comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leuat᷑ corpꝰ. Corpus ut leuetur. locũ mutat. Corut le¬
uctur: uoluntatẽ mutat. Quis nos separabit a cari
tate dĩ : trbulatio. an angustia. an ꝑsecutio. an fames.
annuditas. angladius:Spes quȩ hic c̃. ad iusti¬
ciã ꝑtinet pegrinationis nr̃ȩ. Ipsum apłm audi. Ad
scriptura dicit. transiet labor et gemitus: gͦ adhuc
inquit in nob̾ metipsis ingemiscimus. adoptionẽ ex¬
pectantes redemptionẽ corporis nr̃i. Adhuc ingemis¬
cimꝰ. Quare : spe enim salui facti sumꝰ. Spes aũt quę
uidet᷑ non ẽ. spes. Qđ enim uidet quis. quid sꝑat . si

Expanded text:
levatur corpus: corpus ut levetur, locum mutat; cor ut lelevatur corpus: corpus ut levetur, locum mutat; cor ut levetur, voluntatem tate Dei? Tribulatio an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an gladius? Spes quae hic est, ad justitiam pertinet peregrinationis nostrae. Ipsum Apostolum audi: AdoScriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscimus. Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Si enim videt quis, quid sperat? Si
Abbreviated transcription (Latin):
tas in ꝓpͥus uerb̃. qͣntũ ad libros diuinarũ scriptura¬
rũ spectat. qͣm ñ aut circũstantia ipsa sermonis qͣ
cognoscit᷑ scriptoꝵ intentio aut int̃p̃tum collatio. aut
p̃cedentis linguȩ soluat inspectio. Qui c̃ in dext̃a
ram patris int̾̃pellat ꝓ nob̾. alia m̃bra recipit. alia fla¬
gellat. alia mundat. alia consolat᷑. alia creat. alia uo¬
cat. alia rtuocat. alia corrigit. alia redintegrat. Cer
te recte ammonet m̃bra sua. ut sursum cor habeant.
Audiant gͦ et faciant. leuent ad illũ qm̃ male ẽ. in
t̾ra. Ibi cnĩ ñ putrescit cor.si leuet᷑ ad dm̃. Frumtum
si hab̾es ininferiorib ne putresceret leuasses ad suꝑio.¬
ra. Frum̃ta tua mutare . locũ. et cor ꝑmittis int̾ra pu¬
trescere Frum̃tũ leuares insuꝑiora. cor leua in cęlum.
amando accedis. negligendo discedis. Stans in t̾ra
in cęlo es. si diligas dm̃. Non enim sic leuet᷑ cor. qͦmͦ

Expanded text:
tas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturatas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat inspectio. CCLXVL DE Aram Patris interpellat pro nobis : alia membra recipit, alia flagellat, alia mundat, alia consolatur, alia creat, alia vocat, alia revocat, alia corrigit, alia redintegrat. te recte admonet membra sua ut sursum cor habeant. Audiant ergo, et faciant; levent ad illum quod male est in terra. Ibi enim non putrescit cor, si levetur ad Deum. Frumentum si haberes in inferioribus, ne putresceret, levares ad superiora. Frumento mutares locum, et cor permittis in terra putrescere? Frumentum levares in superiora; cor leva in coelum. Amando ascendis, negligendo descendis. Stans in terra, in coelo es, si diligas Deum. Non enim sic levatur cor, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
idco cĩt minꝰ aꝑtũ qr magis latinum ẽ.S aliqͣndo du¬
bius sellabe somis etiam uicino uerbo ad candẽ senten
subiunxisset. sic̃ p̃dixi. ñ nͥ ad codicem p̃cedentis linguȩ
recurrendũ cẽt. ut cognosceremꝰ utrum in co qđ dixit
p̃dico . ꝓducenda. ancorripienda eẽt. sillaba media.
Nunc aũt manifestum ẽ ꝓducendã eẽ. Non enĩ ait
sicut p̃dicaui. s sic̃ p̃dixi. Non solum aũt iste.s etiã
ille ambiguitates q̃ ñ ad distinctionẽ uł ad ꝓnunciati
fidem. s greca lingua hos casus pares ñ habet. et ideo
illa inspecta. renunciat᷑ uocatiuus. idẽ. ofr̃s. Qđ si uo
fr̃s in uob minꝰ seruitũ eẽt. uerb̃. s minꝰ de sententia
dubitaretur. aut certe addctur nr̃i. Nemo enĩ fere am¬
bigeret uocatiuum casum eẽ. cũ audiret ꝓpt̃ta conso¬
Narissime gͥ et difficillime inueniri potest ambigui¬

Expanded text:
ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando duideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententsubiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationtra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", qufratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consorarissime igitur et difficillime inueniri potest ambigui
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus : responsio subiciatur. qr gentes quȩ ñ sectaban¬
tur iusticiã. app̃hendunt iusticiam : textus consequens
ñ coherebit. Qualibet aũt uoce ꝓnuncietur illud. qđ
natanahel dix̃. anataret potest aliquid boni cẽ. siue
affirmantis ut illud solum ad int̾rogationẽ ꝑtincat.
tis. non uideo qͣm discernatur. Uterq aũt sensus. fidem
ñ impedit. Est etiam ambiguitas in sonã dubio sillaba¬
rũ. et hȩx utiq ad ꝓnunciationt̃ ꝑtinens. Nam qđ scrip¬
tum ẽ. ñ ẽ. absconditum os meũ ate qđ fetisti in abscondi¬
to. ñ eluect legenti. utrum correpta olittera ꝓnunciet
an ꝓducta. Si enim corripiat ab eo qđ sunt ossa. si aut̃
ꝓducat ab eo qd sũt ora. intelligitur numerus fingularis.
S talia linguȩ p̃cedentis inspectione diuidicantur.¬
loquendi consuctudo uulgaris. utilior significandis
rtb quã integritas litterata. Mallem quippe cũ bar¬
barismo dici. ñ ẽ. absconditũ ate ossum meũ. qͣm ut

Expanded text:
dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet autem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, tis, non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicanturloquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cia dĩ ẽ. qͣm ut habeas ds̃ dedit. Nam qͥ uoluert̃ de sua uis¬
ticia głari. quid de illis dic̃ apłs: testimoniũ eis inqͥt phibeo
qr telum dĩ habent. De iudeis loquens zelum inquit dĩ ha.¬
bent. s ñ scđm scientiã. Quid ẽ. ñ scđ̾m scientiã : qr enim
tu cõm̃das utilem scientiã : numquid illã. quȩ cum sola
fuerit inflat : quȩ nͥ comitata fuent caritate ñ ȩdificat:
ñ utiq ipsam. S illam scientiã comitẽ caritatis. magistrã
humilitatis. Uide si ipsa ẽ. Telum inqͥt dĩ habent. s non

Expanded text:
ia Dei est, quam ut habeas Deus dedit. Nam qui voluerunt de sua justitia gloriari, quid de illis dicit Apostolus? «Testimonium eis,» inquit, «perhibeo, quia zelum Dei habent.» De Judaeis loquens, «Zelum Dei,» inquit, «habent, sed non secundum scientiam.» Quid est, «non secundum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenit querere et saluare qđ ꝑierat. crede in eũ qui
dix̃. sine me nichil potestis facere. S hanc fidem ñ appre¬
hendit. qui ignorans dĩ iusticiã qͣui iustificatur impius. su¬
am uult constituere qͣ conuincat᷑ suꝑb. Talia cnĩ sentien¬
tes. sua clatione obdurant᷑ et excecant᷑. qui negando dĩ

Expanded text:
qui venit quaerere et salvare quod perierat; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Sed hanc fidem non apprehendit, qui ignorans Dei justitiam, qua justificatur impius, suam vult constituere, qua convincatur superbus. Talia enim sentientes sua elatione obdurantur, et excaecantur: 599 quia negando Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de. Huic aũt uolo qđ non debetur donare. Aut ñ licet mͥ fa¬
cert qđ uolo : an ołs tuus neqͣm ẽ. qr ego bonus sum:
rẽ. in tc uͦ exactorẽ iustissimum. in nullo tam̃ cernis inius¬
tũ. Cum enim iustus eẽt. etiã si utrũq puniret. qui libe¬
om̃ib quid om̃ib deb̾etur ostendet. atq ita gratius suam
gram uasis miscđiȩ cõm̃daret. cur in eadem causa me ꝗͣ
miscđia ciꝰ. ita inscrutabilia iudicia ciꝰ. Non hoc loco¬

Expanded text:
de; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? rem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui libeomnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam misericordia ejus, ita inscrutabilia judicia ejus. 19. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
a scło hoc auertuntur cor mundum faciant ubi uidi ds̃
ꝑ ꝓpħam canitur. insimplicitatt cordis quente illum. Qua¬
ꝓpt̃ recte dr̃ hominib inuetustate uitȩ manentib. et

Expanded text:
a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videri Deus a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubi videri Deus  et per prophetiam canitur, In simplicitate cordis quaerite illum . Quapropter recte dicitur hominibus in vetustate vitae manentibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
s scđm carnẽ mortali generatione formamꝰ. et om̃s unã mas¬
sã luti faciamꝰ. qđ c̃. massa peccati. Cũ gͦ meritũ peccando
amiserimꝰ. et miscđia dĩ remota nichil aliud peccantib nͥ
ȩt̃na dannatio debeat᷑. qͥd sibi uult homo de hac massa ut
dõ respondeat et dicat. quare sic me fecisti: siuis ista cog¬
noscere. noli ẽt. lutũ. s efficere filius dĩ ꝑ illius miscđiam
qui dodit potestatẽ filios dĩ fieri citdentib in nomine ciꝰ.
Non aũt qđ tu cupis. anteꝗ̃ credant diuma nosse cupien¬
tibus. Mertes enim cognitionis. meritis reddit᷑. credendo au¬
nullis nr̃is meritis p̾cedentib data ẽ. Qđ c̃. enim meritũ
do aũt. meritum etiã collocaremꝰ. Peccatores aũt credẽ iu¬
bentur. ut apeccatis credendo purgentur. Nesciunt enĩ
qđ recte uiuendo uisuri sunt. Qua ꝓpt̾ cum uidere ñ possint
nͥ recte uiuant. nec recte uiuere ualeant nͥ credant. mani¬
festum ẽ. a fide incipiendum. ut p̃cepta quib credentes

Expanded text:
m carnem mortali generatione formamur, et omnes una massa luti facti sumus, quod est massa peccati. Cum ergo meritum peccando amiserimus, et misericordia Dei remota nihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscere, noli esse lutum, sed efficere filius Dei per illius misericordiam, qui dedit potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus; non auttibus. Merces enim cognitionis meritis redditur; credendo aunullis nostris meritis praecedentibus data est. Quod enim meritum do autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purgentur. Nesciunt enim quid recte vivendo visuri sint. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant, nisi credant; manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ quasi pulcherrimũ carm̃. etiam exquib dã anti¬
uult obdurat. Quando gͦ pater intus auditur. et docet
ut ueniat᷑ ad filium. aufer cor lapideũ. et dat cor carneũ sicut
ꝓpħa p̃dicante ꝓmisit. Sic quippe fac̃ filios ꝓmissionis. et

Expanded text:
saeculorum quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam antisaeculorum quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam antitur. Quando ergo Pater intus auditur et docet ut veniatur ad Filium, « aufert cor lapideum, et dat cor carneum, » sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe facit « filios promissionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. s scriptũ sit ñ uolentis neq currentis. s miserentis
chil potest nͥ ille misereat᷑. nec apłs dixerit et ego. s di¬
xerit ñ ego aũt. s gr̃a dĩ mecũ. ñ qr ipse nichil boni age¬
bat. s qr nichil ageret si illa ñ adiuuaret. Dicit enĩ¬

Expanded text:
est dei, sed scriptum sit: Non uolentis neque currentis sed miserentis est dei, sed scriptum sit: Non uolentis neque currentis sed miserentis hil potest, nisi ille misereatur: nec Apostolus dixerit, Et ego, sed dixerit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum: non quia ipse nihil boni agebat, sed quia nihil ageret, si illa non adjuvaret? Quan
Abbreviated transcription (Latin):
so incipiat meritũ cui tãquam debitũ reddat᷑ p̃miũ bene
oꝑandi ipsa libtas. audiat cundẽ gr̃ȩ p̃conẽ dicentẽ. Ds enĩ
ẽ. qui oꝑat᷑ in uob̃. et uelle et oꝑari ꝓbona uoluntate. &
alio loco. Igitur ñ uolentis neq currentis s miscrentis ẽ. dĩ.
cũ ꝓcul dubio si homo ętatis eiꝰ ẽ. ut ratione iam utat᷑. non

Expanded text:
so incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem dicentem, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
i grãm uł miscđam uolumꝰ impetrare cũ dicimꝰ fiat
uioluntas tua sic̃ incęlo et in t̾ra. Uel ne nos inferas.
intẽp̃tationẽ. s lib̾a nos a malo. Ut quid enĩ ista orando
tanto gemitu petimꝰ. si uolentis hominis et currentis ñ mi¬
serentis ẽ.dĩ : ñ qr hoc sine uoluntate nr̃a agit᷑.s qr uo¬
luntas ñ implet qđ agit nͥ diuinitꝰ adiuuet᷑. Hec c̃. fidei
sanitas q̃ nos fac̃ orare : querere ut inueniamꝰ. petere ut
accipiamꝰ. pulsare ut aꝑiat᷑ nob. Cont᷑ istã qui disputat.
contͣ sc ipsum claudit hostiũ miscđiȩ dĩ. Nolo plura di¬
cert. de ie tanta. qr indiꝰ eã cõmitto fideliũ gemitibus.
le ñ debemꝰ et curitre. s qr ipse in nob̾ et uelle oꝑat᷑ et cur¬
rere. Unde et ipse dñs iħc credentes añ credentib idest
abire uasis uasa miscđiȩ discernens. nemo inqͥt uenit
ad me nͥ fuerit ei datũ a patre meo. Ne quisqͣm si ñ¬

Expanded text:
are, quam uolumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus le non debemus et currere. sed quia ipse in nobis et uelle operatur et currere. unde et ipse dominus Iesus credentes a non credentibus, id est ab irae uasis uasa misericordiae discernens: Nemo, inquit, uenit ad me. nisi fuerit ei datum a patre meo: et utique,
Abbreviated transcription (Latin):
habes nͥ de fonte iusticię. Fons aũt iusticiȩ qͥs ẽ. nͥ dĩ:
pͥmũ gͦ fundam̃tũ fidei pone. Nũqͥd iniqͥtas apđ dm̃:¬
fortasse ut dicã tͥ. qͣrt cui uult miseret᷑. et qũe uult ob¬
durat. Expectas ate homo. Si et tu homo et ego homo.
ambo audiuimꝰ. Ohomo tu qͥs es qͥ respondeas dõ: melior
guã. S et si attigero. homini ñ dicã. Excedat et ipse. et
attinguat mecũ. & quis ẽ. inqͥt. qui hominẽ excedat :¬
gͦ ñ quibusdã exꝓbrat apłs et dic̃. cũ enĩ dicitis ego pau¬
li. ego apollo. ñne homines estis : quid eos facere uolebat.
quib exꝓbrabat qđ homines erant : homo es. ad adã
ꝑtines. Pertine ad filiũ hominis. et forte dic̃ tͥ. Iã non¬

Expanded text:
habes nisi de fonte justitiae: fons autem justitiae quis est, nisi Deus? habes nisi de fonte justitiae: fons autem justitiae quis est, nisi Deus? Primum ergo fundamentum fidei ponefortasse ut dicam tibi, quare cui vult miseretur, et quem vult obdurat? Exspectas a me, homo? Si et tu homo et ego homo, ambo audiamus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Melior gam. Sed et si attigero, homini non dicam: excedat et ipse, et attingat mecum. Et quis est, inquis, qui homo hominem excedat? Ergo non quibusdam exprobrat Apostolus, et dicit, Cum enim dicitis, Ego Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos facere volebat, quibus exprobrabat quod homines erant? Homo es, ad Adam pertines. Pertine ad Filium hominis. CAPUT IV. 5. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ndus sub captiuitate itnebat᷑. bene dictũ ẽ. Miscrebor
cui misertus fuero. et miscđam p̾stabo cui miscricors
fuero. Si enĩ totꝰ mundus sub captiuitate. totꝰ mundus
in peccato. totꝰ mundus iustissime supplicio destinatus.
s ex parte ꝑ miscd̾am lib̾atꝰ. Quis dicat dõ. qͣre dãnas
mundũ : qͦmͦ accusatur iudex ds̃. qͣndo dãnatur mun¬
dus rcus : reus es. Si qͥd debeas consides. pęna uocatur.
Nec cũ ante debitũ exigitur.exacto iuste rep̃hendat᷑.
Rep̃hendat᷑ ex actor. si indebitũ exigit. Cum uͦ debitũ
exigit quis rep̃hendat exactorẽ. qͣmuis expectet dona
mͥ. Quid adhuc conqufritur : nã uoluntati eiꝰ quis resistit:
o homo tu qͥs es qͥ respondeas dõ : quiᷤ sit ille attende. qͥs
sis tu attende : Ille ds ẽ. tu homo. S iusticiã loqͥ uidis tu.
et fons ille iusticiȩ siccatꝰ ẽ : si ustũ loqueris. unde tͥ: aut
iniustũ loqueris et debes tacere. aut iustũ loqueris et ñ

Expanded text:
ndus sub captivitate tenebatur, bene dictum est, Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissime supplicio destinatus, sed ex parte per misericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactor, si indebitum exigit: cum vero debitum exigit, quis reprehendat exactorem, quamvis exspectet donatmihi: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Quis sit ille, attende: quis sis tu, attende. Ille Deus est, tu homo. Sed justitiam tibi loqui videris tu, et fons ille justitiae siccatus est? Si justum loqueris, unde tibi? Aut injustum loqueris, et debes tacere: aut justum loqueris, et non
Abbreviated transcription (Latin):
transgressione pͥmi hominis. uniuersum genꝰ humanum
natũ cũ obligatione peccati. uictor diabolus possidebat.
Si cnĩ sub captiuitate ñ tenerem᷑. redẽptore ñ indigere¬
mus. Wenit ad captiuos ñ captꝰ. uenit ad captiuos iedi¬
m̃dos nichil in se captiuitatis hoc ẽ. iniqͥtatis habens. s
carne mortali p̾cium nr̃m portans. Si enĩ carnẽ morta¬
lem ñ hab̾et. unde in uerbo sanguis quẽ ꝓ captiuis fun¬
deret : ille aũt qͥ ad captiuitatem nr̃am uenit cũ simi

Expanded text:
transgressione primi hominis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit ad captivos redimendos nihil in se captivitatis, hoc est, iniquitatis habens, sed carne mortali pretium nostrum portans. Si enim carnem mortalem non haberet, unde in Verbo sanguis, quem pro captivis funderet? Ille autem qui ad c
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut arbitraris peccarũt. nã si ñ peccarent iniquis ñ
mortrentur. Quid de illis dicis qui inut̃o moriuntur.⁊
o̾angustia. Et si ipsi inquit peccauert̃. ideo moriuntur.
oagis apło credo quã tͥ. Nondum natis nec aliqͥd agen¬
tib boni aut mali. Si aũt hoc testimoniũ restiis. uadct̾
potiꝰ ad illas uagationes et dic qr in cęlo peccarũt. et in
qr dic̃ apłs ñdum natis. neq aliquid agentib boni aut
mali. Si ꝯͦ ñ eos accusas incelo. quare accusas mutero: ad
utrumq respondet apłs. et eis respondet qui dicunt. in cȩlo peccauer̃. ⁊ eis respon

Expanded text:
sunt, ut arbitraris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non sunt, ut arbitraris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non morerentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O angustia! Et ipsi, inquit, peccarunt, ideo moriuntur. magis Apostolo credo quam tibi. Nondum natis, nec aliquia agentibus boni aut mali. Si autem hoc testimonium refellis, vade tibi potius ad illas vagationes, et dic: Quia in coelo peccarunt, et in Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Si ergo non eos accusas in coelo, quare accusas in utero? Ad utrumque respondet Apostolus, et eis respondet qui dicunt, In coelo peccaverunt; et eis respon
Abbreviated transcription (Latin):
dum. it ꝑ petcatũ mors. et ita in om̃s homines pt̾nsiit.
in qͦ om̃s peccauer̃t. Om̃s enĩ unus fucnint. Sic audio di¬
centẽ. mortẽ hominis de peccato ẽe. Noninqͥt. & quid
dicis om̃em hominẽ dĩ homͦio immortalẽ citat. Mirabilis
nouitas. Quid dicis: Prorsus inquit om̃em hominẽ ds̃ im¬
mortalem citat. Quare gͦ moriunt᷑ paruuli infantes : nam
si dicam quare moriuntur ꝗrandes homines. dicturus es
mͥ. Peccauerũt. Ergo de maioꝵ. itate ñ disputabo. Paruu¬
lorum infantiã contra te testem citabo. Non loquuntur.
tes sunt: nichil sctũ nͥ qđ de pͥmo homine traxerũt ha
ficentur. qui in adã mortui sunt. ut qr inqͥnati sũt gtneri¬
tione. purgentur regeneratione. Ipsos g testes citabo.
putatis dici potuisse : quȩ aures ferunt : peccauerunt ct
ipsi. Ubi peccauerunt rogo te : quando peccarũt. qͦm
peccarunt : bonũ et malum quid sit nesciunt. Peccatũ
accipiunt. qͥ p̃ceptũ ñ capunt: s. aliud dico. Isti qͥ nati¬

Expanded text:
omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim unus fuerunt. Sic te audio dicentem mortem hominis de peccato esse? Non, inquit. Et quid dicis? Omnem hominem Deus immortalem creat modo. Mirabilis novitas. Quid dicis? Prorsus, inquit, omnem hominem Deus immortalem creat. Quare ergo moriuntur parvuli infantes? Nam si dicam, Quare moriuntur grandes homines? dicturus es mihi, Peccaverunt. Ergo de majorum aetate non disputabo: parvulorum infantiam contra te testem citabo. Non loquuntur, tes sunt, nihil secum nisi quod de primo homine traxerunt habficentur, qui in Adam mortui sunt; ut quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione. Ipsos ergo testes citabo. putatis dici potuisse? Quae aures ferant? Peccaverunt et ipsi. Ubi peccaverunt? Rogo te, quando peccaverunt? quomodo peccaverunt? Bonum et malum quid sit nesciunt. Peccatum accipiunt, qui praeceptum non capiunt?
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dandam uoluit ualere qđ dic̃. Cum enĩ dixisset ab¬
sit ut sit iniqͥtas apud dm̃. tãꝗͣ ei diceremꝰ. unde hoc
ostendis. cum asseras ñ exoꝑib s exuocantt dictũ ẽ.
maior seruiet minori: Goẏses enim dic̃ inquit.
Miscrebor cui misertꝰ ero. et miscđiam prestabo cui

Expanded text:
commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Abcommendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc ostendis, cum adseras non ex operibus sed ex uocante dictum esse: Maior seruiet minori?\' Moysi enim dicit, inquit: \'Misere
Abbreviated transcription (Latin):
gram. Quid eñĩ diligebat iniacob antcꝗͣ natꝰ ñ fecisset
aliqͥd boni. nͥ gratuitũ miscđiȩ suȩ donũ . et quid ode¬
rat in esau anteꝗ̃ nat᷑ fecisset aliqͥd mali. nͥ originale pec¬
catũ : nam nec in illo diligeret iusticiã qͣm nullam ille
fecerat. neq in isto odisset naturã ꝗͣ bonam ipse fecerat.
Cũ enim rẽ stupendã ꝓposuisset. qͦm de ñdum natis
net aliqͥd agentib boni aut mali rectt dici potuerit
qđ unum ds̃ dilexerit alterũ odio habuerit. ipse sibi ob¬
iecta questione motum expͥmens. auditoris. Quid
g dicemꝰ inqͥt : numqͥd inquitas ẽ. apud dm̃ : absit.
Sic gͦ erat locus ut diceret qđ isti sentiunt. Futura
enim ds̃ oꝑa p̃uidebat. qͣndo minori maiorẽ serui¬
turũ ẽẽ. dicebat. Non aũt hoc apłs dic̃. s potiꝰ ne qͥsqͣm
de suoꝵ oꝑũ meritis audeat głari. ad dĩ gr̃am et głam

Expanded text:
gratiam. quid enim diligebat in Iacob. antequam natus fecisset gratiam. quid enim diligebat in Iacob. antequam natus fecisset aliquid boni. nisi gratuitum misericordiae suae donum? et quid oderat in Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat.cum enim rem stupendam proposuisset. quo modo de nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte dici potuerit, quod unum deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi obiecta quaestione motum exprimens auditoris: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! hic ergo erat locus, ut diceret. quod isti sentiunt: \'Futura enim deus opera praeuidebat. quando minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum operum meritis audeat gloriari, ad dei gratiam et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ud abrahȩ qđ erat in ancillȩ filio. et qđ futurũ erat
in filiis cethurȩ. s adhuc erat ambiguũ de duob ge¬
minis filiis ysaac adutrũq an adunum eoꝵ illa bẽne¬
dictio ꝑtineret. et si ad unũ quisnã eẽt illoꝵ. qđ tunc
dedaratũ ẽ. cũ ꝓpħicȩ a patre benedicit᷑ iacob. N on¬
insania. Sinant filiũ hominis inqualibit etatt que¬
rtrt. et saliũ facere qđ pierat. Nec de inscrutabilib
iudicus cius audtant iudicart. cur in una eadẽq causa suꝑ
sũt isti qͥ respondeant dõ : quandoquidẽ illi rebeccȩ ha¬
benti geminos ex uno concubitu isa ac patris nr̃i. cũ illi non¬
inuenit᷑. ñ exoꝑib s ex uocante dicit minori seruiturũ
ẽẽ. maiorẽ. In quã sententiã beatꝰ apłs etiam testimoni¬
um ꝓpħȩ longe posterioris assũpsit. lacob dilexi. esau
aũt odio habui. Ut intelligeret᷑ hoc aꝑtũ postea ꝑ pro¬
pħam qđ anteq̃m illi nascerent᷑ erat indĩ p̃destinatione ꝑ

Expanded text:
emen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cethurae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, an ad utrumque, an ad unum eorum illa benedictio pertineret; et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Jacob, insania. Sciant al. sinant filium hominis in qualibet aetate quaerere et salvum facere quod perierat; nec de inscrutabilibus judiciis ejus audeant judicare, cur in una eademque causa supsunt isti qui respondeant Deo, quandoquidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi noninuenit, non ex operibus sed ex uocante dicit minori seruiturum esse maiorem? in quam sententiam beatus apostolus etiam testimonium prophetae longe posterioris adsump- sit: Iacob dilexi. Esau autem odio habui, ut intellegeretur hoc apertum postea per prophetam. quod. antequam illi nascerentur. erat in dei praedestinatione per
Abbreviated transcription (Latin):
ibi senfus ẽ. qđ aut ipsius miscđię suȩ firmitatẽ ds̃ ista
titio fomnui pharaonis pluraq similia. aut inutroq po¬
płm idẽ. gentib et hebreis hoc mͦ ds̃ p̃nunciauit miseri¬
cordiã se cẽ. facturũ. qđ apłs ita dic̃. Sic̃ enĩ uos aliq̃ndo
ñ credidistis dõ. nũc aũt miscdiam consecuti estis illoꝵ¬

Expanded text:
ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista rtitio somnii Pharaonis pluraque similia — aut in utrisque populis, id est gentibus et Hebraeis, hoc modo deus praenuntiauit misericordiam se esse facturum. quod apostolus ita dicit: sicut enim uos aliquando non credidistis deo, nunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ respondcas dõ : si uolens dĩ ostende irã. et demonstra¬
re potentiã suã qđ et malis bene uti optimꝰ possit. malis
dũ taxat ñ conditione diuina. s uitiata uoluntatis iniqͥ¬

Expanded text:
qui respondeas deo, si uolens deus ostendere iram et demonstraqui respondeas deo, si uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam, quod et malis bene uti optimus possit, malis dum taxat non condicione diuina sed uitiata uoluntatis iniq
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis eñĩ peccata ñ fecerit. naturas tam̃ ipsas. quȩ ꝑ sc¬
ipse sinc dubio bonȩ sunt. quib tam̃ exarbitrio uolunta¬
tis futura ẽẽnt. uicia peccatoꝵ. et in multis talia quib
c̃ẽt. ȩt̃na pęna reddenda. quis nͥ ds̃ creauit : qͣre nͥ. qr uo¬
luit : qͣre aũt uoluerit. o homo tuqͥs es qui respondeas
aut ñ habet potestatẽ figulus luti ex eadt̃ consparsio¬
ne facere aliud quidem uas in honorẽ. aliud in contume¬
liam : atq utinã dicamꝰ qđ sequit᷑. Si aũt uolens osten¬
de irã et demonstrare potentiã suã. sustinuit inmulta
patientia uasa irȩ quę ꝑfecta sunt inꝑditionẽ. et ut no¬
tas faceret diuitias głȩ suȩ inuasa miscđię. Ecce etiam
ratio reddita ẽ. homini quanta debuit homini. si tam̃ uel¬
si ista capit. qͥ pro sui arbitrii lib̾tate in tantȩ infirmita¬
tis feruitate contendit. Ecce dictȩ sũt causȩ. Tugͦ qͥs es

Expanded text:
Quamvis enim peccata non fecerit, naturas tamen ipsas, quae per seQuamvis enim peccata non fecerit, naturas tamen ipsas, quae per seipsas sine dubio bonae sunt, quibus tamen ex arbitrio voluntatis futura essent vitia peccatorum, et in multis talia quibus esset aeterna poena reddenda, quis nisi Deus creavit? Quare, nisi quia voluit? quare autem voluerit, o homo, tu quis es qui respondeas annon habet potestatem figulus luti ex eadem consparsione facere aliud quidem uas in honorem aliud autem in contumeliam? Atque at iam dicamus, quod sequitur: Si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam pertulitientia uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, et ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, ecce etiam ratio reddita est homini, quanta debuit homini — si tamen uel istam capit, qui pro sui arbitrii libertate in tantae infirmitatis seruitute contendit —, ecce dictae sunt causae. tu ergo quis es,
Abbreviated transcription (Latin):
głam. Quid cñi ꝓdest uasis ꝑfectis inꝑditionẽ. qđ ea pati¬
enter ds̃ sustinet ut ordinate disꝑdat. utaturq illis ad in¬
strum̃tũ salutis eoꝵ. quoꝵ. miscretur : s illis utiq ꝓdest
ad quoꝵ salutẽ sic illis utitur. Sicut scriptũ ẽ. Iustus ma¬
nus suas lauet insanguine peccatoris. idẽ. mundet᷑ ab oꝑ¬
ib malis ꝑtimorẽ dĩ cũ uidet supplicia peccatorum
at quib uult qm̃ misericors ẽ. qđ et si ñ donet iustus
c̃. & ñ dat quib ñ uult. ut notas faciat diuitias głe
suȩ in uasa miscđię. Dando enim qͥbusdã qđ ñ merentur
ꝓfecto gratuitã et ꝑ hoc uerã suam grãm ẽẽ. uoluit. Non
om̃ib dando qͥd om̃ib mererentur ostendit. Bonꝰ inbe¬
neficio certoꝵ. iustus in supplicio cercoꝵ. Ebonꝰ in om̃i¬
b. qm̃ bonũ ẽ. cum debitũ redditur. et iustꝰ inom̃ib. qm̃
turos ut ęt̃no c̃ent. igne dãnandi sine dubitatione p̃sciuit.

Expanded text:
im prodest vasis perfectis in perditionem, quod ea patienter Deus sustinet, ut ordinate disperdat, utaturque illis ad instrumentum salutis aliorum, quorum miseretur? Sed illis utique prodest, ad quorum salutem istis sic utitur; ut sicut scriptum est, justus manus lavet in sanguine peccatoris , id est, mundetur ab operibus malis per timorem Dei, cum videt supplicia peccatorumat quibus vult quoniam misericors est; quod et si non det, justus est: et non dat quibus non vult, ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae. Dando enim quibusdam quod non merentur, profecto gratuitam, et per hoc veram, suam gratiam esse voluit. Non omnibus dando, quid omnes merentur ostendit, bonus in beneficio certorum, justus in supplicio certorum; et bonus in omnibus, quoniam bonum est cum debitum redditur: et justus in omnibus, quoniam turos, ut aeterno essent igne damnandi, sine dubitatione praescivit?
Abbreviated transcription (Latin):
naturam ex feminȩ utero extitisse credamꝰ. Nonne mͦ
cõmemoraui apłi testimonium ubi ait de uidȩis. quoꝵ
patres et ex quib xp̃c scđm carnẽ. qui ẽ. suꝑ om̃a ds̃
uerus scđm diumitatẽ. et filiꝰ hominis uerus scđm car
na natus ẽ. s ex illa infirmitate qͣm suscepit ex nob̾. ut
in ea moreret᷑ ꝓ nob̾ et eam sanaret in nob̾. Non ex for¬
ma dĩ inqua cũ eĩt. ñ rapinã arbitratus ẽ. eẽ. equał dõ.
tus ẽ. nͥ accipiendo formã serui ñ amittendo formã dĩ.
Ila enim natura quae forma di equał ẽ. patri in cõmutabilit̃
ꝑmanente. suscepit mutabilitatẽ nr̃am ꝑ quã de uirgine¬

Expanded text:
naturam ex feminae utero exstitisse credamus. Nonne modo commemoravi Apostoli testimonium, ubi ait de Judaeis: Quorum patres, et ex quibus Chruerus secundum diuinitatem, et filius hominis uerus secundum na natus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, tus est, nisi accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. Illa enim natura, qua in forma Dei aequalis est Patri, incommutabiliter permanente, suscepit mutabil
Abbreviated transcription (Latin):
daret gr̃a. Quid hinc respondeant. om̃mo ñ uideo. qͥ uo¬
lentes humanis coniecturis iusticiam dĩ defenđe. et ig¬
norantes altitudinẽ gr̃ȩ fabulas in ꝓbabiles texutrunt.
genꝰ ingeenne filiis p̃terire. ut qui głatur in dño głet᷑.¬
Eedamus gͥ et consentiamꝰ auctoritati scȩ̃ scripturȩ. quȩ nes¬
cit falli nec fallere. et sic̃ ñdum natos ad discernenda me¬
rita eoꝵ aliquid boni uł mali egisse ñ credimꝰ. ita om̃s sub
peccato ẽẽ. qđ ꝑ unũ hominẽ int̾uit inmunctum et ꝑ

Expanded text:
daret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nodaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis coniecturis iustitiam dei defendere et ignorantes altitudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. genus in gehennae filiis praeterire. « Ut qui gloriatur, in Doedamus igitur et consentiamus auctoritati sanctae scripturae, qu ae nescit falli nec fallere, et, sicut nondum natos ad discernenda merita eorum aliquid: boni uel mali egisse non credimus, ita omnes sub peccato esse, quod per unum hominem intrauit in
Abbreviated transcription (Latin):
te. Uhi inqͣm hȩc tam diuersa merita contͣrerunt. sĩ
incelo egerũt aliqͣm uitã ut ꝓsius actib ꝓpellerentur
uł laberent᷑ int̾ras. congriusq sue ante acte uitȩ cor¬
portis receptacuł tenerent᷑. ille utiq melius ante hoc
mortale corpus uicisse credendus ẽ. qͥ eo ñ multũ me¬
ruit p̾grauari. ut et bonũ hab̾et ingenium. et concu
set a scđe mortis ꝑniciȩ liłuri. Ille aũt ꝓmeritis de¬
teriorib sic̃ putant grauiori corpori implicitꝰ. et ob hoc
cordis obtunsi cũ carnis illecebris ardentissima cupidine
uincert᷑. et ꝑneqͥssimã uitã peccatis pͥstinis qͥb ad hoc
uenire merucrat addet ꝑciora t̾rena. aut incruce tamen
audiuit hodie mecũ eris inparadiso. aut alicui cohesit a¬
poplo cuius p̃dicatione mutatus. et ꝑ lauachrũ regenerati¬
onis saluus effectus ẽ. ut ubi abundauit peccatũ iuꝑ abun¬

Expanded text:
te: ubi, inquam, haec tam diversa merita contraxerunt? Si te: ubi, inquam, haec tam diversa merita contraxerunt? Si in coelo egerunt aliquam vitam, ut pro suis actibus propellerentur uel laberentur in terras congruisque suae ante actae uitae corporeis receptaculis tenerentur, ille utique melius ante hoc mortale corpus uixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concuset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum eris in paradiso, aut alicui cohaesit apostolo, cuius praedicatione mutatus et per lauacrum regenerationis saluus effectus est, ut ubi abundauit peccatum, superabun
Abbreviated transcription (Latin):
positum di maneret. ñ ex oꝑib s ex uocante dictum ẽ.
qđ maior scruiet minori. Nec ipsi tam̃ qͥ hoc sentiunt
cuadunt huiꝰ questionis angustias s in eis coartati et he
or. ex magna parte libidinũ uictor. qui odit auariciã.
luxuriã de testetur. atq ad uirtutes cȩt̃as ꝓuectior. ap¬
tiorq consurgat. et tam̃ eo loco sit ubi ei p̃dicari gr̃a
xp̃iana ñ possit. Quomͦ enim inuocabunt᷑ in quẽ non cre¬
didunt: aut qͦmͦ credent ei. quc̃ ñ audierũt: qͣm aũt¬
audient sine p̃dicante. alius aũt tardus ingenio. libi¬
dinosus. dedit̾ flagiciis. et facinorib cooptus. ita gu¬
bnet᷑ ut audiat. credat. baptiretur. rapiat᷑. aut si de¬
tentꝰ hic fuerit. laudabilit̾ hic uiuat: Ubi duo isti tã
diuersa merita contͣxerunt : nondico ut iste credat. il¬
le ñ credat. qđ ẽ. ꝓpͥe uoluntatis. s ut iste audiat qđ cre¬
dat. ille ñ audiat. Hoc t̃. enim ñ ẽ. in hominis potesta¬

Expanded text:
 sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt euadunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haeor, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes ceteras proucctior aptiorque consurgat, et tamen eo loco sit, ubi ei praedicari gratia christiana nonpossit-quomodo enim inuocabunt, in quem non crediderunt? ant quomodo credentaudient sine praedicante ? Alius autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus, ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur, aut si detentus hic fuerit, laudabiliter hic vivat? Ubi duo isti tam diversa merita contraxerunt, non dico, ut iste credat, ille non credat, quod est propriae voluntatis; sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat; hoc enim non est in hominis potesta
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłia catholica sapit. ñ cont᷑ gram ꝓmeritis disputat.
s miscdam et iudiciũ dño cantat. ut nec miscdam recu¬
set ingratꝰ. nec iudiciũ accuset inuitus. Iteo de¬

Expanded text:
Ecclesia catholica sapit, non contra gratiam pro meritis disputat, Ecclesia catholica sapit, non contra gratiam pro meritis disputat, sed misericordiam et judicium Domino cantat, ut nec misericordiam recuset ingratus, nec judicium accuset injustus. 19. Al
Abbreviated transcription (Latin):
Uidit utiq qͥd his auditis humana poss infirmitas uł
ignorantia cogitare. et eandẽ questionẽ sibi ipse ꝓpo¬
nens. qͥd gͦ dicẽmꝰ inqͥt : nũquid iniqͥtas ẽ. apud dm̃ :
continuo respondit absit. Rationẽq reddens curabsit.
id ẽ. cur ñ sit iniqͥtas apud dm̃. Non ait. merita enim
uł oꝑa iudicat etiã paruuloꝵ. etiam si adhuc sint in
mat̾no uttro constitutt. Quomͦ enĩ hoc diceret qͥ iã di¬
xerat de ñdũ natis et de his qͥ nichil adbuc egerint bo¬
ni aut mali. qđ ñ ex oꝑib s exuocante dictum sit mai

Expanded text:
uidit utique, quid his auditis humana posset infirmitas uel ignorantia cogitare. et eandem quaestionem sibi ipse proponens: Quid ergo dicemus inquit; numquid iniquitas est apud deum? continuo respondit: Absit. rationemque reddens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\' — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Mai
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipse neminẽ peccart cogat. s tantũm qͥbusdã peccan¬
tib miscđiã iustificationis suȩ ñ largiatur. et ob hoc di¬
nullus resistit. qr uult cui subuenit. et quẽ uult desc¬
rit. cũ et ille cui subuenit et ille quẽ deserit ex cadem
massa sint peccatoꝵ. et qͣmuis debcat ut̃q supplicium.
ab uno tam̃ exigat᷑ alteri donct᷑. Si hoc gͦ mouet o̾ho¬
mo tu qͥs es qͥ respondeas dõ: Arbitror enim sub cadem
significatione positũ qđ dictũ ẽ. ohomo. sub qua et
illud dr̃. nonne homines estis. et scđm hominẽ ambula

Expanded text:
quemquam Deus peccare cogat, sed tantummodo quibusdam peccantibus misericordiam justificationis suae non largiatur, et ob hoc dinullus resistit, quia cui vult subvenit, et quem vult deserit; cum et ille cui subvenit, et ille quem deserit, ex eadem massa sint peccatorum, et quamvis debeat uterque supplicium, ab uno tamen exigatur, alteri donetur: si hoc ergo movet; O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Arbitror enim sub eadem significatione positum, quod dictum est, homo; sub qua et illud dicitur, Nonne homines estis, et secundum hominem ambula
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qͥdẽ uas facere in honorẽ. aliud in contumeliam:
Ibi umuersa ista massa merito dãmnata ẽ. contume¬
liã debitã reddit iusticia. honorẽ donat in debitũ
gr̃a. ñ meritoꝵ p̃rogatiua. ñ fatali necessitate. ñ
temeritate fortunȩ . s altitudine diuitiarũ sapien¬
tiȩ et scientiȩ dĩ qͣm ñ aꝑit. s clausam mirat᷑ apłs dicens.¬

Expanded text:
facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam Ubi quia universa ista massa merito damnata est, contumeliam debitam reddit justitia, et honorem donat indebitum gratia, non meriti praerogativa, non fati necessitate, non temeritate fortunae, sed altitudine divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam non aperit, sed clausam miratur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
res erant. Anforte illud iã explosum repudiatũq sci¬
endũ ẽ. qđ animȩ priꝰ incelesti habitatione peccantes gra¬
datĩ atq paulatĩ ad suoꝵ meritoꝵ corpora ueniant. ac
ꝓante gesta uita magis minꝰ ue corporcis pestib affligan¬
tur cui opinioni qͣmis scã scriptura aꝑtissime contra¬
dicat. quȩ cũ gr̃am cõm̃daret. ñdũ natis inquit. neq qui

Expanded text:
e eius? An forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. quae cum gratiam commendaret, nondum natis, inquit, nec qu
Abbreviated transcription (Latin):
dent possit implctũ qr postea supanda erat appło qui
tũ ẽ. popłs ppłm suꝑabit. et maior scruiet minori conue¬
nientius creditur. & quid ẽ. hoc nͥ qđ in udȩis et xp̃ianis

Expanded text:
deri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui deri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui tum est: Populus populum superabit et maior seruiet minori, conuenientius creditur. Et quid est hoc, nisi quod in Iudaeis et Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissus ẽ. cũ dictũ ẽ. ad hoc tẽpus ueniã et erit sarrȩ
filiꝰ. qui utiq nullis oꝑib ꝓmeruerat dm̃. ut nasciturus
ꝓmitett᷑ ut in ysaac uocaret᷑ sem̃ abrahȩ. idẽ illi ꝑtine¬
lios ꝓmissionis. ñ suꝑbientes de meritis suis s gr̃ȩ uoca¬
tionis deputantes qđ coheredes eẽnt. xp̃i. Cũ enĩ ꝓmis¬
sum c̃. ut ẽẽnt. nichil utiq meruert̃ qui ñdum erant.
S et iebecca ex uno concubitu habens ẏsaac patris
nr̃i. Uigilantissime ait ex uno concubitu. Gemini enĩ
concepti erant. ne uł pat̾naᷤᷤ meritis tribueret᷑. si qͥsquã
forte diceret. Idõ tał natꝰ ẽ.filiꝰ. qr pat̾ ita erat affectus
illo intẽpore cũ seuit inutero matris. aut ita erat mat̃
affecta cũ cũ concepit. Simul enĩ ambo sũt uno tc̃pr̃e
oꝵ minori xp̃iano popło seruiturũ. & reuera qͣmius in
gente ydumeoꝵ quȩ nata ẽ. de maiore cui duo nomina
erant. nã et esau uocabat᷑ et edom unde idumei. hoc ui¬

Expanded text:
sus est, cum dictum est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius , qui utique nullis operibus promeruerat Deum, ut nasciturus promitteretur, ut in Isaac vocaretur semen Abrahae, id est, illi pertinelios promissionis non superbientes de meritis suis, sed gratiae vocationis deputantes, quod cohaeredes essent Christi. Cum enim promissum est ut essent, nihil utique meruerant qui nondum erant: sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. Vigilantissime ait, ex uno concubitu gemini enim concepti erant: ne vel paternis meritis tribueretur, si quisquam forte diceret, Ideo talis natus est filius, quia pater ita erat affectus illo in tempore quo eum sevit in utero matris; aut ita erat mater affecta, cum eum concepit. Simul enim ambos uno temporeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc ui
Abbreviated transcription (Latin):
ses enĩ dic̃. Miserebor cui misertꝰ ero. et miscdiam p̾stabo.
cui misericors fuero. Igit᷑ ñ uolentis neq currentis s mise¬
rentis ẽ.dĩ. Hoc si attendes. ñ extendes contͣ gr̃am me¬
rita uoluntatis. ubi audis. Neq uolentis neq cuntntis.
s miserentis ẽ. dĩ. Non gͦ ideo misertꝰ ẽ. ds̃ qr uoluit et
cucurrit iacob S ideo uoluit et cucurrit iacob. ꝙr miser¬
tus ẽ. ds. Parat᷑ enĩ uoluntas a dño. et a dño gressus homi

Expanded text:
ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Hoc si attenderes, non extolleres contra gratiam merita voluntatis; ubi audis, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Non ergo ideo misertus est Deus, quia voluit et cucurrit Jacob; sed ideo voluit et cucurrit Jacob, quia misertus est Deus. Parat
Abbreviated transcription (Latin):
facerent. ñ dilectione. ideo obscurum ẽ. ds hoc solus
uidet. nos non possumꝰ. Ipse solus potest iudicare qui
nouit occulta cordis. Quesicrunt mr̃es xp̃m confi
nimas suas. Fęnum ꝑdentes corona uincentes. Coro¬
na inquã uincentes. et uita sine fine regnantes. Fit¬

Expanded text:
facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulta cordis. Quoniam properdiderunt animas suas; fenum perdentes: coronam promerentes: coronam, inquam, promerentes, et vitam sine fine tenentes.
Abbreviated transcription (Latin):
raret ecłia. hinc sumpsit uersum quẽ int̃poneret ad
exhortationẽ et consolationẽ patientię. Hinc enim
dictũ ẽ. qđ ille in epła sua posuit. Propt̃ te morti¬
ficam᷑ tota die deputati sumꝰ ut oues occisionis. Uo¬
cẽ gͦ mr̃m audiamus inpsalmo. & uox m̃rm. uidete
onẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã. ne quisqͣm ꝑsequutionẽ pati¬
ens ex ipsa pęna quertret głam non bonã habens cau¬
sam. & hinc exortatus suos ait. Beati eritis cũ uobilla
Potes enĩ uide mortificari hominẽ. Quare mortificet᷑
nescis. ds̃ hoc nouit res in occulto ẽ. S dicet mͥ aliquis.
Ecce ꝓ nomine xp̃i detinet᷑. nom̃ xp̃i confitetur. Non
ne et heretici nom̃ xp̃i confitentur : s ñ tam̃ ꝓpt̃ ipsum
moriunt᷑. Prorsus in ipsa acccłia dicam catholica. puta¬
tis defuisse aut deet̃. posse qui causa uanę głae pateren¬
tur : s si ñ ẽẽnt. huiꝰmodi homines. ñ diceret apłs. Si de
dedero corpus meũ ut ardeam. caritatẽ aũt ñ habeam.

Expanded text:
raret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte onem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa Potes enim videre mortificari hominem; quare mortificetur, nescis: Deus hoc novit; res in occulto est. Sed dicit mihi aliquis: Ecce pro nomine Christi detinetur, nomen Christi confitetur. Quare non et haeretici moriuntur? Prorsus in ipsa Ecclesia, dicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam,