comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umi. S nec ab hoĩe unici potest qui inti¬
a sua uic̾it. nõ eĩ u̾cit᷑ nͥ is cin eripit᷑ ab
a du̾sario qd amat. qui gͦ id amat solũ
qd̾ amanti erpi nõ pot̾ ille indubitant̾
muictꝰ est nec ulla crutiat᷑ inuidia. id
eĩ diligit ad qd̾ diligend̾. ⁊ ꝑcipiẽdũ
ꝯnͣto plures uen̾int. tanto eis ult̾uis
gratulatur. Diligit eĩ deũ ex toto corde
ex tota aĩa ex cota m̃te. ⁊ diligit pro¬
ximum tancanͣ se ip̃m. Nõ gͦ illi inuid¬

Expanded text:
uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non
Abbreviated transcription (Latin):
tisicem. hm oritur omis impietas. non mͦ
peccantiun. S ⁊̃ dampnatoꝵ ꝓ peccatiss
sins. Non enĩ tm̃ scͥstari creaturã ꝯtͣ prece¬
ptimm d̾i. s ea frm potius ꝯł̃ ip̃alege ⁊
u̾itate uolunt. qd̾ primi hõis pect̾m depre

Expanded text:
inc oritur omnis impietas, non modo peccantium, sed etiam damnatorum pro peccatis suis. Non enim tantum scrutari creaturam contra praeceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum dep
Abbreviated transcription (Latin):
exoptans. uocat᷑ gͦ ad ociũ id ÷ ud ista nõ
diligat q̃ diligi sine labore non possunt.
Sic eĩ eis dñabit᷑. sic non tenebit᷑. s tene¬
bit. Iugum meum inqͥt leue est. huic
iugo qui subrectus subiecta ht cet̾a non
gͥ laborabit. nõ eĩ resistit qd̾ subiectura:¬

Expanded text:
exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non go laborabit; non enim resistit quod subjectu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ impleta est aĩa mea inlusionib: ubi est
U̾m qd mente ꝯcipitur. Ita cogitanti iam
dici potest illa lux u̾a est que ħ nõ esse u̾a
cognostis ꝑ hanc illud unum udes quo ni¬
dicas unum ẽe qͥcqͥd aliud uides nec tñ hoc
ee qd̾ ilłud est quicqͥd mutabłe uides. Qd̾si
escite. nolite certare nͥ cũ ꝯsuetud̾ie cor¬
porum ip̃am uncite. ⁊ uicta erunt omĩa
unum c̾te quermꝰ quo simplitiꝰ nichil est
gͦ in simplicitate cordis q̃ramꝰ illum. agite
octium inquit. ⁊ agnosdetis qr ego sum
dñs. nõ ocim desidie. S ocium cogitat̾o¬
nis ut a locis ac temporib uacetis. Hec
enim fantasmatis tumoris. ⁊ uolubłita¬
tis ꝯstantẽ unitatẽ uid̾e nõ smunt loca
offerunt qsd̾ amemꝰ temꝑa sumipiunt ad̾
amamꝰ. ⁊ relinqu̾t in aĩam turbam fan¬
tasmatum cinib m aliud atq aliud cupi¬
ditas ncitetur. Ita sit inqͥetus. ⁊ et ump¬
nosus animꝰ frustra ten̾e a quib tenet

Expanded text:
ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quidquid mutabile vides. CAPUT escite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cordis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. enim fantasmata tumoris et volubilitatis constantem unitatem videre non sinunt: loca offerunt quod amemus, tempora subripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur,
Abbreviated transcription (Latin):
gis quib ꝑ illos in aĩa inpłauit cun re¬
sistat asuetud̾i hoĩm resistat laudib uõi¬
num. qui cumpungat᷑ in cubili suo. qui
resculpat spm̃ suum. qui nõ foris diligã
uanitates: ⁊ qmi erat mendatia qui iamẽ
nou̾it dice̾ si una ronta est ꝯmͣ cirea tybe¬
rim nestio quis romuł d̾r adidisse falsa ÷
ista ꝯmͣ cogitans fingo nõ eĩ est ip̃a nec
ibi ami modo. nam quid ibi agatur. mo¬
do utiq scirem. Si unus est sol falsus est
iste auẽ cogitans fingo. nam ille cuiri¬
cula sua certis locis ⁊ temꝑib ꝑagit:
istum ego uͭ nolo. ⁊ qndo uolo estituo. Si
unus est ille amicꝰ meus falsus est iste ꝙ̃m
cigitans singo nam ille uͥ sit nescio iste ibi
frgit᷑ uͥ nolo. Ego ip̃e certe unus sum. ⁊
hoc loco sentio esse corp̾ meum. ⁊ tñ fig¬
quol falsa sunt ħ nec qͥsgmͣ intelligit falsa
nõ gͦ intelligo cum ista ⁊ templor. Nũqͥd for¬

Expanded text:
gis quibus per illos in anima vapulavit: qui regis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figquo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, e
Abbreviated transcription (Latin):
ifimis inh̾ereamꝰ iudicem ea ne cum ĩpis.
m̾etur extͤma ne cum ĩnouissimis prima
querimꝰ a primis int̾ nouissima num̾em᷑
rinum. nec ĩo diumne prouidentie admmĩst᷑¬
tio minus decora fit. qr ⁊ in iusti iuste. ⁊ fe¬
di pulch̾e ordinant᷑. ⁊ si ꝓpt̾ea nos fallit reꝵ
uisibłium pulchtudo q unitate ctinetur
⁊ nõ implet unitatem intelligamꝰ non po¬
ssumꝰ nõ ex eo qd̾ est nos falli. s ex eo qd̾ nõ
est. Om̃e qunpe corpꝰ u̾m corpus est s falsa u¬
nitas. nõ eĩ sũme unum est. aut tm̃ mnta¬
tur ut impleat. ⁊ tñ nec corpus ip̃m esset
nͥ ut cumq unum e̾et. porro ut cumq nnũ
ẽ nõ poss nͥ ab eo gt̾ sũe unum ÷ sdh̾eret
tione insoꝵ carnalium datemͥ qui indeat
om̃is Uniꝰ principiũ nõ ẽẽ nisi unum soł
i quo sit om̃e unum sine id impleat si¬
ue nõ impleat qui uideat date nõ cm li¬
tiget. nõ qua ud̃i uelit se indere qd̾ non
usd date qr resistat sensib carnis. ⁊ pla¬

Expanded text:
 Judicemus ea, ne cum ipsis meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremuurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum esttione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et pla
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ io ratõnalis aĩa si creatori suo sermat
a quo fc̃a est. ⁊ ꝑgm̃ fcã est. ⁊ ad gm̃ facta
est. cũcta ei cet̾a serment. ⁊ uita ultima q̃
natura. ⁊ eẽntia cui om̃imodo cedenti ad
arbitͥum dñabit᷑. ulłam de illo sentiens
molestiam qr iam nõ ex illo nec ꝑ illd q̃r
beatitud̾iem. s ex d̾o ꝑ se ip̃am ꝑcipiet
Reformatum gͦ corpus ac sci̾ficatum sine
detmento corrupt̃ois ⁊ sine hon̾e difficul¬
tatis admĩstrabit. In resuarectione enim
nectꝰ nubent neap nubent᷑. s erunt sicut
angeli in celis. Esca u̾o uentͥ. ⁊ uent̾ escis. de¬

Expanded text:
reatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae natura et essentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero ventri, et
Abbreviated transcription (Latin):
ent. deinde illud crgitand̾ ÷ qm nu̾osas qͣm
suaues sonoꝵ pulchtud̾ies u̾b̾atus aer tͣhiti¬
h̾eret imp̾ssas. hoc ⁊ in cet̾is aĩantib que
ratõne carentia sensu tñ nõ carent aiad¬
ũti pot̾. Nullumenĩ hoꝵ est qd̾ nõ uł m so¬
no uocis. uł in cet̾o motu atq oꝑatõne mẽ

Expanded text:
erit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam erit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajicihaberet impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim horum est, quod non vel in sono vocis, vel in caetero motu atque o
Abbreviated transcription (Latin):
mus gͦ dum diẽ h̾emus. id est dum ratr̃e
nti possumꝰ ut ad deum ꝯñsi. u̾bo eiꝰ qd̾ ue¬
rum lumen est. illummari meream᷑ ne
nos tenebre ⁊prehendant. dieiest enm
p̃sentia illuis lumĩs ad̾ illimĩauit õem
hoĩem uenientẽ in hũc mundũ. hoĩer
dixit qr rat̾one uti pot̾. ⁊ ubi oecidit ibi
incũbere ut resurgat. Si gͦ uoluptas car¬
nis diligit᷑ ea ip̃a diligentius ꝯsid̾e̾tur. ⁊
cum ibi recoginita fu̾int quoꝵdam uesti¬
gia nu̾oꝵ querend̾ ÷. ubi sine tumoresint
magis ibi mirandi sunt qmͣ in corpore. Si
enĩ mĩi seminu̾. sicut ip̃a semĩa tum̾ent
de dmndio gͣno fisci arbor dimidia naide¬
retur necq de aĩalium semĩb. ⁊ nõ totis
aĩalia tota ⁊ integra gignerent᷑. Necq
tantillum ⁊ unũ semen uini h̾eret sin craꝰ¬
q gn̾is ĩnu̾abłem. de ino quippe possunt
uł millus pilus. ꝑ tam nu̾osam successionẽ
cuiꝰ nõ ratio in illo primo ⁊ unosemine fu¬

Expanded text:
mus ergo dum diem habemus, id est, dum ratione uti possumus, ut ad Deum conversi, Verbo ejus, quod verum lumen est illustrari, mereamur, ne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippe secunvel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fu
Abbreviated transcription (Latin):
corpus sit uł mot̾ ut motꝰ sit ip̃m est u¬
num principale. nec ꝑ finitum nec ꝑ in¬
fĩtum crassum. nec ꝑ fc̾cum nec ꝑ infimi¬
tum mutabłe. nõ enĩ ht̃ aliud hic aliud
alibi aut aliud ñc aliud postea qr sñme u¬
mis est pat̾ u̾itatis. pr suc sapĩe que nlła

Expanded text:
corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est ucorpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
do ht̃ dnuidiũ sin. qͣmins enĩ sit bremisĩa
⁊ incipit ⁊ progredit᷑ ⁊ desmit. Itaq non
pot̾ nͥ h̾ere dimidium dum ibi diuidit᷑
quotͣnssit ad finẽ ac ꝑ hoc. ⁊ breuis sil¬
labe tempꝰ in ꝯparatione longioris bre¬
ue ⁊ hora brumalis estiue hore ꝯꝑa¬
ta minor est sic mora uniꝰ hore ad di¬
em ⁊ diei ad mensem. ⁊ mensis ad an¬
num. ⁊ anni ad lustrumr ⁊ lustͤ adma¬
iores arcinitꝰ. ⁊ ip̃i ad miu̾sum tempꝰ
relati breues sunt. ẜum ip̃a illa nuosa
suecessio ⁊ quedã gradatio sine localiũ
sine temꝑaliũ spatioꝵ nõ timore uł mo¬
ra. S ordinata ⁊uei̾entia pulch iudioe¬
tur. Ip̃e autẽ ordinis modꝰ. inuit ĩ u̾itate
ꝓpetua nec mole uastus nec procͣctõne no¬
Inbłis. S potentia supͣ om̃s locos magnꝰ
et̾nitate supͣ omĩa temꝑa ĩ mobłis. sine
quo tñ ut ullius molis uastitas in unũ
redigi. nec ulliꝰ temꝑis productio potest
ab errore cohib̾i. ⁊ aliqͥd eẽ uł corpus ut

Expanded text:
t dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut
Abbreviated transcription (Latin):
niitas aliqͣ etm̾ot nicħ eẽtis. Recte illi dicit᷑
non impleant. Si autẽ hiis corporeis ocłis e¬
am uid̾es. nõ uere dic̾es ꝯmͣnus eiꝰ uestigio
teneant᷑. longe tñ ab dist.ire. Nam istis ocłis
strum est nõ eam uid̾et qui hoc modo moꝵi¬
ente de corꝑib indicat. Non gͦ ists ꝯtinet᷑
loco. ⁊ cum ad est ubicumq iudicanti nus¬
qͣm est ꝑ spatia locoꝵ. ⁊ ꝑ potĩnam nuscm
dend̾ menticntib ne incidamꝰ in uanitates
uanitatum. S querend̾ potiꝰ. cum ĩo mẽtiã¬
tur. qr ca indent᷑ ostent̾e ocłis carnis. cumilla
mente pura udeat᷑. utͣm in tm̃ mentiatar i
qnͣtum ei siłia sunt. an ingnͣtum eam nõ
adsequntur. Nam si adseq̃rentur qd̾ miitã¬
tur implerent. Si autẽ implerent om̃imo
do eent siłia. si õim᷑ eent siłia nicha int̾
illam naturam. ⁊ istam nit̾e̾e̾t. Qd̾ sita

Expanded text:
nitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculisstrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatia locorum, et per potentiam nusquam  in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita
Abbreviated transcription (Latin):
a gͥ ex utͣq ꝑte R̾ndere menbra cuiꝰq cor¬
ꝑis debeant. qr sm̃na equalitate delector
tanto meliora e̾e iudico ꝯm ocłis c̾noqnͣ¬
to pro sua nat᷑a incimora sunt hiis q̃ aĩo
intelligo qr añ illaita sint nlłus pot̾ d̾re
nec ita ce̾ debere qͥsꝗm sobrie dix̾it qiͣ pos¬
ea añ meliꝰ sapimꝰ. ueheñtissie̾ diligamꝰ.
ne id qd̾ qmsqͣmͣ si ea lite intelligit d̾re
andebit. ut enĩ nos ⁊ om̃s aĩe ratõnales
scd̾mu̾itatẽ de inf̾i̾orib recte indicam᷑. sic
de nobis gnͣdo de eiꝰdem choeremꝰ. sola ipea
hanc hñt regłam uł formam uł exemplũ
uł si quo alio u̾bo dici se siit. qm̃ sola eiꝰ
si̾itudinem a quo e̾ẽ accepit impleuit. Si
tñ accepit nõ in ꝯge d̾r. pro ea signisica¬
tione qua filiꝰ appłłatur. qr nõ de se ip̃o est
s de pͥmo sũmoq princpio qͥ p̃ dicit᷑. ex

Expanded text:
 ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, tanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse quisquam sobrie dixerit, quasi posea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum est. falsitatem ẽẽ qua id putat᷑
esse qd̾ nõ est. intelligit eam ẽẽ u̾itatem
que ostendit id qd̾ est aut si corꝑa in tm̃
fallunt ingnͣtum nõ implent illud miui
a ꝯuincuntur munttari. a quo principi¬
o unum est qͥcuͥd est. ad cuiꝰ siłitud̾iem
quiqͥt nieit᷑ naturalit̾ adprobamꝰ qr nat᷑¬
alit̾ improbam. qmqͥd ab uintade dube¬
dit atto in ełꝰ sslitub̾iem tendit datͣ in
telligi esse aliguid cid̾ illius uniꝰ soliꝰ a qͦ
principio unũ ÷ qͥctͥd est aliqͦ modo uñ
est. Ita simile sit ut hoc oĩo impleat ac

Expanded text:
nifestum est, falsitatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur telligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac
Abbreviated transcription (Latin):
litur quid prob ub potissimũ not and̾¬
cu̾it ĩ melioris ⁊ parat̾one respuat᷑. Iͥta
am. usu quodam corꝑis at oꝑatõnis
ad iũcto auo si careas iidicare de oꝑib possis
qd̃ mlto est exrellentiꝰ qmͣuis oꝑan aitifit̾o¬
iam nõ possis. S cum in om̃ib artib iam

Expanded text:
litur quid probet. Ubi potissimum notandlitur quid probet. Ubi potissimum notandcuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita am, usu quodam corporis atque operationis adjuncto: quo si careas, judicare de operibus possis, quod multo est excellentius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe ꝑticeps est ip̃ius aitis natura q̃ren¬
da est. Necq ñc aitem intelligi uolo q̃
notat᷑ experiunto. s que ratiocinãdo in¬
dagatur. Quid eĩ preclarũ nouit qui nou
ea impensa que calce ⁊ harena ꝯficitur. te¬
nacius lapides coh̾ere gm̃ luto aut qͥ tam
elegant̾ edificat ut que plura paria sũt
pana parib R̾udeant. que autẽ singła me¬
dinmi locum teneant. qmͣꝙͣ ute sensus iam
sit ratione u̾itati q uicinor. S ocite q̃rend̾
est cur nos offendat si duab fenestͥs non
suꝑ iiucem s inxͣ inucem locatis. una
eaꝵ maior imor ue fit. cum equales
q de medio qmͣuis impares non ita offen¬
dat illa merinalitas. ⁊ cur nõ młtum cu¬
remꝰ gnͣto sit una eaꝵ maior aut inmor
qr due sunt. In tͥb autẽ sensus ip̃e ui¬
detur expet̾e ut aut imꝑes nõ sint. aut
int̾ maximiã. ⁊ mĩmam ita sit media
ut trato p̾cedat inmorem gnͣto a maiore
p̃ceditur. Ita enĩ primo. qͣt nat᷑a ip̃a ꝯsu¬

Expanded text:
us artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales que dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi natura ipsa consu
Abbreviated transcription (Latin):
lex maior est hiis omĩb s potentia. ce¬
t̾um spato̾ aut loci aut temꝑis nec maior
nec inmor qr si maior eẽt nõ scd̾m totã
iudicaremꝰ nmnora. Si autẽ inmor ẽet
nõ scd̾m eam iudicaremꝰ maiora. Nũc u̾o
cum scd̾m totam qͣdrature legem iudice¬
tur ⁊ forũ quadratum. ⁊ lapis quadra.

Expanded text:
lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor: quia si major esset, non secundum totam judicaremus minora; si autem minor esset, non secundum eam judicaremus majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur
Abbreviated transcription (Latin):
mi iudicari rotundum chantum ⁊ nõ se¬
ũdum eã rotũdimm nasculum aut scd̾ eã
rotundum uasculũ. ⁊ nõ scd̾m eam rotũ¬
menses. aut scd̾m eam eqͣles mẽses ⁊ nõ
scd̾m cam equales dies. S siue ꝑ ħ spatia
siue ꝑ horas si̾ ꝑ bremora momenta ⁊¬
ueĩent̾ moueatur aliqͥd eadem una ⁊ in

Expanded text:
am judicari rotundum canthum, et non seam judicari rotundum canthum, et non secundum eam rotundum vasculum; aut secundum eam rotundum vasculum, et non secundum eam rotunmenses; aut secundum eam aequales menses, et non secundum eam aequales dies. Sed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et in
Abbreviated transcription (Latin):
chra sunt omĩa ip̃a u̾o ⁊ueĩentia equali¬
tatem unitatẽq appetat. uł siłitud̾ie pa¬
rium ꝑtum. uł gradatione disparum qͥs
est qͥ sũmã equalitatẽ uł silitud̾iem ĩ cor¬
porib muei̾at. audeat q dice̾ cum diligẽ¬
ter ꝯsid̾auit qd̾ lib corpus u̾e ac simplictẽ
Unum ẽe. cum oĩa uł de spetie in spetiem
ꝙatia dru̾sa diidut᷑. porro ip̃a u̾a eqͣli¬
tas ac siłitudo atq ip̃a u̾a ⁊ prima unita
nõ ocłis carneis necꝙ ullo tali sensu s m̃¬
te intellecta ꝯspicit᷑. Unde eĩ qͣliscumq ĩ
corꝑib adpet̾etur equalitas. aut unde ꝯ¬
uinc̾etur longe płimũ difre a ꝑfecta nͥ
ea que ꝑfecta est mente uid̾etur. Si tñq̾
fc̾a nõ est ꝑfecta dicenda est. ⁊ cum omĩa
que sensibłit᷑ pulch sunt siue nat᷑a edi¬
scd̾ ꝯmͣ de corꝑta pulchͥtud̾ie sensu int̾mĩ¬
tio iudicat᷑. nec loco tumida est nec insta¬
błis temꝑe. Non enĩ recte dici pot̾ scd̾m e¬

Expanded text:
hra sunt omnia; ipsa vero convenientia aequalitatem unitatemque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edisecundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum e
Abbreviated transcription (Latin):
conexa ꝑfitiat. nec ĩo tñ ars ip̃a qua u̾sus¬
sus fabricatus sic tempori obuoxia ÷. ut
pulchtudo eiꝰ ꝑ mensuras moraꝵ dig̾atur
s simł ht̃ omĩa quib efficit u̾sum non
simł habentem onña s post̾iorib priora
tollentem. ꝓpt̾ea tñ pulchͣm qr extrema

Expanded text:
contexta perficiat. Nec ideo tamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora toll
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs cuiꝰl nascentis nat᷑a ⁊ eruditio co
centi eam pu̾itia sequit᷑ Unde incipimꝰ
aliquid memĩsse. huic succedit adoles¬
centia. cui iam ꝓpagatõnem prolis m¬
tura ꝑmittit. ⁊ peccm̃ facit prem. por¬
ro adolescentiam inuentꝰ excipit iamex¬
cercenda min̾ib pupblicis. ⁊ doman¬
da sub legib in qua uehementior pro¬
hibitio peccatoꝵ ⁊ pena peccantiũ serui¬
lit᷑ coh̾cens carnalib animis atrotiores
impetus libid̾is giguit ⁊ omĩa ꝯmissa ꝯ¬
gemĩat. Non eĩ simplex pecc̃m ÷ nõ solum
malum. S ⁊̃ uetitum admitt̾e post labor¬
es autẽ iuuentutis senori pax nõ nlła roce¬
ditur. Inde usq ad mortem det̾ior etas ac
decolor ⁊ morbis subiectior debłis q ꝑduc̃
hec est uita hoĩs unientis ex corꝑe ⁊ cupi¬
ditatib reꝵ temꝑalium colligati. Hic dr
t̾rena ciuitate siue sub regib su̾i sub prĩ¬
cipib. siũ sub legib sũ sub hiis nõibus.¬

Expanded text:
hominis nascentis natura, et eruditio cogcenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colligati. Hic dicterrena civitate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub legibus, s
Abbreviated transcription (Latin):
S qr nratõnalia quoq aĩantia quoq¬
uiu̾e atio sentire nemo ambigit. Illd
in aĩo hũano p̃stantissimu̾ ÷. nõ quo
sentit sensibłia. s quo iudicat de sensi¬
błib. slam ⁊ uident acutiꝰ. ⁊ ortis cor¬
poris sensib acriꝰ corꝑa. aitingunt ple¬
req bestie gmͣ hoĩes s indicare de corpo¬
nantis est qr illȩ carent nos excellimus
iam u̾o illud uid̾e facillimũ est prestanti¬
orem c̃e iudicantẽ qmͣ illa res est de quaui¬
dicatur. nõ solum autẽ rat̾onalis uita
de sensibłib. sed de ip̃is quo sensib iudi¬
cat cur in aqͣ remũ infratũ oporteat appa¬
uere cum rectꝰ sit. ⁊ cur ita ꝑ ocłos senti¬
ri necc̃e sit. nã ip̃e aspectus ocłoꝵ remũtia¬
re io pot̾ iudicare autẽ nlło modo. Quare
maĩfestum est. ut sensualem uitam corꝑi
ita ratõnalem utͥq p̾stare. Itaq si ratio¬

Expanded text:
 irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corponantis est; qua illae carent, nos excellimus. Jam vero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Quare manifestum est, ut sensualem vitam corpori, ita rationalem utrique praestare. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tura cunositas excenda est. S gͣdus ad in¬
mortalia ⁊ semꝑ manẽtia fatiendꝰ. pro¬
ximũ est enim attend̾e que istasit nat᷑a
uitalis que cũcta ista sentit. que profecto
qm̃ uitam dat corꝑi prestantior eo sit ue¬
ccesse ÷. nõ enĩ qualis cumq moles qmꝗͣ
ista uisibłi luce p̃fulgeat. si uita caret
magni estimãda est q̃l nãq iuia suba

Expanded text:
ositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae profecto quoniam vitam dat corpori, praestantior eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aes
Abbreviated transcription (Latin):
cis dierum ⁊ noctiũ iuscissitisd̾ies lune
menstrua. curticula anni qͣdrifarã tem¬
ꝑatõnem qͣdriꝑtitis elementis ꝯgͥentẽ tã¬
tam uim semiũ. sp̃es nũosꝙ gignentiũ
⁊ omĩa in suo gn̾e mot̾ ꝓpriũ natͣnm ccꝰ¬

Expanded text:
cis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium nat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum atq aptam ⁊ ẏdoneam omĩb
⁊ ꝑsecutõib. ⁊ minidi huiꝰ tempestatib
ac fluctib sustmẽdis atq frangendis.
uitam. ⁊ uds ad totam obliuonem inte
remꝑsalis. tusseuntẽ in ꝑfectã formam
q̃ facta est ad ymagi̾em ⁊ siłi̾tudinẽ di
Septima enim iam quies et̾na est. ⁊ nu¬
llis etatib distinguẽda beatitudo ꝓpetu¬
a ut enim finis uet̾is hoĩs mors est sic
finis hõ hoĩs uta et̾na. Ille namq pect̃i
llo dubitante ita sunt. ut unũ eoꝵ. id
est uet̾em atq t̾renũ possit in hac tota
uita imus h̾o ag̾e. Nouum u̾o ⁊ celestem
nemo in hac uita possit nͥ cum uet̾e. sã
⁊ ab ip̃o incipiat net̾̃re ÷. ⁊ usq adinsibi¬
manũ cuiꝰ tamꝙͣ uiꝰ hoĩs uita est aba¬
dam usq ad finẽ ħ scłi. ita sub diuine ꝓ¬
indentie legib ad mĩstrat᷑. ⁊ in duogn̾a
distributum appeat quoꝵ in uno est turba

Expanded text:
atque aptam et idoneam omnibus et persecutionibus, et mundi hujus tempestatibus ac fluctibus sustinendis atque frangendis. vitam, et usque ad totam oblivionem vitae temporalis transeuntem in perfectam formam, quae facta est ad imaginem et similitudinem Dei. Septima enim jam quies aeterna est, et nullis aetatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita aeterna. Ille namque llo dubitante ita sunt, ut unum eorum, id est veterem atque terrenum, possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita possit nisi cum vetere; nam et ab ipso incipiat necesse est, et usque ad visibimanum, cujus tanquam unius hominis vita est ab Adam usque ad finem hujus saeculi, ita sub divinae providentiae legibus administratur, ut in duo genera distributum ap
Abbreviated transcription (Latin):
qe nutͥt exemplis. scd̾am iã obliuiscentẽ
humana ⁊ ad diuma tendentẽ i qua nõ
auctortatis humane ꝯtinet᷑ sensu. S ad
su̾mam ⁊ inꝯmutabłem legem passib ra¬
t̾onis ĩnititur. Tertiam iam fidentiorẽ. ⁊
carnalem appetitum rators robore maritã¬
tem gaudentẽ q intͥsecus in qͣdam dulce¬
dine ꝯugali. cum aĩa menti copłat᷑. ⁊ uela¬
mento pudoris obnubit᷑ ut iam recte uiu̾e
nõ crgat᷑ s ⁊̃ nõ om̃is ꝯcedant peccate ñ
libeat. QItam tam ro ip̃m młto firmiꝰ or¬

Expanded text:
tem humana, et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis humanae continetur fine, sed ad summam et incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur et velamento pudoris obnubilatur, ut jam recte vivere non cogatur: si omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam id ip
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ alius det̾ior ⁊ inferior culcus si¬
mulacroꝵ quo fantasmata sua colunt.
⁊ qͥcqͥd aĩo errantem cum suꝑbia uł ti¬
more orgitando ẏmagmati fu̾int religi¬
onis noĩe obseruant donec fiat in aĩa ni¬

Expanded text:
Est enim alius deterior et inferior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine obser
Abbreviated transcription (Latin):
se tͣhere. ⁊ cum hoc mũdo ie uelle extͣ
mundum. gm̃ ꝓpt̾ea ipm ẽẽ non pritat
qr eiꝰ claniorem ꝑtem ꝑ infinitum fal¬
sa cogitat̾one distendit qd̾ nõ solum
de hac luce. S ⁊̃ de aqua. postmo de ui¬
no de melle. de auro de argento de ip̃is
deniq pulpis uł sanguie uł ossib qͦ¬
lib aĩalium ⁊ cet̾is h̾cemodi reb facil¬
lne fi pot̾. nichilem̃ ÷ corꝑis qd̾ nõ uł¬
agmãdi facultate ꝑ infinita diffundi
S facilimũ est execrar caruẽ difficili¬
mũ autẽ nõ carnalit̾ saꝑe. Hac gͦ ꝑu̾si

Expanded text:
here, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non carnaliter sapere. CAPUT XXI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙm̃ uet̾em ⁊ ext̾iorem. ⁊ t̾renum descͥbi¬
mꝰ siue in suo gn̾e mod̾atum. siue ⁊̃ g̾
uilis iusti̾e modum excedentem. nõ nlłi
totum agunt ab istiꝰ uite ortu usq ad oc¬
casum. nõ nlłi autẽ uitã istã neccio ab il¬
bo incipiunt. S renascũt ᷑ int̾us. ⁊ oete¬
ras eiꝰ ꝑtes suo robore sp̃ali. ⁊ increm̃tis
sapĩe corrumpũt. ⁊ necant. ⁊ in celestes
leges donet post uisibłem mortẽ totum ĩ¬
stauret᷑ adstringunt. Iste d̾r nouus homo
⁊ int̾ior ⁊ celestis hñs ⁊ ĩp̃e ꝓportione nõ
ãnis s prouectib diftinctas qͣs dam sp̃ales¬

Expanded text:
erem et exteriorem et terrenum descripsimus, sive in suo genere moderatum, sive etiam servilis justitiae modum excedentem, nonnulli agunt totum ab istius vitae ortu usque ad occasum. Nonnulli autem istam vitam necessario ab illo incipiunt, sed renascuntur interius, et caeteras ejus partes suo robore spirituali et incrementis sapientiae corrumpunt et necant, et in coelestes leges, donec post visibilem mortem totum instauretur, adstringunt. Iste dicitur novus homo, et interior, et coelestis, habens et ipse proportione, non annis, sed provectibus distinctas q
Abbreviated transcription (Latin):
nos om̃s exhib̾i ante tͥbinal xp̃i omĩa
bum illo autem q̃ purissime intel̃ligit. ⁊
tota caritate qd̾ intelligit diligit. ita ⁊̃ ꝙͣ
hoĩes usdicent cũm eas instituũt tñ cum
fu̾it ĩ stcute atto firmatȩ nõ licebit iu¬
dici de xp̃is rudicare. S scd̾m ip̃as. Condi¬
tor tñ legnm temꝑaliũ. Si ur bonꝰ est ⁊ sa¬
piens illam ip̃am ꝯsulit et̾nam. de qua
nłłi aĩe iudicare datum est. ut scd̾m eiꝰ in¬
ꝯmutabłes regłas qͥd sit pro tempore ubẽ¬
dum uetand̃ disc̾nat. Et̾nam gͥ legẽmũ¬
dis aĩs fas est cognosc̃e iudicare nõ fas est
hoc antẽ int̾est. qd̾ ad cognostend̾ satis est
ut indeamꝰ ita esse aliqͥd uł nõ ita. Ad indi¬
cand̃ u̾o aliqͥd addimꝰ qiuo significemꝰ pos¬
se esse ⁊ alit̾. uelud cum dicimꝰ ita ẽe deb
mana delectat̾o nec uoluit dert̾e ad suꝑa¬
ora ut iudicent cur ista uisibłia placeant
Ita q si q̃ram ab artifit᷑io uno arcu ꝯstͣco

Expanded text:
nos omnes exhiberi ante tribunal Christi. Omnia cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate quod intelligit diligit. Ita etiam homines iudicent cum eas instituunt, tum cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit iudici de ipsis iudicare, sed secundum ipsas. tor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicmana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo,
Abbreviated transcription (Latin):
dum recte d̾m q̃ una salus est. Hniꝰ rei pͥ
lend̾ nos uocãt. Quis dubit eos potissi¬
mũ seãnt̾os qͥ ad unum uocant. preser¬
tim cum illi młtoꝵ cultores de hoc uno
dño cũctoꝵ ⁊ rectore ꝯsentiant. ⁊ c̾te
ab unoicipit num̾us. prius gͦ isti seg̃n¬
di sunt qui unã deũ sãmum solum. U̾m
d̾m ⁊ solu̾ colend̾ ẽe dicunt. Si apud hos
u̾itas nõ elux̾it. Nũc demũ migͣnd̾ est. Si¬
cut enĩ in ip̃a ueꝵ natura maior est auc¬
toritas uniꝰ ad unum omĩa redigentis nͤ
n gn̾e humano młtitud̾is ulla potentra
nͥ ꝯsentientis. id est unum sentientis ita
in religione qui ad unũ uocant eoꝵ ma¬
ior ⁊ fide digmor ẽe d auctoritas. Alt̾a ⁊si¬
d̾atio est dissensionis eiꝰ q̃ de uniꝰ d̾i cultu
int̾ hoĩes orta ÷. S accepimꝰ ꝑ maiores no¬

Expanded text:
dum recte Deum, quae una salus est. Hujus rei prlendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unum Deum summum solum verum Deum, et solum colendum esse dicunt. Si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis ulla potentia est nisi consentientis, id est unum sentientis: ita in religione qui ad unum vocant, eorum major et fide dignior esse debet auctoritas. 47. Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores no
Abbreviated transcription (Latin):
tia ⁊ in effabłi bñficentia g̾itur. gͣda¬
m auctoritatẽ atto rat̾onem. Anctoritas
fidem flagitat. ⁊ rat̾oni sparat hõiem.
Rat̃o ad intellectum rgnit̾onem q per¬
ducit. ꝗͣmͣꝙ̃ netq auctoritatem rat̾o pe¬
nitus desit cum ꝯsid̾atur cui credendum¬
sit. Et certe sũma est iam cognete atto
ꝑpiscue u̾itatis auctoritas. S qr in tem¬
poralia det̾nimꝰ. ⁊ eoꝵ amore ab et̾nis ĩ
pendim᷑ quedã temꝑał medicina q̃ non
scientes s credentes ad salutem uocat
nõ nat᷑e ⁊ excellentie. S ip̃ius temporis
ord̾ie prior est. Nam in gam̃ locum quis¬
q cecid̾i̾t ibi d incũb̾e ut surgat. gͦ ip̃is
carnalib formis quib decinemͣ utend̾ est
ad eas cognosdendas qͣs caro nõ nũtiat. ea
enim camales uoco q̃ ꝑ carnẽ sentin q̃ unt
id est ꝑ ocłos. ꝑ aures cet̾os q corꝑis sẽsus

Expanded text:
neficentia geritur, gradain auctoritatem atque rationem. Auctoritas fidem flagitat, et rationi praeparat hominem. Ratio ad intellectum cognitionemque perducit. Quanquam neque auctoritatem ratio penitus deserit, cum consideratur cui sit credendum; et certe summa est ipsius jam cognitae atque perspicuae veritatis auctoritas. Sed quia in temporalia devenimus, et eorum amore abcina, quae non scientes, sed credentes ad salutem vocat, non naturae et excellentiae, sed ipsius temporis ordine prior est. Nam in quem locum quisque ceciderit, ibi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis carnalibus formis, quibus detinemur, nitendum est, ad eas cognoscendas quas caro non nuntiat. Eas enim carnales voco, quae per carnem sentiri queunt, id est per oculos, per aure
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ꝑtes dampnatõne facti sum. Illud gͤ
canit᷑ sub iudit̾o nr̃o ista ꝑaguntur de la¬
bore nr̃o. Nulli autẽ ucto ludi agonistici
placent. s tñ cum eiꝰ de decore decori sũt
a talib prohibem᷑ spectacłis nͥ ne u̾bis reꝵ¬

Expanded text:
tes damnatione facti sumus. Illud ergo canitur sub judicio nostro, ista peraguntur de labore nostro. Nulli autem victo ludi agonistici placent, sed tamen cum ejus dedecore decori sunt: a talibus prohibem
Abbreviated transcription (Latin):
plac. S ⁊̃ cum misĩa eaꝵ młtis uł in t̾ra
Uictricib uł in celo sñ ꝑicło spectantibus
misa sit ant recte fc̃is beata omĩs antem
nrationalis aut cedat potntiori aut pa¬
reat meliori. aut ꝯparet᷑ equali. ant c¬
tantẽ eg̾ceat aut dampnato noceat. ⁊
ome corpus sue aĩe seruiat. qnͣtum ꝓ
eins m̾itis. ⁊ pro reꝵ ordine sinit᷑ nlłm
malum est nate uniu̾se. S sua ciiq
culpa fic malum. porro cum aĩa ꝑ dei
gr̃am regn̾ata. ⁊ in i̾cegͣm restituta. ⁊
illi subdita uni a quo creata est. Inst au¬
rato ⁊̃ corpore in pristinã sanitatẽ non
cum mũdo possid̾i. s mũdum possit̾e
oeꝑit nlłm ei maliu̾ erit qr ista infima
pulchͥtudo temꝑaliu̾̃ inscissitudinum q̃
cum ip̃a ꝑagebat ᷑ sub ip̃a ꝑ aget᷑. ⁊ e¬
rit sicut scͥptum ÷. celum nouũ ⁊ t̾ra
noua nõ in ꝑte laborantib animis. S ĩ

Expanded text:
 cum miseria earum, multis vel in terra victricibus, vel in coelo sine periculo spectantibus misera sit, aut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus suae animae serviat, quantum pro ejus meritis, et pro rerum ordine sinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum anima per Dei gratiam regenerata, et in integrum restituta, et illi subdita uni a quo est creata, instaurato etiam corpore in pristinam firmitatem, non cum mundo possideri, sed mundum possidere coeperit, nullum ei malum erit: quia ista infima pulchritudo temporalium vicissitudinum, quae cum ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, Coelum novum et terra nova , non in parte
Abbreviated transcription (Latin):
tinpet᷑ qr ratõnalis subr q̃ ab om̃i peccato
mrnda est. d̾õ subiecta. subiectis sͥ oet̾is do¬
uiniat᷑. ea u̾o que peccauit ibi ordinata
est u tales ẽe dec. ut d̾o ꝯditore atto recto¬
re uniu̾sitatis decora sint omĩa ⁊ est pł¬
chtudo uniu̾se creature ꝑ hec tͥa inculpa¬
bilis dampnat̾one peccatoꝵ. ⁊ excitatio¬
ne nuistoꝵ. ⁊ ꝑfectione heatoꝵ qm̃ obrem

Expanded text:
quae ab omni peccato munda est, Deo subjecta, subjectis sibi ceteris dominatur. Ea vero, quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet, ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpabilis, damnatione peccatorum, exercitatione
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m totim equalitatis legem indicent᷑ meĩ¬
re gͥ motꝰ pedum ciurentis forimoe. ⁊ scd̾m
eam gͣdientis elephanti: quis eam dubitet
locoꝵ int̾ualł. ac temꝑm nec maiorem ẽe
nec minorem. cum pot m̾a suꝑet oĩa. hec au̾
lex oĩ artium cum sit oĩo in ꝯmutabłis.
Mens u̾o humana cui talẽ legem uit̾e ꝯcessũ
est mutabntatẽ possit pa eiroris apparet.¬
tam illud ambigend̾ est memutabłem
nat᷑am que supͣ añ̾m ratõnalem sit d̾m ẽẽ
⁊ ibi e̾e primã uitã. ⁊ primã eẽntiam ubi
est prima sapĩa. Nam hec est illa in ꝯmuta¬
błis u̾itas. que lex oĩm artium. recte d̾r. ⁊
ars omi potentis artificus. Itaꝙ cum se ai̾a se¬
tiat nec corꝑm spe̾m motũꝙ iudicare scd̾m
se ip̃am simł oport agnoscat prestare suã
nat᷑am ei nature de qua iudicat. prestare ã¬

Expanded text:
dum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satjam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supra animam rationalem sit, Deum esse; et ibi esse primam vitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum se ipsam: simul oportet agnoscat, praestare suam naturam ei naturae, de qua judicat; praestare a
Abbreviated transcription (Latin):
do. uitium gͦ aĩe est qd̾ fecit. ⁊ difficul¬
tas ex iitio pena qmͣ patit᷑. ⁊ hoc est to¬
malum est nec aĩal qd uiuit ĩ aere. Nam
iste sub̾e sunt. S malu̾ est uolu̾taria p̃¬
cipitat̾o ĩ aquam. ⁊ suffocatio qmͣ mer¬
sus patit᷑. Stillus fi̾ens alia ꝑte qua scͥbamꝰ
alia qua deleam̾ a fabre factus est. ⁊ ĩ suo
gn̾e pulcħh. ⁊ ad usum nr̃m accõmodatꝰ.
at si quispiam ea ꝑte scłe qua deletur.
⁊ ea uelit delere. qua scͥbit᷑ nlło modo stilũ
malum fet̾it. cum ip̃m ft̃m uire intuꝑe¬
tur. Qd̾̃ si corrigat ubi ent malum. Si
quis repente meridiamim solem intue¬
aturꝰ reꝑcussi ocłi turbabu̾t᷑ nõ ĩo aut
sol malum ert aut ocłi nlło modo. Sũt
enĩ sub̾e̾. s malũ est mordinatꝰ aspectꝰ. ⁊
ip̃a que ꝯsequit᷑ ꝑturbatio qd̾ malu̾ non
erit cum ocłi fuint recteati. ⁊ lucem suam
ꝯgruente̾ aspex̾nit. nent cũ eadem lux que
ad ocłos ꝑtin ꝑro luce capĩe que ad mortẽ

Expanded text:
. Vitium ergo animae est quod fecit, et difficultas ex vitio poena est quam patitur; et hoc est tomalum est, nec animal quod vivit in aere; nam istae substantiae sunt: sed malum est voluntaria praecipitatio in aquam, et suffocatio quam mersus patitur. Stilus ferreus alia parte qua scribamus, alia qua deleamus, affabre factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommodatus. At si quispiam ea parte scribere qua deletur, et ea velit delere qua scribitur, nullo modo stilum malum fecerit, cum ipsum factum jure vituperetur: quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, repercussi oculi turbabuntur: num ideo aut sol malum erit aut oculi? Nullo modo; sunt enim substantiae: sed malum est inordinatus aspectus, et ipsa quae consequitur perturbatio; quod malum non erit, cum oculi fuerint recreati, et lucem suam congruenter aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet, pro luce sapientiae quae ad mentem
Abbreviated transcription (Latin):
tura corporea si tm̃ mͦ possideat᷑ ab aĩa qͣ
diligit d̾m bonũ est infimũ ⁊ in gn̾e suo
pulchͣm qm̃ forma ⁊ spetie ꝯtinetur. Si ã
diligaturab aĩa q̃ negligit d̾m ne sic qͥd̾
malum sit ip̃a. S qm̃ peccatum malũ est
quo. ca diligitur fit penał dilector suo ⁊
eum implicat ermiius. ⁊ pascit fallacib
ant ⁊ torgñt dolorib quia cũ ord̾iem sũ
ꝑagit pulch mut abłitas temꝑm. desĩt a¬
mantẽ sp̃es ꝯcupita. ⁊ ꝑ crutiatum senti¬
entis discedit a senisib ⁊ errorib agitat
ut hanc esse primã ipetiẽ put q̃ oĩm infi¬
ma est natura. scil corporea gmͣ ꝑ lubrico
sensus caro male docta nũtiau̾it ut cum a¬
liqͥs cogitat intellig̾e se credat umbris ĩ¬
lusus fantasmatũ. Si gnͣdo autẽ nõ tenẽs
integͣm diuine prouidentie disciplinam
s ten̾e se arbitͣns carm resist̾e conat᷑ us

Expanded text:
b anima quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus ant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omĩa uanitas. que habundantia hõc
in om̃i labore enis quo ip̾e laborat subs
sole. necip ei frustra est additum uani¬
tantum. qr si uanitatẽs detͣhas quitã¬
qmͣ prima sertantur extrema non erit
corpus naritas s in suo gn̾e ꝯnͣius ext̾¬
mã pulchtudĩem sñ ullo eirore mõstra¬
bit. Temꝑaliũ enĩ sperum młtiformitaᷤᷤ
ab uintate d̾i hoĩem lapsum ꝑ carna¬
les sensus diu̾b̾auit. ⁊ mutabłi uarieta¬
te mitiplicauit eiꝰ affectum. Ita facta÷
habundantia laboriosa. ⁊ si dici pot̾ co¬
piosa egestas dum aliud ⁊ aliud seqͥtur
⁊ nich̾ cum eo ꝑman sic a temꝑe srmñ¬
ti uii ⁊ olei si młtiplicatus ut nõ in

Expanded text:
 omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non in