comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem suȩ confessionis. non de opiis¬
one uulgata s de ipso ꝑcepisse dor¬
nice reuelationis archano.
uem dicunt homines ẽẽ filĩ
hominis:. Pulchrȩ homines
appellat dominus eos qui de filio
hominis tantum loqui nouerant:
qui diuinitatis archana nescieliu
Nam qui diuinitatis eus misteria
capere norunt. merito supͣ homine
eẽ dicuntur: apło attestante qui ai
Quod oculus non uidit. nec auris ai¬
diuit. nec in cor hominis ascendit
quȩ p̾parauit ds̃ diligentib se. Q
cum hȩc de hominis hoc ẽ humanis
solum sapientis corde. aure & ocło
p̃mitter&: moxx de se susq similib
quia generalem humanitatis scienti¬
am transcendint adiecit. Nob̾ aũt
reuelauit ds̃ ꝑ sp̃m suum. Cui sim¬
le est qđ hic dñs cum interrogasser
homines. & illi diu̾sas diu̾sorum

Expanded text:
ritatem suae confessionis non de opiniritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec quae praeparavit Deus diligentibus se . Qui cum haec de hominibus, hoc est, humana solum sapientibus corde, aure et oculo, praemitteret, mox de se ac de sui similibus, quae generalem humanitatis sententiam transcenderent, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus cum interrogasset homines esse, et illi diversa
Abbreviated transcription (Latin):
xplanaturi ex ordine
lectionem dñicam: pͥmo uide¬
amus de loco in quo habita memorat᷑.
Philippus ut lucas testatur. erat te¬
trarcha itureȩ: & traconitidis regionis.
Hic gͦ statuens ciuitatem in loco ubi ior¬
danis ad radices: libani montis. & est
terminus uideȩ contra septemtrionem:
appellauit eam cesaream philippi: in
memoriam uidelicoꝵ sui nominis pari¬
terq honorem tyberii cesaris. sub quo
ipse regnabat. In cuius partes ueniens
iħc. interrogabat discipłos suos dicens.
Quẽ dicunt homines ẽẽ filium hõĩs.s
Non aũt quasi nesciens sententiam
de se uł discipłoꝵ uł ex traneorum in¬
quirit: s ideo discipłos quid de se
sentiant interrogat. ut confessionem
recte fidei illoꝵ digna mercede remine¬
ret. Namsicut interrogatis generalite.
om̃ib petrus respondit unus ꝓ om̃id
ita qđ petro dũs respondit. in petro
om̃ib respondit.Ideo qͥd alii de se sen¬
tiant inquirit: ut expositis pͥmo seni¬
tiis errantium: discipłi ꝓbarentur ue¬

Expanded text:
xplanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur.e Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis pariterque honorem Tiberii Caesaris sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse FiNon autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur ve
Abbreviated transcription (Latin):
querit gladiis. inuestigat cruo¬
re. crudelitate rimatur. Successorem
timens: incessit in auctorem. Eremit
innocentes: uolens innocentiam deꝑire.
nnocentis causam: facit innocentium
crimen. Munus nati: natoꝵ uertit in
penam. Auctoris ortum: orientium
mandat occasum. Negotium saluan¬
tis: saluandoꝵ iubet esse discrimen.
Quoꝵ lingua tacuit: oculi nicħ iudunt.
nichil audierunt aures: manus nichil
fecerunt. Et quib ac tus nullus ẽ.
unde culpȩ sumpserunt mortẽ:. qui
uiuere nescierunt .. Quib apud he¬
rodem: solum qđ nati sunt hoc fuit
crimen. Quid xp̃c futuroꝵ prescuis:
conscuis secretorum: cogitationum iu¬
dex: mentium ꝑscrutator. Quare de¬
seruit quos sciebat querendos esse ꝓpt̃
se. propt̃ se nouerat occidendos.. Na¬
tus rex & rex cȩlestis: quare neglexe¬
rit milites innocentiȩ suȩ o. Coetane¬
um sibi quare contempsit exercitum
Qua̾re cunabulis sus deputatas excu¬
bias sic reliquit: ut regem solum que-¬
siturus hostis. totum crassaretur in

Expanded text:
quaerit, investigat cruore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. Quid? Christus futurorum praescius, conscius secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit quos sciebat quaerendos esse propter se, et propter se noverat occidendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib carnis oblec tes. Non sic e¬
runt ipse tenebre. S quomͦ erunt ..¬
bi erit fletus: & stridor dentium. Tor¬
tor sine defectu: tortus sine defec tu.
lec qui torquet fatigatur: nec qui tor¬
quetur moritur. ẜ runt gͦ eternȩ lacͥ¬
mȩ illis qui sic uixerunt: eterna gau
dia scõrum: quando uenientes uenient
in exultatione portantes manipłos suos.
Dicent enim tempore messis dño suo. Do¬
mine aduiuante te fecimus qđ iussisti:

