comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una eẽntia. qr hus omĩbus relatĩa eo¬
ꝵ ostẽdunt ᷑ ut̾q autẽ simł una sapĩa
et una eẽncia ubi ħ est eẽ qd̃ saꝑe. Non
autẽ simul uterq u̾bum aut filius qrñ
satis ostẽdimus ita relatiẽ dici. Del¬

Expanded text:
ativa eorum ostenduntur. Uterque autem simul una sapientia, et una essentia, ubi hoc est esse quod sapere: non autem simul uterque Verbum aut Filius, quia non satis ostendimus ista relative dici.
Abbreviated transcription (Latin):
una eẽncia et una magnitudo et
una u̾itas et una sapĩa. s nõ pater et
filius simul ambo unũ u̾bũ quia nõ si¬
mulambo unus filius. Sic̃ .n. filius
ad prem̃ reft̾ur nõ ad seipm̃ d̾r. Ita ⁊ uer¬
bum ad eum cusꝰ u̾bum ẽ refert᷑ cũ d̾r
u̾bum. Eo quippe filius qͦ u̾bum. ⁊ eo u̾¬

Expanded text:
una essentia, et una magnitudo, et una veritas, et una sapientia. Sed non Pater et Filius simul ambo unum Verbum, quia non simul ambo unus Filius. Sicut enim Filius ad Patrem refertur, non ad se ipsum dicitur; ita et Verbum ad eum cujus Verbum est refertur, cum dicitur Verbum. Eo quippe Filius quo Verbum, et eo Ver
Abbreviated transcription (Latin):
cies pñtis corpis hanc ymago pret̾iti
Sie et inhac re de qua nũc agimus. ⁊ pp̃
qͣm putauimus adhibendũ illd̃ exem¬
plum. fides que nunc in aiõ nrõ est ue¬
lut illud corpus in loco dum tenetur
aspicitur amatur. qͣndam eff̾ic̃ t̾ͥnitatẽ
Sed non ipã eut qñ fides hec maiõ sic̃
corpus illd̾ in loco iam nõ ert. Que uͦ
tunc erit qñ eam recordabim᷑ innb̾ fu¬
isse non esse alia ꝓfectoerit. Hanc enĩ
que num est facit res ipã presẽs ⁊ aiõ
credẽtis affixa. At illa que tũc erit. faci¬
et rei p̃terite ymaginacõ in memoria re¬
cordantis derelicta. Nec illa igitur t̾nitas
que nũc non est ymago deierit nec ista
ymago dei est que tunc nõ erit sed ea ẽ

Expanded text:
cies praesentis corporis; hanc, imago praeteriti. cies praesentis corporis; hanc, imago praeteriti. Sic et in hac re, de qua nunc agimus, et propter quam putavimus adhibendum illud exemplum, fides quae nunc in animo nostro est, velut illud corpus in loco, dum tenetur, aspicitur, amatur, quamdam efficit trinitatem: sed non ipsa erit, quando fides haec in animo, sicut corpus illud in loco jam non erit. Quae vero tunc erit, quando eam recordabimur in nobis fuisse, non esse, alia profecto erit. Hanc enim quae nunc est, facit res ipsa praesens et animo credentis affixa: at illam quae tunc erit, faciet rei praeteritae imaginatio in recordantis memoria derelicta. quae nunc non est, imago Dei erit; nec ista imago Dei est, quae tunc non erit: sed ea est
Abbreviated transcription (Latin):
cordantis. sicut ex illo corpe acies intu¬
entis. Quibus duobus ut truntas mi¬
pleatur annũatur tercia uolũtas que
fidem in memoria constitutã. et qnͣdã
eius eff̾igiem incõtuitu recordacõnis
imp̃ssam connectit et uingit. sicut m il¬
la corpalis trinitate uisionis formam
corꝑis qd̾ undetur. et conformacõem que
fit in incernẽtis aspeũ coniungit inten¬
cõ uoluntatis. Faciamus gͦ corpus il¬
lud qd̾ cernebatur int̾isse dilapsum nec
eius remansisse aliquid in ullo loco ad
qd̃ iudendum recurrat aspcũs. Nũqͥd
ymago rei corꝑalis iam transacte atq
p̃terite remanet in meõria unde informe¬
tur cogitatis obtutus atq id utrũq ter¬
cia uolũtate uingatur eadẽ trinitas ẽẽ
dicẽda est que fu̾at qñ spẽs in loco positi
corpis uidebatur. non utiq s ꝓrsus alĩ
nam preter qd̃ illa eiat extũ secus hoc
intrinsecus illam profecto faciebat spe¬

Expanded text:
cordantis, sicut ex illo corpore acies intucordantis, sicut ex illo corpore acies intuentis: quibus duobus, ut trinitas impleatur, annumeratur tertia voluntas, quae fidem in memoria constitutam et quamdam ejus effigiem in contuitu recordationis impressam connectit et conjungit; sicut in illa corporalis trinitate visionis, formam corporis quod videtur, et conformationem quae fit in cernentis aspectu, conjungit intentio voluntatis. Faciamus ergo corpus illud quod cernebatur, interisse dilapsum, nec ejus remansisse aliquid in ullo loco, ad quod videndum recurrat aspectus: numquid quia imago rei corporalis jam transactae atque praeteritae remanet in memoria, unde informetur recordantis obtutus, atque id utrumque tertia voluntate jungatur, eadem trinitas esse dicenda est, quae fuerat quando species in loco positi corporis videbatur? Non utique, sed prorsus alia: nam praeter quod illa erat extrinsecus, haec intrinsecus; illam profecto faciebat spe
Abbreviated transcription (Latin):
gitantibus ub̃ et qd̃ in de cogitacõne
formatur. S qui ħ dicit nõ disc̾it ali
nemus iuidemus amamus. in nobis
aliam tunc futuram. qñ nõ ipãm s eiꝰ
uelut ymaginariũ uestigiũ in ineõria
reconditũ recordacõe contuebim᷑. Et
duo hec .i. qd̃ erat in meõria retinentis.
et qd̃ inde imprimit ᷑ macie recordãtis
tertia uoluntate iungemus. Qd̾ ut pos¬
sit intlłigi sumamꝰ exẽplũ decorꝑali
rebus dequibus inlibro undecimo sa¬
tis locuti sumus. Nempe ab infi̾oribus
ad suꝑiora ascẽdentes. uł ab exceriori¬
bus ad int̾iora ingrediẽtes. primã re¬
ꝑimus trinitatẽ in corꝑe qđ uidet᷑. ⁊ a¬
cie uidentis que cũ uidet in de format᷑
et in uoluntatis intẽciõe que utr̃q cõ¬
iungit. Huic truntati similẽ cõstitua¬
mus cum fides que nũc inest nb̃ tãꝙͣ
corpus illud in loco ita in nr̃ã mẽoria cõ¬
stituta est de qua informat cogitatõ re¬

Expanded text:
gitantibus nobis, et quod inde cogitatione gitantibus nobis, et quod inde cogitatione formatur. Sed qui hoc dicit, non discernit aliadem tenemus, videmus, amamus in nobis; aliam tunc futuram, quando non ipsam, sed ejus velut imaginarium vestigium in memoria reconditum, recordatione contuebimur, et duo haec, id est, quod erat in memoria retinentis, et quod inde imprimitur in acie recordantis, tertia voluntate jungemus. Quod ut possit intelligi, sumamus exemplum de corporalibus rebus, de quibus in libro undecimo satis locuti sumus . Nempe ab inferioribus ad superiora ascendentes, vel ab exterioribus ad interiora ingredientes, primam reperimus trinitatem in corpore quod videtur, et acie videntis quae cum videt, inde formatur, et in voluntatis intentione quae utrumque conjungit. Huic trinitati similem constituamus, cum fides quae nunc inest nobis, tanquam corpus illud in loco, ita in nostra memoria constituta est, de qua informatur cogitatio re
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aiẽ natura sicut ĩmortalis nec
ab nĩcõ quo creata ẽ. iunꝙͣ deinceps eẽ
desistat id quo nicħ melus ht̃. nõ cum
eius in mortalitate ꝑduret. Quid u̾o
melius in eius natura creatũ est ꝙ̃ ꝙ
ad sui creatoris ymagiẽm fcã ẽ non gͥ¬
enda est qͣm dicioꝑteat ymagiẽm dei.⁊
An adhuc utrũ se res ita hẽant. aliqͣnto
diligẽcius atq abstrusius ꝑscrutabim᷑
Dici enim pot nõ pire istam trinitatẽ
eciam cum fides ip̃a tran sierit. Quia si¬
eut nunc eam et meõria tenemus ⁊co¬
gitacõe cernimus et uoluntate diligi¬
mus. Ita eciã tunc cũ eã nos huĩsse meõ¬
ria tenebimus et recolemus. Et hoc utr̃¬
q tertia uoluntate iungemus eadem
trinitas ꝑmanebit. qm̃ si nullũ in nb̃
qͣi uestigiũ transiẽs relinquerit. ꝓstõ
nec in meõria nrã eius ad hẽbunus qͦ¬
recurramus eam p̃teritan recordãtes
atq id utrũq intẽtione tercia copulã¬
tes. et qd̃ erat .s. in meõria non inde co¬

Expanded text:
cum animae natura sit immortalis, nec ab initio quo creata est, unquam deinceps esse desistat, id quo nihil melius habet, non cum ejus immortalitate perduret. Quid vero melius in ejus natura creatum est, quam quod ad sui Creatoris imaginem facta est ? Non enda est quam dici oporteat imaginem Dei. 5. An adhuc utrum ita se res habeat, aliquanto diligentius atque abstrusius perscrutabimur? Dici enim potest, non perire istam trinitatem, etiam cum fides ipsa transierit: quia sicut nunc eam et memoria tenemus, et cogitatione cernimus, et voluntate diligimus; ita etiam tunc cum eam nos habuisse memoria tenebimus, et recolemus, et hoc utrumque tertia voluntate jungemus, eadem trinitas permanebit. Quoniam si nullum in nobis quasi vestigium transiens reliquerit, profecto nec in memoria nramus eam praeteritam recordantes, atque id utrumque intentione tertia copulantes, et quod erat scilicet in memoria, non inde co
Abbreviated transcription (Latin):
de moyse intlłudũ est cũ ait dñs tollã
de spũ tuo et dabo eis. hoc est dabo ilł de
spũ quẽ iam tibi dedi. Si gͦ et qd̾ datur
principiũ ht̃ eũ a quo datur. et nõ aliũ¬
de accepit illd̃ qd ab ipõ ꝓcedit. fatend̃
ẽ prẽm et filium principiũ ẽẽ spc̃ scĩ nõ¬
duo principia. S sicut pr̃ et filius unꝰ
deus et ad creatͤam relatiue unus crea¬
unũ pricipiũ ad creatam uo pat et fi¬

Expanded text:
de Moyse intelligendum est, cum ait ei Dominus: Tollam de spiritu tuo, et dabo eis , hoc est, de Spiritu sancto quem tibi dedi. Si ergo et quod datur principium habet eum a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit, fatendum est Patrem et Filium principium esse Spiduo principia, sed sicut pater et filius unus deus et ad creaturam relatiue unus creaunum principium. ad creaturam uero pater et fi
Abbreviated transcription (Latin):
sit pr̃. qm̃ dem̃ est de patre ꝓcedit. nõ ꝑua
q̃stio ẽ. Quia si ita ẽ nõ iã prĩcipiũ ei tm̃
filius qr neq natus est sic̃ unigẽĩtus.
tur sicuti nos. Qd̾. n. de pr̃e natũ est ad
qui dedit reftur.et adeos quibz dedit
dit et nr̃ qui accepimꝰ nõ ille spc̃ nr̃ quo

Expanded text:
m est, De Patre procedit, non parva quaestio est. Quia si ita est, non jam principium ei tantum filius, quia neque natus est sicut Unigenitus, etur, sicuti nos. Quod enim de Patre natum est, ad  ad eum qui dedit refertur, et ad eos quibus dedit; dit, et noster qui accepimus. Non ille spiritus noster quo
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ deceptores illi ⁊ ĩt̾rogãt hp̃ie scͥp¬
turas diuinas nõ ĩtessigẽtẽ. Uñ sĩc
ĩ ceso rectores tenebraꝵ ut cũ respõde
nõ pot̾ũnt traducat᷑ ab eis ꝑ cariosita¬
tẽ qr oĩs aĩa ĩdecta curiosa ẽ. Qui aũt

Expanded text:
enim deceptores illi et interrogant hominem scripturas diuinas non intellegentem, unde sint in caelo rectores tenebrarum, ut, cum respondere non potuerit, traducatur ab eis per curiositatem, quia omnis anima indocta curiosa
Abbreviated transcription (Latin):
cem adu̾sus sp̃nasia neqͥcie qͥ nos ĩ
conãtur abstrase. Mag̃ gͦ illud q̃rẽdũ
ẽ qũo adu̾sus eos quos nõ uidemus
pugnare possimꝰ ⁊ iñc̾e ne putẽt stus¬
ti adũsus aerẽ nos debere c̾tare. Do¬
cet itaq ip̃e apłs dicẽs. nlõ sic pugno
ꝯͣiaerẽ cedẽs. S castigo corpꝰ meũ et
ĩẜintutẽ redigo ne forte aliis p̾dicãs

Expanded text:
cemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, n
Abbreviated transcription (Latin):
subiciamꝰ facile ĩtelligi ⁊ sic fieri pot̾.
Si pͥus nos ip̃os sbiciamo deo bona
uosũtate ⁊ caritate sinc̃a. Nã oĩs cãtura
uit. inustus aũt cõpedit᷑ ẜuit. Om̃s tũ
diuine ꝓuidẽcie ẜuiũt. S alii obedi¬
ũt tãꝙͣ filii ⁊ faciũt cũ ea qd bonũ e.
Sic ea ordĩauit ut et de bõis ⁊ de mo¬
lis bñfaciat. Q iniste fit bñ fit. Iuste
aũt st̃ bt̃i bõi ⁊ iuste mali prnas po¬
ciũt᷑. Crgo et de bõis ⁊ de mal bñfacit
uosũtate deo ẜinũt masi aũt ncaͣtate
ẜuiũt.Nemo eĩ seges oĩpotẽtis euadͤ.
S aluud ẽ fac̾e qd sex iubet aliud paci
unt mali ẜm seges paciũtur.

Expanded text:
 fieri potest, si prius nos ipsos subiciamus deo bona uoluntate et caritate sincera. nam omnis creatura, uit, iniustus autem conpeditus seruit. omnes tamen diuinae prouidentiae seruiunt; sed alii oboediunt tasic ea ordinauit, ut et de bonis et de malis bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. iuste autem sunt beati boni, et iuste mali poenas patiuntur. ergo et de bonis et de malis bene facit uoluntate deo seruiunt, mali autem necessitate seruiunt; nemo enim leges omnipotentis euadit. sed aliud est facere quod lex iubet, aliud pati unt, mali secundum leges patiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃et iste aer ubiuẽti ⁊ nubes ⁊ ꝓcelle
et curbines fĩt. Siẽ ⁊̃ sc̃ͥpt᷑a dicit. ml¬
tis sccis. Et ĩtonuit de ceso dñs ⁊ aues
celi et uolatilia celi cũ mãĩfestũ sit
aues ĩ aere uolare ⁊ nos ĩ ꝯsuetudi-¬
ne hũc aerẽ cesũ appellamꝰ. Nã cũ de

Expanded text:
 procellae et turbines fiunt, sicut etiam scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de
Abbreviated transcription (Latin):
secum ad penas trahunt. E¬
Sic ⁊ apłs dicit. Qui ĩ semet ip̃o
pugnet adu̾sus potestates ext̾iore.
ait eĩ nõ ẽ gͥ nob colluctatõ adu̾ sus
carnẽ ⁊ sãguinẽ. S adu̾sꝮ pͥncipes ⁊¬

Expanded text:
secum ad poenas trahunt. Sic et apostolus dicit, quod in semet ipso pugnet aduersus potestates exteriores. ait enim: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed adu
Abbreviated transcription (Latin):
cũt deuorauert ꝑtẽ dei ⁊ tẽꝑati sunt
ut possec de illis mũdũ fabricare. Sic
magnis calomitatibꝰ ⁊ cruciatibus
et miẜiis mẽbroꝵ suoꝵ. Que mẽ¬
bra dicũt ẽẽ cõmixta tenebrosis
et a furore cõpescerẽt.Et nõ ĩtellig̃t
tã sacͥsegã ẽẽ sectã suã ut credant

Expanded text:
tem Dei, et temperati sunt ut posset mundus de illis fabricari. Sic magnis calamitatibus et cruciatibus et miseriis membrorum suorum: quae membra dicunt esse commixta tenebrosis et a furore compescerent. Et non intelligunt tam sacrilegam esse suam sectam, ut credant
Abbreviated transcription (Latin):
genuit sapiẽs ẽ pater. Alioqͥn nõ ipẽ
illam. s illa eũ genuit. Quid .n. ali¬
ut sapiẽs sit. ⁊̃ ut sit ip̃ã illi cã ẽ. Qd̾
fien non pot nisi gignẽdo eũ aut fa¬
tiendo. s neq genitricẽ neq cõditri¬
cem pr̃is ullo mͦ quisꝙͣ dixx̃it sapͣm¬

Expanded text:
genuit, sapiens est Pater, alioqui non ipse illam, sed illa eum genuit. Quid enim aliut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sap
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ candidũ ẽẽ. Aluid .n. ibi forma ⁊ aluid
color ⁊ utrũq nõ i seipõ s ialiqͣ mole¬
que moles nec forma nec color est sed
formata atq colorata. Sapĩa u̾o ⁊ sa¬
piẽs est. et se ip̃a sapiẽs est. Et qm̃ q̃t̃
mutatur nõ ita est in eo qui ex ea fit
sapiẽs ꝙ̃ admodũ candor in corꝑe qd̃ ex
illo candidũ est. Cum .i. corpus ĩ aliũ
colorẽ fu̾it cõmutatũ nõ manebit can¬
dor illeatq oĩo ẽẽ desinet. qd̾ si et pater
qui genuit sapĩam ex ea fit sapiens
sieq ħ est illi ẽẽ ꝙ saꝑe qualitas eius
ẽ filius. nõ proles eius. et nõ ibi ent iã

Expanded text:
ndidum esse. Aliud enim ibi forma, et aliud color; et utrumque non in se ipso, sed in aliqua moleae moles nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vera et sapiens est, et se ipsa sapiens est. Et quoniam qmutatur: non ita est in eo qui ex ea fit sapiens, quemadmodum candor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapientiam, ex ea fit sapiens, neque hoc est illi esse quod sapere, qualitas ejus est Filius; non
Abbreviated transcription (Latin):
ad ẜuũ. Hoc autẽ uñ agimus si eẽn ip̃
relatĩe dr̃ eẽncia. ipã nõ est eẽncia huc
accedit quia omĩs eẽncia que uelatĩe
d̾r est eciã aliquid excepto relatiuo. sic̃
hõ dñs et homo ẜuus. et equus iumẽtũ
⁊ nũmus ⁊arra. hõ ⁊ equus et nũmus

Expanded text:
vum; hoc autem unde agimus, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus, et equus jumentum, et nummus arrha, homo et equus et nummus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ad filiũ illi est. At enm multonia¬
gis unius eiusdẽq eẽncie quia una es¬
demq eẽncia pater et filius. qnͣ̃quidẽ
prĩ nõ ad seipm̃ ẽ ipm̃ eẽ. s ad filiũ qͣm
cẽmͣ genuit. et qua eenͣ est quitq̃t est
Neuter gͦ ad se est. et ut̾q ad ĩuicẽ rela¬
tine dr̃. An pater solus non solũ ꝙ pat̾
ad se an ipã ẽẽncia. S prĩs eẽncia ẽ si¬
lius sicut pr̃is utus et sapĩa. sic̃ u̾bum¬

Expanded text:
etiam esse ad Filium illi est? At enim multo maetiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est ipsum esse, sed ad Filium, quam essentiam genuit, et qua essentia est quidquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus non solum quod Paad se? an ipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sue sic̃ pr̃ est magnitudĩs sue. sic̃ pr̃ est
ũtutis et sapiẽ sue. Eadẽ quippe eius
mo coartatur. cum meffabilia fari cu¬
pimus ut aut dicamus xp̃m̃ non esse
dei uirtutẽ. et dei sapͣm. atq ita impru¬
mur. Sed eius patrẽ nõ eẽ prem ututis
et sapiẽ sue. qd̃ nõ minus impiũ est. Sic
n. nec xp̃ĩerit pater. quia xp̃c dei uirtus
et dei sapr̃a est. Aut nõ ẽẽ prẽm uirtute
sua potentẽ. neq sapĩa sua sapientem
ꝙ quis audeat dicere. Aut aliud ĩ prẽ ĩ¬
telligi ẽẽ. aliud sapientẽ eẽ ut nõ hoc ip̃o
sit quo sapiẽs est qd̃ de aĩa intelligi so¬
let. que alias insipiẽs. alias sapiẽs est
uelut natura mutabilis et nõ sũme ꝓ¬
fecteq simplex. aut prẽm nõ ẽẽ ãd a se ipõ
et non solum qd̃ pater est. s oĩo qd̃ est
ad filium relatiue dici. Quõ gͦ eiusdez
eẽncie filius cuius pr̃ qñ quid̾e ad se ip̃
nec eẽncia est. nec oĩo est ad seipm̃. s eẽ

Expanded text:
suae, sicut pater est magnitudinis suae, sicut pater est virtutis ac sapientiae suae? Eadem quippe ejus mo coarctatur, cum ineffabilia fari cupimus, ut aut dicamus Christum non esse Dei virtutem et Dei sapientiam, atque ita impumur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapientiae suae, quod non minus impium est; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tudine magnus ꝙͣ genuit. Ergo ⁊ mag¬
nitudo dei d̾r ad se filius gͦ et uirtus ⁊
sapiã et u̾bum et ymago. Quid aũt
absurdius q̃m ymagiem ad se dici. Aut
si nõ idipm̃ est ymago et u̾bũ qd̃ est
uirtus et sapia. sed illa relatiue dnr. b
autẽ ad se non ad aliud incipit. nõ ea
sapĩa quiͣ genuit. sapiẽs eẽ pr̃ quia nõ
pot̾ ip̃e ad eam relatiue dici et ila ad eũ
relatiue non dici. Omĩa enim que rela
Ex quo conficitur ĩopanatissimꝰ sẽus
ut ipã eẽntia non sit eẽnͣ. uł certe cũ d̾r
eẽncia nõ eẽncia s relatĩm indicetur.

Expanded text:
tudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo et virtus, et sapientia, et Verbum, et imago. Quid autem absurdius, quam imaginem ad se dici? Aut si non idipsum est imago et Verbum, quod est virtus et sapientia, sed illa relative dicuntur, haec autem ad se, non ad aliud; incipit non ea sapientia quam genuit, sapiens esse Pater, quia non potest ipse ad eam relative dici, et illa ad eum relative non dici. Omnia enim quae relaEx quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certe cum dicitur essentia, non essentia, sed relativum indicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł sapiẽs. s cum ip̃ã utute et sapͣ qͣm
genuit sic̃ non singulu dicẽs. S eo u̾bo
⁊ cum eo u̾bo qd̃ genuit atq ita magnꝰ
ea. ⁊cum ea magnitudĩe ꝙͣ genuit. et
si nõ alio magnus. alio deus. s eo mag¬
nus quo deus. quia nõ aluid illi est
magnũ eẽ. aliud deũ ẽẽ. cõseqñs est
ut nec deus singulus s ea. ⁊ cũ ea dei¬
tate ꝙͣ genuit. ut sic sit filius deitas
prĩs sic̃ est sapĩa et uirtus pr̃is. ⁊ sicu¬
ti ẽ u̾bum et ymago prĩs. Et quia nõ
aliud illi est ẽẽ. ed aliud deũ ẽẽ. ita sit ĩ
eẽncia prĩs filius sicutiẽ u̾bũ. ⁊ yma¬
go eius. Ac ꝓ hoc eciã excepto eo qd pr̃
est nõ sit ad pr̃ nsi quia est ei filius ut
eum nõ ad seipm̃. s ad filiũ relatiẽ dici
et id̾o prẽm quia ẽ ei filius. s oĩo ut sit
qd̃ ad seipm est. et iõ sit qr genuit eeͣm

Expanded text:
 sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo Verbo, et cum eo Verbo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, non sit aliquid Pater, nisi quia est ei Filius: uteum non ad se ipsum, sed ad Filium relative dici, et ideo Patrem quia est ei Filius; sed omnino ut sit quod ad se
Abbreviated transcription (Latin):
Am nũc q̃ramus dilignr qͣntũ dãtd̃s
magnus. aut sapiens. aut uetus. aut
ompẽ. aut iustus. et siquid aliud dici
de deo põt non relatine. s ad seipm̃. an
nõ dicatur ista iusi cũ tunitas intlłr¬
qͣii genuit. et hac u̾tute potens ꝙͣ genu¬
it. An quia semp potens et sapiẽs sẽꝑ
genuit u̾tutẽ et sapĩam. Dix̾amus .n.
Suta est. cur nõ et magnitudĩs sue. pr̃
sit quia magnus est et bonitatis qua
bonus et iusticie qua iustus et alia si
quas. Aut si hec omĩa cõmuĩa płibus
uocabuł in ead̾e sapiã et uͥtute intli¬
gant᷑. ut ea sit magnitudo que uirtus
ea bonitas que sapĩa et ea rursus sapĩ
que uirtus sit̃ iam tractauimꝰ memĩẽ¬
rimus cũ aliquid hoꝵ nonnõ sit accipi¬
endu eẽ ac si oĩa cõmemorẽ. Querit᷑¬
gͦ an pr̃ singulu ⁊̃ sit sapiẽs atq ipã
sibi ip̃a sapĩa. An ita sit sapiẽs quomͦ
dicẽs. uerbo.ii.qd̃ genuit dicẽs est. nõ
u̾bo qd̃ ꝓfertur et sonat et transit. S

Expanded text:
am nunc quaeramus diligentius, quantum dat Deus, magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum Trinitas intellquam genuit, et hac virtute potens quam genuit; et quia semper potens et sapiens, semper genuit virtutem et sapientiam. Dixeramus enim si ita est, cur non et magnitudinis suae pater sit qua magnus est, et bonitatis qua bonus, et justitiae qua justus, et alia si qua sunt? Aut si haec omnia pluribus vocabulis in eadem sapientia et virtute intelliguntur, ut ea sit magnitudo quae virtus, ea bonitas quae sapientia, et ea rursus sapientia quae virtus, sicut jam tractavimus; meminerimus, cum aliquid horum nomino, sic accipiendum esse, ac si oam singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ sapĩa est. et ita d̾r filius sapĩa pr̃is
delumĩe et utr̃q unũ lumẽ. sicintlłi¬
gatur sapĩa de sapĩa. et utrũq una
sapĩa gͦ et una eẽncia. quia hoc estibi
tencie posse. et̾nitati et̾num ẽe iusticie
iustũ eẽ. magnitud̾i magnũ ẽẽ. hoc ẽ
eẽncie ipm̃ ẽẽ. Et quia in illa simplici¬
tate non est aliud saꝑe qͣm eẽ. eadem

Expanded text:
ilius sapientia de lumine, et utrumque verum lumen, sic intelligatur sapientia de sapientia, et utraque una sapientia. Ergo et una essentia, quia hoc est ibi tentiae posse, aeternitati aeternum esse, justitiae justam esse, magnitudini magnam esse; hoc est essentiae ipsum esse. Et quia in illa simplicitate non est aliud sapere quam esse, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
nec arra poss relatiẽ dici. Quappter
si et pr̃ non est ãd. ad seipm̃ nõ est oĩo
qui relatine dicat᷑ ad aliꝙͣ. Nlõ .n. sic̃
ad ad coloratũ refertur color eius. nec
rati est illd̃ aut cuius colorẽ. ⁊̃ si coqd̾
filium dicieund̃ non filiũ et ad se ipm̃
diciet ad prem. Cum .n. dr magnitudo
magna. et uirtus potens utiq ad se ip¬
sum. et magnitudo atq uirtus magni
et potentis prĩs dr qua pat̾ magnus
et potẽs est. Non gͦ ita s utrũq sb̃a. et
utrumq una sp̃a. Sic̃ autẽ absurdũ ẽ¬
dicere candidũ. non eẽ candorẽ sic absur¬
dum est dice̾ sapiẽtem nõ eẽ sapͣm. Et
sicut candor ad seipm̃ candidus dicit᷑¬

Expanded text:
nec arrha posset relative dici. Quapropter si et Pater non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec rati est; illud autem cujus color est, etiam si Filium dici; eumdem vero Filium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo ita, sed utrumque substantia, et utrumque una substantia. Sicut autedicere, candidum non esse candorem, sic absurdum est dicere sapientem non esse sapientiam; et sicut candor ad se ipsum candidus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
igneũ putauerũt.Alii cãdorẽ sucis ĩmẽ¬
se ꝑ ĩfinita spacia usq qͣq porrectũ. ex inͣ
tñ ꝑte qͣi nigro quodã aimeo fissũ duo ad¬
u̾sa regna opinãtes et tasia rebꝰ ꝯstituẽ¬
tes pͥncipia cũ sius fãtasmatis fabłati st̃.
Quos si uirare cogã utrũ

Expanded text:
igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utr
Abbreviated transcription (Latin):
ueniũt qui foris eã q̃rũt.
Itaq ĩ tãtas nugas et turpitudĩes m̃¬
si sumꝰ ut cũ ĩt̾rogati qͥd sit mesiꝰ uerũ
an fłin ore uno respondeamꝰ uer esse
mesiꝯ iocis et siidis. cũ ub̃i nos utiq nõ
u̾a s ficta desectãt: młto ꝓpẽsius ꝙͣ
p̾ceptis ip̃iꝯ ĩntatis heamꝰ. Ita nr̃o
uidico et ore pumimii. aliud rõe appro

Expanded text:
eniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et
Abbreviated transcription (Latin):
cieẽmus reconciliati sumus deo ꝑ mortẽ
filii enis. multomagis recõciliati do sal¬
uierimus ĩuita ipĩus. Quos pccõres di¬
xit peius. hos post̾ius mumicos dei ⁊ qͦs
prius iustificatos in sanguĩe ih̃ux eos
posterius reconciliatos ꝑmortẽ filii dei
et quos prius saluos ab ira ꝑ ipm̃ po
dei duobus idẽtidẽ noĩbus applłauit. ⁊¬
Uno uelut mitissiõ. alio plane atrocissi¬
mo dicẽs. Si .i. xpc̃ cũ infirmi eẽmus ad¬
huc iuxta tempus ꝓ nupcus mortuus
ẽ Quos insirmos eosdẽ impios nũcu¬
pauit leue ad iudetur infirmitas. sed
alñ talis ẽ ut impietas noĩetur. Nisi
tam̃ infirmitas eẽt medicũ nccͣm non¬
autẽ locucõe saluator. Qd̃ u̾bũ latina
iuxta tempus ꝓ impiis mortuus ẽ. cohe¬
ret hus duabus sequẽtibus quaꝵ ĩ una
dixit pocõres in alia ũmicos dei tamꝙͣ ilł
singulis reddid̾it singła pccõres ad ĩfir¬
mos inimicos dei referẽs adimpios.

Expanded text:
liati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum,Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, juxta tempus pro impiis mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum nautem locutione Salvator. Quod verbum latina juxta tempus pro impiis mortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens ad impios.
Abbreviated transcription (Latin):
Os itaq qui dicũt ita ne defuit deo
modus alius quo liberaret honuẽs¬
alios a miseria mortalitatis huius ut uui¬
genitũ filium deum sibi coet̾nũ hoĩez fĩ
uellet induẽdo huam aiãm et carnẽ mõr¬
lemq fcm̃ mortẽ ꝑpeti paꝵ est sic refellere
tati. Ueꝵ ⁊̃ ut ostẽdamus nõ alium mod
possibilem. deo defuisse cuius potestati cuẽ¬
ta equaliter sb̃iacẽt. s sanande nr̃e mi¬
serie conueniencõrẽ modũ alium non
fuisse nec ẽẽ oportuisse. Quid .n. tã nc̃ci¬
um fuit ad erigendam sꝑem nrãm men
nobis qͣnti nos pend̾et deus qͣntũcũq di¬
ligẽt. Quid u̾o huius rei tanto isto indi¬
cõ maĩfestius atq p̃clarius qͣm ut dei fi¬
lius ĩmutabilit̾ bonus in se manẽs qd̾ ẽat
et a nobis pro nobis accipiẽs qd̃ nõ eãt
preter sue nature detumẽtũ nre dig̃tus
ẽ mire consortiũ prius sine ullo malo
suo m̾ito mala nrũ ꝑferret. acsiiã credẽ¬
tibus qͣntum nos diligat deus et qd de¬

Expanded text:
os itaque qui dicunt, Itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines a miseria mortalitatis hujus, ut unigenitum Filium Deum sibi coaeternum, hominem fieri vellet, induendo humanam animam et carnem, mortalemque factum mortem perpeti? parum est sic refellere,nitati: verum etiam ut ostendamus non alium modum possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentnobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod de
Abbreviated transcription (Latin):
et deformiter scd̾m trinitatem homĩs
exterioris quia et illam trinitatẽ que
licet int̾ius ymagmet᷑ exteriora. tñ¬
doꝵ causa peꝑit. Nullus .n. res utipos¬
set etiam bñ nisi sensaꝵ reꝵ ymagiẽs
memoria tenerentur. Et nisi ꝑs ma¬
xima uolutatis in suꝑioribus atq in¬
terioribus hĩtet. eaq ipã que cõmodat᷑
siue foris corpibus siuenitus ymagi¬
nibus eoꝵ. nisi quitqt meis capit ad
meliorẽ ueriorẽq uitam referat. Ato
meo fine cuius intuitu hec agẽda uidi¬
cat acquiescat. Quid aliud facimꝰ nisi
non est ista trintas ymago dei. Ex ulti¬
ma quippe idest corꝑea creatura qua su¬
ꝑior est aĩa iipã aĩa fit ꝑ sẜm corpis
nec tñ est oĩmodo dissimilis. Quid .n.
non pro suo genͣe. ac ꝓ suo modulo ht̃
similitudĩez dei qũquidez deus fecit oĩa
bona ualde non obaliud insi qui a ipẽ
sũme bonus est Inqͣntũ gͦ bonũ ẽ quit¬

Expanded text:
et deformiter secundum trinitatem hominis et deformiter secundum trinitatem hominis exterioris: quia et illam trinitatem, quae licet interius imaginetur, exteriora tdorum causa peperit. Nullus enim eis uti posset etiam bene, nisi sensarum rerum imagines memoria tenerentur: et nisi pars maxima voluntatis in superioribus atque interioribus habitet, eaque ipsa quae commodatur, sive foris corporibus, sive intus imaginibus eorum, nisi quidquid in eis capit ad meliorem verioremque vitam referat, atque in eo fine cujus intuita haec agenda judicat, acquiescat, quid aliud facimus, nis? Quapropter non est ista trinitas imago Dei: ex ultima quippe, id est corporea creatura, qua superior est anima, in ipsa anima fit per sensum corporis. Nec tamen est omnino dissimilis: quid enim non pro suo genere ac pro suo modulo habet similitudinem Dei, quandoquidem Deus fecit omnia bona valde , non ob aliud nisi quia ipse summe bonus est? In quantum ergo bonum est quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ieut autẽ cum forma et spẽs corꝑis
interierit. non põt ad eam uolun-¬
tas sensum reuocare cernẽtes. Ita cum
ymago qͣm meõria gerit obliuicẽ dele¬
ta est. non erit quo animi atiem forn¬
dam uoluntas recordando retorq̃ ati
Sed quia p̃ualet aĩmus. nõ solũ ob¬
lita. u̾m eciam nõ sa nec exꝑta cõfin¬
gere ea qui nõ exciderũt. algẽdo minu¬
endo cõmutando. et pro arbitro cõpo¬
nẽdo sepe ymaginat᷑ qͣi ita sit aliquid
qd̾ aut scit non ita eẽ aut nescit ita eẽ
In quo genere cauẽdum est. ne autmẽ¬
ciatur ut decipiat. aut opinetur ut de¬
cipiatur. Quibus duobus mał eiu¬
tatis inch ei obsunt ymaginata fan¬
tasinata. sicut nich obsunt expta sen¬
sibilia et retenta meõriter. si neq cu¬
pide appetantur si uiuant neq turpi¬
ter fugiantur si offendunt. Cum aũt
inhiis uoluntas uelictis melioribus
auida uolutatur. Inmũda fit atq ita
et cum assint ꝑniciose. et cũ absũt ꝑm¬
ciosius cogitantur. Male itaq uiuit᷑

Expanded text:
icut autem cum forma et species corporis interierit, non potest ad eam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat. Sed quia praevalet animus, non solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confingere, ea quae non exciderunt augendo, minuendo, commutando, et pro arbitrio componendo, saepe imaginatur quasi ita aliquid sit, quod aut scit non ita esse, aut nescit ita esse. In quo genere cavendum est, ne aut mentiatur ut decipiat, aut opinetur ut decipiatur. Quibus duobus malis evitatis, nihil ei obsunt imaginata phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. Cum autem in his voluntas relictis melioribus avida volutatur, immunda fit: atque ita et cum adsunt perniciose, et cum absunt perniciosius cogitantur. Male itaque vivitur
Abbreviated transcription (Latin):
admixtum aliquid spiritale. quia sine
aĩa fieri non põt. o nõ totũ ita est qm̃
ille qui formatur corpis sẜus est. Uolũ¬
tas gͦ que utrũq comungit. magis ut
tate. S magis ꝑtinet ad sẜ̃ in formatũ
ꝙͣ ad illud corpus unde format᷑ Sensꝰ
.n. ãantis et uoluntas aĩe ẽ. nõ lapidis
aut alicuius corꝑis qđ̾ uidet ᷑. Non g ͦ
ab illo qĩ parente ꝓcedit. s nec ab ista qͣi
prole. hoc est uisiõe ac forma que ĩ sẜu ẽ
Prius .n. quã uisio fieret iã erat uolun¬
tas que formand̾ s ui cernendo corpo¬
u admonuit. S nondũ erat placitũ
Quõ .n. placeret qđ̾ nondũ erat iusũ
placitum autem erat quieta uolũtas
est. Idoq nec quasi prolem uisionis poꝰ¬
sumus dr̃e uoliutatẽ. Quia erat a ñ

Expanded text:
admixtum aliquid spirituale, quia sine admixtum aliquid spirituale, quia sine anima fieri non potest. Sed non totum ita est: quoniam ille qui formatur, corporis sensus est. Voluntas ergo quae utrumque conjungit, magis, ut itate. Sed magis pertinet ad sensum formatum, quam ad illud corpus unde formatur. Sensus enim animantis et voluntas animae est, non lapidis aut alicujus corporis quod videtur. Non ergo ab illo quasi parente procedit; sed nec ab ista quasi prole, hoc est, visione ac forma quae in sensu est. Prius enim quam visio fieret, jam erat voluntas, quae formandum sensum cernendo corpori admovit: sed nondum erat placitum. Quomodo enim placeret, quod nondum erat visum? Placitum autem quieta voluntas est. Ideoque nec quasi prolem visionis possumus dicere voluntatem, quia erat an
Abbreviated transcription (Latin):
natã. Si autẽ uiciosam utiq turpẽ atq
pu̾sam. Nam et aiẽ in ip̃is pecĩs suis ñ
nisi qͣndam similitudinẽ dei suꝑba et
pp̃ostera. et ut ita dicam ẜuili libertate
sectant᷑:. Ita nec p̾mis ꝑentibus nrĩs ꝑ¬
suaderi pcc̃m posset nisi diceret᷑ entis
sicut dii. Nam sane oẽ qd in creaturis
aliqͦ mͦ simile ẽ deo. eciam eius ymago
dicẽda est. S illa sola que suꝑtor ille so¬
lus ẽ. Ea quippe deillo prorsus expri¬
nuitur inter qͣm et ip̃am nlła int̾iecta
natura est. uisionis igitur illius .i. for¬
me que fit insẜu cernentis quasi pẽs
ẽ forma corpis ex qua fit s pens illa ñ
u̾a. unde nec ista uera ꝓles est. Neq .n.
oĩno inde idem gignitur qm̃ aliquid
aliud adhibet ᷑ corꝑi ut ex illo formet᷑
alienari est. Itaq uolũtas que utrũq
conungit q̃i ꝑietem et quasi prolem
magis spiritalis est qͣm utrũlibet illoꝵ
Nam corpus illud qd̾ cernitur oĩo spi¬
ritale nõ est. uisio uero que fit in sẜu ht̃

Expanded text:
ique turpem atque perversam. Nam et animae in ipsis peccatis suis non nisi quamdam similitudinem Dei, superba et praepostera, et, ut ita dicam, servili libertate sectantur. Ita nec primis parentibus nostris persuaderi peccatum posset, nisi diceretur, Eritis sicut dii . Non sane omne quod in creaturis aliquo modo simile est Deo, etiam ejus imago dicenda est: sed illa sola qua superior ipse solus est. Ea quippe de illo prorsus exprimitur, inter quam et ipsum nulla interjecta natura est. 9. Visionis igitur illius, id est formae quae fit in sensu cernentis, quasi parens est forma corporis ex qua fit. Sed parens illa non vera; unde nec ista vera proles est: neque enim omnino inde gignitur, quoniam aliquid aliud adhibetur corpori, ut ex illo formeturalienari est. Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, magis spiritualis est quam utrumlibet illorum. Nam corpus illud quod cernitur, omnino spirituale non est. Visio vero quae fit in sensu habet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ductũ et inferioribus tractãdis gub̾¬
nandisq deputatũ est. Sieut .n. ĩ oĩbus
pecoribus non niuentum ẽ iuro adiuto¬
riũ siłe illi. nisi de illo detractũ inconiusi¬
um formaret᷑. ita mẽti nr̃e qua suꝑnam
et internã cõsulmnus u̾itatẽ. nlłm est
ad usum reꝵ cõrliũ qͣntum nature hoĩs
satis ẽ simile aduitoriũ examme ꝑtib
qͣs coẽs cũ pecorib hẽmus. Et iõ quiddã¬

Expanded text:
dis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, nisi detractum de illo in conjugium formaretur; ita menti nostrae qua supernam et internam consulimus veritatem, nullum est ad usum rerum corporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecorib
Abbreviated transcription (Latin):
ro est duoꝵ in masculo et femĩa sic ĩtel¬
lectũ nr̃m et accõem. uł conciliũ ⁊ exxecu¬
cõem uł ioẽm et appetitũ rõnalem uel
si quo alio mͦ significacius dici possit
una mẽtis natura complectit᷑ ut ꝙ̃ ad¬
modum de illis dcm est. erũt duo ĩ carne
una sic de hus dici possit. erũt duo ĩ mẽ¬
te una.

Expanded text:
emina, sic intellectum nostrum et actionem, vel consilium et exsecutionem, vel rationem et appetitum rationalem, vel si quo alio modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo in mente una.
Abbreviated transcription (Latin):
triplex putandus est. Alioqͥn iior ent
pater solus. aut filius solus. q̃m simul
pater et filius. q̃mꝙ̃ nõ inuenit ᷑ q̃uõ di¬
cipossit. Aut pater solus. aut filius so-¬
lus cum semꝑ atq inseꝑabłr et ille cũ
filio sit et ille cum prẽ. Nonut ambo sĩt
pater. aut ambo filius. S quia semꝑ ĩ
ucẽ neut̾ solus. Quia u̾o dicimus et
deum solũ ipam t̾ͥnitatẽ ꝙͣuis semꝑ sit
cũ spuitib et aĩabus scĩs. S solũ dicim̃
qd̃ deus est quia nõ et illi cum illo d̾s ft̃
Ita solum prẽm dicimus prẽm nõ quia
seꝑatur a filio. sed quia nõ simł ambo pr̃¬

Expanded text:
triplex putandus est: alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul Pater et Filius. Quanquam non inveniatur quomodo dici possit, aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius; sed quia semper in invicem, neuter solus. Quia vero dicimus eipsam Trinitatem, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus quod Deus est, quia non et illi cum illo Deus sunt: ita solum Patrem dicimus Patrem, non quia separatur a Filio, sed quia non simul ambo P
Abbreviated transcription (Latin):
cipit deus. ꝙ antea nõ dicebat᷑ maĩfe¬
stum est relatiẽ dici. Nõ tñ scd̾m acci
cipit relatiẽ. Et ꝙ amicus dei iustus
ẽẽ incipit ip̃e mutat᷑ deus aũt̃ absit
ut temꝑalit̾ aliquẽ diligat qͣi noua di¬
leccõe que in ipõ ante nõ erat a pd̃ quẽ
nec p̃terita transiert̃. et futura iã fcã s̃
Itaq omẽs scõs suos añ mũdi cõstitu¬
cõem dilexit sicut p̃destinauit. s cum
cõu̾tuntur et inueniũt illũ. tunc inci¬
illi mutantur. nõ ip̃e sic̃ lux infirmis
oculis asꝑa firmis lenis est ipõꝵ scilz¬

Expanded text:
cipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accid aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc inciilli mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scili
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͦ mundũ nisi ab aspcũ dildoꝵ mun¬
di aufero qd uiderunt. Et quid ẽ uado
ad prẽm nisi doceo me sic intlłnᵈ a fidelibꝰ
meis quom᷑ equalis sũ prĩ. Hoc qui cre¬
dunt digni hẽbunt᷑ ꝑduci fide ad spẽm
.i. ad ipãm uisioẽm quo ꝑducẽs dcũs est
tradere regnũ deo et prĩ. fideles quippe eiꝰ
quos redemit sanguiẽ suo dcĩ sũt regnũ
eius ꝓ quibus nc̃ int̾pellat. Tunc autẽ
illic eos sibi fatiẽs ihẽre ubi eqͣlis ẽ prĩ
iam nõ rogabit prem pro eis. ipẽ .n. ĩqͥt
pater amat uos. Ex hoc .n. rogat qͦ nior
ẽ prẽ. quo u̾o eqͣlis exaudit cũ prẽ. Uñ se¬
abeo qd̃ dix̃. ipẽ .n. pr̃ amat uos utiq ipẽ
nõ seꝑat. I scd̾m ea facit intlłi que sup̃
cõmemoraui. Satisq insinuaui. płimũ¬
alie illic intlłigantͦ Sic itaq dc̃m ẽ. ipẽ .n

Expanded text:
relinquo mundum nisi "ab aspectu dilectorum mundi aufero quod uiderunt"? et quid est: uado ad patrem nisi "doceo me sic intellegendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum patri" ? hoc qui credunt, digni habentur perduci a fide ad speciem, id est ad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti sunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est Patri, non jam rogabit Patrem pro eis: Ipse enim, inquit, Pater amat vos. Ex hoc enim rogat, quo minor est Patre, quo vero aequalis exaudit cum Patre. » ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumaliae illic intellegantur. sic itaque dictum est: ip
Abbreviated transcription (Latin):
met̾nũ conẜuat. Qd tuc̃ erit. cũ tradidit
regnũ deo et prĩ. qui nũc int̾pellac ꝓ nob̾
ut iam nõ reget prẽm qr ipẽ pr̃ amat nos
Quo aut̃ nũto nisi fidei qua credimꝰ añꝙͣ
ad spẽm ut tales amet qͣles amat. ut sim̃
nõ quales odit qr sumus et hortat᷑ et pre¬
stat ne tales eẽ sꝑuelimus.¬

Expanded text:
 erit, cum tradiderit regnum Deo et Patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut jam non roget Patrem, quia ipse Pater amat nos. Quo autem merito, nisi fidei, qua credimus antequam ad speciem, ut tales amet, quales amat ut simus; non quales odit quia sumus, et hortatur ac praestat ne tales esse s
Abbreviated transcription (Latin):
nec spũ scõ qm̃ ꝑducet credentes ad con¬
tempłoez dei ubi est finis om̃i bonaꝵ ac¬
cionũ. et requies sempr̃na et gaudium
sedẽs ad pedes diũ et intẽta in u̾bũ eius.
siguraret᷑ illd̾ qd̃ futuꝵ est inet̾nũ. Mar¬
tha quippe sorore sua inncc̃ĩtatis actõne
conu̾sante ꝙͣ ius bonͣ et utili tñ cũ reqͥes
succesẜ it transit᷑a ipã requiescebat ĩ u̾bo
diũ. Et iõ dñs cõquerẽti marthe qd̾ eã so¬
ror nõ adiuuaret. Rendit. Maria optimã
ꝑtẽ elegit que nõ auferet᷑ ab ea. Nõ ꝑtẽ
malã dix̃ qd̃ agebat martha. G istã opti¬
mã que nõ auferet᷑. Illa .n. que ĩ mĩst̾ĩo
indigñcie est tũ indigẽtia ipã transie̾it¬
auferet᷑. boni quippe oꝑis trãsiti᷑ m̃ces
aliud requiret᷑ d solo ipõ plustrari per¬
fruiq sufficiet. Ioq ille in quo spc̃ sc̃s ĩt¬
pellat gemitib menarrabilib. Unã ĩqͥt
pecii adnõ hanc requirã ut inhitẽ ĩ domo

Expanded text:
ncto, quoniam perducet credentes ad contemplationem dei, ubi est finis omnium bonarum actionum et requies sempiterna et gaudium,sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, figuraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerbo domini, et ideo dominus conquerenti Marthae, quod eam soror non adiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum indigentia ipauferetur. Boni quippe operis transituri merces aliud requiretur, sed solo ipso illustrari perfruique sufficiet. Ideoque ille in quo Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus , Unam, inquit, petii a Domino, hanc requiram; ut inhabitem in dom
Abbreviated transcription (Latin):
nũc mediator int̾peliat ꝑdux̾it ad cõtem¬
płcem cui ꝑcipiẽde suspiramus ⁊ gemimꝰ
et transierit labor et gemitus. iã nõ int̾pel¬
labit ꝓ nb̃ tradito reg᷑ deo et prĩ. Hoc sigͥfi¬
cans ait. Hec locutus sum uob̾ in simili¬
tudĩbus. ueĩet hora qñ iã nõ in siłitudib
loqͣr uobis. S manifeste de prẽ nũciabo

Expanded text:
num interpellat, perduxerit ad contemplationem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, iam non interpellabit pro nobis tradito regno deo et patri. hoc significans ait: haec uobis I ocutus s u m in similitudinibus; ueniet hora, quando iam non in similitudinibus loquar uobis, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sitas essencie sedut uł uno aliqͦ uoca¬
bulo responderi possit cũ d̾r.quid tres
uł quid tria tantãq eẽ equalitatẽ in
ea trinitate ut nõ solũ pater nõ sit ma¬
ior qͣm filius qd̃ attinetad dĩnitatẽ
S nec pr̃ et filius simul maius aliq̃d

Expanded text:
versitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul majus
Abbreviated transcription (Latin):
uuã caꝵ qd̾ nõ capit cõsuetudo cernalis¬
nõ ob aliud nnisi uera que creata sũt sẽtit
ut pot̃ u̾tatẽ autẽ ipãm qua creata st̃
non potest intueri. Nam si posset ulło
mꝰ ess lux ista corpen manifestior qͣm
ħ qd̃ diximus. In sb̃a quippe u̾tatis qm̃¬
sola uere est. nõ est maior aliqͣ nisi que
uerius ẽ. Quitꝙͣ autẽ intlłigibile aut
ĩ cõmutabłe ẽ nõ alud alio uerius est
quia eque incõmutabłr et̾num ẽ. siec
qd̃ ibi magnũ d̾r aliunde magnũ ẽ q̃m
eoqͦ ue : est. Q᷑ ꝓpter magnitudo ipã q̃¬
u̾itas est quitꝙͣ plus ht̃ mag̾tudinis
nocẽ est plus hẽat u̾itatis. Qtq̃t gͦ płs

Expanded text:
capit consuetudo carnalisnon ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, qliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est