comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ illiposuerunt. & qui in agroerit ñ reuerta t̃ retro col¬
lere uestim̃tum suum : aꝑtius istecit. Et qui in regionib: ñ in¬
trent in eadem : quia dies sunt ultionis hii. ut implecnt᷑ om̃a
quȩ scripta sunt Deinde similit̃ etiã iste sequit̃ : ut prorsus
manifestũ sit dehac ipsare omniũ trium ẽẽ hunc euange¬
liilocum Vȩaũt pregnantib & nutrientib in illis dieb:
& cetera ad hoc ꝑtinentia . quȩ iam cõme moraui superius
Luca sergo patefacit : qđ eẽ posset incestũ : ñ ad scłi finẽ sed ad
expugnationẽ hierus alẽ ꝑtinere qđ distũ ẽ de abominati¬
one desolationis. & qđ distũ ẽ dedierũ breuiatione ꝓpt̃ elec¬
tos quia & sieo ipse ñ dixit: dixit tam̃ aꝑtius cȩtera de hoc
ipso quo & ista ꝑtinere monstrauit: Non enĩ debemus ambi¬
gere quando euersa est hierusalem. stusse in illopopulo elec¬
tosdĩ qui ex circũcisione crediderunt : siue fuerant credituri¬

Expanded text:
xerunt: Qui in agro erit, non revertatur retro tollere vestimentum suum, apertius Lucas ait: Et qui in regionibus, non intrent in eadem, quia dies sunt ultionis hi, ut impleantur omnia quae scripta sunt. deinde similiter etiam iste sequitur. ut prorsus manifestum sit de hac ipsa re omnium trium esse hunc euangelii locum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera ad hoc pertinentia, quae iam commemoraui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationem Hierusalem pertinere id. quod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos
Abbreviated transcription (Latin):
mosit inostiis. Quid ẽ cũ uideritis hȩcfieri nisi ea quȩ supra
dixit inquib eẽt etiã illud qđ ait Et tunc uidebunt filiũ
hominis uenientẽ in nubib cũ uirtute multa & gloria. Et
tunc mittet angelos & congregabit elestossuos. ñ itaq tunc
erit finis. sed tuncerit in ꝓximo : Andicendũ ẽ non om̃a quȩ
supra cõmemora tasunt eẽ intellegenda ubi ait cũ uideri¬
tis hȩc fieri sed aliqua corum hoc uidelicet excepto qđ dic¬
tũ ẽ. tunc uidebunt filiũhominis uenientẽ &cctera : Ipse
quippe finis erit . ñ tunc ꝓximus erit: sed martheus aperuit
nullis exceptis ẽẽ accipiendũ qđ positũ ẽ cũ uideritis hȩc fieri
Nam & apud ipsũ cũ distũ cẽt & uirtutes cȩlorũ mouebuntur
& tunc apparebit inquit signũ filii hominis incęlo & tunc
plangent om̃s trib terrȩ & uidebunt filiũ hominis ueruentẽ

Expanded text:
mo sit in ostiis. quid est \'cum uideritis haec fieri\' nisi ea, quae supra mo sit in ostiis. quid est \'cum uideritis haec fieri\' nisi ea, quae supra dixit? in quibus est etiam illud, quod ait: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos. non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. An dicendum est non omnia, quae supra commemorata sunt, esse intellegenda, ubi ait: Cum uideritis haec fieri, sed aliqua eorum hoc uidelicet excepto, quod dictum est: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem et cetera? ipse quippe finis erit, non tunc proximus erit. sed Matthaeus aperuit nullis exceptis esse accipiendum, quod positum est: Cum uideritis haec fieri; nam et apud ipsum cum dictum esset: Et nirtutes caelorum monebuntur, et tunc apparebit, inquit, signum filii hominis in caelo et tunc plangent omnes tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ergo dicit cũ uideritis hȩc fieri: que in tellegere poterimus.
nisi ea quȩ su pra cõmemora t& sunt: In his estaũt etiã qđ ait
Et tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ in nube cũ potestate
magna & maiestate. Proindeetiã hoc cũ uisum fuerit: ñ iam
erit regnũ dĩ. sed ꝓpeerit. hunc ordinem uidemus. & duos
alios euangelistas tenere: Apud marcũ enĩ cũ distũ esset¬
& uir tutes quȩ incadis mouebuntur & tunc in quit uidebunt fi¬
liũ hominis uenientem innubib cũ uirtute multa & gloria. de¬
inde subiungit qđ lucas ñdixit & tunc mittet angelossuos &
congregabit elestossuos aquat tuor uentis. a sũmoterrȩ usq ad
sũmũ caceli: tunc qđ ille deficu & decliis arborib: istedesola
ficuponens. Aficuaũt discite inquit parabolã: cũ iã ramus
cius tener fuerit & nata fuerit folia cognoscetis quia in ꝓxi¬
mo sit estas. Sic & uos cũ uideritis hȩcfieri: scitote qđ in proxi¬

Expanded text:
cum ergo dicit: Cum uideritis haec fieri, quae intellegere poterimus nisi ea, quae supra commemorata sunt? in his est autem etiam, quod ait; Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum essett uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dixit: Et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos a quattuor uentis a summo terrae usque ad summum caeli. tunc, quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. cum iam ramus eius tener fuerit et nata fuerint folia, cognoscitis, quia in proximo sit aestas; sic et uos cum uideritis haec fieri, scitote, quod in proxi
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ pregnantib & nutrientib in illis dieb. Orateaũt ut ñ ficit
fugt ur̃a hieme uł sabbato. Erit enĩ tunc tribulatiomagna.
qualis ñ fuit ab initio mundi. neq fiet: Sic est positũ secundum
mattheũ & secundũ marcũ ut incestũ sit utrũ deexdio illius
cuntatis. an descłifine intellegi debeat: sic enĩ hocipsũ legit᷑
apud marcũ. Uȩcũt pregnantib & nutrientib in illis diebus
Orate ut hieme ñ fiant. Erunt enĩ dies illi tribulationis tales:
quales ñ fuerunt ab initio creaturȩ quã condidit ds̃ usq nunc
neq fient. Et nisi breuiasset dñs dies illos: ñ fuisset salua om¬
niscaro. sed ꝓpt̃ elestos quos elegit. breuia uit dies. Nondis¬
similit̃ & mattheus: hoc aũt lucas ita posuit: ut appareat ad
illius ciuitatis excidium ꝑtinere: Nã sic apud eũ legitur
Ueciũt pregnantib & nutrientib in illis dieb: erit enĩ pres¬

