comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riis. & fletib. & gemitib menarrabili¬
b. ad beatitudinis cercitudinẽ refu¬
mamur. Semel autem sumpta ȩctrie
fiducia. multo anxius. multo uberil
ingemiscimꝰ & flemus ex impatiens
desiderio bonoꝵ. ꝗͣ. pͥus fecimꝰ sub fe¬
midine maloꝵ quando cupimꝰ dise¬
ui ꝙ esse cum xp̃o. certi de reposita  ᷤ
corona insticiȩ amoris etemm lacul. ͥ
aniis afficiunt. & uberius currunt. hinc
maritudo mea amarissima. Magna
namq amaritudo ẽ. quando quis
remmcians scło. ad religionẽ ꝯuerti¬
cur. Maior autem. quando abneganᷤ
semec ipsum. innumeris inimici tẽp¬
cationib fatigatur. maxima autem.
quando in pace illa quȩ exuꝑat om¬
nem sensũ ex parte degustata. ad il¬
lam tamen plene ñ admittitur. ama¬
ra itaq in ꝯuersione. amarior in tẽp¬
tatione. amarissima minterne.q ȩt̃¬
ne dulcedinis expectatione. ꝙ impa¬
tientis desiderii dilatione: quia spes
quȩ differtur affligit amimum. Hinc

Expanded text:
ltis et fletibus, et gemitibus inenarrabililtis et fletibus, et gemitibus inenarrabilibus ad beatitudinis certitudinem reformamur. Semel autem sumpta aeternorum fiducia, multo anxius, multo uberius ingemiscimus, et flemus ex impatienti desiderio bonorum quam prius fecimus sub formidine malorum, quando cupimus dissolvi et esse cum Christo, certi de reposita nobis corona justitiae. Amoris etenim lacrymae et acrius afficiunt, et uberius currunt. Hinc maritudo mea amarissima . Magna namque amaritudo est, quando quis renuntians saeculo ad religionem convertitur. Major autem quando abnegans semetipsum innumeris inimici tentationibus fatigatur. Maxima autem quando pace illa quae exsuperat omnem sensum ex parte degustata, ad illam tamen plene non admittitur. Amara itaque in conversione, amarior in tentatione, amarissima internae et aeternae dulcedinis exspectatione, et impatientis desiderii dilatione; quia spes quae differtur affligit animam. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudo penitentie: Mare gͦ rubrĩ
ei adhuc qͣsi indiuisum manet̃. qui noi¬
nisi ex sola dampnationis formidine g¬
mere nouit. S mare diuiditur: quando
ꝯpunctio geminat᷑. Amaritudinẽ enĩ coc̃
tc̃ geminat. quando quis ꝯpunctionis s¬
tum alternat. ut modo deflect malim
qđ ꝑtimescit. modo suspiret ꝓ nobis li¬
no quod ꝯcupiscit. Meror ex osiderato¬
ne ꝙ trepidatione maloꝵ: mare asni¬
tris. Meror ex comtemplatione & expiti¬
tione bonors: mare ẽ. a dextris. ꝙ erat
eis inquit aquȩ qͣsi ꝓ muro a dertris
& a sinistris. Quia in uno excludimꝰ
concupiscentiã: in altero uitamus re¬
gligentiam. Quia qui expectat p̃mũ
extendit se ad merrtum. ꝙ qui meci
penam: sollicite dedinat culpam.d
endum tamen qd ꝯpunctio timors
est utiq tempore prior. s dignitas
posterior. Post multas enim pemtus
lacrimas. tandẽ ad spem uenie rali¬
cimur. ꝙ uix aliquando multis susp¬

Expanded text:
amaritudo poenitentiae? Mare ergo Rubrum amaritudo poenitentiae? Mare ergo Rubrum ei adhuc quasi indivisum manet, qui nonnisi ex sola damnationis formidine gemere novit, sed mare dividitur quando compunctio geminatur. Amaritudinem enim cordis tunc geminat, quando quis compunctionis fletum alternat, ut modo defleat malum quod pertimescit modo suspiret pro bono quod concupiscit. Moeror ea consideratione et trepidatione malorum, mare a sinistris; moeror ex contemplatione et exspectatione bonorum, mare est a dextris: et erant eis, inquit, aquae quasi pro muro a dextris et a sinistris. Sed in uno excludimus concupiscentiam, in altero vitamus negligentiam; quia, qui exspectat praemium, extendit se ad meritum, et qui metuit poenam, sollicite declinat culpam. Sciendum tamen quod compunctio timoris est utique tempore prior, sed dignitate posterior. Post multas enim poenitentiae lacrymas tandem ad spem veniae reducimur; et vix aliquando suspiriis mu
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. istud ingemiscit ꝓ bono qͦd namdũ
accepit. Illud tremit ad recordationem
diuine maiestatis: istud liquesit ad con¬
templationẽ suꝑne pietatis. Illud ergo
trepidat ex multa fortitudine: istud sus¬
pirat p̃ nima dilectione. Illud ne rapi¬
atur ad tormenta: istud quia numdũ
subleuat᷑ ad gaudia. Incipientium gͦ ẽ.
ꝯcuti timore: ꝑfectoꝵ autẽ ẽ. cõpung̃i
amore. Et iccirco unum statim datur
ad inchoationẽ: aliud ꝓmitcitur ad ꝑ¬
cõmouebit. Uox inquit dm̃ ꝯcutientis
desertum. ꝙ cõmouebit dñs desertũ ca¬
des. Qina cõpunctio timoris quibdã
in ipso mitio datur: s cõpunctio amo¬
ris quousq ꝑfecta caritas foras mit¬
tit cimorẽ. differtur. Hoc geminum cõ¬
punctionis genus ẽ. irriguũ suꝑiꝰ. q ir¬
riguum inferius. Unde alibi ꝑ eundẽ
psalmstam d̃r. Qu diuisit mare rube
in diuisiones. Maris quidẽ aquȩ ans¬
re st̃ ualde. Quid ergo rubrũ mare

Expanded text:
fecit; istud ingemiscit pro bono quod nondum fecit; istud ingemiscit pro bono quod nondum accepit. Illud tremit ad recordationem divinae majestatis; istud liquefit ad contemplationem supernae pietatis. Illud ergo trepidat multa formidine; istud suspirat prae nimia dilectione. Illud ne rapiatur ad tormenta, istud quia necdum sublevatur ad gaudia. Incipientum ergo est concuti timore, perfectorum autem est compungi amore, et idcirco unum statim datur ad inchoationem, aliud promittitur ad pcommovebit: Vox, inquit, Domini concutientis desertum, et commovebit Dominus desertum Cades, quia compunctio timoris quibusdam in ipso initio datur. Sed compunctio amoris, quousque perfecta charitas foras mittat timorem, differtur. Hoc geminum compunctionis genus est irriguum superius, et irriguum inferius. Unde alibi per eumdem Psalmistam dicitur: Qui divisit mare Rubrum in divisiones . Maris quidem aquae amarae sunt valde. Quid ergo Rubrum mare nisi
Abbreviated transcription (Latin):
approbat. De malo loquens ñ noĩat. sed
tm̃ dicit desertum: ut incelligas aliud
quodlibet qͦd ñ est scm̃. & cades nomine
prsus indignum. Utrumq tñ ut diximꝰ
ꝯcucitur. utrumq dmouetur: ut utrũq
imutet᷑. Qa hoc namq dcutit᷑ desertũ
malum: ut cõmutetur in bonum. Ad hoc
ꝯmouetur desertum bonum. ut ꝓmoue¬
atur in optimum. & cõmutari de malo
in bonum. cõmutatio bona. ꝙ inmutari
de bono in optimum: inmutatio sc̃ã. Rec̃¬
te ergo desercum qd̵ de bono in optimum
cõmutat᷑ : cades dr. Nam cades ut dictũ ẽ.
imnutata uel scã interprecatur. Desertũ
gͦ qd̾ adhuc malum ẽ. & obhoc cades
dici ñ potest. ꝯcutitur. nec mirũ. & ꝯpun¬
git᷑ consideratione & horrore ꝓprie iniqͥ¬
tatis. Desertũ uͦ cades. eo qd̃ bonũ iam sit.
s ad meliora mardescit. dcutit᷑ & ipsũ.
& compungit᷑ ex desidderio amplioris sci¬
tatis. Illud ergo expauescit malum quod

Expanded text:
approbat. De malo loquens non nominat, sed approbat. De malo loquens non nominat, sed tantum dicit desertum, ut intelligas aliud quidlibet quod non est sanctum, et Cades nomine prorsus indignum. Utrumque tamen, ut duximus, concutitur; utrumque commovetur, ut utrumque immutetur. Ad hoc namque concutitur desertum malum, ut commutetur in bonum; ad hoc commovetur desertum bonum ut promoveatur in optimum. Et commutari de malo in bonum, commutatio bona; et immutari de bono in optimum, immutatio sancta. Recte ergo desertum quod de bono immutatur in optimum Cades dicitur. Nam Cades, ut dictum est, immutata vel sancta interpretatur. Desertum ergo quod adhuc malum est, et ob hoc Cades dici non potest, concutitur. Nec mirum, et compungitur consideratione et horrore propriae iniquitatis. Desertum vero Cades, quod bonum jam sit, sed ad meliora inardescit, concutitur et ipsum et compungitur ex desiderio amplioris sanctitatis. Illud ergo expavescit malum quod
Abbreviated transcription (Latin):
pitus tumultuationis: s in silentio au¬
ditur uox turturis. & gemitꝰ ñ cessat
ex desiderio diuini amoris. Desertum
gͥ malum ẽ. ubi desunt desideria cȩles¬
tia. desideria sp̃ualia. Desertũ bonũ iͥ¬
ꝓcul sunt desideria scłaria. desideria
carnalia. Desertum demq idumee.
desertum ȩ̃. malum: desertũ autẽ cades.
desertum est bonum. Utrumq tam̃
ꝯcutitur: utrumq ex diuina uoce
in fletu conpungit᷑. S desertum idu¬
mee compungitur formidine: deser¬
tum uͦ cades: compungit᷑ amore Idu¬
mea interpretatur terrena:cades inmu¬
tata uel scã. Idumea itaq quia ml no¬
uit nisi terrenum. nisi tͣnsitorium: fac̃
desertum malum. Cades autem quia nil
amat nisi iustum. nil desiderat nͥ scm:
facit desercum bonum. In idumea deso¬
latio scĩtatis: in cades. desolatio derrene
cupiditatis. Recte desertum malũ: idu¬
rena concupiscentia: ꝑmanec sc̃imonia.
Istud scriptura scã exꝓprio nomine de¬
signat. utpote qđ nouit cõmendat q

Expanded text:
pitus tumultuationis, sed in silentio auditur vox turturis, et gemitus non cessat ex desiderio divini amoris. Desertum igitur malum est, ubi desunt desideria coelestia, desideria spiritualia; desertum bonum, ubi procul desideria saecularia, desideria carnalia. Desertum denique Idumeae, desertum est malum; desertum autem Cades, desertum est bonum. Utrumque tamen cuncutitur, utrumque ex divina voce in fletu compungitur. Sed desertum Idumeae compungitur formidine: desertum vero Cades compungitur amore. Idumaea interpretatur terrena, Cades immutata, vel sancta. Idumaea itaque quia nil novit nisi terrenum, nisi transitorium, facit desertum malum. Cades autem quia nil amat nisi justum, nil desiderat nisi sanctum, facit desertum bonum. In Idumaea desolatio sanctitatis, in Cades desolatio terrenae cupiditatis; recte desertum malum Iduconcupiscentia, permanet sanctimonia. Istud Scriptura sancta ex proprio nomino designat, utpote quod novit commendat et
Abbreviated transcription (Latin):
consulunt. Et dum bonis p̃mia. pͭuis
tormenta reposita ex rõne colligẽ: un
quodã modo dñicam ꝑcipiunt .s.
qui ad remumerationis ꝓmissionen
se p̃parant: qͣsi ad ꝑsuasionis sibilũ
eiugilant. Et qui diuini terroris m¬
nas formid ant: qͣsi ad leonis rugitũ
trepidant. Quasi enim sibilo qͦdam
suscitatur. qui temꝑali cõmodo. ut
p̃mio ȩterno ad aliquid agendum
ꝓuocat᷑. Et ille quasi ad rugitũ dfim¬
dit᷑: qui ex alicuiꝰ dampni uel dam¬
nationis future ꝯsideratione a sua
p̃sũptione deicit᷑. Longe tamen eri¬
lentius. & quasi ꝑ loquelã se ipsum
dñs illis insinuat: quib uoluntat̃
suã inspirat. Quia aliud ẽ. recte dͥis¬
cernere: & aliud beneplacitũ dm̃
fecte intelligere. & ei ex amore inhȩx¬
re.Sonũ gͦ qͦdã mͦ habet dñs in ad̃¬
ministratione oꝑis. uocẽ in reuel atu¬
ne ueritatis: sermonẽ in aspiratione

Expanded text:
consulunt, et dum bonis praemia, pravis consulunt, et dum bonis praemia, pravis tormenta reposita ex ratione colligunt, vocem quodammodo Dominicam percipiunt; et qui ad remunerationis promissionem se praeparant, quasi ad persuasionis sibilum evigilant; et qui terroris minas formidant, quasi ad leonis rugitum trepidant. Quasi sibilo enim quodam suscitatur, qui temporali commodo, vel praemio aeterno ad aliquid agendum provocatur. Et ille quasi ad rugitum confunditur, qui ex alicujus damni vel damnationis futurae consideratione a sua praesumptione dejicitur. Longe tamen excellentius, et quasi per loquelam seipsum Dominus insinuat illis, quibus voluntatem suam inspirat, quia aliud est recta discernere, et aliud beneplacitum Domini perfecte intelligere, et ei ex amore inhaerere. Sonum ergo quodammodo habet Dominus in administratione operis, vocem in revelatione veritatis, se
Abbreviated transcription (Latin):
plaustrũ onustũ feno: mͦ sibilat api qͤ
est in extͤmo egypti. Aliqͦn rugit ut leo.
& cum uoluerit emittit eloquiũ suum
terrȩ uelociter currit sermo eius. ꝑsom¬
tum gͦ stridec. ꝑ sibilũ demulcet. ꝑ rugi¬
loquit᷑ beneplacitũsuũ ñ aꝑte demons¬
trat. s in uoce sola uoluntatẽ suã ñ tam
ꝑstridorẽ quidẽ alcius abscondit & ꝓ
fundius celat. Ad somitũ & enĩ stͥdoris au¬
diens non tã erudit᷑ qͣm dsternatur. uel
potiꝰ indignat᷑. Displicet enĩ ei qͦd audit:
& sepe audacter reprehendit.Hinc est
qđ̃ dei dispensatio in reb temꝑalib a qͥ¬
busdam aꝑte reprehendit᷑. quib dñs in
sui oꝑis gubernatione qͦdãmodo stride¬
re uidet᷑. cum det indifferent̃ bona &
mala. tam bonis. ꝗͣ. malis. qui solẽ suũ
oriri facit suꝑ bonos. & malos. & pluit suꝑ
iustos & inustos. Alii autẽ in his om̃ib
intus recurrunt: & de his om̃ib rõnem

Expanded text:
plaustrum onustum feno, modo sibilat ut apis quae plaustrum onustum feno, modo sibilat ut apis quae est in extremo Aegypti, aliquando rugit ut leo; et cum voluerit mittit eloquium suum terrae, velociter currit sermo ejus; per sonitum ergo stridet, loquitur, beneplacitum suum aperte demonstrat. Sed in voce sola voluntatem suam non tam stridorem quidem altius abscondit, et profundius celat. Ad sonum etenim stridoris audiens non tam eruditur quam consternatur, vel potius indignatur. Displicet enim ei quod audit, et saepe audacter reprehendit. Hinc est quod Dei dispositio in rebus temporalibus a quibusdam aperte reprehenditur, quibus Dominus in sui operis gubernatione quodammodo stridere videtur, cum det indifferenter bona et mala, tam bonis quam malis, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Alii autem in his omnibus intus recurrunt, et de his omnibus rationem
Abbreviated transcription (Latin):
itaq pͥmã expositionẽ intelligit᷑ donũ
p̃dicationis. Iuxta scđ̾am autẽ: gr̃a con¬
templationis. Scđm ultimã uͦ: expͥmit᷑
iubilum mentis. Quid autẽ hoꝵ rectiꝰ
intelligat᷑ ignorare me fateor. uͥ totũ
uerum ẽ. qͦđ dr̃. Nam multi sepe post
scͥpturarũ intelligentiã accipiunt uer¬
bum p̾dicationis. & sepe inter legendũ
ꝑfundit᷑ mens luce ꝯtemplationis. uel
in iubilum uersa tripudiat in uoce ex
eiꝰ om̃s dicent głam. Eoce qͣ magna. &
qͣnta admiratione digna facit uox
ista dñica. Nox dm̃ ofringentis cȩdros.
alia in hc̃ modũ efficit que iste enume¬
r̃are ñ potuit: uł q hͥ enarrare ñ opportuit.
Multum tamen ẽ sepe inter uocem & ser¬
monẽ. Nlam habent utiq animalia uocẽ
& tn sermo ñ formatur sine uoce. ꝗͣuis
uox sonare possit sine sermone. E mittat
ergo qͦnq sermonẽ cum uoce. qͦnq uocẽ
sine sermone: aliqͦn sonitũ etiã sine uoce.
Nunc enim ut ipse de se dicit stric̃et ut

Expanded text:
donum praedicationis; juxta secundam autem, gratia contemplationis; secundum ultimam vero exprimitur jubilus mentis. Quid autem horum rectius intelligatur, ignorare me fateor, ubi totum verum est quod dicitur. Nam multi saepe per Scripturarum intelligentiam accipiunt verbum praedicationis, et saepe inter legendum perfunditur mens luce contemplationis, vel in jubilum versa tripudiat in voce exsejus omnes dicent gloriam. Ecce quam magna, et quanta admiratione digna facit vox ista Dominica, vox Domini confringentis cedros, alia in hunc modum efficit, quae iste numerare non potuit, vel quae hic enarrare non oportuit. Multum tamen saepe interest inter vocem et sermonem. Nam habent utique et animalia vocem et tamen sermo non formatur sine voce, quamvis vox sonare possit sine sermone. Emittit ergo quandoque sermonem cum voce, quandoque vocem sine sermone, aliquando etiam sonitum sine voce. Nunc enim, ut ipse de se Dominus dicit, stridet ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad miserationẽ imici. facta ẽ. effusio oler:
in tantum ut adolescens qui eminus sede¬
bat. resꝑsus sit ex odore unguenti. Incurua¬
to namq corꝑe. & inclinato lapide cepit o¬
leum effluere: ꝙ factum ẽ. sicut unguentũ
in capite: ꝙ descendit in horam uestimen¬
tieius qui uestimenta seruabat. uelocit̃
ergo surgens qui diu sederat in tenebrosis
& in umbra mortis: cepit currere in odorẽ
unguentoꝵ. Exultansq ut gygas ad cur¬
rendam uiam suam. quocunq erat impecꝰ
sp̃c. illuc gͣdiebat᷑: ⁊ de cetero factus ẽ. xp̃i
bonus odor in om̃i loco. De sollicitudine

Expanded text:
ad miserationem inimici facta est effusio olei, ad miserationem inimici facta est effusio olei, intantum ut adolescens, qui eminus sedebat, respersus sit ex odore unguenti. Incurvato namque corpore et inclinato capite, coepit oleum effluere, et factum est sicut unguentum in capite, et descendit in oram vestimenti ejus qui vestimenta servabat. Velociter ergo surgens, qui diu sederat in tenebrosis et in umbra mortis coepit currere in odorem unguentorum, exsultansque ut gigas ad currendam viam suam, quocunque erat impetus Spiritus, illic gradiebatur, et de caetero factus est Christi bonus odor omni loco.
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditas cum pietate. Ecce quomodo de eo¬
dem uase. manat oleum cum melle: oleum
pietatis. cum melle iocunditatis. Que que¬
so ẽ. ista in lapide isto. olei & mellis imper¬
mixta confusio: Q  confusa mꝑmixtio:
Miror si non miraris quomͦ pugnator fortiͤ
sub uno eodem q momento suggebat mel
de petra. oleumq de saxo durissimo. Mira
uirtus patientie: & quis digne penset preci¬
um hunis petre: qua in tañta copia distil¬
lat oleum cum melles Quanta queso olei ꝙ
la malicia minuitur. ubi dulcedo millo
dolore atcenuatur: Immo mirũ in modũ
crescin it ex dolore delectatio: & ex passione
cõpassio. Martyr sane cum lapidaretur: ma¬
gis miserebat᷑ immicis suis ꝙͣ menbris suis.
Dositis enim genib. orabat dicens. Dñe ne
statuas illis hoc peccatum. quia nesciunt
quid faciunt. Ecce quomͦ ad positionem
genuũ. effusum ẽ oleũ. ⁊ de cetero uelud o¬
leũ effusum factum ẽ. nomen suum. Si qͥdẽ

Expanded text:
jucunditas cum pietate. Ecce quomodo de eojucunditas cum pietate. Ecce quomodo de eodem vase manat oleum cum melle, oleum pietatis cum melle jucunditatis. Quae, quaeso, est ista in lapide isto olei et mellis impermista confusio et inconfusa permistio? Miror si non miraris quomodo pugnator fortis sub uno eodemque momento sugebat mel de petra oleumque de saxo durissimo. Mira virtus patientiae, et quis digne penset pretium hujus petrae, quae in tanta copia distillat oleum cum melle? Quanta, quaeso, olei et la malitia minuitur, ubi dulcedo nullo dolore attenuatur? Imo mirum in modum crescit ex dolore delectatio, et ex passione compassio. Martyr sane cum lapidaretur, magis miserebatur inimicis suis quam membris suis. Positis enim genibus orabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum, quia nesciunt quid faciunt . Ecce quoad positionem genuum effusum est oleum, et de caetero velut oleum effusum factum est nomen suum. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis. a facie inimici. In hoc ñ lapi¬
de lapidum se p̃mentiũ. sustinuit fortit᷑
ictus. nec timuit lapidantiũ manus. nec
eoꝵ impetum qui stridebant dentib in
eum. O lapis fortis & durus. s dulcedine ple¬
nus. O pectus robusfissimũ: s pietate plenũ
Miraris qui hec audis. quomodo in patien¬
tia sua possedit ammam suam. s mirari po¬
tius debuissef. quomͦ animꝰ sub tanta ꝑse¬
cutionis amaritudine. non amiserit dulcc¬
dinem suam. Ab inimicis p̃mebat᷑. & ꝓ mi¬
micis precabat᷑. Sustinebat seuiciã humanã.
& suscipiebat glam diuinã. Ecce inquit
uideo celos aꝑtos: & iħm stantẽ a dexcͥs uir¬
tutis dei. In terris p̃mebatur: & de celis con¬
solabatur. Affligebat᷑ ex illata miseria. affi
specta gła. Ecce sub uno eodemq tp̃re. ui¬
debat inferiꝰ unde comꝑateret᷑: indebat su¬
perius unde iocundaretur. Eece qͦmͦ de eod̃
pectore manabat pietas cum iocunditate.

Expanded text:
fortitudinis a facie inimici. In hoc lapifortitudinis a facie inimici. In hoc lapide lapidum se prementium sustinuit fortiter ictus, nec timuit lapidantium manus, nec eorum impetum, qui stridebant dentibus in eum . O lapis fortis et durus, sed dulcedine plenus! O pectus robustissimum, sed pietate plenum! Miraris quilibet audis quomodo in patientia sua possedit animam suam, sed mirari potius debuisses quomodo animus sub tanta persecutionis amaritudine non amiserit dulcedinem suam. Ab inimicis premebatur, et pro inimicis precabatur. Sustinebat saevitiam humanam, et suspiciebat gloriam divinam: Ecce, inquit, video coelos apertos, et Jesum stantem a dextris virtutis Dei . In terris premebatur, et de coelis consolabatur. Affligebatur ex illata miseria, afficspecta gloria. Ecce sub uno eodemque tempore videbat inferius unde compateretur, videbat superius unde jucundaretur. Ecce quomodo de eodem pectore manabat pietas cum jucunditate,
Abbreviated transcription (Latin):
diximus esse austeritatẽ abstinen¬
tie. In hac petra pater sanson obtulit do¬
mino holocaustũ. ⁊ obtinuit gignere de
sterili uirum fortissimũ uiroꝵ. ad ignomi¬
nam gentiũ. ⁊ głam plebis sue isrł̃. Pu¬
duit sane eum tandẽ aliqn dii pauisse
sterilẽ.⁊ que non parit. & ulterius noluit
sicut nec debuit debitor esse carnis. ut se¬
cundũ carnẽ uiueret. s castigans corpus
suum & inseruitutẽ redigens. hedinasq
carnes in abstinentie petra immolans. ius¬
q carmũ cum carnib ipsis accepto celitꝰ
igne consumens. fluxaq corpis restͥngens:
noluit de cetero ire post concupiscentias
suas. Sic q impetu carnis edomito. impe¬
tum sp̃c roborauit: qui carnis infirmita¬
ost hos lapides sequitur robur
patientie. que lapidẽ me recolo
octauo loco annumerasse. Ecce lapis fortis¬
simus. om̃iumq durissimus. Hunc lapidẽ
tenet in manib celestis militie signifer ille
ꝓthomartyr stephanus: & factus ẽ. ei turriᷤᷤ

Expanded text:
diximus esse austeritatem abstinentiae. In hac petra pater Samson obtulit Domino holocaustum, et obtinuit gignere de sterili virum fortissimum virorum, ad ignominiam gentium, et gloriam plebis suae Israel . Puduit sane eum tandem aliquandiu pavisse sterilem, et quae non parit, et ulterius noluit, sicut nec debuit, debitor esse carnis, ut secundum carnem viveret, sed castigans corpus suum, et in servitutem redigens, haedinasque carnes in abstinentiae petra immolans, jusque carnium cum carnibus ipsis accepto coelitus igne consumens, fluxasque corporis restringens noluit de caetero ire post concupiscentias suas. Sicque, impetu carnis edomito, impetum spiritus roboravit, qui carnis infirmitaost hos lapides sequitur robur patientiae: quem lapidem me recolo octavo loco annumerasse. Ecce lapis fortissimus, omniumque durissimus. Hunc lapidem tenet in manibus coelestis militiae signifer ille protomartyr Stephanus, et factus est ei turris
Abbreviated transcription (Latin):
enciam petrã que ẽ longanimitas spei.
aput iob ñ dubito posse reꝑiri. de qua
sibi fundebat riuos olei. unde & lembat do¬
lorem corꝑis sui. Sꝑabat enĩ usq ad mane
inter tot dampna. dolorsq uulnera. numqͣ
exhaustus oleo spei sue. nusꝗͣ diffidens de unc̃¬
tione diume miscd̃ie: etiam si occiderit inqͥ¬
Uartam itidẽ apud petrũ petrã inue-¬
mo. cui dictũ esse ñ dubitamꝰ a dño. tu
es petrus. & suꝑ hanc petram edifficabo eccłi

Expanded text:
ertiam petram, quae est longanimitas spei, apud Job non dubito posse reperiri, de qua sibi fundebat rivos olei, unde et lenibat dolores corporis sui. Sperabat enim usque ad mane inter tot damna, dolorumque vulnera, nunquam exhaustus oleo spei suae, nusquam diffidens de unctione divinae misericordiae: Etiamsi occiderit me, inquigritate. Quartam itidem apud Petrum petram invenio, cui dictum esse non dubitamus a Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram
Abbreviated transcription (Latin):
manus ad preliũ. & digitos suos ad bel¬
lum. Habebat sane arma ñ carnalia .s
potentia a deo. ad destructionẽ muniti¬
onũ.. & erat in eis pugnans. & destruens
om̃em altitudinẽ excollentẽ se aduersus
scientiam dei. & in captuntatẽ redigens
omnẽ intellectũ in obsequiũ xp̃i. Suꝑ õs
enim docentes se intellexit. ꝙ iccirco fidu¬
cialiter annuntiauit iusticiã dm̃ in ȩccł̃a¬
magna: sicut ꝙ ipse de se ipso de p̃cerito ꝑ¬
hibuit : de futuro ꝓmittit. Annunciaui inqͥt
iusticiam tuam in ęccłia magna: ecce labia
mea ñ ꝓhibebo dñe tuscisti. In ꝓmptu itaq
liabens ulcisci om̃em in obedientiã. argue¬
bat el atos. corripiebat imquietos. & masꝑ¬
rime increpationis lapide. ⁊ correptionis
asꝑitate. deiciebat ueritatis aduersarios.
Et cum esset uir mittissimꝰ in popl̃o suo. &ẜ
mansuecissimꝰ. memento inquiens uauid: &¬

Expanded text:
manns ad praelium et digitos suos ad belmanns ad praelium et digitos suos ad bellum. Habebat sane arma non carnalia, sed potentia a Deo ad destructionem munitionum, et erat in eis pugnans et destruens omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigens omnem intellectum in obsequium Christi. Super omnes enim docentes se intellexit, et idcirco fiducialiter annuntiavit justitiam Domini in Ecclesimagna, sicut et ipse de seipso de praeterito perhibuit, et de futuro promittit: Annuntiavi, inquit, justitiam tuam in Ecclesia magna, ecce labia mea non prohibebo: Domine, tu scisti . In promptu itaque habes ulcisci omnem inobedientiam, arguebat elatos, corripiebat inquietos, et in asperrimae increpationis lapide et correptionis asperitate dejiciebat veritatis adversarios. Et cum esset vir mitissimus in populo suo et mansuetissimus: Memento, inquiens, D
Abbreviated transcription (Latin):
nam autẽ mat᷑itatis gͣuitatẽ ammũ cõ¬
ponat qui solum hoc esurit. & sitit qđ de
ed ille ut arbitror dimicabat in la¬
pide sexto: cui dictũ ẽ. a dño. Ecce dedi
faciem tuam ualentiorẽ facieb eoꝵꝑ: ꝙ
frontẽ cuã duriorẽ frontib eor. Ut ada¬
mantẽ & silicẽ: dedifaciẽ tuam. Contere¬
bat gͦ ieremnias exasꝑantẽ domũ isrł in
adamante ꝙ in silice: eo qđ esset attrita
fronte & duro corde: stansq inporta
domus dm̃i. annuntiabat eis scelera eors
uerba eoꝵ non timens. nec uultus eop.
Hunc lapidẽ tenet in manib rex ille for¬
tis. & potens in p̃lio. in quo deiectus ẽ for¬
tis armatus. & uir bellicosus ab adoles¬
centia sua. Preualuit enim dauid in filiᷤ¬
teum. in funda & lapide in nomine dm̃.
uides certe qualib armis ille adolescen¬
tulus ꝙ contemptus. & statura pusillus.
deiecit goliam gygantẽ ĩmanissimum
eo qd doctꝰ esset a dño. doctas habere

Expanded text:
nam autem maturitatis gravitatem animum comnam autem maturitatis gravitatem animum componat, qui solum hoc esurit et sitit, quod de everitatis. Sed ille, ut arbitror, dimicabat in lapide sexto, cui dictum est a Domino: Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut silicem dedi faciem tuam . Conterebat ergo Jeremias exasperantem domum Israel in adamante et silice, eo quod esset attrita fronte et duro corde, stansque in porta domus Domini, annuntiabat eis scelera eorum, verba eorum non timens, nec vultus eorum. Hunc lapidem tenet in manibus rex ille fortis et potens in praelio, in quo dejectus est fortis armatus, et vir bellicosus ab adolescentia sua. Praevaluit enim David in Philisthaeum in funda et lapide in nomine Domini. Vides certe qualibus armis ille adolescentulus et contemptus et statura pusillus dejecerit Goliam gigantem immanissimum, eo quod doctus esset a Domino doctas habere
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo. & ex tota anima sua. & ex dota
mente sua. ueraciter agnoscens. qđ ipse esset
xp̃c filius dei uui. Ubi obsecro inuenitur ca¬
ritatis integͥtas. si eam apud petrũ ñ inueni¬
as. qui coram cordium inspectore audet
lum esse dubitare qͥs audeatͥ quem
ꝓpħia dñi inter cetera ꝓpłne doginata bea¬
tificat : Beatus in quit popłs: qui scit iu¬
bilationẽ. Seatos utiq quis neget. quos do¬
minus cibauit adipe frumenti. & de petͣ
melle saturauit cos: Iocunditatẽ etemm
& exultationẽ thesauritauit. suꝑ eos. a¬
nimaduertis ut arbitror quale sit etiam
hunc lapidem inter ceteros possidere. qui
fluit iocunditatis melle. & satiat intͣntẽ
in gaudiũ dñi sui. interna dulcedine. Qle
queso erit qͦtiens oportunũ fuerit. de pecra
melle saturari: & de torrente uoluptatis
in uia bibere. ⁊ mebriari: Hic ẽ. quintus
ille ut dictum ẽ. lapis: qui dictus ẽ mat᷑i¬
tas iocunditatis. Nil gͦ leuitatis habeat.
nil ei caducũ. nil carnale sapiat. ad mag¬

Expanded text:
suo, et ex tota anima sua, et ex tota mente sua, veraciter agnoscens quod ipse esset Christus Filius Dei vivi. Ubi, obsecro, invenitur charitatis integritas si eam apud Petrum non reperias, qui coram cordium inspectore audet lum esse dubitare quis audeat, quem Propheta Domini inter caetera prophetiae dogmata beatificat? Beatus, inquit, populus qui scit jubilationem . Beatos utique esse quis neget, quos Dominus cibavit adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos: jucunditatem etenim et exsultationem thesaurizavit super eos. Animadvertis, ut arbitror, quale sit etiam hunc lapidem inter caeteros possidere, qui fluit jucunditatis melle, et satiat intrantem in gaudium Domini sui interna dulcedine. Quale, quaeso, erit quoties opportunum fuerit de petra melle saturari, et de torrente voluptatis in via bibere et inebriari? Hic est quintus ille, ut dictum est, lapis, qui dictus est maturitas jucunditatis. Nil ergo levitatis habeat, nil ei caducum, nil carnale sapiat, ad mag
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicebat. Non timebo milia po¬
puli circundantis me. Utinã q me
dignetur ascribere inter suos ille
ꝙ de stercore eleuat pauperem. ut
sedeat cum pͥncipib ip̃se qui dat
uirtutẽ ꝙ fortitudinẽ plebi sueibe¬
nedictus ds. Sit ipse fortitudo me¬
a. & firmamentũ. o refugiũ meũ.
& liberator ineus: & t̃c̃ fiducialiter
psallo. non timebo quid faciat mn
homo. Doceat mans meas ad p̃¬
lium. & digitos meos ad bellum.
Et tunc ꝓcul dubio si consistant
aduersum me castra. ñ timebit
cor meum. Et si exurgat aduersũ
me p̾lium: in hoc ego sꝑabo. Tu
quoqͥ si illi regi militare uolueris

Expanded text:
qui dicebat: Non timebo millia poqui dicebat: Non timebo millia populi circumdantis me. . Utinam et me dignetur ascribere inter suos, ille, et de stercore elevat pauperem ut sedeat cum principibus, et ipse qui dat virtutem et fortitudinem populo suo benedictus Deus. Sit ipse fortitudo mea, et firmamentum meum, et refugium meum, et liberator meus, et tunc fiducialiter psallo: Non timebo quid faciat mihi homo. Doceat manus meas ad praelium et digitos meos ad bellum, et tunc procul dubio, si consistant adversus me castra, non timebit cor meum, et si exsurgat adversus me praelium, in hoc ego sperabo. Tu quoque si illi Regi militare volueris
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tamen ignorat qͣntã inmico¬
rum stragẽ efficiat. cum egregiꝰ ille
buius regis miles timor uidelicet
Añi sub ducis sui ꝓcectione. contra
ucioꝵ txertitum dimicat. Quid
cum ei dei miles precipuus. & pͥn¬
ceps militie dei uideliet amor ad¬
ungitur. queso hostium multi¬
tudo eoꝵ impetus ferre ualebit:
Qui timec dm̃ inquit scriptura
nichil negligit. Ecee qualis p̾lia¬
tor timor dei qui non solum ne¬
quitias. s etiã negligentias ance
se fugare osueuit. Longe tamen eũ
singularis fortitudinis prerogati¬
ua precedit ille dei miles electus in
milib qui omĩa credit. om̃ĩa sꝑat.
om̃ia sustinec. Si ergo tantũ pre¬
ualent. unus uel duo. ut nec eis
resistere ualeant decem milia. qͣn¬
tum ẽ. queso quod efficere ualeat
in unum collecta regis huiꝰ uniu̾¬
sa militia: Mirabilis rex qui sic
suos magificare potuit. amabił
ꝓrsus. qui sic suos magnificare uo¬
luit. Ruto quia huic regi milicabat

Expanded text:
Quis tamen ignorat quantam inimicoQuis tamen ignorat quantam inimicorum stragem efficiat cum egregius ille hujus Regis miles, timor videlicet Domini, sub sui ducis protectione, contra vitiorum exercitum dimicat? Quid cum ei ille Dei miles praecipuus, et princeps militiae, Dei videlicet amor adjungitur? Quae, quaeso, hostium multitudo eorum impetus ferre valebit? Qui timet Deum, inquit Scriptura, nihil negligit . Ecce qualis praeliator timor Dei, qui non solum nequitias, sed etiam negligentias, omnes ante se fugare consuevit. Longe tamen cum singularis fortitudinis praerogativa praecedit ille Dei miles electus in millibus, qui omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Si ergo tantum praevalent unus vel duo, ut nec eis resistere valeant decem millia, quantum est, quaeso, quod efficere valeat in unum collecta regis hujus militia universa? Mirabilis rex, qui sic suos magnificare potuit; amabilis prorsus, qui suos sic magnificare voluit. Puto quod huic regi militabat
Abbreviated transcription (Latin):
pulo suo in pace. Uidete & atcendi¬
& diuine donationis ordinẽ. Datu¬
rius dat uirtutẽ. q postea pacẽ.
Sabet namq aduersarios innu¬
meros płs iste dei. & quod adhuc
fuius ẽ. inimici eoꝵ fortissimi. Opꝰ
abent uirtute & fortitudine ma¬
na. contra quos iugi sollicitudi¬
ne uigilat tot aduersarioꝵ. tam
ꝑiniqua constantia. Uultis audi¬
re qualẽ uel qͣntã uirtutẽ eis dux
eoꝵ ꝓmittat. ita tñ si eius p̃cepta¬
uel mandata custodiant: ꝑseque¬
mini inquit inimicos ur̃os. & corru¬
ent coram uobis. ꝑsequent᷑ quinq de
nobis. centũ alienos: ꝙ centũ de uobis.
decem milia. Eadent inmici ur̃i in
conspectu ur̃o gladio. Parũ ẽ hoc. Au¬
di adhuc aliquid maius de huiꝰ regis
militib. De huĩ siquidẽ regis militia
esse dubitandũ nonẽ. illos quoꝵ unꝰ
ꝑsequebat᷑ mille. duo fugabant de¬
cem milia. Uirtus mirabilis & ꝓrsꝰ
stupenda. ut unus contra mille. ꝙ
duo p̃ualeant contra decẽ milia.

Expanded text:
attendite divinae donationis ordinem. Datuprius dat virtutem et postea pacem. Habet namque adversarios innumeros populus iste Dei, et, quod adhuc gravius est, inimici eorum fortissimi. Opus ergo habent virtute, et fortitudine magna, contra quos jugi sollicitudine vigilat tot adversariorum tam periniqua constantia. Vultis autem audire qualem, vel quantam virtutem eis eorum dux promittat, ita tamen si ejus praecepta mandataque custodiant: Persequemini, inquit, inimicos vestros, et corruent coram vobis. Persequentur quinque de vobis centum alienos et centum de vobis decem millia. Cadent inimici in conspectu vestro gladio . Parum est hoc, audi adhuc aliquid majus de hujus Regis militibus. De hujus Regis siquidem militia esse dubitandum non est illos, quorum unus persequebatur mille, et duo fugarunt decem millia. Virtus mirabilis, et prorsus stupenda, ut unus contra mille, et duo praevaleant contra decem millia.
Abbreviated transcription (Latin):
Sat x p̃c sederet rex in ȩternũ. Ui¬
es cȩxte ꝙͣ. recꝰte postꝗͣ. dictũ ẽ. dñs
diluuiũ inhabitare facit. statĩ il¬
ud adiunctũ ẽ. & sedebit dñs rex
nȩcernum. Ad hoc namq in fal¬
lor effundit᷑ suꝑ terrã hoc dilu¬
num quo mundet rex iste regnũ
uum. & sedeat rex. & dñs in ȩter¬
num. Ss hȩc quȩ de diluuio dicꝰ¬
ta sunt. tc̃ tantũ de eo intelligen¬
da credimus. quando accipitur
mbono. est enim qͣndo accipit᷑ in
malo.s ibi longe alia lectio. Si
tim ẽ. ignis bonus. & ignis malꝰ.
si ẽ. desertũ bonũ. o desertũ ma¬
lum sicut suꝑꝰ ostendimꝰ. si ẽ. aqͣ¬

Expanded text:
stus, sederet rex in aeternum. Vides certe quam recte postquam dictum est: Dominus diluvium inhabitare facit, statim illud adjunctum est: Et sedebit Dominus rex in aeternum. Ad hoc namque, ni fallor, effundit super terram hoc diluvium, quo mundet Rex iste regnum suum, et sedeat rex Dominus in aeternum. Sed haec quae de diluvio dicta sunt, tunc tantum de eo intelligenda credimus, quando accipitur in bono. Est enim quando accipitur in malo, sed est ibi longe alia lectio: Si est enim ignis bonus et ignis malus, si est desertum bonum et desertum malum, sicut su
Abbreviated transcription (Latin):
erit post tale diluuium mentẽ
cͥminalia aliqua posse ꝯmittere
cciam si non sufficiat om̃ia uena¬
lia ꝑfecte posse delere. Non uos
inquit apł̃s apprehendat tẽpta¬
tio nͥ bumana. Ecce qͦmͦ satage¬
bat apl̃s gygantes penitꝰ delere
terra. Quid enim rectius ꝑ gygants
habentes formã monstruosam. s¬
mã inmoderatã. qͥd in quã rectus
accipimꝰ ꝙͣ temptationẽ plꝰ qͣm bi¬
manã: Quam ꝑfecte putas hꝰcemo¬
di gygantes de suo corde deleuera
qui eos etiã de alienis cordib ar¬
denti studio extirpare satagebar
S uideamꝰ modo pꝰquã hunc des
loqͥmur paulũ dñs diluuiũ ihe¬
bitare facit. an forte diluiuo illi

Expanded text:
erit post tale diluvium mentem erit post tale diluvium mentem criminalia aliqua committere posse, etiam si non sufficiat omnia venialia perfecte posse delere: Non vos, inquit Apostolus, apprehendat tentatio, nisi humana . Ecce quomodo satagebat Apostolus gigantes penitus deleri de terra. Quid enim rectius per gigantes habentes formam monstruosam, formam immoderatam, quid, inquam, rectius accipimus quam tentationem plusquam humanam? Quam perfecte, putas, hujuscemodi gigantes de suo corde deleverat, qui eos etiam de alienis cordibus ardenti studio exstirpare satagebat! Sed videamus modo postquam hunc de quo loquimur Paulum Dominus diluvium inhabitare fecit, an forte diluvio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ multis contra suꝑbiã adiuuit.
q in humilitate custodiuit. Sic
sic sepe ex bonis quibdã a melio¬
rib rechimur : ꝙ er malis quibdã
ad optima compellim᷑. Vnde est
quod mundoꝵ animaliũ innũa
diluuio absorbent᷑: & inmundoꝵ
ñ pauca post diluuiũ reseruant᷑
Recte enĩ illi affectus siue sint pu¬
dendi siue pudici sapientie dilu¬
uio ꝑeunt: que ꝑfectionis studiũ
impediunt. Recte soli illi siue int̃
pudicos siue inter impudicos de¬
putent᷑ post diluuiũ reseruant᷑:
qui inbonũ cooꝑantur. So si ẽ. in¬
utile. uel inpossibile omnia in¬
munda aĩalia ad mortẽ expo¬
nere: caueamꝰ saldem ꝑuersorũ
hominũ neminẽ intra ꝯscientie
arcum recipere. Aliud ẽ. nondũ
posse ꝑfecte mortificare om̃s ap¬
petitus carnis: & longe aliud ex
deliberatione in se reciꝑe osensus
pͣuitatis. Quid iam de gygantib
dicimus : Numqͥd unum dilu¬
uio p̾finito posse stiꝑesse credimꝰ:
dbsit hoc credere. Neq enĩ facile

Expanded text:
 multis contra superbiam adjuvit, et in humilitate custodivit. Sic sic saepe ex bonis quibusdam a melioribus retrahimur, et ex malis quibusdam ad optima compellimur, unde est quod mundorum animalium innumera diluvio absorbentur, et immundorum non pauca post diluvium reservantur. Recte enim illi affectus sive sint pudendi sive pudici, sapientiae diluvio pereunt, qui perfectionis studium impediunt. Recte solum illi, sive inter pudicos, sive inter impudicos deputentur, post diluvium reservantur, qui in bonum cooperantur. Sed si est inutile, vel impossibile omnia immunda animalia ad mortem exponere, caveamus saltem perversorum hominum neminem intra conscientiae arcam recipere. Aliud est nondum posse perfecte mortificare omnes appetitus carnis, et longe aliud ex deliberatione in se recipere consensus pravitatis. Quid jam de gigantibus dicimus? Nunquid vel unum diluvio praefinito posse superesse credimus? Absit hoc credere. Neque enim facile
Abbreviated transcription (Latin):
possedisti. ꝑtranseat autẽ de geissi
in gentẽ. & de regno ad popłm a¬
derum. De regione umbre mords
ad patͥam luminis. Tali. taliter &
currenti d̃s isrł ipse dabit uia¬
tem &e fortitudinẽ plebis fue bãt¬
dus̃ ds. ut impleatur meis ꝓpbe

Expanded text:
possedisti, pertranseat autem de gente possedisti, pertranseat autem de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, de regione umbrae mortis ad patriam luminis. Tali, taliterque currenti Deus Israel ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus, ut impleatu
Abbreviated transcription (Latin):
pulo erat dissimilis. popłs ille gen¬
tium qui ambulabat in tenebris
donec uderet lucem magnã. ꝙ in¬
ciꝑet cognoscere regẽ suũ: & habe¬
puersitas uoluntatum. uanitas co¬
gitationum: usq̃ quo non cognoscitiᷤ
regẽ ur̃me Usqͦquo sedetis in regi¬
nẽ umbre mortis: Usq qͦ moram.¬
ni in regione dissimilitudinis.
T̃andem aliquando erite de me¬
dio babilonis. erite de tenebris
ꝓperate ad patriam luminis
regionẽ lucis. Tandẽ aliqͣndo
te ad lucẽ. attendite ad lucẽ u
quȩ illuminat om̃em boĩem
nientẽ in hunc mundũ. Exortũ
in tenebris lumen rectis .c. m.ꝙ
gentium. O popłe gentiũ qui an¬
tabuntur. Ibunt autẽ de uirtute
in uircutem. donec indeatur as
doꝵs in syon. S quia uanũ ẽ el
ante lucem surgere. qͣntomagis
currere: E micce lucem tuã. ꝙ ur¬
ricatem. Lumen ad reuelationen
gentiũ: ut in lumine tuo uideait
lumen quo currere possint in li¬
mine uiuentium. E mitce gͦ anẽ
emitce lucẽ cuam & ueritat̃ cuã.

Expanded text:
pulo erat dissimilis populus ille gentium qui ambulabat in tenebris donec videret lucem magnam, et inciperet cognoscere Regem suum, et habeperversitas voluntatum, vanitas cogitationum, usquequo non cognoscitis Regem vestrum? Usquequo sedetis in regione umbrae mortis, usquequo moramini in regione dissimilitudinis? Tandem aliquando exite de medio Babylonis, exite de tenebris, properate ad patriam luminis, ad regionem lucis. Tandem aliquando exite ad lucem, attendite ad lucem veram, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Exortum est in tenebris lumen rectis corde gentium. O popule gentium, qui amtabuntur. Ibunt autem de virtute in virtutem donec videatur Deus deorum in Sion. Sed quia vanum est eis ante lucem surgere, quanto magis currere. Emitte lucem tuam et veritatem tuam, lumen ad revelationem gentium, ut in lumine tuo videant lumen quo currere possint in lumine viventium. Emitte, Domine, emitte lucem tuam et veritatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
rex in eternum. & regni eius ñ eric fi¬
nis : Recole nunc uocẽ illã. & intelligeᷤᷤ
qualem popł̃m possidere decet dei uͥ¬
tutem. & dei sapientiã. Ego sapienti¬
a habito in consilio. & erisditis int̃¬
sum cogitationib. Consilia gͦ. cogi¬
tationesq eruditas rex iste inhabi¬
tat. possidet. regit. & moderatur.
Talis siquidẽ popłs. a sapientia ie¬
gitur. a sapĩa instruitur. asapĩa
uoluntas bona. om̃is cogitatio in¬
unda. om̃e desideriũ scm̃. om̃e con¬
silium rectum. om̃is intellectꝰ uerꝰ
om̃is affectus ordinatus. Belectat᷑
admodũ rex in tali popło. & opla¬
cet sibi in illo: quia benẽplacitũ
ẽ. dño in popło suo. Laudabilis po¬
płs quẽ dñs exercituũ benedixit
dicens. Hȩreditas mea isrł. In huius
laudabilis popłi admiratione. pro¬

Expanded text:
rex in aeternum, et regni ejus non erit firex in aeternum, et regni ejus non erit finis? Recole nunc vocem illam, et intelliges qualem populum possidere decet Dei virtutem et Dei sapientiam: Ego Sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus . Consilia ergo, cogitationesque eruditas Rex iste inhabitat, possidet, regit atque moderatur. Talis siquidem populus a Sapientia regitur, a Sapientia instruitur, a Sapientia inet omnis voluntas bona, omnis cogitatio munda, omne desiderium sanctum, omne consilium rectum, omnis intellectus verus, omnis affectus ordinatus. Delectatur admodum Rex in tali populo, et complacet sibi in illo, quia beneplacitum est Domino in populo suo. Laudabilis populus quem Dominus exercituum benedixit, dicens: Haereditas mea Israel . In hujus laudabilis pop
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdẽ sapientia om̃em flucum uolup̃¬
tatis. extendens se ꝑ infinita pene
multiplicis obedientie spacia ꝑ¬
tingit usq ad terminos impossi¬
bilitatis. Cerce uides ꝗͣ recꝰte intra
hos fin̾es regni sui terminos ꝯstitu¬
at. ueb cur illud ulterius dilatare
indignũ ducat. Ne scilicet amari¬
tudinis mare. uel abyssũ ignoran¬
tie. seu etiã luxum concupiscentie
intra regni sui metas includat.s
ista usq qͣq secludens: de cetero
ꝑtingit usq ad terminos orbister¬
rarũ dilatans fines popłi sui usq
ad nouissima impossibiliũ. Hȩc
gͥ qͣtuor sunt quȩ huius regis reg¬
no finẽ ꝯstituunt. malicia. igno¬
rantia. uoluptas. impossibilitas.
Inter hos itaq terminos se dilatat
beatꝰ ille popłs. de quo scͥptũ in¬
uenimus. Beatꝰ popłs qui scit iu¬
bilationẽ. Beatus popłs cuĩ ẽ. dñs
ds eius. De quo hic dr. Dñs uircutẽ po¬
pło sus dabit. dñs benedicet popło

Expanded text:
siquidem Sapientia omnem fluxum volupsiquidem Sapientia omnem fluxum voluptatis, extendens se per infinita pene multiplicis obedientiae spatia pertingit usque ad terminos impossibilitatis. Certe vides quam recte inter hos fines regni sui terminos constituat, vel cur illud ulterius dilatare indignum ducat, ne scilicet amaritudinis mare, vel abyssum ignorantiae, seu etiam luxum concupiscentiae intra regni sui metas includat, sed ista usquequaque secludens, de caetero pertingit usque ad terminos orbis terrarum dilatans fines populi sui usque ad novissima impossibilium. Haec igitur quatuor sunt quae hujus regis regno finem constituunt: Malitia, ignorantia, voluptas, impossibilitas. Inter hos itaque terminos se dilatat beatus ille populus, de quo scriptum invenimus: Beatus populus qui scit jubilationem , beatus populus cujus Dominus Deus ejus . De quo hic dicitur: Dominus virtutem populo suo dabit. Dominus benedicet populo
Abbreviated transcription (Latin):
diluuiũ bonũ. ꝙ diluurũ malũ
esse credamꝰ: Tredendũ sane ꝙ ab ͤ¬
q ulla hesitatione bonũ illud
tare ut sedeat rex in ȩternum. fac̃¬
to autẽ huiusmodi diluio. mun¬
dato q regno incipit. ex tc o dem¬
ceps utpote ꝑata sede sua. ex tunc
incipit inquã sedere in throno su¬
o. & regnare in popło suo ꝓficiens
& crescens de die in diẽ donec at¬
cingat a fine usq ad finẽ fortiter.
& disponit omĩa suauit̃: & dñecur
a mari usq ad mare. & aflumine
usq ad cerminos orbis terrarũ. In¬
tra enim hos terminos suũ sapĩa
regnũ cohibere uoluit: nec illud
ultra hos fines extendere decreuit.
Hinc eiciens mare orientale. ama¬
ritudinẽ aꝑte malicie: illinc ex¬
cluons. mare occidenfale abyssũ indeliez
tenebͦse ignorantie. Ex alio autẽ lat̾e aflu¬
mĩe incipiens sapĩe regnũ ꝑtingit usq
t̃minos orbis terre. Afluuio gͦ incipiens.
totũ tñ fluinũ ext̃ius relinqͥns detestat᷑

Expanded text:
diluvium bonum et diluvium malum esse credamus? Credendum sane, et absque ulla haesitatione bonum illud facit, ut sedeat rex in aeternum. Facto autem hujusmodi diluvio, mundatoque regno, incipit extunc, et deinceps, utpote parata sede sua, extunc incipit, inquam, sedere in throno suo, et regnare in populo suo proficiens et crescens de die in diem, donec attingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter, et dominetur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum. Intra enim hos terminos suum Sapientia regnum cohibere voluit, nec illud ultra hos fines extendere decrevit. Hinc ejiciens mare orientale, amaritudinem apertae malitiae, illinc excludens mare occidentale, abyssum videlicet tenebrosae ignorantiae. Ex alio autem latere, a flumine incipiens Sapientiae regnum pertingit usque ad terminos orbis terrarum. A fluvio ergo incipiens, totum tamen fluvium exterius relinquens. Detestatur
Abbreviated transcription (Latin):
tudo inquit reuelationũ extolla
me: datꝰ ẽ mͥ stimulus carnis mee
Diluuiũ tc̃ mnundasse ñ potest nt¬
gari. qͣndo audiebat archana
uerba. & quȩ ñ licebat hominib
qui: & tamen post tale diluui
stimulum carnis sentiebatͥ qũ
inter aĩalia munda deputandl
nemo ẽ. qui ambigat. Uerund
quia gygantes diluuio peniill
ꝑierant. & quecunq sapienu
regnũ ꝯfundere poterant: niliã
obstabat quominus sibi eriger
Quid enĩ aliud illa eius uerba
nare uidentur. ubi aꝑte concela¬
tur dicens. certꝰ sum inqͥt quia

Expanded text:
elationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae , diluvium tunc innudasse non potest negari, quando audiebat arcana verba, quae non licebat homini loqui; et tamen post tale diluvium stimulum carnis sentiebat, quem inter animalia immunda deputandum nemo est qui ambigat. Verumtamen quia gigantes diluvio penitus perierant, et quaecunque Sapientiae regnum confundere poterant, nil jam obstabat quominus sibi erigeret Quid enim aliud illa ejus verba sonare videntur, ubi aperte contestatur, dicens: Certus sum enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur. quod ꝓ signo ꝓmittit᷑: ostendite qͦ¬
modo eiꝰ conceptio uł natiuitas. que tanto pꝰ
temꝑe futura erat. potuerit esse eiꝰ rei que in
ipsam precedere: res autem ipsa signo succe¬
dere. Si autem alteriꝰ rei signiun dicitur: in¬
cħominꝰ. questio non tollitur. Ad hoc enim sig¬
num ꝓpositum ⁊ dandum erat: ut instantẽ
metum tolleret. Quom autem potuit ins¬
tantem metum tollere. rei exitꝰ post tot tẽ¬
pora future: Deniq quomͦ. uł qualiscũq
rei signum eis esse poterat. res qͣm nunqͣm
uiderant. nunqͣm uisuri erant: Eece qualia
obiciunt. ad refellendam ueritatem asserti¬
onis nr̃e. Uideamꝰ ⁊ que sint illa: quib de¬
albare nitiut᷑ opinionem assertionis sue.
intelligi debere. de filio ꝓphetisse.
ollatur inqͥunt de medio. quod pom¬
tis ex ur̃o: ⁊ uidebitis cuncta que dñr

Expanded text:
lligitur, quod pro signo promittitur, ostendite quomodo ejus conceptio, vel nativitas quae tanto post tempore futura erat, potuerit esse signum ejus reiipsam praecedere, res autem ipsa signo succedere. Si autem alterius rei signum dicitur, nihilominus quaestio non tollitur. Ad hoc enim signum propositum et dandum erat ut instantem metum tolleret. Quomodo autem potuit instantem metum tollere rei exitus post tot tempora futurae? Denique quomodo vel qualiscunque rei signum eis esse poterat res, quam nunquam viderant, nunquam visuri erant? Ecce qualia objiciunt ad refellendam veritatem assertionis nostrae. Videamus et quae sint illa quibus dealbare nituntur opinionem assertionis suae.intelligi debere de filio prophetissae. Tollatur, inquiunt, de medio quod ponitis ex vestro, et videbitis cuncta quae d