comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã de nõ liłutis. quid eis laniatur
ostendens: Nõ enuĩ debita s gratuita bonitate
tunc se qͥsq agnoscit ẽrutũ amałcũ ab coꝵ
hominum c̃sortio fit immunis: cũ quibus
illi iusta eẽt̃. pęna cõmunis Curergo non
crearet ds̃ quos peccaturos eẽ. prescuuit.
quando qͥdẽ ineis ⁊ ex eis et quid eorũ culpa
mereretur. ⁊ qͥd sua grã donaretur poss
ostendere: nec sub illo creatore ac disposi¬
tore ꝑu̾sa in ordinatio delinquentiũ rectũ
ꝑuerteret ordinẽ rerũ: Proinde peccato
res ⁊ angłi ⁊ homines nichil agunt quo
atq omĩpotent̃ sua cuiq distribuit.
non solũ bonis uerũ etiã mał bñ uti nouit.
Ae phoc ꝑpt̾ meritũ pͥmȩ male uoluntatis ita
dampnato atq obdurato angło malo ut etiã
bonã uoluntatẽ ulteriꝰ non haberet bene utens
ds ⁊ cur non ꝑmicteret ut ab illo pͥmꝰ homo qͥ
rectꝰ hocẽ. bone uoluntatis creatꝰ fuerat temp¬

Expanded text:
uerum etiam de non liberatis, quid eis largiatur, uerum etiam de non liberatis, quid eis largiatur, ostendens. Non enim debita, sed gratuita bonitate tunc se quisque agnoscit erutum malis, cum ab eorum hominum consortio fit inmunis, cum quibus illi iusta esset poena communis. Quur ergo non crearet Deus, quos peccaturos esse praesciuit, quando quidem in eis et ex eis, et quid eorum culpa mereretur, et quid sua gratia donaretur, posset ostendere, nec sub illo creatore ac dispositore peruersa inordinatio delinquentium rectum peruerteret ordinem rerum? et angeli. et homines nihil agunt, quo atque omnipotenter sua cuique distribuit, non solum bonis, verum etiam malis bene uti novit. Ac per hoc propter meritum primae malae voluntatis ita damnato atque obdurato angelo malo, ut jam bonam voluntatem ulterius non haberet, bene utens Deus, cur non permitteret ut ab illo primus homo, qui rectus, hoc est bonae voluntatis, creatus fuerat, ten
Abbreviated transcription (Latin):
suppetit adiuuetur: Namcũ id qđ dico nec
ipsi exꝑti fuerint qui exꝑiri potuerunt.
qm̃ p̃occupante peccato exiliũ de paradiso
ante meruerunt. quã sibi inoꝑe serendȩ
ꝓpaginis tranquillo arbitrio conueniret᷑
quomͦ nunc cum ista cõmemorantur sen¬
sibus occurrit humanis. nͥ exꝑientia libi¬
dinis turbide nõ coniectura placide uo¬
luptatis: hinc ẽ. qđ impendit loquentẽ
pudor et sinõ deficiat racio cogitanti Uerũ
tam̃ om̃ĩpotenti dõ sũmo ac sũme bono
creatori om̃iũ naturarũ. uoluntatũ autẽ
bonarum ad uitori ⁊ remuneratori. mala¬
rum autẽ relictori. et dãpnatori. utrarũ¬
q ordinari : nõ defuit utiq consilium
quo certum numerũ cuuũ sua sapientia
p̃destinatum. etiã exdãpnato genere
humano suȩ ciuitatis impleret. non eos
iam meritis. quando qͥd ẽ uniuersa massa
tanquã inuiciata radicȩ dampnata ẽ.
s grã discernens et lib̾ans. nõ solũ de se ipsis

Expanded text:
subpetit, adiuuetur. Nam cum id quod dico nec subpetit, adiuuetur. Nam cum id quod dico nec ipsi experti fuerint, qui experiri potuerunt quoniam praeoccupante peccato exilium de paradiso ante meruerunt, quam sibi in opere serendae propaginis tranquillo arbitrio conuenirent, quo modo nunc, cum ista commemorantur, sensibus occurrit humanis nisi experientia libidinis turbidae, non coniectura placidae uoluntatis? Hinc est quod inpedit loquentem pudor, etsi non deficiat ratio cogitantem. Verum tamen urnnipotenti Deo, summo ac summe bono creatori omnium naturarum, uoluntatum autem bonarum adiutori et remuneratori. malarum autem relictori et damnatori, utrarumque ordinatori, non defuit utique consilium, quo certum numerum ciuium in sua sapientia praedestinatum etiam ex damnato genere humano suae ciuitatis inpleret, non eos iam meritis, quando quidem uniuersa massa tamquam in uitiata radice damnata est, sed gratia discernens et liberatis non solum de ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
cione integritatis: infunderetur gremio
maritꝰ uxoris: Noq enĩ quia exꝑientia ꝓbari
nõ potest. idõ credendũ nõ ẽ. quando illas
corꝑis partes nõ ageret turbidus calor. sed
spontanea potestas sicut opuseẽt. adhiberet:
ita cunc potuisse utero c̃uigis salua integri¬
tate feminei genitał uirile sem̃ ĩmiti: sic̃
nunc pocest eadẽ integritate. salua ex utero
uinginis fluxus menstrui cruoris emitti
Cadẽ qͥpe uia possit illud inici: qua hoc
pocest cici. Ut eñ ad pariendũ nõ doloris
genitꝰ s maturitatis inpulsus sęminca
inscera relaxaret: sic ad fetandũ et concipien¬
dum. nõ libidinis appetitus s uoluntaruis
usus naturã utrãq c̃iungeret: do rebꝰ loqͥ¬
mnut nunc pudend. ⁊ idõ quãuis antequã
carũ puderet quales ec̃. possent coniciamꝰ
ut possumꝰ: tamen necesse ẽ. ut nr̃a disputa¬
tio magis frenetur ea quę nos reuocat uere¬
cundia: quã eloquentia quȩ nob parum

Expanded text:
tione integritatis infunderetur gremio tione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neque enim quia experientia probari non potest, ideo credendum non est, quando illas corporis partes non ageret turbidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus naturam utramque coniungeret. De rebus loquimur nunc pudendis et ideo, quamuis, antequam earum puderet, quales esse potuissent coniciamus ut possumus, tamen necesse est, ut nostra disputatio magis frenetur ea, quae nos reuocat, uerecundia, quam eloquentia, quae nobis parum
Abbreviated transcription (Latin):
cias ullis eiussensibꝰ ingerebat: Nullꝰ intrin¬
secꝰ morbꝰ. nullꝰ ictus metuebatur extrĩsecus:
Sũma in carnȩ sanitas: in animo tranqͥllitas¬
cota. Sic̃ in paradiso nullꝰ estus aut frigꝰ: i ta
ineius habitatore nulla excupiditate uel
timore accidebat bonȩ uoluntatis offensio:
N ichil om̃ino tristȩ: nichilerat in anit̃ lęcum:
Gaudiũ uerum ꝑpetuabatur exdõ. inquem
flagrabat caritas de corde puro et conscien¬
cu bona ifide nõ ficta: atq int̾se c̃iuigum
sida exhonesto amore societas. concors m̃tis
corporisq uigilia : ⁊ mandati sine labore
custodia: Nõ lassitudo fatigabat ociosũ: nõ
sommnꝰ p̾mebat inuitũ: Intanta facilitate
itrũ. i felicitate hominũ : absit ut suspicem᷑
nõ potuisse ꝓlẽ seri sine libidinis morbo
S eo uoluntatis nutu mouerentur m̃bra illa
quocct̃a: et sine ardoris in lecebroso stimulo
intranqͥllicate animi et corꝑis nulla corrup¬

Expanded text:
tias ullis eius sensibus ingerebat. Nullus intrintias ullis eius sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corrup
Abbreviated transcription (Latin):
uere. s ut post mortẽ meliꝰ uiuat. ñibͥ
gͦ ut uult uiuit. s cũ adid cũ uult mon¬
do ꝑuenerit. Uerũ ecce uiuat ut uult
qm̃ sibi extorsit sibiq imꝑauit nõ uelle
qđ non potest. atq hoc uelle qđ potest:
sicut ait terentius Om̃ nõ potest id
ficri qđ uis: id uelis qđ possił Nlã idoba
ẽ : quia pacient̃ miser ẽ. Bcata qͥppe ub
si nõ amatur non habetur. Porro si anatis
aliud amatur. Porro sicantũ amaturqu¬
tum amari digna ẽ. nõ enĩ beatus ẽ. aqͥ ss
beata uita nõ amatur ut dignaẽ. fierild
potest ut eã quisic amat nõ ȩt̃nã ueli A
igitur beata erit: quando ȩt̃na ert s¬
bat itaq homo inparadiso sic̃ uolebas
quãdiu hoc uolebat qđ ds̃ uisserat Uuad
te: Cibꝰ aderat neesuriret: potꝰ ne sitiret. lig¬
nũ uitę. ne illũ senecta dissolueret: Nichil
corruptionis in corꝑe: uł excorꝑe ullas moles¬

Expanded text:
iuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum iuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quoniam sibi extorsit sibique imperauit non uelle quod non potest, adque hoc uelle quod potest, sicut ait Terentius: Quoniam non potest id fieri quod uis, Id uelis quod possis: num ideo beatus est, quia patienter miser est? Beata quippe uita si non amatur, non habetur. Porro si amatur um est quidquid aliud amatur. Porro si tantum amatur, quantum amari digna est non enim beatus est, a quo ipsa beata uita non amatur ut digna est: fieri non potest, ut eam, qui sic amat, non aeternam uelit. Tunc igitur beata erit, quando aeterna erbat itaque homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat te. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum senecta dissolueret. Nihil corruptionis in corpore uel ex corpore ullas moles
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpagandam ꝓlẽ sine ulla libidire sr¬
uirt uoluntati humana m̃bra potuisse
donatꝰ ẽ. utiq homo sibi quia deserut dn
placendosibi. Et nõ obędiens dõ nõpau
obȩdire nec sibi hic eiudencior. iseraqͥ
homo nonuiuit ut uult: Nã si ut uellec
uiueret: beatũ se putaret:. S nec sic cam
cius attendamꝰ nͥ beatꝰ nonuiuit ut uist
et nullꝰ beatꝰ nisi iustꝰ. S etiã ipse iustus
nõ uiuit ut uult nͥ eo ꝑuenerit ubi mou
falli offendi omĩno non possit: eiq sit aer¬
cum itasẽꝑ sibi eẽ. futura hocenĩ natut
expetit Nec plenȩ atq ꝑfecte beata ent.
nͥ ad epta qđ expetit. Hunc uͦ qͥs hominu
potest ut uult uiuere. quando ipsũ uuc
nõ ẽ. inpocestate: Uiuere enĩ uult mou
cogitur Quomodo gͦ uiuit ut uult. qui
nõ uiuit quãdu uult: Qđ si mori uolie¬
rit: qͦmͦ pocest ut uult uiuere qͥñ uil
uiuere : et si idõ mori uelit nõ qͦ nolit u¬

Expanded text:
ad propagandam prolem sine ulla libidine serad propagandam prolem sine ulla libidine seruire uoluntati humanae humana membra potuisse? Donatus est itaque homo sibi, quia deseruit Deum placendo sibi, et non oboediens Deo non potuit oboedire nec sibi. Hinc euidentior miseria, qua homo non uiuit ut uult. Nam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; sed nec sic tamen  beatus non uiuit ut uult, et nullus beatus nisi iustus. Sed etiam ipse iustus non uiuet ut uult, nisi eo peruenerit, ubi mori falli offendi omnino non possit eique sit certum ita semper futurum. Hoc enim natura expetit, nec plene adque perfecte beata erit nisi adepta quod expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere, quando ipsum uiuere non est in potestate? Viuere enim uult, mori cogitur. Quo modo ergo uiuit ut uult, qui non uiuit quamdiu uult? Quod si mori uoluerit, quo modo potest ut uult uiuere, qui non uult uiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit u
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃sis ȩccłȩ quiquando ei placebat rogabat᷑
aũ ut hoc faceret ab eis qͥrẽ mirabilẽ corãm
scire cupiebant. ad imitatas qͦsi lam̃tantis
ciuiꝰlibet hominis uoces ita se auferebat a sen¬
sibꝰ. et iacebat simillimꝰ mortuo: ut ñ solũ
uellicantes atq pungentes minime sentiret:
s aliqͣndo etiã igne urcretur a moto sine
ullo doloris sensu nͥ post modũ ex uulnere:
Nõ aũ obnitendo s nõ sentiendo nõ mouere
corpꝰ copbabatur: qđ canquã indefuncto
nullus inueniebatur anhelitꝰ. Hominum
tam̃ siclarius loquęrentur: canquã delon¬
ginqͦ se audire postea uoces referebat.
um itaq corpis etiã nc̃ qͥbdã licet ĩ car¬
ne corruptibili hanc erumpnosã ducen¬
tibꝰ uitã. ita inplerisq mocionibꝰ aut affectio¬
nibꝰ extra usitatũ naturȩ modũ mirabilit̃
seruiat qͥd causȩ ẽ. ut nõ credamꝰ aute in obę¬
dientiȩ peccata corruptionisor supplicium

