comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua usq adhunc t̾minum ꝑuenisse
temptationes tuas. ut dedisset coriũ
Necdum autem extentam inte ma-¬
num dei. nec tactas carnes. nec ossa
dicere. ꝓeo quod ẽ maledicere. Unde
& nabutha in libris regum benedixis¬
se dicitur dm̃ ⁊ regem:⁊ iccirco lapida¬
tur a populo. Sciens autem dñs athletã
sium immno uirorum fortissimũ etiã
in isto extremoq certamine posse su¬
perare: ecce inquit trado illum tibi.
tantum animam illius custodi. Caro
uiri scĩ datur indiaboli potestatem:
⁊ anime sanitas reseruatur. Nisi il¬
lud ꝑcussisset in quo sensus ẽ mñrisq
iudicium. ñ eẽt culpa peccantis. sed
eius qui statum m̃tis euerterat. Lau¬
dent te gͦ alii . tuasq contra diabolum
uictorias panegericis ꝓsequantur:. qͦd
leto uultu mortes tuleris mortes filiarũ
quod in quadragesimo die dormitionis e¬
arum lugubrem uestem mutaueris. &
dedicatio ossium martẏris candida tͥ
indum̃ta reddiderit. ut ñ sentires do¬

Expanded text:
tua usque ad hunc terminum peruenisse tua usque ad hunc terminum peruenisse temptationes tuas et dedisse te corium o anima tua, necdum autem extentam in te manum dei nec tactas carnes nec ossa dicere pro eo, quod est maledicere. unde et Nabutha in Regum libris benedixisse dicitur deum et regem et idcirco lapidatur a populo. sciens autem dominus athletam suum, immo uirum fortissimum etiam in isto extremo perfectoque certamine posse superare: ecce, inquit. trado illum tibi; tantum animam ipsius custodi. caro uiri sancti datur in diaboli potestatem et animae sanitas reseruatur, ne, si illud percussisset, in quo sensus est mentisque iudicium, non esset culpa peccantis, sed eius, qui statum mentis euerterat. Laudent te alii tuasque contra diabolum uictorias panegyricis prosequantur, quod laeto uultu mortes tuleris filiarum, quod in quadragesimo die dormitionis earum lugubrem uestem mutaueris et dedicatio ossuum martyris candida tibi uestimenta reddiderit, ut non sentires do
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchre addidit ⁊ ad huc ꝑseuerans
inmnocentia. quia difficile est p̃ssum
malis. ĩ ĩnocentia ñ dolere: ⁊ hoc ipso
fide ꝑielitari. quo se uidet in iuste
sustinere quod patitur. Ad que res¬
pondens diabolus dño ait. Corium
procorio. ⁊ omia que habet dabit ꝓ¬
anima sua. S extende manũ tuam
& tange os eius ⁊ carnem nisi in faciẽ
benedixerit tͥ. Callidissimus adu̾sariꝰ
& inueteratus dierum malorum. no¬
uit alia eẽ quȩ extrinsecus sunt: ⁊ a
philosophis quoq mundi. a Aiͥa ꝙoͦ¬
pͣã. hoc est indifferantia uocãtur: in
eorumq amissione atq contemptu ꝑ¬
fectam non ẽẽ uirtutem: alia que in¬
dr insecus ⁊ desiderata cogant dolere
ꝑdentem. Unde audacter dei renuit
predicationem: idicit nequaqͣm eũ
debere laudari qui nichil de se sed
totum extra se dederit. qui ꝓcorio
suo coria obtulerit filiorum. de po¬
suerit marsupium ut fruat᷑ corꝑis
sanitate. Unde intelligit prudentia

Expanded text:
pulchre addidit: et adhucperseuerat pulchre addidit: et adhucperseuerat in innocentia, quia difficile est pressam malis innocentiam non dolere et in hoc ipso fide periclitari, quod se uideat iniuste sustinere, quod patitur. ad quae respondens diabolus domino ait: corium pro corio et omnia, quae habuerit ende manum tuam et tange ossa et carnes eius, nisi in faciem benedixerit tibi. callidissimus aduersarius et inueteratus dierum malorum nouit alia esse, quae extrinsecus sint et a philosophis quoque mundi ddtdpoQa, hoc est indifferentia, nominentur, in eorumque amissione atque contemptu perfectam non esse uirtutem, alia, quae intrinsecus et de se data cogunt dolere perdentem. unde audacter dei rennuit praedicationi et dicit , nequaquam eum debere laudari, qui nihil de se, sed totum extra I se dederit, qui pro corio suo coria obtulerit filiorum, deposuerit marsuppium et fruatur corporis sanitatem. unde intellegit prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
Tu ut parcissime dicam. inter multoꝵ
officia ꝓpinquoꝵ. ⁊ consolantes amicos:
tuorum ex equias ꝓsecutus es. ꝑdidit
ille simul omnes diuitias: i succedentibꝰ
sibi malorum nuntiis. ad singulas pla¬
gas ferebatur immobilis. complens il
lud de sapiente p̾conium. Si fractus
illabatur orbis: in pauidum ferient
ruine. Tibi maior pars substantiȩ de¬
relicta ẽ ut tantum tempteris. qͣntũ
ferre potes. Necdum ad eum ꝑueni¬
sti gradum: ut totis aduersum te cu¬
neis dimicet᷑. Diues quondã dñs &
ditior pater: subito orbus & nudus.
Cumq in om̃ib his quȩ contingerani
ei non peccasset coram dño. nec quic¬
quam locutus eẽt in sipiens: exultais
dñs inuictoriam famuli sui:i filii pa¬
tientiam. suum dycens triumphum.
dicit diabolo. Animadu̾tisti famulũ
meum iob. quia non sit quisqͥsn simi¬
lis illi suꝑ terram. homo innocens.
uerus dei cultor. abstinens se ab omi
malo. ⁊ adhuc ꝑseuerans ininnocentia:

Expanded text:
Tu, ut parcissime dicam, inter multorum Tu, ut parcissime dicam, inter multorum officia propinquorum, et consolantes amicos, tuorum exequias prosecutus es. Perdidit ille simul omnes divitias, et succedentibus sibi malorum nuntiis ad singulas plagas feriebatur immobilis, complens lud de sapiente praeconium: si fractus in inlabatur orbis, inpauidum ferient ruinae. tibi maior pars substantiae derelicta est et tantum temptaris, quantum ferre potes. necdum enim ad eum peruenisti gradum, ut totis aduersum te cuneis dimicetur. Diues quondam dominus et ditior pater subito orbus et nudus est. cumque in omnibus his, quae contigerant ei, non peccasset coram domino nec quicquam locutus esset insipiens, exultans deus in uictoria famuli sui et illius patientiam suum ducens triumphum dixit ad diabolum: animaduertisti famulum meum Iob, quia non est quisquam similis illi super terram? homo innocens, uerax dei cultor, abstinens se ab omni malo et adhuc perseuerat in innocentia.
Abbreviated transcription (Latin):
ges. uictos occisosq seruulos: ⁊ iinic &
filiȩ quã tibi tam crebra orbitas fece¬
rat cariorem electum nobilissimũ ge¬
nerum. ex quo ut om̃ia taceam plus
meroris quam gaudii suscepisti. Hic ÷
cathalogus temptationum tuarũ: ⁊ cũ
iuliano tyrunculo xp̃i. pugna hostis
antiqui. Que si ad te respicias. gaudia st̃.
si ad pugnatorem fortissimum. ludus
& umbra certaminis. Beato iob post
malorum examina.uxor pessima reser¬
uata est. ut ꝑ eam disceret blasphemare:
tibi sublata est optima. ut miseriarum
solacium ꝑderes. Aliud autẽ est susti¬
nere quam nolis: aliud desiderare qͣm
diligas. Ille in tot mortib filiorũ. do¬
mus sue ruinam. unum habuit sepul¬
chrum: ⁊ scissis uestib ut parentis moi¬
straret affectum. ꝓcidens interram ad-¬
orauit & dixit. Nudus exiui de uen¬
tre matris mee: nudus & redeam. Dñs
dedit dñs abstulit. sicut dño placuit
ita factum est: sit nomen dñi benedictũ.

Expanded text:
ges, uictos occisosque seruulos et in unica ges, uictos occisosque seruulos et in unica filia, quam tibi tam crebrae orbitates fecerant cariorem, electum nobilissimum generum, ex quo, ut omnia taceam, plus maeroris quam gaudii suscepisti. hic est catalogus temptationum tuarum, haec cum Iuliano, tirunculo Christi, pugna hostis antiqui. quae, si ad te respicias, grandia sunt, si ad bellatorem fortissimum, ludus et umbra certaminis. beato Iob post malorum examina uxor pessima reseruata est, ut per eam disceret blasphemare; tibi sublata est optima, ut miseriarum solacium perderes. aliud autem est sustinere, quam nolis, aliud desiderare, quam diligas. ille in tot mortibus filiorum domus suae ruinam unum habuit sepulchrum et scissis uestibus, ut parentis monstraret affectum, procidens in terram adorauit et dixit: nudus exiui de utero matris meae, nudus et redeam. dominus dedit, dominus abstulit; sicut domino placuit, ita factum
Abbreviated transcription (Latin):
nos leporem artis rethorice cõtemnentes.
& puerilis atq pausibilis eloquii uenusta¬
tem: ad scãrum scripturarum grauitatem
confugimus. ubi uulnerum uera medici¬
na est. ubi doloꝵ certa remedia. inquib re¬
cipit unicum filium mater inferetro: ubi¬
turbe dicitur circumstanti. non÷ mortua
puella sed dormit ubi quatriduanꝰ mortu¬
us aduocem inclamantis dñi ligatus e¬
greditur. Audio te inbreui temꝑe duas
uirgunculas filias iunctis pene extulis¬
se funerib: & pudicissimã ac fidelissimã
coniugem tuam faustinam. immo fidĩ
calore germanam. in qua sola post amis¬
sos liberos adquiescebas. subita tibi dor¬
mitione subtractam. Quasi naufragus
in littore latrones repperiat: iiurta elo
densq manum ad parietem acolubro
mordeatur: consecuta rei familiaris dã¬
na. uastationem totius barbaro hoste
ꝓuincie:⁊incominum de popłatione
priuatas tuarum possessionum ruinas.⁊
abactos armentorum ac pecorum gre¬

Expanded text:
nos leporem artis rhetoricae contemnentes nos leporem artis rhetoricae contemnentes et puerilis atque plausibilis eloquii uenustatem ad sanctarum scripturarum grauitatem confugimus, ubi uulnerum uera medicina est, ubi dolorum certa remedia, in quibus recipit unicum filium mater in feretro, turbae dicitur circumstanti: non est mortua puella, sed dormit, et quadriduanus mortuus ad uocem inclamantis domini ligatus egreditur. Audio te in breui tempore duas uirgunculas filias iunctis paene, extulisse funeribus et pudicissimam ac fidissimam coniugem tuam Faustinam, immo fidei calore germanam, in qua sola post amissos liberos adquiescebas, subita tibi dormitione subtractam, quasi si naufragus in litore latrones repperiat et iuxta elodensque manum ad parietem a colubro mordeatur. consecuta rei familiaris damna uastationem totius barbaro hoste prouinciae et in communi depopulatione priuatas tuarum possessionum ruinas, abactos armentorum ac pecorum gre
Abbreviated transcription (Latin):
ilius meus fr̃ tuus ausomꝰ
inipso iam ꝓfectionis arti¬
culo cum michi p̃sentiam
sui tarde dedisset. & cito ab¬
stulisset.atq inpuncto temporis sal¬
ue pariter ualeq dixisset:uacuum
se redire arbitratus est. nͥ mearũ ad
te aliquid nugarum tumultuario
sermone portaret.Iam dimisso syn¬
temate equus publicus sternebatur.
& nobilem iuuenem puniceã indutũ
tunicam baltheus ambiebat. & tam̃
ille apposito notario cogebat loqui
que uelociter edita uelox conseque¬
retur manus. & lingue celeritate
frenderent signa uerboꝵ. Itaq non
scribentis diligentia s dictantis te¬
meritate longum ad te silentium
rumpo. offerens tibi nudam officii uolũ¬
tatem. At temporalis est epł̃a absq ordi-¬
ne sensuum. sine loenocinio ⁊ compositio¬
ne uerborum: ut dotum in illa amicum.
nichil de oratore repꝑias. In ꝓcinctu ef¬
fusam putes. & habc re cupienti ingestũ
uiaticum. Loquit᷑ scriptura diuina Mu¬
sica inluctu. intempestiua narratio. Unde

Expanded text:
ilius meus, frater tuus Ausonius in ipso iam profectionis articulo, cum mihi praesentiam sui tarde dedisset, cito abstulisset atque in puncto temporis salue pariter ualeque dixisset, uacuum se redire arbitratus est, nisi mearum ad te aliquid nugarum tumultuario sermone portaret. iam dimisso synthemate equus publicus sternebatur et nobilem iuuenem punicea indutum tunica balteus ambiebat et tamen ille apposito notario cogebat loqui, quae uelociter edita uelox consequeretur manus et linguae celeritatem prenderent signa uerborum. itaque non scribentis diligentia, sed dictantis temeritate longum ad te silentium rumpo offerens tibi nudam officii uoluntatem. extemporalis est epistula absque ordine sensuum, sine lenocinio et conpositione sermonum, ut totum in illa amicum, nihil de oratore repperias. in procinctu effusam putes et abire cupienti ingestum uiaticum. diuina scriptura loquitur: musica in luctu intempestiua narratio. unde et
Abbreviated transcription (Latin):
tis comparatione uilescit. Ieiuniũ
predicem: S p̃ualescunt elemosinȩ.
humilitatem laudem: S maior est
ardor fidei. Dicam appetitas sordes. &
incondempnationẽ uestium sericarũ
plebeium cultum. ⁊ seruilia indum̃ta
ques ita: Plus ẽ animum deposuisse
quam cultum. Difficilius arrogantia.
quam auro caremus ⁊ gemmis. his
enim abiectis interdum głosis tume¬
mus sordib. ⁊ uendibilem pauꝑtatẽ
populari aure offerimꝰ. Celata uirtꝰ.
⁊ inconscientie fota secreto: dm̃ solũ
iudicem respicit. Unde michi est effe¬
renda p̃coniis. ⁊ ordine gistoꝵ p̾ter¬
misso. tota de conu̾sionis ac peniten¬
tiȩ incunabulis assumenda. Alius
forsitan scole memor. quintũ maxi

Expanded text:
tium conparatione uilescit. ieiunium tium conparatione uilescit. ieiunium praedicem? praeuertunt elemosynae. humilitatem laudem? maior est ardor fidei. dicam adpetitas sordes et in condemnationem uestium sericarum plebeium cultum et seruilia indumenta quaesita? plus est animum deposuisse quam cultum. difficilius adrogantia quam auro caremus et gemmis. his enim abiectis interdum gloriosis tumemus sordibus et uendibilem paupertatem populari aurae offerimus. celata uirtus et in conscientiae fota secreto deum solum iudicem respicit. unde nouis mihi est efferenda praeconiis et ordine rhetorum praetermisso tota de conuersionis ac paenitentiae incunabulis adsumenda. alius forsitan scholae memor Quintum Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ures anni sunt quod suꝑ
Dormitione blesillȩ. paulã
uenerabilem feminam re¬
centi ad huc uulnere conso¬
latus sum. Quarte etatis circulus uol¬
uitur: ex quo adheliodoꝵ epm nepoti¬
ani scribens epitaphium. quicquid ha¬
bere uirium potur. in illo tunc dolore
consumpsi. Inde post hoc ferme bien¬
nium. pammachio meo ꝓsubita pere¬
grinatione pauline breuem epłam
dedi. erubestens ad dissertum uirum
plura loqui. ⁊ ei sua ingerere:ne non
tam consolari amicum uiderer. quã
stulta iactantia docere ꝑfectũ. Nunc
michi fili oceane uolenti ⁊ ultro appe¬
tenti. debitum munus imponis quod
pro nouitate uirtutum ueterũ. ma¬
teriam nouam faciat. In illis enim uł
parentis affectus. uel meror auun-¬
culi. uł desiderium mariti tẽꝑandũ
fuit.: ut ꝓdiuersitate ꝑsonarum diu̾¬
sa de scripturis adhiberem medicami¬
na. In p̃sentiarum tradis mͥ fabiolã.
tilium. luctum paupum. solatium
monachor..¬
Quicquid primũ arripuero: seq̃n¬

Expanded text:
ures anni sunt, quod super dormitione Blesillae Paulam, uenerabilem feminam, recenti adhuc uulnere consolatus sum. quartae aestatis circulus uoluitur, ex quo ad Heliodorum episcopum Nepotiani scribens epitaphium, quidquid habere uirium potui, in illo tunc dolore consumpsi. ante hoc ferme biennium Pammachio meo pro subita peregrinatione Paulinae breuem epistulam dedi erubescens ad disertissimum uirum plura loqui et ei sua ingerere, ne non tam consolari amicum uiderer, quam stulta iactantia docere perfectum. nunc mihi, fili Oseane, uolenti et ultro adpetenti debitum munus inponis, quod pro nouitate uirtutum ueterem materiam nouam faciam. in illis enim uel parentis affectus uel maeror auunculi uel desiderium mariti temperandum fuit et pro diuersitate personarum diuersa de scripturis adhibenda medicina. In praesentiarum tradis mihi Fabiolamtilium, luctum pauperum, solacium monachoruquidquid primum adripuero, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
omnib hoc uitium est cantorib. inter
amicos rogati ut nunqͣm cantent.in¬
iussi nunquã desistant. Ita te de inceps
fascib obruam litterarum: ut e contͣ¬
rio incipias rogare ne scribam. Sororẽ
nuntiante in eo ꝑmanere qd̃ ceperat:
hic enim ubi nunc sum. ñ solum quid
agatur in patria. s an ipsa patria ꝑstet
ignoro. Et licet me sinistro hibera ex ce¬
trarum ore dilaniet. non timebo homi¬
num iudicium: habiturus iudicẽ meũ.
Si fractus illabat᷑ orbis: in pauidũ fe¬
rient ruine. Qua ꝓpt̾ queso ut apłici
memor p̃cepti. quo docet opꝰ nr̃m per¬
manere debere. ⁊ tͥ adño premiũ in illiꝰ
salute pares:⁊ me de communi inxp̃o
gła crebris reddas sermonib letiorẽ.

Expanded text:
omnibus hoc uitium est cantoribus, inter omnibus hoc uitium est cantoribus, inter amicos rogati ut numquam cantent, iniussi numquam desistant. ita te deinceps fascibus obruam litterarum, ut e contrario incipias rogare, ne scribam. sororem nuntiante in eo permanere, quo coeperat. hic enim, ubi nunc sum, non solum quid agatur in patria, sed an ipsa patria perstet, ignoro. et licet me sinistro Hibera excetra rumore dilaniet, non timebo hominum iudicium habiturus iudicem meum: si fractus inlabatur orbis, inpauidum ferient ruinae. quapropter quaeso ut apostolici memor praecepti, quo docet opus nOstrum permanere debere, et tibi a domino praemium in illius salute pares et me de communi in Christo gloria crebris reddas sermonibus laetiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntiquus sermo ẽ. Mendaces
faciunt: ut nec uera dicẽtily
credat᷑. Quod mͥ ego ate ob¬
iurgatus desilentio littera¬
rarum: accidisse uideo. Dicam. sepe¬
scripsi. s neglegentia baiuloꝵ fuit. Res¬
pondebis. omnium ñ scribentiũ uetus
ista excusatio ẽ. Dicam. ñ repperi qͥ epłas
ferret. Dices. hinc illucisse qͦm plurimoᷤ
Contendam me etiam his dedisse. At illi
quia non reddiderunt. negabunt. Uerit
inter absentes incerta cognitio. Quid gͥ
faciam: Si ne culpa ueniam postulo: rec¬
tius arbitrans. pacem loco mutus pet̾e
quã ȩquo gradu certamina concitare.
Quanquam ita me iugis tam corporis
egrotatio quã anime egritudo consũ¬
ꝑsit: ut morte imminente nec mei pe¬
ne memor fuerim. Qd̃ ne falsum puteᷤᷤ
oratorio more post argum̃ta testes uo¬
cabo. Sc̃s frater heliodorus hic affuit:
qui cum mecũ heremũ uellet incolere.
meis scelerib fugatus abscessit. Uerum
omnem culpam presens uerbositas ex¬
cusabit. Nã ut ait flaccus in satsra.

Expanded text:
ntiquus sermo est: \'mendaces faciunt, ut nec uera dicentibus credatur\'; quod mihi ego a te obiurgatus de silentio litterarum accidisse uideo. dicam: scripsi, sed neglegentia baiulorum fuit\'? respondebis: \'omnium non scribentium uetus ista excusatio est\'. dicam: \'non repperi qui epistulas ferret\'? dices hinc illuc isse quam plurimos. contendam me etiam his dedisse? at illi, quia non reddiderunt, negabunt et erit inter absentes incerta cognitio. quid igitur faciam? sine culpa ueniam postulabo rectius arbitrans pacem loco motus petere, quam aequo gradu certamina concitare; quamquam ita me iugis tam corporis aegrotatio quam animae aegritudo consumpsit, ut morte inminente nec mei paene memor fuerim. quod ne falsum putes, oratorio more post argumenta testes uocabo. Sanctus frater Heliodorus hic adfuit, qui, cum mecum heremum uellet incolere, meis sceleribus fugatus abscessit. uerum omnem culpam praesens uerbositas excusabit. nam, ut ait Flaccus in satura:
Abbreviated transcription (Latin):
huic testimonio ꝑutemꝰ adu̾sum. Am̃
dico uobis: difficile diues intrabit in
regnum celoꝵ. Et rursum. Dico uobis.
facilius ẽ camelum ꝑforam̃ acus tran¬
sire: quã diuitẽ intrare in regnii celoꝵ
Auoquin z acheus publicanus quẽ di¬
tissimũ scriptura cõmemorat: contra
hanc sententiã saluatꝰ uidebit᷑. S qͦmͦ
quod apud homines impossibile ẽ apd̃
dm̃ possibile fiat: apłi consiliũ doc&e
scribentis ad timoheũ. Diuitib huiꝰ
scłi p̃cipe non suꝑbe saꝑe. nec sꝑ are
inincerto diuitiarũ suarũ. s mn deo

Expanded text:
huic testimonio putemus aduersum: amen huic testimonio putemus aduersum: amen dico uobis: difficile diues intrabit in regna caelorum. et rursum dico uobis: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. alioquin Zacheus publicanus, quem ditissimum scriptura commemorat, contra hanc sententiam saluatus uidebitur. sed quomodo, quod apud homines inpossibile est, apud deum possibile fiat, apostoli consilium docet scribentis ad Timotheum: diuitibus huius saeculi praecipe non superbire nec sperare in incerto diuitiarum, sed in deo
Abbreviated transcription (Latin):
gelio de alio centurione dñi destimo¬
nium. nec inisrł tantam fidẽ inueni.
Et ut ad suꝑiora redeamꝰ. ioseph qui
⁊ megestate ⁊ indiuitiis dedit exꝑi¬
m̃ta uirtutũ. qui seruos ⁊ dominoᷤᷤ
docuit anime lib̾tatem: nonne post
pharaonẽ. regis ornatꝰ insignib. sic
deo carus fuit. ut suꝑ om̃s patͥarchaᷤ.
duarum tribuum pater fieret: Da¬
nihel & tres pueri sic p̃erant babylome
oꝑib:⁊ erant inder principes ciuitatis.
ut habitu nabuchodonosor. dõ m̃te ser¬
uirent. Mardocheus & hester int̾ p᷑pu¬
rã. sericũ ⁊i gẽmas. suꝑbiã humilitate uicert̾:
Tantiq fuere meriti: ut capti uictoribꝰ ĩꝑarẽt:
hȩc illuc tendit oratio ut ostendã iuuenẽ meũ.
comunctionẽ regalis sanguinis: ⁊ afflu¬
entiam diuitiarum. atq insignia po¬
testatis. materiam habuisse uirtutum:
dicente eccłiaste. Sicut ꝓtegit sapientia.
sic ꝓtegit ⁊ pecunia. Nec statim illud

Expanded text:
gelio de alio centurione domini testimogelio de alio centurione domini testimonium: nec in Israhel tantem fidem inueni. et ut ad superiora redeamus, Ioseph, qui et in egestate et in diuitiis dedit experimenta uirtutum, qui seruus et dominus docuit animae libertatem, nonne post Pharaonem regis ornatus insignibus sic deo carus fuit, ut super omnes patriarchas duarum tribuum pater fieret? Danihel et tres pueri sic praeerant Babyloniae operibus et erant inter principes ciuitatis, ut habitu Nabuchodonosor deo mente seruirent. Mardocheus et Hester inter purpuram, sericum et gemmas superbiam humilitate uicerunt tantique fuere meriti, ut captiui uictoribus imperarent. Haec illo tendit oratio, ut ostendam iuuenem meum coniunctionem regalis sanguinis et affluentiam diuitiarum atque insignia potestatis materiam habuisse uirtutum dicente Ecclesiaste: sicut protegit sapientia, sic protegit et pecunia. nec statim illud
Abbreviated transcription (Latin):
uindico. Sic religiosus fuit ⁊ amator
pudicitie. ut uirgo sortiret᷑ uxorẽ. sic
timens dm̃ cum uniu̾sa sua domo.
ut oblitus dignitatis. om̃e consortiũ
cum monachis haber&e ⁊ clericis. tantaᷤ¬
q elemosinas facer& in poplis. ut fores
eius pauꝑum ac debilium obsiderent
examina: certe sic semꝑ orans dm̃. ut
illi qd̾ optimum eẽt uenirae. Raptus
ẽ ne malicia imnutaret mentẽ eius.
quia placita erat deo anima illius.
Lnde ⁊ ego possum suꝑ eo uere abuti
apłi uoce dicentis Inueritate cognoui
qm̃ non est ꝑsonarum acceptor ds . sed
in om̃i ꝓposito qui timet dm̃ .⁊ oꝑatur
iusticiam. acceptus ẽ illi. Nichil nocu¬
it militanti paludam̃tum ⁊ balteus.
& apparitoꝵ caterue: quia sub habitu
alterius. alteri militabat. Sicut econ¬
trario nichil ꝓdest aliis uile palliolũ.
furua tunica. corporis illuiues: ⁊ simu¬
lata pauꝑtas: si nominis dignitatẽ oꝑ¬
ibus destruant. Legimus & in euan¬

Expanded text:
uindico. sic religiosus fuit et amator uindico. sic religiosus fuit et amator pudicitiae, ut uirgo sortiretur uxorem; sic timens deum cum uniuersa domo sua, ut oblitus dignitatis omne consortium cum monachis haberet et clericis tantasque elemosynas faceret in populis, ut fores eius pauperum atque debilium obsiderent examina; certe sic semper orans deum, ut illi, quod optimum esset, eueniret. raptus est, ne malitia inmutaret mentem eius, quia placita deo erat anima illius. unde et ego possum uere super eo abuti apostoli uoce dicentis: in ueritate cognoui, quoniam non est personarum acceptor . deus, sed in omni proposito, qui timet deum et operatur iustitiam, acceptus est illi. nihil nocuit militanti paludamentum et balteus et apparitorum cateruae, quia sub habitu alterius alteri militabat, sicut e contrario nihil prodest aliis uile palliolum, furua tunica, corporis inluuies et simulata paupertas, si nominis dignitatem operibus destruant. legimus et in euan
Abbreviated transcription (Latin):
simo pͥncipi ita carus fuit. ut ei con¬
iugem nobilissimã querer&: ⁊ bellis
ciuilib affricam dissidentẽ. hac uelut
obside. sibi fidam redderet. Michi a
principio statim illud ẽ p̃dicandum.
quod quasi uicine mortis prescius.
inter fulgorem palacii ⁊ honorum
culmina quȩ etatẽ ante ibant. sic
uixit ut se ad xp̃m crederet ꝓfectu¬
rum. Sacra narrat hystoria. corneliũ
centurionẽ cohortis italice. intantũ
acceptum dõ ut angłm ad eum mit¬
teret: ⁊ omne misteriũ quo petrus
de circumcisionis angustiis transfe¬
rebatur ad p̾putii latitudinẽ. ad illuis
merita ꝑtiner&: qui prius ab apło
baptizatus salutẽ gentium dedicauit.
Scriptumq ẽ de eo. Erat uir quidam
incesaria nomine cornelius. multas
cohortis que dicitur italica. religiosꝰ
& timens dm̃ cum om̃i domo sua. fa¬
ciens elemosinas multas plebi: iorans
dm̃ semꝑ. Quicqͥd de illo dicitur: hoc.
nomine cominutato innebridio meo

Expanded text:
simo principi ita carus fuit, ut ei consimo principi ita carus fuit, ut ei coniugem nobilissimam quaereret et bellis ciuilibus Africam dissidentem hac uelut obside sibi fidam redderet. mihi a principio statim illud est praedicandum, quod quasi uicinae mortis praescius inter fulgorem palatii et honorum culmina, quae aetatem anteibant, sic uixit, ut se ad Christum crederet profecturum. sacra narrat historia Cornelium, centurionem cohortis Italicae, in tantum acceptum deo, ut angelum ad eum mitteret et omne mysterium, quo Petrus de circumcisionis angustiis transferebatur ad praeputii latitudinem, ad illius merita pertineret, qui primus ab apostolo baptizatus salutem gentium dedicauit. scriptumque est de eo: erat uir quidam in Caesarea nomine Cornelius, centurio cohortis, quae dicitur Italica, religiosus et timens deum cum omni domo sua, faciens elemosynas multas plebi et orans deum semper. quidquid de illo dicitur, hoc nomine commutato in Nebridio meo
Abbreviated transcription (Latin):
rabiliorẽ pudicitiã adolescentia facit.:
que mortẽ iuuenis mariti sic fleuit
ut exemplum coniugii dederit. sic tu¬
lit. ut eum ꝓfectum cred̾et ñ amissũ.
Orbitatis magnitudo: religionis occasio
fuit. Nebridium suũ sic querit absen
ad eam scͥbimus. qͣm ignoramꝰ: Triplex
nimirum causa est. Prima. qua ꝓofficio
sacerdocii om̃s xpĩanos filioꝵ loco di¬
ligimus: ⁊ ꝓfectus eoꝵ nr̃a est gła.
Altera qua pater defuncti. intima mͥ
necessitudine copulatus fuit. Extrema.
quȩ & ualidior: qd̃ filio meo auito ro¬
ganti. negare nichil potui. qͥ crebris
licteris inter pellatricem duri iudici ᷤᷤ
suꝑans. ⁊ multoꝵ mͥ ad quos ande suꝑ
eadem materia scriꝑseram exempla
proponens. ita suffudit pudorem ne¬
gantis. ut plus consid̾arem qͥd ille
cuꝑet: quã quid me facere conueni¬
ret. Alius forsitan laud& nebridiũ
qd̃ de sorore generatꝰ auguste. ⁊ int̾
matertere nutritus sinum inuictis¬

Expanded text:
rabiliorem pudicitiam adulescentia facit, rabiliorem pudicitiam adulescentia facit, quae mortem iuuenis mariti sic fleuit, ut exemplum coniugii dederit, sic tulit, ut eum profectum crederet, non amissum. orbitatis magnitudo religionis occasio fuit. Nebridium suum sic quaerit, ut in ad eam scribimus, quam ignoramus? triplex nimirum causa est: prima, qua pro officio sacerdotii omnes Christianos filiorum loco diligimus et profectus eorum nostra est gloria; altera, qua pater defuncti intima mihi necessitudine copulatus fuit; extrema, quae et ualidior, quod I filio meo Auito roganti negare nihil potui, qui crebris litteris inter- . pellatricem duri iudicis superans et multorum mihi, ad quos ante super eadem materia scripseram, exempla proponens ita suffudit pudorem negantis, ut plus considerarem, quid ille cuperet, quam quid me facere conueniret. 1 Alius forsitan laudet Nebridium, quod de sorore generatus Augustae et in materterae nutritus sinu inuictis
Abbreviated transcription (Latin):
ereor ne officium putet᷑
ambitio. ⁊ qd̃ illius exẽplo
facimus qͥait. discite a me
quia mitis sum ⁊ humilis
corde. gle facere appeticione
dicamur:⁊ non iuduam alloqui ⁊ in an¬
gustia constitutã. s aule nos insinuare re¬
gali: ⁊ suboccasione sermonis. amicitias
potentium querere. Qd̃ liquido ñ puta¬
bit qui scierit eẽ p̃ceptum. ꝑsonã pauꝑiᷤ
non accipies iniudicio. nec sub p̃texto
si eis bene utat᷑. nec pauꝑem egestas cõ¬
m̃dabiliorẽ facit. si inter sordes ⁊ in opiã
peccata ñ caueat: de utrisq nob̃ destimo¬
nium ⁊ abraham patriarcha ⁊ cotidiana
exempla suppeditant: quoꝵ alter insũ¬
mis diuitiis amicus dei fuit: alii coti¬
die inscelerib dep̃hensi. penas legib
soluunt. Alloquim᷑ gͥ pauꝑẽ diuitẽ:¬
ita ut nesciat ipsa quȩ possidet. Neq
enĩ marsuppiũ eiꝰ discutimus. s anime
pu ritatem. Loquim᷑ ad eã cuiꝰ faciẽ
ig noramus. ⁊ uirtutes nouimus:
quam nob̾ fama cõmendat. cuiꝰ uene¬

Expanded text:
ereor, ne officium putetur ambitio et, quod illius exemplo facimus, qui ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, gloriae facere adpetitione dicamur et non uiduam adloqui et in angustia constitutam, sed aulae nos insinuare regali et sub occasione sermonis amicitias potentium quaerere. quod liquido non putabit, qui scierit esse praeceptum: personam pauperis non accipies in iudicio, ne sub praetextu si eis bene utatur: nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non caveat. Utriusque nobis rei testimonium, et Abraham Patriarcha, et quotidiana exempla suppeditant: quorum alter in summis divitiis amicus Dei fuit; alii quotidie in sceleribus deprehensi, poenas legibus solvunt. Alloquimur igitur pauperem divitem, ut nesciat ipsa quae possidet. Neque enim marsuppium eius discutimus, sed animae puritatem –, loquimur ad eam, cuius faciem ignoramus et uirtutes nouimus, quam nobis fama commendat, cuius uene
Abbreviated transcription (Latin):
infule sibi dederant. in usus pauꝑũ confe¬
rebat. Nouerat enim adeo ẽẽ p̃ceptum.
Si uis ꝑfectus. ẽẽ. uade. uende omia que
habes & da pauꝑib: & ueni sequere me.
Et quia hanc sententiã implere ñ pot̾at.
habens uxorem & paruulos liberos:⁊ mul¬
tam familiam. faciebat sibi amicos de ini¬
quo mammona: qui se reciꝑent inet̾na
tab̾nacula. Nec semel abiciebat sarcinã

Expanded text:
infulae sibi dederant, in usus pauperum confeinfulae sibi dederant, in usus pauperum conferebat. nouerat enim a domino esse praeceptum: si uis perfectus esse, uade, uende omnia, quae habes, et da pa u peri bus et ueni, seq uere me. et quia hanc sententiam inplere non poterat habens uxorem et paruulos liberos et multam familiam, faciebat sibi amicos de iniquo mammona, qui se reciperent in aeterna tabernacula. nec semel abiciebat sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑib bonis. facile tribuant. cõmu¬
nicent. thesaurizent sibi fundam̃tũ
bonum infuturũ: ut app̾hendant ue¬
ram uitam. Didicimꝰ quomͦ camelus
introire possit ꝑforamen acus. quomͦ
animal tortuosum deposito pondere
sarcinarũ. assumat sibi pennas colũ¬
be ut requiescat in ramis arboris quȩ
de sinapis semente succreuit. Legimꝰ
mn ysaia camelos madian & gepchan. ⁊ sa¬
ba. aurum ⁊⁊ thus adurbem dñ deportan¬
tes. In typohorum cameloꝵ. ismahelite ne¬
gociatores stacten & timiama ⁊ resinam
que nascit᷑ ingalaad.⁊ cutes uulnerib
obducit. egyptiis deferunt. tanteq felici¬
tatis sunt. ut emant & uendant ioseph.
& mercimoniii eoꝵ salus mundi sit. Do¬
cet & esopi fabula. plenũ moris uentrem.
ꝑ angustum foramen egredi ñ ualere.
Ergo nebridius meus cotidie illud reuol¬
uens. qui uolunt diuites fieri incidunt in
temptationẽ & laqueum diaboli:⁊ desidia
multa: quicqͥd imꝑatoris largitio:⁊ honoriᷤᷤ

Expanded text:
bo nis, facile tribuant; communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. didicimus, quomodo camelus introire possit in foramen acus, quomodo animal tortuosum deposito pondere sarcinarum adsumat sibi pennas columbae, ut requiescat in ramis arboris, quae de sinapis semente succreuit. legimus in Esaia camelos Madian et Gephan et Saba aurum et thus ad urbem domini deportantes; in typo horum camelorum Ismahelitae negotiatores stacten et thymiama et resinam, quae nascitur in Galaad et cutem uulneribus obducit, Aegyptiis deferunt tantaeque felicitatis sunt, ut emant et uendant Ioseph et mercimonium eorum salus mundi sit. docet et Aesopi fabula plenum muris uentrem per angustum foramen egredi non ualere. Ergo Nebridius meus cotidie illud reuoluens: qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et in laqueum diaboli et desideria multa, quidquid et imperatoris largitio et honoris
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitus ꝓpositi & epistolaris bretuta¬
tis: plura dicere cupiebam. Ad mat̾ie
quippe dignitatẽ. & ad meritũ ꝑsone
tue. parum ẽ om̃e qd̃ dicit᷑. Alem̃do¬
gͥ nr̃i. & cura ut in xp̃o ualeas. atq
ut cetera taceam domestica. scẽ uere
exempla sectare. que uere xpĩn secu¬
ta. ꝑ egrinationis molestias sustinet:¬
& sit tibi tanti dux femina facti.

Expanded text:
oblitus propositi et epistolaris breuitaoblitus propositi et epistolaris breuitatis plura dictare cupiebam—ad materiae quippe dignitatem et ad meritum personae tuae parum est omne, quod dicitur — estri et cura, ut in Christo ualeas, atque, ut cetera taceam, domestica sanctae Uerae exempla sectare, quae uere secuta Christum peregrinationis molestiam sustinet, et sit tibi tanti dux femina facti.
Abbreviated transcription (Latin):
facere qui seruus futurus ẽ xp̃i. Et ath¬
lete suis ductorib fortiores sunt. & tam̃
monet debilior. ut ꝑugnet ille qͥ fortior
est. Noli respicere iudam negantẽ. s pau¬
lũ respice confitentẽ. Iacob ditissimi patͥs
filius. solus ⁊⁊ nudus in baculo suo ꝑgit
mesopotamiã. iacet lassus initinere. Et
qui delicatissime a rebecca matre fuerat
educatꝰ lapide ad caput propuluillo utit᷑.
Hidit scalam de terra usq adcelum.⁊¬
& ascendentes suꝑ eam angłos & des-¬
cendentes. & de suꝑ innitentẽ dnm̃. ut
lassis manũ porriger&. ut ascendenteᷤᷤ.
suo ad laborẽ ꝓuocar&e aspectu. Unde
enim scĩ corruunt si fuerint neglegen¬
tes: & peccatores pͥstinũ recipiunt gͣdũ.
si sordes fletib lauerint: hoc ideo dico
ut ñ te terreant descendentes. s ꝓuoceis
ascendentes. Nunqͣm exemplũ amal
sumitur. Etiam inscłi reb. semꝑ ame¬
liori parte incitam̃ta uirtutũ sunt.

Expanded text:
facere, qui seruus futurus est Christi. et athfacere, qui seruus futurus est Christi. et athletae suis unctoribus fortiores sunt et tamen monet debilior et pugnat ille, qui fortior est. noli respicere ludam negantem, sed Paulum respice confitentem. Iacob, ditissimi patris filius, solus et nudus in baculo suo pergit Mesopotamiam, iacet lassus itinere et, qui delicatissime a Rabecca matre fuerat educatus, lapide ad caput pro puluillo utitur. uidit scalam de terra usque ad caelum et ascendentes per eam angelos et descendentes et desuper innitentem dominum, ut lassis manum porrigeret, ut ascendentes suo ad laborem prouocaret aspectu. unde sancti enim conruunt, si fuerint neglegentes, et peccatores pristinum recipiunt gradum, si sordes fletibus lauerint. hoc ideo dico, ut non te terreant descendentes, sed prouocent ascendentes. numquam exemplum a malis sumitur; etiam in saeculi rebus semper a meliore parte incitamenta uirtutum sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
es saluatori inuemit militare. qͥ ñ confun¬
decur cũ loquet᷑ inimicis suis in porta:
cui in introitu paradysi dicet᷑. Recepisti
mala inuita tua: nunc autẽ hic letare. Nec
enim ulciscet᷑ bis dñs in eadẽ re.Diuitẽ
purpuratũ gehenne flamina suscepit̾. la¬
tarus pauꝑ & plenus ulcerib. cuiꝰ carneᷤ
putridas lambebant canes. & uix demicis
m̃se locupletis miseram sustentabat ani¬
mam. insinu abrahe recipit᷑ & tanto patͥ¬
archa parente letatur. Difficile immo ĩ¬
fruatur bonis. ut & uentrẽ hic & ibi m̃tẽ
impleat. ut de deliciis transeat ad deliciaᷤ.
ut in utroq scło primꝰ sit. ut & interra
& in celo appairat gloriosꝰ. Qd̾ si tͥ tacita
cogitacio scrupulum mouerit.eur mo¬
nitor ipse ñ talis sim qualẽ te ẽẽ desido.
& non nullos uideris in medio itinere
corruisse: illud breuit̾ respondebo. ñ mea
eẽ que dico s dñi saluatoris: ñ monere
quid ipse possim. s quid debeat uelle uł

Expanded text:
es saluatori inuenerit militare, qui non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta, cui in introitu paradisi dicetur: \'recepisti mala tua in uita tua, nunc autem hic laetare\'. nec enim ulciscetur dominus bis in eadem re. diuitem purpuratum gehennae flamma suscepit; Lazarus pauper et plenus ulceribus, cuius carnes putridas lambebant canes et uix de micis mensae locupletis miserabilem sustentabat animam, in sinu Abrahae recipitur et tanto patriarcha parente laetatur. difficile, immo infruatur bonis, ut et hic uentrem et ibi mentem inpleat, ut de deliciis transeat ad delicias, ut in utroque saeculo primus sit, ut et in terra et in caelo appareat gloriosus. Quodsi tibi tacita cogitatio scrupulum mouerit, cur monitor ipse non talis sim, qualem te esse desidero, et nonnullos uideris in medio itinere conruisse, illud breuiter respondebo: non mea esse, quae dico, sed domini saluatoris, non monere, quid ipse possim, sed, quid debeat uelle uel
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur. Audi celum.:⁊ aurib ꝑciꝑe
terra: quia dñs locutus est. Et quia ip¬
se nubes erat. & sciebat alias nubes cõ¬
ꝓpħantes sibi: ideo uaticinans aiebat.
Mandabo nubib ne pluant suꝑ eam
imbrem. Si autẽ iam didicimꝰ qui sint
nubes: uideamus quomodo ds̃ educat
nubes abextremo t̾re. Ait saluator. Qͥ
uult in uobis ẽẽ primus: sit om̃ium no¬
uissimus. Seruauit hoc mandatũ pau¬
lus: ⁊ fuit nouissimus in hoc mundo
dicens. Puto enim ds̃ nos apłos nouis¬
simos ostendit. quasi mortificatos: quia
diens preceptũ saluatoris. factꝰ fuerit
in hac uita nouissimꝰ iste fit nubes.
Et educit deus nubes a finib terre: ñ
aconsulib. ñ a ducib. non aduiitibus.
ħ eati enim pauꝑes. qm̃ urm ẽ regnũ¬

Expanded text:
loquebatur: « Audi, coelum, et auribus percipe, loquebatur: « Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quia Dominus locutus est . » Et quia ipse nubes erat, et sciebat alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant super terram imbrem. » Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: « Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . » Servavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens: « Puto enim nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos: quia diens praeceptum Salvatoris, factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes, et educit Deus nubes non a primis terrae, non a consulibus, non a ducibus, non a divitibus: « Beati enim pauperes, quoniam vestru
Abbreviated transcription (Latin):
quancumq regionem imbrẽ s oĩno
non apparent: ut intercio regnorũ
libro legimus quando intempore sic¬
citatis nubes nulla apparuit. Ꝙ pꝰea
iuxta ꝓpħiam helye. future pluuie
signum in uestigio hominis osten¬
sum ẽ: atq ita post nubem globatã.
imber descendit interras. Istis uero
quasi subsistentib nebulis iubetur
pluuiam continere: cũ in digna fuerit
anima imbre celesti: & dicitur man¬
dabo nubib nubiby meis ne pluant
suꝑ eam imbrem. Itaq unusquisq
scõrum nubes ẽ. Moyses nubes erat:i
quasi nubes loquebat᷑. Attende cȩlum
& loquar&. audiat terra sermones ex
ore meo. Ex pectent᷑ ut pluuia uerba
mea: & descendant ut ros eloquia mea.
Si non fuisset nubes: nunqͣm dixissec.
Expectentur ut pluuia uerba mea: &
descendant ut ros eloquia mea. Quasi
nubes dicebat. ut imber suꝑ gramen.
& pruina suꝑ foenum: quia nom̃ dñi
inuocaui. Similiter & ysaias ut nubes

Expanded text:
super quamcumque regionem, imbrem; sed omnino super quamcumque regionem, imbrem; sed omnino non apparent, ut in tertio Regum libro legimus , quando in tempore siccitatis nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si non exspectet ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat: « ut imber super gramen, ut pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi. » Similiter et Isaias ut nubes
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sunt thesaurizatorẽ suum appro
pinquantẽ sibi ad celoꝵ regiones sub-¬
uehunt. Et eduxit nubes ab extremo
terre. Istius modi disputatio in psal¬
mo nuꝑ incidit: & dictum ẽ a nob̾.
quomͦ deus eduxerit nubes ab extre¬
mo terre. Quod quidem nunc rur¬
sum cogimur retractare ut & hi qui
audierunt. plenissime eoꝵ que sciuis
reminiscant᷑ &. hi qui aut ñ int̾fuert̃
aut obliti sunt. contextum sermonis
agnoscant. quẽ tunc ꝓut ualuimꝰ
exhibuimus. Dirimus autẽ scõs. eẽ.
nubes. Et enim hoc qd̃ seriptum est.
ueritas tua usq ad nubes. non potest
referri admanimales nubeszs ueri¬
tas dei usq ad illas nubes est quȩ au¬
diunt mandatum dñi. & nouerurs
quo pluuias deferant: & a quib eas
suspendant. De his nubib dictum ẽ.
& mandabo nubib meis: ne pluant
suꝑ eam imbrem. De his enim que
exdensato aere constare dicuntur.
si non fuerit pluuia. non p̾cipit do¬
minus ne pluant suꝑ uineam aut

Expanded text:
gesta sunt, thesaurizatorem gesta sunt, thesaurizatorem pinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimur rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant super vineam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
attendentis. Asserit quippe exten¬
sionem quandam ẽẽ uerboꝵ simi¬
liter ut nunc dicitur cęli. iuxta il¬
lud quoq quod in alio loco scͥptũ ÷
qui extendit celum ut ꝑellem. Ex¬
tenditur autẽ & anima nr̃a que
prius fuerat contracta. ut possit
capax ẽẽ sapientia dei. Uerum ut
ad ꝓpositum reuertat. diximꝰ de eo
quod prudentia cęlum factũ sit.¬
⁊ nunc affirmamꝰ eos qui celestẽ
hominẽ portant. eẽ. cȩlestes. Si enĩ
ad ꝑeccatorẽ dicitur. terra es ⁊ in
terram ibis: quare ñ dicatur ad
iustum. cuius ẽ regnũ celoꝵ. cȩlũ
es ⁊ incelum ibis: Aut si ꝓpter
ginem choici terra es ⁊ int̾rã ibis:
cur ꝓpt̾ celestem ei qui imaginẽ
celestis portat non conueniat dici. ce¬
lum es & incelum ibis: Unusquisq
autem nr̃m aut celestia facta haber:
aut ter rena. Si terrena facta sunt: ad
cognatam sibi terram deducunt eũ
qui thesauritat ea in terra: iñ ingelo.
Rursumq hȩc que iuxta uirtutem

Expanded text:
attendentis. Asserit quippe extenattendentis. Asserit quippe extensionem quamdam esse verborum similiter, ut nunc dicitur coeli: juxta illud quod in alio loco scriptum est: Qui extendit coelum ut pellem . Extenditur autem et anima nostra, quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum, ut ad propositum revertamur, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es, et in coelum ibis? Aut si propteginem choici, « Terra es et in terram ibis: » cur propter coelestem ei qui imaginem coelestis portat, non conveniat dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum aut coelestia facta habeat aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra et non in coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
in celi extensione assumpta ẽ. Inueni¬
es ⁊ in ꝓuerbiis dictum. Dñs sapien¬
tia fundauit t̾ram. p̃parauit audem
celos in prudentia. Est gͦ aliqua pru¬
dentia dei quã nolo ut extra xpĩn
requiras. Omĩa quippe que dĩ sun¬
redemptio: iꝑse ut ad p̃sens ueniam
etiam prudentia. S cum sit in subia¬
centi: ꝓuarietate sensuum diuersis uo¬
cabulis nuncupat᷑. Aliud significat sa¬
pientia: aliud iusticia. Quando enim
sapientia dicitur: disciplinis te diui¬
narum humanarũq rerũ institu&.
Quando iusticia: distributor ⁊ iudex
meritoꝵ significat᷑. Quando scĩtas.
illa uirtus describitur. que credenteᷤᷤ
deo efficit scõs. Ita gͦ michi ⁊ prudẽ¬
tiam eius intelligere cũ doctrina ẽ.
& demonstratio bonoꝵ aut malarũ
rerum. siue neutrum: atq in hunc
modum extendisse nunc dicit᷑ celũ
in prudentia sua. Quomͦ autẽ ex¬
tendat᷑ celum extendente eũ pru¬
dentia. Audi: qm̃ extendi uerba ñ

Expanded text:
in coeli extensione assumpta est; inveniin coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . » Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum requiras. Omnia quippe quae Dei sunredemptio, ipse ut ad praesens veniam etiam prudentia. Sed cum sit idem in subjacenti, pro varietate sensuum, diversis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instituit. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarum, aut malarum rerum, sive neutrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id prudentia, audi: quoniam non extendit verba non
Abbreviated transcription (Latin):
seriarum. Cecidit habitata nr̃a. postꝗͣ
peccauimus. iniq fecimus. in iuste egi¬
mus. impie gessimus: ⁊ post ruinam
indiget erectione. Si autem ñ uis ista
sententia ad duci: communem totiꝰ orb̃
queramus ruinam: i post casum eiꝰ.
consequent̾ deus erigens p̃dicet᷑. Qui¬
cumq ẽ in orbe isto: ante erectionem
cecidit. Si autem cecidit: consequent̾
erigendus fuit. Nemo quippe sine casu
subleuat᷑. Si autẽ erectus est: uideamꝰ
que ruina p̃cesserit. Om̃s corrumus
ꝑ peccatum in orbẽ t̾rarum: idñs qui
erigit allisos. eleuauit nos iacentes.
In adam om̃s morim᷑: atq ita corru¬
it orbis terrarũ. ⁊ indiget erectione.
ut in xp̃o omnes uiuificem᷑. Igitur
duplicem intellectum de orbe tradi¬
dimus. Unum qͦmͦ singule animae
aut habitate sint aut deserte: alterũ
quomodo uniuersus orbis pariter
ceciderit. Et in sua prudentia exten¬
dit çelum. Non fortuito sapientia

Expanded text:
seriarum; cecidit habitata nostra, postquam seriarum; cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus, et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, ut post casum eis consequenter Deus erigens praedicetur. Quicunque est in orbe isto ante erectionem cecidit, si autem cecidit, consequenter erigendus fuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit. Omnes corruimus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur, atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et in sua prudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
meus ueniemꝰ ad eum:⁊ mansionem
apud eum faciemꝰ. si non hab& sp̃m scm̃
anima: de serta est. Habitata autem est
quando plena est deo: quando habet Aͫͥ.
uarie inscripturis dicunt᷑. in anima ho¬
nis tres sp̃c postulat dicens: Sp̃u pͥnei¬
pali confirma me. Spm̃ rectum in no¬
ua inuiscerib meisi Sp̃m scm̃ tuũ ne
auferas ame. Qui sunt isti tres spiritꝰ
Princiꝑalis sp̃c. pater ẽ. Rectus spiritꝰ.
tionem eius rei diximus. qd̾̃ habitata.
id÷ orbis t̾rarum. insapientia dei
fabricata sit. Sapientia quippe auxi¬
liabit᷑ iusto: suꝑ decem potestatem
habenti ciuit ates. Sapientiã autem
⁊ disciplinã qui abicit infelix ẽ &
uana spes eiꝰ. & labores eiꝰ insensatis
inutilia O pera eiꝰ. ait sapientia.
que titulo iscribit᷑ salomonis.
Iccirco quanto possumus labore nita¬
mur: ut habitata nr̃a. sapentia dĩ eriga¬
tur. Cecidit quippe ⁊ de sublimi corru¬
it uenientib nobis in locum istum mi

Expanded text:
er veniemus ad eum, et mansionem er veniemus ad eum, et mansionem apuanima deserta est: habitata autem est quando plena est Deo, quando habet Chrisfferenter et varie in Scripturis dicuntur, in anima honis, tres spiritus postulat dicens: « Spiritu principali confirma me, spiritum rectum innova in viscoribus meis, spiritum sanctum ne auferas a me . » Qui sunt isti tres spiritus? Principalis spiritus Pater est; rectus spiritus,tionem ejus rei diximus, quod habitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem potestatem habentes in civitate. Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit infelix est, et vana spes ejus, et lainutilia opera ejus, ait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra, sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum mi