comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eit deus q̃ntũ uos ex qͦ noui di¬
lexi. et ur̃m honorem uolui. sei¬
tis uos qͣnto labore. qͣntaq sollicitu¬
dĩe. toto anno p̾derico q̃rende paci
ũre intendi. una cũ aliis fidelib ur̃is.
Timeo autẽ ne sine causa laboraui¬
mus in uob̾. Nos nãq ut manifestũ ẽ
a bono et sano consilio qd̃ acceꝑatis
numiũ cito. nimiũq seuit resilitis:
et ad mala pͥora que dudũ ñ imm̾i¬
to ꝑpetͣsse uos plangebatis. adhuc
recentib illis plagis. rursũ ut au¬
dio. nescio qͦ diabolico consilio festi¬
natis. Aquo enĩ nͥ a diabolo pcedere
ħ consiliũ dix̾im. ꝑ qd̾ fit ut ĩcendi¬
is incendia. homicidiis homicidia
addant᷑. clamor denuo paupumet
gemutꝰ compeditoꝵ. et sanguic int̾¬
fectoꝵ. aurib ꝑtonat̃ patͥs orpha¬
norum. et iudicis uiduarũ: Plane
his hostiis hostis ille antiquuc nr̃i
gñis oblectat᷑: qm̃ ip̃e homicida est
ab initio. Et nolice frustra sum̃e oc¬
casioẽm de comide theobaldo ad ex¬

Expanded text:
ntum vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo autem ne sine causa laboraverimus in vobis. Vos namque, ut manifestum est, a bono et sano consilio quod acceperatis, nimium cito nimiumque leviter resilitis: et ad mala priora, quae dudum non immerito perpetrasse vos plangebatis, adhuc recentibus illis plagis, rursum, ut audio, nescio quo diabolico consilio, festinatis. A quo enim nisi a diabolo procedere hoc consilium dixerim, per quod fit ut incendiis incendia, homicidiis homicidia addantur, clamor denuo pauperum, et gemitus compeditorum, et sanguis interfectorum auribus personent Patris orphanorum, et Judicis viduarum? Plane his hostiis hostis ille antiquus nostri generis oblectatur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite frustra occasionem sumere de comite Theobaldo ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
rãs agimus deo ꝑ tã deuota uo¬
luntate. qͣm erga ip̃m ⁊ seruos
eiꝰ uos habere cognouimus. Quociẽs
enĩ incorde carnali t̾renis dignitatli
ato ulla uł minima scintillula ce¬
istis amoris accensa uidetur: diui¬
num sine dubio ẽ. munus. ñ hom̃is
uitus. Et nos qͥdem largitatis ur̃e
ur̃is in lict̾is nob̃ oblata bñficia gra¬
rant̾ amplectimur. S cognita illa
subita. ⁊ gͣndi satis occupatione qua
uos nũc detinexi necẽe ẽ. conueniẽs
expectare oportunitatem. Nemini
requir̾e debemus. Diem itaq nobis
siplacet atq locum rescribendo ꝑ hc̃
ñtium nominate. qͦ iuuante deo
p̾senti expedita instantia. nr̃is par¬
tib appropinqͣre debeatis. ⁊ fr̃e
uidone uob̾ obuiam scõ. siqͥd in
t̾ra ur̃a inuen̾it. qd aptũ sit or
atq alacriꝰ compleatis. Hysarẽ
enĩ datorẽ diligit deus. Aut si
forte ñ placet uob̾ dilatio. et hoc no¬
tificate. qr ꝑati sumus in hac re.
qͣntum rõ patitur ur̃e obtemꝑare

Expanded text:
gimus Deo pro tam devota voluntate, quam erga ipsum et servos ejus vos habere cognovimus. Quoties enim in corde carnali, terrenis dignitatibus alto, ulla vel minima scintillula coelestis amoris accensa videtur, divinum sine dubio est munus, non hominis virtus. Et nos quidem largitatis vestrae vestris in litteris nobis oblata beneficia gratanter amplectimur; sed cognita illa subita et grandi satis occupatione, qua vos nunc detineri necesse est, conveniens exspectare opportunitatem. Nemini requirere debemus. Diem itaque nobis, si placet, atque locum rescribendo per hunc nuntium nominate: quo, juvante Deo, praesenti expedita instantia, nostris partibus appropinquare debeatis, et, fratre Widone vobis obviam facto, si quid in terra vestra invenerit quod aptum sit Ordatque alacrius compleatis. Hilarem enim datorem diligit Deus . Aut si forte non placet vobis dilatio, et hoc notificate; quia parati sumus in hac re, quantum ratio patitur, vestrae obtemperare
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis familiaritatem et grãm. Be¬
nedictioẽm largitatis ur̃e nr̃is homi¬
nib cũ necẽe fuit lib̾alit̾ exhibuisti
Passagium tͣnseuntib. ⁊ si qd̾ ẽ. Ali¬
ud iuris ur̃i debitum m̾cantib li¬
bent̾ dimisistis. De qͥb omĩb sine
his minimis mĩs. mͥ fecistis. S qͥd ẽ
qd̾ ministros urõs q̃ uos donastis ex¬
gere rursum ꝑmittitis: Dignũ ẽ. ⁊
ur̃orum repetẽ audeat. Si ergo uos
qd̾ absit bñficiorum ur̃orum ñ pe¬
nitet. donumq qd̾ in bñplacito ur̃o
a uob̃ sepe recepimꝰ. eq̃ adhuc ut ha¬
beamꝰ utͥq ur̃m complacet. iubete
ita firmit̾ ⁊ inconcusse tenĩ. q̃tiiꝰ
ultra frẽs nr̃i ã nullo ministroꝵ ur̃oꝵ¬

Expanded text:
tatem et gratiam. Benedictionem largitatis vestrae nostris hominibus, cum necesse fuit, liberaliter exhibuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter dimisistis. De quibus omnibus sine x minimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vovestrorum repetere audeat. Si ergo vos quod absit! beneficiorum vestrorum non poenitet, donumque quod in beneplacito vestro a vobis saepe recepimus, aeque adhuc ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcusse teneri, quatenus ultra fratres nostri a nullo 127 ministror
Abbreviated transcription (Latin):
minime fac̾et. si sapĩam illius habe¬
ret quiait. fortis ẽ. ut mors dilectio.
dura sicut infernus emulatio. ꝓpt̾ea
ergo pacis conuentiones ⁊ constitu¬
tiones manifeste tͣnsgreclitur. nͨ te¬
net pacta sua. que distinx̾unt la¬
bia sua. Deniq reuocauit in dom̃
suam. et ad consililiũ suum uirũ
adultum et excõmunicatũ. quẽ ex
constituto eiec̾at. et ꝓ ex̃cenda ma¬
iori malicia. aliis multis neꝗͣ eque
excõmunicatis. ꝑiuris. incendiariis.
homicidis. rex et aduocatꝰ eccłie. adu̾suᷤ
eccłie qd̾ ñ ẽ dubiũ amatorẽ ⁊ defẽsorẽ. de¬
nuo sociatur. iuixta illud ꝓpħe. Si

Expanded text:
minime faceret, si sapientiam illius habeminime faceret, si sapientiam illius haberet qui ait: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . Propterea ergo pacis conventiones et constitutiones manifeste transgreditur: nec tenet pacta sua, quae distinxerunt labia sua. Denique revocavit in domum suam, et ad consilium suum virum adulterum et excommunicatum, quem ex constituto ejecerat; et pro exercenda majori malitia, aliis multis nequam aeque excommunicatis, perjuris, incendiariis, homicidis, Rex et advocatus Ecclesiae adversus Ecclesiae quod non est dubium amatorem et defensorem denuo sociatur, juxta il
Abbreviated transcription (Latin):
ñ monachis. ñ sc̃ĩmonialib parcẽs.
Deniq sc̃e marie. sc̃i remigii. sci nicha¬
sii. scĩ theodere t̾ras fructifãs. ⁊ uil¬
las ppłosas in ore gladii deuastauit.
ut pene in solitudiẽm recdeg̾it uniu̾¬
sas. freq̃ns in oĩum aurib uox: he¬
ditate possideamus scũarium dĩ.
Sic rex em̃dat qd̾ in eccłiam biticen¬
sem herodiano iuram̃to commisit.
Pret̾ea rex nobis qͥdem ñ parũ laborã¬
tib pacem cum comite.t. fec̾at fir
erat. et ecce occõnes q̃rit qͦmͦ recedat
ab amico. Atq hoc gͣnde crim̃ qd̾ im¬
pingit᷑ comiti. qr cum baronib regis
de lib̾is suis contrahit matͥmonia.
Suspecta ẽ. illi disatacio caritatis.
n̾se putat regem. sise amau̾int
pͥncipes. Coniciat prudencia ur̃a qͥd
animi erga subditos gerat. qui de
odio atq discordia si fu̾it int̃ suos:
se estimat fortiorẽ. Uideat et ꝑpendat
siẽ hic homo a deo. qui in suorum
mag̃ mutua simultate. ꝗͣ caritate
confidit. cum caritas sit deus. Qd̃

Expanded text:
nachis, non sanctimonialibus parcens. Denique sanctae Mariae, sancti Remigii, sancti Nicasii, sancti Theoderici terras fructiferas, et villas populosas, ita in ore gladii devastavit, ut pene in solitudinem redegerit universas. Frequens in omnium auribus vox: Haereditate possideamus sanctuarium Dei . Sic Rex emendat quod in Ecclesiam Bituricensem Herodiano juramento commisit. 3. Praeterea Rex, nobis quidem non parum laborantibus, pacem cum comite Theobaldo feceerat; et ecce occasiones quaerit quomodo recedat ab amico. Atque hoc grande crimen quod impingitur Comiti, quia cum baronibus Regis de liberis suis contrahit matrimonia. 209 Suspecta est illi dilatatio charitatis, nec se putat regem, si se amaverint principes. Conjiciat prudentia vestra quid animi erga subditos gerat, qui de odio atque discordia, si fuerit inter suos, se aestimat fortiorem. Videat et perpendat si est hic homo a Deo, qui in suorum magis mutua simultate quam charitate confidit, cum charitas sit Deus : quod
Abbreviated transcription (Latin):
corboliũ. Scitis enim qͦmͦ ⁊ ꝗͣ irra¬
tionabilit̾ ut pace ur̃a clix̾imus a
nob̾ tũc discessistis. Unde fcm̃ ẽ qd̾
sermonis illiꝰ qui uob̾ in dicto nr̃o
nobis turbatiõe ñ licuit. Qm si expͤ

Expanded text:
itis enim quomodo et quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro nobis turbatione non licuit: quam si ex
Abbreviated transcription (Latin):
min̾e iãiãq uidet᷑ sermo saluatoris
dicentis. Om̃e regnũ in seip̃m diui¬
sũ desolabit᷑. Huc accedit qd̾ ip̃i di¬
uisores et desolatores uos constitu¬
ert̃ sͥ huiꝰ nequitie cap̃t et pͥncip̃e.
quẽ p̾cipue debuerãt metuere de¬
fensorẽ. et sentire ultorẽ. Nos tam̃
credebamꝰ uos tactũ a deo ⁊ illumi¬
natũ. tãtã illoꝵ neqͥtiam adu̾tisse.
et erporẽ ur̃m agnouisse. ⁊ cuꝑe

Expanded text:
detur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem credebamus vos tactum a Deo et illuminatum tantam illorum nequitiam advertisse, et errorem
Abbreviated transcription (Latin):
uocatꝰ abbas. dilige̾ iusticiã. ⁊ iu¬
dicare t̾ram sapient̾. Dui ẽ qd̃ eg̃s¬
si de domib nr̃is. expositis ꝓpͥis uti¬
litatib. ꝓ pace ur̃a et regni fidelit̃
sicut nõbis deus testis ẽ laboramꝰ.
Tristam᷑ autẽ qd auc nullũ. aut
exiguum nr̃i laboris fructũ ad¬
huc tenemꝰ. Adhuc pauꝑes clamãt
post uos. adhuc t̾ra uadit cotidie
in desolatiõẽm. Qritis q̃ t̾ra: ur̃a

Expanded text:
ocatus abbas, diligere justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus pro pace vestra et regni, fideliter, sicut nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. Quaeritis quae terra?
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ hodieq a dñi sacerdote reqͥri
Optarẽ sane ut salua ur̃a serenita¬
te. id qͦ eloqͣr. hũc delũ uos ex̾cuis¬
se inpu̾um regẽ. qui ñ tã pueri¬
lit̃ qͣ crudelit sine causa irritafe¬
cit. et ur̃a sana consilia. et sua pac¬
ta sine causa regnũ suũ conturbat.
bella uͥq celis t̾risq suscitat. eccłi¬
as uastat. sacratemerat. exaltat
iniqͦs. bonos ꝑsequit᷑. ꝑimit inno¬
centes. Hec inqͣm uellem uos dołe
his contradic̾e. et resistere. qd̾ in uo¬
bis ẽ. S meũ non ẽ. magistrũ do¬
cere goslenum. muiꝰ autẽ rep̾hen¬
d̾e ep̃m. qui magis me et alios pͤ¬
cantes. redarguere. et errantes cor¬
rigere debet. En qͣntum uos timeo.
Clausam habetis epłam. qui de pͥore
aꝑta male suspicatus estis. Nam
ego qͥdem nichil in hoc aliud cogita¬
.iii. nisi qd̾ ad diu̾sos scͥbentem. ne¬
cẽe ẽ. iuxta consuetudĩem epłam
cera ñ claudere. Ad stephm ep̃m

Expanded text:
et non hodie quoque a Domini sacerdote requiriOptarem sane ut salva vestra Serenitate id quoque eloquar hunc zelum vos exercuisse in puerum regem, qui, non tam pueriliter quam crudeliter, sine causa irrita fecit et vestra sane consilia, et sua pacta. Sine causa regnum suum conturbat: bella ubique coelis terrisque suscitat: ecclesias vastat, sacra temerat, exaltat iniquos, bonos persequitur, perimit innocentes. Haec, inquam, vellem vos dolere, his contradicere et resistere, quod in vobis est. Sed meum non est magistrum docere Joslenum, minus autem reprehendere episcopum, qui magis me et alios peccantes redarguere et errantes corrigere debet. En 208 quantum vos timeo. Clausam habetis epistolam, qui de priore aperta male suspicatus estis. Nam ego quidem nihil in hoc aliud cogitavi, nisi quod ad diversos scribentem necesse est, juxta consuetudinem, epistolam cera non claudere. Jam et pro hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in magno eccłie labore atq ꝑicło cõ¬
pellandũ. et ꝑ nullũ digniꝰ ꝗͣ ꝑuos
quieius lat̾i et spĩu adhetis. Apd q̃
queso habete me excusatũ. qd̃ rege mu¬
tato mutau̾m stilũ. qui ad ip̃m dm̃.
de ꝓpħam dixisse scitis. Cũ iuro inno¬
cente innocens eris. ⁊ cũ ꝑu̾so ꝑu̾teris.
q̃stio ẽ. Seminauimꝰ multũ. et in¬
tulimꝰ parum. fatemur nos eguis¬
se ur̃a oꝑa et p̾sentia. Uerũ qd eam
ñ reqͥsiuimus in tanta necessitate. ꝑ
amicũ cõmunẽ sc̃i clionisii abbatẽ
docebimini. Nc̃ itaq decet̾o dissimu¬
letis.s scd̃m sap̃iam uobis a deo da¬
tã. studeatis q̃ ad pacẽ sũt: mouemꝰ scãm
sollicitudiẽm ur̃am. Nã rogandꝰ nõ
estis ꝓtalire: qua utiq constat. ñ mͦ
ualde honorificari minist̾ium ur̃m
s ⁊ turpari admod̾ si negligitis. In in¬
dicta celebritate apd̾ scm̃ dionisiũ

Expanded text:
um in magno Ecclesiae labore atque periculo comum in magno Ecclesiae labore atque periculo compellandum; et per nullum dignius quam per vos, qui ejus lateri et spiritui adhaeretis. Apud quem, quaeso, habete me excusatum, quod Rege mutato mutaverim stylum, qui ad ipsum Deum Dei prophetam dixisse scitis: Cum viro innocente innocens eris, et cum perverso quaestio est. Seminavimus multum, sed intulimus parum. Fatemur nos eguisse vestra opera et praesentia. Verum quod eam non requisivimus in tanta necessitate, per amicum communem sancti Dionysii abbatem docebimini. Nunc itaque ne de caetero dissimuletis, sed secundum sapientiam vobis a Deo datam studeatis quae ad pacem sunt, monemus sanctam sollicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium
Abbreviated transcription (Latin):
re et aridã ut inueniat iuratores
quoꝵ ꝑiuriis quos fortassis deuꝰ cõ¬
iungit ꝑ homĩes sepentur. Qua frõ¬
te obsecro tantoꝑe aliis p̾scribe de
consangͥnitate laborat. homo cũ sua
qd̾ palamẽ. t̾cio ferme consangͥni¬
tatis gradu ꝑmanens cõsobrina.
tis flendrensis filiã. ⁊ itẽ inc̃ comitẽ
suessionẽsem. ⁊ filiã comitis. ⁊. si
consanguinitas sit: nescio. scient᷑ enim
illicita matͥmonia. nͨ laudaui ũqͣm nͨ
laudo. s sciatis uos et sciat dñs meus.
ꝓhibere horum nuptias. si qͦmͦ coniũ¬
gi fas fu̾it. exarmare eccłiamẽ. et mł¬
tã illi subtrah̾e fortitudiem. Nec a¬
liam puto adu̾santium ip̃is nuptiis
intentioẽm. nͥ ut in t̾ris p̾fatorum pͥn¬
cipũ ñ possint habere refugium. qͥc̃q
audebũt contradic̾e scismati qd̾ mi¬
nant᷑. Hucusq ⁊elus meus. Nõ possũ
ego enĩdare qd potui reclarguere. po¬
tui et cõmonere eum qui possit. Delꝰ
dñi m̃i faciet hoc. Ipsũ duxi necessar¬

Expanded text:
re et aridam, ut inveniat juratores, quorum perjuriis, quos fortassis Deus conjungit, per homines separentur. Qua fronte, obsecro, tantopere aliis praescribere de consanguinitate laborat, homo cum sua quod palam est tertio ferme consanguinitatis gradu permanens consobrina? tis Flandrensis filiam; et item inter comitem Suessionensem, et filiam comitis Theobaldi, si consanguinitas sit, nescio: scienter enim illicita matrimonia nec laudavi unquam nec laudo: sed sciatis vos, et sciat dominus meus, prohibere horum nuptias, si quo modo conjungi fas fuerit, exarmare Ecclesiam est, et multam illi subtrahere fortitudinem. Nec aliam puto adversantium ipsis nuptiis intentionem, nisi ut in terris praefatorum principum non possint habere refugium quicunque audebunt contradicere schismati quod minantur. Hucusque zelus meus. Non possum enim ego emendare quod potui redarguere: potui et commonere eum qui possit. Zelus domini mei faciet hoc. Ipsum duxi necessari
Abbreviated transcription (Latin):
cordare dñe qd̾ stet̾im in conspec¬
tu tuo. ut loq̃rer ꝓeis bonũ. ⁊ ad¬
u̾terem indignatioẽm tuã ab eis.
Et infert. Propt̾ea inqͥt da filios
eorum in fame. et deduc eos ĩ ma¬
nu gladii. Et adhuc alia in hũc mod̾
nũc apd̾ urãm reu̾entiam memo¬
rand̾ putaui. qm̃ simile mͥ ali¬
qͥd cum ꝓpha uideo accidisse. Uos
num. Bona siqͥdem pollicebat᷑. ñc
autẽ ip̃o reddente ꝓ bono malum.
cogor contͣcia scͥbere. Pudet erroris
et false spei. qͣm de eo conceꝑam.
et grãs ago qd ꝓ eo simplicit suppli¬
cãs ñ fu̾im exaudit᷑. Putabã me
deferre regi pacifico. et ecce inue¬
nior grauissimo hosti eccłie assen¬
tasse. Conculcant᷑ apd̾ nos scã. eccłia
turpit̃ ancillat᷑. Nã et electioes ep̃oꝵ¬

Expanded text:
cordare, Domine, quod steterim in conspectu tuo, ut loquerer pro eis bonum, et averterem indignationem tuam ab eis; et infert: Propterea, inquit, da filios eorum in famem, et deduc eos in manus gladii . Et adhuc alia in hunc modum nunc apud vestram Reverentiam memorandum putavi, quoniam simile mihi aliquid cum Propheta video accidisse. Vos num. Bona siquidem pollicebatur. Nunc autem, ipso reddente pro bono malum, cogor contraria scribere. Pudet erroris, et falsae spei quam de eo conceperam: et gratias ago quod pro eo simpliciter supplicans non fuerim exauditus. Putabam me deferre regi pacifico, et ecce invenior gravissimo hosti Ecclesiae assentasse. Conculcantur apud nos sancta Ecclesia, turpiter ancillatur. Nam et electiones ep
Abbreviated transcription (Latin):
saclega. tociꝰ insuꝑ anni exeis sͥ reddi¬
tꝰ uendicando. Urã cathalaunensis
fecit qͥdem electioẽm. s qui electus ẽ
ecce iã dieb multis debito honore fru¬
strat᷑. et scitis q̃ nõ absq graui gregis
dñici detͥm̃to. Commisit rex g̾mano
suo rob̾to uices ep̃i. et ille in cunctiᷤᷤ
t̾ris. rebq: eccłie potestatiue u̾sans.
et ꝓ uice sua uͥq haud segnit agens.
infert celis cotidianas hostias nõ
plane pacificas. clamores pauꝑm.
lacͥmas iuduar̃. planctꝰ orphanoꝵ
genitꝰ compeditoꝵ sanguinem in¬
t̃fectoꝵ. kerũ angustus ẽ eiꝰ mali¬

Expanded text:
totius insuper anni ex eis sibi reditus vindicando. Vestra Catalaunensis fecit quidem electionem; sed qui electus est, ecce jam diebus multis debito honore frustratur, et scitis quam non absque gravi gregis dominici detrimento. Commisit Rex germano suo Roberto vices episcopi: et ille in cunctis terris rebusque Ecclesiae potestative versans, et pro vice sua ubique haud segniter agens, infert coelis quotidianas hostias, non plane pacificas, clamores pauperum, lacrymas viduarum, planctus orphanorum, gemitus compeditorum, sanguinem interfectorum. Verum angustus e
Abbreviated transcription (Latin):
lestus. neqͣqͣm suffic̾e̾ qd̾ scismatis
ñ estis auctores nͥ et eos qͥsunt cu¬
iuscũq dignitatis sĩt tota lib̾ta¬
te ꝓ uirib coh̾ceatis: et eorum cõ¬
silium atq cõsortiũ execretis. Pu¬

Expanded text:
lestus nequaquam sufficere quod schismatis lestus nequaquam sufficere quod schismatis non estis auctores, nisi et eos qui sunt, cujuscunque dignitatis sint, tota libertate pro viribus coerceatis, et eorum consilium atque consortium exsecretis. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
ime qͥdemego sp̃m blas tẽ.cxui¬
phemie habere me arbitror. s
nͨ ciuqͣm maledixisse. aut maledic̾e
ur̃a dignitas iudicat. petoueniã.
Scio enum quis dixit. Blasphemami.
et obsecramꝰ. Dico ergo cũ beato iob
q̃ locutꝰ sum. utinã ñ dixissem. ⁊ ultͣ
ñ addam. Iam domino abbati scĩ di¬
onisii ꝑ cominuni q̃rimonia scͥbens.
utͥq ur̃m respond̾am. et putau̾am
duisset: etiã uob̾ dico scismaticos uos
aut fomitẽ ẽẽ scandali nͨ dixi. nec
scͥpsi. nec creclicli. et dicosecurꝰ nec
u̾eor. qd̾ mea me pagina arguat mẽ¬
dacii. Serutamini eam si placet. et
si ita inuen̾itis. reum me fatebor
grandis sacruegñ. et reuera sicut
notatis spu blasphemie agitatum il¬
la scͥpsisse. Ne tam̃ humilis satisfac¬
tio sp̃m uideatur exelud̾e lib̾tatis:
dolui fateor et doleo qd̾ ñdum ea
uos lib̾tate qua deceret cõꝑunus
scͥbere dura. ñ tñ illa q̃ impingi¬
tis. Putau̾am siqͥdem et adhucpu¬
tarẽ. nͥ tim̾em uobis in hoc ẽe mo¬

Expanded text:
ime quidem ego spiritum blasphemiae habere me arbitror, sed nec cuiquam maledixisse, aut maledicerevestra Dignitas judicat, peto veniam. Scio enim qui dixit: Blasphemamur, et obsecramus . Dico ergo cum beato Job: Quae locutus sum, utinam non dixissem: et ultra non addam . Jam, domino abbati Sancti-Dionysii pro communi querimonia scribens, utrique vestrum responderam, et putaveram duisset, etiam vobis dico: schismaticos vos aut fomitem esse scandali, nec dixi, nec scripsi, nec credidi, et dico securus; nec vereor quod me mea pagina arguat mendacii. Scrutamini eam, si placet: et si ita inveneritis, reum me fatebor grandis sacrilegii, et revera, sicut notatis, spiritu blasphemiae agitatum illa scripsisse. 2. Ne tamen humilis satisfactio spiritum videatur excludere libertatis, dolui fateor, et doleo, quod nondum ea vos libertate, qua deceret, comperimbere dura, non tamen illa quae impingitis. Putaveram siquidem et adhuc putarem, nisi timerem vobis in hoc esse mo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nec alt̾ ad eã patet inq̾ssus. dicente
itẽ dño: nͥ conu̾si fu̾tis. ⁊ efficiami¬
ni sicut paruuli. ñ mñtbitis in reg¬
nũ celorũ. Merito sane paruuliso¬
li intrãt: nã puer paruulus minat
eos: qui in hoc ip̃m natus dat᷑ ẽ. nob̃.
uero igitur uocẽ qͣm

Expanded text:
cente item Domino: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Merito sane parvuli soli intrant; nam puer parvulus minat eos, qui in hoc ipsum natus et datus est nobis. Quaero igitur vocem q
Abbreviated transcription (Latin):
daucliendum ut crediꝰ sione.¬
mus u̾bum dñi conuenistis: neq
enum causa nobis alia ur̃e huius tam
auide concursionis occurrit. Approba¬
mus itaq desicłium hoc: ⁊ laudabili
studio gaudemus. Beati enim qui ar¬
diunt uerbum dei: s si custodiãt aid̃
Beati qui memores sunt mãclatorũ eꝰ.
hut faciant ea. Nimirũ u̾ba uite et̾ne
habet: et uenit hora. utinã et nrĩc sit.
q̃n mortui audient uocẽ eius: ⁊ qͥ au¬
dierint uiuent. Siqͥdem uita in uolũ¬
tate eiꝰ. Et si uultis scire: uoluntas eiꝰ

Expanded text:
audiendum, ut credimus, verbum Dei convenistis. Neque enim causa nobis alia vestrae hujus tam avidae concursionis occurrit. Approbamus utique desiderium hoc, et laudabili studio congaudemus. Beati enim qui audiunt verbum Dei, sed si custodiunt illud . Beati qui memores sunt mandatorum ejus, sed ut faciant ea . Nimirum verba vitae aeternae habet, et venit hora utinam et nunc sic quando mortui audient vocem ejus; et qui audierint, vivent : siquidem vita in voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
supplicatõnib impetrasse. ea uide¬
lict interit̾one ut ob tenorem alci¬
oris uite. ab institutoib beati augus¬
tini ad obseruantias sc̃i bñdicti dei
adiutorio sic transeant. ut tamen
ab eiꝰ magisterio qui uniis est om̃i¬
b magister in celo et interra non
discedant. illam q pͥmam fidem qͣm
apd̾ uos immo qm primum in bap¬
tismo promiserũt. non irritam
faciant. s saluam integramq cꝰ¬
todiant. Galib itaq taliter suscep¬
tis. absit ut sinceritatem uram
aut in suscipiendo lesam aut in
retinendo ledendam ẽẽ credamit.
dum tamen illos si forte infra annũ
ꝓbatõnis qui regulariter constitutꝰ
est. cepta deserere. et aduos redire uel¬
le contigerit. inuitos non detineamꝰ.
Alio qͥn sanctissimi fratres. ur̃a non
refert ut spm libertatis qui in eis est.
anathemate in consulto frustra im¬
pedire nitemini: nisi forte qd̃ deus
auertat. que uestra non que ih̾uxͥ
sunt querere stucleatis Ad arnaldũ

Expanded text:
supplicationibus impetrasse: ea videsupplicationibus impetrasse: ea videlicet intentione, ut ob tenorem arctioris vitae, ab institutionibus beati Augustini ad observantias sancti Benedicti Dei adjutorio sic transeant, ut tamen ab ejus magisterio qui unus est omnibus Magister in coelo et in terra , non discedant; illamque primam fidem, quam apud vos, imo quam primum in Baptismo promiserunt, non irritam faciant, sed salvam integramque custodiant. Talibus itaque taliter susceptis, absit ut sinceritatem vestram, aut in suscipiendo laesam, aut in retinendo laedendam esse credamus: dum tamen illos, si forte infra annum probationis, qui regulariter constitutus est, coepta deserere, et ad vos redire velle contigerit invitos non detineamus. Alioquin, sanctissimi fratres, vestra non refert, ut spiritum libertatis qui in eis est, anathemate inconsulto frustra impedire nitamini: nisi forte quod Deus avertat quae vestra, non quae Jesu Christi sunt, quaerere studeati
Abbreviated transcription (Latin):
xortatio illa in litteris res .iii.¬
uestris tam salubris tam cõ¬
penciosa magna scientie. mira ca¬
ritatis ur̃e indicicia. mirantib no¬
bis et congratulantib prefert. S qd̾
de laudibus nr̃is pro uestra deuotio¬
ne. que tamen non probastis tam ex¬
cellentia premisistis. et si ad humi¬
litatis quoq formam qͣmtum ex
uobis est. non mediocriter instru¬
ere nos potuit: conscientias tamen
nr̃as multo inferius iacentes qͣmtũ
in nobis est uehementer exterru¬
it. Qs enim nostrum suam atten¬
dens conuersationem tanta de se.
tam indebita sine magno uel metu
uel perienlo possit audire: De huiꝰ¬
mocli qͥppe alieno seu etiam ꝓprio iu
dicio committere securum non est.
dde fratrib de quoꝵ salute ur̃am ni¬
mirum caritadem sollicitam esse
cognouimꝰ ut securos uos reddamꝰ:
noueritis multoꝵ illustrium ui¬
roꝵ: maxime clar issimi uiri guil¬
ler mi cachalaunensis ep̃i hortatui
atq consilio ad nos delinasse. seq
a nobis suscipi multis precib ac

Expanded text:
ortatio illa in litteris vestris tam salubris, tam compendiosa, magna quidem scientiae mira charitatis vestrae indicia, mirantibus nobis et congratulantibus praefert. Sed quod de laudibus nostris pro vestra devotione, quae tamen non probastis, tam excellentia praemisistis; etsi ad humilitatis quoque formam quantum ex vobis est non mediocriter instruere nos potuit, conscientias tamen nostras multo inferius jacentes, quantum in nobis est, vehementer exterruit. Quis enim nostrum suam attendens conversationem, tanta 14 de se et tam indebita, sine magno vel metu, vel periculo possit audire? De hujusmodi quippe alieno, seu etiam proprio se judicio committere, securum non est. de fratribus, de quorum salute vestram nimirum charitatem sollicitam esse cognovimus, ut securos vos reddamus; noveritis multorum illustrium virorum, et maxime clarissimi viri Willelmi Catalaunensis episcopi, hortatu et consilio ad nos declinasse, seque a nobis suscipi multis precibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
tamus pericula : An et tu qͦ non
ignoras ista. s dissimulas: Qua
ratõne ergo multoꝵ faciendo ru¬
inam te non ruere presumis. qͥ
in hoc uidelicet positus eras ut ñ¬
at. Iam enim nr̃is etiam precib pro
eo cdiuina pulsanda est pietas. Que
si adictus nr̃aꝵ inuectõnum eiꝰ m̃¬
tem uel parum mollitam inuene¬
rit: confido de ip̃a qd̾ cicius nos de

Expanded text:
tamus pericula? An et tu quoque non tamus pericula? An et tu quoque non ignoras ista, sed dissimulas? Qua ratione ergo multorum faciendo ruinam, te ruere non praesumis: qui in hoc videlicet positus eras, ut nat. Jam enim nostris etiam precibus pro eo divina pulsanda est pietas; quae si ad ictus nostrarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de
Abbreviated transcription (Latin):
cis. siue quos huc deseris: quibus
utiq et si diuersum non dispar ta¬
men utrisq metuimus ꝑiculum. De¬
inde etiam nobis parceres.⁊ nobis
amicis triis: quib licet immeritis
non nisi fletum et lacrimas reli¬
quisti. O si hoc mͥ licuisset flexissem
forsitan affectõne quem racione nõ
possum. pectus q illud ferreum qd̾
nec xp̃i timori in hac re dum taxat
cedere adqriiescit: fraterna force pie¬
tas emollisset. S hen ⁊ hanc nobis
copiam subtraxisti. O magna nr̃i
orlinis colũpna. pacienter queso
audi amicum uel absentem. tue
penitus discessionis impacientem.
tuio medullitus et labori ⁊ pericło
compatientem O ĩqm magna nr̃i
ordinis columpna. non metuis
cdubio ruinam secuturam: At
ego inquies non ruo. scio qd̃ facio.
bonam conscientiam habeo. Esto.
credimus tibi de te. S nonqͥd cle
nobis qui iam ⁊ grauia tuo ex
cliscessu gementes sustinemꝰ scan¬
clala. et grauiora parientes expec¬

Expanded text:
cis, sive quos hic deseris: quibus cis, sive quos hic deseris: quibus utique etsi diversum, non dispar tamen utrisque metuimus periculum. Deinde etiam parceres et nobis amicis tuis: quibus licet immeritis, nonnisi fletum et lacrymas reliquisti. O si hoc mihi licuisset, flexissem forsitan affectione, quem ratione non possum: pectusque illud ferreum, quod nec Christi timore in hac re duntaxat cedere acquiescit, fraterna forte pietas emollisset. Sed heu! et hanc nobis copiam substraxisti. 2. O magna nostri Ordinis columna! Patienter quaeso, audi amicum vel absentem, tuae penitus discessionis impatientem, tuo medullitus et labori, et periculo compatientem. O, inquam, magna nostri Ordinis columna! non metuis dubio ruinam secuturam? At ego, inquies, non ruo: scio quod facio; bonam conscientiam habeo. Esto: credimus tibi de te. Sed nunquid de nobis, qui jam et gravia tuo ex discessu gementes sustinemus scandala et graviora paventes exspec
Abbreviated transcription (Latin):
preualere inclustriam. At uͦ ego de
illius potencia non cdiffidens qui dixit.
Omĩa possibilia sunt credenti. fidenter
nsur pans et mͥ illam sententiam: om¬
nia possum in eo qui me confortat. qͣm¬
riis in magna parte lapidei cordis tui
obstinationem et ip̃e non ignorem.
utinam nũc tamen siue fructuose.
siue frustra lateri tuo adhererem.
Qnta que me mouent aduersum
te frustra nescio an fructuose iacerẽ
t infaciem. non solum uerbis set et
uultu et oculis. Tuis deinde pro¬
uolutus uestigiis tenerem pedes am¬
plecterer genua. totusq a collo pen¬
dens illud mͥ dulcissimum capud de¬
oscularer. qd̾ sub uno mecũ ꝓposito.
suaui iugo xp̃i iam plurib annis
accritum est. fłerem qͦq qmͣtum
ualerem. rogarem et obsecrarem per
dñm ih̾m quatenꝰ parceres pͥmo
quidem eius crrici. qua utiq redemit
quos tu qmtum in te est perimis: col¬
legit quos tu dispergis. Perimis in¬
qm̃ et dispergis siue quos tecũ du¬

Expanded text:
praevalere industriam. At vero ego de praevalere industriam. At vero ego de illius potentia non diffidens qui dixit: omnia sunt possibilia credenti : fidenter usurpans et mihi illam sententiam, Omnia possum in eo qui me confortat : quamvis in magna parte lapidei cordis tui obstinationem et ipse non ignorem, utinam nunc tamen, sive fructuose, sive frustra, tuo lateri adhaererem. Quanta quae me movent adversum te, frustra nescio an fructuose, jacerem tibi in faciem; non solum verbis, sed et vultu et oculis. Tuis deinde provolutus vestigiis, tenerem pedes; amplecterer genua; totusque a collo pendens, illud mihi dulcissimum 15 caput deoscularer, quod sub uno mecum proposito, suavi jugo Christi jam pluribus annis attritum est. Flerem quoque, quantum valerem, rogarem et obsecrarem per Dominum Jesum, quatenus parceres, primo quidem ejus cruci, qua utique redemit quos tu quantum in te est, perimis; collegit quos tu dispergis. Perimis, inquam, et dispergis, sive quos tecum du
Abbreviated transcription (Latin):
S. de clara ualle spm̃ conpũc¬
tionis et consilii. Primum scire te
uolo domnũ cisterciensem necclũ
qͣnͣdo tuus nuntiꝰ ad nos uenit de
flandria. quo paulo ante per nos
transierat remeasse. et ob hoc nec
litteras accepisse quas ei iussisti p̃¬
sentari: et acdhuc ẽẽ taute a te p̃¬
sumpte nouitatis ignarũ. Felix
interim cui tam tristes rumores
uel ad tempus liceat ignort̾re.
Seiude qd̵ de tui desperando nos reuoca¬
tione interdicis. ne qd̾ quasi in concusse
apud te fixum est. frustra tibi licceraᷤᷤ
dirigendo dissuadere conarer: in hoc
ł obedire. fortasse quidem pro ratione
non debui. renera autem pre dolore
fadeor non potui cum et si pro certo sci¬
rem ubi te oportune inuenissemr ip̃e
pocius uenissem qͣm has misissem. ef¬
fecturus fortasse per me ip̃m: qd̾ nul¬
lis litteris possum. Rides forsitan me¬
am huiusmodi tanqͣm cassam fidri¬
ciam. ut pote ꝓprie ꝑtinacie consciꝰ.
ad quam utiq flectendam nullam
uim. millam precem. nullam speraᷤᷤ

Expanded text:
S de Clara-Valle, spiritum compunctionis et consilii. 1. Primo scire te volo, domnum Cisterciensem, necdum quando tuus nuntius ad nos venit, de Flandria, quo paulo ante per nos transierat, remeasse; et ob hoc nec litteras accepisse, quas ei jussisti praesentari, et adhuc esse tantae a te praesumptae novitatis ignarum. Felix interim, cui tam tristes rumores, vel ad tempus liceat ignorare. Deinde quod de tui, desperando nos, revocatione interdicis, ne quod quasi inconcusse apud te fixum est, frustra tibi litteras dirigendo dissuadere conarer: in hoc tibi obedire fortasse quidem pro ratione non debui; revera autem prae dolore, fateor, non potui: cum etsi pro certo scirem, ubi te opportune invenissem, ipse potius venissem, quam has misissem, effecturus fortasse per me ipsum, quod nullis litteris possum. Rides forsitan meam hujusmodi tanquam cassam fiduciam, utpote propriae pertinaciae conscius: ad quam utique flectendam, nullam vim, nullam precem, nullam speras
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. Merito talipastori
tali nutricio cominissa ẽ eccłia.
cũ adhuc tenera. ad huc in cuna¬
bulis eẽt. cuius edocta magist̾i̾o. et
exemplo eclucata omĩa t̾rena calca¬
ret. utpote qui excussãt manꝰ suas
ab om̃i muni̾e. qui dicebat de cor¬
de puro et conscientia bona. Argẽ¬
tum et aurũ nõ ẽ mͥ. Hec hac̾tenꝰ.
seͥpsim uob̾. hec ẽ. Wintoniensie

Expanded text:
testimonium. Merito tali pastori, tali nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, cum adhuc in cunabulis esset; cujus edocta magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: Argentum et aurum non est mihi . Haec hactenus. serim vobis, haec est.
Abbreviated transcription (Latin):
bũt. llã q̃ madmod̾ olim abrã in a¬
brahã. iacob in isrł. et ut de tius ma¬
gis decessorib tͥ ꝓponam sicut symon
incepham. saulus in paulũ. sic filiꝰ
m̃s b̃nardus in prẽm meũ eugeni¬
um. Teta ꝓrsus et utili ut sꝑamuᷤ
tnslatione ꝓmotus ẽ. Digitꝰ dei ẽ
iste. suscitans de puluere egenũ et

Expanded text:
bunt. Nam quemadmodum olim Abram in Abraham . Jacob in Israel ; et, ut de tuis magis praedecessoribus tibi proponam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus et utili, ut speramus, translatione promotus est. Digitus Dei est iste, suscitans de pulvere egenum, et
Abbreviated transcription (Latin):
a tͥbulatioe maloꝵ et dolore. si usticia
teneat᷑. si ñ relinqͣtur u̾itas. Hec et
his similia que de uobis ꝑ orbem ce¬
lebrin dies iocunditate crebrescunt.
qͣnta cor meũ suauitate repleant. ñ ẽ
uob̾ a quopiã fu̾it de me amplius
oñando. scitote mͥ uires ñ suppetere
ad ea que porto. Qnͣtum mͥ. tantũ
parcetis et uobis. Propositũ meũ mo¬
nast̾ium ñ egrediendi. crecdo ñ lat̾e
uos. De fr̃e balclitio qͣmius dilecto.
qͣuis necessario. obeclitũ ẽ sine mora.
De abb̃e mittendo ad scm̃ anastasi¬
ũ si fc̃m ñẽ. fiet statim ut fcm ñ eẽ
sciemꝰ. Porro de mittenda alia ꝑso¬
na qr inultimis litt̾is ur̃is nichil scͥp¬
sistia nich p̾sũpsimꝰ. set̾m et ħ tã ce¬
lerit̃ fiet. qͣ uob̾ accełare placuit.

Expanded text:
ione malorum et dolore, si justitia teneatur, si non relinquatur veritas. Haec et his similia, quae de vobis per orbem celebri in dies jucunditate crebrescunt, quanta cor meum suavitate repleant, non esvobis a quopiam fuerit de me amplius onerando, scitote mihi vires non suppetere ad ea quae porto. Quantum mihi, tantum parcetis et vobis. Propositum meum monasterium non egrediendi eredo non latere vos. De fratre Baldicio, quamvis dilecto, quamvis necessario, obeditum est sine mora. De abbate mittendo ad Sanctum-Anastasium, si factum non est, fiet statim ut factum non esse sciemus. Porro de alia mittenda persona, quia in ultimis litteris vestris nihil scripsistis, nihil praesumpsimus. Caeterum et hoc tam celeriter fiet, quam vobis accelerare placu
Abbreviated transcription (Latin):
cit in sarclinia de excõmunicatioẽ
aruorensis iudicis. qr ñ nͥ iuste hoc
uirũ bonũ fecisse credimꝰ. ur̃a auc¬
toritate ratum et incõcussũ man̾e
rogamꝰ. Porro turritanꝰ udex quia

Expanded text:
de excommunicatione 244 Arvorensis judicis, quia nonnisi juste hoc virum bonum fecisse credimus, vestra auctoritate ratum et inconcussum manere rogamus. Porro Turritanus judex, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Certũ ẽ tñ qd̾ ñ intrauit ꝑ ostium
in ouile ouium s ascendit aliũde.
Si pastor fuisset diligenclus erat.
si m̾cennarius: tołandus. nc̃ autẽ
cauendus et repellendus. ũtpote
fur et latro. Quid dicã de domino
uintoniensi: Oꝑa q̃ ip̃e facit testi¬
monium ꝑhibent de eo. Porro archi¬
ep̃c cantuariensis cui adu̾sant᷑. uir
religiosus ẽ. et suaue olentis opinio¬
nis. Pro ip̃o petimꝰ ut respondeat ei
iusticia sua. Herũ illoꝵ iniquitas
suꝑ eos ut sit sicut scͥptum ẽ. Iusti¬
cia iusti suꝑ eumerit: ⁊ impietas
impii erit suꝑ eum. Cũ accepis tp̃s¬

Expanded text:
Certum est tamen quod non intravit per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Si pastor fuisset, diligendus erat; si mercenarius, tolerandus: nunc autem cavendus et repellendus, utpote fur et 235 latro. Quid dicam de domino Wintoniensi? Opera quae ipse facit, testimonium perhibent de eo. Porro archiepiscopus Cantuariensis, cui adversantur, vir religiosus est, et suaveolentis opinionis. Pro ipso petimus, ut respondeat ei justitia sua. Verum illorum iniquitas super eos, ut sit sicut scriptum est: Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum . Cum acceperis t
Abbreviated transcription (Latin):
constancia et uigore sp̃c partẽ qͣm
dedit extͣ frẽs tuos omĩpotẽs pat̃. qͣm
et tulit de manu amorrei in gladio
et arcu suo. In omnib tñ oꝑib tius
mem̃to te ẽẽ homiẽm. ⁊ timor eius
qͥ aufert sp̃m pͥncipum semꝑsit añ
ocłos tuos. Qnͣtoꝵ inbreui romano¬
rũ pontificũ mortes tuis ocłis aspe¬
xisti. Ip̃i te decessores tui tue c̾tissi¬
me et citissime decessiõĩs admone¬
ant. et modic̃ tempꝰ dñationis eoꝵ:
paucitatẽ dier̃ suoꝵ ñtiet tͥ. Iugi ꝑ¬
inde meditatiõe int̾ huiꝰ tͣnseuntis
głe blandim̃ta. memorare nouissi¬
ma tua. qr quib successisti in sedẽ:
ip̃os sine dubio seq̃ris ad mortẽ. Ao¬

Expanded text:
constantia et vigore spiritus partem, quam constantia et vigore spiritus partem, quam dedit extra fratres tuos tibi omnipotens Pater, quam et tulit de manu Amorrhaei in gladio et arcu suo. In omnibus tamen operibus tuis memento te esse hominem, et timor ejus qui aufert spiritum principum, semper sit ante oculos tuos. Quantorum in brevi Romanorum Pontificum mortes tuis oculis aspexisti! Ipsi te praedecessores tui tuae certissimae et citissimae decessionis admoneant; et modicum tempus dominationis eorum paucitatem dierum tuorum nuntiet tibi. Jugi proinde meditatione inter hujus transeuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine dubio sequeris ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
qñ apłi laxabant recia in capturã.
ñ in capturã argenti uł auri. s in
capturã animar᷑. Qm cupio illius
te h̾editare uocẽ. cuiꝰ adeptus es se¬
dẽ. Pecunia inquit tua tecum sit ĩ
ꝑditione. Quox tonitrui. o uox mag¬
nificentie et uͥtutis. ad cuiꝰ t̾rorem
confundant᷑ et conu̾tantur retͦrsũ
om̃s qͥ od̾unt syon. Hoc uehement̾
expectat. et oĩo expetit ate mat̾ tua.
Hoc filii matͥc tue pusilli cũ maio¬
rib desid̾ant. Hoc suspirãt ut plan¬
tatio qͣm ñ plantauit pat̾ celestis
constitutus es suꝑ gentes et regna. ut
euellas et destruas. et eclifices et plã¬
tes. Multi aucdito ħ u̾bo. dix̾unt a¬
pd̾ se. Iã securis ad raclicẽ arborum
posita ẽ. Multi dicunt in corde suo.
flores apparuer̃t in t̾ra nr̃a. tp̃s pu¬
tationis aduenit. in qͦ sarm̃ta stͥilia
recidentur. ut ea que p̾uasent ub̃iꝰ
fructũ ferãt. Confortare igit᷑ ⁊ esto
robustus. manus tue in ceruicib
inumicoꝵ tuorũ. Uencdica tͥ animi

Expanded text:
i laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum? Quam cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem . O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud se: Jam securis ad radicem arborum posita est. Multi dicunt in corde suo: Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit, in quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius fructum afferant. 7. Confortare igitur, et esto robustus: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Vindica tibi animi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñi tii spõsa. mutet᷑ in meliꝰ. ⁊ iã
neq̃qͣm saray. s sara decet̾o nominet᷑.
Intellige qd̃ dico. dabit enĩ dñs intel¬
lectum. Si amicꝰ sponsi es. ne clix̾is
dilectam eiꝰ pͥncipem meã. s pͥncipẽ.
niltuũ in ea uendicans. nͥ qd̾ ꝓ ea
si oportuerit etiã animã dare debes.
Si xp̃e te misit estimabis te ñ mi¬
nistrari s ministrare uenisse. ⁊ mi¬
nistrare ñ solũ substanciã. s ipãm
quoq aiãm sicut p̾fatus sum. uerͤ
successor pauli dicet cũ paulo. Nõ
qr dñamur fidei ur̃e s adiutores
sumꝰ gaudii ur̃i. Petͥ heres audiet
petrũ dicentẽ. Neq ut dñantes
in clerũ. s forma fc̃i gregi. Sic enĩ
iã nõ ancilla. s lib̾a. etiã et formosa.
speciosissima sponsi ꝑte in desid̾atos
asciscetur amplexus. Alioqͥn ꝑ q̃
alium hectã debita lib̾tas sꝑabit᷑.
si et tu qd̾ absit in xͥ h̾eclitate q̃ras
q̃ tua sunt. qͥiã et añ diclic̾as nõ

Expanded text:
 in melius, et jam nequaquam Sarai, sed Sarra de caetero nominetur . Intellige quae dico: dabit enim tibi Dominus intellectum. Si amicus sponsi es, ne dixeris dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si oportuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrare venisse: et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam, sicut praefatus sum. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis . Sic enim jam non ancilla, sed libera etiam et formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas sperabitur, si et tu quod absit in Christi haereditate quaeras quae tua sunt, qui jam et ante didiceras, non
Abbreviated transcription (Latin):
siu officia exeqͣtur. Quid putatis ge¬
rere ut nc homĩem illum qui de sec̾to
matͥs. subito ꝓturbatus. tractũ se
ad mediũ uidet. et qͣi ouẽ ad uictima
ductũ. ad tã insueta et insuauia. li¬
si dñs supponat manũ suã. heu ne¬
cẽe ẽ obruatur et oppͥmat᷑ one insu¬
eto et nimio. qd̾ et gigantinis ut aiũt
uł ip̃is quoq angłicis hum̃is formida
błe uideat᷑. Uerumtam̃ qi sic fcm̃ẽ.
ec sic̃ multi multi dic̃t a dño fc̃mẽ:

Expanded text:
atus officia exsequatur. Quid putatis geatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, sicut mult
Abbreviated transcription (Latin):
dictã in nationib increpatioẽs in
Sic ñ erat int̾ uos sapiens et ex̾cita¬
tus cui ista pociꝰ conuenirẽt: Ridi¬
culo ꝑfecto uidet᷑ pannosũ homun¬
tiõẽm assumi ad p̾sidendum pͥncipi¬
b. ad imꝑandum ep̃is. ad regna et
ad imꝑia disponenda. Ricliculũ an
miracłm: Plane unũ horum. Nõ
nego ñ diffido posse fuisse hoc etiã
opꝰ dei. qui facit mirabilia magna
solus. p̾sertĩ cũ audiam usq quaq
et scͥpture płimos recensentis ex pͥua¬
ta seu etiã rusticana uita olim assũp¬
tali qͦdãmͦ elegit dauid seruũ suũ
⁊ suscepit eum de gregib ouium. ⁊ de
post fetantes accepit eum: Ita inꝗͣ ita
et de nr̃o eugenio in bñplacito dñi po¬
tuit contigisse. Non sum securꝰ tam̃
qm̃ filius delicatꝰ ẽ. et tenera u̾ecũ¬
dia eiꝰ assueta pociꝰ ocio et quieti. q̃
tͣctandis que foris sũt. timend̾q nñ
ea actoritate qua oportu̾it. apłatus¬

Expanded text:
dictam in nationibus, increpationes indictam in nationibus, increpationes inSic non erat inter vos sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque et Scripturae plurimos recensentis ex privata seu etiam rusticana vita olim assumptali quodam modo elegit David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit contigisse. 3. Non sum securus tamen, quoniam filius delicatus est, et tenera verecundia ejus, assueta potius otio et quieti, quam tractandis quae foris sunt: timendumque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Parcat uobis deus quid fecisti:
Sepultũ homĩem reuocastis ad ho¬
mĩes. fugientẽ turbas et turas. cu¬
fecistis nouissimũ pͥmum. et ecce
rib. Crucifixꝰ mũdo. ꝑ uos reuixit
mundo. ⁊ qui eseg̾at abiectꝰ eẽ indo¬
mo dĩ sui. ip̃m uos in dnm̃ õium
elegistis. Cur consilrũ inopis confu¬
distis. Cur paupis hom̃is et mendi¬
ci. et cõpuncti corde iuclitiũ ꝑtiurr¬
bastis: currebat bene. Quid uobis
uisũ ẽ sepire uias eiꝰ. au̾tere semi¬
tas gressus inuolu̾e: Quasi descend̾et
de ierłm. ⁊ ñ mag̃ ascend̾et de iherico
sic incidit in latrones. ⁊ qͥ se tãqͣm uio¬
lentiᷤᷤ qͥbdam diaboli manib carnis
illecebris. et głe scłi potent̾ excussãt.
ñ tñ ualuit effug̾e manꝰ ur̃as. Nũ
iccirco pisam desuit. ut reciꝑet romã:
functo summo pontifice repente
in homiẽm rusticanũ. latenti inicere
manꝰ. et excussa e manib securi. ⁊ as¬
cia uł ligone. in palatium trahere.
leuare in cathedram. incluere pur

Expanded text:
at vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas cuFecistis novissimum primum, et ecce ribus. Crucifixus mundo per vos revixit mundo: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? Quasi descenderet de Jerusalem, et non magis ascenderet de Jericho, sic incidit in latrones: et qui se tanquam violentis quibusdam diaboli manibus, carnis illecebris, et gloria saeculi potenter excusserat, non tamen valuit effugere manus vestras. Num idcirco Pisam deseruit, ut reciperet Romam? functo summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum, latenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpu
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnm meũ. Iam enim filius inpa¬
trẽ. pat̾ ẽ mutatus in filiũ. Qui pꝰ
me uenit ante me fc̃s ẽ. s ñ inuideo
qr qd mͥ deerat in eo me habere con¬
fido. qͥ ñ solum pꝰ me. s etiã ꝑ me ue¬
et gaudiũ nr̃m. et corona głe ñne uoᷤ
ante deui. Deniq filius sapiens gła¬

Expanded text:
ilius in patrem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod mihi deerat, in eo me habere confido, qui non solum post me, sed etiam per me veet gaudium nostrum et corona gloriae? Nonne vos ante Deum? Denique filius sapiens g
Abbreviated transcription (Latin):
tacitꝰ consid̾abam. Expectabã enĩ sit¬
teras ur̃as et p̾ueniri a uob̾ in bñdic¬
tionib dulcedinis. Expectabã iu¬
rũ fidelem qui ueniret a lat̾e tuo.
qͣlit̾ actũ eẽt. Expectabã si quis forte
de filiis meis reu̾t̾etur qͥ leniret do¬
lorem patͥs. qui dice̾t ioseph filius
tuus uiuit. et ip̃e dñatur in tota
t̾ra egipti. Hic ẽ qd̾ litt̾e iste ñ sunt
uoluntatis s necessitatis. et amicoꝵ
extorte precib. quib negare ñ pos¬

Expanded text:
nim litteras vestras, et praeveniri a vobis in benedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qualiter actum esset. Exspectabam si quis forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota terra Aegypti . Hinc est quod litterae istae non sunt voluntatis, sed necessitatis, et amicorum extortae precib