Expanded text:
lamensis ecclesiae. Quando ei placebat rogabatur lamensis ecclesiae. Quando ei placebat rogabatur autem ut hoc faceret ab eis, qui rem mirabilem coram scire cupiebant, ad imitatas quasi lamentantis cuiuslibet hominis uoces ita se auferebat a sensibus et iacebat simillimus mortuo, ut non solum uellicantes adque pungentes minime sentiret, sed aliquando etiam igne ureretur admoto sine ullo doloris sensu nisi postmodum ex uulnere; non autem obnitendo, sed non sentiendo non mouere corpus eo probabatur, quod tamquam in defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen uoces, si - clarius loquerentur, tamquam de longinquo se audire postea referebat. Cum itaque corpus etiam nunc quibusdam, licet in carne corruptibili hanc aerumnosam ducentibus uitam, ita in plerisque motionibus et adfectionibus extra usitatum nseruiat; quid cause est, vt non credamus ante inobedientie peccatum et corruptionis supplicium
Abbreviated transcription (Latin):
alii nullomͦ possunt: et audita uix credient:
Sunt enĩ qͥ et aures moueat: uł singłas uł abas
simul Sunt qui totã cesariẽ capite immoto
quantũ capilli occupant de ponut ad fron¬
tem: reuocantq cum uolunt: Sunt qui eoꝵ
quȩ uorauerint incredibilit̾ plurima et
uaria : paululũ precordiis contrectatis.
tanquã de saculo qđ placuerit integerri¬
mum proferunt: Quidã uoces auiũ pecco¬
rumq et aliorum quoꝵlibet hominũ sic
imitantur atq expͥmunt : ut nͥ uideantur
discerni om̃ino nõ possint: Nõnulli abimo
sine pudore ullo mimerosos ꝓ arbitriosonitꝰ
edunt: ut ex illa etiã parte cantare ude¬
antur: ipse sũ exꝑtꝰ sud are hominẽ solere
cũ uellet: Notũ ẽ. quosdã flere cũ uolunt.
atq ub̃tim lacͥmas fundere Iã illud multo
ẽ in enarrabilius: quod pleriq fr̃s memoria
retentissima exꝑti sunt Presbit̃ fuit
quidã nomine restitutus in parro chia cha¬

Expanded text:
alii nullo modo possunt et audita uix credunt. alii nullo modo possunt et audita uix credunt. Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamquam de sacculo quod placuerit integerimum proferunt. Quidam uoces auium pecorumque et aliorum quorumlibet hominum sic imitantur adque exprimunt, ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab imo sine putore ullo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, ut ex illa etiam parte cantare uideantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere, cum uellet. Notum est quosdam flere, cum uolunt, adque ubertim lacrimas fundere. Iam illud multo est incredibilius, quod plerique fratres memoria recentissima experti sunt. Presbyter fuit quidam Restitutus nomine ifl paroecia Ca
Abbreviated transcription (Latin):
et constringendo duramꝰ : sicut ea sunt quȩ
inore ac faciȩ quantum potest uoluntas
mouet. Pulmones deniq ipsi om̃iũ nͥmedul¬
larum. mollissimi iuscerum et obhoc antro
pectoris cõmuniti ad spm̃ ducendũ acremit¬
tendum. uocẽq emittendã seu modifican¬
dam: sic̃ folles fabrorũ uel organorũ. flantis.
respirantis. loquentis. clamantis. cantantis.
corpus õe uestitur. siquid inquocũꝙ loco eiꝰ
senserint abigendũ: ibi tantũ moueant ubi
senciunt: Nec solũ insidentes muscas. uerũ
etiã herentes astas: cutis tremore discuciant:
Nunqͥd quia id nõ potest homo: idõ citator qͥbꝰ
uoluit animantibꝰ donare non potuit: Sic
in euis carne etiã illud nõ nͥ eius uoluntate
moueretur: qđ nunc nisi libidine non mouet᷑:
Nam i hominũ quorundã naturas nouimus
multũ cȩc̃is dispares. et ipsa raritate mirbiles.
nõnulla ut uolunt de corpore facienciũ quȩ

Expanded text:
et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae in ore ac facie, quantum potest, uoluntas mouet. Pulmones denique ipsi omnium, nisi medullarum, mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam haerentes hastas cutis tremore discutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic in eius carne etiam illud non nisi eius uoluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorundam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla ut uolunt de corpore facientium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ignoscet. donec infidelitatẽ refellam
nõ fide rerum in exꝑtarũ: sed de sensu ex¬
ptarim arguñtantem. L.eget enĩ hȩc sine
offensione. qui non exorret apłm orrenda
feminarum flagicia rep̃hendentẽ: quȩ in¬
mutauerunt naturalem usum. in eum usũ
qui ẽ. contra naturã: Precipuȩ quia nos nõ
dampnabilem obscenitatẽ nunc ficut ille
cõmemoramꝰ atq rep̃hendimus: sed in expli¬
candis quantũ possumꝰ humanȩ generatio¬
nis effectibus. uerba tam̃ sicut ille obscena
uitamus. Seminaret igitur ꝓlem uir.¬
susciperet fęmina genitalibus m̃bris quando
id opus cet̃. et quanto opus eẽt. uoluntate
motis: nõ libidine concitatis Neq enĩ ea sola
m̃bra mouemꝰ ad mitũ que cõpactis artidata
sunt ossibꝰ sicut manꝰ et pedes et digitos.
uerum etiam illa quȩ mollibus remissa sunt
nerus cũ uolumꝰ mouemꝰ. agitando et por¬
rigendo ꝓducimꝰ: et torquendo flectimꝰ.

Expanded text:
ditor ignoscit, donec infidelitatem refellam, ditor ignoscit, donec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexpertarum, sed de sensu expertarum argumentantem. Legit enim haec sine offensione, qui non exhorret apostolum horrenda feminarum flagitia reprehendentem, quae inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam, praecipue quia nos non damnabilem obscenitatem nunc, sicut ille, commemoramus adque reprehendimus, sed in explicandis, quantum possumus, humanae generationis effectibus uerba tamen, sicut ille, obscena uitamus. susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis articulata sunt ossibus, sicut manus et pedes et digitos, uerum etiam illa, quae mollibus remissa sunt neruis, cum uolumus, mouemus agitando et porrigendo producimus et torquendo flectimus
Abbreviated transcription (Latin):
lbidinis indigentiã ꝓculdubio nisi culpa-¬
blis in obȩdientia pęnali in obȩdientia
plecteretur: in paradiso nuptiȩ non
hab̾ent : s uoluntati ut cuncta cętera m̃
bra ita ista seruiret: ita genitale alium
uas in hoc opꝰ creatũ seminaret ut nunc t̃rã
manus. ⁊ qđ mͦ de hac re nob̾ uolentibus
diligentius disputare uerecundia resistit.
it compellit ueniã honore p̃fato apudicis
auribus poscere. cur id fieret. nulla causa
cẽt: si in omiã quȩ de huiꝰ modi m̃bris sensũ
cogitantis attingerent. sine ullo timore obs¬
cenitatis liber sermo ferretur: nec ipsa u̾ba
ceñt. quȩ uocarent᷑ obscena. sed quicquid
undediceretur tam honescum eẽt. quã de
alis cum loquimur corporis partibus: Quis¬
qͥs gͦ ad has litteras impudicꝰ accedit: culpã
refugiat nõ naturam facta de notet suȩ cur¬
pitudinis: nõ uerba nr̃ȩ necessitatis. Inqͥbꝰ
iñ facillime pudicꝰ et religiosus lector uł au¬

Expanded text:
libidinis indigentiam procul dubio, nisi culpablibidinis indigentiam procul dubio, nisi culpabilis inoboedientia poenali inoboedientia plecteretur, in paradiso nuptiae non haberent, sed uoluntati membra, ut cetera, ita cuncta seruirent. Ita genitale aruum uas in hoc opus creatum seminaret, ut nunc terram manus, et quod modo de hac re nobis uolentibus diligentius disputare uerecundia resistit et conpellit ueniam honore praefato a pudicis auribus poscere, quur id fieret nulla causa esset, sed in omnia, quae de huius modi membris sensum cogitantis adtingerent, sine ullo timore obscenitatis liber sermo ferretur. nec ipsa uerba essent, quae uocarentur obscena, sed quidquid inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras inpudicus accedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non uerba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector uel au
Abbreviated transcription (Latin):
pudet. qi cũ ase ipso uineitur ipse s¬
unct. is inordinatt atq uiciose quia ex his
parabꝰ quȩ rationi subicidebẽt᷑. tam̃ a partibꝰ
sus: ac ꝑhoc ut dictum ẽ. a se ipso uincitur.
sam cum ordinate se animꝰ uincit ut in racio¬
nales motꝰ cius m̃ti racioniq subdant᷑. si tam̃
et illa dõ subdita ẽ: laudis atq uirtutis est:
Minꝰ tam̃ pudet cum sibi animꝰ ex uiciosis suis
partibꝰ nõ obcemꝑat. quã cum ei corpꝰ qđ alc̾ũ
abillo ẽ. atq infra illum ẽ. et cuiꝰ sine illo nat᷑a
nõ uiuit. uolenti iubentiq nõcędit. sed cũ
alia m̃bra retinentur uoluntatis imꝑio. sine
quibꝰ illa quȩ contra uoluntatẽ libidine con¬
citantur: id qđ appetunt implere ñ posst̃.:
pudicicia custoditur nõ amissa s nõ ꝑmissa
delactatione peccati: hunc renisum. hanc
repugnanciã. hanc uoluntatis ee libidinis
rexam. uł certe ad uoluntatis sufficienciã

Expanded text:
pudet, quia, cum a se ipso uincitur, ipse spudet, quia, cum a se ipso uincitur, ipse suincit; etsi inordinate adque uitiose, quia ex his partibus, quae rationi subici debent, tamen a partibus suis ac per hoc, ut dictum est, a se ipso uincitur. Nam cum ordinate se animus uincit, ut inranales motus ejus menti rationique subdantur si tamen et illa Deo subdita est, laudis atque virMinus tamen pudet, cum sibi animus ex uitiosis suis partibus non obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est adque infra illum est et cuius sine illo natura non uiuit, uolenti iubentique non cedit. Sed cum alia membra retinentur uoluntatis imperio, sine quibus illa, quae contra uoluntatem libidine concitantur, id quod adpetunt inplere non possunt, pudicitia custoditur, non amissa, sed non permissa delectatione peccati. Hunc renisum, hanc repugnantiam, hanc uoluntatis et libidinis rixam uel certe ad uoluntatis sufficientiam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ peccato in obędientiȩ retͥbuta ẽ. obȩdit
hominibꝰ aduoluntatis nutum similit̃ i
cetera potuisse illa menbra seriure: sõn
cicero in libris de re publica cũ de imꝑiorũ
differentia disputaret. n huiꝰ rei similitud¬
nẽ ex natura hominis assumeret. ut filis
dix̃ imꝑari corꝑis mẽbris ꝑꝑt̃ obȩdiend
facilitatẽ uiciosas uͦ animi partes ut sr¬
uos asꝑiore imꝑio coercere: Et utiqa
dine naturali animꝰ ante ponitur corpol.
et tam̃ ipse animꝰ imꝑat corꝑi facilius qu
sibi Uerum cam̃ hec libido de qua nune
disserimꝰ eo magis erubescenda existit ql
animꝰ in ea nec sibi efficacit̾ imꝑat ut oũ
nõ libeat: nec omimꝰ corpori ut pudend
m̃bra uoluntas pociꝰ quã libido cõmonea
Quod si ita eẽt: pudenda nõ eent̃ sune
uͦ pudet animũ resisti sibi acorꝑe.: qđe
natura inferiore subiectum ẽ In alusqͥs
affectionibꝰ cum sibi resistit ideo minus

Expanded text:
quae peccato inoboedientiae retributa est, oboedienter quae peccato inoboedientiae retributa est, oboedienter hominibus ad uoluntatis nutum similiter ut cetera potuisse illa membra seruire? Nonne Cicero in libris de re publica, cum de imperiorum differentia disputaret et huius rei similitudinem ex natura hominis adsumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter oboediendi facilitatem; uitiosas uero animi partes ut seruos asperiore imperio coherceri? Et utique ordine naturali animus anteponitur corpori, et tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verum tamen haec libido, de qua nunc disserimus, eo magis erubescenda extitit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat, nec omni modo corpori, ut pudenda membra uoluntas potius quam libido commoueat; quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc uero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subiectum est. In aliis quippe adfectionibus cum sibi resistit, ideo minus
Abbreviated transcription (Latin):
o necessariũ peccatum Qd si crede absur¬
dũẽ. illud pociꝰ ẽ. credendũ qđ scõrũ nu¬
merꝰ quantus complendȩ illi sufficit beates¬
sime
cuutati cantꝰ existeret et si nemo partase.
quantus nunc ꝑdĩ grãm de multitudine
colligitur peccatoꝵ qͦusq filii huiꝰ sełi e ga¬
rant et generantur Et idõ illȩ nuptiȩ die
felicitate paradisi si peccatum non fuisst
et diligendã ꝓlem gignerent: et puden¬
dam libidinẽ nõ haberent:S qͦm id fieri
posset: nunc nõ ẽ. quod cdemonstretur e iq̃ls
N ec idõ tam̃ incredibile debet uden: et̃
illud unũ sine ista libidine uoluntatipo¬
ciusse seriuire. cui cot m̃bra nunc seruutꝰ
quȩ his menbris agenda sunt sine ullon
nisu tanta facilitate quanta et in nobis
et aliis uidemꝰ: maximȩ in arcificibus
quorumq oꝑum corꝑaliũ. ubi adexer¬
cendã infirmiorem tardiorẽq natura
agilior accessit industria: et nõ credinꝰ
ad opꝰ generationis filiorũ silibido nõ fuis

