comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit illos ds̃ in manus diripi-¬
entium: ce factus ẽ in manibꝰ inumi-¬
corum suorum: Hoc gͦ mͦ intelligen-¬
dum ẽ dm̃ tradere quos tradit: Nõ
quia ipse tradat aliquem: s ex eo qd
derelinquit in dignos: eos scilicet
qui se non ita ex colunt. ce auitiis
purgant: ut libenter in eis habitet ds̾:
ipso refugiente atq auertente se ab ani¬
ma. q̃ inimmunditia acuittis posita
ẽ: Tradita dicitur ex eo: quia do ua-¬
cua inuenitur: ce inuaditur absp̃u
nequam: Et ideo nos summo studio
ingilemus. ce festinemꝰ nos purgare
auitiis ce concupicentiis malis: ut dm
intra nos tenere possi mus. et ut ha¬
bitare dignetur: in nobis. dum dele¬
ctatur et auctibus ce sermonibus et
cogitationibus nr̃is:¬

Expanded text:
manibus diripientium, et factus est in manibus inimicorum suorum. Hoc ergo modo intelligendum est Deum tradere quos tradit, non quia ipse tradat aliquem, sed ex eo quod derelinquit indignos, eos scilicet qui se non ita excolunt et a vitiis purgant, ut libenter in eis habitet Deus. Ipso refugiente atque avertente se ab anima, quae in immunditia ac vitiis posita est, tradita dicitur ex eo quod Deo vacua invenitur, et invaditur a spiritu nequam. Et ideo nos summo studio vigilemus, et festinemus nos purgare a vitiis et concupiscentiis malis, ut Deum intra nos tenere possimus, et ut habitare dignetur in nobis, dum delectatur et actibus et sermonibus et cogitationibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
ce reliquerunt dñm &e coluerunt ba¬
al. &e asterten. ceiratus ẽ furore dñs in
isrł &e tradidit eos in manus diripi¬
entium: Quamdiu quis deoseruit:
ñ traditur in manus diripientium:
cum autem dereliquerit deum. &
seruire cȩperit passionibus suis: tẽ
dicitur de eo quia tradidit eum ds
inpassiones ignomimȩ: Et iterum:
tradidit eos in reꝓbum sensum: ut
faciãt ea quȩ non conueniunt: Qre:
Quia repleti sunt inquit omni mi-¬
quitate. nequitia: formcatione. aua¬
ritia. & ceteris omnrib quȩ dicunt᷑:
sicut oe hic mͦ Quia seruierunt inqͥt. aõ

Expanded text:
unt Baal et Astarthen, et iratus est furore Dominus in Israel et tradidit eos in manus diripientium. Quandiu quis Deo servit, non traditur in manus diripientium; cum autem dereliquerit Deum, et servire coeperit passionibus suis, tunc dicitur de eo, quia tradidit eum Deus in passiones ignominiae. Et iterum: Tradidit eos in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quare? Quia repleti sunt, inquit, omni iniquitate, nequitia, fornicatione, avaritia, et caeteris omnibus quae dicuntur . Sicut et h
Abbreviated transcription (Latin):
sidera apud te si quando de auaritia
cogitas: ce cupis aliena diripere:. nunqͥd
potes dicere quia uiuit xp̃s in mes. Aut
si de stupro stimularis. si furore exagita-¬
ris: si liuore succenderis: si inuidia sti¬
mularis: si temulentia de bacharis: si
suꝑbia extolleris: si crudelitate crassariᷤ:
nunquid potes in his omnibus dicere
quia rp̃s uiuit in me ͨ Sic gͦ peccantib
de fungitur. xp̃c: ꝓ eo quia nichil in eis

Expanded text:
sidera apud te. Si quando de avaritia sidera apud te. Si quando de avaritia cogitas, et cupis aliena diripere, nunquid potes dicere, quia vivit Christus in te? Aut si de stupro stipularis, si furore exagitaris, si livore succenderis, si invidia stimularis, si temulentia debaccharis, si superbia extolleris, si crudelitate grassaris, nunquid potes in his omnibus dicere, quia Christus vivit in te? Si ergo peccantibus defungitur Christus pro eo quod nihil in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ortuus ẽ iosue filius nun famu-¬
lus dñi centum decem annoꝵ:
& sepelierunt eum infimbus
possessionis suȩ inthamnath sare. in
monte effraim: aseptentrionali plaga
montis gaas: omnisq illa generatio
congregata ẽ ad patres suos: cesurrexe¬
runt alii qui non nouerant dñm: ce
ipso dici conueniat: quia defunctus
ẽ iħs: Ego arbitror &e hoc scđm scͥpt᷑e
sacrȩ auc̃toritatem loquens. quia in
dicere: Niuo autem iam ñ ego: iuuit
ueroxp̃s in me: Et iterum dicit :
Michi autem uiuere xp̃s ẽ: ce mori
lucrum: In istis gͦ talibus iħs uiuere
merito dicitur: In quibus autem de¬
functus ẽ iħs : In illis sine dubio.
qui sepȩ pęnitendo &e iterum delin-¬
quendo: uelut insultare mortiħu¬
dicuntur: De quibus scribens ad hebre-¬
os dicit apłs: Rursum crucifigentes si-¬
bimet ipsis filium dr̃. & ostentui baben-¬
tes: Nides gͦ quia inpeccantib non solũ
defungi dicitur iħs: uerum & crucifigi
ab eis asseritur ce illudi. S ce tu ipsecõ-¬

Expanded text:
tem Iosue filius Nun famulus Domini centum et decem annorum et sepelierunt eum in finibus possessionis suae in Thamnathsare in monte Ephrmontis Gaas. Omnisque illa generatio congregata est ad patres suos. Et surrexerunt alii, qui non noverant Dominum, et modo etiam de eo ipso dici conveniat, quia defunctus est Jesus. Ego arbitror secundum Scripturae sacrae auctoritatem loquens, quod in dicere: Vivo enim jam non ego, vivit vero Christus in me . Et iterum dixit: Mihi autem vivere Christus est, et mori lucrum . In istis ergo talibus Jesus vivere merito dicitur. In quibus autem defunctus est Jesus? In illis, sine dubio, qui saepe poenitendo, et iterum delinquendo, velut insultare morti Jdicuntur. De quibus scribens ad Hebraeos dicit Apostolus: Rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes . Vides ergo quia in peccantibus non solum defungi dicitur Jesus, verum et crucifigi ab eis asseritur, et illudi? Sed et tu ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
quot simulacra intelligi uoluit: Na¬
rietatis autem causa existimo iouem
singulariter: iunonem pluraliter com¬
memorare uoluisse: Nam eadem cau-¬
sa plurium simulacroꝵ: etiam ioues
pluraliter dicipossent: Hoc autem.
idem nomine plurali. iunones ing̃cis
scđm septuaginta repperimus: in la-¬
baal. s baalim: Quodsi forte aliud in
ebrea uł syra lingua nomina ista si¬
gnificant: deos tamen alios fuisse
constat: ce falsos: quibus isrł seruire
nõdebuit: Et ad orauerunt inquit
deos alienos ddeos gentium qui incir¬
cuitu ipsorum erant: & adiracundiã
concitauerunt dñm: Uide quantũ
faciant percata: ut peccantes illum¬
in quo ñ solum irȩ nullus affectus ẽ.
s ne alius quidem passibilis motus:
ad iracundiam ꝓuocare dicamur:
Uerum ille ꝑmanet immutabilis in
sua natura: nec unqm irȩ turbatur
affectibus: Ego autem ꝑ ea quȩ de-¬
linquo: iram mͥ ipse conscisco: sicut
dixit apłs hȩc ipsa docens: Scdm̃ du-¬

Expanded text:
quot simulacra intellegi uoluit. uaquot simulacra intellegi uoluit. uarietatis autem causa existimo Iouem singulariter, Iunones pluraliter commemorare uoluisse; nam eadem causa plurium simulacrorum etiam Ioues pluraliter dici possent. hoc autem, id est nomine plurali Iunones in graecis secundum Septuaginta reperimus, in laBaal, sed Baalim. quodsi forte aliud in hebraea uel syra lingua nomina ista signconstat, et falsos, quibus Israel servire non debuit. Et adoraverunt, inquit, deos alienos deos gentium, qui in circuitu ipsorum erant, et ad iracundiam concitaverunt Dominum. Vide quantum faciant peccata, ut peccantes illumin quo non solum irae nullus affectus est, sed ne alius quidem passibilis motus, nos ad iracundiam provocare dicamur. Verum ille permanet immutabilis in sua natura, nec unquam irae turbatur affectibus; ego autem per ea quae delinquo, iram mihi ipse conscisco, sicut dixit Apostolus: Haec ipse doces, secundum du
Abbreviated transcription (Latin):
tos humane mentis affectus: ceseiens
quia quod extoto corde dilexerit qͥs.
& extota anima. atq extotis uiribus:
quod alia editio hunc locum sichabet
Et seruierunt baal &e astartenz Solet
dici baal nomen eẽ apud gentes illa
rum partium iouis: astarte autem iu¬
nonis: quod celingua punica putatur
ostendere: Nam baal pumciuidentur
dicere. dnĩn: Unde balsamem quasi
dnmn cęli intelliguntur dicerez Samẽ
quippe apud eos cęli appellantur:. Iu¬
no autem sine dubitatione ab illis astart
uocatur: Et qm̃ istȩ lĩguȩ ñ multũint̾ se
differunt: merito creditur hic de
filiis isrł hoc dicere scͥptura. quia ba¬
al seruierunt & astartibus: quia io¬
ui ce unonibꝰz Nec mouere debet qͥa
ñ dixit astarti. id ẽ iunoni: s tanqmͣ
multȩ sint iunones pluraliter hoc no¬
men posuit: Adsimulacroꝵ enim
multitudinẽ referriuoluit intellectũ:
qm̃ unum qͦdq iu nonis simula crum
iuno uocabatur: ac ꝑ hoc tot iunones.

Expanded text:
tos humanae mentis affectus, et sciens tos humanae mentis affectus, et sciens quia quod ex toto dilexerit quis, et ex tota anima, atque ex totis viribus, quod alia editio hunc locum sic habet: Et servierunt Baal et Astartibus. Solet dici Baal nomen erum partium Iouis, Astarte autem Iunonis, quod et lingua punica putatur ostendere. nam Baal Punici uidentur dicere dominum: unde Baalsamen quasi dominum caeli intelleguntur dicere; Samen quippe apud eos caeli appellantur. Iuno autem sine dubitatione ab illis Astarte uocatur. et quoniam istae linguae non multum inter se differunt, merito creditur hic de filiis Israhel hoc dicere scriptura, quod Baal seruierunt et Astartibus, quia Ioui et Iunonibus. nec mouere debet, quod non dixit Astarti, id est lunoni, sed, tamquam multae sint Iunones, pluraliter hoc nomen posuit. ad simulacrorum enim multitudinem referri uoluit intellectum, quoniam unumquodque Iunonis simulacrum Iuno uocabatur; ac per hoc tot Iunones
Abbreviated transcription (Latin):
deo: cegenua cordis mei flectam dia-¬
bolo: Si enim non stetero firmus
aduersum astutias diaboli: flexi ge¬
nua mea diabolo Et si ñ constanter
stetero aduersus iram: flexi genua
mea ire: similiter &e si non constanter
aduersum libidinem restitero: flexi
libidini genua cordis mei: et insin¬
gulis quibusq quȩ contraria sunt
deo. hoc facẽ uidebor: nͥ cõstant̃ ce fortit᷑ stet̃o:
sicut & illi fecerunt qui coluerunt baa¬
lim & dereliquerunt dm̃ patrũ suoꝵ qui
eduxit illos deterra egypti: Non g
putemus quia uidemur simulacra
non colere: ꝓpterea hȩc non etiam ad
nr̃orum aliquos ꝑtinere: Unusquisq
quod preceteris colit: quod suꝑ omĩa
miratur &e diligit: hoc ei ds̃ ẽ: Demq
hoc ẽ quod ante omiria & suꝑ omnia
ꝑmandatum suum deus deposcit ab
homine: Diliges inquit dñm deum
tuum ex doto corde tuo. & ex tota am-¬
ma tua. &e ex dotis uiribus tuis: preoe¬
cupare quodamͦ erga se cupiens to-¬

Expanded text:
Deo, et genua cordis mei flectam diaDeo, et genua cordis mei flectam diabolo? Si enim non stetero firmus adversum astutias diaboli, flexi genua mea diabolo; et si non constanter stetero adversus iram, flexi genua mea irae. Similiter et si non constanter adversum libidinem restitero, flexi libidini genua cordis mei, et in singulis quibusque quae contraria sunt Deo, hoc facere videbor, nisi constanter et fortiter stetero, sicuti illi fecerunt qui coluerunt Baalim, et reliquerunt Deum patrum suorum, qui eduxit illos de terra Aegypti. Non igitur putemus quod videamur simulacra non colere, propterea haec non etiam ad nostrorum aliquos pertinere. Unusquisque quod prae caeteris colit, quod super omnia miratur et diligit, hoc ei Deus est. Denique hoc est quod ante omnia et super omnia per mandatum suum Deus deposcit ab homine: Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis , praeoccupare quodammodo erga se cupiens to
Abbreviated transcription (Latin):
baal ce astaroth: Hoc ostendit quia
illi qui intempore saluatoris incre¬
duli extiterunt & impii: genua cur-¬
ilauerurnt baalim. & ad orauerunt
simulacra: Hii uͦ qui crectunt &e im¬
plent oꝑa fider: non curuauerunt
genua baalim: Neq enim usquam
refertur in historiis. uł in eugłiis. uł
in aliis quibuslibet scͥpturis: quod a-¬
liquis tempore saluatoris genua fle-¬
xerit simulacris: S de illis utiq hoc
dicitur: qui peccatis suis adstricti.
ceuelut compediti tenebantur: In-¬
de constat quia ce nos quotiens cũq
peccamus. ce captiui ducimur in le¬
ge peccati: genua nr̃a curuamus
baalim: Si non in hoc uocati sumꝰ:
nec ad hoc credidimus: ut iterum
seruiamus peccato: ce iterum genua
flectamus diabolo: sut flectamus
genua in nomine ih̃u. quia in no¬
mine ihũ omne genu flectitur cę̧le-¬
stium terrestrium. ce infernorum:
Et ut flectamus genua ad patrem
mei ad orationem ueniens flectam

Expanded text:
Baal et Astharoth. Hoc ostendit quia Baal et Astharoth. Hoc ostendit quia illi qui in tempore Salvatoris increduli exstiterunt et impii, genua curvaverunt Baalim, et adoraverunt simulacra. Hi vero qui credunt et implent opera fidei, non curvaverunt genua Baalim. Neque enim usquam refertur in historiis, vel in evangelicis et in aliis quibuslibet scripturis, quod aliquis tempore Salvatoris genua flexerit simulacris; sed de illis itaque hoc dicitur, qui peccatis suis astricti et velut compediti tenebantur. Unde constat quia et nos quotiescunque peccamus, et captivi dicimur in lege peccati, genua nostra curvamus Baalim. Sed non in hoc vocati sumus, nec ad hoc credidimus, ut iterum serviamus peccato, et iterum genua flectamus diabolo; sed ut flectamus genua in nomine Jesu, quia in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium et terrestrium et infernorum ; et ut flectamus genua ad Patrem mei ad orationem veniens flectam
Abbreviated transcription (Latin):
ri: sicut apłs dicit: Omnia possum in eo.
qui me confortat xp̃o Generatio alia
quȩ ꝓcedit ex corde: Ista ẽ generatio. q̃
non cognoscit dnin iħm: neq opus ma-¬
gnum quod fecit in isrł̃ Uides quia
peccatores eo usq ueniunt: ut ce opus
illud. magnum ce preclarum quod fec̃
dñs obliuiscant᷑: qui crucifixus ẽ ꝓpec¬
catis nrĩs: &e surrexit ꝓpter: iustificatio¬
nem nostram: Unde credo qui aꝓpter
hanc obliuionem metuens paulus
cipuum babebat: memor esto inquit¬
xp̃m iħ̃m surrexisse amortius: Scie¬
bat enun quia tam magni oꝑis quod
surrex̃ amortiuis fieri posset obliuio:
sigeneratio peccatrix oriret᷑ incorde:
eceruntq filii isrł malum in con¬
spectu dm̃: ceseruierunt baalim:
ac dimiserunt dñm dm̃ patrum
suorum. qui eduxerat eos deterra
egypti: ce secuti sunt deos alienos: deos
quoq populorum qui habitabant
in circuitu eorum ce adorauerunt
eos: & adiracundiam concitauerũt
dñm dimitcentes eum: ceseruientes

Expanded text:
ri, sicut et Apostolus dicit: Omnia possum in eo qui me confortat, Christo ; generatio alia,quae procedunt ex corde, ista est generatio, quae non cognoscit Dominum Jesum, neque opus magnum quod fecit in Israel. Vides quia peccatores eo usque veniunt, ut et opus illud magnum et praeclarum quod fecit Dominus obliviscantur, quod crucifixus est pro peccatis nostris, et surrexit propter justificationem nostram . Unde credo quod propter hanc oblivionem metuens apostolcipuum habebat: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ; sciebat enim quia tam magni operis, quod resurrexit a mortuis, fieri possit oblivio, si generatio peccatrix oriretur in corde. Feceruntque filii Israel malum in conspectu Domini, et servierunt Baalim, ac dimiserunt Dominum Deum patrum suorum, qui eduxerat eos de terra Aegypti, et secuti sunt deos alienos, deos quoque populorum qui habitabant in circuitu eorum; et adoraverunt eos, et ad iracundiam concitaverunt Dominum, dimittentes eum, et servientes
Abbreviated transcription (Latin):
tate lactamur: Quia gͦ amor dei amorẽ
ꝓximi generat: dicturus ꝑ legẽ dominꝰ
diliges ꝓximũ tuũ. p̃misit dicens. dili¬
ges dñm dm̃ tuum: ut uidelicet int̾ra
pectoris nr̃i prius amoris sui radicem fi¬
geret: quatinus ꝑramos postmodum
dilectio fr̃na germinaret Qrursum
quia amor di exꝓrimi amore calescat:
testatur ioh̃s qui increpat dicens: Qui
non diligit frẽm suum quẽ uidet: dm̃
quẽ non uidet quomͦ potest diligere:
Que tam̃ diuina dilectio ꝑtiooem naᷤ

Expanded text:
tate lactamur. Quia enim amor Dei amorem tate lactamur. Quia enim amor Dei amorem proximi generat, dicturus per legem Dominus, Diliges proximum tuum , praemisit, dicens: Diliges Dominum Deum tuum : ut scilicet ipectoris nostri, prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Et rursum, quia amor Dei et proximi amore calescat, testatur Joannes, qui increpat dicens: « Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? » Quae tamen divina dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
rumas: Tales namq obliti ꝓpħ̃icȩ moni¬
tionis. circũcidimini dño &e auferte pre¬
putia cordium ur̃orum.ubi tempus re-¬
surrectionis in gruerit: euacuatis quib
confidebant untutib. in mor tẽ mitten¬
tur ȩt̃nam Quaꝓpter & apls abscondi¬
tam corde circumcisionẽ sedulo cõmen¬
dat: cuius laus ñ exhominibrs ex deo ẽz¬
Deus magnus et potens. & terribilis. qui¬
S ꝑsonam non accipit nec muneraz Facit
iuditium pupillo &e uidue: amat ꝑegͥ¬
Snum et dat eiuictum. atq uestitum ⁊
Etuos gͦ amate ꝑegͥnos: quia et ipsi¬
I fuistis aduene interra egypti CReliqͣ
.õc. Duo st̃ p̾cepta caritatiᷤ d̃ĩ uidelicoe amoroe
proxini Per amorem dei amor ꝓximi
gignitur: et ꝑ amorẽ ꝓximi. dei amor nu-¬
tritur: Nam qui amare din negligit:
ꝓfecto diligere ꝓximum nescit: Et tunc
plemus in dĩ dilectione ꝓficimꝰ: si in eius¬
dem dilectionis gremio pͥus ꝓximi cari¬

Expanded text:
ruinas. Tales namque obliti propheticae moniruinas. Tales namque obliti propheticae monitionis: Circumcidimini Domino, et auferte praeputia cordium vestrorum , ubi tempus resurrectconfidebunt virtutibus, sed in mortem mittentur aeternam. Quapropter et Apostolus absconditam corde circumcisionem sedulo commendat, cujus laus non ex hominibus, sed ex Deo esDeus magnus et potens, terribilis, qui non accipit personam nec munera. Facit judicium pupillo et viduae, amat peregrinum, et dat ei victum et vestitum. Et vos ergo amate peregrinos, quia et ipsi fuistis advenae in terra Aegypti, e duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi, per amorem Dei amor proximi gignitur, et per amorem proximi amor Dei nutritur. Nam qui amare Deum negligit, profecto diligere proximum nescit; et tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius proximi chari
Abbreviated transcription (Latin):
in crapula & ebrietate: qui donec super ẽ
alitus in eo ce sp̃s dei innarib eius non
loquitur labiis iiquitatẽ: qui lauat
inter innocentes manus suas. & abomĩ
uia mala ꝓhibet pedes suos: qui suꝑ om¬
na castigat corpus suum et seruituti su-¬
bicit: omniq custodia seruat suum cor.¬
qm̃ exipsouita ꝓcedit: S ce ipsa bona
actio sua quȩ in abscõdito ẽ. circumcisione
non minus indiget:ut cum ieiuno.oro.
elemosinam facio. głãm intͥnsecus quȩrã
Nam si in angulis platearum sto. faciem
demolior. tuba ante me cano ut uidear¬
et lauder ab hominib : foris quidem cir¬
cumcisus appareo:sinmundus in corde
ꝑmanens. pęnas insuꝑ simulatȩ scĩtatis
incurro:in exem plum uidelicet sichi-¬
mitarum: qui cum patͥarcharum circũ¬
cisionem uiderent᷑ imitati. quia ñ ob do¬
mini testam̃tum s ob causam fecere lu¬
xuriȩ: nonmͦ nil adquisiere mercedis:
uerum tercia die quando grauissimꝰ do¬

Expanded text:
in crapula et ebrietate. Qui donec superest in crapula et ebrietate. Qui donec superest halitus in eo, et spiritus Dei in naribus ejus, non loquetur labiis iniquitatem; qui lavat inter innocentes manus suas, et ab omni via mala prohibuit pedes suos; qui super omnia castigat corpus suum, et servituti subjicit, omnique custodia servat cor suum, quoniam ex ipso vita procedit. Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget, ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeram. Nam si in angulis platearum sto, faciem demolior, tuba ante me cano, ut et lauder ab hominibus , foris quidem circumcisus appareo, sed immundus in corde permanens, poenas insuper simulatae sanctitatis incurro. In exemplum videlicet Sichimitarum qui cum patriarcharum circumcisionem viderentur imitari, quia non ob Domini testamentum, sed ob causam fecere luxuriae, non modo nil acquisiere mercedis, verum tertia die quando gravissimus vu
Abbreviated transcription (Latin):
iRcum cidite ioitirr
prcpogum cordis
uestrr: et ceruicem ue.¬
stram ne induretis
amplius: quia dñs
legislatorem sp̃alis circumcisio qmͣ ueri¬
tas euangłis nobis cõmendat exprimit᷑:
hoc est custodia mentis. et abstinentia re¬
dicere. postqͣm luxuriã a carne extingui¬
tis. etiam suꝑfluas cogitationes resecate:
Nemo sane cum circumcisionẽ predica-¬
ri audierit. unius solum menbri conti¬
forncatione tutum. uellicito matrimo¬
mo temꝑant̃ utentem. uł uirginitatẽ
głosum existere absq aliarum untutũ
adiectione sufficiat: et non omiũ potiꝰ
quos corde uł oꝑe gestamus sensuum
castigationẽ precipi Nam et moyses
mundissima dei uerba suscipiens.in¬
circumcisum se labiis ẽẽ querebatur: ce
stephanus non credentib iudeis. in cir¬
cisione mundatus ẽ. qui obturat aures
suas ne audiat sanguinem: et claudit
ocłos suos neuideat malum Qui cu¬
stodit uias suas ne delinquat inlingua
sua: & attendit sͥ. ne grauetur cor eius

Expanded text:
ircumcidite igitur praeputium cordis vestri, et cervicem vestram ne induretis amplius, quia Dominlegislatorem, tam spiritalis circumcisio quam veritas Evangelii nobis commendata, exprimitur: hoc est, custodia mentis et abstinentia redicere: Postquam luxuriam a carne exstinguitis, etiam superfluas cogitationes amputate? Nemo sane cum circumcisionem praedicare audierit, unius solum membri audierit contifornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere, absque aliarum virtutum allectione sufficiat, et non omnium potius quos corde vel corpore gestamus sensuum castigationem praecipi. Nam et Moyses, mundissima Dei verba suscipiens, incircumcisum se labiis querebatur. Et Stephanus Judaeis non credentibus: « Incircisione mundatus est, qui obturat aures suas ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos ne videat malum; qui custodit vias suas ne delinquat in lingua sua, et attendit sibi ne gravetur cor ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ritate eius. acꝓxii longe sit uł in ea
quantum ꝓfecerit innotescat: miro or¬
dine cuncta dispensans alios flagellis
depͥmit: alios successibꝰ fulcit: Et cum
quosdam temporalit̃ deserit: in quorũ¬
dam cordib quod malum lateat osten¬
dit: Nlam plerumq ipsi nos miseros in¬
sequunt᷑: qui felices sine cõꝑatione colu-¬
erunt. Cum enim quis positus in ꝓspi-¬
tate diligitur: incertum ualde est utrũ
ꝓspitas. an ꝑsona diligatur: Emissio au¬
tem felicitatis: int̾rogat uim dilectionis:
Unde bene quidam sapiens dixit: Nõ
agnoscitur in bonis amicus: et ñ abscõ-¬
ditur in malis inunicꝰ: Nec ꝓspitas qͥppe
amicum indicat. nec adu̾sitas inimicũ
celat: quia et ille sepe ꝓspitatis nr̃ȩ reue¬
rentia tegitur: et iste exconfidentia adũ¬
sitatis apitira:¬

Expanded text:
ritate ejus ac proximi longe sit, vel in ea quantum profecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum lateat, ostendit. Nam plerumque ipsi vos miseros insequuntur, qui felices sine comparatione coluerunt. Cum enim quis positus in prosperitate diligitur, incertum valde est utrum prosperitas an persona diligatur. Amissio autem felicitatis interrogat vim dilectionis. Unde bene quidam sapiens dixit: Non agnoscitur in bonis amicus, et non agnoscitur in malis inimicus. Non prosperitas quippe amicum indicat, nec adversitas inimicum celat. Quia et ille saepe prosperitatis nostrae reverentia tegitur; et iste ex confidentia charitatis aper
Abbreviated transcription (Latin):
me ipsum audietis. quicumq autem
non audierit ꝓpħam illum: ext̃min abi-¬
tur anima eius de ppłis suis. S ueni-¬
dicante. ñ deuoti atq obȩdientes. s
ingrati atq con trarii semꝑ illi existe¬
bant. Maledicentes ceconato ꝑ eum
illuminato atq dicentes. Tũ discipłs
eius sis: nos autem discipłi moysi
sumus. Et pilato dicente regem urm̃
crucifigam: Responderunt non ha¬
bemus regem nisi cesarem. Et ideo
eis uenerunt quȩ parentes sui illis
imprecabantur ut morte morerent᷑. ⁊
cum non solum in animã ȩt̾nam dã-¬
pnationem. s etiam corporis sui detri-¬
menta sentiebant usq quaq: fame
necati. pestilentia ꝑ cussi. gladio occisi:
ac captiuitate crudelissima ꝑ totum

Expanded text:
meipsum audietis; quicunque autem meipsum audietis; quicunque autem non audierit prophetam illum, exterminabitur anima ejus de populis suis . » Sed veniedicante, non devoti atque obedientes, sed ingrati atque contrarii semper illi existebant, maledicentes caeco nato per eum illuminato, atque dicentes: « Tu discipulus ejus sis; nos autem discipuli Moysi sumus . » Et Pilato dicente: « Regem vestrum crucifigam? » responderunt: « Non habemus regem nisi Caesarem . » Et ideo eis venerunt quae parentes sui eis imprecabantur, ut morte morerentur: cum non solum in anima aeternam damnationem, sed etiam corporis sui detrimenta sentiebant, usquequaque, fame necati, pestilentia percussi, gladio occisi, ac captivitate crudelissima per totum
Abbreviated transcription (Latin):
nen. Il̃s uͦ ubi ducit exercitum: Nunc
quinq reges cadunt simul. qui confuge¬
runt inspeluncas ce ñsolum cadunt. s
&e suspenduntur in ligno: nunc .xx. & no¬
uem parit̾ iugulantur: ce in mensȩ mul¬
titudines aduersi exercitus ꝓsternunt᷑:
et exterminant᷑ omnes qui scãm terram
in Iminun ditus possident: qui terram
fluentem lac ce mel in amaritudine
malitiȩ detinent. Sicut obediuimus
incunctis moysi: ita obediemꝰ et tibi:
Stantum sit dñs ds tecum: sicut fuit
cum moyse. Qui contra dixerit orituo
et non obȩdierit cunctis sermonib qͦs
.M̃. preceꝑis ei: moriatur. Ce cetera. Con¬
dempnant gͦ rubenitȩ atq gadditȩ nec
non & dimidia tribus in anasse popłin¬
iudȩorũ ꝓ m obȩdiencia dicentes. sicut
obediuinus incunctis moysi ita obedi-¬
emus ce tͥ: cum similia legis latoris p̃-¬
cepto sponsione sua ꝓferunt testimo¬
na. Ait enim moyses. Propħam uob̃
suscitabit dñs defratrib urĩs tanqm

Expanded text:
nem. » Jesus vero ubi ducit exercitum, tunc nem. » Jesus vero ubi ducit exercitum, tunc quinque reges cadunt simul, qui confugerunt in speluncas: et non solum cadunt, sed et suspenduntur in ligno. Nunc viginti et novem pariter jugulantur, et immensae multitudines adversi exercitus prosternuntur, et exterminantur omnes qui sanctam terram in immunditiis possident, qui terram fluentem lac et mel in amaritudine malitiae detinent. « Sicut obedivimus in cunctis Moysi, ita obediemus et tibi; tantum sit Dominus Deus tecum, sicut fuit cum Moyse. Qui contradixerit ori tuo, et non obedierit cunctis sermonibus quos praeceperit ei, moriatur, » etc. Condemnant ergo Rubenitae atque Gadditae, nec non et dimidia tribus Manasse, popJudaeorum pro inobedientia, dicentes: « Sicut obedivimus in cunctis Moysi, ita obediemus et tibi, » cum similia legislatoris praecepto sponsione sua proferunt testimonia. Ait enim Moyses: « Prophetam vobis suscitabit Dominus de fratribus vestris. Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum in hoc consistit. si pꝰ hȩc om̃ia
sci sp̃s quis grãm mereatur acciꝑe. Alio¬
quin nichil ineo ꝑfectum putabitur
cuidentius ꝓbem: apud pͥorem ppłm illũ
quem moyses induab &e semis tribub
ad umbrabat. non fuisse omnia integra
et ꝑfecta: declarat etiam illa historia
quȩ in hoc ipso libro iħu nauȩ scͥpta ẽ qͥa
altare quidem uerum erat in illa terra
qmͣ ił̾s dispensabat: isti tam̃ qui erãt
transiordanen id ẽ ruben cegad ce dimm¬
dia trib manasse fecerunt dͥ altare s ñ
uerum altare: s quod typum haberet
et formam ueri altaris quod erat apud
iłim. Nichil gͦ mireris siñ integram sci¬
entiam trinitatis acceꝑant illi: qui nec
uerum & integrum altare construxerãt.
Ideo deniq: nec multi hostes. neq plures
reges. contrariarum uirtutum: ab illis
dicuntur eẽ deiecti seon inquit tantum¬
mͦ regem amorreorum. ce og regem ba¬
san ce amalechitas: deuicerũt transiorda¬

Expanded text:
bonorum in hoc consistit, si post haec omnia bonorum in hoc consistit, si post haec omnia sancti Spiritus quis gratiam mereatur accipere. Alioquin nihil in eo perfectum putabitur,evidentius probem, apud priorem populum, illum quem Moyses in duabus et semis tribubus adumbrabat, non fuisse omnia integra et perfecta? Declarat etiam illa historia quae in hoc libro Jesu Nave scripta est: quia altare quidem verum erat in illa terra quam Jesus dispensabat; isti tamen qui erant trans Jordanem, id est, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, fecerunt sibi altare, sed non verum altare, sed quod typum haberet et formam veri altaris, quod erat apud Jesum. Nihil ergo mireris si non integram scientiam Trinitatis acceperant illi qui nec verum nec integrum altare construxerant. Ideo denique nec multi hostes, neque plures reges contrariarum virtutum ab illis dicuntur esse dejecti. « Seon, inquit, tantummodo regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, et Amalecitas devicerint trans Jorda
Abbreviated transcription (Latin):
potestis illa mͦ audire. Nemet autem spi¬
ritus ueritatis. quia patre ꝓcedit et de
meo accipiet: & ille tiob̾ indicabit omuia.
Uides quia ñ solum apud moysen iste
tercius numerus ñ demonstratur imple-¬
tus: s adhuc et iħs dicit discipłis suis:
Nondum potestis audire nisi ille para-¬
clitus ueniat sp̃s ueritatis: quia ꝑipsum
ce in ipso ad impletur ꝑfectio tͥnitatis.
Nam quod nouem et semis tribus sunt
quȩ sub ihu duce aguntur &e non inte-¬
grȩ .x. qui numerus in omnib consum¬
matus dicitur ce ꝑfectus. eadem sine du-¬
bio ratio inuenitur: ut hoc quod ad ño
nr̃o ihu reseruari dicitur sp̃ui scõ: semi¬
plenum uideatur acmedium. Quamuiᷤᷤ
enim ꝑ dñm et saluatorem pęnitentia
predicetur. et conũsio a malis ad bona.
et detur omnib credentib remissio pec¬
catorum: et omnia quȩ ad ꝑfectionem
de eodem uidentur tendere complean¬
tur: tamen ꝑfectio et summa cunctorũ

Expanded text:
potestis illa modo audire. Veniet autem Spipotestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis qui a Patre procedit, et de meo accipiet, et ille vobis indicabit omnia . » Vides quia non solum apud Moysen iste tertius numerus non demonstratur impletus, sed adhuc et Jesus dicit discipulis suis: « Nondum potestis audire, nisi ille Paracletus veniat, Spiritus veritatis; » quia per ipsum et in ipso adimpletur perfectio Trinitatis. Nam quod novem et semis tribus sunt quae sub Jesu duce aguntur, et non integrae decem, qui numerus in omnibus consummatus dicitur et perfectus; eadem sine dubio ratio invenitur, ut hoc quod a Domino nostro Jesu reservari dicitur, Spiritui sancto semiplenum videatur ac medium. Quamvis enim per Dominum et Salvatorem poenitentia praedicetur, et conversio a malis ad bona, et detur omnibus credentibus remissio peccatorum, et omnia quae ad perfectionem de eodem videntur tendere compleantur: tamen perfectio et summa cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod nunc nos iam factum credi-¬
mus et̃ impletum: illi tantũmͦ futurũ
credebant. pterea gͦ trib illȩ neq duȩ
sunt neq extra fidem sunt truitatis. neq
tres integrȩ ce ꝑfectȩ : ne beatȩ trinitatis
in illis iam sacram̃tum uideretur imple¬
tum. s contingerent quidem tercium
numerum. Et sicut dix̃ dñs cupierant
uidere quȩ udimus & audire quȩ au¬
diuimus s minime potuerunt: qui a
ñdum filiꝰ hominis fuerat exaltatus:
nec temporum iam uenerat plenitudo.
Hic me etiam aliquid ampliꝰ ꝑmo-¬
uet: ego puto quod fortasse nec in ad¬
uentu iħu ce incarnatione eius: ad qͦd
ꝑfectum ẽ & integrũ discimus. S nec
si ad crucem ducatur ce consummetur
in omnib nec si amortuis resurrexit:
cuncta nob̃ ꝑsemet ipsum que ꝑfecta
sunt pandet. Aliud ad huc opꝰ habemꝰ
quod nobis apperiat: et reuelet uniu̾sa.
fudi ipsum dñm dicentẽ. Multa ad¬
huc habeo quȩ uob̃ loquar dixit: s non

Expanded text:
Et quod nunc nos jam factum crediEt quod nunc nos jam factum credimus et impletum, illi tantummodo futurum credebant. Propterea ergo tribus illae neque duae sunt, neque extra fidem sunt Trinitatis; neque tres integrae et perfectae, ne beatae Trinitatis in illis jam sacramentum videretur impletum, sed contingerent quidem tertium numerum. Et sicut dixit Dominus, cupierant videre quae vidimus, et audire quae audivimus; sed minime potuerunt, quia nondum Filius hominis fuerat exaltatus, nec temporum jam venerat plenitudo. Hic me etiam aliquid amplius permovet. Ego puto quod fortasse nec in adventu Jesu et incarnatione ejus id quod perfectum est et integrum diximus. Sed nec si ad crucem ducatur, et consummetur in omnibus, nec si a mortuis resurrexerit, cuncta nobis per semetipsum quae perfecta sunt pandit. Aliud adhuc opus habemus, quod nobis aperiat et revelet universa. Audi ipsum Dominum dicentem: « Multa adhuc habeo quae vobis loquar, dixit, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ens eos. qui exeo quod sͥ ñ credunt. nͤ
uidetur. quod ñ tres integrȩ tribus
sunt istȩ quȩ ꝑmoysen dispensantur: nec
ille integrȩ nouem quȩ ꝑib̃m in heredi¬
tatem potiuntur. s duȩ et semiᷤᷤ hic: et ibi
nou̾e i semis. Et ita una. diuidit᷑ tribꝰ in duas
partes: ꝑquam neq bic tercius numerus
ad impletur. neq ibi .x. ꝑfectȩ & integrȩ
consummant᷑. In quo arbitror illud indi¬
carr: quia illis priorib qui legem agebãt
contrngerint quidem scientia trinitatis:
non tam̃ integre & ꝑfecte s ex parte. De¬
erat enin illis intrinitate: etiam dm̃ ge-¬
niti incarnationẽ cognoscere. Nam licet
de aduentu eius non tantum crederẽt
s etiam predicarent. non tam̃ eciam
uidere &e adipisci ea quȩ credid̾ant po¬
tuerunt. Sicut ce dñs discipłis suis di¬
et ñ audierunt. Non erat enim fides
eorum integra: ꝓ eo quod nondum in
xp̃o fuerat dispensatio carnis impleta.

Expanded text:
ens eos qui ex eo quod sibi non credunt, nec ens eos qui ex eo quod sibi non credunt, nec videtur quod non tres integrae tribus sint istae quae per Moysen dispensantur, nec illae integrae novem quae per Jesum haereditatem potiuntur; sed duae et semis hic, et ibi novem et semis: et ita una dividitur tribus in duas partes, per quam neque hic tertius numerus adimpletur, neque ibi decem perfectae et integrae consummantur. In quo arbitror illud indicari, quia illis prioribus qui legem agebant contigerit quidem scientia Trinitatis, nec tamen integre et perfecte, sed ex parte. Deerat enim illis in Trinitate, etiam de Unigeniti incarnatione cognoscere. Nam licet de adventu ejus non tantum crederent, sed etiam praedicarent, non tamen etiam videre et adipisci ea quae crediderant potuerunt, sicut et Dominus discipulis suis diet non audierunt . » Non enim erat fides eorum integra, pro eo quod nondum in Christo fuerat dispensatio carnis impleta.
Abbreviated transcription (Latin):
ut eorum uoluminib instructi. diabolicas
ñ ignoremꝰ astutias. Isti gͦ qui uiri fortes
sunt: armati ce p̃cincti lumbos inueritate
exeunt in auxilium nr̃m: numerus ad i¬
pletur. ce pugnant nobiscum. Infantes au¬
tem &e mulieres: ñ exeunt ad preliũ nr̃m.
Nec mnirum. ñ enim dicitur uir ẽẽ: qui ñ
loquitur. Quid me gͦ iuuare potuit qui
nichil locutꝰ ẽ. cuius nichil inuenio quod
legam. cuius me responsum ñ instruit:
ctum non ueniat: ne confringatur et ꝑeat.
Sic namq &e de ihu dño in eugłiis dicit᷑.
quia calamum quassatum non confrin¬
get. Quia gͦ mulieres auiris suis domi
doceri iubentur: & magis indiscipłorũ
qmͣ indocentium ꝑsona ponuntur: in
auxilium meũ ñ conueniat: qui me do¬
cere non potest. Ergo quid dicunt ad
iħ̃m isti. qui ueniunt ex illa terra qmͣ di¬
stribuit moyses: Sicut audiuimꝰ aiunt
moysen: ita audiemꝰ &e te. Nichil tam ue¬
rum: qmͣ quod omnis qui audit moy

Expanded text:
ut eorum voluminibus instructi, diabolicas ut eorum voluminibus instructi, diabolicas non ignoremus astutias. Isti ergo qui viri fortes sunt, armati et praecincti lumbos in veritate, exeunt in auxilium nostrum: numerus adimpletur, et pugnant nobiscum. Infantes autem et mulieres non exeunt ad praelium nostrum. Nec mirum, non enim dicitur vir esse qui non loquitur. Quid me ergo juvare potuit qui nihil locutus est; cujus nihil invenio quod legam, cujus me responsum non instruit? ctum non veniat, ne confringatur et pereat. Sic namque et de Jesu Domino in Evangeliis dicitur: « Quia calamum quassatum non confringet . » Quia ergo mulieres a viris suis domi doceri jubentur, et magis in discipulorum quam in docentium persona ponuntur, in auxilium meum non conveniat qui me docere non potest. Ergo quid dicunt ad Jesum isti qui veniunt ex ista terra quam distribuit Moyses? « Sicut audivimus, » aiunt, « Moysen, ita audiemus et te. » Nihil tam verum quam quod omnis qui audit Moys
Abbreviated transcription (Latin):
piunt quietem ꝑmoysen: ceteri autem
ñ requiescunt. s exeunt ad auxilium fr̃m
suorum. Uide laboranti mͥ hodie in ago¬
ne uitȩ huiꝰ. & habenti certam̃ aduersus
inimicos. id ẽ contrarias potestates: quo¬
mͦ in auxilium ueniunt illi qui ante aduẽ
tum iħuxͥ dñi mei in lege iustificati sunt.
Uide quomͦ esaias prestat auxilium: ac me
sermonib suȩ lectionis illuminet. Ui de ac¬
cuictum & expeditum iuuantẽ iheremiã
ad auxilium nr̃m: ce uoluminis sui lacu¬
lis hostes accerrimos id ẽ tenebras cordis
mei effugantem. Accingitur ce d ambel
mad auxilium: cum nos dexͥ p̃sentia et re¬
gno. ce antixͥ futura fraude instruit de am¬
monet. Ad est ceiherechid satͣmenta nob̾¬
cȩlestia in quadriformib rotarum circulis
signans: ce rotam in rota concludens: Ducit
et oscȩ bis senas ꝓphetici agininis turmas:
et ꝓcedunt omnes succinti lumbos inueri¬
tate. qmͣ predicant inauxilium frm suorũ:

Expanded text:
piunt quietem per Moysen, caeteri autem piunt quietem per Moysen, caeteri autem non requiescunt, sed exeunt ad auxilium fratrum suorum. Vide laboranti mihi hodie in agone vitae hujus, et habenti certamen adversus inimicos, id est, contrarias potestates, quomodo in auxilium veniunt illi qui ante adventum Jesu Christi Domini mei in lege justificati sunt. Vide quomodo Isaias praestet auxilium, ac me sermonibus suae lectionis illuminet. Vide accinctum et expeditum juvantem Jeremiam ad auxilium nostrum, et voluminis sui jaculis hostes acerrimos, id est, tenebras cordis mei, effugantem. Accingitur et Daniel ad auxilium cum nos de Christi praesentia et regno, et Antichristi futura fraude instruit et admonet. Adest et Ezechiel sacramenta nobcoelestia in quadriformibus rotarum circulis signans, et rotam in rota concludens. Ducit et Osee bis senas prophetici agminis turmas: et procedunt omnes succincti lumbos in veritate quam praedicant in auxilium fratrum suorum,
Abbreviated transcription (Latin):
formam teneant reliq̃ nouem semis tłbꝰ.
quȩ ꝑ iħm reꝓmissionem t̾rȩ sc̃ȩ suscipiũt.
Et primo omnium puto: quod inpossibile
fuerit fortuitu accidisse: ut hi qui ꝑmoy¬
sen accipiunt portionẽ. om̃s pͥmogeniti eẽnt
Ruben namq pͥmogenitus ẽ ex lia: gad
pͥmogenitus ẽ ex delfa: cemanasses pͥmoge¬
uitus ẽ ex ascener filia egyptia petefrȩ sa¬
cerdotis eliopoleos qm accepit ioseph.
Nunqͣm ego mͥ ꝑsuadeo ut fortratu acci¬
derit pͥmo genitos ẽẽ omnes quib ꝑmo¬
ysen discernebatur hereditas. s magis
hȩc arbitror quod iam nihis tẽ duoꝵ ad ũ¬
brabatur forma popłorum. Unius qui¬
dem qui pͥmogenitꝰ ꝑnaturȩ ordinem ui¬
deretur: alterius qui ꝑfidi grãm bene¬
dictionem hereditatis accipet. Nec priꝰ
illis qui ꝑ moysen accipiunt hereditatẽ.
id ẽ qui ꝑ legẽ placuerunt deo requies
non datur: nisi adiuuent in preliis fr̃s
suos. Mulieres tantum & infantes acci¬

Expanded text:
formam teneant reliquae novem semis tribus formam teneant reliquae novem semis tribus quae per Jesum repromissionem terrae sanctae suscipiunt. Et primo omnium puto quod impossibile fuerit fortuitu accidisse ut hi qui per Moysen accipiunt portionem, primogeniti essent. Ruben namque primogenitus est ex Lia, Gad primogenitus est ex Zelfa, et Manasses primogenitus est ex Ascenez filia Aegyptia Petefrae sacerdotis Heliopoleos, quam accepit Joseph. Nunquam ergo mihi persuadeo ut fortuitu acciderit primogenitos esse omnes quibus per Moysen discernebatur haereditas; sed magis haec arbitror quod jam in his tunc adumbrabatur forma populorum: unius quidem, qui primogenitus per naturae ordinem videretur; alterius, qui per fidei gratiam benedictionem haereditatis acciperet. Nec prius illis qui per Moysen accipiunt haereditatem, id est, qui per legem placuerunt Deo, requies non datur, nisi adjuvent in praeliis fratres suos. Mulieres tantum et infantes acci
Abbreviated transcription (Latin):
tata. Nain ce moy ses ipse utiq tanqͣm
homo putauerat ẽẽ faciendum. ut cau¬
sas popłi sic audiret quẽ admodum et¬
sibi &e illis onus intolerabile sub eundo
ꝓdesse non posset: eiusq dispositio diui¬
nitus et hoc ipsum socero eius suggeren-¬
te et monente. atq hanc ammonitionẽ
deo ad ꝓbante mutata ẽ. Rubenitis quoq
ce gadditis & dimidiȩ tribui inanasse ait.
terram. Uxores ur̃e et filii ac ium̃ta ma-¬
nebunt in terra. qm tradidit uob̃ moyses
transiordanen. Uos autem transite arma¬
ti ante fr̃s urõs omnes forti manu cepu¬
gnate ꝓeis. donec det requiem dñs fr̃ib¬
urĩs sicut et uobis dedit. & possideant ip
sic reũtemini interram possessionis ur̃ȩ.
et habitabitis in ea qm dedit uobis moy¬
ses fainulꝰ dĩ transiordanen contra soł
ortum. Erelioͣ. Consideremꝰ gͦ qmͣ formã
teneant istȩ duȩ semis trib. quȩ ꝑ moy¬
sen terram hereditatis accipiunt: et qmͣ

Expanded text:
tata. nam et Moyses ipse utique tamquam tata. nam et Moyses ipse utique tamquam homo putauerat esse faciendum, ut causas popsibi et illis onus intolerabile subeundo prodesse non posset, ejusque dispositio divinitus et hoc ipsum socero ejus suggerente et monente, atque hanc admonitionem Deo approbante mutata est. « Rubenitis quoque et Gaditis, et dimidiae tribui Manasse ait: terram. Uxores vestrae ac filii et jumenta manebunt in terra quam tradidit vobis Moyses trans Jordanem. Vos autem transite armati ante fratres vestros, omnes fortes manu, et pugnate pro eis, donec det requiem Dominus frris sicut et vobis dedit et possideant ipssic revertemini in terram possessionis vestrae et habitabitis in ea quam vobis dedit Moses famulus Domini trans Iordanem contortum, » et reliqua. Consideremus ergo quam formam teneant istae duae semis tribus quae per Moysen terram haereditatis accipiunt; et quam
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ intelligitur humanam fuisse dispositi¬
onem quam fecit popło nunciari. ut cy-¬
baria p̃pararent:tanqmͣ pꝰ tres dies me-¬
moratum fluuiũ transituri. Potuit ẽ¬
nim hoc sicut homo sperare fieri posse:
si exploratores celeriter reũtissent. Quib
tardantib. intelligitur qmͣuis scͥptura
tacuerit. exdiuina dispositione cetera
impleta: ut iam inciꝑet apud popłm
glorificari iħs: et ostendi quod cum il¬
lo dñs eẽt. sicut fuerat cum moyse. Nã
ce hoc illi dicitur fluuium transituro: sicut
scͥptum ẽ. Et dixit dñs ad ih̃m. In die isto
incipiam exaltare te coram omnibus fi¬
liis isrł: ut sciant qm̃ sicut eram cum
moyse ero ͤtecum. Nec incredibile debet
uideri. etiam illos cum quib d̃s loquȩ¬
batur aliquid ex humana dispositione
agere uolitisse: in qua sͥ dm̃ tamen uide¬
rẽt ẽẽ rectorem: eorumq ex illius a quo
regebantur ꝓuidentia consilia fuisse mu¬

Expanded text:
ergo intellegitur humanam fuisse dispositiergo intellegitur humanam fuisse dispositionem, quam fecit populo nuntiari, ut cibaria praepararent tamquam post tres dies memoratum fluuium transituri; potuit enim hoc sicut homo sperare fieri posse, si exploratores celeriter reuertissent. quibus tardantibus intellegitur, quamuis scriptura tacuerit, ex diuina dispositione cetera inpleta, ut iam inciperet apud populum glorificari Iesus et ostendi, quod cum illo dominus esset, sicut fuerat cum Moyse. nam et hoc illi dicitur fluuium transituro, sicut scriptum est: et dixit dominus ad Iesum: in die isto incipiam exaltare te coram omnibus filiis Israhel, ut sciant quoniam sicut eram cum Moyse sic ero et tecum. nec incredibile debet uideri etiam illos cum quibus deus loquebatur, aliquid ex humana dispositione agere uoluisse, in qua sibi deum tamen fiderent esse rectorem, eorumque ex illius a quo regebantur prouidentia consilia fuisse mu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uobis. Questio ẽ quomͦ post ea qmͣ
locutus ẽ dñs ad iħm naue. exortans ce
confirmans eum. seq ꝓmittens cum illo
futurum. mandauerit idem iħis popło
ꝑscribas ut p̃parent cibaria. quod pꝰ
tres dies iordanem fuerant transituri:
cum inueniant᷑ pꝰ multo plures dies
transisse iordanẽ. Cum enim hȩc popłõ
mandasset: misit exploratores iniberi¬
cho. qm̃ iordane transiecto. ipsa ꝓxim a
ciuitas occurrebat. Illi autem diu̾terunt
ad raab mulierem formcariam: & abilla
occultati atq arege quȩsiti cs minime
inuenti: eadem dimittente illos ꝑfene¬
stram. et monente ut triduo laterent in
montanis: quatuor dies uidentur eẽ con-¬
sumpti. Inde pꝰea qmͣ nunciauerunt q̃
circa illos gesta fuerint. ꝓmouit iħis
cum popło uniũso de loco ubi erat
diluculo. Qui cum uenisset ad iorda¬
nem: diu̾tit &e mansit. Tuncrursus popłs
aminonet᷑ ut pꝰ triduum se pararet tran-¬
sire iordanem: archa dñi p̾cedente. Hinc

Expanded text:
um. Quaestio est, quomodo posteaquam locutus est dominus ad legum Naue exhortans et confirmans eum seque promittens cum illo futurum mandauerit idem Iesus populo per scribas, ut praepararent cibaria, quod post tres dies Iordanem fuerant transituri, cum inueuiantur post multo plures dies transisse Iordanem. cum enim haec populo mandasset, misit exploratores in lericho, quoniam Iordane transiecto ipsa proxima ciuitas occurrebat; illi autem diuerterunt ad Raab mulierem fornicariam et ab illa occultati atque a rege quaesiti et minime inuenti eadem dimittente illos per fenestram et monente, ut triduo laterent in montanis, quattuor dies uidentur esse consumpti. inde posteaquam nuntiauerunt quae circa illos gesta fuerint promouit Iesus cum populo uniuerso de loco, ubi erat diluculo. qui cum uenisset ad Iordanem, diuertit et mansit; tunc rursus populus admonetur, ut post triduum se praeparet transire Iordanem arca domini praecedente. hinc
Abbreviated transcription (Latin):
geli presentia dm̃ cognouerat manuȩ.
ita ꝑturbatꝰ ẽ ut mortem timeret: quod
autem illi uxorsua respondit siuellet
dñs mortificare nos ñ accepisset de ma¬
nu nr̃a holocaustoma ce sacͥficͥum: nec
illuminasset nos ad omnia hȩc s nec au-
dita fecisset nobis hȩc: utrum ipsum an¬
gelum crediderunt accepisse sacͥficium:
qͥa uider̃t eũ in altaris flãma stetisse: an ꝑ
hoc intellexer̃t accepisse dni: qͥa hoc fecit
angłs: ut ostenderet angłm Quodlibet
aũ hor sit: iãtam̃ angls dixerat. si aũ facis
gnificasse ĩtelligendꝰ ẽ illũ magni consilii¬
¶ angl̃in in forma serui
hoc ẽ in homine que suscepturus erat
ñ accepturum sacͥficium: s ipsum sacͥ-¬
ficium fut᷑um Quid ẽ quod aduisionẽ¬
angłiuir fit timidus. & mulier audax.
nͥ quod nob̃ quotiens cęlestia demon¬
strant᷑ sp̃s quidẽ pauore se concutit:
s tam̃ spes p̾sumit: Inde namq spes

Expanded text:
geli praesentia Deum cognoverat Manue, geli praesentia Deum cognoverat Manue, ita perturbatus est ut timeret mortem. Quod autem illi uxor sua respondit: Si vellet Dominus mortificare nos, non accepisset de manu nostra holocaustauma et sacrificium, nec ildita fecisset nobis haec, utrum ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium, quia uiderunt eum in altaris flamma stetisse, an per hoc intellexerunt accepisse dominum, quia hoc fecit angelus, ut se ostenderet angelum? quodlibet autem horum sit, iam tamen angelus dixerat: si autem facis gnificasse intellegendus est illum magni consilii angelum in forma serui, hoc est in homine, quem suscepturus erat non accepturum sacrificium sed ipsum sacficium futurum. Quid est quod diangeli vir fit timidus, et mulier audax, nisi quod nobis quoties coelestia demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit? Inde namque spes