comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sito animi ꝑmanente ꝑ qđ etiã corpus scifi¬
cari meruit: nec ipsi corpori aufert sc̃itatem
uiolentia libidinis alienę. quã seruat ꝑse¬
uerantia continentiae suae. An uero si aliqͣ
femina mente corrupta uiolatoq ꝓposito
quod dõ uouerat ꝑgat uitianda ad deceptorẽ
suũ. ad huc eã ꝑgentẽ scãm uel corpore dicimꝰ
ea scĩtate animi ꝑquã corpus scĩficabatur
amissa atq destructa : Absit hic error : &
hinc potius ad moneamur ita ñ amitti cor¬
poris scĩtatẽ manente animi scĩtate etiam
corpore opp̃ssosic̃ amittitur & corporis
scĩtas uolata animi scĩtate etiã corpore
intacto. Qũa obrem si non habet quod inse
morte spontanea puniat femina sine ulla
sua consensione uiolent̃ opp̃ssa & alieno cõ¬
pressa peccato: quantominus ante quã hoc
fiat ne ad mittatur homicidiũ certũ. cum
ipsũ flagitiũ quã uis alienũ ad huc pendet
dicimꝰ corpore oppresso nequaquã ꝓposito

Expanded text:
sito animi permanente, per quod etiam corpus sanctifisito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pendet dicimus corpore obpresso nequaquam proposito
Abbreviated transcription (Latin):
est : etiã oppresso corpore ñ amittitur.
Quin etiã scãe continentiae bonũ cũ impudi¬
citiae carnaliũ concupiscentiarũ ñ cedit &
ipsũ corpus scĩ ficatur. & ideo eis ñcedere in¬
concussa intentione ꝑsistit: nec de ipso cor¬
pore perit scĩtas. quia eo scã utendi ꝑseuerat
uoluntas. & quantũ in ipso. ẽ. etiã facultas.
Neq enĩ eo corpus sc̃m. ẽ. qđ eius menbra
sunt in tegra. aut eo qͦd nullo contrectantur
at tactu: cũ possint diuersis casib: etiã uul¬
nerata uim ꝑ peti. & medici aliquando sa¬
luti opitulantes haec ibi faciant quae hor¬
rent aspectu. Obstetrix uirginis cuius dã in¬
tegritatẽ manu uelut ex plorans siue mali¬
uõlentia. siue inscitia. siue casu quodã dum
inspicit. ꝑdit. Non opinor quem quã tamstul¬
te sapere. ut huic perisse aliquid existimet
etiã de ipsius corporis scĩtate : quã ius m̃bri
illius in tegritate iam ꝑdita. Quo circa ꝓpo¬

Expanded text:
est, etiam oppresso corpore non amittitur. est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum immunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur: et ideo cum eis non cedere inconcussa intentione pore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca propo
Abbreviated transcription (Latin):
do metuitur. Non polluet. si aliena erit :
si autẽ polluet. aliena non erit. Sed cũ pu¬
dicitia uirtꝰ sit animi comitẽq: habeat for¬
titudinẽ qua potius quae libet tolerare¬
mala quã malo consentire decernit: nullus
autẽ magnanimus & in potestate habeat
quid de sua carne fiat. sed tantũ quid an¬
nuat mente uel renuat : quis eandẽ sana
mente putauerit ꝑdere se pudicitiã. si for¬
te ui app̃hensa & oppressa carne sua
exerceat᷑ & expleatur libido non sua :
Si enĩ hoc mͦ pudicitia perit: ꝓfecto pudi¬
citia uirtus animi nonerit. nec ꝑtinebit
ad ea bona quib bene uiuitur: sed in bo¬
nis corporis numerabitur. qualia sunt
uires. pulchritudo. sana integraq ualitudo.
ac si quid huius modi .ẽ. Quae bona etiã si¬
minuantur : bonã iustãq uitã om̃ino non
minuunt. Qđ si tale aliquid .ẽ. pudicitia:
ut quid ꝓilla ne amittatur etiã cũ pericu¬
locorporis laboratur : Si aut̃ animi bonũ

Expanded text:
do, metuitur. Non polluet, si aliena erit; do, metuitur. Non polluet, si aliena erit; si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia uirtus sit animi comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire decernit, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid adnuat mente uel renuat: quis eadem sana mente putauerit perdere se pudicitiam, si forte in adprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia uirtus animi non erit, nec pertinebit ad ea bona, quibus bene uiuitur, sed in bonis cvires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi eminuantur, bonam iustamque uitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, ut quid lo corporis laboratur? Si autem animi bonum
Abbreviated transcription (Latin):
to etiã qui se ipsũ occidit homicida. ẽ. Q
tanto fit nocentior cũ se occiderit: quanto
innocentior in ea causa fuit qua occidendũ
putauit. Nam si uidae factũ merito de testa¬
mur. eũq ueritas udicat cũ se laqueo sus¬
pendit. sceleratȩ illius traditionis auxisse
potius quã expiasse cõmissũ. qmdĩ miscđiã
desperando exitiabilit̃ pęnitens nullũ sibi
salubris pęnitentiae locũ reliquit: quanto
magis a sua nece se abstinere debet. qui tali
sup̃plicio qđ in se puniat non habet : Iudas
enĩ cũ se occidit: sceleratũ hominẽ occidit.
& tam̃ non sõlũ xp̃i uerũ etiã suę mortis
reus finiuit hanc uitã : quia licet ꝓpt̃ suũ
scelus. alio suo scelere occisus. ẽ. Cur autẽ
homo qui mali nichil fecit sibi male faciat.
& se ipsũ int̾̃ficiendo hominẽ intͣficiat in¬
nocentẽ ne aliũ patiat᷑ nocentẽ : atq in se
ꝑpetret: peccatũ ꝓpriũ ne in eo ꝑpetret᷑

Expanded text:
to etiam qui se ipsum occidit homicida est, et to etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur
Abbreviated transcription (Latin):
corpus usu fieri scãe uoluntatis: qua in¬
concussa ac stabili ꝑmanente. quicquid
alius de corpore uel incorpore fecerit.
quod sine peccato ꝓprio non ualeat eui¬
tari. p̃t̃ culpã. ẽe. patientis. Sed quia ñ
solũ qđ ad dolorẽ. uerũ etiã qđ ad libi¬
dinẽ ꝑtinet in corpore alieno ꝑpetrari
potest: quicquid tale factũ fuerit. &¬
si retentã constantissimo pudicitiã animo¬
ñ excutit. tam̃ pudorẽ incutit.ne credat᷑
factũ cũ mentis etiã uoluntate qđ fieri
fortasse sine carnis aliqua uoluptate non
quã huius modi paterent᷑: quis humanꝰ
affectus eis nolit ignosci : Et quae se occi¬
dere noluer̃. ne suo facinore alienũ fla¬
gitiũ deuitarent: quisquis eis hoc crimi¬
ni dederit. ipse crimine insi pientiae non
carebit. Nam utiq si non licet priuata po¬
testate hominẽ occidere uel nocentẽ. cuiis
occidendi licentiã lex nulla concedit : ꝓfec¬

Expanded text:
corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua incorpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate non dquam huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profec
Abbreviated transcription (Latin):
patria caruit cũ aliã ñ haberet. captiuusq
apud hostes ꝑ longã mortẽ supplicio nouȩ
crudelitatis occisus est. multo minꝰ nom̃
criminandũ. ẽ. xp̃ianũ in captiuitate
sacratorũ suoꝵ. qui suꝑnã patriã ueraci
fide expectantes. etiã in suis sedib pere¬
grinõs se. ẽẽ. nouer̃. Magnũ sane crimen
se putant obicere xp̃ianis. cũ eoꝵ exag¬
gerantes captiuitãtẽ ad dunt etiã stupra
cõmissa ñ solũ in aliena matrimonia. uir¬
ginesq nupturas : sed etiã in quasdã scĩ¬
moniales. Hic uero non fides. non pietas.
non ipsa uirtus quae castitas dicitur : sed
nr̃a potius disputatio int̃ pudorẽ atq ra¬
tionẽ quibus dam coartatur angustiis.
Nec tantũ hic curamus alienis responsi¬
onẽ reddere : quantũ ipsis nr̃is consola¬
tionẽ. Sit igitur in primis positũ atq: fir¬
matũ uirtutẽ qua recte uiuitur ab ani¬
mi sede menbris corporis imperare : scm̃q

Expanded text:
patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. CAPUT se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. Neq enĩ aliunde beata ciuitas.
aliunde homo: cũ aliud ciuitas non sit
quã concors hominũ multitudo. Quã
obrem nondũ interim disputo qualis in
regulo uirtus fuit: sufficit nunc qđ isto
nobilissimo exemplo coguntur fateri. ñ
ꝓpt̃ corporis bona uel earũ rerũ quae
ex trinsecus homini accidunt colendos dõs
quando quidem ille carere his om̃ib maluit
quã dõs ꝑ quos iurauerat offendere. Sed
quid faciemus hominib: qui głant᷑ se talẽ
habuis se ciuẽ qualẽ timent hab̾e ciuitatẽ :
Qđ si ñ timent : tale gͦ aliquid quale acci¬
lenti accidere potuisse fateant᷑. & xp̃i¬
anis tẽporib non calũ pnientur. Uerum
quia de illis xp̃ianis orta quȩstio . ẽ. qui
etiã captiuati sunt : hoc intueantur &
taceant qui salubrimȩ religioni hinc im¬
pudent̃ atq imprudent᷑ illudunt. quia
si diis eoꝵ ꝓbro ñ fuit qđ at tentissimꝰ cul¬
tor illoꝵ dũ eis iuris iurandi fidẽ seruaret

Expanded text:
uitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, uitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accilenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret,
Abbreviated transcription (Latin):
cere. nouo ac prius in audito nimiũq hor¬
ribili supplicii genere cruciatus extinctꝰ
.ẽ. Si autẽ deoꝵ cultus post hanc uitã uelut
mercedẽ reddit felicitatẽ: cur calũ pniant᷑
temporib xp̃ianis. ideo dicentes urbi ac¬
cidisse illã calamitatẽ. quia dõs suos co¬
lere destitit. cũ potuerit etiã illos diligen¬
tissime colens tam infelix fieri quã ille
regulus fuit : nisi forte contra clarissimã
ueritatẽ tanta quisquã dementia mirae
cecitatis obnititur. ut contende audeat
uniuersã ciuitatẽ dõs colentẽ in felicẽ. ẽẽ
ñ posse. unũ uͦ hominẽ posse. quod uide¬
licet potentia deoꝵ suoꝵ multos potius
sit idonea conseruare quã singulos. cum
multitudo constet ex singulis. Si autẽ
dicunt marcũ regulũ etiã in illa captiui¬
tate illisq: cruciatib: corporis animi uir¬
tute beatũ. eẽ. potuisse : uirtus potius
uera quęratur qua beata. eẽ. possit & ci¬

Expanded text:
cere, nouo ac prius inaudito nimiumque honcere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑemer̃. Merito certe laudant uirtutem
tã magna infelicitate maiorẽ. & ꝑdeos
ille iurauerat : quoꝵ cultu ꝓhibito has
generi humano clades isti opinant᷑ infligi.
Qui gͦ ꝓpt̃ ea colebant᷑ ut istam uitam ꝓs¬
peram redderent. siuerũ iuranti has irro¬
gari pęnas seu uoluer̃. seu ꝑmiser̃. quid
ꝑ iuro grauius irati facere potuer̃ : Sed
cur non ratiotinationẽ meã potius ad utrũ¬
q concludã : Dõs certe ille  coluit: ut ꝓpt̃
iurifiurandi fidẽ nec maneret in patria:
Nec inde quolibet ire. sed ad suos a cerri¬
mos inimicos redire nͣ dubitaret. Hoc si
huic uitȩ utile existimabat. cuius tã hor¬
rendũ exitũ meruit: ꝓculdubio fallebat᷑.
Suo quippe docuit exemplo nichil deos
ad istam tẽporalẽ felicitatẽ suis ꝓdesse
cultorib quando quidẽ ille eoꝵ deditus
cultui & uictus & captiuus abductus est :¬
& qui noluit alit̃ quã ꝑ eos iurauerat fa¬

Expanded text:
peremerunt. Merito certe laudant uirtutem peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat fa
Abbreviated transcription (Latin):
Habent tam̃ isti de captiuitate religio¬
nis causa etiã sponte tolerandã & in
suis p̃claris uiris nobilissimũ exemplũ.
MARCUS regulus imperator popłi roma¬
ni : captiuus a pđ cartaginenses fuit. Qui
cũ sibi mallent a romanis suos reddi quã
eorũ tenere captiuos: ad hoc impetran¬
dũ etiã istũ p̃cipue regulũ cũ legatis
suis romã miser̃ prius iuratione cons¬
trictũ. si quod uolebant mimme ꝑegisset.
rediturũ. eẽ. cartaginẽ. Perrexit ille. atq
in senatu contraria ꝑsuasit : qm̃ ñ arbitra¬
batur utile. eẽ. romanȩ rei publicae mutare
captiuos. Nec post hanc ꝑsuasionẽ a suis
ad hostes redire cõpulsus. ẽ. Sed quia uira¬
uerat: id sponte cõpleuit. At illi eũ ex cogi¬
tatis atq horrendis crutiatib: ne cauer̃.
Inclusũ quippe angusto ligno ubi stare
cogeretur. clauisq acutissimis undiq con¬
fixo ut se innullã eius partẽ sine poenis
atrocissimis inclinaret : etiã uigilando

Expanded text:
Habent tamen isti de captivitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris viris nobilissimum exemplum. Marcus Attilius Regulus, imperator popni, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc mͥ quȩdã dicenda sunt ad uersus eos
qui romanȩ rei publicȩ clades in religionẽ
nr̃am refer̃ : quadiis suis sacrificare ꝓhi¬
bentꝰ. Cõmemoranda st̃ enĩ quae & quanta
occurrere poter̃ uel satis. ẽẽ. uidebunt᷑
mala quae illa ciuitas ꝑtulit. uel ad eius

Expanded text:
mihi dicenda sunt adversus eos, qui Romanae reipublicae clades in religionem nostram referunt, qua diis suis sacrificare pbentur. Commemoranda enim sunt quae et quanta occurrere potuerint, vel satis esse videbuntur, mala quae illa civitas pertulit, vel ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua tẽporalia mala de uenerit ubi
.ẽ. ds̃ tuus: ipsi dicant ubi sunt dii eoꝵ
cũ talia patiuntur. ꝓ quib euitandis
eos uel colunt uel colendos. ẽẽ. con ten¬
dunt. Nã ista respondet. Ds̃ m̃s ubiq
p̃sens. ubiq totus. nusquã inclusus. qui
possit ad . eẽ. secretus. ab. ẽẽ. non motus :
ille cũ me ad uersis reb exagitat. aut
merita ex aminat. aut peccata casti¬
gat: mercedẽq mͥ aet̾nã ꝓtoleratis
pie malis tẽporalib: seruat. Uos autẽ
qui estis cũ quib loqui dignũ sit saltim
dediis ur̃is. quantominus de dõ meo
qͣi t̾ribilis . ẽ. suꝑ om̃s dõs: qm̃ du gen

Expanded text:
in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, cum talia patiuntur, pro quibus euitandis eos uel colunt uel colendos esse contendunt. Nam ista respondet: Dens meus ubique praesens, ubique totus, nusquam inclusus, qui possit adesse secretus, abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, quanto minus de Deo meo, qui terribilis est super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit scm̃ & corpus & sp̃s. nec tale bonum
.ẽẽ. qͦd inuito animo possit auferri. Qi
error eis fortasse sublatus. ẽ. Cũ enĩ cogi¬
tant qua conscientia dõ seruierint. & fide
in concussa ñ de illo sentiunt qͦd ita sibi
seruientes eũq ita in uocantes deserere
ullo mͦ potuerit: quantũq illi castitas
placeat dubitare ñ possunt: uidentes
.eẽ. consequens nequaquã illũ fuisse ꝑ¬
missurũ ut haec acciderent scĩs suis si
eomͦ perire posset sc̃itas quã contulit
eis. & diligit in eis. Habet itaq om̃is fa¬
milia summi dei & ueri consolationẽ sua
ñ fallacẽ nec in spe rerũ mutantiũ uel
labentiũ constitutã. uitãq etiã ipsã tẽ¬
poralẽ minime pęnitendã. in qua eru¬
ditur ad ȩternã : bonisq t̾renis tanqͦã
peregrina utit᷑. nec capit᷑: malis autẽ
aut ꝓbat᷑ aut emendatur. Illi uͦ qͥ ꝓbi¬
tati eius insultant. eiq dicunt cũ forte

Expanded text:
ut sit sanctum et corpus et spiritus; nec tale bonum ut sit sanctum et corpus et spiritus; nec tale bonum esse, quod invito animo non possit auferri: qui error eis fortasse sublatus est. Cum enim cogitant qua conscientia Deo servierint, et fide inconcussa non de illo sentiunt quod ita sibi servientes eumque ita invocantes deserere ullo modo potuerit; quantumque illi castitas placeat, dubitare non possunt: vident esse consequens, nequaquam illum fuisse permissurum ut haec acciderent sanctis suis, si eo modo perire posset sanctitas, quam contulit eis et diligit in eis. CAPUT XXIX.-- Quid familia summi et ueri Dei consolationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paenitendam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam peregrina utitur nec capitur, malis autem aut probatur aut emendatur. Illi uero, qui probitati eius insultant eique dicunt, cum forte
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uim hostilẽ in carne ꝑpessȩ st̃: habe¬
bant aliquid in firmitatis. quae posset in
suꝑbiȩ fastum si hanc humilitatẽ in uasta¬
tione illa euasissent ex tolli. Sicut gͦ qͥdã
morte rapti st̃. ne malitia mutarẽt intel¬
lectũ eors: ita quiddã abistis ui raptũ.ẽ.
ne ꝓsperitas mutaret modestiã earũ. U¬
trisq gͥ quȩ de carne sua quod turpem
nullius. eent. ꝑpessȩ contactũ uel iã suꝑ¬
biebant. uel suꝑbire si ñ hostiũ uiolentia
contrectatȩ eẽnt forsitan poterant: non
ablata . ẽ. castitas. sed humilitas ꝑsuasa.
Illarũ tumori occursũ. ẽ. imm inenti: is¬
tarũ occursũ. ẽ. imminenti. Quã quã &
illud non sit tacendũ qđ qͥbusclam quae
ista ꝑpessae st̃ potuit uideri continentiae
bonũ in bonis corporalib deputandũ : &
tunc manere si nullius libidine corpus
at trectaretur. non aut̃. eẽ. positũ in solo
ad uitorio cliuino cũ robore uoluntatis

Expanded text:
tamen uim hostilem in carne perpessae sunt, habetamen uim hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum. si hanc humilitatem in uastatione illa euasissent, extolli. Sicut ergo quidam morte rapti sunt, ne malitia mutaret intellectum eorum, ita quiddam ab istis ui raptum est, ne prosperitas mutaret modestiam earum. Utrisque igitur, quae de carne sua, quod turpem nullius esset perpessa contactum, uel iam superbiebant uel superbire, si nec hostium uiolentia contrectata esset, forsitan poterant, non ablata est cillarum tumori succursum est immanenti, istarum occursum est imminenti. 2. Quanquam et illud non sit tacendum, quod quibusdam, quae ista perpessae sunt, potuit videri continentiae bonum in bonis corporalibus deputandum, et tunc manere, si nullius libidine corpus attrectaretur; non autem esse positum in solo adjuto divinitus robore voluntatis,
Abbreviated transcription (Latin):
solamini pusillanimes: illinc ꝓbatȩ. hinc
castigatȩ. illinc iustificatȩ hinc emendatȩ
Quarũ uero corda in t̾rogata respondent.
nũ quã se de bono uirginitatis uel uidui¬
tatis uel coniuigalis pudicitiae suꝑbissȩ.
sed humilib con sentiendo de dono dei cũ
tremore exultasse. nec inuidisse cuiquã
paris excellentiã scĩtatis & castitatis. sed
humana laude post posita quae tanto ma¬
ior de ferri solet quanto. ẽ. bonũ rarius
qͦd exigit laudẽ optasse potius ut amplior¬
earũ numerus. e&. quã ut ipse in paucitate
mis sũ hoc . eẽ. causent᷑: nec idõ credant
dm̃ ista negligere. quia ꝑmitait qͦd nemo
im pune cõmittit. Quȩdã enĩ ueluti pon¬
dera malarũ cupiditatũ & ꝑoccultũ pre¬
sens diuinũ iudiciũ relaxant᷑: quȩdã aut̃¬
& manifesto ultimo reseruant᷑. Fortassis
aut̃ istȩ qua sibi sunt consciȩ non se ex isto
castitatis bono cor inflatũ extulisse. &

Expanded text:
solamini, pusillanimes, illinc probatae hinc solamini, pusillanimes, illinc probatae hinc castigatae, illinc iustificatae hinc emendatae. Quarum uero corda interrogata respondent numquam se de bono uirginitatis uel uiduitatis uel coniugalis pudicitiae superbisse, sed humilibus consentiendo de dono Dei cum tremore exultasse, nec inuidisse cuiquam paris excellentiam sanctitatis et castitatis, sed humana laude postposita, quae tanto maior deferri solet, quanto est bonum rarius quod exigit lauder numerus esset, quam ut ipsae in paucitate ermissum hoc esse causentur; nec ideo credant Deum ista negligere, quia permittit quod nemo impune committit. Quaedam enim veluti pondera malarum cupiditatum, et per occultum praesens divinum judicium relaxantur, et manifesto ultimo reservantur. Fortassis autem istae, quae bene sibi sunt consciae non se ex isto castitatis bono cor inflatum extulisse, et
Abbreviated transcription (Latin):
castitas ur̃a. Habetis magnã uerãq cod¬
solationẽ si fidã conscientiã retinets: ñ
uos con sensisse peccatis eoꝵ qui in uos
peccare ꝑmissi sunt. Qͦd si forte cur per¬
missi sunt quęritis: alta quidẽ. ẽ. ꝓuiden¬
tia creatoris mundi atq rectoris: & in¬
scrutabilia sunt iudicia eius & in uestiga¬
biles uiae eius: Nerũ tam̃ in t̾rogate fide¬
lit̃ animas ur̃as. ne forte de istõ integri¬
tatis continentiae uel pudicitiae boned
uos inflatius extulistis & humanis dedet
accuso qđ nescio: nec audio qđ uobis int̃¬
rogata corda ur̃a respondent. Tam̃ si ita
.eẽ. responderint : nolite mirari hoc uos
amisisse unde hominib placere gestistis.
illud uobis remansisse qͦd ostendi homi¬
minib ñ potest. si peccantib ñ consensistis.
Diuinae gr̃ae ne amit teret᷑ diuinũ ac¬
cessit auxiliũ: humanȩ głae ne amaret᷑
humanũ successit obꝓbriũ. In utroq con¬

Expanded text:
castitas uestra. Habetis magnam ueramque concastitas uestra. Habetis magnam ueramque consolationem, si fidam conscientiam retinetis non uos consensisse peccatis eorum, qui in uos peccare permissi sunt. Quod si forte, quur permissi sint, quaeritis, alta quidem est prouidentia creatoris mundi adque rectoris, et inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius; uerum tamen interrogate fideliter animas uestras, ne forte de isto integritatis et continentiae uel pudicitiae bono uos inflatius extulistis et humanis laudiaccuso quod nescio, nec audio quod uobis interrogata uestra corda respondent. Tamen si ita esse responderint, nolite admirari hoc uos amisisse, unde hominibus placere gestistis, illud uobis remansisse, quod ostendi hominibus non potest. Si peccantibus non consensistis, diuinae gratiae, ne amitteretur, diuinum accessit auxilium; humanae gloriae, ne amaretur, humanum successit obprobrium. In utroque con
Abbreviated transcription (Latin):
pendia. ut quib cũq post remissionẽ re¬
centissimã peccatorũ arripiendã mortẽ
sibiq ingerendã ꝑsuadere potuerimus:
eos ad dñm saniores purioresq mittamus :¬
Porro si quis qͦis hoc aggrediendũ & sua¬
dendũ putat: non dico desipit. sed in sanit.
Qua tandẽ fronte homini dicit. int̃fice te
ne paruis tuis peccatis adicias grauius
dũ uiuis sub dño barbaris morib impudico.
qui non potest nisi sceleratissime dicere.
int̃fice te peccatis tuis om̃ib absolutisꝰ ne
rursus talia uel etiã peiora cõmittas. dum
uiuis in mundo tot impuris uoluptatibus
illecebroso. tot nefandis crudelitatib furi¬
oso. tot terrorib cũ errorib inimico : hoc
quia nefas . ẽ. dicere: nefas: ẽ. ꝓfectose oe¬
cidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla
causa iusta. eẽ. posset: ꝓcul dubio iustior
quã ista non. e&. Quia uero nec ista.ẽ: gͦ
tedio uita ur̃a: si ludibrio fuit hostibus

Expanded text:
pendia, ut, quibuscumque post remissionem rependia, ut, quibuscumque post remissionem recentissimam peccatorum arripiendam mortem sibique ingerendam persuadere potuerimus, eos ad Dominum saniores purioresqPorro si, quisquis hoc adgrediendum et suadendum putat, non dico desipit, sed insanit: qua tandem fronte homini dicit: <Interfice te, ne paruis tuis peccatis adicias grauius, dum uiuis sub domino barbaris moribus inpudico\', qui non potest nisi sceleratissime dicere: \'Interfice te peccatis tuis omnibus absolutis, ne rursus talia uel etiam peiora committas, dum nimis in mundo tot inpuris uoluptatibus inlecebroso, tot nefandis crudelitatibus furioso, tot erroribus et terroribus inimico\'? Hoc quia nefas est dicere, nefas est profecto se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa iusta esse posset, procul dubio iustior quam ista non esset. Quia uero nec ista est, ergo taedio uita uestra, si ludibrio fuit hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
serit. cũ sit facillimȩ potestatis illata sibi
nece om̃ia deuitare. scriptũq sit. qͥ amat
periculũ incidet in illud : Cur gͦ amant᷑
tot & tanta pericula. uel certe si non
amantur suscipiuntꝰ : Cur manet in hac
uita. cui abscedere licitũ. ẽ : An uero tam
in sulsa ꝑuersitas cor euertit. & a consi¬
deratione ueritatis auertit. ut si se qͦisq
in terimere debet ne unius captiuantis
dominatu corruat in peccatũ. uiuendũ
sibi existimet ut ipsũ ꝑferat mundũ ꝓ¬
om̃s horas tẽptationib plenũ. & talib
quales sub uno dño formidantur. & in¬
numerabilib cȩteris sine quib haec uita
non ducitur : Quid gͥ causȩ. ẽ. cur in eis
exhortationib tempora consumamus.
quib baptizatos alloquendo studemus
accendere siue ad uirginalẽ in tegritatẽ.
siue ad continentiã uidualẽ. siue ad ipsam
thori coniugalis fidem: cũ habeamꝰ meliora
& ab om̃ib peccandi periculis remota cõ¬

Expanded text:
serit, cum sit facillimae potestatis inlata sibi serit, cum sit facillimae potestatis inlata sibi nece omnia deuitare scriptumque sit: Qui amat periculum, incidet in illud? Quur ergo amantur tot et tanta pericula uel certe, etiamsi non amantur, suscipiuntur, cum manet in hac uita, cui abscedere licitum est? An uero tam insulsa peruersitas cor euertit et a consideratione ueritatis auertit, ut, si se quisque interimere debet, ne unius captiuantis dominatu conruat in peccatum, uiuendum sibi existimet, ut ipsum omnes horas tentationibus plenum, et talibus, quales sub uno domino formidantur, et innumerabilibus caeteris, sine quibus haec vita non ducitur? Quid igitur causae est, cur in eis exhortationibus tempora consumamus, quibus baptizatos alloquendo studemus accendere, sive ad virginalem integritatem, sive ad continentiam vidualem, sive ad ipsam tori conjugalis fidem; cum habeamus meliora et ab omnibus peccandi periculis remota com
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ spontaneã mortẽ sibi inferre de¬
bere. uelut fugiendo molestias tẽporales
ne incidat in ꝑpetuas. Neminẽ ꝓpt̃ aliena
peccata ne hoc ipse incipiat hab̾e grauis¬
simũ ꝓpriũ que non polluebat alienum:
Neminẽ ꝓpt̃ sua peccata p̃terita. ꝓpter
quae magis hac uita opus. ẽ. ut possint
penitendo sanari: Neminẽ uelut desiđio
uitȩ melioris quae post mortẽ sꝑatur:
quia reos suȩ mortis melior post mortẽ
dicere cȩperã. qua utile putatur ut qͦisq¬
so in t̃ficiat : scilicet ne in peccatũ irruat.
uel blandiente uoluptate. uel dolore se¬
uiente. Quã causã si uoluerimꝰ ad mittere :
eousq ꝓgressa ꝑueniet. ut hortandi siN
homines tunc se potius in teri mere. cũ
lauachro scãe regenerationis abluti uni¬
uersoꝵ remissionẽ acceperint peccator
fit curnon tunc potissimũ fit : Curbap¬
tizatus sibi quisq parcit : Cur liberatũ
caput tot rursus uitae huiꝰ periculis in¬

Expanded text:
neminem spontaneam mortem sibi inferre deneminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem dicere coeperam, qua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum inruat uel blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius interimere, cum lauacro sanctae regenerationis abluti uniuersorum remissionem acceperint peccatorufit, quur non tunc potissimum fit? Quur baptizatus sibi quisque parcit? Quur liberatum caput tot rursus uitae huius periculis in
Abbreviated transcription (Latin):
non ideo sine scelere facit quisquis dõ fi¬
liũ immolare decreuerit. quia hoc abra¬
ham᷑ laudabilit̃ fecit: Nã & miles cum
obȩdiens potestati sub qua legib consti¬
tutus . ẽ. hominẽ occidit: nulla ciuitatis
suae lege reus: ẽ. homicidii. Qd nisi fece¬
rit: reus. ẽ. imꝑii deserti atq contẽpti.
Quod si sua sponte atq auctoritate fe¬
cisset : crimen effusi humani sanguinis
incidisset. Itaq unde punitur si fecit
in iussus: inde punitur nisi fecerit iussꝰ
Qͦd si ita . ẽ. iubente imperatore : quanto
magis iubente creatore : Qui gͦ audit
ñ licere occidere : faciat si uis sit cuius
ñ licet uissa contẽpnere. Tantũ mͦ uide¬
atur : utrũ diuina uissio nullo nutet
in certo. Nos ꝑ aurẽ conscientiã conue¬
nimus: occultorũ nob iudiciũ non usur¬
pamus. Nemo scit qͥd agat᷑ in homine : nisi
sp̃s hominis qui in ipso. ẽ. Hoc dicimus hoc
asserimus. hoc modis om̃ib: apꝓbamus :

Expanded text:
non ideo sine scelere facit, quisquis Deo finon ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare decreuerit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum oboediens potestati, sub qualibet legitime constitutus est, hominem occidit, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis iubente creatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine nisi spiritus hominis, qui in ipso est. Hoc dicimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ quasi lege sua mouetur: quanto ma¬
gis absq culpa . ẽ. in corpore ñ consentien¬
tis. si absq culpa . ẽ. in corpore dormientis :¬
Sed quȩdam inquiunt scãe feminae tem¬
pore ꝑsecutionis ut in sectatores suae
puditiciae deuitarent in rapturũ ac
necaturũ se fluuiũ ꝓiecerunt: eoq mͦ
defunctȩ sunt: earũq martr̃ria in catho¬
lica ęccłia ueneratione celebrima fre¬
quentant᷑. De his nichil audeo temere
uidicare. Utrum enĩ eccłiae aliquibus
fide dignis testificationib ut earũ me¬
moriã sic honoret diuina ꝑ suaserit
auctoritas nescio: & fieri potest ut ita
sit. Quid si enĩ hoc fecerunt non huma¬
nitus deceptȩ. sed diuinitꝰ iussȩ : nec er
rantes. sed obȩdientes : sic̃ de sanson ali¬
ud nobis fas ñ. ẽ. credere. Cũ autẽ ds̃ iu¬
bet seq iubere sine ullis ambagib in¬
timat : quis obedientiã in crimen uocet:
quis obsequium pietatis accuset : Sed

Expanded text:
legem quasi lege sua mouetur, quanto malegem quasi lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpore dormientis Quaedam, » inquiunt, « sanctae feminae tempore persecutionis ut insectatores suae pudicitiae devitarent, in rapturum atque necaturum se fluvium projecerunt, eoque modo defunctae sunt, earumque martyria in Catholica Ecclesia veneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo judicare: utrum enim Ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, divina persuaserit auctoritas nescio, et fieri potest ut ita sit. Quid enim si hoc fecerunt non humanitus deceptrantes, sed oboedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine ullis am. bagibus intimat, quis oboedientiam in crimen uocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne post ea forte peccemus : iam nunc ꝓpe¬
tremus homicidiũ ne postea forte inci¬
damus in ad ulteriũ : nonne si tantũ do¬
minat᷑ iniquitas ut non in nocentia sed
peccata potius eligant᷑. satius. ẽ. in certũ
de futuro ad ulteriũ : quã certũ de p̃senti
homicidiũ : non ne satius. ẽ. flagitiũ cõ¬
mittere qđ pęnitendo sanetur: quam
tale facinus. ubi locus salubri pęnitentiȩ
non relinquitur : Haec dixi ꝓpt̾ eos uel
eas quae ñ alieni sed ꝓprii peccati deui¬
tandi causa. ne sub alterius libidine etiã
excitatȩ suae forte consentiant: uim sibi
qua moriantur in ferendã putant. Ce¬
terũ absit a mente xp̃iana quae in dõ
suo fidit. in eoq spe posita eius ad iutorio
nititur: absit in quã ut mens talis cuius¬
libet carnis uoluptatib ad consensũ tur¬
pitudinis cedat. Id si illa concupiscenti¬
alis in obedientia quae ad huc in menbris
moribundis habitat p̃t̃ nr̃ae uoluntatis

Expanded text:
ne postea forte peccemus; jam nunc perpene postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innopeccata potius eligantur, satius est incertum de futuro adulterium quam certum de praesenti homicidium? Nonne satius est flagitium committere, quod paenitendo sanetur, quam tale facinus, ubi locus salubris paenitentiae non relinquitur? Haec dixi propter eos uel eas, quae non alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ eos tam humilit̃ altissimus uenit : pre¬
sertim quos nulliꝰ militaris potestatis uel
talis militiae ura constringunt ipsũ hos¬
tem ferire suꝑatũ : quis gͦ tam malus error
obrepit ut homo se occidat. uel quia in eũ
peccauit. uel ne in eũ peccet inimicus:
cũ uel peccatorẽ uel peccaturũ ipsũ occi¬
dere ñ audeat inimicũ : At enĩ timendũ
illecebroissima uoluptate animũ alliciat
consentire peccato. Pro inde inquiunt. ñ
iam ꝓpt̾ alienũ sed ꝓpt̾ suũ peccatũ an¬
tequã hoc quisq cõmittat se debet occidẽ.
Nullomͦ quidẽ hoc faciet animus. ut con¬
sentiat libidini carnis suae aliena libidine
concitatȩ : qui dõ potius eiusq sapientiae
quã corpori concupiscentiaeq subiectus. ẽ.
Uerũ tam̃ si de testabile facinus & dãna¬
bile scelus. ẽ. etiã se ipsũ hominẽ occidere.
sicut ueritas manifesta ꝓclamat: quis
ita desipiat ut dicat. iam nunc peccemꝰ.

Expanded text:
propter eos tam humiliter altissimus uenit, praepropter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occidere non audeat inimicum? CAPUT XXV. Quod illecebrosissima voluptate animum alliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius ejusque sapientiae, quam corporis concupiscentiae subjectus est. Verumtamen si detestabile facinus et damnabile scelus est, etiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus,
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ scelus. eẽ. si se homo interumnat pro¬
cul dubio uidicauit. Int̃ om̃s suos lauda¬
biles & uirtutis in signib illustres uiros
non ꝓfer̃ romani meliorẽ.: quẽ neq felicitas
corrupit. nã in tanta uictoria mansit
pauꝑrimus : nec infelicitas fregerit. nã
ad tanta exitia reuertitur in trẽpidus.
Porro si fortissimi & p̃clarissimi uiri ter¬
renae patriae defensores. deorũq licet
falsorũ ñ tam̃ fallaces cultores. sed uera¬
cissimi etiã uratores. qui hostes uictos
more ac iure belli ferire potuer̃. hi ab hosibiue
ti se ipsos ferire noluer̃ & cũ mortẽ mini¬
me formidarent. uictores tam̃ dominos fer¬
re quã eã sibi inferre maluer̃: quanto magis
xp̃iani uerũ deũ colentes. & suꝑnae patriae
suspirantes ab hoc facinore temꝑabunt. si
eos diuina dispositio uel probañdos uel
emendandos ad tempus hostib subiuga¬
uerit : quos in illa humilitate ñ deserit̃ qͥ

Expanded text:
magnum scelus esse, si se homo interimat, promagnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
catoni marcũ regulũ p̃ferã. Cato enĩ num¬
quã cȩsarẽ uicerat : cui uictus de dignatꝰ
.ẽ. subici. & ne subiceret᷑ a se ipso elegit
occidi. Regulus autẽ poenos iã uicerat.
imꝑioq romano romanus imꝑator ñ ex
ciuibus dolendã sed ex hostib laudandã
uictoriã reportauerat. ab eis tam̃ postea
uictus maluit eos ferre seruiendo. quã eis
se auferre moriendo. Proinde seruauit &
sub cartaginensiũ dominatione patientiã.
&& in romanorũ dilectione constantiã: nec
uictũ auferens corpus ab hostib nec in uic¬
tũ animũ a ciuib nec qđ se occidere noluit
uitȩ hiuius amore fecit. Hoc ꝓbauit : cum
causa ꝓmissi uirisq uirandi ad eosdẽ hostes
quos grauius in senatu uerbis quã bello
armis offenderat sine ulla dubitatione
remeauit. Tantus itaq uitȩ huius contẽp¬
tor cũ seuientib hostib ꝑ quas libet pęnas
eam finire quã se ipse perimere maluit :

Expanded text:
Catoni Marcum Regulum praeferamus. Cato enim nunCatoni Marcum Regulum praeferamus. Cato enim nunquam Caesarem vicerat, cui victus dedignatus est subjici, et ne subjiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos jam vicerat, imperioque Romano Romanus imperator non ex civibus dolendam, sed ex hostibus laudandam victoriam reportaverat; ab eis tamen postea victus, maluit eos ferre serviendo, quam eis se auferre moriendo. Proinde servavit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ torquãtus occidit: cur uictus uicto fi¬
lio pepercit cato. qui ñ pepercit sibi: An
turpius erat contra imꝑium. eẽ. uictorẽ.
quã contra decus ferre uictorẽ : Nullo mͦ
igitur cato. eẽ. uidicauit turpe subiuictore
c̃ȩsare iuuere. Alioquin abhac turpitude
paterno furore filiũ liberaret. Quid gͦ est.
nisi qđ filiũ quantũ amauit cui parci a
cȩsarae sꝑauit. & uoluit itantũ głȩ ipsius ce¬
ris ne ab illo etiã sibi parceretur: ut ipse cȩsar
dixisse fertur inuidit: & ut aliquid nos
mitius dicamus erubuit. Nolunt aut̃ isti
contra quos agimus ut scm̃ uirũ iob qͥ tam
horrenda mala in sua carne ꝑpeti maluit
quã illata sibi morte om̃ib carere crutia¬
tib uel alios scõs ex litteris nr̃is summa
auctoritate celsissimis fideq dignissimis
qui captiuitatẽ dominationẽq hostiũ ferre
quã sibmetẽ inferre maluerunt catoni
p̃feramus : sed ex litteris eorũdẽ illi marco

Expanded text:
liter Torquatus occidit, quur uictus uicto filiter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret. Quid est ergo, nisi quod filium quantum amauit, cui parci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, erubuit? CAPUT XXIIcontra quos agimus, ut sanctum uirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoqui captivitatem dominationemque hostium ferre, quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus: sed ex litteris eorum, eidem illi Marco
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Sed tam̃ etiã illi p̃t̃ lucretiã de qua
supra satis qđ uidebat᷑ diximꝰ ñ facile re¬
perunt de cuius auctoritate describant.¬
nisi illũ catonẽ qui se utige occidit : ñ quia
solus hoc fecit : sed quia uir doctus & ꝓbus
habebatur. ut merito putet᷑ etiã recte fieri
potuisse uel posse qđ fecit. De cuius fac to
quid potissimũ dicã nisi qđ amici eius etiã
docti quidã uiri qui hoc fieri prudentius
dissuadebant. imbecillioris quã fortioris
animi facinus. eẽ. censuerunt  qͦ
demonstraretur ñ honestas tupia p̃caueas.
sed in firmitas aduersa ñ sustinens : hoc
& ipse cato in suo carissimo filio uidicauit.
Nã si turpe erat sub uictoria cȩsaris uiuere.
cur auctor huius turpitudinis filio fuit.
quẽ de caesaris benignitate om̃ia sꝑare
p̃cepit: Cur non & illũ secũ coegit ad mor¬
tem : nã si cũ filiũ qui contra imꝑium in
hostem pugnauerat etiã uictorẽ laudabi¬

Expanded text:
. Sed tamen etiam illi praeter Lucretiam, de qua . Sed tamen etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant,nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabi