comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde marcus dicendo calciari eos
sandaliis uł soleis. aliquid hoc calcia¬
mentum mistice significationis ha¬
bere admonet. ut pes neq tectus sit
neq nudus ad t̾ram .i. nec occultet᷑
eiͣngelium. nec terrenis ꝯmodis ĩ¬
nitatur. Et quod non portari uł ha¬
beri duas timicas. S exp̾ssius ĩdui
ꝓhibet dicens. et ne induerent᷑ duãb
timinis. quid eos mouet nisi non
duplicit̾. S simpliciter ambulare:
Ita dñm ommmia dixisse millo modo
dubitand̾ est. ꝑtim ꝓprie ꝑtim fign¬
rate. S eiͣngelistas alia istum. alia
illum inseruisse scriptis suis. Q̃dã
u̾o eadem uł duos uł tres eoꝵ quos¬
lib uł omnes .iiͦii. posuisse. nec sic
tanien omnia ẽẽ conscripta que ab
iLo seu dicta. senfc̃a sunt. Quisqͥs
autẽ putat non potuisse dñm in
imo ẜmone quedam figurate. qͥdã
fre pon̾e: eloquia cet̾a eius ĩspiciat.¬
et iidebit qm̃ ht tenĩe atq ĩ erudite
arbitretur. Potest enini iste ut unũ

Expanded text:
proinde Marcus dicendo calciari eos proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dubitandum est, partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia illum, alia istum inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse, nec sic tamen omnia esse conscripta quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat; uidebit, quam hoc temere adque inerudite arbitretur. potest enim iste — ut unum
Abbreviated transcription (Latin):
mulła suꝑflua requirentib. ac
ꝑ hoc addendo. Dignus est em̃ oꝑa¬
illustrauit. unde ⁊ quare hec omĩa
loqueretur. hñc ergo potestatem
uirge nomine signauit cumdix
nequid tolłet in uia nifiu̾ga tãr
Potuit enim eciam sic brenter
gatur. ne minimas quidem res.
quod u̾bo adiunclum est. nisi u̾¬
gam tm̃i: Intelligatur. qr ꝑ potes¬
tatem a dño acceptam. que uirge
nomine signata est. ⁊̃ que nõ por¬
tantur non deerunt. Utrumq gͦ
dñs dixit. S quia non utrumq
ins eunͣgelista ꝯmemorauit.
putatur ille qui uirgam sb̾ alia
ignificatione positam tollendã
dixit ei qui ugam rursus aliud sig̃i¬
ficontema non tollendam dixit ẽẽ
ꝯͣius. S iam rõne reddita non pu¬
retur. Sic ⁊ calciamenta cum dicit
matheus in uia non ẽẽ portanda
timicis intelligend̾ est. ne quisꝙͣ
coꝵ p̾ter eam qͣm ẽẽt indutꝰ aliam
portandam putaret sollicitus ne opꝰ
ẽẽt cum ex illa potestate poss acciꝑe.

Expanded text:
nulla superflua requirentibus. ac nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim operainlustrauit, unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit: ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum. potuit enim etiam sic breuitergatur \'ne minimas quidem res\', quod uero adiunctum est nisi uirgam tantum intellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumque ergo dominus dixit. sed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia significatione positam tollendam dixit ei qui rursus uirgam aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Mattheus in uia non esse portanda,tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
ne cuiqͣm granis ẽẽt. S potesta¬
ten dedisse in qua scirent sibus¬
ta deberi. Cum autẽ adnõ aliꝙͥ
culpa est. Cum autẽ potestas
datur. lic cuiq non uti. et tãꝙͣ
de suo iure recedere. ħ ergo dñs
loquens discipulis id agẽbat qd
ip̃e apłus paulopost aꝑcius ita ex¬
plicat. Nescitis qm̃ quimn tem¬
plo oꝑantur que de templo sunt
edunt qui altario deẜi̾int: cũ¬
dinauit hñs qui eunͣgeliuman¬
mĩciant de eim̃gełio uiuere ego
autem nullius horum ususus sũ
Cum itaq dicit ita dñm ordĩast
se autem usum non ẽẽ: utiq ofẽ¬
dit utendi potestatẽ datam nõ
impoĩtam ẜuiendi ncc̃itatem ħ
ergo ordinans dñs ꝙ eum ordinas¬
se dicit apłus qui eimͣgelium an¬
nunciant. de eiͣgelio uiu̾e illo
apłis loquebat᷑ut securi nõ pos¬
sid̾ent. neq portarent huic nite
ncͣcia. nec magna nec minima
Ideo posuit. nec u̾gan oñdens afide¬
lib suis deberi omnia mĩstris suis

Expanded text:
ne cuiquam granis esset — sed potestane cuiquam granis esset — sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliculpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec ergo dominus loquens discipulis id agebat, quod ipse apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quia qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altari deseruiunt rdinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ posside̾ ac ferre uolu̾it non quo
nccia non sint sustentationi huiꝰ
uite. S quia sic eos mittebat. ut
eis hec debeti monstraret ab illis
ip̃is quib eungłm credentib an¬
nunciarent canqm stipendia mi¬
litantib. tanqm fructum uinee
plantatorib. tamꝙͣ lac gregis
pastorib. Unde paulus dicit. qͥs
militat suis stipendiis ũqͣm : qͥs
plantat uineam. ⁊ de fructu eui
non edat Quis pascit gregẽ.
et de lacte gregis non ꝑcipit.: Hĩc
enim loquebatur de hus que nccͣia
sunt p̾dicatorib euͣngelii. Unde
paulo post dicit. Si nos uob̾ sp̃ua¬
lia seminauimus. mag̾ est si ur̃a¬
camalia metamus : Si alii po¬
nos. S nos sumus usi hac potes¬
tate. unde aꝑpet hec non ita pͥcepit¬
se dñm tamqm eĩgeliste uiu̾e
aliunde non dẽbeant qmͣ eis p̾bõ¬
tib quib anmunciant euñge¬
lium. Alio quin contra ħ pͥcepta
fecit idem aplus. qui uictũ de ma¬
nuũ suoꝵ laborib tnͣsigebat.