Expanded text:
tem, ut non fiat fuga uestra hieme uel sabbato; erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi neque fiet, sic est positum secundum Matthaeum et secundum Marcum, ut incertum sit, utrum de excidio illius ciuitatis an de saeculi fine intellegi debeat. sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. orate, ut hieme non fiant; erunt enim dies illi tribulationis tales. quales non fuerunt ab initio creaturae, quam condidit deus, usque nunc neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ rei nos non soluisse sed auxisse quȩstionem: uerũ tamen
cum his uerbis credere uł non credere liberum cuiq: sit seipsum
quisq habet quosea uocet ꝓfundissimã qstionem: & uigi¬
lat homo & dormit homo cottidie & cogitat homo: dicat
unde fiant ista similia formis similia qualitatib similia
motib corporum nec tamen materiȩ corporali. dicat
si potest: si aũt non potest quid se prȩcipitat derarissimis aut
in expestis quasi definitam ferre sententiã cũ continua & cot¬
tidiana non soluat: Ego aũt quã uis quomodofiant ista uł¬
uti corporea sinecorpore uerbis prorsus explicare ñ possim
tamen sicut scio non ea corporefieri utinam sic scirem quo
modo discernerentur quȩ uidentur al iquando ꝑ sp̃m & per
corpus uideri putantur quo ue modo distinguantur uisa
piorum atq scorum similia pleraq narrantur: quorũ exempla

Expanded text:
tae rei nos non soluisse sed auxisse quaestionem. uerum tamen tae rei nos non soluisse sed auxisse quaestionem. uerum tamen cum his uerbis credere uel non credere liberum cuique sit, se ipsum quisque habet. quo se auocet, profundissimam quaestionem. et uigilat homo et dormit homo cotidie et cogitat homo. dicat, unde fiant ista similia formis, similia qualitatibus, similia motibus corporum nec tamen materie corporali. dicat, si potest; si autem non potest, quid se praecipitat de rarissimis aut inexpertis quasi definitam ferre sententiam, cum continua et cotidiana non soluat? ego autem quamuis, quo modo fiant ista ueluti . corporea sine corpore, uerbis prorsus explicare non possim, tamen sicut scio non ea corpore fieri, utinam sic scirem, quo modo discernerentur, quae uidentur aliquando per spiritum et per corpus uideri putantur, quoue modo distinguantur uisa piorum atque sanctorum similia pleraque narrantur! quorum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Incubiculomeo scis ne inquit ille in eodem cor¬
pusculo nunc ẽẽ inligatos & clausos & otiosos oculos tuos
nihilq: illis oculis teuidere: Respondit: scio Tunc ille
Qui sunt ergo inquit istioculi quib me uides : Adhoc istenon
inueniens quid responderet. opticuit. Cuihȩsitanti ille
qđ his interrogationib docere moliebatur: aperuit: &
continuo Sicut inquit illi oculi carnis tuae utiq indormiente
atq in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur
& tamen sunt isti quib me in tueris & ista uteris uisione. ita cũ
defunctus fueris nihil agentib oculis carnis tuae uita tibi
inerit qua uiuas sensusq quo sentias: Caue iam deinceps.
Nedubi tes uitã manere post mortem : Ita sibi homo fidelis. ab¬
Latam dicit huius rei dubitationem: quo docerite nisi ꝓuiden¬
tia & miseri cordia dĩ istanarratione dixerit aliquis tan¬

Expanded text:
respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem correspondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respondit: \'Scio\'. tunc ille: \'Qui sunt ergo\', inquit, <isti oculi, quibus me uides?\' ad hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui haesitanti ille, quod his interrogationibus docere moliebatur, aperuit et continuo: \'Sicut\', inquit, \'illi oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intueris et ista uteris uisione, ita, cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae uita tibi inerit, qua uiuas, sensusque, quo. sentias. caue iam deinceps, ne dubites uitam manere post mortem. ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius rei dubitationem quo docente nisi prouidentia et misericordia dei? Ista narratione dixerit aliquis tan
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum Sinistra aũt paste quid seuidisse rectulit: non
satis memini Euigilauit. & somnium ut fuit tantũq de
illo quantũ de somno cogitauit: Alia uero nocte ecceidem
ipse iuuenis eidem rursus apparuit : atq: ab illo utrum
cognosceretur interrogauit. Respondit iste: qđ eũ bene
pleneq cognosceret. Tum ille quȩ siuit ubi senosset Nec
memoriae defuit quid iste idemtidem responderet : Totũq
uisum illum hẏmnosq scõrum ad quos audiendos eo duce
uenertit. quarecentissimos recor dabatur. facilitatenar¬
rauit: hic ille ꝑ contatus est: utrum nam id qđ narrauerat
in somnis uidisset an uigilans. Respondit in somnis: At ille
Beneinquit recolis: uerum est in somnis illa uidisti: sed etiam:
nunc in somnis teuidere scies: hoc cũ cuidisset iste : ita esse
credidit atq id responsione firmauit. Tunc qui hominem
docebat adiecit & ait ubi est modo corpustuum: Ille

Expanded text:
nctorum; sinistra autem parte quid se uidisse rettulit, non nctorum; sinistra autem parte quid se uidisse rettulit, non satis memini. euigilauit et somnium aufugit tantumque de illo quantum de somnio cogitauit. Alia uero nocte ecce idem ipse iuuenis eidem rursus apparuit atque, ab illo utrum cognosceretur, interrogauit; respondit iste, quod eum bene pleneque cognosceret, tum ille quaesiuit, ubi se nosset. nec memoriae defuit, quid iste identidem responderet, totumque uisum illum hymnosque sanctorum, ad . quos audiendos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'recolis; uerum est, in somnis illa uidisti; sed etiam nunc in somnis te uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille
Abbreviated transcription (Latin):
datos iam liceat ȩdere multorum fratrum exspectatione
non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem
unum aliquid breuiter: unde cogites: frater noster gennadius
notissimus fercomnib nobisq carissimus medicus qui nunc
apud carchaginem deget &rome suae artis exercitatione
prȩpoluit ut hominem religiosum nosti atq erga paupe¬
rum curam inpigra misericordia facillimoq animo benig¬
nissimum: Dubitabat tam̃ aliquando ut modo nobis rectu¬
lit Cũ adhuc esset adulescens & in his ȩlemosinis feruentissi¬
mus utrum esset ulla uita post mortem. Huius igitur men
ruit illi in somniis conspicuus iuuenis & dignus intendit eiq
dixit. sequereme quẽdũ sequeretur. uenit ad quandã
ciuitatem ubi audire coepit adextrapaste sonos suauissi¬
mȩ cantilenȩ ultra solitam notamq sua uitatem. Tunc
ille intento quid nam esset: & hẏmnos ẽẽ beatorum atq

Expanded text:
datos iam liceat edere et multorum fratrum expectationem datos iam liceat edere et multorum fratrum expectationem non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem unum aliquid breuiter, unde cogites. frater noster Gennadius, notissimus fere omnibus nobisque carissimus medicus, qui nunc apud Carthaginem degit et Romae suae artis exercitatione praepolluit, ut hominem religiosum nosti atque erga pauperum curam inpigra misericordia facillimoque animo benignissimum, dubitabat tamen aliquando, ut modo nobis rettulit, cum adhuc esset adulescens et in his elemosynis feruentissimus, utrum esset ulla uita post mortem. huius . igitur meruit illi in somnis conspicuus iuuenis et dignus intendi eique dixit: "Sequere me". quem dum sequeretur, uenit ad quandam ciuitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suauissimae cantilenae ultra solitam notamque suauitatem; tunc ille intento, quidnam esset, ait hymnos esse beatorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
cũit tantominus hoc audeo : quan tominus id quoq innobis quod
uita continua uigilantes dormientesq experimur. quo pasto
fiat explicare sufficio Nam cũ adte dictarem hanc episto lam:
ceipsũ animo contuebar : teutiq absente atq nesciente. & quomo¬
do possis his uerbis inoueri secundũ notitiam quȩ mihidete in est
imaginabar: Atq id quonammodo in animo meo fieret capere
ac inuestigare non poterã Cestus tam̃ non fieri corporeis mo¬
tib net corpor eis qua litatib cũ corporisimilimum fiet hoc
interim habeas. ut ab occupato & festinante dic tatum IN
duo decimo aũt libro corum quos degenesi scripsi uersatur hȩc quȩs¬
tio uehementer & multis exemplis rerum expestarũ atq cre¬
dibiliter auditarum disputatio illa siluescit quid in ea potue¬
rimus uł efficerimus cũ legeris iudi cabis si tamen dñs donare
dignatur. ut cos mihi libros quantũ possum congruenter emen¬

Expanded text:
autem tanto minus hoc audeo, quanto minus id quoque in nobis, quod autem tanto minus hoc audeo, quanto minus id quoque in nobis, quod uita continua uigilantes dormientesque experimur, quo pacto fiat, explicare sufficio. nam cum ad te dictarem hanc epistulam, te ipsum animo contuebar te utique absente atque nesciente et, quo modo possis his uerbis moueri, secundum notitiam, quae mihi de te inest, imaginabar; atque id quonam modo in animo meo fieret, capere ac inuestigare non poteram certus tamen non fieri corporeis molibus nec corporeis qualitatibus, cum corpori simillimum fieret. hoc interim habeas ut ab occupato et festinante dictatum. in duodecimo autem libro eorum, quos de genesi scripsi, uersatur haec quaestio uehementer et multis exemplis rerum expertarum atque credibiliter auditarum disputatio illa siluescit. quid in ea potuerimus uel effecerimus, cum legeris, iudicabis, si tamen dominus donare dignatur, ut eos mihi libros, quantum possum, congruenter emen
Abbreviated transcription (Latin):
corporalia loca ferri. uł locis corporalib: contineri hu¬
Sius igitur rei tractatus. si tamen adliquidũ atalib quales
nossumus ex aminari potest: curam atq opera negotiosis¬
sima postulat. ac ꝑ hoc mentem abhis occupationib: otiosis¬
simam Sia ut breuiter uis audire quid mihi uideatur : nullo
modo arbitror animã ecorpore exire cũ corpore. Visi ones
aũt illae futurorumq prȩdictiones quomodofiant: illeiã
explicare conetur. quinouit qua ui efficiantur. in uno quoq
animo tanta cum cogitat. uidemus enimplane que cernimus
in eofieri multarum rerũ uisibilium : & adceteros sensus corporis
ꝑtinentium innumerabiles imagines. quȩnunc inter est quam
ordinate uł turbi de fiant sed tantum quia fiunt qđ ma ni¬
festum est: quaui & quomodofiant quisquis potuerit explicare:
quȩ omni certe cottidiana sunt atq continua audeat prȩ¬
sumere aliquid ac definire. etiam deillis rarissimis uisis. Ego

Expanded text:
corporalia loca ferri uel locis corporalibus contineri. hucorporalia loca ferri uel locis corporalibus contineri. huius igitur rei tractatus, si tamen ad liquidum a talibus, quales nos sumus, examinari potest, curam atque operam negotiosissimam postulat ac per hoc mentem ab his occupationibus otiosissimam. si autem breuiter uis audire, quid mihi uideatur, nullo modo arbitror animam e corpore exire cum corpore. Visiones autem illae futurorumque praedictiones quo modo fiant, ille iam explicare conetur, qui nouit, qua ui efficiantur in unoquoque animo tanta, cum cogitat. uidemus enim planeque cernimus in eo fieri multarum rerum uisibilium et ad ceteros sensus corporis pertinentium innumerabiles imagines, quae nunc non interest quam ordinate uel turbide fiant; sed tantum, quia fiunt, quod manifestum est, qua ui et quo modo fiant, quisquis potuerit explicare — quae omnia certe cotidiana sunt atque continua —, audeat praesumere aliquid ac definire etiam de illis rarissimis uisis. ego
Abbreviated transcription (Latin):
rater iste nomine barbarus scruusdĩ est : ia in diu apud ipponem¬
I constitutus & uerbi dĩferuidus. acstudiosus auditor : desidercuut
ad tuam sc̃itatem lit teras nostras: in quib tibi eum in dño cõmen¬
damus tibiq ꝑ eum salutem debitam dicimus Litteris cut sc̃ita¬
tis tuae quib ingentes texuisti questiones. respondere operosis¬
simum est etiam otiosis & multomaiore quam nossumus prȩ¬
ditis facultate disserendi & a crimonia intellegendi. Ouarũ
sane epistolarũ tuarũ quib multa & magna conquiris una
nescio quomodo aberrauit. & diuquȩsita non potuitrepperiri
A tera uero quȩ inuenta est: habet cõmendationem suc uissimã
seruidĩ & boni & casti adulescentis quomodo ex hac uita mi¬
grauerit & quib uisionum fraternarum attestationib me¬
ritum eius uobis insinuari potuerit deinde ex hac occasi¬
one proponis & uersas deanima obscurissimã quȩstionem
utrum cũ aliquo corpore egreditur ecorpore quopossit ad

Expanded text:
rater iste nomine Barbarus seruus dei est iam diu apud Hipponem constitutus et uerbi dei feruidus ac studiosus auditor. desiderauit ad tuam sanctitatem litteras nostras, in quibus tibi eum in domino commendamus tibique per eum salutem debitam dicimus. litteris autem sanctitatis tuae, quibus ingentes texuisti quaestiones, respondere operosissimum est etiam otiosis et multo maiore, quam nos sumus, praeditis facultate disserendi et acrimonia intellegendi. duarum sane epistularum tuarum, quibus multa et magna conquiris, una nescio quo modo aberrauit et diu quaesita non potuit reperiri; altera uero, quae inuenta est, habet commendationem suauissimam serui dei boni et casti adulescentis, quo modo ex hac uita migrauerit et quibus uisionum fraternarum adtestationibus meritum eius uobis insinuari potuerit. deinde ex hac occasione proponis et uersas de anima obscurissimam quaestionem, utrum cum aliquo corpore egreditur e corpore, quo possit ad
Abbreviated transcription (Latin):
origine quȩritur. siqua ibi potest ueritate fulciri: an quã¬
quam rationalissit : non tam̃ ex his specieb quȩd canima¬
sps̃ dequib in epistola sua ponit petrus testimonium dedr̃o
dicens: Mostificatus carne uiuificatus sp̃u in quo & eis qui
qđ in inferno fuerunt : &descendens xp̃s omnib euange¬
lizauit . om̃sq a tenebris & poenis ꝑgratiã liberauit. ut
a tempore resurrectionis dñi iniudicium exspectetur. ex in ani¬
tis inferis quidergo inhacre scitatituȩ uideatur : cupio nosse &pł¬

Expanded text:
origine quaeritur, si qua ibi potest veritate fulciri; an quanquam rationalis sit, non tamen ex iis speciebus quae de animaspiritus, de quibus in Epistola sua ponit Petrus testimonium de Domino, dicens, « Mortificatus carne, vivificatus spiritu: in quo et eis qui quod in inferno fuerunt, et descendens Christus omnibus evangelizavit, omnesque a tenebris et poenis per gratiam liberavit, ut a tempore resurrectionis Domini, judicium exspectetur exinanitis inferis. Quid ergo in hac re Sanctitati tuae videatur, cupio nosse. EP
Abbreviated transcription (Latin):
& alterum diliget. aut uno adherebit & alterũ contẽnet
Nonsine consideratione distinguenda sunt: non enĩ passim
aut quasi temera dista sunt. Nemo enim in terrogatus utrũ
diligat diabolum respondec sediligero sed potius odisse.
dm̃ aũt sediligere om̃s fere proclamant. Ergo aut unũ
odiet & alterum diliget : ut fieri deb et odiet scilicot dia¬
bolum : diliget dm̃: qđ uero adiunxit aut alteri adhere¬
bit & alterum contẽnet: Adh erebit scilicet dabolo. cũ
quasi eius prȩmia temporalia sectatur. contẽnet aũt dm̃
Non dixit odiet : sed sicut solent mincseius postponere cupidita¬
tib suis qui debonitate eius adimpunita tẽsibiblandiuntur

Expanded text:
 alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet, non sine consideratione distinguenda sunt. Non enim passim aut quasi temere dicta sunt. Nemo enim interrogatus utrum diligat diabolum, respondet se diligere, sed potius odisse: Deum autem se diligere omnes fere proclamant. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet: odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Quod vero adjunxit, Aut alteri adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemnet autem Non dixit, odiet, sed contemnet: sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
baptizato diacono nr̃o silere ñ possum: scio quã mihi silentiũ
ꝑnicio sum sit Non enĩ cogito in ecclesiasticis honorib tẽpo¬
ra uentosa transigere sed cogito me principi pastorũ omniũ
rationẽ de cõmissis opib redditurũ. Si forte nolles ut hȩc
tibi scriberem : oportette frater. ignoscere timorimeo: Mul

Expanded text:
baptizato diacono nostro silere non possum; scio enim, quam mihi silentium baptizato diacono nostro silere non possum; scio enim, quam mihi silentium perniciosum sit. non enim cogito in ecclesiasticis honoribus tempora uentosa transigere, sed cogito me principi pastorum omnium rationem de commissis ouibus redditurum. si forte nolles, ut haec tibi scriberem, oportet te, frater, ignoscere timori meo; mul
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ tuã modestia & prudentiã & dilectionem quã debe¬
mus ei qui ꝓ nobis suum sanguinẽ fudit ablata demedio
in his regionib fuerit quis explicet uerbis quã tibi palmã
p̃paret dñs ut ad cȩtera membra sananda quȩ ꝑtotam
a fricam tabe stcta miserabili ter iaacent. a teproficisca¬
tur tam imitabile medicinȩ documentũ: quam uercor qm̃
cormeum uidere non potes. ne tibi cum insultatione potius.
quã cum dilectione loqui uidear. sed ceste amplius quid fa¬
ciam ñ inuenio nisi ut inspiciendum sermonẽ m eũ tibi offerã
animum dõ Tollamus demedio inania obiecta quȩ pastib
imperitis iactari contra inuicensolent: Nec tu obicias
tẽpora macariana. nec ego seuitiã circum cellionum: si
hoc ad teñꝑtinet : nec illud ad me: Area dominica necdũ
uentilata est: sine paleis eẽ non potest: Nos oremus atq
agamus quantũ possumus ut frumentumsimus. Ego re¬

Expanded text:
si per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debesi per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debemus ei, qui pro nobis \\ suum sanguinem fudit, ablata de medio in his regionibus fuerit, quis explicet uerbis, quam tibi palmam praeparet dominus, ut ad cetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter iacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania obiecta, quae a partibus inperitis iactari contra inuicem solent, nec tu obicias tempora Macariana nec ego saeuitiam Circumcellionum. si hoc ad te non pertinet, nec illud ad me. area dominica nondum uentilata est; sine paleis esse non potest. nos oremus atque agamus, quantum possumus, ut frumentum simus. ego re
Abbreviated transcription (Latin):
bare cogeremur: qđ si in carne circumcisi hominis non in¬
uenirem locũ ubi circumcisionẽ repeterem quia unum
est illud membrum : multominus inuenitur locus in uno
corde ubi baptismum xp̃i repetatur ideo quiduplicare
baptismũ uultis. nec esse est omnino. ut corda duplicia requi¬
ratis clama ergo rectefacere sinonrebaptizas. & ñsolum
sine trepidatione sed etiam cũ gaudio mihi inde scribe
Nulla te tuorũ concilia. ex terreant: si enĩ hoc eis displicuerit
non sunt digni qui tehabeant si aũt placuerit: credimus de
miseri cordia dñi qui timentes sibi displicere & conantes pla
honores nr̃os dequa sarcina periculosa ratio redditur.
miserae plebes credentes inxp̃m habeant indomibus suis
comiunes cibos. & mensam xp̃i cõmunem habere ñ possint
Nonne ingemescimus qđ uir &uxor ut fideliter coniungant
pus diuersa cõmunione dilaniant: hoc tantũ scandelũ
tantus diaboli triumphus. tanta pernicies animarum

Expanded text:
bare cogeremur. quod si in carne circumcisi hominis non inuenirem locum, ubi circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum, multo minus inuenitur locus in uno corde, \'ubi baptismum Christi repetatur. ideo qui duplicare baptismum uultis, necesse est omnino, ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte te facere, si non rebaptizas, et non solum sine trepidatione sed etiam cum gaudio mihi inde rescribe. nulla te tuorum concilia, frater, exterreant. si enim hoc eis displicuerit, non sunt digni, qui te habeant; si autem placuerit, credimus de misericordia domini, qui timentes sibi displicere et conantes placit, ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio redditur, miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos et mensam Christi communem habere non possint. nonne ingemescimus, quod uir et uxor, ut fideliter coniungant pus diuersa communione dilaniant? hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum
Abbreviated transcription (Latin):
noste itaueniet. hocergo scire opus est utcurent filii
lucis ẽe & parato corde uigilare quinolunt abillahora
sicut a nosturnofure conp̃hendi Nã si ad cauendũ
hoc malũ id est nehora dñi tã quã fur inueniat impa¬
ratũ opus eẽt nosse tẽporũ spatia : ñ diceret apłs ñ
opus cẽ ut hoc scriberet. sed hoc potius eis eẽ scribendũ.
tã quã dostor ꝓuidentissimus iudicaret. Nunc aũt
nec illis hoc opus ẽẽ monstrauit: quib sufficiebat ut
scirent imparatis atq dormientib horã dñi sicut furẽ
ẽẽ uenturã : atq hoc sciendo essent ipsi uigilant̃ parati.
post quanta libet tẽpora ueniret : & suũ seruauit
modũ uc licet apłs ñ tam̃ prȩsumoret alios docere.
qđ a postolis dñm dixisse cognouerat. ñ estur̃ m scire
Ponis etiã qđ idem ipse dix̃ apłs. Non retinetis in memo¬
ria quia cũ essem apud uos. hȩc dicebã uobis: & nunc

Expanded text:
nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut licet apostolus non tamen praesumeret alios docere, quod apostolis dominum dixisse cognouerat: Non est uestrum scire. Ponis etiam, quod idem ipse dixit apostolus: Non retinetis memoria, quia, cum essem apud uos, haec dicebam nobis? et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sicut fur in noste itaueniet. Cũ dixerint pax &
securitas tunc subi taneus illis apparebit interitus.
quomodo dolores pasturientis & ñ effugient : Et hic
ñ dixit post quantũ tẽporis hoc futurũ sit sed quomodo
futurũ sit. Id est ñ quanta erit ȩtatis breuitas uł ꝓ¬
lixitts. sed quantũ libet inter uallum sit spatiũ
tẽporis. Nontã hoc eis ueniet
malũ nouissimũ.
nisi cũ dixerint pax & securi¬
tas : quib: uerbis ui¬
det̃ apłs huius nouissimi diei uł spem ułtimorem. ab
hoc nro tẽpore remouisse: non enĩ uidemus ipsos a ma¬
tores huiusscłi quib subitaneus apparebit interitus.
iam dicere pax & securitas. quidergo scire sufficiat:
satis ipse demonstrat apłsdicendo. de tẽporib & mom̃tis
ñ opus habemus uobis scribere. Uelsicut alii codices
habent: non opus uobis habetisscribi nec secutus ad¬
iunxit uosenĩ diligenterscitis quantũ tẽporis est: sedait
Uosenim ipsi diligenter scitis. quia hora dñi. sicut fur in

Expanded text:
rint: Tax et securitas\', tunc subitaneus illis apparebit interitus quo modo dolores parturientis et non effugient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in
Abbreviated transcription (Latin):
ad eius aduentum nouissimũ incorporesuo. qđ ẽ caput ecclesi ȩ
Aut rursũ qđ ꝑtinet ad aduentũ eius nouissimũ ꝑseipsũ: adeũ
ꝑtinere ad seueremus aduentũ qđ ẽ ꝑecclesiã : in quib: omnibus
sunt quȩdã manifesta : quȩdã uero sic obscura. utuł labori¬
osum sit eadiiudicare uł temercriũ quã diuñ intellogunt᷑
dehis aliquid definire Quis enĩ ñ uideat adillã ciuitatem
rusalem tunc scitote quia apꝓpinquabit desolatio eius: Item
quis ñ uidecit ad aduentũ dñi nouissimũ ꝑtinere qđ distũ ẽ. Cũ

Expanded text:
ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod est caput ecclesiae, ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum, ad eum pertinere adseueremus aduentum, qui est per ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur, de his aliquid definire. Quis enim non ub exercitu Hierusalem, tunc scitote quia appropinquabit desolatio ejus. Item quis non videat ad adventum Domini 979 novissimum pertinere, quod dictum est: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
In suis enĩ ueniens agnoscit᷑ : dũ eius qottidie mẽbra nascunt᷑. De quo
aduentu ait Modo uidebitis filiũ hominis. uenientẽ in nubib
Dequib nubib distũ ẽꝑ ꝓphetã Mandabo nubib meis ñepluant
suꝑ etm : siue de ipsofine in quo apparebit uiuos iudicaturus
& mortuos. Cũ itaq signadicat quȩ ad tria ꝑtinent idest ad
excidium illius ciuitatis ad aduentũ eius in corporesuo qđ ẽ eccła
ad aduentũ eius incapite eccłȩ qđ ẽ ipse : quid eorũ signorũ
adquidhorũ triũ referendũ sit diligenti consideratione cer¬
nendũ ẽ. ne forte qđ ꝑtinet ad euersionẽ hierusalẽ ad finẽ
scłi referendũ putemus. Aut e contrario qđ ad finẽ scłiꝑtinet
cd firmemus ad ciuitatis illius excidiũ ꝑtinere. Aut qđ ꝑtin&
ad eius aduentũ in corpore suo qđ ẽ eccła. dicamus ꝑtinere

Expanded text:
— in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibus, de quibus nubibus dictum est per prophetam: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est ipse, quid eorum signorum ad quid horum trium referendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
idipsum omnino nouissimũ quẽ uult intellegi dñs ubidicit
Et resuscitabo eũ innouissimo die: qui quã uis longe absit
conp̃hendiñ poterit: signa quȩ in euan gelio futura sunt p̃dista
sicut cõmemorat sc̃itas tua sec undũ lucã : eadẽ sunt scđm
mattheum & secundũ marcũ hi tres narrant quedixerit
dñs cũ in t̃rogatus eẽt adiscipulissuis: quando futura essẽ
quȩ de tẽplieuersione p̃dixerat. & qđ signũ eẽt aduentus
cius & consũmationis scłi Non enĩ discrepant rebus si alius
aliquid dicit qđ alius tocet aut alio modo dicit Magis cũt
collata inuicẽ iubant. ut legentis intellectus regatur. Sed
de omnib disputare nunc longũ ẽs in trogantib: enim dñs¬
eac respondit quȩ iam x illo tempore fuerant secutura : siue
de excidio hierusalem unde ostaẽ ipsius interrogationis occasio.
siue deaduentusuo ꝑ eccłam in quausq ad finẽ uenire ñ cessat

Expanded text:
ad ipsum omnino novissimum, quem vult intelligi Dominus, ubi dicit, ad ipsum omnino novissimum, quem vult intelligi Dominus, ubi dicit, Et resuscitabo eum in novissimo die : qui quam lcomprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim domiea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat
Abbreviated transcription (Latin):
bant quodie petrus loquens ad illos quidehacre uarie
mouebant : Non enĩsiq ut uos inquit suspicam iniꝰ ebrii sunT
cũ sit hora diei tertia: sed attendite qm̃ hoc estqđ distumẽ¬
ꝑ ꝓphetã Erit in nouissimis dicbus dicit dñs: effundam
despumeo suꝑ omnem carnem & cetera. Iam tunc ergo erant
dies nouissimi quanto magis nunc etiã sitantũ dierũ remansit
usq infinem quantũ ad hunc diem adñi ascensione transastũ ẽ.
uł aliquid siueminus restet siue amplius : Qđ ꝓfesto nescimus
quia ñ ẽ nr̃m scire tẽpora uł momenta quȩ pat̾ posuit in sua
potestate Cum tam̃ sciamus innouissimis tẽporib in nouis¬
simis dieb: in nouissima hora nos a gere sicut a postolii sed
multo magis quifuerunt post illos ante nos: & multo magis
nos & magis quã nos quierunt postnos. donec ad illos ue¬
niatur quierunt si dicipotest nouissimorũ nouissimi atq

Expanded text:
bant. quo die Petrus loquens ad illos, qui de hac re uarie bant. quo die Petrus loquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, cum sit hora diei tertia. Sed attendite quoniam hoc est quod dictumprophetam: \'Erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in nouissimis temporibus, in nouissimis diebus, in nouissima hora nos agere sicut apostoli sed multnos, et magis quam nos qui erunt post nos, donec ad illos veniatur qui erunt, si dici potest, novissimorum novissimi, atque
Abbreviated transcription (Latin):
sed iam ducunt Necputandus ẽ hoc loco ꝓtẽporis futuri uer¬
bis p̃sentis tẽporis uerba posuisse : quando quidem illos ab eo
cui scribit. euitari ammonebat: Nec tam̃ frustra dixit. in
nouissimis dieb instaibunt tẽpor& periculosa : Ethinc ea pericu¬
losa futura de monstrans. tales homines futuros cẽ p̃dixit. nisi
quia tanto plures erunt. magisq abundabunt. quanto ma¬
gis ꝓpinquatur adfinem : Uidemus ergo tales nunc abundare
sed quid si abundantiores erunt postnos. & om̃nino ab un¬
dantissimi. quando iã iamq ipsefinis instabit. qui quã diu
aberit ignoratur : Nouis simi quippe dies distisunt & in
ipsis primis apłorũ diebacũ dñi incaelũ recens esseta scensus :
quando die pente costes misitꝓmissum sp̃m sc̃m . & quidam
stupebant ad mirantes cos. quia lingius quas ñdidicerant
loquebantur : quidã uero in ridentes. musto plenoscẽ dice¬

Expanded text:
sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uersed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines futuros esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. uidemus ergo tales nunc abundare. sed quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini in caelum recens esset ascensus, quando die pentecostes misit promissum spiritum sanctum et quidam stupebant admirantes eos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dice
Abbreviated transcription (Latin):
rib: uidemur etiã ꝑ ipsos define scłi cõmoneri. ltemq alibi
dicens. hoc aũt scitote qm̃ in nouissimis dieb instabunt tẽ¬
pora seua uł sicut alii codices habent. periculosa de¬
inde qualia futura sint: ex primens : erunt enĩ inquit ho
mines seipsos amantes: amatores pecuniȩ elati. superbi.
blasphemi parentib ñ oboedientes. ingrati scelesti. in¬
religiosi. sine affestione. detrastores. in continentes. inmites
sinebenignitate: ꝓditores. ꝓcaces. cȩcati. uoluptatiũ amatores
magis quã dĩ. habentes speciem pietactis: uistutẽ cius ab ne¬
gantes: Mirum sitales homines aliquando defuerunt : de
niq quia & tunc erant. adiungit acdicit: Et hos euita. Ex
his em̃ sunt quipene trant domos. Non ait penetrabunt¬
tomquã & hic futurum p̃nuntians sicut supra dixerat¬
instabunt tẽpor apericulosa sed ait penetrant domos. &
captiuas ducunt mulierculas: pon ait ducent uł dusturi sunt

Expanded text:
ribus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi ribus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquanique quia et tunc erant, adjungit ac dicit. Et hos devita. Ex his enim sunt qui penetrant domos. Non ait, Penetrabunttanquam et hic futurum pInstabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas; non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\'
Abbreviated transcription (Latin):
erit eius ciuitatis : q̃m̃sic alienatus ẽ aiudeis qui eũ ꝓpterea
saluatorem redẽptorẽq suũ non eẽ credider̃ . qui a occidere
potuerunt. Neq enĩ infinescłi unguendus aut occidendis ẽ
xp̃s: ut ista ꝓphetia danihelis tunc ex pectet᷑ implenda:
q̃pñ dũ credebat̾ impleta. Qđ aũt designis euangelics &ꝓphe¬
ticis quȩ fieri cernimus: ꝓpinquum dñi aduentũ sperarede¬
beamus. quis negatꝰ cottidie quippe magismagisq fit pxim
Sed quanto inter uallo ꝓpinquet: hoc distũ ẽ. Nonẽ ur̃m scire
Uide quando dixit apłs. Nunc enĩ ꝓpior est nr̃a scilus quã cum
credimus: pox p̃cessit dies aũt apꝓpinquauit. Ecce quot anni
transi erunt: nec tam̃ qđ dixit falsum ẽ: quanto magis nunc
dicendũ ẽ ꝓpinquare dñi aduentũ quando tantus ẽ ad finẽ
mone des cripsit : sediã uenerunt . Ac ꝑ hoc in nouissimis tẽpo¬

Expanded text:
erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea saluatorem redemptoremque suum non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim in fine saeculi ungendus aut occidendus est Christus, ut ista prophetia Danihelis tunc expectetur implenda, nondum credatur impleta. Quod autem de signis euangelicis et propheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed quanto interuallo propinquet, hoc, dictum est, non est uestrum scire. uide, quando dixit apostolus: Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem mone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes & tẽpore primi aduentus xp̃i ẽẽ cõpletas. & indeusq ad finẽ
scłi totidem rursus cẽ cõplendas Equidem uideo quasi primus eas
cõpleuitaduentus. necesse ẽ ut secundus eas cõpleat qm̃ ꝓphetia
illa eẽ non potest falsa : quȩ si tẽpore primi aduentus impleta ẽ
non cogit incellegi. qđ etiam define scłi implebit. ac ꝑ hoc incer
tũ ẽ etiã si uerũ ẽ neq negandũ quidemẽ sedneq p̃sumendum ẽ ẽ
id futurũ reliquit̃ ltaq ut qui uult cogere istã ꝓphetiã credi scłi
fine cõplendã. contendat quantũ potest. & ostendat si potest
primo aduentu dñi ñ fuisse cõpletã contratot expositores
diuinorũ eloqui orũ. quiboc ñsolũ cõputatione tẽpot̃m. uerũ
etiã reb ipsis conplett̃ fuisse de monstrant Maxime qđ serip
codices ex pressius habent: occide t xp̃s & ñ erit eius: id est non

Expanded text:
dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas et inde usque ad finem dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas et inde usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendas. equidem uideo, quia, si primus eas non compleuit aduentus, necesse est, ut secundus eas compleat, quoniam prophetia illa esse non potest falsa. quae si tempore primi aduentus impleta est, non cogit intellegi, quod etiam de fitum est, etiam si uerum est, neque negandum quidem sed neque praesumendum est id futurum. relinquitur itaque, ut, qui uult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat, si potest, primo aduentu domini non fuisse completam contra tot expositores diuinorum eloquiorum, qui hanc non solum computatione temporum uerum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrant, maxime quod ibicodices expressius habent: Occidetur Christus et non erit eius, id est non
Abbreviated transcription (Latin):
tot annoserit: tunc falsũ dicit siultraerit: sed qui a breuia¬
bunt᷑. pauciores poterunt ẽẽ ñ plures. Resteitaq dicitur
intrahoserit : qm̃ quantũ libet breuient᷑ uerũ erit : Ipsa
nãq breuiatio si comodo intellegenda est ut pauciores fianT
ultra eos diem dñi uenir eñ patit᷑. sed magos magisq intra
eos quanto fuerint pauciores: Nonigit᷑ ista breuiatio tur¬
bat cõputatorem: qui eo modo definierit ut dicat intratot
annos diem dñi ẽẽ uenturũ : sed adiuuat potius. qm̃ quan¬
to magis ad paucitatẽ redigent dies. tanto magis intraerit
& ultra ẽẽ non poterit: atq ideo uerũ erit qđ ita definit
ut dicatur intratot annoserit: quã uis nesciat᷑ quo anno
futurussit. Pro inde tota quȩstio est : utrũ danihelis eb¬
domades primo aduentu dñi impletȩ sint anfinẽ scłipphe¬
tauerint. anutrumq ꝑtineant neq enĩ qui hoc saperendefuerunt.

Expanded text:
tot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia breuiatot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia breuiabuntur, pauciores poterunt esse, non plures. recte itaque dicitur: Intra hos erit\', quoniam, quantum libet breuientur, uerum erit: ipsa namque breuiatio si eo modo intellegenda est. ut pauciores fiant, ultra eos diem domini uenire non patitur sed magis magisque intra eos, quanto fuerint pauciores. non igitur ista breuiatio turbat computatorem. qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\', quamuis nesciatur, quo anno futurum sit. Proinde tota quaestio est, utrum Danihelis hebdomades primo aduentu domini impletae sint, an finem saeculi protauerint, an ad utrumque pertineant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse mentitum : qđ si absurdũ ẽ .cur. ñ potius credimus
secundũ id qđ breuiaturus ẽ dñs diesillos. tot ebdomadas
ꝓphecasse danihelem: si tam̃ ad secundũ dñi aduentum
qđ nescio quẽ ammodũ possit ostendi illenumerus refestur
annorũ : postremo multo certius securiusq dicitur dñi ad¬
uentum intra septuaginta aut plurimũ intracentum
annos futurum. si ebdomades istȩ ipsum ꝓnuntiant : anni enĩ
qua drigenti nonaguta sunt. in ebdomadib septuaginta
Anatiuitate cũt dñi. hodie cõputant̾ anni ferme quadrigenti
uigintis Aresur rectione aũt uł ascensione eius: anni plus mi¬
nus trecenti nonaginta: ac ꝑhoc si ex quonatus est cõputetur.
septuaginta sunt reliqui si ex quo passus est: circiter centũ re¬
manent : Intraquos danihelis om̃s ebdomades. si denouissimo
eius aduentu ꝓphetatȩ sunt implebunt᷑ : quiergo dicit intra

Expanded text:
fuisse mentitum? quod si absurdum est, cur non potius credimus fuisse mentitum? quod si absurdum est, cur non potius credimus secundum id. quod breuiaturus est dominus dies illos, tot hebdomadas prophetasse Danihelem, si tamen ad secundum domini aduentum. quod nescio quem ad modum possit ostendi, ille numerus refertur annorum? Postremo multo certius securiusque dicitur domini aduentum intra septuaginta aut ut plurimum intra centum annos futurum, si hebdomades istae ipsum praenuntiant. anni enim quadringenti nonaginta sunt in hebdomadibus septuaginta; a natiuitate autem domini hodie computantur anni ferme quadringenti uiginti, a resurrectione autem uel ascensione eius anni plus minus trecenti nonaginta. ac per hoc, si, ex quo natus est. computetur, septnaginta sunt reliqui, si, ex quo passus est, circiter centum remanent, intra quos Danihelis omnes hebdomades, si de nouissimo eius aduentu prophetatae sunt, implebuntur. qui ergo dicit: \'Intra