comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oncor danit autem nobis¬
cum angeli: &icm nunc
cum remit tuntur nostra
peccata Ideo comniemore¬
tionẽ scae ecclesicce inor¬
dine confessionis ponitur
remissio peccatorum p
hanc enim stat ecclesia
quȩ interris ẽ ꝑ hanc
non perit quod perie¬
rat & inuentum ẽ Excep¬
to quippe baptis mactis mu¬
ẽ ut quod generctione
adetractum ẽ. regeneratio¬
ne d&rochatur: & tam̃
actiuee quoque peccata
quȩcumque ore: corde :
opere commissa inuene¬
rit tollit  ac ergo excep¬
ta macgnac indulgentia
unde incipit hominis re¬
noucctio in quec soluitur
omnis recctus : ingenera¬
tus. & cdditus. Ipsa &icẽ
uita c&era iamratione
utentis a&cctis quantec¬
lib& p̃polleat fecundita¬
te iustiticce sine pecca.¬
torum remissione non
agitur : qm̃ filii dĩ q̃uam¬
diũ mor taliter uiuunt
cũ morte confligunt :¬
& quecm uis deillis sit ue¬
raciter dictũ: quot quot
spũ dĩ aguntur hn fili
sunt dĩ si tamenspũ dĩ
excitantur : & tac̃quac̃
filii dĩ proficiunt ced dm̃

Expanded text:
oncordant autem nobiscum Angeli etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismatis must, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
tione p̃cellet. deipso quip¬
pebecta est rationalis
crecctura : Quecumque
becta ẽ non ipse de illa:
unde secundum hoc melius
accipitur quod scriptũ ẽ:
Pcex dĩ que p̃cellit omnẽ
intellectũ ut in eo quod dix̃
omnẽ : Nec ipse intellectus
scõrum angelorum ẽẽ pos¬
sit exceptus sed dĩ solius.
Neque enim & ipsius in¬
tellectum pax eius excellit.

Expanded text:
tione praecellet. De ipso quiptione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorum Angelorum esse possit exceptus; sed Dei solius: neque enim et ipsius intellectum pax ejus excellit.
Abbreviated transcription (Latin):
ax ista pracecellit sicut
scriptum ẽ omnem in¬
tellectum neque sciriano¬
bis nisi cũ cd eam ueneri¬
mus potest. quo modo
enim pacificantur cceles¬
tic nisi mobis: id est concor¬
danda nobiscumꝰ Namibi
semꝑ ẽ pcex & inter se
uniuersis intellectualib
creccturis: & cũ suo crea¬
tore quȩ ƿcex p̃cellit. ut
dictum ẽ. omnẽ intellectũ:
sed utique nostrum. non eo¬
rũ qui semꝑ uident faciem
pactris Inos autem quantus¬
cũq: sit in nobis intellectus
humcnus: exparte scimus
& uidemus nunc ꝑspeculũ
inenigmate : Cum uero ae¬
quacles angelis dĩ fuerimus :
tunc quem admodum ipsi
uidebimus faccie ad faciẽ
Tantam que pacem habebi¬
mus erga eos : quantum &
ipsi erga nos ⁊ quia tten¬
tũ eos dilecturi sumus : quen¬
tum ab eis diligimur. It c¬
que paex eorum nota nobis
erit : quicc & nostra. tolis
ac tanta erit : nec p̃cell&
tunc intellectum nostrũ
dĩuero paex que illic ẽ er¬
ga eos: & nostrum & illo¬
rum intellectũ sine dubita¬

Expanded text:
ax ista praecellit, sicut scriptum est, omnem intellectum ; neque sciri a nobis, nisi cum ad ea venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia nisi nobis, id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Patris. Nos autem, quantuscumque sit in nobis intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus nunc per speculum in aenigmate: cum vero aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubita
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt incc&ernam
uitã acorruptionis ue¬
tus tacte renoucntur:
ac sic ꝑ illud singulcre
sacrifitium in quo media¬
tor est immolcctus : quod
unũ multe in lege uictimȩ
figurebant pacificantur
cccelestia cum terrestri¬
bus: & terrestric cũ cue¬
lestib: : qm̃ sicut idemapos¬
tolus dicit. In ipso conpla¬
cuit omnem plenitudinem
habitare & ꝑ eũ recon¬
ciliari. omnia in ipso pa¬
cificans ꝑ sanguinẽ cru¬
cis eius: siue quȩ int̃ris
sunt siue que incacelis.¬

Expanded text:
nati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s sed ideo &icm pro
angelis fit : quid quid ho¬
minum ꝑ eius mortem re¬
dimitur & lberatur a
meclo : qm̃ cum eis quodcc̃¬
modo redit ingraticm
post inimicitics quacs in¬
ter homines & scõs ange¬
los peccata fecerunt : Ex
ipsc hominũ redemptione
ruincce illius angelicae
detrimenta repccrantur.

Expanded text:
Christus. Sed ideo etiam pro Christus. Sed ideo etiam pro Angelis fit, quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae detrimenta reparantur.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i aut̃ fidei periculo¬
sus aut morbidus ⁊ Cum¬
uero ꝑ hacec aliencoꝰ succ
incipit ducere tunc
cũ dinoscere : Nec ire
post eum magna &
neces sccria. uigilantia.
hominũ idoneus ẽ : om¬
nes mortiferos dolores
eius eucdere : nisi regrat
at que tuecctur ds̃ꝰ &
ipscc huius reidifficulttes
ad hoc ẽ utilis nesit spes
sibi quisque. aut homo alt̃
alteris ed ds̃ suis omnibus
id enim nobis potius ex¬
pedire prorsus piorum
ambigit nemo EXI¬
ec clesice: tunc nobis sicu¬
ti ẽ. in notesc&: cum ei
coniuncti fuerimus infinẽ
adsimul habendã beccti¬
tudinẽ sempiternam: Ista
uero quȩ ab illa peregri¬
ncctur interris eo nobis
notior ẽ: quohin illa su¬
mus & quicchominũ ẽ quod
& nos sumus hȩ scrgui¬
ne medicctoris nullũ hac¬
bentis peccatũ . ab omniẽ
redempta peccato eiusquox
ẽ nsi ds̃ pronobis quis con¬
tranos qui filio proprioñ
pepercit: sed pro omnib:
nobis tradidit eum : Non
enimpro angelis mostuus ẽ

Expanded text:
christianae fidei periculochristianae fidei periculosus aut morbidus. Cumvero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum ambigit nemo. CAEcclesia, tunc nobis sicuti est innotescet, cum ei conjuncti fuerimus in finem, ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, eo nobis notior est, quod in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoris nullum habentis peccatum, ab omni redempta est peccato, ejusque vox est, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Non enim pro Angelis mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
modis uelud indicant
se angeli contrectabi¬
la corpora non habese
faciunt que difficillimcẽ
questionẽ quomodo pa¬
tres eis pedes lauerint:
quomodo ia cob cum conge¬
lo tam solida contracta¬
tione luctatus sit: cum
istaquȩruntur & ea sic̃
potest quisque coniectat:
Non utiliter exercen¬
tur ingenia si athibecc¬
tur disceptactio modera.¬
ta: & ab sit error opi¬
nantium sescire quod
nesciunt : quid enĩ opus
ẽ ut haec atque huius¬
modi ł adfirmentur uel
negentur : uel defini¬
antur cum discrimi¬
ne: quan do sine cri¬
minȩ nesciuntur
agis opus ẽ iudicase
at que disnoscere
Cum se scctancs trans¬
figurat uelut angelum
lucis : Neftellendo ad
aliqua ꝑpitiosa seducat
Nequando sensus cor¬
poris fallit: mentem
uero non mou& auera
rectaque sententic:
quac quis que uitam fi¬
delem gerit Mullum ẽ
in religione periculum
uel cũ sebonum fingens
etc facit siue dicit .quȩ
bonis angelis congru¬
unt &icm si credcctur
bonus non ẽ error

Expanded text:
modis velut indicant modis velut indicant se angeli contrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit . Cum ista quaeruntur, et ea sicut potest, quisque conjectat, non inutiliter exercentur ingenia, si adhibeatur disceptatio moderata, et absit error opinantium se scire quod nesciunt. Quid enim opus est ut haec atque hujusmodi affirmentur, vel negentur, vel definiantur cum discrimine, quando sine crimine nesciunturagis opus est dijudicare atque dignoscere, cum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error
Abbreviated transcription (Latin):
xus dicendo siue sedes.
siue dominationes.
siue printipatus siue
potestctis. dicant qui
possunt. si tamen pos
sunt probare. quod di¬
cunt. ego me isto igno¬
sccre confiteor: s ed
habeo utrum ced eten¬
dem socic& ctem ꝑtine¬
tec sidera quam uis ñ¬
nullis lucida eẽ cor¬
pora non cũ sensu uel
intellegentia uidecn¬
tur
temque angeli quis
explic& cum queclib
corporibus cdparue¬
rint hominib: ut non
solum cernerentur : uesũ
rursus non solida cor¬
pulentia sed spĩtalipo¬
tentic quecs dam uisio¬
nes Non oculis corpo¬
rͤis sed spiritalibus. uel
mentibus ingerant:
uel dicant aliquid Nau¬
rem forinsecus : sed in¬
tus animae hominis &iã
ipsi ibidem constituti sic̃
scriptum ẽ in proph&a¬
rum libro : & dix̃ mihi
angelus quilo que batur
in me Non enim ait
loquebatur adme. sed
in me uel cdpcreant
& in somnis & conlo¬
quantur more somni¬
orum habemus quippe
in euangelio: Ecce ange¬
lus dñi apparuit illi in
somnis dicens: his enim

Expanded text:
xus, dicendo, Sive Sedes, xus, dicendo, Sive Sedes, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates , dicant qui posunt probare quod dicunt. Ego me ista ignorare profiteor. Sed habeo utrum ad eandem societatem pertineet sidera, quamuis nonnullis lucida esse corpora non cum sensu uel intelligentia uideantur. Itemque angeli quis explicet cum qualibus corporibus apparuerint hominibus, ut non solum cernerentur, verum rursus non solida corpulentia, sed spirituali potentia quasdam visiones, non oculis corporeis, sed spiritualibus, vel mentibus ingerant, vel dicant aliquid non ad aurem forinsecus, sed intus in animo hominis, etiam ipsi ibidem constituti: sicut scriptum est in Prophetarum libro, Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in somnis, dicens . His enim
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod nullus in ea ma¬
lus est nec quis quum de¬
inceps inde cecidit aut
casurus ẽ ex quo ds̃ ange¬
lis pec cantibus ñpe per¬
cit: sicut scribit aposto¬
lus p&rus : sed carcerib
caliginis inferire trude¬
ns tradidit iniuditiopi¬
mendos seruurisꝰ Ul
beatissima illa &
supernus oci&us. quȩ
ibi sint differentiae
prepositururum: ut
cum omnes ta genera¬
li nomine angelinun¬
cupentur. sicut inepis¬
tulac adhebreos legim:
Cui enim angelorum ds̃¬
dixit aliquando sede
ad dextris meis: hoc quip¬
pe modo signi ficaeuit
om̃s uniuersaliter. an¬
gelas dici sint tamen
illi archangeli &utrũ
idem archangeli appel¬
lentur uirtutes adq
ita dictum sit lauda te eũ
om̃s angeli eius lcuda¬
de eum om̃is uirtutẽs ẽi:
Acsi dicer&ur laudate
eum om̃s ange li lauda¬
de eum omnes archan¬
geli & quid inter se dis¬
tent quat tuor illec uo¬
cabula quibus uniuer¬
scc̃ ille ipsam caelestem
sõti& a tem uid&ur
apos tolus esse conple¬

Expanded text:
nisi quod nullus in ea manisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos reservari ? beatissima illa et superna societas, quae ibi sint differentiae praepositurarum, ut cum omnes tanquam generli nomine Angeli nuncupentur sicut in Epistola ad Hebraeos legimus: Cui enim Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omnes Angeli ejus; laudate eum, omnes Virtutes ejus ; ac si diceretur, Laudate eum omnes Angeli ejus, laudate eum omnes Archangeli ejus: et quid inter se distent quatuor illa vocabula, quibus universam ipsam coelestem societatem videtur Apostolus esse comple
Abbreviated transcription (Latin):
tor eã: profecto crea¬
tura
rationulis ess& ꝓpsu
est enim summa crea¬
tura : &ideo in regula
fidei non poner&ur an¬
te aecclesiũ : quia &
ipse ad aecclesiu ꝑtine¬
r& In illa eius parte
quȩ in caelis est : nec
haber& templur
sed &iu ipse tẽplum
eẽt⁊ Templum autem
alio loco dicit: pescitis
quia corpora uestra
mebra sunt xp̃i: quo¬
mo do ergo ds mon est
qui templum hab&. A
eius aliud tẽplum di est.
Cũ idem dicat apłs. pesci¬
tis quia templumꝰ estis qđ
ut probur& a diecit
& sp̃s dĩ habitat inuobis
ds ergo habitat intẽplo suo¬
ñ solum sp̃s sc̃s sed &ia pater
& filius : quic &ium decor¬
pore suo ꝑ quod factus est
capud a ecclesiȩ que in ho¬
minibus est ut sit in omni¬
bus ipse primictum. te¬
nens : Ait : solui te templũ
hoc & postriduum sus¬
citubo illud: templum er¬
go dĩ hoc est. totius sum¬
mȩ trinitatis scu est ec¬
clesia scilic & & uniuer¬
sa in celo &interra:¬
ged de illac quȩ incaelo ẽ
adfirmare quid possũmꝰ

Expanded text:
tor, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem alio loco dicit: Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi ? Quomodo ergo Deus non est, qui templum habet? aejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habi sed etiam Pater et Filius, qui etiam de corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Templum ergo Dei, hoc est totius summae Trinitatis, sancta est Ecclesia, scilicet universa in coelo et in terraed de illa quae in coelo est, affirmare quid possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et utique nouerunt
angeli sc̃i doctidedõ
cuius ueritatis a&erna
contemplatione beccti
sunt : quanta numeri su¬
plementum degenere
humcno integritas illius
ciuitatis expect&. prop¬
ter hoc ait apostolus : ins¬
ticurcri omnia inxp̃o
quȩ incccelis sunt & que
inde inangelis lapsum
ẽ exhominibus red di¬
tur : Instccurantur autẽ
que interris sunt : cũip

Expanded text:
erunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeternae contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et quae n angelis lapsum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in ter
Abbreviated transcription (Latin):
oc proph& arum uocẽ
testanitur : esaias
enĩ sic deillo ait. tam¬
quã ouis ad occisionẽ
ductus ẽ & sicut agnus
corã tondente se sic
non aperuit ossuum.
hic enũ in passione py¬
lato interrogantin¬
hil locutus ẽ. ssed in hu¬
militatȩ iuditiũ eius sub¬
latũ ẽ: dequo & ipse
alibi: Nonclamauitne
que audi & quis inpla¬
teis uocẽ eius. Itẽ idẽ¬
xp̃s ꝑ eundẽ proph&a
dñs ds̃ aperuit mihi
aurem ego autẽ nor
contradico: corpus me¬
ũ dediꝑcutientib & ipse
alibi tacui silui. nũquid
semꝑta cebo primo enĩ
tacuit ut iudicaretur
quando sic̃ agnus corã
tondente fuit sine uoce.
nec aperuit ossuum suã¬
que compescuit potesta

Expanded text:
oc prophetarum voces testantur. Isaias enim sic de illo ait: Tanquam ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum . Hic enim in passione Pilato interroganti nihil locutus est; sed in humilitate judicium ejus sublatum est; de quo et ipse alibi: Non clamabit, nec audiet quis in plateis vocem ejus . 2. Item ideper eumdem prophetam: Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico. Corpus meum dedi percutientibus . Et ipse alibi: Tacui, silui, nunquid semper tacebo ? Primo enim tacuit, ut judicaretur, quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, nec aperuit os suum, suamque compescuit potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tecte: nam illius mala
uoluntcs nũquid potest :
tcc̃ quã si bonus filius pa¬
trem uellit uiuere quẽ
ds̃ bona uoluntate uult¬
& mori: &rursus fieri
potest. ut hoc uelit homo
uoluntate malcc quod
dr̃ uultbonce: uel ut si
maclus filius uelidmori
patrem. uelit hoc &icẽ
ds̃ nempe ille quod uult
ds̃ iste uero dĩ uult quod
tecs illius potius consonat
quac̃ uis aliud uolentis in uet¬
quẽ huius idem uolentis
impi& cs tantũ inter ẽ
quid uellẽ homini quid
dõ congruat. & cdquem
finẽ. succ̃ quisq: referat
uoluntatẽ ut aut probe¬
tur : aut in prob&ur : Nã
ds̃ quasdã uoluntactessu¬
as ut it: que boncs impl&
ꝑ malorũ hominũ uolun¬
tates malas : sic̃ ꝑ iudeos
macluolos. bona uolun¬
tacte pactris pro nobis
xp̃s occisus ẽ quod tan¬
tũ bonũ factũ ẽ: ut aposto¬
lus p&rus quando hid fi¬
eri nolebat : satancos
ab ipso qui occidi uene¬
rat dicer&ur: quac̃ bo¬
ne apccrebant uolunta.¬

Expanded text:
tate; nam illius mala tate; nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; velit hoc etiam Deus. Nempe ille quod non vult Deus, iste vero id vult quod tas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut probetur aut improbetur. Nam Deus quasdam voluntates suas, utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per Judaeos malevolos bona voluntate Patris pro nobis Christus occisus est; quod tantum bonum factum est, ut apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant volunta
Abbreviated transcription (Latin):
A Nagnac opera dnĩ exquȩ¬
sita inomnes uolun¬
tactes eius : & tacm sccpien¬
ter exquesita : ut cũ ange¬
lica & humance crecctura
pec cass& : idẽ non quod
ille sed quod uoluit ipse
creccturce uoluntatẽ
quac factũ ẽ. quod creco¬
tor noluit: implere ip¬
sequod uoluit bene u¬
dens & tam quacm summe
bonus adeorum dccmnec¬
tionẽ quos iuste predes¬
tinccuit ad poercm Et ec
eorum sccluterr quofbeni¬
gne predistinatit ccdigga¬
ticet: Quan tum enim ad
ipsos adtin& quod ds̃ no¬
luit fecerunt: quacntum
uero a domnipotentiam
di Nullo modo idefficere
uoluerunt. hoc quippe ip¬
so quod contra uoluntatẽ
namque macgiec operce
uoluntectes eius : ut
miro & ineffcebilimo¬
do Nonfict pr&er
eius uolun tactẽ quod
&icc̃ contrec eius fit
er& si non siner&r
Nec utique nolens si¬
nit sed uolens: Nec si¬
ner& bonus fierima¬
le. nisi omnipotensa
demclo facere poss&
bene. 1C¬
Aliquando autem-
Pona uolun tacte ho¬
mouult aliquid quod
bona multo amplius.
multoq: cercius uolun¬

Expanded text:
 magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus, et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est non quod ille, sed quod voluit ipsa creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem, quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem namque magna opera voluntates ejus, ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem, quod etiam contra ejus fit eret si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene. Aliquando autem bona voluntate homo vult aliquid quod al., ipso bona multo amplius multoque certius volun
Abbreviated transcription (Latin):
pus gessit siue bonũ siue
ritũ sibi quisq: dũ incor¬
pore uiuer& cõpccrauit.
ut possint istacprodesse:
Non enim omnibus prose
& quacre non omnibus
pro sunt : nisi propter
diferentiã uitce quac̃
quisq gessit incorpo¬
re: cumergo sacrificia
siue celtaris siue quecrũ¬
cũq elimosincrũ probap¬
tiratis defunctis omni¬
b offeruntur: proual

Expanded text:
e ritum sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosint. Et quare non omnibus prosunt? nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore. Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pr
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam doctor dis¬
tincxit dicens: om¬
nis caro & corpus: non
ne neruis ossibus que
distingu&ur. Corpus
uero quam quac̃ & caro
dicatur : Interdũ tam̃
tactui ui suique non sub¬
iac& plerumq ui sibile
ẽ. Atq tangibile : pari¬
es corpus ẽ : sed non ca¬
ro lapis corpus dicitur:
sed non caro: sic & apłs
corpora ccelestia appel¬
lat : & corpora terres¬
trixccelestȩ . corpus
solis lunce & stellarũ
terrestreignis. aeres.
aque & terrae & reli¬
quorum que absque ani¬
ma his censentur el sm̃¬

Expanded text:
quidam doctorum distinxit dicens: "Omnis caro et corpus, non ne, neruis, ossibusque distinguitur; corpus uero, quamquam et caro dicatur, interdum tamen tactui uisuique non subiacet, et plerumque uisibile est atque tangibile. Paries corpus est, sed non caro; lapis corpus dicitur, sed non caro. Sic et Apostolus corpora caelestia appellat et corpora terrestria. Caeleste corpus solis ac lunae et stellarum, terrestre ignis, aeris, aquae et terrae et reliquorum quae absque anima his censentur eleme
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui quia suꝑ me cogi¬
tauerunt consilia dicen¬
tes: mittamus lignũ
inpanẽ eius. & eradamꝰ
eũ d&erra uiuentium
facta fuissent proph&a
commendat. Nam cui ẽ lig¬
nũ in panẽ missũ nis̃ xp̃i
affixio carnis inligno ͤ
panẽ enĩ corpus eius ag¬
noscimus : Lignũ in pane
eẽ. fides in scã crucẽag

Expanded text:
uia super me cogitaverunt consilia, dicentes: Mittamus lignum in panem ejus, 45 et eradamus eum de terra viventium.facta fuissent, propheta commendat. 2. Nam quid est lignum in pane missum, nisi Christi affixio carnis in ligno? Panem enim corpus ejus agnoscimus; lignum in pane esse, fides nostra crucem ag
Abbreviated transcription (Latin):
adulescentia : duob:
constat eb domadib
propter intellectum
& rationem : que duo
non dum erant inpue¬
a&as. a quinto deci¬
mo anno usq: aduice¬
simum septimũ : post
hȩc succedens iuuen¬
tus tribus eb doma¬
dibus permane ꝓp¬
terea illa intellectũ
& actionem corporis¬
que uistutẽ : ista ae¬
tas auice simo octa¬
uo anno exoritur.
& quadragensimo
nono consumatur:
quando & infeminis
partus deficiunt ⁊
porro senectus quat¬
tuor eb domadibus
conpl&ur propter
accedentem in illis tn¬
bus animi & corporis
grauitatem : Incipit
enĩ hccec a& as aquin¬
quagesimo anno & sep¬
tuagesimo septimo ter¬
minatur: Vltimouero
s eniũ nullo certo anno¬
rum tempore definitur
sed solo nature fine con¬
clud &ur: Inter senec¬
tutem autem & senium
hoc diffest: quod senec¬
tus ẽ: uergens a&as
aiuuentute insenium :
Non dum tamen decre¬
pita ⁊seniũ uero ẽ fessa
at que extrema a &as &
uitã ultimam alienans ⁊
el puenaus. ions dici

Expanded text:
adulescentia duabus adulescentia duabus constat ebdomadibus propter intellectum et rationem. Quae duo nondum erant in pueaetas a quinto decimo anno usque ad uicesimum octauum. Post haec succedens iuuentus tribus ebdomadibus permanet, propter tria illa, intellectum et actionem corporisque uirtutem. Ista aetas a uicesimo octauo anno exoritur et quadragesimo nono consummatur, quando et in feminis partus deficiunt. Porro senectus quattuor ebdomadibus conpletur propter accedentem in illis tribus animi et corporis grauitatem. Incipit enim haec aetas a quinquagesimo anno et septuagesimo septimo terminatur. Vltima uero senium nullo certo annorum tempore definitur, sed solo naturae fine concluditur. Inter senectutem autem et senium hoc díffert, quod senectus est uergens aetas a iuuentute in senium, nondum tamen decrepita; senium uero est fessa atque extrema aetas et uitam ultimam anelans. et puerum. Infans qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt : quasi tubȩ
plantae uero a plani¬
tiae nuncupatae: quia.
non rotundae ut in qua¬
drupedib: ne stare
possit homo : sed plane
atq: longiores forma¬
te sunt : ut stabile cor¬
pus efficerent: Calles
autem a callo pedum sic
nominatae pedũ digi¬
ti & decorem & usum
ferunt: pamcur¬
rese non pos sumus nisi
digitis inunum pres¬
sis solo queni tentib
imp&um saltũ que ca¬
piamus reliqua ossa
corporis : uel ut colũ¬
nace quedam quibi: ca¬
ro sustentatur inser¬
ta sunt: & neruorũ
uinculis conligata
ut ab tissimo matu flec¬
tantur .: hȩc lactanci¬
us c&erique deratio¬
ne corporis scripser¬
Tam E PuERICIAM¬
& Reliquas aetectes
Prima hominis a&as
infantia ẽ : Secun¬
da puericia. testtia.
adulescentia: quar¬
ta iuuentus : quinta
s enectus: Sexta se¬
nium. Duae primȩ
a&ates singulis anno¬
rum terminantur
eb domadibus prop¬
ter simplicem uitã:
nam infecntia sep¬
timo anno finitur
quarto decimo pue¬
ritia : dehinc sequens

Expanded text:
dictae sunt quasi tubae. dictae sunt quasi tubae. Plantae uero a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Calces autem a callo pedum sic nominatae. Pedum digiti et decorem et usum ferunt. Nam currere non possunt, nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. Reliqua ossa corporis uelut columnae quaedam quibus caro sustentatur inserta sunt et neruorum uinculis conligata, ut aptissimo motu flectantur. Haec Lactantius ceterique de ratione corporis scripseriam et pueritiam reliquasque aetates. Prima hominis aetas infantia est, secunda pueritia, tertia adulescentia, quarta iuuentus, quinta senectus, sexta senium. Duae primae aetates singulis annorum terminantur ebdomadibus, propter simplicem uitam. Nam infantia septimo anno finitur, quartodecimo pueritia; dehinc sequens
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus sunt hu¬
morem sensum suscipi¬
ant: Aluus dictus eo
quod in eũ quasi inalia¬
um
omnis humor ciboꝑ
mixtus defluat ac
recurrat & inenar¬
racbilimodo ciborũ
succo uniuer sum
corpus quacsi Elacte¬
re ualles uicinces in¬
rigando adimplecr:
porro aluus uenter
& uterõ sidifferunt
uenter ẽ. enĩ qui appa¬
r& : intrinsecus ꝑti¬
n& que cpectore ad
inguinẽ: Aluus interi¬
or pars que cibum recepit
rũ sole mulieres habeN
in quo concipiunt con¬
fuse tamen hoc
auctores : & uterum pro
utrius sexus uentre po¬
nunt: Genitalia autẽ
sicut nomen ipsud doc&
a goendo dicta Na¬
tium caro conglobata
sedendi offitio facta ẽ
nepreminente corpo¬
ris mole os sibus ceder&:
fecemine sunt stemorũ
partes: quib: in equi¬
tando tergis aequorum
adheremus :unde & proe¬
hatores feminibus ae¬
quos a misisse dicuntur
Genua agenis dicta
eo quod in utero cohae¬
recnt: & cognita sint
ocubro: unde ennius
atq: gena conprȩmit
astagena : tibiae autẽ¬

Expanded text:
intrinsecus sunt, huintrinsecus sunt, humorem sensim suscipiant. Aluus dictus eo quod in eum, quasi in alueum, omnis humor cibo permixtus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco uniuersum corpus quasi e latere, ualles uicinas inrigando adimpleat. Porro aluus, uenter et uterus differunt. Venter est enim qui apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem. Aluus interior pars, qua cibum recipit rum solae mulieres habent in quo concipiunt. Confundunt tamen hoc auctores et uterum pro utriusque sexus uentre ponunt. Genitalia autem, sicut nomen ipsud docet, a gignendo dicta. Natium caro conglobata sedendi officio facta est, ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Feminae sunt femorum partes, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Vnde et praeliatores feminibus equos amisisse dicuntur. Genua a genis dicta, eo quod in utero cohaereant et cognata sint oculis. Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae
Abbreviated transcription (Latin):
cera quacsi ex contur¬
batu sanguine uidentꝰ
eẽ concr&cc:. Iuxtac eos
quidefisicis disputant:
uoluptactis uenerice
concupiscentice con¬
sistidicunt. Iniecore:
affectũ autẽ iracundiȩ
infelle pauoris incor¬
de. insplence l&itiã
Inpulmonib: uero ae¬
rem contenere: quia
corde ꝑuencs quas as¬
terics uocant diffun¬
ditur. ut paulatim ins¬
pistendi respirandi¬
que tracto : totũ anima¬
& corpus. inieccore
ignis habect. sedem
qui uelit sub uolcrezos¬
tenditur in excel sum
cccesebri locũ tam qucc̃
incccelo corporis nr̃i.
Vnde & radui emicant.
oculorũ & decuius me¬
dio uelut contraque¬
dam non solũ cdoculos
sed ad c&eros sensus
tenues fistulcce dicun¬
tur: siquiden in eo of¬
fitiũ uoluntates. sed
decoctiones ciborum
amplexu & calefacto
suo & in scenguine mo¬
taendorum intestina¬
rũ autẽ ratio. Id cisco
longis anfractib in
circulorum ordinata
sunt modossusceptus
cibos ꝓcculatim dege¬
rant & exipsis eccque

Expanded text:
cera quasi ex conturcera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta, iuxta eos autem qui de fisicis disputant. Voluptates ueneriae concupiscentiae consisti dicunt in iecore, affectum autem iracundiae in felle; pauoris in corde; in splene laetitiae. In pulmonibus uero aerem contineri, qui a corde per uenas quas arterias uocant diffunditur, ut paulatim inspirandi respirandique tractu totum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in excelsum cerebri locum, tanquam in caelum corporis nostri, unde et radii emicant oculorum, de cuius medio, uelut centro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae deducuntur. Siquidem in eo officium uolunt esse decoctionis ciborum amplexu et calefacto suo et in sanguine mutandorum. Intestinarum autem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipsis ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus rector omniũ & mo¬
deratus . polex uocatur
eo quod plurimum inter
c& eros polleat : Id .ẽ ua¬
lect secundus index &
scclutaris uocatur:
quiac eo fere ostendimus
& salutamus : tertius me¬
dius : quacrtus medius
quod eo tritum collirium
amedicis colligitur: quin¬
tus auriculcris a quo au¬
rem scalpimus: porropec¬
tus hominis ab as pectu
uocatũ : Inmutis enĩ ani¬
macntib: ad terrã opp̃s¬
hominis autem patens & rec¬
tũ plenũ enĩ ratione non
dece bat ẽẽ lactens uel
humile : papille sunt c̃a¬
pitula mammȩ : mãme
autẽ tumores pectorꝑs
leuiter ex surgentes
ac feminis adclendos
fetus decte marib
ad solum decus : Ne in¬
forme pectus eẽ uide¬
retur Neq: enĩ dece¬
bat infeminis alibi ẽẽ
quã ut animal intelle¬
gens excorde alimo¬
niã
sumer& : porro umbili¬
cus ẽ. nota in pressaq:
mediũ uentrem desig¬
nat: Ad hoc factus est
ut ꝑ eum fcc&us. dum ẽ in
utero nutrictur: sple¬
nis autem & ieccoris uis¬

Expanded text:
mus rector omnium et momus rector omnium et moderator pollex uocatur, eo quod plurimum inter ceteros polleat, id est ualeat. Secundus index et salutaris uocatur, quia eo fere ostendimus et salutamus. Tertius medius. Quartus medicus, quod eo tritum collirium a medicis colligitur. Quintus auricularis, quod eo aurem scalpimus. Porro pectus hominis ab aspectu uocatum. Ιn multis enim animantibus ad terram oppresHominis autem patens et erectum. Plenum enim ratione non decebat esse latens uel humile. Papillae sunt capitula mammae. Mammae autem tumores pectoris leuiter exurgentes. Haec feminis ad alendos fetus datae, maribus ad solum decus, ne informe pectus esse uideretur. Neque enim decebat in feminis alibi esse, quam ut animal intellegens ex corde alimoniam sumeret. Porro umbilicus est nota inpressa quae medium uentrem designat, ad hoc factus, ut per eum fetus dum est in utero nutriatur. Splenis autem et iecoris uis
Abbreviated transcription (Latin):
ne palccti acdentium
uel conpressione le¬
brorũ : Dentes dicti
quasi cibas diuidentes:
siquidem escam inci¬
dunt & comminuunt
at que oportuniussto¬
maco trahunt horum
priores qui cibumin¬
cidunt aduersidentes
dicuntur: maiores
intimi qui dicunt ca¬
nini : qui uicesimo ae¬
tatis anno existunt:
Cinziue:a iunꝗen¬
dis dentibus nominatȩ
quȩ magnam pulchri¬
tudinẽ oris conferur̃
dũ nuditate dentium
tegunt fauces sunt
anguste fistule quasi
foces ꝑquas ui tales sps
ab intimopectore exili¬
ens sonũ uocis emittit
man dibule maxillarũ
partes sunt quib: man¬
demus : Dicta autem ma¬
xilla ꝑ deminutionẽ
sicut paxillus apalo
Collum ad instaer colũ¬
Ncce: uocatũ: ẽ. enim
rigidũ & rotundũ: ma
nus dictae eo quod ex ip¬
sis mandemus : palmac
manus ẽ dispansis di¬
gitis sicut & arbor dis¬
pansisramis : Item si c̃
contractis digitis pugnꝰ
digitorum quoq: nume¬
rus ꝑfectus & ordo est
decentissimo ex his pri¬

Expanded text:
ne palati ac dentium, ne palati ac dentium, uel conpressione labiorum. Dentes dicti quasi cibos diuidentes. Siquidem escam incidunt et comminuunt atque oportunius stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praecidunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subigunt; canini, qui uicesimo aetatis anno existunt. Gingiuae a gignendis dentibus nominatae, quae magnam pulchritudinem oris conferunt, dum nuditatem dentium tegunt. Fauces sunt angustae fistulae, quasi foces, per quas uocalis spiritus ab intimo pectore exiliens sonum uocis emittit. Mandibulae maxillarum partes sunt quibus mandimus. Dicta autem maxilla per diminutionem, sicut paxillus a palo. Collum ad instar columnae uocatum. Est enim rigidum et rotundum. nus dictae eo quod ab ipsis mandimus. Palma manus est dispansis digitis, sicut et arbor dispansis ramis. Item sicut contractis digitis, pugnus. Digitorum quoque numerus perfectus et ordo est decentissimus. Ex his pri
Abbreviated transcription (Latin):
agenib: dictae .deniq
conplicatũ inuterogig¬
niformare que hominẽ
Itac ut genuas sur sum
sint quib: oculifor¬
mentur ut caui acre¬
conditifiant : Id eoq
& qui alicui lacri¬
mccs elicere cupiunt.
ienua tangunt: ac ecc de¬
precantur : quodinute¬
ro formauerint oculos
atque nutrierint ipse
ge narum tunor instar
colliũ leuiter exsurgen¬
tis ab omniparte c̃on¬
tra inminentes hictos
oculos effecit tutos: Na¬
res dictae quic ꝑ eccs aer
uel sps̃ mandre non de¬
sinit: & in his tric sun
offitia: unum ducendi
sp̃s : alterum capiendi
odores: tertiũ purga¬
mentae cȩsebri de¬
fluentis : Os dictũ qua¬
si corporis. hostiũ cu¬
ius species in duobus
constat officuis: sumen¬
diuictus : & loquendi
lingua : Labia alcomben¬
do nominata : quod au¬
tem superius. ẽ lcbi¬
um dicimus : quod infe¬
rius labrum linguae
no Emen a lingendo
cibum inpositum: hȩc
inter pres animi uocẽ
motib: suis in uerba.
distinguit. uel in lesio¬

Expanded text:
a genibus dictae. Denique a genibus dictae. Denique conplicatum in utero gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formentur, ut caui ac reconditi fiant. Ideoque et qui alicuius lacrimas elicere cupiunt genua tangunt ac per ea deprecantur, quod in utero formauerint oculos atque nutrierint. Ipse genarum tumor instar collium leuiter exsurgens ab omni parte contra inminentes ictus oculos efficit tutos. Nares dictae quia per eas aer uel spiritus manare non desinit. Ιn his tria sunt officia; unum ducendi spiritus, alterum capiendi odoris, tertium purgamenta cerebri defluendi. Os dictum quasi corporis ostium. Cuius species in duobus constat officiis; sumendi uictus et loquendi lingua. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est labium dicimus; quod inferius labrum. Linguae nomen a ligando cibo inpositum. Haec interpres animi uocem motibus suis in uerba distinguit, uel inlisio
Abbreviated transcription (Latin):
tes similitudinem mẽ¬
branis prolucentibus
conteguntur: Per quas
membranas quasi ꝑ
uitrd̃. uel speculo reful¬
genti mense aquae fo¬
ris sunt transpicit
Inmedio autem urbiũ
scintillȩ luminum con¬
clusi tenentur: quasnos.
pu pyllas uocamus . qui¬
bus cernendi gratia
condinentur : & ut ocu¬
li munitiores essent
ab iniuria eos apex sum¬
mus ciliorum tegmini¬
bus oc culitande &ocu¬
los ẽẽ dictos quibus ad¬
hibi tesunt: palphe¬
brȩ ad palpitandum
dictae quia concurrẽ¬
des inuicem oculorum
obtutum reficiunt
pilis mordinem adstan¬
tibus adeorũ monitionẽ
supercilia quoque pilis
breuibus adornata sunt
quecsi quibus dam agge¬
ribus oculis prebentes
custodicẽ Nequid suꝑ
incedat: Aurũ in¬
di tum .ẽ. nomen auo¬
cibus auriendis ꝑ inmu¬
tationẽ enĩ lit tere au¬
res: uelut audis sunt.
nomin atcce: ꝑhas enim
sonum uocẽq quasi ꝑco
clec̃ descendere quod
erectus in circulũ orbẽ¬
que moueatur. Gene:

Expanded text:
tes similitudinem memtes similitudinem membranis perlucentibus conteguntur. Per quas membranas, quasi per uitro uel speculo refulgenti, mens ea quae foris sunt transpicit. Ιn medio autem orbium scintillae luminum conclusae tenentur, quas pupillas uocamus, quibus cernendi gratia continetur; et ut oculi munitiores essent ab iniuria, eos Opifex summus ciliorum tegminibus occulit. Vnde et oculos esse dictos, quibus adhibitae sunt palpebrae a palpitando dictae, quia concurrentes inuicem oculorum obtutum reficiunt, pilis in ordinem adstantibus ad eorum munitionem. Supercilia quoque pilis breuibus adornata sunt, quasi quibusdam aggeribus oculis praebentes custodiam, ne quid superne incidat. Aurium inditum est nomen a uocibus auriendis. Per inmutationem enim litterae aures uelut audes sunt nominatae. Per has enim sonum uocemque quasi per cocleam descendere, quod aer ictus in circulum orbemque moueatur. Genae
Abbreviated transcription (Latin):
caloris : in capite autem
ut ast sc̃s agustinus. tres
tam quam uentriculi
cere bri constrtuti sunt:
unus anterior ad fati¬
em a quo sensus hominis
Alter posterior adcer¬
uicem. a quo motus om¬
nis : tertius inter utrũ¬
q: a quo memoria ui ge¬
rede monstratur: Nec
cum sensus sequitur mo¬
tus non quo nestat homo
quid fecti endum est si fu¬
erit quod fecitoblitus.¬
faties dicta est notitiã
fatiat hominis  inter fa¬
tiem autem &uultum.
hȩc differentia ẽ : quod
faties naturalis & cer¬
tus oris habitus ẽ : Vul¬
tus uero uarius & scđm
affationem animimodo
la &us modo tristis un¬
de & uultuosi dicuntur
quia uultu sepe commd¬
tat: Iam barbae ratio
quantum uultus con¬
fert: dinoscentiam: bar¬
ba est decoris signum
uirilitatis inditium q:
& iuuentutẽ significat¬
& sexus naturam distin¬
guit: Oculi autem infa¬
tiem concauis forami¬
nibus clusisunt: A quo
forato frons nomi¬
nota ẽ: idem quoque
oculigemmarum haben¬

Expanded text:
caloris. In capite autem, caloris. In capite autem, ut ait sanctus Augustinus, tres tamquam uentriculi cerebri constituti sunt: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria uigere demonstratur, ne cum sensus sequitur motus, non connectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblítus.Facies dicta est eo quod notitiam faciat hominis. Inter faciem autem et uultum haec differentia est, quod facies naturalis et certus oris habitus est; uultus uero uarius et secundum affectionem animi modo laetus, modo tristis. Vnde et uultuosi dicuntur qui uultum saepe commutant. Iam barbae ratio quantam uultus conferet dinoscentiam! Barba est decoris signum, uirilitatis indicium, quae et iuuentutem significat et sexus naturam distinguit. Oculi autem in facie concauis foraminibus inclusi sunt, a quo foratu frons nominata est. Idem quoque oculi gemmarum haben
Abbreviated transcription (Latin):
quadriꝑtitã humanicor¬
poris ratio : quact tuor
elementorũ designat
sƿeciem : Capudnamque
adcccelũ refertur:: In
quo sunt duo oculi quac¬
si duo luminaria solis &
luncce: pectus aerꝑ con¬
iungitur Quia sic inde
emittitur inspiraminis.
flatus : sicut ex aere uen¬
torum sps: uenter autẽ
macri ced similcctur prop¬
ter collectionẽ omnium
humorum : quacsi congre¬
gactionẽ a quacrum Aies¬
tigia postremo terrae
conpccrantur: eo quod
sint ultima membrorũ
arida siue sic cã sicut
ẽterra : Iamuero in
capitis archae mens
collocate. ẽ: tem quã
incccelo ds̃. ut ab altac
specul&ur omniaatq:
regat : factus ẽ autem
homo ad contemplati¬
onẽ ccceli rigidus & este¬
tus: Non sicut pecora
in humum prona. atq:
uergentia incuius su¬
mitate capud est collo¬
catum: datum que illi
hoc nomen ut hinc ca¬
piat initium sensus a& ner¬
ui : Capilli autem capi¬
tis. uel adspeciem sunt
decoris : uel ad arcendã
in iuriam frigoris siue

Expanded text:
quadripertita humani corquadripertita humani corporis ratio quattuor elementorum designat speciem. Caput namque ad caelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria solis et lunae. Pectus aeri coniungitur, quia sic inde emittitur spiraminis flatιιs, sicut ex aere uentorum spiritus. Venter autem mari adsimilatur, propter collectionem omnium humorum, quasi congregationem aquarum. Vestigia postremo terrae conparantur, eo quod sint ultima membrorum arida siue sicca, sicut et terra. Iam uero in capitis arce mens collocata est, tamquam in caelo Deus, ut ab alto speculetur omnia atque regat. Factus est autem homo ad contemplationem caeli rigidus et erectus, non sicut pecora in humum prona atque uergentia; in cuius summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc capiant initium sensus et nerui. Capilli autem capitis uel ad speciem sunt decoris uel ad arcendam iniuriam frigorís siue
Abbreviated transcription (Latin):
merentur: sicut scriptũ
ẽ: de eodem apostataxu¬
uis cor quacsi lapis in¬
durabitur : scilic& in pe¬
nitenticce conpunctio¬
nem num quam aemolliatꝰ¬
MIIaler hom iNem
Epecus ISta discrs¬
LIO E. Homo ẽ animal¬
ex corpore animaque
uiuente compositũ: At¬
q: spiritale conparatio¬
ne formatũ subsistens
ratione liberiq: arbi¬
triruoluntate uitiorũ.
Capccx. At que uirtutũ. ⁊¬
at contra pecus ẽ ani¬
mod in rationale mor¬
tale. motu scenguinis
de & anima eorũ post
mortem simulcarne
MANI CORPORIS
Cingulorũ que mem¬
Abrorũ differentic̃
actantius sibi pleriq
auctorũ : itac diffinierunt
dicentes: Homo dictus
abhumo hic ex diuer¬
sis subsistit substantiis.
ex mortali : & in mosteli
corpus autem eius ex os¬
sibus & carnib: cons¬
tat .: diuid&ur inquat¬
tuor elementis: Hab&
enĩ inse aliquid ignis.
deris. aquȩ & terrae :
satio terrae incarne
ẽ. humoris in saenguine:
aeris inspũ. Ignis inca¬
lore uitedi si quidem &

Expanded text:
merentur, sicut scriptum merentur, sicut scriptum est de eodem apostata cuius cor, quasi lapis, indurabitur, scilicet, ut penitentiae conpunctione numquam emolliatur. Inter hominem et pecus ista discretio est. Homo eex corpore animaque vivente compositum, atque spirituali compactione formatum, subsistens ratione, liberique arbitrii voluntate, vitiorum capax, atque virtutum; at contra pecus est animal irrationale, mortale, motu carnis de et anima eorum post mortem simul cum cmani corporis singulorumque membrorum differentiam Lactantius, sive plerique auctorum, ita definierunt, dicab humo". Hic ex diuersis subsistit substantiis, ex mortali et inmortali. Corpus autem eius ex ossibus et carnibus constat, diuiditur in quattuor elementis. Habet enim in se aliquid ignis, aeris, aquae et terrae. Ratio autem terrae in carne est; humoris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore uitali. Siquidem et
Abbreviated transcription (Latin):
pares errorib: Adstu¬
dicc in her tis proniad
caduci. sollicitudine
anxii singillatimmor¬
tales prole muttbiles
uita que soleatempose
cceleres. tardiced scc¬
pientiã. ueloces ad
mortem. Deprac&eri¬
tis nudi. depresentib
exigui. De futuris in¬
certi. concipiuntur
in ini quitate. in peccato
nacscuntur. in labore
uiuunt. in dolore mo¬
E DIS CRELIOPREUA¬
RICALIONIS. Angelice
& humance naturce.
cur ista redemitur il¬
lasine fine perit : pre¬
uaricatores quippe
angelos. Ideo uenicm
non habere eo quod fra¬
gilitacte carnali
Nulla grauentur infir¬
mitacte: homines autẽ
postpeccatũ: Idcirco
reuertiad uenicmꝓp¬
ter quod pondus infir¬
mitactis ex lutet tracxe¬
runt materia ꝓrobat
psclmista p̃ropter car¬
nis conditionẽ reditũ
pactere hominis adsa¬
lutem: sic enim dic̃ipse
scit figmentũ nostrum:
memento dñe quod.
terra sumus: & iterum
memorare que sit mea.
substantic: At uero dia¬
bolus uel maligni sp̃s
nec possunt uenicminec

Expanded text:
pares erroribus, ad stupares erroribus, ad studia inertes, proni adcaduci, sollicitudine anxii, singillatim mortales, prole mutabiles, uita queruli, tempore celeres, tardi ad sapientiam, ueloces ad mortem, de praeteritis nudi, de praesentibus exigui, de futuris incerti; concipiuntur in iniquitate, in peccato nascuntur, in labore uiuunt, in dolore mot discretio praeuaricationis angelicae et humanae naturae, cur ista redimitur, illa sine fine perit? Praeuaricatores quippe angelos ideo ueniam non habere, eo quod fragilitatis carnalis nulla grauentur infirmitate. Homines autem post peccatum idcirco reuerti ad ueniam, propter quod pondus infirmitatis ex lutea traxerunt materia. Probat Psalmista propter carnis conditionem reditum patere hominis ad salutem; sic enim dicit: Ipse scit figmentum nostrum, Memento, Domine, quod terra sumus, et iterum Memorare quae sit mea substantia. At uero diabolus, uel maligni spiritus, nec poscunt ueniam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
cinius simundũ regunt
missi corpora excellen¬
cioracere sumunt in ce¬
lestibus commoran¬
tur : Dece mones sunt
inpurispĩ subtiles &¬
lis : Animo passibiles
re a&erni humanita¬
tis inimicinocendi cu¬
pidi suꝑbia tumidi fal¬
lacia calidisemper in
fraude nour commoues
sensus fingunt affec¬
tus uitam turbant.
somnũ incitant: mo¬
rib: inferunt: mentes
terrent membrac
distorquent. sortes
gtnt prestigiis oracu¬
la fingunt cupidinẽ
amoris inliciunt Ar¬
dorem cupiditatis in¬
fundunt in consecra¬
tus imaginib: deletes¬
cunt. inuocati adsunt.
uerisimiliamentiun¬
tur. mutantur indi¬
uersis figuris inter¬
dum angelorũ imagi¬
nibus trans forman¬
tur. hi quon dam ase¬
deccceli ob suꝑbiã lap¬
si nunc inaere commo¬
rantur: homines au¬
tem sunt ratione capa¬
ces intellectu scpientes.
oreloqueiss naturama¬
gis quam doctrinã ua¬
lentesstactu rigidi
uultu erecti: figura
simils uniuersi & inter
sedissimiles singuli
animo Inmortalescor
leues diuersi morib:

Expanded text:
cii, jussi mundum regunt, missi corpora ex excellenti aere sumunt, in coelestibus commorantur. 86 42. Daemones sunt impuri spiritus, subtiles gi, animo passibiles,re aeterni, humanitatis inimici, nocendi cupidi, superbia tumidi, fallacia cafraude noui. Commouent sensus, fingunt affectus, uitam turbant, somnos inquietant, morbos inferunt, mentes terrent, membra distorquent, sortes aestigiis oracula fingunt, cupidinem amoris inliciunt, ardorem cupiditatis infundunt, in consecratis imaginibus delitescunt; inuocati adsunt, uerisimilia mentiuntur, mutantur in diuersis figuris, interdum in angelorum imaginibus transformantur. Hii quondam a sede caeli ob superbiam lapsi, nunc in aere commorantur. Homines sunt ratione capaces, intellectu sapientes, ore loquaces, natura magis quam doctrina ualentes, statu rigidi, uultu erecti, figura similes uniuersi, et inter se dissimiles singuli, animo inmortales, seleues, diuersi moribus,