comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ista que nũc reuelata funt. tunc sic pre¬
nuntiari oportebat: qͣm nos desipientes
eemus. si nunc iã manifestato nouo testa
mento. illas p̃nuntiatiuas obseruationes
alido nobis ꝓdeẽ putaremꝰ : sicut saclegi
et impi. si eoidem libros qͥui ꝓptͣ nos scͥpt
sunt. ut ea que nobis iam reuelata ꝙ ĩ ma¬
nifestatõne annũtiata sunt. tanto ante
illis siguris p̃mintiata cognoscentes. fi¬
delit̾. et firmit̾ ten̾emus: ideo putaremꝰ
abiciendos. quia ea que ibi scͥpta sunt. ñ
iam obseruare corꝑalit̾. s intellig̾e ꝙ fa¬
cere sp̃italit̾ dñs nos iubet. Scͥpta sũt
eñi ꝓpt̾ nos. in quos finis scłoꝵ obuenit.
scͥpta sunt: ut nos doceremur scͥpta st̃.
Quappter nõ manducare azimũ ꝑ sta¬
tutos septem dies. tempore uet̾is testam̃¬
ti pcc̃m fuit. Tempore aut̃ noui testam̃¬
ti nõ est peccatũ. s in spe futuri scłi qͣm
habemꝰ in xp̃o. qui et animã nr̃am indu¬

Expanded text:
 ista quae nunc reuelata sunt. tunc sic prae ista quae nunc reuelata sunt. tunc sic praenuntiari oportebat, quam nos desipientes emento, illas praenuntiativas observationes, aliquid nobis prodesse putaremus. Sicut sacrilegi et impii, si eosdem Libros qui propter nos scripti sunt, ut ea quae jam nobis revelata et in manifestatione annuntiata sunt, tanto ante illis figuris praenuntiata cognoscentes, fideliter et firmiter teneremus, ideo putaremus abiciendos. quia ea. quae ibi scripta sunt, non iam obseruare corporaliter. sed intellegere et facere spiritaliter nos dominus iubet; scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obuenit, uae ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt. quapropter non manducare azymum per statutos septem dies tempore ueteris testamenti peccatum fuit, tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futurihabemus in Christo, qui et animam nostram indu
Abbreviated transcription (Latin):
da mundis. Dñi est terra et plenitudo aiꝰ.
Omis creatura d̾i bona est. Om̃ĩa quippe
que nat᷑alit̾ sunt: in ordine suo bona sũt
Et nemo in eis peccat. nͥ qui ordinẽ suum
in d̾i obedientia ñ custodiens. eoꝵ qͦ ordinẽ
male utendo ꝑturbat. Patres aũ nr̃i qͥ d̾o
platuerũt tenuerunt ordinẽ suũ in ip̃a
obedĩa: ut quicqͥd d̾s temꝑib congrus iu¬
bendo distribuit: sic obseruarent quẽ ad¬
modũ ille distribuit. Itaꝙ ñ solũ carnes
ad cybos datos cũ om̃s nature mũde ẽẽnt.
quasdã tñ nõnulla significatõne ĩmun¬
das illo tempore ñ ederunt. quo eas ñ edi
p̃ceptum erat. ut talib significatõnibus
futura terũ manifestatio p̾figuraret᷑:s
et arimũ panem et cet̾ͥa huiꝰmodi in qͥb
fuisse unibdã futuroꝵ dicit apłs. tam rei
eẽnt illius temꝑis. et illiꝰ ppłi homines.
si obseruare contempnent. qͣndo illa sic fieri.¬

Expanded text:
da mundis; domini est terra et plenitudo eius; da mundis; domini est terra et plenitudo eius; omnis creatura dei bona est. omnia quippe, quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt et nemo in eis peccat, nisi qui ordinem suum in dei oboedientia non custodiens eorum quoque ordinem male utendo perturbat. Patres autem nostri, qui deo placuerunt. tenuerunt ordinem suum in ipsa oboedientia. ut quicquid deus temporibus congruis iubendo. distribuit. sic obseruarent. quemadmodum ille distribuit. itaque non solum carnes ad cibos datas, cum omnes natura mundae essent. quasdam tamen nonnulla significatione inmundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat. ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur, sed et azymum panem et cetera huiusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit apostolus, tam rei essent illius temporis et illius populi homines, si obseruare contemnerent, quando illa sic fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥo ex carne etiã sine concubitu nascit᷑.
ꝓpt̾ea putant inimundũ. qr ip̃a caro excon¬
cubitu est: ĩmunda erunt holera et fruges.
que de stercorib fertilius ub̾iusq surrex̾int.
Ubi uideant qͥuid faciant. uel qͥd fendeat.
qui fruges dicunt mundiores eẽ qm car¬
nes. Nam stercore quid ĩmundius qd̾ ex cͣ¬
ne ꝓiatur: Et qͥd frugib feratiꝰ adhibeturc
Certe ip̃i dicunt ꝑ attritiones ꝙ digestõnes.
cyboꝵ fugere inde uitam ⁊ exignũ qͥddam
in stercore reman̾e. Cur gͦ ubi exigua u¬
ta remanet. inde Mbi ur̃i hoc est fructus
t̾re. de stercore et meliores ꝙ maiores. et
plures existunt: Caro ñ purgamentis ter¬
re. s fetib pascitur. t̾ra u̾o purgam̃tis car¬
nis si fetib fecundat᷑. Eligant qͥd sit mun¬
dũ. Aut iam correcti desinant ẽẽ ĩmundi.
et infideles. quib nichil sit mundũ: ꝙ no¬
biscũ amplectant᷑ apłm dicentẽ. or̃a mũ¬

Expanded text:
quidquid ex carne etiam sine concubitu nascitur, quidquid ex carne etiam sine concubitu nascitur, propterea putant immundum, quia ipsa caro ex concubitu est; immunda erunt olera et fruges, quae de stercoribus fertilius uberiusque surrexerint. Ubi videant quid faciant, vel quid respondeant, qui fruges dicunt mundiores esse quam carnes. Nam stercore quid immundius ex carne projicitur, et quid frugibus feracius adhibetur? Certe ipsi dicunt per attritiones et digestiones ciborum, fugere inde vitam, et exiguum quiddam in stercore remanere. Cur ergo ubi exigua vita remanet, inde cibi vestri, hoc est fructus terrae, de stercore et meliores et majores et plures existunt? Caro non purgamentis terae. sed fetibus pascitur; terra uero purgamentis carnis, non fetibus fecundatur. eligant, quid sit mundius, aut iam correcti desinant esse inmundi et infideles, quibus nihil sit mundum, et nobiscum amplectantur apostolum dicentem: omnia mun
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Postremo si ista causa ẽ maioris
ĩmundicie carniũ. ea comedant anima¬
liũ corꝑa. que nõ de concubitu oruintur
sicut sunt ĩnum abilia gen̾a simiũ. qͦꝵ
ñnullos uulgo edunt quedam uenetie re¬
giones ex arborib natos. Ranas ꝙ̃ quas
tepente ex una pluiuia t̾ra genat. ĩ escã
isti assum̾e debuerũt. ut d̾i sui membra
talib formis cõmixta lib̾arent. si eã car¬
nem detestantur. que concubitu ꝓpagat᷑.
& genus humanũ erroris arguerent. qd
gallinis columbisq uescant᷑ ex mascu¬
loꝵ feminaꝵꝙ coitu ꝓcreatis: et mun¬
diores celi et t̾re filias ranas abiciant.
Nam scd̾m istoꝵ fabulã mundiores st̃
pͥmi pͥncipes tenebraꝵ. quoꝵ ꝑentes arbores fi¬
eruit: qͣm ip̃e manicheus quẽ pat̾ ꝙ mater
concũbendo genuerũt. Mundiores etiã pedi¬
ex halatione nascunt᷑ : qͣm isti misi̾ qui de
ꝑentib concũbentib nati sunt. Aut si rã

Expanded text:
putant. postremo si ista causa est maioris putant. postremo si ista causa est maioris inmunditiae carnium, ea comedant animalium corpora. quae non de concubitu oriuntur, sicut sunt innumerabilia genera uermium, quorum nonnullos uulgo edunt quaedam Veneticae regiones ex arboribus natos. ranas etiam, quas repente ex una pluuia terra generat, in escam isti adsumere debuerunt. ut dei sui membra talibus formis commixta liberarent, si eam carnem detestantur, quae concubitu propagatur. et genus humanum erroris arguerent, quod gallinis columbisque uescantur ex masculorum feminarumque coitu procreatis et mundiores caeli et terrae filias ranas abiciant. nam secundum istorum fabulam mundiores sunt primi principes tenebrarum. quorum parentes arbores fuerunt. quam ipse Mconcumbendo genuerunt: mundiores etiam pediexhalatione nascuntur, quam isti ipsi miseri, qui de parentibus concumbentibus nati sunt. Aut si jam
Abbreviated transcription (Latin):
bona degente lucis. altam malã degen¬
te tenebraꝵ: nunqͥd cũ occiditur animab
bona anima fugit. et mala remanet: Si
eñĩ hoc eẽt. sic uiu̾et animał occisũ. quõ
iuuebat ingente tenebraꝵ. qͣndo solã sue
gentis habebat animã. qͣ etiã rebeslau̾at
adu̾sus regna diuina. Cum gͦ in morte
cuiꝰlibet animat. ut᷑q anima et bona &̾
mala deserat carnem. cur ĩmunda caro
dicitur. qĩ a sola anima boria deserat᷑ ⁊ qr
et si aliq̃ uite reliquie remanent. ex ufq
remanent. Nec ip̃m quippe fumũ dicũt
reman̾e sine alicib exigius reliquiis mẽ¬
broꝵ .d̾i. Nullã gͥ causã reperiunt: cur
asseuerent carnes frugib ĩmundiores.
S uidelicet fallacẽ castitatẽ suã ostenta¬
re conantes eo putant ĩmundiorẽ carnẽ.
qd̃ de concubitu existat. q̃i ñ tanto uehem̃¬
tius cogunt᷑ m̃bro illi diumo manducã¬
do succurrere. qnͣto illic artius colligatũ

Expanded text:
bonam de gente lucis, alteram malam de genbonam de gente lucis, alteram malam de gente tenebrarum; numquid, cum occiditur animal, bona anima fugit, et mala remanet? Si enim hoc esset, sic viveret animal occisum, quomodo vivebat in gente tenebrarum, quando solam suae gentis habebat animam, qua etiam rebellaverat adversum regna divina. Cum ergo in morte cujuslibet animalis, utraque anima et bona et mala deserat carnem; cur immunda caro dicitur, quasi a sola bona anima deseratur? Quia etsi aliquae vitae reliquiae remanent, ex utraque remanent: nec ipsum quippe fimum dicunt remanere sine aliquibus exiguis reliquiis membrorum Dei. Nullam igitur causam reperiunt, cur asseverent carnes frugibus immundiores. sed uidelicet fallacem castitatem suam ostentare conantes eo putant inmundiorem carnem, quod de concubitu existat, quasi non tanto uehementius coguntur membro illi diuino manducando succurrere. quanto illic artius conligatum
Abbreviated transcription (Latin):
duas naturas bonã ⁊ malam. s duas
bonas quar̃ una sit melior. p̾dicare de¬
buerunt. Unde gͥ asserunt ĩmundiores
carnes. quas de celo genꝰ duc̾e affirmãt:
istas dunttarat om̃ib notas: ⁊Iam ip̃a
corꝑa pͥma pͥncipũ tenebrar̃. ex arborib ibi¬
dem nats tanqͣm u̾micłos opinant᷑ exor¬
ta: ip̃e aut̾ arbores ex qͥnq illis elem̃tis
Puide si animaliũ corꝑa pͥmam originẽ
hñt ex arborib: scd̾am de celo. qͥd cause ẽ.
ut ĩmũdiora qͣm fructus arboꝵ existimen¬
tur : Si ꝓpt̾ea quia cũ moriunt᷑ amittũt
animã ut iam ĩmundũ sit. quicq̾d uita
deserente remansit: cur eodem pacto non
sunt ĩmunda holera uel poma que utiq sic̃
supͣ dictum est. cum decerpunt᷑ uł auellũ¬
tur. moriuntur. Hoꝵ qͥppe homicidioꝵ rei
eẽ nolunt: dum nicħ uel ex t̾ra uel exar¬
bore decerpunt.Deinde cũ duas animas
ẽẽ in uno animantis corꝑe affirment. unã

Expanded text:
duas naturas bonam et malam, sed duas duas naturas bonam et malam, sed duas bonas, quarum sit una melior, praedicare debuerunt. Unde igitur asserunt immundiores carnes, quas de coelo genus ducere affirmant, istas duntaxat omnibus notas? Nam ipsa prima corpora principum tenebrarum, ex arboribus ibidem natis tanquam vermiculos opinantur exorta; ipsas autem arbores ex quinque illis elementis. Proinde si animalium corpora primam originem habent ex arboribus, secundam de coelo; quid causae est ut immundiora quam fructus arborum existimentur? Si propterea quia cum moriuntur, amittunt animam, ut jam immundum sit quidquid vita deserente remanserit; cur eodem pacto non sunt immunda olera vel poma, quae utique, sicut supra dictum est, cum decerpuntur vel avelluntur, moriuntur? Horum quippe homicidiorum rei esse nolunt, dum nihil vel ex terra vel ex arbore decerpunt. Deinde, cum duas animas esse in uno animantis corpore affirment, unam
Abbreviated transcription (Latin):
est. origo carniũ absurdissimũ est ꝓp̃ ħ
eas ĩmundiores putare. presertim. quia
in ip̃a structura mundi eosdẽ pͥncipes
tenebrarũ. ita ꝑ omnẽ contextionẽ a sũ¬
mis usq ad una colligatos dicunt. ut ꝙ̃¬
to quiq ampliꝰ hr̃ent cõmixti boni tã¬
to sublimiꝰ collocari merent᷑. ac ꝑ hoc mũ¬
diores carnes ẽẽ deb̾ent. quarũ origo de
celo est. qim fruges que oriunt᷑ de t̾ra. De
inde quid tam insanũ dici potest. quam
conceptus factos añ uite cõmixtionem
tanto uiuatiores fuisse. ut et abortiui
et de celo in t̾ram ruentes uiuent: com¬
mixta aut̃ uita nͥ temꝑe maturo eclite
uiu̾e ñ possint. et si de paulo altiore loco
cadant cõtinuo moriant᷑. Utiq si regnũ
iute contͣ regnum mortis belligerauit: cõ¬
mixta uita uiuatiores fac̾e debuit. ñ cor¬
ruptibiliores. Qd̃ si in sua natura queq
res magis suã retinet incorruptionẽ. non

Expanded text:
est origo carnium, absurdissimum est propter hoc est origo carnium, absurdissimum est propter hoc eas inmundiores putare, praesertim quia in ipsa structura mundi eosdem principes tenebrarum ita per omnem contextionem a summis usque ad ima conligatos dicunt, ut quanto quaeque amplius haberent commixti boni, tanto sublimius conlocari mererentur ac per hoc mundiores carnes esse deberent, quarum origo de caelo est, quam fruges quae oriuntur ex terra. dinde, quid tam insanum dici potest, quam conceptos fetus ante vitae commixtionem tanto vivaciores fuisse, ut et abortivi et de coelo in terram ruentes viverent; commixta autem vita nisi tempore maturo editi, vivere non possint, et si de paulo altiore loco cadant, continuo moriantur? Utique si regnum vitae contra regnum mortis belligeravit, commixta vita vivaciores facere debuit, non corruptibiliores. Quod si in sua natura quaeque res magis suam retinet incorruptionem, non
Abbreviated transcription (Latin):
confecti. ut carnis accusatores sñ ulla sp̃i¬
tali u̾itate solam carnẽ saꝑe conuincãt᷑
fortassis eñi paulo ꝓlixior ista responsio
sic adu̾sus eos lectorẽ instruet: ut in cet̾is
respõsionib ñ a uob̃ tam mlta ũba requi¬
rant᷑. Dicunt eñi isti uaniloqui. & mentis
seductores. in illa pugna qͣndo pͥmus hõ
eoꝵ tenebrarũ gentẽ elem̃tis fallacibꝰ irreti¬
uit utͥusq sexꝰ principib ibidẽ captis cũ
ex eis mundus construeret᷑. plerosq eoꝵ
in celestib fabricis colligatos. in quibus
erant etiã femine aliq̃ p̾gnantes. q̃ cũ
celum rotari cepiss eandẽ u̾tiginẽ ferre
ñ ualentes. conceptus suos ab ortu excus¬
sisse. eosdẽq abortiuos fetus ꝙ masculos
et feminas de celo in t̾ram cecidisse. uixis¬
se. creuisse. concubuisse. genuisse. Huic eẽ
dicunt originẽ carniũ om̃iũ que mouẽ¬
tur. in t̾ra in aqua. in aere. Ergo si de celo

Expanded text:
confecti, ut carnis accusatores sine ulla spiriconfecti, ut carnis accusatores sine ulla spiritali ueritate solam carnem sapere conuincantur. fortassis enim paulo prolixior ista responsio sic aduersus eos lectorem instruet, ut in ceteris responsionibus non a nobis tam multa uerba requirantur. dicunt enim isti uaniloqui et mentis seductores in illa pugna, quando primus homo eorum tenebrarum gentem elementis fallacibus inretiuit, utriusque sexus principibus indidem captis, cum ex eis mundus construeretur, plerosque eorum in caelestibus fabricis conligatos, in quibus erant etiam feminae aliquae praegnantes: quae cum caelum rotari coepisset, eandem uertiginem ferre non ualentes conceptus suos abortu excussisse: eosdemque abortiuos fetus et masculos et feminas de caelo in terram cecidisse, uixisse. creuisse, concubuisse, genuisse. hinc esse dicunt originem carnium omnium, quae mouentur in terra, in aqua, in aere. ergo si de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qd̃ ñ tantũ dictis. uerũ etiã factis ꝓ¬
ꝓħari oport̾et ea. que postiore temꝑe fu̾ant
latis fidi gentium onera obseruatõnum
ñ sunt imposita: ꝓpħie tamen auctoritas
cõmendata. Ecce nos diximus. qua causa
liũ carnes ĩmundas hẽamus: uet̾i tam̃
testamento ubi quedã ĩmunde uł mũde
dicte sunt ñ adu̾semur. uos aut̃ dicite qͣ¬
re ĩmundas carnes existimetis. Si scoꝰ
errorem ur̃m pp̃ cõmixtionẽ gentĩs tene¬
brarũ. ñ carnes. s ip̃e d̾s ur̃ ĩmundus est.
in ea ꝑte qͣm uelut debellandis et capti¬
uandis hostib absorbendã et inqͥnandã
misit ⁊ miscuit. deinde ꝓpt̾ ip̃am cõmix¬
tionẽ etam qͥch̃o aliud manducatis ĩmũ¬
dum est. S dicitis. Multo ampliꝰ ĩmũ de
sunt carnes. Et quare ampliꝰ ĩmunde st̃
qd̃ sat est. ut inspiciant᷑ rep̾hensores ue¬
tis testam̃ti. tanta stulticie uetustate

Expanded text:
erat, quo non tantum dictis, sed etiam factis perat, quo non tantum dictis, sed etiam factis prophetari oporteret ea, quae posteriore tempore fuerant latis fidei gentium onera obseruationum non sunt inposita, prophetiae tamen auctoritas commendata, ecce nos diximus, qua causa,lium carnes inmundas habeamus, ueteri tamen testamento, ubi quaedam inmundae dictae sunt. non aduersemur: uos iam dicite, quare inmundas carnes existimetis. Si secundum errorem uestrum propter commixtionem gentis tenebrarum non carnes, sed ipse deus uester inmundus est in ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducatis, inmundum est. sed dicitis: multo amplius inmundae sunt carnes. et quare amplius inmundae sunt ngam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio uicio ñ natura: qui cum libent̾ au¬
diant u̾ba sapientie. postea de his om̃ino
ñ cogitant. Qd̃ eñi utile audieris. uelut ab
intestino memorie tanqͣm ad os cogitatõis
recordandi dulcedine reuocare: qͥd est aliud
qͣm spiritalit᷑ quodãm ruminare: Qd̃ qͥ non
faciunt: illoꝵ animaliũ gen̾e figurantur.
Unde et ip̃a a talib carnib abstinentia: ta¬
le uitiũ nos cau̾e p̾monuit. Cum eñi thesau¬
rus desiderabił sit ip̃a sapĩa: de hac mundi¬
cia ruminandi ⁊ ĩmundicia ñ rum̃ĩandi a¬
lio loco ita scͥptum est. Thesaurus desiderabi¬
lis requiescit in ore sapientis: uir aut̃ stult᷑¬
glutit illũ. Hec aut̃ similitudines rerũ. in
locutionib uel obseruationib figuratis ꝓpt̾
q̃rendi et comꝑandi exercitatonẽ ratõnales
mentes utilit̾ et suauit mouent. S pͥori
ppło multa talia nõ tantũ audienda. uerũ
etiã obseruanda precepta sunt. Tempꝰ eñi

Expanded text:
oprio uitio, non natura; qui cum libenter auoprio uitio, non natura; qui cum libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid est aliud quam spiritaliter quodam modo ruminare? quod qui non faciunt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia, de hac munditia ruminandi et inmunditia non ruminandi alio loco scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultglutit illum . Has autem similitudines rerum in locutionibus et observationibus figuratis propter quaerendi et comparandi exercitationem rationales mentes utiliter et suaviter noverit: sed priori populo multa talia non tantum audienda, verum etiam observanda praecepta sunt. Tempus enim
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾as ꝓpt̾ quasdã p̃fuguratõnes tempori
congruentes. a ĩalia quedã nõ natura sed
significatõne ĩmunda dixisse. Itaq u̾bi
gr̃a si de porco ꝙ agno requirat᷑. utrumq
natura mundũ est. qr om̃is creatura d̾i
bona est. Quada u̾o significatõne agnus
mundus. porcus ĩmundus est: tanqͣm si¬
stultum et sapientẽ dice̾s. utrũq hoc u̾bum
natura uocis et lit᷑arũ et sillabaꝵ quibus
constat utiq mundũ est: significatõne aũ
unũ horum u̾bum qd dicit᷑ stultus ĩmũ¬
dum dici potest: ñ natura sui. s qm̃ qͥddã
ĩmundũ significat. Et fortasse qd̾ est ĩ rerũ
figuris porcus. hoc est in rerũ gen̾e stultus:
et tam illud animal qͣm iste due sillabe qd̾
dicitur stultus qͥddam unũ idemq signi¬
ficat. Immũdũ qͥppe illud aĩal in lege po¬
sitũ est eo qd̃ nõ ruminet: nõ aut̃ hoc eiꝰ
uitiũ s natura est. Nunc aut̃ homines

Expanded text:
litteras propter quasdam praefigurationes tempori litteras propter quasdam praefigurationes tempori congruentes animalia quaedam non natura, sed significatione immunda dixisse. Itaque verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est; quia omnis creatura Dei bona est : quadam vero significatione agnus mundus, porcus immundus est; tanqstultum et sapientem diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis et litterarum et syllabarum, quibus constat. utique mundum est: significatione autem unum horum uerbum. quod dicitur stultus. inmundum dici potest, non natura sui, sed quoniam quiddam inmundum significat. et fortasse quod est in rerum figuris porcus, hoc est in rerum genere stultus, et tam illud animal quam istae duae syllabae, quod dicitur stultus, quiddam unum idemque significat. inmundum quippe illud animal in lege positum est eo, quod non ruminet; non autem hoc eius uitium, sed natura est. sunt autem homines,
Abbreviated transcription (Latin):
dum: Qndo quidem etiã ip̃am d̾i sub̾am uł
coinqͥnatã eẽ. uerũ etiã ex om̃i ꝑte recuꝑa¬
ri mundariq ñ posse. Unde mirũ est quod
ita se dicunt ĩmundas om̃s carnes existĩa¬
re.et ob hoc ab eis abstin̾e. qͣi aliqͥd existi¬
ment ẽẽ mundũ. nõ solum escarũ s õim
creaturar̃. Nam et ip̃a holera et poma ⁊
om̃s fruges. et totam t̾ram. et celum cõ¬
mixtione gentis tenebraꝵ ꝑhibent inqui¬
nata. Utinã gͦ et in cet̾is cybis errori suo
congruerent: atq ab his q̃ ĩmunda dicũt
om̃ib abstinendo fame potius morerent᷑.
qͣm tales blasphemias ꝑtinacit̾ loq̃rent᷑.
Nam sycorrige atq emendare nolentib
hoc eẽ utilius quis ñ intelligat: Testam̃¬
to fuitẽ uet̾i ubi quidã cybi carniũ ꝓhibẽ¬
tur. cur ñ sit contraria ista sñĩa quã dicit
tura d̾i bona est. si possunt intelligant hoc
apłm de ip̃is dixisse naturis: illas autẽ

Expanded text:
dem etiam ipsam dei substantiadem etiam ipsam dei substantiacoinquinatam esse uerum etiam ex omni parte recuperari mundarique non posse. unde mirum est, quod ita se dicunt inmundas omnes carnes existimare et ob hoc ab eis abstinere, quasi aliquid existiment esse mundum non solum escarum, sed omnium creaturarum. nam et ipsa olera et poma et omnes fruges et totam terram et caelum commixtione gentis tenebrarum perhibent inquinata. utinam ergo et in ceteris cibis errori suo congruerent atque ab his, quae inmunda dicunt, omnibus abstinendo fame potius morerentur quam tales blasphemias pertinaciter loquerentur! nam se corrigere atque emendare nolentibus hoc esse utilius quis non intellegat? Testamento autem ueteri, ubi quidam cibi carnium prohibentur, cur non sit contraria ista sententia, qua dicit tura Dei bona est , si possunt, intelligant hoc Apostolum de ipsis dixisse naturis; illis autem
Abbreviated transcription (Latin):
credere sacrilegium sit: ꝙ om̃s qui legũt no
ui̾nt ad turbas hoc. et remotis turbis eũ pla¬
nius dixisse discipłis. Quappt̾ quia in exor¬
dio harũ litt̾arũ suaꝵ faustus sic miratur
adimantũ. ut & ei solum ꝓferat manicheũ:
compendio reqͥro. utrũ ista dñi srũa qua dix̃.
nõ inqͥnari hoiẽm his que in os eiꝰ intrant.
uera an falsa sit. Si falsa: dicant cur eam
tantus eoꝵ doctor adimantus a xp̃o prola¬
tam dicens ad expugnandũ testamentũ
uetus obiecit. Si aut̃ uera est: eur adu̾sus
eam credunt se coinqͥnari. si quacũq carne¬
uescantur: nͥ forte uerum respond̾e uelint
et dicere apłm ñ dixisse om̃ia munda h̾eti¬
tis. S omĩa munda mundis: Cur eñi ñ sĩt
istis hec munda: idem apłs sequit᷑ et dicit.
Immũdis aut̃ & infidelib nichil ẽ mũdũ:
a polluta sunt eoꝵ et mens ⁊ conscientia
Unde reuera manicheis om̃io nichil ẽ mũ

Expanded text:
credere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, nocredere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, noverint, hoc et remotis turbis eum planius dixisse discipulis. Quapropter quia in exordio harum litterarum suarum Faustus sic miratur Adimantum, ut ei solum praeferat Manichaeum, compendio requiro utrum ista Domini sententia, qua dixit non inquinari hominem his, quae in os eius intrant. uera an falsa sit. si falsam dicunt, cur eam tantus eorum doctor Adimantus a Christo prolatam dicens ad expugnandum testamentum uetus obiecit? si autem uera est, cur aduersus eam credunt se coinqvescantur? nisi forte verum respondere velint, et dicere, Apostolum non dixisse, Omnia munda haereticis; sed, omnia munda mundis. Cur enim non sint istis haec munda, idem apostolus sequitur, et dicit: Immundis autem et infidelibus nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia . Unde revera Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad solas turbas dñs dixit. sicut uest̾ adi¬
mãtus quẽ post manicheũ faust̾ preti¬
pue laudat. cũ uet̾i testamento calũpni¬
aret ᷑ uoluit intelligi: s enã remotusa
turb̾. hoc idem discipłis suis euidentius
et exp̃ssius elocutus est. Cum eñi hanc
dñi sñĩam testam̃to uet̾i opposuiss adi¬
mantus. quia in illo scripta sunt quedã
ĩmunda carniũ. aquib ille ppłs ussus
est abstin̾e. timuit ne sibi diceret᷑ cur gͦ
uos ñ quasdã. s om̃s carnes ĩmundas
existimatis atq ab edendis om̃ib tem¬
moniũ. nõ coigͥnari hoĩem exhis q̃
in os ingredunt᷑. et inuentrẽ uadunt.
atq in latͥnã enuttuntur: Itaq has
artissimas et fallaciã suã manifestissi¬
ma u̾itate prefocantes angustias co¬
natus euad̾e. ait hoc dñm ad turbas dixisse.
quasi paucis ille in secreto uera dic̾et. in tur¬
bas autẽ falsa iactaret: cum et hoc de dño

Expanded text:
ad solas turbas dominus dixit, sicut uester Adiad solas turbas dominus dixit, sicut uester Adimantus, quem post Manichaeum Faustus praecipue laudat, cum ueteri testamento calumniaretur, uoluit intellegi, sed etiam remotus a turbis hoc idem discipulis suis euidentius et expressius elocutus est. cum enim hanc domini sententiam testamento ueteri obposuisset Adimantus, quia in illo scripta sunt quaedam inmunda carnium. a quibus ille populus iussus est abstinere, timuit, ne sibi diceretur: cur ergo uos non quasdam, sed omnes carnes inmundas existimatis atque ab edendis omnibus temmonium non coinquinari hominem ex his, quae in os ingrediuntur et in uentrem uadunt atque in latrinam emittuntur ? itaque has artissimas et fallaciam suam manifestissima ueritate praefocantes angustias conatus euadere ait hoc dominum ad turbas dixisse, quasi paucis ille in secreto uera diceret, in turbas autem falsa iactaret, cum et hoc de domino
Abbreviated transcription (Latin):
tantur: et ne it̾m redeant ur̃is or̃onib
cõmendent᷑: An ampliꝰ eas adiuuatis uẽ¬
tre qͣm mente: et illa potius d̾inatura
saluatur. que ur̃is iuscerib exhalarime¬
ruerit. qͣmque ur̃is p̃cib cõmendari:
ꝑterea gͦ uentri ur̃o pecora ñ sac̾ficatis
qr ea uiua absumere ñ potestis: ut eoꝵ
aĩas int̾cessione ur̃i stomachi liberetis
Obeata holera. quib et manu euulsis
et ferro concisis. et igne cruciatis. et den¬
te contritis. concessum est tam̃ ut ad ur̃o¬
rum intestinoꝵ aras uiua ꝑueniant:
et o misera petora. que cum citiꝰ de corꝑe
suo exeunt. in ur̃a corꝑa intrare ñ põs¬
sunt. Ita delirantes adhuc putatis. qd̃ id̾o
simus inimici uet̾is testamenti. qr nul¬
lam carnem ĩmundã dicimꝰ. tenentes
apłi snĩam dicentis. omĩa munda mũ¬
dis: et illud uͥ dñs ait. ñ qd̾ intrat ĩ os
urm̃ uos comqͥnat. s qd̾ exit: Qd̃ non

Expanded text:
tantur, et ne iterum redeant uestris orationibus tantur, et ne iterum redeant uestris orationibus commendentur ? an amplius eas adiuuatis uentre quam mente et illa potius dei natura saluatur, quae uestris uisceribus exhalari meruerit, quam quae uestris precibus commendari? propterea ergo uentri uestro pecora non sacrificatis, quia ea uiua absumere non potestis, ut eorum animas intercessione uestri stomachi liberetis.s o beata olera, quibus et manu euulsis et ferro concisis et igne cruciatis et dente contritis concessum est tamen, ut ad uestrorum intestinorum aras uiua perueniant, et misera pecora, quae cum citius de corpore suo exeunt, in uestra corpora intrare non possunt! ita delirantes adhuc putatis, quod ideo sumus inimici ueteris testamenti. quia nullam carnem inmundam dicimus tenentes apostoli sententiam dicentis: omnia munda mundis, et illud, ubi dominus ait: non quod intrat in os uestrum, uos coinquinat, sed quod exit. quod non
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmius iam nr̃o tempore nõ necessariis.
tamen significantib aliqͥd et docentib
sacͥficus subderemini: qͣm uobis ab au¬
ditorib ur̃ĩs uiuas escarũ iuctimas of¬
ferri iub̾etis ꝙ cred̾etis. Nam cũ apłs
paulus de quib dam ꝓpt̾ epulas eu̾ngłm
p̃dicantib congruentissime dix̾it trͦꝵ
d̾s uenter est: qnto uos arrogantiore
impietate iactatis. qui uentrẽ ur̃m ñ deũ.
s qd̃ sceleratioris audatie est. d̾i mundato¬
rem dic̾e ñ timetis: Cuiꝰ porro dementie
est. pios se uidi uelle qd̾ ab aĩaliũ int̾fe¬
ctione se temꝑent. cũ om̃s suas escas eas¬
dem aĩas hab̾e dicant. quib ut putant
uiuentib tanta uuln̾a et manib ⁊ den¬
tib ingerunt. Cur aut̃ si carnib uesci ñ
uultis. ñ ip̃a animalia deo ur̃o oblata
macstatis: ut anime ille qͣs nõ solum pu¬
tatis humanas. s ita diuinas ut ip̃a m̃
bra d̾i eẽ credatis. a carnis carcere dimit¬

Expanded text:
quamuis iam nostro tempori non necessariis, quamuis iam nostro tempori non necessariis, tamen significantibus aliquid et docentibus sacrificiis subderemini, quam uobis ab auditoribus uestris uiuas escarum uictimas offerri iuberetis et crederetis! nam cum apostolus Paulus de quibusdam propter epulas euangelium praedicantibus congruentissime dixerit: quorum deus uenter, quanto uos adrogantiore inpietate iactatis. qui uentrem uestrum non deum, sed quod sceleratioris audaciae est, dei mundatorem dicere non timetis! cuius porro dementiae est pios se uideri uelle, quod ab animalium interfectione se temperent, cum omnes suas escas easdem animas habere dicant, quibus, ut putant, uiuentibus tanta uulnera et manibus et dentibus ingerunt! Cur autem, si carnibus uesci non uultis, non ipsa ani- . malia deo uestro oblata mactatis, ut animae illae, quas non solum putatis humanas, sed ita diuinas, ut ipsa dei membra esse credatis, a carnis carcere dimit
Abbreviated transcription (Latin):
S in eis iudelicet int̾fectio uos mouet a¬
nimaliũ: cum ista om̃is creatura usib
hominũ quodãmͦ conditionalit̾ seruiat.
S uos qui homini medico esurienti pa¬
nem nõ porrigitis. miscdes estis ĩ pecora.
aut̃ ihc in ea crudelis fuit. cum demones
in gregem porcoꝵ cum id ab eo peterent
ire ꝑmisit: Qui etiã nondũ demonstrato
ꝑ passionẽ sacͥficio corꝑis sui. cuidam leꝑ¬
so quẽ mundau̾at. ait. uade et ostende
te sac̾doti et offer munus qd̾ p̃cepit moy¬
ses in testimoniũ illis. Magis enĩ qr ⁊
neris indigere: ꝙ facile est ratione ꝑspi¬
t̾e qd̃ nec eiꝰ rei egeat qui nulliꝰ eget: cõ¬
pellitur animꝰ humanꝰ inqͥrere. qͥd nos
ꝑ hec doc̾e uolu̾it. qui utiq ñ frustra ea
quib ñ indiget sibi iuberet offerri: nͥ ali¬
quid in eis ostenderet qd̾ nobis ⁊ nosseꝑ
dess et talib signis p̃figurari oport̾et᷑
uos aut̃ qͣnto melius ⁊ honestius. istis

Expanded text:
sed in eis uidelicet interfectio uos mouet ased in eis uidelicet interfectio uos mouet animalium, cum ista omnis creatura usibus hominum quodam modo condicionaliter seruiat. sed uos, qui homini mendico esurienti panem non porrigitis, misericordes estis in pecora, autem Iesus in ea crudelis fuit, cum daemones in gregem porcorum, cum id ab eo peterent, ire permisit. qui etiam nondum demonstrato per passionem sacrificio corporis sui cuidam leproso. quem mundauerat, ait: uade et ostende te sacerdoti, et offer pro te, quod praecepit Moyses. in testimonium illis. magis enim, quianeris indigere, et facile est ratione perspicere, quod nec eius rei egeat, qui nullius eget, conpellitur animus humanus inquirere, quid nos per haec docere uoluerit, qui utique non frustra ea, quibus non indiget, sibi iuberet offerri, nisi aliquid in eis ostenderet, quod nobis et nosse prodesset et talibus signis praefigurari oporteret. uos autem quanto melius et honestius istis
Abbreviated transcription (Latin):
cere: ut nichil eius ualitudini obsit. sepe
crudos cybos sumere. et multa cõsume
uos aut̃ et tantas penas esce ur̃e irrogan¬
do. crudelit̾ manducatis. et a membroꝵ diui¬
noꝵ purgatõne cessando crudelit̾ ieuinatis.
et auditis tam̃ etiã sacͥficia testamentĩ ue¬
t̾is execrari. et ydolatriã nomĩare. et ĩ huiꝰ¬
modi sacͥlegium nos quoq sociare. Unde ꝓ
nob̾ prius respondemꝰ. sic illa iam ñ eẽ in
oꝑib nr̃is. ut ea tam̃ in myst̾i̾is d̾inarũ
litt̾aꝵ ad intelligenda que his p̾nuntia¬
ta sunt amplectamur. qr ⁊̃ ip̃a figure
nr̃e fuerunt: et omĩa talia multis ⁊ ua¬
riis modis unũ sacrificiũ. cuiꝰ nũc memo¬
riam celebramus significau̾ñt. Unde isto
reuelato et suo temꝑe oblato. illa deagen¬
di celebritate ablata sunt: s in significan¬
di auctoritate manserunt. Scͥpta sunt
aut̃ ꝓpt̾ nos. in quos finis scłoꝵ obuenit.

Expanded text:
cere, ut nihil eius ualetudini obsit saepe cere, ut nihil eius ualetudini obsit saepe crudos cibos sumere et multa consumere. uos autem et tantas poenas escae uestrae inrogando crudeliter manducatis et a membrorum diuinorum purgatione cessando crudeliter ieiunatis. Et audetis tamen etiam sacrificia testamenti ueteris execrari et idolatriam nominare et in huiusmodi sacrilegium nos quoque sociare. unde pro nobis prius respondemus sic illa iam non esse in operibus nostris, ut ea tamen in mysteriis diuinarum scripturarum ad intellegenda, quae his praenuntiata sunt, amplectamur, quia et ipsa figurae nostrae fuerunt et omnia talia multis et uariis modis unum sacrificium, cuius nunc memoriam celebramus, significauerunt. unde isto reuelato et suo tempore oblato illa de agendi celebritate sublata sunt, sed in significandi auctoritate manserunt; scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
bore: uenire ad escam nullo pacto potest.
Hoc gͦ facile debuit ẽẽ ueniale sine qͥ e
subuenire ñ ualeretis. ñ illi tam multi cͣ¬
ciatus. quos in p̾ꝑandis escis membͣs dei
uũ nõ dubitatis inferre. At eñi plorat
arboi cum fructus carpit᷑. Hoc qͥppe dicere
ñ erubescitis. Certe nouit om̃ia. uita que
ibi est: et p̃sentit quis ad eam conueĩat.
uenientib gͦ electis ꝙ poma carpentib:
gaudere debuit ñ plorare illum tñsitoriũ
dolorem tanta felicitate compensãs. & tã¬
tam euadens sim alios incidiss miseriã.
Cur itaꝙ pomũ nõ decerpatis. cũ decerpto
tam multasi plagas doloresq ingeratis:
respondete si potestis.Nec ip̃a ieiunia uo¬
bis competunt. Non .n. oportet uacare for¬
nacem. in qua sp̃itale aurũ de stercoris cõ¬
myxtione purgatur: ꝙ a misandis nexi¬
b duiina mẽbea soluunt᷑. Quaꝓpt̃ ille
est miscd̾ior int uos: qui se potu̾it ita exer¬

Expanded text:
bore, uenire ad escam nullo pacto potest. bore, uenire ad escam nullo pacto potest. hoc ergo facile debuit esse ueniale, sine quo ei subuenire non ualeretis, non illi tam multi cruciatus, quos in praeparandis escis membris dei uestri non dubitatis inferre. at enim plorat arbor, cum fructus carpitur, hoc quippe dicere non erubescitis. certe nouit omnia uita, quae ibi est, et praesentit, quis ad ea conueniat. uenientibus ergo electis et poma carpentibus gaudere debuit, non plorare illum transitorium dolorem tanta felicitate conpensans et tantam euadens miseriam, si in alios incidisset. cur itaque pomum non decerpatis, cum decerpto tam multas plagas doloresque ingeratis? respondete, si potestis. nec ipsa ieiunia uobis conpetunt; non enim oportet uacare fornacem, in qua spiritale aurum de stercoris commixtione purgatur et a miserandis nexibus diuina membra soluuntur. quapropter ille est misericordior inter uos, qui se potuerit ita exer
Abbreviated transcription (Latin):
potius tene̾tis. qͣmͣ istam urãm ñ significa¬
tõne acceptabilẽ. s errore despnabilẽ: Qm
etiã ñ implendo rei estis. scd̾m opmionem
ur̃e uanitatis: et implendo uani scd̃m u¬
diciũ iu̾tatis. Dicitis eñi dolorem sentire
fructum cum de arbore carpitur: sentire
cum concidit᷑ cũ teritur. cũ coquit᷑. cũ mã¬
ditur. Non gͦ debuistis uesci. nisi eis que
cruda et illesa possunt tnͣsuorari: ut unũ
saltem dolorem cum decerpunt᷑ ñ a uobis
s a ur̃is auditorib paterentur: S dicitis
Quomͦ subuenimus tante uite. si ea tãtũ
absumimꝰ que incocta & mollia possunt
absorberi: Si gͦ ista compensatõe tam mł¬
tos tybis ur̃is dolores infligitis. cur ab illo
solo abstinetis ad quẽ maxime ista ncc̃i¬
tas cogit: Nam fructus potest. ꝙ crudus
comedi. sicut se ñ nulli ur̃i exercuerũt: ut
hoc ñ tantum de pomis u̾m de om̃ib hole¬
rib facerent. Si aut̃ ñ uellatur. aut deci¬
datur. aut quoqͦmͦ dematur ex t̾ra uel ar¬

Expanded text:
potius teneretis, quam istam vestram non significatione acceptabilem, sed errore damnabilem; quam etiam non implendo rei estis secundum opinionem vestrae vanitatis, et implendo vani secundum judicium veritatis? dicitis enim dolorem sentire fructum, cum de arbore carpitur, sentire cum conciditur, cum teritur, cum coquitur, cum manditur. Non ergo debuistis vesci, nisi eis quae cruda et illaesa possunt tsaltem dolorem, cum decerpuntur, non a uobis, sed a uestris auditoribus paterentur. Sed dicitis: quomodo subuenimus tantae uitae, si ea tantum absumimus, quae incocta et mollia possunt absorberi ? si ergo ista conpensatione tam multos cibis uestris dolores infligitis, cur ab illo solo abstinetis, ad quem maxime ista necessitas cogit? nam fructus potest et crudus comedi, sicut se nonnulli uestri exercuerunt, ut hoc non tantum de pomis, uerum etiam de omnibus oleribus facerent. si autem non uellatur aut decidatur aut quoquo modo dematur ex terra uel ar
Abbreviated transcription (Latin):
cadau̾a. Nam si nõ eas occidit: qͥd uos ĩ tal
facto metuitis: Si aut̃ occidunt᷑ cum decer¬
puntur: quomͦ eis in est uita. cui purgande
atq retreande manducando atq ructando
uos asseritis subuenire : accipitis gͦ uiuen¬
tes cucurbitas quas si possetis deglutire de¬
be̾tis: ut post illud unũ uulnus in quo eas
cũ decerpsit ur̃ auditor reus factus ẽ ur̃a in
dulgentia lib̾andus. saltẽ deinceps ad offi¬
tegre ꝑuenirent. Nunc aut̃ anteꝙͣ eis cõ¬
terendis dentes incumbant. minutatim
si hoc palato placu̾it concidunt᷑ auobis.
diret. ut qd̃ uno in septem faciunt iud̾i uoᷤᷤ
cotidie fac̾etis. et a tali etiam domestico oꝑe
cessaretis. Iam qͥd in igne cucurbite patiã¬
tur. ubi certe ñ reformat᷑ uita. que in eis ẽ.
ñ enĩ feruens olla scõ uentri comꝑari pot̃.
et tñ irridetis tanqͣm suꝑfluam sabbi cessa¬

Expanded text:
cadauera. nam si non eas occidit, quid uos in tali cadauera. nam si non eas occidit, quid uos in tali facto metuistis? si autem occiduntur, cum decerpuntur, quomodo eis inest uita, cui purgandae atque recreandae manducando atque ructando uos adseritis subuenire? accipitis ergo uiuentes cucurbitas, quas, si possitis, degluttire deberetis, ut post illud unum uulnus, in quo eas cum decerpsit udulgentia liberandus; saltem deinceps ad offitegrae pervenirent. Nunc autem antequam eis coterendis dentes incumbant, minutatim, si hoc palato placuerit, conciduntur a uobis;diret, ut quod uno in septem diebus faciunt Iudaei, uos cotidie faceretis et a tali etiam domestico opere cessaretis. iam qtur, ubi certe non reformatur vita, quae in eis est? Non enim fervens olla sancto ventri comparari potest: et tamen irridetis, tanquam su
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e mortalitatis corruptibilẽ penalẽq ppa¬
ginem. que inde subsistit: quib casti adħibẽt
u̾ecundiã. impudici petulantiã : d̾s iusticiam
Cessationẽ u̾o sabbatoꝵ iam qͥdem sr̃uacuã
dicimꝰ ad obseruandũ. ex quo spes reuelata ẽ
nr̃e quietis et̾ne. nõ tam̃ ad legendũ. et intel¬
ligendũ: quia ꝓpħicis tẽꝑib cum eẽnt ista
que nobis hoc temꝑe patefacta sũt. ñ tantũ
sermonib s et actionib ꝑfiguranda ⁊ pre¬
nuntianda. illo signo qͦd legimꝰ. res ista pre¬
notata est qͣm tenemꝰ. uos aut̃ uolo mn dica¬
tis: cur ur̃am cessationẽ nolitis implere. Iud̾i
qͥppe sabb̾o suo qd̾ adhuc carnalit̾ sapiũt nõ
solum in agro fructũ nullum decerpunt. s
net in domo concidunt. aut coquũt. uos aut̃
cessantes quidem expectatis. quis auditorum
urõꝵ ꝓpt̾ uos pascendos. cultello uel falcicłã
armatis in ortum ꝓsiliat. homicida cuturbi

Expanded text:
nostrae mortalitatis corruptibilem poenalemque propanostrae mortalitatis corruptibilem poenalemque propaginem, quae inde subsistit: quibus casti adhibent uerecundiam, inpudici petulantiam, deus iustitiam. Cessationem uero sabbatorum iam quidem superuacuam ducimus ad obseruandum, ex quo spes reuelata est nostrae quietis aeternae, non tamen ad legendum et intellegendum, quia propheticis temporibus cum essent ista, quae nobis hoc tempore patefacta sunt non tantum sermonibus, sed et actibus praefiguranda et praenuntianda, illo signo, quod legimus, res ista praenotata est, quam tenemus. uos autem uolo mihi dicatis, cur uestram cessationem nolitis inplere? Iudaei quippe sabbato suo, quod adhuc carnaliter sapiunt, non solum in agro fructum nullum decerpunt, sed nec in domo concidunt aut coquunt. uos autem cessantes quidem expectatis, quis auditorum uestrorum propter uos pascendos cultello uel falcicula armatus in hortum prosiliat, homicida cucurbit
Abbreviated transcription (Latin):
diciami Quaꝓpt̾ o immũdissima ua¬
nitas. itane displicet tͥ in humano
membro unde humana gen̾atio ꝓpa¬
gatur. signũ regen̾atõnuis humane il¬
lum cui mundã sũt omĩa d̾m uississe
constitui: ꝙ placet t̾ etiã in flagitiis q̃ illo
membro ab ĩpudicis hominib ꝑpetrantur.
ipͣm d̾m ur̃m cui nicħ est mundũ. ex ꝑte
sue nature cõmaculari atq corrũpi : Qruid n
patitur in uariis tupibq corruptelis quẽ
coniugali qͦ concubitu creditis inqͥnari:
Ad id etiã qd̃ dicere soletis. gͦne deerat ubi
d̾s p̃figuraret signadł̾i iusticie fid̾i. nͥ ĩ illo
membro respondet᷑. Cur eñi et ibi ñ pͥmo
Qr omĩa niunda mundis. qͣntomagis d̾o. de¬
he iusticie fid̾i in tali cͥcũcisione: Los aut̃
nolite erubescere si potestis cũ uobis dicit᷑.
gͦne deerat d̾o nr̃o quid ag̾et. ne sue nature
ꝑtem istis membͥs que sic despuitis ĩplicar
Budenda quidẽ ista dicuntur hominib ꝓpt̃

Expanded text:
ditiam. quapropter, o inmundissima uaditiam. quapropter, o inmundissima uanitas, itane displicet tibi in membro humano, unde humana generatio propagatur, signum regenerationis humanae illum, cui munda sunt omnia, deum iussisse constitui et placet tibi etiam in flagitiis, quae illo membro ab inpudicis hominibus perpetrantur, ipsum deum uestrum, cui nihil est mundum, ex parte suae naturae conmaculari atque corrumpi? quid enim patitur in uariis turpibus corruptelis, quem coniugali quoque concubitu creditis inquinari ? audete iam dicere, quod soletis:ergone deerat, ubi deus praefiguraret signaculum iustitiae fidei, nisi in illo membro ? respondetur: cur enim et ibi non ? primo quia omnia munda mundis, quanto magis deo. derahae iustitiae fidei in tali circumcisione. uos autem nolite erubescere, si potestis, cum uobis dicitur: ergone deerat deo uestro, quid ageret, ne suae naturae partem istis membris, quae sic despuitis, inplicaret? pudenda quidem ista dicuntur hominibus propter
Abbreviated transcription (Latin):
carnis qͣm dixit apłs signacłm iusticie
fid̾i. in ip̃is tam̃ carnalib mẽbris. diui¬
na d̾i sui membra credant conligata et
inqͥnata detineri: ut cum carnem ĩmũ¬
dam dicunt. et d̾m illic ex ꝑte qua ibi te¬
netur ĩmundũ fcm dic̾e compellant᷑. qͥp¬
pe quẽ mundari oportere asserunt: qd
donec fiat. qͣntũ fieri potu̾it. int̾im nũc
eum ꝑpeti omĩa que carnes patiuntur.
ñ tantũ in labore ꝙ dolore afflictionum.
s etiã in uoluptate corruptelaꝵ. Ei nãq¬
se dicunt parcere qd̾ ñ concũbunt: ne no¬
dis carneis artius implicet᷑. et sordidiꝰ
inqͥnetur. Cum gͦ apłs dicat. omĩa mũ¬
da mundis. utiq hominib qui possũt
iꝑdetius uoluntatis ꝑu̾sitate mutari:
qͣntomagis om̃ia munda sunt d̾o. qͥ sẽꝑ
quos rep̾hendendo uehementiꝰ inqͥna¬
mini. qd̃ nicħ inquinatũ in eam incur¬
rit: ꝙ attingit᷑ ubiꝙ ꝓpt̾ suam mun¬

Expanded text:
carnis, quam dixit apostolus signaculum iustitiae carnis, quam dixit apostolus signaculum iustitiae fidei, in ipsis tamen carnalibus membris diuina dei sui membra credant conligata et inquinata detineri, ut, cum carnem inmundam dicunt, et deum illic ex parte, qua ibi tenetur, inmundum factum dicere conpellantur, quippe quem mundari oportere adserunt: quod donec fiat, quantum fieri potuerit, interim nunc eum perpeti omnia, quae carnes patiuntur, non tantum in labore et dolore adflictionum sed etiam in uoluptate corruptelarum. ei namque dicunt parcere, quod non concumbunt, ne nodis carneis: artius inplicetur et sordidius inquinetur. cum ergo apostolus dicat: omnia munda mundis, utique hominibus, qui possunt in deterius uoluntatis peruersitate mutari, quanto magis omnia munda sunt deo, qui sempquos reprehendendo uehementius inquinamini, quod nihil inquinatum in eam incurrit et adtingit ubique propter suam mun
Abbreviated transcription (Latin):
les umbras figuraꝵ futura p̃dicebant᷑. S¬
uide si manichei resurrectione dñi iustifi¬
carent᷑. cuiꝰ resurrectõnis dies ex die quidẽ
passionis tͥcius. post diem tam̃ sabb̃i. hoc ẽ
post septimũ octauus fuit : ꝓfecto spoli¬
arent᷑ carnali uelamento mortaliũ desi¬
d̾ioꝵ. et cordis c̾cumcisione gaudentes. nõ
eam in carne adumbratã fignratãq deri¬
d̾ent tẽpore uet̾is testamenti. qͣmiis iã
tẽpore noui testamenti fieri obseruariq
nõ cog̾ent. In quo eñi membro congruen¬
tius expoliatio carnis et mortalis concupĩe
figuratur: qm unde carnalis & mortalis
fetus exoritur: S sicut dicit apłs omĩa
lib nicħ est mundũ: s polluta sunt eoꝵ
et mens et conscĩa. Itaq isti qui nimis mũ¬
di sibi udentur.qr illa membra tanꝙͣ im¬
munda au̾santur. aut ausari se fingũt.
in eas infidelitans et erroris ĩmundicias
inciderũt: ut cum detestentur ocũcisionẽ

Expanded text:
les umbras figurarum futura praedicebantur. Ples umbras figurarum futura praedicebantur. Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post diem tamen sabbati, hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes non eam in carne adumbratam figuratamque deriderent tempore ueteris testamenti, quamuis iam tempore noui testamenti fieri obseruarique non cogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis et mortalis concupiscentiae figuratur quam unde carnalis et mortalis fetus exoritur? sed, sicut dicit apostolus, libus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. itaque isti, qui nimis mundi sibi uidentur, quia illa membra tamquam inmunda auersantur aut auersari se fingunt, in eas infidelitatis et erroris inmunditias inciderunt,. ut, cum detestantur circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
obuenit: Ecce ipẽ aꝑuit cur ille littͥe ac¬
caiant᷑ a nobis: et cur illa rerũ signa iã
ncc̃e ñ sit ut obseruent᷑ a nobis. Cum .n.
dicit scͥpta sunt ꝓpt̾ nos ꝓculdubio de¬
monstrat qͣnta nobis cura leginda et in¬
telligenda. ot in qͣnta auctoritate hñda
sint: quia ppt̾ nos utiꝙ scͥpta sunt. Cum uͦ
dicit figure nr̃e fuerunt. ꝙ in figura contin¬
gebant illis: ostendit iam nõ opus ẽẽ ut cũ
res ip̃as manifestatas agim̃. figurarũ p̃¬
nuntiantiũ celebratõni seruiamꝰ unde dic̃
alio loco. Nemo gͦ uos uidicet in cibo. aut
potu. aut in ꝑte diei festi. aut neomenie au̾
salbatoꝵ: qd̾ est umbra futuroꝵ. Hic etiã cũ
dicit nemo uos in tis iudicet. declarat. qͣm
ñ sit nc̃c̃e ut iam hec obseruentur. Cũ aut̃
dicit qd est umbra futuroꝵ ostendit quiã
oportu̾it ut illo tempore obseruarent᷑. quo ista
que nobis iam manifestata eluxerunt ꝑ ta

Expanded text:
obuenit? ecce ipse aperuit cur illae litterae acobuenit? ecce ipse aperuit cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa rerum signa iam necesse non sit ut obseruentur a nobis. cum enim dicit: scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intellegenda et quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt. cum uero dicit: figurae nostrae fuerunt et: in figura contingebant illis, ostendit iam non opus esse ut, cum res ipsas manifestas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi seruiamus. unde dicit alio loco: nemo ergo uos iudicet in cibo aut potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat quam non sit necesse, ut iam haec obseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam man