comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa: Si semel creditum fuerit posse honesteacͥpie
scriptorẽ diuinorũ librorũ inuliqua suo peris pustemer¬
tiri Scripserãium hinc aliquando ad ceepistolũ quae noꝵ
ꝑluta est : quiu nori ꝑrex̃ cui ꝑ̃ferendum tradiderã: Ex
quuilludmi hi suggestũ est cumis tadictarẽ: Quod in hane
quoq praser mittere non debui : ut si aliuest sententia
tua: eademq est melior : Timorimeo libenter ignos cas¬
ienim aliter sentis uerumq: tusentis : Numansi uerum
sit mlius cc̃nonpotest : ut non dicã nullac este non mag¬
naculpa meuserror ueritatq fau&: sirecta in quoquam
ueritas potest fauere mendacio: Deorigine autẽ quod
rescribere dignatus es: iam sciebum iõtantũ in ecclesi asti¬
cis litteris: sedinomaub recta &uera quaciauencrimu
ad orebare at que luudare: falsuuero & praui iaꝓbare dt que
qp ehetidere sedillud depruderetice doceriea qud uau dies¬

Expanded text:
aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquando ad te epistulam, quae non perlata est, quia nec perrexit, cui perferendam tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua des
Abbreviated transcription (Latin):
liter intulit: factussum infirmis : infirmus : ut infirmos lucri¬
ficerem : Vt sequens conclusio : omna omnib: factus sum ut
omnes lucrifacerem : Ad hoc referendu intellegam̾ur ut
cuiusque in firmitatẽ tamquũ inscipso miseratus ad parcat
Nonenim : & cum dicer&: quis infirmator. &egononinfir¬
mor In sirmitatem alterius simulas spotius quũ doluis¬
seuolebat intellegi Quare arripe obsecro ingenuam :
uere xp̃ianam. cum caritate seueritatem adillud.
opus corrigendum atqueemendandum. et TIAIN AIU
ut dicit᷑ cane in conparabiliter enimpuldhĩor est ueri.¬
tas xp̃i anorum : quã helenagrecorum: pistaenim forti¬
us nostrimustyres: aduersus hanc sodomum quũ pilla
heroes. aduersum troiam dimicauerunt : Neq ego hoc
dico ut oculos cordis recipias quos absit ut amiseris: sed un
uestas: quos cum hubeas sanos &iugiles: nescioquasimu¬
lictione auestist: ut non intenderes quȩ consequantur

Expanded text:
liter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucriliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus corrigendum atque emendandum et παλίνωδίαν, ut dicitur, cane. incomparabiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur
Abbreviated transcription (Latin):
peis machabeimas ty resfierent: postremeo illud quod predi¬
catores graciexp̃ianos iudaci Tam quã hostes legis ꝑ sequeban¬
tur: hos atque huius modierrores &uitia dicit sed amare.¬
& ut stercora arbitratum ut xp̃m lucri facer&. Non obseruaci¬
onelegis: simore patrio. cele brareritur . sicut & abipso
celebrata sunt sine ulla salutis necessitate Non sicut iud eicele¬
brandas putabant aut fallaci simulatione quod in p&ro reprȩ¬
henderat: Namsi propter ea illa sacramenta celebrauit quia
simulauit se iudeum ut illos lucrificar&. Cur&iam nonsa
crificauit cumgentibus quia & his quis inelegeerant : tãquã¬
sinelege factus est:: ut eos quoq lueri facer&. Nisiquia & illud feco
ut nutura iudȩus : & hoc totum dix̃ : Nonut salaciter se singer it
ec̃ quod nonerat : sedut misericor diter: ita subueniendum cẽ
sentir&. Ac supse in eodem errore luborar&. non scilic& men¬
tientis astu: sed conpatientis affectu. Sicut eo ipso lo co genera¬

Expanded text:
yres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquasine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco genera
Abbreviated transcription (Latin):
pace frater adate filius. honore conprbt noster orosius uigil in¬
geno paratus eloquio fraglans studio utileuas indomo dñi tẽ
desiderans ad refellendas falsas ꝑnitiosas que doctrinas qua ani¬
mas his panorum multo infelicius quamcorpora barbaricis gla¬
diis trucidarunt : naminde ad nos usque ab oceani litore ꝓpe¬
rauit: fama excitus quod ame possit dehisque scire uell& quic quio
uell& audire : Neque nullum coepit aduentus sui fructũ primo
nedeme multum fame creder&: Deinde docui hominem quod pot
quod autẽ non potui. unde discere posses ammonui: atq ut adteir&¬

Expanded text:
pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil inpace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius trucidarunt. nam inde ad nos usque ab Oceani litore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum: primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te ir
Abbreviated transcription (Latin):
m̃nt̃m quinos uocauit in suum regnum & glorlam & rogaui & rogo
ut hoc quod ad te scribo scẽ frater hieronime: consulens tedehis quae nestio
fructuosum esse nobis uelis : quam quam enim tesimulto quam ego sum
adate maiorẽ tamen aiam ipse iam senex consulo: sed ad discendum qđ opa
est nulla mihi a&assera uideri potest quia & sisenee magis dec& doce¬
re quam discere : magis tamen discere quam qui doceat ignorare:
Nihil equidem molestius fero inomnibus angustiis meis quaspa¬
tior: in difficillimis quaestionibus quam intam longinqua tuae can¬
tatis absentia ut uix possim meas dare uelrecipere litterastuas ꝑ int̃¬
ualla non dierum non men suum. sed aliquot annorum. scumsi fiers
poss& cottidie p̃sentem tehabere uellem : cum quo loquerer quic¬
quid uellem : necideo tamen non debui facere quod potui : si non po¬
tuitotum qđ uolui: ecceuenit adme. religiosus iuuenis catholica

Expanded text:
strum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, strum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica-
Abbreviated transcription (Latin):
indigent : duos itaque libros misi scã filiatmeae fabiolae . quorum exem¬
pla siuolueris ab ipsa poteris natuari: Pro angustia quip pe tẽpori salios¬
describere non potui quos cum legeris & uestibula uideris facilis comectura
qualis ipsa futura sitelomus sed credo in dĩ miseri cordiam quinos adituit
in difficillimo pricipio supradictioperis: quo dipse a diuu& : & in pentultimis
ꝓph&e partibus inquibus gog & magoꝙ bella narrantur: & inextremo
inquibus sacra tissimi & in explicabilis templi aedificatio uari&as mensu¬
raque describitur: Sẽs frater noster oceanus cuiuos cupitis cõmecidari
tantus actalis est & sic cruditus in lege dñi : ut absque nr̃o rogatu in struen
uos possit: & nram super cunctis quȩ stionibus scripturarum ꝓmodulo
cõmunis ingenii explicare sentiam : in columes uos & ꝓlixa a&ate flo¬
rentes xp̃s ds̃ noster tueatur om̃ps domini uere sc̃i m̃ EExa¬

Expanded text:
indigent! duos itaque libros misi sanctae filiae meae Fabiolae, quorum exemindigent! duos itaque libros misi sanctae filiae meae Fabiolae, quorum exempla, si uolueris, ab ipsa poteris mutuari; pro angustia quippe temporis aliosdescribere non potui. quos cum legeris et uestibula uideris, facilis coniectura erit, qualis ipsa futura sit domus. sed credo in dei misericordia, qui nos adiuuit in difficillimo principio supra dicti operis, quod ipse adiuuet et in paene ultimis prophetae partibus, in quibus Gog et Magog bella narrantur, et in extremis, in quibus sacratissimi et inexplicabilis templi aedificatio, uarietas mensuraque describitur. Sanctus frater noster Oceanus, cui uos cupitis commendari, tantus ac talis est et sic eruditus in lege duos possit et nostram super cunctis quaestionibus scripturarum pro modulo communis ingenii explicare sententiam. incolumes uos et prolixa aetate florentes Christus deus noster tueatur omnipotens, domini uere sancti. CLX
Abbreviated transcription (Latin):
plus tnduos libr ossireor scm̃ parenirutent urem babere nies npuen
linsenim editisunt multis rusini libris aduersus calum naa srespuer¬
Entiam & de dholis uolumen olim ad gte diuolui &sponsionem erebrer¬
inio stodiosis lectoribus reddere sedimipso dictandiexordiost
amimus meus occidentalium ꝓuinciarum & maxime ur biseonie uost¬
fioner confusus est ÷ utiuxta uulgare ꝓ uerbium ꝓpriuon quo que igno¬
parem uo cabulum. diuq tacui sciens tempus esse lacrima tum moi
autem anno cumitres explicas sem libros subitus impeus barlacorum
Drquibus tuusdieit uergilius lateque uagantes barcher. ascã strapsucao
de ismahel contra faciem omnium fratrum suorum halita bit u sucegip¬
tilimitem palestinȩ phenicis syriae ꝑcucurrit. ad instar torrentis cunet
secum trahens ut uixm anus eorum miseri cordiaxp̃i potuerimuseua¬
dere: quod siuxta melitum oratorem silent inter arma leges quanto
magis studia scripturarum : que & librorum multitudinȩ & slentiortu

Expanded text:
illusit: quos libros reor sanctum parentem vestrum habere Oceanum; olim enim editi sunt, multis Ruffini libris adversus calumnias respondententiam. Ezechielis uolumen olim adgredi uolui et sponsionem creberriman studiosis lectoribus reddere, sed in ipso dictandi exordio ita animus meus occidentalium prouinciarum et maxime urbis Romae uastatione confusus est, ut iuxta uulgare prouerbium proprium quoque ignorarem uocabulum, diuque tacui sciens tempus esse lacri- marum. hoc autem anno, cum tres explicassem libros, subitus lmpetus barbarorum, de quibus tuus dicit Uergilius: lateque uagantes Barcaei et sancta scriptura de Ismahel: contra faciem omnium fratrum suorum habitabit, sic Aegypti limitem, Palaestinae, Phoenices, Syriae percucurrit ad instar torrentis cuncta secum trahens, ut uix manus eorum misericordia Christi potuerimus euadere. quodsi iuxta inclitum oratorem silent inter arma leges, quanto magis studia scripturarum, quae et librorum multitudine et silentio
Abbreviated transcription (Latin):
socios habere perspexeris : tuucritatistuȩ saltim unum ad
stipula rẽpro ferre debebis: hacc de explanatione unius
capituli epistolȩ adgalitas: sed neuidear aduersusratio¬
nem tuamniti testimonium numero. & occasionemuiro¬
rum in lustrium subter fugere ueritatem: nec manu i
audere conserere: breuiter descripturis exemplapro¬
ponam: Inactibus a postolorum uox facta est ad p&rum
dicens: sur gep&re occide & manduca: idestomni¬
um animalid̃ quadłi pedum : & serpentium terrae &uo¬
latilium caeli: quodicto ostenditur Nullum hominem
st quanum quam manducaui commu eus  mundautu te
nelumaperiens os suum dexit: Inueritate conperi quia ñest
ꝑsomirum acceptor ds̃ : sed i nomigeñte quitiit ossos supor¬
peintu iustitiuam acceptus estilli. Denique ceciditiiñ ẽ sup e
effusa : Tunc respondit p&rus : Num quidaquã quis pero
hibere potest ut non baptizentur hii qui spm sem̃ acci¬

Expanded text:
socios hsocios hstipulatorem proferre debebis. haec de explanatione unius capituli epistulae ad Galatas. Sed ne uidear aduersus rationem tuam niti testium numero et occasione uirorum inlustrium subterfugere ueritatem nec manum audere conserere, breuiter de scripturis exempla proponam. in Actibus apostolorum uox facta est ad Petrum dicens: surge, Petre, occide et manduca, id est. omnia animalia quadrupedum et serpentium terrae et uolatilium caeli. quo dicto ostenditur nullum hominem sit, quia numquam manducaui commune et inmundum. etornelium aperiens os suum dixit: in ueritate comperio, quoniam non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur iustitiam, acceptus est illi. denique cecidit spiritus sancsset effusa. tunc respondit Petruhibere potest ut non baptizentur hii qui Spiritum Sanc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ingenue confiteri memaiorum scriptalegere & in com¬
mentarus secundumomnium consu&udinem uarias ponero
explanationes: ut emultis sequatur unus quisque quoduelit
quod quidem teputo & in sȩculuri lit teratura & indiuinis libris
legisse & ꝓbasse : Hancautẽ explanationem quã primus ori¬
genes in decimo stromatum libro ubiepistolũ pauli adgala¬
tas inter p&ratur. &c&eri deinceps inter pr&es sunt secit:
Illa uel maxime causa sub introducunt . utpor firiore spondeat
blasphemanti qui pauli arguit ꝓcacitatẽ quod principem apos¬
tolorum p&rum ausus est reprehendere & arguere in faci
em. hacratione constringere quod male fecerit: idestineo
errore fuerit in quo fuit ipse quialium ar guit delinquentẽ :
simum exarauit librum in quo origenis &u&erum sententias
est secutus. Suigitur mereprehendis errantem: patereme
queso : errare cumtalibus: & cumme erroris mei multos

Expanded text:
hoc ingenue confiteri, me maiorum scripta legere et in comhoc ingenue confiteri, me maiorum scripta legere et in commentariis secundum omnium consuetudinem uarias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod uelit. quod quidem puto te et in saeculari litteratura et in diuinis libris legisse et probasse. Hanc autem expositionem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi epistulam Pauli ad Galatas interpretatur, et ceteri deinceps interpretes sunt secuti, illa uel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem apostolorum Petruem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 simum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos
Abbreviated transcription (Latin):
comimisit eaquoostendime non e& finto elde¬
fenders Quo dingrecis legeram: sedelenx quers sisse
que legtram ut lectoris arbitrio derelin quenrtin
utrumꝰ probandaessent anin probanda qiigntur
ne quodego pelicram faccres nouum ardumeredi
repperisti ut adscreres gentiles quinomere dis
sent legisonere liberos eos autem quiexiudes ort¬
derent legies se subiectos : utper ut perureouquile¬
sonum : &paulus recte reprehender&eos: quile¬
gem seruarent quasidoctor gentium
Xp&rus iure repre hender&ur qui princeps circumcisionssid
imperauit gentilibus. Quod soli qui exiudȩiserant debuerint
is debitores sint legis faciendȩ : Tuut epis copus in toto orbenotis¬
simus debes hanc ꝓmulgare sententiã & in ad sensumtuũ om¬
nes coepiscopos trahere : Egoituguriunculo cum monachis : io
est cumpecca toribus meis demagnis statuere non audeo : Nis

Expanded text:
commisit. ex quo ostendi me non ex definito id decommisit. ex quo ostendi me non ex definito id defendere, quod in Graecis legeram, sed ea expressisse, quae legeram, ut lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda essent an inprobanda. Tu igitur, ne, quod ego petieram, faceres, nouum argumentum repperisti, ut adsereres gentiles, qui in Christum credidissent, legis onere liberos, eos autem, qui ex Iudaeis crederent, legi esse subiectos, ut per utrorumque personam et Paulus recte reprehenderet eos, qui legem seruarent, quasi doctor gentium et Petrus iure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperauerit gentibus, quod soli, qui ex Iudaeis erant, debuerint t ex Iudaeis, debitores sint legis faciendae, tu ut episcopus in toto orbe notissimus debes hanc promulgare sententiam et in adsensum tuum omnes coepiscopos trahere; ego in paruo tuguriunculo cum monachis, id est conpeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ereccum: cusebium quo que emiser iupe tcre do¬
men terios eliquerunt: e quibus uela panca dearr¬
peremfies & ali quid quo d penitus comnnem ncmmunti
ea qu ist sim plicsttr fatear legiheco morar io uelientẽ
meus ꝑlurib a coacer uans adcrto notdioo url inter
uelalienadie taui necor dims nte ueneorcordieeer¬
nepes in feritamnic̃ ab alis bene duct dispere¬
inte suos  Siquidigitur repre hen sionia ligoium
putaueras in explanatione nostra errosimuor bal
ruua sucrat querere: utrumeaquȩ serip simes hads¬
rentur ingrecis: ut sulle non dius senreserte mun
proprie sententiam condem nares presesinenis
cuoplibere inprȩ fatione confessus srlineritras
commentirios meesse secutum & uel ineu uelalie¬
seudiatatr & insinem eus dem capituli quodisc¬
prchends scripserim Siciuistenomplaca sensu
quonec p&rus peccasse nec paulus proca nte coisten¬
ditur arguis sgmaiorem debortxponerqu dapis¬
quentar pausus inalitro reprehendus quo diise

Expanded text:
hereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodohereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodomentarios reliquerunt. e quibus uel si pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur, et, ut simpliciter fatear, legi haec omnia et in mente mea plurima coaceruans accito notario uel mea uel aliena dictaui nec ordinis nec uerborum interne per inperitiam nostram ainter suos. » Si quid igitur reprehensione dignum putaveras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere utrum ea quae scripsimus haberentur in graecis, ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares; praesertim cum libere in praefatione confessus sim, Origenis commentarios me esse secutum, et vel mea vel aliena dictasse, et in fine ejusdem capituli quod reprehendis, scripserim: « Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse, nec Paulus procaciter ostenditur arguissequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
simulationem cuius ipse tenebatur reus: & ad seris re¬
prehensionem a postolicam non fuisse dispensatoriam
sedueram: & me non debere docere mendatium sed
uniuersa quae scripta sunt ita sonare ut scripta sunt :
At quȩ primum respondeo debere prudentiam tuam:
prȩfatiuinculȩ commentariorum icorum meminis¬
se dicentis expersonamea: Quodigitur egostultus ait
temerarius quid pollicear quod ille nonpo tuit mini¬
me: Quinpotius meo ut mihiuideor cautior atqueti¬
midior : quod in becillitatem uirium mearum sentis¬
ens origenis commentarios sumsecutus: Scripsite¬
nim illeuir inepistolu pauli adgalutas quinquepro¬
prie uolumina & decimum stromatum suorumi
librum commatico : super explanati one meius ser¬
mone conple uit: Tratatus quoque uarios & exceri¬
ta que uelsola possint sufficere conposuit..
e&er inet todidimum uiden tem meund culiudicenam
scecde nuper egres sumu& alerendium uderclo

Expanded text:
simulationem, cuius ipse tenebatur reus, et adseris resimulationem, cuius ipse tenebatur reus, et adseris reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed ueram, et me non debere docere mendacium, sed uniuersa, quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. ad quae primum respondeo debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse dicentis ex persona mea: quid igitur? e.go stultus aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? minime. quin potius in eo mihi uideor cautior atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et dec.imum Stromatum suorum librum commatico super explanatione eius sermone conpleuit; tractatus quoque uarius et excerpta, quae uel sola possent sufficere, conposuit. praetermitto Didymum uidentem meum et Lao dicenum de ecclesia nuper egressum et Ale.xandrum, ueterem
Abbreviated transcription (Latin):
tur & nunc usque uiuentium ibi comie morarentur opus¬
cula : mirarqͥe. Curei hunc titulum in posuerim: puto intelle¬
gere prudentiam tuam quod ex opere ipso titulum pitueris
intelle gere : legistienim & grecos & latinos quiuitas uiro¬
rum in lustrium descripserunt : quod numquam ephrta¬
fium huicoperi scripserint : sed de in lustribus uiris. uer¬
bigratia. ducibus: philo sophis oratoribus: historicis
po&is ephicis : Tragicis: Comicis ephitaphium autem
proprie scribitur mostuorum : quod quidem indormiti¬
one sc̃ȩ memoriȩ nepotianipres biteri olimfccissemenoi
Ergo hic liber uelde inlustribus uiris uel proprie descrip¬
toribus ecclesiasticis appellandus est. lic& a pleris que
emendatoribus in peritis de auctoribus dicatur inscrip¬
tas: Secundo loco quac riscur dixerim in commenta¬
riis epistolȩ adgalatas: paulumidin p&ro non potuis¬
se reprehendere quodipse fecerat. nec inalio arguere

Expanded text:
tur, et nunc usque uiuentium ibi memorentur opustur, et nunc usque uiuentium ibi memorentur opuscula, mirari te, cur ei hunc titulum inposuerim. puto intellegere prudentiam tuam, quod ex opere ipso titulum potueris intellegere. legisti enim et Graecos et Latinos, qui uitas uirorum inlustrium descripserunt, quod numquam Epitaphium huic operi scripserint, sed De inlustribus uiris — uerbi gratia: ducibus, philosophis, oratoribus, historicis, poetis, epicis, tragicis, comicis —; Epitaphium autem proprie scribitur mortuorum, quod quidem in dormitione sanctae memoriae Nepotiani presbyteri olim fecisse me noui. ergo hic liber uel De inlustribus uiris uel proprie De scriptoribus ecclesiasticis appellandus est, licet a plerisque emendatoribus inperitis De auctoribus dicatur inscriptus. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis epistulae ad Galatas Paulum id in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat, nec in alio arguere
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus sed parentes filiis tesauritaNł : & mn parali¬
pomenon libro legimus. quos filiiis rahel ad pugnandũ
processerint mente pacifica. Inter ipsos quoque gludios
& effusiones sanguinus & cadauera prostratorum non
suam sed pacis uictoriam cogitantes : respondeamus igi
breui sermone soluamus : pr&ermitto salutationis of
ficia quibus meum demulces caput: Taceo debluiditus
quibus repraehensionem meam niteris consoluri: ad ip¬
sas causas ueniam: Dicis accipisse tdibrum meum aquo¬
dam fratre quititulum non haber& : in quo scriptores
eccle siasticos tam grecos quam latinos enumerauerim
um que habeo quereris ut tuis uerbi sutar. curlimina¬
ris pagina noness& scripta uel quo censer&&ur nomi¬
neres pondisse appelluri ephitaphium : & argumen¬
taris quodrecte sic uocar&ur.
Sicorum tantum ueluitas uelscripta ibilegisses quiam de funo¬
tiessent : cum uero multorum & eo tempore quo scribeb an¬

Expanded text:
parentibus sed parentes filiis thesaurizant. et in Paraliparentibus sed parentes filiis thesaurizant. et in Paralipomenon libro legimus, quod filii Israhel ad pugnandum processerint mente pacifica inter ipsos quoque gladios et effusiones sanguinis et cadauera prostratorum non suam sed pacis uictoriam cogitantes. respondeamus igit iusserit, sermone soluamus, praetermitto salutationes et officia, quibus meum demulces caput; taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolsas causas ueniam. Dicis accepisse te librum meum a quodam -fratre, qui titulum non haberet, in quo scriptores ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumerauerim. cumque ab eo quaereres, ut tuis uerbis utar, cur \'liminaris pagina\' non esset inscripta uel quo censeretur, nomine, respondisse appellari -Epitaphium. et argumentaris, quod recte sic uocaretur, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legisses, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribeba
Abbreviated transcription (Latin):
tis scutum fidei : iquo possitis uniuersa telum aligni
ignita extinguere : & galcam salutis accipite & gladium
quin que lapides d&orrente accipiens leuigatos armatus¬
Droce debat nilnla speritatis & sordium inter huius sacerlg
Euebidines in scrsibus suis esse monstrabat : Gibens doorren¬
t inuia idcirco exaltauit caput : & superbisimum golian
Eopotisimo mucrone trune cauit. ꝑ cutiens in fronte blas¬
pemum: &in ea paste corporis uulnerans : inquacepux¬
ineum cantabo &psallũ ingloriamea: Exurge psalter¬
bm &chit thara. exsirgam diluculo : ut innobis possit in¬
pleri: Aperiostuum &ego implebo illud : & dñs dabit
uerbum euangeli tantibus uistutem multam : Tequoq
psum orare non dubito ut internos contendentes ueri¬
tas super& : Nonenimtuam quȩris gloriam sed xp̃i
um queduuiceris & egouin cam : simeum errorem intellex¬
ro : & econtrario me uincente tu superas. Quia noni fili

Expanded text:
tes scutum fidei, in quo possitis uniuersa tela maligni tes scutum fidei, in quo possitis uniuersa tela maligni ignita extinguere, et galeam salutis accipite et gladium ocedebat ad proelium et quinque lapides de torrente accipiens leuigatos os nihil asperitatis et sordium inter huius saeculi turbines in sensibus suis esse monstrabat bibens de torrente in uia et idcirco exaltatus caput superbissimum Goliath suo potissimum mucrone truncauit percutiens in fronte blasphemum et in ea parte corporis uulnerans, in qua et praemeum; cantabo et psallam in gloria mea; exsurge psalterium et cithara, exsurgam diluculo, ut in nobis possit impleri: Aperi os tuum et implebo illud, et: Dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa. te quoque ipsum orare non dubito, ut inter nos contendentes ueritas superet. non enim tuam quaeris gloriam sed Christi, cumque tu uiceris, et ego uincam, si meum errorem intellexero, et e contrario me uincente tu superas, quia non filii
Abbreviated transcription (Latin):
ressimul epistolus immo libellus perdia conum cxpri¬
anum tuae dignationis accepi: diuersus ut tuno minus
questiones: utego sentio reprehensiones ieorum opus¬
culorum continentes: Ad quas sirespondere uoluero
librimagnitudinis opuserit : Tamen conabor quantum
facere pos sum modum noncgredi epistole longioris. &
festinanti fratrimoram non facere. Qui an tariduum
cintu. haec qualitum que sunt effułtire conpellur. & tu¬
multuariores pondere sermonei  : non maturitate scri¬
bentis : sed dictantis temeritate. Quȩ plerum que non
in doctrinũ sed in ca sum uestitur ut fostissimos quosq
milites subita bellucontur bant : & ante coguntur fuge¬
re quam arma corripere : c&erum nr̃a armatura xp̃s
est: &apostolipauli institutio quiscribit adephesios:
Ad sumite armađĩ ut possitis resisttre in diemalo: &
rur sum: state preunti lumbos uestros inueritate
& induti luricauistitiae : & calciate pedes in prepa¬
rationem cuangelii pacis: Super omnia accipien¬

Expanded text:
res simul epistulas, immo libellos breues per diaconum Cyprianum tuae dignationis accepi diuersas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones meorum opusculorum continentes. ad quas si respondere uoluero, libri magnitudine opus erit; tamen conabor, quantum facere possum. modum non egredi epistulae longioris et festinanti fratri moram non facere, qui ante triduumcinctu haec, qualiacumque sunt, effutire compellar et tumultuario respondere sermone non maturitate scribentis sed dictantis temeritate, quae plerumque non in doctrinam sed in casum uertitur, ut fortissimos quoque milites subita bella conturbant et ante coguntur fugere, quam possint arma corripere. Ceterum nostra armatura Christus est et apostoli institutio, qui scribit ad Ephesios: Adsumite arma dei, ut possitis resistere in die malo; et rursus: State succincti lumbos uestros in ueritate et induti loricam iustitiae et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis super omnia accipien
Abbreviated transcription (Latin):
operiti sunt latinȩ ueritati reddi deris quȩ indiuer sis codic
itauariaest ut tolerari uix possit. &ita sus cepta ncingre
aliud inueniatur : ut inde aliquid ꝓserre aut probarȩ
dubit&ur. breuem putabam futuram hanc epis tolã
sed nescio quomodo istud mihi dulce factumest in capro¬
gredi acsitecum loquerer. Sed obsecro te per dñm noepi¬
geat adomnua respondere & praestaremihi quantum po¬

Expanded text:
ptuaginta operati sunt, Latinae ueritati reddideris, quae in diuersis codicibus ptuaginta operati sunt, Latinae ueritati reddideris, quae in diuersis codicibus ita uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur,\' ut inde aliquid proferre aut probare dubitetur. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce; factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihi, quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
num periculum non remanere sineplebe : unde &uam tuobi sui¬
d&ur aliquando tequoque in nontiullis fallipotuisse: &ude
hoc quale sit in eis lit teris quȩ nom possunt conlatis usitaruo
linguarum testmonuis. emendari: promde non paruas dõ
ꝓritias agimus decõper&uo quod euangelium exgreconte¬
pr&atus cs: qui a & pene momnibus nulla offensio est. Cum
scripturãgrecam intulerimus: undesiquis quaniue¬
terifalsitati contentiosus fauerit prolatis conlatis que
codicibus uel doc&ur facillime uelre fellitur. osiquidã
raris siniȩ merito mouent: Quistam durus est quilabori
tam utili noni facile ignoscat : cui uicem laudis referre
non sufficit:: Quid tib autem uideatur quur in multis
aliter sehabeat hebrȩ orum codicum auctoritas. Aliter.
grecorum quac dicitur sep tuaginta uellem dgnareris¬
aperire . neque enim paruum pondus hab& illa quesic
merut disfamure. & qua asos a postolas non soli resipsa
indicit : sed& iumtadtes tatũ et̃ memini acperhoc pluri¬

Expanded text:
non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse et uide, hoc quale sit in eis litteris, quae non possunt conlatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. Proinde non paruas deo gratias agimus de opere tuo, quod euangelium ex Graeco interpretatus es, quia — et paene in omnibus — nulla offensio est, cum scripturam Graecam contulerimus. unde, si quisquam ueteri falsitati contentiosus fauerit, prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissime merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecorum, quae dicitur - Septuaginta, uellem dignarerisaperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc pluri
Abbreviated transcription (Latin):
camus & taccamus & libri quidem quos debrreo dominicoe luborasti¬
pene totum nobi s exibent: sicnimprop terca tenoauuimius quia
faciem corporis tu nonuidimus : Hoe modo linec ipse tenris nosti
Nam tuquoque ñiuides eã: Siuũt tibinonob aliud notuses nisi quia
nostianimumtuum : & noscum nonmedio criter nocuimus in litte¬
ristius inquibus bene dicimus dñm: Quodtibi & nobis : omnibus¬
que siatribus qui tualegun: t&ulem᷑ dedit : Liber quidemtus
tio: nescimus adhuc : Nonenim codx ipse ut ad sol& in bminari
pagiau pra&en debat: E pytaphium tamen appellar dicebat
fiater apud quẽ inuentus est quodei nomentib plucuis so& ut in¬
der&ur: crederemus sicorũ tantum ueluitas uel scripta ibile¬
gis semus quiiam de functies sent. Cuni uero multorum &eo tempo
re quod scribactur. & nunc usque uiuentium ibi comine morentur

Expanded text:
camus et taceamus. et libri quidem, quos decamus et taceamus. et libri quidem, quos depaene te totum nobis exhibent. si enim propterea te non nouimus, quia faciem corporis tui non uidimus, hoc modo nec ipse te nosti, nam tu quoque non uides eam. si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum, et nos eum non mediocriter nouimus in litteris tuis, in quibus benedicimus domino quod tibi et nobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. epitaphium tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemure, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi memorentur
Abbreviated transcription (Latin):
hilsum : sed au& crum gre corumdocerem interpra&ationib: disere¬
pare: ualemihi amice carissime : adite filidignitate parens &
hoc a merogatus obserua & qͣuid quid mili scripseris ad mepri¬
dilectissimo &cultus incerissimocaritatis obseruatodo atque
am plectendo : fiatri & conpro hieronmo agustirius: ha¬
cogritiam quod ꝓsuscripta salutitio ne nuiplenã epistolum
red disti sed breuiorẽ multum quã exteuellẽ sumere taliuro . a
quo tẽpora quantalib& occup& nullus sermo ꝓlixus est: quã quani
itaq: nos negotiorum alienorum eorum qui seculariums curis cireũ¬
temur ingentib: T a menepistolȩ tuae breuitate facile nonigno scerẽ
cogitarem quam paucioribus uerbis meis redder&ur : quare ad¬
grcdere queso ⁊stam nobiscum lit terariam conlationem habe
rcnemultum adrios disumgendoliccat abssentiae corporali
uũ quam simus indño sp̃sunitate coniuncti &iumsi absteloquies¬

Expanded text:
hil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrehil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens; et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me pri-dilectissimo et cultu sincerissimo caritatis obseruando atque amplectendo fratri et conpresbytero Hieronymo Augustinus. Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione plenam mihi epistulam reddidisti, sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere, tali uiro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquam itaque nos negotiorum alienorum eorumque saecularium curis circumstemuringentibus, tamen epistulae tuae breuitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem, quam paucioribus uerbis meis redderetur. quare adgredere, quaeso, istam nobiscum litterariam conlocutionem, ne multum ad nos disiungendos liceat absentiae corporali; quamquam simus in domino spiritus unitate coniuncti, etiam si ab stilo quies
Abbreviated transcription (Latin):
fitert u dnde fensionemq aliqua scripscro inteculpaqui¬
tenta teparatum et̃ utsiquidine intuis scriptis mouerit aut
corrigere uoluero frater accipias : & non solũ meton intit
beni uolentiam gauisurũ : sedut hoc ipsum faciam depraccaris
Rur suni dicoqđ sentio: ꝓuocus senem : tacentẽ stimulus uide¬
risiactare doc trinũ : Nonest autem aatis meac putarimali¬
uolum : ergatum cuimagis fauorẽ debeo : & sunc uangeliis ac
ꝓph&is ꝑuersi homines inueniunt quodnitantur rep̃hendere
miraris situis libris. & mcxime inscripturarũ exposicio ne
que ud obscurissime sunt quȩ dam arectilinea discrepure ui¬
deantur : & hocdico nonquod in operib:tuis quedã reprae¬
hendendu iamcenseam : nequecnim lectionicorũ qͣuã ope¬
ramdedi techorũ exempluriorum apud nos copiaest
pr&er soliloquiorũ tuorum libris : & quosdam cõmentari¬
olas in ꝑsalmos quos suellẽ dis cutere nondicã ame quini¬

Expanded text:
fitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsfitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, sed, ut hoc ipsum faciam, deprecaris. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliis ac prophetis peruersi homines inueniunt, quod nitantur reprehendere, miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur ? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est pros in Psalmos, 641 quos si vellem discutere, non dicam a me, qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
tim bebessum utsidiuer su senseris mele sum putẽ: scdinea conini¬
nus dictartoredus & ritionẽ scriptorum exp&as : &que scrip¬
mibureddus: Ite hoc leditur aicitia : in hoc necessitudinisiuita
uiolantur: neuidemurcestare pueriliter : & fautorib in uicẽ
uel d orac torib tor̃is tribuere materiam contendendi: hacc ser¬
bo quiutepuere & xp̃i ane diligere cupio : nec quicquã in nicam
mentem reinere quod dist& alibus : Nonenim conuenit ut ab
adulis centia usque ad hunc &itẽ inmonasterio locũ scis fratr¬
b lubore desudans aliquid contraepis copum cõmutus meac
scribere audeam : &cum episcopum quẽ ante cocpia mare
quã nosse : Que primus ad amicitias ꝓuocauit : quẽ postmi
inorientem inscripturarũ erudicione lu&asum Igitur aut
tiam negato librum siforte nontuus est & eode sine flugitare
rscriptum adea que nonscripsist: Aut situus est ingenue con¬

Expanded text:
tam hebes sum, ut si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea comitam hebes sum, ut si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripi reddas, in hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec scribo, quia te pure et Christianae diligere cupio, nec quidquam in mea mente retinere, quod distet a labiis. non enim conuenit, ut ab adulescentia usque ad hanc aetatem in monasteriolo cum sanctis fratribus labore desudans aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam et eum episcopum, quem ante coepi amare quam nosse, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue con
Abbreviated transcription (Latin):
rias : non ipserur sus effecto corpore dimicare : nisi mefrequent e
ad scribendum inpuleris illiu srecorder historiae quod anibalem
iuueniliter exultantem : quintus muximus pacientia sua sregerit :¬
mnia fest&as : Animum quoque sepe ego longos cantando puerur
meminime condere soles : Nuncoblitamihi totacarmina uex quo¬
que imerimiam sugit &ut magis descripturisscis loquar. bersellar
gala ditides regis diuid beneficia omnesque dilicias iuueni delegans
silio ostendit senec tutẽ haccad p&ere non debere necobluta susei¬
pere : quod aũt uiraste aduer summe librũ non scripsisse nequeronã
misisse quc̃ nonscripseris Sed siforicaliqua intius scriptis repperi¬
antur quȩ amco sansu discrepent non meatelesum sedatescripti
quod tibirectũ uidebatur : que so ut mepatienter audtas: Noao
scripsis ⁊ librum & quomodo miln repiae hensionis ateme ꝑalios
seripte delacta sunt : Curhab& italia quod timon scripsist qua
rttione poscis ut reseribum adeaquȩ scripsisse tedenegas: Nec

Expanded text:
rias, non ipse rursus effeto corpore dimicare, ne, si me ad scribendum frequenter inpuleris, illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert aetas, animum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scrmisisse, quem non scripseris, sed, si forte aliqua in tuis scriptis repperiantur, quae a meo sensu discrepent, non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi rectum uidebatur, quaeso, ut : me patienter audias. non scripsisti librum. et quomodo mihi reprehescripta delata sunt? Cur habet Italia quod tu non scripsisti? Qua ratione poscis, ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Non
Abbreviated transcription (Latin):
a. quom solito ꝑ motus fucrit: & fdsi crim̃ inten dert ure autrũ quã udhit¬
Dreuesti imoreua ꝑuenitur quib defendit obia tum. Quod sieiuon ꝑuieatã
suerit totligtinus &ł grecus auctoritates dũnari quis ferat. hueaec eedt eilẽ
suumn consulti hebroposs̃ nomaliudr espondere: ut tusolus nocesseruis ude¬
aris. quetũ⁊ ipsos possis conuincere : Sedtameo qui udic& iirũ situpotuers
mnaonsre : Nam quidã fat̃ rar̃ episcopus cũ loctitari instiuisse merede sum

Expanded text:
aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quod si etiam peruentum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen quo iudice, mirum si potueris inuenire. Nam quidam frater noster episcopus cum lectitari instituiss
Abbreviated transcription (Latin):
quod interbella & gladios scm̃ est : Hoc nobis intermonacbos & sacer¬
dotes xp̃i intutum fuit & aud& quidam exeis adducto super¬
cilio & concrepantibus digitis eruetuare & dicere: Quid enim sire¬
demit si sollicitauit : fect quod sibi profuit: Mira sceleris dest¬
sio : quasinon & latrones & fures acprrate facitnt quod sibi pro¬
dest: Ceste anna & caisas seducentes infelicem iudam : fecerunt
quod sibi ittile existi mabant: Uolo in castulis meis quas lb& in eptias
eribere comimentar de scripturis Remordene Ladenties doerenando¬
mulsumꝰ Inloris me exeteere communbus & quis limitas ad pugaandum
taconsiteins quaminme arguis Alustebereer alos iisimlie lidion dicoie¬
ueconftreuate s ipstn is pondert non audes iueterẽtahn latems den te labis enlor̃o¬
nuusis etotom aefen sionre tiuiputas sitacent  doe rabas. Pinge uet rabesesen¬
habe tuaqt defensoel m muidercon tunomes herdlicussi s cedo mab.: poouetarise

Expanded text:
quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerquod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias cribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dos ipse: respondere non audes: interpretem laceras; de syllabis calumniaris; et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. Finge in transferenhaec tua est defensio. Num idcirco tu non es haereticus, si e
Abbreviated transcription (Latin):
nalia udicum hoc uobis crimen inpingerem reos legibus subiugarẽ
Quae &iam pro utilitate fisci noxis delatoribus paenas statuunt ⁊ & cum
suscipiant proditionem dampnant proditorem: Lucrum uide¬
lic& plac& : uoluntas displic& : Dudum esychium uirum consu¬
larem contraquem patri archa gamali hel grauissimas exercuit ini¬
micitias. Theudo sius princeps capite dam nauit. quod sollicita¬
to notario castas illius inuasiss& : Legimus in u&eribus historus
iudimagistrũ qui faliscorum libros prodiderat: Uinctum ꝓueris tradi¬
tum. & adeos quos prodebat remissum : Xe sceleratam populum roma¬
num sus cepisse uictoriam : Pyrrum eprrotarum regem cumin
castris ex uul nere curar&ur : Medici sui proditione interfici nefas
duxit fabricius : quin potius uinstum remisit ad diu ut scelus na
in aduersario conprobar& : qud leges publicȩ qđ hos testuentur:

Expanded text:
nalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, nalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, contra quem patriarcha Gamalihel grauissimas exercuit inimicitias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur,
Abbreviated transcription (Latin):
pesita anno & sex mensibus transut : do nec supradicta int̃pr&atio
deserinus eius. nouo prestigio hieroso lymam conmigiauit: Nam
quidam pseudo monachus uel accepta pecunia ut prespicue in¬
tellegidatur: Uel gratuita malitia u in cassum corruptor nititur
persuadere : Conpilatis chastis eius & sumptibus Iudas factus est
proditor: Deditq aduersarus latrandi contrame occasioneor
Vt inter inperitos concionentur mefalsarium. me uerbum non expressiss
deuerbo: prohonorabili dixisse caris simum : & maligna interpr&a¬
tione quod nefas dictum sit: uiae cim uico ło nĩ naõti. Noluisse transfare
Hacc &istius modi nugȩ crimina mea sunt : ac primum antequam de
trans latione respondeam : uolo int̃rogare eos qui malitiam prudentã
uocant : Vnde apuduos exemplar epistolae quis dedit. Qua fronte pro¬
festis quo scelere rede mistis: Quid apud homines tutumerit sinec pari¬
&ibus quidem & scrinus nostra possumus secr& acelare : siante tribu¬

Expanded text:
es ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatiHaec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribu