comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt nitus incorpore quoꝵ utilitas
ꝙͣta sit a medicis etiam disputatur Alia
autem nulla obutilitatem quasi adquẽ¬
dam ornatum ut cauda pauoni plume
uersi colores columbis uiris mame atq
barba hec dicuntur fortasse ieuiniis si
ei qiͣ prima elemẽta nature quibꝰ uber¬
tas rationis adhiberi uix potest. Nece¬
quidem eam cogito consectari. Uerũtñ
cum de rebus grandioribus dicas ipse
res uerba rapsũt. Itafit tum grauior ita
etiam splendidior gratia. estꝰ ut clicis
de dicitur michi preclate dici uidet᷑
Istius modi autem res dicere ornate
uelle puerile est plane autem et per¬
spienẽ expedire posse docti & intelli¬
genuł uif Progrediamur igitur qm
niquit ab hiis pfincipus natite clisce¬
Simus quibus congruere debet que se¬
quutur. Sequiturꝰ autem prima Auie¬
lio hec extimale esse dicitur. Sic enim
ut opinor appellamus id quod aut ip
scdm naturam sit aut tale quio eftiti

Expanded text:
quae sunt intus in corpore, quorum utilitas quae sunt intus in corpore, quorum utilitas quanta sit a medicis etiam disputatur, alia autem nullam ob utilitatem quasi ad quendam ornatum, ut cauda pavoni, plumae versicolores columbis, viris mammae atque barba. Haec dicuntur fortasse ieiunius; sunt enim quasi prima elementa naturae, quibus ubertas orationis adhiberi vix potest, nec equidem eam cogito consectari. verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt; ita fit cum gravior, tum etiam splendidior oratio. Est, ut dicis, de dicitur, mihi praeclare dici videtur. istius modi autem res dicere ornate velle puerile est, plane autem et perspicue expedire posse docti et intellegentis viri. Progrediamur igitur, quoniam, inquit, ab his principiis naturae discessimus, quibus congruere debent quae sequuntur. sequitur autem haec prima divisio: Aestimabile esse dicunt—sic enim, ut opinor, appellemus— id, quod aut ipsum secundum naturam sit aut tale quid efficia
Abbreviated transcription (Latin):
uolupt.ste esse ponendam quibꝰ ego ue¬
hementer assentior nesiuoluptatez nã
posiusse inhis rebus uideatur que pͥme
appetunt multa turpia sequatur datis
autem esse argumẽti iidetur ꝙͣobrem
illa que prima sunt ascisa natura dili¬
gamus quod est nemo quin cu utrũ ius
Aceat aptas malit et integras omẽs ꝑtes
corporis ꝙͣ eodem usu ĩnmutas et aut
tur catalempsis appellamus. Licet eas ig̾¬
tur ipsas propter ascidendas arbitram
Ohẽant quiddam inse quasi cõpleru
et cõtinens ueritatem. Il autem inꝑuis ĩ¬
telligi potest quos delectari uideamꝰ etia¬
sieoꝵ inhil intersit si quid rõne perse
ipĩ ĩuenerint. Artes etiam ipsas propter
se assumẽdas putamus tum quia sit i
bus et contineant quiddam inc̾e̾ rõne
constitutum et uia Afalsa autem assen¬
tione magis nos alienatos eẽ ꝙͣ a çeteris
rebus que sũt contra naturam arbitrã
ẽẽ donata ut manus crura pedes ut ea

Expanded text:
voluptatem esse ponendam. quibus ego vevoluptatem esse ponendam. quibus ego vehementer adsentior, ne, si voluptatem natura posuisse in iis rebus videatur, quae primae appetuntur, multa turpia sequantur. satis esse autem argumenti videtur quam ob rem illa, quae prima sunt adscita natura, diligamus, quod est nemo, quin, cum utrumvis liceat, aptas malit et integras omnis partis corporis quam, eodem usu, inminutas aut tur, katalh/yeis appellemus licet, eas igitur ipsas propter se adsciscendas arbitramur, quod habeant quiddam in se quasi complexum et continens veritatem. id autem in parvis intellegi potest, quos delectari videamus, etiamsi eorum nihil intersit, si quid ratione per se ipsi invenerint. artis etiam ipsas propter se adsumendas putamus, cum quia sit inbus et contineant quiddam in se ratione constitutum et via. a falsa autem adsensione magis nos alienatos esse quam a ceteris rebus, quae sint contra naturam, arbitran a natura esse donata, ut manus, crura, pedes, ut ea,
Abbreviated transcription (Latin):
potius latins. In ceteris subuemes si
mecherentem iidebis Secluso Sedulo¬
mꝙͣ fatiam set fortuna fortis quare
conate queso quid enim hoc agere po
ssumus diuimus placet his inquat quoꝵ
ratio mihi probatur simulatq natu
sic animal hinc em est ordietidu ipiũ
sibi conciliari et cõmendari ad se conser¬
uandum et ad suu statum et ad ea que
conseruatiua sunt status enus diligenda
Alienari autem ab interitu hisq rebus
que interitum uideant᷑ afferre. Idita eẽ
sie probant quod anteꝙͣ uoluptas aut
dolor attigerit salutaria appetant pu¬
tri aspernent᷑ q contraria ꝙ nõ fieret
isi statum suum cliligerent interitu
timerent Intelligi fierꝰ autem nõ poss&
ut appeterent atiquid insi sensu habe¬
rent sui eoq seet sua diligerent Exc quo
intelligi debet principaliter ductu eẽ
a se disigendo. In principiis autem nãli¬
bus diligendi si pleriq stoyci nõ putãt

Expanded text:
potius Latinis, in ceteris subvenies, si potius Latinis, in ceteris subvenies, si me haerentem videbis. Sedulo, inquam, faciam. sed 'fortuna fortis'; quare conare, quaeso. quid enim possumus hoc agere divinius? Placet his, inquit, quorum ratio mihi probatur, simulatque natum sit animal—hinc enim est ordiendum—, ipsum sibi conciliari et commendari ad se conservandum et ad suum statum eaque, quae conservantia sint eius status, diligenda, alienari autem ab interitu iisque rebus, quae interitum videantur adferre. id ita esse sic probant, quod ante, quam voluptas aut dolor attigerit, salutaria appetant parvi aspernenturque contraria, quod non fieret, nisi statum suum diligerent, interitum timerent. fieri autem non posset ut appeterent aliquid, nisi sensum haberent sui eoque se diligerent. ex quo intellegi debet principium ductum esse a se diligendo. in principiis autem naturalibus diligendi sui plerique Stoici non putant
Abbreviated transcription (Latin):
cabo potius qm̃ otiosi sumusꝰ insi alienũ
q ad aligna ea que querimꝰ explicatio
tlia profecerit. Experimur igitur ĩet
et si Habet hec stoytoru ratioꝰ difficiliꝰ
quiddam et obscurius Nam cum et in
greco sermone hec ipã quondam rerũ
uturna fuit. Quid censes latino fore fa¬
tiendum id quidem est inꝙͣ. Si enim le¬
noni licuit cu rem aliꝙͣ ĩuenisse musi¬
tatam mauditu quoq ei rei nomen
ĩponere cur nõ liceat Catoni nec tãtu
exprimi uerbu a uerbo necesse erit ut
interpetres indiserti solent cu sit uer¬
bum quod idem declaret magis minꝰ¬
ue usitatu. Et quidem soleo etiam uno
greci si aliter non possum idem pluribꝰ
derbis exponere et tñ puto concedi no¬
bis oportere ut grecorum uerbo utam
siqñ minus occutret latinum Nec hoc
Ephippus et accathophoris potius qͣ
proposita recte et reiecta dicere lice¬
bit. bene facis inquit ꝙ me adiuual
et istis quidem que modo clixisti utar

