comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
murbe ha¬
bitus ẽ: ⁊ inuenta
milia.
tam̃ an-¬
no cũ inalgido mon¬
te. ab
urbe .xͦiͦi. fere miliario
romanꝰ
obsideret᷑ exercitꝰ: luciꝰ
cincinnat᷑. dictator fa
qui agrũ . ni iugerũ
dens. manib suis cole

Expanded text:
urbe habitus est, inventa milia tamen anno, cum in Algido monte ab Urbe duodecimo fere miliario Romanus obsideretur exercitus, L. Quintius Cincinnatus dictator est qui agrum quattuor iugerum dens
Abbreviated transcription (Latin):
ita escidit. ut ⁊ aurũ qd̾ his datũ
fuerat.⁊ om̃nia que ceꝑant milita
ria signa reuocaret. Ita t̾cio triũ¬
phans urbẽ ingressus ẽ. ⁊ appellatꝰ
scd̃s romulus qͣi ⁊ ip̃e patrie conditor.
Circa hec tempora. hester historia¬
putat᷑ conscripta. Plato quoq phi¬
losophus his fuisse tp̃rib ꝑhibetur.

Expanded text:
ita cecidit ut aurum, quod ipsi datum ita cecidit ut aurum, quod ipsi datum fuerat, et omnia que ceperant militria signa revocaret. ita tertio triumphans urbem ingressus est et appellatus secundus Romulus, quasi et ipse patriae conditor. || circa haec tempora Hester putatur historia conscripta. || Plato quoque philosophus his fuisse temporibus perhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ ꝑdiderunt. fidene capta et
excisasPost .xxͥ. uide aunos ueien¬
tani rebellauert̃. Dictator contra
ipsos missus ẽ furiꝰ camillus. Qui
primũ eos uicit acie. mox etiã ci¬
uitatẽ. diu obsidens cepit antiqͥssi¬
mũ italie. atq dicissimã. Postea
cepit ⁊ faliscos/ non minꝰ nobilẽ
ciutatẽ: s cõmota ẽ ei inuidia
qͣr p̃dã male diuisisser. dãpnat᷑q
ob eam causã. ⁊ expulsus ẽ a ciuita¬
te ¶Scatm galli senones. ad urbẽ
uenerunt:⁊ uictos romanos .xͦi.
miliario a roma. apud flumen
alliam secuti etiã urbẽ occupa¬
uert̾: neq defendi quicquã nͥ
capitoliũ potuit. Quod cum diu
obsedissent ⁊ iã romani fame la¬
borarent: a camillo qui ĩ uicina
ciuitate exulabat gallis suꝑuen¬
tũ ẽ. grauissimeq ab eo uicti st̃.
Postea tam̃ accepto etiã auro mille li¬
brarũ ne capitoliũ obsiderent. reces¬
serunt. S secutus ẽ eos camullus: et¬

Expanded text:
regem perdiderunt. Fidenae captae et regem perdiderunt. Fidenae captae et excisae. Post viginti inde annos Veientani rebellaverunt. dictator contra ipsos missus est Furius Camillus, qui primum eos vicit acie, mox etiam civitatem diu obsidens cepit antiquissimam Italiae atque ditissimam. postea cepit et Faliscos, non minus nobilem civitatem. sed commota est ei invidia, quasi praedam male divisisset, damnatusque ab ea causa et expulsus est civitate. statim Galli Senones ad urbem venerunt et victos Romanos undecimo miliario a Roma apud flumen Alliam secuti etiam urbem occupaverunt. neque defendi quicquam nisi Capitolium potuit; quod cum diu obsedissent et iam Romani fame laborarent, a Camillo, qui in vicina civitate exulabat, Gallis superventum est gravissimeque victi sunt. postea tamen accepto etiam auro || mille liberti ne Capitolium obsiderent, recesserunt. Sed secutus eos Camillus
Abbreviated transcription (Latin):
francorũ regis filtã sibi inmatri¬
moniũ iuuxit amalefledã ger¬
manã suã uuandaloꝵ regi hu¬
nerico. eiusdẽ quoq amale¬
frede filiã malabergam tor̾ni¬
gorũ regi ermenfredo. cheo¬
dicodo quoq ⁊ ostrogotho ex
Amalasuinthã uͦ t̾ciã filiã eu¬
tharico ex alamannorũ stirpe
uenienti euocato ab hispaniis
finitate. aut pactionis federe so¬
ciata ñ fu̾it Zenõ itaq augustus

Expanded text:
rimonium iunxit, Amalafredam germanam suam Wandalorum regi Hunurico, eiusdem Amalafredae filiam Amalabergam Turingorum regi Hermenfredo, Theodicodo quoque et Ostrogotho ex Amalasuintham vero tertiam filiam Eutharico ex Amalorum stirpe venienti evocato ab Hispania tfinitate aut pactionis foedere sociata non fuerit. Zeno itaque Augustus
Abbreviated transcription (Latin):
anuũ uͦ expletũ. oeꝑunt nascim
inguinib hominũ uł. in aliis
deligatirib locis glandule in
modũ nucis seu dactili quas
mox subsequebat᷑ febriũ intole¬
rabił estus : ita ut intriduo homo
Erat aũ ubiq luctus ubiq lacri¬
me. Nam ut uulgi rumor habeł¬
fugiendo cupientes cladẽ uitare.
relinquebaut᷑ domus deserte
habitatorib. solis catulis domũ
seruantib. peculia sola remane¬
bant in pascius nullo astance pa¬
store. Cerneres pͥdem uillas seu
castra repleta agminib hominũ.
postera uero die uniu̾sis fugien¬
tib cuncta eẽ insilentio summo.
fugiebant filii insepulta
cadauera parentũ relinquentes.
parentes obliti pietatis iuscera.

Expanded text:
annum vero expletum, coeperunt nasci in annum vero expletum, coeperunt nasci in inguinibus hominum, vel in aliis delicatioribus locis, glandulae in modum nucis seu dactyli, quas mox sequebatur febrium intolerabilis aestus, ita ut in triduo homo Erant autem ubique luctus, ubique lacrymae. Nam, ut bat, fugientes cladem vitare, relinquebantur domus desertae habitatoribus, solis catulis domum servantibus. Peculia sola remanebant in pascuis, nullo adstante pastore. Cerneres pridem villas seu castra repleta agminibus hominum, postero vero die universis fugientibus cuncta esse in summo silentio. Fugiebant filii, cadavera insepulta parentum relinquentes, parentes obliti pietatis viscera
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ stirpe remanserat. Quos secũ
in italia ueniens soli odoacar ad¬
durerat. Huic narsis fidelit̾ sibi
pͥmũ adherenti multa beneficia con¬
tulit: s nouissime suꝑbe rebellan¬
tẽ ⁊ regnare cupiente. bello suꝑatũ
et captũ celsa de trabe suspendit.
magistrũ militũ uirum
bellicosũ et fortẽ uniu̾sos italie fi¬
nes obtinuit. Hic narsis prius
quidẽ cartholariꝰ fuit. deuide
ꝓpt̾ uirtutũ m̾ita patriciatꝰ ho¬
norẽ ꝓmeruit. Erat aũ uir piis¬
sunus in religione catholicus in
pauꝑes magnificus. in recuꝑan¬
dis basilicis satis studiosus . ui¬
giliis et orationib in tantũ stu¬
dens. ut plus supplicationib ad
dm̃ ꝓfusis quã armis bellicis
uictoriã obtineret. huiꝰ tp̃rib in
ꝓuincia p̃cipue ligurie maxi¬
ma pestisentia exorta ẽ: subito
enĩ apparebant quedã signacła
ꝑ domos. ostia. uasa uł uestum̃¬
ta. que siquis uoluisser abluere
magis magisq apparebant. Post

Expanded text:
lorum stirpe remanserat, quos secum lorum stirpe remanserat, quos secum in Italiam veniens olim Odoacar adduxerat. Huic Narsis fideliter sibi primum adhaerenti multa beneficia contulit; sed novissime superbe rebellantem et regnare cupientem, bello superatum et captum celsa de trabe suspendit. magistrum militum, virum bellicosum et fortem, universos Italiae fines obtenuit. Hic Narsis prius quidem chartularius fuit, deinde propter virtutum merita patriciatus honorem promeruit. Erat autem vir piissimus, in religione catholicus, in pauperes munificus, in recuperandis basilicis satis studiosus, vigiliis et orationibus in tantum studens, ut plus supplicationibus ad Deum profusis quam armis bellicis victoriam obtineret. 4. Huius temporibus in provincia pma pestilentia exorta est. Subito enim apparebant quaedam signacula per domos, ostia, vasa, vel vestimenta, quae si quis voluisset abluere, magis magisque apparebant. Post
Abbreviated transcription (Latin):
is tẽporib narsis etiã bucellins
duci bellũ intulit. Quẽ theo¬
debertꝰ rex francoꝵ cũ in italiã intro¬
isset reu̾sus ad gallias. cũ amingo
alio duce ad subiciendã italiã reli¬
querat. Qͥ bucelliuꝰ cũ pene totam
italiã direptionib uastaret.⁊ theo¬
deberto suoregi de p̃da italie mun̾a
copiosa conferret.cũ in cãpania
hiemare dispoñet tandẽ in loco
cui tanuetũ nom̃ ẽ. graui bello a
narsete suꝑatꝰ ⁊ extinctus ẽ. Amin¬
gus uͦ dũ guidin gothorũ comiti
contͣ uarsetem rebellanti auxiliũ
ferre conatꝰ eẽt. utriq anarsete su¬
ꝑati sunt: guidin captus constan¬
tinopolim exiliat᷑. amingus uͦ qui
ei auxiliũ p̃buerat narsetis gladio
ꝑimit᷑. Terciꝰ quoq francoꝵ dur.
nomine luchariꝰ bucellini germa¬
nus. dum multa preda onustus
ad patriã cuꝑet reu̾ti int̾ ueronã
et tridentũ iuxta lacũ benacũ ppͥa
morte defunctus est.
narsis aduersus sindualdum
brentoꝵ regẽ. qui ad huc de eru¬

Expanded text:
is temporibus Narsis etiam Buccellino duci bellum intulit, quem Theudebertus rex Francorum cum in Italiam introisset, reversus ad Gallias cum Hamingo alio duce, ad subjiciendam Italiam dereliquerat. Qui Buccellinus cum pene totam Italiam direptionibus vastaret, et Theudeberto suo regi de praeda Italiae munera copiosa conferret, cum in Campania hiemare disponeret, tandem in loco, cui Tannetum nomen est, gravi bello a Narsete superatus, exstinctus est. Hamingus vero dum Widin Gothorum comiti, contra Narsetem rebellanti, auxilium ferre conatus fuisset, utrique a Narsete superati sunt. Widin captus Constantei auxilium praebuerat, Narsetis gladio perimitur. Tertius quoque Francorum dux nomine Leutharius, Buccellini germanus, dum multa praeda onustus ad patriam cuperet reverti, inter Veronam et Tridentum iuxta lacum Benacum propria morte defunctus est. 3. tamen adversus Sinduald Brentorum regem, qui adhuc de Heru
Abbreviated transcription (Latin):
genti puri tria milia talentoꝵ.
his dieb. iudeoꝵ pontifex omas
sẏmonis iusti filiꝰ clarꝰ habebat᷑.
Tunc etiã qͥntꝰ enmiꝰ poeta taren¬
ti nascit᷑: qui post rome deguit.
contentꝰ uniꝰ ancille ministerio.
les creati st̃. bellũ faliscis intule¬
rt̃ : que ciuitas italie opulenta
quondã fuit. Quod ambo con¬
sules iutra sex dies qͣm uenerant
transegerunt: xu. milib hostiũ

Expanded text:
genti puri tria milia talentorum. || his diebus Iudaeorum pontifex Onias Simonis Iusti filius clarus habebatur. || tunc etiam Q. Ennius poeta Tarenti nascitur, qui post Romae decuit contentus unius ancillae ministerio. les creati sunt, bellum Faliscis intulerunt, quae civitas Italiae opulenta quondam fuit, quod ambo consules intra sex dies, quam venerant, transigerunt XV milibus hostiu
Abbreviated transcription (Latin):
qnꝙ beneuentanũ ducatũ reg̾ẽt.
uenientes felae cũ multicudine
nauiũ non longe a ciuitate sepon¬
to castra posuerunt. Qui occultas
foueas circa sua castra facientes.
cũ aio suꝑ eos absentib rodoaldo
et grimoaldo uenisser eosq debel¬
lare uellet. equus eiꝰ in unam de
eisdẽ foueis cecidit: atq irruentib
suꝑ enũ sclauis simul cũ aliqͣntis aliis
extinctus est. Qd̃ cũ rodoaldo nunci¬
atũ fuisset: cito ueniens eisdẽ scla¬
ios ꝓpt̾ hoc segniores ad bellũ reddi¬
disset. mox suꝑ eos irruens magna
q strage ꝓsternens. ⁊ aionis mor¬
tem ultus est. et de illis finib eos
qui remanserant hostes fugam pe
ab urbe tuscie lonensi uniu̾sas que
in litcore maris site sunt usq ad fi¬
nes francoꝵ cepit. Epit̾giũ quoq ci¬
uitatẽ int̾ tarusiũ ⁊ forouili positã.
parimͦ expugnauit ⁊ diruit. Cum
rauennatib ⁊ romanis bellũ gessit
ad fluuiũ emilie quicultenna dr̃:
inquo bello aparte romanoꝵ reli¬

Expanded text:
que Beneventanum ducatum regeret, venientes Sclavi cum multitudine navium longe a civitate Seponto castra posuerunt. Qui occultas foveas circa sua castra facientes, cum Aio super eos absentibus Radoaldo et Grimoaldo venisset, eosque debellare vellet, equus eius in unam de eisdem foveis cecidit, atque inruentibus super eum Sclavis, simul cum aliquantis aliis extinctus est. Quod cum Raduald nuntiatum fuisset, cito veniens, eisdem Sclaeos propter hoc segniores ad bellum reddidisset, mox super eos inruens magnaque eos strage prosternens, et Aionis mortem ultus est et de illis finibus eos qui remanserant hostes fugam petorum civitates ab urbe Tusciae Lunensi universas quae in litore maris sitae sunt usque ad Francorum fines cepit. Opitergium quoque, civitatem inter Tarvisium et Foroiuli positam, pari modo expugnavit et diruit. Cum Ravennantibus Romanis bellum gessit ad fluvium Aemeliae quod Scultenna dicitur. In quo bello a parte Romanorum, reli
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ tenuerat: uita decedens.
langobardorũ regnũ rodoaldo fi¬
lio suo reliquit. Hic cũ iuxta basi¬
licã bĩ iohis baptiste fuisset huma¬
tus. post aliquantũ tempꝰ quĩdam
cupiditate succensus eius sepulcrũ
nocte aꝑuit: ⁊quicqurd in orna¬
mentis eiꝰ corporis reperit abstulit.
gere: Licet non recte credens: tam̃
mͥ se cõm̃dauit. Quia gͥ hoc facẽ
p̃sũpsisti: nunqͣm in mea basilica
deinceps ingressũ habebis. Qd̃ ita
quoq factũ ẽ. Quotien scũq enĩ
uoluisset bĩ iohis oraculũ ingredi:
statim uelut a ualidissimo pugil¬
lo guttur eiꝰ feriret᷑. sic subito re¬
tro cadebat impulsus. Ueritatẽ
in xp̃o loquor qd̾ hoc mͥ ip̃e retu¬
lit: qui hoc ip̃m suis ocłis factum
uidit. Hec gundiberga regina¬
ad instar genitricis sue sicut illa
in modica sic ⁊ ista incra ticinen¬
sẽ ciuitatẽ basilicã inhonorẽ bea¬
ti ioħis baptiste construxit. quã
tumulatũ quiescit. Hec dũ cͥmine
adult̾ii apud uirũ suũ accusaca

Expanded text:
regnum tenuerat, vita decedens, Langobardorum regnum Rodoald suo filio reliquit. Hic cum iuxta basilicam beati Iohannis baptistae fuisset humatus, post aliquantum tempus quidam, iniqua cupiditate succensus, eius sepulchrum noctu aperuit et quicquid in ornamentis eius corporis repperit abstulit. gere? Fuerit licet non recte credens, tamen mihi se commendavit. Quia igitur hoc facere praesumpsisti, numquam in meam basilicam deinceps ingressum habebis'. Quod ita quoque factum est. Quotiescumque enim voluisset beati Iohannis oraculum ingredi, statim velut a validissimo pugili guttur eius feriretur, sic subito retro ruebat inpulsus. Veritatem in Christo loquor; hoc mihi ipse retulit qui hoc ipsum suis oculis factum vidit. ad instar suae genitricis, sicut illa in Modicia, sic et ista intra Ticinensem civitatem basilicam in honorem beati Iohannis baptistae construxit, quam tumulatum quiescit. Haec dum de crimine adulterii apud virum accusata
Abbreviated transcription (Latin):
it: codicẽq ip̃m edictũ appellarip̃¬
cepit. Erat aũ iam ex quo langobar
Ad hunc regem arichis dux beneuen¬
tanus filiũ suũ aionẽ direxit. Qui
cũ rauemiã uenisset ticinũ ꝑgens:
ibi ei romanorũ malicia talis potio
data ẽ. que eum mente exced̾e facet
atq ex eo tp̃r nunquã pleni samq
sensus fũit. Igitur cũ dux arichis hi¬
iꝰ de quo diximꝰ pat̾ iam annis ma¬
sciens filiũ suũ aionẽ non recti eẽ sensꝰ.
rodoasdũ ⁊ grimoaldũ iam florẽ u¬
uentutis habentes. quasi ꝓpͥos filios
langobardis qui aderant cõmenda¬
uit: eisq dixit quia meliꝰ eos istire
gere quã aio suus filiꝰ possit. De
functo gͦ arichis qui ducatũ quin¬

Expanded text:
it codicemque ipsum edictum appellari prit codicemque ipsum edictum appellari praecepit. Erat autem iam ex quo LangobardAd hunc regem Arichis dux Beneventi filium suum Aionem direxit. Qui cum Ravennam venisset, Ticinum pergens, ibi ei Romanorum malitia talis potio data est, quae eum mente excedere faceret; atque ex eo tempore numquam pleni sanique sensus fuit. 43. Igitur cum dux Arichis, huius de quo diximus pater, iam masciens filium suum Aionem non recti esse sensus, Radoaldum et Grimoaldum, iam florem iuventutis habentes, quasi proprios filios Langobardis qui aderant commendavit eisque dixit, quod melius eos regere isti quam Aio suus filius possit. 44. Defuncto ergo Arechis, qui ducatum quin
Abbreviated transcription (Latin):
Quo in loco multe possessiones a
singłis pͥncipib siue langobardis
largite sunt: ⁊magna ibi facta ẽ
congregatio monachoꝵ. Ign᷑ ario
aldus postqm suꝑ langobardos
.xͦii. annis regnauit. ab hac luce
subtractꝰ ẽ. Langobard oꝵ regnũ ra¬
thari genere arodus suscepit. fuit
au̾uitib fortis ⁊ iusticie tramitem
lineã tenens arriane hereseos ꝑfi¬
dia macłatusẽ. Siquide arriani
ꝑniciẽ dicunt. Nos aũ catholici patrẽ
gła confitemur. Huiꝰ temporib pe¬
ne ꝑ om̃s cuntares regni eiꝰ duo ep̃i¬
erant: unꝰ catholicꝰ alt̾ arrianꝰ. In
ciuitate quoꝙ ticinensi usq nunc
ostendit᷑ ubi arrianꝰ ep̃s erat. qui¬
apud basilicã scĩ esubii baptist̾in¬
ep̃s resideret. Qui tam̃ arrianꝰ ep̃s
qui in eadẽ ciuitate fuit anastasiꝰ nõse
ad fidẽ catholicã conu̾sus ẽ: ⁊ rp̃i
postea eccłiã rexit. Hic rothari ierlan¬
gobardorũ leges que sola memoria ie¬
⁊ usu tenebant scriptoꝵ serie cõposi¬

Expanded text:
Quo in loco et multae possessiones a singulis principibus sive Langobardis largitae sunt, et magna ibi facta est congregatio monachorum. aldus postquam super Langobardos duodecim annis regnum tenuit, ab hac luce subtractus est. Langobardorum regnum Rothari genere Arodus suscepit. Fuit viribus fortis et iustitiae tramitem lineam tenens, Arrianae hereseos perfidia maculatus est. Siquidem Arriani perniciem dicunt; nos autem catholici Patrem gloria confitemur. Huius temporibus pene per omnes civitates regni eius duo eperant, unus catholicus et alter Arriacivitate quoque Ticinensi usque nunc ostenditur, ubi Arianus episcopus, apud basilicam Sancti Eusebii resiopus resideret. Qui tamen Arrianus episcopus , qui in cadem civitate fuit, Anastasius nomine, ad fidem catholicam conversus, Christi postea ecclesiam rexit. Hic Rothari rex Langobardorum leges, quas sola memoria et usu retinebant, scriptorum serie conposu
Abbreviated transcription (Latin):
iter faciendũ uidisset: datis ercibariis
ad quã partẽ tendere deberet ammonu¬
it. Quicũ post aliquot dies italiã ingiesꝰ.
ad domũ in qua ortus fuerat ꝑuenit.
Que ita deserta erat ut non solũ tectum
non haberet: s etiã rubis ⁊ seutib plera
eẽt. Quib ille succifis: intra eosdẽ porr¬
tes astam reꝑiens suã pharetrã suspendis¬

Expanded text:
iter faciendum vidisset, datis ei cibariis, ad quam partem tendere deberet, admonuit. Qui post aliquot dies Italiam ingressus, ad domum in qua ortus fuerat pervenit. Quae ita deserta erat, ut non solum tectum non haberet, sed etiam rubis et sentibus plena esset. Quibus ille succisis, intra eosdem parietes vastam
Abbreviated transcription (Latin):
anros regnau̾at diem clausit extre¬
mũ telicto in regnũ filio suo adalo¬
aldo admodũ puero cũ theodeluida
matre. Sub hiseccłie restaurate sunt:
et multe donationes ꝑ loca uenera¬
bilia largite. S dñ adaloasduseuer¬
sa mente insaniret postqͣm cũ ma¬
tre decem regnau̾at annis de regno
eiectusẽ:⁊ alangobardis in eiꝰ loco a¬
rioaldus substitutꝰ ẽ. De cuiꝰ regisge¬
stis: ad nrãm noticiã minime aliqͥd̾
ꝑuenit. Circa hec tp̃ra beatꝰ colũbanꝰ
ex gothoꝵ geñe oriundus postqͣm
ingallia in loco qui luxouiũ dicit᷑
monast̾iũ construx̾at in italiã ueni¬
ens a laugobardoꝵ rege gratant᷑ ex¬
ceptus est: cenobiũq qd̾ bobiũ dr̃¬

Expanded text:
annos regnaverat, diem clausit extremum, relicto in regno filio suo Adaloaldo admodum puero, cum Theudelinda matre. Sub niis ecclesiae restauratae sunt, et multae dationes per loca venerabilia largitae. Sed cum Adaloaldus eversa mente insaniret, postquam cum matre decem regnaverat annis, de regno ejectus est, et a Langobardis in ejus loco Arioaldus substitutus est. De cujus regis gestis, ad nostram notitiam minime aliquid pervenit. Circa haec tempora beatus Columbanus ex Scotorum genere oriundus, postquam in Gallia in loco qui Luxovius dicitur, monasterium construxerat, in Italiam veniens a Langobardorum rege gratanter exceptus est, coenobiumque, quod Bobium
Abbreviated transcription (Latin):
q exertitũ ꝑ quinquagita mi¬
lia passuũ insaciabilit̾ cicidit.
¶Post hec gentẽ belgarũ cui ad he¬
serant bellouagi cũ .lxͫ. milib ar¬
matorũ. suessones cũ qͥnqͣguita
nilib. naruii p̃t̾ea quoꝵ adeo in¬
domita feritas erat ut nunquam
ad se mercatores accedere sinerent.
hii nichilomiuiꝰ qͥnqͣ guita milia
armatorũ habentes. atrabates
etiã ⁊ ambiani. menappi. caleti.
ueromandi. atuacii. condurses.
eburones cerosicemani qui uno
uoĩe germani uocant᷑. quorum
om̃iũ cũhis quos supͣ diximus.
ducenta septuaginta duo milia
fuisse referunt᷑. hii cũ repente
ẽsiluis erũpentes exercitũ cesa¬
ris ꝑt̾ritũ in fugã uertissent:
tandẽ hortatu cesaris exercitus
restitit: eosq usq ad int̾nitio¬
nẽ pene deleuit. De hinc tituriꝰ
aluinus legatꝰ cesaris aluercas.
eburonices. lixiuiosq incredi¬
bili cede deleuit¶ ubliꝰ crassus
alt̾ legatꝰ: ex aquitanis ⁊ can¬

Expanded text:
que exercitum per quinquaginta mique exercitum per quinquaginta milia passuum insatiabiliter cecidit. post haec gentem Belgarum, cui adhaeserant Bellovagui cum sexaginta milibus armatorum, Suessones cum quinquaginta milibus, Nervii praeterea, quorum adeo indomita feritas erat, ut numquam ad se mercatores accedere sinerent, hi nihilominus quinquaginta milia armatorum habentes Atrepates etiam et Ambiani Menappi Caleti Velocasses Velomandi Atuatici Condurses Eburones Cerosi Cemani, qui uno nomine Germani vocantur, quorum omnium cum his, quos supra diximus, ducenta septuaginta duo milia fuisse referuntur. hi cum repente e silvis erumpentes exercitum Caesaris perterritum in fugam vertissent, tandem hortatu Caesaris exercitus restitit eosque usque ad internitionem paene delevit. || dehinc Titurius Albinus legatus Caesaris Alvercos Eburovices Lixoviosque incrediede delevit. P. Crassus alter legatus ex Aquitanis et Can
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inconfino italie positũ ẽ: se
eisdẽ tradsoit. Quã ob causam co¬
mes langobardoꝵ de lagare ragi¬
lo nõie anagnis ueniens: dep̃da¬
tus ẽ. Qui dũ cũ preda reu̾teretur.
in campo rotaliam ab obuio sibi
duce francoꝵ channicis cũ plurib
de suis ꝑemptꝰ ẽ. Qͥ erannicis ñ
multũ post tridentũ ueniens: de¬
uastauit. Quem subsequens euio¬
dux tridentinꝰ in loco qui salur¬
nis dr̃ cũ suis socu̾s iut̾fecit: pre¬
damq omnẽ quã ceꝑat excussit.
expulsisq francis tridentinũ ter¬
ritorium recepit.
oc tp̃r sigibertꝰ rex francorũ
occisus ẽ: fraude chilperiei¬
germani sui cũ quo bellũ uuerat. Re¬
gnũq eiꝰ cbildebertus eiusdẽ filius
ad huc puerulus cũbrunichilde ma¬
tre regendũ suscepit. Eoim qͦ duxr
tridentinoꝵ de quop̃misimꝰ: accepit
uxorẽ filiã garibaldi baioarioꝵre

Expanded text:
tum in confinio Italiae positum est, se tum in confinio Italiae positum est, se eisdem tradidit. Quam ob causam comes Langobardorum de Lagare , Ragilo nomine, Anagnis veniens depraedatus est. Qui dum cum praeda reverteretur, in campo Rotaliani ab obvio sibi duce Francorum Chramnichis cum pluribus e suis peremptus est. Qui Chramnichis non multum post tempus Tridentum veniens devastavit. Quem subsequens Euin Tridentinus dux, in loco qui Salurnis dicitur suis cum sociis interfecit praedamque omnem quam ceperat excussit. Expulsisque Francis, Tridentinum territorium recepit. 10. Hoc tempore Sigispertus rex Francorum occisus est fraude Hilpergermani sui, cum quo bellum inierat, regnumque eius Childepertus, eiusdem filius, adhuc puerulus, cum Brunihilde matre regendum suscepit. Euin quoque dux Tridentinorum, de quo praemisimus, accepit uxorem filiam Garibaldi Baioarior
Abbreviated transcription (Latin):
gentis uiris qui ei remanserant
ꝑ deuia siluarũ ꝓrũpens: ad ra¬
ban qui tc̃ ualentiã obsidebat ꝑ¬
uenit. eiq om̃ia que acta fuerant
nunciauit. Qͥ parit̾ dũ ebreduneu¬
semurbẽ omnia dep̃dantes uenis¬
sent: ibi eis mũmolus cũ innum̃o
exercitu occurrit. Cõmissoqr p̃lio:
eosdẽ uicit. Tunc zaban ⁊ rodanus
italiã repetentes: secusiũ deuenere.
Quã urbem sisinmiꝰ tc̃ magist̾ mi¬
litũ: a parte retiuebat ĩperatoris.
Ad quẽ puer mũmoli ueniens: lit¬
t̾as ei directas a mũmolo porrexit.
eũq citiꝰ aduentare dixit. Quo cõ¬
ꝑto taban ⁊ rodanꝰ: exinde mox ad
ꝓpͥa discesserunt. his auditis amo.
collecta om̃ip̃da italiã reuersurꝰ
ꝓficiscit᷑. s resistentib nuib p̃dã
ex magna parte relinquens: uix
cũ suis alpintim tͣmitẽ erũꝑe po¬
tuit: ⁊ sic ad patriã uenit.
Iis dieb aduenientib francis
anagnis castrũ qd suꝑ triden¬

Expanded text:
gentis viris, qui ei remanserant, gentis viris, qui ei remanserant, per devia silvarum prorumpens, ad Zaban, qui tunc urbem Valentiam obsidebat, pervenit, eique omnia quae acta fuerant nuntiavit. Qui pariter dum ad Ebredunensem urbem omnia depraedantes venissent, ibi eis Mummulus cum innumero exercitu occurrit; commissoque proelio, eosdem vicit. Tunc Zaban et Rodanus Italiam repetentes, Secusium devenere; quam urbem Sisinnius tunc magister militum a parte retinebat imperatoris. Ad quem puer Mummuli adveniens, litteras ei directas a Mummulo porrexit eumque citius adventare dixit. Quo conperto, Zaban et Rodanus exinde mox ad propria discesserunt. His auditis, Amo, collecta omni praeda, Italia rediturus' proficiscitur; sed resistentibus nivibus, praedam ex magna parte relinquens, vix cum suis Alpinum tramitem erumpere potuit et sic ad patriam pervenit. 9. His diebus advenientibus Francis, Anagnis castrum, quod super Triden
Abbreviated transcription (Latin):
et amo quidẽ ebredutiensẽ carpens
uiã usq machaouillã quã mum¬
molus munere regis meruerat acces¬
sit: ibiq tentoria fixit. Teban uͦ ꝑ
deuisem descendens urbem: usq
ualenciã uenit. Rodanus aũ graci¬
anopolĩ ciuitatẽ aggressus ẽ. Et a¬
mo quidẽ a relatensem de bellauit
ꝓuinciã cũ urbib que cirtũsite st̃.
usq ad ip̃m lapideũ cãpũ qui adia¬
cet urbi massiliensi accedens. uniu̾¬
sa que reꝑire pot̾at depopłatꝰ est.
Aquensib aũ obsidionẽ parans:
.xtͣ. duab libris argenti acceptis. ab
eodẽ loco discessit. Rodanus quoq
izaban parimͦ incendiis ⁊ rapinis.
loca ad que accesserant demoliti st̃.
Que cũ mũmulo patͥcio ꝑlata fuissẽt:
cũ ualida manu ueniens. pͥmũ cũ
rodano qui gracianopolĩ debella¬
bat conflirit: et multos de eiꝰ exer¬
citu ꝑemit: ip̃m qͦ rodanũ lancea
uulueratũ ad moncia excelsa fu¬
gere cõprilit. Qui exinde cũ quin¬

Expanded text:
Et Amo quidem Ebredunensem carpens Et Amo quidem Ebredunensem carpens viam, usque Machovillam, quam Mummulus munere regis meruerat, accessit, ibique tentoria fixit. Zaban vero per Diensem descendens urbem, usque Valentiam venit; Rodanus autem Gratianopolin civitatem adgressus est. Et Amo quidem Arelatensem debellavit provinciam cum urbibus qui circumsitae sunt; et usque ad ipsum Lapideum campum, qui adiacet urbi Massiliensi, accedens, universa quae repperire poterat depopulatus est; Aquinsibus autem obsidionem parans, viginti duabus libris argenti acceptis, ab eodem loco discessit. Rodanus quoque et Zaban pari modo incendiis et rapinis loca ad quae accesserant demoliti sunt. Quae cum Mummulo patricio perlata fuissent, cum valida manu veniens, primum cum Rodano, qui Gratianopolin debellabat, conflixit et multos de eius exercitu peremit ipsumque Rodanum lancea vulneratum ad montium excelsa fugere conpulit. Qui exinde cum quin
Abbreviated transcription (Latin):
ui dũ ad suã ꝑuenissent pa
triam:inuenerunt eam asue¬
uis ⁊ aliis gentib sic̃ supͣ cõmemo¬
rauimꝰ retineri. Contra quos statĩ¬
insurgentes: conati sunt eos ex¬
trudere atq delere. At illi obtu¬
lerunt ei t̾ciã partẽ regionis di¬
centes. Simul possumꝰ uiuere: et
sine collisione cõmunit̾ habitare.
Cũq illi nullomͦ acquiesc̾e̾nt: ob
tulerunt eis dehiuc mẽdietatẽ.
Post hec duas partes: sibi tantũ
tertiã reseruantes. Nolentib au̾
illis: obtulerunt cũ terra etiam
om̃ia pecora. tantũ ut a bello ces¬
sarent. Sz nec in hoc saxones ac¬
quiescentes certamen expetunt.
atq int̾ se ante certamen qua¬
lit̾ uxores sueuoꝵ diuiderent sta¬
tuunt. S non eis ut putabant
euenit. Nam cõmisso p̃lio. xr.
qui bello suꝑfuerant: deuouerunt
se neq barbã neq capillos incisurõ
rent᷑. Qͥ iterũ pugnã aggrẽdientes
uehement̾ attriti sunt: et sic abel
angobardoꝵ duces id ẽ amo.
taban ⁊ rodanos gallias irrupert̃.

Expanded text:
ui dum ad suam patriam venissent, invenerunt eam a Suavis, et aliis gentibus, sicut supra commemoravimus, retineri. Contra quos insurgentes, conati sunt eos destruere, ac delere. At illi obtulerunt eis tertiam partem regionis, dicentes: Simul possumus vivere, et sine collisione communiter habitare. Cumque illi nullo modo acquiescerent, dehinc obtulerunt eis medietatem; post haec duas partes, sibi tantum tertiam reservantes. Nolentibus autem illis, obtulerunt cum terra etiam omnia pecora, tantum ut a bello cessarent. Sed nec iis Saxones acquiescentes, certamen expetunt, atque inter se ante certamen qualiter uxores Suavorum dividerent statuunt. Sed non eis ut putabant evenit. Nam commisso praelio, viginti qui bello superfuerant, devoverunt se, neque barbam, neque capillos incisuros, rentur. Qui iterum pugnam aggredientes, vehementer adtriti sunt, et sic a belangobardorum duces, id est, Amo, Zaban, ac Rhodanus, Gallias irruperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑante tͣnquillitas. Illã itaq cellulã
meã qͣi cogitationũ meaꝵ consciã ꝑti¬
mescebã: et nͥmet iratus ⁊ rigĩdus so¬
lus deserta penetrabã. Sicubi conca¬
ua ualliũ aspera montiũ p̃rupta cer¬
nebã : ibi mee orationis locus. illud
post selo ocłos inherentes ñnunqͣm
uidebar mͥ int̾esse agminib ange¬
loꝵ: ⁊ letus gaudensq cautabã. Post

Expanded text:
perante tranquillitas. Ipsam quoque cęllulam perante tranquillitas. Ipsam quoque cęllulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam et mihimet iratus et rigidus solus deserta penetrabam. sicubi concaua uallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi meae orationi locus, illud post caelo oculos inhaerentes nonnumquam uidebar mihi interesse agminibus angelorum et laetus gaudensque cantabam: post
Abbreviated transcription (Latin):
maritudine repletus eram. Horrebant
sacco membra deformis et squalida cu¬
tis sitũ ethiopisse carnis adduxerat.
Cotidie lacrume. cotidie gemitus. Et
siqͣnͣdo repugnantẽ sonnus ĩminens
opp̃ssisset: nũde humo ossa herentia
collidebã. De cibis uꝰ ⁊ potutaceo. cum
etiã languentes monachi aqua frigi¬
da utant᷑. ⁊ coctũ aliquid accepisse lu¬
xciria sit. Ille gͥ ego qui ob gehenue me
tũ tali me carcere ip̃e dãpnauerã scor¬
pionũ tantũ socius et ferarũ: sepe choris
intererã puellaꝵ. Pallebant ora ieuiniis.
et mens estuabat in frigido corpore. ⁊
ante hominẽ iamcarne p̃mortuũ: so¬
la libidinũ incendia bulliebant. Itaq
om̃i auxilio destitutus ad iħu iacebã
pedes. rigabã lacrimis. crine tergebã.
mee miseriã: quinpociꝰ plango me ñ
ẽẽ qd fuerim. Memini me clamantẽ
diem iunxisse cũ nocte: nec priꝰ apecto¬
ris cessare uerberib qͣm rediret dño ĩ¬

Expanded text:
maritudine repletus eram: horrebant maritudine repletus eram: horrebant sacco membra deformia, et squalida cutis situm Aethiopicae carnis obduxerat: quotidie lacrymae, quotidie gemitus: et si quando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo: cum etiam languentes monachi aqua frigida utantur: et coctum aliquid accepisse, luxuria sit. Ille tum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum sępe choris intereram puellarum. Pallebant ora ieiunijs, et mens cogitationibus ęstuabat. In frigido corpore et ante hominem carne iam pręmortua sola libidinum incendia bulliebant. Itaque omni auxilio destitutus ad Iesu iacebam pedes, rigabam lachrymis, crine tergebam, meę miseriam, quin potius plango me non esse qui fuerim. Memini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse uerberibus, quam redisset Domino im
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ. et blandũ uoluptatis incendi¬
ũ dulci nos calore ꝑfuderit: erũpamꝰ
in uoce. Dñs auxiliator m̃s : ñ time¬
bo qiuid faciat mͥ caro. Cum paulũ
interior homo int̾ uicia atq uirtu¬
re tristis es aĩa mea. ⁊ qͣre conturbas
me e Spera indño qm̃ ad huc confi¬
tebor illi: salutare uultus mei ⁊ ds̃
m̃s. Iolo sinas cogitationes cresce.
Nichil inte babylonicũ. nichil con¬
fusioris ad olescat. Dum pariuus ẽ
mine. Audi psalmistã dicentẽ. fĩ¬
lia babylonis misera. beatꝰ qui ret̾¬
buet tibi retributionẽ tuã. beatꝰ qui¬
petrã. Quia enĩ impossibile ẽ in sen¬
su hominis nou irtuere notũ medul¬
larũ calorẽ ille laudatur ille p̃dica
tur beatus qui statim ut ceꝑit cogi¬
tare int̾ficit coguatꝰ et elidit eos ad
ens ego ip̃e in heremo constitutũs. et
in illa uasta solitudine que exusta so
lis ardorib horridũ monachis p̃stat
habitaculũ putabã me romanis in¬

Expanded text:
sensum, ut blandum uoluptatis incendisensum, ut blandum uoluptatis incendium dulci nos calore perfuderit, erumpamus in uocem: dominus auxitiator meus, non timebo, quid faciat mihi caro. cumI paululum interior homo inter uitia atque uirture tristis es, anima mea, et quare conturbas me? spera in domino, quoniam confitebor illi, salutare uultusmeus » . Nolo sinas cogitationes crescere. Nihil in te Babylonium, nihil confusionis adolescat. Dum parvus est mine. Audi Psalmistam dicentem: « Filia Babylonis misera, beatus qui retribuet tibi retributionem tuam qusemine, quod impossibile est in sensu hominis non oriri, noto medullarum calore. Ille latur beatus, qui, statim ut coeperit cogitare, interficit cogitatus et elidit eos ad 0 quotiens in heremo constitutus et in illa uasta solitulis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putaui me Romanis in
Abbreviated transcription (Latin):
runt membra xp̃i. ⁊ ĩmutauerunt
templũ sp̃s sc̃i in lupanar: Ilico au¬
interra uirgo filia babylonis. Sede
interra: non ẽ thronus filie caldeo¬
rũ: non uocab̾is ultra mollis et deli¬
cata. Accipe molam mole farinam:
discooꝑi uelamen tuũ: denuda cru
truelis et sponsi. et post uestẽ illã de
qua quondã sermo ꝓpħicus concinebat
astitit regina adextris tuis inuestitu
deaurato circundata uarietate nuda¬
bit᷑. et postĩora eius ponent᷑ in faciem
ipsiꝰ. Sedebit ad aquas solitudinis. et
posito uase diuaricabit pedes suos om¬
ni tͦͣnseunti et usq aduerticẽ polluet᷑.
Rectiꝰ fuerat homini subisse conu¬
giũ. ambulasse ꝑ plana: qͣm ad altio¬
ra tendentẽ in ꝓfundũ inferni cadere.
Non fiat obsetro ciuitas meretrix fi¬
delis syon: ne post trinitatis officiũ
ibi demones saltent et sirene idifi¬
cent ⁊ ericii. Pon soluat᷑ fascia pecto¬
ralis tue. s statim ut libido titillau̾it

Expanded text:
runt membra Christi et mutauerunt runt membra Christi et mutauerunt templum sancti spiritus in lupanar? ilico auin terra, uirgo filia Babylonis, sede in terra: non est thronus filiae Chaldaeorum; non uocaberis ultra mollis et delicata. accipe molam, mole farinam, discoperi uelamentum, denuda crurtruelis et sponsi illa, de qua quondam sermo propheticus concinebat: adstitit regina a dextris tuis in uestitu deaurato, circumdata uarietate. nudabitur et posteriora eius ponentur in facie ipsius; sedebit ad aquas solitudinis et posita base diuaricabit pedes suos omni transeunti et usque ad uerticem polluetur. rectius fuerat homini subisse coniugium, ambulasse per plana, quam ad altiora tendentem in profundum inferi cadere. non fiat, obsecro, ciuitas meretrix fidelis Sion, ne post trinitatis hospitium ibi daemones saltent et sirenae nidificent et hiricii. non soluatur fascia pectoralis, sed statim ut libido titillauerit
Abbreviated transcription (Latin):
lio xp̃i ob carnis aculeos ⁊ incentiua
uicioꝵ reprimit corpus suũ ⁊ inser¬
uitutẽ subicit. ne aliis p̃dicans ip̃e
repbus urueniat᷑. ⁊ tam̃ uidet aliam
legem in membris suis repugnantẽ
legi mentis sue ⁊ captuantẽ se in
lege peccati. si post nuditatẽ ieui¬
nia. famem.carceres flagella. sup¬
plicia. in se met reu̾sus exclamat.
infelix ego homo quis me lib̾abit
de corpore mortis huiꝰ: tu te putas
securam ẽẽ debere: Caue queso:
neq̃n et de te dicat ds̃. Uirgo isrł
cecidit: non est qui suscitet eam.
Audenter dico: cũ om̃ia possit ds̃:
suscitare uirginẽ non potest post
ruinã. Ualet quidẽ liberare de pe¬
na: s ñ ualet coronare corruptam.
etiã unpleatur. Et uirgines bone
gines male: uirgines carne non
sp̃u: uirgines stulte que oleũ non
habentes excludunt᷑ asponso. Si au̾
et ille que uirgines sunt ob alias tam̃
culpas uirginitate corporũ non sal¬
uantur: quid fiet illis que ꝓstitue¬

Expanded text:
lium Christi, ob carnis aculeos et incentiua lium Christi, ob carnis aculeos et incentiua uitiorum reprimit corpus suum et seruituti subicit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, et tamen uidet aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae et captiuantem se in lege peccati, si post nuditatem, ieiunia, famem, carcerem, flagella, supplicia in semet uersus exclamat: infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius?, tu te putas securam esse debere? caue, quaeso, ne quando de te dicat deus: uirgo Israhel cecidit; non est, qui suscitet eam. audenter loquor: cum omnia deus possit, 1 suscitare uirginem non potest post ruinam. ualet quidem liberare de poena, sed non ualet coronare corruptam. etiam conpleatur: et uirgines bonae gines malae, uirgines carne, non spiritu, uirgines stultae, quae oleum non habentes excluduntur ab sponso. Si autem et illae uirgines uirgines sunt, ob alias tamen culpas uirginitate corporum non saluantur, quid fiet illis, quae prostitue
Abbreviated transcription (Latin):
homines infide les. non eos qui foris
nat. Esce eius scd̃m abacuc electe st̃.
ob subũt̾e cupit. ⁊ deuorato uida ad
cribrandos apłos expetit potestatem.¬
Non uenit saluator pacẽ inutere suꝑ
terrã: s gladiũ. Cecĩdit lucifer qui
mane oriebat᷑: ⁊ ille qui in paradyso
deliciaꝵ nutritus ẽ m̃uit audire. Si
alis feraris ut aquila: inde tẽ detra¬
hã dicit dñs. Dixerat enĩ in corde suo.
Suꝑ sydera celiponã sedẽ meã. ero si¬
milis altissimo. Unde cotidie ad eos
qui ꝑ scalã iacob sonniautis descñ¬
dunt eloquitur ds̃. Ego dixi dii estis
et filii altissimi om̃s. uos autẽ sicut
homines moriemmi. ⁊ sicut unus
de pͥncipib cadetis. Cecidit enĩ pͥmꝰ
diabolus. Ec cũ stent ds̃ in sẏnago¬
ga deoꝵ. in medio aũ deos discernit.
Apłs eis qui dii ẽẽ desinut scribit.
Ubi enĩ in uob̃ st̃ dissensiones ⁊emu¬
lationes: nonne homines estis ⁊ scd̃m
hominẽ ambulatis: Si paulus apłs
uas electionis ⁊ p̃paratus in euange¬

Expanded text:
s nat. Escae ejus secundum Abacuc electae sunt. Job subvertere cupit, et devorato Juda, ad cribrandos Apnon uenit saluator pacem mittere super terram, sed gladium. cecidit lucifer, qui mane oriebatur, et ille, qui in paradiso deliciarum nutritus est, meruit audire: si alte feraris ut aquila, inde te detraham, dicit dominus. dixerat enim in corde suo: super sidera caeli ponam sedem meam et ero similis altissimo. unde cotidie ad eos, qui per scalam Iacob somniante descendunt, loquitur deus: ego dixi: dii estis et filii altissimi omnes. uos autem sicut homines moriemini et tamquam unus de principibus cadetis. cecidit enim primus diabolus et, cum stet deus in synagoga deorum, in medio autem deos discernat, apostolus eis, qui dii esse desinunt, scribit: ubi enim in uobis suntdissensioneset aemulationesnonne homines estis et secundum hominem ambulatis? Si Paulus apostolus, uas electionis et praeparatus in euange
Abbreviated transcription (Latin):
declarat ad liquidũ. Et licet nec nos om̃s
blice. tamen ad priorem auctorẽ non
ꝑuenert̾: et si rusticiori stilo pand̾e ꝓ¬
la audiens: respondit uiro. Desme
queso odulcissime comuns: ab hac
causa. Et ne quesieris ep̃atũ urbis:
ep̃m inutero. Requieuit gͦ uir sapi¬
ens auoita uxore: rememorans illũd
qd̾ uox diuina quondã pͥncipio fid̾i¬

Expanded text:
ddblice, tamen quae ad priorem auctorem non pervenerunt, etsi rusticiori stylo pandere pla audiens respondit viro: Desine, quaeso, dulcissime conjux, ab hac causa, et ne quaesieris episcopatum urbis, opum gero in utero. Requievit Vir sapiens audita uxore, rememorans illud quod vox divina quondam principio
Abbreviated transcription (Latin):
quos plerũq regno suo
ꝓuideat. quos asciscat.
ip̃a sepiꝰ sacre lectionis
testant᷑ oracula: sicut ad ieremiam
eximiũ uatẽ celestis oris mystica defe¬
riuit᷑ eloquia dicentis. Priꝰqͣm te forma¬
rem in utero noui ce: ⁊anceqͣm exires
de uulua sc̃ificaui te. Et ip̃e dñs utriꝰq
conditor testamenti. cũ illos quos lar¬
gitio hylaris agueo decoratos uellere
suis locat a dextris. qui ait. uenite bñ¬
dicti patͥs mei: ꝑcipite p̃paratũ uob̾
regnũ a constitutione mundi. S et
unaginis filii sui. Nam ⁊ de ysaac ioheq
qualit̾ nascerent᷑ uł quid ag̃ent ⁊ nom̃
et opus p̃dixit et meritũ. Sic et nunc
de beato nicetio ipsa illa prisca misera¬
tio pietatis. que ĩmerita ditat ñ nata
nat: qualib sacerdotalis gr̃e infulis
florere habeat int̾ris prĩ eius genitͥci
cõpositus. qui multas quidẽ uirtutes
eiꝰ paudit: non cam̃ uł exordiũ natiu¬
tatis donu̾sionisq eiꝰ ul seriẽ uirtutũ

Expanded text:
quod plerumque regno suo provideat quos adsciscat, ipsa saepius sacrae lectionis testantur oracula, sicut ad Hieremiam eximium vatem caelestis oris mistica deferuntur eloquia, dicentis: Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te. Et ipse Dominus utriusque conditor Testamenti, cum illos quos largitio hilaris agneo decoratos vellere suis locat a dextris, quid ait? Venite, benedicti, percipite praeparatum vobis regnum a constitutione mundi. Sed etmaginis Filii sui. Nam et de Isaac Iohanneque, qualiter nascerentur vel quid agerent, et nomen et opus praedixit et meritam. Sic nunc et de beato Nicetio ipsa illa prisca miseratio pietatis, quae inmerita ditat, non nata nat, qualibus sacerdotalis gratiae infulis floreat in terris, prius genetrici cio quo conpositus, qui multas quidem virtutes eius pandit, non tamen vel exordium nativitatis conversionisque eine vel seriem virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ĩpletis pariendi dieb. muli¬
er enixa est puerũ: quem qͣi uictorẽ
futurũ mundi nicetiũ in baptismo
uocitauit Eundẽq sumina nutritũ
diligentia: litteris eccłiasticis man¬
dauit institui. De functo aũ patre
hic cũ genitrice iam cłicus in domo
pat̾ua residens: cum reliquis famuli
manu ꝓpria laborabat: intelligens¬
passiones uł cõmotiones corporeas non

Expanded text:
Denique impletis pariendi diebus mulier enixa est puerum, quem quasi victorem futurum mundi, Nicetium in baptismo vocitavit, eumdemque summa nutritum diligentia litteris ecclesiasticis mandavit institui. Defuncto autem patre, hic cum genitrice jam clericus in domo paterna residens, cum reliquis famulis manu propria laborabat, intelligens commotiones corporeas non
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ: que indicare longa putammus
dare. unũ ad huc ad mirandũ de li¬
bro uite eiꝰ quẽ supͣ a quodã scͥptum
p̃fati sumꝰ memorabo miracłm: de qͦ
uirtus diuina ꝓcedens ñ reliquit in¬
gloriũ: s ad coͣpbandã uirtutẽ dictoꝵ
patefecit ẽẽ płrimis głiosũ. Diaconus
enĩ augustudimensis graui ocłorũ ce¬
cebat. Dixitq suis. Si eius adirem

Expanded text:
vimus, quae indicare longa putavimusvimus, quae indicare longa putavimusdare, unum adhuc admirandum de libro vitae eius, quem supra a quodam scriptum praefati sumus, memorabo miraculum, de quo virtus divina procedens, non reliquit inglorium, sed ad conprobandam virtutem dictorum patefecit esse plurimis gloriosum. Diaconus enim Agustidunensis gravi oculorum caecebat, dixitque suis: 'Si eius adirem
Abbreviated transcription (Latin):
adueniente prb̃ro cũ clericis ⁊ reliquo
popło. hic gule inhians ueniendi mo
ras innectebat. Misitq sepiꝰ prb̃r ad
respondebat. paulisper sustinete et
uenio. Quid plura: Transactis ingi¬
lus. data luce: hic qui priꝰ cõmonuerat
ad uigilias ñ accessit. Prb̾r uͦ impleto
offlcio cõmotꝰ contͣ hominẽ. ad meta¬
tũ eiꝰ ꝓperat: quatinꝰ eũ a cõmunione
suspend̾et. At ille correptꝰ febre. sicut
uino ita diuino exurebat᷑ incendio.
Nec mora uiso prb̃ro. datis uocib cum
lacͥmis supplicabat sibi penitentiam
trãdi. Cũq eũ prb̃t increparet dicens.
m̾ito a sc̃i nicetii uirtute exureris ad
xisti: int̾ sermociuantiũ colloqͥa sp̃m
exalauit. facta qͦ hora t̾cra cũ ppłs ãd
missarũ sollenia conueniret: hic mor¬
tuus ad eccłiam ẽ delatꝰ. Qd̾ uirtute
scĩ antistitis actũ nemo ambigere potest.
hec enĩ nobis ip̃e expoluit prb̃r.
sumꝰ uł ꝑ fideliũ relationẽ coguo¬

Expanded text:
adveniente presbitero cum clericis et reliquo adveniente presbitero cum clericis et reliquo populo, hic gulae  innectebat; misitque saepius presbyter ad respondebat: Paulisper sustinete, et venio. Quid plura? transactis vigiliis, data luce, hic qui prius commonuerat, ad vigilias non accessit. Presbyter vero, impleto officio, commotus contra hominem, ad metatum ejus properat, quasi eum a communione suspenderet: at ille correptus febre, sicut vino, ita divino exurebatur incendio: nec mora, viso presbytero, datis vocibus cum lacrymis, supplicabat sibi poenitentiam tradi. Cumque eum presbyter increparet, dicens: Merito a sancti Nicetii virtute exureris, adxisti, inter sermocinantium colloquia spiritum exalavit. Facta quoque hora tertia, cum populus ad missarum solemnia conveniret, hic mortuus ad eclesiam est delatus. Quod virtute sancti antestitis actum nemo ambigere potest Haec enim nobis ipse exposuit presbiter.  per fidelium relationem cogno
Abbreviated transcription (Latin):
si ad ꝓpria sospes acced̾et. Ad domũ gͥ
accedens unũ tantũmͦ dedit: alterũ
fraudare uoluit. dansetrã cooꝑtori¬
ũ sarmaticũ quo altare dñicũ cum
oblationib tegeret᷑. Apparuit aũ uiro
uir beatꝰ ꝑ sonniũ dicens. Quousq du¬
bitas et uotũ tuũ implere dissimulas:
uãde inquit et calicẽ aliũ quẽ uoui¬
sti redde eccłie ne ꝑeas tu⁊ domꝰ tua.
Cooꝑtoriũ uͦ quia rarũ ẽ ñ ponat᷑ suꝑ
munera altaris: quia ñ exinde ad
plenũ tegit᷑ myst̾rũ corporis sangui¬
nisq dñici. At ille ext̾ritꝰ. nichil mo¬
ratus uotũ qd̃ uou̾at uelocit᷑ adĩple
uiꝰ hominis frat̾ ad uigilias uit.¬
dñici natalis aduenit.: monuitq
prb̃rm dicens. Uigilemꝰ unanimiter
ad eccłiam dei. atq exoremꝰ deuote
beati nicetii potentiã: ut eo obtinente
huiꝰ anni cirtulũ cũ pace ducamus.
Qd̃ prb̃r audiens. gauisus iussit sig¬
nũ ad uigilias cõmoueri. Quo cõmoto:

Expanded text:
si ad propria sospes accederet. Ad domum igitur si ad propria sospes accederet. Ad domum igitur accedens, unum tantummodo dedit, alium fraudare procuravit, dans coopertorium Sarmaticum, quo altare dominicum, cum oblationibus tegeretur. Apparuit autem viro Vir beatus per somnium, dicens: Quousque dubitas, et votum implere dissimulas? Vade, inquit, et calicem alterum quem vovisti redde ecclesiae, ne pereas tu et domus tua: coopertorium vero, quia rarum est, non ponatur super munera altaris, quia non exinde ad plene tegitur mysterium corporis sanguinisque dominici. At ille exterritus, nihil moratus, votum quod voverat velociter adimplevit. Huius hominis frater ad vigilias dominici natalis advenit, monuitque presbiterum, dicens: 'Vigilemus unanimiter ad eclesiam Dei atque exoremus devote beati Niceti potentiam, ut, eo obtenente, huius anni curriculum cum pace ducamus'. Quod presbiter audiens, gavisus iussit signum ad vigilias commoveri. Quo commoto,
Abbreviated transcription (Latin):
acensẽ urbis turonice eccłia dudũ
constructa absq sc̃oꝵ pignorib ha¬
bebat᷑. Cũq incole loci plerũq pete¬
rent. ut eam quorũpiã sc̃oꝵ ciñib
sacraremꝰ: de supͣdictis reliquus sc̃o
altari collocauimꝰ. In qua eccłia
sepiꝰ iurtus dñi ꝑ beatũ manifestat᷑¬
antistitẽ. Iuperrimo aũ tp̃r mulieres
quedã uexate a demonio ex termino
biturico uenientes. tres numero dũ
ad basilicã sc̃i martini deducerent᷑
hanc eccłiam sunt ingresse. Ilico col¬
lisis inse palmis dum sc̃i nicetui fate¬
rent᷑ se uirtutib cruciari: ꝓicien¬
tes ab ore nescio quĩd purulentũ
in hostilitate illa que conuenas
acta ẽ accessisset:⁊ plerũq inꝑicłis
mortis incĩdisset: uouit ut si ad do¬
mũ suã reuerteret᷑ incolumis: ad
memoratã eccłiã exornandã in hono¬
sierat largiret᷑. Rẽdiens gͥ duos cali¬
ces argenteos detulit: uouitir iterũ
mitinere qd hos eccłie p̃dicte confercet.

Expanded text:
acensem urbis Turonicae ecclesia dudum constructa absque sanctorum pignoribus habebatur. Cumque incolae loci plerumque peterent ut eam quorumpiam sanctorum cineribus sacraremus, de supradictis reliquiis sancto altari collocavimus: in qua ecclesia saepius virtus Domini per beatum manifestaantistitem. Nuperrimo autem tempore, mulieres quaedam vexatae a daemonio, ex termino Biturigo venientes, tres numero, dum ad basilicam sancti Martini deducerentur, hanc ecclesiam sunt ingressae: illico collisis in se palmis, dum sancti Nicetii faterentur se virtutibus cruciari, projicientes ab ore nescio quid purulentum in hostilitate illa quae apud Convenas acta est 1195 accessisset, et plerumque in periculis mortis irrueret, vovit ut si domum reverteretur incolumis, ad memoratam ecclesiam exornandam in honosierat largiretur. Rediens igitur duos calices argenteos detulit, vovitque iterum in itinere, ut hos ecclesiae conferret,