comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego fodi puteũ istum deo cegnomi¬
nauit nom̃ loci illꝰ puteus iuram̃¬
ti. ꝙ̃ ibi uirau̾nt ambo. Ubi hĩclegi¬
tur puteus uiramẽti in hebreo ha¬
betur bersabee. Oupplex auten cõ t
curita appellatus sit. Siue qr septẽ
agnas abymelechꝰ. de manu abrahe
bẽẽ appellatur. Qd̾sihanc ante cam
supͣ nom̃ hoc legimus. sciamus. per
prolempsin. dictum eẽ. sicut et bethel.
⁊ galgala: que utiq usq ad temp᷑
quo ita app ellate sunt. aliter uocabã¬
tur. Notand̾ uero ⁊ expriorib ⁊ expͥ¬
senti loco. qd̾ ysaãc ñ sit natus ad q̃r¬
cum manre. siue in aulone mãre
ut in heb̾o habetur. ħ ingeraris. uͥ
⁊ bersabẽẽ. usq hodie opidum est
que ꝓuncia ante ñ grande tempꝰ ex
diuisione presidum. palestine salu¬
taris est dicta. Huiꝰ rei scͥptura testis :
q̃ ait. Et hĩtauit abraham in t̾ra phi-¬
listinoꝵ Et dixit ei deus. Tolle unige
int̾ram excelsam. ⁊ offer michi illũ ibi
in holocaustum. suꝑ unũ de montib

Expanded text:
ego fodi puteum istum. Ideo cognominavit nomen loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Ubi hic legitur, puteus juramenti, in Hebraeo habetur BERSABEE  . Duplex autem est causa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae er appellatur. Quod si ante hanc causam supra nomen hoc legimus, sciamus per prolepsim dictum esse: sicut et Bethel et Galgala, quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabantur. Notandum autem et ex prioribus, et ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit Abraham in terra Philistinorum . Et dixit ei Deus: Tolle filiumin terram excelsam, et offer illum ibi in holocaustum super unum de montibus
Abbreviated transcription (Latin):
cõplutã. Gessem em̃. in imbrẽ uertitur:
Diait autem pharao adioseph. Dic
fr̃b tuis. Soc facite. Onerate uehicła
uestra. ⁊ ite in t̾ram chanaam. Pro uehi
nsq codicib pro uidua. hoc est pro xipa.
etiã far uocare. qd̾ nc̃ corrupte athertĩ¬
ñ cupant. Omnes ergo anime q̃ inq̃s¬
se sunt cũ iacob. in egiptum. ⁊ que exi¬
erunt de femorib eius. absq mulierib¬

Expanded text:
complutam; GESEM enim in imbrem vertitur. Dixit autem Pharao ad Joseph, dic fratribus tuis, hoc facite: onerate vehicula vestra, et ite in terram Chanaan. Pro vehicrisque codicibus pro vidua, hoc est pro χήρᾳ, etiam far vocare, quod nunc corrupte atheran Omnes ergo animae, quae ingressae sunt cum Jacob Aegyptum, et quae exierunt de femorib
Abbreviated transcription (Latin):
lox int̾pretes nomẽ ciuitatis ab rahe.
barbare atq corrupte: ⁊ aliter qm in
suo dicit᷑ tnstulisse. Arboc̃ em̃ ncħ¬
om̃io significat. S dr̃ arbe. hoc est
.iiii. qr ibi abraham. ⁊ ysaãc ⁊ iacob.
conditus est. ⁊ ip̃e pͥnceps humani
ne. Rex nobis a deo tues: in electo se¬
pulchro nr̃o sepelimortuũ tuum.
ꝓrege pͥncipem. ht̃. suie ducem. Na¬
sin. quippe ñ rex. s dux dicitur. Et au¬
ham effran: argentũ qd̵ locutꝰ est in au

Expanded text:
aginta Interpretes nomen civitatis Hebraeae, aginta Interpretes nomen civitatis Hebraeae, barbare atque corrupte, et aliter quam in suo dicitomnino significat, sed dicitur Arbec, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt, et ipse princeps humani ne rex, a Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuum. Pro rege principem habet sive ducem. Nasin quippe non rex, sed dux dicitur. Saham Ephron argentum, quod locu
Abbreviated transcription (Latin):
melcha uxore eius filia aran natꝰ est:
est in exor̃dio uoluminis ei. Uir fuit
int̾ra hus: iob nomen euis. M alegͥ
quidam estimãt. iob de genere esse e¬
sau. Si quidem illud qd̃ infine lib̾
plus habetur. eo qd de syro sermõe
tnllatũ estr ⁊ qͣrtus sit ab esaucire
lis que ibi continẽtur. in hebreis uo¬
liminib ñ hñtur. Scd̾s natus est
ile diumus ut hebrei tradunt. qͥ
mlibro iob. dr̃ heliu primũ uir sos̃
barachel buritis. de huꝰ uidelicet bu¬
Si radice descendens. Chamuel uero.
pat̾ est damasqͥ. Ip̃a enim uocat᷑ arã.
quehie ꝑ syna scͥpta est ⁊ ip̃o nomine
legit᷑ inysaia. E hasecħ quoq qͣrtus:
a quo chasdei. idẽ chaldei. pꝰ eauocatist̃.
Et mortua est sara incuutate arbat.
q̃ est in ualle: hec est chebron. inter¬
ra chanaiam. Hoc qd̾ hic põitum est.
que est in ualle: in autenticis codicib
ñ habetur. Nom̃ uero ciuitatis arbe
paulatim a scͥbentib legentib q cor¬
ruptum est. Neq enĩ putandũ est.¬

Expanded text:
Melcha uxore ejus filia Aram natus est,est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Huz, Job nomen ejus . Male igitur quidam aestimant Job de genere esse Esau; siquidem illud quod in fine libri ipsius habetur, eo quod de Syro sermone translatum est, et quartus sit ab Esau, et reliqua quae ibi continentur, in Hebraeis voluminibus non habetur. Secundus natus est ille divinus, ut Hebraei tradunt, qui in libro Job dBarachiel Buzites. De hujus videlicet Buzi radice descendens Cham vel pater est Damasci. 340 Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est: et ipso nomine legitur in Isaia. Chased quoque quartus est, a quo Chasdim, id est, Chaldaei postea vocati sunt. Et mortua est Sara in civitate Arboc, quae est in valle: haec est Chebron, in terra Chanaan. Hoc quod hic positum est, quae est in valle, in authenticis codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc paulatim a scribentibus legentibusque corruptum est. Neque enim putandum, Septu
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ hebreos in ꝓu̾biũ exiuit. ut si qũ
iangustia cõstituti sunt. ⁊ dñĩ op¬
tent auxilio. subleuari. dicãt in mõ¬
te dñs uidebit. Hoc est sicut abrahe
misertꝰ est. miserebr̃ nr̃i. Unde ⁊ in sig¬
ĩ dati arietis. solent. ⁊̃ cornu clange.¬

Expanded text:
 ut si quando in angustia constituti sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbit, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et in signum dati arietis, solent etiam nunc cornu clange
Abbreviated transcription (Latin):
dentem. Qd̾̃ seqͥtur cum ysaac filio
primogenita uendicaret. Qd̾ quidẽ
sara audiens. ñ tulit. Et hoc expres¬
sius approbat᷑ sermone dicentis. Ei¬
ce ancillam hãc cũ filio suo. Non em̃
erit heres filuis ancille cũ filio meo
ysaãc. Et sũpsit panem ⁊ utrẽ aqͣ
⁊ dedit agar. p onens suꝑ humer̃ euis
⁊ ꝑuulũ. ⁊ dimisit eam. Qñ ysaac

Expanded text:
dentem: quod sequitur, cum Isaadentem: quod sequitur, cum Isaaprimogenita vindicaret, quod quidem Sara audiens non tulit. Et hoc ex ipsius approbatur sermone, dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et sumpsit panes, et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi incredibile. ⁊ qd̾ rer̃ natura ñ capi¬
at. coire qm̃piã nescientẽ. Et conce¬
ꝑunt due filie loth de pr̃e suo: ⁊ genu¬
it pͥmogenita filiũ. ⁊ uocauit nomẽ
eius moab. Iste pat̾ moabitarũ. usq
inhanc diem. Et minor et ip̃a peꝑit
filium: ⁊ uocaũ nom̃ eius ammõ: ĩdest
filius populi mei. Iste pater filiorum
ammo. Moab int̾pretatur ex prẽ.
⁊ totũ nom̃ echimologiã ht̃. Ammõ
uero cꝰ cã nominis reddit᷑. filius gen̾is
mei. siue ut meluis est in hebreo. filiꝰ
populi mei. sic diruiat᷑ ut ex ꝑte seniꝰ
nom̃is. ex ꝑte ipse fit sermo. Ammĩ
enĩ. a quo dicti sunt ãmonite: uoca¬
tur populus meꝰ. Et enĩ soror mea ẽ.
aran filia. ñ sororis. S quia in hebreo
hr̃. uere sorormea est filia patris mei.
⁊ ñ filia matͥs meẽ. ⁊ magis sonat qd̾
soror abrahe fuent. in excus atõem eiꝰ
dicimꝰ. nͭ dũ illo temꝑe tales nuptias

Expanded text:
quasi incredibile, et quod rerum natura non capiquasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, coire quempiam nescientem. Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita filium, et 335 vocavit nomen ejus Moab. Iste est pater Moabitarum usque in hanc diem. Et minor, et ipsa peperit filium, et vocavit nomen ejus Ammon id est, filius populi mei. Ipse est pater filiorum Ammon. Moab interpretatur, ex patre: et totum nomen etymologiam habet. Ammouasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo  , filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo: AMMI enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Etenim vere soror mea est  ejus est Aran filia, non sororis. Sed quia in Hebraeo habet: vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod soror Abrahae fuerit, in excusationem ejus dicimus, necdum illo tempore tales nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
Noy Et ecce ascendebat flamma de
terra. qͣi uapor fornacis. Pro qͦ legit᷑
in hebreo. Ecce ascendebat qop̃ qͣi
mus dicere. Et ascendit loch de segor
⁊ sedit in mõte: ⁊ due filie eiꝰ cũ eo.
Timuit enĩ sedere in segor. Qrit᷑ qͣre
cum pͥmũ fuge mõtis segor p̾tulerit.
eamq in h̃itacłm suũ uoluent libe¬
rari. ñc de segor rursũ migret ad mõ
tem. Respondebimꝰ ueram et̃ illam
hebreoꝵ coniecturã de segor. qd̾ freq̃n¬
rent. ista sepe sb uersa est: qͣntoma¬
gis nunc in cõmunz ruma ñ poterit
liberari. Ethanc occõem infidelita¬
tis ⁊ in filias coitꝰ dedisse pͥncipiũ. Qr
enĩ ceteras uid̾at sb̾rui cuutates. ⁊ hãc
stare. seq dei auxilio erutũ: utiq de
eo qd̃ sͥ cõcessum audierat. ambig̾e
ñ debuit. Illud igitur qd̾ inexcusatõe
Dicit᷑ filiar̃. eo qd̾ defecisse putau̾int
erint: ñ extusat pr̃em. Demꝙ heb̾i
qd̃ sequit᷑. m esciuit cũ dormiret cũ ea.
⁊cũ surrexisset ab ea: apponũt desuꝑ

Expanded text:
 Et ecce ascendebat flamma de terra quasi vapor fornacis. Pro quo legimus in Hebraeo: Ecce ascendebat CITOR  mus dicere. Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo. Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc dt? Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenrent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambigere non debuit. Illud igitur, quod pro excusatione dicitur filiarum, eo quod putaverinterint, non excusat patrem. Denique Hebraei, quod sequitur: Et nescivit cum dormisset cum eo, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper,
Abbreviated transcription (Latin):
um sit. Nemo autem alt̾a lingua
q̃mpiã uocans. ethimologiã uocabłi
sumit ex altera. Sarai igitur prim̃
uocata est. ꝑ sin. Res. iotħ. Sblato
gͦ ioth. idest.i elem̃to: addita est. e litt̾a.
q̃ ꝑ a legitur: ⁊ uocata est sara. Causa
aut̃ nominis mutari hec est. qd̾̃ antea
dicebatur pͥnceps in ea. uniꝰ tm̃ modo domꝰ
mat̾ familie: postea uero dicitur. ab¬
solute pͥncepi aproita. Sequit᷑ enĩ.¬
Abo tibi exea filium. ⁊ bñdicam ei.⁊
ent in gentes. ⁊ reges popłorum erũt
ex eo. Signantͥq ñ uq̃ in greco legi¬
mus. Dixit deus ad abraham. Sa
habet᷑. ñ uocabis nom̃ eius sarai .i. ñ
dices ei pͥnceps mea es. Om̃ium qͥppe
gentiũ iam futura pͥnceps est. Qui¬
dam pessime suspicant᷑. ante eã lepͣm
fuisse uocatam. ⁊ pꝰea pͥncipem: cũ
lepra sarath dicatur. q̃ in nr̃a linga

Expanded text:
um sit: nemo autem altera lingua um sit: nemo autem altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai igitur primum vocata est per sin, res, joth. Sublato ergo joth, id est, i, elemento, addita est e littera, quae per a legitur; et vocata est Saraa. Causa autem nominis immutati haec est, quod antea dicebatur, princeps mea, unius tantummodo domus mater familiae: postea vero dicitur absolute, princepDabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex eo. Signanterque non ut in Graeco legimus: Dixit Deus ad Abraham, Sarhabetur, Non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, Princeps mea es. Omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem, cum lepra Zaraath dicatur: quae in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
latere uingitur incͣsant. ⁊ impug¬
nãtur ab om̃ib. Et locutus est
ei dicens. Ecce testamẽtũ meũ tec̃.
et ens pater multitudinis gentiũ.
bram. ẜent nom̃ tuũ abraham.
cꝑ prem̃ multaꝵ gentiũ posui te: No
pactum. idest benth. Dicũt autem he¬
brei qd̾ ex nomĩe suo deus. qd̾ apud
illos tetragͣminũ est. he lit̾tam abra¬
he ⁊ sare addid̾it. Dicebat᷑ enĩ pͥus a¬
bram. qd̾ int̾ pretatur excelsus: et post¬
ea uocatus est abraham. qd̾ tͣnsfert᷑
Pater multaꝵ. Nam qd̾ sequit᷑ genti¬
um. ũ habetur in nom̃ĩe. sed sub audit᷑.
Nec mirand̃ qͣre. cum apud gretos et
nos alittera. uideatur addita: he lit¬
enĩ lingue. illiuis est. ꝑ he quidem scni¬
cabis eam sarai: sed sara ent uom̃ eiꝰ.
tum. Et qr apud grecos centenarꝰ nu¬
merꝰ. multas suꝑ nomĩe euis in epti¬
ei uocabłm cõmutat᷑. ñ grecã s hebreã
debeat hr̃e roñem. cũ ip̃m nom̃ hebre¬

Expanded text:
latere jungitur incursant, et impuglatere jungitur incursant, et impugnantur ab omnibus. Et locutus est ei Dominus, dicens: Ecce testamentum meum tecum: et eris pater multitudinis gentium, bram, sed erit nomen tuum Abraam, quia patrem multarum gentium posui te. Notpactum, id est, BERITH  . Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod interpretaturea vocatus est Abraham, quod transfertur pater multorum: nam quod sequitur gentium, non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum quare cum apud Graecos et nos, a littera videatur addita, nos he litenim linguae illius est, per he quidem scricabis eam Sarai, sed Sara erit nomen ejutum. Et quia r apud Graecos centenarius numerus est, multas super nomine ejus ineptiei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraeam debeat habere rationem, cum ipsum nomen Hebraic
Abbreviated transcription (Latin):
exodo scͥptum sit. quinta generatõe
egressi sunt filii israhel de terrae¬
gipti. Suꝑ quo capitulo ꝑuum uo¬
lumẽ edi dimus. Ecce condulit me
dominus. ut non pariam. Ingrede
ergo ad ancillã meam: ut hãm filios
ex ea. Diligenter nota. qd̾ pro crea¬
tõne filiorum in hebreo edificatõ est¬
scͥpta. Legitur eñi ibi. Ingredere ad
ancillam meã. si qͦ modo edificer ex ea.
Et ne forte hoc sit qd̾ inexodo dicit᷑.
bñdixit deus obstetͥicib. et edificaue¬
runt sͥ domos. Et inuenit eã an¬
gelus domini suꝑ fontẽ aq̃ in deser¬
to. ad fontẽ in uia sur. Conseq̃nter
egiptia inuia sur. q̃ ꝑ ħemũ ducit
adegiptum ire festinabat Et uo¬
saũ nom̃ eius ysmahel: qi exaudiũ
deus humilitatẽ meã. Ysmahel in¬
terpretat᷑ exauditõ dei. Sic ent rusti
tus homo. Manꝰ euis suꝑ om̃s. et ma¬
nis om̃ium suꝑ eum. Et ꝯͣ faciem
omiĩum frm̃ suoꝵ hĩtabit. Pro rus
interpretatur onager. Significat
aũt̃ semẽ eius. hĩtaturũ inheremo.

Expanded text:
m sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam filios ex ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit, quod in Exodo dicitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos . Et invenit eam Angelus Domini super fontem aquae in deserto ad fontem in via Sur. Consequenter Aegyptia in via Sur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire festinabat. Et vocavit nomen ejus Ismael; quia exaudivit Deus humilitatem meam. Ismael interpretatur, exaudcus homo. Manus ejus super omnes, et manus omnium super eum, et contra faciem omnium fratrum suorum habitabit. Pro rust  , quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo,
Abbreviated transcription (Latin):
principi excitus ⁊bellatoꝵ. ñ petefre.
ut in latino scͥptum est: s puthifar
ennucho. Ubi queritur quomͦ post¬
ea iycorẽ hr̃e dicatur. Tradũt heb̾i
emptũ ab hoc ioseph ob nimiã pul¬
chritudiem in turpe minist̾ium. ⁊ a
domino urilib arefc̃is eius. postea
electum ẽẽ uixͣ morem. ierofantaꝵ
in pontificatũ eliopoleos. ⁊ huiꝰ filiã
ẽẽ a senech. qͣm postea ioseph uxorẽ ac

Expanded text:
principi exercitus et bellatorum, non Petephre, principi exercitus et bellatorum, non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Phutiphar eunucho. Ubi quaeritur, quomodo postea uxorem habere dicatur. Tradunt Hebraei emptum ab hoc Joseph ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a Domino virilibus ejus arefactis, postea electum esse juxta morem Hierophantarum in pontificatum Heliopoleos; et hujus filiam esse Aseneth, quam postea Jos
Abbreviated transcription (Latin):
thecdotion eqͣlit̾ tnͣstułunt. dicentes
ioniamin. qd̾ indicat numerũ singła¬
rem. Et regnauit pro eo iobãb fisꝰ¬
⁊ are de bosra. Hunc suspicant᷑ eẽ iob.
ut in fine huiꝰ uoluminis additũ est.
Contͣ heb̾i asserunt de nachor eũ stir¬
pe natum. ut iam supradictum est Et
isrł dilexit ioseph suꝑ om̃s filios suos.
qr erat filius senectutis. ⁊ fecit ei tunicã
cam talarem. Simmachus tunicã
manicatam. siue qd̾ usq ad talos des¬
cend̾it. ⁊ manib artificis mira eẽt ua¬
rietate distincta: siue qd̾ hr̃et manicaᷤ.
Antiqui eni colobis utẽbantur.
uendid̾unt ioseph ismahelitis ingĩ
ti aureis. Pro aureis: in hebreo an¬
genteis ħt̃. Neq enĩ uiliore metallo
Dadianei autẽ uendid̾unt ioseph in
egipto. putifar eunucho pharaõis
archimagr̃o. In plerisq locis archi¬
magrõs idest cocoꝵ pͥncipes pro ma¬
gistris ex̾citus. scptura cõmemorat.
tur occid̾e. Uenditus est igitur ioseph

Expanded text:
Theodotion aequaliter transtulerunt dicentes: τὸν ἰαμὶμ, quod indicat numerum singularem. Et regnavit pro eo Jobab filius Zarae, de Bozra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est. Contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, quia erat filius senectutis: et fecit ei tunicam cam talarem. Symmachus, tunicam manicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varietate distincta: sive quod haberet manicas: Antiqui enim magis colobiis utebantur . Et vendiderunt Joseph Ismaelitis viginti 364 aureis. Pro aureis, in Hebraeo, argenteis habet. Neque enim viliore metallo Madianaei autem vendiderunt Joseph in Egypto Phutiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque locis archimagiros, id est, coquorum principes, pro magistris exercitus Scriptura commemorat: tur occidere. Venditus est igitur Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
ris dictum est. Uerum hic cõfessio
ꝓ grãrum astõne. aut ꝓ laude ac¬
cipit᷑. ut freq̃nter in psalmis ⁊ in
glificote. Et concepit balã et ꝑe¬
pent filium. iacob ⁊ dixit rachel. Iudi.¬
cauit me deus ⁊ exaudiuit uocem meã.
⁊ dedit mͥ filiũ. P ropterea uocauit
nomẽ eius dan. Causam nominis
exp̾ssit. ut ab eo quod uidicasset se
dñs. filio ancille uidicũ nomẽ impo¬
neret. Dan quippe int̾pretat᷑ uidi¬
tm̃. Et cõcepit adhuc ⁊ pepent
bala ancilla rachel. filium scd̃m ia¬
tob. Et clixit rachel. Hitare me fe
neptalim. Causa nominis nepta-¬

Expanded text:
t dictum. Verumtamen hic confessio pro gratiarum actione aut pro laude accipitur, ut frequenter in Psalmis et in tibi, sive: Glorifico te. Et concepit Bala, et peperit Jacob filium, et dixit Rachel: Judicavit me Deus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filnomen ejus Dan. Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus, filio ancillae judicii nomen imponeret. Dan quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc, et peperit Bala ancilla Rachel filium secundum Jacob, et dixit Rachel: Hs Nephthalim . causa nominis Nephtha
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑ int̾rogans dñm artare res¬
põsione. temꝑat p̾fatõne. qd̾ quer̃.
Et locutꝰ est ad generos suos qͥ accepe¬
rãt filias eus. Qͥa postea due filie loch
uigmes fuisse dicunt᷑. de qͥb et ipse du¬
dum ad sedomenos dyxerat. ecce due
filie mẽẽ q̃ nõ cognou̾nt uirum ⁊ nc̃
scͥptura cõmemorat eũ hũisse ge¬
neros: ut nulli arbitͣnt᷑ illas que ui-¬
ros habuerant in sodomis remansis¬
se. ⁊ eas exisse cũ pre. que uirgines fu¬
erũt. Qd̾ cũ scͥptura ñ dicat: hebrea
ueritas exponẽda est. in qͣ scribit᷑. Eg̾s¬
sus est loth ⁊ locutꝰ est ad sponsos. qͥ
acceptuiri erãt filias eius. Nec dum gͦ
uͥgines filie matͥmonio fuerãt copu¬
late Et dixit ei. E cce ad miratꝰ sum
faciem tuã. In heb̾o habetur. suscepi
faciẽ tuam: idest achesco tuis precib.¬

Expanded text:
videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, tead generos suos, qui acceperant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi faciem tuam: id est, acquiesco precib
Abbreviated transcription (Latin):
presens opusł̾m huiꝰ expositõ sacram̃¬
ti. Hoc tm̃ dicimꝰ. qr prohis q̃ posu¬
imus. in hebreo ht̃. ⁊ descend̾unt uo¬
lucres suꝑ cadauera. et abigebat
eas abram. Illius enĩ merito sepe
de angustus lib̾atꝰ est isr̃t. A doc¬
casum aut̃ solis extasis cecidit suꝑ
abram. Pro extasi in hebreo ht̃¬

Expanded text:
sacramenti. Hoc tantum dicimus, quia pro his, quae posuimus, 330 in Hebraeo habet: Et descenderunt volucres super cadavera, et abigebat eas Abram. Illius enim merito saepe de angustiis liberatus est Israel. Ad occasum autem solis ecstasis cecidit super Abram. Pro ecstasi in Hebraeo TH
Abbreviated transcription (Latin):
Ic homo
consistit. sic corꝑis illius artus.
Expositos mauro strab monstrãte
tenebo. Homo. ab humo dictus est.
nima. auentis nomen accepit. Uñ
⁊ grece. Nerco e uentus dicitur. qd̾
ore trahit. aerem homo. Corpus. a
corruptione dicit᷑. Capud. acapien¬
bi est enĩ tota figura hominis. et u
cito lucem capiant. Pupilla. mediꝰ
p unctus oculi. E uculus uero quo
apupilla albe partes oculi seꝑant᷑.
discreta nigredine. torona dicitur.
tur oculi. et dicta. cilia. eo quod celẽt
Male. et sic maxille. in de diminutiue
dicunt᷑. Aures ab hauriendo dicte st̃.
qd̾ uoces exhauriant. Pinnula. sũ¬
ma ꝑs auris. Hares. nasum. Hariũ.
recta pars. columpna uocatur. Extͣ¬
mitas eius: pirula uocat᷑. aforma pi
ri. Que uero dexira leuaq sunt. pĩ¬
nule dñr. medium autem int̾finiũ
ingrediuntur cibi. egrediunt᷑ sermo¬
nes. Labra. uiroꝵ dicunt᷑. labia mu¬
liesx. Lingua. alingendo. sic̃ labia
a lambendo dicunt᷑. Dentes ⁊eni. qͦ¬

Expanded text:
ic homo consistit, sic corporis illius artus Expositos Mauro Strabus monstrante tenebo. Homo ab humo dictus est. Anima a ventis nomen traxit: unde et Graece ἄνεμος ventus dicitur, quod ore trahit aerem homo. Corpus a corruptione dicitur. Caput a capienbi est enim tota figura hominis et unicito lucem capiant. Pupilla, seha, medius punctus oculi Circulus vero quo a pupilla albae partes oculi separantur. Discreta nigredine corona dicitur. tur oculi, et dicta quod celent  et maxillae inde diminutive dicuntur. Aures ab hauriendo dictae sunt, quia vocem hauriunt. Pinnula, summa pars auris. Nares, nasa. Narium recta pars columna vocatur: extremitas ejus pirula vocatur a forma pomi piri: quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae dicuntur; medium autem interfiniumingrediuntur cibi, egrediuntur sermones. Labra virorum dicuntur, labia mulierum. Lingua a lingendo, sicut labia a lambendo dicuntur. Dentes, ceni: qu
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtas. et excusari possit sarai. ꝙ
Famis in temp̃r sola regi in pere¬
gnis locis manto cõruente resist̾e
nequiu̾it. tam̃ potest ⁊ alit̾ feda
necc̃itas excusari. qd̃ uixͣ librũ hest̾
q̃ cumq mulier̃ placuisset regi a¬
pud uet̾es. sex m̃sib ungebatur
tis uarus erat. ⁊ curatõnib femi¬
narum. ⁊ tunc ingrediebat᷑ ad regẽ.
atq ilia potest ita fieri. ut sarai pꝰ¬
qͣm placuerat regi. dũ ꝑ annũ eius
ascendit abram ex egipto. ip̃e et u¬
xor eius ⁊ om̃ia q̃ illius erãt. ⁊ loth.
eo in desertum. Erat autem abrã di¬
ues ualde peccore.⁊argẽto ⁊ auro.
⁊ abiens uenit in desertum usq be¬
thel. Pulcre de egipto lib̾atus. ascẽ¬
disse dicitur. Sed ocͤcnit huic sensui
illud qd̃ sequit᷑. qͦ modo potu̾it de e
gipto exiens fuisse diues ualde. Qd
soluit᷑ illa hebraica u̾tate. inqͣ sc̃¬

Expanded text:
voluntas: et excusari possit Sarai, quod voluntas: et excusari possit Sarai, quod famis tempore sola regis in peregrinis locis, marito connivente, resistere nequiverit; tamen potest et aliter foeda necessitas excusari: quod juxta librum Esther quaecumque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur tis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem. Atque ita potest fieri, ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus anente. Et ascendit Abram ex Aegypto ipse et uxor ejus, et omnia quae illius erant: et Lot cum eo in desertum. Erat autem Abram dives valde in pecore, et argento, et auro: et abiit unde venit in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud, quod sequitur: quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod solvitur illa Hebraica veritate
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ supra diximꝰ. qd egressus sit
thara cum filũs suis. de igne calde.¬
orum. ⁊ qd̾ abram babilonico ual¬
latus incendio. qr illud adorare no¬
lebat. dei sit auxilio lib̾atus. Ex il¬
lo tempr̃ ei dies uite ⁊ tempus re¬
putetur etatis. ex quo confessus
est dñm. sꝑnens ydola chasdeoꝵ.
Pot̃ autem fieri ut quia scͥptis
reliquid incertum. ante paucos annoᷤ
thara de caldea profecturꝰ uen̾it in car¬
ram. qmͣ mortem obiret. uel certesta¬
tim post ꝑsecutõem in carrã ueniret.
ibiq diutus sit moratus. Siquis
dicta sunt improbabit. Eẽ profi¬
ciscens abram abiit in desertum. ⁊
fiã est fames super terram. Notand̃¬
quod in presenti et in plimis aliis lo-¬
cis. pro deserto ad austrum scͥptumẽ.
in hebreo. Hoc igitur notare debe¬
mus ETiidunt eam pͥncipes pha-¬
⁊ intredux̾unt eam in domo pharao¬
nis. et abram bñfecit pp̃ eam. et fue
pus scar̃ mulier̃ non ius macłet s

Expanded text:
quam supra diximus, quod egressus sit quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum: et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus; et ex illo tempore ei dies vitae, et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum, spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri, ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus, venerit in Charran, quam mortem obierit. Vel certe statim post persecutionem in Charran venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis dicta sunt, improbabit. Et proficiscens Abram, abiit in desertum: et fames facta est super terram. Et in praesenti et in plurimis aliis locis, pro deserto, ad Austrum, scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus. Et viderunt eam principes Phaet introduxerunt eam in domum Pharaonis: et Abram benefecit propter eam: et fuerpus sanctarum mulierum non vis maculet, 325 sed
Abbreviated transcription (Latin):
cõspectũ thare pr̃is sui. in t̾ra nati¬
uitatis sue. in regione caldeoꝵ igne.¬
qd̾ uidelicet ignẽ nolens ad orare:
igne consũptus sit. Lequit᷑ autẽ
postea dominꝰ ad abrã. E go sum qͥ
e duxi te de igne chaideoꝵ Et sũp¬
serunt abrã. et nachor sͥ uxores.
Nomẽ iyxoris abrã sarai ⁊ nomẽ
uxoris nachor melcha filia arã.
Pater autem melche. ip̃ẽ est pat̾
iesche. Aram filuis thare. fr̃ abtã
et nachor. duas filias genuit. mel¬
cham. ⁊ Sarai. cognom̃to iescham.
Aiomimon. equib melchã accepit.
uxorẽ nachor. ⁊ sarai abrã. Nec dũ
quippe int̾ patruos ⁊ frm̃ fili as nup¬
abre cum adhuc esset in regione
to etatis sue anno mortuus est. qͦ¬
modo nunc post mortem thare a¬
bram exiens decarra. lxcu. annoꝵ
fuisse memorat᷑. cum a natiuitate
abre usq ad mortẽ patris euis .s.¬
⁊ .xxxb. anni fuisse doceantur: he¬
ra est igitur illa hebreoꝵ traditõ.

Expanded text:
conspectum Thare patris sui in terra naticonspectum Thare patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum: quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abraham: Ego sum qui eduxi te de igne Chaldaeorum. Et sumpserunt Abram et Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jescae. Aran filius Thare, frater Abraham et Nachor, duas filias genuit, Melcham, et Sarai cognomento Jescan, δυώνυμον. E quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nupAbrahae, cum adhaetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Tharae Abram exiens de Charra LXXV annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae usque ad mortem patris ejus, CXXXV anni fuisse doceantur? ra est igitur illa Hebraeorum traditio,
Abbreviated transcription (Latin):
men imposuit. qͥ int̾pretat᷑ diuisio.
ab eo qd in dieb eius in babilone diui¬
modad. ⁊ saleph. ⁊ iasermoth. ⁊ iare ⁊
uram. et uzal. et decla. et ebal. et abi-¬
mahel. seba offir. eula. iobal.Ha-¬
rum gentium posteriora nomina.
inuenire ñ potui. s usq in presens. qr
procul a nobis sunt. nel ita uocant᷑ ut
primũ. uel que imutata sunt igno¬
rant᷑. Possed̾unt autem a cosene
fluiio. omnẽ in die regionem. que uo¬
catur ieria. Et mortuus est arain
ante prem suũ. in t̾ra qͣ natus est in
regione ch aldeorum. Pro eo qd̃ legi¬
nius in regione caldeoꝵ. in hebreo hr̃¬
urcheldin .i. migne caldeorum. Ra¬
dunt autem hebrei ex hac occ̃one
istiusmodi fabulam. qd̃ abrã inig¬
nem missus sit. q ignem adorare no
lio lib̾atus de ydolatne igne profu¬
gerit. Qd̃ inseq̃ntib scribit᷑ egres¬
sum eẽ tharam cũ sobole sua. de re¬
gione chasdeoꝵ. pro eo quod in heb̾o¬

Expanded text:
men imposuit, qui interpretatur divisio, men imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae imodad, et Saleph, et Asarmoth, Jare, et Aduram, et Uzal de Daebal Z., Dedabal , et Abimalech, Seba, Ophir, Evila, Jobab. Harum gentium posinvenire non potui; sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur, ut primum, vel quae immutata sunt, ignorantur. Possederunt autem a Cophene fluvio, omnem Indiae regionem, quae vocatur Hieria. Et mortuus est Aran ante patrem 323 suum in terra, qua natus est in regione Chaldaeorum. Pro eo, quod legimus, in regione Chaldaeorum, in Hebraeo hid est, in igni Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione istiusmodi fabulam, quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare nollio liberatus, de idololatriae igni profugerit. Quod vero in sequentibus scribitur egressum esse Tharam cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Heb
Abbreviated transcription (Latin):
que nunc calliroe dr̃. ubi aque ca¬
lide ꝓrumpẽtes in mare mortuũ de¬
fluunt. Iiliĩ sem: elam. et assur.
et arphaxath. ⁊ ludin ⁊ aram. Hii
abeuffrate fluio ꝑtem asie usꝙ
ad uidicum. occeanũ tenent. Est
aũ elam. a quo elamithe. pͥncipes
ꝑsidis. De assur autem iã dictum
est. qd̃ ninũ ur̃bem condiderit. Ar¬
pbarath a qͦ calder. Ludin a quo lidũ.
Uram. a quo syri. quorum metropõt
est damascꝰ. Hilĩi aram: hus. ethul.
et gether. ⁊ mes. Nus trachonitidis
et damasci conditor. it̾ palestinã et
o scribitur terra hus. regionẽ ausiti¬
dem. qͣi usitidem fͣnstulerũt. Hub a
quo armeni. Gether. a quo acama¬
mi. seu etharii. P orro mes. pro quo
qui nũc nocant᷑ meones. Arpha¬
rath genuit sela. et sela genuithe¬
ber. Ex heber nati sunt duo filii.
nom̃ uni phalec. qr in dieb suis diui¬
sa est terra. et nomẽ fratris eius iectã.
Heber a quo nati sunt hebrei. uati¬
cinio quodam. filio suo phalet. no¬

Expanded text:
quae nunc Callirhoe dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. 322 Filii Sem, Elam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Elam, a quo Elamitae principes Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad a quo Chaldaei: Lud a quo Lydii: Aram a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Ul, et Gether, et Mes. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et o scribitur, terra Us, regionem Ausitidem, quasi Usitidem, transtulerunt. Ul, a quo Armenii: Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. Porro Mes, pro quo nt, nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber. Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra, et nomen fratris ejus Jectan. Heber, a quo Hebraei, vaticinio quodam filio suo Phaleg no
Abbreviated transcription (Latin):
Did est filus eius qͥ
suꝑ domũ meam est. Qd̃ autẽ dicit
hoc est. Ego sine liberis moriar. ⁊ filiꝰ
ꝓcuratoris mei. uel uillici qui unu̾¬
sa dispensat. ⁊ distribuit cibaria fa¬
milie. uo caturq damaschus. elierer.
hic meus heres erit. Porro eliezer in¬
terp̾tat᷑ deus meus ad uitor. Ab hoc
patam. ⁊ ñ cupatam Ego deus.
qui eduxi te de regione caldeoꝵ. hoc
est qd̃ paulo ante iam dixim᷑ inhe¬
breo hr̃i. qui eduxit te de urcheldin.
.i. de incendio chaldeorum. Et posu¬
it ea ꝯͣ faciem inuicẽ. aues uero ñ
diuisit. Descend̾unt autẽ uolucͤs¬

Expanded text:
 et filius ejus, qui super domum meam est. Quod autem dicit, hoc est: Ego sine liberis morior, et filius procuratoris mei, vel villici, qui universa dispensat et distribuit cibaria familiae meae, vocaturque Damascus Eliezer, hic meus haeres erit. Porro Eliezer interpretatur, Deus meus adjutor. Ab hoc et nuncupatam. Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum. Hoc est, quod paulo ante diximus in Hebraeo haberi: qui eduxi te de UR CHESDIM, id est, de incendio Chaldaeorum. Et posuit ea contra faciem invicem: aves vero non di
Abbreviated transcription (Latin):
habrae bñdix̾it. circumcisio. et in ab
ham leui: et ꝑ leui aaroI. de quo post¬
ea est sacerdotm̃. Ex quo colligi uult.
sacerdotm̃ eccłe hñtis preputm̃. bñdixis¬
se circumcisio sacerdotõ sinagoge. Qd̃
aut̃ ait. tu es sacerdos in et̾num scd̾ or¬
dinẽ melchisedech: misti̾um nr̃m in
⁊ uinq. idest corpore ⁊ sangͥne domi¬
ni nr̃i. Domine deus. quid dabis
michi: Et ego uado sine liberis. et fi¬
lius masech uernacłe mee hic damas¬
cus elierer. ¶ẜ dixit abram. E cce ñ de¬
disti michi sem̃. ⁊ filius u̾nade mẽẽ he¬
res meus erit. U nos habemꝰ ⁊ filiꝰ ma-

Expanded text:
Abrahae benedixerit circuAbrahae benedixerit circuevi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse circumciso sacerdotio Synagogae. Quod autem ait: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech : mysterium nostrum in et vino: id est, corpore et sanguine Domini Jesu. Domine Deus, quid dabis mihi? Et ego vado sine liberis: et filius Masec vernaculae meae, hic Damascus Eliezer. Et dixit Abram: Ecce mihi non dedisti semen: et filius vernaculae meae haere
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui fugerat ñciauit abram tusi¬
IN. Ipse uero sedebat. ad q̃rcum
manbre. a morrei fũs elchon. et fũs
annam. qui erant conuirati i abre.
aner ut ostend̾et mãbre ⁊ eschol. et
aner amorreos quoq g̾manos. socio
fuisse abre. Et ꝑ secutus est eosusq
dan. ad fenicis oppidum. qd̾ nc̃ pane¬
as dicitur. Dan autẽ. unus est etõre
tib iordanis. Nam et alter uocat᷑ ior.
ob igitur fontib qui haut procul
a se distant iimũ. riuulũ fedatis.
deinceps iordans appellat᷑. Et mei¬
sidedech rex salem ꝓtulit panẽ et iu¬
nũ et ip̃ẽ sacendos dei excelsi. et bñclri
ei. Qͥ a semel opusculũ nr̃m. ue
feramꝰ. Auĩt hũc esse ailiũ noe. et sup¬
putantes annos uite ipsuis. ostendt
eum ad ysaãc usq uixisse: om̃seꝵ pͥ¬
mogenitos a noe donec sacerdotio fũ¬
prius salem uocabatur. QN elchise¬
dech autem beatus apostolus ad hebre¬
um eccl̃am. Om̃is enĩ capitis gła refer-¬
tur ad menbra. eo qd̃ preputiũ hñs

Expanded text:
Et qui fugerat, nuntiavit Abram transitori. Ipse vero sedebat ad quercum Mambre Amorrhaei fratris Eschol, et fratris Aunam, qui erant conjurati Abrahae. Aner, ut ostenderet Mambre et Escol et Aner Amorrhaeos atque germanos, socios fuisse Abrae. Et persecutus est eos usque Dan, ad Phoenicis oppidum, quod nunc Paneas dicitur. Dan autem unus e fontibus est Jordanis. Nam et alter vocatur Jor, obus ergo fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum foederatis, deinceps appellatur. Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, et ipse Sacerdos Dei excelsi, et benedixit ei. Quia semel opusculum nostrum, nferemus. Aiunt hunc esse Sem filium Noe, et supputantes annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe, donec sacerdotio funprius Salem appellabatur. Melchisedech autem, beatus Apostolus ad Hebraeum Ecclesiam; omnis enim capitis gloria refertur ad membra, eo quod praeputium habens,
Abbreviated transcription (Latin):
de ab eo a locoinquo nũc stas ad aqͥ¬
lonẽ et ad austrũ. et orientẽ. et ad
mare. qr omẽm t̾ram qͣm tu uides
tibi dabo et semin tuo. Qtuor cli¬
mata mundi posuit. orientẽ. et oc¬
cidentẽ. septentͥonẽ et m̾idiem. O
hic semel diyxisse sufficiat. mare
semꝑ pro occidente poni. ab eo ꝙ.
palestine regio haut ꝓcul posita.
mare in occidentis plaga hãt Et
rex bale. hec est segor. Om̃s hic cõ¬
senserũt. Apud uallem salsã. Hoc
est mare salis. Bale lingua hebrea¬
dunt igitur hebrei. hanc eãdem in
alio loco scͥpturar̃ salisam noĩari.

Expanded text:
 a loco in quo tu nunc es, ad aquilonem, et ad austrum, et ad orientem es ad mare, quia omnem terram quam tu vides, tibi dabo eam, et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni: ab eo quod Palaestinae regio ita sita sit, ut mare in occidentis plaga habeat. Et rex Bale, haec est Segor. Omnes hi consenserunt apud vallem Salsam, hoc est, mare Salis. Bale lingua Hebradunt igitur Hebraei, hanc eamdem in alio Scripturarum loco Salisa nominari:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾remotu absorta sit. et ex eo temp̃r
quo sedoma ⁊ gomorra. adama. et
seboim. diumo igne subuerse sũt.
ilia ꝑuula ñ cupetur. Si quidem
segor tͣnsfert᷑ in ꝑuam. q̃ lingua sy¬
riaca ⁊ dara dicitur. Ualt enĩ salimaꝵ
sic̃ in hoc eodem libro sicribit᷑. in qͣ
fuer̃t antea putei bituminis. post
dei iram. et sulphuris pluuuiã. inma
pellatur. Et concid̾ant gigantes
in astaroth. carnaim ⁊ gẽtes fortes
ciuitate. Anteqͣm scdo mã ꝑuenirẽt.
qͣtuor reges profecti debabilone. ĩ¬
terfec̾unt gigantes. hoc est rapha¬
⁊ emim in ciuitate sauhe: q̃ usq ho¬
die sic uocatur: ⁊ orimaũ. et enu
t̾ribiles ⁊ horrendi int̾pretant᷑ ꝓ qͦ
scrib perhe. ducti elȩmenti similitu¬
dine: cum ꝑ Neta littam sͥptum sit.
Balem enĩ cum ꝑ tres lit̾as scriba¬
tur. si mediam he habet intpretat᷑
in eis: si autem heth ut in p̾senti lo
qd̾ postea sic uocat᷑ est. Sigc̃at ã
locum ap̃ petͣm que fons uiditii
nominat᷑. qr ibi dens popłm iudi¬

Expanded text:
terrae absorpta sit. Et ex eo tempore quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sint, illa parvula nuncupetur: siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluviam, in marpellatur. Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes, hoc est RAPHA, Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim terribiles et horrendi interpretantur, pro runt scribi per HE  , ducti elementi similitudine, cum per HETH scriptum sit. BAEM   enim cum per tres litteras scribitur: si mediam HE habet, interpretatur, in eis: si autem HETH, ut in praesenti, loquod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud Petram, qui fons judicii nominatur: quia ibi Deus populum judi
Abbreviated transcription (Latin):
Ttulit uir maurem aureama. di¬
dragmum pondus eius. Bacem qd̃
in hoc loco pro didragno ponit᷑. se¬
miuncia est. Secel uero qui latino
sermone sidus corrupte appellatur.

Expanded text:
tque vir inaurem auream, didrachmum pondus ejus. Bace quod in hoc loco pro didrachmo scribitur, semuncia est. Secel vero qui Latino sermone siclus corrupte appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: uerũptam̃ miscd̃iam meã nõ
dies eoꝵ .c. uinginti anni. hoc est
pnĩam. Non igitur humana ui¬
inuenimꝰ qd̃. post diluuiũ abrahã
ducentis ⁊ trecẽtis annis. Qui a uero
pnĩam agere contempsunt: noluit
deus tempꝰ expectare dec̾tum. s. xx. an-
noꝵ spacũs amputatis. induxit dilu¬
uiũ anno centesimo agende pnĩe des-¬
tinato. Gigantes autẽ erant. suꝑ
tram in dieb illis. Et post hec ingre¬
diebantur filii dei. ad filias hoĩum. et
generabant ab eis. Illi erant gigan¬
tes. a seculo nomĩati. In hebreo ita ht.
ue gigantib uolent̾ int̾pretatꝰ est sỹ¬
machus. Et angłis aut̃ ⁊ scõꝵ liberis.
cõuenit nom̃ cadentium. HDẽ uir
iustus atq ꝑfectus in generatõe sua.
deo placint. Dignanter ait ingene¬
ratõne sua. ut ostenderet ñ uixͣ iusti¬
ciam ꝯsum atã. sed uixͣ generatoem̃

Expanded text:
: verumtamen misericordiam meam non dies eorum centum viginti anni. hoc est,poenitentiam. Non igitur humana viinvenimus, quod post diluvium Abraham ducentis et trecentis annis. Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum: sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: ve gigantibus, violentos interpretatus est Symmachus. Et angelis autem et sanctorum liberis convenit nomen cadentium. Noe vir justus atque perfectus in generatione sua, Deo placuit. Signanter ait, 316 in generatione sua: ut ostenderet non juxta justitiam consummatam: sed juxta generationis
Abbreviated transcription (Latin):
hic in .lxx. int̾pretib additũ est in cõ¬
spectu dei. Siquidẽ sodomoꝵ cõlo
ni apd̾ homĩes mali et peccõres erãt.
Ille autẽ dicitur in cõspectu dei pec¬
cator. qui potest apud homĩes iustꝰ
uideri. quomͦ de Zacharia ⁊ helisabech
in p̾conio pͥoͣnit᷑. qd̃ fuerĩt iusti am¬
bo incõspectu dei. Et in psalt̾io dr̃.
Non iustificabitur in cõspectu tuo
om̃is uiuens. Locutus est autem¬

Expanded text:
inta Interpretibus additum est, in conspectu Dei, siquidem Sodomorum coloni apud homines  Al. omnes, mali et peccatores erant. Ille autem dicitur in conspectu Dei peccator, qui potest apud homines justus videri, quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei . Et in Psalterio dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Leva oculos tu
Abbreviated transcription (Latin):
Uer̃ qr liberi arbitriĩ es: moneo
ut ñ tui pecc̃m. s tu pecc̃o domine
in hebreo gn̾is masculini est. ingre¬
co feminini: et qͥ intpretati sũt
mascłino illd̾ ut erat in hebreo gn̾e
tnstulerũt. ¶Tdixit caẏn ad a¬
bel frẽm suũ. sb̾audit᷑ ea q̃ locutꝰ
est dominꝰ. Suꝑ fluũ ergo est. qd̾

Expanded text:
Verum quia liberi arbitrii es: moneo Verum quia liberi arbitrii es: moneo ut non tibi peccatum, sed tu peccato dominerin Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini. Et qui interpretati sunt, masculino illud ut erat in Hebraeo genere transtulerunt. 312 Et dixit Cain ad Abel fratrem suum. Subauditur ea, quae locutus est Dominus. Superflu
Abbreviated transcription (Latin):
est. qmͣ thecdotion posuit. et inflã¬
mauit deus suꝑ abel et suꝑ sacͥfitm̃
uorand̃ uenire de celo. et in dedid ca-¬
tione templi Sb̃ salomone legimꝰ.
et qñ helyas in monte carmelo cõ¬
struxit altare. ET clixit dominꝰ¬
ãd cayn. Qre concidit uultus tuꝰ:
Nonne si recte offeras. recte autem¬
ñ diuidas. peccasti᷑ Quiesce. Adte
conuersio eus. et tu dñaberis eius.
Neccĩtate compellim᷑. in singłis di¬
utiꝰ immorari. Siquidem et nũc
ad cayn. Quare irasceris ⁊ qͣre cõ¬
cidit uultus tuus: Nonne sibene
ñ bñ egeris. añ fores pecc̃m tuũ se¬
debit. ⁊ ad te societas eus:: Sed tu
magis dominare eiꝰ. Qd̃ aut̃ dicit ħ̃
est. Qͥd irasceris. et muidie in frem
luore cruciãt liuore uultũ demittiᷤ
in terram:. Nonne si bene egeris dimit¬
tetur om̃e delictum. siue ut theodoti¬
on ait. acceptabileerit. idest munus¬
munꝰ tuus suscipiam. ut suscepi
fr̃is tui: Qd̃ si male egeris. ilico
sedebit. et tali ianitore comitab̾is.

Expanded text:
est, quam Theodotion posuit, Et inflammavit Dominus super Abel, et super sacrificium um venire de coelo, et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare. Ab omnipotenad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus? Nonne si bene non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit? et ad te societas ejus: sed tu magis dominare ejus. Quod autem dicit, hoc est: Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum dimittis in terram? Nonne si bene feceris dimittetur tibi omne delictum tuum: sive ut Theodotion ait, acceptabile erit: id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui? Quod si male egeris: illico sedebit, et tali janitore comitaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dominꝰ deus. Non ꝑmanebit
sp̃c̃ meus in homĩb istis inet̾nũ. qr
bit sp̃s meus homines istos in sem¬
pitͥnum. qr caro sunt. Hoc est qr fra¬
gilis est in homine conditio. non eoz
ad eternos seruabo cruciat᷑. sed hic
illis restituam qd̃ m̾entur. Exgo ñ
seui̾tatem ut in nr̃is codicib legit᷑.
s clemẽtiã dei sonat. dum pec̃cor hic
pro suo scelere uisitat᷑. Uñ et iratꝰ
deus loquit᷑ ad qͦsdam. Non uisita¬
bo filias eoꝵ cum fu̾int fornicate.
et sponsas eoꝵ cum adultau̾mt.¬

Expanded text:
dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia bit spiritus meus homines istos in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus: sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adult
Abbreviated transcription (Latin):
annos. ⁊ genuit noe. A die ergo na-¬
tiuitatis matusale. usq ad diem na-¬
adde sexcentos annos nõe. qr in sex
simo sexagesimo nono uĩte sue
inͥatusala mortuus sit: eo anno qͦ
cepit ẽẽ diluniũ. E Tuocauit no¬
men eius noe dicens. Iste nos reqͥes¬
tere faciet ab oꝑib nr̃is. Noẽ reqͥeᷤ¬

Expanded text:
genuit Noe. A die ergo nativitatis Matusalae, usque ad diem vem: his adde sexcentos annos Noe: quia in sexcsimo sexagesimo nono vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris NOE
Abbreviated transcription (Latin):
tolante: deus exaudiuit puerum. de
quo pollicitus fuerat abrahe dicẽs.
ħifiliũ ancille tue igentẽ mag¬
uam faciam. Alioquin ⁊ ipã mat̾.
ñ suam mortẽ. s filii depłorabat:
Depait igitur ei deus. pro quo fuerat
fletus. Oeniq in conseqͣntib dici¬
tur Eotie ⁊f Surge ⁊tolle puer̃.
dene manus eiuis. Ex quo mani¬
festum est: eũ qui tenetur. ñ one¬
n matri fuisse. s comitem. Qd̾ aũ
manis parentis tenetur: sollicit
monstrat᷑ affectꝰ. Et dixt abyme¬
lech. et ochora⁊ pronub eus. et phi¬
chol princeps ex̾citus euis. Eacepto
abymelech ⁊ phicoł: ttiuĩ nomẽ qd̾iͥ¬

Expanded text:
tolante, Deus exaudivit puerum: de tolante, Deus exaudivit puerum: de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam . Alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge et tolle puerum, et tene manum ejus . Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, q