comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginunciauit. Lunc etiã et aprun¬
cłs treueroꝵ ep̃s transiit. Congre¬
gatiq clici cuutatis illiꝰ ad theoderi¬
cũ regẽ: sc̃m gallũ petebant ep̃m.
Quib ille ait. Abscedite. ⁊ aliũ reqͥ¬
rite: gallũ enĩ diaconũ alibi habeo
destinatũ. Tunc elegerunt niceciũ
ep̃m. Aruerni uͦ cłici cũ consensum
sipientiũ facto: multa munera de¬
ferentes ad regẽ uenerunt. Iam tc̃
germen illud iniquũ ceꝑat fructi¬
ficare: ut sacerdotiũ aut uenderet᷑
a regib aut cõpararet᷑ acł̾i̾cis. Tc̃
co expensis ciues inuitarentur ad
epulũ: et letarent᷑ ob houorẽ gal¬
li futuri ep̃i. Qd̃ ita factũ ẽ. Nã
referre erat solitꝰ ñ ampliꝰ se do¬
nasse ꝓ ep̃atu quã unũ triantẽ:

Expanded text:
gi nuntiavit. Tunc etiam et Aprungi nuntiavit. Tunc etiam et Aprunculus Treverorum episcopus transiit; congregatique clerici civitatis illius ad Theodericum regem, sanctum Gallum petebant episcopum. Quibus ille ait: Abscedite, et alium requirite, Gallum enim diaconem alibi habeo destinatum. Tunc eligentes  Arverni vero clerici cum consensu insipientium facto et multa munera ad regem venerunt. Iam tunc germen illud iniquum coeperat fructificare, ut sacerdotium aut vinderetur a regibus aut conpararetur a clericis. Tunc co expensis, cives invitarentur ad aepulum et laetarentur ob honorem Galli futuri episcopi. Quod ita factum est. Nam referre erat solitus, non amplius donasse pro episcopatu quam unum treantem
Abbreviated transcription (Latin):
rences. Et regressus est uinisquisq
ad domũ suam. Post quoꝵ disces¬
sũ sc̃s gallus uocat unũ e clericis:
et irruente inse sp̃u sc̃o ait. Qͣd
hii musitant: quid cursitant. qͥd
retractant : Uacuũ ẽ inquit opus
cũ me redire de p̃sentia regis
audieris: accipe equũ decessoris¬
mei stratũ. et egrediens in obuiã exhi¬
be mͥ. Qd̃ si audire despexeris: caue
ne in posterũ peniteat. Cũq hec loque¬
retur: suꝑ lectulũ decũbebat. Tunc ira¬
tus contͣ eum cl̾icus cũ multa exꝓbra¬
ret. elisũ suꝑ spondã lecti latus eius
lesit: turbidusq discessit. Quo dis¬
cedente : ait imꝑatus prb̃r ad beatũ
gallũ. Audi filiconsiliũ meũ ⁊ noli
ampliꝰ tardare: s uade ad regem ⁊
nuncia ei que hic contigerunt. Et si
ei inspirau̾it dñs ut tͥ hoc sacerdo¬
tiũ largiat᷑: magnas deo referimꝰ
gr̃as. Sin aliud: uł ei qui ordinatus
fuerit: cõmendaberis. Ille uͦ abiens: q̃
de beato quinciano contigerant re¬

Expanded text:
ntes, regressus est unusquisque ad semetipsum. Post quorum discessum sanctus Gallus vocavit unum ex clericis, et irruente in se Spiritu sancto, ait: Quid hi mussitant? quid cursitant? quid retractant? Vacuum est, inquit, opuscum me redire de praesentia regis audieris, accipe equum decessorism, et egrediens te in obviam exhibe mihi. Quod si audire despexeris, cave ne te in posterum poeniteat. Cumque haec loqueretur, super lectulum decumbebat. Tunc iratus contra eum clericus, cum multa exprobraret, elisum super spondam lecti latus ejus laesit, turbidusque discessit. Quo discedente, ait Impetratus presbyter ad beatum Gallum: Audi, fili, consilium meum. Noli penitus retardare, sed vade ad regem, et nuntia ei quae hic contigerint; et si ei inspirat. Dominus ut tibi hoc sacerdotium largiatur, magnas Deo referemus gratias; sin aliud, vel ei qui ordinatus fuerit commendaberis. Ille vero abiens, quae de beato Quintiano contigerant re
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ illiserat uiuentiꝰ noĩe. ad occur¬
sũ pontificis scd̃m uerbũ illiꝰ ꝓperat
ñ sine magno pudore: et se simulqz
equũ quẽ iusserat rep̃sentat. In
currerat clement̾ ĩꝑperat: magnã
ei ingerens u̾ecunoiam: ñ cũ ira.
s tantũ ioco spiritali delectans. Igͥ
exinde cũ multo psallentio inciui¬
tatẽ suscipit᷑: et in sua eccłia ep̃s or
tanta bumilicate tantaq caritate
cũ om̃ib usus ẽ: ut ab om̃ib dilige¬
ret᷑. Patientiã uͦ ultra hominũ mo¬
uendas. Unde factũ ẽ ut aprb̃ro
suo inconuiuio ꝑcussus in capite.
ita se quietũ reddid̾it ut nec sermo¬
nẽ quidẽ asꝑi respondisset: s om̃ia q̃
ei accidebant patient̃ ferens. in dei hoc
arbitͥo a quo se petebat enutͥri iacta
am et euodiꝰ quidã Ibat.

Expanded text:
ejus illiserat, Viventius nomine, ad occursum Pontificis secundum verbum illius properat, non sine magno pudore, et se, simulque equum quem jusserat repraesentat. Ingcurrerat, clementer improperat, magnam ex hoc ei ingerens verecundiam, non cum ira, sed tantum joco spiritali delectatus. Igitur exinde cum multo psallentio in civitatem suscipitur, et in sua ecclesia episcotanta humilitate tantaque caritate cum omnibus usus est, ut ab omnibus dilegeretur. Patientiam vero ultra hominum mo sustenendas. Unde factum est, ut a presbitero suo in convivio percussus in capite ita se quietum reddiderit, ut nec sermonem quidem asperum respondisset; sed omnia quae ei accedebant patienter ferens, in Dei hoc arbitrio, a quo se petebat enutriri, iactabat. Nam et Evodius quidam
Abbreviated transcription (Latin):
caucellos. Iste tam̃ fenestre aliqñ
ab allophilis obturant᷑. id ẽ p̃dicte
oꝑationes ꝑ quas respicimꝰ dm̃ a
uiciis impediunt᷑. dũ elemosinã
exstirpat auaricia. ieiuniũ crapu¬
la. iugilias sonnolentia. ceationẽ

Expanded text:
cancellos . Istae tamen fenestrae aliquando cancellos . Istae tamen fenestrae aliquando ab allophilis obturantur, id est praedictae operationes per quas respicimus Deum, a vitiis impediuntur; dum eleemosynam exstirpat avaritia, jejunium crapula, vigiliam somnolent
Abbreviated transcription (Latin):
diuit᷑. a quibdã muri ꝑforant᷑. qui¬
dã plenarie muros destruunt. qui¬
dã celesti scala tͣnͣscendunt. hismuris
cõpedunit᷑. qui ad bñ oꝑandũ tardan¬
tur impotentia. ad dm̃ cognoscend̃
impediunt᷑ ignorantia. ad dm̃ di¬
ligendũ offendint᷑ negligentia.
hii ligatis manib ⁊ pedib ꝓiciunt᷑
intenebras ext̾iores : ubi erit fletus
et stridor dentiũ. Quidã muros ꝑ¬
forant: qui conant᷑ infirmitatẽ in¬
firmare. ignorantie tenebras expel¬
lere. negligentie torporẽ excutere.
Isti quãdruplici machina murũ
impotentie ꝑfõdiunt. ⁊ in eo .liii.
fenestras constituunt: dũ ꝑ elemo¬
tatẽ. ꝑ ugiliarũ continuationẽ. ꝑ
sic dm̃ respiciunt ut eos ip̃e respici¬
at. sic eũ orant ut eos exaudiat. sic
ad eũ ueniunt: ut ad eos ip̃e ueniat.
De his fenestris legit᷑ in cantico a¬
moris. Ecce sponsus stat post parietẽ.
aspiciens ꝑ fenestras. ꝓspiciens per

Expanded text:
duntur, a quibus iidem muri perforantur; quiduntur, a quibus iidem muri perforantur; quidam plenarie muros destruunt; quidam coelesti scala transcendunt. His muris impediuntur, qui ad bene operandum, tardantur impotentia; ad Deum cognoscendum, impediuntur ignorantia; ad Deum diligendum, offenduntur negligentia; 184 hi, ligatis manibus et pedibus, projicientur in tenebras exteriores, ubi erit fletus, et stridor dentium . Quidam muros perforant, quia conantur infirmitatem infirmare, ignorantiae tenebras expellere, negligentiae torporem excutere. Isti quadruplici machina murum impotentiae perfodiunt, et in eo quatuor fenestras constituunt, dum per eleemotatem, per vigiliarum continuationem, per sic Deum respiciunt, ut eos respiciat, sic ad Deum orant, ut eos Deus exaudiat; sic ad eum veniunt, ut ipse adveniat. De his fenestris legitur in Cantico amoris: Ecce, sponsus stat post parietem, aspiciens per fenestras, respiciens per
Abbreviated transcription (Latin):
dotes sunt blesi: quidã taciturni. qͥ¬
dã muti. Blesi sunt: qui male u̾ba
formant. hiisunt sacerdotes qui di¬
iuna p̃dicant: s uim p̃dicationis in
t̾renoꝵ emolum̃tũ inclinant. Taci¬
turnisunt: qui raro loquunt᷑. hii
sunt sacerdotes⁊ a quib rariꝰ archa¬
ua celestia p̃dicam᷑. quos scił aut
negligentia retralnt. aut amor.
auertit. aut timor repellit.hos ne¬
gligentia facit torpentes: amiorde¬
sipientes.timior pusillanimes.
Muti uero sunt. qui aut p̃dicare ne¬
trare. Non ualentes scił qͥa nescitis: uł¬
ñ uolentes quia contẽpnitis. Oñis gͦ isti
clament. ah quia infirmi ad oꝑandũ.¬
ab. quia fragiles ad sciendũ. ah. quia
tepidi ad diligendũ. Iste erenĩ tres
nuserie sacerdotib istis ingruunt. hee
ties imbetillitates sacerdotes nr̃os in¬
uadunt. scił ĩpotentia in bñ oꝑan¬
do. ignorantia in sciendo. negligen¬
ne ad eũ ꝑuenire queant ꝑ caritatẽ.
his trib muris quĩdã cõpediti clan¬

Expanded text:
orum sunt blaesi, quidam taciturni, quidam muti. Blaesi sunt, qui male verba formant; hi sunt, sacerdotes qui divina praedicant, sed vim praedicationis suae in terrenorum emolumentum inclinant. Taciturni sunt, qui raro loquuntur; hi sunt, sacerdotes a quibus rarius arcana coelestia praedicantur; quos aut negligentia retrahit, aut amor avertit, aut timor repellit. Hos negligentia facit torpentes, amor desipientes, timor pusillanimes. Muti vero sunt, qui aut praedicare netrare . Non valentes, quia nescitis; non volentes, quia contemnitis. Omnes isti clament: A, a, a, quia infirmi ad operandum, quia fragiles ad sciendum, quia tepidi ad diligendum. Istae enim tres miseriae sacerdotibus congruunt; hae tres imbecillitates sacerdotes istos invadunt; scilicet impotentia in bene operando, ignorantia in sciendo, negligenne ad Deum pervenire queant per charitatem. His tribus muris quidam inclusi clau
Abbreviated transcription (Latin):
riñ ualent uti. quia manus hñt in-¬
ualidas ad tenendũ. os ad manducan¬
dũ. stomachũ ad recipiendũ: sic sacer¬
dotes manꝰ hñt inualidas ad tractan¬
dũ celestes escas. quia manus quas
cupide porrigunt ad pecuniã conse¬
q̃nter extendunt ad eucharistiam.
hñt inualidũ ⁊ ĩmundũ : ad capien¬
dũ celestẽ cibũ. Indignũ ẽ enĩ ut il
lud os celesti pane saginet᷑: qd mul¬
machus etiã mentis t̾renoꝵ appetitu
refertus: celestes respuit appetitus.
Et mens amplectens terrenũ cibũ: celeste
fastidit uiaticũ. Malo gͦ sacerdoti congͣit
p̃dicta uox lam̃tationis.ah. ab. ah. ⁊ cet̾a¬

Expanded text:
non valent uti, quia manus habent invnon valent uti, quia manus habent invalidas ad tenendum, os ad manducandum, stomachum ad recipiendum; sic, sacerdotes manus habent invalidas ad tractandum coelestes escas, quia manus 185 quas injuste porrigunt ad pecuniam, consequenter extendunt ad eucharistiam; habent invalidum et immundum ad capiendum coelestem cibum. Indignum enim est, ut os coelesti pane saginetur, quod mulmachus etiam mentis terrenorum appetitu refectus, coelestes respuit apparatus, et mens amplectens terrenorum cibum, coeleste respuit viaticum. Malo ergo sacerdoti ingruit praedicta vox lamentationis
Abbreviated transcription (Latin):
puericie. Pueri enĩ grãdi nesciunt.
loqñdo balbutiune. solido cibo
uti ũ possunt. In hoc gͦ sacerdotes
nr̃i sunt pueri. quia gradiendo id
uł ad scandalũ cͥminaliũ pec̃coꝵ of¬
fendunt. uł in abyssũ obstinationis
riurnt. Loqui uͦ nesciunt: quia aut
aut terrena suꝑ celestia cõmendant.
aut uera tacent aut plenarie silent. So
lidiori uͦ cibouti ñ possunt: quia ad de¬
glutiendũ uł masticandũ infirmi st̃.
Cibus enĩ solidus ⁊ grandis corpus est¬
dñicũ. qd paruulos sensib enecat. ꝓ¬
uectos uiuificat. grauit̾ egrotantib
ẽ ad ruinã. sanis ad sanitatis medelã.
Cibus tam̃ iste egrotantib ẽ medela:
si sumat᷑ cũ debite consicdationis cau¬
tela. ut egrotus culpa ducat᷑ peniten¬
tia. ut celesti medico ꝓmittat obedien¬
tiã. morbiq stũdeat u̾itare causã. Idem
cibus sanis ẽ refeclio. ĩd ẽ iustis ꝓuectio.
In hoc gͦ sacerdotes nr̃i pueris sunt cõ¬
parabiles: quia sic̃ pueri cibo solidio

Expanded text:
pueritiae, pueri namque gradi nequeunt, loquendo balbutiunt, solido cibo uti non possunt. In hoc ergo sacerdotes nostri sunt pueri, quia in gradiendo, idvel ad scandalum criminalium peccatorum offendunt, vel in abyssum obstinationis ruunt. Loqui vero nesciunt, quia aut aut terrena plusquam coelestia commendant, aut vera tacent, aut plenarie silent. Colidiori vero cibo uti non possunt, quia ad deglutiendum vel masticandum infirmi sunt. Cibus solidus et grandium, est corpus Dominicum, quod parvulos sensibus enecat, provectos vivificat, graviter aegrotantibus est ad ruinam, sanis ad sanitatis tutelam. Cibus tamen iste, aegrotantibus est medicina, si sumatur cum debitae considerationis cautela, ut aegrotus culpa, ducatur poenitentia ut coelesti medico promittat obedientiam, morbi vitare causa. Idem cibus, sanis est refectio, id est justis provectio. In hoc ergo sacerdotes nostri pueris sunt comparabiles, quia sicut pueri cibo solido
Abbreviated transcription (Latin):
na uereat᷑. qͥa ñ homini s dõ conficen
loquit᷑. nec apud iudicẽ poli confessus
net᷑. ostendens etiã auctoritate młti¬
plici qd̃ reatus delet᷑ ꝯfessione pec̃i.
Ait enĩ auctoritas. Confitemini
alt̾utrũ peccata ur̃a. Et alibi. Uixi
confitebor aduersũ meã dño. ⁊tu

Expanded text:
na vereatur, quia non homini sed Deo confitens na vereatur, quia non homini sed Deo confitens loquitur. Nec apud judicem poli confessus bitur: hoc ostendens auctoritate multiplici, quod reatus deletur confessione peccati. Ait enim Auctoritas: Confitemini alterutrum peccata vestra . Et alibi Dixi confiteb
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pͥmo u̾bis mulcet egrũ. cõpatit᷑ egro¬
to. se conformat infirmo. uerbis blan¬
dit᷑. salutẽ pollicet᷑ ut eger confidenti᷑
detegat morbi qͣntitatẽ. doloris acredinẽ.
ꝑit. locũ ubi eũ morbꝰ arripuerit. etatẽ
morbi⁊ originẽ. morbi diuturnitatem
uiuendi consuetũdinẽ. ꝑsone statum.
pulsus impetũ corporis gestũ facieiha¬
itũ. deinde etiã⁊ cognitis morbi circũ.¬
stantiis accĩdentib infirmitatis. scd̃m
aut minꝰ attenuat. qͦsdã cibos uetat
tͣria contͣriis curat: sic sacerdos qͣi sp̃u¬
alis mẽdicꝰ dũ ad eũ accedit peccator
qĩ sp̃ualis egrotꝰ. pͥmo debet pecc̃orem
ũbis allic̾e. blañdim̃tis mulcere. ut faci¬
liꝰ egrotꝰ detegat morbũ id ẽ peccatũ¬
suũ. ut meliꝰ post peccati decectionem
cũ priꝰ ꝓposuerit blandim̃ta ũba con¬
cludat satiffactionis uerb̾a. monens
ne erubescentia ductꝰ suos diffiteat᷑
reatꝰ. ne corã ip̃o homine fateri cͥmi¬

Expanded text:
tum, primo verbis mulcet aegrum, compatiens aegroto, se conformat infirmo, verbis blanditur, salutem pollicetur, ut aeger confitenter morbi detegat quantitatem, doloris acredinem; perit, locum ubi morbus eum arripuerit; aetatem morbi, et originem, morbi diuturnitatem, minuendi consuetudinem, personae statum, pulsus impetum, corporis gestum, faciei habitum. Bene cognitis morbi circumstantiis, accidentibus infirmitatis, maut minus attenuat, quosdam cibos vetat,contraria contrariis curat. Sic sacerdos quasi spiritualis medicus, dum ad eum accedit peccator spiritualis aegrotus, primo debet peccatorem verbis allicere, blandimentis mulcere, ut facilius detegat morbum, detegat peccatum ut melius post peccati detectionem, cum prius praeposuerit blandimenti verba, concludat satisfactionis verba: monens ne erubescentia ductus, suos diffiteatur reatus; ne coram homine fateri crimi
Abbreviated transcription (Latin):
rat utrũ eã cognou̾it añ uł retͦ. uł huiꝰmͦ.¬
Siłr de aliis ẽ inquirendũ. Cognito uero¬
moebo. idẽ detecto peccato: inuestigare
debet tempus. utrũ scił ꝑpetratũ fuerit
pect̃m in die festo qnͣdo spetialit̾ feriandũ fuita
seruili oꝑe id ẽ a peccato: an in die ꝓfesto.

Expanded text:
ram utrum eam cognoverit ante vel retro vel huram utrum eam cognoverit ante vel retro vel hur de aliis inquirendum est. Bene cognito morbo, detecto peccato, investigare debet tempus, utrum scilicet sit perpetratum peccatum in die festo quando specialiter feriandum est a servili opere, id est peccato. Gravius enim est
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro reuelabit᷑. conseqñt̾ ut re¬
usminꝰ uereat᷑ confiteri pecc̃a sia.
si sacerdos uid̾it eũ duci erubescen¬
tia: inquirat ab eo ingen̾ali utrũ
hac uł illa laborau̾it culpa.ut reus
to laborau̾it. uł furto uł rapina.
contu illicito laborasse: q̃rat de spẽ.
atrũ fu̾it fornicatꝰ. ul adult̾atꝰ. utrũ in¬
cestu laborau̾it uł pecc̾o contͣ naturã exor¬
bitau̾it. S ñ debet usq ad idiciũ descend̾e
qͥa descendentẽ usq ad indicia pec̃coꝵ ni
bet xp̃s quiesc̾e̾. ne peccati incogniti inqͥ¬
sitio peccandi det occasionẽ. qͥa qͥ nimis
emungit elicit sanguinẽ. Et cũ iã in om¬
inquisitio soleat ẽẽ erroris occasio. eo¬
qd̾ nitim᷑ inuetitũ semꝑ cupimꝰq nega
ut abundaret delictũ. quia ꝑ legis tradi¬
tionẽ quẽdã peccata in notuerunt: unde
magis homines in ea exarsert̾. Cesset gͦ ni¬
miũ subcił inqͥsitio. i exempli causa. Si
quis conficeat᷑ se aliqͣm cognouisse. ñ que¬

Expanded text:
in futuro revelabitur. Consequenter, ut reus minus vereatur confiteri peccata, si sacerdos videt eum duci erubescentia, inquirat ab eo in generali utrum hac vel illa laboraverit culpa? ut reus tu laboraverit, vel furto, coitu illicito laborasse, quaerat de specie, utrum fuerit fornicatus, vel adulteratus, vel incestu laboraverit, vel in peccato contra naturam exorbitaverit? Sed non debet ad minutias descendere, quia descendentem  186 quiescere, ne peccati incogniti inquisitio, det peccandi occasionem, quia qui nimis emungit, elicit sanguinem . Et cum jam in ominquisitio soleat esse erroris occasio; quia, Nitimur in vetitum semper, cupimusque negatut abundaret delictum . Cui per legis traditionem quaedam esse peccato innotuerunt, et tunc magis homines in ea exarserunt. Cesset ergo nimis subtilis inquisitio. Exempli causa: Si quis confiteatur se aliquam cognovisse, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
durũ ẽ: nullus difficilis cupienti¬
b labor. Respice qͣnta iacob  rachel
futura uxore sustinuit. Et seruiuit
inquit scriptura iacob ꝑ rachel an¬
nis septẽ : et erant in conspectu eius
qͣi dies pauci qm̃ amabat illã. Uude
⁊ ip̃e postea memorat. In die urebar
uuln̾ati: ꝑ horarũ momenta singula¬
dicamꝰ. heu me qm ꝑegͥnatio mea ꝑ

Expanded text:
durum est, nullus difficilis cupientidurum est, nullus difficilis cupienti labor. respice, quanta Iacob pro Rachel pacta uxore sustineat. et seruiuit, inquit scriptura, Iaeob pro Rachel annis septem. et erant in conspectu eius quasi pauci dies, quia amabat illam. unde et ipse postea memorat: in die urebar uulnerati per horarum momenta dicemus: heu me, q
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. Decem mensib inut̾o ut nas¬
catur expectat. fastidia sustiuet.
cruentꝰ egrẽdit᷑. inuoliitur panniᷤᷤ.
blandiciis ddelinitur. Et ille cuiꝰ pugil¬
lo mundus includit᷑. p̃sepio contine¬
tur angusto. Laceo quodusq ad trice¬
simũ annũ ignobili parentũ pauꝑ¬
tate contentus est. Uerberatur ⁊ta¬
cet. Crucifigitur: et ꝓ crucifigentib
dep̃catur. Ed igit᷑ retribuã dño ꝑ
om̃ib que retribuit michi: Calicẽ
salutaris accipiã : et nom̃ dm̃ inuo
guine cõpensat᷑:⁊ redẽpti cruore xp̃i
ꝓ redemptore libent᷑ occũbimꝰ. Quis
scõꝵ sine certamine coronatꝰ ẽ : Abel
iustus occidit᷑. Abrahã uxorẽ picli¬
tabatur amitt̾e. Et ne ininimensũ
uolumen extendã : quere ⁊ inuenies
singłos diuersa ꝑpessos. Solus in de¬
liciis salomon fuit:⁊ id̾o forsitan cor¬
cere sub lorica ⁊ postea gaũdere u¬
ctorẽ. quã ꝓ ĩpatientia uniꝰ hore
seruire ꝑpetuo: Nichil amantib

Expanded text:
filius, decem mensibus in utero, ut nascatur, expectat, fastidia sustinet, cruentus egeritur, inuoluitur pannis, blanditiis deridetur et ille, cuius pugillo mundus includitur, praesepis continetur angustiis. taceo, quod usque ad tricesimum annum ignobilis parentum paupertate contentus est; uerberatur et tacet; crucifigitur et pro crucifigentibus deprecatur. quid igitur retribuam domino pro omnibus, quae retribuit mihi? calicem salutarguine conpensatur et redempti cruore Christi pro redemptore libenter obcumbimus. quis sanctorum sine certamine coronatus est? Abel iustus occiditur; Abraham uxorem periclitatur amittere et, ne in inmensum uolumen extendam, quaere et inuenies singulos diuersa perpessos. solus in deliciis Salomon fuit et forsitan ideo corcere sub lorica et postea gaudere uictorem, quam inpatientia unius horae seruire perpetuo? Nihil amantibus
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta.iiiͬi. milia in corsprt
throm ⁊ semiorũ tenebunt Tchai. uĩ¬
i cantabunt canticũ nouũ. ⁊ nemo
pot̾it dicere canticũ illud nsi nu¬
merus diffinitus. Hii sunt qui cũ
mulierib non sunt comquinati. uirgi¬
nes enĩ ꝑmanserunt. Hii sunt qͥsequimt᷑
agnũ quocũq uãdit. Quocienscũq
te uana scłi delectat ambitio. quotienꝰ
inmundo aliquid uideris głosũ: ad
paradysũ mente tnͣsgrede. Esse incipe
cut signaculũ incorde tuo. ⁊ sicut signũ¬
in dextro brachio tuo. ⁊ oꝑe parit̾ ac m̃te
munita clamabis. Aque ñ poterunt ex¬
tinguere caritatẽ:: flumina ñ oꝑient
d eystochiũ de uirginitate seruando.

Expanded text:
quadraginta quattuor milia in conspectu quadraginta quattuor milia in conspectu throni et seniorum tenebunt citharas et cantabunt canticum nouum et nemo potmerus diffinitus. « Hi sunt, qui cum mulieribus non sunt coinquinati: virgines enim permanserunt —; hi sunt, qui secuntur agnum, quocumque uaalt. quotIenscumque te uana saecun delectant ambitio, quotiens in mundo aliquid uideris gloriosum, ad paradisum mente transgredere; esse incipe,cut signaculum in corde tuo, sicut signaculum in brachio tuo, et opere pariter ac mente munita clamabis; aqua multa non poterit extinguere caritatem et flumina non cooperient D
Abbreviated transcription (Latin):
post rubrũ mare ⁊ submersũ cũ suo ererti¬
tupharaonẽ tympanũ tenens p̃cinet re¬
sponsuris. Cantemꝰ dño głose eni magni¬
ficatus ẽ equũ et ascensorẽ ꝑiecit in ma¬
re. Tic tecla in tuos leta uolabit ample¬
xuis. Tunc et ip̃e sponsus uus letus occͣ¬
ret et dicet. Surge ueni ꝑtima mea.
sponsa mea. colũba mea: quia ecce hy¬
emps transiit imber abiit sibi. Tunc an¬
geli mirabunt᷑ ⁊ dicent. Que ẽ ista res¬
piciens qͣi diluculũ speciosa ut luna. e¬
lecta ut sol: Uidebunt te filie ⁊ lauda¬
bunt te: regine et concubine te beati¬
ficabunt. Tunc aliꝰ casticatis chorus oc¬
curret. Sara cũ nuptis ueniet. filia
pbanuel anna cũ uidius erunt indi¬
uersis gregib carne et sp̃u matres tue.
Letabit᷑ illa qd̾ genuit: exultabit
ista qd̾ doluit. Tunc uere suꝑ asinã
saluator loquit᷑ ecce ego et pueri mei
quos mͥ dedit dñs palmas iuuctorie sũb¬
leuantes. consono ore cantabunt. O

Expanded text:
post Rubrum Mare et submersum cum suo exercipost Rubrum Mare et submersum cum suo exercitu Pharaonem tympanum tenens praecinet responsuris: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est. equum et ascensorem proiecit in mare? tunc Thecla in tuos laeta uolabit amplexus. tunc et ipse sponsus occurret et dicet: surge, ueni, proxima mea, speciosa mea, columbamea, quia ecce hiemps transiit, pluuia abiit sibi. tunc angeli mirabuntur et dicent: quae est ista prospiciens quasi diluculum, speciosa ut luna, electa ut sol? uidebunt te filiae et laudabunt te reginae et concubinae te praedicabunt. tunc et alius castitatis chorus occurret: Sarra cum nuptis ueniet, filia Phanuelis Anna cum uiduis. erunt ut in diuersis gregibus, carnis et spiritus, matres tuae. laetabitur illa; quod genuit; exultabit ista, quod docuit. tunc uere super asinasaluator effatur: ecce ego et pueri, quos mihi dedit dominus, palmas uictoriae sublenantes consono ore cantabunt: os
Abbreviated transcription (Latin):
niis plurimũ. in frigore ⁊ nudicate.
Qͥs nr̃m saltẽ minimã portionem
de cathalogo harũ sibi potest uen¬
dicare uirtutũ: Unde ⁊ ille possea
confident̾ aiebat. Cur sũ consũmaui.
fidẽ seruaui. suꝑ est mͥ corona iusticie
qͣm retͥbuet mͥ dñs. Si cibus insulsi¬
or fu̾it contristam᷑: et putamꝰ nos dõ
aliqd̾ p̃stare beneficiũ. Cũ aquaciũ
bibimꝰ calix frangit᷑. mensa subũtit᷑¬
⁊ uerbera sonant: ⁊ aqua cepidior san¬
guine iundicat᷑. Regnũ celorũ iumpa¬
titur: et iuolenti diripiunt illud.
pies. Nisi pulsał̾us importune: panẽ
ñ accipies sacramenti. Aut ñ uidet᷑ͫ tͥ
⁊ illuc unde angeli corruerunt ange¬
los iudicatura conscend̾e: Egredere
que so paulisꝑ ex corpore. ⁊ ob ỹsentes
labores. aute ocłos tuos pinge merce¬
dẽ. quã ocłs non uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit.
Qualis erit illa dies cũ tͥ maria nat᷑ dñi
choris occurrerit comitata uirgineis. cũ

Expanded text:
niis plurimis, in frigore et nuditate. Quis nostrum saltim minimam portionem de catalogo harum sibi potest vindicare virtutum? Utique ille postea confidenter aiebat: Cursum consummavi, fidem servavi. Superest mihi corona iustitiae, quam retribuet mihi dominus. Si cibus insulsior fuerit, contristamur et putamus nos Deo praestare beneficium, cum aquatius bibimus: calix frangitur, mensa subvertitur, verbera sonant et aqua tepidior sanguine vindicatur. Regnum caelorum vim patitur et violenti diripiunt illud. pies. Nisi pulsaveris inportune, panem non accipies sacramenti. An non tibi videtu illuc, unde angeli corruerunt, angelos iudicatura conscendere? Egredere, quaeso, paulisper e corpore et praesentis laboris ante oculos tuos pinge mercedem, quam nec oculus vidit nec auris audinit nec in cor hominis ascendit. qualis erit illa dies, cum tibi Maria, mater domini, choris occurret comitata uirgineis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. S he fenestre obturant᷑: dum
acreatura creator negligit᷑. dũ homo
adiuina uisitatione deserit᷑. dũ ratio
dũ dm̃ diligimꝰ supra nos. infra dm̃¬
nos. ꝓximũ uixta nos. corpus infra
postponimꝰ. nos ipsos negligimꝰ. ꝓ xi¬
inũ contẽpnimꝰ: corpora nr̃a nimis
delicate nutrimꝰ. Predictos uͦ muros
plenarie destruunt. qui iã in et̾na
tab̾nacła recepti et̾nalit̾ uiuunt:
qui nec ĩpotentia curuant᷑. nec igno¬
rantia tenebrant᷑. nec caritatis negli¬
positi. tam̃ septiformi gr̃a p̃diti ad di¬
iunã contẽplationẽ euãdunt. ubiẽ
potentia  int̾ua oꝑatione. scientia ĩ
contẽplatione. caritas in deuotiõe.
Hii muri sacerdotes nr̃os ĩpediunt
iter coucludunt. uisũ ĩpediunt. in¬
tentionẽ offendunt. Clament aũ¬

Expanded text:
r obturantur, dum in creaturis Creator non legitur, dum homo a divina illustratione deseritur, dum ratio dum Deum diligimus supra nos, proximum juxta nos, corpus infra postponimus, nosque ipsos negligimus, proximos contemnimus, dum corpora nostra nimis delicate nutrimus. Praedictos vero muros plenarie destruunt, qui jam in aeterna tabernacula recepti, aeternaliter vivunt, qui nec impotentia curvantur, nec ignorantia turbantur, nec charitatis neglipositi, tamen septiformi gratia praediti, ad divinam contemplationem evadunt, ubi potentia in interna operatione, scientia in contemplatione, charitas in devotione. Hi muri sacerdotes nostros impediunt, iter concludunt, visum impediunt, intentionem offendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ xp̃s ẽ. Que quidẽ unu̾sa tc̃ ꝓ sunt
cũ in eccłia fiunt. cũ in una domo pas¬
cha celebramꝰ. Si archã ingredimur
cũ noe. si ꝑeunte iericho raab iusti¬
ficata nos continet.Cetere uirgines
quales apud diu̾sas hereses. ⁊ quales
apũd impurissimũ manicheũ eẽ di¬
gines. Si enĩ corporis eaꝵ auctorẽ
diabolus: quomodo possunt orare:
Plastica hostis sui ẽ. S quia scumt
uirginale uocabulũ głosũ. sub oiui¬
ui pellib lupos tegunt: xp̃i specie
mentit᷑ antixp̃s : ⁊ turpitũdinem
uite falso nommnis honore conuer¬
tunt. Gaude soror. gaude filia.
gaude mi uirgo: qͥa q̃d̾ alie simulãt
tu uere ẽẽ cepisti. Hec om̃ia que di¬
gessimus dura uidebiuit᷑ eis qui ñ
amant xp̃m. Qͥ aũ omnẽ scli põpã
ꝑ purgamento habuerit. ⁊ uana
Durerit unu̾sa sub sole. ut xp̃m
lucrifaciat: qui cõmortuus ẽ dño
et consurrexit. ⁊ crucifixerunt car¬
nem suã cũ uiciis et concuꝑ iscen¬
tiis: libere clamabunt. Qs nos se¬

Expanded text:
 est. Quae quidem universa tunc prosunt, cum in ecclesia fiunt, cum in una domo pascha celebramus, si arcam ingredimur cum Noe, si pereunte Hierico Raab iustificata nos continet. Ceterum virgines, quales apud diversas hereses et quales apud inpurissimum Manicheum esse digines. Si enim corporis earum auctor est diabolus, quomodo possunt honorare plasticam hostis sui? Sed quia sciunt virginale vocabulum gloriosum, sub ovium pellibus lupos tegunt. Christum mentitur antichristus et turpitudinem vitae falso nominis honore convestiunt. Gaude, soror, gaude, filia, gaude, mi virgo: quod aliae simulant, tu vere esse coepisti. Haec omnia, quae digessimus, dura videbuntur ei, qui non amat Christum. Qui autem omnem saeculi pompam pro purgamento habuerit et vana duxerit universa sub sole, ut Christum lucrifaciat, qui conmortuus est domino suo et conresurrexit et crucifixit carnem cum vitiis et concupiscentiis, libere proclamabit: Quis nos se
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ ꝑpendi que sit uoluntas int̾ior. qͥa
siuultus sit in terrã demissus fletib
cies fuerit erecta. nulla tristicie gerens
uestigia: minor iũdet᷑ eẽ penitentia.
rũ enã peccati. Consid̾andũ ẽ etiã utrũ
pectatũ sit corporale an sp̃uale. utrũ scis¬

Expanded text:
perpendi quae sit voluntas interna; quia si vultus est in terram demissus, fletibus cies fuerit erecta, et nulla vestigia gerens tristitiae minor videtur esse poenitentia. rum quoque peccati. Considerandum enim est utrum peccatum sit corporale, an spirituale, utrum sci
Abbreviated transcription (Latin):
et nescio loqui.niheremias ab ute
li macula alienus. diuina inspiratione
edoctus timens officiũ p̃dicationis assu¬
m̃e. timens dei uerba resonare. se confes¬
sus ẽ puerũ se confessus ẽ nesciũ : quom
nr̃i temporis hoĩes ab utero ĩmunda. a
dño repbati. cͥminalib notis impliciti.
diuina iusitatione deserti. audent
sacerdotii culmen ascend̾e: archana ce¬
lestia balbutire. cũ ñ sint infantes pue
do senes desipiendo : cũ non solũ sint ble¬
si ad p̃dieandũ. s muti ãd loquendũ
quidẽ morũ desidra: pueri lascuua.
Senes animi ĩbecillitate: pueri mentis
instabilitate. Senediuini caloris defectu.
pueri adult̾im caloris effectu. Si cales
ad ordines pauꝑtas impellit: eccłie ne¬
cessitas astringit: suꝑioris auctoricas
cogit: chament. ah. quia ĩpellit pauꝑ¬
quia suꝑioris cogit auctoritas. Ante
sustineant pauꝑtatis insultus: quã
ꝑicłose suscipiant sacerdotii onus.
Si tam̃ necessitas ingruit. si rationa¬

Expanded text:
et nescio loqui. Si Jeremias ab uterli macula alienus, divina inspiratione edoctus: timens officium praedicationis assumere, timens verba Dei resonare, se confessus est puerum, se confessus est blaesum: quomodo nostri temporis homines ab utero immundi, a Domino reprobati, criminalibus impliciti, divina visitatione deserti, audent sacerdotii culmen ascendere, arcana coelestia balbutire; cum non sint infantes puersed senes desipiendo; cum non sint tantum blaesi ad praedicandum, sed muti ad loquendum? quidem, morum desipientia, pueri lascivia; senes animi imbecillitate, pueri animi instabilitate; senes divini caloris defectu, pueri adulterini caloris effectu. Si tales ad ordines paupertas impellit, Ecclesiae necessitas astringit, superiorum auctoritas cogit, clament A, quia impellit pauquia superiorum auctoritas cogit. Ante sustineant paupertatis insultum, quam periculose aggrediantur sacerdotii onus. Si tamen necessitas ingruit, si rationa
Abbreviated transcription (Latin):
xiones unus magis impellit᷑ ad unum
peccatũ qͣm alius: qͥa si colericꝰ ẽ magis
impellit᷑ ad irã. si melancolicꝰ magis
ad õdiũ. si sanguineꝰ uł flegiaticꝰ magĩ
ad luxuriã. Consid̾andũ ẽ etrã utrũ re¬
us passus sic retiduũ in aliquo peccato.
quia si quis contritꝰ aliqñ fu̾it de aliqͦ
pecc̾o ⁊ it̾m incidat in illũd: grauiꝰ pec¬

Expanded text:
is impellitur ad aliquod peccatum, quam alius, quia si cholericus est, magis impellitur ad iram, si melancholicus, magis ad odium; si sanguineus, vel phlegmaticus, ad luxuriam. Considerandum quoque est, utrum reus passus sit recidivum in aliquo peccato; quia si quis contritus fuerit de aliquo peccato, et iterum incidat in illud, gravius te
Abbreviated transcription (Latin):
ue. ue. ue qd̾ pueri fuimꝰ. ⁊ loqͥ nesciuimꝰ.
Et uere nesciert̾ loqͥ in p̃dicanddo p̃diea¬
tionẽ retorqñtes int̾rena. nesciert̃ loqͥ
inorando. orantes indebita. nescierunt
loqui subditis consulendo loqũtes in con¬
grua. Quos enĩ debent muñdare auiciis
male consulendo magis detur pant qͣs
deb̾ent ad suꝑna erige. magis ad t̾rena
iicuruant. quos deb̾ent sanare : ꝓfun¬

Expanded text:
 pueri fuimus, et loqui nescivimus. Et vere nescierunt loqui in praedicando, praedicationem retorquentes in terrena. Nescierunt loqui in orando, orantes indebita; nescierunt loqui subditis consulendo, loquentes incongrua. Quos enim debent mundare a vitiis, male consulendo, magis deturpant; quos debent ad superna erigere, magis in terrena incurvant: quos debent sanare, profun
Abbreviated transcription (Latin):
tia: utrũ deceptus fu̾it pecunia uel
precũ dulcedine uł ebrietate. Gra¬
uiꝰ enĩ peccat siodore lucri uł dulce¬
dine blandim̃ti sẽducit᷑. qͣm si ebrie¬
tate decipiat᷑. Sunili mͦ de causa
origine alt̾ius peccati inquirendũ
ẽ. Peccati etiã diuturnitas conside¬

Expanded text:
t, utrum deceptus fuerit pecunia, vel peccati dulcedine, vel ebrietate; gravius enim peccat si odore lucri, vel dulcedine blandimenti, quam si ebrietate decipitur. Simili modo, de causa et origine alterius peccati inquirendum est. Peccati quoque diuturnitas conside
Abbreviated transcription (Latin):
que tante extitit puritatis.
ut mat̾ dñi eẽ mereretur. Ad quam
cũ angelus gabriel inspecie uiri
descendisset difens. aue gr̃a plena
dere ñ potuit. Nunquã enĩ aiuro
fuerat salutata. Deniq nuncium
discit ⁊ loquit᷑: et que hominẽ for¬
mnidau̾at cũ angelo loquebat᷑ in¬
trepida. Potes ⁊ tueẽ mat̾ dñi. Acci¬
pe tibi thomũ magnũ nouũ ⁊ scri¬
be in eo stilo hominis uelocit̾ spolra
detrahentis. Et cũ accesseris ad ꝓphe¬
tissã ⁊ conceꝑis in utero ⁊ pepereris
in mõdũ ille quẽ in latitudine pec¬
toris tui paulo ante descripseras.
quẽ innouitate cordis stilo uolan¬
te signau̾as. postquã spolia ab ho¬
stib ceꝑit. postqmͣ denũdau̾it pͥn¬
cipatꝰ ⁊ potestates ⁊ affixerit eas
cruci. conceptus adolescit. ⁊ maior
effectus sponsã de incipit habere
de matre. Grandis labor. s ẽ gͣnde

Expanded text:
quae tantae extitit puritatis, ut mater esse domini mereretur. Ad quam cum angelus Gabriel in viri specie descendisset dicens: Ave, gratia plena, dere non potuit; nunquam enim a viro fuit salutata. Denique nuntium discit et loquitur et, quae hominem formidarat, cum angelo fabulatur intrepida. Potes et tu esse mater domini. Accipe tibi tomum magnum, novum et scribe in eo stilo hominis velociter spolia detrahentis, et, cum accesseris ad prophetissam et conceperis in utero et pepereris in modum ille, quem in latitudine pectoris tui paulo ante descripseras, quem in novitate cordis stilo volante signaveras, postquam spolia ex hostibus ceperit, postquam denudaverit principatus et potestates et adfixerit eas cruci, conceptus adolescit et maior effectus sponsam te incipit habere de matre. Grandis labor, sed grande
Abbreviated transcription (Latin):
tarquinii ad iniuriã soceri uin¬
dicandã ingentẽ collegisset excitũ.
noua rome dignitas ẽ creata que
dictatura appellat᷑. maior quã
consulat᷑. Eodẽ anno etiã ma¬
gist̾ equitũ factus ẽ. qui dicta¬
tori obsequeret᷑. Nec quicquã
similiꝰ pot̾ dici qͣm dictatura
antiqua huic imperii pote

Expanded text:
Tarquinii ad iniuriam soceri vinTarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem collegisset exercitum, nova Romae dignitas est creata, quae dictatura appellatur, maior quam consulatus. eodem anno etiam magister equitum factus est, qui dictatori obsequeretur. neque quicquam similius potest dici quam dictatura antiqua huic imperii pote
Abbreviated transcription (Latin):
de  fensorẽ pudicicie sue: qiͣ com¬
tiũ tricipitinũ collegã sibi fecit:
inortuo: it̾m horaciũ puluillum
collegã sibi sũpsit. Ita primꝰ annꝰ¬
quinꝙ consules habuit: cũ tar¬
quiniꝰ conlatinꝰ ꝓpt̾ nom̃ urbe
cessisset: brutꝰ in p̃lio perisset:
spuriꝰ lucreciꝰ morbo mortuus ẽẽt.
Scd̾o quoq anno it̾m tarquimus
nis intulit: auxiliũ ei ferente porsen¬
Uerũ tũ quoq uictus essercio an¬
no post reges exactos cũ tarquimꝰ
suscipi non posset uiregnũ. uec ei
porsenna quia pacẽ cũ romanis fe¬
cerat p̃staret auxiliũ: tusculũ se
post reges eractos cũ sabini roma¬
nis bellũ nitulissent uicti st̃: ⁊de his
tͥumplatũ ẽ fllunto anno lucius
ualerꝰ ille bruti collega ⁊ quater
consus fatalit̾ mortiuus ẽ. adeo pauꝑ
ut collatis apopło nũmis. sũptũ ha¬
buerit sepulture. Quẽ matrone si¬
citt brutũ ꝑ annũ luxert̾ Nono
anuo post reges exactos. cũ gener

Expanded text:
defensorem pudicitiae suae quasi comdefensorem pudicitiae suae quasi comtium Tricipitinum collegam sibi fecit, mortuo, iterum Horatium Pulvillum collegam sibi sumpsit. Ita primus annus V consules habuit, cum Tarquinius Collatinus propter nomen Urbe cessisset, Brutus in praelio periisset, Sp. Lucretius morbo mortuus esset. Secundo quoque anno, iterum Tarquinius, nis intulit, auxilium ei ferente Porsenverum tum quoque victus est. tertio anno post reges exactos Tarquinius cum suscipi non posset in regnum neque ei Porsenna, qui pacem cum Romanis fecerat, praestaret auxilium, Tusculum se post reges exactos cum Sabini Romanis bellum intulissent, victi sunt et de his triumphatum est. quinto anno L. Valerius, ille Bruti collega et quater consul, fataliter mortuus est adeo pauper, ut collatis a populo nummis sumptum habuerit sepulturae. quem matronae sicuti Brutum per annum luxerunt. Nono anno post reges exactos cum gener
Abbreviated transcription (Latin):
rege duo. hac cau.¬
sa creati:
ut sumus malus
isset. alt̾ eũ hñs
potesta¬
temsimilẽ. coerce¬
ret. Et
placuit ne imperiũ
quã annũ haberent.
diuturuitatẽ pote¬
statis
insolentiores red̃dent᷑:
scirent ẽẽ priuat᷑os. fu¬
gͥ anno pͥmo expulsis
b consules. lucius uimiꝰ bru¬
tus. qui marime egerat
tarquinꝰ pelleretur. et
quimꝰ conlatinꝰ maritus
lu¬
cretie: s tarquinio con la¬
tino. statu sublata ẽ di gra¬
tas. placuerat eiũ: ne qͥs qm
murbe remaneret. qui tarqui¬
niꝰ uocaretur. Ergo accepto om̃i
pat̾monio suo. ex urbe migͣuit:
⁊ iuloco ipsius factus ẽ lucius
ualeriꝰ publicola consul. Com¬
mouit tam̃ bellũ urbi rome rex
tarquimꝰ qui fuerat expulsus :¬
et collectis multis gentib. ut
in regnũ posset restitui duica¬
uit. In prima pugna brutus con¬
sul ⁊ arrius. tarquiniĩ filius
inuicẽ se occidert̃. Romani ta¬
inen ex ea pugna uictores re¬
ces sert̾. brutũ romane matrone

Expanded text:
rege duo hac causa creati, ut si unus malus isset, alter eum, habens potestatem similem, coerceret. Et placuit ne imperium longius quam annuum haberent, diuturnitatem potstatis insolentiores redderentur, scirent esse privatos. fuigitur anno primo expulsis bus consules L. Iunius Brutus, qui maxime egerat, ut Tarquinius pelleretur, et quinius Conlatinus maritus Lucretiae. sed Tarquinio Conlatino statim sublata est dignitas. placuerat enim, ne quisquam in urbe remaneret, qui Tarquinius vocaretur. ergo accepto omni patrimonio suo ex urbe migravit et in loco ipsius factus est L. Valerius Publicola consul commovit tamen bellum urbi Romae rex Tarquinius, qui fuerat expulsus et collectis multis gentibus, ut in regnum posset restitui, dimicavit. in prima pugna Brutus consul et Arruns Tarquinii filius in vicem se occiderunt, Romani tamen ex ea pugna victores recesserunt. Brutum Romanae matronae
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit strator prisci patricii oc¬
cidit᷑. fuit au utilis reipublice:¬
contra hostes dimicans: uictoriã
obtinuit. Hum quoq qͥ ⁊ auareᷤ
appellantur: eiꝰ uirtute deincti
sunt. Hoc anno gaidoasoꝰ dux
de tridento ⁊ gisulfus de foronili
cũ antea aregis agilulfi socie¬
tate discordarent: ab eo in pacẽ
recepti st̃. Tunc etiã baptrrat᷑
ẽ p̃nominatꝰ puer a doloaldꝰ
filiꝰ agilulfi regis in basilica¬
scĩ ioħis in modica. ⁊ suscep¬
tus ẽ de fonte a secundo seruo
dĩ de tͥdento cuiꝰ sepe fecimus
mentionẽ. fuit au̾ festi pascha¬
lis dies eo tp̃r . uiͦ. ĩdus aprilis.
Erat aũ his dieb adhuc discor¬
dia langobardis cũ romanis:
ꝓpt̾ captiuitatẽ filie regis. Qua
de causa rex agilulfus egressus

Expanded text:
qui fuit strator Prisci patricii, ocqui fuit strator Prisci patricii, occiditur. Fuit autem utilis rei publiccontra hostes dimicans victoriam obtenuit. Hunni quoque, qui et Avares appellantur, eius virtute devicti sunt. 27. Hoc anno Gaidoaldus dux de Tridento et Gisulfus de Foroiuli, cum antea a regis Agilulfi societate discordarent, ab eo in pace recepti sunt. Tunc etiam baptizatus est praenominatus puer Adaloald, filius Agilulfi regis, in Sancto Iohanne in Modicia, et susceptus de fonte est a Secundo servo Christi de Tridento, cuius saepe fecimus mentionem. Fuit autem festi pascalis dies eo tempore septimo Idus Aprilis. 28. Erat autem his diebus adhuc discordia Langobardis cum Romanis opter captivitatem filiae regis. Qua de causa rex Agilulf egressus
Abbreviated transcription (Latin):
iecto igni tota flãmis uorantib con¬
cremata ẽ: ⁊ iussuregis agilulfi ad
solũ usq destructa. Milites uͦ qui ĩ
ea fuerant. rauennã remeare ꝑmis¬
si st̃. Hac tempestate legati agilulfi¬
regis regressi acacano. pacẽ ꝑpetuã
tus quoq cacani cũ eis adueniens.
ad galliã ꝑrexit: denuncians fran¬
corũ regib ut sicut cũ auarib ita
pacẽ habeant cũ langobardis.
Int̾ hec langobardicũ auarib
et sclauis histrioꝵ fines ingressi:
uniu̾sa ignib ⁊ rapinis uastaue¬
runt. Agilulfo qͦ regi tẽ nascit᷑
filiꝰ de theodelinda regina ui mo¬
dice palacio: qui adolo asdꝰ est
appellatꝰ. Sequenti tempore lan¬
gobardi castrũ montis filicis in¬
uaseruit. ꝑ idem tempꝰ repulso
apud rauenuã gallicino: rediit
smaragdus qui priꝰ fũat rauenne
patriciꝰ. Igitur mauriciꝰ augu
xit imꝑiũ cũ filiis theodosio. ⁊
tyberio ⁊ constantino: a focato

Expanded text:
iecto igni, tota flammis vorantibus coniecto igni, tota flammis vorantibus concremata est, et iussu regis Agilulfi ad solum usque destructa est. Milites tamen qui in ea fuerunt Ravennam remeare permissi sunt. 24. Hac tempestate legati Agilulfi regressi a cacano, pacem perpetuam tus quoque cacani cum eis adveniens, ad Gallias perrexit, denuntians Francorum regibus, ut, sicut cum Avaribus, ita pacem habeant cum Langobardis. Inter haec Langobardi cum Avaribus et Sclavis Histrorum fines ingressi, universa ignibus et rapinis vastaverfilius de Theudelinda regina in Modiciae palatio, qui Adaloald est appellatus. Sequenti tempore Langobardi castrum Montis Silicis invaserunt. Per idem tempus, repulso apud Ravennam Gallicino, rediit Smaracdus, qui prius fuerat Ravennae patricius. 26. Igitur Mauritius augusxit imperium, cum filiis Theudosio et Tiberio et Constantino a Focate,
Abbreviated transcription (Latin):
construxerat: ꝓ eo quod estiuo tp̃r
locus ipse ut pote uicinꝰ alpib tẽꝑatꝰ
ac salubris existit. Ibi etiã p̃fata re-
gnia palaciũ sibi condidit: ĩ quo
aliquid ⁊ de langobardoꝵ gestis de¬
pingi fecit. In qua pictura manifeste
ostendit᷑: quomͦ langobardi eo tp̃r
comã capitis tondebant. ul qualis
nudabant. capillos a facie usqi ad
os demissos hñtes. quos in utramq
partẽ in frontis discrimine dunde.¬
bant. uestim̃ta uͦ eis erant laxa ⁊ ma¬
xime linea qualia angli saxones ha¬
bere solent ornam̃ta. institis latiori¬
buario colore contextis. Calcei uͦ
eis erant usq ad summũ pollicẽ pe¬
ne aꝑti ⁊ int̾nati laqueis corrigi¬
aiũ retenti. Postea uͦ cepert̾ osis u¬
ti. suꝑ qua equitantes trubugos
birreos mutebant. S hoc de roma¬
na ñ de sua consuetudine trax̾ant.
tissima nulitib repugnantib lan.¬
gobardis rebellauit. S tandẽ in¬

Expanded text:
construxit, pro eo quod aestivo tempore construxit, pro eo quod aestivo tempore locus ipse, utpote vicinus Alpibus, temperatus ac salubris existit. 22. Ibi etiam praefata regina sibi palatium condidit, in quo aliquit et de Langobardorum gestis depingi fecit. In qua pictura manifeste ostenditur, quomodo Langobardi eo tempore comam capitis tondebant, vel qualisnudabant, capillos a facie usque ad os dimissos habentes, quos in utramque partem in frontis discrimine dividebant. Vestimenta vero eis erant laxa et maxime linea, qualia Anglisaxones- habere solent, hornata institis latioribus vario colore contextis. Calcei vero eis erant usque ad summum pollicem pene aperti et alternatim laqueis corrigiarum retenti. Postea vero cocperunt osis uti, super quas cquitantes tubrugos birreos mittebant. Sed hoc de Romanorum consuetudine traxerant. 23. tissime militibus repugnantibus, Langobardis rebellavit. Sed tandem, in
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ mortuo arrulfo: duo
filii faro aldi suꝑioris ducis int̾
se ꝓpt̃ ducatũ decertantes. unus
a langobardis noctu iuuaditur.
Qui unu̾sa diripientes nec unũ
ex monachis tenere pocuerunt:
ut ꝓphia uen̾abilis patris benedi¬
cti quã longe añ p̃uiderat ĩpłet᷑.

Expanded text:
gitur mortuo Ariulfo, duo filii Faroald superioris ducis inter se propter ducatum decertantes, unus a LangQui universa diripientes, nec unum ex monachis tenere potuerunt, ut prophetia venerabilis patris Benedicti, quam longe ante praeviderat, impleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
liares qui eius u̾ba susciꝑent patͥ¬
cios misit. Qͥ cũ ad ꝑedeo uenissẽt.
ille ad eos qͣi aliquid secretiꝰ dicturꝰ
ꝓpiꝰ accessit: atq ambos utraq
manu gladiis quos habebat abs
consos fortit̾ uuln̾auit: ita ut sta¬
tun in t̾rã corruerent ⁊ expirarẽt.
Sic sansoni illi fortissimo ex aliqua
parte ñ absimilis suas iniurias ul¬
tus ẽ: ⁊ ꝓ amissione duoꝵ luminũ
duos imꝑatori uiros utillimos int̾

Expanded text:
liares, qui eius verba susciperent, patricios misit. Qui cum ad Peredeo venissent, ille ad eos, quasi aliquid eis secretius dicturus, propius accessit atque ambos utraque manu gladiis, quos absconsos habebat, fortiter vulneravit, ita ut statim in terra corruerent et expirarent. Sic Samsonis illius fortissimi ex aliqua parte non absimilis, suas iniurias ultus est et pro amissione duorum luminum duos imperatori viros utillimos int
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ niceam urbẽ. alt̾ uero ꝑ ebredu¬
nũ ingressus ẽ: illa reu̾tens uia
quã anno suꝑiore tenuerat. Hii qͥa
tempus messiũ erat colligentes
ac triturantes frumenta comede¬
bant: ac suis animantib ad esũ
p̃bebant. Dep̃dabant᷑ pecora: s nec
ab incendiis abstinebant. Q cum
ad rodannũ amẽ ꝑuenissent. ut
tͣnsmeato eo regno se sigiberti con¬
ferrent: occurrit eis mũmolus cũ
ualida multitudine. Tunc illi ual
dẽptione sua multis auri nũmis¬
matib rodanũ transire ꝑmissi st̃.
Qui dũ ad sigibertũ regẽ ꝑgunt.
multos in itinere negociatione
sua deceꝑunt: uenundantes regu¬
las eris que ita nescio quomͦ eranc
colotate. ut auri ꝓbati atq exami¬
nati speciẽ simularent. Unde ñ¬
nulli hoc dolo seducti. dantes au¬
rũ ⁊ es accipientes: pauꝑes st̃ effe¬
cti. Puenientes tam̃ ad regẽ sigi

Expanded text:
per Niceam urbem, alter vero per Ebreduper Niceam urbem, alter vero per Ebredunum ingressus est, illa revertens via, quam anno superiore tenuerat. Hi quia tempus messium erat, colligentes, ac triturantes frumenta comedebant, ac suis animantibus ad esum praebebant. Depraedabantur pecora, sed nec ab incendiis abstinebant. Qui cum ad Rhodanum amnem pervenissent, ut transmeato eo regno se Sigisberto, conferrent, occurrit eis Mummulus cum valida multitudine. Tunc illi viso demptione sua multis auri numismatibus, Rhodanum transire permissi sunt. Qui dum ad Sigisbertum regem pergunt, multos in itinere negotiatione sua deceperunt, venundantes regulas aeris, quae ita nescio quomodo erant coloratae, ut auri probati atque examinati speciem simularent. Unde nonnulli hoc dolo seducti, dantes aurum et aes accipientes, pauperes sunt effecti. Pervenientes tandem ad regem Sigi
Abbreviated transcription (Latin):
set. suꝑ eoscũ exertitu irruit. mul¬
tosq ex eis int̾fecit: donec
nor finẽ faceret cedere nõ
cessauit. Ignarosenĩ repererat hoĩes.
⁊ nichil de his q̃ accĩdant autuman¬
tes. Maue aũ facto. statuunt saxoneᷤ¬
ex̾citũ. p̃parantes se fortit̾ ad bel¬
lũ: s int̾currentib nuncuis pacẽ
fecerunt. Datisq muñib mũmolo:
relictis captiuis ⁊ uniu̾sa preda ad
git᷑ regressi saxones in italiã: assũp¬
tis secũ uxorib atq paruulis suis.
uł om̃i suppellectili: rursum ad
gallias deliberant redire. Scilicet
ut a sigeberto rege suscepti: eius
tũ ẽ aũ hos saxones ideo ad italiã¬
cũ uxorib ⁊ paruulis aduenisse:
ut in ea habitare deberent. d qͣn¬
tũ dat᷑ intelligi: noluert̾ lango¬
bardorũ imꝑiis subiacere. S neq
eis a langobardis ꝑmissũ est.:in
ꝓprio uire fubsistere. Ideoq esti¬
mant᷑ ad suã patriã repedasse. hii
gallias ingressuri: duos ex se cune¬
os faciunt. Et unus quidẽ cuneus

Expanded text:
set, super eos cum exercitu irruit, multosque ex eis interfecit, ac donec nox finem faceret, caedere non cessavit. Ignaros enim repererat homines, et nihil de iis quae acciderant autumantes. Mane auexercitum, praeparantes se fortiter ad bellum; sed intercurrentibus nuntiis, pacem fecerunt, datisque muneribus Mummulo, relietis captivis et universa praeda, ad Igitur regressi Saxones in Italiam, adsumptis secum uxoribus atque parvulis suis vel omni supellectili, rursum ad Gallias deliberant redire, scilicet ut a Sigisperto rege suscepti, eius tum est aucum uxoribus et parvulis advenisse, ut in ea habitare deberent. Sed quantum datur intelligi, noluerunt Langobardorum imperiis subjacere. Sed neque eis a Langobardis permissum est in proprio jure subsistere, ideoque aestimantur ad suam patriam repedasse. Hi Gallias ingressuri, duos ex se cuneos faciunt, et unus quidem cuneus