Expanded text:
cabo potius, quoniam otiosi sumus, nisi alienum cabo potius, quoniam otiosi sumus, nisi alienum que ad ea, quae quaerimus, explicatio tua ista profecerit. Experiamur igitur, inquit, etsi habet haec Stoicorum ratio difficilius quiddam et obscurius. nam cum in Graeco sermone haec ipsa quondam rerum uturna trivit; quid censes in Latino fore? Facillimum id quidem est, inquam. si enim Zenoni licuit, cum rem aliquam invenisset inusitatam, inauditum quoque ei rei nomen inponere, cur non liceat Catoni? nec tamen exprimi verbum e verbo necesse erit, ut interpretes indiserti solent, cum sit verbum, quod idem declaret, magis usitatum. equidem soleo etiam quod uno Graeci, si aliter non possum, idem pluribus verbis exponere. et tamen puto concedi nobis oportere ut Graeco verbo utamur, si quando minus occurret Latinum, ne hoc ephippiis et acratophoris potius quapraeposita recte et reiecta dicere licebit. Bene facis, inquit, quod me adiuvas, et istis quidem, quae modo dixisti, utar
Abbreviated transcription (Latin):
rũt ut in utramq partem it a paria re¬
derent ut innulla se lectione uterent
ens uirtutem ipsam sustulerũt. Istud
quidem inꝙ optime dicis set quero nõ¬
ne tibi fatiencdu idem sit ihil dicẽti
bonu quod nõ rectum honestu q sit re¬
liquoꝵ xeru discrimen omẽ tollenti
Si quidem inquit tollerem Set relin¬
quo quonã modo inꝙͣ siuna uirtus u¬
num istud quodhonestum appellas re¬
ctum laudabile decorum erit em mo¬
tius quale sit pluribꝰ notatum uocabulis
idem declarantibo. dergo inꝙͣ si solum
est bonu quid habebis pr̾eterea quod
sequare. Aut simhil malu mnsi quod tur¬
pe molestu indecoꝵ prauu flagitiosu
fedum ut hoc quoq pluribus nomĩbus
insigne fatiamus quid preterea diceseẽ
fugiendum Non ignoranti inquit tibi
quid sim dcũri set aliqui ut ego suspicor
ex mea breui responsione at̾ripere cu¬
pienti nõ respondebo ad singula. Expli¬

Expanded text:
averunt, ut in utramque partem ita paria redaverunt, ut in utramque partem ita paria redderent, uti nulla selectione uterentur, hi virtutem ipsam sustulerunt. Istud quidem, inquam, optime dicis, sed quaero nonne tibi faciendum idem sit nihil dicenti bonum, quod non rectum honestumque sit, reliquarum rerum discrimen omne tollenti. Si quidem, inquit, tollerem, sed relinquo. Quonam modo? inquam. si una virtus, unum istud, quod honestum appellas, rectum, laudabile, decorum— erit enim notius quale sit pluribus notatum vocabulis idem declarantibus—, id ergo, inquam, si solum est bonum, quid habebis praeterea, quod sequare? aut, si nihil malum, nisi quod turpe, inhonestum, indecorum, pravum, flagitiosum, foedum—ut hoc quoque pluribus nominibus insigne faciamus—, quid praeterea dices esse fugiendum? Non ignoranti tibi, inquit, quid sim dicturus, sed aliquid, ut ego suspicor, ex mea brevi responsione arripere cupienti non respondebo ad singula, expli
Abbreviated transcription (Latin):
eam que nhil aliud ĩ boms habet insi
honestu mhil insi tuxpe in malis Cer
minꝰ. S tñ omẽs que rem ullas uirtu¬
tis expertem aut in bonis aut ĩ malis
minuerẽt eas nõ modo mhil adiuuaẽ
arbitror neq affixmare quo meliores
sumus set ipsam deprauare naturam
Nam si hoc nõ obtineatur id solũ bo¬
num esse quod honestum sit nullo mͦ
probar possit btam uitam uirtute
miser esse possit ne ego istaz gloriosaz
meõrabilemq uirtutẽ nõ magno exis¬
timandam putem Que adhuc cCato
ate dicta sunt Eadem in ꝙͣ dicere po¬
sses sisequere pyronem aut aristonez
Necem ignoras si his istud honestũ nõ
sũmu iddo. S etiam ut tu ius solu
bonu uideri Quod sita est sequitur
id ipũ quod t̾e uelle iudeo omẽs sꝑ
beatos esse sapientes hos neigitur la¬
dem inquit cu enim uirtutis hoc pr̃o¬
priu sit earu reru que scđm natura
sint hrẽ delectum que omĩasic exeq̃¬

Expanded text:
eam, quae nihil aliud in bonis haberet nisi eam, quae nihil aliud in bonis haberet nisi honestum, nihil nisi turpe in malis; cet, sed tamen omnes, quae rem ullam virtutis expertem aut in bonis aut in malis numerent, eas non modo nihil adiuvare arbitror neque firmare, quo meliores simus, sed ipsam depravare naturam. nam nisi hoc optineatur, id solum bonum esse, quod honestum sit, nullo modo probari possit beatam vitam virtute miser esse possit, ne ego istam gloriosam memorabilemque virtutem non magno aestimandam putem. Quae adhuc, Cato, a te dicta sunt, eadem, inquam, dicere posses, si sequerere Pyrrhonem aut Aristonem. nec enim ignoras his istud honestum non summum modo, sed etiam, ut tu vis, solum bonum videri. quod si ita est, sequitur id ipsum, quod te velle video, omnes semper beatos esse sapientes. hosne igitur laquidem, inquit. cum enim virtutis hoc proprium sit, earum rerum, quae secundum naturam sint, habere delectum, qui omnia sic exaequ
Abbreviated transcription (Latin):
inquid utte ad stoycosꝰ mhil nauisses
Erat ein sitius ꝙͣ certe tuu inhil p̃ter
uirtute in bonis ducere. Uide ne ma¬
gis in ꝙͣ tuu fuerit cu re icdem tibiq
mihi ideretur. Non noua te rebus no¬
mina mmiponere. ratio est nrã cõsẽtit
pugnat orõ minime uero inquit ille
consentit. Quicquid emi preter id qđ̃
honestu sit expetendu esse dixeris ĩ
bonisq enumeraueris honestu ipũ
qiͣ uirtutis lumen extinxeris et uirtutẽ
Pentus euexteris dicũtur ista raro ma¬
ginfice inꝙͣ. Sed ides ne uerboꝵ glo¬
Riam tibi cu pirone et cum aristore
qui omia exquẽt esse cõmunez de quib¬
cupio scire quid sentias Ego ne ĩquit
scire quid sentiam quos b̾onos iiros
fortes iustos moderatos aut audiuimꝰ
ulla cloctrina naturam iꝑãm secuti mł¬
ta laudabilia fecerũt eos melius a nã
institutos fuisse ꝙͣ institui potuissent
a phya si ullam aliam probauissẽt p̃t

Expanded text:
inquit, te ad Stoicos inclinavisses! inquit, te ad Stoicos inclinavisses! erat enim, si cuiusquam, certe tuum nihil praeter virtutem in bonis ducere. Vide, ne magis, inquam, tuum fuerit, cum re idem tibi, quod mihi, videretur, non nova te rebus nomina inponere. ratio enim nostra consentit, pugnat oratio. Minime vero, inquit ille, consentit. quicquid enim praeter id, quod honestum sit, expetendum esse dixeris in bonisque numeraveris, et honestum ipsum quasi virtutis lumen extinxeris et virtutem penitus everteris. Dicuntur ista, Cato, magnifice, inquam, sed videsne verborum gloriam tibi cum Pyrrhone et cum Aristone, qui omnia exaequant, esse communem? de quibus cupio scire quid sentias. Egone quaeris, inquit, quid sentiam? quos bonos viros, fortes, iustos, moderatos aut audivimusulla doctrina naturam ipsam secuti multa laudabilia fecerunt, eos melius a natura institutos fuisse, quam institui potuissent a philosophia, si ullam aliam probavissent praeter
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt si uiueret et lucullus mihi uersat᷑
mecum et amicitia et omni uolũtate
sententiaq conuĩctus. preclare ĩquit
facis cu et eoru meõriam tenes quoꝵ
uterq tibi testamento liberos suos com¬
menclauit et pueru diligis. Quod au¬
tem meu munus dicis nõ equidem
recuso set te adiũgo sotiu Addo etiã
illud multa iam fmhi clare signa pu¬
exum et pudoris et ingenii set ctate
uides. Uideo equidemꝰ inꝙͣ Sed tame
iam infici debet hiis artibus quas si
dum est tener conbiberit ad maiora
ueniet paratior sit equide diligẽtius
sepiusq ista loquemur inter nos age¬
mus que comuinter. Sed resideamus
inquit siplacet itaq fecimꝰ tu ille tu
aute cum ipẽ tñ libroꝵ heãs quos hic
tandem requiris comẽtarios. Quosdã
inquit aristotelicos quos hic sciebam
esse ueni ut auferrem quos legerem
dum essem otiosus quod quicłe nob¬
sicurseis nõ sepe contingit. Qua uellẽ

Expanded text:
esset, si viveret—, et Lucullus mihi versaturesset, si viveret—, et Lucullus mihi versaturmecum et amicitia et omni voluntate sententiaque coniunctus. Praeclare, inquit, facis, cum et eorum memoriam tenes, quorum uterque tibi testamento liberos suos commendavit, et puerum diligis. quod autem meum munus dicis non equidem recuso, sed te adiungo socium. addo etiam illud, multa iam mihi dare signa puerum et pudoris et ingenii, sed aetatem vides. Video equidem, inquam, sed tamen iam infici debet iis artibus, quas si, dum est tener, conbiberit, ad maiora veniet paratior. Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter. sed residamus, inquit, si placet. Itaque fecimus. Tum ille: Tu autem cum ipse tantum librorum habeas, quos hic tandem requiris? Commentarios quosdam, inquam, Aristotelios, quos hic sciebam esse, veni ut auferrem, quos legerem, dum essem otiosus; quod quidem nobis non saepe contingit. Quam vellem,
Abbreviated transcription (Latin):
oteca seclente multis circũfusu stoycor
libris. Erat ein ut scis meo merausta
auiditas legendi nec satiari poterat q¬
pe qui nec rep̃hensione quicde uulgiꝰ
manem reformidans. In pã curia soset
legere sepe dum senatus cogeretur Rlhil
ꝯd̾ere reipu ͤ detrahens qno magis tũ
⁊lũmo otio maxiaq copia qĩ belluari
libuis sihoc uerbotam iclara re uten¬
dum est iudebatut. Quod cu accidiss
ut alter alteru nec opmato uicleremꝰ
sur rexit statim Denide prime illa que
exurbe profectus ueni ad uelperam
Causa aute fuit huic ueniẽdi ut quos¬
dam hinc libros promercm. Equico
sato hanc totam copiam iam nucui¬
lo nrõ notam esse oportebit. Nains
libris eum malo ꝙͣ reliquo ornatu ue¬
om̃ nrõ et tibi tam propinquo respon¬
deat laboro autem nõ sine causa nam
et aui enis meõria moueor Nec enim
ignoras quanti fecerim scipionẽ qui
ut opinio mea fert inprincipibꝰ iam

Expanded text:
otheca sedentem multis circumfusum Stoicorum otheca sedentem multis circumfusum Stoicorum libris. erat enim, ut scis, in eo aviditas legendi, nec satiari poterat, quippe qui ne reprehensionem quidem vulgi inanem reformidans in ipsa curia soleret legere saepe, dum senatus cogeretur, nihil operae rei publicae detrahens. quo magis tum in summo otio maximaque copia quasi helluari libris, si hoc verbo in tam clara re utendum est, videbatur. quod cum accidisset ut alter alterum necopinato videremus, surrexit statim. deinde prima illa, quae ex urbe profectus veni ad vesperum. causa autem fuit huc veniendi ut quosdam hinc libros promerem. et quidem, Cato, hanc totam copiam iam Lucullo nostro notam esse oportebit; nam his libris eum malo quam reliquo ornatu vioni nostro et tibi tam propinquo respondeat. laboro autem non sine causa; nam et avi eius memoria moveor—nec enim ignoras, quanti fecerim Caepionem, qui, ut opinio mea fert, in principibus iam
Abbreviated transcription (Latin):
latinis ut ipa phỹa ut rethorica yale¬
tica gramatica geometria musica ꝙꝙ̃
latine ea dici poferant tñ qm̃ usu perce¬
pta sunt nra ducam atꝙ hoc quide
clereru nomĩbus. De ip̃is rebus auitie
sepe nũo. Brute uereor ne repndar cui
quod sifacerem qite erudiens iure rep̾¬
hendẽ set ab eo plurimu absum neq ut
ea cognoscas que tibi notissia sũt aclte
mittoꝰ. S quia facillime i noiẽ tuo ac¬
quiesco et quia te heõ equissimu eoru
studioꝵ que mihi comunia tecu sunt
eristimatorẽs et iudice. Attendes igit
ut soles diligenter eamq controuersia
diuidicabis que mihi fuit cu auũculo
tuo quino ac singulari uiro Rlam in
tusculano cuessem uellemq ebibliote¬
en publii lucilli quibuslam libris uti ue¬
ni inenuis uillam ut eos ipẽ ut solebam
mde pronierem. Quo cu uenisse A. Ca¬
tonem quẽ ibi ẽẽ nescieram uidi ĩbibłi¬

