comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuncat: Quid qd̾ ex bus tuis u̾bis
multo conuementius alius dixit. talib
tam ignoti nec dbe nec posse. teq tibi ip̃i¬
contraria loqutum eẽ monstraĩt. ut ideo
dices euin aliqua expiatione calib igno¬
cendumn. quia ulud qd obbicitur merpia¬
bile est. Quo ergo expiatur qd inexpia¬
bile est. Quo ergo sperem te auditurum
eẽ qd̾ dico. qui tam i ꝓruno no audis
ip̃e qd̾ dicis. cuam tibi cotuuuo contradicis
censendo expiandum qd mexpiabile di¬
rĩs. Nos aut̃ ita nr̃m dicinus hrticum
⁊ sacrilegiimi errorem. ut tñ mexpiabile
nͥ dicamus. alioquin frustra nb̃cum ut eo
relicto correcti ad ecc̃am catholicam tra¬
uti arbitreris. qͣi boc malum sine uera
⁊ sinc medico ẽẽ dicamus qd ounimo non
dicinius quia ⁊ ueniam mentur quos hu
eris tunc saluus eris. Qua ꝑꝑsim aliꝙ
structum. uel minus quid loq̾retur intu
entem qiius ee cominiunionis catholi¬
ce uid̾etur. qui hoc tibi dicet. ipe pociusi

Expanded text:
communicat? quid, quod ex his tuis uerbis communicat? quid, quod ex his tuis uerbis multo conuenientius alius dixerit talibus iam ignosci nec debere nec posse teque tibi ipcontraria locutum esse monstrauerit, ut ideo diceres cum aliqua expiatione talibus ignoscendum. quia id quod obicitur inexpiabile est? quomodo ergo expiatur quod inexpiabile est? quomodo sperem te auditurum esse quod dico, qui tam in proximo non audis ipse quod dicis, cum tibi continuo contradicis censendo expiandum quod inexpiabile dixeris? nos autem ita uestrum dicimus haereticum et sacrilegum errorem, ut tamen inexpiabilem non dicamus; alioquin frustra uobiscum, ut eo relicto correcti ad ecclesiam catholicam tranuti arbitreris, quasi hoc malum sine uenia et sine medico esse dicamus; quod omnino non dicimus, quia et ueniam merentur, quos hueris, tunc saluus eris. quapropter si istructum uentem, quamvis esse communionis catholicae videretur, qui hoc tibi diceret; ipse potius
Abbreviated transcription (Latin):
potis dicere. brticus ẽ brticum recipit. a
scismaticus est. scismaticum recipis. aut
donatianus ẽ. donacianum recipis. Hus
enim nominib nõ gradus horis a pheben¬
a dignitate. s crimen erroris a catholica
uĩtate distinguitur. Pinde illa tanq̃ui
uos relmq̃ndo. ⁊ ad nos transenudo nr̃i
fuirit ꝓ utilitate ppłorum quib hac dis
uero uiciosa ⁊ ꝓprie nr̃a sanantur corrigu¬
tentur. ut cum ad eec̃am ueniunt qd dfu¬
erit addatur. qd̾ agnitum fu̾it aꝓpbetur
ne dumi inuus offendunur eis malis que
contra ecc̃am peperunt ꝑsequanuir ⁊ bon
que d̾ ecca discedendo trurunt. Nam ⁊̃ ra¬
mus fractus si rursus sicut ait apłs inse¬
rendus sit radix ei redditur nõ formai
mutatur. Ait enim. Quia nr̃os inquis br¬
ticos ⁊ sacrilegos uocas. qd nefarium ⁊
mexpiabile crimen est. numquid talib
sine aliqua expiatione ignosci d aut pos
Cur ergo inquis nõ emaculas uenienter
cur nõ primo ablius ⁊ emundas. ⁊ sic tͥ

Expanded text:
poteris dicere, Haereticus est, haereticum recipis; aut, Schismaticus est, schismaticum recipis; aut, Donatianus est, Donatianum recipis? His enim nominibus non gradus honoris a plebeia dignitate, sed crimen erroris a catholica veritate distinguitur. Proinde illa tanquam vos relinquendo et ad nos transeundo nostri fiunt, pro utiliuero uitiosa et proprie uestra sanantur corriguntentur, ut, cum ad ecclesiam ueniunt. quod defuerit addatur, quod agnitum fuerit adprobetur, ne, dum nimis offendimur eis malis, quae contra ecclesiam pepererunt, persequamur etiam bona, quae de ecclesia discedendo traxerunt. nam etiam ramus fractus si rursus, sicut ait apostolus, inserendus sit, radix ei redditur, non forma mutatur. At enim quia nostros, inquis, haereticos et sacrilegos uocas, quod nefarium et inexpiabile crimen est, numquid talibus sine aliqua expiatione ignosci debet aut potest? cur ergo, inquis, non emaculas uenientem, cur non primo abluis et emundas et sic tibi
Abbreviated transcription (Latin):
reris. nullam ꝑsecutionem iustam ẽẽ pos¬
se diristi. ubi ignoscendum tibi est nesci¬
enti scripturas. unde tibi nenire posset ĩ
mentem qm iusta noce sit dictum. Detra¬
bentem ꝓrimo suo occtilte hunc ꝑseq̃lar.
Et ab ip̃o domino iħu xpo in ercellentissi¬
ma ꝓphetia. ꝑ sequar nunuces meos et¬

Expanded text:
reris. nullam persecutionem iustam esse posreris. nullam persecutionem iustam esse posse dixisti; ubi ignoscendum tibi est nescienti scripturas, unde tibi uenire posset in mentem, quam iusta uoce sit dictum: detrahentem proximo suo occulte, hunc persequebar, et ab ipso domino Iesu Christo in excellentissima prophetia:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nros maiores traditionis. ⁊ thurificatio¬
nis. ⁊ ꝑ nos ꝑsecutionis crimmne dampñ¬
ta conscia est. Et de traditorib quidem
⁊thurificatorib qui fun̾t. qui hoc nefas
admiscrunt no scripturis stĩs s fame ho¬
niium credidistis. Que si pot̾ c̃ẽ fła boñ
d̾ malis cur non possit ⁊ mala d̾ boms.
S̾ ꝑsecutione aut hoc tibi breuit itm qr re¬
pondim. qd cum rndissem peciliano re¬
fellere nunime ualusti. Inscriptura qp¬
pe sc̃a que nemimem fallit area dicta ẽ
ecca dei. dumq ip̃m cum uentilabro ee
uenturum ⁊ mundaturum arcam suam.
ut frumenta recondat in horreo. paleam
uero comburat igni mextinguibili. Aut
ergo rone passi estis ꝑsecutom. Aut si mo¬
dus xpulnus excessus ẽ palea ura fecit.
pp qm no fu̾at area domunca deserenda
ne quisquis ante tempo uentiłonis ab
arca paleam refuget. a frumento sepatꝰ
palea fieret. Tu ant̾ cum hoc no mecum
s sc̃e scripture testimonium refellere cona¬

Expanded text:
ros maiores traditionis et turificationis et per uos persecutionis crimine damnata conscientia est. de traditoribus quidem et turificatoribus, qui fuerint qui hoc nefas admiserint, non scripturis sanctis, sed famae hominum credidistis. quae si potest esse falsa bona de malis, cur non possit etiam mala de bonis? de persecutione autem hoc tibi breuiter iterumque responderim, quod cum respondissem Petiliano refellere minime ualuisti. in scriptura quippe sancta, quae neminem fallit, area dicta est ecclesia dei dominumque ipsum cum uentilabro esse uenturum et mundaturum aream suam, ut frumenta recondat in horreo, paleam uero conburat igni inextinguibili. aut ergo recte passi estis persecutionem aut, si modus christianus excessus est, palea nostra fecit, propter quam non fuerat area dominica deserenda, ne, quisquis ante tempus uentilationis ab area paleam refugeret. a frumento separatus palea fieret. tu autem, cum hoc non meum, sed sanctae scripturae testimonium refellere cona
Abbreviated transcription (Latin):
quid isti faciunt. Ecce baptiz atum re¬
baptizare disponunt. Certe eigo nb̾ ⁊ ub
una religio ead sacramenta. ⁊ uich m x̃¬
ana obseruatione diu̾sum. An rendes
sixp̃i lupts non est religio. ñ est sacram¬
banc atua mente dementiam. Quid gͥ
ꝙ religio est. Quib aut̃ bapt̃s inus ẽ ñ¬

Expanded text:
quid isti faciunt. ecce apud nos baptizatum requid isti faciunt. ecce apud nos baptizatum rebaptizare disponunt. certe ergo nobis et uobis una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum\'? an resptismus non est religio, non est Sacramhanc a tua mente dementiam. Quid igiisque religio est: quibus autem Baptismus un
Abbreviated transcription (Latin):
Quam uellem si possem cum aliqͣm de¬
ceptum ex nr̃is fidelib. nr̃i nephandis ĩ¬
t̾imendum insidus excipiunt. Cum aꝑd
nos iani baptizatum nec cepisse dñt eẽ
xp̃ianum. tum tanqͣm paganum exsuf¬
flauit. cum cathecuuinumi facunt ut p̃pa¬
rent. demnd̃ restringendum nel pocius ex¬
tinguendum repente aliunde existe̾ cu
hac epła tua. ⁊ hunc ip̃m eis locum in
medus eorum ausib recitando porrig̾e
⁊ exclamare. Quid facitis. Ecce audite
uidete. legite. una est nb̃ nobq religio.
ead sacram̃ta. incħ in xp̃iana obfuatio¬
ne diu̾sum. In cuius nomine iste bapti¬
⁊atus sit. p̾us introgate. ⁊ tunc si aliuni
melioreui mo baptismo nonunatis da¬
te: Tunc uli fortasse si no ipa rerini eide¬
tiu contrenusc̾ent. contiuo consiliuni
fuurn maguiũ iudel atq accutum ꝓ¬
ferrent ⁊drent. Quis iste e nb est cuus
eplam geris. laicus nr est. nb uinceret.
uincitur sibi. tũ ego si adeẽm. comisus
ad te diẽn. Eu saltem obsecro dic nb

Expanded text:
Quam vellem, si possem, cum aliquem deceptum ex nostris fidelibus, vestri nefandis interimendum insidiis excipiunt, cum apud nos iam baptizatum nec coepisse dicunt esse christianum, cum tamquam paganum exsufflant, cum catechumenum faciunt, ut praeparent deinde retinguendum uel potius extinguendum, repente alicunde existere cum hac epistula tua et hunc ipsum eius locum in mediis eorum ausibus recitando porrigere et exclamare: quid facitis? ecce audite uidete legite: una est nobis uobisque religio, em sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. in cuius nomine iste baptizatus sit prius interrogate et tunc, si alium meliorem in uestro baptismo nominatis, date.\' tunc illi fortasse, si non ipsa rerum . euidentia contremescerent, continuo consilium suum, magnum uidelicet atque acutum, proferrent et dicerent: \'quis iste nobis est cuius epistulam geris? laicus noster est; nobis uinceret, uincitur sibi.\' tum ego si adessem, conuersus ad te dicerem: tu saltem, obsecro, dic nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
recoris. Et fai sunt nudi uluit aqua nicdix.
uõ bt fiueni. ubi niror pudentiam tuam
quo tibi non indatur aqua mendar siniu¬
latoris occulti. cuuis ⁊ flam cuius ⁊ fiam fa¬
uiam mundande aliene conscientie ꝑdẽe
aliquid credidisti. insi quia illud non di¬
alcticum. s plane sophisticum qd̾ in me
frustra qi in dialctico reprebensisti sb̃ue¬
uide tibi arbitratus es. si mentiris. U̾in
ditis. Quid einm aliid conaris asserere
um onnu tribuens baptisiuum qm dei ẽẽ
nius agnosce. Ideo dicis adultum dare
posse ui baptisinum qr se ip̃m occultado
castum se mentitur. Itaq tunc nm̃ dicit
inbaptismo cum mentitur in flagitio. Et

Expanded text:
oris. Et, Facti sunt mihi velut aqua mendax non habens fidem . Ubi miror prudentiam tuam, quomodo tibi non videatur aqua mendax simulatoris occulti, cujus et falsam famam mundandae alienae conscientiae prodesse aliquid credidisti: nisi quia illud non dialecticum, sed plane sophisticum, quod in me frustra quasi in dialectico reprehendisti, subvenire tibi arbitratus es, Si mentiris, verum dicis. Quid enim aliud conaris asserere, cum homini tribuens Baptismum, quem Dei esse non vis agnoscere, ideo dicis adulterum dare posse verum Baptismum, quia se ipsum occultando castum esse mentitur? Itaque tunc verum dicit in Baptismo, cum mentitur in flagitio; et
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit eccam. ⁊ se ipui tradroit ꝑ ea. ut
cam scificaret mundans oam lauacto aq̃
in u̾bo. Tu inquis rende quonio baptiza
quos dampnat ec̃ca. Iam ergo recedr aud
attend que abluat accipientis conq̃rẽtẽ
quis abluat accipientis conscĩam. quo
polluta dantis occulta est nõ michi potuit
rendi.tam enim contra uitatem dr. qd̾
falsa enis fama possit abluere. qm si bec
ip̃a posse dixtur. Si aut̾ qris quonio bap¬
tizant. quos dampnauit ecca. reo sic eos bap¬
xpo iam iudicatus est. Ipe quippe ait. Q
non credit iam iudicatus est. Paulus

Expanded text:
dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo. Tu, inquis, responde, quomodo baptixent quos damnauit ecclesia. iam ergo receditur aattenditur quae abluat accipientis cum quaererem quis abluat accipientis conscientiam, quando polluta dantis occulta est, non mihi potuit responderi. tam enim contra ueritatem dicitur, quod falsa eius fama possit abluere, quam si hoc ipsa posse diceretur. Si autem quaeris, quomodo baptizent quos damnauit eccChristo jam judicatus est. Ipse quippe ait, Qui non credit, jam judicatus est . Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
cad sacram̃ta nich in xpĩana obsernatõe
du̾isum. Quare ergo rebaptizas xpĩanuu.
quare te dici nõ ius hr̃ticum. Puto qd̾
non paruo signo agnoscamius hrticos.
quicunq s̃ ⁊ nb̃ unam peligionem ead̾ sa¬
ẽẽ fateantur no lunt nos agnosce̾ baptiza¬
tos. an tanta obstmatione contenditis
tanta dissensione uitati resistitis. ut are¬
ligione a sacramĩtis a xp̃iana obruatioe
baptisinum separetis. Qd si facitis in eo
estis ħrtici. qd̾ ad religionem ad sacua
ꝑtine nõ nultis. si aut non facitis. in eo es
onem ead sacram̃ta. nicħ i xpĩana obs¬
uatione du̾sum. cum ⁊ baptismum ad
religionem. ad sacramenta. ad xpĩana
tis. Attende enim diligent̾ diffiuitioner
tuam. in qua dixisti. hrsis ẽ diu̾sa seqn¬
tium secta. Et inde utrum nõ du̾sum se¬
quinimi. aut seꝑando baptismum areligi¬
osa obẜuatione xp̃ianoꝵ sacram̃torum
quib eum nos int̾ magna conuniginiꝰ.
aut eos cum quib in una religiosa obẜ¬

Expanded text:
eadem sacramenta. nihil in christiana obseruatione diuersum, quare ergo rebaptizas christianuquare te dici non uis haereticum? puto quod non paruo signo agnoscamus haereticos, qui cum sibi et nobis unam religionem. eadem saesse fateantur, nolunt nos agnoscere baptizatos. An tanta obstinatione contenditis, tanta dissensione veritati resistitis, ut a religione, a Sacramentis, a christiana observatione Baptismum separetis? Quod si facitis, in eo estis haeretici, quod ad religionem, ad Sacrampertinere non vultis. Si autem non facitis, in eo estonem, eadem Sacramenta, nihil in christiana observatione diversum, cum et Baptismum ad religionem, ad Sacramenta, ad christiatis. Attende enim diligenter definitionem tuam, in qua dixisti, Haeresis est diversa sequentium secta: et vide utrum non diversum sequimini, aut separando Baptismum a religiosa observatione christianorum Sacramentorum, quibus eum nos inter magna conjungimus; aut eos cum quibus in una religiosa obs
Abbreviated transcription (Latin):
flanius. nec itamus. s agnoscimus suscipi¬
mus. acceptamus. uos u̾o impie qd̾ unum
atq idem n diu̾sum ẽ dissimulatis agnos¬
cere suscipe recusatis. acceptare nõ uultis s
eligitis impbare. audetis exsufflare. nõ me¬
tuitis it̾are. Et cum in hoc ip̃o qd̾ ea q̃ int̾ noꝰ
mutata ñ sunt nos suscipurius. uos repelli¬
tis. nos si anb data sunt. data urdicamus
nos si anb data sunt. tanqͣm nõ data repeti¬
tis. cum causa du̾sa sequimni applłari
nos br̃ticos d̾dignanum. Attende diligẽ¬
ter quid ditas. ⁊ quid dicam. Tũ certe di

Expanded text:
flamus nec iteramus, sed agnoscimus suscipiflamus nec iteramus, sed agnoscimus suscipimus acceptamus; uos uero impie, quod unum atque idem neque diuersum est, dissimulatis agnoscere, suscipere recusatis, acceptare non uultis, sed eligitis inprobare, audetis exsufflare, non metuitis iterare. et cum in hoc ipso, quod ea quae inter nos mutata non sunt nos suscipimus, uos repellitis, nos si a uobis data sunt data iudicamus, uos si a nobis data sunt tamquam non data repetitis, cum tam diuersa sequimini, appellari uos haereticos dedignamini. Adtende diligenter quid dicas, quid di
Abbreviated transcription (Latin):
ma fcm nõ hrsis dr̃. Si quid hrsis ẽ di¬
u̾sa seq̃ntium secta. Scisma uo. idẽ seꝙ̃¬
tium sepatio. Quare ⁊ in hoc statio crimi¬
nandi qmi tu nicurris uides errorem. Cũ
Qd scisma e br̃sim uocas. ħ nempe u̾ba tu¬
attende si ꝑtinax non sis. qm̃ facili com¬
pendio id qd̾ int̾ nos agebatur ipẽ fiuie
Tria naniq posiusti. quorum si unum
posuisses satis suꝑ q sutficet. S qi con¬
tra dõatianos fideliter ag̾es. ne quisqͣm
uel ninis acutus id qd semel brenit᷑q
dixisses int̾p̾tari ałr conaretur ⁊̃ obtu¬
sis aurib ⁊ cordib tuam curasti ming̾e
ati incultare suĩam. una inquis religi¬
o. cad sacram̃ta. nicħ in xp̃iana obẜua¬
tione diu̾sum. Et adhuc adnĩsus mui¬
cem laboramus. Iam tandem asn cohi
cem. Quid repbatis. quid exsufflatis.
Quare rebapti atis una religio est ead
sacramta nich in xp̃iana obruatione
diu̾sum. Nam si nb̃ ⁊ ub̃ nõ ẽ unus bapt̃s¬
na obẜuatione diusimi. Non ẽ ergo diu̾sus

Expanded text:
Siquidem haeresis est diversa sequentium secta: schisma vero, eadem sequentium separatio. Quare et in hoc, studio criminandi, quem tu incurreris vides errorem, cum quod schisma est haeresim vocas. Haec nempe verba tuattende, si pertinax non sis, quam facili compendio id quod inter nos agebatur, ipse finierTria namque posuisti, quorum si unum posuisses, satis superque sufficeret. Sed quasi contra Donatianos fideliter ageres, ne quisquam vel nimis acutus, id quod semel breviterque dixisses, interpretari aliter conaretur, etiam obtunsis auribus et cordibus tuam curasti inmergere atque inculcare sententiam : una, inquis, religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. et adhuc aduersus inuicem laboramus. iam tandem aliquandocem. quid reprobatis, quid exsufflatis, quare rebaptizatis? una religio est, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. nam si nobis et uobis non est unus baptisna obseruatione diuersum, non ergo est diuersus
Abbreviated transcription (Latin):
contra cecilianum nr̃e partis ordinatꝰ¬
est. dbeat nob̃ qñ loquinuir distinctio¬
ius causa uidi uocabulum. Qd tñ ħrtici
sitis ⁊ ido ne d̾cipiatis cautissime duutan¬
di nisi diligent̾ d̾mostrare curauo. non
paruam negligentie culpam ꝑ mei offi¬
cii sarcma incurram. Qm̃qͣm id qd̾ int̾
nos accidit scisma pocius qmͣ hrsim cẽse
appellari oport̾e ⁊ qd uaro audere dialetici
solent ⁊̃ diffiuitionib ita discius. ubi ꝙͣ¬
tum ad nos adiuues satis d̾mostrare
nõ poto. nisi ex epła tua nuseram u̾ba
tua. Quid sibi uult inquit qd̾ ars hrti¬
corum sacrilegum errorem. Nam hrses
nõ nisi nit̾ diusa seq̃ntes fi̾ solent. nec
hrticus nisi contrarie uel alr int̾p̾tate
religionis ẽ cultor ut sunt manichei. arri¬
aui. marcionite. nouatiam. cet̾i q qrum
int̾ se ꝯͣ fidem xp̃ianam diu̾sa snnĩa stat.
int̾ nos. quib idem xp̃s natus. mortuiᷤ.

Expanded text:
contra Caecilianum uestrae partis epicontra Caecilianum uestrae partis epiest, debeat uobis quando loquimur distinctionis causa indi uocabulum. quod tamen haeretici sitis et ideo, ne decipiatis, cautissime deuitandi, nisi diligenter demonstrare curauero, non paruam neglegentiae culpam pro mei officii sarcina incurram. Quamquam id quod inter nos accidit schisma potius quam haeresim censes appellari oportere et, quod raro audere dialectici solent, etiam definitionibus ista discernis; ubi quantum nos adiuues satis demonstrare non potero, nisi ex epistula tua inseram uerba tua. quid sibi quid, inquis, quod ais: haereticorum sacrilegum errorem? nam haercses non nisi inter diuersa sequentes fieri solent nec haereticus us nisi contrariae uel aliter interpretatae J\'eligionis est cultor, ut sunt Manichei Arriani Marcionitae Nouatiani ceterique, quorum inter se contra fidem christianam diuersa sententia stat. inter nos, q
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ut ab scandalo scandalistas nolunt
ago iam donationos noco. qnͣ aut cum a¬
is consuetudinem pocius sequor. que hus
soius uire dommatur. Tu tm̃ meniento
me cui tantam trbiusti eloqntiam nõd
nosse noninia d̾cluiare. ⁊ nutia nob̾ se¬
curitatem ne iam tumeant tanqͣm diale¬
ticum. cui iudes adhuc nocm ẽe gramat¬
cum. Qd si disciplinam disputandi. siue
illam dialeticam uel appellare sine quio
aliud. satis tũ sobrie docet cum d̾ re constu
nõ ee d̾ nomine laborandum sicut nõ curo
utrum ea ipa dialetica uocetur. curo tũ qu¬
tum ualeo nosse ac posse disputare. boc ẽ
uitatem a falsitate in loqudo discernere.
quia hoc uisi curau̾o ꝑnitiose errabo. itan
curo utrum dõatiste an donatiam ꝑitiuᷤ
⁊lr̃atius declinemimi. utrum postremo a
donato. uel qui primus exͣ ecc̃am sacrifi¬
cauit. uel qui hanc dissensionem maxi¬
me roborauit. an a maiormno qui priuĩ

Expanded text:
tas ut ab scandalo scandalistas uoluit tas ut ab scandalo scandalistas uoluit ago iam Donatianos uoco, quando autem cum aliis, consuetudinem potius sequor, quae his sonis iure dominatur; tu tantum memento me, cui tantam tribuisti eloquentiam, nondum nosse nomina declinare et nuntia uestris securitatem, ne iam timeant tamquam dialecticum, cui uides adhuc necessarium esse grammaticum. quodsi disciplina disputandi, siue illam dialecticam uelis appellare siue quid aliud, satis tamen sobrie docet, cum de re constat, non esse de nomine laborandum, sicut non curo utrum ea ipsa dialectica uocetur, curo tamen, quantum ualeo, nosse ac posse disputare, hoc est ueritatem a falsitate in loquendo discernere, quia hoc nisi curauero perniciosissime errabo, ita non curo, utrum Donatistae an Donatiani peritius et litteratius declinemini, utrum postremo a Donato, uel qui primus extra ecclesiam sacrificauit uel qui hanc dissensionem maxime roborauit, an a Maiorino, qui primus
Abbreviated transcription (Latin):
no serione non uisi latmnam regulam ꝓ¬
luus donatianos a donato. sicut ab arrio
⁊donato arrianos ⁊ nouatianos uelles uo¬
dari. sam ego cum scribe̾m iam a me scio
quatenus ppagatum sonabat hoc nome.
n id mutare curani. cumi ⁊ħ ad distine¬
tionem qm̃ uolebam satis sufficere exis¬
timarem. Sienim d̾mostenes clarissim
an illud manum porrex̾it. qnto minus
nos labonure dbemus d̾ regulis dirmau¬
uitlligi sine ambiguitate qd̾ dicimus qr
non in expõitdne ẜmonis s m d̾mostrati¬
one uitatis est maior intentio. Si aute
quisqͣm nrorum primus fexit hoc nomen.
no michi uid ullo uĩo illud simule intuit.
qd engliste ab englio nuncupantu. S
quia ꝑͥ donatum nõ tantum carthaguus
qui hauic hrsem maxime roborasse pħibr
s ⁊ maiorem donatum acasis nigris. q¬
altare contra altare contra altare in eas
cuntate primus crexit magnum scanda¬
lum fcm̃ est. ita fortasse a donato donati¬

Expanded text:
no sermone, nonnisi latinam regulam pno sermone, nonnisi latinam regulam probans, Donatianos a Donato, sicut ab Ario et Novato Arianos et Novatianos, velles vocari. Nam ego cum scriberem, jam a nescio quibus propagatum sonabat hoc nomen, neque id mutare curavi, cum et hoc ad distinctionem quam volebam satis sufficere existimarem. Si enim Demosthenes clarissimuan illuc manum porrexerit : quanto minus nos laborare debemus de regulis derivanintellegitur sine ambiguitate quod dicimus, quorum non in expolitione sermonis, sed in demonstratione ueritatis est maior intentio! si autem quisquam nostrorum primus flexit hoc nomen, nullo modo mihi uidetur illud simile intuitus, quod euangelistae ab euangelio nuncupantur; sed quia per Donatum non tantum Carthaginis, qui hanc haeresem maxime roborasse perhibetur, sed etiam maiorem Donatum a Casis Nigris, qui altare contra altare in eadem ciuitate primus erexit, magnum scandalum factum est, ita fortasse a Donato Donatis
Abbreviated transcription (Latin):
ullud dicamus ꝑnitiose bri. pnitiose dari.
qm illa scã quib uti ⁊ mali possunt. qn¬
to sanctiora sunt. tanto ab eis mutilius
cenalius ꝙr tractantur. und̾ cum ad ecc̃a
scam ueniunt ip̃i corrigendi sunt no a nb̃
sta miolanda quenes a malis nutata t
ludi cigo cresconi dum breuit al. dmos¬
trabo. nich̾ te dixisse ꝑ totam eplam tuam
quo refelleres meam. nisi forte qdme no¬
iina driuare uel d̾cliare dociusti ut ado¬
uato donatianos pocius ꝙͣ doãtistas dice¬
rem qm tn grãm saltem declinatom esse
concedis. uidel qd̾ ita donatiste adonato
⁊ eugliste ab eũglio nomunentur quo te de¬
lectari dicis. ut nrĩs eugłium p̾dicantib
A simili miutata sit nocabuli declinatio.ui¬
de ergo ne forte ipi pores ħ uolunt appsla¬
i.quia donatum hñt ꝓ enͣglio. Nam sic
isti adonati quo scĩ omnes nolunt ab eu¬
uangelii societate discede. ⁊ ideo dlectant᷑
uorari donatiste sicut engłiste. Tu que poci¬
us eis facis miuriam cum scribis in lati¬

Expanded text:
llud dicamus perniciose haberi et perniciose dari, quoniam illa sancta, quibus uti et mali possunt, quanto sanctiora sunt, tanto ab eis inutilius poenaliusque tractantur. unde cum ad ecclesiam sanctam ueniunt, ipsi corrigendi sunt, non a bonis illa uiolanda, quae nec a malis mutata sunt. Audi ergo, Cresconi, dum breuiter et hoc demonstrabo nihil te dixisse per totam epistulam tuam quo refelleres meam, nisi forte quod me nomina deriuare uel declinare docuisti, ut a Donato Donatianos potius quam Donatistas dicerem, quam tamen Graecam saltem declinationem esse concedis, uidelicet quod ita Donatistae a Donato ut euangelistae ab euangelio nominentur, quo te delectari dicis, ut uestris euangelium praedicantibus a simili mutuata sit uocabuli declinatio. uide ergo, ne forte ipsi priores hoc uoluerint appellari, quia Donatum habent pro euangelio. nam sic isti a Donati quomodo sancti omnes nolunt ab euanvocari Donatistae, sicut Evangelistae: tuque potius eis facis injuriam, cum scribis, in lati
Abbreviated transcription (Latin):
re posse ab ipo uidicantes. Ase aut̃ udica¬
tes baptiare no pose cuni ille sempuacit
indicet eccastici ante indicet ficut hoimineᷤ
plinq fallantur. baptiant ergo qntum at¬
nisibile baptisma. ⁊uisibilis grã. Tingere
ergo possunt ⁊ bom ⁊ mali. abluere ante co¬
scĩani. ni nisi ille qui semp est bonus. Ac p
hoc ⁊̃ nesciente ecc̃a ꝑꝑ malam pollutam qr
conscĩam dampnati a xp̃o iam in corpore
menbra dampnata. Pinde ⁊ ip̃i extra
ecc̃ani baptrrant. Oninia quippe ista most̃
putentur. absint ut intrare possint lumi¬
tes orti conclusi. cuius iste custos est qui
ñ pot falli. qui tũ si confitentur ⁊ corrigũ¬
tur. tunc intrant. tunc mundantur. tunc
in arborib orti conclusi. tunc in menbri

Expanded text:
udicatos baptizare non posse, cum ille semper ueraciter iudicet, ecclesiastici autem iudices sicut homines plerumque fallantur. baptizant ergo, quantum atuisibile baptisma et inuisibilis gratia. tinguere ergo possunt et boni et mali, abluere autem conscientiam non nisi ille, qui semper est bonus. ac per hoc etiam nesciente ecclesia propter malam pollutamque conscientiam damnati a Christo iam in corpore membra damnata. proinde et ipsi extra ecclesiam baptizant. omnia quippe ista monstr unicae conputentur, absit ut intrare possint limites horti conclusi, cuius ille custos est qui non potest falli. qui tamen si confitentur et corriguntur, tunc intrant, tunc mundantur, tunc in arboribus horti conclusi, tunc in membris
Abbreviated transcription (Latin):
lumnus tam plixo quidus¬
d de causa dissensionis que nram com¬
iisi fallor ⁊ ueris ctis q rõnib. ⁊ maxie
diumarum scripturarum exemplis penit
amputaui. quib dilucidissime docu asci
p̾dicatorib atq assertorib uitatis. ⁊̃ cont̾
p̾sentes eius adu̾sarios nec tm qui ex eod
nas ⁊ erneos ⁊ und̃ pcipne uanas formidi¬
nes uncitis impitis ⁊ contͣ eos qui diale¬
ticam maxime ꝓtit̾entur hitum fiusse ser¬
mionen. ne contentiosissimus batur dilige¬
tissinius ꝑdicator.⁊ ne litigator putetur i
piger disputator. inistans im p̾ceptum a¬
postoli importime oportune ut doctrina sa¬
na contradicentes redarguantur namilo¬
i refellantur. inquieti corripiantur.
pusillanimes consolentur. infirii susci¬
biantur. dum adiisus onis resistentes ũ¬
bum salutis eñglice cum pacientia defẽ¬
ditur. sine ⁊ d̾ffidentia p̾dicatur. Ostendi
nam no dbeatis ideo putare ap̃ nos esse
lornem baptizand̃. quia ⁊ nos consent

Expanded text:
luminis tam prolixo sed de causa dissensionis quae nostram comnisi fallor, et veris certisque rationibus, et maxime divinarum Scripturarum exemplis penitus amputavi, quibus dilucidissime docui, a sanctis praedicatoribus atque assertoribus veritatis, etiam contra praesentes ejus adversarios, nec tantum qui ex eodem nas et extraneos et, unde praecipue uanas formidines inicitis imperitis, contra eos qui dialecticam maxime profiterentur habitum fuisse sermonem, ne contentiosissimus habeatur diligentissimus praedicator et ne piger disputator, instans secundum praeceptum Apostoli opportune, importune , ut doctrina sana contradicentes redarguantur, vaniloqui refellantur , inquieti corripiantur, pusillanimes consolentur, infirmi suscipiantur , dum adversus omnes resistentes, verbum salutis evangelicae cum patientia defenditur, sine diffidentia praedicatur. Ostendi etiam quam non debeatis ideo putare apud vos esse hominem baptizandum, quia et nos consent
Abbreviated transcription (Latin):
ainiual. Idenim d̾ homine ⁊d̾ equo ⁊ d̾ fe
ua ⁊ auib dici pot. Aimal e qd̾ cibum ca¬
piat qd̾ mortale sit qd̾ sensu moueatur.
lunc ad eas res q̃ singule multis nõib¬
assignari solent.: uenianius. qinqͣm hãc
partem aristotiles ut sr̃ius dcma ẽ pt̾misit

Expanded text:
 equo, et de fera, et de avibus dici potest. Animal est quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moveatur. Nunc ad eas res, quae singulae multis nominibus signari solent, veniamus. Quanquam hanc partem Aristoteles, ut superius dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
uidendo formanius. ⁊ recundinius. Terci¬
o dñr illa quib ea q̃ sunt imp̾ssa amino
efferimtur. Id namq qd̾ quis concipit
uitur. queq ipe uocat goo nomme consig
nificatiua. cymenonena. siue fantasias
.i.unagines rerum incidentes animo.
est. Percepta enim ex hus oruuntur qͥ st̃.
q̃ udendo ꝑcipimius. Pceptorum aut̃ de¬
postea ea qͥsunt definiturus sit mixtam
Nam in dꝑceptis qui loquitur ⁊ origie
uerum trahit.⁊ p̾sidia or̃onis implorat. sr̃¬
fluam igitur q̃om mouet qui dici scruta¬
ri oporte cur aristotiles in principio suo
omomina lege uel dixit uel direxit. si de
his q̃ ꝑciputur fu̾at tractat᷑s. cum liq̃

Expanded text:
do formamus et condimus; tertio: dicuntur, illa quibus ea quae sunt impressa animis efferuntur id namque quod quis concipit untur quaeque ipse uocat graeco nomine shmainovmena siue fantasiva", 'imagines remm insidentes animo'; est. Percepta enim ex his oriuntur quae sunt, quae videndo percipimus: perceptorum autem depostea ea quae sunt, definiturus sit; mixtam Nam de perceptis qui loquitur, et originem rerum trahit, et praesidia orationis implorat. Superfluam igitur quaestionem movet, qui dicit scrutari oportere cur Aristoteles in principio suo homonyma lege vel dixerit, vel detexerit, si de his quae percipiuntur fuerat tractaturus, cum liq
Abbreviated transcription (Latin):
cum nulta nonima unam rem significãt.
u ulla d̾ diffe̾ntia nominum redditur rõ.
ut ensis inuicio gladius: Hec namiq cur
mortalis trenus homo ab humanitatei
mortalis. a nccitate mortis t̾renus a t̾ra
inqua cuncta gignintur. Claret igitur
mluis nouinium originem q̃ri in suꝑiori¬
b rerum. Qmobrem hus onussis aristo¬
in ꝑtes duas. Aut fortuitii funit. aut loi
uolinitute nascuntur. fortuitu fuint. que
quodam casu simile quis accipit nom̃
Uoliuitute. cum similitudo nonius exm
dustria imponentis affigitur. ⁊oriun aͣ
quidustria uel uoluntate nascuntur. uaͣ¬

Expanded text:
cum multa nomina unam rem significant, neque ulla de differentia nominum redditur ratio, ut 'ensis', 'mucro', 'gladius': haec namque, cur mortalis terrenus': 'homo' ab humanitate, 'mortalis' a necessitate mortis, 'terrenus' a terra in qua cuncta gignuntur. Cap. 16. Claret igitur in his nominum originem quaeri in superioribus rerum; quamobrem his omissis Aristoin partes duas: aut enim fortuitu fiunt aut hominum uoluntate nascuntur. Fortuitu fiunt cum, quodam casu, simile quis alteri accipit nomen; uoluntate, cum similitudo nominis ex industria imponentis affigitur. Cap. 18. Horum autem quae industria uel uoluntate nascuntur qua
Abbreviated transcription (Latin):
possit ẽẽ comiime cum cet̾is. omominõ
nocari ut cicero ñ imus s plures. S sio
nusso nomine signis pocius dmostrare
uelis quis sit ille cicero. quis alius. qui
t̾tius. auia d alio signa marranda sunt.u.t
Alium crassimi dicas. alium tenuem.ł
longus dicatur alius. Alt̾ brenis cundi¬
dicta sunt uocabulo uncta. rei intͥptati¬

Expanded text:
possit esse commune cum caeteris 'omonymon' uocari; ut 'Cicero' non unus sed plures. Sed si, omisso nomine, signis potius demonstrare uelis quis sit ille Cicero, quis alius, quis tertius, alia de alio signa narranda sunt, ut alium crassum dicas, alterum tenuem, uel longus dicatur alius, alter breuis, candidicta sunt, uocabulo iuncta, rei interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
gue uisu puenit ut uuo nomine res multe
multis nominib res imna micupetur. in¬
hus reb qs unum nom̃ complctitur duo
uocabula ars dedit ut ex hus alia omon¬
ma. alia sinonima uocaret. Omonima
st cum res quid plures cõe nom accipuit.
Intpietatione uero eiusd̾ rei separantrar
ut ho pictus ⁊ nus. In hoc namq id̃nom̃
disparia. Cum enim dixis uerum hoĩem
ammal cẽ qd risum capiat ⁊ nim rõius
ad mittat. cum d̾ picto nõ possis id̾ dic̾e̾
nocio inueniutur ẽe disparia. Regłr &¬

Expanded text:
res multae, et multis nominibus res una nuncupetur. bus quas unum nomen complectitur, duo vocabula ars dedit, ut ex his alia homonyma, alia synonyma vocaret. Homonyma sunt, cum res quidem plures commune nomen accipiunt, interpretatione vero ejusdem rei separantur, ut homo pictus et verus. In hoc namque idem nodisparia. Cum enim dixeris, verum hominem animal esse quod risum capiat et vim rationis admittat; cum de picto idem non possis dicere, necessario inveniuntur esse disparia. Reg
Abbreviated transcription (Latin):
mlitudine copulatur ꝓparte e qd̾ rata¬
otiaꝵ. groci nocant. ut quo pacto pͥncipi¬
ui animalis cordicimus. Ita principiũ
aq fontem dicamus. ꝑ parte ⁊ eium sui
sumlitudo nominis udetur admncta.
Ab uno ẽ cim dicinius a meditina me¬
dicinale ferramentum. medicinał scĩa
medicinale ꝑceptum. medicinalis usus
ab imo in cuncta descendunt.Ad inum
ẽ ut illa potio salubris ẽ. ille medicus sa¬
lubris. ferram̃tum ulud salubre. ħ enu
cuuncta unum .i. salutem uidentur attir
br magis aristotiles noluit nchoire trac¬

Expanded text:
militudine copulantur. Pro partogivan Graeci uocant ut, quo pacto 'principium animalis' cor dicimus, ita 'principium aquae' fontem dicimus: pro parte enim sui similitudo nominis uidetur adiuncta. Ab uno est cum dicimus a 'medicina' 'medicinale ferramentum', 'medicinalis scientia', 'medicinale praeceptum', 'medicinalis usus'; ab uno enim cuncta descendunt. Ad unum est ut 'illa potio salubris est', 'ille medicus salubris', 'ferramentum illud salubre': haec enim cuncta unum, id est salutem, uidentur attingm de quibus magis Aristoteles uoluerit inchoare trac
Abbreviated transcription (Latin):
ommi studio festinemus. ne du sine ami
am̃i maneamus ampletii. Quia paratior
in diem reut̾i ad illiuri.
Ecenim duo mala onmipotens d̾s
cclit i omnib hominib. Id est rc¬
dligentiam rentendi. ⁊ desputom saluti.
Cautum ħ ab suit a cogitationib ꝓculitrs¬

Expanded text:
omni studio festinemus: ne diu sine amici omni studio festinemus: ne diu sine amici nostri maneamus amplexu, quia paratior die in diem reverti ad illum. Haec enim duo mala omnipotens Deus odit in omnibus hominibus; id est, negligentiam revertendi, et desperationem salutis. Tantum
Abbreviated transcription (Latin):
iincorum turba. nec familie multitudo.¬
n auri argentiq congestio. nõ geniinaꝵ
apilli nõ tulgentes. nõ uindemiarum ub̾¬
tas. nõ dempsitas segetum. nõ iocunditas¬
nõ extensitas pͣtorum possunt animc exe¬
unti d corpore ullum afferre p̾sidium
tribuet b̃titudinem. aut redemptor nr̃ ido
dicitur quia redenut nos ad iaboli capti¬
uitute. ⁊ saluator. saluando nos a pocis ⁊
nr̃is. adiuctor adiuando nos in oportu¬
nitatib. in tribulone. ꝓtector ꝓtegendo
O ut uit numicos nrõs maneamus ille¬
si. susteptor suscipiendo nos in etna tab¬
nacilla Ideo caritatem ⁊ pcepta. ⁊ anio¬
rem tanti anuci totis iurib adimpleam.
⁊ nobilitatem ymagnus illius m nb̾ ẜue¬
uis. Rememorennus semꝑ ꝙ inclitus. ⁊
alde glosus est. nurator ⁊ aunens nr̃ ille
⁊ nob nõ aliud qrit munus nisi spũale.
Ccanius qnͣtum possumus ne aliquid
nuciat qd occłos eius offenat. Et si
forsitam ut solet humane fragilitatis

Expanded text:
icorum turba, nec familiae multitudo, non auri argentique congestio, non gemmarum lapilli fulgentes, non vindemiarum ubertas, non densitas segetum, non jucunditas extensa pratorum possunt animae exeunti de corpore ullum afferre praesidium; tribuet beatitudinem. Nam redemptor noster ideo dicitur, quia nos redemit a diaboli captivitate; et salvator, salvando nos a peccatis nostris; adjutor, adjuvando nos in opportunitatibus, in tribulatione; protector, protegendo nos ut inter inimicos nostros maneamus illaesi; susceptor, suscipiendo nos in aeterna tabernacula. Ideo charitatem et praecepta et amorem tanti amici nostri totis viribus adimpleamus, et nobilitatem imaginis illius in nobis servemus. Rememoremus semper, quam inclytus et valde gloriosus est imperator et amicus noster: ille a nobis non aliud quaerit munus nisi spirituale. Caveamus quantum possumus, ne aliquid inveniat, quod oculos ejus offendat. Et si forsitan, ut solet humanae fragilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sisset sed uotius oportiusse cum nũmulariis
dare .i. uinuerso generi hominũ qd̾ secusi ne¬
gocus eccuixtur usum crediti sibi tasenti cõmu¬
icare dommo reditus eius a singulis postusa¬
turo: Ob quam cusꝑam tasentum ab eo non
am euangesii qd̾ suffoderat ẜ segis auferet᷑
ciq qui qumq duplicauerat datur dño dicẽ¬
de: Oniui enim fabenti dabitur et lubunda¬
bit: qui autem non sabet etiam quod hab
uuferetur ab eo: Potest quidem habens ha¬
bundare quia fatise est ꝑ mncrementũ ues nu¬
nificentie uel laboris opusentum posse dites¬
cere. O quomͦ non lubens subebit ad damp¬
num. fec iõ quia habentibus usum euangeli¬

Expanded text:
sisset. Sed potius oportuisse eum nummulariis sisset. Sed potius oportuisse eum nummulariis dare, id est, universo generi hominum, quod saeculi negotiis occupetur, usum crediti sibi talenti communicare, Domino reditus ejus a singulis postulaturo. Ob quam culpam talentum ab eo non jam Evangelii quod suffoderat, sed legis auferetur; eique quicunque duplicaverit datur Domino dicente: Omni enim habenti dabitur, et abundabit: qui autem non habet, etiam quod habet auferetur ab eo . Potest quidem habens abundare; quia facile est, per incrementum vel munificentiae vel laboris, opulentum posse ditescere: sed quo modo non habens habebit ad damnum? Hoc ideo, quia habentibus usum evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ad salutem gentiun missim fuisse nõ
rossit abiuere iłam et ad uentus et passio
cius ex lege est: obtempare tamen euange¬
siis nẽ nosuerit. Ait enur:
Cio quia homo durus es metis ubi
non sernasti et colligis ubi non smrsisti.
Reꝵ piesentium natura non feit messem
ee sine seiine et colligi que spusa non fu¬
eruit. S totus spiritalis hic sermo ẽ. Drei¬
mus enim hunc popusum ẽẽ de sege non
ignorantem donuim aduentun et gentiũ
salutem s infidelem quippe cum sciãt metẽ
illic iustitie fructus ubi sex sata non sit et
cossigendos ex gentibr qui non ex abrahe sit
stiroe dispsi. et idcuto durus hic homo sit
scisioet sine lege nustificaturus sine dispersi¬
one collecturis et sine satione messurus:
Atq iõ hic magis sine uema erit cur pred¬
cationem occustauerit et cõmissum sibi ta¬
lentum suffoderit cum sciret messurum esse
sie serme et collecturum eẽ que non srar¬

Expanded text:
num ad salutem gentium missum fuisse non num ad salutem gentium missum fuisse non possit abnuere nam et adventus et passio ejus ex lege est, obtemperare tamen Evangelio ipse noluerit. Ait enim: Scio quia homo durus es; metis ubi non seminasti et colligis ubi non sparsisti. Rerum praesentium natura non defert messem esse sine semine, et colligi quae sparsa non fuerunt, sed totus spiritalis hic sermo est. Diximus enim hunc populum esse de lege, non ignorantem Domini adventum et gentium salutem, sed infidelem. Quippe cum sciat metendos illic justitiae fructus, ubi lex sata non sit, et colligendos ex gentibus qui non ex Abrahae sint stirpe dispersi, et idcirco durus hic homo sit, scilicet sine lege justificaturus, sine dispersione collecturus, et sine satione messurus. Atque ideo hoc magis sine venia erit cur praedicationem occultaverit, et commissum sibi talentum suffoderit, cum sciret messurum esse sine semine, et collecturum esse quae non spar
Abbreviated transcription (Latin):
ditione a credita dissimisi par tamen ad nc̃¬
munus amb est ut gentium fidem ere
quatam ex lege sciertie noscermus: Nam
cossaudatione̾ eadem uibetur in gaudui dñi
introire. Est antem duplicatio sumptẽ
ptume oꝑationem fidei ad didisse et que opi¬
mone coedidern iebus factisq gessisse.
totus psistens totus carnalis et stupidus:
et nichis spãse intessigens et quem iuituo
predicationis euangesice non subeat sed
potei mindiam saluandarum gentium. in
terra acceptum tasentum abscondit neque
ñe utens neq utendum asus dispenset
s sufficere s legem existinet ad sa sutem.
Atq iõ cum. ib eo ratio expostusaret itu ait.
Tenuute. Tanꝙͣ ꝑ reuercutiam ac metum
ueter preceptoꝵ usus euangesice sibertatie
abstieat dicatq Ette quod tuum est ue¬
lut in hiis que a domino precepta sunt fuit
noue predicationis glĩam sub obtrectatione
cor porec passionis occusere: Quicum ep̃m¬

Expanded text:
ditione ac reditu dissimiditione ac reditu dissimimunus amborum est; ut gentium fidem exaequatam credentium ex lege scientiae nosceremus. Nam collaudatione eadem jubetur in gaudium Domini introire . Est autem duplicatio sumptae pecuniae, operationem fidei addidisse, et quae opinione crediderant, rebus factisque gessisse. rsistens, totus carnalis et stupidus, et nihil spiritale intelligens, et quem virtus praedicationis evangelicae non subeat, sed propter invidiam salvandarum gentium in terra acceptum talentum absconderit, neque ipse utens, neque utendum aliis dispenset, sed sufficere sibi legem existimet ad salutem. Atque ideo cum ab eo ratio postularetur, ita ait: Timui; tanquam per reverentiam ac metum veterum praeceptorum, usu evangelicae libertatis abstineat dicatque: Ecce quod tuum est, velut in his quae a Domino praecepta sunt fuerinovae praedicationis gloriam sub obtrectatione corporeae passionis occulere. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
euangesice fidei oꝑatione dupsicauit. In ratio¬
ne autem ponenda uidicii examen est quo
celestis uerbi usus et reditus dispensati talen¬
ti postusatur: Igitur cui erant quinq comissa
donnno reuerso de qumq decem obtulit. Ta¬
sis scilicet in fide reptus qualis in lege qui de¬
cem uerboꝵ quinq sibris moysi preceptoꝵ obe¬
dientiam ꝑ grãm euangesice iustificationis
expseuerit: Igitur iubetur in gaudium dñ
introrre .i. in honorem glie xp̃i recipitur. Iile
uero seruus cui duo talenta cõmissa sunt gen¬
tium ppłus est fide atq confessione et filiiiusti¬
atq hominem et spũ et carne confessus. Nã
et corde fides et ore confessio est; Hec ergo.
hinc sunt duo talenta cõmissa S ut pͥor
elle omne sacramentũ in quinq taleritis.i
in sege cognouerat idq ip̃m si de euangesi
duplicauerat ita iste incremento duu̾im ta¬
sentum. Iee opotione promeruit ei ĩ ti¬

Expanded text:
evangelicae fidei operatione duplicavit. In ratioevangelicae fidei operatione duplicavit. In ratione autem ponenda judicii examen est, quo coelestis verbi usus, et reditus dispensati talenti postulatur. Igitur cui erant quinque commissa, Domino reverso de quinque decem obtulit: talis scilicet in fide repertus, qualis in lege, qui decem verborum quinque libris Moysi praeceptorum obedientiam per gratiam evangelicae justificationis exintroire, id est, in honorem gloriae Christi recipitur. Ille vero servus cui duo talenta commissa sunt, gentium populus est, fide atque confessione et Filii justiChristum, atque hominem et spiritu et carne confessus. Nam et corde fides et ore confessio est . Haec ergo huic sunt duo talenta commissa. Sed ut prior ille omne sacramentum in quinque talentis, id est, in lege cognoverat, idque ipsum fide Evangelii duplicaverat, ita iste incremento duum talentorum, idque operatione promeruit. Et in tra
Abbreviated transcription (Latin):
excitantis occurrerant neq introeuntuun co¬
mitatin ad heserant ẜ morantes et indigne
introrundi ad nubcias temp᷑ amiserant᷑
icut enm homo pegre ꝓficiscens uocauit
seruos suos et tradidit illis subam suam
Et resiqua: Diuisio p̾cume mequalis est
S non ad diidendum referenda diuersitas
est: Ait enim: Unumquemq ẜm uirtutem
suam accepisse Ergo in quantum quis capax
eet accepit et extrã moderantis arbitriũ est
quod erat in uire sumentis: Patrenfami¬
sias se psum ẽẽ significat: Peregrinatioms
tempus penitentie spacium est quo in celis a
dextris dei assidens potestatem innuerso ge¬
neri humano fidei atq oꝑationis euangesice
pinisit: Igitur unusquisq tm fidei sue men¬
suram talentum .i. euangesii predicationen
a predicante suscepit: Hec enm incorrupta
subã est: hoc xp̃i ratrimomũ eternis heredib
accepit ipls ex sege credentium est ex qua ꝓ¬
fectus mcritum ip̃ius recte ꝓbeq ꝑfinicta

Expanded text:
excitantis occurrerant, neque introeuntium coexcitantis occurrerant, neque introeuntium comitatui adhaeserant: sed morantes et indignae, introeundi ad nuptias tempus amiserant. icut enim homo peregre proficiscens, vocavit servos suos, et tradidit illis substantiam suam, et reliqua . Divisio pecuniae inaequalis est: sed non ad dividentem referenda diversitas est; ait enim, unumquemque secundum virtutem suam accepisse. Ergo in quantum quis capax esset accepit: et extra moderantis arbitrium est, quod erat in jure sumentis. Patremfamilias, 796 se ipsum esse significat. Peregrinationis tempus poenitentiae spatium est: quo in coelis a dextris Dei assidens, potestatem universo generi humano fidei atque operationis evangelicae permisit. Igitur unusquisque secundum fidei suae mensuram talentum, id est, Evangelii praedicationem a praedicante suscepit. Haec enim incorrupta substantia est, hoc Christi patrimonium aeternis haeredibus st: ex qua profectus, meritum ipsius recte probeque perfuncta
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus domunci paruerint: fatue autem
que dissolute ac negligentes presentium tau¬
tum sossicitudinem habuerint et ĩmemores ꝑ¬
maissoꝵ der in nullam se stem resucrectio ns̃ ex¬
tendernit. Et quia produe obiuam fatux ex¬
tunctis lampadibr non possunt deprecantur eas
que prudentes erunt ut oseum mutuentur:
Quibz responderunt non posse se darr quia nõ
lampadi sue oleum emere sit necesse. Quas
hortantur ut redeant ad emendum si ues se¬
ro p̾ceptis dei obsequendo cum sampadum
suce sponsi digne efficiantur occursu: Quib
morcintib sponsus ingressus est atq una
cum eo in uribcias sapientes que comparato
sampadum sumine oꝑiebant᷑ introeunt id
ẽ in celestem głiam sub ipo statim aduentu
domince claritatis incẽdunt: Et quia iam
penitentie missum est tempus fatuc occunrũt
aꝑiri s aditum rogant. Quibus respondet᷑
asponso quia nescio uos: Non enim in officio
aduemientis affuerant neq ad uocem tube

Expanded text:
tus dominici praeparaverint. Fatuae autem, quae dissolutae ac negligentes, praesentium tantum sollicitudinem habuerint; et immemores promissorum Dei, in nullam se spem resurrectionis extenderint. Et quia prodire obviam fatuae exstinctis lampadibus non possunt? deprecantur eas quae prudentes erant, ut oleum mutuentur . Quibus responderunt, non posse se dare, quia nonlampadi suae emere oleum sit necesse. Quas hortantur ut redeant ad emendum: si vel sero praeceptis Dei obsequendo, cum lampadum luce sponsi dignae efficiantur occursu. Quibus morantibus, sponsus ingressus est; atque una cum eo in nuptias sapientes, quae comparato lampadum lumine operiebantur, introeunt, id est, in coelestem gloriam sub ipso statim adventu dominicae claritatis incedunt . Et quia jam poenitentiae nullum est tempus, fatuae accurrunt, aperiri sibi aditum rogant. Quibus respondetur a sponso, quia nescio vos . Non enim in officio advenientis adfuerant, neque ad vocem tubae
Abbreviated transcription (Latin):
est. Expectantium sompnus credentium quies
est et in penitentie tempore mors temporar ia
uiuersoꝵ: Nocte media clamor cunctis igno¬
rantib tube uox est domim precedentis aduen¬
tum et uinuersos ut obuiam sponso excam
excitantis: Lamoadum assumptio animaꝵ est
redit᷑ in corrom ecorq sire conscientici boĩ opis
elucens que uascusis corpoꝵ continetur: Pni

Expanded text:
est. Exspectantium somnus, credentium quies est. Exspectantium somnus, credentium quies est, et in poenitentiae tempore mors temporaria universorum. Nocte media clamor, cunctis ignorantibus tubae vox est, Domini praecedentis adventum, et universos ut obviam 795 sponso exeant excitantis. Lampadum assumptio, animarum est reditus in corpora: earumque lux, conscientia boni operis elucens, quae vasculis corporum continetur.