comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis infossa pereunt et illis ĩ
nullam partem profutura li¬
quuntur. M et allorum quip¬
pe ambitus: lolatia sunt homi¬
num. ¶ Iam diuitis auri ue¬
na sinił est relique terre si
iaceat. usu crescit ad pretiũ.
quaulo et apud uiuos se¬
pulta lunt: que tena cium mani¬
bus inluduntur. Atq id como.¬
derata iuissione deceriinus ut
ad illum locum in quo latere
plurima luggeruntur. sub pu¬
blica testificatione conuemas.
et u aurura ut dicitur. uel ar¬
ne delectum. compendĩo pu¬
blico tĩdeliter uindicabis ita
tamen ut abstmeatis a cineribꝰ
mortuorum. quia nolumus lu¬
cra queri. queri que per fu.¬
nesta possunit sccula repperiri.
Edititia legant cineres. colum¬
ne. uel marmora ornent sepulcra.
talenta non teneant: qui uiu ẽ¬
di commertia reliquerunt.
Aurum enim sẽpulchris iuste
detrahitur ubi dominus nõ
habetur. Iinino culpe gems ẽ
mortuorum. unde ie uita põ.¬
test iustentare uiuentium.
Non est enim cupiditas eri.¬

Expanded text:
nobis infossa pereunt et illis in nobis infossa pereunt et illis in nullam partem profutura linquuntur. metallorum quippe ambitus solacia sunt hominum. nam divitis auri vena similis est reliquae terrae, si iaceat: usu crescit ad pretium, quando et apud vivos sepulta sunt, quae tenacium manibus includuntur. Atque ideo moderata iussione decernimus, ut ad illum locum, in quo latere plurima suggeruntur, sub publica testificatione convenias: et si aurum, ut dicitur, vel arne deblico fideliter vindicabis: ita tamen ut abstineatis manus a cineribus mortuorum, quia nolumus lucra quaeri quae per funesta possunt scelera reperiri. Aedificia tegant cineres, columnae, vel marmora ornent sepulcra; talenta non teneant, qui vivendi commercia reliquerunt. Aurum enim sepulcris juste detrahitur, ubi dominus non habetur: imo culpae genus est, mortuorum, unde se vita potest sustentare viventium. Non est enim cupiditas eri
Abbreviated transcription (Latin):
Ustodia legum ci¬
uilitatis iuditium
et reuerentra priormti prin¬
cipium. uostre quoq testat᷑
edeuotiors exemplum. Quid
enim melius quam plebeur
sub precepło degere uelle
iustitie. ut conuentus multo¬
rum dilc̃iplmabiliura. sit
adiuatio uoluntatum. hoc
enim populos ab agresti uita ihu¬
mane conuersatioms regulam
congregauit. hec ratio aferila¬
te diui sit. ne arbitrio ca suali
uagarentur. quos regi consilio
diuina uoluerutit. Oblata
itaq supplicatione depo.¬
scitis priuilegia uobis debe¬
re seruari. que iudaicis insti¬
tutis legum prouida decre¬
uit au ctoritas. quod nos libẽ¬
ter annuimus. qui iura uete¬
rum ad nostram cupinius re¬
uetentiam custodiri. Atq ideo
presẽnti auctoritale censẽius.
ut quecunq legum statitta mo¬
mierunt circa nos illibala ler¬
uentur. quatinus quod ad ci¬
uitatis uium constat esse reper¬
tum perpeti deuotione tenea
in humanos usus ter¬
ris abdita talenta reuocare.
commerciumq uiuentiũ nõ
dicere mortuorum. quia et

Expanded text:
ustodia legum civilitatis est indicium et reverentia priorum principum nostrae quoque testatur devotionis exemplum. quid enim melius quam plebem sub praecepto degere velle iustitiae, ut conventus multorum disciplinabilium sit adunatio voluntatum? hoc enim populos ab agresti vita in humanae conversationis regulam congregavit. haec ratio a feritate divisit, ne arbitrio casuali vagarentur, quos regi consilio divina voluerunt. Oblata itaque supplicatione deposcitis privilegia vobis debere servari, quae Iudaicis institutis legum provida decrevit antiquitas: quod nos libenter annuimus, qui iura veterum ad nostram cupimus reverentiam custodiri. atque ideo praesenti auctoritate censemus, ut quaecumque legum statuta moverunt, circa vos illibata serventur, quatenus quod ad civilitatis usum constat esse repertum, perpeti devotione teneatin humanos usus terris abdita talenta revocare commerciumque viventium non dicere mortuorum, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
habere contrarium. Unde uos
quoq predicta conuenit mu-¬
lare: ut gothi romanis prebeat
ius urandum. el romani go¬
this sacramento confirment. se
imaninnter regno nostro esse
deuotos. quatius et nobis ue¬
stra sinceritas laudabiliter
innote scat. et ad quietem ue.¬
stram profitiat inuicem pro¬
missa concordia. Eat inter
uos lega lis missa tratquilli¬
las. potior minori non sit in¬
festus. habetote animum pla¬
caluri. qui bellum non habe¬
lis exteruum: quia primũ
ide nobis placere poteritis:
si uobis hac ratione proipi¬
citis.¬

Expanded text:
habere contrarium. Unde vos habere contrarium. Unde vos quoque praedicta convenit imitari, ut Gothi Romanis praebeant jusjurandum, et Romani Gothis sacramento confirment se unanimiter regno nostro esse devotos, quatenus et nobis vestra sinceritas laudabiliter innotescat, et ad quietem vestram proficiat invicem promissa concordia. Eat inter vos legalis missa tranquillitas; potior minori non sit infestus. Habetote animum pacatum, qui bellum non habetis externum, quia primum inde nobis placere poteritis, si vobis hac ratione prospicitis
Abbreviated transcription (Latin):
Icet gloriose memorie
domni aui nostri pro
Fexcellentibus meritis tristis
uobis uideatur occasus: ta.¬
men quia ille in humana con.¬
litione decubuit. ad conti.¬
nuandam gubernati oneni
quam iingularider gesserat.
nos reliquit: ne damnum boni
principis sertiretis. enus uo
bis noscitur regnare proge¬
mes. L ullus enum apue
nos perdit quod illi paruit
ied duplici largitate muni¬
tici. et illius debita reddi¬
mus et futuris obsequiis be¬
netĩtia ingenta pielate mu¬
tu autur. Atq ideo tidem
pristiiam maiore hunc uos
conuerat deuotione mon¬
strare. quia bene prospicit re¬
bus suturis. qui regnantir
serinat mitiis: duma ipło et
in reliquum per senerarecte¬
ditur: qui primordia toue¬
uere sentitur. Indicamus autẽ
fauore diuino. cum ad regn cul¬
mina perueturenus omnia uo¬
bis sic selicia. sic tranquilla
cessisse: ut unum loqui crede.¬
res. quod generalias insona¬
bat: nec putaretur hum amun
quod tol uota ingentium po¬
pul orum inchil probata sũt

Expanded text:
icet gloriosae memoriae domni avi nostri pro excellentibus meritis tristis vobis videatur occasus, tamen, quia ille humana conditione decubuit, ad continuandam gubernationem quam singulariter gesserat nos reliquit; ne damnum boni principis sentiretis, cujubis noscitur regnare progenies. nullus enim apud nos perdit, quod illi paruitsed duplici largitate munifici et illius debita reddimus, et futuris obsequiis beneficia ingenita pietate mutuamus. Atque ideo fidem pristinam majori nunc vos convenit devotione monstrare, quia bene prospicit rebus futuris, qui regnantium servit initiis: dum ipse et in reliquum perseverare creditur, qui primordia fovere sentitur. Indicamus autem, favore divino cum ad regni culmina perveniremus, omnia nobis sic felicia, sic tranquilla cessisse, ut unum loqui crederes quod generalitas insonabat, nec putaretur humanum quod tot vota ingentium populorum nihil probata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
to numero mortis incommodo
fiusse subtractos. Unde prouidẽ.¬
tiam uostram cuius est propri¬
um quod casu iubducitur re¬
parare consilio ħ statuisse cogno¬
sce. ut supradictos dromanarios
probare sine aliqua dubitatio.¬
ne festmes. qui lamen ad hoc
opus possint idonei reperiri.
Renigum emin labor operosus
ualentes animo et uiribus que¬
rit. ut confidentia mentis pro.¬
cellis obinare possit undosis.
Quid enim audentius ꝙͣ il.¬
lud infidum ac uast issimum
mare intrare paruo nauigio
quod eluctare facit despera¬
tioms sola presumptio: Qua¬
propter iussis te nostris hanc
cautelam conuenit adhibere.
ut querelam de congregatis
debilibus non faciãs cũm
nos robustimos quesisse cog¬
noscas.
Senatui urbis rome. tħ. rex.

Expanded text:
to numero mortis incommodo to numero mortis incommodo fuisse subtractos. Unde providentiam nostram, cujus est proprium quod casu subducitur reparare consilio, hoc statuisse cognosce; ut supprobare sine aliqua dubitatione festines. qui tamen ad hoc opus possint idonei reperiri. Remigum enim labor operosus valentes animo et viribus quaerit, ut confidentia mentis procellis obviare possit undosis. quid enim audentius quam illud infidum ac vastissimum mare intrare parvo navigio, quod eluctari facit desperationis sola praesumptio? quapropter iussis te nostris hanc cautelam convenit adhibere, ut querelam de congregatis debilibus non facias, cum nos robustissimos quaesisse cognoscas. SENATUI URBIS ROMAE THE
Abbreviated transcription (Latin):
Agm peccali genus est
alienis debitis alterum
pregrauare.ut qui pot est exigi:
non mereatur audiri. sua quem.¬
q dampna respitiant. el is soluat
tributum: qui passiomis noscitur
habere compendium. Atq ideo
presenti tibi auctoritate delega¬
mus. ut gothi per picenum siue
tuscias utrasq residentes. te
imminente cogantur ex soluere.
debitas functiones. In ipsis enim
miliis comprimendus est excessꝰ
ne feda nutatio quasi turpis sca¬
bies paulatim reliquos compre¬
hendat. Si quis ergo iussa no.¬
stra agrestis sp̃s uire supmatꝰ
abiecerit casas eius appositis li.¬
tulis fisci nostri iuribus uidica¬
bis. ut qui uste noluit parua
soluere tationa biliter uideat᷑
maxima perdidisse. Qui ettĩ
debent ad fiscum celerius esse
deuoti. ꝙͣ qui capiunt com¬
moda d onatiuis. quando am.¬
plius de uostra humanitate re¬
cipurat. ꝗͣ stipendii iure pre¬
stctur. Uam siliber alitatis nr̃c
causa tractetur nos potius uo.¬
luntaria tributa solunnus qui
mi suggestione comperimus.

Expanded text:
agni peccati genus est alienis debitis alterum praegravare, ut quod potest exigi non mereatur audiri. Sua quemque damna respiciant, et is solvat tributum qui possessionis noscitur habere compendium. Atque ideo praesenti tibi auctoritate delegamus, ut Gothi per Picenum sive Thuscias utrasque residentes, te imminente cogantur exsolvere debitas functiones. In ipsis enim initiis comprimendus excessus est, ne foeda imitatio, quasi turpis scabies, paulatim reliquos comprehendat. Si quis ergo jussa nostra agresti spiritu resupinatus abjecerit, casas ejus appositis titulis fisci nostri juribus vindicabis, ut qusolvere, rationabiliter videatur maxima perdidisse. qui enim debent ad fiscum celerius esse devoti, nisi qui capiunt commoda donativi, quando amplius de nostra humanitate recipiunt quani stipendii iure praestetur? nam si liberalitatis nostrae causa tractetur, nos potius voluntaria tributa solvimus, quinii suggestione comperimus
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes decet gratã¬
ier impendere qđ
publicas uidet utilitat es
posse respicere. Quando
necesse est hoc membra sen¬
tire: quod corporis summna
sentitur. Atq id eo presen.¬
li decernimus iussione. ut
quantas in rauennati urbe
culcatorias potueris reperi.¬
re frumentis fiscalibus
honeratas ad nos usq perdu.¬
cas. Quatenus almonia pu¬
blica tali prouisione reue¬
lata. necessitalem mopie
non debeant sustmere. Red¬
dat rauenna copian ligu¬
rie. ꝙͣ ex ipsa consueuit ac¬
cipere. Uamq presentiã
ñram sust met multorum
debet solia repperire. Tra¬
hit enim comitatus nostet
obseruatitium cateruas. et
dum ad beneficia prestã¬
da curritur necessaria po¬
pulis copia postulatur.
Iohaum apparitori.tħo.R.

Expanded text:
mnes decet gratanter impendere quod publicas videt utilitates posse respicere, quando necesse est hoc membra sentire, quod corporis summa sentitur. atque ideo praesenti decernimus iussione, ut quantas in Ravennati urbe exculcatorias potueris reperire, frumentis fiscalibus oneratas ad nos usque perducas, quatenus alimonia publica tali provisione relevata necessitatem inopiae non debeant sustinere. reddat Ravenna copiam Liguriae, quam ex ipsa consuevit accipere. nam quae praesentiam nostram sustinet, multorum debet solacia reperire. trahit enim comitatus noster observantium catervas et, dum ad beneficia praestanda curritur, necessaria populis copia postulatur. XXI. IOHANNI APPARITORI T
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio constat irrationabiliter
possideri introductionem memo¬
rate rei offitium uestrum celebra¬
te ex more quatimis antiqua pi¬
otas regnantium. presentium re¬
paret beneficia dominorum eł pos¬
lit pro ulis supplieare sub qui¬
bus se magis intelligit uotiua
meruisse. Re sumat tacultatẽ:
quam se sulpirauerat amisisse.
Peregrinum se ultra dicere nõ
potuit. qui optala rura non con¬
quirit habeat possessorum iimuilẽ
dignitatem.et iam tributa repa¬
ratus inferat: qui opem tib alie¬
nis mambus expetebat. Gaudet
se adhos perductum: uł daret.
iquod utiq insi habenti non pro¬
batur emergere. celeris domimis
in hac tatitum sorte deterior.
quomam alienare nequit: qd
possidere preltaluit. Sed et
hocsquas: t̃ nagna credimus
equitate repertum: ut qui loco
succedit pignoris iubst. intiam
suam affectu patris iure seruet
extraneis. Miseratione pastus:
nunc pascat et alios. felix illi cõ¬
tigit et predicanda captiuitas:

Expanded text:
ab alio constat rationabiliter ab alio constat rationabiliter possideri, introductionem memoratae rei officium vestrum celebrato ex more, quatinus antiqua pietas regnantum praesentium reparet beneficia dominorum et possit pro illis supplicare, sub quibus se magis intellegit votiva meruisse. resumat facultatem, quam se suspiraverat amisisse. peregrinum se ultra dicere non potuit, qui optata rura conquirit. habeat possessorum similem dignitatem et iam tributa reparatus inferat qui opem ab alienis manibus expetebat. Gaudeat se ad hoc perductum, ut daret quod utique nisi habenti non probatur emergere, ceteris dominis in hac tantum sorte deterior, quoniam alienare nequit quod possidere praevaluit. sed et hoc quoque magna credimus aequitate repertum, ut qui loco succedit pignoris. substantiam suam affectu patris iure servet extraneis. miseratione pastus nunc pascat et alios: felix illi contigit et praedicanda captivitas
Abbreviated transcription (Latin):
serate plenum est. per¬
egrinam gentem pu¬
blicis beneticiis obligare: et nõ
tantum consanguincos ad sub¬
stantie lucra permittere: quan¬
tum ip̃os quoq aduenas inui¬
tare. hereditas que est sine proxi¬
mis absq parentela iuccessio: so¬
laq tides generis est patrios
iouare iermones. Ater cium sic
expetit beneficia: ut t̃bi olim
doceat tuisse concessa. Donum si¬
ne accipientis nomine. Preter
perionam largitas. quia prinũ
collatum est genti: ut postea pe¬
tentum uocãbulum pol uisset
affigi. hinc est quod iure quo¬
dam postulant hereditates a¬
licnas et illis tantum uidetir¬
competere. quod romanus non
potest in causis similibus obtinere.
Benetitium tale non habuerunt
in patria sua. Sedhic omnes
sub hac conditione parentes uit:
uniuersã natio quantum ad suc¬
cessionis beneficium una familia
est. Quocirca experi entia tua
preces illius diligenti examina¬
tione discutiat. et si reuera il¬
le quem suggerit de hac luce
transisse tilios non reliquit nec

Expanded text:
etate plenum est peregrinam gentem publicis beneficiis obligare et non tantum consanguineos ad substantiae lucra permittere quantum ipsos quoque advenas invitare: hereditas quae est sine proximis, absque parentela successio solaque fides generis est patrios sonare sermones. Afer enim sic expetit beneficia, ut sibi olim doceat fuisse concessa: donum sine accipientis nomine, praeter personam largitas, quia primum collatum est genti, ut postea petentium vocabulum potuisset affigi. Hinc est quod iure quodam postulant hereditates alienas et illis tantum videtcompetere, quod Romanus non potest in causis similibus optinere. beneficium tale non habuerunt in patria sua, sed hic omnes sub hac condicione parentes sunt: universa natio, quantum ad successionis beneficium, una familia est. Quocirca experientia tua preces illius diligenti examinatione discutiat et si re vera ille, quem suggerit de hac luce transisse, filios non reliquit nec
Abbreviated transcription (Latin):
constructa relucere. Ne inter
tot decora meinum deformis
appareat ruma saxorum In
aliis quippe ciuitatibus minꝰ
intentia sustinentur In ea ue¬
ro nec mediocre aliquid pati.¬
mur. que mundi principali¬
ter ore laudatur:
Argolicouiro illustri prefecto

Expanded text:
constructa relucere, ne inter constructa relucere, ne inter tot decora moenium deformis appareat ruina saxorum. in aliis quippe civitatibus minus nitentia sustinentur: in ea vero nec mediocre aliquid patimur, quae mundi principaliter ore laudatur. XXX. ARGOLICO V̅· I̅· PRAEFECTO
Abbreviated transcription (Latin):
Uis nesciat nostrum
esse cominodum suꝑ¬
plicantis ad questum. et illud
bonis principibus crescere.
quod benigna postumt largi.¬
tate prestare: hec sunt enim re¬
gia doua: quod semina spar¬
sa in segetem coalescunt. in
unum coacta depereunt.
Optamtus ergo munera multis
collata dundere ut possint ubi¬
q nostra beneficia pululate.
atq uiri illustris et magnifi¬
ci patritii paului auctorum
supplicatione suscepta: que
habetur in subditis. horrea lo¬
gi temporis uetustate destru¬
ta. quibus illud atq uocabu¬
lum prefixit antiquitas. si uc̃
ului publico minime necessa¬
ria esse monstrantur: nec ali¬
qua ibidem est spxcies que
ad fiscum pertinet congrega¬
ta pretato uiro cum omnbus
ad fe perticutibus absoluta
liberalitate concedinius. ut e¬
dificandi et ad posteros trãs¬
mittendi assumpta licentia
suis utilitatibus profutura
duponat. quia confere magis
rei publice munus. quisquis
dirupta maluerit suscipere
reparanda. In ea presertim
urbe. ubi cuncta dignum est

Expanded text:
uis nesciat nostrum esse commodum supplicantis quaestum et illud bonis principibus crescere, quod benigna possunt largitate praestare? hoc sunt enim regia dona, quod semina: sparsa in segetem coalescunt, in unum coacta depereunt. optamus ergo munera multis collata dividere, ut possint ubique nostra beneficia pullulare. Atque ideo viri illustris et magnifici patricii Paulini actorum supplicatione suscepta, quae habetur in subditis, horrea longi temporis vetustate destructa, quibus illud atque illud vocabulum praefixit antiquitas, si nunc usui publico minime necessaria esse monstrantur nec aliqua ibidem est species quae ad fiscum pertinet congregata, praefato viro cum omnibus ad se pertinentibus absoluta liberalitate concedimus, ut aedificandi et ad posteros transmittendi assumpta licentia suis utilitatibus profutura disponat, quia confert magis rei publicae munus quisquis diruta maluerit suscipere reparanda, in ea praesertim urbe, ubi cuncta dignum est
Abbreviated transcription (Latin):
turas lempestates natur aliter
preuidentes: sicca peturit. stag.¬
na derelinquint. delphini
Fluctus pelagi metuentes ua¬
dosis littoribus immorantur.
Echim qui sunt mella carna¬
ba constatilis teneritudo cro¬
cee delitie diuitis maris dũ
futuras ⁊ empestates agnoue¬
rint loca mutare cupientes.
quia illis pro leuitate corporis
nandi milla fidutia est. lapil¬
los quibus pares possint esse
complexi. quad ani anchorarum
ponderatione librati scopulos
petunt quos fluctibus uexandos
esse non credunt. Aues ipsẽ ad¬
uentu hyemis patrias mutant. fe¬
re pro qualitate temporis cubi¬
lia querunt. hominum sollicitu¬
do non debet prouidere quod
potest in aduersitate requirere.
maue res mut abilitate qual iu¬
tur. et ideo prouidentia dicit᷑.
ut que sunt tutura tractentur.

Expanded text:
turas tempestates naturaliter turas tempestates naturaliter praevidentes, sicca petunt, stagna derelinquunt. Delphini, fluctus pelagi metuentes, vadosis littoribus immorantur. Echini, qui sunt mella carnalia, costatilis teneritudo, croceae deliciae divitis maris, dum futuras tempestates agnoverint, loca mutare cupientes quia illis pro levitate corporis nandi nulla fiducia est lapillos, quibus pares possint esse, complexi, quadam anchorarum ponderatione librati, scopulos petunt, quos fluctibus vexandos esse non credant. Aves ipsae adventu hiemis patrias mutant. Ferae pro qualitate temporis cubilia quaerunt. Hominum sollicitudo non debet providere quod potest in adversitate requirere? manae res mutabilitate quatiuntur; et ideo providentia dicitur, ut quae sunt futura tractentur.
Abbreviated transcription (Latin):
t urris efficitur cuius ima
gratiliora sunt quam cacu¬
mitia. et inmollissim fungi
modo supermus extenditur.
cum in inferiore parte temi¬
etur: Agger sine pugna. ob¬
sessio secura ubi nec aduersa¬
rius quicquam presumat. nec
inclusus aliquid ex pauescat.
hinc ateses inter flumios ho¬
norus ameni gurgitis puri¬
tate preter fluit c̃ausam pre¬
stans et decoris.¬
castrum pene in mundo singu¬
lare. ł enens claustra proura¬
tie. Quod ideo magis probatur
esse principium. quia feris gẽ¬
tibus constat obiectur. hocͦ
opinabi le
bilem securitatem. cui deside
rium non sit habitare. quam
uel externos delectat inuisere
Et quanquam deo iuuante
nostris ł emporibus prouintiã
securam credamus. t ameti
prouitie nichil ominus est
cauere. etiam quod non pu¬
tantur emergere. Munitio
tractanda semper in otio ẽ
quia lunc male queritur:
quandone cessaria iuidica.¬
tur. Mergi quibus nomẽ
ex facto est cohabitatores pi¬
scium aquatiles uolucres. fu¬

Expanded text:
turris efficitur, cuius ima turris efficitur, cuius ima graciliora sunt quam cacumina et in mollissimi fungi modo supernus extenditur, cum in inferiore parte tenuetur. agger sine pugna, obsessio secura, ubi nec adversarius quicquam praesumat nec inclusus aliquid expavescat. huic Athesis inter fluvios honorus amoeni gurgitis puritate praeterfluit causam praminis et decoricastrum paene in mundo singulare, tenens claustra provinciae, quod ideo magis probatur esse praecipuum, quia feris gentibus constat obiectum. Hoc opinabile bilem securitatem cui desirium non sit habitare, quam vel externos delectat invisere? Et quanquam, Deo juvante, nostris temporibus provinciam securam credamus, tamen prudentiae nihilominus est cavere, etiam quae non putantur emergere. Munitio tractanda est semper in otio: quia tunc male quaeritur, quando necessaria judicatur. Mergi, quibus nomen est ex facto, cohabitatores piscium, aquatiles volucres, fu
Abbreviated transcription (Latin):
rant aulem eui pristini ieruato.¬
res. Hanc insulam autem ali.¬
quot annos undarum rupto
ignitus erupisse.cũ
hannibal apud brusiambi¬
thune regem ueneno secũ
ipe pugnauit. Ne tantus
dux ad romanorum lucdi¬
bria perueniret. Plus inde
mirabile. ut mous tanta tla¬
marum congregatione iuc¬
census marmmis ⁊ luctibus ha¬
beretur absconditus. et ardor
ibi indesmenter uineret.
quem tanta uncla uideba
tibus. Theodoricus rex.
E titia debet esse cun¬
ct orum prouida ius.¬
Esio dominantum. quoni am
illud quod uos debuistis
expetere: nos udetis offerre.
Quid est enim gratius quã
humanis rebus cautelam sẽ
non grauat esse su per fluaz.
Et ideo le odifredo saiom .no.¬
stro presenli deleg auimus
iussione ut eius mstantia in
uerruca castello uobis domi¬
cilia construatis. quod appo¬
sitione sui congruum nome
accepit. Est enĩm in mediis
campis tumulus saxeus in
rotunditate consurgens. qui
proceris lateribus siluis cras¬
ius lotus mons quali una

Expanded text:
rant autem aevi pristini servatorant autem aevi pristini servatores hanc insulam ante aliquot annos undarum rupto ignitus erupisse, cum Hannibal apud Prusiam Bithyniae regem veneno secum ipse pugnavit, ne tantus dux ad Romanorum ludibria perveniret. Plus inde mirabile, ut mons tanta flammarum congregatione succensus, marinis fluctibus haberetur absconditus; et ardor ibi indesinenter viveret, quem tanta unda videbatTIBUS THEODORICUS REX. etitia debet esse cunctorum provida iussio dominantum, quando illud, quod vos debuistis expetere, nos videtis offerre. quid est enim gratius quam humanis rebus cautelam sempnon gravat esse superfluam? et ideo Leodefrido saioni nostro praesenti delegavimus iussione. ut eius instantia in Verruca castello vobis domicilia construatis, quod a positione sui congruum nomen accepit. Est enim in mediis campis tumulus saxeus in rotunditate consurgens, qui proceris lateribus, silvis erasus, totus mons quasi una
Abbreviated transcription (Latin):
tum crementi cautibus repo¬
int. quantum illi uorax ignis
ademerit. Nam que ma dmo.¬
dum iaxa incolumia periua¬
nerent. si semper ignis adu¬
nata decoqueret. Potentia
siquidem diuina sic de con¬
trariis rebus miraculum tẽcit
esse perpetuum. ut palam cõ¬
iumpta occultissimis instau¬
ret augmentis. que uult tem¬
poribus stare diuturnis. Ue¬
rum cum alii montes motibꝰ
uaporatis ex estuent. nullus
simmli appellationẽ censetur.
Estimandum quia grauius
succenditur qui uulcam nomi¬
ne uuncupatur. Ilittatur eo¬
go reus campis in locum pre.¬
dictum uiuus. Careat quo uti.¬
mur mundo de quo alt erum
crudeliter fugauit exitio.
quando superstes recipit.
quod euentu mortis infli.¬
xit. Salamandre secuturus
exemplum qui plurimumq
degii in ignibus. Tanto enim
naturali frigore constringit᷑
ut ins lamiras ardentibus tẽ¬
perctur. Subtile. ac paruum
anõnum f lauo colore uestitũ.
uitam prestat soli qui mor¬
tua cuncta consuunt. Meiton¬

Expanded text:
tum crementi cautibus repotum crementi cautibus reponit, quantum illi vorax ignis ademerit. Nam quemadmodum saxa incolumia permanerent, si semper ignis adunata decoqueret? Potentia siquidem divina sic de contraesse perpetuum, ut palam consumpta occultissimis instauret augmentis, quae vult temporibus stare diuturnis. verum cum et alii montes motibus vaporatis exaestuent, nullus simili appellatione censetur: aestimandum, quia gravius succenditur, qui Vulcani nomine nuncupatur. Mittatur ergo reus capitis in locum praedictum vivus: careat quo utimur mundo, de quo alterum crudeliter fugavit exitio, quando superstes recipit quod eventu mortis inflixit: salamandrae secuturus exemplum, quae plerumque degit in ignibus. tanto enim naturali frigore constringitur, ut flammis ardentibus temperetur. subtile ac parvum associum, flavo colore vestitum. vitam praestat soli, quae mortalia cuncta consumit. Memo
Abbreviated transcription (Latin):
ra partem pietatis
recidit nuitigata di¬
striclio. et lub benesicio pinnt:
qui penam debitam conlide¬
rata moderatione ꝑalpaue¬
rit. Iouinum curial ein quem
corrector lucame brutiorumq
humani uobis lugoerit lan¬
guiuis eftũsione pollutum. ob
hoc cum mutue contentionis
ne farium college dedurit
interitum. sed consc̃ius fadi
sui intra ecclesĩe septa refu¬
giens. declinare lẽ credidit per¬
s̃criptam legibus ultionem. uulca¬
me insule perpetua relegatione
damtiamus. ut et iãcrato templo
teuerentiam habuisse uideamiͣ.
qui innocenti non credit esse par¬
cendum. Careat proide patrio
foco cum exitiali incturus incẽ¬
dio ubi iuscera terre non defi¬
tiunt. cum tot sẽculis iugiter
consumantur. Famima lĩqui.¬
dem ista terrena que alicuiꝰ
corporis iniminutione nutri.¬
tur. ui non ablumit extinguit᷑.
Ardet continue inter medias
undas quantitas montis in¬
defecta nec mininuit. quod
resolui posse sentitur. quia na¬
ture in extricabił potentia tan.¬

Expanded text:
 partem pietatis recidit mitigata districtio et sub beneficio punit qui poenam debitam considerata moderatione palpaverit. Iovinum curialem, quem corrector Lucaniae Bruttiorumque humani nobis suggerit sanguinis effusione pollutum ob hoc cum mutuae contentionis nefarium collegae deduxit interitum, sed conscius facti sui intra ecclesiae saepta refugiens declinare se credidit praescriptam legibus ultionem Vulcanae insulae perpetua relegatione damnamus, ut et sacrato templo reverentiam habuisse videamur nqui innocenti non credidit esse parcendum. Careat proifoco, cum exitiabili victurus incendio: ubi viscera terrae non deficiunt, cum tot saeculis jugiter consumantur. Flamma siquidem ista terrena, quae alicujus corporis imminutione nutritur, si non absumit, exstinguitur: ardet continue inter undas medias montis quantitas indefecta; nec imminuit, quod resolvi posse sentitur; scilicet quia naturae inextricabilis potentia tan
Abbreviated transcription (Latin):
yno pectore proslueret: di¬
ueriis tamen alueis emana¬
rei. quando nullus eloquen¬
tis obtinet nomen. insi qui
trina ista uirtute succinꝰ
causis emergentibus uirili¬
ter est paratus. Hinc acci¬
dit quod modo regibus. mo¬
do potestatibus aulicis. modo
loqui uideamur humilli¬
mis. quibus aliqua contigit
sub testmatione ꝓfundere.
alia uero licuit cogitata pro¬
ferre. ut nierito uariarum
dicatur. quod tanta diuer¬
sitate conficitur. Sed ut mã
sicut ista regulis accepisse
probamur antiquis eadem¬
it a promisse resĩgnent me¬
rita dictionis. Quapropter
humile de nobis uere cunde
promitrimus. Nediocre non
improbe pollicemur. Summũ
uero quod propter nobilita¬
tem sui est in edictĩone con¬
stitutum. nos attigisse non
credinius. Uerũtamen sileãt
pre sumptiones illicite. qui
legendi sumus incongrue
Iamq uestras de nõbis di¬
iputationes ingerimus. qui
uestra potius iuditia iustine¬
mus.

Expanded text:
uno pectore proflueret, diuno pectore proflueret, diversis tamen alveis emanaret, quando nullus eloquentis obtinet nomen, nisi qui trina ista virtute succinctus causis emergentibus viriliter est paratus. Huc accedit, quod modo regibus, modo potestatibus aulicis, modo loqui videamur humillimis, quibus alia contigit sub festinatione profundere, alia vero licuit cogitata proferre, ut merito variarum dicatur, quod tanta diversitate conficitur. sed utinam, sicut ista regulis accepisse probamur antiquis, ita eadem promissae resignent merita dictionis. Quapropter humile de nobis verecunde promittimus: mediocre non improbe pollicemur: summum vero, quod propter nobilitatem sui est in editiore constitutum, nos attigisse non credimus. verum tamen sileant praesumptiones illicitae, qui legendi sumus. incongruo namque nostras de nobis disputationes ingerimus, qui vestra potius iudicia sustinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
brorum uero titulum operis
indicem. caui arum preconem.
totius oratioms breuissimam
Uocem. uariarum nomine pre¬
nol aui. quia necesse fuit nobis
stilum non unum sumere. qui
personas uarias iuscepimus
ammonere. Aliter enim młia
lectione satiatis. aliter mediocri
gustatione suspensis. Ałr a litte.¬
rarum sapore ieiunis. persuasio¬
nis causa loquendum est. ut int̾¬
dũ genus sit peritie euitare ꝙ do¬
ctis placeat. Promde maiorum
pulchra diffinitione sic apte di¬
cere ut au dientibus poss is cõi¬
cepta uota suadere. Heq
enim tria genera dicendi in
cassum prudens diffiuit an¬
tiquitas. humile: quod cõmu¬
nione ipsa serpere uideatur.
Medium: quod uec magni¬
tudine tumescu ne parui¬
late tenuatur. sed inter utrũ¬
q positum propria uenustate
ditatum. iuuis tinibus conti¬
netur. Terciũ genus quod
ad simum apicem disputa¬
tionis exquisitis sensibus
cleuatur.ui delicet ut uarictas
personarum congruum sor¬
tiretur eloquium et licet ab

Expanded text:
brorum vero titulum, operis brorum vero titulum, operis indicem, causarum praeconem, totius orationis brevissimam vocem, variarum nomine praenotavi, quia necesse nobis fuit stilum non unum sumere, qui personas varias suscepimus ammonere. aliter enim multa lectione satiatis, aliter mediocri gustatione suspensis, aliter a litterarum sapore ieiunis persuasionis causa loquendum est, ut interdum genus sit peritiae vitare quod doctis placeat. Proinde maiorum pulchra definitio est sic apte dicere, ut audientibus possis concepta vota suadere. neque enim tria genera dicendi in cassum prudens definivit antiquitas: humile, quod communione ipsa serpere videatur: medium, quod nec magnitudine tumescit nec parvitate tenuatur, sed inter utrumque positum, propria venustate ditatum suis finibus continetur: tertium genus, quod ad summum apicem disputationis exquisitis sensibus elevatur: videlicet, ut varietas personarum congruum sortiretur eloquium et, licet ab
Abbreviated transcription (Latin):
eii qua est incauta presumpͦ.
suadentibus potius imputate.
quia mea iuclitia cum illo ui¬
deutur sacere: qui me decre¬
uerit accusare. Et ideo quod
in questure. inagisterii ac pre¬
fecture dignitatibus ame di¬
ctatum in diuersis publicis
actibus potui repperire bis se¬
na librorum ordmatione com¬
posun. ut quamquã diuersi¬
tate cauiarum legentis intẽ¬
tio concitetur. efficatius lamẽ
rapiatur aninus cum tendit
ad terminũ. Illud autem su¬
st mere alios passi non sunius
quod nos frequenter merueri¬
nius in honoribus dandis im.¬
postãs et precipites dictiones
que sic poscunitur ad subitũ.
ut uix uel scribi posse uidean¬
tur. Cunctarumq it aq di.¬
gnitatum serto et seꝑtimo li.¬
bris sormulas comprehendi.
ut et michi ꝙuis sero prospi¬
cerem. et sequentibus m au.¬
gusto tempore subuenirem.
Iiaq dixi de preteritis conue¬
menler et futuris. quia non de
personis. sed de uisis locis que
apta uidebantur explicui.Li¬

Expanded text:
et si qua est incauta praesumptio, et si qua est incauta praesumptio, suadentibus potius imputate, quia mea iudicia cum illo videntur facere, qui me decreverit accusare. Et ideo quod in quaesturae, magisterii ac praefecturae dignitatibus a me dictatum in diversis publicis actibus potui reperire, bis sena librorum ordinatione composui, ut, quamquam diversitate causarum legentis intentio concitetur, efficacius tamen rapiatur animus, cum tendit ad terminum. Illud autem sustinere alios passi non sumus quod nos frequenter incurrimus in honoribus dandis, impolitas et praecipites dictiones, quae sic poscuntur ad subitum, ut vix vel scribi posse videantur. cunctarum itaque dignitatum sexto et septimo libris formulas comprehendi, ut et mihi quamvis sero prospicerem et sequentibus in angusto tempore subvenirem: ita quae dixi de praeteritis conveniunt et futuris, quia non de personis, sed de ipsis locis quae apta videbantur explicui. Li
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate rectoris excedentis
audatiam frangis. timorem
legibus reddis. et adhuc du¬
bitas edere. quod ⁊antis utili¬
titibus probas posse congrue¬
re. Celas ctiam ut ia dixe¬
rim speculum mentis tue. Ubi
te omnis etas uentura possit
inspicere. Contingit .n. dis¬
similem filium plerumq ge¬
nerari. Oratio dispar moribꝰ
uix potest inueniri. Est ergo
ista ualde certior arbitrii ꝓ¬
les. i iam quod de archano
pecloris gignitur. auctoris sui
posteruas uera cius estimatur.
Dixisti etiam ad cõmenda¬
tionem uniuersitatis frequẽ¬
ter regims ac regibus laudes.
Duodecim libris gothorum
historiam defloratis prosperi¬
tatibus condidisti. Cum ti¬
bi in illis fuerit secundus euẽ¬
tus Quid ambigis sed hec
publico dare. qui iam cogno¬
sceris dicendi tyrocinia posu¬
isse. Uictus sum. fateor inucre¬
cundiam meam nec oblistere
tantis prudentibus potui cũ
me uiderem ex affectione cul¬
pari. Nunc ignoscite legentes.

Expanded text:
auctoritate recorrigis, excedentis auctoritate recorrigis, excedentis audaciam frangis, timorem legibus reddis. 'et adhuc dubitas edere quod tantis utilitatibus probas posse congruere? celas etiam, 'ut ita dixerim, speculum mentis tuae, ubi te omnis aetas Ventura possit inspicere. 'contingit enim dissimilem filium plerumque generari: oratio dispar moribus vix potest 'inveniri. est ergo ista valde certior arbitrii proles: nam quod de arcano pectoris 'gignitur, auctoris sui posteritas veracius aestimatur. Dixisti etiam ad commendationem 'universitatis frequenter reginis ac regibus laudes: duodecim libris Gothorum historiam 'defloratis prosperitatibus condidisti. cum tibi in illis fuerit secundus eventus, quid 'ambigis et haec publico dare, qui iam cognosceris dicendi tirocinia posuisse?' Victus sum, fateor, in verecundiam meam: nec obsistere tantis prudentibus potui, cum me viderem ex affectione culpari. nunc ignoscite, legentes,
Abbreviated transcription (Latin):
pare nouerunt. U fastidium
sit otiosis expectare. que tu cõ¬
tinuo labore cognosceris susti¬
nere. Uerum hoc magis tibi
ad suffragium laudis potest
prosicere. si inter tanta et ta¬
lia ualueris legenda proferre.
De inde quod rudes uiros et
ad rempublicam conscia sa¬
cundia preparatos labor tuus
imne aliqua ofsensione pote¬
rit edocere. Rusum quem
inter alter cantium pericu¬
la iactatus exerces. illos qui
sunt in tran quillitate positi
contigit felicius ad ipisci.
Proinde ꝙ salua fide qua
frueris dissimulare non po¬
teris.tanta regum beneficia
lĩ pateris ignorari: frustra
malusti benigna sestinatio¬
ne concedi.  ioli q̃s in ob¬
scurum silentii reuocare. qui
te dicente: meruerunt illu¬
stres dignitales accipere. Tu
enim illos assumpsicti. Uera
laude de scribere. et quodã
modo hi storico colore depĩ¬
gere. Quos si celebrandos
posteris tradas: abstulisti con¬
suetudine maiorum morien¬
tibus decenter interitum
Deinde mores prauos regis

Expanded text:
pare noverunt, ut fastidium pare noverunt, ut fastidium sit otiosis expectare, quae tu continuo 'labore cognosceris sustinere. verum hoc magis tibi ad suffragium laudis potest proficere, si inter tanta et talia valueris legenda proferre: deinde quod rudes viros et 'ad rem publicam conscia facundia praeparatos labor tuus sine aliqua offensione poterit 'edocere, et usum, quem tu inter altercantium pericula iactatus exerces, illos, qui sunt 'in tranquillitate positi, contingit felicius adipisci. Proinde, quod salva fide, qua frueris, 'dissimulare non poteris, tanta regum beneficia, si pateris ignorari, frustra maluisti 'benigna festinatione concedi. noli, quaesumus, in obscurum silentii revocare, qui te 'dicente meruerunt illustres dignitates accipere. tu enim illos assumpsisti vera laude 'describere et quodam modo historico colore depingere. quos si celebrandos posteris 'tradas, abstulisti, consuetudine maiorum, morientibus decenter interitum. Deinde mores 'pravos regis
Abbreviated transcription (Latin):
ce semper assistunt. Ab hac
enim exercituales flagitant᷑
expense. Ab hac uictus que¬
ritur sine temporis conside¬
ratione popul orum. Hinc
etiam uel iolum graue iu¬
ditiorũ pondus adicctum ẽ.
Cui ideo leges uise sunt mi¬
menium honus imponere.dũ
ad ipiam honoris gratia ma¬
luerunt pene omnia pertine.¬
re. Qđ enĩ sꝑatiũ possis publi¬
co labori surripere. quando
in ynum pectus contluit. quic¬
quid uulitas generalitauie
exposcit: Addinius etiam ꝙ
trequenter questure uicibus
ingrauato otii tempus adimit
cesebra cogitatio. et uelui me¬
diocribus fascibus insudanti.
illa tibi de aliis honoribus prin¬
cipes uidentur imponere. que
proprii iudices nequenut ex¬
plicare. Noc autem facis illa
Uendendo. sed exemplo proprii
ꝙ enitoris. ab sperantibus acci¬
pis solos labores. sic petentbꝰ
prestando gratis. sub contiuẽ¬
tie munere cuncta mercaris.
Regum quiuetiam gloriosa
colloquia pro magna diei par.¬
te in bouum publicum te occu.¬

Expanded text:
uae semper assistunt. Ab hac uae semper assistunt. Ab hac enim exercituales flagitantur expensae; ab hac victus quaeritur sine temporis consideratione populorum: huic etiam 'vel solum grave iudiciorum pondus adiectum est. cui ideo leges visae sunt inmensum 'onus imponere, dum ad ipsam honoris gratia maluerunt paene omnia pertinere. quod 'enim spatium possis publico labori subripere, quando in unum pectus confluit, quicquid utilitas generalitatis exposcit? Addimus etiam, quod frequenter quaesturae vicibus 'ingravato otii tempus adimit crebra cogitatio, et velut mediocribus fascibus insudanti 'illa tibi de aliis honoribus principes videntur imponere, quae proprii iudices nequeunt 'explicare. haec autem facis nulla vendendo, sed exemplo proprii genitoris ab sperantibus accipis solos labores: sic petentibus praestando gratis sub continentiae munere 'cuncta mercaris. Regum quin etiam gloriosa colloquia pro magna diei parte in bonum 'publicum te occu
Abbreviated transcription (Latin):
nus ad scribendum relaxatur
auctoribus. michi nec hora¬
rum momenta prestantur.
mox ui cepero. clamoribus
iunuetur. et tẽst inatione ni¬
mia geritur ne cautius cepta
peragantur. Alter nos freque¬
tia inuidiose interpellationis
ex aggerat. alter miseriarum
mole castigat. alii furiosa cõ¬
tentionum seditione circun¬
dant. Inter hec cur requiri¬
tis dictationis eloquium ubi
copiam uix possumus habere
sermonũ. Ipsas quoq noctes
mexplicabilis cura circumuo¬
lat. ne desiit alimonia ciuita¬
tibus. quam supra omnia po
puli plus requirunt. studen¬
tes uentri non auribus. Hinc
esi ꝙ cogimur animo per cũ¬
ctas ire prouincias. & miun¬
ta iẽmper inquirẽre. quia
non sufficit agenda militibꝰ
imperare nisi hoc iudicis assi¬
duitus uideatur ex igere. No¬
lite queso noxie nos amare.
Deel manda est suasio que
plus habet periculi ꝙͣ decoris.
Sed illi potius tali discęptatio¬
ne fatigabant. Prefe ctum te
tiones publice uelut pedisse¬

Expanded text:
nus ad scribendum relaxatur nus ad scribendum relaxatur auctoribus: mihi nec horarum momenta praestantur: mox ut coepero, clamoribus imminetur et festinatione nimia geritur, ne cautius coepta peragantur. alter nos frequentia invidiosae interpellationis exaggerat: alter miseriarum mole castigat: alii furiosa contentionum seditione circumdant. Inter haec cur requiritis dictationis eloquium, ubi copiam vix possumus habere sermonum? ipsas quoque noctes inexplicabilis cura circumvolat, ne desint alimonia civitatibus, quae supuli plus requirunt, studentes ventri, non auribus. Hinc est quod cogimur animo per cunctas ire provincias, et injuncta semper inquirere: quia non sufficit agenda militibus imperare, nisi haec judicis assiduitas videatur exigere. Nolite, quaeso, noxie nos amare. Declinanda est suasio quae plus habet periculi quam decoris. Sed illi me potius tali disceptatione fatigabant. Praefectum te ptiones publicae velut pediseq
Abbreviated transcription (Latin):
Un disertor
gratiam aut
cõmunibu
fabulis. Aut
gratuitis be¬
ne ficiis. nullis tamen ueris
meritis collegissem dicta
mea. que in honore sepe
positus. pro explicanda ne¬
gotiorum qualitate profu¬
deram: in unum torpus re¬
digere suadebant: ui uẽ¬
tura posteritas et laborum
meorim molestias. qua
pro generalitatis conunodo
sustimebam. et iinceris cõ¬
scientie meptami diuosceret
actionem Dicebam dilectio
nem ipsorum michi potiues
sore contrariam. ui quod mo
do propter delĩderia suppli¬
cantium putabatur acceptũ
postea legentibus uideretur
insipidum. Addebam debe¬
re illos flacci dicta redole¬
re. qui monet. quid periculi
Uox precipitata poss u incur¬
rere. Respondendi celerita¬
tem .cunctos uidetis exige¬
te. et creditis me mpenit ẽ¬
da proferre. Dictio semper
agrestis est. quel aut sensibꝰ
electis penuioram non comit.
aui uerborum minue pro¬
prictatibus explicatur. Lo¬
qui uobis cõmnuniter clarum
est. sõlus ornatus eit qui di¬
scerm̃t indoctos. Honus an¬

Expanded text:
um disertorum gratiam aut communibus fabulis aut gratuitis beneficiis, nullis tamen veris meritis collegissem, dicta mea, quae in honoribus saepe positus pro explicanda negotiorum qualitate profuderam, in unum corpus redigere suadebant, ut Ventura posteritas et laborum meorum molestias, quas pro generalitatis commodo sustinebam, et sinceris conscientiae inemptam dinosceret actionem ipsorum mihi potius fore contrariam: ut quod mihi modo propter desideria supplicantium putabatur acceptum, postea legentibus videretur insipidum. Addebam, debere illos Flacci dicta recolere, qui monet quid periculi vox praecipitata possit incurrere. Respondendi celeritatem cunctos videtis exigere, et creditis me impoenitenda proferre. Dictio semper agrestis est, quae aut sensibus electis per moram non comitur, aut verborum minime proprietatibus explicatur. loqui nobis communiter datum est: solus ornatus est, qui discernit indoctos. Nonus an
Abbreviated transcription (Latin):
icet inter gloriosas
reipublice curas et
regalium sollicitudinum
salutis fores fluctus pars mi¬
nima uideatur principem
de speclaculis. loqui tamen
pro amore teipublice roma.¬
ne non pigebit. has quoq
cogitationes iutrare: quia
undecunq prestare possumꝰ
dignũ nostris sensibus esti¬
mãmus presertim cum ber¬
titudo sit temporum leticia
populorum. Illud enim pro¬
pitiante deo labores nr̃os as.¬
serit. quod se otiosam gerie¬
ralitas esse cognoscit. Par
ductum est ut ppłorum de
colore notentur seditiones
turbulente aquibusdam
scelestissintus incitari et cau¬
sam letitie publice ad furo¬
ris certamina prorupisse.
Quod utiq gaudii de corã
non potest habere qualitatẽ
communẽ. Et ideo diguum
est clementiam ur̃am has¬
quoq partes aspicere ut
ubiq possit morum probi¬
tate lucere. Non entm ma¬
na uerborum populariũ
cogitamus. sed pernitiose
semen seditioms excludi¬
mus. Qua propter illustris
magnitudo ur̃a presenti
iussione cominonita. patro¬

Expanded text:
icet inter gloriosas rei publicae curas et regalium sollicitudinum salutiferos fluctus pars minima videatur principem de spectaculis loqui, tamen pro amore rei publicae Romanae non pigebit has quoque cogitationes intrare, quia undecumque praestare possumus, dignum nostris sensibus aestimamus, praesertim cum beatitudo sit temporum laetitia populorum. illud enim propitiante deo labores nostros asserit, quod se otiosam generalitas esse cognoscit. Partductum est, ut populi de colore vocitentur – seditiones turbulentas a quibusdam scelestissimis incitari et causam laetitiae publicae ad furoris certamina prorupisse. quod utique gaudii decoram non potest habere qualitatem, communem. et ideo dignum est clementiam quoque partes aspicere, ut ubique possit morum probitas elucere. Non enim inania verborum popularium cogitamus, sed perniciosae semen seditionis excludimus. Quapropter illustris magnitudo vestra praesenti jussione commonita, patro
Abbreviated transcription (Latin):
Erentur bona qui no¬
stram uiũ sunt ele¬
Egisse clementiam. ut eos uera¬
ciler iudicasse per augineuta
propria possimus ostendere
Quod sitalibus publica de¬
cet prospici largitite. quan¬
to magis eos sua dignum
est possidere. quod cominune
mitius probatur esse iustitie
Spectabilis itaq magnus
hostium conuersãtione da¬
nala quod natus est remini¬
icens. ad romanum repatri¬
auit imperium. cuius absen¬
tia contigisse dicitur ucer
potuisset perire suba. Atq
ideo pre uissione sanccimꝰ.
quatenus tam in agris quã
mancipiis urbams ac rusti¬
cis. uel quicquid uibi compe¬
tens quolibet modo minc
admissum potuerit comproba¬
re line aliqua recuperet tardi¬
tale. Retmens ex irr̃a aucto¬
ritate domimii ius oume
quod habuit. nec questionẽ
eum de rebus uibi antiqua
possessione competentibus
uolumus sust mere.cui pro¬
positi nostriest etiam noua
Commonito.

Expanded text:
erentur bona, qui nostram visi sunt elegisse clementiam; ut eos veraciter judicasse, per augmenta propria possimus ostendere. Quod si talibus publica decet prospici largitate, quanto magis eos sua dignum est possidere, quod commune munus probatur esse justitiae? Spectabilis itaque Magnus, hostium conversatione damnata, quod natus est reminiscens, ad Romanum repatriavit imperium: cujus absentia contigisse dicitur, ut ejus potuisset perire substantia. Atque ideo praesenti jussione sancimus quatenus tam in agris quam mancipiis urbanis aut rusticis, vel quicquid sibi competens quolibet modo nunc amissum potuerit comprobare, sine aliqua recuperet tarditate, retinens ex nostra auctoritate dominii ius omne quod habuit: nec quaestionem eum de rebus sibi antiqua possessione competentibus volumus sustinere, cui propositi nostri est etiam nova COMMONITO
Abbreviated transcription (Latin):
Ta nos gratia uestre
pietatis oblectat ut
quicquidad decorem nostrũ
potest proticere. Libenter a
uestris uelinius parlibus po¬
stulate. quia talia uobis di¬
uina tribuerunt. ut et cius uos
ia luenter mueribus habun¬
delis: et sperantibus benigno
mimo que sunt necessaria cõ¬
ceclatis. Et icleo mansuetu¬
dinem uestram reuerenter
salitans harum portitorem
illum ad excellentie uestre
benefitia d estmaui. ut mar¬
mora uel alia necessaria q̃
quondam calo genitum compa¬
rate feceramus. per presetitiui.
lomino iubente taueatis. ut
cognoscamus nos apietate uestra
re uera diligi quorum tacitis
uota compleri uestra enim glo¬
ria est noster ornaitus: quando
uos prestitisse cognoscitur. quod
nostris laudibus applicatur.
decet erm ut et orbis iste roma¬
nus. uiuantnie uestro reiple¬
deat. quem amor uestre seteri.
dus rexn

Expanded text:
ta nos gratia vestrae pietatis oblectat, ut quicquid ad decorem nostrum potest proficere, libenter a vestris velimus partibus postulare: quia talia vobis divina tribaffluenter muneribus abundetis, et sperantibus benigno animo quae sunt necessaria concedatis. Et ideo mansuetudinem vestram reverenter salutans, harum portitorem illum ad excellentiae vestrae beneficia destinavi, ut marmora, vel alia necessaria, quae quondam Calogenitum comparare feceramus, per praesentium Domino favente, jubeatis; ut cognoscamus nos a pictate vestra revera diligi, quorum facitis vota compleri. Vestra enim gloria est noster ornatus, quando vos praestitisse cognoscitur quod nostris laudibus applicatur. Decet enim ut et orbis iste Romanus juvamine vestro resplendeat, quem amor vestrae serenitDUS REX