comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
At q ut minora tantis inseram. quãuis ut est nr̃oꝵ aetas tempoꝵ quibꝰ
iã deprauata om̃a atq corruptas: ut pęne p̃cipuũ sit adulationi
regi&e. sacer dotalẽ nõ cessisse constantiã. cũ iam ad imperatorẽ maximũ
ferocis ingenu uirũ. & belloꝵ ciuiliũ uictoria elatum. plures ediu̾sis
partibꝰ epi conuenissent. & feda circa principẽ omiũ adulatio notaret᷑.
seq de generi in constantia regiae clientele. sacerdotalis dignitas subdi¬
diss&: insolo martino apł̃ica auctoritas ꝑmanebat. Nam & si pali¬
quibꝰ supplicandũ regi fuit. imperauit quã rogauit. & a conuiuio
eius frequent᷑ rogatus. abstinuit dicens. se mense eius par ticipẽ eẽ
nõ posse : qui imperatores unũ regno. alterũ uita expulissoꝵ. Post¬
tremo cũ maximꝰ se nõ sponte sup̃sisse imꝑium ad firmar&. sed impo¬

Expanded text:
Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures ex diuersis orbis partibus episcopi conuenissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpo
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ consecrari: Paulinus uero uir magni post modũ futuris exempli. cum
occulũ grauit̃ dolere cȩpiss&. & iam pupillã eius grassior nubes suꝑ ducta texis¬
s&: occulũ ei martinꝰ pae niculo tetigit. pristinãq: ei sanitatẽ sublato om̃i dolore
restraut. Ipse. aũt cũ casu quodam eẽt de cenaculo de uolutꝰ & ꝑ confragosos
scale gradꝰ decidens. multis uulneribꝰ eẽt affectus. cũ ex animis iacer & in
cellula & in modicis doloribꝰ cruciaret᷑. noc te ei angłs uisus ẽ. eluere uulnera:
& salubri unguine contusicor poris mẽbra contingere. Atq ita postero die
restiutus ẽ sanitati. ut nichil umquã ꝑtulise incõmodi putaret᷑. Sed quit¬
longum est ire ꝑsingula: sufficiant haec uł pauca de plurimis. Satisq
sit nos & in excellentibꝰ nõ subtrahere ueritatẽ. & in multis uitare fastidiũ

Expanded text:
passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. Ipse autem cum casu quodam escalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi corporis superlinire liuores: adque ita postero die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium.
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ cunctis obsculatus ẽ . atq benedix it . statimq malo om̃i emundatꝰ. postero
die ad ecłam ueniens. intenti cute grãs ꝓsanitate. quã receperat agebat. Sed
ne hoc preter eundũ ẽ. qđ fimbriae uestim̃to eius. cilicioq de tractȩ crebras
suꝑ infirmantibꝰ aegerẽ uir tutes. Nam cũ aut digitis inligatȩ. aut collo inditȩ s̃¬
per sepe ab aegrotantiꝰ morbos effugauer̃. Arborius aũt uir p̃fector ius.
scĩ ad modũ & fidelis ingenii. cũ filia eius grauissimis quar tane febribꝰ ureretuꝵ:
epistola martini quȩ casu ad eũ delate fuerat: pectori puellȩ in ipso accensu
ardoris inseruit . statimq febris fugataẽ. Quȩ res apud arboriũ intantũ
ad martinũ. puellã ei p̃sens obuir tutũ eius testimoniũ: quȩ ꝑ absentẽ lic& eu¬
rita eẽt. optulit. Neq ab alio eã quãt a martino. habitu uirginitatis imꝑbsito

Expanded text:
tibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero tibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito,
Abbreviated transcription (Latin):
inos intulit. Si habes inquit aliquod potestatis: os deuora.
Tũ uero acsi candens ferrũ faucibꝰ accepiss&: Longe redue̾¬
tis dentibꝰ digitos beati uiri uitabat attingere. Et cũ
fugere de obsesso corpore paenis & csuciatibꝰ cogeret᷑.
nec tam̃ exire ei ꝑ os licer&. feda relinquens uestigit
fluxu uentris egestus ẽ Inter ea cũ de m&u atq imp& u.
barbaroꝵ subito ciuitatẽ fama turbass& : demoniacum
ad se exhiberi iub& Imperat ut an uerus eẽt̃. hunc nuntius fateret᷑. Iunc
confessus est sedecĩ de mones fuisse: quirumorẽ hunc inppłm disseminassen.
ut hoc saltim m&u. ex illo martinꝰ oppido fugaret᷑. Barbaros nichil homin
qua inruptionẽ cogitare. Ita cũ haec in mundꝰ sp̃s. media in aecła fateretuR.
m&u & turbatione p̃senti ciuitas liberata ẽ Apud parisius uero dũ portã ciui¬
tans illius. magnissecũ turbis euntibꝰ introir&: lȩpsum miserabili facie orren¬

Expanded text:
in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horren
Abbreviated transcription (Latin):
te tradius eodẽ tẽpore ad huc gentilitatis eyrore implicit
tenebat: Spond& ergo se : si depuero demon fuiss& exactꝰ
xp̃ianũ fore. Ita martinꝰ inpositit manu puero : in mundũ ab
eo spm̃ eiecit. Iuo uiso: te tradiuꝰ dnm̃ nr̃m iħm xp̃m credidit
statimq caticuminꝰ factus. nec multopost. babtizatus ẽ : sem¬
per q martinũ salutis suȩ auctor ẽ. miro coluit affectu.
F idem tempꝰ in eodẽ oppido. ingressus patri familias cuiisdã
domũ. in limine ipso restitit : dicens orribile in atrio domꝰ.
dȩmoniũ se uidere. Cui cũ ut disceder& imperar&: quen
dã ex familia qui in interiore parte aediũ morabat᷑. arripuit.
Seuire dentibꝰ miser cȩpit : & obuios quoscũq lamare. Cõ¬
mota domꝰ. familia turbatit: ppłs infugã uersus martinꝰ
se furenti obiecit. Ac primũ stare ei imꝑat. Sed cũ dentibꝰ.
Fre mer&. hi antiq ore morsũ minaretu&: digitos ei martinꝰ

Expanded text:
Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ stantibꝰ epĩs ire conpulsus. descendit ad domũ puellȩ. ingens
turba ꝓforibus expectans: quid nã dĩ seruus eẽt acturus Ac
primũ quȩ erant illius familiaria. in istius mddi rebus
arma : solo ꝓstratꝰ orauit. De inde aegram intuens : dari
sibi oleũ postulat. Qđ cũ benedixiss& : mos puellȩ uim
sci liquoris infudit. Statimq uox redditaẽ. Tũ paulatim
singula. contactu eiꝰ ceper̃ mebra uiuescere. donec firmatis
gressibꝰ ppło test&e surre xit. Codemq tẽpore te tradui cuiꝰ¬
utdam ꝓconsularis uiri seruuꝰ. demonio correptꝰ dolendo exitu
cruciabat᷑. Rogatꝰ ergo marctinꝰ. ut ei manũ inponer &: deduci
potuit : ita in aduenientes rapidis dentibꝰ seuiebat. Lum
te tradiuꝰ ad ienua beati uiri ex uoluit᷑ : orans ut ad domũ
inqui demoniacus habebat᷑ ipse descender&: Tũ uero mar¬
tinꝰ negarese. ꝓphani & gentilis domũ adire nõ posse. Nam

Expanded text:
cumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens cumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius famarma, solo prostratus oravit; deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat; quod cum benedixisset, in os puellae vim sancti liquoris infudit, statimque vox reddita est. Tunc paulatim singula contactu ejus coeperunt membra viviscere, donec firmatis gressibus, populo teste, surrexit. XVII. Eodem tempore Tetradii cujusdam proconsularis viri servus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. Rogatus ergo Martinus, ut ei manum imponeret, deduci potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negare se profani et gentilis domum adire posse: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ireueris puellã quȩdã dira paralisis. egritudine tenebat᷑: ita ut iã
ꝑ multũ tempꝰ nullo adhumanos usus corporis offitio fungeretu&
om̃i ex parte premortua: uix tenui spũ palpitabat. Tristes ad
solã funeris expec tationẽ ad sistebant ꝓpinqui. cũ subito nunti¬
antur: ad ciuitatẽ illt̃ uenisse martinũ. Quod ibi puellȩ pater
comperit : currit exanimis ꝓfilia rogaturus. Et forte : martinꝰ
sentibꝰ eiulans senex genua eiꝰ amplectit᷑ dicens. Filia mã moritur
misero genere langoris. Et qđ ipsa ẽ morte crudeluiꝰ solo spũ uiuit.
iã carne p̃mortua. Rogo ut ad eã eas. atqibenedicos. Confido enĩ.
qđ ꝑte reddenda sit sanitati. Qua illa uoce confusus obstupuit.
& refuit dicens. hoc suȩ nõ eẽ uirtutis: senẽ errare iuditio Non eẽ
se dignũ. ꝑ quẽ dñs signũ uirtutis ostender &. Per stare uehem̃¬
tiuꝰ. flens pater : & orare ut ex animẽ uisitaret. Postremo acir¬

Expanded text:
reueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spsolam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, ibus episcopis, eiulans senex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a cir
Abbreviated transcription (Latin):
Anglum dñi habeo amatorẽ: qui nimiozelo corpus meum
custodit. Hic si uel te silenter senserit: quod tu me pollu¬
to amore contingas: statĩ circa te suũ furorẽ exagitat.
& admit tis florẽ tuae gratissimȩ iuuentutis. Si aũt cog¬
quoq diligo sicut me: & ostend& tibi grãm suam.
unc ualerianus nutu dĩ timore correptus: ait. Siuis ut
pbauero qđ uere angłs sit: faciã quod ortaris. Si aũt
uirũ alterũ diligis: & te illũ gladio feriã. Tunc beata

Expanded text:
Angelum Dei habeo amatorem, qui nimio zelo custodit corpus meum; hic, si vel leviter senserit quod tu me polluto amore contingas, statim circa te furorem suum exagitat et amittes florem gratissimae tuae juventutis. Ista vequoque diliget sicut et me, et ostendet tibi gratiam suam». Tunc Valerianus nutu dei timore correptus: «Si uis», inquprobauero quod uere angelus sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibebitis fribꝰ ad locũ ꝑgit. De hin suꝑ sepulcr̃u ipsũ ad stans orauit
ad dnm̃ ut quiseẽt uł cuiꝰ meritis sepultus e&̃ ostendit. Tuc̃ conu̾sus
ad leuã uidit ꝓcul ad sistere umbrã sordidã trucẽ. Imperat ut

Expanded text:
adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsis
Abbreviated transcription (Latin):
educati. ad hanc se humilitatẽ & pacientiã quo egerant. Perisq
ex his postea epõs norumꝰ. Quȩ enĩ eẽciuitas aut ecła quȩ nõsibi
de martini monasterio suꝑ & sacer dotẽ. sed & reliquas uir tutes
eius. quas in ep̃atu egit ad grediar. Erat aũt longe ab oppido
paimꝰ monasteri locus quẽ falsa hominũ oppinio. ut consepultis
ibi mar tyribꝰ conse crauerat. Nam & altare ibi a suꝑioribus
ep̃is: constiutũ habebat. Sed martinꝰ nõ timere ad sibens in¬
certis fidẽ. ab his qui maioris natu erant pbris ut lericis fla¬
gtabat. nom̃ sibi martyris tẽpꝰ passionis ostendi. Grandiscrupalo
ꝑ moueri qđ niehil certuis constans sibi maioꝵ memoria
tradidiss& Cũ ergo aliquandiu aliquo illo se abstiniuss& nec
de rogans religionẽ. quia incertꝰ e&̃ nec auctoruatẽ uulgo ad¬
cõmodans: ne suꝑ stitio conualescer&. Quodã die paucis secũ

Expanded text:
educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant; pluresque educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant; pluresque ex his postea episcopos vidimus. Quae enim esset civitas, aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? XI. Sed ut reliquas virtutes ejus, quas in episcopatu egit, aggrediar; erat haud longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, velut consepultis ibi martyribus, sacraverat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum
Abbreviated transcription (Latin):
ent lattre pusa montis ex celsi rupe ambi ebat᷑: R eli qũa plantuem
liger fluuius reductu paululũ sinu el auserat. Unoranti endem
artã modũ uiã adiri poterat Ipst & lignis contertã calula habebat
Maltisq ex fr̃ibꝰ in eundẽ modũ . pleriq saxo suꝑiecti. colliscauato.¬
receptacula sibi fecerant. Discpł̃i fere octogintit erant. qui ad
exempłu beati uiri instruebant᷑. Nemo ibi quicqũt ꝓprium
habebat om̃a in medio ꝓferebant᷑. Nõ emere aut uendere. ut
plerisq monachis mos ẽ quacquit licebat. Ars ibi exceptis scrip
cui qũt ex tra cellulã egressus. nisi cũ ad locũ orationis cõuenie¬
batur: Cibũ una om̃s pec tora ie iunii accipiebat. Uinũ nemo
nouerat. nsi quẽ infirmitas quo agiss&. Pelliq cameloꝵ rudens
uestiebat᷑. Od ollior ibi habit. ꝓcrimine erat. Qđ magis sit
mir ũ necesseẽ. qđ multi int̃ eos nobiles habebant᷑. qui longe alit̃

Expanded text:
enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo sureceptacula sibi fecerant. Discipuli vero octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. Nemo ibi quidquam proprium habebat; omnia in medio conferebantur; non emere, aut vendere, ut plerisque monachis moris est, quidquam licebat. Ars ibi, exceptis scriptcuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conveniebant. Cibum una omnes post horam jejunii accipiebant: vinum nemo noverat, nisi quem infirmitas coegisset. Plerique camelorum setis vestiebantur; mollior ibi habitus pro crimine erat: quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter
Abbreviated transcription (Latin):
cꝓpt in imicos tuos ut destruas inimicũ & ultorẽ. Quo lecto clamor
psalmũ bune fuisse lectũ ut testimoniũ operissui defensor audir&
Qui exore infantiũ & lac tentiũ in martino dñi laude ꝑfecta:
& ostens parit᷑ sit & destructꝰ inimicũ. Iam uero sũpto ep̃atu
qualẽ se quantũqi p̃stiterit. nõ ẽ nr̃e facultaris e uoluere. Idem
erunt constantissime ꝑseuerabat. qui pruiꝰ fuerat : Eadẽ in corde
hiumilitas. eadẽ in uestitu eiꝰ uilitas erat. At q ita plenꝰaucto¬
uincans ci gea enplebat ep̃i dignitatẽ. Ut nõtam ꝓ positã monach.
uir tutẽ deserer& Aliquandiuent̃ adherenti ecłam. celulla
uasise. de iune cũ inqui&udinẽ frequentiũ ferre nõ posse. duobꝰ
sere ea ia euuttatẽ milibꝰ monasteriũ sibi statuit. Quilocus tam
sereus odremot erat ut heremi solitudinẽ nõ desiderara xino

Expanded text:
propter inimicos tuos, ut destpropter inimicos tuos, ut destpsalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui defensor audiret; quia, ex ore infantium atque lactentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus est inimicus. X. Jam vero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclin cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
urbibꝰ ad sufragit ferenda conuenerat. Una om̃iũ uoluntas. ea de
uotit eademq sententia martinũ in aep̃atũ eẽ dignuissimũ felicẽ fieri
tali eła in sacerdotũ P auci tam̃ & nõ nulli ex ep̃is qui ad constituendũ
Anitistitẽ fuerant uocati: impie repugnabant dicentes. Scilie&cn¬
clem̃na ẽ. qui illustrẽ uirũ dũ urperare cupiunt p̃dicabant.
Haec uero his aliud facere licuit. qũa qđ ppłs de eo uolente coibat.
Int̃ epos tam̃ qui adherant. p̃cipuȩ de fensor quidã dicit᷑ restitiss&.
Unde anĩ ad u̾sũ ẽ grauit̃ illũ lec tioni ꝓph&ica tũ notatũ. Nã cũ for¬
tuitulector cui legendi eodẽ die offitiũ erat int̃clusus appło de¬
fuiss&: turbatis ministris dũ ex pectat᷑ qui nõ adherat unꝰdecir¬
cũ stantibꝰ sup̃to psalterio quẽ primũ uersũ inuenit. arripuit:
salmꝰ aũt hic erat. Exore infantiũ & lac tentiũ ꝑfecisti laudẽ.

Expanded text:
urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, condementia est, qui illustrem virum dum vituperare cupiunt, praedicabant. Nec vero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem
Abbreviated transcription (Latin):
turbe plangõis excipit᷑. Ad qũa cũ sollicitꝰ ad stitiss& & quis eẽt hio flec ł
in quixer&. in dicat᷑ unũ ex familia seruulũ. la queo sibi uitã extorsiss&.
Quo cognito cellulã inquat corpꝰ iacebat in gredit᷑. Ex clusisq om̃ibus
turbis supͣ stratꝰ corpori: aliquantis ꝑ orauit. Mox inuiuescente
uultu arescentibꝰ occulis. inhora illius defunctꝰ eriget᷑. Lentoq cona¬
mine nisus ad surgere: Adp̃hensa beati uiri dextera inpedes constitit.
atq ita cũeo usq ad uestibulũ domꝰ turba om̃i spectante ꝓcessit. Dub
icđe fere tepꝰ adepiscopatũ turonice ecłae peebat᷑. Ded cũ erui de monas¬
terio suo nõ facile posset. rusticuꝰ quidã nomine. eciubꝰ uxoris langoris
semilatũ ad genua illiuꝰ. ꝓuolutꝰ ut ege det᷑ obtonuit. Ita dispostus iam
initinere cunũ turbis. sub quaedc̃ eustodiã ad cuatatẽ usq deducit᷑. Misũ
in modũ incredibilis multitudo Nõsolũ ex illo oppido. sed & iã ex alus

Expanded text:
is excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit. Sub idem fere tempus ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis
Abbreviated transcription (Latin):
intellegerent. diuino nutu obstupe factꝰ atq ꝑterritꝰ. ne ep̃o repug¬
neglegenda. quasi ad eẽ nõ possint. Iui &iã inpago eduoꝵ gestũsit. referã:
Ubi dũ tẽplũ idemmartinꝰ eu̾ter&: furens gentiliũ rusticoꝵ: in eum
irruit multitudo. Cũ qr unꝰ audatior c&eris. stricto eũ gladio p&er&
reiecto palleo nudã ceruicẽ ꝑcussori p̃buit. Necunctatꝰ ferire gentilis.
Sed cũ dex terã altius abstuliss& : resupinꝰ ruit. Consternat qͦ: diuino m&u
ueniã p̃cabat᷑. Nec dissimile huic fuit. illud cũ eo idola destruentẽ. cultro
cuidã ferire uoluiss&. In ipso ictu ferrũ ei de manib: ex cussu nõ cõparuit:¬

Expanded text:
intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugintellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugadesse non possent. XV. Quid etiam in pago Aeduorum gestum sit, referam. Ubi dum templum itidem everteret, furens gentilium rusticorum in eum irruit multitudo; cumque unus audacior caeteris stricto eum gladio peteret, rejecto pallio nudam cervicem percussori praebuit: nec cunctatus ferire gentilis; sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit: consternatusque divino metu, veniam precabatur. Nec dissimile huic fuit illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ. ob suꝑ stitutione religiones uoluiss& eu̾tere : restitt ei multitudo gẽ¬
tiliũ adõ ut nõ absqi iniuria sit repulsꝰ Itaq se cessit aꝓxima loca. Ibrqͥs
ꝑbienniũ cilicio tectꝰ incynere : ie iunans semꝑ atq horans. Precabat᷑ ad ño
ut quia tẽpłu illud eu̾tere humana manu nõ ualuiss& uirtꝰ ill ud diuina
diruerit. Tunc subito illi duo angłi ad stati. atq scudati. ad instare mi¬
liciȩ. mt cȩlestis se tuler̃ dicentes. missos se adño ut rusticã multitudinẽ
fugarent. p̃sidiũq martino ferrent. ne quis dũ tẽpłu dirueret᷑ obsister&
Redir& ergo & opꝰ certũ de uotos impler& : ita regressus ad uicũ. inspec¬
tantibꝰ gentiliũ turbis & qui escentibꝰ. dũ ꝓphanã sidẽ usq ad fund am̃ttt
diruer& :om̃s atq simulacra redigit inpuluerẽ. Quo uiso rustici cũ se¬

Expanded text:
tissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta diruer
Abbreviated transcription (Latin):
fere dem̃tia. Cleuato in au̾so signo crucis imꝑat turbe nõmoueri: ĩta
honusq deponere. Nic uero nurũ in modũ. uideris miseros primũ uł saixa
riguiss&. De hinc cũ ꝓmouere se sumo conamine niterent᷑ ultra accedere.
nõ ualemꝰ ridicule in u̾tigine rotabant᷑. donec uic ti corporis hominũ po
nũt idem ferre tẽpꝰ eodẽ in opere iuir tutẽ edidit. Nã cũ inuico quodã
phano antiquissimo & cel eberrimo ignẽ in ieciss& in ꝑaimo. immo ad herente
domo agente uento fłamarũ globi ferebant᷑. Qđ ubi martinꝰ ad u̾tit rapido
cursu tectũ domꝰ candit: obuiã se auenientibꝰ fłamis inferens. Auno uero
mirũ in modũ . cerneres contra uĩ uenti ignẽ retorqueri. ut cũ pugnantiũ
int̾ se elem̃toꝵ quidã conflictus uideret᷑. Ita uirtutẽ martini ibi tantũ
ignis ẽ oꝑatus. ubi usus ẽ. Inuicũ aũt cuilȩpsũ nom̃ ẽ. id iđẽ tempłu opulen¬

Expanded text:
ferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco ferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus poub idem fere tempus eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulen
Abbreviated transcription (Latin):
mar tyribꝰ eẽ cõmune cũ illos gła sepena r&iner&. Mirũ inmodũ
uocẽ loquenti s qui adherant audiebant. ꝑsonã tam̃ nõ uidebant.
Tũc martinꝰ quid uidiss& ex posuit. Iussitq exeo loco altare qđ ibi¬
constitũ fuerat sub moueri. At q ita ppłm suꝑstitionis illiuiꝰ absoluit
errore. Accidit itaq sẽquenti tẽpore dũ iter ager&. ut gentilis
cuiꝰdã corpꝰ. qđ ad sepulchrũ cũ suꝑsticioso funere deferebat᷑. ob uiũ
haber&. Conspicat qͦ ⁊ eminꝰ uenientiũ turbã quid nã id eẽ ignarꝰ
paululũ stetit. Nã fere quingentoꝵ passuũ int̾ uallũ erat : ut dif¬
ficile fuerit dignoscere quid uider& . Tam̃ quia rusticũ manũ cerner&
& agente uentu linteamina corpori suꝑ iecta uolitarent: ꝓphanus
sacrificioꝵ ritꝰ agit. credidit. quia e&̃ haec galloꝵ rusticis consu& udo
simulacra demonũ. candida tecto uel amina misera ꝑ agrossuos circũ¬

Expanded text:
modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circum
Abbreviated transcription (Latin):
s& regis pe nitentiã potestatẽ indulit fuiss& redeundi romȩ ei tẽptauit ac
currere: ꝓfec tusq ẽ ad urbẽ. Et cũ iã holariuꝰ p̃teriss& : ita cũ uestigusp
secunis ẽ. Cũq ab eo gratissime fuiss& exceptꝰ ut longe sib ab oppido mo¬
nasteriũ collocauit. Quo tpr̃ se quidẽ ei caticumin iuxit. cupiens
scĩssimi uri instrau disciplinis. Paucisq int̃ positis diebꝰ. langore corrept᷑:
iũ febriũ laborabat. Actũ martinꝰ forte discesserat. & cũ ꝑtriduũ
de fuiss& regressus : ex animȩ corpꝰ inuenit. Ita subrta mors fuerat.
ut absq babtismo humanis rebꝰ exceder&. Corpꝰ in medio positũ. triste
merentiũ frm. frequentabat᷑ offitio .: Tunc martinꝰ flens & eiulans occurritꝰ.
Cũ uero tatti & scm̃ spm̃ mente concipiens: egredi de cellulã inque corpꝰ
iacebat c&eros iub&. Hac foribꝰ obseratis. supͣ ex aminata defunc ti fris

Expanded text:
set regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeunset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeunrrere, profectusque ad urbem est. VII. Cum jam Hilarius praeterisset, ita cum est vestigiis prosecutus; cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haud longe sibi ab oppido monasterium collocavit. Quo tempore se ei quidam catechumenus junxit, cupiens sanctissimi viri institui disciplinis; paucisque interpositis diebus languore correptus vi febrium laborabat. Ac tum Martinus forte discesserat; et cum per triduum defuisset, regressus, corpus exanime invenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. Corpus in medio positum tristi moerentium fratrum frequentabatur offctum Spiritum tota mente concipiens, egredi cellulam, in qua corpus jacebat, caeteros jubet; ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris
Abbreviated transcription (Latin):
r& intender& ait ad eũ. Quocũq ieris uł que cũq tẽptaueris.
litatis absoluit eyrorẽ. Patrem in malis ꝑseuerantẽ: plures tam̃
suo seruabat exẽplo: De hinc cũ heresis ariam ꝑ totũ orbẽ. &
maximȩ ultra illiricũ pullulass& : cũ ad u̾sa ꝑfidia sacerdotũ.
solus aceruũ repugnar&. multisq supplitus eẽt affectus. Nã
& publicȩ uirgis cesus ẽ. & ad extremũ de ciuitate exire conpul¬
sus italiã repetens. Cũ intra gallias quoq discessũ. scũhylarii
quẽ ad ex iliũ hereticoꝵ co egerat:. turbatã eẽ ecłam cõperiss&.
mediolanis ibi monasterit̃ constituit. Ibi quoq eũ auxentiu
auctor & princeps terrenoꝵ grauissime insec tatus ẽ. Miltisq
affectũ iniurus deciuitate ex turbauit. Cedendũ itaq tp̃a
depulit. Statĩq: om̃is dolor fugatus ẽ. Nec multo post cũ sco holario cõperis¬

Expanded text:
ret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, ret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, litatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdo repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque temprepulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperis
Abbreviated transcription (Latin):
secure eleuatit incaput eiꝰ uibrass&: hictũ ferientis dex¬
terã unũ suftinuit alterũ. Uincꝰtus enĩ tam̃ postergũ
manibꝰ: uni ad seruandũ & spoliandũ tradit᷑. Quicũ eũ
Respondit xp̃ianũ se ẽẽ. Querebat. &iã ab eo : antimer&¬
T unc uero constamissime ꝓfitebat᷑. nũquã se tã fuisse
securũ. quia scir & misedam drũ maxime int̃p̃tationibꝰ
nia exercens indignus: Ingressusq: euangłicã disputationẽ uerbũ
dĩ latroni p̃dicabat: Q uid longius morer. latro credidit ꝓsecut qr
martinũ uiȩ reddidit: orans ut ꝓse dñm p̃caret᷑. Idem postea reli¬
giosa habens uitã : uisus ẽ adõ. ut hec quȩ supra retulimꝰ. ex ipso
audita dicant᷑. Igit᷑ martinꝰ inde ꝓgressus cũ mediolanũ p̃teriss&.
diabolꝰ initinere humana s̃petiȩ: assũpta se ei obuiũ tulit. quoten¬
der& querens. Cũ itaq martino responsũ accepiss& : qđ dñs uoca¬

Expanded text:
 librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum respondit Christianum se esse. quaerebat etiam ab eo an timeret. tum uero constantissime profitetur, numquam se tam fuisse securum, quia sciret misericordiania exercens, esset indignus; ingressusque evangelicam disputationem, verbum Dei latroni praedicabat. Quid longius morer? latro credidit, prosecutusque Martinum viae reddidit, orans ut pro se Dominum precaretur. Idemque postea religiosam agens uitam uisus est, adeo ut haec, quae supra rettulimus, ex ipso audita dicantur. Igitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uoca
Abbreviated transcription (Latin):
orationis suȩ ac miscdae dñi intrepidꝰ expec tabat euentũ: Wixq
duaꝵ fere horarũ spatiũ in t̃cesserat. uidit de functũ paulatĩ mebris
om̃ibꝰ cõmoueri. Et laxatis inusũ uiuendi palpitare luminibꝰ. Tunc¬
uero magnit ad dnm uoce conu̾sus grãs agens: cellulã clamore cõple¬
uerat.uo audito hu qui p̃foribꝰ steterant: statĩ irruunt mirũ
expec taculũ qd uidebant uiuere quȩ mortuũ reliquissent. Ita
reddit uitȩ. statim babrasmũ consecutꝰ. plures postea uixit annos.
Primꝰq apud apudnos martini uir tutũ uł matheria: uł testimoniũ
fuit. Ide tam̃ refferre erat solitꝰ se corpore exutũ. ad tribunal iudicid

Expanded text:
suae ac misericordiae Domini intrepidus exspectabat eventum: vixque duarum fere horarum spatium intercesserat, vidit defunctum paulatim membris omnibus commoveri, et laxatis in usum viuero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad trib
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus habere ingenuũ: memoriã & intellectũ. Nam inge¬
nio ad inuenimus. qđ non dicimus memoria tenemus : quod
docemira intellectu aduertimus. quic quid uel uidere nob̾¬
contigerit uł audire. Quid modo faciemus. nũquid non
ista t̾ria una sapientia in homine possid& nomen: Sierço
homo in una sapientia trinũ possid& nom̃. quomodo non
dis̃ omĩps inuna dĩtate sua trinitatis obtin& maiestatẽ :

Expanded text:
dicimus haberi ingenium, memoriam et intellectum. Nam ingenio invenimus quod didicimus, memoria retinemus quod docemur, intellectu advertimus quidquid nobis vel videre contigerit vel audire. Quid modo faciemus? Nunquid non tria ista una sapientia in homine possidet? Si ergo homo in una sapientia trinum possidet nomen, quomodo non Deus omnipotens in una divinitate sua Trinitatis obtinet majestatem?
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m nulla fcłi & mundi cupidi tate tardemus. Si ex
peditos. siceleres in hoc operis agone currentes dies
nos ultimus inuenerit: nusquã dñs meritis nr̃is¬
ad p̃miũ de erit remunerator. Qui coronam in per¬
sequutione pur puream ꝓpassione donauit: ipse in
pace uincentibus ꝓiustitiae meritis dabit & candidã :
Nam nec ab raham. mec yͥsa hac. nec iacob occisi sunt: o tam̃
fidei & iustitiae meritis honorati. inter patriarelias
arimi es̃se meru erunt. Ad quorũ congregatun
conuuiũ: quisq fidelis & iustus & laudabilis in ue¬
nitur. Ae momores eẽ debemus uoluntatem non

Expanded text:
nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. Si exnostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. Si expeditos, si celeres in hoc operis agone currentes dies nos ultimus invenerit, nusquam Dominus meritis nostris deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donabit, ipse in pace vincentibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt, et tamen fidei et justitiae meritis honorati, inter patriarchas primi esse meruerunt; ad quorum congregatur convivium, quisquis fidelis, et justus et laudabilis, invenitur. Memores esse debemus
Abbreviated transcription (Latin):
sedere. ut sit ds̃ omĩa momĩbus: E ternitatemq
amatoribus suͥs & in mor talitatem largiri. ad qua
eos sanguinis sui. uiuificatione reparauit᷑: denuo ad
garadisum reducere. regna celorũ fide & ueritate
su& pollicitationis aperire : hac hereat sir miter
sensibus nr̃is. hac intelle gantur plena ficde. Io ac-
corde toto diligantur. haet in desinentiũ operum
magnanimitate ad quirantur. Reposita ẽ res ista
in potestate facientis: quia regnũ caelorũ uim parit᷑.
P es ista homo idẽ regnũ cȩleste. aliud nonquerit
p̃ciũ nisite ipsum. Iantũ ualet: quantũ es. Iu teda.
tu te ipsum da. ut sis regnũ eius. ac non regna
peccatum in mortali tuo corpore: sed sp̃s in ad qui¬
sicionem uitae. Ad hanc igitur operũ salutarium
dilectissimi palmam libenter ac promte ire certemꝰ.
om̃sq inagone iusticie. dõ & xp̃o spectante curramꝰ.
Equi scło & mundo maiores ẽẽ iãcȩpimus: cur sum

Expanded text:
sedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque sedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque amatoribus suis et immortalitatem largiri, ad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit, denuo ad paradisum reducere, regna coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire? Haec inhaereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec toto corde diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est regnum coeleste aliud non quaerit pretium quam te ipsum. Tantum valet quantum et tu: te da, ri: ita et tu te ipsum da, ut sis regnum ejus ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium m palmam libenter ac prompte certemus, omnes in agone justitiae Deo et Christo spectante curramus; et qui saeculo et mundo majores esse jam coepimus, cursum
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcharũ fide fulgentia. proph&arũ spes l&an¬
tia. apłorũ induodecim tribubus israhȩl orbem iudi¬
cantia. Martyrũ purpureis uictorie. coronis lucen¬
tia. uirginũ quoq chori scandentia. serta gestantes
inspicere . De rege aũt qui horũ medius resid& : dice¬
re uox nulla sufficit. Offugit enim
illa pulcritudo. illa uirtus. illa gła. illa magnificen¬
in estimabem aspicere conspectũ: & splendore maiesta¬
tis eius in radiari. Sienim cotidie oport& nos torm̃ta
ꝑferre: si psam gehennã paruotempore tolerare
ut xp̃m uidere possimus ingła uenientẽ. & scõrum
eius numero sociari: nonne erat dignũ pati omne qđ
triste ẽ ut tantiboni. tanteq gł& participes habere
Cũ ordinibus distmnetis ppłm suũ dñs in regno patris
sui coeperit recensere. & meritis atq opembus
singulonũ p̃mia ꝓmissa restituere : Aducere soõs¬
inuisionem paterne gła. & facere incelestibus con¬

Expanded text:
Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetanPatriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere. De Rege autem qui horum medius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificenipsius inaestimabilem aspicere conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti boni tantaeque gloriae participes haberemcum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regno Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; proin visionem Paternae gloriae, et facere in coelestibus con
Abbreviated transcription (Latin):
sed dñs om̃ĩp̃s illuminabit eam : &ilucerna eius ẽ
agnus. Ulbi scĩ fulgebunt ut stellȩ inperp&uas
eternitates: & sicut splendor firmamenti qui
erudiunt multos. Qua ꝓpter nox ibi nulla : null e
tenebra. Conuersus nubiũ nullus. nec frigoris ardo¬
risue asperitas ulla : sed talis qu edam erit rerũ
tẽperies. quã nec oculus uidit nec auris audiuit
nec incor hominis ascendit. nisi illorũ qui ea per¬
frui digni inueniuntur. quorũ nomina scripta
sunt in libro uite: qui & lauerunt stolas suas in
sanguine agni. & sunt ante sedem clĩ: seruiuntq ei die
ac nocte. Non ẽ senectus ibi. nec senectutis miseria: dum
dinis ap̃r. Uerum suꝑ haec omĩa głiosum ẽ illic consociari
angłorum & archangłorũ txibus. tronis &iam ordomi¬
nationibus. principatibus & potestatibus. om̃iũq: cȩ¬
lestium suꝑnarũq uirtutũ contubernis ꝑfrui. & in¬
tueri agmina scõrũ. splendidius sideribus micantia.

Expanded text:
sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus. Ibi sancti fulgebunt ut stellae in perpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt multos. Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, qualem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae; qui et laverunt stolas in sanguine agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die ac nocte. Nec est senectus ibi, nec senedinis Christi. Verum super haec omnia est consociari Angelorum et Archangelorum coetibus, Thronis etiam et Dominationibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia,
Abbreviated transcription (Latin):
us felicitatem: in quantũ considerare possibile ẽ.
Ut enim uere ẽ. cõprendere nullus sermo sufficit.
Dicitur de ea in quodã loco sic. qđ aufugi& ibi do¬
lor: & tristicia & gemitus. Quid hacꝰ uita beati¬
us. ubi non ẽ paupertas ma&us. non egritudinis
in becillitas: Nemo ibileditur. Irascitur nemo.
Nemo inuid&. Cupiditas nulla exardescit. Nullũ
cibi desiderũ. nulla honoris pulsatio: aut potes¬
tatis ambicio. Nullus ibi diaboli m&us. Insidi&
daemonũ nullae. Ierror gehenne ꝓcul. Mors
neq corporis neq animȩ . sed uita inmor talita¬
tis munere iocunda. Nulla erit ibi usquã dis¬
cordia: sed cuncta consona. cuncta conuenien¬
tia: quia illic om̃iũ scõrũ erit una concordia.
Tax ibi cuncta: & lȩtitia continent. Eran quilla sunt
omĩa : & qui eta. Iugis splendor. Non iste qui nunc
ẽ: sed tanto clarior. quanto felicior : quia ciuitas
celestis ut legitur illa non egebit lumine solis.

Expanded text:
us felicitatem, in quantum considerare possibile est. us felicitatem, in quantum considerare possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laeditur, irascitur nemo, nemo invidet; cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsatio, aut potestatis ambitio. Nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia; sed cuncta consona, cuncta convenientia; quia omnium Sanctorum una concordia: pax cuncta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto feut legitur illa non egebit lumine solis,
Abbreviated transcription (Latin):
passionũ. cunctarũ aceruitatibus beatitudinẽ.
Testante hoc ideo apło ubi ait: non sunt condigne
passiones huius temporis: ad suꝑuenturam głam
quȩ reuelabitur in nobis. Quã lȩto sinu de p̃lio
reuertentes. ciuitas cȩlestis excipit. De hoste
prostrato trophea ferentibus. occurrit. Cum
triũphantibus uiris. & femine ueniunt. quae
cum scło sexcũ quoq uicerunt. & geminata gła
milicie. uirgines cũ pueris teneros annos uir¬
tutibus transeuntes. Sed &cae tera fideliũ turba
aule per p&uae regiã intrauit : qui sinceritatẽ
fidei in concussis p̃ceptorũ caelesti disciplinis.
unita pace obseruauerunt. Ergo aginunc
fratres. aggrediamur iter uitȩ. reuertamur
ad ciuitatem caelestẽ. in qua scripti sumus &i ci¬
ues de cr&i. Non sumus ospites. sed ciues scõrũ
& domestici dĩ. &iam illius heredes coheredes
aũt x̃pi. Huius nobis urbis ianuas apperia&
fortitudo: & fiducia latũ p̃bebit ingressũ.

Expanded text:
passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum.