comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniusto. Iustus enim ipse sibi est lex: non ha¬
bens necesse longis sibi arcere formam uir¬
tutis quam corde inclusam gerat. scriptum ha¬
bens opus legis in tabulis cordis sui. cui dictũ
sit. bibe aquam de tiuis uasis & de puteoꝵ tu¬
orum fontibus. Quid enim nobis tam ꝑximũ
quam dei uerbum. Hoc est uerbum in corde
nr̃o et in ore nr̃o: quod non uidemus ⁊ tene¬
mus. Sapiens ergo liber: qm̃ qui ea facit q̃
uult liber est. Sed non omnis bona uolun¬
tas: s sapientis est. omnia que bona sunt
uelle. Odit enim malum. quia quod bonum
onis liber est: quia quod uult facit. Liber gͦ
sapiens. Sapiens omnia que facit. bene facit.
Qui autem bene facit omnia: recte facit om¬
nia. Qui uero recte facit omnia: utiq inoffen¬
se & irreprebensibilit̾ ⁊ sine dampno et com¬
motione sui facit omnia. Cui igitur hoc subẽ.
ut in offense faciat: faciat irrep̃hensibiliter. fa¬
ciat sine commotione sui. sine dampno. nichil in¬

Expanded text:
injusto ; justus enim ipse sibi lex est, non hainjusto ; justus enim ipse sibi lex est, non habens necesse longius sibi accersere formam virtutis, quam corde inclusam gerat, scriptum habens opus legis in tabulis cordis sui, cui dictum sit: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Quid enim nobis tam proximum, quam Dei verbum? Hoc est verbum in corde nostro, et in ore nostro, quod non videmus et tenemus. 19. Sapiens ergo liber, quoniam qui ea facit, quae vult, liber est. Sed non omnis bona voluntas, sed sapientis est omnia quae bona sunt velle; 935 odit enim malum, quia quod bonum onis liber est; quia quod vult facit: liber ergo sapiens. Sapiens omnia quae facit, bene facit. Qui autem bene facit omnia, recte facit omnia: qui vero recte facit omnia, utique inoffense, et irreprehensibiliter, et sine damno et commotione sui facit omnia. Cui igitur hoc subest, ut inoffense faciat omnia, faciat irreprehensibiliter, faciat sine commotione sui, sine damno; nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
tatorem non ꝑtulit. aut tollentem digitũ
est. legem sciens naturȩ prescriptam esse
moribꝰ non conditionibus. & mensura offi¬
ciorum consentaneam non hominis arbit᷑o
s naturȩ disciplinis. Utrum igitur iste li¬
ber tibi tantummodo. an quidam consors
uidetur & ꝑfectus moribus. unde uere ait
scriptura. quia pauꝑes diuitum prepositi
erunt. ⁊ priuati amministrantium: an
tibi liber iudetur qui pecunia suffragiũ
sibi emit. qui plausum magis populi quam
iudicium requirit prudentium. Ille ergo
liber est qui popularibꝰ auris mouecur. Ille
qui reformidat sibilum uulgi Sed non ista
libertas quam manumissus accepit: & pal¬
ma lictoris donatus adquirit. Non enim mu¬
nificentiam sed uirtutem libertatem esse arbi-¬
tror: que non suffragiis sed magnanimitate ꝓ¬
pria uendicatur ac possidetur. Sapiens enĩm
semꝑ liber: semꝑ honoratus. semꝑ is qui p̾sit
legibus. Deniq iusto non est posita lex: sed

Expanded text:
tatorem non pertulit, aut tollentem digitum tatorem non pertulit, aut tollentem digitum est, legem sciens naturae praescriptam esse moribus, non conditionibus; et mensuram officiorum consentaneam non hominis arbitrio, sed naturae disciplinis. Utrum igitur iste liber tibi tantummodo, an quidam censor videtur, et praefectus moribus? Unde vere ait Scriptura quia pauperes divitum praepositi erunt, et privati utique administrantium . 18. An tibi liber videtur, qui pecunia suffragium sibi emit? qui plausum populi magis, quam judicium requirit prudentium? Ille ergo liber est, qui popularibus auris movetur; ille qui reformidat sibilum vulgi? Sed non ista libertas, quam manumissus accipit, et palma lictoris donatus acquirit. Non enim munificentiam, sed virtutem libertatem esse arbitror: quae non suffragiis defertur alienis, sed magnanimitate propria vindicatur ac possidetur. Sapiens enim semper liber est, semper honoratus, semper is qui praesit legibus. Denique justo non est posita lex, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est. Pretio emptus oraculorum cȩlestium: illo
auro. illo argento sermonis diuini. pretio emptꝰ
sanguinis. Non enim minimũ est emptorem ag¬
noscere: pretio emptus gratiȩ qui audiuit & in¬
tellexit dicentem. qui sititis ite ad aquam. & qui¬
cumq non habetis argentum ite emite & bibite
et manducate. Liber est ille: qui ꝓgrediens in
bellum si uiderit mulierem bonam aspectu et
depredatus opes inimicoꝵ suorum reꝑtam illic
concupierit eam. demptis suꝑfluis & indumen¬
to captiuitatis detracto in uxorem sibi copu¬
lauerit iam non seruam s liberam. Intelligit
enim famulatiu prudentiam & disciplinam
non subiacere. Ideoq lex dicit. Non uenunda¬
bitur pecunia. Omne enim p̾tiosum non est ea
dignum. Et iob dicit. Attrahe sapientiam in
interiora. Non illi comꝑabitur ethyopia. & tho¬
parium quod auro habetur argento q pre¬
tiosius: s non ille solum liber qui dñm lici¬

Expanded text:
est, pretio emptus oraculorum coelestium, illo est, pretio emptus oraculorum coelestium, illo auro, illo argento sermonis divini: pretio emptus sanguinis non enim minimum est emptorem agnoscere pretio emptus gratiae, qui audivit et intellexit dicentem: Qui sititis, ite ad aquam; et quicumque non habetis argentum, ite, emite, et bibite, et manducate . 16. Liber est ille, qui progrediens in bellum, si viderit mulierem bonam aspectu, et depraedatus opes inimicorum suorum, repertam illic concupierit eam, demptis superfluis, et indumento captivitatis detracto, in uxorem sibi copulaverit, jam non servam, sed liberam ; intelligit enim famulatui prudentiam et disciplinam non subjacere. Ideoque Lex dicit: Non venumdabitur pecunia ; omne enim pretiosum non est ea dignum. Et Job dicit: Attrahe sapientiam in interiora . Non illi comparabitur Aethiopiae topazion, quod auro habetur argentoque pretiosius. 17. Sed non ille solum liber, qui dominum lici
Abbreviated transcription (Latin):
atq addicitur. Contractus non mutat genus: nec
sapientiȩ libertatem adimit. Deniq famulo sa¬
pienti: multi ut scriptum est seruiunt liberi. E
est seruus intelligens: qui regat dominos stul¬
tos. Quem ergo magis liberum censes: Sola
est sapientia libera quȩ diuitibus pauperes
preficit: & quȩ seruos ꝓpriis fenerare dñis fa¬
cit. fenerare non pecuniam s intellectum. Fe¬
nerare talentum illa dominicia ȩterniq the¬
sauri: qui nunquã corrumpitur: cuius & usura
pretiosa est. Tenerare illud intelligibile eloqui¬
orum argentum cȩlestium: de quo lex dicit. fe¬
nerabis gentibus. Tũ autem ñ mut aueris: quod
hebreus fenerauit gentibus. Ipse autẽ non acce¬
pit a populis doctrinam: sed tradidit cui ape¬
ruit dñs thesaurum suum. ut gentes pluuia
sermonis sui faceret humescere. & fieret prin¬
ceps gentium. ipse autem supra se principem
nullum haberet. Liber est ergo: qui sapiens

Expanded text:
atque addicitur. Contractus non mutat genus, nec atque addicitur. Contractus non mutat genus, nec sapientiae libertatem adimit. Denique famulo sapienti multi, ut scriptum est , serviunt liberi: et est servus intelligens, qui regat dominos stultos. 14. Quem ergo magis liberum censes? Sola est sapientia libera, quae divitibus pauperes praeficit, et quae servos propriis fenerare dominis facit: fenerare non pecuniam, sed intellectum: fenerare talentum illius Dominici aeternique thesauri, qui numquam corrumpitur, cujus et usura pretiosa est: fenerare illud intelligibile eloquiorum argentum coelestium, de quo Lex dicit: Fenerabis gentibus, tu autem non mutuaberis . Quod Hebraeus feneravit gentibus, ipse autem non accepit a populis doctrinam, sed tradidit: cui aperuit Dominus thesaurum suum, ut gentes pluvia sermonis sui faceret 934 humescere, et fieret princeps gentium, ipse autem supra se principem nullum haberet. 15. Liber est ergo qui sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
sibi puellas forma elegantiores. quarum amore cap¬
ti turpi seruitio sese dederunt. Nidebatur
concubina darii regis. sedens ad dexteram eius. aufe¬
rens de capite eius diadema ⁊ suo imponens uertici.
palmis faciem eius sinistͣ manu uerberans. quã rex
aꝑto ore intuebat᷑ gaudens siquando arrideret ei
mulier: Quod si ea indignaret᷑: miserum se atq afflic¬
tum putaret. ut potestate summissa blanditias ob¬
texeret. & conciliari sibi eam dep̾caretur: S quid
ita magno alligamus ambitu. Nun uidemus
plerumq in potestatem pyraticam uł immaniũ
barbarorum redactos parentes a filiis redimi:
leonum sunt: Itamen non dominant᷑ leombꝰ
s ita subiciunt᷑ uersa uice. ut si exasꝑatos eos ex¬
cutere ceruice toros uiderint fugiant & delites¬
cant. Nichil gͦ preuidicat pecunia: quȩ ple¬
rumq sibi dominos emit. Nichil tabulȩ aue¬
tionales: quibꝰ emptor frequenter adiudicatur

Expanded text:
sibi puellulas formae elegantioris, quarum amore capsibi puellulas formae elegantioris, quarum amore capti, turpi servitio sese dederunt. Videbatur Apeme concubina Darii regis sedens ad dexteram ejus, auferens de capite ejus diadema, et suo imponens vertici, palmis faciem ejus sinistra manu verberans: quam rex aperto ore intuebatur, gaudens si quando arrideret ei mulier: quod si ea indignaretur, miserum se atque afflictum putaret; ut potestate submissa, blanditias obtexeret, et conciliari sibi eam deprecaretur . 13. Sed quid ista magno allegamus ambitu? Non videmus plerumque in potestatem piraticam vel immanium barbarorum redactos parentes a filiis redimi pleonum sunt, et tamen non dominantur leonibus: sed ita subjiciuntur versa vice, ut si exasperatos eos excutere cervice toros viderint, fugiant et delitescant. Nihil ergo praejudicat pecunia, quae plerumque sibi dominos emit: nihil tabulae auctionales, quibus emptor frequenter adjudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. ut magis peccatũ ipse penetrar&. Deniq nec
herilis illecebrȩ flexus est delenimento: nec inmeri¬
to flammas non sensit libidinis. quia maiorem diuine
fagrabat ardorem gratiȩ. Unde hoc pulchre de eo
dictum ẽ: quia eloquium dñi ussit eum. quo restin¬
xit ignitas diaboli sagittas. Quomodo bic seruus
qui erudiuit principes populi in illa frumentaria
dispensatione. ut futurȩ inopiȩ ꝯsulerent ⁊ ꝓuid̾ent:
Aut quomodo seruus qui totam terram adquisiuit.
& uniu̾sum popłm egyptiorum in seruitutẽ rede¬
git: Non ut cognitionem seruitii ignobilis irroga¬
ret: s ut tributum constituer&. Preter possessionẽ
tamen sacerdotalem: quam a tributis ĩmunem re¬
seruauit. ut apud egyptios quoq iniuolabilis habe¬
retur religio sacerdocalis. Non fecit gͥ eum seruũ
uenditio. Nam utiq negotiatoribꝰ erat uenditꝰ. Ue¬
rum si precium spectes: multos inuenias qui emer̃t

Expanded text:
peccato, ut magis peccatum ipsa penetraret. Denique nec peccato, ut magis peccatum ipsa penetraret. Denique nec herilis illecebrae flexus est delinimento, nec immerito flammas non sensit libidinis, quia 933 majore divinae flagrabat ardore gratiae. Unde et hoc pulchre de eo dictum est: Quia eloquium Domini ussit eum ; quo restinxit ignitas diaboli sagittas. 11. Quomodo hic servus, qui erudivit principes populi in illa frumentaria dispensatione; ut futurae inopiae consulerent et providerent? Aut quomodo servus, qui totam terram acquisivit, et universum populum Aegyptiorum in servitutem redegit ? Non ut conditionem servitii ignobilis irrogaret, sed ut tributum constitueret, praeter possessionem tamen sacerdotalem, quam a tributis immunem reservavit; ut apud Aegyptios quoque inviolabilis haberetur religio sacerdotalis. 12. Non fecit igitur eum servum venditio; nam utique negotiatoribus erat venditus: verum si pretium spectes, multos invenies qui emerunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus habet discretionẽ: est enim necessita¬
tis infirmior uoluntatis fortior. Quia pulchrius ẽ.
bonum qd̃ non ex necessitate fit s ex uoluntate: id̾o
primo ei iugum imposuit necessitatis. postea bene
sio liberum: sed disciplina. Deniq esau liber natus
ẽ: & seruus factus est. Ioseph uenditus in seruitu¬
tem est: & electus est ad potestatẽ. ut suis emptori¬
bus imꝑaret. Non dedignabat᷑ tamen obsequium
sedulitatis: sed tenebat uirtutis fastigium. Conser¬
uabat libertatem innocentie: integritatis auctori¬
tatem. Unde pulchre psalmista ait. In seruũ ue¬
nundatus ẽ iosepl: humiliauerunt in compedibꝰ
pedes eius. In seruum inqͥt uenundatus: non ser¬
uus factus. Humiliauerunt pedes eius: non animã
eius. Quomodo enim humiliata anima de qͣ dicit.
ferrum ꝑtͣnsiuit anima eius. Nam cum aliorum
animas peccatum tͣnseat. ferrum enim peccatum ẽ.
qd̃ est penetrabile: ioseph scĩ anima ita non patuit

Expanded text:
servitus habet discretionem est enim necessitaservitus habet discretionem est enim necessitatis infirmior, voluntatis fortior; quia pulchrius est bonum, quod non ex necessitate fit, sed ex voluntate ideo ei primo jugum imposuit necessitatis, postea benedsio liberum, sed disciplina. Denique Esau liber natus est, et servus factus est: Joseph venditus in servitutem est , et electus est ad potestatem ; ut suis emptoribus imperaret. Non dedignabatur tamen obsequium sedulitatis, sed tenebat virtutis fastigium, conservabat libertatem innocentiae, integritatis auctoritatem. Unde pulchre psalmista ait: In servum venumdatus est Joseph: humiliaverunt in compedibus pedes ejus . In servum, inquit, venumdatus est, non servus factus. Humiliaverunt pedes ejus, non animam ejus. 10. Quomodo enim humiliata est anima, de qua dicit: Ferrum pertransivit anima ejus? Nam cum aliorum animas peccatum transeat ferrum enim peccatum est, quod est penetrabile Joseph sancti anima ita non patuit
Abbreviated transcription (Latin):
prus uiribus erigere non poterat nec sponta¬
neũ gressum adtollert benedixit eum ut ser¬
iuret fratri suo et esset ipsius seruus. Osten¬
dens ita deteriorem esse seruitutẽ insipienti¬
am ut remedio ei seruitus sit quia stultus re¬
gere se non potest. E nisi moderatorem habeat.
p̾cipitatur ꝓpriis uoluntatibꝰ. Diligens gͦ pater et
consulens. seruũ eum fratris sui fecit: ut eiꝰ rege¬
retur consilio. Idõ inconsultis popłis sapientes qͥq
adhibent᷑ rectores: qui plebeiam insipientiã iugo¬
re ꝓprio regant. & potentiȩ specie dominentur:
quo uł inuitos auctoritate potestatis subiciãt.
ad obedientiã prudentioribꝰ & obsequendum
legibꝰ. Imposuit igitur insipienti uelut indo¬
mito iugum: et cui in gladio suo uiuendum
dixerat libertatẽ negauit. ne temeritate labere¬
tur. Prefecit ei fratrem: cuiꝰ auctoritate ⁊ mod̾a¬
tione subiectus ꝓficeret ad conuersionẽ. Et quia

Expanded text:
ropriis viribus erigere non poterat, nec spontaropriis viribus erigere non poterat, nec spontaneum gressum attollere, benedixit eum, ut serviret fratri suo, et esset ipsius servus, ostendens ita deteriorem esse servitute insipientiam, ut remedio ei servitus sit; quia stultus regere se non potest, et nisi moderatorem habeat, praecipitatur propriis voluntatibus. 8. Diligens ergo pater et consulens, servum eum fratris sui fecit, ut ejus regeretur consilio. Ideo inconsultis populis sapientes quique adhibentur rectores, qui plebeiam insipientiam vigore proprio regant; ut potentiae specie dominentur, quo vel invitos auctoritate potestatis subjiciant ad obediendum prudentioribus, et obsequendum legibus. Imposuit igitur insipienti velut indomito jugum, et cui in gladio suo vivendum dixerat, libertatem negavit; ne temeritate laberetur, praefecit ei fratrem, cujus auctoritate et moderatione subjectus proficeret ad conversionem. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
doctrine uento sed manet perfectus in xp̃o:
gͦ defectus rerum ignorat. et uaruis esse ani¬
mi nescit. sed fulgebit sicut sol iusticie qui
in regno patrissui fulget. Unde tamen hoc
plenius hauserit philosophia de qua patrũ
disciplina & prudentia consideremus Nonne
primus noe cum aduertisset quia insipient̃
filius suus cham riserat nudatũ patrẽ. maledi¬
xit ei dicens: maledictus cham seruus erit
dominos: qui sapient̾ patris senectutem
honorandam putarunt: Honne etiã fons
disciplinarũ omniũ iacob ubertatẽ dispu¬
cationis huiꝰ omniũ pectoribus infudit. qͥ
sapientie merito prelatus est fr̃i seniori :
Deniq pat̾ pius qui int̾ duos filios affectu
certaret pat̾no. sed discreparet iudicio: af¬
fectus enĩ necessitudini defertͣ. meritis au¬
tem iudicia formantur. cũ diuideret altę
gratiam. alteri misericordiã. sapienti gr̃am.
insipienti misericordiã. qui ad uirtutẽm se ꝓ¬

Expanded text:
doctrinae, sed manet perfectus in Christdoctrinae, sed manet perfectus in Christgo defectus rerum ignorat, et varios animi casus nescit: sed fulgebit sicut sol justitiae, qui in regno Patris sui fulget . 6. Unde tamen hoc plenius hauserit Philosophia, de qua Patrum disciplina et prudentia, consideremus. Nonne primus Noe, cum advertisset quia insipienter filius suus Cham riserat nudatum patrem, maledixit ei, dicens: Maledictus Cham, servus domedominos, qui sapienter patris senectutem honorandam putarunt? 7. Nonne etiam fons ille disciplinarum omnium Jacob, ubertatem disputationis hujus omnium pectoribus infudit, qui sapientiae merito praelatus est fratri seniori ? Denique pater pius, 932 qui inter duos filios affectu certaret paterno, sed discreparet judicio affectus enim necessitudine defertur, meritis autem judicia formantur cum divideret alteri gratiam, alteri misericordiam: sapienti gratiam, insipienti misericordiam; quia ad virtutem se p
Abbreviated transcription (Latin):
es nr̃o sermone exprimeretur. putamus
eam factam diuisionẽm ut pluribus for¬
tasse alias tibi certe amanti nr̃i nonim¬
probemur. Licet difficillus sit tuo iudicio
quam pluriũ ñ displicere. sed iuditii
desententiis pauli est apłi qui nos a seruitute
in libertatẽ uocat dicens Precio empti estis: no¬
lite fieri serui hominũ: Ostendens libertatẽ
ne esse sapientie. Que sententia magno aphi¬
losophis fluctuata atq iactata est disputa¬
tionis molimine: dicentibꝰ. quia omnis sapienᷤᷤ
liber. omnis autem insipiens seruiat. Sed mul¬
to hoc prius salomon dixit qui ait: Stultus
sicut luna mutatur Sa piens enĩ non metu
frangitur. non potestate mutatur. ñ adtollitur
ꝓsperis. ñ tristibus mergit᷑. Ubi enĩ sapienti¬
aibi uirtus animi. ibi constantia &e fortitudo
Sapiens ergo idem est animo: non minuitur
non augetur rerum mutationibus. nec ut
paruulus fluctuat aut circumfertur omni

Expanded text:
es nostro sermone exprimeretur, putamus es nostro sermone exprimeretur, putamus eam factam complexionem, ut pluribus fortasse aliis, tibi certe amanti nostri non improbemur; licet difficilius sit tuo judicio, quam plurium non displicere: sed judicii de sententiis Pauli est apostoli, qui nos a servitute in libertatem vocat dicens: Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum , ostendens libertatem esse sapientiae. Quae sententia magno a philosophis fluctuata atque jactata est disputationis molimine, dicentibus quia omnis sapiens liber, omnis autem insipiens serviat. 5. Sed multo hoc prius David filius dixit, qui ait: Stultus sicut luna mutatur . Sapiens enim non metu frangitur, non potestate mutatur, non attollitur prosperis, non tristibus mergitur; ubi enim sapientia, ibi virtus animi, ibi constantia et fortitudo. Sapiens ergo idem est animo, non minuitur, non augetur rerum mutationibus: nec ut parvulus fluctuat, ut circumferatur omni vento
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris inter nos sermo cederet. de¬
ectari te insinuasti michi. cũ aliquid
de pauli apłi scriptis coram populo ad
disputandum assumerem. qd eius ꝓfundũ in
consiliis. uix comp̃hendat᷑ sublime in sententiis
audientem erigat. disputantem accendat: Lum
quia in plerisq ita se ipse sius exponat sermonibꝰ
ut his qui tractat nichil inueniat qd̃ adiciat su¬
um: Ac si uelit aliquid dicere grammatici
magis quã disputatoris fungatur munere
In eo tamen qm̃ et ueteris affectũ amicitie.
et quod plus est paterne gratie amorẽ recog¬
noscoͥ nã uetustas habet aliquid cũ plurib
consociabile. patrius amor ñ habet: tũ qͥ a
ñ ieuine me fecisse iã qd postulas arbitratꝰ
es. uoluntati parebo tue: ammonitus p̃sertĩ.
& ꝓuocatꝰ exemplo meo. mͥ ñ difficillimũ.
quia non magnum aliquem sed me ipsum
umitabor: cum in meos non in magnos reuer¬
aliquos usus reuertor Et de consilus
quidem cum beate uite imago atq effigi¬

Expanded text:
familiaris inter nos sermo caederetur, delectari te insinuasti mihi, cum aliquid de Pauli apostoli scriptis coram populo ad disputandum assumerem; quod ejus profundum in consiliis vix comprehendatur, sublime in sententiis audientem erigat, disputantem accendat: tum quia in plerisque ita se ipse suis exponat sermonibus, ut is qui tractat, nihil inveniat quod adjiciat suum; ac si velit aliquid dicere, grammatici magis quam disputatoris fungatur munere. 931 2. In eo tamen quoniam et veteris affectum amicitiae, et quod plus est, paternae gratiae amorem recognosco nam vetustas habet aliquid cum pluribus consociabile, patrius amor non habet tum quia non jejune me fecisse jam, quod postulas, arbitratus es, parebo voluntati tuae, admonitus praesertim, et provocatus exemplo meo, quod mihi non difficillimum; quia non magnum aliquem, sed me ipsum imitabor, cum in meos non magnos aliquos usus revertor. 3. Et de consiliis quidem, cum beatae vitae imago atque effigi
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ reor. nec mestificandã lacͥmis tuis: s magis
oblationibꝰ animam eiꝰ domino cõmendandã arbi¬
tror. Uerũ forte asseras securũ te de meritis eiꝰ ad fi¬
dẽ: nequire tam̃ ferre desidium. qđ eam ĩa non ui¬
deas sccłm carnẽ. idq tibi sũmo dolori sit. nec illud
te mouet apłicum qd ait. qr neminẽ nouimꝰ ex hoc
se ẽ ut resoluat᷑ ut requies cat. ut figat quidẽ finis
peccati. Ꝙ ideo multos cognouimꝰ scđm carnem: s
nunc ia non nouimꝰ. Ipsum dñm ih̃m cognouimus

Expanded text:
tionibus reor: nec moestificandam lacrymis tuis, sed magis tionibus reor: nec moestificandam lacrymis tuis, sed magis oblationibus 945 animam ejus Domino commendandam arbitror. 5. Verum forte asseras securum te de meritis ejus ac fide; nequire tamen ferre desiderium, quod eam jam non videas secundum carnem, idque tibi summo dolori sit. Nec illud te movet Apostolicum, quod ait: Quia neminem novimus ex hoc se est resolvatur, ut requiescat, ut fiat quidam finis peccati. Et ideo multos cognovimus secundum carnem, sed nunc jam non novimus. Ipsum Dominum Jesum cognovimus,
Abbreviated transcription (Latin):
obiisse. in te eã recognoscant. in te eiꝰ presentiã tene¬
ant. in te uitã ens sibi manere arbitrent᷑. S doles
qd dudum florentissima: repente occidit. Uerum ħ
nob̾ commune: non solũ cum hominibꝰ. s etiam
cũ ciuitatibꝰ terrisq ipsis est.N empe de bono¬
niensi ueniens urbe: a tergo clat̾niam. ipsã bo¬
noniã. mutinam regiũ derelinquebas. In dexte¬
ram erat brixillũ. a fronte occurrebat placenta:
uet̾em nobilitatẽ ipso adhuc nomine sonans. ad
leuã appennini inculta miseratꝰ. & florentissimor
quondã popłorum castella considabas. atq affec¬
tum relegebas dolenti. Tot gͥ semirutarũ urbium
cadauera. terrarũq sub eodem conspectu exposita
funera. ñ te ammonent unius sc̃ȩ licet ⁊ ãmirabilis
femine discessionẽ habendam consolabiliorẽ: p̃ser
ad tempus quide erepta nob̃ meliorem illic uitã exi¬
gat: Itaq non tã deplorandã: quã ꝓsequendã ora¬

Expanded text:
obiisse: in te eam recognoscant, in te ejus praesentiam teneobiisse: in te eam recognoscant, in te ejus praesentiam teneant, in te vitam ejus sibi manere arbitrentur. 3. Sed doles quod dudum florentissima repente occiderit. Verum hoc nobis commune non solum cum hominibus, sed etiam cum civitatibus, terrisque ipsis est. Nempe de Bononiensi veniens urbe a tergo Claternam, ipsam Bononiam, Mutinam, Rhegium derelinquebas, in dextera erat Brixillum, a fronte occurrebat Placentia, veterem nobilitatem ipso adhuc nomine sonans, ad laevam Apennini inculta miseratus, et florentissimorum quondam populorum castella considerabas, atque affectu relegebas dolenti. Tot igitur semirutarum urbium cadavera, terrarumque sub eodem conspectu exposita funera non te admonent unius, sanctae licet et admirabilis feminae, decessionem consolabiliorem habendaad tempus quidem erepta nobis, meliorem illic vitam exigat? 4. Itaque non tam deplorandam, quam prosequendam ora
Abbreviated transcription (Latin):
faustinũ. Ambrosius faustino salutẽ.
cerbo de doliturũ dolore: obitũ germa¬
ne tue ñ ignorabam. ñ tamen ut a nob̾ te
ablegares. s ut nobis redderes. Nam & si minꝰ iocunda
solatia: merentibus tam̃ nonnũquã neccessaria sunt.
su aut̃ abusti in secreta montiĩ: inter ferarũ deũ¬
saris spelea om̃i humanȩ conu̾sationis usu abdicatꝰ.
& qd̃ grauius ÷ iudicio tuo tantũ de te cõmeruit
germana tua: ut ꝓpter quã excellere apud te debu¬
it conditio humana quȩ tam egregiã feminam tu¬
lit. ꝓpter eã apud te minoris p̾rogatiuȩ sit. Illa cer¬
te uita excedens. hoc se mulcebat solatio: qd̃ te sͥ
suꝑstitẽ derelinquer&. parentem nepotibꝰ. p̾sulem
paruulis. auxiliatorẽ destitutis. Tu ita te & nepoti¬
bꝰ & nobis abnegas: ut consolationis ullius fructum
ñ sentiamꝰ. Illa te cara pignora uocant ñ ad dolendũ
sad ꝯsolandũ: ut cũ te uident. matrẽ sibi ñ credaĩ

Expanded text:
tur. AMBROSIUS FAUSTINO salutem. Acerbo te doliturum dolore obitum germanae tuae non ignorabam; non tamen ut a nobis te ablegares, sed ut nobis te redderes: nam et si minus jucunda solatia moerentibus, tamen nonnumquam necessaria sunt. Tu autem abiisti in secreta montium, et inter ferarum diversaris spelaea, omni humanae conversationis usu abdicato, et quod gravius est, judicio tuo. 2. Tantumne de te commeruit germana tua, ut propter quam excellere apud te debuit conditio humana, quae tam egregiam feminam tulit, propter eam apud te minoris praerogativae sit? Illa certe vita excedens, hoc se mulcebat solatio, quod te sibi superstitem derelinqueret, parentem nepotibus, praesulem parvulis, auxiliatorem destitutis: tu ita te et nepotibus et nobis abnegas, ut consolationis illius fructum non sentiamus. Illa te chara pignora vocant non ad dolendum, sed ad consolandum; ut cum te vident, matrem sibi non credant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ait. Neptalim satietas accipientiũ. Neptalim. a¬
bundantia significat᷑. Latina interp̾tatio signifi
catione. ł dilatatio. Ibi gͦ abundantia: ubi satie¬
tas. Ubi aut̃ fames cupiditatũ: ibi inexplebilis
appetentia. ibi utiq pauꝑtas. S qr uix illa rei pe¬
cuniariȩ uł mundi huiꝰ cupiditas satietatẽ hab&.¬
& ideo addidit. Replebit᷑ benedictione. Scd̃m ħ¬
apłs petrus definiuit: ñ in auro ⁊ argento & indu¬
mentis feminarũ ẽẽ ornamentũ s in occulto cor¬
dis homine atq abscondito. un nulla se exuat cul¬
tũ pietatis. ornatũ gr̃e. uite eternȩ hereditatẽ. Ua¬
le. & nos dilige: quia nos te diligimus: Furit lib̃¬

Expanded text:
qui ait: Nephthalim satietas accipientium . Nephthalim, abundantia significatur Latina interpretatione, vel dilatatio. Ibi ergo abundantia, ubi satietas: ubi autem fames cupiditatum, ubi inexplebilis appetentia; ibi utique paupertas. Sed quia vix ulla rei pecuniariae vel mundi hujus cupiditas satietatem habet; ideo addidit: Et replebitur benedictione . apostolus definivit non in auro et argento et indumentis feminarum esse ornamentum, sed in occulto cordis homine atque abscondito ; unde nulla se exuat cultum pietatis, ornatum gratiae, vitae aeternae haereditatem. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimus. 944
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ sunt. Si eripiusti iniuriã accipientẽ. uel eũ
qui ducebat᷑ ad mortem: si scidisti cyrogͣfum debitoris.
membͣ tua. arma iusticiȩ. sunt. Qui potest dicere. ocłs
eram cecorũ. pes claudorũ. pat̾ infirmorũ: mẽbra eiꝰ
arma iusticiȩ sunt. Si confessus es xp̃m. arma enĩ
intellectus labia sapientiȩ: labia tua. membͣ iusti¬

Expanded text:
justitiae sunt. Si eripuisti injuriam accipientem, vel eum justitiae sunt. Si eripuisti injuriam accipientem, vel eum qui ducebatur ad mortem, si scidisti chirographum debitoris, membra tua arma justitieram caecorum, pes claudorum, pater infirmorum , membra ejus arma justitiae sunt. Si confessus es Christum arma enim intellectus labia sapientiae labia tua membra justi
Abbreviated transcription (Latin):
agͥcultura. homo ĩprudens: & tamqͣ uinea. homo
egens sensu. Si reliqueris eũ: desertus erit. Colamꝰ
gͦ corpus hoc nr̃m: castigemꝰ illud. redigamꝰ ad ser¬
uitutem. ñ illud despiciamꝰ. Sunt enĩ menbra nr̃a
arma iusticie: sunt & arma peccati. Si eleuent᷑. ar¬
ma iusticie sunt: ut peccatũ in his ñ dominet᷑. Si
runt mẽbra nr̃a a peccato libera. Non obediamꝰ gͥ cu¬
piditatibꝰ eius. neq exibeamꝰ membra nr̃a arma in¬
iquitatis peccato. Si uideris muliere̾ ad concupis¬
cendũ eam: membra tua. arma peccati st̃. Si locutꝰ
es ad sollicitandã eam: lingua tua & os tuũ. membͭ
peccati sunt. Si abstulisti t̾minos a patͥbus positos.
membͣ tua. arma peccati sunt. Si festinasti uelocio¬
ribꝰ pedibus ad effundendũ innocentiũ sanguinem
membͣ tua. arma iniqͥtatis sunt. Contͣ si uidisti ege¬
num & induxisti in domũ tuã: membͣ tua. arma

Expanded text:
agricultura homo imprudens, et tamquam vinea homo agricultura homo imprudens, et tamquam vinea homo egens sensu; si reliqueris eum, desertus erit . Colamus ergo corpus hoc nostrum, castigemus illud, redigamus in servitutem, non illud despiciamus. 43. Sunt enim nostra membra arma justitiae, sunt et arma peccati. Si elevantur, arma justitiae sunt, ut peccatum in his non dominetur: serunt membra nostra a peccato libera. Non obediamus igitur cupiditatibus ejus, neque exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato. Si videris mulierem ad concupiscendum eam, membra tua arma peccati sunt. Si locutus es ad sollicitandam eam, lingua tua et os tuum membra peccati sunt. Si abstulisti terminos a patribus positos, membra tua arma peccati sunt. Si festinasti velocioribus pedibus ad effundendum innocentium sanguinem, membra tua arma iniquitatis sunt. 44. Contra, si vidisti egenum, et induxisti in domum tuam, membra tua arma
Abbreviated transcription (Latin):
no ⁊ chamo maxillas eorũ constringe: qui ñ ap¬
ꝓpinquant tͥ. Multa flagella peccatorũ. Quia mul¬
tis flagellis opus ÷: ut corũ imprudentia coherce¬
atur. disciplina hoc exigit: ñ dementia. Deniq qͥ
parcit bacło suo: odit filiũ suuͣ. Simul qr unusqͥsq
gͣuius suis peccatis flagellat᷑. Grauia enĩ delictorũ
pondera: gͣuia criminũ uerb̾a. Sicut onꝰ grauant᷑
gͣue: & infligunt animȩ cicatͥces. ⁊ putresc̾e faciunt
sarcinã: renuntiemꝰ luxuriȩ ac delitiis. quȩ nos qͥ¬
busdã adstringunt nexibꝰ cupiditatũ. & uincłis li¬
gant. Nichil enĩ ꝓsunt deliciȩ stulto. Et qͥcumq a
pueritia dederit se delitiis: manebit in seruitute.
ut uiuens mortuus sit. Recidat᷑ gͦ luxuries: delitie
resecent᷑. Et si qͥs fuit luxuriosus: ualedicat suꝑiori¬
bꝰ. Recisa enĩ unea fructũ affert: semiputata fron¬
descit. negglecta luxuriat. Idoq scriptũ:. Lanqͣm

Expanded text:
no et chamo maxillas eorum constringe, qui non apno et chamo maxillas eorum constringe, qui non appropinquent tibi. Multa flagella peccatorum ; quia multis flagellis opus est, ut eorum imprudentia coerceatur. Disciplina hoc exigit, non inclementia. Denique qui parcit baculo suo, odit filium suum : simul quia unusquisque gravius suis peccatis flagellatur. Gravia enim delictorum pondera, gravia criminum verbera, sicut onus gravantur grave, et infligunt animae cicatrices, et putrescere faciunt sarcinam, renuntiemus luxuriae ac deliciis, quae nos quibusdam astringunt nexibus cupiditatum, et vinculis ligant. Nihil enim prosunt deliciae stulto: et quicumque a pueritia dederit se deliciis, manebit in servitute: ut vivens mortuus sit. Recidatur ergo luxuries, deliciae recesentur: et si quis fuit luxuriosus, valedicat superioribus. Recisa enim vinea fructum affert, semiputata frondescit, neglecta luxuriat. Ideoque scriptum est: Tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
cere. omia mͥ licent. s ñ omĩa utilia. Om̃ia mͥ licent:
s ego sub nulliꝰ redigar potestate. Esca uentͥ: &e uen¬
ter ȩscis. Ille lib̃ qui ait. Quid enĩ libertas nr̃a iu¬
insipienti ꝯuenit. Qm̃ qui delicat lapidẽ in fundiba
ꝑicłm. Certe sicut tormento aceruat᷑ & geminat᷑
mali saxi ruina: sic insipientis in lib̾tate ruina
uehementior ẽ. Recidenda gͥ insipienti potestas: nͣ
adicienda libertas ÷. Seruitꝰ enim ei conuenit:i
dõq addidit. Spinȩ nascunt᷑ in manu ebriosi: ser¬
uitus aut in manii ĩprudentis. Quia sicut ille suis
uulnerat᷑ pocłis: ita insipiens suis fastis. Ille biben¬
do se peccato inserit: iste oꝑando. se culpe adiudi¬
cat. & factis suis trahit᷑ in seruitutẽ. Uidebat se
paulus in captiuitatẽ trabi a lege peccati: & ides
ut liberaret᷑. confugit ad libertatis grãm. Q sius
gͥ liberi insipientes. quibꝰ dicitur. Nolite fieri si¬
cut equus & mulus: quibꝰ non ẽ intellectus. In fre¬

Expanded text:
licent, sed non omnia mihi utilia; omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri, et venter escis . Ille liber, qui ait: Quid enim libertas nostra juinsipienti convenit; quoniam qui deligat lapidem in fundibalffert periculum. Certe sicut tormento acerbatur, et geminatur malum saxi ruina; sic insipientis in libertate ruina vehementior est. Recidenda igitur insipienti potestas, non adjicienda libertas est; servitus enim ei convenit. Ideoque addidit: Spinae nascuntur in manu ebriosi, servitus autem in manu imprudentis ; quia sicut ille suis vulneratur poculis, ita insipiens suis factis. Ille bibendo se peccato 940 inserit, iste operando se culpae adjudicat, et factis suis trahitur in servitutem. Videbat se Paulus in captivitatem trahi a lege peccati ; et ideo ut liberaretur, confugit ad libertatis gratiam. 41. Non sunt igitur liberi insipientes, quibus dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. In fre
Abbreviated transcription (Latin):
stultus aũt contͣhit. sicut scriptum ẽ. Quia stultꝰ
complexus ẽ manus suas: & uorauit uiscera sua. Car¬
nalia magis cogitans qͣm sꝑalia. At non filia iuda
quȩ expandens manꝰ clamauit ad dm̃: tu scis quia
falsum testimoniũ adu̾sum me dicunt. meliꝰ arbi¬
trata ñ peccare & incidere in calũnias accusanti¬
um. quã peccatum subire sub ĩpunitatis uelamine.
Ca gͦ contemptu mortis seruauit innocentiã. S nec
filia iethe: quȩ uotũ patris de ĩmolatione sua ꝓpͥo
atq ortatorio firmauit assensu. Non ego enĩ de con¬
temptu mortis libͦs pby losoforũ depmo. aut grm¬
nosofistas indorum. quoꝵ pͣ ceteris calani respon¬
sum laudat᷑ alexandro cum eũ iuber& sequi. Qua
me inqͥt. laude dignũ greciam petere poscis: si poᷤ¬
sum cogi face̾ qd̃ nolo: Et uere plenꝰ auctoritatis
sermo: s magis mens lib̾tatis. Deniq & epłam scͥp¬

Expanded text:
stultus autem contrahit, sicut scriptum est: Quia stultus stultus autem contrahit, sicut scriptum est: Quia stultus complexus est manus suas, et voravit viscera sua , carnalia magis cogitans quam spiritalia. At non filia Juda, quae expandens manus, clamavit ad Dominum: Tu scis quia falsum testimonium adversus me dicunt . Melius est arbitrata non peccare, sed et incidere in calumnias accusantium, quam peccatum subire sub impunitatis velamine. Ea ergo contemptu mortis servavit innocentiam. Sed nec filia Jephte, quae votum patris de immolatione sua proprio atque hortatorio firmavit assensu . 34. Non enim ego de contemptu mortis libros philosophorum depromo, aut gymnosophistas Indorum, quorum prae caeteris Calani laudatur responsum Alexandro, cum eum juberet sequi: Qua me, inquit, laude dignum Graeciam petere poscis, si possum cogi facere quod nolo? Et vere plenus auctoritatis sermo, sed magis mens plena libertatis. Denique et epistolam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut non uideamꝰ manifestas rerum exp̃ssiones &
uirtutũ imagines. ⁊ quã indignum. ut popłi inte¬
gri obediant humanis legibꝰ quo sint lib̾tatis par¬
ticipes: sapientes aũt ueram legem naturȩ ex¬
p̃ssam ad imaginẽ dei. ueram q rationẽ signiferã
libertatis negligant ⁊ derelinqͣnt. cum in ea tan¬
ta ubertas sit. ut paruuli seruire uitiis nesciamꝰ
alieni ab ira. exortes auaritiȩ. ignari libidinis: Q
miserum gͥ. ut qui nascim᷑ in lib̃tate moriam᷑ in ser¬
uitute: S hoc fit leuitate animi atq infirmitate
atq ĩmobile. Hoc docuit moy ses: quando manꝰ ei
gͣuiores fiebant. ita ut iux sustiner& eas ih̃u naue.
Ideo q uincebat popłs: quando non ꝑfunctoria ge¬
rebant᷑ oꝑa. s plena ponderis atq uirtutis. ñ nutan¬
tis animi nec titubantis affectus: s fundatȩ men¬
tis stabilitate. Ergo sapiens extendit manꝰ suas:

Expanded text:
est, ut non videamus manifestas rerum expressiones, et est, ut non videamus manifestas rerum expressiones, et virtutum imagines? Et 938 quam indignum, ut populi integri obediant humanis legibus, quo sint libertatis participes: sapientes autem veram legem naturae expressam ad imaginem Dei, veramque rationem signiferam libertatis negligant et derelinquant; cum in ea tanta libertas sit, ut parvuli servire vitiis nesciamus, alieni ab ira, exsortes avaritiae, ignari libidinis! Quam miserum igitur, ut qui nascimur in libertate, moriamur in servitute! 33. Sed hoc fit levitate animi, atque infirmitate se decet atque immobile. Hoc docuit Moyses, quando manus ei graviores fiebant, ita ut vix sustineret eas Jesus Nave. Ideoque vincebat populus, quando non perfunctoria gerebantur opera, sed plena ponderis atque virtutis, non nutantis animi, nec titubantis affectu, sed fundatae mentis stabilitate . Ergo sapiens extendit manus suas,
Abbreviated transcription (Latin):
uitutem. Nichil enim sic anima ad omnem ser¬
uitutem deicit: quomͦ formido mortis. Quomͦ e¬
nim se erigat abiectus & uilis sensus atq igno¬
bilis. demersus in omnem infirmitatis uoraginẽ
uitȩ huiꝰ cupiditate: uide quam seruus. Abscon¬
dam me inquit. & ego gemens & tremens suꝑ terrã
& erit om̃is qui inuenerit me. occidet me. Itaq qͣsi
seruus signũ accepit: nec sic tam̃ necem potuit e¬
uadere. Seruit gͥ peccator formidini: seruit etiã
cupiditati. seruit auaritiȩ. seruit libidini. seruit
malitiȩ: seruit iracundiȩ. Et uidet᷑ hunismodi
sibi liber: s magis seruit qͣsi sub tyrannis posi¬
tus. Illi auͣt liberi sunt: qui legib uiuunt. Lex
au̾t uera: sermo rectus. Lex uera: non sculpta
tabulis nec ȩre incisa. s ĩpressa mentib atq in¬
fixa sensibꝰ. quando sapiens ñ sub lege s ipse sibi
lex est. opus legis in corde suo continens. nat᷑ali sͥ

Expanded text:
vitutem; nihil enim sic animam ad omnem servitutem; nihil enim sic animam ad omnem servitutem dejicit, quomodo formido mortis. Quomodo enim se erigat abjectus et vilis sensus atque ignobilis, demersus in omnem infirmitatis voraginem vitae hujus cupiditate? Vide quam servus: Abscondam me, inquit, et ero gemens et tremens super terram; et erit, omnis qui invenerit me, occidet me . Itaque quasi servus signum accepit, nec sic tamen necem potuit evadere. Servit igitur peccator formidini, servit etiam cupiditati, servit avaritiae, servit libidini, servit malitiae, servit iracundiae, et videtur hujusmodi sibi liber: sed magis servit, quam si sub tyrannis positus. 32. Illi autem liberi sunt, qui legibus vivunt. Lex autem vera sermo rectus, lex vera non insculpta tabulis, nec aere incisa, sed impressa mentibus, atque infixa sensibus; quando sapiens non sub lege, sed ipse sibi lex est, opus legis in corde suo continens, naturali si
Abbreviated transcription (Latin):
cet quanta sapienti adumenta & quanta in ipsis
insipienti refragia sint. Quod huic adiumentnih¬
bertas: illi impedimento seruitus sit. Insurgit
enim sapiens quasi uictor: debellatis a se ac tri-¬
umphatis libidini. timori. ignauiȩ. mestitudi¬
ni. cet̾is q uitiis. donec ea de possessione suȩ m̃¬
tis eliminet. & om̃ibus terminis finibꝰ q suis ꝓ¬
pulset atq arceat. Qm̃ dux cautior nouit excur¬
sus latrocinantiũ: & quedam furta belli quȩ in¬
iquissimi animȩ nr̃e adu̾sarii ignicis sepe ꝑtẽp¬
tant spiculis. Sunt enĩ nobis quedã & in pace p̃¬
lia: & in bello pax. Unde ait ille. Foris pugnȩ: in¬
tus timores. S in his omnibꝰ suꝑamus: ꝓpt̾ eum
qui dilexit nos. Ille dicit: neq angustiis. neq ꝑ
sequutionibꝰ. neq fame. ꝑiculo. morte terret᷑. Qui
uero ħ timet. qui mortem reformidat: quomͦ
ñ seruus seruit: Profecto & miseram quidẽ ser¬

Expanded text:
cet quanta sapienti adjumenta, et quanta in ipsis cet quanta sapienti adjumenta, et quanta in ipsis insipienti refragia sint; quod huic adjumento libertas, illi impedimento servitus sit. Insurgit enim sapiens quasi victor debellatis a se ac triumphatis libidine, timore, ignavia, moestitudine, caeterisque vitiis; donec ea de possessione suae mentis eliminet, et omnibus terminis finibusque suis propulset atque arceat: quoniam dux cantior novit excursus cavere latrocinantium, et quaedam furta belli, quae iniquissimi animae nostrae adversarii ignitis saepe pertentant spiculis; sunt enim nobis quaedam et in pace praelia, et in bello pax. Unde et ille ait: Foris pugnae, intus timores. Sed in his omnibus superamus propter eum, qui dilexit nos . Dicit quia neque angustiis, neque persecutionibus, neque fame, periculo, morte terretur . 31. Qui vero haec timet, qui mortem reformidat, quomodo non servus? Servit profecto, et miseram qui lem ser
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat me: dñs est. Uere libertas spiritalis ho
minis qui duudicat om̃ia: ipse aut a nemine iu¬
dicat᷑. ne a quocumq creat᷑e participe. s soli deo
se subditum nouit. qui solus sine peccato ẽ. De qͦ
dicit iob. Uiuit dñs qui sic me iudicat. Solus
enĩ ille potest iudicare iustũ: cuius in conspec¬
tu çelum non ẽ mundũ. nec stellarum pura et
clara lumina. Quis ẽ qui sophoclea in mediũ fe
aut hominũ. Quanto antiquior iob. quanto ue¬
tustior dauid.: Agnoscant gͦ de nr̃is se habere
nisi qui ad ipsa ꝑuenit diuinitatis secreta. & ma¬
nifestata sibi cognouit occulta sapientiȩꝰ Solus
gͥ sapiens: qui duce do usus ẽ ad cognoscenda ue¬
ritatis cubilia & mortalis homo ĩmortalis di heres
⁊ successor ẽ factus ꝑ gr̃am: & quidam iocundi¬
tatis particeps. sicut scriptum ẽ. Propt̾ea unxit
te ds ds tuus oleo leticiȩ p̃ consortib tuis. Si quis
gͥ propius ipsa introspiciat rerũ negotia: cognos¬

Expanded text:
talis, quia dijudicat omnia, ipse autem a nemine dijudicatur, nec a quocumque creaturae participe, sed soli Deo se subditum novit, qui solus sine peccato est , de quo dicit Job: Vivit Dominus, qui sic me judicat ; solus enim ille potest judicare justum, cujus in conspectu coelum non est mundum, nec stellarum pura et clara lumina. 28. Quis est qui Sophoclea in medium ferautem hominum? Quanto antiquior Job, quanto vetustior David? Agnoscant ergo de nostris se habere, nisi qui ad ipsa pervenit divinitatis secreta, et manifestata sibi cognovit occulta sapientiae? Solus igitur sapiens, qui duce Deo usus est ad cognoscenda veritatis cubilia, et mortalis homo immortalis Dei haeres et successor est factus per gratiam, et quidam jucunditatis particeps, sicut scriptum est: Propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . 30. Si quis igitur propius ea introspiciat rerum negotia, cognos
Abbreviated transcription (Latin):
trepida. Et ut nr̃a cum indoꝵ gynosofistis confe¬
ramꝰ: qđ ille u̾bis gloriatus ẽ. sanctus laurentiꝰ fac¬
tis ꝓbauit. ut uius exureret᷑. & fla̾mis suꝑsteᷤ di¬
ceret. uersa ⁊ manduca: haut degener abramidaꝵ
bant. alii cũ exurerent᷑ non rogabant ut parceret᷑:
s inuehebant ut ampliꝰ ꝑsecutor inflãmaret. Liber
gͥ sapiens. Quid auͣt sublimiꝰ sc̃a pelagia: Quȩ ual¬
lara a ꝑsecutoribꝰ pͥusꝙͣ tamen in eorũ conspectum
ueniret aiebat. Llolens morior: nemo me continget
manu. nemo ocło ꝓteruo uolabit uirginẽ. Mecum
feram pudorẽ: mecũ incolumẽ uerecundiã. Nullũ
pͣdones lucrũ suȩ capient insolentiȩ. Pelagia xp̃m
sequit᷑: libertatẽ nemo feret. nemo captiuã uidebit
liberã fidem
Magna gͥ piȩ uirginitatis lib̾tas: quȩ septa agmini¬
b ꝑsecutorũ in maxima ꝑicła integ̾tatis & iuite ne¬

Expanded text:
trepida. Et ut nostra cum Indorum gymnosophistis confetrepida. Et ut nostra cum Indorum gymnosophistis conferamus, quod ille verbis gloriatus est, sanctus Laurentius factis probavit; ut vivus exureretur, et flammis superstes diceret: Versa, manduca. Haud degener Abrahamidabant: alii cum exurerentur, non rogabant, ut parceretur: sed invehebantur, ut amplius persecutor inflammaretur . Liber igitur sapiens. 38. Quid autem sublimius sancta Pelagia, quae vallata persecutoribus; priusquam tamen in eorum conspectum veniret, aiebat: Volens morior, nemo me continget manu, nemo oculo protervo violabit virginem, mecum feram pudorem, mecum incolumem verecundiam: nullum praedones lucrum suae capient insolentiae. Pelagia Christum sequetur, libertatem nemo auferet, nemo captivam videbit liberam fidemMagna igitur piae virginitatis libertas, quae septa agminibus persecutorum, inter maxima pericula integritatis et vitae ne
Abbreviated transcription (Latin):
co ad locũ: animas ñ cogis facere qd̃ nolunt. nͨ ma¬
gis quã saxa & ligna uocem emitt̾e. Maximꝰ ignis
uiuentibꝰ corꝑibus dolorẽ inurit: ⁊ grgnit corrup¬
tionẽ. Suꝑ hunc nos sumꝰ: iuuentes enĩ exurim᷑.
Non ẽ rex neq pͥnceps: qui extorqueat nob̃ facere
qd̃ non ꝓposumꝰ. Nec similes sumꝰ greciȩ phylosopho¬
rum: qui u̾ba ꝓrebꝰ meditati sunt ad opinionis cele¬
britatem. Nob̾ res socie u̾bis. & uerba rebꝰ. Res celeres
& sermones breues: in uirtute nob̃ libertas beata ẽ.¬
Preclara u̾ba: s u̾ba p̾clara constantia. S uiri p̾cla¬
ra epła. s pbylosofi. Apud nos aut: ⁊ puellȩ de mor¬
tis appetentia sublimes usq ad celũ erexere uirtutũ
gradus. Quid teclã. quid agnẽ. quid pelagiã loquar:
quȩ tanqͣ. nobilia uitulamina pullulantes. ad mor¬
tem qͣsi ad inmortalitatẽ festinauerunt: Int̾ leoneᷤᷤ
uirgo exultauit: & rudentes bestias expecꝰtauit in¬

Expanded text:
unt, non magis quam saxa et ligna vocem emittere. Maximus ignis viventibus corporibus dolorem inurit, et gignit corruptionem: super hunc nos sumus; viventes enim exurimur. Non est rex, neque princeps, qui extorqueat nobis facere, quod non proposuimus. Nec similes sumus Graeciae philosophorum, qui verba pro rebus meditati sunt ad opinionis celebritatem: nobis res sociae verbis, et verba rebus: res celeres, et sermones breves: in virtute nobis libertas beata ePraeclara verba, sed verba: praeclara 939 constantia, sed viri: praeclara epistola, sed philosophi. Apud nos autem et puellae de mortis appetentia sublimes usque ad coelum erexere virtutum gradus. Quid Theclam, quid Agnem, quid Pelagiam loquar, quae tamquam nobilia vitulamina pullulantes, ad mortem quasi ad immortalitatem festinaverunt? Inter leones virgo exsultavit, et rugientes bestias spectavit in
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ meum. E enĩ conficetur dño: eruitur a ser-¬
uitute. lustus enĩ accusator ÷ sui in pͥncipio sermo¬
nis. Non solũ lib̾: s etiam iustus. S iusticia in lib̃¬
tate ẽ: & libertas in confessione. Simul enĩ confes¬
sus quis fuerit: absoluit᷑. Deniq dixi. Pronuntia¬
bo adu̾sum me iniusticiam meã dño: & tu remi¬
sisti impietatẽ cordis mei. Mora gͦ absolutionis:
catũ dimissum ẽ. nullam iam tͣhens heram pecca¬
ti. Uale. & nos dilige ut facis: quia ego diligo te:¬

Expanded text:
atum meum . Qui enim confitetur Domino, exuitur a servitute; Justus enim accusator est sui in principio sermonis . Non solum liber, sed etiam justus: sed justitia in libertate est, et libertas in confessione; simul enim ac confessus quis fuerit, absolvitur. Denique Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Mora ergo absolutionis icatum dimissum est, nulla jam contrahens aera peccati. Vale, et nos dilige, ut facis; quia et ego te
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationes eiꝰ inuisibilit̾ agnoscens. &iam ñ carne
meliꝰ s potentẽ scrutans. qͥ ante ꝑsecutor discipłos
hominis & pedisseqͦs carnis infestis odiis urgebat:
postea doctor gentiũ factus. uen̾atores magestatis
eiꝰ & p̾dicationem euuangłii instruere atq informa¬
re ceꝑat. ⁊ ido addidit. Si qͥs in xp̃o noua creat᷑a¬

Expanded text:
ationes ejus invisibiliter agnoscens, jam non carnem ejus, sed potentiam scrutans, qui ante persecutor discipulos hominis, et pedissequos carnis infestis odiis urgebat, postea doctor gentium factus, veneratores majestatis ejus ad praedicationem Evangelii instruere atque informare coeperat. Et ideo addidit: Si quis in Christo nova creat
Abbreviated transcription (Latin):
meus in hominibꝰ istis: qm̃ carnes sunt. Carnalis
scd̃m carnẽ erant tͣnsierunt: facta sunt noua oĩa
Quȩ illa nisi q̃ scriba doctus in regno cȩlorũ nouit
similis illiꝰ patͥs familias qͥ ꝓfert de thesauro suo
noua & uet̾a: Neq uet̾a sine nouis: neq noua si

Expanded text:
stis hominibus, quoniam carnes sunt . Carnalis secundum carnem erant, transierunt: facta sunt nova omnia. Quae illa, nisi quae Scriba doctus in regno coelorum novit , similis illius patrisfamilias, qui profert de thesauro suo no