comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phisquȩ r&ribuit mihi. Calicẽsa¬
lutaris accipiã & nom̃ dñi inuocabo:
Ita & hcdicitur patritunc acceptabis
sacrificiũ iustitiae. Id ẽ filiitiui glo¬
rissimã passionẽ qui se sacrificium
pomnib: obtulit. ut salutẽ mundus
quã suis operib: non merebatur
acciꝑl& : Pulcherrime autẽ desi¬
nitum ẽ quid sit dñi passio reueren¬
da : id ẽ sacrificiũ iustitiȩ: Sequit᷑
oblationes & holo causta Istud
iã ad fideles ꝑtin& xp̃ĩaenor qui e¬
rant p̾ aduentũ dnĩ credituri. sig¬
nificans immolanda corda ho¬
minum uiuentium non membrape¬
cudum mortuorum: Illa enĩ ignis con¬
sumptibilis cd sumebat: ista incendiũ
uitale discruciat: Illa redigebantur
ꝓtinus in fauillis: ista temporaliter
animas tribulationib: exurendo. ad
Sequitur. tunc inponent suꝑ altare
tuũ uitulos. sac̃ dotes scilic& quan¬
do eccła catholica fuerit dni passi¬
one constructa Nã cũ superius di¬

Expanded text:
pro his quae retribuit mihi? Calicem sapro his quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Ita et hic dicitur Patri: Tunc acceptabis sacrificium justitiae, id est Filii tui gloriosissimam passionem, qui se sacrificium pro omnibus obtulit; ut salutem mundus, quam suis operibus non merebatur, acciperet. Pulcherrime autem definitum est quid sit passio Domini reverenda, id est sacrificium justitiae. Sequitur, oblationes et holocausta. Istud jam ad fideles pertinet Christianos, qui erant post adventum Domini credituri: significans immolanda corda hominum viventium, non membra pecudum mortuorum. Illa enim ignis consumptibilis absumebat, ista incendium vitale discruciat; illa redigebantur protinus in favillas, ista temporaliter animas tribulationibus exurendo, ad Sequitur, tunc imponent super altare tuum vitulos; sacerdotes scilicet, quando Ecclesia catholica fuerit Domini passione constructa. Nam cum superius di
Abbreviated transcription (Latin):
uinta pars quȩ suꝑ ẽ. introit᷑
in quaiã calamitatũ anxi&a¬
te deposita memor ꝓmissionis
dignat᷑ fuerat polliceri : supplicat
itaq qm̃ synagoga posita sub lege
peccauit. ꝑ gratiã xpĩ succedens
sron hoc ẽ catholica firmar&t
ecuła. diciturergo in bonauolun¬
tate tua facsion quasi illemons
tunc non e& effectus sed conside¬
ra qua in eos signific&ur eccła
ꝑ quos mundus scilic& potuiss& or¬
nare Oregio illa omniũ patronat̃¬
rarũ : Ociuitas magna regis q calesas
patria. Et imaginẽ postas & nomen:
quis te aud& localẽ dicerequȩ toti¬
us orbis terminos scĩssima fide ꝓba¬
ris implesrẽ: Nas historiȩ uedis fidẽ¬
aduestere. significat forte tẽpora
theodosis quando cudoxia iugalis
ciꝰ religiosissima feminarũ. bene¬
meritã ciuitatẽ ampliorẽ & meliori
murorum circulo coroncuit¬
Tunc acceptabissa crificiũ iustitiae.
oblationes etholo caustatunc in po¬
Snent suꝑ alticretuum uitulos:
requent̃ sic scĩssimis uiris ali

Expanded text:
uinta pars quae superest introitur, in qua jam, calamitatum anxietate deposita, memor promissionis dignatus fuerat polliceri. Supplicat itaque ut, quoniam Synagoga posita sub lege peccavit, per gratiam Christi succedens Sion, hoc est catholica firmetur Ecclesia. Dicitur ergo, in bona voluntate tua fac Sion, quasi ille mons tunc non esset effectus. Sed considera quia in eo significatur Ecclesia, per quam mundus scilicet potuisset ornari. O regio illa omnium patrona terrarum! O civitas magni Regis, quae coelestis patriae et imaginem portas et nomen! Quis te audeat localem dicere, quae totius orbis terminos sanctissima fide probaris implesse? Nam si historiam velis advertere, significat forte tempora Theodosii, quando Eudoxia jugalis ejus religiosissima feminarum, benemeritam civitatem ampliavit, et meliori murorum circulo coronavitstitiae, oblationes et holocausta; tunc imponent super altare tuum vitulos. Frequenter sic a sanctissimis viris aliq
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Boñ aut̃ laudat dnm̃ & cũma¬
lorũ fasce deprimitur sic fec̃ iob
peccator confitebit᷑ tibi. sed quando
illi benefeceris: quisi aliquid contra¬
rium patiatur blasphemare ñ de¬
sinit : Et id eb cbnsu&udoista uitan¬
daẽ quae in scderatissȩpius inuenũ
nos cdit̃ piocorde omnitẽ pr̃ conlan¬
Vdemꝰ dm̃n quia salutẽ nrcem & in u¬
t uersis & iͥ psperis semꝑ operatur

Expanded text:
iunt: bonus autem laudat Dominum et cum maiunt: bonus autem laudat Dominum et cum malorum fasce deprimitur; sicut fecit go Patri: Iste peccator confitebitur tibi: sed quando illi benefeceris; quid si aliquid contrarium patiatur, blasphemare non desinit. Et ideo consuetudo ista vitanda est, quae in sceleratis saepius invenitur. Nos autem pio corde omni tempore collaudemus Dominum, qui salutem nostram et in adversis, et in prosperis semper operatur
Abbreviated transcription (Latin):
cceratio redditur quane timeri
ñ debeat mundigloriosus : Cur
enĩ timeamꝰ diuitẽ quimoriturt
nec aliud secũ uad& postare. nisi
unde possit arderi: quã deformẽ
in illa patria respicies. quã hic mun¬
dissimũ p̃tios auestemiraris : Et be¬
nedixit descendere mostuos peccato¬
tes quasi in abrssosaltas quecsim
ꝓfundissimã foueã sed sinegła ser¬
culicri sine turba satellitũ sine p̃to¬
tione gazarũ dom̃ illa quã miraba¬
ris reman& tota : sed honera quȩ q̃
uidebas transmittit ingentia
confitebi turtibi cũbenefeceris ei
Sicbenedic&ur nad scĩficationẽ
ꝑtin& in p&randã sed adluxurian¬
tiũ facuorabiles uoces. benedic&
enĩ dictũ ẽ: ꝓpt̃ linguã satellitũ qu
intergtrrullitates & epulas pasto¬
rib: suis beneoptare consuerunt
quorx anima ñ debono actii sedex
delician p̃paratione lccudatur
Sequit᷑. confitebitur tibi cũbene¬
feceris ei: Malitunc dm̃benedi¬
cuNł quando tẽporclia donaꝑcip¬

Expanded text:
cce ratio redditur quare timeri non debeat mundi gloriosus. Cur enim timeamus divitem, qui moritur nec aliud secum valet portare, nisi unde possit ardere. Quam deformem in illa patria respicies, quem hic mundissimum pretiosa veste miraris. Et bene dixit descendere mortuos peccatores quasi in abyssos altas, quasi in profundissimam foveam; sed sine gloria saeculari, sine turba satellitum, sine praesumptione gazarum. Domus illa quam mirabaris, remanet tota; sed onera, quae non videbas, transmittit ingentia. confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Hic benedicetur, non ad sanctificationem pertinet impetrandam, sed ad luxuriantium favorabiles voces. Benedicetur enim dictum est, propter linguam satellitum, qui inter garrulitates et epulas pastoribus suis bene optare consueverunt, quorum anima non de bono actu, sed ex deliciarum praeparatione laudatur. Sequitur, confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Mali tunc Deum benedicunt, quando temporalia bona percip
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m & ud fructũ penitentiȩ ꝑuenise:
et lioquin sinulla nos in hoc sło ud
uersitate cõmonet subnglecto
relinquimꝰ exꝓquib satis facerede¬
beremus Ipseoũ subsequent̃ ex ponit.
cursȩꝓbari & tẽptari desiderir&
utiq ut urerentur renes &cor eius
Quateñ delectationes & cogitationes
humanȩ uerbi dni calore purgentur
qui more sornaciũ uutiorũ sorderto¬
sumens animas hominũ ad emunda¬
tionẽ ꝑfectissimi decoris adducit:
Perscrutandũ ẽ aut̃ curhic p&at
sed eueritate temptari cũ in euange¬
licaratione sit positũ ne inducas nos

Expanded text:
rum, et ad fructum poenitentiae pervenire. Alioquin si nulla nos in hoc saeculo adversitate commoneat, sub neglecto relinquimus ea pro quibus satisfacere deberemus. Ipse enim subsequenter exponit, cur se probari et tentari desideraret, utique ut urerentur renes et cor ejus; quatenus delectationes et cogitationes humanae verbi Domini calore purgarentur, qui more fornacium, vitiorum sordes absumens, animas hominum ad emundationem perfectissimi decoris adducit. Perscrutandum est autem cur hic petat se debere tentari, cum in evangelica oratione sit positum: Ne inducas
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ur̃: Altera uero diaboli ẽ quȩ sẽꝑ
duc̃ admortem : Dequa p̃camurne
in ci pastes c&eris m̃tib: inducamur :
beneergo proph&a petit dicens. pro¬
bamednẽ & temptame . In ista parte
sedliberanos amalo id est ab ipso di
meos est et conplacui inueritate tua:

Expanded text:
ster . Altera vero diaboli est, quae semper ducit ad mortem: de qua precamur ne in ejus partes caecis mentibus inducamur. Bene ergo propheta petit dicens: Proba me, Domine, et tenta me, in ista parte Sed libera nos a malo , id est ab ipso diameos est, et complacui in veritate tua
Abbreviated transcription (Latin):
ses seris a me:
Denitens iste scĩs¬
p̃indulgentia dñi dep̃teritis pericus
sibsolut̃ : iã l&us exclamat ad dnm̃ :
rabipso relinquat᷑ quo fuerat p̃stante
berat᷑: Carauior ẽ enĩbonȩ consci¬
tiȩ m&us: errare p̾ueniã : ut qui

Expanded text:
esseris a me. Poenitens iste sanctissimus indulgentia Domini de praeteritis periculis absolutus, jam laetus exclamat ad Dominum, ne ab ipso relinquatur, quo fuerat praestante liberatus. Gravior est enim bonae conscientiae metus errare post veniam; ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
mittit : sed qui mundi istius uari¬
catis in ea iãpuritate consistit ut
futurȩ tantũ beatitudinis p̃mia
consequatur: ergo in hocpsalmo
ꝑsona introducitur. Sca couersa¬
tonis quae humanas quidẽ in lece¬
bras transilierat : sed ad huc gecudia
futura poscebat: Et qm̃uir scissimꝰ
enumerat aliquas ad flictiones su¬
as neputares & hunc psalmũ pe¬
nitentib: ap¬
plicandum
sub iunxit canticũ qđ utiq talibno
potest conuenire ꝑsonis Cantar en
l& antis ẽ : int̃dum et dolentis nũqua
Suero penitentis: Diuisio psalai
dithun istũ quẽ diximꝰ: uitiorumno¬
centiũ transilitorẽ : formã nob̵ uistl
minis p̃bens: In primo ordinepsala
cantra insidiatores inimicos : in mans¬
mã se ꝑ hib& humilitatem remeli¬
quȩ tacuisse petens uitȩ suȩ finẽ das¬
re cognoscere: si forte in carnatine
dnĩ &iã corporeis oculis uidereno¬
retur: Secundo ꝑsyllogismũ qun¬
tituta : tertio rogat ut eidelictans¬

Expanded text:
mittit; sed qui supra mundi istius varimittit; sed qui supra mundi istius varietates in ea jam puritate consistit, ut futurae tantum beatitudinis praemia consequatur. Ergo in hoc psalmo persona introducitur sanctae conversationis, quae humanas quidem illecebras transilierat, sed adhuc gaudia futura poscebat. Et quoniam vir sanctissimus enumerat aliquas afflictiones suas, ne putares et hunc psalmum poenitentibus applicandum, subjunxit, Canticum, quod utique talibus non potest convenire 132 personis. Cantare enim laetantis est, interdum et dolentis, nunquam vero poenitentis. Divisio psalmi. Idithum iste, quem diximus vitiorum nocentium transilitorem, formam nobis justi hominis praebet. In primo ordine psalmi contra insidiatores inimicos in maximam se perhibet utilitatem remediumque tacuisse: petens vitae suae finem debere cognoscere, si forte incarnationem Domini etiam corporeis oculis videre mereretur. Secundo per syllogismum quinomini constituta. Tertio rogat ut ei delicta no
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur : ut cũ eisuas largitates of¬
ferimꝰ : r&ributiones iterũ copiosis¬
simas exigamꝰ: Openitentiũ bea¬
ta securitas. Ose hũmiliantiũ mi¬
rabilis altitudo : ut confitendo rede¬
un propria
se aestimatione
Ceste intellegccmus quȩ sit dignitas
pęnitentiũ quando nec ille ab hac ex¬
cipitur quitaenti uidicis uoce lauda¬
Iitulus hic no¬
uũ nob̵ intulit nom̃ ꝓpterea quȩ cau¬
sasit istius positionis aut quid signi¬
fic& diligentius in quiram̃ : In p̃fa¬
tione iã dictũ ẽ hos uiros auctores
ñ fuisse psalmorũ sed qm̃ excellen¬
tes cantores erant ꝓpt̃ nominum
signficationẽ constat adhibitos
ut & pbatissimi officii suihonorẽ :¬
detali cõmemoratione ꝑciperent :¬
& archana psalmorũ denominũ
ipsorũ int̃p̃tationib panderent᷑:
Idithun enĩ: hebreũ nom̃ ẽ qđ lin¬
gua latinadicitur transilitor:
Nonqui gressib aliquid transitaut
saltu corporis hiantia quaq trans¬

Expanded text:
noscitur; ut cum ei suas largitates ofnoscitur; ut cum ei suas largitates offerimus, retributiones iterum copiosissimas exigamus. O poenitentium beata securitas! o se humiliantium mirabilis altitudo! ut confitendo redepropria se aestimatione Certe intelligamus quae sit dignitas poenitentium, quando nec ille ab hac excipitur, qui tanti judicis voce laudaTitulus hic novum nobis intulit nomen; propterea quae causa sit istius positionis, aut quid significet diligentius inquiramus. In praefatione jam dictum est hos viros auctores non fuisse psalmorum; sed quoniam excellentes cantores erant, propter nominum significationem constat adhibitos; ut et probatissimi officii sui honorem de tali commemoratione perciperent, et arcana psalmorum de nominum ipsorum interpretationibus panderentur. Idithum enim Hebraeum nomen est, quod lingua Latina dicitur transilitor; non qui gressibus aliquid transit, aut saltu corporis hiantia quaeque trans
Abbreviated transcription (Latin):
unde in adiutoriũ mmñ dñ eđs salutis ineȩ:
rius p&uit nederelin quer& ad nõ :¬
encenixius supplicat ut in adiutori
ã dign& intendere : qñ contraillũ
ponã sedẽ meat ad aquilonẽ & erosimi¬
lis altissimo: quib em̃ uirib: hostis
ille tã in manissimꝰ uincer& nisuille
in tenderet. quo respiciente poterat
meae: Utiq qui eũ saluũ reddidit
p̾tot uulnera passionũ & sospitatẽ :¬
contulit animȩ quã antiquus ille
trrannus ñ possit eripere : ec ceregu¬
la penitentis impl&a ẽ: saluatꝰ exul¬
tat: qui pridem ulcerũ tabe putrue¬
rat: sic aduictoriã ꝑueniunt cũ dñi
Lẽ iob istedauidicus : ut it̃ tot
aceruitates uulnerũ : modestiã ñ desti¬
terit eructuare sermonẽ : Iacebat
corpore insterquilinio : sed animo
habitabat in calo: Consum ebat᷑ uer¬
mib: : qui sp̃s superabat inmundos:
parua s̃ qua ꝑtulit : si consideres
quȩ recepit: Sic pio dño ꝓficuae
seruitur sic clem̃tia diuinitatis ag¬

Expanded text:
nde in adjutorium meum, Domine Deus salutis meae. Prius petiit ne derelinqueretur a Domino, nunc enixius supplicat ut in adjutorium ejus dignetur intendere: quoniam contra illum Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Quibus enim viribus hostis ille tam immanissimus vinceretur, nisi ille intenderet, quo respiciente poterat meae; utique qui eum salvum reddidit post tot vulnera passionum, et sospitatem contulit animae, quam antiquus ille tyrannus non possit eripere. Ecce regula poenitentis impleta est, salvatus exsultat, qui pridem ulcerum tabe putruerat. Sic ad victoriam perveniunt, cum Domini est Job iste Davidicus, ut inter tot acerbitates vulnerum, modestiam non destiterit eructare sermonum! Jacebat corpore in sterquilinio, sed animo habitabat in coelo. Consumebatur vermibus, qui spiritus superabat immundos. Parva sunt quae pertulit, si consideres quae recepit. Sic pio Domino proficue servitur, sic clementia Divinitatis ag
Abbreviated transcription (Latin):
usistit aduersus querens audire : un
plumiliat̃ sũ etsilui ab onis & dolorm̃s
couatus est: Prudent̃ deceptis̃
sdantes utdũ sermonẽ captiosȩque¬
dent silentiũ repperissent. sed poss̃
obmutescere quorx os frequent̃
niofurore concludit᷑: Ad didit & h¬
nlut̃ sũ ut illud silentiũ ñ dolosũ
dintelligeris eẽ purissimũ. humi¬
e ẽoũ significat humi ꝓstratus.
ned ocer& contempnentẽ quia con¬
su&udo malorũ ẽ ut quã uis bona audi¬
ant nullatenꝰ ad quiescant: qua propt̃¬
hoc bonis sedic̃ necessitate siluis sequȩ
salubrem cõmonitionem recipere rĩpo¬
derant qui contentionẽ semina ꝑqui¬
sebant: dñrenĩ in eugło dic̃. Nemise¬
ritis margacritas uras ante porcos.
nã dũ dic̃ renouatꝰ ẽdolor mĩ signisi¬
cat sibi eũ & ante fuisse quando uora
iniquorũ intelligentiȩ uirtute nos¬
cebat: Modo aut̃ cũ uider& iniqui¬
tates hominũ contrase potius exer¬

Expanded text:
consistit adversus, quaerens audire, unde consistit adversus, quaerens audire, unde umiliatus sum, et silui a bonis: et dolor meus renovatus est. Prudenter decepti sunt insidiantes; ut dum sermonem captiose quaererent, silentium reperissent. Sed possunt et illi obmutescere, quorum os frequenter nimio furore concluditur. Addidit, et humiliatus sum, ut illud silentium non dolosum, sed intelligeres esse purissimum. Humiliatus enim significat humi prostratus. ne doceret contemnentem. Sed quia consuetudo malorum est, ut quamvis bona audiant, nullatenus acquiescant, quapropter a bonis se dicit necessitate siluisse; quia salubrem commonitionem recipere non poterant, qui contentionum semina perquirebant. Dominus enim in Evangelio dicit: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . Nam cum dicit, renovatus est dolor meus, significat sibi eum et ante fuisse, quando vota iniquorum intelligentiae virtute noscebat. Modo autem cum videret iniquitates hominum contra se potius exer
Abbreviated transcription (Latin):
onsu&udo ẽ humanitatis uq̃
sealiquis laudabili conuersations
tracta uerit : calũ niantiũ in sidis
ptinꝰ app&at᷑: Isteergo idihunȩ
dȩꝓbabili opinione pessimorũ co¬
traxit inuidiã secũ ipse dedilits
dic̃: melius cẽsilentiũ tenere quos
celiquid malitiosi sedicere : qui¬
hominũ sic cautus sit ut si int̃er
los loquatur: Nullũ uerbũ eimne
lis queraro patestuitareuł conti
sominũ domare potest modicũ
t̃ mebrũ ẽ sed incigna ȩxaltat:
sicilis quippe res ẽ. linguã in iubrico
iura ẽ efex egesis idẽ explanatio
At superioris: dic̃ enĩ causã quomo
uedinquat in lingua sua: Linguȩ si¬
de hostiũ. hos hab&: et beneilla clau
iruabit᷑ : si eiꝰ ianua custoditur: sa¬
non quippe dic̃: orituo facito ostiũ
itã & uerbis iugũ atq statenam : Sera
i dicta ẽ qđ sera osteis adhibeatur:
distatitnta custodia quã p̃misit
qut̃: quandomaxime debeat ad¬
bere. scilic& quando inuidus cui quã

Expanded text:
nitatis, ut cum se aliquis laudabili conversatione tractaverit, calumniantium insidiis protinus appetatur. Iste ergo Idithum, qui de probabili opinione pessimorum contraxit invidiam, secum ipse deliberans dicit, melius esse silentium tenere, quam aliquid malitiosis edicere  hominum sic cautus sit, ut si inter aemulos loquatur, nullum verbum ejus iverbis, quae raro potest vitare vel contihominum domare potest. Modicum quidem membrum est, sed magna exaltat . Difficilis quippe res est linguam in lubrico igura est epexegesis, id est, explanatio dicti superioris. Dicit enim causam quomodo delinquat in lingua sua. Linguae siquidem ostium os habetur; et bene illa clausa servabitur, si ejus janua custoditur. Salomon quippe dicit: Ori tuo facito ostium et seram, et verbis jugum atque stateram . Sera enim dicta est, quod sero ostiis adhibeatur. Sed ista tanta custodia quam praemisit, sequitur quando maxime debeat adhiberi; scilicet quando invidus cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
gestorũ. id ẽ cõmutauit uultũ suũ
corã ab imalechi uł specierũ consi¬
nũ siuecanticũ. siue p̃salmõ¬
canticũ. siue canticũ psalmã siue
infinẽ siue aliqd desexta quã chxim̃
conplexione reperire potueris aut
singillatĩ aut unũ duoułtria siue
quattuor ex eis inserta cognoueris.
ad illa siuistutes trahe quasi unicuiq
in eẽ dicemꝰ. quia rerũ istarum cõme¬
moratio ad similitudinẽ occulte
intellegentiȩ posita subtilit inuenit᷑
Istaenĩ ante fores psalmorũ tacquã
sacrata uela dependent: ꝑ quȩ si
aciem mentis intendas. rarescentib
quib dã filis: facile eorũ pen&ralia
contueris Quis enĩ tot causas tot
diuersitates nominũ putat ociosas.
cũ nefas sit credere scripturas diui¬
nas aliquid suꝑ uacuũ continere
Legit᷑ enĩ. amen amen dico uob̾.
qđ iota unũ aut unus apex ñ p̃te¬
ribit alege: donec omnia a¬
compleantur. XI.
Quid sit diapsalma

Expanded text:
gestorum, id est, cum mutavit vultum suum gestorum, id est, cum mutavit vultum suum coram Abimelech. Vel specierum consium, sive canticum, sive psalmocanticum, sive canticumpsalmum, sive in finem, sive aliquid de sexta, quam diximus, complexione, reperire sigillatim, aut unum, duo, vel tria, sive quatuor ex eis inserta cognoveris, ad illas virtutes trahe, quas unicuique inesse dicemus: quia rerum istarum commemoratio ad similitudinem occultae intelligentiae posita subtiliter invenitur. Ista enim ante fores psalmorum, tanquam sacrata vela pendent, per quae, si aciem mentis intendas rarescentibus quibusdam filis, facile eorum penetralia contueris. Quis enim tot causas, tot diversitates nominum putet otiosas, cum nefas sit credere Scripturas divinas aliquid supervacuum continere? Legitur enim: Amen, amen dico vobis, quia iota unum, aut unus apex non praeteribit a lege, donec omnia coQuid sit diapsalma.
Abbreviated transcription (Latin):
fariã diuisionẽ put una¬
quaeq earũ psalmorũ titulis
potuerit in ueniri : locis aptis¬
simis ammonebo: ubi significantiũ
quandã sub sequentib reb mystica
int̃p̃tatione contradunt: sed quia
sunt & aliȩ multi fariȩ suꝑscripti¬
onis quas p̃tercundas eẽ non arbi¬
tror breuit̃ in unã conclusionem
estimo colligendas. ut nec fastidiũ
lestor incurrat. nec indamno intel¬
legentiȩ. necessaria foste p̃tereãt
deunita irscriptione
titulorumo
uasdã suꝑscriptiones Ha¬
psalmorũ ꝑ allus ionem
consimilem constat sp̃italiter
intuendas: Quia si litterã consi¬
deres: extraneũ ẽ cũ non ea inue¬
nies inpsalmis quȩ continentur
intitulis siuero trahantur¬
ad tipicũ intellestũ nimis uiden¬
tur a cõmode . ut est illud ubires
geste significant᷑. Idẽ cũ fugit a fa¬
cie absalom: ubi bocus ut ẽ cũ e& in
desesto idum ee. ubi dies. sic̃ ẽ in
prima sabbati. ubi hebrea nomina.
sic̃ ẽ idithun. ubi facta ẽ cõparatio

Expanded text:
fariam divisionem, prout unaquaeque earum psalmorum titulis potuerit inveniri, locis aptissimis admonebo: ubi significantiam quamdam subsequentibus rebus mystica interpretatione contradunt. Sed quia sunt et aliae multifariae superscriptiones, quas praetereundas esse non arbitror, breviter in unam conclusionem aestimo colligendas; ut nec fastidium lector incurrat, nec in damno intelligentiae necessaria forte praetereatia inscriptione titulorum. Quasdam superscriptiones psalmorum per allusionem consimilem constat spiritaliter intuendas, quia si litteram consideres, extraneum est, cum non ea invenias in psalmis, quae continentur in titulis. Siad tropicum intellectum, nimis videntur accommodatae, ut est illud: Ubi res gestae significantur, id est, cum fugit a facie Absalon. Ubi locus, ut est: cum esset in deserto Idumaeae. Ubi dies, sicut est: in prima Sabbati. Ubi Hebraea nomina, sicut est: Idithun. Ubi facta est comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
illud in prouerbus salomonis:¬
p̾p Intellegit quoq partabolã & tene¬
brosũ sermonẽ : omã enĩ diuina
quȩ ignoramꝰ nob̵ tenebrosa id ẽ
c̃tinuo lumine ꝑfruantur:
Latibulũ suũ : Idẽ secr&ũ maiesta¬
tiseĩ qđ tunc reuelat᷑iustis quan¬
do eis facie ad faciẽdiuinitatis ip¬
siusgloriã c̃tigerit in tueri : In
circuitu ei tabm aculũ eĩ: hic dig¬
nitas exponit᷑ glorios ab eatoru.
ut iuxta ipsu habitent qui in eiꝰ
eciła fidelit̃ ꝑu ⁊erant. Incircu¬
itu aut̃ eiꝰ ꝓximitatẽ significat.
Illeenĩ circuit ac penetrat omnia
Ñ circũdat᷑ ab aliquo qui. loco
mamplixibilis ẽ: potest& illud
intellegi incircuitu eiꝰ ut ñ ad lo¬
cide signationẽ sed ad desensionẽ
tab̵naculi custodiãq resi piat:
Aquã uero dic̃ eloquiũ dnõ qđ
tenebrosũ ẽ in nabib aeris id est
in ꝓph&is p̃dicatorib uerbi quia
quã uis secliquis put& dicta coꝵ
intellegere : ad ipsã sicuti. ẽ uir¬

Expanded text:
onis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem . Omnia enim divina, quae ignoramus, nobis tenebrosa, id est continuo lumine perfruantur. Latibulum suum, id est secretum majestatis ejus, quod tunc revelat justis, quando eis facie ad faciem divinitatis ipsius gloriam contigerit intueri. In circuitu ejus tabernaculum ejus. Hic dignitas exponitur gloriosa beatorum, ut juxta ipsum habitent qui in ejus Ecclesia fideliter perseverant. In circuitu autem ejus proximitatem significat. Ille enim circuit ac penetrat omnia, non circumdatur ab aliquo, quia loco inamplexibilis est. Potest et illud intelligi, in circuitu ejus, ut non ad loci designationem, sed ad defensionem tabernaculi custodiamque respiciat. Aquam vero dicit, eloquium Domini, quod tenebrosum est in nubibus aeris, id est in prophetis praedicatoribuquamvis se aliquis putet dicta eorum intelligere, ad ipsam, sicuti est, vir
Abbreviated transcription (Latin):
uocabo dram̃. et abinumicis mtis
Saluus ero:
ostuistutes ꝑactas uirscs̃ nulla
se elationeiactauit: Sed quia
ertit rerũ ipsarũ hilicritate gau¬
dendũ. laudans sedix̃ inuocare
dnm. et ipsi uniuersa tribuere.
quidignatus ẽ cuncta p̃stare :
etideo sedic̃ ab in imicis saluum
faciendũ quia uistoriã suã ñ sibi
uid ebat applicasse. sed dnõ: Nãqui
alit̃ facit uussuis captiuus reddit᷑
quã uis hostes superasseuideat᷑:¬

Expanded text:
vocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. Post virtutes peractas, vir sanctus nulla se elatione jactavit; sed quia erat rerum ipsarum hilaritate gaudendum, laudans se dixit invocare Dominum, et ipsi universa tribuere, qui dignatus est cuncta praestare. Et ideo se dicit ab inimicis salvum faciendum, quia victoriam suam non sibi videbatur applicasse, sed Domino. Nam qui aliter facit, vitiis suis captivus redditur, quamvis hostes superasse videat
Abbreviated transcription (Latin):
ortissimos inimicos ꝑsecutores
ruit quando eã data desuꝑ po¬
testate in imicus ad flix̃: Ouere
diuina ꝓuidentia ut suis nisibus
distruatur inimicus. & quanto
seputat amplius ledere tanto eũ

Expanded text:
issimos inimicos, persecutores ruit, cum eam data desuper potestate inimicus afflixit. O vere divina providentia, ut suis nisibus destruatur inimicus, et quanto se putat amplius laedere, tanto nec
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩorũ corda durissima tundebat
Carbonesignis. caritatis incendia
quib m̃tes fid eliũ cȩlesti ignereuuis¬
cunt: Hȩc ad gentes sic̃ diximꝰ inni¬
bib id ẽ in p̃dicatorib: transierut̃¬
et intonuit decaelo dñs & altissim
dedit uocem succm:
Iuippequi erat ingenti asacra¬
menta locuturus: ait enĩ in cugło
uox omni potentis patris& darisi¬
caui. &iterũ clarificabo undems¬
ti sic̃ ibi legitur toitruũ fuisse
credider̃: Altissimꝰ aut̃ deđ uotũ¬

Expanded text:
Jadaeorum corda durissima tundebantur. Jadaeorum corda durissima tundebantur. Carbones ignis, charitatis incendia, quibus mentes fidelium coelesti igne reviviscunt. Haec ad gentes, sicut diximus, in nubibus, id est in praedicatoribus transieruEt intonuit de coelo Dominus, et Altissimus dedit vocem suam. Quippe qui erat ingentia sacramenta locuturus. Ait enim in Evangelio vox omnipotentis Patris: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Unde multi, sicut ibi legitur, tonitruum fuisse crediderunt. Altissimus autem dedit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fulgur& in conspectueiꝰ nubes
transier̃ grando et carbonesignis :
Ion ẽ iste uersus facile tran¬
seundus : p̃fulgur& un a
pars orationis ẽ Idẽ nominati¬
uus plurclis & respond& ad nu¬
bes: nubes aut̃ sic̃ superius dictũ
e p̃dicatores diuini uerbintel¬
legendis̃: Et sensus talis ẽ ille
nubes quȩ aquã c̃tinentdĩ : Idẽ
eloquia diuina: sic̃ in hoc aere
tenebrosae hoc ẽ obscure uident᷑
Ita inconspectudĩ p̃fulgorȩ s̃ubi scꝑ
ueritas pat& nec ꝓpositionib ex¬
quirat᷑ Nec parabolis tegit᷑ qđ ma¬
nifesta lucedeclaratur: Isteergo
nubes id ẽ p̃dicatores ad gentes
relicto israhelitico ppło transier̃
sic̃ constateffectũ quando duritia
ñ meruit iudȩorũ qđ ad ipsos ue¬
nerat instruendos: Grando & car¬
bones ignis exponit ꝑ allegoriã
quidillenubes habent. aliud enĩ
dicit & uliud uult intellegi unde
schematib crebris eloquentia diuma
pbat eẽ plenissima. Grando enũ
id ẽ obiurgationes figuratas quib

Expanded text:
fulgorae in conspectu ejus nubes transierunt, grando et carbones ignis. Non est iste versus facile transeundus. Praefulgorae, una pars orationis est, id est nominativus pluralis, et respondet ad nubes. Nubes autem, sicut superius dictum est, praedicatores divini verbi intelligendi sunt. Et sensus talis est: illae nubes quae aquam continent Dei, id est eloquia divina, sicut in hoc aere tenebrosae, hoc est obscurae videntur, ita in conspectu Dei praefulgorae sunt, ubi semper veritas patet. Nec praepositionibus exquiritIstae ergo nubes, id est praedicatores, ad gentes relicto Israelitico populo transierunt; sicut constat effectum, quando duritia non meruit Judaeorum, quod ad ipsos venerat instruendos. Grando et carbones ignis. Exponit per allegoriam quid illae nubes habeant; aliud enim dicit, et aliud vult intelligi. Unde schematibus crebris eloquentia divina probatur esse plenissima. Grando enim, id est objurgationes figuratae quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ꝑmouer̃ quẽ ad modũ creb
solent fulgora uisa terrere¬
conturbaũ eos. dehis dic̃ qͥ tunc c̃turba
ts quando eũ resurrexisse ⁊ mani¬
festis ꝓbationib agnouer̃ : et apparu
ir fontes aquarũ &reuelata s̃ funda¬
menta orbis tenȩ :
dẽ ueritas p̃dicantiũ qui fontes a &¬
nȩ uitȩ sc̃ĩtatis suȩ ore fundebant:
Ipsoenĩ ueniente patuit . qđ obscuri¬
ius diuini tegebat eloquii: et reue
siã edificatione constructꝰ ẽ. Et me¬
ñtohic tellurẽ in bono positã quȩ

Expanded text:
tium permoverunt, quemadmodum crebra solent fulgura visa terrereConturbavit eos: de his dicit, qui tunc conturbati sunt, quando eum resurrexisse manifestis probationibus agnoverunt. CAPUerunt fontes aquarum, et revelata sunt fundamenta orbis terrae. Id est, veritas praedicantium, qui fontes aeternae vitae sanctitatis suae ore fundebant. Ipso enim veniente patuit, quod obscuritas divini tegebat eloquii. Et revelsancta aedificatione constructus est. Et memento hic tellurem in bono positam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Cagittas euaenge listies dic̃ ur¬
tũ pennis ñ suis sed ei a quo miss
recta itinera trans uoluntes etd¬
si paũ eos Scilic& ad quos missi se
les recipiendo impios abiciendo
sic̃ dic̃ apłs aliis sumꝰ od oruigs

Expanded text:
agittas evangelistas dicit, virtutum pennis, non suis, sed ejus a quo missi sunt, recta itinera transvolantes. Et dissipavit eos, scilicet ad quos missi sunt, fideles recipiendo, impios abjiciendo, sicut dicit Apostolus: Aliis sumus odor
Abbreviated transcription (Latin):
sũ exinaniuit formã serui accipi¬
ens: Caligo uero hic diabolus ẽ
qui hominũ m̃tes innubilat dũ
ueritatis splendorẽ ñ fac̃ uidere
quos possid& subpedib eiꝰ: quȩs¬
nedubio amaiestate dñi saluao¬
ris c̃culcat᷑ dȩ monũ exsecrandi
nequitia: Sic̃ &innonagesimo

Expanded text:
sum exinanivit, formam servi accipiens . Caligo vero hic diabolus est, qui hominum mentes innubilat, dum veritatis splendorem non facit videre quos possidet. Sub pedibus ejus: quia sine dubio majestate Domini Salvatoris conculcatur daemonum exsecranda nequiti
Abbreviated transcription (Latin):
uebũ et ds̃ dr̃m̃s et posuit
drebnas latibudũ suũ incircui
uei tcbnaculũ eĩ tenebrosa
qua noniubib aeris:
lenebras. incarnationis. eĩ
isteriũ dic̃ut qui innatura
sactis suȩ uideriñ poterat in¬
sidonis uelamin ehumanis
conspectib redemptorpussimꝰ
apparer& : undeb ect ioħs cons¬
tantino politanus ep̃s minobilit̃¬

Expanded text:
 Et posuit tenebras latibulum suum: in circuitu ejus tabernaculum ejus; tenebrosa aqua in nubibus aeris. Tenebras, incarnationis ejus mysterium dicit, ut qui in natura deitatis suae videri non poterat, incarnationis velamine humanis conspectibus Redemptor piissimus appareret. Unde beatus Joannes Constantinopolitanus episcopus mirabilit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ locutus ẽ ad dnm̃ uerba cantici
huius: p̾haec adde deputandas
ut sit uerborũ plenior & absolita
contextio qđ aut̃ dictũ ẽ cantici
ad c̃tẽplationẽ constatrerũ cadestũ
ꝑtinere: Ne in regis dđ taentũ modi
historiam̃tis nr̃ȩ herer& intuits
in die qua eripuit eũ dñs demanu
omniũ in imicorũ eiꝰ & demanu saul
& dix̃. hic actꝰ regũ lectione notis¬
simꝰ ẽ: Ibi enĩ latius describitur
quẽ admodũ dauid fuerit demi¬
micoꝵ suoꝵ seditione liberatus:
Adcuius similitu dinẽ resurreco
dnĩ & membrorũ eiꝰ absolutio depo¬
testa techabolica declaratur:
di uisio psalm:
Isalmꝰ hic uni ttintũ ñ potesic̃¬
uenire ꝑsonȩ nã primo ordine
ꝓph&a loquit᷑ grãs agens qđ cũd

Expanded text:
 locutus est ad Dominum verba cantici hujus; post haec alia deputanda sunt, ut sit verborum plenior et absoluta contextio. Quod autem dictum est cantici, ad contemplationem constat rerum coelestium pertinere: ne regis in David tantummodo historia mentis nostrae haereret intuitus. In die qua eripuiomnium inimicorum ejus, et de manu Saul, et dixit. Hic actus Regum lectione notissimus est; ibi enim latius describitur quemadmodum David fuerit de inimicorum suorum ditione liberatus. Ad cujus similitudinem resurrectio Domini, et membrorum ejus absolutio de potestate diabolica declaratur. Divisio psalmi. Psalmus hic uni tantum non potest convenire personae. Nam primo ordine propheta loqu
Abbreviated transcription (Latin):
na quib illid&enti uelu funda¬
m̃tis constantib innituntur :
Hȩc om̃a turbata s̃ quia mundi
falsa spesuerod nõ ueniente subla¬
ta ẽ: nimis apte posita uerba dis¬
cendunt: primo fundam̃ta id ẽ
suꝑborũ spes turbatã ẽ. postea
dic̃ ee cõmotã. subiunx̃ & causa
quare cõmotas̃ fundam̃ta qm̃¬

Expanded text:
na, quibus illi detenti, velut fundana, quibus illi detenti, velut fundamentis constantibus innituntur. Haec omnia turbata sunt, quia mundi falsa spes, vero Domino veniente, sublata est. Nimis apte posita verba descendunt: primo fundamenta, id est superborum spes turbata est; postea dicit esse commotam. Subjunxit et causam quare commota sunt fundamenta, q
Abbreviated transcription (Latin):
iause iustitia ẽ quȩ utiq ad dm̃
litarepoterat . quia ꝓmundicla¬
ab supplicabat: Sequit᷑ Intro¬
ut inauresei : hoc de consu&udine
ñ figuroelit̃ dicit᷑ qđ clamor eĩ
qusi cliquid corporale inaures
ominicas introiss& cũ ille totũ
britudit̃ sentiat . & antequã fiant.
Al noscit᷑ eẽ manifestum:
ecursa tristitia quãde ad¬
uentu dnĩ beat᷑ ppłs sustinebat.
ꝓph&iȩ spũ ad in carnationis cius
secr&a ꝑ̃uenio ordinẽq ipsũ mira¬
bili narratione describit: hoc¬
H schemadicit idea. Cũ speciem
rei futurȩ. uelut oculis offerentes
motũ animi concittimꝰ: qđ &
hic & insubsequentib: uersib: cons¬
tat effectum: Et ideo nunc au¬
diamus sacram̃ta dñi saluatoris
Congruȩ siquidem ad aduentũ
iudicis dignũ fuit c̃tremiscere
peccatores: Seruauit ordinẽ
rei. ut prius ostender& motam
posita dicer& et̃ treme factã :
fundam̃ta uero montiũ signi¬
ficat p̃sũptiones suꝑborũ id ẽ
diuitias honores c&raq huma¬

Expanded text:
a est, quae utique ad Deum intrare poterat, quia pro mundi cladibus supplicabat. Sequitur, introivit in aures ejus. Hoc de consuetudine nostra figuraliter dicitur, quod clamor ejus quasi aliquid corporale in aures Dominicas introisset; cum ille totum spiritualiter sentiat, et antequam fiant, illi noscitur esse manifestum. ecursa tristitia, quam de adventu Domini beatus populus sustinebat, prophetiae spiritu ad incarnationis ejus secreta pervenit, ordinemque ipsum mirabili narratione describit. Hoc schema dicitur ideurae, velut oculis offerentes, motum animi concitamus; quod et hic et in subsequentibus versibus constat effectum. Et ideo nunc audiamus sacramento Domini Salvatoris. Congrue siquidem ad adventum m praesentia judicis dignum fuit contremiscere peccatores. Servavit ordinem rei, ut prius ostenderet motam, postea diceret esse tremefactam. Fundamenta vero montium, significat praesumptiones superborum, id est, divitias, honores, caeteraque huma
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ qui erant dolores inferni idẽ
qui in inferno debito dolore tor¬
quendi s̃. p̃uenire uero dicimꝰ qua¬
do aliquid nos anticipare dinoscu
Vt ẽ ille reat᷑ originalis peccatiqd
nos cnte quã nascamur. ab ipso c̃q¬
tu redditobnoxios: unde inł. pel¬

Expanded text:
dicit, qui erunt dolores inferni, id est dicit, qui erunt dolores inferni, id est qui in inferno debito dolore torquendi sunt. Praeveniri vero dicimus, quando aliquid nos anticipare dignoscitur, ut est ille reatus originalis peccati qui nos, antequam nascamur, ab ipso conceptu reddit obnoxios: unde in
Abbreviated transcription (Latin):
pi&ate c̃cepit . uentũ ẽ ad ordinẽ
secundũ. ubi ꝓcladib generis hu¬
mani quȩ ante aduentũ dñicrassa¬
bant᷑ introducta una ꝑsona iustorũ
quos illot ẽpore fuisse ñ dubiũ ẽ pius
dep̃cator exorat : Nã merito iustus
iste circũdatũ se gemitib assere¬
bat. quiadũ e& suꝑstitionũ innume¬
ra multitudo : fideliũ erat rarade¬
uotio: Et neputares gemiais deiac¬
tura facultatis. autdere huiꝰce¬
modi et ꝓfusos ad didit mortis :
Quia reueramors erat ubi diabo¬
li potestas regnabat: Torrentes
aut̃ sȩpediximꝰ fluuios eẽ. hibernis
imbrib excitatos : Hicergo iniqui¬
tatib: rapidis. data ẽ similitudotor¬
rentiũ: Vt merito c̃turbauerint
anxiũ ppłm. cũ undarũ minaciũ
c̃crepatione fremuissent :
dolores infermi circũdedenũ
me. p̃uener me laquȩi mortis:
iat huiꝰ uersiculi c̃paginatio p̃¬
posterata uerborũ. ut melius he
sensus nob̵ possit aperiri Circũ dede¬
r̃ medolores in ferni: Depagans

Expanded text:
 ventum est ad ordinem secundum, ubi pro cladibus generis humani, quae ante adventum Domini grassabantur, introducta una persona justorum, quos illo tempore fuisse non dubium est, pius deprecator exorat. Nam merito justus iste circumdatum se gemitibus asserebat, quia dum esset superstitionum innumera multitudo, fidelium erat rara devotio. Et ne putares gemitus de jactura facultatis, aut de re hujuscemodi esse profusos, addidit mortis; quia revera mors erat, ubi diaboli posse regnabat. Torrentes autem saepe diximus fluvios esse hibernis imbribus excitatos. Hic ergo iniquitatibus rapidis data est similitudo torrentium, ut merito conturbaverint anxium populum, cum undarum minacium concrepatione fremuissent. Vers. 6. Dolores inferni circumdederunt me: praevenerunt me laquei mortis. Fiat hujus versiculi compaginatio praeposterata verborum, ut melius hic sensus nobis possit aperiri. Circumdederunt me dolores inferni: de paganis
Abbreviated transcription (Latin):
deuot᷑ obtẽperat. sic̃ ait in
eugło qui audit uerba mecc &
fac̃ ecc hic ẽ qui diligit me diligo
eñ dicit᷑ quasi deomnib: cligo & c̃¬
sidera qm̃ hȩc dilectio sic defutu¬
ro ꝓmittit᷑ ut nũquã tam̃ deficis¬
ratus ab hostib: suis recte dnm c̃fi¬
ilur suã eẽuistutẽ : quo donante
fatũ ẽ : ut in imic issuis fortior ap¬
purer&: Hic duo decima species
defenitionis ẽ quȩ grecȩdicitur
Singulis enĩ diuersisq uerbis p̃di¬
undo declarat. quid sit dñi: Modo
uirt modo firmam̃tũ. modo refu¬
sũ modoliberator. modo adiuꝑ¬
drs. modo ꝓtector. modo cornu
salitis: hec enĩomã pulchre os¬

Expanded text:
emperat, sicut ait in Evangelio: Qui audit verba mea, et facit ea, hic est qui diligit me . Diligo enim dicitur, quasi de omnibus eligo. Et considera quoniam haec dilectio sic de futuro promittitur, ut nunquam tamen defecisratus ab hostibus suis recte Dominum confitetur suam esse virtutem; quo donante factum est, ut inimicis suis fortior appareret. Hic duodecima species definitionis est, quae Graece dicitur, Singulis enim diversisque verbis praedicando declarat quid sit Dominus, modo virtus, modo firmamentum, modo refugium, modo liberator, modo adjutor, modo protector, modo cornu salutis. Haec enim omnia pulchre os
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris in labitur ubi pulcher¬
rimis allusionib uistus eĩ potestasque
dscribit᷑ : quasto iterũ ecclesiȩ catho¬
licae dicta pferuntur: & cũ magna
exultatione. diuinitatis munera
concessalccudantur:¬

Expanded text:
ni Salvatoris illabitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus potestasque describitur. Quarto iterum Ecclesiae catholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione Divinitatis munera concessa laudantur
Abbreviated transcription (Latin):
in illũ satcinas: sic ergo actũ est
ut instigatione demonũ in imo
ei iudȩi animã ipsius id ẽ uitã
tẽporalẽ eripereuo luissent.
nã & ipsũ uerbũ circũ deder̃ eus¬
gelicȩ narrationis exprinl
ueritatẽ. quando cũ gladus & fl¬

Expanded text:
in illum Satanas . Sic ergo actum est, in illum Satanas . Sic ergo actum est, ut instigatione daemonum inimici ejus Judaei animam ipsius, id est vitam temporalem eripere voluissent. Nam et ipsum verbum circumdederunt evangelicae narrationis exprimit veritatem, quando cum gladiis et f
Abbreviated transcription (Latin):
iustos apeccatorib segregare
Aptissime ituq p&it custodire
se ut pupillã oculi quando & ꝑ
ipsã resuis uales discernimꝰ &i
nr̃o corpore nuhil p̃stantius inie¬
nit᷑: Sequit᷑. Subumbra alarũ
tuarũ ꝓtegeme : Hic aliud into¬
ducit᷑ schema qđ greci parabolȩ
latinȩ comparatio dicitur quan¬
do sibi genꝰ dissimili in aliqua cõ¬
munione sociatur Pat̾nis enĩ
ꝓtectionib alae s̃ comparatȩ
Miseri cordia quippe & caritas
quasi alȩ sunt patris quib sȩꝓtiri
congruent̃ expostulat: Haec
aut conparatio uenit ab auib
quȩ caros filios alarũ suarũ ex¬
tensione custodiuNT:¬
a facie impiorũ quime ad flixerui
inimici mei animã meam circũ dedt
ersus hic ẽ omnino diligen¬
tius intuendus: A facie impa
dȩmones significat qui excitati
populũ iudȩorũ in necẽ dñi ar¬
dorẽ p̃cipiti cõpuler̃. faciesen
ipsorũ truculenta p̃sentia fui
sic̃ in eugło deiuda dic̃. Intraus

Expanded text:
justos a peccatoribus segregare. justos a peccatoribus segregare. Aptissime itaque petit custodiri se ut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus, et in nostro corpore nihil praestantius invenitur. Sequitur, sub umbra alarum tuarum protege me. Hic aliud introducitur schema, quod Graece parabole, Latine comparatio dicitur, quando sibi genus dissimile in aliqua communione sociatur. Paternis enim protectionibus alae sunt comparatae. Misericordia quippe et charitas, quasi alae sunt Patris, quibus se protegi congruenter expostulat. Haec autem comparatio venit ab avibus, quae charos filios alarum suarum extensione custodiuntcie impiorum, qui me afflixerunt: inimici mei animam meam circumdederunt. Versus hic est omnino diligentius intuendus. A facie impiorum, daemones significat, qui excitatum populum Judaeorum in necem Domini ardore praecipiti compulerunt. Facies enim ipsorum, truculenta praesentia fuit; sicut in Evangelio de Juda dicit: Intravit
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiarũ tua inseius¬
te fieri dep̃cat᷑ quia mirũ eẽ ñpo¬
terat nisi qđ sub aliqua fuiss& noui¬
tate conspectũ. Significat enĩ mi¬
rabilia quȩ in carnefacturus erat
quȩ iudȩus populus & si uni uersus
ñ credidit tam̃ sub admiratione
conspexit. Saluos facis sperantes
inte. Id ẽ in a&na uit a constitu¬
es Nã frequent̃ illi magis in hoc
mundo trucidatis̃ qui eĩ nomine
credider̃ pulchrȩ aut̃ dic̃ aresis¬
tentib dexterȩ tuȩ : Dextera
enĩ patis ẽ filius: Cui iudei re¬
pugnare nisi sunt : quando elim
crucifigere decreuer̃:¬
custodimedñe ut pupillã oculi subũbra
alccrum tuasi irum protege me:
erschemaycõquȩ latinedi¬
cit᷑ imaginatio. pupillis seocu¬
li dñs comparauit. pupilla ẽ enĩ
inmedio posita ꝑspicua pars ocu¬
li qua corporũ colores uaria qua¬
litacte discernimꝰ. Dicta a par¬
uitate subpilla quasi pusilla
huic conuenient̃ comparatus ẽ
xp̃s. Cuidatũ ẽ in suo iudicio

Expanded text:
misericordiarum in se juste fieri deprecatur, quia mirum esse non poterat, nisi quod sub aliqua fuisset novitate conspectum. Significat enim mirabilia, quae in carne facturus erat, quae Judaeus populus, etsi universus non credidit, tamen sub admiratione conspexit. Salvos facis sperantes in te, id est in aeterna vita constitues. Nam frequenter illi magis in hoc mundo trucidati sunt, qui ejus nomini crediderunt. Pulchre autem dicit: A resistentibus dexterae tuae. Dextera enim Patris est Filius, cui Judaei repugnare nisi sunt quando eum crucifigere decreverDomine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuarum protege me. Per schema icon, quae Latine dicitur imaginatio, pupillae se oculi Dominus comparavit. Pupilla est enim in medio posita perspicua pars oculi, qua corporum colores varia qualitate discernimus: dicta a parvitate sui pupilla, quasi pusilla. Huic convenienter comparatus est Christus, cui datum est in suo judicio
Abbreviated transcription (Latin):
uris omnib: ad orabilẽ quȩ t̃renas
pulit passiones. Sequit᷑. et uolaũ
nolaũ suꝑ pennas uentorũ: Hȩc re¬
p&itio celeritatẽ nimiã decent̃
ostendit: Id ẽ ꝑmundispatia ue¬
lit̃ cucurrit quando ipsõ incuna¬
bilis iacentẽ imagis eũ stellȩ clari¬
us nuntiauit: quid enĩdicipotest
uelocius quimox ut nat᷑ in alia
mundi paste conspectus ẽ : Tunc
ego superata ẽ cȩleritas uentorx
quã uis inmundonihiles ocius eẽ
nonstret᷑ qđ aut̃ repeat sine in t̃

Expanded text:
adorabilem, quae terrenas pertulit passiones? Sequitur, et volavit, volavit super pennas ventorum. Haec repetitio celeritatem nimiam decenter ostendit, id est per mundi spatia velociter cucurrit, quando ipso in cunabulis jacente, magis eum stellae claritas nuntiavit. Quid enim dici potest velocius, qui mox ut natus in alia mundi parte conspectus est? Tunc ergo superata est celeritas ventorum, quamvis in mundo nihil eis ocius esse mons
Abbreviated transcription (Latin):
bist desumo & accepit mead sũp
eme demultitudine aquarũ:
c iã mat̃ ecilesia loquit᷑ de
tẽporib xp̃ianis: misit utiq
uenit diuin a potestategloriatur:
apte aut̃ dix̃ eccła. accepit me quȩ

Expanded text:
it de summo et accepit me: assumpsit me de multitudine aquarum. Hinc jam mater Ecclesia loquitur de temporibus Christianis. Misit utiquevenit, divina potestate gloriatur. Apte vero dixit Ecclesia, accepit me, quae
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ nature ꝑ indiuiduã unitatẽ
in confusae atq indemutabilit̃
inuicẽ sibi conuenerint: Caro
ta sit caro: Similit̃ &iã uerbũ
ds̃ ẽ & ñ caro: Lic& dispensato¬
riae propriã facer& carnẽ: Hȩc
autt̃ sineoffensione decurrit qui
nulla sibi ꝓprii erroris ligam̃ta
reperit: : huĩ &iã psalmi nume¬
rũ & quantitas ꝓph&idi sornauit.
ut merito in hocnumero in carna¬
tiodnĩ relata ẽẽ uideat᷑. ubi&iã
pph& clischorus conuenisse cognos¬
citur: EXPLIC̃ PSALMXUI

Expanded text:
duae naturae per individuam unitatem duae naturae per individuam unitatem inconfuse atque indemutabiliter invicem sibi convenerint. Caro ta sit caro. Similiter etiam Verbum Deus est, et non caro, licet dispensatorie propriam fecerit carnem. Haec autem sine offensione decurrit, qui nulla sibi proprii erroris ligamenta repererit. Hujus etiam psalmi numerum et quantitas prophetalis ornavit, ut merito in hoc numero incarnatio Domini relata esse videatur, ubi etiam prophetalis chorus convenisse cognoscitur. EXPOSITIO IN PSALMUM
Abbreviated transcription (Latin):
tes impleuerat. quaodo mundũ
ab interitu mortis. sanguinis sui
effusione saluauit. Satiabor
sermoiste abtissime uid& itera¬
tus. Superius enĩ iudȩos dix̃ sa¬
turari porcina. idẽ inmunditia
sua. Sedut̃ saturari dehuma¬
nigeneris credulitate suscepta
quando numerus scõrũ beata
adunatione sub plendus ẽ: pa¬
tris aũt gloria manifestatur
in iudicio dñi saluatoris. cũ
unus quisq recipiat pactib suis
Sic̃ ipsẽ dñs apłis dic̃ in illa die
cognosc&is quia ego in patre & pa¬
t̃in me ẽ. Sic ergo patris & filii
tas unagloria delaratur:
Ion sideremꝰ dilectissimi
quã megna sacrom̃ta fidei
nrte psahñ iste conplexus .ẽ.
ut qui audit supplicantẽ hominẽ
eundẽ et confitendũ debeat aduer¬
tere crecctorem. Dua senĩ natu¬
raes in confusas atq in cõmutabi
dere nĩpotest aliqua decipi falsi¬
tate: Vndeꝓmirabilit̃ becitus
cyrillus in quodã loco breuit̃q dis
modũ in carnationis uidemꝰ quia

Expanded text:
tem impleverat, quando mundum tem impleverat, quando mundum ab interitu mortis sanguinis sui effusione salvavit. Satiabor: sermo iste aptissime videtur iteratus. Superius enim Judaeos dixit saturari porcina, id est immunditia sua; se autem saturari de humani generis credulitate suscepta, quando numerus sanctorum beata adunatione supplendus est. Patris autem gloria manifestabitur in judicio Domini Salvatoris, cum unusquisque recipiet pro actibus suis, sicut ipse Dominus apostolis dicit: In illa die cognoscetis quia ego in Patre, et Pater in me est . Sic ergo Patris, et Filitas, una gloria declaratur. Consideremus, dilectissimi, quam magna sacramenta fidei nostrae psalmus iste complexus est; ut qui audit supplicantem hominem, eumdem et confitendum debeat advertere Creatorem. Duas enim naturas inconfusas atque incommutabildere, non potest aliqua decipi falsitate. Unde mirabiliter beatus Cyrillus in quodam loco breviterque dimodum incarnationis, videmus quia