comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e parrochias cuius libet ep̃i alterius ciuitatis
eps canonum temerator inuadat. & uesaniȩ
cupiditatis facib in flammatus suis quẽ ad¬
modum non contẽptus rapiat aliena:¬
Quise contra prȩpositos suos erigunt. ꝓfecto
õstenditur . quia esse serui dĩ contemnunt.
Filius deiait in sco euangłio : Ego non accuso
nec iudico quẽ quã: Nichil enĩ sine patre
facit filius quia communis eoꝵ operatio ẽ.
& unita uoluntas Hoc uͦ in loco quasi iudex
loquitur dicens Qualis iudex : Qualis testis
deo esse debeant. ut cognoscant homines iniudi¬
cando quod non ex uoluntate & potestate sua :
sed ex ȩquitate debeant formare sententiam
iustitia in uidicando est manifestandd: non
potentia:¬
Siquis conuictus fuerit aliquos ad falsum testi¬
monium uł ꝑiurium attraxisse. aut ꝑ quãcũq
corruptionem sollicitassẽ ipse quidẽ usq
ad exitum non communicet¬
habenda putauerit. si laicus est cõmunioneᷤ
si clericus honore priuetur:¬

Expanded text:
e parochias cujuslibet episcopi alterius civitatis episcopus canonum temerator invadat, et vesanae cupiditatis facibus inflammatus, suis quodammodo non contentus, rapiat alienaQui se contra praepositos suos erigunt, profecto ostenditur quia esse servi Dei contemnunt. Filius Dei in sancto ait Euangelio: Ego non accuso nec iudico quemquam. Nihil enim sine Patre facit Filius, quia communis eorum operatio est et unita voluntas. Hoc vero in loco quasi iudex loquitur, dicens qualis iudex, quales testes Deo esse debeant, ut cognoscant homines in iudicando, quod non ex voluntate et potestate sua, sed ex aequitate debeant formare sententiam. Iustitia in iudicando est manifestanda, non potentiaSi quis convictus fuerit aliquos ad falsum testimonium vel periurium adtraxisse aut per quamcumque corruptionem sollicitasse, ipse quidem usque ad exitum non communicethabenda putaverit, si laicus est, communione; si clericus, honore privetur
Abbreviated transcription (Latin):
minis sicut mos est pateant scã scõrum:¬
estes priusquã de causa interrogentur sacram̃¬
to debere constringi. ut iurent se nichil falsi
eẽ dicturos. Hoc etiã iubemus ut honestiorib
magis quã uiliorib testibus fides potius admit¬
tatur: Unius aũt testimoniũ quamlibet splen¬
dida & idonea uideatur esse ꝑsona. nullate¬
Siquis creditor debitore in solutionẽ tardante
rem sibi ꝓ debito positam distraxerit. siquid
amplius acceptum fuerit quam quod debebat᷑ :
quod plus acceptum est restituat᷑ debitori¬

Expanded text:
minis, sicut mos est, pateant sancta sanctorumminis, sicut mos est, pateant sancta sanctorumestes priusquam de causa interrogentur, sacramento debere constringi, ut jurent se nihil nisi ei veritatem esse dicturos. Hoc etiam jubemus ut honestioribus magis quam vilioribus testibus fides potius admittatur. Unius autem testimonium, quamlibet splendida et idonea videatur esse persona, nullateSi quis creditor debitore in solutionem tardante rem sibi pro debito positam distraxerit, si quid amplius acceptum fuerit quam quod debebatur, quod amplius acce tum est restituat debitori
Abbreviated transcription (Latin):
tum est sine ullius contradictione ꝑsonȩ tẽpo¬
re quo redierint uindicent. ac presumant.
si tamen cum aduersariis non sua uoluntate
fuerint. sed captiuitate se detentos esse pro¬
bauerint:¬
VIos qui sacerdotum dñi matura esse uolumus
iudicia nichil possumus de in cognitis rebus
incuiusquã partis prȩiudicium definire. priusꝗ
uniuersa quȩ gesta sunt ueracit̃ audiamus:¬
ui ep̃m suum noluerit audire. & ex cõmunicat᷑
Ifuerit. & renuerit ꝑ hennem condemnationem
ep̃oꝵ apud dm̃ sustineat & insuꝑ palatio nr̃o
sic omnino extraneus. & om̃s facultates eius ad
legitimos parentes ꝑueniant:¬
t laicus sccus altare quo sc̃a mysteria cele¬
brant᷑ interclericos tam aduigilias quã ad
missas stare penitus non prȩsumant : Sed pars
illa quȩ acancellis uersa altare diuiditur.
choris tantum psallentium pateat clericorum
Ad orandum uͦ & communicandũ. laicis & fe¬

Expanded text:
tum est, sine ullius contradictione personae, tempotum est, sine ullius contradictione personae, tempore quo redierint, vindicent ac praesumant; si tamen cum adversariis non sua voluntate fuerint, sed captivitate se detentos esse probaverintos, qui sacerdotum Domini matura volumus esse judicia, nihil possumus incognitis rebus in cujusquam partis praejudicium definire, priusquam universa quae gesta sunt, veraciter audiamusum suum noluerit audire, et excommunicatus fuerit et rennuerit, perennem condemnationem episcoporum apud Deum sustineat, et insuper a palatio nostro sit omnino extraneus, et omnes facultates eius ad legitimos parentes perveniantUt laici secus altare, quo sancta mysteria celebrantur, inter clericos tam ad vigilias quam ad missas stare penitus non praesumant. Sed pars illa quae a cancellis versus altare dividitur, choris tantum psallentium pateat clericorum. Ad orandum vero et communicandum laicis et fe
Abbreviated transcription (Latin):
Incausa capitali: absens nemo damnetur. Neq
absens ꝑ alium accusatorem accusari potest :
Sancitum est atq om̃ib modis ꝓhibitum. ut si
quis prbt prȩuentus fuerit alicui clerico aut
laico munera dare aut dedisse. aut aliquam
pecuniã tribuere ut alterius prbi eccłam
subripiat. ꝓ hac cupiditate seu rapina turpis
lucri grã deiciatur aclero. et alienus existat
go tempore eumꝰ penitendo quȩ gessit in car¬
ceris erumna retrudere & usq ad satis factio¬
nem ibi detineri liceat. & postea sise correxe¬
rit & talia deinceps minime sefacere ꝓmise¬
rit humanius erga cum agere poterit siuolucrit.¬
& ipse dignus inuentus fucrit:¬
Aucunq necessitate captiuitatis ducti sunt. & ñ
suã uoluntate sed hostili depredatione ad aduer¬
sarios transierunt quȩcunq in agris uł manci¬
pus ante tenuerunt. siue a fisco teneantur
siue aliquid ex his ꝑ principem cuicunq da¬

Expanded text:
In causa capitali absens nemo damnetur, neque In causa capitali absens nemo damnetur, neque absens per alium accusatorem accusari potest. Sancitum est atque omnibus modis prohibitum, ut si quis presbyter inventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare aut dedisse, aut apecuniam tribuere, ut alterius presbiteri ecclesiam subripiat, pro hac cupiditate seu rapina turpis lucri gratia deiciatur a clero et alienus existat go tempore eum poenitendo quae gessit in carceris aerumna recludere et usque ad satisfactionem ibi retinere, liceat. Et postea si se correxit et alia deinceps minime se facere promiserit; humanius erga eum agere poterit, si voluerit et ipse dignus inventus fueritQuicumque necessitate captivitatis ducti sunt, et non sua voluntate, sed hostili depraedatione ad adversarios transierunt, quaecumque in agris vel in manciplis ante tenuerunt, sive a fisco possideantur, sive aliquid ex his per principem cuicunque da
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ad faciendam rapinam aggreditur. aut iter
agentem in prȩdiis assederit. aut domũ alteriꝰ
nis ipsius animȩ requiratur:
uinciales aut uicinos suspectos habuerit. scãe
& uniuersalis romanȩ eccłȩ appellec pontificẽ.
ut ab eo quicquid iustum & deo placitum fuerit
terminetur
de alterius prb̃i parrochia ꝑsuadeat ut ad
suam eccłam relicta propria eccła conueniañ el¬
& suas detimasdent: sed unus quisq sua eccła &
popło sit contentus & quod sibi non uult fieri.
alteri nequaquã faciat. iuxta illud euangelicũ
Quod cunq uultis ut faciant uobis homines:
hȩc eadem facite illis: Qiuisquis aut̃ contra hȩc cli¬
constituta uenerit. aut hȩc infrangere tempta¬
uerit tanquã contemptor gradus sui periculo
subiacebit:¬
onuinci nemo potest iniudicio sine testibus aut
scriptura. sententia absente parte alia iudi¬
cedata. nullam optinet firmitatẽ : Causa in¬
ter prȩsentes iudicata post decennium reuolui
non potest. Nec inter absentes post̃ uicennium

Expanded text:
Si quis ad faciendam rapinam aggreditur, aut iter agentem in praediis adsallierit, aut domum alteriusnis ipsius a nemine requiratur. conprovinciales aut vicinos suspectos habuerit, sanctae et universalis Romanae ecclesiae appellet pontificem, ut ab eo quicquid iustum et Deo placitum fuerit termineturde alterius presbiteri parrochia persuadeat, ut ad suam ecclesiam relicta propria ecclesia conveniant et suas decimas sibi dent. Sed unusquisque sua ecclesia et populo sit contentus, et quod sibi non vult fieri, alteri nequaquam faciat, iuxta illud euangelii: Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, haec eadem facite illis. Quisquis autem contra haec constituta venerit, aut haec infringere temptaverit, tanquam contemptor gradus sui periculo subiacebitonvinci nemo potest in judicio sine testibus aut judicio. Sententia absente parte alia a judice data, nullam obtinet firmitatem. Causa inter praesentes judicata post decennium revolvi non potest, nec inter absentes post vicendium.
Abbreviated transcription (Latin):
ialiquis in cognitus in monasteriũ ingrediuo¬
luerit. ante trioinium monachi habitus ei non
prȩstetur . et si intra tres annos aut seruus aut li¬
bertus uł colonus quȩratur : domino suo reddat᷑
cum om̃ib quȩ attulit fide tam̃ accepta deim¬
punitate. Si aũt intra triennium requisitus
non fuerit : post ea quęri non potest : sed tantũ
ea quȩ in monasterio adduxit dominus scrui
Srecipiat :

Expanded text:
aliquis incognitus in monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non prestetur. Et si intra tres annos aut servus vel libertus vel colonus quaeratur, domino suo reddatur cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de inpunitate. Si autem intra triennium requisitus non fuerit, postea quaeri non potest, sed tantum ea, quae in monasterium adduxit, dominus servi recipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Duo sunt genera clericoꝵ Unum ecł asticoꝵ sub
regimine episcopali degentium. Alterũ acȩ¬
phaloꝵ id est sine capite. habentes signũ¬
in religionis non religionis officium. ipocen¬
tauris similes qui nec equi nec homines mix¬
tumq ut ait pocta. genus prolisq biformis
pm̃ non audere extra terminos ꝓprios ordi¬
nationes facere inciuitatib uł inuillis quȩ
illi nullo iure subiectȩ sunt: Siuͦ conuictus
fuerit fecisse prȩt̾ eoꝵ constituta qui ciuita¬
tes ipsas uł uillas detinent & ipsede ponaxꝰ¬

Expanded text:
Duo sunt genera clericorum, unum ecclesiasticorum sub regimine episcopali degentium, alterum acephalorum, id est sine capite, qui quem sequm religionis, non religionis officium, hippocentauris similes, nec equi, nec homines, mixtumque, ut ait poeta , genus, prolesque biformism non audere extra terminos proprios ordinationes facere in civitatibus et villis quae illi nullo jure subjectae sunt: si vero convictus fuerit hoc fecisse praeter eorum conscientiam qui civitates ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
iudicentur. Primo ut ubicunq aliquod malũ
ꝑ hoc ꝑ petratum fuit. auctores facti inter¬
ficiantur. Adiutores uͦ eorum singuli alter
ab altero flagellent᷑ & nares sibi inuicẽ prȩ¬
cidant : Ubi uͦ nichil malum ꝑpetratum est̃
similiter quidem inter se flagellentur et
capillos sibi uicissim decondant: Siũ ꝑdex
tras aliqua conspiratio firmata fuerit. si
liberi sunt. aut iurent cum idoneis iuratori¬
bus hoc promalo se non fecisse. aut si fa¬
cere non potuerint. suam legem compo¬
nant. Si uͦ serui sunt flagellentur : & de

Expanded text:
iudicentur. Primo ut ubicumque aliquod malum iudicentur. Primo ut ubicumque aliquod malum per hoc perpetratum fuit, auctores facti interficiantur, adiutores verab altero flagellentur, et nares sibi invicem praecidant. Ubi vero nihil mali perpetratum est, similiter 375 quidem inter se flagellentur, et capillos sibi vicissim detondeant. Si vero tras aliqua conspiratio firmata fuerit, si liberi sunt, aut iurent cum idoneis iuratoribus hoc pro malo non fecisse; aut si facere non potuerint, suam legem componant. Si vero servi sunt, flagellantur. Et ut de
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpt̃ seaectutẽ solam in firmi hominos curan¬
tur: Brephothõphyum id est locus uencrabilis
in quo infantes aluntur:¬
uia gͦ constat in ecła diuersarum conditionũ
homines esse ut sint nobiles et ignobiles ser¬
ui coloni. inquilim. et cȩteri buiuscemodi
oporcet ut quicunq ei prȩlati sunt. clerici
siue laici. clement̃ erga cos agant & miseri¬
corditer eos tractent siue in exigendis ab
eis operib siue in accipiendis tributis & qui¬
busdã debitis. Sciantq eos fr̃s suos esse & u¬
num patrem se habere dm̃. qui clamant pat̃
quȩ eosintemerato sacrifontis utero gignit
Disciplina igitur eis miscđissima & gubna¬
tio oportuna ad hibenda est. Disciplina ne
indisciplinate uiuendo auctorẽ suũ offen¬
dant. Gubernatio ne in quotidianis uitae
cõmeatibus prȩlatoꝵ adminiculo destituti
fatescant:¬
prȩsumpserunt et sacramentũ quacunq con¬
spiratione firmauerint : ut triplici ratione

Expanded text:
et propter senectutem solam infirmi homines curanet propter senectutem solam infirmi homines curantur. Brephotrophium, id est locus venerabilis in quo infantes alunturuia ergo constat in aecclesia diversarum conditionum homines esse , ut sint nobiles et ignobiles, servi, coloni, inquilini, et cetera huiuscemodi nomina, oportet ut quicumque eis praelati sunt clerici, sive laici, clementer erga eos agant et misericorditer eos tractent, sive in exigendis ab eis operibus, sive in accipiendis tributis et quibusdam debitis; sciantque eos fratres suos esse, et unum patrem secum habere Deum, cui clamant: Patequae eos intemerato sacri fontis utero gignit. Disciplina igitur eis misericordissima et gubernatio oportuna adhibenda est: disciplina, ne indisciplinate vivendo auctorem suum offendant; gubernatio, ne in cotidianis vitae commeatibus praelatorum adminiculo destituti fatescantpraesumpserint et sacramento quamcumque conspirationem firmaverint, ut triplici ratione
Abbreviated transcription (Latin):
constringere noluit. aut non potuit. ut nram
iussionem seruaret. & in suꝑ in regno nr̃o p̃das
facere non timuerit. ꝓ illilis negligentia si an¬
tea eum dehis non ad monuerit. & postquã
negligentia contẽptoris ad eius notitiã uene¬
rit eum corrigere sicut decet neglexerit hono¬
re suo priuetur. ut scilicet neuter illoꝵ sine
Qemittit aũt constitutio ea quȩ in prȩcerito tem¬
p̾ore acta sunt excipit aut̃ quosdam contrac¬
tus quos insequentib: exponit capitulis ꝑ qͦs
eccłarum immobiles res alienari non possun :
Tenodo chiũ id est locus uenerabilis in quo
peregrini suscipiunt᷑. Throchothrophium.
id est locus uenerabilis. in quo pauperes & in¬
firmi homines pascuntur . Nosochomiũ id est
locus uenerabilis in quo egroti homines curant᷑ :
Orphanothrophiũ id est uenerabilis. in quo pa¬
rentibus orbati pueri pascuntur. Geroconto¬
myum id est locus uenerabilis in quo pauperes

Expanded text:
constringere noluit, aut non potuit, ut nostram constringere noluit, aut non potuit, ut nostram jussionem servaret, et insuper in regno nostro praedas facere non timeret, pro illius negligentia, si ante eum de his non admonuerit, et postquam negligentia contemptoris ad ejus notitiam pervenerit, eum corrigere sicut decet neglexerit, honore suo privetur, ut scilicet neuter illorum sine Remittit autem constitutio ea quae in praeterito tempore acta sunt; excepit autem quosdam contractus, quos in sequentibus exponit capitulis, per quos et ecclesiarum immobiles res alienari possunt. Exenodochium, id est locus venerabilis in quo peregrini suscipiuntur. Ptochotrophium, id est locus venerabilis in quo pauperes et infirmi homines pascuntur. Nosochomium, id est locus venerabilis in quo aegroti homines curantur. Orphanotrophium, id est locus venerabilis in quo parentibus orbati pueri pascuntur. Gerontochomium, id est locus venerabilis in quo pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
conseruent. & dignam uenerationẽ ep̃is & dĩ
sacerdotib exhibeant & ad eorũ p̃dicationẽ
cum suis deuote occurrant. & ieiunia ab illis
cõmunit̃ indicta reuerenter conseruent. &¬
suos obseruare doceant et compellant:
bbatib et laicis specialit̃ iubemus. ut in mo¬
nasteriis quȩ ex nr̃a largitate habent. ep̃õrum
consilio & documento ea quȩ ad religionem
canonicorũ. monachorũ scĩ monialiũ ꝑti¬
nent ꝑ agant. et eorũ salubrem ad monitionẽ
in hoc libent̃ audiant & obediant:¬
einceps tam̃ om̃ibus denunciare uolumus.
ut unusquisq cognoscat. om̃s qui in suo obseqͥo
intali itinere ꝑgunt. siue sui sint siue alieni.
ut ille de eoꝵ factis rationem se sciat redditu¬
rum. quia quicquid ipsi in pace uiolenda eli¬
querint. ad ipsius debet periculũ ꝑtinere. ea
scilicet conditione. ut pacis uiolator primũ
iuxta facinoris qualitatem siue coram uobis.
siue coram misso nr̃o dignas penas ꝑsoluat.
& senior qui secum talem duxerit quẽ aut

Expanded text:
ervent, et dignam venerationem episcopis et Dei sacerdotibus exhibeant, et ad eorum praedicationem cum suis devote occurrant, et jejunia ab illis communiter indicta reverenter conservent, et suos observare doceant et compellant.  et laicis specialiter iubemus, ut in monasteriis quae ex nostra largitate habent, episcoporum consilio et documento ea quae ad religionem canonicorum, monachorum, sanctimonialium pertinent, peragant, et eorum salubrem admonitionem in hoc libenter audiant et oboedianteinceps tamen omnibus denuntiare volumus, ut unusquisque cognoscat omnes, qui in suo obsequio in tali itinere pergunt, sive sui sint, sive alieni, ut ille de eorum factis rationem se sciat redditurum: et quidquid in pace violanda deliquerint, ad ipsius debet periculum pertinere: ea scilicet conditione, ut pacis violator primum juxta facinoris qualitatem, sive coram nobis, sive coram misso nostro, dignas poenas persolvat: et senior, qui secum talem duxerit, quem aut
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ep̃oꝵ accusatur ad summos primates cau¬
sam deferat accusator qui attentius discutiant᷑
sicausa pietatis hoc fiat necne. Quod si alicuiꝰ
inuidia aut inimicitia ł praua cupiditate
uł mala uoluntate actum fuerit. nullo modo
tale recipiatur negocium qm̃ in conueniens
est ut hi qui throni uocantur & immobiles ẽẽ
debent prauorum accusationib moueantur
uł ꝑturbentur: Namsi causa pictatis agi inuentũ
fucrit. patienter audiantur: Minusne: reiciant᷑ ex¬
& canonice corrigantur:¬

Expanded text:
s episcoporum accusatur, ad summos primates causa deferat accusator; qui attentius discutiant, si causa pietatis hoc fiat necne. Quod si alicuius invidia aut inimicitia vel prava cupiditate aut mala voluntate actum fuerit, nullo modo tale recipiatur negotium; quoniam inconveniens est, ut hi, qui throni Dei vocantur et immobiles esse debent, pravorum accusationibus moveantur turbentur. Nam si causa pietatis agi inventum fuerit, patienter audiantur; minus ne, reiciantur et canonice corrigantur
Abbreviated transcription (Latin):
reddat rationes : Ponit etiã in ea alias coniu¬
rationes. quas enumerare longum est . Nam
qui eas inde postea aufert quid agit nisisa¬
crilegium : Siergo amico quippiã rapere
furtum est. ecclesiae uͦ fraudari uł aufer¬
ri. indubitanter sacrilegium est. Unde &
in sacris canonibus spũ dei conditis habet᷑
ita. Si quis oblationes eccłȩ extra eccłam
accipere uł dare uoluerit preter ep̃i con
scientiam uł eius cuius huiuscemodi officia
comiissa. nec cum eius uolucrit agere consilio
anathemasit: Absit enĩ ut rerum eecł asticarũ
cupiditate uł ablatione. sacrilegi aut anathe¬
ma efficimur ut talibus laqueis umquã deuin¬
camur qm̃ scimus anadematos homines uł
sacrilegos non solum in fames & a consortio
fidelium priusquã hȩc ꝑpublicam satis factio
nem ep̃oꝵ & eccłȩ reconciliationẽ manusq
impositionem emendent alienos esse sed etiã
areguo dĩ extorres fieri si intalibus defecerit cxxxin

Expanded text:
reddat rationes. » Ponit etiam in ea alias coniureddat rationes. » Ponit etiam in ea alias coniurationes, quas enumerare longum est. Nam qui eas inde postea aufert, quid agit nisi sacrilegium? Si ergo amico quippiam rapere furtum est, ecclesiae vero fraudare vel auferre indubitanter sacrilegium est. Unde et in sacris canonibus spiritu Dei conditis habetur ita: « Si quis oblationes ecclesiae extra ecclesiam acciscopi vel eius cui huiuscemodi officia commissa sunt nec cum eius voluerit agere consilio, anacupiditate vel ablatione sacrilegi aut anathema efficiamur aut talibus laqueis umquam devinciamur; quoniam scimus anathematos homines vel sacrilegos non solum infames et a consortio fidelium, priusquam haec per publicam satisfactioet episcoporum reconciliationem manusque impositionem emendent, alienos esse, sed etiam regno Dei extorres fieri, si in talibus defecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
quos oporteat maiori auctoritate curari : sic
salua dilectio Unde apłs timotheũ imbu
ens dicit: Seniorem ne increpaueris sed obse¬
cra ut patrẽ : Quȩ moderado si quib cunq
inferioribus membris ex apłica institutione
debetur: quantomagis fribus & coepĩs nr̃is
reddenda est:¬
offert atq dedicat suisq scis & non alteri di¬
cendo talia & agendo ita cartam scriptam
eiusdem loci sacerdotib atq custodibus:
Offero deo atq dedico om̃s res quȩ hanc in
cartulam tenentur insertȩ ꝓ remissione
peccatoꝵ meoꝵ ac parentũ & filioꝵ. aut
ꝓquib cunq illas dõ libare uoluerit ad ser¬
uiendum deo ex his insacrificus missarũq
sollemnis orationib luminariis. pauperũ
acclericoꝵ elemonis & cȩteris diuinis cul¬
tibus atq illius ecđȩ utilitatibus : Siquis
aũt eas inde quod fieri nullatenus credo abs¬
tulerit. subpena sacrilegii ex hac dño deo
cui eas offero atq dedico districtissimas

Expanded text:
quae oporteat majori auctoritate curari, sic salva dens dicit: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem. Quae moderatio si quibuscumque inferioribus membris ex apostolica institutione debetur, quanto magis fratribus et coepiscopis nostris reddenda estoffert atque dedicat suisque sanctis, et non alteri, dicendo talia et agendo ita. Facit enim scripturam eiusdem loci sacerdotibus atque custodibus: « Offero Deo atque dedico omnes res, quae hac in cartula tenentur insertae, pro remissione peccatorum meorum ac parentum et filiorum aut pro quocunque illas Deo libare voluerit ad serviendum ex his Deo in sacrificiis missarumque solemniis, orationibus, luminariis, pauperum ac clericorum elimosinis et caeteris divinis cultibus atque illius ecclesiae utilitatibus. Si quis autem eas inde, quod fieri nullatenus credo, abstulerit, sub poena sacrilegii ex hoc Domino Deo, cui eas offero atque dedico, districtissimas
Abbreviated transcription (Latin):
Siuͦ sȩcularis pȩnã quã ipsi si conuicꝰti essent
passuri orant patiantur & in suꝑsitalis causa fue¬
rit unde uiuere debeant. asacerdotibus publica
penitentia multentur : ut sp̃s saluus sit in die dñi:¬
enes epõs erit potestas modum conuersationis
pęnitentium ꝓbantes uł bumanius erga cos age¬
re. uł amplius tempus adicere. Ante omĩa u̾
prȩcedens eorum uita & posterior inquiratur:
& ita eis imꝑtiatur humanitas:¬
dam miscđiam pauperibus & quidat & qui
accipit anathema sĩt :

Expanded text:
si vero secularis, poenam, quam ipsi, si convicti essent, si vero secularis, poenam, quam ipsi, si convicti essent, passuri erant, patiatur. Et insuper si talis causa fuerit, unde vivere debeant, a sacerdotibus publica poenitentia multentur, ut spiritus salvus sit in die Domiepiscopos erit potestas, modum conversationis poenitentium probantes, vel humanius erga eos agere, vel amplius tempus adjicere. Ante omnia vero praecedens eorum vita, et posterior inquiratur: et ita eis impartiatur humanitasdam misericordiam pauperibus, et qui dat, et qui accipit anathema sit. §
Abbreviated transcription (Latin):
immundicia leprȩ multata sit. & illud psal¬
mistȩ. Nolite tangere xp̃os ieos & in ꝓpħas¬
ysenait: Diis non detrahes & principi populi exxrriQ¬
tui non maledices Et sidauid rex iustissimus
in saulquẽ constabat iam adeo reprobatum
& abiectum esse manũ mittere non p̃sũpsit.
multo magis cauendum est ne manum de tracti¬
onis aut uituperationis siue indiscretionis. aut
de honorationis quid ad mittatur in unctum
dni uł in prȩdicatores scȩ dĩ eccłȩ:¬
cripturȩ quȩ diem et annum babuerint euides¬
ter ex pressum atq scđm legis ordinem con¬
scriptȩ esse noscuntur seu conditoris ud teftiũ
fuerint signis aut subscriptionib roboratȩ
om̃i habeantur stabiles firmitate:¬
niti a pontifice suo se non emendauerint: ex¬
communicentur:¬
uationes in aliquare fecerit multetur et
damnetur .xu. solidos
e his qui in nocentes ad principes uł iudices
accusare conuicti fuerint. si clericus honora¬
tior fuerit. ab officii sui ordine degradetur:

Expanded text:
immunditia leprae multata sit . Et illud Psalmistae: Nolite tangere christos meos, et in pysen ait: Diis non detrahes, et principi populi tui non maledices. Et si David, regum iustissimus, in Saul, quem constabat iam a Domino reprobatum et abiectum esse, manum mittere non praesumpsit, multo magis cavendum est, ne manum detractionis aut vituperationis sive indiscretionis aut dehonorationis quidam mittant in unctum Domini et in praedicatores sanctae Dei ecclecripture que diem et annum habuerint evidenter expressum, atque secundum legis ordinem conscripte noscuntur, seu conditoris vel testium fuerint signis aut subscriptionibus roborate, omni habeantur stabiles firmitateniti a pontifice suo se non emendaverint, excommunicenturvationes in aliqua re fecerit, multetur et damnetur XV solidise his, qui innocentes ad principes aut iudices accusare convicti fuerint, si clericus honoratior fuerit, ab officii sui ordine degradetur;
Abbreviated transcription (Latin):
datur mola asinaria incollo eius. et demer¬
gatur in ꝓfundũ maris : quã scandalitet unũ
de istis minimis : Hlȩc omia fidelibus ad monen exuii¬
da et ꝑpendendas ne in boc quod ab sit in¬
cidant᷑ scandalum. sed magis eos oboediendo
non filii ꝑditionis sed filii dei efficiantur &
non cumstultis penam. sed cum iustis p̃mia
ꝑcipiant sempiterna. Nam epõs et sacerdotes
quibus om̃is terra caput inclinat. ꝑ quos et
nr̃m pollet imperium. ad modũ honorari &
uenerari om̃s monemus. Nec eos lacerari aut
blasphemari uł detrahi a quo quã uolumus
quia detractio sacerdotum ad xp̃m ꝑtinet
cuius uice legatione funguntur in eccła. Nã
qui de trahit alium hominẽ. sicut homicida
reputabitur. Quid erit de illis qui sacerdotes
de trahunt : Qm̃ et ipsi sẽ ipsos occidunt᷑ et
audientes interimunt. Dupla enĩ pena dig¬
ni sunt. qui duplant scelera sua qui hisscis
monitis rebelles uł in oboedientes extiterint.

Expanded text:
datur mola asinaria in collo eius, et demergatur in profundum maris, quam scandalizet unum de istis minimis. Haec omnia fidelibus admonenda et perpendenda sunt, ne in hoc, quod absit, incidant in scandalum; sed magis eis oboediendo non filii perditionis, sed filii Dei efficiantur; et non cum stultis poenam, sed cum iustis praemia percipiant sempiterna. Nam episcopos et sacerdotes quibus omnis terra caput inclinat, per quos et nostrum pollet imperium, admodum honorari et venerari omnes monemus, nec eos lacerari aut blasphemari vel detrahi a quoquam volumus; quia detractio sacerdotum ad Christum pertinet, cuius vice legatione funguntur in ecclesia. Nam si quis detrahit alium hominem, sicut homicida reputabitur: quid erit de illis, qui sacerdotes detrahunt, quoniam et ipsi semetipsos occidunt, et audientes interimunt? Dupla enim poena digni sunt, qui duplant scelera sua. Qui his sanctis monitis rebelles vel inoboedientes extiterint,
Abbreviated transcription (Latin):
uinuenti fuerint inter uos qui cum quad rupe¬
dibus aut cum consanguineis usq ad .uii.
genuculum uł cum masculis contra naturam
polluerint dira et districta penitentia sunt
modis hoc malum a consuetudine ꝓhibere
ontra dicimus quoq ut in quarta uł quin¬
ta sextaq generatione nullus coniugio co¬
puletur. Ubi aut̃ post interdictum inuetũ
clxxiiii. P rogeniem suam unũ quenq usq ad .u II. obseruare
decernimus generationẽ & quandiuse agnos
cunt affinitate ꝓpinquos adhuius copulȩ non
accedere sõcietatẽ:

Expanded text:
inventi sunt inter vos qui cum quadrupedibus aut cum consanguineis usque ad septimum genuculum vel masculis contra naturam peccant, dura et districta poenitentia sunt modis hoc malum a consuetudine prohibere ontradicimus quoque ut in quarta vel quinta, sextaque generatione nullus amplius conjugio copuletur. Ubi autem post interdictum, factum copo. Progeniem suam unumquemque usque ad septimam servare decernimus generationem; et quancunt affinitate propinquos, ad huius copulae non accedere societate
Abbreviated transcription (Latin):
It prbt uł diaconus aut subdiaconus. si a propͥo
ep̃o exauctorizatus sc̃m̃ mysterium incipiat
p̃rumpere . sp̃em restitutionis non habeat:
suae ꝓuinciae iudices quęrat et ut iudicato
in alia causa epo liceat iterare iudiciũ. & sine¬
cesse fuerit. libere ep̃m adire romanum:¬
It missi nr̃i una cũ ep̃is ꝓpriis magnã curam
habeant quatinus dirutȩ eccłȩ pleniter res¬
taurentur atq ornentur et quȩ dotatȩ non
sunt. uł quȩ dotem suam ꝑditam uł sub trac¬
tam habent pleniter. et canonice dotentur
ut quod in iuste ꝑdiderint iuste recipiant. et¬

Expanded text:
iter vel diaconus aut subdiaconus, si a proprio episcopo exauctoratus suum ministerium incipiat praesumere, spem restitutionis non habeat. suae provinciae iudices quaerat. Et ut iudicato in aliqua causa episcopo liceat iterare iudicium, et si necesse fuerit, libere episcopum adire Romanumri una cum episcopis propriis magnam curam habeant, quatinus dirutae ecclesiae pleniter restaurentur atque ornentur, et quae dotatae non sunt vel quae dotem suam perditam vel subtractam habent, pleniter et canonice dotentur; ut quod iniuste perdiderunt, iuste recipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
omiũ negotioꝵ eccłasticoꝵ curam eõs ha¬
beat. et ea uelut dõ contẽplante dispenset
nec ciliceat ex his aliquid omnino contin¬
gere. aut parentib proprus quȩ dĩ sunt
condonare quod si pauperes sunt. tanꝗ
pauperib sub ministret : ne eoꝵ occasionẽ
cccłȩ negocia de prȩdentur :
temperatus. si uita castus. si sobrius. si sẽꝑ
teratus. si in lege dñi instructus. si inscrip¬
dei documenta uerbis simplicib asserat.¬

Expanded text:
Omnium negotiorum ecclesiasticorum curam episcopus habeat, et ea velut Deo contemplante dispenset, nec ei liceat ex his aliquid omnino contingere, aut parentibus propriis quae Dei sunt condonare. Quod si pauperes sunt, tanquam pauperibus subministret: ne eorum occasione Ecclesiae negotia depraedentutemperatus, si vita castus, si sobrius, si semper teratus, si in lege Domini instructus, si in Scripdei documenta verbis simplicibus asserat
Abbreviated transcription (Latin):
Innuntiet unusquisq prboꝵ publice plebi ab
illicitis conubiis abstinere & scđm dñi manda¬
tum. legitimũ coniugium nequaquã posse
ulla occasione sẽparare. excepta causa for¬
nicationis nisi consensu amboꝵ & hoc ꝓpt̃
seruitium dĩ :¬
lacuit ut fideles auitiis de testandis quȩ ha¬
bentur quasi naturalit̃ in usu se abstineant
messationes contentiones irȩ. rixȩ dissensio¬
nes detractiones inuidia. in imicitiae de quib:

Expanded text:
Annuntiet unusquisque presbyter publice plebi ab inlicitis connubiis abstinere et secundum Domini mandatum legitimum coniugium nequaquam posse ulla occasione separari, excepta causa fornicationis, nisi consensu amborum, et hoc propter servitium Dei. lacuit, ut fideles a vitiis detestandis, quae habentur quasi naturaliter in usu, se abstineant, messationes, contentiones, irae, rixae, dissensiones, detractiones, invidiae, inimicitiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ep̃o aliquã in iuriam aut iniustam deho¬
norationẽ fecerit de uita componat. & omĩa
quȩ habere uisus fuerit eccłȩ cui prȩesse
dinoscitur in tegerrime socientur & nobis in
triplo bannus nr̃ id est . lx. solidi ꝑsoluantur.
aut ipse inseruitio fisco nr̃o seruiturus semꝑ so¬
cictur. usq se redimere intriplo iuxta uiurgil¬
constat id circo magna pena plectendi sunt qui
ep̃is uł reliquis sacerdotib in iuriam uł contume¬
liam fecerit : Nam de tractio sacerdotũ ad xp̃m
ꝑtinet cuius uice legatione in eccła fungunt᷑:¬

Expanded text:
Si quis episcopo aliquam iniuriam aut iniustam dehonorationem fecerit, de vita componat, et omnia quae habere visus fuerit, ecclesiae cui praeesse dinoscitur integerrime socientur, et nobis in triplo bannus naut ipse in servitio fisco nostro serviturus semper societur, usque se redimere in triplo juxta wirigildotibus constat. Idcirco magna poena plectendi sunt qui episcopis vel reliquis sacerdotibus injuriam vel contumeliam fecerint. Nam detractio sacerdotum ad Christum pertinet, cujus vice legatione in Ecclesia fungunt
Abbreviated transcription (Latin):
cpĩs absq ulla sinulatione aut detractione
impendant . eisq in om̃ibus ut patrib oboe¬
diant et quicquid ꝓsalute animarũ monu¬
erint. ꝓ ut melius potuerint adimplere
satagant. sicut dĩ et nram grãm habere uolu¬
erint . Nam dñs ait . Qui uos audit : me au¬
dit . Et qui uos spernit : me spernit : Et iterum. cxi¬
Si te non audierit : dic ecdesiȩ: Et si ec clesiã
non audierit: sit tibi sicut echnicus & publica¬
nus. Et alibi : Siquis scandalizauerit unum de
pusillis istis. id est discipulis quorũ locũ ep̃i¬

Expanded text:
episcopis absque ulla simulatione aut detractione episcopis absque ulla simulatione aut detractione impendant, eisque in omnibus ut patribus oboediant, et quicquid pro salute animarum monuerint, prout melius potuerint adimplere satagant, sicut Dei et nostram gratiam habere voluerint. Nam Dominus ait: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Et iterum: Si te non audierit, dic ecclesiae. Et si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et alibi: Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis, id est, meis discipulis vel ap
Abbreviated transcription (Latin):
Drincipalit̃ itaq totius scẽ dei eccłȩ corpus in
duas eximias ꝑsonas. in sacerdotalẽ uidelicet¬
& regalem. sicut ascis patribus traditũ accepi¬
mus. diuisum esse nouimus: De quare gelasius
romanȩ sedis uenerabilis ep̃s ad anastasium
imperatorẽ ita scribit. Duȩ sunt quippe inqͥt
imperatrices augustȩ. quib principalit̃ mun¬
dus hic regitur. Auctoritas sacra pontificum.
& regalis potestas in quib tanto grauius est¬
pondus sacerdotum quanto etiã ipsis regibus
hominibus quȩ in diuino redditurȩ sunt exami¬
ne rationem: fulgentius quoq in libro deueri
tate p̃destinationis & grãe. ita scribit. Quantũ
ꝑtinet inquit ad buius tẽporis uitã. in ecđa
imperatore nemo celsior inuenitur:¬
gitur quia constat religionẽ xp̃ianã ꝑsucces¬
sores apłorũ salubriter administrare popłis¬
quȩ aduitam eternã ducatum ex hiberi debe¬
re. primo necessarium iudicamus omnibus
precipere ut honorem debitum uenerabilit̃

Expanded text:
rincipaliter itaque totius sanctae Dei ecclesiae corpus in duas eximias personas, in sacerdotalem videlicet et regalem, sicut a sanctis patribus traditum accepimus, divisum esse novimus; de qua re Gelasius Romanae sedis venerabilis episcopus ad Anastasium imperatorem ita scribit: « Duae sunt quippe inquid imperator augustae quibus principaliter mundus hic regitur, auctoritas sacrata pontificum, et regalis potestas. In quibus tanto gravius pondus est sacerdotum, quanto etiam pro ipsis regibus hominum in divino reddituri sunt examine rtate praedestinationis et gratiae ita scribit: « Quantum pertinet, inquit, ad huius temporis vitam, in ecclesia iano imperatore nemo celsior inveniturgitur quia constat religionem christianam per successores apostolorum salubriter administrari, populisque ad vitam aeternam ducatum exhiberi debere, primo necessarium iudicavimus omnibus praecipere, ut honorem debitum venerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat. non tam̃ hoc immunitas fracta
iudicanda est. et ideo non sex centoꝵ iõlidoꝵ
compositionẽ sed scđm legem quȩ in eodem
loco tenetur is multandus est qui scanda lum
uł damnũ intanto loco fecisse conuincitur:¬
Ie liberis hominib qui ꝓprium non habent
sed in terra dominica resident. ut ꝓpt̾ res alte¬
rius ad testimonium non recipiantur. Coniu¬
ratores tamen aliorum hominũ ideo esse poss:
quia liberi sunt. Illi uͦ qui et ꝓpriũ non habeqs
tam̃ in terra dominica resident. sed ꝓpt̃ hoc ad¬
Siquis deseruo alieno aliquid comparauerit
nesciente domino suo si dominus firmã nolu¬
erit esse emptionem reddat preciũ emptori.
ut emptio nichil habeat firmitatis si ipsũ¬

Expanded text:
pertineat, non tamen in hoc immunitas fracta pertineat, non tamen in hoc immunitas fracta judicatur: et ideo non sexcentorum solidorum compositione, sed secundum legem quae in eodem loco tenetur is multandus est, qui scandalum vel damnum in tali loco fecisse convictue liberis hominibus qui proprium non habent, sed in terra dominica resident, ut propter res alterius ad testimonium non recipiantur. Cumiuratores tamen aliorum liberorum hominum ideo esse possunt, quia liberi sunt. Illi vero qui et proprium habent, et tamen in terra dominica resident, propter hoc quis a servo alieno aliquid comparaverit, nesciente domino suo, si dominus firmam noluerit esse emptionem, reddet pretium emptori, ut emptio nihil habeat firmitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii. Cetera quoq quamuis ad easdem¬
eccłas uł monasteria ꝑtineant. extra immuni¬
tatẽ esse. Propt̃ hoc uolumus atq decernimꝰ¬
ut om̃s intelligant. non solum claustra mo
immunitatis defensione consistere uerum
etiam domos et uillas. & septa uillarum.
& piscatoria manufacta & quicqͥd fossis
aut sc̃pibus uł etiã alio clausarum genere p̃cingit᷑
codem immunitatis nomine contineri. & quicꝗͥd
intra huius modi munimenta adius earundem
ecđarum uł monascerioꝵ ꝑtinentia. a quolibet
homine nocendi uł damnũ inferendi causa
spontanea uoluntate committit. in hoc facto
immunitas fracta iudicatur. Quoduͦ in agris
et campis acsiluis quȩ sine laborationibus
sunt et nullo modo munitione cinguntur.
casu sicut ficrisolet aquibus libet hominib
aliquod damnũ factum fuerit . quamius iden
ager. aut campus aut silua ad eccłã uł mo¬
nasteriũ pręceptũ immunitatis habentem

Expanded text:
monasterii, cetera omnia, quamvis ad ipsmonasterii, cetera omnia, quamvis ad ipsum monasterium pertinentia, extra immunitatem esse. Propter hoc volumus ut intelliut omnes intelligant non solum claustra monimmunitatis defensione, consistere, verum etiam domus, et villas, et septa villarum, et piscatoria manufacta: et quidquid fossis aut sepibus, vel etiamalio clausarum genere nomine praecingitur, eodem immunitatis nomine contineri. Et quidquid infra hujusmodi munimenta ad jus earumdem ecclesiarum vel monasteriorum pertinentia, a quolibet homine nocendi, vel damnum inferendi causa, spontanea voluntate committitur, in hoc facto immunitas fracta judicatur. Quod vero in agros, et campos, et silvas, quae sine laborationibus sunt, et nullo modo munitione cinguntur, casu sicut fieri solet a quibuslibet hominibus aliquod damnum factum fuerit, quamvis idem ager, aut campus, vel silva ad ecclesiam vel monasterium praeceptum immunitatis habentem
Abbreviated transcription (Latin):
recipimus ut unusquisq ep̃s sciat ꝑ singula monas¬
teria quantosquisq abbas canonicos inmonaste¬
riosuo habeat et hoc omnino ambo pariter
ꝓuideant: Simonachi fieri uoluerint: regula¬
riter uiuant. Sin aũt : canonicȩ uiuant om̃ino:¬
i seruus eccłȩ infurtum comprehensus fuerit :
aiudice publico sicut et reliqui distringatur.
et si udex publicus seruum eccłȩ suꝑ furco ñ
prȩsumentẽ sine audientia uice dñi. aut ar¬
chidia coni. aut detinere aut iniuriare p̃sump¬
serit anno integro ab eccłȩ liminib: arceatur:¬
elatronib: ita p̃cipimus obseruandũ ut pro
emendauerit moriatur:
eruenit ad nos quod quȩdam eccłȩ ac monas¬
teria nrãs et prȩdecessorũ nr̃oꝵ immunita¬
tes habentia multa prȩ iudicia & infestatio¬
nes a quibdam patiantur. et nec ꝑ easdẽ
immunitates ullam defensionis tuitionem ha¬
bere ualeant. ꝓpter hoc quod ab eis de im¬
munitatis temeratorib: dicatur. non plus
immunitatis nomine complecti quã claustra

Expanded text:
ecipimus ut unusquisque episcopus sciat per singula monasteria quanto quisque abbas canonicos in monasterio suo habeat, et hoc omnino ambo pariter provideant, si monachi fieri voluerint, regulariter vivant, sin autem, canonice vivant omninoi servus ecclesiae in furto compraehensus fuerit, a iudice publico sicut et reliqui distringatur. Et si iudex publicus servum ecclesiae sine furto non praesumentem sine audientia vicedomini aut archidiaconi aut detinere aut iniuriare praesumpserit, anno integro ab ecclesiae liminibus arceaturlatronibus. Ita praecipimus observandum, ut pro emendaverit, moriatur. ervenit ad nos, quod quaedam ecclesiae aut monasteria nostras et praedecessorum nostrorum inmunitates habentia multa praeiudicia et infestationes a quibusdam patiantur, et nec per easdem inmunitates ullam defensionis tuitionem habere valeant, propter hoc quod ab eisdem inuniores vestri dicatis non plus immunitatis nomen complecti quam claustrum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem penitentię dederit
It unusquisq prbt capła habeat de maioribus
uł minorib uitiis ꝑ quȩ cognoscere ualeat
uł prȩdicare sub ditis suis. ut se caueant ab in¬
sidiis diaboli:¬
t parentes filios suos & patrini eos quos de
fonte lauachri sũscipiunt. erudire sũmoꝑe
studeant illos quia eos genuerunt. et eis adeo
dati sunt. et istos quia pro eis fideiussores
existunt:¬
It nullus homo in placito centenarii neq ad
mortem nec ad libertatẽ admittendã aut
ad res reddendas uł mancipia iudicet sed
ista aut in prȩsentia comitis uł missorum
nr̃orum iudicentur:¬

Expanded text:
tatem poenitentiae dederittatem poenitentiae dederit presbiter capitula habeat de maioribus vel de minoribus vitiis, per quae cognoscere valeat vel praedicare subditis suis, ut se caveant ab insidiis diabolit parentes filios suos, et patrini eos quos de fonte lavacri suscipiunt, erudire summopere studeant; illos, quia eos genuerunt et eis a Domino dati sunt; et istos, quia pro eis fideiussores existuntt nullus homo in placito centenarii, neque ad mortem neque ad libertatem suam amittendam, aut ad res reddendas vel mancipia, iudicetur; sed ista aut in praesentia comitis vel missorum nostrorum iudicentur
Abbreviated transcription (Latin):
& nullus eos amplius placita obseruare com¬
pellat. nisi forte quilibet aut accusitus fuerit.
aut alium causauerit. aut ad testimoniũ phi
nari tenent. non alius uenire iubetur. nisi
qui aut litigat aut iudicat aut testificatur:
It debito qui ad opus nr̃m fuerit reuua diatũ
talis consideratio fiat. ut is qui ignoranter
peccauit. non totum sc̃đm legem componere
cogatur: sed iuxta quod possibile uisum fu¬
erit Is uͦ qui tantum mala uoluntate pecca¬
uit. totam legis cõpositionẽ cogat᷑ ex soluerꝰ:¬
Si aliqua ꝑsona ꝑ uiolentiam prbo aut cle¬
rico uł misso epĩ incestuo sum contradixerit.
tunc comes ipsam ꝑ sonã ꝑ fideiussores posi¬
tam ante regem faciat uenire unacum missis
ep̃i. ut domnus rex ita eos distringat. ut cȩte¬
ꝑi emendentur:¬
t nullus prb̃t aut laicus pęnitentẽ cogat uinũ
bibere aut carnem manducare. nisi ad prȩ¬
sens ꝓ ipso unum ł duos denarios iuxtã quali¬

Expanded text:
t nullus eos amplius placita observare comt nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusaverit, aut ad testimonium perhcarii vel centenarii tenent, non alius venire iubeatur, nisi qui aut litigat, autiudicat, aut testificatur. 15. Ut de debito quod ad opus nostrum fuerit rewadiatum talis consideratio fiat, ut is qui ignoranter peccavit, non totum secundum legem componere cogatur, sed iuxta quod possibile visum fuerit. Is vero qui tantum mala voluntate peccavit, totam legis compositionem cogatur exsolverSi aliqua persona per violentiam presbitero aut clerico vel misso episcopi incestuosum contradixerit, tunc comes ipsam personam per fideiussores positam ante regem faciat venire una cum missis episcopi. Et domnus rex ita eos distringat, ut caeteri emendenturt nullus presbiter aut laicus poenitentem cogat vinum bibere aut carnem manducare, nisi ad praesens pro ipso unum vel duos denarios iuxta quali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsoluantur. De opere uͦ uł restauratione ec
clesiarũ comes & epi siue abbas una cũ misso
nr̃o quem ipsi sibi ad hoc elegerint considera¬
tionem faciant. ut unusquisq eorũ tantum
inde accipiat ad oꝑandum. et restaurandũ.
quantũ ꝑse de rebus eccłarũ habere cognos¬
citur. Similiter & uassi nr̃i aut in cõmune
tantum operis accipiant. quantũ rerũ eccłas¬
ticarum habent. uł unusquisq ꝑse iuxta
quantitatẽ quam ipse tenet. Aut̃ si inter eos
conuenerit ut ꝓopere faciendo argentum
donent. iuxta estimationẽ oꝑis in argento
ꝑ soluatur cũ quo precio rectoꝵ eccłae ad
prȩdictam restaurationẽ operarios conduce¬
re. & materiam emere possit. & qui non as
& decimas dare neglexerit. primũ quidẽ illas
cum lege sua restituat. in suꝑ & bannũ nr̃m sol¬
uat. ut ita castigatus caueat ne sepius iterando
beneficium admittat:
debent constitutio genitoris nr̃ĩ penitus obser¬
uanda atq tenenda est. ut uidelicet in anno

Expanded text:
. De opere vel restauratione 45 ecclesiarum comes et episcopus sive abbas una cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque eorum tantum inde accipiat ad operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ecclesiarum habere dignoscitur. Similiter et vassi nostri aut in commune tantum accipiant operis quantum rerum ecclesiasticarum habent, vel unusquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, juxta aestimationem operis in argento persolvant; cum quo pretio rector ecclesiae ad praedictam restaurationem operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas t decimas dare neglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat. debent, constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno
Abbreviated transcription (Latin):
an pauper sit. et utrũ alium beneficium
habeat. uł etiã ꝓprium. et qui horũ neutrũ xcuiii¬
hab et: circa bunc miseri cordit̃ agendum est
ne ex toto despoliatus in egestatem incidat.
aut talem ille censum inde ꝑsoluat. qualis ei
fuerit constitutus uł portionẽ aliquã inde
In beneficium accipiat. unde sustentari ualeat :¬

Expanded text:
an pauper sit, et utrum aliud beneficium an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat, vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habet, circa hunc misericorditer agendum est, ne ex toto dispoliatus in egestatem incidat, aut talem ille censum inde persolvat, qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se sustentare valeat
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si seruus de furto accusatus fucrit
dominus eius pro eo emendet. aut cũ sacra¬
mento excuset. nisi tale furtum ꝑpetratũ ha¬
beat. ꝓpt̾ quod ad supplicium cradidebeat:¬
Simancipia dominos suos fugerint in alienam
potestatem prȩcipimus. ut ꝓpt̾ hoc nullum
ꝓprium accipiat ille incuius potestate fue xcui¬
rint inuenta. ꝓeo quod ea uł reddiderit uł
foras eieceritꝰ. et non solum hoc sed etiã sica
nec reddere nec foras cicere uoluerit. & legi¬
timo domino ea contra dixerit. et illa postea
inde effugerint. scđm legem ea soluere cogat᷑ :
Siquis terram censalem habuerit quã anteces¬
sores sui uł ad aliquã eccłam uł aduillam
nram dederunt: nullatenus eam scđm legem
tenere potest̃.
nisi ille uolue¬
rit ad cuius potestatem uł illa eccła uł illa xci¬
uilla ꝑtinet. nisi forte filius aut nepos eius
sit qui eam tradidit. et ei eadem terra ad te¬
randum est̃ utrũ ille qui hanc tenet diues

Expanded text:
Quod si servus de furto accusatus fuerit, Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad supplicium tradi debeatSi mancipia dominos suos fugerint in alienam potestatem, ut propter hoc nullum praemium accipiat ille, in cuius potestate fuerint inventa, pro eo quod ea vel reddiderit vel foras eiecerit. Et non solum hoc, sed etiam si ea nec reddere nec foras eicere voluerit et legitimo domino ea contradixerit, et illa inde postea effugerint, secundum legem ea solvere cogatur. Si quis terram censalem habuerit, quam antecessores sui vel ad aliquam ecclesiam vel ad villam nostram dederunt, nullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit qui eam tradidit, et ei eadem terra ad terandum est utrum ille qui hanc tenet dives