comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ potestatẽ uirge nomine significauit: cũ dix̃ ne¬
qͥd tollerent inuia. nͥ uirgã tantũ: ut intelligatur
qͥa ꝑporestatẽ ã dño acceptã quȩ uirge nomine sig¬
nificata. ẽ. etiã quȩ ñ portant᷑ ñ deert̃. Hoc de ile du.¬
ab tunicis intelligendũ. ẽ: neqͥsquã eoꝵ p̃ter eam
qͣtsset indutus. aliã portancdã putaret sollicitꝰ ne
opꝰ ẽt. cũ ex ula potestate posset acciꝑe. Rromde
martꝰ dicendo calciari eos sandaliis. uł soleis. aliqͥd
hoc calciam̃tum mysticȩ significationis habere ad¬
monet: ut pes neq tectus sit. nec nudꝰ adterrã: id. ẽ.
nec occultet᷑ ȩuangłium: nec t̾renis cõmodis innitat᷑.
Et qͦd ñ portari uł hab̾i duas tunicas. s expressus
indui ꝓhibit dicens. & ne inducrent᷑ quab tumi¬
cis qͥd eos admonet. nͥ ñ dupplicit̾. s simplicit̾ am¬
bulart: Tanta gͦ p̃dicatori indõ debet. ec̃. fiducia:
ut p̃sentis uitȩ sũptus qͣmuis ñ preuideat. tam̃ sibi

Expanded text:
ignificavit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret sollicitus: ne opus esset cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus; dicendo calciari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est ne occultetur Evangelium, nec terrenis coEt quod non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis; quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Tanta ergo praedicatori in Deo debet esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non praevideat, tamen sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sichio carnis ĩniti⁊ qͥa istimodi uirga &e baculus aran¬
dincus. t̃: qũ si paululũ p̃sseris frangit᷑. & manum
transforat incu̾̃bentis. Solet aut̃ quȩri qͥmͦ matheus
&e lucas cõmemorauerint dixisse dnm̃ discipłis. ut
nec ungã ferrent: cũ dicatinartꝰ. & p̾cipit cis neqͥd
toslerent inuia. nͥ uirgã tantũ. Qd ita soluitur: it

Expanded text:
sidio carnis inniti; quia istiusmodi virga et baculus arundineus est, quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis. Solet autem quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut ne virgam ferrent, cum dicat Marcus et praecipit ne quid tollerent in via ni
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse in qua scirent sibi ista deberi. Cũ autẽ adño
aliquid imperat᷑. nͥ fiat. inobedientie culpa. ẽ: cum
aut̃ potestas datur. licet cuiq ñ uti: & tanqͣm de suo
nire cedert. Hoc gͦ ordinans dñs. qͦd eum ordinasse dicit
apłs. his qͥ euangelium annuntiant de guangłio ui¬
uere: illa apłis loquebat᷑. ut securi ñ possiderent. ne¬
q portarent huic uitȩ necessaria nec magna nec mi¬
nima: ido posuit nec uirgam: ostendens ã fidelibꝰ su¬
is om̃ia deberi ministris suis: nulla suꝑflua reqͥren¬

Expanded text:
dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid impetratur, nisi fiat, inobedientiae culpa est: cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure recedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requiren
Abbreviated transcription (Latin):
matħm & lucã ñ ÷ ferenda⁊ sic subalia significatio¬
ne intelligit᷑ temptatio. de qua dictũ. ẽ. as neminẽ
ut sciat si diligitis eum. Illa seductionis. ẽ. hec ꝓba¬
noms. Utrũq gͦ accipiendũ. ẽ. ã dño apłii dictũ. &
ut nec uirgã ferrent. & ut ñ nͥ uirgã fttrent. sũ em̃
scdđm matħm diccret eis. nolite possidere aurũ neꝙ
argentũ. & gtera:. continuo subietit. Dignꝰ. ẽ. oparꝰ
cibo suo. Inde satis ostendit. cur cos hec possidere
ac ferre noluerit: ñ qͦ necessaria ñ suit sustentatio¬
ni huiꝰ uitȩ: s qͥa sic eos mittebat. ut as hȩc debeti
monstraret ab illis. qͥb euangłium credentib an-¬
nuntiarent. Claret aut̃ hoc ñ nta p̃cepisse dnm̃. tan¬
qͣm euangłiste uiuere aliunde ñ debeant. qͣm eis p̃¬
bentib quib annuntiant euangliũ: alioqͥn cont
hot p̃ceptũ fecit apls. qͥ uitũ de mariũ suarum la¬
barib transsigebat. netuiqͣm grauis ec̃t: s potestatem

Expanded text:
 ferenda, sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem ut sciat si diligatis eum. Illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis, Nolite possidere aurum et argentum, etc., continuo subjecit, Dignus est operarius cibo suo . Unde satis ostendit, cur haec eos possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab eis quibus evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec ita non praecepisse Dominum, tanquam evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant evangelium. Alioquin contra haec praeceptum fecit Aposboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset , sed potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cos: & curarent omnẽ languorẽ. & omnẽ infirmi¬
tatẽ. Hȩc conuocatio apłore: non illoꝵ electionis
ac studis: s diuine erat dignationis & grẽ: ut in
apłatũ uocarentur. Unde & eis alibidicit. Hon
uos meelegistis: s ego elegi uos. fẽcitq ut eẽnt
duodecim numero. Certi utiq gr̃ã mysterit: ut
uidelicet mundi salutẽ. qͣm uerbo p̃dicarent.
suo qͦ numero cõmendarent. Tex & eñi qͣterni:
duodetim faciunt. Et ter qͦterni ad p̃dicandũ
sunt missi apll: ut ꝑuniuersas quadrati orbis
oriente porte tres. & ab aquilone porte tres. &
abaustro porte tres. & ab occasu porte tres. Ubi
scẽ trinitatis eccłam eẽnt ingressure. In qͦ etiã sacra¬
m̃to. ita qͦndam filii isrł circa tab̃naculũ castra¬
metabant᷑: ut ex om̃i parte ꝑquadrũ ternȩ trib
manerent: quia pͥmitiua nimirum ecclia quȩ
erat iniudea. undiq ꝑcircuitum sui. credentib toto

Expanded text:
eos, et curarent omnem languorem et omnem infirmieos, et curarent omnem languorem et omnem infirmitatem. Haec convocatio apostolorum non illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis ac gratiae, ut in apostolatum vocarentur: unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; fecitque ut essent duodecim numero, certi utique gratia mysterii: ut videlicet mundi salutem, quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent; ter etenim quaterni duodecim faciunt, et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli ut per universas quadrati orbis oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab Austro portae tres, et ab occasu portae tres. Ubi sanctae Trinitatis Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita quondam filii Israel circa tabernaculum castrametabantur, ut ex omni parte quadrum, ternae tribus manerent. Quia primitiva nimirum Ecclesia, quae erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus, toto
Abbreviated transcription (Latin):
tes habeant: quia diabolus uelut leo rugiens
cutuit. semꝑ querens quẽ deuoret. Nã qͣndocũq
cuenit uexatio gregis. & ouium. atq turbarũ. pas-¬
tnũ. ẽ. culpa. & uitiũ magistrorum: qͥ eis succur¬
itr debuerant. Unde & seqͥt᷑.
Tunc dicit discipłis suis. Messis quidẽ multa oꝑa¬
ru aut̃ pauci. Rogate gͦ dñm messis: ut eiciat
oꝑarios in messem siam. Messis quidẽ multa:
popsoꝵ significat multitudinẽ. Oꝑarii pauci: pe¬
nuriã magistroꝵ. Et imꝑauit ut rogent dnm̃ mes-¬
sis: ut eiciat oꝑarios in messem suã. Isti sunt oꝑa¬
rii: dequib psalmista loquit᷑. Q seminant in la¬
crimis: ingaudio mecent. Funtes ibant & flebañs:
spargentes semina sua. uenientes aũt̃ uenient in
ixultatione: portantes manipłos suos. Et ut aꝑtiꝰ
loquar. messis multa om̃is turba credentiũ. ẽ:
oꝑarii pauci apłi & imitatores eorũ qͥ iitcuntur
admessem. lxxix.

Expanded text:
tores habeant. Quia diabolus velut rugiens tores habeant. Quia diabolus velut rugiens leo circumit, semper quaerens quem devoret ; nam quandocunque evenit vexatio gregis, et ovium atque turbarum, pastorum est culpa et vitium magistrorum qui eis succurrere debuerant. Unde sequitur: Tunc dicit discipulis suis: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo Dominum messis, ut ejiciat operarios in messem suam. Messis quidem multa populorum significat multitudinem; operarii pauci, penuriam magistrorum. Et imperat ut rogent Dominum messis, ut ejiciat operarios in messem suam. Isti sunt operarii de quibus Psalmista loquitur. Qui seminant in lacrymis, in gaudio et metent. Euntes ibant et flebant, spargentes semina sua: venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar: Messis multa omnis turba credentium est; operarii pauci, apostoli, et imitatores eorum, qui mittuntur ad messem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
docens in synagogis eorũ. & p̃dicans euangłim
regni: & curans omnẽ languor̾e. & omnẽ uifirmn¬
eix. tatem. Cernis qͦd equaliter & uillis & urbib &
castellis. id.ẽ. & magnis & paruis euangłium
p̃dicauerit: ut ñ consideraret nobiliũ potenu
s salutẽ credentiũ : Curinbat ciuitates. hoc
habens oꝑis qͦd mandauerat pat̾: & hanc eli¬
riem ut doctrina sua saluos faceret in fidelel.
guorẽ & omnẽ infirmitatẽ: ut qͥb sermo nol
Hidil qͥppe ei. impossibile est.
Uiacns aũt turbas miscrtus. ẽ. eis: qͥa erant uera¬
f. & iacentes. sic̃ oues ñ habentes pastorẽ. Uidit gͦ
s̃c humanũ genꝰ. lementiȩ suȩ pio intuitu. & mi-¬
intus. ẽ. ei: qͥa erat ꝑuarios errores diabolo ducen¬
ce ualde uexatũ: nec habebat pastones. qͥ illud in
nã ueritatis dirigerent. Ac idõ ipse constituit ei
pastores & rectores: hoc. ẽ. aplõs & successores am
Nã e semꝑ necesse. ẽ. ut oues xp̃i. pastores & doc¬

Expanded text:
ocens in synagogis eorum, et praedicans Evangelium regni, et curans omnem languorem et omnem infirmitatem. Cernis quod aequaliter et villis et urbibus et castellis, id est et magnis et parvis Evangelium praedicaverit ut non consideraret nobilium potentiam, sed salutem credentium: Circuibat civitates, hoc habens operis, quod mandaverat pater, et hanc esuriem ut doctrina sua salvos faguorem et omnem infirmitatem, ut quibus sermo non mitatem. Nil quippe ei impossibile est. Videns autem turbas, misertus est eis, quia erant vexati, et jacentes sicut oves non habentes pastorem. Vidit ergo Jesus humanum genus clementiae suae pio intuitu, et misertus est ei, quia erat per varios errores, diabolo ducente, valde vexatum, nec habebat pastores qui illud in viam veritatis dirigerent. Ac ideo ipse constituit ei pastores et rectores, id est, apostolos et successores eorum. Nam et semper necesse est ut oves Christi pastores et doc
Abbreviated transcription (Latin):
supplicit̾ quesiuit. Dñe inqͥens ostende nob̃ patũt
& sufficit nob̃. Bartholomeus syrũ. ẽ. ñ hebreum:
& interp̃tatur filius suspendentis aqͣs. hoc. ẽ. filiꝰ
di: qui p̃dicatiũ suoꝵ mentes ad cȩlestia conten¬
planda suspendit: ut quo celsa liberiꝰ ꝑuolant:
eo terrenoꝵ corda feratiꝰ dictorũ suoꝵ guttis mebti¬
ent. Unde bene moyses de eccłia mistice dissereil
ait: quia ñ. ẽ. t̾ra adquã ingredimini possidea¬
dã. similis t̾re egypti deqͦ existis: uͥ iacto semine

Expanded text:
ne, inquiens, ostende Patrem, et sufficit nobis . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur filius suspendentis aquas, hoc est, Filius Dei qui praedicatorum suorum mentes ad coelestia contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Unde bene Moyses de Ecclesia mystice disserens ait: Quia non est terra, ad quam ingredimini possidendam, similis terrae Aegypti, de qua existis, ubi jac
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ. Recte eñi celi uocant᷑: inqͥb ds̃ p̃sidet. Intr¬
mos curate: mortuos suscitatẽ. leꝓsos mundate:
demones eicite. Gratis accepistis: gratis date. Ne¬
Iene. hominib rusticanis. & absq eloquiꝰ uenustate m¬
doctis & illiteratis nemo credert. regna cȩloꝵ polli¬
centib. dedit potestatẽ infirmos curare. leprosos
mundare: demones eicere & cȩtera uirtutũ oꝑas
cere: ut magnitudinẽ ꝓmissorũ ꝓbaret magnitu¬
do signoꝵ fidẽq uerbi darit uirtꝰ ostensa: & no¬
ua facerent qͥ noua p̃dicant. Unde nc̃ qͦ cum fide¬

Expanded text:
sidet. Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite: gratis accepistis, gratis date. Ne hominibus rusticanis, et absque eloquii venustate, indoctis et illitteratis nemo crederet, regna coelorum pollicentibus dedit potestatem infirmos curare, leprosos mundare, daemones ejicere, et caetera virtutum opera facere, ut magnitudinem promissorum probaret magnitudo signorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Unde nunc qu
Abbreviated transcription (Latin):
petrũ & andreã: fr̃s ñ tam carne quã spũ. Iacobũ.
& ioħem: qui patrẽ corporis relinqͦntes. uerũ patrẽ¬
D. sccuti sunt. Iacob sane & ioħes. qͥ ob eximũ uirtu¬
tis & animi culmen filii tonitrui. hoc. ẽ. BoaNERO ES
Nȩ frustra: quoꝵ unꝰ celestib intonans uocẽ ĩ rolosi¬
am. quã nemo pͥus edere nouerat emisit: in pͥncipio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds erat u̾bũ:
Etcct̾a. quȩ tanto robore grauida reliqͥtꝰ. ut si aliqͣn¬
to plus intonare uoluisset: nec ipse capere mundꝰ
posset. S & ambo sepe seorsũ & inmontẽ ã dño
dnci. & aliqͥndo sonũ de nube terrificũ ꝑciꝑe
meruer̃t: hic. ẽ. filius meus dilectus. Prisca quoꝙ ni¬
mina: meritis aptissima gestarunt. Iacob enim
& ipsam carnẽ herode trucidante gauisus est c̃¬
tempnere: iste obamoris p̃cipui grãm. qũã uirgina.¬
li gła meruerat. suꝑ redemptoris sui pectus mgia
retubuit. Philippus. & Bartholomeus.

Expanded text:
Petrum et Andream, fratres non tam carne quam spiritu. Jacobum et Joannem qui, patrem corporis relinquentes, verum Patrm secuti sunt. Jacobus sane et Joannes, qui ob eximium virtutis et animi culmen filii tonitrui, hoc est Boanerges, Nec frustra; quorum unus e coelestibus intonans, vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat, emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tanto robore gravida reliquit, ut si aliquanto plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est Filius meus dilectus. Prisca quoque nomina meritis aptissima gestarunt: Jacobus enimet ipsam carnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena recubuit. Philippus et Bartholomaeus.
Abbreviated transcription (Latin):
luit eñi dñs apłoꝵ pͥncipẽ pͥus aliud uocari: ut ex
Et in utraq lingua: nom̃ apetra diriuatũ est.
Haut dubiũ: qͥn illa de qͥ paulus ato. Peta aũt:¬
lux mundi uocentur: sic & symoni qͥ credebat in pe¬
tram xp̃m. petri largitꝰ. ẽ. nom̃. Cuiꝰ alias alludeis
ethimologie: dix̃. łu es petrus: & suꝑ hanc petrã
co nõi hebreã querentes. a e inilocun arc̃. dicunt pe¬
trum dissoluente. siue discaltiantẽ. uł agnoscentẽ.
int̾pretari: cum ipsa lingua hebrea .P. litteram om̃mno ñ
ꝓpilato scribentes: uiolenter ficto nomini. falsã
interpretationẽ subnectunt. Symon aut̃: obedi-¬
ens interpretat᷑. Porro andieas nom̃ grecũ est.¬
Quib recte uocabulis apłoꝵ pͥmi decorant᷑: qͥ mex
ut illum agnũ cdĩ dictũ ã iohanne cognouerunt:
cũ indere & audire eurarunt. Qd uͦ symon poness
merorem. uł audiens tristiciã interp̃tatur: illi tem¬

Expanded text:
identia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus ait: Petra autlux mundi vocentur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram co nomini Hebraeam quaerentes ἐτυμολογίαν, dicunt Petrum dissolventem, sive discalciantem, vel agnoscentem interpretari; cum ipsa lingua Hebraea, P litteram omnino nonm, pro Paulo et Pilato scribentes, violenter ficto nomini falsam interpretationem subnectunt. Simon autem obediens interpretatur. Porro Andreas nomen Graecum estQuibus recte vocabulis apostolorum primi decorantur, qui mox ut illum Agnum Dei dictum a Joanne cognoverunt, eum videre et audire curarunt. Quod vero Simon ponens moerorem,
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & uirtutẽ dñi confitentur dicentes. In nomine
dñi iħu: surge & ambula.
Huodecim aut̃ apłors nomina: hȩc sunt. Catalo¬
gus aut̃ apłoꝵ itleo in euanglio ponitur: ut extra
hos qui seudo apłi st̃ futuri exdudant᷑: & ut sig¬
nificetur qͦd nomina eors. simul & illoꝵ qͥ eorum
iloctrinam & fidem secunt᷑. in libro uitȩ scripta con¬
tinentur. Erimꝰ symon qͥ dr̃ petrꝰ: & andieas fr̃ euis.

Expanded text:
rtutem Domini confitentur, dicentes: In nomine Domini Jesu surge et ambula . Duodecim autem apostolorum nomina haec sunt. Catalogus autem apostolorum ideo in Evangelio ponitur, ut extra hos, qui pseudoapostoli sunt futuri, excludantur: et ut significetur quod nomina eorum simul et illorum qui eorum doctrinam et fidem sequuntur, in libro vitae scripta contineantur. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
de duob cocis & de muto demonio: solus matbe¬
us ponit. Illi autẽ duo ceci. dde quib & alii narrant
ñ sunt isti: s tam̃ simile factũ est. ita ut si ipse ma¬
theus ñ etiã illiꝰ facti meminisset: posset putari
hoc qͦd nc̃ narrat dictũ fuisse etiã abaliis duo¬
bus. Qͦd cõmendare memorie diligent̾ debemꝰ
ẽẽ. quedã facta similia quȩ ꝓbantur: cũ idẽ ipli
euangłista utrũq cõmemorat: ut si quandon
lia singula apud singulos inuenerimꝰ. atq mel
contrariũ qͦd solui ñ possit: occurrat nob̃ ñ hoc
eẽ. factũ s aliud simile uł similit̾ factum. lxxui¬

Expanded text:
de duobus caecis et de muto daemonio solus Matthaede duobus caecis et de muto daemonio solus Matthaeus ponit: illi enim duo caeci de quibus et alii narrant, non sunt isti, sed tamen simile factum est; ita ut si ipse Matthaeus non etiam illius facti meminisset, posset putari hoc quod nunc narrat dictum fuisse etiam ab aliis duobus. Quod commendare memoriae diligenter debemus esse quaedam facta similia, quod probatur, cum idem ipse euangelista utrumque commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum.
Abbreviated transcription (Latin):
Egressis aut̃ illis: ecce obtulert ei homin̾e mu¬
tum demnouũ habentẽ. Et eiccto demone: locti
naunꝰ.tus ẽimutꝰ. Homo iste gentilẽ popłm significat.
qͥ mutus erat: qͥa confessionẽ uere fidei in ore ñ
habebat. Hec non & surdus: quia audire legem
dĩ non consentiebat. Qa eñĩ grece dr̃.  a ͥ t. ma-¬
gis tritũ. ẽ. sexmone cõmuni. ut surdꝰ. quã mutꝰ
intelligat᷑. S mor̾s. ẽ. scripturarũ: naiͥois. indit.¬
cebatur: ab lato errore gentilitatis. confessionem
nominis dĩ clariꝰ resonare incipiebat. Et mirati
sunt turbe dicentes: nunqͣ sic apparuit in
isrł. Pharisci aut dicebant: in pͥncipe demomoꝵ
eiecie demones. Turba opera cdĩ confitet᷑. & dicte
numqͣm sic apparuisse in isrł. Inturba nationũ
confessio. ẽ: pharisei aut̃ qͥa negare uirtutẽ dei
ñ poterant. oꝑa calumpniant᷑. & dicunt: i pͥn¬
cipe demoniorũ hic eicit demonia: ꝑsuã calũpna
usq hodie iudem infidelitatẽ demonstrant. hoc

Expanded text:
llis obtulerunt ei hominem mutum doemonium habentem, et ejecto daemonio locutus est mutus. MAUR Homo iste gentilem populum significat, qui mutus erat, quia confessionem verae fidei in ore non habebat. Nec non et surdus, quia audire legem Dei non consentiebat. Quod enim Graece dicitur κωφὸς magis tritum est sermone communi, ut surdus magis quam mutus intelligatur. Sed mos est Scripturarum indifcebatur, ablato errore gentilitatis, confessionem nominis Dei clarius resonare incipiebat. Et miratae sunt turbae dicentes: Nunquam sic apparuit in Israel; Pharisaei autem dicebant: In principe daemoniorum ejicit daemones. Turba opera Dei confitetur, et dicit nunquam sic apparuisse in Israel: in turba nationum confessio est. Pharisaei autem, quia negare virtutem Dei non poterant, opera calumniantur, et dicunt: In principe daemoniorum hic ejicit daemonia: per suam calumniam usque hodie Judaeorum infidelitatem demonstrant. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad nisticiã. ore aut̃ confessio fit ad salutẽ. Dicil
ei U̾tiqi dñe. Iunc tetigit ocłos eois: dicens. Sedm
fidẽ urãm: fiat uob̃. Per os utiq foris affirmass.
qͦd intꝰ corde credulo gestant: & ideo firma ꝓfessio.
tactũ meruit diuine pietatis. Scdm fidẽ inqͥt¬

Expanded text:
. Dicunt ei, Utique, Domine. Tunc tetigit oculos eorum, dicens, Secundum fidem vestram fiat vobis. Per utique foris affirmant quod intus corde credere gestant. Et ideo firma professio tactum meruit divinae pietatis. Secundum, inq
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dñs dycerit ñ se uenisse adiustos. s magis ad
percatores uocandos: cũ cunctis legentib palam
constet. qͦd etiã illos qͦs scđm mosayte legis insti¬
tuta iustos muenit. ad euangelice p̃dicanonis
culmen plurimos uocauit. Sienm solos peccatines &
ñ etiam iustos uocaret: nequaqͣm nathana el disci¬
pulatus illiꝰ consors existeret: quẽ ad se primo ueni¬
entẽ tanta laude dignum putauit: ut dicerec. Ecce
uere israhelita: in quo dolus non. ẽ. Si non iustos uo-¬
caret: petrum & andream. in aplatus arte ñ habe.¬
ret. Q quanto amore iusticiȩ flagrauerint. docuert̃:
cũ ad testimonium p̃cursoris. continuo dnm̃ uidere
& audire gauisi sunt. Quomꝰ gͦ ñ uenit uocare ius¬
tos s peccatoes: nͥ qi sic̃ lucas hȩc referens aꝑtius
dicit. ñ ueni uocare iustos. s peccatores in penitẽ-¬
tiam: Om̃s namq electos ad regnũ cȩleste dñs uo-¬
cat: s illos solum adpenitentiã uocat: qͦs pecca¬

Expanded text:
minus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, eum cunctis legentibus palam constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit ad evangelicae praedicationis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret: quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos pecca
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ subdita moysi. Domꝰ iħu.celestis. ẽ icrłm. Duo
ceci. duo popłi fc̃ obseruatione litere & ritu geati¬
li scu sectis philosophoꝵ obcecatr: qͥa ignari &e in¬
scii fuerunt de futuris & inuisibilib donce scrip¬
turarũ uiã. & uestigia saluatoris conseqͥ meruert̃.

Expanded text:
a Moysi, Domus Jesu coelestis est Hierusalem. Duo caeci duo populi sunt, observatione litterae, et ritu gentili seu sectis philosophorum obcaecati: quia ignari et inscii fuerunt de futuris et invisibilibus, donec Scripturarum viam et vestigia Salvatoris consequi meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
debant cum. Hȩc irrisio: leuitatẽ & puerilitatẽ
sensus. & lasciuiã moiũ. & ꝑfidiã animi iudeo¬
rum demonstiat. De qͥb scriptũ. ẽ. Temptaile¬
runt me &e deriserunt: stridert̃ in me dentibꝰ
suis. Et cum : ecta essec turba: intrauit. Sa utrbũ reisus¬
citantis irridere qͣm credere malebant. merito finias
exdudunt᷑: ut pote in digni qͥ potentiã resusciant̃
ac resurgentis mysteriũ uiderent. Non erant digni
ut uiderent mysteriũ resurgentis: qui resuscitantẽ
indignis contumeliis deridebant. Itẽ moraliter fo¬
ras turba eicitur. ut puella suscitet᷑: qͥa siñ pͥus a¬
secretiorib cordis expellat᷑ importuna setularum
multitudo curarũ: anima qͦ intrinseiꝰ iacet mortia
ñ resurgit. Nã dũ se ꝑmnumeras terrenoꝵ deside¬
rioꝵ cogitationes spargit: ad considerationẽ sui

Expanded text:
debant eum. Haec irrisio levitatem et puerilitatem debant eum. Haec irrisio levitatem et puerilitatem sensus, et lasciviam morum, et perfidiam animi Judaeorum demonstrat, de quibus scriptum est: Tentaverunt me, et deriserunt, striderunt in me dentibus suis . Et cum ejecta esset turba, intravit. Quia verbum resuscitantis irridere quam credere malebant, merito foras excluduntur, ut pote indigni qui potentiam resuscitantis ac resurgentis mysterium viderent. Non erant digni ut viderent mysterium resurgentis, qui resuscitantem indignis contumeliis deridebant. Item moraliter foras turba esecretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet mortua, non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ. s turba tumultuantium: quia uͦ syna¬
goga leticiam hanc dominice in habitationis me¬
rito infidelitatis amisit: qͦsi interflentes & heuilan-¬
tes mortua iacet. Nec tam̃ suꝑna pietas funditꝰ eam
interne patit᷑: qͥn potiꝰ circa finẽ scłi. reliquias eiꝰ
scdm lectionẽ gie. saluti & uite restituet. Unde
apte subiungit᷑. Non. ẽ. mortua puella: s dormit.
Hominib mortua qͥ suscitare nequiuerant: do dor-¬
miebat. in cuiꝰ dispositione & anima recepta uiue¬
bat: & caro resuscitanda quiescebat. Unde mos
ipsa moriat᷑: tam̃ ea quã dñs resuscitandam atq
aduitam ȩt̾nam p̃uidit. eẽ. uenturã: nob̃ qͥdem
mortua fuisse. s ei obdormisse dici. ñ incongrue
potest. S quia ꝑfidie ꝓprium. ẽ. ñ assensum p̃¬
bere ueritati. s repugnare blasphemia: qualitatẽ
m̃tis iudeoꝵ. ȩuangłista ostendit. dicens. Et deri¬

Expanded text:
credentium, sed turba tumultuantium. Recedite, ncredentium, sed turba tumultuantium. Recedite, ngoga laetitiam hanc dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi inter flentes et ejulantes mortua jacet. Nec tamen superna pietas funditus eam interire patitur, quin potius circa finem saeculi reliquias ejus, secundum electionem gratiae, saluti et vitae rapte subjungitur: Non est enim mortua puella, sea dormit. Hominibus mortua, qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat. In cujus dispositione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos ipsa morietur , tamen ea quam Dominus resuscitandam atque ad vitam aeternam praevidit esse futuram, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormisse dici non incongrue potest. Sed quia perfidiae proprium est, non assensum praebere veritati, sed repugnare, blasphemam qualitatem mentis Judaeorum evangelista ostendit, dicens: Et deri
Abbreviated transcription (Latin):
fidere iussit: quȩ si fidẽ nor haberec salutẽ ab co
ñ quereret: S robur & ꝑscutrantiã fidei ab ea
expostulaut: ut ad certã e uerã puenrat salutẽ.
Qa qui ꝑstuerauerit infinẽ: bic saluus erit. Confide aro
filia: qͥa fides tua te saluã fecit. Ideo filia: qͥa fides tua
te saluã fecit. Nec dp̃e quia fides tua te saluã factura
ẽ s saluam fecit. In co eñ qͦd credidistr: iam salua
facta es. Et salua facta.ẽ. mulier ex illa bora. Exho¬
ra gͦ dominici aduentꝰ hȩc mulier sanitatẽ cȩpio ha¬
bere: & cotidie in his qui de infidelitate ad fidẽ conuer¬
tunt᷑ saluatur: dño cotidie augente qͥ salui fiant in
id ipsũ. Et cũ uenisset uĩc in domũ pͥncipis: & uidis¬
sec tybicines. & turbã tumultuantẽ: dicebat. Re¬
cedite. Usꝙ hodie puella iacet indomo pͥncipis mor¬
tua: & qui uident᷑ magistri. tybicines sunt. carmen
lugubre carnentes. Turba quoq uideoꝵ ñ. ẽ. turba

Expanded text:
quia si fidem non haberet, salutem ab eo non quaereret; sed robur et perseverantiam fidei ab ea postulavit, ut ad certam et veram perveniat salutem: i perseveraverit in finem, hic salvus erit. Confide, ait, filia, quia fides tua te salvam fecit. Ideo filia, quia fides tua salvam te fecit. Nec dixit: Quia fides tua salvam te factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Et salva facta est mulier ex illa hora. Ex hora ergo Dominici adventus haec mulier sanitatem coepit habere, et quotidie in his qui de infidelitate ad fidem convertuntur, salvantur, quotidie Domino augente, qui salvi fiant in id ipsum. Et cum venisset Jesus in domum principis, et vidisset tibicines, et turbam tumultuantem, dicebat. Usque hodie puella jacet in domo principis mortua, et qui videntur magistri tibicines sunt, carmen lugubre canentes. Turba quoque Judaeorum, non est turba
Abbreviated transcription (Latin):
cisse. Mystice aut̃ in hac lectione uͥ archisynago-¬
gus saluare filiã petit suã. s ꝑgente ad domũ
eiꝰ dño. p̃occupat emoreusa mulier. & p̃ripit sa¬
nitatẽ ac deinde filia archisinagogi adoptatã
ꝑuenit sanitatẽ. inmo demorte reuocata. ẽ. ad
uitã⁊ salus ostendit᷑ generis humaniquȩ dño
in carne ueniente dispensata. ẽ: ut pͥmo aliqͥ ex
isrł adfidẽ uenirent: demide plenitudo gentiũ
intraret: ac sic om̃is isrł saluus fieret. Qͥs gͦ archi¬
synagogus iste qͥ ad dñm ꝓfilia rogaturus ad¬
uenit m̃eliꝰ qͣm ipse moyses intelligit᷑ unde be¬
ne iayrus id.ẽ. illuminans. siue illuminatꝰ uo¬

Expanded text:
cisse. Mystice autem in hac lectione, ubi archisynagocisse. Mystice autem in hac lectione, ubi archisynagogus salvare filiam suam petit, sed pergente ad domum ejus Domino, praeoccupans hemorrhoissa mulier praeripit sanitatem, ac deinde filia archisynagogi ad optatam pervenit sanitatem, imo de morte revocata est ad vitam, salus ostenditur generis humani, quae Domino in carne veniente ita dispensata est, ut primo aliqui ex Israel ad fidem venireintraret, ac sic omnis Israel salvus fieret. Quis ergo archisynagogus iste, qui ad Dominum pro filia rogaturus advenit, melius quam ipse Moses intelligitur? Unde bene Jairus, id est illuminans sive illuminat
Abbreviated transcription (Latin):
archisynagogũ ñ moriturã uł morientẽ. uł in
extremo uitȩ positã filiã suã narrat dño nunti¬
asse. s om̃ino defunctã. illi aut̃ duo morti iam
repugnare uideat᷑. Et intelligendũ breuitatis
causa matheũ hoc potiꝰ dicere uoluisse rogatũ
tẽ. ium ut faceret qͦd eũ fecisse manifestũ. ẽ: ut
scilicet mortuã suscitaret. Attendit eñi ñ uerba
patris de filia sua. sed qͦd. ẽ. potissimũ uolunta¬
tẽ: & talia uerba posuit. qualis uoluntas erat.
Ita enĩ desperauerat. ut potiꝰ eam uellet reuiuiscere:
ñ credens uiuã posse inueniri. quã morientẽ reli¬
querat. Duo itaq posuert̃ qͥd dixerit iayrus:. ma-¬
theus aut̃ qͥd uoluerit atq cogitauerit. Utrũq
gͦ petitũ. ẽ. a dño: ut uł morientẽ saluã faceret.
uł mortuã suscitaret. S cũ instituisset mathtus
totũ breuit̾ dicere: hoc insinuauit patrẽ rogan¬
tẽ dixisse. qͦd & ipsũ certũ.ẽ. uoluisse. & xp̃m fe¬

Expanded text:
archisynagogum non morituram uel morientem uel in extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam repugnare uideatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum esse dominum, ut faceret quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogitauerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel morientvel mortuam suscitaret: sed cum instituisset Matthaeus totum breviter dicere, hoc insinuavit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est voluisse et Christum fe
Abbreviated transcription (Latin):
longa p̃mentis sepulchri claustra euadere
posset. fremuit sp̃u iħe. turbauit se ipsum:
lacrimas fudit. rursũ fumuit ac uoce magna clamauit.
larare ueni foras: & sic tandẽ qͥ crat despetatꝰ. discusso
Itandũ: qͥa publica noxa publico egit remedio: leuia
aut̃ percata. leuiori & setreta qucunt penitentia dele¬
ri. Puella indomo iacens paucis arburis cxurgit: cis¬
dẽq uehem̃ter ut nemini i manifestint p̃cipit᷑. iu¬
uenis extͣ portã turba multa comitante atq intuen¬
it suscitat᷑. lazarꝰ demonum̃to uocatꝰ in tantũ po¬
pulis innotuit. ut obeors qͥ uidere testimoniũ. plu¬
rime dño turbe cũ palmis occurrerent: & multi ꝓpt̾
illũ abirent exiudtis. &e crederent iniĩm. Quartũ si
mortuũ nuntiante discipło dñs audiuit: s qͥa qͥ
ꝓ tiꝰ excitatione p̃carent᷑ uiui defucrant. dimmittem
qͥt ut mortui sepeliant mortuos suos: id. t̃. malima¬

Expanded text:
longa prementis sepulcri claustra evadere longa prementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac voce magna clamavit, Lazare, veni foras : et sic tandem, qui erat desperatus, discusso quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur: Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum nuntiante discipulo Dominus audivit; sed quia qui pro ejus excitatione precarentur vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est, mali ma
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ & grã saluatoris. si tam̃ ad sint cogitationes
sollicite: qͦ suꝑ eos salute uelut deuote. x p̃o soro¬
res muigilent. Nã ad hoc intimandũ resuscita¬
uit lararũ quatuor dies inmonum̃to habentẽ.
& sarore attestante iã fecentẽ: qͥa nimirũ pessima
norios actꝰ solet fama comite̾ri. Notandũ autẽ:
qͦd qͣnto grauior animȩ mors ingruerit. tanto
acrior necesse. ẽ. ut resurgere mereat᷑ penitentis
feruor insistat. Nã leuiores & cotidiam erratus:
leuioris penitentiȩ possunt remedio curari. Qͦd
occulte uolens ostendere dñs: iacentẽ in concla¬
inimortuã. facillima ac breuissima uoce resusci¬
tat. dicens. Puella: surge. Quã cciã ob facilitatẽ
resuscitandi: iã mortuã fuisse negauerat. Dela-¬
tum aut foras iuuenẽ mortuũ. plurib ut re¬
inuiscere debeat. dictis corroborat: cũ ait. Iuue¬
nis. tͥ dico surge. Quatriduanꝰ uͦ mortuus. ut

Expanded text:
virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute, velut devotae Christo sorores, invigilant. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum, quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem; quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat: nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat, dicens: Puella, surge; quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
san nuꝑta moralẽ intellestũ: tres illi mortui q̃s salua
m manporib suscitanit. tria genera resurrectionis
suꝑiore libio paucis p̃libauimꝰ. Si quidẽ ñ nulli con-¬
siensũ male delectationi p̃bendo: latente tantũ co¬
gtatione pecrati sͥ mortẽ consciscunt. S tales se ui¬
ificare significans saluatm. resuscitauit filiã ar¬
chisynagogi. ñ dũ foras elatam: s indomo mortua:
qͥliurtiũ secreto i corde tegentẽ. Alii ñ solũ noxie
delesfationi consentiendo. s & ipsũ malũ qͦ delec¬
tantur explendo: mortuũ suũ qͦsi extra portã esle¬
runt. Et hos se si peniteant resuscitare demonstrais.
sscitauit iuuenc̃ filiũ uidue extra portas ciuita¬
uselatũ. & reddidit matri suȩ: qͥa resipiscentem
apertati tenebris aninã unitati restituit eccłiȩ.
siudã uͦ ñ solũ cogitando uł faciendo illicita. s
eipsa peccandi consuetudine. se qͦsi sepeliendo
corrũpunt: uerũ nec ad hos erigendos minor fit

Expanded text:
 juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis superiore libro paucis praelibavimus. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione, peccatis sibi mortem consciscunt; sed tales se vivificare significans Salvator resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur implendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt, et hos se, si poeniteant, resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum. Et reddidit matri suae , quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se quasi sepeliendo corrumpunt; verum nec ad hos erigendos minor fit
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ suꝑnę manꝰ miserationis resuscitatura
tetigerit: ñ solũ a sordib & ueterno scelere exurge¬
re. s & in bonis continuo ꝓficere debet oꝑib Uile¬
licet iuxta psalmistã ingrediens sine macula:
& oꝑa exeirens iusticie. Etexit fama hȩc: in un¬
oraurꝰ. uersã terrã illã. Qͥa celi enarrant głam di. &

Expanded text:
mortuum supernae manus miserationis resuscitatura mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelere exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet juxta Psalmistam: Ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae . Et exiit fama haec in universam terram illam. Quia coeli enarran
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoi indomũ ꝑmisit intrare. nͥ pecrũ & iaco¬
bum. & ioħ̃em. & patrẽ & matrẽ puelle: ut in bc
demonstraret. ñ blasphemis reuelanda diuma
eẽ. mysteria s fidelib̃. ñ irrisorib. s doctoribꝰ.
qͥ potentiã diuini oꝑis honorandã. eẽ. scirent. ñ
irridendã: ut fiereo qͦd alibi ipse saluatmr ait̃ nl¬
tificata. ẽ. sapientia a filiis suis. Qͥbꝰ post resurin¬
tionẽ suã ipse dix̃. Eritis mͥ testes in ierłm: & in
om̃i uidea. & samaria. & usq adultimũ terii.
Quid aut̃ saluator fecerit postquã intrauit: au¬
diamꝰ. Nã sequit᷑. Et tenint manũ eiꝰ: & surrexit¬
ꝵ. puella. Tenens gͦ manũ puelle sanauit eã: quia
nisi priꝰ mundate fuerint manꝰ udeoꝵ. quȩ san¬
guine plenȩ sunt. sẏnagoga eoꝵ mortua ñ con
citato ȩccłiam crediturã: marchisynagogi filia rr¬
dituros qͥdem iudeos. s explurib pauciores. Bent
surrex̃: & ambulabat. Quẽcumq eñi peccatis

Expanded text:
isit intrare, nisi Petrum, Jacobum et Joannem, et patrem et matrem puellae, ut in hoc demonstraret non blasphemis revelanda esse divina mysteria, sed fidelibus, non irrisoribus, sed doctoribus, qui potentiam divini operis honorandam esse scirent, non irridendam, ut fieret quod alibi ipse Salvator ait: Justificata est sapientia a filiis suis . Quibus post resurrectionem suam ipse dixit: Eritis mihi testes in Hierusalem, et in omni Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae . Quid autem Salvator fecerit postquam intraverit, audiamus, nam sequitur: Et tenuit manum ejus, et surrexit puella. Tenens ergo manum puellae sanavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae suncito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. Bene surrexit, et ambulabat: quemcunque enim peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ uenturũ incarne dnm̃ humili corde se eꝰ po¬
tentiȩ subdidit: quẽ ita circa finẽ scl̃i hominẽ mn¬
carnandũ. eẽ. cognouit: ut ȩt̾nũ ante omne scł̃m
dm̃ existere ñ dubitaret. Si eñĩ caput xp̃i ds: palis
eiꝰ qͥd aptiꝰ quã assũpta humanitas. qͣ terrã nĩs
mortalitatis tetigit. accipiendi ft̃: Et ꝓtidere aithi

Expanded text:
itu venturum in carne Deum, humili corde se ejus potentiae subdidit. Quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus, pedes ejus quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis teti
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ueritati ñ obcilire : Sermo igit᷑ euangłicus a¬
postolis potiꝰ. ꝙͦ scribis & phariscis. ẽ. infumdendus:
qͥ maioꝵ traditionib deprauati. sinceritatẽ p̃ceptoꝵ
cep̃i ñ poterant custodire. Alia. ẽ. enĩ purttas uiggi¬
nalis animȩ & nulla pͥoris uitis contagione pollute:
aliȩ sordes eiꝰ quȩ multoꝵ libidinib subiacuertt.

Expanded text:
navit veritati non obedire? Sermo igitur evangelicus anavit veritati non obedire? Sermo igitur evangelicus apostolis potius quam scribis et Pharisaeis est infundendus, qui majorum traditionibus depravati, sinceritatem praeceptorum Christi non poterant custodire. Alia est enim puritas virginalis animae, et nulla prioris vitii contagione pollutae, et aliae sordes ejus quae multorum libidini subjacuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
punt᷑ utres. & umũ esfũdit᷑. & utits pereunt. S ui¬
nũ nouũ in utres nouos mittunt: & ambo conser¬
uant᷑. Eosdem qͦq ueterib comparat utribus:
qͦs uino nouo id . ẽ. spiritalib p̃ceptis faciliꝰ disrũ¬
pi. quã id posse continere dicit. Frant autẽ iam u¬
tres noui: cum post ascensũ dñi. desidĩo consola¬
rent᷑: ã iudeis nescientib. s tam̃ uere ad testantibus
dictũ. ẽ. qi musto plen sunt isti. Nouũ enĩ uinum
talium corda repleuerat. Potest & alit̾ huiꝰ senten¬
tie allegoria intelligi. Duo aũt exempla saluator
posuit: uestim̃ti. & utrͥũ ueterũ & nouoꝵ. Utres
ueteres. debemꝰ intelligere scribas & phariscos: pan¬
ta euangłica sentienda: quȩ ñ possunt sustinere
iudei. ne maior scissura fiat. Tale qͥd & galathe fa¬
cere cupiebant: ut cũ euangłio. legis p̾cepta misce¬
rent. & inutrib ueterib uinũ nouũ mitterent. lid
apł:s ad eos loquit᷑. Oi sensati galathe: qͥs uos fãti¬

Expanded text:
 utres pereunt: sed vinum novum in utres novos mittunt, et ambo conservantur. Eosdem quoque veteribus comparat utribus, quos vino novo, id est spiritalibus praeceptis, facilius disrumpi quam id posse continere dicit. Erant autem jam utres novi, cum post ascensum Domini desiderio consolaerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vere attestantibus, dictum est quia musto pleni sunt isti. Novum enim vinum talium corda repleverat. Potest et aliter hujus sententiae allegoria intelligi. Duo autem exempla Salvator posuit: vestimenti et utrium veterum et novorum; veteres debemus intelligere scribas et Pharisaeos; panta evangelica sentienda, quae non possunt sustinere Judaei, ne major scissura fiat. Tale quid et Galatae facere cupiebant, ut cum Evangelio legis praecepta miscerent, et in utribus veteribus vinum novum mitterent. Sed Apostolus ad eos loquitur : O insensati Galatae! quis vos fasci
Abbreviated transcription (Latin):
licani & peccatores uenientes iliscũbebant cũ m̃u
& discipłis eiꝰ. Hic matheus ñ exp̃ssit incuiꝰ do¬
mo discũbebat m̃c: s scribit euangłista lucas.
quia feceritei conuiuiũ magnũ leui in domo
sua. Qͦd misterioꝵ figuris: apte congruit. qͥ eñ
domicilio xp̃m recipit interno: maximis detet¬
tationib exuberantiũ pascit᷑ uoluptatũ. Itaq
dñs libent̾ ingredit᷑: & in eiꝰ qui crediderit. re

Expanded text:
ant cum Jesu et discipulis ejus. Hic Matthaeus non expressit in cujus domo discumbebat Jesus, sed scribit evangelista Lucas, quia fecerit ei convivium magnum Levi in domo sua: quod mysteriorum figuris apte congruit. Qui enim domicilio Christum recipit interno, maximis delectationibus exuberantium pascitur voluptatum. Itaque Dominus libenter ingreditur, et in ejus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
patec quia uino intꝰ reficim᷑. & mebriam᷑ uestim̃¬
to aut foriietus induim̃. Cũ uͦ utrũq ad significan¬
tiã uitȩ ꝑtinet spiritalis: uestim̃tum ꝓfecto oꝑa nr̃a
bona quȩ foris agimꝰ. & quib corã hominib luce¬
mꝰ insinuat᷑. Uino aut̃ nouo feruor fidĩ spei & cari¬
tatis:. qͦ in tonspectu nr̃i conditoris in nouitate

Expanded text:
ntus reficimur et inebriamur, vestimento autem forinsecus induimur. Cum vero utrumque ad significantiam vitae pertinet spiritalis, vestimentum profecto opera nostra bona quae foris agimus, et quibus coram hominibus lucemus, insinuat; vino autem novo fervor fidei, spei et charitatis, quo i
Abbreviated transcription (Latin):
gogi ipsa. ẽ. synagoga: q sola legali institutioneõ:¬
posita. quasi uica moysi nata erat.Unde & ineea
głio luce scriptũ. c̃. qͥa filia unica erat illi fere an¬
nor duodctĩ: & hȩc moriebat᷑. Quã mͦ defunctã pe
ipse conquerit᷑: qͥa pͦ nobilem educationẽ legis la¬
toris & instructionẽ ꝓpħarũ. pͦquã ad intellig¬
biles annos ꝑuenerat. postqͣm spiritalẽ do sobolĩ
generare debebat: uarioꝵ erroꝵs languore conste¬
nata. subita peccatorũ morte extincta. ẽ. S uenicis

Expanded text:
gogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et hariptum est, quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Quam modo defunctam pater ipse conqueritur: quia post nobilem educationem legislatoris et instructionem prophetarum, postquam ad intelligibiles animos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, variorum errorum languore consternata, subito peccatorum m
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ: s ab om̃i leticia temporaliũ delectationũ.
Cui qͣsi pannũ id ÷ partẽ aliꝙͣ quȩ ad cibos ꝑtinet
dicit. ñ oportere hominib ad huc ueteri consuetu¬
dini deditos imꝑtiri: qͥa & illinc qͣsi conscissio ui¬
dec̃ fieri. & ipsi uetustati ñ conuenit. Neq mit

Expanded text:
um, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non conuenit. dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ uetera uestim̃ta dicit: quib in conuenienter
nouus pannꝰ assuit᷑. ic.ẽ. aliqͣ particula doctrinȩ.
quȩ adnoue uitȩ temꝑantiã ꝑtinet. Qͥa si hoc fiat:
ipsa doctrina qͦdãmͦ scindit᷑. cuiꝰ particula qͦ ad
ieiuniũ ciborũ ualet mopoitune tradit᷑. tũ illa do

Expanded text:
tamquam uetera uestimenta, quibus inconuenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa do
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ. Ista uͦ tẽpora ex qͦ ascendit in cȩlũ: scõs
habent. qͥ desiderent eiꝰ manifestationẽ ad uiuos
a mortuos iudicandos. Neq hic desiderabilis e-¬
aeiȩ luctꝰ reqͥeuit aliqͣndo: nͥ quãdiu hic cum
dicipłis in carne uersatꝰ. ẽ. Iuxta leges aũt tropo¬
logiȩ sciendũ. qͦd quãdui sponsus nob̃cum. ẽ. &
mnleticia sumꝰ: nec ieiunare possumꝰ nec lugere. Cũ¬
aut ille ꝓpt̾ peccata a nob̃ recesserit. & ã uolauerte:
t̃ indicendũ ieunũt: tc̃ recipiendus. ẽ. luctꝰ. Nemo
aut immittit cõmissurã panni rudis: inuestim̃tũ
uetus. Tollit enim plenitudinẽ eiꝰ auestim̃to: & pci¬
or scissura fit. Cũ interrogatꝰ. eẽc. dñs. cur discipłi
tꝰ ñ ieiunarent: respondit carnales adhuc qͦsq &e
necdũ passionis resurrectionisq suȩ fide solulatos
ñ posse seueriora ieiunia & continentie sustinere p̃-

Expanded text:
pora ex quo ascendit in coelum sanctos habent, qui desiderent ejus manifestationem ad vivos et mortuos judicandos. Neque hic desiderabilis Ecclesiae luctus requievit aliquantum, nisi quandiu hic cum discipulis in carne versatus est. Juxta leges autem tropologiae sciendum, quod quandiu sponsus nobiscum est, et in laetitia sumus, nec jejunare possumautem ille propter peccata a nobis recesserit et avolaverit, tunc indicendum jejunium, tunc recipiendus est luctus. Nemo autem immittit commissuram panni rudis in vestimentum vetus. Tollit enim plenitudinem ejus a vestimento, et pejor scissura fit. Cum interrogatus esset Dominus cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos, non posse severiora jejunia et contine