comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑfruunt᷑. Hoc si platonici malunt eos
qm deos d̃icẽ. eisq annumare qͦs a sũ¬
mo deo ꝯditos deos scͥbit. eoꝵ auctor⁊
magister plato: dicant qͦd uolunt: ñ
enĩ cũ eis de u̾boꝵ ꝯtrou̾sia laboran¬
dũ. ẽ. Si enĩ sic immortales ut tam̃ a
sũmo deo factos. et si ñ ꝑ se ipsos s ei a
qͦ facti st̃ adherendo. beatos. eẽ. dicunt.
hoc dicunt qͦd dicimꝰ: qͦlibet eos noiẽ
appellent. Hanc autẽ platonicoꝵ. eẽ. sa¬
pientiã. siuie om̃iũ siue melioꝵ: in eoꝵ
litt̾is inueniri. pot̾. Nam et de ipso no¬
mine qͦd huiꝰmodi ĩmortalẽ beatãq
c̾at᷑am deos appellant. ideo int̾ nos et
ipsos pene nulla dissensio. ẽ: qͥa et in
nr̃is sacͥs litt̾is legit᷑: ds deoꝵ dñs lo¬
cutꝰ. ẽ: et alibi. confitemini deo d̃oꝵ:
et alibi. rex magnꝰ suꝑ om̃s deos. Illud
tum sit: deinceps ostendit᷑. Seqͥt᷑ enĩ:
qm̃ om̃s dii gentiũ demonia: dñs autẽ
cȩlos fec̃. Suꝑ om̃s gͦ deos dix̃. s gentiũ.

Expanded text:
st. Hos si Platonici malunt deos quam daemones dicere eisque adnumerare, quos a summo Deo conditos deos scribit eorum auctor et magister Plato: dicant quod uolunt; non enim cum eis de uerborum controuersia laborandum est. Si enim sic inmortales, ut tamen a summo Deo factos, et si non per se ipsos, sed ei, a quo facti sunt, adhaerendo beatos esse dicunt: hoc dicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appellent. Hanc autem Platonicorum esse sententiam, siue omnium siue meliorum, in eorum litteris inueniri potest. Nam et de ipso nomine, quod huius modi inmortalem beatamque creaturam deos appellant, ideo inter nos et ipsos paene nulla dissensio est, quia et in nostris sacris litteris legitur: Deus deorum dominus locutus est, et alibi: Confitemini deo deorum, et alibi: Rex magnus super omnes deos. Illud tum sit, deinceps ostenditur. Sequitur enim: Quoniam omnes di gentium daemonia, Dominus autem caelos fecit. Super omnes ergo deos
Abbreviated transcription (Latin):
Illud uͦ uͥ dr̃ ds deoꝵ: ñ pot̾ intelligi
d̃s demonioꝵ: et rex magnꝰ suꝑ õs d̃os
absit ut dicat᷑ rex magnꝰ suꝑ omia de¬
monia. S hoies qͦ in pͦpło dĩ: eaclems¬
t᷑a deos appellat. Esgo inqͥt dixi dii e¬
tis: et filii excelsi om̃s. Potest itaq in¬
telligi hoꝵ deoꝵ ds̃ qͥ dictꝰ. ẽ. ds deoꝵx

Expanded text:
itur, Deus deorum, non potest intelligi Deus daemoniorum: et Rex magnus super omnes deos, absit ut dicatur Rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum Deus, qui dic
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ q uoluntatẽ q̃ tã certissima qͣm po¬
tentissima. ẽ om̃ium sp̃s eiꝰ participa¬
tione cognosce̾: qͦd scĩs angłis recta dis¬
c̾tione donatum. ẽ. Itaq ñ solũ et̾ni ue¬
rum &̃ beati st̃. Bonũ autẽ quo beati s̃
dii: illiꝰ ẽ. a quo c̾ati st̃. Illiꝰ quippe inde

Expanded text:
ique voluntatem, quae tam certissima quam potentissima est omnium, Spiritus ejus participatione cognoscere; quod sanctis Angelis recta discretione donatum est. Itaque non solum aeterni, verum etiam beati sunt. Bonum autem quo beati sunt, Deus illis est, a quo creati
Abbreviated transcription (Latin):
suas aliqñ p̃nunciant. Deniq sepe isti
nuꝗͣm illi om̃mio fallunt᷑. Nliud. ẽ enĩ
temꝑalib temꝑalia. et mutabiliꝰ mu¬
tabilia. ꝯiectare. eis q tẽꝑalem et muta¬
bilẽ modũ suȩ uoluntatis et facultatis
inserere: qͦd demonib certa ratione
ꝑmissum. ẽ: aliud autẽ uietins atq inc̃¬
mutabilib di legib que in eiꝰ sapien

Expanded text:
saepe isti, numquam illi omnino falluntur. Aliud est enim temporalibus temporalia et mutabilibus mutabilia coniectare eisque temporalem et mutabilem modum suae uoluntatis et facultatis inserere, quod daemonibus certa ratione permissum est; aliud autem in aeternis adque incommutabilibus Dei legibu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que infra st̃: et qͦd illud. ẽ. ñ st̃.
seq ipsos int̾ illa ꝯtempnũt: ut ex to
to qͦt boni st̃ eo bono ex quo boni st̃ ꝑ
fruant᷑: et ideo certiꝰ &e tẽporalia et
mutabilia ista nouert̃: qͥa eoꝵ pͥnci¬
pales causas in ubo dĩ ꝯspiciunt. ꝑ qͦd
factus. ẽ. mundꝰ. Qͥb causis quedã ꝓ¬
bant᷑. quedã reꝑbant᷑: cuncta ordinã

Expanded text:
omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt seque ipsos inter ito, quod boni sunt, eo bono, ex quo boni sunt, perfruantur. Et ideo certius etiam temporalia et mutabilia ista noverunt; quia eorum principales causas in Verbo Dei conspiciunt, per quod factus est mundus: quibus causis quaedam probantur, quaedam reprobantur, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
maligioꝵ spiũ potiꝰ qͣm infirmitati¬
hoiim possint. eẽ. ꝯspicuã. Deniq qñ
ea paululũ suppͥm̃da iudicauit. et ali¬
qͣndo altiꝰ latuit: dubitauit de illo de¬
monũ pͥnceps. eũq tẽptauit an xp̃s
ect̾ ex plorans. qͣntũ se tẽptari ipse ꝑ¬
misit. ut hoiem quẽ gerebat ad nr̃e i¬
nutationis tẽꝑ aret exemplũ. ꝑost il¬
lam uͦ tẽptationẽ cũ angłi sic̃ scͥptũ. ẽ.
ministrarent ei boni utiq et scĩ: ac ꝑ
hoc sp̾ib ĩmmindis metuendi et trem̃¬
di magis mag̃q ĩnotescebat demoni¬
b qͣntꝰ. eet: ut ei iuibenti qͣmuis in illo
contẽptibilis uidet᷑ carnis infirmitas.
nis om̃is tẽꝑaliũ rerũ scientia qͣ inflã¬
mant᷑ demones uilis. ẽ. ñ qͦd earũ ig¬
nari fint: s qͦd illis dĩ qua scĩficant᷑
caritas cara. ẽ. p̃cuius ñ tantũ in corꝑa¬
li. uerũ ẽ incõmutabili et mesfabili
pulchritudine. cꝰ scõ amore mardesct̃

Expanded text:
malignorum spirituum potius quam infirmitatimalignorum spirituum potius quam infirmitatihominum possint esse conspicua. Denique quando ea paululum subprimenda iudicauit et aliquanto altius latuit, dubitauit de illo daemonum princeps eumque tentauit, an Christus esset explorans, quantum se tentari ipse permisit, ut hominem, quem gerebat, ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illam uero tentationem, cum angeli, sicut scriptum est, minihoc spiritibus immundis metuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei jubenti, quamvis in illo contemptibilis videretur carnis infirmitas, ium temporaliumque rerum scientia, qua inflantur daemones, uilis est: non quod earum ignari sint, sed quod illis Dei, qua sanctificantur, caritas cara est, prae cuius non tantum incorporali, uerum etiam incommutabili et ineffabili pulchritudine. cuius sancto amore inardescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
demones cẽ hoc ita sciunt: ut idem
dño infirmitate carnis indiito dixe¬
rint. Qͥd nob̃ et tͥ ihu nazarene: T̃le¬
nisti ante tempꝰ ꝑdẽ nos. Carũ ẽ in
his ub̃ qͦo in eis et tanta scientia erat:
et caritas ñ erat. Penam qͥppe suam
formidabant ab illo: ñ in illo isticiã
diligebãt. Tantũ uͦ eis innotuit. qnͣtum
noluit. tantũ aut̃ uoluit qͣntũ opor¬
tuit: s innotuit ñ sic̃ angłis scĩs qͥ ei
scđm id qͦd dĩ uerbũ. ẽ. participata
ȩtu̾itate ꝑfriunit᷑. s sic̃ eis t̾rendis in¬
notescendũ fut: ex quoꝵ tyramnca qͦ¬
dã mͦ potestate fuerat lib̾at᷑us p̃desti¬
natos in suũ regnũ: et głam semꝑue
racẽ et u̾acit̾ sempit̾nã. Innotuit gͦ
demonib ñ ꝑ id quod. ẽ. uita etn̾a et
lum̃ incõmutabile qͦd illuminat pi¬
os: cui uiuendo ꝑ fidem que in illo
.ẽ corda mundant᷑. s ꝑ quedã tẽꝑalia
sue uirtutis effecta. et occultissime si¬
gna p̃sentiȩ que angłicis sensib cẽ

Expanded text:
daemones etiam hoc ita sciunt, ut eidem Domino infirmitate carnis induto dixerint: Quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere nos? Clarum est in his uerbis, quod in eis et tanta scientia erat, et caritas non erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed innotuit non sicut angelis sanctis, qui eim id quod Dei Verbum est, participata aeternitate perfruuntur; sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodammodo potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper veracem et veraciter sempiternam. Innotuit ergo daemonibus, non per id quod est vita aeterna, et lumen incommutabile quod illuminat pios, cui videndo per fidem, quae in illo est, corda mundantur; sed per quaedam temporalia suae virtutis effecta et occultissimae signa praesentiae, quae angelicis sensibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mñ quidem sũmũ om̃iũ c̾ato¬
rem quẽ nos uerũ dm̃ dicimꝰ.
fio aplatone p̃dicari asseuerat: qͦd ip¬
se sit salus. qͥ ñ possit penuria sermo¬
nis humani qͣmius oratioẽ uł modice
cõp̃hendi: uix aut̾ sapientib uiris. cũ
se uigore anuni qͣntũ licuit a corꝑe
remouert̃ intellectũ huiꝰ dĩ : id qͦ int̾¬
dũ uelut in altissimis tenebris rapi¬
dissimo choruscamine lum̃ candidũ
int̾micare. Si gͦ supra omĩa u̾e sũmꝰ
ds intelligibili et inesfabili quadam
p̃sentia. et si uit̾dlum et si tã ꝗͣ rapidis¬
simo choruscamine lum̃ candidũ int̾¬
micans. ad est tñ sapientiũ m̃tib c̃ se
qͣntũ licuit a corꝑe remouer̃t: nec ab
eis ꝯtaminari pot̾. Qͥd ẽ qͦd isti dii¬

Expanded text:
um creatorem, quem nos uerum Deum dicimus, sic a Platone praedicari adseuerat, quod ipse sit solus qui non possit penuria sermonis humani quauis oratione uel modice conprehendi; uix autem sapientibus uiris, cum se uigore animi quantum licuit a corpore remouerunt, intellectum huius Dei, id quoque interdum uelut in altissimis tenebris rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicare. Si ergo supra omnia uere summus Deus intellegibili et ineffabili quadam praesentia, etsi interdum, etsi tamquam rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicans, adest tamen sapientium mentibus, cum se quantum licuit a corpore remouerunt, nec ab eis contaminari potest: quid est q
Abbreviated transcription (Latin):
b sint satis dicta taliã. Iterũ inquit
ad hoie̾m rationẽq redeamꝰ: ex qͦ diui
no dono hõ aĩal dictũ. ẽ. rationale. ¶i¬
nꝰ enĩ miranda. et si miranda st̃: q̃ de
hoĩe dicta st̃. Om̃iũ enĩ mirabilium
uic̃ ad miratioe̾m. qͦd hõ diunã potu¬
rationẽ inc̾duli. et ñ aĩadu̾tentes ad
cultũ religionẽq diuinã: inuener̃t
artẽ qua esfic̾ent deos: cui inuente
aduinxer̃t uirtutẽ de mundi nata
ꝯuenientẽ: eãq miscentes qm̃ aias fa¬
ce̾ ñ pot̾ant. euocantes aĩas uemonĩ
uł angłoꝵ. eas indider̃t imaginib
scĩs diuinisq misteriis: ꝑ qͣs idola
et benefaciendi. et male uires hab̾e
potuissent. Nescio utrũ sic ꝯfiterẽt᷑
ipsi demones adiurati: qͣm iste ꝯfess

Expanded text:
bus sint satis dicta talia. Iterum, inquit, bus sint satis dicta talia. Iterum, inquit, ad hominem rationemque redeamus, ex quo dno dono homo animal dictum est rationale. Minus enim Miranda, etsi miranda sunt, quae de homine dicta sunt; omnium enim mirabilium uincit admirationem, quod homo diuinam poturationem increduli et non animaduertentes ad cultum religionemque diuinam, inuenerunt artem qua efficerent deos. Cui inuentae adiunxerunt uirtutem de mundi natura conuenientem eamque miscentes, quoniam animas facere non poterant, euocantes animas daemonum uel angelorum eas indiderunt imaginibus sanctis diuinisque mysteriis, per quas idola et bene faciendi et male uires habere potuissent., Nescio utrum sic confiterentur ipsi daemones adiurati, quo modo iste confess
Abbreviated transcription (Latin):
di: et cor eoꝵ uincet᷑ in eis: et cet̾a huiꝰ
modi Ex qͦ gen̾e et illi erant. qͥ uent᷑u
qͦd sciebant uenisse gaudebant: qͣlis sy
xp̃c filiꝰ dĩ uiui. Huic aut̃ egiptio il¬
li sp̃s indicau̾ant futa tẽꝑa ꝑditiois
sue: qͥcẽ p̃sente in carne dño t̾mentes
dixert̃: qͥd uenisti ante tẽpꝰ ꝑdere nos:
Siue qͥa subitũ illis fuit qͦd fut᷑m qͥdẽ
s tardiꝰ opinabant᷑: siue qͦd ꝑditionẽ
suã hãc ipsam dicebãt. qua fiebat ut
cogniti sꝑnerent᷑: et hoo erat ante tẽ¬
pus it ẽ ante tempꝰ indicii. q̃ etna dã¬
loquit᷑ que nec fallit nec fallit᷑: ñ sicut
iste quasi om̃i uento doctͥnȩ. hinc atq
inde ꝑfiat. et falsis uera ꝑmiscens. do¬
let quasi ꝑit᷑am religionẽ: qͣm p̾ea
ꝯfitet᷑ errorem. Post multa enĩ ad hoc¬
ipsum redit: ut̃ it̾ũ dicat de diis qͦs
hoies fecert̃ ita loquens. S iã de tali¬

Expanded text:
eius, et cor eorum uincetur in eis, et cetera huius eius, et cor eorum uincetur in eis, et cetera huius modi. Ex quo genere et illi erant, qui uenturum quod sciebant uenisse gaudebant; qualis SyChristus, filius Dei uiui. Huic autem Aegyptio illi spiritus indicauerant futura tempora perditionis suae, qui etiam praesenti in carne Domino trementes dixerunt: Quid uenisti ante tempus perdere nos? siue quia subitum illis fuit, quod futurum quidem, sed tardius opinabantur, siue quia perditionem suam hanc ipsam dicebant, qua fiebat ut cogniti spernerentur, et hoc erat ante tempus, id est ante tempus iudicii, quo aeterna daloquitur, quae nec fallit nec fallitur, iste quasi omni vento doctrinae hinc atque inde perflatus , et falsis vera permiscens, dolet quasi perituram religionem quam postea confitetur, errorem. ipsum redit, ut iterum dicat de diis quos homines fecerunt, ita loquens: Sed jam de tali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩmutauert̃ głam incorruptibił d̃i
in similitudinẽ imaginis corruptibił
hoĩs: et ceta q̃ ꝯmemorare longũ ẽ.
Multa qͥppe talia dic̃ de uno uero deo
fabricatore mundi qualia i̾tas ht̃:
et nescio qͦmͦ illa obscuratiõe cordis ad
plangat auferri: qͣsi qͥcqͣm sit infeliciꝰ
hoie cui sua figm̃ta dñant᷑. c̃ sit faciliꝰ
ut tãqͣ deos colendo qͦs fec̃ nec ipse sit
homo: ꝗͣ nt ꝑ eiꝰ cultũ diĩ possint eẽ qͦs
fac̃ homo. Citiꝰ enim fit ut homo in ho
sa. saclega. bermes egiptiꝰ. qͥa tempꝰ qͦ
auferrent᷑ uent᷑m sciebat. dolebat:
s tñ imprudent̃ dolebat ꝗͣ imprudẽt̃
sciebat. Non enĩ hec ei reuelau̾at sp̃c
et ecce ipsi ñ st̾ dii. Et alio loco. Erit
in illo die dic̃ dñs. ext̾minabo noĩa si¬
mulachraꝵ atra: et ñ iã erit eoꝵ me¬
moria. ꝑprie uͦ de egypto qͦd ad hãc
rem attinet: ita sc̃s isaẏas ꝓpħat. E mo¬
uebunt᷑ manu facta egyptioꝵ a facie

Expanded text:
orrupti Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et cetera, quae commemorare longum est. Multa quippe talia dicit de uno uero Deo fabricatore mundi, qualia ueritas habet; et nescio quo modo illa obscuratione cordis ad plangat auferri quasi quicquam sit infelicius homine, cui sua figmenta dominantur; cum sit facilius, ut tamquam deos colendo, quos fecit, nec ipse sit homo, quam ut per eius cultum di possint esse, quos fecit homo. Citius enim fit, ut homo in honsa sacrilega Hermes Aegyptius, quia tempus, quo auferrentur, uenturum sciebat, dolebat; sed tam inpudenter dolebat, quam inprudenter sciebat. Non enim haec ei reuelauerat sancet ecce ipsi non sunt di; et alio loco: Erit in illo die, dicit Dominus, exterminabo nomina simulacrorum a terra, et non iam erit eorum memoria; proprie uero de Aegyptoem adtinet, ita sanctus Esaias prophetat: Et mouebuntur manufacta Aegypti a facie
Abbreviated transcription (Latin):
dñs autẽ cȩlos fec̃. Qͥd gͦ doluit uen¬
turũ suisse tẽpꝰ. quo auferret᷑ cultꝰ ido¬
loꝵ: et in eos qui dm̃ colerent dñatio
demonioꝵ: Malo sp̃u instigatꝰ semꝑ
uolebat istã captiuitatẽ mane̾: qua
tnsacta psalmꝰ canit edificari domũ
in om̃i t̾ra. Pnũciabat illa hermes do
lebat et dolebat auferri: ñ a pruden¬
tib et sidelib et religiosis: s ab errã¬
tib et inc̾dulis. et acultu diuinȩ reli
gionis ausis eẽ. insituta miris modis
coactꝰ ẽ confiteri: qͥ qͣmus eos appellet
deos tñ c̃dic̃ atalib hoĩb factos. quales
eẽ utiq ñ debemꝰ: uelit nolit ostendit

Expanded text:
dominus autem caelos fecit. Qui ergo doluit uenturum fuisse tempus, quo auferretur cultus idolorum et in eos, qui colerent, dominatio daemoniorum, malo spiritu instigatus semper uolebat istam captiuitatem manere, qua transacta psalmus canit aedificari domum in omni terra. Praenuntiabat illa Hermes dollebat et dolebat auferri, non a prudentibus et fidelibus et religiosis, sed ab errantibus et ingionis aversis esse instituta, miris modis coactus est confiteri. Qui quamvis eos appellet deos, tamen cum dicit a talibus hominibus factos, quales esse utique non debemus, velit nolit, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
pi qͦd egyptꝰ imago sit cęli: an qͦd.ẽ.
ueriꝰ tͣnslatio ac descensio om̃iũ quȩ
gub̃nant᷑ atq exercent᷑ in cȩlo: ac sic
dicendũ ẽ. ueriꝰ tr̾a nr̃a mundi totiꝰ
tios. in cassũ pia m̃te diunitatẽ sedu¬
la religione seruasse. Deinde multis
u̾b̾ hermes hc̃ locũ exseqͥt᷑: in qͦ uidet᷑
ẽ ueracioratq scĩor. tanto uehem̃tiᷤᷤ &
lib̃ius cũcta fallacia figm̃ta subu̾tet.
ut grã uerissimi saluatoris lib̾et hoĩẽ
ab eis diis qͦs fec̃ homo: et ei deo se sub¬
dat a qͦ factus. ẽ homo. S hermes cũ
ista p̃dic̃. uelut amicꝰ eisdẽ ludificati¬
uident̃ expͥmit: s tãqm ea tollerent᷑
atq delerent᷑. quoꝵ obsecratione ce¬
lestis similitudo custodiret᷑ in egipto:
ita hec futa deplorans luctuosa qͦdã¬
mͦ p̃dicatione testat᷑. Erat enĩ de his
de quib dic̃ apło: qͦd cognoscentes dm¬

Expanded text:
pi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod est pi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod est uerius, translatio aut descensio omnium quae gubernantur adque exercentur in caelo. Ac si dicendum est uerius, terra nostra mundi totiustios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quo uidetur est veracior atque sanctior, tanto vehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subvertit; ut gratia verissimi Salvatoris liberet hominem ab eis diis quos facit homo, et ei Deo subdat a quo factus est homo. Sed Hermes, cum ista praedicit, velut amicus eisdem ludificatividenter exprimit; sed tanquam ea tollerentur atque delerentur, quorum observatione coelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans, luctuosa quodammodo praedicatione testatur. Erat enim de his, de quibus dicit Apostolus, quod cognoscentes D
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs o asclepiuimq cognosce. Dñs inqͥt
et pat̾ uł qͦd.ẽ sũmꝰ ds̃ ut effector. ẽ.
deoꝵ celestiũ: ita hõ factor. ẽ deoꝵ qͥ ĩ
templis sunt humana ꝓrimitate cõ¬
tenti. Et paulo post. Ita humanitas
inqͥt semꝑ menor natȩ et originis suȩ
in illa diuinitatis suȩ imitatioẽ ꝑseue¬
rat: ut sicuti pat̾ ac dñs. ut sui similes
eent dõs fec̃ ȩtnos: ita humanitas d̃os suoᷤᷤ
ex sui uultꝰ similitudine figaret. Hic
c̃asclepiꝰ ad quẽ maxime loq̃bat᷑ ei res¬
pondiss atq dixiss: statuas dicis otris¬
megiste: Tũ ille. Statuas o inqͥt ascle¬
pi uides qͣtiiꝰ tu ipse disfidas statuas
aiatas sensu et spu plenas. tantaq fa¬
cientes et talia. statuas fut᷑oꝵs p̃scias.
eaq sorte uates om̃s multis q aliis reb
p̃dicentes: imbecillitates hominib fa¬
cientes easq curantes. Tristiciã leci¬
ciamq ꝓ meritis. An ignoras o ascle¬

Expanded text:
hominis, o Asclepi, uimque cognosce. Dominus, inquit, hominis, o Asclepi, uimque cognosce. Dominus, inquit, et Pater uel quod est summum Deus ut effector est deorum caelestium, ita homo fictor est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque dixisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas, inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facientes easque curantes, tristitiam laetitiamque pro meritis. An ignoras, o Ascle
Abbreviated transcription (Latin):
ille autẽ egyptiꝰ alios deos. eẽ. dic̃ a si¬
mo deo factos: alios ab hominib hoc
qͥ audit sic̃ ame positũ ẽ putat dici
de simulachris. qͥa oꝑa st̃ manuũ ho¬
minũ: at ille uisibilia et contrectabi¬
lia simulachra. uelut corꝑa deoꝵ es.
asserit: inesse aut̾ his qͦs dam sp̃c in¬
uitatos qͥ ualeant aliqͥd sine ad nocẽ¬
dũ siue ad desidia ñ nulla ꝯplenda eoꝵ
a qͥb eis diuini honores et cultꝰ obseqͥa
deferunt᷑. Hos gͦ sp̃s intusibiles ꝑart̃
qͣnam uisibilib reb corꝑalis materiȩ
copulare. ut sit̃ qͣsi animata corꝑa ilł
spib dicata et subdita simulachra. hoc
eẽ dic̃ deos facẽ: eamq magnã et mi¬
rabilẽ dõs faciendi accepisse homines
potestatẽ. Huiꝰ egyptii uerba. sic̃ in no¬
strã linguã int̾pretata st̃ ponã. Et qm̃
de cognatiõe inquit et consortio hõiũ
deoꝵ q nob̃ indicit᷑ sermo: potestatẽ

Expanded text:
Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a suIlle autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla conplenda eorum, a quibus eis diuini honores et cultus obsequia deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Huius Aegyptii uerba, sicut in nostram linguam interpretata sunt, ponam. \'Et quoniam de cognatione, inquit, et consortio hominum deorumque nobis indicitur sermo, potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
reno corꝑe. s electo in auxiliũ deo ue¬
ro. pia m̃te facillime suꝑant: s mul
tis plane participatiõe uere religiois
indignis tamꝗͣ captis subditisq dñant.
quoꝵ maxime partĩ mirabilib et fal¬
lacib signis siue factoꝵ siue p̃dictoꝵ
aliqͣnto attentiꝰ et cdiligentiꝰ intuentib
ñ potuert̃ ꝑsuacdẽ qͦd dii sint. atq int̾
deos et hoĩes int̾nuncios: ac benesicioꝵ
ĩpetͣ᷑ tores se. eẽ. finxert̃: si tñ ñ istum
saltĩ honorẽ hoies eis deferendũ pu¬
los uidebant. deos autẽ om̃s bonos uo¬
lebant. nec aubebant tñ om̃ino indlig¬
nos dice̾ honore diuino: maxime tñ¬
ne offendent pͦpłos aqͥb eis c̾nebant ĩ¬
uet̾ata suꝑsticione ꝑ tot sac᷑ et tẽpla
seruiri. Nam diu̾sa de illis hermes ȩ¬
giptiꝰ quẽ trismegistũ uocant. sensit
sos deos necessarii indeant᷑: cultũ eoꝵ
a suꝑnoꝵ deoꝵs religione ñ separat:

Expanded text:
reno corpore, sed electo in auxilium Deo uereno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed tis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum aliquanto adtentius et diligentius intunon potuerunt persuadere quod dii sint, atque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum impetratores se esse finxerunt: si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum pulos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri. CAPUgyptius, quem Trismegistum uocant, sensit sos deos necessarii uideantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat.
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliena s eoꝵ dem ñcioꝵ: atq his
contraria ñ sinant᷑ bona nosse philo¬
sophoꝵ. c̃ illa sint in iniuriã. ista in
toꝵ .iiii. eligendũ. ẽ. ne in quolibet eoꝵ
de diis tã male sentiat᷑: restat ut nul
lomͦ c̾dendũ sit qͦd apuleiꝰ ꝑsuadẽ ni¬
tit᷑. et quic̃q alii st̃ etꝰdem sententiȩ
philosophi: ita. eẽ. medios demones int̾
deos et hoies tamꝗͣ int̾ nuncios et int̃¬
p̃tes. qͥ hinc ferant peticiones nras. in¬
de referant deoꝵ suppetias: s eẽ. sp̃s¬
nocendi cupidissimos. a insticia peni¬
tꝰ alienos. suꝑbia tumidos. inudia li¬
iudos. falacia callidos: qͥ in hoc qͥdẽ
aere habitant: qͥa de celi suꝑioris sub¬
limitate delicti. merito ir reg̾ssibuilis
tnͣsg̾ssionis. in hoc sͥ cõgruo uelut car¬
cere p̃dãpnati st̃ : nec tanĩ qͥa supra
t̾ras et aquas aeri locꝰ ẽ ideo et ipsi st̃
meritis suꝑiores hominib. qͥ eos ñ ter¬

Expanded text:
nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in torum quatuor eligendum est, ne in quolibet eorum de diis tam male sentiatur; restat ut nullo modo credendum sit quod Apuleius persuadere nititur, et quicunque alii sunt ejusdem sententiae philosophi: ita, esse medios daemones inter deos et homines tanquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum suppetias; sed esse spnocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non ter
Abbreviated transcription (Latin):
q cognoscunt: ut ñ solũ malignos
demones deoꝵ dignitati et platonis
religioni. contria cupientes atq fa¬
cientes. a suo accessu ñ arceant: uerũ
c̃ẽ ꝑ illos malos ꝓpinqͦs. platom bono
longinqͦ dona tnͣsmutãt. Sic enĩ eos
elem̃toꝵ quasi cathena series colliga¬
uit: ut illis aqͥb cͥminant᷑ ꝯtuingi pos¬
sint huit a qͦ defendunt᷑ ñ possint:
utrũq scientes s aeris et t̾rȩ tnͣsimu¬
tare pondera ñ ualentes. Iã qͦd reliquũ
.ẽ. si qͣrtũ elegerint: peiꝰ ẽ cetis. Qͥs enĩ
ferat si poetaꝵ de diis ĩmortalib cri¬
minosa sigñta. et theathroꝵ indigna
ludibria. suamq in his om̃ib ardentis¬
simã cupiditatẽ. et suanissimã uolup¬
tatẽ diis demones ñciauert̃. et qͦd pla¬
to philosophica gͣuitate de optima
re publica hec omĩa censuit remonẽ¬
da tacuer̃t: ut iam dii boni ꝑ tales
ñcios nosse cogant᷑ mala pessimoꝵ:

Expanded text:
que cognoscunt, ut non solum malignos que cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes atque facientes a suo accessu etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant? sic enim eos elementorum quasi catenata series conligauit, ut illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defenduntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris. Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum,
Abbreviated transcription (Latin):
suri sunt ñ licuisse diis bonis
habitare c̃bono platone: qͣndo eoꝵ
iniurias ꝓhibebat: et habitasse c̃ demo¬
nib malis. qũ eoꝵ inuiriis exultabãt.
cũ dii boni hoĩem bonũ longe a se po¬
sitũ. ñ nͥ ꝑ malos demones nossent:
qͦs uicinos nosse ñ possunt. Si aut̾ scđ̃m
eleg̾int et utrũq occultatũ a demoni¬
b dixerint. ut dii om̃ino nescirent.
et platonis religiosissimã legẽ. et de¬
monũ sacͥlegã delectationẽ: qͥd in reb
humanis ꝑ uit̾nũtios demones dii nos
se utilit̾ possunt. qͣndo illa nescunt q̃
in honorem bonoꝵ deors religione
bonoꝵ hoĩũ contͣ libidinẽ maloꝵ de¬
monũ decernunt᷑: Si uͦ terciũ elege¬
ruit: et ñ solũ sententiã platonis de
oꝵ inuirias ꝓhibentẽ. s eciã demonũ
neqͥtiã deoꝵ inuiriis exultantẽ ꝑ eos
demones nuncios diis innotuisse res¬
pondint: hoc nunciare. ẽ an multa¬
re: Et dii utrũq sic audiunt. sic utrũ¬

Expanded text:
suri sunt non licuisse dis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum iniurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum iniuriis exultabant, cum di boni hominem bonum longe a se positum non nisi per malos daemones nossent, quos uicinos nosse non possent. Si autem secundum elegerint et utrumque occultatum a daemonibus dixerint, ut di omnino nescirent et Platonis religiosissimam legem et daemonum sacrilegam delectationem: quid in rebus humanis per internuntios dse utiliter possunt, quando illa nesciunt, quae in honorem deorum bonorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum daemonum decernuntur? Si vero tertium elegerint, et non solum sententiaorum injurias prohibentem, sed etiam daemonum nequitiam deorum injuriis exsultantem, per eosdem daemones nuntios diis innotuisse responderint; hoc nuntiare est, an insultare? Et dii utrumque sic audiunt, sic utrum
Abbreviated transcription (Latin):
qñ in eoꝵ societatẽ colendo traduce¬
bat᷑: societatẽ dico ñ idoloꝵ stolidoꝵ
s u̾sutoꝵ demonioꝵ. Nam qͥd st̃ ido¬
la nͥ qͦd eadem scͥptura dic̃. ocłos hñt¬
et ñ udebũt: et qͥcqͥd tale de materi¬
is licet a fabre esfigiatis. tñ uita sensu¬
q carentib dicendũ fuit: S ĩmundi
sp̃c eisdem simulachris arte illa nefa¬
ria colligati: cultoꝵ suoꝵ aias in suã
societatẽ redigendo miserabilit̾ cap¬
tiuau̾ant: unde dic̃ apło. Scimꝰ qͥa
nichil .ẽ. idolum: s que ĩmolant gs̃
demoniis ĩmolant et ñ deõ. Nolo nos
socios fieri demonioꝵ. Post hãc gͦ cap¬
tiuitatẽ qua hoiẽs a malignis demo¬
nib tenebant᷑. domꝰ dĩ edificat᷑ in oĩ
tra: unde titulũ ille psalmꝰ accepit. uͥ
dr̃. Cantate dũo cantic̃ nouũ. cant̾. đ.¬

Expanded text:
quando in eorum societatem colendo traducequando in eorum societatem colendo traducebatur; societatem dico, non idolorum stolidorum, sed uersutorum daemoniorum. Nam quid sunt idola, nisi quod eadem scet non vident : et quidquid tale de materiis licet affabre effigiatis, tamen vita sensuque carentibus, dicendum fuit? Sed immundi spiritus eisdem simulacris arte illa nefaria colligati, cultorum suorum animas in suam societatem redigendo miserabiliter captivaverant. Unde dicit Apostolus: Scimus quia nihil est idolum; sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum : Post hanc ergo captivitatem, qua homines a malignis daemonibus tenebantur, Dei domus aedificatur in omni terra: unde titulum ille psalmus accepit, ubi dicitur, Cantate Domino canticum novum; cant
Abbreviated transcription (Latin):
dolet uent᷑m. eẽ tempꝰ. quo hȩc omĩa
deoꝵ figm̃ta ab hominib instituta.
&ẽ legib iubeant᷑ auferri. ꝯfitet᷑ tn̾ at¬
q expͥmit causas quare ad ista ꝑuen¬
tum sit: dicens ꝓauos suos multo er¬
rore et inc̾dulitate. et animũ ñ adu̾¬
tendo ad cultũ religionemq diuinã
inuenisse hanc artẽ qua fac̾ent deos.
Nos qͥd oportet dicẽ. uł potiꝰ qͥd agere
nͥ qͣntas possumꝰ gr̃as dño deo nr̃o: qͥ
cultu diuinȩ religionis au̾sio. abstu
in sola egipto qͣm solã in isto plangit
cantate dño canticũ uouũ: cant dño
om̃is tra. Titulus qͥppe psalmi huiꝰ
ẽ: qñ domꝰ edificabat᷑ post captii¬
tatẽ. Edificat᷑ enĩ domꝰ dño ciuitas
dĩ que. ẽ. scã eccł̃ia in om̃i tra. pꝰ eam
captiuitatẽ qua illos hoies. de quib
c̾dentib indm tãꝗͣ lapidib uuus do¬
mꝰ edificat᷑: captos demonia posside¬
bant. Neq enĩ qͥa deos homo faciebat
ideo ñ ab eis possidebat᷑ ipse qͥ fec̾at:

Expanded text:
o haec omnia deorum figmenta ab hominibus instituta etiam legibus iubeantur auferri, confitetur tamen adque exprimit causas, quare ad ista peruentum sit, dicens proauos suos multo errore et incredulitate et animum non aduertendo ad cultum religionemque diuinam inuenisse hanc artem, qua facerent deos: nos quid oportet dicere, uel potius quid agere nisi quantas possumus gratias Domino Deo nostro, qui cultu diuinae religionis auersio, abstulin sola Aegypto, quam solam in isto plangit Cantate Domino canticum nouum, cantate Domino omnis terra. Titulus quippe psalmi huius est: Quando domus aedificabatur post captiuitatem. Aedificatur enim domus Domino ciuitas Dei, quae est sancta ecclesia, in omni terra post eam captiuitatem, qua illos homines, de quibus credentibus in Deum tamquam lapidibus uiuis domus aedificatur, captos daemonia possidebant. Neque enim, quia deos homo faciebat, ideo non ab eis possidebatur ipse qui fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃: ñ. ẽ inqͥt in deo p̾scientia om̃iũ
fut᷑oꝵ. Nos adusꝰ istos sacͥlegos ausus
atq impios. et dm̃ dicimꝰ omĩa scire
ante qm fiant: et uoluntate nos face̾
qͥcqͥd a nob̃ ñ nͥ uolentib fieri sentimꝰ
et nouimꝰ. Omĩa uͦ fato fieri ñ dicimꝰ.
ĩmo nulla fieri fato dicimꝰ : qm̃ fati no¬
m̃ uͥ solet aloq̃ntib poni. id. ẽ. in cõs¬
titutione siderũ. c̃ qͥsq conceptꝰ aut
natus. ẽ. qm̃ res ipsa inanit̃ asserit᷑
nichil ualere monstramꝰ Ordinẽ aut̃
causarũ uͥ uoluntas cd̃i plurimũ potꝰ.
neq negamꝰ neq fati uocabulo ñcupa¬
niꝰ nͥ forte ut fatum a fando dictum
intelligamꝰ: id. ẽ. aloquendo. Hon enĩ
abnuere possumꝰ. eẽ. scͥptum in lutis
scĩs. Semel locutꝰ. ẽ. ds̃ duo hec audi¬

Expanded text:
ta sunt, non est, inquit, in Deo praescientia omnium ta sunt, non est, inquit, in Deo praescientia omnium futurorum. Nos aduersus istos sacrilegos ausus adque inpios et Deum dicimus omnia scire antequam fiant. et uoluntate nos facere, quidquid a nobis non nisi uolentibus fieri sentimus et nouimus. Omnia uero fieri fato non dicimus, immo nulla fieri fato dicimus; quoniam fati nomen ubi solet a loquentibus poni, id est in constitutione siderum cum quisque conceptus aut natus est, quoniam res ipsa inaniter adseritur, nihil ualere monstramus. Ordinem autem causarum, ubi uoluntas Dei plurimum potest, neque negamus, neque fati uocabulo nuncupamus, nisi forte ut fatum a fando dictum intellegamus, id est a loquendo; non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec aud
Abbreviated transcription (Latin):
ut confirmaret᷑ negauit p̃scientiã
fut᷑oꝵ: atq ita dũ uult fac̾e liberos.
facit sacͥlegos. Religiosꝰ aut̃ animꝰ u¬
trũq eligit. utrũq ꝯfitet᷑: et fide pi¬
etatis utrũq ꝯfirmat. Qͦmͦ inqͥt: Nã
si ẽ. p̃scientia futͦoꝵ. sequent᷑ illa oĩa
que conexa st̃: doneo eo ꝑueniat᷑. ut
nichil sit in nr̃a uoluntatẽ. ꝑorro si ẽ.
aliqͥd in nr̃a uoluntate. eisdẽ recursis
gͣdib eo ꝑuenit᷑: ut ñ sit p̃scientia fu¬
turors. Nam ꝑ illa omĩa sic recurrit᷑.
Si. ẽ. uoluntatis arbitͥum: ñ omĩa fa¬
to fiunt. Si ñ omĩa fato fiunt: ñ ẽ. oi̾ũ
certꝰ ordo causarũ. Si certꝰ causarũ
ordo ñ. ẽ: nec rerũ certꝰ ẽ. ordo p̃scien¬
ti deo. Que fieri ñ possunt: nͥ p̃cedenti¬
b et esficientib causis. Si rerũ ordo
p̃scienti deo certꝰ ñ. ẽ: ñ omĩa sic ue¬
niũt. ut ea uent᷑a p̃sciuit. ꝑorro si ñ
omĩa sic ueniũt. ut ab illo uenta p̃sci¬

Expanded text:
ut COD firmaretur, negauit praescientiam futurorum adque ita, dum uult facere liberos, fecit sacrilegos. Religiosus autem animus utrumque eligit, utrumque confitetur et fide pietatis utrumque confirmat. Quo modo? inquit; nam si est praescientia futurorum, sequentur illa omnia, quae conexa sunt, donec eo perueniatur, ut nihil sit in nostra uoluntate. Porro si est aliquid in nostra uoluntate, eisdem recursis gradibus eo peruenitur, ut non sit praescientia futurorum. Nam per illa omnia sic recurritur: si est uoluntatis arbitrium, non omnia fato fiunt; si non omnia fato fiunt, non est omnium certus ordo causarum; si certus ordo causarum non est, nec rerum certus est ordo praescienti Deo, quae fieri non possunt, nisi praecedentibus et efficientibus causis; si rerum ordo praescienti Deo certus non est, non omnia sic ueniunt, ut ea uentura praesciuit; porro si non omnia sic ueniunt, ut ab illo uentura praesci
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. ñ itiq nichil s aliqͥd p̃sci¬
uit: ꝓfecto et illo p̃sciente. ẽ. aliqͥd in
nr̃a uoluntate. Qꝰ circa nullomͦ cogi¬
mͣ aut retenta p̃scientia dĩ tollere
uoluntatis arbitriũ. aut dĩ qͦd nesas¬
ẽ. negare p̃sciũ sut᷑ors: s utrũq am¬
plectim̃. utrũq fidelit̃ et ueraciter
ꝯsitem̃. Illico ut bene cͥdamꝰ: hoc ut
bene uniamꝰ. Male aut̾ uiuit᷑: si đo
ñ bene c̾dit᷑ Vnde absit a nob eiꝰ ne¬
gare p̃scientiã: ut libe uelimꝰ qͦ adiu¬
uante sumꝰ liberi uel coinꝰ. ꝓ iide.
ñ frustra sunt leges. obuirgationes.
exhortatioe̾s. laudes. uituꝑatioes. qͥa
et ipsas sutas. ee̾. p̃scunt: et ualent plu¬
rimt̃ qͣntũ eas ualitas. eẽ. p̃sciuit: et
p̃ces ualent ad ea impetͣnda q̃ se p̃can¬
tib ñ cessurũ eẽ. p̃sciut: et iuste p̃mi¬
a bonis factis. et peccatis supplicia ꝯs¬
tituta s̃. Neq enĩ ido peccat hõ. qͥads̃
illũ peccat᷑m eẽ. p̃scuut: ĩmo ido ñ du¬

Expanded text:
uoluntate, non utique nihil, sed aliquid praesciuit: profecto et illo praesciente est aliquid in nostra uoluntate. Quocirca nullo modo cogimur aut retenta praescientia Dei tollere uoluntatis arbitrium aut recium futurorum; sed utrumque amplectimur, utrumque fideliter et ueraciter confitemur; illud, ut bene credamus; hoc, ut bene uiuamus. Male autem uiuitur, si de Deo non bene creditur. Unde absit a nobis eius negare praescientiam, ut libere uelimus, quo adiuuante sumus liberi uel erimus. Proinde n frustra sunt leges obiurgationes exhortationes laudes et uituperationes, quia et ipsas futuras esse praesciuit, et ualent plurimum, quantum eas ualituras esse praesciuit, et preces ualent ad ea inpetranda, quae se precantibus concessurum esse praesciuit, et iuste praemia bonis factis et peccatis supplicia constituta sunt. Neque enim ideo peccat homo, quia Deus illum peccaturum esse praesciuit; immo ideo non du
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd dm̃s aĩe a corꝑe seꝑationẽ. int̾ pe¬
nas eiꝰ eẽ. dĩsputandã: qͥa uidelicet
eiꝰ ꝑfectam beatitudinẽ tc̃ illi fieri
existimant: cũ om̃i ꝓrsus corꝑe exu¬
ta ad dm̃i simplex et sola et quodã mͦ
nuda redierit. U̾bi si nichil qͦ istar¬
felleret᷑ opinio. in eoꝵ litt̾is inuenir
oꝑosiꝰ mͥ disputandũ eẽt. qͦ demons¬
trarẽ ñ corpꝰ ee̾ aĩe̾. s corruptibile
corpꝰ honosũ. Unde illud. ẽ. qͦd de
scͥpturis nr̃is insuꝑiore libro ꝯmemo¬
rauimꝰ: corpꝰ enĩ corruptibile ad gͣuat
aiam. Addendo utiq corruptibile
ñ qualic̃q corꝑe. s quale factũ. est
ex peccato consequente uindicta.
aiam ꝑhibuit adgͦuari. Qͦd cẽ si ñ
addidiss: nichil aluid intellige de¬
mo deo factos hab̃e ĩmortalia cor¬
ꝑa p̃dicet. eisq ipsũ dm̃ aqͦ factis̃.
indĩcat ꝓ magno beneficio pollicẽ¬
nebt̃. nec ab eis ulla morte soluẽt.
qͥo.ẽ. qͦd isti ad exagitandam xͥanam

Expanded text:
ae a corpore separationem inter poenas ejus esse deputandam: quia videlicet ejus perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodammodo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris invenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibilcorpus onerosum. Unde illud est quod de scripturis nostris in superiore libro commemorauimus: Corpus enim corruptibile adgrauat animam. Addendo utique corruptibile non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente uindicta, animam perhibuit adgrauari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intellegere demo Deo factos habere immortalia corpora praedicet, eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio pollicennebunt, nec ab eis ulla morte solventur: quid est quod isti ad exagitandam christianam
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ mortis: et in m̃bris nr̃is uicia¬
taq nat᷑a: contentionẽ. eiꝰ sine uicto¬
riam de pͥma p̃uaricatione gestan¬
turarũ auctor: ñ utiq uicioꝵ. S spõ¬
te depͣuatꝰ usteq dãpnatꝰ: depͣuatos
dãpnatosq generauit. Om̃s enĩ fu¬
imꝰ in illo uno. qñ om̃s fiumꝰ ille unꝰ
qͥ ꝑ feminã lapsus. ẽ in peccatũ: que
de illo facta. ẽ ante peccatũ. Hondũ
erat nob sigillatĩ c̾ata et cdistributa
forma in qua singuli uiu̾emꝰ: s erat
nattͣ seminalis ex qua ꝓpagarem᷑.
Qͥa scilicet ꝓpt̃ peccatũ uiciata: et
uincło mortis obstricta. iusteq dap¬
nata: ñ altiꝰ ꝯdicionis homo ex hoĩe
nasce̾t᷑ ac ꝑ hoc a lib̃i arbitrii malo
usu. series calamitatis huiꝰ exorta. ẽ:
que humanũ genꝰ origine depͣuata
uelut radice corrupta: usq ad scde
mortis exiciũ que ñ ht̃ finẽ. solis eis
exceptis qͥ ꝑ d̃i grãm lib̾ant᷑ miseriais¬

Expanded text:
ginem mortis, et in membris nostris vitiaginem mortis, et in membris nostris vitiataque natura contentionem ejus sive victoriam de prima praevaricatione gestanturarum auctor, non utique uitiorum; sed sponte deprauatus iusteque damnatus deprauatos damnatosque generauit. Omnes enim fuimus in illo uno, quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Nondum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam erat natura seminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet propter peccatum uitiata et uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genus origine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis eis exceptis qui per Dei gratiam liberantur, miseria
Abbreviated transcription (Latin):
tũ posti̾orẽ uͥ corpꝰ pͥuat᷑ aĩa: nec solã
ipsam totã pͥmã. uͥ aĩa et adeo et a cor¬
pore seꝑata punit᷑ s qͥcqͥd mortis. ẽ
usq ad nonissimani que scd̃a dr̃qua¬
plexa.ẽ. Nam postea qmͣ p̃cepti fac¬
ta tͣnͣsgressio. ẽ: confestim grã dese¬
rente diuina. de corꝑum suoꝵ nudi¬
tate confusi ft̃. Unde cẽ foliis ficul¬
neis que forte a ꝑturbatis pͥma cõ¬
ꝑta st̃ pudenda texert̃. que pͥus ea¬
dem m̃bra erant: s pudenda ñ e¬
rant. Sensert̃ gͦ nouũ motũ inobe¬
deo dedignata seruire: pͥstino cor¬
ꝑis seriicio destituebat᷑. Est qͥa suꝑ¬
iorem dñm suo arbitͥo deseruerat:
inferiorẽ famulũ ad suũ arbitriũ ñ¬
ñ tenebat. nec om̃i mͦ habebat sub¬
ditam carnẽ: sic̃ semꝑ hab̾e potuiss
si deo subdita mansiss Tunc gͦ cep̃
caro concupiscẽ: adu̾sꝰ sp̃m. Cũ qua¬
controu̾sia nati sumꝰ trahentes ori¬

Expanded text:
tum posteriorem, ubi corpus priuatur anima, nec solam tum posteriorem, ubi corpus priuatur anima, nec solam ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur; sed quidquid mortis est usque ad nouissimam, quae secunda dicipoenam. Nam postea quam praecepti facta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboDeo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere aduersus spiritucontroversia nati sumus, trahentes ori
Abbreviated transcription (Latin):
Illa.ẽ enĩ grauior et om̃iũ maloꝵ pes¬
sima. q̃ ñ sit seꝑatione aĩe et corꝑis. ħ
in et̾nã penã potiꝰ ut̾iq ꝯplexũ. Ibi
e c̃trario ũ erunt homines ante mor¬
tẽ atq pꝰmortẽ. s semꝑ in morte: as
ꝑ hoc ñqͣm inuentes. ñ qͣm mortui s
sine fine morientes. Nũqͣm enĩ erit
homini peiꝰ in morte: qm uͥ erit mors
mortẽ pͥmis hominib fuerit cõmina¬
tũ nec obedientiã custodirent. utrũ
aiȩ an corꝑis. an totiꝰ hominis. an illa
que appellat᷑ scd̾a: respondendũ. ẽ os̃
pͥma enĩ constat ex duab ex om̃ib to¬
ta. Sic̃ enĩ uniui̾sa t̾ra ex multis t̾ris.
tat ex duab ima aĩe. altã corꝑis: ut
sit pͥma totiꝰ hoĩs mors. c̃ aĩa̾ sine deo.
luit. Qñ gͦ dix̃ ds̃ pͥmo illi homini
quẽ inꝑadiso constituerat. de cibo ue¬
tito. quac̃q die comeditis ex illo mor¬
te moriemini: ñ tantũ pͥme mortis
partẽ pͥorem uͥ aĩa pͥuat᷑ deo. nec tan¬

Expanded text:
uior et omnium malorum pessima, quae non fit separatione animae et corporis, sed in aeternam poenam potius utriusque conplexu. Ibi e contrario non erunt homines ante mortem adque post mortem, sed semper in morte; ac per hoc numquam uiuentes, numquam mortui, sed sine fine morientes. Numquam enim erit homini peius in morte, quam ubi erit mors mortem primis hominibus Deus, si mandatum, nec obedientiam custodirent, utrum animae, an corporis, an totius hominis an illam quae appellatur secunda? Respondendum est: omnes. Prima enim constat ex duabus, ex omnibus tota. Sicut enim universa terra ex multis terris tat ex duabus, una animae, altera corporis; ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo eluit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo uetito: Quacumque die ederitis ex illo, morte moriemini: non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima priuatur Deo, nec tan
Abbreviated transcription (Latin):
turis bonis eẽt mundꝰ ornatꝰ et plenꝰ.
et qͥa peccatũ. ẽ. ñ ideo cuncta st̃ un¬
pleta peccatis. c̃ bonoꝵ longe maior
num̾us in celestib sue nature ordinẽ
seruet: nec mala uoluntas qͥa nate or¬
dinem seruare noluit. ideo isti qłi le¬
ges omĩa bene ordinãtis esfuig̃. qm̃ sic̃
pictura c̃ colore igro loco suo posito.
ita uniu̾sitas rerũ si quis possit intue¬
ri. &̃ cũ peccatorib pulchra ẽ qͣmius
ꝑ se ipsos consid̾atos sua deformitas tͣ¬
pet. Demde uide debuit origenes et
qͥc̃q ita sapiunt: si hec opuo ua eẽt
mundũ ideo factũ. ut aĩe ꝓ m̾itis pec¬
catoꝵ suoꝵ. tãqͣm ergastula quib pe¬
nalit᷑ includent᷑ corꝑa acciꝑent: supio¬
ra et leuiora que minꝰ. inferiora uͦ et
grauiora q̃ ampliꝰ peccauer̃t: demo¬

Expanded text:
turis bonis esset mundus ornatus et plenus; turis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt inpleta peccatis, cum bonorum longe maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec mala uoluntas, quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti Dei leges omnia bene ordinantis effugit; quoniam sicut pictura cum colore nigro loco suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam cum peccatoribus pulchra est, quamuis per se ipsos considrpet. Deinde videre debuit Origenes, et quicunque ita sapiunt, si haec opinio vera esset, mundum ideo factum ut animae pro meritis peccatorum suorum tanquam ergastula quibus poenaliter includerentur corpora acciperent, superiora et leviora quae minus, inferiora vero et graviora qua
Abbreviated transcription (Latin):
utam que ñ ẽ qͦd ds̃. ẽ. nͥ ab illo ꝯdito¬
it eẽ. ñ posse: noluerunt tñ istã causã
sabricandi mundi tã bonã ac simplicẽ
dicunt ñ quidem partes di s factas a
res peccasse a conditore recedendo: &
añsis ꝓgressib ꝓ diu̾sitate peccatoꝵs
celis usq ad t̾ras diu̾sa corꝑa quasi nĩ¬
la merusse: et hc̃ eẽ mundũ eamq
cusam mundi fuisse faciendi: ñ ut cõ¬
ent᷑ bona. s ut mala cohib̾ent᷑. Hĩc
ugenes iure culpat᷑ In libris enĩ qͥs
piis hoc sensit: hoc scͥpsit. uͥ płꝗm
ici potest miror hoiem in ȩccłiasticis
it̃s tã doctum et exercitatũ. ñ atten¬
huiꝰ tante auctoritatis intentioni: q̃ ꝑ
omĩa oꝑa cdi subuingens. et uidit ds̃ qͥa
bonũ. ẽ: ꝯpletisq om̃ib inferens. et ui¬
dit ds̃ omia que fec̃: et ecce bona ual¬
de: nullã aliam causam faciendi mũdũ
intelligi uoluit. nͥ ut bona fierent abo¬
no deo: uͥ si nemo peccass tantũ mͦ na¬

Expanded text:
uram quae non est quod Deus est nisi ab illo conditore esse non posse, noluerunt tamen istam causam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem , non quidem partes Dei, sed factas a Deo, peccasse a Conditore recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa corpora quasi uincula meruisse, et hunc esse mundum eamque causam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos piis, hoc sensit, hoc scripsit. Ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non adtenhuius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia opera Dei subiungens: Et uidit Deus, quia bonum est, conpletisque omnibus inferens: Et uidit Deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde, nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono Deo. Ubi si nemo peccasset, tantummodo na