comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liberatione & reproborumdamnatione misericordia meius &iudicium
confitentes atq: laudantes falsitatis& erroris arguat Et tumen
nihilexhis quȩ im ipsis septem de finitionibus suis obicit : uerum autra
maliuolumdicit quod absit . quasi malȩuo luntatis siter gocreaturam
suam ⁊ quia semper eius uoluntus bona estbonis: Quȩ &lsimala uidetur
mads. semperta meniustuest &ideomalaes se nom potest : Vnde & seriptura
tractuns estinquitocculticprofunditas qua intelligeriscum sc̃õsc̃s:
quiatu sc̃i ficas, Etcumui roin nocentein nocens qui a nulli noces sed
criniculis peccatorum suoꝵ unusquisq constringitur : Et ab eoquem
eligiseligeris: Ecum perio uiderisperuersus q̃m̃ dicunt non estrectu
uiadñ  eipserumuia none strecta : Nec frustri & sinecausa illeo pussiũ
decernit interire : Sed quosuerissi me praesciuit impio s& ini quos futuros

Expanded text:
liberatione et reproborum damnatione misericordiam ejus et judicium liberatione et reproborum damnatione misericordiam ejus et judicium confitentes atque laudantes, falsitatis et erroris arguat. Et tamen nihil ex his quae in ipsis septem definitionibus suis objicit verum, aut rmalivolum dicit, quod absit, quasi malae voluntatis sit erga creaturam suam, quia semper ejus voluntas bona est bonis; quae et si mala videtur malis, semper tamen justa est, et ideo mala esse non potest; unde et Scriptura tractans : Est, inquit, occulta profunditas, qua intelligeris cum sancto sanctus, quia tu sanctificas; et cum viro innocente innocens, quia nulli noces, sed criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur, et ab eo quem eligis eligeris, et cum perverso videris perversus; quoniam dicunt: « Non est recta via Domini, et ipsorum via non est recta ; » nec frustra et sine causa ille opus suum decernit interire, sed quos verissime praescivit impios et iniquos futuros,
Abbreviated transcription (Latin):
& malea gentibus tormenta eum nonreddere affirmat: Quarto quod
redemptoremmundi frustra sanguinem suum fudisse . nontim& ꝑerrorem
suum fingere : Quando in secredentibus elsperantibus. propter praedes¬
tinationis necessitatem non possit subuenire.: Quinto quod in uid&
bonis angelis eoruminum erum quem diabolusper sliperbiam corruens
minut saluutoremnr̃ m̃per hominum conditionem a dimplere .
Sexto quod magis faue sucopimonediaboloquamdõ . Cum ad eius per¬
ditionissos temtrudit eospertinere : quo sdiuina gratia decreuit ad
sudutem ae ernampertingere  Septimo quod totius humani generis
mentum . aprimi parentis lupsu propriorumq scelerũm reatu.
ne non &l abhostium potestate non posseerui: Sed obligatum noxiu
opificis siu prȩdestinatione intartarum demergi.: Septemin his
phemante s indm̃ sed fideliter credentesdo. Queraciter inelatorum

Expanded text:
et male agentibus tormenta eum non reddere affirmat. « Quarto, quod et male agentibus tormenta eum non reddere affirmat. « Quarto, quod Redemptorem mundi frustra sanguinem suum fudisse non timet per errorem suum fingere, quando in se credentibus et sperantibus propter praedestinationis necessitatem non possit subvenire. « Quinto, quod invidet bonis angelis eorum numerum, quem diabolus per superbiam corruens minuit, Salvatorem nostrum per hominum conditionem adimplere. « Sexto, quod magis favet sua opinione diabolo quam Deo, cum ad ejus perditionis sortem tradit eos pertinere, quos divina gratia decrevit ad salutem aeternam pertingere. « Septimo, quod totius humani generis mentum a primi parentis lapsu, propriorumque scelerum reatu, nec non et ab hostium potestate non posse erui, sed obligatum noxia opificis sui praedestinatione in tartarum demergi. » RESPONSIO. Sphemantes in Deum, sed fideliter credentes Deo, et veraciter in electorum
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdistinatio intellegatur : Nc msi ipsum prae distinationis nomen propriȩ
positum exigimus nec in illistestimoniis proph&icis ex quibus apł s̃ prȩ¬
distinationem diuinum eerga electos &ergareprobosapprobat : istud
nomenulla tenus inuenimus : Et tamen quod elarissima rerumcertitud ine
tionis bonum in prauum sensum conuertens. ne fundissermonibus blus¬
phemare prae sumit : Frime quodcreatoremsuum qui est summebonus
maliuolum ausus est dicere : eo quod o pussuum frustra & sinecausa de¬
cernat interire : Secundo quod ipsamueritatem falla cemmtitur as¬
serere . Quueper scripturus sacras . rectaredentibus & beneo perantibis
a&erneuitȩ spond& praemiu & pecca ncibus atq: nom paenitentibu fmnortis
predicit poenas ÷ ertio quodiustumiuidicem quiin aequitate iudicaturus ẽ
uiuos acmortuos. praedicat iniustum : Quandobenea gentibus praemia

Expanded text:
praedestinatio intelligatur. Nam si ipsum praedestinationis nomen proprie praedestinatio intelligatur. Nam si ipsum praedestinationis nomen proprie positum exigimus, nec in illis testimoniis propheticis, ex quibus Apostolus praedestinationem divinam, et erga electos et erga reprobos approbat, istud nomen ullatenus invenimus; et tamen quod clarissima rerum certitudine tionis bonum in pravum sensum convertens nefandis sermonibus blasphemare praesumit. « Primo, quod Creatorem suum, qui est summe bonus, malivolum ausus est dicere, eo quod opus suum frustra et sine causa decernat interire. « Secundo, quod ipsam veritatem fallacem nititur asserere, quae per Scripturas sacras recte credentibus et bene operantibus aeternae vitae spondet praemia; et peccantibus atque non poenitentibus mortis praedicit poenas. « Tertio, quod justum judicem qui in aequitate judicaturus est vivos ac mortuos praedicat injustum, quando bene agentibus praemia
Abbreviated transcription (Latin):
gratis predistinati sunt aduitam & inmalore probisquiiuste prȩdistinatisunł
ud poenam itadicit: Pa editinatioigiturdi quȩm bono est : gratiȩ est ut dix
rius est tractatum Et nunc breuiter dicimus quia illud non uult. bonitate
conditoris: Istud autem facit iudicis aeuitate : Vt & saluare uelit qđ creauit :
e tumencreaturȩ uitium non reliquat in punitum.
Quod uero subiungit
& dicit : itaq praedistinatio inbonolegitur non in malo : Vndedicit apłs .:¬
si dereldili genter sicutiam supra multipliciter a nobis ostensum est : quia
in diuinis scripturis non est exigendum utubicumq: resprȩdistinationis
dicitur : &iamipsum nomen pre distinationis proprie & ex presse positum
legatur : Sedubicumq resi psa certissi meposita inuenitur regulariter ob¬
seruundum quod &iumtacito praedistinationis nomine rectisi me

Expanded text:
gratis praedestinati sunt ad vitam; et in malo reprobi qui juste praedestinati sunt gratis praedestinati sunt ad vitam; et in malo reprobi qui juste praedestinati sunt ad poenam, ita dicit : Praedestinatio igitur Dei quae in bono est, gratiae est, ut dixi rius est tractatum; et nunc breviter dicimus: quia illud non vult « bonitate Conditoris, » istud autem facit « judicis aequitate, » ut et salvare velit quod creavit, et tamen creaturae vitium non relinquat impunitum. Quod vero subjungit et dicit: « Itaque praedestinatio in bono legitur, non in malo; » unde dicit Apostosideret diligenter sicut jam supra multipliciter nobis offensum est, quia in divinis Scripturis non est exigendum ut ubicunque res praedestinationis dicitur, etiam ipsum nomen praedestinationis proprie et expresse positum legatur; sed ubicunque res ipsa certissime posita invenitur, regulariter observandum, quod etiam tacito praedestinationis nomine rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
illo s& magnificauit .: hi sunt qui omninoueniunt aduitam de quibus ipsed ñs
promittit dicens : & egouitama &ernum do eis & nonperibunt in ae ernum :
Recta cutem fides &ibona operatio : absit ut quis quam fidelium dicat quia
nihil prosint : Vere &enim pro sunt & uere hominem saluantł sullud eis a diungaꝰ
quod dñsdicit : quiperse uerauerit usq: infinem hic saluuserit. Securus itaq
fidelis homo: E rectecredat & beneo perelur: Quia sii his fideiter ꝑ seueraue it
sine dubio scduuserit. R delectorum numerum pertinebit Nuoduero hic pos¬
tum est : quia predistinationihil aliud sit nisi uitȩdonatio non perditionisdam natio
inter prȩdistinationem & gratium: Itauit : Pruedistinatio est gratia e p̃paratio
Srati uero est lamipsadonatio Et post pauca quȩ interposuit : eandem pre
distinationem diuinam dupliciter accipienda messe id est & inbono electis qui

Expanded text:
illos et magnificavit. » Hi sunt qui omnino veniunt ad vitam. De quibus ipse Dominus illos et magnificavit. » Hi sunt qui omnino veniunt ad vitam. De quibus ipse Dominus promittit, dicens: « Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum . » Recta autem fides et bona operatio absit, ut quisquam fidelium dicat, quia nihil prosint: vere etenim prosunt et vere hominem salvant si illud eis adjungatur quod Dominus dicit: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Securus itaque fidelis homo, et recte credat et bene operetur, quia si in his fideliter perseveraverit, sine dubio salvus erit, et ad electorum numerum pertinebittam, cum praedestinatio nihil aliud sit nisi vitae donatio, non perditionis damnatio? t praedestinationem hoc interest, quod praedestinatio est gratiae praeparatio: gratia vero jam ipsa donadestinationem divinam dupliciter accipiendam esse, id est et in bono electi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hos&luocauit : & quos uocauit. illo se iusti ficauit : quos autemiustifi¬
cauit illos & glorificauit : Nota quod dicit : quos praedestinauit :
hos&iuo cauit : Non quos pra ed estinauit illos edamnauitꝰ a mauit
enim bonus factos creatura insulamꝰ nec in merito aliquemdam nat:
Dequo a libi scriptum est : misereri somnium d ñ e. & nihil odistieorum
que facistĩdisimulans peccata hominum ꝓpter poenitentia m& partens¬
siens
tione in digentibreuiter designanda : Itaq in eo quoduit uanilo quo s dcere
quo d nihil pro sit homini rectu fides ei bona operatio qm̃ nisi praedestinatusit
quis nonueniat aduitanuerumestomnino quod soli illiueniunt aduitam
quidiuinitus electisunt & prae distinati : Sicut a perteprȩdicut & confirmat
apłsdicens : Quia quo sprȩ sciuit& prȩdistinauit : Quos autem prae distinauit
hose uocauit . Et quos uocauit hos & iustificauit : Quos autem iustificauit:

Expanded text:
it, et quos vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit . » Nota quod dicit: « Quos praedestinavit, hos et vocavit; » non quos praedestinavit, illos et damnavit; amavit enim bonus factor creaturam suam, nec immerito aliquam damnat. De quo alibi scriptum est: « Misereris omnium, Domine, et nihil odisti eorum quae fecisti, dissimulans peccata hominum propter poenitentiam, et parcens tione indigent breviter designanda. Itaque in eo quod ait « vaniloquos dicere quod nihil prosit homini recta fides et bona operatio; quoniam, nisi praedestinatus sit quis, non veniat ad vitam, » verum est omnino quod soli illi veniunt ad vitam qui divinitus electi sunt et praedestinati. Sicut aperte praedicat et confirmat Apostolus, dicens: « Quia quos praescivit, et praedestinavit; quos autem praedestinavit, hos et vocavit. Et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quosantetonstitutioenem mundel egit in xp̃o daturus en gratiam gratis
łtmuorbus & i am insquo sprȩiuidit si arud eosfactuessenti sins miraculis
credituros quibus nonuult subuenire non subuenit: Dequibis in suic
pruede stinationeloculte quidem sediustel diudiudicauit. Noneni meit
iniquit sapuddm̃: Sedin scrutabilia sunt iudicia eius &inuestigabiles
uȩeius rtemibi post paululum Duo rum in quit geminorum quorum
unis asumt᷑ unusrelin quitur duspuar est exitus merita communia : In
quibustumnen isicalter im ugnadi bomitateliberatur ut alter nulla eius
in iquitatedumn& ir : Nun qu demimimiquitas est upuadm̃ absit: Sea mues¬

Expanded text:
o daturus eis gratiam gratis: et majoribus, etiam his quos praevidit si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire non subvenit. De quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste id judicavit: « Non enim est iniquitas apud Deum, sed inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus . »  Item ibi post paululum : Duorum, inquit, geminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia. In quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur: « Nunquid enim est iniquitas apud Deum, absit : » sed « inves
Abbreviated transcription (Latin):
ros libros eius memorat : neq ullus eeclesiusticus seriptor eius mentio¬
nem facere inuenitur : &ideo falsa suꝑ scriptione titulatum minime
dubiumẽ : huncergo isti. relictis eius audenticis et claris simis libris
quosuniuers a eccła sequitur : confingunt suo errore atq mendatio
uelutpost om̃s librossuos praefatũ pontificem ultimum conseripsisse :¬
& asser̃ : quod quic quid in praecedentib: libris suis degratia edibero ar¬
bitrio deprȩdestinatione & prȩscientia dĩ ꝑperam dixerat : inisto
correxit ⁊ quod omnino absita nob̵. ut tam nefarium commentum suscipere
patiamur : Vt ꝓpter istius modi librum : quineq incatalogo librorum
eius neq in libris retractationũ eius. Neq inscriptis alicuius uiriec clesias

Expanded text:
ros libros ejus memorat. Neque ullus fere ecclesiasticus scriptor ejus mentioros libros ejus memorat. Neque ullus fere ecclesiasticus scriptor ejus mentionem facere invenitur, et ideo falsa superscriptione titulatum minime dubium est. Hunc ergo isti relictis ejus authenticis, et clarissimis libris, quos universa Ecclesia sequitur, confingunt suo errore atque mendacio, velut post omnes libros suos praefatum pontificem ultimum conscripsisse et asserunt, quod quidquid in praecedentibus libris suis de gratia et libero arbitrio, de praedestinatione et praescientia Dei perperam dixerat, in isto correxit. Quod omnino absit a nobis, ut tam nefarium commentum suscipere patiamur: ut propter istiusmodi librum qui neque in catalogo librorum ejus, neque in libris Retractationum ejus, neque in scriptis alicujus viri ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
rifice contra obtractantes et oblo quentes defensum : itac utimposito
imꝓbissilentio omnem de eo mussitationem comprimendam acre¬
pellendam decernerent : &iũ nos tota fidei deuotione honoremus
totostudio &intentione pietatis sequamur : & in quibus ꝓpter obscu¬
ritatem rerum & suptilitatem disputationũ minus eum intellegere
possumus : uel ad ño intellegentiã postulem us. uel ab eis quos ipse suo
dono inluminare dignatus ẽ humilit̃ nosdoceri patiumur ac deprae¬
cemur : Nam quodest mugis dolendum &amore diuinȩ ueritatis
poenitus detestandũ : circumfer̃ quidã libellum uelut ipsius nomine
titulatum que ingrȩco uocabulo Ypom nesticon appellant ⁊ quem
omnium librorum siue epłarũ eius diligentissime infine eiusdem
scripturȩ subiumxit : quiutiq omiu seripta eius optime nouerat. ut pote
ab ipso nutritus et cũ eo multis curriculis annorũ conuersatus. intereȩte¬

Expanded text:
rifice contra obtrectantes et obloquentes defensum, ita ut imposito rifice contra obtrectantes et obloquentes defensum, ita ut imposito improbis silentio, omnem de eo mussitationem comprimendam, ac repellendam decernerent, etiam nos tota fidei devotione honoremus, toto studio et intentione pietatis sequamur. Et in quibus propter obscuritatem rerum, et subtilitatem disputationum minus eum intelligere possumus, vel a Domino intelligentiam postulemus, vel ab eis, quos ipse suo dono illuminare dignatus est, humiliter nos doceri patiamur ac deprecemur. Nam quod est magis dolendum, et amore divinae veritatis penitus detestandum circumferunt quidam libellum velut ipsius nomine titulatum, quem Graeco vocabulo ὑπομνηστικὸν appellant, quem omnium librorum sive epistolarum ejus diligentissime in fine ejusdem scripturae subjunxit, qui utique omnia ejus scripta optime noverat, utpote ab ipso nutritus, et cum eo multis curriculis annorum conversatus inter caete
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut intermagistros &iam ameissemꝑ decessoribus haberetur :
Beneergo deeo om̃s in commune senser̃. ut pote quiubiq cunctis
&amori fuerit & honori : Vnde resistaturtalib: quosinale crescere uidea¬
imus: Nefas esth & pati religiosas animas quarum afflictatione quiu mẽ
ꝓmissa quicumq ꝓbantur ꝑsecutionẽ ꝓpt̃ iustitiũ sustinere : quibus
quid ꝓmittat dñs infuturum sequens sermo declarat : Nonẽ agentiũ
causa soloꝵ: Uniuers alis eccłu quacũq nouitate pulsatur. ⁊ Intellega¬
mus hȩc ipsa uob quae nob̵ non placent displicere . : Quodita demum pba¬
repoterimus : siimposito imꝓbis silentio detalire i ne posterum querel¬
lacessabit : huncigitur beatissimũ & fidelissimũ patrẽ semꝑ in cõmuno¬
ne sedisa postolicȩ habitum & ab eius &ĩc̃ pontificibus intermagistros
fidei et doctrinae uenerabiliter receptum & npsis tamclare ethono¬

Expanded text:
mus, ut inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. mus, ut inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omne in communes senserunt, utpote qui ubique cunctis, et amori fuerit, et honori: unde resistatur talibus, quos male crescere videmus. Nefas est haec pati religiosas animas, quarum afflictatione, qui membpromissa, quicunque probantur persecutionem propter justitiam sustinere . Quibus quid promittat Dominus in futurum sequens sermo declarat. Non est agentium causa solorum. Universalis Ecclesia quacunque novitate pulsatur, intelligamus haec ipsa vobis, quae nobis non placent, displicere: quod ita demum probare poterimus, si imposito improbis silentio de tali re imposterum querela cessabit. Hunc igitur beatissimum et fidelissimum Patrem semper in communione sedis apostolicae habitum, et ab ejus etiam pontificibus inter magistros fidei doctrinae venerabiliter receptum, et ab ipsis tam clare, et hono
Abbreviated transcription (Latin):
atq: sanata : Ita utstultis & indisciplinatis quȩstionib silentium im¬
poner&ur & scĩssimi acsincerissimi doctoris auctoritas. in omnibus
ecdesiis atq: in ipsa sede apłica confirmar&ur .: Deniq beatissimus
papa caelestinus : cuius auctoritate & industru. nestoriana hȩresis
surgens cumsuo auctore oppressaẽ : contratantiuiri reprehensores
uel potius calum niatores. sicut in libris canonum inter decreta ponti¬
ficum romanorum continetur. scripsit ad ep̃os gallicrum ꝰ Tanta
reuerentia &laude illum commendans. ut eiusdem scripturae iste
sit titulus . Descõ ep̃o augustino. mira laudis assestio: & huictitulo
subiungantur uerba praefati pontificis. qua eita sehabent.: Augus¬
tinum sca erecordationis uirum : ꝓuita sua atq meritis. in nr̃a com¬
munione semꝑ habuimus : Necumquã hunc. sinistrae suspicionis
saltem rumor aspersit: Quenitantȩ scientiae olim fuissememini¬

Expanded text:
atque sanata: ita ut stultis et indisciplinatis quaestionibus silentium imatque sanata: ita ut stultis et indisciplinatis quaestionibus silentium imponeretur, et sanctissimi ac sincerissimi doctoris auctoritas in omnibus Ecclesiis, atque in ipsa sede apostolica confirmaretur. Denique beatissimus papa Coelestinus, cujus auctoritate et industria Nestoriana haeresis surgens, cum suo auctore oppressa est, contra tanti viri reprehensores, vel potius calumniatores, sicut in libris Canonum inter decreta pontificum Romanorum continetur, scripsit ad episcopos Galliarum, tanta reverentia et laude illum commendans, ut ejusdem scripturae iste sit titulus: De sancto episcopo Augustino mira laudis assertio; et huic titulo subjungantur verba praefati Pontificis, quae ita se habent: Augustinum sanctae recordationis virum pro vita sua, atque meritis in nostra communione semper habuimus: nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor aspersit, quem tantae scientiae olim fuisse memini
Abbreviated transcription (Latin):
editic : minime dubitamus: Deniq debeati augustini libris &scrip¬
tis in quib ex necessitate nouȩ idest pelagianȩ hȩresis destruendȩ
& fidei catholicȩ defendendȩ : instantissima intentione . denatura
& gratia degratia & libero arbitrio decorreptione & gratio
de praedestinatione scõrum & dono ꝑseuerantiae. ab aptis moparuuloꝵ:
iuxta ꝓfunditatem scripturȩ scãe . & euangelicȩ atq apłice doctrinȩ
regula mimultipliciter disputauit : adhucipso uiuente sicut prosper&
hilurus ad eundem scribunt. et multo magis postobitum eius. ꝓpter
obscuritatem rerum & tarditatem minus intellegentium. multi plex
querellamaxime intragallias exostaẽ . Sed canti nuo ꝑdiuinȩ mise¬
ricordiae ꝓuidentiam : &concilus acstatutis beatissimoꝵ patrum. &
decr&is atq auctoritate apłicȩ sedis pontificum. sollestissime sȩd ata

Expanded text:
iritum sanctum edita minime dubitamus. Denique de beati Augustini libris et scripiritum sanctum edita minime dubitamus. Denique de beati Augustini libris et scriptis in quibus ex necessitate novae, id est Pelagianae haeresis destruendae et fidei catholicae defendendae instantissima intentione de natura et gratia, de gratia et libero arbitrio, de correptione et gratia, de praedestinatione sanctorum et bono perseverantiae, ac baptismo parvulorum, juxta profunditatem Scripturae sanctae, et evangelicae atque apostolicae doctrinae regulam multipliciter disputavit; adhuc ipso vivente, sicut Prosper et Hilarius ad eumdem scribunt: et multo magis post obitum ejus propter obscuritatem rerum, et tarditatem minus intelligentium, multiplex querela, maxime intra Gallias exorta est; sed continuo per divinae misericordiae providentiam, et conciliis ac statutis beatissimorum Patrum, et decretis atque auctoritate apostolicae sedis pontificum solertissime sedata,
Abbreviated transcription (Latin):
ita &in hac paste. nihi lin dignum diuina maiestate. nihil falsum dedi¬
uinis iudiciis sentiamus : Praesestim cum huius praedestinationis
ueritas : & fidei in nobis edific& sinceritatẽ. et nulli praebeat despe¬
rationis offensionẽ ⁊ et cunctis qui in suis uitiis ꝑnitiose & ꝑtinaciter
uiuere delectantur . saluberrimũ timorem ingerat : Nam de con¬
temptu & abiectione beatissimoꝵ atq. in lustrissimoꝵ patrum. qua
amultis nimis in solenter atq: in religiose conculcantur : quid nobis
aliud sentiendum nisi ut contrahe magis audiamus et obserulanus
qđ scriptura. deisdem scĩs patribus praecspitdicens : Interroga
patremtuum & annuntiabit tibi maiorestuos et dicenttibi : nein¬
curramus in illud. qđ ꝑsalomonẽ dicitur.: Malumẽ homini deuo¬
& contemptores scripturȩ quaedicit ⁊ Audifilim disciplinam
id est scãe ecłȩ doemata & statuta fidelia: quae nontantu m

Expanded text:
ita et in hac parte nihil indignum divina majestate, nihil falsum de diita et in hac parte nihil indignum divina majestate, nihil falsum de divinis judiciis sentiamus. Praesertim cum hujus praedestinationis veritas, et fidei in nobis aedificet sinceritatem, et nulli praebeat desperationis offensionem, et cunctis qui in suis vitiis perniciose, et pertinaciter vivere delectantur, saluberrimum timorem ingerat. Nam de contemptu, et abjectione beatissimorum atque illustrissimorum Patrum, qui a multis nimis insolenter atque irreligiose conculcantur, quid nobis aliud sentiendum, nisi ut contra haec magis audiamus, et observemus quid Scriptura de eisdem sanctis Patribus praecepit dicens: « Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi, majores tuos, et dicent tibi ; » ne incurramus in illud quod per Salomonem dicitur: « Malum est homini dejeet contemptores Scripturae, quae dicit: « Audi, fili mi, disciplinam id est sanctae Ecclesiae dogmata et statuta fidelia, quae non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
praedistinauit quaese infiliis gratiȩ facturumesse prȩscuut: mala uero
futura opera. illorum quos non praedistinauit ad regnum sed adinteritũ
prȩsciuit potentissima dĩtate ordin auit et ꝓuidabonitate : Et iterum:
Praesciuit eñĩ : uoluntates hominũ bonas et malas : Praedestinauit : ñ
malas sed solas bonus : &lic & in eius praedistinatione nonfuerit. ut
malitiam uoluntatihumanȩ dediss&. fuit tamen in eius praedestina¬
uenerabilis doctor. in libro quem supra memorauimus. iuxta scripturȩ
scã e ueritatem & praedentium patrum reuerendã auctoritatem
& multaalia quae ad prȩsentẽ quaestionẽ sufficiuint. duro sermone
disseruit : Quemnos fideliter disputantem. & maiorum uestigia pre
sequentem. oboedienter & sinceriter sequi debemus . qui a ethoc ad fidei
nra e integritatem pestin&. ut sicutincȩteris quaededõ credimus:

Expanded text:
praedestinavit, quae se in filiis gratiae facturum esse praescivit; mala vero praedestinavit, quae se in filiis gratiae facturum esse praescivit; mala vero futura opera illorum quos non praedestinavit ad regnum, sed ad interitum, praescivit potentissima deitate, ordinavit et provida bonitate. Et iterum: Praescivit enim voluntates hominum bonas et malas, praedestinavit non malas, sed solas bonas. Et licet in ejus praedestinatione non fuerit, ut malitiam voluntati humanae dedisset, fuit tamen in ejus praedestinavenerabilis doctor in libro, quem supra memoravimus, juxta Scripturae sanctae veritatem, et praecedentium Patrum reverendam auctoritatem et multa alia, quae ad praesentem quaestionem sufficiunt claro sermone disseruit. Quem nos fideliter disputantem, et majorum vestigia pie sequentem obedienter, et sinceriter sequi debemus: quia et hoc ad fidei nostrae integritatem pertinet, ut sicut in caeteris, quae de Deo credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
AO
angelihominisq damnatio ꝑtin& ad ȩquis simum cognitorem : A duoluntatẽ
igitur malam ds̃ hominem p̃ prȩdestinauit . quia homini eũ daturus ipseñfuit:
Etiterum: Neq eñi ẽ aliueius praedestinatio : nisi futurorũ operum eius. aet̃¬
na praeparatio: In quanulla causa mali. ulla tenus poterit inueniri : Quicex
uoluntatedĩ numquã ꝓcessit origo peccatiꝰ Misericors enĩ dñs etiustus : De¬
quo alio lo coscriptumẽ : miscđiam etueritatẽ diligit dñs ds̃ : Inomnibus ergo
operibus eius aut iusta ueritas custoditur. autpia miscđia prȩrogatur ⁊
Itemibi ⁊ Dĩenim praedestinatione : aut peccatoꝵ prȩparatuẽ pieremissio
autpeccatoꝵ iustapdnitio : Numquã igiturds̃ ad hochominem potuit
praedestinare : quod ipse disposuerat et praecepto prohibere . & miscdi
diluere. &iustitia punire : Itemq ibi : Ds̃itaq omni hominũ opera siue
bona siuemala praesciuit . quia eum latere nihil potuit Sed sola bona

Expanded text:
o angeli, hominisque damnatio pertinet ad aequissimum cognitorem. Ad voluntatem igitur malam Deus hominem non praedestinavit, quia homini eam daturus ipse non fuit. Et iterum: Neque enim est alia ejus praedestinatio, nisi futurorum operum ejus aeterna praeparatio, in qua nulla causa mali ullatenus poterit inveniri: quia ex voluntate Dei nunquam processit origo peccati. « Misericors enim Dominus et justus . » Dequo alio loco scriptum est: « Misericordiam et veritatem diligit Dominus Deus . » In omnibus ergo operibus ejus aut justa veritas custoditur, aut pia misericordia praerogatur. Item ibi: Dei enim praedestinatione aut peccatorum praeparata est pia remissio, aut peccatorum justa punitio. Nunquam igitur Deus hominem ad hoc potuit praedestinare, quod ipse disposuerat et praecepto prohibere, et misericordia diluere, et justitia punire. Itemque ibi: Deus itaque omnia hominum opera sive bona, sive mala praescivit, quia eum latere nihil potuit; sed sola bona
Abbreviated transcription (Latin):
doctor intercȩtera in libro iamdicto : Qquodergo ante gehennã madipere¬
unt nonẽ diuinioperis sedhumani : quodaũt in gehenna periturisunt hoc
facit diequitas. cuinulla plac& peccantis iniquities : &iterum: Praedisti¬
nationis inquit nomine non aliqua uoluntatis humanȩ coactitia neces si¬
tas exprimitur : sed misericors et iusta futuri operisdiumi. sempiterna
Itemibi : Pro inde inquit potuit sicut uoluit : praed estinare quosdam
aũtopera non sua condempnat ⁊ hocitaq prȩdistinauit d̃ quoderat
ipse facturus aut quod fuerat largiturus : Illud uero nullatenus predesti¬
nauit quod siueꝑgratiã si uepiustitiã. facturus ipsenon fuit :Itemibi ÷¬
M a laquippe uoluntas non ꝑtin & adoptimum creatorem : Iustae uero iniust

Expanded text:
doctor inter caetera in libro jam dicto: Quod ergo ante gehennam mali peredoctor inter caetera in libro jam dicto: Quod ergo ante gehennam mali pereunt, non est divini operis, sed humani: quod autem in gehenna perituri sunt, hoc facit Dei aequitas, cui nulla placet peccantis iniquitas. Et iterum praedestinationis, inquit, nomine non aliqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors et justa futuri operis divina sempiterna tat Ecclesia . » Item ibi: Proinde, inquit, potuit sicut voluit praedestinare quosdam autem opera non sua condemnat. Hoc itaque praedestinavit Deus, quod erat ipse facturus, aut quod fuerat largiturus; illud vero nullanus praedestinavit, quod sive per gratiam, sive per justitiam facturus ipse non fuit. Item ibi: Mala quippe voluntas non pertinet ad optimum creatorem: justa vero injust
Abbreviated transcription (Latin):
Et ab eis quicatholici uideri uolunt : tales actanti uiri dĩ iniquis¬
sime in iuriati &spreti: uelut quis quiliȩ &purga menta uilissima
conculcantur : &ẽ nimis mirabile. immo horribile : quomodo ut suis ad in¬
uentionibus & ineptiis credatur exigant . cumipsi beatissimos patres et inlus¬
trissimos doctores eccłȩ abiecerint : acꝑhoc nisi se citius corrigere studeat᷑
uerissi meheretici iudicari possunt : Quifidei etcaritati & sincerissimȩ
patrum doctrinȩ non cõmunicant : sed in suꝑ cumipsis. &iam scripturȩ sẽg̃
cȩlestem auctoritatem contempnunt : Namsillũ fidelissimum copiosissi¬
mum & florentissimum librum beatifulgentii . cũ pietate et oboedientic
legere etintelligere studiuissent : ꝓfecto in hac obseurissima quaestione de
praescientia & pra edestinatione diuina : dõ ad spirante atq inlumin ante
nulla erroris caligo in eorum cordibus remunsis s& : Ait namq. prȩfatus

Expanded text:
et ab eis qui catholici videri volunt, tales ac tanti viri Dei iniquiset ab eis qui catholici videri volunt, tales ac tanti viri Dei iniquissime injuriati, et spreti, velut quisquiliae et purgamenta vilissima conculcantur. Et est nimis mirabile imo horribile quomodo, ut suis adinventionibus et ineptiis credatur, exigant, cum ipsi beatissimos Patres, et illustrissimos doctores Ecclesiae abjecerint; ac per hoc nisi se citius corrigere studeant verissime haeretici judicari possunt: qui fidei, et charitati, et sincerissimae Patrum doctrinae non communicant; sed insuper cum ipsis etiam Scripturae sanctae coelestem auctoritatem contemnunt. Nam si illum fidelissimum copiosissimum et florentissimum librum beati Fulgentii cum pietate et obedientia legere et intelligere studuissent, profecto in hac obscurissima quaestione de praescientia et praedestinatione divina Deo aspirante atque illuminante nulla erroris caligo in eorum cordibus remansisset. Ait namque praefatus
Abbreviated transcription (Latin):
misit impi&as. tanto ante praedicta sint . ut nontã defuturis
quã de praeteritis ꝓph&icussit sermo contextus: quid aliud
nobis quam sempiternarum dispositionumdĩ : in cõmutabilis
osdo reseratur.:Apud quem discernenda. iamiudicata: et fu¬
turaium facta sunt: Cum eñĩ & qualitates actionum nr̃arumetef¬
fectus omnium uoluntatum . scientia diuina prȩueniat. quanto
magis nota sunt dõ opera sua : & recte placuit quasi facta recoli.
qua e non poterant omnino nonfieri: Beatusquoq antistes et glo¬
riosus confessor fulgentius. dehaciudicii in utramq pastem
praescientia etprȩdestinatione egregium librum scribit. ⁊¬
Quisicut etcȩtera eius admiranda et ueneranda scripta : semꝑ
ab ec cła fideliter receptus. & inter scriptor es ecclesi asticos lau¬
dabiliter annumeratus ẽ ⁊ & nunc nescimus quaratione immo
infidelitate et contentione . simul cũbeato augustino abieitur :

Expanded text:
misit impietas, tanto ante praedicta sint, ut non tam de futuris, misit impietas, tanto ante praedicta sint, ut non tam de futuris, quam de praeteritis propheticus sit sermo contextus, quid aliud nobis, quam sempiternarum dispositionum Dei incommutabilis ordo reseratur: apud quem discernenda jam judicata, et futura jam facta sunt. Cum enim et qualitates actionum nostrarum, et effectus omnium voluntatum scientia divina praeveniat, quanto magis nota sunt Deo opera sua? et recte placuit quasi facta recoli, quae non poterant omnino non fieri. Beatus quoque antistes et gloriosus confessor Fulgentius, de hac judicii in utramque partem praescientia et praedestinatione egregium librum scribit: qui, sicut et caetera ejus admiranda et veneranda scripta, semper ab Ecclesia fideliter receptus, et inter scriptores ecclesiasticos laudabiliter annumeratus est. Et nunc nescimus qua ratione, imo infidelitate et contentione simul cum beato Augustino abjicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
bricam mundi testatus ẽ : ad praescientiã dĩꝑtin& cuiom̃ia fu¬
tura iam facta sunt. & antequã fiant uniuersa sunt nota : Sicut¬
inquit elegitnos ante constitutionem mundi cumessemus sc̃i
et immaculati ante non fuimus ut postecessemus constituit :¬
N on eñi eliguntur paulus & quieis imiles sunt quiuerant sc̃i &im¬
maculuti : Sed eliguntur & prae distinantur ut in consequer̃i
uita ꝑ opera atq uistutes. sci et in maculati ficnt : Sed & beatus leo. de
utriusq praedistinationis a&erno apud dm̃ consilio. insermonib:
suis ad populum ita euidenter doc& dicens : In saluandis enim omnib:
perucem xp̃i. communis erat uoluntas patris et filii. commune consili¬
umꝰ Nec ulla poterat ratione turbari. quod ante &erna scła & mi¬
sericorditer erat dispositum . & in commutabiliter praefinitum :
temalioloco ⁊ cumergo omĩa quae in dño maiestatis iudaica ad¬

Expanded text:
bricam mundi testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia fubricam mundi testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant, universa sunt nota: sicut etinquit, « eleget immaculati ante non fuimus, ut postea essemusNon enim eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati, sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes sancti et immaculati fiant. Sed et beatus Leo de utriusque praedestinationis aeterno apud Deum consilio, in sermonibus suis ad populum ita evidenter docet, dicens: In salvandis enim omnibus per crucem Christi communis erat voluntas Patris et Filii: commune consilium, nec ulla poterat ratione turbari, quod ante aeterna saecula, et misericorditer erat dispositum et incommutabiliter praefinitum. Item alio loco: Cum ergo omnia, quae in Domino majestatis Judaica ad
Abbreviated transcription (Latin):
in expositione epłȩ adephesios itaclurissime dicit : Considerandũ :¬
quod& hic. ΠΡΟΩΡΙCΜΟC &ΗΡΟΘΕCΙC id est praedistinatio &
pro positum simul positas : Iuxta quaeo peratur omia ds̃ secdm
consilium uoluntatis suae : Non quo omĩa quae in mundo fint . dĩ
uoluntate & consilio ꝑagantur : Alio quin & maliedõ poterunt im¬
put ari ⁊ Sed quo uniuersa quae faciat. cum consilio faciat et uolun¬
tate quae scilic& rationeplenusit et potestate facientis .⁊ Nos ho¬
mines. pleraq uolumus facere consilio. sednequa quã uoluntatem
sequitur effectus : Illiaũt nullus resisterepotest. qui nom̃ĩa qua e uo¬
luerit faciat : Vult aũt ea queq sunt plenurationis atq: consilii :¬
temalibi in eiusdem epłȩ commentariis .: Quod aũt inquit electos
nos utessemus sc̃i & in maculati coramipso hocẽ coramdõ antefa¬

Expanded text:
in expositione Epistolae ad Ephesios, ita clarissime dicit: Considerandum in expositione Epistolae ad Ephesios, ita clarissime dicit: Considerandum quod et hic προώρισμος, et προσθεσις, id est praedestinatio, et propositum simul posita sunt, juxta quae operatur omnia Deus secundum consilium voluntatis suae: non quo omnia quae in mundo fiant, Dei voluntate et consilio peragantur alioquin et mala Deo poterunt imputari, sed quo universa quae faciat cum consilio faciat et voluntate, quae scilicet ratione plena sit et potestate facientis. Nos homines pleraque volumus facere consilio, sed nequaquam voluntatem sequitur effectus: illi autem nullus resistere potest, quin omnia quae voluerit faciat. Vult autem ea quae sunt plena rationis atque consilii. Item alibi in ejusdem Epistolae commentariis: Quod autem, inquit, « electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso , » hoc est, coram Deo, ante fa
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ⁊ ergo nulla ẽ difficulta sinnumero quorum ueritus man&
inscripto ⁊ hanc diuini iudicii inutramq pastem. tambonitatem
quam seueritatẽ : &iã beatissimus ambrosius. ex uerbis epłȩ ad roma¬
dicens ⁊ Ergo cuius uult miseretur. & quem uult indurat : hunc
inquit miseratus ostatur. illum non reuocat ex secratus. IItemalibi ⁊¬
Ds̃inquit om̃ps pat̃ in moysi facie excȩcauit populum iudaeorum ⁊
N ondurituc sed praescientua. nec malicia sed ȩquitate atq iustitiu ⁊
Ipsi eñi sibi posuere uelanen quilegem intelligere noluer̃ iItem
in libris defide ad graticnum de eademre sic dicit ⁊ hȩc consue¬
tudoẽ proph&iue : ut quae futura sur. uel quasi praesentia uel
quasi futura dicantur : Dõenem : quae sunt futura. praesentia s :
Et ei cui praec ognita sur̃ om̃iauentura profactis suNT Sicut scriptũẽ:¬
quifecit quae futuras : Beatus &ium hieron ymus. de eadem re disputans

Expanded text:
tur? Ergo nulla est difficultas in numero, quorum veritas manet in scripto. Hanc divini judicii in utramque partem tam bonitatem, quam severitatem etiam beatissimus Ambrosius ex verbis Epistolae ad Romairmat dicens:  « Ergo cujus vult miseretur, et quem vult indurat . » Hunc, inquit, miseratus hortatur: illum non revocat exsecratus. Item alibi: Deus, inquit, omnipotens Pater, in Moysi facie « excaecavit populum Judaeorum » non duritia, sed praescientia; nec malitia, sed aequitate atque justitia. Ipsi enim sibi posuere velamen, qui legem intelligere noluerunt. Item in libris de fide ad Gratianum de eadem re sic dicit: Haec consuetudo est prophetiae, ut quae futura sunt, vel quasi praesentia, vel quasi futura dicantur: Deo enim, quae sunt futura, praesentia sunt; et ei, cui praecognita sunt omnia, ventura pro factis sunt, sicut scriptuQui fecit quae futura sunt . » Beatus etiam Hieronymus de eadem re disputans
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex hacoccasione ut uistumrepreborũ prȩdestinationem adsũppliciũ &erum
euacu& in tantam prorupit audaciam ut aꝑtissi me contra fidem &ueritatẽ
supplicium id estomnis miseria & mors quȩ pecantẽ hominem consecuta est
non sitadõ : Cummunifeste ado iustedumnante &iudicante & miseriua labarũ
& sudorum peccanti homini inflictasit & ipsu luborũ emnium &x tremunors
Dicented ño addm. demiseriis uitȩ laboriosȩ : Maledictaterra in operetuo in la¬
beribus comedes exeu : Spimas & tribulor germinabittib & com ed es herbus tarȩ
in sudore uultus tui uesceris pane : ubistatim deextrema mortis paenu subunx̃
donec re uertaris interrum dequu sumtts es quiu puluis es &inpuluerem raieraenis :

Expanded text:
Et ex hac occasione, ut justam reproborum praedestinationem ad supplicium aeternum Et ex hac occasione, ut justam reproborum praedestinationem ad supplicium aeternum evacuet, in tantam prorupit audaciam, ut apertissime contra fidem, et veritatem ita et ejus supplicium, id est omnis miseria et mors, quae peccantem hominem consecuta est, non sit a Deo. Cum, manifeste a Deo juste damnante et judicante, et miseria laborum et sudorum peccanti homini inflicta sit, et ipsa laborum omnium extrema mors, dicente Domino ad eum de miseriis vitae laboriosae: Maledicta terra in opere tuo: in laboribus comedes ex ea: spinas et tribulos germinabit tibi, et comedes herbas terrae: in sudore vultus tui vesceris pane . Ubi statim de extrema mortis poena subjunxit: Donec revertaris in terram de qua sumptus es: quia pulvis es, et in pulverem reverteri
Abbreviated transcription (Latin):
destinationibus necessitiates &uim inferentem: Quodergo deprȩdestinatio¬
nibus uelut pluradit̃ dictis eumaccusat. manifestum est sicut ium in multis
superius demonstrauimus quod nonei tantũ displiceat huius neminis idest prȩ¬
destinationis pluradis numerus. quantũ psius prȩdestinationis uere pluralis
idest duplex effectus : Tamuidelic& ut frequenter diximus & exscripturis
sc̃ĩs ostendimis inprȩparatione electoꝵ uduitum quum in prȩordinatione
reproborum ad poenum : Quodutiste contrufidemacłȩ denegur& tuntũ
& tum laciniosum laborem assumpsit. Vt nouis argumentatiombus nobis
ꝑ suudere con&ur. prȩdestinationem eẽ substantiam di immoipsum dm̃ eẽ
prȩdestinationẽ &ideo pluralit̃ deea non deberesentiri : qidelic& ut in
parte tuantũ eletoꝵ sentienda sit prȩdestinatio in parte aũ t̃ reproboꝵ minime :

Expanded text:
destinationibus necessitates, et vim inferentem. Quod ergo de praedestinatiodestinationibus necessitates, et vim inferentem. Quod ergo de praedestinationibus velut pluraliter dictis eum accusat, manifestum est, sicut jam in multis superius demonstravimus, quod non ei tantum displiceat hujus nominis, id est, praedestinationis pluralis numerus, quantum ipsius praedestinationis vere pluralis, id est duplex effectus: tam videlicet ut frequenter diximus, et ex Scripturis sanctis ostendimus in praeparatione electorum ad vitam, quam in praeordinatione reproborum ad poenam. Quod ut iste contra fidem Ecclesiae denegaret, tantum et tam lacunosum laborem assumpsit, ut novis argumentationibus nobis persuadere conetur praedestinationem esse substantiam Dei, imo ipsum Deum esse praedestinationem, et ideo pluraliter de ea non debere sentiri: videlicet ut in parte tantum electorum sentienda sit praedestinatio; in parte autem reproborum minime.
Abbreviated transcription (Latin):
iamdudum illic nesdimus quo erdine dumnito . &urinisiamplurimis carcera liergas¬
tulo reruso nomne gotes calco : Quisi aliquid tum grande & periculosum aentra
fidem catholicam docereprȩsumpsit. ut necessurios nhedidiudicio tedi actunta
dum natione plecter&ur. preferto dignum fuerat iux tu antiquum eccłȩ morem
ut tantus error propt̃ cautelȩstudium neco plures inficerentur c&̧eris eccle¬
siis indiuersis regmipartib constitutis. &sinomininitio quand otantũ malum
est deprehensum. uel in fine quindo tuntaẽ seueritate damnatum saltim
postec ꝑ literas synhodi cas & ecdesiusticas adomniũ fratrũ & coepõꝵ
notitium ꝑferr&ur Quod simore ut diximus ecclesiustico semꝑ a patrib
obseruato factum fuiss& melius nunc sciremus & paratiores essemus. adre¬
durguenda & conuincendu quȩisteeum docuisse propenit: Dicens eum. prȩ¬

Expanded text:
jamdudum illic nescimus quo ordine damnato, et annis jam plurimis carcerali ergasjamdudum illic nescimus quo ordine damnato, et annis jam plurimis carcerali ergastulo retruso, nomine Gotteschalco, qui si aliquid tam grande et periculosum contra fidem catholicam docere praesumpsit, ut necessario synodali indicio tali ac tanta damnatione plecteretur, profecto dignum fuerat, juxta antiquum Ecclesiae morem, ut tantus error, propter cautelae studium, ne eo plures inficerentur, caeteris Ecclesiis in diversis regni partibus constitutis, etsi non in initio, quando tantum malum est deprehensum, vel in fine quando tanta est severitate damnatum; saltem postea per litteras synodicas et ecclesiasticas, ad omnium fratrum et coepiscoporum notitiam perferretur. Quod si more, ut diximus, ecclesiastico semper a Patribus observato factum fuisset, melius nunc sciremus, et paratiores essemus ad redarguenda et convincenda quae iste eum docuisse proponit, dicens eum prae
Abbreviated transcription (Latin):
& tranquillus exsurgit: Vbitule monstrum & pro digium iamdudum
afidelium auribus arcendum. sed & & disputat & congerit . totmenda cu
erroris tot conuicia contrafidem ueritatis: Et nullu pastoꝵ eccłȩiugi¬
lamtia uel corrigitur atidib. uel expellitur : Deniq ut munifeste agnes¬
camus noncum deanti quiori aliqua heresi dixise quod solius gratiȩ fuerit
prȩdicatrix non posuit hancheresim ante pelagiunum sed postar: Idest
atemporib sc̃i augustini usq muno : Ne potest inueniri. toto hoc tempore
quod fuit interillũ & nos aliquã tidem here sim ineđa extitisse : Nuis quos
uel ipsum ut iam diximus bectum augustinum. uel nos quieum sectunur
istius erroris accusat : Tertiam here simpenit. prȩdestinationib uetes¬
sitates &uim inferentem : Cuius ut sibiuid&ur a uc torem nanta e&. uecans
cam gottes calcanum ꝰ A quodum uidelic& miserrimo & infelicisi nomonacho

Expanded text:
et tranquillas exsurgit? Ubi tale monstrum et prodigium jamdudum et tranquillas exsurgit? Ubi tale monstrum et prodigium jamdudum a fidelium auribus arcendum sedet, et disputat, et congerit tot mendacia erroris, tot convicia contra fidem veritatis: et nulla pastorum Ecclesiae vigilantia, vel corrigitur a talibus, vel expellitur. Denique ut manifeste agnoscamus non eum de antiquiori aliqua haeresi dixisse quod solius gratiae fuerit praedicatrix, non posuit hanc haeresim ante Pelagianam, sed postea, id est a temporibus sancti Augustini usque nunc, nec potest inveniri toto hoc tempore quod fuit inter illum et nos, aliquam talem haeresim in Ecclesia exstitisse, nisi quod vel ipsum, ut jam diximus beatum Augustinum, vel nos qui eum sectamur, istius erroris accusat. Tertiam haeresim ponit praedestinationibus necessitates et vim inferentem. Cujus, ut sibi videtur, auctorem non tacet, vocans eam Gotteschalcanam a quodam videlicet miserrimo et infelicissimo monacho
Abbreviated transcription (Latin):
uocat : uidelic& qua sille nonita delibero arbierio senserit nec istirecte eius
uerba intellegunt : Et id eo errent exoccasione uerborum eius dumen aliter
intellegunt quamillequis cripsit: hacdecausa nobis uud&ur. quod cullidis¬
sime omnino &uersutissime uelut heresim solius gratiȩ posuerit. natamen
auctorem uel sec tatores eius ullu s ignificatione muni festauerit : Quodsi ntaẽ
quid aliud qua meccłam nr̃i temporis simul cumeis quuillum adtaliu in stigant.
uiperea suptilitate accusat . Et id eosi sunt tades qui in partib. rogni illius
ubiiste impugnator ueritatis nonsolum non arguitur uel silentiũ erimpomitur
sed &ium licudi & honori maximohab&ur. quie unta lib faueant. maxime
uiri ecclesiustici quis digne pos sit dolere & horrere istud contugu & pestilen¬
tiȩ malum quod ab illis partib tim effrenate &in frunite tamimpudeñ
& audacter contru c&̧eras partes ecładi qui&lus interse & pacificas

Expanded text:
ocat: videlicet quasi ille non ita de libero arbitrio senserit, nec isti recte ejus verba intelligant; et ideo errent ex occasione verborum ejus, dum ea aliter intelligunt quam ille qui scripsit. Hac de causa nobis videtur quod callidissime omnino et versutissime velut haeresim solius gratiae posuerit, nec tamen auctorem, vel sectatores ejus ulla significatione manifestaverit. Quod si ita est, quid aliud quam Ecclesiam nostri temporis, simul cum eis qui illum ad talia instigant, viperea subtilitate accusat. Et ideo si sunt tales, qui in partibus regni illius, ubi iste impugnator veritatis non solum non arguitur, vel silentium ei imponitur, sed etiam laudi et honori maximo habetur, qui ei in talibus faveant, maxime viri ecclesiastici, quis digne possit dolere, et horrere istud contagii et pestilentiae malum, quod ab illis partibus tam effrenate et infrunite, tam impudenter et audacter contra caeteras partes Ecclesiae Dei quietas inter se, et pacificas,
Abbreviated transcription (Latin):
quam hic ad didit. itaut quantũ a ppar& operationemn đuipsum dm̃uelit intelligi
diligent̃ considerun dumest quid dehacre iuxta regilum fides sentiendumsit : Recte
enim dicimus operationemdi. utiq in creturis quasoperatus est : Ec rectedicere
Sed num quid retedicere possumis operationemindõ. cumids in senbiloper&ur sed

Expanded text:
quam hic addit, ita ut, quantum apparet, operationem Dei, ipsum Deum velit intelligi, quam hic addit, ita ut, quantum apparet, operationem Dei, ipsum Deum velit intelligi, diligenter considerandum est quid de hac re juxta regulam fidei sentiendum sit. Recte enim dicimus operationem Dei, utique in creaturis quas operatus est, et recte dicereSed nunquid recte dicere possumus operationem in Deo, cum Deus in se nihil op