comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter iuspectis. patet ꝓfecto nequa¬
quam extiores corporis passiories
utt̾iorem parturire laborem. s ra¬
dicem int̾nis uiscerib residentem
quiequid ext̾ius accidit pro sui cõ¬
formare natura. Quid enim est ꝙ
duob ad eandem mensam residen¬
tib eisdem appositis cibis alter
exultat. murmurat alter: Qͥd
quod eisdem exceptis uuln̾ib alt̃
tristicie languore deicitur alter
mira iocunditate ꝑfunditur:
Duo simul orbitatis siue pauꝑ¬
tatis infortunio feriuntur. ⁊ tñ
iste blasphemat. gras agit ille
Fadem spẽs utriusq ingeritur
oculis. ⁊ unus turptt̃ commouet᷑.
alius solita sibi pace ꝑfruiturꝰ.
Oblata occasione honoris cuius¬
libet alter dnandi libidine ĩ¬
flammatur. alter asꝑnatur.
peret tͣnquillitate. capiditas oĩa
corruꝑat sua ꝑu̾sitate..L.

Expanded text:
ter inspectis, patet profecto nequater inspectis, patet profecto nequaquam exteriores corporis passiones, interiorem parturire laborem, sed radicem internis visceribus residentem, quidquid exterius accidit, pro sui conformare natura. Quid enim est quod duobus ad eamdem mensam residentibus, eisdem appositis cibis, alter exsultat, murmurat alter? Quid quod eisdem exceptis vulneribus, alter tristitiae languore dejicitur, alter mira jucunditate perfunditur? Duo simul orbitatis sive paupertatis infortunio feriuntur, et tamen iste blasphemat, gratias agit ille. Eadem species utriusque ingeritur oculis, et unus turpiter commovetur, alius solita sibi pace perfruitur. Oblata occasione honoris cujuslibet, alter dominandi libidine inflammatur, alter aspernaturperet tranquillitate; cupiditas omnia corrumpat sua perversitate.
Abbreviated transcription (Latin):
Ane labor iste de quo cau¬
samur ñ carnis s cordis
est. sicut ⁊ requies de qua hic
aguus cordis constat ẽẽ nõ
carnis quamquam ext̾ior la¬
bor pro interioris qualitate for¬
metur. nec licendus sit ext̾ior
labor ullus si int̾ior fu̾it nulluᷤ.
Uerbi gr̃a. Attende uenatores
uł aucupes. uel quolibet taliũ
uanitatum. sectatores. Si exte¬
riores corporis motus ꝑspexerttz
quid laboriosius: Si mentis qua¬
litetem quid del ectabiliuꝰ: Id
ip̃m etiam in laudabilib usdere
facillimum est. Quantus aposto¬
lis labor ext̾ior cum in carcerem
truderentur cum astringerent᷑
uintulis. cum flagris acerrime
cederentur: Et tamen ibant
gaudentes a conspectu concilii.
quoniam digni habiti sunt ꝑ
nomine ih̃u contumeliamri pa¬
ti. Quam multis tunc sacͥlegi silis
pena. s qr dissimilis conscierctia.
illi utrobiq miseri. ⁊ int̾uis ⁊
ext̾ius laborabant. isti ad int̾io¬
rem requiem in peuis ext̾ioris
exultabant. Hus igitur diligẽ¬

Expanded text:
ane labor iste, de quo causamur, non carnis sed cordis est; sicut et requies, de qua hic agimus, cordis constat esse, non carnis: quanquam exterior labor pro interioris qualitate formetur, nec dicendus sit exterior labor ullus, si interior fuerit nullus. Verbi gratia, attende venatores, vel aucupes, vel quoslibet talium vanitatum sectatores; si exteriores corporis motus perspexeris, quid laboriosius? mentis qualitatem, quid delectabilius? Id ipsum etiam in laudabilibus videre facillimum est. Quantus apostolis labor exterior, cum in carcerem truderentur, cum astringerentur vinculis, cum flagris acerrime caederentur! et tamen ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Quam multis tunc sacrilegis similis poena! sed quia dissimilis conscientia, illi utrobique miseri, et interius et exterius laborabant; isti ad interiorem requiem in poenis exterioribus exsultabant. His igitur diligen
Abbreviated transcription (Latin):
Conu̾timini filii re¬
u̾tentes. Et itẽ contͣ uiroꝵ ꝯsuetu¬
dine stupratã coniugẽ reuocãs ait̃.
se ñ loco quidẽ s m̾ito demonstret.
ñ ꝑ u̾ba qͣiͣ p̃sentes iam eos allocͥt᷑.
sicut olim prẽs fecerat. s ꝑ scͥ ptu¬
ram. uelut ꝑ qͣsdã epłas longe po¬
sitos reuocãs qͣi uet̾is amicitie de¬
sertores recordari suadet. de li bro
E
se uidisse testat᷑. in qͦ scͥpte e¬
rant laintatoes. ⁊ carm ⁊ ue. Quo
udełc libro: cuncta diuina eloqͥa
fig᷑ant᷑. Q̾ quia nob̾ lacͥmas. luctꝰ¬
q p̃cipiunt lam̃tatões in eo scͥpte
serias. aut ef̃na letitia succedet bo¬
nis ⁊ patientib. aut et̾na dãpnatõ
malis ⁊ murmantib. Hec tria ma¬

Expanded text:
Conuertimini filii reuertentes, & item contra virorum consuetudinem stupratam coniugem reuocās ait: Ase non loco quidē sed merito demonstret, non per verba sic præsentes iam eos alloquitur, sicut olim Patres fecerat: sed per scripturam, velut per quasdam epistolas, longe positos reuocans, quasi veteris amicitiæ desertores suos recordari suadet. Hæc ad ese vidisse testatur, in quo scriptae erant lamentationes, et carmen, et vae. Quo videlicet libro cuncta divina eloquia figurantur, quaeque nobis lacrymas luctusque praecipiunt, lamentationes in eo scriptae serias, aut æterna lætitia succedet bonis & patientibus, aut æterna damnatio malis & murmurantibus. Hinc di
Abbreviated transcription (Latin):
sumino bono qd̃ deus ẽ illecebͥs
pellecta corporeis defluxit in corpꝰ.
ste quod extra dilexit iniuste. Hĩc¬
ille p̾oculis ens imaginum corpo¬
rearum tumultus se semper ob¬
iectans. ut si q̃n uel ad se uel ad
deum suum ratiocinando nitit᷑.
semper ad corporea fantasiis cor¬

Expanded text:
summo bono quod ei deus est inlecebris pellecta corporeis defluxit in corpus,ste, quod extra se dilexit iniuste. ille prae oculis eius imaginum corporearum tumultus se semper obiectans, ut si quando uel ad se uel ad deum suum ratiocinando nititur, semper ad corporea phantasiis cor
Abbreviated transcription (Latin):
tissime cupiditas appellatur.Car¬
nis autem concupiscentia dicit᷑.
eo qd ñ exx deo s ex homine sit qͦm
carnem in scripturis appellari
non est ambiguum. Concupiscẽ¬
tia autẽ sp̃c non inm̾ito caritas
appellatur. que quidem incordib
nr̃is diffunditur ꝑ sp̃m sc̃m. Ꝙ

Expanded text:
tissime cupiditas appellatur. Cartissime cupiditas appellatur. Carnis vero concupiscentia dicitur, eo quod non ex Deo sed ex homine sit; quem carnem in Scripturis appellari non est ambiguum. Concupiscentia autem spiritus non immerito charitas appellatur, quae quidem in cordibus nostris diffunditur per
Abbreviated transcription (Latin):
sus carnem. Hec enim sibi inuicẽ
adu̾santur ut non que uultis il¬
ia faciatis. Quia caritatis. siue
õe cupuditatis ea sola anime nr̃e
portio capax est que usitatius a¬
mor appellatur ip̃e est qui ex no¬
ua infusione caritatis ⁊ ex reli¬
quiis uetuste cupiditatis quasi
quodam contrario appetitu ad¬
u̾sus semetip̃m constat ẽẽ duisꝰ.
Und̃e intelligendum est apłm. sp̃c¬
carnisq nomine nequaquam du¬
as contrarias in homine uno. ut
impuri sompiuant manichei des¬
cripsisse naturas. s sp̃e appellatõe
mentis ex caritatis infusione ex¬
primẽs nouitatẽ. carnis quoq
uocabulo ex reliquiis uetustatis
miseram anime insinuans serui¬
tutem inter uetus nr̃m molitũ
nouumq insolitum continuũ
in una mente asserit. oboriri cõ¬
flictum. Hec itaq concupiscentia
quam carnis ẽẽ dicit apostolus.
non quod omnis concupiscentia
mala ex came sit quippe cum eo
nequaquam demones careant
qui carne carent. Hec inquam
con cupiscentia mala congruen¬

Expanded text:
em: haec enim sibi invicem adversantur, ut non quae vultis illa faciatis . Quia charitatis, sive etiam cupiditatis ea sola animae nostrae portio capax est, quae usitatius amor nuncupatur; ipse est, qui ex nova infusione charitatis et ex reliquiis vetustae cupiditatis, quasi quodam contrario appetitu, adversus semetipsum constat esse divisus. Unde intelligendum est, Aposcarnisque nomine nequaquam contrarias in homine uno, ut impuri somniant Manichaei, descripsisse naturas; sed spiritus appellatione, mentis ex charitatis infusione exprimens novitatem, carnis quoque vocabulo ex reliquiis vetustatis miseram animae insinuans servitutem, inter vetus nostrum inolitum, novumque insolitum, continuum in una mente asserit oboriri conflictum. Hac itaque concupiscentia, quam carnis esse dicit Apostolus , non quod omnis concupiscentia mala ex carne sit, quippe cum ea nequaquam daemones careant, qui carne carent, haec, inquam, concupiscentia mala congruen
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis ad eum toto corde cla¬
mau̾it. exaudiet illũ quia mi¬
sericors est. Tarlius si quidẽ ui
decur ei poc̃ori ueniam dare. qͣm
ip̃i pecori accipere. Sic enum festi¬
nat absoluere renm a torm̃to
conscientie sue qͣi plus criciet¬
illum compassio miseri qͣm ip̃m
miserum passio sui

Expanded text:
quisquis ad eum toto corde clamaverit, exaudiet illum, quoniam misericors est. Tardius siquidem ei videtur peccatori veniam dare, quam ipsi peccatori accipere. Sic enim festinat absolvere reum a tormento conscientiae suae, quasi plus eum cruciet compassio miseri, quam ipsum miserum compassio sui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Pinde cum affectus nost̃
quamqͣm rõnalis. uł etiam
spiritalis usq ad suspectam eta¬
tem uel sexum sese ꝓtenderit. cõ¬
stultrssimum. E ut in fra ipsum
mentis sinũ cohibeatur. nec ad
mnana qͦdam blauduñta molles¬
q teneritudines patiaturꝰ efflu¬
ere. nisi forte ob io aliquando ma¬
ture ac temꝑate ꝓgrediatur. ut
uirtus amata ⁊ laudata feruen¬
tius ex̾ceaturꝰ¬

Expanded text:
tur. Proinde cum affectus noster, tur. Proinde cum affectus noster, quanquam rationalis, vel etiam spiritalis, usque ad suspectam aetatem vel sexum sese prodiderit, consultissimum est, ut infra ipsum mentis sinum cohibeatur, nec ad inania quaedam blandimenta, mollesque teneritudines patiatur effluere: nisi forte ob id aliquando mature ac temperate progrediatur, ut virtus amata et laudata ferventius exerceatur
Abbreviated transcription (Latin):
affectus quem parturit qui¬
dam ext̾ioris hominis ornatus. nͨ
omnino respuendus ẽ. nec ita ut
se ꝓfiscerit admittendus. Uicinus
enim illi est affectus ille qui ducit
ad uicia. ⁊ nisi iste prudentius caue¬
atur. ille sine sensu pene patientis
illabitur. Ad hoc gͥ affectus iste sa¬
lubriterꝰ admittitur. si tam̃ suspẽ¬
se ⁊ temperate quodaminodo asd¬
mittatur. ut uidelicet si uirtus in
eo claruerit facilius amplectat᷑.
si uero initiũ correctioni enis ue¬
heñtius insistatur. Sicut enĩ
in suaui loquio non est falsitas
ad mittenda. sicut in duro rusti¬
coq sermone non est ueritas
asꝑnarida. simili modo nec in ho¬
mine ext̾ius ornato uirium pla¬
ceat. nec in homine duro ⁊ auste¬
ro uirtus displiceat. Quicquid
enum de officiali affectu dixunus.
de carnali quoq sentiendum ni¬
chilominus arbitremur. Ab hig
tamen qui ad huc carnalibus
uttiis appetuntur. consulte affec¬
tus iste respuitur. a quib rarissi¬
me sine uitii titillati. Cõne senti¬

Expanded text:
affectus, quem parturit quidam exterioris hominis ornatus, nec omnino respuendus est, nec ita ut se profuderit, admittendus. Vicinus enim illi est affectus ille, qui ducit ad vitia, et nisi prudentius iste caveatur, ille sine sensu pene parientis illabitur. Ad hoc igitur affectus iste salubriter admittitur, si tamen suspense et temperate quodammodo admittatur; ut videlicet si virtus in eo claruerit, facilius amplectatur; si vero vitium, correctioni ejus vehementer insistatur. Sicut enim in suaviloquio non est falsitas admittenda, sicut in duro rusticoque sermone non est veritas aspernenda; simili modo nec in homine exterius ornato vitium placeat, nec in homine duro et austero virtus displiceat. Quidquid enim de officiali affectu diximus, de carnali quoque sentiendum arbitremur. Ab his tamen, qui adhuc carnalibus vitiis appetuntur, consulte affectus iste respuitur, a quibus rarissime sine vitii titillatione senti
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ. ⁊c̾. Ip̃e creator. ⁊ cognitor
debeãt. hoc solũ ueluti p̾cipue nc̃ca¬
riũ iubet. Uidete ne gͣuentꝰ corda ura
in crapula ⁊ ebrietate. Q̾ duo si re
nis ordinẽ ignorantes. edomare
gulam negligunt.⁊ cet̾a uttia ex¬
pugnare nitunt᷑. S dũ uent ñ

Expanded text:
 est? Ipse Creator & cognitor debeant, hoc solum veluti pręcipue necessarium iubet: Videte ne grauētur corda vestra in crapula & ebrietate. nis ordinem ignorantes, edomare gulam negligunt, et caetera vitia expugnare nituntur. Sed dum venter non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipit. Intellectus ea ius anime
est que inuisibilia percipit. si¬
cuti angłos. demones. animas.
⁊ omnem sp̃m treatum Intelli¬
gentia ea uis anime est que in¬
mediate supponitur deo. Cernit
siquidem ipsum sũminum. ue¬
rum. ⁊ uere incomutabilem. In¬
exterort anima ad incognitorum
cognitionẽ. Ingenium ergo exqͥ¬
rit in cognita. iatio discernit
inuenta. memoria reconcdit indi¬
cata. ⁊ affert adhuc inlicanda.
Sensum ⁊ imaginationẽ cum
cet̾i̾s animalib communia ha¬
benius.Uident siquidem uisibi¬
lia ⁊ uisoꝵ recordantur. In quib¬
dam etiam sensib nos superant.
qm̃ iustum fuit ut brictis ani¬
malib quib minus dandum
eat in urtellectu aliquid ampli¬
us daretur in sensu.⁊econtra¬
tio tanto maior nct̃itas uidet᷑
homini excende rationis qͣnto
maiorẽ defectum atitur sen

Expanded text:
t. Intellectus ea vis animae est, quae invisibilia percipit, sicut Angelos, daemones, animas, et omnem spiritum creatum. Intelligentia ea vis animae est, quae immediate supponitur Deo: cernit siquidem ipsum summum verum et vere incommutabilem. exercet ad incognitorum cognitionem. Ingenium siquidem exquirit incognita, ratio discernit inventa, memoria recondit judicata, et offert adhuc judicanda.Sensum et imaginationem cum caeteris animalibus communem habemus: vident siquidem visibilia, et visorum recordantur. In quibusdam etiam sensibus nos superant: quoniam justum fuit ut brutis animalibus, quibus nil dandum erat in intellectu, aliquid amplius daretur in sensu. Et e contrario tanto major necessitas indicitur homini exercendae rationis, quanto majorem defectum pat
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus ẽ passio anime in corpo¬
re ex qualitatib extra acciden¬
tib. Imaginatio est ius anime
que figuram corporeaꝵ rerum
absente corpore siue ext̾iori sen¬
imaginationẽ. imaginatio co¬
tatio. meditatio acuit inge¬
nium. ingenium rationem.
ratio conlucit ad intellectũ.
intellectus ad intelligentiam.
intelligentia ꝑ contemplatio¬
nem ip̃am u̾itatem amnurat᷑.
et ꝑ caritatẽ in ea delectatur.

Expanded text:
Sensus est passio animae in corpore ex qualitalibus extra accidentibus. Imaginatio est vis animae, quae figuram corporearum rerum absente corpore sine exteriori senimaginationem, imaginatio cotationem. Meditatio acuit ingenium, ingenium rationem: ratio conducit ad intellectum, intellectus ad intelligentiam, intelligentia per contemplationem ipsam veritatem admiratur, et per charitatem in ea delec
Abbreviated transcription (Latin):
osa inuestigatio. Ingenium ẽ
quedam uis naturalit animiᷤᷤ
iusita per se ualens. Ratio ẽ
quedam uis anime que omni a
discernit ⁊ indicat. ẜ maxime cũ
inhiat sp̃ualib ⁊ imaginem dei
in se conseruat. Intellectus ẽ re¬
rum uere ꝑsistentium ꝑceptio.
Intelligentia ẽ de solis rerum
principiis id est deo. ydeis. yle.
et de incorpereis substantus pu
ra certaos cognitio. Contẽpla¬
tio est perspicue ueritatis iocun¬
da ammiratio. Caritas est cõ¬
cordia mentium.⁊ societas e¬
lectoꝵ. uita beataꝵ animaꝵ.
⁊ angłorum. quia nec anime
nec angeli nisi per caritatem
uiuent. Per intelligentiam ani¬
ma ip̃am u̾itatem intelligit. ꝑ
sapientiam diligit.Sapientia
namq ẽ amor boni: suie Capor
dicitur.¬

Expanded text:
rei investigans. Ingenium est vis quaedam naturaliter animis insita, per se valens. Ratio est quaedam vis animae, quae omnia discernit et judicat; sed maxime cum inhiat spiritualibus, et imaginem Dei in se conservat. Intellectus est rerum vere existentium perceptio. Intelligentia est de solis rerum principiis, id est, de Deo, ideis, hyle, et de incorporeis substantiis pura et certa cognitio. Contemplatio est perspicuae veritatis jucunda admiratio. Charitas est concordia mentium, et societas electorum, vita beatarum animarum et Angelorum, quia nec animae nec Angeli nisi per charitatem ligentia. Per intelligentiam utique ipsam veritatem intelligit, per sapientiam diligit. Sapientia namque est amor boni sive sapor dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
di prescribitur nec mundialis
amititie direptrix mors formidat᷑.
In tui dilectione ñ tumetur offen¬
sio que nulla est nisi ip̃a desera¬
tur dilectio ñ int̾uenit ulla suspi¬
cio. quia uidicas ip̃ius conscien¬
tie testimonio. Hic iocunditas
qua timor excluditur. hic tͣnqͥlli¬
tas qua ira compescitur. hic secu¬
ritas qua mundus contempnit᷑.
tiis mundi. omnib honorib hoc
unum famuloꝵ xp̃i quod mor¬
tem non timent. Quid queso in
mundo iotunclum. cum ip̃a eiꝰ
iocunditas consciam pũrgat.
tum timorẽ mortis mentiat.
cum amatores suos et̾ne dãp¬
nationi addicat.¬

Expanded text:
di praescribitur; mundialis di praescribitur; mundialis amicitiae direptrix mors formidatur. In tui dilectione non timetur offensio, quae nulla est, nisi ipsa deseratur dilectio: non intervenit ulla suspicio, quia judicas ipsius conscientiae testimonio. Hic jucunditas, quia timor excluditur; hic tranquillitas, qua, ira compescitur; hic securitas, qua mundus contemnitur. ciis mundi, omnibus honoribus hoc unum famulorum Christi, quod mortem non timent. Quid, quaeso, in mundo jucundum; cum ipsa ejus jucunditas conscientiam pungat, cum timorem mortis incutiat, cum amatores suos aeternae damnationi addicat
Abbreviated transcription (Latin):
ut creator ametur a su a cre
quam ut
creator a
sua amet᷑
tio ut ad desidetium conditoriᷤᷤ¬
sui animũ excitet tepescentem
trib iuttitur argum̃tis. nostre
uidel necessitati uł utilitati utiꝰ
autem dignitati. Suadet ratio
deum ẽẽ diligendum quia ncc̃a¬
rium hoc nobis. quia commodũ
quia dignum. Necc̃arium ut ca¬
ueamus dampnationẽ. commo¬
dum ut ad quiramus glificatio¬
nem. dignum quia ip̃e prius
diligens nos m̾ito ipsius dilec¬
tionis exigit recompensationẽ.
Desid̾andus est homini deus.
tanqͣm bonum suum. sine quo
necesse est eum miserum ẽẽ sẽꝑ.
cum quo non potest nisi beatissi¬
mus semper eẽ qui bonorum
nr̃orum non inligens. pro no¬
bis uoluit miser ẽẽ.
domine deus quanta intuz
dilectione iocunditas. qͣn¬
ta iniocunditate tnquillitatis
quanta in tranquillitate secu¬
ritas. Non eius qui te amat er¬
rat dilectio. quia te nichil meliꝰ
non spes fallitur quia nichil a¬
matur fructuosius. non excessuᷤ
timetur. quia nec modus aman¬

Expanded text:
Ut Creator ametur a sua creatura. quam ut Creator a sua ameturtio, ut ad desiderium Conditorsui animum excitet tepescentem, tribus innititur argumentis: nostrae videlicet necessitati vel utilitati, illius autem dignitati. Suadet ratio Deum esse diligendum, quia necessarium hoc nobis, quia commodum, quia dignum. Necessarium, ut caveamus damnationem; commodum, ut acquiramus glorificationem; dignum, quia ipse prius diligens nos, merito ipsius dilectionis exigit recompensationem. Desiderandus est homini Deus tanquam bonum suum, sine quo necesse est eum semper miserum esse; cum quo non potest nisi beatissimus semper esse; qui bonorum nostrorum non indigens, pro nobis voluit miser esse. O Domine Deus, quanta in tui dilectione jucunditas! quanta in jucunditate tranquillitas! quanta in tranquillitate securitas! non ejus qui te amat errat dilectio, quia te nihil melius; non spes fallitur, quia nihil amatur fructuosius; non excessus timetur, quia nec modus aman
Abbreviated transcription (Latin):
cum iam grandis est puclendũ
respuere cum opus est miserã¬
dis ⁊ caritatis plenissimum ẽ. lu¬
uemadinodum fatendcu gꝰ.
est animã humanam nõ
eẽ qd̃ deus est ita presumendũ
int̾ omnia que creauit deo ẽẽ
non fu̾it non quã non erit. ñ¬
quam aliterfu̾it. ñquam abĩt
erit. quo nichil sit secretius.
nichil presentius. qui difficile
inuenitur ubi sit. difficilius uͥ
non sit.cum quo ẽẽ non om̃s
possunt.⁊ sine quo ẽẽ nemo po¬
terra neo maria. nec sidera. nͦ
luna. nec sol. nec quenquã om¬
nino qd̃ tangi aut bis oculis
uideri potest. non cleniq ip̃m
celum melius ẽẽ credendum est.
Immo hec omnia longe det̾iora
esse quam est qualibet anima. ra¬
tio certa coniuincit. Si quid uero¬
dam est det̾ius. quiddam par. de¬
terius ut anima pecoris. par ut
angłi: melius autẽ nichil. Et si
qñ est aliquid hoꝵ melius hac.
pcc̃o eius fit ñ natura. Quo tam̃
ñ usq adeo fit det̾ior ut ei pecoriᷤ

Expanded text:
cum jam grandis est, pudendum: cum jam grandis est, pudendum: respuere cum opus est, miserandis et charitatis plenissimum est. uemadmodum fatendum est, animam humanam non esse quod Deus est; ita praesumendum, nihil inter omnia quae creavit, Deo esse non fuerit, nunquam non erit, nunquam aliter fuerit, nunquam aliter erit; quo nihil sit secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo poterra, nec maria, nec sidera, nec luna, nec sol, nec quidquam omnino quod tangi, aut his oculis videri potest, non denique ipsum coelum melius esse credendum est. Imo haec omnia longe deteriora esse, quam est quaelibet anima, ratio certa convincit; si mododam est deterius, quiddam par: deterius, ut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. Unde diuino afflatu et
prorsus orclinatissime illud a pro¬
pheta dicitur. Cor mundum rre¬
a in me deus.⁊ sp̃m rectum in no¬
ua in uiscerib meis. Sp̃c enim
rectus est tredo quo fit ut ani¬
ma in u̾itate querenda deuia¬
re atq errare non possit. Qui
ꝓfecto in ea non instauratur.
nisi prius cor mundum fu̾it.
hec est nisi prius ip̃a cogitatio
ab omni cupiditate ⁊ fece mor¬
talium rerum sese cohibuerit
sũmi ⁊ ueri boni cuius serenita¬
tis atq et̾nitatis afflatus. quid
dicere. nos si cursum quẽ nob̾
tanta congruentius appella¬
ri potest. quo intellectu uere
usdebimus quam sint omnia¬
sub sole uanitas que in illoꝵ¬
nulla sunt ꝑ se autem consid̾a¬
ta mira ⁊ pulchra. Tunc ag¬
noscemus quam uera nobis cͤ¬
denda imperata sunt quãq op¬
time ac saluberrime apd̃ ma¬
trem eccl̃iam nutriti fu̾imus. q̃¬
ue sit utilitas lactis illius qd̾
apłs paulus paruilis se po¬
rum cledisse p̃dicauit. Qd̃ ali¬
mentũ accipere. cum quis ma¬

Expanded text:
iant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Spiritus enim rectus est, credo, quo fit ut anima in veritate quaerenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, nisi prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortalium sese cohibuerit summi et veri boni, cujus serenitatis atque aeternitatis afflatus, quid dicere, nos si cursum quem nobistanta congruentius appellari potest: quo intellecto, vere videbimus quam sint omniasub sole vanitas vaninulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse praedicavit : quod alimentum accipere cum quis ma
Abbreviated transcription (Latin):
eget ut sit. nec loco ut ali¬
cubi. nec tempore ut aliq̃n. nes
causa ut aluuide. nec forma
ut aliquid. nec aliquo genere
subiecti. in quo subsistat. uel
cui assistat.

Expanded text:
eget ut sit; nec loco, ut alicubi; nec tempore, ut aliquando; nec causa, ut alicunde; nec forma, ut aliquid sit; nec aliquo genere subjecti in quo subsistat, vel cui assistat.
Abbreviated transcription (Latin):
ceditur. scd̃s indiciturꝰ. tertius
offertur. Primus ex potestate.
sod̾s ex ncc̃itate. tt̃uis ex uolun¬
tate. Primo debetur gra. scd̃o
ordo naturalis. ut qui nulla com¬
misit illicita. si uelit ip̃e licitis u¬
tatur licite tam̃. Est autem licitꝰ
u̾bi gr̃a esus carnium. uini potus.
usus coniugii. diuitiaꝵ possessio.
Modum sane quendam sernan¬
dum omnib nec a quolibet pac¬
to quolibet excedendum. Caluator
ip̃e prescribit dicens. Uidete ne
grauentur corda ur̃a in crapula
⁊ ebrietate ⁊ curis huius uite.
In usu gͥ cibi ⁊ potus. hic modus
seruanduc est ut in eoꝵ ꝑceptio¬
ne in fra trapulam et ebrietatẽ
se quisq contineat. In usu cete¬
roꝵ quib licite utuntur homines
quis modus seruandus sit. dili¬
gens inquisitor per se inueniet.
Iam nunc de ordine ncc̃ario ali¬
qua ꝓstringamus

Expanded text:
ceditur, secundus indicitur, tertius ceditur, secundus indicitur, tertius offertur. Primus ex potestate, secundus ex necessitate, tertius ex voluntate. Primo debetur gratia, secordo naturalis, ut qui nulla commisit illicita, si velit ipse, licitis utatur, licite tamen. Est autem licitus verbi gratia, esus carnium, vini potus, usus conjugii, divitiarum possessio. Modum sane quemdam servandum omnibus, nec a quolibet pacto quolibet excedendum, Salvator ipse praescribit, dicens: Videte, ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae . In usu igitur cibi et potus hic modus servandus est, ut in eorum perceptione, infra crapulam et ebrietatem, se quisque contineat. In usu caeterorum, quibus licite utuntur homines, quis modus servandus sit, diligens inquisitor per se inveniet. Jam nunc de ordine necessario aliqua perstringamus
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi uel quilibet a xp̃i fide
alieni glorientur consultissime. ad¬
didit pietatẽ. que in fide sincera
⁊ pura intentione consistit. Por¬
ro ip̃a intentio. in amoris electõe
de qua iam disputatum est con¬
stare uicletur. Hic fortasse lector
exiget. ut uiuendi modum uni¬
cuiq prescribamus. Quod quã
sit arduum difficileq tractatu
quis ñ uideat. cum tot sint ho¬
munium qualitates quot homi¬
nes nec saltem duo inueniant᷑
quib cuncta eque conueniant:
Nam qd̾ uni satis est. hoc alteri pa
rum est. ⁊ quo iste ꝓficit ille defi¬
cit. ⁊ quod alt̾i necessarium est:
alteri constat ẽẽ suꝑfluum. Di¬
cendum tamen aliquid usdetur
quod conueniat omnib. quod
quisq sibi possit aptare. ⁊ utrũ
ncc̃arium inuendi modum exce¬
dat distriste possit ratione conice¬
Gitur tres ordines humane ca
conu̾sationis occurrunt. primꝰ
naturalis. scd̃s ncc̃arius. ter¬
cius uoluntarius. Primus con¬

Expanded text:
philosophi, vel quilibet a Christi fide philosophi, vel quilibet a Christi fide alieni glorientur, consultissime addidit pietatem, quae in fide sincera, et pura intentione consistit. Porro ipsa intentio in amoris electione, de qua jam disputatum est, constare videtur. Hic fortasse lector exiget, ut vivendi modum unicuique praescribamus. Quod quam sit arduum, difficileque tractatu, quis non videat; cum tot sint hominum qualitates, quot homines: nec saltem duo inveniantur, quibus cuncta aeque conveniant? Nam qrum est; et quo iste proficit, ille deficit; et quod alteri necessarium est, alteri constat esse superfluum. Dicendum tamen aliquid videtur quod conveniat omnibus, quod quisque sibi possit aptare, et utrum necessarium vivendi modum excedat, ductrice possit ratione conjicegitur tres ordines humanae conversationis occurrunt; primus naturalis, secundus necessarius, tertius voluntarius. Primus con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte uite statum pautis insinu¬
asse sermonibz. sobrie inquiens ⁊
iuste ⁊ pie uiuamus in hoc scło.
Est enu sobrietas humane uite
modus quidam ac temꝑantia¬
utramq nimietatẽ pruclenter
euitans. ⁊ regia uia int̾ dexte¬
ram ⁊ sistram cursum nr̃m
declucens. Cum enim ille ad
quem summe tentlunus sum¬
mus quidam modus sit cui
nichil de est. nichil suꝑfluit.
nichil deficit. ad quen cum ꝑ¬
uen̾imus nichil erit ext̾ius ꝙ
appetamus. nichil int̾ius quod
fastidiamus. necesse profecto ẽ
ut nosmet ip̃os inquadam men¬
sura modoq seruemius. nec infra
quam nec̃e est dilabamur. nec su¬
pra quam oportet pestifera pre¬
sumptione feramurꝰ. Iusticiam sa¬
ne ab apło illam hic estimo nomi¬
nari que ꝓximoꝵ necessitatz si¬
ue saluti consulentes. ⁊ in ip̃is
beneficiis quid tui conueniat.
quis cui preferendus sit diser¬
nentez. qd̃ iustum est cuiq tri¬
bitimus. His autem duab uirtu¬
tib sobrietatis ⁊ iusticie. ne de his

Expanded text:
fectae vitae statum paucis insinuasse sermonibus: Sobrie, inquiens, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo . Est enim sobrietas humanae vitae modus quidam ac temutramque nimietatem prudenter evitans, et via regia inter dextram et sinistram cursum nostrum deducens. Cum enim ille ad quem summe tendimus, summus quidam modus sit, cui nihil deest, nihil superfluit, nihil deficit: ad quem cum pervenerimus, nihil erit exterius quod appetamus, nihil inferius, quod fastidiamus: necesse profecto est, ut nosmetipsos in quadam mensura modoque servemus; nec infra quam necesse est, dilabamur, nec supra quam oportet, pestifera praesumptione feramur. Justitiam sane ab Apostolo illam hic aestimo nominari, qua proximorum necessitati sive saluti consulentes, et in ipsis beneficiis quid cui conveniat, quis cui praeferendus sit, discernentes, quod justum est, cuique tribuimus. His autem duabus virtutibus sobrietatis et justitiae, ne de his
Abbreviated transcription (Latin):
tib. aut qͣsi anna pugnantib
at caritas que licet ut alie uir¬
tutes. uirtutes sint. sit oportet
ui omnib. specialius tñ ip̃a et
requies fatigato ⁊ uatori man¬
sio. ⁊ plena lux ꝑuenienti ⁊ per¬
fecta corona uictori. Quid enim
est fides nisi uehiculum nr̃m. qͦ
ad patriam uehuur. quid spes
nisi uaticum nrm. quo in huiꝰ
uite miseris sustentamur. quid
quatuor ille iurtutes temperan¬
tia. prutlentia. fortitudo. iusticia.
nisi arma sũt nr̃a quib pugna¬
mus: At ubi caritate que ñ nisi
in dei uisione ꝑficitur. illis dum¬
taxat quib hic in fide inchoatur
mens fuerit pleniu absorta. n
fides erit. quia qui cernitur ⁊ ama¬
tur. non est opus ut credatur. nec
spes erit. quia brachiis caritatis.
dm̃ amplectent nichil restat qd̾
speretur

Expanded text:
tibus, aut quasi arma pugnantibus; tibus, aut quasi arma pugnantibus; at charitas, quae, licet ut aliae virtutes sint, sit oportet in omnibus, specialius tamen ipsa est requies fatigato, et viatori mansio et plena lux pervenienti, et perfecta corona viatori. Quid enim est fides, nisi vehiculum nostrum, quo ad patriam vehimur; quid spes, nisi viaticum nostrum, quo in hujus vitae miseriis sustentamur; quid quatuor illae virtutes, temperantia, prudentia, fortitudo, justitia, nisi arma sunt nostra, quibus pugnamus? At ubi charitate, quae non nisi in Dei visione perficitur, illis duntaxat quibus hic in fide inchoatur, mens fuerit plenius absorpta: nec fides erit, quia qui cernitur et amatur, non est opus ut credatur; nec spes erit, quia brachiis charitatis Deum amplectenti nihil restat quod speretur
Abbreviated transcription (Latin):
moueri aspectum. s tepescentem
rore puclitie. carnem sp̃ni hr̃e
subtractam. non iam ad carnaleᷤᷤ
uoluptates illectricem. s ad sp̃u¬
alia exxcitia obedientissimã ad iu¬
tricem. Quid tandem diuine tnͣ¬
quillitati tam ꝓximum. quani
ad illatas contumelias ñ mo¬
ueri nullo simplicio nulla
ꝑsecutione terreri. unam m̃tis
⁊ in prosꝑis ⁊ inadu̾sis hr̃e con¬
stantiam. inimicũ ⁊ amicum eo¬
dem oculo intueri. Ad eius se sili¬
tudinẽ conformare. qui facit so¬
lem suum oriri suꝑ bonos ⁊ ma¬
los. ⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos:
Hec simul omnia in caritate. ⁊
ñ nisi in caritate simul omnia
ac ꝑuide in illa uera tͣnquillitaᷤ.
uera suauitas. quia ip̃a est iugũ
domini. quam si domino in ue¬
ritate tulerimus. inueniemus
requiem animab ur̃is. qui a iũ¬
gum domini suaue est ⁊ onus
leue.
nobis. aut quasi fesso uehi¬
culum. aut quasi uiatori iuati¬
cum. aut quasi lucerna caligan¬

Expanded text:
moveri aspectum, sed tepescentem moveri aspectum, sed tepescentem rore pudicitiae carnem spiritui habere substratam, non jam ad carnales voluptates illectricem, sed ad spiritualia exercitia obedientissimam adjutricem? Quid tandem divinae tranquillitati tam proximum, quam ad illatas contumelias non moveri, nullo supplicio, nullave persecutione terreri, unam mentis et in prosperis et in adversis habere constantiam, inimicum et amicum eodem oculo intueri; ad ejus se similitudinem conformare, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos? Haec simul omnia in charitate, et nonnisi in charitate simul omnia; ac perinde in illa vera tranquillitas, vera suavitas, quia ipsa est jugum Domini, quam si, Domino invitante, tulerimus, inveniemus requiem animabus nostris, quia jugum Domini suave est, et onus leve . nobis aut quasi fesso vehiculum, aut quasi viatori viaticum, aut quasi lucerna caligan
Abbreviated transcription (Latin):
uid enum suauius. quid
glosius quam mundi cõ¬
temptu mundo se cernere celsi¬
orem. ac in bone conscientie uer¬
tice ꝯsistentem totum mundũ
hr̃e sub pedib. nichil uidere ꝙ
appetat nullum quemi metuat.
nullum cui inuideat. nichil ꝙ
possit ab alio auferri suum ẽẽ.
nichil qd̃ alio sibi possit inferri
malum ẽẽ. dumq in illam he¬
clitatem incorruptibilẽ ⁊ inconta¬
minatam ⁊ iin arcessibilem cõ¬
seruatam in celis. dirigit m̃tis
obtutum. seculares diuitias qͣi
cormuptibiles carnales illeceb gͣi cõ¬
taminatas. omnes muncli põ¬
pas quasi marcessibiles quadã
mentis nobilitate contempn̾e.
⁊ in illud ꝓpheticum exultare.
omnis caro fenum ⁊ omnis glo¬
ria eius tanqͣm flos feni. Exsic¬
catum est fenum ⁊ cecidit flos.
u̾bum autem dñi manet inet̾¬
num. Quid rogo dulcius. quid¬
ue tͣnquillius. qͣm turbidis car¬
nis motib non agitari. carna¬
lium incentinoꝵ incendiis non
aduri. ad nullum illecebrosum

Expanded text:
uid enim suavius, quid gloriosius, quam mundi contemptu, mundo se cernere celsiorem, ac in bonae conscientiae vertice consistentem, totum mundum habere sub pedibus: nihil videre quod appetat, nullum quem metuat, nullum cui invideat; nihil quod possit ab alio auferri, suum esse; nihil, quod ab alio sibi possit inferri, malum esse: dumque in illam haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcessibilem conservatam in coelis, dirigit mentis obtutum, saeculares divitias quasi corruptibiles, carnales illecebras quasi contaminatas, omnes mundi pompas quasi marcessibiles, quadam mentis nobilitate contemnere, et in illud propheticum exsultare: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni; exsiccatum est fenum et cecidit flos, verbum autem Domini manet in aeternum? Quid, rogo, dulcius, quidve tranquillius quam turbidis carnis motibus non agitari, carnalium incentivorum incendiis non aduri, ad nullum illecebrosum
Abbreviated transcription (Latin):
onus istud frat na dilectio est.
Iugum istud ñ premit. s urat.
onus istico penuas ht. ñ pon¬
dus. ꝓrsus qui de huiꝰ asꝑitate
causantur. ugum cupiditatiᷤᷤ
nonclum inlicitus abiecert.
forsitan enim sub h̾itu religio¬
nis uentrẽ colunt. sub tunica
penitentium ad mundiales glo¬
rias ⁊ honores anhelant. sub ag¬
nino uellere lupinum gerentes
animũ. in explebili auaritia es¬
tuant. Unde nimirum continu¬
is curis euscerantur inflãm an¬
tur odiis anxiis cogitationib
dissipantur. quia iugum utiq
muridi asꝑum est. ⁊ onus mũ¬
di graue est. Porro iugum dñi

Expanded text:
um istud fraterna dilectio est. Jugum istud non premit, sed unit: onus istud pennas habet, non pondus. Prorsus qui de hujus asperitate causantur, jugum cupiditatis nondum radicitus abjecerunt. Forsitan enim sub habitu religionis ventrem colunt; sub tunica poenitentium, ad mundiales glorias et honores anhelant; sub agnino vellere, lupinum gerentes animum inexplebili avaritia aestuant. Unde nimirum continuis curis eviscerantur, inflammantur odiis, anxiis cogitationibus dissipantur; quia jugum utique mundi asperum est, et onus mundi grave est. Porro jugum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
deploranda satis ẽ miseri hoĩs
ceca ꝑu̾sitas. qui cum beatitudi¬
nem uehementer exoptet.nõ
modo non agit quib adipiscat᷑
optata. uerum ꝓmori affectu ea
committit quib nuseriam ma¬
gis accumulet suam. Non secꝰ
quam si eger quispiam salutẽ
uehem̃ter exoptet. s ob presen¬
tem molestiã refugiat sectio¬
nẽ. adustionem ne exhorreat.
ac p̃senti quadã suauitate pel¬
lectus olei fomenta requirat. ꝙͣ¬
quam morb eiusmodi sit. ut
hat magis leuitate feruescat.
nec sine adustionis sectionis¬
ue dolore lentescat. Sic miser
homo sic uel deceptus dum pu¬
tat ẽẽ felicitatẽ que non est uł
p̾sentium suauitate illectus q̃
falsa est. ⁊ seip̃m miserie addi¬
cit. ⁊ beatitudinis appetitum ñ
amittit᷑ ꝑuide infelici circuitu la¬
borans uiqͣm quiescit. Enun
uͦ cum anime rõnali solus sit
suꝑior deus. par ãgelus. cetera
omuia indicentur inferiora.
quid dementie tam uicinum

Expanded text:
deploranda satis est miseri hominis deploranda satis est miseri hominis caeca perversitas, qui cum beatitudinem vehementer exoptet, non modo non agit, quibus adipiscatur optata; verum proniori affectu ea committit, quibus miseriam magis accumulet suam. Non secus quam si aeger quispiam salutem vehementer exoptet, sed ob praesentem molestiam refugiat sectionem, adustionemve exhorreat, ac praesenti quadam suavitate pellectus olei fomenta requirat: quanquam morbus ejusmodi sit, ut hac magis levitate fervescat, nec sine adustionis, sectionisve dolore lentescat. Sic miser homo, sic vel deceptus, dum putat esse felicitatem, quae non est, vel praesentium suavitate illectus, quae falsa est, et se ipsum miseriae addicit, et beatitudinis appetitum non amittit; ac proinde infelici circuitu laborans, nunquam quiescit. Enim vero cum animae rationali solus sit superior Deus, par angelus, caetera omnia judicentur inferiora, quid dementiae tam vicinum
Abbreviated transcription (Latin):
qua eam optineat mira in fe¬
licitate refugiat. .iiii.¬
p̃is animantib irrationabilib
magnus labor est tueri salutem.
uitare ꝑnitiem. carnalium appe¬
titum querere satietatẽ. Qua ad¬
epta cum nichil heant ultra qd̃
appetant: conquiescant. Ratois
quippe scĩeq exꝑientia. quod sen¬
sum carnis excedat ne appet̾e qui¬
dem possunt. Tibi enim o anima
rõnalis pre cet̾is auimantib hec
p̃rogatiua seruatur qd̃ te a carrug
sensib abstrahens. ad altiora cõ¬
tendas. nec aliqͣndo saties appeti¬
tum. donec ad io qsd̃ summum est
id qd̃ est optimum. id quo nichil
suꝑius. quo nichil excellentius:
felici cu riositate ꝑuenias. Ubi¬
cumq infra subsistis.tam ⁊ si al¬
tum tam ⁊ si magnum. tam ⁊¬
si iocundum idicetur. misera
ꝓuildubio remanebis. misera
quia intliga. Indiga quia res¬
tat quod petas. restat ad quod
anheles. restat postrema ipsa
beatitudo. ad quam appetendã
animam rõnabilem ius que¬
dam naturalis impellit. Sed

Expanded text:
qua eam obtineat, mira infelicitate refugiat. Ipsis animantibus irrationabilibus magnus labor est, tueri salutem, vitare perniciem, carnalium appetituum quaerere satietatem; qua adepta cum nihil habeant ultra quod appetant, conquiescunt. Rationis quippe scientiaeque expertia, quod sensum carnis excedat, ne appetere quidem possunt. Tibi enim, o anima rationalis, prae caeteris animantibus haec praerogativa servatur, quod te a carnis sensibus abstrahens, ad altiora contendas, nec aliquando saties appetitum, donec ad id quod summum est, id quod est optimum, id quo nihil superius, quo nihil excellentius, felici curiositate pervenias. Ubicunque infra subsistis, tametsi altum, tametsi magnum, tametsi jucundum judicetur; misera procul dubio remanebis. Misera, quia indiga. Indiga, quia restat quod petas, restat ad quod anheles; restat postrema ipsa beatitudo, ad quam appetendam animam rationalem vis quaedam naturalis impellit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣr tratliti in reꝓbum sensum.
bonũ omnino nec dilig̾e nec dinos¬
c̾e queunt. De talib script̃ ẽ. In¬
pius cum uen̾it in ꝓfundũ maloꝵ
contẽpuit. Nam qui huiꝰmodi st̃
si possunt. nec si uelint sciunt. Qͣ¬
obrem hunc in suꝑiori diuisiõe
illo altero censui ñ ĩmercto peiorẽ.
ñ q malignior fit. s qr ꝑiculo¬
sior. Ignorantia quippe securio¬
rẽ. securitas segniorẽ facit. n ne¬
quiorẽ. Est tñ in hoc ꝓculdũbio
detior qd̃ ille solum ht̃ nullum
malã intentõem iste ⁊ falsam¬
consid̾ationẽ. Ille uno caret ex du¬
ob bonis bono zelo. iste ⁊ uero iu¬
ditio. Ex hoc itaq pessimo oculo
quo neutrũ bonũ habet. ⁊ item
ex illo optimo qui neutro caret᷑.
sciend̃ est u̾itatẽ cleseruisse aut
tenebris obuolui totũ corpꝰ. aut
luce ꝑfunli.

Expanded text:
 jam traditi in reprobum sensum, bonum omnino nec diligere, nec dignoscere queunt. De talibus scriptum est: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnit . Nam qui hujusmodi est, si possit; nec si velit, scit. Quamobrem hunc oculum in superiori divisione illo altero censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe securiorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille solum habet malum, malam intentionem; iste et falsamconsiderationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentiendum est Veritatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum corpus, aut luce perfundi.
Abbreviated transcription (Latin):
simulat & cum corripit ñ insul¬
tat. Tranquilla ẽ que omnib ẽ
dulcis. ⁊ nulli grauis utens a¬
mico ad gr̃am. inimico ad pati¬
entiam. cunctis ad beniuolentiã.
quib potest ad bnticientiã. Tali
b domus aĩe edificatur. Secura ẽ¬
qñ accusatõem ñ patit᷑. itel ꝓ tẽpo¬
re boni. uł ꝓ p̾sumptõe mali. Mũ¬
da ẽ ⁊ bene sibi conscia cum nec de
p̃t̾ito iuste actusatur. nec de p̾senti
iiuste delectat᷑. Dura ẽ cui nec d̾s
sua pc̃ca impitat qr ñ fecit. nec a¬
liena qr ñ approbauit. nec negli¬
gentiã qr ñ tatuit. nec suꝑbiã
qr in unitate ꝑmansit. Mult¬

Expanded text:
simulat; et cum corripit, non insultat. Tranquilla est, quia omnibus est dulcis, et nulli gravis: utens amico ad gratiam, inimico ad patientiam, cunctis ad benevolentiam, et quibus potest ad beneficentiam. Talibus enim domus animae aedificatur. Quod quando accusationem non patitur, vel pro tempore boni, vel pro praesumptione mali. Munda est et bene sibi conscia, cum nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Pura est, cui Deus nec sua peccata imputat, quia non fecit: nec aliena, quia non approbavit: nec negligentiam, quia non tacuit: nec superbiam, quia in humilitate permansit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
litet ñ noticiã ueri ñ impediat. a¬
morẽ tam̃ boni p̃ malitia minime
diuisione innotescit. scd̃m hoc du¬
plex malũ. ⁊ illud item geminũ
bonũ. quadrifariã diuidimꝰ ocłm
cordis: in bonũ ⁊ meliorẽ. ⁊ malũ
⁊ peiorẽ. Et subdamꝰ exempla. Est qͥ
bonũ diligit. ⁊ malũ nescius agit᷑
huiꝰ quidẽ bonꝰ est oculus. qr pius.
reuera oculũ ñ inm̾tto simplicem
dixun ut pote cui neutru bonũ de¬
sit. nec zelus scilicet bonus nec scĩa.
Hunc ꝓfecto requirit oculũ deꝰ cũ
respicit suꝑ filios hominĩu ut usde¬
at si est intelligens aut reqͥrens dm̃.
Est ecõtͣrio qui bonũ intelligens.¬
ex malitia quidẽ ꝑu̾suᷤᷤ est. s sapiẽs
ut faciat malũ: ꝑ ignorantiã cecꝰ
ñ est. Quẽ quidẽ nond̾ appellau̾im
neꝙͣ. ꝙ unũ ei licet ad suum malũ
git. Cui ꝓfecto ñ incongrue id qd̾
dicit᷑ nequã assignau̾im. eo ꝙ neu¬
tro careat malo. n cecitate scilicet.

Expanded text:
licet veri notitiam non impediat, alicet veri notitiam non impediat, amorem tamen boni prae malitia minime melius divisione innotescit: secundum hoc duplex malum, et illud item geminum bonum, quadrifariam dividamus oculum cordis, in bonum et meliorem, in malum et pejorem. Et subdamus exempla. Est qui bonum diligit, et malum nescius agit. Hujus quidem bonus est oculus, quia pius: revera oculum non immerito simplicem dixerim, utpote cui neutrum bonum desit, nec zelus scilicet bonus, nec scientia. Hunc profecto requirit oculum Deus, cum respicit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum . Est e contr sed sapiens ut faciat malum, per ignorantiam caecus non est. Quem quidem ideo nondum appellaverim nequam, quod unum ei, licet ad suum malum, git: cui profecto non incongrue id quod dicitur nequam assignaverim, eo quod neutro careat malo, nec caecitate scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
pridentes sicut serpentes. ⁊ sĩpli¬
ces sicut colũbe. Smisit gͦ prudẽtiã
sñ qͣ neminẽ satis ẽẽ posse simplicẽ
sciret. Quom deniq uere simplex
erit oculus. cum igrorantia u̾ita¬
tis: Aut uͦ uera pot̾ dici simplicitaᷤ.
qͣm sĩplex ignorat u̾itas: Scͥptum
est enĩ. Ignorans ignorabit᷑. Datet
gͦ laudabilẽ illam ⁊ a domino lau¬
datã simplicitatẽ absq his duobꝰ
ñ ẽẽ bonis. beniuolentia. atq pru¬
dentia. ut ocłs iudelicet cordis si so¬
lum pius qui fallere nolit. s etiam
tautus sit. qui falli ñ possit. Ceterũ
sicut oculũ simplicẽ duo ista faciũt
bona. amor boni. ⁊ egnitio ueri.
sic neꝙͣ oculũ duo eregiõe mala
constituũt. centas qͣ fit ut u̾itatẽ
ũ agnosrat. ⁊ ꝑu̾sitas qͣ fit ut di¬
ligat iniquitatẽ. Porro int̃ duo
h̾ bona que net fallere. nec falli si¬
nunt⁊ duo illa mala q̃ tam fall.
qͣm fallere faciunt duo sunt me
ñ consentit. alt̾um uero malũ qd̾

Expanded text:
prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Praemisit ergo prudentiam, sine qua neminem satis esse posse simplicem sciret. Quomodo denique vere simplex erit oculus cum ignorantia veritatis? aut vero vera potest dici simplicitas, quam simplex ignorat veritas? Scriptum est enim: Ignorans ignorabitur . Patet ergo laudabilem illam et a Domino laudatam simplicitatem absque his duobus non esse bonis, benevolentia atque prudentia: ut oculus videlicet cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli sinunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere faciunt, duo sunt mednon consentit: alterum vero malum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
appareat bonus. s sit utroq bono
uacuus. tam uideł ueri noticia ꝙͣ
⁊ beniuolentia. Aluis est itaq pr
oculus ñ quidẽ fallere promptꝰ.
s tam̃ falli ut dictũ est pronꝰ. de
quo ꝓpha effraim inquit qͣi colũ¬
ba seclucta ñ hñs cor. Alius ẽ ꝙ̃
dominꝰ simplicẽ dixit. tam nec fal¬
lere facilis qͣm nec falli. de qͦ ⁊ apħ
do centur cũ eis dr̃. Estote prudẽteᷤ
sit̃ serpentes. ⁊ simplices sic̃ colũbe.
Et item. Alius ẽ oculus simplicit

Expanded text:
t utroque bono vacuus, tam videlicet veri notitia, quam et benevolentia. Alius est itaque pius oculus, non quidem fallere promptus, sed tamen, ut dictum est, falli pronus, de quo propheta: Ephraim, inquit, quasi columba seducta, non habens cor . Alius is quem Dominus simplicem dicit, tam nec fallere facilis, quam nec falli, de quo et Apostoli docentur cum eis dicitur: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. 40. Et item alius est oculus simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
giendum. quam adu̾sandum qͥ¬
libet honestus intelligit. Porro
osculum Pp̃ale ꝓprie amicoꝵ ÷
qui sub una amititie lege tenẽ¬
tur. Non enim fit oris attastu
s mentis affectu. non conuircti¬
one labioꝵ. s com mixtione sp̃n¬
um. castificante omnia dei sp̃u. ⁊
ex sui participatione celestem ĩmit¬
tente saporem. Hoc osculum non¬
xp̃i. quod ip̃e tamen porrigit. ñ
ore ꝓprio sed alieno. illum sacrati¬
suum amantib inspirans af¬
fectum. ut uideatur illis quasi u¬
nam animam in liu̾sis ẽẽ cor¬
porib. dicantq cum ꝓpheta. Et¬
ce quam bonum ⁊ quam iocũ¬
dum habitare fratres in unũ
Huic gͦ osculo assuefacta mens
⁊ a xp̃o totam hant dulcedinẽ ad¬
ẽẽ non ambigens. quasi secum re¬
putans ⁊ dicens. o si ip̃emet al¬
cessisset. ad illico intellectuale sus¬
pirat. ⁊ cum maximo clesid̾io cla¬
maris. osculetur me dicit osculo
oris sui. ut iam t̾r̃enis affectib

Expanded text:
giendum, quam aversandum, quigiendum, quam aversandum, quilibet honestus intelligit. Porro osculum spiritale proprie amicorum est, qui sub una amicitiae lege tenentur: non enim fit oris attactu, sed mentis affectu: non conjunctione labiorum, sed commistione spirituum, castificante omnia Dei spiritu, et ex sui participatione coelestem immittente saporem. Hoc osculum isti, quod ipse tamen porrigit non ore proprio sed alieno; illum sacratissimum amantibus inspirans affectum, ut illis videatur quasi unam animam in diversis esse corporibus; dicantque cum Propheta: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . Huic ergo osculo assuefacta mens, et a Christo totam hanc dulcedinem adesse non ambigens, quasi secum reputans et dicens: O si ipsemet accessisset; ad illud intellectuale suspirat, et cum maximo desiderio clamans: Osculetur me, dicit, osculo oris sui ; ut jam terrenis affectibus