comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eiꝰ excitatiõẽ p̾carent᷑ uiui defuerant: di¬
mtte inqͥt ut mortui sepeliant mortuos suoᷤᷤ.
id ⁊̃ mali malos naxiis laudib grauent. E qr
ñ ad est iustus qui corripiat in miscđia: oleu
peccatoris impinguet caput eoꝵ¶Et eg̾ssus¬

Expanded text:
ione precarentur vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput eoru
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iacentẽ in conclaui mortuã facillima
ac breuissuna uoce resuscitauit dicens. Puel¬
la surge. Quã etiam ob facilitatem resuscitan¬
di. iã mortuã fuisse negauerat. Delatũ aut̃
foras iuuenẽ mortuũ. plurib ut reuiuiscere
debeat. dictis corroborat : cũ ait. Iuueniꝰt᷑ dico
surge. Quatriduanꝰ uͦ mortuus. ut longa p̾m̃¬
tis sepulchri claustra euade posset: fremuit
spũ iħc. turbauit se ipsũ. lacrimas fudit. Rur¬
sũ fremuit. ac magna uoce clamauit. Laza¬
re ueni foras. Ꝙ sic̃ tandẽ qui erat desꝑatus.
discusso tenebrarũ pond̾e uitȩ luciq reddit᷑.
S &e hoc notandũ. qd̾ quia publica noxa pu¬
blico eget remedio: leuia aut̃ peccata leuiori
& secreta queunt penitentia deleri. Puella in
domo iacens paucis arbitris exsurgit. eiꝰdẽq
uehem̃t̾ ut nemini id manifestent p̾cipitur.
luuenid extra portã turba multa comitan¬
te atq intuente suscitatur. lazarꝰ de monum̃¬

Expanded text:
Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus ut reviviscere debeat dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra evadere posset. Fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tandem qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam turba multa comitante atque intuente, suscitatur. Lazarus de monume
Abbreviated transcription (Latin):
teant resuscitare demonstrans. suscitauit
nuenẽ filium uiduę extra portas ciuitatis
elatũ. & reddidit matri sue. quia resipiscen¬
tem a peccati tenebris animã. unitati resti¬
tuit eccłiȩ. Quidã uͦ ñ solum cogitando uel
faciendo illicita. s & ipsa peccat ͥdi consuetu¬
dine se quasi sepeliendo corrũpunt. Uerũ nec
ad hos erigendos minor fit uirtꝰ & gr̃a salua¬
toris: si tam̃ adsint cogitationes sollicitȩ. quȩ
suꝑ eoꝵ salute uelut deuotę xp̃o sorores inui¬
gilent. Nam ad hoc intimandũ resuscitauit
lazarũ qͣtuor dies in monum̃to habentẽ. & so¬
rore adtestante iã fetentẽ: qͥa nimirũ pessima
noxios actus solet fama comitari. Notandũ
aut̃ qd̾ qͣnto grauior animȩ mors in gruerit:
tanto acrior nece̾e̾ : ut resurgere mnereatur
penitentis feruor insistat. Nam leuiores &
cotidiani erratus. leuioris penitentiȩ posst̃
remedio curari. Qđ occulte uolens ostendere

Expanded text:
teant, resuscitari demonstrans, suscitavit teant, resuscitari demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se, quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilant. Nam ad hoc intimandum, resuscitavit Lazarum quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem, quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem, quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte nolens ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
Et obstupuert̃ stupore maximo: & p̾cepit
illis uehem̃ter. tit nemo id sciret. Q iussit illi
dari manducare. Ad testimoniũ qͥdẽ uerȩ re¬
surrec̾tionis dari puellȩ manducare p̾cepit:
ne ñ u̾itas s fantasma qđ apparebat. ab incre¬
dulis putaret᷑. S & siqͥs a sp̃itali morte surrȩ¬
erit: cęlesti necẽe ÷ mox pane satiet᷑. diini
mortui qͦs saluator in corporib suscitauit. tria¬
genera resurrectiois animarũ significant Si¬
qͥdem ñnulli consensũ malę delectationi p̾¬
bendo latente tantũ cogitatione : peccati sibi
mortẽ consciscunt. S tales se uiuificare sig¬
nificans saluator resuscitauit filiã archisi¬
nagogi ñdũ foris elatã. s in domo mortuam.
qͣsi uiciũ secreto in corde tegentẽ. Alii ñ so¬
lũ noxiȩ delectatioĩ consentiendo s & ipsũ
malũ quo delecꝰtant᷑ explendo: mortuũ suũ
quasi extra portã efferunt. Et hos si peni¬

Expanded text:
Et obstupuerunt stupore maximo. Et praecepit Et obstupuerunt stupore maximo. Et praecepit illis vehementer, ut nemo id sciret; et jussit dare illi manducare. Ad testimonium quidem verae resuscitationis dari puellae manducare praecepit, ne non veritas, sed phantasma quod apparebat ab incredulis putaretur. Sed etsi quis a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse mortui quos Salgenera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde regentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur explendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeni
Abbreviated transcription (Latin):
priella t̾ dico surge. Quȩrat diligens lector¬
qr̃ uerax eũgłista dictũ saluatoris exponend
int̾posuerit᷑ de suo tͥ dico. cũ in syro sermo¬
ne quẽ posuit ñ plꝰ sit dictũ ꝗͣ puella surge
nͥ forte ꝓpt̾ expͥmendã uĩ dnĩce iussionis hoc
augendum putauit. magis sensũ loqͦntis ꝙͣ
ipsa uerba suid curans intimare lectorib
Nã & familiare constat eẽ. eugłistis atq a¬
płis cũ de uet̾i testam̃to testimonia assuntuis.
magid sensũ ꝓpħicum ponere curare ꝗͣ uerba.
Manũ aut̃ tenens puellȩ dñs suscitauit eam.
qͥa nͥ pͥꝰ mundatȩ fuerint manꝰ iudeoꝵ. quę
sanguine plenȩ sunt. synagoga eoꝵ mortua
ñ consurgit. Et confestĩ surrex̃ puiella & am¬
bulabat. ẜene surrex̃ & ambulabat. Quem¬
cunq enĩ peccatis mortuũ. suꝑnȩ manꝰ mise¬
lerum exurgere. s & bonis continuo ꝓficere
debet oꝑib Uidelicet iuxta psalmistã. ing̾¬
diens sine macula: & oꝑa exercens iusticiȩ. ma

