comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ancus martiꝰ nume ex filia nẽpos
suscepit imꝑiĩ: quo etiã tp̃r iosi¬
as regnabat apud hebreos. Con¬
tra latinos dimicauit. auentinũ
montẽ ciuitati adiecit. et iaui¬
culũ. apũd hostiã ciuitatẽ supra
mare. xͦuͦi. miliario ab urbe
roma condidit. Uicesimo t̾cio an¬
no ĩꝑiĩ sui: morbo ꝑiit. Hoc tam̃
regnante: epidaurus ẽ condita:
que postea duratiũ ẽ nominata.
Nein regnũ priscus tarquinꝰ
accepit. hic numerũ seuatorũ
duplicauit./ circũ rome edifi¬
cauit. ludos romanos iunstituit
qui ad nr̃am memoriã ꝑmanẽt.
uicit idem etiã sabiuos: ⁊ ñ parũ
agrorũ sublatũ hisdẽ: rome ur¬
bis t̾ritorio runxit: primꝰq tri¬
umphans romam intrauit. mu¬
ros fecit ⁊ cloacas. capitoliũ in¬
anno. ꝑ anci filios occisus ẽ. regĩ
eiꝰ sciłꝰ cui ip̃e successerat. Regnan¬
te tarquinio: arion metunneus a
delphino in termariũ dr̃ tͣnspor¬
tatus. Tunc ẽ etiã massilia condita:

Expanded text:
Ancus Marcius Numae ex filia nepos Ancus Marcius Numae ex filia nepos suscepit imperium, || quo etiam tempore Iosias regnabat apud Hebraeos. contra Latinos dimicavit, Aventinum montem civitati adiecit et Ianiculum, apud Ostiam civitatem supra mare sexto decimo miliario ab urbe Roma condidit. vicesimo tertio anno imperii morbo periit. || hoc tamen regnante Epidamnus est condita, quae postea Dyrrhachium est nominata, || Deinde regnum Priscus Tarquinius accepit. hic numerum senatorum duplicavit, circum Romae aedificavit, ludos Romanos instiqui ad nostram memoriam permanent. vicit idem etiam Sabinos et non parum agrorum sublatum hisdem Romae urbis territorio iunxit primusque triumphans Romam intrauit. muros fecit et cloacas, Capitolium inanno per Anci filios occisus est regis eius, cui ipse successerat. || regnante Tarquinio Arion Methymneus a delphino in Taenarum dicitur transportatus || ; tunc est etiam Massilia condita. ||
Abbreviated transcription (Latin):
breos. ezechias regnaret. Qui bel¬
lũ quidẽ nullũ gessit. s ñ minus
ciuitati qͣm romulꝰ ꝓfuit. Namet
leges romanis moresq constitui:
qui consuetudine p̃lioꝵ iam latͦ¬
nes ac semibarbari uidebantur.
et annũ descͥpsit in decẽ nienses.
priꝰ sine aliqua supputatione con¬
fusũ: ⁊ infinita rome sacra ac tem¬
pla consticuit. M orbo decessit.xͦl.i.
imꝑii sui anno. Negnante numa:
glaucus primꝰ ferri int̾ se glutinũ
excogitauit huic successit tulliꝰ hostiliꝰ
hic primꝰ romanoꝵ: purpura ⁊ fasci¬
b ususẽ: oanasse in uidea regnaute.
Hic bella reparauit. albanos uicit. qͥ
ab urbe roma .xii. miliario st̃. uei¬
entesꝯ fidenates. quoꝵ alii .uͦii. mi¬
hario absunt ab urbe roma. alii.
pliauit adiecto celio monte. Q¬
cũ.xxͣx. ⁊ duos anuos regnasset:
fulmine ictus cũ domo sua ar
sit. His tp̃rib birantiũ ciuitas
ẽ condita: que postea constan¬
tinopolis ẽ appellata. Post hc̃

Expanded text:
breos Ezechias regnaret. || qui belbreos Ezechias regnaret. || qui bellum quidem nullum gessit, sed non minus civitati quam Romulus profuit. nam et leges Romanis moresque constituit, qui consuetudine proeliorum iam latrones ac semibarbari videbantur, et annum descripsit in decem menses prius sine aliqua supputatione confusum et infinita Romae sacra ac templa constituit. morbo decessit XLI imperii anno. || regnante Numa, Glaucus primus ferri inter se glutinum excogitavit. || Huic successit Tullus Hostilius. || hic primus Romanorum purpura et fascibus usus est, Manasse in Iudaea regnante. || hic bella reparavit, Albanos vicit, qui ab urbe Roma duodecimo miliario sunt, Veientes et Fidenates, quorum alii septimo miliario absunt ab urbe Roma, alii opliatriginta et duos annos regnasset, fulmine ictus cum sit. || his temporibus Byzantium civitas est condita, || quae postea Constantinopolis est appellata, Post hunc
Abbreviated transcription (Latin):
as rapuerant. amicitias: adeo ut
sabinoꝵ. rex taciꝰ parit̃ regnaret
cũ romulo. sabiniq ⁊ romani unꝰ
popłs efficerent᷑. Quo tp̃r romani
ad confirmandã coniunctionẽ no
illo consuetudo tenuit: ut nemo
mulus hastamferret. que eoꝵ lin¬
gua ciris appellat᷑. cirinꝰ ẽ dictꝰ. Ro
mani uͦ siue acirib id est hastis.
siue aquirino quirites nominari
ceperunt: Remus deuriq a fabio
duce Romuli dubiũ anfr̃i uolũ¬
tate: rutra pastorali extinctꝰ ẽ.
Causa aũ interitus eiꝰ hec fuit. qd̾¬
ad tutelã noue urbis uallum ñ
posse suffic̾e increpau̾it: eiusq
angustias uno saltu tͣnsilierit᷑.
Romiibus uͦ cũ apud paludẽ capre
iusquã cõparuisset: anuo regni
.xxxͦ uiiͦii. ad deos tͣnsisse creditusẽ:
et quirini noĩe consecratꝰ. Demĩde
rome ꝑ quinos dies senatores im¬
pauerunt: et his ita regnantib
annꝰ unus cõpletus ẽ. Postea numa
pompiliꝰ rex creatꝰ ẽ: cũ apud he¬

Expanded text:
as rapuerant, amicitias adeo, ut as rapuerant, amicitias adeo, ut Sabinorum rex Tatius pariter regnaret cum Romulo Sabinique et Romani unus populus efficerentur. quo tempore Road confirmandam conjunctionem nomillo consuetudo tenuit, ut nemo mulus hastam ferret, quae eorum lingua cyris appellabatur, Quirinus est dictus; || Romani vero sive a cyribus || id est hastis sive a Quirino.Quirites nominari coeperunt. || Remus denique a Fabio duce Romuli || dubium an fratris voluntate || rutro pastorali extinctus est; || causa autem eius interitus haec fuit ad tutelam novae urbis vallum non posse sufficere increpaverit eiusque angustias saltu transilierit. || Romulus vero cum apud paludem Caprae nusquam comparvisset anno regni xxxix ad deos transisse creditus est et Quirini nomine || consecratus. deinde Romae per quinos dies senatores imperaverunt et his regnantibus annus unus completus est. postea Numa Pompilius rex creatus est, || cum apud He
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ageret: quos senatores ꝓpt̾
senectutẽ. patres ob similitudi¬
nẽ cure nominauit. Mille etiã pu¬
gnatores delegit: quos anumero
milites appellauit.¶Tum cũ uxore.
ipse ⁊ popłs suus ñ haberent: in¬
uitauit ad spectacłm ludorũ ui¬
cias urbis rome nationes. atq
earũ uirgines rapint: anno ab
urbe rome condita .iiiͦi. lunc u¬
na uirginũ pulcherrima: cunc¬
toꝵ acclamatione rapientiũ ta¬
lasso duci Romuli deternit᷑. Un¬
de in nuptiarũ sollemtatib ta¬
lasso uulgo clamitant: qd̾ scił
talis nupta sit que talassũ habe¬
re mereat᷑./ Commotis itaq bellis
ꝓpt̾ raptariũ inuiriã: cetiuenses ui¬
cit. antennates. crustumios. sabi¬
uos. fidenates. bizentes. Hec om̃ia
oppida urbem cingunt. Tunc etiã
tarpera uirgo sabinoꝵ clipeis in
monte obruta ẽ: qui ab eiꝰ noĩe
tarpeiꝰ ẽ appellatꝰ. in quo postea
capitoliũ constructũ eIpepigere
tam̃ romani cũ sabinis quoꝵ fili¬

Expanded text:
omnia ageret, quos senatores propter omnia ageret, quos senatores propter senectutem, || patres ob similitudinem curae nominavit; || mille etiam pugnatores delegit, quos a numero milites appellavit, || tum cum uxores ipse et populus suus non haberent, invitavit ad spectaculum ludorum vicinas urbis Romae nationes atque earum virgines rapuit || anno ab urbe condita quarto. tunc una virginum pulcherrima cunctorum adclamatione rapientium Talasso duci Romuli decernitur; unde in nuptiarum sollemnitatibus Talasso vulgo clamitant, quod scilicet talis nupta sit, quae Talassum habere mereatur, || commotis bellis propter raptarum iniuriam Caecinenses weit, Antemnates, Crustumios, Sabinos, Fidenates, Bizentes. haec omnia oppida urbem cingunt. tunc etiam Tarpeia virgo Sabinorum clipeis in monte obruta est, qui ab eius nomine Tarpeius est appellatus; in quo postea Capitolium est constructum, pepigere tamen Romani cum Sabinis, quorum fili
Abbreviated transcription (Latin):
Is cũ int̾ pastores laͦcinaret᷑ .xuiii.
annos natus: urbem exiguã in
palatiuo monte constituit .xͦ. kłas
oralas. olimpiadis sexte anno. cuͦt.¬
cet orisio. ccͧcc . iiiͦi: ante sex annos
quã decenitribus isrł. a sennache.¬
rib rege caldeoꝵ tͣnsferrent᷑ intra
montes medoꝵ. Condita gͦ ciuita.¬
te quã ex suo nomine romã uoca¬
uit. a qua et romanis nom̃ inditũ
ẽ: hec fere egit. Condito templo
qd̾ asilũ appellauit: pollicitus est
cunctis ad eum confugientib im¬
punitatẽ. Quã ob causã multitu¬
dinẽ finitimoꝵ qui aliqͣm apud
suos conciues offensam contraxerãt
ad se confugientẽ. in ciuitatẽ rece¬
pit. Latinos deniq tuscosq pasto¬
res. et transmarinos friges qui sub
enea. arcades qui sub euandro du¬
ce influxerant. ita ex uariis qͣi ele¬
mentis congregauit corpus: ut¬
unũ popłm romanũ efficẽt. Cen¬
tũ ex seniorib elegit quoꝵ ꝯsilio

Expanded text:
Is cum inter pastores latrocinaretur XVIII Is cum inter pastores latrocinaretur XVIII annos natus, urbem exiguam in Palatino monte constituit X Kalendas Maias, Olympiadis sextae anno qucet Orosio, 404, ante sex annos quam decem tribus Israel a Sennacherib rege Chaldaeorum transferrentur in montes Medorum. Condita ergo civitate, quam ex nomine suo Romam vocavit, a qua et Romanis nomen inditum est, haec fere egit. condito templo, quod asylum appellavit, pollicitus est cunctis ad eum confugientibus inpunitatem; quam ob causam multitudinem finitimorum, qui aliquam apud suos cives offensam contraxerant, ad se confugientem in civitatem recepit. || Latini denique Tuscique pastores, etiam transmarini Phryges, qui sub Aenea, Arcades, qui sub Euandro duce, influxerant. ita ex variis quasi elementis congregavit corpus unum populumque Romanum effecit. centum ex senioribus legit, quorum consilio
Abbreviated transcription (Latin):
ras ⁊ pon ⁊ dera reꝑit: cũ apũd he¬
breos atarias in usda ⁊ ieroboã
in isrł regnarent sti quoq amu¬
agro suo uixit. filia eiꝰ ad imendi
partus gr̃a uirgo uestalis electa ẽ.
Que cũ septimo patrui annoge¬
minos edsoisset infantes: iuxta
legẽ in t̾ra uiua defossa est: uerũ
paruulos ꝓpe ripani fluminis
expositos: faustuluf regii pastor
armenti reꝑiens. ad accam lau¬
rentiã uxorem suã detulit. Qui
ob pulchritudinẽ et rapacitatẽ
corporis questuosi: lupi a uicinis
appellabant᷑. Unde ⁊ ad nr̃am us¬
qͥ memoriã meretricũ cellule lu¬
panaria dicunt᷑. Pueri gͦ cũ adole¬
uissent: collecta pastorũ et latronũ
munitorẽ. in regnũ restituunt.
ab exordio ullũ fere minus.
neq incrementis. toto orbe ampliꝰ
humana potest mȩmoria recordari.
a romulo exordiũ ht̃: quiree
siluie uestalis uirginis ut p̃missũ
ẽ. filiꝰ et qͣntũ putatus ẽ martis
cũ remo fr̃e uno partu editus ẽ.

Expanded text:
ondera repperit, cum apud Hebraeos Azarias in Iuda et Hieroboam in Israel regnarent. || isti quoque Amuagro suo vixit; filia eius adimendi partus gratia virgo Vestalis electa est; quae cum septimo patrui anno geminos edidisset infantes, iuxta legem in terra viva defossa est. verum parvulos prope ripam Tiberis expositos Faustulus regii pastor armenti ad Accam Laurentiam uxorem suam detulit, quae ob pulchritudinem et rapacitatem corporis quaestuosi lupa a vicinis appellabatur; unde et ad nostram usque memoriam meretricum cellulae lupanaria dicuntur. pueri cum adolevissent, collecta pastorum et latronum Numitorem in regnum restituunt. ab exordio ullum fere minus, neque incrementis toto orbe amplius humana potest memoria recordari, a Romulo habet exordium, qui Rheae Silviae vestalis virginis, ut praemissum est, filius, et, quantum putatus est, Martis, cum Remo fratre uno partu editus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Regnauit gͥ eneas latinis. annis
trib. Quo uita decedente. regnũ
suscepit ascaniꝰ qui ⁊ iulius eiusdẽ
enee filiꝰ: quẽ ap̃d troiã ex creusa
coniuge genuerat. ⁊ secũ in italiã
ueniens abdipxerat. Qui ascamius
derelicto aouerce sue lauinie reg̾no
albam longã condĩdit: ⁊ siluiũ po¬
stumũ fr̃em suũ enee ex lauinia fi¬
liũ summa pietate ẽducauit. De
a quo familia iulioꝵ exorta est.
paruulus qui necõũ regendis
ciuib ĩdoneus erats Ascaniꝰ gͦ cũ
.xxxuiiii. annis regnasset : siluiũ

Expanded text:
regnavit igitur Aeneas Latinis annis regnavit igitur Aeneas Latinis annis tribus. || quo vita decedente regnum suscepit Ascanius, || qui et Iulius, eiusdem Aeneae filius, quem apud Troiam ex Creusa coniuge genuerat et secum in Italiam veniens adduxerat. || qui Ascanius, derelicto novercae suae Laviniae regno Albam Longam condidit et Silvium Postumum fratrem suum Aeneae ex Lavinia filium summa pietate educavit. || a quo familia Iuliorum exorta est. parvulus quia necdum regendis civibus idoneus erat, || Ascanius, cum XXXVIII annis r
Abbreviated transcription (Latin):
mentis nicostrata credit᷑ latinas
litteras reꝑisse. Quib regnantib
centũ quinquaginta anni referũ¬
tur euoluti Regnante tam̃ lati¬
no qui latinã linguã correxit et
latinos de suo nõie appellaut. tro¬
ia agrecis capta ẽ: cũ apud he¬
breos. labdon terciũ sui principa¬
tus annũ ageret: ⁊ apud assirioͤ
tautanes. apud egẏptios thous re¬
gnaret: expletis a mundi pͥncipio
a natiuitate abrahani et quadrage¬
simo t̃cio anno nini regis assirioꝵ
tate moysi annis. ccce .x. Ante urbẽ
aũ conditã amiis. cccc.iiii. ante pͥ¬
mã quõq olimpiadẽ. annis. cccc .ui.
Capta gͥ troia eneas ueneris ⁊ au¬
chise filiꝰ ad italiã uenit: anno .iiͦi.
post troie excĩdiũ. Cum turno
dauni tuscorũ. regis filio dimicauͭ
eum int̾enut: eiusq sponsã laui¬
niã latini regis filiã in conugiũ
accepit. De cuiꝰ etiã noĩe: lauinũ
oppidũ qd̃ conitruxerat appellauit.

Expanded text:
mentis Nicostrata creditur Latinis mentis Nicostrata creditur Latinis litteras repperisse; quibus regnantibus centum quinquaginta anni referuntur evoluti. || regnante tamen Latino, qui Latinam linguam correxit et Latinos de suo nomine appellavit, || Troia a Graecis capta est, cum apud Hebraeos Labdon tertium sui principatus annum ageret et apud Assyrios Tautanes, apud Aegyptios Thous regnaret, expletis || a mundi principio a nativitate Abraham et quadragesimo tertio anno Nini regis Assyriorum tate Moysi annis CCCCX, || ante urbem autem conditam annis CCCCIIII, || ante primam quoque olympiadem annis CCCCVI. || capta igitur Troia Aeneas Veneris et Anchisae filius ad Italipost Troiae excidium. || cum Turno Dauni Tuscorum regis filio dimicans eum interemit eiusque sponsam Laviniam Latini regis filiam in coniugium accepit, de cuius etiam nomine Lavinium oppidum, quod construxerat, appellavit. ||
Abbreviated transcription (Latin):
rimus primus
initalia ut quibdã
placuit regnauit
ianus. deinde satur¬
nus iouem filium
e grecia fugiens.
inciuitate que ex eiꝰ nomine
saturnia dicta ẽ: cuiꝰ ruine hacte¬
nus cernunt᷑ infinib tuscie haus
procul ab urbe. Hĩc saturnꝰ quia
un italia latuit : ab enuis latebra
latiũ appellata ẽ. Ip̃e etenĩ ad¬
huc. rudes popłos. domos. edifi¬
caxe. terras incolere.plantare
uineas docuit. atq humanis mo¬
rib uiuere: cũ antea semiferi
glandiũ tantũm alimentis ui¬
tam sustentarent: & aut inspelũ¬
cis. aut frondib uirgultisq con¬
Otextis casulis. habitarent. Ipse
etiã eis nĩmos ereo instituit. ꝓ qͥb
meritis ab indocili ⁊ rustica mul¬
ritudine. ds̃ appellatꝰ e IPost hunc
picus eiꝰ filiꝰ: de quo fabulose dr̃
quod aquadã famosissima maga
circe noĩe. ob condemptũ eiꝰ amo¬
rẽ. in auem sui nominis sit mu¬
tatus/ Post hunc eiꝰ filiꝰ faunus:
qui fuir pat̾ latini. cuiꝰ mat̾ car¬

Expanded text:
PRIMVS Primus in Italia, ut quibusdam placet, regnavit Ianus, deinde Saturnus Iovem filium e Graecia fugiens in civitate, quae ex eius nomine Saturnia dicta est, cuius ruinae hactenus cernuntur in finibus Tusciae haud procul ab urbe. hic Saturnus quia in Italia latuit, ab eius latebra Latium appellala est. ipse enim adhuc rudes populos domos aedificare, terras incolere, plantare vineas docuit atque humanis moribus vivere, cum antea semiferi glandium tantummodo alimentis vitam sustentarent et aut in speluncis aut frondibus virgultisque contextis casulis habitarent. ipse etiam eis nummos aereos primus instituit. pro quibus meritis ab indocili et rustica multitudine deus appellatus est. post hunc Picus eius filius, de quo fabulose dicitur, quod a quadam famosissima maga Circe nomine ob contemptum eius amorem in avem sui nominis sit mutatus. post hunc eius filius Faunus, qui fuit pater Latini, cuius mater Car
Abbreviated transcription (Latin):
ccce. Iste pͥmꝰ excogitauit uincla.
taureas. fustes. lautumias. carce¬
res. cõpedes. cathenas. exilia. metal¬
la. Uulscos que gens ad campaniã
euntib non longe ab urbeẽ: ui¬
cit. Gabiorũ ciuitates ⁊ suessã ⁊ po¬
metiã subegit: cũ tuiscis pacẽ fecit.
et templũ ioui in capitolio edifi¬
cauit. Postea ardeam oppuguans
positã ciuitatẽ: imꝑiũ ꝑdĩdit.
Nam cũ filiꝰ eiꝰ ⁊ ip̃e tarquimꝰ ium¬
or. nobilissimã conlatu uxorem
stuprasset: eaq de iniuria marito
et patri ⁊ amicis. questa fuisset: in
conspectu om̃iũ se occidit. ꝓpter
quã causã brutus parens ⁊ ip̃e tar¬
quinii popłm concitauit: ⁊ tarqͥ¬
nio ademit ĩperiũ. Mox exercitus
quoq. eũ qui cuutatẽ ardeã cũ ip̃o
rege obpugnabat reliquit: uemi¬
ensq ad urbẽ rex. portis clausis ex.¬
clusus ẽ. Cũq imꝑasset annos. xxx.
git. Ita rome regnatũ ẽ ꝑ .uii.re¬
ges annis ducentis quadragin¬
ta trib : cũ adhuc roma ubi plu

Expanded text:
 iste primus excogitavit vincla taureas fustes lautumias carceres compedes catenas exilia metalla. Vulscos, quae gens ad Campaniam euntibus non longe ab urbe est, vicit, Gabios civitatem et Suessam Pometiam subegit, cum Tuscis pacem fecit et templum Iovi in Capitolio aedificavit. Postea Ardeam oppugnans,positam civitatem, imperium perdidit. Nam cum filius eius, et ipse Tarquinius iunior, nobilissimam feminam stuprasset eaque de iniuria marito et patri et amicis questa fuisset, in omnium conspectu se occidit. Propter quam causam Brutus, parens et ipse Tarquinii, populum concitavit et Tarquinio ademit imperium. Mox exercitus quoque eum, qui civitatem Ardeam cum ipso rege oppugnabat reliquit; veniensque ad Vrbem rex portis clausis exclusus est, cumque imperasset annos quattugit. Ita Romae regnatum est per septem reges annis ducentis quadraginta tribus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat ẽducatꝰ. A quo om̃s alba¬
noꝵ reges. siluii. uocati st̃. Post
que regnauit eneas siluiꝰ: anniᷤ.
regnauit¶Post cinꝰ obitũ regnauit
alba siluiꝰ: annis. xxxuinii. Post hẽ
egyppus siue athisenis silisꝰ: anins
.xriiii. Deinde capis silinꝰ suꝑioris
regis filiꝰ. annis .xxuiii. qui capuã
in cãpania condidit ¶Item carpent᷑
.uiiii. Ab huiꝰ noĩe tyberis fluuiꝰ di¬
ctus ẽ. eo qd in eũ decidens extinc¬
tus sit: qui priꝰ abula dicebatur.
Successit hinc agrippa siluiꝰ regnan᷑
isse ingrecia ꝑhibetur. Oehine. are¬
mus siluiꝰ agrippe suꝑioris filiꝰ. reg¬
uauit anius .xix. Iste p̃sidiũ alba¬
norũ int̾ montes ubi nẽ roma est
posuit. Qui ob impietatẽ. fulmine
ietus interiit¶ Post hunc regnauit
auentinꝰ filuiꝰ. annis. xxxuii. qui
su aremuli suꝑioris regis filius.
quiq uieo monte qui nunc parᷤ
urbis ẽ mortuus ac sepultus etnũ
loco uocabulũ deditHinc successor

Expanded text:
at educatus; a quo omnes Albanorum reges Silvii vocati sunt. || post quem regnavit Aeneas Silvius annis regnabat. || post cuius obitum regnavit Alba Silvius annis XXXIX. || post hunc Aegyptus sive Atys eius filius annis XXIIII. || deinde Capys Silvius superioris regis filius annis XXVIII, || qui Capuam in Campania condidit. || item Carpentus novem. ab huius nomine Tiberinus fluvius dictus est || eo, quod in eum decidens extinctus sit, || qui prius Albula dicebatur. || successit huic Agrippa Silvius regnansisse in Graecia perhibetur. || dehinc Aremus Silvius Agrippae superioris filius regnavit annis XVIIII. iste pnorum inter montes, ubi nunc Roma est, posuit, qui ob impietatem fulmine ictus interiit. Post hunc regnavit Aventinus Silvius annis XXXVII, qui fuit Remi superioris regis filius, quique in eo monte, qui nunc pars urbis est, mortuus ac sepultus aeternum loco vocabulum dedit. Successor
Abbreviated transcription (Latin):
nec senatui ad se uenienti as¬
sirgẽt. aliaq regia ⁊ penety¬
rañnica fac̾ẽt: coniuratũ est
cipue fuert̾ int̾ coniuratos duo
bruti. ex eiꝰ gen̾e bruti qui pͥmꝰ
rome consul fuerat ⁊ reges ex¬
pułat. ⁊ gaiꝰ cassius ⁊ seruiliꝰ
casea¶ Ergo cesar cũ senatus
nerib confossus ẽ: uir quo
nullus unquã bellis magis
enituit. Pius siquidẽ ductu:
stiũ cesa sunt̾. Nam qͣntũ bellis
cuilib fũd̾it: noluit annota¬
re: Signis collatis: quinquagi¬
eꝗ dimicauit: marco marcel¬
lũ solus suꝑgressus qui. xxͣx.
nouẽ uicib pari mͦ fuerat
p̃liatꝰ. Ab hoc nulłꝰ celeri scͥp¬
sit: nemo uelociꝰ legit. Quat᷑¬
nas etiã epłas simul dictauit
Tante fuit bonitatis: ⁊it quos
armis subeg̾at. clementia ma¬
gis uicerit. Nodẽ tp̃r rome tres
simul exorti soles: paulatĩ in
eundẽ orbẽ coierunt. Int̾ ce¬
tera portenta q̃ toto orbe facta
sunt: bos insuburbio rome

Expanded text:
nec senatui ad se venienti adnec senatui ad se venienti adsurgeret aliaque regia et paene tyrannica faceret, coniuratum est cipue fuerunt inter coniuratos duo Bruti ex eo genere Bruti, qui primus Romae consul fuerat et reges expulerat, et C. Cassius et Servilius Casca. ergo Caesar cum senatus neribus confossus est. || vir, quo nullus umquam bellis magis enituit. eius siquidem ductu ustium caesa sunt, nam quantum bellis civilibus fuderit, noluit adnotare; signis conlatis quinquagies dimicavit M. Marcellum solus supergressus, qui triginta novem vicibus pari modo fuerat proeliatus. adhoc nullus celerius scripsit, nemo velocius legit, quaternas etiam epistolas simul dictavit. tantae fuit bonitatis, ut quos armis subegerat, clementia magis vicerit. || eodem tempore Romae tres simul exorti soles paulatim in eandem urbem coierunt; inter cetera portenta, quae toto orbe facta sunt, bos in suburbano Romae
Abbreviated transcription (Latin):
cius. cato luciꝰ. corneliꝰ. faustus
sille dictatoris filiꝰ. Contͣ hos
cõmisso p̃lio: post multas dimi¬
cationes uictor extitit cesar. Cato
scipio. petreiꝰ: unuia ip̃i se occi¬
dert̃. faustus sille quoudã dicta¬
toris filiꝰ pompeii gener: acesa¬
re int̾fectus. Post annũ cesar
quarto se consulẽ fecit: ⁊ statĩ
ad hispanias ẽ ꝓfectus. ubi põ¬
peii filii gneuis põpeiꝰ ⁊ sextus
põpeiꝰ ingens bellũ p̃parau̾ant.
Multa p̃lia fuerunt ultimũ ta¬
m̃ apũd mundã ciuitatẽ. in
quo adeo cesar pene uictus est.
ut fugientib suis se uoluerit
occidere: ne post tantã rei mi¬
litaris głam u potestatẽ adoles¬
suis uicit. ⁊ pompeii filiꝰ maior
occisus ẽ: minor fugit. Inde cesar
bellis ciuilib. toto orbe cõposi¬
tis romã rediit: agere insolen¬
tiꝰ cepit:⁊ contra ꝯsuetudinem
romane agi libertatis. Cũ gͦ ho¬
nores ex sua uoluntate p̃staret
qui apopło antea ꝯferebant᷑.

Expanded text:
cius Cato, L. Cornelius Faustus, cius Cato, L. Cornelius Faustus, Sullae dictatoris filius. Contra hos commisso proelio, post multas dimicationes victor fuit Caesar. Cato, Scipio, Petreius, Iuba ipsi se occiderunt. Faustus, Sullae quondam dictatoris filius, Pompeii gener, a Caesare interfectus est. Post annum Caesar quarto se consulem fecit et statim ad Hispanias est profectus, ubi Pompeii filii, Cn. Pompeius et Sex. Pompeius, ingens bellum praeparaverant. Multa proelia fuerunt, ultimum apud Mundam civitatem, in quo adeo Caesar paene victus est, ut fugientibus suis se voluerit occidere, ne post tantam rei militaris gloriam in potestatem adulessuis vicit. ex Pompei filiis maior occisus est, minor fugit. Inde Caesar bellis civilibus toto orbe conpositis Romam rediit. agere insolentius coepit et contra consuetudinem Romanae libertatis. cum ergo et honores ex sua voluntate praestaret, qui a populo antea referebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiex uictorib cecidisse dicuntur.
Rex ipse adolescens scafa exceptꝰ
ut fugeret: multis insilientib¬
mersus necatꝰ q ẽ. Corpus eiꝰ ad
lictus aeuolutũ: indicio lorice
auree cognitũ fuit ¶Cesar alexan¬
dria potitus. reguũ cleopatre
dedit ptholomei sorori: cũ qua
consuetũdinẽ stupri habũat.
Q postea regio comitatu urbem
ingressaẽ. Rediens usde cesar
farnacẽ mitridatis magni filiũ
qui pompeio. in auxilũr apud
thessaliã fuerat. rebellantẽ in
ponto ⁊ multas ppłi romani ꝓ¬
uincias occupantẽ uicit acie:
postea ad mortẽ coegiqꝰ Inde
romã regressus t̾cio ei se consu¬
lem fecit cũ marco emilio
lepido. qui ei magister equitũ
dictatori ante annũ fuerat.
Inde in affricã ꝓfectus ẽ: ubi in¬
finita nobilitas cũ iuba mauri¬
tanie rege bellũ pͥarau̾at. Duces
aũ romani erant publiꝰ cornẽ¬
liꝰ scipio ex geñe antiquissimo
scipionis affricani. qui etiã socer
marci pompeii fu̾at. marcus

Expanded text:
ti ex uictoribus cecidisse dicuntur. rex ipse adulescens scapha exceptus ut fugeret, multis insilientibmersus necatusque est, corpus eius ad litus devolutum indicio loricae aureae cognitum fuit. || Caesar Alexandria potitus regnum Cleopatrae dedit Ptolomaei sorori, cum qua consuetudinem stupri habuerat, quae postea || regio comitatu urbem ingressa est. || rediens inde Caesar Pharnacem Mithridatis Magni filium, qui Pompeio in auxilium apud Thessaliam fuerat, rebellantem in Ponto et multas populi Romani provincias occupantem, vicit acie, postea ad mortem coegit. Inde Romam regressus tertio se consulem fecit cum M. Aemilio Lepido, qui ei magister equitum dictatori ante annum fuerat. inde in Africam profectus est, ubi infinita nobilitas cum Iuba Mauritaniae rege bellum reparaverat. duces autem Romani erant P. Cornelius Scipio ex genere antiScipionis Africani: hic etiam socer Magni Pompeii fuerat: M.
Abbreviated transcription (Latin):
entes. bellũ suscepert̃ soli: ꝓmit.¬
tentes senatui ⁊ popło ꝑ se omne
certamen implendũ. Itaq ꝓfecti
dm̃s nobiles ⁊ quisingłi magno¬
rũ excituũ duces ẽẽ deberent: in
p̃lio conciderunt. Unus tantũ mͦ¬
suꝑfuit ex tanta familia: qͥ ꝓpter

Expanded text:
entes bellum soli susceperunt promittentes senatui et populo per se omne certamen implendum. itaque profecti omnes nobiles et qui singuli magnorum exercituum duces esse deberent, in proelio conciderunt, unus omnino superfuit ex tanta familia, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
cti¶ Lucio gemicio ⁊ qͥnto seruilio
consulib mortuus ẽ camullus: ho¬
norq ei post romulũ scd̃s. delatꝰ est.
p̃rupto hiautia subito iuferna pa¬
tuerunt. Qd̃ dũ diutiꝰ ita maneret
cunctisq t̾rorẽ inferret: tandẽ int̾¬
p̃tantib aruspicib qd̾ uiui hõis

Expanded text:
cti. L. Genucio et Q. Servilio cti. L. Genucio et Q. Servilio consulibus mortuus est Camillus. honor ei post Romulum secundus delatus est. praeruptu hiantia subito inferna patuerunt. quod cum diutius ita maneret cunctisque terrorem inferret, tandem interpretantibus haruspicibus, quod vivi homi
Abbreviated transcription (Latin):
Nno trecentesimo serage¬
simo quinto ab urbe con¬
dita. post captam autẽ
pͥmo dignitates muta¬
te sunt: ⁊ ꝓ duob con¬
sulib. facti tribum militares. consu¬
lari potestate. Hinc iam cepit romana
res crescere. Nam canullus eo anno uul
gesserat uicit. ⁊ equoꝵ urbẽ ⁊ sutri¬
norũ urbẽ atq om̃s. deletis eauĩdẽ
exercitib. occupauit: ⁊ tres simul t¬
umphos egitsłitus etiã quinciꝰ cui¬
cuuatꝰ. p̃nestinos. qui usq ad urbis ro¬
me portas cũ bello uenerunt. ꝑsecu¬
tus. ad flumen alliã uicit: octo ci¬
uitates que sub ip̃is agebant. roma¬
nis adiunxit. Ipsãq p̃nestẽ aggressꝰ.
indeditionẽ accepit. Que om̃ia ab
decretus. uerum
dignitas tͥ¬
bunorũ militariũ
non diu
ꝑseuerauit. Nam
post ali¬
qͣnͣtulũ nullos placuit
fieri: ⁊
quadrienniũ in urbe
ita flu¬
.xit. ut potestates ibi maiores ñ eẽnt.
Presũpsert̃ tam̃ tͥbum militares ꝯ¬
sulari potestate it̾m dignitatẽ: ⁊ tri¬

Expanded text:
nno trecentesimo sexagesimo quinto ab urbe condita, post captam autem primo, dignitates mutatae sunt et pro duobus consulibus facti tribuni militares consulari potestate. hinc iam coepit Romana res crescere. nam Camillus eo anno Vulsgesserat, vicit et Aequorum urbem et Sutrinorum atque omnes deletis earundem exercitus occupavit et tres simul triumphos egit. T. etiam Quintius Cincinnatus Praenestinos, qui usque ad urbis Romae portas cum bello venerunt, persecutus ad flumen Alliam vicit, octo civitates, quae sub ipsis agebant Romanis adiunxit ipsam Praenestem adgressus in deditionem accepit; quae omnia ab decretus. Verum dignitas tribunorum militarium non diu perseveravit. Nam post aliquantum nullos placuit fieri et quadriennium in Vrbe ita fluxit, ut potestates ibi maiores non essent. Praesumpserunt tamen tribuni militares consulari potestate iterum dignitatem et tri
Abbreviated transcription (Latin):
authari legatos ad chisdebertũ
misit petens eiꝰ germanã suo ma¬
tͥmonio sociari. Cumq childeb̾tꝰ
acceptis nuinerib a langobardo.¬
rũ legatis suã germanã eorum
regi se daturũ ꝓmisisset: adue¬
uientib tam̃ gothoꝵ de hispania
legatis eandẽ suã germanã eo q̃d

Expanded text:
Authari legatos ad Childepertum misit, petens eius germanam suo matrimonio sociari. Cumque Childepertus, acceptis muneribus a Langobardorum legatis, suam germanam eorum regi se daturum promisisset, advenientibus tamen Gothorum de Hispania legatis, eandem suam germanam, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uestim̃tis. ut ex hoc ip̃o q̃d̃
sine ulla ꝑ tot annorũ curricula
corruptione ꝑdurant. apũd in¬
dociles easdẽ ⁊ barbaras nationes¬
magne uenerationihabeant. Hu
demiꝙ qͣnͣtũ ad habitũ spectat:
romani ẽẽ uident᷑. Equib dum
unũ quidã cupiditate stimulatꝰ
uellet exuere: mox eius ut dr̃ brachia
aruert̾. penaq sua. cet̾os ꝑt̾ruit:
nequis eos ulteriꝰ contingere au¬
deret. Usderis ad qd eos ꝓfectum
ꝑ tot tp̃ra. ꝓuidentia diuina con¬
seruet. fortasse horũ qͣndoq qͥa

Expanded text:
etiam vestimentis, ut ex hoc ipso, quod etiam vestimentis, ut ex hoc ipso, quod sine ulla per tot annorum curricula corruptione perdurant, apud indociles easdem et barbaras nationes veneratione habeantur. Hi denique, quantum ad habitum spectat, Romani esse cernuntur. E quibus dum unum quidam cupiditate stimulatus vellet exuere, mox eius, ut dicitur, brachia aruerunt, poenaque sua ceteros perterruit, ne quis eos ulterius contingere auderet. Videres, ad quod eos profectum per tot tempora providentia divina conservet. Fortasse horum quandoque, quia
Abbreviated transcription (Latin):
relinquere:. nouasq deberet sedes
exquirere sorte ꝑ quirunt. Quos¬
bor n aio pͥmi duces guinuloꝵ cũ matre sua
exteraq arua sectari. ordinatis su¬
ꝑ se duob ducib ibor scił ⁊ aionẽ
qui et germani erant. ⁊ iuuenili
etate floridi. et cet̾is p̃stantiores
Aerquirendus quas possent inco¬
lere terras sedes ꝙ statuere. Qui¬
ualeddicentes suis simul⁊ pat̾e: ⁊ter
arripiunt. Horũ erat ducũ mat᷑
nomine gambara: mulier qntũ
int̾ suos et ingenio acris ⁊ consiliis
puida: de cuĩ in rebdubiis pru¬
narindi or̃dinem postponere.
et quili ad huc stilus in g̃mania
uertitur. miracłm qd̾ illic apd̾
om̃s celebre habet᷑.s ⁊ quedã alia
breuit̾ intimare. In extremis cir¬
ciũ uersus germanie finib in
ip̃o occeani littore. antrũ sub e¬
minente rupe conspicit᷑. ubi sep
tẽ uiri incertũ ex quo tempore
longo sopiti sopore. quiescunt.
ita illesis non solũ corporib sẽd

Expanded text:
relinquere novasque deberet sedes relinquere novasque deberet sedes exquirere, sorte perquirunt. Ibor et Ayo, primi duces Winilorum, cum exteraque arva sectari, ordinatis super se duobus, Ibor scilicet et Aione, qui et germani erant, et juvenili adhuc aetate floridi, et caeteris praestantiores, ad exquirendas quas possint incolere terras, sedesque statuere, valedicentes suis simul et patriae, iter arripiunt. Horum erat ducum mater, nomine Gambara, mulier quantum inter suos, et ingenio acris, et consiliis provida; de cujus in rebus dubiis prunarrandi ordinem postponere, et quia adhuc stylus in Germania vertitur, miraculum quod illic apud omnes celebre habetur, sed et quaedam alia breviter intimare. In extremis Circium versus Germaniae finibus, in ipso Oceani littore, antrum sub eminenti tem viri, incertum ex quo tempore, longo sopiti sopore quiescunt, ita inlaesis non solum corporibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
stantur hoc ubiꝙ urbes erute ꝑ
totã illiricũ galliamꝰ ẜ marime
misere italie que pene omniũ
llaꝵ ẽ gn̾̃tiũ exꝑtaseuitiã. Gothi
siquidẽ guandaliꝙ rugi. heroli
atq tiuiliugi. nec non etiã ⁊ alie
feroces ⁊barbare nationes exger¬
mania ꝓdierunt. Pari etiã mͦ ⁊ gui¬
nulorũ hoc ẽ langobardoꝵ geno
que postea iniraliã felicit᷑ regnauit.
agermanorũ ppłis originẽ ducens
licet ⁊ alie cause egressionis eoꝵ as¬
seu̾ent᷑. ab insula que scapdinauia
dr᷑ aduentauit. Cuiꝰ insule etia
plimꝰ scd̾s in libris quos denatura
rerũ cõposuit: mentionẽ facit. hec
gͥ insula sic̃ retulert̾ nobis qui
eam lustrauert̾. ñ tam in mari eft
posita qͣm marinis fluctib ꝓpter
planiciẽ marginũ terras ambi¬
entib cirtũ fusa. Intra hanc ergo
constituti popłi. dũ in tantã multi¬
tudinẽ pullulassent ut iã simul
habitare non ualerent: in tres
uidentes. que ex illis pars patriã

Expanded text:
stantur hoc ubique urbes erutae per stantur hoc ubique urbes erutae per totam Illiricum Galliamque, sed maxime miserae Italiae, quae pene omnium illarum est gentium experta saevitiam. Gothi siquidem Wandalique, Rugi, Heroli atque Turcilingi, necnon etiam et aliae feroces et barbarae nationes e Germania prodierunt. Pari etiam modo et Winnilorum, hoc est Langobardorum, gens, quae postea in Italia feliciter regnavit, a Germanorum populis originem ducens, licet et aliae causae egressionis eorum asseverentur, ab insula quae Scadinavia dicitur adventavit. 2. Cuius insulae etiam Plinius Secundus in libris, quos de natura rerum conposuit, mentionem facit. Haec igitur insula, sicut retulerunt nobis qui eam lustraverunt, non tam in mari est posita, quam marinis fluctibus propter planitiem marginum terras ambientibus circumfusa. Intra hanc ergo constituti populi dum in tantam multitudinem pullulassent, ut iam simul habitare non valerent, in tres,dividentes, quae ex illis pars patriam
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis ab estu¬
solis remotaẽ. ⁊ ni¬
uali frigore gelida.
tanto salubrior cor¬
porib hominũ ꝓͣpͥa¬
gandis ẽ gñtib coaptata: sic̃ eꝯt̃
om̃is m̃idiana regio que solis est
feruori uicinior. ⁊ semꝑ morbis ha¬
bundat. et educandis minꝰ ẽ apta
mortalib. Unde fit ut tante ppłoꝵ
multitudines artobo sub are oiant᷑.
ut ũ ĩm̾̃tto uniu̾sa illa regio tanar
tenꝰ usq ad occiduũ. licet ⁊ ppriis
loca in ea singła nuncupentur nõi¬
b. geñali tam̃ uocabulo germanra
uocitet᷑: qͣmuis et duas ultͣ renũ
ꝓuincias romani cũ ea loca occu¬
passent. suꝑiorẽ. inferiorẽq germa¬
niã dix̾it. Ab bac gͦ ppłosa gerina¬
nia sepe innum̾abiles captiuoꝵ tur.¬
me adducte: meridianis ppłis p̃cio
distrahut᷑. Multe quoq ex eap
eo qd̾ tantos mortaliũ germinat᷑
qͥntos alere uix sufficit. sepe gñtes
egresse sunt: que nichilonunus¬
partes et partes asie s marime sibi
contiguã europã afflecerunt: łe¬

Expanded text:
quanto magis ab aestusolis remota est et nivali frigore gelida, tanto salubrior corporibus hominum et propagandis est gentibus coaptata; sicut econtra omnis meridiana regio, quo solis est fervori vicinior, eo semper morbis habundat et educandis minus est apta mortalibus. Unde fit, ut tantae populorum multitudines arctoo sub axe oriantur, ut non inmerito universa illa regio Tanai tenus usque ad occiduum, licet et propriis loca in ea singula nuncupentur nominibus, generali tamen vocabulo Germania vocitetur; quamvis et duas ultra Rhenum provincias Romani, cum ea loca occupassent, superiorem inferioremque Germaniam dixerint. Ab hac ergo populosa Germania saepe innumerabiles captivorum turmae abductae meridianis populis pretio distrahuntur. Multae quoque ex ea, pro eo quod tantos mortalium germinat, quantos alere vix sufficit, saepe gentes egressae sunt, quae nihilominus et partes Asiae, sed maxime sibi contiguam Europam adflixerunt. Te
Abbreviated transcription (Latin):
romanos accepit: roma nos sepe
uicit: usq ad quintũ miliariũ ur¬
bis accessit. oppugnaturꝰ etiã patriã
suã. legatis qui pacẽ petebant repu¬
diatis: nͥ ad eũ mat̾ uetueria ⁊ uxor
uelunnia ex urbe uenissent: quaꝵ
dep̃catione. suꝑatꝰ remouit excitũ.
Atq hic scds post carquinũ fun:
qui dux contͣ patriã suam eẽt.
Gaio flamo ⁊ lucio uirginio con¬
sulib. ccͣc. nobiles homines qui
ex fabia familia erant. contͣ uei

Expanded text:
Romanos accepit. Romanos saepe Romanos accepit. Romanos saepe vicit, usque ad quintum miliarium urbis accessit, obpugnaturus etiam patriam suam legatis, qui pacem petebant, repudiatis, nisi ad eum mater Vetueria et uxor Velumnia ex urbe venissent, quorum et precatione superatus removit exercitum. atque hic secundus post Tarquinium fuit, qui dux contra patriam suam esset, C. Flavio et L. Virginio consulibus trecenti nobiles homines, qui ex Fabia familia erant, contra Vei
Abbreviated transcription (Latin):
stati. quã nc̃ tͣnquillitas nr̃a
ht̃: maxime cũ augustus qͦ
octauius de quo postea dice¬
mus. ⁊ ante eũ gaiꝰ cesar sub
dictature noĩe atq honore re¬
gnau̾int. Dictator aũ rome. pͥ¬
mꝰ fuit largus magist̾ equitũ.
primus spuriꝰ cassius Bextodecimo
anno post reges exactos: seditionẽ
popłs rome fecit. Cũq a senatu atq
aconsulib oppͥmeret᷑: tum ⁊ ip̃e. sibi
tribunos plebis qͣi ꝓprios iudices et
defensores creauit. ꝑ quos coutͣ sena¬
tũ ⁊ consules tutus ẽẽ posset. Cõbem
tp̃r concedente xerse. ꝑsarũ rege nee¬
inias inuideã uenit: muros. urbẽq
restituit.¶ Sequenti anno uulsci con¬
tra romanos. bellũ reparauerunt:
et uicti acie eti: ã coriolos ciitatẽ
quã habebant optimã ꝑdiderunt.
¶Octauo decimo anno postqͣm regeᷤᷤ
eiecti erant. expulsus ex urbe qͥnt᷑
marti dux romanꝰ qui curiolos ce¬
perat uulscoꝵ ciuitatẽ. ad ip̃os iusl¬
scos contendit iratꝰ : ⁊ auxilia contͣ

Expanded text:
stati, quam nunc tranquillitas vestra habet, maxime cum Augustus quoque Octavius, de quo postea dicemus, et ante eum C. Caesar sub dictaturae nomine atque honore regnaverint. dictator autem Romae primus fuit Larcius, magister equitum primus Sp. Cassius. Sexto decimo anno post reges exactos seditionem populus Romae fecit, tamquam a senatu atque a consulibus premeretur. tum et ipse sibi tribunos plebis quasi proprios iudices et defensores creavit, per quos contra senatum et consules tutus esse posset. || eodem tempore, concedente Xerxe Persarum rege, Neemias Iudeam venit, muros urbemque restituit. || Sequenti anno Vulsci contra Romanos bellum reparaverunt et victi acie etiam Coriolos civitatem quam habebant optimam perdiderunt. Octavo decimo anno postquam reges eiecti erant, expulsus ex Urbe Q. Marcius dux Romanus, qui Coriolos ceperat Vulscorum civitatem, ad ipsos Vulscos contendit iratus et auxilia contra
Abbreviated transcription (Latin):
aut langobardis subiecti sunt: aut
usꝙ hodie huns eorũ patriã possi¬
dentib duro imꝑio subiecti gemt̃.
Alboin uͦ ita p̃clarũ longe lateq
nom̃ ꝑcrebruit: ut hactenꝰ etiam
tam apud baioarioꝵ gentẽ quã
et saxonũ. s et alios eiusdẽ lingue
homines eius liberalitas ⁊ gła bello¬
rũq felicitas et uirtus in eoꝵ car¬
minib celebretur. Arma quoq
p̃cipua sub eo fabricata fuisse. a
multis hucusq narratur. Explicit
cartholariꝰ imꝑialis
qui tunc preerat italie
bellũ adũsus totilam
gothorũ regẽ p̃parans. qui iam pͥ¬
dem cũ langobaidos federatos ha¬
beret. legatos ad albom dirigit.
quatinus ei pugnaturo cũ gothis
auxiliũ ministraret. Tunc albom
lectam esuis manũ direxit: qui
romanis aduersus gothos suffra¬
giũ ferrent. Qͥ ꝑ maris adriatici
suiũ i italiã transuecti. sociatiro¬
mans pugnã inierunt cũ gothis.
Qͥb usq ad int̾nitionẽ parit̾ cũ

Expanded text:
aut Langobardis subiecti sunt, aut aut Langobardis subiecti sunt, aut usque hodie Hunnis eorum patriam possidentibus duro imperio subiecti gemunt. Alboin vero ita praeclarum longe lateque nomen percrebuit, ut hactenus etiam tam apud Baioariorum gentem quamque et Saxonum, sed et alios eiusdem linguae homines eius liberalitas et gloria bellorumque felicitas et virtus in eorum carminibus celebretur. Arma quoque praecipua sub eo fabricata fuisse, a multis hucusque narratur. EXPLICIT hartolarius imperialis, qui tunc praeerat Italiae, bellum adversus Totilam Gothorum regem praeparans, cum iam pridem Langobardos foederatos haberet, legatos ad Alboin dirigit, quatenus ei pugnaturum cum Gothis auxilium ministraret. Tunc Alboin electam e suis manum direxit, qui Romanis adversum Getas suffragium ferrent. Qui per maris Adriatici sinum in Italiam transvecti, sociati Romanis pugnam inierunt cum Gothis; quibus usque ad internitionem pariter cum
Abbreviated transcription (Latin):
animo ⁊ utrimq in angustiis posit᷑.
hortat᷑ tam̃ suos pͥmũ cũ langobar¬
dis confligere: quos suꝑare uale¬
rent demũ hunoꝵ exercitũ epa¬
tria pelłent. Cõmutit᷑ gͦ p̃liũ. Pu¬
gnatũ ẽ totis uirib: langobardi
uictores effecti sunt. tanta in gepi
dos ira seuientes. ut eos ad int̾um¬
onẽ usq delerent: atq ex copiosa
multitudine uix nunciꝰ suꝑesset.
In eo p̃lio albom cunimundũ oc¬
cidit. caputq illiꝰ sublatũ ad bi¬
bendũ: ex eo poculũ fecit. Quod
genꝰ poculi apud eos scala dr̃: liu¬
gua uͦ latina patera appellat᷑. Cuiꝰ
filiã noĩe rosimundã cũ magnasi¬
mul multitudine diu̾si sexus ⁊ eta¬
tis duxit captiuã. Quã qͥa clotsum¬
da obierat: in suã ut post patuit ꝑ¬
niciẽ duxit uxorẽ. Tunc langobardi
tantã adepti sc̃ predã: ut iam ad ã¬
plissimas ꝑuenirent diuicias. Gepi¬
dorũ uͦ itagenus ẽ diminutũ: ut

Expanded text:
animo et utrimque in angustiis positus, animo et utrimque in angustiis positus, hortatur tamen suos primum cum Langobardis confligere; quos si superare valerent, demum Hunnorum exercitum e patria pellerent. Committitur ergo proelium. Pugnatum est totis viribus. Langobardi victores effecti dos ira saevientes, ut eos ad internitionem usque delerent atque ex copiosa multitudine vix nuntius superesset. In eo proelio Alboin Cunimundum occidit, caputque illius sublatum, ad bibendum ex eo poculum fecit. Quod genus poculi apud eos "scala" dicitur, lingua vero Latina patera vocitatur. Cuius filiam nomine Rosimundam cum magna simul multitudine diversi sexus et aetatis duxit captivam; quam, quia Chlotsuinda obierat, in suam, ut post patuit, perniciem, duxit uxorem. Tunc Langobardi tantam adepti sunt praedam, ut iam ad amplissimas pervenirent divitias. Gepidorum vero ita genus est deminutum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur audom de quo Istorie:¬
p̃misimꝰ langobardoꝵ rex rodelin¬
dã in matͥmonio habuit: que ei al¬
boin uirũ bellis aptũ ⁊ ꝑ om̃ia stre¬
nuũ peperit. Mortuus itaq ẽ au¬
doin: ac deinde regũ iam decim᷑
alboin ad regendã patriã cuncto¬
rũ uotis accessit. Qͥ cũ famosissimũ
⁊iurib clarũ ubiq nom̃ haberet:
clothariꝰ rex francoꝵ clotsuindã
ei suã filiã in matͥmoniũ sociauit.
De qua unã tantũ filiã alpsundã
noĩe genuit. Obiit int̾ea turispid̾
rex gepidoꝵ: cui successit cunimũ¬
dus in regnũ. Qui uindicare cupi¬
ens uet̾es gepidoꝵ iniurias cupiens.
irrupto cũ langobardis federe bel¬
lũ pociꝰ quã pacẽ elegit. Albom uͦ
cũ auarib quiai priꝰ huni. postea
de regis ꝓprii noie auares appella¬
ti sunt. fedus ꝑpetuũ miit. De hinc
patriã inuaserunt. Tristis ad cum¬
mundũ nunciꝰ ueniens: inuasisse
auares eiꝰ t̾minos edicit. Qͥ ꝓstratꝰ

Expanded text:
gitur Audoin, de quo praemisegitur Audoin, de quo praemiseramus, Langobardorum rex Rodelindam in matrimonio habuit; quae ei Alboin, virum bellis aptum et per omnia strenuum, peperit. Mortuus itaque est Audoin, ac deinde regum iam decimus Alboin ad regendam patriam cunctorum votis accessit. Qui cum famosissimum viribus clarum ubique nomen haberet, Chlotarius rex Francorum Chlotsuindam ei suam filiam in matrimonio sociavit. De qua unam tantum filiam Alpsuindam nomine genuit. Obiit interea Turisindus rex Gepidorum; cui successit Cunimundus in regno. Qui vindicare veteres Gepidorum iniurias cupiens, inrupto cum Langobardis foedere, bellum potius quam pacem elegit. Alboin vero cum Avaribus, qui primum Hunni, postea de regis proprii nomine Avares appellati sunt, foedus perpetuum iniit. Dehinc apatriam invaserunt. Tristis ad Cunimundum nuntius veniens, invasisse Avares eius terminos edicit. Qui prostratus
Abbreviated transcription (Latin):
ginta ferme milia aduentaret: tres
eum corui quos alere solitus erat
sunt uolitantes secuti. Cui ad om̃e
biuiũ usq dũhuc ueniret. duo an¬
geli in figura duoꝵ iuuenũ appa¬
rentes: ostendebant ei uiã quam
arriꝑe deberet. In isto au̾ loco qͥ¬
dam dei seruus habitacłm habe¬
bat: ad quẽ diumnit᷑ ita dictũ est.
his tu parce locis. alt̾ amicꝰ adest.
hic aũ. hoc ẽ in cassini arcẽ ꝑue¬
niens. in maguã se semꝑ abstinen.¬
tiã coartauit: s p̃cipue quãdra¬
gesime tp̃r inclusus ⁊ remotus a
mundi strepitu mausit. Hec om̃ia
ex marcii poete carmine sumpsi
qui ad eundẽ patrẽ huc ueniens
aliqͦt uersus in eiꝰ laudẽ cõposuit:
quos in his libellis cauens nimiã
longitudinẽ minime descripsi.
Certũ tam̃ ẽ hunc egregiũ patrẽ
uocatũ celitꝰ. ob hoc ad hunc fer¬
lacet aduenisse: ut hic multorũ
monachorũ sicut et nunc dõ p̃sule
factũ ẽ congregatio fieret. His
cursim que ommittenda ñ erant

Expanded text:
ginta ferme milia adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolitantes secuti. Cui ad omne bivium, usque dum huc veniret, duo angeli in figura iuvenum apparentes, ostenderunt ei, quam viam arripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: 'His tu parce locis, alter amicus adest'. Hic autem, hoc est in Cassini arcem, perveniens, in magna se semper abstinentia coartavit. Sed praecipue quadragesimae tempore inclausus et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquod versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc feriacet advenisse, ut hic multorum monachorum, sicut et nunc Deo praesule facta est, congregatio fieret. His cursim, quae omittenda non erant,
Abbreviated transcription (Latin):
ex senacorib prb̃r. cũ in contu¬
uio eccłie multis eum calũpnis atq
conuicris lacessisset: consurgens sacer¬
dos loca basilicaꝵ scãrũ circuibas. Ta¬
post eũ cursu ueloci dirigens. et se
aute pedes eiꝰ in ipsã plateã ꝓst̾nens
ueniã petiit: dep̃cans ut eũ oratio eiꝰ
cũ om̃ipotente iudice ñ fuscaret. Ar il¬
le benigne eũ colligens cuncta que
locutus fuerat clement̾ indulsit: eũ
arguens ne hec ultra contͣ sacerdotes
dñi auderet repetere: quia ip̃e ep̃a¬
tũ nunquã mereret᷑ acciꝑe. Qd̾ postea

Expanded text:
ex senatoribus presbyter, cum in convivio ecclesiae eum multis calumniis atque conviciis lacessisset, consurgens Sacerdos loca basilicarum sanctarum circuibat: tapost eum cursu veloci dirigens, et se ante pedes eius in ipsam plateam prosternens, veniam petiit, deprecans, ut eum oratio eius cum omnipotente Iudice non fuecaret. At ille benigne eum collegens, cuncta quae locutus fuerat clementer indulsit, eum arguens, ne haec ultra contra sacerdotes Domini auderet appetere, quia ipse episcopatum numquam promereretur accipere. Quod postea
Abbreviated transcription (Latin):
uisset. S his sepositis: ui eũ compu¬
lit. Allatoq uasculo quo potio te
manu scĩficaret. Qui eleuata dext̾a
cum signũ crucis imposuisset. uascu¬
lũ scinditur mẽdiũ: ac uinũ qd̃ infra
tenebatur cũ immenso serpente t̾¬
re diffundit᷑. Qd cernentes qui ad¬
erant metu ext̃riti ad pedes bĩ ui¬
ri decĩdunt : lambunt uestigia:
osculant᷑ et plantas. Mirant᷑ om̃s
uirtutem senis: mirant᷑ ⁊ se ab mi¬
qui anguis iiru diuinitꝰ fuisse
saluatos. Ad istud miraculũ con¬
currit om̃is exertitus: uallat mul¬
titudo omnis beatũ uirũ. cupienͤ
eius fimbrias manu tangere: et si
osculo honorare non potuit. Rex
lit: accurrit ad beati confessoris
aduentũ: illoq tacente cunctos
quos repetebat captiuos absoluit.
Et reliquos de inceps ut uoluit sic
recepit. Duplex ibi beneficiũ dño
cooꝑante largitus: dũ illos amor¬
te eruit. ⁊ hos a uigo captiuitatꝰ¬
exemit. Uere ut ego credo ⁊ fides

Expanded text:
visset. Sed his sepositis 1167 vi eum compuvisset. Sed his sepositis 1167 vi eum compulit, allatumque vasculum quo potio tenmanu sanctificaret. Qui elevata dextera cum signum crucis imposuisset, vasculum scinditur medium, ac vinum quod infra tenebatur, cum immenso serpente terrae diffunditur. Quod cernentes qui aderant, metu exterriti ad pedes beati Viri decidunt, lambunt vestigia, osculantur et plantas: mirantur omnes virtutem senis, mirantur et se ab iniqui anguis viru divinitus fuisse salvatos. Ad istud miraculum concurrit omnis exercitus, vallat multitudo omnis beatum Virum, cupiens ejus fimbrias manu tangere, etsi osculo honorare non potuit: et  accurritque ad beati Confessoris adventum, illoque tacente, cunctos quos repetebat captivos absolvit, et reliquos deinceps ut voluit, sic recepit. Duplex ibi beneficium Domino cooperante largitus, et illos a morte eruit, et hos a jugo captivitatexemit. Vere, ut ego credo, et fides