comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neo : Quidem ecclesi cesticorũ interp̃tum cacus as quierit quase herode
ista s it suspicatus ut put& a mortius iohannẽ resurrexisse & ideo uir¬
tutes In operari In eo quasi erroris alieni nob̵ reddenda sit ratio. aut
MΕΠΕMΥ Υaceoeeo sesta ex his uerbis haebect occcesionẽ eũ utiqi eo
tempore quo iohãns de collctus est dñs triginta qs& annoꝵ circulo indiuersa

Expanded text:
in eo. Quidam Ecclesiasticorum interpretum causas quaerit, quare Herodes in eo. Quidam Ecclesiasticorum interpretum causas quaerit, quare Herodes ista sit suspicatus, ut putet a mortuis Joannem resurrexisse, et ideo virtutes operari in eo, quasi erroris alieni nobis reddenda sit ratio, aut μετεμψυχώσεως facta ex his verbis habeat occasionem, cum utique eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ iłmxp̃m ut fabri putoerent filtũ: Ronnelic
est fabri filius mircris sierraent in fr̃s cũ errena in pate
loco istie plenius insupradicto contra helbidiũ libello
pactria suac & indomo suec: Prope modũ naturale et
ciuer semꝑ ciuibus inuidere non enĩ considerant priesen¬
tia uiri opera. sed fracgilis recordant᷑ infcentiae
quasi non & ipsi ꝑ eosdem ietctũ gradus ad maturã
etactem uenerint & idcirco non fecit ibi uirtutes
multas ꝓpter incredulitatem illoꝵ non quo &im
illis incredulis faccere non potuerit uirtutes mul¬
demynaret
pot̃ est aũt & aliter intellegi quod iħis despicicct᷑ indomo & in patria
sua hoc est inpopulo iudieoꝵ & ideo ibi pecuca fecerit nepenit us
nescuscbiles fierent: maciora aũt signa quotidie ingentibus ꝑ¬
e postolos faccit nontam ins anatione corporũ quac̃ In animurum
scdutẽ : Ixillto ccudiuit hero des tetarhac famnã ihu&ait pueris suis
hic est iohicur baptista ipse sursexit amostuis & ideo uirtutes in operent᷑

Expanded text:
hristum, ut fabri putarent 100 filium: Nonne hic est fabri filius? Miraris si errent in fratribus, cum errent in patre? Locus iste plenius in supradicto contra Helvedium libello in domo sua. Propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilis recordantur infantiae, quasi non et ipsi per eosdem aetatum gradus ad maturam aetatem venerint. Et non fecit ibi virtutes multas propter incredulitatem eorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes muldemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum. Et ideo ibi pauca signa fecerit; ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. In illo tempore audivit Herodes Tetrarcha famam Jesu, et ait pueris suiideo virtutes operantur
Abbreviated transcription (Latin):
poris obculus ardosem &ic̃ dĩ praecepte neglex erut: die ccutẽ
naetclis hemo dis scltocuit filic herodiadis in medio & plecunit herodi null¬
inuenimus edium obserucesse diem nataelis sui nisi herodem & phacrcconen
ut quorum eraet paerimpietas ess& & unac sollemnitas: Cum iuricmen
pollicitus est eidare quod cumq postulass& abeo: E gonon excusoheri
quod inuitur & nolens ꝓpt̃ iura mentum homicidiũ fecerit quicc adho
forte iurauit ut future oc cocsioni machimas praeparars& alioqui
ipsostatim conuiuio coeput iohcnnis postul& digno opere sccluo¬
tionis dignũ scenguinis priemium: & contristatur est rex: consi¬
dinis scribturarum et ut opinem multorũ signaret historicus qu
modo eotempose cbomnibus credebatur sic̃ ioseoh ebipsec quoq no
cppellat᷑ paterihũ ita & nunc herodes dr̃ constristectus quicc hoco
cumbentes putebant dissimulator enim mentis suie & ccrtifexho¬

Expanded text:
uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat. Die auteuxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat. Die autenatalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio: et placuit Herodi. Nullum alium invenimus observasse diem natalis sui, nisi Herodem, et Pharaonem, ut quorum erat par impietas, esset et una solemnitas. Unde cum juramento pollicitus est ei dare quodcumque postulasset ab eo. quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas praepararet. Alioquin in ipso statim convivio, caput Joannis postulet: digno operi saltationis, dignum sanguinis praemium. Et contristatus est rex. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, qumodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant; dissimulator enim mentis suae, et artifex homi
Abbreviated transcription (Latin):
hẽdes macloris filiũ sub quo dñr fugit in egyptũ fratrem hulus hero des
sub quop cssus est xp̃r duxisse ixorem herodiadem filicẽ regis petre
postec uero s ocrum erus exortis quibus dam contragenerum simultati¬
bus tuliss& filiccn suã & indolorem prioris maritihero dis inimici
oi nuptiis copulcsse qui sit ccũ hic philippus euan gelista lucas plenis
docet : Anno quinto decimo imperii tyberii cȩscris ꝑcurante pontio
pilato iudiecmtetarcha ccũ galileae herode philippo puero frectre eius
tet eorcha ituriae & tra conitidi s regionis: Ergo iohãns baptista quiue¬
nerat in spũ & iurtute heliȩ eadem austoritate quia ille hacchaeb corri¬
ouerat & rgabel arguit herodẽ & hero diccdem quod inlicitecs nupti
aerint & non licect fratriuiuente germano uxosem illius ducere:
madens peri clitccri aud quac̃ propt̃ adolationẽ in mem or priecep¬
torũ: & uolens illũ occidere timuit ppłm quia sic prophetcõ illũ hoc

Expanded text:
oris filium sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam Aretae regis; postea vero 101 socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem prioris mariti, Herodis inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet: Anno quintodecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam; tetrarcha autem Galilaeae Herode; Philippo vero fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista qui venerat in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat, et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, uxorem illius ducere: malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum occidere, timuit populum: qui
Abbreviated transcription (Latin):
militudo eit & in discernendo aut nullac aut ꝑ dificilis distaentia p̃m
sed do iudici terminũ reseruemus ut curo dies iudicii uenerit ille
non suspicio nec criminis sed manifestum secctũ descoꝵ coetu
eicie quod aut dixit Ht aniorũ facsciculos ignibus tracdi& trm¬
cum congregeri in horrecm manifestum est hereticor
quosq & hypocritaes fidei gehenne ignibus concremandos
scõs uero qui ceppellaent᷑ triticum horreis mansionibꝰ celestib¬

Expanded text:
similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia  Al.similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia  Al.sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
patris dicbulus aũt propterea inimicus homo aeppelloct᷑
quia đr esse desiuit & in nono psclmo scribtum est deea
exur ge dñe non confortetur homo quac obsem non dor
micet qui eccłie priepositur est neꝑ illius neglegentiam ini¬
micos homo super seminet tiganiam hoc est hereticorum dog
srumentum dactur locus poenitentue & mone mur
necito amputemus frattem qui a fieri pot est ut ille
qui noxio depracuatus est doginata crar res ipiscat
& defendere incipiat ueritatem: Illud quoq quod seꝗt
sinite utraq crescese usq ad messem uidetur illiprȩ¬
cepta esse contrario cufeste malũ demedio urm
& nequac quam societetem habendam cuihis qui fr̃s nomi¬
nentur & sint adulteri & forniccctores sienim ꝓhibet᷑
ercdicatio &usq admessem tenenda est patientico
quomodo eiciendi sunt quidam demedio nr̃um iner
triticum & tia ceniam qd nos apellamus lollium qũadiu
herba est & necdum culmus uenit ad spiccem grandisr

Expanded text:
Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confomiat qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, id est, haereticorum dogmcetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem, quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat, et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur, Sinite utraque crescere usque ad messem, videtur illi praecepto contrarium: Aufert nequaquam societatem habendam cum his qui fratres 97 nominentur, et sunt adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, et usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis
Abbreviated transcription (Latin):
sesceluactor dicturumesse ꝓmittit aperiens ossuum
in parebolis & eructucns abscondita a constitutione
mundi: Cunc dimissis turbis uenit indomũ & cecces sesun
adeum discipuli eius dicentes dissere nob parabolam si tanioꝵ
cgrii Dimittit turbas ihs & domũ reuestitur ut caccedunt
ad eum discipuli & secreto interrogent quce populus nec mere bat
priespicuie exposuit quod aeger mundus sit. scctor filius hominis.
bonũ semen filii segniti gania filii pessimigiganiorum
sctor diabulus messis consum matio mundi messores angel
omico scandala seferuntur adgigania iusti seputantur infilior
regni : Ergo ut supra dixiquie ex positac sunt adño hisdebem:
cd cõmodare fidem quieccũt tacita & nr̃ae Intellegentiae
derelictae ꝑstringenda sunt breuiter homines quidormiun
magistros eccles iccrũ intellege seruos patris familiae
necclios accipies quam angelos qui cotidie uident faciem

Expanded text:
se Salvator edicturum esse promittit, aperiens os suum se Salvator edicturum esse promittit, aperiens os suum in parabolis, et eructans abscondita a constitutione mundi. Tunc dimissis turbis venit in doad eum discipuli ejus dicentes. Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, et accedunt ad eum discipuli, et secreto interrogant, quae populus nec merebatur Perspicue exposuit quod ager mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem
Abbreviated transcription (Latin):
stidiosur lestor idipsum fostereperiat in eo loco ubi nos posu
& uulge techab& edicio utimplesetur qđ distum est ꝓpro pi¬
prudentibur uiris es se sublatum sed mihi uidetur in prino
enim septimus prlmur de quo hoc sumptum est testimon
ccscph ꝓphetietitulo inscribitur : & primũ scribtorem
non intellexisse osceph & putaesse scribtoris uitium ato
emendasse nomen escciȩculus uocabulum manifes¬
tius erat sciendum est Itaque quod in psed mis & hymnis
& canticis dĩ non solum đđ sed & ceteri quorum ꝑscribto sun
nomince prophetae sint ceppellcendi ae sceph uidelicet
idthun & eman etriiter & aethan & filii chorea. & religos
in pacrabolis os meũ erustucdo abscondita a constituti ones
mundi considerundũ cottentius & inueniendum describ
egres sum iħ łis exegypto & om̃ia signic narrcri quce in
exodi continentur historia ex quo intellegimur uniu ersic ils
quie scribta sunt pacrabolice sentien danec maenif estam
sonare littercem sed absconditac sacram entec: hoc enim

Expanded text:
sum, in eo loco 95 ubi nos posuimus, et Vulgata habet editio: Ut impleretur quod dictum est per prpostea a prudentibus viris esse sublatum. Sed mihi videtur in princienim septimus psalmus, de quo hoc sumptum est testimonium, Asaph prophetae titulo inscribitur. Et primum scriptorem non intellexisse Asaph, et putasse scriptoris vitium, atque emendasse nomen Isaiae, cujus vocabulum manifestius erat. Sciendum est itaque, quod in psalmis et hymnis et canticis Dei, non solum David, sed et caeteri, quorum praescripta sunt nomina, prophetae sint appellandi: Asaph videlicet et Idithum, et Eman Ezraites, et Aethain parabolis os meum: eructabo abscondita a constitutione mundi, considerandum attentius et inveniendum describi egressum Israelis ex Aegypto, et omnia signa narrari, quae in Exodi continentur historia. Ex quo intelligimus universa illa quae scripta sunt, parabolice sentienda: nec manifestam tantum sonare litteram, sed et abscondita sacramenta; hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
parrife milices quiꝓ fest detherccuro suo nouac & uetera. Instriati
erconr cepostoli
scribȩ a notarii scluactoris qui uerba illius & priecepre
signabant intabulis cordis ccrnalib: remoꝵ cuelestium sacre¬
mentis apollebant opibus pactris familiae eicientes decha¬
ccuro dostrinccrum succrũ nouac & ueterco ut quid quit in a¬
gelio legis & ꝓphetacrũ uocibus conprobaren: unde & sponsa

Expanded text:
patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Instructi patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Instructi erant apostoli, Scribae et notarii Salvatoris, qui verba illius et praecepta signabant in tabulis cordis carnalibus, regnorum coelestium sacramentis, et pollebant opibus patrisfamiliae, ejicientes de thesauro doctrinarum suarum nova et vetera: ut quidquid in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
miae uccticinio dicentis ecceego mittã aduos piscocto ses multos
postquã ccudierꝰ petrus & andrecs lacobus & ioħans filiigebede
sequiminime & faciamuos piscctores hominu. contexuerunt sib
& ueteri & nouo testamento sagenit̃ euangeliorũ dogmatum
amiser ea inmare hulus scłi quie usq hodie in mediis fluctibus
tunditur & capiens desclsis & amaris gurgitibus quid quit incederit
id est & bonos homines & malos &optimos pisces & pessimos: Sum
cu uenerit consum matio & finis mundi ut ipse infra manifescnis
disserit. Tunc sacgena extrechetur adlitus tunc uerũ secernen¬
dorum piscium iudicium demonstrabit᷑ & quasi in quodam quie¬
tissimo postu boni mittentur inuasa cuelestiũ maensionum.
malos aũt torrendos & ex siccodos geliennȩ fcc ma s uscipi&
sermo est & illis dr̃ intellexistis hcec quos non uult ccudire
taentum ut populũ sed intellegere ut magistros suturos
Ideo om̃is scriba dostus in regno cielorũ si milis et homini

Expanded text:
miae vaticinium: Ecce ego mitto ad vos piscatores multos . Postquam audierunt Petrus et Andreas, Jacobus et Joannes: Sequimini me, faciam vos piscatores hominum: contexuerunt sib Veteri ac Novo Testamento sagenam evangelicorum dogmatum, et miserunt eam in mare hujus saeculi quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur capiens de salis et amaris gurgitibus, quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos et optimos pisces et pessimos, cum autem venerit consummatio et finis mundi, ut ipse infra manifestius disserit, tunc sagena extrahetur ad littus. Tunc verum secernendorum piscium indicium monstrabitur, et quasi in quodam quietissimo portu boni mittentur in vasa coelestium mansionum, malos autem torrendos et exsicandos gehennae flamma suscipiet. sermo est; et illis dicitur: Intellexistis haec omnia; Quos non vult audire tantum ut populum, sed intelligere ut magistros futuros. Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini
Abbreviated transcription (Latin):
tus est aed populũ & quas soli aposto li intellegunt: tr¬
sut in pectriam sucẽ ut apertius docecet: unde huic
scpientioc haec & uistuter mira stultitice na tarenꝗ
mircent᷑ unde habeat rapienticẽ scepientice & uirn¬
tes uirtus sederror in promtus et qđ facbrifiliũ
suspicec beent᷑: Nonne hic est facbrifilius nonne mats

Expanded text:
tus est ad populum, et quas soli apostoli intelligunt, transit in patriam suam, ut ibi apertius doceat. Unde huic sapientia haec, et virtutes? Mira stultitia Nazaraenorum: mirantur unde habeat sapientiam sapientia, et virtutes virtus; sed error in promptu est, quod fabri filium suspicantur. Nonne hic est fabri filius? nonne mater
Abbreviated transcription (Latin):
segnũ cieloꝵ thesauro abscondito incegro quanqui in uena it
homo cebs condit. & priegacudio illius uadit uendit uniuersae
quie hacb& &emit agrum illum: Crebris parabolarum obsc¬
ritatibus setardati commaticã interp̃tationẽ excedimur
ut ꝓpe decclio liter praetactionis genere ad ccliud transisse uide¬
mur. thesaurus iste in quo sunt om̃s thesccuri sccpienti ae & sci¬
eitice cobsconditi acut dr̃ uerbũ et qui incaorne xp̃i uidetur abscon¬
tus aut sc̃ae scribturie in quibus reposita est notitia sal uectoris
quemcum qui sine his inuenerit deb& om̃ic istius scł emulum̃¬
tec contempnere ut illũ possit habere quem seppent: Quod aũt
sequit᷑ quem cum inuenerit homo abscondit idcircodr̃ non quo
hoc de inuidia faccicet ꝗ ed quotimose seruantis & nolentis ꝑdor
aebscon dact in corde suo quem pristinis prietulit foccultactibus

Expanded text:
quem qui invenit homo abscondit: et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Crebris parabolarum obscuritatibus retardati, commaticam interpretationem excedimus, ut prope de alio interpretationis genere ad aliud transisse videamur. Thesaurus iste in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, aut Deus Verbum est, qui in carne Christi videtur absconditus , aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris: quem cum quis in eis invenerit, debet omnia istius mundi emolumenta contemnere, ut illum possit habere quem reperit. Quod autem sequitur: Quem cum invenerit homo 98 abscondit: idcirco dicitur, non quod hoc de invidia faciat, sed quod timore servantis, et nolentis perdere, abscondat in cord
Abbreviated transcription (Latin):
mas garitũ scientia seluactoris & saccramentũ pecssionis illius
a resurrectionis cerchanũ quod cum inuenerit homo negotictor
similis pauli copostoli om̃a legis ꝓphetecrumq mysteria & obser¬
uationes pristincos inquibus inculpate uixerat quasi purga
uentio nouȩ margecritie condempnatio sit ueterũ margecrit¬
rum sed quo comparatione eius om̃fedia gemma sit uilior:
ꝗterum simile est regnũ caelorũ sagenie missie in mare & ex omni
genere pisciũ congreganti quac̃ cum impleta esset educentes

Expanded text:
rita scientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum; quem cum invenerit homo negotiator similis Pauli apostoli, omnia legis prophetarumque mysteria, et observationes pristinas, in quibus inculpate vixerat, quasi purgamventio unius novae margaritae condemnatio sit veterum; sed quo comparatione ejus omnis alia gemma sit vilior. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreg
Abbreviated transcription (Latin):
ut curiosus lestorȩ pluribus quod placuerit elegat. muliere misttẽ
& ipsi eccłicm interpretant᷑ quie fidem hominis farina scctis tribs
fuerit fermentatec nonnos adtriplicem dm̃ sed adunius diui
insingulis diuersa nactura adunitatẽ trahunt substrentiie.
pius quidem sensus sed numquam peercbulie & dubia en igmactũ
intellegenti c pot est ad ccustoritaetem dogmatum ꝑ ficere
satum ccũ genus est mensurȩ Iux tamorem ꝑuntie ꝓcclesti¬
na e unum & dimidium modium capiens ducuntur & ced
cclic dehac pecrecbola sed non est praesentis materiae totum do
omnibur dicere : I aecomia locutus est iħs in pocercebolis aedtur¬
& sino para bolis non lo quebct᷑ es : Ion discipulir sed turbis ꝑpar

Expanded text:
ut curiosus lector e pluribus quod placuerit, eligat. Mulierem istam ut curiosus lector e pluribus quod placuerit, eligat. Mulierem istam et ipsi Ecclesiam interpretantur, quae fidem hominis farinae satis tribus e in unum fuerit fermentatum, non nos ad triplicem Din singulis diversa natura, et ad unitatem trahunt substantiae. Pius quidem sensus, sed numquam parabolae et dubia aenigmatum intelligentia, potest ad auctoritatem dogmatum proficere. Satum autem genus est mensurae, juxta morem provinciae Palaestinae, unum et dimidium modium capiens. Dicuntur et alia de hac parabola, sed non est praesentis materiae totum de omnibus dicere. Haec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turet sine parabolis non loq
Abbreviated transcription (Latin):
infarine satis tribus donec fermemtesetur totum: uel priedicatio
mili uidetur cposto licc uel eccbȩsia quie dediuersis gentibus
congregatec est. Haec tollit fementum notiticc̃ scilicet & intellegen¬
tiaem scribturitrum &aebscondit illud infacrine sactis tribus ut sp̃s
cenimc & corpus in unum seddecstic nondiscrepent Interse sed cũ
duobus & tribus conuenerit impetrent apatre qđ cũq postulaue
rint : disserit᷑ locus istẽ & cliter legimus inplatone a philo sophoꝵ
dogna uolgatum est tres esse in humanca conima passiones¬
taxogor quo & quod nos possumus interpiari ractionabile:¬
&tyeo quod appellamus concupiscibile & putactille philosophus
rationabilem nr̃m in crebro irã infelldesi deriũ iniecore commosto¬
siones in unum redigentur ut insictione possideccmus prudentiã
in ira odium contre uitic indesiderio cupidi tortem uir¬
tutum & hoc totũ fi& ꝑ dostrinee euaengeliccm quaem nob maeter
ecłe praestitit diccm & tertiã corundam intellegentiam

Expanded text:
atio mihi videtur apostolica, vel Ecclesia quae e diversis gentibus congregata est. Haec tulit fermentum, notitiam scilicet et intelligentiam Scripturarum, et abscondit illud in farinae satis tribus, ut spiritus, et anima, et corpus, in unum redacta, non discrepent inter se; sed cum duobus, vel tribus convenerit, impetrrint. Disseritur locus iste et aliter. Legimus in Platone, et philosophorum dogmate vulgatum est tres esse in humana anima passiones, τό λογικὸν, quod nos possumus interpretari rationabileικὸν, quod appellamus concupiscibile. Et putat ille philosophus rationabile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in jecore commorasiones in unum redigentur, ut in rationabili possideamus prudentiam, in ira odium contra vitia, in desiderio cupiditatem virtutum; et hoc totum fiet per doctrinam Evangelicam, quam nobis mater Ecclesia praestitit. Dicam et tertiam quorumdam intelligentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ut contextus loci non parriuus & uagus indiuersũ fluctu&
atq insipientium more turbetur sedhaerens sibi uel ad pniono
uel adposteri ora sespondect inmundus sp̃s exiuit aiudacis
quaendo acceperꝰ legẽ & cembulacunt ꝑ laccac arida quaerens sibi¬

Expanded text:
ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, atque insipientium more turbetur; sed haerens sibi, vel ad priora, vel ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Judaeis, quando acceper
Abbreviated transcription (Latin):
dus sp̃s exierit cobhomine combulaet ꝑ loca arida quierens sequi
& non inuem& & reliqua: Qui dam istũ locũ debereticis dictũ
putcent qđ in mundus sp̃r qui in eisunte habitccue rat quando
gentiles erant ad consessionem uere si deieiciatur. postea uesd
cum se adheresim trantulerunt & simulatis uirtutibus
os nauerint domum suã tunc aluis septem ne quam spiri¬
tibus ad iunctis reuertatur ad eos diabolus & habtt& inillis
si ant quenouissime orũ pei oraprioribus multo quippepeiori
condicionesunt heretici quã gentiles qui alnillis spes sidei est
in istis pugna dis c&diae cũ hec intellegen ciae plausum quendẽc
& colorem doctrine perserat nescio anhabeat ueritatem
ex eo enim qđ sinita uł parabolec uł exem plosequitur sic erit
o& generacionihuic pessime: conpellimus non adherecos
& quor lib& hominer sed adiudieoꝵ populum referre pcerceboleẽ

Expanded text:
dus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requiem dus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requiem et non invenit. Tunc dicit. Quidam istum locum de haereticis dictum putant, quod immundus spiritus, qui in eis antea habitaverat quando gentiles erant, ad confessionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis septem nequam spiritibus adjunctis, revertatur ad eos diabolus et habitet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spes fidei est, et in istis pugna discordiae. Cum haec intelligentia plausum quemdam et colorem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet homines: sed ad Judaeorum populum referre parabolam,
Abbreviated transcription (Latin):
tem sed conparactionis exemplo: & ecce hic plus quõc̃a
loncc hic ceduerbiũ locinon pronomen intellegas lo n as
secundum septuaginta Inter prieter triduo priedicocuit :
Egotento tempore ille cossyrus genti incredulȩ ego iude ir pos
dĩ ille priere grinis ego ciuibus ille uoce locutur est simplici¬
hil signorum facciens egotanta signa facciens belgebub
ccelumnicẽ sustineo plus esgo est ionahic idest in praesentiarũ inter uos
eginac austri surg& in iudicio cũ generctione ista & condemn abs
modo condemnac uit reginec austri populũ iudieoꝵ quo condemnc¬
bt̃ uirinineuitae ihłm incredulũ. ista at segina sabec dequac insg
uolumine & inpcera li pome non legimus quie ꝑtaentcs difficulte¬
tes gente succ & imperio derelistis uenit in iudieã sapientict̃ audire
solomonis & ei multec mu nea detulit: Innineue aũt & in regna
sabac occulte si des nactionũ praefertur iħħ: Cumaũt inmun¬

Expanded text:
te, sed comparationis exemplo. Et ecce plus quam Jonas te, sed comparationis exemplo. Et ecce plus quam Jonas hic. Hic, adverbium loci, non pronomen intelligas. Jonas, secundum Septuaginta Interpretes, triduo praedicavit: ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae: ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis: ego civibus. Ille voce locutus est simplici, nihil signorum faciens: ego tanta faciens signa, Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, id est, in praesentiarum inter vos. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit modo condemnabit regina Austri populum Judaeorum, quo condemnabunt viri Ninivitae Israelem incredulum. Ista autem est regina Saba, de qua in Regum volumine et in Paralipomenon legimus : quae per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venit in Judaeam audire sapientiam Salomonis, et ei multa munera detulit. In Ninive autem et in rautem immun
Abbreviated transcription (Latin):
& uacrus pecisionib ecccidisse noemqui calumniaris eccq oculis
udes manu tener utilitate sentis quid facsturus es dehis quiede
dixit adultera quia dimiserat uirum & usta hiegediel multis se
amcctorib copulcrat: Signum qiuerit & sugiũ non dabitur
illi nsi signum lone prophȩtae. sicut enĩ fuit ionoes Inuentre
caetitribus diesus & tribus noctibus sicerit & filius
hominis in cordȩ terrae tribus diebur & tribus noctibus De
hoclo co plenius in commentoriis lon eꝓphetie disputccuimus
at illum ergo locum lectoris diligentiam semittimus hoc
brieuiter nume dixisse contenti quod cyes hea oxite eoe
totum intellegatur ex paste non quo om̃s tres dies & tres nostes
in inferna dnrfecerit sed quod in parte dãpaoley ie
& dominice & tota die sabbati tres dies & totidem noctes in¬
tellegcortur: Mirininiuete surgent in ludicio cũ gener¬
tione istec & condemncbunt eom non sententiae potesta¬

Expanded text:
et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis: quid facturus es de his quae de dixit adultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem, multis se amatoribus copulaverat . Signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus: sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. De hoc loco plenius in Commentariis Jonae prophetae disputavimus: ad illum ergo locum lectoris diligentiam remittimus. Hoc breviter nunc dixisse contenti, quod synecdochice totum intelligatur ex parte: non quod omnes tres dies et tres noctes in inferno Dominus steterit; sed quod in parte Parasceves, et Dominicae, et tota die sabbati, tres dies et totidem noctes intelligantur. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam: quia poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
quiloquit᷑ & indie iudici rodditurus est unusquisq rationem ser¬
monũ suorũ : quaento magis uos quiopera sp̃s scĩ cclum niamir
adicitisme inbelgebub principem daemonioꝵ eicere daemons
reddituri estisractionem calumnue uraẽ: Etio sum uerbiomes
quod sine utilitocte & loquentis dr̃ &ccudientis si omissis sepias¬
derebus fribolis loquimur & fabulas nacrsemus antiqua cete¬
rum quis currilia replicat & cachinnir oradissoluit & aliquid pro¬
sest turpitudinis hic non otiori uerbi sed criminosi tenebitur iuus
mas ate signũ uidere sic signũ postulant quec si quae uiderint signa
nonfuerint s ed incclio euangelistre quid petaent plenius explica¬
tur uolumus cete signũ ui dere decaelo uelinmorẽ hehoe lgnẽ
desublimi uenire cupiebat uł in similitudinem socmuhelis tempo¬
re quecsi nom possint & illac coclumnicri & ditese ex occultis

Expanded text:
qui loquitur, et in die judicii redditurus est unusquisque rationem serqui loquitur, et in die judicii redditurus est unusquisque rationem sermonum suorum: quanto magis vos, qui opera Spiritus sancti calumniamini, et dicitis me in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia, reddituri estis rationem calumniae vestrae! Otiosum verbum est, quod sine utilitate loquentis dicitur et audientis: si omissis seride rebus frivolis loquamur, et fabulas narremus antiquas. Caeterum qui scurrilia replicat, et cachinnis ora dissolvit et aliquid profert turpitudinis, hic non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur reus.Magister, volumus a te signum videre. Sic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre de coelo . Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebare, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis
Abbreviated transcription (Latin):
Gonstringit eos syllogismo quem greciuocant aoyseti
nos in euitcbilem possumus appellare. qui inter rora¬
tos hinc inde concludit & utro que cornu premit si
inquid di abolus malus est bona operce fact renon
potest. Si aũt bonasunt que factec cernitis sequi tur
ut non sit dicebulus quiea faccit: neq enim fieripotest ut ex malo bonĩ
aut exbono operiectur malum quod ccũt sequit᷑ ꝓgenies uiperarũ
quomodo potestis bona loqui cumsitis mali: ostendit illos arbose
malam: & tales afferre frustus blasphemie seddundanter
ropfert bona & malus homo de mado thes acuro ꝓfet mala. ue
ipsos iudieos dñmblas phemanter ostendit dequali thesauro
blasphemices ꝓferaent uel cum superiori questioni hoberet
sententia quod quomodo non possit bonus homo ꝓferre meela
nec malus bona. sic non possit xpr mala. Dicbolus bonaopo¬
haeret cum suporiorib: & est sensus siotiosum uerbum quod nequo¬
quam aedificaetat audientes non est absq periculo e

Expanded text:
Constringit eos syllogismo, quem Graeci vocant ἄφυκτον, 82 nos inevitabilem possumus appellare: qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si, inquit, diabolus malus est, bona opera facere non potest. Si autem bona sunt quae facta cernitis, sequitur ut non sit diabolus qui ea facit. Neque enim fieri potest, ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. Quod autem sequitur: Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui cummalam, et tales afferre fructus blasphemiae redundantes, rofert bona. Et malus homo de malo thesauro profert mala. Vel ipsos Judaeos Dominum blasphemantes ostendit de quali thesauro blasphemias proferant, vel cum superiori quaestione haeret sententia, quod quomodo non possit bonus homo proferre mala, nec malus bona: sic non possit Christus mala, et diabolus bona opehaeret cum superioribus. Et est sensus: Si otiosum verbum, quod nequaquam aedificat audientes, non est absque periculo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
succ̃ ad populus nequa quã periculũ sustinens nec temptectionib
circum dactus quas perrenon poterat. stat inlitore fixo gra¬
du ut acudicet quiedicuntur: Et locutus est ꝯs multo inpceri¬
bolis dicens turꝰ non unius sententiaȩ est sed diuerscrum In
singulis uoluntcctũ unde loquit᷑ aed ecc̃ in multis parabolis
it uxta uecrias uoluntectes diuersas recipffent disciplinas
& notcendum quodnon omĩ a locutus sit eis in para bolis sed
mult: Sienim dixirs& cuncte in pcercebolar absq emubo¬
mento populi recersissent. ꝑspicuã misc& obscuris ut peccquȩ
tur loquebat discipulis sacercementa. exx itergo dedomo
suce quiseminabat uerbũ dĩ ut seminaret in turbis. digni¬
siecctur aũ sator istȩ qui seminat esse filiusdĩ & pectrir lupo¬
pilis seminecre sermo & simul obseruae haenc esse primã
parabolã quȩcũ interp̃tatione sua posite sit & eccuendũ

Expanded text:
suam. At populus nequaquam periculum sustinens, nec tentationibus suam. At populus nequaquam periculum sustinens, nec tentationibus circumdatus, quas ferre non poterat, stat in littore fixo gradu, ut audiat quae dicuntur. Et locutus est eis multa in parabolis, dicens. Turba non unius sententiae est, sed diversarum in singulis voluntatum. Unde loquitur ad eam in multis parabolis, ut juxta varias voluntates, diversas reciperent disciplinas. Et notandum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed multa. Si enim dixisset omnia in parabolis, absque emolumento populi recessissent. Perspicua miscet obscuris, ut per ea qtur, loquebatur discipulis sacramenta. Exivit ergo de domo sua qui seminat verbum Dei, ut seminaret in turbis. Significatur autem sator iste qui seminat, esse Filius Dei, et Patris in populis seminare sermonem. Et simul observa hanc esse primam parabolam, quae cum interpretatione sua posita sit. Et cavendum
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris marie liberos Imellegimus maetertere dñi queos
dicatur macter la cobiminoris &iosetis & iudae quos inedio euan¬
lio loco frĩ dñi legimꝰ appellatos : s s aũt consoprinos diciom̃ip
scribturademontrat. dic cmus &cditer : Seluactor loquitur
adturbas intrincus erudit nactiones matereius & fr̃s hoc est sina¬
gogac & populus iudieoꝵ foris stantes intracse desideraent & ser¬
monegs indignisiunt cũq rogacuerint quȩ sierint nuntium
posse siuellint & ipsi credere sitamen intrare non poterunt
ihũ non poterat. Intrare ne cesse ibi ubi apostoli audiebaent
misteria idcirco miserctor & misericors dñs: Egreditur de
audire : Itec ut nauicula ascendens sederet & om̃is turba stocre
inlitore : hr̃ in me dur fluctibus est hinc inde maritunditur
&sua malestate securus adꝓpinquare facit terrae nauiculam

Expanded text:
Salvatoris, Mariae liberos intelligimus materterae Domini quae esse Salvatoris, Mariae liberos intelligimus materterae Domini quae esse dicitur mater Jacobi Minoris et Joseph et Judae, quos in alio Evangelii loco fratres Domini legimus appellatos. Fratres autem consobrinos dici, omnis Scriptura demonstrat. Dicamus et aliter: Salvator loquitur ad turbas, intrinsecus erudit nationes. Mater ejus et fratres, hoc est, synagoga et populus Judaeorum foris stant, et intrare desiderant, et sermone ejus indigni fiunt. Cumque rogaverint, et quaesierint, et nuntium posse, si velint et ipsi credere: qui tamen intrare non poterunt Jesu non poterat intrare, nec esse ibi ubi apostoli audiebant mysteria: idcirco miserator et misericors Dominus egreditur de audire, ita ut in naviculam ascendens sederet, et omnis turba staret in littore. Jesus in mediis fluctibus est, hinc inde mari tunditur, et in sua majestate securus, appropinquare facit terrae naviculam
Abbreviated transcription (Latin):
in dostring populoꝵ inofficio praediecendi mater& froctres uenlun¬
& foris stoent & ei desiderant loqui tuncquidam nuntiat seduc¬
tori quod mater suac & fratres stent foris querentes eũ. uidecur
mihi istȩ quinunticet non fortuito & simpliciter nuntia se. sed
inii dicos tendere utrum sp̃nteli operi carnẽ & scenguinẽ p̃ferat
nde & dñs non quo matrem neger& & fractris exise contem¬
serit sed quores ponder& Insidicnti extendens manũ indisei¬
pulos ait et cemater mecc & frcetresis isti sunt: enatermea¬
qui me cotidie incredentiũ animis generant. Istisunt frs mei
choum matrẽ negicuit: ut nactus defantas mactȩ putaret᷑ : sd
cpostolor cognitom prietulit ut adnos incomparatione dilestio¬
nis carni sp̃m praefercmus : Eccematertua & fratres tui foris
stcnr quierenteste: quid ã sr̃rdñi dealicc uxore io. seph filios su¬
dium scripsimus continetur srr̃ dñi non filios ioseph sed consopri

Expanded text:
in doctrina populorum, in officio praedicandi. Mater et fratres in doctrina populorum, in officio praedicandi. Mater et fratres foris stant et ei desiderant loqui. Tunc quidam nuntiat Salvatori quod fratres et mater sua stant foris quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiat non fortuito et simpinsidias tendere, utrum spirituali operi carnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, extendens manum in discipulos ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt mater meaqui me quotidie in credentium animis generant, isti sunt fratres mei, chaeum matrem negavit, ut natus de phantasmate putaretur; sed apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Ecce mater tua, et fratres tui foris stant, quaerentes te. Quidam fratres Domini de alia uxore Joseph filios sudium scripsimus, continetur, fratres Domini, non filios Joseph, sed consobrinos
Abbreviated transcription (Latin):
haeb ebo iudicos quos cente dimis ercẽ & ueniens inuenit ec̃ẽ ueccan¬
non habebaent & ornaetierant suꝑfluis obserucctionib legis a trec¬
ditionibꝰ pharisicoꝵ reuertitur diabolus ad sedem sucem pristinã
& septe nccrionumero daemonũ addito habitat pristinc̃ domũ
a siunt illius populi peiorec prioribus multo enim nunc mcelori
quia aliudest uenturũ noncredere aliud eũ non suscipis se qui
uenerit septenccriũ ccũ numerũ aediultum diabolo uel propt̃
abbcctũ intellege uel propt̃ numerũ. spr̃scĩ ut quo modo inesaiae
suꝑiur gaẽ deradice ierse & florem quideraedice comscendit
septem s p̃ruirtutũ descendisse narrant᷑. It ae contrucrio uitioꝵ
numerur in dicebulo consecractus sit: Ad huc eoloquente eed
turba seccemater eius & fratreseius stabant soris quieren¬
ter loquiei dixit aũ s quidã eccematertuec & froctres tui foris¬
rtant quaerenteste: Oc cupactus erat dñs in opere sermonis

Expanded text:
habebo Judaeos quos ante dimiseram. Et veniens invenit domum vacannon habebant, et ornati erant superfluis observationibus legis, et traditionibus Pharisaeorum: revertitur diabolus ad sedem suam pristinam, et septenario sibi numero daemonum et fiunt illius populi novissima pejora prioribus. Multo enim nunc majori quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti: ut quomodo in Isaia super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur ; ita econtrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Dixit autem stant quaerentes te. Occupatus erat Dominus in opere sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
& conuescimini ei: Om̃is quiccudit uerbũ regni & non
intellegit hoc priemittens hostactur nos ut quie dicuntur
diligentius auhccmnus: Elenit maclus & rapit quod semi¬
natũ est incorde eius madus bonũ semen rapit & si
mul intellege quod in corde fuerit seminactũ & diue sitter
terrae animae sint credentiũ: Fasta aũ tribulatione & ꝑ¬
secutione propt̃ uerbũ continuo scandadizat᷑ Attende
quid dictũ sit continuo scandalizatur. est ergo aliqua
distanticc Intereũ qui multis tribulationib poenisq com¬

Expanded text:
et convescimini ei. Omnis qui audit verbum regni, et non et convescimini ei. Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit. Hoc praemittens hortatur nos, ut quae dicuntur, diligentius audiamus. Venit malus et rapit quod seminatum est in corde ejus: hic mul intellige quod in corde fuerit seminatum, et diversitas terrae animae sint credentium. Facta autem tribulatione et persecutione, propter verbum continuo scandalizatur. Attenquid dictum sit, continuo scandalizatur. Est ergo aliqua distantia inter eum qui multis tribulationibus poenisque com
Abbreviated transcription (Latin):
ccuditores ad intellege. Ii tiã ꝓuocatos saluccto re dicentie: qui haba
aure sacudiendiceudiat e puta semus nunc oculos & eures quiebeati¬
qui possunt xp̃i cognoscere saera menta & quos leuari i hr̃ in sub¬
limi recirpit ut ed̃dentes se getis cespiciant & ille auses beae¬
dequibus esaics loquitur dñradposuit inihi auriculcc̃: Amenquip¬
pedico uobir quicc multi ꝓphetae & iusti cupier uidere quieui¬
decis & non uider &acudire que ccuditis & non audier: Nidete¬
uit diem meũ uidere &uidit & letactus est. non cc̃u dix om̃s
ꝓphetie & iusti cupier indore quȩ uidetis sed multi inter mul¬
tos potest fieri ut alii uiderint alii non uiderint lic& & in
hoc periculosie sit interpraettio ut interscoꝵ merita dis¬
cretionem quac lib& facere uidecemur: Ergo abrecheem
uidit in e ingiatie udit inspeciȩ uos ccũ in praesenticorũ
tenetis & habetis dnm ur̃ m& cduo lunt atẽ interrogatis¬

Expanded text:
auditores ad intelligentiam provocatos, Salvatore dicente: Qui habet auditores ad intelligentiam provocatos, Salvatore dicente: Qui habet aures audiendi, audiat, putaremus nunc oculos et aures quae beatiqui possunt Christi cognoscere sacramenta, et quos levari Jesus in sublime praecepit, ut candentes segetes aspiciant ; et illae aures beade quibus Isaias loquitur: Dominus apposuit mihi auriculam . Amen quippe dico vobis, quia multi prophetae et justi cupierunt videre quae videtis, et non videruvit diem meum videre, et vidit, et laetatus est . Non autem dixit, omnes prophetae et justi cupierunt videre quae videtis, sed multi. Inter multos potest fieri, ut alii viderint, alii non viderint: licet et in hoc periculosa sit interpretatio, ut inter sanctorum merita, discretionem quamlibet facere videamur. Ergo Abraham vidit in aenigmate, non vidit in specie: vos autem in praesentia eum tenetis, et habetis Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
& ccudientes non ccudiunt : Hhaec dehirloquit᷑ quistant In litos
& diuidit᷑ abihũ & sonitũ fluctuũ ꝑstrepente noncudiunt
adliquidum quie dicuntur inpleturquȩ eis ꝓphetic esaiȩ:
auditu audietis & non intellegitis & uidentes uidebitir & non u¬
debitis. haec de turbis ꝓphetate sunt quae stant inlitose & di
non merentur dudire sermonẽ : accedamus ergo & nos
cumdiscipulis cedihm̃ & rogemus eũ dissertionẽ parcbolȩ ne
cumturbis frustrac irures & oculus habere uidecmur. In¬
cras satũ et dũ corpopuli hulur & aurib gracuite cudierent¬
nonuideent & ccudienter nonacudient quia i ncrassictum est
inquit corpopulihulus &ccuribus suis grauiter ccudierꝰ. ac ne
foste corbitraremur crassitudinẽ cordis & gracunate auriũ
necturie esse non uoluntatir. sub iungit culpaẽ cerbitrii & dicit
de intellegant & conuestant᷑ & sanẽ eos. Inpcerabolis egoͣdiunt
& in i gmatoe quicaus is oculis nolunt cernere uernatem : ur̃ ũ

Expanded text:
ebitis, et non videbitis. Haec de his loquitur qui stant in littore, et dividuntur ab Jesu, et sonitu fluctuum perstrepente, non audiunt ad liquidum quae 89 dicuntur: impleturque in eis prophetia Isaiae: Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis . Haec de turbis prophetata sunt, quae stant in littore, et Dei non merentur audire sermonem. Accedamus ergo et nos cum discipulis ad Jesum, et rogemus eum dissertionem parabolae, ne cum turbis frustra aures et oculos habere videamur. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus graviter audieruntet audientes non audiant: quia incrassatum est, inquit, cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt: Ac ne forte arbitremur crassitudinem cordis et gravitatem aurium naturae esse, non voluntatis, subjungit culpam arbitrii, et dicit: Et rde intelligant, et convertantur, et sanem eos. In parabolis ergo audiunt et in aenigmate, qui, clausis oculis, nolunt cernere veritatem. . Vestr
Abbreviated transcription (Latin):
in prancipio cumuel inanimagedentis uel ln toto mundo seta fus
quasi ul animas credencium uł fortitudines dĩ seruiciomancipcos
sen tire debemus ueniant & habitent in ramis eius ramosputo eian¬
gelice arboris quȩde grano sincepis creuerint dogmatum es sediug¬
si tectes in quibus suprec dicterum uolucrum una queq requiescit
ad sumamus & nos pinncos columbe ut ad elciorae uolitaen tospos¬
simus hcebite re inrccmis huius arboris & nidulos nobis ficcest
doc urincerum terrence que fugientes cedcelertia sestincere
enult legentes greenumsi necpis miniinum omnibus seminibis
& illud qd in eucen gelio dr̃ adiscipulis dñe cdauge bob si deninabis

Expanded text:
in principin principquas vel animas credentium vel fortitudines Dei servitio mancipatas sentire debemus, veniant et habitent in ramis ejus. Ramos puto evangelicae arboris, quae de grano sinapis creverit, dogmatum esse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaque requiescit. Assumamus et nos pennas columbae, ut ad altiora volantes, possimus habitare in ramis hujus arboris, et nidulos nobis facere doctrinarum, terrenaque fugientes, ad coelestia festinare. Multi legentes granum sinapis minimum omnibus seminibus, et illud quod in Evangelio dicitur, Domine, auge nob
Abbreviated transcription (Latin):
rte sunt plenius disserenda sunt nebreuitate nimia
in uoluantur magis sensus quat̃ exponaent᷑: Negnũ caeloꝵ
priedicectio euangelii & notitice scribturccrum quieducrt
nat inagro suo aplerisque seluator intellegitur quod inani¬
mis credentium semin& cbaliis ipse homo semincns Incegro
suo hoc est insem& ipso & Incorde: Quis est iste quisemtnaet
nisi sensus nr̃ & animus qui suscipiens granũ priedicationir
& fouens sementẽ fidei humore facit in aegro suip ecto¬
ris pullulare priedicatio euangeli mini mac est omnibꝰ
disciplmis ad primã quippe dostrinam fidem non hab&
ueritatis hominem dm̃.
dm mortuum
& scaenda li crucis prie¬
diccens. con¬
ferre
huius cemodi dostrincom
dogiectibs pi¬
& libris eoꝵ & splendori eloquentiȩ compossnique ser monũ¬
& uidebis quaento minor sit ceteris semimib sementis euangelis ed ilt e ñ
cito crescunt &corruunt: Iaec aũ praedicectio quie paer uec uidebs

Expanded text:
ra sunt, plenius disserenda sunt, ne brevitate nimia ra sunt, plenius disserenda sunt, ne brevitate nimia involvantur magis sensus, quam exponantur. Regnum coelorum, praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit nat in agro suo, a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis, ipse homo seminans in agro suo, hoc est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster et animus, qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare? Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis. Ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Deum, Deum mortuum, et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus phiet libris eorum, splendori eloquentiae, et compositioni sermonut videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum cito arescunt et corruunt. Haec autem praedicatio, quae parva 93 videbatur