comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relictio desertio, noluntas. seductia inerrorem indictio deceptio morbi. fames pestilentiȩ
empesta tes naufragia insidiȩ &alia complura quȩ̃ in diuinis elo quiis indita & patrum lit¬
teris usi ta tissima prudentium nullusignorat. Queceuo lunta tedĩ in dubitabili terbona
semper &ius tafieri. quis quis ne gat iustitiae & uidiao condituris nimis impie contra¬
dicit quae qui aminc ex emplis longum est ad probare interim differantur ut si de¬
nuo ueli dra caput leuare uł &x cetra nisa fuerit sibilare: largiente dnõ latius at que
ommodius proferantur. Vnum ttimen de uoluntatedĩ ex scĩ augus tini dictis testimoni¬
um inter posuisse sufficiat : dequa in libro enchiridion tali sermocinatione disseruit.
AUGuS NNuS Haec sunt magna operadñi. ex quisi ta in om̃s uolun tates eius & tamsapi¬
ter &equisita ut cum angelica & huma nacre atura peccas s& ictẽ non quod ille sed quo duo¬

Expanded text:
relictio, desertio, noluntas, seductio, in errorem inductio, deceptio, morbi, fames, pestilentiae, relictio, desertio, noluntas, seductio, in errorem inductio, deceptio, morbi, fames, pestilentiae, tempestates, naufragia, insidiae, et alia complura, quae in divinis eloquiis indita, et Patrum litteris usitatissima, prudentium nullus ignorat. Quae voluntate Dei indubitabiliter bona semper et justa fieri quisquis negat, justitiae et judicio Conditoris nimis impie contradicit. Quae quia nunc exemplis longum est approbare, interim differantur; ut si denuo vel hydra caput levare, vel excetra nisa fuerit sibilare, largiente Domino latius atque commodius proferantur. Unum tamen de voluntate Dei ex sancti Augustini dictis testimonium interposuisse sufficiat, de qua in libro Enchiridion tali sermocinatione disseruit. Augusenter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est quod non ille, sed quod vo
Abbreviated transcription (Latin):
ooperantibi duob: conueniente in trib: agendi concor diceñ in uno deficente efficacia
implere nonpo terat. at que illuꝰ adiutorium tam quam inuc operi non suf ficiens ad sum ebat
sed spm̃ diuisum insem & ipsum eo spr̃ congruebat expelli. quem pater & silius nondiuisi in se¬
i & ipsis communi terhabent: sic & peccata qui ap̃ter ecdesiam non dimit tuntur. in eo spũ
dimitti opor tebat. quom unum ecclesia congregatur &. Iam uero sise cundum te operatio
est in dõ sicut eius essentia atq: uoluntas. necessario sequitur ut c&era quae adĩ uoluntate
prodire non dubi tan tur. uelut dĩ essentia praedicentur Uerbi gratia cogitatio uisi o
prȩuisio creatio dispositio dispen satio statutio decrecio paratio p̃paratio iudicium. ad flic¬
tio correptio in firmatio interfectio occisio ꝑditio disꝑditio inclusio. obduratio. induratio de¬

Expanded text:
cooperantibus duobus, conveniente in tribus agendi concordia, non in uno deficiente efficacia cooperantibus duobus, conveniente in tribus agendi concordia, non in uno deficiente efficacia implere non poterat, atque illud adjutorium tanquam huic operi non sufficiens assumebat, sed Spiritum divisum in semetipsum eo Spiritu congruebat expelli, quem Pater et Filius non divisi in semetipsis communiter habent. Sic et peccata, quia praeter Ecclesiam non dimittuntur, in eo Spiritu dimitti oportebat, quo in unum Ecclesia congregatur. + Jam vero si, secundum te, operatio est in Deo, sicut ejus essentia atque voluntas, necessario sequitur ut caetera quae a Dei voluntate prodire non dubitantur, velut Dei essentia praedicantur. Verbi gratia, cogitatio, visio, praevisio, creatio, dispositio, dispensatio, statutio, decretio, paratio, praeparatio, judicium, afflictio, correptio, infirmatio, interfectio, occisio, perditio, disperditio, inclusio, obduratio, induratio, de
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam unigenitum uerbum : quendo illa denube uox facta est aut scpienter&si
ritailiter credipo test dm̃ patremoperationem uerborũ suorum sonantium at qui
transeuntium asua sapientia suiq sp̃sco operatione sepgrasse eodem modo cũ rec¬
tis sime dicamus non patrem nec spm̃ scm̃ sed filium suꝑmare ambulas se. cuiusum¬
scoro erat illa & plante fluctibus inni tentes : Illud tamenopus tantimi raculipa
tremi esspni sem̃ coopera̾tos eẽ quis abnucit  sic enim & solum filium uerissime dic¬
nem ad solum filium pertinen tem quis quis negat cooperatum patrem aut spm̃
non rec tescpit. Item dicintas nec patrem nec filium sed solum sp̃m scm̃ & incou
nerat multis ucriis linȩuis magnaliadĩ a quota menmiraculo edsalum
spm̃ scm̃ pertinen te cooperationempattis & uerbi unigeniti separarf
non possumus Itta singulo rum quoque in trinitaite opera trinitas operatur. uinicuiq: operanti

Expanded text:
tanquam unigenitum Verbum, quando illa de nube vox facta est; aut sapienter et tanquam unigenitum Verbum, quando illa de nube vox facta est; aut sapienter et spiritaliter credi potest Deum Patrem operationem verborum suorum sonantium atque transeuntium a sua sapientia suique Spiritus cooperatione separasse. Eodem modo cum rectissime dicamus non Patrem, nec Spiritum sanctum, sed Filium, super mare ambulasse , cujus humus caro erat illa, et plantae fluctibus innitentes; illud tamen opus tanti miraculi Panctum cooperatos esse quis abnuat? Sic enim et solum Filium verissime dicnem ad solum Filium pertinentem, quisquis negat cooperatum Patrem, aut Spiritum, non recte sapit. Item dicimus nec Patrem, nec Filium, sed solum Spiritum sanctunerat, multis et variis linguis magnalia Dei ; a quo tamen miraculo, ad solum Spiritum sanctum pertinente, cooperationem Patris et Verbi unigeniti separare non possumus. Ita singulorum quoque in Trinitate opera Trinitas operatur, unicuique operanti
Abbreviated transcription (Latin):
quod ei non sint in illis operibus eo aperati. sedcid homines a quib: leguntur multa fccc¬
tt mirticula & tamen anullo filius fecit Et quod a apostolus despũ scõ Om̃ã aut
haec operatur unus atq: idem sp̃s. Non ideo dictum quia nonei cooperatur pater
lius sed qui ali his operibus non sunt multt sed unis sp̃s & in diuersis suis operationi¬
bus non ẽ. a seipso diuersus Necto meninani ter sedrationabiliter & ueraciter
Gitipoꝑ e trem dixis se nonfilium er spm̃ scm̃ : tues fili ns dileotus in quo c̃placui
Sed hoc mira culum decaelo sonabilis uerbi quamuis ad ꝑsonam patristontum mod
ꝑtinere. cooperatos ẽẽ filium & spm̃ scm̃ non negamus Neq: enim quio tunc filius cor¬
nem portuns cum haminibus conuersebatur interra. Ide non erat & am insinupt

Expanded text:
quod ei non sint in illis operibus cooperati, sed ad homines, a quibus leguntur multa facquod ei non sint in illis operibus cooperati, sed ad homines, a quibus leguntur multa facta miracula, et tamen a nullo, quae Filius fecit. Et quod ait Apostolus de Spiritu sancto: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus , non ideo dictum, quia non ei cooperatur Pater et Filius, sed quia in his operibus non sunt multi, sed unus Spiritus, et in universis suis operationibus non est a se ipso diversus. Nec tamen inaniter, sed rationabiliter et veraciter dicitur Patrem dixisse, non Filium et Spiritum sanctum: Tu es Filius meus dilectus, in quo complacui . Sed hoc miraculum de coelo sonabilis verbi, quamvis ad personam Patris tantummodo pertinere, cooperatos esse Filium et Spiritum sanctum non negamus. Neque enim quia tunc Filius carnem portans cum hominibus conversabatur in terra, ideo non erat etiam in sinu Patris
Abbreviated transcription (Latin):
da iudicatur: quod si inter operationem dĩ ciopera quid dis tinguendũ erit mihi inte¬
rim nichil aliudoc currit quousq diligentius ex quiratur : Qua moperationem ẽt dũ
fit opus uero qđ fit. Quod sita est quis dubite addm̃ utrciq ptinere: AUCVS TINUS
Cumo peratiopatris dicitur non etm sinefilio & spuscõ intellegatur operari Et cũ
notum est rectecre dentibus uł &iam ut possunt intellegentibus: & illudideo dictu
eẽ depa tre ipse facit opera quod ab illo sit origo &iam operum i quo ẽ exsistentiac¬
operantiumper sonarum Quici& filius deillo natus est : & sp̃s sẽs principaliter deillo
procedit de quo natus ẽ filius. &cum quo illi com munus est idem sp̃s. Et illutd quodart
dñs sio pera non fecis sem in eis qua enemo alius fecit : non ad patrem uł spm̃retulis se

Expanded text:
da judicatur? Quod si inter operationem Dei et opera quid distinguendum erit, mihi inteda judicatur? Quod si inter operationem Dei et opera quid distinguendum erit, mihi interim nihil aliud occurrit quousque diligentius exquiratur quam operationem esse dum fit, opus vero quod fit. Quod si ita est, quis dubitet ad Deum utraque pertinere? Augustinus: Cum operatio Patris dicitur, non eam sine Filio et Spiritu sancto intelligatur operari; et cum notum est recte credentibus, vel etiam ut possunt intelligentibus. Et illud ideo dictum est de Patre, ipse facit opera , quod ab illo sit origo etiam operum a quo est exsistentia cooperantium personarum: quia et Filius de illo natus est, et Spiritus sanctus principaliter de illo procedit, de quo natus est Filius, et cum quo illi communis est idem Spiritus. Et illud quod ait Dominus: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit , non ad Patrem vel Spiritum retulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ris uideris quomodo tamȩrecius auc tori tates lit̃ teris uidirli c& diuinis otirum que
fidelis simis tractel toribus quorumbibri eorundemuo cabulorum pluredi tt tibus referti
eẽ nos cuntur ualeas contra ire Quaero tamen cbsce in terim ut deceteris silecm quid
magis dĩ essentice congruat. Potentia anoperatio: mihi quippe uidetur nullum opera¬
riposse absq potentia. Quo enim paeto dicendus ẽ opera ri qui non possit : potenti am
excellere non negtibis. Itaq potentia magis dĩ essentiȩ congruit. qua moperatio: Qmo¬
peratio potentiȩ. ẽ effectus: Et tamen cum essentia dĩplura litatem abdic& potenti
asplurtiliter enuntiatus legimus. Dicente proph&a. Quislo quetur potentias dñi au¬
ditas faci & om̃s lau des eius Siergo potenti adĩ a pluralitate uł multipbcita tenon
excluditus Cur operatio quȩ se quax eius non dubitatur amultipli citeite excluden¬

Expanded text:
ris, videris quomodo tam gravis auctoritatis, litteris videlicet divinis, earumque ris, videris quomodo tam gravis auctoritatis, litteris videlicet divinis, earumque fidelissimis tractatoribus, quorum libri eorumdem vocabulorum pluralitatibus referti esse noscuntur, valeas contraire. Quaero tamen abs te interim, ut de caeteris sileam, quid magis Dei essentiae congruat, potentia an operatio? Mihi quippe videtur nullum operari posse absque potentia: quo enim pacto dicendus est operari qui non possit? Potentiam excellere non negabis? Itaque potentia magis Dei essentiae congruit quam operatio, quoniam operatio potentiae est effectus, et tamen cum essentia Dei pluralitatem abdicet, potentias ejus pluraliter enuntiatas legimus, dicente Propheta: Quis loquetur potentias Domini, auditas faciet omnes laudes ejus? Si ergo potentia Dei a pluralitate vel multiplicitate non excluditur, cur operatio, quae sequax ejus non dubitatur, a multiplicitate excluden
Abbreviated transcription (Latin):
ints colores certe numquam effugies num quã eucidendilocum capied. dt reuumẽ eu
uenerabilibus manda uerunt: ftlsum est quod tucȩ ca tissimus ad fir masti quicũ in hoe non
solum dep̃hensus uerum &iam conuictus minime dubiteris decoceris quȩ simili in saniarictu
pesti fero uomuisti. iuuante dnõ iam facilis erie ciadgres sus qm̃ cuĩ inprioribus mendacii
cerec ter inuritur. in sequentibus fides penitus cbrogatur Negas similiter operationẽ
in dõ pluraliter efferri id est multiplicari uł geminari uł ceera huius modi & quidest
quodom̃s scripturȩ operationes uł opera diuino decantant ela nett uas electionis docte¬
tium diudinclamar es adiungit qui operatur oma in eainbusc: Enũmeratis quoque et¬
rundemoperationum dis tributionibus : hȩc aut̃ in quid omã operatur unus at queidem
sp̃s diuidens singulis prout uult. Quod si aluidoperationem̃ dĩ & cliud opera cẽ contende¬

