comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua ut itadica p̃solũ haec sed
&icmille librae argenti aut
ferripõluissent sinemora dissolui
Ueremagna ibidẽ uisti apparũ it.
quae populũ adđi cultũ & honorẽ
suinominis robortuit: qͥ sac saco
deincepr alia in eode locobasilicã
scãs reliqͥas in altare posuerunt
cauillonensis mastrrs uir
ta ueneruntꝰ Qua equã libe
parua censeantꝰ  in dictis ad ec̃
tam̃ referenda qͥ haec operto¬
tur in singulis: Causa quaedã
Extitetet: ut fed amius
eunomi quondã aruerni prbi filus
cauillonensim urbem adir&
Idemq Apud basilicã seĩ mastr¬
ris mascelli hospilalem habebat
Ab abbateloci uictus stipendia
capiens. ipse enĩ quae loqͦr expo¬
suit: inter duos inquit uiro sosta
fuitdetindio : hisq: litigantibus
iholis ipsa subut ut ea sacrt¬
mento dirimerent : In gressiq:
ba silicã scĩ mastrris. el eatis ho¬
momanibi ad ꝑiurandũ cum
nomen scĩ uoluiss& orepãtulo

Expanded text:
in qua, ut ita dicam, non solum haec, sed in qua, ut ita dicam, non solum haec, sed etiam mille librae argenti aut ferri potuissent sine mora dissolvi, – vere magna ibidem virtus apparuit, quae populum ad Dei cultum et honorem sui nominis roboravit; qui, factam deinceps aliam in eodem loco basilicam, sanctas reliquiae in altare posuerunt. Cavillonensis martyris virnta venerunt, quae quamlibet parva censeantur in dictis, ad eum tamen referenda, qui haec operatur in singulis. Causa quaedam extiterat, ut Fedamius, Eunomi quondam Arverni presbiteri filius, Cavillonensim urbem adiret, idemque apud basilicam sancti martyris Marcelli hospitalem habebat, ab abbate loci victus stipendia capiens. Ipse enim. quae loquor exposuit: 'Inter duos', inquid, 'viros orta fuit intentio; hisque litigantibus, in hoc lis ipsa subiit, ut eam sacramento dirimerent. Ingressique basilicam sancti martyris, elevatis homo manibus ad periurandum, cum nomen sancti voluisset ore patulo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ illo ubi gladio ꝑcussis ẽ &
sungius eius effluxit : qdã reli¬
giosus tres lapillos cũ ipso sup¬
guine leuauit & in capsa arga¬
te a reconditos mecdesi a lig¬
neis constructã tabulis : Apud
thigernũ castrũ: urbis aruep¬
nae in altariscõ locauit. Tem̃ pr̃
aut̃ qͦ theodoricus rexfranco¬
rũ regionẽ illã euestit. hoc
castrũ ab hostib: incendio com¬
crematur: Cũq ab aliorũ domo¬
rũ eustione domis dĩ quaeut
diximus ligneis eret tabulis
fabricata igni ad p̃hensa consume¬
r&ur populi plangentos dicebat
sent : Interea cũ primarũ in agni
e&̃ deincendio acerumagn
incendiorelictae ꝑdiuersaiaci¬
untur: Eccecapsaila argentea
imedio copiosi ignis in laesa reful¬
gens tã quã sidus p̃darũ appariũ
Collegentes aut̃ eã qͥ tunc adeneit
derici reqͥretes. Nihildebeatis
pignorib: diminutũ reperientes
inter tã ualida incendia speciem
Tam tenuẽ sic fuisse saluala

Expanded text:
autem illo, ubi gladio percussus est, et autem illo, ubi gladio percussus est, et sanguis eius effluxit, quidam religiosus tres lapillos cum ipso sanguine levavit et in capsa argentea reconditos in eclesiam ligneis constructam tabulis apud Thigernum castrum urbis Arvernae in altari sancto locavit. Tempore autem, quo Theodoricus rex Francorum regionem illam evertit', hoc castrum ab hostibus incendio concrematur. Cumque ab aliorum domorum exustione domus Dei, quae, ut diximus, ligneis erat tabulis fabricata, igni adprehensa consumeretur, populi plangentes dicebant: sent!' Interea cum prunarum magnus esset de incendio acervus efncendio relictae per diveruntur. Ecce capsa illa argentea in medio copiosi ignis inlaesa refulgens, tamquam sidus praeclarum apparuit. Collegentes autem eam qui tunc aderant clerici, requirentes, nihil de beatis piguoribus diminutum repperientes, inter tam valida incendia speciem tam tenuem sic fuisse salvatam, –
Abbreviated transcription (Latin):
Quodego euidenter exꝑtus sũ :
Nam cũmihi nimia lippitu diñ
oculi grauarentur ex hoc sacrało
unguine tactus doloreꝓtinus
carui:
um Aulem ad aruennam
regionẽ lues illa inguinaria ad¬
uenir& quae scĩgalli epi oroio¬
templai gͥone pari & esdomorũ
atq: eccles iarũ signarentur atq
carax arentur mãłrimeae ap¬
paruit inuisunoctis quasiuiniũ
qđ in a pothecis nostris habebasur
sauguis ess& effectus Cuilamo¬
tanti ac dicenti : Vaemihi qͥa sig¬
nata ẽplagae domus mea. Ait ei
uir qͥdã Nostiinquit qͥd post
pridie qđ erit inRalendis nouem¬
bris passiobenignimastrriscele¬
brabitur e Noui Nił: uade in¬
quit &uigila totã noctẽ in hono¬
re acreuoca missas & libenabȩ¬
ris aplaga Ex ꝑgefacta autẽ
a somno impleuit quaesibi
fuerant imperata signatisq
uicinorũ domib: domus Nỹte in
LI. uiolata ꝑ mansit.
ImphoRIAVS MARTR
apud agustidunen sim urbẽ
mastrriũ consũ mauit. Deloco

Expanded text:
quod ego evidenter expertus sum. quod ego evidenter expertus sum. Nam cum mihi nimia lippitudine oculi gravarentur, ex hoc sacrato unguine tactus, dolore protinus carui. Cum autem ad Arvernam regionem lues illa inguinaria adveniret, quae sancti Galli episcopi orationtemplatione parietes domorum atque ecclesiarum signarentur, atque caraxarentur, matri meae apparuit in visu noctis quasi vinum, quod in apothecis nostris habebatur, sanguis esset effectus. Cui lamentanti ac dicenti: Vae mihi, quia signata est plagae domus mea, ait ei vir quidam: Nosti, inquit, quod post pridie, quod erit in Kalendis Novembris, passio Benigni martyris celebrabitur? 783 Novi, ait. Vade, inquit, et vigila totam noctem in honore, ac revoca missas, et liberaberis a plaga. Expergefacta autem a somno, implevit quae sibi fuerant imperata, signatisque vicinorum domibus domus nostra inviolata permansit. 51. Simphorianus martyr apud Agustidunensim urbem martyrium consummavit. De loco
Abbreviated transcription (Latin):
lissime d&ulerunt E tubi ipsis fuĩt
passionis eiꝰ historiã ad latãbeatis
confessor accesitꝰ sed & deinceps
sc̃s moster multiss seuistutib
ma pifestauit
nec moratus suꝑ
ficari:
n ꝓximo aut̃ ẽ & aliaba silica
inqua paschasia quaedã religi¬
osa ueneractur Namuisũ ẽ eotẽpr
structorib quendã apũ egressa
fuisse ab ipsaba silica nigraueste
Etnerito accelatur quae talẽ
hab& ex secutorẽ : Namsiꝑmit¬
teretur ut uestrorũ oculorũ facies
contẽplar&n epe uidebatis uobis
opesantib scm p̃ ire benignũ.
Haeceffata: basilicã dequa egres¬
safuerat ingrediens Nulliul¬
troc conparuitAutum abant
enĩ eius tẽporis hominerbeat̃a ibi
apparuisse paschasiã
uꝑ lapidẽ uero illũ in qͦ cũplũbo
remisso pedes eius confixifuer
factis loculis uinũ aut sicerco multi
infundunt Vndesiauto culi lippi¬
tudine grauati aut quaelib&
uulnera fuerint ꝑ unctaꝓtinus
fugata infirmitate sanantur :

Expanded text:
lissime detulerunt, et ubi ipsis fuit plissime detulerunt, et ubi ipsis fuit ppassionis ejus historiam allatam beatus confessor accepit. Sed et deinceps sanctus Martyr multis se virtutibus manifestavit Nec moratus, supficari. In proximo autem est et alia basilica, in qua Paschasia quaedam religiosa veneratur. Nam visum est eo tempore structoribus quamdam anum egressam fuisse ab ipsa basilica, nigra veste, et merito acceleratur quae talem habet exsecutorem. Nam si permitteretur ut vestrorum oculorum acies contemplaretur, nempe videretis vobis operantibus sanctum praeire Benignum. Haec effata, basilicam de qua egressa fuerat ingrediens, nulli ultra comparuit. Autumabant enim ejus temporis homines, beatam ibi apparuisse Paschasiam. Super lapidem vero illum in quo cum plumbo remisso pedes ejus confixi fuerunt, factis loculis, vinum aut siceram multi infundunt: unde si aut oculi lippitudine gravati, aut quaelibet vulnera fuerint peruncta, protinus fugata infirmitate sanantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ qđ tu dispicis uerũ &iit̃
honoraentes mesꝑnis : Nefacias
quaeso sed tegmen suꝑ meue locius
p̃parac : Dȩqua illeuisione con¬
cussu beatũ sepulchrũ aditr
ibiq diutissimep ignorentia
cũ fl&uueniã dep̃catur t qͥa
cripta illa qua e abantiqͥsin ibi
tsaens uoluta fuꝗat diruta ert̃¬
Rursum eam beatus ponlifex
re aedificauit &eganti trans¬
uoluens opere sed scm̃ sepulchrit̃
nescioqua caus. facienteforis
euemit. Quod
ferre cupieis¬
adhoc obse
religiosos¬
uiros in qͦ conuetu gandemiraculũ
beatus martyr & populis & suo
p̃st&it confessori: Erait quippe
ualidũ ut supra diximus illud sar¬
cophagũ ut tale in isto tempore
edria pariaboum traherepossip̃ :
Cũq diutissimemorarentiu Necip¬
uenirent qualit̃ eũ intis inferren
scs̃ gregorus in luminatis cereis cũ
grandipsaluentio adp̃hensũ a capile
mastyris sarcophagũ & duo prbi
ad pedes mouentes eũ incriptahabi¬

Expanded text:
Non solum quod tu dispicis, verum etiam Non solum quod tu dispicis, verum etiam honorantes me spernis. Ne facias, quaeso, sed tegmen super me velocius praepara'. De qua ille visione concussus, beatum sepulchrum adit ibique diutissime pro ignorantia cum fletu veniam deprecatur. Et quia cripta illa, quae ab antiquis inibi transvoluta fuerat, diruta eratrursum eam beatus pontifex reaedificavit, eleganti transvolvens opere. Sed sanctum sepulchrum, nescio qua causa faciente, evenit. Quod transferre cupiensad hoc obsereligiososviros; in quo conventu grande miraculum beatus Martyr et populis et suo praestitit confessori. Erat quippe validum, ut supra diximus, illud sarcophagum, ut tale in isto tempore nec tria paria boum trahere possint. Cumque diutissime morarentur, nec invenirent qualiter ipsum intus inferrent, sanctus Gregorius illuminatis cereis cum grandi psallentio apprehensum a capite Martyris sarcophagum, et duo presbyteri ad pedes, moventes illud, in cryptam habi
Abbreviated transcription (Latin):
ENICNUS Autem ACdo¬
minici nominis testis
Apud diuionen sim castrũ
mastrrio consũmatus ẽ
Et quia in magnu sarcophagũ
postmaserriũ conditus fuit : pũsa¬
bant nostri temporis hominer &
p̃sertĩ beatus gregoris ep̃sibi ai¬
quem positũ fuissegentilẽ Nãrusq¬
ci uota inibi dissoluebant & quae
p&ebant uelociter in p& rabant:
Ab hoc ergo beati sepulchrũqͥdã
dũ exinđ multa bene ficia ꝑciper&
cercũ d&ulit : Quo accenso domi
redut: puerulus enĩ paruulis hae
obseruans: illo abeunte discendit
ad tumulũ ut ardentẽ cercum
extinguer& & auferr& : Quodis¬
ceidente ecceserpens miraemag¬
nitudinis de alia parceuemiens
tereit cisũ cingit: Puer aut̃ timdñs
sursũ redut. Etbis autertio cerer
auferre temptans: obsistente
apgue nõ poluit. ⁊ alia & hissi¬
milia beato pantificinuntiata
nullomodo credebat sed magis
neibidem adorarent fortiter
tostabatur  tandem aliquando
dĩ mastrr beato se confessorire¬
uelat & dicit Quid inquit agis

