comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio designat᷑. Qͥ gͦ dũ aquas bibunt genua flexisse ꝑhibent᷑.¬
or ab illoꝵ certamine ꝓhibiti recessert̃. hi st̃ qͥ doctrinã cũ oꝑib
bonis ñ hauriunt. Qui uͦ doctͥne fluenta ita hauriunt. ut neqͣꝗͣ
in prauis opib carnalit̾ inflectant᷑.hi xp̃o duce ꝯtrahostes fidei
adp̾liũ ꝑgunt. Uadunt gͦ cũ tubis. cũ lãpadib. cũ lagenis. at
iste ut diximꝰ fuit ordo p̾liandi. Gecinert̃ tubis. intͣ lagenas
aũt st̃ misse lãpades. ꝯfractis uͦ lagenis. lampades ostense
st̃. quaꝵ choruscante luce hostes territ in fugã u̾tuntur.
Designat᷑ itaq in tubis clamor p̃dicantiũ. in lãpadib clari¬
tas miracłoꝵ. in lagenis fragilitas corpum. Cales qͥppe secũ
dux ñr ad p̾dicationis p̾̃lium dux̃. qui despecta salute corporum
hostes suos moriendo ꝓst̾nerent. eoꝵ q gladios ñ armis. s pacien¬

Expanded text:
operatio 497 designatur. Qui ergo, dum aquas bibunt, genuflexisse perhibentuoperatio 497 designatur. Qui ergo, dum aquas bibunt, genuflexisse perhibentur, ab illorum certamine prohibiti recesserunt. Hi sunt qui doctrinam cum operibus rectis non hauriunt. Qui vero doctrinae fluenta ita hauriunt, ut nequaquam in pravis operibus carnaliter inflectantur, hi Christo duce contra hostes fidei ad praelium pergunt. 11. Vadunt ergo cum tubis, cum lampadibus, cum lagenis; atque iste fuit, ut diximus, ordo praeliandautem sunt missae lampades; confractis vero lagenis, lampades ostensae sunt, quarum coruscante luce, hostes territi in fugam vertuntur. » Designatur itaque in tubis clamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in lagenis fragilitas corporum. Tales quippe secum dux ad praedicationis praelium duxit, qui, despecta salute corporum, hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis, sed patien
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe dñs nr̃ adu̾sarios fidĩ destruit. cũ his ad p̾dicationis bella
descendit. qͥ possunt diuina cognoscere. qͥ sciunt de tͥnitate quȩ ẽ
continet᷑. quȩ crucis speciẽ tenet. Cui si suꝑ transu̾sam lineã id
qd in cruce eminet ad deret᷑. ñ iam crucis species. s ipsa crux eẽt.
species crucis oftendit᷑. ñ imm̾ito in his trecentis gedeonẽ sequen-¬
tib illi designati st̃ quib dictũ ẽ. si qͥs uult post me uenire ab¬
neget semet ipsũ ⁊ tollat crucẽ suã ⁊ seqͦt᷑ me. Qui sequentes do¬
minũ tanto ueriꝰ crucẽ tollunt. quanto acriꝰ sese edomant. ⁊¬
certe in his trecentis qͥin .t. litt̾a ꝯtinent᷑. hoc expͥmit᷑. qd̃ ferrum
hostiũ crucis signo suꝑet᷑. ducti itaq st̃ ad fluuiũ ut biberent a
quas. ⁊ qͥcũq aquas flexis genib hausert̃. ab ellica int̾dictione
remoti st̃. Aquis nãq. doctrina sapientiȩ. Stantib enĩ genu recta

Expanded text:
 noster adversarios fidei destruit, cum his ad praedicationis bella descendit, qui possunt divina cognoscere, qui sciunt de Trinitate quae Deus au littera continetur, quae crucis speciem tenet. Cui si super transversam lineam id quod in cruce eminet, adderetur, non jam crucis species, sed ipsa crux esset. species crucis ostenditur, non immerito in his trecentis Gedeonem sequentibus illi designati sunt quibus dictum est: Si quis vult post me venire, abneget semetipsuminum tanto verius crucem tollunt, quanto acricerte in his trecentis qui in tau littera continentur hoc exprimitur, quod ferrum hostium crucis ligno superetur. Ducti itaque sunt ad fluvium, ut aquas biberent, et qui aquas flexis genibus hauserunt, a bellica intentione remoti sunt. 10. Aquis namque doctrina sapientiae, stante autem genu, recta
Abbreviated transcription (Latin):
r tam̃ ꝑ dispensationis grãm intra uterũ uirginis uenit. Qd ẽ gͦ
tatis substantiã. ⁊ extra mundũ ꝑ potentiã maiestatis: Madi¬
an uͦ int̾pretat᷑ de iudicio. Ut enĩ hostes eiꝰ repellendi destruen-¬
diq eẽnt. ñ de uicio repellentis. s de iudicio iuste iudicantis
fuit. Et iccirco de iudicio uocant᷑. qͥa alieni a gr̃ã redẽptoris
Gont᷑ hos gedeon cũ trecentis ꝑgit ad bellũ. Solet in trecentena¬
rio numio. plenitudo ꝑfectionis intelligi. Qd gͦ ter ductu in cen-¬

Expanded text:
et tamen per dispensationis gratiam intra uterum virginis venit. Quid est et tamen per dispensationis gratiam intra uterum virginis venit. Quid est tatis substantiam, et extra mundum per potentiam majestatis. Madian vero interpretatur de judicio. Ut enim hostes ejus repellendi destruendique essent, non de vitio repellentis, sed de judicio juste judicantis fuit, et idcirco de judicio vocantur: quia alieni a gratia Redemptorisis . Contra hos Gedeon cum trecentis pergit ad praelium. Solet in centenario numero plenitudo perfectionis intelligi. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
choruscatione t̾riti hostes. in fugã conu̾si st̃. Qͥd ẽ hoc qđ tale bel¬
in aduentu redẽptoris nr̃i. ꝯtra diabolũ illa sub gedeon duce pu¬
gna uictoriã designauit. Talia illic nimirũ acta sc̃. que quanto
magis usũ pugnandi tͣnseunt. tanto ampliꝰ a ꝓphandi misterio ñ
recedunt. Qs enĩ umqͣm cũ lagenis. cũ lampadib ad p̾liũ uenit:
Qͥs ꝯtra arma ueniens. arma deseruit: Ridicula nob̾ hec ꝓfecto fu¬
erant. si t̾ribilia hostib ñ fuissent. S uictoria ista attestante didi¬
cimꝰ. ne parua hȩc que facta st̃ ꝑpendamꝰ. Gedeon itaq ad p̾lium
ueniens. redẽptoris nr̃i signat aduentũ. de quo sqͥptum ẽ. Tollite
solũ oꝑe. s etiã nomine ꝓpħauit. Gedeon nãq int̾pretat᷑ circũi¬
ens in utero. Dñs aũt ñr ꝑ maiestatis potentiã omĩa circũplectit᷑.

Expanded text:
coruscatione territi hostes in fugam versi sunt. 3. Quid hoc est, coruscatione territi hostes in fugam versi sunt. 3. Quid hoc est, od adventum Redemptoris nostri contra diabolum illa sub Gedeon duce pugnae victoria designavit? Talia illic nimirum acta sunt, quod quanto magis usum pugnandi transeunt, tanto amplius a prophetandi mysterio non recedunt. 4. Quis enim unquam cum lagenis et lampadibus ad praelium venit? Quis contra arma veniens, arma deseruit? Ridicula nobis haec profecto fuerant, si terribilia hostibus non fuissent. Sed victoria ista attestante, didicimus ne parva haec quae acta sunt perpendamus. Gedeon itaque ad praelium veniens Redemptoris nostri signat adventum, de quo scriptum est: Tollite solum opere, sed etiam nomine prophetavit. Gedeon namque interpretatur, circuienim noster per majestatis potentiam omnia circumplectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eam pluuiã. Iccirco enĩ illã gentẽ uelleris nomine significa¬
uł qͥa in obauditu eandẽ pluuiã detinebat. quã nolebat sͥ p̃po¬
ost hanc diligentissimã misterii ex scum trecentis.¬
plorationẽ. cũ iam ꝯtra madianitas gedeon dimicare
contenderet. ⁊ exercitꝰ multitudinẽ ad bella ꝓduceret. di¬
uina illi ãmixtione p̾ceptum ẽ. ut ad fluuiũ ueniens. omnes
qͦs flexis genib a quas haurire conspiceret. a belloꝵ conflic-
nib aquas hauserant. remanerent. Cũ his gedeon ad p̾liuĩ
ꝑgit. eosq ñ armis. s tubis lampadibq ⁊ lagenis armauit. Nã
sic̃ illic scͥptum ẽ. accensas lampades miserunt intra lagunculas
& tubas indext̾a. lagenas aũt in sinistra tenuerunt. ⁊ adhostes
suos cominꝰ uenientes cecinerunt tubis. confreger̃t lagunculas.
lãpades apparuerunt. ⁊ hinc tubaꝵ sonitu. illinc lampadarum

Expanded text:
super eam pluviam . Idcirco autem illam gentem velleris nomine significasuper eam pluviam . Idcirco autem illam gentem velleris nomine significavel quia in obauditu eamdem pluviam detinebat, quam sibi propoost hanc diligentissimam mysterii explanationem, cum « jam contra Madianitas Gedeon dimicare contenderet, et exercitus multitudinem ad bella produceret, divina illa admonitione praeceptum est ut ad fluvium veniens, omnes quos flexis genibus aquas haurire conspiceret a bellorum conflictustantes aquas manibus hauserant, remanerent. 2. Cum his Gedeon ad praelium rgit, eosque non armis, sed tubis, lampadibus et lagenis armavit. Nam, sicut illic scriptum est, accensas lampades miserunt intra lagunculas, et tubas in dextera, lagenas autem in sinistra tenuerunt, et ad hostes suos cominus venientes cecinerunt tubis, confregerunt lagunculas, lampades apparuerunt, et hinc tubarum sonitu, illinc lampadarum
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriȩ gedeon. Et tam̃ licet fortis ⁊ fidus. pleniora ad¬
huc de dño futurȩ uictoriȩ docum̃ta querebat. ut una nocte
lane uellus in area poneret. ⁊ eẽt suꝑ illud tantũmͦ ros ⁊ suꝑ
omnẽ t̾ram siccitas. ⁊ rursũ similit̾ poneret uellus. ⁊ suꝑ totã
t̾ram ros plueret. ⁊ siccitas eẽt in uellere. Querit fortasse
aliquis utrũ quasi incredulus ẽẽ uideat᷑. qͥ frequentib iã fuerat in
diciis informatꝰ. Absit. Non enĩ ille ambiguus erat. s nimirũ fut᷑a
mist̾ia p̾uidebat. qͦ etiã ꝓuidus diligentissime explorabat. ut am-¬
pliꝰ credet mist̾ium. dũ intellexisset oracłm. Qd gͦ uellus cõplutũ
or area sicca. ⁊ postea cõpluta area sicco uellere signat. nͥ qd̃ pͥmo¬
rat. nc̃ in manifestatione. xp̃i totus orb̾ h oc babet. illa uacua ẽ:¬
Area enĩ illa. totũ orbem t̾raꝵ significat. Deniq q̃n totus orb̾ infru-¬
ctuoso cultu gentilis suꝑstitionis laborabat. tẽ erat rosille celes¬

Expanded text:
ictoriae Gedeon, et tamen licet fortis et fidus pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, ut una nocte lanae vellus in area poneretur, et esset super illud tantummodo ros, et super omnem terram siccitas. Et rursus similiter poneretur vellus, et super totam terram ros plueret, et siccitas esset in vellere. 2. Quaeret fortasse aliquis utrum quasi incredulus esse videatur, qui frdiciis informatus. Absit. Non enim ille ambiguus erat; sed nimirum futura mysteria praevidebat: quae etiam providus diligentissime explorabat, ut amplius crederet mysterium, dum intellexisset oraculum. Quid ergo vellus complutum, et area sicca, et postea compluta area sicco vellere, nisi quod prat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuaArea enim illa totum orbem terrarum significat. Denique quando totus orbis infructuoso cultu gentilis superstitionis arebat, tunc erat ros ille coeles
Abbreviated transcription (Latin):
De qͣlib dicit apłs. Nos estis lapides uiui. qui coed ifica¬
mini in domos sp̃uales. his ñ: iniectũ ferrum qͥa incor¬
altare faciunt .i. unitatem fidei uł concordiã caritatis

Expanded text:
De qualibus dicit Apostolus: Vos estis lapides vivi, coaedificaDe qualibus dicit Apostolus: Vos estis lapides vivi, coaedificati domus spiritualis . His non est injectum ferrum, quia incoraltare faciunt, quia unitatem fidei vel concordiam charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
um autem in duab tabulis scͥpta ÷ lex. nͥaut
ꝓpter duo testam̃ta significanda. aut ꝓpt̾ duo illa p̾cepta
dilectiõis dĩ &e dilectionis ꝓximi. in qͥb lex tota pendet & ꝓ¬
phete: hec enĩ in singłis tabulis explicata st̃. in una enim
tria p̾cepta ad dei ꝑtinentia caritatem. in alia uͦ septem
ꝑtinentia ad ꝓximi societatẽ. De lapideis tabłis.¬
ltare de t̾ra facietis mͥ. Altare enĩ de t̾ra dõ facere ẽ.
incarnationẽ mediatoris sꝑare. Tc̃ quippe a deo
In altare gͦ de t̾ra oblationũ munꝰ offerimus. si actus nr̃os
fec̾is mͥ: ñ edificabis illud de sectis lapidib. Sienĩ
leuaueritis suꝑ eos cultrũ polluent᷑. Secti lapides hiist̃
qͥ unitatẽ scindunt. ac diuidunt semetipsos a societa¬
te fr̃na. ꝑ odium ł scismata. Tales in corpore suo ñ re¬
cipit xꝑc. cuiꝰ corporis figurã. altaris illiꝰ obũbrabat
iubet᷑. hi sunt qui in fide moꝵq unitate solidantur.

Expanded text:
ur autem in duabus tabulis scripta est lex, nisi aut ropter duo Testamenta signdilectionis Dei videlicet et proximi, in quibus lex tota pendet et prophetae? Haec enim in singulis tabulis explicanda stria praecepta ad Dei pertinentia charitatem; in altera vero septem pertinentia ad proximi societatem. CAPUT XXXI. De lapideis tabltare de terra facietis mihi . Altare enim de terra facere, est Incarnationem Mediatoris sperare. Tunc quippe a Deo In altare ergo de terra oblationum munus offerimus, si actus nostros feceris mihi, non aedificabis illud de sectis lapidibus. Si enim levaveris super illos cultrum, polluetur. Secti lapides hi sunt qui unitatem scindunt ac dividunt semetipsos a societate fraterna, per odium vel schismata. Tales in corpore suo non recipit Christus, cujus corporis figuram altaris illius constructijubetur, hi sunt qui fidei morumque unitate solidantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rem.timoris causa finxit sororẽ. quã rex alienigena
ysaac ꝯuigem tẽ ẽẽ cognouit. qnͣ iam eũ cũ ea luden-¬
sit cognitum: .ẜ fecto qͥsquis uidet ne aliquid erran¬
do in eccłia peocet. si secretum uiri eiꝰ in script᷑is sc̃is di-¬
ligent̾ intueat᷑. inuenit eum maiestatẽ suam qua infor-¬
ma dei eqͣlis ÷ patri paulisꝑ abscondisse in formã ser
III. ut eius capax ẽẽ humana fragilitas posset: eoq mo-¬
do se couigi aptaret cõgruent̾. Quid enĩ absurdũ immo
qͥd ñ conuenient̾ fut᷑oꝵ p̾nuntiatiõĩ ad cõmodatũ si
ꝓpħa dĩ carnale aliquid lusit. ut eũ caꝑet affectꝰ uxo¬
ris. cum iꝓsum u̾bum dei carofactum sit ut habitaret
in nob̾:¬

Expanded text:
suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludensit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in Ecclesiam peligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper absui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in nob
Abbreviated transcription (Latin):
nificauert̃ carnales uet̾is testam̃ti. sic & cethura & filii eiuiᷤᷤ
significabant ħeticos qͥ se ad testam̃tũ nouũ existimãt
ꝑtin̾e. S utreq concubine dnͣr: sola sara semꝑ uxor
uocat᷑. sic̃ scriptũ est. Una : colu̾ba mea: ꝑfecta mea.
bedit autẽ cuncta que possidebat abraham ysaac fi¬
lio suo: filiis autẽ concubinarũ largitꝰ : munera. & se¬
parauit eos ab ysaac filiosuo. Quid hoc significat nͥ
S ñ ꝑueniunt ad regnum ꝓmissũ nec ħeticinec iudei.
quia carnalia lucra sectantur. Pret̾ ysaac enĩ nuitꝰ
est heres. utiq qͥa ñ filii carnis. s filii ꝓmissionis de-¬
putant᷑ in semine. Deinde mortiuis : abraham centũ
ci. in cuiꝰ int̾iori ꝓarte adam esse positum. tͣditio he¬
breoꝵ testatur¬
ysaac ad abimelech regem.palestinoꝵ in gerara.
ex p̾cepto &ebenedictiõe dñi. ibiq rebeccam suã uxo

Expanded text:
nificaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus nificaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere? Sed utraque concubinae dicuntur, sola Sara semper uxor nuncupatur, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . braham cuncta quae posidebat Isaac filio suo; filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit illos ab Isaac filio suo. Quid hoc significet notandum, sed non perveniunt ad regnumquia carnalia lucra sectantur: praeter Isaac enim nullus est haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine. Deinde mortuus est Abraham centum ci, in cujus interiori parte Adam esse positum traditio Hebraeorum testaturIsaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
gentilitas deseruit: & ab elatione celsitudinis ima humi¬
litatis petiit. Que &̃ uerecondata pallio uelat᷑: qͥa corã
deo de errorib pͥoris uite confunditur. Quod uͦ inclinato
iam die egressus: in agrũ ysaac. hoc designabat qͦd in ex-¬
tremo mundi huiꝰ tempore uelut in diei finexp̃c aduenit
lem in hoc mundo uenienti ex gentib eccłie demonstrauit.
Inuenit aut̃ eum eccłia ad puteũ uisionis .i. in contẽp lati¬
one & intelligentia u̾itatis ubi intellectũ ꝑcipiat altiorẽ
siue ad lauachrũ a que uͥ purificetur. sicq dehinc copu¬
uid aut̃ sibi uult. qͦd abraham post obitũ sare ce-¬
thuram duxit uxorẽ: Num qͥd ob incontinentiã dum e̾e̾t
iam gͣndeuus etate :᷑ absit. An ꝓpter filioꝵ ꝓcreationẽ. dũ
illi sem̃ quasi stelle celi ex ysaac filio ꝓmitt̾etur: Non
Ergo qͥd sibi uult ista cethura. nͥ quia sic̃ agar & ismael sig¬

Expanded text:
gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam humigentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam humilitatis petivit. Quae etiam et verecundata pallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agrum Isaac, hoc significabat quod extremo hujus mundi tempore velut in diei fine veniens Chrilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritatis, ubi intellectum percipiat altiorem, sive lavacrum aquae, ubi purificetur; sicque dehinc copuQuid autem sibi vult quod Abraham post obitum Sarae Cethuram duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset aetate grandaevus? Absit. Sed propter filiorum procreationem, dum illi semen, quasi stErgo quid sibi vult ista Cetura, nisi quia sicut Agar et Ismael sig
Abbreviated transcription (Latin):
meo de filiab chananeoꝵ. s ad t̾ram & cognationem
meã ꝓficiscaris. & ind̾ accipies uxorẽ filio meo ysaac. Et
quid sͥ uelit quod abraham seruo suo dixit. postulans
iureiurando fidem. pone inqͥt inanũ tuã sub femore meo
& adiuro te ꝑ deum celi ͦ Qͥd uult deus celi ad fem᷑ abra¬
he nͥ ut agnoscatur sacrificiũ. uł sacram̃tum: ꝑfemͦ
Senior autẽ iste imaginẽ habuit legis. ꝑ quã sponsaxͥ.
eccłia desponsabatur. qui tam̃ ꝓpter antiqͥtatem seni-¬
or nuncupat᷑. Abiit itaq puer in mesopotamiã in ci¬
uitatẽ nacor: stetitq uixta fontẽ. q̃rens sponsam filio
dñi sui. Sic &lex que ꝑ fidem est. uenit ad fontẽ baptiᷤᷤ¬
hydriam. utiq elatam scłi facundiã. & ad humilem
łmoꝵ. accipit aureos scripturarũ sensus. & clarũ argen¬
t eloquiũ: sicq sequta puerũ rebeoca. uenit ad ysaac
s equta u̾bum ꝓpħicu eccłia uenit ad xp̃m. que tamen
cameli dorso deducit᷑. quia ad xp̃m ex gentilitate eccłia

Expanded text:
 sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipias uxorem filio meo Isaac. 2. Sed quid sibi velit quod Abraham servo suo dixit postulans jure jurando fidem: Pone, inquit, manum tuam sub femore meo, et adjuro te per Deum coeli? Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut Senior autem iste imaginem hEcclesia despondebatur: qui tamen propter antiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptishydriam, utique elatam saeculi facundiam, et ad humilem vel morum, accepit aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebecca, venit ad Isaac. Secuta verbucameli dorso deducitur, quia ad Christum ex gentilitate Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ refert script᷑a qđ ysaac post quã benedixit
eum dñs. & magnificatus: ualde. aggressus : opꝰ ecep̃
fod̃e puteos quos fodant serui patris sui abraham sed
inuidentes ei palestini obstruxert᷑ eos implentes humo.
& reliqua. Quis÷ iste ysaac nisi saluator nr̃: qͥ dũ descen¬
disset in istum torrentẽ gerara. pͥmo omniũ illos puteoᷤᷤ
fode uult. qͦs fod̾ant pueri patris eiꝰ .i. moyses &eꝓphete:
Puteũ legis fodat dauid. salomon. & ꝓpħe qui libros scͥpse

Expanded text:
t Scriptura verbum, quod Isaac, postquam benedixit eum 317 Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaestini, obstruxeret reliqua. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster? Qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere voluit, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum legis foderat, David, Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dñs fratrũ suoꝵ: qm̃ plebi dñatur iudeoꝵ. Ipsum
adorant filii matris eius. quia & ipse ex ea scd̾m carnẽ
natus est. Ipsum qͥ maledixerit maledictꝰ est: & qui bnͣdix¬
patrem ignorantis. bndicitur .i. ueracit̾ dicitur. s alius¬
a iudeis benedici putat᷑. qui ab eis errantib ex pectatur.¬
Ecce benedictionẽ ꝓmissam. repetente maiore expauit ysaac
& aliũ se ꝓalio bñdixisse cognoscit. nec tñ indignat᷑ reuela¬
nedictꝰ est. ħ bũdicto ẽ pͥma ysaac. qͣ data ÷ minori ppło xͥanoꝵ.

Expanded text:
Ipse est Dominus fratrum suorum, id est Judaeorum. Ipsum Ipse est Dominus fratrum suorum, id est Judaeorum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia secundum carnem natus est ex ea: ipsum qui maledixerit, maledicetur; et qui benedixPatrem ignorantis benedicitur, id est, veraciter dicitur, sed a Judaeis alius benedici putatur, qui ab errantibus exEcce benedictionem promissam repetente majore, expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; nec tamen indignatur revelanedixi
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾os & bonos. dociles & innocentes animas. Stolaesau.
fides & sc ripture st̃ eͥb reoꝵ. que illis pͥmo date st̃. & postino¬
dũ gentilium indutus: popłs. Pelles autẽ que brachiiscir
na pecc̃a portauit. Qͦd ysaac q̃rit ab iacob cur tam cito uene¬
rit. ad mirat᷑ tam uelocem in eccłiis credentiũ fidem. Quod
cibi delectabiles offerunt᷑. hostia placens deo. salus pec̃coꝵ.
Quod postremũ conseqͥt᷑ benedictionẽ. & eiꝰ odore ꝑfruitur:
uirtutẽ resurrectionis & regni aꝑta uoceꝓnuntiat. Talit̾¬
enĩ benedicit᷑. Ecce odor filii mei sic̃ odor agri pleni. Odore
nõis xp̃i sic̃ ager mundꝰ repletur. Cuiꝰ ÷ benedictio derore
celi. hoc ÷ de u̾boꝵ pluuia diuinoꝵ: & depinguedinet̾¬
re. hoc ÷ de ꝯgregatione popłoꝵ. Multitudo frum̃ti eui
sanguinis sui. Illi seruiunt popłi ex gentib ad eũ conu̾¬
si. ipsũ adorant trib .i. popłi ex circuncisiõe credentes.¬

Expanded text:
teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola Esau teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem quae ejus brachiis cirna peccata portavit. Quod Isaac quaerit a Jacob, cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, horum. post esum sequitur benedictio et eius odore perfruitur uirtutem resurrectionis et regni aperta uoceenim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni. Odore nominis Christi, sicut ager, mundus impletur, cujus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorrae, hoc est, congregatione populorum. Multitudo frumenti et sanguinis sui. Illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi, ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
replicauit. in hoc loco ponenda sunt. Ysaac inqͥt portat
nẽ orb̾ ostendit. Ocło illius caligasse. fidem ꝑisse demun¬
do. & religionis lumen añ eum neglectũ ẽẽ sig̃cat. Quod
filiꝰ maior uocatur. acceptio legis : iudeoꝵ. Quo escas eiꝰ
atq capturã diligit pater. homines st̃ ab errore saluati.
quos ꝑ doctrinã uistus qͥsq uenat᷑. Sermo dei reꝓmissi¬
onis ÷ benedictio. & spes regni fut᷑i. in quo cum xp̃o
scĩ regnat᷑i sunt. & uerũ sabbatũ celebrat᷑i. Rebecca ple¬
na sꝑu scõ & sciens quod audisset añquã pareret qͦd ma¬
ior seruiet minori. formã gerit in hoc loco sp̃e sci. Que
dos: p̃figurans carneũ saluatoris aduentũ. in quo eos uł
maxime lib̃aret qͥ peccatis tenebant᷑ ob noxii. Siqͥdem in
om̃ib script᷑is hedi ꝓpeccato accipiunt᷑. Quod autẽ duoᷤᷤ
iubetur afferre. duoꝵ popłoꝵ significat᷑ assũptio. Quod

Expanded text:
explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat nem orbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas ejus atque capturam dilexit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei repromissionis est benedictio, et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt, et verum sabbatum celebraturi. Rebecca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in hoc loco Spiritus sancts inde , praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
popłs suꝑat. popłm. & maior seruit minori. Seruit enĩ
caro sp̃ui: & uitia uirtutib cedunt. Procedit aut̃ esau pͥ¬
mus rufus. & totus tanqua pellis hirsutus. deinde exiũ
fr̃ eus iacob. & manꝰ eius implexa erat calcaneo esau. S
lore extitit circundatus : Cuiꝰ idõ minor calcanẽu teneut
iste esau. pͥmogenita sua ꝓpter escam eidem fr̃i suo minori
lib̾ primogenitꝰ filiꝰ nuncupatꝰ est: qui ꝓpter p̾sentis scłi
lucra. ñ solum pͥmatus sui honorẽ amisitꝰ. uerũ ã celestĩ¬
regni p̃miũ preparatũ adipisci ñ meruit. dño qͦdãmͦ
id eid̾ ex ꝓbrante cum dicit. Transferet᷑ a uob̾ regnum dei .¬
& dabitur genti facienti uoluntatẽ eius. Primogenita aut̃
ipsa uestis erat sac̾dotalis. qua maiores natu cũ bñdic¬
tione patris induti. uictimas dõ uelut pontifices offere¬
bant. hoc dono t̾reni amoris desidio caruert̃ iudei. cũ
uerba sic̃ excellentissime scientieac doctrineieronimus

Expanded text:
pulum superat, et major servit minori. Servit enim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt; procedit autem Esau primus rufus, et totus tanquam pilis hirsutus. 3. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. Sedalore exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum tenuit, iste Esau primogenita sua propter escam fratri suo juniori liber, primogenitus filius nuncupatus est: qui propter praesentis saeculi lucra, non solum primatus sui honorem amisit, verum etipraemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo id eidem exprobrante, cum dicit: Transferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti, victimas Deo velut pontifices offerebant. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei, cum verba, sicut excellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dicens. Letamini gentes cũ ppło eiꝰ id: hi qͥ ex gentib
estis credit᷑. cũ illis qͥ pͥmi electi st̃ et̾na leticia exultate. Ing̾ssa

Expanded text:
ostendit, dicens: Laetamini, gentes, cum plebe ejus, id est, qui ex gentibus ostendit, dicens: Laetamini, gentes, cum plebe ejus, id est, qui ex gentibus istis credituri, cum illis qui primi elec
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in circuitũ laboꝵ mittunt. Qd̃ si aliqͣndo idem hõ agendo pe¬
nitentiã red eat. illi uelut coma reducit᷑. id÷ grã reflorescente
reparat᷑ ad uirtutẽ. deinde cupiditatis ac luxuriȩ subu̾sis colũp¬
nis uictores hostes deicit. ⁊ reparato c̾tamine in finẽ fortissime
udeamꝰ nunc ⁊ ruth. habet enĩ ista typũ eccłȩ. Primũ. qd̾ alie¬
nigena ẽ. ⁊ exppło gentili. que relicta patͥa. ⁊ om̃ĩb q̃ illius
erant. uadit in t̾ram isrł. ⁊ cũ phiberet illã socrus sua ꝑgere se¬
Quȩ uox sine dubio typũ in illa fuisse eccłȩ manifestat. Sic enĩ
eccła ex gentib ad dñm conuocata. relicta patͥa sua. quȩ ẽ ido¬
latria. ⁊ omissa uniu̾sa conu̾satione t̾rena. ꝓfitet᷑ dñm suũ ẽẽ in
ascendit. ⁊ ob eiꝰ nom̃ in hoc scło pati usq ad mortẽ. ⁊ cũ scõrum

Expanded text:
nem in circuitu laborum mittunt. Quod si aliquando idem homo agendo poenem in circuitu laborum mittunt. Quod si aliquando idem homo agendo poenitentiam redeat, illi velut coma reducitur, id est, gratia reflorescente, reparatur ad salutem. Deinde, cupiditatis ac luxuriae subversis columnis, victores hostes dejicit, et reparato certamine in finem fortissime deamus nunc de Ruth; habet enim ista typum Ecclesiae: primum quod alienigena est ex populo gentili; quae, relicta patria et omnibus quae illius erant, vadit in terram Israel: et cum prohiberet illam socrus sua pergere seQuae uxor sine dubio typum in illa fuisse Ecclesia manifestat. Sic enim Ecclesia ex gentibus ad Dominum convocata, relicta patria sua, quod est idololatria, et omissa universa conversatione terrena, profitetur Dominum Deum ascendit, et ob ejus nomen in hoc saeculo pati usque ad mortem, et cum sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
plures uͦ cũ templũ sui corꝑis solueret᷑ extinxit. atq elatos ex
gentib qͦs iuuendo sustinuit. simul om̃s moriendo ꝓstrauit.
Iam uͦ reliqua eiꝰ qd̾ ei mulier subdola caput raserrt. ⁊ allophi¬
lis illudendũ tradidit. qd̃ captiuatꝰ ẽ. qđ cecatꝰ ẽ. qd̃ ad molã
eccł̃a xp̃i noĩe głant᷑. ⁊ malis actib iugit̃ implicant᷑. Uir enĩ¬
in nob̾ sensus rationabilis intelligitur. caro aũt quasim typo
mulieris accipit᷑. Si enĩ mulieri. id ÷ carmi nr̃e blandiente libi¬
crine significat᷑. nudati expoliam. atq decipun. Ita enĩ suꝑbis
& peccatorib iuolata xp̃i gr̃a. sic̃ sanson incisa coma diabolus
illudit. S qͥd ẽ qd̃ sanson ille ab allophilis captꝰ. postqͣm ocłos ꝑ¬
didit. ad molã deputatꝰ ẽ: Quia nimirũ maligni sp̃c postqͣ. temp¬
tationũ stimulis intꝰ aciem contẽplationis effodiunt. foris homi¬

Expanded text:
plures vero cum templum sui corporis solveretur, extinxit, atque elatos ex plures vero cum templum sui corporis solveretur, extinxit, atque elatos ex gentibus, quos vivendo sustinuit, simul omnes moriendo prostravit. Jam reliqua ejus quod ei mulier subdola caput raserit, et allophylis illudendum tradiderit, quod captivatus, quod caecatus, quod ad molam i nomine gloriantur, et malis actibus jugiter implicantur. Vir enim sensus rationalis intelligitur, caro autem quasi in typo mulieris accipitur. Si enim mulieri, id est, carni nostrae blandiente libicrine significatur, nudati exspoliamur atque decipimur. Ita enim superbis et peccatoribus violata Christi gratia sicut Samson incisa coma diabolus illudit. Sed quid est quod Samson ille ab allophylis captus, postquam oculos perdidit, ad molam deputatus est? Quia nimirum maligni spiritus, postquam tentationum stimulis intus aciem contemplationis effodiunt, foris homi
Abbreviated transcription (Latin):
nem h̃t pͥmũ ꝓpħarum. qͥ natiuitatẽ dñi scđ̾m carnẽ anũcia¬
uerunt. deinceps etiã angłs qͥ ad mariã loq̃r dicens. maria in¬
uenisti grãm ante ꝯspectum dnĩ. ⁊ accepisti in utero ⁊ paries
filiũ. ⁊ uocabit᷑ nom̃ eiꝰ emmanuel. Hic enĩ saluũ faciet po
uocitari. Oriet᷑ uob̃ sol iusticie. ⁊ sanitas in pennis eiꝰ Uere enĩ
hic sol iusticie ẽ. qͥ omniũ creilentiũ m̃tes celesti lumine clarifi-
Hic uere nazareus ⁊ sc̃s di. cuius in similitudinẽ ille narareus
ẽ nuncupatꝰ. Iste gͦ cũ tenderet ad mist̾ium nuptiaꝵ. leo rugiens
petende uxoris causa ad alienigenas tendẽt. nͥ xp̃m. qͥ eccl̃am¬
feritate. dulcedini euangłicȩ p̾dicationis etiã monim̃ta p̾bent:
Item qͥd in semet ipso exp̾ssit. qd̃ paucos qͥdem dũ uiueret int̾e¬
mit. destructo enĩ tẽplo hostes innumeros cũ morret᷑ occidit:
Quia nimirũ dñs ab elatione infidelitatis paucos cũ uiueret.

Expanded text:
arum, qui nativitatem Domini secundum carnem annuntiaverunt; deinceps etiam angeli, qui ad Mariam loquitur, dicens: Maria, invenisti gratiam ante conspectum Domini, et accepisti in utero, et paries filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Hic enim salvum faciet pop eo nomine vocitari: Orietur vobis sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Vere enim hic sol justitiae est qui omnium credentium m et sanctus Dei, in cujus similitudinem ille Nazaraeus est nuncupatus. Iste ergo cum tenderet ad ministerium nuptiarum, leo rugiens ns, cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet, nisi Cferitate, dulcedini evangelicae praedicandae etiam munimina praebent? Item quid in semetipso expressit quod paucos quidem dum viveret interemit, destructo autem templo, hostes multos cum moreretur occidit? Quia nimirum Dominus ab elatione infidelitatis paucos cum viveret,
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ẽẽ saluandas. ac benedicendas. Iota enĩ apd̃ grecos significat
gͦ qͥsqͣm hec ut dicta st̃ credẽ. cũ uideat uniu̾sa ⁊ ab inicio figuris
antecedentib p̾cucurrisse. ⁊ ꝑ aduentũ dñi manifestata. ⁊ adĩ¬
pleta sic ẽẽ. ⁊ que suꝑsunt hoc mͦ ꝑficienda inu̾itate ꝯsonantib¬

Expanded text:
esse gentes salvandas ac benedicendas. Iota enim apud Graecos decem signesse gentes salvandas ac benedicendas. Iota enim apud Graecos decem signergo quispiam haec, ut dicta sunt, credere, cum videat universa et ab initio figuris antecedentibus praecurrisse, et per adventum Domini manifestata et adimpleta sic esse, et quae super sunt, hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ missi erant. ⁊ inquirentib qͥs ẽẽt. respondit. ego sũ uox cla-¬
mantis in deserto. Nouissime confitet᷑ de dñõ .ipse dicens. Qui
habet sponsã. sponsus ẽ. Se enĩ amicũ sponsi manifestat. cũ dicit.
Amicꝰ enĩ sponsi ẽ. qͥ stat ⁊ audit eũ. ⁊ letat᷑ ꝓpt̾ uocẽ sponsi. hunc gͦ¬
estimabant qͥa xp̃m in die uisitationis suȩ uenisse ñ intelligebãt.
nec ẽẽ eccłiȩ sponsũ. qͥ ꝓpħicis ẽẽt uocib ante. ꝓmissus. S sic̃ ille ꝓ¬
assumere. ⁊ ex om̃ĩb gentib ꝑ totũ orbẽ t̾rarum do patͥ innume¬
ros ppłos offerre. Qd̃ uͦ excalciat se cognatꝰ ille. id: ioħs. qr ex lege¬
ꝯsuetudo erat. ut si sponsus sponsã repudiare uellet. discaltiaret᷑
ille.⁊ hoc eẽt signũ repudii. Pinde excalciari iubet᷑. ne ad eccłam qͣsi
sponsus calciatꝰ accecłet. hec enĩ xp̃o seruabat᷑. qͥ uerꝰ sponsus erat
Decem enĩ maioꝵ natu benedictio. hoc ostendit. in nomine iħu om̃s

Expanded text:
t inquirentibus quis esset, respondit: Ego sum vox clamantis in deserto . Novissime etiam confitetur de Domino ipse dicens: Qui habet sponsam, sponsus est . Se autem amicum sponsi manifestat, cum adjecit: Amicus autem sponsi est qui stat, et audit eum, et laetatur propter vocem sponsi . Hunc e non intelligebant esse Ecclesiae sponsum, qui propheticis esset vocibus ante promissus. Sed sicut ille proassumere, et ex omnibus gentibus per totum orbem terrarum Deo Patri innumeros pnsuetudo erat, ut si sponsam sponsus repudiare vellet, discalcearetur ille, et hoc esset signum repudii. Proinde excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur, qui verus sponsus erat. Decem autem majorum natu benedictio: hoc ost
Abbreviated transcription (Latin):
aut genuit enoch. hic aut̃ enoch septimꝰ ab adam qͥ pla-¬
cuit dõ & tnͣsiatus: septimã reqͥem significat. ad qua tnͣs¬
fert᷑ om̃is qui tanqu̾a sexta die formatꝰ .i. sexta etate scłi¬

Expanded text:
d genuit Henoch. Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui plad genuit Henoch. Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexta die, id est, sexta aetate s
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ xp̃i. septuaginta & septẽ uindicte sunt statute.
ruxta illud euangłm. in quo dictũ: petro apło. non
solũ septies s usq septuagies septies si penituerit fr̃i¬
ẽẽ remittendũ .i. iudeum reuertentẽ post septuagin¬
ta septẽ uindictas statutas recipiendum ad indulgen-¬
tiam xp̃i. Cognouit qͦ adhuc adam uxorẽ suã. & peꝑit
filium: uocauitq nom̃ eiꝰ seth. S & seth natꝰ ẽ filius: quẽ
nom̃ dñi. Quid hoc intelligitur. nͥ quod in confessione
uiuit om̃is homo qͥ filiꝰ resurrectionis. ꝗͣ. diu ꝑegͥnat᷑
in t̾ris. Item ex duob ilł hõib abel qͥ interp̾tatur luctꝰ
&e eiꝰ fr̃e sech qͥ int̾p̃tat᷑ resurrectio: mors xp̃i. & uita eiꝰ ex
mortuis figurat᷑. Ergo ut breuiꝰ dicam. abel luctꝰ. sed re¬
surrectio. enos hõ quia pꝰ luctũ resurrectio. de resurrecti¬
one homo inuocans dm̃. Itẽ enos genuit cainam. cainã
autẽ genuit malaleel. malaleel genuit iareth. Iarech¬

Expanded text:
onem Christi septuaginta septem vindictae sunt statutae, juxta illud Evangelium, in quo dictum est Petro apostolo: Non solum septies, sed etiam septuagies septies, si poenituerit, fratri remittendum : id est, Judaeum revertentem post septuaginta septem vindictas statutas recipiendum ad indulgendhuc Adam uxorem suam, et peperit filium, et vocavit nomen illius Seth. Ex Seth natus est filius, quem nomen Domini. Quid hoc intelligitur, nisi quia in confessione vivit omnis homo, qui est filius resurrectionis, quandiu peregrinatur in terris? Item ex duobus illis hominibus, Abel, qui interpretatur luctus, et ejus fratre Seth, quod interpretatur resurrectio, mors Christi et vita ejus ex mortuis figuratur. 27. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurrectione homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malalehel, Malalehel genuit Jared; Jare
Abbreviated transcription (Latin):
cire xp̃m se respondent. fallax em̾ chai ignoratio. iude¬
oꝵ est falsa negatio. Essent autẽ quodãmͦ xꝑi custodes. si
in. Quid fecisti. Uox sanguinis fr̃is tui clamat ad medet̾ra
Sic arguit in scripturis sc̃is uox diuina iudeos. Habet mag¬
na uocẽ̾ xp̃i sanguis in t̾ra. cũ eo accepto ab om̃ib genti¬
b respondet᷑ amen. hec uox clara uox sanguinis. quãm ipse
sanguis expͥmit. ex ore fideliũ eodem sanguine redẽptoꝵ.
Hic̃ deus ad cam. Maledictus eris a t̾ra: que aꝑuit os suum et
suscepit sangumẽ frĩs tui demanu tua. Maledictus enim

Expanded text:
cire se Christum respondent; fallax enim Cain ignorantia Judaecire se Christum respondent; fallax enim Cain ignorantia Judaeorum est falsa negatio. Essent autem quodammodo Christi custodes, si in: quid fecisti? uox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra: sic arguit in scripturis sanctis uox diuina Iudaeos. habet enim magnam uocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab omnibus gentibus respondetur: amen. haec est clara uox sansanguis iste exprimit ex ore fidelium, eodem sanguine redemptorum. Dixit Deus ad Cain, Maledictus eris a terra, quae aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua. Maledictus est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc figura gerebat᷑. si qͥesc̾ent a sua ꝑturbatione. & tempus
salutis ꝑ gram in peccatoꝵ remissionẽ cognoscentes. au¬
in penitentia tunc ad se conu̾terent peccatum suũ in
confessione. sic̃ in psalmo scriptum est. ad medicũ dicentes
ego dixi dñe miserere mei. sana animã meam qͥa peccaui
tes dei iusticiam &e suam uolentes constituere elati de o¬
ꝑib legis: ñ humiliati depeccatis suis. ñ qͥeuert. s offen¬
derunt᷑ in lapidem offensionuis. ꝙ exarserunt iracundia
Itaq p̾ hoc occidit᷑ abel minornatu: a fr̃e m aiore natu: Oc¬
ciditur xp̃c capit popłi m inoris natu: apopło iudeoꝵ ma¬
iore natu. Ille in campo: iste in caluarie loco. Int̾rogat deui
camn ñ tanquã ignorans eum a quo discat. s tanquã iudex re¬
ũ quẽ puniat: & dicit uͥ sit frat̾ eiꝰ. Respondit ille nescirese:
nec eiꝰ se ẽẽ custodem. Isq nc̃ qͥd nob̾ respondent iudei: cũ eos

Expanded text:
haec figura gerebantur, si quiescerent a sua perturbatione et tempus haec figura gerebantur, si quiescerent a sua perturbatione et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissione cognoscentes auin poenitentia ; tunc ad se converterent peccatum suum in confessione, sicut in psalmo XL scriptum est, medico dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, qui peccavi tes Dei justitiam, et suam volentes constituere, elati de operibus legis, non humiliati de peccatis suis, non quieverunt, sed offenderunt in lapidem offensionis, et exarserunt iracundia itaque occiditur Abel minor natu a fratre maiore natu: occiditur Christus, caput populi minoris natu, a populo Iudaeorum maiore natu; ille in campo, iste in Caluariae loco. Interrogat deus Cain non tamquam ignorans eum, a quo discat, sed tamquam iudex reum, quem puniat, ubi sit frater eius. respondit ille nescire se nec eius se esse custodem: usque adhuc quid nobis respondent Iudaei cum eos
Abbreviated transcription (Latin):
porib ad fidẽ uent᷑i impari oꝑe & dissimili caritate ante deũ.
fuit aute abel pastor ouiũ. & chai agͥcola. S sic̃ cham sacri¬
ficiũ ex t̾re fructib reꝓbatur. abel autem sacrificiũ ex ouib
& earũ adipe suscipit᷑. ita noui testam̃ti fides. ex innocentie gra
deum laudans. uet̾is testam̃ti t̾renis oꝑib anteponit᷑. Dixit
ds̃ ad cain. Si recte offeras & recte ñ diuidas. peccasti ͥutiq qͥa
& si iudei antea recte illa fecert᷑. in eotam̃ infidelitatis rei siñ
quod xp̃o ueniente iam tempꝰ noui testam̃ti. a tẽpore uet̾is
testam̃ti ñ distinxert̃. Qui a si obtemꝑasset cam dõ dicent
qͥesce. sub te erit appetitꝰ eius. & tu dñab̾is illiꝰ. ad se conu̾tisset
peccatũ suum. sibi hoc tͥbuens & confitens dõ. ꝙ sic aduitꝰ ꝑ
iudulgentie gram ipse pecc̃o suo dñaretur. ñ illo sibi dnãn
te. seruus peccati fr̃em occidet innocentẽ. Sic & iudei in qͦrũ

Expanded text:
te Deum. Fuit autem Abel pastor ovium, et Cain agricola. 2. Sed sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ovibus et earum adipe suscipitur, ita Novi Testamenti fides ex innocentia grata Deum laudans Veteris Testamenti terrenis operibus anteponitur. Dixit Deus ad Cain, si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Utique quia etsi Judaei antea recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt, quia, Christo veniente, jam tempus Novi Testamenti a tempore Veteris Testamenti non distinxerunt. 3. Quod si obtemperasset Deo Cain dicenti: Quiesce, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis illius, ad se convertisset peccatum indulgentiae gratia, ipse peccato suo dominaretur non illo sibi dte seruus peccati fratrem occideret innocentem. sic et Iudaei, in quorum
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ĩ ꝑtbatiõe carnali contͣ ioꝯditatem dei. hoc÷ contͣ eden.
qͥd interp̃tatur epulatio: uͥ ÷ plantatus ꝑadisus. Cognoũ
autẽ cam uxorẽ suam. q̃ concepit & peꝑit enoch. & edifica¬
nies ciuitatẽ in ipsa mundi origine construxit nͥ quod no¬
ũis impios in hac uita ẽẽ fundatos. scõs uͦ hospites ẽẽ oeꝑe¬
gnos: Vnde ȩ ab el tanquã ꝑegnus in t̾ris . i popłs xp̃i¬
anus. non condidit quitatem. Suꝑna enĩ sc̃oꝵ ciuitas
qͣuis hic pariat ciues in qͥb ꝑegrinat᷑. donec regnieiꝰ

Expanded text:
in perturbatione carnali, contra jucunditatem Dei, hoc est contra Eden, quod interpretatur epulatio, id est, plantatus paradisus. Cognovit antem Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificaem in ipsa mundi origine construxit? nisi quod noveris impios in hac vita esse fundatos, sanctos vero hospites esse et peregrinos. Unde et Abel tanquam peregrinus in terris, id est, pnus non condidit. Superna est enim sanctorum ciuitas, quamuis hic pariat ciues, in quibus peregrinatur, donec regni eius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nou interiit gens iudea satis apparet fidelib xp̃ianis:
s solam disꝑsionẽ meruert᷑. uixta quod ait scriptura.
eũ int̾ficeret. om̃is qͥ inuenisset eum. hoc reuera mirabi¬
le est qͥmadmodũ om̃s g̃s que a romanis subiugatesunt
in ritũ romanoꝵ sacͦrũ tͣnsiert̃. eoꝵq sacͥlegia obser¬
uanda & celebranda susceꝑint. gens aut̃e iudea siue
sub paganis regib siue sub xp̃ianis. ñ amisit signum
legis. & circu̾cisionis sue. quo a cet̾is gentib popłisq diꝰ¬
stinguit᷑. s & om̃is imꝑator uł rex qui eos in regno suo
inuenit. cũ ipso signo eos inuenit. nec occidit. Ex iuit gͦ a
facie dñi & habitauit in t̾ra naid. qͦd dr̃ int̾pretatu cõ¬
motio. siue instabilis & fluctuans. & sedis incerte. Contͣ
quod malũ deus rogat᷑ in psalmo. ne ded̾is in motum
pedes meos: & maniis peccatoꝵ ñ moueãt me. Nc̃ uͦ iu

Expanded text:
quia non interiit gens Judaeorum, satis apparet fidelibus Christianis, quia non interiit gens Judaeorum, satis apparet fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, juxta quod ait Scriptura: eum interficeret omnis qui invenisset eum. Hoc revera mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subjugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint, eaque sacrilegia observanda et celebranda susceperunt. Gens autem Judaeorum sive sub paganis regibus, sive sub Christianis non amisit signum legis et circumcisionis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur: sed omnis imperator vel rex, qui eos in regno suo invenit, cum ipso signo eos invenit, et non occidit. Exiit ergo a facie Domini, et habitavit in tmotio, sive instabilis, et fluctuans, et sedis incertae. Contra quod malum Deus rogatur in psalmo: Ne dederis in motum pedes meos ; et: Manus peccatorum non moveant me ; et: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
li morte occidatur. Hanc dicit maiorem causã quã illã
quod ei t̾ra nr̃a non dat uirtutẽ suã. ne spũalit̾ moria¬
tur. Carnaliter enĩ sapit. & ab scondi a facie del .i. iratum
hab̾e deũ graue non putat. ẽẽ: s hoc cimet. ne inueni¬
atur & occidatur. Carnalit̾ enĩ sapit. tanquã oꝑans
t̾ram: euiꝰ uirtutẽ non accipit. Saꝑe aut̾e scdm carnẽ
mors est: quod ille ñ intelligens. amisso regno gemit.
& corporalem mortẽ tremit᷑. S qͥd ei respondit ds: Neqͣ
siue ut septuaginta tnͣstulerunt. septẽ uindictas ex¬
soluet .i. auferet. Id non sic qͦmͦ dicis. ñ corporali mor¬
te int̾ibit genus impiũ carnaliũ iudeoꝵ. Quicũq eos ita
ꝑ d̾dit. septem uindictas exsoluet .l. auferet ab eis septẽ
uindictas qͥb alligati st̃. ipter reatũ occisi xp̃i. hoc toto
tempore quod septenario dierũ num̾o uoluitur. magis

Expanded text:
li morte occidatur. Hanc dicit majorem causam, quam illam li morte occidatur. Hanc dicit majorem causam, quam illam quod ei terra non dat virtutem suam, ne spiritaliter moriatur: carnaliter enim sapit, et abscondi a facie Dei, id est iratum habere Deum, grave non putat, nisi ne inveniatur et occidatur. Carnaliter enim sapit tanquam operans terram cujus virtutem non accipit. Sapere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno gemit, et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit Deus? Non stulerunt, Septem vindictas exsolvet; id est, non sic quomodo dicis, non corporali morte interibit genus impium carnalium Judaeorum: quicumque eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet; id est, auferet ab eis septem vindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi. Hoc toto tempore, quod septenario dierum numero volvitur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ex oꝑib legis sunt: sub maledicto st̃ legis. Cũ oꝑatus
fueris eam: ñ dabit tͥ fructꝰ suos. In ipsa en̾i terra quã xꝑe
surrectionis eiꝰ qui resurrexit ꝓpter iustificationẽ nrãm. qͥa
ꝙ si crucifixus : ex infirmitate. s uiuit ex uirtute dei. Hec:
ergo uirtus illu̾is t̾re quã non ostendit impiis & incredulis.:
unde nec resurgens eis a quib erat crucifixuis apparuit. tan¬
quã c̾am oꝑanti t̾ram ut gͣnum illud seminaretur. Uagus gͥ
& ꝓfugꝰ siue ut in septuaginta scͥptum ẽ. gemens &tremens.
eris in terra. Nc̃ ecce quis non uideat. quis non agnoscat. ĩto
tã t̾ram qͣcuiq disꝑsus ÷ ille popłs. quomͦ sit uagus in gentib
dit cain dicens. Maior ÷ iniquitas in ea. quã ut ueniã
merear. Eoce eicis me hodie a facie terre & a facie tua abs¬
condar. & ero uagus & ꝓfugus in terra. Igit᷑ om̃is qui in¬
uen̾it me. occidet me. Uere indeuagus & ꝓfugus. ge¬
mit & tremit: ne regno etiã ꝑdito teͬreno. ista uisibi

Expanded text:
 ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis . Cum operatus fueris terram, non dabit tibi fructus suos. In ipsa enim terra quam Chriqui resurrexit propter justificationem nostram. Qui et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei. Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur. Vagus et profugus, sive, ut in Septuaginta scriptum est, Gemens et tremens eris in terra. ta terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentibusdit Cain dicens: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra. Igitur omnis qui invenerit me, occidet me. Vere inde vagus, et profugus gemi