comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã qi ꝑ nat᷑e affectũ carnis sue amor
sufficient᷑ hoĩ merat ñ erat p̾cepto
ꝓ uocandus. ut illũ ħret. S ad moni¬
tione pociꝰ tẽꝑandꝰ. ne nuis ħret. Car¬
nis inqͥt apłs curã ne feceritis ĩ desi¬
parte p̃cepto ñeget uͥ ꝑse uoluntariꝰ ẽ
minatioe ne ip̃ceps eat siñ teneat᷑. Sic gͦ
auleetio carnis ĩ p̃cepto ponẽda ñ fuit. deqͣosta

Expanded text:
a per naturae affectum carnis suae amor sufficienter homini inerat, non erat praecepto provocandus, ut illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desiparte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sũ ẽ illi seꝑ̃ detestat᷑. fugit. Tam̃ qr¬
e hõi ut diligat seipsũ fic̃ mandatũ ẽ
ut diligat dm ⁊ ꝓximũ suũ ꝯsidare
nos oportet si forte in his duob man¬
datis in qͥb de dilectiõe di ⁊ ꝓximi
agit᷑ id ⁊̃ qd̾ ad diligendũ se hõi ł p̾ci¬
piendũ ł faciendũ ẽ ꝯtineat᷑. Duo ft̃¬

Expanded text:
sum est illi, semper detestatur et fugit. Tamen quest homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
nitas ⁊ u̾tas. Iximũ aũ tuũ dilige qr re¬
tatis. Et si in eo inuen̾is qđ ħe debet dul¬
cedinẽ. ⁊ bonitatẽ ⁊ u̾itatẽ dilige ĩipso
illa. ⁊ dilige ipsũ ꝓpt̃ illa.Si aũ uacuũ
inuen̾is bonis suis. dole qr recepta cłm
inane uides. ⁊ opta ut ueniãt ad eũ. ⁊
intrent in eũ bona sua. ut fiat ipse bo
ẜ alieni ⁊ remoti. ⁊ extͣnei. Ne des in¬
qͥt alienis honorẽ tuũ ⁊ annos tuos
crudeli ne forte impleant᷑ extͣnei ui¬
rib tuis. ⁊ labores tuisint ĩ domo
aliena. Isti gͦ st̃ alieni ⁊ extͣnei nimis
remoti. ⁊ longe facti qͥb ampliꝰ red

Expanded text:
nitas et veritas. Proximum autem tuum dilige, quia retatis, et si in eo inveneris quod habere debet, dulcedinem et bonitatem, et veritatem, dilige in ipso illas, et dilige ipsum propter illas. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole quia receptaculum inane vides, et opta ut veniant ad eum, et intrent in eum sed alieni et remoti et extranei. Non des, inquit, alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis et labores tui sint in domo aliena . » Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti, et longe facti quibus amplius non
Abbreviated transcription (Latin):
gisꝰ. Quare duo st̃ p̃cepta earitatis
Si enĩ ut᷑biq ds diligit᷑: inutͦq unũ
ĩplet᷑ nec opꝰ fuerat p̃ceptũ gemina¬
ri de oꝑe uno. Suffecerat si dixisset
dilige dñm dm tuũ. Inħ enĩ totũ ẽ.
deorsũ longe i ꝓpe. Si mel dulce ẽ dul¬
cis ẽ ꝯ fauus. Si mel diligis. diligis :
fauũ. receptacłm mellis. S cũ meldi¬
ligit᷑. iõ diligit᷑ qi dulcedo ipsũ ẽ. sũgͦ
fauus diligit᷑ iõ diligit᷑ qi dulcedo ĩ
ipso ẽ. Mel ꝓpt̾ se ipsũ diligit᷑. fauus
aũ ꝓpt̃ mei diligit᷑. Et si forte uideris

Expanded text:
duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno. Suffecerat si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum . In hoc enim totum est. deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in ipso est. Mel propter se ipsum diligitur, favus au
Abbreviated transcription (Latin):
mus. neq illos hoĩes qͥ iã cũ hõib
dãpnati st̃. Illi enĩ ꝓximi ñ sc s
remoti ualieni factia nob̾. Nos autẽ pxi¬
moꝰ delig̾ẽ debemꝰ ñ alienos .i. hoĩes non
demones ⁊ illos hoĩes qͥł ꝑbonitat᷑¬

Expanded text:
mus, neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus, non alienos, id est homines, non daemones, et illos homines, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ticia ⁊ u̾itas. Si gͦ bñ diligimꝰ ⁊ bonũ
diligimꝰ. boni sumꝰ. Nonenĩ bonos fa¬
ẽ nͥ dilectio bona. ⁊⁊ dilectio boni.Si
aũ boni fumꝰ. nullos amicos habemꝰ nͥ
bemꝰ ⁊ municos malos amieos qͥdẽ ĩ bo¬
nitate sua diligẽ debemꝰ .i. iõ qi boni¬

Expanded text:
titia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nibemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debemus, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ipso indo ẽ bonũ nr̃m. Illũ diligimus
ut ad ipsũ ueniamꝰ. ⁊ in ipso gaudea¬
mꝰ istũ diligimꝰ ut cũ ipso curramꝰ ⁊ cũ
ipso ꝑueniamꝰ Illũ ut gaudiũ. istũ ut
gaudii sociũ. Iilũ ut reqͥem. istũ ut re¬
quiei ꝯsortẽ. Quid ẽ dm dige: ħre uelle

Expanded text:
ipso in Deo est bonum nostrum. Illum diligimus ut ad ipsum veniamus, et in ipso gaudeamus. Istum diligimus ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habe
Abbreviated transcription (Latin):
mores sac̃ scͥpt᷑a dise̾nit. seruilem.
mundanũ. initialẽ. filialẽ. Seruił ti¬
mor ẽ p eiut᷑enda pena abstinẽ aitialo
retenta uoluntatẽ mala. Mundanꝰ
timor ẽ ꝓeuitanda pena abstinẽ abo¬
no retenta uoluntate bona. Initiał
mor ẽ bono firmit᷑ adherere.qi illd̾
amitt̾e nolis. Ex his qͣtuor timorib
penãq̃ ab hõib infert᷑ metuit.⁊ ideͥ¬
eo ei suffic̃ cessare amalo oꝑe. qr ad
ocłm famulat᷑. ⁊ reatũ ꝯscientie n̾me¬
tuit. hõib plac̾ẽ uolens. Mundanꝰ uͦ
timor hoĩb plac̾e ñ q̃rens. tñ displid̃
imetuens ⁊ ipse fingit qd ñ ẽ tã m̃ dax
in neganda u̾itate ꝙͣ fallax. alt̾ ĩ fal¬
sitate neganda ⁊ ut̾q ĩ u̾itate offendit.
At̃ ꝙ timide negat qđ ẽ alt᷑ ꝙ ꝑu̾se si

Expanded text:
mores sacra Scriptura discernit: servilem, mundanum, initialem, fiilialem. Servilis timor est pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta voluntate bona. Initialimor est bono firmiter adhaerere, quia illud amittere nolis. Ex his quatuor timoribus poenam quae ab hominibus infertur metuit; et idcirco et sufficit cessare a malo opere, quia ad oculum famulatur et reatum conscientiae non metuit, hominibus placere volens. Mundanus vero timor hominibus placere non quaerens tamen displicere metuens; et ipse fingit quod non est; tam mendax in neganda veritate, quam fallax alter in falsitate tegenda. Et uterque in veritate offendit; lter quia timide negat quod est; alter qui
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ dñi habuit. S facile ẽ demonit¬
re. qͦmͦ uoluntarie patͥ in qͣntũ ipse hõ
erat sͥ suꝑiori subiciebat᷑. ⁊ spontanea
reuerentia cedebat illi. quẽ suꝑiorẽ co¬
gnoscebat dicens. Pat maior me ẽ Sic̃¬

Expanded text:
timorem Domini habuerit, sed facile est demonstrare quomodo voluntarie Patri, in quantum ipse homo erat, sibi superiori, subjiciebat, et spontanea reverentia cedebat illi quem superiorem cognoscebat, dicens: « Pater major me es
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ cõminat᷑ penã declinare satagit.
neqͣqͣm sͥ suffic̾e̾ uidet. ut ab illicita
se oꝑatiõe ꝯtineat. q ei qͥ cor intuet᷑
ñ ẽ satis ad ꝓbationẽ sinocens fue¬
rit actio nisi ⁊̃ ipsa cord cogitatio añ
eiꝰocłos sincera atq ĩpolluta appareat
uia gͦ illi displic̾e̾ metuit. qͥ uidet torũ
ad ꝑfectã innocentiã corã eo necesse ẽẽ¬

Expanded text:
s comminatur, poenam declinare satagit, nequaquam sibi sufficere videt, ut ab illicita se operatione contineat; quia ei, qui cor intuetur, non est satis ad probationem, si innocens fuerit actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejus oculos sincera, atque impolluta appareat. Quia ergo illi displicere metuit, qui videt totum, ad perfectam innocentiam coram eo necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑioricedat. Amore enĩ accecdit. ti¬
more recedit. Si in iusticia ꝑstitisset
hõ. ex uoluntate subic̾et᷑ meliori. nẽ
aũ exnecessitate subieit᷑ fortiori. ħ ẽ
pena illa timoris ex qͣ seruił. noĩat᷑. qñ
qͥ uoluntate pͥ meliori noluit. nẽ ne¬

Expanded text:
periori cedat: amore enim accedit, timore recedit. Si in justitia perstitisset homo, ex voluntate subjiceretur meliori; nunc autem ex necessitate subjicitur fortiori. Haec est poena illa timoris, ex qua servilis nominatur, quando qui voluntate prius meliori subjici n
Abbreviated transcription (Latin):
de quib dictum ẽ. multi uocati ñ meis
de quib dictum ẽ pauci uͦ electi. Et tñ
quis eos neget electos eũ eredt̃ ⁊ bap¬
trzant᷑. ⁊ seđm dđm uiuunt: Plane dicun¬
t᷑ electi anescientib qͥd fut᷑i sint ñ ab illo
qͥ eos nouit ñ ħe ꝑseuerantiã. q̃ ad bea¬
tã uitã ꝑducit electos. Seitq illos ita
stare ut p̃scieris ẽẽ casuros. Hic si ame
q̃rat᷑ cur eis ds ꝑseuerantiã ñ ded̾it
qͥ eã qͣ xp̃iane uiu̾ent dilectionẽ dedit.
me ignorarerespondeo. Respondeant
nilli si posst̃ cur illos d̾s eũ fidelit᷑ :
pie uiuerent: ñ tune de uite huiꝰ ꝑi¬
culis rapuit. ne malicia mutaret in¬
tellectũ eoꝵ. ⁊ fictio deciꝑet aĩas eoꝵ:
Utruħ in potestate ñ habuit an eoꝵ
mala fut᷑a nesciuit: Hoꝵ nẽpe ncħ¬

Expanded text:
de quibus dictum est: Multi vocati; non in eis de quibus dictum est: Multi vocati; non in eis de quibus dictum est: Pauci vero electi . Et tamen quis eos neget electos cum credunt et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sint; non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos. Scitque illas ita stare ut praescierit esse casuros. Hic si a me quaeratur cur eis Deus perseverantiam non dederit; qui eam qua christiane viverent dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Respondeant et ipsi si possunt, cur illos Deus cum fideliter et pie viverent non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum? Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nih
Abbreviated transcription (Latin):
predestinati atq p̃sciti sunt. Usq ad¬
eo prorsus omma ut etiam siqui eorũ
deuiant et exorbitant. ⁊̃ ħ ipsũ eis faciat¬
ꝓfice in bonũ. qr humiliores redeunt.
atq doctiores. hor siqͥsqͣm ꝑit fallit᷑ ds̃.
nuitio humano uincit᷑. S nemo eoꝵ
ꝑit qr nulla re uincit᷑ d̾s aut fallitur.
Isti significati st̃ ad timotheũ. Ubi eum
dictũ fuiss ymeneũ. ⁊ philecũ fidem
quoꝵdã subu̾t̾ẽ mox additũ ẽ. firmũ
onẽ oꝑat᷑ ꝓfecto aut oĩno ñ defic̃. aut
siqͥst̃ quori defic̃ reꝑat᷑ anteqͣ uita ista
finiat᷑. ⁊ deleta q̃ int̾currerat iniqͥtate
usq infinẽ ꝑseuerantia deputat᷑. Q̾
finis inueniat. ꝓculdubio nec illo tp̃r
qͦ bñ pieq uixert᷑. in istoꝵ numero cõ¬
putandi st̃. Non enĩ st̃ amassa illa
ꝑdicionis p̃cientia di ⁊ p̃destinatio¬
ne discreti. ⁊ iõ nec scdm ꝓpositũ uo¬
cati. ac ꝑ hoc nec electi. S in eis uocati

Expanded text:
praedestinati atque praesciti sunt. Usqpraedestinati atque praesciti sunt. Usqeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis, proficiatproficere in bonum; quia humiliores redeunt atque doctiores. Horum si quisquam perit, fallitur Deus; et vitio humano vincitur. Sed nemo eorum perit, quia nulla re Deus vincitur aut fallitur. Isti signati sunt ad Timotheum ubi cum dictum fuisset Hymeneum et Philetum fidem quorumdam subvertere, mox additum est: Firmum onem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui finis inveniat; procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rt̃ ⁊ nũqͣm inueniunt. Int̾rogant utr̃u
daud: petrus dãpnari debuissent. si añ
penitentiã in peccatis suis mortui fuis¬
sent. Que q̃ͣstio qͣli responsiõe digna sit
utinam uidere possent. Quare enĩ ꝑ ire
ñ debuissent simpeccatis suis mortui fuis¬
sent. S ꝑire inquiunt ñ potuer̃t. qm̃ ad
uitã p̃destinati fuert̃. Quare gͦ similit᷑
non peccare non potuert̃. qm̃ peccaturi
p̃sciti fuerunt: Si enĩ p̃destinatio im¬
pediri ñ pot. nec p̃sentia falli potest.
Si autem presentia peccandi non in¬
fert necessitat̾e nec p̾destinatio dãpna¬
tioĩs tollit possibilitatẽ. Uis ad huc au¬
dire quid dicat augustinus.ꝙr
michi non credis: Audi qͥ sunt qͥ
diligunt : qui sunt qui ꝑseueraturi sunt
yque sit unitas dilections. ⁊ que fit uni¬
tas predestinationis. Scimus qm̃ dili¬
gentib dm omnia eooꝑantur inbonũ.
his qui scđm ꝓpositum uocati sunt. ꝓ¬
positum autẽ non suum sed di. Qui ⁊̃

Expanded text:
t nunquam inveniunt. Interrogant utrum David et Petrus damnari debuissent, si ante poenitentiam in peccatis suis mortui fuissent. Quae quaestio quali responsione digna sit utinam videre possent! Quare enim perire non debuissent si in peccatis suis mortui fuissent? Sed perire, inquiunt, non potuerunt quoniam ad vitam praedestinati fuerunt. Quare ego similiter non peccare non potuerunt, quoniam peccaturi praesciti fuerunt? Si enim praedestinatio impediri non potest, nec praescientia falli non potest. Si autem praescientia peccandi non infert necessitatem, nec praedestinatio damnationis tollit possibilitatem. Vis adhuc audire quid dicat Augustinus; quia mihi non credis, audi qui sunt qui diligunt, et qui sunt qui perseveraturi sunt; et quae sit unitas dilectionis, et quae sit unitas praedestinationis. Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum iis qui secundum propositum vocati sunt positum autem non suum sed Dei. Qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ habitacła eoꝵ. Illo utiq exẽplo qͦ
heliseus ꝓpħa sal in aꝗͣ. misisse legit᷑.
ut ħ condim̃to fontes amari in dulce¬
dinẽ u̾terent᷑. Hac gͥ aqͣ scĩficata fi¬
deles asꝑgunt᷑. ⁊ habitacła fidiliũ
lustrant᷑. ab illusione ⁊ infestatione
malignoꝵ sp̃uũ. Hec ẽ aũ significa¬
tio huiꝰ sacm̃ti qđ aqͣ penitentiã
significat de p̃t̾itis. sal discretionẽ
⁊ cautelã de futuris. q̃ duo si simul
misceant᷑ amara conscientia indul¬
cedinẽ ꝯu̾tit᷑. atq illusiones ⁊ infe¬
statiõẽs demonũ. ampliꝰ ei ñ dñant᷑
Nos itaq supͣdictã institutionẽ secu¬

Expanded text:
 habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatione malignorum spirituum. Haec est autem significatio hujus sacramenti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradicta
Abbreviated transcription (Latin):
ui ert᷑ in penis qͥd agat᷑ intꝰ in
gaudio dñi nescuit᷑. Qͥ uͦ er̃t
Iin illo gaudio. qͥd agatur foris inte¬
nebris ext̾iorib sciunt. Qdͦ mali¬
Deñi nulla s sempĩtna mors erit
hec dolorib corꝑis carere moriendo.
Prima mos̾ auimã pellit acorꝑe
nolentẽ. scda mors animã nolentẽ¬
tenet incorꝑe. Abutraq morte ꝯmu¬
uit᷑ ia habet᷑. ut qqđ ñ uult aĩa asuo
corꝑe patiat᷑. De eodem.
llic aiã posita beata e̾ẽ ꝑdidit. ⁊ ee
nͥ ꝑdidit. Exe qͥ re semꝑ eogit᷑ ut me.
tẽ sine morte. ⁊ defectũ sine aefectu.
⁊ finẽ sine fine patiat᷑. ꝙͣ. uis ei ymois
in mortał sit. ⁊ defectꝰ indefectꝰ indefi

Expanded text:
ui erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nesciunt; qui vero erunt in illo gaudio quid agatur foris in tenebris exterioribus sciunt. Nnulla, sed sempiterna mors erit, nec doloribus corporis carere moriendo. Primo mors animam pellit a corpore nolentem; secunda mors animam nolentetenet in corpore. Ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non vult anima de suo corpore patillic anima posita beata esse perdidit, et esse non perdidit. Ex qua re semper cogitur, ut et mortem sine morte, defectum sine defectu, et finem sine fine patiatur, quatenus ei et mors immortalis sit, et defectus indefi
Abbreviated transcription (Latin):
forsan aliqͥs si pꝰ factũ ardebit.¬
iudiciũ iste mundꝰ ardebit. anteꝗͣ
pillo celũ nouũ ⁊ t̾ra noua repona¬
tur. eo ipso tẽꝑe ꝯflagrationis eiꝰ
liqͦ teꝑali loco eẽ necesse sit. Possu¬
mus responde futuros eos eẽ insu¬
ꝑiorib partib qͦ ita ñ ascendit flã¬
ma illiꝰ incendii. quẽ ad modũ nec
unda diluuii. Talia qͥppe ilł ine¬
runt corꝑa ut illic sit᷑ uͥ ẽẽ uolu¬
erit. S uec ignẽ ꝯflagratiõis illiꝰ
ꝑtimescent. inmortales atq in¬
corruptibiles facti. si uiroꝵ tũ illoꝵ
corruptibilia corꝑa atq mortalia
in camino ardenti illesa uiuere
potuert. Incipit.xuiii. pars¬

Expanded text:
forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius liquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, si uirorum trium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere potuerunt. CAPUT XVIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm remunerationẽ ꝑcipiat᷑. ut a
miis uite sequentis in anescant.
Et utrũ malos idcͥco adu̾sa feriant.
sentia irrogare iã torm̃ta sequen¬
tia incip̃. aut torm̃ta sequentia fla¬
gellis p̾sentib extinguit. U̾bi erut¬

Expanded text:
operum remunerationem percipiant, ut a operum remunerationem percipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant. Et utrum malos idcirco adversa feriant, a praesentia irrogare jam tormenta sequentia incipit, aut tormenta sequentia flagellis praesentibus exstinguit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
cũq abinitio iudicata ⁊ q̃cũq usq
ad illud tẽpꝰ iudicanda st̃. appare¬
bñt ẽẽ iustissima. ubi ħqͦ manifesta¬
bitur ꝙͥ iusto iudicio di fiat. ut ñ
tam multa ac pene oiã iꝰta iudicia
di lateant sensus m̃tesq mortaliũ.
eũ tantũ inhac re pioꝵ fidẽ ñ lateat.
y ualde occulta sit udicia di¬
nis male sit. ⁊ mał bene. tc occultio¬
ra sunt cũ ⁊bonis ħ bene ẽ ⁊ mał
male. Nã cũ bonis male ẽ mał bene
ħ fortasse dep̃hendit᷑. qr ⁊ boni si qͣda
liq̃rt᷑ ħ recipiunt. ut ab et̃na pleniꝰ
dãpnatiõe lib̾ent᷑. ⁊ mali bona q̃ ꝓ
hac uita facuit hͥ inuenuit. ut add
sola in pꝰterũ torm̾ta ꝑtrahant᷑. Un¬
de n ardenti diuiti in inferno dr̃. Ne¬
m̃to fili qr accepisti bona inuita tua.
nlazarꝰ similit̾ mala. At cũ bonis
b bene ẽ ⁊ mał male. incertũ ualde¬
fit utrũ boni iccco bona accipiant
ut ꝓuocati adaliqd meliꝰ crescant.
an iꝰto latentiq iudicio hic suoꝵ

Expanded text:
cumque ab initio iudicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt. apparebunt esse iustissima. Ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio Dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia Dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat,  valde occulta sint divina judinis male sit, malis bene, tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male . Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia et boni si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur, et mali bohac vita faciunt hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti diviti in inferno dicitur. Memento, fili, quia accepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum fit, utrum boni idcirco bona accipiant ut provocati ad aliquid melius crescant, an justo latentique judicio hic suorum
Abbreviated transcription (Latin):
gura huiꝰ mundi mundanoꝵ igniũ
ꝯflagratioe p̃t̾ibit. sic factũ ẽ mun¬
danarũ aquarũ inundatiõe dilu¬
uiũ. Illa itaq ut dixi ꝯflagratio¬
qͥlitates. q̃ corꝑib nr̃is corruptibilib
ꝯ gruebant. ardendo penitꝰ int̾ibt᷑.¬

Expanded text:
gura hujus mundi, mundanorum ignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa, ut dixi, conflagratioqualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interib
Abbreviated transcription (Latin):
aliqũ ⁊ utilitatẽ ⁊ potestatẽ. uti¬
litatem sine porestate ꝯcedt̃. qñ
fructum qͥdem possessionis ad u¬
sum eccłe transferri dise̾nt̃. s po¬
testatẽ iusticie exercende in ipsa

Expanded text:
aliquando et utilitatem et potestatem. Utilitatem sine potestate concedunt, quando fructum quidem possessionis ad usum Ecclesiae transferri decernunt; sed potestatem justitiae exercendae in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
diffusum ẽ disponunt᷑ ñ solũ uo¬
luntaria ordinatiõe spiritaliũ
patrũ s ex ipso qͦ gentilitatis
usu conuenienti ratiõe assũpta.
In illis siqͥdem eiuitatib ubi olim genti¬
ies flãmes suos ꝯstituere ꝯsueuerant.
dispositi fuerant. archiep̃is successei᷑.

Expanded text:
diffusum est disponuntur: non solum voluntaria ordinatione spiritualium Patrum, sed ex ipso quoque gentilitatis usu convenienti ratione assumpta. In illis siquidem civitatibus ubi olim gentiles flamines suos constituere consueverant; dispositi fue
Abbreviated transcription (Latin):
morie ꝯmendate ⁊ habetote po¬
testatem imponendi manꝰ su
energuminos. siue cathecu¬
minos. Ex orciste in cidin&
minift̾ĩo eccłe consticictai sust
seam oficia que mteple lomnors aei¬

Expanded text:
moriae commendate, et habetote potestatem imponendi manus super energumenos, sive catechumenos. Exorcistae in ordine et ministerio Ecclesiae constituti sunt secundum officia quae in templo Salomonis e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reuelatur ut ꝑ ħ det intelligir
n quia int̃ ipsum ⁊ dm deinceps uelam̃
ẽe ñ debet ut reuelata fatie: pura m̃te
dñi sui glam ꝯtẽplet. Sũmũ capitis sũ¬
mũ est m̃tis. Denudatio capitis illumi¬

Expanded text:
 detur intelligi, et quod inter ipsum et Deum deinceps velamen esse non debet, ut revelata facie, et pura mente Domini sui gloriam contempletur. Summum capitis summum est mentis. Denudatio capitis illumi
Abbreviated transcription (Latin):
oełoꝵ ⁊ auriũ. ut eũ ab audiendo ⁊.
intelligendo u̾bo di t̾re noꝵ occupa¬
tio q̃ ꝑcapillos significat̃ ñ ĩpediat.
Postꝙͣ. aut̃ elericus factus ẽ debet de¬
inceps de stipendiis ȩcełȩ suftentari.
ꝯ sub tucela ⁊ custodia spiritaliũ ma¬
gistroꝵ scientia diuina ⁊ eccłastica
disciplina erudiri. quatinꝰ ad saeros
ordines ministii diuini cum radio po¬
poscerit digne possit accedere .⁊ Iemo
ad elerum assum̃dꝰ ⁊ nͥ sub titulo ẽto.
Q enim capd̾ ñ hñt: acephali sunt ñ

Expanded text:
et aurium ut eum ab audiendo et intelligendo verba Dei, terrenorum occupatio, quae per capillos significantur, non impediat. Postquam autem clericus factus est debet deinceps de stipendiis Ecclesiae sustentari, et sub tutela et custodia spiritualium magistrorum, scientia divina et ecclesiastica disciplina erudiri, quatenus ad sacros ordines ministerii divini cum ratio poposcerit digne possit accedere. Nemo ad clerum assumendus est, nisi sub titulo certo. Qui enim caput non habent acephali sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
tes p̾cor dioꝵ hoĩum adincelligen¬
dum.⁊ ora ad confitendũ. ait ex ¶
reciiat. Simłr ħ officiũ exhibuit.
qũ de maria magdalene septẽ
demonia eiecit. De acolitis¬

Expanded text:
res praecordiorum hominum, ad intelligendum, et ora ad confitendum, ut, expulrecipiat. Similiter hoc officium exhibuit, quando de Maria Magdalena septem daemonia ejecit . CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
adbi patrarche alibi pͥmates appelas
fibe uost bos om̃s seqͥtur sũmꝰ ꝓontus¬
sex quẽ papã .i. patrẽ patrĩ ꝯsuetus¬
do ecałastica nominare. insticuit.
hic ẽ pͥncipał : maximꝰ sedis apłice in
eceła romana successor unde ⁊ ipsũ

Expanded text:
tes appellati sint. Post hos omnes sequitur summus pontifex quem papam, id est Patrem patrum consuetudo ecclesiastica nominare instituit. Hic est principalis et maximus sedis apostolicae in Ecclesia Romana successor, unde et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itis officiũ partẽ cũ hiis qͥ u̾bũ
d̃i ministrauer̃. Ex hinc gͦ potes¬
tatẽ hñt in eccła corã ppło ꝓp̃he¬
ticas ⁊ apłicas lectiones recitandi.
hii qͥdẽ qui ad hẽ gradũ ꝓmouen¬
tur. litt̾arũ sciencia debent ẽẽ in¬
structi. ut eorũ que legunt sen¬
sum intelligant. in ꝓñtiatiõe uĩ
accentiũ agnoscant. distincte legãt
ne ꝯfusiõe ꝓñtiatiõis intellectum
auditorib tollant. Consicd̾ent qͥd
sit indicatiue legendũ qͥd sub
int̾rogatitĩe ꝓn̾tiandũ. ubi sit
stinctio facienda. qi i ħ male ser¬
uata intellectũ ꝑturbant. ⁊ gra¬
maticoꝵ typũ gerentes. ad irri¬
sionem ꝓuocant. Uox lectoris.
aurib ⁊ cordi ꝯsulere debet ñ ocłis.
ne motu ł gestu in disciplinato sp¬
ctatores magis ex se ipso fatiat ꝗͣ au¬
cores. eque effractum effemineũ q̃
agrestẽ. ⁊ rusticũ sonũ deuitans

Expanded text:
um his qui verbum Dei ministraverunt. Ex hoc ergo potestatem habent in Ecclesia coram populo propheticas et apostolicas lectiones recitandi. Hi quidem qui ad hunc gradum promoventur litterarum scientia debent esse instructi ut eorum quae legunt sensum intelligant; in pronuntiatione vim accentuum agnoscant, distincte legant, ne confusione pronuntiationis intellectum auditoribus tollant. Considerant quid sit indicative legendum, quid sub interrogatione pronuntiandum, ubi sit distinctio facienda, quia et haec male servata intellectum perturbant, et grammaticorum typum gerentes ad irrisionem provocant. Vox lectoris auribus et cordi consulere debet, non oculis, ne motu vel gestu indisciplinato spectatores magis ex seipso faciat, quam auditores, aeque effractum et femineum quam agrestem et rusticum sonum devitans.
Abbreviated transcription (Latin):
¶qͥdam dignitatis sue quib excellen¬
tia oidinis osftenditur. ⁊ saemicũ men¬
stii figatir . aniliis ndẽ armilla bonã
uindictam. purpurea reuerentiam
aidima gam designat. Ehadẽ

Expanded text:
m dignitatis suae, quibus et excellentia ordinis ostenditur, et sacramentum ministerii figuratur. Annulus fidem, armilla bonam vindictam, purpura reverentiam, diadema gloriam designat. Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
approbans iudicando. Scłaris aut̃ po¬
testas eapudo bt̃ regem. su impatorẽ
ꝓ illo ꝑ subiectas potestates. duicesues
comites. ⁊ p̃fectos. ⁊ magistiat alios
destendens. qui tam̃ om̃s apͥma yo¬
cestati auctoritate sunt̃. aneo qd sub¬

Expanded text:
approbans in judicando. Saecularis autem potestas caput habet regem sive imperatorem ab illo per subjectas potestates duces, et comites et praefectos, et magistratus alios; descendens qui tamen omnes a prima potestate auctoritatem sumunt in eo quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
disc̾cio. Si enim pat̾ carnẽ assũp¬
siss idem ipse ⁊ pat̃ n filiꝰ eẽt.
Pat̃ filii quem genuit ex et̾ni¬
alt̾ filiꝰ patris sine matre. alt̾
filiꝰ matris sine patre. Ne gͦ in¬
cõmunicabile nom̃ diuidetur.
filiꝰ sobꝰ carnem sucepit ut unꝰ
nidem ẽẽt. n filius dĩ ⁊ filius hõi

Expanded text:
discretio. Si enim Pater carnem assumpdiscretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeterniAlter Filius Patris sine matre; alter filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, solus Filius carnem suscepit, ut unus et idem esset et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
a malo lib̾auit. pꝰea iste ad bo¬
na reuocauit. Iile abstulit qd̵
sustinebamꝰ. iste recddidit qd̃
ꝑdid̾amꝰ. Uenit filius nat᷑ał missus
a patre ut adoptandos in heredita¬
tem uocaret. ⁊ ꝯsensũ suum in grã
adoptionis ꝯꝓbaret. Neq enĩ sine
ꝯsensu filii a pat᷑ alieni ĩ hereditatẽ
ducenda erant. Misit gͦ pat̃ ꝓ filiis
uenit filius ꝓ fr̃ĩb qi in patre ⁊
filio pat̾nitatis ⁊ filiaciõis nom̃
ꝯstat. ut filii nom̃ adoptandi ꝑci¬
io a quo erat. Uenit sap̃ia ut ho¬
stis ratiõe uinc̃etur. ⁊ ut habita¬
ełm suum ipsa uendicaret: qd̾
malicia possidebat. Qui enĩ astu¬
cia uic̃at. iustũ fuit ut ñ fortitu¬
dine s prudencia uinc̾et᷑. ut in
eodẽ in quo se uictor erexerat.¬
uictꝰ stern̾et᷑. Factꝰ ẽ filiꝰ dĩ filiꝰ
hoĩs. ut filios hominũ filios dĩ
enfac̾et. ⁊ ne filii nom̃ ad alt̾am
transiret ꝑsonã i eẽnt ĩ tͥnita¬
te duo filii ⁊ ꝯfund̾et᷑ tͥnitatis

Expanded text:
a malo liberavit, postea iste ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, iste reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum ut gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus, quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut Filii nomen adoptandi percilo a quo erat. Venit sapientia, ut hostis ratione vinceretur, et ut habitaculum suum ipsa vindicaret, quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victus sterneretur. Factus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ut pat̾ ab alio mitt̾et᷑ qͥ ñ erat
ab alio. Si enĩ ab alio pat̾ mitt̾et᷑.
ab ilło uenire hab̾et a qͦ mittet᷑.
nẽet illi quasi qd̾ dã pͥncipiũ
ab illo a quo mitt̾et᷑. ⁊ ropt̾ea
gͦ pat̃ ab alio mitti ñ ht qr ab
filus qui asolo patre ẽ: deinde

Expanded text:
ut Pater ab alio mitteretur, qui non erat ab alio. Si enim ab alio mitteretur, ab alio venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mittin habet, quia ab Filius qui a solo Patre est; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliena fitͥe ⁊ ꝯfessione soluat᷑
Post abreñtiationẽ factã uingit
oleo sc̃o in pectore. tanꝗͣ muniat
adu̾sus hostẽ. ne ei deinceps in¬
munda ⁊ noxia ꝑ suad̾e possit
Ungit᷑ ⁊ int̾ scapulas uͥ uigor ps¬
tandi oñis ẽ ut fortitudinẽ ac¬
piat ad portandũ onꝰ dñ. Deis
int̾rogat᷑ si ẽdat in d̾m padrẽ ⁊ filiũ¬

Expanded text:
sione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est, ut fortitudinem accipiat ad portandum onus Domini. Deinde interrogatur an credat in Deum Patrem, et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
mundatio. Completis aut̃ baptis¬
mi sacm̃tis pꝰꝙͣ. baptidatꝰ a fonte
ascendit sacͦ crismate in u̾tice ungi
c̃. ut sꝑm xͥ parcipando m̃ito dein¬
ceps xꝑianꝰ appellet᷑. coheres regni
n głe sacͣ unctiõe effectꝰ. Exinde tra¬
dit᷑ xͥano uestis candida. ut qͥ pͥme
natiuitatis decorẽ uetustatis panniᷤ
obfuscauerat habitu regen̾atiõis głȩ
p̃ferat indum̃tũ. Tegit᷑ ñ pꝰ sacrã un¬
tionẽ eiꝰ capd̾ sacͦ uelamine. ut in¬
celligat se diademate regali ⁊ saẽ¬
dotali dignitate potiri. Adultimũ
dat᷑ cerers accensus in manu eiꝰ.
quatinꝰ implere doceat᷑. illd̾̃ euan¬
głicũ qͦ d̾r̾. Sic luceat lux ur̃a
corã hõib ut uideant oꝑa ur̃a bo
na. n glorificent patrẽ urm̃ qͥ in
celis ẽ. hane gͥ lampadaẽ si inex¬

Expanded text:
mundatio. Completis autem baptismi sacramentis, postquam baptizatus a fonte ascendit, sacro chrismate in vertice ungiti participando merito deinceps Christianus appelletur, cohaeres regni et gloriae sacra unctione effectus. Exinde traditur Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis, gloriae praeferat indumentum. Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelligat se diademate regni et sacerdotali dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manum ejus, quatenus implere doceatur illud evangelicum quo dicitur: Sic luceat lux vestra coram hominibus ut videant vestra bona opera, et glorificen. Patrem vestrum qui in coelis est . Han
Abbreviated transcription (Latin):
imm̾ito ministrantiũ s scĩficantis
auditorib simbolũ fidĩ. in qͦ apłices
doctrine forma ꝯsistit. Postremo obs¬
tus ad baptismũ paruulus ⁊ inte¬
rogatus a sac̾dote si abreñtiet sa

Expanded text:
s auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a sacerdote an abrenuntiet Sa
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inuocant nom̃ dñi iħu diuina
uͥtute obiecta adiurantes eũ ut Eg̃¬
diat᷑ ab illis. Recte gͦ pꝰ cathetizati¬
onem exorcismꝰ seqͥtur. ut ab eo qͥ fide
iã instructꝰ ẽ adu̾saria uͥtꝰ pellat᷑. Ta st̃
qͥpp ͤ usq allsusceptionẽ nouitatis

Expanded text:
dum, invocant nomen Domini Jesu divina virtute objecta; adjurantes eum ut egrediatur ab illis. Recte ergo post catechizationem exorcismus sequitur, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Tria quippe sunt usque ad susceptionem novitatis
Abbreviated transcription (Latin):
te fidłi acqͥescentes digni regen̾ati¬
one spiritali iudicarent᷑. Pc̃d̃ẽ no¬
lentes m̃ito aꝑceptiõe sac̾m̃ti dĩ
uelud indigni repellerent᷑. ad op¬
tinendã qͥppe salutẽ idcͥco arbitͥũ
hõis ꝯsulendũ ẽ qm̃ opꝰ salutis uolũ¬
tariũ ẽẽ oportet. Et̃ ħ qͥdẽ apͥncipio sic

Expanded text:
te fidei acquiescentes digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbitrium hominis consulendum est, quoniam opus salutis voluntarium
Abbreviated transcription (Latin):
exorcismi. oratiõs. Primũ itaq cathe¬
cidat᷑ baptizandꝰ. ut ad fidẽ ꝓpͥo mo¬
ueat᷑ uoluntatis arbitrio. Deinde ex¬
orcitat᷑. ut ab eo imiqͣ potestas dia¬
boli pellat᷑. Addit᷑ ỹ oratio ut gr̃a
p̃ueniat. ⁊ subsequat᷑. q̃ uires p̾be¬
at lib̾o arbitͥo. ⁊ qua ꝓcul fiat uni¬
u̾sa maligni sp̃e illusio. forma gͥ
exorcismi in hunc modũ ꝑficit᷑ Si¬
gnat᷑ pͥmo baptitandꝰ crucis sig¬
nacło in fronte. in pectore ĩ ocłis.
in narib in aurib in ore. ut tociꝰ
corꝑis sensus ħ signacło muniant᷑.
n oĩa diaboli figm̃ta frustrant᷑. P ea
dat᷑ sal benedictũ in os eiꝰ. ut sapien¬
cia ꝯditꝰ fetore careat iniqͥtatis ⁊ ul¬
tra ñ putrescat a u̾mib uicioꝵ. De¬
uares ⁊ aures cuin saluia: ut tactu sups¬

Expanded text:
exorcismi, orationes. Primum itaque catechizatur baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab eo diaboli potestas iniqua pellatur. Additur etiam oratio ut gratia praeveniat et subsequatur, quae vires praebeat libero arbitrio, et qua procul fiat universa maligni spiritus illusio. Forma igitur exorcismi in hunc modum perficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in naribus, in auribus, in ore, ut totius corporis sensus hoc signaculo muniantur, nia diaboli figmenta frustrantur. Postea datur sal benedictum in os ejus, ut sapientia conditus fetore careat iniquitatis, et ultra non putrescat a vermibus vitiorum. Deaures et nares saliva, ut tactu su
Abbreviated transcription (Latin):
delib gen̾ant᷑. paruulis eadẽ forma
pensatiõe sacm̃to salutis int̾im carere
ñ uult ne forte ipsa dilatiõe a salute
alieni fierent. si ñ ꝑcepto sacm̃to salu¬
tis. subito abhac uita exirẽt. Congrue
g ꝓuisa ẽ ⁊ illis medicina salutis ut in
sacram̃to fidi baptident᷑. ⁊ ꝑ alt̾iꝰ fidẽ
do reꝯcilient᷑. qͦs ꝑ alt̾uis peccatũ ali¬
enatos ꝯstat ẽẽ a dõ. Institutũ ẽ itaq¬
ad ħ nouũ sacͤm̃tũ ad cathecit andos
paruulos exoreitandos ñtiãdos.: deinde
donec ipsi ad intelligibiles annos ꝑ¬
ueniant⁊ sacͣm̃ta fidi ⁊ spei⁊ carita¬
E

Expanded text:
adem forma pensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non percepto sacramento salutis subito ab hac vita exirent. Congrue ergo provisa est in illis medicina salutis, ut in sacramento fidei baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat ead hoc novum sacramentum ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos, et deinde donec ipsi ad intelligibiles annos perveniant, et sacramenta fidei et charitae
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Et merito qui pꝰ acceptã
grãm ingratꝰ extitit. cũ illo gr̃a
ipsa ñ ꝑmansit. s mutata ẽ ab
eo qm̃ ipse ad illam idẽ ee̾ uolu¬
it. Uide quid tͥ euuangłm dicat
de seruo neꝗͣ ⁊ ingrato cui rogan
Nadnõ suo debitũ õẽ dimissũ fu¬
erat. s. qr ille erga ꝯseruũ suũ
misedĩam hab̾e noluit. rursũ ab
eo ꝑ distinctionẽ iꝰticie exugit᷑. qͥc¬
qͥd ꝑ lenitatẽ gr̃e dimissũ fuit. Rec¬

Expanded text:
Et merito qui post acceptam gratiam ingratus exstitit, cum illo gratia ipsa non permansit; sed mutata est ab eo quoniam ipse ad illam idem esse noluit. Vide quid tibi Evangelium dicat de servo nequam et ingrato, cui roganti a Domino suo debitum omne dimissum fuerat; sed quia ille erga conservum suum misericordiam habere noluit, rursum ab eo per districtionem justitiae exigitur, quidquid per lenitatem gratiae dimissum fuit. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. it̾m adpenã reqͥrit᷑. Ĩo reqͥ¬
rit᷑. qr satisfactio iã ñ ẽ aliqͣ q̃ adex¬
cusationẽ illiꝰ opponat᷑. Quã diu
satisfactio ꝑ mansit. ꝑ mansit re
missũ fuerat. Cessauit aũt satis¬
factio qñ iterata ẽ malicia. qr nħ
ad satisfactionẽ ꝑtinebat ut facta
corriget᷑. ⁊ correcta ñ iteraret᷑. Post¬
quã gͦ culpa rediit. iã qͦdã mͦ idip¬
sum ñ fuit. qr bis in reatu ẽe cepit
peccatũ unũ. Qͥa aũt culpa reru̾sa
ẽ. reu̾sa ẽ n pena. Que ꝓfecto
repetita ñ fuiss si culpa reu̾sa ñ
fuiss Qñ uenit culpa secuta ẽ ⁊ pe¬
na. Qñ correcta ẽ culpa subtracta
pena. Unum ꝯtra unũ. ⁊ duo ꝯtra
duo. ñ unũ ꝯtͣ duo. nec dno ꝯtra
unũ. Hec ẽ iꝰticia. Quantũ ponit᷑
tantum reponit᷑. Quid tͥ udetur. Res¬
ponde si potes. Si aũt respondłe ñ
potes: noli ꝯtende s dep̃care. Non
tͥ expedit ut intres iniudiciũ cũ
porgare possis. Incipit qͥnta decime

Expanded text:
nam requiritur. Ideo requiritur quia satisfactio jam non est aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quandiu satisfactio permansit, permansit remmissum fuerat. Cessavit autem satisfactio, quando iterata est malitia quia et hoc ad satisfactionem pertinebat, ut facta corrigerentur, et correcta non iterarentur. Postquam ergo culpa rediit, jam quodammodo idipsum non fuit, quia bis in reatu esse coepit peccatum unum. Quia autem culpa reversa est, reversa est et poena; quae profecto repetita non fuisset, si culpa reversa non fuisset. Quando venit culpa, secuta est poena. Quando correcta est culpa, subtracta poena. Unum contra unum, et duo contra duo non unum contra duo, nec duo contra unum. Haec est justitia. Quantum ponitur, tantum reponitur. Quid tibi videtur? responde si potes. Si autem respondere non potes, noli contendere, sed deprecare. Non tibi expedit ut intres in judicium cum portare possis. PARS QUINTA DECIM
Abbreviated transcription (Latin):
iuremuneratũ ẽe pot. Ecce bo¬
nũ qͦddam ħͥ ẽ penitentia scilicet
hominis huiꝰ q̃ bona fuit ꝙͣ dui ue¬
ra suit. ⁊ ñ ħt bonũ istud̾ remu¬
nerationẽ aliꝙͣ. qr imputabant᷑
homini huic peccata sua. qͣsi nũꝙ
penitenciã egiss. dut penitentia
illa bona ñ fuit. aut si bona fuit
ostende remunerationẽ eiꝰ. Qa gͦ.
Nonne tͥ magna remuneratio ce
uidet᷑ peccati remissio. Iste qñ pe¬
nitentiã egit. dimissũ ẽ peccatũ
suũ. Quã dui penituit. peccatũ
siũ ñ imputabat᷑ illi. Quam c̃u
meritũ fuit. p̃miũ ꝑ mansit. Uo¬
lebas tu hanc lib̾tatẽ cdari hõib ut
mutatio ista. Iniq ageres adu̾sus
dm̃. si sic tuũ dares ꝯ suũ acciꝑes.
ut it̾m tuũ tolleres. ⁊ suũ retine¬
res. Si tuũ dedisti. suũ accepisti.
si tuũ recipis. ipse qđ suũ ẽ habe̾
uult. Nũ qͥa tͥ ñ ita uidet᷑. Fõrtas¬
sis dicis. qr ñ ẽ equa uia dm̃. ⁊ sen¬

Expanded text:
irremuneratum esse potest? Ecce bonum quoddam hic est; poenitentia scilicet hominis hujus quae bona fuit, quandiu vera fuit; et non habet bonum illud remunerationem aliquam, quia imputantur homini huic peccata sua, quasi nunquam poenitentiam egisset. Aut poenitentia illa bona non fuit; aut si bona fuit, ostende remunerationem ejus. Quid ergo? Nonne tibi magna remuneratio esse videtur peccati remissio; iste quando poenitentiam egit, dimissum est ei peccatum suum. Quandiu poenituit, peccatum suum non imputabatur illi. Quandiu meritum fuit praemium permansit. Volebas tu hanc libertatem dare hominibus ut mutatio ista. Inique ageres adversus Deum si sic tuum dares et suum acciperes, ut iterum tolleres tuum et suum retineres. Si tuum dedisti et suum accepisti, si tuum recipis, ipse quod suum est habere vult. Nunquid tibi non ita videtur? Fortassis dicis quod non est aequa via Domini; et sen
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ it̾m reqͥrit ea n exigit ad pe¬
nam ame q̃ pͥ dimiserat. Id̃o dico
qr si dr̃ d̾s peccata q̃ semel dimit¬
tit. it̾m imputare mutabił p̃di¬
cat᷑ ⁊ uarians uerbũ suũ qͦd sẽꝑ

Expanded text:
um ea requirit, et exigit ad poenam a me quae prius dimiserat; ideo dico quod si dicitur Deus peccata quae semel dimisit iterum imputare, mutabilis praedicatur, et varians verbum suum quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑. ꝙͣuis dilatũ sit atq alit̾
dispensatũ. ab illo aqͦ dicebat᷑. Sic
gͥ cũ tͥ peccanti dr̃ morieris. me¬
ritũ tuũ expͥmit᷑. sĩc cũ ł bene age¬
nti dr̃. uiues. debitũ tuũ ñgiatur.
Et si qñ dictũ mutari uidet᷑. ñ ꝓp̃t
tu mutaris nidem ñ ꝑmanes. neq
mereris ut idẽ sẽꝑ tͥ dicat᷑. Noligͦ
ꝓp̃t dictũ d̾i ꝯfid̾e si male egeris. qr
cũ tu mutaris adillũ mutat᷑ ad te
dictũ illiꝰ. ꝙ̃ inqͥd si dixero iusto
qͦd uita uiuat ⁊ ꝯfisus in iꝰticia sua
fecerit iniqͥtatẽ õs iꝰticie illiꝰ obli

Expanded text:
dicebatur, quamvis dilatum sit, atque aliter dispensatum ab illo a quo dicebatur. Sic ergo cum tibi peccanti dicitur morieris; meritum tuum exprimitur, sicut cum tibi bene agenti dicitur, vives, debitum tuum nuntiatur. Etsi quando dictum mutari videtur, non propter tu mutaris et non idem permanes, neque mereris ut idem tibi semper dicatur. Noli ergo propter dictum Dei confideri si male egeris, quia cum tu mutaris ad illum, mutatur ad te dictum illius. Etiam, inquit, si dixero justo quod vita vivet, et confisus in justitia sua f
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ culpã excusare. ut ñ noceat ali¬
qn imputatã. ⁊ sequẽs culpa ñ pot
p̃cedentẽ penitentiã euacuare. ut
ñ ꝓsit aliqñ fuisse laudatã Si sen¬
tentia tuo iudicio ꝯstare poterit.
magis cõmodũ q̃res ꝙͣ iustũ. Male¬
dictꝰ ħo qͥ partẽ suã det̾iorẽ fac̃.
Ia̾o partẽ tuã bonã facis. ⁊ iudicas
bene ꝓparte tua. fortassis bene tͥ
ẽet. si sententia ueritatis tuũ iudi¬
ciũ seq̃ret᷑. Nimꝙͣ. te iudice dãpna¬
reris. S tumeo ne forte dũ tu ali¬
ud ius ꝙͣ ueritas. aliud ueritas
faciat ꝙͣ tu uelł. Magis eni uerita¬
tem implei oportet: ꝙͣ tuã uolum

Expanded text:
ceat aliquando imputatam, et sequens culpa non potest praecedentem poenitentiam evacuare ut non prosit aliquando fuisse laudatam? Si sententia judicio tuo constare poterit, magis commodum quaeres quam justum. Maledictus homo qui partem suam deteriorem facit. Ideo partem tuam bonam facis. Et judicas bene pro parte tua. Fortassis bene tibi esset si sententia veritatis tuum judicium sequeretur. Nunquam te judice damnareris. Sed timeo ne forte dum tu aliud vis quam veritas, aliud veritas faciat quam velis. Magis enim veritatem impleri oportet
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ille qͥ pꝰ tantã grãm ingratꝰ ꝯp¬
bant᷑. Leges sccła cͥmina grauiꝰ
plectut. ⁊ iterata uulnera dif¬
ficiliꝰ ad sanitatẽ reducunt᷑ ⁊ tu
dicis qr nicł int᷑ ẽ ad reatũ subse¬
quentẽ qͣlia aut quanta p̃ceden
ra bona excusata fuerãt. ꝑsubse¬
quentia itm mala ñ inuificant᷑
adreatũ. gͥ pͥma bona q̃ ꝑ posterio¬
ra mala mortificata fuerat. ꝑsub¬
sequentia itm bona ñ uiuificant᷑.
ad meritũ. Recte iuditate filii ho¬
minũ. Si alit̾ iudicas ꝓte. alit
sũ diligas ꝯtra illã. Litteratores
st᷑ qui causas tranfformãt. ⁊ mu¬
tant ueritate̾ ꝓpt̃ ꝯmoditate. Ca¬
les iusticia ñ p̾bat. Dnẽ inqͥd ñ
cognoui litteraturã introibo in

Expanded text:
nisi ille qui post tantam gratiam ingratus comprobatur; leges secunda crimina gravius plectunt, et iterata vulnera difficilius ad sanitatem reducuntur, et tu dicis quod nihil interest ad reatum subsequentium qualia aut quanta praecedentra bona excusata fuerant, per subsequentia iterum mala non vivificantur ad reatum; ergo prima bona quae per posteriora mala mortificata fuerant per subsequentia iterum bona non vivificantur ad meritum? Recte judicate filii hominum . Si aliter judicas pro te aliter sum diligas contra illa. Litteratores sunt qui causas transformant et mutant veritatem propter commoditatem. Tales justitia non probat: Domine, inquit, non cognovi litte
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat᷑. neq iõ desꝑandũ si bene
egeris qr peccanti mors ⁊ dampna¬
tio intẽptabatur. Ds̃ tͥ de tuo respon¬
det ñ de suo. Meritũ tuũ tͥ indicat.
ꝯsiliũ suũ ñ reuelat. Male agenti
dicit morieris. bene agenti dicit
uiues. Qa ẽ dice morieris. nͥ dãp¬
nab̃is. Et qͥd ẽ dice uiues nͥ sal¬
uaberis: Quid ẽ aut dice dãpna

Expanded text:
mittebatur; neque ideo desperandum si bene egeris, quia peccanti mors et damnatio intentabatur. Deus tibi de tuo respondet, non de suo. Meritum tuum tibi indicat, consilium suum non revelat. Male agenti dicit, morieris. Bene agenti dicit, vives. Quid est dicere morieris, nisi damnaberis? Et quid est dicere vives, nisi salvaberis? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ imputent᷑. fortassis qͥ dix¬
erit asserendũ ñ eẽ ħs timendũ.
lutis nesciri possũt timere. quã
aliqͥa diffinire. Dicat gͦ aliquis
qr tuinendũ ẽ ħ ñ asserendũ. Ego
illi qͥ cogitationẽ suã castigare
pot. ut ħ ei sufficiat ħ satis eẽ pu¬
to. ⁊ magis fortassis expedire. ut
ampliꝰ ñ qͣrat. Qui uͦ urget᷑. zani¬
mo sollicitat᷑. neq ħͥ stare põt ut
ultra ñ ꝑgat adinqͥsitionẽ. illi sa¬
tis faciendũ ee qͣntũ fieri põt̃. sal

Expanded text:
amplius imputentur; fortassis qui dixamplius imputentur; fortassis qui dixerit afferendum non esse hoc sed timendum, lutis nesciri possunt, timere quam aliquid definire. Dicat ergo aliquis quod timendum est hoc, non afferendum. Ego illi qui cogitationem suam castigare potest, ut hoc ei sufficiat, hoc satis esse puto, et magis fortassis expedire ut amplius non quaerat. Qui vero urgetur et animo sollicitatur neque hic stare potest ut ultra non pergat ad inquisitionem, illi satisfaciendum esse puto quantum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. pꝰ ꝙͣ semel dimissa fuerĩt.
Scire ħ uolunt. ⁊ cauere ħ uo¬
lunt. Quare gͦ ħ scire uolũt
qđ cauere uolunt. nͥ qr curio¬
sitas eos trahit. cũ bonitas ñ
delectet. Querunt ħ si forte
eis dicat᷑. qr ñ ita ẽ. Pendent
admintiũ torporis sui. si for¬
te qͥs ueniat quidicat eis qđ
audire uolũt. Quert qͣsi ueri¬
tatẽ ñ quod ament ł ipsam ue¬
ritatẽ. qr ñ diligunt bonitatẽ.S
uerũ ẽẽ uolunt ħ qͦd ipsi uolũt
Iao gͦ q̃runt si forte eis responde¬
dierũt qͦd audire uoluert᷑ lecco
scđm maliciã illoꝵ ueritas illis
respondet. ł sicut uolunt ut
ampliꝰ errent. ł sicut uolunt ut
ampliꝰ desꝑent. Tam̃ qr ⁊ ħ ipsũ
ficiũt de ueritate: ñ ẽ absurdũ
si q̃rimꝰ qͥd ⁊̃ in hac parte ꝯcien¬
tia humana si aliqͣ ut solet cogi¬
tacionẽ pulset᷑. S debeat respon¬
dere. Si gͦ q̃ritur utrũ peccata
q̃ seinel penitenti dimissa fuerĩt

Expanded text:
rtantur postquam semel dimissa fuerint. rtantur postquam semel dimissa fuerint. Scire hoc volunt, et cavere hoc nolunt. Quare ergo hoc scire volunt quod cavere nolunt, nisi quia curiositas eos trahit cum bonitas non delectet? Quaerunt hoc si forte eis dicatur quia non est ita; pendent ad nuntium torporis sui; si forte quis veniat qui dicat eis quod audire volunt. Quaerunt quasi veritatem, non quod ament vel ipsam veritatem quia non diligunt bonitatem, sed verum esse volunt hoc quod ipsi volunt. Ideo ergo quaerunt si forte illis respondedierunt quod audire voluerunt. Idcirco secundum malitiam illorum veritas illis respondet; vel sicut volunt ut amplius errent, vel sicut nolunt ut amplius desperent. Tamen quia et hoc ipsum roficiunt, de veritate non est absurdum si quaerimus quod etiam in hac parte conscientia humana, si aliqua, ut solet, cogitatione pulsetur, sibi debeat respondere. Sic ergo quaeritur utrum peccata quae semel poenitenti dimissa fuerunt