Expanded text:
SURGE. Quaerat diligens lectore verax evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo Tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum quam Puella, surge. Nisi forte propter exprimendam vim dominicae jussionis, hoc agendum putavit, magis sensum loquentis, quam ipsa verba suis curans intimare lectoribus. Nam et familiare constat esse evangelistis atque apostolis, cum de Veteri Testamento testimonia assumunt, magis sensum propheticum ponere curare, quam verba. Tenens autem manum puellae Dominus, suscitavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non consurget. Et confestim surrexit puella, et ambulabat. Bene, surrexit et ambulabat. Quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miselerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet, juxta Psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae .
Abbreviated transcription (Latin):
incede inced̾e suꝑ aqͣs ñ infusis pedib. Nam
dyonisiꝰ eg̾gius int̾ eccłasticos scͥptores in o¬
puscłis de diuinis noĩb. hoc modo loqͥtur
Ignoramꝰ enĩ qualit̾ de uirgineis sanguitub
alia lege p̾ter naturalẽ formabat᷑: & qͣliter
ñ infusis pedib corporale pondꝰ habentib
& mat̾iale onꝰ deambulabat in humidã et
instabilem sub̃am. Quomͦ aut̃ uolebat dñs
eos p̾t̾ire tanqͣm alienosᷤ ad qͦs de ꝑicło nau¬
fragii lib̾andos aduenerat : nͥ ut ad horã tͦ¬
batĩ & pauentes. s continuo lib̾ati ampliuᷤ
ereptionis suȩ miracłm stuꝑent. ac maioreᷤᷤ¬

Expanded text:
incedere super aquas non infusis pedibus. Nam incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑni lum̃ p̾sidii. & ꝑpetuȩ dona retͥbu¬
tionis erexerit: quasi int̾ umbras noctiꝰ
repente exortũ lucifrri conspicit. qͥ diem
ꝓximũ nuntiet. Lucifer nanq cũ pluri¬
nũ tres horas noctis. id÷ totã uigiliã ma¬
tutinã illuminare ꝑhibet᷑. Aderitq do¬
minꝰ qui sopitis tẽptationũ ꝑicłis. plenã
lib̾atis fidutiam suȩ ꝓtectionis attͥbuat.
Seqͥtur. Et uolebat p̾tire eos. At illi
ut uidert̃ eum suꝑ mare ambulantem:
putauert̃ fantasia ẽẽ. E exclamauert̃.
Om̃s enĩ eũ uidert̃: & turbati sunt. Ad¬
huc heretici putant phantasma fuisse
dñn: nec uerã assũpsisse carnẽ de uͥgine:
psit. corporale pondꝰ ñ habuisse scđm car¬
nẽ dñm. s absq ponde & corpore suꝑ ma-
re ambulasse. At contra fides catholica
& pondus scđm carnẽ hab̾e eũ p̾dicat. &
onꝰ corporeũ. & cũ ponde atq onere corporali

Expanded text:
superni lumen praesidii, et perpetuae dona retribusuperni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente ortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiet. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam, illuminare perhibetur. Aderitque Dominus qui sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et volebat praeterire eos. At illi ut viderunt eum super mare ambulantem, putaverunt phantasma esse, et exclamaverunt. Omnes enim eum viderunt, et conturbati sunt. Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de Virgine. scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum, sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant suȩ respectu pietatis corroborat. &
aliqͥndo etiam manifesto adintorio uictis
aduersitatib. quasi calcatiᷤᷤ sedẽtisq fluctu¬
ũ uoluminib lib̾at: sic̃ hic qͦq subsequenter
insinuat᷑. cũ dr̃. Et circa quartã uigiliam
nocꝰtis: uenit ad eos ambulans suꝑ mare.
Stationes &e uigiliȩ militares. in terna
horarũ spatia dĩuidunt᷑. Quando gͦ dicit
quarta uigilia noctis uenisse ad eos dñm:
ostendit tõta nocte ꝑiclitatos. & extremo
noctis tempore eis auxiliũ p̾bitũ. Labora¬
bant gͦ toto noctis opacȩ tẽpore: s dilucu¬
lo apꝓpinqͣnte. & lucifero solis dieiq ex¬
ortum ꝓmittente: uenit dñs & suꝑ am¬
bulans tumida freti terga cõprimit. qr
cũ p̾ssuris obsita fragilitas humana pu¬
sillitatẽ uiriũ suarum consid̾at: nilerga
se aliud qͣ tenebras angustiarũ. & estus
cernit hostiũ confligentiũ. Cũ uͦ intẽ ad

Expanded text:
ficiant, suae respectu pietatis corroborat, et ficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus, liberat, sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos, ambulans super mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nihil erga se aliud quam tenebras angustiarum, et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ȩccl̃ia tantis gentiliũ p̾ssuris ñ solũ af¬
flicta s & fedatã est : ut si posset fieri re¬
dẽptor ipsiꝰ eam ꝓrsus deseruisse ad tepꝰ ui-¬
deretur. Unde est illa uox eiꝰ int̾ undas ꝓ¬
cellasq tẽp̃tationũ u̾santium dep̾hensȩ atq
auxilium ꝓtectionis illiꝰ gemebundo clamo¬
re quęrent᷑is. Ut qͥd dñe recessisti longe: des¬
picis in oportunitatib in tribulatione: Qͤ
pariter uocem inimici ꝑsequentis exponit
in sequentib psalmi subiciens. Dix̃ enĩ in
corde suo oblitus est ds̃. auertit faciem suã
ne uideat usq in finẽ. Uerũ ille ñ obliuisci
in ȩternũ coronat. Unde hic quoq apte dr̃.
quia uidit eos laborantes in remigando.
Cidet qͥppe dĩs suos laborantes in mari. qͣuiᷤ
ipse positus in t̾ra. quia etsi ad horã differ¬
re uidetur auxilium tribulatis impendere:
nichilominꝰ tam̃ eos ne in tͥbulationib de¬

Expanded text:
nquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afnquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium deprehensae, atqauxilium protectionis illius gemebundo clamore quaerentis: Ut quid, Domine, recessisti longe? Despicis in opportunitatibus, in tribulatione . Quae pariter vocem inimici persequentis exponit, in sequentibus psalmi subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usqin aeternum coronat. Unde hic quoque aperte dicitur: Quia vidit eos laborantes in remigando. Videt quippe Dominus laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra: quia etsi ad horam differre videatur auxilium tribulatis impendere, nihilominus eos ne in tribulationibus de
Abbreviated transcription (Latin):
tret. Nam & si omĩa posuerit pater in potesta¬
te filii: filiꝰ tam̃ ut formã hominid impleret.
obsecrandũ patrẽ putat ẽẽ. ꝓ nob̾: qͥa aduoca¬
tꝰ est nr̃. Aduocatũ enĩ inquit habemꝰ apud
patrẽ dnm̃ iħm xp̃m. Si adu ocatꝰ est: debet
ꝓ meis int̾uenire peccatis. Non gͦ qͣsi infirmꝰ
s quasi pius obsecrat. Uis scire ꝗͣ om̃ia quȩ
uelit possit e E aduocatus & uidex est. IN
alto̾ pietatis officium: in alt̾o insigne est po¬
dio mari. & ipse solus in terra. Et uidens eoᷤ
laborantes in remigando: erat enũ uentus ꝯ¬
trariꝰ eis. Labor discipłoꝵ in remigando. et
contrariꝰ eis uentꝰ. labores sc̃ẽ ęccłȩ uarios
designat. quȩ int̾ undas scłi aduersantes &
ĩmundoꝵ flatus sp̃uũ. ad quietẽ patriȩ cȩ¬
lestis quasi ad fidam littoris stationẽ ꝑueni¬
re conatur. Ubi bene dr̃. quia nauis erat
in medio mari. & ipse solꝰ in t̾ra: quia ñ ñ¬

Expanded text:
tret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestatret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster: Advocatum enim, inquit, habemus apud patrem. si aduocatus est, debet pro meis interuenire peccatis. non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. uis scire quam omnia quae uelit possit? et aduocatus et iudex est. in altero pietatis officium, in altero insigne est podio mari, et ipse solus in terra. Et videns eos laborantes in remigando, erat enim ventus contrarius eis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra. Quia nonnu
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qđ lucas ait. in locũ desertũ qui est
bethsaida. s qui est bethsaida: potest nisi
fallor recte intelligi. quia ñ ipsam ciui¬
tatẽ uoluerit intelligi. s locũ desertũ ipsiꝰ.
id ÷ ad eiꝰ confina ꝑtinentẽ. Narrat autẽ
eugłista ioħes manducasse panẽ turbas uix¬
ta tyb̾iadim. & ascendentes nauẽ discplłos
uenisse trans mare capharnaũ. quȩ ambȩ
sunt ciuitates in galilea iuxta stagnũ ge¬
nesareth: qd̾ etiã tyberiadis a ciuitate tyb̃i¬
ade uocatur. Et cũ dimisisset eos: abiit.
in montẽ orare. Non om̃is qui adorat:
ascendit in montẽ. Est enĩ oratio q̃ pec¬
catũ facit. S qui bene orat. qui dm̃ oran¬
do quęrit. hic a terrenis ad suꝑiora ꝓgredi¬
ens: uerticem curiȩ sublunioris ascendit. Qͥ uͦ¬
de diuitiis aut de honore scł̃i. aut certe de
inunici morte sollicitꝰ obsecrat : ipse in in¬
fimis iacens. uiles ad dm̃ p̾ces mittit. Orat
aut̃ dñs. ñ ut ꝓ se obsecret: s ut ꝓ me impe¬

Expanded text:
i non dicit in locum desertum quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, nisi fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id est ad ejus confinia pertinentem. Narrat autem Evangelista Joannes manducasse panem turbas juxta Tiberiadem, et ascendentes navem discipulos, venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sint civitates in Galilaea juxta stagnum Genezareth, quod etiam Tiberiadis a civitate Tiberiade vocatur. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. Non omnis qui orat, ascendit in montem; est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit. Qui vede divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitfimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impe
Abbreviated transcription (Latin):
catholicã faciunt eccłiam. designant. Es be¬
ne dñs quinquagenos ꝑ turmad uł centenoᷤᷤ
discũb̾e fecit uł p̾cepit: ut uidelicet turba
fidelium escã suam & locis distincta & mo¬
rib coniuncꝰta ꝑciꝑet. lubelei quippe requies:
quinqͣgenarii numi misti̾o continet᷑. E qͥn¬
quagenariꝰ bis ducitur: ut ad centenarium
ꝑueniatur. Auia gͦ pͥꝰ amalo quiescit᷑ oꝑe: ut
pꝰ anima pleniꝰ quiescat in cogitatione: alii qͥn¬
qͥ geni. alii aut̃ centeni discũbunt. Om̃ sunt
ñ nulli qͥ a pͣuis actib hñt requiem oꝑis. & sc̃
ñ nulli qui a ꝑu̾sis cogitationib hñt iã requiẽ
mentis Bene etiam suꝑ uiride fenũ discubu¬
ert̃. Scriptũ quippe est: om̃is caro fęnũ. Et
illi suꝑ uiride fęnũ discũbentes dñicis pascun
tur alim̃tis: qui ꝑ studiũ continentiȩ calcatis
illecebris carnalium concupiscentiarũ. audi¬
endis implendisq dei uerbis oꝑam ĩpendt̃
Et acceptis quinq panib & duob piscib

Expanded text:
 designant. Quos bene Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis distincta, et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. Bene etiam super viride foenum discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro foenum . Et illi super viride foenum distur alimentis, qui per studium continentiae, calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qui ueniebant & redibant multi. & nec
manducandi spaciũ habebant. Ubi magna tẽ¬
poris illiꝰ felicitas de labore docentiũ. & simul
discentiũ studio demonstrat᷑. Auȩ utinã nr̃o
in euo rediret. ut tanta ministris uerbi fre-¬
quentia fidelium insistat auditoꝵ: quȩ nec li¬
b̾um eis curandi corporis spacium concedat.
Nã quib necessaria curandi corporis hora ne¬
gat᷑. qͣntominꝰ illecebris animȩ siue carnis stu-¬
dendi facultas adest c Quinpotiꝰ a quib uer-¬
bum fidĩ. & salutare mist̾ium oportune un.¬
portune exigit᷑. hoꝵ animꝰ consequent̾ ad agen lxii.¬
da sẽꝑ & cogitanda cȩlestia succendit᷑: ne ea quȩ
uerbis docent. factis impugnent. Et ascen-¬
dentes in nauem : abierunt᷑ in desertum locũ
seorsũ. Non discipłi soli s assũpto dño ascen

Expanded text:
enim qui veniebant, et redibant multi, et nec enim qui veniebant, et redibant multi, et nec manducandi spatium habebant. Ubi magna temporis illius felicitas de labore docentium simul et discentium studio demonstratur, qui utinam nostro in aevo rediret, ut tanta ministris verbi frequentia fidelium desistat auditorum, quae nec liberum eis curandi corporis spatium concedat. Nam quibus necessaria curandi corporis hora negatur: quanto minus illecebris animae sive carnis studendi facultas adest? Quin potius a quibus verbum fidei et salutare ministerium opportune importune exigitur, horum animus consequenter ad agenda semper et cogitanda coelestia succenditur, ne ea quae verbis docent, factis impugnent. Et ascendentes in navem, abierunt in desertum locum seorsum. Non discipuli soli, sed assumpto Domino asce
Abbreviated transcription (Latin):
egerant & docuerant apłi dño renuntiant. s
etiam quȩ ioħes eis in docendo occupatu̾sit paᷤ¬
sus. uł sui. uł eiꝰdem ioħis discipłi ei renunti¬
ant: sic̃ matħs descͥbit. Unde hoc qd̾ sequit᷑.
Et ait illis. Uenite seorsum in desertũ locũ:
& requiescite pusillũ. ⁊ cet̾a. Non solũ tanta¬
causa facit requietionis ipsoꝵ. s & mistice gr̃a
significationis: qͥa uidlz derelicta uidea quȩ
ꝓpħiȩ sibi caput ñ credendo abstulerat. in de¬
serto eccłiȩ quȩ uirũ ñ habuerat. uerbi ee̾t. ci¬
baria credentib. quasi epulas panũ largitu¬
rꝰ& pisciũ. Ibi etenĩ p̾dicatores scĩ qui ap̃ iu-¬
deam ñ credentẽ & contͣdicentem. aliqͣndui
graui tribulationũ sarcina p̾mebant᷑: reqͥẽ
nacti sunt. de collata gentib gr̃a fidĩ. Quȩ
aut̃ necessitas fuerit concedendȩ requiei disci¬
płis : subsequenter ostendit᷑. cũ dr̃. Erant

Expanded text:
egerant, et docuerant, apostoli Domino renuntiant; sed egerant, et docuerant, apostoli Domino renuntiant; sed etiam quae Joannes eis in docendo occupatis sit passus, vel sui, vel ejusdem Joannis ei discipuli renuntiant, sicut Matthaeus describit. Unde hoc quod sequitur: Et ait illis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum, etc. Non solum causa facit requietionis ipsorum: sed et mysticae gratia significationis, quia videlicet derelicta Judaea, quae prophetiae sibi caput non credendo abstulerat, in deserto Ecclesiae quae virum non habuerat, verbi esset cibaria credentibus, quasi epulas panum largiturus et piscium. Ibi etenim praedicatores sancti, qui apud Judaeam non credentem, et contradicentem, aliquandiu gravi tribulationum sarcina premebantur, requiem nacti sunt de collata gentibus gratia fidei. Quae autem necessitas fuerit concedendae requiei discipulis, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Erant
Abbreviated transcription (Latin):
tum eũ in sebaste urbe palestina. quȩ qͦndam
samaria dicta est. A tẽpore iuliani pͥncipis
inuidentes xp̃ianis qͥ sepulchrũ eiꝰ pia solli¬
citudine frequentabant. paganos inuasisse
monum̃tũ. ossa disꝑsisse ꝑ campos: & rursũ
collecta igni cremasse: ac denuo disꝑsisse ꝑ a
gros. affuisse tc̃ tẽporis ibidem de hierosolimiᷤᷤ
monachos. qͥ mixti paganis ossa legentib ma¬
ximã eoꝵ partẽ congregauert̃. & ad patrẽ suũ
philyppũ hierosolimã deculert̃.: at ille miserit
ea beato athanasio alexandriȩ ep̃o. ihiq ser¬
uata usq ad tẽpora theophili eiꝰdem urbis ep̃i.
qͣndo iubente theodos io pͥticipe om̃ia gentiũ
fana destructa: tẽ expurgato a sordib tẽ
plo. ibidem illata: & basilicam ꝓ edicula se¬
undecimũ hystoriȩ eccłiasticȩ librũ. Et ꝯ¬
uenientes apłi ad iħm : renuntiauert̃ illi oĩa
quȩ egerant & docuerant. Non solũ quȩ ipsi

Expanded text:
tum eum in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam tum eum in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicta est. At tempore Juliani principis, invidentes Christianis qui sepulcrum ejus pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igni cremasse, ac denuo dispersisse gros. Affuisse vero tunc temporis ibidem de Hierosolymis monachos, qui misti paganis ossa legentibus maximam eorum partem congregaverint, et ad patrem suum Philippum Hierosolymam detulerint. At ille miserit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopi, quando jubente Theodosio principe omnia gentium fana destructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo Serapis, ibidem illata, et basilicam pro aedicula Seundecimum Historiae ecclesiasticae librum. onvenientes apostoli ad Jesum, renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant. Non solum quae ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
consortes: ut in luxurioso impuroq cõuuuo
cruentȩ epulȩ deferrent᷑. Et attulit capt̃ eiꝰ
in disco: & dedit illud puellȩ. & puella dedit
matri suȩ. Hoc iuxta litta̾m factum est. Nos
Decollatio ioħis minorationem famȩ illiꝰ qua xͦ
a popło credebatur insinuat: sic̃ exaltatio in cra¬
ce dñi saluatoris ꝓfectũ designabat fidei. qͣ ipse
tus gͦ capite ioħes. exaltatꝰ est in cruce dñs: qr
sic̃ idem ioħes ait. illũ oportebat crescere. ioħ̃em
oportebat minui. cũ diurnũ lum̃ decrescere in¬
cipit. natus est. Dñs aut̃ qui uera lux mundi
est. eo anni tẽpore quo dies crescere incipit. luci¬
flua nob̃ suȩ dona natiuitatis exhibuit. Quo
audito discipłi eiꝰ: uenert̃ & tulert̃ corpꝰ eiꝰ &. po¬
suert̃ illud in monum̃to. Narrat iosephꝰ uinc¬
tũ ioħem in castellũ macherunta abductum:
ibiq truncatũ. Harrat hystoria eccłia sepul¬

Expanded text:
consortes, ut in luxurioso impuroque convivio, consortes, ut in luxurioso impuroque convivio, cruentae epulae deferrentur. Et attulit caput ejus in disco, et dedit illud puellae, et puella dedit matri suae. Hoc juxta litteram factum sit, nos Decollatio Joannis minorationem famae illius, qua Christus a populo credebatur, insinuat, sicut exaltatio in cruce Domini Salvatoris, profectum designabat fidei, quia ipstus ergo capite Joannes, exaltatus est in cruce Dominus, quia, sicut idem Joannes ait, illum oportebat crescere, Joannemidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in monumento. Narrat Josephus, vinctum Joannem in castellum Macherunta abductum, ibique truncatum. Narrat Historia ecclesiastica, sepul
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. atq illicitȩ nuptiȩ repudio soluent᷑. mo¬
net filiã. ut in ipso statim conuiuio capt̃ loħiᷤᷤ
postulet: digno oꝑi saltationis. dignũ sangui¬
nis p̾miũ. Et ꝯtristatꝰ : rex ꝓpt̾ iusiurandũ.
& ꝓpt̾ simul recũbentes: noluit eã contristari:¬
s misso spiculatore p̾cepit afferri capt̃ eiꝰ in
disco. ⁊ cet̾a. Consuetudinis scͥpturarũ est. ut
opinionẽ multoꝵ sic narret hystoricꝰ: qͦmͦ eo
tempore ab om̃ib credebat᷑. Sic̃ ioseph ab ipsa
qͦq maria appellatur pat̾ iħu. ita & nẽ herodes
dr̃ contristatꝰ qͥa hoc discũbentes putabant. Dis¬
simulator eiũ mentisᷤ suȩ̨ & artifex homicida.
tristiciã p̾ferebat in facie: cũ leticiã hab̾et in
m̃te. Scelusq excusat uiram̃to: ut sub occasiõe
pietatis. impiꝰ fieret. Qd̃ aut̃ subicit. &. ꝓpt̾
simul recũbentes: uult om̃s sceleris sui ẽẽ.

Expanded text:
fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, mofieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet, digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium! Et contristatus est rex, propter jusjurandum, et propter simul recused misso spiculatore praecepit afferri caput ejus in disco, etc. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. Scelusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis, impius fieret. Quod autem subjicit: Et propter simul recumbentes, vult omnes sceleris sui esse
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis deliqͥt. Attam̃ ex utriꝰq exẽplo ꝓba¬
t᷑ utiliꝰ eẽ. nobis diem mortis futurȩ tim̃do. &
caste agendo sepiꝰ in memoriam reuocare. ꝙͣ diẽ
natiuitatid luxuriando celebrare. Homo enĩ ad
laborẽ nascitur in mundo: & electi ad reqͥem ꝑ
mortẽ transeunt e mundo. Cũq introisset fi¬
lia ipsiꝰ herodiadis & saltasset. & placuisset he¬
Non excusatur herodes qd̾ inuitꝰ & nolen̾ ꝓp¬
t̃ uiram̃tũ homicidiũ fecerit: qͥa ad hoc forte
iurauit. ut futurȩ occisioni machinas p̾para-¬
ret. Alioqͥn si ob iusuirandũ fecisse se dicit: si
patris. si matris postulasset int̾itũ: facturꝰ fue¬
rat an non: Qd̾ in se gͦ repudiaturꝰ fuit contẽ¬
pnere debuit & in ꝓpħa. Quȩ cũ exisset: dixit
matri suȩ. Qͥd petam: Et illadix̃. Capt̃ ioħis
baptiste. & cet̾a. Herodias timens ne herodes
aliqͣndo resipisceret. uł philyppo fr̃i amicus

Expanded text:
festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probafestivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo , et electi ad requiem per mortem transeunt e mundo. Cumque introisset filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset HeNon excusatur Herodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae: Quid petam? Et illa dixit: Caput Joannis Baptistae, etc. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo fratri amicus
Abbreviated transcription (Latin):
go ioħes baptista qui uenit in spũ ce uirtu¬
te helyȩ. eadem auctoritate qua ille corri¬
puerat a hab & zezabel. arguit herodem
& herodiadẽ qd̾ illicitas nup̃tias fecerint
& ñ liceat fr̃e uiuente germano illiꝰ uxo¬
rẽ ducere. malens ꝑiclitari ap̃ regẽ. ꝗͣ ꝓpt̃
adulationẽ ẽẽ. immemor p̾ceptoꝵ dĩ
natalis sui cenã fecit pͥncipib & cribunꝰ¬
rodes & pharao legunt᷑ diem natalis sui
gaudiis festuus celebrasse: s ut̃q rex infau¬
sto auspitio festiuitatẽ suã sangͥne feauut.
Uerũ herodes tanto maiore impietate. qͣnto sc̃m
& innocentẽ doctorem ueritatid. & p̾conẽ uite
ac regni cȩlestis occidit. & hoc ꝓ uoto & petitio¬
ne saltatricis. neq eũ caput occisi ante conui¬
uas inferre puduit. Nam pharao nichil talis
uesaniȩ cõmisse legr̃. s tantũ peccantẽ sibi e¬
unuchũ uita pͥuari iubens: qͦ longiꝰ a uerȩ cul¬
tu religionis aberat: eo leuiꝰ in uiolatione suę

Expanded text:
es Baptista, qui venit in spiritu et virtute Heliae, eadem auctoritate, qua ille Achab corripuerat, et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratrem vivente germano illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Domini. natalis sui caenam fecit principiburodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse; sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae
Abbreviated transcription (Latin):
Et statim loquutꝰ est eis: & dix̃ illis. Con¬
fidite ego sũ: nolite timere.  ascendit ad illoᷤᷤ
in nauem: & cessauit uentꝰ. Prima trepidan¬
tiũ & ꝑiclitantiũ subuentio est: incussum
expellere timorẽ. Scd̾a. tẽpestatũ furias suȩ
p̾sentiȩ uirtute cõpescere᷑. Nec mirandũ. si
ascendente in nauidam dño: uentꝰ cessauit
In quocunq enĩ corde ds̃ ꝑ grãm sui adest
amoris : mox uniu̾sa uicioꝵ & aduersantis
mundi. siue spuum malignoꝵ bella cõpssa
quiescunt. Et plus magis intra se stupe¬
bant. Non enim intellexerant de panib
erat enĩ cor illoꝵ obcecatũ. Dñs qͥdẽ & in mi¬
racło panũ qd̾ ẽẽt. conditor rerũ ostendit: &
in ambulando suꝑ undas qđ hab̾et corpꝰ ab
om̃i peccatoꝵ gͣuedine lib̃um edocuit: & in
placando uentos undarũq rabiem sedando
qđ elem̃tis dominaret᷑ monstrauit. S carna¬
les adhuc discipłi. necdũ hc̃ dm̃ e̾ẽ. cog¬
noscunt. & quidem uirtutũ magnitudi¬

Expanded text:
 dixit illis: Confidite, ego sum, nolite timere. Et ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus. Prima trepidantium et periclitantium subventio est, incussum cordibus expellere timorem. Secunda tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si, ascendente in naviculam Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum, et adversantis mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Et plus magis intra se stupebant. Non enim intellexerant de panibus. Erat enim cor illorum obcaecatum. Dominus qraculo panum, quod esset conditor rerum ostendit: et in ambulando super undas, quod haberet corpus ab omni peccatorum gravedine liberum, edocuit; et in placando ventos, undarumque rabiem sedando, quod elementis dominaretur, monstravit: sed carnales adhuc discipuli necdum hunc Deum esse cognoscunt. Et quidem virtutum magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
incognitã mirari tẽ cepit: qͣndo audiens uer¬
ba pĩe confessionis eiꝰ ait. quia nec in isrł tan¬
tã fidẽ inueni. S qui nouit occulta cordis:
qđ mirandũ intimare uult hominib. mira¬
ri se corã hominib ostendit. Iirauda enĩ
erat fides centurionis: qͥa sine homine docꝰ¬
tore. sine eloquiis scͥpturarũ. sine oracłis an¬
głoꝵ. tantũ naturali sensu diuinitꝰ illumi¬
nato: cognouit ꝑ miracła dm e̾ẽ: uerũ. quem
ꝑ humanȩ fragilitatis infirma hominẽ ẽẽ. ue¬
rũ nouãt. At contra ñ minꝰ admiranda na
nichilominꝰ increduli durabant. S in uno
eoꝵ iudeoꝵ miranda notat᷑ cecitas. qui nec ꝓ¬
pħis suis credere de xp̃o. nec ipsi int̾ se nato
uoluert̃ credere xp̃o: in alto fides coronatur
gentiũ. qui int̾ iuideos natũ s expulsũ. ipsi
cũ oracłis sacris mediatorẽ dĩ & hominũ hõi¬

Expanded text:
incognitam mirari tunc coepit, quando audiens verincognitam mirari tunc coepit, quando audiens verba piae confessionis ejus ait: Quia nec in Israel tantam fidem inveni , sed qui novit occulta cordis, quod mirandum intimare vult hominibus, mirari se coram hominibus ostendit. Miranda enim erat fides Centurionis, qui sine homine doctore, sine eloquiis Scripturarum, sine oraculis angelorum, tantum naturali sensu divinitus illuminato cognovit per miracula Deum esse verum quem per humanae fragilitatis infirma hominem esse verum noverat. At contra, non minus admiranda Naznihilominus increduli durabant. Sed in uno eorum, Judaeorum miranda notatur caecitas, qui nec prophetis suis credere de Christo, nec ipsi inter se nato voluerunt credere Christo. In altero fides coronatur gentium, qui inter Judaeos natum, sed expulsum ipsi cum oraculis sacris mediatorem Dei et hominum, homi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib habiti sunt: quia ꝓpemodũ natura¬
le ẽ. ciues semꝑ ciuib inuidere. Non enim
consid̾ant p̾sentia uiri oꝑa: s fragilẽ recordan¬
tur infantiã. qͣsi ñ & ipsi ꝑ eosdẽ ętatis gͣdus
uirtutẽ ullam facere. nͥ paucos infirmos im¬
positis manib curauit: & mirabatur ꝓpt̾ in¬
credulitatẽ illoꝵ. Non qͦ etiam illis incredu¬
lis facere ñ poterit uirtutes multas : s qͦ ne
multas faciens. ciues incredulos condẽpna¬
ret. Pot̾ aut̃ & alit̾ intelligi. qd̾ iħc despicia¬
tur in domo & in patria sua. hoc ÷ in popło
iudeoꝵ: & ibi ideo pauca signa fecit: ne pe¬
nitꝰ ex cusabiles fierent. Maiora aut̃ signa
cotidie in gentib ꝑ apłos facit: ñ tã in sanati¬
one corpoꝵ. ꝙͣ in aĩaꝵ. salute. Qđ aut̃ mira¬
ri dr̃ dñs incredulitatẽ illoꝵ : ñ qͣsi inopina¬
ta & imꝓuisa mirat᷑. qͥ nouit om̃ia anteqͣm
fiant. Sic̃ fidem centurionis qͣsi nouã & ante

Expanded text:
dum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus e, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit. Et mirabatur propter incredulitatem illorum. Non quo etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas, sed quo ne multas faciens, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est in populo Judaeorum, et ideo pauca signa ibi fecerit, ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. Quod autem mirari dicitur Dominus incredulitatem illorum, non quasi inopinata et improvisa miratur, qui novit omnia antequam fiant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante
Abbreviated transcription (Latin):
pũ herodis maioris filiũ. sub qͦ dñs fugit in
egyptũ. frẽm eiꝰ herodis sub qͦ passus est xp̃c:
duxisse uxorẽ herodiadem filiam regis are¬
thȩ. Postea uͦ socerum eiꝰ exortis quib dã contͣ
generũ simultatib tulisse filiã suã. &. in do¬
lorẽ mariti pͥoris inimici eiꝰ nuptiis copulas¬
se. Quis sit aut̃ hic philyppꝰ: eũgłista lucas

Expanded text:
lium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam regis Petiphere; postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris, inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, Evangelista Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
rib expellit᷑ importuna scłariũ mnultitudo
curarũ: anima quȩ intrinsecꝰ iacet moritia.
ñ resurgit. Nã dum ꝑ se innumeras t̾renoꝵ
desidioꝵ cogitationes spargit. ad considatio¬
nẽ sui sese nullatenꝰ colligit. Ꝙ tenens manũ¬

Expanded text:
rdis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
sacrȩ scͥpturȩ.cognati ipsoꝵ st̃ intelligendi
qͦmͦ abraham &e loth fr̃s appellant᷑. cũ c̾e̾t.
loth filiꝰ fr̃is abrahȩ. de multa habes huiꝰ¬
mõi. Non aut̃ sine certi ꝓuisione sacram̃¬
ti. dñs in carne apparens. faber & fabri filiꝰ
estimari ac dici uoluit. qͥnpotiꝰ etiam ꝑ hoc
se eiꝰ ante scła filium ẽẽ. docuit: qͥ fabricator
om̃iũ. in pͥncipio creauit cȩlũ & t̾rã. Nã & si
humana ñ sint coꝑanda diuinis: typus tam̃
integer est: quia pater xp̃i igni oꝑatur & sp̃u
Unde ce de ipso tanꝗͣ de fabri filio: p̾cursor siuiᷤ
ait. Ipse uos baptizabit. in sp̃u sc̃o & igni. Qui
in domo iagna huiꝰ mundi diu̾si generis ua¬
sa fabricat. ĩmo uasa irȩ sui sp̃s igne molliendo:
ignari. diuinȩ uirtutid oꝑa ꝓsaprȩ carnalis
contẽplatione despiciunt. Et dicebat eis iħs.
quia ñ :÷ ꝓpha sine honore nͥ in patͥa sua. & iN

Expanded text:
sacrae Scripturae, csacrae Scripturae, cquomodo Abraham et Loth fratres appellantur, cum esset Loth filius fratris Abrahae, et multa habes hujusmodi. Non vero sine certi provisione sacramenti, Dominus in carne apparens faber, et fabri filius aestimari, ac dici voluit. Quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi igni operatur et spiritu. Unde et de ipso tanquam de fabri filio praecursor suus ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo vasa irae sui spiritus igne molliendo, ignari: divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt. Et dicebat eis Jesus, quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omĩa : ⁊ quȩ ÷ sapientia q̃ data est illi: &
uirtutes tales quȩ ꝑ manus eiꝰ efficiunt᷑ ⁊ łatͥ¬
am eiꝰ nazareth dicit: in qua erat nutritꝰ. S
qͣnta nazarenoꝵ erat cecitas. qͥ eũ quẽ in uerb̃
noscere pota̾nt: ob solu̾m generis noticiã con¬
tep̃nant. Sapientiã aut̃ ad docꝰtrinã. uirtuteᷤᷤ
referunt ad sanitates & miracła quȩ faciebar.
Quȩ sollerti ac pulchra distantia cõmemorat
apłs dicens. ludei signa petunt. & g̾ci sapienti¬
am q̃rt̃. Nos aut̃ p̃dicamꝰ xp̃m crucifixum.
In qͣ nunirũ sententia uirtutẽ ad signa retu
Nonne & sorores eiꝰ hic nobiscũ sunt : Et scan¬
dalizabant᷑ in illo. Scandalũ & error iudeoꝵ
salus nr̃a est. & ħeticoꝵ condẽpnatio. In
tantũ enĩ cernebant hominẽ iħm xp̃m.
clamarent filiũ: fr̃s qͦq & sorores eiꝰ secũ ẽẽ
testarent᷑. Qui tam̃ ñ libi ioseph aut mariȩ
iuxta ħeticos putandi. s potiꝰ iuxta morẽ

Expanded text:
Et quae est sapientia quae data est illi, et virtutes tales quae per manus ejus efficiuntur? Patriam ejus Nazareth dicit, in qua erat nutritus. Sed quanta Nazarenorum caecitas, qui eum quem in verbis noscere poterant, ob solam generis notitiam contemnant. Sapientiam autem ad doctrinam, virtutem referunt ad sanitates et miracula, quae faciebat. Quae solerti ac pulchra distantia commemorat Apostolus dicens: Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt; nos autem praedicamus CIn qua nimirum sententia virtutem ad signa retulNonne et sorores ejus hic nobiscum sunt? Et scandalizabantur in illo. Scandalum et error Judaeorum, salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum enim cernebant hominem Jesum Chriclamarent filium; fratres quoque et sorores ejus secum esse testarentur. Qui tamen non liberi Joseph aut Mariae, juxta haereticos, putandi sunt, sed potius juxta morem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ deuotione credentiũ delectet᷑ insinuat. Iux¬
ta uͦ leges allegoriȩ:. pecentẽ deserta gentium¬
xp̃m. multe fideliũ cat̾uȩ relicꝰtis menib pͥs¬
cȩ conu̾sationis. neglectoq uarioꝵ dogmatũ
p̾sidio sequunt᷑. & qui pͥdem notꝰ in uidea dõ¬

Expanded text:
tum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxtum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentepetentem multae. fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum praesidio, sequuntur, et cum primum notus in Judaea D
Abbreviated transcription (Latin):
nert̃ eos. Dũ pedestres eõ p̾uenisse dicunt᷑. os¬
tenditur. qr ñ in aliam maris siue iordanis
dem regionis locos adierunt: quo etiam indi¬
genȩ pedestres ꝑuenire pota̾nt. Et exiens
Suidit turbã multã iħc: & misertus est suꝑ ed̾¬
‸ qui erant sicut oues ñ habentes pastorẽ. & cepit
Idocere eos multa. Quomͦ misertus sit suꝑ eos:
tis docendo aꝑire. & molestias corporales medican¬
do auferre. s & ieiunos reficiendo ad laudẽ su¬
ꝑnȩ largitatis animare. Qd̃ etiam sequentia lec¬
tionis huiꝰ eũ fecisse cõmemorant. Tep̃tat aut̃
fidem turbarum: & ꝓbatã digna mercede re¬
cõpensat. Petendo enĩ solitudinẽ: an sequi cu¬
rent explorat. Illi sequendo & ñ in uim̃tiᷤ aut
uehiculis diu̾sis: s ꝓpͥo labore pedũ iter arri¬
piendo deserti. qͣntam salutis suȩ curã gerans
ostendunt. Rursũ ipse ut potens piusq sal¬
uator ac medicꝰ excipiendo fatigato ᷤ. docendo
inscios. sanando egrotos. recreando ieiunos. qͣn¬

Expanded text:
ei, etc. Dum pedestres eos praevenisse dicuntur, ostenditur quod non in aliam maris sive Jordanis sdem regionis locos adierunt, quo etiam indigenae pedestres pervenire potuerunt. Et exiens, vidit turbam multam Jesus et misertus est super eos, qui erant sicut oves non habentes pastorem, et coepit docere illos multa. Quomodo misertus sit super eostis docendo aperire; et molestias corporales medicando auferre; sed et jejunos reficiendo ad laudem supernae largitatis animare. Quod etiam sequentia lectionis hujus eum fecisse commemorant. Tentat autem fidem turbarum, et probatam digna mercede recompensat. Petendo enim solitudinem an sequi curant explorat. Illae sequendo, et non in jumentis aut vehiculis diversis: sed proprio labore pedum iter arripiendo deserti, quantam salutis suae curam gerant ostendunt. Rursum ipse, ut potens piusque salvator ac medicus, excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, recreando jejunos, quan
Abbreviated transcription (Latin):
panũ discipłos uenisse tͣns fretũ ad bethsa¬
idã: cũ uideatur dicere lucas. qđ in locis
bethsaidȩ factum fuerit miracłm illud
memorabile. & refectio cęlestis. Ait enĩ.
Assũptis illis secessit seorsũ in locũ desertũ
qui : bechsaida. Qd cũ cognouissent turbȩ:¬

Expanded text:
panum venisse trans fretum Bethsaidam, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida. Quod cum cognovissent turb
Abbreviated transcription (Latin):
Sm diceret nemo nouit filiũ
nͥ pat̾. ñ dixit & cui uoluerit
pater reuelare quẽ admodũ cũ
dic̾et nemo nouit patrẽ nͥ fili.
addidit. & cui uoluerit filus reuelare.

Expanded text:
m diceret, Nemo novit Filium, nisi Pater; non dixit, Et cui voluerit Pater revelare: quemadmodum cum dixerit, Nemo novit Patrem, nisi Filius; addidit, Et cui voluerit Filius revelar
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ̃ ñ ita intelligendũ est quasi filiꝰ a nullo pos¬
sit cognosci nͥ a patre solo: pat̾ aut̃ ñ solũ a
filio: s etiã ab eis qͥb reuelauerit filiꝰ. Sic enĩ
potiꝰ dictũ est. ut intelligamꝰ & patrẽ & ipsũ
filiũ ꝑ filiũ reuelari:. qr ipse ÷ m̃tis nr̃ȩ lum̃.
ut qd postea intulit. & cui uoluerit filiꝰ reue¬
lare: ñ patrẽ tantũ s etiã filiũ accipias. ad
totũ enĩ qd̾ dixit illatũ ẽ. Uerbo enĩ suo se
pat̾ declarat. uerbũ aut̃ ñ solũ id qd̾ ꝑ u̾bũ
declarat᷑. s etiã seipsũ declarat.
Iohannes baptista considerata scriptura
quȩ de illo in euangłio legit᷑. multis ꝓbabi¬
lib docum̃tis ñ absurde credit᷑ ꝓpħiȩ gesta¬
re ꝑsonã. Q maxima qd̾ de illo dñs dixit
plus ꝗͣ ꝓpħa. Hic siquidẽ totius ꝓpħiȩ quȩ¬

Expanded text:
n ita intellegendum est, quasi filius a nullo possit cognosci nisi a patre solo, pater autem non solum\' a filio sed etiam ab eis quibus reuelauerit filius. sic enim potius dictum est, ut intellegamus et patrem et ipsum filium per filium reuelari, quia ipse est menti nostrae lumen, ut, quod postea intulit: et cui uoluerit filius reuelare, non patrem tantum sed etiam filium accipias. ad totum enim quod dixit inlatum est. uerbo enim suo se pater declarat; uerbum autem non solum id quod per uerbum declaratur, sed etiam se ipsum declarat.oannes Baptista, considerata scriptura quae de illo in Evangelio legitur, multis probabilibus documentis non absurde creditur prophetiae gestare personam, et eo maxime quod de illo Dominus dicit, Plus quam propheta . Hic siquidem totius prophe
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicꝰ popłs umbra lut̾e dẽposita. spũ
illustratꝰ & illuminatꝰ. Procidens ad pe¬
des uerbi .i. ad incarnationẽ iħu se hu¬
milians rog̾at ꝓ filia. Q sibi uiuit alios
ui ẽre facit. Abraham &e moyses cesa¬
retto mulier sanguinaria. que ꝓfligatã
cũ salute ꝑdidit in medicos nichil ꝓfici¬
ens substantiã. Septimo die reqͥeuit dñs
ab o̾ib oꝑib suis. qn̾ suscitat᷑ mortua intꝰ.

Expanded text:
e deposita, spiritu illustratus et illuminatus: procidens ad pedes Verbi, id est, ad incarnationem Jesu se humilians, rogat pro filia. Qui sibi vivit, alios vivere facit. Abraham et Moyses et Saretro mulier sanguinaria: quae profligatam cum salute perdidit in medicos nihil proficientes, substantiam. Septimo die requievit Deus ab omnibus operibus suis. Quando suscitatur mortua in