comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
allic a celia pharur fulgorẽ extendit ab indor
quipuer inteneris uix pubercentib aNN
Frigore subgelido terras crispante pruma
cumundas tristis: hiemps frenoglaciale ligassa
Etuaga libertas fluuiorũ inclusa later&
asperiores desesibi uincula nec tens
Plus aqua frigidior tunicã uestita rigoris
occurrente igitur: postae ambianensis egeno
Qui sibi restiterat cdamidis pastitur amictũ
et feruentefide mẽ bris algentib offest
Frigoris istecapit partẽ capitille teporis
inter utrosq in opes: pastitur feruor & algor
Et noua mercandi fit nundina frigur & ciestus
unaq: pauꝑtas satis ẽ diuisa duobus
Hac se ueste tam̃ tectũ obtulit ipsecreator.
martiniq: clamis: texituelamine xp̃o
Nulla augustorũ meruit hunc uestis honore
militir alba clamis plus ẽquã purpura regis
Prima haec uir tutũ ⁊ fuit arra & pignus amoris.
Nost fero barbaries p&er& cũgallica cdaustra

Expanded text:
Gallica celsa pharus fulgorem extendit ad Indos. Gallica celsa pharus fulgorem extendit ad Indos. Qui puer in teneris vix pubescentibus annis frigore sub gelido terras crispante pruina, cum undas tristis hiems freno glaciale ligasset et vaga libertas fluviorum inclusa lateret asperiore gelu, de se sibi vincula nectens, plus aqua frigidior, tunica vestita rigoris: occurrenti igitur portae Ambianensis egeno, qui sibi restiterat, chlamydis partitur amictum et fervente fide membris algentibus offert. frigoris iste capit partem, capit ille teporis, inter utrosque inopes partitur fervor et algor et nova mercandi fit nundina frigus et aestus, unaque paupertas satis est divisa duobus. hac se veste tamen tectum obtulit ipse creator Martinique chlamys texit velamine Christum, nulla Augustorum meruit hunc vestis honorem: militis alba chlamys plus est quam purpura regis. prima haec virtutum fuit arra et pignus amoris. Post fera barbaries peteret cum Gallica claustra
Abbreviated transcription (Latin):
mente haebes. arte carenr usuruder orenec expers
Paruula grã maticae : lãbens refluamina guttae
r&horici exiguũ p̃ libanr gurgitis haustum
Cote ex iuridica cinuix rubigoreco nnt¬
quaeprius ad dedici de discens et cuitantum
Artub exillis ⁊ odorẽ innarib: istis
uonp̃tex tamihi  rutilat tuga paenula nulla
amae puda fames suꝑẽ depauperelingua
scilic& inter totscorũ culmina uatum
Flumina doctorũ ⁊ et gemmadia prata loquentũ
uullo flare uirens: ego tendã texere sesta :
Mellir & inrigui haec austera absinthia miscam
quod tam̃ ut facerent fierirer illa coegit
Iuominur ipse : reus ꝓcrimine redderer amplo
conuenienter enĩ patio quia plena poposcit
Huius patifitis. solui p̃conia uerł is
Quiur caura fuit hac meregione uenire
Ergo nedignus  ero martini gesta beati
pannoniae geniti qua clantrabaria uernat
Ad trectare manu t̃repida uel pangere lingua
umegitille meir tenebiris qaluce corruscans

Expanded text:
mente hebes, arte carens, usu rudis, ore nec expers mente hebes, arte carens, usu rudis, ore nec expers parvula grammaticae lambens refluamina guttae. rhetorici exiguum praelibans gurgitis haustum, cote ex iuridica cui vix rubigo recessitquae prius addidici dediscens et cui tantum artibus ex illis odor est in naribus istis. non praetexta mihi rutilat toga, paenula nulla flammea, nuda fames superest de paupere lingua. scilicet inter tot sanctorum culmina vatum, fulmina doctorum et gemmantia prata loquentum nullo flore virens ego tendam texere sertam mellis et inrigui haec austera absinthia miscam? quod tamen ut facerem, fieri res illa coegit, quominus ipse reus pro crimine redderer amplo, convenienter enim ratio quia plena poposcit huius pontificis solvi praeconia verbis cuius causa fuit hac me regione venire. Ergone dignus ero Martini gesta beati. Pannoniae geniti qua clara Savaria vernat, attrectare manu trepida vel pangere lingua? non eget ille meis tenebris, quia luce coruscans
Abbreviated transcription (Latin):
sede sero populi longa caligine tecti.
Captiuũ r&m hens fortis bipatentib agmen
milib ereptis ergo ẽ ut redditis astris.
Et patrii insolio seditsuad extera dex ter
quae conuersatis. dedit: admiraccula terris
Multa euangelici reserante uolumne lbri
hebraicur cecinit stilur atacus atir latinus
Prosaico digesta situ cõmune rotatu
primꝰ enĩ docili distinguensu ordine carmen
Maiestatis opis macricanit arte iuuencus
hinc qͦq conspicui rordiauie lingua seduli
aucaq p̃strinxit. florente orientius ore
mastrrib:q pus sacrahaec donaria mittens
Prudens prudent̃ prudetius immolat actus
steminatecorde fidepollens paulinus & arte¬
Versib: explicuit martinidogina magistriai
sortir a postolicae : quae gesta uocantur & accus
quodisacrt explicuit seriegene alogur olim
Alcimus egregio : digessit a cumine praesul
ast ego sensu in opirtitalȩ quota portio linguae
Faecegrauis sermone leuer rationepigrircens

Expanded text:
Sede fera populi, longa caligine tecti, Sede fera populi, longa caligine tecti, Captivum retrahens portis bipatentibus agmen, Millibus ereptis, ergo est ut redditus astris, Et Patris in solio sedit, sua dextera, dexter, Quae conversatus dedit ad miracmulta euangelici reserante volumine libri Hebraicus cecinit stilus, Atticus atque Latinus, prosaico digesta situ, commune rotatu. primus enim docili distinguens ordine carmen maiestatis opus metri canit arte Iuvencus. hinc quoque conspicui radiavit lingua Seduli perstrinxit florente Orientius ore, martyribusque piis sacra haec donaria mittens prudens prudenter Prudentius immolat actus. stemmate corde fide pollens Paulinus et arteversibus explicuit Martini dogma magistri. sortis apostolicae quae gesta vocantur et actus quod sacra explicuit Serie genealogus olim. Alcimus egregio digessit acumine praesul. ast ego sensus inops, Italae quota portio linguae. faece gravis, sermone levis, ratione pigrescens,
Abbreviated transcription (Latin):
tonits in geoiđ hebitanr uagur anxiur anceps
confuro ingeuio mox ope uauta caret
pondere uictus aquae uerciur arto iacot
cnredegunide sacrit quas coluieerenbal
imperus tantis uirib imparaget
Fluctuat ingeniũ cui nonnatat unda camenae
sensus harenosur non rigat orelacus.
Na celsũ meritis. mastinũ adsiderit notũ
cũ sint uota mihi nonual& arcaloqui
Poscendũ . euob: nen au fraga prora labor&
flatib illesuis ut mea uela iuu&s
Credere tunc ꝓotero ad portũmea carbassa ferr
adspirante fide si sua flabra fauent
Foste p̃canter opem et de uerbo poscite uerba
si fons illerigat siuulus iste meat
Uos date quod uob cũ faenore reddat alumnus
aduã &thesauris parua talenta suis
Altithronus postquã repedocuit ad aethera xp̃s
carne triũ phali uictricia signareportons
Inclrtus inferni spoliato carcere diues.
tartarei sep̃mens feralia iira tiranni:
Et strgis om̃inps adamantina claustra reuellit

Expanded text:
attonitus trepidus liebetans vagus anxius anceps attonitus trepidus liebetans vagus anxius anceps confuso ingenio mox ope nauta caret.pondere victus aquae nescius arte iacet.cum Radegunde sacra, quas colo sorte pia, imperiis tantis viribus impar agor. fluctuat ingenium cui non natat unda Camenae. sensus harenosus non rigat ore lacus. nam celsum meritis Martinum ad sidera notum, cum sint vota, mihi non valet arca loqui. poscendum est vobis, ne naufraga prora laboret. flatibus ille suis ut mea vela iuvet. credere tunc potero ad portum mea carbasa ferri. adspirante fide si sua flabra favent. ferte precanter opem et de verbo poscite verba: si fons ille rigat, rivulus iste meat. vos date quod vobis cum fenore reddat alumnus. addam ut thesauris parva talenta suis. Altithronus postquam repedavit ad aethera Christus, Carne triumphali victricia signa reportans, Inclytus inferni spoliato carcere dives, Tartarei reprimens feralia jura tyranni, Et Stygis omnipotens adamantina claustra revellit,
Abbreviated transcription (Latin):
auta rudes tumido aiult dare uela profundo
atq procellos as nescius intrat aquar
Qaucisono latrantesalo cũperstrepit aequor
et uaga terrifico murmurat unda frco
x sibenr pelagur collerubi uoluit acuosos
plamaq donta marir mobile rupe tument
dausragu cumulos rapiens ꝑ consraga pontur
qua crepitat rabidur montenatante liquor
at ioundic ꝓbicitte n quatiunt uada caerula cumba
cũ liquidicãpi pensile transit iter
Si fena crescat hiemps ut spumis uerber& auras
Stane caeruleũ tollat ad astracaput
t̃ie tibi excunus ꝑ nubila nauita curr&
intratut aeru pendula prora uias
Dant stibitninanatisupdrs acera uengit harenis
puitati& indubio lubrica lbra frocu
une stirsũ in spicitur pelag furibunda ruina
pontus et martas desuꝑ armat aquas
une qͦei prosiliens ⁊ epheri pelagiq repulsu
fluctib: ex imis euolat acta tatir
fficitur tremulis temerarius arbiter undis
et stupa inplicitas quas p&at asteuias

Expanded text:
auta rudis tumido cum vult dare vela profundo atque procellosas nescius intrat aquas, raucisono latrante salo cum perstrepit aequor et vaga terrifico murmurat unda freto, exiliens pelagus colles ubi volvit aquosos planaque dorsa maris mobile rupe tument, naufragii cumulos rapiens per confraga pontus, qua crepitat rapidus monte natante liquor: certatim inplicitam quatiunt vada caerula cumbam, cum liquidi campi pensile transit iter. si fera crescat hiems, ut spumis verberet auras et mare caeruleum tollat ad astra caput, fluctibus excussus per nubila navita currit, intrat et aerias pendula prora vias. pars subit una ratis, pars altera vergit harenis, nutat et in dubio lubrica libra freto. nunc sursum inspicitur pelagi furibunda ruina, pontus et iratas desuper armat aquas. nunc quoque prosiliens Zephyri pelagique repulsu fluctibus ex imis evolat acta ratis. afficitur tremulis temerarius arbiter undis et stupet inplicitas quas petat arte vias.
Abbreviated transcription (Latin):
regi angelis. qͦd qondã demo¬
nachore surcitato dixeruntiste
t̃ mersor illa darita teuestiri:
uel cibinruentib: tartarorũ
ministris merear liberari
Nec tantũ mihi noxa p̃ualeat
ut separer cibeius regnõquẽ
fi delit̃ sũ confessus insło
EXPLICIELIB̃ .I.

Expanded text:
regi angelis, quod quondam de moregi angelis, quod quondam de monacho resuscitato dixerunt: 'Isnon mereor illa claritate vestiri, vel ab inruentibus tartarorum ministris merear liberari; nec tantum mihi noxa praevaleat, ut separer ab eius regno, quem fideliter sum confessus in saeculo. EXPLICIT LIBER II.
Abbreviated transcription (Latin):
ea alteri connigilibello Nõcut
diximꝰ huduolibelli in hocnu¬
mero teneantur : Egoqͦq: pie¬
tatidominicae maximasre¬
fero gratias. qod mihiꝑ suffra¬
giũ antistitis gloriosi conces¬
sũ ẽ Vt quod in initio tractaui:
patui adfinẽ usq ꝑ ducere
Dep̃ cans ut qͦd saepe confes¬
sortribuit populis mihi pecca¬
torilargus indulgeat Purg&¬
q me ami oris qͥos saepecons¬
picit&lintendit. sestituat
mihilum̃ ueritatis. Eruatme
abinfidelitatis lapsu mund&
cor & mentẽ aluri dalepra.
luxoriae : purg& cogitatio¬
nes a concupiscentiis pͥa ius
atq omnẽ ame facinorũ
molẽ diluat. acꝓsternat
Vtcũ iniudicio sinistrai fuero
por telocatus . illemedeme¬
dio hedarũ sacroscã dextera
dign&ur abstrahere roser¬
uatuq post tergũ sententiã
iudicis p̃stolosut Cumq eo
iudicante fuero fl̃mis inferpa¬
lib deputatus sacro scõpallio
q iue teg&ur agloriamecon¬
tectũ ex cus& apoena. Dicentib

Expanded text:
ea alteri coniungi libello. Nam, ut ea alteri coniungi libello. Nam, ut diximus, hii duo libelli in hoc numero teneantur. Ego quoque pietati dominicae maximas refero gratias, quod mihi per suffragium antistitis gloriosi concessum est, ut quod in initio tractavi potui ad finem usque perducere; deprecans, ut quod saepe confessor tribuit populis mihi peccatori largus indulgeat, purgetque me a morbis, quos saepe conspicit et intendit, restituat mihi lumen veritatis, eruat me ab infidelitatis lapsu, mundet cor et mentem a lurida lepra luxoriae, purget cogitationes a concupiscentiis pravis atque omnem a me facinorum molem diluat ac prosternat, ut, cum in iudicio sinistrae fuero parte locatus, ille me de medio hedorum sacrosancta dextera dignetur abstrahere, reservatumque post tergum, sententiam iudicis praestoletur. Cumque eo iudicante fuero flammis infernalibus deputatus, sacrosancto pallio, quo ille tegitur a gloria, me contectum excuset a poena, dicentibus
Abbreviated transcription (Latin):
attegi: qͦ dacto ꝓtinꝰ & pulsus
uenarũ & la crimarũ fluxus
st&it : Post triduũ uero dex¬
trãcapitis partẽ similisato¬
git dolor : pulsabant uenae :
atq: ubestĩ lacrimae deflue¬
bant Iterũ mane consurgens:
paruitprius modo . contacto
uelo capite s̃ anus abscessi:
Trans actisuero decĩdieb: ũisũ
ẽ mihiminuere sanguinẽ
Terda uero diepost scanguinis
diminictionẽ : subiit mihi cogi¬
hiecta᷑ qͦd haec q̃ ꝑtulerã.
ascnguine euenissent Etsi
uenaptinus fuiss& in cis a con¬
festĩista cessassent: Sũhaec
cogito acreuoluo: amborũ
timporũ uenaeꝓsiliunt
renouatur dolor. qͥ prius sue¬
rat &icũ nĩ unã partẽ capi¬
tis. sed totũ arripit capist
Cõmotiis ergo dolorib: Ad
basilicãꝓpero acꝓ cogitatio¬
Palla q̃beatũ tegit sepulchrũ
caputattigimox doloresedato
sanꝰ recesside tumulo multa
cotidie operatur: q̃ inseqͥlon¬
gũ ẽ Tam̃ siadhuc mere¬
mur uideremiracula plac&

Expanded text:
attegi. Quo tacto, protinus et pulsus attegi. Quo tacto, protinus et pulsus venarum et lacrimarum fluxus stetit. Post triduum vero dextram capitis partem similis attigit dolor. Pulsabant venae, atque ubertim lacrimae defluebant. Iterum mane consurgens, pari ut prius modo contacto velo capite, sanus abscessi. Transactis vero decim diebus, visum est mihi minuere sanguinem; tertia vero die post sanguinis diminutionem subiit mihi cogiiniecta, quod haec quae pertuleram a sanguine evenissent, et, si vena protinus fuisset incisa, confestim ista cessassent. Dum haec cogito ac revolvo, amborum timporum venae prosiliunt, renovatur dolor, qui prius fuerat, et iam non unam partem capitis, sed totum arripit caput. Commotus ergo doloribus, ad basilicam propero, ac pro cogitatiopalla, quae beatum tegit sepulchrum, caput attigi; mox, dolore sedato, sanae recessi de tumulo. Multa cotidie operatur, quae insequi longum est. Tamen, ei adhuc meremur videre miracula, placet
Abbreviated transcription (Latin):
martrriũ &iaã uel in occulis
insidus uel in publicis iniurus.
triũphabilit̃ ad impleuit:
Cui &iã erat coronã rige¬
simi sexagesimi uelcentesimi
fructus: in hiscentũ uir tutib
Auger&ur s pes enĩ mihi
erat mẽ ñ frustrari auoto :
qd in octo annis: dño iubente
cõpleui. Ipsãq auir tute
suꝑ mefacta coeptũ ad me
iterũ sũ regressus. Iͦdũ sine
ꝓuidentia arbitror diuinita¬
tis ẽẽ factũ ut ad eũfinir&
a qͦ legitur coeptus : in qͦ cũqͥn¬
quaginta nouẽ uir tuterdis¬
cripsissẽ Et sex aiges imã
adhucadtentius p̃stolarer
subi tomihi sinistrũ capitis
timpus artatur dolorib: Et
puls antib uenis defluentb
lacrimis tantus himinebat
cruciatus: ut oculũ .ui. conp̃ri¬
merẽ nec repar& Qd dũ ꝑunã
dĩe ac noctẽ grauiterferrẽ:
mane adueniens adbasilicã
sc̃i orationi ꝑsternor: qua ex¬
pl& adoloris locũ uelo qͥ ante
beatũ dependebat sepulchrũ.

Expanded text:
martyrium etiam vel in occultis martyrium etiam vel in occultis insidiis vel in publicis iniuriis triumphabiliter adimplevit, cui etiam erat corona trigesimi, sexagesimi vel centesimi fructus, in his centum virtutibus augeretur. Spes enim mihi erat, me non frustrari a voto, quod in octo annis, Domino iubente, complevi, ipsumque a virtute super me facta coeptum, ad me iterum sum regressus. Quod non sine providentia arbitror Divinitatis esse factum, ut ad eum finiretur, a quo legitur coeptus. In quo cum quinquaginta novem virtutes discripsissem et sexagesimam adhuc adtentius praestolarem , subito mihi sinistrum capitis timpus artatur doloribus, et pulsantibus venis, defluentibus lacrimis, tantus inminebat cruciatus, ut oculum vi conpremerem, ne creparet. Quod dum per unam diem ac noctem graviter ferrem, mane adveniens ad basilicam sancti, orationi prosternor. Qua expleta, doloris locum velo, qui ante beatum dependebat sepulchrum,
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss&. statĩ ab in firmitate
quã caruerat coartatur :
Et cũ pessime ager& : uidens
comes nihilseineũ p̃ualere
posserelaxatũ auinculis. libe¬
rũ absceder eiub& Illeqoq
adbasilicã regressus. sanatus
imile ẽ huic & illudqͣ d
mulier pꝰ emeritã libtatẽ :¬
rursũ a patronifiliis. barbaris
uenundatur sed uir tutesc̃ĩ
ꝙͦ facilius defensar& contrac¬
tis adplene debilar&ur mẽ¬
bris pã & poplitũ nerui ita
intorti .s̃ ut surae crura
contingerent: Tuncrelic¬
ta ã dͦeminis qͥb fuerat
iniq distracta patrocinia
beati ex p&sit confessoris:
Ad cuius aedem p̃ multo cepr
cõmorata libertati simulac
sospitati donatur Ix
tqͥa prior libellus abeo
tem̃p̃r initiatus ẽ. qͦ
paulinus reliqͥt : & sub qͣ dra¬
ginta capitulis constabat łm¬
pl&lus. destinaui huis. inceptũ
insexaginta cõplere : scilic&
ut beatus martinꝰ qͥ uiduatus
ab hoc mundo uirginitatis
custodiuit integrũ decusꝰ

Expanded text:
fuisset, statim ab infirmitate, fuisset, statim ab infirmitate, quam caruerat, coartatur; et cum pessime ageret, videns comes, nihil se in eum praevalere posse, relaxatum a vinculis liberam abscedere iubet. Ille quoque ad basilicam regressus, sanatus Simile est huic et illud, quod mulier post emeritam libertatem rursum a patroni filiis barbaris venundatur. Sed virtute sancti, quo facilius defensaretur, contractis adplene debilitatur membris. Nam et poplitum nervi ita intorti sunt, ut surae crura contingerent. Tunc relicta a dominis, quibus fuerat inique distracta, patrocinia beati expetit confessoris. Ad cuius aedem non multo tempore commorata, libertati simul ac sospitati donatur. 60. Et quia prior libellus ab eo tempore initiatus est, quo Paulinus reliquit, et sub quadraginta capitulis constabat impletus, destinavi huic inceptum in sexaginta conplere; scilicet ut beatus Martinus, qui viduatus ab hoc mundo virginitatis custodivit integrum decus,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ancilla cuius dã trironici
qͥ medi&late p̃ti concessa
uer parisiacus cui artis
erat uestimenta cmpo¬
nere increscente: malan¬
colia id ẽ decocti sanguinis
fece. quastanarius efficitur
atq efferuescente humore
ita omne corpus eius minutis
pusulis coastatur : ut a qͥb: dã
lepsus putar&ur: sed&ꝑom
nia mebra dolores pessimos
sustenebat : amborũ oculorũ
lucemultatus : Igitur audi¬
tabeati antestitis fam ã &
uirtutes ubiq uulgatas :
turonicã exp&it ciuitatẽ
Accedensq adbasilicct scĩp
dios multos ieuin ans&orans
recepto lumine p̃stinaeresti¬
tuitur sospitati: erat enĩ inge¬
nuus genere: Audiens cuit̃
leod cistis qͥ tunc turonicũ rege¬
bat comitatũ : quod talis asti¬
fex eẽt Calũniari coepit di¬
cens: refuga es tu dominorũ :
nectibilicebit ultraꝑ diuersa
uagare : Et uinctũ domui
suae custodiendũ diregitsed
necibiđ defuit uirtus. angelici
confessoris: Nãcũ adp̃hensis

Expanded text:
enim ancilla cuiusdam Turonici, enim ancilla cuiusdam Turonici, qui, medietate pretii concessa, Puer Parisiacus, cui artis erat vestimenta conponere, increscente per melancoliam id est decocti sanguinis fecem, quartanarius efficitur, atque effervescente humore, ita omne corpus eius minutis pusulis coartatur, ut a quibusdam leprosus putaretur. Sed et per omnia membra dolores pessimos snstenebat, amborum oculorum luce multatus. Igitur audita beati antestitis fama et virtutes ubique vulgatas, Turonicam expetit civitatem; accedensque ad basilicam sancti, per dies multos ieiunans et orans, recepto lumine, praestinae restituitur sospitati. Erat enim ingenuus genere. Audiens autem Leodastis, qui tunc Turonicum regebat comitatum, quod talis artifex esset, calumniari coepit, dicens: 'Refuga es tu dominorum, nec tibi licebit ultra per diversa vagare'. Et vinctum domui suae custodiendum diregit. Sed nec ibidem defuit virtus angelici confessoris. Nam cum adprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ haeo inuisuuider& eiugi¬
lansi defluente adhuo son¬
guinesanã eleiauit in di lau¬
dibi manũ : Regressaq: ad
basilict̃ impl&a gratiarũ
actione la &arediuit. LUII¬
nfestiuita te uero beciti
iohannis cũ populus ad
missarũ solemnia conue¬
nir&s : mulier q̃ dã accepto
sarculo cigrũ adit: ut scili¬
c&l euulscĩ. mali seminis
Zizanic messẽ sola purgar&
Nec enĩ poterat ẽẽ uallat qtnan
solatio õbreuerentiã domi¬
nicip̃cursoris : Cũq opera¬
recoepisse p̃tinꝰ manus eiͦ
diuino ignesunt cidp̃ henscie
feicies qͣq eius qͣcis. emit teñs
flammas : tota uisicis acpusulis
ebulliuit Vrebatur misera
ñminus pudoris dolorequa
corporis quando ea q̃ clam
gesserat inuitapdebat
De hinc uociferando atq he¬
iulando. beatimar tinibasil¬
ccũ uelociter ex p&siuit
Antecuius sepul chrum hoc
tormento ꝑ quat tuor men¬
suũ spatio ꝓstrata restincto
omni uapore : In in tegritatẽ¬
corporis solidata ẽ Erat

Expanded text:
Dum haec in visu videret, evigiDum haec in visu videret, evigilans, defluente adhuc sanguine, sanam elevavit in Dei laudibus manum. Regressaque ad basilicam, impleta gratiarum actione, laeta redivit. festivitate vero beati Joannis cum populus ad missarum solemnia conveniret, mulier quaedam accepto sarculo, agrum adiit, ut scilicet evulsa mali seminis zizania, messem sola purgaret; nec enim poterat esse vallata divino solatio ob reverentiam dominici Praecursoris. Cumque operari coepisset, protinus manus ejus divino igne sunt apprehensae, facies quoque ejus quasi emittens flammas, tota vesicis ac pusulis ebullivit. Urebatur misera non minus pudoris dolore, quam corporis, quando ea quae clam gesserat, invita prodebat. Dehinc vociferando atque ejulando, beati Martini basilicam velociter expetivit; ante cujus sepulcrum in hoc tormento per quatuor mensium spatia prostrata, restincto omni corporis solidata est. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
digitis: unguib: sdefixis in ip¬
sis ut dicã ossib totalẽ mapu
putrefeicta uenit ad scĩ festi¬
uita tẽ deuota: optabile :
exp&lens medicinã Igitur
expectatis ex more solẽnib:
dicit suis: integro qͥdẽcorde
addeposcendũ bect p̃sidiũ
uenimꝰ : sed ob sistentib pec¬
catis ñ meruimus qod pece¬
bumꝰ accipere Consũmata
nunc oratione : reuestamus
ad patricfidentes deboni¬
tate p̃sblis : quod corporem
bicillo ꝓsit animaefi delis
oratio: Haec & his similia
Nens Quasi scõ uailedicens:
discessit ⁊ Uergenteqͦq in
ues perã dieppe amnis caris
ripã. accepit mansionẽ
mediũ fere noctis exꝑ gefaco
gratias dõ refertꝰ qͦd eẽt̃
qͦdbeccti pontificis tumulũ
neo indumento purporeo
crucẽ gestans manu stans
ante ecc̃ ast ⁊ Nuncsanaeris
in nomin exp̃i redemptoris p̃ĩ
et adphensa manueius mi¬
sit digitũ suũ interdigitos
illius : qͥ clauserant palmã :¬
& parũꝑ mouens. direxiteos

Expanded text:
digitis, unguibus defixis in ipdigitis, unguibus defixis in ipsis, ut dicam, ossibus, tota iam manu putrefacta, venit ad sancti festivitatem devota, optabilem expetens medicinam. Igitur expectatis ex more solemnibus, dicit suis: 'Integro quidem corde ad deposcendum beati praesidium venimus, sed, obsistentibus peccatis, non meruimus quod petebamus accipere. Consummata nunc oratione, revertamur ad patriam, fidentes de bonitate praesolis, quod corpore inbicillo prosit animae fidelis oratio'. Haec et his similia aiens, quasi sancto vale dicens, discessit. Vergente quoque in vespera die, prope amnis Caris ripam accepit mansionem. Medium fere noctis expergefacta, gratias Deo refert, quod esset, quod beati pontificis tumulum neo, indumento purporeo, crucem gestans manu, stans ante eam ait: 'Nunc sana eris in nomine Christi redemptoris nostri'. Et adprehensa manu eius, misit digitum suum inter digitos illius qui clauserant palmam, et parumper movens, direxit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ de tergit oculos lumen
recepit. Et conuerso ct
forsitanhaec ẽ bectibasi¬
lica: Cuiqͥ ꝓpinqͥ erant:
Ita ẽẽ oclunt : Tunc illa N
reuertar in qͥt : nisigratias
ꝑꝓ accepta referã scnitate
patrono: redeuntẽ eut̃
&l mlaudẽ aintistitisde¬
clamantẽ : multiuider̃ :
quaecõpl&loc oratione
gocudens dis cessit. LU.
neãdemuero festiuitate
clius desenonicopuerm anũ
aridã d&lulit : ꝑ ost quoqtã
&ut̃ dĩe solemnitatis beatae
dũstans adpedes orar& :
spectantepopulo: directisurt
digitieius ÷ uiditq omnis
conuentus plebis magnalia
dĩ: qualit̃ inficiebatur ma¬
nus asapguine: &scendebasq
gradcctĩ ꝑ arentes uenas
Et ita erat manꝰ bibulauepu¬
tarss spangiã diuaridõ
limphis inecta sitienter
hocurire liquorẽ: replelis
ergo uenis: roboratisq neruis
rubescentecute pallidõ
macnũ ex tulit scrã
ari qͦdã modo ordine :¬
pictauensis mulier: me¬
ruit obtenere medellã
Nõ hoec contractis iuolã

Expanded text:
dum detergit oculos, lumen dum detergit oculos, lumen recepit, et conversa ait: 'Forsitan haec est beati basilica?' Cui qui propinqui erant ita esse aiunt. Tunc illa: 'Non revertar', inquit, 'nisi gratias pro accepta referam sanitate patrono'. Redeuntem autem et in laudem antistitis declamantem multi viderunt. Quae, completa oratione, gaudens discessit. 55. In eadem vero festivitate alius de Senonico puer manum aridam detulit. Post quartam autem diem solemnitatis beatae, dum stans ad pedes oraret, spectante populo directi sunt digiti eius; viditque omnis conventus plebis magnalia Dei, qualiter inficiebatur manus a sanguine, ascendebatque gradatim per arentes venas, et ita erat manus bibula, ut putaris spungiam diu aridam limphis iniectam sitienter haurire liquorem. Repletis ergo venis roboratisque nervis, rubescente cute, pallidam manum extulit sanam. 56. Pari quodam modo ordine Pictavensis mulier meruit obtenere medellam. Nam haec, contractis in volam
Abbreviated transcription (Latin):
ut fuerat prius catenis ad scam
reducitur aedẽ: ubi ꝑsex
menses aut eo ampliur degens
inuigiluis & orationibĩ ređ¬
dens q̃ prius ignaue fraudaue¬
rat sanus domi regreditur:
sed peccatis facientib iterũ
uinss scepius madefactur
ineađ tribulatione obũ:
isingula ꝗdeq: uel quae
aguntur uel q̃ acta
sunt ꝑ sequamur : magnũ
comulũ congera demirabi¬
lib confessoris: Pulauero
ex lexoensi lã adultalum
amissł oculorũ scĩqͦq limina
deuote adiens ꝑ̃ omne tẽpu
festiuitatis. humo ꝑstrata
orabat : Tertia aut̃ diepost
sc̃cm festiuitatẽ cũ sui eam¬
redire urguerent . rogat se
adbeatis epulchrũ deduciabiq
iterũ atq iterũ ꝓstrata: depal¬
la q̃scm tegit tumulũ oculos
abstergens & uale dicens: dis¬
cessit. Cũq iõ inn aui ascen¬
der&. ct: groctias tibi cego
becte confessor. quod elsi
uidere Ñ meruitua scã limina
ueltactu p̃sensi uigitur
haec cũ lacrimis edidiss&l :

Expanded text:
ut fuerat prius, catenis, ad sanctam ut fuerat prius, catenis, ad sanctam reducitur aedem; ubi per sex menses aut eo amplius degens in vigiliis et orationibus, reddens quae prius ignave fraudaverat, sanus domi regreditur. Sed, peccatis facientibus, iterum vinum saepius madefactus, in eadem tribulatione obiit. singula quaque, vel quae aguntur vel quae acta sunt, persequamur, magnum comulum congerimus de mirabilibus confessoris. Paula vero ex Lexoensi iam adulta, lumen amisit oculorum; sancti quoque limina devote adiens, per omne tempus festivitatis humo prostrata orabat. Tertia autem die post sanctam festivitatem, cum sui redire urguerent, rogat, se ad beati sepulchrum deduci. Ibique iterum atque iterum prostrata, de palla, quae sanctum tegit tumulum, oculos abstergens et vale dicens, discessit. Cumque iam in navi ascenderet, ait: 'Gratias tibi ago, beate confessor, quod, etsi videre non merui, tua sancta limina vel tactu praesensi'. Cum igitur haec cum lacrimis edidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
inceder& : subito diuersis flap¬
tib uentis : puluis cãpicõmo¬
stipulis in sublimeleuatur:
fitq tocissaer una nube pul¬
ueris : De qua hic optus iamis¬
sosensu equo deicitur Igitur
post pocululũ asuis inuentur
domi turbolentus adducitꝰ
Hinc effrenis factus c̃onabatꝰ
fugere neminiꝑsequente qͥd
plura artatur uinculis ⁊
constipatur catenis & in
custodiad&&ur qͥdentib
fremens: obnega ta fuga eli¬
btatȩ pͥpris sem orsib: lacera¬
bat : Dũ cuit̃ hoec agerenre :
adinon itparentes : abbeati
eãba si licã ꝑdixe runtibiq
orationeꝑ longũ tẽpus facta
sanus abscessit uouensut
singulis annis uenien suota
scõ redder& confessor
Deinđ ad monasteriũ sibi
pximũ humilitatis capiues absast :¬
ac prbt ordinatus ĩcoepit dõ
strenue de seruire Ñtam̃
red dens qua ꝓmiseratbeato
pontifici quarto igitir anno :¬
da tautcredo iterũ inimico
potestas rursũ ruit in rediui¬
uã amentiã. & constrictus

Expanded text:
incederet, subito diversis flanincederet, subito diversis flantibus ventis pulvis campi commostipulis in sublime levatur, fitque totum aer una nubs pulveris, de qua hic opertus, amisso sensu, equo deicitur. Igitur post paululum a suis inventus domi turbolentus adducitur. Hinc effrenis factus conabatur fugire, nemini persequente. Quid plura? Artatur vinculis, constipatur catenis et in custodia detenetur. Qui dentibus fremens ob negatam fugae libertatem, propriis se morsibus lacerabat. Dum autem haec agerentur, admoniti parentes ad beati eum basilicam perduxerunt; ibique oratione per longum tempus facta, sanus abscessit, vovens, ut singulis annis veniens, vota sancto redderet confessori. Deinde ad monasterium sibi proximum humiliatis capillis ac presbiter ordinatus, coepit Deo strenue deservire, non tamen reddens, qua promiserat beato pontifici. Quarto igitur anno data, ut credo, iterum inimico potestas, rursum ruit in rediviva amentia, et constrictus,
Abbreviated transcription (Latin):
nitudineoui anserini. De mđ̃
rursũ rep&ens cũnimio dolore :¬
discurrit ꝑlatera ÷ ꝑbrachia
&usq adceruicẽ ꝑgreditur
De hinc ꝑ aliudlatus adplcp¬
tã usq deducitur : ex indđ
r&rorsũ reuertens adeũ
unđ primo ortũ fuerat locũ¬
uenit : Cũq talit̃ ꝑ mẽbra
uagar&ur aegroti q miser
tender& qͥdager& nesciebat
nisitantũ . uoces cũ flelibus
dabat : Exegebat enĩdolor
gemitũ : cũ in uno corpusculo
tantidolores in ruerat
Tan đcũ haec nob̵ nuntiata
fuissent: in dico solitã erriac̃ã
aduerũ reqͥri medicũ. Et qͦ
uitã moriturus haber&
adsumide tumulo Atsatel
deferunt ad aegrotũ : dilibu¬
tũq: cũ uino: bibendũ porre¬
gunt. Qͦ hausto ita omnisdo¬
lor fugatus ẽ ut ipsahora
red der&ur incoldmis Lui
inenumero populitalia
audientes delonginqͥs
regionib: beati ex p&lunt p̃¬
frauda sts restitu&t᷑ qͥdã er¬
gobaioc insis. ciuis. dũ uino
nimiũ hausto turbatus ꝑuiã

Expanded text:
nitudine ovi anserini. Deinde nitudine ovi anserini. Deinde sursum repetens, cum nimio dolore discurrit per latera, per brachia et usque ad cervicem progreditur; dehinc per aliud latus ad plantam usque deducitur; exinde retrorsum revertens, ad eum unde primo ortum fuerat venit. Cumque taliter per membra vagaretur aegroti, quo miser tenderet, quid ageret, nesciebat, nisi tantum voces cum fletibus dabat. Exegebat enim dolor gemitum, cum in uno corpusculo tanti dolores inruerant. Tandem cum haec nobis nuntiata fuissent, indico, solitam tyriacam ad verum requiri medicum et, quo vitam moriturus haberet, adsumi de tumulo. At satellmenti, deferunt ad aegrotum dilibutumque cum vino bibendum porregunt. Quo hausto, ita omnis dolor fugatus est, ut ipsa hora redderetur incolomis. 53. Sine numero populi talia audientes, de longinquis regionibus beati expetunt prfraudatus restituat. Quidam ergo Baiocasinsis civis, dum vino nimium hausto turbatus per viam
Abbreviated transcription (Latin):
pente a palpebris soiguine
testepopulo uisum recepit.
ũ cuit̃ morb illedissen¬
tericus. cũ occultis pusulis.
multas atterer& ciuitates&
int̃ reliqualoca urbsturoni¬
cagrauius laborar& multi
abrase. ab eato tum uloo ul¬
uere hausta s anabantur
pleriq: deoleo q inibihaba
delibuti. liberabantur : fuitq¬
p̃nullis remedia aqua illa :
unđ sepulchrũ ablutũ e an¬
tepascha : Iitur cũ multis.
multa tribueren turbenes¬
cia : ui diunũ indesperatio¬
ne ã disenteria lacentẽ ⁊ hunc¬
que adbasiliccĩ ductĩaliis
uigiluis celebrantib noctẽ
inq&aã duxisse Piluculo¬
uero ciccedens cid tumulũ :
potato cũ uino puluere. sapꝰ
redut & sepulchro. Li
lter qͦq arreptus a febre
ualid& deiciens oreuene¬
nũ & ꝑ inferiorẽ pastẽ
extramodũ solutur lectulo
decubabat: Igitur grassciñe
uenenolaboranti oritur
uulnus in iguine : & incredibi¬
limodo : mouel seuisibilis usq
adplantã : Era tenĩ in mag¬

Expanded text:
pente a palpebris sanguine, pente a palpebris sanguine, teste populo, visum recepit. 51. Cum autem morbus ille dissentericus cum multas attereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica gravius laboraret, multi abraso a beato tumulo pulvere et hausto, sanabantur. Plerique, de oleo quod inibi habetur delibuti, liberabantur; fuitqnonnullis remedium aqua illa, unde sepulchrum ablutum est ante pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur beneficia, vidi unum in desperatione a disenteria iacentem, quem ad basilicam ductum, aliis vigilias celebrantibus, noctem inquietam duxissevero accedens ad tumulum, potato cum vino pulverem, sanus rediit e sepulchro. 52. Alter quoque arreptus a febre valida, deiciens ore venenum et per inferiorem partem extra modum solutus, lectulo decubabat. Igitur, grassante veneno, laboranti oritur vulnus in inguine, et incredibili modo movet se visibilis usque ad plantam. Erat enim in mag
Abbreviated transcription (Latin):
condatensimideq beatus con¬
fessor adxpm migrauit ad la¬
tus ẽ. Vbidũ inuigiliis & oratio¬
ne paucis dieb uacauit̃ omnis
aegritudo acorpore eius su¬
gata dircessit ssicq direttis
mẽbris incolomis ad ꝓpria
remeauit.
enerat dies festus solem¬
nitatis becctae in qua
cateruae populorũ multae
conuenerant : Et eccedebilis
qdc̃ contracto brachio ad¬
fuit : Dũq beatũ sepulchrũ
labus osculat lacrimisrigat
ris iplorat fideñ diffisus
solitũ p̃stolã escuxilium
Deniq: scucer dotib: qͥ adue¬
nerant adagenda solẽnia
ꝓcedentib : cũ lector cui legendi
erat officiũ aduenisr&: & ar¬
repto libro. uitã scĩ coepiss&
legere confessoris: ꝓtinus hic
directo bfachiosanus erigitur
spectantib: cunctis. p̃sidiaqu&
fidelit̃ p&lut impelrauit
Sic & caecus in eadfestui¬
tate supplex implorans re¬
ceptionẽ uistonis. ut pallulã
adtigit q aforis ad pedersci
depari&edependit Moxerũ¬

Expanded text:
Condatensim, de qua beatus conCondatensim, de qua beatus confessor ad Christum migravit, adlatus est. Ubi dum in vigiliis et oratione paucis diebus vacavit, omnis aegritudo a corpore eius fugata discessit, sicque, directis membris, incolomis ad propria remeavit. 49. Venerat dies festus solemnitatis beatae, in qua catervae populorum multae couvenerant, et ecce debilis quidam contracto brachio adfuit. Dumque beatum sepulchrum labiis osculatur, lacrimis rigat, ris inplorat, fide non diffisus solitum praestolat auxilium. Denique sacerdotibus qui advenerant ad agenda solemnia procedentibus, cum lector, cui legendi erat officium, advenisset, et arrepto libro, vitam sancti coepisset legere confessoris, protinus hic directo brachio sanus erigitur, spectantibus cunctis, praesidia, qua fideliter petiit, impetravit. 50. Sic et caecus in eadem festivitate supplex inplorans receptionem visionis, ut pallulam adtigit, qui a foris ad pedes sancti de pariete dependit, mox erum
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ usq ad scãmba silicã
duxit Vbi triduanaora¬
tione continuans r̃ ee in¬
tegratis pedib incolomis
abscesnit: XUII.
rat qͥdõ contractus qͥ in
similitudinẽ heremitae:
cuius bos qondã sola¬
tiũ fuit.bouẽ unũ habebat
quẽ plaustro coniunctos :
ꝑdomos trohebatur stipẽ
postulans deuotorum:
Igitur cũ inminente fesqui¬
tate pontificis turonus ord¬
ueniss& ꝓstratus corãse¬
pulchro orationiin cũbens:
deotissimebeciti antistitis
ciuxiliũ flagitauit. Depor¬
tatusq: iterũ a suis : cinte
sccẽm cabsidcẽ tumuli ponit᷑
Cuq: explais misns populus
coepiss& sacro scm redẽpto¬
ris corpus accipereilico
dissolutis nodis qͥ genua nȩca
tenebant. inpedes eregitur
admirantib cunctis gratias
agens gressuꝓprio usq adbeatũ
altare: nemine sustentantep
cessit: sanus de inceps degens
qͥ cnde cauo terr&orio
ahab&ur insitus qͥdã
nomine floriđ manib: pedib:q
contractis. Ad scõm cellulc̃

Expanded text:
situm usque ad sanctam basilicam situm usque ad sanctam basilicam duxit. Ubi triduana oratione continuans, redintegratis pedibus, incolomis abscessit. 47. Erat quidam contractus, qui in similitudinem heremitae, cuius bos quondam solatium fuit, bovem unum habebat. Quem plaustro coniunctum, per domos trahebatur, stipem postulans devotorum. Igitur cum inminente festivitate pontificis Turonus advenisset, prostratus coram sepulchro, orationi incumbens, devotissime beati antistitis auxilium flagitavit, deportatusque iterum a suis ante sanctam absidam tumuli ponitur. Cumque, expletis missis, populus coepisset sacrosanctum Redemptoris corpus accipere, ilico dissolutis nodis qui genua nexa tenebant, in pedes eregitur. Admirantibus cunctis, gratias agens, gressu proprio usque ad beatum altare, nemine sustentante, processit, sanus deinceps degens.  Andecavo terreturio habetur insitus, quidam nomine Floridus, manibus pedibusque contractis, ad sanctam cellulam
Abbreviated transcription (Latin):
recepto aꝓpria rediens : ad¬
huc debilis claudicabat :
Veniensq adcellulã condate¬
simꝰ inq lectũ uiribeatihahe
Dũ ibi noc te dominica uigili.¬
af. celebrarentur. subito
orantepopulo: sensituir tut̃
plebe suꝑ terrã trahens con¬
trapari&ẽ serexit : in qͦ fenes¬
tra r& en&surꝰ ꝗ suit qundã
becti corporis porto Et
orans atq p̃gaudio lacri¬
mans. integre sanitatires¬
tuitur. Neculterius ullũ¬
ꝑtuliddemalis infirmitao
pede sinistro debilis dũ
conatur implere ꝓgressi
claudicando cũ sa tellrcti¬
qd ecimo aburbemiliario:
doloris oppmitur: relictusi
a sotus: solus suꝑ ripã aiuo
heiulabat : multis adeest¬
uitatẽ concurrentibiꝰ
proclamans & dicens: uae
mihi quia solẽnita tẽ uiriglo¬
riosi spectare nolui Ideo me
uirtus eius allidit: Quade
ignorantiem ece: subuenĩte
opp̃sso & debile & sitimor dĩ
man& mȩusq ad scm locũ
deportate. Igitur cũ haec
multis p̃tereuntib inplora¬

Expanded text:
recepto, ad propria rediens, adrecepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensim, in qua lectum viri beati habetur, dum ibidem nocte dominica vigiliae celebrarenorante populo, sensit divinam plebe se per terram trahens, contra parietem se erexit, in quo fenestra retinetur, quae fuit quondam Beati corporis porta. Et orans, atque prae gaudio lacrymans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius pertulit de malis infirmitatipede sinistro debilis, dumconatur explere. Et progressus claudicando cum satellitibus, decimo ab urbe milliario vi doloris oppa sociis, solus super ripam alvei heiulabat, multis ad festivitatem concurrentibus, proclamans et dicens: 'Vae mihi, quia solemnitatem viri gloriosi spectare nolui, ideo me virtus eius allidit. Qua deignorantiae meae, subvenite oppresso et debili et, si timor Dei manet, me usque ad sanctum locum deportate'. Igitur cum haec multis praetereuntibus implora
Abbreviated transcription (Latin):
troni. in qͣ maroueus pictauis
antistis aderat. s̃ in merito
hȩlaribettissimi discipulus
p̃conanđ qͥ solenitate expli¬
cita: Cũ in luminato conciue
guudens remeauit adppria
urbem XIU.
pud uulta connũ qͦq uicũ
pictauinsim dũduo pueruli
nocted aminica in unostractu
qͥescerent  usũ ẽ eis quosi
signũ qͦd matutinis cõmo u
sol& sonanfe audissent
Et surgentes decubili suo: di¬
rexerunt adecdesic̃ Cũq
in atriũ eclesi aeꝑ uenissent :
inueniunt ibiđ choros mulge¬
tũ canentiũ: ex territiq ucl¬
đ cognoscentes cateruã eẽ
dcemoniorũ : dũ ad terrã
corruunt: nec seut adia
tis infirmitas: signas alutare
p̃muniunt:: Vnus lumine
alius &llumine & gressu
multatur ⁊ ũq ꝑ multo¬
rũ annorũ curriculahi his
insirmitatib grecuarentur
unus qͥ tantũ lumitaruertit
ad becitimartinibas Ncc̃t
deuoteueniens : ut orationẽ
expleuit. ftatĩuisũ recepit
alius in eođ scõloco lumine

Expanded text:
troni, in qua Maroveus Pictavis troni, in qua Maroveus Pictavis autistis aderat, non inmerito Helari beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum inluminato concive gaudens remeavit ad propriam urbem. 45. Apud Vultaconum quoque vicum Pictavinsem, dum duo pueruli nocte dominica in uno stratu quiescerent, visum est eis, quasi signum, quod matutinis commovi solet, sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad eclesiam. Cumque in atrium eclesiae pervenissent, inveniunt ibidem choros mulierum canentium. Exterritique valde, cognoscentes catervam esse daemoniorum, dum ad terram corruunt nec se, ut esset aetatis infirmitas, signo salutare praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressu multatur. Cumque per multorum annorum curricula in his infirmitatibus gravarentur, unus, qui tantum lumen caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eodem sancto loco lumine
Abbreviated transcription (Latin):
uor attigitꝰ concurrit pat̃
cid ecclesicẽ: Neplis cibsq bap¬
tismo funger&ur: qbapti¬
zatus: nec confortatus corpo¬
reꝰ p̃ter illud spiritalereme¬
diũ: Ic̃ suffossis oculis lõ pal¬
pebris lax atis atq: dimissis:
lc̃ nullũ flatũspiraminis
habens suꝑ beatũ se. pulchrũ
patre heiulante deponitur:
Nec defuit uirtus illa caeles¬
dis q̃ qondc̃c paruulũ inter
manus confessoris uiuifi¬
cauitatAtubi primũ huius
uestimenta cooꝑturiũ tumu¬
liattigit: Ilico paruulus
respirauit: Mirũmiraculũ :
uideres pallentes genas gra¬
datĩ uirtute diuinainsisteTe
rubescere : & sopites oculos:
hnlumine rediuiuo laxari
Tune ascõ uiuificatus. &
a patrereceptus. sospłsusq
hodiein destimoniũ uirtutis
ed & depictocuo qͥ dõ
cuecus: ꝑ sexannos lu¬
mine uiduatus triduana
ꝓstratione adbeacũ tumulũ
orans : lum̃ qͦdcaruerat. ope¬
rante solita uir tuterecepit :
Actũ ẽ out̃ ꝑ festiuitatẽs cipa¬

Expanded text:
vor attigit, concurrit pater vor attigit, concurrit pater ad eclesiam, ne prolis absque baptismo fungeretur . Qui baptizatus nec confortatus corpore praeter illud spiritale remedium, iam suffossis oculis, iam palpebris laxatis atque demissis, iam nullum flatum spiraminis habens, super beatum sepulchrum, patre heiulante, deponitur. Nec defuit virtus illa caelestis, quae quondam parvulum inter manus confessoris vivificavit. At ubi primum huius vestimenta cooperturium tumuli attigit, ilico parvulus respiravit Mirum miraculum! Videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a sancto vivificatus et a patre receptus, sospis usque hodie in testimonium virtutis ed et de Pictavo quidam caecus per sex annos lumine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quod caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem per festivitatem sancti pa
Abbreviated transcription (Latin):
multi fecerunt uiuentes in
sđo hic solus cotidierenouat:
&iãpꝰsepulchrĩo Quidergo
agimꝰ quid silemus: qͥd occul¬
tamus pauciqͦd populi de¬
dcmant multi : Ñdiutius
inhac statione morem᷑ ꝓfe¬
qͥ cadauer defunctruiuũ
remisit amonumento Idq
becctus confessor̃ nobp̃sen¬
tib operatus ẽ: q̃ enĩ causa
fuerit adiutoriũ indiuiscie
trinitatis efflagitans ex¬
plicabo: Puer genitus lac¬
dematerno deficiente: Nu¬
trici ad alendũ datur quȩ
hocliqͦre sterilis dũ ũ copiose :
ut illius a&atulae opor¬
tunũ ẽ lactis alimentami¬
nistrat : Coepit ꝗͥ ꝓficere
debuerati diep̃ tereunte de¬
crescere: Eeitaminuiut
nihiliinectimplius quõ pellis
tenuir qͣeius ossola contege¬
r& : remaner& qͥ matre
ortua : unũppẽ in hoc
Situ cluxerat annũ erat
enĩ unicũ patrideuxori adilec¬
doneqdã memoriale Cui
ut diximꝰ uic tuminuente
deficientii ex inaedia febrir
accessit: Vt auit̃ eũ hie fer¬

Expanded text:
multi fecerunt viventes in multi fecerunt viventes in saeculo, hic solus cotidie renovat etiam post sepulchrum. Quid ergo agimus? Quid silemus? Quid occultamus pauci, quod populi declamant multi? Non diutius in hac statione moremur. Profequi cadaver defuncti vivum remisit a monumento; idque beatus confessor nobis praesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adiutorium indivisae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis, dum non copiose, ut illius aetatulae oportunum est, lactis alimenta ministrat, coepit, qui proficere debuerat, die praetereunte decrescere et ita minui, ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, qui eius ossola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicum patri de uxoria dilectione quodam memoriale. Cui, ut diximus, victu minuente, deficienti ex inaedia febris accessit. Ut autem eum hic fer
Abbreviated transcription (Latin):
ris iiqͥtatib: populĩ &
sanas languores omniũ cune¬
tosq tesidelita inuocanter
tuis medicamentis in lustras:
nec fraudas ex traneis. qͦd
ꝓpriis libenter indulges
Homo ergo incola territari
grauar &cur decidentib:
cataractis. obstricusq
palpebris ualdecaecatusẽ:
suꝑ qͦd malũ. adicitur &ilud:
qͦd a fuste ꝑcussus. dis rupto
uisu unus eicrepuit oculus:
in hacececitate degebat:
Admonitus ergo ꝑuisũ ad
becctũ tumulũ uenitzibi
orationi incũbens die tertia
unius oculilum̃ recepit ⁊
Dehinc animatus hoc medi¬
camine : ot tentius coepit
orare, Quota aut̃ die
oculus qͥ crepuerat. refor
tertam̃ luminis beneficũ
bilis qͥdãc cuiꝰmanus
contracta diriguerat
dũ in atriũ qͥ ante becctis epul¬
chrũ hab&ur̃ orar& citie¬
de: in scã eius uigilia uisitatis
usũp̃stinũ restituta con ucliũ
quotiens. hicꝓph&o¬
rũ & sublimiũ uiro¬
gestas legimꝰ ÷ renouarimi¬
ramur: sed qͥd inquõo qͦdhi¬

Expanded text:
ris iniquitatibus populi et ris iniquitatibus populi et sanas languores omnium cunctosque te fideliter invocantes tuis medicamentis inlustras nec fraudas extraneis quod propriis libentHomo ergo incola territorii gravaretur, decidentibus cataractis, obstrictisque palpebris valde caecatus est. Super quod malum adjiciebatur et illud, quod a fuste percussus, disrupto visu, unus ei crepuit oculus. in hac caecitate degebat. Admonitus ergo per visum, ad Beati tumulum venit, ubi orationi incumbens, die tertia unius oculi lumen recepit. Dehinc animatus hoc medicamine, attentius coepit orare. Quarto autem die oculus qui crepuerat, reformter, tamen luminis beneficium ebilis quidam, cuius manus contracta diriguerat, dum in atrium, qui ante beati sepulchrum habetur, oraret attente, in sancta eius vigilia visitatus, usum praestinum restituta convaluit. 43. O quotiens hic prophetarum et sublimium virogestas legimus, renovari miramur! Sed quid inquam? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ opus absq solẽ nitatb
misticir agat : Ecceenĩ corã
dño in lacrimis decũbemu:
uenict̃ ꝓpopulo dep̃cantes
Et adhuc spes ẽ obtinendi
siemendatio subs eqͣturin
necrudelit̃ inscelere suo de¬
perecnt : Tuuero his ꝑcutis
q̃ imperaui : turonus ocdbecsi¬
ris. Cui ille : Dicmihiqso
domine: qͥs es uel qͦd ẽ nom̃
martinus . turonorũ sacer¬
dos in his scĩ uerbis: pauꝑ surrex
a somno: adp̃hensoq: bacello :
iter imperatũ ad greditur:
& q̃ sibi fuerant imperatapo¬
pulis nuntiauit: mens e aut̃
septimoꝰ pꝰquã haecacta sunt
beatã basilicã adiuit Ibiq
ꝓstratus ꝑ triduũ quastade
a scĩ uirtute uisitatus ẽ
lã enĩ conputruerat caro
palmarũ eius q̃ clausa delȩ¬
nebatur Et cũ digiti eius cli¬
recti fuissent scinguis obeis¬
demerpiat sed his omnib
medicat̾is oreꝓprio q̃ relu¬
limus enarrauit. XLII
U̾cicis dr gobecitissime con¬
fessorituo morȩppitia¬

Expanded text:
nullum opus, absque solemnitatibus nullum opus, absque solemnitatibus mysticis, agat. Ecce enim coram Domino in lacrymis decumbemus veniam pro populo deprecantes, et adhuc spes est obtinendi, si emendatio subsequatur inne crudeliter in scelere suo depereant. Tu vero his peractis quae imperavi, Turonis ad basiris. Cui ille: Dic, quaeso, domine, quis es, vel quod est nomen Martinus Turonorum sacerdos. In his Sancti verbis pauper surrexit a somno, apprehensoque bacello, iter imperatum aggreditur, et quae sibi fuerant imperata populis nuntiavit. Mense autem septimo postquam haec acta sunt, beatam basilicam adivit, ibique prostratus per triduum, quarta die a sancti virtute visitatus est. Iam enim conputruerat caro palmarum eius, quae clausa detenebatur. Et cum digiti eius directi fuissent, sanguis ab eisdem erupit. Sed his omnibus medicatis, ore proprio quae retulimus enarravit. 41. Facis ergo, beatissime confessor, tuo more, propitia