comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non credunt in me: sed peccatum
quid uocaret exponens. de illis¬
locutus est dicens: quia nõ cre-¬
dant inme. Exponens aũt quam
diceret iusticiam de qua dixit
mundus arguitur: ad ipsos quibꝰ
loquebatur se conuertit atq ait.
quia ad patrem uado: & iam non
uidebitis me. Qua ꝓpter mundus
de peccato quidem suo. de iusticia
uero arguitur aliena: sieut argu¬
untur de lumine tenebre. Omnia
enim quȩ arguuntur ait apłs: a
lumine manifestantur. Q antum
etiam ex bono potest eoꝵ appa¬
rere qui credunt. Et qm̃ ista uox
infidelium esse consueuit. quomͦ
credimus qd̃ non uidemꝰ: ideo cre¬
dentium iusticiam sic oportuit
diffiniri quia ad patrem uado.
& iam nõ uidebitis me. Beati enim
qui nõ uident: & credunt. Nam &
qui uiderunt xp̃m. nõ in eo lauda¬
ta est fides eoꝵ qui credebant qͥ
uidebant. idest filium hominis:
sed quia credebant quod nõ uide.¬
bant idest filium dĩ. Cum uero
& ipsa forma serui subtracta eẽt

Expanded text:
non credunt in me; sed peccatum non credunt in me; sed peccatum quid vocaret, exponens, de illislocutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena: sicut arguuntur de lumine tenebrae. Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur Quantum etiam ex bono potest eorum apparere, qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo credemus, quod non videmus? Ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunt, et credent . Nam et qui viderunt Christum, non eo laudata est fides eorum, quia credebant quod videbant, id est, Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est, Filium Dei. Cum ergo et ipsa forma servi subtracta eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum iustus arguitur: de peccato ar¬
guitur nõ de iustitia.Qm̃ & in illo
quod legimus diuinitus dictum.
noli effici iustus multum: non est
notata ĩustia sapientis. sed super¬
bia presumentis. Qui ergo fit multũ
iustus: ipso nimio fit iniustus. Mul¬
tum enim se facit iustum̃. qui dicit
se nõ habere peccatum: aut qui se
putat nõ gratia dĩ. sed sua uolun¬
tute sufficiente effici iustum. Nec
recte uiuendo ustus est: sed porius
in flatus putando se esse quod nõ ẽ.
Quo pacto igitur mundus arguendu
est de iusticia. nisi de iusticia cre¬
dentium: Arguitur itaq de peccato.
quia in xp̃m nõ credit: & arguitur
de iusticia eoꝵ qui credunt. Ipsa
quippe fidelium comparatio: in fide¬
lium est uituperatio. Hoc & ipsa ex¬
positio satis indicat. Uolens enim¬
aperire quid dixerit. de iustitia uero
inquit: quia ad patrem uado. & iam
nõ uidebitis me. Non ait & iam nõ
uidebut̃ me. de quibꝰ dixerat quia

Expanded text:
cum justus arguitur, de peccato arcum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia. Quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum, Noli effici justus multum ; non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit multum justus, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate sufficiente effici justum; nec recte vivendo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur itaque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. aperire quid dixerit: De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait, Et jam non videbunt me, de quibus dixerat, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
aũt diximꝰ in separabilia esse opera
trinitatis: sed singillatim cõmendã
das fuisse ꝑsonas. ut nõ solum sine
operatione. uerum etiam sine con¬
fusione & unitas intelligatur & tri¬
nitas. exponit deinde quid dixerit
de peccato. & de iustitia & de iuditio.
De peccato quidem inquit: quia non
crediderunt in me. Hoc enim pec¬
catum quasi solum sit preceteris po¬
suit: quia hoc manente cȩtera de¬
tinentur. & hoc discẽnte cȩtem re¬
mittuntur. De iusticia uero inquit:
quia ad patrem uado. & iam non
uidebitis me. Hic primo uidendũ
est: s̃ recte quisq arguitur de pec¬
cato. quomͦ recte arguatur & de ius¬
ticia. Numquid enĩ arguendus est
peccator ꝓpterea quia peccator est
arguendum putauit quisquã & iustũ.
ꝓpterea quia iustus est : Absit. Nam
& si aliquando iustus arguit᷑. ideo
recte arguitur: quia seriptum est.
Non est iustus in terra. qui faciat bo.¬
num & nõ pecc&. Iuo circa etiam

Expanded text:
autem diximus inseparabilia esse opera autem diximus inseparabilia esse opera Trinitdas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera detinentur, et hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid enim si arguendus est peccator propterea quia peccator est, arguendum putabit quisquam et justum propterea quia justus est? Absit. Nam et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguitur, quia, sicut scriptum est, Non est justus in terra qui faciet bonum, et non peccabit. Quocirca etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quod tanquã proprie tribuit hoc
spiritu scõ: An forte quia xp̃s in
uideoꝵ tantũ gente locutus est
mundum non uidetur arguisse. ut
ille intelligatur argui quia uidit
intelligitur arguisse sed mundum:
Nam hoc illis ait ascensurus in cęlum.
on est urm̃ scire tempora quȩ pater
posuit in sua potestate. sed accipi¬
etis uirtutem sp̃c scĩ suꝑ uenientem
& in tota uidea & samaria: &usq
infines terrȩ. Hoc est arguere mũdũ.
Sed quis audeat dicere quod per disci¬
pulos xp̃i arguit mundum spẽ sẽs.
apłs. an uultis experimentum acci¬
pere euis qui mnme loquitur xp̃e :
Quos itaq arguit sp̃e sc̃s: arguit
utiq & xp̃c. Sed quantum michi
uidetur: quia per sp̃m scm̃ diffunden
quere mundum qui persecutionibꝰ
fremebat auderent: ꝓpterea dixit
ille arguet mundum. Tanquam di¬
ceret. ille diffund&r inur̃is cordibꝰ
caritatem. Sic enim timore de pulso:
arguendi habebitis lib̾tatem. Sepe

Expanded text:
quod tanquam proprie tribuit hoc quod tanquam proprie tribuit hoc Spiritui sancto? An forte quia Christus ad Judaeorum gentem locutus est, mundum non videtur arguisse, ut ille intelligatur argui, qui audit intelligatur arguisse, sed mundum? Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; sed accipietis virtutet in tota Judaea, et in Samaria, et usque in fines terrae . Hoc est arguere mundum. Sed quis audeat dicere quod per discipulos Christi arguit mundum Spiritus saApostolus, An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? Quos itaque arutique Christus. Sed quantum mihi videtur, quia per Spiritum sanctum diffundendguere mundum, qui persecutionibus fremebat, auderent, propterea dixit: Ille arguet mundum, tanquam diceret: Ille diffundet in vestris cordibus charitatem. Sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã ipsũ sit iudiciũ. quod prĩ¬
ceps huius mũdi hoc est dyabolus
iudicatus est: ualde latebrosus est
nec isto sermone coartandũ. ne fiat
obscurus breuitate: sed alio potius
quantũ dñs adiuuerit explicandũ.
sanctũ: cum uenerit inquit ille ar¬
guet mundũ de peccato. et de iusti¬
cia. et de iudicio. Quid est hoc:
Nunquid nam dñs xp̃s nõ arguit
mundũ de pctõ cũ ait. si nõ uenissẽ
et locutus eis fuissẽ. pectatũ nõ habe
rent nũc autẽ excusationẽ nõ habẽt
de peccato suo: Sed ne forte quis di¬
cat hoc ad eos proprie pertinere nõ
ad mundũ: nõne ait alio loco. si
de mũdo essetis mundus quod suũ
esset diligeret: ¶Lunquid nõ argu¬
it de iusticia ubi ait. pater iuste.
mũdus te cognouit: Nũquid nõ
arguit de iudicio. ubi se ait simstri
esse dicturũ. ite in ignem eternũ
qui paratus est dyabolo. et angelis
eius: Et multa alia reperiuntur
i scõ euangelio: ubi de his xp̃s
arguit mundũ. Quid est ergo.

Expanded text:
tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum. sanctum, Cum venerit, inquit, ille arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Quid est hoc? Numquidnam Dominus Christus non arguit mundum de peccato, cum ait: Si non venissem, et locutus eis frent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit? Nunquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguet mundum. Quid est ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. sed hȩc unus ex apłis eiꝰ ipso
ac sp̃u euis sibi reuelante conseripsit.
ex his esse quȩ noluit tunc dñs dice¬
re. quia ea discipłi portare nõ pote¬
rant. quis me audiat tam temere ista
dicentem: Si aũt ubi hoc legimus
ibi hoc etiam legeremꝰ. quis nõ tanto
apło crederet: Sed id quoq michi
uidetur ab surdissime dici ea tune nõ

Expanded text:
in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, ac Spiritu ejus sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc no
Abbreviated transcription (Latin):
uel illa sũt : Aut si dicere audeat.
unde ꝓbat : Quis enim est tam
uanus aut temeraruis. qui cum
dixerit etiam uera quibus uoluerit.
quȩ uoluerit. sine ullo testimonio
diuino affirmet ea esse quȩ tunc
dñs dicere noluit: Quis hoc nr̃m
faciat. & non maximam culpam
temeritatis incurrat. in quo nee ꝓ¬
phetica nec apłica excellit auctori¬
tas: Nam ꝓfecto si eoꝵ aliquid legis¬
semus inlibris canonica auctoritate
firmatis. qui post ascensionem dñi seri.¬
pti siit: parum fuerat hoc legisse.
nisi illic etiam legeretur hoc ex eiˢ
esse quȩ tunc noluit dñs discipłis
dicere: quia nõ poterant illa pͥor.¬
tare. Tanquam si uerbi gr̃ã ego
dicerem illud quod legimus in huiꝰ
euangłii capite. in principo erat
uerbum. & uerbum erat apud dm
& ds̃ erat uerbum. Hoc erat in pͥn-¬
cipo apud dm̃. & alia quȩ sequunt᷑
qm̃ postea scripta sut: nec eundẽ
iħm dixisse narratum cum hie essõ

Expanded text:
vel illa sunt? Aut si dicere audeat, vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum , et alia quae sequuntur, quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis xp̃ianis audire cupientibꝰ. quȩ
sint de quibꝰ dñs tune dicebat adhuc
multa habeo uob̾ dicere: sed nõ potestiᷤᷤ
portare modo. Si apłi nondum pote¬
rant: multo minus uos potestis. qͥa
forte sic multi possũt audire quod
tunc nondum poterat petrus. sic̃
multi possunt martirio coronari qͥ
tunc nondum poterat petrus: pre¬
sertim iam misso sp̃u scõ. qui tunc
nondum erat missus. De quo cõtinuo
subiundeit atq ait. Cum aut̃ uene¬
rit ille sp̃c ueritatis docebit uos
omnem uentatem. Sic utiq demonꝰ
ut ita sit: multos ea modo posse por¬
tare iam misso spũ sco. quȩ tune eo
nondum misso nõ poterãt portare
discipłi. Numquid ideo sennus quȩ
sint quȩ dicere noluit. quȩ tunc
sciremus si ab eo dicta legeremus
uł audiremus : Aliud est enĩ seire
utrum a nob uel auob portari po¬
ssint: aliud scire quȩ sint siue por.¬
tari possint siue nõ possint. Quȩ cũ
ille tacuerit. quis ur̃m dieat ista

Expanded text:
populis christianis, audire cupientibus quae populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sic utique demonsut ita sit, multos ea modo portare posse jam misso Spiritu sancto, quae tunc eo nondum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista
Abbreviated transcription (Latin):
ille dicebat. adhue multa habeo
uob̾ dicere: tamen eoꝵ fortasse nõ¬
nulla. Sed quȩ nam sint ista quȩ
ipse nõdixit: temerarium ẽ uelle
presumere ac dicere. Nam & mori
quib dicebat nõ potestis me sequi
modo. Unde pͥmꝰ eoꝵ petrus qui hoc
se iam posse pre sumpserat. aliud
ex ꝑtus est quam putabat: & tam̃
postea & uiri & mulieres. pueri &
puellȩ. iuuenes & uingines. senioreᷤ
cum iunioribꝰ innum erabiles mar¬
tirio coronati sũt: & posse inuentȩ
sũt oues. quod tunc quando ista
dñs loquebatur nõdum poterant
portare pastores. Numquid ergo
debuit illis ouibus dici in illo tẽp.¬
tationis articulo. quo certare usq
ad mortẽ ꝓueritate oporcebat. &
pro xp̃i nomine uel doctrina san¬
guinem fundere. numquid in quam
debuit eis dici. quis ur̃m audeat ido¬
neum se martirio putare. eũ petrus
idoneus non dum fuerat. quando
eum os ad os ipse dñs instruebat :
Sic itaq dixerit aliquis. nõ deb̾e dici

Expanded text:
ille dicebat, Adhuc multa habeo ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certare usque ad mortem pro veritate oportebat, et pro Christi nomine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo ubi dñs ait discipulisꝰ suiꝰ
adhuc multa habeo uob̃ dicere.
sed nõ potestis portare modo: priꝰ
querendum illud occurrit. quomͦ
suꝑuis dixerit omnia quȩ audiui
apatre meo nota uob feci: & hic
dicat adhuc multa habeo uobis
dicere. sed nõ potestis portare mͦ.
quomͦ dixerit tanquam fecent.
sicut ea quȩ futura sũt dm̃ fecisse
ꝓpheta testatur dicens qui fecit
quȩ futura sũt: iam cum ipsa uer¬
ba tractaremus. ut potiumus expo¬
suimus. Nunc ergo quȩ ista sint quȩ
apłi tunc portare nõ poterant: uul¬
tis forsitan scire. Sed quis nr̃m aude.¬
at eoꝵ se dicere iam capacem. quȩ
illi capere nõ ualebant: Ac ꝑhoc
nec ame expectanda sut ut dican¬
tur. quȩ forte nõ caperẽ si michi ab
alio dicerentur: nec uos ea porta¬
re possetis. etiam si ego tantus essẽ
ut a me ista quȩ a uobꝰ altiora sũt
audiretis. Et fieri quidẽ potest. ut
idonei: quȩ alii capere nondum ua¬
lent. Et si nõ omĩa de quibꝰ magist᷑.

Expanded text:
capitulo, ubi Dominus ait discipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. o dixeri futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut idonei, quae alii capere nondum valent; et si non omnia de quibus magister Deus
Abbreviated transcription (Latin):
infinita. sine nitorib coloꝵ. sine
figuris liniamentoꝵ. sine notis
litteraꝵ. sine serie sillabaꝵ: ipsi
leatis. Ecce dixi aliquid quod for.¬
te inde fit : & tamen accepistis:
& nõ solum ferre nõ potuistis : erũ.
etiam libenter audistis: Sed ille
magister interior. qui cum adhue
disciꝰpulis exxterius loquereret᷑ ait.
adhuc multa habeo uob̃ dicere.
sed nõ potestis portare modo: si
uellet nob id quod de incorporea
dĩ natura dixi intrinsecꝰ ita dice¬
re. sicut seĩs angłis dicit qui sẽꝑ
uident fatiem pͦatris: nõdum ea
portare possemus. Prõinde quod
ait docebit uos omnem ueritatẽ.
uel deducet uos in omniueritate:
non arbitrorin hac uita ineuiꝰ¬
quam mente posse compleri Quiᷤ¬

Expanded text:
infinita, sine nitoribus colorum, sine infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa leatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri
Abbreviated transcription (Latin):
signo corporalib oculis apparen¬
te. nec aliquo sono corporalibuᷤᷤ
auribus in strepente: sed interio.¬
re conspectu & auditu nosse pos¬
sitis. Non enim diligitur: quod pe¬
nitus ignoratur. Sed cum diligit᷑
quod excͦ quantula cumq parte cog¬
noscitur: ipsa efficitur dilectione:
ut melius & plenuis cognoscatur.
Si ergo in caritate ꝓficiatis quam
diffundit in cordibus sp̃e sẽs. do¬
cebit uos omuẽ ueritatem: uel
sicut alii codices habent deduc&
uos in omnem ueritatem. Unde
dictum est. Deduc me dñe inuia
tua. & ambulo inueritate tua. Sle
fi&r ut nõ doctoribꝰ ex terioribꝰ
illa dscatis quȩ noluit tunc dñs
dicere: sed sitis omnes docibiles
dõ. ut ea ipsa quȩ perlectiones
atq sermones extrĩsecus adhibi¬
tos didicistis & credidistis de na¬
tura dĩ nõ corporea. Nec loco ali¬
quo inelusa. nec per infinita
spatia locoꝵ quan mole disten¬
ta: sed ubiq tota & perfecta &

Expanded text:
signo corporalibus oculis apparensigno corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus, docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis &  in fide catholica reꝑit᷑
quod contra eoꝵ ꝓferatur errores.
sicut nos ferre non possumꝰ sacri¬
legas eoꝵ uanitates: & in sanias men¬
daces. Quid est enim ferre nõ posse.
nisi ȩquo animo nõ habere. Sed oĩa
quȩ post ascensionem dñi canonica
ueritate auctoritate conscripta s̃.
quis fidelis uel etiam cathecumi¬
nus antequam sp̃m scm̃ baptizatꝰ
accipiat. nõ ȩquo animo legit atq
audit. etiam si nondum sicut opor¬
tet intelligit: quomͦ ergo aliquid
eoꝵ quȩ post ascensionem dñi seͥpta
sũt nõ possent ferre discipłi etiam
nunc ferant cathecumini nõ accepto
sp̃u scõ: Quia & si nõ eis fidelium
saeramenta ꝓduntur. nõ ideo fit
quod ea ferre nõ possũt: sed ut abeis
tanto ardentius concupiscantur.
quanto eis honorabilior occultant᷑.
audire. quȩ tunc noluit dñs discipłiꝰ
dicere quia nõ dum poterant illa
nes ferre nõ possunt: nõ aliquo

Expanded text:
Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam catechumenus, antequam Spiritum sanctum baptizatus accipiat, non aequo animo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etianunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occultantur.audire quae tunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa nes ferre non possunt, non aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilibus & altissimis rebus inuenimiꝰ
in apłicis litteris. quȩ post modum scͥp.¬
te sũt : nec ea dñm quando eum illis
uisibiliter erat dixisse narratur. Cur
enim ea tunc ferre nõ poterant. quȩ
tunc in eoꝵ libris qui nõ legat. quis
nõ ferat. etiam si nõ intelligat: Nõ¬
nulla quidem homines infidel es in
scripturis scĩs. & nõ intelligunt cũ
legunt uł audiunt: & lecta uel au¬
dita ferre nõ possunt. Sieut pagani:
quod per eum qui crucifixus est factꝰ
est mundus. Sicut uidei quod filius
dĩ sit qui eo modo quo ipsi celebumnt
sabbatum soluit. Sicut sabellian
quia trinitas est. pater & filius
& sp̃e ses. Sieut arriam quia ȩqua¬
lis est patri filius. & patri ac filio sp̃s
tantum similis nob̾. sed etiam ds̃ dõ
patri ȩqualis est xp̃e. Sicut mani¬
chei quod iħe xp̃e per quem lib̾ati
sumus. nasci est in carne & de carne
dignatus. Et cȩteri omnes ꝑuersaꝵ
ac diuersaꝵ doctrinaꝵ homines
utiq ferre nõ possunt: quicquid in

Expanded text:
bus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinitas est Pater et Filius sanctus; sicut Ariani, quia aequalis est Patri Filius, et Patri ac Filio Spiritantum similis nobis, sed etiam Deus Deo Patri aequalis est Christus; sicut Manichaei, quod Christus Jesus per quem liberandi sumus, nasci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendaretur distinctio personaꝵ.
ubi eis qui recte intelligant nũquã
hideri potest separatio naturarum
Quod autem sequesur. et cum ue¬
nerit ille arguet mundum de pet¬
cato. et de iusticia et de iudicio: et

Expanded text:
commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de ju
Abbreviated transcription (Latin):
cant sed semper cas tunor solliciter
iiibono opere. et sollicitudo confir¬
miet: pensantes hoc quod redemp¬
ioris nostri noce subuingitur. ⁊res¬
entibus hominibus pre tuore et
expectatione: que super uenient

Expanded text:
cant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenie
Abbreviated transcription (Latin):
oculta cognoscere: & quodãmodo
tacens loquit᷑. Eadẽ maiestate &
pͥotentia qua cogitationes urãs
in tueor: possum & hominibꝰ delic¬
ta dimutere. Ex uob intelligite.
quid paraliticꝰ cõsequat᷑. Quid est¬
nter diecre & facere: multa distã¬
tia ẽ. Utrum sint paralitico pec¬
cata dimissa. solus ds nouerat
qui dimittebat. Surge aũt & am¬
bula: tam ille qui cõsurgebat
quã hii qui cõsurgenteꝰ uidebãt.
approbare poterant᷑. fit gͥ carna¬
le signũ. ut ꝓbet̾ sp̃ale: quãquã
eiꝰdẽ uirtutis sit ⁊ corporis &
animȩ uicia dimitterȩ. Et dat᷑
nob̃ intelligentia: ꝓpt̾ peccata
tatis ablatis. sanitas restituatur.
d olle lectum tuũ: & uade indo¬
surrexerit. si robur pristinũ

Expanded text:
culta cognoscere, et quodammodo culta cognoscere, et quodammodo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus peccata dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticnter dicere, et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat, qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui consurgebat, quam hi qui consurgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spirituale, quamquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia, propter peccata tatis ablatis, sanitas restituatur. Surge, tolle lectum tuum, et vade in dosurrexit, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. scđdm paraliticũ iacente in.
lectulo: quia ipse ingredi nõ uale¬
bat. Uidens aũt iħc nõ eiꝰ fidẽ qui
offerebat᷑. sed eor qui offerebant:
dix̃ paralitico. Confide fili: remit¬
tuntur tibi peccata tua. Omira
humilitas despectum & debilem
totisq membroꝵ cõpaginibꝰ disso¬
lutum filium uo̾cat: quẽ sacerdoteᷤᷤ
nõ dignabant᷑ attin gere. Aut cer.¬
te ideo filium uocat᷑. quia dimit.¬
tuntur ei peccata sua. Iuxta tro¬
pologiam int̾dum anima iacens
in corpore suo. totis membris disso
curanda dño. Quȩ si misericordia
euis sanata fuerit: tantũ roboris
accipit. ut portet lectum suũ statĩ.
Et ecce quidã de scribis: dixerunt
intra se. Hic blasphemat. Legimꝰ¬
in ꝓpheta dicente dño. Egosum
qui deleo miquitates tuas. Conse.¬
quent̃ ergo seribȩ qui hominem
putabant. & uerba dĩ nõ intellige¬
bat: arguunt eum blasphemiȩ.
Sed dñs uidens cogitationes eoꝵ.¬
ostendit se dm̃ qui potest cordis

Expanded text:
diximus, secundum paralyticum jacentem in lectulo, quia ipse ingredi non valebat. Videns autem Jesus non ejus fidem qui offerebatur, sed eorum qui offerebant, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira humilitas, despectum et debilem, totisque membrorum compagibus dissolutum, filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere. Aut certe ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Juxta tropologiam interdum anima jacens in corpore suo, totis membrorum virtcuranda Domino, 49 quae si misericordia ejus sanata fuerit, tantum roboris accipit, ut portet statim lectulum suum. Et ecce quidam de Scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. Ein Propheta, dicentem Deum: Ego sum qui deleo iniquitates tuas . Consequenter ergo Scribae, quia hominem putabant, et verba Dei non intelligebant, arguunt eum blasphemiae. Sed Dostendit se deum, qui potest cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃i. ita deb& diligere dm̃. ut
nichil sit inmundo quod ampliuss
amet quã eum. ꝙ quanta enim
parte plus aliquid a mauerit. ꝓtãta
animũ hab̾e inueritate. & firmum¬
eẽ infide. Alius est enim amor cordiᷤ:¬
& alius amor animȩ. Amor cordis
quo dã modͦ carnalis ẽ: ut &iam.
cãrialit̃ dm̃ amemꝰ. quod facere¬

Expanded text:
Christi, ita debet diligere Deum ut nihil in mundo sit, quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta animum habere in veritate, et firmum in fide. Alius est amor cordis, alius animae. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam carnalit
Abbreviated transcription (Latin):
trauit: nõ cessauit osculari pedeᷤ
des meos. Post enumerationem¬
uero. sub infertur sententia. ꝓpt̃
quod dico tibi: remittunt᷑ ei pec
cata multa. quia dilexit multũ.
Q uid frẽs mei ẽẽ dilectionẽ credi-¬
mus. nist ignẽ: Q quid culpan.
nisi rubigine: Unde nũe dicit᷑.
Remittuntur ei peccata multa: qͥa
dilexit multłi. Ac si aꝑte diceret᷑.
Incendit plene peccati rubiginem:
quia ard& ualide ꝑ amoris ignẽ.
Tanto namq amplius peccati rubi.¬
go cõsumit᷑: quanto peccatoris cor
magno caritatis igne cõeremat᷑.
ecce ea quȩ ad medicũ uenerat
egra sanata ẽ: sed de salute eius

Expanded text:
quia cum Dei se justitia contra se duobus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, quorum unus minus, et alius amplius debet; utrorumque multa, quoniam dilexit multum. Quid, fratres mei, esse dilectionem credimus, nisi ignem? et quid culpam, nisi rubiginem? Unde nunc dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene peccati rubiginem, quia ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno charitatis igne concrematur. Ecce ea quae ad medicum venerat aegra sanata est, sed de salute ejus
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. ⁊ imere enĩ seruorum
est: diligere filiors. Timor sub
necessitate ẽ. dilectio in libertate.
Qui intimore seruit dõ. penam
quidem effugit. mercedẽ aũt

Expanded text:
diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, mercedem aut
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. ut qui gibbo premit᷑: nequa¬
quã ad sacerdotium ꝓmoueat᷑. &
quot qͥͦt xp̃i sangume redẽpti sumꝰ:
membra eiusde st̃mi sacerdotis
Uos aũt genꝰ electũ. regale sacer¬
dotiũ. Sed qui gibbum tolerat
ima semꝑ intuetur. Asacerdotio
ergo repellitur: quia quisqͥs solis
t̾renis intentꝰ ẽ: ipse sibi testis est
quod m̃brũ sũmi sacerdotis nõ est.
habent. ab esu fidelis ipłi ꝓhibent᷑.
Pisces quippe qui pennulas squamay
habent. dare saltus &iam super
aquas solent. Quid ergo pennatis
piscibꝰ. nisi electe amimę figurant᷑:
Quȩ ꝓfecto solȩ incęlestis ȩccłȩ corpꝰ
transeunt. quȩ modo uirtutũ pen¬
nulis fultȩ saltus dare ꝑ cȩleste de¬
siderium scunt. ut suꝑna ꝑ cõtẽ¬
plationẽ appetant: quã uis insemet.¬
ipsis iterũ ex mortali carne labat᷑.
mulier curua: & arbor infructu¬
osa. Reminiscam᷑ maloꝵ quȩ fe¬
cimus: mittamꝰ ad radice᷑ cordis
cophinũ stercoris. ut tuẽ in retri.¬

Expanded text:
ipitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur, et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra eiusdem summi sacerdotis Vos autem genus electum. regale sacerdotium. Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur; a sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est, quod membrum summi sacerdotis non est; habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantmulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retri
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Incuruatꝰ sum & humiliatꝰ
sum usꝙ quaq. Contemplationem
naq cȩlestiũ ꝑdens. so la carnis
necessaria homo cogitar&. incur¬
uatꝰ & humiliatꝰ essor: sed tamen
usq quaq nõ ess& Quẽ ergo a suꝑ¬
nis cogitationibꝰ nõ solum necessitã
deicit. sed &iã uoluptas illicita
sternit: nõ solum incuruatꝰ. sed
usq quaq in curuatꝰ ẽ. Hinc alius
ꝓpheta de immũdis spiritibꝰ dicit.
Qi dixerunt animȩ tuȩ: in curuare
ut transeamꝰ. Recta quippe stat
anima. cum suꝑna desideat: & ne¬
quaquã flectitur adima. Sed ma¬
ligna sp̃c cum hanc in sua recti.¬
tudine stare cõspiciunt: ꝑ eãtran¬
sire nõ possunt. Transire namq
eors est: immunda illi desideria
spargere. Dicunt ergo. incuruare
ut transeamꝰ : quia si ipsa se ad
ima appetenda nõ deicit. contra
hanc illor ꝑuersitas nullatenus
conualescit: & transire per eam
nequeunt. quã cõtra se rigidam

Expanded text:
dicens: Incurvatus sum, et humiliatus dicens: Incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum, est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo, Incurvare, ut transeamus: quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc ilorum perversitas nullatenus convalescit, et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ad iuuari nõ possumꝰ. Plerq
enim uidemꝰ quȩ agenda sũt: sed
hȩc oꝑe nõ implemꝰ. Nitimͣ. & in fir¬
mamur. Mentis uiditium rectudinẽ
cospicit. sed adhanc operis fortitu¬
do succumbit: quia nimirũ iam de
pena peccati est: ut ex dono qͥdẽ
possit bonũ cõspici: sed tam̃ ab eo
quod aspicit᷑ contingat ꝑ meritũ
repelli. Usitata & enim culpa ob¬
ligat m̃tẽ:ut nequaꝗͣ surgere
possit ad rectitudinẽ. Conatur &
labͥ t᷑: quia ubi sponte diu ꝑstitit.
ibi & cum noluerit co. acta cadit.
Bene de hac nr̃a incuruatione: ex.
typo humani generis ꝑ psalmistã
dicit᷑. Incuruatus sum & humiliatꝰ
sum usq quaq. Contemplatꝰ qͥppe¬
quod ad suꝑnã lucẽ intuendam
homo cõditꝰ fuerat. sed peccatis exi.¬
gentibꝰ foras missus. m̃tis suȩ tene¬
bras portat: suꝑna nõ appetit. in
infimis tendit: cȩlestia nequaquã
desiderat. terrena semꝑ in animo
uersat. & hoc quod de suo gene¬
re doluit: inse ipso exclamauit

Expanded text:
is, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatquod ad supernam lucem intuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat. Et hoc, quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uult eẽ discipłs. Simplicis¬
simꝰ interrogator. & malignissimꝰ
insidiator. de magno mandato
in t̾rogat qui nec minimũ obser.¬
uat. Ille eñi. deb& interrogare de
maiori iusticia: qui. iam minorẽ

Expanded text:
non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator et malignissimus insidiator de magno mandato interrogat qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia qui minorem
Abbreviated transcription (Latin):
mechatꝰ ẽ eam in corde suo. non¬
dum accessit corpore. cõcessit
in corde. Mortuum intꝰ hab&.
nõ dum extulit. Et ut fit. ut
nes exꝑiunt᷑. aliquando audito
uerbo dĩ tanquã dño dicente
surge: condempnat᷑ sensus adini¬
quitatẽ. respirat᷑ in salutẽ atq
iusticiã. Surgit mortiuis in
domo reuiuiscit cor in cogita¬
tionis secreto. Facta ẽ ista resus¬
citatio animȩ mortuȩ. intus in¬
tra latebras cõscientię.tanquã
intra domesticos parietes. Alii
post cõsensum eut̃ infactũ. tanꝗͣ
efferentes mortuũ. ut qui latebat
in secreto. appareat inpublico:
Nun quid iam isti qui infactum
ꝓcesserunt. desꝑati sũt: Nõne
& illi iuueni dictum ẽ. tibi dico
surge: Nonne & ille reditus ẽ¬

Expanded text:
moechatus est eam in corde suo . Nonmoechatus est eam in corde suo . Nondum accessit corpore, consensit in corde: mortuum intus habet, nondum extulit. Et ut fit, ut n se experiuntur, aliquando audito verbo Dei, tanquam Domino dicente, Surge; condemnatur consensus ad iniquitatem, respiratur in salutem atque justitiam. Surgit mortuus in domo, reviviscit cor in cogitationis secreto. Facta est ista resurrectio animae mortuae intus intra latebras conscientiae, tanquam intra domesticos parietes. Alii post consensum eunt in factum, tanquam efferentes mortuum, ut quod latebat in secreto, appareat in publico. Numquid jam isti, qui in factum processerunt, desperati sunt? Nonne et illi juveni dictum est, Tibi dico, surge? Nonne et ille redditus e
Abbreviated transcription (Latin):
mit. Illi putantes egri somnũ
salubrẽ. si dormit inquiunt
dnẽ saluus ẽ ille dico uob̾
aꝑtius iam loquens: lazarus
amicus nr̃ mortuus ẽ. Utruꝙ
uerum dicens. Mortuus ẽ uob
dormit michi. lsta tria genera¬
mortuoꝵ. sũt tria genera pec¬
cators: quos hodie suscitat xp̃c.
Illa enim mortua filia archisina.¬
gogi intus erat in domo nõdum
erat desecretis parietibꝰ elata
in publicum. Ibi intus suscitata
est: uiua parentibꝰ redita est.
ste aũt iam quidẽ nõ in domo.
sed tam̃ nõ dum insepulero.: pa¬
rietibꝰ elatꝰ erat. terrę mandat
nõ erat. Qui suscitauit mortiã
nõ dum elatam. suscitauit mor¬
tuum iam elatũ. nõ dum sepul¬
tum. Terciũ restat᷑. ut & se pul¬
tum suscitar&: & hoc fecit in
lazaro. Sunt ergo qui peccatũ
intus in corde habent. in facto
nõdum habent. nescio qui motꝰ
est. qua cũ cupiscentia: dicit
enim ipse dñs. qui uiderit mulie¬
rim ad cõcupiscendũ eam: iam

Expanded text:
mit. Illi putantes aegri somnum mit. Illi putantes aegri somnum salubrem: Si dormit, inquiunt, Domine, salvus est. Et ille: Dico vobis, apertius jam loquens, Lazarus amicus noster mortuus est . Utrumque verum dicens: Mortuus est vobis, dormit mihi. mortuorum, sunt tria genera peccatorum, quos hodieque suscitat Christus. Illa enim mortua filia Archisynagogi intus erat in domo, nondum erat de secretis parietibus elata in publicum. Ibi intus suscitata est, viva parentibus reddita. Iste autem jam quidem non in domo, sed tamen nondum in sepulcro, parietibus elatus erat, terrae mandatus non erat. Qui suscitavit mortuam nondum elatam, suscitavit mortuum jam elatum, nondum sepultum. Tertium restabat, ut et sepultum suscitaret: et hoc fecit in Lazaro. Sunt ergo qui peccatum intus in corde habent, in facto nondum habent. Nescio quis commotus est aliqua concupiscentia. Dicit enim ipse Dominus: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam
Abbreviated transcription (Latin):
magistrum: Ille aũt ꝑrexit.¬
& ait patri puellȩ. Noli timere.
tantũmodo crede. Uenit add
domum. & inuenit. iam obser¬
quia funeri. debita preparata.
qr dicit illis. Nolite flere. Nõ
enim mortua ẽ puella: sed
dormit. Uerum dixit dormi-¬
ebat. Sed ille a quo poterat
excitari hanc excitans: reddi¬
dit uiuã parentibꝰ. Excitauit
& hũc iuuenẽ uduȩ filium.
de quo nunc ãmoniti sumꝰ: ut
hinc ista quȩ ipse largiri dig¬
natur. cum ur̃a caritate lo¬
queremur. Modo audistis. qͦmͦ
excitatus ẽ. Appropinquabat
dñs ciuitati. & ecce ferebatur
mortuus iam extra portam.
Miscdia cõmotꝰ quod flebat mat̾
uidua. & destituta unico filio:
fecit quod audistis dicens. Ad¬
olescens tibi dico surge. Surrex̃
ille mortuus cȩpit loqui. &
reddidit illum matri suȩ. Ex¬
citauit & lazarum de sepul¬
ero. & ibi cum egrotantem
scirent discipłi cum quibus
loquebat᷑. diligebat illum aũt.
laarus in quit᷑ amicus nr̃ dor¬

Expanded text:
Magistrum? Ille autem perrexit, etMagistrum? Ille autem perrexit, et ait patri puellae: Noli timere, tantummodo crede. Venit ad domum, et invenit jam obsequia funeri debita praeparata: et dicit illis: Nolite flere, non enim est mortua puella, sed dormit. Verum dixit: dormiebat, sed illi a quo poterat excitari. Hanc excitans, reddidit vivam parentibus . Excitavit et hunc juvenem viduae filium, de quo nunc admoniti sumus, ut hinc ista quae ipse largiri dignatur, cum vestra Charitate loqueremur. Modo audistis quomodo excitatus est. Appropinquabat Dominus civitati; et ecce efferebatur mortuus jam extra portam. Misericordia commotus, quod flebat mater vidua et destituta unico filio, fecit quod audistis, dicens: Adolescens, tibi dico, surge. Surrexit ille mortuus, coepit loqui; et reddidit illum matri suae. Excitavit et Lazarum de sepulcro. Et ibi cum aegrotantem scirent discipuli cum quibus loquebatur diligebat autem illum: Lazarus, inquit, amicus noster dor
Abbreviated transcription (Latin):
arboris cultor. nõ nouerat arbo¬
ris creator: Cum ergo esuriens
poma quesiuit in arbore: signi¬
ficauit se aliquid esurire. & aliqͥd
esuriens querere: & arborẽ illã
sine fructu foliis plena reꝑit.
& maledixit & aruit. Quid
arbor fecerat. fructum nõ affe¬
rendo: Iuȩ culpa arboris in¬
fecunditas: Sed sũt qui uolun¬
tatis fructum dare nõ possunt:
illoꝵ ẽ culpa sterilitas. quoꝵ
fecunditas est uoluntas. erant
ergo iuder. habentes uerba
legis. & facta nõ habentes: ple¬
ni foliis. & fllictus nõ ferentes.
ut aliguid illis miraculis signifi.¬
caret. ut excepto eo quod mi¬
racula magna & diuina erat᷑.
Uideamus ergo quid nos dicere
uoluit. in tribꝰ mortus quos
suscitauit. Resuscitauit filiam
mortuam archisinagogi. ad quã
egrotantẽ. petebatur: ut eam
de egritudine lib̾ar&. & cum
ꝑgit mortua nuntiat᷑: & quasi
iam frustra fatigaretur nuntia.¬
tum est patri eiꝰ. ꝑ uella mor-¬
tua est. Quid adhuc fatigas

Expanded text:
arboris cultor, non noverat arboarboris cultor, non noverat arboris creator? Cum ergo esuriens poma quaesivit in arbore, significavit se aliquid esurire, et aliquid aliud quaerere: et arborem illam sine fructu foliis plenam reperit, et maledixit; et aruit. Quid arbor fecerat fructum non afferendo ? Quae culpa arboris infecunditas? Sed sunt qui fructum voluntate dare non possunt. Illorum est culpa sterilitas, quorum fecunditas est voluntas. Erant ergo Judaei habentes verba Legis et facta non habentes, pleni foliis et fructus non ferentes. ut aliquid illis miraculis significaret, ut excepto eo quod mira et magna et divina erant, ideamus ergo quid nos discere voluit in tribus mortuis, quos suscitavit. Resuscitavit filiam mortuam Archisynagogi, ad quam aegrotantem petebatur, ut eam de aegritudine liberaret. Et cum pergit, mortua nuntiatur; et quasi jam frustra fatigaretur, renuntiatum est patri ejus: Puella mortua est, quid adhuc fatigas
Abbreviated transcription (Latin):
Q uẽ ad modum qui uidet luteras
incodice optime scripto. & non
nouit legem. laudat quidem
antiquarii manũ. ad mirans api¬
cum pulcritudinẽ: sed quid sibi
uelint. quid indicent illi apiceᷤ
nescit. & est ocłis laudator ñ
cognitor mente. Alius aũt &r
laudat artifitium: & capit in¬
tellectum. Ille utiq qui nõ solũ
uidere quod cõmune est om̃ibꝰ
potest. sed &iã legere quod qui
nõ didicit nõ potest. ita quiui
innuerent: mirati sũt tantum
quia facta sũt. Alii uero &r
facta mirati. & intellecta assecu¬
ti. Tales nos in scola xp̃i esse
debemꝰ. Qui enĩ dicit aipm̃ ꝓpterea
tantum fecisse miracula ut nõ
eẽnt nisi miracula: potest iltũ
dicere & iã nescire. quod nõ eẽt
tempꝰ pomoꝵ. qͣndo ficus quȩ si¬
uit in arbore. Nõ enim erat illiꝰ
pomi tempꝰ. sic̃ eugłista testat᷑.
& tam̃ esuriens poma quesierat
in arbore. Xp̃c̃ nesciebat. quod
rusticus sciebat : Quod nouerat

Expanded text:
Quemadmodum qui videt litteras Quemadmodum qui videt litteras in codice optime scripto, et non novit legere, laudat quidem antiquarii manum admirans apicum pulchritudinem; sed quid sibi velint, quid indicent illi apices nescit; et est oculis laudator, mente non cognitor: alius autem et laudat artificium, et capit intellectum; ille utique qui non solum videre quod commune est omnibus potest, sed etiam legere; quod qui non didicit, non potest. Ita qui viinnuerent, mirati sunt tantum quia facta sunt: alii vero et facta mirati, et intellecta assecuti. Tales nos in schola Christi esse debemus. Qui enim dicit Christum propterea tantum fecisse miracula, ut non essent nisi miracula, potest illum dicere etiam nescire quod non esset tempus pomorum, quando ficus quaesivit in arbore. Non enim erat illius pomi tempus, sicut Evangelista testatur: et tamen esuriens poma quaesivit in arbore. Christus nesciebat, quod rusticus sciebat? Quod noverat
Abbreviated transcription (Latin):
luminabit te xp̃c. dormientem
audis cum dic̃. surge qui dormis:
sed mortuum intellige. cũ audis
& exurge a mortuis. Dicturi sũt
sp̾e dormientes. ⁊ mortui uisibi¬
liter. Et plane om̃s. ei qui potest
excitare qui dormiunt. Mortu¬
us enim tibi mortuus ẽ: qui qͣn¬
tumlib&r expulses. quãtũlib&
uellices: quantũlib&r lanies.
nõ exꝑgiscit᷑. Xp̃o aũt ille dor¬
miebat. cui dictum ẽ surge: &
continuo surrexit. Nemo tamfa¬
cile excitat in lecto: quã facile
biliter: milia inuisibiliter.Q uot
fecit scripta sũt. Ioħs hoc dix̃.
Multa alia signa fecit iħe: quȩ
si scripta essent. arbitror totũ
mũdum nõ posse libros capere.
dubio. fortasse sed nõ frustra tres
commemorati. Dñs enĩ nr̃ iħec xp̃c¬
ea quȩ faciebat corporalit᷑. & iã
sp̃alit̾ uolebat intelligi.
Neq enim miracula. tantum ꝓpter
miracula faciebat: sed ut illa
quȩ faciebat. mira essent uidẽ¬
tibus. uera essent intelligentibꝰ.

Expanded text:
luminabit te Christus . Dormientem luminabit te Christus . Dormientem audis, cum dicit, Surge, qui dormis: sed mortuum intellige, cum audis, Et exsurge a mortuis. Dicti sunt saepe dormientes et mortui visibiliter. Et plane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt. Mortuus enim tibi mortuus est, qui quantumlibet pulses, quantumlibet vellices, quantumlibet lanies, non expergiscitur. Christo autem ille dormiebat, cui dictum est, Surge; et continuo surrexit. Nemo tam facile excitat in lecto, quam facile biliter, millia invisibiliter. Quot fecit scripta sunt: Joannes hoc dicit, Multa alia fecit Jesus, quae si scripta essent, arbitror totum mundum non posse libros capere . dubio suscitati: sed non frustra tres commemorati. Dominus enim niebat corporaliter, etiam spiritualiter volebat intelligi. Neque enim tantum miracula propter miracula faciebat: sed ut illa quae faciebat, mira essent videntibus, vera essent intelligentibus.