comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ sint multa uidicata. solatiu aliquod
aut raru iudicat afferat. Nam his rebus
auctoritas iudicati maxiẽ põt infirmari
modu temptari oportebit. Que uõ sicuni
necessaria dicũtur ea sĩ forte innitabũtur
mõ necessaria argumẽtatioẽ neq erunt
eius modi si reprehendent. Primu ꝯplerio

Expanded text:
aliter sint multa iudicata, solitarium aliquid aut rarum iudicatum afferatur. nam sic his rebus auctoritas iudicati maxime potest infirmari.modum temptari oportebit. Quae vero sicuti necessaria dicentur, ea si forte imitabuntur modo necessariam argumentationem ne- que erunt eiusmodi, sic reprehendentur: primum co
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Deinde quid res cu re differat ḋ¬
mõstrabimꝰ. Ex quo darebimꝰ aluid de co qd̾
comꝑabit᷑ et de eo qui cu comꝑabit᷑ existima¬
re oportete. Huuic facultatis maxiẽ ĩdige¬
mus cu ea ipã argumẽtatio que per ĩducti¬
one tractatur erit rep̾hendenda. Sin uidi¬
catu aliquod inferetur. qm̃ id ex his locis
maxiẽ firmat᷑. laude eoru qui udicauert
similitudine eius rei qua de agit. ad ea rem
qua deiuidicatu ẽ. et cõmemorando nõ mõ
nõ ẽẽ rep̾hensu iuditiu. s ab omĩbꝰ appba
tu. et demõstrando difficilius et nauis fui¬
ꝙͣ id qd̾ instet. Contrariis locis sires aut uã
aut uerisimił permitat᷑ infirmari opor¬
tebit. Atq erit obẜuandu diligent᷑. ne nich¬

Expanded text:
stendetur. deinde, quid res cum re differat, demonstrabimus: ex quo docebimus aliud de eo, quod comparabitur, et de eo, quicum comparabitur, existi- mare oportere. huius facultatis maxime indigemus, cum ea ipsa argumentatio, quae per inductionem trac- tatur, erit reprehendenda. Sin iudicatum aliquod inferetur, quoniam id ex his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est; et commemorando non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficilius et maius fuiquam id, quod instet: ex contrariis locis, si res aut vera aut veri similis permittet, infirmari oportebit. atque erit observandum diligenter, ne nih
Abbreviated transcription (Latin):
lit soluc prefectus. Caupo nõ multo post
ꝯclamauit hommnẽ ẽẽ octisu et cũ quibꝰdã
diuersoribus illu qui ante exierat cõsequit᷑
In itinere hominez comp̃hendit gladiu ex¬
eus euagina eduxit. reperit cruentatu hõ
ab eis in urbem deducit᷑ ac reus fit. In hac
intẽtio est crimĩs octidisti depulsio nõ occi¬
di ex quibꝰ constitutio ẽ. idest questio eadez
ĩ cõiecturali que et iudicatio. Occiderit ne:
Nunc exponemus locos quor pars aliqua ĩ
omnẽ cõiecturale incidit controuersia hoc
aute et in horu locor expositioẽ et in ceteror
oportebit attendere nõ omẽs in omnẽ cauã
cõuenire. Nam ut ouẽ nomẽ ex aliquibꝰ scri¬

Expanded text:
lit, solus profectus est. copo non multum post conclamat hominem esse occisum et cum quibusdam devorsoribus illum, qui ante exierat, consequitur in itinere. hominem conpre- hendit, gladium eius e vagina educit, reperit cruentum. homo in urbem ab illis deducitur ac reus fit. in hac intentio est criminis: occidisti. depulsio: non occidi. ex quibus constitutio est id est quaestio eadem in coniecturali quae iudicatio: occideritne? Nunc exponemus locos, quorum pars aliqua in omnem coniecturalem incidit controversiam. hoc au- tem et in horum locorum expositione et in ceterorum oportebit attendere, non omnes in omnem causam convenire. nam ut omne nomen ex aliquibus
Abbreviated transcription (Latin):
artifitiosa expolitio. Qnĩ igit᷑ proferẽt ali¬
quid hoc modo. qm̃ peperit cu uiro ꝯcubu
ĩuentu proferẽt nõ expolitiõe. Nos ħ de ex¬
politionis partibꝰ loquimur. Nichil igitur
ad haric ratio illa ꝑtinebit. Atq hac diftĩn¬
itioẽ alia quoq que uidebũt officere hiic
partitiom post pulsabamus. Si quis aut assũo¬
tione aliqũ tolli posse putet aut ꝓpositioẽ
taret᷑ id qd̾ eẽt excogitatu referret neꝙ̃ ꝙ¬

Expanded text:
proferent aliquid huiusmodi: quoniam peperit, cum viro concubuit, inventum proferent, non expolitionem; nos autem de expolitionis partibus loquimur. Nihil igitur ad hanc rem ratio illa pertinebit; atque hac distinctione alia quoque, quae videbuntur officere huic partitioni, propulsabimus, si quis aut assumptio- nem aliquando tolli posse putet aut propositionetaretur id, quod esset excogitatum, referret, ne
Abbreviated transcription (Latin):
p̃temiur. Nam ut ex medicina nil oportet
putate profitisci msi qd̃ ad corporis utili¬
tate spectet. qm̃ eius causa ẽ instituta. sic a
legibus nichil cõuenit arbitrari msi ꝙ rẽ.p.
Ergo in hoc quoq uiditio desinite legis lit
teras perscruptari. et legẽ ut equũ est ex uti¬
litate terꝑ considerate. Quid em magis uti
le thebanis fuit ꝙͣ lacedemonios opprimi.
Quid magis epimanunda thebanor imp¬
atore qua uictorie thebanor consulẽ decuit
atq exornato tropheo cariꝰ atq antiquiris
hrẽ cõuenit. Scripto uideb̾ legis omisso scpͥ¬
toris sentẽtia consid̾rate debebat.t hoc
quidẽ satis consideratu ẽ nulla eẽ legẽ mũ

Expanded text:
erpretemur. nam ut ex medicina nihil oportet erpretemur. nam ut ex medicina nihil oportet putare proficisci, nisi quod ad corporis utilitatem spectet, quoniam eius causa est instituta, sic a legibus nihil convenit arbitrari, nisi quod reergo in hoc quoque iudicio desinite litteras legis perscrutari et legem, ut aequum est, ex utilitate rei publicae considerate. quid magis utile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum consulere decuit?claro atque exornato tropaeo carius aut antiquius habere convenit? scripto videlicet legis omisso scriptoris sententiam considerare debebat. at hoc quidem satis consideratum est, nullam esse legem nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sumit᷑. Assũptionis aꝓpbatio per qua id qd̾
assũptur ẽ rationib affirmat᷑. Complerio ꝑ
qua id qd̾ confitit᷑ ex om̃ argumẽtatioẽ bre
uiter exponit᷑. Que plurimas ht̃ argumẽ¬
tatio partes. ea constat ex his quĩq partibus
deda ẽ quadriptita Tertia triptita Demde
biptita qd̾ incontrouersia ẽ. De una quaq
parte potest alicui uideri posse cõsistẽ. Eoꝵ
igit que costant erempla ponant Hor que¬
dubia sunt. rationes afferemus. Qũq ꝑti¬
ta argumẽtatio ẽ huimoĩ. Omẽs leges iudi
ex utilitate comum nõ ex scriptioẽ int̾p̃taĩ
ꝓponẽ. Neq eni ipĩ quid ob eẽt scribẽ uolebat
et si scripsissẽt cu eẽt intellectu repudiatu
i lege intelligebant. Nemo em leges cauã¬
tem .p. optiẽ putant ad iĩstrari. Quã obrẽ
igit᷑ leges seruari oportet. ad eam causai scͥ¬
ta omĩa interp̃tari tonuenit. ħ ẽ qm̃ rerp̾

Expanded text:
sumi- tur; assumptionis approbatio, per quam id, quod sumi- tur; assumptionis approbatio, per quam id, quod assumptum est, rationibus firmatur; complexio, per quam id, quod conficitur ex omni argumentatione, bre- viter exponitur. quae plurimas habet argumentatio partes, ea constat ex his quinque partibus; secunda est quadripertita; tertia tripertita; dein bipertita; quod in controversia est. de una quoque parte potest alicui videri posse consistere. eorum igitur, quae constant, exempla ponemus, horudubia sunt, rationes afferemus. Quinquepertita argumentatio est huiusmodi: “omnes leges, iudicex utilitate communi, non ex scrip- tione, oponerent. neque enim ipsi, quod obesset, scribere volebant, et, si scripsissent, cum esset intellec- tum, repudiatum iri legem intellegebant. nemo enim leges m optime putant administrari. quam ob rem igitur leges servari oportet, ad eam causam scripta omnia interpretari convenit: hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽigit ab assuptioẽ aꝓpbatio. falsu ẽ ergo nõ
ẽẽ plusꝙͣ triptita argumẽtatioẽ. Atq ex his
et breue etempli causa ponaniꝰ. Si sũ moꝑe
sapiẽtia petenda ẽ. Sũmo igit᷑ opere stultitia
uitanda ẽ. hic et assũptio et ꝓpositio ꝑspicua ẽ
Quare neutraq quoq indiget aꝓpbatioẽ. Ex
hisce omĩbus istud perspicuu ẽ aꝓpbatioẽ tũ
adiũgi.tu nõ adiũgi. Ex quo cogrioscit᷑ neq
inꝓpositioẽ neq in assũptioẽ contineri aꝓpba
tionẽ.s utramq aꝓpbatione suoloco posita
iuim sua tamꝙͣ certa et ꝓpria optine̾. Qd̾si
ita ẽ comode partitisũt illi qui qnq ꝑtibus¬
sunt igit᷑ argumẽtatioĩs que per ratiotina
tioẽ tractat᷑. Propositio per quã locus is bre¬
uiter exponit. Ex quo uis omĩs oportet ut
emanet ratiotinationis. Aꝓpbatio ꝓpoĩtiois
Det qua id qd̃ breuit᷑ erpositu rationibꝰ affi¬
matu probabilius et apertius fit. Assũptioꝑ

Expanded text:
igitur ab adsumptione approbatio. falsum ergo est non esse plus quam tripertitam argumenta- tionem. Atque ex his et breve exempli causa ponamus: si summopere sapientivitanda est. hic et propositio et assumptio perspicua est; quare neutra quoque indiget approbatione. ex hisce om- nibus illud perspicuum est approbationem tum adiungi, tum non adiungi. ex quo cognoscitur neque in pro- positione neque in assumptione contineri approba- tionem, sed utramque suo loco positam vim suam tam- quam certam et propriam obtinere. quodsi ita est, commode partiti sunt illi, qui in qurunt argumentationem. Qtionem tractatur: propositio, per quam locus is breviter exponitur, ex quo vis omnis oportet emanet ratiocinationis; approbatio, per quam id, quod breviter expositum est, rationibus adfirmatum probabilius et apertius fit; assumptio,
Abbreviated transcription (Latin):
mus aut assumimꝰ sine aꝓpbatioẽ id facere
oportet cu aut ꝓpositio ex se intelligit᷑. aut
assũptio perspitua ẽ nullius aꝓpbationis ĩ¬
diget. Propositionis aꝓpbatioẽ p̃terita qua¬
tuor ex partibꝰ argumẽtatio tractat᷑ ad hũc
modu Iudices qui ex lege uirati iudicati op¬

Expanded text:
mus aut assumimus sine approbatione. id facere oportet, cum aut propositio ex se intellegitur aut assumptio perspicua est et nullius approbationis indiget. propositionis approbatione praeterita quattuor ex partibus argumentatio tractatur, ad hunc modum: iudices, qui ex lege iurati iudicati
Abbreviated transcription (Latin):
efficiat. Aut si infirma datur ut plautꝰ amicũ
castigate ob merita noxam ĩ mane ẽ facur
Ueru in etate utile atq conduçibile Nã ego
ta nora. aut eadem hoc modo. Marimũ ma
lu ẽ auaritia Multos emi magnis ĩ comodis
affecit pecume cupiditas. aut paru ydonea
hoc iõ..Haximu bonu ẽ amicitia Plutiẽ
eri delectatioẽs sunt inamicitia. Quartus

Expanded text:
fficiat; aut infirma, ut Plautus: Amicum castigare ob meritam noxiam, Immune est facinus; verum in aetate utile Et conducibile; nam ego rita noxia; aut eadem, hoc modo: malum est avaritia; multos enim magnis incommodis affecit pecuniae cupiditas; aut parum idonea, hoc modo: maximum bonum est amicitia; plurimae enim delectationes sunt in amicitia. Quartus
Abbreviated transcription (Latin):
Aut id qd̾ eam rem que conficit sequat᷑ nctẽ
est. Id est huiꝰmodi. Si pegerit cu uiro cõcubu
peperit aute conficit᷑ h. Concubuit igit᷑ cu
uiro ħ si nobic inferre inferas id ꝗd sequitur
fecit igit incestu et conluseris argumẽtatio¬
ne et perspicua fugis complexionẽ Qua te
in longis argumẽtationibꝰ aut ex cõdictioĩb
aut ex contrario complecnoportet. In breui¬
bus idsolu qd̾ conficit᷑ exponẽ. In hiic ĩ quibꝰ
exitus perspicuus ẽ consecutioẽ oportet uti
Siqͥ aũt ex una quoq parte putabũt cõstare
neq aꝓpbationis neq complexionis ĩ digere
Sed nobis ambigiutate nomĩs errare uidẽt᷑
Nam argumẽtatio uno noiẽ res duas figãt
Ideo ꝙ et ĩuẽtu aliqͣ in re probabile aut ne

Expanded text:
aut, ut id, quod eam rem, quae con- ficitur, sequatur necesse est. id est huiusmodi: si peperit, cum viro concubuit: peperit autem. conficitur hoc: concubuit igitur cum viro. hoc si nolis inferre et inferas id, quod sequitur: fecit igitur incestum, et concluseris argumentationem et perspicuam fugeris complexionem. quare in longis argumentationibus ex conductionibus aut ex contrario complecti oportet, in brevibus id solum, quod conficitur, exponere, in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione uti. Si qui autem ex una quoque parte putabunt constare neque approbationis neque complexionis indigere. sed nobis ambiguitate nominis videntur errare. nam argumentatio nomine uno res duas significat, ideo quod et inventu
Abbreviated transcription (Latin):
parte uidĩ ꝓpositioẽ. que si aꝓpbata nõ sit
ꝓpoĩtio nõ sit argumẽtatioĩs. Iter que ab
illic ab sũptio et assũptionis ⁊ꝓpbatio dicat
eande sibi assũptioẽ sola uideri. Ita fit ut
eadem ratioẽ argumẽtitio tractata aliicta¬
partit ⁊liis quĩq partita idẽtur. Quate
euenit ut res nõ tam ad usu diçendi ꝑtine¬
at ꝙͣ ad ratione p̃ceptioms. Nobis autẽ
cõmodior partitio illa uidet. que in quĩꝙ¬

Expanded text:
i adprobata non sit, propositio non sit argumentationis. item, quae ab illis adsumptio et adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, ut res non tam ad usum dicendi pertineat quam ad rationem praeceptionis. Nobis autem commodior illa partitio videatu
Abbreviated transcription (Latin):
du. Melius accurãtur que cõsilio gerũt᷑. ꝙ̃ q̃
sine cõsilio mĩstrãt᷑. Hanc prima partẽ nu¬
copiosissimis uerbis approban putãt ħ mõ
temẽ et nullo consilio admĩstrat᷑. Ecercitꝰ i
tui p̃positꝰ ẽ sapient et callidus im̃pator oĩb¬
partib cõmodius regit᷑.ꝙ̃ is qui stultitia et
temeritate alicuiꝰ admĩstrat. Eade nauigu
ratioẽ Nam nauis optime cursu conficit
ea que scientissimo gubnatore utet. Cu ꝓpo¬
sitio sit hoc mõ approbata et due partes tran¬
sierũt ratiotinatioĩs Tertia in parte aunt
qd̾ ostendẽ uelis. id ex ii ꝓpõnis oportẽ assu
mere hoc pacto. Nichil aute oiũ teru me¬
assũptionis quarto ni loco ali a porto ĩduce
et obit diffinitu queda ordinẽ suant. et
annue cõmutatioẽs nõ mõ quada ex neces¬
situdine semper eodẽ mõ fiunt. ueru ad uti¬

Expanded text:
dum: melius accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae dum: melius accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae sine consilio administran- tur. hanc primam partem nucopiosissimis verbis approbat superiorem hoctemcui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibpartibus commodius regitur, quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum meassump- tionis quarto et obitus definitum quemdam ordinem seruant, et annuae commutationes non modo quadam ex necessitate semper eodem modo fiunt, uerum ad uti
Abbreviated transcription (Latin):
teris cortigi neq ab illo neq a uobis scriptoi̾s
uolũtas põt uidete ne multo indigniꝰ sit id
re et iuditio utõ mutari. qd̾ ne uerbo quidẽ
cõmutan põt. Ac de inductioẽ quidẽ satis ĩ
situ et per se cognitu sua se ui et ratioẽ con¬
firmet Hoc de gnẽ qui diligẽtius consid̾tã¬
du purauerint. cu idẽ usu dicendi seq̃rent᷑
paululu p̃cipiendi rationẽ dissenẜũt. nam
partim quĩq eius pattes ẽẽ dixerũt. parti nõ
plus ꝙͣ in tres partes distribui posse putauert̃
Eor contrauersia nõ ĩ cõmodu uidet᷑ cum
uird rũq ratioẽ erponẽ. Nam et breuis c̃ et
nõ eiusmoĩ ut alteri ptorsus nichil dicẽ pu
tent᷑ et locus hic nobis indicendo minime
negligendus uidet. Qui putanit ĩ quĩq ꝓ
tes distribu oportere. Aiunt primu cõueĩte
exponẽ sũma argumẽtatioms Ad hũc mo¬

Expanded text:
teris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris teris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem satis in expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui diligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentur, paululum in praecipiendi ratione dissense- runt. nam partim quinque eius partes esse dixerunt, partim non plus quam in tres partes posse distribui putaverunt. eorum controversiam non incommodum vi- detur cum utrorumque ratione exponere. nam et brevis est et non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pu- tentur, et locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
pli subiecerimus. Uidebit eiusmodi quoq u¬
tendu etemplo. nõ quo p̃ceptio differat ut a¬
liter in smoẽ atq indicendo sit utendu. s ut
eor uolũtati satis fiat. quid qd̾ aliquo in loco
uidere alio in loco nil demõstrat nequeunt
agnoscere. Ergo in hac causa que apud gre
legem exercitu tenuisset lacedemonios fun¬
ditus uicit. Poterit accusator arguniẽtatione
un per inductioẽ cuscriptu legis cont̾ suã
defendat ad hunc modu. Si iudices id qd̾ e
eprma nõdas ait legis scriptote fecisse ad legẽ
adscribat et addat hanc exceptione ex̃ quãsi
quis tei .p. causa exercitu nõ tradidĩt patiem¬
ini. nõ opinor. Quod si uos met ip̃i qui aurã
teligioẽ et sapiẽtia remotissimu ẽ. istiis ho¬
noris causa hanc eande exceptioẽ ĩ iussu po¬
puli ad lege ascribi iubeatis. populus thebanꝰ
gentia nõ põt ita uideri iudices. Quid si lit¬

Expanded text:
pli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque upli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae apud Grlegem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patiemini? non opinor. quid, si vosmet ipsi, quod a vestra religione et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanusgentiam; non potest ita videri, iudices. quodsi lit
Abbreviated transcription (Latin):
peruẽtute. Alam qui uidet si rei ꝙͣ pͥmo to¬
getur. tecte assenserit. illa quoq rem q̃ sibi
displiteat ẽẽ necessario concedenda. plerũ¬
ꝙ aut nõ tespondendo aut male t̃ spõdẽdo
songiut togationer precede nõ sunt. Ete
ratione rogationis imprudens ab eo qd
concessit ad id qd̃ non uult concedere dedu¬
cendus est. Extremu aute aut taceatur op¬
tet aut concedat᷑. nit negetur. Si negabitur
aut ostendenda est similitudo earu reru
que ante cõçesse sunt . aut alia utendu ẽ in¬
ductione. Si concedit concludenda ẽ argu¬
tripartitu. Prima pars ex similitudiẽ cõstat
una pluribus ue. Altera. ex eo qd̾ concedi uo
lumꝰ cuiꝰ causa similitudinis ad hibite sunt
Tertia ex conclusioẽ que aut confirmat con¬
cessionẽ aut qd̃ ex ea confitiat᷑ ostendit. Sed
quia nõ satis aliem uidebit dilucide demon
stratu. Nisi quid ex cunli causar gnẽ exem¬

Expanded text:
perven- turae. nam qui videt, si ei rei, quam primo roperven- turae. nam qui videt, si ei rei, quam primo rogetur, recte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argu tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exem
Abbreviated transcription (Latin):
fon queq ipẽ conticuit. Post aspasia qm̃
met dicam quid uterq cogitat. Nlam et
melior neqi femina electior sit intirti
Srofecto semperid qe optimu putabitir
ẽẽ multo marue irquitene ur et tuma¬
concederetut. Hoc mõ ẜmons plurimũ
dederat qui cu disputabat aliquid con¬
ficẽ malebat qd̾ ille ex eo quid iarti tõces¬
sisset necessatio ꝓpobate debet. Hoc ĩgne
p̃cipiendu nobis uidet primu. ut illuo
qd̾ inducim pet similitudine hui modi
sit ut sit necce concedi. Nam ex quo pos¬
tulabam n obis illud qd dubiu ẽ concedi
dubiu ẽẽ id ipũ: nõ oportebit Derde illd
cuiꝰ cenfirmandi causa fiet indutio. iidẽ¬
du ẽ ursimile his rebue sit quas tes qͥsi nõ
dũbias ante indurerini Nam aliquod no¬
bis ante concessur eẽ nichil proderit si ei
dissimile etit id curcã illud concedi pͥmũ
uolueris. Deinde nõ intelligat quo spectẽt
ille prime inductiones et ad quẽ sint exitĩ

Expanded text:
phon quoque ipse tacuit. post Aspasia: quomet dicam, quid uterque cogitet. nam et melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id, quod optumum putabitis esse, multo maxime requiretis, ut et tu maconcederetur. hoc modo ser- monis plurimum dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, necessario adprobare deberet. Hoc in genere praecipiendum nobis videtur primum, ut illud, quod inducimus per similitudinem, eiusmodi sit, ut sit necesse concedere. nam ex quo postulabimus nobis illud, quod dubium sit, concedi, dubium esse id ipsum non oportebit. deinde illud, cuius confirmandi causa fiet inductio, videndum est, ut simile iis rebus sit, quas res quasi non dubias ante induxerimus, nam aliquid ante concessum nobis esse nihil proderit, si ei dissimile erit id, cuius causa illud concedi primum voluerimus; deinde ne intellegat, quo spectent illae primae inductiones et ad quem sint exitum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uelle et probare et firmare nichil attinet
Hoc quia perspitue ueru ẽ. nichil attinet ap¬
probati. Quate assumi statim oportet. Hoc mͦ
fui autez athenis eo die hoc si nõ constat ĩdig
appbatiomis qua inducta cõplerio statim cõseq̾
ꝓpositio que nõ indigeat ꝓꝓpbatioẽ. Ilam esse
quid quanda que indigeat quid attinet ostẽ¬
dere. Quod cuiuis facile perspitiui ẽ. Quid¬
siitiẽ ex hoc et exeo qd̾ ꝓposueram Hoc cõficit

Expanded text:
tinet. hoc quia perspicue verum est, nihil attinet approbari. quare assumi statim oportet, hoc modo: fui autem Athenis eo die. hoc si non constat, indiget approbationis; qua inducta complexio conse- propositio, quae non indiget approbatione. nam esse quidem quandam, quae indi- geat, quid attinet ostendere, quod cuivis facile perspi- cuum est? quodsi ita est, ex hoc et ex eo, quod propo- sueramus, hoc conficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
otinatioẽ expolit᷑ sũme ẽ ab aristotile. Am
apipatetitis et theofrastũ frequẽtatu. Deĩd
aute tethoribꝰ his qui elegantissimi atꝙat
tifitiosissimi putati sunt. Quare aute nob
illi magir partitio probet᷑ diçendiun uidet
ne teme secun putenur. Et breuit dicẽ¬

Expanded text:
xpolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; et breviter dicen
Abbreviated transcription (Latin):
admĩstrant. Hichil aute oĩu teru meliꝰ
admĩstrat᷑ ꝙ̃ omĩs mũdus. Consilio igitur
mũdus admĩstrat. Quĩq partita igit isto
pacto putant eẽ argumẽtatioẽ. Qui autẽ
tripartita ẽc̃ ditunt. Hii nõ alit tractati
putant oportere argumẽtatioẽ. s partitioe
horu reptendũt. Iegant emi neq aꝓpba

Expanded text:
rum melius administratur, quam omnis mun- dus, consilio igitur mundus administratur. quinque- pertitam igitur hoc pacto putant esse argumentationem. Qui autem tripertitam putant esse, ii non aliter tractari putant oportere argumentationem, sed parti- tionem horum reprehendunt. negant enim neque a pro-
Abbreviated transcription (Latin):
ilitudine earu reru quib assensit probet
uelut apud socratitu Eschine demõstrat so¬
crates cu xenofontis uxore et cu ipo xeno¬
fonte aspasiani locutu. dic michi queso xe¬
nofontis uxor. si uicina tua melius habeat¬
auru ꝙ̃ tu hẽc utru ne illius antuu mał
illius ĩquit. Quid si ueste et ceteriu orna¬
mẽtu muliebe̾ pretii maioris habeat ꝙ̃ tũ¬
habeas tuu an illius malis. Nesponderit
illius uõ. Age ĩquit quid si uiru illa meli¬
uiru an illius. Hic mulier errbrut. Aspa¬
sia aute smonẽ cu ipõ renofonte ĩstituit
Quid si fundu meliore hẽat ꝙͣ tu hẽs ut¬

Expanded text:
militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si aurum, quam tu habes: utrumne illud an tuum malis? illud , inquit. quid si uestem et ceterum ornatum muliebrem pretii maioris habeat, quam tu, tuumne an illius malis? respondit , illius vero. age sis, inquit, quid? si virum illa me- limalis an illius? hic mulier erubuit. Aspasia autem ser- monem cum ipso Xenophonte instituit. quid, si fundum meliorem habeat, quam t
Abbreviated transcription (Latin):
siue in ratioẽ siue inscripto uerser tt̃tati
debeat et que in quas argumẽtatioẽs cõ¬
ueniant sigulatim in scde libro de unoqͦ.
gne dicemus in presentia tm̃modo nume¬
tes et modos. et partes argumẽtanidi con¬
fuse petmistim disꝑsimus post autẽ desꝙ¬
te et electe mgenus qd̾q caẽ qd cuiq cõue¬
omĩs ex his locis argumẽtatio poterit in¬
uenitiꝰ ĩuentamq exotnan et certas ĩptes
distingin. et suaiussinm e. et sũme neces¬
satiu et ab artis scriptoribus maxime ne¬
glectu. Quare et de ea p̃ceptioẽ nobis ĩ hoc
loco dicendu uisu ẽ ut ad ĩuentionẽ ar¬
iũgetet et magna cu cira et diligentia
locus hic omĩs considerandus ẽ qd̾ ter ñ
solu magna ytilitas ẽ s p̃cipiendi quoq
sũma difficultas. Omĩs argumẽtatio aut
per inductione traetanda ẽ aut per ratioci¬
natione. Inducio ẽ otõ que rebus nõ du¬

Expanded text:
sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte et electe in genus quodque causae, quid cuique conveeniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praeceptione nobis et in hoc loco dicendum visum est, ut ad inventionem aret magna cum cura et diligentia locus hic om- nis considerandus est, quod rei non solum magna uti- litas est, sed praecipiendi quoque summa difficultas. Omnis igitur argumentatio aut per inductionem tractanda est aut per ratiocinationem. Inductio est oratio, quae rebus non du
Abbreviated transcription (Latin):
aut auctoritate aut iudicio aut alicuiꝰ
aut aliquoꝵ comprobata. Id tribus ĩgene¬
ribus spectatur. Religioso comuni appbr¬
to Religiosu ẽ ꝙ inrati legibus iudicauer̃t
Comune est q omẽs uulgo comprobauer̃t
et secuti sunt hoc ẽ huimodi ut maiotib
sura nichil gessit post censura consulẽ fecĩt
aliqua ratione continet. Eius partes sũt
tres ymago. Collatio Eremplu. Ymago
ẽ oratio demõstrans corporu aut naru
similitudinor. Collatio ẽ or̃o rem cui re ex
similitudine conferens. Eremplu ẽq. ter
auctoritate aut casu alicur hoĩs aut ne¬
gotii aut confirmat aut infirmat Hotũ
etempla ad descriptioẽs in p̃ceptis clocutio¬
tuc cognostent. Ac fons quider confitmi¬
tionis ut facultas tulit. ⁊pertus ẽ nec mi¬
nus dilucide ꝙͣtei natuta ferebit demõ¬
stratus ẽ. quẽ admodu aute q̃q constitutõ
et pars constitutionis et omit contro u̾sia

Expanded text:
aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus lega in censura nonnihil gessit post censuram consulem fecit. aliquam rationem continet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia,
Abbreviated transcription (Latin):
runt ignosci conuenit. His qui necessaiẽ
profuerunt hĩ gratia nõ oportet. Ex pari
sic. Nam ut locus in mari sine portu na
uibꝰ ẽẽ nõ põt tutus. Sic aũis sine fide sta¬
bilis amicis nõ põt eẽ. In hiis rebus que sub
eande ratione cadũt hoc mõ probabile
considerat᷑. Nam si rodiis turpe nõ est por¬
toriu letare nec hermacreonta qd̾ turpe
est conducere. Hec tu uera sunt Hoc pac¬
similia hoc mõ. si multꝰ erat in calceis pu
parabile. Signu ẽ qd̃ subsensu aliquẽ ca¬
dit et quiddam significat qd̾ ex ipõ perfec¬
tu uidet: ꝙ aut ante fuerit aut in ipõ ne¬
gotio aut post sit consecutu et tũ indiget
festimonii et granioris confirmationis
ut cruor fuga. pallor puiluis et que hic
sunt similia. Credibile est qd̃ sine ulle teste
auditoris opimoẽ firmat hoc mõ. Neõ
est qui nõ libros suos ĩcolumos et beatos
ẽẽ cupiat. Indicatu eͥ res aut assensioẽ

Expanded text:
runt, ignosci convenit, iis, qui necessario runt, ignosci convenit, iis, qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet. ex pari, sic: nam ut locus sine portu na- vibus esse non potest tutus, sic animus sine fide stabilis amicis non potest esse. in iis rebus, quae sub eandem rationem cadunt, hoc modo probabile consideratur: nam si Rhodiis turpe non est portorium locare, ne Her- mocreonti quidem turpe est conducere. haec tum vera sunt, hoc pacsimilia, hoc modo: si multus erat in calceis pulparabile. signum est, quod sub sensum ali- quem cadit et quiddam significat, quod ex ipso pro- fectum videtur, quod aut ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incolumes et beatos esse cupiat. iudicatum est res assensione
Abbreviated transcription (Latin):
mitu huiꝰ aliqua mors illius ꝑtine¬
bat. Relinquit ĩgitur ut ab hoc̃ nõ sit
occisus. Simplex aut conclusio ẽ q̃ nece¬
ssaria consecutione conficitut. Hoc mõ
Si uoc me istud eo tpr̃ fecisse dicitis
ego auter co ipõ tpr̃e transmare fui xͥ¬
linquiturut id qd̾ dicitis nõ mõ non
fecerim. s ne potuerim facere quide
Atq hic diligent oportebit uidete ne
quo pacto genus hoc refelli possit ut
nec confimatio modu inse argumen¬
tationis solu Hãt et quamda similitu¬
dine necessarie conclusiomi ueꝵ ipã
argumẽtatio ex necessaria ratioẽ con¬
sisfat. Probabile aute ẽ id quod fere sol
fieri ant qd̾ in oppinione posituzẽ aut
apud inferos penas esse preparatas eosꝗ
ph̾ye dent operam nõ arbitrari deos esse
Similitudo aute in cõtrariis et paribus
et in his rebus que sub eande rationẽ ca¬
dunt. maxime spectatur. In contrariis
hoc mõ. Nam si hic qu inprudent᷑ lese¬

Expanded text:
micum huius aliquem mors illius pertinemicum huius aliquem mors illius pertinebat: relinquitur igi- tur, ut ab hoc non sit occisus. simplex autem conclusio ex necessaria consecutione conficitur, hoc modo: si vos me istuc eo tempore fecisse dicitis, ego autem eo ipso tempore trans mare fui, relinquitur, ut id, quod dicitis, non modo non fecerim, sed ne potuerim quidem facere. atque hoc diligenter oportebit videre, ne quo pacto genus hoc refelli possit, ut ne confirmatio modum in se argumentationis habeat et quandam similitudinem necessariae conclusionis, verum ipsa argumentatio ex necessaria ratione consistat. Probabile autem est id, quod fere solet fieri aut quod in opinione positum est aut apud inferos poenas esse praeparatas; eos, qui philosophiae dent operam, non arbitrari deos esse. similitudo autem in contrariis et ex paribus et in iis rebus, quae sub ean- dem rationem cadunt, maxime spectatur. in contrariis, hoc modo: nam si iis, qui inprudentes laese
Abbreviated transcription (Latin):
distinctius dicendu. Ac negotiis qd̾fe
res he quas cõmeõrauimꝰ sunt attribu¬
te. Omĩs aute argumẽtatio que exhis
locis quos cõmemo̾rauimꝰ sumet. ant
probabilis aut necessaria deb eẽ et eñ
ssunt. Hoc mõ. Si peperit cu iuto ioxi¬
cubuit. hoc geniis argumentandi qd̾
in necessaria de mõstratione uersat
maxime tractatur indicendo aut per
complexionez aut per enumerationez
aut per simplice concliisione. Compl¬
exio est in qua utru concesseris repre
cur uteris Siptobus. cut accusasͦ. Enu¬
merano est in qua pluribus uebui ex¬
positis et teteris infirmatis una teliqͣ
necessario tonfixmat᷑ hoc pacto. Netẽ
est aut ĩ imititiaru causa ab hoc esse
occisu aut metus. aut spei. aut alicuiꝰ
amici gratia aut si horu nichil ẽ con¬
stat ab eo non eẽ occisu. Nam sine cauã
malefitiu susceptu nõ põt eẽ. Sed neq
ĩimititie fuerũt. neq metus ullus nec
spes ex morte illuis cõmodi. neq ad a¬

Expanded text:
um. Ac negotiis quidem fere res haec, quas commemora- vimus, sunt adtributae. Omnis autem argumentatio, quae ex iis locis, quos commemoravimus, sumetur, aut probabilis aut ne- cessaria debebit esse. etenim, ssunt, hoc modo: si peperit, cum viro concubuit. hoc genus argumentandi, quod in necessaria demonstratione versatur, maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut per enumera- tionem aut per simplicem conclusionem. conplexio est, in qua, utrum concesseris, repreus est, cur uteris? si probus, cur accusas? enumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis una reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut spei aut alicuius amici gratia aut, si horum nihil est, ab hoc non esse occisum; nam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad a
Abbreviated transcription (Latin):
an offendere his consueuerĩt et ceteta
que factu aliquod similit̾ confestim
aut ex interuallo solent consequi. Dem̃
postremo attendendu ẽ nũ que res ex
his tebus que posite sunt in partibus¬
et honestatis et utilitatis consequãt

Expanded text:
an offendere in iis consueverint; et cetera, an offendere in iis consueverint; et cetera, quae factum aliquid similiter confestim aut ex inter- vallo solent consequi. deinde postremo adtendendum est, num quae res ex iis rebus, quae positae sunt in par- tibus honest
Abbreviated transcription (Latin):
sitione negotii sepatut. Hoc modo saꝑe
et nõ sapete. Semis est qd̃ partes aliqͣ
amplectit᷑ ut cupiditas. Pars ẽ que sub¬
exituc alicui negotii in quo queri sol
quid ex quaq te euenerit. eueniat enẽ¬
turũq sit. Quare hoc ingnẽ ut cõrno¬
dius quid euenturu sit. an aiõ colligipo¬
ssit. quid quaq ex re soleat euenite con¬
siderandu ẽ hoc mõ. Ex arrogãtia ediu
ex insolẽtia arrogantia. Quarta aut̃
pars est ex hiis quas negotiis dicebam
atrributas consecutio. In hac hec res
querunt que gestu negotiu consecũ¬
tur. Primu qd̾ factu est qd̾ id noiẽ
appellari cõueniat. Demde cius facti
qui sunt principes et inuẽtores qui
deniq auctoritatis eius et ĩuẽtioms
comprobatores. atq eniuli. Demde et¬
que ex toto de ea reaut eus uei sit lex¬
quo consuetudo. actio. inditiu. sinã
artificiu. Deiide nã eius enemte nil¬
go soleãt aut insolent᷑ et raro. Postea
homiẽs id sua auctoritate conppbate

Expanded text:
tione negationis separatur, hoc modo: sapere et non sapere. genus est, quod partes aliquas amplectitur, ut cupiditas. pars est, quae subexitus alicuius negotii, in quo quaeri solet, quid ex quaque re evenerit, eveniat, eventurum sit. quare hoc in genere, ut commode, quid eventurum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex insolentia arrogantia. Quarta autem pars est ex iis rebus, quas negotiis dicebamus esse adtributas, consecutio. in hac eae res quaeruntur, quae gestum negotium consequuntur: pri- mum, quod factum est, quo id nomine appellari con- veniat; deinde eius facti qui sint principes et inven- tores, qui denique auctoritatis eius et inventionis com- probatores atque aemuli; deinde ecquae de ea re aut eius rei sit lex, consuetudo, pactio, iudicium, scientia, artificium; deinde natura eius, evenire vulgo soleat an insolenter et raro; postea homines id sua auctoritate comprobare
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas. et in affcctioẽ animi. hoc mo
lestia iracundia amore. et tetera que
in simili gne̾ uersanture. facultates sũt
aut quib fatilius sit. auit sine quibꝰ ali¬
quid confici nõ poterit. Adiũctu aũ ne
pars. et euentus. Pauis. et minus. et
eque magnu. ex ui et nuo. et ex figura ue¬
gotii sicut ex statura corporis considerant
Simile aute ex spẽ compabili aut ex cõ¬
ferenda atq assimilanda natura uidica¬
tur. Contrariu ẽ qd̾ positu ingne̾ diu̾¬
so ab eode tui contrariu eẽ dicitur plu¬

Expanded text:
necessitas, et in affectionem animi, hoc est necessitas, et in affectionem animi, hoc est molestiam, iracundiam, amorem et cetera, quae in simili genere versantur. facultates sunt, aut quibus fa- cilius fit aut sine quibus aliquid confici non potest. Adiunctum negotio pars et eventus. Maius et minus et aeque magnum ex vi et ex numero et ex figura negotii, sicut ex statura corporis, consideratur. Simile autem ex specie comparabili aut conferenda atque adsimulanda natura iudicatur. Contrarium est, quod positum in genere diverso ab eo, cui contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
hoc differt. Nam gne̾ qd̾ utrũq ide es̃
dedaratur. quid in anins. ant in anno
aut maliqua anni parte spectatur.Inoc¬
caxione ad sꝑatiu temporis faciendi que¬
dam oportunitas intesligit᷑ adiũcta Qre
cu ingnẽ̾ idem sit fit aliud qd̾ parte qdã
et spetie ut dixim differat. Hec distribuit
intria gnã. Publicu. Comune. Singłare
Ouiblicu ẽ qd̾ ciuitas unmuersa aliqua de
causa frequetat. ut ludu dies festos bellũ
Comune qd̾ accidit omĩbꝰ eode fere tp̃e
ut messis indernia. calor frigus Singu¬
late anter est ꝙ aliqua decausa priuatiz
alicm accidere solet. ut nuptie. sacrificiũ
fumis cõinniu somnus. Moduc ante
est inquo quem admodu et quo aiõ fcm̃
sit queritur. Eius partes sunt prudẽtia
et inprudentia Prudetitie autẽ tõ q̃rit̾
ex his que clam palam ui persuasioẽ
feserit. In prudentia aute ĩpurgatione
confertur cui partes sunt Inscietia caus

Expanded text:
hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur ur genera: publicum, commune, singulare. Publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum: commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor, frigus: singulare est, quod aliqua de causa privatim alicui solet accidere, ut nuptiae, sacrificium, fuest, in quo, quemadmodum et quo animo factum sit, quaeritur. eius partes sunt prudentia et inprudentia. prudentiae autem ratio quaeritur ex iis, quae clam, palam, vi, persuasione fecerit. inprudentia autem in purgationem confertur, cuius partes sunt inscientia, casus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ anuim aut corporis ex tempore aliqua
de causa cõmutatio ut letitia cupidita.
metus. molestia. morbus debilitas. et a.
que in eodem gne̾ reperiũtur S̾tudiũ
est autez animu assidua et uehenies ad
aliqua tem applicata magna cu uolũ

Expanded text:
est animi aut corporis ex tempore aliqua est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodem genere re- periuntur. studium est autem animi assidua et vehe- menter ad aliquam re
Abbreviated transcription (Latin):
an tardus sit. Acutus an ebetior.. Nemõ
an obliuiosus. Comis offitiosus an facetꝰ
Orudens. patiens an contra. Et oĩno que
anã data aiõ et corpori considerantur
tet apud quos et quo more et cuiꝰ arbi¬
trata sit educatus. quos habuit artiu
liberaliu magistros quos uiuendi p̃cep¬
tores. quib amicis utatur. quo ĩ negotio
questu artifitio sit octupatus quo mõ rez
familiare animimistret qua cõsuetudiẽ
domestica sit. In fortima querit᷑. ẜuus
an cu potãte. Si cu porestate uire anĩiu¬
ria. felix clarus. an contͣ sit quales lib̾os
habeat. Aut si nõ de uiuo querat etia qͣli
morte sit affectus erit considerandu. Ha¬
bitu aute appellamꝰ animi et corporis
constantez. et absoluta in aliqua re per¬
fectionẽ ut uirtutis aut alicuiꝰ artis p̃¬
ceptionẽ aut ꝙͣuis sciã et ite corporis
aliqua comoditate nõ natura datam
s studio et industria comꝓbataIffectõ

Expanded text:
an tardus sit, acutus an hebetior, memor an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, comis officiosus an infacetus, pudens, patiens an contra; et omnino quae a natura dantur animo et corpori considerabuntutet, apud quem et quo more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, seran cum potestate: si cum potestate, iure an iniuria; felix, clarus an con- tra; quales liberos habeat. ac si de non vivo quaeretur, etiam quali morte sit affectus, erit considerandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua in re perfectionem, ut virtutis aut artis alicuius perceptionem aut quamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et industria partam. affectio
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtanda rationibꝰ confirͣri oporteat. Oes
tes argumẽtando confirmãtur. Ant ex co
ꝙͥ ꝑsonis. aut ex eo quid negotiis ẽ attribu¬
tui. Ac personis. has res attributas puta
nomen. natura. uictu fortuna. habitũ
Iffectione.studia. Consilia. facta Casus orõ¬
quo suo queq ꝓpͥo et terto uocabulo appel¬
latur. Natura ipã diffinire difficile est
Dartes aute euic enumerare eas quare
indigemus ad hanc p̃ceptione facilius
ẽ. Hec ante partim diuino partim mõ¬
tali ingnẽ uersant. Hortaliu autẽ ps
Ihoiũi. pars in bestiaru gnẽ nuantur.Ø
Atq hoiũ genus in sexu consideratur
uirile an muliebre sit. Et in natione pr¬
barus. Patria. Athemẽsis. an lacedinoĩ
Cognatioẽ quib maioribꝰ quibꝰ tõsan¬
guincis. Etate puer an adolestens Natu
grandior an sener Preteã comoda et ĩ¬
comoda considrant anã data aiõ aut
corpori. hoc mõ. Ualens an ĩbecilis. Lõg
anbicuis. formosuc an deformis. Uelox

Expanded text:
tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, oratquo suo quaeque proprio et certo vocabulo appellatur. naturam ipsam definire difficile est; partes autem eius enumerare eas, quarum indigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur. atque hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, pabarus; patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adulescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus, longus an brevis, formonsus an deformis, velox
Abbreviated transcription (Latin):
isse ad negotiu ad mĩstrandu. Ea aute
et iucintate totius regionis Ea his et̃
attributionibꝰ. sacer au prophanus. pu¬
blicus. an priuatus alienus an ipĩus
de quo agitur locuc sit. an fuerit. Ep̃s
aute est id quo nũc utimur. Nam ip̃
quide generalit᷑ diffinite difficile ẽ pars

Expanded text:
isse ad negotium administrandum. ea autem isse ad negotium administrandum. ea autem et vicinitatis et totius regionis; ex his etiam attributionibus: sacer profanus, publicus anne privatus, alienus an ipsius, de quo agitur, locus sit aut fuerit. tempus autem est—id quo nunc utimur, nam ipsum quidem generaliter definire difficile est—pars
Abbreviated transcription (Latin):
di. aut nõ faciendi uere extogitata rõ
facta aute. et casus. et xationes. tribus
exemplis considerant: quid fecerit. aut
quid ipĩ accidexit. aut quid dixerit. et
cat. uł quid dictur sit. aut quid factur
Ac personis quide. Hec iudent ẽẽ attri¬
buta. I. legotiisanter que sũt attributa
partim sunt continẽtia cu ipõ negorio
Parti in gestioẽ negotis considerat᷑ Par¬
negotiu consecũtur. Continetia cir ipo
negotio sunt ea que semp affixa ẽẽ uidẽ¬
tur ad rem neq ab ea possũt. sep̃ari. Ex
his prima ẽ breuic complexio totius ne¬
Parentis occisio. Patrie proditio. Dem̃
causa ẽ enu sinne per qua et ꝙͣ obrer et c
tei causa factusit causa quare. Dende
gotio quid actu sit. Denide quid postea
factu sit. In gestioẽ añ negotii qui locus
erat scoñs. de his que negotiic attributa
sunt querit᷑. Locus. tp̃s. modus octasio
facultas. Locus considerat in quo ues
gesta sit ex oportimitate qua ur. habu¬

Expanded text:
di vel non faciendi excogitata ratio. Facta autem et casus et orationes ex tribus temporibus considerabuntur; quid fecerit, aut quid ipsi acciderit, aut quid dixerit; et aut quid dixerit; aut quid faciat,Ac personis quidem haec videntur esse adtributa: negotiis autem quae sunt adtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, parnegotium consequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper adfixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt separari. Ex his prima est brevis complexio totius ne‘patris occisio, patriae proditio’: deinde causa eius summae, per quam et quamobrem et cuius rei causa factum sit quaeritur: deinde gotio quid actum sit; deinde, quid postea factum sit. In gestione autem negotii, qui locus secundus erat de iis, quae negotiis adtributa sunt, quaeretur locus, tempus, modus, occasio, facultas. locus consideratur, in quo res gesta sit, ex opportunitate, quam videatur habu