comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo factus ẽ. moriendo resurgenđo ascendendo cuncta mysteria quȩ in ea fuerant clau
pate fecit. et nullus incȩlo quianeq: angelus. Nullus interra. quia neq: homo uiuens
incorpore. &nullus subtus terrã dignus inuentus est. quianeq animȩ corpore exutȩ ape¬
rire nobis p̃t̃dnm sacri eloquii secreta potuer̃. Cum ergo ad soluendum librũ nullus sb
terra intus dignus dicitur. quid obst& ñuideo ut subtra ẽe infernus credatur: ꝓ
solinusquam s̃. Nisi in inferno : haec aut̃ uita quȩ intercȩlum & infernum sitaiẽ. sicut
inmedio subsistit: Ita utrarũq partium ciues communter recipitꝰ quos tam̃ scã
ecclesia & nunc indiscrete suscipit. & post modum inegressione discernit Eldem in
moralib: libro tertio decimo. GR. Cum const& qđ apud inferos iusti non in loci

Expanded text:
homo factus est, moriendo, resurgendo, ascendendo, cuncta mysteria quae in ea fuerant clausa, homo factus est, moriendo, resurgendo, ascendendo, cuncta mysteria quae in ea fuerant clausa, patefecit. Et nullus in coelo, quia neque angelus, nullus in terra, quia neque homo vivens in corpore, et nullus subtus terram dignus iuventus est, quia neque animae corpore exutae aperire nobis praeter Dominum sacri eloquii secreta potuerunt. Cum ergo ad solvendum al., aperiendum librum nullus sub terra inventus dignus dicitur, quid obstet non video, ut sub terra esse infernus credatur. +soli nusquam sunt nisi in inferno. Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit; ita utrarumque partium cives communiter recipit: quos tamen sancta Ecclesia, et nunc indiscrete suscipit, et postmodum in egressione discernit. + Idem in Moralibus, lib. XIII : Cum constet quod apud inferos justi non in locis
Abbreviated transcription (Latin):
hac dere temere definire nichil audeo : Non nulli namq: inquadam terrarum parte
infernum ẽe putauer̃ alii uero hunc subterra eẽ aestimant : Sed tam̃ hoc animum pril¬
sat quia si id circo infernũ dicimus quia inferius iac&. qđ t̃ra ad celum est hoc eẽ in fe¬
rus deb& ad torram. Vnde &puto ꝑpsalmistam dictum. liberasti animã meã ex infer¬
no inferiori. ut infernus superior terra. inferior subt̃ra. ee uideatur. &io hannis
uox in ea estimatione concordat. quicum signatum librum septem sigillis uidisse se
dicer & quia nemo inuentus est dignus neq: incȩlo neq in terra Neque subtus terrã ape¬
rire librum & soluere signaculaeius. ad iunx̃: Et ego flebam multum. Quem tam̃
post modum librum: ꝑleonem de tribu iuda dicita perirꝗ. hi quo uidelic& libro.
quid aliud quam sacra scriptura signatur.: quã solus redemptor nr̃ aperuit. quia qui

Expanded text:
Hac de re temere definire nihil audeo. Nonnulli namque iHac de re temere definire nihil audeo. Nonnulli namque iinfernum esse putaverunt; alii vero hunc sub terra esse aestimant . Sed tamen hoc animum pulsat, quia si idcirco infernum dicimus, quia inferius jacet, quod terra ad coelum est, hoc esse infernus debet ad terram. Unde fortasse dicitur: Liberasti animam meam ex inferno inferiori , ut infernus superior terra, infernus vero inferior sub terra esse videatur. Joannis vox in ea aestimatione concordat, qui cum signatum librum septem sigillis vidisse se diceret, quia nemo inventus est dignus, neque in coelo, neque in terra, neque subtus terram aperire librum, et solvere signacula ejus, adjunxit: Et ego flebam multum . Quem tamen postmodum librum per leonem de tribu Juda dicit aperiri. In quo videlicet libro, quid al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcontatus ẽ parus PETRVS in quisitionimeȩ aions sufficienter iasuideo satis¬
factum Sed hoc .ẽ. ad huo qđ quȩstione tanimum pulsat quia cũ superius dictũ
ser eĩ dã scprut animas incaelo restat ꝓcul dubio ut iniquorũ quoq: anuime eõ p̃nis in in¬
fernoerodant᷑ & quiaddeo hacre habeat ueritas ignoro: tam humanas
⁊ estimatio non hab& peccatorum animas. ante iudidum posse cruciari. GREGCRIUS
Sieẽ scõrum animas incelo sacri eloquii satis factione credidisti. oport& ut ꝑ om̃a eẽ cre¬
das & iniquorũ animas in inferne ⁊ quia exretributione a &ernȩ iustitiȩ. ex qua
iam iusti gloriantur. Necesse ẽ ꝑ om̃a ut in iusti crucientur ⁊ Nam sicut electosbea¬
tudo lȩtificat. Ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reꝓbos exurat. PETRUS
sed quȩso quia superior sermo delocis poenalib: inferni uersa batur. ubinam eẽ infer¬

Expanded text:
percontatus est Petrus : Inquisitioni meae, aiens, sufficienter jam video satispercontatus est Petrus : Inquisitioni meae, aiens, sufficienter jam video satisfactum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat, quia, cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur; et quid de hac re habeat veritas ignoro: nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciari.--GREGORIUS. Si esse sanctorum animas in coelo sacri eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas et iniquorum animas in inferno, quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua jam justi gloriantur, necesse est per omnia ut et injusti crucientur. Nam sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reprobos exurat.--PETRUS. Sed, quaeso, quia superior sermo de locis poenalibus inferni versabatur, ubinam esse infer
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eis nimirum crescit iniudicio. quod nunc animarum sola. post modum uero
&iam corporum beatitudine ꝑfruentur. Vt in ipsa quoq: carne gaudeant. in
quadolores prodño cruciatusq: pertuleruntꝰ. ꝓ hac quippe geminata eorum glo¬
ria. scriptum est interra sua duplicia possidebunt. hinc &iã anteresurree cionishe
descõrũ animab: scriptũ ẽ. Datȩ s̃ illis singulȩ stolȩ albȩ & dictum est illis rut
re quies cerent tem pus ad hdc modicum donec impleatur numerus cemser¬
uoru & fratrum eouum quiitaq: nunc singulas acceper binas in iudi¬
cio stolas habituris quia modo animgrum tantur tunic animarursmul
& coxporum gloria lxabuntur ꝑ & quia tribuente dño deloco &gio¬
ria scorum eius quantũ suscepto operi conpetens duximus satis fidelibusegi¬
mus ÷nunc deloco &ignomina repborum łpso fauente uideamus quȩ subs
terris cẽ auctonitate ueridica ꝑdocentur dequare itabeatum gregoriũ

Expanded text:
-Hoc eis nimirum crescit in judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruantur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scripquiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantum, tunc animarum simul et corporum gloria laetabuntur. + Et quia, tribuente Domino, de loco et gloria sanctorum ejus, quantum suscepto operi competens duximus, satis fidelibus egimus, nunc de loco et ignominia reproborum, ipso favente, videamus quae sub terris esse auctoritate veridica perdocentur; de qua re ita beatum Gregorium
Abbreviated transcription (Latin):
quidearum studiis eruditi a &nã sapientiã in quisierunt & ꝑceper̃. Aliud omnino cla¬
mat ueritas q̃ dicit: Cum aut̃ uenerit ille sp̃s ueritatis. docebit uos omnẽ ueritatẽ. Et itẽ
Cũ uenerit sp̃s paracl&us quẽ mitt& pat̃ hi nomine meo. Ipse uos docebit om̃a. & sugger&¬

Expanded text:
 idiotae nunquid earum studiis eruditi aeternam Sapientiam inquisierunt et perceperunt? Aliud omnino cla idiotae nunquid earum studiis eruditi aeternam Sapientiam inquisierunt et perceperunt? Aliud omnino clamat Veritas, quae dicit: Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem ; et item: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit infirmari. Nescio puenitus quamobrem comites tuas necessarias conro¬
rit. quarum fulturis acueluti suffragiis uel ad se inuestigandã uł ad aliud quid
opus habuerit. cum teste scriptura transferat se in animas sc̃ãs. & inserat secogita¬
tionib: quȩ s̃ sine fictione quasit sapiens quisquis ꝓmunere inlus trantis uł captu accip¬
entis. fit sapiens. Om̃s itaq: paginas utriusq: instrumenti ꝑcurrens. nũquã inuenies
p̃ceptũ ꝑhas inuestigaridm̃ sed ꝑfidẽ quȩ ꝑ dilectionẽ opera t᷑munditia cordis mandatorũq: di oboedientia
& obseruationeq̃rendum fideliter & inueniendum ueracit̃ edoceri: quid enim : Numquil
om̃s proph&ȩ hisdm inuestigasse atq: inuenisse dicendi sunt : certe ut c&eros p̃teream
amos depastoralib: ad ꝓph& andum repentina inspiratione adsũptus. Nũm quã earum

Expanded text:
tuerit infirmari. Nescio penitus quamobrem comites tuas necessarias conrogatuerit infirmari. Nescio penitus quamobrem comites tuas necessarias conrogarit, quarum fulturis ac veluti suffragiis, vel ad se investigandam, vel ad aliud quid opus habuerit, cum teste Scriptura transferat se in animas sanctas, et inserat se cogitationibus quae sunt sine fictione , qua fit sapiens, quisquis pro munere illustrantis, vel captu accipientis fit sapiens. Omnes itaque paginas utriusque Testamenti percurrens, nunquam invenies praeceptum per has investigari Deum; sed per fidem, quae per dilectionem operatur, munditia cordis, mandatorumque Dei obedientia et observatione quaerendum fideliter et inveniendum veraciter edocui. Quid enim, nunquid omnes prophetae his Deum investigasse atque invenisse dicendi sunt? Certe, ut caeteros praeteream, Amos, de pastoralibus, ad prophetandum repentina inspiratione assumptus , nunquam earum
Abbreviated transcription (Latin):
nec de nominationẽ eascertum ẽ. accepisse. Interhaec Notandũ non in congrue fortar¬
sis censui : qđ orator mirabilis prȩdsfinio uerbum pulchranimirũ cõpositione nr̃ae ignoran¬
tiȩ inuexerit. cũ multo cõmodius honestiusq: dicere potuerit p̃finio quẽ ad modũ &ia aro
ieronimo positum supra inseruimus Quib: omnib: liquido refellitur. qđ destinare uł pr¬
destinare: ꝓeo qđ ẽ. uidere uł prȩuidere fatua assertione dixisti quippe cũ anullo eorũ
sub hoc sensũ positum uspiam ualeat reperiri . Nec prȩtereundum : quod &ernȩ sapientio̧
comites in uestiga tricesq: memoratas disciplinas asserueris. contra auctoritatem
utiq ꝓph&icarum apostolicarũq: litterarum. Sienim comites habuit. sequitur ma¬
na absurditas. ut alicuius indiga prȩdic&ur. Quȩ cum uullius egere aut eguisse
ullatenus comprobi&tur. & sola sui a &ernitate atq: omnipotentia. om̃a disposu¬
erit. attingens uidelic& a fineusq: adfinem fortiter Nullaq: in potentia um quã po¬

Expanded text:
nec denominationem certum est eas accepisse. Inter haec notandum, non incongrue fortassis censui, quod orator mirabilis praedefinio verbum pulchra nimirum compositione nostrae ignorantiae invexerit, cum multo commodius honestiusque dicere potuerit praefinio, quemadmodum etiam a sancto Hieronymo positum supra inseruimus. Quibus omnibus liquido refellitur quod destinare vel praedestinare pro eo quod est videre, vel praevidere fatua assertione dixisti, quippe cum a nullo eorum sub hoc sensu positum uspiam valeat reperiri. Nec praetereundum quod aeternae Sapientiae comites investigatricesque memoratas disciplinas asserueris contra auctoritatem utique propheticarum apostolicarumque litterarum. Si enim comites habuit, sequitur magna absurditas ut alicujus indiga praedicetur; quae, cum nullius egere aut eguisse ullatenus comprobetur, et sola sui aeternitate atque omnipotentia omnia disposuerit, attingens videlicet a fine usque ad finem fortiter , nullaque impotentia unquam po
Abbreviated transcription (Latin):
thios ΛΝ ΒRΟSΙVS Quam prȩdestinauitds̃ ante scła ingloriam nr̃am : usq
a deo uera sapientia & cumđo semꝑ fuisse declaratur ut ante sđa prȩdestinatet in
gloriam nostram dicatur qui credimus prȩscius enimds̃ errores futuros inmundo
queonterat facturus hoc decreuit ad confusionem illorum qui sibi stultitiã
sopientiam facturi erant: ad nr̃am aut gloriam quicredituri eramus & credimu
ꝓIdem in expositione euan gelii beatilu cȩ¬
pro ph&at in ruinam &resurrectionem plurimorum uenisse dñm iħm xp̃m ut¬
iudor derrus i&iusets duit supplicia de ternat aut prȩmia:  Augustinus in¬

Expanded text:
Quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram : usque adeo vera sapientia, et cum Deo semper fuisse declaratur, ut ante saecula praedestinata in gloriam nostram dicatur, qui credimus, praescius enim Deus errores futuros in mundo, quem erat facturus hoc decrevit ad confusionem illorum, qui sibi stultitiam sapientiam facturi erant , ad nostram autem gloriam, qui credituri eramus et credimus. Idem in expositione Evangelii beati Lucprophiudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam in
Abbreviated transcription (Latin):
tumores cum apudcorinthios uł maxime & colo senses apłs diuuina aucto diuebe
comminuer& nauci factis omnib oexplosis: de se siuq participib dixit Nichil

Expanded text:
tumores cum apud Corinthios vel maxime et Colossenses Apostolus divina auctoritate tumores cum apud Corinthios vel maxime et Colossenses Apostolus divina auctoritate comminuerit, nauci factis omnibus et explosis, de se suique participibus dixit: Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
mum sensum redigunt. exutilium disciplinarum quas ipsa sapientia suas comites inues
ista illius dicto concinere . qui primus dixisse legitur: incȩlum ascendam. suꝑsidera
celi ponam solium meum. sed ebo inmonte testamenti in laterib: aquilonis. ero similis
altissimo: Dequo ad beatum iob dñs loquitur Omne sublimȩ uid& ipse est rex suꝑonĩs
tis & ueritatis. Nequaquã talib: iniurus eo mouentur ut conuicia conuicus. &cor¬
tu melias contumeliis referant: quin humfliores effecti quic quid sibi magistra hu¬
militate & ueritate datum gratis nouerunt. addantis gloriam & honoremtor¬
quere penitus elaborent. Cuius simagisterio uł docerꝰ uł uti quȩsiuis ses. quũa uaund
intantios blas phemias atq: inpudentias prorupisses. Nam ipia ad destruendam mui
sapientiã cui suꝑbus insudas. Id ictas & piscatores non sophistas elegit. quorum

Expanded text:
mum sensum redigunt, ex utilium discmum sensum redigunt, ex utilium discista illius dicto concinere, qui primus dixisse legitur: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam solium meum, sedebo in monte Testamenti, in lateribus aquilonis, ero similis Altissimo , de quo ad beatum Job Dominus loquitur: Omne sublime videt, ipse est rex super omnes tis et veritatis nequaquam talibus injuriis commoventur, ut convicia conviciis, et contumelias contumeliis referant: quin humiliores effecti, quidquid sibi magistra humilitate et veritate datum gratis noverunt, ad dantis gloriam et honorem retorquere penitus elaborent; cujus si magisterio vel doceri, vel uti quaesivisses, nunquam in tantas blasphemias atque impudentias prorupisses. Nam ipsa ad destruendam mundi sapientiam, cui superbus insudas, idiotas et piscatores, non sophistas elegit, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus mortis uenit & sagittis ipsius uita prestatur. Egressȩ s̃ autem de isto arcutã quam
sagittȩ idest apłi. qui ardentib hoc est desiderantib: animis in modum sagittarum
prȩcepta salutaria transmiserunt. unde &impii sauciarentur & fidelib efficax
cura prouenir&. Effecit aut̃ significat. operatus ẽ x quis uero ueritatis igno¬
rantiã dam natis in tartaro in laturus est : nisi iudex terribilis atq iustissimus qui
nouit quid cui ułdemat uł tribuat sed de hissatis actum .ẽ ÷ Nunc in nomine & ad¬
iutorio dñi ad reliqua diuertamus: XUIII.
corum qu aliter quam patres scĩ sentiunt de prȩdestinatione. ex liberaliũ discipli¬
narum ignorantia In oleuit. Errorem itaq: sȩuissimum eorũ qui uenerabilu
patrũ maximeq: scĩ augustini sententias confuse acꝑ hoc mortifere ad suũ prauim¬

Expanded text:
ctus mortis venit, et sagittis ipsius vita praestatur. Egressae sunt autem de isto arcu tanquam ctus mortis venit, et sagittis ipsius vita praestatur. Egressae sunt autem de isto arcu tanquam sagittae, id est apostoli, qui ardentibus, hoc est desiderantibus animis, in modum sagittarum praecepta salutaria transmiserunt: unde et impii sauciarentur, et fidelibus efficax cura proveniret. Effecit autem significat operatus est. + Quis vero veritatis ignorantiam damnatis in tartaro illaturus est, nisi judex terribilis atque justissimus, qui novit quid cui vel demat, vel tribuat? Sed de his satis actum est. Nunc in nomine et adjutorio Domini ad reliqua divertamus.eorum, qui aliter, quam Patres sancti sentiunt de praedestinatione, ex liberalium disciplinarum ignorantia inolevit. I. Errorem itaque saevissimum eorum, qui venerabilium Patrum, maximeque sancti Augustini sententias confuse, ac per hoc mortifere ad suum pravissi
Abbreviated transcription (Latin):
uita ad nõ dõ est & psalmista. arcum suum tetendit & parauit illum
CASGIODΟRVS Arcum itaq scripturã noui & ueteris testam̃ti congruent
accipimus quiduobus quodammodo curuatis flexib deuotorum colla complectit᷑
hic fid lib suaue iugum ostenditur. contu macib autem arma terribilia declarant᷑
Tetendi adiectum ent Neeius patientia remissa putr&ur. Ad postremum posuit.
parauit illum ut mosipse sagit tantum plenissime uider&ur expressus. qui post quam
tetenderint arcum. contra signum manum conlocant. insagittandopere bracha
p̃parantes. Sed uide amus arcus iste p̃paratus . quas sagittas emiserit. & mipso pa¬
rauit uas amortis sagittassuas ardentib: effecit. hicdis ributio diuinȩ maiestatis osten¬
ditur. quia ꝑ arcum id est ꝑuetus & nouum testam̃tum sicut iam dictum est. & effe¬

Expanded text:
vita a Domino Deo est , et Psalmista: Arcum suum tetendit, et paravit illum. vita a Domino Deo est , et Psalmista: Arcum suum tetendit, et paravit illum. Cassiodorus :  Arcum itaque Scripturarum Novi et Veteris Testamenti congruenter accipimus, qui duobus quodammodo curvatis flexibus devotorum colla complectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur. Contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur, ad postremum posuit: paravit illum, ut mos ipse sagittantium plenissime videretur expressus, qui, postquam tetenderint arcum contra signum, manum collocant, in sagittandi opere brachia praeparantes. Sed videamus arcus iste praeparatus quas sagittas emiserit: Et in ipso paravit vasa mortis; sagittas suas ardentibus effecit . Hic distributio divinae majestatis ostenditur, quia per arcum, id est per Vetus et Novum Testamentum sicut jam dictum est, et effe
Abbreviated transcription (Latin):
cogitant ⁊ quod priuatus est interno lumine. & tam̃ in hacuita diuuult ꝑ peti cȩcitatem suã
qđ hoc aliud quã depoena nr̃a natamiseria ẽ. Sed quiam uisdiu hic stare desider&. Ipso
tamen cursu mortalis uitȩ inpellitur ut egrediatur : ẜ Eodem modo nichilo setius
confutatur quod ais. ubi itaq: ignoratur ueritas. Ibi nulla uita : Non enim potest
ignorar uł scira ueritas. Nisi ab aliqua uita. Erit igitur ingehenna damnatis
uita & animo & corporis quamuis sine uera uita quȩdixit. egosiim uia ueritas &uita
pus poenis combustioneq ad tritum numquã defici& Num quã dissolu&ur
inpuluerem Numquã ita consum& ut ominino nonsi sed acernis cruciatib: durabile
ꝑmanelit: harũ onniũ poenarum dm̃iustissimum iudicem esse in rogatorem acꝑ
hoc & aucitorem omniꝓpulsa formidine confitemur. qm̃teste scriptura mors &

Expanded text:
cogitantur, quod privatus est interno lumine: et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam. cogitantur, quod privatus est interno lumine: et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam. Quid hoc aliud, quam de poena nostra nata miseria est? Sed quamvis diu hic stare desideret, ipso tamen cursu mortalis vitae impellitur ut egrediatur. + Eodem modo nihilo secius confutatur quod ais : Ubi itaque ignoratur veritas, ibi nulla vita . Non enim potest ignorari vel sciri veritas, nisi ab aliqua vita. Erit igitur in gehenna damnatus vita et animae et corporis, quamvis sine vera vita, quae dixit: Ego sum via, veritas, et vita. pus poenis combustioneque attritum nunquam deficiet, nunquam dissolvetur in pulverem, nunquam ita consumetur ut omnino non sit, sed aeternis cruciatibus durabile permanebit. Harum omnium poenarum Deum justissimum judicem esse irrogatorem, ac per hoc et auctorem, omni propulsa formidine confitemur, quoniam, teste Scriptura: Mors et
Abbreviated transcription (Latin):
ad necessaria atq: concessa miseria est: Vt contra frigus uestimenta. contra famẽ
alimenta. contra estum frigora. requirantur. quođ multa cautela custoditur
salus corporis. qđ &iam cus todita amittitur. amissa cum graui labore reparatur. &
tamen reparata semꝑ indubio est. ⁊ quid hoc aliud quam mortalis uitȩ miseria ẽ : quod
amamus amicos suspecti ne offendi ualeant. Formidamus inimicos atq: securi deehnon
sumus utiq quos formidamus. quod plerũq: in imicis sic fidenter quasi amicis loquimur
& nonnum quã pura uerba ꝓximorũ & multum nos fortasse diligentium quasi uerba
suscipimus inimicorum: et qui fallinum quam iđ fallere uolumus. excui tela nr̃a gra¬
uius er pamus÷ Quditaq: hoc nisi humanȩ uitȩ miseriaest : qđ amissa celesti patria re¬
pulsus homo delectatur exnlio . grauatur curis & tamen cogitare dissimulat qui a multa

Expanded text:
ad necessaria atque concessa, miseria est: ut contra frigus vestimenta, contra famem ad necessaria atque concessa, miseria est: ut contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra aestum frigora requirantur, quod multa cautela custoditur salus corporis, quod etiam custodita amittitur, amissa cum gravi labore reparatur, et tamen reparata semper in dubio est. Quid hoc aliud quam mortalis vitae miseria est? quod amamus amicos suspecti, ne offendi valeant; formidamus inimicos, atque securi de eis non sumus utique quos formidamus, quod plerumque inimicis sic fidenter quasi amicis loquimur, et nonnunquam pura verba proximorum, et multum nos fortasse diligentium quasi verba suscipimus inimicorum; et qui falli nunquam vel fallere volumus, ex cautela nostra gravius erramus. Quid itaque hoc, nisi humanae vitae miseria est? quod amissa coelesti patria repulsus homo delectatur exsilio, gravatur curis, et tamen cogitare dissimulat quam grave sit, quia multa
Abbreviated transcription (Latin):
eis ueritatis ignorantiam ingeri : quia frequentibus uidemus infelicitatibus
quam lib& temporaliter affligi : Ac ꝑ hoc sidesolis infernotraditis dicer&ur nullate¬
nus abhorrer& auero :. Cum autem generaliter nulla. c̃ẽ miseria nisimors a erna dicit᷑
ueritatisq: ignorantia. ipsa uidendi & experiendi assiduitate falsissimum eẽ conuincit
deplorait homo inquiens natus demuliere breui uiuens tempore . repletus multis miserus
Cui sc̃s gregorius exponendo consentiens. quas nam intellegere miserias debeamus
edicat GRT GDRIUS. Quid in sehabebit fortitudinis quinatus est ex infirmitate. breu
uiuens tempore. repletus multis miseriis: ecce scĩ uiri uocib: poena hominis breuiter
ex pressa. quia & angustat᷑ aduitã &dilatatur admiseriam. Sienĩ subtilit̃ conside¬
r&ur. omne qđ hic agitur. poena & miseria est : ꝓpsi& enim corruptioni carnis seruire

Expanded text:
eis veritatis ignorantiam ingeri, quia frequentibus videmus infelicitatibus eis veritatis ignorantiam ingeri, quia frequentibus videmus infelicitatibus quemlibet temporaliter affligi. Ac per hoc, si id de solis inferno traditis diceretur, nullatenus abhorreret a vero. Cum autem generaliter nulla esse miseria, nisi mors aeterna dicitur, veritatisque ignorantia, ipsa videndi et experiendi assiduitate falsissimum esse convincitur. deplorat: Homo, inquiens, natus de muliere, brevi vivens tempore, repletur multis miseriis . Cui sanctus Gregorius exponendo consentiens, quasnam intelligere miserias debeamus edicat: Quid in se habebit fortitudinis, qui natus est ex infirmitate, brevi vivens tempore, repletus multis miseriis? Ecce sancti viri vocibus poena hominis breviter est expressa; quia et angustatur ad vitam, et dilatatur ad miseriam. Si enim subtiliter consideretur, quod hic agitur, poena et miseria est; ipsi etenim corruptioni carnis servire
Abbreviated transcription (Latin):
ubiitaq ignoratur ueritas ibi nullauita. ubi aut̃ nulla uita ibi necesse . ẽ. continuam
mortem ad eẽ quid esthoc : Nunc das miseris ueritatis scientiam aufers mueriã : nunc
tribuis ignorantiam ueritatis mortem atq: miseriam. Si enim uerum est eos habere ue¬
rititis scientiam. falsum est eosdem habere ueritatis ignorantiã ⁊ Rursum siuerum ẽ
eos habere ueritatis imorantiã : falsum est eis in ẽẽ ueritatis scientiã: Item fali .
quod dicis nullam ẽẽ miseriam nisi mortem a uernam: Multis enim & iusti & pecca¬
tores in hac uita miseriis &calamitatib: noxiantur. aquib: digratia aliquoties eru¬
untur. aliquoties eiusdem iustitia non liberantur. Nam sibeatitudo dicitur ad sequi
nulloq: carere quicquid rationabiliter uolueris: cum tanto bono priuaris. Non in me¬
rito miser diceris : cumq tot miseriis tempo¬
ralibus pios addici sepissime uide¬
amus Nequa quam eos ad a&ernam mortẽcredimus ꝓperare : Nec idea¬
credimus ꝓperare : Nec ideo

Expanded text:
 ignoratur veritas, ibi nulla vita: ubi autem nulla vita, ibi necesse est continuam mortem adesse. Quid est hoc? nunc das miseris veritatis scientiam, aufers miseriam; nunc tribuis ignorantiam veritatis, mortem atque miseriam. Si enim verum est eos habere veritatis scientiam, falsum est eosdem habere ignorantiam. Rursum, si verum est eos habere veritatis ignorantiam, falsum est eis inesse veritatis scientiam. Item falsum est quod dicis: Nullam esse miseriam nisi mortem aeternam. Multis enim et peccatores et justi in hac vita miseriis et calamitatibus noxiantur, a quibus Dei gratia aliquoties eruuntur, aliquoties ejusdem justitia non liberantur. Nam, si beatitudo dicitur assequi nulloque carere quidquid rationabiliter volueris, cum tanto bono privaris, non immerito miser diceris; cumque tot miseriis temporalibus pios addici saepissime videamus, nequaquam eos ad aeternam mortem credimus properare: nec ideo
Abbreviated transcription (Latin):
terna est ueritatis cognitio: Nulla igitur beatitudo est auin uersantislcomitro
Sed neista collectio Nullo modo inmentib nr̃is nut& audiamus ipsam illcmueti¬
tatem a ꝑteclamantem : quidiligitinȩ diligaur a patremeo &ego diligamsum &
manifestabo meipsum illi. Item alibi haec est autem uitaaceeđ: ut coine eredit᷑
decius de fectu idest miseria necesse est econtrario creditur Ita Sinulla miseria ẽ
nisi mors acerna : a &cerna aut̃ mors est ueritatis ignoraeraaibi nulla uitat ubi¬
seriacst auisi ueritatis ignorantia  ubi itaq ignoratur uerttasibi nullnuit euis bi
autem Nulla uita ibi necesse ẽ continuam mortem adeẽ quȩ sii aulror equsau¬
deat dicere dm̃eẽ p̃destina torem poenȩ : uisi quiaud& eum adscpeereuaut contu macia¬
periocha dixisti habere miseros felicitatis notionem atq scientiam atiderm. Pesti¬
e inquiers felicitas: Nullus ergo ex tranaturam iiam felicitatis & notiomeritur fel

Expanded text:
aeterna est veritatis cognitio, nulla igitur beatitudo est nisi veritatis cognitio. Sed ne ista collectio nullo modo in mentibus nostris nutet, audiamus ipsam illam Veritatem aperte clamantem: Qui diligit me diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi . Item alibi: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant de ejus defectu, id est miseria, necesse est e contrario credatur. Ita si nulla miseria est, nisi mors aeterna, aeterna autem mors est veritatis ignorantia, nulla igitur miseriatem nulla vita, ibi necesse est continuam mortem adesse. Quae si ita sint, quis audeat dicere Deum esse praedestinatorem poenae, nisi qui audet eum asserere auctorem ignperiocha dixisti habere miseros felicitatis notionem atque scientiam.  Veritas est, inquiens, felicitas. Nullus ergo extra natur
Abbreviated transcription (Latin):
Neergo com pugnantia intor sepo suisse falla citer corgipgu ir maidions Eduu¬
que homini sup plicium fieri depeccato suo &leuis iniqualenat li penra aiuer¬

Expanded text:
Ne ergo compugnantia inter se posuisse fallaciter confingatur, dicamus unicuNe ergo compugnantia inter se posuisse fallaciter confingatur, dicamus unicuique homini supplicium fieri de peccato suo, et ejus iniquitatem i
Abbreviated transcription (Latin):
Neque illud hic prodorit. in quonon nulli scipsos seducunit. Ignem a& num dictũ
non ipsam poenam a&ernam: Merignem quippe qui ȩternuserit. trarisituros arbi¬
trantur eos quibus propter fidem mortuam. ꝑ ignem promit tuNT salutem: Qt ui¬
delic& ipseignis a&ernus sit. combustio uero corum hocẽ operatio ignis riori
sitincos a&ernia Cum & hoc p̃uideris dñs tam quam dñs. sententia in suam lta
concduserit dicens. Sic ibunt illi in com bustignem a&ernam. Iusti acitem in ui¬
tam a&erniam. Erit ergo a &na combustio sicut ignis & cos in illam lturos
ueritas dicit quorum non fidem sed bona opera de fuisse dela rauit.
R con fer hastanti patris sententias. & eum aut ueracem si contraria sibi¬
m& ipst nondixit conproba. auomerdacusi secus dixisser corpicontis argine:

Expanded text:
Neque illud hic proderit al., dici hic poterit, in quo nonnulli seipsos seducunt, ignem aeternum dictum, Neque illud hic proderit al., dici hic poterit, in quo nonnulli seipsos seducunt, ignem aeternum dictum, non ipsam poenam al., combustionem aeternam: per ignem quippe, qui aeternus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem. Ut videlicet ipse ignis aeternus sit, combustio vero eorum, id est operatio ignis, non sit in eos aeterna, cum et hoc praevidens Dominus tanquam Dominus sententiam suam ita concluserit dicens: Sic ibunt illi in combustionem aeternam; justi autem in vitam aeternam . Erit ergo aeterna combustio, sicut ignis, et eos in illam ituros Veritas dicit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declaravit. + Confer his tanti Patris sententias, et eum aut veracem, si contraria sibimet ipsi non dixit, comproba, aut mendacii, si secus dixisse conviceris, argue.
Abbreviated transcription (Latin):
u& quã conueriit falsitati Dicitenim AŨ Intellegamus unicuiq homini suppliciũ
ficri depeccatosuo & eius iniquitatem in poenam conuerti Nec putomus illã tranquil¬
litatem & in effabile lumendi deseꝓferre un de peccata puniaritur sed ipsa peccata sie
ordinare: ut q̃ fuerunt delectamenta homini peccanti. sint instrumenta dño punierati
Rquib uerbis addis Dioħ Pulchre quidem atq p̃clare definieris non ẽealia instrum̃¬
tator quen dȩ impictatis prx̧ter illam ipsã impi&atom: Ruerum haec diceris. ex¬
cludere conaris &iampoeniam ignis aernii in quosinullus ardebit. Ad quid pax̧¬
paratus diabolo & angeliscius impusq hominib adõ fuerit. ł ad quid in eũmit¬
tendisirit. Prsus nescire mefateor Sed nede p̃missa augus tini seritentia tibiblari¬
diaris Quam uis superior ad cuncta sufficer&. Ponamus & alteram ipsius qua

Expanded text:
vet, quam convenit falsitati. Dicit enim : Intelligamus unicuique homini supplicium vet, quam convenit falsitati. Dicit enim : Intelligamus unicuique homini supplicium fieri de peccato suo, et ejus iniquitatem in poenam converti, nec putemus illam tranquillitatem et ineffabile lumen Dei de se proferre unde peccata puniantur, sed ipsa peccata sic ordinare, ut quae fuerunt delectamenta homini peccanti, sint instrumenta Domino punienti. + Quibus verbis addis: JOANNES SCOTUS. Θ Pulchre quidem atque praeclare definiens, non esse alia instrumenta torquendae impietatis, praeter illam ipsam impietatem. CORRECTIO. + Verum, haec dicens, excludere conaris etiam poenam ignis aeterni, in quo si nullus ardebit, ad quid praeparatus diabolo et angelis ejus , impiisque hominibus a Deo fuerit, vel ad quid in eum mittendi sunt, prorsus nescire me fateor. Sed ne de praemissa Augustini sententia tibi blandiaris, quamvis superior ad cuncta sufficeret, ponamus et alteram ipsius, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ñquid uerborum simplex suꝑficies ostendat Vi delic& ut prescis se & p̃destinas sedm̃ poe¬
nas pnon p̃scisse & non p̃destinas se accipere debeamus. Eccedoctor &imius sub nomine
iuliani lam in de contrateagens. omnisublato locutionum fuco quiduerborũ simplex su¬
ꝑficies ostendat ed ocuit ñ quid mrstica fictio mentiretur asseruit. Dilucidequippe per¬
docuit: in hac mortaliter uita degentib peccatoq sese uoluntarie inquinantib iustodĩ
iu dicio poenam alterius peccatił unius uł plurimũ retribui. Quib cacati inbaratrũ
uire sibi debitum ꝑducantur. Nectamen &xcludieas poenas quib ł hic temporaliter ł
illicaxernaliter & anima & corpore puniantur Prouide sententia sci agustini ex
psalmo. uiiquam suffraga tricem ut tibiuid &ur tui erroris ad hibes ueritati potius fa¬

Expanded text:
non quid verborum simplex superficies ostendat. Videlicet ut praescisse, et praedestinasse Deum poenon quid verborum simplex superficies ostendat. Videlicet ut praescisse, et praedestinasse Deum poenas pro non praescisse, et non praedestinasse accipere debeamus. Ecce doctor eximius, sub nomine Juliani jam inde contra te agens, omni sublato locutionum fuco, quid verborum simplex superficies ostendat edocuit, non quid mystica fictio mentiretur asseruit. Dilucide quippe perdocuit in hac mortali vita degentibus, peccatoque sese voluntarie inquinantibus, justo Dei judicio poenam alterius peccati, vel unius, vel plurium retribui: quibus caecati in barathrum jure sibi debitum perducantur; nec tamen excludi eas poenas, quibus vel hic temporaliter, vel illic aeternaliter et anima et corpore puniantur. Proinde sententia sancti Augustini ex psalmo VII, quam suffragatricem, ut tibi videtur, tui erroris adhibes, veritati potius fa
Abbreviated transcription (Latin):
testibus reb humanis: paruulum prius nichilsãpere deinde crescendo uaria sãpere
& postea si ad sapientium sortem portin& recte saporo. at queita ab infaritia
ad sapientiam per insipi eritiam mediam ꝑ uerure equa ꝓpt̃ humana hatura q̃¬
o hac & in par uulis cuil audib: uris saluatorẽ tamquã sana sit iri uidotis : quema dma¬
dum prius proferat insipientiae quam sapientiae fructum uidetis. & radiciscius uitium ui¬
dere nonuultis aut uidetis qđ peiuis ẽ & negatis. R Siaures intellegentiae & ueritatis.
tuatibi poruicacia non obstruxit. ꝑspicacitor uidere potes uanis sunũ telaborẽ subis¬
eneui quam triuis sefrustra in sũdasse. ut diceres ad exercitium nr̃ȩ in tellegentiae
dm̃ procuras se & inscripturis sus & intracta toribus earum ut audientes tales locu¬
tionum modos cuigilar& nra intentio ad intellegendum quid in eis misticum lateat.

Expanded text:
testibus rebus humanis, parvulum prius nihil sapere, deinde crescendo vana sapere, testibus rebus humanis, parvulum prius nihil sapere, deinde crescendo vana sapere, et postea si ad sapientium sortem pertinet, recta sapere; atque ita ab infantia ad sapientiam per insipientiam mediam pervenire? Quapropter humana natura quae jacet in parvulis, cui laudibus vestris salvatorem tanquam sana sit invidetis, quemadmodum prius proferat insipientiae quam sapientiae fructum videtis, et radicis ejus vitium videre non vultis; aut videtis, quod pejus est, et negatis. tua tibi pervicacia non obstruxerit, perspicaciter videre potes vanissimum te laborem subiisse, nequidquam trivisse, frustra insudasse, ut diceres ad exercitium nostrae intelligentiae Deum procurasse, et in Scripturis suis, et in tractatoribus earum, ut audientes tales locutionum modos, evigilaret nostra intentio ad intelligendum quid in eis mysticum lateat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia fecenit : pnẽ ppẽ id qđ int̃nosagitur quis ignorat omnos homines quiquũq. sapi¬
entes fura exiiu pientibus fieri nisi forttaliqui ex p̃conib mediatoris magnadimultũ¬
quin solita gratia ÷adia pientiã non ex insipientia sed ex in fantia transire potuerit: qđ
sinacura sino fide mediatoris ficri posse contenditis arcanum cirus panditis aero
sisure nucdulenim uos agere appar& tanta de fensione e laudonature nisi ut xp̃s
gracis mortuus sio cuius nosdicimus fidequȩ ꝑ dilectionem operat᷑ &iũ natura in¬
sipientibus opitulari: Sunt enĩ quitanta cordis obtũnsitate nascuntur. ut similiores pe
corib quã hominib esseuideant᷑ quorũ tanta fatuitas quȩ in illis naturalis apparat. Non
potestis ulũ dicere meritũ qui nullũ ec̃ dicitis originale peccatũ : qui saut̃ ñ cotidi eꝓb&

Expanded text:
perbia fecerit; nunc, propter id quod inter nos agitur, quis ignorat omnes homines, quicunque sapiperbia fecerit; nunc, propter id quod inter nos agitur, quis ignorat omnes homines, quicunque sapientes fiunt, ex insipientibus fieri, nisi forte aliqui ex praeconibus Mediatoris, magna ejus multumque insolita gratia, ad sapientiam non ex insipientia, sed ex infantia transire potuerint. Quod si natura sine fide Mediatoris fieri posse contenditis, arcanum virus panditis haeresis vestrae. Nihil enim vos agere apparet tanta defensione et laude naturae, Nisi ut Christus gratis mortuus sit , cujus nos dicimus fidem, quae per dilectionem operatur , etiam natura insipiecoribus quam hominibus esse videantur: quorum tantae fatuitatis quae in illis naturalis apparet, non potestis ullum dicere meritum, qui nullum esse dicitis originale peccatum. Quis autem non quotidie probet
Abbreviated transcription (Latin):
cerit falsum Ista fides non neg&cur & hoc quod deanima lat& auteotio discrtur
aut si cut alia nu lne in hac uita si nes alutis labenescitur . Magis enim curandũ ẽ si ue
in paruudis suic ingrandibus quo anima sanetur auxilio quam quo uitiata sit meri¬
to que tamex siuitiata negabitur nec sanabitur: Illud sane quur dixeris ex cogi¬
coreorum: Ad didisticnim notandum ẽẽ qm̃ insipientiam : causam dicat̃ omniũ malorũ:
Hoc quidom dixisse apłm non satis constat Sed non inde contendo. Dupotius quir hocdi¬
xeris quȩro. anferte quia paruule non recte dicuntur insipientes: qui nondum sapientie
possunt eẽparticipes : ideo nullũmalum eis iet̃ uis credi quo deẽ consequens arbitra¬
ris simalum omnnium causa insipientia est sed sidisputatione subtilissima &elima¬
tis suma opus ẽ itsciamus utrũ primos homines insipientia suporbos aninsipientes su¬

Expanded text:
cerit falsum. Ista fides non negetur, et hoc quod de anima latet; aut ex otio discitur, cerit falsum. Ista fides non negetur, et hoc quod de anima latet; aut ex otio discitur, aut sicut alia multa in hac vita sine salutis labe nescitur. Magis enim curandum est, sive in parvulis, sive in grandibus, in quo anima sanetur auxilio quam quo vitiata sit merito: quae tamen si vitiata negabitur, nec sanabitur. Illud sane cur dixeris, excogicor eorum . Addidisti enim notandum esse quoniam insipientiam causam dicat omnium malorum. Hoc quidem dixisse Apostolum non satis constat, sed non inde contendo: tu potius cur hoc dixeris quaero. An forte quia parvuli non recte dicuntur insipientes, quia nondum sapientiae possunt esse participes? Ideo nullum malum eis inesse vis credi, quod esse consequens arbitraris, si malorum omnium causa insipientia est. Sed, si disputatione subtilissima et elimatissima opus est ut sciamus utrum primos homines insipientia superbos an insipientes su
Abbreviated transcription (Latin):
insimilicausa. Qut m̃ daci red despiritui. aut contum acitolle libidini. Quid fugis ad
obscuris simam de anima questionem in para diso : ab animo quidem cocpitelatio &ad
p̃ceptum trans grediendum inde consensio ꝓpt̃ qđ dictum ost a serpento eritis sicut
di Sed peccatum illud homo totus impleuit ⁊ Tuncẽcaro factu peccati. cuius uitia
sanantur sola similitudine carnis peccati. ut ergo & anima & caropariter utrum¬
q pumatur. nisi quod nascitur renascendo emen d&cur: ꝓfecto aututrũq uitiatũ
ex bomineitia hitui dut alterũ in alitro tamquã inuitiato uasccorrum pitur ubioc¬
culta iustitia diuinȩlegis includitur: quidaut horumsit uersim i r luibe ptius iubioe
quam dico neaudeam dõcere quod nescio: hoctamonscio id horum eẽ uerum qđ fides
uera antiqua catholica qua creditur & asseritur origin ale peccatum non cr̃ conui¬

Expanded text:
in simili causa, aut mendaci redde spiritui, aut contumaci tolle libidini. 17. Quid fugis ad in simili causa, aut mendaci redde spiritui, aut contumaci tolle libidini. 17. Quid fugis ad obscurissimam de anima quaestionem? In paradiso ab animo quidem coepit elatio, et ad praeceptum transgrediendum inde consensio, propter quod dictum est a serpente, Eritis sicut dii : sed peccatum illud homo totus implevit. Tunc est caro facta peccati, cujus vitia sanantur sola similitudine carnis peccati. Ut ergo et anima et caro pariter utrumque puniatur, nisi quod nascitur, renascendo emundetur; profecto aut utrumque vitiatum ex homine trahitur, aut alterum in altero tanquam in vitiato vase corrumpitur, ubi occulta justitia divinae legis includitur. Quid autem horum sit verum, libentius disco quam dico, ne audeam docere qvera antiqua catholica, qua creditur et asseritur originale peccatum, non esse convi
Abbreviated transcription (Latin):
acor poaesuo ciqui non optem perauerat dño suo : Quod tu negans & falsum esse
deridens: uelut ostendere uoluisti quȩ sequeracur absurditas. tam quam ul¬
tricem teati Si hoc ita est. libidinem laudaus certe istum men dacem spi¬
iricuro qui aimpium tegem sicut merebatur fallendo taxit admor tem:
oteduter no de uitaeis aleode neseto tgo &hic dico iniustum enum erat ut qui non
et die de dix se unos ondec iperetur a falio: lauda argo stius iustitiã falsicatis
se die q̃se dixsta in laudo libidinis quia nicbilenpotest go uciatius iustitiã falsitati¬
quitate multa commissa siuin dicauit in iuriam dĩ. Et quia lta cons orestunapelui¬
te nonbabuit : utofficium uindicantis ad sumer&: om̃a hac scđm tuos acutisĩ mor
sensus nec tedicuntur. Emillius hmundi spiritus laude Ergop conuium laudistua

Expanded text:
a corpore suo ei qui non obtemperaverat Domino suo. Quod tu negans, et falsum esse a corpore suo ei qui non obtemperaverat Domino suo. Quod tu negans, et falsum esse deridens, velut ostendere voluisti quae sequeretur absurditas, tanquam ultricem peccati, si hoc ita est, libidinem laudas ial., laudans. Certe istum mendacem spiritum, quia impium regem sicut merebatur fallendo traxit ad mortem, egas iniquitatis ultorem. Ecce ego et hic dico, Injustum enim erat ut qui non crediderat Deo vero, non deciperetur a falso. Lauda ergo et istius justitiam falsitatis, et dic quae dixisti in laude libidinis: « Quia nihil ea potest laudabilius aestimari, si iniquitatem ulta commissi est, si vindicavit injuriam Dei, et quia ita consortium peccati non habuit, ut officium vindicantis assumeret. » Omnia haec secundum tuos acutissimos sensus, recte dicuntur et in illius immundi spiritus laude. Ergo praeconium vocis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
iam sct̃sps pignus sed homo intellegens & acutus iustã diciseẽ bibidinẽ & laudis p̃coniop̃di¬
candã si erĩ qui dõñ oboediunt non illũ oboediendo puniuit. Si prudent̃ hic saperes ꝓfecto
eẽ iniquitatẽ uideres quapars inferior hominisrepugnat superiori atq meliori &tum
iuste iniquũ suaicarnis iniquitate punitum sicutẽ rex inquus malignispiritus ini¬
quitate punitus: An & ipsũ malignum spiritum laudaredisponis eiaquid moraris
Dec& enimte inimicum gratuito dĩ bonitatis. laudatorem sp̃s essemenda cis
Nec laborabis inuenire quĩ ddicas.: Laudes cius paratas habes. si haec ipsa in eum
uerbatranstuloris q̃ posuisti in laude libidinis. uelut consequentia sententiam
meam. quia egodixi in lustum onim erat ucoptem perar &ur a seruo suo hoc ẽ

Expanded text:
jam sancti Spiritus pignus? Sed, homo intelligens et acutus, justam dicis esse libidinem et laudis praeconio praedijam sancti Spiritus pignus? Sed, homo intelligens et acutus, justam dicis esse libidinem et laudis praeconio praedicandam: si eum qui Deo non obedivit, non illi obediendo punivit. Si prudenter hic saperes, profecto esse iniquitatem videres, qua pars inferior hominis repugnat superiori atque meliori, et tam  al., tamen juste iniquum, suae carnis iniquitate punitum, sicut est rex iniquus maligni spiritus iniquitate punitus. An et ipsum malignum spiritum laudare disponis? Eia quid moraris? decet enim te inimicum gratuitae Dei bonitatis, laudatorem spiritus esse mendacis; nec laborabis invenire quid dicas, laudes ejus paratas habes. Si haec ipsa in eum verba transtuleris, quae posuisti in laude libidinis, velut consequentia sententiam meam; quia ego dixi: Injustum enim erat ut obtemperaretur a servo suo, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
didit roboam in falsum consilium: facit hac miris & in effabilib: modis: quinouit ius¬
taiudicia sua nonsolum hcorporibus hominum. sed & in ipsis cordibus operari Qui ñ
facit uoluntates malas. sed utitur eis ut uoluerit. cum aliquid hique uolle non possit
Quȩ ds̃ puotis humanis ꝓpitius annuat iratus uenon adnuat. Acrursus q̃ iratus an¬
nuat ꝓpitius uenon a dnuat. Atq iterum quȩ contrauota humana ꝓpitius faciat.
quģ iratus non faciat. & in hi somnib bonus ꝑseuerat & iustus. Ex audit ꝓpitius ñ
exaudiciratus & rursus Non exaudit ꝓpitius. exauditiratus. Parcit ꝓpitius
non parcit iratus : & rursus non parcit ꝓpitius. parcitiratus: Atq in his omnibus
bonus ꝑ seuerat & iustus. Sed ad hax quisidoneus: utiq ad hac eius ꝑ serutanda & inues¬
tiganda uidicia. quis homo idoncus quẽ corruptibile ad grauat corpus. &iã sihab eat

Expanded text:
didit Roboam in falsum consilium : facit haec miris et ineffabilibus modis, qui novit jusdidit Roboam in falsum consilium : facit haec miris et ineffabilibus modis, qui novit justa judicia sua non solum in corporibus hominum, sed et in ipsis cordibus operari; qui non facit voluntates malas, sed utitur eis ut voluerit, cum aliquid inique velle non possit.  Quae Deus pro votis humanis propitius annuat, iratusve non annuat. Ac rursus: quae iratus annuat, propitiusve non annuat. Atque iterum: Quae contra vota humana propitius faciat, quae iratus non faciat: et in his omnibus bonus perseverat et justus: exaudit propitius, non exaudit iratus; et rursus: non exaudit propitius, exaudit iratus; parcit propitius, non parcit iratus; et rursus: non parcit propitius, parcit iratus; atque in his omnibus bonus perseverat et justus: Sed ad haec quis idoneus , utique ad haec ejus perscrutanda et investiganda judicia quis homo idoneus , quem corruptibile aggravat corpus, etiamsi habeat
Abbreviated transcription (Latin):
Netradas medñe ad esiderio meo poccatori. hocdicatim a sehomo ned s̃ sit patienserga illũ.
sids̃ nontradit ut mala fiant: nisi patientem bonitatem ꝓ̃bendo cum fiunt quidest aut̃
qđ cotidie dicimus. nenos inferas intẽptationem nisiut non tradamur concupiscentus
nris : Vnusquisq enim tẽp̃tatur a concupiscentia sua abstractus & in lectus. Anforte ho
adõ petimus ut non sit erganos patiens bonita scius : Nonergo eius iuocamus miscricor¬
diam: sed potius iracundiã prouocamus: quisista sapiait sanus łnmoquis uł furiosus
haecdicat: tradit ergodis̃ in passiones ignominiȩ ut fiant q̃ ñ conueniunt. Sed ipsecon uo¬
nientertradit: & fiunt eadem pecaatu & peccatorum supplicia p̃teritorũ & supplicio¬
rũ merita futurorum: Sicut tradidit ahab in pserido ꝓph&arũ mendacium. sicut tra¬

Expanded text:
Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori , hoc dicat a se homo, ne Deus sit patiens erga illum, Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori , hoc dicat a se homo, ne Deus sit patiens erga illum, si Deus non tradit, ut mala fiant, nisi patientiam, bonitatem praebendo cum fiunt. Quid est autem quod quotidie dicimus: Ne nos inferas in tentationem , nisi ut non tradamur concupiscentiis nostris. Unusquisque enim tentatur, a concupiscentia sua abstractus et illectus . An forte hoc a Deo petimus, ut non sit erga nos patiens bonitas ejus? Non ergo ejus invocamus misericordiam, sed potius iracundiam provocamus. Quis ista sapiat sanus? Imo quis vel furiosus haec dicat? Tradit ergo Deus in passiones ignominiae, ut fiant quae non conveniunt . Sed ipse convenienter tradit, et fiunt eadem peccata, et peccatorum supplicia praeteritorum, et suppliciorum merita futurorum. Sicut tradidit Achab in pseudoprophetarum mendacium . Sicut tra