comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum sibi displice̾. u̾m ⁊̃ curare se oñdit.¬
neq omuino ꝯtempnere: Unde colligit᷑.
ꝙ d̾s aliquid ⁊ imꝑbet iistus. ⁊ tñ pm̃it
contͣ religionẽ qua colit᷑ d̾s furat. ⁊ displi I¬
cere dõ iusro. ⁊ rõne iudicu enis ab onñ¬
potente pmitti.s aliud iam ẽẽ trastan¬
dum unde sint diumacõnes uł demonũ.
uł quil illi sint quos dõs pagam uocãt.
uidendũ enmi ẽ ne forte ñ quidem pp̃
nõ nͥ di potencie tͣbuenda ẽẽ iideant᷑
dtͥbendo ⁊ illa retepere. ⁊ ista subtexe̾. de¬
monum ea ẽẽ naturam. ut aerui cor¬
ꝑis sensu. t̾renorum corꝑum sensum fa
tus autm incomꝑabilit̾ uincant. Qui¬
b duab reb qnͣtum ad aerium corpus
atanet p̾diti. ħ ẽ acͥmonia sensus ⁊ celita¬
te motis. multo ante cognita pͥminciant
uł minciant. que honnẽs ꝓ sensus t̾cem
tarditate mirentur. Accessit ⁊̃ demonib
ꝑ tam longum tempus quo eoꝵ uita ꝓ¬

Expanded text:
lum sibi displicelum sibi displiceneque omnino contemnere? Unde colligitur quod Deus aliquid et improbet justus, et tcontra religionem qua colitur Deus fiunt, et displicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. scribendo, et illa retexere et ista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum factus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemonibus per tam longum tempus. quo eorum uita p
Abbreviated transcription (Latin):
rio drẽtur. ñ quid̃ ẽẽ dubitandum qd̾
omipotens ⁊ nistus sit d̃s.S ħ humana
peccata que contͣ societatẽ homiũ fie¬
rent ñ eum curare dum fierent pp̃ea
templa ⁊ similachia en̾tunt᷑. ⁊ illa gencium
sacͥficia si fc̃a fu̾int pumunt᷑. Sicut enm

Expanded text:
dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea templa et simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
sent ⁊ magis ꝯcͣdicendo querere ind̾ent᷑.
quid paganis respond̾i oport̾et. Cum gͦ
de diumacõne demonum quer̾e̾tur ⁊ af¬
firmaret᷑ p̾dixisse. nescio quẽ eu̾sionẽ dtem¬
pli serapis. que in alexandria facta est.
respondi nõ eẽ mirandum. si istam ei̾isio¬
nem templi suilachris sins ĩmniere de¬
mones. ⁊ scire ⁊ p̾disc̾e potunt. sit̃ alia
multa. qnͣtum eis nosse ⁊ p̾mintiare p¬

Expanded text:
sent, et magis contradicendo quaerere viderentur quid Paganis responderi oporteret. Cum ergo de divinatione daemonum quaereretur, et affirmaretur praedixisse nescio quem, eversionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est; respondi, non esse mirandum si istam eversionem templi et simulacri sui imminere daemones, et scire et praedicere potuerunt, sicut alia multa
Abbreviated transcription (Latin):
cis pp̃m dĩ u̾ͥtutem ⁊ dĩ sapĩam. qm̃ ꝙ stultũ
ẽ dĩ sapiencius ẽ homĩb. ⁊ ꝙ infirmum ẽ dĩ.
forcius ẽ hominib. Irrideant gͦ qnͣtum pos¬
sunt. tanqm imꝑiciam ⁊ stulticiã nr̃am. ⁊
iaccent doctͥnam ⁊ sapĩãm suam. Illud sci
o ꝙ isti irrisores nr̃i pauciores sunt ħ anno.
qui funt pͥore anno. Ex quo enim fremu̾nt
tur sanguis scõrum. ⁊ uastabatur eecłia us
ad ħ tempus ⁊ deinceps cotidie mimuunt᷑.
Nos autẽ adu̾sus eoꝵ obꝓbrium ⁊ suꝑbas ir¬
risiones. fortissimos reddunt oracula dĩ nr̃u.
que de hac qͦ re uidenns ⁊ gandemus impsi.
Sic eim nos alloquit᷑ ꝑ ꝓpħam. Audite
me qui scitis iudicium ppłs ñs. in quorũ
corde lex mea ẽ. Oꝓpbria hominũ uolite
sana a tynea cõmedentur. Iusticia autem
tur. cum ad nos contͣdictiones eorum ꝑ¬
uen̾int. qnͣtum dũs adiuuat respõ debinsꝰ.

Expanded text:
tultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Irrideant ergo, quantum possunt, tanquam imperitiam et stultitiam nostram, et jactent doctrinam et sapientiam suam. Illud scio, quod isti irrisores nquam fuerunt priore anno. ex quo enim fremueruntur sanguis sanctorum et uastabatur ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps cotidie minuuntur. nos autem aduersus eorum obprobria et superbas inrisiones fortisquae de hac quoque re videmus et gaudemus impleri. Sic enim nos alloquitur per prophetam: Audite me, qui scitis judicium, populus meus, in quorum corde lex mea est: opprobrium hominum nolite lana a tinea comedentur, iustitia autem tur. cum ad nos contradictiones eorum peruenerint, quantum dominus adiuuat, respondebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ex more pentis sin serpentis. capciosis cirtũ¬
uenire q̃stiunłis uolu̾int ⁊ ip̃i ad respon¬
dendum ugilant̾ eis sitis insructi. Ita e¬
nim fiet. ut ad ea ip̃a que ꝓposu̾int reli¬
gati. ult̾nis huc atqr illuc uagari ñ pos¬
fint. Ac ne ꝓfusa confusa ue orõne legen¬
cami mundarent᷑ ingema. tam b̃r qͣm dis¬
tincte ox adu̾so sibi ip̃orimi atqr ip̃rum uͥ¬

Expanded text:
entis sui serpentis captiosis circumuenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte ex aduerso sibi ipsorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
austus quidam fuit gente asfer. ci¬
uitate mleiitamis. elo quio sua¬
ins. ingemo callidus. secta manicheᷤ
at ꝑ hoc nefando errore ꝑu̾sus. No¬
ueram ipẽ hominẽ. quẽadmod̾ eum cõmemo¬
ram. in libris confessionũ meaꝵ. Hic ꝙdam
uolumen edidit. adu̾sus rectam xͥanam fi¬
dem. ⁊ catholicam i̾ntatem. Quod cum ue¬
niss in manus nr̃as. lectumq ẽẽt a fratbus
desid̾au̾nt. ⁊ nure caritatis ꝑ qm̃ eis setuimus
flagitau̾nt. ut ei respond̾emuis. Hoc aggrediar
ligant. qmͣ nicħ sit acutum ingennum. ⁊ lin¬
gua expolita. nͥ a dño gressus hominis d̾igant᷑.
ꝙ multis ⁊̃ tardiorib ⁊ inualidiorib ocail¬
ti acerrum ⁊ facundissum deserti adiutorio
di. adhuc uelocit̾ ⁊ ꝑtinacit̾ cͣcerent. ut a
u̾ntatis ina longnis ab errarent. Cõmodum
autẽ arbitror sub enis nomine u̾ba enis po¬
ribrat radance suꝑsticõnis. simul ⁊ seim¬
xp̃ianorum habunde dececta fallacia. adoctis¬
simo scili ⁊ solo nob̾ post b̾m prẽm nr̃m

Expanded text:
austus quidam fuit gente Afer, ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus ndesideraverunt, et jure charitatis per quam eis servimus flagitaverunt, ut ei responderemus. Hoc aggrediar ligant quam nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a Domino gressus hominis dirigantur . Quod multis etiam tardioribus et invalidioribus occullti acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius poribus ac Iudaicae superstitionis simul et semichristianorum abunde detecta fallacia a doctissimo scilicet et solo nobis post beatum patrem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs fallacisinus sompniis eingilarens. seq̃re¬
uenum uestigia prĩc nri abeiham. ⁊ insomi¬
ne euis b̃ndic̾emini cum omĩb gentib. ipẽ
enim accepit sicut dicit apłs. signum certum¬
cisionis signatłm nsticie sidi̾ que ẽ in ppucio.
ut sit pr omiiũ tredenciũ ꝑ p̃pucium ut de¬

Expanded text:
fallacissimis somniis euigilaretis, sequeremini uestigia patris nostri Abraham et in eius semine benediceremini cum omnibus gentibus. ipse enim accepit, sicut dicit apostolus, signum circumcisionis signaculum iustitiae fidei, quae est in praeputio. ut sit pater omnium creden
Abbreviated transcription (Latin):
subdicum. pullo asine comꝑatum. In quo
nem pacis. docens mansnetos. Si ñ sauat
eccłia. qmͣ sibi ñ exhibet hr̃cem m̾acłam
albabo. unde nͥ dinissis peccatis. In quo gͦ in¬
ille qui ppependit in ligno: pp̃t̾ea ⁊ hc in¬
de quid adrangat. Et in sangume une a¬
mictum sinim. Iam uere sulg̾e ocłos euis a
umo. illa in corꝑe eins m̃bra coguoscunt quib
donatuma ẽ sc̃a q̃dam ebrietate alienate m̃tis
ab infra labentib temꝑalib. et̾nam lucem
sapiẽ contueri. Unde qͣddam paulo aute cõ¬
memorauinus dicente paulo. siue enim ĩte
extessimus dõ. Hn sunt fulgentes ocłi a umo¬

Expanded text:
s pullo asinae comparatum, in quo nem pacis, docens mansuetos vias suas. SiEcclesia, quam sibi exhibet, non habentem maculam vem dealbabo . Unde, nisi de dimissis peccatis? In quo ergo viille qui pependit in ligno . Propterea et hic vide quid adjungat, Et in sanguine uvae amictum suum. Jam vero fulgere oculos ejus a vino, illa in corpore ejus membra cognoscunt, quibus donatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. Unde quiddam paulo ante commemoravimus, dicente Paulo, Sive enim mente excessimus, Deo. Hi sunt fulgentes oculi a
Abbreviated transcription (Latin):
attestabant᷑ miratła. ñ desuissent sicut ⁊̃ nt̃
adhuc qͥdam musitant. qui magice potencie
cincta slła tͥͣbu̾ent nͥ talis eoꝵ cogitacõ cõtes¬
tacõne ꝓpħica mnc̾etur Magits enm ar¬
tib antramͣ nasc̾ent᷑. ꝓpħas sibi ꝯstituere
a quib p̾minciarent᷑. nemo utiq drẽt. Si in¬
deli uetat nos faustus de u̾o xp̃õ hebreis ꝓpħ¬
tis testib crede. qini de falso ⁊po ꝑsatumꝰ et¬
iorib credidit. Uetum disciplma catłolita pp̃
simplici fide pͥus mitͥri oport̾et doce m̃tem pͥa¬
nam. ut eam capacem faciat ad intlłnda suꝑ¬
na ⁊ et̾na. Sic enimi ⁊ ꝓpħa dicit. Ilisi credi¬
d̾itis. ñ intelligetis. At ea ipã est simplex fides
qua credimas añqmͣ cognosenins suꝑ eminẽ¬
tem sciãm caritatis xp̃i. ⁊̃it nupleans inom¬
nem plenitudinẽ dĩ. ñ sine causa dispensacõnẽ

Expanded text:
adtestabantur miracula, non defuissent — sicut etiam nunc adhuc quidam mussitant — qui magicae potentiae cuncta illa tribuerent, nisi talis eorum cogitatio contestatione prophetica uinceretur. magicis en antequam nascerentur. prophetas sibi constituere, a quibus praenuntiarentur, nemo utique diceret. sed uidelicet uetat nos Faustus de uero Christo Hebraeis prophetis testibus credere, qui de falso Christo Persarum erroribus credidit. Uerum disciplina catholica propterea simplici fide prius nutriri oportere docet mentem christianam. ut eam capacem faciat ad intellegenda superna et aeterna. sic enim et propheta dicit: nisi credideritis, non intellegetis. at ea ipsa est simplex fides, qua credimus, antequam cognoscamus supereminentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ris illis xp̃m ñ eẽ ꝓpħatum. Quod si it̾m atq
it̾m dicant. nos it̾m atqp it̾m possumus docu¬
menta ꝓferix. adiuuante isso qui tantam copi¬
am tͥbuit adu̾sus calumpnias erroris huma
tur. callidissimam se inuenisse atbitͣcus ẽ. ⁊ te¬
fellere piget. ne pp̃ca putet᷑ aliquid dixisse.
qr ei respond̾e digimi ħitum.ẽ. Quit emm
dem̃tusimus drẽt. enerius ẽẽ fidĩ. de ppõ sine
teste ñ cred̾e. Uellem mͥ isti respond̾e̾nt. cui¬
nam de xpõ isti credidissent.An illam uocem
ñ uult testib hominib credi. qͣi ad nos ⁊̃ ens¬
dem uocen noticia sine homme teste ꝑuen̾it.
cum ⁊ mamfestum sit sic eam ꝑuenisse. ⁊ apłs

Expanded text:
is Christum non esse prophetatum. Quod si iterum atque iterum dicant, nos iterum atque iterum possumus documenta proferre, adjuvante illo qui tantam copiam praebuit adversus calumnias erroris humantur, callidissimam se invenisse arbitratus est, etiam refellere piget, ne propterea putetur aliquid dixisse,  ei responderi dignum habitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi isti responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem n uult testibus hominibus credi, quasi ad nos etiam eiusdem uocis notitia sine homine teste peruenerit, cum et manifestum sit
Abbreviated transcription (Latin):
diti. Qui milli aꝑnint᷑. si sibi ꝑ mat̾nam car¬
inctum qͣi p̾gnandi etate fastidiens. pͥus in ne¬
nena heticorum. qm̃ in sapĩe cibum. cui sey
doneum teni̾e arbittur mru̾it. Non gͦ quod
diñs ut ꝓpħis ccrdat᷑. pͥusqmͣ purgata ⁊ robo

Expanded text:
diti , qui nulli aperiuntur, si sibi per maternam carvictum quasi praegrandi aetate fastidiens, prius in venena haereticorum quam in sapientiae cibum, cui se idoneum temere arbitratur, irruerit. Non ergo quod d
Abbreviated transcription (Latin):
scitis. An quid sit uł bñ uł male imere indi¬
care nos potestis. quoꝵ nisticia ẽ pocnuis suct᷑¬
rend̾ eẽ. melom ñ sencienti. ut eum uos mau¬
ducetis. qmͣ m̃dico esurienti. nt manducaud̾
aliquid detis. Catholicis ꝑulis anteqns scrat
hic uniit᷑. susficit de illis iris ħ existimare
ꝙ cõmendat. apłice doct̾ne sanitas. qr mitus
ex fide mint. Credidit autẽ abeabam dõ ⁊ de

Expanded text:
 bene uel male uiuere, iudicare uos potestis, quorum iustitia est potius succurrendum esse meloni non sentienti, ut eum uos manducetis. quam mendico esurienti ut manducandum aliquid detis? catholicis autem paruulis, antehic uiuitur, sufficit de illis uiris hoc existimare, quod commendat apostolicae doctrinae sanitas. quia iustus ex fide uiuit. credidit autem Ab
Abbreviated transcription (Latin):
gente ꝑ illas litt̾as ⁊ sciebat᷑ ⁊ expectabat᷑. Nnn
milla alia gens. reges ⁊ sacͥiotes suos xpos
hũit ⁊ uocanit. Quorum significatiã inicti¬
ouem cessare fas ũ fuit. nͥ cum ilłe uenisset.
qui ineis pͥminciabat᷑ Sic enim nidi noue¬
rant illos ꝓpõs suos. ut tñ nnum sꝑarent.¬
.I
ꝑ quem dm̃ lib̾arent᷑. S excecati occulta nis¬
ticia dĩ. dum solam enis u̾tutem cogitant in¬
firmitatẽ in qua ꝓ nob̾ mortiuis ẽ nõ ircel¬
lex̾unt. Hinc illa u̾ba mlibro sapiẽ de illic
p̾dicta cõgnoscimns. Morte tͣpissima ꝯdemp¬
nemus illum. Erit enim respetus. in sermo¬
nib illius. Si u̾e silius dĩ ẽ. suscipiet illum.
⁊ bbabit illum de manib contͣrior. ħ cogita¬

Expanded text:
gente per illas litteras et sciebatur et expectabatur ? nam nulla alia gens reges et sacerdotes suos christos habuit et uocauit, quorum significatiuam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille uenisset, qui in eis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. r quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexerunt. hinc illa uerba in libro sapientiae de illis praedicta cognoscimus: morte turpissima condemnemus illum; erit enim respectus in sermonibus illius; si uere filius dei est, suscipiet illum et liberabit illum de manibus cont
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. ⁊ cum homĩb comi̾satus ẽ. Quis ñ eund̾
saluatorem agnoscat apud danyelẽ. cum an¬
tiquo dieꝵ osfert᷑ filius honnuns ⁊ accipit reg¬
uim sine fine ut seriiant ei om̃i gentes lim
nͥo si locum illum quẽ cõmemorauit dñs ex
eiusd̃ danyelis ꝓpħia. cum ind̾itis ab homnia¬
segit ratelligat. ⁊ si supputatis ⁊̃ tempibus
uenire passurum. Qmͣqmͣ ⁊ sine computa¬
cõne temꝑum. mamfestis reꝵ esfcctib udeos
urgere soleamus. cum quib nob̾ ñ utrum in
qr fu̾it disceptacio ẽ. Comnucunt᷑ antẽ. ir̃b
ipĩs aꝑtissimis. ñ solum de fide omunum gen¬
cium quas ei serinturas eadem cui cede̾ cogũ¬
tur scͥptura p̾dixit. Que ita clarescit toto orbe
t̾rarum. ut ominũ tͥgnisancium ocłos ferut.
u̾m ⁊̃ de hus que in ip̃a iudeorum gente im
facta sunt. Qnod sacrariũ eu̾sum ẽ. ꝙ cessaũ
hostia ⁊ sacerdos. ⁊ uncio pͥstina. Que omiãda¬
nyel tunt pͥmniciauit futura. qñ ungi scm̃

Expanded text:
sus est, et cum hominibus conuersatus est? Quis non eundem saluatorem agnoscat apud Danihelem, cum antiquo dierum offertur filius hominis et accipit regnum sine fine. ut seruiant ei omnes gentes? iam uero si locum illum, quem commemorauit dominus ex eiusdem Danihelis prophetia: cum uideritis abominalegit, intelligat , si supputatis etiam temporibus venire passurum. Quanquam, et sine computatione temporum, manifestis rerum effectibus Judaeos urgere soleamus, cum quibus nobis, non utrum in que fuerit disceptatio est. conuincuntur autem rebus ipsis apertissimis non solum de fide omnium gentium, quas ei seruituras eadem, cui cedere coguntur, scriptura praedixit. quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiuersantium oculos feriat, uerum etiam de iis. quae in ipsa Iudaeorum gente iam facta sunt, quod sacrarium euersum est. quod cessauit hostia et sacerdos et unctio pristina: quae omnia Danihel tunc praenuntiauit futura
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad dũ. ininisi fines t̾re. ⁊ adorabunt in
cõspectu enis umu̾se pr̃e genci. Quid il¬
lud in euuͣgłium᷑.tͥstis ẽ anima mea usq ad
mortem. ⁊ nunc amma uiea contͣbata est.
Nonne p̾us in psalmo sonint. dormii cõt᷑¬
batus. ⁊ inde fcm̃ ẽ. ut dormitet. quorum no¬
tib adclamatum ẽ. crucsige. crucisige. Non¬
⁊ totum orbem t̾rarum głia nominis fin pos¬
sessuro. uide utrum ħ psalimis ante tacu̾it.
Sequit᷑ emim. exaltare suꝑ celos ds̃. ⁊ suꝑ om¬
nem t̾ram gła tua. Quis umqmͣ dcm̃ de ppõ du¬

Expanded text:
tur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium? quid illud in euangelio: tristis est anima mea usque ad mortem, et: nunc anima mea turbata est? nonne prius in psalmo sonuit: dormiui conturbatus? et unde factum ' est, ut dormiret? quorum uocibus adclamatum est: crucifige, crucifige, nonet totum orbem terrarum gloria sui nominis possessuro? uide, utrum hoc psalmus ante tacuerit; sequitur enim: exaltare super caelos. deus, et super omnem terram gloria tua. quis umquam de
Abbreviated transcription (Latin):
h. de g̾minacõne filius m̃s. Causa quippe red¬
dita ẽ. qt̃ catulus. In cuus laude alibi scͥp¬
tum ẽ. Catulus seonis forcior inm̃tis. Hoc ẽ.
⁊̃ ꝑuulus forcior maiorib. Si ñ ascendit in
truce ẽ reciibens inclmato capite reddidit
spm̃. si ñ dornuuit ut leo. qr ⁊ in ipã morte
ñ ẽ uctus. s uicit. Et ut catulus seonis. In¬
de enim mortuus. unde ⁊ natus. Si ñ ille eũ
suscitauit a mortris. quẽ nemo hominum
ẽ. quis suscitabit eum. satis expressa ẽ. tan¬
qmͣ ignoti significacio. Si defuit pͥnceps
ex iuda. ⁊ dux ex femorib enis. donec ue¬
nirent opottimo tempe. que ꝓmissa tan¬
qmͣ reposita fu̾ant. Sunt emm litt̾e cer¬
tissime historie ipõrum qͦ indeoꝵ. quibus
donec uenirent que reposita erant illi.
S qr ñ solis indeis fidelib ꝓfuit. ꝙ ꝓmis¬

Expanded text:
 de germinatione filius meus. causa quippe reddita est, quare catulus, in cuius laude alibi scriptum est: catulus leonis fortior iumentis, hoc est etiam paruulus fortior maioribus si non ascendit in cruce recumbens, cum inclinato capite reddidit spiritum; si non dormiuit ut leo, quia et in ipsa morte non est uictus, sed uicit, et ut catulus leonis - inde enim mortuus unde et natus — si non ille eum suscitauit a mortuis, quem nemo hominum est: quis suscitabit eum? satis expressa est tamquam ignoti significatio — si defuit princeps ex Iuda et dux ex femoribus eius. donec uenirent oportuno tempore, quae promissa tamquam reposita fuerant. sunt enim litterae certissimae historiae ipsorum quoque Iudaeorum, quibus donec uenirent, quae reposita erant illi. sed quia non solis Iudaeis fidelibus profuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑiili telinqunt᷑ adhuc lacte nttͥendi. qr
⁊ hic sequit᷑. ⁊ dentes candiores lacce. Quid ad
ħ respondens insani. Nempe isti maiifesta fũt.
uempe om̃s ñ dico calumpmas ꝯtͣdiccionie. s
⁊̃ nebulas dubita cõms expellunt. Taba queri¬
te in pͥmo in illis libris. talib pͥmo ccedite.
Que minc ame nec omia cõmemorari possunt
qr imim ẽ. nec multa qr longum ẽ. Nec pau¬
ca uellem. ne sola existrm̃tur ab eis. qui illa
ñ legunt. Et ne fideł ac diligens lector me
repͥhendat. cum plura eudenciora reppit. ꝙ
ista potissimum posu̾im. que mͥ occcere in p̾¬
sencia potu̾nt. Inuemetis enim multa. que
oumimo nec tali saltem indigeant ãmonic̃s¬
ne. qͣli mͦ usus sum in u̾b̾ iacob. Quis enm
iam querat expositorem dum legit. uelud o¬
ins ad raccuam ductus ẽ ⁊ omĩa que illic

Expanded text:
li relinquuntur adhuc lacte nutriendi, quia et hic sequitur: et dentes candidiores lacte. Quid ad haec respondetis, insani ? nempe ista manifesta sunt, nempe omnes, non dico calumnias contradictionis sed etiam nebulas dubitationis expellunt. talia quaerite primo in illis libris, talibus primo credite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, quae illic
Abbreviated transcription (Latin):
sconis. Quis suscitabit eum. Nion deerit
pͥnceps ex nida ⁊ dux de femorib enis. donͨ
uemant q̃ reposita sunt ei. ⁊ ipe erit ex¬
pectacõ gentiam. Aigans ad uineani pul¬
lum sinim. ⁊ cilicio pullum asine. Lauabit
n inuo stolam suam. ⁊ in sangume uue
muctum suñ. Fulgentes oculi enis a uno. ⁊
dendens candidiores sacte. False sinit ista ob¬
scura srat ista. si enim ñ in xpõ eindentissi¬
nia luce clatu̾int. Si ñ eum laudent frẽs
enis apłi. ⁊ om̃t coheredes enis. ñ suam głam¬
q̃rentes. s ip̃ius. Si ñ suat manius enis suꝑ
dorsa innincoꝵ enis. si ñ depͥmunt᷑ atq cur¬
nant᷑ ad t̾ram. crescentib ppłis xp̃ianis. qͥ¬
cumq illi adhut adu̾sant᷑. Si ñ eum adora¬
u̾nt filii iacob. in reliquiis que ꝑ electionẽ
grẽ salue facce surit. si ñ ẽ. ip̃e catulus leo¬

Expanded text:
onis, quis suscitabit eum? Non deerit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniant quae reposita sunt ei; et ipse exspectatio gentium, alligans ad vineam pullum suum, et cilicio pullum asinae: lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae amictum suum: fulgentes oculi ejus a vino, et dentes candidiores lacte . Falsa sint ista, obscura sint ista, si non in Christo evidentissima luce claruerunt; si non eum laudant fratres ejus Aptes, sed ipsius; si non sunt manus eius super dorsa inimicorum eius; si non deprimuntur atque curuantur ad terram crescentibus populis christianis, quicumque illi adhuc aduersantur; si non eum adorauerunt filii Iacob in reliquiis, quae per electionem gratiae saluae factae sunt; si non ipse catulus e
Abbreviated transcription (Latin):
gamim ⁊ audite filii iacob. audite iscł pa¬
trem ur̃m. Hic c̾ce nemo dubitat ꝓpħuitis
ꝑsonam ẽẽ dilucidatam. Audiamus gͦ qͥd
dicat filio suo inde de cimis tͥbu xp̃e uenit
ex semimie dauid scd̃m carnẽ. sicut apłica
doctͥna testat᷑. Inda inquit te laudent ftẽs
adorabunt te filii prĩs tin. Catulus seomis
uida. de gͥminacõne filius mñs ascendisti.

Expanded text:
gamini et audite, filii Jacob; audite, Israel, patrem vestrum. Hic certe nemo dubitat prophetantis personam esse dilucidatam. Audiamus ergo quid dicat filio suo Judae, de cujus tribu Christus venit ex semine David secundum carnem, sicut apostolica doctrina testatur . Juda, inquit, te laudent fratres adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Juda, de g
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis p̾sagns ꝓpħicis aꝑtis manfestisq fe¬
riecur sicuti ẽ illud in semme tuo benedi¬
cent᷑ om̃s gentes. Hoc dcm̃ ẽ ad abriham.
ħ ad ysaat. ħ ad iacob. unde ñ in m̾ito dic̃.
ego sumi d̃s abraham. ⁊ ds̃ ysaac. ⁊ d̾s iacob.
complet᷑s utiq in bñdictione omniũ gen¬
to ip̃e abraham cum eus seruus ei nirass.
sub femore suo nissit cum pon̾e manũ.
sciens inde uent᷑am carnẽ xp̃i. in quo bñdi¬
ci om̃ĩs gentes. ñ iinc p̾mnnciamus. s qd̾
tunc p̾minciatũ ẽ nunc iudemins. Uellem¬

Expanded text:
agiis propheticis apertis manifestisque ferietur, sicuti est illud: in semine tuo benedicentur omnes gentes. hoc dictum est ad Abraham. hoc ad Isaac, hoc ad Iacob. unde non inmerito dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conpleturus utique in benedictione omnium gento ipse Abraham, cum eius seruus ei iurasset, sub femore suo iussit eum ponere manum, sciens inde uenturam carnem Christi, in quo benedici omnes gentes non nunc praenuntiamus. sed quod tunc praenuntiatum e
Abbreviated transcription (Latin):
legis ⁊ ꝓpħarum libris sigurate xpm̃ anmma¬
ant. qͣntalibet breuitate ꝑsiͥngere. Pasi forte
quis putat ingemo fieri nt ea que rer ordi¬
ne ꝑ sua temꝑs contͤcerunt ad ppĩ signifi¬
tacõnes int̾prctando u̾tantim:. Hoc forte nid̾i

Expanded text:
legis et prophetarum libris figurate annuntiantur, quantalibet brevitate perstringere? Nisi forte quis putat ingenio fieri ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt ad mysticas significationes interpretando con
Abbreviated transcription (Latin):
nas int̾pretando referre conent᷑. Ex parte
plene satis idicantes qͣlia sint. ex ꝑte autẽ
dissimłantes dumi ea rident intheatͥi que ue¬
nerant᷑ in templis. in tͣpitudine inimũ li¬
b̾i in suꝑsticõne nunu sermi. Nob̾ autẽ
quisqͥs dix̾it. ñ iõ ilłla uł gesta uł scͥpta ut

Expanded text:
nas interpretando referre conentur ex parte nas interpretando referre conentur ex parte plene satis indicantes, qualia sint; ex parte autem dissimulantes. dum ea rident in theatris, quae uenerantur in templis. in turpitudine nimium liberi. in superstitione nimium serui. Nobis autem quisquis dixerit non ideo alia uel ges
Abbreviated transcription (Latin):
ad ostium ꝙ in arthe late̾ fcm̃ est. omĩs Ini¬
mam ingenti neccura defecit. Ut tũ aliquid
diẽt. infẽrioris corꝑis ꝑtes. quib urma ⁊
stimis eg̾utur. illo ostio significati ausus ẽ
crete̾. ausus ⁊ drẽ. ansus ⁊ scͥbete. Non m¬
rum. si ostio ñ inuento sic errant. Quod si
ad ꝓp̃m tnͣsisset. ablato uelamine satram̃ta
eccłie. manaricia ex łate̾ hominis illuis ĩ¬
neniss. Nam qr p̾dictum est erunt duo in
ẽ. Sic ⁊ in cet̾is int̾pietacõnib sigutaꝵ. ꝑ
umu̾sum textum diuine scͥture. licet cõ¬
sid̾are ⁊ comꝑare sensus eorum. qui xpm iͥ
intlłigunt. ⁊ eorum qui pret̾ pp̃m ad alia
quel ea detorquere conantur. Nec pagani
nob̾ in hoc obilrepunt. Neq enui audent.
contͣdice̾. ne illa ñ solum dicta s ⁊̃ facta figu¬
rate accepta. intͥpretemur ad xpm̃ intlłn
gius. ⁊̃ demonsirannis implcta cum fabu¬
las suas ut aliquo mͦ cõmendant. ad nescio

Expanded text:
ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis huad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si ostio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in euniuersum textum diuinae scripturae licet considerare et conparare sensus eorum, qui Christum ibi intellegunt, et eorum, qui praeter Christum ad alia quaelibet ea detorquere conantur. Nec pagani nobis in hoc obstrepunt; neque enim audent contradicere, ne illa non solum dicta sed etiam facta figurate accepta interpretemur ad Christum intgimus. etiam demonstramus inpleta, cum fabulas suas ut aliquo modo commendent, ad nescio
Abbreviated transcription (Latin):
trũ dictarum s ⁊̃ gestarum figuris p̾mincia¬
tum idi cogirtur a nob̾ drc̃ quid illa sig¬
rnficerit. Que nͥ aliquid significare cõcedant.
tam diuine auctoritatis libros. ab̃ eptarum
fabularum ignoninna ñ defendunt. uidit
illorum. ciis eloquũ greti platomi equa¬
re ñ dubitant. ⁊ conatus ẽ aliqua int̾pͥtari.
ut inde magis appareret. qnͣtum int̾sit utr̃
ad xp̃m referas omnia pp̃ quem u̾e sic dic¬
ta sunt. an pret̾ illum qͣssibet ꝯiecturas qͦ¬
libet m̃tis acumine ꝑsequaris. qnͣtum q na¬
leat ꝙ apłs ait ꝯtnͣsieris ad dnm̃ auferetur
nelauien. Ut eram quiddam enisd̾ filonis
cõmemorem. archam diluum scd̾m rõnem
ħumam corꝑis fabricatam uolens intelli¬
gi. tanqmͣ menb̃tim omina ꝑtractabat. Em¬
mano ⁊̃ ille humami genis saluator apparu¬
it. nec tũ cong̾ent. qr corpus. humanũ est.
utiq ⁊ hominũ cet̾orum. At ubi uentum ẽ

Expanded text:
tantum dictarum, sed etiam gestarum figuris praeuntiatantum dictarum, sed etiam gestarum figuris praeuntiatum uideri,  coguntur nobis dicere, quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedunt, tam diuinae auctoritatis libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. uidit illorum, cuius eloquium Graeci Platoni aequare non duut inde magis appareret quantum intersit utrum ad Christum referas omnia, propter quem vere sic dicta sunt, an praeter illum quaslibet conjecturas quolibet mentis acumine persequaris: » quantumque vat: cum transieris ad dominum, auferetur uelamen. ut enim quiddam eiusdem Philonis commemorem, arcam diluuii secundum rationem humani corporis fabricatam uolens intellegi tamquam membratim omnia pertractabat. mano etiam ille humani generis saluator adparuit, nec tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et hominum ceterorum. at ubi uentum est
Abbreviated transcription (Latin):
Si pp̃ gemis reꝑandum aninalia includi o¬
portebat. quid opus erat ilło potentissimum
mumero septena de mumdis: bina deĩmmin¬
dis. Aditum ad archam fĩ. noc̾itas utiq
cogebat. In sat̾e autem t̃i. uł ⁊̃ memorie
cõmendari ꝑlitt̾as quid cogebat. Iraimo¬
Care filuri nibetur abraham. Iussus hoc
fuerat ut eius obediencia tali ⁊̃ exaunne ꝓba¬
tã. post̾is innotesc̾et. Conuementius ligna por¬
tau̾it filius. ne pr̃ senexq portaret. Non sit pꝰ¬
ea silumi ferire ꝑmissiis. ne orbitate granssĩa
se feriret. Nrmquid ⁊̃ si nulło esfuso sangͥne
rediretur. minis eẽt ꝓbatus abraham. Aut
si iani opns erat ꝑfici satͥficum c⁊̃ ne ut iłle
aries in uepre ad hens cormb appareret. ad
ullum augmñtum nictime ꝑtinebat. Sic om¬
ma cum consid̾antur ⁊ qͣi suꝑflua nccͣiis cõ¬
texta inueminit᷑. ad monent humanũ am
ficare. deinde quid significent quere̾. Itaq ⁊̃

Expanded text:
si propter genus reparandum animalia includi osi propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiamne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum anisignificare, deinde quid significent quaerere. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
si ysmael ⁊ ysaac hommes nati duo destam̃¬
ta significant. quid credend̾ ẽ de dot factis que
nulło naturahusu. milla negocti ncãtate
facta sunt. nicħ ne sigrificant. Si quis nr̃m
qui hebreas litt̾as ignoramus .i. ipõs nocum
caracteres ind̾et eas in ꝑiote conscͥptas ho¬
norato aliquo soco. quis eẽt tam excors. ut
eo mͦ pictum pietem putaret. ac ñ pocius in¬
tellig̾et scͥptum. ut si leg̾e̾ nõ uaseret. ñ tñ
illos aꝑices aliquid significare dubitaret.
Ita pͥus illa omina que sunt in uet̾e̾ instru¬
m̃to scpturarum sc̃arum. quisqͥs ñ pu̾so
ammo leg̾it. sic oportet moueatur. ut ali¬
quid ea sigrificare ñ ambigat. u̾bi enm gͣ¬
cia. Nimquid si oportebat adiitorium inro
isssa suadebat utilitas. ut de dormientis lat̾e
fieret. Si cansa euadendi dilinul opus erat
fabricati archam. quid opus erat m̃suras eiꝰ
aut ipãs potentissimũ fi̾. ant ⁊̃ scͥtis ad re¬
ligionem post̾itati ꝓpagandis cõmemorari.

Expanded text:
si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum sanctarum, . quisquis non peruerso animo legerit, sic oportet moueatur, ut aliquid ea significare non ambigat. Uerbi enim gratia: numquid, si oportebat adiutorium uiro ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ?
Abbreviated transcription (Latin):
enim bonum ⁊ acceptum ẽ corim saluatore nrõ
dõ. qui om̃s homines uult saluos fieri ⁊ i ag¬
incõnem i̾tatis uenire. Ex ħ quippe ⁊̃ illis cce¬
dentib ꝯstructa sirat donialia pacis basilice xͥ¬
marum ꝯgregacõmun. ⁊ nouellate uinee po¬
płi fidelium. ⁊ plantati orti. ubi ⁊̃ int̾ omina
olera gramim illud sinapis regnat sub anus
umbracuł songe lateq porrettis. ⁊ altipetax suꝑ¬
bia gencium. tanqmͣ in celi uolatilib ꝯfugiẽ¬
do requiescit. Nam ꝙ ⁊̃ post septuagnita annos
tate. ⁊ templu tenonatur. quis fidelis xpi
ñ intelligat. pꝰ euoluta temꝑa que septenarii
dieꝵ mimeri repeticõne tnͣscurcunt. ⁊̃ nob̾.i.¬
eccłie dĩ. ad illam celestem ierłm ex hinuc se¬
gerebat ilłe iħc sacerdos magnus illuis tem¬
poris. quo templum edificatim ẽ post capti¬
tatem. Quem ꝓpħa zacharias indit in sordido
habitu. deuuto qr dyabło. qui ad enis accusacõ¬
nem stabat ablatam illi sordidam uestem. ⁊

Expanded text:
num et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae arum congregationum, et novellatae vineae populorum fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat, sub cujus umbraculis longe, lateque porrectis, etiam altipetax superbia gentium, tanquam in coeli volatilibus confugiendo, requiescit. Nam quod etiam post septuaginta annos itate, et templum renovatur, quis fidelis Christi non intelligat post evoluta tempora quae septenarii dierum numeri repetitione transcurrunt, etiam nobiesiae dei, ad illam caelestem Hierusalem ex huius saegerebat ille Iesus sacerdos magnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem? quem propheta Zaccharia uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat, ablatam illi sordidam uestem et
Abbreviated transcription (Latin):
tacula quẽ ñ desectant. sanam doctͥnam nõ
uaria qͣdam delectacõne sollicitant. s nos iã
corpiis xpi agnoscanns in psalmo uocẽ nr̃ã
⁊ dicannis ei. Narrau̾nt mͥ innisti delectacões.
brorum. ubiq ilłaꝵ scͥpturaꝵ ꝑaganti ⁊ anhe¬
laati. insudore illo dampnacõnis humane. si¬
ue ex aꝑto. siue ex occulto occͣrit ⁊ resicit. Ipẽ
mͥ ⁊ ex illa ñ milla dissicultate inuencõnis sue
desid̾iura inflãmat. ꝙ id ꝙ niuen̾o ainde sor

Expanded text:
tacula quem non delectant. sanam doctrinam non uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delectationes, brorum, ubique illarum Scripturarum peragranti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae, sive ex aperto, sive ex occulto occurrit et reficit. Ipse mihi et ex nonnulla difficultate inventionis suae desiderium inflammat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Didicis enm labores xpĩ morbe gencium.
quẽ significabat egyptus. pꝰ uarias passiones
mattyrum. ⁊ minc indemus honore̾ xpi in
eodem orbe t̾ratum. e rogacõne frmm̃tti sui si¬
bi omma sb̾nigantis. Ipe mͥ unuit᷑ in inrga
moysi. que in t̾ra serpens esfecta enis mortẽ
figuraint a serpente uemientẽ. S ꝙ appͥhen

Expanded text:
s enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per varias passiones martyrum; et nunc videmus honorem Christi in eodem orbe terrarum, erogatione frumenti sui sibi omnia subjugantis. Ipse mihi innuitur in virga Moysi, quae in terra serpens effecta, ejus mortem figuravit
Abbreviated transcription (Latin):
quib ħ omtima ꝯtestant᷑ tenens legitis p̾dica¬
as. Ubi ⁊ nos ipõs deputau̾im nͥ m ilła male¬
dicca incdictate.tu ñ est lapis angularis
ipr̃. Eina nec in illo ꝑiete nos agnoscims.
qui ex circuncisione credidit in xp̃m. unde e¬
tant ⁊ apłi. nec in isto qui ẽ ex ppucio. Unde
onĩs siut ex cec̾is gentib incandem unntatẽ
fidĩ. tanqmͣ in pacem anguli conctentes. sed
⁊ om̃s ꝯm qilibet ut̃i canonis li bros accipiũt.
siec dñ eatid̾ mortalitatẽ in passione undatã
a sociato unntatis sac̾mento honorifice. uclant.
s sinc scĩa pietatis ⁊ caritatis nunciant illud
unde om̃i nat sums. Qm̃ins int̾ se dissenci¬
una tñ cõdicione seruitutis. uł ad aliqrã at¬
testacõnem. uł ad aliqmͣ ꝓbacõnem utiles ft̃
eccłic. Nam ⁊ de ħcticis dcm̃ est. oportet ħcĩcs ẽ¬
ut ꝓbati mamfesti siant nat̾ nos. Ite minc.
⁊ obiectate calumpnias necib littis sacris. hc
agite. scriui cham. Ite quib uilinit nudata

Expanded text:
testantur, tenetis, legitis, praedicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt en eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiuna tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet eut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata
Abbreviated transcription (Latin):
ne ultͣ ꝓlabatur app̾hens a reꝑabimur. ⁊ nonis¬
sima ĩmca morte destructa resurgentes. in
ex egypto. ñ ego s apłs loquatur. Nolo autẽ
uos ignorare srẽs. qr prẽs nr̃i om̃s sub nube
erant. ⁊ om̃s ꝑ mare tnͣsieriunit. ⁊ om̃i in moy

Expanded text:
ne ultra prolabatur apprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nolo autem uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes per mare transierunt et omnes in Mo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾catum ocarpaũt eccłia. Hoc prorsus s pre¬
miatrsbat cum drẽtur. Latificet d̾s̃ iafech.
⁊ habitet in domib sem. uidete mainchei. in¬
dete. Ecoe in ꝯspettu ur̃o ẽ orb̾ t̾carum. Hoc sin¬
fech. uidete si ñ habitat in domib sem .i.

Expanded text:
terrarum occupauit ecclesia. hoc, prorsus hoc praenuntiabatur, cum diceretur: latificet deus Iapheth et habitet in domibus Sem. uidete, Manichaei, uidete; ecce in conspectu uestro est orbis terrarum: hoc studeus Iapheth. uidete, si non habitat in domibus Sem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ infirmũ ẽ. dĩ forcuis ẽ qmͣ honines. ꝓmde
in duob filiis maximo ⁊ imino. duo ppłi fi¬
gurati. imam uestem at̾go portantes saccarĩ¬
tum scil iam pret̾ite atq ⁊ tnsacce diũce pas¬
sionis. nuditatẽ prĩs neq intuent᷑. qr in xp̃i¬

Expanded text:
 infirmum est dei, fortius est quam homines. proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati unam uestem a tergo portantes — sacramentum scilicet iam praeteritae atque transactae dominicae passionis — nuditatem patris neque intuentur, quia in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmius ⁊ munda ⁊ ĩmunda. in archa fuint.
tñ pꝰ egressum de archa ñ osferunt dõ in sa¬
tͥficio. nͥ munda. Quid dernde sibi uelit dõ
so q̃nte ad noe ⁊ tanqmͣ tͣsus ab exordio. ꝙr
multis modis eadem si graficari oportebat
bñdicitur ad implendam t̾cam. Quod dantur
eis in escam cncta aumalia sicut in illodis
sangume uibent᷑ manducare. ne inta pͥsti¬
na quasi susfocata inconscĩa deneat᷑. s ħeat
tanqrͣ esfusione ꝑ ꝯfessionem. Qud testam̃¬
tum posunt d̃s intͥ se ⁊ homines. atq om¬
nem aĩam inuam. ne ꝑdat eam difinno
archum. qui apparet in mibib. qui nmꝙͣ
nͥ de sole resplendet. Illi enim ñ peunt dilu¬
uio seꝑati ab eccłia. qui in ꝓphis ⁊ in om̃ib
uerum ne adoratores hinus scculi Aampli¬
uis tumescant. sciant ita significati. xp̃m¬

Expanded text:
quamuis et munda. et immunda in arca. fuerint, tamen post egressum de arca non offerantur deo in sacrificio nisi munda? quid deinde sibi uelit deo loquente ad Noe et tamquam rursus ab exordio - quia multis modis eam significari oportebat benedicitur ad implendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo dissanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatem. Quod testamentum posuit Deus inter se et homines, atque omnem animam vivam ne perdat eam diluvio, arcum qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet. Illi enim non pereunt diluvio separati ab Ecclesia, qui in Prophetis et omnibus t suam. Verum ne adoratores hujus solis amplius intumescant, sciant ita significari
Abbreviated transcription (Latin):
luctatus. eum sibi pͥualeatẽ qͣi forciorẽ infit¬
imor uctusq inctorem. parum bndicit.
ꝑtan latitudinẽ femoris eins claudam reddit.
rasi qui p̾ualere adusus se passus ppłm ifrł.
ꝗͣsdam qui ccedid̾unt bñdirit in eis. lrtitudo
auatem frmoris iacob in multitudine caruał
ppb̾ clandicauit. Quis alins lapis positus id
nescit ab unccione appellari. Qui ⁊̃ ħ ipiũ in
cũigłio cõmemorans. ⁊ de se siguratum aꝑtis¬
sime testisicans. cum quẽdamꝰ nathanaclem¬
dixiss nere istsitam. in quo dolus ñ eẽt. ⁊ cũ
ille tanqmͣ lapidem illum ħns ad capud. cõ¬
fessus cum eẽt filium dĩ. ⁊ regem istł. ista
ꝯfessione qͦdammꝰ ungnens łapidem a ap̃m

Expanded text:
luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirluctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad nescit ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testidixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esse filium dei et regem Israhel — ista confessione quodam modo ungens la
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓħcias hebreas cunis gentis pr̃ ẽ abraham. in¬
cł existim pͥminciasse. Quis aut̃ ñ pot̃ ñ dico
ma b̾m responsione. q̃les in hoc oꝑe hre co¬
irtannir. s quolibet ingenti uolumme. om¬
na cõmemorare p̾coma ꝓpħarum hebreoꝵ de
nem inuementi multo plura ibi ꝑ allegorias
⁊ eiginata. partm u̾b solis insinuant᷑. partim
⁊̃ fcã narrantur. Uerumptũ nͥ aliqua ibi ma¬
infesta eẽnt. ñ cõprchend̾ẽtur sensus. quo ⁊̃ ob
obscura claresc̾e̾nt. Qmͣqm̃ ⁊ ex illis que figis
inuoluta sunt. si q̃dam uelud sub uno aspet
tu qͣ ꝯtexto pouantͤ ita ꝯuingunt in cõtes¬
ta cõne xp̃i noces suas. ut cunis ins obtimsi furdi¬
cas enibescat. Sex dieb ingenesi ꝯsimmauit d̃s
omiã oꝑa sua. ⁊ septima requieuit. Sex dieb eta¬
tib.himamim gemis hoc stło ꝑ successiones tẽ

Expanded text:
hetias Hebraeas, cuius gentis pater est Abraham, nihil existimet praenuntiasse ? Quis autem potest, non dico una breui responsione, quales in hoc opere habere coartamur, sed quolibet ingenti uolumine omnia commemorare praeconia prophetarum Hebraeorum de nem inuenientis multo plura ibi per allegorias et aenigmata partim uerbis solis insinuantur, partim etiam facta narrantur. uerumtamen nisi aliqua ibi manifesta essent, non conprehenderetur sensus, quo etiam obscura clarescerent. quamquam et ex illis, quae figuris inuoluta sunt, si quaedam uelut, sub uno aspectu quasi contexta ponantur, ita coniungunt in contestatione Christi uoces suas, ut cuiusuis obtunsi surditas erubescat. Sex diebus in genesi consummauit deus omnia opera sua, septimo requieuit: sex aetatibus humanum genus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sacõ. ubi ẽ plantatus ꝑadysus. Iam cet̾a panca
ea omittam. que qmͣuis tanto suaunus con¬
templent᷑. qnͣto ex abdiciorib socis enucleant᷑
tũ exigut ꝓlixitatem disertacõms. q płib
attestacõnib indigent. Ut omittam gͦ talia
quẽ mouent ad salubrem sidem. ꝙ enoc sep¬
timis ab adam dõ placint tnͣslatus est ⁊ sep¬
tona requies p̾dicatur ad qmͣ tñsfertur omĩs
qui tanqmͣ sexto die. sexta etate scłi. xp̃i ad¬
uentu formatim. Quod noe cum sins ꝑ aqm
⁊ signum libatur. sicut samilia xp̃i ꝑ baptis¬
immm. crucis passione signatũ. Quod de lig¬
nns qͣdratis eadem arca fabricat᷑. sicut eccłia
de scis ꝯstritur. ad om̃e opus lonum semp
ꝑatis. Quad̾tum emim. qͣtumq uet̾is firunter
stat. Quod sexies songa ad latitudinẽ suam.
⁊ deicies ad latraudiuem suam. humam corꝑis
it. Qd̃ cubitis qͥnqͣginta satitndo enis expanidr̃.

Expanded text:
latio, ubi est plantatus paradisus. Jam caetera pauca ea omittam quae quamvis tanto suavius contemplentur, quanto ex abditioribus locis enucleantur, tamen exigunt prolixitatem dissertationis, quia pluribus attestationibus indigent: ut omittam ergo talia; quem non moveant ad salubrem fidem, quod Enoch septimus ab Adam, Deo placuit, et translatus est ; et septima requies praedicatur, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexto die sexta aetate saeculi, Christi adventu formatur? Quod Noe cum suis per aquam et lignum liberatur ; sicut familia Christi per Baptismum crucis passione signatur. Quod de lignis quadratis eadem arca fabricatur; sicut Ecclesia de sanctis construitur, ad omne opus bonum semper paratis . Quadratum enim, quacumque verteris, firmiter stat. Quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam, humani corporis it. Quod cubitis quinquaginta latitudo ejus e
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ꝙ intrau̾it marcham noe ⁊ silii enis.
⁊ uxor enis. ⁊ uxor filioꝵ euis. Seorsum in¬
N. seorsum femime cõmemorate sunt. In ħ
ut autẽ noe ⁊ uxor enis. ⁊ fiłii enis. ⁊ uxo¬
res filiorum eius. minc ꝯuincte cõmemora¬
ti masculi ⁊ femine. qr in fine scłi atq in

Expanded text:
erat. quod intrauerit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seorsum uiri, seorsum feminae commemoratae sunt. in hoc unt autem Noe et uxor eius et filii eius et uxores filiorum eius, nunc coniuncte commemorati masculi et feminae, quia in fine saeculi atque in
Abbreviated transcription (Latin):
secrando nouo homme ad tenendam quie
emissus coruuis ñ ẽ reu̾sus. aut aquis uti
int̾ceptus. aut aliquo suꝑnatante cadau̾e
Ilectus. significat homines ĩ mundicia cu¬
piditatis tetͥimos. ⁊ obħ ad ea que foris sũt
in hoc mundo minis intentos. aut rebapti¬
tari. aut ab hiis quos p̃tet artam .i. preter
ecłiam baptisimis ocadit. seduci ⁊ tem̾. Quod
colimiba eissa ñ inuenta requie rensa est.

Expanded text:
secrando nouo homine ad tenendam quietsecrando nouo homine ad tenendam quietemissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non i