comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
papa secl̃s qͦd nicͥ¬
laus decessor ee
disposuerat mi
suos. donatu
& ad filios eiꝰ constantinũ & lo
augustos c̃stantinopolim dis
Cum quib & anastasius bibl¬
uniu̾salẽ sẏnodũ illuc c̃uenientes appel¬
laner̾: cxortũ scisma de ignatii depositioẽ
& fotu ordinatione sed auer̾. fotium ana¬
thematitantes. & ignatium restituentes.
romotiones & consecrationes epõrum¬
ccordans pͥorib c̾cilus clericoꝵ electioẽ
ie decreto. & epõꝵ collegio fieri hȩc scã &
uniu̾salis sẏnodus difͤfiuit & statuit.
aq iure ꝓmulgauit neminem laicoꝵ
pͥncipũ uel potentũ semet inserere ele¬
ctioni uel ꝓmotio patriarchȩ. uł metro¬
politani aut cuiuslibet epĩ. ne uide¬
licet inordinata & ine̾grua binc fiat
c̃tentio ł confusio. p̾sertim cũ nullam
in talib potestatẽ quenquã potestatiuoꝵ¬
attendẽ sibi usq quo regularit᷑ acolle¬
tio eccłȩ suscipiat finem electio futuri
ontificis. Si uͦ quis laicoꝵ adc̾certandu᷑

Expanded text:
papa, secundum quod Nicolaus decessor ejus disposuerat, missos suos, Donatum et ad filios ejus, Constantinum et Leonem Augustos, Constantinopolim direxit, cum quibus universalem synodum illus convenientes appellaverunt exortum schisma de Ignatii depositione et Photii ordinatione sedaverunt, Photium anathematizantes et Ignatium restituentes, romotiones concordatis prioribus conciliis, clericorum electione ac decreto et episcoporum collegio fieri hec sancta et universalis synodus diffinivit et statuit atque iure promulgavit, neminem laicorum principum vel potentum semet inserere electioni vel promotioni patriarchę vel metropolitani aut cuiuslibet episcopi, ne videlicet inordinata et incongrua hinc fiat contentio vel confusio, presertim cum nullam in talibus potestatem quemquam potestativoattendere sibi, usque quo regulariter a collegio ecclesiae suscipiat finem electio futuri pontificis. Si quis vero laicorum ad concertandum
Abbreviated transcription (Latin):
uia ordo debet in sacratione custodiri
fsus acceptũ. Et qm̃ uidemꝰ sine manꝰ
ostione a paruula ȩtate consuram
sumcleri accipientes. nondũq ab epõ¬
inꝰ impositione accepta. suꝑ ambonẽ
rgularitꝰ collecta legentes: p̾cipimꝰ

Expanded text:
Quia ordo debet in consecrationem custodiri, prorsus acceptum. Et quoniam videmus sine manus impositione, a parvula aetate quosdam tonsuram clerici accipientes, nondumque, ab epmanus impositione percepta super ambonem irregulariter in collecta legentes, praecipim
Abbreviated transcription (Latin):
ispensationes rerũ ñ nunquam
cogunt parũ quid adebito quosdã
foras exire. ut mauis aliqͥd lucri facian.
Sic̃ enĩ hi qui mare nauigant tempe¬
state urgente nauiq ꝑiclitante anxi¬
ati quędam exonerant. ut cęt̾a salua
ꝑmaneant: ita & nos cũ non habemꝰ¬
saluandor omniũ negocioꝵ peniteri¬

Expanded text:
ispensationes rerum nonnunquam ispensationes rerum nonnunquam cogunt parum quid a debito quosdam foras exire, ut majus aliquid lucrifaciant. Sicut enim ii qui mare navigant tempestate urgente, navique periclitante, anxiati quaedam exonerant, ut caetera salva permaneant; ita et nos cum non habemsalvandorum omnium negotiorum penit
Abbreviated transcription (Latin):
mnissa maximo diacono antiocheno.¬
idici adiligendo mͥ paulo monacho.
qi recusat᷑ pictas tua usq hodie cõ¬
mtinionẽ reucrentissimi epĩ iobannis
amplecti ꝓ eo qđ quidã in antiochena
ȩccła male adhuc cũ nestorio uł senti¬
ant uł iam senserint quidẽ. s forsitan
resipuerint. Probet gͥ tua modestia
utrũ aliquando colligi nude ac irre¬
uerent᷑ cum nestorio sentiant. & in¬
uicẽ collocant᷑. licet aliqͥndo cauteria¬
tã habuerint conscientia. colligant᷑
autẽ nc̃ acta penitentia suꝑ his in qͥb
surrepti sc̃. quanuis confiteri fortasse
reuereant᷑ excessũ. ¶ Infra. Ut autem
ñ estimem᷑ amare c̾tentionẽ : amplecta¬
mͣ epĩ reuerentissimi iħis cõmunionẽ
indulgentes ei. & causa dispensatiois
eiꝰ negociũ ñ subtiliꝰ uł districtiꝰ siue
uehementiꝰ erga se recognoscentis agat᷑.
Dispensationis eniꝰ grã sicut dixi eget
negociũ multũ. Eiꝰdẽ ad gennadiũ
prbm & archimandritã. De eodẽ.¬

Expanded text:
missa Maximo Diacono Antiochenoidici a diligendo mihi Paulo monacho, qui recusat pietas tua usque hodie communionem reverendissimi episcopi Joannis amplecti, pro eo, quod quidam in Antiochena ecclesia male adhuc cum Nestorio vel sentiant, vel jam senserint quidem, sed forsitan resipuerint. Probet igitur tua modestia utrum aliquando hi, qui dicuntur colligi, nude ac irreverenter cum Nestorio sentiant et invicem colloquantur; licet aliquando canteriatam habuerint conscientiam, colligantur ec acta poenitentia super iis in quibus subrepti sunt, quamvis confiteri fortasse revereantur excessum. » Infra: « Ut autem non aestimemur amare contentionem, amplectamur episcopi reverendissimi Joannis communionem, indulgentes ei, et causa dispensationis, ejus negotium non subtilius vel districtius, sive vehementius erga se recognoscentis agatur. Dispensationis enim gratia, sicut dixi, eget negotium multum. » Ejusdem ad Gennadium presbyterum et Archimandritam: « D
Abbreviated transcription (Latin):
pud nos habet᷑ ut qͥcunq de pontificali
Qe ad monachoꝵ idc̃ penitentium
dondit uitã: ulteriꝰ possit ad pontifi¬
catłeu̾ti. Itẽ. Precepit scã sẏnodus ut
quienq de pontificali dignitate ad

Expanded text:
pud nos habetur, ut quicunque de pontificali ordine ad monachorum, id est poenitentium, descenderit vitam, ulterius possit ad pontificatum reverti. Item. Praecepit sancta synodus, ut quicunque de pontificali dignitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
dericis. uł agritoribꝰ. Qdsi callidita¬
e usus fuerit. & acolono uł clerico eme¬
it pͥnceps agrũ: etiam sic irrita situen¬
litio. & restituat᷑ in epĩo uł in mona¬
ui disꝑgit male quȩ ñ colligit. De¬

Expanded text:
ericis vel agricultoribus. Quod si calliditate usus fuerit, et a colono vel clerico emerit princeps agrum; etiam sic irrita sit venditio, et restituatur episcopio vel monaqui dispergit male quae non collegit.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ lenocinium fecerint. cap̃ .iiii.¬
Iater uel parens uł quȩlibet fidelis¬
quȩ lenociniũ fecerit: eo quod ali¬
nionẽ. De uirginib dõ sacratis si ad¬
iasiues quȩ se deo dicauerunt. si
pactum ꝑdiderint uirginitatis
atq idẽ libidini seruierint. non
intelligentes qͦd amiserint : placuit
nec infine dandã eis. eẽ. cõmunionẽ
Quod si semet ꝑsuaserint. qͦd infirmitate
suȩ huiꝰmodi feminȩ egerint peni¬
tentiã & abstinuerint sẽ a coitu. eo
quod lapsȩ potius uideant᷑: placuit
eas in finẽ communionẽ accipere
debere. De sacerdotib & ministris si
mechauerint. capit̾. uI.
p̃i prb̃ri diacones si inministerio
positi deiecti fuerint. quod sint
mechati: placuit & ꝓpt̾ scandalũ &
ꝓpt̾ infandũ crim̃ nec infinẽ eos
communionẽ acciꝑe deb̾e. De his qͥ
m̃s qui in ꝑegre fuerint baptirati
eo quod coꝵ minime sit cognita ui:¬
ta. placuit adclerũ ñ . eẽ. ꝓmouendoᷤᷤ

Expanded text:
quae lenocinium fecerint. Mater vel parens vel quaelibet fidelis, si lenocinium exercuerit, eo quod ali13, de virginibus Deo sacratis si adirgines quae se Deo dicaverunt, si pactum perdiderint virginitatis, atque eidem libidini servierint, non intelligentes quid admiserint, planec in fine eis dandam esse communionem. Quod si sibimet persuaserint, quod infirmitate suae hujusmodi feminae egerint poenitentiam, ut abstineant se a coitu, eo quod lapsae potius videantur, placuit eas in fine communionem accipere II. De sacerdotibus et ministris si moechaverint. Episcopi, presbyteres et diacones si in ministerio positi detecti fuerint quod sint moechati, placuit propter scandalum et propter profanum crimen nec in finem eos cOmnes qui peregre fuerint baptizati, eo quod eorum minime sit cognita vita, placuit ad clerum non esse promovendos
Abbreviated transcription (Latin):
n diuina uocatione abhac uita
recedunt. cũ psalmis tantũ modo
psallentiũ uocib debe ad sepul.¬
rũ deferri: Uam funeris prȩcam̃
uod uulgo defunctis cantari solet.
& pecorib se aut ꝓximos aut fami.¬
is cedere om̃ino ꝓhibemꝰ. Sufficiat
autẽ quod in spe resurrectionis xp̃i.¬
anors corporib famulatũ diuinoꝵ
De dormientib autẽ nolo uos contri.¬
stari sicut & cȩteri qui spẽ non habent:¬

Expanded text:
 divina vocatione ab hac vita recedunt, cum psalmis tantummodo et psallentium vocibus debent ad sepulcra deferri. Nam funebre carmen, quod vulgo defunctis cantari solet, vel in pectoribus se aut proximos, aut familias caedere omnino prohibemus. Sufficiat autem, quod in spe resurrectionis Christianorum corporibus famulatus divinorum De dormientibus nolo vos contristari sicut ceteri qui spem non habent
Abbreviated transcription (Latin):
ui in aliquo crimine detecti si
Qqui infamię nota aspsi sunt. qr
scelera aliqua ꝑ publicam pęniten¬
se amisisse confessi sunt. qui in hat¬
noscunt᷑. qui semetipsos abscider. a¬

Expanded text:
ui in aliquo crimine detecti sunt, qui infamiae nota aspersi sunt, qui scelera aliqua per publicam poenitentiam admisisse confessi sunt, qui in hanotantur, qui semetipsos abscideru
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris coniunctionẽ sortiti sunt
aut numerosa coniugia frequentis
qͥ uiduã uł amarito relictam duxi
aut corruptarũ mariti fuer̃. qui
cubinas aut forncarias habuer̃. qͥ
seruili conditione obnorii sunt. q
ignoti sunt. qui neophiti uł laici
erib obligati sunt. qui inscii litterarũ
ui ꝑ gradus ȩccłiasticos ñ accesser̃. qui
nbitu honorẽ querunt. qui munerib
pnorẽ obtinere moliunt᷑. qui adeces¬
rib in sacerdotiũ eliguntur. sed nec ille
tinceps sacerdos erit. quẽ nec clerus nec
opli ꝓpriȩ ciuitatis elegit. uł auctori.¬
ĩ metropolitani uł cũꝓiuncialium
cerdotũ assensio non exquisiuit.¬

Expanded text:
uxoris conjunctionem sortiti sunt aut numerosa conjugia frequentarunt, qui viduam vel marito relictam duxerunt aut corruptarum mariti fuerunt, qui concubinas ad fornicationes habuerunt, qui servili conditioni obnoxii sunt, qui ignoti sunt, qui neophyti vel laicinexibus obligati sunt, qui inscii litterarum qui per gradus ecclesiasticos non accesserunt, qui ambitu honorhonorem obtinere moliuntur, qui a decessoribus in sacerdotium eliguntur. Sed nec ille deinceps sacerdos erit, quem nec clerus nec populus propriae civitatis elegerit, vel auctoritas metropolitani vel comprovincialium sacerdotum accessio
Abbreviated transcription (Latin):
i qui altario dei seruiunt. si subito¬
in flenda carnis fragilitate corru.¬
erint. & dño respiciente digne pe.¬
nituerint. ita ut mortificato corꝑe
cordis contriti sacrificiũ dõ offerant.
maneat in potestate pontificis. uel
ueracit̾ afflictos non dui suspendẽ
uł desidiosos ꝓlixiore tẽpore ab ȩccłiȩ
corꝑe segregare. ita tam̃ ut sic officioꝵ
suoꝵ loca recipiant: ne possint ad al¬
tiora officia ulteriꝰ ꝓmoueri. Quod
si iterato uelut canes ad uomitũ reu̾si
careant. sed etiã scãm cõmunionẽ nisi

Expanded text:
i qui altario Domini deserviunt, si subito flenda carnis fragilitate corruerint, et Domino respiciente digne poenituerint, ita ut mortificato corpore cordis contriti sacrificium Domino offerant; maneat in potestate pontificis vel veraciter afflictos non diu suspendere, vel desidiosos prolixione tempore ab Ecclesiae corpore segregare. Ita tamen ut sic officiorum suorum loca recipiant, nec possint ad altiora officia ulterius promoveri. Quod si iterato, velut canes ad vomitum reversicareant, sed etiam sanctam communionem nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m ꝑ cunctas dioceses parrochia
suas ꝑ singulos annos ire opori
ut exquirat quo una queq basici
reparationẽ sui indiget. Quod si ip
aut languosedetentꝰ. aui aliis occus¬
tionib implicatꝰ id implere nequ¬
uerit: prbros ꝓbabiles aut diacon
mittat. qui & redditꝰ bafilicarũ. &
parationes. & ministrantiũ uitam

Expanded text:
per cunctas dioeceses parochiasque suas per singulos annos ire oportet, ut exquirat quo unaquaeque basilica in reparatione sui indigeat. Quod si ipse aut languore detentus aut aliis occupationibus implicatus id explere nequiverit, presbyteros probabiles aut diaconos mittat, qui reditus basilicarum, et reparationes, et ministrantium vitam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ abbatis imꝑio. Similit̾ ut nullus eoꝵ
id÷ monachoꝵ forensis negotii susceptor
uł executor existat. nisi id qͦd monasterui
exposcit utilitas. abbate sibi nichilominꝰ
imꝑante canonũ ante om̃ia gallicanoꝵ
de his constitutione seruata. Ut si ep̃c in-¬

Expanded text:
cum abbatis imperio: similiter ut nullus eorum, cum abbatis imperio: similiter ut nullus eorum, id est monachorum, forensis negotii susceptor vel exsecutor existat, nisi id quod monasterii exposcit utilitas, abbate sibi nihilominus imperante, canonum ante omnia Gallicanorum de eis constitutione servata. XII. Ut si epi
Abbreviated transcription (Latin):
nltorũ causa exꝑientia magistrante
reppimꝰ nonnullas diocesianas esse¬
cłias destitutas. Obquã rem hac con¬
itutione decreuimus. ut antiq con.¬
uetudinis ordo seruet᷑. & annuis uicib
ibcp̃o dioceses uisitentur. Et si qua for-¬
ebaiilica reꝑta fuerit destituta: ordi¬
utioni ipsius reꝑare precipiat᷑. Quia
trcia ex omnib antiqua traditionie.
l̃ accipiat᷑ ab ep̃is nouimꝰ statutũ. Ut
bseruandum quoq decreuimꝰ. ne qͥs
lacerdotũ uel cłicoꝵ more scłarium
uaci audeat accipe. ꝓ impensis pa.¬
trociniis munera. nisi forte in ȩccłia
oblata gratuita. quȩ non fauore mu.¬
neris uideant᷑ accepta. sed collatione
deuotionis illata. Quod si quesita ꝓbat᷑
acciꝑe: ueluti exactor fenoris aut usura.¬
rũ possessor scđm statuta patrũ se no.¬
uerit degradandum. Ut monacꝰ cłicatꝰ¬
onachi amonasterio foras e gredientes
ne aliquod ministeriũ ȩccłiasticum
presumant agere ꝓhibemꝰ. nisi forte

Expanded text:
ltorum causa experientia magistrante reperimus nonnullas dioecesanas ecclesias destitutas. Ob quam rem hac constitutione decrevimus, ut antiquae consuetudinis ordo servetur, et annuis vicibus ab episcopo dioeceses visitentur, et si qua forte basilica reperta fuerit destituta, ordinatione ipsius reparari praecipiatur, quia tertia ex omnibus antiqua traditione ut accipiatur ab epiObservandum quoque decrevimus, ne quis sacerdotum vel clericorum more saecularium judicum audeat accipere pro impensis patrociniis munera, nisi forte in ecclesiis oblata gratuita, quae non favore muneris videantur accepta, sed collatione devotionis illata. Quod si quaesita probatur accipere, veluti exactor fenoris, aut usurarum possessor, secundum statuta Patrum se noverit degradandum. XI. Monachi aonachi a monasterio foras egredientes ne aliquod ministerium ecclesiasticum praesumant agere prohibemus, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
rI Ut religiosor corpora psallendo deducant᷑.
rii Ut in sc̃oꝵ nacaliciis balli mathiȩ ꝓhibeantur.
i ep̃c unã de parrochitanis eccłiis
Isuis monasteriũ dicare uoluerit:
ut in ea monachorũ regłarit̾ con¬
gregatio uiuat: hoc de concilii su
consensu habeat licentiã faciendi.
exhibeat. eidem loco donauerit sit
stabile. Rei eni bonȩ statuendȩ scm̃
conciliũ dat consensum. De lib̾tis¬
scã synodꝰ. ut siqui prb̃ri uł diaco.¬
ni ab ep̃is facti sunt : scđm modum
quo canones antiqui dant licentiã
sint lib̾i. & tam̃ apatrocinio eccłiȩ
tã ipsi quã ab eis ꝓgeniti ñ recedañ.
Ab aliis quoq lib̃tati traditi & eccłiis
cõmendati. patrocinio ep̃i colligant᷑.
& ne cuiquam donent᷑ hoc aprin¬

Expanded text:
22. Ut religiosorum corpora psallendo tantum deducantur. 23. Ut in sanctorum natalitiis ballimathiae prohibeantur. scopus unam de parochianis ecclesiis suis monasterium dicare voluerit, ut in ea monachorum regulariter congregatio vivat, hoc de consensu concilii sui habeat licentiam faciendi. exhibeat, eidem loco donaverit, sit stabile. Rei enim bonae statuendae sanctum concilium dat consensum. C. LXXIncta synodus, ut, si qui presbyteri vel diaconi ab episcopis facti sunt secundum modum quo canones antiqui dant licentiam, nt; et tamen a patrocinio Ecclesiae tam ipsi, quam ab eis progeniti non recedant. Ab aliis quoque liberti traditi ecclescommendati patrocinio episcopi colligantur, et ne cuiquam donentur a prin
Abbreviated transcription (Latin):
apparere. De his qui publice penitentiã
Suero qui ex egritudinis languore
depressus penitentiȩ benedictionẽ
quã uiaticũ dicimꝰ ꝑ communionẽ
acceꝑit. postmodũ reconualescens
diderit. si ꝓhibitis uitiis non detinet᷑
obnoxius: ad clerũ admittatur.¬

Expanded text:
enitentiae vero, qui aegritudinis languore depressus poenitentiae benedictionem, quam viaticum deputamus, per communionem acceperit, et postmodum reconvalescens diderit, si prohibitis vitiis non detinetur obnoxius, admittatur
Abbreviated transcription (Latin):
perunt. Sacerdotes enĩ legere scãs scri¬
pturas frequent̾ admonet apłs paulꝰ.
dicens ad timotheũ. Intende lectioni.
exhortationi. doctores semꝑ manere
in his se sciant. Igitur sacerdotes scri.¬
pturas scãs & canones meditentur. ut
consistat. atq edificent cunctos tã fidĩ
scientia quam oꝑũ disciplina. De prbris¬
xando prbri in parrochiis ordinant᷑.
Nibellũ officialẽ asacerdote suo
accipiant. ut ad eccłias sibi deputatas
instructi succedant. ne ꝑ ignorantiã¬
etiã in ipsis duinis sacram̃tis offen-¬
dant. ut quando ad letanias uel c̃ci¬
liũ uenerint. rationẽ ep̃o suo reddañ.

Expanded text:
perunt, sacerdotes enim legere sanctas Scriperunt, sacerdotes enim legere sanctas Scripturas frequenter admonet Paulus apostolus dicens ad Timotheum: « Intende lectioni et exhortationi . » Doctores semper manere in his se sciant. Igitur sacerdotes Scripturas sanctas et canones meditentur, ut consistat, atque aedificent cunctos tam fidei scientia, quam operibus disciplina. ando presbyteri in parochiis ordinantur, libellum officialem a sacerdote suo accipiant, ut ad Ecclesias sibi deputatas instructi accedant; ne per ignorantiam de ipsis divinis sacramentis offendant: ut quando ad litanias, vel ad concilium venerint, episcopo suo reddant
Abbreviated transcription (Latin):
trit. Metropolitanꝰ autẽ non nisi
cuitate metropoli cõpuincialibus
u conuenientib Siquis autẽ dein
contra predicta uetita canonum
onoris ꝑiculo subiacebit. De conuersa.¬
tena .ẽ. om̃is ȩtas ab adolescentia in
malũ. Nichil em̃ incertiꝰ quam uita
ulescentiũ. Obhoc constituendũ opor.¬
at ut siqui in clero pueri aut adoles.¬
tes existunt: om̃s in una conclaui
tu cõmorentur. ut lubrice etatis annoᷤ¬
n in luxuria sed indisciplinis ȩccłia.¬
tis agant deputati probatissimo se.¬
pti. quẽ & magistrũ doctrinę & destẽ
⁊ habeant. Quod si aliqui exhis pupilli
eristunt : sacerdotali tutela foueant᷑.
ut & uita eoꝵ acriminib intacta sit. &
res ab iniuria imꝓborũ. Qui autẽ his
p̃ceptis resultauerint: monasteriis
deputent᷑. ut uagantes animi & suꝑbi
seueriori regula distringantur. Qđ
onorantia mat̾ cunctorũ errorum
maxime in sacerdotib dĩ uitanda. ẽ.
qui docendi officiũ in popłis susce.¬

Expanded text:
autem nonnisi in civitate metropoli, comprovincialibus ibidem convenientibus. Si quis autem deinceps contra praedicta vetita canonum honoris periculo subjacebit. 403 Una est omnis aetas ab adolescentia in malum, nihil enim incertius quam vita adolescentium; ob hoc constituendum oportuit, ut si qui in clero puberes aut adolescentes existunt, omnes in uno conclavi atrii commorentur, ut lubricae aetatis annos non in luxuria sed in disciplinis ecclesiasticis agant deputati probatissimo seniori, quem et magistrum doctrinae et testem vitae habeant: quod si aliqui ex his pupilli existunt, saceut et vita eorum a criminibus intacta sit, et res ab injuria improborum. Qui autem his praecentis resultaverint, monasteriis deputentur, ut vagantes animi et superbi severiori regula distringantur. C. gnorantia mater cunctorum errorum, maxime in sacerdotibus Dei vitanda est, qui docendi officium in populis susce
Abbreviated transcription (Latin):
ro reuerentia dĩ & sacerdotum
id uniu̾sa constituit synodus. ut
quia solent crebro mensis ociosȩ fa.¬
bulȩ int̾poni: in om̃i sacerdotali ẽ¬
scripturarũ misceatur. Per hoc eni
& animȩ edificant᷑ ad bonũ: & fabulȩ
nꝰ necessariȩ prohibentur. Ut uiduis ꝓ¬

Expanded text:
ro reverentia Dei et sacerdotum id universa sancta constituit synodus, ut quia solent crebro mensis otiosae fabulae interponi in omni sacerdotali coScripturarum misceatur. Per hoc enim et animae aedificantur ad bonum, et fabulae non necessariae prohibentur. C. XII.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o suo fac̾e̾. & caste & pure uiuant sub
dĩ timore. ut dũ eos tali ꝓfessione obli.¬
gauerit. scãm disciplinam retineant.¬
iniuste deiectus in scđa synodo inno.¬
cens reperiatur. non potest. eẽ. qđ fuerat.
nisi gradus amissos recipiat cotã altario
anulũ. & baculũ. Si prb̃r. orarium &
planctã. Si diaconꝰ: orariũ & albam. Si
subdiaconꝰ: patenã & calicẽ. Sic & reliqͥ
gradus ea in reparationẽ sui recipiañ
quȩ cum ordinarentur ꝑceperant.
aut aruspices. aut ariolos. aut certe
augures. uł sortilogos. uel eos qui ꝓ.¬
fitentur artẽ aliquã. aut aliquos
eoꝵ similia exercentes consuluisse
fuerit dep̾hensus: ab honore digni.
excipiat. ibiq ꝑpetuȩ penitentiȩ
deditus scelus admissum sacrilegii
epe principes contra quoslibet
maiestatis obnoxios. sacerdotib
negotia sua cõmittunt. Et qͥa sacer.¬
dotes axp̃o ad ministeriũ salutis
electi sunt: ibi consentiant regib
fieri iudices. ubi iure uirando sup.¬

Expanded text:
episcopo suo facere ut caste et pie vivant sub Dei timore, ut dum eos tali professione obligaverit, sanctam disciplinam retineant.injuste dejectus in scens repperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat coram altario anulum et baculum; si presbiter, orarium et planetam; si diaconus, orarium et albam; si subdiaconus, patenam et calicem. Sic et reliqui gradus ea in reparationem sui recipiant, quae cum ordinarentur perceperant.aut aruspices, aut ariolos, aut certe augures vel sortilegos, vel eos qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes, consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitaexcipiat, ibique perpetuae poenitentiae deditus, scelus admissum sacrilegii Sepe principes contra quoslibet maiestatis obnoxios sacerdotibus negocia sua committunt. Et quia sacerdotes a Christo ad ministerium salutis electi sunt, ibi consentiant regibus fieri iudices, ubi iureiurando sup
Abbreviated transcription (Latin):
oi sacram̃to se obligauerit. ut litigans
cũ quolibet ad pacẽ nullomodo
redeat. ꝓ ꝑiurio uno anno a commu¬
nione corꝑis & sanguinis dñĩ segre-¬
gatꝰ. reatũ suũ elemosinis. fletib. &
quantis potuerit ieiuniis absoluat.¬

Expanded text:
i sacramento se obligaverit, ut litigans cum quolibet ad pacem nullo modo redeat, pro perjurio uno anno a communione corporis et sanguinis Domini segregetur, reatum suum eleemosynis et fletibus, et quantis potuerit je
Abbreviated transcription (Latin):
senserit: uocẽ appellationis exhibeat.
appellantẽ autẽ ñ debet afflictio ulla
aut detentionis iniuriare custodia. s
liceat appellatori uiciatã causã appel¬
lationis remedio sulleuare. liceat etiã¬
in causis criminalib appellare. nec uox¬
appellandi deneget᷑ ei quẽ in supplicio
sententia destinarit. De pulsatis. a.¬
Sulsatus ante suũ uidicẽ causã dicat. &
ñ ante suũ iudicẽ pulsatꝰ si uoluerit ca¬
ceat. & ut pulsatis quotiens appellaue¬
rint. induciȩ dentur. De conuicus.
iqͥs gͦ iratꝰ crimꝰ cuilibet cemere obiece¬
rit : c̃uiciũ ñ c̃ ꝓ accusatione habendũ.
s ꝑmisso tractandi spatio id qͦd iratus
dix̃. ꝑ scripturã se ꝓbaturũ eẽ fateatur.
ut si fortasse resipiscens quę ꝓ iracundia
dix iterare aut scrib̾e noluerit: non ut
reus criminis ceneat᷑. De talione.

Expanded text:
senserit, vocem appellationis exhibeat. Appellantem autem non debet afflictio ulla aut detentionis injuriare custodia; sed liceat appellatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare, liceat in causis criminalibus appellare, nec appellandi vox denegetur ei quem supplicio sententia destinarit. Pulsatus ante suum judicem causam dicat, et ante non suum judicem pulsatus, si voluerit taceat: et ut pulsatis quoties voluerint induciae dentur. Si quis iratus crimen aliquod cuilibet temere obiecerit, convitium non est pro accusatione habendum. Sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur; ut si fordixit iterare aut scribere noluerit, non ut reus criminis teneatur. III Pars.
Abbreviated transcription (Latin):
Iullus unꝗͣ p̾sumat accusator simul
cio. iiiͦiͬ. ꝑsonas necesse ẽ semꝑ adesse id
ẽ iudices electos. & accusatores. adefen¬
sores. atq cestes. Similit̾ statuentes apłi¬
ca auctoritate iubemꝰ. ne pastorem suũ
oues quȩ ei cõmissȩ fuerant nͥ in fide
errauerit rep̾hendere audeant: qi facta
p̃positoꝵ oris gladio ferienda non sc.
neq potest eẽ discipłs suꝑ magistrũ.

Expanded text:
ullus unquam praesumat accusator simul ullus unquam praesumat accusator simul cio quatuor personas necesse est semper adesse, id est judices electos et accusatores, ac defensores, atque testes. Similiter statuentes apostolica auctoritate jubemus, ne pastorem suum oves quae ei commissae fuerant, nisi in fide erraverit, reprehendere audeant, quia facta praepositorum oris gladio ferienda non sunt, neque pote
Abbreviated transcription (Latin):
ignificastis insuꝑ plerosq atcendẽ
mulcos. in ipsis honorib eccłasticis
ñ c̃gruent uiuere sermonib & sacra¬
m̃tis. quȩ ꝑ eos popłis ministrantur:
Omiseros homines: quihos intuendo
ut legi di̾ potiꝰ obtẽꝑet᷑. quã mutandĩ
uideant᷑ illi qui ea quȩ dict̃ ñ faciunt:
& traditorẽ suũ colerans usq in finẽ etiã
eugłitaturũ cũ cęceris misit. Nam apłi
talẽ consuetudinẽ ñ habuer̾. nec haben.¬
ic̃ sac̾dotes uł reliqͥ clerici accusare.¬
ascłariũ laicoꝵ excludunt᷑ accusatioẽ:
ita illi ab istoꝵ st̃ excludendi & alienandi
criminatione. Et sic̾ isti ab ilł: ita & illi
segregata debet eẽ conu̾satio ab eorũ:
scat᷑ ab his quib in cognitũ ẽ quia &
sac̾dotes qͦs sibi dñs de omnibꝰ asciuit.
& suos eẽ uoluit. ñ st̃ leuit̾ tractandi
nec lacerandi. uł temere accusandi. aut
rep̾hendendi nͥ a magistris suis: qm̃
eoꝵ causas sibi dñs reseruari uoluit.
& suo iudicio uindicari. De ordine¬

Expanded text:
ignificastis insuper plerosque attendere, multos in ipsis honoribus ecclesiasticis non congruenter vivere sermonibus et sacramentis, quae per eos populis ministrantur. O miseros homines, qui hos intuendo ut legi Dei potius obtemperetur, quam imitandi videantur illi, qui ea, quae dicunt, non faciunt, et traditorem suum tolerans usque in finem etiam ad evangelizandum cum ceteris misit. Nam apostoli talem consuetudinem non habuerunt, nec habenicut sacerdotes vel reliqui clerici a saecularium laicorum excluduntur accusatione, ita illi ab istorum sunt excludendi et alienandi criminatione, et sicut isti ab illis, ita illi acerdotum segregata debet esse conversatio ab eorum cincognitum est quod et sacerdotes quos sibi Dominus de omnibus ascivit, et suos esse voluit non sunt leviter tractandi nec lacerandi nec temere accusandi, aut reprehendendi nisi a magistris suis, quoniam eorum causas sibi Dominus reservare voluit, et suo judicio vindicari. Nam in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluistis. scitat cã cõmuni utilitate
atq necessicate fieri licere. s ñ libitu
cuiꝰquã aut dna̾tione. Petrub sc̃s ma¬
gister nr᷑ & pͥnceps apłoꝵ de antiochia
utilitatis causa translatꝰ ẽ roman.
ut ibidẽ potius ꝓficere posset. Eusebiꝰ
qͦq de quadã parua ciuitare apłica
auctoritate mutatꝰ ẽ in alexandriam.
Similit̾ felix de ciuitate qua ordinat᷑
crat electione ciuiũ ꝓpt̾ doctrinã &
bunã uitã quã habebat cõmuni epõꝵ
& reliqtoꝵ sac̾dotũ ac popłoꝵ c̾silio
translatꝰ ẽ ephesũ. Hec enĩ transit de
ciuitate ad ciuitatẽ. qui ñ suo libitu
aut ambitu hoc facit. s utilitate qͥdã
acit necessitat alioꝵ hortatu & c̾alio

Expanded text:
 voluistis, scitote eam communi utilitate atque necessitate fieri licere, sed non libitu cujusquam aut dominatione. Petrus sanctus magister, et princeps apostolorum de Antiochia utilitatis causa translatus est Romam, ut ibidem potius proficere posset. Eusebius quoque de quadam parva civitate, apostolica auctoritate translatus est Alexandriam. Similiter Felix de civitate in qua ordinatus erat electione civium, propter doctrinam et bonam vitam quam habebat reliquorum sacerdotum, ac populi, consilio translatus est Ephesum. Non enim transit de civitate ad civitatem, qui non suo libitu aut ambitu hoc facit, sed utilitate quadam aut necessitate, aliorumque ortatu et co
Abbreviated transcription (Latin):
ri ciuitate in maiorem. qͥ hoc ñ ãbita
sede pulsuc aut necessitate coaciꝰ. aut
utilitatt loci aut popłi. ñ suꝑbe sed
humilit᷑ ab aliscnslatꝰ & intronitatꝰ
ẽ qi homo uidet infacie. ds act̃ incorde.
Et dñs ꝓꝓpħam loqut᷑ dicens. Dñs seit
cogitationes hominũ. qm̃ uanȩ st̃.
Non gͦ mutat sedẽ qui ñ mutat m̃tẽ.
nec mutat ciuitatẽ qui ñ sua sponte.
s c̾silio & electione alioꝵ mutat᷑. Non
gͥ migrat de ciuitate in ciuitatt̃. qui ñ
auaritiȩ causa ñ sponte dimittit suã.
s ut dictũ ẽ aut pulsus asua. aut ne¬
cessitate coactꝰ. aut clectione & exorta¬
tione sac̾dotũ & popłoꝵ translat᷑ ẽ
ad alterã ciuitatẽ. Dam sic̃ epĩ habent¬
potestatẽ ordinare regularit̾ cpõs
& reliquos sac̾dotes: sic qͦtiens utilitas
aut necessicas exposcerit supͣdicto mͦ
& mutare & intronitare potestatem

Expanded text:
bitu sede pulsus, aut necessitate coactus, aut utilitate loci, aut populi, non superbe, sed humiliter ab aliis translatus et inthronizatus est: quia homo videt in facie, Deus autem in corde.ur, dicens: Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt. Non ergo mutat sedem, qui non mutat mentem, nec mutat civitatem qui non sua sponte sed consilio et electione aliorum mutatur. Non igitur migrat de civitate ad civitatem, qui non avaritiae causa sponte dimittit suam: sed, ut jam dictum est, aut pulsus a sua, aut necessitate coactus, aut electione, aut exhortatione sacerdotum et populorum translatus est ad alteram civitatepotestatem ordinare regulariter episcopos et reliquos sacerdotes, sic quoties utilitas aut necessitas exposcerit, supradicto modo et mutare, et inthronizare potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ptꝰ lapsũ. si c̃dignã egerint penitentiã
dño ministrare nͦ posse. & suis honorib
frui si bonã deinceps uitã duxerint.
& suũ sac̾dotiũ condigne custodierunt.
ueris in t̾ra. er̃ soluta & in cęlo. Alioqͥn
uͦ indubitant᷑ tam dnĩ sac̾dotes quam
reliqͦs fideles ptͦ dignã satisfactionem
posse redire ad honores credimꝰ. cestante
Et alibi. Nolo in qͥt dñs mortẽ peccatoris.

Expanded text:
t lapsum, si condignam egerint poenitentiam, Domino ministrare non posse, et suis honoribus frui, si bonam deinceps vitam duxerint, et suum sacerdotium condigne custodierint. soluta erunt in coelo . Alioquin vero indubitanter tam Domini sacerdotes, quam reliquos fideles post dignam satisfactionem posse redire aEt alibi: Nolo, inquit Dominus, mortem peccatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
t quicunq urmꝰ cominunẽ uitam
susceptã babet. & nouit se nichil ꝓpͥã
hab̾e: uideat ne pollicitationem suã
irritã faciat. s hoc qͦd dño ẽ pollicitus
fidelit̾ custodiat. ne dãnationẽ s p̾miũ
sibi adqͥrat. qm̃ satius c̃ ñ uouere. qͣm
uotũ ꝓut meliꝰ potest ñ ꝑficere. Grauiꝰ

Expanded text:
 Quicunque vestrum communem vitam susceptam habet, et vovit se nihil proprium habere, videat ne pollicitationem suam irritam faciat, sed hoc, quod Domino est pollicitus, fideliter custodiat, ne damnationem, sed praemium sibi acquirat, quoniam satius est non vovere, quam votum, prout melius potest, non perficere.
Abbreviated transcription (Latin):
re ut ipse uob̾ dicat. cũ illo nolite esse
amici. S prudent̾ obseruare debetis.
& uoluntati eiꝰ absq cõmunicatione
obsecundare. & au̾tere uos ab eo cuu psũ
sentitis adu̾sum. s nec loqui his quib
ipse nͦ loquit᷑. ut unusquisq qͥ inculpa
est dũ cupit omniũ urt amicitias
ferre. festinet citiꝰ rec̃ciliari ei qͥ omib
p̾est. & ꝑ hoc redeat ad salutẽ cũ obędire
ceꝑit monitis p̾sidentis. Si uͦ qͥs amicus
fuerit his quib ipse ñ loquit᷑ : unꝰ ẽ

Expanded text:
dicat: cum illo notite amici esse, sed prudenter observare debetis, et voluntati ejus absque commonitione obsecundare, et avertere vos ab eo, cui ipsum sentitis adversum; sed nec loqui his, quibus ipse non loquitur, ut unusquisque, qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicitias ferre, festinet citius reconciliari ei, qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, quum obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus f
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ne & tu tẽpceris. Alt̾ alteriꝰ onera
portate. & sic adimplebitis legem. xpĩ.
Porro sc̃s dauid de criminibꝰ mortiferis
egit pęnicentiã. & tamꝰ in honore ꝑman¬
sit. Beatꝰ qͦq petrus amarissimas lacͥmas
fudit qͥndo dnm̃ negasse penituit. sed
tam̃ apłs ꝑmansit. Et dñs ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
ipsum ne et tu tenteris, alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi, » Porro sanctus David de criminibus mortiferis egit poenitentiam, et tamen in honore permansit. Beatus quoque Petrus amarissimas lacrymas fudit quando Dominum negasse poenituit, sed tamen apostolus permansit. Et Dom
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis nͥ sui sententia tenebit᷑. aut dã¬
nabit᷑. Vnde & dñs loquit᷑ dicens. Ne
t̃nsgrediaris c̾minos antiquos. quos
posuer᷑ patres tui. lrricũ eẽ id qͥd fac̃ arcbiepẽ

Expanded text:
judicis, nisi sui, sententia tenebitur aut damjudicis, nisi sui, sententia tenebitur aut damnabitur. Unde et Dominus loquitur, dicens: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patr
Abbreviated transcription (Latin):
octores qui & patres uocant᷑ magis
portandi quã rep̾bendendi st᷑. nisi
in recta fide errauerint. Nullꝰ gͦ doctor
ꝑscripta accuset᷑. nec sine fideli & legi¬
timo qui etiã irrep̾hensibilẽ uitam ac
c̃u̾sationẽ ducat. accusatori respondeat
qr indignũ ẽ ut ductor stulto & indocto
acq reprehensibilit̾ uiuenti respon¬
irrep̾hensibile ẽ catholica defendit
ȩccła. Nulli imꝑatori uł cuiꝗͣ pietatẽ
custodienti licet aliquid c̾tra mandata
niustũ gͦ iudiciũ & definitio iniusta
regio metu. aut iussu. aut cuiuscunq
ep̃i. aut potentis a iudicib ordinata uł
acta ñ ualeat. homini religioso parũ
et̃ debet inimicitias alioꝵ ñ exercere.
uł augere male loquendo. nͥ etiã eas
extinguere bene loquendo studuerit.
Melior ÷ in malis factis humił c̾fessio:
qͣm in bonis suꝑba głatio. Idẽ in scđo
emo alteriꝰ t̾minos usurpet. nec alt̾i
cõmunicatio uł dãnatio. nec rata eris.
nec uires ullas habebit: qm̃ nullꝰ alt̾i

Expanded text:
octores ergo qui et Patres vocantur, magis portandi quam reprehendendi sunt, nisi in recta fide erraverint. Nullus ergo doctorum per scripta accusetur, nec nisi fideli et legitimo qui etiam irreprehensibilem vitam ac conversationem ducat, accusatori respondeat, quia indignum est ut doctor stulto et indocto atque reprehensibiliter viventi, responirreprehensibile est catholica defendit Ecclesia. Nulli imperatori, vel cuiquam pietatem custodienti licet aliquid contra mandata ergo judicium et definitio injusta, regio metu aut jussu, aut cujuscunque episcopi aut potentis, a judicibus ordinata vel acta, non valeat. Homini religioso parum esse debet inimicitias aliorum non exercere vel augere, male loquendo, nisi etiam eas exstinguere bene loquendo studuerit. Melior est in malis factis humilis confessio quam in bonis superba gloriatio. CAP. 236.  alterius terminos usurpet, nec altericommunicatio vel damnatio nec rata erit, nec vires ullas habebit, quoniam nullus alterius
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui xpĩanitatt̃ suscepistis. & a xpõ
uocabtlũ xpĩanũ sũpsistis: ne in aliqͦ
xp̃ĩanitatt̾ utãm irritã faciatis. sed
sponsionẽ qtã dnõ in baptismo fecistis
firmit̾ teneatis. ne reꝓbi s c̃digni corã

Expanded text:
omnes qui Christianitatem suscepistis, et a Christo vocabulum Christiani sumpsistis, ne in aliquo Christianitatem vestram irritam faciatis, sed sponsionem quam Domino in baptismo fecistis, firmiter teneatis, ne reprobi, sed condigni coram
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse nanq ptͦ penitentiã & alios docuit.
& sacrificiũ dõ obtulit. dans exemplũ
facere posse. Docuit enim qͥndo dixit.
Doceã iniqͦs uias tuas. & impii ad te conu̾¬
tent᷑. Et sacrificiũ ꝓ se obtulit. dũ dicebat.
Sacrificium dõ spc contribulatus.¬

Expanded text:
Ipse namque post poenitentiam et alios docuit, et sacrificium Deo obtulit, dans exemplum facere posse. Docuit enim, quando dixit: Docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur. Et sacrificium Deo pro se obtulit, dum dicebat: Sacrificium Deo spiritus contribulatus.
Abbreviated transcription (Latin):
tes accusatũ discutientes epm̃. n̾ ante
sententiã ꝓferant finitiuam. ꝙͣ apłica
fulti auctoritate aut reũ se ipse con¬
fiteat᷑. aut sinnocentes & regulariter
examinatos c̾uincant᷑ testes. Qui mi¬
nori ñ sint numero. quã illi discipłi
diuina auctoritate eradicandi sunt
ꝙ auctores inimicoꝵ ab epali submo¬
uemꝰ accusatione uel cestimonio. Nec
impetat᷑. aut dispereat. neq in re
dubia certa iudicet᷑ sententia. necullũ
iudiciũ nͥ ordinabilit̾ babitũ teneat᷑.
Absens uͦ nemo udicet᷑. qr & diuinȩ &
humanę hoc ꝓbibent leges. Accusa¬
tores antẽ cors omi careant suspiciõe.
qr colu̾nas dñs suas firmit᷑ stare uoluit.
non a quibꝰ libet agitari. Hullũ nanq
eoꝵ sententia suo iudice ñ dicta con¬
stringat qr & leges scłi id ipsũ fieri
p̾cipiunt. Duodecim iudices qͥlibet
epc̃ accusatus si necesse fuerit eligat.
a quib eiꝰ causa iuste iudicet᷑. Nec priꝰ
audiat᷑. aut ex cõmunicet᷑. uł iudicet᷑

Expanded text:
tes accusatum discutientes episcopum, non ante sententiam proferant finitivam, quam apostolica fulti auctoritate, aut reum seipsum confiteatur, aut per innocentes et regulariter examinatos convincatur testes, qui minori non sint numero quam illi discipuli divina auctoritate eradicandi sunt, et auctores inimicorum ab episcopali submovemus accusatione vel testimonio. Nec impetatur aut dispereat, neque in re dubia certa judicetur sententia, nec ullum judicium, nisi ordinabiliter habitum, teneatur. Absens vero nemo judicetur, quia et divinae et humanae hoc tores autem eorum omni careant suspicione, quia columnas suas Dominus firmiter stare voluit, non a quibuslibet agitari. Nullum autem eorum sententia a non suo judice dicta constringat, quia et leges saeculi id ipsum fieri praecipiunt. Duodecim enim judices quilibet episcopus accusatus, si necesse fuerit, eligat, a quibus ejus causa juste judicetur, nec prius audiatur, aut excommunicetur, vel judicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccłus & sedib ꝓpͥis pela. suaq eis
auferri suppellectilia. & sic nudos &
expoliatos ad iudicia uocari. qͦd om̃i
ratione caret. cũ constituta apłicorũ
Preceptũ ẽ gͦ in antiquis statutis epõs
eiectos atq suis reb expoliacos eccłas
ꝓpͥas reciꝑe. & pͥmo sua omã eis reddi.
& demũ siquis eos iuste accusare uolu¬
erit. eqͦ ꝑicło facere. Iudices eẽ decer¬
nentes epõs. recta sapientes & in eecła
c̾uenientes. ubi testes ee̾nt singuloꝵ.
qui opp̃ssi uidebant᷑. Nec prius eos
responđe deb̾e. quã omã sua cis & eccłus
coꝵ legibꝰ integerrime resticuantur.
cẽpore c̃gruo & multis corã astantibꝰ
sollennit̾ agite. & ꝓbabiles ac doctos
uiros ad hoc opis ꝓuehite. ut de eoꝵs
societate & aduon̾to plurimũ gaudeatiᷤ.
Pomite indesineit᷑ corda urã in uirtute
dĩ. & enarrate hȩc & cęt̾a diuina uerba
in ꝓgenies altiras. Qm̃ hic ẽ ds̃ ds̃ nr̃

Expanded text:
ab Ecclesiis et sedibus propriis pelli, suaque eis auferri supellectilia, et sic nudos et exspoliatos ad judicia vocari, quod omni ratione caret, cum constituta apostoloruPraeceptum est ergo, in antiquis statutis, episcopos ejectos atque suis rebus exspoliatos in Eccleso sua omnia eis reddi, et demum, si quis eos juste accusare voluerit, aequo periculo facere; judices esse decernentes episcopos recta sapientes, et in ecclesia convenientes, ubi testes essent singulorum, qui oppressi videbantur, nec prius eos respondere debere, quam omnia sua eis et ecclesiis eorum legibus integerrime restituantur. tempore congruo, multis coram adstantibus, solenniter agite, et probabiles ac doctos viros ad hoc opus provehite, ut de eorum societate et adjumento plurimum gaudeatis. Ponite indesinenter corda vestra in virtute Dei, et enarrate haec, et caetera divina verba in progenies alteras, quoniam hic e
Abbreviated transcription (Latin):
suo tẽpore sac̾dotalit̾ ut mos ẽ cum
scib & oblationib a sacdote benedicat᷑:
Caparanimphis ut consuetudo docet
ustodita ⁊ sociata. aꝓximis c̃gruo tpr̃
betita legib det᷑. ac sollenniter accipi¬
iͦ. ⁊biduo uł triduo orationibꝰ uacent.
ł castitatem custodiant. Item. Ita ꝑacta
legitima scitote eẽ conubia alit̾ uͦ p̾sũ¬
ta. ñ c̃iugia s adulteria. ł c̾tub̾nia
stupra. ł fornicationes potius quã
agitima c̃iugia cẽ ñ dubitate nisi
pluntas ꝓpͥa suffragauerit & uota
succurrerint legitima. Responsa nicho¬

Expanded text:
suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis, ut consuetudo docet, custodita et sociata, a proximis congruo tempore petita legibus detur, ac solenniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant. Item: § 1. Ita peracta legitima scitote esse connubia; aliter vero praesumta non conjugia, sed adulteria, vel contuberniastupra, vel fornicationes, potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legitima. Na
Abbreviated transcription (Latin):
Non polluet si aliena erit. Si aut̃ pollu¬
ñ aliena erit. S cũ pucdicitia uirtꝰ sit ant
comitemq habeat fortitudinẽ. qͥ potiu
quȩlibet mala tolerare. quã malo c̃sent¬
re decnat. Nullus autẽ magnanimus q
pudicꝰ. in potestate habet qͥd de sua carna
fiat. s tantũ qͦd annuat m̃te uł renuat.
Quis eandẽ sana m̃te putauerit se ꝑdere
pudicitiã si forte in app̾hensa uł opp̾ssa
carne sua exerceat. ⁊ expleat᷑ libido ñ sus¬
Proposito animi ꝑmanente ꝑ quodias
corpꝰ scĩficari meruit: ipsi corpori ns
aufert scĩtatem uolentia libidinis aba
quã seruat ꝑseuerantia suȩ c̃tinentię. la¬
uͦ si aliqͦ femina m̃te corrupta uiolatoq
ꝓposito qͦd dõ uouerat ꝑgat uiciandos
corpore dicimꝰ. ea scĩtate animi ꝑ quã anr
scĩficabit᷑ amissa atq destructa.  Absie
hic error. & hanc potius ad moneamio

Expanded text:
 polluet, aliena non erit. Sed quum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernat, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente vel renuat: quis tandem sana mente putaverit, se perdere pudicitiam, scarne sua exerceatur vel expleatur libido non suProposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, ipsi corpori non aufert sanctitatem violentia libidinis aliene, quam servat perseverantia sue continentie. orrupta, violatoque proposito, quod Deo voverat, pergat vitianda corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa atque destructa? Absit hic error! et hinc potius admoneamur,
Abbreviated transcription (Latin):
indignus abbas a suo separetur officio.
Siquis autẽ abbas cautꝰ in regimine. humił.
castꝰ. sobriusq misericors. discretꝰ non
fuerit. ac diuina p̾cepta uerb̾ n exẽplis
ñ ostenderit: ab ep̃o cunius territorio c̃¬
sistit: ꝯauicinis abbatib ꝯcęt̾is dm̃ tim̃¬
tib a suo arceat᷑ honore. etiam si omnis
c̃ gregatio uicus suis c̾sentiens. abbatem
ante legitimos annos sua sponte sacrę
religioni tradideriNt.U.
Quella si ante .xii. annos ętatis sponte
sua sacrũ sibi uelam̃ assumpsit: posst̃
statim parentes eiꝰ uł tutores id factum
irritum facere si uolunt. At si annum &
diem id dissimulando c̃senserint: ult̾iꝰ
nec ipsa nec ipsi mutare hoc poterunt.
Porro si infortiori etate adolescentula uel
adolescens seruire dõ elegerint: ñ ẽ potesta
parentib hoc ꝓhibendi. Ambrosius ad¬

Expanded text:
indignus abbas a suo separetur officio. Si quis autem abbas cautus in regimine et humilis, castus sobriusque, misericors, discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus territorio consistit, et a vicinis abbatibus et caeteris Deum timentibus a suo arceatur honore, etiam si omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem ante legitimos annos sua sponte sacrae religioni tradiderint. Puella si ante duodecim annos aetatis sponte sua sacrum sibi velamen assumit, possunt statim parentes vel tutores ejus id factum irritum facere, si volunt. At si annum et diem id dissimulando consenserint, ulterius nec ipsa, nec illi mutare hoc poterunt. Porro si in fortiori aetate adolescentula, vel adolescens servire Deo elegerint, non est potestas parentibus hoc prohibendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ucretiã matronã nobilem uet̾emq roma¬
iuuenis marito collatino & ꝓpinqͦ bruto
uiris & fortissimis clarissimis indicauit.
cosq ad uindictã constrinxit. Deinde fedi x¬
in se cõmissi egra atq impatiens se ꝑemit.
Quid dicemꝰ: Adultera hȩc an casta dicenda. xui¬
igregie quidã ex hoc nueracit᷑ declamans xxii¬
ut. M irabile dictu duo fuer̃. & adult̾ium
unꝰ admisit. Splendide atq uerissime. In¬
tuens enĩ induũ corpoꝵ cõmissione uniꝰ xxiii

Expanded text:
rte, matronam nobilem veteremque Romajuvenis marito Collatino, et propinquo Bruto, viris clarissimis et fortissimis, indicavit, eosque ad vindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra atque impatiens se peremit. Quid dicemus? adultera haec, an casta judicanda eputaverit? Egregie quidam ex hoc veraciterque declamans ait: Mirabile dictu; duo fuerunt, et adulterium unus admisit. Splendide atque verissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius
Abbreviated transcription (Latin):
ostrates tã mares quã feminȩ ñ ligat᷑am
aureã ł argenteã. aut ex quolibet metallo
cõpositam qͣndo nuptialia fedã c̾trahunt
in capitib defer̾.s ptͦ sponsalia q̃ futuraꝵ
qui hȩc c̃trahunt. & eoꝵ in qͦꝵ potestate¬
st̃ celebrant᷑. ⁊ ꝑtͦquã artis sponsã sibi
sponsus ꝑ digitũ fidĩ ase anulo insignitã
desponderit. dotemq utriq placitam
sponsus ei cũ scripto pactum hoc c̃ti¬
nente corã inuitatis ab utraq parte tradi¬
derit: aut mox aut apto tp̃r ne uidelicet
ante tẽpꝰ lege diffinitũ tale qͦd fieri p̃su¬
mat᷑. ambo ad nuptialia federa ꝑducunt᷑.
& pͥmũ qͥdem in eccła dñi cũ oblatioĩbꝰ
qͦs offerre debent dõ ꝑ sac̾dotis manũ

Expanded text:
ostrates, tam mares quam feminae, non ligaturam auream vel argenteam, aut ex quolibet metallo compositam, quando nuptialia foedera contrahunt, in capitibus deferunt; sed post sponsalia, quae futurarum qui haec csunt, celebrantur, et postquam arrhis sponsam sibi sponsus per digitum fidei a se annulo insignitam desponderit, dotemque utrique placitam sponsus ei cum scripto pactum hoc continente, coram invitatis ab utraque parte tradiderit, aut mox aut apto tempore, ne videlicet ante tempus lege definitum tale quid fieri praesumatur, ambo ad nuptialia foedera perducuntur: et primum quidem in Ecclesia Domini cum oblationibus quas offerre debent Deo per sacerdotis ma
Abbreviated transcription (Latin):
chiam cui ordinatꝰ ẽ sinͦ spo uicio se
plebis forsitan c̾tradictione: hic hos¬
rem susceptũ retinere debebit. & sa¬
dotio fungi. ita ut nichil molestiȩ
ferat ȩccłę illi in qua fuerat c̃stitido
Expectare autẽ eum oportet ꝓuinꝗ
plenariã synodũ donec de eo qͦd cos
statuatur. Non licere sine consilie
metropolitani epĩ epm̃ ordinare¬

Expanded text:
chiam cui ordinatus est, si non suo vitio sed chiam cui ordinatus est, si non suo vitio sed plebis forsitan contradictione, hic honorem susceptum retinere debebit et sacerdotio fungi; ita ut nihil molestiae afferat ecclesiae illi in qua fuerat constitutus: exspectare autem eum oportet provinciae plenariam synodum, donec de eo quod competit statuatur. XIX. Non licere sine consilio metropolitani episcopi episco