comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&iam nob̵ crim̃ ad ditis quasi rusticitatis rep̃hendamus
quidliaeo respondere possumꝰ nis pse occultoꝵ cognitorcor¬
Ex tnehoc aut̃ qđ tale sacrilegiũ  ob̵ impingere uide mi¬
m: appanet &iam in his uerb̵urĩs qđ ita sentiatis de ꝓphe¬
tis & apłis. ut non solũ sensum p̃dicationis & modos. uł ar¬
nelia uerba ex trinsecus in fne illoꝵ ipse formeuerit:
Quodsi ita sentitis quanta ab surditas sequetur qͥs dinu¬
merare poterit : & imprimis qͥdẽ ut caute scientiae uraẽ
loquemur
Recor damini qͥd moꝵses dnõ dicat cũse excusar& ne ad pharo¬
onẽ mit ter& asserenssegnaalis eẽ uocis &impeditionis lin¬
guae: Cui dñs ne quaquã respondit mentiris. sed annu¬
ens obsecnentiait: Ecce a aron fr̃tuus scio qđ eloquenssit
ipseerit ꝓph&a tuus. tulo qͣris adeũ. & ille loquet᷑ adpht¬
r onẽ: Ad tendite qs̃ siscđm uos ipsa uerba corponelut
inore moysi sonamta eius enent : & uax quȩ sonabat. qua¬

Expanded text:
iam nobis crimen superadditis, quasi rusticitatis reprehendamus quid ad haec respondere possimus, nisi: Ipse occultorum cognitor, corExtra hoc autem quod tale sacrilegium nobis impingere videmini, apparet etiam in his verbis vestris quod ita sentiatis de prophetis et apostolis, ut non solum sensum praedicationis, et modos vel arpsa corporalia verba extrinsecus in ora illorum ipse formaverit. Quod si ita sentitis, quanta absurditas sequetur quis dinumerare poterit? Et in primis quidem, ut caute scientiae vestrae loquamur, recordamini quid Moyses Domino dicat, cum se excusaret ne ad Pharaonem mitteretur, asserens se gracilis esse vocis et impeditioris linguae. Cui Dominus nequaquam respondit, Mentiris; sed annuens obsecranti, ait: Ecce Aaron frater tuus, scio quod eloquens sit: ipse erit propheta tuus: tu loqueris ad eum, et ille loquetur ad Pharaonem. Attendite quia si secundum vos ipsa verba corporalia in ore Moysi sonantia ejus erant, et vox quae sonabat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dixiss&is ñ dicebantur xp̃iani : parua forsitan eẽt
blasphemia: cũ aũt̃ dicitis. non erant xp̃ĩani ĩnus
omnib: fidelis manifeste uocabat᷑ xp̃s : tole nebile eẽt:

Expanded text:
dixissetis: « Non dicebantur Christiani, » parva forsitan esset dixissetis: « Non dicebantur Christiani, » parva forsitan esset blasphemia. Cum autem dicitis, Non erant Christiani, injustomnibus fidelibus manifeste vocabatur Christus, » tolerabile esset.
Abbreviated transcription (Latin):
mia quoq: Omis amic fraudulenter : & uerita tẽ non
loq: t Et oseȩ : Nonẽ enĩ ueritas & non est iusticia
& ñ est miscđã di interra. Et in⁊acharit: Ueritatẽ
& iudiciũ pacisiudicate importis urĩs : Nũ quidsic intel¬
ligi poterit quasi dicer& dm̃ iudicate importis urã
ecce habes inscripturis frequent̃ dici ueritatẽ nonpipo
do sed ꝓilla uirtute quȩ oppositaẽ iniustitiae & falsitati
Attam̃ nonsic ut uos uultis ut ds ipse ueritas nonsit. sed
affirmare nitimini xpĩa nos non fusse oms soõs patri¬
archas & ꝓphetas reges & se c̃dotes inue teri testa m̃to
dicentes nobis : Si eos xp̃ia nos dicendo eos eẽ affirma¬
xp̃s: Ecce quib: uerbis negatis scõs ueteris testam̃ti
p̃ia nos fuisse sed multo peius negatis illo tempore
non eẽ xp̃m : credite uene nebilis magister. quia si

Expanded text:
mia quoque: Omnis amicus fraudulenter incedet, et veritatem non mia quoque: Omnis amicus fraudulenter incedet, et veritatem non loquetur. Et Oseae: Non est enim veritas, et non est justitin est misericordia Dei in terra. Et in Zacharia: Veritatem et judicium pacis judicate in portis vestris. Nunquid sic intelligi poterit, quasi diceret, Deum judicate in portis vestris? Ecce habes in Scripturis frequenter dici veritatem, non pro ipso Deo, sed pro illa virtute quae opposita est injustitiae et falsitati. Attamen non sicut vos vultis, ut Deus ipse veritas non sit, sedaffirmare nitimini, Christianos non fuisse omnes sanctos patriarchas et prophetas, reges et sacerdotes, in Veteri Testamento, dicentes nobis: « Si eos Christianos dicendo, eos esse affirmariusquam Christus. » Ecce quibus verbis negatis sanctos Veteris Testamenti Christianos fuisse. Sed multo pejus negatis illo tempore non esse Christum. Credite, venerabilis magister, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc unim int̃ rogationẽ intantũ miramur. ut pu¬
temꝰ nosillam iocando & ridendo dictasse : Quis au¬
diuit talẽ int̃rogationẽ numquidsi aliud aliquid
ueritas fuerit : iã ds uerias tĩerit : dicite uossi ubi¬
cũq in sacris scripturis ueritas nominat᷑ sẽꝑds intelle¬
gendus est : Certe nos dicimꝰ frequent̃ inscripturis no¬
minari ueritate quȩ contneria est mendatio: Sic̃ &iã
sol& nominari caritas haminũ dilectioquȩ contueria ẽ
hodio & concorhaquȩ opposita ẽ discordae: Frgo ubi paulus
ait. ueritatẽ dico inxpõ iħu ñmentior: Sic intelligitis qua
ponentes mendatiũ loqͥ mini ueritatẽ unꝰ qsq: cũ px¬
mosuo ipsũ dm̃ intelligitis ueritatẽ : Et iterũ ubiscriptũ
Rex qͥiudicat in ueritate pauperes thronꝰ eius in &e t̃¬
nũ firmabit᷑ : Etiterũ : Labiũ ueritatis firmũerit:
Etrursum : Quilo qͥtur ueritatẽ in corde suo: Inhiere¬

Expanded text:
Hanc vestram interrogationem in tantum miramur, ut puHanc vestram interrogationem in tantum miramur, ut putemus vos illam jocando et ridendo dictasse. Quis audivit talem interrogationem? Nunquid si aliud aliquid veritas fuerit, jam Deus veritas non erit? Dicite vos, si ubicunque in sacris Scripturis veritas nominatur, semper Deus intelligendus est? Certe nos dicimus frequenter in Scripturis nominari veritatem, quae contraria est mendacio; sicut etiam solet nominari charitas hominum, dilectio, quae contraria est odio, et concordia, quae opposita est discordiae. Ergo ubi Paulus ait: Veritatem dico in Christo Jesu, non mentior, sic intelligitis, quaponentes mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, ipsum Deum intelligitis veritatem. Et iterum, ubi scriptum est: Rex qui judicat in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur. Et iterum: Labium veritatis firmum erit. Et rursum: Qui loquitur veritatem in corde suo. In Jere
Abbreviated transcription (Latin):
no altercantis : Iam quã eiusdẽ augustini ñ nob̵ oppo¬
natis : Nostam̃ illud p̃cpue tenendũ putamꝰ qđ diu¬
na scriptuno dehacre doc& dicens: Quomodo nostis
quȩ sit uia sp̃s. & quaratione c̃pingiant᷑ ossa inuentre
p̃gnantis sic nescis opene dĩ qui fabricator est omniũ:
Ecđastici quoq doctores insuis dogmatib fidẽ tenen¬
dã docuer animã non eẽ partẽ diuinae substantiaȩ
uł natunce nec eẽ eã pͥusꝗ corpori misceatur: Secht̃ eã
crpari quando & corpꝰ creat᷑ cui ad miscł uide t᷑: Philo¬
sophoꝵ sententiae dicunt ẽẽ animã: pͥusꝗ nascatur in
corpore : Qđuerũ eẽ nullis apꝓbatur indicus : Nã u¬
trũ ante fuissemꝰ. nec ipsi nouimꝰ. nec quis hominũ di¬
cat habemꝰ Non estergo quȩ rendũ quod queren¬
dũ magis est inridendũ: De inde in t̃rogastis nos
utrũ aliũ sit ds. aliudueritas ita ut ds ipse ueritd ñ seit:

Expanded text:
no altercantis tanquam ejusdem Augustini non nobis oppono altercantis tanquam ejusdem Augustini non nobis opponatis. Nos tamen illud praecipue tenendum putamus, quod divina Scriptura de hac re docet, dicens: Quomodo nescis quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis; sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium. esiastici quoque doctores in suis dogmatibus fidem tenendam docuerunt, animam non esse partem divinae substantiae vel naturae, nec esse eam prius quam corpori misceatur; sed tunc eam creari quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. Philosophorum sententiae dicunt esse animam prius quam nascatur in corpore: quod verum esse nullis approbatur indiciis: nam utrum ante fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendum magis est irridendum. XV. Deinde interrogastis nos, utrum aliud sit Deus, aliud veritas, ita ut Deus ipse veritas non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ descendere in iustẽ & intnccor pꝰreuerti ad hat no
uitã resuscitandem: haec de animah a corporibus
ic̃ solutis fieri nullus ignorat: Sed nos hoc rep̃hendimꝰ
qđ uos dea nima corporib infundendis dixistis ani¬
ma quando ad corp ꝑuenit quasi noueritis deqͣ regi¬
one adueniat: aut forsi tan nostis in qͦregione iaceat
illet in cognita materies : Unde animas dicitis creari ita
uacuo suꝑquẽ aquilo extens est. aut in interioribus
austri uł forsitan in ortusolis aut occasu. aut unde
dicitis animas ꝑuenire utiq inde ꝑuenire possutT
ubicreant᷑ ut ad corpone trens mittant᷑: Sedcũ dicitis
eas ꝑuenire non ipsis eascorporib creatas creditis. sedlon¬
gealicubi & in quisi uimꝰ a uobis utrũ incelestib: aninediqͣ
parte mundi sit ipse locꝰ uł ex tncmundũ: Sed dehoo
sit ut uultis: tintũ ut cuius cũq testimoniũ cũ augusti¬

Expanded text:
sum descendere injustam, et intra corpus reverti ad hane sum descendere injustam, et intra corpus reverti ad hane vitam resuscitandam? Haec de animabus a corporibus jam solutis fieri nullus ignorat. Sed nos hoc reprehendimus quod vos de animabus corporibus infundendis dixistis: Anima quando ad corpus pervenit. Quasi noveritis de qua regione adveniat, aut forsitan nostis in qua regione jaceat illa incognita materies, unde animas dicitis creari in vacuo, super quem aquilo extensus est, aut in interioribus austri, vel forsitan in ortu solis aut occasu, aut unde dicitis anima pervenire: utique inde pervenire possunt, ubi creantur, ut ad corpora transmittantur. Sed cum dicitis eas pervenire, non ipsis eas corporibus creatas creditis, sed longe alicubi. Et inquisivimus a vobis utrum in coelestibus an in aliqua parte mundi sit ipse locus, vel extra mundum. Sed de hoc sit ut vultis, tantum ut cujuscunque testimonium cum Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
idest piculus dissertior inuenit᷑ in hebnrica lingua quã
ing̃ca. sic̃ predictus hieronimꝰ in p̃fatione epłae quađ ad
hebreos p̃titula t. scribit dicens : Non est sane mirũ sielo¬
quentior uideat᷑ impprio id est hebreo quã imperegrino
id est g̃ cosermone qͦ ceterȩ epłae sunt scriptȩ : Eoce habes
dissertiorẽ pculũ in unc epła quã incȩteris. sed tam̃ ipsȩ
ceterȩ epłae lic& in sermone minꝰ ab illa aliquidhabe¬
re uideant᷑ tam̃ in archanis sensib: secretis mysterus.
acfiguris locutionũ in qͥb: omnẽ sapientiã huius mundi
locutionis rephensores defenditis bene uos dixisse ani
turis dicentes : spsredeat adeũ qͥ deditillũ & rouer¬
tat᷑ anima pueri intnx eum: Quȩ testimonia nulla¬
tenꝰ c̃gruuntrei cui defendendȩ adlibent᷑ : Quis enũ
ignonet animã se mel adõ crea tã substantiã eẽ÷de¬
inceps & ȩ t̃nã atq insua substantia in mortalẽ : Hac
ꝑhoc psolutionẽ corporis posse adõ redire iustã & deor¬

Expanded text:
id est Paulus, disertior invenitur in Hebraica lingua quam in Graeca, sicut praedictus Hieronymus in praefatione Epistolae quae ad Hebraeos praetitulatur scribit, dicens: « Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est Hebraeo, quam in peregrino, id est Graeco sermone, quo caeterae Epistolae sunt scriptae. » Ecce habes disertiorem Paulum in una epistola quam in caeteris. Sed tamen ipse caeterae epistolae, licet in sermone minus ab illa aliquid habere videantur, tamen in arcanis sensibus, secretis mysteriis ac figuris locutionum, in quibus omnem sapientiam hujus mundi locutionis reprehensores, defenditis bene vos dixisse, Anituris dicentes: Spiritus redeat ad eum qui dedit illum . Et: Revertatur anima pueri intra eum Quae testimonia nullatenus congruunt rei cui defendendae adhibentur. Quis enim ignorat animam semel a Deo creatam, substantiam esse deinceps, et  redire justam, et deor
Abbreviated transcription (Latin):
augustini multa delaude scripturȩ. sed ñ in illo modo uos
laudatis qͦl audeũ augustinꝰ A tt heronim: ambrosius atq
gregorius : Nã illi maiestatẽ diuinȩ loquutionis ad minentes
sedre ineffabilẽ fando ñ explicantes ob p̃ssi gła in laude es
sub cubuer̃ cũ magis adminendo sufficorent quã loquen¬
do. Vossic laudatis ut laude uñe magis minore t᷑ quã au¬
geat᷑ : Aminhis quȩ ex trinset sunt dicitis nobilitatẽ linguan

Expanded text:
Augustini multa de laude Scripturae; sed non illo modo vos laudatis, quo laudavit Augustinus, aut Hieronymus, Ambrosius, atque Gregorius. Nam illi majestatem divinae locutionis admirantes, sed rem ineffabilem fando non explicantes, oppressi gloria in laude ejus succubuerunt, cum magis admirando sufficerent, quam loquendo. Vos sic laudatis, ut laude vestra magis minoretur, quam augeatur: quoniam in his quae extrinsecus sunt, dicitis nobilitatem linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s &ecđa caput & corpꝰ dnr ab apło frequenter: Et
ideo una ꝑsobe sunt qr & corpus capitis corpus dr̃ & ca¬
put corporis utiq: caput: Nonenĩ adse dr̃ caput  sedad
corpus: Sed tam modus & discretio tenende est quali¬
t̃dicantur una ꝑson: Neq: enim eo de i modo quo
infilio dĩ uerbũ & carnem uncm credimus omnituo
eẽ ꝑ sonã non coniunctam exduabus ꝑsonis sedexxduabus
substantiis eodem & iã modo creduntur x p̃s & ecła unacẽ
doc& diligenter apłsdicens: Ne mopotest dicere dñs
lis : nisi in spũ scõ : Diuisiones uero graerum sunt : idemaut̃

Expanded text:
put et corpus dicuntur ab Apostolo frequenter. Et ideo una persona sunt; quia et corpus, capitis corpus dicitur; et caput, corporis utique caput. Non enim ad se dicitur caput, sed ad corpus. Sed tamen modus et discretio tenenda est, qualiter dicantur una persona. Neque enim eodem modo quo in Filio Dei Verbum, et carnem, unam credimus omnino esse personam, non conjunctam ex duabus personis, sed ex duabus substantiis; eodem etiam modo creduntur Christus et Ecclesiadocet diligenter Apostolus, dicens: Nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto. Divisiones vero
Abbreviated transcription (Latin):
unum corpus baptidatisumus siue uidȩi siue gentilȩs. siue
serui siuȩ liberi & om̃s uno spũ potatisumus : Nẽ & corpus
non est unum membrum sed multa: Ecce apłs euidenter
c& quia unospũ potati inuno spu baptirati. unu m corpus effec
minibus diuersce grãe dantur . ita ut unus excorpore
homo non omnes gnẽs habeant. oms̃ minꝗ stretione soms
operetiones infusas in torpore ꝑ unum caput xp̃m: Prop¬
ter qđ dicit inedioloco: Siquis aut̃ sp̃m xp̃i non hab&¬
In singulisergo : non omnia sedeliqua sicut inomnibus
uide lic& ds qui& nuncopenetur omnit in omnibus
& infuturo erit omnia in omnibus & in singulis : Sed quia
omnia ꝑmediatorem di & hominũ fiunt quie st̃ utiq:
ds̃ & homo Ideo dr & est ipse medictor x p̃scaput ecłe¬

Expanded text:
mus, sive Judaei, sive Gentiles, sive servi, sive liberi, et omnes uno Spiritu potati sumus. Nam et corpus non est unum membrum, sed multa . Ecce Apostolus evidenter cet, quia uno Spiritu potati, in uno Spiritu baptizati, unum corpus effectminibus diversae gratiae dantur; ita ut unus ex corpore homo, non omnes gratias habeant, omnes ministrationes, omnes operationes infusas in corpore per unum caput Christum. Propter quod dicit in alio loco: Si quis autem Spiritum ChrisIn singulis ergo non omnia, sed aliqua, sicut in omnibus videlicet Deus, qui et nunc operatur omnia in omnibus, et in futuro erit omnia in omnibus, et in singulis. Sed quia omnia per mediatorem Dei et hominum fiunt, qui est utique Deus et homo; ideo dicitur et est ipse mediator Christus caput Ec
Abbreviated transcription (Latin):
quod utrũq: indño ꝑ incarnationem constat ur im¬
plaum cum opprimi comie monrtionem nouissimꝰ
uisitatur & ꝑ nouis simiuisitationẽ sed uctur & pri¬
mus: Huio sensui germana ẽ illa sententia. primꝰ
homo de terra terre nus. Scđsecaelo cȩlestis: Quis
est iste caelestissine dubio ille qui eumquẽ gestabat
in baptis mate fecit audire quod ante ipsum nullus
pud patrem & cumpatre fuisse eẽ credendũ est sedhomoquẽ
optio natura se iungitur. sed na ture cum ad optione. c̃¬
iungit᷑ qm̃ cum uerbum caro factumẽ nec non passump¬
ta in decreuit assumptor. sed in assumente oreuit assũp¬
tio: Ereatunce enimpotenet ꝑcreatorem infirmita¬
tis substantia commutari: Crectoris aut̃ : increatu¬
ram non poterat &ternitatis natura conuerti
Et ideocum dr̃ priorhomo de terra terrenus. seds
ecce lo cȩlestis non corporis matheria separ&tur. sed
forma uitalis nec caro tollitur sed carnis susceptor os¬

Expanded text:
quod utrumque in Domino per incarnationem constat imquod utrumque in Domino per incarnationem constat impletum, cumur et primus. Huic sensus germana est illa sententia: Primus homo de terra terrenus, secundus e coelo coelestis. Quis est iste coelestis? Sine dubio ille qui eum quem gestabat in baptismate fecit audire quod ante ipsum nullus et cum Patre fuisse esse credendum est, sed homo, quem optio a natura separatur, sed natura cum adoptione cnon per assumptam decrevit assumptor, sed in assumente crevit assumptio. Creaturae enim poterat per creatorem infirmitatis substantia commutari, creatoris autem in creaturam non poterat aeternitatis natura converti. Et ideo cum dicitur: Prior homo de terra terrenus, secundus e coelo coelestis; non corporis materia separatur, sed forma vitalis; nec caro tollitur, sed carnis susceptor os
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentem fac tumeẽ testatur ꝗouissimum in sp̃ ui
uificantẽ : Ecce quur tampost innumeros annos & in¬
comp̃ hensa curricula scłoꝵ ab omnib mortalih. aqui¬
bus ut qui scđm carnem natus est sepanrtur: qđ ille
primus uiuens hoc nouissimus uiuificans::
Ille sibi data uix possidens hic possidenda condonans:
Quod & psal mista duob: uersiculis explaniuit dicets:
quid est homo quod memores eius aut filius hominis
qm̃ uisi tas eum: homo ad em accipiendus est: Filius
hominis dt̃s intellegendus est qui in memoriam uete¬
ris uisitat᷑ & inde functi recordatione spũ salutati¬
onis impl&ur quod ips uerba exprimunt ut rem
planã uidere non mirum sit dum& homini memo¬
ria coniungitur. & filio hominis uisitatio copulatur
illi mortali quid aliud potenaet suꝑ eẽ. huic uiuifi¬
canti quidaliud oportebaxt infundi: Nc̃ defunc¬
tis memoria deb&ur uisitatio uiuentibus ex hib&

Expanded text:
viventem factum esse testatur, novissimum in spiritu viventem factum esse testatur, novissimum in spiritu vivificantem. Ecce cur tam post innumeros annos et incomprehensa curricula saeculorum ab omnibus mortalibus, a quibus ut qui secundum carnem natus est separatur, quod ille primus vivens, hic novissimus vivificans; ille sibi data vix possidens, hic possidenda condonans. Quod et Psalmista duobus versiculis explanavit, dicens: Quid est homo quod memor es ejus, aut filius hominis, quoniam visitas eum? Homo, Adam accipiendus est; filius hominis, Dominus intelligendus est: qui in memoriam veteris visitatur, et in defuncti recordatione spiritu salutationis impletur: quod ipsa verba exprimunt: ut rem planam videre non mirum sit, dum et homini memoria conjungitur, et filio hominis visitatio copulatur. Illi mortali quid aliud poterat superesse? huic vivificanti quid aliud oportebat infundi? Nam defunctis memoria debetur, visitatio viventibus exhibetur:
Abbreviated transcription (Latin):
tur nisi illa aliquando adistum aliquando adillumcor
indinar& occultis simo di iudicio ꝑmittente : Et quiaer¬
ror terminum hebere nescit ad hoc de uolurus est
ut sicut eumdix̃ patri duob modis filiũ eẽ. ita dicer& &
in scoꝵ patrũ hieronimi Augustitu. Aambrosii. hila¬
rii & auiti libris cumde in carnatione saluatoris trao¬
tar& in tromissum nom̃ adoptionis. sedux ta modũ
assumptionis uł susceptionis ab eis positũ qđ ille alio
& econtuerio ausit sensu: Dequare ut ga quȩ sen¬
timus. congruentius ꝓfenemus. ponamus aliquã᷑
oxillis sententiam tam plenariam ut ubi adoptio
dr̃ qualiter accipienda sit ex p̃cedenti & subsequen¬
ti sensib colligatur: Ait itaq: beatus hiero nimus
in suobreui & elegantissi motnac tatu desimlitudine
carnis peccati c̃trs manicheos : Deniq: hoc confir¬
mat ꝓposita ipsc sententia quȩ pͥmũ adã in animam

Expanded text:
tur, nisi illa aliquando ad istum, aliquando ad illum cor tur, nisi illa aliquando ad istum, aliquando ad illum cor inclinaret, occultissimo Dei judicio permittente. Et quia error terminum habere nescit, ad hoc devolutus est, ut sicut eum dixit Patri duobus modis Filium esse, ita diceret et in sanctorum Patrum Hieronymi, Augustini, Ambrosii, Hilarii, et Aviti libris, cum de incarnatione Salvatoris tractaret, intromissum nomen adoptionis, sed juxta modum assumptionis vel susceptionis ab eis positum, quod ille alio et e contrario hausit sensu. De qua re ut ea quae sentimus, congruentius proferamus; ponamus aliquam ex illis sententiam tam plenariam, ut ubi adoptio dicitur, qualiter accipienda sit, ex praecedenti et subsequenti sensibus colligatur. Ait itaque beatus Hieronymus in suo brevi et elegantissimo tractatu de similitudine carnis peccati contra Manichaeos: « Denique hoc confirmat proposita ipsa sententia, quae primum Adam in animam
Abbreviated transcription (Latin):
turae humanae ut suscipiatur afilio ut sit cũ filio unius
filius & habeamus nos in illo pͥmicias substantiae nrłe qui
est uerus filius & ꝓprius filius : Non enim merito huma¬
nitatis illius susceptȩ s̃ in ꝑsona uerbi ipsȩ nrãẽ primitiaȩ
sed miseri cordici & grat eius ꝓ nrã redemptione : Et haec
est gr̃a illa quat̃ commendat catholicus doctor: Felix aut̃
nonita intellexit : sed puta uite contierio hane grãm
a patre filio largitam ut dignare tur eum ex humae nite¬
tis susceptione gr̃a sibia doptare infilium : Et hic error
necessario exigebat ab illo ut unũ eduob malis incurre¬
r& idest ut aut duos filioscreder& unum hominẽ & ed
terum dm̃ aut cumunũ filium diene duobus eum modis
eẽ filiũ patris confiter&ur: uerum scilia& & nonbe¬
rum ꝓprium & adoptiuũ na tune & gñt. Quȩ duo male
aduertuntur in litteri seius quȩ utiq: non aduerteren¬

Expanded text:
turae humanae, ut suscipiatur in Filio, ut sit cum filio unus turae humanae, ut suscipiatur in Filio, ut sit cum filio unus Filius, et habeamus nos in illo primitias substantiae nostrae, qui est verus Filius, et proprius Filius. Non enim merito humanitatis illius susceptae sunt in persona Verbi ipsae nostrae primitiae, sed misericordia et gratia ejus pro nostra redemptione. Et haec est gratia illa quam commendat catholicus doctor. Felix autem non ita intellexit; sed putavit e contrario hanc gratiam a Patre Filio largitam, ut dignaretur eum ex humanitatis susceptione gratia sibi adoptare in filium. Et hic error necessario exigebat ab illo ut unum e duobus malis incurreret, id est, ut aut duos filios crederet, unum hominem, et alterum Deum, aut cum unum filium diceret, duobus eum modis esse filium Patris confiteretur, verum scilicet et non verum, proprium et adoptivum, natura et gratia, quae duo mala advertuntur in litteris ejus: quae utique non adverteren
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m &eccłam unamfateam᷑ eẽ ꝑsonam: Felix aut̃ quia
quadam indecentirelatione refferridicit ad corpus
ea quae capitis sunt. confirmare nititur qđ eaquȩ axp̃o
accipit eccła illa sint quȩ xp̃ĩesse astruit. idestgñ. ad op¬
tio electio & caeteno: Propt̃ qđ & testimonio apłico
do illũ elegit in ipso nos ꝑipsũ prae destinauit in adoptio¬
nẽ filioꝵ : quando & illũ p̃destinauit in adoptionẽ filii
ut ess& scđm humanitatem adoptiuus filius : Talis omnino
ea quȩ capitis sunt referridixitad corpus: de quibus itm
supra sufficienter diximus. congrua adiungentes patrũ
testimonia quȩ ostenderent multo aliter intellegen¬
dum ubicumq gro. electio p̃destinatio assumptio uł
iterum ostendamus dicamus exempli causa: Legit felix
inbeato augustino. uerbũ digñ suscepit hominem:
Sed nonbene nouit discernere : cuiussit is tagits
aquo aut cui largitur. Largitur utiq: ado a uerbo di nac¬

Expanded text:
esiam unam fateamur esse personam. Felix autem, quia quadam indecenti ratione referri dicit ad corpus ea quae capitis sunt, confirmare nititur quod ea quae a Christo accipit Ecclesia, illa sint quae Christi esse astruit, id est, gratia, adoptio, electio, et caetera. Propter quod et testimonio apostolico do illum elegit; in ipso nos per ipsum praedestinavit in adoptionem filiorum, quando et illum praedestinavit in adoptionem filii, ut esset secundum humanitatem adoptivus filius. Talis omnino ae loquens, ea quae capitis sunt referri dixit ad corpus; de quibus jam supra sufficienter diximus, congrua adjungentes Patrum testimonia, quae ostenderent mutuo aliter intelligendum, ubicunque gratia, electio, praedestinatio, assumptio, vel iterum ostendamus, dicamus exempli causa. Legit Felix in beato Augustino: Verbum Dei gratia suscepit hominem; sed non bene novit discernere cujus sit ista gratia, a quo, aut cui largitur. Largitur utique a Deo, a Verbo Dei na
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. non actũ autrem: Iste aut̃ ut mihi uid&᷑
ꝓpterea elaborat intantũ coniungere caput & cor¬
pus ut &iam unam haec ꝑsonam dicat: Et ex hoc con¬
firmari uideatur sensumeius quo td ñm scđm huma nitatem
eisdem tantum modo modis credat filiũ dipatris quibus &
ceteri scĩ fiunt filiidi id est gñ. adoptione electione
p̃destinatione & cȩteris ut ipse superius aꝑte dedño
dix̃: Propt̃ quod appar& inuerbiseius quod plis quodã¬
Nihil enim habere potest eccła qđ aduita m & pietatem
ꝑtineat: nisi qđ a capite suo idest xp̃o acceperit: A płotes

Expanded text:
suscepit, non actum, aut rem. Iste autem, ut mihi videtur, suscepit, non actum, aut rem. Iste autem, ut mihi videtur, propterea elaborat in tantum conjungere caput et corpus, ut etiam unam haec personam dicat, et ex hoc confirmari videatur sensum ejus, quo Dominum secundum humanitatem eisdem tantummodo modis credat Filium Dei Patris, quibus et caeteri sancti fiunt filii Dei, id est, gratia, adoptione, electione, praedestinatione, et caeteris, ut ipse superius aperte de Domino dixit. Propter quod apparet in verbis ejus, quod plus quodam« Nihil enim habere potest Ecclesia quod ad vitam et pietatem pertineat, nisi quod a capite suo, id est Christo, acceperit, Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
passibile : Corpius aut̃ habebat inse uerbũ impassibile
destruens infirmitates ipsius corporis: Felix dicit
Ita diuinascripture loquit᷑. ut eaquȩ capitissunt
idest xp̃i refenentur ad corpus id est ecł am
Et eaquȩ corporis sunt : ad scribantur capiti: hoc ex
parte uerum eẽ potest : seduerius diceret sidixiss&:
aliquando exuoce corporis loquitur caput. sicut est
illud: Saule saule quidme ꝑseq ris. & esuriui & de¬
distis mͥmanducare. & c&ra huiusmodi: Cȩterum
eaquȩ ꝓpriȩ excellentiae capitis sunt nonsic referun¬
tur ad corpus ut iste dicit qm̃ ista communio capitis &
corporis maggis est in uocibus scripturarũ quam in ac¬
tibus & rebus: sic ut est illud inipsel mo: Longeasa¬
lute mea uerba delictorũ meorũ Et ds̃ tuscis insi¬
pientiam meam: & deliota mea ate non sunt ab sẽ¬
dita : In quibus atrbo dñs ꝓoorpore suo solã uocem

Expanded text:
passibile; corpus autem habebat in se Verbum impassibile, passibile; corpus autem habebat in se Verbum impassibile, destruens infirmitates ipsius corporis. » XXXVII. Felix dicit: « Ita divina Scriptura loquitur, ut ea quae capitis sunt, id est Christi, referantur ad corpus, id est Ecclesiam, et ea quae corporis sunt, ascribantur capiti. » Hoc ex parte verum esse potest. Sed verius diceret, si dixisset: Aliquando ex voce corporis loquitur caput, sicut est illud, Saule, Saule, quid me persequeris? Et: Esurivi et dedistis mihi manducare, et caetera hujusmodi. Caeterum ea quae proprie excellentiae capitis sunt, non sic referuntur ad corpus, ut iste dicit: quoniam ista communio capitis et corporis magis est in vocibus Scripturarum, quam in actibus et rebus, sicut est illud in psalmo: Longe a salute mea verba delictorum meorum. Et: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita. In quibus Dominus pro corpore suo solam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
omnib quia non corperat uerbũ sed corpus erat uerbi :
ł t hocpod patuit thomas. postquã eum resurrexisse uđ
amortius & uidit in eo fixunesclauoꝵ ques ꝑtulit ip¬
sũ uerbũ insuo corpore dũ crucifigeretur aspiciens :
Et cũ poss& ꝓhibere non ꝓhibuit. sed &icm ꝓpria sua fa¬
ciebat quȩ enent ꝓpria corporis tamquã sua. uerbum
incorporde : Deniq caeso corpore aministro sicut ipse
patiens dicebat dorsũ meum dedi aduerbeni & faci¬
emmeam non auerti a confusione sputorũ : Quȩ
enĩ huma nitas patiebatur uerbi : haec in habitans
uerbũ adse referebat . ut nos deitatis uerbi parti¬
cipes eẽ possemus: Etenet ad mirabile quia ipse enet
patiens & non patiens : Patiens quidẽ qm̃ ꝓprium
eius corppatiebatur: Et in ipsoqui patiebatur. enit
non patiens ꝓpterea quia natune ds̃ manens uerbum:
impassibile : Et ipse quidẽ in corponelis erat in corpore

Expanded text:
omnibus quia non corpus erat Verbum, sed corpus erat Verbi; omnibus quia non corpus erat Verbum, sed corpus erat Verbi; et hoc palpavit Thomas postquam eum resurrexisse vidit a mortuis, et vidit in eo fixuras clavorum quas pertulit, ipsum Verbum in suo corpore dum crucifigeretur aspiciens; et cum posset prohibere, non prohibuit, sed etiam propria sua faciebat quae erant propria corporis, tanquam sua, Verbum incorporale, denique caeso corpore a ministro, sicut ipse patiens dicebat: Dorsum meum dedi ad verbera, et faciem meam non averti a confusione sputorum. Quae enim humanitas patiebatur Verbi, haec inhabitans Verbum ad se referebat, ut nos deitatis Verbi participes esse possemus. Et erat admirabile, quia ipse erat patiens et non patiens; patiens quidem, quoniam proprium ejus corpus patiebatur; et in ipso qui patiebatur erat non patiens, propterea quia natura Deus manens Verbum, est impassibile; et ipse quidem incorporalis erat in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ sed nonsolifilio scđim diuinitatem: Beatus quoq: uigilis
ita: Verbũ dĩ iure dicimus passionis iniurias ꝑtulisse : non
tam̃ passionem ullo modo sensisse : Dicã adhuc incnifestius
Confixa est diuinita sclauis: sedipsetpene tnrri non potuit
sicut caro eius potuit: Si quidem uulneri locũ. caro pate fac¬
ta aperuit. Namn deitas: indiuisibilis atq: impene traebi¬
lis mainsit : Ita ergo suscipiendo passiones & earum nocen¬
do effectib appar& di uerbũ impassibiliter passum
Sedquia caro eius hȩc omnna non solũ ꝑtulit. sed& sensit.
& cessit iure acmerito dicimus dm̃ hisomNibus
passionũ conditionibus sensibilit̃ affectũ incarne sua
sine sensu uł mutatione diuinitatis suae: Videergo
ꝑferre passionẽ natunxe est utriusq: sedcedere
passioni non est utriusq natunre cũ sit unius ei usdẽq ꝑso¬
nȩ: Beatus quoq: at hanasius : itadicit : Et oste nsum est

Expanded text:
carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. » Beatus quoque Vigilius carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. » Beatus quoque Vigilius : « Ita Verbum Dei jure dicimus passionis injurias pertulisse, non tamen passionem ullo modo sensisse. Dicam adhuc manifestius. Confixa est divinitas clavis; sed ipsa penetrari non potuit, sicut caro ejus potuit. Siquidem vulneri locum caro patefacta aperuit. Nam deitas indivisibilis atque impenetrabilis mansit. Ita ergo suscipiendo passiones, et earum non cedendo effectibus, apparet Dei Verbum impassibiliter passum. Sed quia caro ejus haec omnia non solum pertulit, sed et sensit, et cessit, jure ac merito dicimus Deum his omnibus passionum conditionibus sensibiliter affectum in carne sua, sine sensu vel mutatione divinitatis suae. Vide ergo: perferre passionem, naturae est utriusque; sed cedere passioni, non est utriusque naturae, cum sit unius ejusdemque personae. » Beatus quoque Athanasius ita dicit: « Et ostensum est
Abbreviated transcription (Latin):
Nam& sucrificiis carnaliũ uictimarũ quȩ sibupsascã trinm¬
tas quȩ unus est ds̃ poui & ueteris testamentia patrib
nr̃is p̃cipiebat offerri :: Illius seccrifici significabatur gra¬
tissimũ munus. qđ ꝓ nob̵ se ipsum solus ds̃ filius scđm carnẽ
nam. obtulit sem & ipsumꝓ nobis oblationẽ & hostiãdo in ho¬
dorẽ sucuntatis : Ipse uerus ds̃ & uerus pontifex qͥ ꝓnob̶
non in sanguine taurorũ & hyrcorũ. sed insanguine suo se¬
mel introiuit. scã: Quod tunc pontifex ille significabat.
igitur est qui in se unotantũ exhibuit qđ esse necessariũ
adredemptionis nraẽ sciebat effectum: Ide m stc̃ dos& sitcri¬
ficiũ idẽ ds & homo sec̃dos ꝑque i sumusreconciliati. sacrifici¬
ũ quo re conciliati: Templũ in quo re conciliati. ds̃ cui rec̃¬
ciliati: Solus tam̃ setẽ dos seccrificiũ & templũ quia liȩ comã
ds seđdinfor maiserui. Nonaut̃ solus ds quia hoc cumpattre & spũ

Expanded text:
 sacrificiis carnalium victimarum, quae ipsa sibi sancta Trinitas, quae unus est Deus Novi et Veteris Testamenti, a patribus nostris praecipiebat offerri, illius sacrificii significabatur gratissimum munus, quo pro nobis seipsum solus Deus Filius secundum carnem nam, obtulit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ipse verus Deus et verus ponnon in sanguine taurorum et hircorum, sed in sanguine suo semel introivit in sancta: quod tunc pontifex ille significabat, igitur est qui in se uno tantum exhibuit quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum. Idem sacerdos et sacrificium, idem Deus et homo; sacerdos, per quem sumus reconciliati; sacrificium, quo reconciliati; templum, in quo reconciliati; Deus, cui reconciliati. Solus tamen sacerdos, sacrificium et templum; quia haec omnia Deus secundum formam servi. Non autem solus Deus, quia hoc cum Patre et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ait: ł thominisfilius indifilio. filius di nuncupat᷑
ronimi quȩ istae imprima sua contentione pneuo sensa e ffer¬
re solebat : uide amus si abillo istiussensus & uerba non discre¬
pant: Ait nẽq beatus hue ronimus: hic filius hominis ꝑdifi¬
liũ dĩ esse filius indifilio ꝓmeretur. Eccebeatus hieroni¬
mus dicit eẽ ꝓ mer&ur . felix dicit. appelletur & nuncupa¬
tur: Certe multum differt interesse ꝓmer& ur & appel¬
latur aut nuncupatur: Filius inquit hominis indĩfilio
filiusdi eẽ ꝓmeretur : Certe si cuncta xp̃ĩ ecđa catho¬
lica credit & confitaur. quiesse ꝓmer&ur uere & ꝓpri¬
e eẽ coepit : Quia utiamsupra dictumẽ ex quo eẽ coep̃.

Expanded text:
Deinde ait, « Et hominis filius in Dei Filio Filius Dei nuncupatur. » Deinde ait, « Et hominis filius in Dei Filio Filius Dei nuncupatur. » ronymi, quae iste in prima sua contentione pravo sensu efferre solebat, videamus, si ab illo istius sensus et verba non discrepant. Ait namque beatus Hieronymus : « Hic filius hominis per Dei Filium, Dei esse Filius in Dei Filio promeretur. » Ecce beatus Hieronymus dicit esse promeretur. Felix dicit appellatur et nuncupatur. Certe multum differt inter esse promeretur, et appellatur, aut nuncupatur. Filius, inquit, hominis in Dei Filio Filius Dei esse promeretur. Certe sic cuncta Christi Ecclesia catholica credit et confitetur. Qui esse promeretur, vere et proprie esse coepit:
Abbreviated transcription (Latin):
ad optioNe & dominatione participans: Auferens qui¬
dẽ omnem suspicionẽ dualitatis filioꝵ & dominorum.
Prestito uͦ nob̵ incopulatione ad dm uerbum. omne m ha¬
beret ipsus fidẽ & intellegentic̃ & theoricm ꝓquib
& ad onrtionẽ ꝓrelationedi ab omnisuscepit crea tunc
Ecce nestorius dicit. dñm relatione di the oric̃ suscepise
ide st ditatem & adonrtionem: Felix uero dict recur¬
nere nomine propter unitatẽ ꝑsonȩ & ꝓpterea appel¬
lari difilium hominis filium . & hominis filium. difiliũ
nuncupari: Ud&ur namq mihi quia lic& utriusque
nestori uidelic&e atq felicis Nouc & inusitata atq
confusa sut uerbe: unus tam̃ eorum aut similis in hoclo¬
o estsensus : De inde diligenter conside ue ndũ est hoc
qđ felix dicit aliquando difilius in hominis filio filus
hominis appellari dignatur: Quidest hoc: humquid
aliquando & non semꝑ: numquid appellari & non eẽ.

Expanded text:
adoptionem et dominationem participans: aufers quiadoptionem et dominationem participans: aufers quidem omnem suspicionem dualitatis filiorum et dominorum. Praestato vero nobis in copulationem ad Domini Verbum, bonam haberet iet adorationem pro relatione Dei ab omni suscepit creatura. » Ecce Nestorius dicit Dominum relatione Dei theoriam suscepisse, id est, deitatem et adorationem. Felix vero dicit recurrere nomina propter unitatem personae, et propterea appellari Dei Filium hominis filium, et hominis filium Dei Filium nuncupari. Videtur namque mihi quia licet utriusque, Nestorii videlicet atque Felicis, nova et inusitata atque confusa sint verba, unus tamen eorum aut similis in hoc loco est sensus. Deinde diligenter considerandum est hoc quod Felix dixit: « Aliquando Dei Filius in hominis filio filius hominis appellari dignatur. » Quid est hoc? Nunquid aliquando, et non semper? Nunquid appellari et non esse?
Abbreviated transcription (Latin):
sicaut totampprium eius dicimus e ẽ corpus. ita & corporis
Recurrunt propria nomina adaccedentia seu acciden¬
titi ad ꝓprici annon. Respondet : Recurruat :
In teriugat quo ordine. Respond& Propt̃ singuletritatẽ
ꝑsonȩ inqua diuinitas filii dĩ cũ humamtate sũc commu¬
nes habent actiones. quti ex causa aliquando ea quȩ diui¬
na sunt referuntur ad humtina & ea quȩ humana fiunt
interdũ a scribuntur ad diuinai. Et hoc ordine aliquan¬
do difilius in hominis filio filius hominis appellegi dignat᷑
& hominis filius infilio filius di nuncupatun: Hic ã moneo
lectorẽ ut istum felicis recursum Nominũ confenet
cũ relittione nestori & ꝑpendat ne forte similia sint
Sicut enim supͣ posuimus uerba nestorii dicit ille:
Sicut enim in sepa nebilẽ adiuina natunc habens
copulationem relatione di & intellegentia omnicre¬
atunt ad orationẽ exhibente : Et neq: duos filios dicimꝰ
solus prȩcipuum habens hoc qđ a ddi uerbi copulattionem

Expanded text:
sicut totam proprium ejus dicimus esse corpus, ita et corporis « Recurrunt propria nomina ad accidentia, seu accidentia ad propria, an non? » Respondet: « Recurrunt. » Interrogat: « Quo ordine? » Respondet: « Propter singularitatem personae, in qua divinitas Filii Dei cum humanitate sua communes habent actiones; qua ex causa aliquando ea quae divina sunt referuntur ad humana, et ea quae humana fiunt, interdum ascribuntur ad divina, et hoc ordine aliquando Dei Filius in hominis filio filius hominis appellari dignatur, et hominis filius in Dei Filio Filius Dei nuncupatur. » Hic admoneo lectorem ut istum Felicis recursum nominum conferat cum relatione Nestorii, et perpendat ne forte similia sint. Sicut enim supra posuimus verba Nestorii, dicit ille: sicut inseparabilem a divina natura habens copulationem, relationem Dei, et intelligentiam omni creaturae adoratione exhibentem. Et neque duos filios dicimus, solus praecipuum habens hoc quod ad Dei Verbi copulationem,
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tem sanguinem plumlo numero tnenstulisse : quia
apud grecospluraliter effertur. cũ nonita sit: Siue int¬
p̃tes siue expositores diumoꝵ eloquioꝵ ut integritatẽ en¬
sus ostenderent. contiie grae maticã loqui nontimuerunt

Expanded text:
interpretem sanguines plurali numero transtulisse, quia interpretem sanguines plurali numero transtulisse, quia apud Graecos pluraliter effertur; cum non ita sit. Sive interpretes, sive expositores divinorum eloquiorum, ut integritatem sensus ostenderent, contra gramma
Abbreviated transcription (Latin):
notuistis : lã enĩ legenemꝰ scsꝰ doctores ita ut exposiusse qđ in¬
t̃pres ideo plunoli numero sanguines in hoc loco trenstulit
qe sensũ euglistae quẽ ille ingreco edidit. hoc in latino tners¬
ferre aliter non potuit: Nonsicut uos dicitis ꝓpterea fecit
qr in g̃co pluncliter inuenit : Nc̃ sunt multa nomina quȩ in
hebreo uł greco alterius generis aut numeri eẽ inueniunt᷑
Non eius cuius sinlatinũ nec tem̃ interprces eo dẽ ge¬
nere quo inuenit traensferre cuncuit. q nullit necessitas
compulit: Sicut uerbi gñae sps̃ apud hebreos genere dr̃
feminino: Et cum sit in latino generis masculini nullus
interp̃tum hebncicũ sequens genere feminino in la¬
ritu tinoponere te mpta uit &iam cũ necessi tas poscer&:
breo generis masculim est : Ingreco feminini: In latino neutri
Et cuminscripturis multis rebus signific& nullus tim̃ lacti

Expanded text:
notuistis. Jam enim legeramus sanctos doctores ita exposuisse, quod innotuistis. Jam enim legeramus sanctos doctores ita exposuisse, quod interpres ideo plurali numero sanguines in hoc loco transtulit, quia sensum evangelistae, quem ille in Graeco edidit, hoc in Latino transferre aliter non potuit; non sicut vos dicitis propterea fecit, quia in Graeco pluraliter invenit. Nam sunt multa nomina quae in Hebraeo vel Graeco alterius generis aut numeri esse inveniuntur, non ejus cujus sunt in Latinum. Nec tamen interpres eodem genere quo invenit, transferre curavit, quia nulla necessitas compulit. Sicut, verbi gratia, Spiritus apud Hebraeos, genere dicitur feminino, et cum sit in Latino generis masculini, nullus interpretum Hebraicum sequens genere feminino in Latino ponere tentavit, etiam cum necessitas posceret. eccatum quoque in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini, in Latino neutri; et cum in Scripturis multis rebus significetur, nullus tamen L
Abbreviated transcription (Latin):
ut scicns mento rei concordar&: Et ita hoc adnitẽmsu msimus de¬
fensionẽ ut sicut illos qui poterant siuoliussent omã scđm discipli¬
nã gus iinaticã ꝓferre : Ssut nobis condescenderent. & sim¬
plicitatẽ ueritatis non desererent: non sunt ueriti aliqua
contus eande m disciplina m loqui rep̃hendere nullus deba:
lta nobis omnino deb& parcere qui&iã siuelimus omnia scam
gũ maticã loqui non possumus sita men fide m rectã & sen¬
sũ catholicũ tenemus: In husq: uerbis qͥb possuimꝰ. dicimꝰ sicur
& uos testimomo prisciam oste nditis qͥdoc̃ : tiihilenĩ exxomĩ pitr
uł in terp̃tem quod ñ frustnc. uł eugłista ediderit uł interpres
tnanstulerit plumli numero sanguine ssauttꝵ scđm qđ certaro¬
tio flagitiuit : Quamrẽ nonsolũ nonrep̃hendi mꝰ
sedneq: ab impiis audiuimus umquat̃ rep̃ henstm Etcũ in hac
defensione tantopere labore ueritis. nihil nobis urõ labore in¬

Expanded text:
ut sacramento rei concordaret. Et ita hoc ad nostram sumpsimus deut sacramento rei concordaret. Et ita hoc ad nostram sumpsimus defensionem, ut sicut illos qui poterant, si voluissent, omnia secundum disciplinam grammaticam proferre, sed ut nobis condescenderent, et simplicitatem veritatis non desererent, non sunt veriti aliqua contra eamdem disciplinam loqui, reprehendere nullus debet; ita nobis omnino debet parcere, qui etiamsi velimus omnia secundum grammaticam loqui, non possumus, si tamen fidem rectam et sensum catholicum tenemus, in hisque verbis quibus possumus dicimus, sicut et vos testimonio Prisciani ostenditis, qui dixit: « Nihil enim ex omni parte vel interpretem, quod non frustra vel evangelista ediderit vel interpres transtulerit plurali numero sanguines, secundum quod certa ratio postulavit: quam rem non solum non reprehendimus, sed neque ab impiis audivimus unquam reprehensam. Et cum in hac defensione tantopere laboraveritis, nihil nobis vestro labore in
Abbreviated transcription (Latin):
sionem ubi nulla erat omnino necessitas defensionis:
Quis enimdemobis calumniatus est umꝗ editorem aut
in terp̃tem aliquẽ diuinarũ scriptunorũ : dicitis rep̃hen¬
dise nos aplsꝰ & interp̃tem quos tantũ putalimus umquam
rep̃hendendos. quantum nuno putamus ueritatis uitupe¬
netores laudendos : Diximus nãq: quia interp̃tes diuinoꝵ
uoluminũ uł expostores noncurarunt omnino tenere in¬
dedinabiliter. regulat̃ gnematicȩ artis quodutiq neq
imperitia. ne malitia fecerunt sednetione condescen¬
sionis. ut sicut usus seaẽ scripturae ẽ uerbis condescen dere
humanis. qua tenꝰ uim ineffibilis rei huma nomore loquens ad
notitiã hominũ deducer& & mosteriat in solita solitis osten¬
der& reb: iti & in terp̃tes eius ea isequendo illud studuer
summopere transferre unde menifestiorem sensum legen¬
tb pberent &ium si contie gnemmaticam eẽt eaten

Expanded text:
sionem, ubi nulla erat omnino necessitas defensionis. sionem, ubi nulla erat omnino necessitas defensionis. Quis enim de nobis calumniatus est unquam editorem aut interpretem aliquem divinarum Scripturarum? Dicitis reprehendisse nos apostolos et interpretes, quos tantum putabamus unquam reprehendendos, quantum nunc putamus veritatis vituperatores laudandos. Diximus namque quia interpretes divinorum voluminum vel expositores non curarunt omnino tenere indeclinabiliter regulam grammaticae artis; quod utique neque imperitia, neque malitia fecerunt, sed ratione condescensionis; ut sicut usus sanctae Scripturae est verbis condescendere humanis, quatenus vim ineffabilis rei humano more loquens, ad notitiam hominum deduceret, et mysteria insolita solitis ostenderet rebus; ita et interpretes ejus eam sequendo, illud studuerunt summopere transferre, unde manifestiorem sensum legentibus praeberent, etiam si contra grammaticam esset eatenus,
Abbreviated transcription (Latin):
iecton sentire uoluisso habebatundegł aretur: Qiua
& supͣpectus dñi recubuit & prȩceteris discipulis ab illo di¬
lectus est: Lacobus quoq apłs ait: in multis enim offendimus
ons: Quȩ siquis putiuerit non ueneciter seditntũ humili N¬
t̃ dicta noueritse in hocsensu palagium sequi:. Et ꝓpterea
sic arigiuult legat librosbeati augustini contrae pelagia¬
nistas & sciat oms scõs ueno citer se depeccatis acousasse :
ita ut necesse habeant ꝓseipsis dicere: Dimit te nobis debi¬
ta nñe: Sed dehis quanta dicipossunt : uos nosse non ambi¬
gimus : dicitis &iã tota uos intentione diuinã scriptu¬
nem cumeditorib interp̃tibus atq: expositorib: suis ab
imperitiae nnc̃e calumnis defendere : adquã rem
nos respondebimus uobis: Quia sicut de quibus dat̃ dr̃.
illic trepidauerunt timore . ubi nonerettimor ĩ ta
& uobis dicipotest: Illic tota intentione paneuit defen¬

Expanded text:
jecta, sentire voluisset, habebat unde gloriaretur, quia jecta, sentire voluisset, habebat unde gloriaretur, quia et supra pectus Domini recubuit: et prae caeteris discipulis ab illo dilectus est. Jacobus quoque apostolus ait: In multis enim offendimus omnes. Quae si quis putaverit non veraciter, sed tantum humiliter dicta, noverit se in hoc sensu Pelagium sequi; et propterea, si corrigi vult, legat libros beati Augustini contra Pelagianistas, et sciat omnes sanctos veraciter se de peccatis accusasse, ita ut necesse habeant pro se ipsis dicere, Dimitte nobis debita nostra. Sed de his quanta dici possunt, vos nosse non ambigimus. VII. Dicitis etiam tota vos intentione divinam scripturam cum editoribus, interpretibus atque expositoribus suis ab imperitiae nostrae calumniis defendere. Ad quam rem non respondebimus vobis, quia sicut de quibusdam dicitur, illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor, ita et vobis dici potest: Illic tota intentione paravit defen
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens ait: aetiam dnẽ. nã et catelli edendemics
quaȩ cadunt demensa dominore suoꝵ &id circo
Nom peccaui & in a maritudinib: moratur oculus ms
& iterum. hac passussũ absq: in iquitate manus mea:
Audiat rursum eundẽ iustũ humilit̃ confitentem
feccaui quid faciamtibi ocustos hominũ. & iterum
Quantas habeo iniquitates ⁊ peccaita scelere atq
delicta ostendemihi. &iter÷ scriptura dic̃ qr his
quẽ ds̃ ꝓpterea flagellat ut dolorib: eruditus
abiectionẽ et peccata sua recog noscat. respicit
homines et dic̃ pec caui ⁊uere deliqui ut erãdignꝰ
nõ recepi. Quare gͦ uos dicitis. non ẽẽ uerũ ut uge
humilis ab ieita desesentiat aut peccasse secredat
cũ aꝑtissime pateat hoç ꝓprium eẽ scoꝵ non
suꝑbore : Cur iobs apłs ait. Sidixerimus quia
peccatũ non habemus ipsi nosseducimus & ueritas in nobis
non ost: Si uꝰ confiteamur delicta nr̃a. fidelis est &iustus
ut remittit nob̵peccata quisi seđ muos magnat dese non ab¬

Expanded text:
ntiens, ait: Etiam, Domine: nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Et idcirco Non peccavi, et in amaritudinibus moratur oculus meus . Et iterum: Haec passus sum absque iniquitate manus meae: audiat rursum eumdem justum humiliter confitentem: Peccavi. Quid faciam tibi, o custos hominum? Et iterum: Quantas habeo iniquitates, peccata, scelera, atque delicta, ostende mihi . Et iterum Scriptura dicit quia is quem Deus propterea flagellat, ut doloribus eruditus abjectionem et peccata sua recognoscat, respicit homines et dicit: Peccavi, vere deliqui, ut eram dignus non recipi. Quare ergo vos dicitis non esse verum, ut vere humilis abjecta de se sentiat, aut peccasse se credat, cum apertissime pateat hoc proprium esse sans ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Si vero confiteamur delicta nostra, fidelis est, et justus, ut remittat nobis peccata. Qui si secundum vos magna de se, non ab
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ testaretur : uerum &iat̃ gener fierte regis quipos¬
teu de ipso letmat adsctul : Quẽ ꝑseq ris rex isr ł canem
mortuum & pulicẽ unũ. sicq ꝑseqͥ conqueritur quasi si ꝑ

Expanded text:
se esse testaretur, verum etiam gener fieret regis; qui posse esse testaretur, verum etiam gener fieret regis; qui postea de ipso clamat ad Saul: Quem persequeris, rex Israel? canem mortuum, et pulicem unum. Sicque persequi con