comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter quos uecc̾es in cluditis. Intel¬
lite in qmͣ nolite. malũ ⁊ auax
ẽ exꝑtus sum. in ħ ip̃o sum. sũ
ciatꝰ uexabunt puienda̾ aĩam meã
te iuiste angetur reus dei int̾ma¬
ł ⁊ penis nimis malus int̾ niiis
malum ⁊ nimis malũ. Iuste fit
recc̾e fit iuste uidex mens. S utiq
tu es ip̃e dens ⁊ doꝰ ⁊ c̾ator meus
ẽolle gͦ c̾ator tolle tm̃ malum
malis. Seruũ tuum. si gaudet
fateri te dm̃n suũ. ꝑce deus ꝑte
pcc̃ori tuo si non des ꝑat deboni¬
tate tua. Nam ⁊ si iudicem sic me
nequius illo pͥmo pcc̃ore deliqͥs¬
se uon odi te ut ille. nec detestor
bonitatẽ tuam. Rariona g ͦ ꝑm̾
ita magni bap̃te tui renona mine
lacram̃tum. Dona pecenti ꝙ donas¬
ti nescienti. Reforma faciem qmͣ
fedam testatira in nocenciam qmͣ
molaui. qui abstulisti pcc̃a que
attuli nascendo. tolle pcc̃a que cõ¬
traxi uiuendo. Tolle qui tollis pcc̃a
mundi. qr ista sunt pcc̃a mũdi.

Expanded text:
tra quos vectes vos includitis? Inteltra quos vectes vos includitis? Intellite, inquam, nolite. Vere malum expertus sum; in hoc ipso sum. Aut ciatus vexabunt puniendam animam meam. rte juste angitur reus Dei inter malum et pejus; nimis malus, inter nimis malum, et nimis pejus. Juste fit, recte fit, juste judex meus; sed utique tu es ipse Deus et Dominus et Creator meus. Tolle ergo, Creator, tolle tantum malum malis servum tuum, si gaudet fateri te Dominum suum. Parce, Deus, parce peccatori tuo, si non desperat de bonitate tua; nam etsi judicem sic me nequius illo primo peccatore deliquisse, non odi te ut ille, nec detestor bonitatem tuam. Renova ergo per merita magni baptistae tui, renova in me sacramentum. Dona petenti quod donasti nescienti. Reforma faciem quam foedavi, restaura innocentiam quam violavi. Qui abstulisti peccata quae attuli nascendo, tolle peccata quae contraxi vivendo. Tolle, qui tollis peccata mundi, quia ista sunt peccata mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
non est exconsosone s exdampna¬
cione. Ne gͦ sineuiam rugitu cor¬
dis tui. tosłes horrorẽ int̾ioris nultꝰ
tui. Qr gͦ fug̾e te non potes. ul
ecce penis. si non aspicio me nam
ego met fallo me. om̃is grauis an¬
gustia si me inspicio non tollome¬
ip̃m si non inspicio me ip̃m. Si
me considero t̾ret me facies mea
si non considero fallit me damp¬
nacio mea. Si me uideo horror
ẽ intolłabilis si not indeo mors
inde malum undiq. S minis ma¬
ł hinc nimis peiꝰ inde ut uiiuis ma¬
ł undiq. Nunis eĩ miser quẽ tor¬
quet conscĩa sua qmͣ fug̾e non põt
nimis miserior quem exspectat᷑
dampnacio quem intare non põt
nmis infelix qui ip̃e sib est hor¬
ribilis minis in felicior cui mors
ert et̾na sensibilis. Nims erũp¬
tate horrores nimis erũpnosior
quem torquebunt ec̾m ꝓ sua in¬
iquitate dolores. malũ ħ ⁊malisi
faciles aditus qmͣ difficiles exit̾
hẽtis. pcc̃ores quõ nos inducitis ĩ¬

Expanded text:
non est ex consolatione, sed ex damnanon est ex consolatione, sed ex damnatione. Ne ergo sine inani rugitu cordis tui toleres horrorem interioris vultus tui. Quia ergo fugere te non potes, vel ecce pejus, si non aspicio me; nam egomet fallo me. O nimis gravis angustia! si me inspicio, non tolero meipsum; si non inspicio, nescio meipsum. Si me considero, terret me facies mea; si non considero, fallit me damnatio mea. Si me video, horror est intolerabilis; si non video, mors inde; malum undique. Sed nimis malum hinc, nimis pejus inde, et nimis malum undique. Nimis enim miser, quem torquet conscientia sua quam fugere non potest. Nimis miserior quem exspectat damnatio sua, quam vitare non potest. Nimis infelix qui ipse sibi est horribilis. Nimis infelicior, cui mors erit aeterna sensibilis. Nimis aerumtate horrores. Nimis aerumnosior, quem torquebunt aeterni pro sua iniquitate dolores. Malum hoc, et malfaciles aditus, quam difficiles exitus habetis! Peccatores, quo vos inducitis? In
Abbreviated transcription (Latin):
enis mtacõm cunus sic horreo
nomen. Ille sponte cecidit egono¬
lens sordui. S illa nuilla p̾cedẽte
delicc̃i iuncc̃a sr̃biens peccanit
ego usa eus pena contc̃pnens
As pcc̃m ꝑperam. Ille semel mnin¬
nocencia constitutus ego restitu¬
tus. Ille contra eum qui se fecit¬
Ille dereliquit deum ꝑmitcentẽ
ego fugi dm̃ ꝓ seqñtem. Ille ꝑstat
in malicia deo repbante ego ura
lam cuccurri deb̃ renotante ille
bi tanta malicie in cessit ĩ mani¬
tas. Ecce cuus ymaginis hor¬
rebam horrorem in multis aspi¬
cio me horribiliorem. fuge fuge
tu horribilis. nescio que sub̃̾a. fuge
te ip̃am exc̾ita a te ip̃a. S ue fu¬
g̾e te non potes. Ne gͦ aspicias te
qr non tolleras te. Nam si te tol¬
letare potes sũ doloris horrore h
ip̃m ne to leres qi tollerare potes.
qnͣto .n. ħ potes. tanto pͥmo pcc̃orisi¬
milior ⁊ deo es intollerabilior. Nõ
.n. ẽ fortitudo s mortis hẽtudo. Nõ
ẽ sanitas s obdurata unquitas.

