comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidi sunt: quia non id agunt quod
dõ uouerunt. Et mendaces: quia
falsa ꝓfitentur. Et demoniaci: quia
diabolo et angłis eius in suo corde
p̃bent locum. & uerba eorum putre¬
diuem oꝑantur: cũ corrumpũt mores
bonos ꝑcolloquia mala. Et iufideles st̃.
qm̃ quod ds̃ talib minatur irrident.
Et scelerati: quia nefarie uiuunt. Et
Et adõ maledicti: quia ubiq tales scã
scriptura exsecratur. & mortui: quia
carent uita iusticie. Et inpacati: quia
contrariis factis cum dĩ sermone con¬
fligunt. & blasphemi: quia ꝑ eorum
ꝑditos actus nomini xp̃iano deroga¬
tur. Et ꝓphani: quia ab illo dĩ scũario spũ¬
aliter interiore seclusi fũt. & sacrilegi: qe
inse ipsis templum dĩ maleiuiuendo cor¬
rumpũt. Et antistites diaboli: quia
fraudi ⁊ auaririe quȩ est ydolatria serui¬
unt. Tales aut̃ non nullos immo pluri
cur ȩtiam quidam qui scło u̾bis et ñ factis
renuntiantes. ab huiꝰmodi morib nõ nu¬

Expanded text:
fidi sunt, quia non id agunt quod fidi sunt, quia non id agunt quod deo uouerunt, et mendaces, quia falsa profitentur, et daemoniaci, quia diabolo et angelis eius in suo corde praebent locum, et uerba eorum putredinem operantur, cum corrumpunt mores bonos per conloquia mala, et infideles sunt, quoniam quod deus talibus minatur inrident, et scelerati quia nefarie uiuunt, et et a deo maledicti, quia ubique tales sancta scriptura execratur, et mortui, quia carent uita iustitiae, et inpacati, quia contrariis factis cum dei sermone confligunt, et blasphemi, quia per eorum perditos actus nomini christiano derogatur, et profani, quia ab illo dei sanctuario spiritaliter interiore seclusi sunt, et sacrilegi, quia in se ipsis templum dei male uiuendo corrumpunt, et antistites diaboli, quia fraudi et auaritiae quae est idololatria seruiunt. tales autem nonnullos; immo plurimcur etiam quidam, qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, et ab huiusmodi moribus non mu
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum int̾rogat. cuius os ⁊ u̾ba
cancer emittunt. fidem dat infidelis.
ueniam delictoꝵ tribuit sceleratus.
et inomine xp̃i tingit antixp̃s.
benedic̃ adõ maledictus. uitam polli¬
cetur mortuus. pacem dat inpacificꝰ.
dm̃ inuocat blasphentus. sacerdoti¬
um amministrat ꝓphanus. ponit
altare sacrilegus. Ad hec om̃a accedit
et illud malum ut antistes diaboli
audeat eulearistiam face̾: aut qui
illis adsistunt dicant hec falsa esse
de hereticis. Ecce ad qualia cogitur
ȩccłia consentire. et sine baptismo.
et uenia delictorum cominunicare
compellitur. Quam rem fr̃s fugere
ac uitare debemus: ⁊ a tanto scelere
nos separare et unum baptismum
tenere. quod soli eccłiȩ adeo conce̾sũ ẽ.
Ad hec respondeo: qm̃ quisquis ętiã
intus confitetur se dm̃ nosse factis aut̃
negat. quales sunt auari et inuidi.
⁊ ꝓpter frat̃num odium non meo s
homicidȩ. & spem non heñt. quia
inalam conscientiam gerunt. Et ꝑ¬

Expanded text:
sacramentum interrogat cuius os et uerba sacramentum interrogat cuius os et uerba cancer emittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis adsistunt dicant haec falsa esse. de haereticis. ecce ad qualia cogitur ecclesia consentire et sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur! quam rem, fratres, fugere ac uitare debemus et a tanto scelere nos separare et unum baptismum tenere quod soli ecclesiae a deo concessum est. Ad haec respondeo, quoniam quisquis etiam intus confitetur se deum nosse, factis autem negat — quales sunt auari et inuidi et qui propter fraternum odium non meo, sehomicidae —, et spem non habent, quia malam conscientiam gerunt, et per
Abbreviated transcription (Latin):
ratam tenentes: accepta quoq ex uerbis
ꝙpriani maiore fiducͥa. ꝑquȩ mͥ ȩtiam
tunc licere saluo uire communionis di¬
usa sentire. unitate quidem p̃lata atq
laudata. qualem bs exprianus ⁊ euis
college qui cum eo concilium illud fe¬
cerunt. cum diu̾sa sentientib tenuert̃
nereticoꝵ ⁊ scismaticoꝵ sediciosas calũp¬
nias ꝓturbantes atq uertentes. in no
loquens.ait. susferentes iuicem in di¬
lectione. studentes seruare unitatem
sp̃s in unculo pacis. ꝑ quem ętiam ait.
cum eis iunculo unitatis ⁊ pacis. inqͦ
retinendo eos quantum ipse dñs ad¬
uiuat imitamur. considerandas ⁊ ꝑ¬
tractandas aggredimur:
nium in eccłia sola scio: ⁊ extͣ eccłiam
nullum. Hic erit unum ubi spes uera
est: et fides certa. Sic enim scriptum
est. Una fides. una spes: unũ baptisma.
Non apud hereticos ubi spes nulla est.
et fides falsa. ubi om̃a ꝑ m̃datium a¬
guntur: ubi exorcizat demoniacus.

Expanded text:
ratam tenentes, accepta quoque ex verbis ratam tenentes, accepta quoque ex verbis Cypriani majore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret salvo jure communionis diversa sentire, unitate quidem praelata atque laudata, qualem beatus Cyprianus et ejus collegae, qui cum eo concilium illud fecerunt, cum diversa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias proturbantes atque evertentes in nomipostolum suum loquens ait, Sufferentes invicem in dilectione; studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; per quem etiam ait, cum eis vinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse Dominus adjuvat, imitamur, considerandas et pertractandas aggredimur. mum in Ecclesia sola scio, et extra Ecclesiam nullum. Hic erit unum, ubi spes vera est et fides certa. Sic enim scriptum est: « Una fides, una spes, unum Baptisma » . Non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat d
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisquam sihac eadem libera po¬
testate diu̾sa sentiret. pellendus a ce¬
terorum consortio uidetur: sequitur
⁊ dicit. Nos quantum in nobis ẽ ꝓpt̃
non contendimꝰ: cum quib duunã
concordiam ⁊ dñicam pacem tenemꝰ¬
& paulo post. Seruatur inquit a nob̾is
patienter ⁊ lenit̾ lraritas animi. colle¬
gii honor. uincłm fidei: concordia sa¬
cerdotii. Sic ⁊ in epła quam scripsit
ad magnum. cum de baptismo tine¬
toꝵ ⁊ ꝑfusorum querẽtur. utrum
aliquid int̾esset: qua in parte inqͥt
nemini uerecundia ⁊ modestia nũ
p̃iudicat. quominꝰ unus quisq q̃
putauerit sentiat. ⁊ quod senserit
faciat. Quib eius sermonib satis
apparet illo tempore ab eis ista esse
tractata: quo non dum declarata
sine ambagine hauriebatur: s. ohuc
clausa magno molimine quere bantur.
Nosgͥ iam de baptismi simplicitate ubiq
agnoscendam consuetudinem uniuersȩ
eccłiȩ ȩtiam conciliis uniuersalib robo¬

Expanded text:
ne quisquam, si hac eadem libera pone quisquam, si hac eadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in nobis est, non contendimus, cam quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenem paulo post: seruatur, inquit, a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agEcclesiae, etiam conciliis universalibus robo
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. ⁊ ad illam quam cum quib dã
collegis ad quosclam collegas. ⁊ ad illam
quam ad pompeium quãtum potu¬
imus ꝓ uniuersitate catholicȩ consen¬
sionis atq concilii in cuiꝰ unitate
isti tanquam pia m̃bra manserunt:
libris superiorib disputauimꝰ. Quappt᷑
iam oportunum uidetur. quid etiam
ceteri singulatim censuerint consida¬
re ea libertate quam nobis ȩtiam ipse
non arrogauit dicens. Neminem u¬
dicantes. aut aiure cõmunionis ali¬
quem si diu̾sum senserit amouentes.
Quod eum non ꝓptea dixisse ut cogi¬
taciones tacitas collegarium tanquam
de abdito erutas tali securitate cap¬
taret: s quia reuera pacem unitatem¬
q diligeret. ex aliis similib iudere f¬
cillimũ est. ubi ad singulos scribi.
sic̃ ad ipsum uibaianum hec tibi inqͥt
breuissime ꝓ nr̃a mediocritate rescͥp
aut p̃iudicantes. quominus unus¬
quisq ep̃oꝵ quod putat faciat hñs
arbitrii sui liberam potestatem. Et

Expanded text:
dedit et ad illam quam cum quibusdam dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime pro nostra medaut praejudicantes quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm de illicito ⁊ prophano hereticoꝵ
baptismo. quidq ei rescripseru cen¬
sens scilicet quod semel atq iterum
⁊ sepe censuimus hereticos ad ȩccłiam
uenientes eccłiȩ baptismo baptirari.
⁊ scĩficari oportere. Item lectę sunt uo¬
bis ⁊ aliȩ iubaiani litere. quib ꝓsua
sincera ⁊ religiosa deuotione ad epłam
nrãm rescribens non tantum consen¬
Suꝑest ut de hac ipsa re singuli quid
sentiamus ꝓferamus: neminem ui¬
dicantes. aut aiuire cõmunionis ali¬
quem si diu̾sum senserit amouentes.
re ad obsequendi necessitatem colle¬
gas suos adigit. quando habeat omĩs
alio non possit. quã nec ipse potest al¬
terum uidicare. S expectemus uni
unus ⁊ solus habet potestatem. et
p̃ponendi nos in ȩccłiȩ suȩ gubernati¬
one. ⁊ de actu nro uidicandi. Iam satis
quantum arbitror non solum ad e¬
pistolam quã uibaiano scripsit. s
etiam ad illam quam ad quintum

Expanded text:
nostram de inlicito et profano haereticorum nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consenratias egit. superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. re ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuisti qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Iam satis, quantum arbitror, non solum ad epistulam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum
Abbreviated transcription (Latin):
magisq illius uiri erga unitatem xp̃i
learitas innotescat: Si enim solus ista
sentiens nullo consentiente remanẽt:
uidetur ꝓpterea refriguisse ab scelere
scismatis. quia socios non inuemiebat
erroris. Tam multis aut̃ sibi consentien¬
tib quod cum cetis diu̾sa sentientib.
inunitate ꝑmansit catholice uniu̾si¬
tatis: scĩssimum uindm non timore
solitudins. s pacis amore seruauit.
Quappter poss quidem iam uidi suꝑ¬
singulas retractare sententias. s qm̃
corde tardiores non putantes eẽ respõ¬
sum si alicui loco cuiusq sermonis
non ibi s alibi respondeatur. qd̃ illuc
etiam possit adhiberi: melius multum
legendo atteruntur ut acuantur.
quam parum intelligendo conq̃rũt᷑.
tur amia pacifica. ⁊ exundans ubere
hearitatis. unde concilium ipsum in¬
cipit it̾um considerandam cõmemo¬
remus. Audistis inquit collegȩ dilec¬
tissimi quid michi uibaianus coep̃s
nr̃ scripserit. consulens medio critatẽ

Expanded text:
magisque illius uiri erga unitatem Christi magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quapropter posset quidem iam uideri supersingulas retractare sententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intelltur anima pacifica et exundans ubere charitatis, unde consilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoremus. Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ũsitate ꝑciꝑent. ⁊ siue defuncti siue libe¬
rati nequaquam apud eos remanerent:
ad quos nunquã corde transierant. Si
autem ȩtiam ipse separatus acceperit:
tanto pͥnitiosius accepit. quantoniagis
bonum est quod non bene accipit. Et
tantomagis ualet ad exicium separato:
quantomagis posset ad salutem ualere
comuncto. Et idõ si ab illa ꝑu̾sitate cor¬
rectus. ⁊ aseparatione conũsꝰ uenĩt ad
catholicam sub eodem baptismate qd
acceꝑat eius peccata dimittentur ꝓpt̃
uinculum hearitatis: sub quo baptis¬
mate peccata eius tenebant᷑ ꝓpter sa¬
crilegrm diuisionis. quia illud et
in homine iusto. ⁊ in homine iniusto
semꝑ scm̃ est: quod neq alicuius equi¬
tate augetur. neq alicuiꝰ iniquitate
minuitur. Quȩ cum ita sint: quid
hiuc ꝑspicue ueritati osficit quod mul¬
ti coepi &xpriano in illam sententiam
consenserunt. suasq in idem conueni¬
entes ꝓprias ꝓtulerunt. nisi ut magis

Expanded text:
eruersitate perciperent et, sine defuncti siue libeeruersitate perciperent et, sine defuncti siue liberati, nequaquam apud eos remanerent ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus accipiat, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate quod acceperat eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis
Abbreviated transcription (Latin):
ea dimittit qui datus est om̃ib scĩs sibi
hearitate coherentib. siue se nouerint cor¬
poraliter. siue se non noui̾nt. Si militer
cum alieuus tenentur peccata. ab eis
utiq tenentur: a quib se ille cui tenen¬
tur uitȩ dissimilitudine ⁊pͣui cordis
au̾sione disiungit siue illam corꝑalit᷑
nouerint. siue non noui̾nt. Quappter
om̃s mali spũaliter abonis seuincti funt.
Si aut̃ etiam ętiam corporalit̾ aꝑta dis
ctum est nichil interest ad luptismi scĩ¬
tatem. quanto quisq peior id habeat.
⁊ quanto peiori tradat: potest tam̃ trade
separatus. sicut potest habere seꝑatus.
s quam ꝑnitiose tradere. Ille aut̃ eui tra¬
dit potest salubrit᷑ acciꝑe. si ipse non se¬
paratus accipiat: sicut plerisq accidit
ut catholico animo ⁊ corde ab unitate pa¬
cis non alienato. aliqua necessitate mor¬
tis urgentis in aliquem hereticum irru¬
erent ⁊ ab eo xͥbaptisimum sine illius ꝑ¬

Expanded text:
ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes mali spiritaliter a bonis seiuncti sunt, sctum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus; sed quam perniciose tradere! ille autem cui tradit potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urguentis in aliquem haereticum irruerent et ab eo Christi baptismum sine illius p
Abbreviated transcription (Latin):
paradye sus cum fructu pomoꝵ ⁊ cetera
quȩ de illa similit̾ dicta sunt quod nõ
intelligitur nisi ibonis ⁊ scĩs ⁊iustis.
idest non tantum scđm oꝑationes mu¬
nerum dĩ bonis malisq commnunes.
s ȩtiam scdđ̾m intimani ⁊ suꝑ eminentẽ
hearitatem spm̃ scm̃ habentib. quib
dñs dicit. si cui dimiseritis peccata di¬
mutent̃ ei. ⁊ si cui tenueritis tenebunt᷑.
Ac ꝑhoc nichil idoneum dici. cur non
possit malus ȩtiam tradere baptisinum:
qui potest habere. Et sicut ꝑuitiose hab&.
ita ęcim ꝑnitiose trade: non quia tale ali¬
quid tradit. nec quia talis tradit. s quia tali
tradit. Nam cum malus tradit bono. idest
inunitatis uincło uerai conu̾sione mu¬
tato: int̾ bonum sacram̃tum quod tra¬
ditur. ⁊ bonum fidelem cui traditur.
tradentis malitia suꝑatur. Et cum illi
ueraciter ad dm̃ conuerso peccata dimit¬
tuntur : ab eis dimittunt᷑ quib ipsa

Expanded text:
paradisus cum fructu pomorum et cetera paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter dicta sunt, quod non intellegitur nisi in bonis et sanctis et iustis, id est non tantum secundum operationes munerum dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam et supereminentem caritatem spiritum sanctum habentibus, quibus dominus dicit: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei et si cui tenueritis tenebuntur. Ac per hoc nihil idoneum dicitur, cur non possit malus etiam tradere baptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuersione mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. et cum illi ueraciter ad deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur quibus ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
grum. atq nichil int̾eẽ ad eus equalẽ
in omĩb integritatem. quanto peior
id habeat inter malos: sicut nicbi
interest quanto melior id habeat rt̃
bonos. ac ꝑhoc nichil ętiam intent
quanto peior id tradat: sicut nichil
intest quanto melior. atq ita nichil
it̾est quanto peior id accipiat. sicut
nichil int̾est quanto melior. Illud
enimpse ipsum ⁊ in eis qui non equa¬
lit̾ iniqui sunt: equalit̾ sc̃m̃ est. ha¬
bere aut̃ baptisinum. ⁊ tradere et ac¬
ciꝑe malos nequaquã in meliꝰ cõmu¬
tatos. ⁊ de scripturis canonicis. ⁊ de ipse
&xpriani litteris satis ut arbitror de¬
monstrauimꝰ. quos non ꝑtinere ad scam
ȩccłiam dĩ quamuis intus eẽ uideantur
ex hoc aꝑtissime apparet. quia isti sunt
auari. raptores. feneratores. inuidi. mali¬
uoli. ⁊ cetã huiusmodi. Illa aut̃ colum¬
ba uniea. pudica ⁊ casta. sponsa sine ma¬
cula ⁊ iuga. ortiuis conclus⁊ fons signat᷑.

Expanded text:
grum, atque nihil interesse ad eius aequalem grum, atque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest, quanto peior id tradat, sicut nihil interest, quanto melior; atque ita nihil interest, quanto peior id accipiat, sicut nihil interest, quanto melior. illud iusti sunt et in eis qui non aequaliter iniqui sunt aequaliter sanctum est. Habere autem baptismum et tradere et accipere malos nequaquam in melius commutatos et de scripturis canonicis et de ipsius Cypriani litteris satis ut arbitror demonstrauimus. quos non pertinere ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus,
Abbreviated transcription (Latin):
apłatui conferendus est. Quaꝓpt̃ red̾¬
dens debitam reuerentiam dignũq
honorem quantũ ualeo ꝑsoluens pa¬
cifico ep̃o ⁊ głioso martyri cypriano.
audeo tamen dicere alit̾ eum sensisse
de scismaticis uł hereticis baptitandis.
quam postea ueritas ꝓdidit. non ex
mea s ex uniu̾se eccłiȩ sententia ple¬
narii concilii auctoritate roborata
atq firmata. Sic̃ uenerans pro sui
merito petrum primum apłoꝵ ⁊
eminentissimũ martyrum: audeo
tam̃ dicere non eum recte fecisse
ut gentes uidanare cogerentur.
ȩtiam hoc enum dico non ex mea
s ex apłi pauli salutari cloctrina per
uniu̾sam eccłiam retenta atq seruata.
disputans gͦ de sententia cypriam
multũ infra merita positus eypriani:
dico sacram̃tum baptisim ⁊ bonos ⁊ mi¬
los posse habere. posse dare. posse accipe
Et bonos quidem utilit̾ ac salubrito.
malos aut̃ ꝑnitiose atq penaliter. cũ
illud tam̃ inutrisq sit equalit᷑ uite

Expanded text:
apostolatui conferendus est. quapropter redapostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans pro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta adque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter inte
Abbreviated transcription (Latin):
at mnradicce searitatis. et inquo cypͥamnꝰ
alit̾ sapuit rectissime sapiat: ⁊ tam in
da sint. Non solum itaq malos catho¬
ucos nullomꝰ comparanius. s nec honos
facile coequanus beato cẏpriano: quẽ
uit̾ iaros ⁊ paucos excellentissime grȩ iu
ros numerat pia mat̾ ȩccłia. Quamius
isti ⁊ apud hereticos cognoscant haptis¬
mum .xͥ. illi autem alit̾ uisum sit.uit
peum minus aliquid uidentem ⁊ in
unitate firmissime ꝑmanentem
manifestius demonstraretur hereticis
quam sacrilego scelere rumperetur uĩ¬
culum pacis. Neq enim pharisei ceci
quannus dicentes aliquando quod fie¬
ri debebat. comparandi erant apło pe¬
tro quamius dicenti aliquando quod
fieri non debelat. Non solum autem
istorum ariditas illius uirditati
conferenda non est: s nec alioꝵ fruc¬
tus illius ubertati adequandus est.
Gentes enum uidarzare nemo nune
cogit: nec ideo tamen quisquam nĩc
in ęccłia quantum libet ꝓfecerit. petri

Expanded text:
at in radico charitatis, et in quo Cyprianus at in radico charitatis, et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in da sint. Non solum itaque malos catholicos nullo modo comparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae viros numerat pia mater Ecclesia: quam vis isti et apud haereticos cognoscant Baptismum Christi, illi autem aliter visum sit; ut per eum minus aliquid videntem, et in unitate firmissime permanentem, manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur vinculum pacis. Neque enim Pharisaei caeci, quamvis dicentes aliquando quod fieri debebat, comparandi erant aptro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri
Abbreviated transcription (Latin):
stultum est fructiferi palmitis purga¬
m̃ta dilige̾. cominode aut̃ facit qui
poma suauia ubiq suspensa non res¬
puit. ita quisquis ab unitate p̃cisus
ꝓptẽa rebaptirat quia cepriano uisũ
est ab hereticis uenientes denuo bapti¬
Tari oportere: laudanda intanto iuiro
auersatur.⁊ emendanda sectatiur.¬
nec ea ipsa quę sectatur assequitur. Ille
enim dum zelo grauit̃ detestatur eos
qui se abunitate separauerunt: ęciã
ab ipso baptismo separatos ẽẽ arhitra¬
tus est. Isti aut̃ parum sceleris putantes
quod ipsi a xp̃i unitate separati sunt.
ȩtiam baptisinum eius illic non esse
⁊ secum erisse contendunt. Iam ergo
longe sunt afecunditate cypriani:
ꝑditas uias morum in grediens pessi¬
moꝵ. intus uidetur eẽ. cum foris sit.
⁊ baptismum xͥ nec inhereticis repetit:
nichil eius adiuuat sterilitatem quod
non fecundatur suo s fructu honerat᷑
alieno. fieri aut̃ potest ut aliquis uige¬

Expanded text:
stultum est fructiferi palmitis purgastultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatnec ea ipsa quae sectatur assequitur. Ille enim dum zelo Dei graviter detestatur eos qui se ab unitate separaverunt, etiam ab ipso Baptismo separatos esse arbitratus est: isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam Baptismum ejus illic non esse, et secum exiisse contendunt. Tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, perditas vias morum ingrediens pessimorum, intus videtur esse cum foris sit, et Baptismum Christi nec in haereticis repetit; nihil ejus adjuvat sterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. Fieri autem potest ut aliquis vige
Abbreviated transcription (Latin):
multis una est non ꝑtinere. Morum
suoꝵ fructib conunicunt᷑ in quibus
infinem usq ꝑdurant: quia scđm
p̃scientiam dĩ sicut multe oues errant
exterius. sic multi lupi insidiantur
intũus. Int̾ quos tam̃ nouit dñs qui
sũt eius. qui non audiũt uocem nisi
pastoris ętiam cum clamat ꝑ similes
phariseoꝵ: de quib dictum ẽ quȩ
dicunt facite. Sicut enĩ homo spũalis
habens finem p̃cepti idest hearitatem
de corde puro ⁊ conscientia bona ⁊ fide
non ficta: potest aliquid excorpore q̃d
adhuc corrumpitur.⁊ aggrauat animã
minus liquide cernere ⁊ alit̃ sapere.
quod ineadem hearitate ꝑmanenti
ds̃ cum uoluerit reuelabit: sic in hoĩe
carnali atq peru̾so potest aliquod bo¬
num ⁊ utile reꝑiri. quod aliunde sit
non ex ipso. Nam ut inpalmite fruc¬
tuoso inuenitur aliquid quod piirgan¬
dum sit. ut maiorem fructum ferat:
ita ⁊ inharundine sterili atq arida uł
alligata solet uua pendere. Et idõ sic̃

Expanded text:
multis una est, non pertinere morum multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo sicut
Abbreviated transcription (Latin):
si comitentib occłos ad intĩoris palee mul¬
titudinem. cum ⁊ bii qui in ipsa unitate
ꝑũsi sunt. ⁊ ꝑdite uiuunt appareant re¬
missionem pͥeccatoꝵ nec dare posse nec
habere quia non malignis s bonis filiis
dictum ẽ. si cui dimiseritis peccata di¬
inntentur ei. si cui tenueritis tenebunt᷑.
hab̾e tamen ⁊ dare ⁊ acciꝑe baptismi
sacram̃tum satis elux̃ pastorib eccłiȩ ca¬
tholicȩ toto orbe diffusȩ. ꝑ quos postea
plenari concilii auctoritate originalis
consuetudo firmata est etiam ouem
quȩ foris errabat. ⁊ dñicum caracterem
afallacib depredatorib suis foris acceꝑat
uenientem ad xp̃iane unitatis salutem.
ab errore corrigi. a captiuitate liberari.
a uulnẽ sanari. caracterem tamen in ea
dñicum agnosci. potius quam implu¬
ri. quandoquidem ipsum caracterem
multi ⁊ lupi. ⁊ lupis infigunt. qui
uidentur quidem intus ẽẽ. uerum¬
tamen ad illam ouem quȩ ętiam ex

Expanded text:
sed conuertentibus oculos ad interioris paleae mulsed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi qui in ipsa unitate peruersi sunt et perdite uiuunt appareant remissionem peccatorum nec' dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, habere tamen et dare et accipere baptismi sacramentum, satis eluxit pastoribus ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum characterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, characterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam inprobari, quandoquidem ipsum characterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerumtamen ad illam ouem, quae etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse sufficere qua
totiens repetitis ratioui¬
bus ⁊ multiplicit᷑ dispu¬
tando uersatis atq re
tractatis. adiunctis ętiam diui¬
narum scripturarum documm̃
et ipsius cypriani tot testimoniis
suffragantib. iam ȩtiam corde
tardiores quantum existimo
intelligunt baptismum xpĩ nulla
ꝑuersitate hominis. siue dantis siue
accipientis posse uiolari. Nec ob aliud
illis temporib quando ista questio contͣ
utilem consuetudinem disputacionib
salua learitate atq initate alte c antib
discutielutur: iufum est quibdim etiã
egregii uiris antistitib xp̃i interquos
p̃cipie beatus cyprianus eminebat. nõ
&e posse apud hereticos uł scismaticos bap¬
tismum xp̃i. nisi quia non distingue¬
batur sacram̃tum ab effectu. uł usu sacͣ¬
m̃ti. Et quia eius effectus atq usus in
liberatione apeccatis. ⁊ cordis rectitudine
apud bereticos non inueniebatur: ipsum
quoq sacram̃tum illic non eẽ putabat᷑.

Expanded text:
fortasse sufficere, quod totiens repetitis rationibus et multipliciter disputando uersatis adque tractatis, adiunctis etiam diuinarum scripturarum documentis et ipsius Cypriani tot testimoniis suffragantibus iam etiam corde tardiores, quantum existimo, intellegunt, baptismum Christi nulla peruersitate hominis siue dantis siue accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate adque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregipraecipue beatus Cyprianus eminebat, non esse posse apud haereticos uel schismaticos baptismum Christi, nisi quia non distinguebatur sacramentum ab effectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus atque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine apud haereticos non inueniebatur, ipsum quoque sacramentum illic non esse putabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
toberanda. Quod ⁊ illi faciebant qui istoᷤᷤ
non recte facere sentiebant: tillud tene¬
bant quod postea meluis declarata iũtas
docuit. ⁊ antiquior consuetudo concilio
posteriore firmata robustius ꝑfuasit. Inui¬
cem se tam̃ cum salua haritate diu̾sa
sentirent. sollicita pietate tolerauerunt.
studentes seruare unitatẽ sp̃s in uĩcło
pacis: donec alteris eoꝵ siquid alit̾ saꝑent
aquib ꝑ hoc concilium unitas oppugnat᷑:
ꝑ quod concilium quantum amanda sit
Successus abbabir germaniciana dix̃.
bereticis aut nichil licet: aut totũ licet.¬
Si possunt baptizare: possunt ⁊ spm̃ scm̃¬

Expanded text:
toleranda. quod et illi faciebant, qui istos toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea melius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, a quibus per hoc concilium unitas oppugnatur, per quod concilium quantum amanda sit  XXIII.--40. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nisi possunt baptizare, possunt et s
Abbreviated transcription (Latin):
uerum est: Quappt̾ u̾ba huius sent¬
tiȩ non debent habere contradictionẽ.
quia nichil impediunt uer. tatem:
atiuus abadis dic̃. Nos .x.¬
quantum in nobis est heretico non com¬
municamus. nisi baptizatus in eccłia
fuĩt: ⁊ remissionem peccatoꝵ acceperit.
Si ꝓꝓtẽa uis eum baptizari quia non ac¬
cepit remissionẽ peccoꝵ : si ntus aliquẽ
baptiiatus sit cum dñs mentiri nõ poss
qui ait. si non dimiseritis non ub dinc¬
tetur. uibebis correctum denuo baptira
dlon utiq. Sic gͦ nec hereticum. Sanes¬
te cur non breuit᷑ dixerit. nos heretico nõ
comimunicamꝰ. s addidit quantum in
nobis est: non est p̃teundum. Uidit enĩ
plures huie sententiȩ consentire: a quoꝵ
tamen consortio ne uiolaretur unitas se
isti separare non possent. Et addidit qnͣ¬
tum innobis est: utiq demonstrans
non uoluntate se communicare hisqͦ
arbitrabatur baptismum non habor:
s tamen omĩa bono pacis ⁊ unitatis ẽẽ

Expanded text:
uerum est? quapropter uerba huius sentuerum est? quapropter uerba huius sententiae non debent habere contradictionem, quia nihil inpediunt ueritatem. Datiuns a Uadis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed tamen omnia bono pacis et unitatis esse
Abbreviated transcription (Latin):
disputare non opus est. Si enim de me
singula quererentur utrum unum
esset baptisma: respond̾em unum eẽ.
Deinde si int̾rogarer utrum hoc eẽt
in ȩcdia scã: respondem hoc ẽẽ. Tertio
sĩ quereretur utrum hoc baptisma
crederem: respondem ita me credere.
Ac ꝑ hoc unum baptisma quod est E
cłia scã: me crede responderem. Si aut̃
non me ita credere cũ tota ȩccłia res¬
ponderem. d quia hoc ille insententia
sua non posuit: puto esse imꝓbum ut
ego illi addam u̾ba contra quȩ dispritẽ
quȩ ibi non inueni. Ita enim si diceret
una est aqua eufrate fluminis quȩ est
inparadiso: uerum utiq diceret. S simt̃¬
rogaretur utrum in solo paradiso esser
ista aqua. ⁊ ita eẽ diceret: falsum dicẽs.
Est enĩ ⁊ pret̾ paradyfam inhis terris
in quas ab illo fonte ꝑmanat. S quis est
tam temerarius qui dicat hoc eum res¬
ponsurum fuisse quod falsum est:
cum posset fortasse hoc responcłe qua

Expanded text:
disputare non opus est. si enim de me disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipse &yprianus. Quid gͦ illi intinitate
uiuenti oberant mortui: Aut quis dicat
baptismũ &ͥ quem tales haberent uel
darent eorum iniquitatib fuisse mola
Iustum est hereticum baptriari in eccłia
scã. Nichil quidem breuiꝰ: dici potuit.
d puto ⁊ hoc breue est. iustum ẽ. baptis¬
mũ xp̃i non ex sufflari mȩccłia xp̃i .xiiii.
heogenes ab ippone regio dix̃. Scdm
sacram̃tum dĩ grẽ cȩlestis quod accepimꝰ.
unũ baptismum quod est in ȩccłia scã
credimus. Potest ⁊ mea ẽẽ sententia.
Sic enim librata est: ut nichil habeat
contira ueritatem. Nam ⁊ nos unũ lap¬
tismum quod est in eccłia scã credimus.
Si aut̃ dixisset quod est insola eccłia
scã credimus: respondendum erat sic̃
cetis. Nunc uͦ quia sic dictum est
unum baptisma quod est in eccłia sc̃a
credimus. ut esse quidem in eccłia scã
diceretur. s ⁊ alibi esse non negaretur:
quodlibet ille senserit: contͣ hec uerba

Expanded text:
ipse Cyprianus. Quid ergo illi in unitate ipse Cyprianus. Quid ergo illi in unitate viventi oberant mortui? Aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent vel darent, eorum iniquitatibus fuisse violaIustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Christi non exsufflari in ecclesia Christi. Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in sola ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ ꝓptẽa baptitandi funt ad eccłiam
uenientes heretici ut ab amicis dĩ bapti¬
Tentur: nunquid illi auari. raptores.
homicidȩ. amici dĩ sunt. aut quos bapti¬
t aueri nt denuo baptizandi fitnt :
Lelix agabai dieit. Sicut. .Xii.¬
cecus cecum ducens simul infoueam ca¬
dunt: ita hereticus hereticum bapti¬
zans siul uumortem cadunt. Hoc ue¬
rum est. S non ꝓptẽa uerum est quod
aduingit. Et ideo inquit hereticus bap¬
tirandus est. tuiiuficandus. ne nos
uiui mortius cõmunicemus. Honne
mortui erant qui dicebant manduce¬
mus ⁊ bibamus. cras enim moriaemur :
Non credebant: resurrectionẽ mortu¬
orum. Qui gͦ istoꝵ colloquiis malis cor¬
rumpebantur. ⁊ eos sequebant᷑: nonne
pariter cum eis infoueam cadebant. et
ineis tamen erant isti quib scribebat
apls iam baptitatis. nec tamen ideo si
corrigerẽtur denuo baptirarentur: None
& utiq scđ̾m carnem sapiebant auari.
fraudatores. raptores. int̃ quos gemebat

Expanded text:
si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortem cadunt. Hoc uerum est, sed non propterea uerum est quod adiungit: et ideo, inquit, haereticus baptizans est et uiuificandus, ne nos uiui mortuis communicemus. nonne mortui erant qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur? — non credebant resurrectionem mortuorum —: qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis tamen erant isti quibus scribebat apostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigerentur denuo baptizarentur. nonne Et utique secundum carnem sapiebant avari, fraudatores, raptores, inter quos gemebat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dampnationis ira. ⁊ erroris effectura
ꝑ scm̃ ⁊ celeste lauachrum scĩficetur. hu¬
qui baptismo u̾bis euangłicis consecrato
baptitantur: incorde aut᷑ ⁊ in uita nec
mecum non est adu̾sum me est. ⁊ ioħs
apłs apłs eos qui ab eccłia exeunt antrep̃oᷤᷤ
dicat: indubitant̃ hostes xͥ. quiq anti¬
xxp̃i nominati sunt: grãm baptismi sa¬
lutaris ministrare non possunt. Q ideo
censeo eos qui de insidiis hereticoꝵ confu¬
giunt ad ęccłiam: baptizandos eẽ a nobis
qui amici appellati sumꝰ de enus digna¬
tione. Cui respondetur xp̃i adu̾sarios
om̃s eẽ quib dicentib dnẽ in nomine
tuo uirtutes multas fecimus. ⁊ alia quȩ
ibi dicuntur infine dicturꝰ est non no¬
ui uos. recedite ame om̃s qui oꝑamini
iniquitatem quę tota palea si usq adul¬
timum in malicia ꝑseuerabit. siue aliqͥd
eius ante uentilationem foras uolet. siue
intus ẽẽ uideatur igni destinata est.

Expanded text:
et damnationis ira et erroris offectura et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Huqui baptismo uerbis ; 1 \' euangelicis consecrato baptizantur, in corde autem et in uita nec mecum non est aduersus me est, et Johannes apostolus eos qui ab ecclesia exeunt antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes multas fecimus et alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est.
Abbreviated transcription (Latin):
uł scismaticos dato: unde nunc agumus
a segerinis dix̃. Mea sententia hec est. ut
heretici ad ecdiam uenientes baptuent᷑:
eo quod in illam foris apud peccatores re¬
missionem peceoꝵ consequantur. Cui res¬
pondetur. Unii̾se eccłiȩ catholicȩ senten¬
tia hec est: ut heretici quannius inheresi
iam xp̃i baptismo baptizati: ad ȩccłiam
uementes non baptizentur. Si enim nul¬
la est apud peccatores remissio peccatoꝵ:
nec intus peccatores peccata dimittũt.
⁊ tamen ab eis baptuati non relaptizant᷑.
Ionullus agirba dix̃.x
eccłiȩ catholicȩ matris nr̃ȩ ui̾tas semper
apud nos frs mansit ⁊ manet. uł maxime
inbaptismi trinitate dño nr̃o dicente.
ite baptirate gentes in nomine patris et
filii ⁊ sp̃s scĩ. Cum gͦ manifesto inquit
scianus hereticos non hab̾e. nec patrem
nec filium nec spm̃ scm̃ debent ueniẽ¬
tes ad eccłiam matrem nrãm uere renas¬
ci ⁊ baptizari: ut cancer quod habebant

Expanded text:
vel schismaticos dato, unde nunc agimus,vel schismaticos dato, unde nunc agimus,a Segermis dixit: Mea sententia est, ut haeretici ad Ecclesiam venientes baptizentur; eo quod nullam foris apud peccatores remissionem peccatorum consequantur. 27. Cui respondetur: Universae Ecclesiae catholicae sententia haec est, ut haeretici, quamuis in haeresi, iam Christi baptismo baptizati ad ecclesiam uenientes non baptizentur. si enim nulla est aput peccatores remissie peccatorum, nec intus peccatores peccata dimittunt et tamen ab eis baptizati non rebaptizantur. Monnulus a Girba dixit: Ecclesiae catholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres; mansit et manet uel maxime in baptismi trinitate domino nostro dicente: ite, baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. cum ergo manifesto, inquit, sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti qui foris acceꝑat: idest ut licite
intus habeat quod illicite foris habelat.
d aliquis forsitan q̃rat quid de hac re berti
tentia cominemoratio facta est cum in
exordio concilii non sit commemorata
credo quia non putatum est necessanũ.
Nam ⁊ ipsam in isto cetu consacerdotum
lectam ẽẽ dixit. quod factum omĩno uon
dubito quantum arbitror ut fieri solet:
quo possent iam congregati ep̃ĩ ȩtum de
illa causa simul aliquid cognoscere. quȩ illa
epła continetur. Ham prorsus ad q̃stionem
p̃sentem non ꝑtinet. ⁊ magis miror cur
eim iste commemorare uoluerit: quam
cur in exordio concilii cominemoratio eiꝰ
p̃termissa sit. Quod si quisquã arbitratur
ine aliquid noluisse in medium ꝓforre q̃d
ui ea positum est p̃senti cause necessari¬
um: legat eam ⁊ sciat uerum eẽ qd dico.
aut si aliud inuenerit redarguat. Prorsus
enum illa epła de baptismo apud hereticos

Expanded text:
venienti qui foris acceperat; id est, ut licite venienti qui foris acceperat; id est, ut licite intus habeat, quod illicite foris habebat. Sed aliquis forsitan quaerat, quid de hac re beati tentia commemoratio facta est, cum in exordio concilii non sit commemorata, credo quia non putatum est necessarium. Nam et ipsam in isto coetu consacerdotum lectam esse dixit: quod factum omnino non dubito, quantum arbitror, ut fieri solet, quo possent jam congregati episcopi etiam de illa causa simul aliquid cognoscere, quae illa epistola continetur. Nam prorsus ad quaestionem praesentem non pertinet; et magis miror cur eam iste commemorare voluerit, quam cur in exordio concilii commemoratio ejus praetermissa sit. Quod si quisquam arbitratur me aliquid noluisse in medium proferre, quod in ea positum est praesenti causae necessarium, legat eam et sciat verum esse quod dico: aut si aliud invenerit, redarguat. Prorsus enim illa epistola de Baptismo apud haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
Crescens a cirta dixit. In tanto cętu scĩs¬
simoꝵ sacerdotum lectis litteris cypriam
dilcctissimi nr̃i ad uibaianum itemq ad
stephanum quȩ tantum inse scissimoꝵ
onĩs ꝑ dĩ grãm adunati consentire debe¬
amius: censeo ergͣ hereticos siue scisiati
qui ad catholicam eccłiam uoluerint ueni¬
re. non ante ingredi nisi exorcitati ⁊ bapa¬
Tati fuerint. exceptis his sane qui in ȩccłia
catholica fuerint ante baptizati ita tam̃
ut ꝓmanus impositionem inpenitentiã
ȩcdiȩ reconcilientur. Hic aminonemur
iterum querere cur dixerit. exceptis his
sane qui in ęccłia catholica fuerint ante
baptirati. an quia non amiserant quod
intus acceꝑant: Ergo quod hab̾e foris
poterant. cur non ⁊ trade poterant: An
illicite foris traditur: s neq licite foris l¬
betur. ⁊ tam̃ habetur. Sic illicite foris di¬
tur: s tamen datur. Quod aut̃ p̃statur
redeunti qui intus acceꝑat. hoc p̃statur

Expanded text:
Crescens a Cirta dixit: In tanto coetu sanctisCrescens a Cirta dixit: In tanto coetu sanctissimorum consacerdotum lectis litteris Cypriani dilectissimi nostri ad Iubaianum itemque ad Stephanum, quae tomnes per Dei gratiam adunati consentire debeamus: censeo ego omnes haereticos sive schismaticos, qui ad catholicam Ecclesiam venire voluerint, non ante ingredi nisi exorcizati et baptizati fuerint; exceptis his sane qui in Ecclesia catholica fuerint ante baptizati, ita tamen ut per manus impositionem in poenitentiam Ecclesiae reconcilientur. 25. Hic admonemur iterum quaerere, cur dixerit, exceptis his sane qui in Ecclesia catholica fuerint ante baptizati. An quia non amiserant quod intus acceperant? Ergo quod habere foris poterant, cur non et tradere poterant? An illicite foris traditur? Sed neque licite foris habetur, et tamen habetur: sic illicite foris datur, sed tamen datur. Quod autem praestatur redeunti qui intus acceperat, hoc praestatur