comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adueniens puer captiuitatẽ a¬
nuntiat. & sic isteuiã accelendu
sed & ipsopugnante colũ base
circa eũ euis adecurrere . qͦd ne
qͥs inuideat confictũ de coluba&
homini p̃stitũ xp̃iaño. Cũ horo si
console romanũ : id ẽ marcum
ualeriũ. a coruo ãlitescribat
adiutũ.AIII.
ros tractis ergo hnłlidiur
hostib: quattuor ex his ꝑfu
gã lapsi patenã & orceum
qͥ. anax dr̃ in patriã deferunt :¬
& diuis ũ intantis ut eraentpar¬
tib patenã orceũ regi gundo¬
baldo ob gractiã exhibent conqͥ¬
rendã : Reliquũ uero argentũ
regine sagacitas reperit : Cui
additis multismunerib: loco ill
scõ restitut fideliter insinuans
regi: Ñ opor tereeũ ut gractiã
martris scĩ ꝓpt̃ argentipar¬
uitatẽ amittere.

Expanded text:
adveniens puer captivitatem aadveniens puer captivitatem adnuntiat, et sic iste viam acceleravit. Sed et, ipso pugnante, columba semper circa eum est visa decurrere. Quod ne quis invideat confictum de columba et homini praestitum christiano, cum Horosius consolem Romanum, id est Marcum Valerium, a corvo alite scribat adiutum. 8. Prostratis ergo Hillidius hostibus, quattuor ex his per fugam lapsi, patenam et urceum, qui anax dicitur, in patriam deferunt, et divisam in tantis ut erant partibus patenam, urceum regi Gundobaldo ob gratiam exhibent conquirendam. Reliquum vero argentum reginae sagacitas repperit; cui additis multis muneribus, loco illi sancto restituit, fideliter insinuans regi, non oportere eum, ut gratiam martyris sancti propter argenti parvitatem amittere
Abbreviated transcription (Latin):
Host haecuenientes qͥdãde
burgundionib: ad briuatensim
uicũ eũ cũ armorũ multitudine
copiosa circũdant: Captoq pa¬
& uiros gladio int̃ficere : reliquũ
uulgus sortediuidere paraent
Tunchillidius qͥdã a uellauo
ueniens &ut aiunt cõmonitio¬
ne colũbae alitis incitatus suꝑ
eos in ruit  hortatosq socios Ita
hastes adint̃nitionẽ caecidit:
ut captiuis laxatis triũ phans
in laudem artrris: amne traps¬
misso adbeatã cellulã tãquã
nouus morses cũ omnipopulo
canendo reuertitur: Nec mi¬
nor ut arbitror exultatio fuĩl
ereptis. quã quondã israhelitis
dimersis fuit aegrptiis : qͥd ne
qͥs dubit& hancbeatimartyris
fuisseuictoriã. sed insinuatio
colũbae aliquot misteriũ fuis¬
secreditur uir tutis diuinae
Nãueniente hillidio haeci nob¬
uiã uenit cũ illeut adsol&
aliqͥd demorar&ur haec in circuili
illius uolitabat. Illoq progrediq̃
ista p̃cedebat & reuertebatur
in obuiã quasi accelenare dep̃can
iter Dum haec agerentur

Expanded text:
ost haec venientes quidam de Burgundionibus ad Brivatensem vicum, eum cum armorum multitudine copiosa circumdant, captoque po viros gladio interficere, reliquum vulgus sorte dividere parant. Tunc Hillidius quidam a Vellavo veniens, et, ut aiunt, 855 commonitione columbae alitis incitatus, super eos irruit. Hortatusque socios ita hostes ad internecionem caecidit, ut, captivis laxatis, triumphans in laude Martyris, amne transmisso, ad beatam cellulam tanquam novus Moyses cum omni populo canendo revertitur: nec minor, ut arbitror, exsultatio fuit ereptis, quam quondam Israhelitis dimersis fuit Aegyptiis. Quod ne quis dubitet hanc beati martyris fuisse victoriam, sed insinuatio columbae aliquod misterium fuisse creditur virtutis divinae. Nam, veniente Hillidio, haec in obviam venit; cum ille, ut adsolet, aliquid demoraretur, haec in circuitu illius volitabat; illoque progrediente, ista praecedebat et revertebatur in obviam, quasi accelerare deprecans iter. Dum haec agerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃i ore conã multis testib
fuctũ eẽ cognoui. VUtinõe se
mihi in eali uir tute dignocr&
manifestarebeatus confes¬
sor. ut sic absoluer& meorũ
ligoimenta peccaminũ sicut
suꝑ eũ contriuit uasta ponde¬
LpiNus qͦq: comes turoni¬
coe ciuitoctis cũ ꝑ totũ
cinnũ. grecuiter obunius pedis
dolore consum er&ur . Et die
noctuq reqͥẽ ñ haber & sed
int̃ipscis tor turae suaeuotes:
bectimar tiniiugiter duxi¬
liũ inplorar&: Aꝓpacruit es
becctus confessor huis unocte
hilacriuultu adridens : Et
consu&la deferens arma be¬
& tũ signacculũ sc̃aetrutis.
suꝑ pedẽ infirmũ inposurt ⁊.
mox omnidolore fugato
sunus surrexit olectulo AXU
aec ex ꝑroo choerizisilus
referenda rius regischlo¬
thacris cuimanus & pedercb
humore contraxerant uenit
&dscõm basilicã: & orationi
incũbens ꝑ duos ocułtres men¬
ses : abeccto cintestite uisita¬
tus mẽbris elilib sonitatẽ
obtenereꝓ meruit : Et postea
antedicti regis domestic fuĩt :

Expanded text:
ri ore coram multis testibus factum esse cognovi. Utinam se mihi in tali virtute dignaretur manifestare beatus confessor, ut sic absolveret meorum ligamenta peccaminum, sicut super eum contrivit vasta ponde24. Alpinus quoque comes Turonicae civitatis com per totam annum graviter ab unius pedis dolore consumeretur et die noctuque requiem non haberet, sed inter ipsas torturae suae voces beati Martini iugiter auxilium inploraret, apparuit ei beatus confessor in visu nocte, hilari vultu adridens et consueta deferens arma; beatum signaculum sanctae crucis super pedem infirmum inposuit, mox, omni dolore fugato, sanos surrexit a lectulo. 2. Haec experta Charigisilus referendarius regis Chlothari, cui manus et pedes ab humore contraxerant, venit ad sanctam basilicam, et orationi incumbens per duos aut tres menses, a beato antestite visitatus, membris debilibus sanitatem obtenere promeruit. Et postea antedicti regis domesticus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
& amnes bacae Eotenarũ con¬
factae cas euderunt: ꝑ duc¬
tus aut̃ usq ad regẽ ibircerũ
incõpedib & catenis constric¬
tus r& enebcetur: sed inuo¬
catonomine sepedictipetro¬
ni . Itaomne ferrũ suꝑ eũ com¬
minũe: ut putarss eũ fuisse
ceufigulũ⁊. Hoc taentũ ertet
auinculo qͦ &dusq nomen illud
scra tissimũ inuocass& m
uocto out̃: omnia soluebap¬
tur : Tuncrex altoris inge¬
ni uidens uirtutẽ scĩ mar¬
dni ibiđ operocri: Et cebsol
uit ab onere uinculi : & pris¬
tince restituit libertati

Expanded text:
mnes bacae catenarum confractae caeciderunt. Perductus autem usque ad regem, ibi iterum in compedibus et catenis constrictus retenebatur. Sed invocato nomine saepe dicti patroni, ita omne ferrum super eum comminutum est, ut putaris eum fuisse ceu figulum. Hoc tantum erat a vinculo, quoadusque nomen illud sacratissimum invocasset; invocato autem, omnia solvebantur. Tunc rex altioris ingenii videns virtutem sancti Martini ibidem operari, et absolvit eum ab onere vinculi et pristi
Abbreviated transcription (Latin):
foctus. ẽ me teste ꝓbate Pe¬
uersus &ut̃ ad dominũ suũ na¬
yacuit eiomnia. q̃ aectasuern
sedilleminime uirtutẽ gloriosi
pontificis credens. aed solitũ
eũ ad optãs seruitium
Qcũ operari coepiss& rursũ
in debilitate redigitur Ipta¬
legens auit̃ dominus ei dĩ hoc
ẽẽ mysteriũ. trensmisit eũ be¬
rũ cd locũ scm̃ In qͦ prius abie¬
soct ⁊ In quorillecũ maximade¬
uotioneꝑ noctans dectodie:
sanitatiquã prius meruerat¬
XXIII insttcuratur
ñ omittere in relatũ qͥd
chram .ni : chlothariũ regẽ ro¬
incurrerat. adbasilicã sc̃ĩ
moer tini confugit ectq ibun
cotennis positus. custo diebãt
Peduir tutebecti p̃solis cõ¬
minutae catence stecreñpo¬
tuerunt Mescio queiocit
hminente neglegentia fo¬
ris ułrio conp̃hensus ẽ quẽ
oneratũ ferro uinctis postter¬
gũmanib: ducebant cid regẽ:
ille uoce magna clamare
coepit & ut sibibeatus mar¬
tinus miserer&ur orare:

Expanded text:
ratus est, me teste, probate!' Reratus est, me teste, probate!' Reversus autem ad dominum suum, narravit ei omnia quae acta fuerant. Sed ille minime virtutem gloriosi pontificis credens, ad solitum eum adaptat servitium. Qui cum operari coepisset, rursum in debilitate redigitur. Intellegens autem dominus eius, Dei hoc esse mysterium, transmisit eum iterum ad locum sanctum, in quo prius abierat; in qua ille cum maxima devotione pernoctans, dato die, sanitati, quam prius meruerat, instauratur. non omittere in relatu, quider perfidiam Chramni Chlotharium regem incurrerat, ad basilicam sancti Martini confugit, atque ibi in catenis positus custodiebatur, sed virtute beati praesolis comminutae catenae stare non potuerunt. Nescio qua autem inminente neglegentia foris atrio conprehensus est. Quem oneratum ferro, vinctis post tergum manibus, ducebant ad regem. At ille vocecoepit, et ut sibi beatus Martinus misereretur orare,
Abbreviated transcription (Latin):
bantur dicentes Qͦ modo
uiuit & in t̃ rogabanteũ
qualit̃ liberatus eẽt Ille
aut̃ dicebat. becctus martinis
medep̃senti morte liberauit.
& hucusq: ꝑduxit : Verehano
ego uirtutẽ luxta meis ensus
inrcellegentiã: nũ inferiorẽ
censeo quã mortuũ suscitatũ
Quẽ sic beatus confessor utlta
dict̃ confracto mortishiatu :¬
& eius abore r&lractũ uitaeres¬
tituit qͥusq hodie ad testimo¬
teribo. Locus ccut̃ille : crȩ¬
brisuirtiꝗb: hilustratur ob
hoc enĩ uirbecctus sorcina
cornis abiecto: migrauit
ciddnm̃: Leomeris ergoqͥdõ
nomine seruus cuius dõc homi¬
nis aendicoriuni & sanguine
ꝑ cussus: coñłroce tamaenu
ligctaq: lingua rgebot
Iultoq: tem̃pr in hac debilita¬
ted&entus Neq domino ciliqͥd
operis exercebat : Hic fide cõmo¬
nitus. cũ adbeoctib&silicãuig¬
lass& directamcqu delibera¬
taq cb omni inpedimento lp¬
gua becctimor tinimiraculũ
populis testabectur dicens:
ecceqͥd in hac noctẽ sc̃r diope¬

Expanded text:
modo vivit?' Et interrogabant eum, qualiter liberatus esset. Illc autem dicebat: 'Beatus Martinus me de praesenti morte liberavit et hucusque perduxit'. Vere hanc ego virtutem iuxta mei sensus intellegentiam non inferiorem censeo quam mortuum suscitatum; quem sic beatus confessor, ut ita dicam, confracto mortis hiatu, et eius ab ore retractum vitae restituit Qui usque hodie ad testimoteribo. Locus autem ille crebris virtutibus inlustratur. Ab hoc enim vir beatus, sarcina carnis abiecta, migravit ad Dominum. Leomeris ergo quidam nomine, servos cuiusdam hominis Andicavini, a sanguine percussus, contracta manu ligataque lingua rigebat; multoque tempore in hac debilitate detentus, neque domino aliquid operis exercebat. Hic fide commonitus, cum ad beati basilicam vigilasset, directa mann deliberataque ab omni inpedimento lingua, beati Martini miraculum populis testabatur, dicens: 'Ecce, quid in hac nocte sanctus Dei ope
Abbreviated transcription (Latin):
mentis d&rimentisq haec
semꝑ pertulit ⁊ qͥa abhaustu
animio uini minime infelix
abitenuit: q ergo hanore
quaue reuerentia haec nox
celebrari debeatp̃sens exem¬
plũdoc&, Quodã temp̃r
cũ in hacsolẽnitate deuigilia
egressi paululĩ ob dormissẽ:
uenit adme uirqͥdã dicens: surge&
reuertere adecclesiut̃ Et ego exꝑ¬
gefactus: signocrucs opposito
iterũ obdormiun Nec distitit.
sed iterat priora uerba
secunda admonitus
uicecon surgerẽ. &ite¬
rũ obdormissẽ: aduenit
tertio & alapã m ponens maxil¬
lae ast: Entureliqͦs aduigilias
admonere debes & adhuc sopo¬
reob pͥmeris : Tunc pauoreꝑter¬
ritus. cũ grandiuolocitate ad
ecdesiã sũ reqessus ⁊ Haec depa¬
talis qñici uigilia dicta sufficiaN
sed ad temerarios reuertamur:

Expanded text:
mentis decrementisque haec mentis decrementisque haec semper pertulit, quia ab haustu nimio vini minime infelix abstinuit. Quo ergo honore, quave reverentia haec nox celebrari debeat, praesens exemplum docet. Quodam tempore, cum in hac solemnitate de vigilia egressus, paululum obdormissem, venit ad me vir quidam, dicens: Surge et revertere ad ecclesiam; et ego expergefactus, signo crucis opposito, iterum obdormivi. Nec destitit, sed iterat priora verba secunda admonitus vice consurgerem, et iterum obdormissem, advenit tertio, et alapam imponens maxillae, ait: En tu reliquos ad vigilias admonere debes, et adhuc sopore opprimeris? Tunc pavore perterritus, cum grandi velocitate ad ecclesiam sum regressus. Haec de Natalis dominici vigilia dicta sufficiant. Sed ad temerarios revertamur
Abbreviated transcription (Latin):
celebrorre ecclesiã ex p&iss&
ꝑ singula herũ momenta egre¬
diebatur de tẽplodĩ acindo¬
mosua pocula larciu aspu¬
mantib pateris hauriebat¬
Ita ut ad firmarent multieũ
postgallicanũ in ipsalipete
uidissebibentẽ: sed cũ e&̃ ex ge¬
neres enatorio. Et nullus inuico
illo rico magensi superiu memo¬
racto: iuxta scđ dignitatẽ ha¬
ber&ur nobilior: celebrare
solẽnia missarũ ex p&itur
Nec dubitat miser. uin omade¬
factus app&ere : qͦd ieiunus
qͥsq: ñ sine m&u potest terren¬
te conscientia ex plicare :
Verũ ubi ex plicitis uerbissa¬
cris: confracto corporis
dominicisacramen to &ipse
sũpsit: & aliis distribuit ad
aelendũ : mox eqͥnihinniti
ad modũ uocẽ emittens. ad
tert̃ ruit: Aespum ascũ ip¬
sa mysteri sacriparticula
quã dentib: cõminuere Ñua¬
luit⁊ aborepiciens in t̃manis
suorũ abecclesia deportatꝰ
Neccaruit ultrac hancephi¬
lentiae infirmitatẽ sed ꝑsin¬
gulos lunares cursu: Incre¬

Expanded text:
celebrare eclesiam expetisset, celebrare eclesiam expetisset, per singula horarum momenta egrediebatur de templo Dei ac in domo sua pocula lasciva, spumantibita ut affirmarent multi eum post galli cantum in ipsa nocte vidisse bibentem. Sed cum esset ex genere senatorio, et nullus in vico illo Ricomagensi, superius memorato, juxta saeculi dignitatem haberetur nobilior, celebrare solemnia missarum expetitur. Nec dubitat miser vino madefactus appetere quod jejunus quisque non sine metu potest terrente conscientia explicare. Verum ubi explicitis verbis sacris, confracto corporis dominici sacramento, et ipse sumpsit, et aliis distribuit ad edendum: mox equini hinnitus ad modum vocem emittens, ad terram ruit, ac spumas cum ipsa mysterii sacri particula, quam dentibus comminuere non valuit, ab ore projiciens, inter manus suorum ab ecclesia deportatur. Nec caruit ultra hac epilepsiae infirmitate, sed per singulos 820 lunares cursus incre
Abbreviated transcription (Latin):
olescentia mea gestũ audiui:
Dies passionis erat policarpi
mastrris magni & in ricomage¬
siuico ciuitatis aruernae: eius
solemnia celebrabantur lecta
igitur passi ometũ reliq: lec comibs
quas canon sacerdotalis in ue¬
.xit . tempus ad sacrificiũ offe¬
rendc̃ aduenit ⁊ Accepta qꝰq
turrediaconus in qua misteriũ
dominio corporis habebatur
ferre coepit adostiũ: In gressi¬
q: tẽplũ ut eã altari su ꝑ pone¬
r& el apsa dem anueius ferebatꝰ
in aeror , Et sic ad ipsã apt̃ acce¬
dens : nũquã eã manusdia cori
po tuit ad seqͥ: qd ñ alia
credimus actũ de caus ã Nis
qͥa pollutus erat incoscietia
s aepius enĩ ab eodẽ adulteria : fe
matermea erat : qͥb: haecuide¬
re licitũ fuit c&eri p̃uider:
Aderoẽ fateor & ego tunc tẽpo¬
ris huic festiuitatiꝰ sed haec
LXXXVI uidereñ merui
Temere q̃ in dignus erat
agerep̃ sũpsit. diuinoiudicio
solo piectus : occubuit. Hiceñ
dũ dominicinatalis uigilias

Expanded text:
olescentia mea gestum audivi. olescentia mea gestum audivi. Dies passionis erst Policarpi martyris magni et in Ricomagensi vico civitatis Arvernae eius solemnia celebrabantur. Lecta igitur passione cum reliquis lectionibus, quas canon sacerdotalis invexit, tempus ad sacrificium offerendum advenit. Accepta quoque turre diaconus, in qua mysterium dominici corporis habebatur, ferre coepit ad ostium, ingressusque templum, ut eam altari superponeret, elapsa de manu eius ferebatur in aera, et sic ad ipsam aram accedens, numquam eam manus diaconi potuit adsequi; quod non alia credimus actum de causa, nisi quia pollutus erat in conscientia. Saepius enim ab eodem adulteria ferebmater mea erat, quibus haec videre licitum fuit, ceteri non viderunt. Aderam, fateor, et ego tunc temporis huic festivitati, sed haec videre non merui. temere quae indignus erat agere praesumpsit, divino iudicio solo proiectus occubuit. Hic enim dum dominici natalis vigilias
Abbreviated transcription (Latin):
INpullo. ẽ enĩ remeritas
utilis ut illud qͥsq: app&at
Aqd exercereñ lic& sic & britta porũ
comes cũ grauiter ad olerib: pedũ
ad fliger&ur & ꝑ medicosexper¬
dens substantiã suã. Nihil cõmodiu
habuiss& dixit eiqͥdã desuis: sieñ
ab ecclesia tibi aliqͥod uasminis¬
terii qͦd in altari ponitur deferactꝰ:
in qͦ pedes ablueres: poterattibi
haec caus a ferre medellã istulti
& inertes p̃ cognoscentes qͦd sacrac¬
tadõuasa Ñ debeant adusus
humanos aptari: Atilleceleriter
ad ecclesiã mittit & patenã
argenteã sacro scĩ altaris desa¬
crario suscepit ibiq pedes ablu¬
it sed statĩ dolarib: additis
ad plenedebilitatus nũ quãpos¬
tea gressũ facere potuit: sed &
langobardorũ ducẽ fecissesimi
& plangimus cũ nos mundos
ẽẽ nescimus : Et ad ipsũ altare
dñi accedentes : aud enter scm̃
corpus eius & sanguinẽ cũ simi
actupolluti. potius ad iudiciũ
sumimus: quã ut ueniã consequa¬
mur Nam recolo qua e in ad¬

Expanded text:
nullo est enim temeritas utilis, ut illud quisque appetat quod exercere non licet. Sic et Britannorum comes cum graviter a doloribus pedum affligeretur, et per medicos expendens substantiam suam, nihil commodius habuisset, dixit ei quidam de suis: Si enim ab ecclesia tibi aliquod vas ministerii quod in altari ponitur deferatur, in quo pedes ablueres, poterat tibi haec causa ferre medelam: stulti et inertes non cognoscentes quod sacrata Deo vasa non debeant ad usus humanos aptari. At ille celeriter ad ecclesiam mittit, et patenam argenteam sacrosancti altaris de sacrario suscepit; ibique pedes abluit; sed statim doloribus additis, ad plenum debilitatus, nunquam postea gressum facere potuit. Sed et Langobardorum ducem fecisse simiet plangimus, cum nos mundos esse nescimus, et ad ipsum altare Domini accedentes, audenter sanctum corpus ejus et sanguinem, cum simus actu polluti, potius ad judicium sumimus quam ut veniam consequamur. Nam recolo quod in ad
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ccelestẽuitã cigerecupiunt᷑
exules faeti sunt: sed &icĩ trans¬
marina acperegrina p&ierunt
loca: ut ei cuis edeuouertenti
plus placerent: sicut nuncbea¬
tus cibrahã abbaqͥpꝰ multas
temptationes seł fines ẽ terre¬
turii ingressus aruerni: qnon
in merito abrochae illi conpa¬
roctur seniꝑ magnitudinefideĩ
Cuiqondã dixerat dr̃ Exide
terra tua & de cognation &uã
& uadeintertẽ quã monstroo¬
uero tibis reliqͥt aut̃ hic̃ ũsolũ

Expanded text:
dum caelestem vitam agere cupiunt, dum caelestem vitam agere cupiunt, exules facti sunt, sed etiam transmarina ac peregrina petierunt loca, ut ei cui se devoverant plus placerent, sicut nunc beatus Abraham abba, qui post multas temptationes saeculi fines est terreturii ingressus Arverni. Qui non inmerito Abrahae illi conparatur seni pro magnitudine fidei, cui quondam dixerat Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et vade in terram, quam monstravero tibi. Reli
Abbreviated transcription (Latin):
resillas singillactĩ composuũi:
uentũ ẽ cadreliqͥas beatiillidii
coi denq: denens etrđ contra
dialđ plix u suꝑ aerdentes decidit
prunas : Et cãq a eneũ aut serre¬
q̃ ci b ardore ignis incanduit ⁊llo
aestimans ouit̃ eũ lã in sccuilla
& cda de hoc scõmiracula suut
pelata q̃ scribere longiipitaui:
Hoc cestimans fi deiꝑ fecito
sufficere : q̃dicta sunt: Qa cui pau¬
cañ sufficiunt : plura ñ ꝑderu
nantur daemonas effugciłur
surdi auditũ & do direcipiunt
cultũ reor : qͦd dñs clt
ineuangelio amendico
uob si ħ cibueritis fidẽ integra
& ũ haesi taueritis. sidixeritis
huic monti trcns fer te & tror¬
nsfert se. Et omnia q̃cũq p&sie¬
ritis in nominemeo crediteqͥa
accipiesis & uenient uõb ⁊
Ergo uerit dubiũ qͦd scĩobte¬
nerepossint cidño qͥod p&berint
qͥameofides fundamineposito
nullis haesitationũ fluctib ua¬
cillantur ⁊ ꝓ qͣfide : nĩ solũ infroc
patricie terminũ ꝓpricie.

Expanded text:
ras illas singillatim conposuit, ras illas singillatim conposuit, ventum est ad reliquias beati Illidii episcopi. Denique tenens easdem contra valde prolixum, super ardentes decidit prunas, et tanquam aeneum aut ferreum ab ardore ignis incanduit. Illo aestimans ipsum jam in favillam et alia de hoc sancto miracula sunt relata, quae scribere longum putavi, haec aestimans fidei perfectae sufficere quae dicta sunt, quia cui pauca non sufficiunt, plura non proderunt. nantur, daemones effugantur, surdi auditum et claudi recipiunt cultum reor quod Dominus ait in Evangelio: Amen dico vobis, si habueritis fidem integram, et non haesitaveritis, si dixeritis huic monti: Transfer te; et transferet se, et omnia quaecumque petieritis in nomine meo, credite, quia accipietis, et venient vobis. Ergo non erit dubiam, quod sancti obtenere possint a Domino quod petierint, quia in eo fides fundamine posito nullis haesitationum fluctibus vacillantur. Pro qua fide non solum infra patriae terminum propriae,
Abbreviated transcription (Latin):
sensit ꝓtinꝰ discedere febrem:
Vocatoq puero domuis erepor¬
tari deposcit: Cũq in recubitu
ubitunc ȩpulabantꝰ fuiss& in¬
latus erũpente anarib se¬
guinis copia: febrissimul cruor¬
q: defluxit Qd meritis bectci
confessoris p̃stitũ hab&urꝓ
batũ . Sed & nuꝑ ueneran di
comitisseruus : cũ in diuturna
caecita teres ider& celebratis
qͥs uero Eus haec ips ep̃fcctus
scriptor ut actũ ẽ : ꝓpria contẽ¬
platione ꝓspexit: Nodicaue¬
rat igiturorat riũ infricdomũ
ecdes usticã urbis turonicce :¬
inprimo sacer doeii sui anno:
in qͦ cũ relicsrũ scõrũ pignora.
huiꝰ antistitis reliqͥcis collocaũ
piꝰ multos uero dedicationis dier
admonitus ẽ abtbbatẽ utreli¬
qͥus qcs in altari ipsolo cauerat
ustar& ne ab humore nouiae¬
dficii umectatae cliqͥd in his
pitredinis inspder&: qͣ scũre¬
orens reperiss& infectas ab¬
laras exciltari : contntignẽ sic¬
sare oepit⁊ Verit ubiligatu¬

Expanded text:
sensit protinus discedere febrem, sensit protinus discedere febrem, vocatoque puero, domum se reportari deposcit. Cumque in recubitu ubi tunc epulabantur fuisset illatus, erumpente a naribus sanguinis copia, febris simul cruorque defluxit. Quod meritis beati Confessoris praestitum habetur probatum. Sed et nuper Venerandi comitis servus, cum in diuturna caecitate resideret, celebratis quiis vero ejus haec ipse praefatus scriptor, ut actum est, propria contemplatione prospexit. Dedicaverat igitur oratorium infra domum ecclesiasticam urbis Turonicae in primo sacerdotii sui anno, in quo cum reliquorum sanctorum pignoribus hujus antistitis reliquias collocavit. Post multos vero dedicationis dies admonitus est ab abbate ut reliquias quas in altari ipso locaverat visitaret, ne ab humore novi aedificii umectatae, aliquid in his putredinis insederet. Quas cum requirens repperisset infectas, ablatas exi altari contra ignem siccare coepit. Verum ubi ligatu
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s aruernc̃ regebat ecclesi&
horũscriptor in adolescentia
degens grcuit̃ cegrotabat
Et ab eo plerũq: dilecti oneumca
uisi tabatur: eo qͦdpactruus eͥ
eẽt. Erat enĩ ualitudõ cũnimi
stomachi pituita : acfebreual¬
da interea aduenit paruulo
desi deriũ : & credo inspirami
deportar &ur. In latusq maol
puerorũ ad eius tumulũ fusa
oratione cũ lacrimis. leui crĩ
sesensit ẽe quac uenerat.s eue¬
susq: ad domũ iterũ & febre
corripitur : Quadc̃c uero die
cũ grauns agere coep iss&. Eũq
febris asꝑior solito cid graua¬
subsorte lacer&: accedensi
hodie dulcis nate sũ habitura
dĩe: cũ tetalis attqn& febis
Etille: Nihilin qͥt ꝓrsus obseo
contristeris sed ads epuldã
meremit tebeati suidii pants
Credo enĩ & fides mea ẽ qͦd uib
buꝰ: sospitatẽ ⁊ Tunc scĩ deps¬
tatus adtumulũ: orationẽ
dericũ sefuturũ. nec prsus
morar&: sidep̃catio obtpie¬
r& effectũ: Haec effcitus:

Expanded text:
episcopus Arvernam regebat eclesiam, episcopus Arvernam regebat eclesiam, horum scriptor in adolescentia degens graviter aegrotabat, et ab eo plerumque dilectione unica visitabatur, eo quod patruus eius esset; erat enim valitudo cum nimia stomachi pituita ac febre valida. Interea advenit parvulo desiderium, et, credo, inspirante deportaretur; inlatusque manibus puerorum ad eius tumulum, fusa oratione cum lacrimis, leviorem se sensit esse quam venerat. Reversusque ad domum, iterum a febre corripitur. Quadam vero die cum gravius agere coepisset, eumque febris asperior solito adgravasub sorte jaceret, accedens hodie, dulcis nate, sum habitura diem, cum te talis attinet febris. Et ille: Nihil, inquit, prorsus, obsecro, contristeris, sed ad sepulcrum me remitte beati Illidii pontificis. Credo enim, et fides mea est, quod virtus ibuet sospitatem. Tunc Sancti deportatus ad tumulum, orationem clericum se futurum; nec prorsus moraretur, si deprecatio obtineret effectum. Haec effatus
Abbreviated transcription (Latin):
acuinaria dependebat. in auro
dnsoluer& : qͥacũ grcuuii laborẽ
poenu inferebantur impericli:
scr̃ uero ut a sunt impl&ouitae
p̃sentis tem̃pr. in ipso iteneris cur¬
riculo : migrauit adxp̃m A suisq
delatus mnurbesua sepultus ẽ
Etforsitan ut plerũq: murmuro¬
re homines soliti sunt : qͥspiaã
gurrulatur dicens: Ñ potest
hichabere int̃scõs ꝓunius tcnũ
operatione mirocculi : Nãsi ꝑ pen¬
dicurillud qͦd h̃s ait in euange¬
lio multim hidicunt milladie:
monia elecimꝰ uis tutesq mul¬
tas fecmꝰ & respondebo eis di¬
cens : qͥ añnoui : os ꝓfecto intel¬
Vgst qͥamaigis ꝓficit ad laudẽ
uistus egressad&lum ulo quã ea
q̃ qͥs quã uiuens. gessitinmun¬
do: Qailla labẽ haberepo¬
tuer̃ ꝑ assidua mundanae
occupationis impedimenta.
ihaecuero⁊ omnẽ lobẽ adliqͥ¬
dũ caruerunt Ergo qͥa illaut
tempꝰ operatus ẽ obliuionida¬
tasunt: nec ad nr̃ton notiti ãꝑ¬
dedaramꝰ : Tem̃pr qͦ gcallis

Expanded text:
vinaria dependebat in auro vinaria dependebat in auro dissolveret, quia cum gravi labore poenu inferebantur imperiali. Sanctus vero, ut aiunt, impleto vitae praesentis tempore, in ipso iteneris curriculo migravit ad Christum, a suisque delatus, in urbe sua sepultus est. 2. Et forsitan, ut plerumque murmurare homines soliti sunt, quispiam garrulatur, dicens: 'Non potest hic habere inter sanctos pro unius tantum operatione miraculi'. Nam, si perpenditur illud quod Dominus ait in euangelio: Multi, daemonia eiecimus virtutesque multas fecimus?' Et respondebo eis, dicens, quia non novi vos, profecto intellegit, quia magis proficit ad laudem virtus egressa de tumulo, quam ea quae quisquam vivens gessit in mundo; quia illa labem habere potuerunt per assidua mundanae occupationis impedimenta, haec vero omnem labem ad liquidum caruerunt. Ergo quia illa, utempus operatus est, oblivioni data sunt nec ad nostram notitiam perdeclaramus. Tempore, quo Gallus
Abbreviated transcription (Latin):
ouiũ pastor eleger&ꝰ : Cuiꝰ scrta¬
ds famã dũ ꝑ diuersos gratiarꝰ
euehitur ascensus : ñ solũ ipsos
aruerni territurii terminor
uerũ &ic̃ uicinarũ urbiifiner
adiuit: Vnđ factũ ẽ ut haeo
gloria : treuericiimperetoris
aures attinger& ⁊ Cuiꝰ filia cũ
ab spũ inmundo correptagra¬
A qͦ possit erui: becitu illidiũ
fama d& exit : Et dictocitiur
abimperactore diroctipueri
scm̃ senẽ in ante dictareꝑ tũur¬
be potestati regiaẽ celerit
rep̃sentant: At ille uenere¬
bilit̃ exceptũ : deex itu in selicis
conqritur filica illeuero con¬
fisus indño in oratione ꝓsenitꝰ :
nocteq cũ saccris hr̃mnis con¬
ticisq: spiritalib: ducta inmis¬
sis in or ꝓuellae digitis : nequẽ
spm : a corpore cibegit obsesse :
Qd mirocculũ im̃pr cernes
inmensos auri argentiq cu¬
mulos scõ offert sccer doti
qod ille ex secrtns acrefutans
hoc obesnuit : ut aruernaciuo¬
tas q̃ tributa inspecie triticea

Expanded text:
ovium paetor elegeretur. Cuius sanctitaovium paetor elegeretur. Cuius sanctitatis fama dum per diversos gratiarum evehitur ascensus, non solum ipsos Arverni terreturii terminos, verum etiam vicinarum urbium fines adivit. Unde factum est, ut haec gloria Treverici imperatoris aures attingeret, cuius filia cum ab spiritu inmundo correpta graa quo possit erui, beatum Illidium fama detexit. Et dicto citius ab imperatore directi pueri, sanctum senem in antedicta repertum urbe potestati regiae celeriter repraesentant. At ille, venerabiliter exceptum, de exitu infelicis conquiritur filiae. Ille vero confisus in Domino, in oratione prosternitur, noctemque cum sacris hymnis canticisque spiritalibus ductam, inmissis in os puellae digitis, nequam spiritum a corpore abegit obsessae. Quod miraculum imperator cernens, inmensos auri argentique cumulos sancto offert sacerdoti. Quod ille exsecrans ac refutans, hoc obtenuit, ut Arverna civitas quae tributa in specio triticea
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: ⁊ Ñ enĩ mecutir grtĩma¬
ticcie studiũ imbuit: Neq auc¬
torũ sceculariũ politalectio
erudiuit : sed tantũ bectipa¬
tris auiti aruerni pontificis
studiũ: adecdesi astica sollici¬
tauit scripta: simihinon adiu¬
diciũ contingerent q̃ ipsop̃di¬
cante audiui: uel cogenterde¬
g. Quecineq̃ eo obseruareqͥ
mepꝰ dauitici carminis cannas
cid illa euangelicae p̃dicatio¬
nis dicta aitq cipostolicatur¬
tus historias epistolasq ꝑ¬
dux̃ : Deqꝰ eatantũ caperepo¬
tur ut cognoscerẽ iħmxp̃mfi
uiũ dĩ : ad scalutẽ mundiuenis¬
e. Atq amitos eiꝰ qͥ accepta
pruce austercie obseruaie
ponsũ seqͣti sunt dignis obseqis
penortre: Quadere crudae
rusticitati temeritatẽor¬
tendeis q̃ debeccto cognouif
ẽ igitur illidius  cũꝑfectae
uitciescĩtate polleretacdiuer¬
corũ insegreticerũ caris mata
illud qđ adhuc scitatisculmini
deerat dõ inspirante ac popu¬
loelfgenteꝑ meruit : ut sacer¬
dos aruernae eccłe &dominicarꝰ

Expanded text:
gentibus. Non enim me artis grammaticae studium imbuit, neque auctorum saecularium polita lectio erudivit, sed tantum beati patris Aviti Arverni pontificis studium ad eclesiastica sollicitavit scripta; si mihi non ad iudicium contingerent, quae ipso praedicante audivi vel cogente relegi, quiea nequeo observare; qui me post Davitici carminis cannas ad illa euangelicae praedicationis dicta atque apostolicae virtutis historias epistolasque perduxit. De quo ea tantum capere potui, ut cognoscerem, Ilium Dei ad salutem mundi venisse, atque amicos ejus qui accepta cruce austerae observantiae Sponsum secuti sunt, dignis obsequiis honorare. Qua de re crudae rusticitatis temeritatem ostendens, quae de beato cognovi  igitur Illidius cum perfectae vitae sanctitate polleret ac diversarum in se gratiarum carismata, illud quod adhuc sanctitatis culmini deerat, Deo inspirante ac populo elegente, promeruit, ut sacerdos Arvernae eclesiae et dominicarum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant paganis minarlib: re¬
cognouit blandis eossermonib
liniuit: Et sic eorũ furorẽ inꝓbũ
mitigauit: Referre em̃ saepe
erat solitus uirbeatus. hoeccũ
lacrimis & dicebat: Vaemihis
fungebactꝰ eo temp̃rdica conatis
treensiss&: sc̃s gallus apud
urbẽ aruernat eotempr mora¬
batur ⁊ Ciues aut̃ aruernii
ad domũ in p&racti prbi eiusđ
abunculi conuenerunt conquȩ¬
rentes deobitu sacerdotis.
Et qͥin eiꝰ locũ deber& substitui¬

Expanded text:
fuerant, paganis minantibus, refuerant, paganis minantibus, recognovit, blandis eos sermonibus lenivit, et sic eorum furorem improbum mitigavit. Referre enim saepe erat solitus Vir beatus haec cum lacrymis, et dicebat: Vae mihi Fungebatur eo tempore diaconatus transisset, sanctus Gallus apud urbem Arvernam eo tempore morabatur. Cives autem Arverni ad domum Inpetrati presbiteri, eiusdem abunculi, convenerunt, conquaerentes de obitu sacerdotis et, qui in eius locum deberet substitui
Abbreviated transcription (Latin):
Nã tunc theodoricus rex ex
ciuib: aruernis ericos mul¬
tos adduxit :Qͦstreueritae.
eccł adreddendũ famulatũ dñõ
ius sit adsistere : Beatũ uero
gallũ ÷ a seneqͣ quã passus ẽ sepa¬
ritri, Vnđ factũ ẽ : ut eunte
rege in agripinã urbẽ & ipse abi¬
r&simul Eract aut̃ ibi fanum
qoddã diuersis ornamentis re¬
fertũ in qͦꝰ barbaries pximaliba¬
mina exhibens ÷ usq: aduomitũ
cibo potuq replebatur ibiq &
simulachra ut dm̃ adorans
mẽbra secundũ qͦd unũ quẽ que
dolor attigiires: sculpebat
in ligno qo dubiscr gallus auduũi:
stat̃ĩ illuccũ unotantũ clericoꝓpe¬
roct : Accensoq igne : cũ nullus
ex stultis paiganis ad eẽt ad fapũ
adplicat ac succendit: at illi
uidentes fumũ debubri adcelũ
usq: conscendere auccorẽ in¬
cendis quaerunt: Inuentũq: ẽua¬
ginatis gladiis ꝓseqintꝰ ille uero
infugã uersus aulce seregiae¬
condidit: Verũ pꝰ quã rex q̃ acta

Expanded text:
Nam tunc Theodoricus rex ex Nam tunc Theodoricus rex ex civibus Arvernis clericos multos adduxit, quos Trevericae eclesiae ad reddendum famulatum Domino iussit adsistere; beatum vero Gallum a se nequaquam passus est separari. Unde factum est, ut, eunte rege in Agripinam urbem, et ipse abiret simul. Erat autem ibi fanum quoddam diversis ornamentis refertum, in quo barbaries proxima libamina exhibens, usque ad vomitum cibo potuque replebatur; ibique et simulacra ut deum adorans, membra, secundum quod unumquemque dolor attigisset, sculpebat in ligno. Quod ubi sanctus Gallus audivit, statim illuc cum uno tantum clerico properat, accensoque igne, cum nullus ex stultis paganis adesset, ad fanum adplicat ac succendit. At illi videntes fumum delubri ad caelum usque conscendere, auctorem incendii quaerunt inventumque evaginatis gladiis prosequuntur. Die vero in fugam versus, aulcondidit. Verum postquam rex quae acta
Abbreviated transcription (Latin):
itigis: quã nr̃a uoluntas fiati
Et cidiecit. Quicquid uob̾ in foens
dd̃ inspirente suggesserit⁊ adim¬
pl&e ̃ Tunc abba istanudis refe¬
rentib: diccens puersi clericũ fecit:
Enet aut̃ egregiae cartitatis. &
Tãquã senior nihilꝑ uersae appe¬
tens: A locisse &iã iuuenilib co¬
hibebat habens miredulcedi¬
nis uocẽ : cũ medita tionesuciuii:
Lectioni in cũbens assiducie De¬
lectans ieiunus : & abstinens se
niens cantantẽ audisr&: Ñ eũꝑ
misit ultra illucr& eneri: sed se¬
cũ ad ciuitatẽ adduxit Et ut
caelestis pater : indulcedine
spiritali Nutriuit: Cũq: defunc¬
topatre uox eiꝰ magis acmagis
die adueniente conponer& :
atq: idem in populis maximũ ha¬
ber& amorẽ nuntiauer̃ haec :¬
t heo dari coregi. quẽ dicto ci¬
tius arꝰcessitũ tanta dilectio¬
neex coluit : uteũ ꝓpriofilio
plus amar& Aregina aut̃
eiꝰ similiamore diligebatus:
Ñsolũ phonestate uocis. sed
&ia ꝓcastimania corporis

Expanded text:
magis quam nostra voluntas fiat'. magis quam nostra voluntas fiat'. Et adiecit: 'Quicquid vobis infans, Deo inspirante, suggesserit, adimplete'. 2. Tunc abba ista, nuntiis referentibus, discens, puerum clericum fecit Erat autem egregiae castitatis et tamquam senior nihil perversae appetens, a iocis se etiam iuvenilibus cohibebat, habens mirae dulcedinis vocem cum modulatione suavi, lectioni incumbens assiduae, delectans ieiuniis et abstenens se niens cantantem audisset, non eum permisit ultra illuc reteneri, sed secum ad civitatem adduxit et ut caelestis pater in dulcedine spiritali nutrivit. Cumque, defuncto patre, vox eius magis ac magis, die adveniente, conponeret, atque idem in populis maximum haberet amorem, nuntiaverunt haec Theodorico regi; quem dicto citius arcessitum tanta dilectione excoluit, ut eum proprio filio plus amaret; a regina autem eius simili amore dilegebatur non solum pro honestate vocis, sed etiam pro castimonia corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ingalliis ⁊ nihil inueniatur
ẽẽ generosius atq nobilius¬
Cumq: eipat̃ cuius dac senã toris
filiã quuerere uelit: ille ad¬
sumpto secc uno puerulo mo¬
nasteriũ crononensim ex p&ut:
sex tositũ ab aruerna urbemi¬
licrio supplicit̃ abbatẽ exo¬
stens : ut ei comã capitis tonde¬
redignar&ur: Atille uidens
prudentiã atq: elegantiam
pueri. nomen in quaer& In¬
terrogat genꝰ & patriã. Ille
uero gcillũ seuocitarȩ pnunti¬
at: ciuiẽ aruernũ georgifiliũ
senatoris : Quẽ abbaut cogno¬
uit deprima ꝓgenie ẽẽ ꝓgenitũ
Nt benedes deres fili ⁊ sed pri¬
mũ opost& haec in patristui
deferrinotitiũ: Et si hoc ille
uoluerit ⁊ faciã q̃ depaoscis
Deniq: abba pac causa uudios
mittit ad patrẽ : int̃ rogtu¬
tes: qͥd depuero obseruur iube¬
r& : At ille parũ ꝑ contristatis
At: Primogenitus inqͥt entet
mihi : &ideo eũ uolui coniugio
copulari: sedsi eucdh̃s ad suũ
dignatur ad scireseruitiũ illius

Expanded text:
ut in Galliis nihil inveniatur ut in Galliis nihil inveniatur esse generosius atqCumque ei pater cuiusdam senatoris filiam quaerere velit, ille, adsumpto secum uno puerulo, monasterium Crononensim expetiit, sexto situm ab Arverna urbe miliario, suppliciter abbatem exorans, ut ei comam capitis tondere dignaretur. At ille videns prudentiam atque elegantiam pueri, nomen inquaerit, interrogat genus et patriam. Ille vero Gallum se vocitare pronuntiat, civem Arvernum, Georgi filium senatoris. Quem abba ut cognovit de prima progenie esse progenitum, ait: 'Bene desideras, fili, sed primum oportet haec in patris tui deferri notitiam; et si hoc ille voluerit, faciam quae deposcis'. Denique abba pro hac causa nuntios mittit ad patrem, interrogantes, quid de puero observari iuberet. At ille parumper contristatus, ait: 'Primogenitus', inquid, 'erat mihi, et ideo eum volui coniugio copulari; sed si eum Dominus ad suum dignatur adscire servitium, illius
Abbreviated transcription (Latin):
nec celsitudo senatorii ordinis:
uecopolentia facultatis quẽ sepa¬
pare adĩ amorep̃ potuit iñ di¬
lectio patris: ñ matris blanditi¬
ae. ñ amor nutricũt n obrecun¬
datio baiolorũ÷ sed his omnib: p
nihilo deductis & tãquã stercus
exosist dĩ sedilectioni dĩs eoffi¬
cio uouenrt monasteri clis edir¬
trictione subegit ⁊ sciebat enĩ
iuuenilis feruoris flãmasn
clit̃ possed euincere : Nisicex su¬
rare canonicae & dircipliu cie
seuerissime subder&ꝰ: scebat
eñ secbhumilitate scłi a dalti
oro subleuaturũ : & ꝑ patientiã
tolertionis ł adillã excels
apicis glorit euecturũ : quod
postea probouit euentus.
c̃s deuiq gallus ab adoler¬
Vcentia sua deuotus dõ eẽcoe¬
pit. diligensq ex tota anima
dnm̃ et eciq̃ dõ dilecta ẽẽ noue¬
ntec diligebat. pater eius
leo cadia abstirpe uectie pagałi
discendens quẽ iugd uno passit̃
eus ebi testatur hpstoria: qͥita
deprimorib sen atorib: fueruit :

Expanded text:
nec celsitudo senatorii ordinis nec celsitudo senatorii ordinis nec opolentia facultatis; quem separare a Dei amore non potuit non dilectio patris, non matris blanditiae, non amor nutricum, non obsecundatio baiolarum; sed his omnibus pro nihilo deductis et tamquam stercus exosis, Dei se dilectioni, Dei se officio vovens, monasteriali se districtione subegit. Sciebat enim, iuvenilis fervoris flammas non aliter posse devincere, nisi censurae canonicae et disciplinae severissimae subderetur. Sciebat enim, se ab humilitate saeculi ad altiora sublevaturum, et per patientiam tolerationis ad illam excelsi apicis gloriam evecturum, quod postea probavit eventus. I. Sanctus denique Gallus ab adolescentia sua devotus Deo esse coepit, diligensque ex tota anima Dominum, et ea quae Deo dilecta esse noverat diligebat. Pater ejus Leocadia a stirpe Vectii Epagati descendens, quem Lugduni passum Eusebii testatur Historia, qui ita de primoribus senatoribus fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
o Ibilitatis mundanae fas¬
tigiũ semꝑ in hiat cupidi¬
tatib: gaud& hon orib
inflatꝰ occursib lntib forũpul¬
sat rapinis pascitur calũnis
delectatur : rubiginosi auri
talenta desiderat Et dũ par¬
uapossedere uid&ꝰ ut adglo¬
mera plurimat magir accen¬
ditũro Ingeritq ei cangeries
&urit sit̃ĩ ardua possedendi si¬
cut prudentius ct Auri uãq
famis pasturit maior abauro
Vnđ fit ut dũ gaud& pompis
scłi & uanis honorib oblecta¬
ri: nihileidem cnsuris digni¬
tatib in memorict̃ reuot&
Necrespicit ad eaq̃ ñ uidentꝰ
dũ modo illa q saciari animũ
putat inoportune passedeat :
sed sunt qͥ sed ehis nexibitã qũã
auis demuscipulis enolantes&
ad altiora tendentes mentir
clacrionis ingenio absolueruni
acrelictis exosisq terrenis ra¬
cultatib: totisse uirib: ad illa q̃
sunit cuelestia aptauerunt
sicꝰ scõ gallus in cola aruernae
urbis quẽ ã dĩcultu abstrhere
ñ potuit: nec splendor generis:

Expanded text:
obilitatis mundanae fastigium semper inhiat cupiditatibus, gaudet honoribus, inflatur occursibus, litibus forum pulsat, rapinis pascitur, calumniis delectatur, rubiginosi auri talenta desiderat, et dum parva possedere videtur, ut adglomeret plurima, magis accenditur, ingeritque ei congeries auri sitim ardua possedendi, sicut Prudentius ait: Auri namque famis parto fit maior ab auro. Unde fit, ut, dum gaudet pompis saeculi et vanis honoribus oblectari, nihil ei de mansuris dignitatibus in memoriam revocetur; nec respicit ad ea quae non videntur, dummodo illa qua satiari animum putat inoportune possedeat. Sed sunt qui se de his nexibus, tamquam avis de muscipulis evolantes et ad altiora tendentes, mentis alacrioris ingenio absolverunt, ac relictis exorisque terrenis facultatibus, totis se viribus ad illa quae sunt caelestia aptaverunt, sicut sanctus Gallus incola Arvernae urbis, quem a Dei cultu abstrahere non potuit nec splendor generis
Abbreviated transcription (Latin):
Isaestitit enĩ dr̃ & aliami¬
reccula magna ꝑ illũ. Nãcũ
iulian defensor prb deincepr
dulcissime uoluntatis homo
bans ealetuariaipa opestus
pcululũ obdormiens Itascina¬
tus e. ut nec cmfnactus postea
cibhacinfirmitate fuiss&s
ũ cutt̃ aruerna ciuitor
Emaximo incendio creme¬
r& & hoc sc̃s cõperiss& ingres¬
sus ecdesĩ diutissimed ñm
cũsescm̃ altare cũlacrimis ex¬
ortuit surgensq: euangelia
comp̃hensa: aꝑtaq inobuiã
seignis obtulit: Quae contrac
partcta ꝓtinꝰ ad aspectũ eius
Itaomne incendiũ ẽ ex tinctũ
ut nec fauillae qͥđẽ ineo igneae
reman sirsent
Sub eius cut̃ tempr maegno
teraemotu : aruerna ciuitas
e concussa. sed curhoc accede¬
rit ignoraemꝰ : Hoc tam̃ scimꝰ
qͦdnullũ expopulo laesit:
Cũ cuct̃ lues illa quã inguias.¬
ria uocan ꝑdiuerscis regiones
desȩuir& & maximcetuno
arelatensim ꝓuintiã depo

Expanded text:
estitit autem Deus et alia miracula magna per illum. Nam cum Julianus Defensor, presbyter deinceps, dulcissimae voluntatis homo,bans, a lectuaria ipse coopertus, paululum obdormiens, ita sanatus est, ut nec contactus quidem postea ab hac infirmitate fuisset. Cum autem Arverna civitas maximo incendio cremaretur, et hoc Sanctus comperisset, ingressus ecclesiam diutissime Domum altare cum lacrimis exoravit, surgensque, euangelia conprehensa apertaque, in obviam se ignis obtulit. Quae contra parata, protinus ad aspectum eius ita omne incendium est extinctum, ut nec favillae quidem in eo igneae remansissent. Sub eius autem tempore magno terrae motu Arverna civitas est concussa; sed cur hoc accederit, ignoramus. Hoc tamen scimus, quod nullum ex populo laesit. Cum autem lues illa quam inguinariam vocant per diversae regiones desaeviret et maximae tunc Arelatensim
Abbreviated transcription (Latin):
reclausus ⁊ Quicũ sũma sestipa¬
tione monachũ ex cellula sua
adsratrẽ dirigens hortatii ẽ
dicens : O postate dilectissi¬
mefrat̃ insidus diaboli resiste¬
reuirilit̃ Et nihilde illius do¬
lositate pauescere sedom¬
nia q̃ intulerit. orattione assi
dua acsignũ crucis econtra ob
positũ euincere qͥa talibus
siemꝑ tẽptationib: seruos dini¬
titur expugnareꝰ senuitaut
uirbeatus : & impl&obomiope¬
riscursu. migracuit ad dñm
Cuiꝰ nunc tumulũ sciepus diui¬
nis glorificatꝰ uitutib: Haec
tantũ des cõuiro cognouimꝰ ÷

Expanded text:
reclausus. Qui cum summa festinareclausus. Qui cum summa festinatione monachum ex cellula sua ad fratrem dirigens, hortatus est, dicens: 'Oportet te, dilectissime frater, insidiis diaboli resistere viriliter et nihil de illius dolositate pavescere, sed omnia quae intulerit oratiodua, ac signo crucis e contra 1168 opposito evincere, quia talibus semper tentationibus servos Dei nititur expugnare. Senuit autem Vir beatus, et, impleto boni operis cursu, migravit ad Dominum, cujus nunc tumulus saepius divinis glorificatur virtutibus. Haec tantum de sancto Viro cogn
Abbreviated transcription (Latin):
titudo omnis becctũ uirũ
Cupiens eiꝰ fimbrias mapu
lungere : Et siosculoo noro¬
stractusuo. accurrit adbe đ
confessoris aduentũ: illoq:
tacente Cunctor qͦsreo&e¬
bat captiuos absoluit Etre¬
liqͦs demceos ut uoluit sicrece¬
pit. Duplex ibi beneficiũ hño
riculos aluatos: q sisuscitatos
amortuis : Nec hoc p̃ter ireuo¬
lui ÷ qͦd eũ diaboł diuersis machi¬
nis conatus in ludere : cutuide¬
r& senihil ei possit nocerẽ iuisibi¬
libiillũ ꝑelus ẽ adgressus Nẽc
noe teqdã dũ sesopor dediss&
subito ex ꝑgefactus : uidit tellu¬
lũ sucĩ qua siincendio cmcrema¬
rii Ex surgensq: ꝑterritus
ostiũ peuut: quẽ caresentrene¬
qͥr & ⁊ in orcotione ꝓstennitui
acsignũ selutare coraese&scir¬
cũ sefaciens ꝓtinꝰ phantasia flũ¬
marꝰ q̃ apparueraet euanuite
Cognouitq haeo diaboli fuisse
sallaciã : Idq: stat̃ĩ reuelatũ ẽ
beatoptasio qͥtunc apud cabi¬
dobrensi monasteriũ habebał

Expanded text:
titudo omnis beatam virum, titudo omnis beatam virum, capiens eius fimbrias vel mann tangere, etsi· osculo honorastratu suo, accurrit ad beati confessoris adventum, illoque tacente, cunctos quos repetebat captivos absolvit et reliquos deinceps, ut voloit, sic recepit. Duplex ibi beneficium, Domiriculo salvatos quasi suscitatos a mortuis. 3. Nec hoc praeterire volui, quod eum diabolus diversis machinis conatus inludere, cum videret se nihil ei posse nocere, visibilibus illum proeliis est adgressus. Nam nocte quadam, dum se sopori dedisset, subito expergefactus, vidit cellulam suam quasi incendio concremari; exsurgensque perterritus, ostium petiit. Quem cum reserare nequiret, in oratione prosternitur, ac signum salutare coram se et circa se faciens, protinus phantasia flammarum quae apparuerat evanuit, cognovitque, haec diaboli fuisse fallatiam. Idque statim revelatum est beato Protasio, qui tunc apud Cambidobrensim monasterium habebatur
Abbreviated transcription (Latin):
die gaudiũ cõmodũq diuinapi¬
&cis p̃stat si infrao tentorii
mei septa scicta oratione
potũ dignaris accipere Audie¬
pet enĩ famã sci tatireius : id¬
circo & honorẽ ei pdĩ reueren¬
tiam pendebat : qͦdilledi uer¬
sis modis excusciis ad serebat:
s& octursũ ⁊ Et qd hir omnib
potius erat : necdũ adhucd ño
psclmorꝰ decantationẽ debit̃
ex soluiss& sed hirsepositir ui
eũ conpulit: Adlatũq uas culũ
qͦ potio tenebatur rogatut eũ
sc̃s̃ in posita priu manusce ficar&
q eleuatadex tercocũ signucrucis
in posuiss& : uastulũ stinditur
mediũ  acuinũ qͦdinfrateneba¬
tur. cu Inmenso serpente
temre diffunditur qͦdcer¬
nentes qͥ ad enent : m&uex t̃¬
riti: ad pedes bectiuiri deci¬
dunt⁊ lambunt uestigia os¬
culantur & plantas mintnt
omnes uistuitẽ senis mirantꝰ
& secibiniqͥ anguis uirus diui¬
nutus fuisses celucitos: Ad
istũd mira culũ : concutrit
omnis exercitus. uallatmul¬

Expanded text:
die gaudium commodumque divina pidie gaudium commodumque divina pietas praestat, si infra tentorii mei septa, facta oratione, potum dignaris accipere. Audierat enim famam sanctitatis ejus, idcirco et honorem ei pro Dei reverentia impendebat. Quod ille diversis modis excusans, adserebat, set occursum et, quod his omnibus potius erat, necdum adhuc Domino psalmorum decantationem debitam exsolvisset. Sed, his sepositis, vi eum conpulit, adlatumque vasculum quo potio tenebatur, rogat, ut eum sanctus, inposita prius manu, sanctificaret. Qui elevata dextera cum signum crucis inposuisset, vasculum scinditur medium, ac vinum quod infra tenebatur cum inmenso serpente terrae diffunditur. Quod cernentes qui aderant, metu exterriti, ad pedes beati viri decidunt, lambunt vestigia, osculantur et plantas; mirantur omnes virtutem senis, mirantur et se ab iniqui anguis virus divinitus fuisse salvatos. Ad istud miraculum concurrit omnis exercitus, vallat mul
Abbreviated transcription (Latin):
cbbate ipse succeder& ⁊ qͥfestus
cestiuo tem̃pr cũ ardor solis
ui. caloris sui cuncta consiimer&:
& &iãcorporitq̃ robustiora põlu
humorẽ sclẽ ciestuans fumil¬
nabat : Ex qͦ iterꝰ ad suptũ liqͥrẽ
arentes gengiuas : parũꝑ infice¬
r& q̃ res quã quã palatũ aridũ
umectar& : tam̃ maiorẽtor¬
mentũ addita corporis si tep̃sta¬
bat sclem̃ utnulli occulitur:
magis ardorẽ sitis contiũ at
quã extinguat: sed hic tribuente
dño arcebatur cibeo
His dieb theodoricus ingressi
aruernũ terminũ ÷ omnia exter¬
min ab at ÷ cuncta deuastab t
Cũq in ast honensis uiciprat&
castra m& cur&: antedictsse¬
nex adoccursũ eiꝰ ꝓperat qͦsi
ꝓpopulo rogaturus : Ingressuq
castramane regecidhuc io
tentoriis dormiente : sigiual¬
dipapilionẽ qͥ tunc primꝰ cũ eo
habebatur ad gressus e Et
dũ dehac captiuita te conq̃ritꝰ
merũ dignar&ꝰ acciperẽ dẽp¬
catur dicens⁊ Magnũ mihiho¬

Expanded text:
abbate ipse succederet. Qui fertur abbate ipse succederet. Qui fertur aestivo tempore, cum ardor solis vi caloris sui cuncta consumeret, et etiam corpora, quae robustiora potu humorem, salem aestuans ruminabat, ex quo iterum assumpto liquore arentes gengivas parumper inficeret. Quae res, quanquam palatum aridum humectaret, tamen majus tormentum addita corporis siti praestabat. Sal enim, ut nulli occulitur, magis ardorem sitis concitat quam exstinguat, sed hic, tribuente Domino, arcebatur ab eo. II. His diebus Theodericus ingressus Arvernum terminum , omnia exterminabat, cuncta devastabat. Cumque in Arthonensis vici pratis castra metasset, antedictus senex ad occursum ejus properat, quasi pro populo rogaturus: ingressusque castra mane, rege adhuc in tentoriis dormiente, Sigivaldi papilionem, qui tunc primus cum eo habebatur aggressus est: et dum de hac captivitate conqueritur, merum dignaretur accipere deprecatur, dicens: Magnum mihi ho