis non timeatis offendere. ecce ite, consulite; quid contra haec nostra possint de suis dicere non indignentur. nemo delet de caelo constitutionem dei. nemo delet de terra ecclesiam dei; ille totum orbem promisit, ista totum orbem repleuit et malos habet et bonos, sed nec in terris amsermo, quem de munere Dei novit ipse, quanta et pacis et vestra dilectione deprompsimus, correctio si velitis, testis vero etsi nolitis.
Abbreviated transcription (Latin):
autrugã: aut aliquid eiꝰ modi nescientes hoc meis mtͦ cõpleri. qͥ uł post baptismũ
continuo ał dimissis debitis quȩ dimitte nda ii oratione poscunt᷑ de hoc exeunt corpore
intota uͦ eccła tuncfuturũ. ut sit om̃i no ñ habens maculã & rugã: aut aliquid eꝰ modi
quatido dicendũ erit Ubiẽ. mors uictoria tua ubiẽ mors acu̾leus tuus Aculeus
enĩ mortis e. peccatũ. In hac aut̃ iuta ubi corpus quod corrũ pit᷑ aggrauat animã. sieccła
ũ iã talis est: ñ ergo dicant do quodduis orare nos docuit : dimitte nob debitania la
Cũ enĩ inbaptis mo cunc̾tadimissa sint ut quid hoc poscit eccła suiã &iã in hacuita ñ hab&

Expanded text:
aut rugam aut aliquid hujusmodi : nescientes hoc modo in eis compleri, qui vel post Baptismum aut rugam aut aliquid hujusmodi : nescientes hoc modo in eis compleri, qui vel post Baptismum continuo, vel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore; in tota vero Ecclesia tunc futurum, ut sit omnino non habens maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut
Abbreviated transcription (Latin):
illos tantã sibi arrogare iusticiã: ut eam seiactent ñsolũ habere s &iã alus homi¬
nib dare: A se quippe dicunt iustificari eũ quẽ baptirauerint: ubi nichileis restat
nisi dicere illiqͥ baptuat᷑ abeis. ut inbaptiratorẽ suũ credat. Cur enĩ ñ faciat quando
apłs dicit: credenti in eũ qͥ iustificat impiũ: deputat᷑ fides eiꝰ adiusticiã: In ipsũ
gͦ credat. si eũ ipse iustificat: ut deputet᷑ fides adiusticiã S puto qd̾ &iã ipsi seipsos
horrent si tam̃ ista uł cogitare dignant᷑ lustus enĩ & iustificans ñ ẽ: nisicds̃ Potest
dicat. ut aut suã iusticiã uelit constituere: idest quasi aseipso sibiclatã: cũ dicat᷑
ei ᷑ Quid enĩ habes quod ñ accepisti : Aut sine peccato se e̾e iactare dudeat in bac
ta sic̃ ipsi inniã consolatione dixer̃ in ea seeẽ ȩccła quȩ iã ñ hab& maculã

Expanded text:
illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis homiillos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse iustificat, ut deputetur fides eius ad iustitiam. sed puto, quod etiam ipsi se ipsos horrent, si tamen ista uel cogitare dignantur. iustus enim et iustificans non est nisi deus. potest  nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ut parit̃ gub̃ nemꝰ ñ in illa tantũ quȩ dicunt sua uerũ &iã quedicunt᷑ & nr̃a Scrip¬
simꝰ: & deistis talib reb faciamꝰ qd scriptũ ẽ. in actib apłoꝵ. Erat illis anima una
& corutiũ : & nemo dicebat aliqͥd ppͥum. s erant illis omia cõmuna. A memꝰ quod
cantamꝰ. Eccequã bonũ & quã iocũndũ. habitare fr̾̃s inunũ : ut sic experiant᷑ & sciant
quã ueracit̃ ad eos clam& mat̾ catholica quod scribit beatus apłs ad chorirthios Non
ueraquȩ s̃ ura : s uos. Si aut̃ consideremꝰ qd̾ scriptũ ẽ. in libro sapientiȩ: ideo iustituler̃ spolia
improrũ : Itẽ qd legit᷑ in ꝓu̾bus. thes aurizant᷑ iustis diuitiȩ impiorũ: tunc uidebimnꝰ
ñ ee querendũ qͥ habeant res her&icoruĩ : s quis int in socidate iustorũ Scimꝰ quidẽ

Expanded text:
ut pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. scriput pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. scripErat illis anima una et cor unum; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Amemus quod cantamus, Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum ! ut sic experiantur et sciant quam veraciter ad eos clamet mater Catholica quod scribit beatus Apostolus ad Corinthios, Nonunt uestra, sed uos. Si autem consideremus, quod scriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
queri uident᷑ : quod eos innram cõmunionẽ uiolento legũ imꝑio coartannuis Hocutiq
nullo mͦ faceremꝰ: sires eorũ possidere uellemꝰ. Quis auarus querit compossessorẽ: quis
dñandi cupiditate inflã matus uł fastu dominationis elatus. desiderat habere consor¬
tem: Ipsos certe attendant quandã suos iã nr̃os socios. & fr̃na nob̃ dilectione conuinctos
quẽ ãmodũ suateneant ñ solũ quȩ habebant s &iã nr̃a quȩ ñ habebant. que tam̃ si
demꝰ ñ sunt illanta s paupenĩ. quorũ ꝓcurationẽ quodam mͦ gerimꝰ: ñ ꝓpͥ&atẽ nobis
usurpatione dãpnabili uindicamꝰ. Quicquid gͦ nomine eccłarũ partis donati posside¬
bat᷑ xp̃ian ĩperatores legib religiosis cũ ipsis eccłus ad catholicã transire iusser̃
ipsi potuis foris positi desinant concupiscerealiena. s intrent in unitatis soci&atẽ:

Expanded text:
queri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique queri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua ten sunt illa nostra sed pauperum, quorum procurationem quodam modo gerimus. non proprietatem nobis usurpatione damnabili uindicamus. Quicquid ergo nomine ecclesiarum partis Donati possidebatur, Christiani imperatores legibus religiosis cum ipsis ecclesiis ad catholicam transire iusserunipsi potius foris positi desinant concupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem,
Abbreviated transcription (Latin):
apia ciuitates. Si aut̃ diligentiꝰ rẽ dequa loqͥm᷑ cogicemꝰ : puto quod si plurimi essent in
utura & inde saltĩ unꝰ liberam poss&: atq id cũ facere conarem᷑ alii seipsos
tione carent. dolore deceteris nr̃m deuniꝰ saltim salute consolarem᷑. ñ tam̃ nese ipsos alu
si psalute ista ñ solũ tẽporali s &iam breui ad ipsũ tempus exiguũ liberanda. sic nos homi¬
nib subuenire ratio uera & berugnacõpellit: Quod aut̃ nob̾ obiciunt quod res eorũ
concupiscamꝰ & auferamꝰ utinã catholicifiant. & ñ solũ quȩ dicunt sua: s &iam nr̃a in pace
nob̾cũ & caritate possideant Usq adeo aut̃ calũ pnandi cupiclitate cecant᷑. ut ñ at ten¬
dant quã sint int̾ se contraria quȩ locunt᷑. Ipsi certe dicunt & inuidiosissime sibi con¬

Expanded text:
cipia, ciuitates. Si autem diligentius rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo cipia, ciuitates. Si autem diligentius rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo ruitura et inde saltem unus liberari posset atque, id cum facere conaremur, alii se ipsos praecipitio necarent, dolorem de ceteris nostrum de unius saltem salute consolaremur, non tamen, ne se ipsos alii dicandum est, si pro salute ista non solum temporali sed etiam breui ad ipsum tempus exiguum liberanda sic nos hominibus subuenire ratio uera et benigna compellit? i Quod autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus, utinam catholici fiant et non solum, quae dicunt sua, sed etiam nostra in pace nobiscum et caritate possideant! usque adeo autem calumniandi cupiditate caecantur, ut non adtendant, quam sint inter se contraria, quae loquuntur. ipsi certe dicunt et inuidiosissime sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ ñ auderent : puto nisi faceremꝰ. ñ inimerito crudeles udicarem᷑. Porrosiunꝰ illorũ
nob dicer&. quando intraueritis eruere nos meipsũ continuo truadabo alt̃ aut̃ nec
exine quidẽ inde nec eri uell& : s neo necare se auder& qd eligeremꝰ utrũ ambos ruinȩ
oppͥm̃ dos relinquere. anuno saltĩ ꝑmisencordẽ nram operã liberato. alterũ ñ culpa
tisa s sua potius interire : Nemo e tã infelix. qͥ ñ quid fieri intalib causis oporteat:
facillime uidic&. A de duob hominib imoscilic& ꝑdito & imo liberato: similitudinẽ
istã ꝓ posui Quid gͦ sentiendũ ẽ. deqͥb dͥam pautis ꝑditis & in numerabili multitu¬
quot liberant᷑ ꝑ stas leges ab illa pestifera et̾naq ꝑ niciȩ. fundi. pagi uici. castella muni¬

Expanded text:
periculum non auderent, puto nisi faceremus, non immerito crudeles dijudicaremur. Porro si unus illorum periculum non auderent, puto nisi faceremus, non immerito crudeles dijudicaremur. Porro si unus illorum nobis diceret, Quando intraveritis eruere nos, meipsum continuo trucidabo; alter autem nec exire quidem inde, nec erui vellet, sed neque necare se auderet; quid eligeremus, utrum ambos ruinae opprimendos relinquere, an uno saltem per misericordem nostram operam liberato, alterum non nostra culpa, sed sua potius interire? Nemo est tam infelix qui non quid fieri in talibus causis oporteat, facillime judicet. Et de duobus hominibus, uno scilicet perdito, et uno liberato similitudinem istam proposui: quid ergo sentiendum est de quibusdam paucis perditis, et innumerabili multituquot liberantur per istas leges ab illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici, castella, muni
Abbreviated transcription (Latin):
uenut: multorũ &iã in eis confessiones qd̾ olĩ uellent ẽe. catholici: nec int̾ homines tanti
fuioris auderent. horũ gͦ popłorũ congregationes ꝑ plurimas africȩ regiones abilla
ꝑditione liberatorũ. si sub uno conspectu uideres: tunc diceres nimiȩ fuisse crudelitatis.
s̃ dũ timeretur ne homines disꝑati & istorũ innumerabili nulla estimatione comparan.¬
suis & uoluntaris ignib cremarent᷑: isti inetͥnũ ꝑdendi & sempit̾nis ignib cruciandi
relinquerent᷑. Sienĩ duo aliqͥ in unadomo habitarent: quã certissime sciremꝰ ẽe. ruiturã.
nobisq id p̃ nunciantib: nollent credere: atq in ea manere ꝑ sisterent: sieos inde possem
eruere uł in uitos qͥb ĩminentẽ illã ruinã postea monstrarem. ut redire ulteriꝰ sub eiꝰ

Expanded text:
uerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti uerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla asuis et voluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur. 33. Si enim duo aliqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, nobisque id praenuntiantibus nollent credere, atque in ea manere persisterent; si eos inde possemus eruere vel invitos, quibus imminentem illam ruinam postea demonstraremus, ut redire ulterius sub ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ porrectione coto orbe diffundit᷑ iste i affrica ramusculus fractusẽ : cũ eos cari¬
tate partunat ut redeant ad radicẽ sine qua uerã uitã habere ñ possunt. si aliquorũ
ꝑditione tã multos coderos colligit. p̃seruĩ qi isti ñsic̃ ab essalon casubellico. s spontaneo
magis interitu ꝑeunt: dolorẽ mat̾ ni cordis lenit& sanat: tantorũ liberatione popłorũ
Quorũ si uideas in xp̃i pace l&icias. frequentias alacritates. & ad ĩ nos andiendos & canen¬
dos & adubũ dĩ ꝑcipiendũ celebres hilaresq conuentꝰ. multorũq ineis cũ dolore magno
recordationẽ p̃teriti erroris: & cũ gaudio considerationẽ cognitȩ ireritatis & cũ indigna¬
tione & detestatione nĩ claciũ magistrorũ: qd iͦ cognoscant dent̾is sacram̃tis quã falsa iacta¬

Expanded text:
suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos carisuorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem materni cordis lenit et sanat tantorum liberatione populorum. quorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. alacritates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant, de nostris sacramentis quam falsa iacta