Expanded text:
is colores, certe nunquam effugies, nunquam evadendi locum capies? Aut verum est venerabilibus mandaverunt, falsum est quod tu caecatissimus affirmasti. Qui cum in hoc non solum deprehensus, verum etiam convictus minime dubiteris, de caeteris quae simili insania rictu pestifero vomuisti, juvante Domino jam facilis erit aggressus: quoniam cui in prioribus mendacii character inuritur, in sequentibus fides penitus abrogatur. Negas similiter operationem in Deo pluraliter efferri, id est multiplicari vel geminari, vel caetera hujusmodi: et quid est quod omnes Scripturae operationes, vel opera divina decantant? Clamat vas electionis, docntium aliud clamares, adjungit, qui operatur omnia in omnibus . Enumeratis quoque earumdem operationum distributionibus, haec autem, inquit, omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quod si aliud operationem Dei, et aliud opera esse contende
Abbreviated transcription (Latin):
noenuis impenls ul eiuadere cum argumen tationibus uanis tempus insum pseris opere preui
uerau te pon sulere ueritatem & quicquid auc toritos suaderet edicere : euid ego
ote a uodpostulans proph&a p̃catur conuertenos dñe & conuertemur adte:quo modo
nim conuerut nos nisi prȩueni ente grati auolun tatem conuertendi misericorditer insindi¬
o Ipse enimprior conuertit qui auo luntatem adse con uertendi inspirat Ꝙnos conuertim
cd eum quiauocantis gratiam ipso adiutore humili ter sequimur: Num quid dicendifunt corda
non habuisse : quibus secundus  machabȩorumliber inter orandum fr̃s in p̃caridicit: D&uo¬
biscor omnibus ut colatis eum & faciatis eiusuolim tatem : sienimcor eos habusse dubium nm
est. quid necesse fuerat petere eisdare quod habebant nisi quiacor disnomine uolun tatem
bonum udeli c& colen didmm̃ & faciendi eius uolunta tem. uolebant in tellegi : diceb doergo d&¬

Expanded text:
non vis impelli. Qua de re cum argumentationibus vanis tempus insumpseris, operae pretium non vis impelli. Qua de re cum argumentationibus vanis tempus insumpseris, operae pretium fuerat te consulere veritatem, et quidquid auctoritas suaderet edicere. Quid est, quaeso te, quod postulans Propheta precatur: Converte nos, Domine, et convertemur ad te ? Quomodo enim convertit nos, nisi, praeveniente gratia, voluntatem convertendi misericorditer infundendo? Ipse enim prior convertit, quia voluntatem ad se convertendi inspirat; et nos convertimur ad eum, quia vocantis gratiam ipso adjutore humiliter sequimur. Nunquid dicendi sunt corda non habuisse, quibus secundus Machabaeorum liber inter orandum fratribus imprecari dicit: Det vobis cor omnibus, ut colatis eum et faciatis ejus voluntatem ? Si enim cor eos habuisse dubium non est. quid necesse fuerat petere eis dari quod habebant, nisi quia cordis nomine voluntatem bonam, videlicet colendi Deum et faciendi ejus voluntatem, volebant intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
one m uerrtuit bi cer uon dis seramus Quibus diletisreuerters adid quod plisusto aids truxeras uolunte¬
temnaturcorbieẽ nondonum dici senm  & ohue Nunc interim consideraredebernsu s clanite¬
sicutds̃ nec prȩ scientid nec p̃destinatione sua neminem compellit pecctre : Itenemi nefu comn¬
lat pie uiuere ubi in tendendum est. nullius uolintatis eẽ ueram liber atem sicdiqunea coue
coegerit Ieitur si huma nã uolun tatem cliquia cacusa p̃cedit quȩ ea m inuitam extorque sa
ad bonam no alaeue ul eogi tande uł agenda sequitur non solum non ẽõ etm uerelibercunsee
nitus etm uoneũm ubienim ẽ causã quȩ compellit. ibi non est natura quȩ uelit. At quihune
deiur sitecum peululum desipiamus & exsuꝑfluo eadem repeconus quod ergoais nulus
uoluntutis eẽ ueram liber tatem sicdiquacausa eã coegerit. conaris eids truere uolunta¬
on ilimcontm nullo duinȩ inspirationis munere preueniri quia inuittm adbonum c̃ibiqu

Expanded text:
onem veritatis interim differamus: quibus dilatis reverteris ad id quod plus justo astruxeras, voluntatem naturam tibi esse, non donum. Dicis enim: JOANsicut Deus nec praescientia, nec praedestinatione sua neminem compellit peccare, ita neminem compellat pie vivere. Ubi intendendum est, nullius voluntatis esse veram libertatem, si aliqua causa eam coegerit. Igitur si humanam voluntatem aliqua causa praecedit, quae eam invitam extorqueat ad bona malave vel cogitanda, vel agenda, sequitur, non esse eam vere liberam, sed penitus eam non esse. Ubi enim est causa quae compellit, ibi detur si tecum paululum desipiamus, et ex superfluo eadem repetamus. Quod ergo ais: Nullius voluntatis esse veram libertatem si aliqua causa eam coegerit, conaris astruere voluntatem humanam nullo divinae inspirationis munere praeveniri, quia invitam ad bonum aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
ouitiam dedes sen ticliter p̃dicari quis nesciat nonenim reli tue dicuen uam etse
scienstese usi tressapientiuen d suetres scient ao sicut nec tres dii.: sedunus scipiens . un ur
piue p̃ destina tionem endõ profergi. liqu& profectonones sentiani gi tu se dres cet tra nse¬
consequens eesi es sendalito dedõ dicor&ur prȩ destinaret sicut es ses pere ue sci
con se quens e ã utieiuis ꝑͥ des tinatio non adali quid nefenr&ur ncit neces sen as
margnitudo bonittas potentid sapientia scientia iustitia illius adcli quid referun¬
senteuitudobonstin gotenir a sepientia scientia iustitia cum de dõ cicuntur serude¬
sen piaaer iꝑse sit indicatuo : Prae destinatio non qđ ipsesit. sed qui ueun tdis ponude¬
tones reur eout uspt e subetantiadu numquam pluralisten sea qui ueltt Cs e destina¬
nentessiususicut dispositiones. despensa ciones or dinationes operationes disttibut¬
nes dius. plugelitor enun tam eeosiendimus a ubi comimodum fuerit feuesite dndos