Expanded text:
Latinis, ut ipsa philosophia, ut rhetorica, dialeLatinis, ut ipsa philosophia, ut rhetorica, dialectica, grammatica, geometria, musica, quamquam Latine ea dici poterant, tamen, quoniam usu percepta sunt, nostra ducamus. Atque haec quidem de rerum nominibus. de ipsis rebus autem saepenumero, Brute, vereor ne reprehendar, cum quod si facerem quasi te erudiens, iure reprehenderer. sed ab eo plurimum absum neque, ut ea cognoscas, quae tibi notissima sunt, ad te mitto, sed quia facillime in nomine tuo adquiesco, et quia te habeo aequissimum eorum studiorum, quae mihi communia tecum sunt, existimatorem et iudicem. attendes igitur, ut soles, diligenter eamque controversiam diiudicabis, quae mihi fuit cum avunculo tuo, divino ac singulari viro. nam in Tusculano cum essem vellemque e bibliotheca pueri Luculli quibusdam libris uti, veni in eius villam, ut eos ipse, ut solebam, depromerem. quo cum venissem, M. Catonem, quem ibi esse nescieram, vidi in bibli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯis que ipĩ gretie nota nõ sũt. Scome¬
treuero et phisici gramaticiet morea
dam loquuitur sud Item ip̃e rethorim¬
artesq sũt note forensẽs atq populaẽl
uerbił tñ indicendo qiͣ priuatis utũt᷑
ac sins Atq ut omittam has artes elega¬
tes et ingenuas nec opificem quicdez ta¬
eri sua Artifitia possent insi uocabulis
uterent᷑ nobis ĩ cognitis usitatis sibi. Q
etiam agricultur que abhorret ab oĩ
disserens arripere uerba de toro nõ p̃t
putant concessu a gretia ẽ ut doctissi¬
mi homiẽs de rebus nõ peruulgatis ĩn¬
sitatis uerbis uterentur. Quãto id nobis
magis est concedendu qui ea ñc pͥmũ
audemus attingere. Et si quod sepe dix¬
imus et quidentꝰ cu aliqua querela nõ
grecoꝵ modo set etiam qui segrecos ma¬
gis ꝙͣ nros hrĩ uolũt nos nõ modo nõ
etiam siperiores elaborandu ẽ ut hoc
nõ in nr̃is solu artibus set etia ipsoru
quibꝰ ex instituto ueteru utemur pro

Expanded text:
ometrae vero et musici, grammatici etiam more quodam loquuntur suo. ipsae rhetorumartes, quae sunt totae forenses atque populares, verbis tamen in docendo quasi privatis utuntur ac suis. atque ut omittam has artis elegantes et ingenuas, ne opifices quidem tueri sua artificia possent, nisi vocabulis uterentur nobis incognitis, usitatis sibi. quin etiam agri cultura, quae abhorret ab omnidisserens arripere verba de foro non poteberiorem putant, concessum a Graecia est ut doctissimi homines de rebus non pervagatis inusitatis verbis uterentur, quanto id nobis magis est concedendum, qui ea nunc primum audemus attingere? et quoniam saepe diximus, et quidem cum aliqua querela non Graecorum modo, sed eorum etiam, qui se Graecos magis quam nostros haberi volunt, nos non modo non etiam superiis solum artibus, sed etiam in illorum quibus instituto veterum utimur pro
Abbreviated transcription (Latin):
litate aliqua nõ requirat et pro nihilo
putet ant quis est qui maior aut afrio¬
lor aut euis quemꝰ tu more semꝑ saabesꝰ
poroaui meiceteroꝵ ꝙ uiroꝵ fortiu atq
omĩ uirtute prestantiu feã deã consilia
cognoscent nulla aĩo affitiatur uolupta¬
te. Quis autemhonesta inf̾amilia ĩstitutꝰ
et educatuĩ igeme nõ ipsa turpitudiẽ
etiam sicum lesura nõsit offenclit᷑. Quis
equo aiõ uidet cu qui inpune ac flagi¬
tiose putet uiuere. Quis nõ odit sordidos
uanos leues futiles. Quid aute dicipo¬
terit si tuopitudine nõ ipsam perse fugi¬
enclam esse statueremus quo minus hd¬
mines tenebras et solitudine nacti nlło
dedecore se abstineant nisi eos per se fe¬
alitate sua tinpitudo ipsa detereat Inmu¬
merabilia dicipossũt inhanc smãm set
nõ necesse est. nhil est enim de quo minꝰ
dubitari possit qua et honesta expetẽ¬
da perse et eodem modo turpia perse

Expanded text:
litate aliqua non requirat et pro nihilo litate aliqua non requirat et pro nihilo putet? aut quis est, qui maiorum, aut Africanorum aut eius, quem tu in ore semper habes, proavi mei, ceterorumque virorum fortium atque omni virtute praestantium facta, dicta, consilia cognoscens nulla animo afficiatur voluptate? quis autem honesta in familia institutus et educatus ingenue non ipsa turpitudine, etiamsi eum laesura non sit, offenditur? quis animo aequo videt eum, quem inpure ac flagitiose putet vivere? quis non odit sordidos, vanos, leves, futtiles? quid autem dici poterit, si turpitudinem non ipsam per se fugiendam esse statuemus, quo minus homines tenebras et solitudinem nacti nullo dedecore se abstineant, nisi eos per se foeditate sua turpitudo ipsa deterreat? Innumerabilia dici possunt in hanc sententiam, sed non necesse est. Nihil est enim, de quo minus dubitari possit, quam et honesta expetenda per se et eodem modo turpia per se
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate perturbationes aute nulla
nanire ui cõmonent᷑ omĩaq ea sũt opi¬
mones ac iuditia leuitatis. Itaq is sapiẽs
semꝑ uacabit. Omẽ aute quod hostum
sit ied esse proptet se expetendu cõmune
bono excludũt ceteris omĩbus phis hec
est intuencla snia maxiẽ eiu istis stoyci
qui nhil aluid mbonoꝵ nũo msi hones¬
tu esse uoluerũt. S hoc quide ẽ pfacilis
et expedita defensio. Quis est enm aut qͥs
mꝙ̃ fuit aut auaritia tam arcdenti aut
tamh effrenatis cupiditatib ut eanclen
illam remquam adipisci scelere quouii
uelit nõ multis partib malit ad scse etiã
ĩ ĩpunitate proposita sine facinore qͣ
telta nobis sũt quo mõ moueantur qba
le causis ea uersantur incelo. Quis autẽ
tam agrestib institutis uiuit aut quis
opntra custodia nature tam uehemnettr
obdurabit ut arebus cogintioẽ dignisab¬
orteat eas que sine uoliptate aist uti¬

Expanded text:
voluptariam. perturbationes autem nulla voluptariam. perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis. itaque his sapiens semper vacabit. Omne autem, quod honestum sit, id esse propter se expetendum commune bono excludunt, ceteris omnibus philosophis haec est tuenda sententia, maxime tamen his Stoicis, qui nihil aliud in bonorum numero nisi honestum esse voluerunt. sed haec quidem est perfacilis et perexpedita defensio. quis est enim, aut quis umquam fuit aut avaritia tam ardenti aut tam effrenatis cupiditatibus, ut eandem illam rem, quam adipisci scelere quovis velit, non multis partibus malit ad sese etiam omni inpunitate proposita sine facinore quaculta nobis sunt, quo modo moveantur quibusque de causis ea quae versantur in caelo? quis autem tam agrestibus institutis vivit, aut quis se contra studia naturae tam vehementer obduravit, ut a rebus cognitione dignis abhorreat easque sine voluptate aut uti
Abbreviated transcription (Latin):
nere saporis nõ cõparatioẽ cũ aliis dul¬
ce ẽẽ sentitur sic bonu hoc de quo agiꝰ
ẽ illud quod pluri ẽ extimãdu. S ea ex¬
tuatio genere ualet nõ magnitudine
nam cu extimatio que anxła dicit᷑ neq
ĩbonis nũata sit nec xursus in malis quã¬
tũcũq eo addideris insuo genẽ manebit
Alia est igitur propria extitnatio uirtutis
que genere non crescendo ualet. nec uõ
perturbatioẽs aĩoꝵ que uitam insipiẽtem
miseram acerbamq reddũt quas greci
pathe appellãt poteram ego uerbu ipm̃
inter petrans morbos appellare set nõ cõ¬
uenit ad omĩa. Quis eni misericordiam
aut ipsam iracũdiam morbũ solet dicẽ
At illi dicũt pathos. Sit igitur perturba¬
tio que noie ipõ iutiosa dleclaran uide¬
tur Nec hee perturbatioẽs maliqua na
stoyci coĩ ndĩe corporis et animi heclo¬
nem appellant. Ego maloletitia appel¬
lare quasi gestientis aninu electionem

Expanded text:
nere saporis, non comparatione cum aliis dulnere saporis, non comparatione cum aliis dulce esse sentitur, sic bonum hoc, de quo agimus, est illud quidem plurimi aestimandum, sed ea aestimatio genere valet, non magnitudine. nam cum aestimatio, quae aci/a dicitur, neque in bonis numerata sit nec rursus in malis, quantumcumque eo addideris, in suo genere manebit. alia est igitur propria aestimatio virtutis, quae genere, non crescendo valet. Nec vero perturbationes animorum, quae vitam insipientium miseram acerbamque reddunt, quas Graeci pa/- qh appellant—poteram ego verbum ipsum interpretans morbos appellare, sed non conveniret ad omnia; quis enim misericordiam aut ipsam iracundiam morbum solet dicere? at illi dicunt pa/qos. sit igitur perturbatio, quae nomine ipso vitiosa declarari videtur nec eae perturbationes vi aliqua naStoici communi nomine corporis et animi hdonh/n appellant, ego malo laetitiam appellare, quasi gestientis animi elationem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ perfectioẽ recte sũt uidicanda Bomii
autez quod in hoc sermone totiens usur¬
patu est id etiam diffimtioẽ explicetur
Set eoꝵ diffinitiones paulu oppido ĩt̾
se differũt et tñ eodem spectant Ego as¬
sentior dyogeny quibonu diffinierit id
quod esset natura absolutũ Id autẽ seqñs
Illud etiam quod prodesset. Ophelonei
sie appellemus motu aut statu esse dix̃
e natura absoluta. Cũq reru notiones
maĩmis f̾i̾ant si aut usi aliquid cogni¬
tu sit qut comũctione aut similitucsine
aut collatione rationis. hoc quarto qd
extremu posi bonu enis notitia f̾cã est
Cum em ab his rebus que sũt secũdum
natura ascendit aiũs collatioẽ rõnis tñ
ad notionem boni peruenit. Hoc aute
ipũ bonũ nõ accessioẽ neq crescendo a
cu ceteris apparando set propria uisua
consentimus et appellamus bonũ. Ut ei
mel si dulcissimu est suo tñ proprio ge¬

Expanded text:
non perfectione recta sunt iudicanda. Bonum non perfectione recta sunt iudicanda. Bonum autem, quod in hoc sermone totiens usurpatum est, id etiam definitione explicatur. sed eorum definitiones paulum oppido inter se differunt et tamen eodem spectant. ego adsentior Diogeni, qui bonum definierit id, quod esset natura absolutum. id autem sequens illud etiam, quod prodesset—wfe/lhma enim sic appellemus—, motum aut statum esse dixit e natura absoluto. cumque rerum notiones in animis fiant, si aut usu aliquid cognitum sit aut coniunctione aut similitudine aut collatione rationis, hoc quarto, quod extremum posui, boni notitia facta est. cum enim ab iis rebus, quae sunt secundum naturam, ascendit animus collatione rationis, tum ad notionem boni pervenit. hoc autem ipsum bonum non accessione neque crescendo aut cum ceteris comparando, sed propria vi sua et sentimus et appellamus bonum. ut enim mel, etsi dulcissimum est, suo tamen proprio ge
Abbreviated transcription (Latin):
quas poni et his que sumes earu sunt
relinquit᷑ ut sũmu sit inuere sciẽtiam
adhibente earu rerum que natura e¬
ueniant seligente que scdu naturam
et sique etia contra natura sũt reitien¬
tem idest cõuementer cõgruenterq nẽ
uiuere. S in ceteris artibus cu dicitur
axtifitiose posteru quodãmõ et con¬
sequens putandu quod illi Epigene¬
maticon appellant. Quod autẽ ĩ quo
sapienter dicimus id ad prime rectis¬
sime dicitur. Quicquid eni a sapiente
proficiscitur id cõtinuo debet expletu
esse omĩbus sins partibus. In eo em posi¬
tum est id quod dicimꝰ ẽẽ expetendu
Nam ut peccatu est priam prodere pa¬
rentes uolari fana depeculari que lũt
ĩ effcũ sic timere sic merere sic inlibidiẽ
esse peccatu est etiam sinc effcũ. Uerum
ut hec nõ ĩposteris et in cõsequẽtibꝰ set
ĩprimis cõtinuo peccata sũt sic ea que
proficiscũtur auirtute susceptioẽ ꝓͥma

Expanded text:
quae similes earum sunt, relinquitur ut summum bonum sit vivere scientiam adhibentem earum rerum, quae natura eveniant, seligentem quae secundum naturam et quae contra naturam sint reicientem, id est convenienter congruenterque naturae vivere. Sed in ceteris artibus cum dicitur artificiose, posterum quodam modo et consequens putandum est, quod illi epigennhmatiko/n appellant; cum autem in quo sapienter dicimus, id a primo rectissime dicitur. quicquid enim a sapientia proficiscitur, id continuo debet expletum esse omnibus suis partibus; in eo enim positum est id, quod dicimus esse expetendum. nam ut peccatum est patriam prodere, parentes violare, fana depeculari, quae sunt in effectu, sic timere, sic maerere, sic in libidine esse peccatum est etiam sine effectu. verum ut haec non in posteris et in consequentibus, sed in primis continuo peccata sunt, sic ea, quae proficiscuntur a virtute, susceptione prima,
Abbreviated transcription (Latin):
dicant ad bene uiuendu Nostri uero
quod extimatione aliquo aõ dignu
compleri uitam beatam putent An noͣ
tertius quicꝙͣ potest esse ꝙͣ illa ratio ẽ
qui dolorem in malis ponunt Nõposse
sapientem beatu esse cum eculeo tor¬
queatur Eoru autem qui dolore in
malis nõ hñt ratio certe cogit uti ĩ oĩbꝰ
tormẽtis conseruetur btã ulta sapiẽti
Et em si dolores cosdem tollerabiliui
patiantur qui excipiũt eos pro pria ꝙͣ
quileiori de causa opimo facit non
natura uim doloris aut maiorem aut
minorem Hec illud quidem est consen
quisq sit quo sit corporis aut extermi
bomis plemor ut hoc idem approbãdũ
sit nobis ut qui plura hẽat ea que ĩ cor¬
pore magni extimantur sit beatior Illi
em corporis comodis compleri uitam
beatam putant. Hrĩ mhil minus. na
cum ita placeat nec eoru quicdẽ bono¬
ru que nos bona nature aꝑpellemui
frequẽtia beatiore uitam fieri aut ma¬

Expanded text:
dicant ad beate vivendum, nostri non ex omni, dicant ad beate vivendum, nostri non ex omni, quod aestimatione aliqua dignum sit, compleri vitam beatam putent. An vero certius quicquam potest esse quam illorum ratione, qui dolorem in malis ponunt, non posse sapientem beatum esse, cum eculeo torqueatur? eorum autem, qui dolorem in malis non habent, ratio certe cogit ut in omnibus tormentis conservetur beata vita sapienti. etenim si dolores eosdem tolerabilius patiuntur qui excipiunt eos pro patria quam qui leviore de causa, opinio facit, non natura, vim doloris aut maiorem aut minorem. Ne illud quidem est consentquisque sit, quo sit corporis aut externis bonis plenior, ut hoc idem adprobandum sit nobis, ut, qui plura habeat ea, quae in corpore magni aestimantur, sit beatior. illi enim corporis commodis compleri vitam beatam putant, nostri nihil minus. nam cum ita placeat, ne eorum quidem bonorum, quae nos bona vere appellemus, frequentia beatiorem vitam fieri aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
tuperabile est per seipũ ideo ipõ uitiũ
noiãtum puto uł etiam auitio dicto u¬
tuperari Sin cathiam malitia dixisses
acl aliud nos unu certu uitiu cõsuetu¬
do latina traduce̾t hoc omni uirtuti in¬
tiu contrario nocẽ opponitur. Tu illehis
igitur ita poĩtis inquit sequit᷑ magna cõ¬
tennio que pertractata est ab ypareticis
molluis. Est emi eoru consuctudo dicẽ¬
di nõsatis acuta propter ignoratione
dualetice. Carneades tuus egregia quã¬
clam excitatione indyaleticis slimaq e¬
loquẽtia re ĩ sũmu discrimen acdclirxit
propterca quod pugnare nõ desistit ĩ
omii hic questioe que de bomit et malic
appelletur nõ esse reru stoytii cu prpa¬
teticis contronersiam s noĩ Mihĩ iut
dissedere maiorem multo hrẽ stoycos
et perypateticos reru oiõ discrepantiã
ꝙͣ uerboru Quppe cum perypatetici
omĩa que ipsabona appellant ꝑtinere

Expanded text:
tuperabile est per se ipsum, id eo ipso vitium tuperabile est per se ipsum, id eo ipso vitium nominatum puto, vel etiam a vitio dictum vituperari. sin kaki/an malitiam dixisses, ad aliud nos unum certum vitium consuetudo Latina traduceret. nunc omni virtuti vitium contrario nomine opponitur. Tum ille: His igitur ita positis, inquit, sequitur magna contentio, quam tractatam a Peripateticis mollius—est enim eorum consuetudo dicendi non satis acuta propter ignorationem dialecticae—Carneades tuus egregia quadam exercitatione in dialecticis summaque eloquentia rem in summum discrimen adduxit, propterea quod pugnare non destitit in omni hac quaestione, quae de bonis et malis appelletur, non esse rerum Stoicis cum Peripateticis controversiam, sed nominum. mihi autem dissidere; maiorem multo inter Stoicos et Peripateticos rerum esse aio discrepantiam quam verborum, quippe cum Peripatetici omnia, quae ipsi bona appellant, pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
et temeritate et ĩ iustitia et intẽperãtiã
cuzdicimꝰ esse fugiendam propter eal
que ex ip̃is eueniut nõ ita dicimus ut cũ
ilo quod positu est solu idesse malũ q
turpe sit Hec pugnare iudeatur oro Pre¬
terea ꝑea nõ acł corporis ĩ cõmodu re¬
feruntur set ad turpes actiones que orxi
ferre sese nr̃is sermoĩbꝰ et ista maxime
propter lunatam quandam et rer et uer¬
boꝵ temutatt. Scio em esse quosclam
qui quãius lingua phyar possint nullis
cnm ꝑtitionibus nullis diffintionibus
utuntur ipĩq dicũt ea se modo probare
quibus natura tacita assentiatur. Itaq ĩ
rebus minime obscuris nõ multus ẽ apud
cos disserendi labor quare attendo testu¬
diuisse et quecũq rebus his de quibꝰ hic
sermo ẽ nomia ĩponis meõre cõmendo
Mihi ein erit hiisdem istis fortasse iam
utendum Uirtutibꝰ igitur rectissiẽ mihi
uideris et ad conseruatione nr̃ẽ orõis
uitia posuisse contratia. Quodemm ui¬

Expanded text:
t iniustitiam et intemperantiam cum dicimus esse fugiendas propter eas res, quae ex ipsis eveniant, non ita dicimus, ut cum illo, quod positum est, solum id esse malum, quod turpe sit, haec pugnare videatur oratio, propterea quod ea non ad corporis incommodum referuntur, sed ad turpes actiones, quae oritur nec offerre sese nostris sermonibus, et ista maxime propter limatam quandam et rerum et verborum tenuitatem. scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; nullis enim partitionibus, nullis definitionibus utuntur ipsique dicunt ea se modo probare, quibus natura tacita adsentiatur. itaque in rebus minime obscuris non multus est apud eos disserendi labor. quare attendo te studiose et, quaecumque rebus iis, de quibus hic sermo est, nomina inponis, memoriae mando; mihi enim erit isdem istis fortasse iam utendum. Virtutibus igitur rectissime mihi videris et ad consuetudinem nostrae orationis vitia posuisse contraria. quod enim vi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autez uoluptate uitam effici btã
putabit qui sibi is cõuemiet si negabit uo¬
luptate cresce̾ longinquitate. Igit ne do¬
lorem quidez an dolor longissimus ꝗsq
miserrimus uoluptate nõ optabiliorem
duturnitatis facit. Quid ẽ igitur cur ita
semp deu appellet epycurus beatũ et
eternu dempta eni etermtatis ihilo
beatior Iuppr̃ ꝙͣ Epocur. Uterq eni sũmo
bono fruitur iclest uoluptate At eniz hic
etiam dolore. At eu inhil facit ait eni
sese iuraturu ꝙ̃ hoc suaue dicturũ Qua
igitur re adeo uincitur sieterintate nõ
ifincit᷑ in qua quid ẽ boni p̾ter sũmã uo¬
luptate et eam sempiterna. Quid ergo
attinet glorioseloqui isi cõstanter lodu¬
are. In ifoluptate corporis addam siuls
animi du ea ip̃a ut uultis sit quod et ĩ¬
corpore situ est uiuere btẽ. Qnd istam
noluptate perpetua p̾stare quis potest¬

Expanded text:
qui autem voluptate vitam effici beatam qui autem voluptate vitam effici beatam putabit, qui sibi is conveniet, si negabit voluptatem crescere longinquitate? igitur ne dolorem quidem. an dolor longissimus quisque miserrimus, voluptatem non optabiliorem diuturnitas facit? quid est igitur, cur ita semper deum appellet Epicurus beatum et aeternum? dempta enim aeternitate nihilo beatior Iuppiter quam Epicurus; uterque enim summo bono fruitur, id est voluptate. At enim hic etiam dolore. At eum nihili facit; ait enim se, si uratur, Quam hoc suave! dicturum. qua igitur re ab deo vincitur, si aeternitate non vincitur? in qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? quid ergo attinet gloriose loqui, nisi constanter loquare? In voluptate corporis—addam, si vis, 'animi', dum ea ipsa, ut vultis, sit e corpore—situm est vivere beate. Quid? istam voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
beata potest. beata ẽẽ nõ põt. Quis enim
confidit semꝑ sibi illud stabile et firm¬
um permansuru quod fragile et cadu¬
du sit. Qui aute diffidet perpetiutati
bonor suoꝵr timeat necesse ẽ ne aliqũ a¬
missis illis sit miser. beatus aute eẽ ĩ ma¬
ximaru reru timore nemo pot nenio
igitur esse potest neq eni i aliqua ꝑte
Diperpetiitate tpĩs uitabtã duci sol
Neq appellatur diõ inta btã msi cõfec¬
ta atꝙ absoluta nec potest quisꝙͣ alias
btũs cẽ alias miser. Slueni cxristimabit
cxpectat ultimu tempus et atis quot
Etcso scribit. hero dotiis pceptu a holoe
et em quẽ ad modu tute dicebas neg¬
tpr̃i ad btẽ uiuendu aliquid afferre
niegnt ĩfinito tprẽ ctatis ublupt pem
birp maiore ꝙ f̾iito atq modico Qu
bonu omẽ ĩ uirtute pone is pot diccre
perficibtãm uitam perfectioẽ uirtutis. ne¬
gat enim ĩ sũmo afferre mcremẽtu dic

Expanded text:
beata potest, beata esse non potest. quis enim beata potest, beata esse non potest. quis enim confidit semper sibi illud stabile et firmum permansurum, quod fragile et caducum sit? qui autem diffidet perpetuitati bonorum suorum, timeat necesse est, ne aliquando amissis illis sit miser. beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. nemo igitur esse beatus potest. neque enim in aliqua parte, sed in perpetuitate temporis vita beata dici solet, nec appellatur omnino vita, nisi confecta atque absoluta, nec potest quisquam alias beatus esse, alias miser; qui enim existimabit expectat ultimum tempus aetatis, quod Croeso scribit Herodotus praeceptum a Solone. At enim, quem ad modum tute dicebas, negtemporis ad beate vivendum aliquid afferre,negat infinito tempore aetatis voluptatem fieri maiorem quam finito atque modico. qui bonum omne in virtute ponit, is potest dicere perfici beatam vitam perfectione virtutis; negat enim summo bono afferre incrementum diem.
Abbreviated transcription (Latin):
cu mediocri amico set fac ista ẽẽ nõ mmi¬
portuna. Quid ad utilitate tante pecu¬
nie. Uides igitur si amicitia sua carita¬
te metiare. Ea mhil esse prestantiꝰ. Sin
emolumẽto sũmas familiaritates p̃tio¬
saru fructuosaxu mercede superari me
ipm̃ igitur ames oportet nõ mea Siueri
amiciꝰ futuri sum s m rebus aptissims
nimiu longi sumus. Perfecto en et cõ¬
cluso neq uirtutibꝰ neq amcitiis usꝙ̃ lo¬
cum eẽ si ad uoluptate omĩa referant
Nihil p̃terea est magnopere dicendu
at tũ necui loco nõ ideatur eẽ respõ¬
sum pauca etiam nũc dicam ad reliq
num exxpetentes hoiẽs se ad hoc studi¬
um cõtulerũt. Beate aute uiuere alui
inalio. uos inuoluptate ponitis. Ite .¬
iudeamꝰ btẽ inuere uestru quale sit
Atq hoc dabitis ut opinor smis sit ali¬
quid essebeatu id oportere totũ poni
potestate sapiẽtis. Nam si cunicti uita

Expanded text:
cum mediocri amico. sed fac ista esse non incum mediocri amico. sed fac ista esse non inportuna; quid ad utilitatem tantae pecuniae? vides igitur, si amicitiam sua caritate metiare, nihil esse praestantius, sin emolumento, summas familiaritates praediorum fructuosorum mercede superari. me igitur ipsum ames oportet, non mea, si veri amici futuri sumus. Sed in rebus apertissimis nimium longi sumus. perfecto enim et concluso neque virtutibus neque amicitiis usquam locum esse, si ad voluptatem omnia referantur, nihil praeterea est magnopere dicendum. ac tamen, ne cui loco non videatur esse responsum, pauca etiam nunc dicam ad reliqunum expetentes homines se ad hoc studium contulerunt, beate autem vivere alii in alio, vos in voluptate ponitis, item cvideamus, beate vivere vestrum quale sit. atque hoc dabitis, ut opinor, si modo sit aliquid esse beatum, id oportere totum poni in potestate sapientis. nam si amitti vita
Abbreviated transcription (Latin):
que fatiat amicitia ipã sua spõte u
sua exse et propter se expetenda dubinz
ẽ quin fundos et insulas amicis antepo¬
namus licet hic rursus ea cõmemores
que optimis uerbis ab epycuro de laude
amicitie dicta sũt. Non quero quid li¬
tentie sue dicere utilitatis causa amici¬
tia ẽ quesita. nũ igit utiliore tibi huc
triariu putas eẽ potse quẽ si tuasint pucco¬
lis gramiã Collige omĩa que soletis presi¬
dius amicoꝵ satis est tibi mte satis ĩ legibꝰ
et mediocribꝰ amcitiis presidiu iam dõ¬
temni nõ poteris odiu ante et ĩuidiam
facile uitabis. ad eas eni res ab epycuro
Precepta cdantur et tñ nõ tantis uectiga¬
lib ad libertate utens emi sine ac pyla¬
dea amicitia multoꝵ te beniuolentia p̃¬
clare et tuebere et munies. At qui cũ io¬
ca seria ut dicitur qui cũ occulta omiã
qui cũ archana tecũ optime. Demde et

Expanded text:
quae faciat amicitiam ipsam sua sponte, vi quae faciat amicitiam ipsam sua sponte, vi sua, ex se et propter se expetendam, dubium est, quin fundos et insulas amicis anteponamus? Licet hic rursus ea commemores, quae optimis verbis ab Epicuro de laude amicitiae dicta sunt. non quaero, quid ditentiae suae dicere. Utilitatis causa amicitia est quaesita. Num igitur utiliorem tibi hunc Triarium putas esse posse, quam si tua sint Puteolis granaria? collige omnia, quae soletis: Praesidium amicorum. Satis est tibi in te, satis in legibus, satis in mediocribus amicitiis praesidii. iam contemni non poteris. odium autem et invidiam facile vitabis. ad eas enim res ab Epicuro praecepta dantur. et tamen tantis vectigalibus ad liberalitatem utens etiam sine hac Pyladea amicitia multorum te benivolentia praeclare tuebere et munies. At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Tecum optime, deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Epycuro dictu cognoscere amicitia a
uoluptate nõ posse diuelli obeamq rez
sum Attulisti aliud hũanius hoꝵ reçen¬
sioꝵ nũꝙͣ dictu ab ipõ illo quisciã. pͥmo
utilitatis causa amicu expecti cu autẽ
usus accessisset tu ipu amari perse eti¬
am obmissa spe uoluptatis. ħ si multis¬
modis rep̃ndi potest tñ accipio quod
datur mihi enim satis ẽ ipĩs nõ satis Nã
aliqũ posse fieri xecte dicant nulla ex¬
pectata nec quesita uoluptate. Posius¬
ti aute dicere alios fedus quoddam
interse facẽ sapiẽtis ut quẽ admodum
sint inseipõs aiãti eodem mõ sint erga
amicos iel et fieri posse et sepe ẽẽ factũ
et ad uoluptates percipiẽdas maxiẽ ꝑ¬
tinere hoc fedus face̾ si potuerũt fatiat
etia illud ut equitate modestia iurtu¬
tes om̃es perse ipãs gratis diligant. At
uero fructibꝰ et emolumẽtis et utilitati¬
bus amicitias colemus si nulla caritas cĩt

Expanded text:
Epicuro dictum cognoscere, amicitiam a Epicuro dictum cognoscere, amicitiam a voluptate non posse divelli ob eamque resum. Attulisti aliud humanius horum recentiorum, numquam dictum ab ipso illo, quod sciam, primo utilitatis causa amicum expeti, cum autem usus accessisset, tum ipsum amari per se etiam omissa spe voluptatis. hoc etsi multimodis reprehendi potest, tamen accipio, quod dant. mihi enim satis est, ipsis non satis. nam aliquando posse recte fieri dicunt nulla expectata nec quaesita voluptate. Posuisti etiam dicere alios foedus quoddam inter se facere sapientis, ut, quem ad modum sint in se ipsos animati, eodem modo sint erga amicos; id et fieri posse et saepe esse factum et ad voluptates percipiendas maxime pertinere. hoc foedus facere si potuerunt, faciant etiam illud, ut aequitatem, modestiam, virtutes omnes per se ipsas gratis diligant. an vero, si fructibus et emolumentis et utilitatibus amicitias colemus, si nulla caritas erit,
Abbreviated transcription (Latin):
dictis insectant᷑ eos a quibꝰ deueritate
dissentiũt. S quaus comis in amicis tuẽ¬
dis fuerit. tñsihec uera sũt inhil eni affir¬
mo nõ satis acutus fuit. At multis sepro¬
bauit et quide in rem fortasse set tñ nõ
grauissimu est testiõmiu multitudime
Inomĩem arte ułstudio uł quauis sciã
uł in ip̃a uirtute optimu quicq rarissi¬
mu ẽ. Ac mihi quide ꝙ et ipẽ uir bon
fuit et multi epycurei fuerũt et hodie
sũt et in amicitiis fideles et in oĩ uita cõ¬
stantes et graues nec noluptate set offiͨ
consilia moderantes hoc indet᷑ maior
uis honestatis et minor uoluptatis. Ita eĩ
uiuunt quida ut coꝵ uita refellatur o¬
ratio atop ut ccteri existimãtur dicẽ me¬
lius ꝙͣ facere: sic hii mihi uident᷑ facere
melius ꝙ dicere. set hec nhil sane adrẽ
Illa uideamus que ate de amicitia dcã
sũt equibꝰ unu mihi uidebar ab ipso

Expanded text:
dictis insectantur eos, a quibus de veritate dictis insectantur eos, a quibus de veritate dissentiunt. sed quamvis comis in amicis tuendis fuerit, tamen, si haec vera sunt—nihil enim affirmo—, non satis acutus fuit. At multis se probavit. Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. in omni enim arte vel studio vel quavis scientia vel in ipsa virtute optimum quidque rarissimum est. ac mihi quidem, quod et ipse bonus vir fuit et multi Epicurei et fuerunt et hodie sunt et in amicitiis fideles et in omni vita constantes et graves nec voluptate, sed officio consilia moderantes, hoc videtur maior vis honestatis et minor voluptatis. ita enim vivunt quidam, ut eorum vita refellatur oratio. atque ut ceteri dicere existimantur melius quam facere, sic hi mihi videntur facere melius quam dicere. Sed haec nihil sane ad rem; illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt. e quibus unum mihi videbar ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
respities et cogitabis sibi quẽq natu esse
et suis uoluptatib Uadem te ad morte
tyrãno dabis pro amico ut pyctagoreus¬
fecit ille siculo tyrãno aut phylacłes cu
dices te esse horestem ut moriare ꝓaĩco
aut si eẽs horrestes pylladem refelleres aut
te iudicares et sid nõ probares quo minꝰ
ambo una necaremĩ nõ precarere faceres
tu quidem torquate hec omĩa nhil eniz
arbitror magna laude dignu epte p̃ter¬
missutu credam aut morꝰtis aut cdoloris
metu Non queritur autez quid nature
tue consentẽu sit set quid discipline. xõ
ista quã defendis precepta que didicisti
que probas funditus euertũt amicitia
quãuis eam Epycurus ut fac̃ incelu effe¬
rat laudibus At coluit ipẽ amicitias qs qiͣ
illu negat et bonu uiru et comune et
humanu fuisse de ingemo eius ĩ hiis dis¬
putationibꝰ nõ de mor̾ibꝰ querit᷑. Sit ista
in grecoꝵ leuitate peruersitas qui male¬

Expanded text:
respicies et cogitabis sibi quemque natum esse respicies et cogitabis sibi quemque natum esse et suis voluptatibus? vadem te ad mortem tyranno dabis pro amico, ut Pythagoreus ille Siculo fecit tyranno? aut, Pylades cum sis, dices te esse Orestem, ut moriare pro amico? aut, si esses Orestes, Pyladem refelleres, te indicares et, si id non probares, quo minus ambo una necaremini non precarere? Faceres tu quidem, Torquate, haec omnia; nihil enim arbitror esse magna laude dignum, quod te praetermissurum credam aut mortis aut doloris metu. non quaeritur autem quid naturae tuae consentaneum sit, sed quid disciplinae. ratio ista, quam defendis, praecepta, quae didicisti, quae probas, funditus evertunt amicitiam, quamvis eam Epicurus, ut facit, in caelum efferat laudibus. At coluit ipse amicitias. Quis, quaeso, illum negat et bonum virum et comem et humanum fuisse? de ingenio eius in his disputationibus, non de moribus quaeritur. sit ista in Graecorum levitate perversitas, qui male