comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locũ commemorar&. Nouissi mȩ cũt uenerunt duo falsi sicut dicit ma¬
theus & dicerunt. hic dixit. Possum distruere tẽ pludi. & posttridiũ
aedificare illud. Alios &iã commemorat marcus dioxisse. Nos audiumꝰ
eum dicentẽ. Ego dissoluã templũ hoc manufactũ. & ꝑtridu ũ aliud
non manufaictũ aedificabo. & ideo nonerat conueniens tefimoniũ illor
sicut idẽ marcus ibidem dicit. & surgens princeps sacer dotũ cit illi
Nihil respondens ad ea quaeisti aduersumte testificantur: iħis cũt
tacebat & princeps sacer dotũ ait illi. Ad urrote ꝑdm̃ uiuũ ut dicos nobis
situes ap̃s filius dĩ. Dicit illiiħs. Tud ixisti. haec matheus. Alarcus aũt
eadẽ alus uerbis dicit nisi quodtac& quod ium ad uirtiuerit princeps
sacer dotum. sed tentũ ualere oftendit quod ei dicit iħ s̃ tudixisti. qua¬
tulũ sidicer& egosũ. Sequitur enĩ in cut idẽ marcus. Iħs aũt tut ills.
ego sum Etuidebitis filiũ hominis cĩ dextris sedentẽ uirtutis. & uenin¬

Expanded text:
s. sicut dicit Mattheus, et dixerunt: hic dixit: possum destruere templum dei et post triduum aedificare illud. alios etiam Marcus commemorat dixisse: nos audiuimus eum dicentem: ego dissoluam templum hoc manu factum et per triduum aliud non manu factum aedificabo. et ideo non erat conueniens testimonium illorum, sicut idem Marcus ibidem dicit. et surgens princeps sacerdotum ait illi: nihil respondes ad ea quae isti aduersum te testificantur? Iesus autem tacebat. et princeps sacerdotum ait illi: adiuro. te per deum uiuum, ut dicas nobis, si tu es Christus filius dei. dicit illi Iesus: tu dixisti. haec Mattheus. Marcus autem eadem aliis uerbis dicit, nisi quod tacet, quod eum adiurauerit princeps sacerdotum. sed tantum ualere ostendit quod ei dicit Iesus: tu dixisti, quantulum si diceret: ego sum. sequitur enim, ut ait idem Marcus: Iesus autem dixit illi: ego sum. et uidebitis filium hominis a dextris sedentem uirtutis et uenien
Abbreviated transcription (Latin):
dictaee. crimina & dicit. quaedicta sunt coeperunt aũt inquid accusare
illum dicentes. Hunc inuenimus sub uertentẽ gentẽ nr̃am. & ꝓhibentẽ tri¬
buta daricaesari & dicentẽ se xp̃m regem ẽẽ. quod uero nunc scđm iohannẽ
comme morauit: Uidentur iudȩi noluisse dicere crimina. Cum dixxiss&
eis pilatus quã accusationẽ ad fertis aduersus hominẽ hunc. Res ponderun
enĩ. sino ete hic male factor nontibi tradidissemus eum. Uidelic& ut eoꝵ
auctor itatẽ secutus quid ei obieteretur desiner& querer&. Sed obhoctan¬
tum nocentẽ creder& quod sibi abeis tradimeruiss&. Ergo intellegere
debemus & hoc dictum eã & illud quod lucas commemoriuit. Multa
enĩ dicta & multa responsa sunt. undecuiq eoꝵ quantũ uisumẽ. de¬
cerpsit & innarratione sua posuit quod satis ẽẽ. iudicauit. Nã &ĩcuipse
io hannes dicit quidẽ quae obiecta sint quaes iis locis uidebimus ttaseꝗͥ

Expanded text:
dicta esse crimina et dicit quae dicta sint: coeperunt autem, inquit, accusare dicta esse crimina et dicit quae dicta sint: coeperunt autem, inquit, accusare illum dicentes: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. quod uero nunc secundum Iohannem commemoraui, uidentur. Iudaei noluisse dicere crimina, cum dixisset eis Pilatus: quam accusationem adfertis aduersus hominem hunc? responderunt enim: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum, uidelicet ut eorum auctoritaten secutus, quid ei obiceretur, desineret quaerere, sed ob hoc tantum nocentem crederet, quod sibi ab eis tradi meruisset. ergo intellegere debemus et hoc dictum esse et illud quod Lucas commemorauit. multa enim dicta et multa responsa sunt, unde cuique eorum quantum uisum est decerpsit et in narratione sua posuit quod satis esse iudicauit. nam etiam ipse Iohannes dicit quaedam quae obiecta sunt, quae suis locis uidebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
meo. corripiam gͦ illũ. & dimititm. Atilli instabant uocib magnis. postu¬
lantes uttruci figer& ur. & in ualescebant uoces eoꝵ. Matheus huic conatui
pilati quo sepius cum eis egit. uolens ut dimit ter&ur ihs. paucis simis uerbis
satis ad testatus est. ubiait. Uidens aũt pilatus quianihil ꝓficer & sedma¬
uens hoc efficere tẽptauerit ut eruer& iħm furorieoꝵ. & lucas itãq itacõ¬
clud ͭ  quod actũ ẽ apud p̃sidẽ. & pilaꝰ inquid adiudicauit fierip& itonẽ
eoꝵ. Dimi sit aũt illis eum quiꝓpt̃ homicidiũ & seditionẽ missus fuerat in
consideremus. id est quae ꝑpilatum facta sunt. & ipsi inquit non intro¬
ierunt un p̃torium ut non contaminarentur seð manducarent pasda
Eteut gͦpilatus ad eos foras & diteit. Quã accusationẽ ad fertis aduer
sus hominẽ hunc. Responder̃ ei. sinon ec&. hic male factor non tibi tradidis¬
semus eum. hoc uidendum est. ne contra sit ei quod lucas dicit. certancũ

Expanded text:
tam. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed maties hoc efficere tentaverit, ut erueret Jesum furori eorum. Et Lucas itaque ita concludit quod actum est apud praesidem: Et Pilatus, inquit, adjudicaonem missus fuerat in ecundum Iohannem consideremus, id est quae per Pilatum facta sunt. et ipsi, inquit, non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha. exiit ergo Pilatus ad eos foras sponderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. hoc uidendum est, ne contra sit ei quod Lucas dicit certa in eum
Abbreviated transcription (Latin):
iã tamquam conuictũ seum ad ducebant. caipha aũt iã antea uisũ
fuerat ut iħis morere tur. nulla mora int̃positaẽ. quin occidendus
pilato trader&: quȩ igitur ꝑpilatum cio dño gesta sunt. Ita ma¬
theus narrat ac primion excucurrit inde ut commemorar &
exeitũ iudae traditoris quẽ solus narrauit ita dicens. Tuc uidens
indas quillũ tradidit quiadãnatus est pȩnitentia ductiis retulit triginta ar¬
gentcos principibus sacer dotũ & senioribus dicens. Peccaui. tradens scmgui

Expanded text:
iam tamquam conuictum reum adducebant, Caifae autem iam antea uisum iam tamquam conuictum reum adducebant, Caifae autem iam antea uisum fuerat, ut Iesus moreretur, nulla mora interposita est, quin occidendus Pilato traderetur. quae igitur per Pilatum cum domino gesta sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc uidens Iudas, qui eum tradidit, quia damnatus est, paenitentia ductus rettulit triginta arg
Abbreviated transcription (Latin):
testes actũ eẽ ciondño quod breuit̃ com memorauer̃ matheus. & marcꝰ.
lucas tacuit quien narrauit quȩ circa mane sunt gesta. Nã& ill
id ẽ matheus. & mar cus. contexerunt narrationẽ in his quaecũ dño
actas usq ĩmane. Sed postea redier̃ ad narrandã p&&ri negationem
quat᷑ minata redier̃ ad mane. & inde cetera contexerunt. quousq
ꝑducerent quaecum dño actaerant. sed nõdũ commemoraue rant
quod mane factum e&. Iohannes quoq cum et quatum dño gestas̃
exquanta parte uisũ .ẽ. & p&rinegationẽ totã comme morciss&
erat aũt mane: ubi intellegimus aut aliquã fuisse causam quaecoege¬
rit caiphan eẽ in p̃torio necesse p̃sentẽ cumalii principes sacerdotũ
haberent de dño questionẽ aut indomo eius fuisse p̃toriũ : Tamen
ad ipsum ab initio ducebatur atq in extremo ꝑductus est. sed quia

Expanded text:
testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus et Marcus, testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarrauit quae circa mane sunt gesta. nam et illi, id est Mattheus et Marcus, contexuerunt narrationem in his quae cum domino acta sunt usque ad mane, sed postea redierunt ad narrandam Petri negationem, qua terminata redierunt ad mane, ut inde cetera contexerent, quousque perducerent quae cum domino acta erant, sed nondum commemorauerant quod mane factum esset. Iohannes quoque, cum ea quae cum domino gesta sunt, ex quanta parte uisum est, et Petri negationem totam commemorasset, erat autem mane. ubi intellegimus aut aliquam fuisse causam, quae coegerit Caifan esse in praetorio nec esse praesentem, cum alii principes sacerdotum haberent de domino quaestionem, aut in domo eius fuisse praetorium. tamen ad ipsum ab initio ducebatur, ad quem in extremo perductus est. sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
seniores plebis & principes sacerdotũ & scriba & duxer̃ illũ incon¬
cili um suũ dicentes. Situes dep̃s dic nobis. & ait illis. Si uobis dix¬
ro non creditis mihi. Siaũt & int̃rogauero. non respondetis mihi
neq dimittetis. exx hoc aũt eritfilius hominis sedens ad extris uirtutis di
Dixerunt aũt om̃s. Tuergo es filius di : quiait Vos dicitis quia egosũ¬
At illidixcer̃. Quid adhuc desideraimus testimoniũ ipsieñĩ cudiuimus
deore eius. & surgens om̃is multitudo eoꝵ duxerunt illũ ad pilatũ
haec om̃a narrauit lucas. ubi intelligitur quod &iã matheus & mareꝰ.
narrauer̃ quod int̾̃rogatus sit dñs utrũ ipse c& filius dĩ. & quod dixe¬
rit dico uobis. amodo uidebitis filiũ hominis sedentẽ ad extris uirtu¬
tis & uenientẽ in nubib: cali. Iã lucescente die gestũ quandolucas
dicit. & ut factus est dies. atq. itanarrat similia. & si quid &ia ipse
commemorat. quod illitacuerunt. nocte aũt intellegimus ꝑfailsos

Expanded text:
xerunt illum in concilium suum dicentes: si tu es Christus, dic nobis. et ait illis: si uobis dixero, non creditis mihi; si autem etinterrogauero, non respondetis mihi, neque dimittetis. ex hoc autem erit filius hominis sedens a dextris uirtutis dei. dixerunt autem omnes: tuium? ipsi enim audiuimus de ore eius. et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illum ad Pilatum. haec omnia narrauit Lucas, ubi intellegitur, quod etiam Mattheus et Marcus narrauerunt, quod interrogatus sit dominus, utrum ipse esset filius dei. et quod dixerit: dico uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factus est dies; adque ita narrat similia, etsi quid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt. nocte autem intellegimus per falsos
Abbreviated transcription (Latin):
alibidicit. habeo alicis oues quae non sunt eox oiuli gentes utiq signi ficans
Cum haberae oues & iã in ppło isrħl. sed quia secutus adiecit oport& meutsit
pat̃. tantũ ad unũ ꝯfogem solum pater.
Id hucgͦ ipsolaquente sicut dicit matheus. & marcus. Ecce udas unus
deduodetim uenit. & cũ eo turbamulta cũgladus & fustib missia
principibus sacerdotũ & senioribus ppłi. Qui aũt tradidit eũ dedit illis¬
signũ dicens: Quemcumq osculatus fuero ipseẽ tenete eum: & confes¬
tĩ accedens adiħm digxit. Auer abbi. & osculatus est. eum. dteitq illipri¬
moquod ait lucas. uida. osculo filium hominis tradis: Seinde qd matheus
ad quod uenisti amice. deinde dixit quod iahannes commemorat. Qiuid

Expanded text:
alibi ait: habeo alias oues, quae non sunt ex hoc ouili, gentes utique significans, cum haberet oues etiam in populo Israhel. sed quia secutus adiecit: oportet me et pater, tantum ad unum gregem solum pater. V. Adhuc ergo ipso loquente, sicut dicit Mattheus et Marcus, ecce ludas unus de duodecim uenit et cum eo turba multa cum gladiis et fustibus a principibus sacerdotuero, ipse est, tenete eum. et confestim accedens ad legum dixit: haue, rabbi, et osculatus est eum. dixitque illi primo quod ait Lucas: Iuda, osculo filium hominis tradis? deinde quod Mattheus: ad quod uenisti. amice? deinde dixit quod Iohannes commemorat: quid
Abbreviated transcription (Latin):
omi a qualitatis eccurrit & de alis q̃q similit̃ . Rerũ ȩ diusarũ indet̃minatã infinitãq multitudinẽ
de&cẽ p̃dica m̃torũ paucissima numerositate c̃elusit. ut q̃ infinita sub scientiã cadere ñ poterant: decẽ
ꝓpͥis gnr̃ib definiti sientiȩ cõplensione claudant᷑ Ergo decc̃ p̃dicam̃ta q̃ dicimꝰ infinitarũ inuocib
significationũ gnr̃a s̃. Sed qm̃ om̃is uocũ significatio de reb ẽ q̃ uoce significant᷑ in eoꝙ signifi contes
s̃i gnrã rerũ nacessario significabñt. Vt gͥ ecludenda sit intentio dicendũ ẽ in hoc libro de pͥmis uocib:
pͥma rerũ gnrã significantib in .eo qđ significantes s̃ dispositũ eẽ tractatũ. Sed qm̃ de intentione
dictũ ẽ. breuit̃ huiuꝰ oꝑis utilitas explicanda ẽ: Nã cũ res infinitȩ infinitȩ infinitis q̃q uocib
sienificarent᷑. & ut dictũ ẽ sub serentiã uenire ñ possent. hac disfinitione q̃ ꝑ cdecẽ p̃dicam̃toꝵ diui

Expanded text:
aliis quoque similiter. Rerum ergo diversarum indeterminatam infinitamque multitudinem, decem praedicamentorum paucissima numerositate conclusit, ut ea quae infinita sub scientiam cadere non poterant, decem propriis generibus diffinita scientiae comprehensione claudantur. Ergo decem praedicamenta quae dicimus, infinitarum in vocibus significationum genera sunt, sed quoniam omnis vocum significatio de rebus est, quae voce significantur in eo quod significantes sunt, genera rerum necessario significabunt. Vt igitur concludenda sit intentio, dicendum est in hoc libro de primis vocibus, prima rerum genera significantibus in eo quod significantes sunt, dispositum esse tractatum. Sed quoniam de intentione dictum est, breviter huius operis utilitas explicanda est. Nam cum res infinitae infinitis quoque vocibus significarentur, et ut dictum est sub
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã ideuto iã color substantia ẽ. dec qm̃ substantia sue ip̃ colorẽ id cuto color substantia sit. Quare¬
neq substantia in acdentis neq accidens in substantiȩ naturq̃ transt. At & nec artieu laritas nec uniũ s¬
litas in se transeunt. nãq uniũsalitas potẽ de particularitate ĩdicari . ut animal de socrute ł platone
Et particularitas suscip̃ uniũsalitatis p̃dicationẽ sed ñ ut uniũ salitas sit particularitas. nec rurs qđ articulare
ẽ. ut fiat unius alitas. Ergͦ quatua cõplexiones .i. uniũsalẽ substantiã umusale accidens particularẽ substan¬

Expanded text:
Quareneque substantia in accidentis, neque accidens in substantiae naturam transit. At vero nec particularitas, nec universalitas in se transeunt. Namque universalitas potest de particularitate praedicari, ut animal de Socrate vel Platone, et particularitas suscipiet universalitatis praedicationem, sed non ut universalitas sit particularitas, nec rursus ut quod particulare est universalitas fiat. Ergo quatuor complexiones, universalem substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
si unũ mouero cȩt̃i ñ mouent᷑. Immoti enĩ ꝑmanent nouem. a si plenꝰ entico
mo idius sit si unũ triticigranũ mouero ñ om̃a ẽtinuo grana cõmouebuntꝰ
I dcirco q discreea ẽ multitudo. neo granũ grano ullo cõmuni t̃mino uido᷑ impli¬
citum. At uõ si ipsiꝰ grani pars ima sie mota totũ corpꝰ grani moueat᷑ nocesse ẽ
Non aut̃ nunc dr̃ ꝗ linea ẽstae expimctis. aut suꝑficies exbncis aut solidũ corpꝰ exsu
ꝑficiebꝰ : ẜ ꝙ ł lineȩ t̃mini puncta s̃ ł suꝑ ficiei linea ł soldo corpons suꝑ ficios.
Mullaq res t̃minis suis ẽstat. quocirua punctuꝰ lineȩ ñent pars s cõmunis t̃minꝰ
partiũ: suꝑ ficiei linea ł suꝑficies solidi corporis. n er̃ partes. s partium t̃mi¬

Expanded text:
si unum movero, caeteri non moventur, immoti enim permanent novem; et si plenus tritico sit modius, si unum tritici granum movero, non omnia continuo grana commovebuntur, idcirco quod discreta est multitudo, nec granum grano ullo communi termino videtur implicitum. At vero si ipsius grani pars una sit mota, totum corpus grani moveatur necesse est. Non autem nunc hoc dilineae ‹termini› puncta ‹sunt› uel superficie‹i› lineae uel solidi corporis superficies› ‹nullaque res suis terminis constat. Quocirca punctum lineae non erit pars, sed communis terminus partium. Superficiei linea et superficies solidi corporis› non erunt partes, sed partium termi
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ. alia uõ om̃a scđm accidens Ad hec enĩ aspicientes & alias dicimꝰ quantitates
ut multũ dicimꝰ albũ. eo ꝗ suꝑ ficies multa sit. & actio longa eo ꝙ tẽpꝰ multũ elon¬

Expanded text:
ximus, alia vero omnia secundum accidens ; ad haec enim aspicientes et alias dicimus quantitates, ximus, alia vero omnia secundum accidens ; ad haec enim aspicientes et alias dicimus quantitates, ut multum dicitur album eo quod superficies multa sit, et actio longa eo quod tempus et lon
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ ꝑtot retro annoꝵ curricula retentãtũ lasciuiẽtes qͥq int̾nos ⁊ petulãtes in hac nr̃a etatemu¬
care ausi sut̃: Siuia u̾ p̃lati exẽpli sese occasio pͥbuit qd̾ in arumo spit in uocẽ rursꝰ erũpit uidlicxe de nobi¬
miseris monachis ł pociꝰ sarabaitiᷤ qͥ in frenes ad om̃e regularis discipline iugũ recalcit᷑mꝰ. Nos in quã t᷑huius
mũ diegypto. ꝑ ꝓfessã religionẽ educti. ꝑstadiũ p̃sentiᷤuite qͣsi ꝑhereniũ submore ficatune crucis
culũ r̃bentes inarrepti ꝓpositistadio lentescimꝰ : Et sic̃ illi despiciẽtes gomor ⁊ alas carniũ desid ante¬

Expanded text:
habitum per tot retro annorum curricula retentum lascivientes quique inter nos et petulantes in hac nostra aetate mutare ausi sumiseris monachis, vel potius Sarabaitis, qui infrenes ad omne regularis disciplinae jugum recalcitramus. Nos, inquam, de hujus mundi Aegypto per professam religionem educti, per stadium praesentis vitae quasi per eremum sub mortificatione crucis nibus spectaculum praebentes, in arrepti propositi stadio lentescimus; et sicut illi despicientes gomor et manna, et
Abbreviated transcription (Latin):
titas dr̃ hoc aut̃ monstrat ipsa rerũ definitio ꝗ senĩ albũ multũ monstrare desiderae. & ꝓ¬
pͥo t̃mino rationis incdudere : illi dicendũ ẽ muitũ eẽ albũ ꝗ ĩ multa iaceat suꝑficie. &
motũ atq actionẽ multã q̃ longo tẽpore ꝑficiant᷑: Quare qmi adꝑprias quantitate saspi¬
cientes atq ad eas res cȩteras refcrentes quant itates uocantꝰ ut albũ ad suꝑficie q̃ ue¬
ra ẽ quantitas & cursum ł aliquẽ motũ atq actionẽ ad tẽpꝰ. ꝙ ipsũ uere quantitas ẽ te

Expanded text:
dicitur, hoc autem monstrat ipsa rerum diffinitio: si quis enim album multum monstrare desideret, et proprio termino rationis includere, illi dicendum est multum esse album quod in multa iaceat superficie, et motum atque actionem multam quae longo tempore perficiatur; quare quoniam ad proprias quantitates aspicientes, atque ad eas res caeteras referentes, quantitates vocamus, ut album ad superficiem quae vera est qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ una ẽ subqualteate uõ minime ipsa enĩ ẽ cunctis int̃im qualitatibꝰ absoluta suꝑ addi¬
ta uõ forma quadã afficit᷑ qualitate. ꝑ se aut̃ numero ꝗdem unaẽ qualitate uõ nulla
Quo circa sires om̃is simul atq ẽ cadit innumerũ . ñ auẽ om̃is res mox ut ẽ statim suscipiae
qualitatẽ : recte pꝰ dequantieate ꝓposuit. Est qq̃ alia causacurpriꝰ dequantitatis ratione
ꝑtractte. Om̃e enĩ corpꝰ ut sit tribꝰ dim̃sionibꝰ c̃stat . Longitudine. latitudine altitudine

Expanded text:
quod una est, sub qualitatem vero minime; ipsa enim cunctis est interim qualitatibus absoluta, superaddiquod una est, sub qualitatem vero minime; ipsa enim cunctis est interim qualitatibus absoluta, superaddita vero forma quadam afficitur qualitate: per se autem numero quidem una est, qualitate vero nulla; quocirca si res omnis simul atque est cadit in numerum, non autem omnis res mox ut est statim suscipit qualitatem, recte prius de quantitate proposuit. Est quoque alia causa cur prius de quantitatis ratione pertractet. Omne enim corpus ut sit, tribus dimensionibus constat, longitudine, latitudine, altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tibiles s̃ qͦ circa erit hoc ꝓpͥum soliꝰ substantia c̃trarioꝵ eẽ susceptibilẽ. Nec de substantia
dicta sufficiant. seđi uõ uoluminis series expositione inchoabit᷑ quanti tatis
qͦ minꝰ ĩbis studiis om̃e otium plenãq oꝑam c̃sumamꝰ ꝑtinere tam̃ uid&᷑ hoc ad aliquã
rei publice curam & elu cubratȩ rei doctrinã ciues ĩstruere. nec male deciuibꝰ meis mere¬
ar si cũ pͥsca hominũ uirtꝰ urbiũ cȩterarum ad hunc unã rẽ publicum dominationẽ iꝑiũ
transtulerit. Ego id saltẽ ꝙ reliquũ ẽ grecȩ sapientiae artibꝰ mores nr̃ȩ ciuitatis instruxero
eẽt atq laudabile id magis ac magis imitatione honestare. Aggrediar gͥ eppositi senten¬
numerũ cadunt. Omis enĩ res aut una ẽ aut plures unũ uõ ł plures quantitatis scientia colligunt᷑
s ñ om̃is res simul atq ẽ aliquã accip̃ qualitatẽ. Ipsa enĩ mat̾ia subquantitatis ꝗdẽ pͥncipiũ cadit

Expanded text:
tibiles sunt. Quocirca erit hoc solius proprium substantiae, contrariorum esse susceptibilem. Haec de substantia dicta sufficiant. Secundi vero voluminis series ab expositione inchoabitur quantitatis.quo minus in his studiis omne otium plenamque operam consumimus, pertinere tamen videtur hoc ad aliquam reipublicae curam, elucubratae rei doctrina cives instruere. Nec male de civibus meis merear, si cum prisca hominum virtus urbium caeterarum ad hanc unam rempublicam, dominationem, imperiumque transtulerit, ego id saltem quod reliquum est, Graecae sapientiae artibus mores nostrae civitatis instruxero.esset atque laudabile, id magis ac magis imitatione honestare. Aggrediar igitur et propositi sentennumerum cadunt. Omnis enim res aut est una, aut plures: unum vero vel plures quantitatis scientia colliguntur. Sed non omnis res simul atque est aliquam accipit qualitatem, ipsa enim materia sub quantitatis quidem principium cadit,
Abbreviated transcription (Latin):
rursꝰ orditꝰ Apliꝰ aut̃ alia quidẽ c̃stant expartibꝰ q̃ in eis s̃. positionem adse inuigeni
habentibꝰ alia aut̃ ñ exbabentibꝰ positionẽ ut ẽ lineȩ ꝗdẽ particulae positionẽ
hñt ad se inuicem. singulũ aut̃ hog sitũ ẽ alicubi oe habes unde sumas. & assignes
unũ ꝗ ꝙ ubisitũ ẽ inplano ceadquã particulã cęterq copulie: Similit̃ aut̃¬
&e suꝑficiei parcos hrc̃t aliquã positionẽ. Similit̃ aut designabunt᷑ singulȩ
ubi iacent & q̃ ad se ĩ uicẽ c̃uingunt᷑ &e soliditatis qq̃ e loci similit̃ Rursus¬

Expanded text:
is sunt, positionem ad se invicem habentibus, aliae autem ex non habentibus positionem, ut lineae quidem particulae positionem habent ad se invicem. Singulum enim eorum situm est alicubi, et habes unde sumas et assignes unumquodque ubi situm est in plano, et ad quam particulam reliquarum copulatur: similiter autet superficiei partes habent aliquam positionem similiter enim designabuntur singulae ubi iacent, et quae ad se invicem coniunguntur. Et soliditatis quoque et loci similiter
Abbreviated transcription (Latin):
salia .i. scđa substantiae. q̃ gn̾ã speciesq st̃: poss aliquo niti subiecto. Quare scđe
substantia pͥmas substantias ad p̃dicationẽ tantum subiectas hñt. Non &iam ut ipse pͥnis
substantus accidant. Illud qq̃ maximum argum̃tũ ẽ. scđas substantias ñ eẽ in subiecto
qm̃ om̃e ꝙ in subiecto ẽ potest mutari. Illa q̃ subiecta ẽ ñ mitat᷑: ut color ꝗ ẽ ĩ corpore.
eodẽ corpore manente potẽ mutari ut nger fiat exalbo. Manentibꝰ aut̃ pͥmis substan
ñ eẽ in sabiecto huiꝰmodi ÷ Predocuit enĩ quorũdã q̃ s̃ in subiecto ñ de subiectis posse
p̃dicori. Rationẽ uõ nũquã. Nbũ enĩ cũ sit ĩ corporei dr̃ cocpꝰ albũ & p̃dicat᷑ albedo deca

Expanded text:
st secundae substantiae, quae genera speciesque sunt, possunt aliquo niti subiecto. Quare secundae substantiae primas substantias ad praedicationem tantum subiectas habent, non etiam ut ipsae primis substantiis accidant. Illud quoque maximum argumentum est secundas substantias non esse in subiectom omne quod in subiecto est potest mutari, illa quae subiecta est non mutatur, ut color qui est in corpore, eodem corpore manente potest mutari, ut niger fiat ex albo. Manentibus autem substantiis non esse in subiecto, huiusmodi est, praedocuit enim quorumdam quae sunt in subiecto nomen de subiectis posse praedicari, rationem vero nunquam. Album enim cum sit in corpore, dicitur corpus album, et praedic
Abbreviated transcription (Latin):
& t̃era se ratiotinatio : Logos qq̃ eoratio neꝗs anstotedem cũ dicera logon .i. orati¬
onem quantitatẽ eẽ discraeam deeo putarae dicere quẽ ꝗsq lagon iđ orationem¬
in ꝓpͥa cogitatione disponerae hoc addidit. Nico uõ illã q̃ fit cũ uoce eoratione
A p̃ romanã nãq linguam descripta s̃ uocabula orationis. atq nitionis. Greca uõ ora¬
tio utriꝰq uocabulũ & rationis eorationis logon appellat. quare neꝗd m̃dax trans¬
latio enlparteꝰ Ideirio hoc qq̃ addidit Dico uõ illã q̃ fit cũ uece ceoratione. Apiud
tinã orationẽ minꝰ eẽt õueniens transtuli ꝙ quare ita fererim hac expositio¬
ne patefeci. Atq hec ꝗdẽ de discrea quantitate sufficiant. Nuc usꝙ beois

Expanded text:
et intra se ratiocinatio logos quoque et oratio, ne quis Aristotelem, cum diceret logon, id est orationem quantitatem esse, de eo putaret dicere quem quisque logon in cogitationeet, hoc addidi. Dico autem illam quae fit cum voce orationem. Apud Romanam namque linguam discreta sunt vocabula orationis atque rationis. Graeca vero oratio utriusque vocabulum et rationis et orationis λόγον appellat. Quare ne quid mendax translatio culparetur, idcirco hoc quoque addidi: Dico vero illam quae fit cum voce orationem, apud tinam orationem minus esset conveniens, transtuli. Quod quare ita fecerim, hac expositione patefeci, atque haec quidem de discreta quantitate sufficiant. Continua vero
Abbreviated transcription (Latin):
magis eminꝰ ut paulo post docebimꝰ. Qualitas uõ e c̃traria suscipit ut album &̧ nigrũ
e magis ceminꝰ. ut candidi ł nigrius ł candidissimũ ł nigerrimum: Idenĩ sumit
intentionẽ ꝙ potest sumere diminutionem ꝙ si substantia similior quantitas
ẽ recte pꝰ substantiã dequant itate ꝓposuit. Quautitatis aut̃ dic̃ et̃ differentias
duas .i. Qantitatis nanꝙ alia s̃ discitea & disgregata alia uõ et inua. posthanc
rursus diusionem dio modo partitꝰ ẽ quantitatẽ Dic̃ enĩ quantitatis alias q̃ c̃¬
stent ex habentilꝰ positionẽ ad se iniucem suis parciꝰ. alia uõ ex ñ habentibꝰ positi
onerrunuã ut rẽ diũse posse diuidi manifestũ ẽ hoc modo ut siꝗs diuidat ani¬
mal dicens animalium aia s rationabilia: alio in rationabilia. enursus aan¬
dem ipsam teta alio modo partiamurut ẽ animalium alias gressibilia alia
st gnissibilia  eoeq animaliũ rursus alia sunt carnubꝰ uesoentia : alia borbis alia

Expanded text:
o et contraria suscipit, ut album et nigrum, et magis et minus, ut candidius et nigrius, et candidissimum et nigerrimum; id enim sumit intentionem quod potest sumere diminutionem. Quod si substantiae similior quantitas est, recte post substantiam de quantitate proposuit. Quantitatis autem dicit esse differentias duas: quantitatis namque alia discreta est et disgregata, alia vero continua. Post hanc rursus divisionem alio modo partitus est quantitatem: dicit enim quantitatis aliam quae constat ex habentibus positionem ad se invicem suisanimal dicens: Animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia; et rursus eamdem ipsam rem alia modo partiamur, ut est; Animalium alia sunt gressibilia, alia non gressibilia, eorumque animalium rursus, alia sunt carnibus vescentia, alia herbis, alia
Abbreviated transcription (Latin):
longa ł breuis ẽ. Longũ uõ ł breue sine ulla uubitatione quantitatis ẽ: quociita
ꝙ ex quantitatib constat : id quantitatẽ eẽ ꝗs dulitat: At uõ oratio ipsa cũ
sit quantitas: illa q̃q̃ discrtea ẽ. Cũ enĩ dicocicero ꝗ orationisẽ pars. huiꝰ nõis .ci.¬
&e .ce. & .ro. nullo cõmuni t̃mino c̃iungunt᷑. Non oni roperiemꝰ qͦ cõniuni t̃mino ẽ¬
iungant᷑ ci sillaba ad ce sillabam. ł rursꝰ ce sillaba ad rosillabam. Quo circa ceũ ora
gunt᷑ ut aliꝗd significent. ut ĩ hoc ipso ne cicero cõmunis sillabarũ t̃minꝰ ipsa sigi¬
nificatio sit. Si enĩ ci sillaba q̃ media ẽ pͥma ponat᷑. aero q̃ ullima ẽ mꝑdia cece¬

Expanded text:
nga vel brevis est. Longum vero vel breve sine ulla dubitatione quantitas est, quocirca quod ex quantitatibus constat, id quantitatem esse quis dubitet? At vero oratio ipsa cum sit quantitas, illa quoque discreta est. Cum enim dico Cicero, quod orationis est pars, partes et CE et RO nullo communi termino coniunguntur. Non enim reperiemus quo communi termino iungatur CI syllaba ad CE syllabam, vel rursus CE syllaba ad RO syllabam. Quocirca etiam oratguntur, ut aliquid significent, ut in hoc ipso nomine Cicero communis syllabarum terminus ipsa significatio sit. Si enim CE syllaba, quae media est, prima ponatur, et RO, quae ultima est, media, e
Abbreviated transcription (Latin):
stantia hoc ꝓpͥũ ĩ firmabit᷑ cũ ñ sit ĩ om̃ibꝰ substantus. S sciendũ ẽ qm̃ eac̃traria su¬

Expanded text:
stantiae hoc stantiae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nio ł oratio. atq ideo qm̃ circa alias res sunt q̃ sibi s̃ ẽtrariȩ illis ꝑmutatis ista uidenẽ
eẽ c̃traria ñ ꝙ ipsa suscipiant c̃traria. ẜ ꝗ cirta c̃trarias passiones ferũ sint Nã neq
oratio neq opinio ꝑmutat. ẜ sola tantũ deqbꝰ ẽ ipsa oratio ł opinio ÷ sedere eñ¬
ñ sedere. Quo cirta qm̃ nullã ipsa oratio ł opinio suscipiunt passionẽ nec ꝗcꝗ ĩ eis
ꝙ ipsa suscipiat ẽtrarioꝵ eẽ dr̃ susceptibilis. Cicero enĩ suscipiens sanitatt̃ sanꝰ fit &
suscipiens egritudinẽ fit egrotꝰ. Oratio uõ atq opimo ut diccũ ẽ ẽtraria ñ suscr¬
piunt. Quare erit hoc ꝓpͥũ substantiȩ. c̃trarioꝵ eẽ susceptibilẽ . Sasiꝗs strsitandicat
curcũ ignis calidus sit nũꝗ frigꝰ suscipiat. de curcũ aqua sit humida: nũꝗ suscipiat
siccitatẽ : His enĩ oppositis uid&e ñ om̃is substantia ctranor eẽ susce ptibilis &e sub¬

Expanded text:
nio vel oratio, atque ideo quoniam circa alias res sunt quae sibi sunt contrariae, illis permutatis, ista videntur esse contraria, non quod ipsa suscipiant contraria, sed quod circa contrarias passiones rerum sint. Nam neque oratio neque opinio permutatur, sed sola tantum de quibus est oratio atque opinio, id est sedere et non sedere. Quocirca quoniam nullam ipsa oratio vel opinio suscipiunt passionem, nec quidquam  sanus fit, et suscipiens aegritudinem fit aeger. Oratio vero atque opinio ut dictum est contraria non suscipiunt. Quare erit hoc proprium substantiae contrariorum esse susceptibilem. Sed si quis forsitan dicat cur cum ignis calidus sit nunquam frigus suscipiat, et cur cum aqua sit humida nunquam suscipiat siccitatem. His enim oppositis, videtur non omnis substantia contrariorum esse susceptibilis, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
lus enĩ alio cirtulo ñ erit magis circulus. aut minꝰ. nec duplum magis duplum.
ł minꝰ Equalit᷑ enĩ duplus e quat̃narius. adbinariũ ł denartꝰ adꝗ narium cõparitus
Quocirta qm̃ ceiã ĩ aliis idẽ ẽ. hoc substantia ꝓpͥum ñ eẽ putandũ e. S ꝗdẽ om̃a¬
hec quȩ cũq sunt in substantus om̃ibꝰ ꝓpͥa tam̃ substantia ñ sunt eo ꝙ &iã inaliis
s̃. q̃ c̃ sequentia substantias ap̃pellant᷑ Hec enĩ om̃a substantias c̃sec unt᷑. ut ubi¬

Expanded text:
lus enim alio circulo non erit magis circulus aut minus, nec duplum magis duplum vel minus; aequaliter enim duplus est quaternarius: ad binarium, et denarius ad quinarium comparatus, quocirca qnia quaecunque sunt in substantiis omnibus, propria tamen substantiae non sunt, eo quod etiam in aliis sint, consequentia substantiae appellantur. Haec enim omnia substantias consequuntur, ut ubi
Abbreviated transcription (Latin):
frigꝰ c̃traria s̃. & humor aesiccitas. quȩ qualitates cũ abȩ sint ĩ igni. aliȩ ĩ aqua ipsas¬

Expanded text:
frigus contraria sunt, et humor et siccitas, quae qualitates cufrigus contraria sunt, et humor et siccitas, quae qualitates cu
Abbreviated transcription (Latin):
qq̃ substantias t̃minat᷑. Daerminatio uõ quoties ipse t̃minꝰ multa c̃cludit maior ẽ. &e
minor ẽ qͦtiens pauciora: Quo circa genꝰ plurima colligit. species uõ ñtã plurima. Nam
cũ dico animal. aiã hoẽm bouemq & alia cuncta animalia hoc uno nõe clausi ⁊ Cũ uõ
dico hõ. solos hões indiuiduos hac nois significatione c̃dusi. Quo circa maior fit dec̃mina¬
tio ꝑgenꝰ quã ꝑ speciem & fit dae erminatio circa substantiã qualitatis ł ꝙ substantialis qua¬
rium. Primȩ enĩ substantiae ꝗd erit c̃trariũ. ut alicui hõi nihil ẽ ẽtrariũ. At uõ nec¬
singillatĩ fit inductione c̃firmat. hõ enĩ hõi ł x qͦ. ł alicui ali animaliũ ñ ẽ c̃trariꝰ¬
s ꝗs forsitandicat cũ ignis atq aqua substantia sint : ignẽ aqua eẽ c̃trariũ m̃tigur
Non enĩ ignis aquȩ etrarius ẽ . .s. qualitates ignis qualitatibꝰ aquȩ opponunt᷑. Calor enĩ &

Expanded text:
 sunt terminatur. Determinatio vero quoties ipse terminus multa concludit, maior est, et minor quoties pauciora, quocirca genus plurima colligit, species vero non tam plurima. Nam cum dico animal, etiam hominem bovemque, et alia cuncta animalia hoc uno nomine clausi. Cum vero dico homo, solos homines individuos hac nominis significatione conclusi, quocirca maior fit determinatio per genus quam per speciem, et fit determinatio circa substantiam qualitatis, vel quod substantialis quarium, primae enim substantiae quid erit contrarium, ut alicui homini vel alicui ansigillatim fit inductione confirmat. Homo enim homini vel equo, vel alicui alii animalium non est contraris forsitan dicat, cum ignis atque aqua substantiae sint, ignem aquae esse contrarium, mentietur. Non enim ignis aquae contrarius est, sed qualitates ignis qualitatibus aquae opponuntur. Calor enim et
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ sensibilem. constat gͦ qm̃ & gña aspecies de indiuiduis & gña despeciebꝰ uni¬
uoce p̃dicant᷑ Id ÷ in om̃i p̃dicatione scđae substantiae uni uoca appellatione de subiectis
dñr ꝗ his cũ differentia cõmune ẽ. Differentia nãq despecie dequa dr̃ aede eiꝰ in¬
diuiduo Ipsa qq̃ uniuoco p̃dicat᷑. Nã cũ sit gressibilis differentia de aliqͦ hõe p̃dicat᷑
ĩ diuidua deꝗb illa differentia p̃dicat᷑. Gressibile nãꝙ ẽ ꝙ ꝑ t̃ram pedibꝰ ambulare
eẽ ꝗ ꝑterram pedibꝰ ambulare possit & hoc idẽ euenit despecie cusꝰ hõis ÷ de homine¬

Expanded text:
de individuis, et genera de speciebus univoce praedicantur, id est in omni praedicatione secundae substantiae univoca appellatione de subiectis dicuntur, quod his cum differentia commune est. Differentia namque de specie de qua dicitur, et de eius individuo ipsa quoque univoce praedicatur. Nam cum sit gressibilis differentia de aliquo homine praediindividua, de quibus illa differentia praedicatur. Gressibile namque est quod per terram esse quod per terram pedibus ambulare possit. Et hoc idem evenit de specie cujusdam homin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ẜquale aliꝗd signific̃ neq enĩ unũ ẽ ꝙ subiectum ẽ quẽ ad modũ pͥma substantia
s. depluribꝰ hõ dr̃ & animal. Non aut̃ simplicit qualitatẽ signific̃ quẽ ad modũ albũ
Nihil enĩ aliud significat albũ. ꝗ qualitatẽ. Genꝰ aut̃ &especies cirta substantiã qualita¬
tem de t̃minat. quale enĩ quandã substantiã signific̃. Plus aut̃ gnẽ quã specie de¬
t̃minatio fit. Dicendo enĩ animal plus cõplect᷑ quã hominẽ. Postquã suꝑiꝰ geminas
dixit substantia c̃seq̃ntias .i. insubiecto ñ eẽ & cuncta ab his uniuoca p̃dicari &e eas
a maxime ꝓpͥo substantia separauit. Id circo ꝗ differentiis &iã uident᷑ ẽt̃ cõmunes¬
nunc aliud adiẽꝗ id circo substantiae ꝓpͥum ñsit ꝙ ñsit in omni substantia. Nã
ꝗd significo s. omibꝰ hoc substantiis ñ in est. Indiuidius nãꝙ qm̃ particulania s̃. e nũro
diuidua ẽtinent & multas intrase species genꝰ c̃dudit: quo circacũ dico hõ

Expanded text:
id significat neque enim unum est quod subiectum est quemadmodum prima substantia, sed de pluribus homo dicitur et animal; non autem simpliciter QVALE QVID significat, quemadmodum album; nihil enim aliud significat album quam qualitatem, genus autem et species circa substantiam qualitatem determinant quale enim quandam substantiam significat. Plus autem terminatio fit, dicens enim animal plus complectitur quam hominem. Postquam superius geminas dixit substantiae consequentias, id est in subjecto non esse, et cuncta ab his univoce praedicari, et eas a maximae proprio substantiae separavit, idcirco quod differentiis etiam videntur esse communes, aliud adjicit quod idcirco substantiae proprium non sit, quod non sit in omni substantia. Nam quid significo, sed omnibus hoc substantiis non inest. Individuis namque quoniam particularia sunt et numero ndividua continent, et multas intra se species genus includit, quocirca cum dico homo,
Abbreviated transcription (Latin):
sint insabiecto ut accidentia Substantiarũ partes insibiecto s̃. s ñ ut accidentia
Hidemꝰ enĩ quasdã partes substantiarũ ita cẽ ĩ toto quasi sint insubiecto. ut caput in toto
corpore ẽ & manꝰ ĩtoto corpore ẽ. forma q̃q & matia q̃ s̃ partes cõpositae substantie
accidentia eẽ aliꝗs suspicari ñ debeat. Illa enĩ accidentia ẽẽ diffinita s̃ in subicoto.
q̃ ñ eẽnt ut q̃dam pars. ihoc enĩ suꝑius ait. Insubiecto aut̃ cẽdico ꝗ cũ in aliqꝰ sit
ñ sic̃ qdã pars impossibile ẽ eẽ sine eo inqͦ ẽ. Quocirea qm̃ accidentia ita s̃ in sub¬
iecto ut subierti parces ñ sint. Substantiarũ uõ partes ita sunt. ut in subiecto ñ¬
sint partes substantiarũ. parces accidentiũ eẽ nullus recte suspicari potest. In est

Expanded text:
ntias confiteri. Substantiarum partes in subjecto sunt, sed non ut accidentia, videmus enim quasdam partes substantiarum ita esse in toto quasi sint in subjecto, ut caput in toto corpore est, et manus in toto corpore est, forma quoque et materia quae sunt partes compositae substantiaeaccidentia esse aliquis suspicari non debeat. Illa enim accidentia esse diffinita sunt in subjecto, quae non essent ut quaedam pars, hoc enim superius ait. In sunon sicut quaedam pars et impossibile est esse sine eo in quo est. Quocirca quoniam accidentia ita sunt in subiecto, ut subiecti partes non sint, substantiarum vero partes isint, partes substantiarum, partes accidentium esse nullus recte suspicari potest. Inest
Abbreviated transcription (Latin):
s differentia substantia non ẽ: Idcirco ꝗs eẽt substantia nꝰ in eo ꝙ quale sit de
subircto s in eo ꝗ ꝗd sit p̃dicar&e᷑. Qualitas uõ solũ ñ ẽ. ⁊ eẽt enĩ accidens. & in sub¬
iecto. an magis exsubstantia & qualitate differentia ipsa c̃ficit᷑ & ita ut illud de qͦ
substantia sua ꝑmanere. Et ẽ calor in subiecta aqua. quo int̃ento aqua ñ ꝑit
Idẽ tam̃ calor ẽ inigne. s ꝑento calore ignẽ int̾ire necesse ẽ ⁊ Quare hec
qualitas calor ssubstantialit̃ ĩ ẽ igni. & ẽ ꝓpͥa differentia iđ substantialis
Concludendũ ẽ gͥ differentiã neq solũ substantiã eẽ. neꝙ solũ qualitatẽ .s ꝗ exutris¬
as ẽficitꝰ substantialẽ qualitatẽ. q̃ ꝑmanae innatura subiecti. atq ideo qm̃
substantiã participat accidens ñ e. qm̃ qualitatẽ participat asubstantia relin

Expanded text:
sit de subiecto, sed in eo quod quid sit praedicaretur. Qualitas vero solum non est, esset enim accidens et in subiecto. An magis ex substantia et qualitate differentia ipsa conficitur, ita ut illud de quosua substantia permanere, et est calor in subiecta aqua, quo interempto, aqua non peribit. Idem tamen calor est in igne, sed perempto calore, ignem interire necesse est. Quare haec qualitas caloris substantialiter inest igni, et est propria differentia, id est substantialis. Concludendum est igitur differentiam, neque solum substantiam esse, neque solum qualitatem, sed quod ex utrisque conficitur substantialem qualitatem, quae permanet in natura subiecti, atque ideo quoniam substantia participat, accidens non est, quoniam qualitas est, a substantia relin
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ post uõ ẽ eẽ corpꝰ album: priꝰ erit corpꝰ tribꝰ c̃stare dim̃sionibꝰ quã eẽ album
stres dim̃siones a nũo c̃t inuatione spacii quantitates s̃. Longitudo eñi elatitudo
& altitudo in quantitatibꝰ numerant᷑. Album uõ qualitatis. Quo circa si prius est
extribꝰ c̃stare dim̃sionibꝰ quã eẽ albũ prorent quantitas qualitate quocirta reite
ẽ tractatꝰ de quantitate ꝓpositus. Item alia causa ꝗ quantitas plura ht̃ substan¬
tiae c̃similia. Nã quemad modũ substantia nihilẽ ẽtrariũ &e substantia ñ recip̃magis¬

Expanded text:
corpus album, prius erit corpori tribus constare dimensionibus quam esse album. Sed tres dimensiones et numero et continuatione spatii quantitates sunt. Longitudo enim et latitudo et altitudo in quantitatibus numerantur, album vero qualitatis est: quocirca si prius est ex tribus constare dimensionibus quam esse album, prior erit quantitas qualitate, quocirca recte est tractatus de quantitate propositus. Item alia causa, quod quantitas plura habet substantiae consimilia: nam quemadmodum substantiae nihil est contrarium, et substantia non recip
Abbreviated transcription (Latin):
a ipse suscipere. s hoc falsum ẽ. nã siꝗs hoc recipiat. ꝗ ceiã oratio atq opinio
c̃trarioꝵ susceptiua s̃ ñ tam̃ eodẽ mͦ qͦ substantia Nã substantia ipsa c̾traria
suscipiens ꝑmutat᷑ Cicero nãq ipse inse egritudinẽ suscipiens. ex sano factꝰ ẽ eger
& mucatꝰ ipse c̃traria suscipit. sermo uõ ł opinio ipsa ꝗdẽ ĩmutata ꝑmanent. s
cũ rebꝰ deꝗbꝰ dr̃ ꝑnuitatis: ipse uõ inueniunt᷑ falsa eẽ ł uera. & substantia ꝗdẽ

Expanded text:
ecipiat quod etiam oratio atque opinio contrariorum susceptiva sint, non tamen eodem modo quo substantia. Nam substantia ipsa contraria suscipiens permutatur, Cicero namque ipse in se aegritudinem suscipiens ex sano factus est aeger, et mutatus ipse contraria suscipit; sermo vero vel opinio ipsa quidem immutata permanent, sed cum r
Abbreviated transcription (Latin):
arluitrant᷑ ꝑmutent. ipsȩ uident᷑ falsa eẽ ł uerȩ. Nã cũ dico cicero sedae si ille
surrexerit. Oratio ꝗdẽ ipsa nihil passa ẽ.ẜ res dequa ipsa fuit oratio mota ẽ. ꝗ
enĩ sedebat surrexit. id circo exuera oratione facta ẽ falsa. Quo circa substanti
ipsa suscipiens ut dictum ẽ c̃traria ꝑmutatꝰ. Oratio uõ. ł opinio ñ mutat᷑. ẜ re
imꝑmutatȩ ĩ mutabilesq ꝑmaneant. atq hoc dictũ ẽ. ut ñ ꝗs orationẽ atq opi¬

Expanded text:
arbitrantur permutentur, ipsae videntur falsae esse vel verae. Nam cum dico Cicero sedet, si ille surrexit, oratio quidem ipsa nihil passa est, sed res de qua fuit ipsa oratio mota est. Qui enim sedebat surrexit, idcirco ex vera oratione facta est falsa. Quocirca substantia ipsa suscipiens ut dictum est contraria permutatur, oratio vero vel opinio non mutatur, sed re utata immutabilisque permaneat. Atque hoc dictum est, si quis orationem atque opi
Abbreviated transcription (Latin):
etrarias eẽ. B res inse et rarias posse suscipe ut unus atq idẽ hõ. nc̃ ꝗdẽ sit sanus
alio uõ tmpore egersit. Egritudo aut̃ &sanitas c̃traria s̃. Ergo qm̃ deda¬
ratũ ẽ substantiari etraria posse suscipere. demanstrandũ ẽ quẽ ad modum
hoc solis sub stantiis in sit. Noc enũ innullis aliis inuenit᷑ : Nãꝙ in qualitate.
qualitas ñent eadẽ atq una nũo t̃traroꝵ susceptiua idẽ enĩ &unũ nũo ñ

Expanded text:
esse contrarias, sed res in se contrarias posse suscipere, ut unus atque idem homo, nunc quidem sit sanus, alio vero tempore sit aeger, aegritudo autem et sanitas contraria sunt. Ergo quoniam declaratum est substantiam posse contraria suscipere, demonstrandum est quemadmodum hoc solis substantiis insit; hoc enim in nullis aliis invenitur, namque in qualitate qualitas non erit eadem, n
Abbreviated transcription (Latin):
Ves pere aũt quae lucescit in prima sabbati non potest nisi tota ipsance in¬
tellegi. Eeigitur ues pereuen er̃ quae ipsa nocte uener̃. Ipsa aũt nocte ue
quȩ poetisipsius quiuis extremapar teuener̃ quȩ nĩ uipsũ tricpũ ut noc teua¬
ner̃ quo dñs mortuus est & rexeurrexit. Nisi isto loquendi modo quo apar¬
te totum dici sol& recte intelle ginom potest. Hinc magna redditur ratio¬

Expanded text:
uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox inuespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, ipsa autem nocte uenerunt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uenerunt. Nam et ipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sic
Abbreviated transcription (Latin):
particulam. id est solũ initiũ noctis intellexerimus dicto ues ꝑe significa¬
tum. Neq eñ ipsum initiũ leccesert in prioa sabbati Sed ipsa node que
luce incipit ter minari. Namt̃minus primae partis noctis scđae partis
initiũ ẽ. Lude aũt. ter minus totius noctis est. Unde non potest dici. Ves¬
per lucescens in prima sabbati. Nis inomine ues perinox ipsa intelle gats
quã lix terminat & usitatus laquendimodus est diuinȩ scripturae apar¬
te totum. Aues pere ergo noctissignificauit cuius edetremũ est diluculun
Diluculo eñi uenerunt illȩ mulieres ad monumentũ: ac ꝑ hoc ea noc te
uener̃ quȩ significata ẽ nomine uesperi. tota eñi sigificata ẽ eo nomine
utdixi & ideo quacumq eius noctis par teuenissent eta utiq nocte uenissent.
Cum ergo uener unt parte eius noctis exetrema eaiꝓculdubio nocte uener

Expanded text:
particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significaparticulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est diluculum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
c& erauideamus quem ad modum matheo congruat. Luccis enĩ aper¬
tissime dicit duos angłos uisos fuisse amulieribus quȩ uene rant ad mo¬
numen tum quoꝵ singulos intellexeramus commemoratos aduob
unum amatheo. id eft illum ex tramonumen tũ sedebat in lapide.¬
noctẽ uoluit significare matheus. cuius noctis fine uener̃ mulieres ad monu¬
mentum. ed uero causa intelligitur eandem noctẽ sic appellasse quiaia
uespere licebat ad ferre cromata. trans acto utiq sabbato. Ergoq̃m
sabbato inpediebantur ut non ante facerent. cibeo tempore nomi¬
nauit noctẽ ex quo eis licerecoepit ut facerent quocumq uellent tẽpo¬
re. eiusdẽ noctis. Sic itaq dictũẽ. Uespere sabbati acsidiceretur noc¬
te sabbati. Id est nocte qua sequitur diem sabbati quod ipsa uerba eiuis
satis indicant. Sic enĩ ait. Uespere aũt sabbati quae lucescit inpri¬
ma sabbati. quod fieri non potest. Sitantum modo primam noctis

Expanded text:
cetera uideamus, quemadmodum Mattheo congruant. Lucas enim apercetera uideamus, quemadmodum Mattheo congruant. Lucas enim apertissime duos angelos dinumentum, quorum singulos intellexeramus commemoratos a duobus; unum a Matthaeo, id est, illum qui extra monumentum sedebat in lapidenoctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque dictum est uespere sabbati, ac si diceretur \'nocte sabbati\\ id est nocte, quae sequitur diem sabbati. quod ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis