comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut face̾ cogito atq dispono qđ ñc ad iu¬
uante dño aggredior qr differend̾ esse
non arbitror ut opuscula mea sure in
libris siue in epłis sĩ in tͣctatib. t̾ qua¬
dam inditiaria seu̾itate recentiã. ⁊ qd̾
me offendit uelud censoris stilo de notẽ
errata rep̾hendo me reprehend̾e audebit
S si dicit non ea debuisse a me dici q̃ po¬
stea ⁊̃ a me displicent. U̾m dicit ⁊ mec̃
facit. eoꝵ qͥppe rẽphenior est quoꝵ. ⁊ e¬
go sum. necq enim ea rep̾hend̾e debetem
si d̾re debuissem. S ut uolet quisq ac¬
ait. Si uos ip̃os iudicarem᷑ a dño nõ nidi¬
caremur. Ilud ⁊̃ qt̾ sc̃ptum ÷. ex młti¬
loquio non effugies pecatum. terret
ta sunt. absit enĩ ut młtiloqͥum depu¬
tem gnͣdo neccia dicuntur. qͣnͣt.il sermo¬
num młtitid̾ie ac prolixitatẽ dicantur
S istam sn̾am scͥpture sancte ꝓpt̾ea ti¬
meo qr de tam młtis disputationib me¬
is sine dubio mlt̾a colligi possunt. q̃ si

Expanded text:
ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum.si dicere debuissem. 2. Sed, ut volet, quisque acait: Si nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur . Illud etiam quod scriptum est, Ex multiloquio non effugies peccatum , terretta sunt absit enim ut multiloquium deputem, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur: sed istam sententiam Scripturae sanctae propterea timeo, quia de tam multis disputationibus meis sine dubio m
Abbreviated transcription (Latin):
De maximianistis ⁊tͣ donastitaᷤ. lib̾.i.
de gr̃a testam̃ti noui ad honoratũ. lib̾.¬
post colłonẽ etͣ donastitas. lib̾ .i.
de uidendo d̾o
hxnu de correptõne donastitaꝵ. lib̾. .i.¬

Expanded text:
de Maximianistis contra Donatistas libros de gratia novi testamenti ad Honoratum librupost collationem contra Donatistas librum I, de videndo deo um I, de correptione Donatistarum librum I
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tñ inh̾eat᷑ eiratis. Quappter quicũ¬
q ista lectur sunt nõ me muntant᷑ ex¬
rantem. S ĩmelius profitientem. Inne¬
met enim fortasse quomͦ scͥbendo profe¬
t̾mi qͥsqͥs opuscula mea ordinẽ qno scͥbẽ¬
do ꝓfec̾im ꝙ. scͥpta sunt leg̾it quod ut
possit hoc oꝑe qnͣtim potero curabo ut

Expanded text:
t: « Quapropter quicunque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. Inveniet enim fortasse quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea ordine quo scripta sunt legerit. Quod ut possit, hoc opere quantum potero curabo ut
Abbreviated transcription (Latin):
bĩtuduns ad aĩam ꝑtinẽtis
ẽ sapĩa. miserie u̾o insipiencia
Illam hr̃e hacq carere homo
se estunat. Si quid agnouetit
ꝙ alius nesciat᷑. S que euis est
sapĩa. qui se ip̃m ignorat. quis
enim ꝑ feccͥe agnoscere ualeat
cususmodi res sit aĩa sua. qͥs ne
nouit quale sit corpus euis int̾¬
aut omnino erit insipiens. Sapĩa
amant tanta infutura uitabo¬
nns erit. ut eoꝵ que scire uolu¬
etut. nicħ sit ꝙ ignorant. bo¬
replebitur eamq facie ad fa¬
ciem intuebitur. qmͣdiu ita ꝑ¬
spexint c̾ature tocius naturaᷤ
uidebit que in deo meluus qmͣ
uise ip̃a consistit. Tunc enim
iusti c̾uncta scient que deus
qmͣ omnino latebit qua paccia
qua gente. qua stirpe quis edi

Expanded text:
itudinis ad animam pertinentis est sapientia; miseriae vero, insipentia. Illam habere hacque carere se homo aestimat, si quid agnoverit quod alius nesciat. Sed quae est ejus sapientia qui seipsum ignorat? Quis enim perfecte agnoscere valeat cujusmodi res sit anima sua? Quisve novit quale sit corpus ejus intesapiens aut omnino erit insipiens. Sapientamant, tanta in futura vita bonis erit ut eorum quae scire voluerit nihil sit quod ignorent. Boreplebitur, eamque facie ad faciem intuebitur. Quam dum ita perspexerit, creaturae totius naturam videbit, quae in Deo melius quam in seipsa consistit. Tunc enim justi cuncta scient quae Deus mquam omnino latebit qua patria, qua gente, qua stirpe quis edi
Abbreviated transcription (Latin):
miseriam ꝑficit. eñ enim pͥmũ
p̾cc̃as bĩtudinis ꝑtes corpus hr̃e
pot̃ cum eas dui recinere ualet
Nam si eas om̃s hr̃et ⁊ statim mo¬
riendo amitt̾et quid eat sibi ha¬
buisse ꝓdeẽt. at longeuitatẽ
moritutus est. Qnͣtumlibet em̃
iudecur. qd̃ uixit cum moritur
breuem hic hc̃. Infuturo ã aut
longissimam aut uitam hẽbit
brenissimam. Si enim bñ iuixe¬
rit nunc tunc uiuet qnͣtum
⁊ deus. uñ scͥptum est. Iusti aͥ
le uixerit ñ insi mouendo uiu̾e¬

Expanded text:
miseriam perficit. Tunc enim primum praedictas beatitudinis partes corpus habere potest, cum eas diu retinere valet. Nam si eas omnes haberet et statim moriendo amitteret, quid eas sibi habuisse prodesset? At longaevitatem moriturus est. Quantumlibet enim videtur quod vixit, cum moritur.brevem hic habet; in futuro autem aut longissimam, aut vitam habebit brevissimam. Si enim bene vixerit nunc, tunc vivet quantum et Deus, quia scriptum est: Justi autem le vixerit, non nisi mo
Abbreviated transcription (Latin):
da eit alt̾ns culpa. cuius consi¬
deracio tot genetat mala. uir¬
tus u̾o illuis semꝑ debet atten
temptacõm resistere. non temp¬
tatum sic ꝑmanere unsum hũi¬
liari diligentẽ u̾o magis dilig̾e
facit. alt̾ius gͥ uirtutem non ĩ¬
scium atcendere debet: quisqͥs
ad culmen hm̃ilitatis conscendere
riini montis due sorores sũt
custodes. U̾ecundia .s. que ẽ apud
deum. ⁊ nerecundia que ẽ apud
homines. Nam cum temptatur
aliquis si ante mentis sue oculos
has duas firmiter redu̾it. hnͣc
facile sr̃ari poterat. Sic enim fibi
ipi loqui debet. denerecundia
pcc̃m fecero. quo ante deñ.
deun ⁊ scõs eius angłos qui me
uident oculos meos lenare potͥo
quid dicam cum reatum in eũ
angłi ⁊ diabłi me accusabañt
sequaqmͣ pcc̃oabo. ĩmo pp̃ te do¬
mine morte afficiar tota die
custodiamq mas meas. ut non
delinqui. Sic sibi unus quisq ꝓpo¬
nat sic semet ip̃m ⁊ sideret. Siõse

Expanded text:
da est alterius culpa, cujus consida est alterius culpa, cujus consideratio tot generat mala. Virtus vero illius semper debet attendtentationi resistere, non tentatum sic permanere, justum humiliari, diligentem magis diligere facit. Alterius igitur virtutem, non tutem, attendere debet quisquis ad culmen humilitatis ascendere rimi montis duae sorores sunt custodes, verecundia scilicet quae est apud Deum, et verecundia quae est apud homines. Nam cum tentatur aliquis, si ante mentis suae oculos has duas sorores firmiter reduxerit, hanc facile superare poterit. Sic enim sibi ipsi loqui debet. CAPUT CXIII.  fecero, quomodo ante Deum et sanctos ejus angelos, qui me vident, oculos meos levare potero? Quid dicam, cum reatum meum et diaboli me accusabunt. Nequaquam peccabo, imo propter te, Domine, morte afficiar tota die custodiamque vias meas, ut non delinquam. Sic sibi unusquisque proponat, sic semetipsum consideret, sic se
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim nos aliis uolumiis com¬
ꝑare. ea tm̃ debemius ⁊ siderare
que anobis sunt u nobis ñ adco
quasi p̾stita nobis. Sic namq a¬
git qui de bonis a deo sibi p̾stitis
sr̃ alium excollitur. uelud qui
nestib alienis indutus głiatur.
non g ͦ hec alioꝵ bonis comꝑare
debemus. s mala tm̃ nr̃a que a
nobis innobis hñis. Qd̾ si feceti¬
uins. mala uidelicet nr̃a bonis
alioꝵ ita conferamus nos in fe¬
riores cẽ cecetis omĩb nobis ip̃it
indebimur. Qd̃ contra qr sr̃bi
faciunt. ⁊ si sint omĩb dec̾iores
cunctis tñ se iudicant eẽ meliores
Sua .n. bona tm̃ accendentes. ali¬
oꝵ malis ꝯpant. quoꝵ mala nul
sis parit. Si enim ptc̃or est qui a¬
lienam culpam considerat. ma¬
lo illius exemplo in suo pcc̃o ꝑ
ꝙ si eodem pcc̃o uł ⁊̃ alio tempta¬
batur facilus exemplo sr̃atur
Si aut̃ temptacione carebat
se illi insr̃biam excollitur quẽ
si diligebat ⁊̃ indeo. nc̃ eum incip̃
hr̃e odio. Non gͦ facile consideraᷤ¬

Expanded text:
im nos aliis volumus comparare, ea tantum debemus considerare quae a nobis sunt in nobis, non a Deo quasi praestita nobis. Sic namque agit, qui de bonis a Deo sibi praestitis super alium extollitur, velut qui vestibus alienis indutus gloriatur. Non ergo haec aliorum bonis comparare debemus, sed mala tantum nostra, quae a nobis in nobis habemus. Quod si fecerimus mala videlicet nostra bonis aliorum ut conferamus in nos inferiores esse caeteris omnibus nobis ipsis videbitur. Quod contra, quia superbi faciunt, etiamsi sint omnibus deteriores, cunctis tamen se judicant esse meliores. Sua enim bona tantum attendentes, aliorum malis comparant, quorum mala nullsis parit. Si enim peccator est qui alterius culpam considerat, malo illius exemplo in suo peccato Quod si eodem peccato, vel etiam alio tentabatur, facilius illius exemplo superatur. Si autem tentatione carebat,se illi, in superbiam extollitur, quem si diligebat in Deo nunc eum incipit habere odio. Non ergo facile consideran
Abbreviated transcription (Latin):
equos c̾tatim cõcurre. aut accipitre ᷤ
uolantes aues alias capere. aliqñ solꝰ
auditꝰ ut cũ hominẽ delectat. ad an¬
rem snã diu nolam ꝑcuttere. q eã au¬
dit dulcit̾ souare. Aliqñ solus gustꝰ
ut incomedendo mel ĩmod̾ate. non
cñ insu delectabile. Aliqñ solus olfac¬
tꝰ ut cũ aliqͥs defert feniculũ. aurib
suis suspensũ ut suamit̾ sͥ redoleat.
alicñ solus tactus. ut cũ aliquẽ im¬
mod̾ate refectũ cõtrectare oblectat
uentrẽ suũ. De decem duplicib.
ecem u̾o sũt duplicia. q plerũq
delectant᷑ simul duo et duo.
lectant᷑ uisus et auditꝰ. ut cñ nimi ᷤ
delectando carnes besnas insequi u

Expanded text:
os certatim currere, aut accipitres volantes alias aves capere. Aliquando solus auditus, ut cum hominem delectat, ad aurem suam diu nolam percutere, qui eam audit dulciter sonare. Aliquando solus gustus, ut in comedendo mel immoderate, non tamen visu delectabile. Aliquando solus olfactus, ut cum aliquis defert feniculum naribus suis suspensum ut sibi suaviter redoleat. Aliquando solus tactus, ut cum aliquem immoderate refectum contrectare oblectat ventrem suum. CAPUT XV. De decem duplicibus. Decem vero sunt duplicia, quia plerumque delectantur simul duo, et duo lectantur simul visus et auditus, ut cum nimis delectando cane
Abbreviated transcription (Latin):
liqñ insus et gustus. ut cũ magna
delectatõne mmiũ limpidissimũ con¬
spicit᷑ saphirino ꝙẏpho et bibit᷑. ali¬
qñ uisus et olfactus. ut in tudendo
simul et olfaciendo nimis rubentes
rosas. aliqñ tusus et tactus. ut ĩ
conspiendo et complanando alig̃
muncipẽ albũ. Aliqñ auditus et gͦtꝰ
ut cũ aliquẽ sic bibere delectat. ut
int̾ labia sua sonitũ quẽdam picissã¬
do faciat. aliqñ auditꝰ et olfactus.
nt cũ aliꝙ̃ andiendi auitare delectat
astultare ipustũ ebulliens applicata
aure. ut eiꝰ odorẽ narib int̾ere accͣhere.
Aliqũ auditus et tactus. ut cũ aliꝙ̃
nimis delectat ꝙcharam reconantẽ
audire et eandem ꝑcuciendo tang̾e.
Aliqñ gustus et olfactus. ut cã ñ mnode¬
rate edunt̾ galline piꝑe. et ꝙymino
diligent̾ condite. Aliqñ guilus et tac¬
tus. ut cũgulositate mandustur sicꝰ
mature dulces ad edend̾. et lenes et
moles ad tangend̾. Aliqñ olfc̃s et tac¬
tus. ut cũ ũgento bñ olenti quis um¬

Expanded text:
liquando visus et gustus, ut cum magna delectatione vinum limpidissimum conspicitur in saphyrino scypho et bibitur; aliquando visus et olfactus, ut in videndo simul et olfaciendo nimis rubentes rosas; aliquando visus et tactus, ut in conspiciendo et complanando aliquem muricipem album; aliquando auditus et gustus, ut cum aliquem sic bibere delectat ut inter labia sua sonitum quemdam pitissando faciat; aliquando auditus et olfactus, ut cum aliquem bibendi aviditate delectat auscultare mustum ebulliens applicata aure, et ejus odorem naribus attrahere; aliquando auditus et tactus, ut cum aliquem nimis delectat citharam resonantem audire, et eamdem percutiendo tangere; aliquando gustus et olfactus, ut cum immoderate eduntur gallinae pipere et cymino diligenter conditae; aliquando gustus et tactus, ut cum gulositate manduntur ficus maturae, dulces ad edendum, et lenes et molles ad tangendum; aliquando olfactus et tactus, ut cum unguento bene olenti quis un
Abbreviated transcription (Latin):
sine pr̃e. ꝙ .s. sicut inseꝑabiles sunt
in natura. ita ⁊ inseꝑabiles sũt in¬
ꝑsonis. Sic .n. ip̃e fiius de pr̃e dicit.
in ewangło. Qui misit ne mecũ est q̃
modo igit᷑ dereliquit prẽm ut adhere¬

Expanded text:
scilicet sicut inseparabiles sunt in natura, ita et inseparabiles in personis. Sic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelio: Qui me misit, mecum est . Quomodo ergo dereliquit Patrem ut adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃s. In cognitione discretõnis t̾re aut
maris t̾cius. In cognitõesolis ac lune
et steliarũ quartꝰ. In cognitõne reptiliũ
et uolatilum qnͣtꝰ. In cognitõne ium̃¬
toꝵ et feraꝵ uł ip̃i hominis fectꝰ. Neq
sexies fecit ꝓpt̾ senarii nuni ꝑfc̃onem.
et te cotũ ad audiendũ p̃pora. Unus ĩ
mũs diuidi non pot̃. ab ip̃o .n. surgit
orm̃s nũs. Ergo duo diuidi possunt.
s ꝑs eiꝰ unus est. Igit᷑ diuisio duorum
in unum est. diuisio t̾um in unum.
Quid aliud hic nũs ostendit nͥ t̾nitatẽ
que deus. que quamins tres sunt
ꝑsone. unũ credunt᷑ in unitate nat᷑e.
Quat̾nariꝰ duas ꝑtes ht̃. nam quaͬta
eiꝰ unum. media eius duo. Unũ u̾de¬
licet et duqͥtͥa sũt. ecce ꝑtes suas. nec
ultͣ excrescit. nͨ complet. et id̾o imꝑfͣ¬

Expanded text:
dus. In cognitione discretionis maris et terrae tertius. In cognitione solis ac lunae et stellarum quartus. In cognitione reptilium et volatilium quintus. In cognitione jumentorum et ferarum vel ipsius hominis sextus. Neque sexies fecit propter senarii numeri perfectionem. et te totum ad audiendum praepara. Unus in numeris dividi non potest, ab ipso enim surgit omnis numerus; ergo duo dividi possunt. Si pars ejus unus est, igitur divisio duorum in unum, divisio trium in unum. Quid aliud hic numerus ostendit nisi Trinitatem quae Deus est, quia quamvis tres sint personae, unum creduntur in unitate naturae. Quaternarius duas partes habet: nam quarta ejus, unum; media ejus, duo. Unum videlicet et duo tria sunt. Ecce partes suas; nec ultra excrescit, nec completur; et ideo im
Abbreviated transcription (Latin):
qui et loquer uobis. gͦ pu̾cipium filius.¬
Per filiũ fecit deus celum et t̾ram. et
om̃ia ꝑ ip̃m facta sunt. Sicut ewangł
nomine filius inclłigendꝰ est. ꝓfecto cũ
dixisset. In pͥncipio fecit deus celum et
t̾ram: subsequutꝰ adiunxit. et sp̃e dei
ferebat᷑ suꝑ aquas. qui t̾cia ÷ in tͥuita

Expanded text:
quia et loquor vobis . quia et loquor vobis . Per Filium fecit Deus coelum et terram. « Omnia per ipsum facta sunt , » sicut Joannes nomine Filius intelligendus est. Profecto, cum dixisset: In principio fecit Deus coelum et terram , subsecutus adjunxit: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas , qui tertia
Abbreviated transcription (Latin):
Icet multi ac tinum.
probatissumm uiri diu̾so qd̾
stilo sed non diu̾sa fide in¬
numabilia opuscula ediderinit: ita uͭ
difficile sit eorũ om̃ia legete. ea tamen q̃
legunt᷑ ꝓpt̾ eloquii uenustatem. et diffi¬
cilimas questionũ ꝓplexitates miniie
inelłigunt. Reuera .ni. dum cogunt᷑ ꝓpt̾
alcitudinem scripture diuine̾ occultam
uiam capere. ꝑuitati ur̃e ambiguitatem
non minimam reliquerunt. Sunt etiã
plane spirituales uiri. qui eorũ asseqũt᷑
eloqͥum et peuetrant inclłm. Quorum
nos qui concupiscentiis sacisferimꝰ. pre¬
clare eorũ sciencie non equamu. ut
eos sicut illi intlłre ualeamꝰ. Qua ꝓpt̾
queso ce ut ꝑcictanti mͥ respondeas
et que obscuritem faciunt elucidare
nosse desidero: augti. ꝓ n̾cipium gene¬
seos euident᷑ ostendit. ait enim. In pͥn¬
cipio fecit deus celum & t̾ram. Quod
aliud pncipiũ intlłigendum putabimꝰ
uisi filium: ip̃e .n. de se ip̃o. int̾rogan¬
tib iudeis quis eẽt: nespondit. pncipiũ

Expanded text:
icet multi et probatissimi viri diverso quidem stilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula ediderint, ita ut difficile sit eorum omnia legere; ea tamen quae leguntur, propter eloquii venustatem et difficillimas quaestionum perplexitates, minime intelliguntur. Revera enim, dum coguntur propter altitudinem Scripturae divinae occultam viam carpere, parvitati nostrae ambiguitatem non minimam reliquerunt. Sunt etiam plane spirituales viri, qui eorum assequuntur eloquium, et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimus, praeclarae eorum scientiae non aequamur, ut eas sicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritatem faciunt, elucidare nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Deus coelum et terram. Quem alium principium intelligendum putabimus, nisi Filium? Ipse enim de se ipso interrogantibus Judaeis quis esset, respondit: Principium,
Abbreviated transcription (Latin):
Malas uo̾ nupcias dicẽ uł fornicatõ
in ꝯꝑandas aut stupro. cibo uo cre¬
dere malos uł mali causa c̾ari ꝑci
Sacrate deo uirgiutati nupcias
coequare. ⁊ ꝓ amore castigandi cor¬
ꝑis abstiuentib a uino et carnib

Expanded text:
Malas dicere nuptias, vel fornicationi comparandas, aut stupro; cibos vero credere malos, vel mali causa creari perSacratae Deo virginitati nuptias coaequare, aut pro amore castigandi corporis, abstinentibus a vino vel carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dignatione aliqua. uł iusto nuꝰto¬
uẽ timore suꝑatꝰ trũcau̾it. neq
eũ qui usuras accepisse ꝯuĩcit᷑.
ant incena lusisse noscit᷑. neq eñ
qͥ publica prũa mortalia cͥmĩa de¬
flet. nec illũ qui aliqñ infuriã
u̾lus insaniuit. uł affiatõne dia¬

Expanded text:
aliqua, vel justo injustove timore superatus truncaverit; neque illum qui usuras accepisse convincitur aut in scena lusisse noscitur; neque eum qui publica poenitentia mortalia deflet; nec illum qui aliquando in furiam versus insanivit, vel afflatione dia
Abbreviated transcription (Latin):
feminas ueatũ fu̾it. postponentes
spẽs uͥginũ. puerorũ inuestiũ sp̃em
ostendunt. hoc aut̃ uniso decore illaꝵ
ardor et concupiscentia crescit. atq
eorñd̃ m̃bris tenebatur. Hac occasio¬
ne laxata euadi. et suo purissimo
aeri miscet. Ubi penitꝰ ablute anime
ascendũt ad lucidas nanes q̃ sibi
ad enectationẽ atq ad sue patͥe tnͣs¬
fcationem sũt p̃parate. ad u̾o qd̃ ad¬
huc adu̾si gñis maculas portauie.¬

Expanded text:
feminas uentum fuerit. postponentes feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. id uero, quod adhuc adu
Abbreviated transcription (Latin):
sexu ac feminarũ consistũt. Ideo p̃¬
deãs uͥtutes ꝑtim sp̃e puerorum in¬
uestiũ par̾e ub gn̾i adu̾so femina¬
rum. ꝑcim uͥginũ lucidarum forma
gm̃i contrano mascłorũ. sciens eas
om̃s hostiles p̃cates. ꝓpt̾ ingenitans
letalem et spurcissimã concupiscen¬
ciam facillime capi. atq eisdem sp̃e¬
b pulc̾rimis que apparent mansipari.
hoc q̃ modo dissolui. sciatis aut̃ hũc
eũdem nr̃m beatũ prẽm hoc idem ẽẽ
ꝙ et iam sue uͥtutes quas ob ncc̃aiã
causam tnͣsformat in ꝓueroꝵ et u̾gi¬
nũ incemeratam siłitudinem. Utit᷑
suã complet uoluntatem. Harũ u̾o
uͥtucũ diuinaiũ q̃ ad instar conin¬
gii. contͣ inferna gn̾a statuntur.
Queq alactate ac facillitate. id qd̾
cogitau̾int iom̃to eodem confici
unt. pleue sunt lncide uanes. Ita
cũ rõ poposc̾i̾t ut mascłis appare¬
aut eedem sc̃e uͥtuces. dico et iam
suã effigiem uginũ pulc̾rimarũ ha¬
bitum demenstrant. Rursus cũ ad

Expanded text:
m ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur suam conplet uoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id, quod cogitauerint, momento eodemunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursus, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
pheriarum suarum quib ꝑ igno¬
ranciam te offenderunt acciꝑe m̾cã¬
tur. tantum enim ualet p̃posiens
miscd̾ia et potestas tua. et u̾itas
baptisii tui. claues q regni tui ĩ
sc̃a eccłia tua. ut nec de ilis despe¬
randũ sit qmͣ diu in hac t̾ra ꝑ tuã
pacienciam uim̃t. Qui et er iam sci¬
entes quantũ malum sit talia de
ce sentire uł dicere ꝓpter aliquam
cemꝑał et t̾rene commodicatis con¬
suerudinem. uł adeptõnem in illa
maligna ꝓtessione decinentur. si ad
cuam in effabilem benitatem. sal¬
tem merepatis correptionibus
fugiant et om̃ibus camalis uite
illecebeis celestem uitam eteruam

Expanded text:
phemiarum suarum, quibus per ignophemiarum suarum, quibus per ignorantiam te offenderunt, accipere mereantur. tantum enim ualet praepollens misericordia et potestas tua et ueritas baptismi tui clauesque regni caelorum in sancta ecclesia tua, ut nec de illis desperandum sit, quamdiu in hac terra per tuam patientiam uiuunt, qui etiam scientes, quantum malum sit talia de te sentire uel dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis consuetudinem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur, ei ad tuam ineffabilem bonitatem saltem increpati tuis correptionibus fugiant et omnibus carnalis uitae inlecebris caelestem uitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
et mulcũ misicors. et uerax. qui
facis oriri solem cuũ suꝑ bonos et
malos. plus suꝑ iustos et miꝰtos.
qui non uis mortem põcoris quãt
ut reu̾tat᷑ et uiuat. qui ꝑtib corri¬
piens das locũ penitencie. ut relic¬
ca malicia credant in ce domine.
qui paciencia tua ad penitenciam
adducis. qmuis młti scd̃m durici¬
am cordis sui et cor impenitens
chesauritent. sibi iram in die ire.
et reuelatõnis iusti indicii tui. qͥ
reddes inucuiq sed̾m oꝑa sua. qui
in qua die con̾sus fu̾it homo. a neqͥ¬
cia sua ad miscd̾iam et u̾itatem tu¬
am. omnes iniquitates eius oblinis¬
ceris. p̃sta nobis. dona nobis. ut ꝑ
nrm ministlum quo excrabilem. et
nimis horribilem hunc errorem
redargui uolunsti sunt iam multi
ub̾ati sũt. et alii lib̾entur. et siue
ꝑ sacramentũ sc̃i baptismi tui. siue
ꝑ sacrificiũ cont̾bulati sp̃e et coediᷤ
contriti et humiliati. in dolore pe¬
nitencie remssionem pcc̃orũ et bla ᷤᷤ¬

Expanded text:
et multum misericors et uerax, qui et multum misericors et uerax, qui facis oriri solem tuum super bonos et malos, pluis super iustos et iniustos; qui non uis mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat; qui partibus corripiens das locum paenitentiae, ut relicta malitia credant in te, domine; qui patientia tua ad paenitentiam adducis, quamuis multi secundum duritiam cordis sui et inpaenitens cor thesaurizent sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui; qui reddis unicuique secundum opera sua; qui in qua die conuersus fuerit homo a nequitia sua ad misericordiam et ueritatem tuam, omnes iniquitates eius obliuisceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum ministerium, quo execrabilem et nimis horribilem hunc errorem redargui uoluisti, sicut iam multi liberati sunt, et alii liberentur et siue per sacramentum sancti baptismi tui siue per sacrificium contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati in dolore paenitentiae remissionem peccatorum et
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ luminis hoc ÷ eiusd̾ ꝑtis diͥ ad
escas elcõrũ ꝑuenit mariducando p̃¬
gari. quid nobis suadeat uidetis. et
eum ad huc achem are dubitatis. Qͥd
agũt iniqm cum hoc dicitur. Ad qͣs
cergi u̾sationes se cõu̾tũt. cũ ant cam
nefaria doctrina sic anatem atirandi
aut tara nefaria tͣpitudo facienda.
In cuiꝰ comꝑatõne iam isla oraĩa mala
q̃ inclłerabilia paulo anͣ cõmemorabã
eos. de natura dĩ dicere qd̾ ncc̃itate
opp̃ssa sic ut bellũ gereret. quod aut
sempit̾ua ignorancia secura erat. aue
sempit̾no dolore. et timore sollicita
qñ sͥ ueniret coruptio cõmxioris. et
uincłm et̾ͥne dampnationis. qd̾ de¬
nq gesto bello sic fu̾it captiuata.
oppressa polluta. qd̃ ptꝰ falsam uic¬
coriã sic fucura sic in horribłi glo¬
bo in et̾nũ confixa. et originis sue
felicitate seꝑata. tolletabilia uide
possĩt. O magna paciencia domine
misericors. et misator. lunganimis

Expanded text:
autem luminis. hoc est eiusdem partis dei ad autem luminis. hoc est eiusdem partis dei ad escas electorum peruenerit, manducando purgari, quid uobis suadeat uidetis et eum adhuc anathemare dubitatis: quid agunt, inquam, cum hoc eis dicitur? ad quas tergiuersationes se conuertunt, cum aut tam nefaria doctrina sit anathemanda aut tam nefaria turpitudo facienda, in cuius comparatione iam illa omnia mala, quae intolerabilia paulo ante commemorabam, eos de natura dei dicere, quod necessitate obpressa sit, ut bellum gereret, quod aut sempiterna ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita, quando sibi ueniret corruptio commixtionis et uinculum aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic futura sit in horribili globo in aeternum confixa et ab originis suae felpossint? O magna patientia tua, domine misericors et miserator, longanimis
Abbreviated transcription (Latin):
gonia. s et iam in gallia. sicut a qͦdã
rome xp̃iano catholico audiui. Et ẽ
int̾rogarent cuiꝰ anctoritate scͥpture
ista fac̾eat: ħ de thesauro suo ꝓdidis¬
se ꝙ paulo añ cõmemoraui. Isti aut̃
cũ hoc eis obuit. solent respond̾e. ne¬
sciõ quem inimicũ suũ de nii̾o suo
hoc ẽ elcõꝵ suoꝵ desciuisse et scisma
fecisse. atq hiꝰ spurcissimã h̾esim cõ¬
didisse. uñ manifestũ: quia hoc ⁊¬
iam si isti ñ faciũt. de ip̃orũ libris
hoc faciũt quicũq faciũt. Abiciãt
gͦ libros si cͥmen exhorẽt. qd̾̃ cõm̃t̾e̾ co¬
gunt᷑ si libros tenent. aut si nõ cõm᷑¬
cunt mũdius uiu̾e contͣ suos libros
conant. s quid agũt cñ eis dicit᷑. aut
pͣgate liũ de qͥb potueritis semini¬
b. ut nͦ illud recusetis quod nos nõ
fac̾e assitis. aut manacheũ anache¬
mate. qui cũ dicit in om̃ib semimbꝰ
ẽẽ ꝑtem di̾ et cõcũbũdo ligari. qͥcqͥd

Expanded text:
gonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam gonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholico audiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur, , solent respondere nescio quem inimicum suum de numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse. atque huiusmodi spurcissimam haeresim condidisse. unde manifestum est, quia hoc etiam si isti non faciunt, de ipsorum libris hoc faciunt, quicumque faciunt. abiciant ergo libros, si crimen exhorrent, quod committere coguntur, si libros tenent; aut si non committunt, mundius uiuere contra suos libros conantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod uos non facere adseritis, aut Manichaeum anathemate, qui, cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concumbendo ligari, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
par accipiebat ħ ut semen consueuit
culca optime tͣra ꝑciꝑe. In eadem . n.
cõstruebant᷑. et conterebant om̃ium
ymagines celestiñ ac tͥrenaiũ ututũ.
ut płeni uidelicer orbis id qd̾ formaba¬
tur siłitudinẽ obtin̾et. O scelestiũ mõ¬
strũ. O excranda ꝑdicõ. et labes decep¬
carã aĩarũ. Omicto quid sit de natã
dĩ. qd̾ sic leget hoc dic̾e̾. hec saleem
atcendant misi decepti. errore morti¬
fo uenenati. quia si ꝑ cotum mascłoꝵ
et feminarũ legatur ꝑs d̾i qmͣ se mã¬
ducando soluere ⁊ purgare ꝓfitent᷑.
cogit eos huiꝰ tam nefandi. erroris
necĩtas. ut nõ solũ de pane et oleribꝰ
et pomis que sola uidñt᷑ ĩ manifes¬
co acciꝑe. s iñ et iam soluant. et pͣ¬
gant ꝑrem dei. Uñ ꝑ concubitũ p᷑. si
femine urb concepta fu̾it conligari.
hoc se tac̾e quidam confessi ẽẽ in pu¬
plico iudicio ꝑhibñt᷑ nõ tm̃ in pafla¬

Expanded text:
par excipiebat haec, ut semen consueuit par excipiebat haec, ut semen consueuit culta optime terra percipere. in eadem enim construebantur et contexebantur omnium imagines caelestium ac terrenarum uirtutum, ut pleni uidelicet orbis, id quod formabatur, similitudinem obtineret. scelestum monstrum t o execranda perditio et labes deceptarum animarum! omitto, quid sit de natura dei, quod sic ligetur, haec dicere. hoc saltem adtendant miseri decepti et errore mortifero uenenati, quia, si per coitum masculorum et feminarum ligatur pars dei, quam se manducando soluere et purgare profitentur, cogit eos huius tnecessitas, ut non solum de pane et oleribus et pomis, quae sola uidentur in manifesto accipere, sed inde etiam soluant et purgent partem dei, unde per concubitum potest, si feminae utero concepta fuerit, conligari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphla
Abbreviated transcription (Latin):
eos uc int̾ se coirent. In quo coitu alii
seminauĩt. alie gnͣde effecte sũt. Erant
aut̃ ꝑtus hiis qui genuerãt similes ni¬
res similes płimas ꝑentũ uiti pͥmi opti¬
nentes hoc sumens eorũ phiceps uti p̃ci¬
pno dñi gauisus:. Et sicuti ⁊ iam nẽ
fi uidemus corꝑm formatͥcẽ nam mali
rã uires sum̃cem figurare. Ita et iam
añdẽs ꝑnͥceps sodaliũ ꝓlem accipien ᷤᷤ¬
hñtẽ ꝑentũ sensus. prudñciam. iucẽ.
simł secũ in gn̾atõne ꝓcreatam come¬
dit. ac pleris q uirib sũptis ex istiꝰ
modi esca. in qua ñ mͦ ĩerat fortitudo.
S młto magis astucie ⁊ pͥui sensus
ex fera genitorũ m̃te. ꝓpͥam ad se cõ¬
ingem enocanit. Ex eͥa qua ip̃e erat
stupe manententẽ. et fr̃o cũ ea coitu
seminanit ut cet̾i abundanciam ma¬
ip̃e adiciens in sua cogitatione ac u̾tu
ce ut sensus eiꝰ om̃iũ eorũ que ꝓfude¬
rant formator atq descͥptor. cuiꝰ com¬

Expanded text:
eos, ut inter se coirent. in quo coitu alii eos, ut inter se coirent. in quo coitu alii seminarunt, aliae grauidae effectae sunt. erant autem partus his, qui genuerant, similes uires plurimas parentum uti primi obtinentes. haec sumens eorum princeps uti praecipuum donum gauisus est. et sicuti etiam nunc fieri uidemus corporum formatricem naturam mali inde uires sumentem figurare, ita etiam ante dictus princeps sodalium prolem accipiens habentem parentum sensus, prudentiam, lucem simul secum in generatione procreatam comedit; ac plerisque uiribus sumptis ex istius modi esca, in qua non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae et praui sensus ex fera genitorum mente, propriam ad se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri abundantiam maipse adiciens ex sua cogitatione ac uirtute, ut esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat formator atque descriptor; cuius com
Abbreviated transcription (Latin):
cenebrarũ pͥncipes locutꝰ fu̾it et egĩt
Ita scͥpsit manicheu ᷤ. Iniquis igit cõ¬
minentis ad eos qui aderãt: ait. qͥd
uobis uidet᷑: Maximũ hoc lum̃ qd̃
oritur intuemñ. qm̃admod̾ polã ma¬
n cõcutit płimas potestates. Qua
rib hẽcis luminis p̃rogare. sic qͥpe il¬
liꝰ magni qui gloriosus apꝑnit imagi¬
nem fĩgam. ꝑ quam regnare pot̾imꝰ
cenebrarũ aliqñ cõu̾satione lib̾ati.
hec audiẽtes. ac diu secũ delib̾anteᷤᷤ
iustissimũ ꝑutarũt id ꝙ postulabãt᷑
p̃b̾e. slec enĩ fidebant se idem lum̃
iugit̾ retͦuros. uñ melius ratisũt
pͥncipi suo offerre neqͣqmͣ desꝑanteᷤᷤ
eodem se pacto regnaturos. Q no gͥ
Diuinis scͥptĩs archanis q celestib
scire minime est difficile. Nam corã
aꝑte q cognoscit᷑ ab eo qui uere ac fi¬
delit̾ intueri uolu̾it. qũo eorũ qui
conueu̾it. freqñcia ꝙ̃miscua erat. fe¬
minarũ .s. ac masclorũ. ac ꝓm impulit

Expanded text:
tenebrarum principes locutus fuerit et egerit, ita scripsit Manichaeus: iniquis igitur commentis ad eos, qui aderant, ait: quid uobis. uidetur maximum hoc lumen, quod oritur? intuemini, quemadmodum polum mouet, concutit plurimas potestates. quaribus habetis, luminis praerogare: sic quippe illius magni, qui gloriosus adparuit, imaginem fingam, per quam regnare poterimus, tenebrarum aliquando conuersatione liberati. haec audientes ac diu secum deliberantes iustissimum putauerunt id quod postulabantur praebere. nec enim fidebant se idem lumen iugiter retenturos: unde melius rati sunt principi suo offerre, nequaquam desperantes eodem se pacto regnaturos. quo igitdiuinis scripturis arcanisque caelestibus scire minime est difficile; nam coram aperteque cognoscitur ab eo, qui uere ac fideliter intueri uoluerit. quoniam eorum, qui conuenerant, frequentia promiscua erat, feminarum scilicet ac . masculorum, inpulit
Abbreviated transcription (Latin):
tate. qui iam misiꝰ dubitant peccan¬
di uolũtatẽ tͥbuere. nature quã deu̾
ꝙx nicħo fecit. ne retͥbuant eata lu¬
ci quã genuit. Quid si et iam ostẽ¬
damꝰ añ cõmxtionẽ mali quam fa¬
bulose conficta clem̃tissiẽ credider̃t
in ip̃a lucis naͣ. qmͣ dicunt magna
mala fuisse. quid ad utas blaspħeiaᷤᷤ
addi posse indebit᷑. Illic enĩ fuis añ¬
qmͣ pugnaret᷑. dura et in enitabilis
lum. añqmͣ bono misc̾et᷑ ialũ. Di¬
cant hoc ñ. cum adhuc ulła eẽt fac¬
ca cõmixtis. Si aut̃ ncc̃itas non erat.
uoluntas gͦ erat. Unde et hoc tam
magnũ malũ. ut deus ip̃e nature
sue noc̾e uellet eui noc̾e ab hoste nõ
pot̾as. mittendo eam crudelit̾ mis
oendam. curpit̾ purgendam. iuiq
dampnandã. Ecce quant̃ malum
ꝑtuciose et noxie. ⁊ ĩmanissime uo¬
lũtatis. añqm ullã malum de gen¬
te concraria misce̾tur. qr̃o forte ne¬
sciebat hoc euentũ m̃bris sius ut

Expanded text:
tate, quid iam miseri dubitant peccantate, quid iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribuere naturae, quam deus ex nihilo fecit, ne retribuant eam luci, quam genuit? Quid? si etiam ostendimus ante commixtionem mali, quam fabulose confictam dementissime crediderunt, in ipsa lucis natura, quam dicunt, magna mala fuisse, quid ad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic enim fuit, antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis lum, antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat, uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae suae nocere uellet, cui noceri ab hoste non poterat, mittendo eam crndam, inique damnandam ? ecce quantum malum perniciosae et noxiae et inmanissimae uoluntatis, antequam ullum malum de gente contraria misceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
me eadem quas dilexerũt relicte
in eodẽ tenebrarũ globo. suis m̾itiᷤ
id sibi conqurences. Serte ñ est libe¬
rum uoluntatis arbit̾um. uide qͦ¬
mͦ insaniens quid dicat ignorat.
et contraia sibi loquendo peius bel¬
lum cõtͣ se geris qmͣ cõtra deũ ip̃iꝰ
gentis tenebrarũ. Deĩ si ꝓpt̾a dãp¬
nant᷑ aĩe lucis. quia dilexerũt te¬
nebras. iuiuste dãpuatur gens te¬
nebraꝵ que lucem dilexit. et gers
quidem tenebraꝵ lucem ab inicio
dilexit. Quam et si molent᷑. tam̃
possidere uoluit. ñ extinguere. lus¬
tis aut̃ natura in bello. tenebras ex¬
tinguere uoluit. Las gͦ uicta dilex.
Qd̃ ułtis eligice. utrũ ncc̃itate com¬
pulsa ut dilig̾et tenebras. an uolũ¬
tate sedrcta. Si ncc̃itate. quare dãp¬
natur: Siuoluntate. quare d̾i natu¬
ra in tanta iniquitate dep̃hñditur.
Si uc̃citare dĩ nat᷑a coacta diligere
centbras uicta ẽ. gͦ ñ nicit. Si uolũ¬

Expanded text:
mae eaedem, quas dilexerunt, relictae mae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo, suis meritis id sibi conquirentes. certe non est liberum uoluntatis arbitrium. uidete quomodo insaniens quid dicat ignorat et contraria sibi loquendo peius bellum contra se gerit quam contra deum ipsius gentis tenebrarum. deinde si propterea damnantur animae lucis, quia dilexerunt tenebras, iniuste damnatur gens tenebrarum, quae lucem dilexit. et gens quidem tenebrarum lucem ab initio dilexit, quam etsi uiolenter, tamen possidere uoluit, non extinguere, lucis autem natura in bello tenebras extinguere uoluit ; eas ergo uicta dilexit. quod uultis eligite: utrum necessitate conpulsa, ut diligeret tenebras, in uoluntate seducta: si necessitate, quare damnatur? si uoluntate, quare dei natura in tanta iniquitate deprehenditur ? si necessitate dei natura coacta est diligere tenebras. uicta est ergo, non uicit; si uolun
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi et nolens coactus: dic̾e̾. liba ea ᷤᷤ
nolutate peccasse. qui non ułt p̾ca¬
tum pon̾e uisi in nc̃citate nature cõ¬
crarie. Ibiq nesciens quid loquatur.
et cãqͣm ip̃e iama inclusus sit in tene¬
brarum globo quera finxit. querens
qua exeat et non inueniens. S dicat
quod mult seductis et misiꝰs. a qͥb
multo amplius qmͣ xp̃c honoratur.
Ut hoc p̃cio ram longas. ⁊ tam sacͥ¬
legas eis fabulas uendat. dicat quod
uult. includat in globo tanqm in
carc̾e gentem tenebrarũ. et forinsec
affigat nat̾am lucis. qui d̃e hoste
extincto quitem ꝑpetuam ꝑmutebat.
Ecce pͥor pena lucis qm tẽnebrarũ.
pͥor pena diuine nature qmͣ gentis
adu̾se. Illa quippe et si in tẽneb̾s
intus  ad naturam eiꝰ ꝑtin in te¬
in regna illa pacifica. Et auita ac li¬
b̾tate sc̃e lucis alienabit᷑. Et confi¬
gent᷑ in p̃dc̃ horribili globo. uñ ⁊
adherebunt in quit huis rebus aĩ¬

Expanded text:
ubi et nolens coactus est dicere libera eas ubi et nolens coactus est dicere libera eas uoluntate peccasse, qui non uult peccatum ponere nisi in necessitate naturae contrariae ubique nesciens, quid loquatur, et tamquam ipse iam inclusus sit in tenebrarum globo. quem finxit, quaerens, qua exeat, et non inueniens. sed dicat quod uult seductis et miseris, a quibus multo amplius quam Christus honoratur, ut hoc pretio tam longas et tam sacrilegas eis fabulas uendat. dicat quod uult, includat in globo tamquam in carcere gentem tenebrarum et forinsecus affigat naturam lucis, cui de hoste extincto quietem perpetuam promittebat: ecce peior est poena lucis quam tenebrarum, peior poena diuinae naturae quam gentis aduersae. illa quippe etsi in tenebris intus est, ad naturam eius pertinet in tein regna illa pacifica et a uita ac libertate sanctae lucis alienabuntur et configentur in praedicto horribili globo: unde et adhaerebunt, inquit, iis rebus ani
Abbreviated transcription (Latin):
ante dixa̾s. Ita aut̃ fundata scnt eiꝰd̾
splendidissima regna supͣ lucidam
et batam t̾ram. ut a nlło umqͣm
aut mou̾i. aut concuti possũt. Post¬
ea dixit. Lucis u̾o beatissime pater
sciens labem magnam. ac uasticatẽ
que ex tenebris surge̾t adu̾sũ sua scã
impendere scła nͥ aliquod eximiũ.
ac p̾clarũ et u̾tute potenst lumen op¬
ponat. quo suꝑet simul ac distribu¬
at stirpem tenebratum. Qua extine¬
ta ꝓpetua quies lucis incolis ꝑaret:
Ecce tunuis labem ac nastitatem im¬
pendentem scłis suis. Certe sic erãt
fundata supra lucidam et beatã t̾rã.
ut a ulło uinqm moueri aut cõcu¬
luit uicina egeati. quas destruere
et extingure conatus est. ut ꝓpetu¬
a ꝯiies lucis incolis ꝑaretur. Quare
ñ addidit et ꝑpetuũ uncłm. an ille
amine quas ĩn globo tenebrarũ in et̾¬
num configit. ñ erant incole lucis.
De quib aꝑte dicit. qd̾ errare se a pͥ¬
ore lncida sua natura passe sunt.

Expanded text:
ante dixerat, Ita autem fundata sunt ejusdem ante dixerat, Ita autem fundata sunt ejusdem splendidissima regna supra lucidam et beatam terram, ut a nullo unquam aut moveri, aut concuti possint; postea dixit: Lucis vero beatissimae Pater, sciens labem magnam ac vastitatem quae ex tenebris surgeret, adversus sua sancta impendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et virtute potens numen opponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua exstincta perpetua quies lucis incolis pararetur. Ecce timuit labem ac vastitatem impendentem saeculis suis. Certe sic erant na supra lucidam et beatam terram. ut a nullo umquam aut moueri aut conculuit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quare non addidit "et perpetuum uinculum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura passae sint?
Abbreviated transcription (Latin):
a. deus se ipm in quadam ꝑte dãpna¬
uic qm lib̾are ab hoste ũ potuit. et
tãqm de ip̃o heste deuicto insuꝑtͥum¬
phauit. O scelestam et incredibilem
audaciam. talia de deo credendi. tali¬
a loqñdi. talia ꝓ̃dicandi. Quod cũ
defend̾e conant ut in peiora irruant
clausis ocłis. dicunt male nature cõ¬
nuxtionem face̾ ista. ut bona di ua¬
tura tanta mala paciat᷑. Nam ip̃ã a¬
pud se ipãm uicħ hoꝵ pati potuis se
uł posse qiͣ inde laudanda sit nataͣ
in corruptibilis. quia ip̃a sibi ñ noc.
et ñ quia nicħ ei noc̾i ab aliquo p
Dem̃ si natura tenebrarũ nocuit ua¬
ture d̾i. et natã d̾i nocuit nacure
tenebrarũ. duo ergo mala sunt q̃s
inuicem nocuerunc. de meliore ani-¬
mo fuit gens cenebarũ q et si nocu¬
it. uolens nocuit. neq .n. noc̾e s fr¬
ui uolui uoluit bons dĩ. deus aut̃
illam extingu̾e uoluit. sicut mani¬
cheus aꝑtissie in epła rumosi sui fũ¬
dam̃ti delirat. Oblitꝰ .n. quod paulo

Expanded text:
us se ipsum in quadam parte damnavit, quam liberare ab hoste non potuit, et tanquam de ipso hoste devicto insuper triumphavit. O scelestam et incredibilem audaciam, talia de Deo credendi, talia loquendi, talia praedicandi! Quod cum defendere conantur, ut in pejora irruant clausis oculis, dicunt malae naturae commixtionem facere ista, ut bona Dei natura tanta mala patiatur: nam ipsam apud se ipsam nihil horum pati potuisse vel posse. Quasi inde laudanda sit natura incorruptibilis, quia ipsa sibi non nocet, et non quia nihil ei noceri ab aliquo potest. Deinde si natura tenebrarum nocuit naturae Dei, et natura Dei nocuit naturae tenebrarum; duo ergo mala sunt quae sibi invicem nocuerunt, et meliore animo fuit gens tenebrarum, quia et si nocuit, nolens nocuit: neque enim nocere, sed frui voluit bono Dei. Deus autem illam exstinguere voluit, sicut Manichaeus apertissime in epistola ruinosi sui Fundamenti delirat. Oblitus enim quod paulo
Abbreviated transcription (Latin):
sumuit᷑ ꝑ eorm̃ seĩtatem. solui signari
et libari. Nec atrendũt misi. qmͣ nõ in¬
congrue de ilł edicũ sit ꝙ frustra ne¬
gant. nͥ eoso uibros anathemau̾int. et
manichei eẽ destit̾int. Si .n. sicut dic̃t
ĩ om̃ib seminib÷ ligata ꝑs dĩ. et ab
elcĩs manducando purgat᷑. quis nõ
digne credat cos facere qd̾ int̾ uͥtutes
celorũ et pͥncipes tenebrarũ fĩ in the¬
sauro suo legunt. qñqͥdẽ ⁊ cames sua ᷤᷤ
de gente cenebrarũ ẽẽ dicũt. ⁊ in eis
ligatam cen̾i uitale ulłam sub̾am ꝑtẽ¬
dĩ cred̾e acq affirmare ñ dubitãt. Que
utiq si soluẽda et manducando pur¬
ganda. sic̃ eos face cogit funestus er¬
tor ip̃oꝵ: quis ñ udeat. quis ñ exhor¬
reat. qrianta t̃pitudo et qmͣ ucc̃ia cõ¬
seqnͣtur. Nã et a qͥbusdam pͥn̾cipibꝰ
gentis tenebrarũ. sic dic̃t adara pͥm̃

Expanded text:
sumuntur, per eorum sanctitatem solui, signari sumuntur, per eorum sanctitatem solui, signari et liberari. nec adtendunt miseri, quam non incongrue de illis creditum sit, quod frustra negant. nisi eosdem libros anathemauerint et Manichaei esse destiterint. si enim, sicut dicunt, in omnibus seminibus est ligata pars dei et ab electis manducando purgatur: quis non digne credat eos facere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gente tenebrarum esse dicunt et in eis ligatam teneri uitalem illam substi, credere atque affirmare non dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria consequatur ?. Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum sic d
Abbreviated transcription (Latin):
bris hẽc̾ laxita deducit᷑ ꝑ calores in
t̾rã. eodem modo et iam illa altis¬
sima uͥtꝰ q̃ in nani nitaliũ aquarũ
hĩtat. siłitudiẽm puerorũ ac uͥginũ
ĩcelis ordinate sũt quid ÷. hiis q̃ fe¬
ue st̃ in ip̃is forme puecorũ apparẽt.
mascłis nͦ uͥginũ. Hac uͦ mutatione
et diu̾sitate ꝑsonar̃ diuinarũ. ac
cipes mascłi. sũ feĩe soluũt᷑. atq id ꝙ
in ip̃is ÷ uitale fugit. qd̾ uͦ reced̾it.
laxatũ deducit᷑ in t̾rã p̃fgore. et
cũctis t̾re gem̾b admiscetur. Qͥ sħ
ferat. qͥs ħ eredat. non dico ira ẽẽ. s
uł dici potuisse. Ecce quid docentẽ
ciment anachemare manicheũ. et
ñ timent cred̾e ħ facientẽ. ħ pacientẽ
dm̃. Per elcõs añ suos pgari dicunt
eanidem ipãm cõmixtã ꝑtẽ ac natam di
Manducando .s. et bibendo. qui eamĩ
alm̃tis om̃ib dicunt ligatam teni.
Que cũ ab electis nelut sc̃i in refectõ¬
nẽ corꝑis manducãdo et bibendo as¬

Expanded text:
mbris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam illa altissima uirtus, quae in naui uitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac uirginum in coelis ordinatae sunt. Et quidem his quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum apparet; masculis vero, virginum. Hac vero mutatione et diversitate personarum divinarum ac ncipes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit; quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico, ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem timent anathemare Manichaeum et non timent credere haec facientem, haec patientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibus dicunt ligatam teneri: . quae cum ab electis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendo ad
Abbreviated transcription (Latin):
infelices legunt. hoc dicunt. hoc andi¬
t̃t. hoc credunt. ħ in libro septimo che¬
sauri eorũ. sic .xi. applłant spcurã qnͣ¬
dam maniche. ubi iste blasphemie
conscͥoce sunc ita positũ ÷. Tiac beatꝰ
ille pat̾ qui lucidas naues ht diu̾sori¬
a et hĩtacula. sen magaudines ꝓ ĩst¬
ta sibiclem̃tia fert opem qua exuit
et lib̾atur ab ĩpiis retinacłis et angꝰ¬
tiis acq angorib. sine uitali sub̃e.
Icaq innisibłi suo nucu illas suas

Expanded text:
infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiinfelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum — sic enim appellant scripturam quandam Manichaei, ubi istae blasphemiae conscriptae sunt — ita positum est: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem. qua exuitur et liberatur ab inpiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae uitalis substantiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilit̾. em̃ib reb adminis¬
trandis. regendis q p̃sencem. qd̾ nos
de deo dicimꝰ. s ligatam opp̃ssam. pol¬
iuicam. Quã solui. lib̾ari purgari¬
q dicunt. Non solum ꝑ discursũ so¬
us et lue et uͥtute ᷤᷤ lucis. uerũ et¬
iara ꝑ electos suos. hoc genus nefã¬
dissim erroris qmͣ saclegas et incre¬
dibiles turpitudinis eis suadeat. et¬
iam si ñ ꝑsuadeat. horribile ẽ dicere.
Dicunt .n. u̾tutes lucis transfigutari
in mascłos pulcros et opponi femimꝰ
gentis ceuebrarũ. Et easdem rursus
utuces lucis tnͣsfigurari in femmas
pulcras. et opponi in ascłis gentis te¬
nebrarũ. Ut ꝑ pulcͥtudinẽ suã iunflã¬
ment spurcissimã libidinem pͥocipũ
tenebraꝵ. et eo modo uitał sustancia
hoc÷ dei natura. quã in eorũ corꝑib
ligatam teni ex corũ m̃bris ꝑ illam cõ¬
cupiscenciam relaxatis soluta fugrat
et suscepta uł purgata liberetur. hoc

Expanded text:
corruptibiliter omnibus rebus adminiscorruptibiliter omnibus rebus administrandis regendisque praesentem, quod nos de deo dicimus, sed ligatam, obpressam, pollutam, quam solui, liberari purgarique dicunt, non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum etiam per electos suos: hoc genus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. dicunt enim uirtutes lucis transfigurari in masculos pulchros et obponi feminis gentis tenebrarum, et easdem rursus uirtutes lucis transfigurari in feminas pulchras et obponi masculis gentis tenebrarum, ut per pulchritudinem suam inflamment spurcissimam libidinem principum tenebrarum et eo modo uitalis substantia, hoc est dei natura, quam dicunt in eorum corporibus ligatam teneri, ex eorum membris per illam concupiscentiam relaxatis soluta fugiat et suscepta uel purgata liberetur. hoc