comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes autẽ turbas iudaei reppletisunt zelo:
et c̃trudicebant his quae apaulo diceban¬
qui adeo destitutũ sinagogae sititũ uided̃
ut restciurari posse ñ credant. Ideoq ꝓre
suscitatione illius supplicandũ eẽ noN
aestimant : sed que impossibilia surit
apud homines. possibilia sunt apuddm̃
V nde sequitur. Ihs̃ cutẽ cuidito hoc uerbo:
respondic patripuellae. Nolitimere :
grede tantũ. et salua eric. Pat̃ ꝓuellae :¬
coetus doctorũ legis accipitur: dequo dñs
ait. Suꝑ cathedrã moysi : seder̃ scribae
et pharisaci. &uisi credere ipse uolue

Expanded text:
turbas Iudaei repleti sunt zelo turbas Iudaei repleti sunt zelo et contradicebant his, quae a Paulo dicebanqui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant, ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines doluit. Jesus autem, audito hoc verbo, respondit patri puellae: Noli timere, crede tantum, et salva erit. Pater puellae coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait, super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: qui si creder
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ quae ꝓpicie tur om̃ib iniquitatibus
nr̃is. et sanet om̃s languores nr̃os ñ
de nob ipsis. sed dese nouic exire.
Non ergo laitet eũ qui fimbriã tetigic¬
rit. idest incarnationis misterii. de¬
nec cd maiora capienda ꝑ ueniat.
ꝑ fecte amando crediderit. Acipse.
dixit illi. Filia. fides tua te saluã
fecit: uade in pace. Ideo filia quia
sideftua tesaluã fecit. Nec di xic
fidestuote salua stictura est : sed scil¬
uã fecit. ln eo enĩ quod credidisti: iam
salua stictaes. Adhuc illo loquente
uenit quidã ad principẽ sinagogae di
sanguinis muliere. mox filia princi¬
pis mortua nunciatur : quia dum
aeccła auitiorũ labe mundata. et
obsidei meritũ filici est cognominata :
c̃tinuo sinagoga ꝑfidicesimul inuidi¬
aeq loeto solutaest. Persidice quidẽ
quia in xpõ credere noluit: inuidicie
uero. quia aeccłam credidisse doluit.
Scriptũ est enĩ in cictib apłorũ. Sequen¬

Expanded text:
tem, quae propitietur omnibus iniquitatibus tem, quae propitietur omnibus iniquitatibus nostris, et sanet omnes languores nostros, non ex nobis ipsis, sed de se novit exire. Non ergo latet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incarnationis mysteria, donec ad majora capienda perveniat, perfecte amando crediderit. At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, disanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo synagoga perfidiae simul invidiaeque lege soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit; invidiae vero, quia Ecclesiam credidisse doluit. Scriptum est enim in actibus Apostolorum: Sequen
Abbreviated transcription (Latin):
doceatur : sed uc uircꝰ fider qu ces le¬
Pati uimo quã ipse dederat in muliert
de claretur int̾rogat.  leguncib . Nt
omnibus: dixit petrus et qui cũ ilis aut
Preceptor turbae te cõprimunt eofti¬
gunt. et dicis quis me tetigit : quem
turbae comittantes passim cõ primin
una credula mulier dnm̃ tangit .⁊ quo
qui diuersis in or dinate glomerantium
haeresib affligic solo cacholicas acrde
fidelit̃ corde quericat᷑. Na sicut qͥda
uidentes ñ uident. et audientes ñ au¬
diunt: ita etiã tangentes ñ tangunt.
plenae credenti dicit. Holi me tan¬
gere: nondũ enĩ ascendi ad pagem
meũ. Aꝑte docens quid sit cũ ueraci¬
ter tangere. patri scilicȩt aequalẽ
credere. Et dixic ihs Tetigit me
aliquis. Nã ego noui: uir tucẽ de
me exisse. Dicat pelagius. si placet
sesuo conamine saluciri. diccimꝰ autẽ
nos. quia uana salꝰ hominis. indeo
fuciemus uir tutẽ. Nã et ipse uir cu¬

Expanded text:
doceatur, sed ut virtus fidei, quam novedoceatur, sed ut virtus fidei, quam noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declaretur, interrogat. Negantibus autem omnibus, dixit Petrus et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, Quis me tetigit? Quem turbae passim comitantes comprimunt, una credula mulier Dominum tangit. Quia qui diversis inordinate glomerantium haeresibus affligitur, solo catholicae Ecclesiae fideliter corde quaeritatur. Nam sicut quidam videntes ndiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qplene credenti dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum ; aperte docens quid sit eum veraciter tangere, Patri scilicet aequalem credere. Et dixit Jesus: Tetigit me aliquis. Nam ego novi virtutem de me exisse, etc. Dicat Pelagius, si placet, se suo conanime salvari. Dicamus autem nos, quia vana salus hominis, in Deo faciemus virtutem. Nam et ipse virtu
Abbreviated transcription (Latin):
orũ aegrotare uerumq de caelo
cognouit adeẽ medicũ : coepit et ipsci
languoris sui sꝑcire pariẽ et querita¬
re remediũ. Accessit retro: et teti¬
git simbriã uestim̃ti eius. et c̃festĩ
autẽ retro: siue iuxta id qđ ipse
ait. Siquis michi ministrat : me se¬
quatur. Et alibi p̃cipitur. Post¬
dnm̃ dm̃ tuũ ambulabis. siue quia
p̃sentem in carne dnm̃ ñ uidens. ꝑ¬
actis temporariȩ dispensationis sc¬
cram̃tis. eiꝰ iã ꝑ fidẽ coepit uestigia
subsequi. Tangit autẽ fimbriam
uestimenti eiꝰ. et undã restringit
sanguinis: quia betitꝰ et uerae mun¬
sidei manu c̃tigerit. Nã rarus
ualde qui eiꝰ uel in pectore recum¬
bere uelcaput mereat᷑ pistici nas¬
do ꝑ ungere : cũ ille magnꝰ fuerit
quise indignũ dicebat eius calci¬
Am̃ta portare: Magna et illa
que ungere pedes eius. ec capillis suis
tergere ꝓmeruit. Et cuc ihs. Quis est
Qor ene totigit : non uc ipse quae nesciat

Expanded text:
orum aegrotare, verumque de coelo orum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, et confestim autem retro, sive juxta id quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Et alibi pDominum Deum tuum ambulabis ; sive quia praesentem in carne Dominum non videns, eractis temporariae dispensationis sacramentis, jam per fidem coepit ejus vestigia subsequi. Tangit autem fimbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere manfidei manu contigerit. Nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit qui se indignum ducebat ejus calceamenta portare; magna et illa quae ungere pedes ejus, et capillis suis tergere promeruit. Et ait Jesus: Quis est qui me tetigit? Non ut ipse quae nesciat
Abbreviated transcription (Latin):
infrustuosis sed etreligioni spures¬
simcie deditosꝰ. gentiliũ popłos inue¬
nis. Ergo quã diu sinagoga uiguit
laborciuit ae ccła. Defectꝰ illuuꝰ est
uirtꝰ quic illorũ delicto salusfec¬
taese gentibus. Luae in medicos ero¬
gauerat omen substantia sua piec
abullo potut cureri. Medicos suẽ
seculcirue qui multo de urtutib
uitusq subtilissinȩ disserente sic uti¬
uicie sui sendi etede ndiq instituca nor¬
talibus dare promittebant : seu cer¬
te ipsos sp̃s inmundos significat. qui ue¬
luti hominibus consulendo. se iã pro
dõ colendos ingerebant. Quib: uicis¬
sim audiendis gentilitas. quanto ma¬
gis naturalis industricie uires ex pen¬
derat. ttnto min potuit ab iniqui ta¬
tissuae sorde curari. Vnde bene incir¬
cus de hac muliere scribensait. Et fu¬
erat multa ꝑpessa a cõplurib medi¬
cis. et erogauerat omĩã qua. nec quic¬
quã ꝓfecerat: sed magis decerius
habebat. Sedhaec ubi popłm iude¬

Expanded text:
infructuosis, sed et religioni spurcisinfructuosis, sed et religioni spurcissimae deditos gentilium populos invenit. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia. Defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus gentibus. Quae in medicos erogaverat omnem substantiam suam, nec ab ullo potuit curari. Medicos sive ulta de virtutibus vitiisque subtilissime disserentes, utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judae
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gregata : quae ingenito carnaliũ
delectationũ polluca fluxu acque coe¬
tuiã fuerat segregata fidelium: sed
cũ uerbũ dĩ udea saluare decerneret :
paratam iã ꝓ missamq aluis p̃ripuit spe
certa salute. Notandũ qđ et
archi sinagogi duodenis sit filici.
et muller haec ab annis duo decĩ
sanguine fluxerit. hoc est eodẽ
qđ haec nata sit tempore. illa coe¬
perit infirmare. Una eni poena
eademq scłi huius aetate. ecsina¬
goga in patri ar chis nasci. ecgenti
saniae foedari. Nã et geminae flu¬
xud sanguinis: hoc est et suꝑ ido¬
latriae ꝓstitutione. ec suꝑ his qui
carnis acsanguinis oblectatione
patrant᷑. pocest intellegi. Vnde
pulchrae sciera referchistoria.
tẽ prẽ quo dauid adhuc puergo¬
liach gigtintẽ strauit. philistum
infinib domim. idest sanguinũ fuo¬
isse castra mecatos. quia uidelicee
dñs adbellandũ mundi principẽ hu¬
milis apparens. n solũ modo operibi

Expanded text:
uae ingenito carnalium uae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium: sed dum verbum Dei Judaeam salvare cerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem, quo haec nata sit tempore, illa coeperit infirmari: una enim pene eademque saeculi hujus aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentisanixus sanguinis, hoc est, et super idololatriae prostitutione, et super his quae carnis ac sanguinis oblectatione patrantur, potest intelligi. Unde pulchre sacra refert historia, tempore quo David adhuc puer Goliath gigantem stravit, Philisthiim in finibus Dommim, id est sanguinum, fuisse castrametatos. Quia videlicet Dominus ad debellandum mundi principem, humilis apparens, non modo operibus
Abbreviated transcription (Latin):
desihũ cadere. eũ suꝑ om̃s singularit̃
magnũ piaside faceri. Quiai siliauni¬
sa erat illi. fere annorũ duodecĩ. et
haec morebatur. Ipsa sinagoga quȩ
sola legali institutione cõposita qua¬
si unica moysi nata erat. quasi duo¬
decimo accacis anno. hoc est tẽ pore pu¬
bercatis appropinquante morieba¬
tur. quici nobilit̃ a ꝓphetis educcita
postꝗ ad intelligibiꝰ les annos ꝑ uene¬
rał. postꝗ spiritales dõ fructus sis¬
nere debebat: subito errorũ languore
consternata. spiritales uitae uias:
in gredi despertibilit̃ omisit. et si noti
axp̃o succurreretur: horrendã per
omĩci corruissec in mortem. Et con¬
tigit dũ iret: a turba cõprimebat᷑.
Ad puellã ꝑ gens scinandã dñs a turba
cõprimitur : quia genti iudeae salu¬
taria monita p̃bens. quibus a egram
uitus eiꝰ c̃scientiã erigeret: noxia
carnalia popłorũ c̃suetudine grauat᷑.
Et mulier quedã erat influxu sangui¬
nis : ab annis duo decĩ. Mulier san¬

Expanded text:
singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat, quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante moriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo fructus gignere debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit. Et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et contigit, dum iret, a turba comprimebatur. Ad puellam pergens sanandam Dominus, a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis annis duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
refulget: quae fideliũ cordibus
et ciffectum deuotionis augere. et
spiritale gcuidiũ aifferre consueuit.
Merito Sĩquidem tunti pcitris memo¬
riae. idem fideles congtuident: ut
illut ꝓpheticũ implec̾tur. Dicite
iusto qm̃ bene. Et item. Memoria
iusti: cum laudibus. Constat enĩ
tanto uenertibilius colit: quanto cel¬
sius hunc ideo decorctũ cognouerit.
Unde et istum patrẽ diuino quodam
instinctu spetialius cimat: eiꝰq me¬
moriã dulcius recensec. Nimirum
in modũ ꝓuexit : et int̾ scaẽ fidei fur¬
datores. accelestis disciplinae cer¬
sores: in signi c̃ subli mauit. Quippe :
quẽ scĩ sp̃s karis mate tũ miraculo¬
rũ signis tũ uirtutũ exercitiis ad¬
ornauit: ut dignus in mundo appa¬
reret. ꝑ quẽ ex celsioris ordinis mul¬
titudinem in nor maret. Inde est
qđ in hac sollẽpnitate. et in cilus
scõ nomini eiꝰ dicatis. quotiens iN
anno suis tẽporib eueniunt: tamde¬
uote ttmque libent̃. & ex tancis par¬

Expanded text:
refulget, quæ fidelium cordibus: & affectum deuotionis augere, & spiritale gaudium afferre consueuit. Merito siquidem tanti Patris memoriæ iidem fideles congaudent: vt illud Propheticum impleatur. Dicite iusto, quoniam bene. Et item, Memoria iusti cum laudibus. Constat enim, tanto venerabilius colit: quanto celsius hunc a Deo decoratum cognouerit. Vnde & istum Patrem, diuino quodam instinctu specialius amat: eiusque memoriam dulcius recenset. Nimirum in modum prouexit: & inter sanctæ fidei fundatores, ac cælestis disciplinæ censores, insigniter sublimauit. Quippe, quem sancti Spiritus charisma, tum miraculorum signis, tum virtutum exercitu adornauit: vt dignus in mundo appareret, per quem excelsioris ordinis multitudinem informaret. Inde est, quod & in hac solennitate, & in aliis sancto nomini eius dicatis, quoties in anno, suis temporibus eueniunt: tam deuote tamque libenter, & ex tātis par
Abbreviated transcription (Latin):
lator cũ tota patrũ ꝓ ieniae xp̃m incar¬
ne apparente longe sibi dignicatis gloua
p̃ferendũ eẽ cognouit. Illud apłi sedula
deuotione ꝓtestans quia qđ infirmũ est
dei. fortius est hominibus. Nogauit cun
intrare indomũ eius: quia conti nuis gau¬
diorũ uotis. eiꝰ uidere desiderabat
Aduencũ. Anima autẽ mea in qͥd¬

Expanded text:
lator cum tota patrum progenie Christum in carlator cum tota patrum progenie Christum in carne apparentem longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Rogavit eum intrare in domum suam, quia continuis gaudiorum votis ejus videre desiderabat adventum. Anima autem mea inq
Abbreviated transcription (Latin):
RIORI LEC TIONI QUAM
de abiectione sincigoge fideq decde
atque iterũ instauratione sina¬
goge sumus int̃ p̃tati: consequent̃ archi¬
sincgogi filia moriens sub iungit᷑ quã dũ
suscitaire properat dñs p̃ oc cupait emoro sa
mulier p̃ripit sanitatẽ. fitq ut pꝰ ueniens
prior salute potiat᷑. Ethiopia enĩ p̃ueni¬
et manꝰ eiꝰ deo. Et cũ in traueric plenitu¬
dogentiũ tunc om̃is isrł sciluus siet
Princeps itaq sinagogae: nullus melius
quã ipse moises intelligitur. Vnde bene
iairus idest in lum inans siue in luminatꝰ
uocatur : quia qui accipic uerba uitae daire
nob et ꝑ haec caeteros inluminat. et ipse
Aspũ Sco quo uitalia monita scribere ueldo¬
cere possit in luminatur. Et cecidit ad
pedes iħu. rogand eũ ut intraret indomũ
eius. Si capud xp̃i ds̃ : pedes eiꝰ c̃ sequent̃
incarnatio qua t̃rã nrãe mortalitatis
tetigit. accipiendi sunt. Caecidit igit᷑
archi sinagogus ad pedesiħu: qui ale gid¬

Expanded text:
riori lectioni quam de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae atque iterum instaurationis Synagogae sumus interpretati consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam dum suscitare properat Dominus, praeoccupat hemorroissa mulier, praeripit sanitatem, fitque ut post veniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, illuminatur. Et cecidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legis
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo bonos episcopos et clericos
cogitare actiã uos ꝓ modo urõ ministra¬
te xpõ. bene uiuendo. ele mosincis ftici¬
endo nomen doctrinamq eius quibus po¬
tueritis p̃dicando. Et unus quisq aeciam
pac̾ femilias hoc nomine agnoscat pater¬
nũ affectũ. suce familiae sedebere pro
xp̃o. et ꝓuitt aeterna suos om̃s moneat
doceat ortetur. corripiat impendat beni¬
uolentiã exercotit disciplinã. iec in domo
suci aecclesiasticũ et quo dẽ modo episco¬
pale implet officium ministrans xp̃o ue
in aeternũ sic cũ ipso. Nam et illã maxi¬
mam passionis ministrationẽ. multi ex uro
numero ministrarunt. multi non epĩ ne¬
que derici iuuenes et uirgines. seniores
cũ iunioribus. mult eon iugat⁊ et con¬
iugate multi patres matresq fami¬
lics minis trantes xpo. aetiã animas
suas in eius martirio posuerunt. et
honori ficante patre. coronas glorio¬
sissimas receperVNt

Expanded text:
tantummodo bonos episcopos et clericos tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affectum suae familiae se debere. Pro Christo et pro vita aeterna, suos omnes admoneat, doceatvolentiam, exerceat disciplinam. Ita in domo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium, ministrans Christo, ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrant, multi episcopi, clerici, juvenes et virgines, senes cum junioribus. Multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias, ministrantes Christo, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
aetiã si porrigit esuri enti panẽ de mi¬
sericordia fcere. ñ de iactantia. non
aliud ibi querere quã opꝰ bonũ. nesci¬
ente sinistra quid faciat dextera tua
idest ut cilienetur intentio cupidita¬
tis ab oꝑe caricatis. Quisic minis trat
xpominis trat. Recteq illi dicet᷑
Cũ uni ex minimis meis fecisti: michi fe¬
cisti. Nec ea tantũ quae ad misericor
ad illud opus magnae caricatis quod
sua membra dicturꝰ est cũ pro istis
fecisti prome fecisti. De ttili quippe
oꝑe. aetiã se ministrũ fticore et appella¬
re. dignatꝰ est ubiait. Sicue filius ho¬
minis non uenic minis trari sed minis tro¬
re: ẽt animã suã ponere pro multis.
unde est minister ec xp̃s. Sic minis¬
trancem xp̃o. honorificabit pac̃ eius ho¬
nore illo magno.: ut sit cũ filio eiꝰ nec
umquã deficiat felicitts eius. Cũ ergo
auditis fratres hm̃i dnm̃ dicentẽ. ubi
ego sum illic et minister ms erit: nolite

Expanded text:
etiam, si porrigit esurienti panem, de mietiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec tantum ea quae ad misericordad illud opus magnae charitatis, quosua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis .i, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. 13. Cum ergo auditis, fratres, Dominum dicentem, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; nolite
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o aetiã uidas ꝑditus ministrauit.
Nam et loculos ipse habebat: et quã¬
uis ex eis quae mic tebant᷑ sceleratis¬
simae furaretur. ꝑ illũ tam̃ aetiam
necessaria parabantur. Hinc est
illud qđ cũ eidiceret dñs qđ sticis ftic ue¬
locit̃. arbitruti sunt quidã qđ eũ iusseric
propt̃ dic̃ festũ necessaria p̃parare. uel
indigentib: aliquid dare. Nullomodo
igitur de huiꝰ cemodi ministris diceret
dns. ubisum ego. ibi erit et minis ter
rimus. quid sic minis trare xp̃o. et non
potius inistis ipsis uerbis agnoscimus
Cũ enĩ dixit siquis michi ministrat mese¬
quatur. hoc intelligi uoluit. ac si dice¬
ret. Siquis me ñ sequit᷑ : ñ michi minis¬
trat. Ministrant ergo ihũ xp̃o. qui ñ
sua querunt. sed quae ihũ xp̃i. Hoc
est enĩ me sequat᷑ : uias ambulet meas.
ñ sucis. Sicut alibi scriptũ est. Quise
dicit ĩ xp̃o manere. debet sicut ille¬
Fambulauit. et ipse ambulare. Debet

Expanded text:
Christo etiam Judas perditus ministravit. Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister rimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet
Abbreviated transcription (Latin):
cium sit eẽ cũ illo. Ubi enĩ bene
erit sine illo : aut quando eẽ male
poterit cũ illo : Audi euidentiuꝰ.
Si quis michi ministrauerit: hono¬
rificabit eũ pac̃m̃s. Quo honore
nisi uc sit cũ filio eius: Qđenĩ supe¬
rius cut ubi egosũ illic et minis ter
ms̃ erit. hoc intelligit᷑ ex posuisse¬
cũ dicitur. honorificabit eũ pater
ms̃. Nã quẽ maiorẽ honorẽ acci¬
pere poterit adoptatꝰ. quã ut sit
ubi est unicus: Non aequalis fac¬
tus diuinitati : sed c̃ sociatꝰ aeterni¬
tati. Quid sit autẽ ministrare xp̃o.
cui oꝑĩ merces tanta ꝓmittitur.
hoc potiuꝰ debemꝰ inquirere. Si
enĩ hoc puttiuerimꝰ eẽ xpõ minis¬
trare. eti quee sunt corpori necessa¬
ria p̃parare. aut caenanticibũ coque¬
re uel apponere. uel poculũ dare. po¬
tumq. miscere. fecer̃ hoc illi qui potu¬
erunt eũ in corpore hab̾e p̃sentẽ. sicut
marcha etmaria. quando eclazarꝰ
unus erat ex recũbentib: sed eo modo

Expanded text:
etium sit esse cum illo. Ubi enim bene etium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitcum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nior cingebas te et ibas quo uolebas.
cũ cuitem senueris alter te cinge
et feret quo tu nonuis. Ubi atis
p̃ssit ñ a se ipso. sed ab alio debe e¬
occidi: qui uestigia se qui tur xp̃ĩ
Cum ergo causce ar ticulus ueneric ut
hi cec conditio p̃ ponat̾ autẽ aut faci¬
endũ ee contra dei p̾ceptũ. aut ex
hacuita emigrtndũ. quorũ duorũ
homo cogatur alterũ eligere cõmi¬
nante morte ꝑ secutore. ibi eligat dĩ
dilecto mori. quã offenso uiuere.
ibio derit in hoc mundo animã suã.
uc in uittĩ aeternã custodiat eã
Siquis michi minis trauerit: mesequa¬
tur. Quid est me sequat᷑. nisi me imi¬
tetur : xp̃s enĩ pro nob̾ passus est
ait cpłs petrus. relinquens uobis
exemplũ : ut sequamur uestigia
eius. Ecce qđ dictũ est siquis
michi ministrat me sequa tur.
Quo fructu. qua mercede. quo p̃¬
mio : et ubisum inquid: illic et
minister meus erit. Gratis a me¬
tur. et oꝑis quo ministrat᷑ illi p̃¬

Expanded text:
nior, cingebas te, et ibas quo volebas; nior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debereoccidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pr
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur enĩ. Et qui odit cini¬
mã suct̃ in hoc mundo: inuittĩ
aet̾ncĩ custodit etĩ. Ergo qđ
supra dictũ est : qui amat sub¬
intelligit᷑ in hoc mundo ipseitaq
ꝑdet. Quiautẽ odit utiq in
hoc mundo : inuittĩ aet̃nã ipse
custodic etm. Magna et mira
sententia: quẽ ad modũ sic homi¬
nis in animã suã amor ut pereat:
odiũ neꝑ eat. Si male amaiueris
tunc o disti : sibene oderis tunc a¬
masti. Felices qui oderunt cus¬
todiendo Ne ꝑdant amando Sed
uide netibi sub repat ut te ipsũ uelis
interimere : sic intellegendo qđ debes
odisse in hoc mundo animã tua.
Hinic enĩ quidã maligni atq ꝑuersi
et in semet ipsos crudeliores et scele¬
ratiores homicidae. flãmisse do¬
nant. ciquis p̃focant: p̃cipitio col¬
lidunt et ꝑeunt. Hoc xp̃s ñ docu¬
it : immo aetiã diabolo p̃cipitium
Non temptabis dnm̃ dm̃ tuũ. Petro
autẽ dixit significans qua morte
glori ficaturꝰ erat dm̃. Cũ esses iu¬

Expanded text:
im, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodiet eam. Ergo quod supra dictum est, Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse utique perdet: qui autem odit, utique in hoc mundo; in vitam aeternam ipse custodiet. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses ju
Abbreviated transcription (Latin):
meN tam quã suꝑbus et inflatus
rep̃henditur. Non quia gr̃as¬
deo agebat: sed quia uelud nichil
quaredicas dimitte nob debita
nrã : Quid est ergo᷑ qui impie ob¬
pugnat grãm rep̃hendit᷑. quia suꝑ¬
in iustis offenditur: in eisdẽ quoque
a iustis placatur. Sequitur. Nam
phariseus ingressus tẽplũ dicebat

Expanded text:
men tanquam superbus et inflatus reprehenditur; non quia Deo gratias agebat, sed quia velut nihil quare dicas, Dimitte nobis debita nostra . Quid est ergo qui impie oppugnat gratiam, si reprehenditur qui suinjustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
tue : INoratione cõpunctꝰ dixit.
Obsecro dñe: memento queso quomo¬
do ambulauerĩ corãte in ueritate.
et in corde ꝑfecto. Nectamen drĩs
hanc c̃fessionẽ ꝑfectionis eius despex
cuit rennuit: quẽ mox in suis p̃cibus
exaudiuit. Ecce phariseus se iustisic auit
in opere: erechicis iustũ se asserit aeciam
in cogitatione. Atque unde ille offendit.
inde iste dnm̃ placauit. Cur ittique hoc.
uisi quia omip̃s ds̃ singulorũ uerba aco¬
gittitionib penscit. et in eiꝰ auribus suꝑ¬
bia non sunt: quae humili corde ꝓferunt᷑.
Nulla quae in hoc mundo hominib fiunt:
absque omĩ potentis dei occulto iudicio.
ueniunt. Nã cuncta ds̃ secutura pre¬
sciens ante scła. decreuit qualit̾an te
secula disponant᷑. Statutũ quippe
est homini uelquantũ hunc mundi ꝓs

Expanded text:
compunctus dixit: Obsecro, Domine, memento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto . Nec tamen Dominus 406 hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere, et Ezechias justum se esse asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Dominum placavit. Cur itaque hoc, nisi quia omnipotens Deus singulorum verba a cogitationibus pensat, et in ejus auribus superba non sunt quae humili corde prNulla, quae in hoc mundo hominibus fiunt, absque omnipotentis Dei occulto consilio veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est, vel quantum hunc mundi
Abbreviated transcription (Latin):
quare. Quia om̃is exaltac humili¬
abitur: et quise humiliat exal. abit
Audi sententiã : caue tausa ma¬
impiae garrientes et desuis uirtu¬
tbus p̃ sumentes. audiant qui di¬
cunc. Ds̃ me hominẽ : iustũ ipse
mesticio. O ptior et destabilior pha¬

Expanded text:
quare. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Audisti sententiam, cave causam maimpie garrientes, et de suis viribus praesumentes audiant qui dicunt, Deus me hominem fecit, justum ipse me facio. O pejor et detestabilior Pha
Abbreviated transcription (Latin):
lucidũ in lumincns oculos. Quaestaq̃
opa desiderent uerbigrã. Ñ adulterabis
ꝑat dns interim ut intellectꝰ nisticos di¬
mittamꝰ ꝓpt̃ helemosinas sacerdotum
etdeuitaris. quorũ pciis erat dpas̃ om̃iũ
Renũ offerri intẽplo decimus hoc unũ
habebent stũdio. ut quce iussa fuer anit
conputarentur. et cet̃a quae erant
maiora utrũ quis ftceret annoꝵ:
parui pendebant. Ex hoc ittique¬

Expanded text:
lucidum, lucidum, opera desiderant; verbi gratia: Non adulterabis, at Dominus interim ut intellectus mysticos dimittamus propter alimoniam sacerdotum et Levitarum, quorum pars erat Dominus, omnium rerum offerri in templo decimas, hoc unum habebant studii, ut quae jussa fuerant comportarentur. Caetera quae erant majora, utrum quis faceret, an non, parvi pendebant. Et ex hoc it
Abbreviated transcription (Latin):
dei Ñ ignoranc natũ eẽ de uirgine
sed dũ p̃dã de subiectt sibi plebe appe¬
tunt. Nec ipsi intro eurit in regnũ ocie¬
lorũ. Nec eos qui poterant in trare ꝑ¬
mittunit. Hoc est qđ inoseae ꝓpħa
Arguit. Absconder̃ sacerdotes uiam:
interfecer̃ sicima. Et rursũ. Sacer¬
dotes Nor dixerunt: ubiest dr̃is.
U el certe om̃is magister. qui scan da
dit ante eos regnũ caelorũ. Sequit᷑.¬
ublicanꝰ autẽ delonginquo stabat.
et deo tameN ipse ꝓpinquabat. Cordis
c̃scientia eũ remo uebat: piettis appli¬
cabat. Publicanꝰ autẽ delonginquo
sitibat: sed dnĩs eũ de ꝓpinquo ad ten¬
debat. Ex cęlsus enĩ dñs. et humi¬
lia respicit. Excelsus autẽ ñ qualis
matis menitam et anetũ. et ciminũ
et reliquistis quae grauiora sunt legis.
iudiciũ et miscđam et fidẽ. Haec oportu¬
it fcicere : et illa n õmictere. Multa
iN lege p̃cepta sunt: quaetẏpos ꝓferano
futurorũ. alia uero quae aꝑta sunt iux¬
topsalmistã dicentẽ. Mendatũ dñi

Expanded text:
Dei: non ignorant natum esse de Virgine; sed dum praedam de subjecta sibi plebe appetunt, nec ipsi introeunt regna coelorum, nec eos qui poterant, intrare permittunt. Hoc est quod in Osee propheta arguit: Absconderunt Sacerdotes viam, interfecerunt Sicimam . Et rursum: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus ? Vel dit ante eos regnum celorum, nec iublicanus autem de longinquo stabat: et Deo tamen ipse propinquabat. Cordis conscientia removebat, pietas applicabat. Publicanus autem de longinquo stabat: sed Dominus eum de propinquo attendebat. Excelsus enim Dominus, et humilia respicit. Excelsos autem, qualis matis mentham et anethum et cyminum, et reliquistis quae graviora sunt Legis, judicium, et misericordiam, et fidem. Haec oportuit facere, et illa non omittere. Multa in Lege praecepta sunt, quae typos praeferunt futurorum. Alia vero aperta sunt juxta Psalmistam, dicentem: Mandatum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptu scłi sublimes. iusticiae merito
gloriosi. castitatis laude angelici:
uelut aetiã multi illorũ qui pꝰ flagi¬
tia publica peniterido tibi meruer¬
et̃ de uoti. Qui aetic̃ si quid honitua
gra largiente fecero. quosine hoas fen¬
cia quaue atẽ dis trictione pensent᷑

Expanded text:
temptu saeculi sublimes, justitiae merito temptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi merueresse devoti, qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero, quo fine haec faciam, quave a te districtione pensetur
Abbreviated transcription (Latin):
populus qui ex iustificationib legis
ex tollit merita sua: publicanꝰ uero
gentilis est : qui longe adeo positus
confitet᷑ peccata sua quorũ unussu¬
ꝑ biendo recessit humiliatꝰ: alter lam¬
turido cippro pinquare meruit ex al¬
tatus. Quia om̃is qui se exalttit humi¬
liabitur : et qui se humiliat ex altabit᷑
Etde utroq popło p̃fato et de omi suꝑbo
uel humili recte potest intellegi. sicut
et illud qđ alibi legimꝰ. ante ruinam
ex altatur cor: et ante głam humili.¬
atur. Qua ꝓpt̃ et de uerbis clatipha¬
risae quib: humiliari meruit. possumꝰ
ex diuerso formã humilitatis qua sub¬
limem᷑ assumere : ut sicuc ille c̃sidera¬
tis et peiorũ uitus. ec suis uirtutibus
est elatꝰ adruinã: itt nos ñnrã solũ pi¬
gritia. sed et meliorũ uirtutib inspec¬
tis humiliem ad głam: quatenꝰ unꝰquisq
nrm̃ hoc apud se supplex hac sum missus
obsecret. Ds̃ om̃ips miserere supplicituo:
quia ñ sũ sic̃ innumeri seruitui. con¬

Expanded text:
populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est populus, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua: quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato et de omni superbo, vel humili recte potest intelligi, sicut et illud, quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur , quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis, et pejorum vitiis, et suis virtutibus est elevatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret: Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui con
Abbreviated transcription (Latin):
rec: sicut multi homines. Quid est cae
teri hominũ: nisi om̃s p̃ter ipsũ .
Ego inquid iustus sum: cacteri pecca¬
tores. Nonsum: sicue caeteri homines.
In iusti. Naptores. adulteri. Et ec¬
ce ibi exuicino publicano maioris
tumoris occasio. Sicut inquid publicanꝰ
iste. Ego enĩ inquid iustussum: iste
de caeteris est . Non sũ inquid ctilis
qualis iste .: ꝑ iusticias metis. quibus
iniquus ñ sum. le uinobis in sabbato.
decimas do om̃iũ que possideo. Quid
rogauerit dm̃. quaere in uerbis eius
nichil inuenies. Ascendit orare : nolu¬
it dm̃ p̃cari. sed se laudare. Parũ ese
ñ deũ rogare sed se laudare: in suꝑ et
roganti insultare. Audi quiddr̃s di¬

Expanded text:
i homines. Quid est, sicut caeteri homines, nisi omnes praeter ipsum? Ego inquit, justus sum, caeteri peccatores. Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri. Et ecce tibi ex vicino publicano majoris tumoris occasio. Sicut, inquit, publicanus iste. Ego, inquit, solus sum, iste de caeteris est. Non sum, inquit, talis qualis iste, per justitias meas, quibus iniquus non sum. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. Quid rogaverit Deum, quaere in verbis ejus, nihil invenies. Ascendit orare: noluit Deum rogare, sed se laudare. Parum est, non Deum rogare, sed se laudare; insuper et roganti insultare. Publicanus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ contentione seu in aliqͦ uirgio uel
ĩ causa ambigua iurasset ĩtẽplo et
postea c̃uictꝰ eẽt mendatii: ñ tene¬
batur criminis reus. Sin autẽ iu¬
rasset ĩ auri peccuniis quae ĩ tẽ plo
sccerdotib offerebant᷑. stat̃ id inqͦ

Expanded text:
in contentione seu in aliquo jurgio vel in causa ambigua jurasset in templo, et postea convictus esset mendacii, non tenebatur criminis reus. Si autem jurasset in auro et pecunia quae in templo sacerdotibus offerebantur, statim in
Abbreviated transcription (Latin):
mo ptisebat. Si Quicẽ ꝑ iurasset i
dono uel in om̃ib hoc est in hostia. in
uictimis in simila. ec cacteris que offe¬
runtur deo suꝑ altare : haec studiosis
dĩs ec stulticiae et fraudulentiae: quod
multo mauis sit tẽplũ quã ciurũ quod
scĩ ficcit᷑ a templo. et altare quã hostiae
quae scĩ ficant᷑ ab alttri. Totis autẽ sticie¬
bant : ñ ob deitimorẽ. sed obdiuitiarũ cupi

Expanded text:
tinebat: sin autem perjurasset in dono, vel in oblationibus, hoc est, in hostiis, in victimis, et in simila et caeteris, quae offeruntur Deo super altare, haec studiosissDominus, et stultitiae et fraudulentiae, quod multo majus sit templum quam aurum, quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae, quae 187 sanctificantur ab altari. Totum autem faciebant, non ob Dei timorem, sed ob divit
Abbreviated transcription (Latin):
aetiam uiliũ olerũ decimas exigent.
et iudiciũ indisceptati ona negoti¬
orũ misericordic̃q in pauꝑes pupil¬
los et uiduas. et fidẽ indm̃ que mag¬
na sunt p̃ter mittant. Duces caeci
ex colantes culicẽ. comelũ autẽ glu¬
tientes. Camelũ puto ec̃ uixta
sensum p̃sentis loci. magnitu dinẽ
p̃ceptorũ: iudiciũ et misericor dic̃
et fidem. Culicẽ autẽ decimas men¬
te et cineq et cimĩni : et reliquorũ
uiliũ holerũ. Haec contra p̃ceptu
dñi quae magna deuoramus atque
neglegimꝰ : et ob opinionẽ eligionis
in paruis quae lucrũ habenie. dili¬
gentiã demorstramus. Sequitur¬

Expanded text:
 decimas exigant; et judicium in disceptatione negotiorum misericordiamque in pauperes, pupillos et viduas, et fidem in Deum, quae magna sunt, praetermittant. Dexcolantes culicem, camelum autem glutientes. Camelum puto esse juxta sensum praesentis loci et magnitudinem praeceptorum, judicium, et misericordiam, et fidem; culicem autem decimas mentae, et aneti, et cymini, et reliquorum vilium olerum. Haec contra praecepta Dei, quae digna sunt devoramus atque negligimus, et opinione religionis in parvis quae lucrum habent diligentiam demonstramus. Possu
Abbreviated transcription (Latin):
Nossepe dũ aliis reb intendimꝰ fit
ut alia neglegamꝰ. Et ubi neglegimꝰ.
ibi ꝓcul dubio oculũ ñ habemꝰ Nãecce
phariseus ad exibendã abstinentiam.
ad impenden dct̃ miscđam ad referen¬
das deo grãs oculũ habuerat: sedadhu¬
militatis custodiã ñ habebat. Et quid
dest qđ contra hostiũ insidias poene
tota ciuitas caute custiditur. si unũ
snom̃ cꝑtũ relinquit᷑ unde abhostib
in cretur: Et publicanꝰ alongesitins
nolebat nec oculos adccelũ leua

Expanded text:
nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, et referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad, etc. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
num: raptores. in iusti. adulteri. ueluc
aetiũ hic publicanꝰ. Quat tuor sunt
speties. quib: om̃is tumor arrogantium
demons tratur: cũ bonũ aut asemecipsis
hab̾e se estimant. aut sibidatũ de suꝑcre¬
dunt. ac pro suis se hoc accepisse meri¬
tis putaNe: aut certe cũ iactant se
habere qđ ñ hobent. aut dispectis cete¬
ris singularit̃ uideri appetunt: habere
qđ habent. Quapharis eus iste iactaN¬
tice peste laboraisse de p̃herditur: qui
id circo de templo absq iustificatione
descendit. quia bonorũ oꝑum merita
sibi quasi singularit̃ tribuensoranti
publicano se p̃tulit. leiunobis inscibbato:
decimas do om̃iũ quae possideo. Hie zechi¬
el ꝓpħa de ostensis sibi caeli animalib scri¬
bit: et totũ corpꝰ plenũ oculis in circui¬
tu ipsorũ quat tuor. Corpora quippe
animaliũ: id circo plena oculis descri¬
bunt᷑ : quia scõrũ actio ab omĩ parte
circũ specta est bona desi derabili t̃
ꝓuidens. mella sollert̃ cauenis. Sed

Expanded text:
tores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant; aut certe cum jactant se habere quod non habent; aut despectis caeterisquod habent, qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor corpora quippe animalium quatuor, idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
caeci. quidicitis. Quicũq iura¬
uerit ꝑ tẽplũ. nichil est: qui autẽ
iurauerit in auro tẽpli de bet.
S tulti ec caeci. quid enĩ mauis est.
aurũ. an templũ qđ scĩ ficac aurũ.
Et quicũq iurauerit in altarinichil
est: quicũq autẽ iurauerit in domo
qđ est suꝑ illud: debet. Cceci. quidenĩ
maius est donũ. analtare qđ sci ficat¬

Expanded text:
caeci, qui dicitis: Quicumque juraverit per templum, nihil est: qui autem juraverit in auro templi, debet. Stulti, et caeci! Quid enim majus est, aurum, an templum, quod sanctificat aurum? Et quicumque juraverit in altari, nihil est: quicumque autem juraverit in dono, quod est super illud, debet. Gaeci! Quid enim majus est, donum, an altare, q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uacua fidei cogitatione ue aetiã
ꝯ̃ fessione blandiretus : mox alia iunc ta
ꝑ arabola diligentiuꝰ ofttendic adõ fidei
ño uerba examinan da sedoꝑa. inter
que: nimirũ oꝑa maxime regnathu¬
mi litris. Unde et supra cũ fidem grano
sinapiminuco quidẽ sed ex c̃tricione fra¬
glanti cõpararet: q̃uasi exponendo sub¬
uinexit. Cũ feceritis omĩa quae p̾cep¬
ta sunt dicite. serui inutiles sumus
Cui contra suꝑbi cũ nequaquã omĩa
sed modicũ quic eorũ que p̃cepta sunt
faciant: ñ solũ mox desua iusticia p̃su¬
mũt sed et infirmos quosq. despiciunt
atq ideo quasi fide uacui. cũ nauerint
ñ ex audiunt᷑. Duo homines ascenderunc
uicemplis̃ ut orareno. unꝰ pharis eus. et

Expanded text:
 etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo, fidei non verba examinanda, sed opera. Inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra, cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Cui contra superbi, cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo, quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent. Unus Pharisaeu
Abbreviated transcription (Latin):
quitatib conceptꝰ sũ. et in delictis pe¬
perit me mat̾meti. Sine culpa inmi¬
do eẽ ñ potuit : qui in mundo cum
culpa uenic. Hinc namq isdẽ ꝓpħa
Ait. Honiustificabitur in conspec¬
tu tuo om̃is uiuens. HiNc salomon
ait. Non est homo iustꝰ int̾ra: quisti¬
ciatbonũ et ñ peccet. Hinc ioħsdicit.
Sidixerimꝰ quia peccatũ ñ habemus.
ipsĩ nos seducimus. et ueritas in nobis
ñ est. Hinc iacobus ait. Inmultis
esĩ offendimꝰ om̃s. Constat enĩ quia
om̃s qui decarnis delectatione con¬
cepti sunt : in eorũ ꝓcul dubio uel
actione. uellocutione. uel cogita¬
tione. aliquid suũ princeps huius
mundi habuit. Sed id circo illos
uel pꝰ rapere uel priuꝰ tenere ñ potũ¬
it : quia eos ille adebitis suis eripuit.
qui ꝓ nob sine dubio mortis debitũ
soluic. ut nos ideo iurae hostis nr̃i
debita nrã ñ teneant: quia ꝓ nob̾¬

Expanded text:
quitatibus conceptus sum, et in delictis pequitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea , sine culpa in mundo esse non potuit qui in mundum cum culpa venit. Hinc namque idem Propheta ait: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Hinc Salomon ait: Non est homo justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Hinc Joannes dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Hinc Jacobus ait: In multis enim offendimus omnes . Constat enim quia omnes qui de carnis delectatione concepti sunt in eorum procul dubio vel actione, vel locutione, vel cogitatione aliquid suum princeps hujus mundi habuit. Sed idcirco illos vel post rapere, vel prius tenere non potuit, quia eos ille a debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita nostra 1650 non teneant
Abbreviated transcription (Latin):
opa requirunt: tunc malaque
sua serunt replicant: ut sociã
ad tormentũ trahant. Sed cur
hoc deꝑuersa solũ modo anima
dicimus cũ ad electos quoque
e gredien tes ueniant. et suũ in
illis si p̃ualeant aliquid requirant.
UNus autẽ in hominib extitit. qui
ante passionẽ suã. lib̾a uoce dixit.
Iamn multtiloquar uob̾cũ: uenic
enĩ princeps mundi huiꝰ : et in me
ñ habet quiquã. Quia enĩ hunc
mortalẽ hominẽ uidit. suũ in illo
mundi princeps aliquid inuenire
se posse credidit: sed sine ullo pecca¬
to amundi corruptione exut. qui
sine peccato ad mundũ uenit.
Hoc dese contra mundi principem
Nec petrus dicere p̃sumpsit: qui
audire meruit. quecumq ligaueris
dicere p̃sumpsit: qui priusquã mor¬
tis debitũ solueret. ad caeli ter¬
cu secreta ꝑ uenit. Hoc nec io¬
hannes dicere ausus est : qui pro
amore p̃cipuo in redẽptoris sui
pecto incaena recubuit. Ham
cũ prophia dicat. ecce enĩ inini¬

Expanded text:
opera requirunt; tunc mala quae opera requirunt; tunc mala quae suaserunt replicant, ut sociam ad tormenta trahant. Sed cur hoc de perversa solummodo anima dicimus, cum ad electos quoque egredientes veniant, et suum in illis, si praevaleant, aliquid requirant? Unus autem in hominibus exstitit, qui ante passionem suam libera voce dicit: Jam non multa loquar vobiscum; venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Quia enim hunc mortalem hominem vidit, suum in illo mundi princeps aliquid invenire se posse credidit. Sed sine ullo peccato a mundi corruptione exiit, qui sine peccato in mundum venit. Hoc de se contra mundi principem nec Petrus dicere praesumpsit, qui audire meruit: Quaecunque ligaveris dicere praesumpsit, qui priusquam mortis debitum solveret ad coeli tertii secreta pervenit . Hoc nec Joannes dicere ausus est, qui pro amore praecipuo in Redemptoris sui pectore in coena recubuit . Nam cum Propheta dicat: Ecce enim in ini