comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estis deponere scdin pͥorẽ conũsationẽ
ueterẽ hominẽ. qui corrũpit᷑ iuxta
desideria erͣris. Uleterẽ autẽ hominẽ
quẽ p̃cipit deponendũ: in ueteratũ ama¬
licia arbitror appellari. Iste enĩ scdm̃
in desideriis indesinent̃ uersatur
erroris & nũquã cessat a uicio: nequaꝗͣ
corruptꝰ dr̃ sed corrũpi. qđ ꝑsingulos
dies. horas. puncta. atq mom̃ita. corrũ.¬
pitur. int̾cipitur. uiolat᷑. Sermo uero
di. qui ideo int̾ficit ut uiuificet mor¬
tuũ & iuuificatus dñm reqͥrat. quẽ
ante interitũ nesciebat. ñ corrũpit.
sed int̾ficit ueterẽ hominẽ: ego enĩ oc¬
cido or ego uiuifico: &t cũ int̾ficeret illos
tc̃ querebant eũ. Nec putemꝰ eũ hoc qđ nc̃
ait. qui corrũpit᷑ scdm desideria erroriˢ.
illi eẽ contriũ qd in alio loco scriptũ ẽ.
&r si ext̾ior nr̃ homo corrũpitur. sedis qͥ¬

Expanded text:
conversationem veterem hominem, qui corrumpitur juxta desideria erroris. Veterem autem hominem, quem praecipit deponendum, inveteratum a malitia arbitror appellari. Iste enim 625 sein desideriis indesinenter versatur erroris, et numquam cessat a vitio, nequaquam corruptus dicitur, sed corrumpi: quod per singulos dies, horas, puncta atque momenta corrumpitur, intercipitur, violatur. Sermo vero Dei qui ideo interficit, ut vivificet mortuum, et vivificatus Dominum requirat, quem ante interitum nesciebat, non corrumpsit, sed interficit veterem hominem: Ego enim occido, ait, et ego vivifico ; et: Cum interficeret illos, tunc quaerebant eum . Nec putemus hoc quod nunc ait: Qui corrumpitur secundum desideria erroris, illi esse contrarium quod in alio loco scriptum est: Et si exterior n
Abbreviated transcription (Latin):
sed hi qui quasi homines aliqua ad huc
pissione suꝑant̾. Nec muirũ si ephesii hȩc
audiant. cũ in multitudine credentiũ sint
aliqui. qui adhuc inuicẽ sufferre se de¬
brant Noc ipsũ mͥ uidet᷑ significare &
llud qđ ad galathas seribit᷑ Alterutrũ
mera ur̃a portate. Possumꝰ gͦ utrũq testi¬
noniũ & alit̾ int̾pretari: ut uel alterutrũ
nera portare. uel sufferre inuicẽ in cari¬
ate eos cõplere dicamꝰ qui diuites st̃ & in¬
piam pauperũ subleuant. Siquis egrotan
fr̃ĩ p̃bet obsequiũ. suffert eũ in caritate
iquis incelibatu beatã trans eͥgit uitã. ali¬
q quisuxorẽ ht̃ & liberos. & se ipsũ uix po¬
st pascere adiuuerit. & utcũq potest fue¬
t consolatus. alienũ onusportasse lauda¬
tur. Est qui matrẽ. uel sororẽ uiduã. cer¬
ns egestate tabescere. ñ potest adiuuare
uucsiquis porrexerit manũ: sustinuit eũ
ritatẽ. Siue autẽ suꝑiorẽ sensũ. siue poste¬
orẽ sequam̃ uec peccantẽ frẽm. nec inopẽ

Expanded text:
sed hi qui quasi homines aliqua adhuc passione superantur. Nec mirum si Ephesi haec audiant, cum in multitudine credentium sint aliqui qui adhuc invicem sufferre se debeant. Hoc ipsum mihi videtur significare et illud quod ad Galatas scribitur: Alterutrum onera vestra portate . Possumus ergo utrumque testimonium et aliter interpretari: ut vel alterutrum onera portare, vel sufferre invicem in charitate, et eos complere dicamus, qui divites sunt, et inopiam pauperum sublevant. Si quis aegrotanti fratri praebet obsequium, suffert eum in charitate. Si quis in coelibatu beatam transigens vitam, alium qui et uxorem habet et liberos, et seipsum vix potest pascere, adjuverit, et utcumque potest, fuerit consolatus, alienum onus portasse 608 laudabitur. Est qui matrem vel sororem viduam cernens egestate tabescere, non potest adjuvare: huic si quis porrexerit manum, sustinuit eum in charitate. Sive autem superiorem sensum, sive posteriorem sequamur: nec peccantem fratrem, nec inopem
Abbreviated transcription (Latin):
e quȩ de eo annuntiant immutant᷑:
orses quoq et helias. id ẽ lex oe ꝓpħae
uident᷑ ingłam. Quandiu dñs formã
serui ñ mutat. nec ascendit in montẽ:
lex in sordib ꝓpħȩ insqualore uersant᷑.
Cũ ille ad suꝑiora conscenderit & uesti¬
mĩta sua uoluerit immutare. intel lec¬
tusq de seruo fuerit claris & liber: tẽ
moysi quoq & heliȩ facies & uestim̃ta¬

Expanded text:
nt, immutantur: et Moyses quoque et Elias, id est, Lex et Prophetae videntur in gloria . Quamdiu Dominus formam servi non mutat, nec ascendit in montem, Lex in sordibus, Prophetae in squalore versantur. Cum ille ad superiora conscenderit, et vestimenta sua voluerit immutare, intellectusque de servo fuerit clarus et liber: tunc Moysi quoque et Eliae, et facies, et vestim
Abbreviated transcription (Latin):
bis loquat᷑ nos doceat & organũ orssi
quęrat alieni: tantũ ñ simꝰ subditap¬
cato nec corpus nr̃m delicta posside
& ingrediet᷑ in illud sapientia.
Dicut ẽ ueritas in iħm̃. Uoca

Expanded text:
tipsum nos doceat, et organum oris non quaerat alieni: tantum non simus subditi peccato; nec corpus nostrum delicta possideant, et ingredietur in illud sapientia. Sicut est veritas in Jesu. Voca
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dolere: Expͥmamus si possumꝰ ũbũ
tes siue in dolorios. Nã & quidã philo.¬
p̾hicauit Hi qui naturas uarias intro¬
ducunt: sciant ꝓpt̾ea gentes inuanitate
sensus obscuratis m̃tib ambulare. quia
ignorantię se & cęcitati dedert̃. Nemo
en ĩ imꝑituis appellatur & cecus. nͥ is qui
cognoscere potest. & idere: nec dicinꝰ
cecũ eẽ lapidẽ. & brutũ animal ignorare:
quia ñ ab eo queritur. nec eius naturȩ
e. ut cognoseat at uideat. Sin autẽ in na¬
tura gentiũ fuit. ut di uitã intelligerent¬
& IIITI iderent : ñ ẽ choicorũ oe spirita¬
liũ natura uaria. sed uoluntas Dixeramꝰ
supͣ oꝑationẽ immundiciȩ om̃is in aua¬
ritia: ñ ad auaritiã ut sonat simpli¬
citer ꝑtinere. sed ad libidinẽ atq lu¬
xuriã debemus hunc sensu alterius
Loci testimonio cõpbare In pͥma adthes¬
salomcenses epła seribit᷑ Hec ẽ uolun

Expanded text:
non dolere? Exprimamus, si possimus, verbum non dolere? Exprimamus, si possimus, verbum tes, sive, indolorios. Nam et quidam philopraedicavit. Hi qui naturas varias introducunt, sciant propterea gentes in vanitate sensus obscuratis mentibus ambulare: quia ignorantiae se et caecitati dederint. Nemo enim imperitus appellatur et caecus, nisi is qui cognoscere potest et videre. Nec dicimus caecum esse lapidem, et brutum animal ignorare: quia non ab eo quaeritur, nec ejus naturae est, ut cognoscat et videat. Sin autem in natura gentium fuit, ut Dei 622 vitam intelligerent et viderent: non choicorum et spiritualium natura varia, sed voluntas. Dixeramus supra operationem immunditiae omnis in avaritia, non ad avaritiam, ut sonat simpliciter, pertinere; sed ad libidinem atque luxuriam. Debemus hunc sensum alterius loci testimonio comprobare. In prima ad Thessalonicenses Epistola scribitur: Haec est en
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ m̃tis ingredi. qui dieb ac noc łib
chalec tica arce torquet᷑: qui phisicus
rutator ocłos trans cęlũ leuat. & ultra
gitur. qui iambũ struit. qui tantã me¬
ui siluã. in suo studiosus corde distin
& congerit. & ut ad alterã partẽ tran
qui diuitias ꝑfas &x nefas querit qui
adulat᷑ regib. hereditates captat alienas ax
opes congregat quas in mom̃to eui sit relic¬
turus ignorat: Qd̃ autẽ ait desꝑantes semet
ingreco significat quã in latino Desꝑantes
lent: qui nequaquã sentientes ruinã suã
ferunt᷑ in ꝑnũ. & tanquã bestiȩ ferrũ ui¬
dentes. in mortẽ ruunt. Pone mͥ duos in
uno uicio dep̃hensos. alterũ qui intelli¬
gat plangat s quod fecit. alterũ qui delec¬
tetur in scelere: & ñ solũ ñ doleat uerũ
etiã głetur. & putet se quanda turpitu¬
dinũ palmã & uictoriã consecutũ. Non¬
ne tibi uidet᷑ ille dolere. & hic pęnitus

Expanded text:
scuritate mentis ingredi, qui diebus ac noctibus scuritate mentis ingredi, qui diebus ac noctibus in dyaletica arte torquetur, qui phisicus perscrutator oculos trans celos levat et ultra gitur? Qui iambum fervet, qui tantam metrorum silvam in suo stet congerit: et ut alteram partem transeam qui divitias per fas et nefas quaerit: qui adulatur regibus, haereditates captat alienas, et opes congregat, quas in momento cui sit relicturus, ignorat? Quod autem ait, qui desperantes semetiin Graeco significat quam in Latino: desperantlent: qui nequaquam sentientes ruinam suam, feruntur in pronum, et tamquam bestiae ferrum videntes, in mortem ruunt. Pone mihi duos in uno vitio deprehensos: alterum qui intelligat, plangatque quod fecit: alterum qui delectetur in scelere, et non solum non doleat, verum etiam glorietur, et putet se quamdam turpitudinum palmam et victoriam consecutum: nonne tibi videtur ille dolere, et hic penitus
Abbreviated transcription (Latin):
ntestor: ut quia occursuri estis in m̃surã
atis plenitudinis xp̃i. ñ ambuletis sicut
iibiilant gentes quȩ idolis st̃ seruientes.¬
sensi &x m̃ite abutunt᷑ in pͥaͣrua: quȩ cũ
seo acceꝑint animã oe intellectũ. ut cog¬
ulant cecitatẽ atq utina peccasse suffice
px uel sero agerent penitudinẽ. damna¬
hitq uicia in quib iugit̾ inhiarunt. eẽtq¬
ꝓmediũ respiceio post errorẽ : nc̃ uͦ despe¬
ntes se. & in ritũ irrationabiliũ bestiarũ
no uoragineq mnergentes. tradidert̃ im¬
idicitiȩ. atq luxuriȩ: oꝑantes quicqͥd cor¬
is uoluit. mens desiderauit. libido sug¬
ssit. Et cũ nichil omĩno p̃termiserint qđ
mundũ sit:. hoc totũ fecere in auaritia.
i nũquã luxuriando saturant᷑. nec eoꝵ
sa uiri ad feminã coniunctionẽ ad ma¬
a conscendt̃. masculi in masculos turpi¬
dinẽ oꝑantes: & mercede errorissui in
net ipsos recipientes. Uanitas sensus ox m̃tt̾ p¬
nne uobis uidet᷑ in uanitatẽ sensis & ob¬

Expanded text:
tari, et in novam figuram novumque nomen, Virbium suscitare: hic necesse habebit compagem copulare compagi, et quodam glusensu et mente abutuntur in prava. Quae cum ideo acceperint animam et intellectum, ut cogbulant caecitate. Atque utinam peccasse sufficeret, et vel sero agerent poenitudinem, damnarentque vitia in quibus jugiter inhiarunt, esset remedium resipiscere post errorem. Nunc vero desperantes, se, et in ritum irrationabilium bestiarum, coeno voraginique mergentes, tradiderunt impudicitiae atque luxuriae, operantes quidquid corpus voluit, mens desideravit, libido suggessit. Et cum nihil omnino praetermiserint quod immundum sit, hoc totum fecere in avaritia, dum numquam luxuriando satiantur, nec 621 cessam viri ad feminam conjunctionem, ad majora conscendunt, masculi in masculos turpitudinem operantes, et mercedem erroris sui in semetipsis recipientes. Vanitas sensus, et mentis obNonne vobis videtur in vanitate sensus et ob
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ auaritia nuncupat᷑. quã nos possumꝰ
uim ũbi transferentes sic in p̃senti loco
negocio frem̃ suũ. Quȩ enĩ conseq̃ntia ẽ.
uel in illo capitulo. qđ nc̃ ad exẽplũ uo¬
cauimꝰ uel in hoc qđ pͥncipalit̃ ad ephe¬
sios conamͥ exponere. int̾̃ impudicitiã
& iminũdiciã. castitatẽ quoq & affec¬
tũ coniugalẽ. extͣ ordinarie repente in¬
auaritiã noĩari : Non uobis molestũ sit.
si diu in obscuriorib immorem᷑. Causa¬
ti enĩ in pͥncipio sumꝰ int̾ om̃s pauli epłaᷤ
hanc uel maxune. & ũbis oc sensib iuo

Expanded text:
autem avaritia nuncupatur, quam nos possumus, vim verbi transferentes, sic in praesenti loco negotio fratrem suum. Quae enim consequentia est, vel in illo capitulo quod nunc ad exemplum vocavimus, vel in hoc quod principaliter ad Ephesios conamur exponere, inter impudicitiam et immunditiam, castitatem quoque et affectum conjugalem, extraordinarie repente avaritiam nominari? Non vobis molestum sit, si diu in obscurioribus immoremur: causati enim in principio sumus, inter omnes Pauli Epistolas, hanc vel maxime et verbis, et s
Abbreviated transcription (Latin):
bat & sui & totiꝰ eccłȩ corporis caput
Sciendũ quod hic locus in greco mani¬
festior sit. Dũ autẽ in latinũ e ũbo trans¬
fertur aduerbũ: sensus ser monib in uo¬
Ex quo totũ corpus compactum & con¬
glutinatũꝑ omẽm iuncturã submini¬
strationis. scdm̃ oꝑationẽ. in m̃surã uniꝰ¬

Expanded text:
bat et sui et totius Ecclesiae corporis caput. bat et sui et totius Ecclesiae corporis caput. Sciendum quod hic locus in Graeco manifestior sit, dum autem in Latinum e verbo transfertur ad verbum, sensus sermonibus invoEx quo totum corpus compactum, et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis secundum operationem in m
Abbreviated transcription (Latin):
attentius disserendũ. ne forte uere
rũ flatu indiũsa raptatũ. in fallacia
ninũ. in neqͥtia ad circũ uentionis errorẽ:
u autẽ uult & hȩc eũ ñ de humilitate
de conscientia ꝓtulisse. dicet Paulus
shomo erat acuti m acris ingenii: &e qui
pͥmos quosq disputantiũ conatus. sagaci
ia in reb contͣriis asseri: ut ambigere
rent audientẽ. Idcireo ut homo & ad
infragilis pasculo constitutus circũ
ebat᷑ Stabat quippe in puppi guber¬
naculũ tenens & spumantes hereseon fluc¬
tus fidei securitate frangebat. ñ tam̃ in¬
trepidus & securus. nec quietus & placidus.
ꝓspiciebat uentos hinc inde ꝑflantes .&
sollicita aure captabat. uincebatq contͣria:
suꝑari & om̃i calliditate plenas dialecti¬
cȩ quoq immo diaboli arte contextas. sꝑa.¬
bat di auxiliũ ut omẽm deliberationẽ
em̃te sua ꝓpelleret. & certȩ atq defixę
absq ulla molestia crederet ueritati.
&e augeret eã in dilectione xp̃i quẽ scie¬

Expanded text:
attentius disserendum, ne forte vere narum flatu in diversa raptatum, in fallacia hominum, in nequitia, ad circumventionem erroris. Qui autem vult haec eum non de humilitate, sed de conscientia protulisse, dicit: Paulus apostolus, homo erat acuti et acris ingenii, et qui ad primos quosque disputantium conatus, sagaci lia in rebus contrariis asseri, ut ambigere facerent audientem: idcirco ut homo, et adhuc in fragili corpusculo constitutus, circumimplebatur: stabat quippe in puppi gubernaculum tenens, et spumantes haereseos fluctus, fidei securitate frangebat. Non tamen intrepidus et securus, nec quietus et placidus, prospiciebat ventos hinc inde perflantes, et sollicita aure captabat, vincebatque contraria: superari, et omni calliditate plenas, dialecticae quoque, immo diaboli arte contextas, sperabat Dei auxilium, ut omnem deliberationem de mente sua propelleret, et certae atque defixae absque ulla molestia crederet veritati, et augeret eam in dilectione Christi: quem scie
Abbreviated transcription (Latin):
si cam̃ illũ audistis: & in illo docti estiᷤ
Si om̃s qui xp̃m audire uident᷑ audr
nũquã ad ephesios & certe illos quib sag¬
m̃ta xp̃i reuelarat apłs diceret. si tam̃ illĩ
audistis Discere autẽ xp̃m id ipsũ ẽ qdđ no¬
se uirtutẽ.: & audire illũ ñ differt ab eo
si diceret. audire sapientiã. iustitiã fora¬
Si quis gͦ xp̃m audiuit & didicit & ñ anbo¬
lauit in uanitate sensus sui: nec obseurat
m̃te gracdet̾. neq erit ab alienatꝰ a uitad
Habebit etia scientia ignoratione discussa
ot immiss& tenebris lumine om̃is de ccłis
cordis eiꝰ cȩcitas auferet᷑. Qđ cũ habuerit
ñ setradet impudicitiȩ. nec oꝑabit᷑ omẽm in¬
mundiciam in auaritia. concessos fines p̃tir¬
grediens nuptiarũ. Si autẽ aliꝗndo contigi¬
rit ut aliqua passione suꝑet᷑. dolebit suꝑ
uulnere suo ox conscientiȩ torm̃ta patietu
quia liberã frontẽ &x puritatẽ immaculati

Expanded text:
 illum audistis et in illo docti estis. Si omnes qui Christum audire videntur, audirent, numquam ad Ephesios, et certe illos quibus sacramenta Christi revelarat Apostolus diceret: Si tamen illum audistis. Discere autem Christum, idipsum est, quod nosse virtutem: et audite illum, non differt ab eo si diceret, audire sapientiam, 623 justitiam, fortSi quis ergo Christum audivit et didicit, non ambulabit in vanitate sensus sui: nec obscuratus mente gradietur: neque erit abalienatus a vita Dei: habebit etiam scientiam, ignoratione discussa, et immisso tenebris lumine, omnis de oculis cordis ejus caecitas auferetur. Quod cum habuerit, non se tradet impudicitiae: nec operabitur omnem immunditiam in avaritia, concessos fines praetergrediens nuptiarum. Si autem aliquando contigerit ut aliqua passione superetur, dolebit super vulnere suo, et conscientiae tormenta patietur: quia liberam frontem, et p
Abbreviated transcription (Latin):
ciem. & in m̃surã ꝑuenerimꝰ etatis pleni¬
tudinis xp̃i de cuius plenitudine nẽ
om̃s accepimꝰ. ita ut xp̃c ñ ex parte sit
sed totus in nobis. & relictisinitiis par¬
uulorũ ereuerimꝰ in eũ uirũ de quo
ꝓpħa dicit. ecce uir oriens nom̃ ẽ illi.
& iohannes baptista cõmeniorot. pꝰme
te me erat: tc̃ in occursũ uniꝰ fidei . &
unius agnitionis filii di. quẽ nc̃ ꝓua
rietate m̃tiũ. ñ una nec eadẽ fide . &
agnitione cognoscimꝰ totũs corpus qđ
prius dissipatũ fuerat. & in diũsa la¬
ceratũ in suã cõpagẽ iunc turãq re¬
diget᷑. ita ut & una subministratio
eade bꝑatio. & unius ȩtatis consũmata
ꝑfectio. totũ crescere faciat corpus
ȩqualit̃ & om̃a m̃bra iuxta m̃surã
suã incremĩtũ etatis accipiant. Hȩc

Expanded text:
suram pervenerimus aetatis plenitudinis Christi de cujus plenitudine nunc omnes accepimus , ita ut Christus non ex parte sit, sed totus in nobis: et relictis initiis parvulorum, creverimus in eum virum, de quo Propheta dicit: Ecce vir, Oriens nomen illi . Et Joannes Baptista commemorat : Post te me erat , tunc in occursu unius fidei, et unius agnitionis Filii Dei, quem nunc pro varietate mentium, non una nec eadem fide et agnitione cognoscimus, totum corpus, quod prius dissipatum fuerat, et in diversa laceratum, in suam compagem juncturamque redigetur: ita ut una subministratio eademque operatio, et unius aetatis consummata perfectio, totum crescere faciat corpus aequaliter, et omnia membra juxta mensuram suam incrementum aetatis accipiant. H
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ gurgite incredulitatis ferati
incerto: dũ uenti hinc inde ꝑflantes hi
entib aut infert̃ aut minant᷑. dũ.
absq uoluntate falaciȩ ea tam̃ quȩ
sa st̃ p̃dicant: alii uͦ om̃i calliditatt
roris laqueos cõponentes. nos decipere
& uincere festinant. Cũ a utẽ occis¬
rint atq ꝑuenerint sc̃ĩ in m̃surã si¬
dicti uiri: tc̃ intelligentes caritati

Expanded text:
parvulorum gurgite infidelitatis feratur incerto, dum venti hinc inde perflantes, ientibus aut inferunt, aut minantur: dum alii absque voluntate fallaciae, ea tamen quae falsa sunt, praedicant; alii vero omni calliditate erroris laqueos componentes, nos decipere et vincere festinant. Cum autem occurrerint atque pervenerint sancti in mensuram supradicti viri, tunc intelligentes charita
Abbreviated transcription (Latin):
disse nc̃ dr̃. ꝓpt̾ẽa ascendit. quia antea dͥs¬
cenderat. Noc enĩ sonat. quod autẽ asetn¬
dit quid ẽ. nisi quia & descendit: Requs¬
rendũ itaq suꝑ eo qđ alibi scriptũ ẽ. nen
ascendit in celũ. nͥ qui de celo descendr
filius hominis. quomͦ ascenderit ante
descendens Quando enĩ hȩc loquebatir
post descensionẽ ecȩlis se quonda ad odos
ascendisse monstrabat. Necñ & illua
pariter retrac tandũ. quomͦ ip̃sa desent
&e ascensio sentienda sit: utrũnã scdns
pus localit̃ an supͣ corpus spiritalit̃ i
certe utroq mͦ. Inferiora autẽ t̾rȩ ine¬
nus accipit᷑. ad quẽ dñs nr̃ saluatorꝗl
cendit. ut scõrũ animas quȩ tenelat

Expanded text:
dicitur, propterea ascendit, quia ante descenderat. Hoc enim sonat: Quod autem ascendit, quid est, nisi quia et descendit. Requirendum itaque super eo quod alibi scriptum est: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis , quomodo ascenderit ante descendens? Quando enim haec loquebatur, post descensionem e coelis, se quondam ad coelos ascendisse monstrabat. Necnon et illud pariter retractandum, quomodo ipsa descensio et ascensio sentienda sit. Utrumnam secundum corpus localiter, an supra corpus spiritualiter, vel certe utroque modo. Inferiora autem terrae, infernus accipitur ad quem Dominus noster Salvatorque descendit, ut sanctorum animas
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli fluc tuantes & circũlati om̃i
to doctrinȩ. in fallacia hominũ & astit
ad circũuentionẽ erroris: ueritate facient
in caritate augeam̾ in ipso ꝑ om̃a. qui ẽc
put xp̃c. Querendũ quos om̃s dixerit
currere in unitatẽ fidei: utrũnã om̃sh
mines. an om̃s scõs an certe om̃s qui ratio
capaces st̃ Ulidet᷑ autẽ mͥ de om̃ib homis¬
bus dicere: quia multi uenti doctrina
st̃ . &. flatu eorũ fluctib concitatis. hi
atq illuc homines incerto cursu. & uar
ferunt᷑ errore. Unde om̃i studio labon¬
dũ. pͥmũ. in fidei occurrere unitatẽ. a¬
de in eade unitate habere agnitionẽ
uuli ẽẽ cessantes. & m̃surã int̾ioris hon¬
nis recipientes. quȩ m̃sura plenitudin

Expanded text:
parvuli fluctuantes, et circumlati omni parvuli fluctuantes, et circumlati omni vento doctrinae, in fallacia hominum et astutia, ad circumventionem erroris. Veritatem autem facientes in charitate, augeamus in ipso omnia qui est caput Christus. Quaerendum quos omnes dixerit occurrere in unitate fidei: Utrumnam omnes homines, an omnes sanctos, an certe omnes qui rationis capaces sunt? Videtur autem mihi de omnibus hominibus dicere, quia multi venti doctrinarum sunt; et flatu eorum fluctibus concitatis, huc atque illuc homines incerto cursu, et vario feruntur errore. Unde omni studio laborandum, primum in fidei occurrere unitate: deinde in eadem unitate, habere agnitionem rvuli esse cessantes, et mensuram interioris hominis recipientes quae mensura plenitudin
Abbreviated transcription (Latin):
sint & pseudo ꝓpħȩ. & pseudo euangeli¬
stȩ & pseudo pastores & pseudo magistr.i
Et de heresib qͥłe nulla dubitatio ẽ:
quin sccłm falsã fide. falsa uniũsa possi¬
deant in eccłiis autẽ ñne uobis uident᷑
falsi eẽ pastores. qͥ ñ pascunt oues cũ di¬
sciplina. sed quasi mercennarii neqͥquã
gregis salutẽ cogitant. qđ errauit ñ con
tũ mͦ de ouib lac & lanã. cibos uidelicet
& uestim̃ta captantes: Neq uͦ absq or¬
dine. in hȩc putemꝰ apłm subito ꝓrupis¬
& ꝑ om̃ia. & in om̃ib & unieuiq scõrũ
cdatã grãm scdm m̃surã donationis xp̃i:
ad ꝑfectionẽ instructionẽq scõrũ. in
opiis ministerii. in ȩdificationẽ corportᷤ
xp̃i. nec plebẽ sibi subiectã instruit.
lista nec pastor. nec magister ẽ appellan¬
idus:
Donec occurramꝰ om̃s in unitatẽ fide
agnitionis filii dĩ.in uirũ ꝑfectũ. in ms
ȩtatis plenitudinis xp̃i: ut ultra ñ simus

Expanded text:
sint, et pseudoprophetae, et pseudoevangelisint, et pseudoprophetae, et pseudoevangelistae, et pseudopastores, et pseudomagistri. Et de haeresibus quidem nulla dubitatio est quin secundum falsam fidem, falsa universa possideant. In Ecclesiis autem nonne vobis videntur falsi esse pastores, qui non pascunt oves cum disciplina, sed quasi mercenarii nequaquam gregis salutem cogitant, quod erravit, non tummodo de ovibus lac et lanam, 616 cibos videlicet et vestimenta captantes. Nec vero absque ordine in haec putemus Apostolum subito prorupis omnia, et in omnibus, et unicuique sanctorum datam gratiam secundum mensuram donationis Christi; ad perfectionem, instructionemque sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi, nec plebem sibi subjectam instruit lista, nec pastor, nec magister est appellandus. Donec occurramus omnes in unitate fidei et agnitionis filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ut ultra non simus
Abbreviated transcription (Latin):
in fideles & imꝑitos arguant atq diui¬
dicent. tales quippe ꝓpħas noui testam̃ti
in alia epła ẽẽ definit: tertio euange¬
listas. quoꝵ speciosi pedes sunt ad annun¬
tiandam pacẽ Nec uero putandũ. qđ si¬
& in pastorib & magistris officia di¬
uersa posuerit. Non en im ait alios autẽ
pastores & al ios magistros. sed alios pa¬
stores & magistros. ut qui pastor ẽ. ẽẽ
debeat & magister. nec in eccłiis quãuis
sc̃s sit pastoris sibi nom̃ assumere. nͥ
possit docere quos pascit. Uel certe ali¬
ter. ut unus atq idem p̃sens eccłȩ. sit
pastor & doctor: pastor ouium. ma¬
gister hominũ. Nomines quippe &
ium̃ta saluos facies diĩẽ Arbitror
euangelista. pastor quoq inuenit᷑ & doc¬
tor. ita posse & apłm repꝑiri. in quo &¬
apłatus signa & indicia cõpleant᷑. &. ere-¬
gione eẽ plurimos tã foris quã intus. ta
in eccła quã in heresib qui pseudo apłi

Expanded text:
infideles et imperitos arguant atque dijuinfideles et imperitos arguant atque dijudicent. Tales quippe prophetas novi Testamenti in alia epistola esse definit . Tertio Evangelistas, quorum speciosi pedes sunt ad annuntiandam pacem . Nec vero putandum, quod siet in pastoribus et magistris, officia diversa posuerit. Non enim ait: alios autem pastores, et alios magistros, sed alios pastores et magistros: ut qui pastor est, esse debeat et magister: nec in Ecclesiis quamvis sanctus sit, pastoris sibi nomen assumere, nisi possit docere quos pascit. Vel certe aliter, ut unus atque idem praeses Ecclesiae, sit pastor et doctor; pastor ovium: magister hominum. Homines quippe et jumenta salvos facies, Domine . Arbitror evangelista, pastor quoque invenitur et doctor: ita posse et apostolum reperiri, in quo apostolatus signa et indicia compleantur; et e regione esse plurimos tam foris, quam intus, tam in Ecclesia, quam in haeresibus, qui pseudoapostoli
Abbreviated transcription (Latin):
iũ homimi Ecce hic aꝑtissime dr̃. qd̃
se sit aicendens. atq descendens. Nec
itim ista dicentes. locũ alteri heresi da¬
is quȩ dimidiatã xp̃i asserit dispensa¬
nẽ. sed sicut unũ oe dĩ o hominis filiũ
nfitemur: ne dispensationẽ assũpti ho¬
mnis qua saluati sumꝰ ex parte credentes.
parte truncemus.
uetionẽ scõrũ in opus ministerii in
edificationẽ corporis xp̃i. Et ex hoc
loco manifestissime comꝓbatur. patris
& filii una diuinitas. Siquide hoc qđ
nunc xp̃s tribuisse describitur: in pͥma
epła ad corithios ds̃ pat̃ dedisse nar¬
tatũ: opitulationes gubernationes. gn̾a
linguarũ. Quod sabellius ñ intelligens.
patrẽ confundit & filiũ. dũ eandem oꝑa¬
tionẽ eẽ ñ putat diũsorũ. Et simul notan
stores & magistros dedisse xp̃c. ibi uͦ eos¬
dem pater posuisse memoretur. Posuit
quales in ueteri legimꝰ testam̃to. sed qui

Expanded text:
filium hominis. Ecce hic apertissime dicitur, quod filium hominis. Ecce hic apertissime dicitur, quod ipse sit ascendens atque descendens. Nec statim ista dicentes, locum alteri haeresi damus, quae dimidiatam Christi asserit dispensationem; sed sic unum et Dei et hominis Filium confitemur: ne dispensationem assumpti hominis, qua salvati sumus, ex parte credentes, in parte truncemus. structionem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Et ex hoc loco manifestissime comprobatur, Patris et Filii una divinitas. Siquidem hoc quod nunc Christus tribuisse 615 describitur, in prima epistola ad Corinthios, Deus Pater dedisse nartatum, opitulationes, gubernationes, genera linguarum . Quod Sabellius non intelligens, Patrem confundit et Filium, dum eamdem operationem esse non putat diversorum. Et simul nostores, et magistros dedisse Christus: ibi vero eosdem Pater posuisse memoretur. Posuit quales in veteri legimus Testamento: sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃s celos ut impleret om̃a N
corporalit᷑ om̃s celos o uniũsas sulla¬
tates & cȩloꝵ circulos. quos pliloss
speras uocant transiens. atq transẽ
tar ab sidȩ. An certe om̃a corporalia con¬
ipiens atq despiciens & et̃na contẽplans.¬
pelos idẽ suꝑ inuisibilia stetisse creden
sẽ. Quodegomelius puto. Descendit
ngo in inferiora t̾rȩ & ascendit suꝑ om̃
os filius di. ut ñ tantũ legẽ ꝓpħasq cõ-¬
leret. sed & alias quasda occultas dispen¬
tiones quas solus nouit ipse cũ patre
eq enĩ scire possumꝰ quomͦ & angłis &p
scendit quoq ad inferos. & ascendit ad cȩ¬
sut impleret eos qui m illis regionibus
ant. scłm id quod se capere poterant
tudine illius indiguerint. Hic locus
luersus hebionẽ & fotinũ uel maxime
cit Si enĩ ipse ẽ ascendens in cęlos qui
cȩlis ante descenderat: quomͦ dñs nr̃
ceñ & contra eos qui duos fil ios in sano
rore confingunt. filiũ uidelicet dĩ &

Expanded text:
supra omnes coelos, ut impleret omnia. Numquid corporaliter omnes coelos, et universas sublimitates, et coelorum circulos, quos philosophi sphaeras vocant, transiens atque transcenutar, apside? An certe omnia corporalia contemnens atque despiciens, et aeterna contemplanselos, id est, super invisibilia stetisse credendus est? quod ego melius puto. Descendit ergo in inferiora terrae, et ascendit super omnes coelos Filius Dei, ut non tantum legem prophetasque compleret; sed et alias quasdam occultas dispensationes, quas solus ipse novit cum Patre. Neque enim scire possumus, quomodo et angelis, et Descendit quoque ad inferos, et ascendit ad coelos, ut impleret eos qui in illis regionibus erant, secundum id quod se capere poterant.nitudine illius indiguerint. Hic locus adversum Ebionem, et Photinum, vel maxime facit. Si enim ipse est ascendens in coelos, qui de coelis ante descenderat, quomodo DominusNecnon et contra eos, qui duos filios insano errore confingunt: Filium videlicet Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
le caput dñm iłm. Quia uͦ ait. ultͣ ñ simꝰ
ruuli fluc tuantes & reliqua. seqͦq fluc¬
iantẽ & paruulũ eẽ contestans. retrac tan¬
ũ udet᷑ utrũne hȩc scłm humilitateni
beutus sit. an certe ex parte uidens & ex
ir te cognoscens intellexerit.qͣntũ a ꝑfec ta¬
bsit scientia. & in uera conscientiȩ suȩ ũba

Expanded text:
e caput Dominum Jesum. Quia vero ait: Ut ultra non simus parvuli fluctuantes, et reliqua, se quoque fluctuantem et parvulum esse contestans, retractandum videtur, utrumne haec secundum humilitatem locutus sit: an certe ex parte videns, et ex parte cognoscens, intellexerit quantum a perfecta absit scientia, et in vera conscientiae suae verba
Abbreviated transcription (Latin):
pit tẽplũ di & aliud qđ corrũpit᷑. qͣren¬
dũ quissit ille qui tẽplũ corrũpat dĩ
Si inueneris hostes hierusalem cor¬
rũpentes atq uolantes tẽplũ ex lapi¬
dib exstructũ. uidebis parit̃ omẽm
corrũpentẽ. & uiolantẽ tẽplũ dĩ: quẽ
corrũpet & molabit ds ulciscens cor¬
ruptionẽ tẽpli sui. Uerũtam̃ & tẽ¬
plũ qd se p̃buit. uiuens quippe ẽ atq
sensibile. insidiis corrũpentis. luet pę¬
nas ꝑ hoc ipsũ qđ corruptũ. atq uio¬
latũ. sp̃m incorruptionis amisit
Kenouamini autẽ spũ sensus ur̃i:
& induite nouũ hominẽ qui scdi
dm̃ creatus ẽ in iustitia & scĩficatio¬
ne ueritatis. Nec insensu renoua¬
mur absq sp̃u. nec in spũ absq sen¬
su: sed renouam̾ coniuncte in spũ
sensus nr̃i ut quomͦ psallimꝰ sp̃u.
psallimꝰ er sensu. oramꝰ spũ. oramꝰ
&e sensu. sic in spũ sensus nr̃i renoueñ
cũ sensus mundus fuerit atq purgaus
& ab om̃i macula sordidȩ concretionis a

Expanded text:
 Dei, aliud quod corrumpitur. Quaerendum quis sit ille qui templum corrumpat Dei. Si inveneris hostes Jerusalem, corrumpentes atque violantes templum ex lapidibus exstructum: videbis pariter omnem corrumpentem, et violantem templum Dei, quem corrumpet et violabit Deus, ulciscens corruptionem templi sui. Verumtamen et templum quod se praebuit vivens quidem est atque sensibile insidiis corrumpentis, luet poenas, per hoc ipsum quod corruptum atque violatum, spiritum incorruptionis amisit. Renovamini autem spiritu sensus vestri: et induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est, in justitia et sanctitate veritatis. Nec in sensu renovamur absque spiritu, nec in spiritu absque sensu; sed renovamur conjuncte in spiritu 626 sensus nostri: ut quomodo psallimus spiritu, psallimus et sensu, oramus spiritu, oramus et sensu: sic in spiritu sensus nostri renovemur: ut cum sensus mundus fuerit atque purgatus, et ab omni macula sordidae concretionis al
Abbreviated transcription (Latin):
renus sublimiũ potestatũ habere pre¬
sentiã: quodã mͦ illȩ sustinuerint uo¬
luꝑtatẽ captiuitatẽ Ideo enĩ inquiunt
ascendit in altũ: ut captiuans capti¬
uitatẽ dona hominib largiretur
Hoc aute totũ ideo apł̃s replicat. ut
quia suꝑuis dixerat. sufferentes inui¬
cem in caritate. solliciti seruare imi¬
tate sp̃s in uinculo pacis. doceret in
diũsis carisinatib eccłam ẽẽ concor¬
dem & ñ statim scismatũ. & dissen¬
sionũ occasionẽ dari . quia scdđm m̃su¬

Expanded text:
renus, sublimium potestatum habere praerenus, sublimium potestatum habere praesentiam, quodammodo illae sustinuerint captivitatem. Ideo enim inquiunt ascendit in altum, ut captivans captivitatem, dona hominibus largiretur. Hoc autem totum ideo Apostolus replicat, ut quia superius dixerat: Sufferentes invicem in charitate, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis, doceret in diversis charismatibus Ecclesiam esse concordem, et non statim schismatum et dissensionum occasionem dari
Abbreviated transcription (Latin):
ez echielẽ uasa secũ captiuitatis ad¬
portans. & operto capite. ne ab ad¬
uersariis cognosceret᷑. p̃dicauit hisqͥ
captiui erant remussionẽ. & qui tene¬
bant᷑ in uinculis solutionẽ : & nos de
catenis hostiũ. & de compedibus libera¬
uit sicut illã in eugło mulierẽ de qua
ipse cõmemiorat. Hanc autẽ filiã abra¬
hȩ quã alligauerat sathanas iam decẽ
&e octo annisñ oportuit solui de uin¬
culo hoc inche sabbati: Liberatosq nos.
&e ꝑ nouã captiuitatẽ de captiuitate ue¬
teri erutos. secũ duxit incelũ. & his ip¬
sis quos de inmicorũ manu uic tor eri¬
put diũsa grãrũ dona largitus ẽ. Et
elłgant᷑ hic posuit. dedit dona in homi¬
nib cũ in psalterio scriptũ sit. accepit
dona in hominib llerũ qͣuia necdũ
date erant. ideirco ñ accepisse scribit᷑.
sed decdisse Alii hunc locũ ita edissert̃.
tittes. ad custo diã eccłarũ suarũ mitte¬
ret & dũ indignus sit locus iste ter¬

Expanded text:
Ezechielem , vasa secum captivitatis apportans, et operto capite, ne ab adversariis cognosceretur, praedicavit his qui capti erant remissionem, et qui tenebantur in viculis, solutionem, et nos de catenis hostium, et de compedibus liberavit, sicut illam in Evangelio mulierem, de qua ipse commemorat: Hanc autem filiam Abraham, quam ligavit Satanas jam decem et octo annis, non oportuit solvi de vinculo hoc in die sabbati ? Liberatosque nos, et per novam captivitatem de captivitate veteri erutos, secum duxit in coelum: et his ipsis quos de inimicorum manu victor eripuit, diversa gratiarum dona largitus est. Et eleganter hic posuit, dedit dona in hominibus, cum in Psalterio scriptum sit: accepit dona in hominibus . Verum ibi, quia necdum datae erant: idcirco non accepisse scribitur, sed dedisse. Alii hunc locum ita edisserunt,tutes ad custodiam Ecclesiarum suarum mitteret. Et dum indignus sit locus iste ter
Abbreviated transcription (Latin):
& hȩc sit eiuspͥma hereditas. in ciries
ñ carnalit̾ uiuere Non nulli rugasa
fronte dimisso suꝑcilio. ũbisq tritus¬
tis. auctoritatẽ sibi doc torũ & iudis
uindicant: ñ quod ipsi dignũ aliqus
arrogantiȩ nouerint. sed quo simꝑ¬
ces quosq frm. sui quȩdã uideantar
cõꝑatione nescire
Sufferentes in uicẽ in carilĩ
Si quis intelligit quid sit sufles dꝰ¬

Expanded text:
 haec sit ejus prima haereditas, in carne non carnaliter vivere. Nonnulli rugata fronte, demisso supercilio, verbisque trutinatis, auctoritatem sibi doctorum, et judicum vindicant. Non quo ipsi dignum aliquid arrogantia noverint: sed quo simplices quosque fratrum, sui quaedam videant comparatione nescire. Sufferentes invicem in charitate. Si quis intelligit quid sit, suffer
Abbreviated transcription (Latin):
nea adpatrẽ ad cuiꝰ similitudinẽ om̃is in eȩ¬
lo & in t̾ra pat̾nitas nominat᷑: dep̃cans
eũ atq obsecrans ut tribuat uobis uirtu¬
tẽ głȩ suȩ id ẽ maiestatissuȩ habere con¬
sortiũ. uosq roboret. atq confirmet per
spm̃ scm̃. quia nulla fortitudo absq spu
la nos tendere: ut sagaci animo cõp̃hen
damꝰ. quȩ sit latitudo & longitudo. &
altitudo & ꝓfundũ. Et ñ solũ hoc sedetiã¬
orcdine & ratiõe cõpleta tẽ impleam᷑ in¬
gitudinẽ ce ꝓfundũ. & alcitudinẽ de¬
corporalib ante discamꝰ : ut ꝑea ad spir¬
lia transire ualeamꝰ. Uerbigr̃a. sit latitiu
celi istius & t̾rȩ id ẽ totius mundiab
oriente usq ad occidentẽ. Longitudo an
ridie usq ad septẽtr ionẽ. ꝓfundũ in abs¬
sis &t in inferno. altitudo quȩ supͣ celestua
sublimat᷑. Sed qm̃ a plerisq iuxta ȩccła¬
sten cęlũ affirmat᷑ rotundũ. & in spere
modũ uolui. nulla autẽ rotunditas lat

Expanded text:
ea ad Patrem, ad cujus similitudinem omnis in coelo et in terra paternitas nominatur, deprecans eum atque obsecrans, ut tribuat vobis virtutem gloriae suae, id est, majestatis suae habere consortium: vosque roboret atque confirmet per Spiritum sanctum: quia nulla fortitudo absque Sprem hominem. Non enim corporis vires, sed animae quaerimus: nec exteriorem, sed interiorem hominem cupimus roborari: ut postquam habihabitet princiin rationabili ejus habitans: et in eo dodiscamus, ut per ea ad spiritualia transire valeamus. Verbi gratia, sit latitudo coeli istius et terrae, id est, totius mundi, ab Oriente usque ad Occidentem: longitudo, a Meridie ad Septentrionem: profundum, in abyssis, et in inferno: altitudo, quae supra coelestia sublimatur. Sed quoniam a plerisque juxta Ecclesiasten , coelum affirmatur rotundum, et indati in charitate , in interiore homine
Abbreviated transcription (Latin):
turis rationabilib coaptetur. Querendũ
gͣ quomͦ ex dõ patre. omis pat̾nitas ineeis
int̾ra sit noĩata Et simul antequã aliqͥdr
trac bet̾ notandũ. qđ ñ dixerit ex quo om̃is
pat̾nitas incelis & in t̾ra nata ẽ uel ereati.
sed ex quo om̃is pat̾nitas in cęlis& in t̾ran
minat᷑ Aliud ẽ enĩ appellationẽ pat̾nitis
mereri: aliud nat̾ȩ habere consortiũ at¬

Expanded text:
turis rationabilibus coaptetur. Quaerendum ergo quomodo ex Deo Patre omnis paternitas in coelis et in terra sit nominata. Et simul antequam aliquid retractetur, notandum, quod non dixerit, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nata est, vel creata; sed, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur. Aliud est enim appellationem paternitatis mereri, aliud naturae habere consortium, pat
Abbreviated transcription (Latin):
tos t̃rȩ appellari. ieremias qͦq in scđo
alphabeto testat᷑ dicensut humiliaret
sub pelib sius om̃s uinc tos t̾rȩ Et ali
nebrisreuelamini. Potest qͥdẽ uinculũ
hc peccati & tenebras ignorantiȩ: aduen¬
tu & p̃dicatiõe xp̃ĩ ꝓpħa ostendere disso¬
lutas. Sed & suꝑior sensus ht̃ locũ qđ
uinculũ corpussit. & tenebrȩ terrena
hȩc habitatio. ubi st̃ rectores tenebrarũ
montes tenebrosi. ad quos pedes ꝓhibemꝰ
offendere. Quod autẽ ait. ut digne
ambuletis uocatiõe qua uocati estis. dig¬
ne uocatione ambulare credendus ẽ qͥ
ingredit̾ ꝑ eũ qͥ dicit ego sũ uia. & ñ
dedinat neq ad dexterã neq ad sini¬
strã & aũtit pedẽ suũ ab om̃i uia mala c̃õ

Expanded text:
tos terrae appellari, Jeremias quoque in secundo tos terrae appellari, Jeremias quoque in secundo alphabeto testatur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus suis omnes vinctos terrae . Et alibnebris, revelamini . Potest quidem vinculum hic peccati, et tenebras ignorantiae, adventu et praedicatione Christi propheta ostendere dissolutas. Sed et superior sensus habet locum: quod vinculum, corpus sit, et tenebrae, terrena haec habitatio, ubi sunt rectores tenebrarum, et montes tenebrosi, ad quos pedes prohibemur offendere. Quod autem ait: Ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis. Digne vocatione ambulare credendus est, qui ingreditur per eum qui dicit: Ego sum via , et non declinat, neque ad dextram, neque ad sinistram,
Abbreviated transcription (Latin):
re. nec lingua ꝑferre Ipsi itaq dõ sit gła
pͥmũ in ȩccła quȩ ẽ pura ñ habens ma¬
reciꝑe potest quia corpus ẽ xp̃i.: deinde
in xp̃o ihu quia in corpore assũpti ho¬
minis cuiꝰ st̃ uniũsa m̃bra credentiũ.
om̃is diuinitas in habitat corporalit̃.
Quȩ quidẽ gła ñ in p̃sens tantũ tẽpus
extenditur. & fut̾is sclis t̃minat᷑. sed in¬
ẽt̃nitate ꝑmanet. crescit. auget᷑
rinthiostestis ẽ scribens uinculũ cari¬
tatis dĩ quis pot̾it enarrare. Et in pͥmo
regnoꝵ libro legimꝰ fac tũ ẽ pꝰ ũba hec.
ligunt: sequunt᷑ eũ caritatis uinculis
colligati. Est & alia expositio. quȩ reci¬
pienda sit necne erit in potestate lecto
ris. uinculũ animȩ corpus hoc dici:
& quia paulus ob ministeriũ euangeliĩ¬
corpus acceꝑit. consequent̃ xp̃i iunctuᷤ
sit appellatus. Corpus hoc uinculũ
dierot eos qui in corpore uinc ti st̃ uinc¬

Expanded text:
re, nec lingua proferre. Ipsi itaque Deo sit gloria: re, nec lingua proferre. Ipsi itaque Deo sit gloria: primum in Ecclesia quae est pura, non habens marecipere potest, quia corpus est Christi. Deinde in Christo Jesu, quia in corpore assumpti hominis, cujus sunt universa membra credentium, omnis divinitas inhabitet corporaliter. Quae quidem gloria non in praesens tantum tempus extenditur, et futuris saeculis terminataeternitate permanet, crescit, augeturrinthios testis est scribens: Vinculum charitatis Dei quis poterit enarrare Et in primo Regnorum libro legimus: Factum est post verba haec, ligunt, sequuntur eum charitatis vinculis colligati. Est et alia expositio, quae recipienda sit, necne, erit in poris. Vinculum animae corpus hoc dici, et quia Paulus ob ministerium Ecorpus hoc acceperit, consequenter Christi vinctus sit appellatus. Corpus hoc vinculum dici, et eos qui in corpore vincti sunt, vinc
Abbreviated transcription (Latin):
isert. ei dutẽ qui potens ẽ suꝑ om̃a
facere habuncdantius quã petimꝰ aut intel¬
ligimꝰ. hic ostendit se qͥde iuxta imbecil¬
litatẽ hominis potulasse quȩ eis conduci¬
bilia uidebant᷑: ceterũ qͣntũ ad rei ipsiꝰ
ꝑtinet ueritatẽ. plus dm̃ ualere tribuere
Quanto enĩ meliꝰ erat fornicatori egrotare
& debilitate torqueri. quã xp̃i tẽplũ face¬
re m̃bra meretricis. Potens ẽ gͦ ds̃ ñ solũ
suꝑ id qđ petimꝰ sed etiã suꝑ id qđ intel¬
ligimꝰ tribuere. Tuenit int̾dũ ut sensũ
explicent. tacitoq cogitatu gemitib in¬
enarrabilib ut ipse apłs ait. nescio qͥd
qđ dicere ñ possumꝰ dep̃cem Prestabit
gͥ suꝑ quã petimꝰ aut intelligimꝰ. scd̾m
eã uircutẽ quȩ oꝑat᷑ innobis. ut quomͦ
nc̃ ñ iuxta meritũ nr̃m sed supͣ uota dat
nobis aliqua quȩ nec petere ausi fuimꝰ.
nec si petissemꝰ estimauimꝰ nos mereri. ita
& cȩt̾a tribuit. quȩ nec menspotest cogita¬

Expanded text:
tem qui potest super omnia facere abundantius quam petimus, aut intelligimus, hoc ostendens, se quidem juxta imbecillitatem hominis postulasse, quae eis conducibilia videbantur: caeterum quantum ad rei ipsius pertinet veritatem, plus Deum valere tribuere,Quanto enim melius erat fornicatori aegrotare, et debilitate torqueri, quam Christi templum facere membra meretricis? potens est ergo Deus, non solum super id quod petimus, sed etiam super id quod intelligimus, tribuere. Evenit interdum, ut sensum explicent, tacitoque cogitatu gemitibus inenarrabilibus, ut ipse Apostolus ait, nescio quid, quod dicere non possumus, deprecemur. Praestabit igitur super quam petimus, aut intelligimus, secundum eam virtutem quae operatur in nobis: ut quomodo nunc non juxta meritum nostrum, sed supra vota dat nobis aliqua, quae nec petere ausi fuimus, nec si petissemus, aestimavimus nos mereri: ita et caetera tribuat, quae nec mens potest cogita
Abbreviated transcription (Latin):
idicati & fundati in caritate possimꝰ cõ¬
hendere cũ om̃ib scĩs quȩ sit latitudo.
longitudo & ꝓfundũ. & altitudo: nisi etiã
ñi studio nosse cupiamꝰ eminentẽ sci¬
ntiȩ caritatẽ xp̃i. ut ñ simplex caritas
d suꝑeminens nota sit nobis. nec iste sit
ninus habere notitiã suꝑeminentis ca¬
tatis xp̃i. nͥ addamꝰ & aliud. ut suꝑemi¬
entẽ caritatẽ scientiȩ consequam᷑. Ex quo

Expanded text:
fundati in charitate, possimus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, et longitudo et profundum, et altitudo, nisi etiam omni studio nosse cupiamus, eminentem scientiae charitatem Christi, ut non simplex charitas, sed supereminens nota sit nobis: nec iste sit terminus habere notitiam supereminentis charitatis Christi, nisi addamus et aliud, ut supereminentem charitatem sc
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ filiũ hominis & filiũ dĩ. &t an
uirginẽ. oe post uirginẽ. aliũ atq aliũ
incupantes Potest autẽ & alit̃ intelligi:
ut ueritas in iħu In nullo patriarcharũ.
nullo ꝓpħarũ. in nullo apłorũ. ueritas
ut nͥ in solo ihu. Alii enĩ exparte cogno

Expanded text:
credimus Filium hominis et Filium Dei, et ante virginem, et post virginem alium atque alium nuncupantes. Potest autem et aliter intelligi: Sicut est veritas in Jesu. In nullo, patriarcharum, in nullo prophetarum, in nullo apostolorum veritas fuit, nisi in solo Jesu. Alii enim ex parte cogno
Abbreviated transcription (Latin):
&e qui dĩ ȩt̾nitate ꝑspec ta. breue or pene
puncti instar humanȩ uitȩ spaciũ cnsi¬
tarit: ante ocłos suos semꝑ habebit interts
at erit humilis atq deiectus. Corruptibi¬
leenĩ corpus agg̃uat animã. &e t̾renũ hs
tabernaculũ sensũ oppͥmit multa cuant̃
Propt̃ qđ cũ om̃i humilitate dicamꝰ. Ine
ñ ẽ exaltatũ cormeũ : neq elati st̃ oculim
in m̃te. ut humiles nos eẽ conscientia ns¬
uerit. & nũquã nos. uelsuel intelligero
uel eẽ aliquid estimemꝰ. Mansuetudo
quoq illa ẽ quȩ nulla passione tur uit̃
& specialit̃ ira & furore ñ rũpitur. qu
qui habuerit. beatitudinẽ que dñus
ce ꝓmissa ẽ consequet᷑. ut possideat u¬

Expanded text:
 qui Dei aeternitate perspecta, breve et pene ad puncti instar humanae vitae spatium cogitarit, ante oculos suos semper habebit interitum, et erit humilis atque dejectus. Corruptibile enim corpus aggravat animam, et terrenum hoc tabernaculum, sensum opprimit multa curantem . Propter quod cum omni humilitate dicamus: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi iles nos esse conscientia, noverit, numquam nos vel scire, vel intelligere, vel esse aliquid aestimemus. Mansuetudo quoque illa est, quae nulla passione turbatur: et specialiter ira et furore non rumpitur. Quam qui habuerit, beatitudinem, quae Domini voce promissa est, consequetur: ut possideat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatio crucis. atq ita & altitudiñ &
ꝓfundũ & longitudinẽ. & latitudill
tenet. Nec mirũ si crux xp̃i uniusas
sideat. cũ etiã is qui crucifixus fuerl
cũ xp̃o eandẽ habeat potestatẽ Sct
quippe pͥmũ latitudinẽ ab infer oi
incipiens de minora cognoscens. al
longitudinẽ qͦui in t̾ra positi ad subl¬
mia cr alta festinant. post hȩe ꝓfil¬

Expanded text:
dicatio crucis. Atque ita et altitudinem, et profundum, et longitudinem, et latitudinem tenet. Nec mirum si crux Christi universa possideat, cum etiam si quis crucifixus fuerit cum Christo, eamdem habeat potestatem. Sciet quippe primum latitudinem ab inferioribus incipiens, et minora cognoscens. Deinde longitudinem, eos qui in terra positi, ad sublimia et alta festinant. Post haec pro
Abbreviated transcription (Latin):
quoq plenius scriptũ ẽ. Sed nobis unꝰ
ꝑ quẽ om̃a. or nos ꝑ ipsũ. Sicut eniꝰ dõ
patri ñ ad imẽt filius ne dñs sit. cũ
dñs solus ipse dicat᷑: ita &e filio ñ aufert
ut dis̃sit: quia pat̃ dstantũ mͦ nominatir
Legimꝰ &e in alio loco. et scitote qm̃ dñs
lus ẽ ds. eadem consequentia. solus erit
uel inditate dñatio. Unus ẽ dñs. & unus

Expanded text:
quoque plenius scriptum est: Sed nobis unus quoque plenius scriptum est: Sed nobis unus  quem omnia, et nos per ipsum . Sicut enim 610 Deo Patri non adimit Filius ne Dominus sit, cum Dominus solus ipse dicatur: ita et Filio non aufert Pater ut Deus sit, quia Pater Deus tantummodo nominatur. Legimus et in alio loco: Et scitote quoniam Dolus est Deus, eadem consequentia, solus erit vel in deitate dominatio. Unus est Dominus, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
uirgini p̃cipit᷑ ut sit scã corpore o spũ.
carnis uidelicet oꝑe.& intis affec tu Sed
gñalis explanatio. & ad specialẽ int̾preta¬
tionẽ trahi potest: qđ seruet unitatẽ
sp̃sinuineulo pacis. qui ñ rapiat᷑ om̃i uento
doctrinȩ. neq in morẽ stulti quasi luna
mutet᷑. nc̃ chabolo seruiens nc̃ dõ. habeat
uͦ unũ corpus bonorũ oꝑũ & semꝑ carnẽ
suã dõ tẽplũ exhibeat. & unũ sp̃m ẽadem
semꝑsentiens. in una spe uocationis: ut ne-¬
quaquã de repmissionib ambigens sed in
resurrectione d restitutione om̃iũ. soli¬
dam̃te confidat.
Unus dñs. umna fides unũ baptisma. lhiꝰ
om̃ib Quom alia ẽ fides baptismate.
bus singulis quȩ parit̃ nominant᷑. Hoc autẽ
dico ꝓpt̃ sabelliũ. qui eundẽ dm̃ patrem
arbitrat᷑ & filiũ: confu̾ditq ꝑsonas dũ
eandẽ diuinitatẽ in utroq dep̃hendit.
Ecce manifestissime unus dñs filius &
unus dspat̾ uocãtur: qđ ad corinthios

Expanded text:
irgini praecipitur: Ut sit sancta et corpore et spiritu : carnis videlicet opere, et mentis affectu. Sed et generalis explanatio ad specialem interpretationem trahi potest, quod servet unitatem spiritus in vinculo pacis, qui non rapiatur omni vento doctrinae, neque in morem stulti quasi luna mutetur , nunc diabolo serviens, nunc Deo. Habeat vero unum corpus bonorum operum, et semper carnem suam Deo templum exhibeat. Et unum spiritum: eadem semper sentiens: in una spe vocationis, ut nequaquam de repromissionibus ambigens, in resurrectione et restitutione omnium, solida mente confidat. Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus omnibus. Quomodo alia est fides a baptismate, bus singulis, quae pariter nominantur. Hoc autem dico propter Sabellium, qui eumdem Deum Patrem arbitratur et Filium, confunditque personas, dum eamdem divinitatem in utroque deprehendit. Ecce manifestissime unus Dominus Filius, et unus Deus Pater vocantur. Quod ad Corinthios