comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cere: Adõ. Uidetur sane. Nam si eẽt
idem: non doceret quisqũa nisi
loquens. Cum uero & aliis signis
p̃ter uerba multa doceamus: quis
de ista. differentia dubitauerit: Aũs
Quid. docere & significare: nichilne
interest: an aliquid differunt: Adõ.
Idem puto esse. Aũs. Nonne recte
dicit: qui dicit. id̾o nos significare
ut doceamus: AdõRecte ꝓrsus.
Aũs. Quid si dicat alius ideo nos¬
docere ut significemus: nonne faci¬
le suꝑiore sententia refelletur: adõ.
Ita est. Aũs Si ergo significamus
ut doceamus. non docemus ut si¬
gnificemus: aluid est docere. aliud
significare. Ado. Uerum dicis: nec
recte idẽ esse utrumq respondi.
Auo. Nunc illud responde. utrum
qui docet. quid sit docere. significan¬
do id agat: an aliter. Ad oNon uideo
quomͦ aliter possit. Aus falsum est
igitur quod pauloante dixisti do¬
ceri rem posse sine signis: dum que¬
ritur quid sit ipsum docere. quan¬

Expanded text:
cere? Ad. Videtur sane: nam si esset cere? Ad. Videtur sane: nam si esset idem, non doceret quisquam nisi loquens; cum vero et aliis signis, praeter verba, multa doceamus, quis de ista differentia dubitaverit? Aug. Quid? docere et significare, nihilne interest? an aliquid differunt? Ad. Idem puto esse. Aug. Nonne recte dicit, qui dicit ideo nos significare ut doceamus? Ad. Recte prorsus. Aug. Quid, si dicat alius ideo nosdocere ut significemus? nonne facile superiore sententia refelletur? Ad. Ita est. Aug. Si ergo significamus ut doceamus, non docemus ut significemus; aliud est docere, aliud significare. Ad. Verum dicis, nec recte idem esse utrumque respondi. Aug. Nunc illud responde, utrum qui docet quid sit docere, significando id agat, an aliter. Ad. Non video quomodo aliter possit. Aug. Falsum est igitur quod paulo ante dixisti, doceri rem posse sine signis, cum quaeritur quid sit ipsum docere; quan
Abbreviated transcription (Latin):
ne tibi uidentur quȩ interroganti
mox agere possumꝰ sine signo posse
monstrari. an aliquid excipias: Adõ.
Ego uero etiam atq etiam genꝰ hoc
totum considerans. nichil adhuc
inuenio quod sine signo ualeat
doceri: nisi forte locutionẽ & si id
ipsum quispiam quęxat. quid sit
docere. Uideo enm me quicquid
post eius interrogationẽ fecero
ut discat: abed ipsare non disce¬
dere. quam sibi demonstrari cupit
Nam si me cessantẽ ut dictum ẽ.
uel aliud agentem. roget quispiã
quid sit ambulare. & ego statim
ambulando. eum quod rogauit
sine signo coner docere: unde caue
id tantum bone potest esse ambu¬
lare quantum ego ambulauero. qd̃
si putauerit. tlecipiat᷑. Quis enĩ plus
minusue quam ego ambulauerit.
hunc ille ambulasse non arbitra¬
tur: Et quod de hoc uno uerbo dixi:
transit in om̃ia. quȩ sine signo
monstrari posse consenseram. preter
duo illa quȩ excepimus. Aũc. Acci¬
pio quidem istud. Sed nonne tibi
uidetur aliud esse loqui: aliud do¬

Expanded text:
ne tibi videntur, quae interrogati mox agere possumus, sine signo posse monstrari? an aliquid excipis? Ad. Ego vero etiam atque etiam genus hoc totum considerans, nihil adhuc invenio quod sine signo valeat doceri, nisi forte locutionem, et si forte idipsum quispiam quaerat, quid sit docere. Video enim eum, quidquid post ejus interrogationem fecero ut discat, ab ea ipsa re non discere quam sibi demonstrari cupit: nam si me cessantem, ut dictum est, vel aliud agentem roget quispiam quid sit ambulare, et ego statim ambulando, eum quod rogavit sine signo coner docere; unde cavebo ne id tantum putet esse ambulare, quantum ego ambulavero? quod si putaverit, decipletur: quisquis enim plus minusve quam ego ambulaverit, hunc ille ambulasse non arbitrabitur. Et quod de hoc uno verbo dixi, transit in omnia quae sine signo monstrari posse consenseram, praeter duo illa quae excopimus. 30. Aug. Accipio quidem istud: sed nonne tibi videtur aliud esse loqui, aliud do
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ est prescius ipsa erit. Uoluntas gͦ erit.
quia uoluntatis ẽ prescius. Nec uolun¬
tas esse poterit. si in potestate ñ erii.
Ergo & potestatis est prȩscius. Non
igitur ꝑ eius p̃scientiam michi potestas
adimitur. quȩ propterea michi certior
aderit. quia ille cuius p̾scientia non
fallitur. affuturam michi esse p̃sciuit.
D Ecce iam non nego ita necesse esse
fieri quȩcumq pręsciuit ds. ꝙ ita eũ
peccata nr̃a prescire. ut maneat tam̃
nobis uoluntas libera. atq in nr̃a po¬
An forte oblitus quid prima dispu¬
tatio nr̃a ꝑegerit. negabis. nullo co¬
gente aut suꝑiore. aut inferiore. aut
ȩquali sed ea nos uoluntate peccare:
D Nichil hoꝵ ꝓrsus audeo negare
sed tamen fateor. nondum uideo qͦmͦ
sibi non aduersentur hȩc duo. p̾scien¬
tia dĩ de peccatis nrĩs. & nr̃m in pec¬
cando liberum arbitrium. Nam &̃
iustum dm̃ necesse est fattamur q p̃sci¬
um. Sed scire uellem qua iustitia pu¬

Expanded text:
cujus est praescius ipsa erit. Voluntas ergo erit, cujus est praescius ipsa erit. Voluntas ergo erit, quia voluntatis est praescius. Nec voluntas esse poterit, si in potestate non erit. Ergo et potestatis est praescius. Non igitur per ejus praescientiam mihi potestas adimitur, quae propterea mihi certior aderit, quia ille cujus praescientia non fallitur, adfuturam mihi esse praescivit. E. Ecce jam non nego ita necesse esse fieri quaecumque praescivit Deus, et ita eum peccata nostra praescire, ut maneat tamen nobis voluntas libera, atque in nostra poan forte oblitus quid prima nostra disputatio peregerit, negabis nullo cogente, aut superiore, aut inferiore, aut aequali, sed ea nos voluntate peccare? E. Nihil horum prorsus audeo negare: sed tamen, fateor, nondum video quomodo sibi non adversentur haec duo, praescientia Dei de peccatis nostris, et nostrum in peccando liberum arbitrium. Nam et justum Deum necesse est fateamur, et praescium. Sed scire vellem qua justitia pu
Abbreviated transcription (Latin):
sam uoluntatem in potestate non ha-¬
bere: occurretur ex eo quod ipse dixisti
cum quererem utrum inuitꝰ beatus
futurus sis. Respondisti enim quod
iam esses beatus. si potestas esser. Nelle
enim te. sed nondum posse dixisti.
Ubi ego subieti. de te clamasse ueri¬
tatẽ. Non enĩ negare possumꝰ habere nospo¬
testatẽ. nisi dũ nobis ñ adest qͦd uolumꝰ. dũ
autẽ uolumꝰ. si uoluntas ipsa deest nobis:
ñ utiq uolumꝰ. Quod si fieri non potest.
ut dum uolumus non uelimus: ad est
utiq uoluntas uolentibus. Nec aliud
quicquam est in potestate. nisi quod
uolentib ad est. Uoluntas igit᷑ nr̃a
nec uoluntas esset. nisi esset in nr̃a
potestate. Porro quia est in potestate.
libera est nobis. Non enim est nob̃
liberum quod in potestate non ha-¬
benus. auͥt potest non esse quod ha-¬
bemus. Ita fit: ut & dm̃ non negemus
esse prescium omnium futuroꝵ. &
nos tamen uelimus quod uolumus.
Cum enim sit pręscius uoluntatis nr̃e

Expanded text:
sam voluntatem in potestate non hasam voluntatem in potestate non habere; occurretur ex eo quod ipse dixisti, cum quaererem utrum invitus beatus futurus sis: respondisti enim quod jam esses beatus, si potestas esset in te; velle enim te, sed nondum posse dixisti. Ubi ego subjeci de te clamasse veritatem: non enim negare possumus habere nos potestatem, nisi dum nobis non adest quod volumus; dum autem volumus, si voluntas ipsa deest nobis, non utique volumus. Quod si fieri non potest ut dum volumus non velimus, adest utique voluntas volentibus; nec aliud quidquam est in potestate, nisi quod volentibus adest. Voluntas igitur nostra nec voluntas esset, nisi esset in nostra potestate. Porro, quia est in potestate, libera est nobis. Non enim est nobis liberum, quod in potestate non habemus, aut potest non esse quod habemus. Ita fit ut et Deum non negemus esse praescium omnium futurorum, et nos tamen velimus quod volumus. Cum enim sit praescius voluntatis nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
beatus. non tibi aufert prescientia di.
quȩ hodie de tua futura beatitudme
certa est: sic etiam uoluntas culpa-¬
bilis si qua inte futura est. non ꝓpt̾ea
uoluntas non erit. qm̃ deus eam futu¬
ram eẽ presciuit.
ttende enim quȩso quanta cecitate
dicatur. si p̃sciuit ds futuram uolun-¬
tatem meam. qm̃ nichil potest aliter
fieri quam prȩsciuit. necesse est ut
uelim quod ille presciuit. Si autẽ ne-¬
cesse est. non iam uoluntate sed ne¬
cessitate id me uelle fatendum est.
O stultitiam singularẽ. Quomͦ ergo
non potest aliud fieri qu̾a presciuit
ds. si uoluntas non erit. qua uolun¬
tatem futuroꝵ ille p̾sciuerit:
mitto illud ȩque monstruosum
quod paulo ante dixi. eundem ho¬
minem dicere. necesse est ut ita uelĩ.
qui necessitate supposita auferre niti-¬
tur uoluntatẽ. Si enim necesse est ut
uelit. unde uolet cũ uoluntas non eritͣ
uod si non hoc modo dixerit.sed di¬
xerit se. quia necesse est ut uelte ip¬

Expanded text:
beatus, non tibi aufert praescientia Dei, beatus, non tibi aufert praescientia Dei, quae hodieque de tua futura beatitudine certa est: sic etiam voluntas culpabilis, si qua in te futura est, non propterea voluntas non erit, quoniam Deus eam futuram esse praescivit. 8. Attende enim, quaeso, quanta caecitate dicatur, Si praescivit Deus futuram voluntatem meam, quoniam nihil aliter potest fieri quam praescivit, necesse est ut velim quod ille praescivit: si autem necesse est, non jam voluntate, sed necessitate id me velle fatendum est. O stultitiam singularem! Quomodo ergo non potest aliud fieri quam praescivit Deus, si voluntas non erit, quam voluntatem futuram ille praesciverit? Omitto illud aeque monstruosum, quod paulo ante dixi eumdem hominem dicere, Necesse est ut ita velim, qui necessitate supposita auferre nititur voluntatem. Si enim necesse est ut velit, unde volet cum voluntas non erit? Quod si non hoc modo dixerit, sed dixerit se, quia necesse est ut velit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
potestate nr̃a. nisi quod cum uolumus
facimus. Quappter nichil tam in nr̃a
potestate. quam ipsa uoluntas est. Ea
enim prorfus nullo interuallo mox
ut uolumus prȩsto est. Et id̾o recte pos¬
sumus dicere non uoluntate senesci-¬
mus sed necessitate. aur non uolun-¬
tate. Et siquid aliud huiusmodi. Non
uoluntate autẽ uolumus. quis uel
delirus audeat dicere: Quã obrem
futuras: non ex eo tamen conficitur.
ut non uoluntate aliquid uelimus
Nam & de beatitudine quod dixi-¬
sti non abste ipso beatum fieri.ita
dixisti quasi hoc ego negauerim. sed
dico cum futurus es beatus. non te
inuitum sed uolentẽ futurum. Cum
igitur pręscius sit d̾s futurȩ beatitu¬
dinis tuȩ nec aliter aliquid fieri possit
quam ille prescunt. Alioquin nulla
p̃scientia est: non tamen ex eo cogim᷑
sentire qͦd absurdissimum ẽ. & longe
a ueritate seclusum. non te uolentẽ
beatum futurum. Sicut autẽ uolun¬
tatem beatitudinis cum esse cȩperis

Expanded text:
potestate nostra, nisi quod cum volumus potestate nostra, nisi quod cum volumus facimus. Quapropter nihil tam in nostra potestate, quam ipsa voluntas est. Ea enim prorsus nullo intervallo, mox ut volumus praesto est. Et ideo recte possumus dicere, Non voluntate senescimus, sed necessitate; aut, non voluntate; et si quid aliud hujusmodi: non voluntate autem volumus, quis vel delirus audeat dicere? Quamobrem, futuras, non ex eo tamen conficitur ut non voluntate aliquid velimus. Nam et de beatitudine quod dixisti, non abs teipso beatum fieri, ita dixisti, quasi hoc ego negaverim: sed dico, cum futurus es beatus, non te invitum, sed volentem futurum. Cum igitur praescius Deus sit futurae beatitudinis tuae, nec aliter aliquid fieri possit quam ille praescivit, alioquin nulla praescientia est; non tamen ex eo cogimur sentire, quod absurdissimum est et longe a veritate seclusum, non te volentem beatum futurum. Sicut autem voluntatem beatitudinis, cum esse coeperis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur ds̃: UIam semel statuit
quemadmodum feratur ordo eius uni-¬
uersitatis quam condidit. Neq enĩ
aliquid noua uoluntate ad ministt.
Asunquid neminem beatum facit. d
facit uero. A Tunc utiq facit. qndo
ille fit. O Ita est. ASi igitur. uerbi grã.
post annum beatus futurus es: post
annum te beatum facturus est. d Etiã.
Alam ergo prescit hodie. quod post
annum facturus est. D. Semꝑ hoc p̃¬
scuuit. Nunc quoq hoc eum p̃scire con¬
sentio. si est ita futurum. A Dic quȩso
num tu creatura eius non es. aut tua
beatitudo non in te fier: D Immo & crea-¬
tura eius sum. & in me fiet quod beatꝰ
ero. A Non ergo uoluntate. sed necessi-¬
tate in te fiet beatitudo tua. do faciente.
O uoluntas illius michi est necessitas.
ATu itaq inuitus beatus eris. d Mi¬
chi fi essit potestas ut essem beatꝰ.iam ꝓfe¬
cto essem. Uolo en̾m etiam nunc ꝙ non
sum. quia ñ ego. s ille me beatum facit.
ptime de te ueritas clamat.
Non enim posses aliud sentire ẽẽ in

Expanded text:
atur Deus. E. Jam semel statuit quemadmodum feratur ordo ejus universitatis quam condidit; neque enim aliquid nova voluntate administrat. A. Numquid neminem beatum facit? E. Facit vero. A. Tunc utique facit, quando ille fit. E. Ita est. A. Si igitur, verbi gratia, post annum beatus futurus es, post annum te beatum facturus est. E. Etiam. A. Jam ergo praescit hodie quod post annum facturus est. E. Semper hoc praescivit: nunc quoque hoc eum praescire consentio, si est ita futurum. 7. A. Dic, quaeso, num tu creatura ejus non es, aut tua beatitudo non in te fiet? E. Imo et creatura ejus sum, et in me fiet quod beatus ero. A. Non ergo voluntate sed necessitate in te fiet beatitudo tua Deo faciente. E. Voluntas illius mihi est necessitas. A. Tu itaque invitus beatus eris. E. Mihi si esset potestas ut essem beatus, jam profecto essem: volo enim etiam nunc, et non sum, quia non ego, sed ille me beatum facit. A. Optime de te veritas clamat. Non enim posses aliud sentire esse in
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ libris. qui se cum filio đi
uixisse testatum litteris reliquert̃.
esse dm̃ crederet: quia & ea se uidisse
scripserunt quȩ nullo modo fieri
possent si non esser ds̃. & niis stul¬
tus esset. si me reprehenderer quod
illis crediderim: qui sibi uellet ut
crederem. Iam uero quod recte rep̃hen¬
dere non ualeret: nullo modo reꝑiret
cur etiam nollet unitari.

Expanded text:
virorum Libris, qui se cum Filio Dei virorum Libris, qui se cum Filio Dei vixisse testatum Litteris reliquerunt, esse Deum crederet; quia et ea se vidisse scripserunt, quae nullo modo fieri possent, si non esset Deus; et nimium stultus esset, si me reprehenderet quod illis crediderim, qui sibi vellet ut crederem. Jam vero quod recte reprehendere non valeret, nullo modo reperiret cur etiam nollet imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
in concussum teneo.
iquis ergo illoꝵ insipientium
de quibus scriptum est. dixit in¬
sipiens in corde suo non est ds̃. hoc
tibi diceret. nec uellet tecum credere
quod credis. sed cognoscere utrum
uera credideris: relinqueres ne homi-¬
nem. an aliquo modo quod inconcus.¬
sum tenes ꝑsuadendum esse arbitrare-¬
ris: prȩsertim. si ille non obluctari
ꝑuicaciter. sed studiose id uellet agno¬
scere: D hoc quod ultimum posuisti.
satis me admonet quid ei respondere
deberem. Certe enim qũauis esset ab¬
surdissimus: concederet michi. cum
doloso & ꝑuicaci de nulla omnino
& maxime de retanta non esse disse-¬
rendum. Quo concesso: prior mecũ
agerer.ut sibi crederem bono ani¬
mo eum istuc quȩxere: neq aliqͥd
in se quod ad rem hanc attinet do¬
li. ac ꝑuicaciȩ latere. Tum ego de¬
monstrarem. quod curuis facillimũ
puto. Quanto esset ęquius. cum si¬
bi de occultis animi sui quȩ ipse
nosset uellet alterum credere qui
non nosset: ut etiam ipse tantoꝵ

Expanded text:
inconcussum teneo. A. Si quis ergo illorum insipientium, de quibus scriptum est, Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus , hoc tibi diceret, nec vellet tecum credere quod credis, sed cognoscere utrum vera credideris; relinqueresne hominem, an aliquo modo, quod inconcussum tenes, persuadendum esse arbitrareris; praesertim si ille non obluctari pervicaciter, sed studiose id vellet agnoscere? E. Hoc quod ultimum posuisti, satis me admonet quid ei respondere deberem. Certe enim quamvis esset absurdissimus, concederet mihi, cum doloso et pervicaci de nulla omnino et maxime de re tanta, non esse disserendum. Quo concesso, prior mecum ageret, ut sibi crederem bono animo eum istuc quaerere, neque aliquid in se, quod ad rem hanc attinet, doli ac pervicaciae latere. Tum ego demonstrarem, quod cuivis facillimum puto, quanto esset aequius, cum sibi de occultis animi sui quae ipse nosset, vellet alterum credere qui non nosset, ut etiam ipse tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit quando ait. cum uenerit filiꝰ
autẽ rectissime accipimꝰ om̃s qui sa¬
lutẽ cȩlestem hominibus nuntiaue¬
runt. unde etiam euangłistȩ boni
nuntii possunt interpretari. et de
iohanne baptista dictum. ẽ. Ecce mit¬
to angłm meũ ante faciẽ tuã. His gͦ
ut dicere cȩperam exceptis. cȩtera om-
nium multitudo hominũ sicut in ipsiꝰ
uerbis dñi manifestũ ẽ in duas partes
diuidet᷑. Positurus ẽ enĩ oues ad dexte
ram. hedos autẽ ad sinistrã . &. dicet᷑
ouib id est iustis. Uenite benedicti pa¬
tris mei ꝑcipite regnum quod uob̃
paratum est a constitutione mundi.
De hoc utiq regno dixit apłs. cum
enumeraret oꝑa mala. qm̃ qui talia
agunt regnum dĩ non possidebunt.
ignẽ ȩternum. qui p̃paratꝰ est diabo¬
lo ꝙ angłis eius. Quappter p̃sumere
quis audeat de nomine xp̃iano &. ñ
cum om̃i obȩdientia & timore audiat
apłm dicentẽ. hoc enĩ scitote cogno¬

Expanded text:
ficavit, quando ait, Cum venerit Filiusficavit, quando ait, Cum venerit Filiusautem rectissime accipimus omnes qui salutem coelestem hominibus nuntiant. Unde etiam Evangelistae boni nuntii possunt interpretari: et de Joanne Baptista dictum est, Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . His ergo, ut dicere coeperam, exceptis, caetera omnium hominum multitudo, sicut in ipsius verbis Domini manifestum est, in duas partes diviistram: et dicetur ovibus, id est justis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Quapropter, praesumere quis audeat de nomine christiano, et non cum omni obedientia et timore audiat Apostolum dicentem, Hoc enim scitote, cogno
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt non regnabunt cum dõ.
sed regnum dĩ non possidebunt. Qd̃
etiam de carne &. sanguine dictumẽ.
caro ꝙ. sangius regnum dĩ non possi
bunr. quia corruptibile hoc induet
incorruptionẽ. & mortale hoc indu¬
et immortalitatẽ. ut iam non caro
& sangius sed ex animali corpore
spũalis corporis habitũ naturamq me-¬
reat᷑. Uel illa eos terreat ultima senten
luit. ut ab eius fidelib p̾caueat᷑. dans
metuentibus se significationẽ. ut fugi¬
ant a facie arcus. Exceptis enĩ eis qui
cũ illo etiam iudicabunt. quib ꝙ ꝓ
misit dicens. sedebitis suꝑ.xii. thro¬
nos uidicantes .xii. tribus isrł. in
numero iudicantium om̃s intelli¬
gunt᷑ qui ꝓpter euangłm omĩa sua
dimiserunt. ꝙ. secuti sunt dñm. Duo¬
denarius quippe numerus ad quan-¬
dam uniuiersitatẽ refert᷑. Non enim
paulus apłs ibi erit. quia int̃ illos
.xii. non fuit: Exceptis ergo illis
quos etiam nomine angłoꝵ signi-¬

Expanded text:
s, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; s, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanrruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; ut jam non caro et sanguis, sed ex animali corpore spiritualis corporis habitum naturamque mereatur. Vel illa eos terreat ultima sententluit, ut ab ejus fidelibus praecaveatur; dans metuentibus se significationem, ut fugiant a facie arcus . Exceptis enim eis qui cum illo etiam judicabunt, quibus et promisit, dicens: Sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . In quo numero judicantium omnes intelliguntur, qui propter Evangelium omnia sua dimiserunt, et secuti sunt Dominum. Duodenarius quippe numerus ad quamdam universitatem refertur. Non enim Paulus apostolus ibi non erit, quia inter illos duodecim non fuit. Exceptis ergo illis, quos etiam nomine Angelorum signi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam ꝓpeccatis suis. ꝙ. ꝑditos mores
aliquando in meliꝰ commutare. Re-¬
gnare nolo. sufficit michi saluũ me
esse. In quo primũ eos fallit. qͥa eoꝵ nec
salus ẽ ulla. quoꝵ in iquitas ꝑseuerat.
Quod enim ait dñs. qm̃ abundauit
iniquitas refrigescet caritas multoꝵ.
qui autẽ ꝑ seuerauerit usq in finẽ hic
saluus erit. salutẽ itaq ꝓmisit ꝑseue¬
rantibus in caritate. non in iniquitate.
Ubi autẽ caritas ẽ oꝑa illa mala a re-¬
gno dĩ seꝑantia eẽ non possunt. Om̃is
enĩ lex in uno sermone impleta ẽ. in eo
quod scriptum ẽ. diliges ꝓximũ tuum
tã quã teipsũ. Dem de siẽ aliqua diffe¬
rantia inter regnantes & non regnan¬
tes. oporter tam̃ ut in uno regno sint
om̃s. ne in hostium aut alienoꝵ nu¬
mero deputent᷑. Om̃s enĩ romani ro-¬
manũ regnum possident. qũauis õs
non in eo regnent. sed cȩteris regnan¬
tibus pareant. Non ait autẽ apłs qͥ

Expanded text:
tentiam pro peccatis suis, et perditos mores tentiam pro peccatis suis, et perditos mores aliquando in melius commutare: Regnare nolo, sufficit mihi salvum me esse. In quo primum eos fallit, quia eorum nec salus ulla est; quorum iniquitas perseverat. Quod enim ait Dominus, Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum; qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : salutem utique promisit perseverantibus in charitate, non in iniquitate. Ubi autem charitas est, opera illa mala a regno Dei separantia esse non possunt. Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua differentia inter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
contemnens. noluit paulis ꝑ a uisi¬
bilib separari: Qui enim noluit
humiliari ut exaltaret᷑. cũ exaltari
uoluerit deiciet᷑. ꝙ in ȩternũ seiun¬
getur ab ȩternis scĩs. qͥsqͥs in hoc
tempore ꝑ merita obȩdientiȩ. & psatis¬
factionem pęnitentiȩ non sibi ꝓuidit
locum in corpore sacerdotis. Qua enĩ
fronte impudentiȩ tunc uolet auer¬
ti faciẽ dĩ a peccatis suis. qui nunc to¬
to corde non dicit qm̃ facinꝰ meũ ego
agnosco. & peccatum meum ante me
ẽ semꝑ: Quo pacto queso ds̃ dignat᷑
ignoscere. quod in seipso homo de-
dignatur agnoscere. Aut illud qua¬
le est in quo sibi blandiunt᷑ qui sua
se uanitate seducunt: ꝑseuerantes enĩ
in maliciis atq luxuruis suis cum
audiunt apłm dicentẽ. qm̃ qui talia
agunt regnum di non possidebunt.
audent sibi preter di regnum salu-¬
tẽ quã desiderant polliceri. atq ita int̃
se loquunt᷑ dum recusant agere pęni-¬

Expanded text:
sciplinae contemnens, noluit paulisper a visisciplinae contemnens, noluit paulisper a visibilibus separari? Qui enim noluit humiliari, ut exaltaretur; cum exaltari voluerit, dejicietur; et in aeternum sejungetur ab aeternis sanctis, quisquis hoc tempore per merita obedientiae et per satisfactionem poenitentiae non sibi providit locum in corpore sacerdotis. Qua enim fronte impudentiae tunc volet averti faciem Dei a peccatis suis, qui nunc toto corde non dicit, Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum ante me est semper ? Quo pacto, quaeso, Deus dignatur ignoscin ignem. Aut illud quale est, in quo sibi blandiuntur, qui sua se vanitate seducunt? Perseverantes enim in malitiis atque luxuriis suis, cum audiunt Apostolum dicentem, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt: audent sibi praeter Dei regnum salutem, quam desiderant, polliceri; atque ita inter se loquuntur, dum recusant agere poeni
Abbreviated transcription (Latin):
in terra positũ. terrenis oculis expo¬
situm. ad ministerioꝵ diumoꝵ si¬
gnacula celebranda. multi etiam
scelerati possunt accedere. cũ d̃s̃ com¬
mendat in hoc tempore patientiã
suam. ut in futuro exerat seuerita¬
tem suam. Accedunt enĩ ignoran¬
tes qm̃ patientia dĩ ad pęnitentiã
eos ad ducit. illi autẽ scđm duritiã
cordis sui&. cor impenitens. thesau¬
rizant sibi iram in die irȩ & reuela¬
tionis iusti iudicii dĩ. qui reddet
unicuiq scđdm̃ oꝑa sua. Ad illud
autẽ altare quo p̃tursor ꝓ nob̾
introiit uĩc quo caput ȩccłiȩ p̃ces¬
sit membris cęteris secuturis. nullꝰ
bunt. Solus enĩ sacerdos. sed plane
ibi totus assistit. ad uincto scilicet
corpore cui capur ẽ. quod iã ascendit
in cęlum. Ipse ẽ cui dixit petrus apłs.
plebs scã regale sacerdotium. Quomͦ
ergo in int̾iora ueli. &. in illa in uisi¬
bilia sc̃a scõꝵ intrare audebit. uł po¬
terit. qui medicinam disciplinȩ

Expanded text:
in terra positum, terrenis oculis expoin terra positum, terrenis oculis expositum, ad mysteriorum divinorum signacula celebranda, multi etiam scelerati possunt accedere: quoniam Deus commendat in hoc tempore patientiam suam, ut in futuro exserat severitatem suam. Accedunt enim ignorantes quoniam patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. Illi autem secundum duritiam cordis sui et cor impoenitens, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Ad illud autem altare, quo praecursor pro nobis introiit Jesus, quo caput Ecclesiae praecessit, membris caeteris secuturis, nullus bunt. Solus enim sacerdos, sed plane ibi totus assistet, adjuncto scilicet corpore qui caput est, quod jam ascendit in coelum. Ipse est cui dixit apostolus Petrus, Plebs sancta, regale sacerdotium . Quomodo ergo in interiora veli, et in illa invisibilia Sancta sanctorum intrare audebit aut poterit, qui medicinam coelestis di
Abbreviated transcription (Latin):
pus gessit. siue bonum siue malum:
constituat se ante faciem suã. ne hoc
ei postea fiat. nam minat᷑ hoc ds̃
peccatorib dicens. arguam te &. sta¬
tuam ꝯtra faciem tuã. atq ita consti¬
tuto in corde iudicio. assit accusa¬
trix cogitatio. testis conscientia. car¬
nifex timor. inde quidã sanguis ani-¬
mȩ ꝯfitentis ꝑ lacrimas ꝓfluat. Po¬
stremo abipsamente talis sententia
ꝓferatur. ut se indignũ homo iudi¬
cet participatione corporis ꝙ san-¬
guinis dñi. ut qui separari a regno
cȩloꝵ timet ꝑ ultimã sententiam
sũmi iudicis. ꝑ eccłasticam discipli.¬
nam a sacram̃to cȩlestis panis inte¬
rim separet᷑. Uersetͣ ante oculos ima-¬
go futuri iudicii. ut cũ alii accedt̃
ad altare di quo ipse non accedit.
cogitet quã sit contremiscenda illa
pęna cũ ꝑcipientib aliis uitã ȩternã
alii in mortẽ precipitent᷑ ȩternã. Ad hoc
enim altare quod nunc in ȩccła est

Expanded text:
pus gessit, sive bonum, sive malum . pus gessit, sive bonum, sive malum . Constituat se ante faciem suam, ne hoc ei postea fiat. Nam minatur hoc Deus peccatori, dicens: Arguam te, et statuam te ante faciem tuam . Atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor. Inde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini: ut qui separari a regno coelorum timet per ultimam sententiam summi judicis, per ecclesiasticam disciplinam a Sacramento coelestis panis interim separetur. Versetur ante oculos imago futuri judicii: ut cum alii accedunt ad altare Dei, quo ipse non accedit, cogitet quam sit contremiscenda illa poena, qua percipientibus aliis vitam aeternam, alii in mortem praecipitantur aeternam. Ad hoc enim altare, quod nunc in Ecclesia est
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑcutimur. Neq nunc quis nr̃m
uicerit. sed quis crebrius feriat. quis
fortius confligar attendit᷑. donec
alios secum in sempit̃nã mortẽ ꝑtͣ-¬
hat. qui homini stanti lapsus in¬
uidet. &. ab aliis triumphantibus
in fine ei dicat᷑ Ubi est mors conten¬
tio tua : Ubi est mors aculeus tuus:
Sed neq facilius ab inimico deicim᷑.
quã cum eum suꝑbiendo imita¬
mur. nec uehementius eum ꝓsterni¬
mus. qũa cum humilitate dñm seqͥ¬
mur. nec acriores ei dolores infigimꝰ.
quã cũ plagas peccatoꝵ confitendo
peccatis subeunda ẽ. quȩ legis decalo¬
tia maiorem in se quisq seuerrtatẽ
debet exercere. ut a seipso iudicatꝰ ñ
iudicetur a dño. sicut idem apłs ait.
Si enim nos duudicaremꝰ. a dño ñ
iudicaremur. Ascendat itaq homo
aduersum se tribunal mentis suȩ
sinon timet illud quod oporter
nos exhiberi ante tribunal xp̃i. ut
illic recipiat unusquisq quȩ ꝑcor¬

Expanded text:
do percutimur. Neque nunc quis nostrum do percutimur. Neque nunc quis nostrum vicerit, sed quis crebrius feriat, quis fortius confligat attenditur; donec alios secum in sempiternam mortem pertrahat, qui homini stanti lapsus invidit, et ab aliis triumphantibus in fine dicatur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed neque facilius ab inimico dejicimur, quam cum eum superbiendo imitamur; nec vehementius eum prosternimus, quam cum humilitate Dominum sequimur; nec acriores ei dolores infligimus, quam cum plagas peccatorum nostrorumpeccatis subeunda est. Quae Legis decalotia, majorem quisque in se severitatem debet exercere; ut a se ipso judicatus, non judicetur a Domino, sicut idem apostolus ait: Si enim nos judicaremus, a Domino non judicaremur . Ascendat itaque homo adversum se tribunal mentis suae; si timet illud quod oportet nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per cor
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. Qũa obrem. in quantum dño dõ¬
nr̃o fide. fpe. &ͦ. caritate connectimur.
& eũ quantũ possumus imitamur.
non peccamus sed filii dĩ sumꝰ. in qͣn-¬
tum autẽ ex occasione carnalis in¬
firmitatis. quia nondũ morte reso¬
luta. nondum resurrectione mutata ẽ.
motus rep̾hensibiles imꝓbiq surre-¬
punt. peccamus utiq. quod fateri
nos conuenit. ne dura ceruice non
languoris nr̃i sanitatẽ. sed damna¬
tionem suꝑbiȩ mereamur. Unde
utrumq uerissime scriptum ẽ .&. qͥ
natus est ex do non peccat. &. quod
in eadem iohannis epła legimus.
Si dixerimus quia peccatum non
ueritas in nobis non est. Illud enĩ
exprimitiis noui hominis. hoc ex
reliquiis ueteris dictum ẽ. Utrũq
enim agimꝰ in hac uita. Paulatim
autẽ nouitas accedit. & paulatĩ
uetustate cedente succedit. Cum uͦ
utrumq agit᷑ in stadio sum. Non
solum ꝑcutimꝰ aduersarium bonis
oꝑib. sed etiã peccata in cautiꝰ euitan-¬

Expanded text:
mur. Quamobrem, in quantum Deo nosmur. Quamobrem, in quantum Deo nostro fide, spe et charitate connectimur, et eum in quantum possumus, imitamur, non peccamus, sed filii Dei sumus: in quantum autem ex occasione carnalis infirmitatis, quia nondum morte resoluta, nondum resurrectione mutata est, motus reprehensibiles improbique subrepunt, peccamus. Quod utique fateri nos convenit; ne dura cervice, non languoris nostri sanitatem, sed damnationem superbiae mereamur. Unde utrumque verissime scriptum est: et, Qui natus est ex Deo, non peccat ; et quod in eadem Joannis Epistola legimus, Si dixerimus quia peccatum non veritas in nobis non est . Illud enim ex primitiis novi hominis, hoc ex reliquiis veteris dictum est: utrumque enim agimus in hac vita. Paulatim autem novitas accedit, et paulatim vetustate cedente succedit. Cum vero utrumque agitur, in stadio sumus; nec solum percutimus adversarium bonis operibus, sed etiam peccata incautius evitan
Abbreviated transcription (Latin):
tes cũ om̃ib facimus. Unde etiã oran-¬
tes dicimꝰ. quod in tota ista uita opor-¬
ter ut dicamꝰ. dimitte nobis debita
nr̃a. sicut ꝙ nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. Non enim ea dimitti dep̃canur
quȩ iam in baptismo nisi dimissa cre-¬
dimꝰ de ipsa fide dubitamꝰ. sed utiq de
cotidianis peccatis hoc dicimꝰ. ꝓ quibꝰ
etiam sacrificia elemosinarum. ieiunio-¬
rum & ipsarũ orationum ac supplica-¬
tionum quisq ꝓsuis uirib offerre non
cessat. Quisquis itaq se diligent̃ at¬
tendens nulla se ipsum adulatione
seducit. satis intelligit. cũ qͣnto ꝑicu¬
lo mortis sempiternȩ.&. cũ quanta
penuria ꝑfecte iustreiȩ ꝑegrinet᷑ adño.
quaius iã in xp̃o hoc est in uia consti¬
tutus redire conet᷑. Nã si non habemꝰ
peccata & tundentes pectora nr̃a dici¬
mꝰ. dimitte nobis peccata nr̃a. ex hoc
ipso & grauiter nullo dubitante pecca¬
mus. cum int̾ ipsa sacramenta menti¬

Expanded text:
tes cum omnibus facimus. Unde etiam orantes cum omnibus facimus. Unde etiam orantes dicimus, quod in tota ista vita oportet ut dicamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Non enim ea dimitti precamur, quae jam in Baptismo nisi dimissa credimus, de ipsa fide dubitamus: sed utique de quotidianis peccatis hoc dicimus, pro quibus etiam sacrificia eleemosynarum, jejuniorum, et ipsarum orationum ac supplicationum quisque pro suis viribus offerre non cessat. Quisquis itaque se diligenter attendens, nulla se ipsum adulatione seducit, satis intelligit cum quanto periculo mortis aeternae, et cum quanta penuria perfectae justitiae peregrinetur a Domino; quamvis jam in Christo, hoc est, in via constitutus redire conetur. Nam si non habemus peccata, et tundentes pectora dicimus, Dimitte nobis debita nostra; ex hoc ipso certe et graviter nullo dubitante peccamus, cum inter ipsa Sacramenta menti
Abbreviated transcription (Latin):
cachinnationib cum scriptum sit.
stultus in risu exaltat uocem suã. sa¬
piens autẽ uix tacite ridebit siue in
ipsis ȩscis quȩ ad necessitatẽ sustentan-¬
de huius uitȩ p̃ꝑantur auidior atq
immoderatior appetitus. sepe excessũ
modum post triduanã cruditatẽ con¬
testans. siue in uendendis & emendis reb
caritatis & uilitatis uota ꝑuersa. Piget
cuncta colligere quȩ quisq in se ipso
certiꝰ comp̃hendir atq reprehendit. di
uinarum si scripturarum speculum
non negligenter attendar. quȩ qũã¬
uis singula non lȩtali uulnere ferire
sentiant᷑. sicut homicidium &. adulte¬
rium ł cęt̾a huius modi. tamen simł
om̃ia congregata. uelut scabies quo
plura sunt necant. aut nr̃m decus.
ita exterminant. ut ab illiꝰ sponsi spe-¬
ciosi forma p̃ filiis hominũ castissimis
ampleaxibus separent. nisi medicam̃¬
si falsum ẽ. unde cotidie tundimꝰ pectora:
Qͦs nos quoq antistites ad altare assisten¬

Expanded text:
cachinnationibus, cum scriptum sit, cachinnationibus, cum scriptum sit, Stultus in risu exaltat vocem suam, sapiens autem vix tacite ridebit : sive in ipsis escis, quae ad necessitatem sustentandae hujus vitae praeparantur, avidior atque immoderatior appetitus, saepe excessum modum postridiana cruditate contestans: sive in vendendis et emendis rebus charitatis et vilitatis vota perversa. Piget cuncta colligere, quae quisque in se ipso certius comprehendit atque reprehendit, si divinarum Scripturarum speculum non negligenter attendat. Quae quamvis singula non lethali vulnere ferire sentiantur, sicuti homicidium et adulterium, vel caetera hujusmodi: tamen omnia simul congregata velut scabies, quo plura sunt necant, aut nostrum decus ita exterminant, ut ab illius sponsi speciosi forma prae filiis hominum castissimis amplexibus separent, nisi medicamesi falsum est, unde quotidie tundimus pectora? Quod nos quoque antistites ad altare assisten
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ facitis & fraudatis. & hoc
fr̃ibus. Exceptis tamen iniquitatib &
fraudibus hoc ipsum habere inter se
iudicia & lites descłarib. rebus deli¬
ctum ẽẽ dicit quod tam̃ ferendum ẽt
ammonet. si uel ex cłiastico iudicio li¬
tes huiuscemodi finiant᷑. Hinc ẽ etiã
illud. Qui sine uxore ẽ cogitat quȩ
sunt dĩ. quomͦ placear dõ. Qui autẽ
matrimonio conuinctus ẽ. cogitat
ea quȩ sunt mundi. quomͦ placeat uxo¬
ri. Quod etiã de femina similit̾ notat
uelut illud cum ait. Et iderum id ipsũ
estote. ne uos temptet satanas ꝓpter in¬
temperantiã ur̃am. Quod ut peccatũ
demonstraret sed infirmitati ꝯcessũ. subie¬
cit statĩ. Hoc autẽ dico scdm̃ ueniam.
non scđm imꝑiũ. Sola enim generandi
causa. ẽ inculpabilis sexus utriꝰq com¬
mixtio. Qũa multa sunt alia peccata si¬
ue in loquendo de rebus & negotiis alie¬
nis quȩ non ad te ꝑtinent. siue in uanis

Expanded text:
iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratribus . Exceptis tamen iniquitatibus et fraudibus, hoc ipsum habere inter se judicia et lites de saecularibus rebus, delictum esse dicit: quod tamen ferendum esse admonet, si vel ecclesiastico judicio lites hujuscemodi finiantur. Hinc est etiam illud: Qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt Dei, quomodo placeat Deo: qui autem matrimonio conjunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. Quod etiam de femina similiter notat. Vel illud cum ait, Et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter intemperantiam vestram. Quod ut peccatum esse demonstraret, sed infirmitati concessum; subjecit statim: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Sola enim generandi causa est inculpabilis sexus utriusque commixtio. Quam multa sunt alia peccata, sive in loquendo de rebus et negotiis alienis, quae non ad te pertinent; sive in vanis
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. & ubi forte defuit sumptus neces¬
accipiens ab eis stipendium ad urãm mi¬
nistrationẽ. Quanto gͦ magis ȩccłiȩ ꝓ¬
uinciales scłarib negotiis obligati co¬
tidianã debent agere pęnitentiã: Qͥ
qu̾aus a furtis. a rapinis. a fraudib
ab adulteriis. ꝙ. fornicationibus oiq
luxuria ac crudelitate odioꝵ & inimi¬
ciciarum ꝑtinacia. ab om̃i deniq ido¬
latrię feditatȩ. spectaculoꝵ nugacita¬
te heresum atq scismatũ impia uani¬
tate atq ab om̃ib huicemodi flagitiis
&. facinoribus immunes. puriatq inte¬
gri esse debeant. tam̃ ꝓpt̃̾ amministra¬
tionem rerum familiariũ.&. conuigio¬
rum artissima uincula tã multa pec¬
cant. ut ñ tam de isto mundo pulue¬
re asꝑgi. quã luto obliniri uideant᷑. hoc
uobiscum. Quare non magis iniqui-¬
tatẽ patimini: Quare non potiꝰ frau-¬
damini: Nam illud execrabile ẽ. qd̾
ꝓpter quos dam addit &. dicit. Sed uos

Expanded text:
tavit: et ubi forte defuit sumptus necestavit: et ubi forte defuit sumptus necess exspoliavi, accipiens ab eis stipendium ad vestram ministrationem . Quanto ergo magis Ecclesiae provinciales saecularibus negotiis obligati, quotidianam debent agere poenitentiam? Qui quamvis a furtis, a rapinis, a fraudibus, ab adulteriis et fornicationibus omnique luxuria, a crudelitate odiorum et inimicitiarum pertinacia, ab omni denique idololatriae foeditate, spectaculorum nugacitate, haeresum atque schismatum impia vanitate, atque ab omnibus hujuscemodi flagitiis et facinoribus immunes, puri atque integri esse debeant: tamen propter administrationem rerum familiarium, et conjugiorum arctissima vincula, tam multa peccant, ut non tam de istius mundi pulvere aspergi, quam luto obliniri videantur. Hocjudicia habetis vobiscum. Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Nam illud exsecrabile est, quod propter quosdam addit et dicit: Sed vos
Abbreviated transcription (Latin):
terra sicca puluerẽ contrahunt. qͥ sane
in iudicium eoꝵ excutitur. qui sibi hãc
exhibitionẽ ꝑuersa uoluntate contẽ¬
nunt. Non solum ergo ꝓpter ipsam
uitȩ huius mortalitatẽ & ignoran¬
tiam .ꝙ. ꝓpter diei maliciam quȩ uti¬
nã sufficerer sicut de illa dictum est.
sufficit diei malitia sua. qũa iubem᷑ ferre
atq portare donec transear.&. sustine¬
re dñm uirilit̾ agendo. ut fructũ affe¬
ramus cum tolerantia. sed etiã ꝓpter
ipsum puluerem mundi huiꝰ. qui ꝑ
itinera consulendi consultiꝰ consultum
pedib adherescit.&. damna quȩ in
ipsa negotiosissima dispensationis
dispensatores uerbi dĩ & ministri sacͣ¬
mentoꝵ eius milites xp̃i. quantoma¬
gis cȩtera stipendiaria multitudo.&.
quȩdam ꝓuintia magni regis: Qũa ne-
forte uł falsa suspicione auaritiȩ mi¬
les ille fidelissimꝰ atq fortissimꝰ apłs
paulus offenderet. suis stipendis mili¬

Expanded text:
terra sicca pulverem contrahunt, qui sane terra sicca pulverem contrahunt, qui sane in judicium eorum excutitur, qui sibi hanc exhibitionem perversa voluntate contemnunt. Non solum ergo propter ipsam vitae hujus mortalitatem et ignorantiam, et propter diei malitiam, quae utinam sufficeret, sicut de illa dictum est, Sufficit diei malitia sua ; quam jubemur ferre atque portare, donec transeat, et sustinere Deum viriliter agendo, ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ipsum pulverem mundi hujus, qui per itinera consulendi consulentium pedibus adhaerescit, et damna quae in ipsa negotiosissima dispensationis dispensatores verbi Dei et ministri Sacramentorum ejus, milites Christi; quanto magis caetera stipendiaria multitudo, et quaedam provincia magni regis? Quam ne forte vel falsa suspicione avaritiae miles ille fidelissimus atque fortissimus apostolus Paulus offenderet, suis stipendiis mili
Abbreviated transcription (Latin):
reb humanis non carnalis sed sp̃ũa¬
lis acquisitionis deuinctus officio. ñ
Det ergo si potest suas elemosinas om̃s
cum hylaritate. suie cum carnalibus
necessitatib pauꝑm aliquid eroget. si¬
ue cum panis cęlestis dispensatione
inuicta aduersus diabolum castra
incredentium cordib extruat. hi¬
larem enĩ datorem diligit ds. Non
itaq tedio frangat᷑ indifficultati¬
bus rerum quȩ necesse ẽ existant. ut
ostendatur homini quod homo est.
Non ira subrepat. in eum qui aut odio¬
se irruit. aut importune in opia coa-¬
ctus petit. aut negotio suo cum tu
maiore occupatꝰ sis indifferent̃ flagi¬
tat subueniri. aut in uerbo manifeste
iustitiȩ resistit cȩca cupiditate. aut mi¬
serabili tarditate. Non det quicqu̾a am¬
plius aut minꝰ ꝙͣ oportet. Non loqͣt᷑
ampliꝰ qũa opus ẽ aut cũ etiã non opꝰ
ẽiSpeciosi enĩ pedes euangłirantiũ pacẽ.
euangłizantium bona. sed tamen de

Expanded text:
rebus humanis, non carnalis, sed spirituarebus humanis, non carnalis, sed spiritualis acquisitionis devinctus officio; non qDet ergo, si potest, suas eleemosynas omnes cum hilaritate, sive cum carnalibus necessitatibus pauperum aliquid erogat, sive cum panis coelestis dispensator invicta adversus diabolum castra in credentium cordibus construit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Non itaque taedio frangatur in difficultatibus rerum, quae necesse est existant, ut ostendatur homini quod homo est. Non ira subrepat in eum qui aut odiose irruit, aut inopportune inopia coactus petit; aut negotio suo, cum tu majore occupatus es, indifferenter flagitat subveniri; aut in verbo manifestae justitiae resistit caeca cupiditate, aut miserabili tarditate. Non det quidquam amplius vel minus quam oportet: non loquatur amplius quam opus est, aut cum etiam non opus est. Speciosi enim pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona . Sed tamen de
Abbreviated transcription (Latin):
reb aut luxuria defluar. aut arescat
auaritia. non sit contentiosus. non sit
contumeliosus. non maledicus. uen-¬
dat postremo om̃ia suaꝙ. der pauꝑib.
& sequat᷑ xp̃m. atq in thesauro celesti
radicem cordis infigar. qͥd uidet᷑ addi
posse ad tam plenam iustitiã: Tamen
nolo gletur. Intelligat hȩc om̃ia p̃stita
sͥ esse. non a se existere. Quid enĩ haber
quod non accepit: Quod si accepit.
quid głatur quasi non acceꝑit: Fraget
sane pecuniã dñicam. consular. ꝓximo
sicut sibi sentir esse consultum. nec pu¬
ter satis eẽ seruare integrũ qđ accepit.
ne dicatur ei. Serue nequa qͥ piger.
dares pecuniam meam. & ego ueni¬
ens cum usuris exigerem. ne auferat᷑
ab eo quod accepit. ne ꝓii ciat᷑ in tene¬
bras exteriores. Qũa uehementissimã
pęnam si timere debent illi qui serua¬
re integrum possunt quod accepert̃.
quȩ spes illoꝵ ẽ. qui hoc impie scelera¬
teq disꝑdunt: ersabitur gͦ iste in

Expanded text:
rebus aut luxuria diffluat, aut arescat rebus aut luxuria diffluat, aut arescat avaritia; non sit contentiosus, non sit contumeliosus, non maledicus; vendat postremo omnia sua, et det pauperibus, et sequatur Christum, atque thesauro coelesti radicem cordis infigat: quid videtur addi posse ad tam plenam justitiam? tamen nolo glorietur. Intelligat haec omnia praestita sibi esse, non a se existere. Quid enim habet, quod non accepit? Quod si accepit, quid gloriatur, quasi non acceperit ? Eroget sane pecuniam dominicam: consulat proximo, sicut sibi sentit esse consultum. Nec putet satis esse servare integrum quod accepit, ne dicatur ei: Serve nequam et piger, dares pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem: ne auferatur ab eo quod accepit, ne projiciatur in tenebras exteriores . Quam vehementissimam poenam si timere debent illi, qui servare integrum possunt quod acceperunt; quae spes illorum est, qui hoc impie scelerateque disperdunt? Versabitur ergo iste in
Abbreviated transcription (Latin):
non tota humilitate supplicans diui¬
no ad uitorio se exaudibilem p̃beat.
donec transear om̃is ista tẽptationũ
materies atq umbra terrena .&. ille
qui nũquam deficit etiam nobis il¬
lucescat sempiternus dies. ꝙ. illuminet
abscondita tenebrarum. & manifesta¬
bit cogitationes cordis.&. tunc laus
erit unicuiq a dõ: Deinde qũauis se
quisq głetur sic habere corpus edomi¬
tum. ut mundo crucifixum ab omni
opere mala in seruitutem redacta mẽ¬
bra castiget. nec iam regnet peccatum
in eius mortali corpore ad obȩdiendũ
desideriis eius. solum unum uerum
dm̃ colat. nulli simulacro deditus nul¬
lis sacris demonioꝵ irretitꝰ. ñ accipiet
inuanum nomen dñi di sui. quietem
sempiternã certus expectans. debitũ
honorem parentib reddens. nec cruentꝰ
homicidio. nec fornicatione turpatus.
nec furto fraudulentus. nec mendacio
duplicatꝰ. nec rei uł uxoris alienȩ con¬
cupiscentia sordidus. non in suis etiã

Expanded text:
non tota humilitate supplicans divinon tota humilitate supplicans divino adjutorio se exaudibilem praebeat, donec transeat omnis ista tentationum materies atque umbra terrena: et ille qui nunquam deficit, etiam nobis illucescat sempiternus dies, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo ? Deinde quamvis se quisque glorietur sic habere corpus edomitum, ut mundo crucifixus ab omni opere malo, in servitutem redacta membra castiget, ne jam regnet peccatum in ejus mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; solum unum verum Deum colat, nulli simulacrorum ritui deditus, nullis sacris daemoniorum irretitus, non accipiens in vanum nomen Domini Dei sui, quietem sempiternam certus exspectans, debitum honorem parentibus reddens, nec cruentus homicidio, nec fornicatione turpatus, nec furto fraudulentus, nec mendacio duplicatus, nec rei vel uxoris alienae concupiscentia sordidus; non in suis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. potius quã umbra uitȩ. Nec imme¬
rito fugitiuus adam post offensionem
peccati abscondix se a facie dñi tectꝰ fo¬
liis arborum quib opacant᷑ umbra¬
cula. tamquã fugiens dñm suum sicut
sa ad hoc dicta sunt. ne quis ꝑ bapti¬
sinũ qũauis iustificatus sit a priorib
peccatis. tamen suꝑbire audeat. etiã¬
si nichil committat. unde ab altaris
communione separetur. quasi iam
plena securitate se iacturus. sed potiꝰ
seruet humilitatẽ quȩ pene una disci¬
plina est xp̃iana. Nec suꝑbiat terra
ꝙ cinis. donec ista tota nox transeat.
in qua ꝑtranseunt om̃s bestiȩ siluȩ.
catuli leonum rugientes. querentes
a dõ ȩscam sibi. In hanc escam iob peri¬
tus est qui dixit. Temptatio uita hu¬
mana est suꝑ terrã. Etiam dñs in hac
nocte inquit postulauit satanas ue¬
xare uos sicut criticum. Quis itaq
sane mentis non ingemiscat. cui ꝑ
pęnitentiã non sic esse displiceat: Quis

Expanded text:
est potius, quam umbra vitae. Nec immeest potius, quam umbra vitae. Nec immerito fugitivus Adam post offensionem peccati abscondit se a facie Domini, tectus foliis arborum, quibus opacantur umbracula, tanquam fugiens Dominum suum, sicusa ad hoc dicta sunt, ne quis per Baptismum quamvis justificatus sit a prioribus peccatis, tamen superbire audeat, si nihil committat, unde ab altaris communione separetur, quasi jam de plena securitate se jactans; sed potius servet humilitatem, quae pene una disciplina christiana est: nec superbiat terra et cinis , donec ista nox tota transeat, in qua pertranseunt omnes bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi . In hanc escam Job ipse petitus est, qui dixit, Tentatio est vita humana super terram. Etiam Dominus, In hac nocte, inquit, postulavit satanas vexare vos sicut triticum . Quis itaque sanae mentis non ingemiscat? Cui non per poenitentiam sic esse displiceat? Quis