comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usurpatione fecert̃. Quascdã non pudar
nubentib int̾. eẽ. et int̾ illam lasciue̾n¬
tiũ libtatẽ sermonũ colloquia incesta
miscere. audire qđ non decet. qđ ñ lica
dicere. obseruare et ẽẽ. p̃sentes int̃ ũba
turpia et temulenta conuiuia. quib li¬
bidinũ fomes accendit᷑. sponsa ad patien¬
tiã stupri. ad audatiam sponsus animat᷑
Quis illi in nuptus locus est cui animus
ad nuptias non est: Aut uoluntarie illic
et lete. eẽ. que possunt. ubi et studia et
uota diuersa sunt: Quid illic discitur
quid uidet᷑: Quantũ a ꝓposito suo iuigo
deficit: quantũ impuoftior que uenerait
pudica discessit. Corꝑe licet uugo ac m̃te
ꝑmaneat: oculis. aurib lingua. minuit
illa qđ habebat. Quid uͦ que ꝓmiscuas
balneas adeunt. que oculis ad libidinẽ
curiosis pudori ac pidititie corꝑa dicata
ꝓstituunt. que cum uiros atq a uiris
nude uident turpit̾ ac uident᷑: Non¬

Expanded text:
usurpatione fecerunt. quasdam non pudet usurpatione fecerunt. quasdam non pudet nubentibus interesse et in illa lasciuientium libertate sermonum conloquia incesta miscere, audire quod non decet, quod non licet dicere, obseruare et esse praesentes inter uerba turpia et temulenta conuiuia, quibus libidinum fomes accenditur, sponsa ad patientiam stupri, ad audaciam sponsus animatur. quis illi in nuptiis locus est cui animus ad nuptias non est, aut uoluptaria illic et laeta esse quae possunt, ubi et studia et uota diuersa sunt? quid illic discitur, quid uidetur? quantum a proposito suo uirgo deficit! quantum inpudicior, quae uenerat pudica, discedit! corpore licet uirgo ac mente permaneat, oculis, auribus, lingua minuit illa quod habebat. Quid uero quae promiscuas balneas adeunt quaeque oculis ad libidinem curiosis pudori ac pudicitiae corpora dicata prostituunt? quae cum uiris adque uiros nudae uident turpiter ac uidentur, non
Abbreviated transcription (Latin):
deum uidere non poteris quando ocli
tibi non sint quos deus fecit. s quos di¬
abolus infecit: illum tu sectata es ruti¬
los atq depictos ocłos serpentis imitata
es. de mnunico tuo cõpta cum illo parit̃
arsura: Hec oro non cogitanda sunt dĩ
seruis non die semꝑ ac nocte metuenda :
uiderint quid sibi nupte ꝑ placendi stu¬
diũ de coniugũ solatio blandiant᷑. quos
dum in excusationẽ suam ꝓferunt ad
societatẽ criminose consensionis asciscũt.
uirgines cerde quib nune hic sermo nẽ
consulit que se eiꝰ modi artib compserĩt:
uit̃ uirgines non putem debere nume¬
rari. s tanqũã contactas oues et morbi¬
das pecudes a scõ et puro grege uirgini¬
tatis arceri: ne contagio suo ceteras pol¬
luant. dum simul degunt. ne ꝑdant ali¬
as quecũq ꝑierunt. Et qm̃ continentie
bonum querimꝰ: ꝑnitiosa queq et i¬
festa uitemꝰ. Noc illa p̃tereo que dũ ne¬
gligentia in usum ueniunt. cont̾ pu¬
dicos et sobrios mores licentiã sibi de

Expanded text:
Deum uidere non poteris, quando oculi tibi non sunt quos Deus fecit sed quos diabolus infecit. illum tu sectata es, rutilos adque depictos oculos serpentis imitata es, de inimico tuo compta, cum illo pariter arsura. haec, oro, non cogitanda sunt Dei semis, non die semper ac nocte metuenda? uiderint quid sibi nuptae per placendi studium de coniugum solacio blandiantur, quos dum in excusationem suam proferunt, ad societatem criminosae consensionis adsciscunt. uirgines certe, quibus hic sermo non consulit, quae se eiusmodi artibus compserint, inter uirgines non putem debere numerari sed tamquam contactas oues et morbidas pecudes a sancto et puro grege uirginitatis arceri, ne contagio suo ceteras polluant, dum simul degunt, ne perdant alias quaecumque perierunt. Et quoniam continentiae bonum quaerimus, perniciosa quaeque et infesta uitemus. nec illa praetereo, quae dum neglegentia in usum ueniunt, contra pudicos et sobrios mores licentiam sibi de
Abbreviated transcription (Latin):
meos auspicaris. et peceas pro nefas capi¬
te id ẽ corꝑis parte meliore. Et cum scͥp¬
tũ sit de dño caput autẽ eius et capilli
erant albi uelut lana aut nixi tu exe¬
craris canitiem. de testaris alborẽ. qͥ sit ad
diũ caput similis. Non metus oro que
talis es. ne cũ ressirrectionis dies uene¬
rit. artifex tuus te non recognoscat ad
sua p̃mia et ꝓmissa uenientẽ remoue¬
at et excludat. increpans uigore censo¬
ris et uidicis dicat. opus hoc meũ ñ ẽ.
nec imago hec nr̃a est. cutem falso me¬
dicamine polluisti. crinẽ adultero colo¬
re mutasti. expugnata ẽ mendatio fa¬
cies figura corrupta ẽ uultꝰ alienꝰ ẽ.¬

Expanded text:
meos auspicaris et peccas pro nefas capimeos auspicaris et peccas pro nefas capite id est corporis parte meliore! et cum scriptum sit de Domino: caput autem eius et capilli erant albi uelut lana aut nix, tu execraris canitiem, detestaris alborem, qui sit ad Domini caput similis ! Non metuis, oro, quae talis es, ne cum resurrectionis dies uenerit, artifex tuus te non recognoscat, ad sua praemia et promissa uenientem remoueat et excludat et increpans uigore censoris et iudicis dicat: copus hoc meum non est nec imago haec nostra est. cutem falso medicamine polluisti, crinem adultero colore mutasti, expugnata est mendacio facies, figura corrupta est, uultus alienus e
Abbreviated transcription (Latin):
dei artificis offensam: Et si impudica
cuxa homines. et incesta fucis lenocinan¬
tib non sis corruptis uolatis ꝙ que dei s̃
peior adultera detineris. Qđ ornari te pu¬
tas qd putas comi: impugnatio ẽ. ista diui¬
ni oꝑis. preuaricatio ẽ. ueritatis. Monentiᷤᷤ
apłi uox est. Expurgate uetus ferm̃tũ
ut sitis noua conspsio sicut estis adrimi.
Nam et pascha nr̃m immolatus ẽ. xp̃s.
ltaq festa celebremus: non in ferm̃to ue¬
teri neq in ferm̃to malicie et nequitie:
si in arimis sinceritatis et ueritatis. Nũ
sinceritas ꝑseuerat. et ueritas quando
qͦ sicera sunt polluunt᷑ coloꝵ adulteri¬
is. medicaminum fucis. in mendatium
uera mutantur : Dñs deus tuus dicit.
Non potes facere capillũ unum albũ aut
nigrũ. Et tu ad iuncendam dñi cui uocẽ
uis ce ẽẽ potiorem: Audaci conatu et
sacrilego contemptii crines tuos inficis.
malo p̃sagio futuroꝵ. capulos iam tͥ flã¬

Expanded text:
Dei artificis offensam? ut inpudica Dei artificis offensam? ut inpudica circa homines et incesta fucis lenocinantibus non sis, corruptis uiolatisque quae Dei sunt peior adultera detineris. quod ornari te putas, quod putas comi, inpugnatio est ista diuini operis, praeuaricatio est ueritatis. Monentis apostoli uox est: expurgate uetus fermentum, ut sitis noua consparsio, sicut estis azymi: nam et pascha nostrum inmolatus est Christus. itaque festa celebremus non in fermento ueteri neque in fermento malitiae et nequitiae sed in azymis sinceritatis et ueritatis. num sinceritas perseuerat et ueritas, quando quae sincera sunt polluuntur colorum adulteriis, medicaminum facis in mendacium uera mutantur? Dominus tuus dicit: non potes facere capillum unum album aut nigrum: et tu ad uincendam Domini tui uocem uis te esse potiorem, audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis, malo praesagio futurorum capillos iam tibi flam
Abbreviated transcription (Latin):
exigit. non uirgines tantũ aut uiduas
s et nuptas puto. et om̃s omnino femi¬
nas admonendas. qđ opꝰ dei et factura eiꝰ
et plastica adulterari nullomͦ debea
adhibito flauo colore uł nigro pulue̾re
uł rubore. aut quolib& deniq liniam̃t
natiua corrumpente medicamine. Dicit
deus. faciamus hominem ao unaguiẽ ec
similitudinẽ nrãm. Et audet quisquã nu¬
tare et conuertere qđ deus fecit: a lanꝰ
deo inferunt: quando id qđ ille formiũ
reformare et tranffigurare contendunt.
nescientes quia opus dei est ome qđ nas¬
cit᷑. diaboli qđ cũq mutat᷑. Si quis pin¬
gendi artifex uultũ alicuiꝰ et spetiem
et corꝑis qualitatẽ emulo emuto colore
signasset et signato iam conslinimato q si¬
mula chro. manus alius afferret. iã fo¬
mata iam picta. quasi ꝑitior reformaret:
granis prioris artificis inuiria et uista in¬
dignatio uidet᷑. Cu te existimas impune
laturã tam improbe temeritatis audatiã

Expanded text:
exigit, non uirgines tantum aut uiduas exigit, non uirgines tantum aut uiduas sed et nuptas puto et omnes omnino feminas admonendas, quod opus Dei et factura eius et plastica adulterari nullo modo debeat adhibito flauo colore uel nigro puluere uel rubore aut quolibet denique liniamenta natiua conrumpente medicamine. dicit Deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: et audet quisquam mutare et conuertere quod Deus fecit! manus Deo inferunt, quando id quod ille formauit reformare et transfigurare contendunt, nescientes quia opus Dei est omne quod nascitur, diaboli quodcumque mutatur. si quis pingendi artifex uultum alicuius et speciem et corporis qualitatem aemulo colore signasset et signato iam consummatoque simulacro manus alius adferret, iam formata, iam picta quasi peritior reformaret, grauis prioris artificis iniuria et iusta indignatio uideretur: tu te existimas inpune laturam tam inprobae temeritatis audaciam,
Abbreviated transcription (Latin):
et conchiliis tinguere et colorare lanas
docuit. Nec distinctis auro lapillis et mar¬
garitis contexta serie et numerosa cõpa¬
ge digestis monilia instituit: quib cerui¬
cem quam fecit abscondet. ut oꝑiaiitur
illud qđ deus in homine formauit. et cons¬
pitiat᷑ id desuꝑ qđ diaboliis inuenit. An
uulnera inferri aurib deus uoluit. quib
uinocens adhuc infantia. et mali scłaris ig¬
nara cruciet᷑ ut p̾ea de auriũ cicatricib
et cauernis p̃tiosa grana dependeant. gr¬
lua et si non suo ponclere. merciũ quar¬
tate: Que omnia peccatores et apostatea
głi suis artib ꝓdider̃: quant̾o ad terrena
contagia deuoluti a celesti ugere recesser.
llli et ocłos cireũ dusto nigrore fucare. et
genas mendatio ruboris inficere et mutare
adulterinis colorib crinem. et expugna¬
re omnem ors et capitis ueritatem cor¬
ruptele sue impugnatione docuerunt.
Et quidẽ isto in loco ꝓ timore quẽ nob
fides suggerit. ꝓ dilestione quã fr̃nitaᷤ

Expanded text:
et conchyliis tinguere et colorare lanas docuit nec distinctis auro lapillis aut margaritis contexta serie et numerosa conpage digestis monilia instituit, quibus ceruicem quam fecit absconderet, ut operiatur illud quod Deus in homine formauit et conspiciatur id desuper quod diabolus inuenit. an uulnera inferri auribus Deus uoluit, quibus innocens adhuc infantia et mali saecularis ignara crucietur, ut postea de aurium cicatricibus et cauernis pretiosa grana dependeant, grauia etsi non suo pondere, mercium tamen quantitate? quae omnia peccatores et apostatae angeli suis artibus prodiderunt, quando ad terrena contagia deuoluti a caelesti uigore recesserunt. illi et oculos circumducto nigrore fucare et genas mendacio ruboris inficere et mutare adulterinis coloribus crinem et expugnare omnem oris et capitis ueritatem corruptelae suae inpugnatione docuerunt. Et quidem isto in loco pro timore quem nobis fides suggerit, pro dilectione quam fraternitas
Abbreviated transcription (Latin):
pacis: offerte curandos qͦs uuln̾astis.
uite hearitatis offerte susçitandos quos
occidistis. Multũ ualet adppiciandũ
dñi: frat̃na concordia. Si duob ex
uob̾ ait dñs conuenĩt int̾ra: quicqͥa
petieritis fiet ub̾. Si duob hominib.
quantomagis duob ppłis : Simul noᷤ
dño ꝓstĩiamus. Participamini nobiscũ
unitatem. participemur uobiscũ do¬
lorem: ⁊ hearitas cooꝑiat multitudinẽ
pecc̃oꝵ. Ab ipso beato cypriano con¬
siliũ querite:aitendite quantũ de
unitatis bono p̃sumpserit. unde se ñ
dirupit adiu̾sa sentientib. Et cum
arbitraretur eos qui extͣ eccłię cõmu¬
nionem baptizarentur baptismũ ñ
hab̾e: credidit tam̃ eos in ecłiam sim¬
plicit᷑ ad missos ꝓpt̃ ipsius unutatis uĩ¬
culũ posse ad ueniam ꝑtine̾. Sic enĩ
soluit questionem quam sibi ipse
ꝓposuit: ad iubaianũ ita scribens. Sec
dicit aliquis. Quid gͦ fiet de his qui in

Expanded text:
pacis offerte curandos quos uulnerastis, pacis offerte curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet ad propitiandum deum fraterna concordia. si duobus ex uobis, ait dominus, conuenerit in terra, quidquid petieritis fiet uobis. si duobus hominibus, quanto magis duobus populis! simul nos domino prosternamus, participamini nobiscum unitatem. participemur uobiscum dolorem et caritas cooperiat multitudinem peccatorum. ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, adtendite quantum de unitatis bono praesumpserit. unde se non dirrupit a diuersa sentientibus, et cum arbitraretur eos qui extra ecclesiae communionem baptizarentur baptismum non habere, credidit tamen eos in ecclesiam simpliciter admissos propter ipsius unitatis uinculum posse ad ueniam pertinere. sic enim soluit quaestionem quam sibi ipse proposuit, ad Iubaianum ita scribens: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in
Abbreviated transcription (Latin):
dent. ⁊ iudicioꝵ strepitu atq au¬
xilioꝵ impetu ꝓturbarent. Si dixe¬
rint felicianũ mustitanum. ⁊ p̃te¬
xatum assuritanum quos postea
receꝑunt cũ maximiano ñ fuisse:
recitantur gesta quib eos de basilicis
excludendos ex concilio suo qd adu̾sꝰ
marimianistas fecerũt. de iuidiciis
publicis postularunt. Si dixint ꝓ
pace suscepti sũt: respondetur. Cur
gͦ ueram ⁊ plenam ñ agnoscitis pacẽ:
Quis uos impulit. quis coegit pro
pace donati scismaticum reciꝑe damp¬
natũ. ⁊ contͣ pacem xp̃i orbem dampna¬
re inauditũ: Urget eos utiq ueritas.
uident se ñ hr̃e quid respondeant: ⁊
putant se non hr̃e quid faciant. Quid
loquant᷑ ñ inueniunt: tacere non
tari : quã confessis errorib paci resti¬
tui. Quis aut̃ non inteligat quid
incorde suo possint dicẽ. quid ergo
facimus inquiunt de his quos iã
rebaptizauimꝰ : Respondetur. Redi¬
te cum eis ad ęccłiam metdicam̃to

Expanded text:
derent et iudiciorum strepitu adque auderent et iudiciorum strepitu adque auxiliorum impetu proturbarent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint: \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos inpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget eos utique ueritas, uident se non habere quid respondeant et putant se non habere quid faciant. quid loquantur non inueniunt, tacere non tari quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non intellegat quid in corde suo possint dicere? \'quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento
Abbreviated transcription (Latin):
cerent intꝰ a quib baptizati erant foriꝰ.
atq hoc modo suȩ nefariȩ consuetudi¬
ni p̃scripserũt. Sentiunt quã scelerate
iam faciant recepto baptismo maximi¬
anistaꝵ uiolare baptisiũ orb̃ t̾rarum.
s timent rebaptiratos suos ne forte ñ
eis parcant. si ipsi peꝑcerint ceti̾s. ne de
illis exigant animas suas: si animas
alioꝵ trueidare cessauint. Quid de re¬
ceptis maximianistis respondeant
ñ inueniunt. Si dixerint innocentes
recipimus: respondetur eis. Ergo in¬
nocentes dampnau̾atis. Si dirint
nesciebamus : gͦ temẽ uidicastis.
Sic enim de traditorib sententiam
temerariam ꝓtulistis: falsumq di¬
xistis. Plenarii concilii ore ueridico
dampnatos ẽẽ cognoscite. Neq enim
ore uĩdico innocentes dampnari po-¬
tuer̾. Si dixint non eos dampnaui¬
mus: recitatur conciliũ. recitantur
concilium allegauerunt. ut eosclẽ
maximianistas de basilicis erclu¬

Expanded text:
cerent intus a quibus baptizati erant foris, cerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis — sic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\', recitatur concilium, recitantur concilium allegauerunt, ut eosdem Maximianistas de basilicis exclu
Abbreviated transcription (Latin):
S sicut euangłiũ loquitur diligunt
głam hominũ magis quam dei : et
rep̃hendi ad tempꝰ tuñt. dampnari in
sempit̾nũ non timent. Uident ȩtiam
ipsi quid mali faciant: uident non
ẽẽ quid omĩno respondeant. s nebu¬
las imꝑitis effundũt. cum ipsi uiui
sorbeantur. id est scientes ⁊ agnoscenteᷤᷤ
intẽant. Uiderunt horrẽ homines
gͣuit̃ destestari: quod etiam se ipsũ
multa scismata diuiserũt. Bt maxi¬
me in africȩ capite ⁊ notissima ciui¬
tate beartagine conati sũt resarcire
delecus pannoꝵ suoꝵ putantes quod
possent maximianistas auferre magno
conatu ꝑ obtatum gildonianun fortit
institerunt: multa illis mala ⁊ ꝑsecu¬
tiones seuissimas intuler: Receperũt
inde aliquos: putantes quod possent
om̃s eodem t̃rore conũti. His aut̃ qͦs
recepunt noluer face̾ inuiriã. ut ab eiᷤ
inscismate baptizatos denuo baptirarẽt.
uł potius ab eis ipsis rebaptirari eos fa¬

Expanded text:
sed, sicut euangelium loquitur, diligunt sed, sicut euangelium loquitur, diligunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos fa
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui iam ꝓuintate donati maxi¬
manistaꝵ baptismũ receperunt:
ꝓ pace xp̃i orbis trarum baptismũ
potius amplectant᷑. Reddant᷑ radi¬
ci: reconcilientur unitati. Uideant
nichil sibi remansisse quod dicãt:
s tam̃ remansisse quod faciant ut ꝓ
factis eoꝵ pretitis sacrificiũ dilecti¬
onis offeratur plaeabili dõ: cuius
unitatem nefario scelere diruꝑunt
cuius sacram̃tis tam duiturnas
iniuirias irrogarunt. Misericors ẽ
enĩ ⁊ miserator dñs. longnumis ⁊
multũ misericors ⁊ uerax. Amploc¬
tantur inp̾senti uita miscdem ⁊ lon¬
ganimeni: ⁊ timeant infutura ue¬
racem. Non uult enĩ mortẽ impii
quanti ut reu̾tatur ⁊ uiuat: q.
sententiam flectit adu̾sus in uirias
irrogatas. Hoc ẽ nr̃a exhortacio.
Proppt̃ hoc eos habenius inimicos:
qe uera dicimꝰ. qe tace̾ metiumus.
quia cessare ab instantia quanta pos¬
dicenti. p̃dica u̾bum. insta oportune.
importune. argue. hortare: in crepa.

Expanded text:
et, qui iam pro unitate Donati Maxiet, qui iam pro unitate Donati Maximianistarum baptismum receperunt, pro pace Christi orbis terrarum baptismum potius amplectantur, reddantur radici, reconcilientur unitati, uideant nihil sibi remansisse quod dicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrificium dilectionis offeratur placabili deo, cuius unitatem nefario scelere dirruperunt, cuius sacramentis tam diuturnas iniurias inrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longanimis et multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quantum ut reuertatur et uiuat, quia sententiam flectit aduersus iniurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia cessare ab instantia quanta posdicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare increpa.
Abbreviated transcription (Latin):
sticieq respondent om̃s flagiciosi.
⁊ facinorosi homines. luxuriosi. ebn¬
osi. ad ultĩ.⁊ modis om̃ib impudi¬
ci. fures. raptores. homcdȩ. latro¬
nes. malefici. ydolatrȩ. quid aliud
respondent cum eos uĩtas arguit.
nisi hoc uolo. hoc me delectat. ⁊ si
xp̃iano tincti sunt nomine: dicũt
ȩtiam tu quis es qui uidices alie¬
nũ seruũ : Uerumtam̃ eo sunt isti
modestiores. quia cum legib diui¬
nis ⁊ humanis aliquid penarũ
ꝓ siuis ꝑditis morib factisq pati¬
unt᷑ : non se mrẽs dieũt. Isti aut̃
simul habere uolunt ⁊ sacrilegoꝵ
uitam. ⁊ innocentiũ famam. ⁊ in
sceleratis factis nullam penam.
⁊ inpenis iustis martyrum głam.
quasi non tanto sit erga illos ma¬
ior miscłia ⁊ pacientia dĩ: quanto
magis eos partius corripiens dat
locum penitentiȩ. Et in hac uita
flagella ingeminare non cessat.
ut considantes quȩ paciant᷑ ⁊ quare
patiantur aliquando resipiscant.

Expanded text:
stitiaeque respondent omnes flagitiosi stitiaeque respondent omnes flagitiosi et facinerosi homines, luxuriosi ebriosi adulteri et modis omnibus inpudici, fures raptores homicidae latrones malefici idololatrae? quid aliud respondent, cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam: tu quis es qui iudices alienum seruum? uerumtamen eo sunt isti modestiores, quia, cum legibus diuinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt. isti autem simul habere uolunt et sacrilegorum uitam et innocentium famam et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis iustis martyrum gloriam, quasi non tanto sit erga illos maior misericordia et patientia dei, quanto magis eos partibus corripiens dat locum paenitentiae et in hac uita flagella ingeminare non cessat, ut considerantes quae patiantur et quare patiantur aliquando resipiscant
Abbreviated transcription (Latin):
etudine cõmutanda. Si aut̃ conci¬
liũ eius attenditur: huic eẽ umũ¬
se ȩecłiȩ postĩus concilium p̃ponen¬
dum. cuius se m̃brum eẽ gaude¬
bat. ⁊ ut se in tocius corꝑis compa¬
ge retinenda. cetĩ unitarent᷑ sepius
ãmonebat. Nam ⁊ concilia postĩora
priorib apud posteros p̃ponuntur:
⁊ uniuersum partib semꝑ obtimo iu¬
re p̃ponitur. Quid aut̃ agunt isti
cũ docetur ses cypͥanꝰ etiam si nõ ad¬
misit inheresi. uel inscimate baptiza¬
tos. tam̃ cõmunicasse admittentib
qd̃ aꝑtissime declarauit dicens. ne¬
minem iudicantes. aut auire com¬
munionis aliquem si diu̾sum sense¬
rit amouentes: Si taliũ cõmunioẽ
inacłatus ẽ. cur initerando baptismo
eius auctoritatem sectant᷑: Si aut̃
talium cõmunione macłatus ñ ẽ
cur in unitate retinenda eremplũ
eius ñ imitantur: Nuinqͥd hic re¬
stat nisi ut dicant sic uolumus:
Quid aliud sermoni ueritatis ui¬

Expanded text:
etudine commutanda, si autem concietudine commutanda, si autem concilium eius adtenditur, huic esse uniuersae ecclesiae posterius concilium praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentur, saepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros praeponuntur et uniuersum partibus semper optimo iure praeponitur. Quid autem agunt isti, cum docetur sanctus Cyprianus, etiamsi non admisit in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes? si talium communione maculatus est, cur in iterando baptismo eius auctoritatem sectantur? si autem talium communione maculatus non est, cur in unitate retinenda exemplum eius non imitantur? num quid hic restat nisi ut dicant: \'sic uolumus\'? quid aliud sermoni ueritatis iu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pꝰea multis discussis ambagib
ꝑspecta ueritate plenario concilio
confirmata est: satis ostenditur. et
ipsius beati eypriani uerbis in eadẽ
ad iubaianum epła quȩ in concilio
lecta cõmemoratur. Ait enĩ. S dicit
aliquis. Quid gͦ fiet de his qui in
p̃ti̾to de heresi ad ęccłiam uenientes
sine baptismo admissi sunt : U bi cer¬
te quid fieri soleret. ⁊ si non fieri uel¬
let: satis ostendit ⁊ eo ipso quod cõ¬
cilio agrippini cõmemorat. aperte
indicat aliam fuisse consuetudinẽ
eccłiȩ. Neq enĩ opus erat hoc con¬
cilio uelle statuere. si iam consue¬
tudine tenebatur. ⁊ in ipso conci¬
lio non nullȩ sententiȩ omino de¬
clarant eos contͣ eccłiȩ consuetudi¬
nem decreuisse quod decernendũ
ẽẽ arbitrati sunt. Quappter illud
unũ isti consid̾ent qd om̃ib patte
si auctoritas cypriani sequenda est:
magis eam sequendam ẽẽ in unita¬
te seruanda. quam in ęccłiȩ consu-¬

Expanded text:
quae postea multis discussis ambagibus quae postea multis discussis ambagibus perspecta ueritate plenario concilio confirmata est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriani uerbis in eadem ad Iubaianum epistula quae in concilio lecta commemoratur. ait enim: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non fieri uellet, satis ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudine tenebatur, et in ipso concilio nonnullae sententiae omnino declarant eos contra ecclesiae consuetudinem decreuisse quod decernendum esse arbitrati sunt. quapropter. illud unum isti considerent quod omnibus patet, si auctoritas Cypriani sequenda est, magis eam sequendam esse in unitate seruanda quam in ecclesiae consu
Abbreviated transcription (Latin):
t agrippinus bonȩ memoriȩ uir cũ
cetĩs coepĩs sius qui illo tempore in
ꝓuntia affrica. ⁊ numidia ęccłiam
dni gub̃nabant statuit. ⁊ librata cõ¬
cilii cõmunis examinatione firmauit.
Quoꝵ sententiã religiosam ⁊ legiti¬
mã salutarẽ fidĩ ęcłiȩ catholicȩ cõ¬
gruentem: nos ȩ̨tiam secuti sumus.
hac attestacione satis ostendit mul¬
to magis se fuisse cõmemoraturũ.
si quod de bac re transmarinum uł
uni̾sale conciliũ factum eẽt. ñ dũ
aut̃ factum erat. quia consuetudinis
robore tenebatur orbis t̃rarum. ⁊ hec
sola opponebatur inducere uolentib
nouitatẽ. quia non poterant app̃hen¬
dere ueritatem. Postea tam̃ dum int̾
multos ex utraq parte tractatur et
q̃ritur. non solum inuenta ẽ. s ȩtiã
ad plenarii concilii auctoritatẽ robur¬
q ꝑducta: post cypriani quidem
passionem. s antequam nos nati eẽmͦ.
hanc aut̃ fuisse consuetudinẽ eccłiȩ

Expanded text:
et Agrippinus bonae memoriae uir cum et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, ecclesiae catholicae congruentem nos etiam secuti sumus. hac adtestatione satis ostendit multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere uolentibus nouitatem, quia non poterant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uir gͣuissimus raciones suas ⁊ si non
ueras qd̃ eum latebat. s tam̃ nõ iuc¬
tas ueraci quidẽ. s tam̃ ñ dum assertȩ
consuetudini cede. Quam tam̃ con¬
suetudinẽ nisi pͥor ante agrippinus
⁊ ñ nulli ꝑ asfricam coepi eius ȩtiam
ꝑ concilii sententias deserere tempta¬
uissent. ñ audẽt iste saltẽ raciocinari
adũs eam. s in tam obscura qͤstione
turbatͦ. ⁊ ubiq intuens unuu̾salem ro¬
bustamq consuetudinẽ coartaroe: se po¬
tius ⁊ prece ⁊ intentione m̃tis addm̃:
ut quod pꝰea plenario concilio uisũ ẽ.
id uerum ẽẽ ꝑspicẽt ⁊ docẽt. S cum
fatigatum p̃cedentis concilii quod
ꝑ agrippinum factum ẽ excepisset
auctoritas: maluit p̃decessoꝵ suoꝵ
tanquã inuentũ defende. quam in
q̃rendo ampliꝰ laborare. Nam ĩfine
epłȩ ad quintum ita ostendit: in qͦ
tantum lectulo auctoritatis quasi fes¬
sus ad quieuerit. Quod quidem inqͥt

Expanded text:
uir grauissimus rationes suas etsi non uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Nam ⁊ illud sic intellex̃ quod ait
⁊ cetĩ examinent: si alii reuelatum se¬
denti fuerit ille prior taceat. Qua in
in meliꝰ reuelari. ⁊ deb̾e unũquemq
ñ ꝓ eo quod semel imbiberat ⁊ tenebat
ꝑtinacit᷑ congredi: s si quid meliꝰ ⁊ uti¬
lius extitĩt libent̾ amplecti. His utiq
uerbis non solum eos ãmonuit sihi
consentire qui meluis aliquid ñ uide¬
bant: s ȩtiam eos hortatus ẽ. si quipos¬
sent afferre aliquid quo prior cõsuetu¬
do seruanda potius firmaretur. ut si
tale eẽt quod refelli ñ posset. ętiam ipse
ostendet quam ueracit᷑ dicĩt unũquẽ¬
q non ꝓ eo quod semel imbiberat et
tenebat ꝑtinatit᷑ congredi. s siquid me¬
lius ⁊ utiliꝰ extitĩt libent̾ amplecti.
S quia tunc non extiterant nisiqͥe
consuetudinem opponent: defensiones
aut̃ ipsiꝰ consuetudinis ñ tales afferrẽt
quib illa talis anima moueret᷑. noluit

Expanded text:
tis. nam et illud sic intellexit quod aittis. nam et illud sic intellexit quod aitet ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in in melius reuelari et debere unumquemque non pro eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. his utique uerbis non solum eos ammonuit sibi consentire qui melius aliquid non uidebant, sed etiam eos hortatus est, si qui possent adferre aliquid quo prior consuetudo seruanda potius firmaretur, ut, si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam ueraciter dixebiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit
Abbreviated transcription (Latin):
one cũ de remissione pecc̃oꝵ.⁊ de spi¬
ritali hominis regena̾tione utrum
posset apud scismaticos uł hereticos
fieri difficile racio reddetur: ⁊ p̃cedere
auctoritas agrippini ⁊ ñ nulloꝵ quiei
consenserant hominũ inbac questione
deficientiũ qͥ maluerant aliqͥd nouũ
moliri quam tenẽ consuetudinẽ cuiꝰ
defensionem ñ intelligebant: irruerũt
in ocłos animȩ ueri similes rationes
aliud contͣ cõsuetudinem quid sentirec
libius exprompsisse pͥorem quȩ dixisse.¬
nisi ut aliũ si forte existeret cui ẽẽt
meliuis reuelatum gͣtissime accipet
⁊ ostendet imitandum ñ solum docen¬
di diligentia. s etiam discendi mode¬
stia. Si aut̃ nullus existeret qui tale ali¬
quid afferret. unde ille om̃s uerisinule
rationes quib mouebatur refellerent᷑.
ui eadem sententia ꝑmane̾t. bene sibi
conscius. ⁊ ñ occultȩ quȩ putabatur
ueritatis. ⁊ retente quę amabat᷑ unita¬

Expanded text:
one cum de remissione peccatorum et de spione cum de remissione peccatorum et de spiritali hominis regeneratione, utrum posset aput schismaticos uel haereticos fieri, difficile ratio redderetur et praecederet auctoritas Agrippini et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid nouum moliri, quam tenere consuetudinem cujus defensionem non intelligebant; irruerunt in oculos animae verisimiles rationes, aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse, pnisi ut alium, si forte existeret cui esset melius reuelatum, gratissime acciperet et ostenderet imitandam non solum docendi diligentiam sed etiam discendi modestiam, si autem nullus existeret qui tale aliquid adferret, unde illae omnes uerisimiles rationes quibus mouebatur refellerentur, in eadem sententia permaneret, bene sibi conscius et non occultatae quae putabatur ueritatis et retentae quae amabatur unita
Abbreviated transcription (Latin):
ami ad unitatis conseruationem. Non¬
dũ enĩ diligent᷑ illa q̃stio baptismi ꝑ¬
tractata: s tam̃ saluberrimã consuetu¬
dinem tenelut ęccłia in ipsis quoq
scismaticis ⁊ heticis corrigere quod pͣ¬
uũ ẽ. Non itãre quod datũ ẽ. sanare
qđ uulnãtum ẽ: ñ curare qđ sanũ ẽ.
Quã cõsuetudinẽ credo ex apłica tͣdi¬
tione uenientẽ. sic̃ multa ñ inueniũt᷑
in litĩs eoꝵ. neq in conciliis postõꝵ.
⁊ tam̃ quia ꝑ untu̾sam custodiunt᷑
ȩccłiam non nsi ab ipsis tͣdita ⁊ cõm̃¬
data credũt᷑. Hanc gͦ saluberrimã
consuetudinem ꝑ agrippinmm p̃de¬
cessorem suũ dicit sc̃s cyprianus: qͣsi
cępisse corrigi. S sic̃ diligentiꝰ inqͥsita
ui̾tas docuit. quȩ pꝰ magnos dubitaci¬
onis fluctus ad plenarii concilii con¬
firmationẽ ꝑducta ẽ: ueriꝰ creditur
ꝑ agrippinum corrumpi cepisse ñ cor¬
rigi. Irruente itaq tam magna qͣsti¬

Expanded text:
iani ad unitatis conseruationem. noniani ad unitatis conseruationem. nondum enim erat diligenter illa quaestio baptismi pertractata, sed tamen saluberrimam consuetudinem tenebat ecclesia in ipsis quoque schismaticis et haereticis corrigere quod prauum est, non iterare quod datum est, sanare quod uulneratum est, non curare quod sanum est. quam consuetudinem — credo ex apostolica traditione uenientem, sicut multa non inueniuntur in litteris eorum neque in conciliis posterorum et tamen, quia per uniuersam custodiuntur ecclesiam, non nisi ab ipsis tradita et conmendata creduntur — hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum prodecessorem suum dicit sanctus Cyprianus quasi coepisse corrigi; sed sicut diligentius inquisita ueritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, uerius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. inruente itaque tam magna quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
uos gͦ separastis. quare cũ leuiora
quȩ fingitis fugitis. ipsum sacrilegi¬
um scismatis quod ẽ gͣuius om̃ĩb
cõmisistis: An forte iam placet fatĩ
ñ fuisse iam illos uł scismaticos uel
ħecicos. qui extͣ cõmunionem ȩccłiȩ
uł uscismate aliquo uel in heresi
fuerant baptizati. quia transeundo
ad ȩccłiam ⁊ errores suos pristinos ana¬
thematiz ando destiterant eẽ qõ erant:
Quomͦ gͦ sine baptismo ũ suꝑ eos re¬
mauserãt sceła eoꝵ: Anille baptismus
xp̃i erat. s eis extͣ ȩccłiȩ cõmunionem
ꝓdeẽ ñ potãt. cum aut̃ uenerunt
pacem ꝑ manꝰ impositionẽ recepti fũt.
tunc in learitate radicatis atq fũdatiᷤ
sine qua infructuosa sunt cetã ꝓdesse
cepit. ⁊ ad remissionẽ peccatoꝵ. ⁊ ad
sc̾ificacionẽ uitȩ. qd sine fructu extra
portabant: Nolite gͦ nobis auctorita¬
tem obicẽ cypriani. ad baptisini repeti¬
cionem: s tenete nob̾cũ exemplũ cypͥ¬

Expanded text:
uos ergo separastis? quare, cum leuiora uos ergo separastis? quare, cum leuiora quae fingitis fugitis, ipsum sacrilegium schismatis quod est omnibus grauius commisistis? an forte iam placet fateri non fuisse iam illos uel schismaticos uel haereticos, qui extra communionem ecclesiae uel in schismate - aliquo uel in haerese fuerant baptizati, quia transeundo ad ecclesiam et errores suos pristinos anathemando destiterant esse quod erant? quomodo ergo sine baptismo non super eos remanserant scelera eorum? an ille baptismus Christi erat, - sed eis extra ecclesiae communionem prodesse non poterat, cum autem uen-erunt pacem per manus inpositionem recepti sunt, tunc in caritate radicatis adque fundatis, sine qua infructuosa sunt cetera, prodesse coepit et ad remissionem peccatorum et ad sanctificationem uitae quod sine fructu extra portabant? Nolite ergo nobis auctoritatem obicere Cypriani ad baptismi repetitionem, sed tenete nobiscum exemplum Cypr
Abbreviated transcription (Latin):
rodunt murmura salebrosa. Sic uo¬
lumꝰ. Iu quis es qui iuidices alienum
seruũ : Suo dũo stat aut cadit. Cum
aut̃ infirma oiis in solitudine aspicit᷑.
ubi pastor qui reclam&e absens uidet᷑.
dentes exerunt᷑ frangitur guitur in¬
ualidum. ħ onuis homo: si ñ eẽs tͣditor.
Consule anime tuȩ: esto xp̃ianus.
gare xep̃ianum: Numqͥd erat aliud
quod docẽ cupiebant illi xp̃ianoꝵ
ꝑsecutores. quib qui restiterũt mar¬
tyres facti sũt : An leuius putatur
qd̃ gladio minante. quã quod lingua
insidiante cõmutitur: Ad ista respon¬
dete lupi rapaces: qui pellib ouinis
udui cupientes. beati cẏpriani litãs
ꝓ uobis eẽ arbitramini. Contamina¬
bat cẏptianũ sacrilegiũ scismaticoꝵ.
an non contaminabat: Si cõtamina¬
bat. iam tũc ꝑiit eccłia: nõ erat unde
ꝓpagaremini. Si aut̃ nõ cõtamina¬
bat. quo scelere alieno possunt in
unitate cõtaminari innocentes. si
scismatis sacrilegio ñ possunt: Quare

Expanded text:
rodunt murmura salebrosa: sic uorodunt murmura salebrosa: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit. cum autem infirma ouis in solitudine aspicitur, ubi pastor qui reclamet absens uidetur, dentes exeruntur, frangitur guttur inualidum: \'bonus homo, si non esses traditor; consule animae tuae, esto christianus.\' gare christianum? numquid erat aliud quod docere cupiebant illi christianorum persecutores, quibus qui restiterunt martyres facti sunt? an leuius putatur quod gladio minante, quam quod lingua insidiante committitur? Ad ista respondete, lupi rapaces, qui pellibus ouinis indui cupientes beati Cypriani litteras pro uobis esse arbitramini: contaminabat Cyprianum sacrilegium schismaticorum an non contaminabat? si contaminabat, iam tunc periit -ecclesia, non erat . unde propagaremini. si autem non contaminabat, quo scelere alieno possunt in unitate contaminari innocentes, si schismatis sacrilegio non possunt? quare
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a defecerũt: ut ñ possimꝰ respondere.
Sic uolumꝰ. Tu quis es qui iudices alienũ
seruum: Suo dño stat aut cadit. Quod
eis dictum intelligo qui uolebãt ñ de
factis manifestis s de alienis cordibus
uidicare. Nam quomͦ ipse tam mnulta
de scelerib scismatum ⁊ heresum loqͥt᷑.
aut quomͦ canitur inpsalmis si uere
iusticiam diligitis. recte uidicate filu
iudicate: sinon licet de aliquo ui¬
dicare : Postreno ipsi de illis tradi¬
torib de quib falsa uidicauerunt.
cur omino idicauerunt de serius
alienis : Suo dño stabant aut cadelãt.
Cur deniq de recentib maximianistiˢ
plenarii concilii sicut dicũt ore ue¬
ridico non dubitauerunt tale ꝓferre
uidicium. ut eos primis illis scisma¬
ticis quos uiuos t̾ra sorbuit cõꝑarent.
quoꝵs tam̃ quosdam quos negare nõ
possunt. aut innocentes dampnauert̃.
aut nocentes itũm receꝑunt: S cũ
uerum dr̃ cũ responde ñ possunt :

Expanded text:
omnia defecerunt, ut non possimus respondere: omnia defecerunt, ut non possimus respondere: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit it. quod eis dictum non intellegunt, qui uolebant non de factis manifestis, sed de alienis cordibus iudicare. nam quomodo ipse tam multa de sceleribus schismatum et haeresum loquitur? aut quomodo canitur in psalmis: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filiudicium iudicate, si non licet de aliquo iudicare? postremo ipsi de.illis traditoribus, de quibus falsa iudicauerunt, cur omnino iudicauerunt de seruis alienis? suo domino stabant aut cadebant. cur denique de recentibus Maximianistis plenarii concilii, sicut dicunt, ore ueridico non dubitauerunt tale proferre iudicium, ut eos primis illis schismaticis quos uiuos terra sorbuit conpararent? quorum tamen quosdam, quod negare non possunt, aut innocentes damnauerunt aut nocentes iterum receperunt. sed cum uerum dicitur, cui respondere non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. & ꝓpħicus liber ira regis contẽptoriᷤᷤ
uncensus. ⁊scismate temptantiũ ydola¬
tria gladio punita ẽ. exustio libri belli¬
ca cede ⁊ pegrina captiuitate scisina
hiatu tr̃ȩ sepultis auctorib uiuis. ⁊ cetĩs
celesti igne cõsumptis. quis iam dubi¬
tauit hoc eẽ sceleracius cõmissũ. quodẽ
gͣuis uĩdicatum: d talib sacrilegis ueni¬
entos sine baptismo ut dicitis cypri¬
anum ñ cõtaminabãt. Quomͦ uos cõ¬
taminare potãnt ñ cõuicti. s conficti
traditores. qui ñ si libros incendendos
tͣdidissent. s eos ipsi suis manib incẽ¬
dissent minoris utiq fuissent sceleris
quã si scisma cõmutterent. quia illud
mitius. illud gͣuiꝰ uindicatũ est. non
humano arbitrio. s diuino uidicio:
Quare gͦ uos separastis: Si ullus sensꝰ in
uob̃ ẽ : udetis uos certe quid responderi
possit nõ inuenire. Non usq ad eo iuiqͥũt

Expanded text:
tum est et propheticus liber ira regis contemptoris tum est et propheticus liber ira regis contemptoris iucensus et schisma temptatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captiuitate, schisma hiatu terrae, sepultis auctoribus uiuis et ceteris caelesti igne consumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleratius commissum quod est grauius uindicatum? a talibus sacrilegis uenientes sine baptismo ut dicitis Cyprianum non contaminabant: quomodo uos contaminare poterant non conuicti sed conficti traditores? qui non si libros incendendos tradidissent, sed eos ipsi suis manibus incendissent, minoris fuissent utique sceleris quam si schisma committerent, quia illud mitius, illud grauius uindicatum est non humano arbitrio, sed diuino iudicio. Quare uos ergo separastis? si ullus sensus in uobis est, uidetis uos certe quid responderi possit non inuenire. non usque adeo\', inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare gͦ uos ab innocentib separastis:
Sacrilegium scismatis ur̃i defendere
ñ ualetis. S hec omitto. hoc dico. diuos
possent contaminare tracditores qͥ ñ sũt
auobis conuicti ⁊ aquib uos estis iuc¬
ti. multo magis possent sacrilegia scis
taminare cyprianũ. Non se tam̃ ille
separauit. Et quia ꝑmanebat ecłia
manifestum ẽ qd̃ conzaminare non
potuit. Quare gͦ uos non dico ab u
nocentib quod ꝓbatur. s ab ipsis qd
non ꝓbatur traditorib seꝑastis : An
ut dicere ceperam gͣuiora sũt cͥmina
traditoꝵ quam scismaticoꝵ. Non
afferamꝰ stateras dolosas ubi appen
leue est: s afferamꝰ diuinam staterã
de scripturis scĩs. tanꝗͣ de thesauriᷤ
dnicis. ⁊ in illa quid sit gͣuius appẽ¬
damꝰ. inmo non appendaniꝰ s a dño
appensum recognoscamꝰ. Tempore il¬
lo quo dñs priora delicta recentib
penaꝵ eremplis cauenda monstra¬
uit. ⁊ ydolum fabricatum atq adora¬

Expanded text:
quare ergo uos ab innocentibus separastis? quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis possent sacrilegia schistaminare Cyprianum. non se tamen ille separauit, et quia permanebat ecclesia manifestum est quod contaminari non potuit. quare unnocentibus, quod probatur; sed ab ipsis, quod non probatur, traditoribus separastis? An, ut dicere coeperam, graviora sunt crimina traditorum quam schismaticorum? Non afferamus stateras dolosas, ubi appendleue est,\' sed adferamus diuinam stateram de scripturis sanctis tamquam de thensauris dominicis et in illa quid sit grauius appendamus, immo non appendamus, sed a domino appensa recognoscamus. tempore illo, quo dominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda monstrauit et idolum fabricatum adque adora
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ sapiebant dñs reuelaret. Si uera
isti sentiebant: ab illis non comtami
non comtaminabant᷑. an com̃tamina¬
bant᷑: Quod uolueritis eligite. Si
conitaminabantur: iam tunc ñ erat
ȩccłia. Respondete unde huc existis:
Si aut̃ ꝑmanebat ęccłia: nullomodo
boni amalis tali communione con¬
taminant᷑. Respondete quare uĩcłm
dirupistis: anforte: smatici sine
baptismo recepti non contaminant.
⁊ traditores scõꝵ libroꝵ contaminant:
urõs quidem fuisse traditores mani¬
festissima rerum gesta testantur. Et
si tunc in illos quos arguebatis uera
diceretis: causam urãm unitati orbis
t̾rarum ꝑsuasissetis. ut uobis retentis
illi excludentur. Quod si conati estis
facere.⁊ non obtinuistis: innocens est
orbis t̾rarum qui uidicib eccłiasticis
potius quam uictis litigatorib cre¬
didit. Si aut̃ noliustis agere causam
urãm: innocens ẽ orbis tr̃arum qui
dampnare non potuit in auditos.

Expanded text:
aliter sapiebant, dominus reuelaret. si uera aliter sapiebant, dominus reuelaret. si uera isti sentiebant, ab illis non contaminnon contaminabantur an contaminabantur? quod uolueritis eligite. si contaminabantur, iam tunc non erat ecclesia. respondete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. et si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis retentis illi excluderentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos.
Abbreviated transcription (Latin):
mionis aliquem si diu̾sum senserit amo¬
uentes: Si gͦ tali communione maloꝵ
ꝑeunt iusti: iam ȩccłia temꝑib eypa¬
ni ꝑierat. Unde igitur extitit origo do¬
nati. ubi cathezizatus ẽ. ubi baptuatꝰ.
ubi ordinatus. quando iam eccłiam
contagio cominunionis extinxerat:
Si aut̃ erat ȩccłia: nichil obesse mali
bonis insua commumone potuerũt.
Quare uos separastis: Ecce in unitate
uideo cyprianum. ⁊ alios collegas eiꝰ.
qui facto concilio censuerunt om̃s qͥ
extͣ eccłiȩ commnunionẽ fuerint bap¬
eis dandum ẽẽ cum ueniũt. S ecce
rursus in eadem unitate uideo qͦs¬
dam de hac re diu̾sa sentire: ⁊ eos
qui ab hereticis uł scismaticis uene¬
rint agnito in eis baptismo xp̃i non
audẽ itum baptizare. Hos om̃s ca¬
tholica unitas mat̾no sinu complec¬
titur iuicem honã sua portantes.
⁊ studentes seruare unitatem sp̃s in
uincło pacis: donec alteris eoꝵ si qͥd

Expanded text:
nionis aliquem si diuersum senserit amonionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Si ergo tali communione malorum pereunt iusti, iam ecclesia temporibus Cypriani perierat. unde igitur extitit origo Donati? ubi catechizatus est, ubi baptizatus, ubi ordinatus, quando iam ecclesiam contagio communionis extinxerat? si autem erat ecclesia, nihil obesse mali bonis in una communione potuerunt. quare uos separastis? ecce in unitate uideo Cyprianum et alios collegas eius, qui facto concilio censuerunt omnes, qui extra ecclesiae communionem fuerint bapeis dandum esse cum ueniunt. sed ecce rursus in eadem unitate uideo quosdam de hac re diuersa sentire et eos, qui ab haereticis uel schismaticis uenerint, agnito in eis baptismo Christi non audere iterum baptizare. hos omnes catholica unitas mattitur, invicem onera sua portantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid