comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuidens ꝓpria unicuiq ꝓ ut uult.
Et hec ẽ. species domꝰ cui spolia druidũ¬
t᷑. ut amator eiꝰ a pulchritudine ac¬
int̾ medios cleros. pennȩ columbȩ dear¬
gentatȩ. & int̾ scapulas eiꝰ in uiridi¬
tate auri. Priꝰ hic quȩrendus ẽ ido
u̾boꝵs. quomͦ finiatur̾ sententia quȩ
utiq pendet cũ dic̃ si dormiatis.
Deinde qđ ait. penne colũbȩ deargen¬
tatȩ. utrũ singulari numero intel¬
ligendũ ÷ huiꝰ pennȩ. an plurali
hȩ pennȩ. S singularẽ numerũ
grecus excludit: ubi om̃ino plu¬
ralit᷑ hoc positũ legit᷑. S adhuc in¬
certũ ẽ. utrũ hȩ pennȩ. an o uos
pennȩ : ut ad ipsas pennas loqui
uideat᷑. Utrũ gͦ u̾bis quȩ p̃cessert᷑
finit᷑ ista sententia. ut ordo sit. dñs
dabit u̾bũ euangłiamabꝰ uirtute
multa. si dormiatis int̾ medios cle¬
ros. o uos pennȩ columbȩ deargen¬
tatȩ. an in iis quȩ sequut᷑. ut or¬
do sit. si dormiatis int̾ medios cle¬

Expanded text:
dividens propria unicuique prout vult . Et haec est species domus, cui spolia dividuntur; ut amator ejus hac pulchritudine acinter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et inter scapulas ejus in viriditate auri. Prius hic quaerendus est ordo verborum quomodo finiatur sententia; quae utique pendet, cum dicitur, Si dormiatis: deinde quod ait, pennae columbae deargentatae, utrum singulari numero intelligendum est, hujus pennae; an plurali, hae pennae. Sed singularem numerum graecus excludit, ubi omnino pluraliter hoc positum legitur. Sed adhuc incertum est utrum, hae pennae; an, o vos pennae, ut ad ipsas pennas loqui videatur. Utrum ergo verbis quae praecesserunt finiatur ista sententia, ut ordo sit, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa, si dormiatis inter medios cleros, o vos pennae columbae deargentatae: an his quae sequuntur, ut ordo sit, Si dormiatis inter medios cle
Abbreviated transcription (Latin):
cleroꝵ. qđ potiꝰ in greco legit᷑. & qđ
dici solet in eis reb ut dixi. quȩ int̃
se debeant habere consensũ. Iubet
gͦ scͥptura ut int̾ medios cleros dor¬
miant: qͥ uel st̃ pennȩ colũbȩ de

Expanded text:
clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae de
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ualet qd̵ dictũ. ẽ inter medios ele¬
ros. hinc gͥ mͥ qͥd uideat᷑ ex ponã. Se¬
pe hoc u̾bũ ad aliqua connectenda
atq pacanda ne int̾ sȩ dissideant poni
solet. sic̃ testam̃tũ int̾ se & popłum
deo constituente. hoc u̾bũ scriptura
ponit. Nam ꝓ eo qđ ÷ in latino int̾
mȩ & uos. grecꝰ ht̃ int̾ mediũ meũ
& ur̾̃m. Sic & de signo circũcisionis.
cũ loquit᷑ đs ad abrahã dic̃. Erit te¬
stam̃tũ int̾ me & te. & om̃e semen
tuũ. & int̾ mediũ seminis tui. Itẽ
cũ loqueret᷑ ad noe de arcu in nubi¬
bꝰ ad signũ constituendũ. hoc u̾bũ
sepissime repetit. & qđ habent latini
codices int̾ me & uos. uel int̾ me &
omnẽ animã uina. & si qua ibi ta
constituunt: ne aliud opinando dis¬
sideant. & qđ latine dr int̾ ambos.
factũ ẽ. ut hoc loco psalmi huiꝰ in¬
terprͤces nr̃i non dicerent inrt̃ cle¬
ros. qđ latinȩ locutioni usitatũ e̾.
s int̾ medios cleros. tanquã int̾ mediũ

Expanded text:
dem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me et te, et omne semen tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talconstituunt, ne aliud opinando dissideant : et quod latine dicitur, factum est, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium
Abbreviated transcription (Latin):
le neq sermones. quoꝵs ñ audiant᷑
uoces eoꝵs. In omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ eoꝵ.
& in fines orbis t̾rȩ u̾ba eoꝵ. Nec tam̃
istis cęlis tanta gła tͥbuenda. ẽ tanqͣm
ab hominibꝰ illa gr̃a uenerit in deser¬
tũ gentiũ. quo t̾ra moueret᷑ ad fidẽ.
Non enĩ cęli a se ipsis distillauer̃: s a
facie dĩ. utiq in habitantis eos. & faci¬
entis eos in habitare uniꝰ moris in do¬
mo. Ipsi st̃ enĩ & montes de qͥb dr̃.
Leuaui ocłos meos in montes. unde
ueniet auxiliũ mͥ. Et tam̃ ne in ho¬
minib spẽ posuisse uideret᷑: continuo
subiecit. Auxiliũ meũ a dño. qͥ fecit
celũ et terrã. Ci qͥppe alio loco dr̃. Illu¬
minans tu mirabilit̾ a montibꝰ ęt̾nis.
Qͣnuis a montibꝰ ęt̾nis: tam̃ illuminans
tu. Sic & hic cęli distillauer̃. s a facie

Expanded text:
diantur voces eorum: in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Nec tamen istis coelis tanta gloria tribuenda est, tanquam ab hominibus illa gratia venerit in desertum Gentium, ut terra moveretur ad fidem. Non enim coeli a seipsis distillaverunt; sed a facie Dei, utique inhabitantis eos, et facientis eos inhabitare unius moris in domo. Ipsi sunt enim et montes, de quibus dicitur: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in hominibus spem posuisse videretur, continuo subjecit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Ei quippe alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter, a montibus aeternis : quamvis a montibus aeternis, tamen illuminans tu.
Abbreviated transcription (Latin):
& pat̾. Unde uersiculus iste psalmi
huiꝰ. rex uirtutũ dilecti: utroq mͦ
intelligi potest. Cũ itaq dixisset dñi
dabit u̾bũ euangłirantibꝰ uirtute
multa. qr ipsa uirtꝰ ab eo regit᷑ eiq
militat a quo dat᷑: ipse inqͥt dñs. qͥ
dabĩ uerbũ euangłitantibꝰ uirtu¬
te multa. rex ẽ uirtutũ dilecti. De
inde sequit᷑. Dilecti. & speciei domꝰ di¬
uidere spolia. Repetitio. ꝑtinet. ad cõmen¬
dationẽ. Quãqͣm istã repetitionẽ ñ om̃s
codices habeant. & eã diligentiores stel¬
la apposita pręnotant. Quȩ signa uocan¬
t᷑ asterisci. quibꝰ agnosci uolunt ea ñ
.ẽẽ. in int̾p̃tatione septuaginta. s. ẽẽ.
in hebreo q̃ talib insigniunt᷑ notis.

Expanded text:
et Pater. Unde versiculus iste psalmi et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stella apposita praenotant, quae signa vocantur asterisci; quibus agnosci volunt ea non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in hebraeo, quae talibus insigniu
Abbreviated transcription (Latin):
atq idẽ. In ueteribꝰ aut̃ likris crebra
: ista locutio. & ideo qnͣdo sub obscu¬
re fit. ex manifestis sui generis exem¬
plis intelligenda ÷ sic̃ hoc loco psal¬
mi huiꝰ quẽ tractamꝰ. sub obscure fa¬
tutũ iħu xp̃i: tam aꝑta. ẽẽt. qͣm illa.
fec̃ morses sic̃ pͣcepit dñs mossi. Quia
uͦ dictũ .ẽ. rex uirtutũ dilecti: ñ fa¬
cile ÷ ut occurrat ipsũ regẽ. eẽ. uir¬
tutũ. qͥ ÷ & dilectꝰ. Rex gͦ uirtutũ
dilecti. sic intelligi potest. ac si dice
tã necessitatẽ. ut aliud ñ ualeat ac¬
cipi. qr & pat̾ potest intelligi rex uir¬
tutũ filii sui dilecti. cui dic̃ ip̃se di¬
trũ qͥsq audeat hoc ab eo nom̃ aufer¬
re ubi apłs dic̃. Regi aut̃ scłorũ im¬
mortali inuisibili soli dõ. Quia & si
hoc de ipsa tͥnitate dictũ. ẽ: ibi est
&̃ ds pat̾. Si aut̃ ñ carnalit̾ intelligi¬
mꝰ. ds iudiciũ tuũ regida. & t̾ticiã
tuã filio regis: nescio utrũ aliud
aliqͥd dictũ e̾. quã filio tuo. Rex gͦ:

Expanded text:
atque idem. In veteribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quando subobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscure failla, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic intelligi potest, ac si dicertam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Ditrum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
istã similitudinẽ. ꝑ aliã fac dũ tam̃ fa¬
cias. et securꝰ expecta regnũ dĩ. ne rixe¬
t᷑ tecũ oratio tua. Tu enĩ xp̃iane qͣndo
dicis adueniat regnũ tuũ. qͦmͦ dicis¬
ad ueniat regnũ tuũ: Ex cute cortuũ.

Expanded text:
istam similitudinem? Per aliam fac, dum tamen faistam similitudinem? Per aliam fac, dum tamen facias; et securus exspecta regnum Dei, ne rixetur tecum oratio tua. Tu enim, christiane, quando dicis, Veniat regnum tuum, quomodo dicis, Veniat regnum tuum ? Excute cor tuum:
Abbreviated transcription (Latin):
uetustatẽ nram ad petrã xp̃m conte¬
ramꝰ. Siue illa uera sint fr̃s quȩ di¬
cunt᷑ de serpente uł quȩ dicunt᷑ de a¬
quila. siue sit fama potiꝰ hominũ quã
ueritas: ueritas .ẽ. tam̃ in scͥpturiᷤ. &
ñ sine causa hoc dixer̃ scripturȩ. Nos
qͥcqͥd illud significat faciamꝰ: & qͣm sit
illud uerũ ñ laboremꝰ. Tu esto talis.
nͥ uetustas tua in petra fuerit con
lio xp̃i. ñ poteris renouari. Tu noli
dulcedine p̾terite uite obsurdescere
adu̾sus u̾bũ dĩ. Noli p̾sentib rebꝰ sic
teneri & impediri: ut dicas ñ mͥ ua
Tu gͦ tał noli eẽ. s esto talis qđ contͣ in¬
uenis. id ÷ ut p̃terita obliuiscaris. i
anteriora te extendas. uetustatẽ tuã
in petra conteras. & si quȩ tͥ similitu¬
dines datȩ fuerint. si inueneris in
scripturis crede. Si ñ inueneris dici
nͥ fama. nec ualde credas. Res ipsa for¬
te ita e̾. forte ñ ÷ ita. Tũ ꝓfice. tͥ uale¬
at ad salutẽ ista similitudo. Non uis ꝑ

Expanded text:
ram ad petram Christum conteramus . Sive illa vera sint, fratres, quae dicuntur de serpente, vel quae dicuntur de aquila, sive sit fama potius hominum quam veritas; veritas est tamen in Scripturis, et non sine causa hoc dixerunt Scripturae: nos quidquid illud significat faciamus, et quam sit illud verum non laboremus. Tu esto talis, nisi vetustas tua in petra contrita fulio Christi, non poteris renovari. Tu noli dulcedine praeteritae vitae obsurdescere adversus verbum Dei: noli praesentibus rebus sic teneri et impediri, ut dicas, Non mihiTu ergo talis noli esse: sed esto talis quod contra invenis, id est, ut praeterita obliviscaris, in anteriora te extendas; ut vetustatem tuam in petra conteras. Et si quae tibi similitudines datae fuerint; si inveneris in Scripturis, crede: si non inveneris dici nisi fama, nec valde credas. Res ipsa forte ita est, forte non est ita. Tu profice; tibi valeat ad salutem ista similitudo. Non vis per
Abbreviated transcription (Latin):
rũ s rex uirtutũ dilecti: locutio.ẽ.
in scͥpturis usitatissima. si qͥs adu̾tat.
Qđ̃ ibi maxime apparet: ubi etiã ꝓpriũ
nom̃ expͥmit᷑. ut eundẽ. eẽ. de qͦ dr̃ du¬
bitari om̃ino ñ possit. Qualis ÷ in pen¬
tateuco multis locis ubi ñ dr. & fecit
mos ses sic̃ p̃cepit ei dñs. s fec̃ moyses
sic̃ p̃cepit dñs moysi. quasi aliꝰ sit moy¬
ses cui p̾cepit. & aliꝰ moyses qͥ fec̃. cũ idẽ
ipse sit. Tales locutiones in nouo te¬
stam̃to difficillime reꝑiunt᷑. Inde ÷ ⁊¬

Expanded text:
rum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in PentatMoyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
rito dictũ sit. psallite nomini eiꝰ. id
ẽ diffamationi eiꝰ. ut laudabilit̾
nominet᷑. Hanc differentiã alictibi
qͣnͣtũ recolo. etiã ipse secutꝰ sũ. Memi¬
ni aut̾ legisse nos etiã psallite d̾o. qr
talia quȩ uisibilit̾ bene oꝑam᷑: non
tantũ hominib s etiã d̾o placent. Ñ¬

Expanded text:
rito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. N
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit se indigentẽ. ut repleat᷑. Hȩc
ẽ. illa suauitas. de qua alibi dr̃. Dñs
dabit suauitatẽ. & t̾ra nr̃a dabit fru¬
ctũ suũ. ut bonũ opus fiat ñ timo¬
delectatione iꝰticiȩ. Ipsa .ẽ. enĩ uera
& sana lib̾tas. S dñs hoc egenti pa¬
rauit. ñ abundanti cui opprobrio
est ista pauꝑtas. De qualib alibi dr̃.
Opꝓbriũ his qui habundantꝰ Dñs dabit¬

Expanded text:
agnovit se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timodelectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et d
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpossibile erat legi. in quo infirmabat᷑
ꝑ carnẽ: significare uolens qr ꝑ sp̃m sc̃m
ĩplet᷑. Tam̃ ipsã dix̃ infirmari. cũ ab in¬
firmis ñ possit impleri. Infirmata uͦ
ipsa hȩreditas. id ẽ. ipse popłs data sibi
lege. sine ulla ambiguitate intelligit᷑.
Lex enĩ sub intrauit: ut abundaret de¬

Expanded text:
uo infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret de
Abbreviated transcription (Latin):
luntaria. Uoluntarie qͥppe genuit nos
u̾bo ueritatis. Hec ⁊̃ pluuia uoluntaria.
Inde alibi dr̃. Scuto bonȩ uoluntatis tuȩ
coronasti nos. Istã pluuiã cũ ds transi¬
ret in deserto. id.ẽ. p̾dicaret᷑ in gentib:
celi distillauer̃. Non tam̃ a se ipsis. s a
mons sẏna qr & ip̃se qͥ plus om̃ib labo¬
rauit. ñ ipse aut̃. s gr̃ã di cũ illo: ut
abundantiꝰ distillaret in gentibꝰ id ÷
in deserto. ubi. xp̃c ñ erat annunciatꝰ.
ne suꝑ alienũ fundam̃tũ ȩdificaret. ipse
inquã isrłita erat ex genere isrł. de tri¬
bu beniamin. Et ipse gͦ in seruitutẽ
generat᷑ erat de ierłm t̾rena. quȩ ser¬
uit cũ filiis suis. & ideo ꝑsequebat᷑ eccłiã.¬

Expanded text:
luntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a mons Sina, quia et ipse qui plus omnibus illis laboravit, non ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filiis suis, et ideo persequebat
Abbreviated transcription (Latin):
demur ab audiendo. ne pͣsentib impli¬
cem᷑ a futura meditando. Extendamꝰ
nos in ea quȩ ante st̃. obliuiscam᷑ p̃teri¬
ta. Et qđ modo  suspiramꝰ. qđ mͦ loqͥm.¬
capere ñ possumꝰ: capiemꝰ. ꝑfruem᷑
in resurrectione iustoꝵ. Renouabi

Expanded text:
demur ab audiendo, ne praesentibus implicemur a futura meditando; extendamus nos in ea quae ante sunt, obliviscamur praeterita . Et qcapere non possumus, capiemus, perfruemur in resurrectione justorum. Renovabi
Abbreviated transcription (Latin):
di. nͥ qr sic impletũ . ẽ. qđ p̃dictũ e.
benedictionẽ dabit qͥ legẽ dedit. legẽ
qua t̾reat de humanis uirib p̾sum̃¬
tẽ: benedictionẽ. qua liberet in dm̃
sꝑantẽ. Tu gͦ ꝑfecisti ds̃ hereditatẽ tuã.
qr infirmata.ẽ. in se. ut ꝑficeret᷑ abs
te. Ammalia tua in habitabt̃ in ea.¬
Tua ñ sua. tͥ subdita. ñ sͥ libera. ad te
egentia ñ sͥ sufficientia. Deniq seqͥt᷑.¬
s Parasti in tua suauitate egenti ds. In
tua suauitate. ñ in illiꝰ facultate.
Egens ÷ enĩ qm infirmat᷑ ẽ. ut ꝑficiat᷑.¬

Expanded text:
i quia sic impletum est quod praedictum est: Benedictionem dabit qui Legem dedit ? Legem, qua terreat de humanis viribus praesumentem, benedictionem, qua liberet in Deum sperantem. Tu ergo perfecisti, Deus, haereditatem tuam; quia infirmata est in se, ut perficeretur abs te. Tua, non sua; tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ita gͦ cęli & cęlũ. et montes & mons.
ñ aliud s hoc ipsũ: sic̃ eccłiȩ multȩ.¬
& una ęccłia. non aliud s hoc ipsum.
Cur gͦ mons sẏna qui in seruitutẽ ge¬
nerat. sic̃ dic̃ apłs: An forte lex ipsa
intelligenda. ẽ. in monte sỹna quã di¬
stillauer̃ cęli a facie dĩ. ut t̾ra mouere¬
t᷑. & ipse.ẽ. t̾rȩ motꝰ. cũ conturbantur
homines qr legẽ implere ñ posst̃.Ø
Qđ si ita e̾. hȩc ÷ pluuia uoluntaria.
de qua consequent᷑ dicit. pluuiã uolun¬
tariã segregans ds hȩreditati tuȩ. qr
ñ fec̃ sic ulli genti. & iudicia sua ñ
manifestauit eis. Segregauit itaq¬
hanc pluuiã uoluntariã ds hȩredita¬
ti suȩ qđ legẽ dedit. & infirmata. ẽ.
uel tpsa lex uel ipsa hȩreditas. Infirma

Expanded text:
. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et pluvia voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ips
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd .ẽ. qđ sequit᷑. mons syna a facie dĩ
ifrł.: An subaudiendũ. ẽ̾. distillauit.
ut qđ uocauit cȩloꝵ nomine. hoc uo¬
luerit intelligi nomine etiã mon¬
tis sẏna. sic̃ diximꝰ eos uocari montes.
qͥ uocati st̃ cęli: Nec in isto sensu no¬

Expanded text:
d est quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel? An subaudiendum est, distillavit: ut quod vocavit coelorum nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam montis Sina; sicut diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu mo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inhabitabt̃ in ea. S qͥd oꝑabunt᷑
hȩc anmalia. qͥbꝰ dabit uerbũ: Qͥd.
multa. Qua uirtute. nͥ fortitudine
illa. in qua educit cõpeditos. fortas¬
se etiã uirtutẽ hic dicat illã. ꝙͣ euan¬
głirantes mirabilia signa fecer̃. Qͥs
multa: Rex inqͥt uirtutũ dilecti.
Pater gͦ e. rex uirtutũ filii. Dilectus
enĩ. quando ñ ponit᷑ qͥs dilectus. ꝑ an¬
tonomasian filiꝰ unicꝰ intelligit᷑. An
uirtutũ suarũ rex ipse filiꝰ uirtutũ

Expanded text:
tabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia signa fecerunt. 15multa? Rex, inquit, virtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex i
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ẽ. & prȩdicare ueritatẽ nichil. e̾.
si cor a lingua dissentiat. & audire
ueritatẽ nichil ẽ. siñ auditionẽ fru¬
ctus sequat᷑. De isto loco q̃si sublimi¬
ore loquim᷑ ad uos. Quam simꝰ aut̃
timore sub spȩdib ur̃is. deus noue¬
rit qui propiciꝰ fit humilib. quia ñ
nos tam delectant uoces laudantiũ.
quam deuotio confitentiũ et facta
ditem᷑ : Ille nouerit. qui nos ab
om̃ib pericłis liberet. & nos uob̾cũ
ab om̃i tẽptatione saluatos. in reg¬
no suo cognoscere & coronare digne¬
Salmi huIUS
titulus ñ uide¬
tur onerose
disputationis
Simplex enim
apparet & faci¬
lis. Nã ita se h̃t.
In finẽ ipsi dauid
psalmꝰ cantici. In multis aut̃ iã psal¬
ti. finis qͥ ꝑficiat. ñ qͥ consumat aut
ꝑdat. Ueruntam̃ si qͥsquã conet᷑ inqui¬
rere. qͥd sibi uelit psalmꝰ cantici eur ñ
aut psalmꝰ aut canticũ. & utrũ uel

Expanded text:
e veritatem nihil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem nihil est, si non auditionem fructus sequatur. De isto loco quasi sublimiore loquimur ad vos: quam simus autem timore sub pedibus vestris Deus noverit, qui propitius fit humilibus; quia non nos tam delectant voces laudantium, quam devotio confitentium et facta clitemur, ille noverit qui nos ab omnibus periculis liberet, et nos vobiscum ab omni tentatione salvatos in regno suo cognoscere et coronare dignesalmi hujus titulus non videtur esse operosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se habet: In finem, ipsi David Psalmus cantici. In multis autem jam psalti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtamen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. eẽ. potest. psalmꝰ uͦ sine canti
co ñ potest. Posst̃ et enĩ. eẽ. cogitatio¬
nes m̃tis. quarũ ñ sint oꝑa corporalia.
Nullũ.ẽ. aut opꝰ bonũ: cuiꝰ ñ sit in
m̃te cogitatio. Ac ꝑ hoc ibi & ibi.¬
id ÷ utrobiq cantica. ñ utrobiq psal¬
mi. & tam̃ sic̃ dixi generalit̾ psalmi
.e. tantũ mͦ psalmi. & ubi tantũmͦ can¬
tici. & ubi ñ psalmꝰ cantici sic̃ in isto s
canticũ psalmi inscriptũ ẽ: nescio utrũ
possit ista differentia demonstrari. Sinde
sic̃ cȩꝑamꝰ relinquentes ista eis qͥ posst̃. &
qͥb uacat talia discernere. & certa diffe¬
rentiarũ ratione definire : nos qͣntum
adiuuante dño ualemꝰ. huiꝰ psalmi
textũ consideremꝰ atq tractemus.

Expanded text:
Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quantum adjuvante Domino valemus, hujus psalmi textum consideremus atque tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uicti euanuer̃. Sic̃ fluit cera a facie
ignis. sic ꝑeant peccatores a facie di.
Quãquã fortasse eos hoc loco significane¬
rrt quorũ duricia in pęnitentiȩ la¬
crimas soluit᷑: tam̃ etiã istud intelli¬
gi potest. ut futurũ iudiciũ cõminet᷑.
Quia cũ in hoc scło sic̃ fumꝰ se extollen¬
do id ÷ suꝑbiendo defecerint : ueniet
illis in fine extrema dãnatio. ut ab eiꝰ
facie ꝑeant in et̾nũ. cũ in sua clarita¬
te fuerit p̃sentatꝰ uelut ignis ad pęnã
impioꝵ. lum̃q itorũ. Deniq sequit᷑.

Expanded text:
victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impiorum l
Abbreviated transcription (Latin):
iubendo uinculũ soluit: et lazari
mortẽ clamando suꝑauit. Qui hȩc
fec̃ in corporib: potest mirabiliora
facere in morib. & facere uniꝰ modi
habitare in domo. educens cõpeditos
infortitudine. similit̾ amaricantes
qui habitant in sepulchris. Ds cũ e

Expanded text:
jubendo vincula solvit ; et Lazari jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere unius modi habitare in domo: educens compeditos in fortitudine; similiter amaricantes qui habitant in sepulcris. 9. ve
Abbreviated transcription (Latin):
patos in oꝑib mortuis. hi enĩ amari¬
cant resistendo iꝰticiȩ. Nã illi cõpedi¬
ti forsitan uolt̃ ambulare nec posst̃.
dm̃q p̃cant᷑ ut possint. eiq dicunt.
De necessitatibꝰ meis educ me. Aquo ex¬
auditi. grãs agunt dicentes. Dirupi¬
sti uincula mea. Isti aut̃ amaricanteᷤᷤ
qͥ habitant in sepulchris. in eo genere
st̃. qđ alio loco scriptura significat di¬
cens. Amor tuo uelut qͥ non sit. ꝑit
confessio. Unde . ẽ. illud. Peccator cũ ue¬
nerit in ꝓfundũ maloꝵ: contẽnet.
Aliud ÷ enĩ desiderare. aliud oppugna¬
aliud mala sua defendere potiꝰ quã fate¬
ri. Utrosq tam̃ gr̃ã. xp̃i educit in forti¬
tudine. Qua fortitudine. nͥ ut adt̾isus
peccatũ usq ad sanguinẽ certent:
Ex utroq enĩ genere fiunt idonei. qͥb
construat᷑ locꝰ sc̃s eiꝰ. illis solutis. illis
resuscitatis. Qͥa & mulieris quã alli¬
gauerat sathanas ꝑ decẽ & octo annos

Expanded text:
patos in operibus mortuis. Hi enim amaripatos in operibus mortuis. Hi enim amaricant resistendo justitiae: nam illi compediti forsitan volunt ambulare, nec possunt; Deumque precantur ut possint, eique dicunt: De necessitatibus meis educ me . A quo exauditi, gratias agunt dicentes: Disrupisti vincula mea . Isti autem amaricantes qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Unde est illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Aliud est enim desiderare, aliud oppugnaaliud mala sua defendere potius quam fateri: utrosque tamen gratia Christi educit in fortitudine. Qua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque enim genere fiunt idonei quibus construatur locus sanctus ejus; illis solutis, illis resuscitatis. Quia et mulieris, quam alligaverat satanas per decem et octo annos,
Abbreviated transcription (Latin):
in qualicunq loco eiꝰ reqͥescit dñs
eiꝰ. s in aliquo utiq secretiore &
honoratiore loco: sic d̾s ñ in om̃ibꝰ
qͥ in domo eiꝰ sunt habitat. Non enĩ
habitat in uasis contumeliȩ. s locꝰ¬
sc̃s eiꝰ st̃ qͦs habitare fac̾ uniꝰ modi
uel uniꝰ moris in domo. Qͥ enĩ tro¬
pi grece dicunt᷑. & modi & mores
latine int̃p̃tari posst̃. Nec h̃t̃ grecus
qui in habitare fac̾. s tantũ habi¬
tare fac̃. Dñs gͦ in loco scõ suo.
Qͥs.ẽ. locꝰ iste. Ipse d̾s eũ sibi facit.
d̾s enĩ habitare fac̃. uniꝰ moris in
tis eoꝵs p̾cedentib. ex qͥb eũ edificat:
uide qͥd sequat᷑. Qui edux̃ cõpeditos
in fortitudine. Soluit enĩ grauia
uincula peccatoꝵs : qͥb impedieban-¬
t᷑ ne ambularent in uia p̃ceptoꝵ.
Educit aut̃ eos infortitudine. quã an¬
te eiꝰ grãm ñ habebant. Similit̃
amaricantes. qͥ habitant in sepul
Id ⁊ om̃i modo mortuos. occu¬

Expanded text:
in qualicumque loco ejus requiescit dominus in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locsunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in domo. Qui enim τρόποι graece dicuntur, et modi, et mores latine interpretari possunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo in loco sancto suo. Quis est locus iste? Ipse Deus eum sibi facit. Deus enim habitare facit unius moris in tis eorum praecedentibus ex quibus eum aedificat, vide quid sequatur: Qui educit compeditos in fortitudine. Solvit enim gravia vincula peccatorum, quibus impediebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus gratiam non habebant. Similiter amaricantes qui habitant in sepulcris: id est omni modo mortuos, occu
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset ds̃ in loco scõ suo tanquã re¬
quireremꝰ in quo loco. cũ ille ubiq
sit totus. & nullus eũ contineat corpo¬
raliũ spaciorũ locus: ilico subiecit.
ne quęramꝰ eũ absq nobis. sed
uniꝰ modi habitantes in domo. mere¬
am᷑ ut habitare etiã ipse dignet᷑ in
nob̾. Iste ÷ locus sc̃s dñi. qđ pleriq
homines quęrunt ut habeant. ubi
orantes exaudiant᷑. Sint gͦ ipsi qđ¬
quex̾t. &̃ quȩ dict̃ in cordibꝰ suis. id
.ẽ. intalib cubilib siuis cõpungan¬
t᷑. habitantes uniꝰ modi in domo.
ut a dño magnę domꝰ inhabitent᷑.
et apud se ipsos exaudiant᷑. Est enĩ
domꝰ magna. in qua ñ solũ aurea
uasa st̃ & argentea. s & lingnea &
fictilia. & alia qͥdẽ st̃ in honorẽ. alia
in contulia. Si qͥ aut̾̃ mundauerint
semet ipsos a uasis contumeliȩ: er̃
uniꝰ modi in domo. & locꝰ sc̃s dñi.
Nã sic̃ in magna hominis domo. ñ

Expanded text:
dixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam redixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est locus sanctus Domini, quod plerique homines quaerunt, ut habeant ubi orantes exaudiantur. Sint ipsi unt; et quae dicunt in cordibus suis, id est in talibus cubilibus suis, compungantur , habitantes unius modi in domo, ut a Domino magnae domus inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non
Abbreviated transcription (Latin):
nat gt̃sq possideat: multa passuri
estis in conspectu hominũ tͥstia. Sed
uos ñ solũ nolite deficere: s etiã exul¬
tate ñ inconspectu hominũ. s in
conspectu dĩ. Spe gaudentes. intri¬
bulatione tolerantes. exultate in
conspectu eiꝰ. Illi enĩ qͥ uos in conspe¬
ctu hominũ tͦbant: turbabuntur
a facie eiꝰ patris orphanoꝵ. & iudicis
uiduarũ. Desolatos enĩ putant. a qͥb
plerũnq gladio uerbi dei & parenteᷤᷤ
a filiis & mariti ab uxorib separant᷑.
S habent consolationẽ destituti atq
sꝑauer᷑ in dño. ꝑsistentes in orationib
nocte ac die. a cuiꝰ facie illi t᷑babunt᷑.
phanis & uiduis. id ẽ. spei scłaris so¬
cietate destitutis. dñs sibi tẽplũ fabri¬
cat. de qͦ consequent̃ dic̃. D̾s in loco
scõ suo. Qͥs enĩ sit locus eiꝰ. aꝑuit
cũ dicit. D̾s qͥ inhabitare facit uniꝰ
modi in domo. Unanimes. unũ sen¬
tientes. Iste ÷ locus sc̃s dñi. Cũ enĩ

Expanded text:
niat, gentesque possideat, multa passuri niat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in conspectu hominum sed in conspectu Dei. Spe gaudentes, in tribulatione tolerantes . Exsultate in conspectu ejus. Illi enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem destituti atque speraverunt in Domino, persistentes in orationibus nocte ac die ; a cujus facie illi turbabuntur, phanis et viduis, id est spei saecularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus qui inhabitare facit unius modi in domo: unanimes, unum sentientes: iste est locus sanctus Domini. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
tantã spẽ dedit. & hic uiuentes alloqͥt᷑
& hortat᷑. Cantate d̾o. psallite nomini
eiꝰ. Iã hinc in tituli expositione qđ ui¬
debat᷑ p̾locuti sumꝰ Cantat do qui
uiuit dõ. psallit nomini eiꝰ qͥ oꝑatur
in głam eiꝰ. Ita cantando. ita psallendo.
id. ẽ. sic uiuendo. sic oꝑando: it̃ facite
xp̃o. ut ꝑ speciosos pedes euangłiranti¬
um ꝑuia sint ei corda credentiũ. Ipse¬
.ẽ. enĩ qui ascendit suꝑ occasũ. siue qr
sĩ eũ excipit noua uita se ad eũ con¬
u̾tentis. nͥ uetus occiderit huic scło
renunciantis. siue qr ascendit super
occasũ. cũ resurgendo uicit corporis
casũ. Oñsenĩ nomen . ẽ. ei. Qđ illi si cog̃¬
nouissent: nunquã dñm głe crucifi¬
xissent. E exultate in conspectu eiꝰ.
Ouos quibꝰ dictũ. ẽ. cantate do. psallite
nomini eiꝰ. it̃ facite ei qͥ ascendit suꝑ
occasũ: etiã exultate in conspectu ei.
quasi tͥstes. semꝑ aut̃ gaudentes. Dũ
enĩ facitis it̾ ei. dũ p̃paratis qua ue¬

Expanded text:
tantam spem dedit, et hic viventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psallite nomini ejus. Jam hinc in tituli expositione, quod videbatur praelocuti sumus. Cantat Deo, qui vivit Deo; psallit nomini ejus, qui operatur in gloriam ejus. Ita cantando, ita psallendo, id est, sic vivendo, sic operando, Iter facite Christo , ut per speciosos pedes evangelizantium, pervia sint ei corda credentium. Ipse enim ascendit super occasum, cum rnon eum excipit nova vita se ad eum convertentis, nisi vetus occiderit huic saeculo renuntiantis; sive quia ascendit super occasum, cum resurgendo vicit corporis casum. Dominus enim nomen est ei. Quod illi si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . 6. Exsultate in conspectu ejus. O vos quibus dictum est, C iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua ve
Abbreviated transcription (Latin):
nib placere posst̃. quȩ uidere ñ posst̃.
Unde mirũ ÷. si quẽadmodũ utrũq
legit᷑. & cantate do & psallite do: ita
alicubi legi potest. cantate nomini eiꝰ.
Qđ si & hoc in scripturis scĩs dictũ in¬
uenit᷑: hec differentia fructra ela¬
borata ÷. Mouet etiã me. qđ genera¬
li nomine magis psalmi quã cantica
uocant᷑. ita ut dñs diceret. quȩ scͥpta

Expanded text:
ossunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta
Abbreviated transcription (Latin):
dicaturꝰ. Agnoscamꝰ humilẽ: ut ñ expa¬
uescamꝰ excelsũ. Amplectam᷑ humilẽ: ut
desideremꝰ excelsũ. Desiderantibꝰ enĩ se.
ꝓpiciꝰ ueniet. Illi enĩ desiderant. qͥ tenue¬
rint fidẽ eiꝰ. & fecerint mandata eiꝰ.
Nã & si nolumꝰ ueniet. Uelimꝰ gͦ ut ueniat.
qr ueniet et si nolumꝰ. Quomͦ uelimꝰ ut
ueniat: Bene uiuendo. bene agendo.
Prȩterita ñ nos delectent. p̾sentia ñ nos te¬
neant. Ne claudamꝰ aurẽ tãqͣm de cauda.
ne p̾mamꝰ aurẽ in t̾ra. Ne pͣteritis retar

Expanded text:
 expavescamus excelsum; amplectamur humilem, ut desideremus excelsum. Desiderantibus enim se, propitius veniet. Illi eum desiderant qui tenuerint fidem ejus, et fecerint mandata ejus. Nam etsi nolumus, veniet. Velimus ergo veniat, qui veniet etsi nolumus. Quomodo velimus ut veniat? Bene vivendo, bene agendo. Praeterita non nos delectent, praesentia non nos teneant; ne claudamus aurem tanquam de cauda, ne premamus aurem in terra; ne praeteritis retar
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt inimici eiꝰ ꝑ om̃s gc̃s. Iudei in
eo ipso loco ubi inimicicias exercuer̃.
faciunt qđ sequit᷑. Et fugiant qui ode¬
runt eũ a facie eiꝰ. fuga qͥppe : animi
ẽ timor. Nã carnali fuga quo fugiunt
monstrat effectũ: Quo abibo inquit
ille a spũ tuo. & a facie tua quo fu¬
giã : Animo gͦ ñ corpore fugiunt. ti¬
mñdo scilicet ñ latendo. nec ab ea facie
quã ñ uident. s ab ea quã uidere cogun¬
t᷑. facies qͥppe eiꝰ appellata. ẽ. p̃sentiã
eiꝰ ꝑ eccłiã eiꝰ. Unde illis inimicantib
dix̃. amodo uidebitis filiũ hominis
uenientẽ in nubibꝰ. sic̃ uenit in eccłia
sua. diffundens eã toto orbe t̾rarũ. in
quo disꝑsi st̃ inimici eiꝰ. Uenit aut̃ in
talib nubib de qualib dicit. Manda

Expanded text:
i sunt inimici ejus per omnes gentes. Judaei in eo ipso loco, ubi inimicitias exercueruntfaciunt, quod sequitur. Et fugiant, qui oderunt eum a facie ejus. Fuga quippe animi est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt monstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellata est praesentia ejus per Ecclesiam ejus. Unde illis inimicantibus dixit: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
poteris causã tuã. ubi aduocatꝰ tuus
erit uidex tuus. Lȩtent᷑ gͦ & exultent
gentes. qm̃ iudicas popłos in ȩquitate.
S: timere poterunt. ne male iudicent᷑.
dos. hic corrigant᷑. & ñ timeant cũ
iudicahunt᷑. Uide qͥd dicat in alio
psalmo. D̾s in nomine tuo saluũ me
fac. & in uirtute tua iudica me. Qͥd
ait. Si ñ me pͥꝰ saluas in nomine tuo:
debeo timere cũ me iudicabis in uir¬
tute tua. Si aut̃ me priꝰ saluas in no¬
mine tuo. qͥd timebo iudicantẽ in
uirtute. cuiꝰ salus p̾cessit in nomine :
Sic etiã hoc loco. Confiteant᷑ tͥ popłi
Nemo contra nos p̾miũ dat. nemo te
corrũpit. nemo te fallit. Ergo securꝰ
sis. S qͥd de causa tua: Nemo corrũ¬
pit dm̃. manifestũ. e̾. Ne forte ideo ncꝓm¬
magis tim̃dus sit. qr corrũpi nullomͦ
potest. Quomͦ gͦ securus es: Scd̾m

Expanded text:
advocatus tuus erit judex tuus? Laetentur ergo, et exsultent gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Sed timere poterunt ne male judicentur: dos. Hic corrigantur, et non timeant cum judicabuntur. Vide quid dicat in alio psalmo: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Quid ait? Si non me prius salvas in nomine tuo, debeo timere cum me judicabis in virtute tua: si autem me prius salvas in nomine tuo, quid timebo judicantem in virtute, cujus salus praecessit in nomine? Sic etiam hoc loco, Confiteantur tibi populi Nemo contra nos praemium dat, nemo te corrumpit, nemo te fallit. Ergo securus sis. Sed quid de causa tua? Nemo corrumpit Deum; manifestum est: ne forte ideo magis timendus sit, quia corrumpi nullo modo potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd timeant uenturũ iudicẽ qͥ primo
agnouerint correctorẽ: Mambus
eiꝰ fubdant se. ipse gt̾s in t̾ra dirigit.
Directe aut̃ g̃̾s. ambulantes in fidẽ.
exultantes in illo. facientes oꝑa bona:
si qua forte qm̃ ꝑ mare nauigant.
intrat aqua ꝑminutissimas cauernas.
ꝑ rimulas ad sentinã. ex hauriunt eã
ꝑ oꝑa bona. ne plus intrando cumulũ
faciat & nauẽ depͥmat. Ex hauriunt
cotidie. ieuinando. orando. elemosi¬
nas faciendo. dicendo puro corde. di¬
mitte nobis debita nr̃a sic̃ & nos dimit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Dicendo ista am¬
bulas securꝰ. & exultas in uia. Canta
in uia. noli timere iudicẽ. antequã
esses fidelis inuenisti saluatorẽ. Impi¬
um te quȩsiuit ut redimeret. redẽ
tit eosdẽ u̾sus in exhortatione. Con¬
fiteant᷑ tͥ popłi ds. confiteant᷑ tͥ popłi
om̃s. t̾ra dedit fructũ suũ. Quẽ fru¬
ctũ: Confiteant᷑ tͥ popłi om̃s. Terra
erat. spinis plena erat. Accessit eradi¬
cantis manus. accessit uocatio maie¬

Expanded text:
d timeant venturum judicem, qui primo agnoverunt correctorem? Manibus ejus dent se; ipse gentes in terra dirigit. Directae autem gentes, ambulantes in fide, exsultantes in illo, facientes opera bona; et si qua forte, quoniam per mare navigant, intrat aqua per minutissimas cavernas, per rimulas ad sentinam, exhauriendo eam per opera bona, ne plus intrando cumulum faciat, et navem deprimat; exhauriendo quotidie, jejunando, orando, eleemosynas faciendo, dicendo puro corde, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : dicendo ista, ambula securus, et exsulta in via, canta in via. Noli timere judicem; antequam esses fidelis, invenisti salvatorem. Impium te quaesivit ut redimeret; redemptit eosdem versus in exhortatione. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes: terra dedit fructum suum. Quem fructum? Confiteantur tibi populi omnes. Terra erat; spinis plena erat: accessit eradicantis manus, accessit vocatio maje
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dnm̃. Agite pęnitentiã. apꝓpinqua¬
bit enĩ regnũ teloꝵ. Pluit. & ipsa plu¬
uia tonitruus. ẽ. Terret. Lime tonan¬
tẽ. excipe pluentẽ. E cce post illã uocẽ
tonantis & pluentis di. Post illã uocẽ.
aliqͥd de ipso euangłio audiamꝰ. E cce
illa meretrix. malã famã habens in ci¬
uitate. irrupit in alienã domũ quo
ñ erat inuitata ab hospite. s ab in¬
uitato uocata. Uocata. ñ lingua s
gr̃ã. Nouerat egra habere ibi se locũ.
ubi medicũ suũ discũbere sciebat.
Ingressa÷ quȩ erat peccatrix. ñ audet
accedere nisi ad pedes. Flet adpedes
ctũ suũ. Ergo hoc factũ ÷ tͥ pluente dño
ꝑ os suũ. facta st̃ quȩ legimꝰ in euangłio.
Quo pluente ꝑ nubes suas. missis apłis & p̃¬
dicantib ueritatẽ. t̾ra ampliꝰ dedit fru¬
ctũ suũ. & ista iã seges impleuit orbẽ
nos ds ds̃ nr̃. benedicat nos ds. Benedi¬
cat sic̃ dix̃. etiã atq etiã benedicat.
multiplicet benedicendo. Attendat ca

Expanded text:
Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Pluit, et ipsa pluvia tonitrus est; terret: time tonantem, et excipe pluentem. Ecce post illam vocem tonantis et pluentis Dei; post illam vocem aliquid de ipso Evangelio videamus. Ecce illa meretrix, malam famam habens in civitate, irrupit in alienam domum quo non erat invitata ab hospite, sed ab invitato vocata; non lingua, sed gratia. Noverat aegra habere ibi se locum, ubi medicum suum discumbere sciebat. Ingressa est quae erat peccatrix; non audet accedere nisi ad pedes: flet ad pedes, ctum suum. Ergo hoc factum est, ibi pluente Domino per os suum; facta sunt quae legimus in Evangelio: quo pluente per nubes suas, missis Apostolis, et praedicantibus veritatem, terra amplius dedit fructum suum; et ista seges jam implevit orbem nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Benedicat, sicut jam dixi; etiam atque etiam benedicat, multiplicet benedicendo. Attendat Cha
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ in filiis eoꝵ hȩreditas illa pfecta.
nos sensũ spũalẽ libentiꝰ tenere debe¬
mꝰ. Om̾i̾a quippe illa in figura contin¬
gebant illis : donec aspiraret dies. & re¬
mouerent᷑ umbrȩ. Aꝑiat itaq nobis
ipse dignat᷑ secreta pandant᷑. & enĩ ut
t̾ra mota. eẽt. ad fidẽ. cũ in deserto gen

Expanded text:
dicatur in filiis eorum haereditas illa perfecta, dicatur in filiis eorum haereditas illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura contingebant in illis ; donec aspiraret dies, et removerentur umbrae . 10. Aperiat itaque nobis ipse dignatur, secreta pandantur. Etenim ut terra mota esset ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
a facie dĩ ifrł. pluuiã uoluntariã se¬
gregans ds hȩreditati tuȩ qr in monte
syna locutꝰ .ẽ. d̾s ad mor̃sen. qnͣdo legẽ
dedit. ut manna sit pluuia uolun¬
taria qͣm segregauit ds̃ hȩreditati suę.
id ÷ popło suo. qr solos eos ita pauit: ñ
ut cȩteras gt̃s. ut qđ deinde dic̃: & in¬
firmata ẽ ipsa hęreditas infirmata
intelligat᷑. q̃m murmurantes manna
fastidiosi respuer̃. desiderantes escas car¬
niũ. & eas qͥb uesci in egypto consue¬
uerant. S in his u̾bis si ꝓpͥetas tantũ¬
mͦ litterȩ ñ spualis inqͥrendus ÷ intel¬
bitantes insepulchris educti st̃ in for¬
titudine. Deinde si ille popłs. illa scili¬
cet hereditas d̾i fastidio manna res¬
puens infirmata e̾ ñ debuit seqͥ. tuuͦ
ꝑfecisti eã : s tu uͦ ꝑcussisti eã. dõ qͥp¬
pe offenso ꝑ illa murmura atq fasti¬
dia. ingens plaga secuta . e̾. Postremo
illi om̃s in heremo consternati sunt.

Expanded text:
a facie Dei Israel, pluviam voluntariam sea facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, quia in monte Sina locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit pluvia voluntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intelbitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine. Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb educit cõpeditos infortitudine.
similit amaricantes qui habitant
in sepulchris. & facit eos uniꝰ moris
habitare in domo. Sic egredit᷑ coram
popło suo. id ÷ corã eis qui istã grãm
eiꝰ intelligunt. deniq sequit᷑. Cũ tramn¬
sires in deserto: t̾ra mota ÷ Desertũ
erant gt̃s. quȩ ignorabant dm̃. Deser¬
tũ erat. ubi lex nulla ab ip̃so dõ data
erat. ubi nulli ꝓpħȩ habitauerant. d̾mq
uenturũ. eẽ. prȩdixerant. Cũ gͦ transi¬
res in deserto. cũ p̾dicareris in gentib:
t̾ra mota ẽ. t̾reni homines ad fidẽ ex¬
citati st̃. S unde mota ẽ: & enĩ cęli di¬
stillauer̃ a facie di. forsitan hic aliqͥs
recolat illud tẽpꝰ. qnͣdo indeserto tͣnsibat¬
ds corã popło suo. id ÷ corã filiis isrł.
die incolũna nubis. nocte in fulgore
ignis. & hoc. eẽ. sentiat qđ cęli distilla¬
uer̃ a facie di. qm manna pluit popło
suo. hoc etiã eẽ. qđ sequitꝰ᷑. Mons syna

Expanded text:
quibus educit compeditos in fortitudine, similiter amaricantes qui habitant in sepulcris, et facit eos unius moris habitare in domo. Sic egreditur coram populo suo, id est coram eis qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique sequitur: Cum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum. Desertum erat, ubi lex nulla ab ipso Deo data erat, ubi nulli Prophetae habitaverant, qui Dominum venturum esse praedixerant. Cum ergo transires in deserto. Cum praedicareris in Gentibus, terra mota est: terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillarecolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina
Abbreviated transcription (Latin):
& impleint scõs in unũ congregatos.
Facta ft̃ miracła. linguis om̃iũ locuti
st̃. impleti st̃ spũ dĩ. Conuersi st̃ qui
ibi erant tim̃tes. et suscipientes ym¬
brẽ diuinũ. dederunt in confessione
tantũ fructũ: ut om̾ia sua in cõmu¬
ne conferrent distribuentes pauꝑib.
ut nemo diceret aliqͥd ꝓpͥũ. s eẽnt ilł
om̃ia cõmunia. & haberent animam
unã. & cor unũ in dm̃. Donatꝰ enĩ ilł
erat sangiuis dñi quẽ fuderant. Dona¬
tꝰ erat ignoscente dño. ut iã qđ fude¬
rant. etiã bibere discerent. Magnꝰ ibi
illa sola debuit dare fructũ suũ: Be¬
nedicat nos ds̃ ds nr̃. benedicat nosd̾s.
Adhuc benedicat. Benedictio enĩ. in mul¬
tiplicatione solet maxime & ꝓpͥe in¬
telligi. Probemꝰ hoc in genesi. uide
oꝑa dĩ. fecit ds̃ lucẽ. & diuisit ds̃ int̾
lucẽ et tenebras. Lucẽ uocauit diẽ: &

Expanded text:
 implevit sanctos in unum congregatos; facta sunt miracula, linguis omnium locuti sunt . Impleti sunt Spiritu Dei, conversi sunt qui ibi erant; timentes, et suscipientes imbrem divinum, dederunt in confessione tantum fructum, ut omnia sua in commune conferrent, distribuentes pauperibus; ut nemo diceret aliquid proprium, sed essent illis omnia communia, et haberent animam unam et cor unum in Deum . Donatus enim illis erat sanguis Domini quem fuderant; donatus erat ignoscente Domino, ut jam quod fuderant etiam bibere discerent. Magnus ibiilla sola debuit dare fructum suum? Benedicat nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Adhuc benedicat; benedictio enim in multiplicatione solet maxime et proprie intelligi. Probemus hoc in Genesi: vide opera Dei. Fecit Deus lucem; et divisit Deus inter lucem, et tenebras: lucem vocavi