comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem tamnas. quȩ et ip̃a primoquid̃e est degeneR
deinde int̃pretatur defectio commota. & necessario
qui ab histalibus gignit᷑. hostis ẽ isrł ablingens uł¬
declinansppłm. Primus enim ip̃e hebreos egressos
ex egypto. belloa gressus ẽ in raphidim. Tunc enim¬
ait moyses ad ih̃m. Elige tib uiros & exi & conflige
cum amalech die crastina. & ecce egosto inu̾tice col¬
lis. & uirgad̃i in manumea erit. Ꝙ fecit ihõ sic̃
dixit ei moyses. & conflixit cum amalech. Moy¬
ses aũt & aaron eadem hora ascenderune in uercicẽ
collis. & factum ẽ ut cum eleuaret manus moyses
inualesceret isrł. cum aũt deponeret manussuas
in ualescebat amalech. & post pauca iterũ seriptũ
est. quia fugauerit iħc amalech. & ppłm eiꝰ gladio
deiecerit. tunc cum dix̃ dñs ad moỹsen. Conscribe
hec ad memoriã in libro. & da in aurib ihũ. qr
delens delebo memoriã amaleed sub cȩlo. & edifi¬
cauit moyses altare. & nominauit nomen eius.

Expanded text:
tem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum Amalec. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum est, quia fugaverit Jesus Amalec, et populum ejus gladio dejecerit, tunc cum Dominus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad memoriam in libro; et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit Moyses altare: et nominavit nomen ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hos gͦ iste homo ex isrł uastauit. cum exint pͥnci¬
patus ⁊ potestates. & affigit illos cruci suȩ. Neq
enim poterat saluare moabitas. & ad dĩ agnitionem
ꝑducere. nisi principes illos qui in eis dominationem
impietatis tenuerunt deuastasset. & p̃dabit om̃s filios
sech. Sech filius est adam. de quodixit cum natus eẽt
suscitauit enim michi ds̃ semen aliud ꝓ abel quẽ
occidit cam. Iste gͦ est sech. ex quo omne humanũ
in hoc mundo ducitur genus. Nam de chain qͥ
nati fuerant diluuio ꝑierunt. Filii gͦ sech sure
om̃s homines quiin hoc mundo sunt. Ꝙ cum dr¬
hoc depredabitur om̃s filios sech. p̃dam sicaccipe.
sicut in suꝑioribus int̃pretati sumꝰ. ubi scriptum

Expanded text:
Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet princiHos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud, pro Abel quem occidit Cain . Iste est ergo Seth, ex quo omne humanum in hoc mundo ducitur genus. Nam de Cain, qui nati fuerant, diluvio perierunt. Filii ergo sunt Seth omnes homines qui in hoc mundo sunt. Et cum dicitur, depraedabit omnes filios Seth, praedam sic accipe, sicut in superioribus int
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aut aliquid omnino de hoc narratio euglica de¬
signarit. s hoc tantũ modo dix̾it. qr uenit ⁊ stetit
supͣ ubi erat puer. Ne forte gͦ sicut temꝑe baptisim
baptiratꝰ ihc̃ ascendit de iordane aꝑti sunt ei celi. et
uidit ioħes spm clĩ descendentẽ quasi columbam
& uenientẽ suꝑ eũ. & audiuit uocẽ de celodicen¬
tem. hic est filius meus dilectus in qͦ mͥ cõplacui
ita et stella hȩc quȩ uenit supra ubi erat puer et ste
ab eo recesserit sp̃s dĩ. ita et stellam quȩ uente et
stetit suꝑeum accipiendũ puto qd̾ sic steterit
Unde et ordo ꝓphetiȩ hec eadẽ consequent ostendit.
cum de deitate quidẽ eiusdicit. oriet᷑ stella ex iacob.
de humana uͦ nat᷑a. & exurget homo de isrł. ut
ꝓpbetatus euident᷑ appareat. Ꝙ uastabit pͥncipes
moab. Moab quidẽ gens ẽ cuius principes non
alios eẽ quas sp̃itales nequitias. & principatus
illos aduersum quos nob̃ luctamen ẽ intelligimꝰ.

Expanded text:
sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica desit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne forte ergo seli, et vidit Joannes Spiritum Dei descendentem, quasi columbam, et manentem super eum; et audivit vocem de coelo dicentem: Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui : ita et stella haec, quae venit supra ubi erat puer et stetab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiendum puto, quod sic steterit Unde et ordo prophetiae haec eadem consequenter ostendit, cum de deitate quidem ejus dicit: Orietur stella ex Jacob, de humana vero natura, et exsurget homo de Israel. ut phetatus evidenter appareat. Et vastabit principes Moab. Moab quidem gens est, cujus principes non alios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus.
Abbreviated transcription (Latin):
diebus ubi uenit plenitudotemꝑũ. misit d̃s filiũ
beatificabo & ñ appropinquat non ad hunc balaam
ꝑquem hȩc dicunt᷑. s ad illos quoꝵ ꝑsonam haberi in
hoc diximus refertur. Illi enim doctores legis et
seribȩ ostendunt xxp̃m in lege ⁊ ꝓpħis ꝓphetatũ
s non modo bocest non eo tempore quo ueni. s
cum plenitudo genttũ introierit. & oĩs isrł sal¬
uari incipiet. cane eũ. ofendent. ⁊ cunc eũ¬
beatificabunt quem modo blasphemant. Sed
hoc tempus in quo hȩc futura st̃ non apꝓpinquat.
Longe enim ẽ. & in ip̃o fine scłi sperandum esti¬
oribus diximus. quia euident̾ de stella quȩ magĩ
in oriente apparuit. ꝓphetetur. qua duce uene¬
runt adiudeã requirentes eũ. qui natcis est regẽ
ifrł. & reꝑtum oblatis munerib adorauerunt.S
mouet me qd̾ de ip̃a stella postea quã dictã ẽ in
eugłio. quia p̃cesserit magos usq belleem. & ue¬
niens steterit supra ubierat puer. ultra nonsie dic

Expanded text:
s Filium beatifico et non appropinquat: non ad hunc Balaam, per quem haec dicuntur, sed ad illos quorum personam haberi in hoc diximus, referetur. Illi enim doctores legis et scribae, ostendunt Christum in lege et prophetis prophetatum, sed non modo, hoc est, non in eo tempore quo vecum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appropinquat: longe enim est, et in ipso saeculi fine sperandum. Etoribus diximus, quia evidenter de stella quae magis in Oriente apparuit, profitetur: qua duce venerunt ad Judeam, requirentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis muneribus adoraverunt. Sed movet me quod ipsa stella posteaquam dictum est in Evangelio, quia praecesserit magos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit di
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sapit s est emortuus. tamen si genuerit filiã
cipiet. Multi enim sunt uocati. pauci aũt electi.
Ostenditur tam̃ & causa exipsius nõis int̃pretatio¬
ne. quia iste salphaath. ñ potit filios generare
s filias. In t̃pretatureñ ut diximꝰ umbͣ in ore eiꝰ.

Expanded text:
n eis sensus mortuus. Tamen si genuerit filias,cipiet. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . Ostenditur tamen et causa ex ipsius nominis interpretatione, quia iste Salphaad non potuerit filios generare, sed filias. Interpretatur enim, ut diximus, umbra in ore ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
cauerint pͥorem popłm. Tibiaũt qui a xp̃o redẽp¬
tus es:. & cui demanib gladius corpalis ablatus ẽ
&e datus est gladius sp̃s. arripe hunc. & si uidis is
raheliticum sensum. cum madianticis scortantẽ
licisse cogitationibꝰ uoluptantẽ. Nolo parcas.
penetrans. ilum ipsum peceãdi formitẽ deseca.
ueultra concipiat ne ultra generet. & maleddicta
peceatoꝵ soboles. isrłitiea castra contaminet. Hoc
enim si facias continuo sedabis iracundiã dñi.
Preuenisti enim iudicui diem. quia dies ire dicit᷑
& furoris: & ext̾̃minatoa defornite pc̃ci. qui nẽ¬

Expanded text:
caverunt priorem populum. Tibi autem, qui a Christo redemptus es, et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem licis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini. Praevenis enim diem judicii, qui dies praedicitur esse furoris; et exterminato fomite p
Abbreviated transcription (Latin):
liberacum de ciuitate. Non in hoc solum s in
omni pene ꝓpħico stilo quȩ dicunt᷑. inuoluto
satis & obscuro sermone dicuntur. Non enim
placuit sp̃ui scõ. qui de his scribi uolute. ut palam
ponerent᷑. s ita ꝓuidit ut cum publice haberi
uideant᷑. sermonũ tamen obscuritate recondita
in archanis. & in secretis obtecta seruent᷑. & nc̃
gͥ qd̾ ait ꝑdet liberatum deciuitate. nisi ad con¬
de difficilis uidebit᷑ incellectus. uideamus tam̃
si forte hoc modo poterit explanar. Ciuitatem
hunc mundũ intelligamus. sicut ⁊ in eugłiis
dicitur de luxurioso filio qui dissipauit sub¬
stantiam patris. qui accessit inquit ad quen¬
dam primariũ ciuitatis in illa regione. a qyo
receptus mutit᷑ inagrũ. porcos pascere. Ꝙ hȩc
gͦ ciuitas curus ille primarius erat mundys
hic intelligitur. Igitur dehac ciuitate lib̾atũ
hoc est quem lib̾at xp̃c. de hoc mundo ꝑditeũ.
Bicit enim quia qui ꝑdit anmã suã ꝓpt̃ me

Expanded text:
liberatum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad conde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanari. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem liberat Christus, de hoc mundo perdet eum. Dicit enim ei: Quia qui perdit animam suam propter me,
Abbreviated transcription (Latin):
dux cenes. dux chorȩ. dux gothom. dux amalech.
hiegͥ amnaleh flus fuit eh̃peie prmnegenti
fli elau. natus exconcubina nomine thanna. Sed
redeamus ad pͥmam de amalech commemorationem
ubi hu qui ren̾si sunt & uenerunt ad fontẽ iudicii.
qͥ uocatur chades int̾ficiunt om̃s principes amalech

Expanded text:
dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, interficient omnes prin
Abbreviated transcription (Latin):
& ueri similis. & quȩ subuerti difficile possit. tamen
nequaquam huiusmodi sapientia ad sapientie titu¬
lum debeat applicari. quidgͦ est quod ait omnis sa
dicatara dõ data. Beniq apud iobscͥptum ẽ. Quis dedit
mulieribus texendiscientiã & uarietatis disciplm̾aᷤ.
Ecce uocaui nominatĩ beseleel filiũ uri. filii iaRi
ex tribu uida. & repleuieum sp̃u diuinȩ sap̃ĩe.
& intellectus et disciplinȩ ut ĩ oĩ oꝑe intelligat. & sit
architectus. ad oꝑandũ argentũ &s aurũ. & es. et
lapicles repletionis. & omina oꝑa fabrilia. & in ligno
ut operetur scd̃m omnia oꝑa adque egodedi eũ sed ⁊¬
elyab filiũ achisamach extribude. & dedi in cor om̃i
prudenti intellectũ: ut faciant om̃a quȩ constitui tibi.
Considera gͦ ex omnibus quomͦ adomino ẽ sapientia

Expanded text:
et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo est quod ait: Omnis sadicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? nominatim Beselehel filium Uri, filii Hor ex tribu Juda, et replevi eum spiritu divino sapientiae, et intellectus, et disciplinae, ut in omni opere intelligat, et sit architectus ad operandum argentum, et aurum, et aes, et lapide repletionis et omnia opera fabrilia: et in ligno ut operetur secundum omnia opera ad quem ego dedi eum. Sed Eliab filium Asismat ex tribu Dan: et dedi in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia quae constitui tibi . Considera ergo ex his omnibus quomodo a Domino sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
istud in telligi debalaam. ut sciat scientiam excelsi.
qui etiam regẽ balach docuerte. quomͦ scandalum
muteret coram filiis isrł. ut manducarent imino¬
lata & fornicarent᷑ : Uix enim de ꝓpħis scĩs ant apłis
inenarrabilia quȩ non licet hominz loqui. tamen
non est ꝓfessus habere se scientiã excelsi. Propt̃ qd̾
diligentius intendamꝰ. si forte dignũ aliquid se
creti. ds̃ nr̃ hoc sermone reuelare dignabit᷑. In li¬
bro qui apud nos int̾ salomonis uolumina habers
solet. & eccłiasticus dici. apud grecos uͦ sapientia. ihũ
filii syrach appellat᷑ scriptum ẽ. Omnis sapientia
a deo sit &illa sapientia mundi huias quȩ destruenda
dicit᷑ principũ mun huius. & si qua ẽ alia ꝑquã fal¬
sa scientia commendat᷑. nisi in ip̃o libello in conseqͥn¬
cibus diceretur. Non est sapientia maliciȩ disciplina.
chpt̃ quod utiq docet. quia omnis disciplina quȩ
falsi ali quid asserit. etiam si uehemens uideatur

Expanded text:
istud intelligi de Balaam ut sciat scientiam Excelsi, qui etiam Balac regem docuerit, quomodo scandalum mitteret coram filiis Israel, ut manducarent immolata et fornicarentur. Vix enim de sanctis prophetis inenarrabilia, quae non licet homini loqui ; tamen non est professus habere scientiam Excelsi. Propter quod diligentius intendamus, si forte dignum aliquid Deus nobis super hoc sermone revelare dignetur. In libro qui apud nos quidem inter Salomonis volumina haberi solet, et Ecclesiasticus dici, apud Graecos vero Sapientia Jesu filii Sirach appellatur, scriptum est: Omnis sapientia a Deo sit et illa sapientia mundi hujus, quae destruenda dicitur, et principum mundi hujus; et si qua alia est, per quam falsa scientia commendatur: nisi in ipso libello in consequentibus diceretur; non est enim sapientia malitiae disciplina. Per quod utique docet, quia omnis disciplina quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃e quadi pie damuctorie iuȩ ducit. & spobia eala¬
as reportat. sicut ⁊ in aliis de eo scriptũ est quia as¬
cendens in altum. captiuam duxit captiuitatẽ. cap¬
ciuitatem scilicet illam humani generis quam diabo¬
lus ad ꝑditionẽ ceꝑat. iste rursus captiuam duxit.
ego teneas uinculis eius alligatus. ut ego dici mere¬
ar uinctus ihũ xp̃i. sicut paulus de semetip̃o głat᷑.
ẽ qui et esau. Hic scdm hystorrã quidẽ in innicus ẽ
isrł. s inaduentu inquit xp̃i etiam ip̃e heredi¬
cas eiuserit. hoc est recipietur ad fidem. nec ex¬
cdudetur ab hereditate. xp̃i. Si uͦ sp̃ualic̃ aduerta¬
mus edom. caro intelligit᷑ quȩ aduersat᷑ sp̃ui et est
eius inimica. In aduertu gͦ xp̃i cum subiecta fu̾it
caro sp̃ui. ꝑ resurrectionis spem. etiam ip̃a adhere¬
dicatem ueniet. Non enim sola anima s et caro
quȩ aliquando fuerat inurica ꝑ obedientiã sp̃s
consors fuctirȩ hereditatis existet. & isrł fecit in

Expanded text:
tus quasi praedam victoriae suae ducit, et spolia salutis reportat: sicut et in aliis de eo scriptum est, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus captivam duxit, ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetipso gloriatest qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter advertamus, Edom caro intelligitur, quae adversatur spiritui, et est ejus inimica. In adventu ergo Christi, cum subjecta fuerit caro spiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors futurae haereditatis existet. Israel vero fort
Abbreviated transcription (Latin):
anima. Pit namq uita eius prior. & incipit no¬
uam uitam quȩ in xp̃o est ducere. Simile aũt hu¬
ic dicto etiam illud est. Si cõmorim᷑.⁊ conuiuenus
&̾ illud. Si aũt mortui ẽẽtis ab elementis mundi
quomͦ uelut uiuentes in hoc mundo decernitis:
derit inueniet eam. ibi sine dubio ubi dic̃ apłs
quia uita ur̃a abscondita ẽ cum xp̃o in dõ. cuigła¬

Expanded text:
anima. Perit namque vita ejus prior, et incipit novam vitam, quae in Christo est, ducere. Simile autem huic dicto etiam illud est: Si commoriamur et convivemus . Et illud: Si autem mortui estis ab elementis mundi, quomodo velut viventes in hoc mundo decernitis? derit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus: quia vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Cu
Abbreviated transcription (Latin):
phi qui erant in om̃i regno eoꝵ . & hȩc quidẽ in exẽ¬
codicibus. aliquid etiam uehementius reꝑi. quib
quamuis ñ utam᷑ camen agnoscendi gr̃a dicemꝰ
etiam que ibi legimus. Bedit eis inquit ds̃ intellec¬
tum & prudentiã in omni grãmatica sapĩa: et da¬
niel intellexit in uisione & somnis. & post pauea.
& steterunt inquit in conspecturegis. &omniũbo

Expanded text:
erant in omni regno ejus . Haec quidem in exemcodicibus, aliquid etiam vehementius reperi, quibus quamvis non utamur, tamen agnoscendi gratia dicemus etiam ibi quod legimus: Dedit, inquit, eis Deus intellectum et prudentiam in omni grammatica sapientia: et Daniel intellexit in omni visione et somniis. Et post pauca: Astiterunt, inquit, in conspectu regis,
Abbreviated transcription (Latin):
phi qui erant in omĩ regno eiꝰ. Ex his gͦ omnibus
potest intelligi quom balaam dixerce de semetip̃o
qui scit seientiam excelsi. scilicet ut intelligatur
qd origo totiusscientiȩ ab ip̃o acceꝑit exordiũ. uicio
autẽ humanȩ malitiȩ. aspirantib & subripientibus
etiam demonibus. in ꝑniciem u̾sa sint quȩ ꝓutibita¬
te concessa sunt. Hȩc de eo quod scientiam excelsi¬

Expanded text:
regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi affligent assyrios. hoc est hii quib magone
pietatis positis conteret sathanan ds̃ subpedes. ip¬
si affligent assyrios demonum scilicet gentẽ. Calca¬
bunt namq suꝑ serpentes & scorpiones. & fuper
hebreos & ip̃i parit ꝑibunt. Hebrei transeuntes int̾̃¬
pretant᷑. Iste g ipse popuilus etiam hebreus dr. qͥ tran¬
sit de egỹpto ad t̾ram repmissionis. de tenebris ad
lucem de morte aduitã. S qm̃ hec utdiximas ñsine
agone. nec sine magnocertamine poterit obtinere
quasimn agone positus. nunc affligit nẽ affligitur.
q nunc cedit aduerzariũ. nunc ip̃e ab aduersariouer¬
beratur. Affligent gͥ etiam ip̃i assyrii hebreos. hoc est
populum dĩ sicut asfugunt᷑ ab eis. S ip̃i idest assirii
cum hecfecerint. & eum uiressuas erga hebreos affligen

Expanded text:
ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super Hebraeos, et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeuntes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assyrii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos aff
Abbreviated transcription (Latin):
ne. simile aliquid dictum posset occurrere. uisum est
etiam illud similit aduertendũ qd̾ apłs ait. Quis
enim cognouit sensum dñi. aut quis ei consiliariꝰ
fuit: hic enim quis ñ ꝓ nullo. s ꝓ raro uel eximio
habetur. Quomͦ enim non cognouit sensũ dñi uni¬
genitus suus. qui dicit. nemo nouit patrẽ nisi filius
& cui uoluerit filius reuelare: quid gͦ aliud seire pa¬
trem. nisi scire consiliũ eiꝰ & sensum: s ⁊ sp̃s sanctꝰ
qui scrutatur alta dĩ. etiam quid nis sensũ eiꝰ agnos¬
uoluerit filius reuelare. Quod si agnoscit filnus sen¬
non ita accipiendus est. quasi ignoranti ei qͥdagat.¬

Expanded text:
ne simile aliquid dictum possit occurrere, visum est ne simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Hic enim quis, non pro nullo, sed pro raro vel eximio habetur. Quomodo enim cognovit sensum Domini unigenitus suus, quid dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelari? Quid est ergo aliud scire Patrem, nisi scire consilium ejus et sensum? Sed et Spiritus sanctus, qui scrutatur etiam alta Dei, quid nisi sensum ejus agnosvoluerit Filius revelare. Quod si agnoscit Filius sennon ita accipiendum est, quasi ignoranti ei quid agat,
Abbreviated transcription (Latin):
lach uł cet̃is gentib & quod in uirtute faciet. ita ut
non relinquat ex urbibus moabullũ qui saluus fiat.
Sed̾et ꝓpħiam nichilominus quã de. xp̃o coniungit
ab. conuenient̃ posita ui deret᷑. si scriptum ẽet ueni
propheto tibi. Nc̃ aũ qͥd dicemus ad hoc quod scͥp¬
tum est. ueni consiliũtibido. quid faciet ppłs hic
populotuo: Requiramus gͦ quomͦ intelligi de¬
beat. qd̾ scriptũ est consiliũ tibido. Be quo sepe
min &u̾fitato more dictum putemus. sed illud mag̃
uidi ẽẽ conueniens. quod ait consiliũ tibido. ut ita
dixisse indelligat᷑. Consiliũ dininũ qd̾ in nouissimiᷤ
diebus implendũ est. michi ñc reuelatã aꝑio tib
& manifesto: ut scias quid populus hic faciet ppło
tuo. & hoc mͦ stare michi uisum ẽ posse qd̾ ait consili¬
um tibi do. quid facturus ẽ ppłs hic popło tuo. hoc ẽ
consiliũ dĩ enlinciotibi & manifesto. Requirenti
michi sane sicub forte inscripturis subhoc sermo¬

Expanded text:
lac, vel caeteris gentibus; et quod in virtute faciet, ita ut non derelinquat ex urbibus Moab ullum qui salvus fiat. Sed et prophetia nihilominus quam de Christo conjungit ab, convenienter posita videtur, si scriptum esset: Veni et propheto tibi. Nunc autem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi, quid faciet populus hic populo tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, quod scriptum est, consilium tibi do. De quo saepe  tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelligatur: Consilium divinum, quod in novissimis diebus implendum est, nunc mihi revelatum, aperio tibi et manifesto, ut scias quid populus hic faciet populo tuo. Et hoc modo stare mihi visum est posse quod ait: Consilium tibi do, quid facturus est populus hic populo tuo, hoc est consilium Dei enuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermo
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ẽ. simili artis suȩ transformatione mutat᷑ sit.
ut sicut illi expiscatoribus piscium piscatores homi¬
num facti sunt. ita et iste afaciendis dab̾naculis
t̃renis. ad celestia tab̾nacula construenda tͣnslat᷑ sit
iter ostendens. Facit tab̾nacula paulus. & cũ ab ie¬
rusalem in circuita usq illiricũ replet eugłium
di ȩccłias construendo. & hoc mͦ facit & ip̃e taber
nacula faciendo adsimilitudinẽ tab̾naculoꝵ celes¬
tium: que ostendit ds̃ in monte moysi. S ⁊ unus
deserto. in tab̾naculo debet habitare. & diem festũ¬
egressionis exegypto ꝑ pascha ⁊ arima. ita et
cominemorationis fit memoria in deserco ꝑ tab̾na¬
cula. In tab̾naculis enim habitauerunt patres nr̃i
in deserto. Unde aũt fieri oportet. ista tab̾nacula
nisi ex uerbis legis & ꝓpħarum. ex sermonibus
psalmoꝵ. & omnium quȩ continent᷑ in lege: Cũ
enim ex his quȩ scripta s unt ꝓficitanima. & sem¬
ꝑ ea quidem quȩ retro sunt obliuiscens. ad ea quȩ

Expanded text:
lus est, simili artis suae transmutatione mutatus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium, piscatores hominum facti sunt, ita et iste faciendis tabernaculis terrenis, ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. iter ostendens, facit tabernacula Paulus, et cum ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum replet Evangelium Dei, Ecclesias construnacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusqudeserto, in tabernaculo debet habitare, et diem festuegressionis ex Aegypto per pascha et azyma, ita et commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima, et semper ea qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicere putandusest.s qui in actib uita ⁊ moribus
suis facit abomnib nomendñi benedic. & in istis mag̃¬
complebitur qd̃ t̾cia ꝓpħia balaã designat. qr bene¬
dicentes xp̃o benedicunt᷑. & maledicentes ei male¬
dicti erunt. ꝓpt̃ qd̾ omnimodis caueamus. ne ꝑ
oꝑa & actus nr̃os xp̃i nomen blasphemet᷑. s mag̃
iaganus ur benedietionib enis participes sẽ

Expanded text:
dicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus dicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus suis facit ab omnibus nomen Domini benedici. Et in istis complebitur quod tertia prophetia Balaam designat, quia benedicentes Christo benedicentur, et maledicentes ei, maledicti erunt. Propter quod omnimodis caveamus, ne per opera et actus nostros Christi nomen blasphemetur, sed magis id agamus, vel benedictionibus ejus participes esse
Abbreviated transcription (Latin):
lus leonis. Quis excitabiteum: Requieuit utleo cũ in
cruce positus principat᷑ & potestates exuit. & triumphauit
eas in ligno crucis. Ut catulus aũt leonis cũ refurgit asom¬
no mortis. Quod aũt leoni simul & cathulo leonis comꝑat᷑
nominetur. Quoduͦ ait quis fuscitabit eum. sdcirco
quia ñc a patre dr suscitatus. nunc etiam ip̃e tempbam
corꝑis sui post triduũ suscitare se dicit. & merito in
hoc quasi ꝑcunctantis designatur affectus. Qui bene¬
dicti sunt. & in communionẽ pat̾nȩ benedictionis
assumpti. Qui aut̃ maledicunt ei maledictisunt.
Si enim ad populũ istum respicras qui maledicitxͦ.
etiam lacrimabilit̾ inuenitur ẽẽ maledictus. Quid
enim euenire aliud hispossit qui maledicunt sapi¬
entiȩ. qui maledicunt u̾itati. qui maledicunt ui¬
tȩ. nisi ut abhis omnib bonis excorres & exules
tione dampnat᷑ ẽ. Ego tamen puto qͦd ñ solum ille ma
non ille qui sermonibussolis dm̃ benediere. ip̃e bene¬

Expanded text:
lus leonis; quis excitavit eum? Requievit ut leo, cum in cruce positus, principatus et potestates exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem leoni simulque leaenae sive catulo leonis comparatur, nem legerimus, quis suscitavit eum? Idcirco quia nunc a Patre dicitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui benedicti sunt: et in communionem paternae benedictionis assumpti. Qui autem maledicunt, maledicti sunt. Si enim ad populum istum respicias, qui maledicit Christo, etiam lacrymabiliter invenitur esse maledictus. Quid enim evenire possit aliud his qui maledicunt sapientiae, qui maledicunt veritati, qui maledicunt vitae, nisi ut ab his omnibus bonis extorres et exsules tione damnatus est. Ego tamen puto, quod non solum ille malnon ille qui sermonibus solis Dominum benedicit, ipse bene
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quȩ ostendit moysi. cum tab̾naculum construeret
as. scđ̾m typum qui ostensus ẽ tib in monte. Ad
imitationẽ gͦ istoꝵ tab̾naculoꝵ quȩ fixit dominꝰ
isrł debet facere tab̾nacula. & unusquisq nr̃m
uidetur ñ forcuito contigisse. ut petrus quidẽ et
andreas ⁊ filii rebedii arte piscatores inuenirent᷑
paulus uͦ arte fab̾ tabernaculoꝵ: & quia illi uioca

Expanded text:
 quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret s omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem ergo istorum tabernaculorum quae fixit Dominus, Israel debet facere tabernacula, et unusquisque nostrum videtur non fortuitu contigisse, ut Petrus quidem et Andreas et filii Zebedaei arte piscatores invenirentur. Paulus vero arte faber tabernaculorum, et illi voca
Abbreviated transcription (Latin):
eo completam uridebitur. ubi post mortẽ herodis
ius. deduxit eũ pat̃. & assumpsit ad semetipsũ. ut
uiam faceret hisqui de egypto muncdi huius ascen¬
suri erantad dm. Ꝙ głaunicornis eiꝰ. Omnia enĩ
demonũ regna eitiens xep̃c. unũ suũ regnũ tanqͣm
uere unicornis etuis fundauit ingła. Cormenim¬
Situdines eoꝵ enredullabit. Gentes ait quas mimi
inimici. & crasfitudines eoꝵ emedullabit. cñ
onnem de eis sensũ erassũ & carnalem extenuat. ⁊
conuerat adinceligentiam sp̃italem. Quod au̾t ei as¬
situdo culpabilit̃ inscripturis habeat᷑. inditio erit illud
quod scriptum est. In crassatum ẽ corpopłi huius. E
alibi. Saciatus est & merassatus ẽ.⁊ recaleitrauit dilectꝰ
Edet gͦ gentes & cibos eos habet qui creduntin eũ. sicut

Expanded text:
eo completum videtur, ubi post mortem Herodis,jus, deduxit eum Pater et assumpsit ad semetipsum, ut viam faceret his, qui de Aegypto mundi hujus ascensuri erant ad Deum. Et gloria unicornis ejus. Omnia enim daemoniorum regna dejiciens Christus, unicum suum regnum tanquam veri unicositudinem eorum emedullabit. Gentes utique illas qinimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabitur, in Scripturis habeatur, indicio erit illud, quod scriptum est: Incrassatum est cor populi ejus . Et alibi: Satiatus est et incrassatus est, et recalcitravit dilectus . Edet ergo gent
Abbreviated transcription (Latin):
rere. Diuinatio enim non ut quidam putant diuini¬
tus datur. s magis ut michi uidetur ꝑ antiphrasin
id est excontrario nomen accepre. quasi que ꝑ hoĩes
demone repletos fiat. Sedgentiliũ ritus dnnũ cre¬
didit omne. qd̾ ꝑ qualemcũq sp̃m ꝓfert᷑. Nos tam̃
nicħ abbis discere ds̃ iubet. ne efficiamur consortes
ipsoꝵ: & incurramus in ea quȩ ysaias dic̃. & humili¬
abuntur int̾ra u̾batua. & sermones tui subterra
demergent᷑. & erituox tua sic̃ loquentis de t̾ra.⁊ ad
solum uox cua infirmabit᷑. cP pt̃ hoc ⁊ dñs nr̃ ih̾c
non dignat᷑ a demonib acciꝑe testimoniũ s ait.
cus dolens in quit conuertitse. & ait spui phitonis.
Precipio tibi in nomine ih̃u xp̃i discede abea. In qyo

Expanded text:
rere. Divinatio enim, ut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium ritus divinum credit omne quod qualicunque spiritu profertur. Nos tamen nihil ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua infirmabitur . Propter hoc et Deus noster Jesus non dignatur a daemonibus accipere testimonium, sed ait: s imitatur. Dolens, inquit, convertit se, et ait spiritui pythonis: Praecipio tibi in nomine Jesu Christi, discede ab ea . Pro
Abbreviated transcription (Latin):
& ex ip̃a immutatione ꝓfectuũ in tab̾naculis m̾ito
dicitur habitare. Nide aũt si non suce tab̾nacula quȩ
fixit dominus etiam illa que saluator cõmemorat in
eugłio dicens. Facite uobis amicos demam mona in¬
iquitatis. ut cum defeceritis recipiant uos in ȩt̃na
cab̾uacula. Fixa aũt̃ dñr adeo. quasi q̃ non circũ¬
ferant᷑ omni uento doctrinȩ. Sunt aũt adhuc ta¬
bernacula ista. sicut et cedri iuixta aquas. Cedros
hic non illas dicit. in quibus culpabilis notat᷑ elatio.
s cedros quȩ suscipiunt uitis illiꝰ q̃ ex egypto trans¬
lata ẽ palmites. & in quib requiescit fructas ille
euius umbra oꝑuit montes. Si intellexist qͣntã
noli dissimulare noli neglegere. s aggredere¬
hoc it̃. nec heremi solitudinẽ ꝑhorrescas: habi¬
tanti emm tib in huits moch tab̾naculis oceur¬
net &e manna cecleste. & angloꝵ pane manducabis. In¬
cipe cantũ. nec t̾reat ut diximus solitudo deserti. Cito in

Expanded text:
one profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat in Evangelio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam noli dissimulare, noli negligere; sed aggredere, nec eremi solitudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernaculis occurret et manna coeleste, et angelorum panem manducabis. Incipe tantum, nec te praetereat solitudo deserti. Cito in
Abbreviated transcription (Latin):
exiit ex semine dauid scdm carnẽ. qui quomͦ gentibus
dominetur expositione ñ indiget. maxime quilegat
dictumei a patre. Pete a me&dabotibi gentes hereditacẽ
positum est. s ut in aliisñ nullis. ipse sermo hebreus
non interpretatus relictus ẽ. & obhoc quasi de gente ali
qua cdictum uidetur. Est ergo sermonis consequentia
talis. & exaltabitur suꝑ tecta regnum eius. & crescet
unicorras eius. Exaltari aũt suꝑ tecta de ꝑfectione cre¬
dentium dr. crescere aũt ad multitudines refertur. In
ẽ non descendat collere aliquid dedomo. monens uthii
descendant. S ⁊ ill ud quod ait. Quod auditis in aure¬
p̃dicate suꝑ tecta. ad hoc nicħominꝰ respicit. Sic gͦ
exaltatur suꝑ gog regnum eiꝰ.⁊ crescet regnũ eitis.
Crescit enim dum multiplicant᷑ eccł̃iȩ. fideliũ numerꝰ
augetur: & in tantũ regnũ xp̃i crescit. usquoqͦ ponat

Expanded text:
exiit de semine Israel secundum carnem. Qui quomodo gentibus dominetur expositione non indiget, maxime qui legat dictum ei a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebreus non intequa dictum videtur. Est ergo sermonis consequentia talis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In est, non descendat tollere aliquid de domo , monens ut hi descendant. Sed et aliud, quod ait, quod audistis, praedicare super tecta , ad hoc nihilominus respicit. Sic ergo exaltabitur super Gog regnum ejus, et crescit regnum ejus. Crescit enim dum multiplicantur Ecclesiae, et fidelium numerus augetur; et in tantum crescit regnum Christi, usquequo ponat
Abbreviated transcription (Latin):
tantur cam magna conscripta ẽẽ p̃coma. Nec moyses
enim. necalius quis ꝓph̃arum facile inuenietar. tantis
laudibus eleuat᷑. unde magis michi uident᷑ hȩc illi po¬
pulo conuenire. eo tempore qͦ iam conuersus ad do¬
minũ deposuit uelamen qd̾ erat suꝑ cor suũ. Bñs
qui suꝑeum factus est ablato uelamine reuelentuR.
Nunc gͦ est quando uere uidet. & uereaudit uerba
fortis. & uisum dĩ uidet in somnis. id est ea que in som¬
nis daniheli ꝓpħ̾ȩ temꝑa designatasunt uidebit im
hoc est intelliget &agnoscet oculis reuelatis. efficiet᷑¬
enim fimilis his qui dicebant. Nos aũt om̃s reuelata
facie głam domini speculamus in eandẽ imaginẽ

Expanded text:
tentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses tentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo convenire eo tempore quo, jam conversus ad Dominum, deposuit velamen quod erat super corsuum. Dominus qui super eum factus est, ablato velamine revelentur. Nunc ergo est quando vere videt et vere audit verba fortis, et visum Dei videt in somnis, id est, ea quae in somnis Danieli prophetae tempora designata sunt, videbit imphoc est, intelliget, agnoscet, et oculis revelatis efficitur similis, qui dicebant: Non autem omnes revelata facie gloriam Domini speculabimur, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in parabolis scripta sunt. quȩ nunc ꝓpt̃ uelam̃
quod positum est suꝑcoreoꝵ. neq uident neq intel¬
ligunt. Demq non abiit inquit exmore in occureũ
auspiciis. Non enim more sibi solito stultis ⁊ manib
sensibus rapietur in mutis animalib ⁊ pecudibis
dĩ considerans uoluntatẽ. sicut hii qui ex istis
talibus auspicia colligunt. s agnoscet etiã ip̃ae qr
balaam filius behor. dixit homouere uidens. dixit
audiens u̾ba fortis. qui uisũ dĩ uidit in somnis.
reuelati oculienus. Mirum ꝓfecto ẽ quomͦ tantȩ
laudis dignus habeatur balaam. qui accepta para¬
bola sua hoc desemetip̃o ꝓnunciet. Quomͦ enim
homo uere uidens balaamsit: qui diuinationi
& auguriis oꝑam dedit. qui etiam magice studue¬
rit sicut su praostendimus ualde mirũ est. nͥforte ꝓ
eo quod supra dictum ẽ. quia sp̃s dĩ factus fuerit ĩ ip̃o.
uel quia uerbum dĩ positum sit in ore erus. bȩc de eopu¬

Expanded text:
quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum est super cor eorum neque vident, neque intelligunt. Denique non abiit, inquit, ex more in occursum auspiciis. Non enim more sibi solito, stultis et inanibus sensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia Balaam, filius Beor. Dixit homo vere videns; dixit audiens verba fortis, qui visum Dei vidit in somnis, revelati oculi ejus. Mirum profecto est, quomodo tantae laudis genus habeat Balaam, qui accepta parabola sua de semetipso pronuntiet haec. Quomodo enim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et auguriis operam dederit, qui etiam magiae studuerit sicut supra ostendimus, valde mirum est, nisi forte pro eo quod supra dictum est, quia spiritus Dei factus fuerit in ipso, et quia verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo pu
Abbreviated transcription (Latin):
ex sacrificiisintellexisse. quȩ immolauerat. Ubi eium
uidit nullum adesse demonũ. nullã contrariã po¬
testatem uictimis fuis assistere audentẽ. exclusesq
omnes maliciȩ ministros. quib uts admaledicen¬
dum solebat. potuit ex his intellexisse qr bonũ eẽt
in conspectu dr̃ benedicere isrł. Ego tam̃ illud
magis intelligo. qd̾ populus ille qui nc̃ uanꝰ est¬
& illi doctores qui xp̃o ñ credentes in uanitatẽ
populũ dettnent. aliquando iustiri st̃ id est in
nouissimis diebus. cum plenicudo gentiũ intro¬
ierit. & omnis isrł uenire ceꝑit adfidẽ xp̃i. illi in¬
quã qui mine oculos habentes ñ uident tunc ui¬
debunt. Eleuabunt enĩ oculossuos ad altiores et
sp̃uales sensus. & uidebunt & intelligent qr bonũ
est mnconspcta diui beneare spualemistł. Asceot
emm eum dispositum. ꝑ tribus e ꝑ domos & ꝑ̃ fam¬
lias. & unumquemq in suo ordine resurrectionis głas
adepturum: & assumpta parabola sua intelliget

Expanded text:
ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus ille qui natus est, et illi doctores, qui Christo non credentes in vanitate populum detinent, aliquando visuri sunt, id est, in novissimis diebus, cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel venire coeperit ad fidem Christi, illi, inquam, qui nunc oculos habentes non vident, tunc videbunt. Elevabunt enim oculos suos de altiori et spiritali sensu, et videbunt et intelligent, quia bonum est in com eum dispositum per tribus, et per domos, et per familias, et unumquemque in suo ordine, resurrectionis glorias adepturum. Et assumpta parabola sua intelliget
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑflua uisa sunt. cum una hostia omnis demonum
cultura depulsasit. Uerum balaam iste scđm cor¬
illam figurã qua diximus eum ꝑsonã tenere doc¬
toꝵ ac phariseoꝵ plebis adhuc increctulȩ. instau¬
rat hostias. & p̃parari sacrificia iubet. In his enim¬
omnem spem gerunt hii. quoꝵ cor ñ recipit fi¬
balaam quia bonũ ẽ in conspectu dñi benedr̃e

Expanded text:
superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum cultura depulsa sit. Verum Balaam iste sive illam figuram qua diximus eum personam tenere doctorum ac Pharisaeorum plebis incredulae, instaurat adhuc hostias et praeparari sacrificia jubet. In his enim spem gerunt hi quorum cor non respuit fiBal
Abbreviated transcription (Latin):
cduriciam eoꝵ ꝓ consuetudine pessua. qua ĩbuti
fuerant in egypto mandau̾it eis. ut qui abstinere
se non possint ab immolando. dõ saltim & ñ demoni¬
is immolarent. Uidendũ tamen ẽ ne forte sit aliqͣndo
sacrificanch occultior ac secretior ratio. ne forte i¬
quam sacrificia que deo offerunt᷑ ad destructionẽ
fiant eoꝵ sacrificioꝵ quȩ demonibꝰ immolantur:
ut quia ꝑ illa uulnerant᷑ anime ꝑ ista sanent᷑. sicut et¬
hii affirmarre qui medicinȩ ꝑiciam gert̃. Serpentũ
namq uenena depelli medicamentis nicħominus
ex serpentib confectis ꝑhibent. Ita gͦ & sacrificioꝵ
demonicoꝵ uirꝰ ꝑ sacrificia dõ oblata depellit᷑. sicut
& mors ih̃u mortẽ peceat credentib ñ sinit dominari
& quidem donec tempus patiebat᷑. sacrificiis sacri¬
ficia opponebant᷑. ubi uero uenit ꝑfecta hostia. et
agnus immaculatus qui totiꝰ mundi tolleret pẽcm.
sacrificia illa quȩ singillatan offerebant᷑. deo iam

Expanded text:
um pro consuetudine pessima qua imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut qui abstinere se non possunt ab immolando, Deo saltem et non daemoniis immolarent. Videndum tamen est, ne forte sit aliqua sacrificandi Deo occultior ac secretior ratio, ne forte, inquam, sacrificia quae Deo offerunt, ad distinctionem fiant eorum sacrificiorum quae daemonibus immolantur, ut quia per illa vulnerantur animae, per ista sanentur, sicut hi confirmant qui medicinae peritiam gerunt. Serpentum namque venena depelli nihilominus sectis ex serpentibus perhibent. Ita ergo et sacrificiorum daemonicorum virus per sacrificia Deo oblata depellitur, sicut et mors Jesu mortem peccati credentibus non sinit dominari. Et quidem donec tempus patiebatur, sacrificia sacrificiis opponebantur. Ubi vero venit perfecta hostia et agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigillatim offerebantur Deo, jam
Abbreviated transcription (Latin):
bernacula uͦ sunt habitacula quedam eoꝵ qui
semꝑ in uia sunt. & senꝑ ambulant. nec itineris
sui t̾minũ furũ reppererunt. Igitur ia cob habendus ẽ
in eoꝵ ꝑsonis. qui in actibus & oꝑe ꝑfecti sunt. Isrł uͦ
illi incelligendi sunt. qui studium erga sapientiã et¬
scientiam gerunt. Quia gͦ oꝑum gestoꝵq exercitia
ubi adimpleuerit quis omnia quȩ facere debuit. & ad

Expanded text:
bernacula vero sunt habitacula quaedam eorum, qui bernacula vero sunt habitacula quaedam eorum, qui semper in via sunt, et semper ambulant, nec itineris sui terminum reperiunt. Igitur Jacob habendus est in eorum personis, qui in actibus et opere perfecti sunt: Israel vero illi intelligendi sunt qui studia erga sapientiam gerunt. Quia ergo operum gestorum, quae exercitu ectio ubi adimpleverit quis omnia quae facere debuit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
amus neforte qm̃ populus ꝑ cribus erat diuisꝰ. & una¬
queq tribus ꝑ plebes. ⁊ it̾m plebes ꝑ cognationes par¬
tiebantur & cognationes ꝑ domos familiarũ ⁊ rar
pita nuinerabant᷑. hoc est omnis qui erat axͦx. annis
& supra. masculus qui poterat ꝓcedere ad bellum.
has domos balaam in sp̃u contuens. magnificet et
extollat. Sed non in his soluis literȩ contuenda senten¬
tia ẽ. q̃m quidem quȩloquit᷑ balaam. assumpta pa¬
rabola sua loquit᷑. In parabolisgͦ & nos qd̾ drꝰ audiamꝰ.¬
Si enim considerares diuisiones illas ⁊ ordies ppłoꝵ
qui ui resurrectione babebunt᷑ in popło ueri isrł. qͣn¬
do unusquisq refurget in suo ordine. si potes illas
tribus intueri & plebes & cognationes. quib ñ tã
carnis ⁊ sanguinis ẽ cognatio. quam mentis ⁊ anumi
ac tab̾naculoꝵ requiras. & iacobatq isrł. diu̾sitate
etiam de hoc talis quedam distinctio habenda ẽ. Bomꝰ
res est fundata & stabilis. & certist̾minis septa. ta¬

Expanded text:
amus, ne forte quoniam populus per tribus erat divisus, et unaquaeque tribus per plebes, et iterum plebes per cognationes partiebantur, et cognationes per domos familiarum, per pita numerabantur, hoc est, omnis, qui erat a viginti annis et supra, masculus, qui procedere poterat ad bellum, haec tabernacula Balaam in spiritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidem, quae loquitur Balaam, assumpta parabola sua loquitur: in parabolis ergo et nos, quod disiones illas, et ordines populorum, qui in resurrectione habebuntur in populo veri Israelis, quando unusquisque resurget in suo ordine, si potes, intuere tribus illas, et plebes, et cognationes, in quibus non tam carnis et sanguinis est cognatio, quam mentis et animi: ac tabernaculorum ejus requiras, et Jacob atque Israel diversitatem etiam de hoc talis quaedam habenda distinctio est. Domus res est fundata ac stabilis, et certis terminis septa. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
lum ⁊ arietẽ suꝑarã. Aꝑta quidẽ apħ sententia
ẽ dicentis. Que enim sacrificant gentes demoni¬
is et non dõ sacrificant. S et ꝓpħa fimilit̃ dic̃. Saeri¬
ficauerunt demoniis ⁊ ñ dõ. Tamen q̃m ⁊ lex dei
de sacrificiis p̃cepit. & ritum sacrificandi filis isrł
tradidit. requirat᷑ fortassis curhec cum demonus
dieata uideantur. etiã dõ iubeant᷑ offerri. E erit
quidem simplex ⁊ cita responsio. ut quẽadmodũ
malis ostencluius quoa libelũ tepudi dar ñ
deinoluntas fuit. quod qui comurxerat noluit
separari.s moyses hȩc ꝓprie ad duritiã cordis iude¬
oꝵ scripsit. ita etiam ⁊ de hoc uideri posse. qr ds̃
sicut ꝑ aliũ ꝓpħam dic̃. ñ manducat carnes tau¬

Expanded text:
aram. Aperta quidem Apostoli sententia est dicentis: Quae enim sanctificant gentes, daemoniis et non Deo sacrificant . Sed et Propheta similiter dicit: Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo. Tamen quoniam et lex Dei de sacrificiis praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis Israel, requiratur fortassis cur haec cum daemoniis dicata videantur, etiam Deo jubeantur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluit separari, sed Moyses haec proprie ad duritiam cordis Judaeorum scripsit , ita etiam de hoc videri posse, quia Deus sicut per alium prophetam dicit, non manducat carnes tau
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ñ p̃cepisse. nec fieri uoluisse diuortiũ. mo¬
ysen uͦ ꝓpt̃ duritiam cordis iudeoꝵ. scripsisse dan¬
dum ẽẽ repudrã. Ostendre & hȩc paulus inlitt̃es
suis. cum dicit dde quibusdam dñs dicit & non ego. Ꝙ
dealiis. Hec autẽ egodico. non dñs. & it̾m in aliis.
Preceptum domini ñ habeo: s consilium do. Ꝙ it̾m

Expanded text:
quidem non praecepisse, nec fieri voluisse divortium; Moysen vero propter duritiam cordis Judaeorum scripsisse dandum esse repudium. Ostendit haec et Paulus in litteris suis, cum dicit de quibusdam: Dominus dicit, et non ego . Et de aliis: Haec autem ego dico, non Dominus . Et iterum in aliis: Pr