comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suspires. sietiã si potest causas aliquas inuenire discidii. ut libta¬
tr tẽ pudicitie ꝑfruaris: noli salutẽ tuã cũ alterius interituquȩ¬
rere. Habeto paulisꝑ uxorẽ: nec precurrasmorantẽ Ex¬
pecla dũ sequitur. Siegeris patient̾: cõux mutabit᷑ inso¬
rorẽ: Quienĩ indño uocatus est seruis: lib̾tꝰẽ Reddit
cansas tur nolit uxores deseri Idcirco ait p̃cipio ut in.
xp̃m gentilitate credentes inita ante fidẽ matrimonia
nõ relinquant : qr qui uxorẽ habens credit nõ tanto dĩ
seruitio decinet᷑ quanto uirgineᷤᷤ et innupte: s quodã mͦ
est libior. et seruitutis illi frena laxantur Et dũuxorisẽ
seruus. ut itadicã libtus ẽ dñi: Porro quiuxorẽ nõ habeas
credidit. et lib̾ aseruitute cõiugi uocatus ad ñõẽ. iste
uere seruus est xp̃i Quanta felicitas. nõ uxoris seruũ¬
unus sp̃sest. Anneforsitan in eo qđ supra dixerat. seruus

Expanded text:
suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libersuspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto paulisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum sequitur. Si egeris patienter, conjux mutabitur in sororem. Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus estcausas cur nolit uxores deseri. Idcirco ait: Praecipio, ut in Christum de gentilitate credentes inita ante fidem matrimonia non relinquant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute conjugii vocatus est a Domino, ille vere servus est Christi. Quanta felicitas, non uxoris servuunus Spiritus est . Ac ne forsitan in eo quod supra dixerat: Servus
Abbreviated transcription (Latin):
putio aliquis uocatus ẽ: nõ cirtũ cidatur ab ebasinquid
utxorẽ cũ credidisti: noli sidẽ xp̃i. causam putare discidii:
quia in pace uocauit nos ds Circũcisio nichil est et p̃pu¬
ciũ nichil ẽ : sed obseruatio mandatoꝵ dĩ: Nichil enĩ
Et hac lege uir gines quoq uestȩ et iunonis uni iure
inscãrũ quȩant̃ ordine numerari. Unus quisq inqua
uocatione uocatus ẽ in ea ꝑmaneat quando credidit:
siue habebat siue nõ babebat ixorẽ in eo ꝑmantat qͦ
uocatus est Ac ꝑ hoc nõ tã uirgines cogit ut nõnubant.
quã repudia ꝓ hibet: Et sicut abentib uxores collit
licentiã dimietendi eas: sic uirginib nubendi an¬
putat facultatẽ. Seruusuocatuses: nõsit łͥ cure
Setsi potes lib fieri: magis utere Etiã si habes in qͥd
uxorẽ. et illi alligatus es. et soluis debitũ. et nõ habes
noli babese ꝓpt̃ hoc tristiciã necde amissa uirginitate

Expanded text:
putio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, putio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noli fidem Christi putare causam dissidii, quia in pace vocavit nos Deus. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est; sed observatio mandatorum Dei . Nihil enim et hac lege virgines quoque Vestae, et Junonis univirae in Sanctarum queant ordine numerari. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere. Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es, et solvis debitum, et non habes noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ : Ad extremũ qͥd ꝑtineat ad seruitutẽ uł cirtũcisio¬
nẽ. unusquisq inqua uocatus est fr̃s: meo ꝑmaneat apud dm̃.
Nam et cbtrarium est suꝑiori sententiȩ Si aem̃ audimus¬
illud. nolite sieri seri hominũ: qua ratione possumus
in ea ꝑmanere uocatione qua uocati sumus cũ multicre.¬
diderint habentes car nales dños qͥbusmunc seruire ꝓhibent᷑:
dico uobis qm̃ sic̃ir tũ cidamini xp̃s uob̾ nichil ꝓderit. Res¬
tat igitur ut circũcisio et p̃putiũ seriiis et liber. suꝑiori
sententiȩ coaptetur: et de ante cedentib pendeant. cir.¬
cũcisus aliquis uocatus est nõ addicat preputrũ: Eoĩqͥd
tẽ pore quo uocatus eset credidisti inxp̃mꝰ sicircũcisus
nocatus es abirxore et celebses: noli die reuxorẽ. hoc ẽ
noli adducere p̃putrum : ne circũcisionis et pudiciciȩ
libercatẽ oneres sarcina nuptiarũ: Rursus sii pre¬

Expanded text:
hominum ? Ad extremum, quid pertineat ad servitutem, vel circumcisiohominum ? Ad extremum, quid pertineat ad servitutem, vel circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et contrarium est superiori sententiae. Si enim illud audivimus: Nolite fieri servi hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? dico vobis, quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit ? Restat igitur, ut circumcisio 254 et praeputium, servus et liber, superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in prae
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est: seruus ẽ xp̃i. Precio emptiestis: nolite sieri
serui hominũ: Unusquisq in quo uocatus est fr̃s. in ipso
ꝑmaneat apud dm̃ Ac pͥmũ qr nõnullos hanc intelligen¬
ciam rep̃hensuros arbitror: in terrogare libet quȩ fint
cõsequentia. ut de maritis et uxoribus disputans. repente
ransiret ad cõparationẽ iudeiet ethnici. serui. et liberi.
et rursũ ac disputatione sinita. rediret aduirqmens dicẽs
cõuigia et uirginitatẽ. iudei. et etbinci. serui libiq collatio.
Scd̾o qͦm possit intelligi. circũcisus aliquis uocatus ẽ nõ addu¬
cat p̃putiũ : Hũqͥd qui semel ampitatũ habet p̃putiũ potest
si uelit rur sus illud ad ducere: Semde quosensu exponen¬
dũsit. qͥ enĩ indño uocatus ẽ seruus lib̾tus ẽ dñi. similit̃ qui
lib uocatus ẽ. seruus ẽ xp̃i. Quarto quomͦ ille qui p̃cipit
seriuis. seruite dñis carnalibus. minc dicat nolite fieri serui

Expanded text:
e fieri servi hominum. Unusquisque ergo in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum . Ac primum, quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens:conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini? Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi ? Quarto, quomodo ille qui praecepit servis obedire dominis carnalibus, nunc dicat: Nolite fieri servi
Abbreviated transcription (Latin):
habeo Profecto ꝗi premiserat cdãs: nõ om̃s capiunt uer¬
bũ qͣuibus clatũ ẽ: Et: Qui potest capere capiat. Pro¬
ponit as ouie tic. p̃mium inuitat ad cursum: tenet
in manu uirginitatis brauium: ostendit purissi mum
sontẽ. et clamatꝰ Iin sitit: ueniat ctbibat. Qpotest caꝑe capat
Nondicit uelitis nolitis bibendumẽ uobis atq currendũ
sed uoluerit. qui potuerit currert atq potare. ille
quia sponte tribuunt qđ sibi nõ fuerat imꝑatũ: Maio¬
risq grẽ est offerre quod nõ debeas: quã reddere qđ
exigeris Apłi ucores onere cõtemplato: si talis est in¬
qui unt causa hominis cũ icore: non expedit mibere
Q uoꝵ ads sententiã ꝓbans: recte quidem ait sentitis. qđ nõ
expetdiat homini ad cȩloꝵ regna tendenti acciꝑe uxorẽ:
sed difsicilis res ẽ: S nõ om̃s capunt uerbũ istud: uerũ
quibus datũ ẽ: Alios einuchos fac̃ natura: alios ius ho¬

Expanded text:
habeo; profecto quia praemiserat Dominus: Non omnes capiunt verhabeo; profecto quia praemiserat Dominus: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Et, qui potest capere, capiat. Proponit ἀγωνοθέτης praemium, invitat ad cursum, tenet in manu virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniat, et bibat. Qui potest capere, capiat . Non dicit, velitis, nolitis bibendum vobis est, atque currendum: sed qui voluerit, qui potuerit currere, atque potare, ille quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans: recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelestia regna tendenti accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis ho
Abbreviated transcription (Latin):
sciens fragilitatẽ uasculi qđ oꝑatusẽ: uirginitatẽ inaudi¬
entis potestatẽ dimisit. Et ego doctor gentiũ qͥ om̃ib
om̃a factussũ ut om̃s lutri facert̃. onus ꝑpetuȩ castita¬
tis statĩ in principio credentiũ imponam ceruitibis
infirmoꝵ: Discant pͥus ferias mptiarir uacent ad tẽ¬
pus orationi: ut accepto qustn pudicicie sẽꝑ habere
defident qͦ ad modicũ deleclatisunt Dñs tr̃ptatus apha¬
riseis utrũ scm legẽ moysi uxores liceret dimittere
om̃i no fieri ꝓhibuit Qđ discipłi cõsidantes: dixer̃ ei
Sitalis ẽ causabominis cũ uxore: nõ expedit nubere
Quibus ille respondit: Nonom̃s capiunt uerbum hoc:
sed quibus datum est: Sunt enĩ eunuchi de utero ma¬
tris ita natisunt: et sunt eumichi qui eunuchitatisunt¬
ꝓpter regnũ celorũ Qui potest caꝑe capiat In ꝓpatulo ẽ
cur apłs dixerit: deuirginibus autẽ preceptũ dm̃ non

Expanded text:
sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audisciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego Doctor Gentium, qui omnibus omnia factus sum , ut omnes lucrifacerem, onus perpetuae castitatis statim in principio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatus a Pharisaeis, utrum secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita nali sunt; et sunt eunuchi, qui acoelorum. Qui potest capere, capiat . In propatulo est cur Apostolus dixerit, De virginibus autem praeceptum Domini non
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatur: Qđ imperatur : necesse ẽ sieri Id necesse ẽ
fieri: nͥ fiat penã nõ habet Frustra enĩ iubent᷑ : qđ inarb¬
uidebatur nuptias cõdẽpnare: ethominũ auferre se
minarium. unde et ipsa uirgiitas nascitur. Sip̃cidiss
radicẽ quomͦ fruges quereret nisi ante sundamenta
iecisset:ꝰ Qua ratione edisiciũ estrueret et oꝑturũ cuncta
de suꝑculm̃ imponeret: Multo labore fossoꝵ sub uer¬
tuntur. montes. terrarũ pene inferna penetrant᷑ ut in¬
ueniatur aurũ: Cũq de granis minutissimis pͥus cõflatio¬
ne formacis de in callida manu artisicis fuerit monile
carnis et incentina uitioꝵ angłoꝵ uitã nõ exigimur
sed docem̾: qr ubi cõsiliũ datur. nõ aufert̾ arbitriũ Ubi
p̃ceptũ ẽ: ibi necessitas seruittis. Preceptũ inquit dñi nõ
babeo. cõciliũ autẽ do: tãquã misccłiã cõsecutus adño
Qm nõ habes p̃ceptũ dñi: quare audes dare cõsiliũ dequo

Expanded text:
I: Quod imperatur, necesse est fieri; quod necesse est fieri, poenam habet. Frustra enim jubetur, quod in arbividebatur nuptias condemnare et hominum minarium, unde et ipsa virginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? Multo labore fossorum subvertuntur montes: terrarum pene inferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile carnis, et incentiva vitiorum, Angelorum vitam non exigimur, sed docemur. Quia ubi consilium datur, offerentis arbitrium est: ubi praeceptum, necessitas est servientis. Praecehabeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino . Si non habes praeceptum Domini, quare audes dare consilium, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
cunuchi quise lignũ aritũ obsterilitatem putantes:
audiunt per isaiam: quod profilus et filiabris locum
in ieremia. et spado ille regine candacis in actibus apłoꝵ:
qni obrobur fidei uiri nomen obtinuit: Ad hoset de-¬
mens fuccessor apłi petri. cuius paulus memunt in epłas.¬
omẽmq pene sermonẽ suũ deuirginitatis puritate cõtexit:
& deinceps multi apłiͣ et martires. et illustres tã insc̃itate quã
ineloquentia uiri: quos exꝓpriis scriptis nosse perfacileẽ:
intatis appent lib̾tatẽ: Ue pregnantib et mitrientib in illo
die: Non hic scorta. nõ lupanaria cõdẽnant᷑. dequorũ dã-¬
natione nulla dubitacio ẽ: sed uteri tumentes. et infanciũ
sic nõ esse Alligatus es uxori : noli querere solucionẽ.

Expanded text:
eunuchi qui, se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiam quod pro filiis et filiabus locum in Jeremia ; et spado ille reginae Candacis in Actis Apostolorum , qui ob robur fidei, viri nomen obtinuit. Ad hos et Clemens 258 successor Apostoli Petri, cujus Paulus aposomnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. nitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum sic non esse. Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicuumest: Sed qm̃ in eccła diuersafant dona. cõcedo
et miptias ne uidear dapnare naturã: Simulq cõsidera: qđ
aliud uirgmitatisit aliud iiptiarũ Si enĩ eadem eẽt mer¬
ces nuptiarũ et uirginũ: nũquã dyxisset post p̃ceptum
cõtinentie. sedumisquisq ꝓprium babet donũ exdeo: Ali¬
us quidẽ sic alius antẽ sic Ubi ꝓpͥetas singuloꝵ est. ibi al¬
trisecus diuersitas Concedoꝰ et iniptias eẽ dĩ donum
Sed inter donũ et donũ: magna diuersitas est: Deni
et apłs deodẽ post in cestũ pen̾itente. ecõtrario inquit
donate ei et cõsolamini Et si cui qͥd donastis et ego: Ac ne
putaremus donũ hominis cõtemnendũ: addidit: Nã
tris tius. in uestitu deaurato: circundata uarietate: Et pe¬
innuptis et uidus Bonũ est illis sisic ꝑmanserint ut ego
Si antẽ nõse cõtinent nubant: Melius ẽ enĩ mibere quã
uri. Postquã nuptis cõcesserat nsum cõnugii. et ostende rat

Expanded text:
perspicuum est. sed quoniam in ecclesia diuersa sunt dona, concedo et nuptias, ne uidear damnare naturam. simulque considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum. si enim eadem esset merccontinentiae: Sed unusquisque proprium habet donum ex Deo: alius quidem sic, alius autem sic. Ubi proprietas singulorum est, ibi altrinsecus diversitas. Concedo et nuptias esse Dei 250 donum, sed inter donum et donum magna diversitas est. Denique et Apostolus de eodem post incestum poenitente, E contrario, inquit, donate ei et consolamini, et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis esse contemnendum, addidit: Nam tris tuis, in vestitu deaurato, circumdata varietate . Et Peinnuptis et viduis: Bonum est eis, si sic permanserint, ut ego. Si autem non se continent, nubant. Melius enim est nubere, quam uri . Postquam nuptis concesserat usum conjugii, et ostenderat
Abbreviated transcription (Latin):
nouerce quẽ in prima epła ad corinthios tradiderat sathane
in interitũ carnis. ut sps saluus fieret: inscła retrait: et
ne habundantiori tristicia absarbeatur sr̃ laborat: Aliud
meremur: inuenia ab utrmur: Uisscire quid uelit apłs
lunge qđ sequitur: Uolo autẽ et̃ om̃s homines. in meme.¬
ipsum. Beatus qui similis pauli fuerit Felix qui audit
apłm precipientẽ: nõ ignoscentẽ: boc inquit uolo. hoc
desid̾ .o. ut imitatores meisitis: sic̃ ecego ap̃i Ille uirgo
de uirgie : de incorrupta incorruptus: Nosqiia homines
sumus. et natiuitatẽ saluatoris nõ possumus imitari. imi¬
temur saltẽ incõuersatione: Illud diimitatis est et beati¬
tudinis: hoc umant cõdicionis ẽ et laboris Uolo omñs ho

Expanded text:
novercae, quem in prima ad Corinthios Epistola tradiderat Satanae , novercae, quem in prima ad Corinthios Epistola tradiderat Satanae , in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret, in secunda retrahit , et ne abundantiori tristitia absorbeatur frater, laborat. Aliud meremur, in venia abutimur. Vis scire quid velit Apostolus? junge quod sequitur: Volo autem omnes homines esse sicut meipsum . Beatus qui Pauli similis erit. Felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo
Abbreviated transcription (Latin):
et beauitudinẽ in coruptionis quȩ ꝓprie uirginũ c̃habere
desiuistis. imitamini incorruptione sp̃s saltim ꝑsera absti¬
nentiam : et qđ corport nõ potestis mente prestate has
enĩ xp̃c diuitias: et hosurȩ cõiuntionis quaerit amatus:
Uerũ nequis putet exeo qđ sequitur: ut uacetis orationi
cõcedere. statim infert: Netẽpiet uos sathanas ꝓpt̃ incõti¬
nentiam ur̃am Pulchra nimirũ indulgentia. et iterum
adidipfũ. qđ erubescit suo uocare nomine : qđ tẽptationi
sub obscurũ disserere: cũ exposuerit se ipse qui scripsit
Hoc autẽ inquit dico urcta indulgentiam: nõ uaxta mpñ
Et musitamus ad huc mipuas nõ uocare indulgentias: pceptũ :
Quasi nõ eodem modo et scda et tertia matrimonia cõce¬
dantur: quasi non et fornicatorib ꝑpenitentiã foresapi¬
antur eccłȩ. quodq his est manis incestis. Nã illũ uolatorẽ

Expanded text:
et beatitudinem incorruptionis, quae proprie virginum est, habere et beatitudinem incorruptionis, quae proprie virginum est, habere desiistis, imitamini incorruptionem spiritus saltem per seram abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has enim Christus divitias, et hos vestrae conjunctionis quaerit ornatus. 8. Verum ne quis putet ex eo quod seconcedere, statim infert: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\'. pulchra nimirum indulgentia: \'et iterum ad id ipsum\'! quod erubescit suo uocare nomine, quod temptationi  obscurum disserere, cum exposuerit ipse quod scripsit: Hoc autem, inquit, dico juxta indulgentiam, non juxta imperium. Et mussitamus adhuc nuptias non vocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo et secunda et tertia matrimonia concedantur, quasi non et fornicatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam illum violatorem
Abbreviated transcription (Latin):
precepat dicens. Ut iudeant uiri intimore castã cõuersatio¬
nem urãm : quarũ sic nõ exterius cõpositio erinũ. et destintio
cauri. et incultu uestis ornatus: sed abscõditus cordis þomo.
in incorrupaone mittis et silentis sp̃s: Hoc est corã dõ placens
Ceriusquale cõiugiũ inter uiras uxoresq p̃cipiat. cohabi¬
tantes nixta scientiam ut nouerint quiduelit quid desideret
ãs: et tribuant honorẽ uasculo muliebri Sinõ abstinemus.¬
Ut indeant inquit uiri castã cõuersationẽ urãm: et ornatũ
in abscõdito cordis hominẽ. in in corruptione mittis etsilen¬
tis sp̃s. Ouere ai gma uox apło. et petra pep̃i. Maritis uxorihusq
dat legẽ: et dĩpnato carnis ornatu castitatẽ p̾dicat. et ornatũ
interiors hominis in incorruptione mentis et silentis fp̃ aluo
dã modo boc dicens: Qm̃ exterior ur̃ homo corruptus est.

Expanded text:
praeceperat, dicens: Ut videant viri in timore castam vestram conversatiopraeceperat, dicens: Ut videant viri in timore castam vestram conversationem, quarum sit non exterius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemusUt videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum in abscondito cordis hominem, in incorruptione mitis et silentis spiritus. O vere digna vox Apostolo, et Petra Christi. Maritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis et silentis spiritus, quodammodo hoc dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habet potestatẽ. seduir: Similit uir corporis ꝓpni¬
nõ h abet potstatẽ: sed mulier Om̃is hic questio dehisẽ qui inma¬
trimonio sunt. aneisliceat uxores dimittere. qđ et dñs meũglio
Sed quia qui semel duxerit uxorẽ nisi ex cõsensu se nõ ualet
abstmere: nec dare repudiũ nõ peccanti.: reddat cõiugi debi¬
tum quia sponte se alligauit ut reddere cogeretur: Holite
fraudare inincẽ nisi ferte ex cõsensu adtempus. ut uacets
impleo cõtinentis: Tubet idem apłs inalio loco. att sẽꝑoremus
mentũ habens cõugalium uinculoꝵ : uide quomodo in¬
formet eccłam quomͦ doceatap̃ianos Similiter uiri coba¬
bitante s iuxta sententiam. quasi infirmiori uasculo muli¬
ebri tribuentes honorẽ: sicut coheredes multiplicis gr̃ȩ
ut nõ impediantur orationes urȩ: Ecce eodem sensu. qina eodẽ
et spũ impeͣri dicit orationisofficio cõiugali. Idautẽ ait similit̃.
id cirto acdimitationẽ ꝓuocauit uiros. qina iã supra uxoribus

Expanded text:
on habet potestatem, sed vir. Similiter et vir sui corporis non habet potestatem, sed uxor. Omnis haec quaestio de his est qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et Dominus in ESed quia qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu, se non valet abstinere, nec dare repudium non peccanti, reddat conjugi debitum: sponte quippe se alligavit, ut reddere cogeretur. Nolite fraudare invicem; nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis impleo continentis Jubet idem Apostolus in alio loco , ut semper oremus. experimentum habens conjugalium vinculorum, vide quomodo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes 248 honorem, et sicut cohaeredes multiplicis gratiae, ut non impediantur orationes vestrae . Ecce eodem sensu, quia eodem et spiritu, impediri dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imitationem provocat viros, quia jam supra uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ fornicationes unusquisq ducat itxorẽ: Alioquin hac
excusatione libidini frena loxasset.: ut quotienscũq utxor
montur tociens ducendasit alia nefornicem̃ sedumisqͥsq
ueorẽ suam habeat Suam inquit habeat sua utat quã
habebat antẽ quã crederet: d uãbonũ erat nõtangere.
et post sidem xp̃i sororẽ tantũ nosse nõ cõ iugẽ nͥ. fornica

Expanded text:
propter fornicationem unusquisque ducat uxorem; alioquin hac propter fornicationem unusquisque ducat uxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, non conjugem, n
Abbreviated transcription (Latin):
obumbratur. Simulq anĩ aduertenda apłica pruderaa:
Nondoeit. bonũ uxorẽ nõ habere. sedbonũ est mnulitre
nõ taongere. quasi et intactu ꝑiculũ sit. quasiquullãm
teagerẽ nõ euadat: quȩ urorũ preciosas animascapit :
quȩ fac̃ adolescenuũ corda euolare. Alligabit quis insi¬
nu suo ignẽ et nõ cõburetur : Aut ambulabi suꝑ carbo.¬
ad uritur : ita iuritactus et feminȩ sentit nat̾am fuã. et
ad uersitatẽ sexus intelligit: Narrant etgentiliũ fabulȩ.
mitrã eterithoniũ uł in lapide. uel in solo id est interia.
de solo estu libidmis eẽ generatos: Unde et nr̃ ioseb quia
tangere illũ uolebat egiptia fugit emanib eius. etquasi
ad morbũ rabidȩ canis. ne panlisꝑ uirt us serperet palliũ
qđ tedagerat abiecit: Propt̃ frrmicationes aute ionisqusꝙꝓ
inorẽ suã habeat: et una queq uirũ suũ habeat: Nondieit

Expanded text:
obumbratur. Simulque animadvertenda est Apostoli prudentia. obumbratur. Simulque animadvertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, bonum est uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carboigerit, statim aduritur: ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Non dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
inniptis et uiduuis: bonũ est eis sific ꝑmanserint sic̃ ego
Siaute nõse cõtinent: nibant Melius est enĩ nubest.
quã uri: Reuertantur ad caput testimoni Bonũ
est inqͥthomini muliert̃ nõ tangere. Sibonũ ẽ mnilie.¬
rẽ nõ tangere: malũ ẽ gͦ tantere. Dichilem̃ bono cõ¬
trariũ est nͥ malũ: Siautẽ malũ ẽ ⁊ ignoscit idõ cõcedit᷑
ne ułmalo qͥd deterius siat Quale aut̃ illud bomĩ est
qdcodicione deterioris cõceditur:: Nũquã enĩ fub iecisset
unusquisq suam inxorẽ h abeat nisi p̃ter misisset ꝓpter
formcationes autẽ: Tolle formeationes et nõ dicetur in¬
ceo uescipane. et edere purissimã similam. t am̃ nequs
cõpulsus same comedat stertus bubulũ. cõcedo ciut ues¬
catur et ordeo: Nũ id circofrumentũ nõ habebit puritat
suam: si fimo ordeũ p̃feratur: Bonũ ẽ illud naturalit
qł cõparationẽ nõ habet mali: qđ platione alterius non

Expanded text:
ic permanserint ut ego. Si autem se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri . Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unne vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ: Et si eẽnt ducende uxores. xp̃i anas tantũ accipi
iuberet᷑ ethmicas Uideaniis gͥ qͥd adhec paulusrescripse.¬
serit Deis autẽ que scripsistis michi: bonũ ẽ bomini
mulierẽ nõ tangere: Propter fornicationes autẽ unus-
Uxori itir debitũ reddat: similit̃ exitxoruiro Uxor¬
ꝓpͥi corporis potestatẽ nõ ab et: sedum. Similit̃ et uir
corporis sui potestatẽ nõ habet: sed mulier: Nolite frau¬
dare inucẽ nisi forte ex cõsensu ad tẽpus ut uacetis

Expanded text:
dentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi dentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornuxori uir debitum reddat, similiter et uxor uiro. uxor corporis sui potestatem non habet sed uir. similiter et uir corporis sui potestatem non habet sed uxor. nolite fraudare inuicem nisi forte ex consensu ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
hostilẽ exertitũ cũ suis turmis ac ducib cõgregare : ne
post prĩmam uictoriã alia michi deinceps plia nasce¬
rentur: Igitur nõ dimicabo cõtra singulos. nec pancoꝵ
ero passim cõgregatione cõtentus Toto certandũ ẽ ag¬
mine: et incõpositi hostiũ ac latrocimi morepugnantes.
instructa atie et ordinata repellendi. Opponã in pͥma
fronte apł̃mn paulũ. et quasi fortissimũ ducẽ fiustelisidẽ
suis armabo sententiis: Siscitantib enĩsuꝑ hac questione co¬
rint̾iis: plerissime respondit doctor gentiũ et magist̃
putãmus Simulq ne lectoris tacita cogitatio cũ ceperimus
singula quȩ ꝓposita sunt diluere semꝑ ad apłmse reser uet.
et stadio ualidissimarũ questionũ pͥora negligens. qđ exte¬
utrũ post fidem xp̃celibes esse deberent. et cõtinentie cau¬¬
credidisset ixp̃m utrũnã credens relinqueret nõcre.¬

Expanded text:
hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium, et magisteputemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad extreutrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae caucredidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non cre
Abbreviated transcription (Latin):
ta est in p̃uaricationẽ: Salua antẽfiet ꝑfilioꝵ generauonẽ.
si pmanserti infide et dilechone. et scificatio ne cũ sobmẽ¬
etate Certi cessat hic illud apłicũ. Ei qͥhabent itcor es.
sic sint quasi nõ abeant: Hisifortt dicetis ꝓpterca mult cas
nubere quia iã quȩdam cõuersȩ sumnt retro post sacchana
quasi ex uirginib nulla cadat: et nõ sit earuruina mau
Ex quo amfestũ est uos manicheoꝵ dogma sectar. ꝓbo¬
bentiũ mibere. et uesti cibis quos dscreaint adnte ndũ
cauteriatam habentium conscientiam: Et post multa
quȩ nunc ociosũ est reuoluere excutit se quasi in locũ
rethoricũ: et facit apostrosam aduirginẽ dicens: Non
tibi facio imuriam: E legissi pudiciciam ꝓpt̾ presentẽ ne.¬
cessitatẽ: placinit tibi ut esses scã et corpore et spũ. Hesuꝑbias¬
tasse fuerim in expositione ꝓpositionism enis: et legenti
fastidium fecerim Sed utile ratussũ cuncta molimi¬
na enis quasi instructã aciem cõtrame ponere: et totũ

Expanded text:
er filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vescicauteriatam habentium conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis satasse fuerim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ircor astrictasit: legat tertulliani ad ami¬
cum philosophum: et deuir qinitate. alios libellos.
et beati cipriam uolumen egregium: et papȩ clamasi
fuper hac re uersu prosaque cõposita: et ambrosu
nr̃i quȩ nuꝑ ad sororẽ scripsit opuscula : in quib
tanto se diffusit eloquio. ut quicquid ad laudem
uir ginis pertinet ex quifierit. inuenerit. ordina-¬
uerit. ex presserit: Nobis diuerso tramite incedit᷑:
Uirginitatẽ nõ auferimus: sed seruamus: Hec sus¬
sicit scire quod bonũ est : nisi custodiatur at tencius
quod electũ est Quia illud uidicii est: hoc laboris
Illud commune cũ pluribus: hoc cũ paucis Qui per¬
seuerauerit inquit usq infinẽ : hnc saluus erit: Et
multi uocati: panci autẽ electi: Itaq ob testor te corã
dõ et xp̃o iħu et electis angłis eius: ne uasa templi
quȩ solis sacerdotibus uidere concessum est facile
in pub licũ proferas: ne sacrarium dei quisq profa¬

Expanded text:
quot uxor adstricta sit, lege Tertulliani ad amiquot uxor adstricta sit, lege Tertulliani ad amicum philosophum et de uirginitate alios libellos et beati Cypriani uolumen egregium et papae Damasi super hac re uersu prosaque conposita et Ambrosii nostri quae nuper ad sororem scripsit opuscula. in quibus tanto se fudit eloquio, ut, quidquid ad laudem uirginum pertinet, exquisierit, ordinarit, expresserit. Nobis diuerso tramite inceditur: uirginitatem non efferimus, sed seruamus. nec sufficit scire, quod bonum est, nisi custodiatur adtentius, quod electum est, quia illud iudicii est, hoc laboris, et illud commune cum pluribus, hoc cum paucis. qui perseuerauerit, inquit, usqueadfinem, liicsaluus erit et: multi uocati, pauci autem electi. itaque obtestor te coram deo et Christo Iesu et electis angelis eius, ne uasa templi, quae solis sacerdotibus uidere concessum est, facile in publicum proferas, ne sacrarium dei quisquam profa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est nupta cogitat quȩ dm̃sunt : ut sit scã et cor¬
pore et spñ Nam quȩ nupta est cogitat quȩ funt
mundi: quomodo placeat uiro Iuantas molestias
habeant nuptiȩ. et quod sollicitudimbus unciant᷑:
meo libro quẽ aduersus heluidiũ de beatȩ mariȩ
per petua uirginitate edidimus: puto breuiter
ex pressum: Nunc eadem replicare ꝑ longum est
Sicui placet : de illo poterit haurire fonticulo:
Uerũ ne penitus indear omisisse: mmͤ dicã: quod
cũ apłs sine intermissione orare nosiubeat: et qui
in cõiugio debitum soluit orare non possit: Aut
oramus semper et uirgines sumus. aut orare desi¬
nimus ut cõnigio seruiamis & sinipseritꝰ uirgo:¬
non pectat: Tribulationẽ tamen carnis: habebunt
huiusmoch. Et in principio libelli prefatussum:
me de angustus nuptiarũ : aut nichil omĩno aut
pauca dicturũ: Et nunc eadem ammoneo: utsi
tibi placet scire quod molestiis sit urgo libera:

Expanded text:
non est nupta, cogitat, quae sunt domini, ut sit sancta cornon est nupta, cogitat, quae sunt domini, ut sit sancta corpore et spiritu; nam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. Quantas molestias habeant nuptiae et quot sollicitudinibus uinciantur, in eo libro, quem aduersus Heluidium de beatae Mariae perpetua uirginitate edidimus, puto breuiter expressum. nunc eadem replicare perlongum est et, si cui placet, de illo potest haurire fonticulo. uerum, ne penitus uidear omisisse, nunc dicam, quod, cum apostolus sine intermissione orare nos iubeat et, qui in coniugio debitum soluit, orare non possit, aut oramus semper et uirgines sumus, aut orare desinimus, ut coniugio seruiamus. et si nupserit, inon peccat: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi » . Et in principio libelli praefatus sum, me de angustiis nuptiarum, aut nihil omnino, aut pauca dicturum: et nunc eadem admoneo, ut si tibi placet scire quot molestiis virgo libera,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui ab angłis ad orabatur incęlis. haberet
angłos et interris Tunc oloferis caput. iuditb
continens amputauit: Tunc amas quod interpre.¬
tatur miquitas: suo igne conbustus est Tunc
ia cobus et ioħs relicto patre. rete et nauicula.
secutifunt saluatorẽ: affictũ sanguinis. et um¬
cula scł̃i. et curã domus pariter relmquentes
Tunc primũ auditũ est: qui uult uenire post me.
neget semet ipsum et tollat crucẽ suam. et sequa¬
tur me: Nemo enĩ miles cum uxore pergit adpre¬
lium: Discipło ad sepulturã patris ire uolenti: non-
per mittitur Wpes foueas habent. et uolicres
cȩli nidos: filius autẽ hominis nõ habet ubi capud¬
suũ reclinet: Ne forsitan contristeris: si anguste
manseris: Qui sine uxore est: sollicitus est quȩ
diũ funt quomodo placeat dõ: Qui autẽ cũ itro¬
re est : sollicitus est quę̧ sunt huiꝰ mundi quomo do
placeat uxori: et diuisus est: Mulier et uirgo quȩ

Expanded text:
ut, qui ab angelis adorabatur in caelo, haberet ut, qui ab angelis adorabatur in caelo, haberet angelos et in terris. tunc Olofernae caput Iudith continens amputauit; tunc Aman, quod interpretatur \'iniquitas\', suo igne conbustus est; tunc Iacobus et Iohannes relicto patre, rete, nauicula secuti sunt saluatorem affectum sanguinis et uincula saeculi et curam domus pariter relinquentes; tunc primum auditum est: qui uult uenire post me, neget se ipsum sibi et tollat crucem suam et sequatur me. nemo enim miles cum uxore pergit ad proelium. discipulo ad sepulturam patris ire cupienti non permittitur. uulpes foueas habent et uolucres caeli nidos; filius autem hominis non habet, ubi caput reclinet: ne forsitan contristeris, si anguste manseris. qui sine uxore est, sollicitus est ea, quae domini sunt, quomodo placeat deo, qui autemcumuxoreest, sollicitusest, quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori. diuisa est mulier et uirgo: quae
Abbreviated transcription (Latin):
teuritatis. nec eius beatitudinis quȩ angłs compa¬
ratur: Si dicero melius est. uirginẽ essẽ. quam
nuptã: bono melius pretuli Si autẽ alterũ gra¬
dñ fecero. melius est. nubert quã formcari: ibi nõ
bono melius. sed malo bonũ prȩtuli Et multa
diuersitas est inter id est melius quod nuiptus: et
inter id quod fornicationi ante ponitur Ob secrdtẽ
quid m hac dissertione peccauaiͫ Propositũ mͥ erat
non ad meam uoluntatẽ scripturas trahere: sed dicere
quo scripturas uelle intelligebam: Commentatoris
officiũ est: non quod ipse uelit. sed quid sentiat ille
quem interprȩtatur exponere Alioqum sicõtraria
dixerit: non tam inter pres erit quã aduersarius
enis quẽ nititur ex planare: Certe ubicumq scrip.¬
turas non iter pretor .T et libere de meo sensu
loquor: arguat me qui uult cdurũ quid dixisse com:¬
tra nuptias: Quodsi nõ repperit: quic quid uł austtrã

Expanded text:
ntegritatis nec eius beatitudinis, quae angelis conpantegritatis nec eius beatitudinis, quae angelis conparatur. si dixero: \'melius est uirginem esse quam nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - \'melius est nubere quam fornicari\', ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certe, ubicumque scripturas non interpretor et libere de meo sensu loquor, arguat me quilibet durum quid dixisse contra nuptias. quod si non reppererit, quidquid uel austerum
Abbreviated transcription (Latin):
uelut si diceret Melius est unũ oculũ habere:
quã nullum Et post paululũ cũ apostrofam se¬
cissem ad apłm: intuli: Si perse miptiȩ bonȩ sunt:
noli eas incendio cõparare: sed dic simpliciter
bonũ est nubcre Suspecta est michi bonitas
eius rei: quã magnitudo alterius mali. malũ esse
cogit inferius E go autẽ nõ leuius malũ: sed sim¬
plex perse bonũ uolo Uult apłs mnuptas et in¬
duas absq coitu permanere: et ad exẽplũ sui
prouocat: et felices uotat sific per manse rint:
Si autẽ se continere nom possunt: et ardorem li¬
bidinis non tam continentia uolunt quã forni¬
catione restringere : melius eis esse nubere quã
uri: Ad quos mtulimus: Ideo melius nubere.: quia
penis est uri: Non nram̃ sententiam preferentes.
sed inter pretantes apłi. melius est nubere quã
uri: id est melius est maritũ ducere quã fonicari
Siuri uel fornicari bonũ esse docuerit: tunc bono

Expanded text:
uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere quam nullum. et post paululum, cum apostropham fecissem ad apostolum, intuli: si per se nuptiae bonae sunt, noli eas incendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apostolus innuptas et uiduas absque coitu permanere et ad exemplunt sui prouocat et felices uocat, si sic permanserint. si autem se continere non possunt et ardorem libidinis non tam continentia uolunt quam fornicatione restinguere, melius eis \'esse nubere quam uri. ad quod nos intulimus: ideo me-lius est nubere, quia peius est uri, non nostram sententiam proferentes, sed interpretantes apostoli: melius est nubere quam uri, id est: melius est maritum ducere quam fornicari. si uri uel fornicari bonum esse docueris, tunc bono
Abbreviated transcription (Latin):
taui: Transeamis adreliqua: Epistolari enĩ breuita.¬
te festinat oratio. Dico inquit apłs innuptis et udus.
bonũ est cis sisic permanferint. sicut et ego Si autẽ
non se continere possunt: nubant. Melius est enim
mibert: quã uri: Quod capitulũ nos sic interpretari
fumus: ut post quã nuptis concesserat usũ cõnign.
et ostenderet quid uellet quid ue concederet:
transit ad innuptas et induas. et fui ꝓponit exc̃plũ:
et felices uocat sisic per manserint: Si autẽ nõ se
continent: nubant Id ipsum est quod supra Propter
fornicationes autẽ. et ne tẽptit uos fathanas ꝓpter
incõtinentiam uram̃: reddit causam cur dixit. si
nõ se cõtinent nubant: melius est enĩ nub̾e quãuri
Iõ eñ melius mubere: quia pcius est uri Tolle ar¬
dorem libidinis : et non dicet melius est nubere:
Melius semꝑ ad comparationẽ deterioris respic̃:
nom ad simplicitatẽ in comparabilis per se boni:

Expanded text:
taui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitataui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, tret felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si non se con-tinent, nubant\': \'melius est enim nubere quam uri.\' ideo melius est nubere, quia peius est uri. tolle ardorem libidinis, et non dicet: \'melius est nubere\'. \'melius\' semper ad conparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem inconparabilis per se boni,
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ p̃cipiant dicere: Illud quoq m commentariolis
meis enuif dem apłi carpitur : in quibus dixi. uerũ
nequis putet exeo quod sequitur ut uacetis orationi:
et iterũ adid ipsũ. apłm hoc uelle. et nõ propter
maiorẽ ruinã.
et reliqua: Quid hic locutussum quod nõ apłs dixeritꝰ.
Nimirũ illud quod erubescit suo uocare nomine:
Ego arbitror quando dicit ad idipsũ. et rem ipsam
tacet. nõ eum nominare palam coitũ : sed uerecun.¬
de ostendere Anquia sequitur quod tẽptationi
prefert sathanȩ quod causam habet incõtinentiamꝰ
Nonne alio uerborũ ordine id ipsũ est. nt tẽptet
uos sathanas ꝓpt̾ incontinentiam uram᷑ Anquia
drxi. et musitamus ad huc miptias nõ uocare m¬
dulgentiam sed preceptũ: Quod si durũ est. ii¬
putetur apło: qui ait. Hoc autẽ dico ureta indul¬
gentiam. non nocta imperium: et non michi qui
excepto propostero ordine. nec sensũ nec uerba mu¬

Expanded text:
rae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis rae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur: \'ut uacetis orationi et iterum ad id ipsum\', apostolum hoc uelle et non propter maiorem ruinam concedantur?, et reliqua. quid hic locutus sum, quod non apostolus dixerit? nimirum illud: quod er.ubescit suo uocare nomine? ego arbitror, quando dicit \'ad id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. an quia sequitur: quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam? nonne alio uerborum ordine id ipsumest:ne temptet uos satanaspropterincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum? quod si durum est, inputetur apostolo, qui ait: hoc autem dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, et non mihi. qui excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mu
Abbreviated transcription (Latin):
dam nabatur in lege : sed ab uxoribus quibus licito
umgebantur Populũ quoq quando accepturus
erat legem in monte fina : tribus diebus iussũ eẽ
ab itxoribus abstineri Scio romanã hanc esse cõsue¬
tudinẽ. ut fideles semper xp̃i corpiis accipiant: quod
nec prehendo nec probo Unusquisq enĩ in fuo¬
sensu abundat: Sed ipsorũ cõscientiam cõuenit. qui eodẽ
ore post coitũ communicant: et nrxta perfiũ noc tem
flumine purgant.¬
aut biduum efficiant xp̃ianũ: ut quod hodie non
merui cras uel ꝑhendie merear: Sed dũquod doleo
nõ communicasse corporis xp̃i: abstineam me paulisꝑ
abittoris amplexu: ut amori coniugis amorẽ pre¬
feram xp̃i: Durũ est: non ferendũ Quis hoc sȩtu¬
larium sustinere potest : Qui potest sustinere. sus¬
tintat Im nõ potest ipse inderit Nobis curȩ est.
nõ quid imus quisq possit aut uelit : sed quid scriptu¬

Expanded text:
damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito iungebantur. populum quoque, quando accepturus erat legem in monte Sina, tribus diebus iussum esse ab uxoribus abstineri. scio Romae hanc esse consuetudinem, ut fideles semper Christi corpus accipiant, quod nec reprehendo nec probo — unusquisque enim in sensu suo abundat —, sed ipsorum conscientiam conuenio, qui eodem die post coitum communicant et iuxta Persium noctem flumine purganttiorem efficiat Christianum, ut, quod hodie non merui, cras uel perendie merear, sed quo, dum doleo non communicasse corpori Christi, abstineam me paulisper ab uxoris amplexu, ut amori con-. iugis amorem praeferam Christi. \'durum est, non ferendum; quis hoc saecularium sustinere potest?\' qui potest sustinere, sustineat; qui non potest, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scriptu