comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicitis necessitas ĩꝑauit. in pace iã
ȩccłas c̃stitutas ñ p̃sumere. S ut sepe
accidit. qͦtiens apopłis aut a turba pec¬
cat᷑. q in om̃s ꝓpt̃ multitudinẽ ñ pot᷑
uindicari : multũsoleat tͣnsire. Priorag̾
dico dimittenda di iudicio. & de reliqͦ
maxima sollicitudine p̃cauendũ. Item¬

Expanded text:
is, necessitas imperavit in pace jam ecclesias constitutas non praesumere, sed, ut saepe accidit, quoties a populis, aut a turba peccatur, quia in omnes propter multitudinem non potest vindicari, multum soleat transire. Priora ergo dimittenda dico Dei judicio, et de reliquo maxima sollicitudine praecavendum.
Abbreviated transcription (Latin):
dote uelant᷑. si postea uł publice nup¬
it q̃cũq iuuente uiro alteri nupserit:
abeat᷑ adultera. nec ei agende peniten¬
dȩ licentia c̃cedat᷑. nͥ unꝰ exeis fuerit
efunctꝰ. qͣntomagis de illa tenenda
q̃ antea inmortali se sponso c̃iunxerat:
E pꝰtea ad humanas nuptias tͣnsire ele

Expanded text:
rdote meruerunt, si postea vel publice nuput quaecunque vivente viro alteri nupserit habeatur adultera, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex eis fuerit defunctus; quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat, et postea ad humanas nuptias ut transiret ele
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubiũ ẽ. Hã idcirco prb̃ris dictũ ẽ.
qͥa ep̃i occupationib aliis ĩpediti. adom̃s
languidos ire ñ posst̃. Ceterũ si epc̃ aut
potest. aut dignũ ducit aliquẽ a se uisi¬
tandũ. & benedicere. ac tangere chris¬
mate: sine cunctatione potest. cuiꝰ ẽ
ipsũ chrisma c̃ficere. Nã penitentib
istud s ñ pͣotest. qͥa genꝰ ẽ sacram̃ti. Nã

Expanded text:
non dubium est. Nam idcirco presbyteris dictum est, quia episcopi occupationibus aliis impediti, ad omnes languidos ire non possunt. Caeterum si episcopus aut potest, aut dignum ducit, aliquem a se visitandum, et benedicere et tangere chrismate; sine cunctatione potest, cujus est chrisma conficere. Nam poenitentibus istud infundi non potest, quia genus est sacramenti. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
& dñi saluatoris ula ñ stantes s seden¬
tes audire. & hoc ex maioꝵ traditi¬
one se accepisse narrant. Qđ nullatenꝰ
de inceps fieri sinatis. apłica auctori¬
tate mandamꝰ. S dũ scã euangłia in
eccła recitant᷑. sac̃dotes & ot̾i om̃s p̃
sentes ñ sedentes. s uenerabilit̃ curiũ
inc̃spectu euangłii stantes dñica ũlu in¬
tente audiant. & fidelit᷑ adoreq̃ In nocen¬

Expanded text:
et Domini Salvatoris verba non stantes, sed sedentes audire, et hoc ex majorum traditione se accepisse narrant. Quod nullatenus deinceps fieri sinatis apostolica auctoritate mandamus, sed dum sancta Evangelia in ecclesia recitantur, sacerdotes et caeteri omnes non sedentes, sed venerabiliter curvi in conspectu Evangelii stantes Dominica verba intente audiant, et fideliter adorent. Similite
Abbreviated transcription (Latin):
asseris ante cõfecta mysteria qͦscdam
popłis imꝑare. ł sibi int̾ sac̃dotes tͣde¬
re.cũ pꝰt omĩa q̃ aꝑire ñ debeo pax
sit necessaria indicenda. ꝑ ꝗͣ c̃stet po¬
pulỹ ad oia q̃ in mysteriis agunt᷑. atq
in eccła celebrant᷑ p̃buisse c̃sensũ. ac fi¬
nita eẽ p̾acis cõcludentis signacło demon¬
Istrent᷑¬

Expanded text:
ante confecta mysteria quosdam populis imperare, vel sibi inter sacerdotes tradere, cum, post omnia quae aperire non debeo, pax sit necessaria indicenda, per quam constet populum ad omnia quae in mysteriis aguntur, atque in ecclesia celebrantur, praebuisse consensum, ac finita esse pacis concludentis signaculo demonstrent
Abbreviated transcription (Latin):
litꝰ & subdiaconꝰ fiat & sic ad dia conatũ
si ꝑ hȩc tẽpora dignꝰ udicatꝰ fuerit ꝓ¬
uehat᷑. Ex inde iã accessu tẽpoꝵ. prbrio.¬
uł ep̃atui si eũ plebis accleri euocauerit
electio. ñ in merito societur. Anasta
quando legitur euuangłiũ.

Expanded text:
lythus et subdiaconus fiat, et sic ad diaconatum, lythus et subdiaconus fiat, et sic ad diaconatum, si per haec tempora dignus judicatus fuerit, provehatur. Exinde jam accessu temporum prpatui, si eum plebis ac cleri evocaverit electio, non immerito societur. CAP. quando legitur Evangelium.
Abbreviated transcription (Latin):
iucũq itaq se ȩccłe uouit obseqͥis a
a infantia. ante pubertatis annos
baptirari. & lectorũ debet ministerio soci¬
ari. Qui ab accessu adolescentiȩ usq ad
tricesimũ etatis annũ si ꝓbabilit̾ uixerit.
una tantũ & ea ꝗͣuirginẽ c̃muni ꝑsac̃do¬
tẽ benedictione ꝑcepit uxore contentꝰ.
accolitꝰ & subdiaconꝰ eẽ debebit. Postq
ad diaconi gradũ si se ipse pͥmitꝰ c̃tinen¬
tia p̃eunte dignũ ꝓbarit: accedat. Ubr
si ultͣ .S. annos laudabilit̾ ministrauerit.
c̃grue prb̾ratũ cõseqͣt᷑. Exinde pꝰt de¬
cenniũ ep̃alẽ cathedrã poterit adipisci¬
melioris ꝓpositi c̃uersatione ꝓuocatꝰ ex
laico adsacrã militiã ꝑuenire festinat:
desiderii sui fructũ ñ alit̃ obtinebit. nͥ
eo qͦ baptitat᷑ tẽpore statĩ lectoꝵ aut
exorcistaꝵ mimero societ᷑. si tam̃ eũ unã
habuisse uł hab̾e & hanc uirginẽ acce¬
pisse c̃stet uxorẽ. Qui dũ iniciatꝰ fuerit.
expleto bientio ꝑ qͥnqueniũ aliud aoco¬

Expanded text:
icunque itaque se Ecclesiae vovit obsequiis a sua infantia, ante pubertatis annos baptizari, et lectorum debet ministerio sociari. Qui ab accessu adolescentiae usque ad tricesimum aetatis annum si probabiliter vixerit, una tantum, et ea quam virginem communi per sacerdotem benedictione perceperit, uxore contentus, acolythus et subdiaconus esse debebit; post quae ad diaconii gradum, si se ipse primitus continentia praeeunte dignum probarit, accedat. Ubi si ultra quinque annos laudabiliter ministrarit, congrue presbyterium consequatur. Exinde post decenniumelioris propositi conversatione provocatus ex laico ad sacram militiam pervenire festinat, desiderii sui fructum non aliter obtinebit, nisi eo quo baptizatur tempore statim lectorum aut exorcistarum numero societur: si tamen eum unam habuisse vel habere, et hanc virginem accepisse constet uxorem. Qui dum initiatus fuexpleto biennio, per quinquennium aliud aco
Abbreviated transcription (Latin):
cib ĩputamꝰ. Qui dũ inhibitis ausib ñ ob¬
nunt. Et ut taceamꝰ qđ altiꝰ suspicam᷑.
ubi illud ẽ qđ dñs nr̃ data ꝑ moysen lege
c̃stituit dicens. Sac̃dotes mei semel nu¬
bant. de alio loco. Sac̃dos uꝑxorẽ uirginẽ
accipiat. ñ iuduã. ñ repudiatã. ñ mere¬

Expanded text:
cibus imputamus, qui dum inhibitis ausibus concibus imputamus, qui dum inhibitis ausibus connunt. Et ut taceamus quod altius suspiramus, ubi illud est quod Deus noster data per Moysen lege constituit dicens: Sacerdotes mei semel nubant? Et alio loco: Sacerdos uxorem virginem accipiat, non viduam, non repudiatam, non mere
Abbreviated transcription (Latin):
studuerint exhibere. Hiiuͦ qͥ illiciti
pͥui legii excusatione nitunt᷑. & sibi as¬
sert̃ ueteri hoc lege cõcessũ. nouerũ
se ab om̃i ȩccłastico honore qͦ indigne
usi st̃ apłicȩ sedis auctoritate deiectos
nec unꝗͣ posse ueneranda attrectare
mysteria. a qͥb se ipsi dũ obscenis cupi¬
ditatib inhiant pͥuauert᷑. Et qͥa exẽ¬
pla p̃sentia cauere nos p̃monent infu
uentꝰ. iã nc̃ sibi omnẽ ꝑ nos indulgen¬
tiȩ aditũ intelligat obseratũ. qͥ fer¬
ro necesse ẽ abscidant᷑ uulnera. que¬
fom̃toꝵ ñ senserint medicinã. Quales¬
debeant ad clericatꝰ officiũ ꝑuenire.
Dicticimꝰ etiã licent̃ ac libere in expło¬
rate uitȩ hoĩes. qͥb etiã fueruit mime¬
rosa c̃iugia. ad p̃fatas dignitates ꝓnit
cuic̃q libuerit aspirare. Qđ ñ tantũ illis
qͥ adhȩc ĩmoderata ambitione ꝑueniuns.
qͣntũ metropolitanis specialit̾ pontifi¬

Expanded text:
studuerint exhibere. Hi vero qui illiciti studuerint exhibere. Hi vero qui illiciti privilegii excusatione nituntur, et sibi asserunt veteri hoc lege concessum, noverint se ab omni ecclesiastico honore, quo indigne usi sunt, apostolicae sedis auctoritate dejectos, nec unquam posse veneranda attrectare mysteria, quibus se ipsi dum obscenis cupiditatibus inhiant, privaverunt. Et quia exempla praeterita cavere nos praemonent in fuventus, jam nunc sibi omnem per nos indulgentiae aditum intelligat obseratum. Qro necesse est ut abscindantur vulnera qurum non senserint medicinam. debeant ad clericatus officium pervenire. Didicimus etiam licenter ac libere inexploratae vitae homines, quibus etiam fuerant numerosa conjugia, ad praefatas dignitates, prout cuique libuerit, aspirare. Quod non tantum illis, qui ad haec immoderata ambitione perveniunt, quantum metropolitanis specialiter pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
didicimꝰ ꝓcreasse. & crim̃ suũ hac p̃scͥp¬
tione defendẽ. qͥa in ueteri testam̃to
sac̃dotib ac ministris generandi facul¬
tas legit᷑ attͥbuta. Dicat mͥ nc̃ qͥsqͥs ille
ẽ sectator libidinũ. p̃ceptorq uicioꝵ.
si estimat qđ in lege moysi passĩ sicris
ordinib a do nr̃o laxata st̃ frena lu¬
xuriȩ.cur eos qͥb cõmittebant᷑ scã sc̃õꝵ
dñs ds̃ ur̃. cur etiã ꝓcul a suis domib
anno uicis sue intẽplo habitare iussi st̃.
sacerdotes: Hac uidelicet ratione ne ł
cũ uxorib posset carnale exerceri c̃mer¬
ciũ. ut cõscientiȩ integritate fulgentes
acceptabile dõ munꝰ offerrent. Quib
expleto de seruitionis suȩ tẽpore uxoris¬
usus soliꝰ successionis causa fuerat relaxat
qͥa ñ ex alia nͥ ex tribu leui qͥsꝗͣ ad dei
ministeriũ fuerat p̃ceptꝰ admitti. Itẽ.
hiᷤᷤ hac cõditione miscd̾iã dicimꝰ ñ negand
ut sine ullo honoris augm̃to in hoc qd
uerent. si tam̃ post hȩc c̃tinentes se

Expanded text:
didicimus procreasse, et crimen suum hac praescriptione defendere, quia in Veteri Testamento sacerdotibus ac ministris generandi facultas legitur attributa. Dicat mihi nunc quisquis ille est sectator libidinum praeceptorque vitiorum, si aestimat quia in lege Moysi passim sacris ordinibus a Domino nostro laxata sunt frena luxuriae, cur eos quibus committebantur Sancta Deus vester ? Cur etiam procul a suis domibus anno vicis suae in templo habitare jussi sunt sacerdotes ? hac videlicet ratione, ne vel cum uxoribus possent carnale exercere commercium, ut conscientiae integritate fulgentes acceptabile Deo munus offerrent. Quibus expleto deservitionis suae teusus solius successionis causa fuerat relaxatus, quia non ex alia, nisi ex tribu Levi quisquam ad Dei ministerium praeceptus est admitti. Item. his hac conditione, misericordiam dicimus non negandam, ut sine ullo honoris augmento, in hoc qverent, si tamen post haec continentes se
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea monachoꝵ qͦscdã atq monachaꝵ
abiecto ꝓposito scĩtatis in tantã ꝓtestaris
dimersos ẽẽ lasciuiã. ut priꝰ clanculo ue¬
lut sub monasterii p̃textu illicita ac
sacrilega se c̃tagione miscuerint: pꝰtea
uͦ in abruptũ cõscientie desꝑatione
ꝑducti. de illicitis cõplexib libere fili¬
os ꝓcrearint. qđ & publicȩ leges & ec
cłastica iura c̃dẽpnant. Hasgͥ impudi¬
cas de testabilesq ꝑsonas a monasterioꝵ
nandas ẽẽ mandamꝰ. qͣtinꝰ retrusȩ in
sius ergastulis tantũ facinꝰ c̃tinua la¬
m̃tatione deflentes purificatorio
possint penitudinis igne decoqͥ. ut
eis uł admortẽ saltẽ solrꝰ miscdie in¬
tiuitu ꝑ cõmunionis grãm possit in¬
dulgentia subuenire. De clericis in cõ

Expanded text:
Praeterea monachorum quosdam atque monacharum abjecto proposito sanctitatis in tantam protestaris dimersos esse lasciviam, ut prius clanculo velut sub monasteriorum praetextu illicita ac sacrilega se contagione miscuerint. Postea vero in abruptum conscientiae desperatione perducti de illicitis complexibus libere filios procrearint, quod et publesiastica iura condempnant. Has igitur inpudicas detestabilesque personas a monasteriorunandas esse mandamus, quatenus retrusae in suis ergastulis, tantum facinus continua lamentatione deflentes, purificatorio possint penitudinis igne dequoquere, ut eis vel ad mortem saltim solius misericordiae intuitu per communionis graciam possit ind
Abbreviated transcription (Latin):
udet᷑. laica sibi tantũ c̃munione c̃cessa.
uiã ita demũ poterit possidere. si nicħ¬
ustea ꝓpt̃ hanc ꝑclat amittat. Quę
emine cũ clericis habitent. cas̃ .xii.
ũ causas habitare cũ hisdẽ sẏnodꝰ ni¬
cena ꝑmisit. De monachoꝵ ꝓmotione.
gͥrauitas. & uitȩ ac fidei institutio sc̃a
emendat. clericoꝵ officiis aggregari.

Expanded text:
uit, laica sibi tantum communione concessa; quam ita demum poterit possidere, si niter quod hanc perdat, admittat. Quae feminae cum clericis habitent. XII. Feminanum causas habitare cum eisdem synodus Nicaena permisit. De monachorum promotione. gravitas, et vitae ac fidei institutio sancta commendat, clericorum officiis aggregari
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ dr̾ sustinuerĩt. & seditiones prbli¬
cas celebrauerint. Nã & hoc de crialib
ẽ cauendũ. neidem qͥ excurialib fuerig̃
aliqͣndo a suis curiis qđ freqnt᷑ iudem
accidere reposcant᷑. q̃ omia rationabi¬
lit̾ ꝓhibita. oportet modis oĩb custodiri.

Expanded text:
quod dicitur sustinuerint, et editiones publicas celebraverint. Nam et hoc de curialibus est cavendum, ne iidem qui ex curialibus fuerint, aliquando a suis curiis, quod frequenter videmus accidere, reposcantur. Quae omnia rationabiliter prohibita oportet modis omnibus custodiri.
Abbreviated transcription (Latin):
hẽ adclerũ canones ñ admittunt. Cũ
curã inpendit. aut aliqͥd faciens se ñ
sponte ꝑcussit. hos canones p̃cipiunt¬
& clericos fieri. & si in clero fuerinit reꝑti:
ñ abici. In illis enĩ uoluntas iudicata q̃ sͥ
ausa fuit ferrũ inicere. qđ scilicet & alii
id facere dubitare ñ possit. inistis u̾

Expanded text:
hunc ad clerum canones non admittunt. Cui hunc ad clerum canones non admittunt. Cui curam impendit, aut aliquid faciens, se non sponte percussit, hos canonos praecipiunt et clericos fieri; et si in clero fuerint reperti, non abjici. In illis enim voluntas est judicata, quae sibi fuit causa ferro incidere quod scilicet et alii id facere dubitare non possit. In istis vero
Abbreviated transcription (Latin):
cro uelamine tectȩ tam̃
sito uirginali sẽpse si¬
mulauert̃ ꝑmanere. licet uelate non
fuerint. si forte nupseriã: hisagenda
aliqͣnto tẽpore penitentia ẽ. qͥa sponsio
eaꝵ adño tenebat᷑. Si enĩ int̾ hoĩes solet
bonȩ fidĩ cõtractꝰ nulla ratione disol¬
ui: qͣntomagis ista pollicitatio ꝗͣcũ dõ
pepigert̃ solui sine uindicta ñ poterit.
De incontinentia sacerdotũ uł leui
qͦs in dyaconis ministerio. aut in officio
prb̃rii positos. in c̃tinentes eẽ aut fuisse
generati filii ꝓdidert̃. De his &e diuinaꝵ
legũ ẽ disciplina. & beate recordationis
uiri Syricii ep̃i. monita euidentia con¬
mearunt: ut in c̃tinentes in officiis talib
positi. oĩ honore eccłastico pͥuarent᷑. Nec
admittant᷑ ad tale ministeriũ. qđ sola
c̃tinentia oportet ĩpleri. Incipit eilẽ¬
pape innocenti ad felicẽ ep̃m nuce
poris amputauerit. clericꝰ oe̾ ñ ponreit.
libet digiti sibi ipse uolens abscidit:

Expanded text:
cro velamine tectae, tamen sito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velate non fuerint, si forte nupserint, his agenda aliquanto tempore paenitencia est, quia sponsio eius Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bone fidei contractus nulla racione dissolvi, quanto magis ista pollicitacio, quam cum Deo pepigit, solvi sine De incontinentia sacerdotum vel leviquos in diaconii ministerio, aut in officio presbyterii, positos incontinentes esse, aut fuisse, generati filii prodiderunt. De his et divinarum legum est disciplina, et beatae recordationis viri Syricii episcopi monita evidentia commemorant, ut incontinentes in officiis talibus positi omni honore ecclesiastico privarentur, nec admittantur ad tale mysterium, quod sola continentia oportet impleri. Est ea Innocentii ad Felicem Nucerporis amputaverit clericus esse non potest, libet digiti sibi ipse volens abscidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut legit᷑ qđ tetigerit in mundꝰ in mun¬
dũ erit. qͦmͦ ei tribuet᷑ qđ munditia ⁊
puritas c̃sueuit acciꝑe.: Sed ecõtra as¬
serit᷑ eũ qͥ honorẽ amssit. honorẽ dare
ñ posse. nec illũ aliqͥd accepisse. qͥa nicħ
indante erat qđ ille posset acciꝑe. Ac
qͥescimꝰ. & uerũ ẽ certe. qͥa qđ ñ habuit
dare ñ potuit. dãpnationẽ utiq ꝗͣ
habuit: ꝑ pͣuã manꝰ ĩpositionẽ dedit.
Et qͥ particeps factꝰ ẽ dãpnato qͦmꝰ debe¬
at honorẽ acciꝑe : inuenire ñ possũ. &
dicit᷑ uera ac iusta legitimi sacerdotis
beneclictio auferre ome uiciũ. qđ aui¬
cioso fuerit iniectũ. Qđ inordinatio¬
nib crimina uł uitia non bene cre¬
criminũ rei. Quia benedictione ordti¬
nationis crimina uł uicia putent᷑ au¬
ferri. nullꝰ sit penitentiȩ locꝰ. qͥa id po¬
test p̃stare orclinatio. qđ longa satiffac¬
tio prestare c̃sueuit. S nr̃ȩ lex ẽ ȩccłẽ.
uenientib ab hereticis qͥ tam̃ illic lap¬

Expanded text:
etigerit immundus, immundum erit', quomodo id ei tribuetur, quod munditia ac puritas consuevit accipere? Sed econtra asseritur, eum, qui honorem amisit, honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quia nichil in dante erat, quod ille posset accipere. Et verum est certe, quia, quod non habuit, dare non potuit. Damnationem utique, quam habuit, per pravam manus impositionem dedit. Et qui particeps factat honorem accipere, invenire non possum. Sed dicitur vera ac justa legitimi sacerdotis benedictio auferre omne vitium, quod a vitioso fuerat injectum. Quod in ordinationibus crimina vel vitia non bene ccriminum rei, qui a benedictione ordinationis crimina, vel vitia putantur auferri, nullus sit poenitentiae locus, qtest prestare ordinatio, quod longa satisfactio prestare consuevit. Sed nostrae lex est aecclesiae venientibus ab hereticis, qui tamen illic bap
Abbreviated transcription (Latin):
tat apłos hiduo isto & in merore fuisse.¬
biduo memorato. ut traditio eccłẽ ha¬
beat isto biduo sacram̃ta penitꝰ ñ cele¬
brari. Quȩ forma etiã ꝑsingłas tenen¬
da ẽ ebdomadas. ꝓpt̃ id qd c̃memora¬
tio diei illiꝰ sẽꝑ ẽ celebranda. Iđ si pu¬
erit utiq celebrandũ. De penitentib¬
gert̃. si nulla int̾ueniat egritudo.
qͥnta feria ante pascha eis remittendũ
Cȩterũ de pondere estimando delictoꝵ
sac̃dotis ẽ iudicare. ut adtendat ad¬

Expanded text:
tat biduo isto in moerore fuisse,biduo memorato, ut traditio Ecclesiae habeat isto biduo sacramenta penitus non celebrari. Quae forma utique per singulas tenenda est hebdomadas, propter id quod commemoratio diei illius semper est celebranda. Quod si puerit utique celebranda. Si autegerunt, si nulla interveniat egritudo, quinta feria ante pascha eis est Ceterum de pondere estimando delictorum sacerdotis est indicare. 37. De
Abbreviated transcription (Latin):
dis anteꝗͣ p̃cẽ sac̃dos fatiat. atq
eoꝵ oblationes qͦꝵ nõĩa recitanda st̃
sua oratione cõm̃det. ꝗͣ suꝑfluũ sit & ip¬
se ꝑ tuã prudentiã recognoscis. ut cuiꝰ
hostiã necdũ d̾o offeras eiꝰ ante nom̃ in¬
sinues. ꝗͣuis illi incognitũ nichil sit.

Expanded text:
dis, antequam precem sacerdos faciat atque eorum oblationes, quorum nomina recitanda sunt, sua oratione commendet, quam superfluum sit, et ipse pro tua prudentia recognosces, ut cujus hostiam necdum Deo offeras, ejus ante nomen insinues, quamvis illi incognitum nihil sit.
Abbreviated transcription (Latin):
portȩ qͦdã modo diuini iuris st᷑. &
ideo nulliꝰ in bonis st̃. Ideo autẽ mu¬
ros scõs dicimꝰ. qͥa pęnã capitis ẽsti¬
tuta sit in eos qͥ aliꝗd inmuros de¬
parte prima. tractatu .ui. De iure
dis uillas eccłe diuino anhuma¬
no. Diinũ ius inscripturis ha
bemꝰ. humanũ: in legib regũ.
Unde qͥsq possidet qd possidet. ñ ne¬
iure humano Nã iure diuino.
drũ est t̃ra & plenitudo eiꝰ. Pauꝑes
& diuites dñs de uno limo fecit. &
pauꝑes & diuites una t̃ra suppor¬
tat. Iure gͦ humano dicit᷑. hec uil¬
la m̾ea ẽ. hȩc domꝰ mea ẽ. hic seruuꝰ
meusẽ. Iura gͦ humana. iura ĩꝑa.¬
toꝵ. Quare: Quia ipsa iura huma¬
na ꝑ imꝑatores ⁊ seges scłi ds distri
buit generi humano. It raa. Tolle
uultis recitemꝰ leges ut gaudeatis:
Itẽ. Relegant᷑ leges ubi manifeste
catholice c̃munionẽ usurpant sibi
nom̃ xp̃ianũ. nec uolunt inpace
colere pacis auctorẽ: nichil noĩe
humano agit᷑. & tam̃ apłs uoluit

Expanded text:
portae, quodammodo diuini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. Ideo autem muros sanctos dicimus, quia pena capitis constituta sit in eos, qui aliquid in muros departe prima, tractatu sexto: is villas aecclesiae, divino an humano? Divinum ins in scripbemus, humanum ius in legibus regum. Unde quisque possidet, quod possidet, iure humano. Nam iure divino Domini est terra et plenitudo eius. Pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra subportat. Iure tamen humano dicitur: Hęc villa mea est, hęc domus mea, hic servus meus est. Iure ergo humano, iure imperatorum. Quare? Quia ipsa iura humana per imperatores et reges seculi Deus dibuit generi humano. Item ibidem paultis recitemus leges, ut gaudeatis? Ac rursum. Legantur leges, ubi manifeste catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, ut nihil nomine humano agitur, et tamen Apostolus voluit
Abbreviated transcription (Latin):
Surũ ȩccła habet. ñ ut seruet: s ut
eroget. & subueniat in necessitatib
Qͥd opꝰ ẽ custodire qđ nichil adiuuat:
Anignoramꝰ quantũ auri atq argenti
de tẽplo dñi assẏrii sustulert̃: Non¬
ne meliꝰ cõftat sac̃dos ꝓpt̃ alimonĩa
pauperũ si aliqͣ subsidia de sint. quã¬
si sacrilegus c̃taminat. asportat hostis
Nonne dicturꝰ est dñs. car passus es
tot in opes fame mori : Et certe habe¬
lus aurũ. ministrasses alimoniã. Cur
tot captiui deducti in cõmerciũ.
neo redẽpti ab hoste occisi st̃: Meliꝰ
fuerat ut uasa uiuentiũ seruares
quã metalloꝵ. His ñ posset respon¬
sũ referri. Quid enĩ diceres: łinu
ne tẽplo dei ornatꝰ deesset. Responda.¬
placent quȩ auro ñ emunt᷑. Ornatꝰ
sacroꝵ. redẽptio captiuoꝵ ẽ. Et uere
illa st̃ uasa p̃ciosa. q̃ redimunt aũis¬

Expanded text:
urum ecclesia habet, non ut servet, sed ut eroget et subveniat in necessitatibus. Quid opus est custodire, quod nihil adjuvat? An ignoramus quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii sustulerunt? Nonne melius conflat sacerdos propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desint, quam sacrilegus contaminat atque asportat hostis? Nonne dicturus est Dominus: Cur passus es tot inopes fame mori? Et certe habebas aurum, unde ministrasses alimoniam. Cur tot captivi deducti in commercium, nec redempti, ab hoste occisi sunt? Melius fuerat ut vasa viventium servares, quam metallorum, his non posset responsum referri. Quid enim diceres? Timui, ne templo Dei ornatplacent que auro non emuntur. Ornatus sacrorum redemptio captivorum est”; et: “Vere illa sunt vasa preciosa queredimunt ani
Abbreviated transcription (Latin):
olimeis litteris qͣsi strigitate.
scripturis canonicis inseruire. s
in illis & qđ ñ credebas cũ inciene¬
ris incunctant᷑ crede. In istis aute
qđ certũ ñ habebas nisi certũ in¬
tellexeris: noli firme retinere.

Expanded text:
oli meis litteris, quasi Scripturis canonicis deservire, sed in illis, et quod non credebas, cum inveneris incunctanter crede. In istis autem quod certum non habebas nisi certum intellexeris, noli firme tenere.
Abbreviated transcription (Latin):
obscurissima disputat ᷑. ñ adiuuan¬
tib cdiuunaꝵ scripturaꝵ certis cla-¬
risq docum̃tis: cohibere se debet
hu . & mana p̃sũptio. nichil fa-¬
ciens in alterã partẽ declinando.

Expanded text:
obscurissima disputatur, non adjuvantibus divinarum Scripturarum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio, nihil faciens in alteram partem declinando.
Abbreviated transcription (Latin):
Quisnesciat scãm scripturã cano¬
nicã tã ueteris ꝗͣ noui testam̃ti
certis sius t̃minis ẽtineri. eamq
ita p̃poni. ut de illa om̃ino dubita¬
ri & disceptari ñ possit. utrũ ue¬
rũ uł utrũ rectũ sit. qͥcqͥd in ea scͥp

Expanded text:
Quis nesciat sanctam Scripturam canonicam tam Veteris quam Novi Testamenti, certis terminis contineri, eamqueoporum ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum, vel utrum rectum sit, quidquid in ea scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
osa corruptela uitanda ẽ. quȩ nͥ
citiꝰ radicitꝰ euellat᷑. in pͥuilegioꝵ
ius ab impiis assimiit᷑. & incipuiti
p̃uaricationes. & uarie p̃sũptiones
celerrime ñ cõpressȩ ꝓ legib ue-¬
nerari. & pͥuilegioꝵ more ꝑpetuo
nẽ quȩ c̃tra fidẽ catholicã nichil
usurpare dinoscit᷑. ĩmotã ꝑmane¬
re c̃cedimꝰ. siue de pͥmatib ẽsti¬
tuendis cȩterisq capitulis. excep¬
tis his qͥ ex donatistis. ad ep̃atũ ꝑ
neniunt. qͦs ꝓuehi ad pͥmatꝰ digni¬
tatẽ etiã cũ ordo eos ad locũ eim¬
dẽ deferat modisõib ꝓhibepiꝰ.
Suffici̾t autẽ illis c̃misse sibi plib̾ cu¬
rã gerere. si autẽ etiã illos antistites
qͦs catholica fides in eccłe sinu dt
edocuit & genuit : ad obuinendũ
culmen prunatꝰ ante ire :

Expanded text:
osa corruptela vitanda est, quae nisi citius radicitus evellatur, in privilegiorum jus ab impiis assumitur, et incipiunt praevaricationes, et variae praesumptiones celerrime non compressae, pro legibus venerari et privilegiorum more perpetuo tamen contra fidem Catholicam nihil usurpare dignoscitur immotam permanere concedimus, sive de primatibus constituendis caeterisque capitulis, exceptis his qui ex Donerveniunt, quos provehi ad primatus dignitatem, etiam cum ordo eos ad locum eumdem deferat, modis omnibus prohibemus. Sufficiat autem illis commissae sibi plebis curam gerere, non autem etiam illos antistites, quos catholica fides in Ecclesiae sinu et docuit et genuit, ad obtinendi culmen primatus anteire.
Abbreviated transcription (Latin):
& Ałła cantedͣ & flectamꝰ genua ñ
dicat᷑. Fodẽ uͦ de septenbris ieiuno
c̃stitutũ ẽ. ut si kł septenbris in
qͣrta feria euenerit: aut antea. ie.¬
iuniũ int̾̃cia ebdomada celebret .
& si in qͥnta: aut sexta. aut sabbato
c̃tigerit: in qͣrta ebdomada ieuinan¬
dũ erit. In decenbri uͦ illud obser¬
uandũ erit. in pcimosabbato ante

Expanded text:
genua non dicatur. Eodem modo de Septembris jejunio constitutum est, ut si Kal. Sept. in IV feria evenerit, aut antea, jejunium in III hebdomada celebretur: et si in V aut VI aut Sabbato contigerit, in IV hebdomada jejunandum erit. In Decembr. illud observandum erit, ut proximo Sabb
Abbreviated transcription (Latin):
Si cõsuetudinẽ fortassis Ide codẽ.¬
opponas: acdũtendũ fuerit qđ dñs
uicit. Ego sũ ueritas inqͥt. Non ait.
egosũ c̃suetudo. s ueritas. Et cer¬
te ut beati Cypriani utamur
sententia. quȩlibet c̃suetudo qͣntũ¬
uis uetusta. quantũ uis uulgata:
ueritati ẽ omino post ponenda.
& usus qͥ ueritati ẽ c̃trariꝰ. abolendꝰ.¬

Expanded text:
onsuetudinem fortassis opponas, aduertendum fuerit quod Dominus dicit: "Ego sum ueritas et uita." Non ait: "Ego sum consuetudo", sed "ueritas". Et certe, ut beati Cypriani utamur sententia, quaelibet consuetudo, quantumuis uetusta, quantumuis uulgata, ueritati est omnino postponenda et usus qui ueritati est contrarius abolend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbata consuetudo. siue lex
ñ scripta. It em. Cõsuetudo
autẽ est ius qđdã a maiorib insti¬
tutũ. qđ ꝓ lege suscipit᷑ cũ deficit
lex. Nec differt utrũ scriptura
an ratione c̃sistat. Codicũ libroᷤ¬

Expanded text:
bata consuetudo, sive lex non scripta, Item. Consuetudo autem est jus quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur, cum deficit lex, nec differt utrum scriptura an ratione consistat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Consuetudo p̾cedens. & ratio que
c̃suetudinẽ suasit tenenda ẽ.
& qͥcqͥd c̃tra longã c̃suetudinẽ fi.¬
et. ad sollicitudinẽ suã reuoca¬
longeui ñ usus auctoritas ẽ. uerr̃
ñ usq adeo ualiturã mem̃to. ut acit
rationẽ uincat. aut legẽ. Hic ho¬

Expanded text:
Consuetudo praecedens, et ratio quae consuetudinem suasit, tenenda est, et quidquid contra longam consuetudinem fiet, ad sollicitudinem suam revocalongaevi non vilis auctoritas. Verum non usque adeo valitura memento, ut aut rationem vincant aut legem. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
sutorib fabulaꝵ: sub apłoꝵ nõie
scriptas. q̃ suoꝵ scriptoꝵ tẽporib in
auctoritate sc̃e eccłȩ recipi mere
tc̃ in hac uita erant & ex aminare
talia poterant: eos uera loquutos
eẽ cognoscerent. Ibi tam̃ legunt apłm
Thomã cũ esset̃ in qͦdã nuptiaꝵ cõ¬
uiuio ꝑegrinꝰ & ꝓrsus incognitꝰ a
catũ fuisse hõi c̃tinuã sȩuãq uin¬
dictã. Nã cũ egressus fuisset ad
fontẽ ut inde aquã c̃iuuantib
ministraret: eũ leo rugiens int̃¬
emit: manũq eiꝰ qua caput apłi
leui ictu ꝑcusserat a corpore auul¬
sã. scd̃m uocẽ eiꝰdẽ apłi id optan.¬
tis atq imp̃cantis canis intulit
m̃sis in qͥb ipse discubebat apłs.¬
ex tribu leui sac̃dotẽ quendã
noĩe loãchim: canonicũ ñ ẽ. Hi¬

Expanded text:
sutoribus fabularum sub apostolorum nomine scriptas: quae suorum scriptorum temporibus in auctoritatem sanctae ecclesiae recipi merernc in hac uita erant et examinare talia poterant, eos uera locutos esse cognoscerent. ibi tamen legunt apostolum Thomam, cum esset in quodam nuptiarum conuiuio peregrinus et prorsus incognitus, a ecatum fuisse homini continuam saevamque vindictam. Nam, dum egressus fuisset ad fontem, ut inde aquam convivantibus ministraret, eum leo rugiens interemit, manumque ejus, qua caput apostoli levi ictu percusserat, a corpore evulsam, secundum vocem ejusdem apostoli id optantis atque imprecantis, canis intulit mensis, in quibus discumbebat apostex tribu Levi, sacerdotem quemdam nomine Joachim, canonicum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
testatis utriꝰq discreuit. ꝓpͥa uolens
medicinali humilitate sursũ offer
no dimergi. ut etiã xp̃iani ĩꝑato¬
res ꝓ ęterna uita pontificib indige¬
rent. & pontifices ꝓ cursu tẽpora¬
liũ tantũmͦ reꝵ ĩꝑialib legib ute.¬
rent᷑. quatinꝰ sp̃ualis actio carnalib
distaret incursib & ideo militans
Deo minime se scłarib negociis un¬
plicaret.ac iuicissim ñ ille reb diui¬
nis p̃sidere uideret᷑ qͥ esset scłarib¬

Expanded text:
testatis utriusque discrevit propria volens medicinali humilitate hominum cordano demergi, ut etiam Christiani imperatores pro aeterna vita pontificibus indigerent, et pontifices, pro cursu temporalium tantummodo rerum, imperialibus legibus uterentur, quatenus spiritualis actio carnalibus distaret incursibus, et ideo militans Deo minime se saecularibus negotiis implicaret, ac vicissim ne ille rebus divinis praesidere videretur, qui esset sa
Abbreviated transcription (Latin):
Sciant tẽpora feriandi ꝑ annũ. id
est omnẽ dñicã a uesꝑa usq adues¬
perã. ne iudaismo capiant᷑. feri¬
andi uͦ ꝑannũ isti st̃ dies. Natalis
głiste. Innocentiũ. Sc̃ĩ sil uestri.
octaue dñi. uł ł heophania. purifi.
ebdomada. Rogationes. trib dieb.
Ascensio dñi. Scĩ dies pentecostes.
maxime tam̃ sc̃oꝵ petri & patili.
qͥ mundũ sua p̃dicatione illumina¬
uert̃. Sc̃i laxrentii. Assũptio sc̃e
dedicatio basylicȩ sc̃i archangłi mi¬
chahelis. Dedicatio cuiꝰ c̃q oratorii
festiuitares quas singuli ep̃i in ep̃us
uicinis tantũ circũmorantib indi¬
cende st̃. ñ generalit̃ oĩb. Relique
uͦ festiuitates ꝑ annũ ñ st cogende
ad feriandũ. nec ꝓhibende. Indic̾tỹ
a reiuniũ qͣndo fuerit denũtiatũ

Expanded text:
sciant tempora feriandi per annum; id est, omnem Dominicam a mane usque ad vesperam, ne judaismo capiantur. Feriandi vero per annum isti sunt dies, ut sgelistae, Innocentium, sancti Silvestri, Octavae Domini et Theophania, Purificaota hebdomada, Rogationes tribus diebus, Ascensio Domini, sancti dies Pentecostes, maxime sanctorum Petri et Pauli, qui mundum sua praedicatione illuminaverunt, sancti Laurentii, Assumptio sanctae Dedicatio basilicae sancti archangeli Michaelis, Dedicatio cujuscunque oratorii, festivitates, quas singuli episcopi in  circummorantibus indicendae sunt, non generaliter omnibus. Reliquae vero festivitates per annum non sunt cogendae ad feriandum, nec prohibendae. Indictum vero jejunium quando fuerit denuntiatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sue c̃tra mores hõiũ st̃ flagitia
ꝓͣmorũ diu̾sitate st̃ uitanda ut pac¬
tũ int̾ se gentis aut ciuitatis c̃sueti¬
dine uł lege firmatũ nulla cis
aut ꝑegrini libidine uiolet᷑. Tut¬
pis enĩ om̃is pars uniũso suo ñ con¬
gruens. Cũ aut̃ d̾s aliqͥd c̃tra morẽ
instaurandũ. & si statutũ ñ erat. in¬
stituendũ ẽ. Si enĩ regilicet inenu¬
tate cui regnat iubere abiqͥd qd̾ neq
ante ipsũ qs quã. necipse unquã ius¬
serat. & ñ c̃tra societatẽ cuutatis eiꝰ
obtẽꝑat᷑. ĩmo c̃trasocietatẽ ñ obtẽꝑat᷑.
generale qͥppe pactũ ẽ societatis hu¬
mane obtẽꝑare regib suis. qͣntoma¬
gis deoregnatori uniũ se creature
suȩ ad ea quȩ iusserit sine dubitati¬
one seruiendũ ẽ: Sicut enĩ in po¬
testatib soc ietatis humane maior
potestas minori ad obediendũ p̃po¬

Expanded text:
e contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diversitate sunt vitanda, ut pactum inter se, gentis aut civitatis consuetudine, vel lege firmatum, nulla civis aut peregrini libidine violetur. Turpis enim omnis pars est universo suo non congruens. Cum autem Deus aliquid contra morem instaurandum; et si institutum non erat, instituendum est. Si enim regi licet in civitate cui regnat, jubere aliquid quod neque ante illum quisquam, nec ipse unquam jusserat; et non contra societatem civitatis ei obtemperatur, imo contra societatem non obtemperatur: generale quippe pactum est societatis humanae obedire regibus suis: quanto magis Deo regnatori universae creaturae suae, ad ea quae jusserit, sine dubitatione serviendum est? Sicut enim in potestatibus societatis humanae, major potestas minori ad obediendum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
Neq quorũlib& disputationes
quãuis catholicoꝵ & laucdatorũ
hominnũ. uelut script᷑as canonicas
habere debemꝰ. ut nob̾ ñ liceat
salua honorificentia q̃ illis debet᷑
atq respuere. si forte inuenerimꝰ
qđ alit̾ senserint: ꝗͣueritas hab&e.
diuino adiutorio ut ab aliis intel¬
lecta uł a nobis. Talis ego sũ in
scriptis alioꝵ. quales uolo ẽẽ intel¬

Expanded text:
Neque quorumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum hominum, veluti scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat, salua honorificentia que illis debetur atque respuere, si forte invenerimus quod aliter senserint quam veritas habet, divino adiutorio vel ab aliis intellecta, vel a scriptis aliorum quales volo esse intel
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. Exc̃cilio apod eRphessyr ha¬
Placita scłaria dm̃icis dieb uł
aliis p̃cipuis festis. seu etiã inhis
dieb in qͥb legitima ieiunia cele¬
brãtꝰ scd̃m canonicã c̃stitutionem
minime fieri decreuimꝰ. Insuꝑ etiã
scã sẏ nodus decreuit. ut nulla u¬
diciaria potestas licentiã habeat sua
auctoritate. xp̃ianos ad placitũ
bannire. insupradictis dieb. id est
septẽ dies ante natalẽ dñi: usq in
octabas epyphaniȩ. & a qͥnqͣgesima
usq in octalias pasche. & septẽ dies
ante natiuitatẽ scĩ Ioħis baptiste.
quatinꝰ ad eundi eccłam : orationibꝰq
uacandi liberius habeat᷑ Acultas.

Expanded text:
ilio apud Erphesfurt, haPlacita saecularia dominicis diebus, vel aliis praecipuis festis, seu etiam in his diebus, in quibus legitima jejunia celebrantur, secundum canonicam constitutionem minime  fieri decernimus. Insuper etiam sancta synodus decrevit, ut nulla judiciaria potestas licentiam habeat sua auctoritate Christianos ad placitum bannire in supradictis diebus, id est septem dies ante natalem Domini usque in octavas epiphaniae, et a quinquagesima usque in octavas paschae, et septem dies ante nativitatem sancti Joannis Baptistae, quatenus adeundi ecclesiam orationibusque vacandi liberius habeatur facultas.
Abbreviated transcription (Latin):
Isi. Noli frat̾ c̃tra diuina tã multa.
tã p̃clara. tam indubitata testimo.¬
nia colligere uelle calũpnias ex ep̃aꝵ
scriptis. siue nr̃oꝵ sicut hẏlarii. siue
pini. Primo qͥa hoc genꝰ litteraꝵ ab
auctoritate canonis distinguendũ
ẽ. Non enĩ sic legunt᷑ tanquã ita
ex eis testimoniũ ꝓferat᷑. ut c̃tra
sentire ñ liceat sicubi forte alitͣ
sapuerint. ꝗͣ ueritas postulat. In
eo qͥppe numero sumꝰ. ut ñ dedig.¬
nemur etiã nobis dictũ ab apło ac¬
ciꝑe. Et siqͥd alit̃ sapitis: id qͦq d̾s

Expanded text:
i ergo, frater, contra diuina tam multa, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, pini; primo quia hoc genus litterarum ab auctoritate canonis distinguendum, est: non enim sic leguntur, tamquam ita ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non liceat, sicubi forte aliter sapuerunt, quam veritas postulabat: in eo quippe numero sumus, ut non dedignemur etiam nobis dictum ab apostolo accipere: 'Si quid aliter sapitis, id quoque Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qͥb uiuit. aut intẽꝑans. aut fuꝑ¬
sticiosus ẽ. Quisqͥs u sic eis utit᷑ ut
metas c̃suetudinis bonoꝵ int̃ qͦs ũsi¬
tur excedat. aut aliqͥd significat.
aut flagitiosus ẽ. In om̃ib enĩ talibꝰ
ñ usus reꝵ. s libido inculpa ẽ. Qđ
gͥ locis. & tẽpori. & ꝑsonis c̃ueniat
diligent̃ attendendũ ẽ. ne temere
flagitia rep̃hendamꝰ. Fieri enĩ po¬
test. ut sine aliqͦ uicio cupidinis
uł uoracitatis p̃ciosissimo cibo sa¬
piens utat᷑. insipiens autẽ fedissi¬
ma gule flãma in uilissimũ ar¬
descat. & saniꝰ qͥsq maluerit mo¬
re dñi pisce uesci: ꝗͣ lenticula mo¬
re esau nepotis abrahã. aut ordeo
more ium̃toꝵ. Non enĩ ꝓpt̃ea c̾ti¬
nentiores nobis st̃. plereq bestiȩ. qͥa
uiliorib alunt᷑ escis. Nã in om̃ib

Expanded text:
intemperans, aut supertitiosus est. Quis quis vero eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum sed libido in culpa est. Quod igitur locis et tempori et personis conveniat diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo vitio cupiditatis uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia uilioribus aluntur escis. nam i
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinare putant in qͣtragesima
mox ut signũ audierint adhorã
nonã manducare. Qui nullatenꝰ
ieiunare credendist̃. si ante man¬
ducauerint. ꝗͣ uesꝑtinũ celebref ᷑
officiũ. Cd̃currendũ enĩ ẽ admissã.
& auditis missaꝵ sollẽpnib & uesꝑ.¬
tinis officiis. largitis elemosinis ad
cibũ accedendũ ẽ. Si uͦ aliqͥs necessi¬
tate c̃strictꝰ fuerit. ut admissã ueni¬
re ñ ualeat: estimata uesꝑtina hora.
c̃pleta oratione sua ieiuniũ soluat.

Expanded text:
jejunare putant in Quadragesima, mox ut signum audierint ad horam nonam, comedere. Qui nullatenus jejunare credendi sunt, si ante manducaverint, quam vespertinum celebretur officium. Concurrendum est enim ad missas, et auditis missarum solennibus et vespertinis officiis, et largitis eleemosynis ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate constrictus fuerit, ut ad missam venire non valeat, aestimata vespertina hora, completa oratione sua jejunium solvat.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ uariant᷑. ita ut iux aut om̃moñꝗͣ
inueniri possint cause qͣs meisuis:¬
tituendis hoĩes sequuti st̃: ubi fa.¬
cultas tribuit᷑ sine ulla dubitati.¬
one resecanda ȩstimo. Quãuis enĩ
neq hoc inueniri possit qͦmodo c̃t᷑
fidẽ sint: ipsã tam̃ religionẽ ꝗ ᷤ
paucissimis & manifestissimis
cel ebrationũ sacram̃tis miscd̾ia
honerib p̃munt. ut tolerabilior

Expanded text:
 variantur, ita ut vix aut omnino nunquam inveniri possint causae quas in eis constituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur sine ulla dubitatione, resecanda aestimo. Quamvis enim neque hoc inveniri possit quomodo contra fidem sint, ipsam tamen religionem quam paucissimiscelebrationum sacramentis, misericordia oneribus premunt, ut tolerabilior
Abbreviated transcription (Latin):
De incerto autẽ ieiumio diendo¬
quatuor tẽpoꝵ hanc certitudinẽ
statiumꝰ ut si kalenda martis in
aut in sabbatũ distendunt᷑. in seq̃n¬
tẽ ebdomadã ieuiniũ differat᷑. Simmi-¬
insabbato c̃tigerit: ieimniũ in t̾ciã¬

Expanded text:
De incerto autem jejunio Quatuor Temporum hanc certitudinem statuimus, ut si Kalend. Martii in aut in Sabbato distenduntur, in sequentem hebdomadam jejunium differatur. Simisabbatum contigerit, ieiunium in tercia
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ qͦͣsdã scripturis. quasdã uͦ
dã uͦ c̃suetudine roborata apꝓbauit
usus. Quib par ritus. & idem utrisq
pietatis debet᷑ affectꝰ. Unde qͥs uł
aliquantulũ sacraꝵ exꝑtꝰ scriptu¬
raꝵ hesitauerit. Si enĩ attentaue¬
rimꝰ c̃suetudines eccłe. ñ ꝑ scͥpturas
a patrib traditas nichil estimare:
qͣntũ religio detrim̃ti latura sit
despicientib liqͥdo c̃stabit. Que
enĩ ut inde ordiam᷑ scͥptura salu¬
tiferȩ crucis signaculo fideles
docuit insigniri : Quȩ uł trifa¬
riam digesta suꝑ panẽ & calicẽ ꝓ¬
lixȩ orationis uł & c̃secrationis uba
c̃mendauit: Nã ñ modo qđ in eu

Expanded text:
tiones quasdam Scripturis, quasdam veradam vero consuetudine roboratas approbavit usus. Quibus par ritus et idem utrisque pietatis debetur affectus. Unde quis vel aliquantulum sacrarum expertus Scripturarum haesitaverit? Si enim attentaverimus consuetudines Ecclesiae non per scripturas a Patribus traditas, nihil aestimare, quantum religio detrimenti latura sit, despicientibus liquido constabit. Quae enim, ut inde ordiamur, scriptura, salutiferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? Quae vel trifariam digesta super panem et calicem prolixae orationis et consecrationis verba commendavit? Nam non modo qu
Abbreviated transcription (Latin):
cerit. ita ut in posterũ e chonomꝰ
ñ sĩt. ñ solũ autẽ ipse. s etiã succes¬
sores eiꝰ teneant᷑. siue ipse euchono¬
mus alienauerit. siue respioiens
tomagis c̃senserit. Tabellionẽ autẽ
exilio tradi oportet. Car̃.uiii. Qđ¬

Expanded text:
posterum hyconomus non sit. Non solum autem ipse, sed etiam successores eius teneantur, sive ipse archyconomus alienaverit, sive respiciens to magis si consenserit. Tabellionem autem,exilio tradi oportet. Magi
Abbreviated transcription (Latin):
eccła cũ thochyo uł monasterio uł
ut simplicit᷑ dixerĩ. si uenerabilis
locus cũ alio uenerabili loco reꝵ im¬
mobiliũ ꝑmutationẽ facere malu¬
erit. hocq fieri ꝓsit utriq loco:
liceat pͥmatib eiꝰ ꝑmutare. decre
metropolitanos disceptatione ꝓcedente.
ut ipsi deliberent an ambab partib
ꝓsit rerũ ĩmobiliũ ꝑmutatio. Libro¬

Expanded text:
ecclesia cum ptocio vel monasterio, ut simpliciter dixerimus, sive venerabilis locus cum alio loco venerabili rerum immobilium permutationem facere maluerit, hoc quoque fieri possit utrique loco, liceat primatibus eiusdem permutare, decretmetroput ipsi deliberent an ambabus partibus prosit rerum immobilium permutatio.
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia rep̃hendenda ẽ. Non enĩ
int᷑ est om̃ino qͥd alim̃toꝵ fumas
ut succurras necesfitati corporis.
dũ mͦ c̃gruas ingenerib alim̃toꝵ
his cũ ꝗb tibi uiuendũ ẽ: neq qͣn¬
tũ sumas multũ int̃ est. cũ udea¬
mꝰ alioꝵ stomachũ citius saturari.
& eos tam̃ illi ipsi paruo qͦ saciant᷑.
ardent̃. & intolerabilit̃. & om̃ino
turpit̾ in hiare. alios autẽ plus pay¬
lo poculo qͥdẽ saciari. s tolerabilit᷑
in opiã ꝑpeti & uł ante horã positas
epulas si id intẽpore aut opꝰ sit. ant
necesse sit. cũ tranqͥllitate aspicere.
neq tangere. Magis gͦ int̃ est. ñ ꝗd
uł quantũ alim̃toꝵ ꝓc̃gruentia ho¬
clinis necessitate qͥs accipiat: s qͣnta
facilitate & serenitate animi careat.

Expanded text:
piscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum pro congruentia hodinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et sere
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ p̃decessoris nr̃i uenerande
memorie Gregoriꝰ dũ me indig¬
nũ orclinauit. & ad p̃dicandũ ubr̃
ficlei germanicis gentib misit:
sacram̃to me c̃strĩ xit. ut canoni¬
iutor fiere̾. Hoc autẽ cũ diuina
gr̃a implere studui. Falsos autẽ
sac̃dotes hẏpochritas & seducto¬
res popłoꝵ uł corrigerẽ ad uiã
salutis. uł declinarẽ & abstinerẽ
a c̃munione ipsoꝵ. qđ ex parte
seruaui. & ex parte custodire &
implere ñ potui. & sp̃ualit̃ ĩpleui
sacram̃tũ. qͥa inc̃sensũ & inc̾silix̃
t̃ aut̃ ab eis om̃ino abstinete ñ potui. Dũ
uenisse᷑ ad pͥncipẽ francoꝵ cogen¬
te eccłaꝵ necessitate ñ tales ibi
repperi qua les uolui. s tam̃ in scã
c̃munione corporis xp̃i illis c̃mu¬

Expanded text:
praecessoris vestri, venerandae memoriae Gregorius, dum me indignum ordinavit et ad praedicandum verbum fidei Germanicis gentibus misit, sacramento me constrinxit, ut canoniiutor fierem-hoc autem cum divina gratia implere studui-, falsos autem sacerdotes, hypochritas et seductores populorum, vel corrigerem ad viam salutis vel declinarem et abstinerem a communione ipsorum,-quod ex parte servavi et ex parte custodire et implere non potui: spiritaliter implevi sacramentum, quia in consensum et in consilium ter autem ab eis omnino abstinere non potui. Dum venissem ad principem Francorum, cogente Ecclesiarum necessitate, non tales ibi reperi quales volui, sed tamen in sancta communione corporis Christi illis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluminib habeant᷑ int᷑.xii. libros
caartauit. idemq uolum̃ codicem
Iustiniani appellari p̃cepit. Rursus
singuloꝵ magistratuũ fine iudicũ
leges q̃ usq ad duo milia pene libroᷤᷤ
numerũ redegit. eũq codicẽ diges

Expanded text:
voluminibus habebantur, intra XII libros coarctavit. Idemque volumen codicem Justiniani appellari praecepit. Rursus, singulorum magistratuum, sive judicum leges quae usque ad duo millia pene libros numerum redegit, eumque Codicem Diges
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigat᷑. seniores ꝓuinciȩ c̃gre¬
ga. & eos int̾roga. faciliꝰ nãq inueni¬
t ͫ. qđ a plurib seniorib querit᷑. Uerꝰ
etiã reꝓmissor dñs ait. Si duo ex
uobis uł tres c̃ueniunt suꝑ t̃rã in
noie meo: de om̃i re quã cũq petis¬
rint. fiet illis apatre meo. Ds eodẽ.

Expanded text:
investigatur, seniores provinciae congreinvestigatur, seniores provinciae congrega, et eos interroga. Facilius namque invenitur, quod a pluribus senioribus quaeritur. Verus etiam repromissor Dominus ait: Si duo ex vobis, vel tres conveniunt super terram in nomine meo, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
secretis dicimꝰ. s & alia plura adi¬
cimꝰ. magnã quasi uim c̃m̃dantia
mysteriis. Quȩ orientẽ ũsus nos
orare literaꝵ forma p̃stitit.&
Benedicimꝰ fontẽ baptismatis
oleo unctionis. Huc accedit qđ ter
mꝰ. ũbis abrenũtiare sathane. &
angłis eiꝰ informamꝰ. Unde hec &
alia in hunc modũ ñ pauca nisi tacita
ac mystica traditione a patrib ee¬
cłastico more reuerentiori diligen¬
tia st̃ inministeriis obseruata silen¬
tio. ꝗͣ publicata scripto. Qiuid agendỹ
la soluendi ligandiq auctoritas ui
libris ueteris testam̃ti .iiiͬiͬ. euangłi.¬
oꝵ. cũ scͥptis totis apłoꝵ ñ appareat.
ad diuina recurrito scripta greca.
Sinec inillis: ad catholice eccłȩ his¬
torias catholicas a doctorib catho.¬
licis scͥptas manũmitte. Sinec in
illis: canones apłicȩ sedis intuere.
Si nec in illis: scõꝵ exẽpla ꝑspicacit᷑
recorclare. Qđ si his oĩb inspectis
huiꝰ questionis qualitas ñ lucide

Expanded text:
secretis dicimus, sed et alia plura adjicimus, magnam quasi vim commendantia mysteriis. Quae orientem versus nos orare litterarum forma docuit? Benedicimus fontem baptismatis oleo unctionis. Huc accedit, quod ter mus, verbis abrenuntiare Satanae et angelis ejus informamus. Unde haec, et alia in hunc modum non pauca, nisi tacita ac mystica traditione a Patribus ecclesiastico more reverentiori diligentia sunt in ministeriis observata silentio, quam publicata scripto? CAP. 70. la solvendi ligandique auctoritas in libris Veteris Testamenti, quatuor Evangeliorum, cum scriptis totis apostolorum appareat, ad divina recurre scripta Graeca. Si nec in illis, ad catholicae Ecclesiae historias catholicas a doctoribus catholicis scriptas manum mitte. Si nec in illis, canones apostolicae sedis intuere. Si nec in illis, sanctorum exempla perspicaciter recordare. Quod si his omnibus inspectis, hujus quaestionis qualitas non lucide