comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfiliũ. aadẽ ꝑ patrẽ. que ꝑsiliũ. Equa¬
lis gͦ est patri filius. & inseparabilis oꝑa¬
cio est patris & filii. Quia siuel filiũ
fecit pat̃. que nõ fecit ipse filius. ñ oĩt
ꝑfiliũ factusunt. &ud siomĩa ꝑfiliũ
facttisunt. ipse igit᷑ factũ nõest. ut cũ
patre facer& omĩa. que factasunt.
Q uã quã nec ipso uerbo. tacuerit apłs
informa dei eẽt. nõ rap inã arbitrat̾
est eẽ se eqͣlis dõ. Hic dm̃ ꝓprie. patrẽ
apellant sic̃ alibi. Capud aut̃ xp̃i.
sunt testononia. quib̾ attenõ qui
hec disputituer̃. abundancius usi
sunt. quia  ipse ds̃ & nõ creatura.
Iuod si nõ cratura. nõ tantũ ds̃. Hã
& homines dictisunt dii. s atiã
uerus ds̃. Frgo patri ⁊ filio. ꝓrsus
eqͣlis. & intrinitatis unitate cõsubs¬
tancialis & qͦ aternus. Marime aut̃¬
tum. s cieatori. Nõ eo modo quo ui¬
bemur. ꝑharititrẽ seruire inuicem
quod est grece duleriu. Sed eo modo
qͦtantũ dõ seruitur. quod est grece lã

Expanded text:
 eadem per Patrem, quae per Filium. Aequalis est ergo Patri Filius, et inseparabilis operatio est Patris et Filii. Quia si vel Filium fecit Pater quem non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt: at omnia per Filium facta sunt; ipse igitur factus non est, ut cum Patre faceret omnia quae facta sunt. Quanquam nec ab ipso verbo tacuerit Apostin Dei forma esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : hic Deum proprie Patrem asunt testimonia, quibus ante nos qui haec disputaverunt abundantius usi sunt, quia et ipse Deus, et non creatura: quod si non creatura, non tantum Deus, nam et homines dicti sunt dii, sed etiam verus Deus. Ergo Patri et Filio prorsus aequalis et in trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus. maxime uerturae, sed creatori, non eo modo, quo iubemur per caritatem seruire inuicem, quod est graece dovXeveiv, sed eo modo, quo tantum deo seruitur, quod est graece hxv
Abbreviated transcription (Latin):
Sed e iusu uidetur. qd iam qui uident.
no homines s uttra homimessintt. Rec¬
te gͦ ipse dĩ trinitas. intelligitur beat̾
⁊ solus potens. ostendens aduentũ dñi
tũ est solus hab&e. inmortalitatẽ. quo¬
modo dictũ est qui facit mirabilia soluᷤ.
Quod uelim scire. deqͦ dictũ accipiant.
Sidepatre tantũ. quomodo gͦ uerũ est qd̃
ipse filius dic̃. quecũq enim pat̾ facit.
hec & filius fac̾ similit̾: Cor quicqua est

Expanded text:
su videtur, quo jam qui vident, non homines sed ultra homines sunt. Recte ergo ipse Deus Trinitatis intelligitur beatus et solus potens, ostendens adventum Domintum est, Solus habet immortalitatem; quomodo dictum est, Qui facit mirabilia solus . Quod velim scire de quo dictum accipiant: si de Patre tantum, quomodo ergo verum est, quod ipse Filius dicit, Quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius facit simili
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dictũ est solus hab&e in mortalitir¬
tr̃. Gius enĩ uite at̾ne. ⁊ nos participr ᷤᷤ
facdi promͦ nr̃o imortales efficimur
tens. rex regũ & dñs dñanciũ. quiso¬
lus ab & inmorttilititẽ. nec sic inde
separatũ siliũ oporter& intelligi. Ne¬
que enĩ qe ipse filiuꝰ. alibi loquens uo¬
cẽ sapientie. ipse est enĩ sapientia dei.
ait. girũ celi circuiui sola. separauit
ase p̾atrẽ. Quanto magis gͦ nõ est ne¬
cesse. ut tantũ modo depatie. pret̾ fili¬
um intellegatur qd̃ dictũ est qͥsoluᷤ.
habae inmortuilitutẽ. Cũ ita dictum
sit. Ut serueᷤᷤ inquid mandatũ sine
macula. in rep̃ hensibile usq in aduẽ¬
& chñs chĩanciũ quisolus haboe in mor¬
ttilitẽ. ⁊ lucẽ abitat maccessibilẽ. qũe
nẽmo hominũ uioit. nec uide potest cui
uerbis. nec pat̾ proprie nominatus est.
nec filius. nec sp̃s sc̃s. Sed beatus & soluᷤ
potens rex regũ. ⁊ dñs dñanciũ. qđ est
unnis &e solus uerus ds̃ ipsa trinittis. Ni

Expanded text:
tum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. telus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: ut serues, inquit, mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in aduen qui solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest; cuiuerbis nec pater proprie nominatus est nec filius nec spiritus sanctus, sed beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, quod est unus et solus
Abbreviated transcription (Latin):
ttre & uuificare mortuos: Dic̃ aut̃
idem filius. Sic̃ suscitat mortuos &
iuuificat. sic &e filius quoᷤ uult uiuisi¬
cat. Quomodo ergo solus pat̾̃ facit mi¬
rabilia. cũ hec uerba nec patrẽ tãtũ
nec siliũ trtũ ꝑmittant itelligi: S
utiq dm̃ unũ uerũ solũ. idest patrẽ
&e filiũ & sym sem̃: Itẽ dic̃ idem apłs.¬

Expanded text:
s? dicit autem idem filius: sicut pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est patrem et filiu
Abbreviated transcription (Latin):
pora ur̃a sunt m̃bra xp̃i. Si aut̃ que
menbra sunt xp̃i. tẽplũ est spũ scĩ. nõ
est creatura spẽ sc̃s. Nuia cui corpuᷤ
nr̃m tẽplũ exibem̾. necesse est ut hu¬
ic eã seruitutẽ debeam̾. qͣ nõ nisi dõ
seruiendũ est. que grece appellatur
latria. Unde cõsequẽter dic̃. Głisi

Expanded text:
sunt Christi. Si autem quae membra sunt Christi, templum est Spiritus sancti, non est creatura Spiritus sanctus: quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est ut huic eam servitutem debeamus, qua nonnisi Deo serviendum est, quae graece appellatur λατρεία. Unde conseque
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est. creatura est. Ique creatura
nõ est ds̃ est. & si nõ est filius eiusdem
substtaicie. cinu̾ pat̾ : gͦ facdti subs¬
ttoicia est. Si factti substanicia est.
nõ omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. At si omĩa
ꝑ ipsũ facdas. unius igitur eius demq
cũpatre subsitoitiȩ est. Uideo nõtũtũ
ds̃ s uerus ds̃. Quod idẽ ioħs aꝑtissi¬
me inepła sua dic̃. Scimus qđ filius n
uenerit. & dederit nob̾ intellection
ut cogno̾camus ueru. ⁊ simꝰ inuero

Expanded text:
creatura non est, deus est. et si non est filius eiusdem substantiae, cuius pater, ergo facta substantia est; si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt; at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus i
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃os nõ eẽ cbñ. ad nõ eẽ uerũ
dm̃. auo nõ cũ patre unũ & solũ dm̃.
aud nõ uere rimortalẽ qe muttibilẽ
manifestissima diuinoꝵ testimoniti¬
pũ. & cõsona uoce cõuietisunit. dinde
sunt illa.. In principio erat uerbũ ⁊
uerbũ erat apd̃ dm̃ & ds̃ erat uerbũ.
Manifestũ enĩ qd̃ uerbũ dĩ. filiũ dei uni

Expanded text:
e uerum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uerbum dei filiu
Abbreviated transcription (Latin):
lio & spũ scõ. ut singulis ꝑsonus singula
tribuantur. ex ipso expatre ꝑ ipsum ꝑfi
liũ. in ipso inspũ scõ. manifestũ qđ pater
⁊ filius. & sp̃s sc̃s. inus ds̃ est. quando sin¬
gularit᷑ intulit. ipsi gła inscla scłoꝵ. Un

Expanded text:
lio et Spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur; Ex ipso, ex Patre; per ipsum, per Filium; in ipso, in Spiritu sancto: manifestum quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deus est, quando singulariter intulit, Ips
Abbreviated transcription (Latin):
unia. uiuacitate quadã sen¬
sus ex cellit. Non ille de quo
scriptum est iepisto la que ẽ
ade breos. ubi legitur. ꝑfec¬
torum ẽẽ solidũ cibum qui a¬
ꝑ abtum exercitatos habere
sensus ad separandũ. bonum
amalo. Illi quippe sensus na¬
turȩ rationalis sunt ad intel¬
lqͥgentiã ꝑtinentes. S& iste
incorpore. ꝑ que nõ solum a
nob̾.uerũ &iam abestis cor¬
por alis spanes motusq sentit᷑.
S& siue isto siue illo. siue aliqͦ

Expanded text:
unia, vivacitate quadam senunia, vivacitate quadam sensus excellit: non ille de quo scriptum est in Epistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, perfectorum esse solidum cibum, qui per habitum exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste in corpore, per quem non solum a nobis, verum etiam a bestiis corporalis species motusque sentitur. 21. Sed sive isto, s
Abbreviated transcription (Latin):
I.eCMe ẜugit quo̾dã
qui suerunt ante nos
egregii defensores chatholice
fidei. idiuini eloquii tracto¬
res. cum in homine uno cuius
huniuiersã. animã bonã quen¬
dam paradisum eẽ senserunt.
duo ista requirerent. uirum
mentẽ. mulierẽ uero dixisse
corporis sensum.  scđm hanc¬
autẽ distributionẽ. qua uir
ponitur mens. sensus uero
corporis mulier. uidentur
abte omĩa conuenire. si con¬
sideratu tractentur. Nisi
quod in omibꝰ bestiis. & uolati¬
libus scriptũ est. nõ eẽ inuen¬
tum uiro aduitorium simile
illi. & tunc est eiꝰ facta dela¬
tere. Propter quod gͦ nõpu¬
titui ꝓmuliere sensum corpo¬
ris ẽẽ ponendũ. quẽ uidemus
nobis ⁊ bestiis ee cõmunẽ. S&
aliquid uolui quod bestie nõ
haberent. Sensumq corporiᷤᷤ
mais ꝓserpente indellegen¬
dum existimaui. qc legitur
sapientior omĩbꝰ pecoribꝰ teire:
In eis quippe naturalibus bo¬
uinisq̃ nobis & iłtrationabilibus
animantibus uidemus ẽẽ comu¬

Expanded text:
Nec me fugit, quosdam qui fuerunt ante nos egregii defensores catholicae fidei et divini eloquii tractatores, cum in homine uno, cujus universam animam bonam quemdam paradisum esse senserunt, duo ista requirerent, virum mentem, mulierem vero dixisse corporis sensum. Et secundum hanc distributionem qua vir ponitur mens, sensus vero corporis mulier, videntur apte omnia convenire, si considerata tractentur: nisi quod in omnibus bestiis et volatilibus scriptum est non esse inventum viro adjutorium simile illi, et tunc est ei mulier facta de latere . Propter quod ego non putavi pro muliere sensum corporis esse ponendum, quem videmus nobis et bestiis esse communem; sed aliquid volui quod bestiae non haberent: sensumque corporis magis pro serpente intelligendum existimavi, qui legitur sapientior omnibus pecoribus terrae In eis quippe naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse comm
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. mentẽ nrãm in inuisi.¬
bili eius intentũ. exeius eter¬
nitatẽ. Ix aritute. ueritute.
ꝓficienter debere formari.
Quiddã uero rationalis inten¬
tionis nr̃e. hoc est eus dem
mentis uiusum muttibiliũ
corpor aliumq rerum sine
quo hȩc uitti nõ agitur diri¬
gendũ. Non ut confirmet᷑
huic scło finem constituendo
mbonis talibus. & mea detor¬
quendo beatitudinis app&itũ:
s& utiq quicquid in usu
temporalium rationabilit̃
facimus. eternorũ ad ipiscendo¬
rum contemplatione faciamꝰ.
per istt transeuntes: illis in he¬

Expanded text:
imus, mentem nostram in invisibilia ejus intentam, ex ejus aeternitate, veritate, charitate, proficienter debere formari: quiddam vero rationalis intentionis nostrae, hoc est ejusdem mentis, in usum mutabilium corporaliumque rerum, sine quo haec vita non agitur, dirigendum; non ut conformemur huic saeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquendo beatitudinis appetitum; sed ut quidquid in usu temporalium rationabiliter facimus, aeternorum adipiscendorum contemplatione faciamus, per ista transeuntes, illis inhae
Abbreviated transcription (Latin):
ame. illis desiderantib̾ quib̾ me serui¬
re cogit libera lrarittis. Oportae aut̃
idonabit ds̃. ut eis ministrando que
legant. ipse quoq ꝑficiã. U eis cupi¬
ens respondere querentibus. ipse quoq
inueniã qd querebã. Ergo suscepi beci
iubente atq aduiuante dño nr̃o. nõ¬

Expanded text:
a me, illis desiderantibus quibus me servia me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo no
Abbreviated transcription (Latin):
qua nõ nisi filius deuirgine natusest.
&adem trinitais creauerit. Et illã colũ¬
be speciẽ in qͣ nõ nisi sp̃s scł apparuit. illa
ipsa trinitas oꝑatasit. Alio quin nõ dise¬
parabilit̃. trmitts oꝑatur. S alia pat᷑
huic exdono dĩ sapit infirmittis nr̃a
edisseram eis ut possumus. neq cũ inui¬
dia taibescente it̃ habeam̃. sidicon̾ nos.
nichil dectilib̾ irb̾ cogitiqr solere. men¬
tiur. Si aut̃ fatemur habritqe istir
re inclagande ueritittis. flagittoit ui¬
re haritatis ut eis indicem̾ qͥd hinc ex¬
cogitioe potuerim. Nõ quia iam ac¬
ceperim. aud perfectussim. Nam si pau¬
lus apłssic ait. quanto magis ego lon¬
ge infrr illuis pedes iacens dicam nã
me arbitror adp̾hendisse. sed promodu¬
lo mõ siea queretosunt obluuscor:un.
anteriora me extendo. & scđm intencio¬
nẽ sequor adpalmã suꝑne uocacionis.
quantũ eĩdẽ ine iue ꝑegerim: ⁊ quo
ꝑuenerĩ. unde michi infoiẽ relicus
cursus est ut aꝑiã qđ desideratur a¬

Expanded text:
de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in qua nonnisi Spiritus sanctus apparuit, illa ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista ire indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur
Abbreviated transcription (Latin):
compaginacione. uł simelius dr̃
co aptaicione creature ual& plu¬
rimũ. Hanc enĩ co aptacionẽsic̃
michi nũc occurrit dicere uolur
nũc locus ẽ ut hostendã quantũ
ualeat cõsonancia simpli addu¬
plũ. que maxime in nob reperit᷑.
& sit nob̾ insita naturalit̃. A qͦ
utiq nisi abeo quinos creauit: ut
xetiã nec inꝑiti possint eã nõ sen¬
tire. siue ipsi cantantes. siue
alios audientes. Per hanc quippe
uoces acutiores grauioresq cõ¬
cordant. Itt ut quisqͥs ab ea dis¬
sonauerit. nõ scienciã cunꝰ in exꝑ¬
tes sunt plurimi. sed ipsũ sensũ
auditus nr̃i. uehem̃ter offendat.
ed hoc unde monstretur. longo
sermone opus est. Ipsis autẽm
ciuribus exhiberi potest. ab eꝵ
qui nouit inreggulari monocordo:

Expanded text:
atione. vel, si melius dicitur, coaptatione creaturae, valet plurimum. Hanc enim coaptationem, sicut mihi nunc occurrit, dicere volui, nunc locus est, ut ostendam quantum valeat consonantia simpli ad duplum, quae maxima in nobis reperitur, et sic nobis insita naturaliter, a quo utique, nisi ab eo qui nos creavit? ut nec imperiti possint eam non sentire, sive ipsi cantantes, sive alios audientes: per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, non scientiam, cujus expertes sunt plurimi, sed ipsum sensum auditus nostri vehementer offendat. Sed hoc ut demonstretur, longo sermone opus est: ipsis autem auribus exhiberi potest ab eo qui novit in regulari monochordo.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mors impietatis perimitur. inqͣ
nos nõreliquio ds̃. &e ideo ꝑtalem cru¬
eẽ euacuat̾ corpus peccati. ut iã nõ
exibeam memba nr̃a arma iniquita¬
tis peccato. Quia & interior homo.
si utiq renouat᷑ de die indiẽ. profecto
uetus ẽ ante quã renouetur. Intus
nãq agit᷑. quos idem apłł dic̃. Exi¬
te uos ueterẽ hominẽ. undurte nou̾ĩ
Q uod itti cõsequent̃ exponit. Qua ꝓpt̾¬
deponentes m̃claciũ loquimini ueri¬
tetẽ. Ubi aut̃ deponitur m̃daciũ.
nisi intus ut in habitae ui monte scõ dĩ
quiloquitur ueritatẽ in corde suo.
e surreccio uͦ corporis dñi adsacram̃tũ
interioris resurreccionis nr̃e ꝑtoiere
hostenditur. ubi post qua resurrexit
ait mulieri. Nolime ttangere nõdũ enĩ
ascendi ad patrẽ meũ. Cui misterio cõgru¬
it apls dicens. Si aut̃ resurrexistiᷤ cũ ip̃o

Expanded text:
rtem mors impietatis perimitur, in qua rtem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos ueterem hominem et induite nouum. quod ita consequentdeponentes mendacium, loquimini veritatem. Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus ut inhabitet, in monte sancto Dei, qui loquitur veritatem in corde suo? Resurrectio vero corporis Domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostenditur, ubi postquam resurrexit ait mulieri: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Cui mysterio congruit Apostolus dicens: Si autem resurrexi
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m amortuis. habitat in uobis.
qui suscitauit iħm xp̃m amortuie.
ei cordinr̃ẽ. saluator inpendit sonplan
suã. Et ad faciendã utrãq ressurrecci¬
nẽ nr̃am insacram̃to & exemplo ꝓpofur
ireposuit unã suã. Neq enĩ fuit pec¬
cator auo impius. ut ei ttanqũa spu
mortuo in interiore homine renouari
opus eẽt. ⁊ ttomquã resipiscendo. ad
uitt̃ iusticie renouari. Seo indutus
carne mortali. & sola moriens sola ri¬
surgens. ea sola nob̾ ad utrãq cõemuit.
cũ in ea fier& interioris hominis sacran¬
tũ & exterioris exemplũ. Interioris enim
hominis nrĩ sacram̃to data ẽ illa uox¬
ꝑtinens admortẽ. anime nr̃e significan¬
uoci cõgruit apłs dicens. Scientes q
uetus homo nr̃. simul crucisixus ẽ¬
cũ illo. ut euacuet̾ corpus peccati.
firio quippe interioris hominis. peniti¬
cre dolores intellegunt᷑. & cõtoiencie
quidã salubres cruciatus. Perquã mo¬

Expanded text:
Iesum ex mortuis habitat in uobis, Iesum ex mortuis habitat in uobis, qui suscitauitae morti nostrae saluator impendit simplam suam et ad faciendam utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrumque concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significanuoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpusfixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mo
Abbreviated transcription (Latin):
morem. cũ dñs mnuna euãgelica sen¬
tencia. utrãq mortẽ euiꝰ facile dis¬
cernendã posuerit ubi ait. sine mor¬
tuos sepelire mortuos suos: Sepelien¬
dũ quippe corpus. mortuũ erat. Se¬
pultores aut̃ eiꝰ ꝑ insidelitate impie¬
tatis. ui anima mortuos. intelligi uoluit.
Q uales excittoitur. cũ dr̃. Surge qui
dormis. & exurge amortuis. & in lumi¬
nabit te xpͣc. Destesttit̾ aut̃ quandã
mortẽ. apłs dicens de uidua. Que aut̃
in deliciis agit. uiuens mortua est.
Anima igitur iã pia que fuit impia
ꝓpt̾ iusticiã fidei dr̃ ex morte reuixis¬
se. atq uiuere. Corpus aut̃ nõtatũ
moriturũ ꝓpt̾ anime abscessũ qui fu¬
turus ẽ. seo ꝓpt̾ ttoitã infirmitatem¬
quodã loco inseripturis aetiã mortuũ
dr̃. loquente apło. Corpus quidem in¬
quid mortu ũ ẽ ꝓpt̾ peccatũ. sp̃s aut̃
utti ẽ ꝓpt̾ iustieiã. Hec uita exfide
facit ẽ. qm̃ iustꝰ exside uiuit. Sed qͥd
sequitur. Si aut̃ sp̃c eiꝰ qui suscittant

Expanded text:
morem, cum Dominus in Evangelica sententia utramque mortem cuivis facile discernendam posuerit, ubi ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos? Sepeliendum quippe corpus mortuum erat, sepultores autem ejus, per infidelitatem impietatis in anima, mortuos intelligi voluit, quales excitantur cum dicitur: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. detestatur autem quandam mortem apostolus dicens de uidua: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est. anima igitur iam pia, quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed pquodam loco in scripturis etiam mortuum dicitur loquente apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita ex fide facta est, quoniam iustus ex fide uiuit. sed quid sequitur? si autem spiritus eius qui suscitauit
Abbreviated transcription (Latin):
batur interioris hominis sacram̃tũ. hic
p̃bebat᷑ exterioris exemplũ: Anforte
quis quã ita ẽ absurdus atq auersus
auero. ut audeat dicere auiris eũ
tactũ antequã ascender&. amulieribꝰ
aut̃ eũ ascencliss&: łropt̃ hoc exem¬
plũ fiture nr̃e ressurreccionis meor

Expanded text:
batur interioris hominis sacramentum, hic batur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur exterioris exemplum ? anne forte quisquam ita est absurdus atque auersus a uero, ut audeat dicere a uiris eum tactum antequam ascenderet, a mulieribus autem cum ascendisset? propter hoc exemplum futurae nostrae res
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ap̃c ẽ ad dexterã dĩ sedens. Que sur¬
gere nisi cũ ascenderit ad patrẽ. nisi
exemplũ mortis exterioris hominis nr̃i.
dñice carnis mors ꝑtin&. Quia ꝑttilẽ
passionẽ marime ortatus ẽ seruos suos.
ut nõtimeant eos qui corpus occidũt.
animã aut̃ nõpossũt occidere. Propt̃
qd̃ dic̃ apli. Ut suppleã que de sunt
p̾ssurarũ xp̃i in carue mã. Et ad exem¬
plũ resurreccionis exterioris hominis
nr̃i. ꝑtinere inuenitur ressurreccio
corporis cbũ. quia discipulis ait. Pal
hab&. sic̃ me uidetis habere.&. unus ex
disciplis eiꝰ aetiã cicatrices eiꝰ cõtrectans
exclamauit dicens. dr̃s m̃s. ⁊ ds̃ m̃s. Et
cũ illius carnis torti integrittis appare¬
ret. demonstratũ ẽ i ea. qd̾ suos exor¬
tans dixerat. Capillus capitis urĩ nõ
peribit. Unde enĩ primo noli me tãge¬
re. nõdũ enĩ ascendi ad patrẽ meum.
Et unde antequã ascendat ad patrẽ adis¬
cipulis tangitur. nisi qe illic insinua¬

Expanded text:
us est ad dexteram Dei sedens; quae surgere, nisi cum ascenderit ad Patrem, non d exemplum mortis exterioris hominis nostri dominicae carnis mors pertinet, quia per talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. propter quod dicit apostolus: ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea. et ad exemplum resurrectionis exterioris hominis nostri pertinere inuenitur resurrectio corporis domini, quiahabet, sicut me uidetis habere. et unus ex discipulis etiam cicatrices eius contrectans exclamauit dicens: dominus meus et deus meus! et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in eo quod suos exhortans dixerat: capillus capitis uestri non peribit. unde enim primo: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum? et unde antequam ascendat ad patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinua
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ xp̃e. De incle qui sũt xp̃i. De corpo¬
ris enĩ resurreccione. illo loco agebat᷑.
Propt̾ quã atiã dr̃. trans figurabit
corpus humilitatis nr̃e. cõforme cor¬
pori głe sue. Una gͦ mors nr̃i saluato¬
ris. duabꝰ mortibꝰ nr̃i salitt suit.
ꝙ una eiꝰ ressurreccio. duas nob̾ resur¬
recciones p̃stitit. Cũ corpus eiꝰ mutraq

Expanded text:
us, deinde qui sunt Christi. de corporis enim resurrectione illo loco agebatur, propter quam etiam dicit: transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae. una ergo mors nostri saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. partipacio uerbi est. Illius
scilic& uite. que lux hominũ est.
Hiuc aut̃ participaeioni. ꝓrsus
in habiles & minꝰ idonei eramus.
ꝓpt̃ in mundiciã peccatorũ. Min¬
dandi ergo eramꝰ. Porro ini quoꝵ
borũ una mundacio ẽ
sanguiᷤᷤ  iusti & humilittis dĩ.
t ad cõtẽplandũ dm̃ quod natura
nõ sumus. ꝑ eũ mundarem̾ factum
quod natura sumꝰ. & quod peccato
nõ sumus. Dĩ enĩ natura nõ sumiᷤ
homines natura sumꝰ. iusti peceao
iõ sumus. ds̃ ittiq factus homo iustus.
ntercessit dõ pro homine peccatore.
õ enĩ cõgruit peccator iusto. sed cõ¬
gruit homini homo. Ad uingens gͦ
nob̃ similitudinẽ humanitatis sue abs¬
tulit dissimilitatẽ miquitatis nr̃e.¬
t factus particebs morttilitatis nr̃e.
fecit partieebs diuinitatis sue
erito quippe mors peccatoris ueniens
exdãpnacionis necessitate soluta ẽ
ex miscdie uoluntate. Dũ simplum
eiꝰ cõgruit duplo nr̃o. Hec enĩ cõ¬
gruencia siue cõueniencia uł cõ¬

Expanded text:
bi est, illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mundandi ergo eramus. Porro iniquorum erborum una mundatio est sanguis justi, et humilitas Dei: ut ad contemplandum Deum quod natura non sumus, per eum mundaremur factum quod natura sumus, et quod peccato non sumus. Deus enim natura non sumus: homines natura sumus, justi peccato non sumus. Deus itaque factus homo justus, intercessit Deo pro homine peccatore. Non enim congruit peccator justo, sed congruit homini homo. Adjungens ergo nobis similitudinem humanitatis suae, abstulit dissimilitudinem iniquitatis nostrae: et factus particeps mortalitatis nostrae, fecit nos participes divinitatis suae. Merito quippe mors peccatoris veniens ex damnationis necessitate, soluta est ex misericordiae voluntate, dum simplum ejus congruit duplo nostro. Haec enim congrueniia, sive convenientia, vel con
Abbreviated transcription (Latin):
quanto est hec uita diuturnior
magis magisq corrũpit᷑ uł ettite
uł moribꝰ uł uariis affliccionibus
donec ueniat ad ultimã que ab
hominibꝰ mors uocatur. Euis aut̃
resurreccio differtur infinẽ cũ & ipsa iusti¬
ficacio nr̃a ꝑficietur in effabilit̾. Tũc
eñ similes ei trimus. qm̃ uidebimꝰ cũ sicutiẽ¬
H unc uͥ quã dui corpus qd̾ corrũpit᷑ ad¬

Expanded text:
quanto est haec uita diuturnior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc u
Abbreviated transcription (Latin):
ERŨ Qyod instat ineres ehcia
Quantũ donat ds̃ edisserendũ ẽ. quẽ¬
ad modum simplũ dni & saluatoris nr̃is iħu
cõcinat ad salutẽ. Nos certe quod nemo
xp̃ianus ambigit. & anima ⁊ corpore
mortui sumus. Anima ꝓpt̾ peccatum
corpore ꝓpt̾ penã peccati. Hac ꝑhoc
& coipore ꝓpt̃ peccatũ. Utriq aut̃
rei nr̃e. id est anime & corpori. me¬
dicina ⁊ resurreccione opus erat
ut in melius renouaretur. quod
erat indeterius cõmutatũ. Mors
aut̃ anime impietus ẽ. & mors cor¬
poris corruptibilittis. ꝑ quã fit &
anime acorpore abscessus. Sicuo
enĩ anima dõ deserente moritur.
sic corpus anima deserente morit᷑.
Unde illa fit insipiens. hoc ex anime.
Resuscitittur ergo anima. ꝑpeni¬
tenciã. Et incorpore adhuc mor¬
ttili renouacio uite incoatur asi¬
de. qua creditur in eũ qui iusti¬
ficat impiũ. Bonisq moribꝰ auget᷑
⁊ robatur de die uidiẽ. cũ magis
magisq renouat᷑ interior hõo.
Corpus uͦ tamquã homo exterior

Expanded text:
erum quod instat in praesentia, quantum donat deus, edisserendum est, quemadmodum simplum domini et saluatoris nostri Iesu concinat ad salutem. nos certe, quod nemoianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima, propter peccatum; corpore, propter poenam peccati, ac per hoc et corpore propter peccatum. utrique autem rei nostrae, id est et animae et corpori, medicina ex resurrectione opus erat, ut in melius renouaretur quod erat in deterius commutatum. mors autem animae impietas est et mors corporis corruptibilitas, per quam fit et animae aenim anima, deserente Deo, sic corpus anima deserente moritur: unde illa fit insipiens, hoc exanime. Resuscitatur ergo anima per poenitentiam, et in corpore adhuc mortali renovatio vitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui justificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ quod angłs. Nõ enĩ sc̃s quisquam
potestate sua gaud&. s& eius a quo
hab& posse. quicquid cõgruenter po¬
test. & nouit potentius cõningi
omĩpotenti pra uoluntate. quam
ꝓpria uoluntate posse. quod cõtres¬
rantes doceros ampliora. & tempora¬
libus insolitis intentos atq suspensos
ad eterna atq interiora cõuerter&
uenite inquid adme. qui laboratis
& honerati estis. & etgo uos reficiã.
Tollite uigũ meũ. suꝑuos. & nõ ait
discite adme quatriduanos mortuoᷤᷤ
suserttare. s& ait discite ame qm̃ mit¬
tis sum. & umilis corde. Potentior est
enĩ & tutior soli dissima humilitas
quã uento sissima celsitudo. A ideo
sequitur dicens. Et iuenietis re¬
quiem animabꝰ urĩs. Dileccio enĩ
nõ inflatur. Et ds̃ dileccio est. &
fideles indileccione ad quies cunt
illi. reuocati abstrepitu qui fo¬
ris est. ad gaudia silentia.

Expanded text:
esse quod angelus. non enim sanctos quisquam esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contrerantes doceret ampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia.
Abbreviated transcription (Latin):
tis ut faciant uobis homines bona. &
uos facite illis. Hec est enĩ lex & ꝓpħe.
Et pleraq talia reperimus. inliteris
scĩs. In quibꝰ sola dileccio ꝓximi ad ꝑ¬
feccionem p̾cipi uidetur. & taceri
dileccione dei. Cum inutroq pre¬
cepto. lex pendeat ⁊ ꝓpħe. S hoc¬
consequens est ut & ipsã p̃cipue
dileccionẽ diligat. Deus autem
ne indeo man&. Consequens ergo
est. ut p̃cipue dm̃ diligat. Qua¬
ꝓpter quiquer̃ dm̃ ꝑ istas potesta¬
tes que mundo p̃sunt uł partibus
mundi. auferuntur ab eo longe¬
q iactantur nõ inter uallis loco¬
rum. s& diuersitate affectuum.
Ex terius enĩ conantur ire & in¬
teriora sua deserunt quibus in¬
terior est ds̃. Ittiq &iam si aliquã
scam̃ celestem podestatẽ uł audie¬
rint uł ut cumq cogitauerint.
facta magis eius appetunt. que
humana miratur infirmitas. nõ
imitectẽ pietatẽ qua diuina requie
comparatur. Malunt enĩ suꝑbe hoc
posse quod angłs. quã de uote hoc

Expanded text:
tis ut faciant uobis homines bona, haec et uos facite illis; haec est enim lex et prophetae. et pleraque alia reperimus in litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectione dei, cum in utroque praecepto lex pendeat et proconsequens est ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem ne, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sequens est ut faciat. quod p̃cepit ds̃.
citintũ diligit. inquantũ facit. Cõ¬
sequens ergo est. ut praximũ diligat.
quia hoc p̃cepit deus. Siue tantũ ꝓ¬
ximi dileccione scriptura comemorat
sicuti est illud. Inuicem honera ur̃a
portade & sic ad iplebitis legem xp̃i.
& illud. Om̃is enĩ lex inuno sermone
impletur. meo quod scriptũ est dili

Expanded text:
sequens est, ut faciat quod praecipit deus, et sequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletur
Abbreviated transcription (Latin):
lia PRoΡTER. Non est pra¬
pue uidendũ in hac questione
que de trmitate nobis est. & de cognos¬
cendo chio nisi quid sit uera dileccio
yminoͥ quid sit dileccro. E a quippe di¬
leccio dileccto dicenda. que uera est.
Alioqumn cupiditus est. atq itt. cupi¬
di abusiue dicuntur. diligere que¬
admodũ cupere ab usiue dicuntur
qui diligunt. Hec est autẽ uera
dileccio. ut inherentes ueritita.
iuste uiuamus. & ideo comptemp¬
namus omĩa mortalia p̾amore ho¬
minũ quo eo uolumus iuste uiuer
ta enĩ & mori profr̃ĩbus. utiliter
enĩ duo p̾cepit sint. in quibus tata
lex pend& & profete. dileccio dei
& dileceio proximi. nõ in merito
plerumq seriptura pro utrumq
unũ ponit. Siue tantũ dei. sicuti
est illud. Scimus qm̃ diligentibuᷤᷤ
dm̃. omĩa quo operantur inbonũ.
& iterum. Iuis quis autẽ diligit
dm̃. hic cognitus est ab illo. ⁊ illud.
nr̃is. ꝑ spm̃ sem̃ qui datus est nobis
& alia multe. Quia & qui diligit dm̃ cõ¬

Expanded text:
apropter non est praecipue videndum in hac quaestione, quae de Trinitate nobis est, et de cognoscendo Deo, nisi quid sit vera dilectio, imo vero quid sit dilectio. Ea quippe dilectio dicenda est, quae vera est; alioquin cupiditas est: atque ita cupidi abusive dicuntur diligere, quemadmodum cupere abusive dicuntur qui diligunt. Haec est autem vera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter enim duo praecepta sint, in quibus tota lex pendet et prophetae, dilectio dei et dilectio proximi, non immerito plerumque scriptura pro utroque unum ponit, sine tantum dei, sicuti est illud: scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum, et iterum: quisquis autem diligit deum, hic cogiritum sanctum, qui datus est nobis, et alia multa — quia et qui diligit deum, con
Abbreviated transcription (Latin):
distribuit. s &iam ut ipsi iuste ui¬
uant. iusteq morati sunt. sua ciuiq
distribuendo. & nemini quicquam
debeant nisi ut inuicẽ diligant.
Q unde inheretur illi forme. nisi aman¬
do: Cur ergo alium amamus quẽ
credimus iustũ. & nõ diligimus ipsã
formã ubi uidemus quid sit iustus
animus. ut & nos iusti eẽ possimus :
En uero nisi & istã diligeremus. nullo
iustus. ⁊ exea forma & ueritate
diligitur. quã cernit & intelligit
apud se ille qui diligit. Ipsa uero
forma & ueritas. nõ est quomodo
aliunde diligatur. Neq enĩ inue¬
nimus aliquid tide preter ipsam. ut
eam cum incogniti est credendo di¬
ligamus. exeo quod iam tule. ali¬
quid nouimus. Quic quid enim
tade aspexeris. ipsa est. A nõ est qͥc¬
quã tide. qm̃ sola ipsa talis est qua¬
lis ipsa est. Qui ergo amat homineᷤᷤ
aud quia iusti sunt. aud ut iustisint
amare debebit. Sic enĩ & se ipsum
amare deb&. aud quia iustus est
aud iustus sit. Sie enĩ diligit ꝓpi¬

Expanded text:
ribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nullo justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proxi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quod cerno. & multi si audiant
ap ꝓbabunt. Et quisquis me audit
atq scienter apꝓbat apud se & ip¬
se hoc idem cernit xiam si nonsit
upse quod cernit. Iustus uero cũ
id adicit. id quod ipse est cernit
& dicit. Q ubi &iam ipse cernit
nisi apud se ipsum : S hoc mirũ
nõ est. Ubi enĩ se ipsum cerner&.
nisi apud se ipsum alilud mirabile
& apud se animus uideat. quod ali¬
bi nusquã uidi. ⁊ uerũ uideat.
lipsũ uerũ iustũ animũ uideat.¬
& sit ipse animus. & nõsit iustus
animus quẽ apud se uid&. Num est¬
& alius ammus iustus. inanimo nõ¬
dum iusto: Aud si nõ est quẽ ibi ui¬
mus iustus. Hec alibi quã inse ui
d&. cum ipse nõ sit animus iustus.
An illud quod uid& ueritus est in¬
terior. presens animo qui eam
ual& intueri. Neq om̃s ualent:¬
& qui intueri ualent hoc &iam quod
intuentur nõ onĩs sunt. Hoc est nõ
sunt aram ipsi iusti animi sic̃ poss̃
uidere hac dicere. quid sit uistus ani¬

Expanded text:
ipse quod cerno, et multi si audiant ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi vimus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus ani
Abbreviated transcription (Latin):
eius fere om̃ibꝰ notum est. Quã
tamen imaginẽ si exx animo meo
profene possem ad hoculos hominũ
qui alexandriam nominauerunt.
profecto autẽ om̃s dicerent. nõ est
ipsa. aud sidicerent ipsa est multũ
mirar&er utq ipsã intuens mani¬
mo meo. id est inaginẽ quasi pie¬
turã eius. ipsã tamen eẽ nesciiem
s eis erederem qui uisã tenerent.
on autẽ titi quero quid sit iustus.
nec itti iuenio. nec teti intueor. cũ
id eloquor. Nec itti ꝓbor cũ audior
nec icti probo cũ audio. quasi talẽ
aliquid ocłis uiderim aud ullo cor¬
poris sensu didicermm. aud abeis qui
ita dicidissent. audierim. Cum enĩ
dieo. ⁊isciens dico iustus est animris
qui scientia atq ratione. inuita
hac moribus sua cuiq distribuit
nõ aliquã rem absentẽ cogito sic̃
cartaginẽ. aud fingo ut possum
sic̃ alexandriã siue itti sit. siue
nõ itit. S& presens quiddam cer¬
no. & cerno apud me ⁊ sinõ sum apud¬

Expanded text:
ejus fere omnibus notum est. Quam ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non sum
Abbreviated transcription (Latin):
alium quid sit uistus. apud se ip¬
sum querit. quid respondeat. ꝓ
quic quid hinc uere respondere
potud. apud se ipsum quid res¬
ponderłt inuenit. &carteiginiem
quidem cũ eloqui uolo. apud me ip¬
sũ quero ut eloquar. Et apud me
ppsũ inuenio. fantitsiã cartaginis.
sensum. Qm̃ p̃sens inea corpore fui.
illa uerbũ. cũ eam uellã dicere.
psa enĩ fantaisiam eius in memoria
mea uerbũ eius. Non sonus iste tris¬
sillabus cũ cartago nominatur.
uł xiam taicite nom̃ ipsum ꝑspa¬
eia temporũ cogitur. s illud quod
inanimo mõ cerno. cũ hoc trisilla¬
bum uoce profero. uł antequam¬
uoce proferã. Sic & alexandriã
cũ eloqui uolo quã numquã udi
presto est apud me fanttasma eius.
Cum enim amultis audissem & cre¬
didissem magnã eẽ illã urbem.
siẽ michi narrari potuit. fixi
animo imaginẽ eius quã potui.
& hoc est apud me uerbum eius cum
eam uolo dicere. antequã uoce
quinq stllabas ꝓferã. quod nom̃

Expanded text:
alium quid sit justus, apud se ipalium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen
Abbreviated transcription (Latin):
aud nigrũ aud quadratũ. ad ro¬
tundum : Quis hoc dixerit at
oculis nõ uidit nisi corpora. Iustꝰ aut̃
in homine non est nisi animus. & cũ
homo iustus dicitur. ex anima dr̃
nõ excorpore. Est enĩ quedã pul¬
critudo animi iusticia. Qua pul¬
crisunt homines pleriq &iã. qui
corpore distorti atq desformes sũt.
Sic̃ animus nõ uidetur ocłis. itt
nec prilcritudo eius. Ubi ergo no¬
uit quid sit iustus qui nõdum est.
atq diligit iustum : Ensigna que¬
dam ꝑmotum corporis emicant.
quibꝰ ille aud ille homo eẽ iustus
appareat : S unde nouit illa signa
eẽ animi iusti. nesciens quod omĩ¬
no sit iustus: Nouit erego. S&
ubi nouimus quid sit iustus. & iam
cũ iusti nõdum sumus : Si ex tra
nos noumus incorpore aliquo no¬
uimus : S non est ista res corporis.
In nobis igitur nouimus quid sit
iustus. Non enĩ alibi hoc iuenio
cum quero ut hoc eloquar. nisi
apud me ipsum. &si interro gem

Expanded text:
aut nigrum, aut quadrum, aut roaut nigrum, aut quadrum, aut rotundum? Quis hoc dixerit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit animus ut dictũ est norumꝰ
ex nobis. In est enĩ animus nobis.
Quid sit autẽ iustus. unde nouimus
si usti nõ sumus: quod si nemo noruit
quid sit iustus. nisi qui uistus est. ne¬
mo diligit uistum nisi uistus. Nõ
enĩ potest diligere quẽ iustum eẽ
credit. obhoc ipsũ quia iustũ esse
credit. si quid sit iustus ignorat.
cdm quod superius de monstrauimꝰ
neminẽ diligere quod credit & nõ
uid& nisi exaliqua regula noticie
generalis. siue spetialis. Hac ꝑhoc
si nõ diligit iustum. nisi iustus. qͦ¬
modo uol& quisq iustus eẽ qui
nondum est. Hͦ n enĩ uult qͥsqͣm
cẽ quo nõ diligit. Ut autẽ sit iustꝰ
quin̾dũ est. uola utiq iustus eẽ.
Ut aute uelit. diligit iustũ. Dili¬
git ergo iustũ. &qui nondũ uist e
iligere autẽ iustũ nõ potest. si quio
sit iustus ignorat. Proide nouit
quid sit iustus. &iam quinõdum est.
U bi ergo norut: Num ocłis uidit
aud ullũ corpus iustũ ułut album

Expanded text:
quid sit animus, ut dictum est, novimus quid sit animus, ut dictum est, novimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit justus unde novimus, si justi non sumus? Quod si nemo novit quid sit justus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit justus, ignorat. Proinde novit quid sit justus, etiam qui nondum est: ubi ergo novit? num oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album,
Abbreviated transcription (Latin):
pus uiuendo sic̃ illa corpora moueri
ad uertimus. Neq enĩ cũ corpus uiuũ
mouetur. aperitur ulla uia oculis nr̃is
ad uidendũ animũ. rem que oculis
uideri nõ potest. S illi moli aliquid
in eẽ sentimus. quale nobis inest. ad
moriendã similiter molem nram qͦd
est uita & anona. Neq enĩ urat hu¬
mane prudentie. rationisq ꝓpriũc̃.
E bestie quippe sentiunt uiuere nõ tan¬
tũ se ipsas. sa &iam inuicẽ atq alte¬
terutrũ. & nos ipsos. Nec animas
nras uident. s ex motibus corporis
ioq statim. i facillime quadam cõs¬
piratione naturali. Qnimũ igit᷑
eredinus quẽ nõ nouimus. Nõ enim
tantũ sentimus animum. s &iam
scire possumus quid sit animus con¬
sideratione nr̃ĩ. Habemus enim
anonum. S& quid sit iustus. unde
nouimus : Dixeramus eiuĩ uos apłm
nõ alia causa diligere. nisi quod sit
ustus animus. Nouuimus ergo quid
sit iustus. sicut quidsit animus. S&

Expanded text:
pus vivendo, sicut illa corpora moveri pus vivendo, sicut illa corpora moveri advertimus. Neque enim cum corpus vivum movetur, aperitur ulla via oculis nostris ad videndum animum, rem quae oculis videri non potest: sed illi moli aliquid inesse sentimus quale nobis inest ad movendum similiter molem nostram, quod est vita et anima. Neque quasi humanae prudentiae rationisque proprium est. Et bestiae quippe sentiunt vivere, non tantum se ipsas, sed etiam se invicem atque alterutrum, et nos ipsos. Nec animas nostras vident, sed ex motibus corporis, idque statim et facillime quadam conspiratione naturali. Animum igitur credimus quem non novimus. Non enim tantum sentimus animum, sed etiam scire possumus quid sit animus consideratione nostri: habemus enim animum. Sed quid sit justus, unde novimus? Dixeramus enim nos Apostolum non alia causa diligere, nisi quod sit justus animus. Novimus ergo et quid sit justus, sicut et quid sit animus. Sed