comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potuit esse peccatrix. unde mali aliqͥd
mereretur:
oli credere. noli dicere noli docere. in¬
fantes anteqũa baptizent᷑ morte p̃uen-¬
tos. ꝑuenire posse adoriginalium indul¬
gentiam peccatoꝵ: siuis esse catholicus.
Exempla enim quȩ te fallunt. uł de lat᷑¬
ne qui dũm est confessus in cruce. uel
de fr̃ẽ scẽ ꝑpetuȩ dinoerate: nichil tibi
ad huius erroris sententiam suffragant᷑.¬
Latro quippe ille quamuis potuerit iu¬
dicio diuino inter eos deputari. qui mar¬
tẏrii confessione purgant᷑. tamen en am
utrum nam fuerit baptiratus ignoras.
Nam ut omittam quod credit᷑ a qua si¬
mul cum sanguine exiliente de latere dm̃i
iuxta confixus potuisse ꝑfundi. atq huiꝰ.¬
modi scĩssimo baptismate dilui. quid si i
carcere fuerat baptizatꝰ: quod & postea ꝑ¬
secutionis tempore nonnulli clanculo
impetrare potuerunt: Quid si & anteqͣ
teneretur: neq enim propterea illi pu¬

Expanded text:
potuit esse peccatrix, unde mali aliquid potuit esse peccatrix, unde mali aliquid mereretur? Noli credere nec dicere nec docere \'infantes antequam baptizentur morte praeuentos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum\', si uis esse catholicus. exempla enim, quae te fallunt, uel de latrone qui dominum est confessus in cruce uel de fratre sanctae Perpetuae Dinocrate nihil tibi ad huius erroris sententiam suffraganturlatro quippe ille, quamuis potuerit iudicio diuino inter eos deputari, qui martyrii confessione purgantur, tamen etiam utrum non fuerit baptizatus ignoras. nam, ut omittam, quod creditur aqua simul cum sanguine exiliente de latere domini iuxta confixus potuisse perfundi atque huiusmodi sanctissimo baptismate dilui, quid si in carcere fuerat baptizatus, quod et postea persecutionis tempore nonnulli clanculo impetrare potuerunt? quid si et antequam teneretur? neque enim propterea illi pu
Abbreviated transcription (Latin):
oli credere nec dicere. nec docere. quod
anima meruerit esse peccatrix ante
omne peccatum: sius esse catholicus.
Ualde enim malum meritum ẽ. meru¬
isse fieri peccatricẽ. Et utiq tam malũ
meritum nullomodo habere potuit
ante omne peccatum. p̃sertim priusqu̾a
ueniret in carnem: quando meritum
nec malum nec bonum potuit habe
re. Quomodo igit᷑ dicis. anima itaq
si peccatrix es se meruit. quȩ peccatrix
esse non potuit: neq in peccato reman-¬
sit. quia in xp̃o pręfigurata in peccato
esse non debuit. sicut es se non potuit:
Attende quid dicas. & desiste iam dice¬
re. Quomodo enim meruit. ꝙ quomͦ
non potuit ẽẽ peccatrix: Quomͦ quȩso
te peccatrix esse meruit: quȩ male non
uixit: Quomodo quęso te peccatrix fa¬
cta est. quȩ peccatrix esse non potuit:
Aut si non potuit ideo dicis quia p̃ter
carnem non potuit: quomͦ ergo meruit
esse peccatrix quo merito incarnem
mitteret᷑. quando quid̾e ante carnẽ non

Expanded text:
Noli credere nec dicere nec docere, \'quod Noli credere nec dicere nec docere, \'quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatum\', si uis esse catholicus. ualde enim malum meritum est meruisse fieri peccatricem. et utique tam malum meritum nullo modo habere potuit ante omne peccatum, praesertim priusquam ueniret in carnem, quando meritum nec malum potuit habere nec bonum. quomodo igitur dicis: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccait, neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit? attende quid dieas et desiste iam dicere. quomodo enim meruit et quomodo non potuit esse peccatrix? quomodo, quaeso te, peccatrix esse meruit, quae male non uixit? quomodo, quaeso te, peccatrix facta est, quae peccatrix esse non potuit? aut si \'non potuit\' ideo dicis, quia praeter carnem non potuit, quomodo ergo meruit esse peccatrix, quo merito in carnem mitteretur, quando quidem ante carnem non
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis etiam recentius in pͥscilliami¬
stis iam catholica damnauit ȩccłia.
oli credere. noli dicere. noli docere.
animam ꝑ carnẽ reparare habitu¬
dinem priscam: & ꝑ illã renasci ꝑ quã
meruerat inqͥnari. si uis eẽ catholicus.
Ut enim omittam in eo quod dixisti.
merito ergo ꝑ carnẽ priscã reparat
beatitudinẽ quam uisa fuerat paulisꝑ
amisisse ꝑ carnem. ut ꝑ eam incipiat
renasci. ꝑ quã meruerar inquinari : tam
in ꝓximo tibimet ipsi extitisti contrariꝰ.
ut homo qui paulo ante dixeras animã
ꝑ carnem reparare statum ꝑ quã ꝑdide-¬
rat meritum. ubi nullomodo potest nisi
bonum meritũ intelligi. quod ius utiq
ꝑ carnem in baptismate reparari:. rursus
eam diceres inquinari meruisse ꝑ carnẽ.
ubi iam non potest bonum sed malũ
meritum intelligi: ut ergo id omittam.
ꝓrsus uł bonum uł malum meritũ
credere habuisse animam ante carnẽ.¬
non est catholicum.

Expanded text:
haereticis, etiam recentius in Priscillianihaereticis, etiam recentius in Priscillianistis jam catholica damnavit Ecclesia. 10. Noli credere, nec dicere, nec docere, \'animam per carnem reparare habitudinem priscam et per illam renasci, per quam meruerat inquinari\', si uis esse catholicus. ut enim omittam in eo quod dixisti: merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam increnasci, per quam meruerat inquinari, » tam in proximo te ipsum tibi ipsi exstitisse contrarium; ut homo qui paulo ante dixeras, animam per carnem reparare statum per quam perdiderat meritum, ubi nullo modo potest nisi bonum meritum intelligi, quod vis utique per carnem in Baptismate reparari, rursus eam diceres inquinari meruisse per carnem, ubi jam non potest bonum sed malum meritum intelligi: ut ergo id omittam; prorsus vel bonum, vel malum meritum credere habuisse animam ante carnem catholicum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ est ipse qui dat. Sic enim semꝑ est
ipse ut nũquam esse desistat. Animas
autẽ non semꝑ dabit: sed eas finito gene-¬
rationis scło. non iam nascentib quib
dandȩ sint. ꝓculdubio dare cessabit.
Ioli credere nec dicere. nec docere animã
meritum aliquod ꝑdidisse ꝑ carnem
tamquã boni meriti fuerit ante carnem.
siuis esse catholicus. Nondum enĩ na¬
tos apłs nichil egisse boni uł malidic̃
Unde ergo anima potuit ante carnem
habere meritum bonum. ubi nichil ege¬
rat boni: An forte audebis eam dicere
ante carnem bene uixisse: qũa non po-¬
tes ostendere uł fuisse: Quomͦ ergo di¬
cis. non uis animam ex carne peccati
contrahere ualitudinẽ. ad quã uicissim
scĩficationẽ uideas transire ꝑ carnem:
ut ꝑ ipsam reparet statum. ꝑ quam ꝑ-
diderat meritum: Nȩc dogmata quib
putatur anina ante carnẽ aliqũe ha-¬
buisse statum bonum. & meritum bo¬
num. si forte nescis: exceptis antiquis

Expanded text:
semper est ipse qui dat. sic enim semper est semper est ipse qui dat. sic enim semper est ipse, ut numquam esse desistat; animas autem non semper dabit, sed eas finito generationis saeculo non iam nascentibus quibus dandae sunt procul dubio dare cessabit. Noli credere nec dicere nec docere \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, tamquam boni meriti fuerit ante carnem ̒, si uis esse catholicus. nondum enim natos apostolus nihil egisse dicit boni uel mali; unde ergo anima potuit ante carnem habere meritum bonum, ubi nihil egerat boni ? an forte audebis eam dicere ante carnem bene uixisse, quam non potes ostendere uel fuisse? quomodo ergo dicis: non uis animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem uideas transire per carnem, urdiderat meritum? » Haec dogmata, quibus putatur anima ante carnem habuisse aliquem statum bonum et meritum bonum, si forte nescis, exceptis antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
tempus quando non dabit animas d̃s:
cum tamen esse ipse non desinat. Pote¬
rat quidem sic accipi quod aisti. semper
dat: ut intelligeret᷑ sine cessatione dare
qũadiu homines generant & generant᷑.
sicut dictum ẽ de quibusdam. semꝑ di¬
scentes. ꝙ. ad ueritatis scientiam nũꝗͣ.
ꝑuenientes. Non enim sie accipitur
quod hic positum ẽ. semꝑ. uelut nũqũa
desinant discere. cum ꝓculdubio non
discant quando in hoc corpore destite¬
rint uiuere: uel cum cȩperint supplicio
gehennalis ignis ardere. Sed tu non ꝑ-¬
misti sic accipi uerbum tuum. cũ dixi¬
sti semꝑ dat: quando quid̾̃e id ad finitũ
tempus reuocandum putasti. Et parũ
hoc fuit: sed tamquã quereret᷑ abs te ut
aꝑtius explicares quom dixeris semꝑ
dat. ad didisti atq dixisti: sicut semꝑ est
ipse qui dat. Hoc sane & catholica fides
om̃ino condemnat. Absit enim ut cre¬
damus quod animas d̾̃s semꝑ dat. sicut

Expanded text:
tempus, quando non dabit animas deus, tempus, quando non dabit animas deus, cum tamen esse ipse non desinat. poterat quidem sic accipi quod aisti \'semper dat\', utintellegeretur sine cessatione dare quamdiu homines generant et generantur, sicut dictum est de quibusdam: semper discentes et ad ueritatis scientiam numquam peruenientes; non enim sic accipitur quod hic positum est \'semper\' uelut numquam desinant discere, cum procul dubio non discant, quando in hoc corpore destiterint uiuere uel cum coeperint supplicio gehennalis ignis ardere. sed tu non permisisti sic accipi uerbum tuum, cum dixisti \'semper dat\', quando quidem id ad infinitum tempus reuocandum putasti. et parum hoc fuit; sed tamquam quaereretur abs te, ut apertius explicares quomodo dixeris \'semper dat\\ addidisti atque dixisti: sicut semper est ipse qui dat. hoc sana et catholica fides omnino condemnat. absit enim, ut credamus quod animas deus semper dat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
credatur. Et hoc ergo emendandum ẽ.
Tam multum quippe interfuit inter
illud opus dĩ ꝙ hoc helisei:. ut ille fla-¬
uerit flatum uitȩ quo fieret homo
in animam uiuentẽ. iste autẽ flauerit
flatum neq sentientẽ neq uiuentem.
sed aliquid significandi grã figurantẽ.
Deniq ut puer iste reuiuisceret non
eum animando ꝓph̃a fecit. sed eum
amando. ut autẽ ds faceret. impetra¬
uit. Quod autẽ illum ter flasse dicis.
aut memoria sicut fieri solet aut m̃¬
dositas codicis te fefellit. Quid plura
Non sunt tibi ad hoc astruendũ ali-¬
qua exempla. ꝙ argumenta queren-¬
da. sed potius emendanda& mutanda
sententia.
oli gͦ credere. noli dicere. noli docere.
quod non de nichilo sed de sua natura
fecerit animã d̾s. siuis esse catholicus.
oli dicere nec credere nec docere. per
infinitum tempus. atq ita semper
dm̃ animas dare sicut semꝑ ẽ ipse qui
dat. si uis es se catholicus. Erit enim

Expanded text:
credatur. et hoc ergo emendandum est. credatur. et hoc ergo emendandum est. tam multum quippe interfuit inter illud opus dei et hoc Helisei, ut ille flauerit flatum uitae, quo fieret homo in animam uiuentem, iste autem flauerit flatum neque sentientem neque uiuentem, sed aliquid significandi gratia figurantem, denique ut puer iste rcuiuesceret, non eum animando propheta fecit. sed eum amando ut hoc deus faceret impetrauit. quod autem illum ter flasse dicis, aut memoria, sicut fieri solet, aut mendositas codicis te fefellit. quid plura? non sunt tibi ad hoc astruendum aliqua exempla et argumenta quaerenda, sed potius emendanda et mutanda sententia. noli ergo credere, noli dicere. noli docere \'quod non de nihilo, sed de sua natura fecerit animam deus\', si uis esse catholicus. Noli credere nec dicere nec docere \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dat\', si uis esse catholicus. erit enim
Abbreviated transcription (Latin):
quid opus erat ut hoc de heliseo mor¬
tuum resuscitante diceres. quod de qͦ¬
us flante. & neminẽ suscitante dicere
nichilominus posses. In caute sane locu¬
tus es: cum absit ut credas flatum helisei
factum fuisse reuiuiscentẽ animã pueri.
Quod primum dĩ factum. ab istius ꝓpħȩ
facto hoc distare uoluisti: quod ille se¬
mel iste ter flauerit. Dixisti quippe. he¬
liseum in faciem defuncti filii illius su¬
namitis. instar pͥmeuȩ originis insufflasse
Et cum emortua membra inquis inui¬
gorem pristinum redanimata. ꝑ halitũ
ꝓpħȩ diuina uirtus accenderet. nichil
heliseo fuerit imminutum. ꝑ cuiꝰ flatũ
corpus e mortuum rediuiuȩ animȩ reci¬
peret sp̃m: nisi quod semel dñs in faciẽ
hominis insufflauit. & uixit: tertio he¬
liseus in faciem mortui aspirauit ꝙ re¬
uxit Sic sonant uerba tua ista. quasi
flandi tantum numerus interfuerit.
ut non quod fecit ds̃ etiam ꝓpħa fecisse

Expanded text:
quid opus erat ut hoc de Heliseo morquid opus erat ut hoc de Heliseo mortuum resuscitante diceres, quod de quouis flante et neminem suscitante dicere nihilominus posses? incaute sane locutus es — cum absit, ut credas flatum Helisei factum fuisse reuiuescentis animam pueri -, quod primum dei factum ab istius prophetae facto hoc distare noluisti. quod ille semel, iste ter flauerit. dixisti quippe Heliseum in faciem defuncti filii illius Sunamitis ad instar primaeuae originis insufflasse: et cum emortua membra, inquis, in uigorem pristinum redanimata per halitum prophetae diuina uirtus accenderet, nihil Heliseo fuerit imminutum, per cuius flatum corpus emortuum rediuiuam animam recepit et spiritum, nisi quod semel dominus in faciem hominis insufflauit, et uixit, tertio Heliseus in faciem mortui aspirauit, et reuixit. sic sonant tua uerba ista, quasi flandi tantum numerus interfuerit, ut non quod fecit deus etiam propheta fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
circum fuso quẽ trahimus & reddimus.
cum spiramus & respiramꝰ flatum fa¬
cimus quando sufflamꝰ. nec uiuentẽ
nec sentientem. qũauis nos uiuamus
atq sentiamus: ita deum non de sua
natura. sed quia sic om̃ps est ut possit
creare quod uult. etiam ex eo quod
om̃ino non est. id est de nichilo flatũ
Sed plane cum sit immutabilis: ipse
mutabilem facit. Qͥd autẽ sibi uult qd̃
huic similitudini addendum putasti
ad exemplum de beato heliseo: quia fian-¬
do in eius faciem mortuum suscitaue¬
rit: Itane tu fiatum helisei factũ fuisse
putas animã pueri: Non usq ad eo te
uero exx orbitare crediderĩ. Si gͦ anima
illa quȩ uiuenti ablata fuerat ut mo¬
reret᷑ eadem ipsa illi ut reuiuiscerer red¬
dita est: quid ad rem ꝑtinet quod dixi¬
sti nichil heliseo fuisse diminutũ: qͣsi
aliquid ab illo transisse unde uiuerer
credatur in puerum: Quod si ꝓpterea
dictum ẽ quia flauit. & integer mansir

Expanded text:
circumfuso quem trahimus et reddimus, circumfuso quem trahimus et reddimus, cum spiramus et respiramus, flatum facimus quando sufflamus nec uiuentem nec sentientem, quamuis nos uiuamus atque snatura, sed quia sic omnipotens est, ut possit creare quod vult, etiam ex eo quod omnino non est, id est, de nihilo flatum sed plane cum sit immutabilis ipse mutabilem. CAPUT V. 7. Quid autem sibi vult, quod huic similitudini addendum putasti ad exemplum de beato Elisaeo, quia flando in ejus faciem mortuum suscitaverit ? Itane tu flatum Elisaei factum fuisse putas animam pueri? Non usque adeo te a vero exorbitare crediderim. Si ergo anima illa quae viventi ablata fuerat ut moreretur, eadem ipsa illi ut revivisceret reddita est; quid ad rem sti \'nihil Heliseo fuisse deminutum\', quasi aliquid ab illo transisse, unde uiueret, credatur in puerum? quod si propterea dictum est, quia flauit et integer mansit.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi hauriendo resumas. quod effun-¬
dendo reddideras. Uide illa insufflatio
qualia damna & detrimenta fecisset.
nisi ea respiratio reparasset: nisi enim
quod impenderas ad utrem implendũ
ad te itidem alendum aditu patefacto
redierit. quid tibi non solum unde
illum inflare. sed unde tu possis uiuere
remanebit: Hȩc debiusti considerare cũ
scriberes: & non ista similitudine utriũ
inflatoꝵ uł inflandoꝵ. introducere
nobis dm̃ aut ex alia natura quȩ iam
erat sicut nos ex isto circumfuso aere fla¬
tum facimus animas flare: aut certe
quod abhorret ab ista similitudine &
abundat impietate. dm̃ sine ullo quidẽ
sui detrimento. sed tamen de sua natu¬
ra mutabile aliquid uł ꝓferre. uł quod
est peius tãquam sui oꝑis materies ipse
sit. facere. Ut ergo aliquam de nr̃o fla¬
tu ad hanc rem adhibeamus similitu¬
dinem: id potius est credendum. quod
sicut nos non de nr̃a natura. sed quia
omnipotentes non sumus de isto aere

Expanded text:
nisi hauriendo resumas quod effunnisi hauriendo resumas quod effundendo reddideras; uide, illa insufflatio qualia damna et detrimenta fecisset, nisi ea respiratio reparasset. nisi enim quod inpenderis ad utrem implendum, ad te itidem alendum aditu patefacto redierit, quid tibi non solum unde illum inflare, sed unde tu possis uiuere remanebit? Haec debuisti considerare, cum scriberes, et non ista similitudine utrium inflatorum uel inflandorum introducere nobis deum aut ex alia natura, quae iam erat, sicut nos ex isto circumfuso aere flatum facimus, animas flare aut certe, quod et abhorret ab ista similitudine et abundat impietate, deum sine ullo quidem sui detrimento, sed tamen de sua natura mutabile aliquid uel proferre uel, quod est peius, tamquam sui operis materies ipse sit, facere. ut ergo aliquam de nostro flatu ad hanc rem adhibeamus similitudinem, id potius est credendum, quod, sicut nos non de natura nostra, sed quia omnipotentes non sumus, de isto aere
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo dicis. nullum patim᷑
detrimentum cum ex nobis ad
aliguid transmittimꝰ flatũ. & ma¬
nente nobis plena flatus ꝓprii qua¬
litate & integra quantitate. nullum
nos meminimus damnũ e& utris infla¬
tione sentire: Apparet te fili. si ali¬
quando utrem inflasti. non ad uer-¬
tisse quid egeris. Quod enĩ sufflan-¬
do amittis: statim recipiendo non
sentis.Sed potes hoc facillime di¬
scere: si hoc potius uelis qũa tua
dicta quȩ iam dicta sunt inflare¬
ut utrem. uł inflatꝰ ipse defende¬
ret& auditores tuos quos ueris rebꝰ
edificare debes inani strepitu uento-¬
si sermonis inflare. In hac causa
non te ad magistrum mitto: sed
ad te ipsum. Ente flatum inuirẽ.
ꝙ os claude continuo: naresq deti¬
ne. ꝙ sic saltem senti uerum esse
quod dico. Cum enim cȩperis an¬
gustias intolerabiles ꝑpeti quid
cupies ore aꝑto naribq recipere:
nisi quod sufflasti: Nichil te existima-¬
bas amississe: uide in quo malo sis

Expanded text:
modo ergo dicis: nullum patimur modo ergo dicis: nullum patimur detrimentum, cum ex nobis ad aliquid transmittimus flatum, et manente in nobis plena flatus proprii qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire? apparet te, fili, si aliquando utrem inflasti, non aduertisse quid egeris. quod enim sufflando amittis, statim recipiendo non sentis. sed potes hoc facillime discere, si hoc potius uelis quam tua dicta, quia iam dicta sunt, non inflans utrem, sed inflatus ipse defendere et auditores tuos, quos ueris rebus aedificare debes, inani strepitu uentosi sermonis inflare. in hac causa non te ad magistrum mitto nisi ad te ipsum. emitte flatum in utrem et os claude continuo naresque detine et sic saltem senti uerum esse quod dico. eum enim coeperis angustias intolerabiles perpeti, quid cupies ore aperto naribusque recipere, si, quando sufflasti, nihil te existimas amisisse? uide in quo malo sis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ respirantibus exhiber. nec exiguo
temporis spatio possumus uiuere.Sic̃
autẽ cibus potusq non solum inge¬
rendi : uerum etiam ꝑmeatus ad hoc
institutos egerendi sunt. ne utraq le-¬
dant uł non intrando uel non exe¬
undo: ita hoc tertium flabile alim̃¬
tum quia in nobis manere non si¬
nitur: nec immorando corrumpit᷑.
sed egeritur mox ut ingerit᷑. non
alios s eosdẽ meatꝰ. id est os aut nares.
aut utrũq & qua intraret & qua exiret
accepit. Inteipso tͥ ꝓba ipse qd̃ dico.
Emitte sp̃m flando: & uide utruor
dures si non receperis. Recipe respi¬
rando: & uide quas patiaris angu¬
stias. si non rursus emiseris. Hoc gͥ
facimus quando utrem sicut dicis
inflamus quod facimꝰ ut uiuamꝰ.
nisi quod tunc paulo plus ducimꝰ.
ut paulo plus emittamus. & sp̃m̃
flabilem id est uentum in utrem
implendum & extendendum non
quiete spirandi & respirandi. sed
anhelandi impetu coartemꝰ. Quo¬

Expanded text:
et respirantibus exhibet, nec exiguo et respirantibus exhibet, nec exiguo temporis spatio possumus uiuere. sicut autem cibus et potus non solum ingerendi, uerum etiam per meatus ad hoc institutos egerendi sunt, ne utroque laedant, uel non intrando uel non exeundo, ita hoc tertium flabile alimentum quia in nobis manere non sinitur nec inmorando corrumpitur, sed egeritur mox ut ingeritur, non alios, sed eosdem meatus, id est os aut nares aut utrumque, et qua intraret et qua exiret, accepit. In te ipso tibi proba ipse quod dico. emitte spiritum flando et uide utrum dures, si non receperis; recipe respirando et uide quas patiaris angustias, si non rursus emiseris. hoc igitur facimus. quando utrem, sicut dicis, inflamus, quod facimus ut uiuamus; nisi quod tunc paulo plus ducimus, ut paulo plus emittamus, ut spiritum flabilem, id est uentum in utrem inplendum et extendendum non quiete spirandi et respirandi, sed anhelandi impetu coartemus. quo
Abbreviated transcription (Latin):
quem transmittimꝰ flatũ: q manente
in nobis plena flatus proprii qualita
te & integra quantitate. nullũ nos me¬
minimus damnũ ex utris inflatione
sentire. Ista similitudine qͦ satis elegans
& congruens tibi uidetur. quantum
fallaris attende. Dm̃ quippe dicis in¬
corporeum. non de nichilo a se factã
sed de scipso animam sufflare corporeã:
cum flatum nos licet corporeum. sub¬
tiliorem tamen emittamꝰ qũa nr̃a st̃
corpora: nec eum de anima nr̃a. sed de
hoc aere ꝑ uiscera corporis exhalemꝰ.
Pulmones namq anima cuiꝰ nutu
mouentur etiam cȩtera corporis mẽ¬
bra: ad hunc aerium sp̃m ducendum
atq reddendum sicut folles mouet.
Prȩter enĩ alim̾ta solida & fluxa. un¬
de est cibus ꝙ potꝰ. hoc tertium nobis
ds̃ alimentum circum fudit aurarũ.
quas ita carpimus ut sine cibo &
potu diu esse possimus: sine hoc au¬
tẽ alimento tertio. quod aura no¬
bis quȩ undiq circũsistit spirantib

Expanded text:
quid transmittimus flatum, et manente quid transmittimus flatum, et manente in nobis plena flatute et integra quantitate, nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire. » Ista similitudine, quae satis elegans et congruens tibi videtur, quantum fallaris attende. Deum quippe dicis incorporeum, non de nihilo a se factam, sed de se ipso animam sufflare corpoream: cum flatum nos licet corporeum, subtiliorem tamen emittamus, quam nostra sunt corpora, nec eum de anima nostra. sed de hoc aere per uiscera corporis exhalemus. pulmones quippe anima, cuius nutu mouentur etiam cetera corporis membra, ad hunc aerium spiritum ducendum atque reddendum sicut folles mouet. praeter enim alimenta solida et fluxa, unde est cibus et potus, hoc tertium nobis deus alimentum circumfudit aurarum. quas ita carpimus, ut sine cibo et potu diu esse possimus. sine hoc autem alimento tertio, quod aura nobis. quae undique circumsistit, spirantibus
Abbreviated transcription (Latin):
illum fecerit ds̃. Si deseipso: ergo ipse est
quod absit materies operis sui. Sed dicis.
Cum de seipso halitum uł flatum facit:
ipse integer manet. Quasi non & ignis
lucerne maneat. cũ de illo altera accen¬
dit᷑. & tam̃ eiusdẽ ñ alterius sit nature
S inqͥs. Cum a nobis uter inflat᷑. ñ aliqͣ
portio nr̃e nature ł qualitatis infundi-¬
tur. cũ hoc ipso spiritu quo hausto uter
impletus extenditur: sine aliqua nr̃i
diminutione gerat᷑. His uerbis tuis
ad huc addis. & immoraris. & inculcas
similitudinem quasi necessariam: qua
intelligamus quomodo d̾s sine suȩ na¬
turȩ aliquo detrimento. ꝙ. de seipso
animã faciat: ꝙ facta de ipso non ea¬
sit quod ipse. Dicis enim. Nũquid
animȩ nr̃ȩ est portio. utris inflatio:
Aut homines fingimꝰ. cum utres
inflamus: Aut detrimentum nr̃i
in aliquo patimur: cum flatꝰ nr̃os
in diuersa partimur: Sed nullũ pati¬
mur detrimentum: cum ex nobis ali¬

Expanded text:
illum fecerit deus. si de se ipso, ergo ipse est illum fecerit deus. si de se ipso, ergo ipse est — quod absit! — materies operis sui. sed dicis: cum de se ipso halitum uel flatum facit, ipse integer manet; quasi non et ignis lucernae integer maneat, cum de illo altera accenditur, et tamen eiusdem, non alterius sit naturae. Sed, inquis, cum a nobis uter inflatur, non aliqua portio nostrae naturae uel qualitatis infunditur. cum hoc ipsum, quod spiritu hausto uter inpletus extenditur, sine aliqua nostri deminutione geratur. his uerbis tuis adhuc addis et inmoraris et inculcas similitudinem quasi necessariam, qua intellegamus quomodo deus sine suae naturae aliquo detrimento et de se ipso animam faciat et facta de ipso non sit quod ipso. dicis enim: numquid animae nostrae est portio utris inflatio aut homines fingimus cum utres inflamus aut detrimentum nostri in aliquo patimur, cum flatus nostros in diuersa partimur ? sed nullum patimur detrimentum. cum ex nobis ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
etiam hic quȩ maxime in eisde libris
tuis. & in fide tua emendari cupiaor:
non tacebo. Primum est quod animã
non ita uis a d̾o esse factam: ut eam
ex nichilo fecerit. sed ex semet ipso.
Ubi ñ putas eẽ consequens ut naturȩ
sit di. quia ꝓfecto quam sit impium.
& ipse cognoscis. Qua impietate ut ca¬
reas: ita oportet ut dicas animȩ aucto¬
rem dm̃. ut ab illo facta sit. non de illo.
Quod enim de illo ẽ sicut un igenitus
filius:. eiusdẽ naturȩ cuius & ille esf. ut
autẽ anima eiusdem naturȩ non sic
cuius est ille: facta ẽ quidem ab illo. sed
non de illo. Aut gͦ dic unde: aut fate¬
re de nichilo. Quid est quod dicis eam
particulam esse quandam halitus na-¬
turȩ di : Nunquid nam ipsum halitũ
naturȩ dĩ ciuius halitus ẽ ista particula.
negas eiusdẽ cuiꝰ ds̃ ẽ esse naturȩ: Si negas:
ergo de nichilo ꝙ istum halitum fecit
ds cuius halitus animam uis ẽẽ parti¬
culam. Aut si non de nichilo: dic unde

Expanded text:
etiam hic quae maxime in eisdem libris etiam hic quae maxime in eisdem libris tuis et in fide tua emendari cupiam non tacebo. primum est, quod \'animam non ita uis a deo esse factam, ut eam ex nihilo fecerit, sed ex semet ipso\'. ubi non putas esse consequens, ut naturae sit dei, quia profecto quam sit impium et ipse cognoscis. qua impietate ut careas, ita oportet ut dicas animae auctorem deum, ut ab illo facta sit, non de illo. quod enim de illo est, sicut unigenitus filius, eiusdem naturae cuius et ille est. ut autem anima eiusdem naturae non sit cuius est ille, facta est quidem ab illo, sed non de illo. aut ergo dic unde aut fatere de nihilo. quid est quod dicis \'eam particulam esse quandam halitus naturae dei\'? numquidnam ipsum halitum naturae dei, cuius halitus est ista particula, negas eiusdem cuius deus est esse naturae? si negas, ergo de nihilo et istum halitum fecit deus, cuius halitus animam uis esse particulam. aut si non de nihilo, dic unde
Abbreviated transcription (Latin):
se ad te fallendum transfigurauie ma-¬
lignissimꝰ spiritus. Eius quippe sunt
illa qualibet tibi fraude ꝑsuasa: quȩ
si ammonitus pia humilitate & catho¬
lica pace correxeris. errores fuisse iu¬
dicabuntur studiosissimi iuuenis.
emendare potuis quam in
eis remanere cupienti.
Si autẽ ꝓ eis tibi etiam contentionẽ
quod absit ꝑsuaserit ꝑuicacem. iam
tamquã heretica dogmata cum suo
necesse erit auctore damnari. cura sci-¬
licet pastorali & medicinali. priusꝙͣ.
ꝑ incautum uulgus serpant dira
contagia. cum dilectionis non ueri¬
tate sed nomine. salubris negligit᷑
disciplina. Si quęris quȩ nam illa st̃.
poteris quidem legere mea scripta
ad fr̃s nr̃os Renatum dĩ seruũ. ꝙ pre¬
sbiterum petrum. ad qũe tu eadem
ipsa de quibus agimꝰ scribenda existi¬
masti: eius ut asseris uoluntati peten¬
tis obtemperans. Dabunt enim tibi
ut legas ꝓculdubio si uolueris: &
ingerent etiã ñ petenti. Ueruntamen

Expanded text:
se ad te fallendum transfigurauit mase ad te fallendum transfigurauit malignissimus spiritus; eius quippe sunt illa qualibet tibi fraude persuasa. quae si ammonitus pia humilitate et catholica pace correxeris, errores fuisse iudicabuntur studiosissimi iuuenis emendari potius quam in eis remanere cupientis. si autem pro eis tibi etiam contentionem - quod absit.! — persuaserit peruicacem, iam tamquam heretica dogmata cum suo necesse erit auctore damnari, cura scilicet pastorali et medicinali, priusquam per incautum uulgus serpant dira contagia, cum dilectionis non ueritate, sed nomine salubris neglegitur disciplina. Si quaeris quaenam illa sint, poteris quidem legere mea scripta ad fratres nostros, Renatum dei senium et presbyterum Petrum, ad quem tu eadem ipsa, de quibus agimus, scribenda existimasti eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim tibi ut legas procul dubio, si uolueris, et ingerent etiam non petenti. uerum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diligis. Et nosti quam terribilit᷑
scriptum sit. quod sp̃s sc̃s disciplinȩ¬
effugiet fictum.Si autẽ ueracit̾ com¬
municans non te catholicum fingis.
quid adhuchereticũ mortuum sic
diligis. ut eius uelis te iactare adhuc
nomine: cuius iam non teneris errore:
Nolumꝰ te habere tale cognomentũ.
tamquã sis heretici mortui monum̃tũ.
Nolumꝰ talem titulum habere librỹ
tuum: qualem falsum esse diceremus.
si in eius sepulchro legeremꝰ. Non enĩ
yincentium uictorem scimꝰ esse: sed
uictum. Et utinam fructuose. sicut te
uinci uolumus ueritate. Astute autẽ
putaris & callide. cum libros tuos quos
credi cupis illo tibi reuelante dictatos.
appellas uincentii uictoris. non tam
uincentium te quam illum uictorem
uoluisse uocari. uelut tͥ reuelando quȩ
scriberes uicisset errorem. Ut quid tͥ
ista fili: Esto potius uerus non fictus
catholicus: ne te fugiat sp̃s sc̃s. ꝙ nichil
tibi possit ꝓdesse uincentius. in quẽ

Expanded text:
quem diligis. et nosti quam terribiliter quem diligis. et nosti quam terribiliter scriptum sit, quod spiritus sanctus disciplinae fugiet fictum. si autem ueraciter communicans non te catholicum fingis, quid adhuc hereticum mortuum sic diligis, ut eius uelis te iactare adhuc nomine, cuius iam non teneris errore? nolumus te habere tale cognomentum, tamquam sis heretici mortui monumentum; nolumus talem titulum habere librum tuum, qualem falsum esse dieeremus, si in eius sepulcro legeremus. non enim Vincentium uictorem scimus esse. sed uictum; et utinam fructuose, sicut te uinei nolumus ueritate! astute autem putaris et callide, cum libros tuos, quos credi cupis illo tibi reuelante dictatos, appellas Vineentii Victoris, non tam Vincentium te quam illum uoeari noluisse Victorem, uelut tibi reuelando quae scriberes uicisset errorem. ut quid tibi ista, fili? esto potius uerus, non fictus catholicus, ne te fugiat spiritus sanctus et nihil tibi possit prodesse Vincentius. in quem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas rationesq attinet: ipse dictaret.
Quod si uerum est: iam te illa dicere po¬
tuisse non miror:. quȩ si patienter auscul¬
tes ãmonitioni meȩ. & eos libros catholica
mente consideres atq ꝑtractes: te dixisse ꝓ-¬
gelũ lucis credis. Et eo qͥdẽ modo minꝰ ad deci-¬
piendos catholicos ualet. qͣndo se ñ in lucis an¬
gelos s in hereticos transfigurat. S te ab
eo falli iam catholicũ nollẽ. Cruciet᷑ gͦ te didicis¬
se quȩ uera sunt: quantomagis lȩtatus
fuerat se tibi ꝑsuasisse quȩ falsa sunt Ut
autẽ non diligas hominem mortuũ
cuius dilectio tibi obesse potest. ꝓdesse
illi ñ potest: hoc breue intuearis am-¬
moneo. quod utiq ille non est sc̃s ꝙ
iustus. si tu hereticoꝵ. donatistarum.
uł Rogatistarum laqueos euasisti.Si au¬
tem illum sc̃m & iustum arbitraris.
tu ei communicando. catholicis inte¬
risti. Profecto enim te catholicum fin¬
gis: si animo illud es quod erat ille

Expanded text:
ipsas rationesque adtinet, ipse dictaret. ipsas rationesque adtinet, ipse dictaret. quod si uerum est, iam te illa dicere potuisse non miror, quae, si patienter auscultes ammonitioni meae et eos libros catholica mente consideres atque pertractes, te dixisse prmquam lucis angelum credis. et eo quidem modo minus ad decipiendos catholicos ualet, quando se non in lucis angelos, sed in hereticos transfigurat; sed te ab eo falli iam eatholieum nollem. crucietur ergo te didicisse quae uera sunt: quanto magis laetatus fuerat se tibi persuasisse quae falsa sunt! ut autem non diligas hominem mortuum, cuius dilectio tibi obesse potest, prodesse illi non potest, hoc breue intuearis ammoneo, quod utique ille non est sanctus et iustus, si tu hereticorum Donatistarum uel Rogatistarum laqueos cuasisti; si autem illum sanctum et iustum arbitraris, tu communicando catholicis interisti. profecto enim tc catholicum fingis, si animo illud es quod erat ille
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit. Cum enim quis esset uincen¬
tius uictor. ab eis qui te nouerant uł
forte aderant requisissem: audiui te
fuisse donatistam uł potius Rogatistã.
nuꝑ autẽ communicasse catholicȩ. Et
cum gauderem tantum quantum de his
solemus quos ab illo errore liberatos esse
cognoscimus. inmo uero etiam multo
amplius. quod ingenium tuum quo
delectabar in litteris tuis. uidebam non
remansisse apud aduersarios ueritatis:
additum est a referentib quod me int̾
illa gaudia contristaret. ideo te cognomi¬
nari uoluisse uincentium. quod rogati
successorem qui hoc nomine appellatus
est. ad huc tãquam magnum ꝙ scm ui-¬
rum animo teneas. & ob hoc illius nom̃
tuum uolueris et̾ cognomen. Nec de-¬
fuerunt qui dicerent etiam hoc a te
fusse iactatum: quod ipse tibi nescio qͣ
uisione apparuerit. atq ad hos confici-¬
endos libros. de quibus tecum agere
isto nr̃o opusculo institui sic adiuuerit.
ut ea tibi scribenda quantum ad res

Expanded text:
reddidit. cum enim quis esset Vincenreddidit. cum enim quis esset Vincentius Victor ab eis qui te nouerant et forte aderant requisissem, audiui te fuisse Donatistam uel potius Rogatistam, nuper autem communicasse catholicae. et cum gauderem tantum, quantum de his solemus, quos ab illo errore liberatos esse cognoscimus, immo uero etiam multo amplius, quod ingenium tuum, quo delectabar in litteris tuis, uidebam non remansisse apud aduersarios ueritatis, additum est a referentibus, quod me inter illa gaudia contristaret, ideo te cognominari uoluisse Vincentium, quod Rogati successorem, qui hoc nomine appellatus est, adhuc tamquam magnum et sanctum uirum animo teneas et ob hoc illius nomen tuum uolueris esse cognomen. nec defuerunt qui dicerent etiam hoc a te fuisse iactatum, quod ipse tibi nescio qua uisione apparuerit atque ad hos conficiendos libros, de quibus tecum agere isto nostro opusculo institui, sic adiuuerit, ut ea tibi scribenda, quantum ad res
Abbreviated transcription (Latin):
UOD OI¬
chi ad te
scribendũ
putaui. hoc
prius cogi¬
tes fili dile¬
ctissime ui¬
ctor uolo: si te contemnerẽ: nequaqũã
id me fuisse facturum. Nec ideo tamen
humilitate nr̃a sic ab utaris: ur ꝓpterea
te existimes approbatum. quia cernis ñ
fuisse contemptum. Neq enĩ seguendũ
sed corrigendum te diligo. Et qm̃ nec
corrigi posse despero: nolo mireris me con¬
temnere non posse quem diligo.Si enim
te antequam nobis communicares dili-¬
gere debui ut es ses catholicus: quanto
magis etiam communicantẽ diligere
debeo ne sis nouus hereticus: & ut sis
talis catholicus: cui resistere nullus possit
hereticus: Quantum enim apparet ex
donis ingenii quȩ iam tibi largitꝰ ẽ d̾s.
ꝑfecto sapiens eris si te non esse credideris.
atq ut sis ab illo qͥ facit sapientes pie sup¬
pliciter instanterq poposceris. & malue¬
ris errore non decipi. quam errantium
laudibus honorari. Prius me in libris
tus titulus tui nominis ꝓte sollicitũ

Expanded text:
uod mihi ad te scribendum putavi, hoc prius cogites, fili dilectissime Victor, volo, si te contemnerem, nequaquam id me fuisse facturum. Nec ideo tamen humilitate nostra sic abutaris, ut propterea te existimes approbatum, quia cernis non fuisse contemptum. Non enim sequendum, sed corrigendum te diligo: et quoniam nec corrigi posse despero, nolo mireris me contemnere non posse quem diligo. Si enim te antequam nobis communicares, diligere debui, ut esses catholicus; quanto magis te jam communicantem diligere debeo, ne sis novus haereticus, et ut sis talis catholicus, cui resistere nullus possit haereticus? Quantum enim apparet ex donis ingenii, quae jam tibi largitus est Deus, profecto sapiens eris, si te non esse credideris; atque ut sis, ab illo qui facit sapientes, pie, suppliciter instanterque poposceris et malueris errore non decipi quam errantium laudibus honorari. Prius me in libris tuis titulus tui nominis pro te sollicitum
Abbreviated transcription (Latin):
quam pelagius. Ille quippe dñicam sen¬
tentiam ꝑtimescens. qua non baptiza-¬
ti in regnum cȩloꝵ non ꝑmittunt᷑
intrare: licer eos quos ab om̃i peccato
liberos credit. non illo audet paruu¬
los mutere. Cu uero sic contemnis qd̃
dictum est.siquis non renatus fuerit
ex aqua & spũ non potest introire
in regnum di: ut excepto errore quo
audes a regno dĩ paradisum separare.
quibusdam quos reos nasci sicut ca-¬
tholicus credis sine baptismate mor-¬
tius & illius reatus absolutionẽ. ꝙ
regnum cęloꝵ non dubites infuper
polliceri: quasi contra pelagium in ori¬
ginali peccato astruendo tunc esse pos-¬
sis catholicus uerus. si contra dñm
fueris in destruenda eius de baptismo
sententia hereticus nouus. Nos te
dilectissime non sic uolumꝰ hereticoꝵ
et̃ uictorem. ut error uincat erroreon
& quod est peius maior minorem. Dicis
enim. Aut si forte quispiam reluctet᷑.
latronis animȩ uł dinocratis. interĩ

Expanded text:
quam Pelagius. ille quippe dominicam senquam Pelagius. ille quippe dominicam sententiam pertimescens, qua non baptizati in regnum caelorum non permittuntur intrare, licet eos quos ab omni peccato liberos credit non illo audet paruulos mittere; tu uero sic contemnis quod dictum est: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, ut excepto errore, quo audes a regno dei paradisum separare, quibusdam quos reos nascisieut catholicus credis sine baptismate mortuis et illius reatus absolutionem et regnum caelorum non dubites insuper polliceri; quasi contra Pelagium in originali peccato astruendo tunc esse possis catholicus uerus, si contra dominum fueris in destruenda eius de baptismo sententia hereticus nouus. nos te, dilectissime, non sic uolumus hereticorum esse uictorem, ut error uincat errorem et, quod est peius, maior minorem. dicis enim: aut si forte quisquam reluctetur latronis animae uel Dinocratis interim
Abbreviated transcription (Latin):
oblationes assiduas. ꝙ offerenda iugit̃
scõꝵ censeo sacrificia sacerdotum: ut te
homo laicus. sacerdotib d̃i nec discen¬
do subderes. nec saltẽ simul querendo
misceres. sed censendo preponeres. Aufer
tibi ista fili. Nam si in uia qũa xp̃c hu-¬
milis seipsum esse docuit ambulat᷑ nullꝰ
smno xp̃i ex hac uita migrauerunt. in¬
terim non ire in regnum cȩloꝵ sed
in paradysum. postea uero in resurre¬
ctione mortuoꝵ etiam ad regni cȩloꝵ
beatitudinem ꝑuenire: siuis esse catho¬
licus. Hoc enim eis dare nec pelagiana
heresis est ausa: quȩ opinatur paruu¬
los non trahere originale peccatum.
Quos tu quãuis sicut catholicus cum
peccato nasci fatearis: nescio qua tamen
ꝑuersioris nouitate opinionis sine ba-¬
ptismate salutari. ꝙ ab hoc peccato cũ
quo nascuntur absolui. & in regnum
cȩloꝵ asseris introduci. Neq conside¬
ras in hac causa qũa deterius sapias:

Expanded text:
oblationes assiduas et offerenda jugiter oblationes assiduas et offerenda jugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum: » ut te homo laicus sacerdotibus Dei nec discendo subderes, nec saltem simul quaerendo misceres, sed censendo praeponeres. Aufer tibi ista, fili: non sic in via, quam Christus humilis se ipsum esse docuit, ambulatur; nullus smo Christi ex hac vita emigraverint, interim non ire in regnum coelorum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\', si uis esse catholicus. hoc enim eis dare nec Pelagiana heresis ausa est, quae opinatur paruulos non trahere originale peccatum. quos tu quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua tamen peruersioris nouitate opinionis sine baptismate salutari et ab hoc peccato cum quo nascuntur absolui et in regnum caelorum asseris introduci neque consideras, in hac causa quam deterius sapias
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliqua differentia sit intelligen¬
dum. an res una sit duob appellata no¬
minibus. Sufficit quod non potest introi-¬
re in regnum di: qui non fuerit laua-¬
cro regenerationis ablutus. Mansiones
autẽ aliquas constitutas in domo di.
separare a regno d̃i qũa sit a ueritate
deuium: puto quod iam intelligas. Et
ideo quod putasti in aliquib mansio¬
nib quas dñs multas esse dixir in do¬
mo patris sui mansuros quosdam etiã
non renatos ex aqua & sp̃u: ut fidem
catholicam teneas ammoneo. Si ꝑmittis.
emendare non differas
oli credere. nec dicere. nec docere. sacri¬
rati de corpore exierint offerendum. si
uis esse catholicus: quia nec illud qd̾
de machabeoꝵ libris commemorasti
sacrificium uidȩoꝵ: ꝓhis qui non cir¬
cumcisi de corpore exierunt ostendis
oblatum. In qua tua sententia tam no¬
ua. & contra eccłȩ totius auctoritatem
disciplinamq ꝓlata. uerbo etiam in so¬
lentissimo usus es dicens: ꝓhis sane

Expanded text:
cum aliqua differentia sit intellegencum aliqua differentia sit intellegendum an res una sit duobus appellata nominibus; sufficit, quod non potest introire in regnum dei, qui non fuerit lauacro regenerationis ablutus. mansiones autem aliquas constitutas in domo dei separare a regno dei quam sit a ueritate deuium puto, quod iam intellegas. et ideo quod putasti in aliquibus mansionibus, quas dominus multas esse dixit in domo patris sui, mansuros quosdam etiam non renatos ex aqua et spiritu, ut fidem catholicam teneas, ammoneo, si permittis, emendare non differas. Xoli credere nec dicere nec docere \'sacrizati de corpore exierint, offerendum, » si vis esse catholicus: quia nec illud quod de Machabaeorum libris commemorasti sacrificium Judaeorum pro his qui non circumcisi de corpore exierant, ostendit oblatum. In qua tua sententia tam nova, et contra Ecclesiae totius auctoritatem disciplinamque prolata verbo etiam insolentissimo usus es, dicens, « Pro his sane
Abbreviated transcription (Latin):
non potest inquit intrare in regnum
di. Nam uerba eius de hac re. istast̃
ad nichodemum. Amen amen dico
tibi. nͥ qͥs natus fuerit denuo: non
potest uidere regnum di. Ecce non
hic dixit regnum cęloꝵ. sed dĩ. Et
cum respondisset nichodemꝰ atq dyxis¬
ser. quomͦ potest homo nasci cum sit
senex numquid potest in uentrẽ ma¬
tris suȩ iterato introire q nasci: eandẽ
sententiam dñs planius aꝑtiusq repe¬
tens ait. Amen am̃ dico tibi nisi quis
renatus fuerit ex aqua q sp̃u: non
potest introire in regnum di. Eece
nec hic dixit regnum cȩloꝵ. sed regnũ
dĩ. Quod enim dixerat nisi quis natꝰ
fuerit denuo: hoc quid esset exposuit
dicens: nisi quis natus fuerit ex aqua
ꝙ sp̃ũ. Et quod dixerat non potest ui¬
dere: hoc ex posuit dicendo: non potest¬
introire. Illud tamen quod dixerat reg¬
num di: non alio nomine repetiuit.
Neq nunc opus est querere atq dissere-¬
re utrum regnum di regnumq cȩloꝵ

Expanded text:
non potest, inquit, intrare i n regnum non potest, inquit, intrare i n regnum d e i. nam uerba eius de hac re ista sunt ad Nicodemum: amen, amen dico tibi: nisi quis natus fuerit denuo, non potest uidere regnum dei. ecce non hic dixit \'regnum caelorum\', sed \'dei\'. et cum respondisset Nicodemus atque dixisset: quomodo potest homo nasci, cum senex sit? numquid potest in uentrem matris suae iterato introire et nasci? eandem dominus sententiam planius apertiusque repetens ait: amen, amen dico tibi: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. ecce nec hic dixit \'regnum caelorum\', sed \'regnum dei\'. quod enim dixerat: nisi quis natus fuerit denuo, hoc quid esset exposuit dicens: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu; et quod dixerat: non potest uidere, hoc exposuit dicendo: non potestintroire. illud tamen, quod dixerat \'regnum dei\', non alio nomine repetiuit. neque nunc opus est quaerere atque disserere, utrum regnum dei regnumque caelorum
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur quidem dicere sibi aliquid.
quia scripturas negligenter attendt̃:
& quomodo regnum d̾i dicatur unde
oramus dicentes adueniat regnum
tuum: non intelligunt. Regnum di
dicitur: ubi cum illo fidelis familia eiꝰ
beate ꝙ sempiterne tota regnabit. Nam
scđm potestatem quȩ illi suꝑ omĩa est.
etiam nunc utiq regnar. Quid ergo ẽ
quod oramus ut ueniat: nisi ut cũ illo
regnare mereamur: Sub eius autẽ po¬
testate etiam illi erunt qui pęna ignis¬
ȩterni ardebunt. Nũ quidnam obhoc
etiam ipsos in regno dĩ futuros dictu¬
ri sumus.: Aliud est enim regnum dĩ
muneribus honorari: aliud regnum
dĩ legib coherceri. Ut autẽ tibi mani¬
festissime appareat non esse alias par-¬
tes regni cęlestis distribuendas bapti¬
zatis. & alias partes regni dĩ dandas
quib uisum est tibi non baptizatis.¬
ipsum dñm audi qui noti ait siqͥs
non renatus fuerit ex aqua & sp̃u ñ
potest intrare in regnum cȩloꝵ. sed

Expanded text:
uidentur quidem sibi aliquid dicere, uidentur quidem sibi aliquid dicere, quia scripturas neglegenter adtendunt et quomodo regnum dei dicatur, unde oramus dicentes: adueniat regnum tuum, non intellegunt. regnum dei dicitur, ubi cum illo fidelis familia eius beate et sempiterne tota regnabit; nam secundum potestatem quae illi super omnia est etiam nunc utique regnat. quid ergo est quod oramus, ut ueniat, nisi ut cum illo regnare mereamur? sub eius autem potestate etiam illi erunt, qui poena aeterni ignis ardebunt. numquidnam ob hoc etiam ipsos in regno dei futuros dicturi sumus ? aliud est enim regni dei muneribus honorari, aliud regni dei legibus coerceri. ut autem tibi manifestissime appareat non esse regnum caelorum distribuendum baptizatis et alias partes regni dei dandas quib ait: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, \'non potest intrare in regnum caelorum ̒, sed:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed forte dicas om̃ia quidem ꝑtinere
ad di regnum quia regnar in cęlis.
regnat in terris. in abyssis. in parady¬
so. in inferno. ubi enĩ ñ regnar cuius
ubiq summa potestas ẽ: sed aliud ẽẽ
regnum cęloꝵ quo fas ñ ẽ accedere nͥ
lauacro regenerationis ablutos ꝓpt̃
dñicam ueram fixamq sententiam:
aliud autẽ ẽẽ regnum terrarum.
uł aliarum creaturȩ partium. ubi
possunt esse aliquȩ mansiones domꝰ
d̾i. quamius ꝑtinentes ad regnumdi.
non tamen ad regnum cęloꝵ. ubi
excellentius & beatius ẽ regnum d̾i.
Ita fieri. ur nec aliquȩ domꝰ dĩ partes
atq mansiones a regno di nefariȩ
separentur: & tamen non om̃s in
regno cȩloꝵ mansiones p̃parentur.
atq in his quȩ in regno cęloꝵ non
sunt possint feliciter habitare: quib
eas etiam non baptizatis d̃s dare uo-¬
luerit: ut in regno dĩ sint. quãus in
regno cȩloꝵ qui baptizati non st̃
esse non possint. Hoc qui dicunr:

Expanded text:
Sed forte dicas omnia quidem pertinere Sed forte dicas omnia quidem pertinere ad dei regnum, quia regnat in caelis, regnat in terris, in abyssis, in paradiso, in inferno – ubi enim non regnat, cuius ubique summa potestas est? —, sed aliud esse regnum caelorum, quo fas non est accedere nisi lauacro regenerationis ablutos propter dominicam ueram fixamque sententiam, aliud esse autem regnum terrarum uel aliarum creaturae partium, ubi possunt esse aliquae mansiones domus dei quamuis pertinentes ad regnum dei, non tamen ad regnum caelorum, ubi excellentius et beatius est regnum dei; ita fieri, ut nec aliquae domus dei partes atque mansiones a regno dei nefarie separentur et tamen non omnes in regno caelorum mansoribus praeparentur atque in his quae in regno caelorum non sunt possint feliciter habitare, quibus eas etiam non baptizatis deus dare uoluerit, ut in regno dei sint, quamuis in regno caelorum, quia baptizati non sunt, esse non possint. Hoc qui dicunt