Expanded text:
enignus autem ac dominici nominis testis apud Divionensim castrum martyrio consummatus est. Et quia in magnum sarcophagum post martyrium conditus fuit, putabant nostri temporis homines, et praesertim beatus iregorius episcopus, ibi aliquem positum fuisse gentilem. Nam rustici vota inibi dissolvebant et quae petebant velociter inpetrabant. Ad hoc ergo beati sepulchrum quidam, dum exinde multa beneficia perciperet, cereum detulit; quo accenso, domi rediit. Puerulus enim parvulus haec observans, illo abeunte discendit ad tumulum, ut ardentem cereum extingueret et auferret. Quo discendente, ecce serpens mirac magnitudinis de alia parte veniens, cereum circumcingit. Puer autem timens, sursum rediit et bis aut tertio cereum auferre temptans, obsistente angue non potuit. Talia et his similia beato pontifici nuntiata nullo modo credebat, sed magis, ne ibidem adorarent, fortiter testabatur. Tandem aliquando Dei martyr beato se confessori revelat et dicit: 'Quid', inquid, 'agis?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternitur cora sacerdote om¬
nis caterua gentiliũ. Et mixto
cũ lacrimis cunctiululatu.
dñi miseri cordiadep̃ cantun
pollicenturq sacerdoti sigrop¬
doreceder& & martrrẽpa¬
tromũ ex p&erent. et addm̃
eius relictis simulachrorũ
cultib: integro decorde
transixent: porro ille fusa
cractione cunctaq̃ p&iit̃ meruił
obtenere : Recedente aut̃
tẽpestate puer. cũ parentib
credens. Ipsadie adolorib li¬
beroctur gentiles intrini¬
tatis nomine baptizati
statuas quas colerant confrin¬
gentes in lacũ uico amniq ꝓxi¬
mũ ꝓiecerunt: Abeo enĩ tem̃or
in lo co illo & fidercatholica &
martrris uirtus. ẽ amplius dela¬

Expanded text:
prosternitur coram sacerdote omprosternitur coram sacerdote omnis caterva gentilium, et mixto cum lacrimis cuncti ululatu Domini misericordia deprecantur, pollicenturque sacerdoti, si grando recederet, et martyrem patronum expeterent et ad Deum eius, relictis simulachrorum cultibus, integro de corde transirent. Porro ille, fusa oratione, cuncta quae petiit meruit obtenere. Recedente autem tempestate, puer cum parentibus credens, ipsa die a doloribus liberatur; gentiles in Trinitatis nomine baptizati, statuas quas coluerant confringentes, in lacum vico amnique proximum proiecerunt. Ab eo enim terapore in loco illo et fides catholica et martyris virtus est amplius decla
Abbreviated transcription (Latin):
centes martrris sepulturõe
deuotis multis munerib ꝓfilio
ex orabant. Au
Actũ ẽ autẽ dũ huec age¬
rentur ut prb qͥdã uia illa
discender& qͥcũ didiciss&
q̃ acta fuerant. pollic& parep¬
tib: sia gentilitatediscedereNt
filiũ reciperent sanũ: Ipseqͦq
sacerdos sequentinocte
uid& ꝑ somniũ sim ulachrco
illa q̃ agentilib colebantur
nominediumo cõminui atq
inpuluere redacta solo pst̃ni:
Quarta aut̃ die cũ gentilitas ue¬
l& iterũ diis ex hibere libamina:
maestus pr̃b ad sepulchrũs cĩ
ꝓsternitur: & cũ lacrimis ex ortus.
ut tandẽ gentilitatẽ hanc q̃ ia¬
cebat intenebris splendor di¬
uinae potentia euis itar&. nec
s iner& ultra martrrbeatus
alũ nos ꝓprios ista caliginede¬
teneri: cũ illeꝑ ennis claritatis
gaudra possider& Confestim
adeius oratime. cõmouentur
tonitrua: renident fulgerit
dis cendit imb ignemixtus &
grandine turbantur omnia
concurrit uulgur adcellulũ

Expanded text:
centes martyris sepulturam, centes martyris sepulturam, devotis multis muneribus pro filio exorabant. 6. Factum est autem, dum haec agerentur, ut presbiter quidam via illa discenderet. Qui cum didicisset quae acta fuerant, pollicetur parentibus, si a gentilitate discederent, filium reciperent sanum. Ipse quoque sacerdos sequenti nocte videt per somnium, simulachra illa quae a gentilibus colebantur nomine divino comminui atque in pulvere redacta solo prosterni. Quarta autem die cum gentilitas vellet iterum diis exhibere libamina, maestus presbiter ad sepulchrum sancti prosternitur et cum lacrimis exorat, ut tandem gentilitatem hanc, quae iacebat in tenebris, splendor divinae potentiae visitaret, nec sineret ultra martyr beatus, alumnos proprios ista caligine deteneri, cum ille perennis claritatis gaudia possideret. Confestim ad eius oratione commoventur tonitrua, renident fulgora, discendit imber igne mixtus et grandine, turbantur omnia. Concurrit vulgus ad cellulam,
Abbreviated transcription (Latin):
dedelubrũ ubi in colrna altis¬
simã simula chrũ mastis mer¬
curiiq: colebatur: Cũq delabr
illius festa a gentilib ageretꝰ¬
uir acmortui mortuis hiura
deferrent. medio euulgo co¬
mouentur pueriduo inscan¬
dalũ : nudatoq unus gladio
alterũ app&it trucidandũ
Atillecernens nihil ueniae
reseruari : cũ ad ussuis p̃defe¬
sar&ur nostraereligionis cus¬
todĩã nostrae confessionis
ueniã nostri contagionis me¬
delã cellulã expelut mar¬
trris gloriosi: Tuncilleqͥ se¬
quebatur cũ in adultu gladu
eũ p̃potuiss& at tingere et
hic suꝑse ostiũ reseras s& atq
lle arreptã ut rac̃q postem
ostiũ conar&ur infringere.
lico ad haerentes manus tabu¬
lis doloremaximoquatiuntꝰ
Et tanta afflictione miser
torqu&ur ut uberti fluen¬
tes lacrimae qualis eẽtdo¬
Lor intrinsecus : nuntiar&.
Interea stupente uulgo inclu¬
sus qͥfuerat ꝓgreditur lb̵
Parentes qͦq illius qͥ uirtute
sci r&enebatur cognos¬

Expanded text:
de delubrum, ubi in colomnam altisde delubrum, ubi in colomnam altissimam simulachrum Martis Mercuriique colebatur. Cumque delubri illius festa a gentilibus agerentur, ac mortui mortuis thura deferrent, medio e vulgo commoventur pueri duo in scandalum, nudatoque unus gladio alterum appetit trucidandum. At ille cernens, nihil veniae reservari, cum a diis suis non defensaretur, nostrae religionis custodiam, nostrae confessionis veniam, nostri contagionis medellam, cellulam expetiit martyris gloriosi. Tunc ille qui sequebatur, cum in adsultu gladii eum non potuisset attingere, et hic super se ostium reserasset, atque ille, arreptam utramque postem, ostium conaretur infringere: ilico adhaerentes manus tabulis, dolore maximo quatiuntur, et tanta afflictione miser torquetur, ut ubertim fluentes lacrimae, qualis esset dolor intrinsecus, extrinsecus nuntiarent. Interea, stupente vulgo, inclusus qui fuerat progreditur liber; parentes quoque illius qui virtute sancti retenebatur, cognos
Abbreviated transcription (Latin):
intentorimar&ur. cognorcit
qͥd in eoloco ueldem artrre uel
desenib fuerit gestũ fideliq
insinuatione credens ad sepul¬
chrũbeatimartrris deliberat
ꝓperare ut causas sug gerat
casus rese tr& uelcunctũ labo¬
rẽsuidoloris exponat. Ad se¬
rentib tum p̃ terea hominib:
ab sqr dubio pollicemur dominatibi
amartrre reddi la&itiã qs qu
quonda decrepita a&atis mebn
rigentia anti qͦ uigore restitũ
ut sisospitẽ reciper& coniugẽ
martrris sepulchrũ in qͦ possit
spatiocimento contegerit fide
plena & de martrris pi&ate
secura treuerus eingressa.
Inuentũq uirũ gractia imperi¬
ali receptũ. la& a regreditur
Inqͥsitũq tẽpus qͦ uirrelaxati
e& ecarcere haec fuit abso¬
lutionis hora qua illa martr¬
ris ẽ auxiliũ inp̃cata. De hinc
pollicitationẽ quã ꝓmiserat
cũ inmensis munerib: ad impleñis
Rat autẽ aut᷑ ꝓcul
acellula quã supra se¬
pulchrũ martrris haec
matrona construxerat grap¬

Expanded text:
intento rimaretur, cognoscit, intento rimaretur, cognoscit, quid in eo loco vel de martyre vel de senibus fuerit gestum; fidelique insinuatione credens, ad sepulchrum beati martyris deliberat properare, ut causas suggerat, casus reseret vel cunctum laborem sui doloris exponat, adserentibus tum praeterea hominibus: 'Absque dubio pollicemur, domina, tibi a martyre reddi laetitiam, qui senum quondam decrepitae aetatis membra rigentia antiquo vigore restituit'. ut, si sospitem reciperet coniugem, martyris sepulchrum, in quo possit spatio, cimento contegerit. Fide plena et de martyris pietate secura Treverus est ingressa, inventumque virum gratia imperiali receptum, laeta regreditur; inquisitumque tempus, quo vir relaxatus esset e carcere, haec fuit absolutionis hora, qua illa martyris est auxilium inprecata; dehinc pollicitationem quam promiserat cum inmensis muneribus adimplevit. 5. Erat autem haud procul a cellula, quam supra sepulchrum martyris haec matrona construxerat, gran
Abbreviated transcription (Latin):
modo : inspirante martrre
desideriũ habuerithauriendi
ꝓtinus ut hauserit conualescit
Et it auelociter ex tinguitur
uis feliriũ ceussuideas suꝑ in men¬
surogũ piectis undis incendia¬
uniuersa restingui :
ost passionẽuero bea /ti
martrris ac fama p̃ eunte
desenab: quos dũscõs artusse¬
pultunae mandarent fostitudi¬
nipriscae fuerint restituti
multa ibi beneficia exp&entes
credentesq: indulgente martr¬
re consecuntur Deqͥb pauca
ꝑ stringendi dep̃ cor ueniã co¬
donari qd meminus uelidoneũ
uel peritũ ad haec namenda
cognosco. Nec inbutũ grãma¬
ticis artib nec litteris libera¬
lib: eruditũ sed qͥd facio qͦd in¬
pellit me amorpatroni ut neq¬
am haec silere Vinctus ab his¬
paniis & carcerideditus apud
im̃p̃ treuericũ capitaliduudif¬
catus sententia teneb atur
qͦd coniux illius cognitũdũtu¬
mulare uiri mẽbra festinat :
adbriua tinsimuicũ ꝑ uenitreꝑ¬
tosq: uiros dũ diuersa studio

Expanded text:
modo, inspirante martyre, modo, inspirante martyre, desiderium habuerit hauriendi, protinus ut hauserit convalescit; et ita velociter extinguitur vis febrium, ceu si videas, super inmensum rogum proiectis undis incendiauniversa restingui. 4. Post passionem vero beati martyris, ac fama praeeunte de senibus, quos, dum sanctos artus sepulturae mandarent, fortitudini pristinae fuerint restituti, multa ibi beneficia expetentes credentesque, indulgente martyre, consecuntur. De quibus pauca perstringenti deprecor veniam condonari, quod me minus vel idoneum vel peritum ad haec narranda cognosco, nec inbutum grammaticis artibus nec litteris liberalibus eruditum; sed quid facio, quod inpellit me amor patroni, ut nequeam haec silere? Vinctus ab Hispaniis et carceri deditus, apud imperatorem Trevericum capitali diiudicatus sententia tenebatur. Quod coniux illius cognitum, dum tumulare viri membra festinat, ad Brivatinsim vicum pervenit, repertosque viros, dum diversa studio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eẽ caput iulianim astrris
dubiũ ĩ hab&. Tunc cũ magno
psallentio plaudente populo :
inlo coubinunc adoraetur h̃o
annu ence ꝑducitur. Haec aut̃
ut adsepulchrũ marteris ab ipso
aedituo cognoui fideliterr&cul
õb&s atam̃ huic operi testimo¬
niũ. sollius noster ipsimamesto
scribens his uerbis: Tobisolicon¬
cessa ẽ in partes orbis occidui.
martrris ferreoli solidatrans¬
latio adiectonostri capiteiuli¬
ani : Vnde ꝓconpensationede¬
poscimus ut pob̵ inđ ueniat
pars patrocinirq. a uob hinc
reduit pars patroni
NLoco autẽ illo ꝙ Beaius
martrrꝑ cusus ẽ fonsha¬
b&ur splendi durlenis dulcib
aqͥs uberrimis: Inqͦꝰ & aꝑsecuto¬
rib: caput amputatũ ablutũ ẽ
Deqͥb: aqͥs multae sanitates
tribuuntꝰ infirmis : Nã saepecae¬
corũ oculi abhis tacti : inluminat
sunt: Tertianorũ quastanqri¬
orũ febriũ accens ut potatiq
patiuntur fuerint : conqͥescunt:
Nã & siꝗis grauila borans cõ¬

Expanded text:
hoc esse caput Juliani martyris hoc esse caput Juliani martyris dubium non habetur. Tunc cum magno psallentio, plaudente populo, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente perducitur. Haec autem ut ad sepulcrum martyris ab ipso aedituo cognovi, fideliter retuli. Praebet tamen huic operi testimonium Sollius noster, ipsi Mamerto scribens his verbis: Tibi soli concessa est in partes orbis occidui martyris Ferreoli solida translatio, adiecto nostri capite Iuliani. Unde pro conpensatione deposcimus, ut nobis inde veniat pars patrocinii, quia vobis hinc rediit pars patroni. 3. In loco autem illo quo beatus martyr percussus est fons habetur splendidus, lenis, dulcibus aquis uberrimus, in quo et a persecutoribus caput amputatum ablutum est, de quibus aquis multae sanitates tribuuntur infirmis. Nam saepe caecorum oculi ab his tacti inluminati sunt; tertianorum, quartanariorum febrium accensi, ut potati qui patiuntur fuerint, conquiescunt. Nam et si quis gravi laborans incom
Abbreviated transcription (Latin):
fodere coeperunt ⁊ Cũqu ns
fundo discenderent tria sepul¬
chra reperiunt, A confestim
cũ starent omnes in hebitatem enis
attoniti: inspiranteut credodi¬
umitate : unus excircũstantib
exclamat dicens: Antiqͥ tusre¬
nere martrris ferreoli sioꝑturio
amoto unus qͥsq: consider&ur.
potest q̃ sint membnt ferreoli
martyris : ꝓtenus in ueniri Haec
audiens s acerdos: cunctosiub&
inorationepsterni quaimple
ta: ꝓcedit adtumulos. D&lectos¬
q: duos singulos inhis qͥ escentes
inuenituiros : Cũq aperuiss&
& tertiũ. inuenit in eo uirũ iac¬
tem: in laes ocorpore integro
uestimento qͥ deciso capite
Caput amplexus aliud bnachio
r&enebat. Eracteñ acsinuꝑse
pultus neq: pallore facie demu¬
tatus neq capillorũ decisione
turpatus neq ulla putredine
resolutus sedita integer in lae¬
sus: ut putares eũ adhuc sopo¬
recorporeo d&enere: Tunc
antistes gaudio magno reple¬
tus ast hoc ẽẽ cadauerferreoli

Expanded text:
fodere coeperunt. Cumque in fodere coeperunt. Cumque in profundum descenderent, tria sepulcra reperiunt, ac confestim cum starent omnes in hebetitate mentis attoniti, inspirante, ut credo, Divinitate, unus ex circumstantibus, exclamat, dicens: Antiquitus reneri martyris Ferreoli. Si opertorio amoto unusquisque consideretur, potest quae sint membra Ferreoli martyris protinus inveniri. Haec audiens sacerdos, cunctos jubet in oratione prosterni: qua impleta, 851 procedit ad tumulos, detectosque duos, singulos in iis quiescentes invenit viros. Cumque aperuisset et tertium, invenit in eo virum jacentem illaeso corpore, integro vestimento, qui deciso capite, caput amplexus aliud brachio retinebat. Erat enim ac si nuper sepultus, neque pallore faciei demutatus, neque capillorum decisione turpatus, neque ulla putredine resolutus, sed ita integer et illaesus, ut putares eum adhuc sopore corporeo detineri. Tunc antistes gaudio magno repletus, ait: Hoc esse cadaver Ferreoli,
Abbreviated transcription (Latin):
antestitis usq lugduno ꝓcessis¬
sem: libuitanimo ũaliter
uisi orationis causa uiennã
adire : & p̃cipue. sepulchrũ uisi¬
Tare ferreolimartrris gloriosdu
Insederatenĩ menti : ꝓpt anoi¬
quã dilection ẽ earũ. ⁊ nesic ẽẽ eꝰ
alumnũ÷ utiulianis Deniq: oe¬
tionefacta: erigo oculorũ acĩe
ad tribunal comrpicioq in eo
uersiculas hoc modo conscrio¬
tos. Hero a fxñi geminothas
comtenit aula Iulranũ capise
corpore ferreolũ: Cũq haec
legens. aedituũ consulerẽ
curhaec scribta sic fuerint
respđ basilica scĩ martrris
ferrel suꝑ ipsu rhod a nilitus
ab antiqͥs fuenticollocata:
Deniq cũ inpulsante uiolerła
Amnis: posticus q̃ ab ea paste
ercet locata: corruer&: pro¬
uidens sacerdos mamertus
nomine qͥ tunc uiennensi re¬
gebatecdesiã ruinã futuaõ
p̃ueniens. aliã busilicã elegani
opere & in ipsa mensurte saga
charũ magnus numerus: uigi¬
lataq: nocte accepto sarculo

Expanded text:
antestitis usque Lugduno processisantestitis usque Lugduno processissem, libuit animo non aliter nisi orationis causa Viennam adire et praecipue sepulchrum tare Ferreoli martyris gloriosi ; insederat enim menti propter antiquam dilectionem eorum, me sic esse ejus alumnum ut Juliani. Denique oratione facta, erigo oculorum aciem ad tribunal, conspicioque in eo versiculos hoc modo conscriptos: Heroas Christi geminos haec continet aula: Julianum capite, corpore Ferreolum. Cumque haec legens, aedituum consulerem, cur haec scripta sic fuerint, respondit: Basilica sancti martyris Ferreoli super ipsum Rhodani littus ab antiquis fuerat collocata; denique cum impulsante violentia amnis porticus, quae ab ea parte erat locata, corrueret, providus sacerdos, Mamertus nomine, qui tunc Viennensem regebat Ecclesiam, ruinam futuram praeveniens, aliam basilicam eleganti opere, et in ipsa mensura sagacchorum magnus numerus, vigilataque nocte, accepto sarculo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i coronã gloriae silegi¬
timep̃ certass& Igitur instap¬
te ꝑ secution ẽ adbriuatinsi
uicũ in qꝰ fanaticierroris
nenia e colebantur aduenit: Et
cũ inseqͥ aduersarios nutudĩ sensis¬
s& a uidua quadã seocculi dep̃catꝰ
quẽ illa tegens: ilicomartrre pos¬
cente d&cexit: qͥsuis insecutorib:
auiditate lamxp̃m At illi educ¬
tã uibransi dex terat frx meã: de¬
ciso capite intrib ut it adicã
partib: gloriosus diuiditur mar¬
trri Nã caput uiennae defestꝰ
artus briuate recanduntur:
felix anima xp̃o conditoresus¬
pus mancipau erant sepultunce :
ita redintegrati sunt ut inse¬
nectu tesumma pasiti: tãquã
iuuenes haberentur. Caput
qͦq: eius ferreolus martyr
accepit : Conpl&oq: certami¬
ne tã illius membror quã istiu
caput: in unius tumuli recepta¬
culo collo cantur: Qd necuiquã
fortassis uideatur incredibilis
ẽẽnarratio q̃ audiui gesta
fideliter prodam.
uodã autẽ temp̃r dũ
adoccur sũbeatinic&

Expanded text:
Christi coronam gloriae, si legiChristi coronam gloriae, si legitime non certasset. Igitur instante persecutione ad Brivatinsim vicum, in quo fanatici erroris neniae colebantur, advenit. Et cum insequi adversarios nutu Dei sensisset, a vidua quadam se occultari deprecatur. Quem illa tegens, ilico, martyre poscente, detexit; qui suis insecutoribus aviditate iam Christum'. At illi eductam vibranti dextera frameam, deciso capite, in tribus, ut ita dicam, partibus gloriosus dividitur martyr. Nam caput Viennae defertur, artus Brivate reconduntur; felix anima Christo conditore suspus mancipaverant sepulturae, ita redintegrati sunt, ut in senectute summa positi tamquam iuvenes haberentur. Caput quoque eius Ferreolus martyr accepit, conpletoque certamine, tam illius membra quam istius caput in unius tumuli receptaculo collocantur. Quod ne cuiquam fortassis videatur incredibilis esse narratio, quae audivi gesta fideliter prodam. 2. Quodam autem tempore dum ad occursum beati Niceti
Abbreviated transcription (Latin):
radesiderant. Tortores dispici¬
unt : poenas p̃sentiunt : ad cae¬
lestia regna contendunt: qͦd ꝓcul
dubio uis tutȩꝓpria ñ obtineren :
nisi ꝑuiã iustitiae rectissim em¬
ce dentes: adnõ audirentur
sic & indytus martrr iulianis
q uiennensi ortur urbẽ aruerni:
datus ẽ martrr Ab hocigne
succensus. haec concupiuit ac
mente cota desiderocuitꝰ ꝗ acũ
e& apud beatissimũ ferreolũ :
lam tunc martyrii odoreflagro¬
bat : qͥ relictis diuitiis acꝓpin¬
quis: tantũ obsolius amorẽ
martrrii. aruerniis aduenit
sed nechoc sine diuino mandato
ꝑẽgit: cũ tunc ꝑ secutio inuien¬
nensi urbe feruer&. Legert
enĩ dñm p̃ dixisse. siuos ꝑ secuti sue¬
rint mistã ciuitatẽ. fugitem
aliã. Contuli tergo sehic in ar¬
uerno territurio ũm&umor¬
tis : sedut relinquens ꝓpria :¬
facilius ꝑ uenir& adpalmã
m&uebat enĩ neei parentes
essent obiuii suntereos hoc cer¬
tamen iniss& & ꝑder& miles

Expanded text:
ra desiderant, tortores dispicira desiderant, tortores dispiciunt, poenas non sentiunt, ad caelestia regna contendunt. Quod procul dubio virtute propria non obtenerent, nisi per viam iustitiae rectissime incedentes a Domino audirentur. Sic et inclitus martyr Iulianus, qui Viennensi ortus urbe Arvernus datus est martyr, ab hoc igne succensus, haec concupivit ac mente tota desideravit. Quia cum esset apud beatissimum Ferreolum, iam tunc martyrii odoro flagrabat. Qui, relictis divitiis ac propinquis, tantum ob solius amorem martyrii Arvernus advenit. Sed nec hoc sine divino mandato peregit, cum tunc persecutio in Viennensi urbe ferveret. Legerat enim, Dominum praedixisse: Si vos persecuti fuerint in istam civitatem, fugite in aliam. Contulit ergo se hic in Arverno territurio non metu mortis, sed ut relinquens propria facilius perveniret ad palmam; metuebat enim, ne ei parentes essent obvii, si inter eos hoc certamen inisset; et perderet miles
Abbreviated transcription (Latin):
Bis. qͦ dãmodo
Igniculũ ad iustitiae suaẽ adi¬
piscendã semita pi&as diuina
suuendit cũ dicit: oculi dñi suꝑ
iustos & aures eius ad p̃ceseo¬
rũi Ostendens qͦd qͥ iustitiã
ex toto corde dilex erit cũ de¬
p̃catus fuerit Audiatur a
dño: Vtinã quisq nostrũ
cũ haec cant are coeperit . statĩ
spracetis mundi scandalis.
neglectis concupis centus ua¬
nis : de relictisq: semiti sprauis
iustitia euiã expeditus. &
sine inpedimento saeculariũ
actionũ. Conar&ur hrepe¬
reꝰ Per hanc enĩuiã abel
iustus suscipitur. Enoch
beatus adsumitur. Noere¬
seruatur Abrohã elegitur:
Isa ac benedicitur. Iacobdila¬
tatur : Ios ephcustoditur
Moyses scĩficatur Dauid
p̃ destinatur sala monditatꝰ:
Tres pueri interincendia
rorelenta uaticinantur
Danihel inter innocuas besti¬
as pascitur. Perhancuiã
a postoli diriguntur mastr¬
res beatiglorificantur:
Et qualiter inqͥse scilic& dũ
infirma curant mortua susci¬
tant. p̃sentia contemnunt futu¬

Expanded text:
bis quodam modo igniculum ad iustitiae suae adipiscendam semitam pietas divina succendit, cum dicit: Oculi Domini super iustos, et aures eine ad preces eorum; ostendens, quod qui iustitiam ex toto corde dilexerit, cum deprecatus fuerit, audiatur a Domino. Utinam quisque nostrum, cum haec cantare coeperit, statim spraetis mundi scandalis, neglectis concupiscentiis vanis, derelictisque semitis pravis, iustitiae viam expeditus et sine inpedimento saecularium actionum conaretur inrepere. Per hanc enim viam Abel iustus suscipitur, Enoch beatus adsumitur, Noe reservatur, Abraham elegitur, Isaac benedicitur, Iacob dilatatur, Ioseph custoditur, Moyses sanctificatur, David praedestinatur, Salomon ditatur, tres pueri inter incendia rorolenta vaticinantur, Danihel inter innocuas bestias pascitur. Per hanc viam apostoli diriguntur, martyres beati glorificantur. 'Et qualiter?' inquis. Scilicet dum infirma curant, mortua suscitant, praesentia contemnunt, futu
Abbreviated transcription (Latin):
consensu. funda menta templi
ampliora quã fuerant suprac
becita membra loca redisposiñł
Quod sagaci insistens studio mi¬
rifice mancipauiteffectu
Dequa fabrica multũ qͦdloque¬
remur erat. sed quia p̃sens ẽ
contĩcere ex ind melius putauimꝰ
Aduenien te ergo optato tepr
sacerdoti ut templũ dedicar&ur
& scm corpus culũ oloco ubise¬
pultũ fuerat transferr& ur
Conuocauit bectus ꝑ p&uus

Expanded text:
evotorum consensu, fundamenta templi, evotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus
Abbreviated transcription (Latin):
notant sollicite reqdrentes
qͥ ipsa die tempusq reperiunt
quod becctus confessor dixe¬
ratse eius exseqͥis deserausre:
becitũ uirũ incuius transi¬
tus cõrũ canitnumerus
angelorũ exultat chorus
omniũq caelestiũ uirtutũ
occurrit exercitus dicbol
p̃sũptione confunditur:
Ecclesia uir ticeroboratur
sccerdotes reuelatione
glorificantur quẽ micha¬
hel adsumpsit cũ ongelis
maria sus cepit cũ uirginũ
choris : Paradisus rolen&
lc&ũ cũ sc̃irs ed qͥdnos in lau¬
de eius tẽptamus. qͦdũ suffi¬
cimus ad implereꝰ Ipse ẽeñ
laus illius cuiur lauus cb eius
orenũ quã recessit : Nãnos
utinã uel simplicẽ possimus
hostoriã explicuare
perep̃tiũ ẽ enĩ oxiã il¬
lud inserere lectioni
qualit̃ scm̃ eius cor¬
Ipusculũ in loco ubinunc
adoratur fuerit angelo annu¬
ente trans latũ: Annos exage¬
simo quarto. post transitũ glo¬
riosi domni martinibectus ꝑ pe¬
tuus turonicae sedis ea thedrãi

Expanded text:
notant, sollicite requirentes. notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum occurrit exercitus; diabolus praesumptione confEcclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicarpretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram so
Abbreviated transcription (Latin):
onãq temp̃r becitus
ambrosius cuius hodie
flores eloqiꝑ totã ecclesiã
redolent medio lanensi ciui¬
tatip̃ erat ep̃s. Cuicelebran¬
tifesta dominicidiei istaerat
consu&udo Veniens lector
cũ libroñ antea leger ep̃sume¬
r& quã sc̃s nutuiussis s&ł
fcictũ ẽcuit̃ utiua diedomini¬
capph&ica lectione sã lecta
aante cltarestante qͥ lectionẽ
mus antistir ambrosius sup
uidentes multicũ nullus cũpe¬
nitus excitani sumer&
Ntns cctis fereduarũ auit
triũ horarũ spatiis excita¬
uerunt dicentes. Iã hont p̃te¬
rit iubeat domnus lectori
lectionẽ lehere spectatõ
populus uolde iã lassus:
espondens auit̃ becctur
am brosius: Nolitem qͥt tur¬
aidor misre. cuitalemira cu¬
ũ cdñs ostendiss edignatissit
Nã noueritis frotrẽmeũ
martinũ soccerdo temegres¬
sũ fuisre de corpore mecutẽ
eius funere obseqũ p̃buisre:
pitellũ tontũ uobis excitapi¬
tib ñ expleui: Tunc iui
stu pefacti pariter & ad¬
miran tes diẽ & tempus post¬

Expanded text:
namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem mus antistis Ambrosius super videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turobdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequium praebuisse, pitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
IQuod seuerus uita scĩ conscripsis
N Qͦd eandẽ becia peuilinus¬
uersu conposuit
de eꝰ transitu reuelatũ ẽ
UQucilit̃ becto ambrosio idẽq
transitus ẽ ostensus.
D& rans latoñ becacorpori:
De theodomundo muto¬
Dechaine munda caeca
Debea tob audino enõ
Deultro gotu regina
Deeo qͥ apustula inexer¬
citupositus laborabas¬
De castello ttaide
tercio nomine
Deoleo cicendilis sub
pictura beati.
AUI Deolacidop curatore
XVIII Desiro lalensi oratorio¬
XUIIII Debella caeca
XX Decim monio p̃cipitato
XXI. Dealio appenso
xXII Deleomere coniracto
axi Deuuili chario uincto.
xXIIII Detilpino comite debile
XX Decharegisi lo conracto
XXUI Deciqͥ lino amente
AXUN Dechari ualdo debile¬
XXUIII Defune cibsciso¬
xxuiiii. Decha ribto rege
quiuilla ꝑ uocsit.
XXX De costo dio pictauinsi

Expanded text:
Quod Severus vita sancti conscripsit. 2. Quod eandem beatus Paulinusersu conposuit.de eius transitu revelatum est. 5. Qualiter beato Ambrosio idemque transitus est ostensus. 6. De translatione beati corporis. De Theodomundo mutoDe Chainemunda caeca. De beato Baudino episc. De Ultrogotu regina. De eo qui a pustula in exercitu positus laborabatDe castello Italiae Tertio nomine. 15. De oleo cicendilis sub pictura beati. 16. De Placido procuratore. unt. 18. De Siroialensi oratorio. 19. De Bella caeca. 20. De Ammonio praecipitato. 21. De alio appenso. 22. De Leomere contracto. 23. De Wiliachario vincto. 24. De Alpino comite debile. 25. De Charegisilo contracto. 26. De Aquilino amente. 27. De Charivaldo debile. 28. De fune absciso. 29. De Chariberto rege, qui villam pervasit. 30. De Eustochio Pictavinsi
Abbreviated transcription (Latin):
tes nauigio ꝓspero.sequente.
patron ip̃ sidio undirlenib: tẽ¬
peratis flatib: uel opendulo ÷
mare tranqͥllo : uel ociterad
portũ galliciaeꝑ uenerunt:
maertinus deregionelongin¬
qua qͥ ibidẽ nunc sacerdos
hab&ur. aduenit: sed ne hoo
credo sine diuina fusre puidei¬
tia qͦd ea die se cõmouer& de
patna: quabetitaereliqͥ cie
deloco leuataesunt: Et sicsimul
cũ ipsis pignorib: galliciae postũ
Ingressussit: Quorepignora cũ
sum mauenerati on e sus cipientes
fidẽ miraculis firmant: Nom
filius regis amissa omniiegri¬
tudine. sanus ꝓperat ad occur¬
sũ . Bectus aut̃ martinus. sa¬
cerdotalis groctiae &ccepit.
principatũ : Rex unitatẽpa
s qualor leprae a populopelli¬
tur: & omnes infirmi saluan¬
turꝰ Necum quã ibi usq nuno
paruit: Talemq: ibi gractiã
inaduentu pignõrũ beatipa¬
tronid̃s tribuit . utuirtutes
q̃ ibide illa diefactae sunt :
en arrariꝑ longũ sit Nãton¬
tũ inamorexp̃i nunc populis

Expanded text:
tes, navigio prospero, sequente tes, navigio prospero, sequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibumari tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerunt. , nomine Martinus, de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod eo die se commoveret de patria quo beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem 1015 miraculis firmant. Nam filius regis, amissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum. Rex unitatem PaSqualor leprae a populo pellitur, et omnes infirmi salvantur, nec umquam ibi usque nunc paruit. Talemque ibi gratiam in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrari perlongum sit. Nam tantum in amore Christi nunc populus
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent reliqͥcie cũ magno
triumpho: eudier̃ uoces pscl¬
lentiũ qͥ erant inciuitate de¬
trusi incarcere ⁊ Et &dmisan¬
tes suauitatẽs onorũ in t̃rogar
custodes qͥd hac eẽt qͥ dixer̃
Reliqͥas domnimar tini in
galliciã trunsnut tuntur
& ideo sicp scllitur: Tuncilli
flentes. inuocabant scm̃mar¬
tinũ uteos suauisitatione bs
ex territisq: custodib᷑: infugor
uersis disruptis obicib reena¬
culorũ. liber populus surgit
aumculo & sicusq ad scãpig¬
mbra populo expectante ue¬
nerunt: Osculando flentes
becitas reliqͥas : simulq & gra¬
tias beatomastinoꝓsui abso¬
lutionereddentes : qͦdeos dig¬
natus fuerit suapi& atesclua¬
re ⁊ Tunc obtentis ꝑsoccerdo¬
de iudiceculpis  In colomes di¬
missisunt: Quod uid entesges¬
tatores reliqͥarũ. gauisi sunt
ualde dicentes: Nunccognoui¬
÷ mus qͦd dignatur becctus ap¬
tistis: nob̵ peccatorib ꝓpitiũse
p̃bere : Et sic gratius ogen¬

Expanded text:
fuissent reliquiae cum magno fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admirantes suavitatem sonus, interrogant custodes, quid hoc esset. Qui dixerunt: 'Reliquiae domni Martini in Gallicia transmittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinum, ut eos sua visitatione liberaret. Exterritisque custodibus et in fugam versis, disruptis obicibus retenaculorum, liber populus surgit a vinculo, et sic usque ad sancta pignora, populo expectante venerunt, osculando flentes beatas reliquias simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc, obtentis per sacerdotem a iudice culpis, incolomes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: 'Nunc cognovimus, quod dignatur beatus antistis nobis peccatoribus propitium se praebere'. Et sic gratias agen
Abbreviated transcription (Latin):
ui dissedicentes aCurp̃ sana¬
uerit filiũs tuus Ignoramus:
Atillem tellegens ũ antesa¬
nari posse filiũ ⁊ nisi aequalẽ
cũ patre creder& xp̃m in hono¬
rebeatimartinifabricauit
mir opere ecclesi cã/ expeditaq
proclamat: sisuscipere mereor
cluerint sacerdotes credoẽ
Et siciterũ suos dirigit. maio¬
ricũ munere: Qͥ uemientes ad
becctũ locũ. reliqͥ aspostula¬
boent Cũq eis offerrentur
ex consu&udine. dixerunt:
ñlta faciemus : sed nobis q̃sli
centia tribuatur ponendi:
quoce ex inđ iterũ odsum ami
Tuncpastẽ pallii siricipensa¬
tã suꝑ bectũ sepulchrũ po¬
suerunt dicenter. simuenimu
gyecticã corĩt ex pelito pãlrono
q posuimus plus insequenti
pens abunt s eruntq nob in
benedictione q̃ sita ꝑ fidem:
Uigilata ergo una noc tefco
mane: q̃ posuerant pensitabar
Inqͥb tanta beatiuiri infusci. ẽ
gractia: ut tãdiu eleuarent in
sublimi aereã libroẽ quanłũ
hoberepoterat qͦ ascender&

Expanded text:
vidisse, dicentes: 'Cur non sanavidisse, dicentes: 'Cur non sanaverit filius tuus, ignoramus'. At ille intellegens, non ante sanari posse filium, nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati Martini fabricavit miro opere eclesiam, expeditamque, proclamat: 'Si suscipere mereor caverint sacerdotes, credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: 'Non ita faciemus, sed nobis, quaesumus, licentia tribuatur ponendi quae exinde iterum adsumamus'. Tunc partem pallii sirici pensatam super beatum sepulchrum posuerunt, dicentes: 'Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus plus in sequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet
Abbreviated transcription (Latin):
uider & us guerifiliũ in extre¬
mis dicitsis: Mortinus ille
quẽ ingalliis dicunt multis
uirtutib effulgerẽ cuius q̃so
religionis uir fuerit en crrate
Cuiciunt: Cotholi cesidei
populũ pastoradicunh cor¬
porepositus. gub nocuit Idse¬
rens filiũ cũpatre & sc̃ospũ
cequali substantia uelomni¬
potentia uenerari sed &
mine cuelis edelocotus . as¬
siduiis beneficus ñcessa tplebẽ
uera sunt quaeꝓfertis discur¬
rantusq adeius templũ fi¬
deles ocmici multa muneroc
deportantes. & si obtenent
meuinstintuli medicineẽ: Inqͥsi¬
tafide catholica qͣ illecredi¬
dit credã: Penscitoergo cui¬
ro argentoq ad fili suipon¬
dus: trunsmisit aduenera¬
bilẽ locũ sepulchri qͦ ꝑ latͦ
oblatis munerib: ex orant
adbeatũ tumulũ ꝑ aegroto:
sed insedente adhucinpatris
pectoresecta: Ñ continuoin¬
degra recipere meruit medici¬
nõ Reuersi aut̃ nuntu
narraueruntregi semultas
uirtutes adbeatitum ulũ

Expanded text:
videret, urgueri filium in extrevideret, urgueri filium in extremis, dicit suis: 'Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis virtutibus effugere, cuius, quaeso, religionis vir fuerit, enarrate?' Cui aiunt: 'Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernavit, adserens, Filium cum Patre et sancto Spiritu aequali substantia vel omnipotentia venerari; sed et nunc caeli sede locatus, assiduis beneficiis non cessat plebi vera sunt quae profertis, discurrant usque ad eius templum fideles amici, multa munera deportantes; et si obtenent mei infantuli medicinam, inquisita fide catholica, quae ille credidit credam'. Pensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulchri. Quo perlati, oblatis muneribus, exorant ad beatum tumulum pro aegroto. Sed insedente adhuc in patria pectore sectam, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi, se multas virtutes ad beati tumulum
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓtinus dacta serem tate.
redduntur inlitore : qͦd nullis
ambigat. beatiuiri aduentu
hanc tempestictẽ fuisses edo¬
tã . Tunc omnes in cõmune
dño gratias referunt qͦ deos
ꝑ inuocttionẽ untͥstrtissui.
digna tus sit de hoc periculo
marcccinse. reliqͥasbeaq
martini ex p&liit. Quabioem
subito contenebratũ ẽccelũ
Et eccefulgorae ac tonitrua
maigna des cendebant Dũ
hoec ogerentur ducepuero¬
rũ Lanceie emissis flãmis
pliciros lum̃ euntib p̃bue¬
runt: Ibantq fulgorantes
hasto ep̃minus miraculiquã
beneficii uiatorib p̃ferentes
uir tutẽq becti antestitis
ostendentes
Fecit lingua sterilis
tantas cupiens enorra¬
reuir tutes. Choraricicui¬
dac regis gallici filius: gra¬
uiter aegrotabat qͥ tale
tcediũ incurrerat. ut solo
spũpalpitcr& : Pater aũt̃
eius fa &i dec seillius uriance
sectae unacũ in colis locisub¬
diderat: sed& regio illa
plus solito quã aliaeꝓuinti¬
ce lepra sordebat Cũq rex

Expanded text:
et protinus, data serenitate, et protinus, data serenitate, redduntur in litore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem antestitis sui dignatus sit de hoc periculo maracinse reliquias beati Martini expetiit. Quas iam subito contenebratum est caelum, et ecce fulgora ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae, emissas flammeas pharos, lumen euntibus praebuerunt. Ibantque fulgorantes hastae, non minus miraculi quam beneficii viatoribus praeferentes virtutemque beati antestitis ostendentes. 11. Defecit lingua sterilis, tantae cupiens enarrare virtutes. Chararici cuiusdam regis Galliciae filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem eius faetidae se illius Arrianae sectae una cum incolis loci subdiderat. Sed et regio illa plus solito, quam aliae provintiae, a lepra sordebat. Cumque rex