comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e deseriberet. in eis quartum aminal. id ẽ
dhuc terrena mente deserunt: uelud aqͥ¬
a cum ihoanue ꝑ contemplationẽ celesti
petunt. Itẽ beatꝰ gregorius de aquila. Si¬
ut aquila uolans ad escam. Moris quippe
st aquile: ut irreuerberata acie radios
olis aspiciat. S cum refectõnis idigen¬
radiis solis infycerat. ad respectum cadau̾¬
s inclinat. Et quamuis ad alta euolet:
ꝓsumendis tam̃ carnibus. terram pecit.
Sic uidelicet sic antiqui pacres fuerunt.
qui in quantum humanitatis insirmitaᷤᷤ
ad mittebat: creatoris lucem erecta inente
conteuplati sunt. S ul carnandum hunc
in mundi fine precientes. qͣiͣ asolis radiis ad
teiram ocłos deflexerunt.⁊ qł de sũmis ad¬
una ueniunt: dum deũ suꝑ omĩa. ⁊ homi¬
nem iutra homnia agnoscunt. Quem ꝑ hu¬
mano genere dum passurum moriturum¬
q conspicuit. qua silicet morte semetip¬
sos refici atq reformari ad uitam nouerẽ:

Expanded text:
se describeret , in eis quartum animal, id estse describeret , in eis quartum animal, id ester, qui haec terrena mente deserunt, velut aquila cum Joanne per contemplationem coelestia quaerunt. Item beatus Gregorius de aquila: « Sicut aquila volans ad escam. Moris quippe est aquilae ut irreverberata acie radios solis aspiciat, sed, cum refectionis indigenradiis solis infris inclinat; et quamvis ad alta evolet, pro sumendis tamen carnibus terram petit. Sic videlicet, sic antiqui patres fuerunt, qui in quantum humanitatis infirmitas admittebat, Creatoris lucem erecta mente contemplati sunt; sed incarnandum hunc in mundi fine praescientes, quasi a solis radiis ad terram ocima veniunt, dum Deum super omnia, et hominem infra omnia agnoscunt. Quem pro humano genere dum passurum, moriturumque suspiciunt qua scilicet morte semetipsos refici, atque reformari ad vitam noverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aquilis celi uelotiores sunt: cum tanta
Intra nos maligni homines facunt. ut ip¬
setiam aerias potestates inuentionibus
alme p̾ure uideant᷑. Aquile uocabulo: pote¬
s terrena sigurat᷑. Unde ⁊ ꝑ iherechielem
hotam dicitur. Aquila gͣndis magnarum
asir. Qua uidlicet aquila quis alius quã
abugodonosor rex babilonie designat᷑. Qui
immensitate exertitus. magnarum alarũ.
diut᷑nitate tempoꝵ. longõ menbroꝵ duc
.ꝓ multis uero diuitiis. plenus plumis. ꝓ
ꝯnumera autem terrene głie compositio¬
e. plena uarietate describitur. Que nenit
bbanũ ⁊ tulit medullam cedri. ⁊ sumita¬
in frondium eius enulsit: qr uidee celsitu¬
nẽ pecens ⁊ nobilitatem regni eius qͣi me¬
ullam cẽdri abstulit. E dum tenerrimã
gum plem a regni sui culmine captinã
sustusit: qiͣ sũmitatem frondium eius e¬
ulsit. Aquile uocabulo: subtił sanctoꝵ in¬
elligenna expͥmit᷑. Uñ isdem ꝓpha dum sb̃
ialium specie enangelistas quatuor seiidĩ¬

Expanded text:
 aquilis coeli velociores sunt, cum tanta contra nos maligni homines faciunt, ut ipsas etiam aerias potestates inventionibus malitiae praeire videantur. Aquilae vocabulo potestas terrena figuratur. Unde per Ezechielem prophetam dicitur: « Aquila grandis, magnarum vulsit . Qua videlicet aquila quis alius quam Nabuchodonosor rex Babylonis designatur, qui pro immensitate exercitus magnarum alarum, pro diuturnitate temporum longo membrorum ductu, pro multis vero divitiis plenus plumis, pro innumera autem terrenae gloriae compositione plenus varietate describitur? Qui venit ad Libanum, et tulit medullam cedri, et summitatem frondium ejus evulsit, quia Judaeae celsitudinem petens, nobilitatem regni ejus quasi medullam cedri abstulit, et dum tenerrimam regum prolem a regni sui culmine captivando sustulit, quasi summitatem frondium ejus evulsit. « Aquilae vocabulo subtilis sanctorum intelligentia exprimitur. Unde idem propheta, dum sub animalium specie evangelistas quatuor se vidis
Abbreviated transcription (Latin):
talibus. terrenis inhiare nõ cessat. ꝓp¬
terea cura ẽ inu̾sis ducem sollicitare̾ ge¬
nes ꝑuersi. Iusti gͥ ꝑuersos sibi p̃ponunt.
dum casus ⁊ euentus coꝵ diligenter atcen¬
dunt. Dum gͥ hec actente consid̾ant: pͥn
peccandi discrimina consid̾ando uitant
ħ auis sicut hõ caducum morbum patirꝰ
qr spiritalis hõ sicut ⁊ carnalis aliquotĩ
peccare ꝑhibet᷑. Nec quociens peccat moriꝰ
quia ei penitendi gr̃a ñ negatur. Uñ scrip
ẽ. Septies in die cadit ustus: nec tũ desi¬
nit esse iustus. Quociens enuim iustus part¬

Expanded text:
talibus, terrenis inhiare non cessat. Proptalibus, terrenis inhiare non cessat. Propter quod cura est universis, ducem sollicitare geines perversi. Justi igitur perversos sibi praeponunt, dum casus et eventus eorum diligenter attendunt. Dum igitur haec attente considerant, prima peccandi discrimina considerando vitant. Haec avis sicut homo caducum morbum patitur, quia spiritualis homo sicut carnalis aliquoties peccare perhibetur, nec quoties peccat, moritur, quia ei poenitendi gratia non negatur. Unde scriptum est: Septies in die cadit justus , nec tamen desinit esse justus. Quoties enim justus p
Abbreviated transcription (Latin):
auis sicut ⁊ hõ caducum patitur morbum.
Coturnices adueniendi hñt tempora: nam
maria tͣnsimeant estate depulsa. Calor estatis.
refrigetate mentis. ab amore gͥ ꝓximi. ꝑ ma¬
re mundi huiꝰ tͣnsmeat iustus ad amorem
der. ut in calida regione semꝑ maneat. qui
semꝑ calore dilectõnis in semetip̃o flagrat
ut uitet frigus hyemis. ꝓcellas indelicet ⁊
uentos in ꝑuise temptaconis. Ortigotuet᷑
dicit᷑ quẽ gregem ducit: eam terre ꝓpui¬
quantom acc̃ĩpit̾ uidens rapit. Terra sũt
trirrena desideria. Maria: mundi ꝑicula.
accipit̃: insidians: diabolus ꝑ suggestionẽ
tẽptans. ꝓpinqͣncẽ gͥ terre. accipiter ui¬
dens rapit quia eoi qui terrena querũt
diabolus seoum trahit. prelatus gͥ qui gͦ¬
gem andecedit diligenter ꝓuideat. quã
intencõne terrena petatr utrum in su¬
os usus ea redigat. uł ad necessicatem fra¬
trum ea querat: ne accipiter .i. diabo¬
lus eum rapiat: qui post posicis spiri¬

Expanded text:
avis, sicut et homo, caducum patitur morbum. avis, sicut et homo, caducum patitur morbum. Coturnices adveniendi habent tempora. Nam maria transvolant aestate depulsa. Coturnix maria refrigeratae mentis. Ab amore igitur proximi per mare mundi hujus transmeat justus ad amorem Dei, ut in calida regione semper maneat, qui semper calore dilectionis in semetipso flagrat, ut vitet frigus hiemis, procellas scilicet et ventos improvisae tentationis. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit. Terra sunt terrena desideria, maria mundi pericula, accipiter insidians diabolus per suggestionem tentans. Propinquantem igitur terrae accipiter videns rapit, quia eos qui terrena quaerunt, diabolus secum trahit. Praelatus igitur, qui gregem antecedit, diligenter provideat qua intentione terrena petat, utrum in suos usus ea redigat, an ad necessitatem fratrum ea quaerat, ne accipiter, id est diabolus eum rapiat, qui postpositis spiri
Abbreviated transcription (Latin):
pulli uocem ꝓpͥe genitricis andiunt: qͦdã
natitrali instinctu eaui recoguoseunt. Si¬
miłr cum aliquis diabolo subiectus fue¬
rit. ⁊ uocem eecłiastice predicacõnis audit:
ad eccliam qi ad genicricem ꝓpͥam relicdo
diabolo tͣnsuolat: ut sub alii ͤ diuine ꝓtec¬
tõnis ulterus in pace iuuat. Ecce qualit̾
diabolus iudicõ u̾itatis ꝑdat. In nouissimis
gͦ suis diabolus insipiens erit. quia in dieui¬
dicii eterna beuedictõne carebit.⁊ tunc audi¬
et ꝑdix cum ꝑditis: .i. diabolus cum subice
tuł. Ite maledicti in ignem et̾num. qui p̾pa¬
ratus ẽ diabolo ⁊ angłis eius. Ad hoc enum tẽ¬
dunt: qui in hac uita diabolo sermendo suc
quas greci ortigias uocant. eo quod fu uise¬
erint primum in ortigia insula. Hec adue
mendi hñt tempora. slam estace depulsa:
maria tͣnsmeant. Ortigo metra dicitur. q̃
gregem ducit: eam terre ꝓpinquantẽ acci¬
piteruidens rapit. Ac ꝓpterea cum est uii¬
uersis ducem sollicitate gem̃s externi: ꝑ

Expanded text:
pulli vocem propriae genitricis audiunt, quodam naturali instinctu eam recognoscunt. Similiter cum aliquis diabolo subjectus fuerit, et vocem ecclesiasticae praedicationis audit, ad Ecclesiam quasi ad genitricem propriam relicto diabolo transvolat, ut sub alis divinae protectionis ulterius in pace vivat. Ecce qualiterdiabolus, judicio veritatis perdat. In novissimis ergo suis diabolus insipiens erit, quia in die judicii aeterna benedictione carebit, et tunc audiet perdix cum perditis, id est diabolus cum subjete a me, maledicti, in ignem aeternum qui paratus est diabolo, et angelis ejus . Ad hoc enim tendunt qui in hac vita diabolo serviendo succquas Graeci ortygas vocant, eo quod visaeniendi habent tempora; nam aestate depulsa maria transmeant. Ortygometra dicitur quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit; ac propterea cura est universis ducem sollicitare generis externi, per
Abbreviated transcription (Latin):
lent leuia: in quibusdã grauia. Sunti
quedam que omnino sunt ignee name
lent suꝑiores extremitates leuium. ⁊ bcd
agiliora ⁊ leiuora: ⁊ inde ꝑ aereui ferum
ut uolucres. Quarum que suꝑiores ext¬
tates. suꝑioris extremitatis lemum hñt
giliores ⁊ leuiores sunt ut aquila: quen
dium minus. ut grues. que inferuis.
diocua sunt ut maiora quadrupedea
quoꝵ q̃ suꝑiores hñt illiꝰ medii extrem¬
tes. sunt lemora: q̃ medium miuꝰ: que
timũ tardiora. In qͥbdã uero lemumꝰ
tremitas inferior p̃ualet ⁊ grauora st̃n
reptilia. Quoꝵ que suꝑiora illiuis extre

Expanded text:
evalent levia, in quibusdam gravia. Sunt tamen evalent levia, in quibusdam gravia. Sunt tamen quaedam quae omnino sunt igneae naturae, lent superiores extremitates levium, et haec sunt agiliora et leviora, et inde per aerem feruntur, ut volucres. Quarum quae superiores extremitates superioris extremitatis levium habent, agiliores et leviores sunt, ut aquila, quae medium, minus, ut grues, quae inferiores ia sunt, ut majora quadrupedia, quorum quae superiores habent illius medii extremitates, sunt leviora, quae medium minus, quae ultimum tardiora. In quibusdam vero levium extremitas inferior praevalet, et graviora sunt, ut reptilia. Quorum quae superiora illius ex
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiã explanat. Ex hoc arcu mutun¬
tur sagicte potentis acuce sic eium uulue¬
rant u̾t corda tussigant. Nouit enĩ domi¬
nus. ut ait beatꝰ augustinꝰ sagutare ad a¬
morem. Nemo enuim pulcrius sagutat
ad amorẽ: quã qui uerbo sagitat. Sagit¬
tat enim: ut amantem reddat. Hac sagit¬
ret huic mundo. De cõmixtione elem̃toꝵ
ouimus quatuor elementoꝵ quibus
omne corpus consticuitur. duo essele-¬
ht̃ extremitates: ⁊ imũ medium. Ut ig
nis suꝑiorem ht̃ extremitateni. que agilior
subtilior. ⁊ leuior ẽ: aliam inferiorẽm n
ungitur aeri. que minus agilis ẽ minus
minus grauis ẽ. minus mobił. minus obi¬
sa. inferior magis: medium interutrum
tẽꝑam̃tum. sinuliter ⁊ terra. Sicut in eli¬
citate. Ex his cõmixtiones fiunt in corpo¬
frigidis. humida siccis cominisceant᷑. fi
inde quecumq fieri necesse ẽ: ꝓ ut coꝵd
uersitas expetit. In quib damͣ autẽ pir¬

Expanded text:
ripturae sacrae explanat. Ex hoc arcu mittunripturae sacrae explanat. Ex hoc arcu mittuntur sagittae potentis acutae : sic enim vulnerant ut corda transfigant. « Novit enim Dominus, ut ait Augustinus, sagittare ad amorem. » Nemo pulchrius sagittat ad amorem quam qui verbo sagittat. Sagittat enim ut amantem efficiat. Hac sagitrer huic mundo CAP. VII. De commistione elementorum. Novimus quatuor elementorum, quibus omne corpus constituitur, duo esse leum. Ut ignis unam superiorem habet extremitatem, quae agilior, et subtilior, et levior est; alteram inferiorem, quae jungitur aeri, quae minus est agilis, minus minus gravis est, minus mista, minus obtusa, inferior magis. Medium inter utrumque temperamentum, similiter et terra. Sicut autesiccitate. Ex his enim commistiones fiunt in corpofrigidis, humida siccis commiscentur, fiunt inde quaecunque fieri necesse est, prout eorum diversitas expetit. In quibusdam autem pra
Abbreviated transcription (Latin):
sol sagutarium. Sagitarius ex duabus na¬
turis constat. ferma silicet ⁊ humana. Si¬
ꝑior pars homini: inferior assimilat᷑ ani¬
mali. Qui enim racõnabiliter uiuunt. dig¬
ni sunt celo: qui aucẽ bestialiter. digni sc̃
inferno. Arcum cenet: sagittaui iacit.
Est arcus domini: ẽ ⁊ arcus diaboli. Illi ĩ¬
nitintur spiritales: isti aninales. Inten
gionis locus. ⁊ habicus umaculatos occul¬
tat: occultis uisidiis diabolus infestare non
cessat. habent gͥ peccõres arcum occulte mali¬
cie. cordam uequitie: hñc etiam pharetrã.
gittas. cogitatõnes uidelicet ꝑuersas. Qm̃
peccores intenderunt arcum parauetunt
sagitas in pharet᷑. Sagutas parant: qr ãd
hoc student ꝑuersi ut subueitant. S domi¬
nus arcum conteret: ⁊ sagutas confringet.
Est autẽ iustoꝵ arcus. spiricalis intelligñ¬
tia. corda doctrina. sagute uerba doetrilie:
pharet᷑ memoria. hũnc arcum tetendit
dominus: ⁊ parauit illum. Arcum domi¬

Expanded text:
sol Sagittarium. Sagittarius ex duabus nasol Sagittarium. Sagittarius ex duabus naturis constat, ferina scilicet et humana. Superior pars homini, inferior fero assimilatur animali. Qui enim rationabiliter vivunt, digni sunt coelo; qui autem bestialiter, digni sunt inferno. Arcum tenet, sagittamque jacit. est arcus Domini, et est arcus diaboli. Illi innituntur spirituales, isti animales. Intendgionis locus et habitus immaculatos occultat, occultis insidiis diabolus infestare non cessat. Habent etiam peccatores arcum occultae malitiae, et chordam nequitiae. Habent et pharetram, gittas, cogitationes videlicet perversas, quoniam peccatores intenderunt arcum suum, paraverunt sagittas suas in pharetra . Sagittas parant, quia ad hoc student perversi ui subvertant. Sed Dominus arcum conteret, et sagittas confringet . Est autem justorum arcus spiritalis intelligentia, chorda doctrina, sagittae verba doctrinae, pharetra memoria. Hunc arcum tetendit Dominus, et paravit illum. Arcum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑as incolumes seruas. Oportit etiam in
hoc tempore uti calidis ⁊ humidis. Non enĩ
sufficit ad conseruandam anime sanitate᷑
siccari ab humore uoluptatum refrigera¬
ri ab estu uitioꝵ. uisi etiã infundaris suꝑ
tria obtinere signa: libram iuidelicet in
principio: scorpium in medio. sagictariũ
in fine. Nosti carissime: quod autum nus
ad extͥecmum maturos colligat fructus. No¬
sti eciam ꝙ in hoc temporẽ. contingat eqͥ¬
uoctium esse. Si gͥ ad maturitatẽ ꝑuenisti.
si sponte non renuis ut botrus expͥrum. si
uinum es. si bom saporis. sun cellarium
summni regis ꝑuenire desid̾as. uc dicas cu¬
pio disolui ⁊ else cum xp̃o. acceude libre s̃s¬
num: accende solsticium. libra erum eqͥsi
lance ponderat noctes ⁊ dies: idẽ louasa
malas oꝑatõnes. Scorpius uͦ candanna¬
tin: aculeo purigit. Aculeus siquidẽ in
cauda: dolor est infine. Tum autem ad
tis. post scorpii siquĩoem signum: iuutrat

Expanded text:
naturas incolumes servas. Oportet etiam in naturas incolumes servas. Oportet etiam in hoc tempore uti calidis et humidis. Non enim sufficit ad conservandam animae sanitatem siccari ab humore voluptatum, et refrigerari ab aestu vitiorum, nisi etiam infundaris supetria obtinere signa, Libram videlicet in principio, Scorpium in medio, Sagittarium in fine. Nosti, charissime, quod autumnus ad extremum maturos colligat fructus. Nosti etiam quod in hoc tempore contingat aequinoctium esse. Si igitur ad maturitatem pervenisti, si sponte non renuis ut botrus exprimi, si vinum es, si boni saporis, si in cellarium summi regis pervenire desideras, ut dicas: Cupio dissolvi et esse cum Christo , attende Librae signum, attende solstitium. Libra enim aequali lance ponderat noctes et dies, id est bonas et malas operationes. Scorpius vero cauda minatur, aculeo pungit. Aculeus siquidem in cauda dolor est in fine. Cum autem in tis. Post Scorpium autem signum intrat
Abbreviated transcription (Latin):
tem. sequatur in sene. morum grauitacem.
In autumpno maturitatẽ. Purgationemn
ht̃ ꝑ oculos. ab his enim uitiis ꝓ quibus tͥ¬
stes efficim᷑. si ꝑ confessionem eiecta fuerĩt.
ꝑ lacrimas purgamur. Crescit in autum
no .i. in sensu maturo. In quantum enĩ
plus accendis maturitatem sensus ⁊ etatis.
intantum magis debet crescere immensitas
doloris. de pecc̃i ꝑpecͦcõne. In hoc tempore me¬
luis se habent sanguinei. peius melanco¬
lici: penis senes: nielius pueri. habuisti ꝑ
sanguinẽ. dulcẽdinẽ caritatis. habes nunc
re nouitatẽ. in autunnoꝰ. maturitatem. ut
temꝑet᷑ maturitas uite nouitate. iuite no¬
uitas consilii matinitate. ut nouit᷑ conũ¬
sus ꝑuenire desid̾et ad maturitatem ꝑfec¬
tionis: ⁊ seuex recogitet quam feruens fue¬
rit in initõ conuersionis. si gͥ sicii uere
⁊ autumno etates. ⁊ humores alternando
consid̾as: in contrariis temporib utroꝵq

Expanded text:
tem, sequatur in senio seniorum gravitatem, tem, sequatur in senio seniorum gravitatem, in autumno frugum maturitatem. Purgationem habet per oculos. Ab his enim vitiis, pro quibus tristes efficimur, si per confessionem ejecta fuerint, per lacrymas purgamur. Crescit in autumno, id est, in sensu maturo. In quantum enim plus attendis maturitatem sensus et aetatis, in tantum magis debet crescere immensitas doloris de peccati perpetratione. In hoc tempore melius se habent sanguinei, pejus melancholici. Pejus senes, melius pueri. Habuisti per sanguinem dulcedinem charitatis. Habes nunc tae novitatem, in autumno maturitatem, ut temperetur maturitas vitae novitate, vitae novitas consilii maturitate. Ut noviter conversus pervenire desideret ad maturitatem perfectionis, et senex recogitet quam fervens fuerit in initio conversionis. Si igitur sic in vere et autumno aetates et humores alternando consideras, in contrariis temporibus utrorumque
Abbreviated transcription (Latin):
iala. In mala significatõne frigus accipit᷑.
dre hyemis. accendat᷑ torpor temptacõnis.
bona significatõne ponit᷑ ubi dicit᷑. tran¬
uimꝰ ꝑ igͦnem ⁊ aquam. ⁊ eduxiti nos in
frigeriũm. ut post estum ⁊ dissolutionẽ.
pauseamus ad requiem. Ignis enum urit:
qua dissoluit. Urit enm tribulacõuis adu̾¬
tas: dissoluit blandientis mundi ꝓsꝑitas.
las aũ igne solidatũ: aquam non timet. Poit
isitum uero temptatõnum. educet nos ad̾ re¬
tigerium mentis. Similit̾ ⁊ siccum. duobus
iõdis accipit᷑: uñ ⁊ psalmista. ⁊ siccam forma¬
erunt manus eius. Siccam uocat cordis mĩ
trram: a malis humoribus desiccatam. Sit
aliter siccum intelligi potest: quando men
u. ⁊ nolite peccare. Tuidos: qr beatꝰ holo
ui semꝑ est pauidus. Aliqͣude somnolen¬
us. aliqͥndo ugilantes: id ẽ quandoꝙ gͣua¬
os curis. aliqndo uigilanter intentos ce¬
eslibus desidiis. Similis est autumpno.

Expanded text:
mala. In mala significatione frigus accipitur,mala. In mala significatione frigus accipitur,gore hiemis attendatur torpor devotionis. In bona significatione ponitur, ubi dicitur: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium . Ut post aestum et dissolutionem transeamus ad requiem. Ignis siquidem urit, aqua dissolvit. Urit enim tribulationis adversitas, dissolvit blandientis mundi prosperitas. Vas autem igne consolidatum aquam non timet. Post transitum vero tentationis ducet nos Dominus ad refrigerium mentis. Similiter et siccum duobus modis accipitur. Unde et Psalmista: Et siccam formaverunt manus ejus . Siccam vocat cordis nostri terram a malis humoribus desiccatam. Sed et aliter siccum intelligi potest, quando ment, et nolite peccare . Timidos, quia beatus homo qui semper est pavidus . Aliquando somnolentos, aliquando vigilantes, id est, quandoque gravatos curis, aliquando vigilanter intentos coelestibus desideriis. Similis est autumno,
Abbreviated transcription (Latin):
sedem in splene: frigida est ⁊ sicca. faci
mines iracundos. timidos. somniculos
aliquando uigilantes. purgatõnẽ hc̃ꝑ
culos. crescit in autumuo. In hoc cẽf
ieħ̾is sehñt sangumei. ꝑeius melancoliei: ꝑeul
nes. melius pueri. pessima est infumitas que
palcatur ex melancolia: minus mala que ge
siguine. In boc etiam tempore : utendum ẽ
uidis ⁊ humidis. In colera nigra. sicut alibi
primis incelligi pocest trisfitia: ut ꝓ his q̃
pale gessimus cristes simus. S ⁊ alia spͥetestris¬
oie dicit᷑ ẽẽ: dum mens tͣnseundi ad deum de¬
dio cruciat᷑. Pominat᷑ in sinistro latere: quia
itiis non subicitꝰ que sunt in siistra ꝑte.In
lene sẽdem hc̃: quia quamuis de dilatõne ce¬
stis patrie gutristetur tamen in splene. qͣi
ꝑ sp̃e gaudec᷑. Ut enim legisse me recolo: testã¬
ucolici quandoꝙ rideant: quandoq fleãt.
igida ẽ ⁊ sicca. frigus ⁊ sicritas aliquando
ona significatõne accipiunt᷑: aliqndo m

Expanded text:
abet autem sedem in splene, frigida est et sicca, facit homines iracundos, timidos, somniculosos, aliquando vigilantes. Purgationem habet per oculos. Crescit in autumno. In hoc tempore melius se habent sanguinei, pejus melancholici; pejus senes, melius pueri. Pessima est infirmitas quae nascitur ex melancholia, minus mala quae est ex sanguine. In hoc etiam tempore utendum est calidis et humidis. In cholera nigra, sicut alibi diximus, intelligi potest tristitia, ut pro his quae male gessimus tristes simus. Sed et alia species tristitiae dicitur esse, dum mens transeundi ad Deum desiderio cruciatur. Dominatur in sinistro latere, quia vitiis subjicitur, quae sunt in sinistra parte. In splene sedem habet, quia quamvis de dilatione coelestis patriae contristetur, tamen in splene quasi in spe gaudet. Ut enim legisse me recolo, testanlancholici quandoque rideant, quandoque fleant. Frigida est et sicca, frigus et siccitas aliquando in bona significatione accipiuntur, aliquando in
Abbreviated transcription (Latin):
in quibusdam ordinate uiuant. silentiitra
tamen iuitutem neggligunt. Qui sẽse rost̾is
lacerant ⁊ conclamaut. qr dechendo sese ui¬
uicem conuitiis ledunt: ⁊ quandoꝙ ex affec¬
ni mentis maledidtis consentut. Inter uo¬
lucres ⁊ reptilia. media sunt maiora qͣdru¬
pedia. que aliquantulu in altum se erg̃t.
nec tñ a terra longe recẽdinit. Usibus hõ¬
minum deseruiunt. unde simplicioribus as¬
signari possunt. qui quamuis teirenis in¬
bient. spuitaliter tam̃ uiuentibus obseqͥ¬
ini pretent. In quibus uero leiuum. ex

Expanded text:
in quibusdam ordinate vivant, silentii in quibusdam ordinate vivant, silentii tamen virtutem negligunt. Quae sese rostris lacerant et conclamant, quia detrahendo sese invicem conviciis laedunt, et quandoque ex affectu mentis maledictis contendunt. Inter volucres et reptilia media sunt majora quadrupedia, quae aliquantulum in altum se erigunt, nec tamen a terra longe recedunt. Usibus hominum deserviunt. Unde simplicioribus assignari possunt, qui quamvis terrenis inhient, spiritualiter tamen viventibus obsequium praebent. In
Abbreviated transcription (Latin):
ssimilant᷑ aquile. Aquila pre ceterisaui.¬
is in altum uolat: pullos suos ad uolandũ
uocat: eosdem claritatem solis ut ^ reuerbe¬
atis oculis aspicere cogit. uolentes nuiͥt
auolat. dumm se prelatꝰ a terrenis desidus
songat. Pullos suos ad uolandum ꝓuocat
uiã subiectos sibi ad bene oꝑandum. u̾bĩ
exemplis inuitat. Claritatem solis irreũ¬
tratis oełis eosdem pullos aspicere cogit. dũ
d contemplandam diuine substantie cla¬
erbo doctrine pascit. Nolentes eicit: illose¬
um qui a cognitõne dei oculos auertiuit.
ꝓpellendos a regno predicit. Giues uero
⁊ anseres. siuit diuersi subiectoꝵ ordines
qui in uolando ordinem seruant. ⁊ grega¬
nim uolãt: illos siquidem designant. quiz
rectitudinem iusticie tenent ⁊ conuent̾
omant. Iongis tibias ⁊longum collũ
grues hñt. subleuantur a terrenis: ⁊ silentiũ
oris cenent. Sec ⁊ anseres que garrule sunt
anes: illis assimilari possunt. qui quamuis

Expanded text:
assimilantur aquilae. Aquila prae caeteris avibassimilantur aquilae. Aquila prae caeteris avibus in altum volat. Pullos suos ad volandum provocat, eosdem claritatem solis irreverberatis oculis aspicere cogit. Volentes id facla volat, dum se praelatus a terrenis desideriis elongat. Pullos suos ad volandum provocat, quando subjectos sibi ad bene operandum verbis et exemplis invitat. Claritatem solis irreverberatis oculis eosdem pullos aspicere cogit, dum ad contemplandam divinae substantiae claverbo doctrinae pascit. Nolentes ejicit: illos enim, qui a cognitione Dei oculos avertunt, expellendos e regno praedicit. Grues vero et anseres sunt diversi subjectorum ordines, qui in volando ordinem servant et gregatim volant: illos siquidem designant, qui et rectitudinem justitiae tenent, et conventus amant. Longas tibias, et longum collum grues habent, sublevantur a terrenis, et silentium oris tenent. Sed et anseres qui garrulae sunt aves, illis assimilari possunt, qui quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
gis pondosa sunt: in quib tamen pͥme
linm extremitates p̾minent. minus siꝰ
gͣuia ut pisces. Quoꝵ qui pͥorem suꝑor
extremitatis grauium hñt extremitato
agiliores sunt: qui mediũ illiꝰ suꝑioris
dinitatis. minus qni ultimum. tardiores. In
Iis nero gͣuium p̾minent medium. terre sẽe
ueient ⁊ crescuit: ut aibores ⁊ herbe. Qua¬
sumn q̃ suꝑiora hũt illuis medi grauium
tis excrescunt. ut pinus. ⁊ abies. que medi¬
n illus medigrauium. minus ut corili q̃
ds ⁊ metalla. Hides nunc carissime ex com¬
hutione elementoꝵ fieti dmersitates rerũ:
ides. ⁊̃ quod stelle oĩno sint ignee nature.
de siquidem p̾latis assimilaĩi debere: qr eo¬
um mentes ⁊ amore spiritali feruent. ⁊e
usreripłis lucent De his enim dicit᷑ pł¬
hꝑioxm locum p̾ ceteris seruant. Uica
him p̾minent: ⁊ bene oꝑando limitem
clitudus tenent. sunt aũ quidam pre¬
t imninoris meriti: qui ex merito uite.

Expanded text:
agis ponderosa sunt. In quibus vero primae gravium extremitates praeeminent, minus sunt gravia, ut pisces. Quorum primam superioris extremitatis gravium qui habent extremitatem; agiliores sunt, qui medium illius superioris extremitatis, minus; qui ultimum, tardiores. In quibus vero gravium praeeminet medium, terrae semper cohaerent et crescunt, ut arbores et herbae. Quarum quae superiora habent illius medii gravium altius excrescunt, ut pinus et abies; quae medium illius medii gravium minus, ut coryli; quae pides et metalla. Vides nunc, charissime, ex commistione elementorum fieri diversitates rerum. Vides etiam, quod stellae omnino sint igneae naturae. Hae siquidem praelatis assimilari debent, quia eorum mentes et amore spiritali fervent, et bonis exemplis lucent. De his enim dicitusuperiorem locum prae caeteris servant. Vita enim praeeminent et bene operando limitem rectitudinis tenent. Sunt autem quidam praelati minoris meriti, qui ex merito vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ram pparaut ut pre deceris debcaton
ett Quoꝵ pulli: sunt eoꝵ discipu
lam ad deum clamant. ⁊ tumiue
murant : ꝙ eoꝵ magisti in ciliũ deł¬
muem sumant uãgantes aclaristri
excunt: ⁊sic abundantiã uictualium
u prteltne inꝰ aiores. dignitate sub¬
plices scandalirant ⁊ offendunt. Iñ po¬
puli nagantes mente dubitant: ntrum
prelati qui ieiunia docent. ea populis

Expanded text:
etiam praeparant, ut prae caeteris delicatius vivant. Quorum pulli sunt eorum discipuli, qui ad Deum clamant, et inde murmurant, quod eorum magistri in cibum delicatiora sumant, vagantes a claustris exeunt, et sic abundantiam victualium , potestate majores, dignitate subnt, et sic simplices scandalizant et offendunt. Inde populi vagantes mente dubitant utrum praelati, qui jejunia docent, ea populis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ alii qͥ appetunt ⁊ retinẽt. s nullã ꝑ meis
digestionem ħnt. Sunt iterũ quidam qui
petunt. retinent. ⁊ digerunt: s ꝙ expelli de¬
erat ꝑ secretum nature non expellunt. ¶
cibum doctrine ñ appetunt s fastidiunt.
diuumuere neqͣquam possunt. de bis siqu¬
dem dicit᷑. Omnẽ escam ab ominata ẽ an¬
ma eoꝵ: ⁊ appinquauerunt usq ad porta
mortis. Qui enĩ andire rennunt uerbi
predicatõnis: iam ad ingressum festinan
rctinent inꝰ bonos actus ñ conuertunte
autẽ ñ expellunt ꝙ debuerat expelli: hu
rant sibi. Dum gͥ predicte uu tutes suos
diue non ministrant: a statu sue incoli¬
nutatis naturam mutant. Notandun¬

Expanded text:
et alii, qui appetunt et retinent, sed nullam per membra et alii, qui appetunt et retinent, sed nullam per membra digestionem habent. Sunt iterum quidam, qui appetunt, retinent, digerunt, sed quod expelli debuerat per secretum naturae non expellunt. Qui cibum doctrinae non appetunt sed fastidiunt, diu vivere nequaquam possunt. De his siquidem dicitur: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Qui enim audire renuunt verbum praedicationis, jam ad ingressum festinantretinet, in bonos actus non convertunt. Qui autem non expellunt quod debuerat expelli, ii t, incorporant sibi. Dum igitur praedictae virtutes suo ordine non ministrant, a statu suae incolumitatis naturam mutant. Notandu
Abbreviated transcription (Latin):
tem. sacuritas fastidium generat: In spiri¬
tali uero appetitꝰ satinitatẽ. saturitas desid̾¬
ium prestat. In corporali. sacuritas nocet.
fastidium displicet: in spuitali. nec satͦitaᷤᷤ
granat. uec desid̾ium cruciat. Est itaq cib
uite: uerbum doctrine. Quem dum predic¬
te uirtutes ordinate ministrant: statum
humane complexionis incolumẽ seruãt
Cibum gͦ doctrine animꝰ appetit: dum ũ¬
bum prẽdicatõnis libenter audit. Appe¬
tit ⁊ retinet: dum ꝙ aure cordis ꝑcepit.
in uentre memorie retentum iacet. Appe¬
tit. retinet. ⁊ digerit: dum ꝙ acceptũ ⁊ re¬
tentum fuerat. in diuci sos humores .i. in
bonos mores conuertit. Nec tantum appe¬
tit. retinet ⁊ digerit. s etiam expellit: si e
que siuis moribus non conuẽnunt. respus¬
manet quod expelli debuerat: etiam benel
quidam qͥ nullũ cibum appetunt: s unun̾
fastidiunt. Sunt alii qui quoslibet cibos a¬
petunt: sec acceptos celerius euomunt.s

Expanded text:
tem, saturitas fastidium generat. In spiritem, saturitas fastidium generat. In spirituali vero appetitus saturitatem, saturitas desiderium praestat. In corporali saturitas nocet, fastidium displicet. In spirituali nec saturitas gravat, nec desiderium cruciat. Est itaque cibus vitae verbum doctrinae, quae dum praedictae virtutes ordinate ministrant, statum humanae complexionis incolumem servant. Cibum ergo doctrinae animus appetit, dum verbum praedicationis libenter audit et retinet, dum quod aure cordis percipit, in ventre memoriae retentum jacet. Appetit, et retinet, et diligit, dum quod acceptum et retentum fuerat, in diversos humores, id est, in bonos mores convertit. Nec tamen appetit, retinet, et digerit, sed etiam expellit, si ea quae suis moribus non conveniunt, respueremanet quod expelli debuerat, etiam bene quidam, qui nullum cibum appetunt, sed universos fastidiunt. Sunt alii, qui quoslibet cibos appetunt, sed acceptos celerius evomunt. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tes: udelicet appeticiuã. retentiuam. digestirã.
⁊ expulsiuam. Ministrant erim ruituti pas¬
citiue: iurtus uero pascitiua. ministrat gene¬
ratiue. Quam cito enim puer nascit᷑. necesse
ẽ ut lacte nutriat᷑: donec ꝑ incrementa tẽ¬
poris pasci ualeat fortiorib alimentis. pu¬
er gͥ lacte nutrit᷑: quotiens de humilitate
xͥ nouiter conueisus erudit᷑. Ex hoc siquidẽ
ubere abstracto de simi diuine pietatis. ꝓpi¬
natur teneritudimi nr̃e. lac uere humlitati.
doneo illo pane caritatis possimus ꝑfrui.
de quo si assidue uesti studeas. a nullo poteriᷤᷤ
suꝑari. Caritas enim omnia suffert. oĩa
sustinet: ita ut complexionem mentis.
fortẽ ⁊ incolumẽ conseruet. Est aũ diu̾sitas
inter delicias corporis: ⁊ delitias cordis. Dum
ꝑ sacuritatẽ deuenit᷑. S e contͣio cib spiri¬
talis cum ñ hẽcur fic uilis. cum uero a co¬
medente ꝑcipit᷑ maiori desidio gustatus esu¬
ritur. In corporali gͥ cibo. appetitꝰ saturita¬

Expanded text:
 retentivam, digestivam et expulsivam: ministrant enim virtuti nutritivae. Virtus vero nutritiva ministrat generationi. Quod primum enim puer nascitur, necesse est ut lacte nutriatur, donec per incrementa temporis pasci valeat fortioribus alimentis. Puer igitur lacte nutritur, quoties de humilitate Christi noviter conversus eruditur. Ex hoc siquidem ubere abstracto de sinu divinae pietatis, propinatur teneritudini nostrae lac verae humilitatis, donec illo pane charitatis possimus perfrui, de quo si assidue vesci studeas a nullo poteris superari. Charitas enim omnia suffert, omnia sustinet , ita ut complexionem mentis fortem et incolumem conservet. Est autem diversitas inter delicias corporis et delicias cordis. Dum per saturitatem devenitur. Sed e diverso cibus spiritalis cum non habetur fit vilis, cum vero a comedente percipitur majori desiderio gustatus esuritur. In corporali igitur cibo appetitus saturita
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a. Cuiꝰ nac᷑a. frigida est ⁊ humida. Un¬
de siunt homines tartu obliuiosi. atq
sonuolenti. Inucat᷑ nat᷑am hyemis. nat¬
am aque. nacuram decrepite etatis. pur¬
gatõnem ht̃ ꝑ os: crescit in hẏeme. In hoc
tempore melius se hñt colerici. peiis fieg¬
matici. melius inuenes. penis decrepiti.
pessima ẽ infirmitas que ẽ ex flegmate ut
est cotidiana: minus que fit ex colera ut
terciana. In eodem bonum ẽ uti calidis ⁊
siccis. Potest gͥ nat᷑a flegiatis: assimilari
compositõni mentis. flegiia sedem ħt in
pulmone: qiͣ in discretõne. Compositõ
⁊ eium mentis: ãdiuuat᷑ benefitõ discretõ¬
uis. Sicut enim pulmo aerem actħit ⁊ e¬
mittit: sic discretõ ꝙ bonũ ẽ retnet. ⁊ ꝙ
malum ẽ expellit. frigede ⁊ humide natͦe
dicitur eẽ. Est autẽ frigus quo refrigera¬
mͦ ab estu uitõꝵ: ⁊ ẽ humor conprinctõ¬
nis quo mundamur a sorde peccoꝵ. De

Expanded text:
natura frigida et humida. Unnatura frigida et humida. Unde fiunt homines tardi et oblioviosi, atque somnolenti. Imitatur naturam hiemis, naturam aquae, naturam decrepitae aetatis. Purgationem habet per os, crescit in hieme. In hoc tempore melius se habent cholerici, pejus phlegmatici. Melius juvenes, pejus decrepiti. Pessima est infirmitas, quae est ex phlegmate, ut est febris quotidiana, minus mala quae fit ex cholera, ut tertiana: eodem bonum est uti calidis et siccis. Potest igitur natura phlegmatis assimilari compositioni mentis. Phlegma sedem babet in pulmone, quasi in discretione. Compositio etenim mentis adjuvatur beneficio discretionis. Sicut enim pulmo aerem attrahit et emittit, sic discretio quod bonum est retinet, et quod malum est expellit. Frigidae et humidae naturae dicitur esse. Est autem frigus, quo refrigeramur ab aestu vitiorum, et est humor compunctionis, quo mundamur a sorde peccatorum. De
Abbreviated transcription (Latin):
leginaticos corpore composicos: ut sic dul¬
edo in concẽplatõne. amaritudo de pecc̃i
pecordatõne. tristicia de ꝓpetratõne. com¬
bosic̾o de enrendatõne. Est ⁊̃ actendendũ
e dulcedo spiritalis turbet᷑ a maritudi¬
de temporali. uł amaritudo habita de
secc̃o. corrumpatur dulcedine carnali
ie utilis tristicia turbet᷑ odio uł in er¬
tia: net mens composica dissoluacur ꝑ il¬
mis. torpore temptatõnis: ꝓ autumno ⁊
uere. temꝑautia ⁊ medioc᷑ritate. Esto gͥ
temꝑatꝰ in corde: mediocris i oꝑe. Aĩa
enim que temꝑam̃tũ eustodit saln¬
olo put pocero ad edifitacõnem a¬
nim᷑e de .iiiiͬ. humaui corporis hu¬
moribus diligenter pauca disserere: ut
affectibus hinnoꝵ facilius dinosci uale¬
ant diuersitates moꝵ. In primis ꝙͥ de fleg¬
mace loqui incipian: ut a frigidis ⁊ hu¬
midis. exordium soquendi sumam. fleg¬
ma siquidem. ht̃ sedem in pulmone. Quiꝰ

Expanded text:
phlegmaticos corpore compositos. Ut sit dulphlegmaticos corpore compositos. Ut sit dulcedo in contemplatione, amaritudo de peccati recordatione, tristitia de perpetratione, compositio de emendatione. Est etiam attendendum, ne dulcedo spiritalis turbetur amaritudine temporali, vel amaritudo habita de peccato corrumpatur dulcedine carnali; ne utilis tristitia turbetur otio vel inertia, vel mens composita dissolvatur per ilmis, torpore tentationis; pro autumno et vere, temperantia et mediocritate. Esto igitur temperatus in corde, mediocris in opere: anima enim quae temperamentum custodit, saluolo, prout potero, ad aedificationem animae de quatuor humani corporis humoribus diligenter pauca disserere, ut ex affectibus humorum facilius dignosci valeant diversitates morum. In primis igitur de phlegmate loqui incipiam, ut a frigidis et humidis exordium loquendi sumam. Phlegma siquidem habet sedem in pulmone, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
aqide ⁊ humide. Sic uer calide ⁊ humide na¬
re. estas calide ⁊ sicce. autumnus. frigide ⁊ sic
hyems fugide ⁊ humide. Eiem̃ta gͦ con¬
uunt humoribus. humores cemporbus.
⁊ anima ꝑ similitudinẽ hr̃e dicitꝰ sua ele¬
enta. ꝓigne utit᷑ intellectus subtilitate.
aqua. ingenii mobilicͤate. Ut auimus de
de rede ꝑ incellectum sentiat. pure discer¬
at. frimiter credat. sine mora fidei precep
icate. stabilitas mobilicate: iobilitas sta
e cauendum ẽ ne incellectus minis altasẽ¬
at. ne leuitate subtilitatis a ueritate dis¬
at. s detineat᷑ puritace reuocante ⁊ di¬
nte: non plus sapere quã oꝑtet saꝑes
obilicas ꝑ stabilitatem: s ueloxsis ad au¬
londũ. tardus aũ ad loquendum: ⁊ ardꝰ
b: ꝓ sanguine utitur dulcẽdine. ꝓ cole
ruͣbea. amaritudine. ꝓ colera mͣgra.
istitia. ꝓ fleginate. mentis compositione.
icunt eͣnimꝰ phisici sanguineos esse dul¬
es. colericos amaros. melancolicos tristeᷤ.

Expanded text:
ae et humidae. Sic et ver calidae et humidae naturae; aestas calidae et siccae; autumnus frigidae et siccae; hiems frigidae et humidae. Elementa igitur congruunt humoribus, humores temporibus. Sed et anima per similitudinem habere dicitur sua elementa. Pro igne utitur intellectus subtilitate; s stabilitate; pro aqua ingenii mobilitate. Ut animus de fide recte per intellectum sentiat, pure discernat, firmiter credat, sine mora fidei praeceptilitate, stabilitas mobilitate, mobilitas stabsic cavendum est ne intellectus nimis alta sentiat, ne levitate subtilitatis a veritate discedat, sed detineatur puritate revocante et dicente: Non plus sapere quam oportet sapermobilitas per stabilitatem, sed velox sis ad audiendum, tardus ad loquendum, et tardus olera rubra, amaritudine; pro cholera nigra, tristitia; pro phlegmate, mentis compositione. Dicunt enim physici sanguineos esse dulces, cholericos amaros, melancholicos tristes,
Abbreviated transcription (Latin):
ruscatõnes ire. Sequitur ignis odii. ui
bustio animi. qui quotiens excussuis a
alto uidelicet a p̾lato desceñoit. tocien
iectos lẽdit. has siquidem tempestates.
quando compescunt pluiie. aliquant
mues. aliqͥnoo gͣnomnes. Quosdam ca
placat sermo sancte exortatõnis. quosa
lene blandimentũ consolacõnis: quol
uero asꝑitas increpatõnis. S ⁊ sicut ap
in mari: sic collectõ humorum u ueni
solet congregari. Ibi ab epate fit inm¬
dacõ sanguinis. fit efusio fellis: fit en
more caribdis. in pulmone emissio. ⁊ a¬
tractõ flegmatis. sic uelud syrtes splei

Expanded text:
oruscationes irae, sequitur ignis odii, id est oruscationes irae, sequitur ignis odii, id est combustio animi, qui quoties extensus ab alto, videlicet a praelato descendit, toties subjectos laedit. Has autem tempestates aliquando compescunt pluviae, aliquando nives, aliquando grandines. Quoddam enim placat sermo sanctae exhortationis, quosdam leve blandimentum consolationis, quosdam vero asperitas increpationis. Sed et sicut aquae in mari, sic collectio humorum in ventre solet congregari. Ibi ab hepate fit inundatio sanguinis, fit effusio fellis, fit etiam more Charybdis in pulmone emissio et attractio phlegmatis. Fit velut Circes splenis
Abbreviated transcription (Latin):
appellari ab antiquis solet: dur¬
quia ꝑ similitudinem maioris mundi fig̾ã
tenet. Pocest autem assignari magna con¬
uenientia in compositõne corporis huma¬
ni: ⁊ constitutõne inuñdi. Inde celum. ca¬
piti. aer. pectori. mare uentu: terra extͤ¬
me corporis parti asimilat᷑. In celo deus re¬
sidece ⁊ in capite hominis mens principa¬
tum tenet. In deo sunt tres ꝑsone. pater.
tellectus. ratõ. ⁊ memoria. Sime ⁊ in ceb
duo lum iuaria. sol ⁊ luna: ⁊ in capite di
oculi. qui illuminant firmamentum fa¬
ei. Sol ⁊ luna. diem ⁊ noctem illumiatt¬
⁊ de rebus lucem cognicõns hominibi
sua claricate prestant᷑. Ocł̃i uero rerum
magignes sua subtilitate in se suscipun
⁊ sic de his que uidemus ꝑ intellectum
tioni nuntiantes nos certos reddumt.s¬
mliter in pectore. sicut in aere uolan
gitatõnes qiͣ nubes. fit aliqnͣde claritis
leticie. aliquando obsuritas tristicie. m¬
gunt imbi uenci temtatõnum. quie
furbant ammum: diuiso aere fiiut q¬

Expanded text:
pellari ab antiquis solet, quia per similitudinem majoris mundi figuram tenet. Potest autem assignari magna convenientia in compositione corporis humani et constitutione mundi. Unde coelum capiti, aer pectori, mare ventri, terra extremae corporis parti assimilatur. In coelo Deus residet, et in capite hominis mens principatum tenet. In Deo sunt tres personae, Pater, tellectus, ratio et memoria. Sunt et in coelo duo luminaria magna, sol et luna; et in capite duo oculi, qui illuminant firmamentum faciei. Sol et luna diem et noctem illuminant, de rebus lucem cognitionis hominibus sua claritate praestant: oculi vero rerum imagines sua subtilitate in se suscipiunt, et sic de iis quae videmus, per intellectum rationi nuntiantes nos certos reddunt. Similiter in pectore sicut in aere volant cogitationes quasi nubes, fit aliquando claritas laetitiae, aliquando obscuritas tristitiae, insurgunt illic venti tentationum, qui conturbant animum, diviso aere fiunt c
Abbreviated transcription (Latin):
atq uiticarum ⁊ nepͥum iuxta densa
succrescere frutecta conspiciens. exucus
indumento quo inducus erat nudum
se in ilł spinarũ aculeis ⁊ urticarum in¬
cencliis ꝓiecit. Ibiq du uolucatus. to¬
to ex eis corpore uuln̾atus exiit: ⁊ ꝑ cuciᷤ
uulnera. eduxit a corpore uulnꝰ mentis:
qr uoluptatem traxit in dolorẽ. Merula
gͥ uolicans: ẽ suggestio uoluptate tẽp¬
tans. Qui gͥ abicere cupnnt uoluptatẽ
merule. oportet ut exemplo bĩ benedic¬
ti tͣnseant ad correctõnem discipline. ⁊ sic
delectatõnem mentis extrahant ꝑ afflic¬
tionem carnis. In regionibus achaie: sc̃
sicut ysidorus testatur candide merule.
Candida merula: est uoluntas munda.
Achaia uero: soror laborans int̾preti
Que sunt sorores rachel ⁊ lia: actuias¬
licet ⁊ contemplacã uita. lia: laboriosa
cerp̾cat᷑. Ac̃tiua uita docet elemosinas in¬

Expanded text:
atque urticarum et veprium juxta densa atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta conspiciens, exutus indumento quo vestitus erat, nudum se in illos spinarum aculeos illaque urticarum incendia projecit, ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis, quia voluptatem traxit in dolorem. » Merula igitur volitans est suggestio voluptate tentans. Qui igitur abjicere cupiunt voluptatem merulae, oportet ut ad beati Benedicti transeant correctionem disciplinae, et sic delectationem mentis extrahant per afflictionem carnis. In regionibus Achaiae sunt, sicut Isidorus testatur, candidae merulae. Candida merula est voluntas munda. Achaia vero soror laborans interpretatur. Duae sunt sorores Rachel et Lia, activa scilicet et contemplativa vita. Lia laboriosa interpretatur. Activa vita docet eleemosynas im
Abbreviated transcription (Latin):
tat. De ea siquidẽ beatꝰ gregorius in libro
dialogoꝵ sc̾bit. qualiter brato benedicto
uolitans occunit: qͣliter uir tantus pꝰ dis¬
cessum uolucris. temptatus fuerit ardo¬
re libidinis. Ait enim. Qnadam uero
die dum solus ẽẽ beaeꝰ benedictus: temp¬
tator affuit. Nam nigͣ paruaq anis que
uulgo merulã uocatiu. cura eius faciem
aolitare cepit. enusꝙ uultui importune
insistere: ita ut capi mauu poss si hãc
iar sanctus ceuere uoluiss. S signo cru¬
cis edico recessit auis. Tanta audem car¬
ius temptatõ. aui eadem recedence secu¬
ta ẽ: qͣntam uir sanctus numqͣm fu̾at
exꝑtus. Quandam nãꝙ aliqͣndo femi¬
nam uid̾at: ꝙͣ malignꝰ sp̃c añ eiꝰ mentis
oculos reduxit. Tancoqi igne serui dĩ
animũ ini specie illius accendit. ut se ĩ
⁊ iam pene deserere beremum uolupta¬
te uictus deliberaret. Cum subito suꝑna
gr̃a respectus. ad semetip̃m reuersus ẽ.

Expanded text:
tat. De ea siquidem beatus Gregorius, in libro tat. De ea siquidem beatus Gregorius, in libro Dialogorum scribit: « Qualiter beato Benedicto volitans occurrerit, qualiter vir tantus post discessum volucris tentatus fuerit ardore libidinis. » Ait enim. « Quadam vero die dum solus esset beatus Benedictus, tentatio adfuit. Num nigra parvaque avis, quae vulgo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in iam pene deserere eremum voluptate victus delibgratia respectus, ad semetipsum reversus est,
Abbreviated transcription (Latin):
multibus ad altiora tendit. Eximia ilł
circa filios pietas: ut assiduo in cubitoͣ
suꝑ eos exuant plumas. Assiouo in cubi¬
ti suꝑ pullos ciconie plumas exuuut. qr
dum prelati subiectos mitriunt: suꝑ¬
fluitatis ⁊ leuitatis a se plumas euellũt.
Qnͣtum aucẽ tempus impend̾uit iufecib
educandis: tm̃ ⁊ ipse inuitem apullis su¬
is alunt᷑. Quantũ pulli earum indigent.
tam diu ciconie eos nuitrire debent᷑. quia
in quancum indigent discipuli: tam¬
dui uerbo doctriue debent eos alere p̾lati
Similiter subiecti p̾latos suis laboribus
fonere debent: ut cis ministrent netessa¬
sola uolat: qͣi meta uolans. ħ eum in
omnibus locis iugra sit: in achaia tũ
candida ẽ. Merula ẽ auis ꝑua sec ngͣ.
Illos aucẽ in nuit: quos pecc̃i nugreso
tinguit. Merula est dulcedine ppͥe uo¬
cis: mentem mouet̾ u asfectuni delecta¬
tõnis. Illos autem sigurate demonstrat:
quos uoluptas carnis ꝑ suggestionem tẽp¬

Expanded text:
multibus ad altiora tendunt. Eximia illis multibus ad altiora tendunt. Eximia illis circa filios pietas, ut assiduo incubitu super eos plumas exuant. Assiduo incubitu super pullos ciconiae plumas exuunt, quia dum praelati subjectos nutriunt, superfluitatis et levitatis a se plumas evellunt. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis atandiu ciconiae eos nutrire debent, quia, quandiu erudiri indigent discipuli, tandiu verbo doctrinae debent eos alere praelati. Similiter subjecti praelatos suis laboribus fovere debent, ut eis ministrent necessasola volat, quasi mera volans. Haec cum in aliis locis nigra sit, in Achaia tamen candida est. Merula est avis parva et nigra. Illos autem innuit, quos peccati nigredo tingit. Merula dulcedine propriae vocis mentem movet in affectum delectationis. Illos autem figurate demonstrat, quos voluptas carnis per suggestionem ten
Abbreviated transcription (Latin):
lantr in asiam collecto agmine ꝑgunt.
Cornices eas duces precedunt. ⁊ ip̃se qͣi ex¬
ercitus ꝓsequuntur. Eximia illis circa
filios pietas. Nlam a deꝯ nidos impensiuᷤ
fouent: ut assiouo in cubitu plumas
exuant. Quantum autem tempus un¬
pend̾int in fetib educandis: tantum
⁊ ip̃e iuicem apullis suis alitur. Ei¬
come sonum oris ꝓ uoce. quaciente rostͤ¬
faciunt. Illos aut̾em p̾cendunt: qui cũ
fictu ⁊ stridore dentium. quod male ges¬
serunt. ore ꝓmunt. hee sunt initre᷑ ue¬
ris: quia ceteris demonstrant temꝑanti¬
am conuerse mentis. Societatis sunt co¬
mites: quia libenter habitant inter fr̃e.
Dicitur. etiam de ciconia: quod sit seipen¬
tib inimica. Serpentes sunt ꝑuerse co¬
gitatõnes. siue ꝑuersi fres. quos ciconia
rostro ꝑcutit. dum iustus prauas cogita¬
tiones restringit: uel ꝑuersos frẽs pungen¬
ti inuectõne reprehendit. Maria tͣnsuolãt.
in asiam colleto agmine ꝑgunt. Asia:

Expanded text:
lant, in Asiam collecto agmine pergunt. lant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipse quasi exercitus prosequitur. Eximia illis circa filios pietas. Nam adeo natos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. Cicofaciunt. Illos autem praetendunt qui cum fletu et stridore dentium quod male gesserunt ore promunt. Hae sunt nuntiae veris, quia caeteris demonstrant temperantiam conversae mentis. Societatis sunt comites, quia libenter habitant inter fratres. Dicitur etiam de ciconia quod sit serpentibus inimica. Serpentes sunt perversae cogitationes, sive perversi fratres, quos ciconia rostro percutit, dum justus pravas cogitationes restringit, vel perversos fratres pungenti invectione reprehendit. Maria transvolantes, in Asiam collecto agmine pergunt. Asia i