comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auaũt autbeatus qui non iudicat sem¬
ip̃mui quo ꝓbat. adid potissim refe̾nd̾ ẽ.
qd supius ait. non ergo blasphemet᷑ boñ
nrim. hoc est. etiam ꝙ ũc ait ante istã sẽ¬
tentiam. Tn fidem qm̃ hẽs penes tem¬
ip̃m habecoram deo ut qm̃ bonaẽ. hec
cites credimiꝰ om̃ia mũda mũdis. etme
a fide nos ꝓbamus. benentam᷑ ip̃o bono

Expanded text:
autem ait, Beatus qui non judicat semetipsum in quo probat, ad id potissimum referendum est, quod superius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono
Abbreviated transcription (Latin):
ficabantur. Om̃s .ii. tũc ĩmolaticia caro
in macello uendebat᷑. et de primicus n¬
ni libabãtgentes sumulactis sius. et q̃¬
daui in ip̃is torcularib sacrificia facie¬
bant. Iubet ergo apłus. in hus qui saluci
conscientia talib alimentis utebantur
non spernere ĩfirmitatẽ eoꝵ quise a tali¬
b cibis et puͦtu abstinebãt. ⁊ illis ĩ furiꝰ
ne eos qui a carnb nõ abstinebant et
uinũ bibebant. canꝙͣ pollu iudicarẽt.

Expanded text:
ificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro ificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibbant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum, qui se a talibus cibis et potu abstinebant, et illis infirmis, ne eos qui carnibus vescebantur et vinum bibebant, tanquam pollui judicarent
Abbreviated transcription (Latin):
tatem salutis corporalis ualent. Si autẽ
ad supfluas delectationes acq luxuries
utriusq in hũs gandeat quecato cupit rec¬
te repreh euditur. quia ꝓuidentia carmõ
ĩ ꝯcupiscentiis facit. quͣi qui seminat in
tarne sua de carne metet corruptionem.
idẽ qui delectõnib carnalib gaudet.
uod añt dicit. Infirmũ aũt in fide re¬
cipite nõ indiuidicationib cogita¬
tionũ : hoc dicit ut eũ qui infirmus est
fide recipiamus et nr̃a firmitate ĩfirmita¬
tem eius sustineamꝰ. n diuidicenius cogi¬
tationes eius. id est qi ferre audeamus sẽ¬
tentiam de alieno corde qd̾ nõ iidemus.
¶Ideo sequitur et dicit.Alius quidẽ credit
manducare omia. qui añt infirmus est.
olus manducet quia illo iam tempore
młti iam firmi in fide. et scientes ẜm sciẽ
trat. s que exeunt indifferent̾ sumebant
cibos salua conscientia. Quidã n̾o infir¬
miores abstiuebant acarnib et uiuo. ne
uł uescientes nicid̾ent in eaque y̾doł sacͥ¬

Expanded text:
tatem salutis corporalis valent; si autem ad superfluas delectationes, atque luxuriam, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. « Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem, » id est, qui delectationibus carnalibus gauuod autem dicit, Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum, hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum ntrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacr
Abbreviated transcription (Latin):
alideputentur in sem̃ qui in dño credide¬
quid sic dereliquerunt ut caderẽt absit.
d uioꝵ delicto salus gentib: Nonicco
dicit quia noncecidenũt. S qr casus ip̃o¬
tũ nõ fuit ĩ ans qm̃i ad salute gentm
pfecit. Nonergo deliquerunt ut cade¬
rent: id est.tentũm̃o ut cade̾nt qĩ ad pe¬
nam suã solum. S ut hoc ip̃m qd cͤceos¬
decunt ꝓdẽẽt gentib adsalute. ¶ deide

Expanded text:
li deputentur in semen, qui Domino credidemquid sic deliquerunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus Gentibus, non ideo dicit, quia non ceciderunt; sed quia casus ipsorum non fuit inanis, quoniam ad salutem Gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt ut caderent, id est, ut tantummodo caderent, quasi ad poenam suam solum; sed ut hoc ipsum quod ceciderunt, prodesset Gen
Abbreviated transcription (Latin):
te facere tui subditus fueris iussu dm̃
tui quiom̃s nult saluos fi. et magni¬
tionemueritatis uerute. hoc .n. cũ dr̃ẽt
loco suadet. Non ad oculũ sermuentẽ
qiͣ hominib placentes ut id ip̃m qd̾ sub¬
duntur dñis sius non eos oderint ant
fallatiis ꝓmereri desiderent. ¶ Qxañt
ait. Qm .ni. diligit alt̾m legem ĩplebit.
Ostendit ꝯsũmationẽ legis in dilectõe
positam. id ẽ in caritate. Unde dixit et do
ninꝰ muł duob preceptis totam logen
ante implere nõ poterat. caritas post¬
modũ impleret. Inde est et illud eisd̾
apłi. plentudo .n. legis est caritas. et
illud finis autẽ p̃cepti. caritas de corde
puro et conscientia bona. et fide nõ fic

Expanded text:
te facere cui subditus fueris jussu Domini te facere cui subditus fueris jussu Domini tui, « qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire , » et hoc enim cum diceret loco suadet, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes , ut id ipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallaciis promereri desiderent. Ordinatit, qui enim diligit proximum, legem implevit, ostendit consummationem legis in dilectione positam, id est, in charitate. Unde et Dominus in illis duobus praeceptis totam legem timor implere non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud ejusdem Apostoli: Plenitudo autem legis charitas: et illud: Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non fic
Abbreviated transcription (Latin):
correx̾it. uił econtͣ cũ aliquẽ iustũ hodie
qualis quisq sit. s etiam quał om̃i die
futurus sit nouit. ergo unusquis ĩ suo
intellectu habundet. inquit id ẽ quãtũ
hũano intellectui uł iicuiq homini
concessũ est tantũ audeat iudicare. Qui

Expanded text:
um aliquem justum hodie qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit. Ergo, Unusquisque in suo intellectu abundet, inquit: id est, quantum humano intellectui, vel unicuique homini concessum est, tantum audeat judicare. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nõ etiam exterimauerũt utiq cõ¬
eos obnirgauit alloqutione nouissia
qd̾ ĩ bcc diñ p̾cepto neglexerint: An
forte qr pͥus dixit eos scciptura non
potusse utiq ante ꝙͣ p̾ualerent etiam
cum p̾ualuissent. timusse credendist̃.
ne forte ꝑatis obedire si ꝑcere uoluissẽt
acrius eos adu̾sũ se ex ipã desꝑatione
pugnare cõpelłent: leos sr̃are nõ pos¬
sent. Hũc ergo eis huãnũ timorẽ dũs
uoluit ĩ putare. ⁊ si apparet in eo qͥdam
subdefectio fidei. que si fortis in eis
eẽt. ea seq̃rentur q̃ ipm̃ iħ̾m bellantẽ
sequta sunt. qr u̾o nõ eis tanta fides
fuit et̾ cũ adu̾sariis sius p̾ualussẽt.
pugnare cũ eis utiq ĩterẽptõm eoꝵ
timore nõ ausi sunt. quẽ timorẽ ut di

Expanded text:
quod non etiam exterminauerunt, utique conquod non etiam exterminauerunt, utique coneos obiurgauit adlocutione nouissima, quod in hoc domini praecepta neglexerint? an forte quia prius dixit eos scriptura non potuisse, utique antequam praeualerent, etiam cum praeualuissent timuisse credendi sunt, ne forte paratis oboedire si parcere noluissent, acrius eos aduersum se ex ipsa desperatione pugnare conpellerent et eos superare non possent? hunc ergo eis humanum timorem dominus noluit inputare, etsi adparet in eo quaedam subdefectio fidei: quae si fortis in eis esset, ea sequerentur quae ipsum Iesum bellantem secuta sunt. quia uero non in eis tanta fides fuit, etiam cum aduersariis suis praeualuissent, pugnare cum eis usque ad interemptionem eorum timore non au
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ modis significandũ. ꝙ umo modo
ĩplendũ funt. Iam u̾o qd sb̃ therebin¬
to statutus ẽ lapis hec significat qd̾
uirga adpetram ut aqua ꝑflueret.
qr neq hie sũ ligno statutłis ẽ lapis.
Id̾o autem subter qr nõ fuiss ĩ cruce
ex altatus insi huilitate subiectus. ł
qd̾ illo spr̃e quo idfatiebat ihu̾ naue
ad huc obumbrandũ mĩstium fint.
Therebinti etiam lignũ medicinale
lacriãm exundat. que arbor aseptua
Em alios interp̾tes q̃rcus legatur. ⁊¬
mirum sane ẽ ꝙ saltem ĩ noiissis suis
uichil eos obuirgauit. ex eo qd̾ hiis
gentibus peꝑcerunt. quas dnis usq
ad ĩ teremptionẽ cũ anathemate per̾¬
dendas esse precepit. Sic eĩscriptũ
ẽ. Et fcm̃ ẽ postꝙͣ in ualuerunt filii
isrł ⁊fecerunt chananeos obediẽtes.
ex termimo autẽ eos non extermia¬
uerunt. Nam pͥmo eos so nõ potuisse
scriptura testata ẽ. S mĩc postea quã
pͥualuerũt. ita ut fac̾e̾nt obaudiẽtes.

Expanded text:
nificandum quod uno modo inplendum fuit. iam uero quod sub<ter> terebintho statutus est lapis, hoc significat quod uirga ad petram, ut aqua proflueret. quia neque hic sine ligno statutus est lapis. ideo autem subter. quia non fuisset in cruce exaltatus nisi humilitate subiectus, uel quod illo tempore, quo id faciebat Iesus Naadhuc obumbrandum mysterium fuit. Terebinthi etiam lignum medicinalem lacrymam exsudat, quae arbor a Septuamvis secundum alios interpretes quercus legatur. Mirum est sane quod saltem in novissimis suis nihil eos obiurgauit ex eo quod his gentibus pepercerunt, quas dominus usque ad internecionem cum anathemate perdendas esse praecepit. sic enim scriptum est: et factum est postquam inualuerunt filii Israhel, et fecerunt Chananaeos oboedientes, exterminio autem eos non exterminauerunt. nam primo eos id non potuisse scriptura testata est; sed nunc posteaquam praeualuerunt, ita ut facerent obaudientes,
Abbreviated transcription (Latin):
deputaretur de quibus ĩ pso. Aureshñt¬
mon audient. Neq eĩ ydola gentiũ
aurũ largentũ sola nõ audiunt. ⁊ sila¬
pidea sint audiunt. s ꝓhũc lapidẽ pro¬
fecto illũ sigificauit qui fint lapis of¬
fensiomis nõ credentibus nideis. ⁊ petra
scandali qui cũ reprobaret᷑ ab ediicãtib
fcũs ẽ ĩ caput anguli. Quem p̾figurauit¬
⁊ illa petra quo potum sititienti ppło per¬
cussa profudit dequa dicit aplus. Bibe¬
bant autẽ de spũali sequenti eos petra.
petra autẽ erat xpũs. Uñ icutellis pe¬
trinis ppłm curũaidit iste ductor egre¬
guis qui culta petrim cũ illo et̃ sepulti
sunt. ut profundũ nñster̃ demostra¬
rent posteris futux. Sic ergo ustum
lapide̾ quãꝙͣ insibłi statutũ spĩtałt de¬
temmus acciꝑe ĩ testĩonũ futuꝵ nideis
ĩ fidelibus. ħ ẽ mentientibꝰ. de quibus
dicit psalmus. Imimia dm̃ mentitist᷑
ei. Neq eĩ frustra cum iam dei famlus

Expanded text:
deputaretur, de quibus in Psalmo canitdeputaretur, de quibus in Psalmo canitnon audient. neque enim idola gentium aurum et argentum sola non audiunt et, si lapidea sint, audiunt. sed per hunc lapidem profecto illum significauit, qui fuit lapis offensionis non credentibus Iudaeis et petra scandali, qui cum reprobaretur ab aedificantibus, factus est in caput anguli. quem praefigurauit et illa petra quae potum sitienti populo ligno percussa profudit, de qua dicit apostolus: bibebant autem de spiritali sequenti petra; petra autem erat Christus. unde et cultellis petrinis populum circumcidit iste ductor egregius: qui cultri petrini cum illo etiam sepulti sunt, ut profundum mysterium demonstrarent posteris profuturum. sic ergo et istum lapidem quamquam uisibiliter statutum spiritaliter debemus accipere in testimonium futurum Iudaeis infidelibus, hoc est mentientibus, de quibus dicit psalmus: inimici domini mentiti sunt ei. neque enim frustra, cum iam dei famulus
Abbreviated transcription (Latin):
moris aculeos quib quodãmͦ uolan¬
tibus timoribꝰ ꝓungebantur ut fu¬
gerentut: An auͣreos occultos spũs.
qd̃ ĩ psõ dicit. ꝑ angłos malos. nisifo.¬
ut ueras uespas uelit ĩtelligi .xxuiii.
QQuid ẽ qd̾ dicit ihus ad ppłm ãi potis¬
fire do qr deus scĩs ẽ ÷ anqr illius scĩta¬
fragiitati possibłe c̃: Quo audito istiũ
solum eius eligere ẜintutem. s et de ad¬
uitorio enus imisencordia p̾sumere
debuerũt qͣm ille ĩtellexit qui dicit ĩ
qm̃ nõ iustificab ĩ conspectu tuo oĩs
uiuens. Isti autẽ potius de se p̾sumere
delegerunt qd̾ possent do sñ usla offen¬
sione serure.ut iam tune ĩ ciperẽt qd d̾
illis expͥssit apłus. Ignorantes eĩ deu
iusticiã. ⁊ suam uolentes constituere
nistie dei non sunt subiecti. Ita eis iã
lex subĩtrabuit ut abundaret delictum
i posten fr̃abundaret gr̃a ꝑ dum̃ xp̃m¬

Expanded text:
moris aculeos, quibus quodam modo uolanmoris aculeos, quibus quodam modo uolantibus rumoribus pungebantur, ut fugerent, aut aerios occultos spiritus, quod in psalmo dicit: per angelos malignos? nisi forut ueras uespas uelit intellegi. Quid est, quod dixit Iesus. ad populum: non potctus est? an quia illius sanctitafragilitati inpassibile est? quo audito isti non solum eius eligere seruitutem sed etiam de adiutorio eius et misericordia praesumere debuerunt: quam ille intellexit, qui dicit in iam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. isti autem de se potius praesumere delegerunt, quod deo possent sine ulla offensione seruire, ut iam tunc inciperent. quod de illis expressit apostolus: ignorantes enim dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; ita eis iam lex subintrabat, ut abundaret delictum et postea superabundaret gratia p
Abbreviated transcription (Latin):
parentes rebecce dicunt ad ẜuũ abrabe
¶d̃ septuaginta interp̾tes hñt i assũp¬
si patrem ur̃m abraham detranfflũe
insi ĩ tuentes ꝓphĩam. ut magis ex pro¬
missione dei tanꝙͣ fcm̃ accipiatur qd̾ i
s ĩ filiis isrł promissionis.xxui.
Et bellauerunt adu̾sus nos qui hĩtãt
ierico. Queri pot̾ quo id uerum sit cũ
clausis portis se muroꝵ ambitu tm̃m
tuerentur. S recte dictum ẽ qr clande̾
adu̾sus hostem portas ad bellũ ꝑtinet.
Non enĩ miserũt legatos qui posc̾ent
pacem. Uñ si dcm̃ eet pugnauerunnt
adu̾sũs nos fłm eẽt. Neq enĩ bellũ
aliqñ raras. aliqũ ulłas bellu̾ ẽ tñ. qñ
ẽ quodã mͦ armata dissensio .xxuii.
Quid ẽ qd̾ ĩter cetera que ih̾u naue
erga isrłitas dĩn fecisse cõmemorai
dicit. Misit aute nos uespas leiecit
tñ uspiam fcm̃ eẽ ĩ hiis que gesta sũt
inuenitur: An forte translato uerlo
nespas intelligi uoluit acerrimos ti¬

Expanded text:
parentes Rebeccae dicunt ad seruum Abrahae: parentes Rebeccae dicunt ad seruum Abrahae: Quod septuaginta interpretes habent: et adsumpsi patrem uestrum Abraham de trans flumine nisi intuentes prophetiam, ut magis ex promissione dei tamquam factum accipiatur, quod sed in filiis promissionis. Et bellauerunt aduersus uos qui habitabant Iericho. quaeri potest quomodo id uerum sit, cum clausituerentur. Sed recte dictum est, quia et claudere adversum hostem portas, ad bellum pertinet, non enim miserunt legatos qui poscerent pacem. Unde si dictum esset: Pugnaverunt adversum vos, falsum esset, neque enim bellum aliquando raras, aliquando nullas. bellum est tamen quando est quodam modo armata dissensio. Quid est, quod inter cetera quae Iesus Naue erga Israhelitas dominum fecisse commemorat dicit: misit ante uos uespas et eiecit tamen uspiam factum esse in his quae gesta sunt inuenitur. an forte translato uerbo "uespas" intellegi uoluit acerrimos ti
Abbreviated transcription (Latin):
uł salutaria non facile audendũ est.
Solus enĩ ip̃̾e saluator corꝑis.xxiiii.
Qd̾ dixit iħus de sua ꝓpͥnqͣnte morte.
egõ autem recurrd mam aic̾ iom̃s qui
sunt sr̃ trãm ĩ ea ĩterp̾tatione q̃ ẽ ex he¬
breo ĩuenimus ĩ gredior uiam. Ita gͦ
accipiendũ ẽ. qd̾ septuaginta dixerunt
rea utro scur diqiuum ẽ hõi. donee reu̾ta¬
tis ĩ trãm unde sũptus es. ut ẜm corp̾
dictum ĩ telligatur. S̾m aiãm uero si
dedit eum non arbitror de ꝯmĩbus
posse dici. S de hiis qui sie d̾ixerint
ut ad dm̃ redire mereantur. tãꝙͣ ad aue¬
torem aquo creati sũt. Neq eĩ ħ ⁊ de
uir scũs ih̾u naue si nõ ad didisset sicut
neq enĩ aliud de illo credimus. qͣm qd̾
eum uł eo dignũ ẽẽ legius. Cũ u̾o ad¬
ditum ẽ sicut ionĩs qui sunt sr̃ trãmt
mirũ si hoc qd̾ latinꝰ interpres recurroe
posunt hd̃ magis ꝑcurro uł excurto di¬
ꝑuenetint. S qr hoc u̾bũ positũ ẽ ubi

Expanded text:
uel salutaria, non facile audendum est; solus enim ipse saluator corporis. Quod dicit Iesus de sua propinquante morte: ego autem recurro uiam sicut et omnes qui super terram, in ea interpretatione quae est ex hebraeo inuenimus: ingredior uiam. ita ergo accipiendum est quod Septuaginta dixerunt ..recurro., sicut dictum est homini: donec reuertaris in terram unde sumptus es, ut secundum corpus dictum intellegatur. secundum animam uero si dedit eum, non arbitror de omnibus posse dici, sed de his qui sic uixerint, ut ad deum redire mereantur tamquam ad auctorem, a quo creati sunt. neque enim hoc et de uir sanctus Iesus Naue si non addidisset: sicut neque enim aliud  dignum esse legimus. cum uero additum est: sicut et omnes qui sunt super terram, mirum si hoc, quod latinus interpres "recurro. posuit, non magis percurro" uel "excurro" diperuenerint. sed quia hoc uerbum positum est, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ se aliqua gentiũ simulacrha. cum
scius coꝵ obedientiã p̾dicau̾it aut nõ
si haberent post tantas legis cõmina¬
tiones illa eos prospa seq̃rent᷑ cm sic ĩ
eos iidicatũ sit ꝙ unus eoꝵ de anache¬
mate futimm focerat. Semq iacob dix
ħeis qui cũ illo exierant demesopotã¬
iia. ubi sic ydola colebantur. ut iche
paterna furarentur. S post illã ãmoĩtõ
iacob dederunt q̃ habebant. unde apparint
rat. Nunc u̾o post hane ad moĩtõnem
iħ̾u naue nlłus tale aliquid ꝑtulit nec

Expanded text:
apud se aliqua gentium simulacra, cum superius eorum oboedientiam praedicauerit: aut uero, si haberent, post tantas legis comminationes illa eos prospera sequerentur, cum sic in eos uindicatum sit, quod unus eorum de anathemate furtum fecerat. denique Iacob dixhoc eis qui cum illo exierant de Mesopotamia, ubi sic idola colebantur, ut et Rachel paterna furaretur . Sed post illam admonitionem Jacob, dederunt quae habebant: unde apparuit rat. Nunc vero post hanc admonitionem Jesu Nave nullus tale aliquid protulit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ĩ uob̾. Promde ꝓphã scũs ĩ cordi¬
bus eoꝵ eẽ cernebat cogitationes dedo
alienas a do npas admonebat auferri
Quisquis eĩ talem cogitat dm̃. qualis
non est deus alienũ dm̃ utiq ⁊ fłm ĩ
cogitatione portat. Quis ẽ autẽ qͥs
sic cogitet dm̃ q̃mad̾ ille ẽ: An ꝑ hoc re¬
liquerũt᷑ fidelibus qͣmdni ꝑegrinantur
adño anferre acorde suo ntuentia ua¬
u phantasmata que se cogitantiba
ingerunt. uelut talis aut talis sit ds̾
quał utiq nõ ẽ ⁊ dirigete cor ad illũ fi

Expanded text:
inquit, in uobis. proinde propheta sanctus in cordibus eorum esse cernebat cogitationes de deo alienas a deo et ipsas admonebat auferri. quisquis enim talem cogitat deum, qualis non est deus, alienum deum utique et falsum in cogitatione portat. quis est autem qui sic cogitet deum quemadmodum ille est? ac per hoc relinquitur fidelibus, quamdiu peregrinantur a domino auferre a corde suo inruentia uana phantasmata, quae se cogitantibus ingerunt, uelut talis aut talis sit deus, qualis utique non est et dirigere cor ad illum fi
Abbreviated transcription (Latin):
miserint descendere ĩ uallen ⁊ p̾ualuer
eis ĩ montibus. S qd̾ diximus cũ du¬
odecim filios iacob scaptura. ĩ mesopo¬
tamia natos cõmemorasset. ubi non
fuerat natus bemamm. ħ etiam hic ĩ¬
telligendũ sit. qr pro iniso ppło unde¬
cum tribus deputati sunt ea regula q̃
aliis scripturaꝵ locis nobis satis ĩno¬
tuit. Causa autem si q̃ritur cum hec
tribus ea forte que illi obuenit nõ ob¬
tinuit sufficientes trãs ⁊ ab eis aqͥbus
tenebantur afflicta sit. indei quid̾ secre
to consilio eẽ credendũ ẽ Uerũptũ cũ
iacob filios suos bñdice̾t talia dixit.
de isto dan. ut de ip̃a tribu existimetur
resurrectus antixpũs. Uñ nũc plura
dicere non suscepimus cũ et̾ sic solui
illoꝵ ab omĩbus ĩimicis eoꝵ. cũ simł
sub uus ducis uł imꝑio noiẽ bellũ
gererent ance ꝙͣ ĩ singulis tcibubus
sua defendenda diuiderentur loca.xxiii.
ria. ubi adu̾tendũ est diligentius q̃m¬

Expanded text:
miserint descendere in uallem et praeualuerint miserint descendere in uallem et praeualuerint eis in montibus. sed quod diximus, cum duodecim filios Iacob scriptura in Mesopotamia natos commemorasset, ubi non fuerat natus Beniamin, hoc etiam hic intellegendum est, quia pro uniuerso populo undecim tribus deputatae sunt ea regula, quae aliis scripturarum locis nobis satis innotuit. causa autem si quaeritur, cur haec tribus in ea sorte, quae illi obuenit, non obtinuerit sufficientes terras et ab eis a quibus teto consilio esse credendum est. Verumtamen cum Jacob filios suos benediceret, talia dixit de isto Dan, ut de ipsa tribu existimetur exsurrecturus Antichristus . Unde nunc plura dicere non suscipimus, cum etiam sic solvi illorum ab omnibus inimicis eorum, cum simul sub unius ducis imperio bellum gererent, antequam singulis tribubus sua defendenda diuiderentur loca. Et in ria. ubi aduertendum est diligentius, quem
Abbreviated transcription (Latin):
qui obinam ire ĩ bellũ ausi sũt. Ueĩde
qd̃ dicit. nõ decidit ex omĩbus uerbis
bonis que loqutus ẽ dñs filiis isrł
ꝑcendo ex illis septem gentibꝰ ⁊ eos o¬
bedientes faciendo adhuc tñ ĩter eos
salui erant. Id̾o cum dixisset ex oĩbꝰ
u̾bis addidit bons qr nondũ uene¬
rant maledc̃a contep̾toribꝰ ⁊ trans gres¬
soribus constituta. Restat ergo ut qd̾
ait dedit dñs isrł omem trãm quam
nirau̾at dare prĩbus eoꝵ. ẜm ħ in tel¬
ligatur. qr i si adhuc erant ex illis gen¬
tibus reliquie conterende ⁊ exterimiãn¬
de. uł ex aliis usq ad flumen enfraten
⁊cupiditatib ĩ fẽtni repentinã tãquã
reꝵ tpr̃aliũ prosꝑitatem modeste ac
salubriter sustinere non possent. s ela
ti interirent. qd̾ oportune alio loco
demõstrab̾r. Omĩs ergo illis tr̃a data
illoꝵ ab omĩbus ĩnicis eoꝵ. queri
pot̾ qu̾o uerum sit cũ de tribu gad sũꝰ¬
super¬
scnptum sit qd eos hostes eoꝵ non per¬

Expanded text:
sunt. deinde quod dicit: non decidit ex omnibus uerbis bonis quae locutus est dominus filiis Israhel; ssent quibusdam parcendo ex illis septem gentibus et eos oboedientes faciendo, adhuc tamen inter eos salui erant. ideo cum dixisset: ex omnibus uerbis, addidit "bonis", quia nondum aduenerant maledicta contemptoribus et transgressoribus constituta. restat ergo, ut quod ait: dedit dominus Israheli omnem terram quam iurauerat dare patribus eorum, seligatur, quia etsi adhuc erant ex illis gentibus reliquiae conterendae et exterminandae, vel ex aliis usque ad flumen Euphratem, et cupiditatibus infirmi, repentinam tanquam rerum temporalium prosperitatem modeste ac salubriter sustinere non possent, sed elati citius interirent, quod opportune alio loco demonstrabitur. Omnis ergo illis terra dataillorum ab omnibus inimicis eorum, quaeri potest quomodo uerum sit, cum de tribu Dasuperptum sit, quod eos hostes eorum non per
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i ĩ hĩtarent aliis autem regnarent
subditis atq tributariis usq ad flu¬
men eufraten. Et ꝙͣuis in hoc dõ nõ
obtemꝑassent qr ex illis quas exter¬
minare deberent obedientes aliquos

Expanded text:
ipsi inhabitarent; aliis autem regnarent subditis atque tributariis, usque ad flumen Euphratem. Et quamvis in hoc Deo non obtemperassent, quia et ex illis quas exterminare deberent, obedientes aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ cedebant reliquie illaꝵ gentiũ.
S nulla eaꝵ eos int̾ris ubi consede¬
quicqͣm ante fatiem illoꝵ ab oĩbꝯ
ĩimicis eoꝵ. Qd̃ non sequitur. S õs
minicos eoꝵ tradidit dñs illis ĩ ma

Expanded text:
quidem cedebant reliquiae illarum gentium, sed nulla earum eos in terris ubi consedequisquam ante faciem illorum ab omnibus inimicis eorum. Quod vero sequitur, Sed omnes inimicos eorum tradidi
Abbreviated transcription (Latin):
Alia sempiterne natũ nõ incelligens
filiũ putat illam natiuitatẽ sũpsisse
a tempore niciũ et tñ uolens coet̾m̃
patti filiũ confic̾i apud illũ fuisseañ¬
se. has hereses putani in ħ opus meũ
de filiast̾ opere tñsfendas. Et alics
quid̾ ip̃e cõmemorat. si mn appellande
heresis nõ uidet᷑ qͣscũq aũt sine nõĩb̾
carialitano ep̃o exortos celebrit noĩa¬
tos nec epiphamus nec filiast̾ inter
hereticos posuit. Credo tũc mõ scisma
nõ ĩuem. In h̾eticis lucifĩ tũos positos
ant in om̃ib catholicam utatem
in ħ ertore stultissimo ꝓlabunt᷑ ut
crĩcan dicant ex tnͣsfusione gn̾ati eã¬
demq dicunt et de carne et de crͣius
sũ nõ sentiũt iõ tñ sint heretici quia
dissensionem suã ꝑtinaci cũositate
firmau̾int. Alia questio est que nez¬
ħ loco mͥ uidet᷑ ẽẽ tractanda. lxxxi.
hͨ iuuenes ẽẽmus. ħ om̃na pcc̃a sicut
stoyci phi pharia esse dicebat nec

Expanded text:
Alia, sempiterne natum non intelligens Filium, putat illam nativitatem sumpsisse a tempore initium: et tamen volens coaeternum Patri Filium confiteri, apud illum fuisse antse. Has haereses putavi in hoc opus meum de Philastri opere transferendas. Et alias quidem ipse commemorat, sed mihi appellandae haereses non videntur. Quascumque autem sine nominibus Caralitano episcopo exortos, et celebriter nominatos, nec Epiphanius, nec Philaster inter haereticos posuit: credo tantummodo schisma, non inveni, in haereticis Luciferianos positos ant in omnibus catholicam veritatem, in hunc errorem stultissimum prolabuntur, ut animam dicant ex transfusione generari; eademque dicunt et de carne et de carnis sive non sentiunt, ideo tamen sint haeretici, quia dissensionem suam pertinaci animositate firmarunt, alia quaestio est, neque hoc loco mihi videtur esse tractanda. LXXXII. huc juvenes essemus. Hic omnia peccata, sicut stoici philosophi, paria esse dicebat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ adiunam. iusteq uuuendũ.
slitẽ dicentẽ et docentẽ in ẜolib
peratur humcans ut nemo possit edifi¬
et id̾o ista apłm siue manducatis sũ
bibitis om̃ia iud̃i głiam facite. Uideti
quemad̾m scũs ambrosius et̃ illud
ꝙ solent homines dr̃e nos incipim ꝰ ⁊
deus ꝑficit: hus u̾bis abstulit dicens
neminẽ quicꝙͣ uł incipere sine d̾o. Iter
in sexto libro eisdem oꝑis. cũ de duobꝰ
illis uniꝰ feneratoris debitorib ag̾et.
tendit qui plus debuerat: s ꝑmĩaam
qui amplius debuit. si tñ gr̃a conse¬
quat᷑. ecce aꝑtissime p̃dicat catholi¬
cus doctor etiam ip̃am diłcom. qua
quis amplius diligit ad beneficiũ

Expanded text:
 adiuuamur iusteque uiuendum. stitem dicentem et docentem in secundperatur humanis, ut nemo possit aedifiet ideo iuxta apostolum siue manducatis siue bibitis, omnia in dei gloriam facite\'. uidetis quemadmodum sanctus Ambrosius etiam illud quod solent homines dicere \'nos incipimus et deus perficit\' his uerbis abstulit dicens neminem quicquam uel incipere sine deo. item in sexto libro eiusdem operis, cum de duobus illis unius feneratoris debitoribus ageretfendit, qui plus debuerat; sed per misqui amplius debuit, si tamen gratiam consequatur\'. ecce apertissime praedicat catholicus doctor etiam ipsam dilectionem, qua quisque amplius diligit, ad beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
pputiũ ut illam indifferentiã declam¬
cisione ostenderet. nͥ ex illa sꝑare scilutẽ
Nicħ ergo ualeredicit. in xp̃ocutũtiio¬
nem aut pputiũ s fidem que ꝑ dilectio¬
nem opatut. et hic illud tetigit. qr sub
lege seruitus ꝓtimoremopcitut. Cut¬
rebatis bene inquit. Ouis uos ĩpedi¬
ut ueritati non obedire. hoc est. qd
supius ait. Quis uos fascinauit:
est :Iile aut in libertatem nocaut.
sucisionẽ autẽ coꝵdixit qd eis suaci¬
batur. Eos aut̾ paucos qui ad illos
ucmebant. ut ista suadent. qr ĩcõpa¬
tione młtitudnns credentiũ grlatha¬
rũ. exigui nim̾o erant: fermentũ ap¬
pellat. Recipient aũt isti ferm̃tũ. et
fermentab.Si tales suasores cãnqeñ
iustos et fideles recipientes honora¬
manifestũest nond̾ ulos fuisse posses¬
sos atalib. Qui aut̾ conturbat uos
ie hec est illa conturbatio contraria
ordim. ut de spũalib et camales̃ ł¬
cuit. et qm̃i ratelligendũ ẽ. fuisse quo¬
dam qui cũ uellent eis istam łitu¬

Expanded text:
putium; ut illam indifferentiam declarcisione ostenderet, nisi ex illa salutem sperare. Nihil ergo valere dicit in Christo circumcisionem aut praeputium, sed fidem quae per dilectionem operatur. Et hic illud tetigit, quia sub Lege servitus per timorem operatur. Currebatis bene, inquit; quis vos impedivit veritati non obedire? Hoc est, quod superius ait, Quis vos fascinavit ? est, ille autem in libertatem vocavit. Suasionem autem eorum dixit, quod eis suadebatur. Eos autem paucos, qui ad illos veniebant, ut ista suaderent, quia in comparatione multitudinis credentium Galatarum exigui numero erant, fermentum appellat. Recipient autem isti fermentum; et fermentabitur, si tales suasores tanquam justos et fideles recipientes honoramanifestum est, nondum illos fuisse possessos a talibus. Qui autem conturbat vos, lle fuerit. Haec est illa conturbatio contraria ordini, ut de spiritualibus carnales fiant. Et quoniam intelligendum est fuisse quosdam qui cum vellent eis istam servitu
Abbreviated transcription (Latin):
biguite qĩ sub sp̃e maledictiomis benedictio¬
nemdiceus. utinã abscitantur quiuos
conturbant nõtĩ inquit cucũcidantur.
s abscidant᷑. sic .n. fiunt spadones ꝓpter
regnũ celorum et carnalia seminare ces
cilib cid carnalia renocans in ẜuitute
trahebat.s iam hĩc opa illa legis trac¬
tare incipit. de quib eum sup̃ dixerm
in fine epłe tractaturũ que ad nomm
quo testam̃tũ ꝑtinere nemo ambigit
s cilio fine quos libos ea faceredecet
.i. cacritatis etnai sperantes huic p̾mis
et ex fide expectãtis nõ sicut iudei. qui
timore ista implere cogerantur non
illo casto pmanente in scłm scłi. S qd̾¬

Expanded text:
biguitate quasi sub specie maledictionis benedictiobiguitate quasi sub specie maledictionis benedictionem, dicens: Utinam et abscidantur qui vos conturbant. Non tantum, inquit, circumcidantur, sed et abscidantur. Sic enim fient spadones propter regnum coelorum , et carnalia seminare cessitualibus ad carnalia revocans in servitutem trahebat. Sed jam hinc opera illa Legis tractare incipit, de quibus eum supra dixeram in fine Epistolae tractaturum , quae ad Novum quoque Testamentum pertinere nemo ambigit; sed alio fine, quo liberos ea facere decet, id est, charitatis aeterna sperantis hinc praemia, et ex fide exspectantis. Non sicut Judaei, qui timore ista implere cogebantur, non illo casto permanente in saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
persecutione patiebatur. qui talici p¬
suad̾e moliebant᷑. cũ ian enũgeliu
suscepisse identur. quos tangͤ alio
loco ubi aut. piculũ in fłis fr̃ib. Et lie
incapite epitole ubidicit pp̃ subĩtro
ductos aut tłos fres. qui sub nitroier̃t
xp̃o iħu. ut nos in ẜnitutem redig̾ent.
tent eũ psequi. qui tũ netimerent᷑ ab
eis quib x̾ana libertas anũtiabat᷑.
cuit ne ab ip̃o apło tuneri putarentur.
pp̃eci supius litera plenus fiducia nõ¬
men suũ etiam ꝓfessus est dicens.
Etce ego paulus dico nobqr si cutuda
mini: E nobis nidi ꝓderit. tanquĩ si
dret. Etce me nutamumut nõ timea¬
tis cuit ĩ mecãm refimdite si timetis.
uod aut̾ dicit. gͦ euacuatũ
quia istas carnales obłuationes qua
pro ip̃a salute siͤhĩe acrbittatentur:
Cũ sepe animaduertebant pretente
citq contempnere. hoc ergo itadixit.
runt. si ad huc eis proquib crucifix ͤ
talia ꝑsuadentur. Et eiecit elegantissima ã¬

Expanded text:
persecutionem, qui talia persuadere moliebantur, cum jam Evangelium suscepisse viderentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in falsis fratribus ; et hic in capite Epistolae, ubi dicit, « Propter subintrductos autem falsos fratres, qui subintroierant ram, ut nos in servitutem redigerent, nt eum persequi. Qui tamen ne timerentur ab eis, quibus christiana libertas annuntiabatur; aut ne ab ipso Apostolo timeri putarentur, propterea superius libera plenus fiducia, nomen suum etiam professus est, dicens, Ecce ego Paulus dico vobis, quiaistus vobis nihil proderit : tanquam si diceret, Ecce me imitamini, ut non timeatis; aut in me causam refundite, si timetis. Quod autem dicit, Ego evacuatum quia istas carnales observationes, quas pro ipsa salute se habere arbitrabantur, eum saepe animadvertebant praeterire atque contemnere. Hoc ergo ita dixit, runt, si adhuc eis pro quibus crucifixus est, talia persuadentur. Et adjecit elegantissima am
Abbreviated transcription (Latin):
tior uillũ bonũ opus ĩputat᷑. Aec rect̾e
conũopus uocatir: qr om̃e ꝙ nõ est
ex fide poc̃m est. et fides ꝑdilectõmope
diffiuiditur in cordib nrĩs ꝑspm scm̃¬
uia qd̾ ad pietatem ptinet uerãq uisti¬
ciam Fi posse non dubitet: nõ quo utẽ.
m̾eamur grãm et facilius neꝙ̃ spm
sapiat ut quideĩ ħ u̾bũ int̾posint idẽ
facilius. An uo nonerat integer sensu

Expanded text:
ctio, nullum bonum opus inputatur nec recte bonum opus uocatur, quia omne quod non est ex fide peccatum est et fides per dilectionem operdiffunditur in cordibus nostris per suod ad pietatem pertinet ueramque iustitiam fieri posse non dubitet, non quomodo ismereamur gratiam et facilius nequamsapiat. ut quid enim hoc uerbum interposuit, id est facilius? an uero non erat integer sensus.
Abbreviated transcription (Latin):
natione. s ueracicorreptõe letetur.Co¬
ditatõm et dilectõm sicut sũ discuen¬
dadisc̾nat. quia scĩa inflat cartas e¬
disicat. Et tũc scĩa uon inflat qucat
sus edificat. Et cũ situttũq domidi¬

Expanded text:
natione, sed ueraci correctione laetetur. conatione, sed ueraci correctione laetetur. cognitionem et dilectionem, sicut sunt discernenda, discernat, quia scientia inflat, caritas aedificat — et tunc scientia non inflat, quando caritas aedificat — et cum sit utrumque do
Abbreviated transcription (Latin):
gimiꝰ urm̃ est. cũ dicat apłus orare se
add̾m procis ad quos scribebat nequid
mali faciant: et ut qd̾ bomũ est faciaut:
Non eiuĩ aitioramus ut possitis nich fai
tonũ faciatis. Qm̃ de quibus scriptum
est quotquot enĩ spũdeiagunt᷑. ii fili
sunt dei ꝓfectout agant ꝙ bonũ ẽ. ab i¬
io agnuitur qui boms est. Quodict
pelagius ꝙ bñ loqui possimi deiẽ. ꝙ¬
enĩait. non uos estis quidedistio nob̃
bũ posse loqui. s ait non uos escis qui
loquimini. Nec ait sp̃c̃ patris ur̃ ẽ qui
uobis dat ur dedit posse bene loqui.s
ait que loquitur in nob̃nõ significas¬
opationis effectũ. Qũo dicit arbitrĩ
liberi elatus assertor quiꝰdẽ possimus
auquida nob̾ quasi ex nob̾metip̃is sed̃
sufficientia nr̃a exdeo est. Nouer̾ait p̾se
cogitare s cogitare. Istamdeigratia
i dinis eloquus manifestã esiã pesc¬
giuis manifeste fateatur. seꝙ tamdiu
sc̃a ecc̃a non turbetur ꝑnicatieuis obsti¬

Expanded text:
gimus, nostrum est; » cum dicat Apostolus, orare se ad Deum pro eis, ad quos scribebat, ne quid mali faciant, et ut quod bonum est faciant? Non enim ait, Oramus ut possitis nihil malbonum faciatis . Quoniam de quibus scriptum est, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; profecto ut agant quod bonum est, ab illo aguntur qui bonus est. Quomodo dicit Pelagius, « Quod bene loqui possumus, Dei enim ait, Non vos estis qui dedistis vobis bene posse loqui: sed ait, Non vos estis qui loquimini . Nec ait, Spiritus Patris vestri est qui vobis dat, vel dedit posse bene loqui; sed ait, qui loquitur in vobis: non significaationis effectum. quomodo dicit arbitrii liberi elatus assertor: quod possumus aliquid a nobis quasi ex nobismet ipsis, sed sufficientia nostra ex deo est; non enim ait \'posse cogitare\' sed cogitare. Istam dei gratiam in diuinis eloquiis manifestam etiam Pelagius manifeste fateatur seque tamdiusancta ecclesia non turbetur peruicaci eius obsti
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui spñalit̾ unere ceperant: ci car¬
nalib uideis ꝑsecutionem paciebantur.
cilla et filius eius nec heres ẽẽ possit
cũ filio libere. Nos aũt inquit fc̃es nõ
simꝰ ancille filii. s libere. Ea .n. libertas
nc̃ incoenne ꝯppouenda est seruitutis in¬
go quo in operib legis tenebant᷑ qui cid
cirtũcisionem istos trahetant. ¶ Qñ ãt
dicit state ergo. significat eos nondũ
cecidisse: accõmodatius enĩ dic̾et. sur¬
gite: S qd̃ addidit. et meitum seruitu¬
tis iugo attineanum qñ quidẽ hic muis¬
lum aliud ingum potest et intelligi qͦ

Expanded text:
hi qui spiritualiter vivere coeperant, a carnalibus Judaeis persecutionem patiebantur; ciatur ancilla et filius ejus, nec haeres esse possit cum filio liberae. Nos autem, inquit, fratres, non sumus ancillae filii, sed liberae. Ea enim libertas nunc maxime opponenda est servitutis jugo, quo in operibus Legis tenebantur, qui ad circumcisionem istos trahebant. 41. Ib. V, 1-3. Cum autem dicit, State ergo, significat eos nondum cecidisse: accommodatius enim diceret, Surgite. Sed quod addidit, Et ne iterum servitutis jugo attineamini, quandoquidem hic nullum aliud jugum potest
Abbreviated transcription (Latin):
seretur et quẽ uult obdurat. U .i. iii
seret᷑ facit eñ bene ꝯperan. et quẽ ob¬
duatit relinquit eũ ut male operetur.
S et ula misericordia p̃cedenti metito
federtribuitur. et ista obduratio prete¬
denti impietati ut erbona perdolnẽce
opem. et mala per supplicuĩ. cũ tamẽ
homini nõ eaifebatur liberĩuolũtatis

Expanded text:
ur, et quem vult obdurat. Cujus enim miseretur, facit eum bene operari; et quem obdurat, relinquit eum ut male operetur. Sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur, et ista obduratio praecedenti impietati: ut et bona per donum Dei operemur, et mala per supplicium; cum tamen homini non auferatur liberum voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
b. s ex uocante dictũ est ei quia maior
seruiet minori sicut scriptũ esticicob di¬
lexiesau autẽ odio habui: non mulos
mouet ut putent apłm paulum abstu¬
lisse liberũ uolintatis arbitriũ quopro¬
tatis offendimꝰ. dicunt .n. qd̾ ante oꝑti
aliqua sen mala seu bonaduoꝵ nond̾ nascẽ¬
tium dens unũ dilexerit alterum odio ha¬
buerit. s respondemus presentia dei fc̃m
esse quia nouit etiam de nondũ natis
qualisquisq futurus sit. S nequis di¬
ex operib factamelectionem ꝓpt̾ea ergo
intelligend̾ est. oꝑa bona per dilectionem
fĩ. diłctionem aut̾ esse in nob̃ per dotlm

Expanded text:
 sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori, sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui, » nonnullos movet, ut putent apostolum Paulum abstulisse liberum voluntatis arbitrium, quo protatis offendimus. Dicunt enim quod ante opera aliqua, seu bona seu mala, duorum nondum nascentium Deus unum dilexerit, alterum odio habuerit. Sed respondemus, praescientia Dei factum esse, qua novit etiam de nondum natis, qualis quisque futurus sit. Sed ne quis diex operibus factam electionem? Propterea ergo intelligendum est, opera bona per dilectionem fieri, dilectionem autem esse in nobis per donum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illũ suscitauit a mortius sciluꝰ etis
Corde .n. creditut adiusticiã ore aũt con¬
fessio fit ad salutem. Totus eñ hic locus
cidillud refertur quici st̾iꝰ dixit. Uerbu
.ni. ꝯsunnãs et bremans faciet dñs suꝑ
tertam. Remotis .n. ĩnum̾abilib ⁊ mł¬
tiplicib saccam̃tis quib indencus pp
premebat᷑ ꝑmiãm dei fc̃m est. ut brem¬
tate confessionis fidei ad scilutem ꝑ ui
ducam ĩ nõ gentem ĩgentẽ insipientẽ
ntidebos uos dicendo gentem ĩsipient
exposuit quid dixerit in nõ gentẽ. qĩ qd
nec gens dicende sit quĩ insipiens est.
De cinus tam̃ fide mitand̾ dicit intaicũ

Expanded text:
s illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem; » totus hic locus ad illud refertur quod superius dixit, Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Remotis enim innumerabilibus et multiplicibus sacramentis quibus Judaicus populus premebatitate confessionis fidei ad salutem pervenerducam in non gentem; in gentem insipientem irritabo vos; dicendo, gentem insipientem, exposuit quid dixerit, in non gentem: quasi quod nec gens dicenda sit quae insipiens est. De cujus tamen fide irritandum dicit populum
Abbreviated transcription (Latin):
fect qõntanꝙͣ a cõtradicẽte. Nitn.
dicis itaꝙ mͥ quid adhuc conqueritur.
Nam uolũtatienis quis resistit Cui
sanc iquisitiomi sic respondet ut ĩtelli¬
gamus spñcilib uris et iam nõ scdm
terrenĩ hoĩem uiuentib pateposse px¬
ma m̾ita fidei et impietatis. quomoto
dens prescius eligat credituros et cãp¬
ne  incredulos. non ex opib illos eligẽs
nec istos ex oꝑib dampnãs. s illorint
fidei prestans nt bene opentur. etistoꝵ¬

Expanded text:
em tanquam a contradicente. Ait enim: Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Cui sane inquisitioni sic respondet, ut intelligamus spiritualibus viris, et jam non secundum terrenum hominem viventibus, patere posse prima merita fidei et impietatis, quomodo Deus praescius eligat credituros, et damnet incredulos; nec illos ex operibus eligens, nec istos ex operibus damnans; sed illorum fidei praestans ut bene operentur, et isto
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ bene opanur: nõ tanꝙ̃ ex operibus
iudeigłientur. quicũ euũgłiũ ꝑsepissent
tanꝙ̃ m̾itis suis id tribuendũ estimãtes:
nolebant gentib dari a qua suꝑbia iam
merito indeoꝵ qd̾ nullũ est. ¶ Qd antẽ
dicit y̾scuas aut̾ clamat ꝓisrł. si fuerit
nun̾ius filiorũ isrł tanꝙ̃ arenamaris.
reliquie salue fient: Ostendit quemad̾m
sit deus lapis angularis utrũq parietẽ
in se ꝯuingens. Testĩomũ em̃ osee ꝓph̾e
plebem meam et non dilectã dilectam
mẽ abraham que ccediderũt inxp̃m:
ta concordes ambos populos faicit scdm¬

Expanded text:
quod bene operamur, non tanquam ex operibus Judaei glorientur, qui cum Evangelium percepissent, tanquam meritis suis id tribuendum existimantes, nolebant Gentibus dari: a qua superbia jam tem dicit, Isaias autem clamat pro Israel, Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient, ostendit quemadmodum sit Deus lapis angularis, utrumque parietem in se conjungens . Testimonium enim Osee prophetae plebem meam, et non dilectam, dilectammen Abrahae, quae crediderunt in Christum: ita concordes ambos populos facit, secun
Abbreviated transcription (Latin):
sola uich poss. Unde sequit᷑ et de pheccao¬
ius suppliciotestimoniũ cũ ait scraptuta
dephartione. Quia ad hoc te excitam
ut ostendam uite potentiam meñ ut
ãmĩtietur nom̃ meũ iniiu̾sa terra.
Sicut .n. legiius. Obduratũ ẽ cor pha¬
Qd̾ gͦ tũc pharcio nõ obtemperatat pri¬
ceptis dei: iam de supplicio uenietat. Nõ
ant̾ quisꝙͣ potest discere obdurationẽ
cordis illam in m̾ito accidisse phanrcion
S uidicio dei retribuentis incredulitate ei
debitam penam. Non ergo hocilli ĩpiitat
corde o btemperare non poterat: Q quia
dignũ sepbit cuicor obduraretur i¬
ore ifidelitate sicut .ii. inhis quoselegit
deus. non opera s fides inquoat mto
ut per muus dei bone opentursic is
quos dampnat infidelitas et ĩpietaoi¬
choat pene meritũ. ut per ip̃am penam

Expanded text:
sola nihil posset. Unde sequitur etiam de Pharaonis supplicio testimonium, cum ait Scriptura de Pharaone, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Sicut enim legimus go tunc Pharao non obtemperabat praeceptis Dei, jam de supplicio veniebat. Non autem quisquam potest dicere obdurationem illam cordis immerito accidisse Pharaoni, sed judicio Dei retribuentis incredulitati ejus debitam poenam. Non ergo hoc illi imputatucorde obtemperare non poterat; sed quia dignum se praebuit, cui cor obduraretur priori infidelitate; sicut enim in his quos elegit Deus, non opera sed fides inchoat meritum, ut per munus Dei bene operentur, sic in his quos damnat, infidelitas et impietas incho
Abbreviated transcription (Latin):
esse narqnitatem apuddm. qd̾ possunt
dicere quide̾m cũ audiũt anteꝙ nascͥent᷑.
Iacobdilexit. esan aũt odio habi.
eniserebor .n. iquit cui misertus ero. pri¬
iion. unsettus est nrideus. cũ pccoreses¬
semus utuocaret nos. Cuigͥ misertus
eto mqnit ut eũ uocẽ: miserebor ado huc

Expanded text:
esse iniquitatem apud Deum; quod possunt esse iniquitatem apud Deum; quod possunt dicere quidam, cum audiunt, Antequam nascerentur, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Miserebor enim, inquit, cui misertus ero. Primo enim misertus est nostri Deus, cum peccatores essemus ut vocaret nos. Cui ergo misertus ero, inquit, ut eum vocem, miserebor adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a dilectio bonũopatur. Quidergo ele¬
git deus. Si .n. cui nult doneit sp̃m scm̃
per quem dilectio bomĩoꝑatur qũo ele¬
git deus donet. Si .n. nullo m̾ito: nonẽ
electio equalis enĩ sũt ante m̾itũ. nec
tib. nõ quidem deus elegit opera que ip̃e
bona operemur. S tam̃ elegit fidem qͥd
insi quisq ccedat in eũ. et accipiendi uo¬
luntate ꝑmaneat. non accipit domũdei
dituicũ ẽẽ. prescinit ip̃m elegerit cui spm̃
bomii operamur. illius qui trecentib ĩ se
exemplum quibdaminteis obiectret¬
qui xͦ ctedideriunt et de ꝯperib ennte gram
tona opera nmullo esse possunt. insĩq
acceperit grãm. Est añt gratia ut uocti¬
tio pectatori piogetur cumeus inita
nasi aid tempnationẽ precesserint. ex si
nocatus uocantẽ secutus fu̾it. qd̾ estiã
in libero erbitrio: m̾ebitur et spm̃ scim
per quẽ hona possit operari n quo pnc¬
neris qd̾ inichominꝰ est in libero crbitio:
merebitur etiam uitam etnam q̃ mlle

Expanded text:
in eo bonum operetur. Quid ergo elegit Deus? Si enim cui vult donat Spiritum sanctum, per quem dilectio bonum operatur, quomodo elegit cui donet? Si enim nullo merito, non est electio; aequales enim omnes sunt ante meritum, nec tibus, non quidem Deus elegit opera quae ipse  charitatem bona operemur: sed tamen elegit fidem. Quia nisi quisque credat in eum, et in accipiendi voluntate permaneat, non accipit donum Deiditurum esse praescivit, ipsum elegerit cui Spiritum bonum operamur, illius qui credentibus in se exemplum quibusdam Judaeis objectisto crediderunt, et de operibus ante gratiam bona opera in nullo esse possint, nisi qui acceperit gratiam. Est autem gratia ut vocatio peccatori praerogetur, cum ejus meritad damnationem praecesserint. Quod si vocatus vocantem secutus fuerit, quod est jam in libero arbitrio, merebitur et Spiritum sanctum, per quem bona possit operari; in quo permanens quod nihilominus est in libero arbitrio merebitur etiam vitam aeternam, quae nulla
Abbreviated transcription (Latin):
uirga ferrea de quadictum est.Reges
eos in uirga ferrea. et tanꝙͣ uas figuli
ꝯt̾ces eos: ut corrupto ext̾iore homine. ⁊
int̾iore renouato: possis in carritate reidi¬
catus et fundatus comp̃hende longitu¬
dinem lacitudinem ciltitudinẽet ꝓfũdũ
ita cũ ex eadem cõsꝑsione d̾s. silia nci¬
sa in honorem faciat cilia ĩ ꝯtumeliã
nõ ẽ tuũ discutere quisquis. scd̃m hãc
consꝑsionem adhuc inus. id est t̾ceno
sensu et camałr sapis. ¶ Qd aut̾ eut.
Atulit in multa patientia ucisaire que
ꝑfecta sunt in ꝑditionẽ. hunc scitis signi¬
ficauit obdurationẽ cordis que inpha¬
raione fc̃a est. ex meritis uenisse occulte
suꝑioris ĩpietatis. Quã tam̃ patienter
suscimnt deus donec ad illud tempꝰ ꝑdu¬
cẽtur quo optime in eũ iundicta prece¬
d̾et ad correctionẽ eoꝵ quos ab errore ĩ¬
stituerat liberare et ad cultũ suũ pietatẽ¬
q reuocando ꝑducere. p̃cib eoꝵ in gemi¬

Expanded text:
ius virga illa ferrea, de qua dictum est, Reges ius virga illa ferrea, de qua dictum est, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos : ut corrupto exteriore homine, et interiore renovato, possis in charitate radicatus et fundatus comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem, et profundum, itaque cum ex eadem conspersione Deus alia vasa in honorem facit, alia in contumeliam, non est tuum discutere, quisquis secundum hanc conspersionem adhuc vivis, id est, terreno sensu et carnaliter sapis. LXIII. Ib.Attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, hinc satis significavit obdurationem cordis quae in Pharaone facta est, ex meritis venisse occultae superioris impietatis: quam tamen patienter sustinuit Deus, donec ad illud tempus perduceretur, quo opportune in eum vindicta procederet, ad correctionem eorum quos ab errore instituerat liberare, et ad cultum suum pietate vocando perducere, precibus eorum et gemi
Abbreviated transcription (Latin):
nod enĩ dñt qui contͣ suas ĩpi¬
etates leges iustas institui no¬
lunt nõ petisse a regib terre apłos tali¬
a: non consid̾ant ciliud tũc fuisse tẽp
et om̃ia sius temꝑib agi. Quis enĩ
tũc in xp̃mccediderat ĩpator qui ei¬
pro pietate cont̃ impietatem leges fe¬
rendo seruiret. qñ ad huc illud ꝓpħicum
completatur. quare fremuerũt gentes
et populi meditati sunt mania. astite¬
runt reges terre et pͥncipes cõuenerũt
in unũ adu̾sus dum̃ et adu̾sũ xp̃m

Expanded text:
od enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediderat imperator, qui epro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt i