comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serium utiles sumus : quȩ
debiumus facere fecimus :
cnelargitatẽ tristiua
corrum pat : audiant qđ
scriptũ est : hilarẽ dato¬
rem diligit dr̃
e largitores elemosina¬
rũt in pense gratiae uicissi¬
tudinem requirant : Audi¬
ant quod scriptum est :
Cum facis prandiũ aut ce¬
namnoliuocare amicos
tuost neque cognatos neq
uicinos diuiterne fore
& ipsi te inuitent esiat
tibise tributio: Sed cum
facis conuiuiũ uoca pau¬
peres debiles. claudos &
cecos &beatus eris quia
non habent undere¬
tribuant tibi
Nequȩ prȩbenda sunt ciu¬
us sero prebeant largito¬
res: audiant quodscrip¬
tum est: nedicasamico
tuo uade & reuertere.
&cras da botibi cumsta¬
tmpossis dare :
Nesubobtẽ tu largitatis ea
quȩ possident in hutiliter
distributores spargant:
Audiant quod scriptum
est i suda in manu tua ele¬
mosina : & cum multa ne¬
ces sesint paucalargiant᷑:
audi ant qđ scriptum est:
qui parce seminat :
Necum pauca opor tetplu¬

Expanded text:
Servi inutiles sumus, quod Servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus . Ac ne largitatem tristitia corrumpat, audiant quod scriptum est: Hilarem datorem diligit Deus . Ne largitores eleemosynarum impensae gratiae vicissitudinem requirant, audiant quod scriptum est: Cum facis prandium, aut coenam, noli vocare amicos tuos, vicinos divites, ne forte et ipsi te invitent, et fiat tibi retributio. Sed cum facis convivium, voca pauperes, debiles, claudos, caecos; et beatus eris, quia non habent unde retribuant tibiNe quae praebenda sunt citius sero praebeant largitores, audiant quod scriptum est: Ne dicas amico tuo: Vade, et revertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne sub obtentu largitatis ea quae possident inutiliter distributores spargant, audiant quod scriptum est: Sudet in manu tua eleemosyna. Et ne, cum multa necesse sint, pauca largiantur, audiant quod scriptum est: Qui parce seminat, Ne, cum pauca oportet, plu
Abbreviated transcription (Latin):
&x in pensomunere uala
ut sinem debitum euadas
neuangelio ueritasan
nesciat sinis tratuaqu
faciat dexteratua: Idest
piȩdis pensatione nequa¬
quã segloria uitȩ prae¬
sentis admisceat : sedopus
sectitudinif appexi ton
ignor& fauoris
Ilerũ que multa homine
pauperib: largiuntur ñ
quia cosdẽ pauperes dili¬
gunt : sed quia siminime
tribuantrirã iudicii suꝑ¬
ni formidant: qui sidm̃
non mauerent quȩ
fabent dare noluissent:
mmonendi sunt quisuami¬
sericorditer tribuunt. ne
pogitatione tumida suꝑ
pos sequibus terrena lar¬
iuntur ex tollant & ne
dcircose meliores estiment:
uia contineriꝑse cece¬
ros uident:
uiposses samisericordi¬
ter tribuunt a caelesti
dñodispensatores seposi¬
tos subsidiorũ temporali¬
um agnoscant : & tanto
numiliter prȩbeant quan¬
to & aliena esse intelle¬
gunt quae dispensant:
em benefactis lasgitoses
inmoderatius gaudeant:
audiant quod scriptum est
Cum feceritis om̃a quae
prȩcepta sunt uobis dicite

Expanded text:
ex impenso munere valent, ex impenso munere valent, ut finem debitum evadant. In Evangelio Veritas ait: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua ; id est, piae dispensationi nequaquam se gloria vitae praesentis admisceat; sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Plerumque multa homines pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram Judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluissent. Admonendi sunt qui sua misericorditer tribuunt, ne cogitatione tumida super eos se quibus terrena largiuntur extollant; et ne idcirco se meliores aestiment, quia contineri per se caeteros vident. Qui possessa misericorditer tribuunt, a coelesti Domino dispensatores se positos subsidiorum temporalium agnoscant; et tanto humiliter praebeant, quanto et aliena esse intelligunt quae dispensant. Ne in benefactis largitores immoderatius gaudeant, audiant quod scriptum est: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite:
Abbreviated transcription (Latin):
dam opem defensionisser:
& proiniquitatibus quas
num quã descrunt : dase
praetium uidentur:
Quotiens post culpã ele¬
mosinas facimus quasi¬
proprauis actib: praaiũ
damus : unde a ꝑprophe¬
ta de coqui hec non agit
dicitur: non dabit dõpro¬
pitiationẽ suã nec pr&iũ
sedemitionis animȩ sue ÷
uncelemosine prediumꝰ
nõs aculpis liberat cum
ꝑperata plangimuf & ab¬
dicamus : nam qui& semp
petcare uult & qua si semp
elemosinã largiri frus¬
tapixuium tribuit : quia
non redimit anima qua
auitis non conpescit.
Flemosine in pensio supbũ
diuitẽ redimere nualo ÷:
quẽ ꝑ perata simulrapina
pauperis antedĩ oculosas¬
cendere non ꝑmitut¬
s. Un de ꝑclifa ⁊ dicitur non
credat frus tracrrosedo¬
ceptus quodalicopr&io
sedimendussit
Cepe suꝑbi diuites cum ele¬
mosinam tribuunt. Non
hanc pro a&esnȩ uitȩbs¬
siderio : sed proex tenbi¬
da uita temporali las¬
untur. mos temsepost
diffesre dationib csu
Sed nequaquã obtinese

Expanded text:
dam opem defensionis ferunt, dam opem defensionis ferunt, et pro iniquitatibus, quas nunquam deserunt, dare pretium videntur . Quoties post culpam eleemospro pravis actibus pretium damus. Unde per Prophetam de eo qui haec non agit, dicitur: Non dabit propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Tunc eleemosynae pretium nos a culpis liberat, cum perpetrata plangimus dicamus. Nam qui et semper peccare vult, et quasi semper eleemosynam largiri, frustra pretium tribuit, quia non redimit animam, quam a vitiis non compescit. Eleemosynae impensio superbum divitem redimere non valet, quam perpetrata simul rapina pauperis ante Dei oculos ascendere non permittit. Unde per Eliphaz dicitur: Non credat frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit . Saepe superbi divites, cum eleemosynam tribuunt, non hanc pro aeternae vitae desiderio, sed pro extendenda vita temporali largiuntur. Mortem se posse differre dationibus credunt, sed nequaquam obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
Iuiauis misericordie
beati iolnaturã suerat
imitata. patrense pau̾pe¬
rũ suis se commemorat::
ubicxi ã subdit: & causam
quã nesciebam : diligen¬
tissime in uestigabam
Inquibus uidelic& uerbis
pensanda sunt om̃aquam
distinte narrantur. quod
nulla ab eomerces prȩ¬
termittitur: lus tus quip¬
pe est in actionib: suis pius
in infirmitatibus proxi¬
morũ strenuus in negoti¬
is pauperum :¬
ui ȩ ternȩ reributionis
bona cogitat. necesseest
ut misericorditer adom¬
nem causa secuture mer¬
cedis ex tendat Hincenim
ꝑsalomonẽ dicitur : quidm̃
tmanihil negligit: hinc
paulus ait: ad omne opus
bonum parati:
teriorẽ substantiã
prȩb& seduitã suã ane¬
quitia ñ cus todit. sensuã
dõ tribun & sepeccato :
Hoc quadminus est obtulit
auctori: & hoc quodma
ius serua uit miquitati
Nonnum quã diuitesclati
inserior esobprimunt &
aliena rapiunt : & tamoi
quasi quedã aliis largiun¬
tur: & cum multosdepri¬
mant. aliquando quibus¬

Expanded text:
Quia vis misericordiae Quia vis misericordiae beati Job naturam fuerat imitata, patrem se pauperum fuisse commemorat; ubi etiam subdidit: Et causam quam nesciebam diligentissime investigabam . In quibus videlicet verbis pensanda sunt omnia, quam distincte narrantur, quod nulla ab eo merces praetermittitur. Justus quippe est in actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, strennus in negotiis pauperum. Qui aeternae retributionis bona cogitat, necesse est ut misericorditer ad omnem se causam secuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc Paulus ait: Ad omne opus bonum parati .teriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit Auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati . Nonnunquam divites elati inferiores opprimunt, et aliena rapiunt; et tamen quasi quaedam aliis largiuntur; et cum multos deprimant, aliquando quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Adiã ut in digen tibus ple¬
ne ex terius ualeat in pen¬
di duo sibi necessaria
congruunt: id est homoqui
prebeat & res quȩ prebeat᷑:
gedlonge in conparabilitor
melior est homo quam res:
unde ꝑ quendã sapientem
dicitur: qui sibinequã est
ciu bonus crit .ͤ
nipsomisericordiȩ opere :¬
plus sol& aput internum
iudicẽ animus pensariquã
factũ : & notandum quod
beatus iobxecioculũ fuisse
se asscrit᷑ pedem claudi:
dicat : quia & illi ꝑsem&ip.¬
sum manum prȩbuerat.¬
& hunc portando sustine¬
bat: Ex qua se colligitur:
suꝑ egenos ac debiles quan¬
tũ misericordiȩ illius uis¬
cera fundebatur:
sdembeatus iobdicit: pater
erã pauperũ : Non ergo
sepatronum uel proximũ
uel adiutorẽ pauperum:
sed patrẽ fuisse testatur:
nimirũ magnȩ carixxxu¬
tatis officio stu dium mi¬
sericordiȩ. uertit in affec¬
tum natusȩ . ut eos quasi
filios cerner& ꝑ amorẽ
quibus quasi pater prae¬
erat per protectionem:

Expanded text:
diam, ut indigentibus plediam, ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est, homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Unde per quemdam sapientem dicitur: Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? In ipso misericordiae opere plus solet apud internum Judicem animus pensari quam factum. Et notandum quod beatus Job caeci oculum fuisse se asserit, pedem claudi dicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Idem beatus Job dicit: Pater eram pauperum . Non ergo se patronum, vel proximum, vel adjutorem pauperum, sed patrem fuisse testatur. Quia nimirum magno charitatis officio studium misericordiae vertit in effectum naturae, ut eos quasi filios cerneret per amorem, quibus quasi pater praeerat per protectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilis est inbono: eru¬
bescere enim malus a pion
bescere fatuitatis : unde
scriptum est:: quimeerũ¬
buerit & neos rermones
hunc filius hominis erubes¬
c& cũuenerit in maicstate sua:
Quidã sapiens ait: est consu¬
sio ad ducens peccatũ : & est
confusio adducens gloriã :
quienim uerecundanseruꝰ¬
bescit penitendo malaquȩ
fecit: aduite liber tatem
ꝑ uenit : qui uero erubes¬
cit bona sacere: ab statu
actitudinis cadit adque
qui scit prius seruase quo
latus in proximis riuustu¬
sericordiae : deiustitiȩ
fonte ducatur:
mis eri cordiȩ in pendun
sed iniustitiȩ factañ des
qui siueraciter proxit
misericordiã facere su¬
derentisibupsis prius de
est miserese animȩ uȩ
placens dõ:
uimis ereriuult proximi
as e trahat necesse est
originem miseren discri¬
tũnamquȩ est: diligis pros¬
mum tuũ. sicut te ipsum:
quomodo er go alterimise¬
rendopius est qui ad huc
inius teuiuendofit
impius sibim eipsi
dex hibendam misericor¬

Expanded text:
hensibilis est in bono. Eruhensibilis est in bono. Erubescere enim malum est bescere fatuitatis. Unde scriptum est: Qui me erubuerit, et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . Quidam sapiens ait: Est confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam . Qui enim verecundans erubescit, poenitendo mala quae fecit, ad vitae libertatem pervenit; qui vero erubescit bona facere, a statu rectitudinis cadit, atque qui scit prius servare quae latus in proximos rivus misericordiae de justitiae fonte ducatur. misericordiae impendunt, sed injustitiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis misericordiam facere student, sibi ipsis prius debest: Miserere animae tuae placens Deo . Qui misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Ad exhibendam misericor
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum exemplosuonor
obȩdientiȩ subicit : cosqui
ad seueniunt fora sñ eicit:¬
egressionis claudit
quando ad melioram ui¬
tan ex hor tatio lenis &mo¬
desta conponit: quia ple¬
rũque ad eorũ conuer¬
sionẽ sufficit quod eis doc¬
tor mala sua saltim leni
si hoc quod in eis reprȩhen.¬
ditur quasi ex latere tan¬
gatur : uerecundantem
quippe plebem ꝑ prophe¬
tam dñs resou& dicens:
Confusionis ad alescentie
tuȩ obliuis ceris: & obpro¬
brium uiduitatistuȩ ñ
secor daberis quia domi¬
nabitur tuiqui fecit te
Iaulus a postolus egregius
sculi c& predicator cul¬
pasuere cundartiũ quasi con¬
patiens reprehendit dicens
Sauisus sum in dño uehemen¬
ter : qm̃ tandem aliquando
reflorustis prome senti¬
N sicut & sentiebatis occu¬
patenim eratis: egit itaquȩ
doctor egregius utuere
cundantium culpas medi¬
cinali benignitate sanase :
dumeorũ neglegentiafser¬
momollior temperando
Sicut uerecundia laudabi¬
lis est inmalo itareprae¬

Expanded text:
quia dum exemplo suo nos quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, eos qui ad se veniunt foras egressionis claudit.quando ad meliorem vitam exhortatio lenis et modesta componit, quia plerumque ad eorum conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltim lenitsi hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Verecundantem quippe plebem per prophetam Dominus refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrium viduitatis tuae non recordaberis, quia dominabitur tui, qui fecit te . Paulus apostolus, egregius scilicet praedicator, culpas verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire, sicut et sentiebatis: occupati enim eratis . Egit itaque doctor cundantium culpas medicinali benignitate sanaret, dum eorum negligentias sermo mollior temperando Sicut verecundia laudabilis est in malo, ita repre
Abbreviated transcription (Latin):
ergo melius ostenditur:
quid de eius laude sentia¬
tur:
i enim quasi peccatum ario.¬
landiest repugnare & qua¬
siscelus idolatriȩ nolle
ad qui escere : sola hobȩdion¬
persalomonẽ ĩ nostensione
obedientiȩ dicitur: uir
obediens. loquitur uicto¬
rias: uir quippe hobȩdiens
uictorias loquitur : quia
dum aliene uocihumiliter
subdimur. nos m&ipsos in
corde superamur. :¬
Iir tuteml obȩdientiȩ ueri¬
tas commendans ait: dim
qui uenit ad me non eiciã
foras : quia decaelo descen-¬
di non ut faciã uolum tatẽ
meã. sed uolũ tatẽ eius qui
misit me: Quid enim. si suã uo¬
facer& eos qui ad seueni¬
unt reppulis set:
Iuis nesciat quod uolumtas
filii a patris uolum te ñ
discrep& : Sed qm̃ primus
homo quia suã facere uolũ¬
tatem uoluit. a para disi
gaudio exiuit : Secundus
adredemptionem hominũ
sepatris & non suã facor¬
re ostendit : ꝑmanere
nos in tus ꝑ obȩdientiae
meritum docuit:
patris uolum tatẽ facita

Expanded text:
ergo melius ostenditur ergo melius ostenditur quid de ejus laude sentiatur. Si enim quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere, sola obedienPer Salomonem in ostensione obedientiae dicitur: Vir obediens loquitur victorias . Vir quippe obediens victorias loquitur, quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde superamus. Virtutem obedientiae Veritas commendans, ait: Eum, qui venit ad me, non ejiciam foras; quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Quid enim? Si suam ret, eos qui ad se veniunt, repulisset? Quis nesciat, quod voluntas Filii a Patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, quia suam facere voluntatem voluit, a paradisi gaudio exivit , secundus ad redemptionem veniens se Patris, et non suam, facere ostendit, permanere nos intus per obedientiae meritum docuit. Patris voluntatem facit,
Abbreviated transcription (Latin):
semunerat ñ se linquid
ꝑ obedientiã malũ fieri:
Aliquando aum deb exꝑ
obedientiã bonum qđ
agitur intermitti:
Neque enim malain para¬
diso arbor extitit : quã
ds̃ homini ne xontinge¬
r& interdixit: Sedut
ꝑ melius obȩdientae
meritũt homo beneton¬
ditus crescer&. dignũ
fuerat ut hunc &iam
abono prohiber& :
quati nus tanto uerius
hoc quod ager& uirtus
ess& quanto & abono
cessanfauctorisuose
subditũ humilius ex hibeste :
pereest quod primis
est: ex omni ligno pa¬
radisi edite : deligno
autẽ scientiȩ boniama
linere tigeritis : quienim
abuno quo lib& bonosub¬
iec tosuetat. necesseest
ut multa concedat. ne
obaedientis mens sun¬
ditus intereat. si abonis
omnibus penitus re-¬
pulsa ieiunat :
obelientia quippe uicdi¬
mis iure prȩponitur qua
ꝑuictimas aliena caro
ꝑ iobaedientiã uerouo¬
lum tas ꝓpria mactatur
Tanto igitur quis que dm̃
citius placat : quantoan¬
te eius oculos repressa
arbi triisui suꝑbiagla¬
dio prȩceptis e immolat:

Expanded text:
quia per obedientiam malum fieri, aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini ne contingeret interdixit, sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed est, quod primis est: Ex omni ligno paradisi edite; de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si ab omnibus bonis repulsa jejunat. Obedientia quippe uictimis iure preponitur, quia per uictimas aliena caro, per obedientiam uero uoluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat quanto ante eius oculos, repressa arbitrii sua superbia, gladio pr
Abbreviated transcription (Latin):
plicitas tempera sei qua¬
tinus nec seducti ꝑ pru¬
dentiã calleant necab
intellectus istudio ex
simplicitate torpescant :
Vil simplicicorde felici¬
us q̃uia quo in nocentiã
erga alios ex hibeni hil
est quod pati abaliis
fosmido: Hab& enim
quasi archem quandã
fortitudinis simplicita¬
tẽ suã. nec sus pectus est
pati qđ sefecisse ñ meminit :
Sene ꝑsalamonẽ dicit᷑ :
Intimosed ñi fiducia sor¬
titudinis : qui&russum
ait: secura mensquasi
iuge conuiuium: Quasi
enim continuatiose feo¬
tionis est : ipsa tranqu¬
litas securitatis:
securitatis est. simpli¬
citas actionis. qm̃scssi

Expanded text:
plicitas temperare: quaplicitas temperare: quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpescant. Nil simplici corde felicius quia quo innocentiam erga alios exhibet, nil est quod pati ab aliis formidet: habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam, nec suspectus est pati quod se fecisse non meminit. Bene per Salomonem dicitur: In timore Domini fiducia fortitudinis ; qui et rursum ait: Secura mens quasi juge convivium . Quasi enim continuatio refectionis est ipsa tranquillitas securitatis. securitatis est simplicitas actionis, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
bus quamsit̃ uera exel¬
lentia quams perando
tenent. quam sit̃ ae ter:¬
na quȩ app&xunt uelquã
transi toriaq̃ contẽhunt :¬
mmonendi sunt simpli¬
cesut studeant num¬
quã falsa dicere sedut
semꝑ dicentẽ falsitas le¬
sit.⁊ ta nonnum quã quib¬
dã audita uera nocuer̃ ::¬
mmonendisunt simplices
ut sicut fallaciã semꝑuti¬
liter uitant ĩ taueritatẽ
semꝑitaliter ꝓferant :¬
mmonen di sunt ut simpli¬
citatis bonã prudentiã
adiungant.: quatenus sic
sccuritatẽ de simplicita¬
te possideant. ut cisxum¬
spectionẽ prudentiȩ
non amit tant : Hinc
namque ꝑ doc torẽgen¬
tium dicitur: uolouos
sapientes esse in bonosim¬
plices autem in malo:
Clectos suos ꝑsem& ipsa
ueritas ammon& dicens:.
Estote prudentes sicut
serpentes. & simplices
sicut colũbice.: quiaui¬
delic&inelectorũ cor¬
dib deb& & simplicitatẽ
colũ baerastutia serpen¬
tis acuere: & serpentis
astutiã colũ bae sim¬

Expanded text:
bus quam sit vera excelbus quam sit vera excellentia quam sperando tenent, quam sint aeterna quae appetunt, vel quam transitoria quae contemnuntndi sunt simplices quod studeant nunquam falsa dicere, sed asemper dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuermonendi sunt igitur simplices, ut sicut fallaciam semper utiliter vitant, ita veritatem semper utiliter proferant. Admonendi sunt ut simplicitatis bono prudentiam adjungant, quatenus sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amittant. Hinc namque per doctorem gentium dicitur: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc electos suos per semetipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut sersicut columbae , quia videlicet in electorum cordibus debet et simplicitatem columbae astutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae sim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in uisibilif non solũ
usibilis : sed &iam des¬
pectus apparuit : ad
hoc contumeliarum
ludibria mnrisionum
probra. passionum
tosmenta tolerauit:
ut suꝑbum non esse homi¬
nem docer& humilis ds̃:
limis celsitudine prop¬
ter quam solam uera¬
citer edocendam is qui
sine estimatione
magnus est. usquȩ ad pas¬
sionẽ factus est paruus
uiaoriginẽ ꝑdictionis nr̃e
sẽprȩbuit suꝑbia diabali: in¬
strumentum redenstionis.
uoluit elatus : Redem¬
tor aũm noster magnus
manens suꝑ omniafieri¬
omniũ materque uir¬
tutum : sicut ueritas
ait: discite amẽ quia
mitissum & humilis
corde & inueni&is re¬
quiemanimab: ur̃is quia
dumse humiles deiciunt :
ad dĩsimilitu dinẽascendunt :¬
uidigitur humilitate
sublimius quȩdumse in
ima de primit. auctori
suomanentise . super
sum ma coniungit :
Vere humilitatis testimo¬
nia sunt & iniquitatẽ
suã quemque cognosce
ie & cognitam uoce
confessionis a perise::
nsinuandum est humili¬

Expanded text:
hoc invisibilis non solum hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit, ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum probra, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus. Qlimis celsitudo, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, veniens ad passionem factus est parvus. Quia originem perditionis nostrae rae praebuit superbia diaboli, instrumentum redemptionis voluit elatus; Redemptor autem noster, magnus manens suomnium materque virtutum, sicut Veritas ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris , quia dum se humiles dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Quid igitur humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, Auctori suo manenti se super summa conjungit? Verae humilitatis testimonia sunt, et iniquitatem suam re, et cognitam voce confessionis aperire. Insinuandum est humili
Abbreviated transcription (Latin):
tacitus doleat. & tẽpus
digne recributionis quȩ¬
rat : patientiã ñ exib&
sed ostendit:
Vnus quisque miles dt̃ad¬
uersitatis bello de prȩ¬
hensus: scutum patien¬
uȩ deb& anteferre
nepereat : & ad p̃dican¬
dum promtur amoris
inferseiaculacut uincat:
Scriptũ est: num quid in
finẽ obliuuo erit pau¬
perũ patientia paupe¬
rũ ñ peribit infinem :
Quantũ lib& uelin aduer¬
sis patientes. uel in pros¬
peris humiles simus an
acuita reribui nobis
bona praesentia nullo
modo sequira mus: nã
prolabore patientiȩ
bona speranda sunt
sequentis uitȩ : ut tunc
prȩmium nos trilabo¬
ris incipiat quando om̃is
iam labor sunditus cessar
uasipatientia pauperũ
peris secesnitur. cum
nihil proillam hacuita
humilibus re conpensa¬
tur: sed patientia pau¬
perũ infinem non peri
quia tunc eius gła ꝑcip¬
tur. cum simul omnia
laboriosatesminanur
XXUIII. DE HUMILITATE
dhocunigenitus dĩ fili¬
Aus formam in firmi¬
tatis nixe suscepit. ad

Expanded text:
tacitus doleat, et tempus tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Unusquisque miles Dei adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre ne pereat; et ad praedicationem promptus amoris inferre jacula ut vincat. Scriptum est: Nunquid in finem oblivio erit pauperum, patientia pauperum non peribit in finem . Quantumlibet vel in adversis patientes vel in prosperis humiles simus, in hac vita retribui nobis bona praesentia nullo modo requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae; ut tunc praemium nostri laboris incipiat quando omnis jam labor funditus cessat. Quasi patientia pauperum perisse cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur; sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur cum simul omnia laboriosa terminantur. CAPUT XXVII. De humilitate. Ad hoc unigenitus Dei filius formam infirmitatis nostrae susc
Abbreviated transcription (Latin):
omit tant: Sed cum post
paululũ hec ipsa quȩ ꝑ¬
tulerint ad memoriã
Neuocant igne sedoloris
inflãmant. argumen¬
taultionis inquirunt: &
mans & iidinem quam
tolerantes habuȩrint
se trastantes in mali¬
tiam uertunt.
mmonen di sunt patientes.
ut corpost uictoriam
muniant : ut ostempu¬
blico bellosuperatum.
insidiari moenus men¬
tis intendant: ut lango¬
semplus seserpientem
timeant. nehostis
callidus co indeceptio¬
nec pos⁊ modum ma¬
iori exultatione gau
contras e rigida colla
uictorũ calcat :¬
st indilectione proxi¬
minobis patientia &
benignitas conseruan¬
da quia de eadem di¬
lestione nuncdicitur
caritaspatiens est:
benigna est. patiens
scilico ut in lata apsoxi¬
mis mala ȩquanimi¬
terposte benigna
aũnrut sua bona proxi¬
mis deside rabiliter
inpendat :
Hatientia uera est
Laliena mala aequani¬
miter perpe contra
eum quo que quima la
in rogat. nullodoloremor¬
deri: namquisic proximi
malaportatut tamen

Expanded text:
omittant. Sed cum post omittant. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Admonendi sunt patientes ut cor post victoriam muniant, ut hostem publico bello superatum insidiari moeniis mentis intendant, ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudcontra se rigida colla victorum calcat. Est in dilectione proximi nobis patientia, et benignitas conservanda; quia de eadem dilectione nunc dicitur: Charitas patiens est, benigna est . Patiens scilicet, ut illata a proximis mala aequanimiter portet; benigna autem, ut sua bona proximis desiderabiliter impendat. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat ut tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tolerase . nesi patien¬
tiã dilectionon sequitꝰ
indeceriorem culpas
odii: uirtus os tensa
uertatur
Iaulus ap̃s lus cum dice¬
se& caritas patiensest
ilico adiuncxit benigi
est: Videlic& ostei¬
dens quia quõs ex pano¬
tia tolerat : ama reaus
&x benignitate ñ cessas
dem doctor egregus
cumpatientiã discipu¬
lis suader& dicens
Omnis amaritudo &ira
& indignatio & cla¬
mor & blas femia
tollatur a uobisq̃uasi
cunctis ex terius iam
bene conpositis ad in¬
teriora reuertitur
dum subiungit : Cumom¬
nimalitia qui animirũ
frustra indignatiocla¬
mor & blas femia ab
ex terioribus tollitur:
sin interioribus uitio¬
rum mater malitia do¬
minatur. & in cassum
foras nequitia ex ramis
nciditur: si sussectura
multiplicius intus in ra
dice seruatur:
lerum quie euenire
patientibus sol& ut co
quidem tempore quo
uel aduersa patiuntur
uel contumelias audiunt :
nullo dolore pulsentur :¬
⁊ sic patientiam ex hibe¬
nt ut custodire &iã
cordis innocentiam non

Expanded text:
tolerare, ne si patientolerare, ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Paulus apostolus cum diceret: Charitas patiens est , illico adjunxit: Benigna est, videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Idem doctor egregcum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis , quasi cunctis exterius jam bene compositis ad interiora convertitur, dum subjungit: Cum omni malitia ; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur; et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, si surrectura multipdice servatur. Plerum que evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt. nullo dolore puisentur; et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non
Abbreviated transcription (Latin):
nescit acquanimiter
aliena malatolerase÷
nec lesiasten scriptũ
est melior est. patiens
arrogante : quia uide¬
lic& eligit patiens quȩ¬
lib& mala ꝑpexi quã
ꝑ ostentationis uitium
bona sua occulta cognosci :¬
um patientia selinqui¬
tur:&iambona seliqua
que iamgesta sunt
destruuntur : Vnde
ecte ꝑȩzechielem.
esse in altas edĩ fossa
peribexur : ut in eauide¬
licex suꝑ posita holo caustic
seruentur: Si
enim in altariscssa ñ
ess&. õmne quod ineo
sacrisicium repperis&.
suꝑueniens aura disꝑgeste :
Cus todem conditionis
nr̃ȩ patientiam dñs
essemons trauit: qui
iipsa nos possidere
nos mexipsos docuit.
dicenis In patientia ur̃a :
possi debitis anima surãs:
Ammonen di sunt pati¬
entes. ne in eo quodex¬
terius ꝑ patientiã por¬
tant. interius doleant :
ne tantȩ uir tutis sa¬
crisicium quodinte¬
grũ foras immolant m¬
tus malitiȩ peste
cosrumpant :
Dicendum est panentib
ut studeant diligese
quos sibi neces se est

Expanded text:
nescit aequanimiter nescit aequanimiter aliena mala tolerare. In Ecclesiaste scriptum est: Melior est patiens arrogante ; quia videlicet eligit patiens quaelibet mala perpeti, quam per ostentationis vitium bona sua occulta cognosci. Cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt destruuntur. Unde recte per Ezechielem esse in altari Dei fossa perhibetur ut in ea videlicet superposita holocausta serventur. Si enim in altari fossa non esset, omne quod in eo sacrificium reperiret superveniens aura dispergeret. Custodem conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit, dicens: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Admonendi sunt patientes ne in eo quod exterius per patientiam portant interius doleant: ne tantae virtutis sacrificium, quod integrum foras immolant, intus, malitiae peste corrumpant. Dicendum est patientibus ut studeant diligere quod sibi necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ex trasunt quȩ iuincun¬
turi maius est aũ quod
ꝑpatientiã uincutur:
quia ipse animus supera¬
tur : & sem & ipsum sibunet
subicit : quando eum
patientia in humili ta¬
te tolerantiȩ sternit :¬
Nelior esł in quidpatiens
uiro fosti : & qui domina¬
tur animosuo expugna¬
tore urbium keste
expugnator iurbium
patiens praefestur :
quia milla actione
iuictoriȩhomouitor
est hominum: Inac
autem mansue tudine
patientiȩ : animus.
uictor estsuus :¬
errabona fructum ꝑ
patientiam seddit :
quia scilica nulla sunt
bonaquȩ agimus sinon
equa nimiter &iam proxi¬
morũmalatoleramus
Scriptum est caritas:
patiens esł Igitur cum
minime estpatiens.
caritas non est Perhoc
quoque in patientiȩ
uitium. ipsa uir tutũ.
nu trixdotrina dissipat᷑ :
Cala mon ato doctrina
uiriꝑpatientiam nos¬
citur : tanto ergo quis¬
que minus ostenditur
doctus. q̃uantominus
conuincitur patiens:
N eque enim potest ue¬
raciterbon ad ocendo
mpendese : siuiuendo

Expanded text:
extra sunt quae vincunextra sunt quae vincuntur; majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit.Melior est, inquit, patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium. Recte expugnatori urbium patiens praefertur, quia in illa actione victoriae homo victor est hominum, in hac autem mansuetudine patientiae animus victor est sui. Terra bona fructum per patientiam reddit, quia scilicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Scriptum est: Charitas patiens est . Igitur cum minime est patiens, charitas non est. Per hoc quoque in patientia vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Salomon ait: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
lam hunc notate &
non commisceamini
cum illo ut confundatur:
Atque ilico adiuncsit:
& nolite inimicum exis¬
timare illum sed cor¬
ripite ut fratrem:
Acsidicereq pacem
cum eo exteriorem
soluite. sed interiorẽ
ciscaillum medullitus
cus todite : ut pec can¬
tis mentem̃ sicuestra
discordia feriat qua¬
tenus pax auestris
cordibus nec ab negat
discedat:
neuangelio dñi dici.
beati pacificrq̃m̃ fili
dĩ uocabuntur. et liue¬
sonamque colligant
homines qui a sidĩ uoca¬
tur filii qui pacem fa¬
ciunt ꝓcul dubiosata¬
nȩ sunt filii qui confun¬
dunt : ammonen dier¬
gosunt qui faciende pa¬
cis studis occupantir
ut prauorũ mentib:
prius amosem debeani
intesnȩ pacis in fundese
quatenus eis posł modũ
ualeat ex terior
pax prodesse:
xXUII. DEPATIENTIA
.uanto culmine uir¬
tus patientiȩ pol¬
leat: Salo mon indi¬
tat dicens: meliorest
patiens uiro fosti: &
qui dominat᷑ animosuo.
expugnatore urbiũ :
inor est uictoria ur
bes &xpugnare quia

Expanded text:
lam hunc notate, et lam hunc notate, et non commisceamini cum illo, ut confundatur . Atque illico subjunxit: Et nolite, ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriat, quatenus pax a vestris cordibus nec abnegata discedat. In Evangilio Dominus dicit: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . E diverso namque colligant homines; quia si Dei vocantur filii qui pacem faciunt, proculdubio Satanae sunt filii qui confidunt. Admonendi ergo sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse. CAPUT XXVI. De patientia. Quanto culmine virtus patientiae polleat, Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minbes expugnare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Cumhis qui oderunt pa¬
cem eram pacificus
cum lo quebar illis. in¬
pugnabant megratis:
tus erat pacisicus. quia
nec insanientes cessa¬
bat reprachendere.
nec se praehensos ne¬
gli gebat amare :
Concordiam pacis pau¬
lus commendans ait:
Si fieri potesł quodex
uobis est : cum omnib
hominibus pacem
habentes: Ortaturos
enim discipulos ut pa¬
cem cum omnibus ha¬
berent praemisit di¬
cens. si ficri potest :
atquie subiunxit. quod
ex uobis est difficile
quippe erat . ut simale
acta corriperent:
habese pacem cumom¬
nibus possent :
Cum temporalis pax in
prauorum cordibur
ex nr̃a increpatione
confunditur : inuiola¬
ta neces secsł ut innr̃o
cordeserueur:
Reste itaque aposto¬
lus ait quod ex uobis
est: hac sidicat: quia
pax exdua rum pastiũ
consensu subsis tit. ut si
ab eis qui corripiuntur
expellitur integra
ta men in urã quicor¬
ripitis mente tencatur:
s dem paulus russum
discipulos ammone :
dicens: Si quis non hobe¬
dit uerbo nr̃o ꝑepisto¬

Expanded text:
Cum his qui oderunt paCum his qui oderunt pacem, eram pacificus, cum loquebar illis, pugnabant me gratitus erat pacificus, quia nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Concordiam pacis Paulus commendans ait: Si fieri potest, quod ex vobis est cum omnibus hominibus pacem habentes . Hortaturus enim discipulos, ut pacem cum hominibus haberent, praemisit dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est: difficile quippe erat, ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque Apostolus ait: Quod ex vobis est; ac si dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, ut si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Idem Paulus rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obedit verbo nostro, per episto
Abbreviated transcription (Latin):
sed damnationisar¬
gumen tum :
Sȩpeaues unius eiusdẽ¬
quiegenerif sese soci¬
liter uolandonon de¬
serunt : Quodgrega¬
tim animaliabruta
pascuntur : quȩ si soller¬
ter a spicimuf concor¬
dando sibi in rationalis
natura indicat. q̃uamũ
malum ꝑdis cordiam
rationalis natura cõ¬
mit tat quando hȩc
a rationis intentione
ꝑdidit. quod illa motu
naturali cus todit .:
auidprophecadum
totum sead federapa¬
cis internȩ constrin¬
ges& testatur quod
cummalis concordiã
non tener & dicenss non
ne quite oderant dr̃
oderam illos & suꝑ in imi¬
cos tuos tabescebam
erfecto odio oderam
illos: inimicisactisunt
mihi: Inimicos&x enim
dĩ ꝑfecto odio odisse
est & quod sacti sunt
diligere : & quod faci¬
unt increpare :¬
mmonendi sunt paca¬
tinesi ad cor septionis
uerba prosiliant : tem¬
poralem pacem sibiꝑ
turbare fosmident :
Qussum ammonendisunt.
ut eandem pacem dileo¬
tone in tegra in trinse¬
cus teneant: quamꝑ
inuectionem uocis sibi
ex trinsecus turbant:

Expanded text:
sed damnationis argumentum. Saepe aves unius ejusdemque generis sese socialiter volando non deserunt, congregatim animalia bruta pascuntur, quae si solerter aspicimus, concordando sibi irrationalis natura indicat, quantum malum per discordiam rationalis natura committat, quando haec a rationis intentione perdidit quod illa motu naturali custodit. David propheta dum totum se ad foedera pacis internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret, dicensne qui te oderant, Domine, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebamerfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos etenim Dei perfecto odio odisse est, et quod facti sunt diligere, et quod faciunt increpare. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursum admonendi sunt ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus teneant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant.
Abbreviated transcription (Latin):
non ignoramus.:
Si igitur ibinibil discerni¬
mufubi quasi disciiionis
lumen tenemus quace¬
citate iilla offendimꝰ
quȩ sine discreione
perp&ramus &¬
igilanticura ꝑcuncta
operx intentio nobis nr̃a
pensanda est ut niltẽ¬
porale in hisquȩ agit ap¬
p&at. totã sc̃ in solidita¬
te ȩternitaus figat:
Nesi ex tra sundamentũ
actionis nostrȩ fabri¬
caponitur. terra de¬
iscente soluatur :
CXXI. OEMAN SUETUDINE
Ilerũque mansu&iui¬
cinũ & quasiiux taposi¬
tũ torporẽ desidiȩpa¬
tiuntur : ac ꝑnimiã se¬
solutionẽ lenitatisul¬
traquã nec es se estu
gorẽ districtionise mol¬
liunt : & sepe mansuai
dis solutionis torpescunt
tedio : qui a corũiur ati
uitiũ latenter adiungi¬
tur: sed ammonendi
suntut fugiant quod
iux ta ipsos est:am
plectantur sollicitdi¬
nemquȩ acuat multe
benignitatis incuriam:
dcir cosc̃s sp̃s incolumba

Expanded text:
non ignoramus? non ignoramus? Si igitur ibi nil discernimus ubi quasi discretionis lumen tenemus, qua caecitate in illa offendimus quae sine discretione perpetramus? Vigilanti cura per cuncta opera intentio nobis nostra pensanda est, ut nil temporale in his quae agit appetat; totam se in soliditate aeternitatis figat: ne si extra fundamentum actionis nostrae fabrica ponitur, terra dehiscente solvatur. CAPUT XXX. De mansuetudine. Plerumque mansueti vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur, ac per nimiam resolutionem lenitatis, ultra quam necesse est, vigorem districtionis emolliunt. Et saepe mansueti dissolutionis torpescunt taedio, quia eorum virtuti vitium latenter adjungitur. Sed admonendi sunt ut fugiant quod juxta ipsos est, et amplectantur sollicitudinem, quae acuat multae benignitatis incuriam. Idcirco sanctus Spiritus in columba
Abbreviated transcription (Latin):
U. DEINTEN TIONCT
DISETCORPORIS
ucerna corporis est
oculus quaꝑ bonȩ inten¬
tionisradium meritam
lus trantur actionis:
Sicut ueritas ait: Siocu¬
lus tuus simplex sueru :
totũcorpus tuũ lucidum
erit: Per oculum expri¬
mitur prȩueniens opus
suũ cordisintentia quȩ
prius quã se mactione
exerceat hociam quod
appe tit contemplatur :
uuiddenique appellatio¬
ecorporis designatur.
pisiuna quȩque actioq̃
ntentionẽ suã quasi in¬
uentẽ oculũ sequitur:
sei te intenditur ꝑsim¬
plicitatẽ cogitationis:
bonũ opus efsicitur &iã¬
siminus bonũ esseuideat᷑ :
amsi oculus nequã suerit.
to tũ corpus tenebrosum
erit : quia cũ ꝑuersain¬
tentione qui duel rectũ
agitur & sisplendere
corã hominib: cernitur:
aput examen tamen in¬
terniuidicis obscuratur:
ilumen inquid quod in
tẽ est tenebrȩ sunt ipse
tenebrȩ quantȩ erunt &
ua si hoc quod benenosage¬
re credimus ex mala
intentione fuscamus.
quanta ipsa mala suntquȩ
mala esseciã cũ agimus

Expanded text:
X. De intentione cordis et corporis. Lucerna corporis est oculus, quia per bonae intentionis radium merita illustrantur actionis, sicut Veritas ait: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Per oculum exprimitur praeveniens opus suum cordis intentio; quae priusquam se in actione exerceat hoc jam quod appetit contemplatur. Quid denique appellatione corporis designatur, nisi unaquaeque actio, quae intentionem suam quasi intuentem oculum sequitur? Si recte intenditur per simplicitatem cogitationis, bonum opus efficitur, etiamsi minus bonum esse videatur. Nam si oculus nequam fuerit, totum corpus tenebrosum erit, quia cum perversa intentione quid vel rectum agitur, et si splendere coram hominibus cernitur, apud examen tamen interni judicis obscuratur. Si lumen, inquit, quod in te est tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt ? Quia si hoc quod bene hos agere credimus ex mala intentione fuscamus, quanta ipsa mala sunt, quae mala esse etiam cum agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nue eri testamento lom
uel iosuae. angelos ido¬
rant. nec tam̃ ad orari
prohibentur : Ioh annes
in apocalypsiñ adorare
angelũ uoluit. sed tam̃
hisdẽ huncangelus. ado
cit dicens: Vide ne fece¬
ris. conseruus tuus sum
& fratrum tuorũ:
Quidest quod ante sedems¬
toris aduentum angeli
ab hominib: adorantur

Expanded text:
amento Loth, et Josue Angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Johannes in Apocalypsi adorare Angelum voluit, sed tamen idem hunc Angelus, ne scuit, dicens: Vide ne feceris: conservus tuus sum et fratrum tuorum. Quid est, quod ante Redemptoris adventum Angeli ab homin
Abbreviated transcription (Latin):
taẽ unde confirmata :
t emplũ uero eiꝰ. hoc est
quod soliũ : quia ater¬
nus sex ibi habitat ubi
Ingelorum & hominũ
naturam ad cognoscen¬
dũ sedñs condidit:
quamdum consiste¬
re ad acernitatem
uoluit. eam proculdu¬
bio ad suam similitudi¬
nẽ creauit:
Iouenis unt ordines
angelorũ : Sedut con¬
plereur electorum
numerus homodeci¬
mus ẽ creatus: quia con¬
ditore suo nec post cul
pamperut : quia hunc
a derna sapientia per
carnem miraculis co¬
rus cans. ex lumine
testẽ separauit:¬

Expanded text:
ta est unde confirmata. ta est unde confirmata. Templum vero ejus hoc est quod solium, quia aeternus Rex ibi habitat ubi Angelorum et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit: quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus; qui a Conditopam periit, quia hunc aeterna Sapientia, per carnem miraculis coruscans, ex lumine testae reparavit
Abbreviated transcription (Latin):
tena milia assistebant
ei: Suꝑnorũ ciuiũ
numerus. infinitus a
definitus ex primitur:
ut quidõ est numerabilis :¬
esse nob̵ innerabilis
de monstr&ur:
lutest assistere : aliut
ministrare: assistunt
enimdõ ille proculdu¬
bio angelicae potesta¬
tes : quae ad quaedam
ñ exeunt: Ministrint
uerohu: qui ad explenda
officia nuntiorũ ueniunt :
sed tam̃ ipsi contempla¬
tione ab intimis non
recedunt: & qui a plu¬
riores sunt quiminis¬
trant quam huqui prin¬
cipalit̃ assistunt
Assistentium numerus
quasi de finitus. minis¬
trantiũ uero inde fini¬
tus ostenditur :
Esaias proph&a dicit
uididñm sedentem suꝑ
solium excelsum & ele¬
uatum: Solium dĩ est
creatura angelica uel
humana : cui ꝑ intellec¬
tum quem dedit prȩsi¬
da: Quoduidelic&
soliũ excelsum deleua¬
tum dicit : quia & natura
humana ad caelestem
glãm eleuata proficit.
& creatura angelic a dũ
multis spiritibus caden¬
tibiamsolidata ẽ in caelo
ne cadat : inde eleua¬

Expanded text:
tena millia assistebant tena millia assistebant ei . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis esse nobis innumerabilis demonstretur. Aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim Deo illae procul dubio angelicae potestates quae ad quaedam  non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nuntiorum veniunt: sed tamen ipsi per contemplationem ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi definitus, ministrantium vero indefinitus ostenditur. Isaias propheta dicit: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . Solium Dei est creatura angelica vel humana, cui per intellectum, quem dedit, praesidet: quod videlicet solium excelsum et elevatum dicit; quia et natura humana ad coelestem gloriam elevata proficit, et creatura angelica, dum multis spiritibus cadentibus jam solidata est in coelo ne cadat, inde eleva
Abbreviated transcription (Latin):
angelos scientia ñ dubi¬
tatur: qui in medio igni¬
circo tammira in quib
fuit & quae amisit pro¬
ph&ca insinuat : ut terri¬
to homini ostendat quid
ipse si superbiat deela¬
tionis culpa passurussit :
siferiendo illi parcere
noluit quem creando
ingła tantae claritatis
naanima ita inmortalis
ecũt moriposset Ita
mortalis : ut morinon
possit. Nambea tae
seu ꝑ suppliciũ ꝑdit :
Aqualitate enimuiuendi
deficit : sed omnimodo
subsistendi interitum
nec moriens sentit:
Vt ergo breuiter dixerĩ
& inmortalit̃ morta¬
lis est : & mortaliter
inmortalis:
electi angelorũ sp̃s. dũ
alios ꝑsuperbi am ceci¬
disse conspicerent :
ipsi tanto robustius quan¬
to humilius st&erunt:
profecerunt quae ad
acernitatis statum ex
partae suae deftruc¬
tionis ẽ solidius instructa
rationis supernorũ
spirituum numerus
nonẽ : quia quanta
sibilis exercitus nescit :¬
equo rectae dicitur :
miliamiliũ ministrabant
ei: &deties milies cen¬

Expanded text:
angelos scientia non dubiangelos scientia non dubitatur. Qui in medio ignicirco tam mira in quibus fuit et quae amisit propheta insinuat, ut territo homini ostendat quid ipse, si superbiat, de elationis culpa passurus sit, si feriendo illi parcere noluit quem creando in gloriam tantae claritatis na anima ita immortalis est, ut mori possit; ita mortalis, ut mori non possit. Nam beate per supplicium perdit. adeficit, sed omni modo subsistendi interitum nec moriens sentit. Ut ergo breviter dixerim, et immortaliter mortalis est, et mortaliter immortalis. Electi angelorum spiritus, dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robustius quanto humilius steterunt,profecerunt, quae ad aeternitatis statum ex parte suae destructionis est solidius instructa.rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sibilis exercitus nescit, de qua recte dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies cen