comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝓpħie spu pollere. uen¬
tura p̃dicere: presentib absentia
nunciare. Quodã ⁊ enim tempore
ꝑgens de suo monasti̾o. ꝓ necessi¬
tate causȩ accidentis. ad t̾ram
pictoꝵ qͥ niduari uocant᷑. naui¬
gando ꝑuenit. comitantib secũ
duob ẽ fr̃ĩb: quoꝵ unꝰ postea p̾sb̃̾ii
functꝰ officio. uirtutẽ miracłi qͣm
ibidem uir dñi monstͣuit. multoꝵ
noticiȩ patefecit. Uenerunt aut̃
illo post natalis dñici diem. spe¬
rantes se qͥa undarũ simul et au¬
rarũ arridebat tẽꝑies citiꝰ esse re¬
dit᷑os: ideoq nec cibaria secũ tule¬
re. tanꝗͣ otiꝰ reu̾suri. S longe ali¬
ter qͣm putabant euenit. Nam
mox ut t̾ram tetigere. tẽpestas
fera suborta est. que it eis om̃e
remeandi p̾cluderet. sũq ꝑ dies
aliqͦt ibidem int̾ famis: ⁊ frigo¬
ris ꝑicula taberent. quo tp̃r tam̃
nͣ marcida luxu ocia gerere. nec
somnis uacare uolebat mertib.
s ꝑnox in oratione ꝑstare satage¬

Expanded text:
etiae spiritu pollere, ventura praedicere, praesentibus absentia nuntiare. Quodam etenim tempore pergens de suo monasterio pro necessitatis causa accidentis, ad terram Pictorum quae Niduari vocatur navigando pervenit, comitantibus eum duobus e fratribus, quorum unus postea presbyterii functus officio virtutem miraculi quam ibidem vir Domini monstravit, multorum notitiae patefecit. Venerunt autem illo post Natalis dominici diem, sperantes se, quia undarum simul et aurarum arridebat temperies, citius esse redituros; ideoque nec cibaria secum tulere, tanquam ocius reversuri. Sed longe aliter quam putabant evenit. Nam mox ut terram tetigere, tempestas fera suborta est, quae iter eis omne remeandi praecluderet. Cumque per dies aliquot ibidem inter famis et frigoris pericula taberent, quo tamen tempore vir Dei non marcida luxu otia gerere, nec somnis vacare volebat inertibus, sed pernox in oratione perstare satage
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ carnis edomare. ⁊ om̃ia tela
neqͥssimi ignea extinguere no
lud ꝓpħicũ. Cum transieris in
igne non ꝯbureris. et fłama ñ
ardebit in te. At ego ⁊ mei simi¬
les. ꝓpͥe fragilitatis ⁊ inerciȩ con¬
scii. certi quide sumꝰ. qr ꝯtͣig¬
nẽ mat̾ialem nil tale audemꝰ:
incerti aũ an ignẽ illũ in extin¬
guibilem fut᷑e castigationis.
immunes euad̾e̾ queamꝰ. S po¬
tens est. ⁊ larga pietas saluato.¬
ris nr̃i. que indignis nobis.
et nc̃ ad extinguenda uciorũ
incendia. & ad euadendas in fut᷑o
penarũ fłamas. gram sue ꝓtectioĩs
imipendat

Expanded text:
are, et omnia tela nequissimi ignea norunt exstinguere; lud propheticum: Cum transieris in igne non combureris, et flamma non ardebit in te. At ego et mei similes propriae fragilitatis et inertiae conscii, certi quidem sumus quia contra ignem materialem nil tale audemus; incerti autem an ignem illum inexstinguibilem futurae castigationis immunes evadere queamus. Sed potens est et larga pietas Salvatoris nostri, quae indignis nobis et nunc ad exstinguenda vitiorum incendia, et ad evadendas in futuro poenarum flammas gratiam suae protectionis impendat
Abbreviated transcription (Latin):
q eũ de speculis prestolabatur.
ꝑculsus pauore ingenti. uix p̃
angustia se premente domum
mitante gressu ꝑuenit. pͥmoq
mane accetlens ad eũ. sese in ter¬
ram strauit. ueniã de rcatu stul¬
ti ausus cũ lacrimis flagitauit.
nil cdubitans illum nosse. qͥd ip̃e
nocturnũ lustͣndo explorare tẽp¬
tasti: S ea solũ conditione tͥ hoc
indulgeo cõmissũ: si ꝓmiseris de
que uidisti. nulli añ meũ obi¬
tũ esse dicturũ. In qͦ nimirũ pre¬
cepto eiꝰ secutꝰ est exeplũ: qui dis¬
cipłis in monte. sue głam maresta¬
tis ostendens. ait. Nemini dixe¬
ritis uisionẽ: donͨ filiꝰ hominis
a mortuis resurgat. Promitten¬
tẽ gͦ que uisserat fr̃em bñdixit.
parit̾q culpam & molestiam
quã tem̾ariꝰ incͣrerat abstersit.
Qui uͥtutẽ quã uiderat. ip̃o ui¬
uente silentio tegens. post obi¬
tũ eiꝰ. płimis indicare curauit.

Expanded text:
qui cum de speculis praestolabatur, qui cum de speculis praestolabatur, perculsus pavore ingenti vix prae angustia premente domum nutante gressu pervenit; primoque mane accedens ad eum sese in terram stravit, veniam de reatu stulti ausus cum lacrymis flagitavit, nil dubitans illum nosse quid ipse nocturnum lustrando explorare tentasti? Sed ea solum conditione tibi hoc indulgeo commissum, si promiseris te quae vidisti nulli ante meum obitum esse dicturum. » In quo nimirum praecepto ejus secutus est exemplum, qui discipulis in monte suae gloriam majestatis ostendens, ait: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Promittentem ergo quae jusserat fratrem benedixit, pariterque culpam et molestiam quam temerarius incurrebat abstersit; qui virtutem quam viderat ipso vivente silentio tegens, post obitum ejus plurimis indicare curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
longas intempestȩ noctis uigili¬
as. tancdem instante hora com-¬
munis sinaxeos domũ rediret.
quadam nocte unꝰ ẽ fr̃ib eiꝰdem
monast̾ii. cũ egredientẽ illum
silentio cern̾et: clancło secutus
eiꝰ uestigia. quo ire. qͥdue agere
uellet. dinoscere q̃rebat. at ille
egressus monast̾io. sequente
exploratore descendit ad mare.
positũ erat. ingrediensq alti-¬
tudinẽ maris donͨ ad collum
usq ⁊ brachia unda tumens
assurgeret. ꝑuigiles undisonis
in laudib tenebras noctis exe¬
git. Appropinquante aũ dilu¬
culo. ascencdens ad t̾ram denuo
cepit in littore flexis genib ora¬
re. Quod dum agẽt uenere con¬
tinuo duo de ꝓfundo maris
qͣdrupedia. que uulgo lutree
uocant᷑. hec ante illum strata
in arena. anhelitu suo pedes eiꝰ
gere: completoq mimstio. ꝑcepta
ab eo bñdictione. patͥas st̃ relapsa
sub undas. Ipse domũ reu̾sus: ca¬
nonicos cum fr̃ib ymnos. hora
cõpetente cõpleuit. At frater

Expanded text:
longas intempestae noctis vigililongas intempestae noctis vigilias tandem instante hora communis synaxeos domum rediret; quadam nocte unus e fratribus ejusdem monasterii, cum egredientem illum silentio cerneret, clanculo secutus ejus vestigia, quo ire, quidve agere vellet dignoscere quaerebat. At ille egressus monasterio, sequente exploratore descendit ad mare superpositum erat; ingressusque altitudinem maris, donec ad collum usque ac brachia unda tumens assurgeret, pervigiles undisonis in laudibus tenebras noctis exegit. Appropinquante autem diluculo ascendens in terram, denuo coepit in littore flexis genibus orare. Quod dum ageret venere continuo duo de profundo maris quadrupedia, quae vulgo lutrae vocantur. Haec ante illum strata in arena, anhelitu suo pedes ejusgere; completoque ministerio, percepta ab eo benedictione, patrias sunt relapsa sub undas. Ipse domum reversus, canonicos cum fratribus hymnos hora competente complevit. At frater
Abbreviated transcription (Latin):
duab uel trib. nõnunꝗͣ. etiam
mense pleno. domũ non rediret.
s demoratꝰ in montanis. plebem
rusticã u̾bo predicationis. simul
et exẽplo uirtutis ad celestia uo¬
caret
nastĩo uirtutib signisq
succresteret. famaq oꝑum eius
circũquaq crebresceret: erat scĩmo¬
nialis femina ⁊ mat̾ ancillarũ
xp̃i. nomine ebba. regens monas¬
t̾ium. qd sitũ est in loco quem
coludi urbem nͣcupant. religio¬
ne parit ⁊ nobilitate cunctis ho¬
norabilis. Namq erat soror ute¬
rina regis osuyi. Hec ad uirum
dei mittens: rogauit ut se su¬
umq monast̾ium gr̃ã exhorta¬
tionis inuisere dignaret᷑. Nec
negare potuit: qd̃ ab eo caritas
ex ancille dei corde poposcerat.
Uenit gͥ ad locũ. ddiesq aliqͦt
ibi ꝑmanens: uiã iusticie qͣm
p̃cabat᷑. oĩb actu parit̾ i sermo¬
ne pandebat. Qui cũ more sibi
solito qͥescentib noctu ceteris.
ad orationẽ solus exiret. ⁊ post

Expanded text:
duabus vel tribus, nonnunquam etiam duabus vel tribus, nonnunquam etiam mense pleno domum non rediret, sed demoratus in montanis plebem rusticam verbo praedicationis simul et exemplo virtutis ad coelestia vocaretnasterio virtutibus signisque succresceret, famaque operum ejus circumquaque crebresceret, erat sanctimonialis femina et mater ancillarum Christi nomine Abbe, regens monasterium quod situm est in loco quem Coludi urbem nuncupant, religione pariter et nobilitate cunctis honorabilis; namque erat soror uterina regis Osvin. Haec ad virum Dei mittens, rogavit ut se suumque monasterium gratia exhortationis invisere dignaretur. Nec negare potuit quod ab eo charitas ex ancillae Dei corde poposcit. Venit igitur ad locum, diesque aliquot ibi permanens, viam justitiae quam praedicabat, omnibus actu pariter et sermone pandebat. Qui cum more sibi solito quiescentibus noctu caeteris ad orationem solus exiret, et post
Abbreviated transcription (Latin):
rat quippe moris eo tp̃r pͦpłis
angloꝵ. ut ueniente in uillã
clerico uel prb̃ro. cuncti ad eiꝰ
imꝑiũ. uerbũ audituri conflu¬
erent. libent᷑ ea que dicerent᷑
audirent. libentiꝰ que audire
& intelligere poterant. oꝑando
sequerent᷑. Porro cuthb̃to tanta
dicendi ꝑitia. tantꝰ erat amor
ꝑsuadendi q̃ ceperat. tale uultꝰ
angłici lum̃: ut nullus p̾sentiũ.
latebras ei sui cordis celare pre¬
sumeret. om̃s palam que gesse¬
rant confitendo p̾ferrent. quia
nimiru hec eade. illum nullo mͦ¬
latere putabant: ⁊ confessa dig¬
nis ut imꝑabat. penitentie fruc¬
tib ext̃gerent.Solebat au ea
maxime loca ꝑagrare. illis p̃di¬
care in uiculis. qͥ in arduis as¬
perisq montib ꝓcul positi. ali¬
shorrori erant ad uisenduͣ. et
pautate parit᷑ ac rusticitate
sua doctoꝵ ꝓhibebant accessũ.
Quos tamen ille. pio libenter man¬
tria: ut de monastĩo egrediens.
sepe ebdomada integra. aliqnͣo

Expanded text:
rat quippe moris eo tempore populis rat quippe moris eo tempore populis Anglorum, ut veniente villam clerico vel presbytero cuncti ad ejus imperium verbum audituri confluerent, libenter ea quae dicerentur audirent, libentiusque quae audire et intelligere poterant operando sequerentur. Porro Cudbercto tanta erat docendi peritia, tantus amor persuadendi quae coeperat, tale vultus angelici lumen, ut nullus praesentium latebras ei sui cordis celare praesumeret, omnes palam quae gesserant confitendo proferrent, quia nimirum haec eadem illum latere nullo modo putabant, et confessa dignis, ut imperabat, poenitentiae fructibus abstergerent. Solebat autem ea maxime loca peragrare, illis praedicare in vinculis, qui in arduis, asperisque montibus procul positi aliis horrori erant ad visendum, et paupertate pariter ac rusticitate sua doctorum prohibebant accessum. Quos tamen ille pio libenter mantria, ut de monasterio egrediens, saepe hebdomada integra, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ost obitum gͦ deo dilecti sa
cerdotis boisili. memoratũ
prepositi officium cuthb̃tus susce¬
pit. et ꝑ aliqͦt annos spͣuali ut sc̃m
decebat exercens industria. ñ solũ
ipsi monast̾io regłaris uite moni¬
ta. simul & exempla preferebat:
s et uulgus circũpositũ longe
lateq ã u̾ita stute ꝯsuetudinis.
ad celestium gaudioꝵ conu̾tere cu¬
rabat amorem. Nam & multi fid̾e
quam habebant iniquis ꝓphana¬
bant oꝑib. et aliqui etiam tẽpo¬
re mortalitatis neglecto fidei quo
imbuti erant sacramento. ad er¬
ratica idolatriȩ medicamina con¬
currebant. quasi missam a deo
conditore plagam ꝑ incantatio¬
nes uel alligaturas. uel alia que¬
lib& demoniacȩ artis archana
cohibere possent. Ad utrorũq gͦ
corrigendum errorẽ crebro ipse
de monast̾io egressus. aliqͦtiens
equo sedens. s sepiꝰ pedes ince-¬
dens. circũpositas ueniebat ad
uillas. et uiã u̾itatis predicabat
errantib: qd̃ ip̃m etiam boisi¬
lus suo tẽpore consueuerat. E¬

Expanded text:
Post obitum ergo dilecti Deo sacerdotis Boisili memoratum praepositi officium Cudberctus suscepit, et per aliquot annos spiritali, ut sanctum decebat, exercens industria, non solum ipsi monasterio regularis vitae monita, simul et exempla praeferebat, sed et vulgus circumpositum longe lateque a vita stultae consuetudinis ad coelestium gaudiorum convertere curabat amorem. Nam et multi fidem quam habebant iniquis profanabant operibus; et aliqui etiam tempore mortalitatis, neglecto fidei quo imbuti erant sacramento, ad erratica idolatriae medicamina concurrebant, quasi missam a Deo conditore plagam per incantationes vel alligaturas, vel alia quaelibet daemoniacae artis arcana, cohibere valerent. Ad utrorumque ergo corrigendum errorem crebro ipse de monasterio egressus, aliquoties equo sedens, sed saepius pedibus incedens, circumpositas veniebat ad villas, et viam veritatis praedicabat errantibus, quod ipsum etiam Boisilus suo tempore facere consueverat. E
Abbreviated transcription (Latin):
decim minꝰ a millesimo.
aduentꝰ angloꝵ in britannam
qngentesimo sexagesimo t̾cio.
scisimꝰ deoq dilectissimꝰ dum¬
stanus transitoriam presentis uite
deserens licem. ad lucem beata.
atq ȩterna iocunditate p̾ditam
ꝑuenit. ubi sicut sol ex claritate

Expanded text:
millesimo, adventus Anglorum in Britanniam quingentesimo sexagesimo tertio, sanctissimus, Deoque dilectissimus Dunstanus transitoriam praesentis vitae deserens lucem, ad lucem beata atque aeterna jucunditate praeditam pervenit, ubi sicut sol ex claritate
Abbreviated transcription (Latin):
liceat saltẽ ex confideratione p̾¬
ciosissime mortis sẽpiternã tui
uitam agnoscere: agnoscendo
diligere. & diligendo beate
mercedis aliqͥd ꝑ te piisimũ
patrem a deo obtinere. DiscarT
interim deuoti. tantoꝵ inirabi¬
bium auditores. exemplo tui
sobriȩ iiuere. sacras frequen¬
ter excubias celebrare. castis
orationib inseruire: qm̃ &
tu iccirco talib tantisq gau¬
diis interesse meruisti. qd̃ aliis
dormientib. ipse in scĩs defide¬
riis ingilasti. orasti:horamq
ultimam sine intermissione
cogitasti. slec tam̃ sufficiens e¬
rat in secreto cubiculi tui ista
oꝑari: nisi etiam in nocturnis
frigorib. edem beati patris
augustini frequentares: & inde
ad uicinum prefate uirginis tẽ¬
plum. hanc głam dei usurtis
ꝓcederes

Expanded text:
liceat saltem ex consideratione pretiosissimae mortis sempiternam tui vitam agnoscere, agnoscendo diligere, et diligendo beatae mercedis aliquid per te piissimum Patrem a Deo obtinere. Discant interim devoti tantorum mirabilium auditores exemplo tui sobrie vivere, sacras frequenter excubias celebrare, castis orationibus inservire, quoniam et tu idcirco talibus tantisque gaudiis interesse meruisti, quod aliis dormientibus ipse in sanctis desideriis vigilasti, orasti, horamque ultimam sine intermissione cogitasti. Nec tamen sufficiens erat in secreto cubiculi tui ista operari, nisi etiam nocturnis frigoribus aedem beati Patris Augustini frequentares, et inde ad vicinum praefatae virginis templum hanc gloriam Dei visurus procederes
Abbreviated transcription (Latin):
donare: tollens idem abbas qͦsdam
ẽ frĩb secũ. in qͥb et cuthbtum. con¬
atq eisddem qͥb antea mailros. in¬
stitutis discipline regularis imbuit
Ubi famulus dñi cuthbtꝰ suscipi¬
endoꝵ officio prepositꝰ hospitum
ꝓbande sue gr̃a deuotionis. angłm
dñi suo suscepisse fert᷑ hospitio. Exi¬
ens et enĩ pͥmo mane. de int̾iorib
monast̾ii edib ad hospitũ cellulam:
inuenit mibi quẽdem sedentem
iuuenẽ. Quẽ hominẽ estimans: soli¬
to mox humanitatis more suscepit.
Nam lauandis manib aquam de¬
dit. pedes ip̃e abluit. lintheo ext̃¬
sit. fouendos humilit̾ manib
suo insimu cõposint. atq ut ho¬
ram diei terciam etiã cibo refici¬
endꝰ expectaret rogauit: ne si ieui¬
nus iret. fame parit̃ & frigore las¬
sarctur hyberno. Putabat namq
hominem noct᷑no itinere simul
& flatib defessum mueis. illo re¬
qͥescendi gr̾a dilucło diu̾tisse.
Negauit ille: et se cito it᷑um qͥa

Expanded text:
donare, tollens idem abbas quosdam donare, tollens idem abbas quosdam e fratribus secum, in quibus et Cudbertum, conatque eisdem quibus antea Mailros institutis disciplinae regularis imbuit. Ubi famulus Domini Cudberctus suscipiendorum officio praepositus hospitum, probandae suae gratia devotionis angelum Domini suo suscepisse fertur hospitio. Exiens etenim primo mane de interioribus monasterii aedibus ad hospitum cellulam, invenit inibi quemdam sedentem juvenem, quem hominem aestimans, solito mox humanitatis more suscepit. Nam lavandis manibus aquam dedit, pedes ipse abluit, linteo extersit, fovendos humiliter manibus suo in sinu composuit, atque ut horam diei tertiam etiam cibo reficiendus exspectaret, rogavit, ne si jejunus iret fame pariter et frigore lassaretur hiberno. Putabat namque hominem nocturno itinere simul et flatibus defessum niveis, illo requiescendi gratia diluculo devertisse. Negavit ille, et se cito iturum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ. simul et eiꝰdem loci antistite. in¬
dicauit ei de cuthb̃to. & qͥa bom ꝓpo¬
siti animũ gereret. exposuit. obti¬
nuitq apud eũ. ut accepta tonsura.
fr̃m ꝯsortio iung̾et᷑. Quod ĩgressus
monastium. confestim equalem
cet̾s fr̃ib uite regłaris obseruantiam
tenere. uel etiã artioris discipline stu¬
diis suꝑgredi curabat. legendi uide¬
licet. oꝑandi. uigilandi. atq orandi
sollertior: s et uxta exempłu san¬
sonis fortissimi qͦndã nazarei. ab
om̃i qd̃ inebriare potest sedulus
abstinebat. Non aũ tantã escarũ
uolebat subire continentiã: ne ne¬
cessarus minꝰ idoneꝰ efficeret᷑ oꝑib.
Erat enĩ robustꝰ corpore. et integer
uirib: atq ad quecunq uolebat
aptꝰ exercitia laboris
sum pͦ aliqͦt annos. regi alho¬
frido placeret. ꝓ redemptione
anime sue locũ qmdam regni sui.
qui uocat᷑ inhripũ. ad construen¬
dũ ibidem monast̾ium eata alb̃i

Expanded text:
Ecclesiae, simul et ejusdem loci antistite, inEcclesiae, simul et ejusdem loci antistite, indicavit ei de Cudbercto, et quia boni propositi animum gereret exposuit, obtinuitque apud eum ut accepta tonsura fratrum consortio jungeretur. Quod ingressus monasterium confestim aequalem caeteris fratribus vitae regularis observantiam tenere, vel etiam arctioris disciplinae studiis supergredi curabat, legendi videlicet, operandi, vigilandi, atque orandi solertior. Sed et juxta exemplum Samsonis fortissimi quondam Nazarei, ab omni quod inebriare potest sedulus abstinebat: non autem tantam escarum valebat subire continentiam, ne necessariis minus idoneus efficeretur operibus. Erat enim robustus corpore et integer viribus, et ad quaecunque volebat aptus exercitia laborisst aliquot annos regi Alchfrido placeret pro redemptione animae suae locum quemdam regni sui, qui vocatur Inhyrpum ad construendum ibidem monasterium Eatan abbati
Abbreviated transcription (Latin):
illo ꝑuere ens equo desilisset. ĩgressu¬
rusq ad orandũ eccłam. ip̃m ꝙ has
tam quã tenuerat manu minist᷑ de¬
disset. necdum enim habitum deposue-¬
quẽ cernebat. hoc unũ dixit astanti¬
b ecce seruus dei: imitatꝰ illum. qͥue
nientẽ ad se nathanael intuitꝰ. ecce
inqͥt uere isrłita ĩ qͦ dolus ñ est. Sic̃
religiosus ac uet̾anꝰ. d̾i seruus et prb̃r
sigfridꝰ solet attestari. qͥ eidem boisilo
hec dicenti int alios astabat. t̾c ĩ ip̃o
monastĩo adolescens. pͥmis adhuc
monachice uite rudim̃tis institutꝰ:
tremi sp̃c egra suspiria letũ uite al¬
teriꝰ sitiens intͦitũ. Nec plura loq̃ns
tum benigne suscepit. causãq sui
itin̾is exponentẽ. quia uidelicet
monast̾iũ scło p̃tulerit. benigne sus¬
enĩ p̃positus eiusdem monastii. Et
pͦ dies paucos adueniente uiro bea¬
tȩ recordationis eata. tc̃ prb̃o & alb̃e
monast̾u ip̃iꝰ. postea lindifartiensis

Expanded text:
illo proveniens equo desiluisset, ingressuillo proveniens equo desiluisset, ingressurusque ad orandum ecclesiam, ipstam quam tenuerat manu ministro dedisset, necdum enim habitum deposuequem cernebat, hoc unum dixit astantibus: « Ecce servus Dei, » imitatus illum qui venientem ad se Nathanael intuitus, Ecce, inquit, vir Israelita, in quo dolus non est; sicut religiosus ac veteranus Dei famulus, et presbyter Sigfridus solet attestari, qui eidem Boisilo haec dicenti inter alios adstabat, tunc in ipso monasterio adolescens primis adhuc monachicae vitae rudimentis institutus, tremi suspiria laetum vitae alterius sitiens introitum. Nec plura loquens ctum benigne suscepit, causamque sui itineris exponentem, quia videlicet monasterium saeculo praetulerit, benignusenim praepositus ejusdem monasterii. Et post dies paucos adveniente viro beatae recordationis Eata, tunc presbytero et abbate monasterii ipsius, postea Lindisfarnensis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ꝓcuratam in solitudine. qui
quondã heliam solitariũ. qr nullus
hominũ ad erat qͥ ministraret. eiꝰdẽ¬
modi cibo ꝑ uolucres ñ pauco tp̃r
pauit: cuiꝰ ocłi suꝑ tim̃tes eum. spe¬
rantes aũ in miscd̾ia eiꝰ. ut eripiat
a morte amimas eoꝵ. et alat eos in
fame. hec michi religiosus nr̃i mo¬
nasterii. qd̃ ad ostium Wiri flumi¬
nis prb̃r no mine ingualdꝰ. qͥ nc̃
longe gr̃a se nectutis magis corde
buit.
nterea uenera bilis dñi seruiss
relictis scłi reb. monast̾ialem
proꝑat subire dis. ciplinam. ut po¬
te celesti iusione. ad appetenda
perpetuȩ gaudia beatitudinis inci-¬
tatus: ad tolerandam ꝓ dño esuriem
sitimq tẽporalem. epulis inuitatus
celestib. Et qͥdem lindisfarnensem
eccłam multos habere scõs uiros. qͦ
doctͥna & exẽplis instrui posse noue¬
rat: s fama p̃uentꝰ boisili sublimiũ
uͥtutũ monachi et sac̃dotis. mailros
pet̾e maluit. Casuq contigit. ut cum

Expanded text:
tionem procuratam in solitudine, qui tionem procuratam in solitudine, qui quondam Eliam solitarium quia nullus hominum aderat qui ministraret, ejusdemmodi cibo per volucres non pauco tempore pavit; cujus oculi super timentes eum, sperantes autem in misericordia ejus, ut eripiat a morte animas eorum, et alat eos in fame. Haec mihi religiosus nostri monasterii quod est ad ostium Viuri fluminis presbyter de nomine Inguald, qui nunc longae gratia senectutis, magis corde buit.Interea venerabilis Domini servus relictis saeculi rebus monasterialem properat subire disciplinam, utpote coelesti visione ad appetenda perpetuae gaudia beatitudinis incitatus, ad tolerandam pro Domino esuriem sitimque temporalem epulis invitatus coelestibus. Et quidem Lindisfarnensem Ecclesiam multos habere sanctos viros quorum doctrina et exemplis instrui posset noverat, sed fama praeventus Boisili sublimium virtutum monachi et sacerdotis Mailros petere maluit. Casuque contigit ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne premonuit. S & cuthberto int̾
alia. quia ep̃c esset ordinandꝰ insi¬
nuauit. Vnde idem cuthb̃tus post¬
modũ in secessu anachoreseos posi¬
tus. dic̾e quide nulli uolebat. qͥa
ep̃m eũ precdixit futurũ: s tam̃
usitantib se aliquotiens fr̃ib sole¬
bat multo cum dolore ꝓtestari. Qa
etiam si fieri possit ut incaute per¬
modicam domumculam habens de¬
liteam. ubi cricũferentes me undiq
fluctus occeam tumescentis. a cunc¬
torũ mortaliũ uisu. parit̃ et cogni¬
tione secludant. ne sic qͥdem liberũ
me ab insidus mundi fallentis esti¬
mo: s ibi quoq quia qualibet ex
causa philargiria me t̾eptans abri

Expanded text:
ne praemonuit. Sed et Cudbercto inter ne praemonuit. Sed et Cudbercto inter alia, quia episcopus esset ordinandus insinuavit. Unde idem Cudberctus postmodum in secessu anachoreseos positus, dicere quidem nulli volebat quia episcopum eum praedixerit futurum: sed tamen visitantibus se aliquoties fratribus, solebat multo cum dolore protestari: Quia etiam si fieri possit, ut in caute permodicam domunculam habens deliteam, ubi circumferentes me undique fluctus Oceani tumescentis, a cunctorum mortalium visu pariter et cognitione recludant: nec sic quidem liberum me ab insidiis mundi fallentis aestimo, sed ibi quoque quia qualibet ex causa philargyria me tentans abri
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ est legere. qd̾ tamen una septi¬
quas singulis dieb singulas possu¬
mus dño adiuuante legendo. & qͣn¬
tum opꝰ est int̾ nos conferendo per¬
currere. factũ est ut dixerat. Quam
ideo lectionem tam citissime com¬
plere ualebant. quia solam in ea
fidei que ꝑ dilectionem oꝑatur
simplicitatem. ñ aũ questionum
ꝓfunda tractabant. Completa gͦ
post septẽ dies lectione: memorato
arreptus morbo uir dñi boisilus. di¬
em ꝑuenit ad ultimũ. Et hoc
magna exultatione transcurso:
gaudia perpetuȩ lucis intrauit.
ferunt illum. his septẽ dieb om̃ia
cuthberto. que ei futura restabant̃
exposuisse. Propħicus nãq ut
diri. & mire scĩtatis erat homo.
lentiȩ triennio pͥusꝗͣ ueniret.
eata abbati suo precdixit futuram
fuisse. nec se illa tollendum cela¬
uit: ip̃m uero abbatem suũ ñ ea
moriturũ. s illo potiꝰ morbo. qũe
dissintiam medici appellant. ue¬
ridico ut rerũ exitꝰ docuit. sermo¬

Expanded text:
mihi est legere, quod tamen una mihi est legere, quod tamen una quas singulis diebus singulas possumus, Domino adjuvante, legendo, et quantum opus est inter nos conferendo percurrere. Factum est ut dixerat. Quam ideo lectionem tam citissime complere valebant, quia solam in ea fidei quae per dilectionem operatur simplicitatem, non autem quaestionum profunda tractabant. Completa ergo post septem dies lectione, memorato arreptus morbo vir Domini Boisil diem pervenit ad ultimum, et hoc magna exsultatione transcenso, gaudia perpetuae lucis intravit. Ferunt illum his septem diebus, omnia Cudbercto quae ei futura restabant exposuisse: propheticus namque, ut dixi, et mirae sanctitatis erat homo. lentiae triennio priusquam veniret Eatan abbati suo praedixit fuisse futuram, nec se illa tollendum celavit: ipsum vero abbatem suum non ea moriturum, sed illo potius morbo quem dysenteriam medici appellant, veridico, ut rerum exitus docuit, sermo
Abbreviated transcription (Latin):
dens statim. et quid inquit iaceo:
Neq eñĩ putandum est: quia tot
taliumq uiroꝵ preces. deus des¬
pererit. Date baculum et cali¬
gas.Stastimq exurgens. cepit
tẽptare in cessum baculo innitens.
ꝙ crescente ꝑ dies uͥtute sanitatẽ
quidem recepit: s quia tumor
que infemore eiꝰ parebat. paulat̃ĩ
a suꝑficie detumescens corporis.
ad uiscerũ int̾iora ꝑlapsus est. toto
pene uitȩ suȩ tempore aliq̃ntulũ
interaneoꝵ ñ cessabat sentire do
sanatũ cernẽt: ait. Nides ft̃. quia
liberatꝰ es a molestra qua laborabas:
et cdico tibi. qd̃ ea iam ultra dangen¬
dus non es. neq hoc moriturus in
tẽpore: simulq moneo. ut quia me
mois uicina p̃stolat᷑. discere a me ali¬
quid qͣndiu docere ualeam ñ omit¬
tas. Non enĩ plusꝗ̃ septẽ sunt cdies:¬
qͥb m ad docendũ sanitas corporis. &
lingue suppetat untꝰ. Respondit
cuthbertus. nichil hesitans de u̾itate
uerborũ illiꝰ. & qͥd rogo optimum

Expanded text:
dens statim: « Et quid jaceo? inquit: dens statim: « Et quid jaceo? inquit: neque enim putandum est, quia tot taliumque virorum preces Deus despexerit: date baculum et caligas; » confestimque exsurgens coepit tentare incessum, baculo innitens, et crescente per dies virtute sanitatem quidem recepit, sed quia tumor qui in femore ejus parebat, paulatim a superficie detumescens corporis ad viscerum interiora prolapsus est, toto pene vitae suae tempore aliquantulum interaneorum non cessabat sentire dolsanatum cerneret, ait: « Vides, frater, quia liberatus es a molestia qua laborabas, et dico tibi quod ea jam ultra tangendus non es, neque hoc moriturus in tempore; simulque moneo, ut quia me mors vicina praestolatur, discere a me aliquid quandiu docere valeam non omittas. Non enim plus quam septem diesporis, et linguae suppetat virtus. » Respondit Cudberctus, nihil haesitans de veritate dictorum illius: « Et quid, rogo, optimum
Abbreviated transcription (Latin):
nterea quia fragilis est. & more
freti uolubilis om̃is scł̃i status.
instante subito turbine p̾fatus
abbas eata cum beato cuthb̃to
et cet̾is qd̾ secũ adduxerat fr̃ib. do¬
mum repulsus est. et locus monaᷤᷤ¬
tii qd̾ condiderat. aliis ad incolan¬
dum monachis datus. Nec memo¬
ratus athleta xͥ mutatione locoꝵ.
mutauit m̃tẽ ab arrepto semel ꝓ¬
posito militiȩ celestis: uerũ diligen¬
tissime iuxta qd̵ ⁊ añ fac̃e consue¬
uerat. beati boisili dictis pariter
auscultabat. et actis. Quo tẽpore
sic̃ herefridꝰ familiaris eiꝰ prb̃r et
abbas qͦndam monasteris lindis¬
farnensis. ip̃m referre solitũ testa¬
t᷑: morbo pestilentie. qͦ tẽ plurimi
tus est. At fr̃s monast̾ii illiꝰ. totam
ꝓ eiꝰ uita & salute precantes. noct̃e
duxere ꝑuigilem. Om̃s enĩ qͣi ho¬
minis sc̃i. necessariã sibi eiꝰ adhuc
in carne p̃sentiã rebant᷑. Quod dũ
ip̃i mane. quidam de illis indica¬
ret. nam nescio eo fecerant. r espon¬

Expanded text:
nterea quia fragilis est et more freti volubilis omnis saeculi status, instante subito turbine praefatus abbas Eata cum Cudbercto et caeteris quos secum adduxerat fratribus domum repulsus est, et locus monasterii quod condiderat aliis ad incolendum monachis datur. Nec memoratus athleta Christi mutatione locorum mutavit mentem ab arrepto semel proposito militiae coelestis. Verum diligentissime, juxta quod et ante facere consueverat, beati Boisili dictis pariter auscultabat et actis. Quo tempore, sicut Herefridus familiaris ejus presbyter, et abbas quondam monasterii Lindisfarnensis ipsum referre solitum testatur, morbo pestilentiae quo tunc plurimi tus est. At fratres monasterii illius totam, pro ejus vita et salute precantes, noctem duxere pervigilem. Omnes enim quasi hominis sancti necessariam sibi ejus adhuc in carne praesentiam rebantur. Quod dum ipsi mane quidam de illis indicaret, nam nesciente eo fecerant, respon
Abbreviated transcription (Latin):
er sic̃ ip̃e postea familiarib
suis attestaei solebat: sepe ĩ angustis
se uallantib orans ad dñi. angłica
meruit opitulatiõe defendi. Necñ
etiã ꝓ alus ĩ ꝑicło ꝯstitutis. quia be¬
nigna pietate supplicabat: exaudie¬
bat᷑ ab illo. qͥ clamantẽ peccatorẽ
exaudire. & ex oĩb tribulationib
eiꝰ ꝯsueuit eriꝑe. Est deniq monas

Expanded text:
er, sicut ipse postea familiaribus suis attestari solebat, saepe in angustiis se vallantibus orans ad Dominum, angelica meruit opitulatione defendi, necnon etiam pro aliis in periculo constitutis, quia benigna pietate supplicabat exaudiebatur ab illo qui clamantem pauperem exaudire et ex omnibus tribulationibus ejus consuevit eripere. Est de
Abbreviated transcription (Latin):
siue rationib. siue rationũ aucto¬
rib. ad scͥbenłu traductꝰ. malebã
aliene uoluntati bene dicendo
tati: a bene dicendo tẽꝑarẽ. Uer̾uͣ
ad hoc audendi. nͣ sine quadam
pudoris suffusiõe accedo: ꝓpt̾ea qͦd
õium ora ĩ me eeͣ existimo. ueluti
in hominẽ. more lelii nouas dicen¬
di uictorias pollicentẽ: & qͣi ea que
ab aliis cõmode dicta st̃. cõmodiꝰ se
dicturũ p̾sumentẽ. S ego neq illo
minꝰ ꝯmode dixisse rep̃hendo: neq
me ꝯmodiꝰ dicturũ ꝓmuto. s siue
id dignũ fuerit. siue ꝓ tanta rerũ
materia. digno ꝯtͣrium qd̵ inten¬
do: illoꝵ meritis aut culpe ascͥbo.
quoꝵ imꝑio atq importunite uic¬
tus hec scͥbo. Qmuis & mea uolun¬
tas tantũ deuotionis erga eũdẽ
patrẽ. ⁊ dñm nrm obtinere debe¬
at. ut si nulli uellent. ista ame expe¬
tere. ego ꝓ ꝑsona mea nͣ dubitarem
ingere̾. Ita nãq: cũ in alios me ui¬
dente. tum in me ipsũ me sentien¬

Expanded text:
sive rationibus, sive rationum auctoribus ad scribendum traductus, malebam alienae voluntati bene dicendo tati a bene dicendo temperare. Verum ad hoc audiendum non sine quadam pudoris suffusione accedo, propterea quod omnium ora in me esse existimo, veluti in hominem more Laelii novas dicendi victorias pollicentem, et quasi ea quae ab aliis commode dicta sunt commodius se dicturum praesumentem. Sed ego neque illos minus commode dixisse reprehendo, neque me commodius dicturum promitto; sed sive id dignum fuerit, sive pro tanta rerum materia digno contrarium, quod intendo illorum meritis aut culpae ascribo, quorum imperio atque importunitate victus haec scribo. Quamvis et mea voluntas tantum devotionis erga eumdem patrem et dominum nostrum obtinere debeat, ut si nulli vellent ista a me expetere, ego pro persona mea non dubitarem ingerere. Ita namque cum in alios me vidente, tum in meipsum me sentien
Abbreviated transcription (Latin):
de hac re conscripta.uereriq me
hominũ reprehensiones. qui for¬
te minios nos. aut certe temera¬
rios uocare possent: du nͣ t̃a ni¬
chil satis nos habere. qm incħ
nob̾. satis eͣe posse ꝯtenderent:
contͣ illi magis nicħ satis se ha¬
bere: qm nichil satis eͣe posse
retulert̃. ⁊ hoc ꝓbabilib ratio¬
nũ firmam̃tis. uelle se astrue¬
re dixerunt. Nlam eoꝵ inqͥunt.
quoꝵ p̾cipuã interfuit huiꝰ rei
diligentiã habere: alii et si satis
elegant᷑. non tñ satis diligenter.
s qͣnͣtũ ad nocturnũ festiuitatis
officiũ. satis ẽẽ iudicauere. sermo

Expanded text:
de hac re conscripta, vererique me de hac re conscripta, vererique me hominum reprehensiones, qui forte mimos nos aut certe temerarios vocare possent, dum non tam nihil satis nos habere, quam nihil nobis satis esse posse contenderent: contra illi magis nihil satis se habere, quam nihil satis esse posse retulerunt, et hoc probabilibus rationum firmamentis velle se astruere dixerunt. Nam eorum, inquiunt, quorum praecipuam interfuit hujus rei diligentiam habere, alii, etsi satis eleganter, non tamen satis diligenter, sed quantum ad nocturnum festivitatis officium satis e
Abbreviated transcription (Latin):
ge maiorib. Tanta siquidem
uirtutis ratione uiuentes am¬
mũ colebant: tot pus oꝑib labo¬
rantes insucdabant: ut ꝯmunẽ
mortalib uiã ingressi. angłicis
spiritib mererent᷑ associari: sic̃
eidem filio suo postmodu diui¬
na reuelatione innotuit.Quod
ñ alienũ ẽ diumitatis confilio
factũ comc̾e̾: ut uidelicet tantꝰ
infans tales parentes haberet.
qͥ cũ ipsi bene inuerent. tũ bene
iuendi formã. nascit᷑o ex se fi¬
lio tradere possent. Magnũ qͥꝑpe
deus illũ futum p̃utidebat. qũe
ibi dulcedinis sue benedictio¬
nib p̃uenerat: ubi om̃s filii
acła. natiue maledictionis sen¬
tentiã excipiunt. si nͣ ꝑ assũp¬
tam a filio dei humani habitꝰ
formã. ad pͥstinã reforment᷑
beatitudmẽ. Magnũ inquã
deus illũ futu᷑m p̃uidebai.
cui tantũ muneris dona¬
tũ est.ut añ.: mundo signis
innotescẽt. qͣm hunc in m̃ĩ¬
di huiꝰ lucem mat̾ fudis¬
set. Atq ut cetera dilucide. &¬
in

Expanded text:
ge majoribus. Tanta siquidem virtutis ratione viventes animum colebant, tot piis operibus laborantes insudabant, ut communem mortalibus viam ingressi, angelicis spiritibus mererentur associari, sicut eidem filio suo postmodum divina revelatione innotuit. Quod non alienum est divinitatis consilio factum conjicere, ut videlicet tantus infans tales parentes haberet, qui cum ipsi bene viverent, tum bene vivendi formam nascituro ex se filio tradere possent. Magnum quippe Deus illum futurum praevidebat, quem ibi dulcedinis suae benedictionibus praevenerat, ubi omnes filii Adam nativae maledictionis sententiam excipiunt, si non per assumptam a Filio Dei humani habitus formam ad pristinam reformentur beatitudinem. Magnum, inquam, Deus illum futurum praevidebat, cui tantum muneris donatum est, ut ante mundo signis innotesceret, quam hunc in mundi hujus lucem mater fudisset. Atque ut caetera dilucide is
Abbreviated transcription (Latin):
Non est itaq sũma natura
tota in singłis locis. dn̾isis tẽ¬
porib. Qͦd si nec eodem tp̃r.
nec diu̾sis tẽpoub. tota est in
singulis locis. liquet quia
nullo mͦ ẽ tota in singłis oĩb
locis. Nunc ẽ indagandũ. si
eadem sũma natura sit tota
in singłis tẽporib. aut simul
aut distincte ꝑ singła tẽpora.
S quomͦ est aliqͥd. totũ simł
in singłis tẽporib. si ipsa tẽ¬
pora simul non sunt: Si uͦ
separatim ⁊ distincie tota ẽ
in singłis tẽporib. quẽadmo
que nichil aliud est. quã ẽ
eternitas. ñ tõta est simul. s
est partib extensa ꝑ teporũ

Expanded text:
Non est itaque summa natura Non est itaque summa natura tota in singulis locis, diversis temporibus. Quod si nec eodem tempore, nec diversis temporibus tota est in singulis locis, liquet quia nullo modo est tota in singulis omnibus locis. Nunc igitur est indagandum si eadem summa natura sit tota in singulis temporibus, aut simul, aut distincte per singula tempora. Sed quomodo est aliquid totum simul in singulis temporibus, si ipsa tempora simul non sunt? Si vero separatim et distincte tota est in singulis temporibus, quemadmodquae nihil aliud est quam ejus aeternitas, non est tota simul; sed est partibus extensa
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ẽ de eo qd fit eodem tp̃r.
extra euidem locũ. Quod igitur
totũ est in aliquo loco. nichil eiꝰ
est. quod eodem tẽpore sit ex¬
tra ipsũ locũ. S de quo ncħ
est extra quelibet locũ nichil
eius est eodem tẽpore in lõco
alio. Quare qd̃ totũ est in qͦ¬
libet loco. nichil eiꝰ est simul
in alio loco. Quod gͥ totũ est
in aliqͦ loco. quomodo totũ
quoq ẽ simul in alio loco. si
nichil de eo potest ẽe in alio
cis. simul aliqͥd est totum.
Quappt̾ si summa natura tota
est in uno tempore in singlis
om̃ib locis. quot singła loca
ẽẽ possunt. tot singłe sũme
nature sunt. quod irrationa¬
bile est opinari. Non est igit᷑
tota uno tempore in singłis lo¬
cis. At uͦ si cdiu̾sis temporib to¬
ta est in singłis locis: qñ est
in uno loco: nullũ bonũ &
nulla ẽe̾ntia est. int̾im in abi¬
is locis. qi sine ea prorsus
aliquid non extitit. Quod ab¬
surcdum ẽe uel ipsa loca pro¬
bant. que ñ nichil s aliqͥd st̃.

Expanded text:
eodem tempore extra eumdem locum. Quod igitur totum est in aliquo loco, nihil est ejus quod eodem tempore sit extra ipsum locum. Sed de quo nihil est extra quemlibet locum, nihil ejus est eodem tempore in alio loco. Quare quod totum est in quolibet loco, nihil ejus est simul in alio loco. Quod igitur totum est in aliquo loco, quomodo totum quoque simul est in alio loco, si nihil de eo potest esse in aliocis simul aliquid est totum. Quapropter si summa natura tota est uno tempore in singulis omnibus locis, quot singula loca esse possunt, tot singulae sunt naturae summae, quod irrationabile est opinari. Non est igitur tota uno tempore in singulis locis. At vero si diversis temporibus tota est in singulis locis, quando est in uno loco, nullum bonum et nulla essentia est interim in aliis locis, quia sine ea prorsus aliquid non existit. Quod absurdum esse vel ipsa loca probant, quae nonnihil, sed aliquid sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eius recipit p̃t̾itũ uł futurũ.
Presens enĩ quom᷑ ñ habet. si
uere est s S fuit. significat p̃¬
t̾itũ. & erit. futurum. Nunqͣ
gͥ illa fuit. utł erit. Quare ñ est
istinete. sicut nec simul tota
in diu̾sis singłis temporibͤ Sigͥ
sicut discussum est. nec sic est
tota in om̃ib locis uel tẽporib.
ut semel sit tota in om̃ib & ꝑ
partes in singłis. nec sic ut tͥo¬
sit in om̃i. & pars sit extra om¬
nem locũ aut tẽpus. impossi¬
bile ẽ. ut sit uͥq ⁊ semꝑ. Nul¬
latenꝰ enĩ potest intelligi ẽẽ
ubiq ⁊ semꝑ. nͥ aut tota. aut
pars. Quod si nequaꝗͣ est ubiq
& semꝑ. aut erit determina¬
te in aliquo loco uel tempore.
aut in nullo. Determinate aũ
eã in aliquo non posse ẽẽ ĩa
distussum est. In nullo gͥ lo

Expanded text:
ejus recipit praeteritum vel futurum. ejus recipit praeteritum vel futurum. Praesens enim quomodo non habet, si vere est? sed fuit, significat praeteritum; et erit, futurum. Nunquam igitur illa fuit, vel erit; quare non est distincte, sicut nec simul tota in diversis singulis temporibus. Si igitur, sicut discussum est, nec sic est tota in omnibus locis vel temporibus, ut semel sit tota in omnibus, et per partes in singulis; nec sic, ut tosit in omni, et pars sit extra omnem locum vel tempus, impossibile est ut sit ubique et semper. Nullatenus enim potest intelligi esse ubique et semper, nisi aut tota, aut pars. Quod si nequaquam est ubique et semper, aut erit determinate in aliquo loco vel tempore, aut in nullo; determinate autem eam in aliquo non posse esse, jam discussum est. In nullo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eiꝰ etas ꝑ tẽpoꝵ cursus ꝓdu¬
cit᷑. habet cũ ipsis tẽporib. p̃¬
sens. pret̾itũ. ⁊ futuru. Quid
autem aliud est eius uel etas.
uel existendi diuturnitas.ꝙͣ.
eius eternitas: Ergo cũ eiꝰ ẽ¬
ternitas nichil aliud sit quã
eiꝰ ẽẽntia. sicut supͣ digesta
ratio indubitabiliter ꝓbat. si
eius eternitas habet pret̾it᷑u.
presens. ⁊ futurũ. consequent᷑
quoq eius ẽentia habet p̾t̾i¬
tum. presens. et futurũ. At
futurũ. &. qd̃ p̃sens est. ñ ẽ fu
turũ est. non est p̃t̾itũ. nec
presens. Quom᷑ igit᷑ stabit.
qd̃ supͣ rationabili. & ꝑspicua
necessitate clarint. scilicet qr
illa sũma natura nullo mo¬
do cõposita. s sũme simplex ẽ.¬
& summne incõmutabilis si ali¬
ud et aliud est in diu̾sis tepo¬
rib. et ꝑ tempora distributas
habet partes : Aut potiꝰ si illa
uera sunt. immo qr liquido
uera sunt. quomͦ hec possibi¬
lia sunt : Nullo gͥ mͦ creatͥx
ẽentia. aut etas. aut eternitas

Expanded text:
etas per temporum cursus producitur, habet cum ipsis temporibus praesens, praeteritum et futurum. Quid autem aliud est eius aetas, vel existendi diuturnitas, quam ejus aeternitas? Ergo cum ejus aeternitas nihil aliud sit quam ejus essentia, sicut supra digesta ratio indubitabiliter probat: si ejus aeternitas habet praeteritum, praesens et futurum, consequenter quoque ejus essentia habet praeteritum, praesens, et futurum. At futurum; et quod praesens est, turum est, non est praeteritum, vel praesens. Quomodo ergo stabit quod supra rationabili et perspicua necessitate claruit, scilicet, quia illa summa natura nullo modo composita, sed summe simplex et summe incommutabilis, si aliud et aliud est in diversis temporibus, et per tempora distributas habet partes; aut potius, si illa vera sunt; imo quia liquido vera sunt, quomodo haec possibilia sunt? Nullo igitur modo creatrix essentia, aut aetas, aut aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Osignum insigne. o gr̃am gͣ¬
tis homini datã: o cordis eius
sinceram puritatem. Adhuc sũ¬
mus angloꝵ pontifex odo inhu¬
manis rebus uita agebat. & dun¬
stanus in oculis suꝑm inspecto¬
ris summꝰ pontifex erat. Miran¬
dum ualde qđ ipse adhuc terri¬
gena. angłicis ꝯcentib admis¬
ceret᷑ ni celis. mirandum nichil¬
ominꝰ. qd eum celi ciues frequen¬
tabant in terris. Quid cui pre¬
ponam hominẽ celicolis adiunc¬
tũ. an celicolas homini destina¬
felicior. in alt̾o erat ille sccurior.
Stupeant alti diu̾sas dit̾isarũ
utirtutũ donationes. quibdam
hominib diuinitꝰ collatas. ego
nichil ita magnipendo. quomͦ
hoĩem in huiꝰ mundi turbim¬
b ꝯsistentẽ. uniu̾sa mundi
animo transcendentẽ. & in a¬
more ꝯditoris quiescentẽ. Mar¬
tham uidere ministerio: ma¬
riam desiderio. fidem oꝑantẽ.
caritatem ardentem. S nichil
diximꝰ: si ea que reliqua sunt
dixerimꝰ

Expanded text:
tus. O signum insigne! O gratiam gratus. O signum insigne! O gratiam gratis homini datam! O cordis ejus sinceram puritatem! Adhuc summus Anglorum pontifex Odo in humanis rebus vitam agebat, et Dunstanus in oculis superni Inspectoris summus pontifex erat. Mirandum valde quod ipse adhuc terrigena angelicis concentibus admisceretur in coelis, mirandum nihilominus quod eum coeli cives frequentabant in terris. Quid! cui praeponam, hominem coelicolis adjunctum, an coelicolas homini destina altero felicior, in altero erat ille securior. Stupeant alii diversas diversarum virtutum donationes quibusdam hominibus divinitus collatas; ego nihil ita magnipendo, quomodo hominem in hujus mundi turbinibus consistentem, universa mundi animo transcendentem, et in amore Conditoris quiescentem, Martham videre ministerio, Mariam desiderio, fidem operantem, charitatem ardentem. Sed nihil diximus, nisi ea quae reliqua sunt dixerimus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ab illo audiens. hoc tibi sit
& pena abiecti: & signũ ult̾ius
non abiciendi pontificat᷑. Ad cuiꝰ
uirgule tactum a somno eingi¬
lans: diuinitꝰ se intelligit uisi¬
tatum. agit gratias deo. cuiꝰ mu¬
nere ita se ꝯspicit honoratum.
Cunq die illucescente regi que
uiderat enarrasset: miratꝰ ille
tali enodatione uisionẽ absol
ficalis. noueris te pro eo. qd hes¬
terno die ugum dñi ꝯtepse¬
ris increpatum. ac diuina elec¬
tione futurũ pontificẽ desig¬
natum. Porro qd̃ in pͥncipio e¬
rat u̾bum. gladio beati petri
apłi inscriptũ uidisti. cum u̾¬
bum dei sit uingenitꝰ filiꝰ dei:
deus apud dm̃ semꝑ. homo aũ
ꝓ hominib int̾ homines fact᷑.
ꝓfecto scias te eius sedis pͥncipẽ
futurũ. que xͥ nomine in urbe
cantuarioꝵ cet̾is eccłiis insigni¬
or celebrat᷑. hoc signo diuine
p̃nuntiationis ounstanꝰ est glori¬
ficatus. & hac regie interpretati¬
onis ꝯiectura pontifex designa¬

Expanded text:
hoc ab illo audiens: Hoc tibi sit, hoc ab illo audiens: Hoc tibi sit, et poena abjecti, et signum ulterius non abjiciendi pontificatus. Ad cujus virgulae tactum a somno evigilans, divinitus se intelligit visitatum; agit gratias Deo cujus munere ita se conspicit honoratum. Cumque die illucescente regi quae viderat enarrasset, miratus ille tali enodatione visionem absolvficalis, noveris te, pro eo quod hesterno die jugum Domini contempseris, increpatum, ac divina electione futurum pontificem designatum. Porro quod, in principio erat Verbum, gladio beati Petri apostoli inscriptum vidisti, cum Verbum Dei sit unigenitus Filius Dei, Deus, apud Deum semper, homo autem pro hominibus inter homines factus; profecto scias te ejus sedis principem futurum, quae Christi nomine in urbe Cantuariorum caeteris Ecclesiis insignior celebratur. Hoc signo divinae praenuntiationis Dunstanus est glorificatus, et hac regiae interpretationis conjectura pontifex designa
Abbreviated transcription (Latin):
pontificali infula me ñ esse
sublimandum. Inde fluctuan¬
tes ammos gerens: cubiculo se
dedit. ibiq secum multa. uoluen¬
ti. sõnus obrepsit. Et ecce assunt
urbe roma eidem egredienti
occurrentes. & ad montẽ gaudii
sibi se adiungentes. A quib gra
tiosissime salutatꝰ᷑. uidebat sin glal
quos om̃s officiosa benignitate
sibi obtulere. Cunq uisum ꝑ ex¬
tensos ante se gladios duceret.
hanc in gladio beati petri lege¬
gat scripturam. aureis luteris
intextam. In pͥncipio erat u̾bũ
& uerbum erat apud deum. et
deus erat u̾bum. Eeteroꝵ uero
gladii: ꝓpͥa tenentiũ illos. nomi¬
na habebant inscͥpta. pauli
paulus. andreȩ andreas. Int̾ea
andreã exilarato uultu aspicit
contuentem. & enuͣgłicis uerbis
audit precinentem. Tollite ui¬
gum meũ suꝑ uos. & discite a
me quia mitis sum & humilis
corde. et inuenietis requiem an¬
mab ur̃is. Tunc abeato petro
uissus leuam extendere. modi¬
cũ crepitantis ferule ictũ excepii

Expanded text:
pontificali infula me non esse pontificali infula me non esse sublimandum. Inde fluctuantes animos gerens cubiculo se dedit, ibique secum multa volventi somnus obrepsit; et ecce adsunt urbe Roma eidem egredienti occurrentes, et ad Montem-Gaudii sibi se adjungentes. A quibus gratiosissime salutatus, videbat singulos quos omnes officiosa benignitate sibi obtulere. Cumque visum per extensos ante se gladios duceret, hanc in gladio beati Petri legebat scripturam aureis litteris intextam: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Caeterorum vero gladii propria tenentium illos nomina habebant inscripta, Pauli Paulus, Andreae Andreas. Interea Andream exhilarato vultu aspicit conniventem et evangelicis verbis audit praecinentem: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Tunc a beato Petro jussus laevam extendere, modicum crepitantis ferulae ictum excepit,
Abbreviated transcription (Latin):
tare ea qua apud illum iiteris
gratia. ut tibi ꝯsentiat. quatinꝰ
ex hoc cdeo familiariꝰ adherere.
et nos potentiꝰ ualeat. a peccato¬
rum uinculis absoluere. Paret
itaq regi filio mater regina:
dunstanũ asciscit conunio. de¬
mulcet alloquio. S ille iuxcta
ethimologiam nominis sui
ut mons ꝑsistens immobilis:
nolo ait dña. illud a me expe¬
ti. qd̃ uel concessum meos ani¬
mos ꝑturbet: uel nͣ concessum
tuos offendat. Neq enĩ nescio
ꝗͣ difficulter suam quisq ati¬
te tͥͣbunal xͥ causam agat. ne¬
dum aliene cause cognitor.
aut uidex existat. Quod si ista
rationum maxima nͣ esset: illa
ninirũ a suscipiendo eꝑatu
multũ me cobiberet. qd̃ dñm
regem constanti uideo lango¬
re ꝑiclitari. nec multũ me ab
co separati posse. cũ me tam
sui patrẽ. ꝙͣ. totiꝰ regni dñm
ipse statuerit. Cunq illa negi¬
tantem fitis adhuc ra p. ti¬
onib tenere uoluisset : motꝰ
ille aliqͣntisꝑ. certissimum in¬
quit habeto. in dieb filii tui

Expanded text:
tare ea qua apud illum niteris gratia, ut tibi consentiat, quatenus ex hoc Deo familiarius adhaerere, et nos potentius valeat a peccatorum vinculis absolvere. Paret itaque regi filio mater regina, Dunstanum adsciscit convivio, demulcet alloquio. Sed ille juxta etymologiam nominis sui ut mons persistens immobilis: Nolo, ait, domina, illud a me expeti, quod vel concessum meos animos perturbet, vel non concessum tuos offendat. Neque enim nescio quam difficulter suam quisque ante tribunal Christi causam agat, nedum alienae causae cognitor aut judex existat. Quod si ista rationum maxima non esset, illa nimirum a suscipiendo episcopatu multum me cohiberet, quod dominum regem constanti video languore periclitari, nec multum me ab eo separari posse, cum me tam sui patrem, quam totius regni dominum ipse statuerit. Cumque illa restitantem suis adhuc rationibus tenere voluisset, motus ille aliquantisper: Certissimum, inquit, habeto in diebus filii tui