comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidioes serundubos te hic sermo uius prtes hoc intdlege
t reces serunt abeo implius cum cononambula uerant
Durum illis uisum est quodait : nisi quis manduca uerit cernemeam
nanb abebit uitam ternam & coeperc illud stulte: Carnaliten
lcogita uerut & puta uerunt quod pcisurus ess& dñs pa¬
ticulas quas damdecorporesuo &daturus illis. & dixerant.
urus est hic sermo. Ipsi erantelugi. non sermo. &enimsidori
uones sent. sed mites essent : dicerent sibi Nonsine causa hoedica
isiquia est ibialiquodsa cra mentum latens.anen
cum illo. lenes nonduri ichscerent abillo quod illis. disceden¬
tibas qui remans erunt didicerunt: Nam cunemansi sent cu
llo discipuli duo decim. Illis recedentibus sugges serinitiali
tãquã dolentes Hlorum mortem quod scandalizati sunt
in uerbo eius & recesserunt. Ille iute instruxit illos x ar
illis Sp̃s .e. qui uiuifieat. caro autem nihił pro dest
gite quod locutussu Non hoc corpus quodiudetis manduca¬

Expanded text:
s est hic sermo; quis potest eum intelligere?» Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt. Durum illis visum est quod ait, «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam» «aeternam:» acceperunt illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, et dixerunt, «Durus est hic sermo.» Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedtanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sint in sermone ejus, et recesserint. Ille autem instruxit illos, et ait illis: Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodestgite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manduca
Abbreviated transcription (Latin):
quire conciliatione lapsorum eti a mego quimiseri cordiamtuã primus indigeo serui¬
reeffectibus gratiaetuae peministeriũ sacer dotale uolusti. ut cessante merito sup¬
plicismirabiliorfieret dementia redemptoris. ꝑ¬
Alia
Omnipt̃s seo tñe ds̃ confitentitibi huic famulo tuo proruapietate peccatare
laxa ut non plus einoceat conscientiaereatus ad poenã quamindulgentia: pietei¬
me
Omm poters & misericors ds̃ qui parcatorũ indulgentiã in confessione celeri potuif:
succurrelapsis miserere confessis ut quosdelictorũ catena constringit. magnitudo
tuaepi etis absoluat .ꝑ ORATIOSV PIR INFIRMŨ
s̃ qui famulotuo itehiae terquinos aduitã donasti. ita & famulumtuum .N. alec

Expanded text:
reconciliatione lapsorum, etiam misericordia tua primus indigeo, servire effectibus gratiae tuae, per ministerium sacerdotale voluisti, ut cessante merito supplicis, mirabilior fieret clementia Redemptoris. Alia. Omnipotens sempiterne Deus confitenti tibimitte, ut non plus ei noceat conscientiae reatus ad poenam, quam indulgentia tuae pietam. Omnipotens sempiterne Deus, qui peccatorum indulgentiam in confessione celeri posuisti, succurre lapsis, miserere confessis, ut quos delictorum catena constringit magnitudo tuae pietatis absolvat. Oratio super infirmo. Deus, qui famulo tuo Ezechiae ter quinos annos ad vitam donasti, ita et hunc famulum tuum a lec
Abbreviated transcription (Latin):
offerue aita quicũbi dealimentis subtrahunt indigentibus larguntur Non
enimdo s cedsibiquis queieiunat sita quaeuentii ad tempustrahit non inopibus tri

Expanded text:
offerunt, cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt, indigentibus largiuntur. Non enim Deo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit non inopibus tri
Abbreviated transcription (Latin):
Itaergo talium neces sitati auxiliandumest̃ utnecactio illis poeniten tue ne rommunionis gratia
denegetur Si eametiã amissoutis officio perinditica in tegrisensus quaerer e conprobentur
iodita aliqua ȩgritudine fuerintad grauatiut quod paulo anteposcebant sub prai
significare non ualeant : testimonia eis fidelium cirtũstantiũ prodes se debebunt: simul¬
tamen et poenitentiae etreconciliationis beneficium consequantur
DINIS QUIPAINITINTIAM ACERE DIEFERUNT¬
Hissimulatiohaet potest nonde contemptu eẽremedii sed demetu grauius delinquendi
unde poenitentia quaedilatti est̃. cumstudiosius pecitti fuerit non negetur: ut quomodo adi¬
dulgentiae medicinã anima uulnerata perueniat. QUOO OPORTIAT EVM QUI
ABINLICITIS UINIAMPOSC̃IT. ETIAMAMULTIS LICITIS ABSTINIRE
Aliud quidem est debitariposcore aliud pro priaperfictionis amore ontẽpnere. Sedlicitorũ

Expanded text:
Ita ergo talium necessitati auxiliandum est, ut nec actio illis poenitentiae, nec communionis gratia denegetur, si eam, etiam amisso vocis officio, per indicia integri sensus quaerere comprobentur. Quod si ita aliqua aegritudine fuerint aggravati, ut, quod paulo ante poscebant, sub praesentia significare non valeant, testimonia fidelium circumstantium illis prodesse debent: simultamen et poenitentiae, et reconciliationis beneficium consequanturis qui poenitentiam agere differuntDissimulatio haec potest non de contemptu esse remedii, sed de metu gravius delinquendi. Unde poenitentia, quae dilata est, cum studiosius petita fuerit, non negetur, ut quoquo modo ad indulgentiae medicinam anima vulnerata perveniat. VIII. Quod oporteat eum qui pro illicitis veniam poscit etiam a multis licitis abstinere. Aliud quidem est debita justa reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere. Sed illicitoru
Abbreviated transcription (Latin):
Debis quinetes sita temortis ut guente paententiam simuletuuti cum petunt etdet s
quiobmutescunt ante quam adeos sacerdos paenitentiã daturus accrditP etdetis¬
uii. Dehis qui poenitentiam ageredifferunt.
V Quod opor iotitrum quub inlicitis ueniam posct etia mamultis licitis abstinere
VI Quo docenitenti nullalucra negotiuationis exertere conuenat
UII. Quod adnilitiam sȩcularem postpoenitentiam redire non debecont

Expanded text:
De his qui necessitate mortis urgente poeninitentiam simul et viaticum petunt, et de his qui obmutescunt antequam ad eos sacerdos daturus poenitentiferunt. --VIII. Quod oporteat eum qui pro illicitis 1416 veniam poscit, etiam a licitis abstinere. -- IX. Quod poenitenti nulla negotiationis lucra exercere conveniat. --X. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam redire non debeat
Abbreviated transcription (Latin):
prudentem iustitia iust . temperantia temperantẽ facit . eo quod prudent̃
et iuste efortiter ac temperanter agit. Nihilest quod possit eẽperfectus.
qua propter sicut exelementorum numero quaternarĩ compagomundi. nec
non etcorpora humana perficiuntur. quibusin sunt uana eueruiq accȩtera
teuiuendi sunt inftituta nemoquis dubitetes seconexa. Haetsuntenim a sacnr¬
tis simis uiris uirtutes expositae quas sacer dotes dñi qui iuratenent ecclesiae. nec non
ligandi atquesoluendi habentes potestatem. intente debent intelligere. acfrequentius
praedicareut populus careatuicus etopitulante supeno adiutorio coneturprouir⁊¬
ditur estdisputatum. Nunciam qualiterunum quodq iudicio sãcerdo talipur¬
gandumsituicium breuiter est̃ in sequenti sõperis libello inserendum.¬

Expanded text:
prudentem, justitia justum, temperantia temperantem facit, eo quod prudenter, prudentem, justitia justum, temperantia temperantem facit, eo quod prudenter, et juste, et fortiter, ac temperanter agit, nihil est quod possit esse perfectius. Quapropter sicut ex elementorum numero quaternarii compago mundi, nec non et corpora humana perficiuntur, quibus insunt venae, nervique, ac caette vivendi sunt instituta, nemo quis dubitet esse connexa. Hae sunt enim a sacratissimis viris virtutes expositae, quas sacerdotes Domini, qui jura tenent Ecclesiae, nec non ligandi atque solvendi habentes potestatem, intente debent intelligere ac frequentius praedicare, ut populus careat vitiis, et opitulante superno adjutorio conetur pro viriditur, est disputatum. Nunc jam qualiter unumquodque judicio sacerdotali purgandum sit vitium, breviter est insequentis operis libello inserendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Principales ergo quattuor eseuistutes non solumphilosõphi sentiunt sedetã
nostriconsentiunt. quia qua ternarium numerum numerum perfectionis sacratũ
pȩnenullusi gnorat. Si quidem totus orbis oriente . occidente aquilone etme¬
die quattuor terminar i pastibus inuenitur: et ipseadam quiesthumani geni
patiruel generalenomen quod dicitur hom oquattuor literis explicatur. Cor
pusquoqueelemtis extructum quaternari inumeriin sẽcontinet sagrtmentums.
Ipsiusetiã anime quattuor affectiones quibusuel adbona utimur ueladmalci
quat tuor ctiam flumina quae deparadisi fonte procedunt. uel quattuor
euongelia Etideo uistutes istae quaetantũ continent perfectionisin numero
sollicite consi der are debemus quantã sc̃ĩtatem conferant animo x p̃iano. et
anibilperfectionisum quam sit quodinistis uistutibus ñomsit Nasi prudes

Expanded text:
Principales ergo quatuor esse virtutes, non solum philosophi sentiunt, sed etiam Principales ergo quatuor esse virtutes, non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt: quia, quaternarium numerum profectionis sacratum pene nullus ignorat. Siquidem totus orbis, oriente, occidente, aquilone et meridie, quatuor terminari partibus invenitur. Et ipse Adam, qui est humani generis pater, vel generale nomen, quod dicitur homo, quatuor litteris explicatur. Corpus quoque quatuor elementis exstructum, quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones, quibus vel ad bona utimur, vel ad mala. Quatuor etiam flumina, quae de paradisi fonte procedunt, vel quatuor Evangelia. Et ideo virtutes istae, quae tantum continent perfectionis in numero, sollicite considerare debemus, quantam sanctitatem conferant animo Christiano: et quam nihil profectionis unquam fit, quod in istis virtutibus non fit. Nam si prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
temperantem facit abstinentem. partum. sobrium. moderatum. pudicum
tacitum serium uerecundum Haetuit tus sinanimohabitat libidines frenat
affectus temperat desideriascã multiplicat uiciosa castigat. omnia intranos
confusaordinat ordina tacorroborat. cogitationes prauas remouet.
inseritscãs ignem libidinose uoluptatis extinguit. Omnẽq intempetantiã
nrũm adhonestum modum redig̃ nn cibo ipso ue potuut contenti simus ad¬
monet Tomperantia est̃ quo drtuerentiam semoribus exibemus. aequales germa¬
ntus honoramus iunioribus gratiam paterne dilectionis inpendimus. Itaqu¬
difficile quidemest nomina uistutum quae existis q̃uattior principalibus oriunt᷑
ostendere. Verum tamen hocnos se et tenere debemus quodistaeuis tutes quat¬
tuor ued omnes quae ex illis existunt dona sunt dĩ & quodnullus eas habetiuthabu
uel habebit nisicuids quies t̃uirtut ũ omnium propriitas etorigo contuler

Expanded text:
temperantem facit, abstinentem, parcum, sobrium, moderatum, pudicum, tacitum, serium, verecundum. Haec virtus, si in animo habitat, libidines frenat, affectus temperat, desideria sancta multiplicat, vitiosa castigat; omnia intra nos confusa ordinat, ordinata corroborat; cogitationes pravas removet, inserit sanctas, ignem libidinosae voluptatis exstinguit: omnemque intemperantiam nostram ad honestum modum redigit in cibo ipso, et potu, ut contenti simus aitis. Temperantiae est, quod reverentiam senioribus exhibemus, aequales germanitus honoramus, junioribus gratiam paternae dilectionis impendimus. Itaquedifficile quidem est nomina virtutum quae ex istis quatuor principalibus oriuntur, ostendere. Verumtamen hoc nosse et tenere debemus: quod istae virtutes quatuor, vel omnes quae ex illis existant, dona sunt Dei. Et quod nullus eas habet, aut habuit, vel habebit, nisi cui Deus, qui est virtutum omnium proprietas et origo, contulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Depoenitentibiscutẽ qusue exgrauoribus commisuis iueod auoribus poenitentiam
gerunte sinilleunterueniat aogritudo quintea ferua antepaschaesr emit tendũ romons
rodis sastonsuetudo demonserat. Ceterum depondere aetimando delictoru nsiaer¬
dotis istiudicure utattendet ad confessiome poentantis etaaiftedos aelictotum
cortiintis aetusmiuberidimitti cumuiderit cogrumsatis factionẽ: sanesiquis iegita¬
dinẽ mcderit at queusq addisperationẽ deuner it tiest ante tempuspascae telcoxcondam
Horumcausaqdiudicioreserua ndaest̃ incuiusmanũ fuit uttaliumobitus ũsqutadcõ¬
munionisremedium differatur nosauitẽ quibusuuentibus non communi cauimus mor¬

Expanded text:
De poenitentibus autem, qui sive ex gravioribus commissis, sive ex levioribus poenitentiam gerunt, si nulla interveniat aegritudo, quinta feria ante Pascha eis remittendum Romanae Ecclesiae consuetudo demonstrat. Caeterum de pondere aestimando delictorum sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus et lacrymas corrigentis, ac tum jubere dimitti, cum viderit congruam satisfactionem. Sane si quis in aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, Horum causa judicio reservanda est: in cujus manu fuit, ut talium obitus usque ad communionis remedium differatur. Nos autem, quibus viventibus non communicavimus, mor
Abbreviated transcription (Latin):
Si quisep̃s autaliquis ordiratus homicidiũ fecirit . Si quis dericus homiaidiũ fece¬
consenserit viiat̃ poenit̃ .Il inpañ &aqua: Siquis laic homicidiũ fecerituolunta

Expanded text:
de homicidio. Si quis clericus homicidium fececonsenserit, VII annos: III in pane et aqua. Si quis laicus homicidium fecerit volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam postulantem opor tetetiã alicitis abstinere. Dicente apło. Omnialicent sed nonomnia
expediunt. Vnde si poenitentes babenttausam. quam neglegere fostenon debetint melius

Expanded text:
eniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere, dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt . Unde si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius
Abbreviated transcription (Latin):
procreandorum cumbenedictione filiorum mutuo iun gerentur: Et niss enim tras¬
gressio fuisset mandatorum. nullautique sentiretur delectatio incopula coniu iga¬
torum. Luxuria quippeest̃in munditia corporalis quae fierisolet exineontinen¬
tia libidinis etmollici e anime quactonsentit suaetarni peccare. quia tribus mo¬
dis omneagitur peccatum. Sigestione delectatione consensu: qui concupis¬
centiae carnis addictus numquid nonuidetur nihil habere superbuetum prȩser¬
timo assio ipsa cum uideatur humiliare luxur  Et tamenniss priusdõ: ebellis
existerit cuius ia lubre praeceptum depudicitia conseruanda suꝑbisps prȩsum¬
ptione contemnit nulla eum lasciuactupiditas prouocaret. In ammo eius. qͥui
deceptant dĩ contemptus et metus. Sedut contemptus dip̃ponderat et sũpetamin

Expanded text:
procreandorum cum benedictione filiorum, mutuo jungerentur. Et nisi tum transgressio mandatorum fuisset, nulla utique sentiretur delectatio in copula conjugatorum. Luxuria quippe est immunditia corporalis, quae fieri solet ex incontinentia libidinis et mollitie animae, quae consentit suae carni peccare. Quia tribus modis omne agitur peccatum: suggestione, delectatione, consensu. Qui concupiscentiae carnis addictus est, nunquid non videtur nihil habere superbiae? cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae. Et tamen, nisi prius Deo rebellis existeret: cujus salubre praeceptum de pudicitia conservanda, superbi spiritus praesumptione contemnit, nulla eum lasciva cudisceptant Dei contemptus et metus; sed aut contemptus Dei praeponderat, et supe
Abbreviated transcription (Latin):
uicia inuicta protectione corroborat utanimum nrñ necblanda dissoluant
necaduer sadeiciant: Et tuncdausnra dñs fit sinon nosdemuneribusdĩ sed dicu¬
nam nobiscupiamus munera praedicari. Etutique animi fostitudo tamdis¬
peran ignauiã debetexcutere quamiactantiã contraire. Et quidha fosti¬
tudine melius st quai diabolum uincere omnesq: eius suggestiones superare
Sedomnesutarhuiusu arietates considerata temperet diligentia. Vndequidi
philosophorumait at prime inuita eẽ utilene quidnimis Tempetantiaigitus

Expanded text:
vitia invicta protectione corroborat, ut animum nostrum nec blanda dissolvant, vitia invicta protectione corroborat, ut animum nostrum nec blanda dissolvant, nec adversa dejiciant; et tunc laus nostra Dominus fit, si non nos de muneribus Dei, sed divina in nobis cupiamus munera praedicari. Et utique animi fortitudo tam desperandi ignaviam debet excutere quam jactantiae contraire.Et quid hac fortitudine melius est, quam diabolum vincere, omnesque ejus suggestiones superare, sed omnis vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Unde quidam philosophorum ait, apprime in vita esse utile, ut ne quid nimis. Temperantia igitu
Abbreviated transcription (Latin):
multa sunt operaquibus neces sitate liberantium miseri corditei
Lostitudo estmagna animipacientia & longanimitas et perscuerantia in bo¬
Enisopetibus et uictoria contia omna uiciorum ginera Animugitur forti¬
tudo ea debet intelliꝰ quae non solum diuerfis pulsata molestus mncomcussa permanea
Sedetiam nullis uoluptatum in latbris resoluta succumbat. Alioqum Sumpe¬
tus quidam malorum sacuentium fraengat. Sicalamitatibus quibus libet in pactis
obsifat Sunter iniuriam satua interprocellas angentiam proessura ruminter
iminicitias et damna praesentia atquemultimo daspersetutiones infatigata persis¬
tat. Eo sautem quos ad tolenentiam passionum fostesdĩcaritasreddit nulla delec¬
tatio carnis. nulla uolupta smaleblanda corrumpit. Quia animifostitudo
ab illo est nobis cuicum propheta cantamus. For titudomea & laudatiomea
dñs et factus est̃ mihiinsalutem. Portitudonr̃a est quaeitanos contraomnia

Expanded text:
multa sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer srtitudine. Fortitudo est magna animi patientia, et longanimitas, et perseverantia in bonis operibus, et victoria contra omnium vitiorum genera. Animi igitur fortitudo ea debet intelligi quae non solum diversis pulsata molestiis inconcussa permaneat, sed etiam nullis voluptatum illecebris resoluta succumbat: alioquin si impetus quidem malorum sequentium frangat, si calamitatibus quibuslibet impactis obsistat, si inter injuriam saeva, inter procellas angentium pressurarum, inter inimicitias, et damna praesentia, atque multimodas persecutiones, infatigata persistat. Eos autem quos ad tolerantiam passionum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas male blanda corrumpit: quia animi fortitudo ab illo est nobis, cui cum Propheta cantamus: Fortitudo mea et laus mea Dominus, et factus est mihi in salutem: Fortitudo nostra est, quia ita nos contra omnia
Abbreviated transcription (Latin):
offerre debemus promalis nequiquã. pb̵uero prosuis ep̃is non prohibentur offerre
qui preb& ducitũ barbaris ii añ poeñt. quimonasteria expoluant falso dicere capti¬
uos redimere .iIi añ poeñt &omma qua e abstraxit pauperibus donet. quimanducat carnẽ
prominus pueri soli sermocinantes & trans gredientes inst̃ituta seniorum .ii. suꝑpositio¬
nibus emendentur. osculũ simplicter facientes uii suꝑpositiones. cumin quinamento aut̃
siueamplexu xv suꝑpositionibus corrigaNt. DIDSSIASIONIBUS SACRIFICV
Qui nonbenetus todit sacrificum & muscomederut xldiebuspoent. Quiauttmꝑdiderit
poeñt pe fundens aliqũe cilicm suꝑaltare quando auferuntur linteamina .vuII diebus poenit̃

Expanded text:
offerre debemus, pro malis nequaquam. Presbyteri pro suis episcopis non prohibentur offerre. Qui praebet ducatum barbaris, III annos poeniteat. Qui monasteria expoliant, falso dicentes se captivos redimere, III annos poeniteant, et omnia quae abstraxerunt pauperibus donent. Qui carnem  Patrum promamus. Pueri solum sermocinantes, et transgredientes instituta seniorum, tribus superpositionibus emendentur. Osculum simpliciter facientes, VII superpositionibus. Cum inquinamento autem sine amplexu, XV superpositionibus corrigantur. De dispensationibus sacrificii. Qui non bene custodierit sacrificium, as vel annum unum poeniteat. Perfundens aliquis calicem super altare, quando auferuntur linteamina, VII diebus poeniteat.
Abbreviated transcription (Latin):
sũpra altire stilla uerittalix sorbeatminister & linteimen qđe tetigit stillã abluatu
uicibus & in diebus poenit. Siti tubauerit sicerdos suporationẽ dominicã quaedicitur
lica occidit hominẽ sinecausa ie iunet ebdomadas XXI. Siaut̃ forsittin sedefendendo aut
rentes suos autfalias suas occiditaliquos illen oneritreus. siuolueri tieiunare in il
potestate est quia coactus hocfecit. Si homicidium in pacefecer̃ & non fuer̃turba perpo¬
testatẽ autinimicitiaecaus autreseius capiat. iei unet ebdomadas . xXvIIi. &reseiusquem

Expanded text:
Si super altare stillaverit calix, sorbeat minister, et linteamen, quod tetigit stilla, abluatur tribus diebus poeniteat. Si tutubaverit sacerdos super orationem Dominicam, quae dicitur lica occidit hominem sine causa, jejunet hebdomadas XXI. Si autem forsitan se defendendo, aut parentes suos, aut familiam suam, occidit aliquem, ille non erit reus. Si voluerit jejunare, in illius potestate est; quia coactus hoc fecit. Si homicidium in pace fecerit, et non fuerit turba per potestatem, aut inimicitiae causa, ut res ejus capiat, jejunet hebdomadas XXVIII, et res ejus quem
Abbreviated transcription (Latin):
DINOMICIDIIS SPONTE COMMISSIS.
uiuo luntarie homicidium fecerint poenitenti ae quidẽ iugiter se submittant ꝓfectionẽ
uero. circauitae ȩxitum consequantur. Dehis. QUINONSPONTI
HOMICIDRUM COMMISIRINT¬
ehomicidiis nonsponte commis si sp̃riorquidem defimtio postseptennem pamnitentic̃a
ꝑfectionẽ consẽqui praecep̃: Secunda uero quinquenni tempus explere in oacđ cãpe
DIRS QUIPARTUS SUOS IXIOR NICALIONE DIVERSIS MODIS INTIA IMONT̃
emulieribus qui partus suos necant qua eagunt setumututero conceptos excuciant

Expanded text:
omicidiis sponte commissis. ui voluntarie homicidium fecerint, poenitentiae quidem jugiter se submittant: perfectionem vero circa vitae exitum consequantur. CAPUT II. De his qui non sponte homicidium commiserunthomicidiis non sponte commissis, prior quidem definitio post septennem poenitentiam perfectionem consequi praecepit. Secunda vero quinquennii tempus explere. CAPUT III. De his qui partus suos ex fornicatione diversis modis interimunt. e mulieribus quae partus suos necant, vel quae agunt secum ut utero conceptus excutiant
Abbreviated transcription (Latin):
debis quidi ligentemcurã suscipiat & quia muidiscorũ detrati¬
i ba is oshanił neces esit rimariscudext & mueriresummo periges¬
& ẽsi laui nr̃o serip tadiuinitus inspirata sapuntia ur̃ art̃ le¬
denido iefunti peror sus inuectione feriendo tantameorundem im¬
peratorũ uesamamitat quarnos suscipittes rursus eacũ
pliis assutionlius nr̃is ad ipsorum quoque dementiam consu¬
candammit cireualeamus auappt sraterse aris sinie scedu
lon mapostolici commendationim debis ꝑtrara tem seripto¬
aam dooraliuonem malorũ quanil lirbirilere conuenient

Expanded text:
de his diligentem curam suscipiat, et quid invidis eorum detractionibus opponi necesse sit rimari studeat, et invenire summopere gesesulatui nostro scripta divinitus inspirata sapientia vestra reprehendendo et forti prorsus invectione feriendo tantam eorumdem imperatorum vesaniam mittat. Quae nos suscipientes, rursus ea cum aliis assuetionibus nostris ad ipsorum quoque dementiam confutandam mittere valeamus. Quapropter, frater charissime, secundum domni apostolici commendationem, de his per tramitem Scripturarum et traditionem majorum, quae illi convenient
Abbreviated transcription (Latin):
ubi non est distinctio quis ess& in scło. laicus. Uelclericus. diues
uel pauꝑ iunior uel senior: seruus. Aut dominus: sed unusquisq
secundum meritũ bonioperis. ꝑp&ua coronabitur gloria

Expanded text:
Ubi non est distinctio, quis esset in saeculo laicus vel clericus, dives Ubi non est distinctio, quis esset in saeculo laicus vel clericus, dives vel pauper, junior vel senior, servus vel dominus: sed unusquisque secundum meritum boni operis perpetua coronabitur gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tem se & in a&na eũ mittunt miseriam Quiuero dm̃ & dñmfidelit̃
amat . & in desinenter colit & eimandata ꝑ seueranter implet. a& nã
cũ angelis dĩ gloriam perpetuabater possidere dignus efficietur
aectibi dulcissime ackarissime filruuido breui sermone sicut p&isti
dictaui ut ab eas ea cotidie quasi manualem in conspectutuo liballum
inquo possiste ipsum considerare. quid cauere uelquid ageredebeas.
atq ꝑsingulas uitae huius prosperitates ueladuersitates exortari
quomođo adculmen ꝑfectionis ascendere debeas. Nectẽ laici habitus
uel conuersationis sȩcularis terreat. qualit̃ quasi in eohabituuitae
caelestis ianuas intrare non ualeas. Igitur sicut omnibus aequaliter
ui di praedicata est beatitudo. It a omnisexui aetati. & ꝑsanae
Aequaliter secundũ meritorũ dignitatem regnidĩ pat& in troitus

Expanded text:
tem se, et in aeternam mittunt eum miseriam? Qui vero Deum et Dominum fideliter tem se, et in aeternam mittunt eum miseriam? Qui vero Deum et Dominum fideliter amat, et indesinenter colit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis Dei gloriam perpetualiter possidere dignus efficietur.operis. Haec tibi, dulcissime fili Wido, brevi sermone, sicut petisti, dictavi; ut habeas ea quotidie quasi manualem in conspectu tuo libellum, et in quo possis teipsum considerare, quid cavere, vel quid agere debeas, atque per singulas vitae hujus prosperitates vel adversitates exhortari, quomodo ad culmen perfectionis ascendere debeas. Nec te laici habitus vel conversationis saecularis terreat qualitas, quasi in eo habitu vitae coelestis januas intrare non valeas. Igitur sicut omnibus aequaliter regni Dei praedicata est beatitudo, ita omni sexui, aetati, et personae aequaliter secundum meritorum dignitatem regni Dei patet introitus.
Abbreviated transcription (Latin):
quã dm̃ diligere eiusq mandata custodire ꝑque dũ non fuerim
screatisumꝰ Dum ꝑditifuimꝰ recreatisum & aseruitute diaboliea
liberati quinobom̃ abona quaehabemus ꝑdonauit Et quid hacfor¬
titidine melius est quã diabolũ uincere & eius om̃s superare sugges¬
tiones & om̃a aduersamundi prodi nomine fortitertolerare
Nobilis uirtus est ualdetemperantia ꝑquã omnis honor uitae huius
inter homines constat ut om̃a inquacũq causa homotemperanter
cogitat loquatur &agat cũ consilio salutis suae. hae comnia leuia
sunt leuia & suauia dm̃ diligentibus quiait. Discite amȩ quia
mittis sum & humilis corde & inueni&is requiem animabus uris
Iugũ enim meũ suaueest & onus meũ leue est. Nonne melius est :¬
ditas ꝑ petuus honor indeficiens felicitas quã huius seculi amare
tactus iucundos. honores & felicitates scłi transitorias. quar omnia
uelut uolatilis umbra recedunt & transeunt & decipiunt aman¬

Expanded text:
 mandata custodire, per quem, dum non fuimus, creati sumus dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati, qui nobis omnia bona quae habemus, perdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec enim sunt levia et suavia Deum diligenti, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nonne melius est petuus honor, indeficiens felicitas; quam hujus saeculi amare tactus jucundos, honores et felicitates saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunt aman
Abbreviated transcription (Latin):
intemperantiae suae quã suae proficiat saluti. De quaidemgula nas¬
citur inepta laetitia scurilitas leuitas uani loquium inmunditia
corporis instabilitas mentis. aebrictas libido. Quia exsaturitate
uentris. libido corporis congeritur : quae ꝑieiunia & ibstinentiam
& operis cuius lib& assiduitatem optimẽ uincitur .CAł .xxuiiii
tia quae sol& fieri ex incontinentia libidinis & mollitia animae
quae consentisuae carnipeccare Nã anima domina deb&esse
&imperari carni & caro famula & oboedire dominesuae idest
rationali animae Quae fornicatiofit ꝑ commixtionẽ carnis cũ fe¬
mina qualib& uel&iam alia quacũq inmunditia ad explendũ libi¬
dinis ardorem Dequa nascitur id est fornicatione: caecitas mentis
inconstantia oculorum uel totius corporis amor in moderatus. Sepi
periculũ uitae lasciuia ioca petulantia & omnis in continentia
Odium mandatorũ dĩ m̃tis eneruatio & in iustecupiditates. Negle¬

Expanded text:
intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nasintemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem optime vincitur. Communis a, quae solet fieri ex incontinentia libidinis, et mollitia animae, quae consentit suae carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula, et obedire dominae suae, id est, rationali animae. Quae fornicatio fit per commistionem carnis cum femina qualibet, vel etiam alia quacunque immunditia ad explendum libidinis ardorem. De qua fornicatione nascitur caecitas mentis, inconstantia oculorum vel totius corporis amor immoderatus; saepe periculum vitae, lascivia, joca, petulantia, et omnis incontinentia; odium mandatorum Dei, mentis enervatio, et injustae cupiditates; negli
Abbreviated transcription (Latin):
fnt ex conꝰtemptu mandatorũ dĩ :Fit &iam quando it tollitur mens
debonis operibus suis & sȩmeliorem aestimat aliis dum in eo ipsepeios
aliis sit quose meliorem putat. fit &iam ꝑcontum atiam suꝑbia quan¬
dodespiciunt homines senioribus suis oboedire. Exipsa dero nascit
omnis in obordientia. & omnis p̃sumptio & omnis ꝑtinatia conten¬
rimũ est corporalepeccatũ gula. id est in temperans cybi uł potus
uoluptos ꝑqua primi parentos humani generis para drsi felicem ꝑdider̃
& in hanc erumnosam huius uitae miseniam deiecti sunt : libiomnis
homo ꝑpeccatũ nascitur : ꝑ laboremuiuit. ꝑdolorem moritur. Quae
ibus modis uidetur regnare in homine. Id est dũ homo horã car¬
nicã & statutã gulae causã anticipare cupit. aut exquesitores erbos
sibi p̃parare iub& quã necossitas corporis ulsuae qualitas ꝑsonae
exigat uelsiplus accipi& inedendo ut bibendo propt̃ desiderium

Expanded text:
fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem aestimat aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem putat. Fit etiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obedire suis. Ex ipsa vero nascitur omnis inobedientia, et omnis pPrimum est corporale peccatum gula, id est, intemperans cibi vel potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem perdirunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
rantia Ipsod ño dicente quiꝑseuerauerit usq infinem hic saluus
erit Nonigitur quicoe peritbonũ sed qui ꝑ seuerauerit in bono
hic saluus erit. Tunc enim plac& dõ nr̃a conuersatio quandobanũ
sed ꝑfecis seuirtus est Ñ inchoantibus p̃miũ promittt᷑ : sed ꝑseue¬
rantibus datur. Semꝑ inuita hominis finis quaerit᷑ qualis sitex¬
bona quae coepit ꝑficere contendat ut ꝑpetuam ad nõ mereatur mes¬
quasi radicibus om̃a corruptȩ m̃te uel in casti corporis diuersarum
uitia pullulant iniquitatum. Dequibus pauca ratũ duximꝰ uel exquib
radicibus quiramiuitiosȩ germinationis crescere uideantur ut sciat
unus quisq: radicibus extirpatis facilius ramos p̃cidere posse. Primũ
uinum est spiritale suꝑbia De quadicitur. Initiũ omnis peccati suꝑbia
quae regina est omniummalorũ ꝑquẽ angelicecider̃t̃ decaelo quae

Expanded text:
rantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus rantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. . Non igitur qui coeperit bonum, sed qui perseveraverit in bono, hic salvus erit. Tunc enim placet Deo nostra conversatio, quando bonused perfecisse, virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit exbona quae coepit, perficere contendat, ut perpetuam a Domino mereatur merquasi radicibus omnia corruptae mentis vel incasti corporis diversarum vitia pullulant iniquitatum. De quibus pauca dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis crescere videantur; ut sciat unusquisque radicibus exstirpatis, facilius ramos praecidere posse. Primum vitium est spirituale, superbia, de qua dicitur: Initium omnis peccati superbia , quae regina est omnium malorum, per quam angeli ceciderunt de coelo, quae
Abbreviated transcription (Latin):
seessescudeat insuis operibus sed demagnitudine suasiumanũ Non
enim homo bonifaciat. hoc sesciat habere ñ ase sedadõ increpateo s
beauis paulus apłs. quiin suis gloriantur benefactis dicens quidha
qđ meruit in suam laudem conuertit proculdubio uirtutẽ inuiciũ
trans fert & bonũ qđ fecit in peccatũ Cũ enim causa iactantiae pauꝑ
pascitur &iam ipsud miseri cordiae opus in peccatũ conuertitur
Quicquid homo boniagat dõquȩrat laudem ñ sibi Sicut ipsed ñs ine¬
uangelioait Siclu ceat luxurã coram hominibus ut uide antopera
ur̃abona eglorificent patrem ur̃m qui in carlis est. Cał xxui.
onquaeritur inchristianio initium DEESEUERANTIA BONI
bonioperis sed finis Quia definesuo unusquisq: iudi IoΡERIS¬
conscius laqueo sesus pendit: Paulus male coepit. sed benefiniuit
Primo ꝑsecutor postea p̃dicator. Virtus bonioperis est ꝑseue¬

Expanded text:
ue esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non ue esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non enim homo boni faciat, hoc se sciat habere non a se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur benefactis, dicens: Quid hquod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert, et bonum quod fecit, in peccatum. Cum enim causa jactantiae pascitur pauper, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertitur. Quidquid homo boni agit, Deo quaerat laudem, non sibi, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est on quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judiconscius laqueo se suspendit . Saulus  Al., Paulus male coepit, sed bene finivit: primo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est perseve
Abbreviated transcription (Latin):
non faciatis bona ut ab hominibus uanam laudem habeatis
quid homo faciat boni ꝓdĩ amore & salute animaesuae & fraterna
caritate faciat . Ideo ipsedns dixit dequibusdam quielemosinas
faciunt uł orationes & ieiunia ut abhominibus laudem accipia
m̃ dicouobis receperunt mercedem suam quipeobonũ qđ lib&¬
quitales fuerunt inuidaea terribiliꝑcutit maledictione dicens
Var uobis hrpochritae: Sed secundum apłm. Quigloriatur in dño
glerietur : quilaudem Nonapp&it Necꝓcontu melia contur¬
lsatur. necideo sebonum exestim & homo quãuis ab alio laudetur
quia dr̃ inspector estcor dis. quid enim prodest malo homi Nꝗ
sibonus p̃dicatur: Tumc ueraciter hoc qđ agit bomo qđ bonũ est
quando dõ placere desiderat aquohab &. quicquid bonihab& uel
facit quibona agereuideatur & ꝑhaec ñ dõ sed hominibus pla¬
cerecupit inuanũ laborat &inuentũ seminat magnũ seunausq¬

Expanded text:
non faciatis bona, ut ab hominibus vanam laudem habeatis; sed quidquid homo facit boni, pro Dei amore et salute animae suae, et fraterna charitate faciat. Ideo ipse Dominus dixit de quibusdam, qui eleemosynas faciunt, vel orationes et jejunia, ut ab hominibus laudem accipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibqui tales fuerunt in Judaea, terribili percutit maledictione, dicens: Vae vobis, hypocritae . Sed, secundum Apostolum, qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui enim laudem non appetit, necbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bonus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum seminat. Magnum se unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
nimi pacientia & longanimitas & ꝑseuerantia in bonis operib
eluicteria contraomnia uitiorũ genera. Temperantia estt
tonus uitae modus nequidnimis henio uł am& uł odiohabeat
sedomnis uitȩ huius uarietates considerata temper& diligentiu
aecuero infide & caritate ab seruamibus aecernae gloriae abipi
ueriate xp̃o ihũ p̃mia pollicentur: Nulla melior est sapien

Expanded text:
animi patientia et longanimitas, et perseverantia in bonis operibus, animi patientia et longanimitas, et perseverantia in bonis operibus, et victoria totius vitae modus, ne quid nimis homo vel amet, vel odio habeat; sed omnes vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Haec vero in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa Veritate Christo Jesu praemia pollicentur. Nulla melior est sapien
Abbreviated transcription (Latin):
octototius impietatis duces cũ exercitibus suis & fortissimi contra
humanũ genus diabolicae fraudis bellatores quidõ auxiliame
Vna gloriam ꝑ caritatem dĩ. Igitur & his thristianae religionis
dueioribus quos opposuimus diabolicȩ impietatis bellãtorib
quattuor p̃sunt duces gloriosissummi quorũ nomina haeesunt
prudentia iustitia fortitudo temperantia Cał XXXU
DE UIRTUTIBUS QUAT IUO R
rimo sciendum est quid sit uirtus. Virtus animihabitus naturas
decus uitae: ratio: morũ pi& is cultus diuinitatis honor hominis
saet̃ nae beatitudinis merium Cuius partessunt ut diximꝰ. quat¬
cauendum sit hommi uel quid faciendum & hocest qđ g
psalmolegitur Deuerte amalo & facbonum Iustitiaest
animi nabilitas. unicuiq rei propriam ⁊ribuens dignitatem
nhac diuinitaus cultus & humanitatis iura &iustaiudi¬
cia dequitas totius uitae conseruatur. fortitudo ist magna

Expanded text:
octo totius impietatis duces cum exercitibus suis, et fortissimi contra octo totius impietatis duces cum exercitibus suis, et fortissimi contra humanum genus diabolicae fraudis bellatores, qui, Deo auxiliante, ntiam vincitur. Igitur ex his Christianae religionis ductoribus, quos opposuimus diabolicae impietatis bellatoribus, quatuor praesunt duces gloriosissimi, quorum nomina haec sunt: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. CAPUT XXXV. De virtutibus quatuor. Primo sciendum est quid sit virtus. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum pietas, cultus divinitatis, honor hominis, aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt, ut diximus, quatcavendum sit homini, vel quid faciendum: et hoc est, quod in Psalmo legitur: 145 Diverte a malo, et fac bonum . Justitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, et humanitatis jura, et justa judicia, et aequitas totius vitae conservatur. Fortitudo est magna
Abbreviated transcription (Latin):
indignatio p̃sumptio blasphemiaȩ sanguis effusio homicidiax
ulciscendi cupiditas iniuriarũ memoria. Qua euincitur propa¬
cientiam & longanimitate & ꝑ rationem intellectualem quẽd s̃

Expanded text:
indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria. Quae vincitur per patientiam et longanimitatem, et per ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Quaritia est nimiũ diuitiarum ad quirendi habendi uel tenendi
cupiditas quae pestis implebilis est sicut hydropicus. Qari
inhabendo modus illinonerit indesiderando Cuius genera sunt
uiolentiae. Inquietudo iniusta iudicia contemptus ueritatis. fu¬
turae beatitudinis obliuio obduratio cordis. quae fitcontraria
misericor diae & elemosynis in pauperes & totius pietatis inmiseros
quaeuincitur ꝑtimorem dĩ & ꝑfrat̃nam caritatem & ꝑ opera mise¬
ricordiae & ꝑelemosynas in pauperes . & ꝑspemfutdirae beatitu¬
ra una est deocto uitiis principalibus. Quaesiratione ñ regitus
infurorem uertitur itaut homo suianimi in potens erit faciens
quae non conuenit. Haec enimsi corde insidit: omnẽ eximit¬
ꝓuidentiam abeo facti. Nec iudicium recte discretionis inquire
re Nechoneste contemplationis uirtutem nec maturitatẽ consi¬
idest ira pullulat tumor mentis. rixae contumeliae clamor

Expanded text:
Avaritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui in habendo, modus illi non erit in desiderando. Cujus genera  Msviolentiae, inquietudo, injusta judicia, contemptus veritatis, futurae beatitudinis oblivio, obduratio cordis. Quae fit  Ms., quae est contraria misericordiae, eleemosynis in pauperes, et toti pietati in miseros. Quae vincitur per timorem Dei, et per fraternam charitatem, et per opera misericordiae, et per eleemosynas in pauperes, et per spem futurae beatitura una est de octo vitiis principalibus, quae si ratione non regitur, in furorem vertitur: ita ut homo sui animi impotens erit  Ms., fiat, faciens quae non convenit. Haec enim si cordi insidit  Ms., iprovidentiam ab eo facti, nec judicium recte discretionis inqre, nec honestae contemplationis virtutem, nec maturitatem consiid est ira, pullulat tumor mentis, rixae et contumeliae, clamor,
Abbreviated transcription (Latin):
umiiasd a acus nũ et septomibdomadibusa casei couorũ esumorosuo
monori sattiusaeseiuntur quoq nofsicu ꝓtalia iporũ conseripta
Insicatit igtum sntaschamore iudeorumsu a tare partir
cumdomi nico cor por ũ benedicero &offerto Quin&ntprebendo
sam q omna ⁊ auia penes nosderuea bar basradire s aas nonabi nauon
ra im admona dit̃ fac tom saltu ad etiscopatus apicemimprruli
iap uedoniner consu tnidine libel la fidei si sȩ ab illis euipillero¬

Expanded text:
ante Pascha a carnium, et septem hebdomadibus a casei et ovorum esu more suo non cessamus. Mentiuntur quoque nos, sicuti per alia ipsorum conscripta indicatur, agnum in pascha, more Judaeorum, super altare pariter cum Dominico corpore benedicere et offerre. Quin et eprehendere satagunt, quia penes nos clerici barbas radere suas non abnuunt, ratum ac monachum factum, saltu ad episcopatus apicem imperiali et praeter omnem consuetudinem, libellum fidei, si se ab illis recipi ve
Abbreviated transcription (Latin):
locum in homine quẽ in opere inuenit bono quã in eo queor
otiosum reperit: & ni hil boniagentem : xxxiii DETUS TIta
ris uuae duo sunt genera : Sunum salutiferum Altrrũ
pestiferum Tristitia salutaris est quomodo depeccatis suis.a¬
nimus contristatur peccatoris. & ita contristatur ut confessio¬
nem & penitentiam agere quaerit & conuertise addm̃ desidero
Alia est tristitia huius scłi quae mortm operatur animae
quaenihil inbono opere proficere ual& quae animũ ꝑturbat.¬
& saepe in desperationem mittit. & futurorũ spem. abstrahit
rum. Exipsa nascitur malitia rancor animi pusilla¬
nimitas amaritudo. desperatio. Sepe&iam & praesentis uitar
nulla delectatio quaruin citur la&itia spiritali & spes futuroru

Expanded text:
locum in homine quem in opere invenit bono, quam in eo quem locum in homine quem in opere invenit bono, quam in eo quem otiosum reperit et nihil boni agentem. CAPUT XXXIII. De tristitia. Tristitiae duo sunt genera: unum salutiferum, alterum pestiferum. Tristitia salutaris est, quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris, et ita contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et converti se ad Deum desideret. Alia est tristitia hujus saeculi, quae mortem operatur animae, quae nihil in bono opere proficere valet, quae animum perturbat, et saepe in desperationem mittit, ut futurorum spem abstollat  Ms., auferat bonorum. Ex ipsa nascitur malitia, rancor, animi pusillanimitas, amaritudo, desperatio. Saepe etiam et praesentis vitae nulla delectatio. Quae vincitur per laetitiam spiritualem, et spem futuro
Abbreviated transcription (Latin):
ubidõ dicitur Dimit te nobis debita nr̃a sicut & nosdimittimꝰ
debitoribus Nris C XXXII. DE ACCIDIA
ccidia est pestis quaedõ famulantibus multũ nocere ꝓbatur
Dum otiosus homotorpescit in desideriis carnalibus Nec
nec in aduitorio fraterm laboris hilarescit sed tantũ concupis¬
cit & desiderat : & ociosa mens ꝑ omnia discurrit. haecest quae
maxime monachos excutit decella in sȩculũ & deregulari com¬
uersatione i eciteos in abrupta uitiorum Quaecũ miserabilem
obsid& mentem multis eam inficit miseriis. quae multa docei
mala Dequa nascitur somnolentia pigritia operis boni inste¬
bilitas loci ꝑuagatio deloco in locum tepiditas laborandi tediũ
beatitudinis Per confessionem temptationis quã in mentebabo
Estabilitatem loci & propositisui atq exeratium cuius habcartis
& laboris uel orationũ & uigiliarũ instantiam ut nũquã otiosus
inueniatur seruus dĩ. Difficilius inuenit diabolus tẽptandi

Expanded text:
o dicitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . CAPUT XXXII. De acedia. Acedia est pestis, quae Deo famulantibus multum nocere probatur, dum otiosus homo torpescit in desideriis carnalibus, nec nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime monachos excutit de cella in saeculum, et de regulari conversatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, taedium ae praemiorum beatitudinis, per confessionem tentationis, quam in mente habet, per stabilitatem loci et propositi sui, atque exercitium cujuslibet artis et laboris, vel orationum et vigiliarum instantiam, ut nunquam otiosus inveniatur servus Dei. Difficilius invenit diabolus tentandi
Abbreviated transcription (Latin):
coramur implerecuius iustitiaco pusest proprium suacuq tribuere dõnosa quo
sumus factireddamus Net dominari nobis quibus iaturaliter praepositi ꝑmitt

Expanded text:
conamur implere, cujus justitiae opus proprium, sua cuique tribuere, Deo nos, a quo conamur implere, cujus justitiae opus proprium, sua cuique tribuere, Deo nos, a quo sumus facti, reddamus, nec dominari nobis ea quibus sumus naturaliter praepositi, permitt
Abbreviated transcription (Latin):
aliquosposunt nec prudents secircumuenir⁊ permittunt ꝗm quidem hactius tis
nultum aincios cularis aomundialis prudent ue distatquodillud cortuno tlna
haccur tsanatuti a ccessi omne corrupta acsiomnibus quibu s potest̃ prodosiẽ festnat uc¬
racitir pri densũteimeritisomnum quie pertum dnõ ad quiruntur fructusadores
to sedom̃ ordodispututionis de poscit utitũ de prudentia quacprincioalis ẽstcurt̃ primo
ponetur in loco restatquoque quid sit iustitia aperire. DEIUSTΑ
etat quinobisominabona quaȩ habemus concessit. Ipsa quippeiustt acrationa¬
li tirdicituriustitiaqua fiuntiusti quicam fuerintoperati. Exquamanat aequitas
quaenos factutomnium necessitates hominum nr̃as essedicamus. Nat nobistantũ
seditiumn generihuma nonosnaitos essecredamus. Quaproptersinhacuita iuftitũ

Expanded text:
aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Quandoquidem haec virtus aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Quandoquidem haec virtus multum a vitio saecularis ac mundialis prudentiae distat, quod illud corrumpit sana, haec vero sanat vitia, accessione corrupta: ac sic omnibus, quibus potest, prodesse festinat veraciter prudens: ut ejus meritis omnium qui per eum Domino acquiruntur, fructus accrescat: sed quoniam ordo disputationis deposcit ut etiam de prudentia, quae principalis est virtus, primo poneretur in loco, restat quoque quid sit justitia aperire. CAPUT VIliberati: qui nobis omnia bona quae habemus concessit. Ipsa quippe juste ac rationabiliter dicitur justitia, qua fiunt justi qui eam fuerint operati. Ex qua manat aequitas, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus; nec nobis tantum, sed etiam generi humano nos natos esse credamus. Quapropter si in hac vita justitiam