Expanded text:
 necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius est credendum, quod sanctorum numerus quantus complendae illi sufficit beatissimae civitati, tantus existeret, etsi nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quousque filii hujus saeculi generant et generantur. Et ideo illae nuptiae dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, et diligendam prolem gignerent et pudendam libidinem non haberent. Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbato ita regnum pͥmꝰ optinunt ut eiꝰ deĩde
posteri int̾rena iersłm dut᷑na successione
regnarẽt : dedit figurã reigeste. significans
atq p̃nuncians qđ nõ ẽ. p̃teundũ silentio:
rerũ nuitatiõem futurarũ qđ attinet ad duo
testam̃ta uetꝰ et nouũ : ubi sac̾dociũ regnũq
mucatũ ẽ. ꝑ sac̃dotẽ eundẽq regẽ nouũi ac
co. substitutꝰ in dĩ ministeriũ samuhel: si¬
mul officio functꝰ sacerdotis et iudicis: et
saule abiecto. rex dd fundatꝰ in regno. hoc
qđ dico figurauerunt: Mat̾ quoq ipsa
samubeł anna quȩ priꝰ fuit sterił et poste¬
riore fecunditate lȩtata ẽ. ꝓpħare aliud
nõ udetur cũ gratulationẽ suã dño sundit
exultans: qnͣdo eundẽ puerũ natũ et ab lac¬
tatũ dõ recddidit eadẽ pietate qͣ nouerat:
Dicit enĩ
onfirmatũ ẽ. cormeum indño. et exalta¬
tũ ẽ. cor meũ in dõ meo Dilatatũ est

Expanded text:
reprobato ita regnum primus obtinuit, ut ejus deinde reprobato ita regnum primus obtinuit, ut ejus deinde posteri in terrena Jerusalem diuturna successione regnarent, dedit figuram, re gesta significans atque praenuntians, quod non est praetereundum silentio, de rerum mutatione futurarum, quod attinet ad duo Testamenta, vetus et novum: ubi sacerdotium regnumque mutatum est per sacerdotem eumdemque regem novum ac to substitutus in Dei ministerium Samuel simul officio functus sacerdotis et iudicis, et Saule abiecto rex Dauid fundatus in regno hoc quod dico figurauerunt. Mater quoque ipsa Samuelis Anna, quae prius fuit sterilis et posteriore fecunditate laetata est, prophetare aliud non uidetur, cum gratulationem suam Domino fundit exultans, quando eundem puerum natum et ablactatum Deo reddidit eadem. pietate, qua uouerat. Dicit enim: Confirmatum est cor meum in Domino, exal. tatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum est
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝓpt̃ illã dr̃ atq complet̾ significat aliqͥd
qđ etiã adiersłm cęlestẽ allegoricȩ p̃figu¬
ratione referat᷑. s erunt sola duo genera.
unũ qđ adierfłm liberã. alt̾ũ qđ ad utrãq
ꝑtineat: Michi autẽ sicut multũ uident᷑
errare qͥnullas res gestas in eo genere lit̃arũ
ibi oĩa significatiomibꝰ allegoricis in uoluta
cẽ. c̃cẽdt̃. Idõ criꝑtita nõbiꝑtita eẽ. dixi. hoc
enĩ existimo. non tam̃ culpans eos qͥ potuerĩt
illic dequacũq regesta. sensũ intelligentiȩ¬
sensũ spiritał exculꝑe: seruata dũ taxat pri¬
mitꝰ historicȩ ueritate. Cȩtũ quȩ ita dicunt᷑
ut rebꝰ humanitꝰ seu diunitꝰ gestis siue gerend̃
c̃uenire nõ possint: quis fidelis dubitet ñ eẽ.
inanit̃ dicta: Qius ea nõ ad intelligentiam
spãlẽ reuocet si possit. aut abeo qͥ potest reuo¬
ubi ꝑuenit ad regũ tẽpora. qnͣdo dd saule

Expanded text:
uel propter illam dicitur adque conpletur, significat aliquid, uel propter illam dicitur adque conpletur, significat aliquid, quod etiam ad Hierusalem caelestem allegorica praefiguratunum quod ad Hierusalem liberam, alterum quod ad utramque pertineat. Mihi autem sicut multum uidentur errare, qui nullas res gestas in eo genere litteraruibi omnia significationibus allegoricis inuoluta contendunt. Ideo tripertita, non bipertita esse dixi. Hoc enim existimo, non tamen culpans eos, qui potuerint illic de quacumque re gesta sensum intellegentiae spiritalis exsculpere, seruata dumtaxat primitus historiae ueritate. Ceterum quae ita dicuntur, ut rebus humanitus seu diuinitus gestis siue gerendis conuenire non possint, quis fidelis dubitet non esse inaniter dicta? Quis ea non ad intellegentiam spiritalem reuocet, si possit, aut ab eo qui potest reuoubi pervenit ad Regum tempora, quando David Saüle
Abbreviated transcription (Latin):
figure fuerunt: Qđ genus ꝓpħicȩ exutͦq¬
ueluti cõpactum atq cõmixtũ. in libris
uet̾ibꝰ canonicis quibꝰ rerũ gestarũ narra¬
tioẽs c̃tinent᷑ ualet plurimũ : multũq
exercuit et exercet ingenia scrutantiũ
litt̃as sacs ut qđ historicȩ p̃dictũ cõpletũ¬
q legitur insemine habrahȩ scđm carnẽ.
etiã in semine abrahȩ scđm fidẽ. quid im¬
plendũ allegoricȩ significet: inqͥrat᷑: in
tantũ ut quibꝰdã uisũ sit nichilẽẽ. in eisdẽ
libris uł p̃minciatũ ieffectũ ł effectũ ꝗͣuis
nõ p̃nunciatũ. qđ nõ insinuet aliqͥd ad
suꝑnã cuutatẽ dĩ eiꝰq filios in hac uita
ꝑegrinos: figurata significatioẽ referen¬
dũ. S si hoc itaẽ: iã biꝑtita nõ triꝑtita
erunt eloqͥa ꝓpħarũ. uł pociꝰ illarũ scͥptu¬
rarũ oĩũ quę̧ uet̾is instrum̃ti appellatioẽ
censent᷑ Nichil enĩ erit illic qđ adiersłmn
t̃renã tantũ ꝑtineat. si quicqͥd ibide illa

Expanded text:
figurae fuerunt. Quod genus prophetiae ex utroque compactum atque commixtum in libris veteribus Canonicis, quibus rerum gestarum narrationes continentur, valet plurimum, multumque exercuit, et exercet in genia scrutantium Literas sacras: ut quod historice praedictum est, completum legitur in semine Abrahae secundum carnem, etiam in semine Abrahae secundum fidem, quod implendum allegorice significet, inquiratur in tantum, ut quibusdam visum sit, nihil esse in iisdem libris uel praenuntiatum et effectum, uel effectum quamuis non praenuntiatum, quod non insinuet aliquid ad supernam ciuitatem Dei eiusque filios in hac uita peregrinos figurata significatione referendum. Sed si hoc ita est, iam bipertita, non tripertita erunt eloquia prophetarum, uel potius illarum scripturarum omnium, quae ueteris instrumenti appellatione censentur. Nihil enim erit illic, quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi de illa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ dĩ qm̃ nõ ẽ. circũcisus dissipauerit par¬
uulꝰ: querat locutionis aliquẽ modũ quo
nõ absurde possit intelligi idõ dissipare
cestam̃tũ: qr licet nõ ab illo tam̃ in illo ẽ. dissi¬
patũ Uerũ sic quoq añadutẽdũ ẽ. nulla
inse negligentia suę iniusticię int̾ire incir¬
cũcisi animã pariuli: nͥ originał obligatiõe

Expanded text:
mentum Dei, quoniam non est circumcisus, dissipauerit parmentum Dei, quoniam non est circumcisus, dissipauerit paruulus: quaerat locutionis aliquem modum, quo non absurde possit intellegi, ideo dissipasse testamentum, quia licet non ab illo, tamen in illo est dissipatum. Verum sic quoque animaduertendum est nulla in se neglegentia sua iniuste interire incircumcisi animam paruuli nisi originalis obligatione
Abbreviated transcription (Latin):
quod scͥptũ ẽ. et p̃uaricatores estimaui om̃s
pitcatores t̾rȩ. et ubi lex nõ ẽ. nec p̃uari¬
catio Ac ꝑ hoc quia circũcisio signũ rege¬
nerationis fuit et nõ inmerito paruulum
ꝑpt̃ originale peccatũ qͦ pͥmũ dĩ dissipatũ
est cestam̃tũ generatio disꝑdet nisi regene¬
racio lib̾et: sic intelligenda st̃ hȩc u̾bacdiui¬
na: tanquã dictũ sit: Qui nõ fuerit regene¬
ratꝰ. int̾ibit anima illa de genere eiꝰ quia
testam̃tũ dĩ dissipauit: quando inadam
cũ om̃ibꝰ etiã ipse peccauit Sienĩ dixiss
qr hoc testam̃tũ meũ dissipauit: nõ nͥ de
ista cirtũcisione intelligi cogeret: Nunc
uͦ qm̃ nõ exp̃ssit cuiꝰmodi testam̃tũ paruulꝰ
dissi pauerit. libũ ẽ. intelligere de illo
cestam̃to dictũ: cuiꝰ difsipatio ꝑtinere posset
ad paruulũ. Siautẽ hoc quisquã ñ nͥ de
istacirtũcisiõe dictũ eẽ. c̃tendit qđ in ea testa¬

Expanded text:
quod scriptum est, et: Praeuaricatores aestimaui omnes quod scriptum est, et: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, et: Ubi lex non est, nec praeuaricatio. Ac per hoc, quia circumcisio signum regenerationis fuit et non inmerito paruulum propter originale peccatum, quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio disperdet, nisi regeneratio liberet: sic intellegenda sunt haec uerba diuina, tamquam dictum sit: \'Qui non fuerit regeneratus, interibit anima illa de genere eius\', quia testamentum Dei dissipauit, quando in Adam cum omnibus etiam ipse peccauit. Si enim dixisset: Quia hoc testamentum meum dissipauit\', non nisi de ista circumcisione intellegi cogeret; nunc uero, quoniam non expressit cuius modi testamentum paruulus dissipauerit, liberum est intellegere de illo testamento dictum, cuius dissipatio pertinere posset ad paruulum. Si autem hoc quisquam non nisi de ista circumcisione dictum esse contendit, quod in ea testa
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dissipauerũt: in qͦ om̃s peccauerũt Multa
qͥppe appellant᷑ cestam̃ta dĩ. exceptis illis
duobꝰ magnis uet̾e et nouo: qđ licet cinqͣm
legendo cognoscere. Testam̃tũ aũ pͥmũ qđ
factũ ẽ. ad hominẽ pͥmũ ꝓfecto illudõ. qua
die ęderitis. morte moriomini. Unde scͥptũ
c̃. in libro qui eccłasticꝰ appellat᷑. Om̃is caro
or postea data sit et dicat apłs
ubi aũ nõ ẽ. lex nec p̃uaricatio. quo
pacto in psalmo qđ legit᷑ uerũ ẽ. p̃uaricato¬
res estimaui om̃s peccatores t̾rȩ: nͥ quia
om̃s logis alicuiꝰ preuaricatores sunt. qui
aliqͦ peccato cenent᷑ obstricti Quã obrẽ
sietiam paruuli qđ uera fides habet nas¬
cuntur nõ ꝓpͥc s originalit̾ peccatores. uñ
illis remissionis grãm peccatorũ necessariã
conficemͣ. ꝓfecto eomodo quost̃ peccato
res etiã p̃uaricatores legis illiꝰ quȩ ĩpara¬
diso data ẽ. agnoscunt᷑: ut uerũ sit utrũq

Expanded text:
 dissipauerunt, in quo omnes peccauerunt. Multa quippe appellantur testamenta Dei exceptis illis duobus magnis, uetere et nouo, quod licet cuique legendo cognoscere. Testamentum autem primum, quod factum est ad hominem primum, profecto illud est: Qua die ederitis, morte moriemini. Unde scriptum est in libro, qui ecclesiasticus appellatur: Omnis caro or postea data sit, et dicat apostolus: Ubi autem non est lex, nec praeuaricatio, quo pacto in psalmo quod legitur uerum est: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, nisi quia omnes legis alicuius praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemres, etiam praevaricatores legis illius, quae in paradiso data est, agnoscuntur; ut verum sit utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
audierat fama p̃dicante diuinas: et idõ
concupuuerat hab̾e in bibliotheca qua n
nobilisimã fecerat: has ei idẽ poncifex
misit sed hebreas. Post ille etiã int̾p̃tes postu¬
lauit: et datisunt .lxx. duo de singłis duo¬
decim tͥbubus seni homines linguȩ utriusq
suctudo Tradit̾ sane tam mirabile ae stu¬
pendũ plancq diuinũ in eorũ uerbis fuisse
consensũ. ut cũ ad hoc opus separatĩ singłi
secłint. itaenĩ eorũ fidẽ ptolomoo placuit
explorare: inmillo ũbo qđ idẽ significaret
et cantundẽ uałet. uł in uerboꝵ ordine
alt̃ ab altero discreparet. s tanquã ec̃t. int̾¬
tã mirabile dĩ munꝰ acceꝑant: ut illarũ
scͥpturarũ nõ canquã humanarũ s sicut
erant tanquã duunarũ etiã istomͦ cõm̃clare¬
cur auctoritas: credituris quandoq genti¬
bus ꝓfutura: qđ iã uidemꝰ effectum. slam xliii¬

Expanded text:
audierat fama praedicante diuinas, et ideo audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupierat habere in bybliotheca, quam nobilissimam fecerat. has ei cum idem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, de singulis duodecim tribubus seni homines linguae utriusque m optinuit consuetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederent — ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare — in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet, sed tamquam unus esset intertam mirabile dei munus acceperant, ut illarum scripturarum non tamquam humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendaretur auctoritas, credituris quandoque gentibus profutura, quod iam uidemus effectum. CCCXXII
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis inilla di cuitate populo cõm̃tata
sunt : nõ argum̃ tationũ c̃ccitationibus
inculcata : ut nõ hominis ingeniũ s. dei
doquiũ contẽpnere formidart qͥ illa
cognosceret. Has sacras licteras. etiam un
pcolomeorũ regum egypti nosse studuit
e habere: Nã post alex andri macedo¬
nis quietiã magnus cognominatus est
mirificentissimã minimeq diuturnam
potentiam. qua uniuersã asiã. immo
pene cotũ orbẽ parcĩ ui et armis. partim
terrore sub egerat quando int̾cęt̃a orientis
etiã udeã in gressus optinuit: eo mortuo
comites eius cum regnũ illud amplissimum
nõ pacifice int̾ se possessuri duusissent.
s pocus dissipassent bellis omĩa uastaturi:
pcolomcos reges hab̾e cepit exiptus. Quoꝵ
pͥmꝰ lagi filius. multos exuidea captiuos in
exyptũ tnͣstulit Huic autẽ succedons aliꝰ
ptolomeus qui ẽ. appellatꝰ philadelphus.
om̃s quos ille ab dixerat subuigatos lib̾os
pontificȩ dari sibi scͥpturas. quas ꝓfecto

Expanded text:
in illa ciuitate populo commendata sunt, non argumentationum concertationibus inculcata, ut non hominis ingenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui illa cognoscerePtolomaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, immo paene totum orbem, partim ui et annis, partim terrore subegerat, quando inter cetera Orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites eius cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges habere coepit Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos pontifice dari sibi scripturas, quas profecto
Abbreviated transcription (Latin):
sit habrahã: Nã pharaorex egypti qͥci sbi
uxorẽ acceꝑat. gunt afflictꝰ marito raladrt
Ubi absit ut credamꝰ alieno ẽcubitu funss polito
quia multo ẽ. credibiliꝰ hoc pharionẽ fac¬
afflctionibꝰ magis nõ fuisse ꝑmissũ:¬
Neuerso igitur abrahã ex egypto in locu
Runde uenerat tc̃ loch frĩs filiꝰ ab illom
t̃rã sodomorũ salua caritate discessit: dues
quippe facti erant pastoresq peccorĩ nilos
arum suarũ pugnacẽ discordiã iutauerint
Pot̾at qͥppe hinc ut st̃ humana: etiã int̃ ipos
aliqua rixa c̃surgere Proinde hoc malũ p̃s¬
insinistrã. ego indexterã: uł sicu indexteras
ogo insinistra: hinc fortassis effectaẽ int los¬
nes pacifica c̃suctudo: ut qͥndo c̃renori dus
parciendũ ẽ. maior diuidat minor eligas¬

Expanded text:
sit Abraham, nam Pharao rex Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, graviter afflictus, marito reddidit: ubi absit ut credamus alieno concubitu fuisse pollutam, quia multo est credibilius hoc facere Pharaonem afflictionibus magnis non fuisse permissupto in locum unde uenerat, nunc Loth fratris filius ab illo in terram Sodomorum salua caritate discessit. Diuites quippe facti erant pastoresque multos pecorumarum suarum pugnacem discordiam uitauerunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecain sinistram. ego in dextram; uel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consuetudo, ut, quando terrenorum aliquid partiendum est, maior diuidat, minor eliga
Abbreviated transcription (Latin):
nios et mortuos iudicandos: Nã qͥs ascendit
suꝑ om̃scelos ut adimpleret oĩa. ꝑnubes gͦ suas
tonuit. quas scõ spũ cum ascendisset impleũ
Deqͥbꝰ ancillȩ iersłm hocẽ. ingͣte uineȩ cõminatꝰ ẽ.
apd isaiã ꝓꝑħam ne pluant suꝑ eã imbrẽ:
Sic aũdictũ ẽ. ipse uidicabit extrema t̾rȩ
hac sidiceretur etiã extrema t̾rȩ: Non
enĩ alias partes nõ indicabit. qͥ om̃s homines
ꝓculdubio uidicabit: S meliꝰ intelliguntur
extre ma t̾rȩ extrema hominis. qm̃ nõ uidica¬
bunt᷑ quȩ inmeliꝰ uel indet̾iꝰ medio tẽꝑe cõmu¬
tant᷑. s inqͥbꝰ extremis inuentꝰ fuerit qͥuidica

Expanded text:
uiuos et mortuos iudicandos. Nam quis ascendit, super omnes coelos, ut adimpleret omnia Per nubes ergo suas tonuit, quas Spiritu sancto, cum ascendisset, implevit. De quibus ancillae Jerusalem, hoc est ingratae vineae, comminatus est apud Isaiam prophetam, ne pluant super eam imbrem . Sic autem dictum est: Ipse iudicabit extrema terrae, ac si diceretur: \'Etiam extrema terrae.\' Non enim alias partes non iudicabit, qui omnes homines procul dubio iudicabit. Sed melius intelleguntur extrema terrae extrema hominis: quoniam non iudicabuntur, quae in melius uel in deterius medio tempore commutantur, sed in quibus extremis inuent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. potuit Non enĩ eũ tã paruũ quã infan¬
tes nr̃ sunt factum fuisse credibile ẽ. S fil
euis nõducentorũ qnq sicut nos legimis
s centũ qͥnq fuit quando genuit enos de¬

Expanded text:
est potuit; non enim eum tam paruum, quam infanest potuit; non enim eum tam paruum, quam infantes nostri sunt, factum fuisse credibile est. Seth filius eius non ducentorum quinque, sicut nos legimus, sed centum quinque fuit, quando genuit Enos
Abbreviated transcription (Latin):
historiȩ s astruere nitentes. nesit incredible
qđ tã multos annos uixisse referuntur antiqͥ
ꝑsuaserunt sibi. nec se suadẽ impudenter
exhistimant tã exiguũ spaciũ temporie.
tunc annũ uocatũ. ut illi decẽ sit ums nr̃.
et decẽ nr̃i centũ illorũ. Hoc autẽ eẽ. fal
sissimũ: docum̃to eiudentissimo ostendet:
Quod ante quã faciã : nõ mͥ tacendũ uidẽ
quȩ credibilior possit eẽ. suspitio
Ioteramꝰ cert hanc asseuerationẽ ex
hebieis codicibꝰ recdarguere atq con¬
uincere ubi adã nõducentorũ .xxͣx. sel
centũ triginta. annorũ fuisse repꝑitur.
quando t̃ciũ genuit filiũ: Qui anni sitre¬
decĩ nr̃i sunt: ꝓculdubio pͥmũ quando
genuit undecim undecĩ uł multo ãplius
fuit: Quis potest hox ȩtate generare ustari
ista nob̾ quȩ notissima lege naturȩͦ S hiũ
homittamꝰ: qui fortasse etiã quando cieatꝰ

Expanded text:
historiae, sed adstruere nitentes, ne sit incredibile historiae, sed adstruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos uixisse referuntur antiqui, persuaserunt sibi, nec se suadere inpudenter existimant, tam exiguum spatium temporis tunc annum uocatum, ut illi decem\' sint unus noster et decem nostri centum illsissimum documento euidentissimo ostenditur. Quod antequam faciam, non mihi tacendum uidetur, quae credibilior possit esse suspicio. Poteramus certe hanc adseuerationem ex Hebraeis codicibus redarguere adque conuincere, ubi Adam non ducentorum tringinta, sed centum triginta annorum fuisse reperitur, quando tertium genuit filium; qui anni si tredecim nostri sunt, procul dubio, primum quando genuit, undecim uel non multo amplius annorum fuit. Quis potest hac aetate generare usitata ista nobisque notissima lege naturae? Sed hunc omittamus, qui fortasse etiam quando creatus
Abbreviated transcription (Latin):
matura pub̾tas ⁊ pli iã idonea ꝓcreande:
quoscentũ ⁊ lxͣ. annos illa tp̃ra. nuncupabut̃
It autẽ alit̾ annũ cunc fuisse cõputatũ
nõ sit incredibile adiciunt qđ apđ ple¬
rosq scͥptores historię repꝑitur. egyptios
habiusse annũ quatuor. m̃suĩ: a carnanas.
iuxisse centũ qͥnquaginta duos. aliũ decẽ
ãpliꝰ. alios ducentorũ annorũ habuisse uitã
alios crocentorũ quosdã ad qͥngentos. alios
ad sexcentos. nõnullos ad octingentos etiam
ꝑuenisse: hȩc omĩa inscitia tp̃orũ accidisse
arbitratꝰ ẽ: Alii qͥppe inqͥt estate dec̃.¬
t̃p̃ribꝰ sic̃ arcades inquit: quorũ anni tresfi¬
ses fuerunt: Adiecit eciã aliqͣͥndo egyptios
quorũ paruos annos quat̾norũ m̃siũ fiusse
supͣ diximꝰ: lune fine limitasse annũ: Itaq
apud eos inquit ⁊ singła milia annorum
uixisse ꝓduntur His uelud ꝓbabilibꝰ
argum̃tis qͥdẽ nõ destruentes fide̾ sacrȩ huꝰ

Expanded text:
matura pubertas et proli iam idonea procreandae, matura pubertas et proli iam idonea procreandae, quos centum et sexaginta annos illa tempora nuncupabant. Ut autem aliter annum tunc fuisse conputatum non sit incredibile, adiciunt quod aput plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum quattuor mensum, Acarnanas suixisse centum quinquaginta duos <annos>, aliam decem amplius, alios ducentorum annorum habuisse uitam, alios trecentorum, quosdam ad quingentos, alios ad sescentos, nonnullos ad octingentos etiam peruenisse, haec omnia inscitia temporum accidisse arbitratus est. \'Alii quippe, inquit, aestate temporibus. sicut Arcades, inquit, quorum anni trimenstres fuerunt.\' Adiecit etiam aliquando Aegyptios, quorum paruos annos quaternorum mensum fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. \'Itaque aput eos, inquit, et singula milia annorum uixisse produntur.\' His uelut probabilibus argumentis quidam non destruentes fidem sacrae huius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenuĩt idẽ. duodecĩ. menses lunares: Ept̃
qnq dies enĩ reliqͦs qͥbꝰ solaris annus implet᷑:
idici qͣdrantẽ ꝑpt̃ quẽ quat̾ ductũ et anno
quẽ bissextũ uocant unꝰ dies adicit᷑: ad deban¬
tur auet̃̾ibꝰ pꝰ ea dies. ut occurreret numerꝰ
annorum quosdies romani int̾ calares uocãt,
Proinde etiã enos quẽ genuit sech: xͣ. ⁊ nouẽ
agebat annos: quando ex illo natꝰ ẽ. filius eius
cainan: qͦs annos dicit scͥptura centũ nõagĩta:
Et deinceps ꝑ om̃s generationes in qͥbꝰ hominũ
anni cõmemorantur ante diliuũ nullꝰ fere
in nr̃is coditibꝰ inuenitur qͥcũ eẽt. centũ annoꝵ
ł infra. ł etiã centũ uiginti. aut nõ multo ãpliꝰ
genuerit filiũ: s qͥ minima ętate genuerut᷑
Quia nemo inquiunt decẽ annorũ homo potest
gignere filios. qui numerꝰ centũ appellabant᷑
anni ab illis hominibꝰ: s in annis sedecimẽ

Expanded text:
ueniunt, id est duodecim menses lunares. Propter ueniunt, id est duodecim menses lunares. Propter quinque dies enim reliquos, quibus solaris annus inpletur, et diei quadrantem, propter quem quater ductum eo anno, quo bissextum uocant, unus dies adicitur, addebantur a ueteribus postea dies, ut occurreret numerus annorum, quos dies Romani intercalares uocabant. Proinde etiam Enos, quem genuit Seth, decem et nouem agebat annos, quando ex illo natus est filius eius Cainan, quos annos dicit scriptura centum nonaginta. Et deinceps per omnes generationes, in quibus hominum anni commemorantur ante diluuium, nullus fere in nostris codicibus inuenitur, qui, cum esset centum annorum uel infra uel etiam centum uiginti aut non multo amplius, genuerit filium; sed qui minima aetate genuerunt,quia nemo, inquiunt, decem annorum homo potest gignere filios, qui numerus centum appellabantur anni ab illis hominibus; sed in annis sedecim est