Expanded text:
haec possidere ac ferre noluerit, non quod haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus adnuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu einon edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum, si ualia metamus? si alii ponos? sed non sumus usi hac potestate. unde apparet non haec ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus annuntiant euangelium — alioquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sinim ꝓ̃bet unisquisq et tunc in
alt̾o. Unusquis enim ꝓpͥum omis
portabit. nisi om̃s nomen sb̾ diil¬
sis significationib acceꝑis: ꝓcul
dubio putabis eundem sibi in loq̃n
uicine poĩtis u̾bis. Quicum paulo
ante diceret. Alter alt̾ius onera por¬
tate. postea dixit. unus quis ꝓpͥum
omis portabit. S alia sunt on̾a
ꝑticipan de infirmitatis. Alia red¬
dende rõnis deo de actib nris. Illa
cum frib sustinenda ꝯmũicant᷑.
hec ꝓp̾a ab imoquo portant᷑. Ita ⁊
aplus. In uirga ueniam ad uos.
et cõrlit̾ qua utimur. siue ad eqũ
siue ad aliquid aliud opuofu̾t
ut int̾im omittam. et alias huiꝰ
nominis siguratas significatioẽs.
et ut non in uirgam ferrent. Cũ
enim ẜm macheum dice̾t es eis. No¬
lite possidere aurum n argentũ.
n pecuniam in zonis ur̃is. non
peram in uiam. n duas tunitas.
n calciamenta. in uirgam: conti¬
mo sb̾ietit. Dignus est .n. oꝑariꝰ
cibo suo. Unde satis oñdit cur eos

Expanded text:
m probet unusquisque et tunc in altero. unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquenuicine positis uerbis —, qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. ita et apostolus: in uirga ueniam ad uos? et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. et ut nonnisi uirgam ferrent cum enim secundum Mattheum diceret eis: nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicit tp̃e uenite ad me om̃s
rasse credibile est. Matheus enim
dicit. In ilło temꝑe. sendens iłx
tib lucas aupem posoillam expro¬
bratioptem titatum sutͥonit q̃¬
⁊dom non tãmen multu acq hoc
tuu sbsingit. In p̃a ħa exulta¬
medĩo: nut eciam eadeut hoxa dc̃m¬
non absurde uideat᷑. ¶ Sequtꝰ
matheꝰ et dicit. In illo tempe abi
it iłt salbo ꝑsata. Discipuli autẽ
eius esurientes ceꝑut uellen

Expanded text:
dicit enim ipse: uenite ad me omnes dicit enim ipse: uenite ad me omnes rasse credibile est. Mattheus enim dicit: in illo tempore respondens Iesus tibus; Lucas autem post illam exprobrationem . ciuitatium interponit quaedam, non tamen multa, adque hoc ita subiungit: in ipsa hora exultamedio, ut etiam eadem hora dnon absurde uideatur. Sequitur Mattheus et dicit: in illo tempore abut Iesus sabbato per sata, discipuli autem eius esurientes
Abbreviated transcription (Latin):
Iato omnis scriba toctus in regno
ciłoꝵ similis est homini p̃rifami¬
lias qui ꝓfert detħsanro suo noua
et ueta. Post illud quod narra¬
amnio gestum ẽẽ. et eum ordinẽ
es res insimuiat. quia cum illuc
tͣsiet ita contexuit ut dr̃et. In
llodie exiens ilt de domo sedebat
senis mare. et congregute sunt
ad eumturbe multe. Cum .n. dic̃¬
i ilło die. nisi forte dies more scͥp¬
turarum tempus significet. sat̾
indicat aut hoc conseq̃nt̾ gestum
aut non multa int̾poni potuisse.
uidemus quia ⁊ marcus eum ordi¬
nenitenet. P lucas autem post
nexionem aliqmͣ facit qua huit
ordimi repugnare uideatur. Cum¬

Expanded text:
in regno caelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thensauro suo noua et uetera. post illud quod narracontinuo gestum esse et eum ordinem ea res insinuat, quia cum illinc transiret, ita contexuit ut diceret, In illo die exiens Jesus de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae. Cum n illo die, nisi forte dies more Scripturarum tempus significet, satis indicat hoc consequenter gestum, aut non multa interponi potuisse; maxime quia et Marcus eum ordinem tenet ; Lucas autem post transitu connexionem aliquam facit, quae huic ordini repugnare videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quidicit alio salło huiꝰ manũ a¬
natam. S potest mou̾e qũo math¬
dixit ꝙ ip̃i interrogauint dñm. si
lic salbo cutare uolentes inuemit
actusandi octõnem. Ip̃e u̾o illis d
oue ꝓposuerit similitudinẽ dicens
olus ent ex uobͣ lomo qui habee
ouem unam. et si cenidit ħ salbras
in foneam. nõne tenebit et leudl
eam qnͣto melior est homo ouens
licet sadbͥis ciuate bñ face cũ matl
e lucas ilłos pocius a dño interro

Expanded text:
qui dicit alio sabbato hujus manum saqui dicit alio sabbato hujus manum sanatam. Sed potest movere, quomnterrogauerant dominum, si licet sabbato curare, uolentes inuenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a d
Abbreviated transcription (Latin):
illud ubi ait. Dñs est enim filius
hominis eciam salbi. hoc quo sin
ullo repugnancie questione cõ¬
memorat. et a marco et aluca.
S illi non dicunt in illo temꝑe.
unde fortassis magis matħs rei
geste hic ordinem tonit. illi aũt
recordationis sue ił lacius accipi¬
atur quod dcm̃ est. in illo temper
quo ħ multa et diu̾sa gerebant᷑.
Sequit᷑ ergo matħs ita uarrans. et
cum inde tnͣsiss: uenit in syͥna¬
gam eoꝵ. et ecce homo manum
hñs aridam. et cet̾a us ad illd̾ il
bat aridam eciam marcus ⁊ lucas
nontacent. possent autẽ putari eo
die fc̃m. et de spicis. et de ip̃o sanato
aꝑuiss alio salb̾o fc̃m eẽ de saritate
aride mamis. ꝓinde quod ait ma¬
theus. Et cum inde tñsiss. uenici
synagogam. non quidemuent
iude fñsiss. S̃ post quot dies in
synagogam eoꝵ uenit postea q̃
a segete illa tñsit. an recto contimio¬
ꝙ gressu illuc ierit non ex pͥssim e
at ꝑhes. locis dat᷑ da nartatiõi lue

Expanded text:
s est enim filius hominis etiam sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commemoratur et a Marco et a Luca, sed illi non dicunt in illo tempore. unde fortassis magis Mattheus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae, nisi latius accipitur quod dictum est iquo haec multa et diuersa gerebantur. XXXV. Sequitur ergo Mattbeus ita narrans: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum. et ecce homo manum habens aridam, et cetera usque ad illud ubi bat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent. posset autem putari eo die factum et de spicis et de isto sanato, aperuisset alio sabbato factum esse de sanitate aridae manus: Proinde quod ait Matthaeus, Et cum inde transisset, venit in synagogam eorum, non quidem venit isset, sed post quot dies in synagogam eorum venerit, posteaquam a segete illa transivit, an recta continuoque illuc ierit, non expressum est. Ac per hoc locus datur narrationi Lucae,
Abbreviated transcription (Latin):
ait et marcus. Quare cum pb¬
licanis ⁊ pcc̃orib manducat et
bibit magr̾ uest̾. p̾cermissũ
est ergo a matheo quod iste ad
tes : lucas enim aliqnͣto diffe¬
rencius lpc uidetur ꝯmemorasse
et murm᷑abant inquit ph̾isei et
lenbe eoꝵ. dicentes ad discipłos
cius. Quare cum publicanis et
pic̃orib manducatis ⁊ bibitis. ᷤ¬
Non utiq magrin eoꝵ uo¬
lens illic intelligi. S simul oĩ¬
b et ip̃i ⁊ discipulis eius hoc obiec¬
tum insinuans. non tm̃ ei dcm̃
s illis. quod de ip̃o ⁊ de illis acci¬
petur. Nam utiq ⁊ ip̃e lucas
itadicit dñm sꝑndisse. Non
ueni uocare iustos: S pcc̃ores in
pñam. quod non eis kndiss.
nisi ꝙ dix̾ant manducatis et bi¬
bitis: ad ip̃m maxime ꝑtineret.
pp̃ ea eciam matheus et marcus
de ilło discipulis enis lre obiectũ eẽ
eius dicebatur: magr̃o mag̾ obi¬
ciebatur que sectando mutantur.
Una ergo sm̃a est et tanto melius
insimiata: qnͣto quibdam uerbis
manente u̾itate narrata. Itm̃ qd

Expanded text:
ait et Marcus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister vester? Praetermissum est ergo a Matthaeo quod iste addtes? Lucas autem aliquanto differentius hoc videtur commemorasse: Et murmscribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius hoc obiectum esse is dicebatur, magistro magis objiciebatur, quem sectando imitabantur. Una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam verbis, manente veritate, variata. Item quod
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑpet. uisi euim fuiss interuallũ.
nou eẽt qñ fieret quod modo nar¬
nauit matheꝰ in comunio domus
die tamqmͣ dealio quippe narra¬
uit more eiͣngelistarum quod
de se ac domi sue gestum erat. pꝰ
quod fcm̃ nich aliud continuo
sequitur qm de hoc archi syuagogi
silia sic eñ ip̃e contexit. ut ip̃e tñ¬
situs aperte iudicet hec conseq̃nt̃
narrari quod et conseq̃nt̾ fcm̃
est. añ quidem cum suꝑius ꝯine¬
morass que de panno nouo et

Expanded text:
apparet. nisi enim fuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuiuio domus suae; tamquam de alio quippe narrauit more euangelistarum quod de se ac domi suae gestum erat, post quod factum nihil aliud continuo sequitur quam hoc de archisynagogi filia. sic enim ipse contexit, ut ipse transitus aperte indicet hoc consequenter narrari quod et consequenter factum est, quando quidem cum superius commemorasset quae de panno nouo et
Abbreviated transcription (Latin):
puli eius. et hic utiq cum dicit.
fcm̃ est inua una dierum: satis
dicat. non ncc̃e eẽ ut ħ dies intli¬
gatur inqua hc gestum est ił ill
aue continuo sequit᷑. Nich̾ ias
hab repugnancie cum cetis duoh
quod matheus de mr̃e ⁊ fr̃ib dm̃¬

Expanded text:
puli eius. et hic utique cum dicit: puli eius. et hic utique cum dicit: factum est in una dierum, satis indicat non necesse esse, ut haec dies intellegatur, in qua hoc gestum est, uel illa, quae continuo sequitur. nihil itaque habet repugnantiae cum ceteris duobus quod Mattheus de matre et fr
Abbreviated transcription (Latin):
cius ⁊ frẽs ftabant foras quetete
loqui ei. et cet̾a us ad illud ubiet
Quicui enim fec̾it uoluntat
prĩs mei qui in celis est: ip̃e meͦ
et frater et soror ⁊ mater est. It
sine dubio ꝯseq̃nt̾ gestum inte¬
ligere dobemus. Premisit enimã
ad hec narrandum tnͣsiret ad huc
eo loq̃nte ad turbas. Quid est ꝙ
ad huc nisi illud quod loquebat᷑
Non enim dixit. et eo loquente
ad turbas. ecce mater eius ift̃es:
D adhuc eo loq̃nte cum dicit. cogi
intelligi. ħ loqnte que suꝑius indi¬
cabat. Nam ⁊ martus post illd̾
mater eius et frẽs p̾t̾missis qͥbiã
que in eodem cextu ẜmonis dm̃¬
et maxime matheus ꝓlixius mai¬
co. et lucas ꝓlixius matheo posue¬
runt. lucas autẽ non huius reiges
niq hoc sic int̾posuit. ut solutũ
uen̾unt autem ad illuminquii
qñ ad eum uen̾int. Rursus cui
hinc tñsitt: ita loquitur. fcm̃ es
autem inquit in una dietum.s
ip̃e ascendit in nauiculam ⁊ disci¬

Expanded text:
eius et fratres stabant foris quaerentes eius et fratres stabant foris quaerentes loqui ei, et cetera usque ad illud ubi ait: quicumque enim fecerit uoluntatem patris mei qui in caelis est, ipse meus et frater et soror et mater est. hoc sine dubio consequenter gestum intellegere debemus. praemisit enim, cum ad hoc narrandum transiret, adhuc eo loquente ad turbas. quid est autem adhuc nisi illud quod loquebatur? non enim dixit \'et eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres. sed adhuc eo loquente cum dicit, cogit intellegi \'haec loquente quae superius indicabat. nam et Marcus post illud mater eius et fratres praetermissis quibusdam, quae in eodem textu sermonis domini et Mattheus prolixius Marco et Lucas prolixius Mattheo posuerunt. Lucas autem non huius rei gesnique hoc sic interposuit, ut solutum uenerunt autem ad illum, inquiquando ad eum uenerint —, rursus cum et hinc transit, ita loquitur: factum est autem, inquit, in una dierum et ipse ascendit in nauiculam et disci
Abbreviated transcription (Latin):
uideat suꝑflus queri quo illa ordi¬
ne dñs dix̾it cum ⁊ hoc discere de¬
beannis ꝑdungelistarũ excellenti¬
simam auctoritatem non eẽ men¬
dacium. si quisqm non hoc ordine
cuius qm̃ ẜmonem digesẜit. quo
ille a quo ꝓcessit. cum ip̃nis ordĩs
nicħ intersit ad rem sue itasitie
ita sit. et ad huc lucas productio¬
rem hunc dñi ẜmonem indicat.
et adhuc quidam ꝯmemorat. qͣ¬
lia matheus in ẜmone illo qui est
hĩtus in monte que bis dc̃a intelli¬
gimus. et ibi .s. ⁊ hic. Ceimiato
lucas. inquo in ordinem iterum¬
rerum gestarum utrum ẜuet: in¬
certum est. Ita enim ꝯnectit. Et
cum loqueretur: roganis eum qͥ¬
dam phariseus. ut p̃nd̾t apud se.
Nonautem ait. cum hec loq̃ret᷑.
S cum loqueretur. Nam sidixis¬
set cum hec loqueretur: nccio cog̾et
in tllre hec ordine. non tm̃ a se fuisse
narrata. um et adũo gesta. ¶Reqrͣ¬
eigo matheus et dicit. Adhuo
eo loquente ad turbas. ecce mat

Expanded text:
uideat superfluo quaeri, quo illa ordiuideat superfluo quaeri, quo illa ordine dominus dixerit, cum et hoc discere debeamus per euangelistarum excellentissimam auctoritatem non esse mendacium, si quisquam non hoc ordine cuiusquam sermonem digesserit quo ille a quo processit, cum ipsius ordinis nihil intersit ad rem, siue ita siue ita sit? et adhuc Lucas productiorem hunc domini sermonem indicat et in eo quaedam commemorat, qualia Mattheus in sermone illo, qui est habitus in monte, quae bis dicta intellegimus, et ibi scilicet et hic. terminato Lucas, in quo utrum ordinem rerum gestarum seruarit incertum est. ita enim conectit: et cum loqueretur, rogauit eum quidam Pharisaeus, ut pranderet aput se. non autem ait cum haec loqueretur\', sed cum loqueretur. nam si dixisset cum haec loqueretur\', necessario cogeret intellegere hoc ordine non tantum a se fuisse narrata, uerum et a domino gesta. Seqergo Mattheus et dicit: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud ubi ait. Sic erit gn̾oni hu¬
ic pessime. Hec eciam lucas narrat
eo quidem loco. S aliqnͣto dispari
ordine. Nam illud quod pecierũt
signũ adũo de celo supͣ ꝯmemorau̾
post illud de imito iiraculum. et
non ibi retulit quid eis ad lt dñs
sxudiss. S postea cum turbe cõ¬
currissent dicit hec fuisse sꝑusũ eis.
quos dat intlłigi suꝑius a se ꝯme¬
memoraros quod de ceło signum
querebant. et hoc aunecdit postea¬
qm int̾posuit de muliere que dix
dño. Beatus uenter qui te portañ
Hanc autem mulierem int̾ponit.
Post mulierem ergo illam cum di¬
ceret ornsum esseturbis designo
quod de ceło querebant int̾poĩta
similitudine ione ꝓp̃hete. Deinde
continuato ẜmone ip̃ius ꝯ dui cõ¬
memorat dcm de regina austri.
et de minutis. ita aliquid poꝰ ꝯme¬
morauit quod matheus tacuit.
qm aliquid p̾termisit eoꝵ quẽ hoc
loto ille narrauit. Quis aũt nõ

Expanded text:
ad illud ubi ait sic erit et generationi huad illud ubi ait sic erit et generationi huic pessimae. haec etiam Lucas narrat eo quidem loco, sed aliquanto dispari ordine. nam illud quod petierunt signum a domino de caelo supra commemorauit post illud de muto miraculum et non ibi rettulit, quid eis ad hoc dominus respondisset, sed postea cum turbae concurrissent, dicit hoc fuisse responsum eis quos dat intellegi superius a se commemoratos, quod de caelo signum quaerebant; et hoc adnectit, posteaquam interposuit de muliere, quae dixit domino: beatus uenter, qui te portauit. hanc autem mulierem interponit, post mulierem ergo illam, cum diceret responsum esse turbis de signo, quod de caelo quaerebant, interposita similitudine Ionae prophetae. deinde continuato sermone ipsius domini, commemorat dictum de regina Austri et de Nineuitis. ita aliquid potius commemorauit quod Mattheus tacuit quam aliquid praetermisit eorum quae hoc loco ille narrauit. quis autem non
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et obhoc uet̾em ad huc sensĩ
trabentib: hoc genus ieuum nõ
congruat quas siłitudines et ałti
duo siłiter explicarunt. Iam enĩ
satis in prõptum est nͥc nicħ esse
tit seu uͣbi sen rei. dum uł ab eadẽ
sm̃a non recedatur. uł que forte¬
ab alio ponit᷑. alii non adu̾setur.

Expanded text:
tis et ob hoc ueterem adhuc sensum tis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse tit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur aliae non aduersetur.
Abbreviated transcription (Latin):
terest. filios quippe nupciarum nõ
tm̃ camen sponsi. S eciam sponse intel¬
ligimus. Eadem ergo est aꝑta sm̃a
non altera adu̾sa. lucas autem nõ
ait. Numquid possunt filii
sponsi ienmare : S ait. Num ꝙͥ
poteais filios sponsi dum cum illis
est sponsus face̾ leiunare : In quo
et ip̃e ad aliud quiddam insinuan¬
dum eand̾ smãm eleganter aꝑꝑuit.
Sic .n. intelligit᷑ eosd̾ ip̃os qui loque¬
bant᷑ fuisse fcũros. ut lugentes ie¬
iunarent filii sponsi qm̃ ip̃m eẽnt
sponsum occisuri. Quod autẽdixit
matheus lug̾e. ħ marcus est ⁊ lucaᷤᷤ
ieumare. quia et ille postea tunt
ieumabunt ait. non tunc lugebt̃¬
U̾m ilło nͣbo signauit de tali ieiui
mo dñm locutum. quod ꝑtinet
ad humilitatem tribulatiois. ut
illud alterum quod ꝑtinet ad
gaudiũ mentis in sp̃nalia fuspẽse
atq ob hec alienate quodammodo
a coxꝑalib cibis post̾iorib siłitudi¬
nib dñs significasse intelligatur

Expanded text:
terest. Filios quippe nuptiarum non terest. Filios quippe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intelligimus. Eadem ergo est aperta sententia, non altera adversa. Lucas autem non ait, Numquid possunt filii sponsi jejunare? sed ait, Numquid potestis filios sponsi, dum cum illis est sponsus, facere jejunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum, eamdem sententiam eleganter aperuit. Sic enim intelligitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. quod autem dixit Mattheus lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
erant discipuli ioh̃is et ph̾isei ieui¬
nantes. S cum isti ẽẽnt ieiunantes
ueniunt illi quos hoc mouit ⁊ dñt
illi cur discipuli ioħ̾is ⁊ pb̾iseorum
ieiunant. Cui autem non ieumãt:
Quod lucas euidencius expͥssit tta
hec idem intimans cum dixissi ꝙ eis
eanderit dominus de uocatione pecta¬
torum tamqͣm egrotorum. At illi ĩ¬
quit dix̾unt ad eum. Quare disci¬
hic sicut martꝰ alios de aliis hoc dpx¬
isse narrauit. Unde ergo matheus.
Tunc accesserunt ad eum disci¬
puli iohis dñtes. Quare nos ⁊ ph̾a
ieumamus. non qui a ip̃i aderant.
et omne certatim. ut quisq pot̾at
hec obiecerunt: Quorum siña di¬
uerso loq̃ridi modo. S cum au̾itate
non alieno atrib eiͣgelistis insi¬
uuata est. Itm̃ illud de spͦnsi filiis.
quia non ieiunabant qmͣ̃ diu cum
eis est sponsus. Sumilit̾ int̾posue¬
runt matheus et marcꝰ. nsi ꝙ in
marcus fllios nupciarum appłłuit
quos ille sponsi. quod ad rem uͥl ĩ¬

Expanded text:
erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiuerant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discihic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc objecerunt: quorum sententia diverso loquendi modo, sed tamen a veritate non alieno, a tribus Evangelistis insinuata est. 63. Item illud de sponsi filiis, quia non jejunabunt quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Matthaeus et Marcus: nisi quod Marcus filios nuptiarum appellavit, quos ille sponsi; quod ad rem nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
nolo ⁊ non sacrificiũ. Lucas aũ
cum dixiss. non ueni uocare ctos
ad explanandam sm̃am ualet. ne
quisqmͣ pcc̃ores obhec ꝯ ip̃m ꝙ pecta¬
tores sunt diligi arbitretur a xp̃o
cum ⁊ illa siłitudo de egrotis bene
intimet. quid uelit deus reuocã¬
do pccores tamqmͣ medicus egco¬
tos. utiq ut ab iniquitate tamꝙͣ
ab egritudine salui fiant. quod
theus. tunt accesserunt ad cum dis¬
cipuli iohis dicentes. Quare nos
⁊ ph̾ei ieumamus freq̃nt̾: Marcꝰ
siłiter intulit dicens. et erant dis¬
cipuli ioh̃is ⁊ ph̾ei ieiunantes. et
disse pheos. quod simul de discipu¬
lis ioh̃is lec dix̾int. cum matheus
tantum discipulos ioh̾is hoc dixisse
ꝑhibeat. S uerba ip̃a que illos dix¬
isse apud marcum legit᷑ magis ĩdi¬
cant alios hoc dixisse de aliis .i. con¬
uiuas qui aderant uenisse ad ihm
quia ieiunabant discipuli ioh
et ph̾ei. et hoc ei de illis de illis dyx¬
isse. ut quod ait ueniunt non de
ipĩs dixit de quib int̾posuerat. et

Expanded text:
olo quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset: non ueni uocare iustos, ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus frequenter? Marcus similiter intulit dicens: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, et disse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et
Abbreviated transcription (Latin):
nor creatori. hic ergo oñdit se libe¬
rum fuisse a uana suꝑstitione egyp¬
tioꝵ. qñ ne ad dei iniuriam ꝓfic̾et.
cineres s. tñsferrimandaiit. Qd̾
quid̾ ⁊ apłos inuenimus secutos.
p aulus enim ⁊ barnabas cumi sacri¬
ficari sibi uelle uidissent. Scientes
exosimi hoc deo scid̾unt uestimenta
sua dñtes. Quid facitis. Et nos homi¬
nes simius uob̾ simles. et sic cõpes¬
cuerunt turbas. IG. Requi¬
tendum est de hely seo. An id
quod dure petissea bhehẏa con¬

Expanded text:
nor creatori. hic ergo ostendit se libenor creatori. hic ergo ostendit se liberum fuisse uana superstitione Aegyptiorum, quando, ne ad dei iniuriam proficeret, cineres suos transferri mandauit. quod quidem et apostolos inuenimus secutos. Paulus enim et Barnabas, cum sacrificari sibi uelle uidissent, scientes exosum hoc deo sciderunt uestimenta sua dicentes: quid facitis? et nos homines sumus uobis similes, et sic conpescuerunt turbas. XXVI. REQVIRENDUM DE HELISEO AN ID, QVOD DURE PETISSE AB HELIA
Abbreviated transcription (Latin):
a deo traditi ĩmutari non posse. ¶x
Quid est cum uir ⁊ muliernna
sint caco. uir ymago deisit. ⁊¬
substancie quidem sunt uir
et mulier et in aĩa et in carne. S
grradu maior est uit et in aĩa. q¬
ex eo est femina sicut dicit apłs.
Capud mulieris uir. Causa.n.
maiorem fecit uirum non sb̾a.
Nam ⁊ in uno corꝑe maiora
m̃bra sunt ⁊ minora. non nͣ. S
ordinatione.⁊q. Ut quid ioseph
post ꝓpħiam ad iurat ailios isrł
ut cum a deo libarentur cinetes
eius de egypio tͣnfferrema
On ociose istud mandasse io¬
sephfilus isrł in absolutioẽ.
Quia enim ꝓpħare potuit non in¬
ꝓuide locutus ẽẽ credendus est. Cũ
em̃ ẽẽt in dei creatoris deuotione
ꝓpensior sciens. sciens autem ab
eg yptis se coli. causa ad mĩstracõis
qua in magna egestate egyptũ
gub̾nauit. post exitum .s. errorẽ
petit auferi certus uanitatem uul¬
gi mortuos magis ut deos uen̾ari
añi uiuos. ne ei deferret᷑ debitor ho¬

Expanded text:
a Deo traditi immutari non posse. XXIV. a Deo traditi immutari non posse. XXIV. --Quid est, ut cum vir et mulier una sint caro, vir substantiae quidem sunt vir et mulier, et in anima et in carne; sed gradu maior est uir, quia ex eo est femina, sicut dicit apostolus: caput mulieris uir. causa enim maiorem feeit uirum, non substantia. nam et in uno corpore maiora membra sunt et minora non natura, sed ordine. XXV. UT QVID IOSEPH POST PROFETIAM ADIURAT FILIOS ISRAHEL UT, CUM A DEO LIBERARENTUR, CINERES EIUS DE AEGVPTO TRANSFERRENT? Non otiose istud mandasse Ioseph filiis Israhel in absoluto est. qui enim profetare potuit, non inprouide locutus esse credendus est. cum enim esset in dei creatoris deuotione propensior, sciens autem ab Aegyptiis se coli causa administrationis, qua in magna egestate Aegyptum gubernauit, post exitum suum errorem petit auferri certus uanitatem uulgi mortuos magis ut deos uenerari quam uiuos, ne ei deferretur debitus ho
Abbreviated transcription (Latin):
D rõne informabat᷑. qr pͥmũ opor¬
tebat domũ compaginari. et sic
hitatorem induci. AAnima certe
quia spc est insicco hĩtare non ꝑ
Ideo in sanguine fertur. Cum g̾
corꝑis limamenta compacta fue¬
rint. ubi erit aĩa : aut foris na¬
gatur qm̃diu ĩmittatur cum rõ
trãdat sic dari eam. ut animet
corpus. non ut ociosa uagetur.
S ex quo detur dicant qui aliud
putant ex mare an ex femina.
Si ex femina: non quenit. quia
aluid in exemplo est. ꝓponunt
enim ex uiro cum costa datam
et aĩam quod multis rõnib in¬
firmari docuimus. Unde forte ui¬
deatur Dari eyfemina maxime¬
pp̃ saluatorem quem scimus sñ
complexi carnis de spu sc̃o natũ
ex femima. qnõd si arbitnt᷑. plus
daut femine. Auctoritatem enĩ
ĩmittant in feminam. Cum .n. tã
corꝑis qͣm amineoriginem ex uno
dicunt. comĩtant se ut id quod ꝑdͦ
est ex muliere dicant .i. aĩam. ad
manfestum sit ordinem exempli

Expanded text:
sed ratione informabatur, quia primum oporsed ratione informabatur, quia primum oportebat domum conpaginari et sic habitatorem induci. anima certe, quia spiritus est, in sicco habitare non potest; ideo in sanguine fertur. cum ergo corporis liniamenta conpacta non fuerint, ubi erit anima? aut foris uagatur, quam diu inmittatur, cum ratio tradat sic dari eam ut animet corpus, non ut otiosa uagetur? sed ex quo detur, dicant qui aliud putant; ex mare an ex femina? si ex femina, non conuenit, quia aliud in exemplo est. proponunt enim ex uiro cum costa datam et animam, quod multis rationibus infirmari docuimus. unde forte uideatur dari epropter Salvatorem, quem scimus sine complexu carnis de Spiritu sancto natum ex femina. Quod si arbitrantur, plus dant feminis: auctoritatem enim viri immutant in feminam. Cum enim tam corporis quam animae originem ex viro dicant, convertunt se ut id quod potius est, ex muliere dicant, id est, animamanifestum sit ordinem exempli
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe ut sicut aqua cumi fit sñ
effigie. missa tamen in uasfigu¬
rata uidetur. ita ⁊ aĩa cumsit ñ
in corporea. et simplex .q. fortur
in coꝵꝑis singula menbra mufi¬
cams. & uod quidem moyses ma¬
nnfestius tradidit dicit dicens.
Siquis ꝑcusẜit mulierẽ in ut̾o
hũtem. et abortierit. si fortum
fuerit. det aĩam ꝓ aĩa. Si auitẽ
informatum fuerit: multet᷑
pecunia. ut ꝓbaret non ineẽ a¬
nimam ante formam. Itaq si
iam formato corꝑi datur. non ĩ
conceptu corꝑis nascitur cum se¬
mine deriuata. Nam sicum
semim̃e et aĩa existit ex aĩa: mł̾te
autẽ cotidie ꝑeunt cum sem̃ ne
fluxu quodam non ꝓficit nati¬
ustati. S si ꝓpius respiciamus:
uidebimus quid sequi debeamus.
Contemplemnir fcũram ade.In
adam .n. exemplum datum est.
ut ex eo intlłigatur. quia iam for¬
matum corpus accipit animã. Nã
potuerat animam limoterre ad¬
miscere ⁊ fatere sic formare corpꝰ.

Expanded text:
in corpore et sicut aqua, cum sit sine in corpore et sicut aqua, cum sit sine effigie, missa tamen in uas figurata uidetur, ita et anima, cum sit natura incorporea et simplex, quasi formatur in corpus singula membra uiuificans. quod quidem Moyses manifestius tradidit dicens: si quis percusserit mulierem in utero habentem et abortierit, si formatum fuerit, det animam pro anima; si autem informatum fuerit, multetur pecunia, ut probaret non esse animam ante formam. itaque si iam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine deriuata. nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae cottidie pereunt, cum semen fluxu quodam non proficit natiuitati. Sed si propius respiciamus, uidebimus quid sequi debeamus. contemplemur facturam Adae; in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intellegatur, quia iam formatum corpus accepit animam. nam potuerat animam limo terrae admiscere et sic formare corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
catur amime cum corꝑib gn̾ari
ut amima nascat᷑ ex anima. qd
nec amime ip̃i compent. aut si c̃¬
re singuie teleste potestates fc̃e
sunt. et ex ip̃is cet̾e uate sunt
Norest et ex una ade aiã t̾ribile
inderi cetas nasci. S non ꝯueĩt
quia soli deo hoc possibile fuit ut
eciam ab ip̃is qui xͥanos sedicũt¬
impossibile incredibile putetur.
et fotimani enim et arriam hñc
fidem sꝑnunt. nec credunt deũ
gen̾asse. Nam. si de eo tempe qͥ
seminat᷑ corpus et aĩa gen̾at᷑ ex
anima deadam costam sb̾latam
legimius. Non tamẽ adam na¬
tam ex aĩa. S si costa secum huit
aĩam. iam non est nata. S decͣcta
in ꝑtem. S h ꝑtem nec hc scͥptum
est᷑. ꝓpħa enim ⁊acharias int̾ tet̾a
quiꝰ plasmas inquit aĩam hoĩs ĩ
eum. nec ysaias. ab hiis dissenci¬
ens: cit. Sic dicit dominus deus
qui fecit te. et fr̃xit tein utero
Siin ut̾o fingitur: iam formato
corꝑi tribiitur. Cum enim omĩa
menbͣ implet corꝑis: sigurata d̾r

Expanded text:
ri, ut anima nascatur ex anima, quod nec animae ipsi conpetit. aut si certe singulae caelestes potestates factae sunt et ex ipsis ceterae natae sunt, potest et ex una Adae anima credibile uideri ceteras nasci? sed non conuenit, quia soli deo hoc possibetiam ab ipsis qui Christianos se dicunt, incredibile reputetur. Photiniani enim et Ariani hanc fidem spernunt, nec credunt Deum generasse. Nam si eo tempore quo seminatur corpus, etiam anima generatur ex anima, de Adam costam sublatam legimus, non tamen animam natam ex anima: sed si costa secum habuit animam, jam non nata est, sed detracta in partem. sed nec hoc scriptum est. profeta enim Zacharias inter cetera: qui plasmas, inquit, animam hominis in eum. nec Eseias ab his dissentiens ait: sic dicit dominus deus qui fecit te et finxit te in utero. si ergo in utero fingitur, iam formato corpori tribuitur. cum enim omnia membra implet corporis, figurata dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. qui spe future uite
tonsequitur fidem ne moriat᷑ mi¬
pus. S salomon de eo dicit qui sb
lege mint. et non comu̾tit᷑. hiꝰ gͦ¬
sicoragat animim ut sisticie uia¬
ambulet. iustificat animã suã
ante mortẽ. salomon .n. ppin
dicium fntimum consilum dedẽ
ne quis indiligens cutase mopee¬
tione iusticie locutus est. amia
nemo maificabit᷑ apuddinut¬

Expanded text:
mortem, qui spe futurae uitae consequitur fidem, ne moriatur impius. sed Solomon de eo dicit, qui sub lege uiuit et non conuertitur isi corrigat animum ut iustitiaambulet, iustificat animam suam ante mortem. Solomon enim propter iudicium futurum consilium dedit, ne quis indiligens circa se in petione iustitiae locutus est, quia nemo iustificabitur apud dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dimisenit: omnẽ ꝓrors qͥ duni¬
sent uxorẽ suã ⁊ aliam duxenit.
nehari eñ sine ulla exceptione
Sibi dimitt̾e adult̾am. s aliam du¬
cere ñ licere: quid si dicat ille tẽp¬
tator ꝯmitte ħ pcc̃m ut ad qͥras
aĩam xp̃o in morte infidelitatis po
qͥdam s omĩs qͥ dimittit uxorem
suã ⁊ ducit alt̾am. ⁊ si pp̃ea cluxerit.
ligatus uxori continencia. dõ no¬
u̾t. nlło modo debet ista ꝯpensa¬
tõne peccare. ut ĩo credat uxorẽ
sͥ ẽẽ ducendã: qr ꝓmisit q̃ nupti¬
as eiꝰ appetit futurã se ẽẽ xp̃ianã.

Expanded text:
 dimiserit, omnem prorsus, qui dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechari eum sine ulla exceptione sibi dimittere adulteram, sed aliam ducere non licere, quid? si dicat ille temptator: committe hoc peccatum, ut adquiras animam Christo in morte infidelitatis posquidam, sed omnis, qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, etsi propterea duxerit, ligatus uxori continentiam deo uouerit, nullo modo debet ista conpensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias eius adpetit fu
Abbreviated transcription (Latin):
ius qm̃ ñ expedit. non sit utiq faci¬
end̾. Ꝙꝵ si absurdũ uidetur ut aliqͥd
siat. ꝙ ñ expedit ⁊ dicatur ñ pcͨasse
qui fecerit: intelligend̾ ẽ. hoc ex con¬
suetudine sermonis absurdum. q̃ ita
late patet ut ⁊̃ iumenta qmͣuis sĩt
rõnis exꝑtia tam̃ płmq dicamꝰ ua
pulare debere cum peccant. Pecca¬
re antẽ ꝓprie ñ ẽ nsi eiꝰ qui utitur
rõnali uoluntatis arbitrio. ꝙ in oĩ¬
b mortalib aĩantib ñ nͥ homini
ẽ. diuinitꝰ attributũ. S aliud ẽ
tũ ꝓpͥe loqͥmur: aliud cũ u̾ba ex
aliis reb transferendo uł abuten¬
do mutamꝰ .Ut gͥ si possimus ei¬
tamur int̾ id ꝙ licet ⁊ nõ expedͭ¬

Expanded text:
iam non expedit, non sit utique faciendum. quodsi absurdum uidetur, ut aliquid fiat quod non expedit et dicatur peccasse qui fecerit, intellegendum est hoc ex consuetudine sermonis absurdum: quae ita late patet, ut etiam iumenta, quamuis sint rationis expertia, tamen plerumque dicamus debere uapulare cum peccant; peccare autem proprie non est nisi eius, qui utitur rationali uoluntatis arbitrio, quod in omnibus mortalibus animantibus nonnisi homini est diuinitus adtributum. sed aliud est, cum proprie loquimur, aliud, cum uerba ex aliis rebus transferendo uel abutendo mutuamur. Vt igitur, si possumus, enitamur inter id, quod licet et non exped
Abbreviated transcription (Latin):
uingi. hic enĩ millo mͦ ẽ ista cansa.
De iam ningtis loquimur. ñ deum¬
gendis. Si gͦ tu causã ñ inuenisti.
qmͣ ẽẽ putau̾as aude ne forte illa
sit que mͥ uisa ẽ ⁊ tunc ꝓferenda.
qd̾ ita iubet. aut uetat: aũ aliuo
facere oĩno non liceat. Qaut̾ uo¬
lentis potestati ꝑmiitit. ut nec
agatur. nͨ ꝑmittat᷑ illicite: ibiset¬
uoꝵ snoꝵ consilio locũ dare sĩ:
ut id potius suadeant ꝙ uiderint
expedire. Teneant᷑ hic gͦ. pͥmitus
ac maxime. ne ꝯmittant᷑ illicite
ybi a aliquid ita licitũ ẽ ut ala
fac̾e õmonon sit illicctũ: fiat qu
expedit. uł ꝙ mag̃ expedit. Illagͥ
que domiꝰ ita dicit ut dñs .i. ñ no
io: ño facere ñ licet ⁊ ĩo ñ expedit.
Domuꝰ itaq p̾cipit muliere a mro
ñ disced̾e. ꝙ si discesserit ea utiꝙd̃
qua discedere. licitũ ẽ man̾e ĩmp¬
tam aũ uiro suo xecontilian. mu¬
lier enĩ si uiro uiuo marito inuta

Expanded text:
jungi. » Hic enim nullo modo est ista causa: jungi. » Hic enim nullo modo est ista causa: de jam junctis loquimur, non de jungendis. Si ergo tu causam non invenisti cquam esse putaveras: vide ne forte illa sit quae mihi visa est, et tunc proferenda, quod ita jubet aut vetat, ut aliud facere omnino non liceat: quod autem volentis potestati ita permittit, ut nec agatur nec praetesmittatur illicite; ibi servorum suorum consilio les cum dare, ut id potius suadeant quod viderint expedire. 27. Teneatur hic ergo primitus ac maxime, ne committantur illicita. Ubi autem aliquid ita licitum est, ut aliud facere non sit illicitum, fiat quod expedit, vel quod magis expedit. Illa igitur quae Dominus ita dicit ut Dominus, id esterio, non facere non licet, et ideo nec expedit. Dominus itaque praecipit, Mulierem a viro non discedere; quod si dicesserit, ea utique causa qua discedere licitum est, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Mulier enim sub viro, vivo m
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s euͣngłium si ueniss. alt̾
sũ alt̾a. uł alt̾a sine alt̾o credidit.
Si gͦ aliud ẽ. hec ꝙ sine scrupulo
ullius dubitacõnis apparet cur fide
co uacat qͥde tam fident᷑ ip̃ait. an
nando aliqñ diligenciuis minorabor.
attende utrũ rem ip̃am tanqmͣ ĩ con¬
spectu consid̾andam ꝑlamore sexmo¬
ne põam. Ecce cõnges dicõ. unuiꝰ in¬
fidelitatis. Ita fuerunt qñ cõũcti
quo ꝓhibr fidelis cũ infideli copłare
iudiciũ. Iam sunt cominges. ⁊ adhͥ
ambo sunt infideles. ad huc tales
sũt quales fu̾nt añqmͣ iungͥent᷑
qualesq conuinti st̃. uenit enͣͣ¬
głi pdicator. ẜredidit eoꝵ añ unꝰ
aũ una. s ita ut infideł cũ infideli
hitare consenciat. Iubet fideli doꝰ
ne infidelẽ dimittat. an ñ iubet:
Si dixeris iubet. reclamat apłs.
ego dico ñ dñs. Si dixens ñ iubet:
cãm reqiiro. Neq illam mͥ respon¬
surꝰ es qm tuis lict̾is indidisti:¬
quia dominꝰ ꝓhibet fideles infidelibꝰ

Expanded text:
unt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelco uacat, quod tam fidenter ipse ait: an nando aliquanto diligentius immorabor? Adtende, ut rem ipsam tamquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. ecce coniuges duo unius infidelitatis; ita fuerunt quando iuncti quo prohibetur fidelis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris non iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis lit« Quia Dominus prohibet fideles infidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
neat. Omĩs enĩ qui dimittit uxo¬
rem suam ⁊ ducit alt̾am: mechit᷑
Iet constituta diũ. sine ulla retrac¬
pediant᷑ homines ab ea salute que ĩ
nus audeat dr̃e. ne homines offen¬
dã. aũ ut homĩes xͦ adquiram fa¬
clã mechari uxorem meã. aũ ego
ip̃e methus fiam : Potest enĩ fieri
ut cũ adult̾am uxdrẽ quisq dimi¬
serit xͥanus: ita temptet᷑ ut aliqͣ fe¬
mina q̃ non dum credidit cupiens
ineius iptias cõuenite. ꝓmittat
se futurã ẽ uanam. nõ fallact̾. s si
ei nupsenit hoc omĩno factura. hu¬
ic itaq hoc conliubiũ recusanti. po¬
t̾it suggere ille temptator. Uñs
sti pp̃ cam fornicõnis uxorẽ. si aliã
duxens ñ mechab̾is. huic talia sug¬
gerenti erudito corde respondeat.
mechari qͥdem illum gͣuius qͥ pt̾
causã formcõnis uxore dimissa al¬
t̾am dux̾it: s ⁊̃ illum qui uxore

Expanded text:
qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. Haec constituta domini sine ulla retracpediantur homines ab ea salute, quae in nus audeat dicere: ne homines offendam aut ut homines Christo adquiram, faciam moechari uxorem meam, ut ego ipse moechus fiam? Potest enim fieri, ut, cum adulteram uxorem quisque dimiserit christianus, ita temptetur, ut aliqua femina, quae nondum credidit, cupiens in eius nuptias conuenire, promittat se futuram esse christianam, non fallaciter, sed si ei nupserit hoc omnino factura. huic itaque iam conubium recusanti poterit suggerere ille temptator: dominsti propter causam fornicationis uxorem, si aliam duxeris, non moechaberis. huic talia suggerenti erudito corde respondeat moechari quidem illum grauius, qui praeter causam fornicationis uxore dimissa alteram duxerit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Q ͤ autẽ nullo dm̃i ꝯftͥngñ¬
te p̾cepto ĩpotestate dimissa sunt:
capiant᷑. uł ea q̃ nõ expediunt ca¬
ueant᷑ Ibi audiat᷑ dicens. p̾ceptũ
diũ ñ habeo. consiliũ a̾ co: ⁊ ego
dico nõ dñs. Ibi si meliora eleg̾it
qui audit: solutꝰ ab uxore ũ q̃rat
uyxorem. qui ⁊ si acceꝑit uxorẽ: nõ
peccat. Ibi uirgo ũ ñubat. qͥ eñ
nõ dat nuꝑtũ meliꝰ facit. ⁊ qͥ dat
nuptũ bñ facit. Ibi beatior sit mu¬
lier sic ꝑmansara que mortuo

Expanded text:
tum est. Quae autem nullo domini constringente praecepto in potestate dimissa sunt, capiantur uel ea, quae non expediunt, caueantur. ibi audiatur dicens: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et: ego dico, non dominus. ibi si meliora elegerit, qui audit: solutus est ab uxore, non quaerat uxorem, quia et si acceperit uxorem, non peccat, ibi uirgo non nubat. qui enim non dat nuptum, melius facit; et qui dat nuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo, quae mortuo