comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq hoc sibi ultro faciens. s ꝑsequente aliqͦ
patiens totũ flãmnis corpꝰ impendit: Si curaꝰ
armatꝰ equo concito in abruptũ hiatum t̾ra
se p̃cipitẽ dedit deoꝵ suoꝵ oraculis seruiens.
qm̃ uisserant ut illue id qđ romani hab̾ent
optimũ mitteret᷑. nec alud intelligere pꝰtuer̃
quã uiris armisq se excellere. unde uidelica&
oportebat ut deoꝵ uissis in illũ interitũ iuir
precipitaret᷑ armatꝰ: Quid se magnũ ꝓ ęc̃na
patria fecisse dicturꝰ ẽ. qui aliquẽ fidei sua
passus inmicũ ñ se ultro uitalẽ mortẽ mit.¬
tens si ab illo missus obierit. quando quidem
adño suo eodẽq rege patria suȩ certuis ora¬
culũ aecepit. nolite timere eos qͥ corpꝰ occidt̃
amimã aũ ñ possunt occiđe : Si se occidendoᷤ
certis uerbis quodammꝰ c̃ seerantes decu deuo¬
uerunt ut illis cadentib & irã deoꝵ sanguine
suo placantib romanꝰ lib̾aret᷑ exercitꝰ: nullo

Expanded text:
neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo
Abbreviated transcription (Latin):
eur extollat᷑ uelut grande aliquid fecerit
qui forte in eccła ab inimicis carnalib gris¬
simã ex honorationis passus inuriã ñ sed
eiꝰ hostes hereticos trinstulit. aut̃ aliquin
contri illã apsẽ beresẽm aotididit. s cã p̾tuis
quantũ ualuit ab halreticoꝵ ꝑnitio sissima
pͣuitate defendit. eũ alia ñ sit ñ ubi uiuatur
in hominũ gła s ubi uita ad quirat᷑ &t̃na:
Simuttus ut cũ porsenna rege pax fieret.
qͥ grauissimo bello romanos p̃mebat. quia
por sennã ipsũ occide ñ potuit & ꝓ eo alt̾um
deceptꝰ occidit. in ardentẽ arã ante eiꝰ oculos
dexterã extendit dicens. multos eẽ tales qͣlẽ
illum uidec qui in eiꝰ exitiũ conurassent. Cuiꝰ
ille fortitudinẽ & c̃uirationẽ taliũ ꝑ horres.¬
cens sine ulla dubitatione se ab illo bello faca
pace cõpescuit: Quis regno cęlor imputa¬
turus ẽ. merita sua. si ꝓ illo ñ unã manũ.

Expanded text:
quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi uiuatur in hominum gloria, sed ubi uita ad aeterna aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates & mortis & diaboli dominatu
libos facit. nec cupiditate humanarũ laudũ
s caritate libandoꝵ hominũ ñ atarquimo
rege s adamonib & damonũ pͥncipe. ñ fili
occidunt᷑ s xͥ pauꝑes int̾ filios computant᷑:¬
Si alius & iã romanus pͥnceps. cognomine tor.¬
quatꝰ. filiũ ñ qr contra patriã. s & iã ꝓpatu
tam̃ quia contra imꝑiũ suũ. id ẽ. contra qd
imꝑauerat pat̾ imꝑator. ab hoste ꝓuocatus
uiuenili ardore pugnauerat. licet uicisser.
oceidit⁊ ne plus mali eẽt in exemplo imꝑu
contẽpti. quã bom ingła hostis occisi: lit qͥd¬
dese iaccent qui ꝓ immortalis patriȩ legb
om̃a quȩ multominꝰ quã filii diligunt᷑ boni
t̾rena contempnunt. Si furuis camillus
&iã ingnitã patriã acuiꝰ ceruicib acerrime
hostium uehientiũ iugũ depulerat. dãnale
ab emulis fuerat. agallis iterũ libauit. qua
ñ habebat potiorẽ ubi posset uiuere glosa

Expanded text:
iniquitatis et mortis et diaboli dominatu iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed charitate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, non filii ocSi alius etiam Romanus princeps, cognomine Torquatus, filium, non quia contra patriam, sed etiam pro tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius:
Abbreviated transcription (Latin):
cilius ẽ. filios interimere: quã qđ ꝓ ista fa¬
ciendũ ẽ. eaqua filiis congreganda uideba¬
ntur atq seruanda. uł donare pauperib.
uł si existat cemptatio quȩ id ꝓfide atq
uustieiã fieri cõpellat. amittere. Elices enim
ut nos ł filios nr̃os ñ diuitię t̾renae faciunt.
aut nob uiuentib amitcende. aut nob mortus
aqͥb nescimꝰ uł forte a quib nolumꝰ possiden¬
de: S dĩ felices fac̃. qui ẽ. mentiũ uera opi¬
lentia. Bruto aũ qr filios occidit infelieitatis
ꝑlubet testimoniũ & iã poeta laudator. Ait
enĩ. Natosq pat̃ noua bella mouentes ad pae¬
nam pulchra ꝓlibtate uocauit. Infelix: ut
inmensa cupido. Hac sunt duo illa. libtas
& cupiditas laudis humanę: quę ad faca
cõpuler̃ miranda romanos. Si gͦ ꝓlibtate
morituroꝵ & cupiditate laudũ qu& amora¬
lib expetunt᷑. occidi filii apatre pocuerunt.
Quid magnũ ẽ. si ꝓuera libtate quȩ nos ab

Expanded text:
cilius est filios interimere, quam quod pro ista facilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est, ea, quae filiis congreganda uidebantur adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iustitia fieri conpellat, amittere. Felices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terrenae faciunt aut nobis uiuentibus amittendae aut nobis mortuis a quibus nescimus uel forte a quibus nolumus possidendae; sed Deus felices facit, qui est mentium uera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosqne pater nona bella monentes Ad poenam pulchra pro libertate uocabit immensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta compulere miranda Romanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt; quid magnum est, si pro vera libertate, quae nos ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. tantũ ab hac distet quantũ distat celũ a t̾ra
a temporali lȩticia uita ȩt̾̃na. ab inanib laudib
solida gła. a societate mortalium societas angłoꝵ.
A lumine solis & lunȩ lum̃ eiꝰ qui solem fec̃ & lu¬
nam: nichil s magnũ fecisse uideant᷑ cantae
patria ciues. si ꝓ illa ad ipiscenda fecerint
boni oꝑis aliquid. ł mala aliqua sustinuerint.
cũ illi ꝓ hac t̾rena iam ad epta tanta fecerunt.
tanta ꝑpessi sint: p̾sertim quia remissio pecca.¬
torum qua eiues ad ȩcñam colligit patriã ht̃
illad romuleũ quo multitudinẽ qua illa ei¬
uitas conderet᷑ quorilibet delietor c̃ gregauit
impunitas. Quid gͦ magnũ ẽ. ꝓ illa ȩt̃na çele
stiq patria eucta scłi huiꝰ quãlibet iocunda
blandim̃ta contempnere. si ꝓ hac temporali
atq t̾rena filios brutus ponuit & occidere.
qđ illa facere neminẽ cogit: S certe diffi¬

Expanded text:
est, tantum ab hac distet, quantum distat caelum a terra, est, tantum ab hac distet, quantum distat caelum a terra, a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tanta perpessi sint, praesertim quia remissio peccatorum, quae ciues ad aeternam colligit patriam, habillud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit inpstique patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogit? Sed certe diffi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ głȩ humanȩ manissimũ fastũ. inqͦ ꝑ ceꝑune
mercedẽ suã qui eiꝰ ingenti cupidine arserunt.
& ardentia bella gosserunt. Nũquid enĩ illoꝵ
agrt tributa ñ soluunt: Nũquid eis licet dis¬
cere qđ aliis ñ licet.⁊ Nũquid ñ multi senato¬
res siuit in aliis tris qui romã ne facile qͥdẽ
norunt. Tolle iactantiam. & om̃s homines
quid sunt nͥ homines: Qđ si ꝑuersitas seculi
ad muteret ut honoratbres ẽẽnt quiq melior¬
es.Inec sic ꝓmagno haberi debuit honor hu¬
mauus quia nulluis ẽ. pondis fumꝰ. S utamͦ
etiã inliis reb beneficio dñi dĩ nr̃i. Considemꝰ
quanta contempserint. quę ꝑtulerint quas
cupiditates subegerint ꝓhumana gła. qͥ eam
tãquã mercedẽ taliũ uirtaitũ acciꝑe meruer̃.
& ualeat nob̾ etiã ħ ad oppͥmendã suꝑbiam.
ut eũ illa cuutas inqua nob̾ regnare ꝓmissum

Expanded text:
illum gloriae humanae inanissimum fastum, in quo perceperunt illum gloriae humanae inanissimum fastum, in quo perceperunt mercedem suam, qui eius i ardentia bella gesserunt. Numquid enim illorum agri tributa non solvunt? numquid eis licet discere, quod aliis non licet? numquid non multi senatores sunt in aliis terris, qui Romam ne facie quidem norunt? Tolle jactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si perversitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores; nec sic pro magno haberi debuit honor humanus, quia nullius est ponderis fumus. Sed utamur etiam in his rebus beneficio Domini Dei nostri: consideremus quanta contempserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pro humana gloria, qui eam tanquam mercedem talium virtutum accipere meruerunt: et ualeat nobis etiam hoc ad obprimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis regnare promissum
Abbreviated transcription (Latin):
strage belloꝵ : Qđ s̃ concordit̃ fieret. id ipsum
fieret meliore successu: s nulla eẽt gła trium¬
phantium. Neq enĩ & romani inuebadit sub
legib sius. quas cȩceris imponebant. Hoc si fie¬
ret sine marte & bellona. ut nec uictoria locũ
hab̾et nemine uincente ubi nemo pugnaue¬
rat: Nonne romanis & cęt̾is gentib una eẽc
eadẽq conditio.⁊ presertm simox fieret qđ
postea gratissime atq humanissime factũ ẽ.
ut om̃s ad romanũ imꝑiũ ꝑtinentes societatẽ
acciꝑent euutatis & romani eiueseẽnt. ac sic
ẽet om̃iũ qđ erat ante paucoꝵ. tantũ ut plebs
illa qua suos agros non haberet de publico
uiueret qui pastus eiꝰ ꝑ bonos ad ministratores
rei.p. gratis a concordib prestaret᷑ quã uictis
extorqueret᷑. Nam quid int̾ sit ad incolumitatẽ xuii¬
bonosq mores ad ipsas certe hominũ dignitates
qđ ali uicer̃. alii uictis. om̃mo ñ uideꝵ⁊ p̃ter

Expanded text:
strage bellorum? Quod si concorditer fieret, id ipsum strage bellorum? Quod si concorditer fieret, id ipsum fieret meliore successu; sed nulla esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani non uiuebant sub legibus suis, quas ceteris inponebant. Hoc si fieret sine Marte et Bellona, ut nec Victoria locum haberet, nemine uincente ubi nemo pugnauerat: nonne Romanis et ceteris gentibus una esset eademque condicio? praesertim si mox fieret, quod postea gratissime adque humanissime factum est, ut omnes ad Romanum imperium pertinentes societatem acciperent ciuitatis et Romani ciues essent, ac sic esset omnium, quod erat ante paucorum; tantum quod plebs illa, quae suos agros non haberet, de publico uiueret; qui pastus eius per bonos administratores rei publicae gratius a concordibus praestaretur quam uictis extorqueretur. Nam quid intersit ad incolumitatem bonosque mores, ipsas certe hominum dignitates, quod alii uicerunt, alii uicti sunt, omnino non uideo, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. Uli ẽ. uera & plena felicitas: ñ dea
s donum dĩ. Enfide pignus accepimꝰ: ꝗͣ diu
pegrinantes eiꝰ pulchritudini suspiramus.
bi ñ orit᷑ sol suꝑbonos & malos. s sol iusticiȩ
solos ꝓtegit bonos. Ibi ñerit magna in dustria
ubi thesaurus cõmunis ẽ. ueritatis. Proiide ñ
solum ut talis merces talib hominib redderet᷑
romanũ imꝑiũ ad humanã glam dilatatũ ẽ.
uerũ etiã ut ciues ęternę illiꝰ ciuitatis quã dui
huc ꝑegrinant᷑ diligent̃ & sobrie illa intueant᷑
ȩxempla. & uideant quanta dilectio debeat᷑
euub t̾rena dilecta ẽ. ꝓpt̾ hominũ głam. Quan.¬
tum enĩ ꝑtinet ad hanc uitã mortaliũ quę pa¬
ueis dieb ducit᷑ & finit᷑: quid int̾ ẽ. sub euuis
imꝑio uiuat homo moriturus. si illi qͥ imꝑant
ad impia & iniqua ñ cogant. Aut uͦ aliquid
nocuer̃ romani gentib quib sub ugatis impo.¬
suerunt leges suas. nͥ quia id factũ ẽ. in genti

Expanded text:
vera et plena felicitas, non dea, sed donum Dei: inde fidei pignus accepimus, quamdiu peregrinantes ejus pulchritudini suspiramus: ibi non oritur sol super bonos et malos , sed sol justitiae solos protegit bonos: ibi non erit magna industria, ubi thesaurus communis est veritatis. Proinde non solum ut talis merces talibus hominibus redderetur, Romanum imperium ad humanam gloriam dilatatum est; verum etiam ut cives aeternae illius civitatis, quamdiu hic peregrinantur , diligenter et sobrie illa intueantur exempla, et videant quanta dilectio debeatur civibus terrena dilecta est propter hominum gloriam. CAtum enim pertinet ad hanc uitam mortalium, quae paucis diebus ducitur et finitur, quid interest sub cuius imperio uiuat homo moriturus, si illi qui imperant ad inpia et iniqua non cogant? Aut uero aliquid nocuerunt Romani gentibus, quibus subiugatis inposuerunt leges suas, nisi quia id factum est ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ut grã. uerissimi saluatoris libet hominẽ
abeis dus quos fac̃ homo & ei dõ subdat aqͦ
factus ẽ. homo. S hermes cũ ista p̃dic̃ udie
amicꝰ eisdẽ ludificationib damonũ loque̾
nec xp̃ianũ nom̃ euident̃ ex pͥmit: si tanqͦ
ea tollerent᷑ atq delerent᷑ quoꝵ obseruatim
cęlestis similitudo custodiret᷑ in &gypro. ta
hac futura de plorans luctuosa quodamimo
predicatione testatur. Erat enĩ debis deqͥ¬

Expanded text:
tit, ut gratia uerissimi Saluatoris liberet hominem tit, ut gratia uerissimi Saluatoris liberet hominem ab eis dis, quos facit homo. et ei Deo subdat, a quo factus est homo. Sed Hermes cum istaamicus eisdem ludificationibus daemonum loquitur, nec christianum nomen evidenter exprimit; sed tanquam ea tollerentur atque delerentur, quorum observatione coelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans, luctuosa quodammodo praedicatione testatur. Erat enim de his, de
Abbreviated transcription (Latin):
ne figuraret. Hic cũ asclepius ad quẽ maxime
loquelut᷑ ei respondisset atq dixisset. statuas
dicis otrimegiste: Tũ ille. statuas inquit. Gas¬
clepi. Uides quatenꝰ tu ipsẽ diffidas. Statuas
animatas. sensu & spũ plenas: tantaq facien¬
tes & talia. Statuas futuroꝵ pͣscias. eaq sor¬
te uates. somnus multisq aliis reb p̃dicentes:
in becillitates hominib facientes easq curan.¬
tes. tristiciã lȩticiãq ꝓmeritis. An ignoras õ
aselepi qđ agr.ptꝰ imago sit cęli. aut qđ ẽ. ue¬
rius trans latio aut descensio om̃ium quae
uos ignorare fas ñ ẽ. Futurũ tẽpus ẽ: eũ ap¬
pareat &gyptios in cassum pia mente diuini¬
tatẽ sedula religione seruasse. Deide mul¬
tis uerbis hermes hunc locũ exequit᷑: in qͦ
uidet᷑ l tempꝰ p̃dicere. quo xp̃iana religio
quanto ẽ. ueratior atq sanctior tanto uehem̃¬
tius & lib̾ius cuncta fallatia figm̃ta subuer¬

Expanded text:
ne figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime ne figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque dixisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas, inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facientes easque curantes, tristitiam laetitiamque pro meritis. An ignoras, o Asclepi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod est uerius, translatio aut descensio omnium quae uos ignorare fas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quo uidetur hoc tempus praedicere, quo Christiana religio, quanto est ueracior adque sanctior, tanto uehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subuer
Abbreviated transcription (Latin):
laeris: quia oꝑa sunt manuũ hominũ. At ille
uisibilia & contrectabilia simulaera uelut corprã
deoꝵ ẽẽ asserit: in eẽ aũ his quosdã sp̃s inuita¬
tos. qui ualeant aliquid siue ad nocendũ siue
ad desideria ñ nilla complenda eoꝵ a quibus¬
eis diuini honores & cultꝰ obsequia deferuntur.
Hos gͦ sp̃s inuisibiles ꝑ artẽ quandã usibilib reb
corporalis mat̾ię copulare. ut sint quasi anima¬
ta eorpora illis sp̃itib dicata & subdita simulaiẽ.
hoc eẽ dic̃ deos facere: eamq magnã & mirabilẽ
deos faciendi accepisse homines potestatẽ. huiꝰ
&gyptii uerba sic̃ innñm linguã int̃p̃tata st̃
na ꝓxinitate contenti. & paulo pꝰ: ita huma¬
nitas inquit semꝑ memor naturȩ & originis suȩ
in illa diumitatis lͣmitatione ꝑ seuerat : ut sic̃
pat̃ ac dñs. ut sui similes eẽnt deos fec̃ ȩt̃nos:
ita humanitas deos suos ex sui uultꝰ similitudi¬

Expanded text:
lacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille lacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla conplenda eorum, a quibuseis diuini honores et cultus obsequia deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Huius Aegyptii uerba, sicut in nostram linguam interpretata sunt, na proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
attentius & diligentus intuentib ñ potuer̃
ꝑ suade qđ du sint: atq int̾̃ deos & homines
int̾nuntios ac beneficioꝵ impetratores se ẽẽ
funxer̃. si tam̃ istũ saltẽ honorẽ homines eis de¬
ferendũ putarunt : qui illos nec deos ẽẽ crede¬
bant. quia malos uidebant deos aũ om̃s bonos
uolebant. nec audebant tam̃ om̃io indignos
dicere honore diuino: maxime ne offenderent
popłos aquib eis cernebant inuet̾ata suꝑstitione
ꝑ tot saera & templa seruiri. Nam diuersa de
illis herines agyptius quẽ trunegistũ uocant
sensit. & scripsit. Apuleius enĩ deos quidẽ illos
Negat: s cũ dicit ita int̾ homines & deos qͣdam
medietate uersari ut hominib apud ipsos deos
necessarii uideant᷑. cultũ eoꝵ asuꝑnoꝵ deorum
religione ñ separat. Ille aũ agyptius alios deos
ẽẽ dicit asũmo dõ factos: alios ab hominib. Hoo
qui audit sieut ame positũ ẽ. putat dici de simu.¬

Expanded text:
adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt persuadere quod di sint, adque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum inpetratores se esse finxerunt; si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri. illis Hermes Aegyptius, quem Trismegistum uocant, sensit et scripsit. Apuleius enim deos quidem illos negat; sed cum dicit ita inter deos et homines quadam medietate uersari, ut hominibus aput ipsos deos necessarii uideantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simu
Abbreviated transcription (Latin):
& queũq ali s ei̾dẽ sententiȩ phrlosophr.
ita cẽ medios damones int̃deos & hoẽs tanquã
int̃nuntios & int̾p̃tes. qui hinic ferant petitio ẽs
nr̃as unde referant deoꝵ suppetias: S ẽẽ sp̃s
nocendi cupidissimos. auistitia penitꝰ alienos.
suꝑbia tumidos. inuidentia liuudos. fallatia cal¬
lidos. Qui inħ quidẽ aere habitant. quia de
celi suꝑioris sublimitate de iecti meritis irre¬
gressibilis trans gressionis. in ħ s̃ c̃gruo uelut
carcere p̃damnatis̃: nec tam̃ quia supͣ t̾ras
& aquas aeri locus ẽ. ideo & ipsi sunt meritis
suꝑiores hominib qui eos ñ t̾reno corpore s
electo in auxiliũ dõ uͦ pia m̃te facillime suꝑ¬
ant. S multis plane participatione uere reli¬
gionis indignis. tanquam captis subditisq do¬
minant᷑. Quorũ maxime parti mirabilib
& fallacib signis. siue factoꝵ siue predictorũ.
deos se eẽ ꝑ suaser̃. Quibdã uͦ uitia eoꝵ aliqͣnco

Expanded text:
entiae philosophi, ita esse medios daemones inter deos et homines tamquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt. Quibusdam uero uitia eorum aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
uera religio. falsis fictisq conuictis. Qđ aũ
si qui antea sentiebant: tum̃do repͥmelint.
Quis aũ audiuit aliꝗͣdo fidelium stante sũ
addĩ honorem cultũq construetũ. dicere
in p̃cib. offero łͥ sacrificiũ petre uł paul.
uł erpriane. ⁊ cũ apud eoꝵ memorias offia

Expanded text:
s fictisque convictis: quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis autem audivit aliquando fidelium stantem sacs martyris ad Dei honorem cultumque constructum, dicere in precibus, Offero tibi sacrificium, Petre, vel Paule, vel Cypriane; cum apu
Abbreviated transcription (Latin):
& t̾rae immobili media duo aerẽ & aquam
int̾serens. ut quanto ẽ. aer aquis & aere
ignis. tanto & aqua suꝑiores sint̾ t̾ris: satis
nos ad monet. animaliũ merita ñ ꝓ elem̾toꝵ
gradib aestimare. Et ipse quippe apuleius
cũ cȩt̾is trestre ammal hominẽ dic̃: qͥ tam̃
longe p̾ponit̾ animalib aquatilib. cũ ipsas
aquas t̾ris p̃ponat plato: ut intelligant ñ
eundẽ ordinem tenendũ cũ agit᷑ demeritis
animarũ. qͥ uidet᷑ eẽ ordo in gradib corpoꝵ.
s fieri posse ut inferius corpꝰ amma melior iN¬
monũ cũ idẽ platonicꝰ loqueret᷑ : dix̃ eos eudẽ
quib homines linimi ꝑ turbationib agitari.
irritari inuiriis. obsequiis donisq placari.
gaude honorib. diuersis sacroꝵ ritib oblac¬
tari. & meis siquid neglectũ fuerit cõmoueri.¬

Expanded text:
et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum aquas terris praeponat Plato: ut intelligamus non eumdem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui videtur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse ut inferius corpus anima melior inmonum cum idem Platonicus loqueretur, dixit eos eisdem quibus homines animi perturbationibus agitari, irritari injuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diversis sacrorum ritibus oblectari, et in eis si quid neglectum fuerit, commoveri
Abbreviated transcription (Latin):
ulando fatigantur uł reficiendũ alim̃tis corpꝰ
lñ: tr̃aim repetunt. uł ad requiem ł ad pastũ.
e lemones in quiunt ñ faciunt. Nũqͥd g̃ placet
es ut uolatilia nob̃. darmones aũ &rã uolatilib
ant cellant. Qd si dementissimũ ẽ. opinari.
neuil ẽ. qđ de habitatione suꝑioris elementi
hoios eẽ daemones ex istimemꝰ qͥb nos religi¬
ons affertu subdere debeamꝰ. Sic̃ enĩ fieri
poueteut dereae uolucres tr̃estrib nob ñ solũ
ñ prefeuant̃ uerĩ eiam subiciuant᷑ ꝓpt̃ ntio¬
ualis anim& quȩ in nob ẽ. dignitatẽ: ita fieri
potuit ut damones quã uis magis aerei sint
crestrib nob̃ ñ ideo meliores sint quia ẽ. aer
quã tra suꝑior.⁊ s ideo eis homines p̃ferendi
sint. qm̃ spei piorũ hominũ nequaquã illoꝵ
desꝑatio comparanda ẽ. Nã & illa ratio pla¬
tonis quȩ elem̃ta uuͬ ꝓportione contex̃ atq
ordinat. ita duob extremis igni mobilissĩmo

Expanded text:
uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum non praeferantur, uerum etiam subiciantur propter rationalis animae, quae in nobis est, dignitatem: ita fieri potuit, ut daemones, quamuis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio conparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo
Abbreviated transcription (Latin):
uentã redire ꝑhibent᷑. S sic̃ his om̃ib ratio¬
cinando & incelligendo meliores sumꝰ: ita
&iã daemonib bene atq honeste uiuendo
meliores eẽ debemꝰ Obhoc enĩ & ꝓuidentia
duuna eis quib nos constat ẽẽ potiores data
sunt quȩdã potiora corpoꝵ mimera: ut illud
quo eis p̃ponim᷑ & iam isto mͦ nob̾ cõmendaret᷑
multo maiore cura excolendũ eẽ quã corpꝰ.
ipsamq excellentiã corporalẽ quã damones
hibe xossemus. p᷑ bonitate uite. qua illis ante
ponm̃ contẽ pnere disceremꝰ: habituri &
nos inmortalitatẽ corpoꝵ. ñ quã supplicioꝵ
am̃tas torqueat. s quã puritas pr&xcedat ani.¬
maũ. lam uͦ deloci altitudine qđ damones
maere. nos aũ habitamꝰ int̾ra. ita ꝑ moueri
ut hinc eos nob eẽ p̃ponendos existunemus :¬
m̃no ridiculũ ẽ. Hoc enĩ pacto nob & om̃ia
uolatilia prȩponemus. At enĩ uolatilia cum

Expanded text:
uventam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiouventam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intelligendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam isto modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, quponimur, contemnere disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, non quam suppliciorum aeternitas torqueat, sed quam puritas praecedat animorum. Iam uero de loci altitudine, quod daemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoueri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia uolatilia praeponimus. At enim uolatilia cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de om̃ib generalit̃ loqueret᷑ ñ solũ mehill
ni dix̃: s & iam plurimũ mali. Deniq lads
illo libro ꝓrsus nemo mirat᷑ eos & iã sognan
tur pitudinẽ in reb diuinis habe uoluse
cũ dõs seputari uelint deoꝵ erimmib qll¬
tari potuisse: & quicqͥd in eoꝵ saeris obse
sollẽpnitate seu turpi erudelitate al al
ut horretur eoꝵ affectib ẽuenire. Quĩ ds¬
& uͦ deo subduꝰ. ideo arbitret᷑ da mones se
ipsõ eẽ meliores: qđ habeant corpora meliora.
lioqui multas s & bestias p̾laturus ẽ: quȩ nos
& acrimonia sensuũ.& motu facillimo atq ce¬
lerrimo. & ualentia uiriũ. & annosissima fir¬
mitate corpoꝵ uincunt. Quis hominũ uiden.¬
do aequabit᷑ aqͥlis & uulturib : Quis odorando
canib Quis uelacitate leporib. ceruis. om̃ib
auib: Quis multũ ualendo leonib & elephan¬
ts : Quis diu uuendo serpentib. qui & iam
deposita tuniea senectutẽ deponere atq inui¬

Expanded text:
mnibus generaliter loqueretur, non solum nihil boni dixit, sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo miratur eos etiam scaenicam turpitudinem in rebus diuinis habere uoluisse, et cum deos se putari uelint, deorum criminibus oblectari potuisse, et quidquid in eorum sacris obscena sollemnitate seu turpi crudelitate uel uel horretur, eorum adfectibus conuenire. Cet vero Deo subditus, ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum, et motu facillimo atque celerrimo, et valentia virium, et annosissima firmitate corporum vincunt. Quis hominum videndo aequabitur aquilis et vulturibus? quis odorando canibus? quis velocitate leporibus, cervis, avibus omnibus? quis multum valendo leonibus et elephantis? quis diu vivendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere, atque in j
Abbreviated transcription (Latin):
rata remouendo: aut ñ ẽ. socrati annetia do¬
monis gratulanda. De qͣusq ad eo & ipse apu¬
leuis erubint: ut dedeo soeratis p̃notart li.¬
brũ. quẽ scdm suã disputationẽ qua deos ab¬
monib tam diligenter copioseq discerit a
appellare de deo s de damone sõeratis deba
Maluit aũ ħ in ipsa disputatione ꝗͣ matulol¬
bri ponere. Ita enĩ ꝑsonã doccrinã quȩ hui¬
nis reb illux̃ om̃s uł pene om̃s demonũ neñ
ex horrent: ut quisquis ante disputationen
apulei qua da monũ dignitas cõmendał in
lum libri de dȩmone soerates legeret. neqa
illũ hominẽ sanũ fuisse sentiret. Quid ala
ipse apuleuis qđ in daemonib laudaret mi¬

Expanded text:
rata remouendo, aut non est Socrati amicitia daerata remouendo, aut non est Socrati amicitia daemonis gratulanda, de qua usque adeo et ipse Apuleius erubuit, ut de deo Socratis praenotaret librum, quem secundum suam disputationem, qua deos a daemonibus tam diligenter copioseque discernit, non appellare de deo, sed de daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa disputatione quam in titulo libri ponere. Ita enim per sanam doctrinam, quae humanis rebus inluxit, omnes uel paene omnes daemonum nomen exhorrent, ut, quisquis ante disputationem Apulei, qua daemonum dignitas commendatur, titulum libri de daemone Socratis legeret, nequaquam illum hominem sanum fuisse sentiret. Quid autem etiam ipse Apuleius quod in daemonibus laudaret i
Abbreviated transcription (Latin):
qđ agere uolebat ñ ꝓsꝑe fuerat euenturum:i
Dic̃ enĩ aꝑtissime & coprosissime asserit ñ illã
dm̃ fuisse s da monẽ. diligenti disputatione ꝓ¬
tractans istã platonis dedeoꝵ sublimntate & ho
minũ huimilitate. & darmonũ medietate sen¬
tentiã : haec gͦ si ita s̃: qͦnã mͦ ausus ẽ. plato ad¬
si ñ diis qͦs ab om̃i humana ẽtagione semout an¬
te ipsis darmonib poetas urbe pellendo ausin
theatricas uoluptates. nͥ qr ħ paeto ad monut
antmũ humanũ. quã uis ad huc inhis morbi¬
ndis menbris positũ. ꝓ splendore dnitatis in¬
pura damonũ uissa contẽpnere. eoꝵq immnet.¬
editiã detestari  Nã si plato haec honestissim
arguit && ꝓhibuit: ꝓfecto daemones turpsstr
poposcerunt atq uisser̃. Aut gͦ fallitur apili
& ñ ex isto gnr̃e numinũ habuit amieũ sata
aut contraria mẽ se sentit plato mͦ daemones
honorando mͦ eoꝵ delicias acuutate bene mi¬

Expanded text:
quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; dicit enim apertissime et copiosissime adserit non illum m fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans istam Pminum humilitate et daemonum medietate sententiam — haec ergo si ita sunt, quonam modo ausus est Plato, etiamsi non dis, quos ab omni humana contagione semouit, certe ipsis daemonibus poetas urbe pellendo auferre theatricas uoluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamuis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis inpura daemonum iussa contemnere eorumque inmunditiam detestari? Nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt adque iusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius et non ex isto genere numinum habuit amicum Socrates aut contraria inter se sentit Plato modo daemones honorando, modo eorum delicias a ciuitate bene mo
Abbreviated transcription (Latin):
ita hominib quib suꝑuis p̃ferendi ĩ. Habent
enĩ cũ dus cõmuẽ immortalitatẽ corporum:
animoꝵ aũ cũ hominib passiones. Qua ꝓpt̃
ñ ẽ. mirũ inquiunt. si &iam ludorũ obscenita¬
tib & poetarũ figm̃tis delectant᷑: quando qͥdẽ
humanis capumnt᷑ affectib. aquib di longe
ab sunt & modis om̃ib alien sunt. Ex quo
colligitur platonẽ poetica detestando & ꝓhi¬
bendo figmenta. ñ deos qui om̃s boni & excelsi
sunt pͥuasse ludoꝵ scęnicoꝵ uoluptate: sed
damones. Hac si ita s: quȩ licet apud alios quoq
reperiant᷑. apuleuis tam̃ platonicus madauren.¬
sis de hac re sola uniĩ scripsit librũ. cuiꝰ ẽẽ ti¬
tulũ uoluit dedeo socratis. uͥ disserit & exponit
ex qͦ gnẽ numinũ socrates habebat ad uinetũ
& amicitia quadã conciliatũ. a qͦ ꝑhibet᷑ solitꝰ
ad moneri ut desisteret ab agendo quando id

Expanded text:
ita hominibus, quibus superius, praeferendi sunt. Habent ita hominibus, quibus superius, praeferendi sunt. Habent enim cum dis communem inmortalitatem corporum, animorum autem cum hominibus passiones. Quapropter non est mirum, inquiunt, si etiam ludorum obscenitatibus et poetarum figmentis delectantur, quando quidem humanis capiuntur adfectibus, a quibus di longe absunt et modis omnibus alieni sunt. Ex quo colligitur, Platonem poetica detestando et prohibendo figmenta sunt, privasse ludorum scenicorum voluptate, sed daemones. 2. Haec si ita sunt, quae licet apud alios quoque reperiantur, Apuleius tamen Platonicus Madaurensis de hac re sola unum scripsit librum, cuius esse titulum uoluit \'de deo Socratis\', ubi disserit et exponit, ex quo genere numinum Socrates habebat adiunctum et amicitia quadam conciliatum, a quo perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã labeonis. Nam se in latinio ñ lasciuos
tantũ atq ludibundos s &iam seuos t̾ribileꝰq
monstrarunt. Exponant gͦ nob ista platoni¬
ci: qͥ om̃s deos scđm auctoris sui sententiam
bonos & honestos & iuntutib sapientiũ socios¬
eẽ arbitrantur.⁊ Alit̾q de ullo deoꝵ sentiri
ne fas hñt. Exponimꝰ in quiunt. Actente gͥ
audiamꝰ. Om̃iũ inquiunt animaliũ in quib
ẽ unina rationalis. triꝑtita diuisio ẽ.: in deos
homines. daemonesi Du excelsissimũ locum
tenctit. homines difimũ: dȩ mones medium.
N am. deor sedes incelo ẽ. hominũ int̾ra: in aere
demonũ. Sic̃ eis diũsa dignitas locori: ita &rã
naturarũ. Promde di sunt hominib damonib¬
q potiores: homines uͦ infra deos & damones
constituti sunt. ut elementoꝵ ordine sic differe¬
ntia meritorũ. Damones gͥ medii : quẽ ad mo-¬
dum diis quib inferuis habitant post ponendi.

Expanded text:
tentiam Labeonis: nam se in Latinio non lascivos tentiam Labeonis: nam se in Latinio non lascivos tantum atque ludibundos, sed etiam saevos terribilesque monstrarunt. Exponant ergo nobis ista Platonici, qui omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et virtutibus sapientium esse socios arbitrantur, aliterque de ullo deorum sentiri nefas habent. Exponimus, inquiunt. Attente igitur Animal. Omnium, inquiunt, animalium, in quibus est anima racionalis, tripartita divisio est in deos, homines, demones. Dii exellentissimum locum tenent, homines infimum, demones medium. Nam deorum sedes in celo est, hominum in terra, daemonum. Sicut eis diuersa dignitas est locorum. ita etiam naturarum. Proinde di sunt hominibus daemonibusque potiores; homines uero infra deos et daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quem ad modum dis, quibus inferius habitant, postponendi,
Abbreviated transcription (Latin):
celebrari iubent. Deniq isti cũ eosdẽ ludos
instaurari p̃ciꝑent. poscentes turpia & iã
maligna gesser̃: tito latinio auferentes fi¬
lium & immittentes morbũ qđ eori ab nu¬
isset imꝑiũ. eũq morbũ retrahentes cum
uissa cõplesset. Iste aũ illos nec tam malos
tim̃dos putat : s suȩ sontentię robur con¬
stantissime retinens. om̃s poetarum sacri¬
legas nugas quib illi immunditię societate
oblectant᷑ apopło bene instituto remouere
ñ dubitat. Hunc aũ platonẽ. qđ iã in sed̾o
libro cõmemoraui : int̾ semi deos labeo po¬
nit. Qui labeo numina mala uictimis cru
entis atq huiꝰ modi supplicationib placari
existimat: bona uͦ ludis. & talib qua si
ad laeticiam ꝑtinentib reb. Quid ẽ. gͦ¬
qđ semids̃ plato. ñ senudeis s dus & hbonis.
illa oblectam̃ta quia uidicat turpia tam c̃stan¬
ter audet auferre: Qui sane dii refellunt sen¬

Expanded text:
celebrari iubent. Denique isti cum eosdem ludos celebrari iubent. Denique isti cum eosdem ludos instaurari praeciperent, poscentes turpia etiam maligna gesserunt, Tito Latinio auferentes filium et inmittentes morbum, quod eorum abnuisset imperium, eumque morbum retrahentes, cum iussa conplesset; iste autem illos nec tam malos. timendos putat, sed suae sententiae robur constantissime retinens omnes poetarum sacrilegas nugas, quibus illi inmunditiae societate oblectantur, a populo bene instituto remouere non dubitat. Hunc autem Platonem, quod iam in secundo libro commemoraui, inter semideos Labeo ponit. Qui entis atque huius modi supplicationibus placari existimat, bona uero ludis et talibus quasi ad laetitiam pertinentibus rebus. Quid est od semideus Plato non semideis, sed deis, et hoc bonis, illa oblectamenta, quia iudicat turpia, tam cter audet auferre? Qui sane dii refellunt sen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ diis exhibent᷑: qm̃ nec du er̃ siboni ñ
erunt. Hoc si ita ẽ: Nam de diis qͥd aliud de-¬
cet er eđe: Illa ꝓfecto uacuat᷑ opiuo. qua
ñ nulli putant deos malos saeris placandos
eẽ ne lȩdant. bonos aũ ut ad uiuent inuocan¬
dos. Alali enĩ nulli sunt du. Bonis porro
debitus ut dicunt honor sacrori . ẽ. de fe¬
rendus. Qui sunt gͦ illi qui ludos soȩnicos
amant. eosq diuiinis reb ad iungi & suis
honorib flagitant ex lberi: Quoꝵ us ñ
eos indicat nullos: s iste affectꝰ nimirũ
indicat malos. Quid enĩ deludis scȩmeis
plato senserit notũ ẽ: cũ poetas ipsos.
qđ tam indigna deoꝵ maiestate atq boni¬
tate carmina cõposuerint. censet ciuitate
pellendos. Qui sunt gͥ isti du. qͥ de scęni.¬
cis ludis cũ ipso platone contendunt: Ille
quippe ñ patitur deos falss criminib ine¬
famari : isti eisdẽ criminib suos honores

Expanded text:
enim dis exhibentur, quoniam nec di erunt, si boni non enim dis exhibentur, quoniam nec di erunt, si boni non erunt. Hoc si ita est, nam de dis quid aliud decet credere? illa profecto uacuatur opinio, qua nonnulli putant deos malos sacris placandos esse, ne laedant, bonos autem, ut adiuuent, inuocandos. Mali enim nulli sunt di; bonis porro debitus, ut dicunt, honor sacrorum est deferendus. Qui sunt ergo illi, qui ludos scaenicos amant eosque diuinis rebus adiungi et suis honoribus flagitant exhiberi? quorum uis non eos indicat nullos, sed iste adfectus nimirum indicat malos. Quid enim de ludis scaenicis Plato senserit, notum est, cum poetas ipsos, quod tam indigna deorum maiestate adque bonitate carmina conposuerint, censet ciuitate pellendos. Qui sunt igitur isti di, qui de scaenicis ludis cum ipso Platone contendunt? Ille quippe non patitur deos falsis criminibus infamari; isti eisdem criminibus suos honores
Abbreviated transcription (Latin):
dilitus eiꝰ discipłs inscolã eiꝰ quȩ acade¬
ma uocabat᷑ eidem successissent. atq ob
hac & ipsi & eoꝵ successores achademier
appellarent᷑: recentiores tam̃ phyloso¬
plr̃ nobilissimi quib plato sectandus
paeuit. noluerint se dici ꝑipateticos. aut
adademieos. s platonicos. Ex quib sunt
ualde nobilitati: greci. plotinus. iamblic¬
lus. porphyrius. Inutraq aũ lingua idẽ.
& geca & latina : apuleius afer extitit
platonicꝰ nobilis. S h om̃s & cȩt̃i huius¬
nodi & ipse plato: diis plutrimis eẽ sac̾
nł tam̃ qđ mͦ posui. quia neq paruia
msẽ & inde nunc questio ẽ pͥmũ ab eis
ssro quib dus estũ eultũ ex hibendum
arbitrent᷑.⁊ Utrũ bonis an malis. an & bo¬
nis & malis. S habemꝰ deħ sententiam
platonis. dicentis om̃s deos bonos eẽ: nec
ẽẽ om̃mo ullũ deorũ malũ. Consequens ẽ.
gͥ: ut bonis hȩo exhibenda intelligant᷑. limc

Expanded text:
dilectus eius discipulus, in scholam eius, quae Acadedilectus eius discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem succeshoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur; recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos, aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt valde nobilitati Graeci, Plotinus, lamblichus, Porphyrius: in utraque autem lingua, id est et graeca et latina, Apuleius Afer exstitit Platonicus nobilis. Sed hi omnes, et caeteri ejusmodi, et ipse Plato, diis plurimis esse sacra n, quod modo posui, quia neque parua res est et inde nunc quaestio est, primum ab eis quaero, quibus dis istum cultum exhibendum arbitrentur, utrum bonis an malis an et bonis et malis. Sed habemus Platonis sententiam dicentis omnes deos bonos esse nec esse omnino ullum deorum malum. Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intellegantur; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
a constitutione mundi ꝑ ea quę facta sunt
intellecta conspiciunt᷑. sempit̾na quoq uirtꝰ
eiꝰ & diuinitas: nunc ñ unmerito me pla-¬
tonicos phylosophos elegisse.eũ qͥb agã
qã inista quȩstione quã mͦ suscepimꝰ agit᷑
denaturali theologia. utrũ ꝓpt̃ felicitatẽ
quȩ pꝰ mortẽ futura ẽ. uiu dõ an plurib
saera facere oporteat: satis ut ęxistimo
expositi. Ideo quippe hos potissimũ elegi:
qm̃ de uno dõ qui fec̃ cȩlũ & tram qͣnto
melius senser̃. tanto cęt̾is głofiores & il¬
lustriores habentur. ⁊ intantũ aluis p̃lati
iudicio posteroꝵ: ut eũ aristoteles plato.¬
nis discipulus. uir excellentis ingenii. &
eloquio platoni qͥdẽ impar s multos fa¬
eile suꝑans. cũ sectam ꝑ ipateticã c̃didiss
qđ deambulans disputare consueuerat.
plurimosq discipłos p̾clara fama excel¬
lens iuuo ad huc prȩceptore in suã here¬
sim congregasset. pꝰ mortẽ uͦ platonis
eusppus sororis eius filius & exenoerates

Expanded text:
a constitutione mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas: nunc non inmerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo an pluribus sacra facere oporteat, satis, ut existimo, exposui. Ideo quippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo qui fecit caelum et terram, quanto melius senserunt, tanto ceteris gloriosiores et inlustriores habentur, in tantum aliis praelati iudicio posterorum, ut, cum Aristoteles, Platonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platoni quidem inpar, sed multos facile superans, cum sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueuerat, plurimosque discipulos praeclara fama excellens uiuo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem uero Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates,
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriã. Saturnũ fortasse possemꝰ huic in isto
genrẽ turpissimȩ crudelitatis siue õferre
siue p̃ferre: qui patrẽ castusse ꝑhibetur.
Ded insaturm sacris. homines alienis manib
potuis occidi: quã suis abscidi potuerunt.
Deuorauit ille filios ut poetȩ ferunt. & phissci
ex ħ interp̃tantur qđ uolune: Ut aũ hnstoria
ꝓdit. necauit: s qđ ei poeni suos filios
magna deor mat̾᷑ & iã romanis cemplis
castratos intulit. atq istã sȩitiã moremq
seruauit: credita uires ad uiuare romanoꝵ
execando uirilia uiroꝵ. Quid sunt ad ħ
malũ furta mercurii ueneris lasciua stupͣ.
ac turpitudines cȩteroꝵ. quȩ ꝓ ferremus
delibris. nisi cotidie cantarent᷑. & saluta¬
rentur intheatris: S hae quid sunt ad
tantum malũ cuiꝰ magnitudo matri tantũ¬
mͦ cõpetebat taliũ deoꝵ p̾sertim qđ illa
dñr apoetis ipse conficta. quasi poctȩ id
&iã fixerint qđ ea duis grata sint & acce¬

Expanded text:
iniuriam. Saturnum fortasse possemus huic in isto iniuriam. Saturnum fortasse possemus huic in isto genere turpissimae crudelitatis siue conferre siue praeferre, qui patrem castrasse perhibetur; sed in Saturni sacris homines alienis manibus potius occidi quam suis abscidi potuerunt. Deuorauit ille filios, ut poetae ferunt, et physici ex hoc interpretantur quod uolunt; ut autem historia prodit, necauit; sed quod ei Poeni suos filios Magna deorum Mater etiam Romanis templis castratos intulit adque istam saeuitiam moremque seruauit, credita uires adiuuare Romanorum exsecando uirilia uirorum. Quid sunt ad hoc malum furta Mercurii, Veneris lasciuia, stupra ac turpitudines ceterorum, quae proferremus de libris, nisi cottidie cantarentur et saltarentur in theatris? Sed haec quid sunt ad tantum malum, cuius magnitudo Magnae Matri tantummodo conpetebat? Praesertim quod illa dicuntur a poetis esse conficta, quasi poetae id etiam finxerint, quod ea sint dis grata et acce
Abbreviated transcription (Latin):
demollib eidẽ matri magnȩ contra om̃em uiroꝵ
mulierũq uerecundiã c̃secratis. qui usq in hes¬
ternũ diẽ madidis capillis. facie de albata. flu¬
entib m̃bris. incessu femineo. ꝑ plateas uicosq
carthaginis. &iã apopłis unde turpit̾ uiuerent¬
exigebunt. nichil uarro dicere uoluit: nec us¬
piam me logisse cõmemiini. De fec̃ int̃p̃tatio. eru¬
buit ratio : eonticuit oratio. Uicit matris magne
om̃s deos filios: non nominis magnitudo. s crimi¬
nis. Huic monstro. nec iani monstrositas cõparat᷑.
lle insimulacris habebat solam deformitatẽ. ista
in saeris de formẽ erudelitatẽ. Ille mẽbra in lapi¬
dib addita : hac in hominib ꝑdita. Hoc de¬
decus. tot iouis ipsius & tanta stupra non uin¬
cunt. Ille interfemineas corruptelas uno gani¬
mede cȩlũ infamauit: ista tot mollib ꝓfessis
& publicis & in quinauit t̾ram. & cȩlo fecit

Expanded text:
de mollibus, eidem matri magne, contra omnem virorum de mollibus, eidem matri magne, contra omnem virorum mulierumque verecundiam consecratis, qui usque in hesternum diem, madidis capillis, facie dealbata, fluentibus membris, incessu femineo, per plateas vicosque Carthaginis, etiam populis unde turpitexigebant, nihil Varro dicere uoluit nec uspiam me legisse commemini. Defecit interpretatio, erubuit ratio, conticuit oratio. Vicit Matris Magnae omnes deos filios non numinis magnitudo, sed criminis. Huic monstro nec Iani monstrositas conparatur. Ille in simulacris habebat solam deformitatem, ista in sacris deformem crudelitatem; ille membra in lapidibus addita, haec in hominibus perdita. Hoc dedecus tot Iouis ipsius et tanta stupra non uincunt. Ille inter femineas corruptelas uno Ganymede caelum infamauit; ista tot mollibus professis et publicis et inquinauit terram et caelo fecit