comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnificum. quod racharias sãcer¬
dod pater fucuris prophetȩ. quia
boc ipsum quod gerebatur anguo
loquenti noncrẽdidit usum loquen¬
tis amisit: donet promissione cõpleta
natus noui hominis p̃co pat̾nce
linguȩ uincula relaxaret Osenim
quod angłsclausẽnit: promissus
ab angelo filius re sertiuit Nam
cum de nuncupatione paruuli
cognatorum uicinorumq hesutti¬
ret arbi trid̃. proprietatem ueri
nominis eius quam angło dictante
didicenit. recepta subito pristini¬
facultate sermonis pater mutus
ciperuit : ut cuius natiuitatem
p̃ceptione caelesti cacitus ex pec¬
tabat. nati uocabulum loqueret᷑.
et cignosceret anxius sẽnex ꝑeũ
sẽ sibi redditum. quem dese non
credident nasciturum: Nec du¬
bitaret ultra cęlitus illum uel
promis sum fuisse uł natũ cuius
causã et amisisse probabat et rece¬
pisse sernnem: Quid hac fr̃s
religione gloriosius quid hac
insĩgnius fide inqua scerilis

Expanded text:
magnificum, quod Zacharias sacermagnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicefacultate sermonis, pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis
Abbreviated transcription (Latin):
becitȩ mariae in ipso salutationis oc¬
cursũ ait. Ecce ex quo factaẽ. uox
saluctitionis tuȩ in aurib meis : exulta¬
uit ingaudio infans inutero meo. Quid
hoc est̃ miniculi frs: quȩ tantorum no¬
uitas gtdiorum. ut habere sẽ inutero
elisabeth testaretur inftitem: qui nec
dum se met ipsum. dominicum im
sentiret aduentum. Uere hic omni¬
um beatissimus excitit par uulorum.
qui cum in tra uiscens ad huc mat̾na
conclusus cid essẽt. saluatorem mundi
quia necdum sermone potenit: pro¬
pheti cogaudio reuel auit Nullus
ignonit hem̃i omnem paruulum mat̾no
abutero prodeuntẽ. inter ipsi lucis
exor diam estis concrepare uagitibus :
solus baptista dñi. ultra legẽm nas¬
centium natiuittitẽ suae lę̃titiae
exultatione p̃uenit. Et qr a decuit
fr̃s. ut de matre sterili nasceretur
qui fecunditatem uirginis reuela¬
bat : quatenus muisbilem partum
minebiliter natus ostenderet. Iilud
de niq quam scupendum quicm que

Expanded text:
beatae Mariae in ipso salutationis ocbeatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque
Abbreviated transcription (Latin):
OLLEMENLTATES
nobis diuersorum marty
occasus et suscepta abeis pro xp̃i nomi¬
ne passio consẽtrsuit. Multimoda
namque ueterum relatione didicimꝰ
non nullos martyrum prostratos gla¬
dio igne alios concrematos. conplures
bestiarum dilacemitos dentibus: iN¬
numeros etiam uariis torm̃torum
xp̃i anȩ fidei testimonium reddidissẽ.
Becitus fr̃s lem̃i baptista iohannes cuiꝰ
nunc festiuitate laetamur: cęlesa t
mundo gaudia sterili abutero hodie
natus inuexit. Et illi quidem uideli¬
gła regnantem confessisunt dĩfiliũ:
Hic aut̾em et nasciturum dñm prophe¬
talis sp̃s inluminatione p̃uidit. et
natum priui legio grãe singula¬
ris ostendit. Intãntum̃ autem s̃petia¬
lis in eo p̃fulsit electio: ut ante mere¬
retur annuntiare dñm. quam nascen¬
di initium. uł linguam quȩ nuntia¬
re posset acciperet᷑. Deniq elisabeth
illa uetus mulier et noua mater. quȩ
ante partum suum defuturi filii
leta batur offitio: uenienti ad se

Expanded text:
olemnitatem nobis diversorum martyroccasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se
Abbreviated transcription (Latin):
in natis mulierum eẽ. dixis set : mox
subdidit dicens. Qui cutem minor ẽ
in regno ccelorum: maior est̃ illo
Se ipsum uidelicet insinuans qui huma¬
na natiuitate posterior iohanaie.:
sed cęlestis regni ẽẽt. apice praest̃tin¬
tior. Nec uacat amẏsterio quod io¬
hannis natiuitts cum dies decrescere
facta memonitur. Huius et enim
secretum discantię. reuelat ipsẽ
ioħis. Quicũ p̃magnitudine uirtutũ
rõs crederetur a curbis dñs autem
p̃infirmictite carnis aquibus dam
illum inquit oportet crescere mecuitẽ
minui. Greuit quippedñs : quiap
qui xp̃s desti mabatur. quod non pos¬

Expanded text:
in natis mulierum esse dixisset, mox in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, facta memoratur. Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per qui Christus aestimabatur, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
non de sistit. Hic inspũ et uircute
helice p̃cessit ante illum: ut ple¬
bem eius aqua baptizans. ad susci¬
piendum eum ubi appareret doce¬
ret ẽẽ. ꝑfectam huic successit ille
in sp̃ũ et uir tute dĩ patris: ut ple¬
bem suam spũ scõ et igni baptitans
ad uidendam faciem patris siu
donaret eẽ. ꝑfectam. Iohanne
nato congniitulabantur uicin
et cognati genatrici illius. quia
cum illa : dño autem nato cot¬
gni bantur aeccłȩ quia uenit cẽpus
miserendi eius. Sp̃s angelici qui
sunt uicini eius et cognãti. ciues
uidelicet eiusdem patriȩ celestis
esset actuns: priores ipsi decalis
ad monebant. Recte igitur natiui¬
tas caelebristur illius. qui talis poten¬
tia magnitudinis dominicis propin¬
quabat᷑ operibus. Recte ortus illius
sollempnitis colitur : cuius tanitiẽ
uite sublimitts. ut quicquid illo
sublimius ẽ. hoc iam hominis naturã
transcendere dubium nonsit. Si¬
quidem dñs cum maiorem eo neminẽ

Expanded text:
non desistit. Hic in spiritu et virtute non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejus et cognati, cives videlicet ejusdem patriae coelestis, esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem
Abbreviated transcription (Latin):
eius gcuidebunt:erit enim mag¬
nus corsm dño. Iure igit᷑ utriusque
natiuitts festa deuotione culebiti¬
cur: sed in illius tamquam in xp̃i dm̃
tam quam insaluatoris mundi.
tamquã infilii dĩ om̃i potentis.
tam quam insolis iustitiaie natiuita¬
te omni populo ztudium euange¬
lizcitur. Inhuiu̾s autem tam quã
inp̃cursoris dñi. inseruidĩ eximii.
iNlucernae ardentis ec lucentis
Iste magnus cõram dño esse narrat᷑.
De illo propheta testatur. Qm̃ magnꝰ
sortia declinans. ab omni quod in ebri
tores conuerscitus. peccati omnis
immunis ꝑmansit. Hic adhuc exu¬
tero matris sp̃ũ scõ e repletus in illo
habittit omnis plenitudo diuinita¬
tis corponsliter : qui dono sũi sp̃s sedẽ
sibi uteri uirginalis in quo çarnem¬
L.XII. susciperet ipĩe consẽcniuit. Iste mul¬
tos filiorum isrł ad dñm suo tẽpore
p̃dicando conuertit. Ile multos
cottidiȩ de uniuersĩs ꝑ orbem nati¬
onibus. ad suaam fidem et caricatẽ
interius illus trindo conuertere

Expanded text:
gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis  memorantur. Iste magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam masortia declinans, ab omni quod inebriartores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere
Abbreviated transcription (Latin):
quae facimus uel ꝑcipimus bona.
nr̃is meritis ad scribimus sed auc
edocemur. quia ipsẽ ẽ ds̃ ipsẽ fecit
nos et non ipsi nos. Non solum scili¬
cet ut homines simus. uerum etiã
ut scĩ et betiti homines simus cuius
graciã si puro semꝑ et infatigabi
dem patrum ꝓmissc propitius fit
omnib iniquitttib nr̃is: ipsẽ sc¬
ciat in bonis desiderium nr̃m. ipse
non in operib iustitiae quae ex nob
habere potuimus. sed in misenitione
et misericordia quam ipse donauit
nos inuittim coronat aet̃̾nam. qui
uiuit et regnat cum patre in uni

Expanded text:
quae facimus vel percipimus bona quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctedocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabidem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vivit et regnat cum
Abbreviated transcription (Latin):
ne sub mit tere: acp̃rȩcedentium ius¬
torum imittiri prudentiam qui et
legem ꝑficere diligentis sime scude¬
bãnt . et nihil ominus ingratia dñichu.
nonautem in operum sũ orum iustitia
sclutem spensre didicersnt. Hinc
namq unus exeis dicit : iustus ciutẽ
exfide uiuit. Vnde et aptȩ sub iungi¬
tur. Panire dño plebem ꝑfectam.
Hciet et enim pulcherrima dominicae
plebis ꝑfectio ẽ: quam et iohannes
suo tempore p̃dicando panibat et
nunc dñs ipse donando porbem lati¬
us ad implet : cum nos euangelicis
et uerbis insc̃ituti et imbuti ms sce¬
ris eandem fidem acdilectionem
habere discimus. quam legalibus
pceptis edocti patres hãbuis sẽ pro¬
antur. Hoc ꝑfectis si mum iscc ete pre
decus ẽ. cum cadem quȩ illos it¬
trasse consttit sũꝑnae pacis gau¬
dici sũspinimus: atq ut haec etiã
nos intrare mereamur caelestem
in terris exercere uitam contendi¬
mus. cum eorum exemplo nulla

Expanded text:
ne submittere, ac praecedentium jusne submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione sen am ꝓtulit dicens.
Fecce ego mittam uobis haeliã ꝓphectĩ
antequam ueniat dies dñi magnus
et horribilis: ut conuertat cor patrũ
usque opus ẽ fidem scilicet atq INN¬
tellectum quem habuere patres
filiorum mentibus p̃dicando infun¬
dere. Nam patres et iusti cppellant᷑
ueteres sc̃ĩ. dequib salucitor ait
discipulis. Multi prophete et iusti
cupierunt uidere quȩ uos uidetis.
et non uiderunt: Filii uero et incredi¬
biles illius cieui homines: quos uel hȩ¬
lias p̃dicaturus est. uł imħer p̃dica¬
bat uocantur. Conuertit autem ioħs
corda patrum in filios. quia sapien¬
tiam quam habuerunt patres xp̃m
credentes acdesidenintes incarne
uenire. trans fudit infilios docen¬
do eos credere et gaudere.xp̃m iN
carne uenissẽ. Conuertit incredibi¬
les ad prudentiam iustorum. quiceos
quos sine fine xp̃i inuenit de operib
legis frustra gloriantes docuit crede¬
rẽ in xp̃m. eiusque segr̃ae tota intentio¬

Expanded text:
 protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis, ut convertat Al., et cousque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles illius aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentio
Abbreviated transcription (Latin):
uocabis inquit nomen eiꝰ iohan¬
nem: et erit⁊ tudium tibi et
exultatio et multi in natiuita¬
te eius gaudebunt. Magncie
laudis est et uirtutis inditiũ.
quociens inscripturis hominibus
adõ nomen inponit᷑ uł muttitur.
Bene autem p̃cursor redemptoris
nr̃i. iohannes uocari iubetur. Ioħs
quippe dñi gr̃a siue in quoẽ gr̃a
dicitur: quĩci et ipsẽ spetia lem
p̃ceteris sc̃is eiusdem p̃cursĩoris
gñm aiccepit. et inauditam̾ ecite¬
nus mundo cuelestis ingressus
grãm p̃dicare ad uenĩt. Qui
ergo et gratia plenus extitit
et cȩteris dĩ grãm euangelit auit.
recte p̃conium grãe ipso etiam suo
nomine sĩgnauit. Meritoque in eiꝰ
natiuitãte multis exultandum
p̃dicitur . ꝑ quem sũce regeneniti¬
onis mundo auctor ostenditur. Erit
enim magnus conim dño. Notan¬
dum quod idem laudis p̃conium
iohanni cibangło. quod ab euan¬
gelista pareñtib fertur illius
et illi enim iusti ante dñt. et hic
conim dño magnus eẽ. phibetur.

Expanded text:
ocabis, inquit, nomen ejus Joannes, et erit tibi gaudium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui consũmationem obser uantide
legalis. et euangelicȩ gratiae
p̃dicaret initium quia ortus mons¬
trabatur illius qui primus om̃ium
et uenire etiam ad eẽ. ostenderet
dñm saluatorem. Dequo scriptũ ẽ
finis enim legis xp̃s ad iusticiam
om̃i credenti. Namet septinario prop¬
ter sabbatum et denario numero
propt̃ decalogum legis cadimpletio
recte figuratur Dushout ꝑsopi¬
ciationis enit et expiationis inqua
populus omnis aboperibus uacd¬
poret ꝑ ortiones atq. abst̃inentiã
affligi e castigari p̃ceptus ẽ. qđ
betti iohannis et uitȩ et p̃dicatio¬
ni multum congruit: et ipse quia
mundanis uac̾ans operibus. cae¬
lestibus solum studus ac desĩ deri¬
is animum dabat : et conuenien¬
tes ad se turbas cimalis operibus
abstinere . ac ꝑpenitentiam fidẽq
expiari et xp̃o consecniri docebat

Expanded text:
qui consummationem observantiae qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et
Abbreviated transcription (Latin):
piabit cuitem scũ arium pontifex
et caber naculum testimonii citq
altare sacer dotes quoq et uniuer¬
sum populum. Ericq. hoc uobis
legitimum sempiternum ut oretis
pr̃o filus isrł et procunctis pecca
rtis semel in anno. Et pciulo superius
cumritum eiusdem expiationis
doceret. Ait interalia. Nullus
hominum sit intab̵ naculo quando
pontifex in gredicur scuarium. ut
roget prosẽ et prodomo sũc et pro
uniuersõ cȩtu isrł donec egrediat᷑
Hongum ẽ. desingulis hũius dici
cerimoniis scriptũre testimonia po¬
nere. longius multo singula suffici¬
enter quo modo nunc inceccła spiriti¬
liter agantur exponere. Unde hoc
marime libet urãe frat̾nitatis au¬
nbus intimare. quam conuenienter
electum sit tempus. in quo p̃cur sõ¬
ris dñi natiuictis et uircus futuns
nuntiaretur. Septimus qui ppe
mensis et decima huius dies. scc ni¬
tissimo huic onsculo dedicatur ꝗs
nimirum ille nasciturus p̃dicebat᷑

Expanded text:
piabit autem piabit autem et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quomodo nunc spiritualiter maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur
Abbreviated transcription (Latin):
eminisc̃rsturus intrauit. Sed forte
aliquibus obscurum ẽ. quia sc̃rip¬
cuns tacere uidetur quo haec sint
anni tempore gesta Quib intiman¬
dum. quia nec hoc scriptuns praeter¬
misit. sed exeo quod addidit latent̃
innuit. Etomnis inquiens multitu¬
do enit popłi onins foris hora in¬
censi. Una et enim tantũ modo per
annum sollempnitas erat. inqua
pontifice adonindum sc̃ã scõrum in¬
trante. nullum prorsus hominum
intra fores templi remanere liceret.
sed om̃s tempore oblationis ex terius
iuberentur orare. Haec autem enit
decima die mensis quȩ dies propitia¬
tionis siue expiationis uocabatur
quia uidelicet oblatis inaltare holo¬
causti uictimis sanguis in scã scor um
ad expicindum inferebatur. Nec
miõma ad olebatur: quod inp̃senti
laetione ⁊ acharicis fecis se memonct᷑
Dicit ergo dehac sollempnictite
dñs moysi. Mensẽ septimo deci¬
ma die mensis. affligetis animas
urc̃is nullumq facietis opis. Ex¬

Expanded text:
ministraturus intravit; sed forte ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat decima die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec ymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tiđ car nalis constaret quia nulla
inconceptione causa uoluptatis.
sed sola cogittitti sit spirictlis gratia
prolis. Sic isa hac filius ꝓmissioNs
qui infigunsm redemptoris nr̃i fac¬
tus ẽ. oboediens yatri usq ad mortẽ
de ueterinis parentibus et sterili diu
matre natus ẽ. Sic iacob et ioseph
patriarchȩ : sic sam son fortissi mus
clucũ etpphetarum eximnius samuhel
steriles diu corpore. sed fecundas sẽp̃
uirtutibus habuere genitrices: ut
miinculo natiuitaitis natorum
dignitas nosceretur. et probarent᷑
sublimes inuitti futuri. qui in ipso
uitȩ exortu conditionis humaricie
iuns transcenderent. Quod uero seqͥt᷑:
Factum ẽ. autẽ cum sacerdotio fun¬
getur in ordine uicis suae ante dm̃.
secundum consuetudinem sacerdo¬
tu sorte exut ut incensũm poneret:
ingressus intemplum dñi. Ularec
quidem om̃ib qui iam redeunte
exordine sẽptimana uicis sucie quȩ
ei deuice abia contigenit: templũ

Expanded text:
tiae carnalis constaret quia nulla tiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur em sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum
Abbreviated transcription (Latin):
re appetunt. proximorum oculos of¬
fendant:Aqua utrũq rep̃hensioNe
parentes beti ioħis immunes eẽ. de¬
clanctur. De quibus cumdictum esset
eriint autẽ iusti ambo continuo sub¬
nectitur ante dm̃. Et cum adiunctũ
essẽt incedentes in om̃ib mandatis
et iustificationib dñi: mox infertͥ
sine querela: acsi aꝑte dicatur. Ad co
sẽ incictibus pariter et cogitationib
suis circum specte agebant: ut et diui¬
nis obtutibus in occulto et humario
foris iuditio placerent Iuxta illud
apłi: prouidemus bona non solum
consm dõ. sed etiam coram hominibus.
Et non enit illis filius eoquod ẽẽt helisa¬
beth sterilis: et ambo processissent in
diebus suis. Diuinitus ẽ. procunstum
ut sterili matre et utroq parente pro¬
uectioris ȩtatis iohannes nasceretur.
quatinus etiam ipsõ ortus eiꝰ minscu¬
lo pctesceret uirum magne uirtutis
futurum esse qui nascebatur. Vbi
desĩnente omni lasciuici concupiscen¬

Expanded text:
re appetunt, proximorum oculos ofre appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gnidu sacerdottili essent
dignior uidebatur spetiali reue¬
rentia ac potestate prae mineNs
summi sacer dotis nomen haberet.
Qui cuitem ordo partium etrundem
seruari deberet. missa coram dauid
rege et principibus familiarũ sacer¬
dottlium et leuiticarum sorte quȩ¬
rebatur. In quarum distributioNẽ
sortium. abia decuius uice et genere
t achariasoritur oc ttiuo loco positus
inuenitur. Et recte prȩco noui tes¬
tamenti inquo gła resurrectioNs
mundo declanitur. loco octauȩ sor¬
tis noscitur: Quia et dñs nr̃ una sab¬
bati quae est adi e conditionis oc¬
etu resurrexit amortus. et nobis
Enint cutẽ iusti ambo ante dm̃: u¬
cedentes in om̃ib mandatis et ius¬
tificationib dñi sine querela. Sepi
contingit ut hi qui iam ꝑfecti hom¬
num estimatione iudicantur adhus
inoculis terni arbitris minus aliqd
ꝑfectionis habetnt. Et rursus solet¬
euenire. ut non nulli quibusdam
uirtutum operibus in modenistius
studendo dum sine scienticidõ place¬

Expanded text:
omnes gradu sacerdotali essent dignior videretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobiusti ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo place
Abbreviated transcription (Latin):
ductoritate in consuetudinẽm ue¬
nisse credendum ẽ: sed at tentius
animꝰ recondendum: quia sicut nato
dño pastoribus apparens angłsait.
ecce euangelito uobis gaudium
magnum quod erit om̃ni populor
quici natus ẽ. uobis hodie scluctor

Expanded text:
auctoritate in consuetudinem veauctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis
Abbreviated transcription (Latin):
RAECURSORIS
dñi natiuittis sicut sc̃icratis¬
sinci lectionis euangelicȩ
prodit historia multti mimculoꝵ
sublimictite refulget. Quia ni¬
mirum decebat. ut ille quo nicuar
inter ncitos mulierum nemo surrex̃.
maiore p̃ceteris scĩs in ipsõ mox or¬
tu uirtutum iubare el aresceret.
Senes acdiu infecundi parentes
dono nobilis sĩ mȩ prolis exulttnt:
Ipsipatri quem in credulitis mutũ
peddide rat. ad salutandum nouȩ
p̃conem grãe os et lingua reserit᷑.
Vec solum faculatis dñi benedicendi
restituitur : sed de eo etiam ꝓphe¬
tandi uirtus cugetur. Excitati
ftima facti om̃s uicini. ad miritione
ac metu ꝑcellunt᷑ omniũ qui audi¬
cre circum quaq ad ad uentum
noui prophetȩ corda p̃panintur.
Unde merito scã ꝑ orbem ȩccła quȩ tot
becitorum martyrum uictorias
quib ingressum regni çaelestis
meruerẽ frequenta t. huius can¬
tum modo post̃ dñm etiam natiui¬
catis diem cȩlebrisre consueuit:
quod nulla tenus sine euangelica

Expanded text:
raecursoris Domini nativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauit. incedere atque ad
mansionem ꝑ petucie pacis possimꝰ
intrisre quam promisit. Haec igit᷑
aet̃ norum donorum promissa haben¬
tes. benedica mus et nos dñm in om̃i
tempore: quia uisittiuit et fecit
redemptionem plebis suae. Sẽꝑ
laus eius inore nr̃o uersẽtur. sẽmꝑ
eius et me moriam retineamus.
et inuicem annuntiemus uirtutes a
tinue flagitemus auxilium.: ut lu¬
cem scienti cie quam contulit in nob
ipse conseruet atq ad ꝑfectum usq
diem plucat. Et ut dignisimus
exaudiri p̃cantes abiciamus ipsĩ
openstenebnirum. et induamus nos
arma lucis. Sic et enim supplican¬
tes concite quȩ desinmus accipimꝰ:
quia nimirum uerba de uocȩ oritio¬
nis cid iuiuat manus piȩ openitionis:
Et quia beati p̃cursoris hodie nctti¬
litia caelebnimus: oportet ut quem
salutis ciet̾nȩ p̃conem suscipimus.
hunc etiam nrãe onitionis adiutorem
quȩnsmus. Ipsum ittiq. intercedendo
rogemus impetrare. ut ad eam cui

Expanded text:
monstravit incedere, atque ad monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrare, quam promisit. Haec igiturnitatis, haec aeternorum donorum promissa habentes, benedicamus et nos Dominum in omni tempore, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Semper laus ejus in ore nostro versetur, semper ejus et memoriam retineamus, et in invicem annuntiemus virtutes  tinue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq. quam ueniens plebem sũã
rep̾perit. scd quam uisitando et re¬
dimendo suam fecit. Uultis et enĩ
cudire fr̃s mei qualem inuenerit
eam qualem reddiderit: Finis can¬
tici huius quod ob notitiam si mul
et prolixitatẽ sui. totum carictiti
urt̃e recensẽre et explanare longũ
durimus: oꝑte denuntiat dicens.
Usictiuit nosoriens exalto. In lumi¬
nare his qui intenebris et iniumbri
mortis sedent: ad dirigendos pe¬
des nr̃os inuiam pacis: Inuenit
ergo nos sedentes intenebris et in
um̃bnis mortis : hoc ẽ. longa pecca¬
torum et ignonintiȩ caecitat tem
dep̃sõs. atq hostis antiqui fraude
deceptos obsessosque erroribus.
Ipsẽ et enim recte mors et mendatiũ:
sicut e contra dñs ueritas uocat᷑
et uita. At tulit autem nobis ue¬
ram cognitionis suȩ lucem.: exclu¬
sĩsque errorum tenebris. certum
nobis iter patriaie caelestis a pe¬
ruit. Direxit gressus operũ nr̃orũ :
quatenus ꝑuĩam ueritatis quam

Expanded text:
non utique quam veniens plebem suam non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
credderetis forsittn et michi. De
me enim ille scripsĩt. Quid autem
prophettins et benedicens dm̃ ta¬
charias dixerit. ciudiamus. Bene¬
dictus dñs ds̃ isrł. qui uisittiuit
et fecit redemptionem plebis suae.
In quibus ꝓfecto uerbis noctindũ:
qx betitus ⁊ acharias. quod incoatũ
et proxime futurum insp̃u p̃ude
nit. prophetico more quasi iam ftic¬
tum ẽt narrabat. Uisutiuit enĩ
nos apparens incarnedñs. quasi
longius a sẽ recedentes. quos inpecca¬
tis posĩtos quȩrere et iustificare
cunsuit. Usĩtauit quasi medicus
egrotos : qui ut inueteristum suꝑbię
nrt̃ie Languorem sanaret. nouum
nobis suae humilictitis exemplum
adhibuit. Fecit redemptionem ple¬
bis suae: qui nos uenundatos sub
peccato. et antiqui hostis seruitio
ad dictos : dato sui sanguinis p̃tio
libeniuit. Unde benignẽ nos horcit᷑
apłs dicens. Em pti enĩm escis p̃tio
magno. glorificate et portate dm
in corpore ur̃o. Plebi autẽ suȩ dicit

Expanded text:
crederetis forsitan et mihi. De crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
solebat. ita ista ꝑ fec cam uictie im¬
mortalis nouitãtem. et in auctore
uro exhibuit. et in nobis spenindã
monstrauit. Quod uero interhaec
zacharias impletur sp̃uscõ. aede
redemptore nr̃o simul et nr̃t redẽp¬
tione ꝓpe̾ttit: significat mysticȩ
qc multi destrrpe sacerdoctili :
qui a confessione xp̃i diutius honc
continuenint : post modum ꝑ suscep¬
tionem fidei illius sp̃s scĩ uirtute
replendi dono prophetiae subliman¬
di et magisterii pascortilis officio
populis eent p̃ferendi. Quamuis
adem acceptio sp̃s. et prophetia ⁊ a¬
charide hoc quoo. conuenienter figu¬
roi eredendumẽ quia tuno instarit
tempus. quo fidelib panderetur
om̃is legalis sacerdotii ritus.
et cerimonias sp̃iritali intus sci¬
entia et propheticis exuberire
mysteriis. quae mediatoris dĩ
et hominum hominis iħuxp̃i uel
ne diuinitati testimonium ferrent.
iuxtu quod ipsẽ iud aeorum duriciã
increpans dicit sicrederetis moysi.

Expanded text:
solebat, ita ista perfectam vitae imsolebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei et hominum hominis Jesu Christirnae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
tacitur nittite nociua. ad confitenda-
laudanda et p̃dicanda sui dona re¬
demptoris sẽ deuocti submittebat.
łtquidem indie circum cisionis iohis
quando et nomen aiccepit. stictus est
timor suꝑ om̃s uicinos eorum. et suꝑ
omnia montana uideae diuulgaban¬
tur oninia uerbahaec. Porro intempo¬
re dominicȩ resurrectionis ubi mis sõ
mundo in nõtuit: timor continuo sa¬
luberrimus. non solum iudȩorum
qui enint uicini uelsit uidelicet loci
uel scientia legis: sẽ dextenirum usq
ad fines terrę gentium corda con¬
cuss̃t. Nec tañtum montan cunc¬
iti uideae: uerum etiam omnia mun¬
dandͥ regni mundanęq. scipientiȩ
culmina uirtutis eius fama trans¬
cendit: itti ut reliciti ubiq. cultu¬
ra acuitti priori. ad ꝑcipienda fidei
illius sacram̃ta confluerent. Recte
rectionis imaginem praefert: quia
es haec octuiucidie. hoc ẽ post
sabbatum facitiẽ. Et sicut illa
arecitu ꝑpetue mortis absoluere

Expanded text:
taciturnitate nociva, ad confitenda, taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso demundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte rectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere
Abbreviated transcription (Latin):
prophettie: hi quĩ conuenerant: ei
tachariam hunc uocari sattigebant.
Atcontra mater uerbis et pat̾ scriptis.
quia iohannes magis appellandus ẽ
astruebant : quia fuere non nulli cę¬
lest̃ium sccrum̃ torum minus periti.
qui in primor diis euangelii coruscan¬
tis carnalia ad hoc legãlis sacer dotu
scatutt simul obseruandaẽe. decer ne¬
rent. Quos procerto ipsa legis doc¬
trina de suscipienda gr̃a xp̃i quasi
helisabeth de nominẽ iohannis uiua
rem. Prophettm uobis suscitabit ds̃
legtile scicerdotium tacitis cerimoni¬
ar̃um sũcirum tr̾pis: quasi mutis lit¬
tensrum figuris ⁊ acharias eidem
Nãe nasceñti testimonium ꝑhibet.
quia nihil prorsus in omnibus sacer¬
dotii ueteris obseruationibus. cetum
uł dictum cẽ. credendumẽ: quod
non euangelii gratici si recte intel¬
ligatur ex pres serit. Quod cuitem
dẽclcinsto post modum et confir mato
nomine iohannis. oꝑtum ẽ oszachariģ
et loquebatur benedicens dm̃: patet̃

Expanded text:
prophetae hi qui convenerant, et prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva rem: Prophetam vobis suscitabit Deuslegale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet ut
Abbreviated transcription (Latin):
beatĩtudinis gñim quȩ in euange¬
lio nunc aꝑtissima lucet. in ea olim
p̃figuiitam et quasi concepttm
fuis sedocuit. Et factum ẽ. inquit
indie ocitiuo. uenerunt circum ci¬
dere puerum: et uocabant eum
nomine patris sui ⁊achariam. Et
respondens matereius dixit. Nequa
quam: sed uocabitur iohannes.
Iohannes inter p̃ctitur dñi grã sĩue in
quo ẽ gr̃a. Quo nomine et totam euan¬
gelicẽ dispensationis grãm quam pꝰ¬
dicat. et ipsum specialiter dñm
signat ꝓquem eadem grti mundo
donacti est. Qui uerõ natum puerũ.¬
patris cachariae nomine magisquã
ioicnnem uocandum ẽẽ decernebad̃.
eos ꝓfecto figurant. qui dño noue
grae munens cdeclaninte. cuperent eũ
potius consuett sacer dotii ueteris
edicta p̃dicare. Unde bene ⁊acharias
memor dñi int̃p̃itit᷑: quia uidelicet
memoram antiq obseruationis quae
utiq cidño dattiẽ figunate denuntiat.
Contendebant ergo de nomine nati

Expanded text:
beatitudinis gratiam, quae in Evangebeatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefiguratam et quasi conceptam fuisse docuit. Et factum est, inquit, in die octavo, venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris ejus Zachariam. Et respondens quam, sed vocabitur Joannes. Joannes interpretatur Domini gratia, sive In quo est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerupatris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantiam iam terminandã
cẽ. doceret : Quod enim antiquat᷑
et sẽ nescit: prope interitum est.
quid quod muto patre principe
uidelicet tunc sacerdotum ortus ẽ.
p̃cur sor dñi. Nisi quia ipso apparen¬
te dño lingua iam sacerdotii uete¬
ris magnã exparte ad octrina sensus
spirictelis obmutuenit :: Solam litte¬
re custo diam cunintib ac docentib
scribis etlegis pentis im mo et ipsci
ltteram plerisq locis ꝑsuas ticdi¬
tionestor rumpentibus simneie qeđ
eis dñs incucingelio sẽpius imppene¬
et prbacur qt quid quod eliuste¬
rili genitrice nascitur niss quid
Iui qui auxilio scicerdoctilis offi¬
cuspiritalem dõ sobolem gignere
uissa ẽ. neminem cid ꝑfectũm ad¬
duxit quic nimirum suis cultorib
regni caelestis iaamicis aperire non
põtuit: Sed factus sublege auctor
ipse legis. sterilittis obprobrium Legi
abstulit. qui hanc spiritaliter in¬
tellegendam monstrũuit: et suꝑnȩ

Expanded text:
observantiam jam terminandam observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueto iohanne lux diurna miouo¬
iuri incipit cuius ftmai diuinitatis
desiturã. et baptis mus in breui¬
erat finẽ accepturus. Iure etiã
nascente dño adbreuicita dies
id crementum luminis redit:
quia ille nimirum apparuit.
quilucem suae cognitionis quã
habebat cunctis gentib aperiret.
sũcie calorem dilectionis in tott̃
mundi latitudinem diffunderet
Nottandum autẽ quod haec eadem
betit iohannis natiuittis : not¬
nullam habet similitudinem ad¬
uentus dominici et gratiȩ quam
p̃dicare ueniebat. Namet con¬
gruum ualde ẽ. ut cui om̃s ꝓphetȩ
priores et patriarchȩ uł nascendo
do. testimonium peribuerunt. hunc
multo amplius p̃cursorsuus qui
plusquam prophett extitit nor
cantum inuitti et passione. sed
in ipsc̃ quoq sua natiuitate de¬
signet. Quid est enim quod uete¬
ñnis parentibus natus ẽ. iohannes.
nisĩ quia illius mox sẽcutuns natiui¬
tas signabatur qui sp̃iritalia noui
testtimenti proferens corchana car¬
nalem legis et sacerdotii ueteris

Expanded text:
 nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama divinitatis desitura, et baptismus   Al., accepturum. Jure etiam nascente Domino abbreviata dies ad incrementum luminis redit  Al., rediit, quia ille nimirum apparuit qui lucem suae cognitionis, quamhabebat, cunctis gentibus aperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, do testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris
Abbreviated transcription (Latin):
hacdiȩ pontifex scũ arium et cab¬
naculum testimonii atq alttre
sacer dotes quoq et uniuer sum
popłm expiare iussus est iohannes
ipse qui sit iste pontifex quȩ haec
expiatio manifescat cum illo ueni¬
ente adbaptismum suũ loquitur
dicens. Ecce agnusdĩ ecce qui
collit peccatai mundi. Quae uide

Expanded text:
et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata m