comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. utrũ naturae sic an oꝑationis signi¬
ficatiuũ. diuina gr̃a illum inatꝰ mirabilit̃
respondit dicens. Neq naturae. eẽ. neque
oꝑationis. sed solius ad filiũ habitudinis.
Sienĩ responderet nature eẽt nom̃ patrẽ. illi
continuo sequerent᷑ dicerentq similit̃ ⁊ siliũ
nom̃ cẽnaturtie. Siciũt hocda ret᷑ necessa¬
rio sequeret᷑ alteriuꝰ naturae. pat̾ eẽ nom̃.
alc̃ius filius. Inuna enĩ etidẽq natura duo
nomina ase in uice differentia fieri ñ possunc.
ac ꝑ hoo conficerent patrẽ i filiũ T̃TEΡOYCIAC̃
hoc ẽ diuerscie ẽẽnticie seu naturae eẽ. Similit̃

Expanded text:
significativum, divina gratia illuminatus mirabiliter respondit, dicens: Neque naturae esse, neque operationis, sed solius ad Filium habitudinis. Si enim responderet, naturae esse nomen Patrem, illi continuo sequerentur, dicerentque, similiter et Filium nomen esse naturae. Si autem hoc daretur, necessario sequeretur, alterius naturae Pater esse nomen, alterius Filius; in una enim eademque natura duo nomina a se invicem differentia fieri non possunt. Ac per hoc conficerent, Patrem et Filium ἑτερουσίους, hoc est, diversae essentiae seu natur
Abbreviated transcription (Latin):
eenticił ẽ aꝑte negat eẽnticilẽ eẽ. Acꝑ hoc
quã uis in ꝑnuntiatione uocũ negatio non
apparect. occulte taim̃ ipsius intellectus
bene considerantes ñ lat&. ꝓinde ut arbi¬
tror fateri cogor. has p̃dictuis significatio¬
nes q̃ negatione uident᷑ carere quantum
dat᷑ intelligere plus negatiuae theologie
pcirti quã affirmatuaie conuenire.
Cautissime atq: uigilcncissime respondis¬
se te uideo multũq: aꝑꝓbo quomodo inpnun¬
ticitione affirmatuiae partis intellectũ
negatiuae subtilissime ꝑspexisti ł iat igi¬
tur siplaca p̃sencis huiꝰ questionis solutio
hoc modo Vt haec nominaiquȩ ad iectio¬
ne suꝑł plus quã partic ularũ dedeo p̃¬

Expanded text:
entialis est, aperte negat essentialem esse. Ac per hoc, quamvis in pronunciatione vocum negatio non appareat, occulte tamen ipsius intellectus bene considerantes non latet. Proinde, ut arbitror, fateri cogor, has praedictas significationes, quae negatione videntur carere, quantum datur intelligere, plus negativae Theologiae parti quam affirmativae convenire. MAG. Cautissime et vigilantissime respondisse te video, multumque approbo, quomodo in pronunciatione affirmativae partis intellectum negativae subtilissime perspexisti. Fiat igitur, si placet, praesentis hujus quaestionis solutio hoc modo, ut haec omnia, quae adjectione super vel plusquam particularum de Deo pr
Abbreviated transcription (Latin):
mologici nominisscitis ac ꝓbabilic̃ suc sũ c̃. sed ñ
scitis uideo quo se mouetit qͥubiq ẽ. sine quo ni¬
hil eẽ. potest ⁊ ex traquẽ nihil extendit᷑ est
enĩ locus omiũ atq: circũ scriptio. Dm̃ moue¬
ri ñ extra sedixi sed ase ipso inse ipso ad se¬
ipsũ ñ enĩ aliũ motũ in eo oportẽ credi p̃c̃ suae
uolunttitis appetitũ quo uult omĩã fieri.

Expanded text:
suasum est. Sed non satis video, quo se moveat, qui ubique est, sine quo nihil esse potest, et extra quem nihil extenditur; est enim locus omnium atque circumscriptio. MAG. Deum moveri non extra se dixi, sed a seipso, in seipso, ad seipsum. Non enim alium motum in eo oportet credi, praeter suae voluntatis appetitum, quo vult omnia fieri;
Abbreviated transcription (Latin):
Incretitura quodã modo comp̃hendat᷑. Ipsci
uͦ creitura ineffabili mirac ulo indeũ uertt¬
tur. Sed sufficitint ista sitibi clareluces¬
nr̃is lucere sinunt᷑ de re enĩ in effabili qͥs in
hac uitti loculent̃ potest fari: ut nilã pli¬
us inqͥrentiũ appetat desideriũ p̃sertĩ cũ nul¬
la alia ꝓmittit᷑ nob̵ gła p̃t̃ eorũ quae hic ꝑ
fidẽ credunc᷑ irtitione querunt᷑ ⁊ quantum

Expanded text:
in creatura quodammodo comprehendatur, ipsa vero creatura ineffabili miraculo in Deum vertatur. Sed sufficiant ista, si tibi clare lucesmentibus lucere sinuntur. De re enim ineffabili quis in hac vita luculenter potest fari, ut nihil amplius inquirentium appetat desiderium, praesertim cum nulla alia promittitur nobis gloria praeter eorum, quae hic per fidem creduntur, et ratione quaer
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas dr̃ sed ꝓprie bonittis nõn ẽ. bonitati
enĩ malitia opponit᷑. yrie para gocigitur
plus quã bonus et ΥΠΕΡΑΓΑΘΕΟΤΗTΑ idẽ
enĩ cecittis opponit᷑ iuidenti nonuidens Igit᷑¬
t̃ p̃tat᷑ sedsi ad aliã originẽ huiꝰ nominis recur¬
ras. ita ut ñ a uerbo ẽ eo ẽo uideo sel uerbo
adẽ tibi similit̃ etidẽ ratio. nã currenti noncur¬
rens opponit᷑ sic̃ tardittis celeritati. Critigit᷑¬
locit̃ currit sermo eiꝰ. Nã hoc dedõ uerbo quod

Expanded text:
bonitas dicitur, sed proprie bonitas non est; bonitati enim malitia opponitur; ὑπεράγαθος igitur, plusquam bonus, et ὑπεραγαθότης, id est, itas opponitur, et videnti non videns: igituterpretatur. Sed si ad aliam originem hujus nominis recurras, ita ut non a verbo θεωρῶ, video, sed a verbo adest tibi similiter eadem ratio. Nam currenti non currens opponitur, sicut tarditas celeritati. Erit igitulocit
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ques in se ipso uid& dũ nihil extrase¬
ipsũ aspiciat qr nihil extrase ipsũ ẽ. cũ ue¬
ro a uerbo ΕΕΩ ΕΕΩC currens recte in¬
intelligit᷑ ipse enĩ in omĩa currit. ⁊ nullo mo¬
do stait. sed omĩci currendo impl&: sicut
scriptũ .e. uel ocit̃ currit sermo eiꝰ. atitim̃ nul¬
lomodo mouet᷑. dedo siquidẽ uerissime dr̃
motꝰ sttibił. ⁊ statꝰ mobił. Sccit enĩ inse ipso
incomuttibilit̃ nũquã natura lẽ suã sttibili¬
tẽ deserens mou& aũt se ipsũ ꝑ omĩa. ut
sint eti que ad se eẽntialit̃ subsistunt motu
enĩ ipsius omĩa fiunt ac ꝑ hoc unꝰ idẽque
intellectꝰ est inducib: in t̃p̃taicionib: eiꝰ dem
nominis quae ẽ ds̃ ñ enĩ aliud ẽ dõcurre

Expanded text:
seipso videt, dum nihil extra seipsum aspiciat, quia nihil extra seipsum est. Cum vero a verbo θέω, Θεός currens recte intelligitur. Ipse enim in omnia currit, et nullo modo stat, sed omnia currendo implet, sicut scriptum est: Velociter currit sermo ejus. Attamen nullo modo movetur: de Deo siquidem verissim stabilis, et status mobilis. Stat enim in seipso incommutabiliter, nunquam naturalem suam stabilitatem deserens. Movet autem seipsum per omnia, ut sint ea, quae a se essentialiter subsistunt; motu enim ipsius omnia fiunt. Ac per hoc unus idemque intellectus est in duabus interpretationibus ejusdem nomini
Abbreviated transcription (Latin):
steterit ñ facile inuenio. dicimꝰ enĩ ecĩ solum¬
modo crecre a nullo aũt crecri. A Merito
moueris nã nego de hoo multũ ammiror
i quomodo haec quae uid ent᷑ eẽ ẽtraria
sibi inuicẽ aduersarii Nequetint. quomodo quȩ
uera ratio de hoc consulenda ẽ. optari ꝑte
nosse. Ingredere p̃cor nãdectilib ñ metĩ
sed tuã sententĩ ratiocinandiq uiã expec¬

Expanded text:
steterit, non facile invenio. Dicimus enim, eam solumsteterit, non facile invenio. Dicimus enim, eam solummodo creare, a nullo autem creari. MAG. Merito moveris; nam et ego de hoc multum admiror, et quomodo haec, quae videntur esse contraria, sibi invicem adversari nequeant, quomodoque vera ratio de hoc consulenda est, optarim per te nosse. DISC. Ingredere, precor; nam de talibus non meam, sed tuam sententiam ratiocinandiqu
Abbreviated transcription (Latin):
tia nob̾ uisci ẽ. in eti quae cretit ⁊ ñ creatur.
nec in merito qͥ tał naturae species dedõ
solo recte p̃dicat᷑ qͥ so ł omĩũ cretins ANA¬
ẽõc. hoc ẽ sinc principio intelligit᷑. qr prin¬
cipał causa omiũ que exipso ⁊ ꝑ ipsũ fuictas¬
sũ subsistunt atq mouent᷑. finis uͦ qr ad ipsũ
mouent᷑ quietẽ motꝰ sui. suceq ꝑfectionis¬
quantũ dat᷑ intelligo dediuina solũ modo
om̃iũ cauisa recte hoc p̃dicari qr sola omĩa
quae ase s̃ crecit ⁊ a nulla suꝑiori ac se p̃ceden¬
tẽcrecit᷑ ipsci enĩ .ẽ. sũma ac sola causci om¬
niũq exe ⁊ in se subsistunt. uelim tam̃ scire
quid de hac re sentias ñ enĩ parũ me mou&
dũ sepissime in libris scorũ patrũ qͥdedi¬
uina natura disputtire conatis. Inuenio
etĩ ñ solũ omĩa quȩ s̃ creare sed aeaaĩ crea¬
ri. et siquidẽ ut aiunt facit ⁊ fit ⁊cretit i cre¬
at᷑. Si igit᷑ itti .ẽ. quomodo nr̃a ratiocionatio

Expanded text:
tia nobis visa est in eam, quae creat et non creatur. Nec immerito, quia talis Naturae species de Deo solo recte praedicatur, qui solus omnia creans ἄναρχος, hoc est, sine principio intelligitur, quia principalis causa omnium, quae ex ipso et per ipsum factasum subsistunt atque moventur; finis vero, quia ad ipsum moventur quietem motm datur, intelligo, de divina solummodo omnium causa recte hoc praedicari, quia sola omnia, quae a se sunt, creat, et a nulla superiori ac se praecedente creatur. Ipsa enim est summa ac sola causa omnium, quae ex se et in se subsistunt. 12. Velim tamen scire, quid de hac re sentias. Non enim parum me movet, dum saepissime in libris sanctorum Patrum, qui de divina natura disputare conati sunt, invenio, eam non solum omnia, quae sunt, creare, sed etiam creari. Ea siquidem, ut aiunt, facit, et fit, et creat, et creatur. Si igitur ita est, quomodo nostra ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
ui debimꝰ qua quauersum oculis nr̃i
corporis duxerimꝰ ipsũ dm̃ ꝑ spicua cla¬
ritate contem plabim᷑. Uim uerborũ
intuere. Non enĩ dixi ꝑ corpora quae
gestabimꝰ ipsũ dm̃ contemplabi mur
quae ipse ꝑse uideri non potest. sed dix̃
ꝑ corpora quae gestabimꝰ in omni qđ¬
cumq uidebimꝰ ipsũ dm̃ contempla¬
bim᷑ ꝑ corpora ergo in corporib non ꝑ
se ipsũ uidebitur. Similit ꝑ intellectũ
in intellectib: ꝑ racionẽ in rationibus.
Non ꝑse ipsã diuina eentia appare¬
bit. Tanta enĩ diuinae uirtutis ex

Expanded text:
videbimus, quoquoversum oculos nostri videbimus, quoquoversum oculos nostri corporis duxerimus, ipsum Deum perspicua claritate contemplabimur». intuere. Non enim dixit: per corpora, quae gestabimus, ipsum Deum contemplabimur, quia ipse per se videri non potest; sed dixit: per corpora, quae gestabimus, in omni cunque videbimus, ipsum Deum contemplabimur. Per corpora ergo in corporibus, non per seipsum videbitur. Similiter per intellectum in intellectibus, per rationem in rationibus, non per seipsam divina essentia apparebit
Abbreviated transcription (Latin):
tura sedq diuinitatis paraicipationẽ ac qnos¬
cipiat. ut solus in eti ds̃ eẽ uidetit᷑. Itẽ ab¬
sentẽ luce aer est obscurꝰ. solis cũit lum̃
ꝑse subsistens nullo sensi corporeo com¬
p̃hendit̾ Cũ uero solare lum̃ acrimis¬
cecit᷑. tunc incipͥ apparer& itti ut inse¬
ipso sensib sit in comp̃hensibił. mixtũ
uͦ aeri sensib: possit comp̃hendio Ac ꝑhoc
intellige diuinã eẽntiã ꝑse in comp̃hensi¬
bilẽ. eẽ ad iunctã uͦ intellectuali creature
mirabili modo apparere. itt ut ipse di¬
uinadico eẽntiã sola in eo cretura intel¬
lec tuali uidelic& appareat. Ipsius
enĩ in efftibilis excellentia omnẽ naturã
sui participẽ suꝑat. ut nihil apparecit
scĩ patris augustini uerbis conuenire pos¬
sint. ñ satis clare ꝑspicio. Attentior igit᷑
esto & ad eiꝰ uerba quȩ primo posuimus
redeamꝰ. Sunt autẽ haec ut aestimo in ui
gesimo secundo deurbedĩ ꝑ corpora quae
gestabimꝰ in omni corpore quod cum que

Expanded text:
tura, sed quod Divinitatis participationem accipiat, ut solus in ea Deus esse videatur. Item: Absente luce aer est obscurus, solis autem lumen per se subsistens nullo sensu corporeo comprehenditur. Cum vero solare lumen aeri misceatur, tunc incipit apparere, ita, ut in seipso sensibus sit incomprehensibile, mixtum vero aeri sensibus possit comprehendi. Ac per hoc intellige, divinam essentiam per se incomprehensibilem esse, adjunctam vero intellectuali creaturae mirabili modo apparere, ita ut ipsa, divina dico essentia, sola in ea creatura, intellectuali videlicet, appareat. Ipsius enim ineffabilis excellentia omnem naturam sui participem superat, ut nil aliud ustini verbis convenire possint, non satis clare perspicio. MAG. Attentior igitur esto, et ad ejus verba, quae primo posuimus, redeamus. Sunt autem haec, ut aestimo, in libro vicesimo secundo de urbe Dei: Per corpora quae gestabimus, in omni cor
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ñ ut c̃firm& aliquid et̃ eorũ q̃s̃ sed omia
que ab ea s dcea possep̃dicari suadeac. Ratio¬
nalit̾ enĩ ꝑccusatiua caius ale potest significa¬
ri :. dic̃ enĩ eẽ uerittitẽ bonittitẽ eẽntiã luce
iusticiã. solẽ stllã. sp̃m aquã leonẽ ursum¬

Expanded text:
dicitur, non ut confirmet aliquid esse eorum quae sunt, sed omnia, dicitur, non ut confirmet aliquid esse eorum quae sunt, sed omnia, quae ab ea sunt, de ea posse praedicari suadeat. Rationabiliter enim per causativa causale potest significari. Dicit enim esse veritatem, bonitatem, essentiam, lucem, justitiam, solem, stellam, spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uoces p̃dicant᷑. quid desũma ac scã dic turi
sumꝰ eẽntici. Inqua substantiarũ int̾se in¬
uicẽ relationis ł habitudinis talia no
tura constituit . A. Iã uideo p̃dicti seĩtheo¬
logi responsũ omnino uerittite suffultum.
non enĩ potest ut suasũ . ẽ. siue in diuina
siue in humana naitura relationis nomen
in substantia seu eẽntia recipi. nos se ttim̃
cio quis breuit̾ atq aꝑte potest dicere.
aut enĩ dehuiꝰ modi causa ꝑ omĩa tacendũ
est ⁊ simplic ittiti orthodoxae fidei cõmiten¬
dũ. nã exuꝑait omnẽ intellectũ sic̃ scriptum
est. qui soł hc̃ in mortalitatẽ i lucẽ habitcs
in accessibilẽ. autsiquis de ea disputtire
coeperit. nec es sario multis modis multisq
argum̃tac ionib ueri simile suadeb it. du¬
ab: princ ipalib theologio pcirtib utens. af¬
firmatiua quidẽ que agrecis RATAΦATIΝΝ
quidẽ AΠIΟ ΦATIRN diuinã eẽntiã seu subs¬
tuntiã eẽ aliquid eorũ quae s̃ idẽ quae dici

Expanded text:
 quid de summa ac sancta dicturi sumus essentia, in qua substantiarum inter se invicem relationis vel habitudinis talia nomtura constituit? DISC. Jam video praedicti sancti Theologi responsum omnino veritate suffultum. Non enim potest, ut suasum est, sive in divina, sive in humana natura, relationis nomen in substantia seu essentia recipi. Nosse tamen acio quis breviter atque aperte potest dicere. Aut enim de hujusmodi causa per omnia tacendum est, et simplicitati orthodoxae fidei committendum; nam exsuperat omnem intellectum, sicut scriptum est: Qui solus habes immortalitatem, et lucem habitas inaccessibilem; aut si quis de ea disputare coeperit, necessario multis modis multisque argumentationibus verisimile suadebit, duabus principalibus Theologiae partibus utens, affirmativa quidem, quae a Graecis καταφατική, quidem, ἀποφατική, divinam essentiam seu substantiam esse aliquid eorum quae sunt, id est, quae dici
Abbreviated transcription (Latin):
matione. Inquantũ enĩ utmaximꝰ. hu¬
manꝰ intellectus a scendit ꝑcaritatẽ ina
tantũ diuina sapientia descendit ꝑ miseri¬
cordiã & haec . ẽ. omniũ uirtutũ ⁊ subs¬
itintiai. Igit᷑ om̃is cheo phania iđ omnis
diuinae beatitudinis accepturi non extra
se sedinse ⁊ exdeo & exẽipsis efficit᷑. ANa¬
ReS AXMeiC. Exdõ itoiq theophanicie
in naitura angelica atq humana in lumi¬
natti purgata ꝑfec tti que ꝑ grãm siunt
ex descensione diuinae sapientiie ⁊ ascen¬
sione humanae angelicȩqudie intelligentiȩ
Sane. Nã huic rationi conuenit. qđ¬
idẽ maximꝰ ait. Quod cũq intellectus
comp̃hendere potiuerit. id ipsũ fit
Inquantũ ergo animꝰ uirtutẽ comp̃hendit
inttintũ ipse fit uirtꝰ. Horũ aũt exẽpla
sic eris ab eodẽ maximo euidentissime¬
posittis. Sic̃ enĩ aer asole in luminatꝰ nichil
aliud uidet᷑ eẽ nisilux. ñ quia sui naturã¬

Expanded text:
matione. In quantum enim, ut ait Maximus, humatione. In quantum enim, ut ait Maximus, humanus intellectus ascendit per caritatem, in tantum divina sapientia descendit per misericordiam. Et haec est causa omnium virtutum et substantia. Igitur omnis theophania, id est omnis a perfectionem divinae beatitudinis accepturi, non extra se, sed in se, et ex Deo, et ex seipsis efficitur. DISC. Ex Deo itaque theophaniae in natura angelica atque humana illuminata, purgata, perfecta per gratiam, fiunt ex descensione divinae sapientiae, et ascensione humanae angelicaeque intelligentiae. MAG. Sane; nam huic rationi convenit, qidem Maximus ait: Quodcunque intellectus comprehendere potuerit, id ipsum fit. In quantum ergo animus virtutem comprehendit, in tantum ipse virtus fit. 10. Horum autem exempla si quaeris, ab eodem Maximo evidentissimeposita sunt: Sicut enim aer a sole illuminatus nihil aliud videtur esse nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃dictũ uerbũ ꝑ diuinũ amorẽ. Con¬
discensionẽ hic dico ñ etĩq iã fac ta est
ꝑ incarnationem sed etĩ quefit ꝑcheo sin
idest ꝑdĩficationẽ creaturae. Ex ipsa igicur
scipientiaedĩ condiscensione ad humanã na¬
turã ꝑ grãm & exailtticione eius dẽ naturae
ad ipsc̃ scipientiã ꝑ dilectionẽ fit theopha¬
nia. cui sensui sc̃s pat̾ augustinꝰ astipulari
non est crecitti sed cretins fit in animabus
nr̃is quadã ineffabili suae miscđi cie con¬
discensione ac sibi ad iungit nrm intel¬
lectũ. ut in efftibili quoe dã modo que¬
dã qs̃ i compositt fiat sapientia exipso
descendente adnos & in nob̾ habi tante.
et ex nr̃t intelligentia ab eo ꝑ amorẽ ad se
as sũptti ũse formata similit̃ de iusticia
c&erisq uirtutib exponit ñ alit̾ fieri nisi
ex diuinae scipientiae nrãeq in telligentiae
qua dc̃i mirabili atq in efstibili consir¬

Expanded text:
ivinum amorem. Conivinum amorem. Condescensionem hic dico non eam, quae jam facta est per incarnationem, sed eam, quae fit per theosin, id est per deificationem creaturae. Ex ipsa igitur sapientiae Dei condescensione ad humanam naturam per gratiam, et exaltatione ejusdem naturae ad ipsam sapientiam per dilectionem, fit theophania. Cui sensui sanctus pater Augustinus astipulari non est creata, sed creans, fit in animabus nostris quadam ineffabili suae misericordiae condescensione, ac sibi adjungit nostrum intellectum, ut ineffabili quodam modo quaedam quasi composita fiat sapientia ex ipso descendente ad nos, et in nobis habitante, et ex nostra intelligentia ab eo per amorem ad se assumpta, et in se formata. Similiter de justitia ceterisque virtutibus exponit, non aliter fieri, nisi ex divinae sapientiae nostraeque intelligentiae quadam mirabili atque ineffabili confor
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ei gr̃a donabit᷑. Quantũ enĩ nume¬
rꝰ ẽ. electorũ totꝰ erit numerꝰ pꝰassionũ
quantti fuerit animarũ scãrũ multi plica
itti ⁊ ñ ailit̃ eẽ dũuires humane adhuc in
hac frtigili carne intentionis uideantur
excedere. Sed uelim quid de hac theopha¬
nia conicere possis breuit̾ aꝑ ias hoc. ẽ.
quid sit unde sit ubi sit lutrũ extranos
an intranos format᷑. Altũ queris. ⁊nes¬
cio quid altius humanis in quisitionib:
fieri pos sit. dicã ttim̃ ꝙ suꝑ hac re in
libris sc̃orũ patrũ quitailia ausi s̃ dice¬
re potui inuenire Dicqueso. Qucieris
Maximũ monachũ diuinũ philo sophũ
in expositionẽ sermonũ gregorii theo¬
logi dehae theophania altis sime atq
subtilissime disputtisse repperimus. Ait
enĩ theophaniã effici ñ aliunde sex  exdõ.
fieri uero excondescensione diuini uerbi
hoc ẽ unigeniti filii qui ẽ sapientia patris
ueluti deorsũ uers ad hum aiñe naturae¬

Expanded text:
uot enim numerus est electorum, tot erit numerus mansionum; quanta fuerit sanctarum animarum multiplicatita aeternaliter esse, dum vires humanae adhuc in hac fragili carne intentionis videantur excedere? 9. nia conjicere possis, breviter aperias; hoc est, quid sit, unde sit, ubi sit, utrum extra nos, an intra nos formatur. MAG. Altum quaeris, et nescio quid altius humanis inquisitionibus fieri possit. Dicam tamen, quod super hac re in libris sanctorum Patrum, qui talia ausi sunt dicere, potui invenire. DISC. Dic quaeso. Maximum monachum, divinum philosophum, in expositione Sermonum Gregorii Theologi de hac theophania altissime atque subtilissime disputasse reperimus. Ait enim, theophaniam effici non aliunde nisi ex Deo, fieri vero ex condescensione divini Verbi, hoc est, unigeniti Filii, qui est sapientia Patris, veluti deorsum versus ad humanam natura
Abbreviated transcription (Latin):
Apparebit in omnib:. Hinc ait sc̃s
iob & incarne mea ui debo dm̃
acsidixisset in hac carne mea quȩ
multis temptationib: affligitur
tanta gloria futura sit ut quẽ ad¬
modum nihil ineanẽ appar& nisi
mors i corruptio. Itti in futura uitti nihil mihi
licitatẽ talẽ głam ꝓmisit. quid desui animi dig¬
nittite existimandũ p̃sertĩ cũ ut ait magnꝰ gre¬
gorius theo logus corporti scõrũ in rationẽ ra¬
tio in intellectũ intellectꝰ indm̃. ac ꝑ hoc tota
illorũ natura in ipsũ dm̃ muttibit᷑. Cuiꝰ rei
pulcherrima paradigmata ap̃dicto maximo
in expositione gregorii posittrẽ quorũ unũ
p̃misimꝰ cũ deciere loquebam᷑. Altũ uͦn
nc̃ sub iungemꝰ quodẽ in igne ⁊ ferro. Nã cũ
ferrũ c̃flatũ inigne inliquorẽ soluit᷑ nihil
denatura eiꝰ remanere sensib: uidet᷑ sed cotũ
mnignetĩ qualittitẽ uertit᷑ sola uͦrationẽ suã
naiturã quã uisliq factt̃ seruare cognoscit᷑

Expanded text:
parebit in omnibus. Hinc ait sanctus Job: Et in carne mea videbo Deum. Ac si dixisset: in hac carne mea, quae multis tentationibus affligitur, tanta gloria futura erit, ut, quemadmodum nihil in ea nunc apparet nisi mors et corruptio, ita in futura vita nihil mihi licitate talem gloriam promisit, quid de sui animi dignitate existimandum est, praesertim cum, ut ait magnus Gregorius Theologus, corpora sanctorum in rationem, ratio in intellectum, intellectus in Deum, ac per hoc tota illorum natura in ipsum Deum, mutabitur? Cujus rei pulcherrima paradigmata a praedicto Maximo in expositione Gregorii posita sunt, quorum unum praemisimus, cum de aere loquebamur; alterum vero nunc subjungemus, quod est in igne et ferro. Nam cum ferrum conflatum in igne in liquorem solvitur, nihil de natura ejus remanere sensibus videtur, sed totum in igneam qualitatem vertitur. Sola vero ratione suam naturam quamvis liquefactam s
Abbreviated transcription (Latin):
aledictus dolosus qui hab& ingregesuo mascu¬
lum & uotum faciens immolat debiled nõ. tract
ebilis inquit est & maculatanra oratio quando
ira inuidia in imicitis & telia cnimi pertur batio¬
ne corrumpitur. Si offerentes munus adaltare &
recordati quodaliquid fraternoster habeat aduersũ
nos non anteꝑgimus & satis eifacimus. unde &a postolus
precipit. Uo louo srgo orare in omni loco leuantes
scãs manus sineira & disceptatione

Expanded text:
aledictus dolosus, qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino, ebilis autem est, et maculata nostra oratio, quando ira, invidia, inimicitiis, et alia animi perturbatione corrumpitur: si offerentes munus ad altare, et recordati quod aliquid frater noster habeat adversum nos, non ante pergimus, et satis ei facimus . Unde et Apostolus praecipit: Volo ergo viros orare in omni loco, levantes sanctas manus sine ira et disceptation
Abbreviated transcription (Latin):
uidest quodin tabernaculo propitiato¬
rim fieri iubetur. super quo duo che¬
rubim unum a summitateuna. &d terum
a summitate alia: Ex auro mundissimo po¬
nuntur expandentes alas &operientes oraculũ¬

Expanded text:
uid est quod in tabernaculo propitiatorium fieri jubetur , super quod duo cherubim, unum a summitate una, et alterum a summitate alia, ex auro mundissimo ponuntur expandentes alas, 1219 et operientes oraculu
Abbreviated transcription (Latin):
nudatio femorũ subsecuta. libi do iuncta luxuriȩ
Prius uent̃ & statim c&era. manducauit enĩ populus
&bibit. & surrex̃ludere. lothamicusdĩ in monte
saluactus de totmilib populi solus iustus in hebria¬
tus ẽ. afiliabussuis. & lic&ille putttrent genus
humanũ defecisse &hoc facerent liberorũ magis de¬
siderio quã libi dinis: tam en uirũ iustum sciebanT
hocnisi ebriũ non eẽ. facturum

Expanded text:
nudatio femorum subsecuta est, libido iuncta luxuriae. nudatio femorum subsecuta est, libido iuncta luxuriae. prius uenter et statim cetera; manducauit enim populus et bibit, et surrexerunt ludere. Loth, amicus dei, in monte saluatus et de tot milibus populis solus iustus inuentus inebriatur a filiabus suis; et licet putarent genus hominum defecisse et hoc facerent liberorum magis desiderio quam libidinis, tamen uirum iustum sciebant hoc nisi ebrium non esse facturum
Abbreviated transcription (Latin):
iquoditaq in mepotesteẽ consilium si exper¬
tocreditur. hoc primum moneo. hocobtestor
ut sponsaxpi uinum fugiat proueneno. Hȩcad¬
uersus adulescentiam prima armas daemonum
non sicauaritia quatit. inflat superbia delectat
ambitio. facilealiis caremus uitus. hicostis inlusus
est Quocumq: pergimus nobis cumportam us ini¬
micum. Uinum &adulescentia duplex incendium
uoluptatis ẽ. Quidoleũ flãmȩa dicimus: Quidar¬
denti corpusculo fomenta igniũ mimstramus. Ait
cedatur. Vix hoc stomachidolor & frequens mer&ur
infirmitas. Etne nobis forsitan deegrotationib: blan¬
diremur modicum precepit eẽ sumendũ medici potius
consilio quam apłi. lic&apostolus sit medicus spirita¬
lis. &n eti motheus imbecillit tesuperatus eu angelii
p̃dicandi non poss& impleredis cursum. Alioquin se
dixisse meminerat. Quinũ in quo ẽ lixuria Rtbo¬
nũ ẽ homini uinum nonbibero & carnem non mandu¬
care. No euinũ bibit &inebriatus ẽ. Posthebri&atẽ¬

Expanded text:
quid itaque in me potest esse consilii, si experto creditur, hoc primum moneo, hoc obtestor, ut sponsa Christi uinum fugiat pro ueneno. haec aduersus adulescentiam prima arma sunt daemonum. non sic auaritia quatit, inflat superbia, delectat ambitio. facile aliis caremus uitiis; hic hostis intus inclusus est. quocumque pergimus, nobiscum portamus inimicum. -uinum et adulescentia duplex incendium uoluptatis. quid oleum flammae adicimus? quid ardenti corpusculo fomenta ignium ministramus? Paucedatur: uix hoc stomachi dolor et frequens meretur infirmitas. et ne nobis forsitan de aegrotationibus blandiremur, modicum praecepit esse sumendum, medici potius consilio quam apostoli -licet et apostolus sit medicus spiritalis — et, ne Timotheus inbecillitate superatus euangelii praedicandi non posset habere discursus. alioquin se dixisse meminerat et: uinum, in quo est luxuria, et: bonum est homini uinum non bibere et carnem non manducare. Noe uinum bibit et inebriatus est rudi a
Abbreviated transcription (Latin):
in on fecerimꝰ inquit ista quaedisitis : et fecerimꝰ
eaquae dicendas. ut esurienti ñ sicut supra
demus panẽnrm sed animã nram ut eũ inquib: cũq
possumꝰ adiuuemus. et ñ quasi extristitia et neces¬
sitate sed ex animo tribuamus. accipientes ma¬
gis quam dantes beneficium. hilarem enim
datorẽ diligit ds̃. u animã esurientẽ siue afflic¬
tã ñ refocilemꝰ exparte sed saturemꝰ et doleamꝰ
cũ dolentib lugeamꝰq cũ dolentib tunc oriet᷑
intenebris lux Nr̃a ille quidicit Ego lux ueni
in mundũ ut om̃is qui credit in me in tenebris Nĩ
maneat sed habetit lucem uitae

Expanded text:
non fecerimus ista quae dicta sunt, et fecerimus ea quae dicenda sunt, ut esurienti, non sicut supra, demus panem nostrum, sed animam nostram, ut eum in quibuscumque possumus adjuvemus, et non quasi ex tristitia et necessitate, sed ex animo tribuamus, accipientes magis, quam dantes beneficium: Hilarem enim datorem diligit Deus , ut animam esurientem sive afflictam non refocillemus ex parte, sed saturemus: et doleamus cum dolentibus, lugeamusque cum lugentibus , tunc orietur in tenebris lux nostra, ille qui dicit: Ego lux veni in mundum: ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat: sed habeat lucem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
dicta s unt diuinitati uerbi & non humilitati homi¬
nis conueniant. Audiat actus apłorũ ihm̃ naza¬
te. Propteret quod nascet᷑ extescm̃ uocabitur fili¬
usdĩ. ipsum dñm sentiat intonantem . Sp̃s dñĩ suꝑ
me propt̃ quodiunx me. Participes autem aposto¬
los credentesq significat quibus unctionis suȩ uo¬
cabulum tribuit utabunto uocentur uncrridest

Expanded text:
dicta sunt, diuinitati uerbi et non humilitati homidicta sunt, diuinitati uerbi et non humilitati hominis conueniant. audiat Actus apostolorum: lesum Nazate; propterea, quod nascetur in te sanctum, uocabitur filius dei; ipsum dominum sentiat intonantem: spiritus domini super me, propter quod unxit me. \'participes\' autem apostolos credentesque significat; quibus unctionis suae uocabulum tribuit, ut ab uncto uocentur uncti, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sceptrũ regnitui. Quidem deesaia testimonium
proferentes. Exi&uirga deradiceiesse & flos de
radicea scend& hominem quiestassumptus intel¬
legunt cui & deferatur imperium. & qui propt̃
dilectam iustitiam & exosam iniquitatem regna¬
redica tͥ. &unctus est oleo exultationis prepar¬
ticipibus suis. Quasi premiũ caritatis &odii in
unctione sumpturus. Quodq sequitur. unxit¬
te ds̃ ds̃ tuus. primum nomen dĩ uocatiuo cas u in¬
tellegendũ sequens nominatiuo. In hoc lo cofotinꝰ
proferens testimonium. Ascendo ad patrem m eum
audiat cum acc inctum gladio suꝑfemur & regna¬
repropterueritatẽ &mansu&udinem &ungueri
obdilectam iustitiã & exosam iniquitatem &unc¬
tum ẽẽ p̃consortibus suis dequib: scriptumẽ. Parti¬
cipes xpĩ factisumus. Si tam en principium substan¬
tiȩ usq ad finem firmum retineamus. Mirorcur
solũ dm̃dĩ ad calumniam uoc& quasi uniuersa quȩ

Expanded text:
sceptrum regni tui . Quidam de Isaia testimonium sceptrum regni tui . Quidam de Isaia testimonium proferentes: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, hominem qui est assumptus, intelligunt, cui et deferatur imperium, et qui propter dilectam iustitiam et exosam iniquitatem regnare dicatur et unctus esse oleo exultationis prae participibus suis, quasi praemium caritatis et odii in unctione sumpturus. dte, deus, deus tuus, primum nomen dei uocatiuo casu intellegendum, sequens nominatiuo. quod satis proferens testimonium: ascendo ad patrem meum e cum dilectum audiat, cum accinctum gladio super femor et regnare propter ueritatem et mansuetudinem et ungueri ob dilectam iustitiam et exosam iniquitatem et unctum esse. prae consortibus suis, de quibus scriptum est: participes Christi facti sumus, si tamen principium substantiae usque ad finem firmum retineamus, miror, cur solum deum dei ad calumniam uocet, quasi uniuersa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& in ȩt̃ num sceptrũ equitatis sceptrũ regnitui.
Dilexistitustitiam &odisti iniquitatem proptere a
unx̃teds̃ ds̃ tius oleo exultationis p̃participibus
tuis. donas personas eius quiunctus estdĩ & quiunx̃
intellege unde&tquila eloim̃ uerbũ ebraicũ non
nominatiuo casu seduocatiuo interp̃tatus ẽ dicens
oẽe. & nos propter intellegentiã posuimus quod
latina lingua non recipit: Nequis peruerseput&
dm̃ diletti &amantissimi &regis bis patrem nomi¬
nari. Quam quam pat̾ infilio & filius in patre
& alterutrumsibi & habitator & tronus sint
tamen in hocdoco adregem quids̃ est sermodirigit᷑
&dicitur ei quodimperium eius hocenim ingreco
tu uentristui ponam supertronum tuum finem
non habeat. Quod quidem &mariȩ angelus non¬
tiat dabit ei dñs ds̃ tronum dauid patris sui &reg¬
nabit suꝑ domo ia cob insđa & regnieius noneritfinis i:
sceptrum autẽ & uirgam insi gneeẽ regnantes ipse
proph&a significatdicens scȩptrum equitatis

Expanded text:
ui. dilexisti iustitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te, deus, deus tuus oleo exultationis prae participibus tuis. duas personas, eius, qui unctus est, dei et, qui unxit, intellege. unde et Aquila \'eloim\' uerbum Hebraicum non nominatiuo casu, sed uocatiuo interpretatur dicens θεὲ et nos propter intellegentiam posuimus, quod Latina lingua non recipit, ne quis peruerse putet deum dilecti et amantissimi et regis bis patrem nominari. quamquam pater in filio et filius in patre et alterutrum sibi et habitator et thronus sint, tamen in hoc loco ad regem, qui deus est, sermo dirigitur et dicitur ei, quod imperium eius — hoc enim intellego tu uentris tui ponam super thronum tuum — finem non habeat. quod quidem et Mariae angelus nuntiauit: dabit ei dominus deus thronum Dauid, patris sui, et regnabit super domum IacSceptrum autem et virgam insigne esse regnantis, ipse Propheta significat, dicens: Sceptrum aequitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidinquit pertronum nisi illȩ uirtutes
angelicȩ designantur. quȩ ipsos quoq:
angelos dignitate loci superioris excedunt
missi administerium nontii nusquam le¬
guntur quia eis longe sublimius creator
omnium presid&. Vnde paulus apłr ordines
caelestium agminum. quos ad tertium caelũ
raptus uiderat describensait. siue throni
siued ominationes. siu e principittus. siuep otes¬
tates. om̃a peripsum &inipso craeata sunt. Thro

Expanded text:
uid per thronum nisi illae virtutes angelicae designantur, quae ipsos quoque angelos dignitate loci superioris excedunt?missi ad ministerium nuntii nusquam leguntur, quia eis longe sublimius creator omnium praesidet. Unde Paulus apostolus ordines coelestium agminum, quos ad tertium coelum raptus viderat, describens, ait: Sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia per ipsum, et in ips
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixerat seruus uocatus es Nĩ sittibicurȩ
sed et si potes liber fieri magis utere. suggil¬
lassec̃tinentiã uideret᷑ et in fabulatũ tra¬
didissenos c̃uigiũ infert sententiã quae
omnẽ amput& cauillationẽ. praetioempti
estis nolite fieri serui hominũ. Redempti¬
sum p̃tiosissimo xp̃i sanguine. Immolatꝰ ÷
ꝓ nobis agnꝰ et as ꝑsi calidis simo rore y sopi
omnẽ impetũ noxiȩ uoluptatis ex coximus.
quib: in baptis mate mortuus est pharao et
uniuersus eius suffocatus exercitus : Currur¬
sũ aegyptũ quaerimus et post manna angeloꝵ
cibos alia etcȩpe etpepones et carnes uarias
suspiramus maritorũ et continentiãai disputa¬

Expanded text:
supra dixerat: Servus vocatus es, non sit tibi curae, sed etsi potes liber fieri, magis utere , suggillasse continentiam videretur, et in famulatum tradidisse nos conjugum, infert sententiam quae omnem cavillationem amputet: Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum , etsumus pretiosissimo Christi sanguine, immolatus est pro nobis Agnus, et aspersi calidissimo rore hyssopi omnem impetum noxiae voluptatis excoximus. Quibus in baptismate mortuus est Pharao et universus ejus suffocatus exercitus, cur rursum Aegyptum quaerimus? et post manna, angelorum cibo, allia et cepe et pepones et carnes varias suspiramus? Haec Hieronymus: Maritorum vero et continentium disputa
Abbreviated transcription (Latin):
obtendo carnis tribulationẽ. quasi ñ maiora
res sic sint tãquã ñ habentes: Nequa quã iã deuir¬
ginib: disputo quos nulla ambiguitas est eẽ
felices : ad maritos uenio tempus breue ẽ . dñs
prope. Etiã siñ gentis uiueremꝰ annis ut antiqui
homines tam̃ breueputtndũ &&̃ qđ haberet
aliquando finẽ et eẽ cessaret: Nuncuero cum
breuis sit ñ tã laetitia quã tribulatio nuptiarũ
quid accipimꝰ uxores quas cito cogim ammit¬
tere᷑. Et qui flent inquit et guuident etemunt
Immo figura et conuersatio haec mundi quasinu¬
bes p̃terit. Int̃ cetera mundi opera et nuptiae

Expanded text:
obtendo carnis tribulationem, quasi non majoraobtendo carnis tribulationem, quasi non majoraut qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Nequaquam jam de virginibus disputo, quos nulla ambiguitas est esse felices. Ad maritos venio. Tempus breve est, Dominus prope est. Etiamsi nongentis viveremus annis, ut antiqui homines, tamen breve putandam esset, quod haberet aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit, et gaudent, et emunt, immo figura et conversatio hujus mundi, quasi nubes, praeterit, inter caetera mundi opera et nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
hocdictũ deuiduis obiecerit quanto magis deuir¬
ginib p̃ualebit: Cũ etiã ethis ñ licecet quib aliquan¬
dolicuit. uirgines eñĩquȩ post consecrationem
nupserit Ñ tã adulteres quã inceste. ac neuide¬
ret᷑ in eo qđ dixerat. et sinupserit uirgo ñ pecca¬
bit . rursũ caelibes ad nuptias ꝓuocare stttim
serefrenat et aliud inferendo infirmauit
et concesserat dicens. tribulationẽ tam̃ carnis
habebunt huiꝰ modi: quis istiquitribulationẽ
carnis habebunt : quib: supra indulserat. si acce¬
peris uxorẽ ñ peccasti. et sinupserit uirgtm̃ pecca¬
hit. tribulationẽ carnis habebt huiꝰ modi : Nos
ignari rerũ puttibamꝰ nuptias saltimcarnis ha¬
bere laetitiã. Si aũt nubentib et in carne tribula¬
tio ẽ. Inquasolas uidebant᷑ haberedelicias: quid
erit relicũ propt̃ qđ nubant. cũ etinspũ et inanima
etincarne tributiosit. Ego aũt uobparco. sicait

Expanded text:
hoc de viduis dictum obiecerit, quanto magis de virhoc de viduis dictum obiecerit, quanto magis de virginibus praevalebit, cum etiam his non liceat, quibus aliquando licuit! Virgines enim, quae post consecrationem nupserint, non tam adulterae sunt, quam incestae. Ac ne videretur in eo quod dixerat: Et si nupserit virgo, non peccavit, 259 rursum coelibes ad nuptias provocare, statim se refrenat , et aliud inferendo, infirmavit quod concesserat, dicens: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulationem carnis habebunt? Quibus supra indulserat: Si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit : tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Nos ignari rerum, putabamus nuptias saltem carnis habere laetitiam. Si autem nubentibus etiam in carne tribulatio est, in qua sola videbantur habere delicias, quid erit reliquum propter quod nubant, cum et in spiritu, et in anima, et in ipsa carne tribulatio sit? Ego autem vobis parco. Sic, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
natione nulla dubitatio ẽ. sed uteritum̃ tes
et inftintiũ uagitus et fructus atq operanup¬
uxorẽ hab& unusquisq: nrm̃ terminos suos
Reddemꝰ himeũ et tu tenetuũ Sialligat es uxo¬
ri neillides repudiũ: sisolutus es ab uxore. Ñ
quaeras uxorẽ : ut ego ñ soluo c̃iugia si semelli¬
gatti sunt itatuñ liges qđ solutũ est: simulq
hab& et debitordr̃. et eẽ inp̃pu cio et seruus
uxoris. et qđ malorũ seruorũ ẽ alligatus. quiaũt̃
sine uxore ẽ primũ nullius debitorẽ. deinde
circũ cisus. tertio liber ad extremũ solutus
curramꝰ ꝑ reliqua Neq eñinos patit᷑ magnitu¬
do uoluminis diutius insingulis in morari
Siaut̃ acceperis uxorẽ Ñ peccasti. Aliudest Ñ
peccare aliud benefticere. Et sinupserit uirgo
ñ peccauit Ñ illa uirgoquesẽ semel dĩ cultui
dedicabit Harũ enĩ si quanupserit. habebit
dampnationẽ. quia pͥmã fidem irritã fecit. siaut̃

Expanded text:
natione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, natione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nupus: habet unusquisque nostrum terminos suos; redde mihi meum et tu tene tuum. si alligatus es uxori, ne illi des repudium; si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. sed et bitor dicitur, et esse in praeputio, et servus uxoris, et quod malorum servorum est, alligatus. Qui autem sine uxore est, primum nullius debitor est, deinde circumcisus, tertio liber, ad extremum solutusCurramus per reliqua, neque enim nos patitur magnitudo voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, non peccavit . Non illa virgo, quae se semel Ddedicavit. Harum enim, si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sicastrati mercedem habent regna cȩlorũ. er¬
goqui ñ secastrauer̃ locũ ñ pos sunt accipere cas¬
tratorũ. qui potest inquit capere capiat. Cran¬
dis fideiẽ grandisq uirtutis. dĩ templũ eẽ pu¬
rissimũ totũ se holo caustũ offerre dño etiuxta
eundem apłm eẽ scm̃ etcorpore et spũ. hisunt
eunuchi qui selignũ aridũ obsterelitatẽ putan¬
tes. Audiunt ꝑ isaiã qđ ꝑfiliis et filiab: locũ ha¬
eunuchus in hieremia. et spado ille reginȩ can¬
dacis inactib apłorũ quiobrobur fidei uiri
Omnẽq poene sermonẽ suũ deuirgit᷑atis puri¬
tatec̃ texuit. et deinceps multi apłici et martyres
et in lustres tã inscĩtate quã in eloquentia uiri
quos ex ꝓpriis scriptis nosse ꝑ facileest: ex isti
iugali uirginitas appetit libertatẽ : lae preg¬
nantib: etnutrientib inilladie. Ñ hicscorta
Ñ hic lupanaria condẽp natur. dequorũ dãp¬

Expanded text:
Si castrati mercedem habent regni coelorum, erSi castrati mercedem habent regni coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat. Grandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Domino; et juxta eumdeeunuchi qui, se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiam quod pro filiis et filiabus locum haeunuchus in Jeremia ; et spado ille reginae Candacis in Actis Apostolorum , qui ob robur fidei, viri omnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. Existimjugali, virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum dam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misertit dñs Non om̃s capiunt uerbum dĩ
sed quib dcitũ ẽ et qui potest capere capiat.
tenet in manu uirgimitatis brauiũ. Ostendit
purissimũ fontẽ et clamittt. quisitit ueniat
etbibat. qui potest capere capiat .Ñ dicitue
litis nolitis bibendũ uobis est atq currendũ.
sed qui uoluerit qui potuerit currere atq pottre
illeuincet ille saciabitur. etideo plus amat uirgi¬
nes xp̃s qr sponte tribuud qđ sibiñ fuerat impe¬
ratũ. maiorisq gratiae est offerre qđ ñ debeas¬
quã reddere quã ecigeris. Apłi uxores onere
contẽplato sittilis ẽ inquiunt causa hominis
cũ uxore Ñ expedit nubere. quorũ dñs senten¬
pediat homini ad cȩloꝵ regnatendenti acci¬
pereuxorẽ. sed difficilis res est et ñ om̃s capi¬
unt uerbũ istud. uerũ quib datũ est Alios
eunuchos naturtisticit alios uis hominũ
mihulli eunuchi placent quos castrauit¬
eẽ qđ natisunt simulq tractunda sententia
qui seinquit castrauer̃ propt̃ regnacelorum :

Expanded text:
praemiserat Dominus: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Et, qui potest capere, capiat. tenet in manu virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniat, et bibat. Qui potest caplitis, nolitis, bibendum vobis est atque currendum; sed: qui voluerit, qui potuerit currere atque potare, ille vincet, ille satiabitur. Et ideo plus amat virgines Christus, quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre qquam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sentenpediat homini ad coelorum regna tendenti, accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis hominum. Mihi illi eunuchi placentesse quod nati sunt. Simulque tractanda sententia: Qui se, inquit, castraverunt propter regna coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
modera mine p̃ceptorũ. ut nec ad sinistrã nec ad
dex terã diuerter& sed iua regia graderet᷑ etillud
impleret nesis multũ iustus. Rursus monoga miã
diga mie cõparat et quomodonuptias subdide¬
rat uirginitati itadigamiã primis nuptus sub¬
iecit etait. mulier alligata ẽ quanto tẽpore
uir ei uiuit. qđ sidor mierit uireiꝰ. liberata est.¬

Expanded text:
moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud idigamiae comparat; et quomodo nuptias subdiderat virginitati ita digamiam primis nuptiis subjicit, et ait: « Mulier alligata est legi quanto tempore vir ejus vivit. Quod si dormierit vir ejus, liberata est
Abbreviated transcription (Latin):
cũbit necessitas aut accipiendȩ c̃iugis autruen¬
di qđ uult fciciat ñ peccat siducat uxorẽ. faciat
inquit qđ uult ñ qđ deb&. ñ peccat siducat ux orẽ
ñ ttim̃ benefacit si duxerit. Nã quistaituit in cor¬
de suo firmꝰ ñ habens necessitatẽ potestatẽ autha
bet sua euo luntatis. et hoc iudicauit incordesuo
dixerat quidũc uxorẽ ñ peccat. hic qui seruat
In altero ꝑfectio ẽ. Verũ neineo qđ dix̃ et qui
matrimonio iungit uirginẽ suã beneftiat
estimet aliquis obseruationẽnrãm ñstareꝓtinꝰ
melioris et dic̃ quiñ iungit melius facit. Nisi in la
facit. Vbi aut̃ bonũ et melius ẽ ibiboni et melioris
non unũ ẽ p̃miũ : etubi Ñ unũ p̃miũ ibuitiq dona
diuersa : tantũ ẽ igit᷑ int̃nuptias et uirginitatẽ
quantũ in t̃non peccare etbene facere. Immoutle¬
tatione c̃iugioꝵ et uirginitatis. et int᷑ utrũ que cauto

Expanded text:
cumbit necessitas, aut accipiendae conjugis, aut ruencumbit necessitas, aut accipiendae conjugis, aut ruendi; quod vult faciat, non peccat, si nubat: faciat, inquit, quod vult, non quod debet. Non peccat, si ducit uxorem: non tamen bene facit, si duxerit. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, edixerat, Qui ducit uxorem, non peccat: hic Qui servat in altero perfectio est. Verum ne in eo quod dixit, et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit, existimet amelioris, et dicit: Et qui non jungit, melius facit. Nisi illatufacit. Ubi autem bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium: et ubi non unum praemium, ibi utique dodiuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare et benefacere, immo, ut letatione coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto
Abbreviated transcription (Latin):
simũ. casti tatis nolentib in ponere statimuN¬
git causas suadendi. et ait. hoc aut̃ ad utilitatẽ
uram̃dico. Ñ ut loqueũ uobinitiã. Sed ad id qđ¬
uirgines carne non spũ quarũ corpus integrũ est¬
& anima corrupta. sed illa uirginitas
la detractione proprietaitẽ grecã latinꝰ sermo
lationis difficultatẽ hocpenitꝰ ñ inuenit᷑. Vt timꝰ igit᷑
eo qđ uertim᷑ Ñ imponit nob̵ apłs laqueũ nec cogit
eẽ qđ nolumꝰ. sed suad& qđ honestũ ẽ et decorum¬
et intente fc̃ seruire dño et semꝑ eẽ sollicitũ et
expectare partitũ dñi uoluntatẽ . utcũ quid im¬
perauerit quasi strenuus et armatus miles
sicitim implecit qđ p̃ceptũ est. et hoc faciat sineulla
huius mundi ut distendant᷑ iea siquis aut̃ c̃side¬
rat uirginẽ suã iđ carnẽ suã lascuure et ebullire
inlibidinẽ neq refrenare sepotest. duplexq ei in¬

Expanded text:
simum castitatis nolentibus imponere, statim junsimum castitatis nolentibus imponere, statim jungit causas suadendi, et ait: Hoc autem ad utilitatem vestram dico: non ut laqueum vobis injiciam, sed ut ad id qirgines carne, non spiritu, quarum corpus integrum est, anima corrupta. Sed illa virginitas la distractione. Proprietatem Graecam Latinus sermo lationis difficultatem, hoc penitus non invenitur. Utamur igitur eo quod vertimus. Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec cogit esse quod nolumus; sed suadet quod honestum eet intente facit seruire domino et semper esse sollicitum et expectare paratum domini uoluntatem, ut, cum quid imperauerstatim impleat quod praeceptum, est, et hoc faciat sine ulla hujus mundi, ut distendantur in ea. Si quis autem considerat virginem suam, id est, carnem lascivire, et ebullire in libidinem, nec refrenare se potest: duplexque ei in
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidem aipłs ita scribit ut supratranstulimꝰ
sollicitus ÷ quȩ s̃ mundi quomodo placeat uxori
et diuisus ẽ: et hac sententia definitatrans gre
utiq et innupta : quã quã obelegantiã dictio¬
nis potuerit id ipsũ alters uerbo repetere mu¬
lierinnupta et uirgo uel certe definire uoluisse
putaremus innuptas. nulli certo matrimonio
copulatts. quid ergo cogitat innuptaetuirgo:
quae dñ is̃: ut sit scã corpore et spũ. ut nihilaliud
sufficer& haec sola p̃ latio cogitare quȩ dñi s̃
Sttim quȩ doc& quȩ ip̃sa cogitatu
nec m̃tẽ cogitatio. nec carnẽ libido maculaue¬
rit. ł contrario quenupitiẽ cogitit quȩ s̃ mun¬
di quomodo placetit uiro sicut qui uxorẽ hab&
sollicitus ẽ. quȩ s̃ mundi quomodo placeat uxo¬
rb. sic nupta resmundi cogitat quomodo place¬
at iuro Nos aut̃ ñsumꝰ dehocmundo qui in malig¬
płos si es setis de hoc mundo amaret utiq munđ

Expanded text:
Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est; et hac sententia definita, transgreutique et innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo: vel certe definire voluisse putemus innuptas, nulli certo matrimonio copulatas. Quid ergo cogitat innupta et virgo? Quae Domini sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu. Ut nihil aliud sufficeret ei haec sola praelatio, cogitare quae Domini sunt. Statimque docet qmentem cogitatio, nec carnem libido maculavit. E contrario, quae nupta est, cogitat quae mundi sunt, quomodo 261 placeat viro. Sicut qui uxorem habet, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori: sic nupta res mundi cogitat, quomodo placeat viro. Nos autem non sumus de hoc mundo, qui in maligr ad Apostolos: Si essetis de hoc mundo, amaret utique mund