Expanded text:
ientiam de Deo essentialiter praedicari quis nesciat? Non enim relative dicuntur: Est scientes, vel tres sapientiae, sive tres scientiae, sicut nec tres dii; sed unus sapiens, unus scitive praedestinationem in Deo proferri, liquet profecto non essentialiter, sed relative depromi. Nam si essentialiter de Deo diceretur praedestinare, sicut esse, sapere et scire, consequens esset ut ejus praedestinatio non ad aliquid referretur, sicut nec essentia, magnitudo, bonitas, potentia, sapientia, scientia, justitia illius ad aliquid referuntur; magnitudo, bonitas, potentia, sapientia, scientia, justitia cum de Deo dicuntur, quid essentialiter ipse sit indicatur: praedestinatio non quid ipse sit, sed quid velit, disponat et operetur enuntiat. Substantia Dei nunquam pluraliter effertur. Praedestinationes ejus, sicut dispositiones, dispensationes, ordinationes, operationes, distributiones ejus, pluraliter enuntiari et ostendimus, et ubi commodum fuerit, favente Domino
Abbreviated transcription (Latin):
id Et uitio rum atq peccatorum auc tords non est sed prae selcor proui dis s¬
rum celcais ut bnhac inter im uitt & iustis &iniustis mixtumin genit illicaut ud est i ge¬
hen na solis impis diuina ȩ qui tus ius temerito q retriburto aue oridiett dns dicem te
pro plselis geptis cdlumin ciuitate quod dns non fecit. Qlitera m ap se das ꝑ isaicaem in¬

Expanded text:
id est vitiorum atque peccatorum auctor Deus non est, sed praescitor providentissiid est vitiorum atque peccatorum auctor Deus non est, sed praescitor providentissirum quas vel in hac interim vita, et justis at injustis mixtim ingerit: illic autem, id est in gehenna, solis impiis divina aequitas juste meritoque retribuit. Auctor dicitur Deus, dicente propheta: Si est malum in civitate, quod Dominus non fecit ; et iterum ipse Dominus per Isaiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ditur : quidẽ quod facturus erat: nisigubernatio: multi plicatio adispositiorerũ
quas fecerat : unde & in eucingelio ipsaueritas loquitur dicens: Paterm̃susque mo¬
do operatur & egooperitor Stue fecit quae futura sunt quit in p̃scientia sua quȩ
falli mutitriq nequit. prȩdestinuit quid forin secus operis effecturus & tidquem
finem opus quod facer& eẽꝑ ꝑducturus quae operatio nissillius dispositio quod
trartum dem uale nec cliud prorsus recte in tellegitur quam sidicactur destina¬
tio cic p̃destinatiobi fai riam diuiditur Anbon auideli c& & mala Sedbonosquae
uonsunt nisiciiotore bo no & sum mo id eso dõ÷ malaas nullatenus uquenduie¬
seđ uolun tate tne atugeretionalis a suo ductorede flexa iat que in ddeteriora cul¬
pabili ter a uer safiunt᷑: Pao it de bonerum om nium auctor est. ds̃ Malorũ autẽ

Expanded text:
ditur, quid est quod facturus erat, nisi gubernatio, multiplicatio ac dispositio rerum ditur, quid est quod facturus erat, nisi gubernatio, multiplicatio ac dispositio rerum quas fecerat? Unde et in Evangelio ipsa Veritas loquitur dicens: Pater meus usque modo operatur, et ego operor, sive fecit quae futura sunt , quia in praescientia sua quae falli mutarique nequit, praedestinavit, quid forinsecus operis effecturus, et ad quem finem opus quod faceret esset perducturus: quae operatio nisi illius dispositio? Quod tantumdem valet, nec aliud prorsus recte intelligitur, quam si dicatur, destinatio: ac praedestinatio bifariam dividitur, in bona videlicet et mala; sed bona quae non sunt nisi auctore bono et summo, id est Dsed voluntate creaturae rationalis a suo auctore deflexa, atque inde deteriora culpabiliter aversa fiunt. Proinde bonorum omnium auctor est Deus; malorum autem,
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ suȩ curam habuerit : Habuit aut̃ curã creaturarum quas fecit. qui ade eo ue¬
rax scriptura confitetur dicendo cuicura .ẽ. deomnibus. Et adquem pro ph&calo qu¬
tur. Or dinatione tuai ꝑ seuerat dies: qm̃om ã seruiunt tibi &cui in precibus oran¬
tes dicimus Ds cuius prouidentia in sui dispositione nonfallitur. St qui in euangelo
loquitur Non ne duo passeres . as seueneunt. &unas ex illis cadit suꝑterrã sine pa¬
treur̃o & rursum. Stergo fenũ quod hodie in cigro ẽ : N&cras inclibanũ mittitur
ds̃ sic uestit. Quan toma gis uosmini mȩfideir & cetera quibus abundare diuini eloqu¬
anullus ignorat. Quo conficitũr dm̃ om̃a sicut creasse. ittcni curasse. ordinasse dis¬
posuis se dispen sas sedestinasse seup̃destinas se cnĩa quae uel fecit uł facturus est
Iuxta illud Qui fecit quȩ futura sunt: Qui enim om̃s creaturasinitio condidisse crȩ¬

Expanded text:
turae suae curam habuerit. Habuit autem curam creaturarum quas fecit, quia de eo veturae suae curam habuerit. Habuit autem curam creaturarum quas fecit, quia de eo verax Scriptura confitetur dicendo: Cui cura est de omnibus ; et ad quem Propheta loquitur: Ordinatione tua perseverat dies, quoniam omnia serviunt tibi ; Et cui in precibus orantes dicimus: Deus, cujus providentia in sui dispositione non fallitur. Et qui in Evangelio loquitur: Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadit super terram sine Patre vestro? Et rursum: Si ergo fenum quDeus sic veslit, quanto magis vos minimae fidei? et caetera, quibus abundare divina eloquia nullus ignorat: quo conficitur Deum omnia sicut creasse, ita curasse, ordinasse, disposuisse, dispensasse, destinasse, seu praedestinasse, quae vel fecit, vel facturus est, juxta illud qui fecit quae futura sunt . Qui enim omnes creaturas initio condidisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
ta. partm desinunt par tmꝑ manent. Nec tamen eadem ꝑmansione a&ernitati
co ȩquantur auctoris de quibus nunc lon gum ẽ disputtre. Cum ergo const& nichil aliud e ẽ
quamereatorem & creaturam. Eandemq: non aseipsa seda creatore existendi sum¬
ꝑsisse principium nichilominus ad creatorem ꝑtinuit disposuisse ordina uis sedessum¬
nasse euprȩdestinas se quod fecerat ÷ Quemad modum dictum ẽ : quod cattingu s asene
usq ad finẽ fortitero & dispo nat omã su uiter. Afineui de lic& in iuisibilisatq in corpo¬
reȩ creturȩ usque ad finem uisibilis corponeeque stcturȩ Idest ab eo quod incre¬
aturis omnibus sum mum est usq: adid quod in creaturis omnibus infimũ esti. Quod sine¬
gcitur .: Aut inuidus qđ ab sit aut in potens dĩ ad seritur : Quasi non ar dinauit disposuit
dispensauit destinauit siue p̃desa nauitqđ feoro colligitur ut nulla tenus fac¬

Expanded text:
ta, partim desinunt, partim permanent; nec tamen eadem permansione aeternitati ta, partim desinunt, partim permanent; nec tamen eadem permansione aeternitati coaequantur Auctoris, de quibus nunc longum est disputare. Cum ergo constet nihil aliud esse quam Creatorem et creaturam, eamdemque non a seipsa sed a Creatore exsistendi sumpsisse principium, nihilominus ad Creatorem pertinuit disposuisse, ordinavisse, destinasse ac praedestinasse quod fecerat; quemadmodum dictum est, quod attingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter: a fine videlicet invisibilis atque incorporeae creaturae, usque ad finem visibilis corporeaeque creaturae; id est, ab eo quod in creaturis omnibus summum est usque ad id quod in creaturis omnibus infimum est; quod si negatur, aut invidus quod absit aut impotens Deus asseritur. Quia si non ordinavit, disposuit, dispensavit, destinavit, sive praedestinavit quod fecit, colligitur ut nullatenus fac
Abbreviated transcription (Latin):
Ais aut  dosei neutionedĩ eidcibi quid neces se a teur pelpuł si cite amulas di it tur satalier
coine minem eredimius & confitemur sed eius pro uidentia sempi terna &omni potentis sima
eraescienlam oioã pu ditieni dispomi dispensari destmarire ei acguber narimodis cuiq con¬
fines mullo modo dubitamus dicente ueraciter deo scriptura quia et tingitio fin euisque ad
finem fortiter &disponit om̃a suauiter : Quibus uerbis uniuensadisaniena finp les que ac¬
attingiac que disponibreuiter innu tabiliterq: desinitur Num quam enim at tinger&
atque disponer& nisi p̃uenir& Numquam uero prȩ uenir& nisi essenticliter aec sempi¬
terne omnipoten terq: ex sister&. Constat ergo nichileẽ nisi creatarem & creaturam
Creatorem a nullo creaturam acreatore creatorem sineinitio mutabili tate &fine:
crea turã cũ initio &mu tabili tate. partim: cumfine Rationailis enimere atura angelo¬
rum & hominum. coe pit nec desinit Cetera uero usibus homi numsticta atq: ad cribu¬

Expanded text:
 ad aliquid necessitate impelli, vel sicut a multis dicitur fataliter cogi neminem credimus et confitemur, sed ejus providentia sempiterna, et omnipotentissima praescientia omnia ordinari, disponi, dispensari, destinari, regi ac gubernari modis cuique congruis nullo modo dubitamus, dicente veraciter de eo Scriptura: Quia attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter attingi, atque disponi breviter immutabiliterque definitur; nunquam enim attingeret atque disponeret, nisi praeveniret: nunquam vero praeveniret, nisi essentialiter ac sempiterne omnipotenterque exsisteret. Constat ergo nihil esse nisi Creatorem et creatu ram, Creatorem a nullo, creaturam a Creatore. Creatorem sine initio, mutabilitate et fine; creaturam cum initio et mutabilitate, partimque cum fine: rationalis enim creatura angelorum et hominum coepit, nec desinit; caetera vero usibus hominum facta atque attribu
Abbreviated transcription (Latin):
nobis resurrectionis prȩbuit quȩ lux sequatur indicauit uesperũ uero suꝑ terraefilios consurge¬
re dñs faccit quia in fide libus iudeorum cordibus dominar. antixp̃m eorum merito exi gente per¬
init tit quid circo ad nõ huic uesperȩ iuste subduntur. quia ipsi sponte sua filii terre eẽ uo¬
li erunt terrena quippe & non caelestia requiren tes. aperspicienda luci ferinrĩ claritate
cȩ catisunt &dum prȩ esse sibiues perum exp&unt . sub sequentis dam nationis a&erna nocte
merguntur: Hinc in euangelio dñs dicit Ego ueni innomine patris mei . & non accepistis me
Ali osuen & in nomine suo illum accȩpi&is  Incpaulus dicit. Eoquod caritt tem ueritatis non

Expanded text:
nobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Vesperum vero super terrae filios consurgenobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Vesperum vero super terrae filios consurgere Dominus facit , quia infidelibus Judaeorum cordibus dominari Antichristum eorum merito exigente permittit. Qui idcirco a Domino huic vesperi juste subduntur, quia ipsi sponte sua filii terrae esse voluerunt. Terrena quippe et non coelestia requirentes, a perspicienda luciferi nostri claritate excaecati sunt; et dum praeesse sibi vesperum expetunt, subsequentis damnationis aeterna nocte merguntur. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Alius veniet in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
destindti ones dixerit. copiosa explanatione ꝑdocuit. Egitenim affluentiȩ suȩ dulcedine: super
bonorum gratuitti electione malorumq: ius tissima reprobatione : quod ut clarius enites cata
toitim eius dem loci continen tidm proponamusbrtsorius ater quippe in suo tem pore luciferum
produxit. qui asi cut scriptum est Cumuenit plenitudo temporis. misitds̃ filium natum &x muliere
factum sublege ut eos qui sublege erant redimer&. Quinatus &x irgine uelut lucifer intertene¬
bras nrcie noctis cipparuit : quia fugata obscuri tate peccati a&ernum nobis mane nuntia uit
Luciferum seinnotuit . quia diluculo ex morte sur rexit & fulgore suiluminis. mortalitatis nr̃e
te tram caliginem pressit. Cunene ꝑ iohannem dicitur Stelle splendida & matutina Uiuus
quippe apparendo post mortem matutinano bis stella factus ẽ quiadum in sem& ipso exemplũ

Expanded text:
aedestinationes dixerit, copiosa explanatione perdocuit; egit enim affluentiae suae dulcedine super aedestinationes dixerit, copiosa explanatione perdocuit; egit enim affluentiae suae dulcedine super bonorum gratuita electione, malorumque justissima reprobatione. Quod ut clarius enitescat, totam ejusdem loci continentiam proponamus. Gregorius : Pater quippe in suo tempore Luciferum produxit, quia, sicut scriptum est: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret ; qui natus ex virgine, velut Lucifer inter tenebras nostrae noctis apparuit, quia, fugata obscuritate peccati, aeternum nobis mane nuntiavit. Luciferum vero se innotuit, quia diluculo ex morte surrexit, et fulgore sui luminis mortalitatis nostrae tetram caliginem pressit. Cui bene per Joannem dicitur: Stella splendida et matutina . Vivus quippe apparendo al., apparens post mortem, matutina nobis stella factus est, quia dum in semetipso exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
nplici tatis capacitate essentia illius. unegiamis uo luntas eius plura liter effertur : nonut ip¬
sc essentia multiplic&ur sed ut uoluntatis eus effectus prodis tributionum eius congruentis at¬
q di uersi tatibus multpli ces decla ren tur: Pra e destinationis &iam uocabulum quod dĩ subs¬
ttnuiae Co ȩquans dixisti nulla tenus multipli cari beatissimus grẽgorius a postolicaȩ sedis an¬
tis tes: &quem ad modum ueraciter asseruisti uera cissimus scripturarum explaator. tuarum
condusionum disputationes ante floccipendens ił potius dam nans quam legenspluraliter enuntiare
non m&uit : Nam in libro uicesi monono admirandi atque amplectendi operis quod inbea tiiob ex pla¬
nationem elo quentissima sua ui tate conposuit interc&era GREGORIUS Ordinem in quit cȩli nos¬
se. ẽ supernarum dispositionum occultas prȩdestinationes uidere  Ac de inde quasp̃¬

Expanded text:
tiplicitatis capacitate essentia illius, voluntas ejus pluraliter effertur; non ut iptiplicitatis capacitate essentia illius, voluntas ejus pluraliter effertur; non ut ipsa essentia multiplicetur, sed ut voluntatis ejus effectus pro distributionum ejus congruentiis atque diversitatibus multiplices declarentur. Reclamat autantia est, coaequans dixisti nullatenus multiplicari. Beatissimus Gregorius, apostolicae sedis antistes, et quemadmodum veraciter asseruisti, veracissimus Scripturarum explanator, tuarum conclusionum disputationes ante floccipendens, vel potius damnans quam legens, pluraliter enuntiare non metuit; nam in libro XXIX admirandi atque amplectendi operis quod in beati Job explanationem eloquentissima suavitate composuit, inter caetera, Gregorius : Ordinem, inquit, coeli nosse est supernarum dispositionum occultas praedestinationes videre. + Ac deinde quas pr
Abbreviated transcription (Latin):
unde te reris Qumuis enim& sciamus & stiteamur indo nichil ciliud uelle qun ẽe
n chuilque aliud eẽ quam uel le uoluntas quip peillius essentia est. & essentia uoluntas : ta men
irse quiip sesibi est os sen tia it se uolun tas. loquitur ꝑ propheicam scũ qui suntꝰ interra eius mirisi¬
Sunt eneo iunr a epsum uolun ta tes sue : ftl sum eigitur quod dixisti uolun ta tem indõ non mul¬
tipli cariidẽ non di cipluraliter cumid quod multiplicatur pluraliter efferrineces sesit Li¬
c& enim es sentia dĩ in dubi tabiliter simplex sit: Ne que ulla multiplicitute uł gemineur uł
tri plic& ur uił multi plic&uri quȩdam temen sunt quae in dõ uł dedõ essenti aliter prȩdi¬
cantur quȩ si necon tradictione in diuinis eloquiis plurali ter prola ta reperiuntur: Dici¬
tur quippe uoluntas di es sentia eius : Di cuntir &iam uolunte tes eius pluraliter. nec tamen
es sent ȩ eius plureliter proferuntur : Sed manente in commu tabiliter remotaq: ab omni mul¬

Expanded text:
s enim et sciamus et fateamur in Deo nihil aliud velle quam esse, nihilque aliud esse quam velle: voluntas quippe illius essentia est, et essentia voluntas; tamen ipse, qui sibi est essentia, ipse voluntas, loquitur per Prophetam: Sanctis, qui sunt in terra ejus, mirifisunt ergo intra ipsum voluntates suae. Falsum est igitur quod dixisti voluntatem in Deo non multiplicari, id est non dici pluraliter, cum id quod multiplicatur, pluraliter efferri necesse sit. Licet enim essentia Dei indubitabiliter simplex sit, neque ulla multiplicitate vel geminetur, vel triplicetur, vel multiplicetur: quaedam tamen sunt quae in Deo vel de Deo essentialiter praedicantur, quae sine contradictione in divinis eloquiis pluraliter prolata reperiuntur. Dicitur quippe voluntas Dei essentia ejus, dicuntur etiam voluntates ejus pluraliter, nec tamen essentiae ejus pluraliter proferuntur, sed manente incommutabiliter remotaque ab omni mul
Abbreviated transcription (Latin):
noside adĩ ratia non humanis cidinuentionibus edsequatur atq: ad prob&ur ponissen¬
tencicin gõ te scedciqu ad firmare conelur uecessi tate ap̃descatonł tamban ostibo

Expanded text:
gio fide et Dei gratia, non humanis adinventionibus assequatur atque approbetur; ponis sengio fide et Dei gratia, non humanis adinventionibus assequatur atque approbetur; ponis sententiam Gottescalchi, qua affirmare conetur necessitate praedestinationis tam bo
Abbreviated transcription (Latin):
inpelut Aduersus eos sine dubio qui in ladentes sincerito nrae fidei eis inflatitument.
agendum pie humilterq: non in prabatur comlegamus mosen proph&orum eximium
ominrȩ grptiorum sapientia erudieum & danielem ac sotios eius om̃s chaldȩorum magos
que aruspices eorundem scientia decuplũ siperasse Itm nunc in nomine & aditorio
dñflabe intũ tuarum erescon aidituri graticm eius sine quo nichil sumus scimus &
possumus inuocenus: ut ipsaduce tucs in ex teicabiles moras penetrare ecisq mosfenso
gres su euadere uoueamus nequoquã tui quadruuii in nodationibus acde prauationibus
sed auetoritati & uerieiti ie dullitus innitentes gitur pꝰcopiostem p̃stioistutie
dis pucationem quauercophilo sophi cmueram ẽere ligonem ueratiter gasirias sed
inentendam disciplinarum sȩcularium eruditione stllx iter adfirinas : rum uera reli¬

Expanded text:
impellit, adversus eos sine dubio qui, illudentes sinceritati nostrae fidei, eis inflati tument, impellit, adversus eos sine dubio qui, illudentes sinceritati nostrae fidei, eis inflati tument, agendum pie humiliterque non improbatur, cum legamus Mosen prophetarum eximium omni Aegyptiorum sapientia eruditum , et Danielem ac socios ejus omnes Chaldaeorum magos atque aruspices eorumdem scientia decuplum superasse . Jam nunc in nomine Dei et adjutorio labyrinthum tuarum haereseon adituri, gratiam ejus sine quo nihil sumus, scimus et possumus, invocemus, ut ipsa duce tuas inextricabiles moras penetrare easque inoffenso gressu evadere valeamus, nequaquam tui quadruvii innodationibus ac depravationibus, sed auctoritati et veritati medullitus innitentes. Igitur per copiosam praefationis tuae disputationem, qua veram philosophiam veram esse religionem veraciter astruis, sed inveniendam disciplinarum saecularium eruditione fallaciter affirmas, cum vera reli
Abbreviated transcription (Latin):
tenius dit eigerunt: Dixeetint hoc apud nos & alii doc tissimi patres id est ieronimus ambro¬
suis hiłarius ut nequaquã pos ꝑrae sumptores huiusrei. sedpedis sequi eẽ uidea mur Sed di¬
cit ciliquis : N ec partes ipsȩ sullogis morum it nomina scȩmictum. nec uo cabula discipli¬
narum nec alichuius cemodi ullece nus in ueniuntur in psalmis Inueniuntur plane
in iurtute sensuum non ines factione uerbarom. Sic enimuina inuitibus messem inse¬
mine frondes inraidicibus : fruetus in ramis cirboris ipsts fensȩ contem plamur innudeis
iam ede prosundissima cibess delicio fuspiscis at tingitur : qui tamen antecceptianẽ suã
sentimus Nam & cipłs uelut nos seduci ꝑutnom sapientiam mundi Is ta uero non cib¬
negae uͥ littȩriꝰ eẽ diuinis  Acꝑliac quando cumq: sicut diximus telibi s utinecessita

Expanded text:
tenus attigerunt. Dixerunt hoc apud nos et alii doctissimi Patres, id est Hieronymus, Ambrotenus attigerunt. Dixerunt hoc apud nos et alii doctissimi Patres, id est Hieronymus, Ambrosius, Hilarius; ut nequaquam nos praesumptores hujus rei, sed pedisequi esse videamur. Sed dicet aliquis: Nec partes ipsae syllogismorum, nec nomina schematum, nec vocabula disciplinarum, nec alia hujuscemodi ullatenus inveniuntur in psalmis? Inveniuntur plane in virtute sensuum, non in effatione verborum: sic enim vina in vitibus, messem in semine, frondes in radicibus, fructus in ramis arboris, ipsas nuces contemplamur in nucleis. Nam et de profundissima abysso et deliciosus piscis attingitur, qui tamen ante conceptionem csentimus. Nam et Apostolus vetat nos seduci per vanam sapientiam mundi ; ista vero non abnegat in litteris esse divinis. + Ac per hoc quandocunque, sicut diximus, talibus uti necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
suieris. ⁊tim qued melcinis fimci si dererelucent: & senificantiasrerum utillimis como eudusde¬
center inbiminant qutten &s bre ui terlo cis as tssimis admo nebimus qm̃ resipsȩ commedissi¬
me de dncentur a łmedium. ꝑguas concepi sentis clarius elucebunt NNam & pater aeies inli¬
bro tertio de dictine xp̃iint : ite pnofes sis ẽ Sciant autem litterati mo disomnium locut¬
onum quos gecinmatic greconomane tropas uacrt. auctores ne c̃s̃ usos fuisse & paulo past se¬
quitur: quostrmen tiopos idẽ modos locutionum. qui nouerunt: agnoscunt in lt teris scĩ e¬
numq sentor ud eas intelbegendas cdiquan cubim aduiuanture Cuiusrer elinaliiscoditib¬
untect eruden essimam mentionem. Inlioris quippe quos eos ellauit demodis locutionũ
diusersa scemnitta sȩcularium ut terarum inueniri probauit in lit teris sacris. Alio saut̃
rrapriosnodeẜ indiuinis eloquns eẽ declaranit: Quos gram matici siueret ores nulla¬

Expanded text:
sacris tanquam clarissima sidera relucent, et significantias rerum utilissimis compendiis decenter illuminant. Quae nos breviter locis aptissimis admonebimus, quoniam res ipsae commodissime deducentur ad medium, per quas concepti sensus clarius elucebunt. Nam et Pater Augustinus in libro tertio de Doctrina Christiana ita professus est: Sciant autem litterati modis omnium locutionum, quos grammatici Graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse. Et paulo post sequitur: Quos tamen tropos, id est modos locutionum, qui noverunt agnoscunt in litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantulum adjuvantur. Cujus rei et in aliis codisuis fecit evidentissimam mentionem. In libris quippe quos appellavit de Modis locutionum, diversa schemata saecularium litterarum inveniri probavit in litteris sacris; alios autem proprios modos in divinis eloquiis esse declaravit, quos grammatici sive rhetores nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tia inciui tate quam dñs nonfecerat et inisaia ego dñs qui facio pacem & creomala In alio¬
comalitia contraria uirtuti in tellegitur Iuxta quod in hoc eodem proph&a supra legimi
Ascendit clamor malitiȩ eius adme  Quibus omnibus patenter indicatur. dm̃ nec auc¬
rem nec causam eẽ peccati Malorum uero idest poenarum quarum lib& at que ad flic¬
tionem auctorem quidem fideliter p̃dicari Causam uero eorum peccato res eorumq pec
uictor effec tus glori abundus. adalia reuincen da furibundus pro cedis Multis hostemẽ¬
a nulla tenus dubitari Progrederis inde adalia & ueluti prima dehoste congressione
sis aut mitiora aut congrua responder& Quibus omissis qm̃ ea tantum in quibus acatholica

Expanded text:
tia in civitate quam Dominus non fecerit : et in Isaia: Ego Dominus qui facio pacem et creo mala . In alio vero lotia in civitate quam Dominus non fecerit : et in Isaia: Ego Dominus qui facio pacem et creo mala . In alio vero loco malitia contraria virtuti intelligitur, juxta quod in hoc eodem propheta supra legimus: Ascendit clamor malitiae ejus ad me . + Quibus omnibus patenter indicatur Deum nec auctorem nec causam esse peccati; malorum vero, id est poenarum quarumlibet atque afflictionum, auctorem quidem fideliter praedicari: causam vero eorum peccatores eorumque pecvictor effectus gloriabundus, ad alia revincenda furibundus procedis, multis hostema nullatenus dubitari. Progrederis inde ad alia, et veluti prima de hoste congressione sis aut mitiora aut congrua responderet. Quibus omissis, quoniam ea tantum in quibus a catholica
Abbreviated transcription (Latin):
es sec adeiis libri retractationem cuius titulum et̃ uoluit deocto ginta tribus quȩstio nibus at
tur quod dixi mali auctor non est. qui a omnium quȩ sunt auctor ẽ. quia in quantum funt in
tum tum bona sunt & ne hinc put&ur non abillo eẽ poena malorum qua e utiqu e malume
his quipuniuntur Sed hoc itt dixi quem ad modum dic tum est ds̃ mortem non fecit cumcli¬
bi scriptum sit mors &uita ad nõdõ est Malorum ergo poena quae adõ est malum est qui¬
dem malis. sed in bonis dĩ operibus est. qm̃ius tum est ut malipuniantur . & utiq bonũ est omne
huius locutionis genere plenisunt eisdem uestigiis qui a eodem spũ graditur qui explanans
lonemproph&ã IRONMuS Hic inquit malitiam pro adflictione & cala mitate acci¬
pere debemus Secundum illud sufficit diei malitia sua & in amosproph&a Si est mali¬

Expanded text:
esset ad ejus libri retractationem, cujus titulum esse voluit de octoginta tribus quaestionibus, ait esset ad ejus libri retractationem, cujus titulum esse voluit de octoginta tribus quaestionibus, ait atur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustum est, ut mali puniantur, et utique bonum est omne, hujus locutionis genere pleni sunt, eisdem vestigiis, quia eodem spiritu graditur, qui explanans Jonam prophetam : Hic, inquit, malitiam pro afflictione et calamitate accipere debemus, secundum illud: Sufficit diei malitia sua ; et in Amos propheta: Si est mali
Abbreviated transcription (Latin):
rat historia. Quos beatos fuis se angelos. Nullus qui ẽ andem liis toriã fideliter legit ignort
Tumi gitur uł in hoc scło uł inieni gehennȩ debitȩ pecca toribus poenȩ ꝑere aturas dĩfieri
mninime nesciantur quisearum auctorem dm̃ iustissimum audeat diffiteri : qua rũsicau¬
fãquȩ rsspec catores euestigio occurrunt quimalis suiso peribus dm̃ sum mebonum aius¬
tum adhaec sibi merito re tribuenda concitauerunt Quamuis de anima & angelis apos¬
ud suiss quibus poenis urgue antur neces sario quȩ ratur quae id est pȩnȩsi ue tormentaut̃¬
uocum que alio com modius uocabulo enuntientur : Non id circo mala uocan tur quod uer¬
nadeseo quia petientibus contraria ꝓcul dubio fiunt ab eorum nimirum sensu maliua cbii¬
eo denoten dusr Unde & beatus augustinus inter retracttendum libros nios. Cum ala me ctti

Expanded text:
rat historia: quos beatos fuisse angelos nullus qui eamdem historiam fideliter legit, ignorat. rat historia: quos beatos fuisse angelos nullus qui eamdem historiam fideliter legit, ignorat. Cum igitur vel in hoc saeculo vel in igni gehennae debitae peccatoribus poenae per creaturas Dei fieri minime nesciantur, quis earum auctorem Deum justissimum audeat diffiteri? Quarum si causam quaeris, peccatores e vestigio occurrunt, qui malis suis operibus Deum summe bonum et justum ad haec sibi merito retribuenda concitaverunt: quamvis de anima et angelis apostaticis, quibus poenis urgeantur, necessario quaeratur, quae, id est poenae, sive tormenta, quocunque alio commodius vocabulo enuntientur, non idcirco mala vocantur, quod verna ; sed quia patientibus contraria procul dubio fiunt, ab eorum nimirum sensu mali vocabulo denotantur. Unde et beatus Augustinus inter retractandum libros suos, cum ventum
Abbreviated transcription (Latin):
deso oefee uisturo nulles fere tibs que cre aturis dĩ poenais atq mi serias inuuen ciu poen qui¬
todo cen da beato gregorio omne uidicium in hominibus ꝑ angelos ex er cout i pata prose¬
to quis quiddõ iudice poenali ter hominibus infertur. Nequa quam nisi ꝑ creaturas eius
rebus aenbigratia aut aere corrupto aut uentorum in ȩqualita tibus aut sols calo¬
nobusonisius aut pluuiarum effusionibus aduersis seu quilus cumque aliis anim ad¬
peinto ns suꝑ re ge ne uibus de quibis proph&a testetur: Misit inquiens haud dubiũ
quinds̃ i eosiram indiena tionis suȩ indignationem &iram& cribulationem inũ¬
ians sio nemperangelos malos &cã Vbi quamuisper angelosmalos inmissio nemn
saindi uerit legimus tamen &iam ꝓbonos angelos iden tidem dõ uindice actitaso nerue¬
admodum apud sodo mam deifinitimas ciuita tesignem cȩlitus pluente dnõ uerax nuer¬

Expanded text:
iter ingeruntur, nullas fere absque creaturis Dei poenas atque miserias invenimus. Et quiiter ingeruntur, nullas fere absque creaturis Dei poenas atque miserias invenimus. Et quia, docente beato Gregorio, omne judicium in hominibus per angelos exercetur, patet profecto quidquid, Deo judice, poenaliter hominibus infertur, nequaquam nisi per creaturas ejus fieri. Verbi gratia, aut aere corrupto, aut ventorum inaequalitatibus, aut solis caloribus nimiis, aut pluviarum effusionibus adversis, seu quibuscunque aliis animadversionis supernae generibus, de quibus Propheta testatur: Misit, inquiens, haud dubium quin Deus, in eos iram indignationis suae, indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, etc. . Ubi quamvis per angelos malos immissionem missam dixerit, legimus tamen etiam per bonos angelos identidem, Deo vindice, actitari: quemadmodum apud Sodomam actitatum, et ei finitimas civitates, ignem coelitus pluente Domino , verax nar
Abbreviated transcription (Latin):
por m uri soni grinnil atur eor pori ipso auctore quia pro meruit absem hatur ÷ & cuiu
prn nuit bomi tes cee o na tei est eius post nodum iustitia sub trabatur ut quod benigni cu
cum hon nisido uidice si at quis neeare audeat dm̃ mortis huius eg auc tun cupsi canici
demniseria fentiendum quȩ cum bea titudinis dicitur indigentia nondo auctari deputa stu
eliesione rdmtionali qua e uolun taria auersione a uerebeatitudinis sum mobono at que
aa hesisoene de edibili ininsimo bonosibi eam contraxis se nulla tenus ambi gi tuno ⁊cumue
ruis d ser iapce nelis huiusuite conuensatio uelsub sequen tis in gehenna re tributio dicitur
enisami auctosem illius nesciat cuius nutu cutq: iudicio dispensari omc̃ nongnoratt ci tui
enii dicen te scrip tura nichil sine causa sit super terram pro fec toliqu& qui asi cutbs¬
prbr unm eisi spiondm uel bicuel illic poentili ter inflic tiie in n cilio quc auctoredo
timinum un stissimo uidice fieri eredende sunt Consi deratis quippe quȩ cum que poenl¬

Expanded text:
r atque immittitur corpori, ipso auctore, quia promeruit, abstrahatur; et cujus primum bonitate donata est, ejus postmodum justitia subtrahatur, ut quod benignitas cum nonnisi Deo judice fiat, quis negare audeat Deum mortis hujus esse auctorem? Sic etiam de miseria sentiendum: quae cum beatitudinis dicitur indigentia, non Deo auctori deputatur, sed creaturae rationali, quae voluntaria aversione a verae beatitudinis summo bono, atque adhaesione damnabili in infimo bono, sibi eam contraxisse nullatenus ambigitur. Cum vero miseria poenalis hujus vitae conversatio, vel subsequentis in gehenna retributio dicitur, quis Deum auctorem illius nesciat, cujus atque judicio dispensari omnia non ignoratur? Si enim, dicente Scriptura, Nihil sine causa fit super terram , profecto liquet quia sicuteprobationem impiorum, vel hic vel illic poenaliter inflictae non alio, quam auctore Deo nimirum justissimo fieri credenda sunt: consideratis quippe quaecunque poenal