Expanded text:
voluptatibus carnis oblectes, non sic evoluptatibus carnis oblectes, non sic erunt ipsae tenebrae. Sed quomodo erunt? Ibi erit fletus et stridor dentium . Tortor sine defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui torquetur, moritur. Erunt ergo aeternae lacrymae illdia sanctorum, quando venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Dicent enim tempore messis Domino suo, Domine, adjuvante te fecimus quod jussisti;
Abbreviated transcription (Latin):
mmo colligunt: s quod seminauerunt.
Quia spinas seminau̾nt: ignẽ colligunt.
teunt non de fletu ad risum: sicut scĩ
euntes ibant & flebant mittentes se¬
mina suaͥ uenientes uenient in exulta¬
tione. Illi a fletu adfletũ: a fletu cũ
risi : ad fletum sine risu. Quid enun
illis fiet.. Quo eunt quando resurre¬
xeri nt .. Quo. nͥ quo dñs dixitͥ li¬
gate illis manus & pedes. & proicite
in tenebras exteriores. Age. quid po¬
stea: Tenebrȩ erunt. & dolor ñ erit.s.
Forte palpabunt. s non dolebunt: non
uidebunt s non cruciabunt᷑ s Absit.
lon solum tenebrȩ erunt. Non eis sola
collitur speeres qua gaudebant: sed
datur ȩtiam qđ in eternum gemant.
le contempneres enim tenebras. o qͥs¬
quis es flagitiosus. qui soles ꝓpt̃ tua
malefacta. & ꝓꝑter lasciua adulteria
non solum tenebras non horrere sed
querere: qui soles plus gaudẽ quando
lucernȩ extinguntur: non tales tenebras
habebis uñ gaudeas: ubi leteris: ubite

Expanded text:
Imo colligunt, sed quod seminaverunt: Imo colligunt, sed quod seminaverunt: quia spinas seminaverunt, ignem colligunt; et eunt non de fletu ad risum, sicut sancti, Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua, venientes autem venient in exsultatione: illi a fletu ad fletum, a fletu cum risu ad fletum sine risu. Quid enim illis fiet? Quo eunt quando resurrexerint? Quo, nisi quo Dominus dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores? Age, quid postea? Tenebrae erunt, et dolor non erit? Forte palpabunt, sed non dolebunt? non videbunt, sed non cruciabuntur? Absit. Non solae tenebrae erunt, non eis sola tollitur species qua gaudebant, sed datur etiam quod in aeternum gemant. Ne contemneres enim tenebras, o quisquis es flagitiosus, qui soles propter tua mala facta, et propter lasciva adulteria non solum tenebras non horrere, sed quaerere, qui soles plus gaudere quando lucerna exstinguitur: non tales tenebras habebis ubi gaudeas, ubi laeteris, ubi te
Abbreviated transcription (Latin):
stis ubi est deus tuus. felices eritis
cum hoc audieritis: infelices si dixeri¬
tis. Quando enim defendimꝰ fidem
xp̃ianam & respondetur nob̃ ecce pres¬
dicatur ubiq nom̃ eius: quare habun¬
dant mala: quid aliud dr̃. nͥ ubi est
deus tuus. Qui audit gemit: quia
nes scõrum. Bene oꝑatur & hilaris
est: & plorat ut bene oꝑetur. Plorat
quia bene oꝑatus est: plorando exi¬
git bonũ opus ÷ plorando commendat
bonum opus quod fecit.uiII.¬
in ista uia. Nũquid in patria.dᷤ.
Quare non in patria .s. Quia uenientes
uenient in exultatione: portantes
manipłõs suos. Felicitas uenit. Nuqͥd
lacrima redit.ᷤ. Porro aũt illi qui
hic mnaniter plorant. inaniter rident
cupiditatib suis dissipati. quando
fraudantur gemunt. quando fraudãt
exultant : plorant & ipsi in uia ista:
plorant & ipsi s non in exultatione.
Uenientes autem uenient in exulta¬
tione: portantes manipłos suos. Qd
colugunt: qui nichil semin auert̃ es

Expanded text:
tis, Ubi est Deus tuus? Felices eritis, tis, Ubi est Deus tuus? Felices eritis, cum hoc audieritis; infelices, si dixeritis. Quando enim defendimus fidem christianam, et respondetur nobis, Ecce praedicatur ubique nomen Christi, quare abundant mala? quid aliud dicitur, nisi, Ubi est Deus tuus? Qui audit, gemit; quia qui nes eorum. Bene operatur, et hilaris est: et plorat ut bene operetur: plorat quia bene operatus est. Plorando exigit bonum opus, plorando commendat bonum opus quod fecit. Crebin ista via: numquid in patria? Quare non in patria? Quia venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Felicitas venit, numquid lacryma redit? Porro autem illi qui hic inaniter plorant, inaniter rident, cupiditatibus suis dissipati, quando fraudantur gemunt, quando fraudant exsultant: plorant et ipsi in via ista, plorant et ipsi; sed non in exsultatione. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Quid colligunt, qui nihil seminaverunt?
Abbreviated transcription (Latin):
rationes scõrum uoluit cõmen¬
dare psalmus: orationes ꝑegri-¬
nantium : orationes in hac in a labo¬
nes ȩternȩ patriȩ suspirantium: do-¬
nec ea uisa sacientur. qui nunc in me¬
rore sunt constituti. Et enun fr̃s mei.
quamdui sumus in corpore: ꝑ egͥna-¬
mur a dño. Non desidat patriam ꝑe-¬
grinatio: sine lacrima. Si desideras
quod non habes: funde lacrunaᷤ. Nã
unde dicturus sis deo: posinsti lacri¬
mas meas in conspectu tuo.. U nde
dicturus es deo: factȩ funt mͥ lacri¬
me meȩ panes die ac nocte . Lanes
hi facti sunt: consolati sunt esuri¬
entem: pauerunt gementem. fac te
sunt mͥ lacrimȩ meȩ panes. die ac
nocte. Unde dicitur michi cotidie:
ubi est deus tuus: Quis iustus non
habuit istas lacrimas . Qui ñ habuit:
ꝑegͥnum se eẽ non doluit. Qua fron.¬
te ad patriam uenit: qui ñ absens
suspirauit.. Nonne cotidie nob̃ dr̃
ubi est deus tuus. Discite fr̃s mei.
discite de paucis eẽ: bene uiuite: am¬
bulate uiam dei: & uidete quia audi¬

Expanded text:
rationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hac via labones aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo ? Unde dicturus es Deo: Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte? Panis mihi factae sunt: consolatae sunt gementem, paverunt esurientem. Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte. Unde? Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Quis justus non habuit istas lacrymas? Qui non habuit, peregrinum se esse non doluit. Qua fronte ad patriam venit, qui non absens suspiravit? Nonne quotidie nobis dicitur, Ubi est Deus tuus? Discite, fratres mei, discite de paucis esse. Bene vivite, ambulate viam Dei; et videte quia audi
Abbreviated transcription (Latin):
poteratis: s necdũ quidem potestis.
ores: & in monte. & aꝑto saluatoris ore
docti eẽ narrantur. Ubi si quis dili¬
gentus utruq uelit ȩuangłistam ꝑscru¬
tari. potest intelligi cum in monte duo¬
decun discipłos elegit eplurib quos &
apłos nominauit. qđ matħs p̃termisit:
tunc illum habusse sermonẽ quẽ ma¬
th̾s interposuit. & lucas tacuit. hoc
est in monte ac deinde cũ descendisset
in loco campesti habuisse alterum simi-

Expanded text:
 sed ne nunc quidem potestis . ores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum simi
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur in hoc mundo: ipse itaq
Alagna & mira sententia: quẽ admodũ
sit hominis in animam suam amor
ut ꝑeat: odium ne ꝑeat. Si male a¬
maueris tunc odisti: si bene oderis tẽ
amasti. felices qui oderint custodien¬
do: ne ꝑdant amando. S uide ne tͥ
subrepat. ut te ipsum uelis interim̾e.
sic intelligendo. qđ debes odisse in
hoc mundo animam tuam. Hinc enĩ
quidã maligni atq ꝑu̾si. & in semet¬
ipsis crudeliores. & sceleratiores homi¬
cidȩ. flãmis se donant: aquis p̃focãt.
non docuit.: immo ȩtiam diabolo pre¬
cipitium suggerenti. redi inqͥt retro
sathana. Scriptum est: non temptab̾

Expanded text:
ligitur, in hoc mundo; ipse itaqueMagna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, ristus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentab
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ascendet suꝑ nubem leuem:
& ingredietur egiptum. Quod est di¬
cere. E cce uerbum dei patri coȩt̃num.
lum̃q de lumine ante scła natũ. carn̾e
infine scłorum atq animam nullo
peccati ponde grauatam suscipie: et
de utero uirginali tanquam sponsus
de thalamo suo ꝓcedet in mundũ. Ide¬
oq et quod nascetur ex te sc̃m: uocabi¬
tur filius dei. Ad distinctionẽ nr̃ȩ scĩ¬
tatis: iħc singłariter sc̃s nasciturus assẽ¬
ritur. Nos quippe & si sci efficimur. ñ
tam̃ nascimur: quia ipsa naturȩ cor¬
ruptibilis conditione constringimur:
ut merito cumi ꝓpħa gementes finguii
dicanius. E ece enim in iniquitatibe.
ceptus sum: & in delictis peꝑit me ni¬
ter mea. Ille aũt solus ueraciter sẽs
est: qui ut ipsam conditionem natid
corruptibilis uinceret: ex cõmix tior
carnalis cõpulȩ conceptus non est.
Sc̃m̃ inquit: uocabitur filius dĩ. Qii
hic dicis nestoriane: qui beatam mar¬
am dei negans esse genitricem. aꝑti

Expanded text:
 ascendit super nubem levem, et ingredietur Aegyptum , quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali, tanquam sponsus de thalamo suo, procedet in mundum. Ideoque, et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe et si sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam
Abbreviated transcription (Latin):
epe ꝓ sua nequitia p̃dican. Xi.¬
tium lingua restringitur. Sepe
uero ex subiectoꝵ culpa agitur: ut
eis qui p̃sunt p̃dicationis sermo subtra¬
hatur. Ex sua quippe nequitia p̃dican¬
tis lingua restringitur: sicut psalmista
ait. Peccatori aũt dixit dẽ. Quare tu
enarras iusticias meas s Et rursũ ex
uicio subiectoꝵ uox p̃dicantium phi

Expanded text:
pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedicantiu
Abbreviated transcription (Latin):
calciamenta: ꝙ neminem ꝑ uiam saluta¬
ueritis. Predicatori enim tanta debet
in deo esse fiducia: ut p̃sentis uitȩ sũp¬
tus. quamus non ꝓuideat tamen sibi
hos non deesse certissime sciat: nedũ
mens eius occupatur ad temporalia÷
minus aliis ꝓuideat ȩterna. Cui ȩtiã
neminem ꝑ uiam salutare conceditur:
ut sub quanta festinatione mitinere
p̃dicationis ꝑgere debeat ostendatur.

Expanded text:
calceamenta, et neminem per viam salutacalceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
alias ueritas dicit. Wenient ad uos
inuestim̃tis ouium: intrinsecus aũt st̃
lupi rapaces. Contraq omnia consicdan¬
dum nob̾ est. quia sicut agni inter lupo
mittimur: ut sensum seruantes in no¬
centiȩ. morsum malitiȩ non habeamus.
Qui enim locum p̃dicationis suscipit. ma¬
la inferre non debet. s tolerare: ut ex
ipsa sua mansuetudine iram seuientiũ
mitiget: & peccatoꝵ uulnera in aliis
ipse afflictionib uulneratus sanet.
Qũe & si quando zelus rectitudinis exi¬
git. ut erga subiectos sẽuiat: furor ipse
de amore sit non de crudelitate: qua¬
tinus & iura disciplinȩ foris exhibe
at: & intus paterna pietate diligat: quos
foris quasi insequendo castigat. Quot
tunc bene rector exhibet. cum se ipse
diligere ꝑ amorem pͥuatum nescit: cum
nulla quȩ mundi sunt appetit: cum
terrenȩ cupiditatis oneribꝰ. nequaqu̾a
mentis colla subponit. Unde ꝙ subdit᷑
Nolite portare saculum. neq peram. neq

Expanded text:
alias Veritas dicit: Veniunt ad vos alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Linguã tuam adheresc̾e faciam palato
tuo: & eris mutus. nec quasi uirꝰ obiur¬
gans: quia domus exasꝑans est. Ac si
aꝑte dicat. Idcirco tͥ p̃dicationis sermo
tollitur: quia dũ me infus actib plebs
exasꝑat: non est digna cui exhortatio
ueritatis fiat. Ex cuius gͦ uitio p̃dicato¬
ris sermo subtrahatur. non facile agnos-¬
citur: quia uͦ pastoris taciturnitas. ali¬
quando sibi. semꝑ aũt fubiectis noceat.
certissime scitur. Xii.
tinam si ad p̃dicationis uirtutem
non sufficimusꝰ loci nr̃i officium in
innocentia uite teneamus. Nam subdit᷑.
Ecce ego mitto uos: fic agnos inter lupos.
Multi aũt cum regiminis iura fuscipiunt.
ad lacerandos subditos m ardescunt: ter-¬
rorem potestatis exhibent: & quib ꝓdesse
debuerant nocent. Et quia caritatis uis¬
cera non habent. dñi uideri appetunt:
patres se eẽ minime recognoseunt: hum¬
litatis locum in elationem dñationis in¬
mutant. Et si quando ex trinsecus blan¬
diuntur: intrinsecus seuiunt. De quib

Expanded text:
Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
infudit. Nam dui est: qđ asia cuncta
iam credidit. Iccirco gͦ prius phibuit
qđ post modum fecit: quia tunc in illa
erant. qui saluandi non erant. tunc
in illa erant. qui nec dum ad uitam re¬
parari mnecebantur: nec tamen graiuus
de contẽpta p̃dicatione iudicari. X.¬
ubtili occultoq iudicio a quoꝵdã
aurib p̾dicatio sc̃a subtrahitur. q̃r
suscitari ꝑ grãm non merentur. Unde
necesse est fr̃s hem̃i. ut in omne: quod a¬
gimus: omnipotentis suꝑ nos dñi consili-¬
a occulta timeamus: ne dum mens nr̃a
ex terius fusa a suase uoluptate non reuo¬
cat᷑ intus contra eam uidex terribiliter
aduersa disponat. Quod bene psalmista
intuens ait. Uenite & uidete oꝑa dñi:
quam terribilis in consiliis suꝑ filios ho¬
minum. Uidit namq qđ alius miseri-¬
corditer uocatur : alius iusticia exigen¬
te repellitur. Et quia alia parcendo
dñs. alia irascendo disponit: ex pauit
quod penetrare non potuit. Et quem

Expanded text:
infudit. Nam diu est quod Asia cuncta infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. ubtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio ssuscitari per gratiam non merentur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut in omne quod agimus, omnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
tor nr̃ in mundum ꝓ redemp¬
tione gentium uenit: cum samarita¬
nos cotidie ad fidem uocari conspici.¬
mus: quid est quod in p̃dicatione dis¬
cipłos mittens dicit. inuiam gentium
ne abieritis. & in cutitates samaritanoꝵ
ne intraueritis. s potius ite ad oues
quȩ ꝑierunt domus isrł. nisi hoc qdđ
ex facti fine colligimus. quia pͥus so¬
li udeȩ uoluit. ꝙ postmodũ cunctis
gentib p̃dicari : ut dum illa conu̾ti
uocata renuer&. p̃dicatores sci aduo.¬
cationem gentium ꝑ ordinem ueni¬
rent: quatinus redemptoris nr̃i
p̃dicatio a ꝓpriis repulsa. gentiles
popłos quasi extraneos quereret
& quod iudeȩ fiebat in testimoni¬
um. hoc gentib gratiȩ eẽt in ere¬
petro legimus. & pͥus hebreoꝵ tria milia:
& postea quinq milia credidisse. Et
cum p̃dicare apłi gentib in asia uoluis¬
sent: ꝑ sp̃m phibiti eẽ memorantur. de
tamen ipse sp̃c qui pͥus p̃dicationẽ ꝓhi¬
buit: hanc asianoꝵ cordib pꝰmodum

Expanded text:
tor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrPetro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voluissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi spei suȩ firisset anchoram: subden¬
do manifestat. Michi aũt adherere deo
bonum est: ponere in dño deo sp̃ẽ me-¬
am. Alioquin. non nulli miserrima con-¬
ditione pauꝑtatis: ꝙ hic scl̃i gaudiis
ob in opiam rerum. et ibi regno dei ob
meritoꝵ nequitiam carent. Lucam¬

Expanded text:
ubi spei suae fixisset anchoram, subdenubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Bea
Abbreviated transcription (Latin):
t ipse eleuatis oculis in discipłos
suos: dicebat. Beati pauꝑes: qr
ur̃m est regnum dei. Et si generaliter
om̃ib loquitur. specialius tam̃ oculos
saluator in discipłos leuat: ut is qui
uerbum intenta cordis aure ꝑcipiunt.
latius saporis intimi lum̃ aꝑiat. Cui si¬
mile est. qđ matħs ait. Et cũ sedisset.
accesserunt ad eum discipłi eius: & aꝑi¬
ens os suum. docebat eos dicens.
Beati pauꝑes sp̃u. Nam quib os in mon¬
te sedens aꝑit ut magna sublimiter
audiant: in eos ocłos stans in campo
dirigit: ut audita patenter intelligãt.
Beati itaq pauꝑes: non utiq omnes:
s illi tantummodo qui omne p̃sentis
scłi. tam & si altum uideatur ꝓ nichilo
culm̃ ducunt. Qui merito regni cȩle¬
stis ꝑhibent᷑ munere digni: quia de¬
lec tationis humanȩ ꝓbantur cupidita-¬
te nudati: qualem se rex dauid pauꝑi¬
em sustinuisse declarans ait. Ego uero
dens dicensq. Quid enum mͥ restat in
cȩlo: & ad te quid uolui suꝑ terrã.s Aloa

Expanded text:
t ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos, dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero dens, dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox
Abbreviated transcription (Latin):
ultȩ mansiones: diu̾sas meri¬
torum in una uita ȩterna signi¬
ficant dignitates. Alia enim ẽ
gloria solis: alia gła lunȩ: alia gl̃ia
stellarum. Scella enim a stella differt in
claritate: sic & resurrectio mortuorum.
Tanquam stellȩ. scĩ diuersas mansiones
diuerse claritatis. tanquam in cȩlo sor¬
tiuntur in regno: s ꝓpter unũ denariũ
nullus separat᷑  a regno. Atq ita erit
deus omnia in ee omnibus: ut qm̃ ds̃
caritas est ꝑ cari tatem fiat. ut quod
habent singłi commune sit om̃ib Sic
enim quisq ȩtiam in se hab&: cum a-¬
mat in altero qđ ipse nou habet. Non
itaq aliqua erit inuidia imparis cla-¬
ritatis: qm̃ regnabit in om̃ib unitas
caritatis. Proinde respuendi sunt a
corde xꝑiano. qui putant ideo dic tũ
multas eẽ mansiones. quia extra regnũ
cȩlorum erit aliquid. ubi beati mane¬
ant innocentes. qui sine baptismo ex
hac uita migrant: quia sine illo in tra¬

Expanded text:
ultae mansiones, diversas mertorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ita Deus erit omnia in omnibus , ut quoniam Deus Charitas est , per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo
Abbreviated transcription (Latin):
ex aqua & spũ scõ: quid audiunt ab apło. ͦ
Eiuistis aliquando tenebrȩ: nunc aũt lux
in dño: ut filii lucis ambulate. Et itẽ.
Nos aũt qui diei sumus: sobrii simuꝰ. Qui
gͦ renati sunt noc tis fuerunt. & diei st̃.
tenebrȩ fuerunt & lumen sunt. .XI.
Spiritus ei loquitur: & ille carnẽ sapit.
Carnẽ suam sapit: quia carnẽ xꝑinon¬
dum sapit. Quomͦ inquit potest homo¬
nasci.. Non nouerat iste nͥ unam natiui¬
tatem ex adam & eua: ex deo & ecclesia
nũdum nouerat. Non nouerat nͥ eos
parentes qui generant ad mortẽ: nũ¬
dum nouerat eos parentes qui gene¬
rant ad uitam. Non nouerat nͥ eos
parentes qui generant successoree:
nũdum nouerat eos qui semꝑ uiuentes
generant ꝑmansuros. Cum ergo sint
duȩ natiuitates: ille unam intellige¬
bat. Una est de terra: alia de cȩlo. U¬
na est de carne: alia de sp̃u. Una ẽ de
mortalitate: alia de eternitate.xi

Expanded text:
ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Christi nondum sapit. Cum enroire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
de nichodemus ex his erat qui credi¬
lerant in nomine ihu: uidentes signa
ꝓdigia quȩ faciebat. Suꝑius enim
oc dixit. Cum aũt eẽt iherosolimis
n pascha in die festo: multi credidunt
⁊ nomine eius. Quare crediderunt.
quitur. & dicit. Uidentes signa eius:
uȩ faciebat. Et de nichodemo quid
icitur. Erat pͥnceps iudeorum: nomi¬
De nichodemus. Henit ad eum nocte:
 ait illi. Rabi: scimus quia a deo ue-¬
usti magister. Et iste ergo. crediderat
n nomine euis. Et ipse unde credide¬
at s. Sequit᷑. Nemo enim potest hec sig¬
a facere quȩ tu facis: nisi fuerit ds cũ eo.
i nichodemus de illis erat
qui credidant in nomine iħu ĩam
uisto nichodemo attendamus. quare
ic non se credebat eis. Respondit
is: & dixit ei. Am̃ am̃ dico tͥ: nͥ quis
atus fuerit denuo. non potest uide
egnũ dei. Ipsis ergo se credit iħe: qui
ati fuerint denuo. Cum gͦ ex illo nu¬
Ad dnm uenit: s nocte uenit. Ad lucem
uenit: s in tenebris uenit. Renati aũt

Expanded text:
e Nicodemus ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem
Abbreviated transcription (Latin):
tus manib ignis excludẽ. De hoc ua¬
lidissimo xp̃i milite. illud credendũ
est dictum: qđ ante multa annorum
milia p̃nuntiatum est ꝑ ꝓpham di¬
eentem. Et si transeas ꝑ ignem: flã¬
ma te non cõburet. E cce enim beatꝰ
laurentus transiuit ꝑ ignem: quo
non adustus inhorruit: s illumina.¬
tus effulsit. Transiuit ꝑ ignem mom̃¬
taneum atq terrenum: s flãmas ge¬
hennȩ ꝑpetuo exurentes euasit.

Expanded text:
tus manibus ignis excludere. De hoc vatus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i noua festiuitas. excłiam
dei iugiter in gaudia leticiȩ sp̃alis ac¬
cendit: admonens uniu̾sitatẽ creden¬
tium. ut sicut ille ꝑfecte dilectionis
ardore. furentib non cessit incendiis:
ita nos diu̾sarũ tribulationum ignis.
etate non moueat: ut ait ille miste¬
riorum celestium doctor. & totiꝰ uir¬
tutis exemplum głosissimus paulus.
Quis nos separabit a caritate xp̃i  t̃ri
potest inelinari ꝑiculis: qui semel ꝓ-¬
missa om̃ipotentis dei. & ȩterna lar¬
gissimi redemptoris p̃mia. fide stabi¬
li & non concussa mente concepit.
Neq enim potest arduum illud p̃cel¬
sumq bouoꝵ in mortalium iter: debi¬
lis ammus. & fides clauda conscendẽ.
Ideo ꝙ fortissimum mr̃em in cumben¬
tium tormenta penarum. & seuissi¬
mi ꝑsecutoris suꝑare flãma ñ potu¬
it: quia longe ardentius ueritatis
radiis. mens eius accensa feruebat.
Unde nec poterat de infatigabili eiꝰ
pectore calorem diuinitus infusũ:
corporeus ille & mortalium ministra¬

Expanded text:
rque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, etate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, trpotest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministra
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatis indiitus. Hexi prese¬
pis angustia xp̃m portauit infantem:
hodie immensitas celi. suscepit stepħm
triumphantem. Solus descendit do¬
minus ut multos eleuaret: humili¬
auit se rex nr̃. ut suos milites exalta¬
ret Qui enim corpori suo uirginie
preparauit uterum: ipse mar tiri si
uteri: ut animam stepħi latitudo sus-¬
ciperet celi. Lc̃c. ii.

Expanded text:
immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
odie celebramus triumphalem mili¬
s passionem. Neri enim rex nr
rabea carnis indutus. de aula uir¬
malis uteri egrediens. uisitare dig¬
atus est mundum: hodie miles de
ab̾naculo corporis exiens. triumpha
iigauit ad celum. Ille sempit̾nȩ
citatis maiestate seruata. seruile cin¬
torium carnis assumene. in huiꝰ sclł̃i
ampo pugnatitue intrauit: iste de¬
ositis creiptiblib corporis indum̃¬

Expanded text:
hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnis assumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indum
Abbreviated transcription (Latin):
ius dilectionis summã expͥmit: cum sub¬
iungit. Mlaiorem ac dilectionẽ nemo
habet: ut animã suam qͥs ponat ꝓ ami¬
cis suis. Mori etiam ꝓ inimicis
dñs uenerat: & tamen positurũ se ani¬
mã ꝓ amicis dicebat: ut ꝓfecto nobis
ostendet. quia cũ diligendo lucrũ fac̾e
de inimicis possumus: etiam ipsi ami
mortem nemo ꝑsequitur. Unde gͦ proba¬
re possumus: an diligamꝰ inunicos s S
est quod in pace scẽ eccl̃iȩ fieri debeat:
unde clarescat. si ꝑsecutionis tempore
mori ꝓdilectione ualeamus. Certe isdem
ioh̃es dicit. Qui habuerit substantiam
hannes baptista ait. Qui habet duas
tumcas: det non habenti. Qui gͦ tran¬
quillitatis tempore. non dat pro deo
tunicam suam: quando inꝑsecutione
daturus est aninam suam .. Hir tus.
gͦ caritatis ut inuicta sit in ꝑturba¬
tione: nutriatur ꝑ miscdiam intran¬
quillitate: quatinus omipotenti deo
primum discat sua impendẽ: pꝰmodũ¬

Expanded text:
am exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amicmortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam annes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postmodu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt xp̃m: qđ euidentissime indicat
eugłium. Iudeis locutꝰ est xp̃c: non
alus gentib. In eis gͦ uoluit intelligi
mundũ: qui odit xꝑm & discipłos
mei estis. O quanta est mi¬
sericordia conditoris nr̃i.
Serui digni non sumus:
& amici uocamur. Quanta
est dignitas hominum: ẽẽ amicos dei.
S audistis glam dignitatis: audite & la¬
borem certaminis. Di feceritis quȩ e¬
go p̃cipio uob̃. Amici mei estis: si ea
quȩ p̃cipio facitis. Ac si aꝑtẽ dicat.
Gaudetis de culmine: pͥensate quib
laborib uenitur ad culmen. Cer te
dum filii zebedei interueniente ma¬
ire quererent ut unus a dextris dei
& alius a sinistris sede debuissent.
audierunt. Potestis bibere calicem qũẽ
ego bibiturus sum .. Iam locũ celsitudi

Expanded text:
sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium. Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus. In eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos mei estis. O quanta est misericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibi
Abbreviated transcription (Latin):
s cum audiunt in domo patris mei
mansiones multȩ sunt. si quominus
dixissem uob̃ quia uado parare uob̃
locũ. aꝑturbatione recreant᷑. certi
ac fidentes. etiam post ꝑicula temp¬
tationum. se apud dm̃ cum xp̃o eẽ
mansuros. Quia & si alius ẽ alio for¬
tior. alius alio sapientiorͥ alius alio
iustiorͥ alius alio sanctior: indomo
patris mei mansiones multȩ sunt.
Nullus eorum alienabitur ab illa domoe
ubi mansionem prosuo quisq acceptu¬
rus est merito. Denarius quidem ille
ȩqualis est om̃ib: qu̾e pater familias
eis qui oꝑati sunt in uinea iub& dari
om̃ibus: non in eo discernens. qui mi¬
nus & qui amplius laborauer̃t. XII.

Expanded text:
Sed cum audiunt: In domo Patris mei Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a perturbaac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio fortior, aut alius alio sapientior, aut alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea, jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus, et qui amplius laborarunt .
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum maior intentio: ut
uerba sci ȩuangłii. quȩ modo
nrĩs aurib sonuerunt ȩtiam mente
ipere ut cumq possimus. Ait enum
ominus iħe xp̃c. Non turbetur cor
r̃m̃. Creditis in deum: & in me credi¬
.e. Ne mortem tanquam homini
merent. & ideo turbarentur: conso¬
atur eos. ȩtiam deum se ẽẽ contestan.
editis inquit in deum: & in me credi¬
x. Consequens enim est: ut sin dm̃
reditis. & in me credẽ debeatis. Quod
pina ẽẽ ȩqualem deo. Sem& ipsũ eñi
rinaniuit: non tamen formam dei
amittens. s formam serui accipiens.¬
lon turbetur cor ur̃m: suscitabit illã
forma dei. S quid est quod sequitur
in domo patris mei mansiones multȩ
sunt. nisi quia & sibi metuebant: un¬
de audire debuerunt. non turbetur
cor ur̃m .ᷤ. Quis enĩ eorum non me¬
tuer& cum petro dictum ẽẽt fi¬
dentiori atq prom isptiori: ñ canta¬
bit gallus. donec ter me neges. xl.¬
anquam ẽẽnt a dño perituri.
merito discipłi turbabantur:

Expanded text:
ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non pina, esse aequalem Deo: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiensillam formam Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uiderant: nichil ab eo de p̃mio ȩternȩ
retbutionis audierant: & tamen ad u¬
num dñi p̃ceptum. hoc qđ posside ui-¬
debantur obliti sunt. Quanta eiꝰ nos
miracula uidemus: quot flagellis affli¬
gimur: quantis minarum asꝑitatibus
deterremur: & tamen uocantem sequi
contempnimus. In cȩlo iam sedet: qͥ
de conu̾sione nos admonet. Iam iugo
fidei colla gentium subdidit: iam mun-¬
di głam strauit: iam ruinis eius cre¬
brescentib. districti sui uiditii ꝓpinqui-¬

Expanded text:
iderant, nil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant, et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula vidimus? quot flagellis affligimur? quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus. In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam ruinis ejus crebrescentibus, districti sui judicii di
Abbreviated transcription (Latin):
um dixisset iħe que diẽt
homines eẽ filium hominis: subie¬
cit. Uos aũt qũẽ me ẽẽ dicitis:. Illis
qui homies sunt humana opinantib.
uos qui dii estis quẽ me ẽẽ dicitis ..
Tues xꝑx. filius dei uiui. Dm̃ uiuum
appellat ad cõparationem horum deoꝵ
qui putant᷑ dii s mortui sunt: saturñu.
cȩtera idoloꝵ port enta significans. Res¬
pondens iħe: dicit ey Beatus es symon
bariona: quia caro & sangus non reuela¬
uit tibiꝰ s pater m̃s qui est in cęlis. Testi¬
monio de se apłi. reddidit uicem. Petrus
dixerat. T̃ues xp̃c filus dei uiui: merce¬
dem recepit uera confessio. Beatus es
symon bariona. Quare .s. Quia ñ reuela¬
uit tibi caro & sanguis: s pater. Ncs caro¬

Expanded text:
im dixisset, Quem dicunt homines esse filium hominis? subjecit, Vos autem quem me esse dicitis? illis quia homines sunt humana opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat, ad comparationem deorum eorum qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, aetera idolorum portenta significans. Respondens Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed r
Abbreviated transcription (Latin):
homines sunt: qui uͦ de diuinitate eius
intelligunt. non homines. s dii appel¬
lantur. At illi dixerunt. Alii iohanne
baptistam: alii helẏam: alii uͦ ieremiam:
aut unum ex ꝓpħis. Miror qͦsdam int̾¬
p̃tes causas errorum inquirere singu¬
loꝵ: & disputationẽ longissimã texere.

Expanded text:
homines sunt, qui vero divinitatem ejus homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere,