comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat iniudea: undiq percircuitũ sui credentib
toto orbe nationibus. spiritalia deo castra
erat infide & confessione scẽ trinitatis fixura.
Et ut miteret eos p̾dicare euangelium.
Et dedit eis potestatem curandi infirmita¬
tes. & eitiendi demonia. Postquã nefandos
sp̃s p̾̃dicare se ꝓhibuit : elegit scõs: qui
et immundos sp̃s eicerent. & ipsi munda¬
euangelium mente ac lingua p̾dicarent.
Quibus etiam ceteras uirtutes curandi¬
infirmitates. nec non & mortuos suscitandi.
ut matheus euangelista scribit. contulit fa
cultatẽ ut ꝓmissorũ celestium magnitudi¬
ni adtestaretur etiam magnitudo factorũ.
fidemq uerbis daret uirtus ostensa: &
noua facerent. quia noua p̾dicarent. Yñ
nẽ quoq cum fidelium numerositas excre¬
uitͥ intra scãm eccłam multi sunt qui
uitam uirtutum tenent: & signa uirtutũ
non habent: quia frustra miraculum foras
ostenditur : si de est. quod intus operetur.

Expanded text:
erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus, erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus, toto orbe nationibus, spierat in fide et confessione sanctae Trinitatis fixura. Et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Postquam spiritus se praedicare perhibuit, elegit sanctos, qui et immundos spiritus ejicerent, et ipsi evangelium munda mente ac lingua praedicarent; quibus etiam caeteras infirmitates curandi, necnon et mortuos suscitandi ut Matthaeus evangelistcultatem, ut promissorum coelestium magnitudini, attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui viam virtutum tenent, et signa virtutum non habent. Quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse. Non enĩ illorũ electionis ac studii. s
diuinȩ erat dignacionis & grȩ̃. ut in apła¬
tum uocarentur. Unde & eis alibi dicit.
Non uos me elegistis: sed ego elegi uos
Fecitq ut essent duodecim cum illo: certi
utiq grã misterii. Ut uidelicet mundi
salutem quã uerbo p̾dicarent : suo quoq
sunt missi apłi. ut ꝑuniuersas quadrati
orbis plagas baptizarent gentes in nomi¬
ne patris. & filii. & sp̃s sc̃i. Unde & de ci¬
tate scã hierusalẽ descendente decelo ado
scriptũ est. quia erant ibi aboriente por
tȩ tres. & ab aquilone porte tres. & ab aus¬
tro portȩ tres : & aboccasu portȩ tres. Ubi
figuraliter ostendebatur. quia p̾dicantib
orbem nationes in fide scẽ trinitatis eccła
essent ingressure. In quo etiã sacramento. ita
quondã filii isrł circa tabernaculũ castra me¬
tabant᷑: ut exomni parte ꝑ quadrũ terrȩ tͥbꝰ
manerent. quia primitiua nimirũ eccła quȩ

Expanded text:
ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi utique gratia mysterii, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque sunt missi apostoli, ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti. Unde et de civitate sancta Jerusalem descendente de coelo a Deo, scrtae tres, et ab aquilone portae tres, et ab austro portae tres, et ab occasu portae tres . Ubi figuraliter ostendebatur, quia praedicantiborbem nationes in fide sanctae Trinitatis Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita quondam filii Israel circa tabernaculum castra metabantur, ut ex omni parte quadrum, ternae tribus manerent. Quia primitiva nimirum Ecclesia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. eos non ininfimis desideriis anĩã
dissolliere. sed ad suꝑna desideranda et
querenda semper erigere debere. Sic &ĩa
legem daturus priori suo populo in mo
nt̃e apparuit. & de monte quȩ agenda
essent intonuit. Uerum quia necłum erat
tẽpus ut diceretur penitentiã agite. appro¬
pinquabit enĩ regnum celorum : sed tan¬
tum dicebatur. honora patrẽ tuum &
matrem ut sis longeuus suꝑ terrã. quã
dñs ds̃ tuus dabit tibi : quamuis hȩc
eadem uerba tẏpice regnum nobis et̾nũ
quod est in terra uiuentium ꝓmittant:
nequaquã populus loquenti in dnõ appro¬
pinquare ualuit: sed de inferioribus quȩ
dicerentur audiuit : quia necdum m̃te
capaci ad intelligenda misteria quȩ dice¬
bantur ascendere nouerat. solusq moyses
qr legẽ spiritaliter audire didicerat: mon¬
tis in quo erat dñs uerticem conscendit
Bene autem dicitur. quia ascendens in
montẽ dñs : uocauit ad se. quos uoluit

Expanded text:
voluit eos, non in infimis desideriis animum voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populnte apparuit: de monte quae agenda essent intonuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum : sed tantum dicebatur, Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi , quamvis haec eadem verba typice nobis regnum aeternum, quod est in terra viventium promittant: nequaquam populus loquenti in monte Domino appropinquare valuit; sed de inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente capaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur, ascendere noverat: solusque Moyses quia legem spiritaliter audire didicerat, montis in quo erat Deus, verticem conscendit. Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad se quos voluit
Abbreviated transcription (Latin):
peccator: ne quis dum p̾dicantem audit.
sequatur errantem. Imꝑbus enĩ magister
est diabolus. qui falsa ueris sepe permiᷤᷤ¬
cet : ut spetie ueritatis testimonium fra¬
udis obtȩrat. Ceterum non soli demones
qui inuiti confitebantur iubentur silere
de xp̃o : sed & illi qui ab eo sanati sponte
confiteri uolebant. Immo ipsi apłi qui
eum post resurrectionem toto erant or-¬
bȩ p̾dicaturi : ante passionẽ eiꝰ p̃cipiũt᷑
omnino reticerȩ de illoł ne diuina uide¬
licet maiestate predicata : passionis dispen-¬
satio differretur. & dilata passionȩ salus
mundi quȩ per hanc futura erat nega¬
retur. Et ascendens in montem: uocauit
ad sequos uoluit ipse: & uenerunt
ad eum. Et fecit. ut essent duodecim cum
illo. Mons ille in quo apłos elegit dñs.
altitudinem designat iusticiȩ qua instituen¬
di erant : & quam p̾dicaturi hominibus.
Nã quia missurus erat eos ad p̃dicandum
euangeliũ regni celestis: merito ꝑ sublimi¬
tatem loci in quo electi sunt ammonere

Expanded text:
era. Ne eum quis dum praedicantem audit, sequatur errantem, improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non sibi daemones, qui inviti confitebantur, jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant; imo ipsi Apostoli qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat, negaretur. Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo. Mons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse credebamus. si uitio in nobis elatio¬
nis perisse comꝑimus: & hoc humili satis¬
factione castigemus. Hȩc enĩ nobis sepus fit
causa flagellorum. Ceterum innocentes et
iustos ob augm̃ca premiorũ flagellari: per-¬
fectorũ est donum spͤtiale uirorum. Uer¬
beribus autem tẽporalibus ad eterna torm̃¬
ta compelli: impenitentiũ est pena reꝓboꝵ.
Ut autẽ sciatis quia potestatẽ habet filius
hominis interra dimittendi peccata: ait pas

Expanded text:
fecisse credebamus, vitio in nobis elatiofecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus: haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est donum speciale virorum; verberibus autem temporalibus ad aeterna tormenta compelli, impoenitentium est poena reproborum. Ut autem sciatis quia potestatem habet Filius hominis in terra dimitten
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio. qui neq ipse peccauit neq
parentes eius. sed ut manifestarentur
opera dei in illo: sicut etiam lazarus cuiꝰ
infirmitas non fuit ad mortẽ. sed ꝓgła
dei. ut głorificaretur filius dei per eum.
aut ad inchoationem dãpnationis ȩternȩ.
quod reproborum est propriumͬ. sicut
anthiocus & herodes. qui uterq suo tẽpr̃e
aduersus dm̃ repugnantes. quod torm̃¬
torum in gehenna incendia perpetuo
passuri essent: p̃sentiũ afflictionũ miseria
cunctis ostendebant. Quib congruit illud
ꝓpħş: & duplici contritione contere eos. Unde
ne cesse est inomnib quȩ tẽporaliter adũsa
patimur: cum humilitate dño gras agamꝰ:
& infirmitatis nr̃e.conscii de collatis nobis
remediis gratulemur. Necesse est ut ad consci¬
entiam nram reuersi sollert̾ oꝑa nr̃ã simul
& cogitaciones exploremꝰ : & quicquid nos
peccasse deprehendimus : digna cogitatione
purgemiis : & quicquid de his quȩ nos rectȩ

Expanded text:
in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eam . Aut ad inchoationem damnationis aeternae, quod reproborum est et proprium: sicut Antiochus et Herodes, qui utrique suo tempore adversum Deum repugnantes , quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione contere eos , unde necesse est in omnibus quae temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus, quidquid de his quae nos recte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter peccata plerasq euenire corporum
prius peccata. ut causis debilitatis ablatis:
sanitas restituatur. Quinq siquidẽ sunt
differentiȩ causarum: proquibus in hac
uita molestiis corporalibus affligim᷑. Aut
enĩ ad merita augenda per patientiam iusti
corporis infirmitate grauantur. ut beati
patres. iob. & thobias. & innumeri marti¬
res. in utroq testamento. aut ad custodiã
uirtutum perceptarum: ne superbia tẽp¬
tante disꝑeant : sicut apłs paulus ne in
magnitudinȩ reuelationũ extolleret᷑. datus
est stimulus carnis suȩ angłs sathanȩ ut
eum colaphizaret: aut ad intelligenda et
corrigenda peccata nr̃ã. sicut maria soror
ãaron inheremo ob uerba temeritatis et
suꝑbiȩ lepra percussa est. sicut paralitycus
de quo tractamus: qui non nisi dimissis pri¬
primo peccatis potuit ab infirmitate curari:
aut ad głam dei saluantis siue per sapsũ
siue per famulos suos: sicut cecus natus

Expanded text:
propter peccata plerasque evenire corporum propter peccata plerasque evenire corporum dimittuntur, ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quinque siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravamur, ut beati patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento. Aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant, sicut apostolus Paulus, cui ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae qui eum colaphizaret . Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepra percussa est . Vel sicut paralyticus de quo tractamus, qui non nisi dimissis primo peccatis potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus
Abbreviated transcription (Latin):
saluare desiderans. & occultorum cogitati¬
one & uirtute operum: dm̃ se ee. manifes¬
s tat. Nam sequitur. Quo statim cognito iħc¬
s spũ scõ suo quia sic cogitarent inter se:¬
s dicit eis. Quid ista cogitatis incordibus ur̃iᷤ.
Ostendit se dm̃. qui potest cordis occulta
cognoscere: & quod ammodo tacens loquitur
Cadem maiestate quia potentia qua cogita¬
tiones uestras intueor : possum & hominib
delicta dimitere. E̾x uobis intelligite. qͥd
paralẏticus consequatur. Quid est facilius
dicere paralitico dimittunt᷑ tibi peccata. an
sbula: Inter dicere &̃ facere multa distan¬
tia est. utrũ utrum sint paralitico peccata
dimissa : & solus nouerat qui dimittebat.
Surge autem & ambula. Lam ille qui sur¬
gebat quam illi qui surgentẽ uidebant: ap¬
probare dm̃ poterant: Fit igitur carnale
signum. ut probetur spiritale: quãquam
eiusdem uirtutis sit. & corporis & anime
uitia dimitterę. Et datur nobis intelligentu

Expanded text:
salvare desiderans, et occultorum cognitisalvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse manifestat. Nam sequitur: Quo statim cognito, Jesus spiritu suo quia sic cogitarent inter se, dicit illis: Quid ista cogitatis in cordibus vestris? Ostendit se Deum, qui potest cordis occulta cognoscere. Et quodam modo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatdicere: Dimittuntur tibi peccata tua, bula? Inter dicere et facere multa distantia est; utrum dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit ergo carnale signum ut probetur spiritale, quanquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
ad tingere. Aut recte ideo filium: quia nic¬
dimittuntur ei peccata sua. Intuendũ sane
quanti ꝓpria cuiusq fides apud dm̃ ualeat:
ubi tanti ualuit aliena: ut totus homo
repente. hoc est exterus interiusq iam sal¬
uatus exurgerẽt: aliorũq merito aliis lax¬
s arentur errata. Erant autem quidam
S illic de scribis sedentes. & cogitantes in cor¬
solus ds̃: Ulerum dicunt scribȩ. quia ne¬
mo dimittere peccata nisi ds̃ pot̃: qui
per eos quoq tribuit uł dimittit quibus
dimittendi tribuit potestatẽ. & ideo xp̃c
uere ds̃ ẽẽ. pyobatur: quia dimitere pec¬
cata quasi ds̃ potest.Ulerum deo testimo¬
nium reddunt: sed personam x negando
falluntur. Errant itaq uidei. qui cum
mittere posse credunt : iħm tamen xp̃m̃
esse non credunt. Sed multo dementius
& peccata posse dimutere euangelii uerbis
deuicti negare non audent: nichilominus
dm̃ negare non timent. At ipse perfidos

Expanded text:
attingere. Aut recte ideo filium, quia attingere. Aut recte ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis laxarentur errata. Erant autem illic quidam de scribis sedentes et cogitantes in corsuis, etc. Verum dicunt scribae, quod nemo dimittere peccata nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum mittere posse credant, Jesum tamen Christum esse non credunt. Sed multo dementius se, et peccata posse dimittere, Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur. Denudatio & enĩ tegularũ in domo
iħu. aꝑtio est in uilitate litterȩ sensus spi¬
ritalis: & archanorum celestium. Qa uod
autẽ cum grabbato deponitur infirmus:
significat ab homine in ista ad huc carne
constituto xpm̃ debere cognosci. Cum
uidissed autẽ iħc fidem illorum : ait pa¬
ralitico. Hili: dimittuntur tibi peccata.
Guraturus hominẽ a paralysi dñs. pͥmo
peccatoꝵ. uincula dissoluit: ut ostenderet
eum ob nexus culparum artuum dissolu¬
tione fuisse dampnatum. nec nisi his relaxatiᷤᷤ.:¬
membrorum posse recuperatione sanari. Sic
& illi paralytico. qui uixta ꝓbaticam piscinã
diu motum aquę frustra prestolabatur:
sanato adnõ dicitur. Eccȩ sanus factus es:
iam noli peccare : ne deteruis tibi aliquid
contingat. Fili inquid: dimittunt᷑ tibi pȩc¬
cata. O mira humilitas. Despectũ & debilȩ̃
totisq membrorum compagibus dissolutũ
filium uocat: quẽ sacerdotes non dignabant᷑

Expanded text:
venietur. Denudatio etenim tegularum in domo venietur. Denudatio etenim tegularum in domo Jesu apertio est in vilitate litterae sensus spiritualis et arcanorum coelestium. Quod autem cum grabato deponitusignificat ab homine in ista adhuc carne constituto Christum debere cognosci. Cum vidisset autem Jesus fidem illorum, ait paralytico: Fili, dimittuntur tibi peccata. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum artuum dissolutione fuisse dammembrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico, qui juxta Probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. . Fili, inquit, dimittuntur tibi peccata. O mira humilitas! Despectum et debilem totisque membrorum compaginibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignarentur
Abbreviated transcription (Latin):
dio cupiens innouari: priscȩ c̃suetudinis
obstaculo retardatur. Sepe nãq int̾ ipsas
orationis secretȩ dulcedines. & quasi suaue
atur impedit. Et quid inter hȩc agendũͤ
Non utiq in in simis exterius qua turbȩ
tumultuant᷑ remanendum: sed tectum
domus xp̃c docet ascendendum idest. sacrȩ
scripturȩ sublimitas est appetenda. lexq
dñi cum psalmista die noctuq meditanda
In quo enĩ corrigit iuuenior uiam suã
incusto diendo inquid sermones suos. Et
patefacientes. sum miserunt grabatũ in qͦ
paraly ticus iacebat. Patefacto tecto eger
antȩ iħm summittt᷑. quia reseratis scrip¬
turarum misteriis ad noticiam xp̃i per¬
uenitur: hoc est ad eius humilitatem fidi
pietatȩ descenditur. Et bene domus iħu
iuxta alterius euangelistȩ narrationem
tegulis esse contecta repperit᷑: quia sub con¬
temptibili litterarum uelamine si ad sit
qui reseret duina spiritat grẽ uirtus in¬

Expanded text:
dio cupiens innovari, priscae consuetudinis dio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suaveatur impedit. Et quid inter haec agendum? Non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et patefacientes, submiserunt grabatum in quo paralyticus jacebat. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia, reseratis Scripturarum mysteriis, ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu juxta alterius evangelistae narrationem tegulis esse contecta reperitur, quia sub contemptibili litterarum velamine si adsit qui reseret divina, spiritualis gratiae virtus in
Abbreviated transcription (Latin):
predicabat inuentos euangelii sui fecit esse
participes. Et uenerunt ferentes ad eum
paraliticum. qui a quatuor portabat᷑. Qus¬
nium ministris qui eam subleuent & xp̃o
afferant. i. bonis doctoribus qui spem sa¬
nationis opẽq intercessionis suggerant:
p̃dicantium uirtus. omĩsq sermo firmat᷑:
seu quia.IIII. sunt uirtutes. quibus ad
ꝓmerendam. sospitatem fiducia mentis e¬
rigitur: de quibus in eterne sapientiȩ lau¬
de dicitur. Sobrietatẽ enim & sapientiam
docet. & iusticiam & uirtutẽ: quibus utiliꝰ
nichil est. in uita hominibus. Qe uas ñ
nulli diuersis nomĩbus prudentiam. for¬
titudinẽ. temperantiã. & iusticiam nun¬
cupant. Et cum non possent offerre eum
illi p̾turba: nudauerunt tectum ubi erat .
Sesiderant paralyticum xp̃o offerre: sed
turba interposita ab omĩ parte recludunt᷑:
quia sepe anima post infimi torporis desi-¬
diam ad dm̃ resipiscens superneq grẽ reme¬

Expanded text:
praedicabat inventos, Evangelii sui fecit esse praedicabat inventos, Evangelii sui fecit esse participes. Et venerunt ferentes ad eum paralyticum, quia a quatuor portabatur. Cunium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibusnnulli diversis nominibus prudentiam, fortitudinem, temperantiam et justitiam nuncupant. Et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudaverunt tectum ubi erat. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte intercluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae reme
Abbreviated transcription (Latin):
se querentium declinans : nolebat mani¬
feste in ciuitatẽ introire. sed allegorice docebat
quia tumultuosis carnalium mentibus aꝑtam
sui manifestationẽ ueritas non exhibet: sed qͦs¬
cumq ab illecebris rerum temporaliũ uiderit
ẽẽᷤ. discretos : his suorũ lucẽ donorũ largus
infundit. Uerum quia nec carnales superra
pietas deserit. quin etiam his gram̃ suȩ ui¬
sitationis ꝑquam & ipsi spiritales effici ualeãt
uerbum:: ac sanato paralitico: pluribus occa¬
sionem internȩ sanationis quȩ est in fide tͤ¬
buit. Quod uero docente dñõ in domo tam
multi conuenerunt. ut non caꝑet neq ad
ianuam: nram̃ ꝓprie saluationem qui de gen¬
tibus ad fidem uenimus designat : quia pre¬
dicante iudea dñõ necdum intrare ad audi¬
endum ualiumus. Ad quos tamen & si foriᷤ
positos uerba suȩ doctrinȩ fecit peruenire.
quia nos ipse ꝑscõrum. ora p̾dicatorum col¬
legit : & quãuis extra synagogã in qua ipse

Expanded text:
se quaerentium declinans, nolebat manise quaerentium declinans, nolebat manifeste in civitatem introire. Sed allegorice docebat quia tumultuosis carnalium mentibus apertam sui manifestationem veritas non exhibet, sed quoscunque ab illecebris rerum temporalium viderit esse discretos, iis suorum lucem donorum largius infundit. Verum quia nec carnales superna pietas deserit, quin etiam iis gratiam suae visitationis, per quam et ipsi spirituales effici valeant, tur verbum: ac sanato paralytico pluribus occasionem internae sanationis quae est in fide tribuit. Quod vero docente Domino et domo tam multi convenerunt, ut non caperent, neque ad januam, nostram proprie salvationem qui de gentibus ad fidem venimus designat, quia praedicante in Judaea Domino necdum intrare ad audiendum valuimus. Ad quos tamen etsi foris positos verba suae doctrinae fecit pervenire, quia nos ipse per sanctorum ora praedicatorum collegit, et quamvis extra synagogam in qua ipse
Abbreviated transcription (Latin):
potuit : sed quod uelle membra eus debeant.
quidue de eis etiam nolentibus fiat: doctrine
.smagisterio exemplum dedit¶ Et᷑ iterũ intra¬
uit capharnaum post dies. & auditũ ẽ. quod¬
s indomo esset : et conuenerunt multi. it a¬
s ut non caꝑet neq ad ianuam: & loquebatur
omnia lustrat in cessu. Et nunc indesertis:
nunc inciuitatȩ : nunc ad marȩ doctrine rȩ¬
electis & uirtutum: dona turbis ministrat.
Hunc in monte solus orat: nunc laboran¬
Etes in mari ne perire debeant adiuuat. Ubiq
munera salutis imꝑtit. ut om̃s gradus ac
conditiones ad suam gratiam ꝑtinere de¬
monstrͤ t. Iuxta misticum uero intelletũ
post factum inciuitate miraculũ secedit
in desertum : ibiq conuenientes ad se tur¬
bas benigna pietate suscepit : ut ostendat
se magis quietam & a scłi curis remotam
diligere uitam: atq ob huius appetitum se
sanandis curam ad hibere corporib. Et
quidem more humano quasi frequentiã

Expanded text:
potuit, sed quid velle ejus membra debeant, potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. CAPUT II. Etuit in Capharnaum post dies, et auditum est quod in domo esset et conuenerunt multi, ita ut non caperet neque ad ianuam, et loquebatur omnia lustrat incessu. Et tunc in desertis, nunc in civitate, nunc ad mare, doctrinae coelestis et virtutum dona turbis ministrat. Nunc in monte solus orat, nunc laborantes in mari, ne perire debeant, adjuvat. Ubique munera salutis impertit, ut omnes gradus ac conditiones ad suam gratiam pertinere demonstret. Juxta mysticum vero intellectum, post factum in civitate miraculum, secedit in desertum, ibique convenientes ad se turbas benigna pietate suscipit, ut ostendat se magis quietam, et a saeculi curis remotam diligere vitam, atque, ob hujus appetitum, se sanandis curam adhibere corporibus. Et quidem more humano, quasi frequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã ꝑcẽptum beneficium ab ipso
a quo acceperat iussus tacet. quin potuis
euangeliste functus officio : mox egressus
cepit p̃dicare & diffamare sermonẽ. Unde
merito queritur. quid nã sit quod dñs
non nulla quȩ gessit abscondi iussit: et
nȩc ad horam potuerunt abscondi. Nũ¬
quid enim unigenitꝰ filius patri & spũ
sco coeternus hac in re uelle habuit qđ
implere non potuit: S notandũ quod
redẽptor noster ꝑmortale corpus omne quod
egit : hoc nobis in exemplo actionis p̾buit.
Miraculum namq faciens & taceri iussit. et
t᷑amen taceri non potuit: ut uidelicet electi
ẽĩus exempla doctrinȩ illius sequentes : in mag¬
nis quȩ faciunt latere quidẽ in uoluntate
habeant. s ut ꝓsint aliis ꝓdantur inuiti:
quatinus & magne humilitatis sit quod sua
oꝑa taceri appetunt. & magnę sublimitatis sit.
quod eorum opera taceri non possunt. Hõ
ergo uoluit dñs quicquam fieri. & minime

Expanded text:
nequaquam perceptum beneficium, ut ab ipso nequaquam perceptum beneficium, ut ab ipso a quo acceperat jussus, tacet: quin potius evangelistae functus officio, mox egressus coepit praedicare et diffamare sermonem. Unde merito quaeritur quidnam sit quod Dominus nonnulla quae gessit abscondi jussit, et nec ad horam potuerunt abscondi? Nunquid enim unigenitus Filius Patri et Spiritui sancto coaeternus, hac in re velle habuit quod implere non potuit? Sed notandum quod Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit hoc nobis in exemplo actionis praebuit. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit. Ut videlicet electi ejus exemplum doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti, quatenus et magnae humilitatis sit quod sua opera taceri appetunt, et magnae sublimitatis sit quod eorum opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri et minime
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicantium. & fide credentium populorũ.
genus de signat humanum : recte non so¬
ium leprosus. uerum etiam iuxta
eũgłm lucȩ plenus lepra fuisse describit᷑.
Om̃s enum peccauerunt. & egent gła dei:
illa scilicet. ut extensa manu saluatoris.
hoc ẽ. in carnato dei uerbo humanam con¬
tingentȩ naturam: ab erroris prisci uari¬
etate mundentur. possintq cum apłis au¬
dire : iam uos mundi estis propter sermo¬
nem quẽ locutus sum uobis. Et qui diu¬
tius abhominabiles ał pło dei castris erant
secreti: iam aliquando reddi & sacerdoti quȩ¬
corpora sua hostiam uiuentem. scam̃ deo
placentem. At ille egressus cȩpit p̃dicare
& diffamare. sermonem: ita ut iam non
posset manifeste in ciuitatẽ in troire. sed
foris in desertis locis esse: & ꝯueniebant¬
s ad eum undiq. Uunius ꝑ fecta saluatio
multas ad dnm̃ cogit turbas. Ut enim ip̃¬
se se in terus exteriusq doceret eẽ. sanatũ:

Expanded text:
praedicantium et fide credepraedicantium et fide credegenus designat humanum, recte non solum leprosus, verum etiam, juxta Evangelium Lucae, plenus lepra fuisse describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Illa, scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est incarnato Dei Verbo, humanamque contingente naturam, ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis , et qui diutius abominabiles a populo Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi, et sacerdoti quecorpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . At ille egressus coepit praedicare, et diffamare sermonem, ita ut jam non posset manifeste in civitatem introire, sed foris in desertis locis esset: et conveniebant ad eum undique. Unius perfecta salvatio, multas ad Dominum cogit turbas: ut enim ipse se interius exteriusque doceret esset sanatum,
Abbreviated transcription (Latin):
non solum a mercede abstineamus peccume.
sed etiam grẽ. Sed uade ostende te sacer¬
dotum principi. & offer ꝓemundatione
tua quȩ precepit. moy ses in testimoniũ
illis. Ostendere se sacerdoti iubetur: ut in¬
telligeret sacerdos eum non legis ordine sed
grã dei supra legem esse curatum. Offerre
autẽ sacrificium. ut ostenderet dñs. quia
legem non solueret: sed impleret. qui
scđm legem gradiens supra legem sanaret
eos : quos remedia legis non sanauerant
Et bene addidit. in testimoniũ illis.
Hoc est si deo credant: si ampietatis lepra
discedat. Quod si quẽ mouet quomodo
dñs moꝵ̾ saicũ uideatur approbare sacrifi¬
cium cum id non receperit eccłia: memi¬
nerit non dum cepisse sacrificium scõi scõꝵ
quod corpus eꝰ est. Nondum enim obtule¬
rat inpassione holocaustum su um. Hon
autẽ oportebat auferri significantia sacri¬
ficia. priusquam illud quod significabatur
confirmatum eẽt: contestatione apostolorui

Expanded text:
non solum a mercede abstineamus pecuniae, non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade, ostende te sacerdoti, et offer pro emundatione tua, sicut praecepit Moyses, in testimonium illis, etc. Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei supra legem, esse curatum; offerre autem sacrificium, ut ostenderet Dominus quia legem non solveret, sed impleret: qui secundum legem gradiens, supra legem sanaret eos quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit In testimonium illis, hoc est, si Deo credant, si impietatis lepra discedat. Quod si quem movet quomodo Dominus Mosaicum videatur approbare sacrificium, cum id non receperit Ecclesia, meminerit nondum esse coepisse sacrificium sanctum sanctorum, quod corpus ejus est. Nondum enim obtulerat in passione holocaustum suum. Non autem oportebat auferri significantia sacrificia priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
fotinum. Imperat ꝓpter arrianũ. Es angit
ꝓpter manicheum. Et lex quidem tangi
uuii.lepsos ꝓhibet. S qui dñs legis est non ob¬
sẽquitur legi: sed legeni facit. Hon ergo
ideo tetigit᷑ quia sine tactu mundare non
poterat. sed ut probaret quia subiectus
non erat legi. nec contagium timebat ut
homines: sed quia contaminari non
poterat qui alios liberabat. Lepra tactu
dnĩ fugatur: quȩ solebat contaminare
tangentem. Simulq illud mirabile. qđ
eo sanauit genere. quo fuerat obsecratus.
Si uis: potes me mundare. Uolo inquid.
mundare. Habes uoluntateur. etiam habes
pietatis affectum. Non ergo ut pleriq laci¬
norum putant iungendum est & legendũ
uolo mundare : sed separatim. ut primũ
dicat uolo: de inde imperet. mundare.
Et cõminatus est ei statim. & eiecit illum.¬
& dicit ei. Uide nemini dixeris. Quare
p̃cipit᷑ nemini dicere: nisi ut doceret nõ
uulganda nr̃a Geneficia. sed p̃menda: ut

Expanded text:
Photinum, imperat propter Arium, tangit Photinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundari non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi. Nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugatur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanavit genere, quo fuerat obsecratus. Si vis, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Habes voluntatem, etiam habes pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant jungendum est et legendum Volo mundare, sed separatum, ut primum dicat volo, deinde imperet, mundare. Et comminatus est ei statim, et ejecit illumi Jesus, Vide, nemini dixeris. Quare praecipitur nemini dixeris, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut
Abbreviated transcription (Latin):
claratur. Ille in faciem ꝓcidit. quod humili¬
tatis est & pudoris. ut unusquisq de suȩ ui¬
tȩ maculis erubescat. sed confessionẽ uere con¬
dia non rep̃ssit. Ostendit uulnus remedium
postulauit. & ipsa religionis & fidei plena c̃¬
fessio est. Si uis inquit potes me mundare.
In uoluntate dñi tribuit potestatem: Se
uoluntate autem dñĩ. non quasi pietatis in¬
credulus dubitauit: sed quasi colluuionis suȩ
conscius non p̾sumpsit. Iħc autẽ misertus
eius extendit manum suam: & tangens eũ
ait illi. Uolo. Mundare. Et cum dixisset:
statim discessit ab eo lepra. & mundatus ẽ.
Hichil mediũ est inter opus dei atq pre¬
ceptum. quia in precepto est opus. deniq
dixit & facta sunt. Uides gͥ quod dubitari
non potest. quia dẽi u̾oluntas potestas est.
Si ergo uoluntas eiꝰ potestas est. qui unius
uoluntatis asserunt. unus utiq asserunt
potestatis. Itaq quasi potestatẽ habens sana¬

Expanded text:
claratur. Ille in faciem procidit, quod humiliclaratur. Ille in faciem procidit, quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat; sed confessionem verecundia non repressit. Ostendit vulnus, remedium postulavit, et ipse religionis et fidei plena confessio est. Si vis, inquit, potes me mundare. In voluntate Domini tribuit potestatem. De voluntate autem Domini non quasi pietatis incredulus dubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit. Jesus autem misertus ejus extendit manum suam, et tangens eum ait illi: Volo, mundare. Et cum dixisset, statim discessit ab eo lepra, et mundatus est. Nihil medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit et facta sunt . Vides ergo quod dubitari non potest quin voluntas Dei potestas sit? Si ergo voluntas ejus potestas est, qui unius voluntatis asserunt, unius utique asserunt potestatis. Itaque quasi potestatem habens sana
Abbreviated transcription (Latin):
eorum & om̃i galilea. & demonia eitiens. In s¬
hac p̃dicatione ꝙͣ dicit eum habuisse in omĩ
galilea. intelligitur etiam sermo ille habitus
in monte. cuius commemorationẽ facit mathe¬
us. Namq marcus ita sequitur. Et uenit
ad eum leprosus dep̃cans eum. & genu flexo
dixit Si uis potes me mundare. & cetera:
De hoc lepso mundato talia conectit. ut ipse
intelligatur quẽ matheus cõmemorat tunc
esse mundatum: quando post illum sermo¬
nem dñs de monte descendit. Sic enĩ ait
matheus. Cum autem descendisset demonte:
sequutȩ sunt eum turbe multȩ. Et ȩccȩ
lepsus ueniens adorabat eum dicens. Bnẽ.
Si uis potes me mundare. & çetera. Et quia
dñs ait. non ueni soluere legẽ sed adimplere.
Iue qui excͥudebatur alege purgari se dnĩ
potestatẽ presumens: non ex lege s supra le¬
gem esse gratiam iudicabat: quȩ lepsi macu¬
lam possit abluere. Uerum ut in dño potes¬
tatis auctoritas ita in illo fidei constantia de¬

Expanded text:
eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, quam dicit eum habuisse in omni Galilaea, intellegitur etiam sermo iste habitus in monte, cuius commemorationem facit Mattheus. namque idem Marcus ita sequitur: et uenit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellesse mundatum, quando post illum sermonem Dominus de monte descendit. Sic enim ait Matthaeus: Cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae . Et ecce leprosus veniens adorabat eum dic potes me mundare, etc. Et quia Dominus ait: Non veni solvere legem, sed adimplere , ille qui excludebatur a lege, purgari se Domini potestate praesumens, non ex lege sed supra legem esse gratiam judicabat, quae leprosi maculam posset abluere. Verum ut in Domino potestatis auctoritas, ita in illo fidei constantia de
Abbreviated transcription (Latin):
etiam mater dicatur. Fideles & enim dis¬
cipulos fr̃s uocare dignatus est dicens.
Ite. nuntiate fratribus meis. Qui ergo
frat̾ dĩ fieri ad fidẽ ueniendo potuerit:
querendum est quomodo etiam esse
mater possit. Sed sciendum est nobis.
quia qui iħu frater & soror ẽ. creden¬
do: mater efficitur p̾dicando. Quasi
enim parit qnmn. quẽ cordi audientis
in fuderit. & mater eiꝰ efficitur. si per

Expanded text:
etiam mater dicatur. Fideles etenim disetiam mater dicatur. Fideles etenim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo etiam mater esse possit. Sed sciendum est nobis quia qui Jesu frater et soror est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur si per
Abbreviated transcription (Latin):
Accedite adeum. & illuminamini: Et
dicunt ei. Ecce mater tua & fr̃s tui foris
querunt te. . respondens eis ait. Quȩ
est mater mea & fr̃s mei: Intus uer¬
bum. intus est lum̃. Unde alibi. Ut in¬
trantes inquid uideant lumen. Si ergo
foris stantes nec ipsi agnoscuntur paren¬
tes. & ꝓpter nostrum fortasse non ag¬
noscuntur exemplum: quẽ ad modum
nos agnoscemur si foris stemus ÷ foris
enĩ stantes uolunt dnm̃ uidere cognati
ipsius : cum iudei spiritalẽ in lege sensum
non querentes. sese ad custodiam lutere
foris fixeruntͥ & quasi xpm̃ potius ad
carnalia docenda cogunt exire : quam se
discenda spiritalia Ut ͣ cumsuitiens eos¬
qui incirtu eiꝰ sedebant : ait. Eccȩ mater
mea & fr̃s mei. Qui enĩ fecerit uolunta¬
tem dei . hic fr̃ meus & soror mea. et
mater est. Cum is qui uoluntatẽ dei
fecerit soror & fir diũ dicitur. ꝓpt̾ utrũq
sexum qui ad fidẽ colligitur: mirum ñ
est. Mirandum uero ualde est. quomͦ

Expanded text:
Accedite ad eum, et illuminamini . Et Accedite ad eum, et illuminamini . Et dicunt ei: Ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te. Et respondens eis ait: Quae est mater mea et fratres mei? Intus verbum, intus est lumen. Unde alibi, Ut intrantes, inquit, videant lumen . Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes nolunt Dominum videre cognati ipsius, cum Judaei spiritualem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia consentiunt qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est. Cum is qui voluntatem Dei fecerit soror et frater Domini dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur, mirum non est. Mirandum vero valde est quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus ab officio uerbi dissimulat egredi.
non maternȩ mfutat obsequia pietatis. cuiꝰ
p̃ceptũ est. honora patrẽ tuum & matrem:
sed paternis se misteriis amplius quã mat̾¬
nis debere monstrat affectibus: id ẽ nob̃
exemplo quod uerbo cõmendans cum ait.
qui amat patrẽ aut matrẽ plusquã me:
non est me dignus. Non iniuriose fratres
contempnit: s opus spiritale carnis cog¬
nationi p̾ferens: religiosiorem cordium
copulam docet esse. quam corporum.
Misticem autem mater & fr̃s iħu sina¬
goga ex cuiꝰ cahne est editus. &popłs¬
est iudeorum: qui saluatore intus docente
uenientes intra nequeunt. cuiꝰ spiritaliter
intelligere dicta negligunt. Preoccupans
enĩ turba eiꝰ ingreditur domum. eius aus¬
cultat sermones ut euangelista matheus
declarat: quia differente iudea. gentilitas
confluxit ad xpm̃ : atq interna uitȩ
misteria quanto fide uicinior. tanto m̃te
captior hausit: iuxta quod psalmista ait.

Expanded text:
rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem tuum et matrem, sed paternis se mysteriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus: idem nobis exemplo quod verbo commendans, cum ait, Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem mater et fratres Jesu, Synagoga, ex cujus carne est editus, et poest Judaeorum, qui Salvatore intus docente, venientes intrare nequeunt: cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba, ejus ingreditur domum, ejus auscultatura sermonibus, ut evangelista Matthaeus declarat: quia differente Judaea gentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteria quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod Psalmista ait,
Abbreviated transcription (Latin):
laxari. Quod enĩ de uno negatur: c̃seq̃ns
intellectus patet. quia quibusdã concedit᷑.
sed tamen hoc de paruis minimisq peccatiᷤᷤ
fieri posse credendum est. sicut ẽ. assidu¬
us otiosus sermo. in moderatꝰ risus. uel
peccatum curȩ rei familiaris quȩ uix si¬
ne culpa uel abissis agitur qui culpam
qualiter declinari debeat sciunt : aut iN
non grauibus culpis errorȩ ignorantie.
que cuncta etiam post mortẽ grauant:
si ad huc in hac uita positis minime fue¬
rint relaxata. Hoc tamen sciendũ ẽ. quia
illic saltim de minimis nil quisq pur¬
gationis obtinebit: nisi hoc bonis actib
in hac ad huc uita positus ut illic obti¬
neat. ꝓmereatur.
circa eum turba. Qcetera. Fratres
dnĩ nec filii beate marie semper uirgis
nis. iuxta heluidium nec filii iospeħ ex-
alia uxore iuxta quosdam putandi. sed
eorum potius intelligendi sunt eeͥ. cog¬
nati. Sane quod dñs ad matrẽ fratresq

Expanded text:
laxari. Quod enim de uno negatur, consequens laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen hoc de minimis parvisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsius agitur qui culpam qualiter declinare debeant sciunt, aut in non gravibus culpis errore ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Hoc tamen sciendum est quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur. circa eum turba, etc. Fratres Domini, non filii beatae semper virginis Mariae, juxta Helvidium, nec filii Joseph ex alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati. Sane quod Dominus ad matrem fratresque
Abbreviated transcription (Latin):
mia in spm̃ scm̃ quia quisq insimilitudi¬
nem diaboli & angelorum eius contra con¬
scientiam suam maiestatẽ deitatis obpug¬
nare non trepidat : non habet remissionem
ineternum. sed reus erit eterni delicti. sic̃
euangelista manifeste declarat: qui posito
hoc dnĩ testimonio subiunsit. atq ait. Qm̃
dicebant. spm̃ immundum habent. Nam
ee̾ᷤ. quidem. sed dm̃ non esse : neq hunc¬
dm̃ quideni esse. sed patre filioq minorẽ
credunt & confitentur: quia non inuiden¬
tia diabolica. sed humana ignorantia duc
łi faciant hoc : inremissibilis blasphemiȩ
crimine tenentur. quia ꝓprie principes
iudeorum. & quiq similes inuidiȩ pestȩ
corrupti. maiestatem blasphemant: sine
fine peribunt. Quod uero scdm̃ mathe¬
um dicitur eum qui blasphemauerit
in spm̃ scm̃. uel uerbũ dixerit contra spm̃
scm̃ non hab̾et remissionẽ neq in hoc scło
neq in futuro: datur in telligi. quasdam
culpas in hoc scło. quasdã uero in futuro

Expanded text:
m sanctum, qua quisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus contra conscientiam suam, majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut evangelista manifeste declarat, qui posito hoc Domini testimonio subjunxit, atque ait: Quoniam dicebant, Spiritum immundum habet. Nam esse quidem sed DDeum quidem esse, sed Patre Filioque minorem credunt et confitentur, quia non invidentia diati faciunt hoc, irremissibilis blasphemiae crimine tenentur: qua proprie principes Judaeorum et quique simili invidiae peste corrupti, majestatem blasphemant, sine fine peribunt. Quod vero secundum Matthaeum dicitur, eum qui blasphemaveritum sanctum, vel verbum dixerit contra Spiritum sanctum, non habere remissionem neque in hoc saeculo, neque in futuro, datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
recumbit affectum. Et hoc est bonorum
operum spiritale conuiuium: quo diues
populus eget. pauper epulatur. Publica¬
ni autẽ sicut etiam nomine ꝓbant appella¬
ntur hii qui uectigalia publica exigunt.
siue qui conductores sunt uectigalium fisci
ł reͬum publicarum ÷ nec non & hii qui scłi
huius lucra pernegotia sectantur: eodem
uocabulo censentur. Qui uiderant plubli¬
canum a pecatis ad meliora conuersum locũ
inuenisse penitentiȩ: ob id ipsi non desꝑant
desalute. Neq uero inpristinis uitiis per¬
manentes ueniunt ad iħm ut pharysei
& scribȩ qui murmurant: sed penitentiã
s ficat dicens. Erant enĩ multi qui sequebant᷑
ut occasionẽ haberet docendi: & spiritales
inuitatoribus suis p̾beret cibos. Beniq
cum frequent̾ ꝑgere ad conuiuium descri¬
batur : nichil refert᷑. aliud. nisi quid ibi
fecerit. quod docuerit: ut & humilitas dñ
eundo ad peccatores. & potentia doctrine eiꝰ

Expanded text:
recumbit affectu: et hoc est bonorum recumbit affectu: et hoc est bonorum operum spiritale convivium, quo dives populus eget, pauper epulatur. Publicani autem sicut etiam nomine probant, appellantur hi qui vectigalia publica exigunt, sive qui conductores sunt vectigalium, fisci, vel rerum publicarum: nec non et hi qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo censentur. Qui viderant publicanum, a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, ob id etiam non desperant salutem. Neque vero in pristinis vitiis permanentes veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et scribae murmurant, sed poenitentiam statur dicens: Erant enim multi qui et sequebanut occasionem haberet docendi, et spiritales invitatoribus suis praeberet cibos. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus