comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis patronos adhibe̾ moliunt᷑. ꝑtim
nõ eẽ mendacia. ꝑtĩ et iã que sũt nõ
ẽẽ nuitanda demostres. Et si sibi usur¬
pet infirmitas.ut ei ueniałr aliquid ꝑ¬
cusse tencas et defendas. in diuina
religione nũꝙͣ omĩo est menciendu.
latentes u̾o sicut nec adulteros ꝑ ad¬
ulteria. nec homicidas ꝑ homicidia. nͨͤ
maleficos ꝑ maleficia. ita nec menda¬
ces ꝑ mendacia. nec blasphemos ꝑblas

Expanded text:
suis patronos adhibere moliuntur, partim suis patronos adhibere moliuntur, partim non esse mendacia, partim etiam quae sunt, non esse imitanda demonstres et, si tantum sibi usurpat infirmitas, ut ei uenialiter aliquid pcusse teneas et defendas in diuina religione numquam omnino esse mentiendum; latentes uero sicut nec adulteros per adulteria nec homicidas per homicidia nec maleficos per maleficia, ita nec mendaces per mendacia nec blasphemos per blas
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ utiq nõ faceñt. insi creden̾t eciã
islas. que nõ timuerũt ꝑpetrare ad¬
ulteriũ. tim̾e posse ꝑuiriũ. qr et re¬
uera nõ nulle inpudice que nõ timu¬
erũt ĩlicito cõcubitu iuros fallere
eisdẽ uiris quos fefellerãt tiuert̃
deũ testẽ fallacit̾ adhibe. Quid gͣ
cause est ut hõ castus et religiosus
honũ baptizando nolit adulterio
sb̾uẽire. et ꝑiurio uelit qd̃ solent᷑
et adult̾e formidare. Porro si neph¬
as est hoc ag̾e peiorando. ꝙͣ copociꝰ
blasphemãdo. Absit gͦ ut xpĩanus t¬
neget atq bhasphemet xpm̃ quo
possit aliũ face xp̃ianũ. et peũdo q̃
rat muemiendũ. quẽ si talia doceat ꝑ¬
dat inuentũ. Sic gͦ librũ. cui nomen
est libra te oꝑtet refelłe atq destrue̾.
ut capud illd̾. quo doginatiyãt occul¬
tande religionis. causa ẽẽ mẽciendum.
prius ẽẽ nouĩs ampucand̾. ita ut illa
testioma quib scõs libros mẽdaciis⁊

Expanded text:
quod utique non facerent, nisi crederent etiam quod utique non facerent, nisi crederent etiam illas, quae non timuerunt perpetrare adulterium, timere posse periurium, quia et reuera nonnullae inpudicae, quae non timuerunt inlicito concubitu uiros fallere, eisdem. uiris, quos fefellerant, timuerunt deum testem fallaciter adhibere. quid igitur causae est. ut homo castus et religiosus homini baptizando nolit adulterio subuenire et periurio uelit, quod solent et adulteri formidare? porro, si nefas est hoc agere peierando, quanto potius blasphemando! absit ergo, ut christianus neget atque blasphemet Christum, quo possiaerat inveniendum, quem si talia doceat, perdat inventum. Sic ergo librum, cui nomen est Libra, te oportet refellere atque destruere, ut caput illud, quo dogmatizant occultandae religionis causa esse mentiendum, prius esse noueris amputandum, ita ut illa testimonia, quibus sanctos libros mendaciis
Abbreviated transcription (Latin):
peccaret. Et quãdo sola erit nemo pͤ¬
cabit. Nũc aũt adhũc trahimꝰ qd̾ cor¬
ruptibłes nati sumꝰ. ꝙͣuis scõm id qd̾
renati sumꝰ si bene ambłamꝰ de die
in diem renouam᷑ interiꝰ. Cũ uõ cor¬
ruptibłe hoc induerit incorrupcõe
uita totũ ab sorbebit et ulłs mortis
aculeus remanebit. Aculeus autez
mortis est pcc̃m. aut gͦ cauẽda men¬
dacia rt̃e agendo aut cõficenda sũc
penicẽdo. Non aũt cũ hundẽt infe¬
licit᷑̾ uiuendo. augenda sũt et docẽ¬
do. S eligat qui hoc putat unde sb̾¬
ueĩat ꝑiclitandi honuĩ ad quãlibet t¬
salucẽ qualiacũq mẽdacia. dũ camẽ
et apud tales obtineamiꝰ. nlla causa
uos ad peiorand̾ et blasphemandiĩ
oꝑt̾e̾ ꝑduci. Ista saltẽ scelã uł ampli¬
ora stupris uł c̾te nõ minora uidice¬
mꝰ Namq cogitand̾ est sepissĩe hõi¬
nes de quaꝵ adultio̾ suspicant᷑ ad
iusiurand̾ ꝓuocare cõiuges suas.

Expanded text:
peccaret; et quando sola erit, nemo pepeccaret; et quando sola erit, nemo peccabit. nunc autem adhuc trahimus, quod corruptibiles nati sumus, quamuis secundum id, quod renati sumus, si bene ambulamus, de die in diem renouamur interius. cum uero et corruptibile hoc induerit incorruptionem, uita totum absorbebit, et nullus mortis aculeus remanebit; aculeus autem mortis est peccatum. Aut ergo cauenda mendacia recte agendo aut confitenda sunt paenitendo; non autem, cum abundent infeliciter uiuendo, augenda sunt et docendo. sed eligat qui hoc putat, unde subueniat periclitanti homini, ad quamlibet salutem qualiacumque mendacia, dum tamen et apud tales obtineamus nulla causa nos ad peierandum et blasphemandum oportere perduci. ista saltem scelera uel ampliora stupris uel certe non minora iudicemus. namque cogitandum est saepissime homines, de quorum adulterio suspicantur, ad iusiurandum prouocare coniuges suas:
Abbreviated transcription (Latin):
et nichil falsũ ex eius ore ꝓcedit. tam
sibi clausũ deputat si ad sb̃ueĩendũ ho¬
mĩ ꝑmẽdaciũ. ꝙͣ si ꝑ stuprũ tͣnͣsire co
sine mẽdacõ sb̃uenire cui uilt. pacer
ip̃e cuiꝰ inscrutabłia sũt udicia sb̃uei¬
ri. Talis igit̾ filius ita obseruat a me¬
dacio sicut a pcc̃o. Nã et aliqñ mẽdacii
nonĩe ꝓ pcc̃i nomĩe ponit᷑. Unde illt̃
est. Omĩs hõ mendax. Sic enĩ dcm̃ est
tamꝙͣ dicẽtur. omĩs homo pectans. et
illud. Si aũt ueritas dei ĩ meo mẽda¬
cio hũndauit. ac ꝑ ħ cũ mẽtit᷑ ut hõ.
pctãt ut hõ. et ea sentẽcia tenebitur.
qua dcm̃ est. omĩs homo mendax. et
si dixerimꝰ quia pccm̃ nõ hemꝰ nos t¬
ipõs seducimnꝰ. et ui̾tas in nob̾ nõ est.
Cũ uero nichil falsi ex eius ore ꝓce¬
dit scõm eã gram sic erit de qua dc̃
est. qui natus est ex deo nõ pccãt. hec
enĩ natiurtas si sola eẽt in nobis neõ

Expanded text:
et nihil falsi ex eius ore procedit, tam et nihil falsi ex eius ore procedit, tam sibi clausum deputat, si ad subueniendum homini per mendacium quam si per stuprum transire cogsine mendacio subuenire, cui uult pater ipse, cuius inscrutabilia sunt iudicia, subueniri. talis igitur filius ita obseruat a mendacio, sicut a peccato. nam et aliquando mendacii nomen pro peccati nomine ponitur. unde illud est: omnis homo mendax. sic enim dictum est, tamquam diceretur: omnis homo peccans. et illud: si autem ueritas dei in meo mendacio abundauit. ac per hoc cum mentitur ut homo, peccat ut homo, et ea sententia tenebitur, qua dictum est: omnis homo mendax, et: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum uero nihil falsi ex eius ore procedit, secundum eam gratiam sic erit, de qua dictum est: qui natus est ex deo, non peccat. haec enim natiuitas si sola esset in nobis, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
tizecur ẽẽ mẽciendũ. s nõ iubet casti¬
tas ut baptizet᷑ eẽ mechandũ. Cur ãt
ħ nõ uib castitas nisi quia ħ nõ docec
ui̾tas. Si gͦ nisi qd̾ uit̾as docet facere
nõ debemꝰ. cũ ui̾tas doceat. nec ꝓpter
homiẽm baptizandũ fac̾e̾ qd̾ cõtrariũ
est castitati. quom̃o nos docebit face̾
ꝓpter homiẽm baptizandũ qd̾ ip̃i est
cõtrariũ ui̾tati. S sicut ocli ad intuen¬
dũ solẽ parũ firmi. ea taniẽ que a sole
illustrant᷑. libent᷑ intuent᷑. sic aĩe iam
ualentes delectani pulchitudĩe casti¬
tatis. nõ tamẽ cõtinuo ꝑ se ipam̃ cõsi¬
derare uĩtate unde lucet castitas pos¬
sũt ut cũ uentũ fui̾t ad aliquid faciẽ¬
dũ qd̾ adu̾sũ est ui̾tati. ita refugiant
et exhorreãt queadinod̾ refuguĩt et
exhorrẽt si faciend̾ aliquid ꝓponatur. qd̾
adu̾sũ est castitati. Iste aũt filius qui
uerbũ suscpiẽs a ꝑdicõe longe aberit.

Expanded text:
tizetur, esse mentiendum, si non iubet castitizetur, esse mentiendum, si non iubet castitas, ut homo baptizetur, esse moechandum? cur autem hoc non iubet castitas, nisi quia hoc non docet ueritas? si ergo nisi quod ueritas docet, facere non debemus, cum ueritas doceat nec propter hominem baptizandum facere quod contrarium est castitati, quomodo nos docebit facere propter hominem baptizandum, quod ipsi est contrarium ueritati? sed sicut oculi ad intuendum solem parum firmi ea tamen, quae a sole inlustrantur, libenter intuentur, sic animae iam ualentes delectari pulchritudine castitatis non tamen continuo per se ipsam considerare ueritatem, unde lucet castitas, possunt, ut cum uentum fuerit ad aliquid faciendum quod aduersum est ueritati, ita refugiant et exhorreant, quemadmodum refugiunt et exhorrent, si faciendum aliquid proponatur quod aduersum est castitati. ille autem filius, qui uerbum suscipiens a perditione longe aberit,
Abbreviated transcription (Latin):
dacõ si alit̾ nõ põt depellendũ ẽẽ cla¬
matur. uelud si quisꝙͣ baptizandus ĩ
pot̾ate sit impioꝵ atq infideliũ cõ¬
stitutus. ad quẽ ꝑueĩri nõ possit ut
lauacro regeneracoĩs abluatur. nisi
deceptis mẽciendo custodib. ab ħ ĩuidi¬
osissĩo clamore quo cogim᷑. nõ ꝓcuiꝰ ꝙͣ
opib uł honerib in ħ secło̾ tnͣscurrẽ¬
tib. nõ ꝓ ipã huiꝰ tẽporis uita. S ꝓ e
t̾na honĩs salute mentiri quo cõfugi¬
am nͥ ad te ui̾tas. Et michi abste p̃poi̾¬
cur castitas. Cur enĩ si custodes isti ut
nos ad baptizandũ homiẽm admictãt
stupro inlici possũt. nõ faciamꝰ cõtra¬
ria castitati. et si mẽdacõ decipi possũt
faciniꝰ contͣria ueritati. cũ ꝓcul dubi¬
o nulli eẽt fidelit̾ amabilis castitas. si
nõ cã p̃cipet uericas. ꝓinde ut pueni¬
atur ad honuem̃ baptizandũ fallant̃
mẽciendo custodes si hoc iuibet ui̾cas.
S quomõ iubeat ui̾tas ut homo bap¬

Expanded text:
dacio, si aliter non potest, depellendum esse clamatur: uelut si quisquam baptizandus in potestate sit inpiorum atque infidelium constitutus, ad quem perueniri non possit, ut lauacro regenerationis abluatur, nisi deceptis mentiendo custodibus. ab hoc inuidiosissimo clamore, quo cogimur non pro cuiusquam opibus uel honoribus in hoc saeculo transcurrentibus, non pro ipsa huius temporis uita, sed pro aeterna hominis salute mentiri, quo confugiam, nisi ad te, ueritas? et mihi abs te proponitur castitas. cur enim si custodes isti, ut nos ad baptizandum hominem admittant, stupro inlici possunt, non facimus contraria castitati et, si mendacio decipi possunt, facimus contraria ueritati? cum procul dubio nulli esset fideliter amabilis castitas, si non eam praeciperet ueritas. proinde ut perueniatur ad hominem baptizandum, fallantur mentiendo custodes, si hoc iubet ueritas. sed quomodo iubeat ueritas, ut homo bap
Abbreviated transcription (Latin):
b sb̃uemt̃ homĩb. si nos humanust
admenciendũ nõ mcliuet affcuis. Si
pacient̾ me audiat turba mortalitatiꝰ
turba infirmitatis. Rudebo aliꝙ̾ ꝓ ne
gocio ui̾tatis. Certe pia uera sc̃a casti¬
tas nõ nisi ex iui̾tate est. et quisꝗs adu̾¬
sus eã facit. ꝓfco aduersus ui̾tatẽ fac̃.
Cur gͦ et si nõ possit alit̾ picli tancib¬

Expanded text:
bus subuenitur hominibus, si nos humanus bus subuenitur hominibus, si nos humanus ad mentiendum non inclinet affectus? si patienter me audiat turba mortalitatis, turba infirmitatis, respondebo aliquid pro negotio ueritatis. certe pia, uera, sancta castitas nonnisi ex ueritate est: et quisquis aduersus eam facit, profecto aduersus ueritatem facit. cur ergo et, si non possit aliter periclitantib
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ dicat ẽẽ mẽdaciũ. Ne cetis mẽ¬
dacõꝵ gemibus eligat abi qd̾ putat
eẽ nntissimũ atq ĩnocentissimũ miẽcien¬
di genus ille cui placet ẽẽ mencientũ.
hoc scio qd̾ ecia qui docet opte mẽtiri.
ueꝵ dice̾ se uult uideri. Ma si falsũ est
qd̾ docet quis false uelit stud̾e doctri¬
ne.ubi. et fallit docẽs. et fallit̾ discẽs.
Si aũt ut aliquẽ possit ĩuẽire discipłin
doce̾ se asserit uerũ. cũ doceat eẽ mẽda¬
ciũ. quomo erit ullũ ex ueritate men¬
daciũ ioh̾e apło reclamance. Omĩe mẽ¬
daciũ nõ est ex ui̾tate. Nõ est igͥ uerũ
aliqũ eẽ menciendũ. Et qd̾ nõ est ueꝵ.
nemini est omĩo suadendũ. S agit ꝑ¬
tes suas infirmitas et cam̃ ĩmensibi¬
lem fauentib turbis se hẽre ꝓclamat
uͥ contͣdicit et dicit. Quomõ apud ho¬
miẽs quiꝓcul dubio si fallunt̃ au̾tim¬
tur a ꝑuicie uł aliena uł sua ꝑiclitanti¬

Expanded text:
iustum dicat esse mendacium; de ceteris meniustum dicat esse mendacium; de ceteris mendaciorum generibus eligat sibi, quod putat esse mitissimum atque innocentissimum mentiendi genus, cui placet esse mentiendum. hoc scio, quod etiam qui docet oportere mentiri, uerum docere se uult uideri. nam si falsum est quod docet, quis falsae uelit studere doctrinae, ubi et fallit docens et fallitur discens? si autem, ut aliquem possit inuenire discipulum, docere se asserit uerum, cum doceat esse mentiendum, quomodo erit illud ex ueritate mendacium Iohanne apostolo reclamante: omne mendacium non est ex ueritate? non est igitur uerum aliquando esse mentiendum; et quod non est uerum, nemini est omnino suadendum. Sed agit partes suas infirmitas et causam uincibilem fauentibus turbis se habere proclamat, ubi contradicit et dicit: quomodo apud homines, qui procul dubio, si fallantur, auertuntur a pernicie uel aliena uel sua, periclitanti
Abbreviated transcription (Latin):
riturus. aliqũ senus moriat᷑ nõ tancũ
mentiri. S eciã peiorare nos uolunt.
Ut indelicet ne aliquãto cicius tñseat
uana salus honuĩs nomẽ dnĩ dei nrĩ
accipiamꝰ inuanũ. Eciã sũt meis doca
qui eciã regłas figant finesq cõstitu¬
ant qñ debeat qñ nõ debeat peioran.
Oubi estis fontes lacrimaꝵ et quid fa¬
ciemꝰ. quo ibimꝰ ubi nos eccultabiniꝰ
abira iuĩtatis si nõ negligimꝰ caue nie¬
dacia. S audemꝰ insuꝑ docẽ piurias
uiderũt enĩ assertores defensoresq
mẽdacii quale genus uł quabia gena
mẽciendi eos iustificare delectet. Sai¬
te uidei cultu cõcetãt nõ eẽ mẽcien¬
dui. saltez se se a piuriis blasphenuis¬
q cõtineãt. salte uͥ dei nomẽ ubi deus
testis ubi dei sacramẽtũ in t̾ponit᷑. ubi
De diuina religione sermo ꝓmittitur
siue cõseri tur nemo menciat᷑. nemot
laudet. nemo doceat et p̃apiat. nemo

Expanded text:
riturus aliquanto serius moriatur, non tantum riturus aliquanto serius moriatur, non tantum mentiri, sed etiam peierare nos uolunt? ut uidelicet, ne aliquanto citius transeat uana salus hominis, nomen domini dei nostri accipiamus in uanum. et sunt in eis docti, qui etiam regulas figant finesque constituant, quando debeat, quando non debeat peierari. Q ubi estis, fontes lacrimarum? et quid faciemus? quo ibimus? ubi nos occultabimus ab ira ueritatis, si non solum neglegimus cauere mendacia, sed audemus insuper docere periuria? uiderint enim assertores defensoresque mendacii, quale genus uel qualia genera mentiendi eos iustificare delectet: saltem in dei cultu concedant non esse mentiendum; saltem sese a periuriis blasphemiisque contineant; saltem ubi dei nomen, ubi deus testis, ubi dei sacramentum interponitur, ubi de diuina religione sermo promitur siue conseritur, nemo mentiatur, nemo laudet, nemo doceat et praecipiat, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ odor uitem uitã. Aliis aut̃ odoi
mortis in mortẽ. eciã odore xp̃ ꝓnũ ci
abimꝰ homicida. S quia hoiẽs sunus
et nos in hiꝰ moĩ questionib et contra¬
dc̃onib plerũq suspiras. aut fatigat
sensus hũanus. id̾o mox et ille siecit.
Et ad ħ quis u̾doncus. huc accedit ubi
miserabiliꝰ heniland̾ est. Quod si con¬
cesserimꝰ ꝓ salute illiꝰ egri deuita filii
fuisse mẽciend̾. ita paulatĩ minutatĩ¬
q sb̾cresat hoc malũ et breuib accessi¬
b ad tantũ ac̾uũ mendacõꝵ scelerato¬
ꝵ sensi sb̾ntrando ꝑducit᷑. ut nusquã
possit penicus inueĩri ubi tante pesti
ꝑ ninuã additamẽta ĩmmẽsum cõua¬
lescenci possit obsisti. Un de ꝓuidẽtissiẽ
scriptũ est. Qui modica sꝑnitꝰ paulatum
decidit. Qui qd̾ uite huiꝰ tales amato¬
res sũt ut cam nõ dubitent p̃pon̾e̾ uĩ¬
tati ne hõ moriat᷑ ĩmo ut hõ qñq mo¬

Expanded text:
quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis iabimus homicidam? sed quia homines sumus et nos in huius modi quaestionibus et contradictionibus plerumque superat aut fatigat sensus humanus, ideo mox et ille subiecit: et ad haec quis idoneus? Huc accedit — ubi miserabilius eiulandum est — quod si concesserimus pro salute illius aegri de uita filii eius fuisse mentiendum, ita paulatim minutatimque subcrescit hoc malum et breuibus accessibus ad tantum aceruum mendaciorum sceleratorum sensim subintrando perducitur, ut numquam possit penitus inueniri, ubi tantae pesti per minima additamenta in inmensum conualescenti possit obsisti. unde prouidentissime scriptum est: qui modica spernit, paulatim decidit quid? quod uitae huius tales amatores, ut eam non dubitent praeponere ueritati, ne homo moriatur, immo ut homo quandoque mo
Abbreviated transcription (Latin):
poitis uehement̾. S mirũ si eciã sapiẽ¬
t̾. Cũ enĩ si ꝓposuero ante qualescũq ocu¬
los cordis mei intilligibilez illius pulcri¬
tudine. de cuiꝰ falsi nichis ore ꝓcedit ꝙͣ¬
uis ubi radiãs magis magisq clarescit iñ¬
tas ibi palpitãs. mea reuerberat̃ infirini¬
tas taniẽ sic amore tanti decoris accẽdor
ut cũcta que inde me inde reuotãt hũa¬
na cõtep̃nã. S multũ est ut iste in can¬
tũ ꝓseueret affcũs ne in tẽptacõe desit
eft̃cũs. Nec me mouet cõteplantẽ lumi¬
nosũ bonũ. in quo mendacii tenebre t
nulle sũt. qd̾ nobis̃ mẽtin uolentibus
et honũb uo̾ audico morientib homi¬
ada dicit᷑ ueritas̃. Nũquid enĩ si stuprũ
expetat impudica et te nõ cõsenciente
seno amore ꝑturbata moriat᷑ homi cida
erit et castitas. an uo̾ quia legimꝰ xpĩ
bonus odor sumꝰ in onũ loco. et in hiis
qui salui fuĩt. et in hiis qui peunt. aliis

Expanded text:
positis uehementer, sed mirum, si etiam sapienpositis uehementer, sed mirum, si etiam sapienter. cum enim proposuero ante qualescumque oculos cordis mei intellegibilem illius pulchritudinem, de cuius falsi nihil ore procedit, quamuis ubi radians magis magisque clarescit ueritas, ibi palpitans mea reuerberatur infirmitas, tamen sic amore tanti decoris accendor, ut cuncta quae inde me reuocant humana contemnam. sed multum est, ut iste in tantum perseueret affectus, ne in temptatione desit effectus. nec me mouet contemplantem luminosum bonum, in quo mendacii tenebrae nullae sunt, quod nobis mentiri nolentibus et hominibus uero audito morientibus homicida dicitur ueritas. numquid enim, si stuprum expetat inpudica et te non consentiente saeuo. amore perturbata moriatur, homicida erit et castitas? an uero, quia legimus: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. fateorq me nõdũ eẽ in eoꝵ nuͣo qͦs
cõpensatiã pet̾a nõ curbãt. sepe me m̃ reb
hũanis iuĩcit sensus hũanus. nec resistẽ
ualeo cũ michi dicit᷑. Et ce graui morbo
piclitat᷑ egrotus. cuiꝰ iam ures ferrenõ
possit. si ei mortuus unicus et carissimꝰ
filius nũcietur. a te quero aniuuat ꝙ̃
uitã fmisse tu nosti. Quid respondebis
qñ quitꝗd aluid dixi̾s p̃ter unũ de trib.
aut mortuus est. aut uiuit aut nescio.
Nichil aliud credit ille ꝙͣ mortuũ. qd̾ te
intlłigit cime̾ dic̾e̾. et nolle mentiri.
Tantũde ualet eciã si om̃ mõ tacueris.
Exillis aũt trib duo falsa sũt. uiuit et
nescio. nec abste dici possũt. nisimẽciẽ¬
do. Illud aũt unũ ueꝵ id est mortuũ ẽẽ
si dixĩs. et ꝑturbati homĩs mors fuerit
sb̾secuta. abste occisus ẽẽ clamabit᷑. et
quis ferat homies exaggerantes ꝙͣtũ
sit mali salubre mendaciu. deuitari. et
homicidã diligi uitite. Moueos hiis op¬

Expanded text:
fateorque me nondum esse in eorum numero, quos conpensatiua peccata non turbant — saepe me in rebus humanis uincit sensus humanus nec resistere ualeo, cum mihi dicitur: ecce graui morbo periclitatur aegrotus, cuius iam uires ferre non possint, si ei mortuus unicus et carissimus filius nuntietur. a te quaerit an uiuat, quem uitam finisse tu nosti. quid respondebis, quando quidquid aliud dixeris praeter unum de tribus: aut mortuus est aut uiuit aut nescio, nihil aliud credit ille quam mortuum, quod te intellegit timere dicere et nolle mentiri? tantundem ualet, etiamsi omni modo tacueris. ex illis autem tribus duo falsa sunt \'uiuit et \'nescio' nec abs te dici possunt nisi mentiendo. illud autem unum uerum, id est mortuum esse, si dixeris et perturbati hominis mors fuerit subsecuta, abs te occisus esse clamabitur. et quis ferat homines exaggerantes quantum sit mali salubre mendacium deuitari et homicidam diligi ueritatem? moueor his op
Abbreviated transcription (Latin):
phematur. ideo nõ blasphemat᷑. Pot̃ t
quippe ħmõ dici nõ peiorari. quia ꝑt
mendaciũ. Quis enĩ ꝑueritat̾e possit
eẽ ꝑiurus. si eciã ꝑueritatẽ nullus põt
eẽ blasphemꝰ. Sane micius falsũ uirat
qui falsũ nesat ẽẽ. et uerũ putat esse
qd̾ urat. sicut et saulus excusabłi̾us
blasphemauit quia ignorãs fecit. Id̾o
aut̃ peius est blasphemare. ꝙͣ peiora¬
re.qm̃ peiorando false rei adhibetur t¬
testis deus blasphemãdo aut̃ de ip̃o t¬
falsa dicũtur deo. Tanco est aũt ꝗsq
in excusabilior sine ꝓuirus siue blasphe¬
mꝰ quãto magis ca que peiorãdo uł
blasphemãdo asserũt falsa noueruns
eẽ uł credũt. Quisꝗs itaq dicit ꝓ ꝑicli¬
tantis homĩs tẽꝑali salute uł uita ẽẽ
menciendũ. ninis ip̃e ab itmn̾e̾ ex orbi¬
tat eterne salutis et uite. si dicit me
a causa eciã uirandũ ꝑ d̾m uł eciã blas¬
phandũ deũ. S aliqñ uob̾ ipĩus qͦ¬

Expanded text:
phematur, ideo non blasphematur. potest phematur, ideo non blasphematur. potest quippe hoc modo dici non peierari ueritatem possit esse periurus? sic etiam per ueritatem nullus potest esse blasphemus. sane mitius falsum iurat, qui falsum nescit esse et uerum putat esse quod iurat: sicut et Saulus excusabilius blasphemauit, quia ignorans fecit. ideo autem peius est blasphemare quam peierare, quoniam peierando falsae rei adhibetur testis deus, blasphemando autem de ipso falsa dicuntur deo. tanto est autem quisque inexcusabilior siue periurus siue blasphemus, quanto magis ea, quae peierando uel blasphemando asserunt, falsa nouerunt esse uel credunt. quisquis itaque dicit pro periclitantis hominis temporali salute uel uita esse mentiendum, nimis ipse ab itinere exorbitat aeternae salutis et uitae, si dicit in ea causa etiam iurandum per deum uel etiam blasphemandum deum. Sed aliquando nobis ipsius q
Abbreviated transcription (Latin):
mẽdaces. Quale est enĩ ut ẽc adulterã¬
d̾ nemo discat a castitate. deũ offenden¬
dũ. nenio discat a pietate cuꝙͣ nocend̾
nenio discat a benignitate. et ẽẽ mẽciẽ¬
dũ discamꝰ a ui̾tate. Porro si ħ nõ docz
uericas nõ est uerũ. si nõ est ueꝵ. nõ est
ditendũ. Si nõ est discendũ nũcꝙͣ est igͥ
mienciendũ. S ꝑfc̃oꝵ est. ait aliquis so¬
lidus cib. Multa enĩ scd̾m ucĩam relax¬
ant̃ infirmitati. quauis sincerissĩẽ ne¬
quaꝙͣ placeãt ueritati. Dicat ħ quisquis
nõ metuit que cõsequẽ cia metuenda
sũt. si fuerĩt aliquo mõ aliqua ꝑmissa
mendacia. nullo mõ tamẽ in tancũ sũt
ꝑmictẽda cõscend̾e̾. ut ad ꝑiuria blas¬
phemiasq ꝑuẽiãt nec aliquã cam̃ ꝓr¬
sus oportet obtendi cur debeat peiorari.
uł qd̾ est execrabłiꝰ cur deus debeat blas¬
phemari. Nõ enĩ quia ꝑ mẽdaciũ blas¬

Expanded text:
mendaces. quale est enim, ut esse adulteranmendaces. quale est enim, ut esse adulterandum nemo discat a castitate, deum offendendum nemo discat a pietate, cuiquam nocendum nemo discat a benignitate et esse mentiendum discamus a ueritate? porro si hoc non docet ueritas, non est uerum; si non est uerum, non est discendum; si non est discendum, numquam est igitur mentiendum. Sed perfectorum est, ait aliquis, solidus cibus. multa enim secundum ueniam relaxantur infirmitati, quamuis sincerissimae nequaquam placeant ueritati. dicat hoc quisquis non metuit, quae consequentia metuenda sunt, si fuerint aliquo modo aliqua permissa mendacia. nullo modo tamen in tantum sunt permittenda conscendere, ut ad periuria blasphemiasque perueniant; nec aliquam causam prorsus oportet obtendi, cur debeat peierari uel, quod est execrabilius, cur deus debeat blasphemari. non enim quia per mendacium blas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrariũ est ui̾taci. quia cõtͣiũ est castica¬
ti. et ut ꝑiclitantib sb̃ueniat᷑ loquor
mẽdaciũ. qd̾ ip̃i aꝑtissiẽ est cõtrariu
ueritati. Quid nos tantũ ꝓmeruit
castitas. et offendit uitas. cũ omĩs t¬
ex ultate sit castitas. et sit nõ corꝑis.
S mẽtis castitas et iu̾tas atq ĩmẽte
hĩcet eciã corpis castitas. Postremo qd̾
et paulo añ dixi et iterũ dico. quisquis
michi ꝓsuadendo et defendẽdo ullo m̃¬
dacõ contͣdicit. Quid dicit si uerũ nõ
dicit. Si aũt ꝓpteã est audiendus qm̃
ueꝵ dicit. quomõ uult me face̾ ueꝵ
dicẽdo mendacẽ. quomõ mendaciũ.
patronã sibi adhibet ueritatẽ. an ad¬
u̾sario suo iuĩcit ut a seipã uĩcatur.
Qis hãc absurditatẽ ferat. Mullo ⁊¬
mõ igit᷑ dixerimꝰ eos qui asserunt
aliquato ẽẽ mẽciend̾. id asserendo esse
neratẽs. ne qd̾ est absurdissinũ et stul¬
tissimũ crede̾. ueritas nos doceat esse

Expanded text:
st castitati, et ut periclitantibus subueniatur, loquor mendacium, quod ipsi apertissime est contrarium ueritati? quid nos tantum promeruit castitas et offendit ueritas? cum omnis ex ueritate sit castitas et sit non corporis, sed mentis castitas ueritas atque in mente habitet etiam corporis castitas. postremo, quod et paulo ante dixi et iterum dico, quisquis mihi pro persuadendo et defendendo ullo mendacio contradicit, quid dicit, si uerum non dicit? si autem propterea est audiendus, quoniam uerum dicit, quomodo me uult facere uerum dicendo mendacem? quomodo mendacium patronam sibi adhibet ueritatem? an aduersario suo uincit, ut a se ipsa uincatur? quis hanc absurditatem ferat? nullo modo igitur dixerimus eos, qui asserunt aliquando esse mentiendum, id asserendo esse ueraces, ne, quod est absurdissimum et stulssimum credere, ueritas nos doceat esse
Abbreviated transcription (Latin):
quãtib eis caftello quo ibant. illũ se¬
ire longius funxisse. ubi euͣngli̾sta dicẽs
ip̃e aũt se finxit longus ire. eciã ipm̃t
uerbũ posuit quo mẽdaces miniũ de¬
lectant᷑ ut inpunc mẽciant᷑. qͣi mẽda¬
ciũ sit om̃e qd̾ fingit᷑. cũ ueracit᷑ aliud
ex alio significandi cã tam multa fiñ¬
gant᷑. Si gͦ nichil aliud significasset
ihc̃ in eo qd̾ longius ire se fuixit. meri¬
to udicaretur ẽẽ mendaciũ. Porro &
si bene intlłigatur et ad id qd̾ uoluit
significare referatur ĩuenit᷑ eẽ mmstĩ¬
u. alio qͥn erũt cũcta mẽdacia que ꝑꝑ
quenda reꝵ significandaꝵ sili̾tudie
cũ gesta nõ sut tamꝙͣ gesta narrancur.
uñ est illa de duob inuus hoĩs filiis
maiore qui mãsit apud prem suũ et
minoie qui longe ꝑegrinatus est taz
ꝓlixa narracõ. in quo gene̾ figendi hũa¬
b et reb sensu carentib hoĩes addi

Expanded text:
quantibus eis castello, quo ibant, illum loquantibus eis castello, quo ibant, illum longius se ire finxisse\', ubi euangelista dicens: ipse autem se finxit longius ire, etiam ipsum uerbum posuit, quo mendaces nimium delectantur, ut inpune mentiantur: quasi mendacium sit omne quod fingitur, cum ueraciter aliud ex alio significandi causa tam multa fingantur. si ergo nihil aliud significasset Iesus in eo, quod longius ire se finxit, merito iudicaretur esse mendacium. porro autem si bene intellegatur et ad id, quod uoluit significare, referatur, inuenitur esse mysterium. alioquin erunt cuncta mendacia, quae propter quandam rerum significandarum similitudinem, cum gesta non sint, tamquam gesta narrantur. unde est illa de duobus unius hominis filiis, maiore, qui mansit apud patrem suum, et minore, qui longe peregrinatus est, tam prolixa narratio. in quo genere fingendi humabus et rebus sensu carentibus homines addi
Abbreviated transcription (Latin):
tetigit. et delazaro uͥ posustis cũ. Sic t¬
quippe in t̾rogauit qͣi nesciẽs qd̾ utiqt
sciebat. ac phꝰ nescire se fureic. ut aliqd
aliud illa uelud ignorancia sua signifi¬
caret. Que siginficatõ qm̃ uerax erax
mendacuĩ ꝓfc̃o nõ erat. Eos nãq signi¬
ficabant. sine ulla fluxũ sangiuĩs paci¬
ens siue ille mortuus quatriduanus
quos eciã qui cũtta sciebat quodãm̃o ⁊
nesciebat. Na et illa tipũ gerebat plebiᷤ
remotus auiuentib tamꝙͣ ibi iacebat
ꝑ significatiuã siłitudinẽ. ubi ille cuiꝰ
uox est ꝓiectus sum a facie ocłoꝵ tuo¬
ꝵ.Et ideo tamꝙͣ nesciretur a xp̃o et il¬
la que fuit. et iste ubi positus fua̾t. uͦ¬
bũ int̾rogantis est figuratũ et om̃e ui¬
tatũ ueraci significacone mendaciũ ẽ.
Nũc est eciã illud qd̾ cõmemorasti eos
dic̾e̾ dnmñ ihm̃ postea quã resurrexit ã¬
bulasse in itin̾e cũ duob discipłis aꝓpĩ¬

Expanded text:
tetigit? et de Lazaro: ubi posuistis eum? sic tetigit? et de Lazaro: ubi posuistis eum? sic quippe interrogauit quasi nesciens quod utique sciebat; ac per hoc nescire se finxit, ut aliquid aliud illa uelut ignorantia sua significaret. quae significatio quoniam uerax erat, mendacium profecto non erat. eos namque significabant siue illa fluxum sanguinis patiens siue ille mortuus quadriduanus, quos etiam qui cuncta sciebat quodam modo nesciebat. nam et illa typum gerebat plebis hi, et Lazarus remotus a uiuentibus tamquam ibi iacebat per significatiuam similitudinem, ubi ille, cuius uox est: proiectus sum a facie oculorum tuorum. et ideo, tamquam nesciretur a Christo et illa, quae fuerit, et iste, ubi positus fuerit, uerbis interrogantis est figuratum et omne uitatum ueraci significatione mendacium. Hinc est etiam illud, quod commemorasti eos dicere \'dominum Iesum, posteaquam resurrexit, ambulasse in itinere cum duobus discipulis, et propin
Abbreviated transcription (Latin):
erant. se tamꝙͣ sine lege fcm̃. ut eos luc
facet᷑ qd̾ utiq nõ fecit. Nõ enĩ alicubi sa¬
crifauit ydolis aut adoranit figmẽta
ac nõ pocius lib̾e̾ tamꝙͣ martũr xp̃i de¬
testanda et uitanda mõstrauit. Denul¬
lis igͥ aplicis actib siue sermoĩb isti ꝓ¬
ferũt imitanda exempla mẽciendi. Be
hẽre qd̾ ꝓferũt. quia figuras p̃nũciatiãs
putãt ẽẽ mendacia. eo qd̾ mẽdaciis sut
aliqñ similia. S cũ referunt᷑ ad eas res
ꝓptͥ quas significandas ita fca uł dc̃a st̃
repiunt᷑ significacoẽs ẽẽ ueraces ac ꝓlꝰ
nullomõ ẽẽmẽdacia. Mendaciũ est quip¬
pe falsa significacd cũ uolũtate fallendi.
Non aũt est falsa significacõ nisi et si a¬
liud ex alio significatur. uer est camen
qd̾ significat᷑. uoꝵ Girt̃e intlłigatur. Sũt¬
natus est. Talia sũt illa ubi demuliere ⁊
que fluxũ sanguis paciebat᷑ ait. quis me

Expanded text:
erant, tamquam sine lege se factum, ut eos lucri erant, tamquam sine lege se factum, ut eos lucri faceret: quod utique non fecit. non enim alicubi sacrificauit idolis aut adorauit illa figmenta, ac non potius libere tamquam martyr Christi detestanda et uitanda monstrauit. de nullis igitur apostolicis actibus siue sermonibus isti proferunt imitanda exempla mentiendi. de habere quod proferant, quia figuras praenuntiativas putant esse mendacia, eo quod mendaciis sint aliquando similia. Sed cum referuntur ad eas res propter quas significandas ita facta vel dicta sunt, reperiuntur significationes esse veraces, ac per hoc nullo modo esse mendacia. Mendacium est quippe falsa significatio cum voluntate fallendi. Non est autem falsa significatio, ubi etsi aliud ex alio significatur, verum est tamen quod significatur, si recte intelligatur. natus est. talia sunt illa, ubi de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur, ait: quis me
Abbreviated transcription (Latin):
lio nussa sine illis saluas eẽt in xp̃o. H
error quor dã putabat. ħ timoi petri si¬
mulabat. hoc libertas pauli redarguebͣt.
Qd̾ g᷑ ait omib omĩa fcũs sũ ut omẽs
lucrifacem̾. cõpaciendo id fecit mẽciẽ¬
do no. fit enĩ quisq tamꝙͣ ille cui uult
suenire quãdo tanta miͬa sb̃uenit quã¬
ta sibi sb̃uẽiri uellet si eẽt in ead̾ ip̃e nu¬
seria cõstitutus. Itaq fit tamꝙͣ ille non
quia fallit illu. s se cogitat sicut illum
memoraui. fr̃s si p̃occupatus fuit᷑ hõ
in aliquo delicto. uoy qui spũales estis
instruite huiꝰ moĩ i spũ mansuctudĩs
intendẽs te ipm̃ ne et tu tep̃teris. Nam
si ꝓptea quia dixit fc̃s sũ uideis tamꝙͣ
uideus et hiis qui ss̾ lege erãt tamꝙͣ sẜ̾
lege. ideo putandus est mendacit̾ sus¬
cepisse legis ueti̾s sacramẽta. debit ec
genciũ ydolatriã eodẽ modo mẽciendo
susciꝑe. quia dixit eciã hiis qui sine lege

Expanded text:
lio nulla sine illis salus esset in Christo. hoc lio nulla sine illis salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. quod ergo ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, conpatiendo id fecit, non mentiendo. fit enim quisque tamquam ille, cui uult subuenire, quando tanta misericordia subuenit, quanta sibi subueniri uellet, si esset ipse in eadem miseria constitutus. itaque fit tamquam ille, non quia fallit illum, sed quia se cogitat sicut illum.pra commemoraui: fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansuetudinis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. nam si propterea quia dixit: factus sum iudaeis tamquam iudaeus et his qui sub lege erant tamquam sub lege. ideo putandus est mendaciter suscepisse legis ueteris sacramenta, debuit et gentium idololatriam eodem modo mentiendo suscipere, quia dixit etiam his, qui sine lege
Abbreviated transcription (Latin):
Id aũt qd̾ ip̃e fecis ut quastã obseruacõ
nes simas iidaica cõsuetudĩe. retinen¬
do et amando uł agendo ne se ĩnicum
legi ꝓplũs q mõstraret. Absitut mẽda¬
cit̾ eũ fecisse crecamꝰ ꝑe hac quippe
re sacis est eius nota sentẽcia qua fuat
constitutũ nec uideos qui tũt in xpm̃
credebãt ꝓhibẽdos eẽ a pat̾nis tradici¬
onb. nec ad eos gentiles cũ xpĩam fi
erẽt eẽ cogendos. ut illa sacramenta ⁊
que diumitus precepta eẽ cõstaret ñ
tamꝙͣ sacrilega fuge̾nt᷑ nec tamẽ puta¬
rent̾ sic nccͣia iam nouo testamẽto reue¬
lato. camꝙͣ sine hiis quicũq cõuerten̾¬
tur ad dñ salui eẽ nõ possent. Erant eĩ
qui hoc putabat atq p̾dicabãt ꝙͣuis re
cepto xpĩ eungłi̾o et ers̃ siłate cõsense¬
rat petrus et barnabas. ideoq cogebãt
gentes uidarare. Id erat enĩ coge̾ sic e
ancͣcͣia p̃ditare tamꝙͣ et recepto eun ge¬

Expanded text:
id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas Iudaica consuetudine retinendo et agendo non se inimicum legis prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec Iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionerent, esse cogendos: ut illa sacramenta, quae divinitus praecepta esse constaret, non tanquam sacrilega fugerentur: nec tamen putarentur sic necessaria iam nouo testamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio. et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euange
Abbreviated transcription (Latin):
phecias lũs ĩuẽiunt uelud exempla m̃¬
ciendi. Illa quippe omĩa que noiãtim cõ¬
memorant ubi sit quisꝙ mẽtitus meis
libris legunt̾ in quib nõ solũ dcã uerũ
eciã multa figurata cõscripta sũt quia
et figurate gesta sũt. In figuris autem
alit̾ locuti sũt alitͥq cõscripti actus a¬
płoꝵ.iam uidelicet reuelato testamẽto
nouo qd̾ illis figuris ꝓphicis uelabatur.
tam grandi libro in quo actus eoꝵ cano¬
nica ui̾tate narrant᷑. nõ inueĩtur aliqs
talis menciẽs ut de illo ab istis ad men¬
ciendi licẽcia ꝓponatur exͣ. quãdo quid̾
illa petri et barnabe silacio qua gences
iudaizare cogebant. merico rep̾hensat
correcta est et ne cũt noce̾t et ne poste¬
ris admuitand̾ ualet. Cũ enĩ iudisset a¬
płs paulus qr nõ rt̃e igre diunt᷑ ad uiꝰ¬
tate euͣngłi dixit pecro corã omĩbus.
Si tu cũ uideus sis gentilit̾ et udaice
uuius. quomo gentes cogis udaizare.

Expanded text:
eris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris autem aliter locuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. ue in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euansi tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare?
Abbreviated transcription (Latin):
erat. que tiẽdo mentita est. et uͥ poni¬
mꝰ uolũtatẽ ac pot̾ate dei. an forte nõ
pota̾t et illa nec ciuib sicis mencientẽ
nec honnẽs dei ꝓdentẽ. et illos suos ab
oni ꝑuicie custodire. a quo enĩ et post
mulieris mẽdaciũ custoditi sũt. ab eot
potuerũt. et si illa mentita nõ eẽt utiq
custodiri. nisi forte obliti fuimꝰ hoc fu¬
isse m sodonus fem̃. uͥ masculi in mascłos
nephanda libidĩe actensi. nec hostium

Expanded text:
erant quae timendo mentita est. Et ubi ponierant quae timendo mentita est. Et ubi ponimus voluntatem ac potestatem Dei? An forte non poterat, et illam nec civibus suis mentientem nec homines Dei prodentem, et illos suos ab omni pernicie custodire? A quo enim et post mulieris mendacium custoditi sunt, ab eo potuerunt, etsi illa mentita non esset, utique custodiri. Nisi forte obliti sumus hoc fuisse in Sodomis factum, ubi masculi in masculos nefanda libidine accensi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. Morerẽtur fruiture in etna felici¬
tate. mortẽ ꝓpesse ꝓinocẽtissiã iui̾tate.
Quid illa i ierico nũquid hoc posset.
nõne si querẽtes ciues mẽciendo nõ
fallẽt uerũ dicẽdo. latẽtes hospites ꝓ¬
dẽt. Posset hoc quid̾ dice̾si iã eẽt u̾a
scrutarẽtur. S nũꝙͥ cõsequẽs erat ut
illos eciã quos diligent̾ occultauerãt
ĩuenirent. ꝓspexi̾t enĩ cautissĩa mulier.
et ibi eos posuerat ubi latẽ potuissent.
eciã si ei mẽcienti creditũ nõ fuisset.
Ita ec isla si tamẽ a sius ciuib eẽt occi
i cõspectu dni morte finisset. et erga
illos eius bñficiũ mane nõ fuisset. S
inquies. Quid si et ad illũ locũ ubi eos
occultaua̾t. hii a quib querebant᷑ ꝓstru¬
tando omĩa ꝓuẽissent. ssto mõ dia põt
Quid si mulieri uilissĩe atq curpissie.
nõ solũ mẽcienti ueꝵ eciã peiorãti crede̾
nolusset. Nempe eciã sic cõsecutura fu¬

Expanded text:
runt; morerentur futurae in aeterna felicirunt; morerentur futurae in aeterna felicitate, mortem perpessae pro innocentissima ueritate. quid illa in Iericho? numquid hoc posset? nonne si quaerentes ciues mentiendo non falleret, uerum dicendo latentes hospites do? posset hoc quidem dicere, si iam esset uera scrutarentur. sed numquid consequens erat, ut illos etiam quos diligenter occultauerat inuenirent? prospexerat enim cautissima mulier et ibi eos posuerat, ubi latere potuissent, etiamsi ei mentienti creditum non fuisset. ita et illa, si tamen a suis ciuibus esset occiin conspectu domini morte finisset, et erga illos eius beneficium inane non fuisset. sed, inquies, quid? si et ad illum locum, ubi eos occultauerat, hi, a quibus quaerebantur, perscrutando omnia peruenissent? isto modo dici potest: quid? si mulieri uilissimae atque turpissimae non solum mentienti, uerum etiam peieranti credere noluissent? nempe etiam sic co
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃am irłm t̾renã que seruit cũ fili¬
is suis. s detine illius ciuitatis. quet
sursũ est lib̾a mat̾ nr̃a et̾na in celis. Et
respondet᷑ querentib nobis. Om̃et
mendaciũ nõ est ex ui̾tate. Filii aũt
illius ciuitatis filii sũt utiq ui̾tatis.
Euis ciuitatis est filius dequo itez sꝙͥ¬
tu est. u̾bũ suscipiẽs filius a ꝑdicone
longe aberit. Excipiẽs aũt excepit
qualecũq mẽdaciũ poscũt hiũliter
ueniã. nõ inde querũ t in suꝑ głiam.
S dicet aliquis. Ergo ne obstetrices
ille atq raab melius fecissẽt si nulłã
Imo uo̾ ille mulieres hebree si eeñtt
tales de qualib querimꝰ utrũ sit eis
aliqũ mẽciendil. nec aliquid falsi dr̃ent
Et feda mĩsteria de ꝑuulis occidendis
liberime recusarẽt. S inquies ip̃e mo¬
rerentur. Et uides quid sequatur. Mo¬
rerentur enĩ celestis hĩtacoĩs in com¬
pabilit̾ ampliore mercede ꝙͣ domius
ille quas sibi fecerũt in t̾ra ẽẽ potue¬

Expanded text:
quae servit cum filiis suis; sed de cive illius civitatis quae sursum est libera mater nostra aeterna in coelis . Et respondetur quaerentibus nobis: Omne mendacium non est ex veritate. Filii autem illius civitatis, filii sunt utique veritatis. us ciuitatis est filius, de quo item scriptum est: uerbum suscipiens filius a perditione longe aberit; exc.ipiens autem excepit qualecumque mendacium, poscunt humiliter ueniam, non inde quaerunt insuper gloriam. Sed dicet aliquis: ergone obstetrices illae atque Raab melius fecissent, si nullamimmo uero illae mulieres Hebraeae, si essent tales, de qualibus quaerimus, utrum sit eis aliquando mentiendum, nec aliquid falsi dicerent et foeda ministeria de paruulis occidendis liberrime recusarent. sed, inquies, ipsae morerentur. at uide, quid sequatur. morerentur enim caelestis habitationis incomparabiliter ampliore mercede, quam domus illae quas sibi fecerunt in terra esse potue
Abbreviated transcription (Latin):
oi p̃ponunt᷑ exempla. aut mendacia ũ
sũt. S putant᷑ eẽ dũ nõ inelli̾guntur
aut si mendacia sũt. imi tanda nõ sũt.
quia iusta ẽẽ nõ possũt. S qd̾ scriptũ
est bene deũ fecisse cũ hebreis obste¬
tricib et cũ raab hiericontina m̾etri¬
ce.nõ ideo fcm̃ est. quia mencite sũt.
S quia ĩ homiẽs dei nusericordes fu¬
erũt. Nõ est itaq in eis remuneratat
fallacia. s beniuolencia. Benignitas
mentis nõ iniquitas menciencis. Si¬
cut enĩ mirũ absurdũq nõ eẽt si ali¬
o prius tẽpore cõmissa ab eis aliqua
opera mala. deus ꝓpt̾ postiora oꝑa bo¬
na uellet ignosc̾e. ita mirant̾ nõ est.
qd uno tẽꝑe in una cã deus utrũq cõ¬
spiciẽs .i. factũ misecordit̾. fcm̃q falla

Expanded text:
di proponuntur exempla, aut mendacia non sunt, sed putantur esse, dum non intelleguntur, aut, si mendacia sunt, imitanda non sunt, quia iusta esse non possunt. Sed quod scriptum est bene deum fecisse cum hebraeis obstetricibus et cum Raab Hiericuntina meretrice, non ideo factum est, quia mentitae sunt, sed quia in homines dei misericordes fuerunt. non est itaque in eis remunerata fallacia, sed beniuolentia, benignitas mentis, non iniquitas mentientis. sicut enim mirum absurdumque non esset, si alio prius tempore commissa ab eis aliqua opera mala deus propter posteriora bona uellet ignoscere, ita mirandum non est, quod uno tempore in una causa deus utrumque conspiciens, id est factum misericorditer f
Abbreviated transcription (Latin):
ti cõsule̾. nisi pct̾ando nõ possit.iã se ex¬
istimet nõ hrͣe quid f̾aciat. qñ id reliquũ
ẽ ẽ ꝓspexi̾t. qd̾ nõ rc̃e faciat. Pinde raab
in ierico qr ꝑegrinos homiẽs dei susce¬
pit hospicõ. quia in eoꝵ susceptõe ꝑicli¬
tata est.qr in eoꝵ dñi credidit. quia dili¬
gent̾ eos ubi potuit occultauit. quia p
alia uiam renicandi cõsiliũ fidelissimũ
dedit. et iã supne ierłm ciuib mutanda

Expanded text:
ssit, iam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse perspexerit quod non recte faciat. proinde Raab in Iericho, quia peregrinos homines dei suscepit hospitio, quia in eorum susceptione periclitata est, quia in eorum deum credidit, quia diligenter eos ubi potuit occultauit, quia per aliam uiam remeandi consilium fidelissimum dedit, etiam supernae Hierusalem ciuibus imitanda
Abbreviated transcription (Latin):
deus illa bona memorabilit̾ honouerit
quĩ longũ est minis omiã ꝑtractare.
quĩ mn illa libra dictinii sũt poĩta uelt̾
uni tanda exempla menciendi. Ad hanc
regłam michi uident᷑ nõ solũ ista. ueꝵ
etiã si qua sũt talia redigenda. ut aut
qd̾ ẽẽ credit᷑ ostendat᷑ nõ ẽẽ mendacuui.
siuĩ uͥ tatet᷑ ueꝵ nec dicit᷑ falsũ. siũ uͥ sigͥ

Expanded text:
ignoverit. mis longum est omnia pertractare, quae in illa Libra Dictinii sunt posita velut imitanda exempla mentiendi: ad hanc regulam mihi videntur non solum ista, verum etiam si qua sunt talia redigenda, ut aut quod esse creditur, ostendatur non esse mendacium; sive ubi tacetur verum, nec dicitur falsum; sive ubi sig
Abbreviated transcription (Latin):
ta sĩt. et pene pccõꝵ dicunt᷑ aliqñ pͥcc̃a
hec plane possũt intlłigi uista pcca cũ
uista dicunt᷑ sacrificiã uł iusta supplicia.
Eouo̾ que contͣ legẽ dei fuĩt iusta eẽ
nõ possũt dcm̃ est ante deo lex tua ue¬
ritas. ac ꝑ hoc qd est contͣ ui̾tatem t
iustũ ẽẽ nõ põt. Quis aut̃e dubitett¬

Expanded text:
ta sunt et poenae peccatorum dicuntur aliquando peccata. ta sunt et poenae peccatorum dicuntur aliquando peccata. haec plane possunt intellegi iusta peccata, cum iusta dicuntur sacrificia uel iusta supplicia. ea uero, quae contra legem dei fiunt, iusta esse non possunt. dictum est autem deo: lex tua ueritas, ac per hoc quod est contra ueritatem, iustum esse non potest. quis autem dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
non de solo itaq mẽdacõ. S de omĩb
oꝑibus hom̃ in quib existũt uelud
cõpensatiã pcc̾a. cõsidandũ est quam
sentẽcia ꝓferre debeamꝰ. ne aꝑiamus
rũ ecia scelerib cũctis. Nullũq rema¬
neat facinꝰ flagiciũ sacrilegiũ. ĩ quo
cã nõ possit exite̾. qua rc̃e uideat esse
faciend̾. uniu̾samq uite ꝓbitate opi¬
mo ista sp̾uertit. Nichil aũt̃ uidicandͤ
est dice qui dicit aliqua iusta ee men¬
sordius dici põt. Uñ enĩ est pccm̃ insi
quia uistĩe contrariũ est. Hicant̾ ergo
alia magna aliã pua ẽẽ pcc̃a. quia uer
est. nec auscultandũ stoicis qui omĩat
paria ẽe cotendũt. Dic̾e aũt quedam
ĩiusta quedã iuista ẽẽ pcc̃a. quid est ali¬
et iniquitatẽ facit. et pccm̃ miquitas ẽ
nomẽ in alia reponimꝰ in qua quisq
nõ pccãt. S aut facit aliꝙͣ aut patit᷑
ꝓ pcc̃o. Na sacrificia ꝓ pcc̾is pcc̾a appłła¬

Expanded text:
non de solo itaque mendacio, sed de omnibus non de solo itaque mendacio, sed de omnibus operibus hominum, in quibus existunt uelut conpensatiua peccata, considerandum sententiam proferre debeamus; ne aperiamus rum etiam sceleribus cunctis, nullumque remaneat facinus, flagitium, sacrilegium, in quo causa non possit existere qua recte videatur esse faciendum, uniuersamque uitae probitatem opinio ista subuertat. Nihil autem iudicandus est dicere, qui dicit aliqua iusta esse mensurdius dici potest? unde enim est peccatum, nisi quia iustitiae contrarium est? dicantur ergo alia magna, alia parua esse peccata, quia uerum est nec auscultandum Stoicis, qui omnia paria esse contendunt; dicere autem quaedam iniusta, quaedam iusta esse peccata, quid est aliet iniquitatem; et peccatum iniquitas est ? nomen in alia re ponimus, in qua quisque non peccat, sed aut facit aliquid aut patitur  peccato. nam et sacrificia pro peccatis peccata appella
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipãs attinet sine dubitacõe men¬
tite sũt. S ideo nõ debẽt mutande
existimari. qr in eis reꝑiunt libris
qui scĩ et diuini merito noĩantur.
habent enĩ coscripta et mala hoñu
et bona illa uitanda ista sectanda. Et q̃¬
dam ita poĩta ut deillis ecia ꝓlata sit
sentẽcia. quedã uo cacito ibi iudicio t¬
nob̾ iudicanda ꝑmissa qm̃ nõ solũ nos
nutriri maĩfestis. uerũ et ex̾cen opor¬
tebat obscuris. Cur aũt isti nuitandã
em̃ utrũq legerũt et nichil hori scriptã
ilta siũ culpauit sui laudauit. S tantũmõ
utrũq narrauit et iudicand̾ nob̾ utrũ¬
impune ꝓmisit. Quod enĩ thamar nõ
mẽtricandi libidĩe. S cõcipiendi uo¬
lũ tate mentita sit nouimꝰ. Ueꝵ et for¬
uicatõ eciã si inde talis nõ fuit põt eẽ
curpiam qua faciat ut hõ lib̾etur sic̾
illuis mendaciũ fuit ut homo cõciꝑe¬
tur. Nũquid ꝓpte̾a eciã fornicandũ est.
si ꝓpt̾ illud putatur fuisse mẽciendu.

Expanded text:
ine dubitatione mentitae sunt. sed non ideo debent imitanda existimari, quia in eis reperiuntur libris, qui sancti et diuini merito nominantur. habent enim conscripta et mala hominum et bona, illa uitanda, ista sectanda, et quaedam ita posita, ut de illis etiam sit prolata sententia, quaedam uero tacito ibi iudicio nobis iudicanda permissa, quoniam non solum nos nutriri manifestis, uerum et exerceri oportebat obscuris. Cur autem isti imitandam enim utrumque legerunt: et nihil horum scriptura illa siue culpauit siue laudauit, sed tantummodo utrumque narrauit et iudicandum nobis utruminpune permisit. quod enim Thamar non meretricandi libidine, sed concipiendi uoluntate mentita sit, nouimus. uerum et fornicatio, etiamsi Iudae talis non fuit. potest esse cuiuspiam, qua faciat, ut homo liberetur, sicut illius mendacium fuit, ut homo conciperetur. numquid propterea etiam fornicandum est, si propter illud putatur fuisse mentiendum?