comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fentio. ⁊Ion mun enim cum deaꝑciorib arguunt᷑
scientes si se tefendent ꝙ sibi non credetur. subtiliꝰ
inueniunt arguentum tefensioĩs u̾ba ꝑrnden¬
tes dolose confessioms. Est quippe ut scͥptum. Q
torgunt si possunt. uocem suspirsis u̾ba genitib̾
int̾rumpunt. Nec solum qui ei̾modi÷ obiecta nõ
excusat. set ip̃e quo culꝑam exaggͥat. ut dum m¬
possibile anquid aut mendibule culpe sue. ore
ip̃iꝰ aditum audis: eciam illud quod ratum putaba
discred̾e postis ⁊ ex eo ꝙ falsum ẽe non dubitas dũ
pani defendunt ⁊ aꝑiendo tegunt qnͣ ⁊ ꝯfessio lau¬
dabii. sonat more: ⁊ ad huc imiquitas occultat᷑
ap̃ dm̃ ꝑiclitentur utͥm Aut si adeo culpa ma¬
infesta sit quod nulla penitꝰ tegi u̾suciam pos¬
sit nchsloꝰ tamen uocem non cor penitens assu¬
munt. qua notam non culpam deleant. dum
ignoranciam manifeste trans gressiois decore¬
⁊ reconpensant piblice confessioĩs. Głosa res hu¬

Expanded text:
fensio. Nonnulli enim cum de apertioribus arguuntur, scientes quod si se defenderent, sibi non crederetur, subtilius inveniunt argumentum defensionis, verba respondentes dolosae confessionis. Est quippe, ut scriptum estorquent, si possunt; vocem 578 suspiriis, verba gemitibus interrumpunt. Nec solum qui ejusmodi est, objecta non excusat, sed ipse quoque culpam exaggerat: ut dum impossibile aliquid aut incredibile culpae suae ore ipsius additum audis, etiam illud, quod ratum putabas, discredere possis; et ex eo quod falsum esse non dubitas dum pam defendunt, et aperiendo tegunt; quando et confessio laudabiliter sonat in ore, et adhuc iniquitas occultatur apud Deum periclitentur utrinque. Aut si adeo culpa manifesta sit quod nulla penitus versutia tegi possit; nihilominus tamen vocem, non cor poenitentis assumunt, qua notam, non culpam deleant, dum ignorantiam manifestae transgressionis, decore recompensant publicae confessionis. 47. Gloriosa res hu
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. in magna fide u̾ecundiam retin̾e. Dicce u̾ecũ¬
sit̃. Unde pie solicita fuit. tut discas in hiꝰ mag
pie. gem̾e qmͣ p̾tere presumptuose pietatis ges¬
tum pudoris temꝑans umbra conceptam pre¬
tis fiduciam u̾ecundie suppressit. Non frontuo¬
se accessit. non palam locutaz. ut audaet̾ coram
conuiue confunditur sponsus. ostende quod pos¬
sis. Set licet ħ autem multo plura pectꝰ estians.
fu̾ens loqueretur affc̃s pͥuatim tũ potentem pia
filium mat̾ adiuit non potenciam temptans.
sec uoluntatem explorans. uinum inquit non
habent. Quid modestiꝰ: Quid sideluit: Non de¬
fint pietati fides. uoci gͣuitas. efficacia noto. si gͦ
illa cum mat̾ sit matiem se oblita non audet petͥe
miraculuni uini. ego uile mancipium cui ꝑmag¬

Expanded text:
habere, in magna fide verecundiam retinere. Disce verecunhabere, in magna fide verecundiam retinere. Disce verecunsit, unde pie fuit sollicita! Et ut discas in hujusmodi magis pie gemere, quam petere praesumptuose; pietatis aestum pudoris temperans umbra, conceptam precis fiduciam verecunde suppressit. Non frontose accessit, non palam locuta est, ut audacter coram ntur convivae, confunditur sponsus; ostende quid possis. Sed licet haec aut multo plura pectus aestuans, fervens loqueretur affectus; privatim tamen potentem pia Filium mater adiit, non potentiam tentans, sed voluntatem explorans. Vinum, inquit, non habent. Quid modestius? quid fidelius? Non defuit pietati fides, voci gravitas, efficacia voto. Si ergo illa, cum mater sit, sese matrem oblita non audet petere miraculum vini; ego vile mancipium, cui permag
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectõm fingit se longiꝰ ire. cum mallet cũ
discipulis reman̾e. D. sc̃e mulueres ⁊ familiares
cꝰ potentia dubitare. pietate diffide non potestis:
sͥndent Sic melsꝰ tamꝙͣ non orantes oramꝰ. sic es¬
ficaciꝰ qͣi diffidentes confidimꝰ. Exhibemꝰ fidem ꝑ¬
hibemus affcm̃: scit ip̃e cui non opus ut aliꝙͥ di¬
catur. Quid tesid̾emus. Scimꝰ quidem ꝙ om̃ia pt̃.
set hoc tam gnͣde miraculian tam nouũ tam ĩ¬
auditum ⁊ si eiꝰ subest potentie multũ tñ erce¬
dit uniu̾sa m̾ita humilitatis nostre . Gueaicit
nob̾ potencie lotum pietati dedisse. occauiõm mai¬
lentes pacient̾ exp̾tare quid uelit qmͣ inpudent̃
querere ꝙ forsitan nolit. Demq ꝙ nost̾s m̾itii de¬
est uerecuudia fortasse suppleb. pet quo post gͣ¬
uamem lapsum latman: quidem udeo. set pre¬
cem non audeo. iͨ tũ deidulgencia dubito. die
ce ⁊ in mnr̃e donuini magnam inmirabilib fitẽ

Expanded text:
post resurrectionem finxit se longius ire , cum mallet cum post resurrectionem finxit se longius ire , cum mallet cum discipulis remanere. O sanctae mulieres Christi familiares,cujus potentia dubitare, pietate diffidere non potetis? Respondent: Sic melius tanquam non orantes oramus, sic efficacius tanquam diffidentes confidimus. Exhibemus fidem, perhibemus affectum: scit ipse, cui non est opus ut aliquid dicatur, quid desideremus. Scimus quidem quod omnia potest: sed hoc tam grande miraculum, tam novum, tam inauditum, etsi ejus subest potentiae, multum tamen excedit universa merita humilitatis nostrae. Sufficit nobis potentiae locum, pietati dedisse occasionem; malentes patienter exspectare quid velit quam impudenter quaerere quod forsitan nolit. Denique quod nostris meritis deest, verecundia fortasse supplebit. Petri quoque post gravem lapsum lacrymam quidem video, sed precem non audio: nec tamen de indulgentia dubito. 53. Disce et in Matre Domini magnam in mirabilibus fidem
Abbreviated transcription (Latin):
amor. in alt̾o stupor laborem non sentit. In illo
demq ꝑfecta caritas. Inisto ꝯsumata imquitas
foras mittit timorem. Illi u̾itas huic cecitas dat
securitatem. Potest gͦ .xiͦ. gradus apeliari consue¬
tudo pectandi qr d̾i metꝰ annitit᷑. ꝯtemptꝰ incͦitu
rare. Quid est quid dico: an forte ullum remanz
spei refugium ubi orõ non inuenit locum: Au
na fides qua t̾didit sua p̾sencia dominũ mor¬
tem prohib̾e potiusse li affuisset. modo aut̃ qͥd ͤ
Absit ut quem credidit uiuũ potuisse suaie mor¬
brem: O. marcha magna nob tue fidei insignia tͥ¬
buis. Sec quomodo cum tanta fide diffidis. Ueni
inqͥs ⁊ uide cur si non tesꝑas non sequens ⁊ dicis
⁊ resuscita: Si autem desꝑas. Cur magistrum sine
cã fatigas: An forte sides aliquando recipit quod
⁊ dicis domine iamferet: ꝙ quatuduanꝰ ÷. Desꝑã
do dicis hoc dissimulando: Sic quippe ip̃e dominꝰ

