comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tucre qui ceciderint. dñs enim erigit e¬
lisos. Ut ergo non acaiperet hoc donum
dei id ẽ in bono perseuerantiã pͥmus
homo. sed perseuerare uel nõ perseue¬
rare in eius relinqueret᷑ arbitrio. tales
uires habebat eius uoluntas que sine
ullo fuerat instituta põco: et nichil illi
ex se ip̃s concupiscentialiter resistebat.
ut digne tante bonitati et berie uiuẽ¬
di felicitati perseuerandi cõmitteretur
arbitriũ. deo quidem presciente quid
ẽet facturus iniuste. presciente tamẽ
nõ ad hoc cogente. sed simul sciente quid
de illo ip̃e faceret iuste. Nunc uero post¬
ea ꝙͣ ẽ illa magna pcc̃i merito amissa
sibertas etiam maiorib donis adiuuã¬
da remansit insirmitas. Placuit eĩ deo
quo maxime humane superbiã pre¬
sumptionis extingueret. ut non glori¬
etur omnis caro coram ip̃o id ẽ omnis
homo. Unde autẽ non glorietur caro
coram ip̃o inisi de meritis. que quidem
potuit hẽre sed perdidit: et per quod

Expanded text:
tuere qui ceciderunt: Dominus enim erigit etuere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiam deo plenisstme crederis sicut scriꝑ¬
tum ẽ quia que promisit pocens ẽ et fa¬
cere. Ip̃e ergo illos bonos facit ut bona
faciant: noq enĩ cos propterea ꝓmisit
abrahe quia prescuut a serpis bonos
futuros. Nam si ita ẽ non suũ sed eoꝵ
⁊ quod promisit. non autẽ sic credidit
abmisiam s nõ ẽ infirmatus in fide dãs
gloriam deo et plenissime ccedens quia
que proimsit potens ẽ et facere. nõ ait
que presciuit potens ẽ promittere. aut
nos. Qui aũt cadunt et pereunt. ex
predestmatorũ mimero non fuerunt.
Quamius eigo de omnib regeneratis
et pie uiuentib loqueret apostolus
dicens. tu quis es qui iudices aliemĩ
seruum: suo domnio stat aut cadit. ꝯ¬
timio tamen resperit ad predestinatos
et ait. Stabit autẽ. Et ne hoc fibi arro¬
garent potens est enim deus inquit
statuere eum. Ip̃e itaq dat perseuerã¬
tiam qui statuere potens ẽ eos qͥ stãt
ut perseuerantissime scent: uel resti¬

Expanded text:
riam Deo, plenissime credens, sicut scripriam Deo, plenissime credens, sicut scriptum est, quia quae promisit, potens est et facere. 36. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. Neque enim propterea eos promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futuros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Non ait, Quae praescivit, potens et promittere; aut, nos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi arrogarent, Potens est enim Deus, inquit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel resti
Abbreviated transcription (Latin):
nonmsla subrepant propter que dicãt
quotidie dimicte nobis debita nostra.
non tamen ultra seruiant pc̃co quod ẽ
admortem de quo dicit iohannes apłs.¬
ẽ pccm ãd mortem. nõ pro ilło dico ut
roget quis. de quo põco qm nõ expressũ ẽ.
possunt multa et diuersa sentiri. Ego
aute dico id ẽẽ pc̃tm. fidem que per diłec¬
tionem opetutur deserere. usq ad mor
tem huie pec̃o ultra non seruiũt. non
prima conditione sicut ille liberi: s ꝑ
secundum ãdam dei gñi sibenti. et ista
lisemtione habentes siberum arb̾itriũ
quo seruiant deo. non quo caꝑtiuentur
adiabelo. libenati enim a pcco serui fũt
facti iusticie: in qua stabunt usq in
finem donante sibi perseuerintiã ilso
qui eos presiuit et predestinauit et se¬
qundum ꝑ opofitum uocauit et iustifi
promisit etiam futura iam fecit cui pro¬
mittenti credidit abraħam: et deputa¬
tum est ilłi ad iusticiam. dedit emĩ gło¬

Expanded text:
nonnulla subrepant, propter quae dicant nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de quo dicit Iohannes aposeccatum ad mortem, non pro illo dico, ut roget quis. » De quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diversa sentiri. Ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae per dilectionem operatur, deserere usque atem. Huic peccato ultra non serviunt, non prima conditione, sicut ille, liberi; sed per secundum Adam Dei gratia liberati, et ista liberatione habentes liberum arbitrium quo serviant Deo, non quo captiventur a diabolo. Liberati enim a peccato servi facti sunt justitiae , in qua stabunt usque in finem, donante sibi illo perseverantiam, qui eos praescivit, et praedestinavit, et secundum propositum vocavit, et justifpromisit, etiam futura jam fecit. Cui promittenti « credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam; dedit « enim » glo
Abbreviated transcription (Latin):
tis imperium libero usus arbitrio non
stetit in tnita felicitate in tanta non
peccandi facilitate. Isti autem nõ dico
rerrente mundo sed seuiente nestarẽt
steterunt in fide: cum uderet ille bona
pñtia que fuerit relicturus. isti futura
que accepturi fuerant non uiderent.
unde hoc insi donance ilso a quo mĩam
consecuti sunt ut fideles cẽnt: A quo ac¬
ceperunt sp̃m non timoris quo ꝑsecuti¬
omb cẽderent. seduirtutis et caritatis
et continentie quo cuncta minantia.
cunita muitantia. cuncta cruciantia
superurent. Ilłi ergo sine pc̃co ulso data
otum qua conditus ẽ uolũtas libera:
et canꝰ fecit seruure peco. hoꝵ uero cum
fuisset uoluntas serua pcc̃i liberata ẽ
per lllum qui dixit: si uos filius libera¬
uerit tuns uere siberi eritis. ẽt acceperũt
tantum per istam gr̃am libertatem.
ut ꝙͣius quamdiu hic biuũt pugnent
contin concupiscentias pc̃coꝵ: eisq

Expanded text:
tis imperium libero usus arbitrio non tis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque
Abbreviated transcription (Latin):
ginos et posui uos ut eatis et fr̾uctum
afferatis et fructus ũr maneat. Quib
ptibio eis non solum iusticiam uerum
etiam i illa per seuerantiã se dedissẽ
monstrauit. Xp̃o enim sic eos ponente
uteant et fructum afferant ⁊ fractus
coru maneat. quis audeat dicere non
manebit. quis aũdeat dicere forfitan
normaneb̾it : sme penitentia funt eĩ
dona et uocatio dei: s uocatio eorũ qui
secundum propositum uocati sũt. pro
hioigitur interpeslante xp̃o ne deficiat
fides eoꝵ. sinc dubio non deficiet us qr in
finem at per hoc ꝑer seuemabit usq in fi¬
atio uer cam insi manentem uite hui
muemiet finis. Maior quippe libertus ẽ
nc̃a ãduersus tot et tantas temptatio¬
nes que in paradiso non fuerunt dono
perseuerantie munita atq firmata.
ut cum omnib amorib terrorib. erro¬
rib sius uincatur hic mundus hoc sc̃oꝵ
matiria docuerunt. Demq isse et ter¬
rente misso et insuper contra dei terren¬

Expanded text:
gi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum gi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"? sine paenitentia sunt enim dona et uocatio dei, sed uocatio eorum qui secundum propositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terren
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adiutoriũ et quo fit ẽ et sine quo ñ
fit: quia et si data fuerit homini beati¬
tũdo continuo fit beatus: et si data nũ¬
ꝙͣ fuerit. nuĩꝙͣ erit. Ałimenta uero con
sequenter faciũt ut homo uiuat: sed
tamen sine illis non potest uiu̾e. pri-¬
moitaq homini qui in eobono quo
factus erat rectus acceperat posse nõ
peccare. posse nõ mori. posse ip̃m bomĩ
non deserere. datum est adiutoriũ per¬
seuerantie. non quo fieret ut perseue¬
tret: sed sine quo per liberum arbitri¬
um perseuerare non posset. Nũc uero
sanctis in regnum dei per gr̾am dei p̾¬
destinatis nõ tale ãdiutoriũ perseue¬
rantie datur.: sz cale ut eis ꝑseueran¬
narp̃a donetur. non solum ut sine isto
dono perseuerantes eẽ non possint. ue¬
tum etiam ut per hoc donum nõ nisi
porseuerantes fint. llon solũ enm dixit
sins me nichil potestis facere uerũ etiã
oirit. nion uos me elegistis sed ego ele¬

Expanded text:
hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego ele
Abbreviated transcription (Latin):
morte morieris. Aut nõ potuit bonum
deserere cũ hoc pecamdo deseruit: et
ĩdeo mortuus sit: prima ergo uolunta¬
tis libertas erat posse non peccare: no¬
uissima erit multo maior non possẽ
peccure. Prima immortalitas erat pos¬
se non mori: nouissima erit młto ma¬
ior non posse mori. Prima ernt perse¬
quid quia erunt bona nouissima po¬
tiora atq mesiora ĩdeo fuerunt ilła pͥ¬
mã ues milla uel parua. Itemq ip̃a
ãdiutoria distinguenda sunt. aliud
ẽ ãdiutorium sine quo aliquid nõ fit.
et aliuid ẽ aduitorium quo ałiquid fit.¬
nam sine alimentis non possumꝰ uiu̾e:
uec tamen cum affuerint alimenta eis
fit ut uiuat qui mori uolũit. Ergo ad¬
utorium alimentor ẽ sine quo nõ fit.
non quo fit ut uiuamꝰ. At uerobeatitu¬
do quam non hẽt homo. cum data fuerit
contimio fit beatus. adiutorium ẽ enim
non solum sine quo non fit. uerũ etiam
quo fit propter quod datur/ quapropter

Expanded text:
morte morieris ? aut, Non potuit bonum morte morieris ? aut, Non potuit bonum deserere, cum hoc peccando deseruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat, posse non peccare; novissima erit multo major, non posse peccare: prima immortalitas erat, posse non mori; novissima erit multo major, non posse mori: prima erat persequid, quia erunt bona novissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima vel nulla vel parva? 34. Itemque ipsa adjutoria distinguenda sunt. Aliud est adjutorium sine quo aliquid non fit, et aliud est adjutorium quo anam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
o ommino non posset: et acceper̃t
posse si uellet. s non hũit uelle qͦ poss.
nam si hũisset perseuerasset. Posset
enĩ etiam perseuerare si uelłet. quod
quod tunc ita liberum erat ut ẜene
uelle posset et male. Quid erit autẽ
liberius libero arbitrio. quando non
potuerit seruire peccato. que futura
erat et homini sicut facta ẽ. et ange¬
lis sanccis merces non sine meritis.
nunc autem per peccatum ꝑdito bo¬
no merito in his qui liberantur sc̃m ẽ
donun gr̃e: que merces meriti futura
erat. Quapropter bina ista quid inter
se differant diligenter et uigilanter
intuendum ẽ. Posse non peccare. et ñ
posse peccare. posse non mori. et nõ pos¬
se mori. bonũ posse nõ deserere. et bo¬
num non posse deserere. Potuit enim
non peccare pͥmus homo.: potuit ñ mori
potuit bonum non deserere. Nlumquid
dicturi sumus non potuit peccare. qui
tale hẽbat liberum arbitrium. aut nõ
potuit mori. cui dictum ẽ si pecoau̾is

Expanded text:
id omnino non posset: et acceperat id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare si vellet: quod quod tunc ita liberum erat, ut et bene velle posset et male. Quid erit autem liberius libero arbitrio, quando non poterit servire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, merces meriti? Nunc autem per peccatum perdito bono merito, in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. CAPUT XII. 33. Quapropter, bina ista quid inter se differant, diligenter et vigilanter intuendum est; posse non peccare, et non posse peccare, posse non mori, et non posse mori, bonum posse non deserere, et bonum non posse deserere. Potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. Numquid dicturi sumus, Non potuit peccare, qui tale habebat liberum arbitrium? aut, Non potuit mori, cui dictum est, Si peccaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
se in illa ẽẽ mansuros. Si autẽ hoc ad¬
uitoriũ uel angeło ues homini cum
primum facti funt defuisset. qm nõ
tasis natum facta erat ut sine dĩno
ãdiutorio posset manere si uellet. nõ
utiq sua culꝑa cecidisset: adiutoriũ
quippe defuisset sine quo permanere
non possent. Nunc autem quib deest
tałe ãdiutorium iam pena peccati ẽ.
Quib autem datur secundum gr̃am
datur non secundum debitum: et tã¬
to amplius datur per ihm̃ xp̃m dñm
solum assit sine quo permanere nõ
possumus etiam si uelimꝰ. uerũ etiã
tantum ac tale sit ut uelimus. fit
quippe in nobis per hanc dei gr̾̃am in
bonorecipiendo et perseueranter te¬
nendo non solum posse quod uolumus.
uerũ etiam uelle quod possumꝰ quod
nõ fuit in homine pͥmo. unum enim
hoꝵ in illo fuit: alcerum nõ fuit. nãq
ut reciperet bonum gr̃a non egebat. qr
nondum perdident. Ut autem in eo
ꝑmaneret egebat adiuitorio grẽ. sine qͦ

Expanded text:
se in illa esse mansuros. Si autem hoc adse in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo vel homini, cum primum facti sunt, defuisset; quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non secundum debitum; et tanto amplius datur per Jesum Christum solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
necet. s hoc ãduitorium si uelset dese¬
reret. Hec autẽ tanto maior ẽ. ut parũ
sit homini per illam reparare ꝑditã
sibertatem: parum sit demq nõ posse
sine ilła uel apprehendere bomum uel
permanere in bonis si uelit. insieciãi
officiatur ut uelit. Tunc ergõ dedeuit
honimi deus ẜonam bosuntatẽ. In il¬
la quippe eũ fecerat qui fecerat homi¬
nem rectum. dẽderat adiutoriũ sine
quo in ea non posset ꝑmanere si uel¬
let. Et autem uellet in eius libero re¬
liquit arbitrio. Posset ergo ꝑmanere
si uesłet: quia non deerat adiutoriũ
per quod posset. et sine quo nõ posset
perseueranter ẜonim tenere quõd
uelłet.Sed quia noluit ꝑmanere
profecto eius ẽ culpa cuiꝰ meritum
fuisset si permanere uoluisset. ficut
fecerunt angeli sancti qui cadentib
terunt ip̃i. et huius mansionis de¬
bitum mercedem recipere meruerũt.
tuntam scisicet beatitũdinis plenitu¬
dinem qua eis certissimum sit semꝑ

Expanded text:
neret, sed hoc adjutorium si vellet deseneret, sed hoc adjutorium si vellet desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam libertatem, parum sit denique non posse sine illa vel apprehendere bonum, vel permanere in bono si velit, nisi etiam efficiatur ut velit. 32. Tunc ergo dederat homini Deus bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat qui fecerat rectum: dederat adjutorium, sine quo in ea non posset permanere si vellet; ut autem vellet, in ejus libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si vellet: quia non deerat adjutorium per quod posset, et sine quo non posset perseveranter bonum tenere quod vellet. Sed quia noluit permanere, profecto ejus culpa est, cujus meritum fuisset, si permanere voluisset: sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibusterunt ipsi, et hujus permansionis debitam mercedem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium deserere posset. Nec ip̃m
ergo deus ẽẽ uoluit sine sua gr̃a quẽ
reliquit in eius libero arbitrio. qm
liberum arbitrium ad malũ sufficit
ad ẜomim autem parũ ẽ nͥ adiuuet
ab ommpotenti bono quod adiucoriũ
si homo ille per liberum nõ deseruiss
arbitrium semper ẽet bonus: sẽd de¬
seruit et desertus ẽ. Tale quippe enit
ãduitorium quõd desereret cum uesset:
et in quo ꝑmaneret si uellet. nõ quo
fieret ut uellet. hec est prima gẽti
que data ẽ pͥmo adam. ẜ hanc potẽ¬
tiorem dedit in sccuñdo ãdam. Pͥmaẽ
enĩ qua fit ut ẜc̃at homo iusticiam si
uelit secunda ergo plus põt quaetiã
fit ut uelit et tantum uelit tantoq
arͣdore disigat. ut carnis uoluntatẽ
contraria concupiscentem uolũtate
spũs uincat. Nec issa quidem put
erut quã demonstrata ẽ etiam potẽ¬
tia liberi arbitrn:. qm̃ sic adiuuicibat᷑
ut sine hoc adiutorio in bono nõ ma¬

Expanded text:
arbitrium deserere posset. Nec ipsum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit sine sua gratia, quam reliquit in ejus libero arbitrio. Quoniam liberum arbitrium ad malum sufficit, ad bonum autem parum est, nisi adjuvetur ab omnipotenti bono. Quod adjutorium si homo ille per liberum non deseruisset arbitrium, semper esset bonus: seseruit et desertus est. Tale quippe erat adjutorium quod desereret cum vellet, et in quo permaneret si vellet, non quo fieret ut vellet. Haec est prima gratia, quae data est primo Adam: sed haec potentior est in secundo Adam. Prima est, qua fit ut habeat homo justitiam si velit: secunda ergo plus potest, qua etiam fit ut velit, et tantum velit tantoque ardore diligat, ut carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat, qua demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non ma
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrabit tibi. quod nascetur ex te
sanctum uocabitur filius dei. Ista na¬
tiuitas profecto gratuita comiuixit
inbnitatem persone hominem deo:
curem uerbo. Istam natiuitatẽ bona
opera secuta sunt: non bona oꝑa me¬
ruerunt. Neq em̃ metuendum erat
ne isto meffabili modo in uinitatem
persone a uerbo deo natura humana
fuscepta ꝑ liberum uoliuitatis pecca¬
ret arbitrium: Cum ip̃a susceptio
talis eẽt ut natura hominis a deo
ita suscepta nullum in se motum
małe uoluntatis admitteret. Per
hunt mẽdiatorem deus ostendit
eos quos eius sanguine rẽdemit fa¬
cere sẽ ex malis deinceps meter nuĩ
bonos: quem sic suscepit ut nũꝙͣ eẽt
malus.n ͨ ex malo factus semꝑ ẽẽt
bonus. Istam gra̾m non hũit homo
pͥmus qua mumquã ẽẽ uesset malꝰ.
ssane hũit in ꝯua si permnanere uel¬
let mumquam malus eẽt. et sine qͣ
etiam cũ sibero arbitrio bomis eẽ nõ
posset: sed eam tamen per siberum

Expanded text:
obumbrabit tibi, quod nascetur ex te obumbrabit tibi, quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Ista nativitas profecto gratuita conjunxit in unitatem personae hominem Deo, carnem Verbo. Istam nativitatem bona opera secuta sunt, non bona opera meruerunt. Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepti, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc mediatorem Deus osteeos quos ejus 144 sanguine redemit facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem sic suscepit, ut nunquam esset malus, nec ex malo factus semper esset bonus. Istam gratiam non habuit homo primus, qua nunquam vellet esse malus: sed sane habuit, in qua si permanere vellet, nunquam malus esset, et sine qua etiam cum libero arbitrio bonus esse non posset, sed eam tamen per liberum
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit susceptione singulariter mi¬
rabili uel mirabiliter singulari. ut
nullis iusticie sue precedentib me¬
ritis filius dei sic eẽt ab initio quo
eẽ homo cepisset. ut ip̃e et uerbum
quod sine mitio ẽ una persona ẽẽt.
lleq eium quisquam tanta rei hiuꝰ
et fidei cecus ẽ ignorantia. ut audeat
dicere quanius de sp̃ũ sc̃o et urrgine
maria filium hominis natũ. per li¬
bctum tamen arbitrium bene uiuen¬
do et sine pc̃co bona oper faciendo me¬
ruisse ut ẽẽt dei filius: resistente e¬
uangesio atq dicente uerbum caro
factum e. nam ubi hoc factumi ẽ misi
sutero ilirgmasi unde fuit mitiũ
honins xp̃i. Itemq uirgine requaẽ¬
to quomõdo fieret quod ei ꝑ angelũ
minciabatur. angelus respondit. dp̃s
quod nascetur ex te sanctum uocabre
filuis dei. Pͥropterea inquit. nõ proꝑtꝰ
opent que nondum nati utiq missa
sunt: s propterea quia spũs sanctus
superuemet inte et uirtus altissum

Expanded text:
suscepit, susceptione singulariter misuscepit, susceptione singulariter mirabili, vel mirabiliter singulari, ut nullis justitiae suae praecedentibus meritis, Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum, quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria Filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resistente Evangelio atque dicente: « Verbum caro factum est . » Nam ubi hoc factum est, nisi in utero virginali, unde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgini requirenti quomodo fieret quod ei per angelum annuntiabatur, angelus respondit: « Spiquod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . » Propterea, inquit, non propter opera quae nondum nati utique nulla sunt, sed propterea quia Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
strum. Qm̃ in eis caro concupiscit
aduersus sp̃m et spũs aduersus car¬
nem: atq in tali certamine laboran¬
tes ac periclitantes dari sibi pugnã¬
di uincendiq uirtutem per xp̃i gra¬
tiam poscunt. ille uero nulla tali
rixa a se ip̃o aduersus se ip̃m tempta¬
tus atq turbatus. iillo beatitudinis
loco sua secũ pace fruebatur. ꝓinde
et si nõ interim latiore. minc uero tñ
potentiore gr̃a indigent isti. Et que
potentior ꝙͣ dei uingenitus filius e¬
qualis patri et coeternus pro eis hõ
factus. et sine suo ullo uel origiali
uel proprio peccato ab hominib pecca¬
toribus crucifixus. qui ꝙͣuis die t̾cio
resurrerit mumquam moriturꝰ ul¬
terius. ꝑtulit tamen pro mortalib
mortem qui mortius prestitit uitã
Ut redempti eius sangume tanto ac
tali pignore accepto dicerent. si deus
pro nobis quis contra nos. qui ꝓpͥo¬
tradidit eum. quomodo non et cum
isso omnia nobis donauit. Deus
ergo naturam nrũm id ẽ animam
tutionalem caruemqz hominis xp̃s

Expanded text:
strum . Quoniam in eis caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem , atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille vero nulla tali rixa de se ipso adversus se ipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccatoribus crucifixus? Qui quamvis die tertio resurrexit, nunquam moriturus ulterius; pertulit tamen pro mortalibus mortem, qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui tradidit eum; quomodo non et cum illo omnia nobis donavit? » XIV. Deus naturam nostram, id est, animam rationalem, carnemque hominis Christus
Abbreviated transcription (Latin):
mus abba pater. Nos autẽ clamamus:
sed ille clamare dictus ẽ. qui efficit ut
clamemus.Si ergo clamantem sp̃m
recte dicit scriptura a quo efficitur ut
clamentus. recte etiam uolentem deũ
a quo efficitut ut uelmꝰ. ac per hoc
quia et corripiendo nichil aliũd de¬
benus agere nisi ut ab ista pace que
ẽ ãd deum non recẽdatur.aut ad eã
qui iecessent reuertatur. nos agamꝰ
sine desperatione quod agimus. si filiꝰ
pacis est quem corripimꝰ requiescet
super eum par im. smautẽ. ad nos
reuertetur. Quannus itaq etiã dũ
quorodam fides fubuertit᷑ firmum¬

Expanded text:
mus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, mus, Abba, Pater . Nos ergo clamamus, sed ille clamare dictus est, qui efficit ut clamemus. Si ergo clamantem Spiritum recte dixit Scriptura, a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis est quem corripimus, requiescet super eum pax nostra: sin autem, ad nos revertetur. 48. Quamvis itaque etiam dum quorumdam fides
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit inquit filius pacis. requiescet
suꝑ illam domum pax ur̃. Iã ergo
et antequam illi amnunciaretur hec
par: filius pacis ibi erat. sicut eũ no¬
uerat acq prescierat. nõ euãgelista
sed deus. Ad nos ergo qui nescimus
quistiam sie filius pacis. aut nõ sic:
percinet nullum exceptum fac̾e̾. nul¬
lumqz discernere. seduelle onmes sal¬
uos fieri quib predicamꝰ hãc pacem.
lleq enim metuendum ẽ. ne ꝑdamꝰ
eam si ille cui predicamꝰ non ẽ filius
pacis ignorantibus nobis. ad nos
enĩ reuertetur.id ẽ nobis ꝓderit ista
prẽdicatio nõ et illis. Si autẽ super
eum pax prẽdicata requieuerit.⁊ no¬
bis et illi. quia ergo nos qui salui
futuri sint nescientes ommes quib
predicamus hanc pacem saluos fieri
uessẽ deus iubet. et ip̃e hoc in nobis
misit sp̃m filii sui clamantem abba
pater id ẽ nos clamare facientẽ. De
ip̃o quippe spũ alio loco dicit. Accepimꝰ
spm̃ ad optionis filioꝵ in quo clama¬

Expanded text:
fuerit, inquit, filius pacis, requiescet fuerit, inquit, filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super eum pax praedicata requieverit, et nobis, et illi. 47. Quia ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis misit Spiritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clama
Abbreviated transcription (Latin):
uaseannis. ad hoc conamur adduc̾e:
ut iustificati ex fide pacem habeant
ad deum quam predicabat aplũs etiã
cum dicebat. pro xp̃o ergo legatione
fungimur. tanquam exortante per
nos obsecramus pro xp̃o reconciliari
deo. ꝯrud ẽ enim ei reconciliari infi
pacem ad illum hẽre. propcer quam
pacem etiam ip̃e dñs ihũs dixit disci¬
pulis suis. In quanicũq domum in¬
tinueritis. primum dicite pax huic
domui. et si ibi fuẽtit pacis filius. re
quiescet super eitm pax urũ: sinaũt.
ad uos reuertetur. hanc euangelizãt
pacem de quibus predictum ẽ. ꝙͣ spe¬
ciosi pẽdes eoꝵ qui annunciãt pacẽ.
qui annuniciant bona. Nobis quidem
tunc incipit ẽe quisq filius pacis cũ
obẽdierit et crediderit huic euangelio: et
ex fide iustificatus pacem ad deum
hẽre ceperit: secundum predestinatio¬
nem autem dei iam filius pacis erat.
Neq eiũ dictum ẽ. super quẽ requieue¬
rit pax nr̃a fiet filius pacis: sed ubi

Expanded text:
valeamus, ad hoc conamur addudere, valeamus, ad hoc conamur addudere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum : quam praedicabat etiam Apostolus, cum dicebat, Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo, reconciliari Deo . Quid est enim ei reconciliari, nisi pacem ad illum habere? Propter quam pacem etiam ipse Dominus Jesus dixit discipulis suis: In quamcumque domum intraveritis, primum dicite, Pax huic doquiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Deum habere coeperit: secundum autem praedestinationem Dei, jam filius pacis erat. Neque enim dictum est, Super quem requieverit pax vestra, fiet filius pacis: sed, Si ibi
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis uel minorib ues amplioris
quia et ip̃a que dampnatio nominat
quã facit ep̃ale iudicium qua pena ĩ
ecaa milła maior ẽ. potest si deue ar¬
luerit in correptionem saluberrimam
cẽdere atq proficere. Neq emĩ scumus
quid contingat sequentidie. aut ante
finẽ uite huius aliquis desperandus
ẽ aut contrũdici deo potest ne recipi¬
at et dec penitentiam. et accepto sacri¬
ficio sp̃us contribulati cordrꝙ cori¬
trti a rratu quanus iuste dampna¬
tioms absoluat dampnatumq ip̃e ñ
dampnet. Pastoralis tamen ncc̃itas
habet ne in plures serpant dira conta¬
gia. sepanire ab ouibus sanis morbi¬
dam abillo cui nichil ẽ impossibrle
ip̃a forsitan separatione sanandam
Nescientes enim quis pertineat ad
predestinatoro mimerum. quis non
pertineat. sic affici debemus caritatis
affectu. ut omnes uelimus saluos fie¬
ri. Hoc quippe fit cum singulos quos¬
qr ut occurrerint cum quib ĩd agere

Expanded text:
diversis, vel minoribus, vel amplioribus. diversis, vel minoribus, vel amplioribus. Quia et ipsa quae damnatio nominatur, quam facit episcopale judicium, qua poena in Ecclesia nulla major est, potest, si Deus voluerit, in correptionem saluberrimam cedere atque proficere. Neque enim scimus quid cofinem vite huius de aliquo desperandum est? Aut contradici Deo potest ne respiciat, et det penitentiam, et, accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti, a reato quamvis iuste dampnanis absolvat, dampnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque, ut occurrerint cum quibus id agere
Abbreviated transcription (Latin):
tum onmnes hi uiri beslatoree dirigen¬
tes aciem corde pacifico uenerũt m er¬
bron ut constituerent dauid suꝑ oẽm
isrneł. sua uoluntate utiq isti corsti¬
tuerunt regem diuid. quis nõ uideat.
quis hoc neget. Non enim hoc ñ ex aĩo
cifico. et tamen hoc in eis egit qui ĩ cor¬
dibus hominum quod uoluerit operat.
propter quod premisit scripturu. Etam¬
bulabut dauid proficiens et magiifica¬
batur. et dñs onmpotens erat cũ illor
Ac per hoc dñs onimpotens qui erat cum
illo adduxit istos ut eũ regem ꝯsticu̾ent.
Et quomodo adduxit. mimquid corpo¬
mlibus ulsis uincusis assigauit: Intꝰ
egit. corda tenuit. corda mouit. eosꝙ
uoluntatib eoꝵ quas ip̃e in illis ope¬
rtus ẽtraxit. Si ergo cum uolucrit
reges in terra deus constituere magie
habet in potestate uoluntates hor
ꝙ̃ ip̃i fuas. quis alius facit ut salubris
sit correptio: et fiat i correpti corde
tate uenientibus pro cuspaꝵ diu̾sitate

Expanded text:
tura: Omnes hi viri bellatores, dirigentura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hoc non ex animcifico: et tamen hoc in eis egit, qui in cordibus hominum quod voluerit operatur. Propter quod praemisit Scriptura, Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus omnipotens erat cum illo. Ac per hoc Dominus omnipotens qui erat cum illo, adduxit istos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde itate venientibus, pro culparum diversitate
Abbreviated transcription (Latin):
mum suam in gaba. Et abierũt potẽtes
quoꝵ tetigis dominus corda cum saule.
et fiłii pestileptes dixerunt. nũ salua¬
Bit nos hic et honorauerũt eũ. et non ob¬
tuserunt ei muniem. Num quid aliqus
dicturus ẽ. non iturum fuissẽ cũ saule
quemꝙͣ eoꝵ quor tetigit corda donunꝰ
ut irrit cum illo si nolset. aut isse aliquẽ
pestisentium quoꝵ ut hoc facerẽt cordo
non tetigit. Item de dauid quem dominꝰ
in regnum sium successu ꝓsperiois
constituit ita segitur. Et ambulabat
duid proficiens et magnificabatur.⁊
dñs erat cum isso. hoc cum premissum
fuisset paulo post dictum ẽ. et spũs mi
sumuis dauid et tecum futuri fili iesse.
par par tibi. et par ãdiutoribrs tius:
quia auxisiatus est tibi deus. Nũquid
isto posset aduersari uoluntati dei. et
non potius eius facere uoluntatẽ qui
in eius corde operatus ẽ per sp̃m sc̃m
quo mñdutus ẽ. ut hoc uellet diceret ⁊¬
faceret. Item paulo post ait eadem scerp¬

Expanded text:
mum suam in Gabaa; et abierunt potentes mum suam in Gabaa; et abierunt potentes quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum Saül, quemquam eorum, quorum tetigit corda Dominus ut irent cum illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat cum illo . Hoc cum praemissum fuisset, paulo post dictum est: Et Spiritus sumus, o David, et tecum futuri, fili Jesse. Pax, pax tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntati Dei, et non potius ejus facere voluntatem, qui in ejus corde operatus est per Spiritum suum quo indutus est, ut hoc vellet, diceret, et faceret? Item paulo post ait eadem Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
etiamꝰ tum multis persecictorib suie.
sid placebat omni generi hominum qͦd
op̃i congregabat eccͣa fiue iam intus po¬
sitis siue itrõducendis in ec. Nlon ẽ
itaq dubitandum uoluntati dei quit
ceso et in terra omnia ꝯuecumq uoluis
ferit. et qui etiam illa que futura sint
fecit humanas uosintates nõ possore¬
sistere quomimis faciat ip̃e quod uult
quandoꝯiudem etiam de ip̃is hominum
uoluntatibris quod uult cum uult faciat.
nisi forte ut ex multis aliqua ꝯmemorẽ
quando deus uoluit sauli regnum dare.
sic erat in potestate isinelitar subde le
memorato uiro siue non subdere. Suõd
utiq in coꝵ erat positum uoluntate. uit
ctiam deo uellent resistere: qui tamen
hoc non fecit nͥ per ip̃oꝵ hominum uolũ¬
tates. sirie dubio hẽns humanoꝵ cordiũ
quo psaceret icsiandoꝵ ommpotentis¬
simam potestatem. Sic emm scriptĩ ẽ
et dimsit samuel populum et abiit unꝰ¬
quisq in locum sium et saulabnt ẽde¬

Expanded text:
etiam tam multis persecutoribus suis? etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit, nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium quo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Samuel populum, et abiit unusquisque in locum suum; et Saül abiit in do
Abbreviated transcription (Latin):
reuertuntur. quis operatur in cordib
eoꝵ salutem: nisi ille qui quolibet plã¬
tante et rigante. et quolibet in agris
ues arẜusculis operante dat increm̃tũ
hominum refistit arbitrium. sic enĩ
nec superet potestatem. etiam de his
enim qui faciunt quod non uult. fa¬
ait ip̃e quod uult. Et quod scriptum ẽ.
q̃d̾ ommes homines uult saluos fieri n
tamen omnes salui fiunt: multis quidẽ
modis intelligi potest. ex quib ĩ aliis
opusculis nr̃is asiqua commemoraui¬
mus. sed hic unum dicam. Ita dictum ẽ.
omes homines uult saluos fieri. ut ĩ¬
telligantur. Oumes predestinati. quia
omme genus hominum in eis sicut dc̃m
ẽ phariseis. decimatis omne holus. uibi
non ẽ intesligeñdum nͥ onme quõd ha¬
bebant. neq enim omne hosus ꝯuod e¬
rat in toto terraꝵ orbẽ decimabãt. De¬
cundum istum locutionie modũ dc̃m ẽ.
situt et ego ommibus per omma plaçeo.
Numquidemmn qui hoc dirit placebat

Expanded text:
revertuntur, quis operatur in cordibus revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum hominum resistit arbitrium? Sic enim nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat
Abbreviated transcription (Latin):
beratum. liberum iusticie. peccati autẽ
seruum. quo uoluuntur per diuersas
noxias cupiditates a sii magis alii mi¬
nus. sed omes mali. et pro ip̃a diu̾sita¬
te diuersis suppliciis iudicandi. Aut gra¬
tiam dei suscipiunt sed temporales sunt.
nec perseuerant. deserunt et deserunt.
dimissi enim sunt libero arbitrio. non ac¬
corripi quando peccant. Nec de ip̃a cor
nec de gritia contra correptionem. quia
et peccatis iusta pena debetur: et ad ip̃am
pertinet iusta correptio. que medicinali¬
ter adhibetur etiam si salus egrotantis
incertr est. ut si is qui corripitur ad pre¬
destinatoꝵ numerum pertinet sit ei cor¬
reptio salubre mẽdicamentum: si autẽ
non pertinet. sit ei correptio penale tor¬
mentum. Sub isto ergo incerto ex cari¬
tate ãdhibenda ẽ.cuius exitus ignorat᷑.
et pro illo cui adhibetur orandum ẽ ut
sanetur. Cum autem homines ꝑ correp¬
tionem in uiam iusticie seu ueniũt seu

Expanded text:
beratum; liberum justitiae, peccati autem beratum; liberum justitiae, peccati autem servum, quo volvuntur per diversas noxias cupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accorripi quando peccant, nec de ipsa corrnec de gratia contra correptionem: quia et peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibetur, orandum est ut sanetur. Cum autem homines per correptionem in viam justitiae seu veniunt seu
Abbreviated transcription (Latin):
braro et transferretur in regnum filii
caritatis dei. Uerumptamen quia ⁊ ip̃a
uita eterna quam certum ẽ bonis oꝑib
confitendum ẽ ĩdeo gr̃am uitã eternam
uocari. quia his meritis redditur que
gratia contusit homini. Recte quippe ip̃a
intessigitur gña que in euangesio segit᷑.
grãm pro gratia ĩd ẽ pro eis meritis que
contulit gratia. Hi uero qui nõ ꝑtinent
ad hunc predestinatoro numerum quos
dei gratia siue nondum hẽntes ussum
liberum sue uoluntatis arbitrium. siue
cum arbitrio uoluntatis. Ideo u̾o libero
quia per ip̃am gr̃am liberato perducit ad
regitum. Hi ergo qui non pertinent ad
istum certissimum et felicissimũ numerũ.
pro meritis iustissime iudicantur. Aut
em̃ iacent sub peccato quod originaliter
generatione traxerunt. et cum isso here¬
ditario debito hinc exeunt quod non ẽ
regeneratione dimissum. aut per libe¬
rum arbitrium alia insuper addiderũt.
arbitrium inquam liberum. sed non li¬

Expanded text:
brarum, et transferretur in regnum Filii brarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Recte quippe ipsa intelligitur quae in Evangelio legitur, Gratia pro gratia , id est, pro his meritis quae contulit gratia. 42. Hi vero qui non pertinent ad hunc praedestinatorum numerum, quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent ad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum; aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt: arbitrium, inquam, liberum, sed non li
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a ilłi qui non fecit m̃am ubi osten¬
dit etiam m ilło uidicio in quo iusti co¬
ronantur miustiq damꝑnantur. ali
propter quod etiam mater machabeoꝵ¬
filio suo dicit. ut in illa miseratione cum
fratribus te recipram.Cum enĩ rex iustͦ
sicut scriptum ẽ sederit in throno. nõ ad¬
uersabrtur ante eum omne malum: quis
gloriabitur castum se hẽre cor. aut quis
gloriabitur mundum se ẽe a pc̃co: Ac
per hoc etiam ibi dei mĩa nccͣia est. qua
fiat beatus cui non imputauit dñs pec¬
catum. Sed quoniam bonoꝵ opero me¬
ritis iusto iudicio etiam ip̃a mĩa tribue¬
tur. Cum enim dicitur. iudiciũ sine mĩa
illi qui non fecit mĩam. manifestatur
in his in quibus inueniuntur bona oꝑa
etiam ip̃am mĩam meritis bonoꝵ opero
rẽddi. Non sic ẽ nunc. quando non solum
hominem ut liberetur a malis. et que
fecit. et que facturus fuerat nͥ dei gr̃a
regeneraretur: et que passurus fuerit
meternum nͥ erueretur a potestate tene¬

Expanded text:
a illi qui non fecit misericordiam : ubi ostendit etiam in illo judicio, in quo justi coronantur, injustique damnantur, alioPropter quod etiam mater Machabaeofilio suo dicit, Ut in illa miseratione cum fratribus te recipiam . Cum enim rex justus, sicut scriptum est, sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Ac per hoc etiam ibi Dei misericordia necessaria est, qua fit beatus, cui non imputavit Dominus peccatum . Sed tunc pro bonorum operum meritis justo judicio etiam ipsa misericordia tribuetur. Cum enim dicitur, Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam; manifestatur in his in quibus inveniuntur bona operetiam ipsam misericordiam meritis bonorum operum reddi. Non sic est nunc, quando non solum praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tene
Abbreviated transcription (Latin):
tificatione purgati: non aliquanti si¬
ait sub lege prius fuerant. s omnes
in prophetis et sacerdotibus ungunt᷑
et regibus. Cuius unitionis quales ẽẽ
debeamus admonemur exemplo. ut
quibus tam sancta est unctio sit nõĩs
et nomen. Quod nomen ille frustra sor¬
titur: qui xp̃m minime imitat᷑. Quĩd
emm tibi prodest uocari ꝯuõd non es.
et nomen usurpare alienum. Sed si
xp̃ianum te ẽẽ delectat. que xp̃i sunt
gere: et merito tibi xp̃iamim nomẽ
assume. At sorsitan non ẽẽ sed uocari
defideras. hoc satis fedum et miserũ
est: te uesse uocari quõd non sib. Nemo

Expanded text:
tificatione purgati, non aliquanti, sitificatione purgati, non aliquanti, sicut sub Lege prius fuerat, sed omnes in prophetis et sacerdotibus unguuntur et regibus. Cujus unctionis quales esse debeamus admonemur exemplo, ut in quibus tam sancta est unctio, sit non miet nomen: quod nomen ille frustra sortitur, qui Christum minime imitatur. Quid enim tibi prodest vocari quod non es, et nomen tibi usurpare alienum? Sed si Christianum te esse delectat, quae Christi sunt gere, et merito tibi Christiani nomen assume. Aut forsitan non esse, sed vocari desideras? Hoc satis foedum et miserum est, te velle vocari quod non sis. Nemo