Expanded text:
ejus imitationem, cujus sic horreo ejus imitationem, cujus sic horreo nomen? Ille sponte cecidit, ego volens sordui. Sed ille, nulla praecedente delicti vindicta, superbiens peccavit; ego, visa ejus poena, contemnens ad peccatum properavi. Ille semel in innocentia constitutus, ego restitutus; ille contra eum, qui se fecitille dereliquit Deum promittentem, ego fugi Deum prosequentem; ille perstat in malitia Deo reprobante, ego in illam cucurri Deo revocante; ille bi tanta malitiae incessit immanitas! Ecce cujus imaginis horrebam horrorem, in multis aspicio me horribiliorem. Fuge, fuge, tu, horribilis nescio quae substantia, fuge teipsam exterrita a teipsa. Sed, vae, fugere te non potes. Ne ergo aspicias te, quia non toleras te. Nam si tolerare potes sine doloris horrore, hoc ipsum ne toleres, quia tolerare potes. Quanto enim hoc potes, tanto primo peccatori similior, et Deo es intolerabilior. Non enim est fortitudo, sed mentis hebetudo , non est sanitas, sed obdurata iniquitas;
Abbreviated transcription (Latin):
feci. Inpcc̾ã eram ꝯceptꝰ ⁊ natus ħ
abliusti me s scĩficasti me ⁊ ego pe
natus nunc sũ inspontaneis nolu¬
tatus. In illis nesciens conceptus
istis uolens plenus ⁊ oꝑtus. Exillis
misericorditer a te educc̾us. ml
misere ame induccus ab illis pre
redemptus. in istis ipie pemptus
Banau̾as pie deus aĩam apantibꝰ
nulneratam ego inpis interfeci
sanatam. Exn̾as miseticors dñe ne¬
tustis panins origmalis pcc̃ĩ ⁊ in¬
durrat me neste innocencie ꝓmit¬
tens alt̾am incorruptibilitatis.
⁊ ego illa reiect̃a qmͣ dedisti oꝑu me
sordib nequicie mee. Illa despecca
qmͣ ꝓmisisti. plus elegi dolores et̾¬
ne miserie. filium ire tue fecisti si¬
liũ gr̾e tue ⁊ ego illam contẽpta
feci me filium odii tui Reformas
ginem. heu heu cuins. Cnuismi¬
ser ⁊ demens homũcio. cuius yma¬
ginem sr̃ inp̾sisti sr̃ ymaginem
dei. Ocur non ul ui d facere qõ
sic expanesco dr̃e. o cut non odio

Expanded text:
feci? In peccatis eram conceptus et natus; sed feci? In peccatis eram conceptus et natus; sed abluisti me, sed sanctificasti me, enatus, nunc sum in spontaneis volutatus; in illis nesciens conceptus, istis volens plenus et opertus; ex illis misericorditer a te eductus, in haec misere a me inductus; ab illis pie redemptus, in istis impie peremptus. Sanaveras, pie Deus, animam a parentibus vulneratam, ego impius interfeci sanatam. Exueras, misericors Domine, vetustis pannis originalis peccati, et indueras me veste innocentiae, promittens alteram incorruptibilitatis, et ego, illa rejecta quam dedisti, operui me sordibus nequitiae; illa despecta quam promisisti plus elegi dolores aeternae miseriae. Filium irae tuae fecisti filium gratiae tuae; et ego, illa contempta, feci me filium odi tui. Reformasginem. Heu, heu! cujus? Cujus, miser et demens homuncio, cujus imaginem superimpressi super imaginem Dei? O cur vel non puduit facere quod sic expavesco dicere? O cur non odi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ioħes tu ille ioħes qui dm̃
baptitati. tu prius abarchã¬
gło landatus qm̃ genitus aptẽ
prius plenus deo qmͣ natus exma¬
tre. pͥus noscens deum qmͣ notus
inmundo. tu aut̃ monstͣt mr̃i gra¬
uidam mr̃em dei qmͣ gramda mi̾¬
ad te tam magnũ tam scñ. tam
beatum ad te uenit sceło sus . uer¬
mis etumpnosus homũcio. iam e¬
mortuo sensu. uix se doleus. s mor¬
tua aĩa sibi nimis dolendus pcc̃or
ad te tam magne amice dei ualde
timens nenit dubus de salute sua
qr c̾tus de magna culpa sua s ꝑ
pot̾es ap̃ deum qmͣ dełe scelera
mea ad te egͦꝰ dñe qmͣ gr̾a fecit
tam amicum dei ad te fugit an¬
xius ꝙ̃ inquitas fecit tam reum
dei. ad te quem tam beatum fecit
gͣ. ego quem tam miserum fecit
uequicia. u̾c dñe fateor iniquitas
mea me fecit talem. s te talem
non tu. s gr̃a dei tecum. mem̃to gͦ
dñe ut sicut gr̾a dei te sic sublima
pa sua sic hũilianit. heu me qua¬
lem me fccisti. ⁊ qualem me tr̾mm

Expanded text:
te Joannes, tu ille Joannes, qui Deum baptizasti, tu prius ab archangelo laudatus quam genitus a patre; prius plenus Deo quam ex matre; prius noscens Deum, quam notus in mundo, tu ante monstrans matri gravidam Matrem Dei, quam gravida ma tam magnum, tam sanctum, tam beatum, ad te venit scelerosus vermis, aerumnosus homuncio, jam emortuo sensu vix se dolens, sed mortua anima sibi nimis dolendus peccator. Ad te, tam magne amice Dei, valde timens venit dubius de salute sua, quia certus de magna culpa sua, sed potes apud Deum quam delere scelera mea. Ad te ergo, domine, quem gratia fecit tam amicum Dei, ad te fugit anxius, quem iniquitas fecit tam reum Dei; ad te, quem tam beatum fecit gratia, ego quem tam miserum fecit nequitia. Vere, domine, fateor, iniquitas mea me fecit talem; sed te talem, non tu, sed gratia Dei tecum. Memento ergo, domine, ut sicut gratia Dei te sic sublimavpa sua sic humiliavit . Heu me, qualem me fecisti, et qualem me iterum
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ sc̃s mentis in campo subponit
aliaq dona suo mordine neliid
in edificio sr̃ inponit. prius enĩ¬
mentem metuere facit ne ꝓ pcc̃is

Expanded text:
sanctus mentis in campo supponit, aliaque dona suo in ordine veluti in aedificio superimponit. Prius mentem metuere facit, ne pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
ni cum diabolo torqueatm. De
ti sic metuenti sui ip̃ius aspirat¬
compassionẽ. pieq recolere facit
qmͣ misera erit. si adeo seꝑata. ⁊

Expanded text:
ni cum diabolo torqueatur. Huit pietatem, cum menti sic metuenti sui ipsius aspiratmpassionem, pieque recolere facit quam misera erit si a Deo separata et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ÷ in syria palest me pelagius
a qubdam catholis fratͥb ad ep̃alra ge¬
sta ꝑductus ensq absentib qui de illo
libellum ded̾ant qm̃ ad diem synodi nõ
auditus .÷. ubi eum dogmata ĩp̃a dãp
de libelo legebant᷑ catholicum pronũ¬
tiarunt. S cum ĩmanus nr̃as eadem
gesta uenissent scͥpsi dehus librũ ne
ulo uelud absoluto eadem quo dog¬
mata putarentur iudices approbasse
que ilse nisi dampnass nlło modo ab
eis nͥ dampnat᷑ existet. hic lib̾ sic in¬
cipit. postea ꝗͥm̃ in manus nr̃as. De cor
⁊̃ librũ de correptione donastitaꝵ lib̾¬
ꝓpt̾ cos qui uolebant illos legib impe¬
rialib corrigi. Hic lib̾ sic incipit. lau¬

Expanded text:
in Syria Palaestina, Pelagius a quibusdam catholicis fratribus ad episcopalia Gesta perductus, eisque absentibus qui de illo libellum dederant, quoniam ad diem synodi non auditus est; ubi eum dogmata ipsa damnan eum de libello legebantur, catholicum pronuntiarunt. Sed cum in manus nostras eadem Gesta venissent, scripsi de his librum, ne illo velut absoluto, eadem quoque dogmata putarentur judices approbasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber sic incipit: Posteaquam in manus nostras. CAPUT m librum de correctione Donatistarum propter eos, qui nolebant illos legibus imperialibus corrigi. Hic liber sic incipit: Lau
Abbreviated transcription (Latin):
filu timati et iacobe int̾missis
paululũ q̃ in manib erãt cursĩ
qͥdẽ s ñ medioc̾ iutentõe ꝑ legi.
et uidi hominẽ delo ardentialõ
accensum adu̾sus eos qui cumĩ
pecĩs hũanã uolimtatem debeãt
accusare. nataͣm poꝰ accus antes
hominũ. ꝑ illã se excusare conãt᷑.
Nimis ex arsit adn̾sus hãc pesti
tes: fło q̃ritur de naͣ sua genus
humanũ. hanc ꝓrsus etiã iste sẽ¬
centiam qmuis potuit ingenii
o ne illis potiꝰ suffraget᷑ .qͥ. relũ
tes dĩ iusticiam ⁊ suam uolenteᷤᷤ
constituere. usticie dĩ nõ sunt
subiti. Que sit aũ iustiã dĩ de
qua hic loqͥt᷑. consequt̃ aꝑit ad¬
iungens. Finis enĩ legis xp̃c ad
iusficiam om̃i credenti. Hanc ita¬
q iꝰticiam dĩ ñ inp̃cepto legis qͦ
cimor incucitur. s in adiutorio

Expanded text:
filii, Timasi et Jacobe, intermissis paululum quae in manibus erant, cursim quidem, sed non mediocri intentione perlegi: et vidi hominem zelo ardentissimo accensum adversus eos, qui cum in suis peccatis humanam voluntatem debeant accusare, naturam potius accusantes hominum, per illam se excusare conantur. Nimis exarsit adversus hanc pestiltes: « Falso queritur de natura sua genus humanum » . Hanc prorsus etiam iste sententiam quantis potuit ingenii o ne illis potius suffragetur, qui zelum im dei iustitiae et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quae sit autem iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto legis, quo timor incutitur, sed in adiutorio
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ possant. O fr̃ bonũ ẽ ut me¬
min̾is ce eẽ xp̃anũ. Scedere ista.
fortasse suffecit. S tam̃ q dispu¬
si firmissĩa p̃cedat fides. Neͣc exti¬
posse nigari. s diuinis credentes
iã dicimus nõ eẽ sub̾am. a sb̾a
sb̾a corꝑis si om̃ino abstinetur a
cibo ita langnescit. ita ualitudi¬
nis ĩ equalitate corrũpitur. ita ex¬
hantit mirib. ica lassirudĩe debi¬
litat᷑ et frangit᷑. ut si aliquomͦ ꝑ
duret in uita iux possit ad eum
cibũ renocari. unde abstinendo
uerus rõnał c̾ature cib. a quo ꝑ
mobedientiam recedendo. ⁊ ꝑ
infirmitatẽ nõ ualendo caꝑe qd̾
debuit ⁊ gaud̾e. Andis ꝙ̃ admo¬
dum dicat. ꝑcussũ ẽ sicut fenũ

Expanded text:
re non possunt.s o frater, bonum est, ut memineris te esse christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed quia dispusi firmissima praecedat fides nec existiposse uitiari, sed diuinis credentes iam didicimus non esse substacorporis, si omnino abstineatur a cibo, ita languescit, ita ualetudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret in uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uerus rationalis creaturae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo capere, quo debuit et gaudere, audis quemadmodum dicat: percussum est si
Abbreviated transcription (Latin):
i untate. cũ plenitudo legis non
sit nͥ caritas. et cantas dĩ diffusa
sit in cordib nr̃s. nõ ꝑ nos ipõs
et dicit hominẽ p̃igilare deb̾e
ne ignoret. idõq eẽ cuspandam
ignorantiam.q id honno nescit
negligentia sua. ꝙ adhibita dili¬
gentia scire debiusset. dũ cñ oĩa
potius dispucet qmͣ ut oret. et
dicat. da mͥ mtllcm ut discam
mandata tua. Aliud ẽ ã non
tur expiari. Aliud mellig̾e incel¬
lig̾e̾ uelle. nec posse facere. ꝯtͣ
Utiq hiis om̃ib qui sic petũt.
res. tanca petenda ẽ. diuintꝰ tũ¬

Expanded text:
luntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordibus nostris, non per nos ipsos et dicit, « hominem praevigilare debere ne ignoret; ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit negligentia sua, quod adhibita diligentia scire debuisset: » dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat, Da mihi intellectum ut discam mandata tua . Aliud est enim, non gis videbantur expiari: aliud, intelligere velle, nec posse, et facere contra utique his omnibus qui sic petunt res tanta petenda est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa nocĩa. s iniquitate pccĩ. tã¬
co grauior qnͣto facilius homo
ñ pcc̃aret ꝙ̃ nlła ad huc teneba
infirmitas pena iustissima sub¬
secuta ẽ. ut m̾cedem mutuam
pcc̃i sui in semet ip̃o reciꝑet. a¬
nittens sub se põiti sui corꝑis
quodã mͦ obedientiam. ꝙͣ p̃cipuã
sub dno suo ip̃e contempsãt.
Et ꝙ nunc cum eadem lege pͦ¬
cati nascimur q̃ in menbris nrĩs
repugnat legi mentis. Nem adu̾¬
sus dñm murmurare. neq contͣ
rem manifestissimã disputare.
s ꝓ pena nr̃a illius mĩam q̃re

Expanded text:
essaria. Sed iniquitatem peccati tanto graviorem, quanto facilius homo non peccaret, quem nulla adhuc tenebat infirmitas, poena justissima subsecuta est: ut mercedem mutuam peccati sui in semetipso reciperet, amittens sub se positam sui corporis quodammodo oboedientiam, quam praecipuam sub domino suo ipse contempserat. et quod nunc cum eadem lege peccati nascimur, quae in membris nostris repugnat lege mentis, neque aduersus deum murmurare neque contra rem manifestissimam disputare, sed pro poena nostra illius mise
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam fuit medicinalis quodã
modo. dixat enim in habundan¬
tia sua nõ monebor in et̾num. ⁊
sibi tribuebat qd̃ a dño hẽbat.
Quid enĩ hẽbat qd̾ nõ acceꝑat
te tua prestitisti decori meo uͥtu¬
tẽ. In qua gͦ hũdantia mã dicebã
ñ mouebor. cum hoc mͥ ẽẽt abs¬

Expanded text:
superbiam fuit medicinalis quodam modo. Dixerat enim in abundantia sua, Non movebor in aeternum: et sibi tribuebat quod a Domine habebat. quid enim habebat quod non acceperat? te tua praestitisti deeorimeo uirtutem. in qua ego abundantia mea dicebam: non mouebor, eum hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝓclĩuiores simuis q̃rere poꝰ
quid̃ contͣ respondeamus que
nr̃o obitiunt᷑ errori. qmͣ inten¬
dere qmͣ sint salubria ut care¬
amus errore. Uñ cũ istoͥs non
tã disputatõnib. qmͣ ꝓ eis. sic̃

Expanded text:
nam procliuiores sumus quaerere potius quid contra ca respondeamus, quae nostro obiciuntur errori, quam intendere quam sint salubria, ut eareamus errore. unde cum istis non tam disputationibus quam pro eis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uingit ⁊ dicit. pp̃ea tradidit
illos deus in desidena cordise
dens grauius condempnauit tͣ¬
dens illos in desidenis cordis
illorũ in ĩmũdiciã. Uidite ⁊̃ ex
hac pena que faciant. Ut con¬
cumeliis inquit afficiãt cor¬
pora sua in semet ip̃is. ⁊ q pe¬
na ẽ ista iniquitas. cũ sit ini¬
quitas. euidentiꝰ cõm̃dat dicẽ.
Qͥ ui tnͣsmutauert̃ u̾itatem dĩ

Expanded text:
iungit et dicit: propterea tradidit illos deus i n desideria cordis deus grauius condemnauit tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui transmutanerunt ueritatem dei
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus nõcatem hre peccandi.
qͥb molestuis ex̾citata uita iustoꝵ.
splendidiꝰ enituit. ⁊ eas ꝑ pacien¬
mili confessione fortitudĩe ꝓme¬
es patientia mea. de qua gr̃a ⁊
re omĩno iste nicħ dicit. Immo
⁊̃ uelud sibi ad iusticiam suffi¬
cientem. si sola uolinitas assit
defendendo nataͣm grẽ xp̃i qua
iustificamur aꝑtissime contͣdieͤ.
Tur aut̃ soluto ꝑ grãm pcc̃i re¬
atu. ad ex̾citatõnẽ fidĩ mors cor¬
ꝑis maneat. ꝙͣuis uen̾it de ꝑcc̃o
Iam hoc in illis ad sc̃e memorie
m̾et. Et hoc istorũ disputatõ e¬
uacuare contendit. cũ ab eis ita
nataͣ hũama defendit᷑. ut possit¬
ꝑ liberũ arbitͥum isto p̃cio non
egere. ut a potestate tenebrarũ. ⁊
pͥceps huiꝰ mundi. ⁊ in me nich
inueniet. Et utiq nichil pcc̃i im̃
ut ꝑtin̾et. S ut sciant om̃s inqͥt
q uoluntatẽ prĩs nũ facio. Surgi¬
cessitate pc̃ci. s obedientia ⁊ uo¬
luntate. Sicit nullã malũ boni

Expanded text:
dicamus necessitatem habere peccandi, dicamus necessitatem habere peccandi, quibus molestiis exercitata uita iustorum splendidius enituit et eas per patienmili confessione fortitudinem promees patientia mea. de qua gratia re omnino iste nihil dicit; immo etiam uelut sibi ad iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, defendendo naturam gratiaiustificamur, apertissime contradicit. cur autem soluto per gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei mors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae meret. Et hoc istorum disputatio evacuare contendit, cum ab eis ita natura humana defenditur, ut possit liberum arbitrium isto pretio non egere, ut a potestate tenebrarum et princeps hujus mundi, et in me nihil inveniet: et utique nihil peccati, uut perimeret. Sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgicessitate peccati, sed obedientiae voluntate. 27. Dicit nullum malum boni
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse respondeat. deñ ad ista
nõ cog̾e. s dignos deseri. tm̃ dese̾¬
re. S hoc dicit. u̾issime dicit. des̾¬
ti quippe ut dya luce iusticie. ⁊
ꝑ hoc contenebrati quid pauant
aliud qmͣ ħ omĩa que cõmemo¬
raui oꝑa tenebrarũ. donec dicat᷑
eis si dco obandiant. Surge qui
os sepelire mortuos suos. Mortu
os u̾itas dicit. qd̾ iste dicit᷑ ledi
et uitiari nõ potuisse pͤcaco. q
iudelicet didicit pcc̃m nõ ẽẽ sb¬
stantiam. Nemo ei dicit sic ho¬
minẽ fcm. ut de insticia quidẽ
possit in pocm̃ ire. ⁊ de pcc̃o ad
iusticiam redire nõ posset. S uͭ
in pccm̃ iret sufficit ei lib̾nm
arbitͥum. quo se ip̃e uitiauit.
Ut ant̃ redeat ad iusticiam. opꝰ
ẽ medico. qm̃ sanus non est.
opus ht̃ uiuiacare. quia mortu¬
us est. de qua grã omino iste
ncħ̾ dicit. qiͣ sua sola uolun¬
tare se posset sanare. dicit qͥa
eum potuit sola uiciare. sõ ei
reuiuiscat. famem ⁊ sicim ⁊ ce¬
tas molestias corꝑales. absit ut

Expanded text:
Fortasse respondeat, Deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere. Si hoc dicit, verissime dicit: deserti quippe, ut dixi, luce justitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud, quam haec omnia, quae commemoravi opera tenebrarum, donec dicatur eis, si dicto obaudiant, Surge, quios sepelire mortuos suos : mortuos ergo Veritas dicit, quos iste dicit laedi et vitiari non potuisse peccato, quia videlicet didicit peccatum non esse substantiam. Nemo ei dicit, sic hominem factum, ut de justitia quidem posset in peccatum ire, et de peccato ad iustitiam redire non posset; sed ut in peccatum iret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniam sanus non est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei reuiuescat. famem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut
Abbreviated transcription (Latin):
inquit tͣdidit illos deus in pa ᷤ¬
siones ignominie. Ecoe quociẽs
iñ dicat deus. ⁊ ex eadem uin¬
dc̃a pła et gͣniora pccã consur¬
gunt. Nam fanine eorũ muta¬
uerunt nat᷑alem ustĩ ⁊ in eum
macłi relicto natali usu femĩe.
cem mascłi in masculos defor¬
mitatẽ oꝑantes. atq ut osten¬
deret sic ẽẽ ista pcc̃a ut ⁊̃ pene
Et̃ m̾cedem mutuam ꝙͣ oportu¬
it erroris sui insemz ip̃is recipi¬
entes. indete quotiens uindicet
eadẽ q uindicta q̃ pariet pullu¬
sec q ꝑcc̃a. adhuc attendeite.
Et sicut ñ ꝓpbanerunt inquit do¬
minũ deum hr̃e innoticiam. tra¬
didit illos dens in reꝓbam m̃tẽ
ut faciant q̃ nõ cõuẽint. repleto ᷤᷤ

Expanded text:
inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum masculi relictovicem, masculi in masculos deformitatem operantes. Atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut facia
Abbreviated transcription (Latin):
s euantierunt in cogitatõnib
cor eoꝵ. Utiq ista obscuratõ nĩ¬
dicta et pena iam fuit. ⁊ tñ ꝑ
grauiora ꝑcc̃a collapsi sunt. Di¬
centes .n. se ẽẽ sapientes stulti
fr̃ĩ sunt. Gratus ħ pena ẽ. si
quis intlłigat. ⁊ ex hac pena

Expanded text:
nuerunt in cogitationibus cor corum? utique ista obscuratio uindicta et poena iam fuit; et tamengrauia peccata conlapsi sunt; dicentes enim esse se sapientes stulti facti sunt. grauis haec poena est, si quis intellegat, et ex hac poen
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt nati ex deo. aꝑte posu̾it. si
ipõs seducimus et u̾itas in no¬
bis nõ ẽ. In libris quos de hac
re ad marcelliũ sqͥpsi. sicut po¬
potui explicare curam. Et illud
dcmũ ẽe. ac si dr̃et᷑. non debet᷑ p᷑¬
care. Nõ imꝓbanda m indetur hiꝰ

Expanded text:
essent nati ex Deo, aperte posuerit: si ipsos seducimus et ueritas in nobis non est : in lre ad Marcellinum scripsi, sicut potui, explicare curavi . Et illud dictum esse, ac si diceretur, Non debet peccar
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ fc̃m ẽ. face infectũ multũ.
ab ip̃o landata ꝑsona po illa
nature. ⁊ uoluntas homĩs ⁊̃¬
iam ip̃o faciente nõ põt. Quare
hac noc̃itare restet ut oret ignoᷤ¬
ci. ut aut̃ adiuẽt᷑ peccet. nusqmͣ¬
dixit. Non hoc legi mirum de
hac re. om̃ino scilentiũ. cũ oĩs
dũca utrũq petendũ ẽẽ cõmo¬
moneat. ⁊ ut dimittant᷑ no¬
bis debita ur̃a. ⁊ ut nõ induca

Expanded text:
nfectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusqudixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debi
Abbreviated transcription (Latin):
desendens. ñ ab hũano corꝑe ꝓ¬
siliens. an ⁊ istam qͥsq abroga¬
re audet gr̃e dĩ. et cũ suꝑbissi¬
ma uanitate ponit in hominis
pͣtate. Cur gͦ oratur ut accipia¬
t᷑. si ab homine ẽ ut hẽatur. an
et huic orõmi contͣdicitur. ne si¬
at iniuria lib̾o arbitͥo ꝙ sibi suf¬
ficit possibi ͭ ͤ nature ad implen¬
da omia p̃cepta iustĩe: contradi¬
cat᷑ g᷑ eidem ip̃i apłi iacobo am¬
monenti ⁊ dicenti. Si quis aut̃
urm̃ indiget sapĩa. postulet a
do qͥdat om̃ib affluent̾ ⁊ nõ ĩ¬
ꝓperat. ⁊ dabit᷑ ei. postuse᷑ aut̃

Expanded text:
descendens, non ab humano corde prosiliens. An et istam quisque abrogare audet gratiae Dei, et tam suma uanitate ponet in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio ? quodsi sibi sufficit possibilitate naturae ad implenda omnia praecepta iustitiae , contradicatur ergo et idem ipsi apostolo Iacobo admonenti et dicenti; si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. post
Abbreviated transcription (Latin):
post̾os iste dicit nõ solũ illo ñ ẽẽ
infirmores. s ⁊̃ pła impleuisse
p̃cepta. cũ ille unium implere
neglent quos postos iudet ia
nasci. quõ c̾te ille fcũs non ẽ.
ñ solum p̃cepti incapaces ꝙ oĩ¬
no ñ sentiunt. s uix capaces
papille cũ esuriunt. eos tam̃ ĩ
matͥs ecõe gremio. ꝙ saluos gͥ¬
tia sua facere uelit. qui sasnẽ
facit ppłm suũ a pccĩs eorum.
Cõntͣdicũt homines ⁊ qiͣ c̾at᷑a¬

Expanded text:
posteros » iste dicit, « non solum illo non esse infirmiores, sed etiam plura implevisse praecepta, cum ille unum implere neglexerit: » quos posteros videt ita nasci, quomodo certe ille factus non est, non solum praecepti incapaces, quod omnnon sentiunt. sed uix capaces papillae cum esuriunt. est tamen in matris ecclesiae gremio cum saluos gratia sua facere uelit. qui saluum facit populum suum a peccatis eorum. contradicunt homines et. qua
Abbreviated transcription (Latin):
a me obsecro. cũ illo potiꝰ dispu¬
ta si potes qui dixit. nõ ẽ opus
sanis medicus. s egrotantib. ñ
uemi uocare iustos. s pcc̃ores. uͥ
iustos utiq sanos. pcc̃ores aut̃ aꝑ¬
pellauit egros. Cernicis mine qͣ
cendat. ⁊ quo manus porrigat
ħ disputatõ. ut om̃ino frust᷑ dic¬
cũ pucet᷑ uocabis nom̃ eius ihm̃
ip̃e .n. saluũ faciet ppłm suũ a¬

Expanded text:
a me, obsecro? cum illo potius disputa, si potes, qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos, sed p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appellauit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec disputatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet p
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊ om̃i acceptõe dignus.
pc̃cores saluos fac̾e. ⁊ iste contͥ
fidesem sinonem ⁊ om̃i acceptõ¬
ne dignum. dicit ñ debuisse
hanc egͥtudĩem contrahi pcc̃is
ne ad hoc ⁊̃ ista pena pccĩ ut ad¬
ꝑnuł cantus medicus opitulator
⁊ iste dicit. Quid quentis. sani
sunt p̃p quos medicũ queritis.
Nec ip̃e pͥmus hõ iõ morte dãp¬
natus ẽ. nã pꝰea nõ p̾cauit. qua¬

Expanded text:
us peccatores salvos facere . Et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum, dicit « non debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut  tantus medicus opitulator et iste dicit: quid quaeritis? sani sunt propter quos medicum quaeritis. nec ipse primus homo ideo morte damnatus est; nam postea non peccauit. qua
Abbreviated transcription (Latin):
sit in homĩe lingne malũ. ut a
ulło homĩe dquari possit. cñ ab
hominib doment᷑ ⁊ bestie. Neq
hoc iõ dixit. ut hꝰ in nos mali do¬
matõnẽ ꝑ negligentiam ꝑman̾e
patiamur. S ut ad domandam
lingnã dĩne grẽ poscamus auxili¬
nui. sõ .n. ait. linguã ulłs doma¬
fi fateam᷑. Conet᷑ gͦ aĩa domare
lingnã. et dũ conatur. poscat
auxiliũ. ⁊ oret lingna ut dome¬
cur liogna. domante illo qui di¬
xit ad suos. Nõ .n. nos esti qui

Expanded text:
malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domafieri fateamur. Conetur ergo anima domare linguam, et dum conatur, poscat auxilium: et oret lingua, ut dometur lingua, domante illo qui dixit ad suos, Non enim vos estis qui
Abbreviated transcription (Latin):
cens. domare feras pͣtis. linguã
nõ ptis: quasi facilius sit lin¬
guam domare qmͣ feras. non
puto ꝙ iste sit sensus hoc loco
Si enĩ hoc sentinr uelet de faci¬
sitate domande lingne. ceta̾ seq̃¬
rent᷑ in bestiarũ cõꝑatõe. Nunc nͦ
sequit᷑. Inqͥetũ malũ plena ue¬
neno mortifero. utiq nocentõri

Expanded text:
cens: \'domare feras potestis, linguam non potestis ?\' quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mo
Abbreviated transcription (Latin):
quere existimet. Uñ int̾ młta
quib id agit. ⁊̃ hoc dicit. Idẽ
itm repeto. ego dico pꝰse ẽẽ ho¬
minẽ sũ pc̃co. tu quid dicis: ñ
ego dico inqͥt homĩem eẽ sñ pͦ¬
cato. n tu dicis. ñ eẽ hoiẽm sñ
pcc̃o. de posse ⁊ nõ posse. nõ de
ẽẽ ⁊ ñ eẽ contendimus. de m̃
ñ nlła eoꝵ q̃ adu̾sus eos de sqͥp¬
nõ possit homo ẽẽ sine poc̃o. ita
cõmemoras. Lam nullus inquit

Expanded text:
quaerere existimet. unde inter multa, quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripnon possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
di ne enacuet᷑ crux xp̃i. Euacuat᷑
aut̃ si aliquo modo p̃t̾ illiꝰ sacra¬
m̃tum ad iusticiam uitam q et̾¬
nã ꝑueniri posse dicatur. ꝙ in
libro isto agit᷑. nolo dr̃e ab sciente.
ne illũ qͥ eñ scͥpsit ne xp̃anũ quid̃
hñdũ iudicem. s ꝙ mag̃ credo. a
nesciente. Magnis sane uirib. s
eas sanas nolo. nõ quales freneti
nec. aliud: utrũ ne sit. hanc dis¬
cinctõnem ueram ẽẽ nemo am¬
bigit. consequens enĩ ẽ. ut ꝙ ẽ. eẽ
potuit. nõ ẽ aut̃ conseqñs ut ꝙ¬
suscitauit. sũ dubio potuit. Qa
it. Nam si uoluisser. eadem ⁊̃ ħ¬
p̾ate fecisset. qr ⁊̃ filiꝰ quos uult
uinificat. S hac distinctõe u̾a at¬
q manifesta quo drendat ad ꝙͥ
effic̾e̾ conetur. adu̾tite nos inqͥt
de sola possi ᷑ tractamus. de qua
nisi quid c̾tũ ostic̾it tnͣsgͥdi ad a¬
liud grauissimũ eẽ atq extͣ ordi¬
nem dñs. hoc u̾sat multis mõiꝰ
et smone diut᷑no. ne quis eum
aliud qm̃ de nõ pccãndi possi ͭ ͤ

Expanded text:
i. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam peruenire posse dicatur. quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum qui eum scripsit ne Christianum quidem habendum indicem, sed, quod magis credo. a nesciente, magnis sane uiribus; sed eas sanas uolo, non quales freneticperquirunt, utrumne sit\'. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit; consequens enim est, ut quod est. esso potuerit, non est autem consequens, ut suscitauit, sine dubio potuit; quiit; nam si uoluisset, etiam et, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate
Abbreviated transcription (Latin):
quit ad nõ eẽ. ñ ad nõ posse ꝓfici¬
unt. hiꝰ .n. exemplis ostendit᷑ qua¬
les homiẽs qͥdam tpr̃e aliquo fu-¬
erunt. ñ ꝙ aliud eẽ ñ potu̾int. uñ
et iure inueniunt᷑ ẽẽ culpabiles.
Nam si id curo tales fuerunt.q
aliud eẽ nõ potuert. culpa carẽt.
uidete quid dix̾it. Ego aut̃ di¬
co paruulũ natũ. in eo loco uͥ nõ
potuit ei ꝑ xp̃i bapm̃n sbuenri por¬
ce p̃uentũ. Idcͥco talem fuisse .i. si¬
ne lauacro regñatõnis exisse.q
ẽẽ aliud nõ potuit. ab soluat gͦ
eum. ⁊ aperias ei contͣ sñĩam
diũi regnũ celorũ. S nõ eũ ab¬

Expanded text:
quit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur. quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint; unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt, culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri, morte praeuentum idcirco talem fuisse, id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ci contra sententiam domini regnum caelorum; sed no
Abbreviated transcription (Latin):
ioco dĩ grãm qñ qͥdem eam nõ
cõmemoras. iud̾is ab nuere. de¬
rem conficendo confirear ncc̃e
rem negando. ⁊ qoqͥd illud est
ꝑ ꝙ res efficit᷑. ꝓculdubio nega ᷤ.
oblitus ẽ iam se ille respond̾e.
qͥ rem nõ negat. Cuiꝰ obitõnẽ
paulo añ ꝓposu̾at. dicentis ꝓõt

Expanded text:
loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras, uideris abnuere. derem confitendo confitear necesserem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ fidẽ ⁊ sacram̃tũ sanguĩs xp̃i.
Natã quippe hominis p̾mitus ĩ¬
culpata et sũ ullo uitio creata ẽ.
Nataͣ u̾o ista hom̃is qua iniusqͥs
q ex adam nascit᷑. iam medico
indiget. qr sana nõ ẽ. Omĩa qͥd̾
bona q̃ ht̃ informacõne. uita. sẽ¬
sib m̃te. a sũmo dõ ht̃ c̾atore ⁊
artifice suo. Uitiũ u̾o ꝙ ista nata᷑¬
tia bona contineb̾at ⁊ ĩfirmat. nͨ
illuminatõne ⁊ curatõne opꝰ hãt.
non ab inculpabili artifice con¬
tractũ ẽ. s ex originali pcco qd̾
cõmissũ ẽ lib̾o arbitͥo. ac ꝑ hoc
nataͣ penalis ad undictã iustis

Expanded text:
 fidem ut sacramentum sanguinis Christi. Xatura quippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura uero ista hominis, qua unusquisque que ex Adam nascitur, iam medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona. quae habet in formatione,, uita. sensibus, menti, a summo deo habet creatore artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam i
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ut fiat uoluntas sola nõ suf¬
ficit. Idõ ꝓ hac reiec suꝑfina.
nͦ imp̾udens dño ỹmalatur or̃o
Nam qͥd stultiꝰ qmͣ orare ut fa¬
cias ꝙ in pͣtate heas ¶Iam ñc ui¬
⁊ ꝯtͣ aꝑtissimas scͥpt᷑as dĩ delecte¬
t᷑ sapiã u̾bi. qua euacuet᷑ crux
sicordia dĩ. ut ꝓ ip̃m hoc dixisse
pñiteat. pͥmo inquit de eo dispu
querendũ puco inquit. quid sic¬

Expanded text:
tas sola non sufficit; ideo pro hac re nec superflua nec inpudens domino immolatur oratio. nam quid stultius quam orare ut facias quod in postestate habeas? Iam nunc uiet contra apertissimas scripturas dei delectetur sapientia uerbi. qua euacuetur crux sericordia dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. primo, inquit, de eo disputquaerendum puto, inquit, quid si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ ip̃ã sapiã desursũ descendẽᷤ
Nolo ꝙ sequit᷑ dr̃e. ne amicis
urĩs quorũ fortissima ⁊ celer¬
ruma in genia. nõ in ꝑu̾sũ sed
in directum c̾rere uolumius.
fac̾e existimem᷑ iniuriam. Qnͣto
gͥ delo accensus ẽ lib̾ hꝰ quẽ mi

Expanded text:
n est ista sapientia de sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus e
Abbreviated transcription (Latin):
tificari põt. hoc .n. dispucacõnib
caliũ maxĩe decestor ⁊ horreo.
S ꝑgens leg̾e alia cet̾a. p̃mo ex
datis siłitudinib cepi hr̃e suspͦ¬
tũ. ait .n. nĩc si dix̾o hõ dispu¬
pedes. num ego efficiorũ quali¬
tates negaui qͥ officia ip̃a offen¬
sus sũ: uidetur certe hoc eum
cõmeniorasse que natura ualẽt.

Expanded text:
tificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo dispupedes: num ego officiorum qualitates negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorasse, quae natura ualent:
Abbreviated transcription (Latin):
pcci dicit. eẽ uindictam si ad
hoc pccorũ infirmatus ẽ ũ pła
peccaret. Nec cogitat p̃uari¬
catorẽ legis qmͣ digne lux de¬
sa̾t u̾itatis. qua desertꝰ ẽ uti
q cecus. ⁊ plus ncc̃e ẽ offen¬
dat. ⁊ cadenouexet: uexat᷑¬

Expanded text:
peccati » dicit « esse vindictam, si ad hoc peccator infirmatus est, ut plura peccaret. » Nec cogitat praevaricatorem legis quam digne lux deserat veritatis; qua desertus utique fit caecus, et plus necesse est offendat, et cadendo vexetur, vexatu
Abbreviated transcription (Latin):
um iustorsi. qz pͥmus in hom̃ĩb
fuit iustus. S de infante nõ lo¬
quor. iuuenis uł senex in ea re¬
gione defũctus ẽ. uͥ non potuit
xp̃i nom̃ andiri. potuit fi iustꝰ̾
ꝑ natãm. ⁊ liberũ arbitͥum.
an ñ potuit: Si potuisse dicñt.

Expanded text:
um iustorum, quia primus in omnibus iustus fuit? sed de infante non loquor. iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit Christi nomen audiri; potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? si potuisse dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rũant nõ posse uitari dicta. Ne¬
ganit debere arguri. ne sema
qͥdem correcbõe. si uitari omĩo
non possũt. Scͥptãs utiq non
adn̾cens noui testamenti. uͥ di
cunuis hanc eẽ incentõnẽ legiᷤ
arguentis ut pp̃ illa q̃ ꝑ penã
fuiit confugiat᷑ ad gram̃ do¬
minĩ nisantis. uelud pedago¬
go cõcludente in eadem fide q̃
tur q̃ male fuit. ⁊ ead ẽ gͣ¬
na iunante. nõ fiant. ꝓfitien
des dicantur ꝑfc̃ uiatores. Ii¬
addatur. cũ id quo tendit᷑ ce¬
ꝑit p̃ossid̾i. Iam u̾o i ͦ ꝙ ei dici¬
t᷑. ipẽ tu sine pccõ es. reuera nõ
ꝑtin ad eanr iẽ de qua u̾cit q̃o¬
S ꝙ dicit negligñtie sue. potiꝰ
dicit. s dignetur mñ. ⁊ orore do¬
minũ. ne ibi ħ iniqua negligẽ¬
dicebat. Ita̾ mea ditige scd̾m u¬
bum tuum: et ne dñet᷑ mͥ oĩs
bis posse ẽẽ hoiẽm sine ꝑcc̃o. fa¬
sine causa. cũ aliquociens in scͥp¬
turis inueniat᷑ hoĩes dc̃os eẽ sñ
querela. nemo inuẽiat᷑ qui sit

Expanded text:
ruant, non posse cuncta uitari, negauit debere argui ne leui quidem correptione, si uitari omnino non possunt, scripturas utique non aduertens Noui Testamenti, ubi dicimus hanc esse intentionem legis arguentis, ut propter illa quae perperam fiunt, confugiatur ad gratiam Domini miserantis; velut paedagogo concludente in eadem fide, quae tur quae male fiunt, et eadem gratia juvante non fiant. Proficientes dicantur perfecti uiatores : iladdatur, cum id, quo tenditur, coeperit possideri. iam uero illud quod eis dicitur \'ipse tu sine peccato es?\' re uera non pertinet ad eam rem, de qua uerte potius dicit, sed dignetur inde et orare Dominum, ne illi haec iniqua neglegendicebat: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi rbis, posse esse hominem sine pecsine causa, cum aliquoties in Scripturis inveniatur homines dictos esse sine querela, non invenitur qui sit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ pccm̃ mors. ⁊ ita in onĩs ho¬
mines ꝑtnͣsiit in quo om̃s p̾caue¬
runt. Restat gͦ ea dãpnatone q̃
ꝑ uniu̾sam massam currit. nõ
admititur in regnũ celorũ. qmͣ¬
uis xp̃anus nõ solum non fu̾it
S nec ẽẽ potuit. S ñ dãpnatur
inquiunt. q in adam p̾casse om¬
nes. ñ p̃p̃ pcc̃m nascendi origĩe ac¬
tractũ. s p̃p imitatõnẽ dc̃m ẽ. Si

Expanded text:
 mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum, quamuis Christianus non solum non fuerit sed nec esse potuerit. Sed non damnatur, inquiunt, quia, in Adam peccasse omnes, non propter peccatum nascendi origine adtractum sed propter imitationem dictum est. si
Abbreviated transcription (Latin):
gitandũ ad ꝙ nõ debuit. siue
tallen ᷤ siue p̃ualens ꝑsuadet. poᷤ¬
tremo si accepto illo capite nr̃o
sui corꝑis saluatore. asserunt᷑ uł
fuisse in hac uita uł eẽ. hoĩes
aliqui iusti sñ aliquo pcc̃o. siue
numꝙͣ consentiendo desideriis
putet deus. qmͣuis alit̾ sit beatꝰ
sñ poc̃o. alit̾ aut̃ beatus c̾ ñ impu¬
reluctandum. scio enim quibdã
ẽẽ uisum. Quorũ de hac re sẽ¬
cengiam nõ audeo rep̃hend̾ere.
qmͣꝙͣ ñ defend̾e audeam. Sed
plan̾e qͥsqͥs negat nos orare de¬
bere ne intremus in cemptatõe.
negat autem hoc qͥ contendit
ad non peccandũ gratie dĩ ad¬
iucorim̃. non ẽẽ homini ncc̃ariũ.
s sola lege accepta humanam
suffic̾e̾ uoluntatẽ. ab aurib om¬
nium remonendum. ⁊ ore om̃i¬
um anatematirandũ esse non
dubito.

Expanded text:
id, quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, si excepto illo capite nostro, sui corporis saluatore, asseruntur uel fuisse in hac uita uel esse aliqui homines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentiendo desideriis putet deus — quamuis aliter sit beatus sine peccato, aliter autem beatus cui non impureluctandum. scio enim quibusdam esse uisum, quorum de hac re sententiam non audeo reprehendere, quamquam nec defendere ualeam. sed plane quisquis negat nos orare debere, ne intremus in temptationem — negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae dei adiutorium non esse homini necessarium, sed sola lege accepta humanam sufficere uoluntatem — ab auribus omnium remouendum et ore omnium anathemandum esse non dubito.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtis mortuns ẽ. hoc .n. om̃s pos¬
sent. ⁊̃ si mortuus ille nõ eẽt. ⁊¬
si iniusti ẽẽt. qz nellent eeñt. ñ
q iusti ẽẽ ñ possent. Si aut̃ sñ
xp̃i grã iustifican ommĩo ñ potu¬
it. etiam si aud istũ ab soluat
scd̾m u̾ba sna. quia si idcͥco tał
fuit ꝙ aliud ẽẽ nõ potuit. cul¬
pa caruit. S obiecit sibi qiͣ ab
do sbimngit. Ago hũanicati tue
dũ oppugnabas . nõ modo nõ op¬
pugnare. aut ñ cõfit̾i solsi con¬
centus ñ es. u̾m ⁊̃ non refugis
comꝓbare. nam dr̃e põt quidẽ.

Expanded text:
tis mortuus est. hoc enim omnes possent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine i gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab do, subjungit: « Ago humanitati tuae dum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, verum etiam non refugis comprobare. Nam dicere, potest quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ultime gentes licet ut ꝑ¬
hibetur paucissime quib nũd̾
fu̾it hoc p̃dicatũ quid faciat hu¬
mana nat᷑a. uł qͥd fecit. uł q̃ añ
nõ andierat hoc futurũ. uł ad ħ
nõ cõꝑit fc̃m nͥ credendo in deũ
qͥ fecit celũ ⁊ t̾ram. a quo se fac¬
tam nataͣlit̾ sencit. ⁊ recte uiuẽ¬
do eis impleat uoluntatẽ. nul¬
la fide passionis xp̃i. ⁊ resurrectõ¬
nis imbuta. ꝙ si fĩ potuit. aut
põt. hoc ⁊ ego dico. ꝙ de lege di

Expanded text:
adhuc ultimae gentes, licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatumquid faciat humana natura uel quid fecit, quae uel ante non audierat hoc futurum uel adhuc non comperit factum nisi credendo in deum, qui fecit caelum et terram, a quo et se factam naturaliter sentit et recte uiuendo eius inpleat uoluntatcm nulla fide passionis Christi et resurrectionis imbuta? quod si fieri potuit aut potest, hoc et ego dico, quod de lege dix
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. Si aut̃ non gratis mortuꝰ
ẽ. in illo solo iustificat᷑ impius.
cͥ credenti in eum qͥ iustificat im¬
piũ. deputat᷑ fides adiusticiam.
Om̃s .n. p̾cauerunt. et egent gła
dĩ. iustificati gͣtis ꝑ sangninem
ip̃ius. Q uicũq aut̃ ñ putant᷑
ꝑtin̾e ad hos om̃s qui peccane¬
runt ⁊ egent gła dĩ. ꝑfc̃o nullã
nõ ẽ opũs sanis. medicus. s egtã¬
tib. Uñ nõ ueuit ille uocare iꝰ¬
tos. s pcc̃ores. ac ꝑ hoc nataͣ hn¬
mani gnĩs. ex illis uniꝰ p̃uari¬
catoris carne ꝓcãta. si p᷑ sibi suf
ficere adimplendũ legem ꝑficiẽ¬
dam q iusticiam de p̃mio deb
ẽẽ secura. hoc ẽ de uita et̾na. ⁊̃¬
si in aliqua gente. aut aliquo
suꝑiore tpr̃e fides eam latuit sã¬
gumis xp̃i. Non enĩ ĩiustus
deus qui iustos fraudet m̾cede
iustĩe. si eis nõ est annũtiatũ sa¬
cram̃tũ diuinitatis et hũanitatiꝰ
modo aut̃ crederent qd̃ nõ au¬
dieruns. aut qũo audirent sñ

Expanded text:
tuus est . Si autem non gratis mortuus est, in illo solo justificatur impius, cui credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ad justitiam . Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei; justificn putantur pertinere ad hos omnes, qui peccauerunt et egent gloria dei, profecto nullam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad implendam legem perficiendamque justitiam, de praemio debet esse secura, hoc est, de vita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam latuit sanguinis Christi. Non enim injustus Deus, qui justos fraudet mercede justitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum divinitatis et humanitatis omodo enim crederent quod non audierunt? aut quomodo audirent sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ qua iste młtũ laborat pos i ͭ ͤ
misso qͥ rem iam conficer᷑. ag̃
adhͦ adu̾sus eos qͥ negant ẽẽ pꝰ¬
sibile hominẽ ẽẽ sine pcc̃o. ꝙͥ
ad uos. contͤ quos ułt agãt.
dũ tñ hoc confiteat᷑. ꝙ impietate
sceleratissima negat᷑: sñ grã dĩ
hominẽ sũ pcc̃o eẽ ñ posse. dic

Expanded text:
 qua iste multum laborat, possibilitatem misso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dic
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃e. si nũꝙͣ uł in lapsu linge. uł
in oblectanda cogitatoẽ. eiꝰdem
poci desideriis. aliqnͣtusũ consẽ¬
ciremus. S tm̃modo dicendũ
eẽt. ne nos inferas intemptatõ¬
nem. s lib̾a nos amalo. Ner iaco

Expanded text:
dicere, si numquam uel in lapsu linguae uel in oblectanda cogitatione eiusdem peccati desideriis aliquantum consentiremus, sed tantummodo dicendum esset: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a ma