Expanded text:
amor, in altero stupor laborem non sentit. In illo amor, in altero stupor laborem non sentit. In illo denique perfecta charitas, in isto consummata iniquitas foras mittit timorem. Illi veritas, huic caecitas dat securitatem. Potest ergo duodecimus gradus appellari consuetudo peccandi, qua Dei metus amittitur, contemptus incurare. Quid est quod dico? An forte ullum remanet spei refugium, ubi oratio non invenit locum? Audtuus. Magna fides, qua credidit sua praesentia Dominum nortem prohibere potuisse si adfuisset. Modo autem quid? Absit ut quem credidit vivum potuisse servare, morbrem? O Martha, magna nobis tuae fidei insignia tribuis: sed quomodo cum tanta fide diffidis? Veni, inquis, et vide. Cur et, si non desperas, non sequeris, et dicis, Et resuscita? si autem desperas, cur Magistrum sine causa fatigas? An forte fides aliquando recipit, quod et dicis: Domine, jam fetet; quatriduanus do dicis hoc, an dissimulando? Sic quippe ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊postqmͣ t̾rbili tei iudicõ ꝑͥma flagicia
impunitas sequitur exꝑta uoluntat libenter
repetitur. repetita blanditur. Concupiscente reui¬
uiscente sopit᷑ racio ligat consuencdo. ħrahit᷑ miser
ita ut camalrt̾um noragme desid̾ioꝵ au sortus cue tõn
diuniq timoris oblitus dicat insipiens in corde suo
non est deus. Iam indiffent libitil pro licitis utitur.
am ab uncitis cogidandis patrandis inuestigigands
ammꝰ ismꝰ uel pedes non ꝑhibentui: set quicquid
in tor in buctam ad manum uen̾it: machinatur.
garrit ⁊ oꝑatur. maliuolus. uamloqꝰ. facinorosus
tans intͥpidus festinat ad mortem. Medui sunt
qui fatigantur. augustiant᷑ qui nũs metu cruci¬
ati gebenne nunc p̾stina retardati consuetisdĩe
descendendo uel ascendendo laborant: Supp̾mꝰ
tamen uel infimiꝰ aurit absq impedimento ⁊
absq labore. Ad mortem hic aduitam istefatigã
festinat. Alt̾ alatͥor. alt̾ prodiuior. Inum alatrem
caritas. hunc ꝓtliuem cupiditas facit. In alt̾o

Expanded text:
postquam terribili Dei judicio prima flagitia impunitas sequitur, experta voluptas libenter repetitur, repetita blanditur. Concupiscentia reviviscente sopitur ratio, ligat consuetudo. Trahitur miserita ut carnalium voragine desideriorum absorptus, suae rationis divinique timoris oblitus, dicat insipiens in corde suo: Non est Deus . Jam indifferenter libitis pro licitis utitur, jam ab illicitis cogitandis, patrandis, investigandis animus, manus, vel pedes non prohibentur: sed quidquid in cor, in buccam, ad manum venerit, machinatur, garrit et operatur, malevolus, vaniloquus, facinorosus.tans, intrepidus festinat ad mortem. Medii sunt qui fatigantur, angustiantur: qui nunc metu cruciantur gehennae, nunc pristina retardati consuetudine, descendendo vel ascendendo laborant. Supremus tantum et infimus currunt absque impedimento, et absque labore. Ad mortem hic, ad vitam ille festinat; alter alacrior, alter proclivior. Illum alacrem charitas, hunc proclivem cupiditas facit. In altero
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ascend̾e noui. Proponat tͥ beatus benedictuc
gͣ dus humilitatis quos ip̃e pris in corde suo dispo¬
suit. Ego qui ꝓponam non habeo̾ didinem mee descen¬
siomis. In quo tñ nondiligent᷑ inspicitur: ua forsitã
ascentõnis reꝑitur. si enm tͥ romam tendenti hõ i
inde ueniens obuiaret quesitus uiam qusdmelius¬
qmͣ iliam quam ilam quauenit ostenteret: Dum¬
di castella uilas ⁊ urbes flumos ac montes ꝑ quoᷤ
iue ꝑtranciat sut ueniendo. In hac simiłr nostra
defencõne gͣ dus ascensonos fortasse reꝑieres quos
ascendendo melius tu in corde tuo qmͣ in nr̃o co¬
dice leges:¬

Expanded text:
quam ascendere novi. Proponat tibi beatus Benedictus quam ascendere novi. Proponat tibi beatus Benedictus gradus humilitatis, quos ipse prius in corde suo disposuit: ego quid proponam non habeo, nisi ordinem meae descensionis. In quo tamen, si diligenter inspicitur, via forsitan asceniens obviaret, quaesitus viam, quid melius quam illam, qua venit, ostenderet? Dum castella, villas, urbes, fluvios, ac montes, per quos ille pertransiit veniendo. In hac similiter nostra descensione gradus ascensorios fortasse reperies, quos ascendendo melius tu in tuo corde, quam in nostro codice leges
Abbreviated transcription (Latin):
tuam .⁊ii. tu .in. ꝑd. pocest int̾im saluator siuult
cum motus non p̾aib mortui uiitam reodeuiuib.
aut c̾te iam sepultum reuocare a mortuis. Mortiũ
audem dix̾im illum: qui sua pecc̃a tefendens in oc¬
taum ram corruit gradum: A mortus .n. tamꝙͣ qui¬
monast̾u. At postqmͣ quartum transierit: iam iet¬
te qͣtriduamis dicit᷑. Dum in quintsi deadens ꝑ con¬
luetudinem sepeslitur. Absit autem a nob uel ⁊̃ ꝓ ta
lib ⁊ ti palam non p̾sumimꝰ uel in cordib nostͥs ora¬
re cessenus. cum paulus eos quo lugͥet quos sme pe¬
Ied̾ut tamen in quarto ꝑiculo fuit pro quib ecc̃a
palam orare non audeat que fident̾. ⁊ iam ꝓ uideit
ꝓ heretitis pro gentilib orat. Cum enim inꝑasceueno¬
miiatim oretur pro quibꝰil mauc: nulla tam̃ menbo
gͣdibus bumilitatis suꝑbie gͣdus iudear pͥsqͥsisse:
Ad quod ego. Non potui tot̾e uͥ ꝙ didici. Non putam
congriumm me descrb̾e ascencõnes qui plus tescende

Expanded text:
itione? Potest interim Salvator, si vult, um motus, non precibus, mortui vitam reddere vivis, aut certe jam sepultum revocare a mortuis. Mortuum autem dixerim illum, qui sua peccata defendens, in octavum jam corruit gradum. A mortuo enim, tanqumonasterii. At postquam quartum transierit, jam recte quatriduanus dicitur, dum in quintum decidens per consuetudinem sepelitur. 56. Absit autem a nobis, ut etiam pro talibus, etsi palam non praesumimus, vel in cordibus nostris orare cessemus: cum Paulus eos quoque lugeret, quos sine poViderint tamen in quanto periculo sint, pro quibus Ecclesia palam orare non audeat, quae fidenter etiam pro Judaeis, pro haereticis, pro Gentilibus orat. Cum enim in Parasceve nominatim oretur pro quibuslibet malis, nulla tamen mentio gradibus humilitatis, superbiae gradus videar descripsisse. Ad quod ego: Non potui docere nisi quod didici. Non putavi congruum me describere ascensiones, qui plus descendere,
Abbreviated transcription (Latin):
candi ꝑ qmͣ monachus cum iam nec magistrum ui¬
d qͣm timeat̾ nec frẽs quos reddeatur tanto securiꝰ
qͣnͣto lib̾uis sua resid̾ia implere delectatur. a ꝯuibus
in monastio tam pudore qmͣ timore ꝓhibebatur.i
Sec ⁊ si iam uel frẽs uel abb̾em non tim. Nondum
tamen dei penitus formidme caret hanc adhuc te

Expanded text:
candi, per quam monachus, cum jam nec magistrum videt quem timeat, nec fratres quos revereatur, tanto securius, quanto liberius sua desideria implere delectatur, a quibus in monasterio tam pudore, quam timore prohibebatur. Sed etsi jam vel fratres, vel abbatem non timet, nondum tamen Dei penitus formidine caret. Hanc ratio, te
Abbreviated transcription (Latin):
altͥ uͥo cecꝰ natus. Set qui excetatus mit̾abilibus
cecus natus tanto imt̾icordins qnͣto mirabilius
nullis sius p̾cib p̾uentus sui nlumatorit bene¬
ficium inchiloꝰ sensit. Illi dem dictum fides tua
tatos. Solam autem archismagogi filiam ad
insꝑͦta magnitudine piesatis. Simili ⁊̃ forma
b nou incorpore set in amina mori. qmͣdui ad¬
huc intͣ nos erit płrabo ⁊ ego meis qͣliscum p᷑ca¬
tor pulsabo ⁊ frũm p̾cib saluatorem. si reunt:
luco erimꝰ frr̃m nostrun. si nͥo non m̾eamut
exaudiri ubl iam uel tolare uiuos uel tolare ui¬
toletari a uiuis non potit. set incipietur eff̾ri. sem¬
per quidem feliat̾ fidelit̾ genio. set iam nou ita
fiduciałr oro. Non aꝑte audeo dic̾e. Ueni dñe
suscita mortinum ur̃m corde tamen suspenso tre¬
mulus intꝰ clamare non cesso. si forte. si forte. Si
forte desid̃ium pauꝑum exaudiet dominꝰ ppara¬
pñui cordis eorum audiet anuis eiꝰ. ⁊ ialud. Nuꝙ

Expanded text:
alter caecus natus. Sed qui excaecatus, miserabilibus  qui vero caecus natus, tanto misericordius, quanto mirabilius nullis suis precibus praeventum sui illuminatoris beneficium nihilominus sensit. Illi denique dictum est, Fides tua tatos: solam tamen Archisynagogi filiam, in insperata magnitudine s, non in corpore, sed in anima mori; quandiu adhuc inter nos erit, pulsabo et ego meis qualiscunque peccator, pulsabo et fratrum precibus Salvatorem. Si revixerit, lucrati erimus fratrem: sin vero non mereamur exaudiri, ubi jam vel tolerare vivos, vel tolerari a vivis non poterit, sed incipiet efferri, semper quidem fideliter gemo, sed jam non ita fiducialiter oro. Non aperte audeo dicere, Veni, Domine, suscita mortuum nostrum: corde tamen suspenso, tremulus intus clamare non cesso, Si forte, si forte, si forte desiderium pauperum exaudiet Dominus, praeparationem cordis eorum audiet auris ejus; et illud, Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus inꝯnentib residet. In ꝯsfilus pͥmut s ndet
non uocatul accedit. non uisse se intromittit. re¬
ordmat ordinata reficit fc̃a. quicꝙͥ ip̃e nonfẽcit
aut ordinau̾it: non recde fcm̃ nec pulcre estimat
ordinatum: Iudicat udicantes. p̾iuditat uidita¬
turis. Si cum tempus aduen̾t non ꝑmoueatur
ad pͥoratum: suum abbn aut inuidum indicat
aut deceptum: Quod si mediotͥs ei aliqͣ obedĩa
miuncta fu̾it indignatur. asꝑnatur. arbitrans
se non eẽ minorib occupandum: qui se ad ma¬
iora sentit idoneum. Set qui sic promptulus
ad om̃ia magis tem̾e qmͣ lib̾e se ꝯsueuit inge¬
rere inpossibile: eum aliquando non errare. Ad p̾¬
p̾latum aut ꝑtin errantem argu̾e. sec quomo do
culpam suam conficebitur qui ñ ẽẽ piuat nec
entan culpabilis patitur: ꝓpt̾ea cum ei culpa ĩputatꝰ
crescit non amputatur. Si gͦ cum argutꝰ fu̾it detłi¬
nare cor eiꝰ ud̾is in u̾ba mancie. In ym. gͣdum qui¬

Expanded text:
Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, nec pulchre existimat ordinatum, Judicat judicantes, praejudicat judicaturis. Si, cum tempus advenerit, non promoveatur ad Prioratum; suum abbatem aut invidum judicat, aut deceptum. Quod si mediocris ei aliqua obedientia injuncta fuerit, indignatur, aspernatur, arbitrans se non esse minoribus occupandum, qui se ad majora sentit idoneum. Sed qui sic promptulus ad omnia se magis temere, quam libere consuevit ingerere, impossibile est eum aliquando non errare. Ad praelatum autem pertinet errantem arguere. Sed quomodo culpam suam confitebitur, qui nec esse putat, nec  culpabilis patitur? Propterea cum ei culpa imputatur, crescit, non amputatur. Si ergo cum argutus fuerit, declinare cor ejus videris in verba malitiae, in octavum
Abbreviated transcription (Latin):
extulacõnes inpeccatis. Aut enn catorum
diu qui se excutat non fatti. au feciquidͤam se bñ
feci. aut si male: non multum male aut s młtũ
male. nõ mala intencõne. Si autent ⁊ deitia sicut
adam ⁊ eua ꝯuincit᷑ aliena suasione ercusare sem
ait̾ reuelaret abbati:¬

Expanded text:
usationes in peccatis. Aut enim dicit qui se excusat, Non feci; aut, Feci quidem, sed bene feci; aut, Si male, non multum male; aut, Si multum male, non mala intentione. Si autem et de illa, sicut Adam vel Eva, convincitur, aliena suasione excusare se nliter revelaret abbati
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ua incongͥgacõne descendendi non possunt. Ꝙ
autem ante ascend̾endi debeant: ex hoc aꝑte datur
intelugi ꝙ de t̾cio gradu in regula legitur. u̾cius inꝙͥ
gradus ut quis pro d̾i timore om̃niobediencia se subdat
maiori: Gic gͦ int̾cio gͣdu subiectõ collocatur qui ꝓ¬
Consequens: quod duo iam ant̾iores transcensi
ab.xiͫ. ⁊ tunc in greditur mas que usdentut homini¬
bus bone. Quartum finis nͥ deus eas forte sepierit:
demerget eum inꝑfundum infm .i. incontemptũ¬

Expanded text:
sunt, ita in congregatione descendi non possunt. Quod autem ante ascendi debeant, ex hoc aperte datur intelligi, quod de tertio gradu in Regula legitur: « Tertius, » inquit, « gradus est, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori. » Si ergo in tertio gradu subjectio collocatur, quae pconsequens est, quod duo jam anteriores transcensi ab undecimo. Et tunc ingreditur vias, quae videntur hominibus bonae, quarum finis nisi forte Deus eas illi sepierit demerget eum in profundum inferni, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cet. ut si recce fĩ non possit placeat tamen
fieri eo ⁊̃ modo quo fas non est: nimis est.
acꝑ hoc iam quia bene non fit. bonum.
scͥpsum est enim. Si recte offers ⁊ non recte
diudis ꝑeccas aut gͦ oportuit te gregem
dominicũ minime seruandum. suscipere auͣ
cum iam non pateat locus recuꝑacõnis:
aut despare te initendo .q. qui te tali liga¬
u̾is culpa : qua iam soluere non possis:
uel ꝑnum malum neglige numo semꝑ time

Expanded text:
cet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen cet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, non est bonum. Scriptum est enim: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? vel parvum malum, negligere; imo semper time
Abbreviated transcription (Latin):
eligitur ac tenetur giaui fateor me on̾e
p̃mi sencio rei finem semꝑ paiudꝰ ⁊ nũꝙͣ
secutꝰ expeccans uideris tu tñ iuderunt thii¬
es confilio: Anrõnabilit᷑ egeris. Yiderunt ĩ¬
qm siliceat xp̃ano in iuitcam sibi dimitt̾e
obedienciam. ante mortem cum ꝓp̃t factꝰ
sit obediens pr̃i usq ad morten: eciam in ꝙ¬
inquis ꝑ licenciam. Nam quesiui eam ab ĩ¬
ep̃o. ⁊ accepi. Bene licenciam quesisti: set
quoniodo non licebat. Ac per hoc non acce¬
pisti: sec extorsisti. Extorta autẽ seu coacta
gͣculor quidem tibi quodsis exhonoratus
set uereor ne deus a te qnͣtum inte est.
ethorlatus sit. cuiꝰ ꝓculdubio ordinacõni
tesistis: dum ꝓmotus ab illo tute deics. O
coronam s̃ difficultatem: si inp̾ntatem: oĩa
possibilia sunt credenti. Sec ẜ nde quod u̾ius
est quia silitet placuit tibi magis quies tua
qmͣ utilitas aliena. Nec mirum. placet fate¬
ortmͥ quod hec quies placeat tibi si tñ nõ
niinus. Quodamq autem bonum ita pla¬

Expanded text:
eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, sies consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimittere obedientiam ante mortem, cum Christus factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, licentiam quidem quaesisti, sed quomodo non licebat; ac per hoc non accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu coacta gratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis.coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita pla
Abbreviated transcription (Latin):
tmꝰ ad tempus ꝓpõiti tuiq consencienciũ
rigorem sic temperes ut infumorum salu¬
tem non neggligas. Inntand quippe sunt ad
arciorem uitam non cogendi quib utiq se¬
mel mordine uio clumalenss p̾ẽẽ conlen¬
uisti. Illis autem qui alaꝰ uu̾e desid̾at. aũ¬
cond̾e inbeciluorib excantate qnͣtum tam̃
sine pcc̃o possunt suadendum. aut ibidem
ten̾e quod cupiunt ꝑmittendum si absq
utͣrumq ꝑcium scandalo fi̾ potest. aut c̾ce
de congracõne lib̾os duiitti fr̃ib ⁊ aliis an¬
Agnoscens siquidem sapiencie mee siccita¬

Expanded text:
atenus ad tempus propositi tui tibique consentientium atenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aucendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribusque aliis sAgnoscens siquidem sapientiae meae siccita
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam patens per d   u¬
litt̾as tuas non sine compassiõs. a qrem m¬
cognoscientes licet xp̃i consolacõ de ꝑ¬
missione regni tͥ sufficiat tamen nos quod
nostrum÷ ⁊ consolacõnem qm̃ possuꝰ. ⁊ co¬
silium qd̾ inteliigimꝰ sanum tideli. ethibe¬
mꝰ. Quis em̃ sine anxitate ideat petrum de
mediis fiuttib brachia tendentem. sime do¬
lore audiat columbam ꝓp̃i non cantantẽ
set gementem tamꝙͣ que dicat. Quomõdo
cantabimꝰ canticum domini int̾ra atiena:¬
ꝯͣ pietatem nons ꝓpt̾ multitudinem adu¬
sancium qmͣ iuita ⁊ sc̃a desid̾ia paucoꝵ
płmq non ꝑfici. Sic aaron sceleratił cimił¬
tuatitis populi contͣ uoluntatem suami
clamorib cessit sic samuel esdem ppło in¬
ordinate regeni patentei muit᷑ saulem i¬
uuxit. Sic dd̾. aun nellet constituere templi
ꝓpt̾ infestancium tñ bella ĩimicoꝵ. qr n bel¬
licosus erat prohibitus est fac̾e ꝙ pposutic̃e¬
tanen sapient̾oꝵ consilio nõ pͥuidicemꝰ q̃¬

Expanded text:
ustitiam pateris, per litteras tuas non sine compassione cognoscentes, licet Christi consolatio de promissione regni tibi sufficiat; tamen nos quod nostrum est, et consolationem quam possumus, et consilium quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Christi non cantantem, sed gementem, tanquam quae dicat: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena pietatem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir bellicosus erat, prohibitus est facere 87 qutamen sapientiorum consilio non praejudicemus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
o h̃o remedia tua: tu nescis quomͦ uͥtu¬
tem cripias ad u̾sario ut te tamꝙͣ p̾uisꝰ
lupus effug̾e ñ poslit ut oculo cue m̃tis ꝑ
sidiam dep̾hñdas. Et pͥor cursu u̾boꝵ eiꝰ
impedias imprudenciã eiꝰ ⁊ aqͥmendis¬
putatonis obtũdas: ꝙ si te ille p̾uen̾it:
uocẽ tuã auferret ⁊ si obinueris solue
anuctũ tuũ ut sermonẽ resoluas. Et si
nec t̾rere te pot̾it. hnͣc petram q̃ st̃ petͣs.
q̃ titubaret influctib. ⁊ inuenit qr
dext̾am amplex̃ est xp̃i.

Expanded text:
o homo, remedia tua. tu nescis quomodo uirtutem eripias aduersario, ut te tanquam praeuentus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis eius perfidiam deprehendas et prior cursum uerborum eius inpedias, inpudentiam eius et acumen disputationis obtundas. quod si te ille praeuenerit, uocem tibi auferet. et si ommutueris, solue amictum tuum, ut sermonem resoluas, et si nec terrere te poterit. hanc petram quaesiuit Petrus, cum titubaret in fluctibus et inuenit, quia dexteram amplexus est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ant solam mnrẽm reqͥrit soliuis s̃ irm̃
ub̃is pauꝑes sucos significat hũrare. ⁊¬
la qͦ int̾ młta aniculoꝵ milia solum
tilium nouit. unus ẽ pliõꝵ balatus. e¬
adc̃ sp̃es. s illa c̃ fctũ suũ disc̾ntt a cefis
⁊ solũ filiũ tacito pietati testĩo reꝯg¬
noscit. Pastor errat ĩ disc̾tons ouium
stor fallit᷑ sp̃s. S oiis pictate ñ fallitur
d̾re ꝓpͥo se q̃rit ulcisci. Non dũ c̾uo cor¬
exꝑtus ut tela
lipus si pͥor hominẽ iud̾it: uocẽ cripͣ
i despicit eum tanꝙͣ uictor uocis ab¬
iate. Id̾ si se p̾uisũ sensit: ⁊ deponit fero¬
eo galum ⁊ maxime albũ u̾et᷑
Iapra uiun̾ata dictannuum petit et
te uulnc excludit sagitas. Norunt ⁊ be¬
stie: remedia sua
Ceo egen symiam q̃rit ut deuoret qͦ
eoꝑdus caꝑe ag̾stis sãgͥnẽ bibit et
iuni langoris euitat. mnis fera egͣ: de¬
canis hausto turat᷑ sangͥne. de teri¬

Expanded text:
nt, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum num discernit a ceteris et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretione ouium, stor fallitur specie, sed ouis pietate non fallitur. ore suo se quaerit ulcisci. nondum ceruo corexpertus sit tela pus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatae: idem si se praeuisum senserit, deponit feroo gallum et maxime album ueretur. capra uulnerata dictamnum petit et de uulnere excludit sagittas. nouerunt et bestiae remedia sua. leo aeger simiam quaerit, ut deuoret quo en capreae agrestis sanguinem bibit et uim languoris euitat. omnis fera aecanis hausto curatur sanguine: ur
Abbreviated transcription (Latin):
pe in hus in magno g̾ge anicłs ꝑ oui¬
ñ possit: balatu freq̃nti absentẽ inciͣ¬
tat ut ixsure uocem extitet qͦ ad euis
sonũ errabunda replicet uestigia mł¬
ti lic u̾set᷑ in milib ouium mꝰ nosẽ uo¬
cẽ pentis. festinat ad mr̃em. lacti ꝙ ma¬

Expanded text:
pe ex his in magno grege agniculus per ouiperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis
Abbreviated transcription (Latin):
csd ꝓbatur aispectu qm qs sermonei
laudatur. suo.it. utitur testimonio ñ
alieuo iuffragio. & si aput oculi uidi¬
tium emittit᷑ quib sunia ⁊ gr̃a uenu¬
magis do omnia q̃ probat uidet. ⁊ q̃ ui
Nec in mito tm̃ libi p̾dicatorem potuit¬
inuenire aquo iure prima laudatur
na sint laud ib. uidet gͦd̾s lucem ⁊ uui¬
tu suo illuminauit. ⁊ uidit q bona ẽ
Non expte dei s generae iuditium est
itaq ñ insplendore tm̃ mͦ s inomni uti¬
litate gr̃a lucis ꝓbatur. uñ ⁊ discrecio
sit int̾ lucẽ ⁊ tenebͣs inseꝑata lucis nͥ
atq tenebraꝵ nichil uideat᷑ int̾ se hr̃e
tingueret adu̾timꝰ itaq ꝙ lucis ortus
anteqm iolis diem uideatur apire. prĩ¬
cipia .n. diei noctis exctum claudut fi
cit. frequent̾ celum nubib tegit᷑ ut
sol tegatur nec ullus radius eius appẽ¬
at. lux diem demonstͣt. tenebs abscon¬

Expanded text:
quod probatur aspectu, quam quod sermone quod probatur aspectu, quam quod sermone laudatur. Suo enim utitur testimonio, non alieno suffragio. Quod si apud nos oculis judicium emittitur, quibus simul et gratia uenumagis deus omnia quae probat uidet et quae unec inmerito tantum sibi pinvenire, a quo jure prima laudatur;na sint laudibus. Vidit ergo Deus lucem, et vultu suo illuminavit, et vidit quia bona est. Non ex parte Dei, sed generale judicium est. Itaqlitate gratia lucis probatur. unde et discretio fit inter lucem et tenebras, ut separata lucis natura atque tenebrarum nihil uideatur intra se habere tingueret. aduertimus itaque quod lucis ortus ante quam solis diem uideatur aperire; principia enim diei noctis exitum cludunt 21 cit. Frequenter coelum nubibus texitur, ut sol tegatur, nec ullus radius ejus appareat; lux tamen diem demonstrat, tenebras abscon
Abbreviated transcription (Latin):
tis diei splendore regionib nr̃o se cut̃¬
furdit aspectui. ita ortus est cito debu
explicari. Quit miramum si d̾s iout᷑
est lucem ⁊ cauganti mũto lumen e¬
mnicuit. a ñ siquis int̾ aqͥs msus oleũ
ore misit. dariora faciet ea q̃ ꝑfũdi te¬
gebant᷑ occultis. uixit d̃s non ut ꝑ uo¬
cis organa quidam sonus õmonis ex¬
iret. ne ut lingue motus celeste forma¬
ret attcͥum atq aerem istũ quidam
iboꝵ stpitus uberaret. s ut uolũtati
sue cogitatonem ꝓteret opat̾onis et
fectus ⁊ discreuit int̾ lucem ⁊ tenebs
⁊ udit ds lucem qr bona est. uicit ⁊ io¬
nus uocis nlls auout ⁊ discreuit. o
patonis molimina nemo dephendit
udit ⁊ oculoꝵ eius intentonem nuui
aupexit. et uidit inquid ds lucem ꝙ
bona est. Nec qd̾ igͦrabat uidit nec it
quod nesciebat aũ aut ñ iuterat ꝯpro¬
ex t̾no comendatore ñ egͥeant s gr̃am
suam cũ uident᷑ ip̃a testentur. plus ẽ

Expanded text:
tis diei splendore regionibus, nostro se circtis diei splendore regionibus, nostro se circumfundit aspectui; ita ortus ejus cito debuit explicari. Quid miramur si Deus locutus est lucem, et caliganti mundo lumen emicuit, quando si quis inter aquas mersus, oleum ore emiserit, clariora faciat ea quae profundi tegebantur occultis? Dixit Deus; non ut per vocis organa quidam sonus sermonis exiret, nec ut linguae motus coeleste formaret alloquium, atque aerem istum quidam verborum strepitus verberaret: sed ut voluntatis suae cognitionem proderet opinter lucem et tenebras et uidit deus lucem quia bona est. dixit, et sonum uocis nullus audiuit: discreuit, et operationis molimina nemo deprehendit: uidit, et oculorum eius intentionem nullus aspexit. et uidit inquit deus lucem quia bonjabona. nec quod ignorabat uidit nec id quod nesciebat ante aut non uiderat conproexterno commendatore non egeant, sed gratiam suam, cum videntur, ipsa testentur. Plus est
Abbreviated transcription (Latin):
lucem fi̾ uoluit q̃ ocuł corporalib
struere desiderat ante qm fundamẽ¬
ta ponat. unde lucẽ ei infũdat explo¬
rat ⁊ ea pͥma est gr̃a q̃ si desit tomus
deformi horret incultu. lux est. q̃ reli¬
quos domus ꝯmendat ornatus. fiat
inquit lux. plena uox luminis ñ
pocutis at ⁊ creauit. smo di uoluntas.
opus ⁊ natura est. lucem c̾auit tene¬
b̾s aum inauit. Et dixt d̾s fiat lix. ⁊
ca est lux. Nonĩo ut sequeretur oꝑa¬
t̃o s dc̃o absoluit negotium. uñ pui¬
chre danticum illud dixit ⁊ fc̃a estlux
est. s bonus auctor. ita lucem dixit
ut mundum ip̃m infuso apiret lu¬
mine atq eiui ipem uenustaret. nes¬
plenduit gͥ subito aer ⁊ expauerũt
tenebre Noua luminuis cdaritate re¬
iꝑlit eas ⁊ qiͣ in abyssos dem̾issit repen¬
te ꝑ uniusa mundi iꝑacia ficigor lu¬
cu intusus. pulchre itaq ⁊ ppͥe dixit
fca est lux. sicut .n. lux celum. tras
maria illuminat ⁊ momento tporis
sine utla ꝯp̾hñsione retectis surgen¬

Expanded text:
it, quae oculis corporalibus struere desiderat, antequam fundamentum ponat, unde lucem ei infundat explorat. et ea prima est gratia, quae si desit, tota domus deformi horret incultu. lux est, quae reliquos domus conmendat ornatus. fiat inquit lux. plena uox luminis nonlocutus est et creauit. sermo dei uoluntas est, opus dei natura est: lucem creauit. tenebras inluminauit. et dixit deus: fiat lux. et facta est lux. non ideo dixit ut sequeretur operatio, sed dicto absoluit negotium. unde pulchre Dauiticum illud dixit et facta est. Sed bonus auctor ita lucem dixit, ut mundum ipsum infuso aperiret lumine, atque ejus speciem venustaret. Resplenduit igitur subito aer, et expaverunt tenebrae novi luminis claritate. Repressit eas, et quasi in abyssos demersit repente per universa mundi fulgor lucis infusus. Pulchre itaque et proprie dixit: Facta est lux. Sicut enim cito lux coelum, terras, maria illuminat, et momento temporis sine ulla comprehensione retectis surgen
Abbreviated transcription (Latin):
ret pͥus finem die sĩgnisicauit nox
tis adiuncit. Ego usq a noctẽ diei scrip¬
tura a ñferre ñ potuit ut ⁊ diei ⁊ noc¬
uem ut potiori appllonem deputet fre¬
quentib exemplis ꝓbamꝰ siquidẽ ⁊
iacob dixit. uies uite mee pusuli et
mali. et it̾m. omnes dies ute mee. et
d̃d posuit dies annoꝵ meoꝵ. Non dix̃
sp̃e hystorie tͣdũtur ñ instatusse legis
inpost̾um. principiũ gͦ diei nox dier ẽ.
fiat lux ⁊ fc̃a estlux. funs diei uesꝑa
est. Iam secĩs dies: ex noctis fine uucce
mo uocauit lucem ⁊ scd̃o: uocauit
tenebͣs noctẽ. p̾cdare ⁊̃ unum ñ primũ
dixit diem. Nam secuturo scdo ⁊t̾tio
die ⁊ deinceps reliquis primũ potuit
dr̃e. ⁊ hoc ẽẽ ordinis uidebatur. S legẽ
statuit. ut .xxrͦuiiore diurne atq noc¬
turne: diei tm̃ nomine defimãt᷑ ut¬

Expanded text:
ret, prius finem diei significavit, tis adjunxit. Eo usque autem noctem diei Scriptura anteferre non potuit, ut et diei et nocnem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus. Siquidem et Jacob dixit: Dies vitae meae, pusilli et mali . Et iterum: Omnes dies vitae meae. Et David posuit: Dies annorum nostrorum is in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedmo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum diem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis uidebatur - sed legem statuit, ut XXIIII horae diurnae atque nocturnae diei tantum nomine definiantu
Abbreviated transcription (Latin):
sccłi potiorib. ita ⁊̃ dies num̾antur
⁊ nocres estimant᷑ ad iũcte. sicut gͥ
circuitus unus. ita dies unus. Nam
płiq ⁊̃ ebdomadam unam unum
diem dicũt. ꝙ in se qi in unũ redeat
diem ⁊ qi spera inse recurrat. est aut¬
⁊ cͥcuitꝰ figuraꝵ a se incipe⁊ inlereuti¬

Expanded text:
secunda potioribus; ita etiam dies numerantur, et noctes aestimantur adjunctae. Sicut igitur circuitus unus, ita dies unus. Nam plerique etiam hebdomadam unam unum diem dicunt; quod in se quasi in unum redeat diem, et quasi septies in se recurrat. Est autem circuitus figura haec a se incipere
Abbreviated transcription (Latin):
neg̾oꝵ significare qmͣ scłoꝵ successo¬
nes aliqͥs diffuure q dies domini in¬
agnuc ⁊ pclarus. ⁊ alibi. ut quid uob
quiiere diem dñi. Et hic tencbre ⁊ ñ
iix. manifestũ est .n. ꝙ maic ꝯ scui et
idignis dies ille tenebrosus sit quoi
fulgebit in nocentia ⁊ mens noxiã
lit scpͥtura nos bocet. pulchie aut̃e
lucem utrũq unũ dicturus diem
nere. Non .ii. est integrũ diei temp
⁊ noctis nisi fu̾it expletum. Uñ ⁊ nos
sp̃ qi indie honeste ambulemus et
tio eb̾etatis cubile inꝑuditie. Non
dicamus tenebre ⁊parietes opeũt
nos ⁊ quil sit fuudebit aitissimus:
s scit in nobis amor lucis ⁊ cura ho¬
nestatis ⁊ tamꝙͣ indie ambiuan¬
tes. oꝑa nr̃a coram do luc̃e cupiam
ciuius est honor. laus. gra. ⁊ potestas

Expanded text:
 significare quam saeculorum successiones aliquas definire — quia dies domini magnus et praeclarus et alibi: ut quid uobrsuobis quaerere diem domini? et hic tenebrae et non lux; manifestum est enim quod male consciis et indignis dies ille tenebrosus sit, quo fulgebit innocentia et mens noxia sit scriptura nos docet. pulcre autem uicem utramque unum dicturus diem inere. non enim est integrum diei tempus et noctis, nisi fuerit expletum. unde et nos semper quasi in die honeste ambulemus et tio et ebrietas, cubile et inpudicitia, non dicamus: tenebrae et parietes operiunt nos, et quis scit si uidebit altissimus ? sed sit in nobis amor lucis et cura honestatis, ut tamquam in die ambulantes opera nostra coram deo lucere cupiamus, cui est honor laus gloriapote
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t ꝯũit̾ dici ur scatẽs aquis. ur deser¬
ta ⁊ inuia . ⁊ sine aqua. Ergo ⁊ illi qͦ
scatet aquis. inest ut ħeat hariditã¬
tem. Remota .n. aqua incipit ẽe arida:
quosa aridã fecit.
abet gͦ t̾ra ꝓpͥam

Expanded text:
uniter dici uel scatens aquis uel deserta et inuia et sine aqua. ergo et illi quae scatet aquis inest ut habeat ariditatem; remota enim aqua incipit esse arida, quosa aridam fecit. habet ergo terra p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̾t̾mitto. Quid fec̾it qr aꝑte scͥptu¬
raꝵ auctoritate ñ didiciꝰ qiͣ secretũ
p̾t̾co. ne forte ĩ hunic auias sibi qones
fundere sicut ip̃e ait. añ te ambulabo
derat tanto fluctuũ motu tantoq
estu ꝯtitatioris elem̃ti qui cotidie y¬
mo pelagi torquere ⁊ harenas u̾sare so¬
let de profundo qui dem̃ secat in quan¬
tum le illud magnũ ⁊ mausum na¬
uigantib atq intemptatũ nautis
fundat mare ꝙ britannias frem̃ti ĩ¬
cludit equore. atq in ult̾iora ⁊ ip̃is fa¬
bulis maccesla secreta se porigit qui
deinde colligat qͣnͣtũ lucrino ⁊ au̾no
in ytalia tybiriade quo inpalestina
⁊ eslacui qui int̾ palestinã ⁊ egyptum
arabye deserta p̾tendit portib ꝙ diu̾¬
sis augusti atq tͣiani. cet̾isq ꝑ uniu̾¬
sum orbem infusum addiderit mare
banus quoq aliiq plures. Quomͦ gͦ
una ꝯggacio aquaꝵ. s quemad̃m d̾r¬

Expanded text:
te Scripturarum auctoritate non didici, quasi secretum praetereo, ne forte etiam hinc alias sibi quaestiones fundere, sicut ipse ait: Ego ante te ambulabo, derat: tanto fluctuum motu, tantoque aestu concitatioris elementi, qui quotidie ima pelagi torquere, et arenas, vertere soleat de profundo. Quis deinde sciat, in quantum se illud magnum et inausum navigantibus atque intentatum nautis fundat mare, quod Britannias frementi includit aequore, atque in ulteriora et ipsis fabulis inaccessa secreta se porrigit? Quis deinde non colligat quantum Lucrino et Averno in Italia, Tiberiadi quoque in Palaestina, et ei lacui qui inter Palaestinam et Aegyptum Arabiae deserta protendit, portubusque diversis Augusti atque Trajani, caeterisque per universum orbem infusum addiderit mare?banus quoque aliique plures, quomodo una congregatio aquarum? Sed quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
s hanc pulcherimam mundi frabri¬
cam hnc distantẽ int̾ se eloꝵ copulã.
tantes in hoc miũdo tegat t̾ram adoꝑ¬
and̾ datã diffusũ aerem. clausa ma¬
ria ppłm hũc diuine oꝑatonis orga¬
num in quo diuiui modulamen
templũ istud sacͣmentũ tͥnitatis scĩ¬
tatis domiciliũ eccͣm sc̃am. in qͣ reful¬
gent aulea celestia de quib dc̃m est. Ui¬
fac funiculos tuos: ⁊ palos tuos con¬
firma. Ad huc indextͣm ⁊ sinstmͣ ex¬
tendes.⁊ semem tuũ gentes heredita¬
te possidebit ⁊ ciuitates desertas inħi¬
tabis. ht gͦ aulea quib actuuit bonã
sr̃ flumina p̃parata. supͣ uos .n. fir¬
mata est. ⁊ p̃parata qui sicut flumi¬
na puro ineam undi fonte decurri¬
tis de quib dc̃m est. sieuauert flu¬
⁊ pleno fonte quo fluistis qui ait uo
iordanis unde reutimini metũ inori¬
ginem. Conggetur inquit aqͣ q̃ sub
celo est inꝯgͥgatonem unã ⁊ apariat

Expanded text:
sed hanc pulcherrimam mundi fabrised hanc pulcherrimam mundi fabricam, hanc distantium inter se elementorum tantes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, clausa maria, populum hunc divinae operationis organum, in quo divini modulamen templum istud sacrarium Trinitatis, sanctitatis domicilium, Ecclesiam sanctam, in qua refulgent aulaea coelestia, de quibus dictum est: Difac funiculos tuos et palos tuos confirma, adhuc in dextra et sinistra extende: et semen tuum gentes hereditate possidebunt, et ciuitates desertas inhabitabis.super flumina praeparata. supra uos enim confirmata est et praeparata, qui sicut flumina puro in eam mundi fonte decurritis, de quibus dictum est: eleuauerunt fluet pleno fonte, quo adsumpserit, qui ait uobIordanis fluenta reuertimini mecum in originem. Congregetur inquit aqua quae sub caelo est in congregationem unam, et appareat
Abbreviated transcription (Latin):
dialeticis disputatonib mouere nob¬
bilis erat cum omini corpori naturalr
sp̃es ⁊ color insit. omnis aut̃e color sit
subiectus aspectui. slamat di uox. Gõ¬
⁊ appareat arida ⁊ it̾m scͥptura dicit.
⁊ apparuit arida. Quid opus fuit it
aquaꝵ. ueniq addit sublato uelaĩe
apparusse arida q̃ añ ñ uidebat᷑. Itm̃
questiones alias serũt dicentes.si in
ꝯg̾gatõnib diu̾sis aq̃ erat quomͦ si
ille ꝯg̾gatones in sr̃iorib erant ñ de¬
fluebat aqͣ ad eum locum ad qm̃ pꝰ
dñi imꝑium diriuata ẽ Natura .n.
a qͣꝵ sponte inferiora ꝓlarit᷑. si uͦ in
ꝯtͣ naturam suam aq̃ ad sr̃iora ꝯscen¬
dit. Itaq aũ ẜm naturales cursus im¬
ꝑio non egint aũ ꝯtra naturam ini¬
perio ꝑfice ñ potuit. cui q̃oni n facile
tum dñi hanc aquaꝵ fuisse nat᷑a ut¬

Expanded text:
dialecticis disputationibus mouere nbilis, cum omni corpori naturaliter species et color insit, omnis autem color sit subiectus aspectui? clamat dei uox: conappareat arida. et iterum scriptura dicit: m unam, et apparuit arida. quid opus fuit iteaquarum? denique addidit sublato uelamine apparuisse aridam, quae ante non uidebatur. iterum quaestiones alias serunt dicentes: si in congregationibus diuersis aqua erat, quomodo si illae congregationes in superioribus erant, non defluebat aqua ad eum locum, ad quem post domini imperium deriuata est? — natura enim aquarum sponte in inferiora prolabitur — sin uero in riora conscendit? itaque aut naturalis cursus imperio non eguit aut contra naturam imperio proficere non potuit. cui quaestioni facile tum domini hanc aquarum fiiissefu
Abbreviated transcription (Latin):
tes stabut aque. habes in euugelio ꝙ
cum gͣuis eet ꝓcelsa. ⁊ magnus ĩma¬
rimotus ita ut trepidarẽt apłi. nau¬
tgii ꝑiculũ excitauerũt dormientẽ
inppuppi dñm iħm. Et surgñs inꝑa¬
uit unto ⁊ mari. sedata tepestas. fit

Expanded text:
tes stabunt aquae. habes in euangelio, quod cum grauis esset procella et magnus in mari motus, ita ut trepidarent apostoli naufragii periculum, excitauerint dormientem in puppe dominum Iesum, et surgens imperauerit uent
Abbreviated transcription (Latin):
ysli ⁊ quod indux̾at postea ip̃m et sit¬
cauerit aqm. siuolut obedisse nat᷑rã
currere ꝙ cotidie uidemus in mari.
ut iñ aqiue currãt unde flai̾ũt uñt᷑ꝰ
di tẽpe moysi excitato austro uaudo
sictatũ est mare. codẽ mͦ siccari ñ po¬

Expanded text:
et quod induxerit postea spiritum, et siccaverit aquam : si nolunt obedisse naturam,currere, quod quotidie videmus in mari, ut inde aquae currant, unde flaverit ventus. Si tempore Moysi excitato Austro valido siccatum est mare, eodem modo siccari non po
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ fit utytua solidiora unda uomãt:
ħ scd̃m oculte secta naturs Cetͥum qͥs
ignorat ꝙ rapido płmq impetu in
yma descñdes in suꝑiora sesubrigat
atq in suꝑcilium montis accollat
riuata qͣntũ descend̾it tm̃ rursus
taq si ui impetu suo fertur ur arti¬
ficis ingenio ꝯtͣ naturã suã ducit᷑
⁊ eleuat᷑: miramini s diuini oꝑato¬
ne p̾cepti aliquid ad usũ nature eiꝰ
maris ut scriptũ ẽ quomͦ eduxit de
petͣ aqm. Qui potuit de petͣ educ̾e aqͣ
que ñ erat. ñ potuit aqͣm educe q̃ era

Expanded text:
omodo fit, ut ima soli ora undam uomant? omodo fit, ut ima soli ora undam uomant? haec secundum occultae secreta naturae. ceterum quis ignorat quod rapido plerumque impetu in ima descendens in superiora se subrigat atque in supercilium montis adtollat,riuata, quantum descenderit, tantum rursus si uel impetu suo fertur uel artificis ingenio contra naturam suam ducitur et eleuatur, miramini si diuini operatione praecepti aliquid ad usum naturae eiumaris, ut scriptum est, quomodo eduxerit de petra aquas? qui potuit de petra educere aquam quae non erat non potuit ducere a
Abbreviated transcription (Latin):
quodam ordine. s magis ex uolunta¬
audiuit: uox aũ di efficiens nature ẽ.
cam uccem efft̃s oꝑat̾onis impleuit.
cepit labi aqua ⁊ in unam fluere ꝯg̾¬
gatonem q̃ añ erat diffusa ꝑ t̾ras et
plimis receptaculis inhebat. Cursũ eiꝰ
aũ ñ legi. Motus eius añ ñ didici. Nec
ccłs meus uidit nec auris audiuit sta¬
bat aqͣ diu̾sis inlocis. ad uocem dĩ mota
lege: pͥma .n. ꝯstitutõnis iex. forma in
postum dereliquit. ueniq diem simi
fecit ⁊ noctẽ. Ex illo manet utͥusq suc
iabunt᷑ influuios. ĩ freta currũt flu¬
nuna. lacus diriuant in maria. ip̃a se
aqͣ p̾cedit urget. ⁊ seqͥtur. unus est duc¬
tus. unũ corpꝰ ⁊ cũ sit aititudo diu̾sa ĩ¬
diicreta est. tn dorsi eius eqlitas uñ ⁊ equor
appłatum arbitror quod inst̃ficie eius
nũc R̾dant mithi. si numꝙ uid̾unt
fontes ex suꝑiorib scaturte ur de paui¬
m̃to aqm surgere. Qius eam cogit:
uñ ꝓrumpit: quẽad̾m s̃i deficit: qͦ¬

Expanded text:
quodam ordine, sed magis ex uoluntaaudiunt. uox autem dei efficiens naturae est. eam uocem effectus operationis impleuit. coepit labi aqua et in unam confluere congregationem, quae ante erat diffusa per terras et plurimis receptaculis inhaerebat. cursum eius ante non legi, motum eius ante non didici, nec oculus meus uidit nec auris audiuit. stabat aqua diuersis locis: ad uocem dei mota lege; primae enim constitutionis lex formam in posterum dereliquit. denique semel diem fecit et noctem: ex illo manet utriusque dilabuntur in fluuios, in freta currunt flumina, lacus deriuantur in maria, ipsa se aqua praecedit, urguet et sequitur. unus est ductus, unum corpus. et cum sit altitudo diuersa, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. unde et aequor adpellatum arbitror, quod superficies eius nunc respondeant mihi, si numquam uiderunt fontes ex inferioribus scaturrire, de pauimento aquam surgere. quis eam cogit ? unde prorumpit ? quemadmodum non deficit? qu
Abbreviated transcription (Latin):
ins mone nascat᷑ qui ortus ẽ
mnl̾cone. preclarus dies qui
t̾ram a nautragio liberauit
dñtẽ d̾o. ꝯgͥgetur aqͥ que est sub celo.
mꝯg̾gatonem unam. Dequo p̾fato¬
nem adoriri placet. Cong̾getur aqͣ
dc̃m est. Iꝯ g̾gata est. et frequent̾ dr̃
pudor est imperio dei insent ibilia Cła
parere. ⁊ homines ñ obedire quib sẽ¬
sus ab ip̃o tͥbutus autore est. Et for¬
tasse ẽ hic pudor fec̾it ut hod ie plu¬
res ꝯueneritis ne quo die ⁊õgata est
aqua inꝯg̾gatonem unam: eo die
populus nequa qͣm ꝯgͥgatus in eccͣm
dñi uidcret᷑. Nec hoc solũ obedientis
aque exemplũ habeamui. Nam et

Expanded text:
sermone nascatur, qui ortus est in lectione. Praeclarus dies, qui terram a naufragio liberauit dicente deo: congregetur aqua quae est sub caelo in congregationem unam. de quo praefationem adoriri placet. congregetur aqua dictum est, et congregata est: et frequenter dicpudor est imperio dei insensibilia elementa parere et homines non oboedire, quibus sensus ab ipso tributus auctore est. et fortasse hic pudor fecerit, ut hodie plures conueniretis, ne quo die congregata est aqua in congregationem unam, et hodie populus nequaquam congregatus in ecclesiam domini uideretur. nec hoc solum oboedientia aquae exemplum habemus; nam et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc .n. uere fc̃m quis ignorat ꝙ ad
tus: ueniq credidit hoc egiptius in
gͥlsus est. s illis redut unda que fu¬
gͥat Nouit gͦ aqͣ ⁊ ꝯg̃gari. ⁊ tune. et
fug̾e q̃nd̾s p̾cepit. hanc imitemur
dam aqua. ex omni ualle. exomn
palude. ⁊ ex omni latu. uatus ect hc¬
sis. uaus est gñtilitas. ꝙ d̃s monciũ
ccca. in hesi igentilitate fletus ⁊ me¬
ror.Uñ ait. disposuit inꝯuatie alctꝰ.
exõĩgͥ ualle cõg̾gatus est ppłs cacho¬
licus. Iam ñ muite ⁊ gregatõnes st̃.
set una est ꝯgͣgatio. una ecca. Ucm ẽ¬

Expanded text:
Hoc enim vere factum quis ignorat, quod ad tus? Denique credidit hoc Aegyptius, et ingressus est: sed illi rediit unda, quae fugerat. Novit us praecepit. hanc imitemur dam aqua ex omni ualle, ex omni palude, ex omni lacu. uallis est haeresis, uallis est gentilitas, quia deus montium haeresi et gentilitate fletus et maeror. unde ait: disposuit in conualle fletus. ex omni igitur ualle congregatus est populus catholicus. iam non multae congregationes sunt, sed una est congregatio, una eccle