comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciam manducandi ⁊ bibendi. Nñ¬
lus ⁊ barnabas ñ hemus potestatẽ
diis sius uniqͣm. Quis plantauit
uineã. ⁊ ceftuctu eiꝰ nõ edit: Quis
pascit gregẽ. ⁊ de lacte gregis ñ ꝑci¬
pit. et paulo pͦ. Si alii inquid p̃o¬
testatis m̃e parãcipant. ñ magis
nos. s ñ sumꝰ us̃i hac potestate
s omĩa toleramꝰ. ne qd̃ impedim̃¬

Expanded text:
tatem manducandi et bibendi? Numtatem manducandi et bibendi? Numlus et Barnabas non habemus potestatem tipendiis unquam? Quis plantavit vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit? Et paulo post: Si alii, inquit, potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod impedime
Abbreviated transcription (Latin):
qr hoc uetat apłs. tũ ego dicam
diat qmͣuis liceat. Quid .n. ĩquid¬
scis mulier si uirũ saluũ facies.
aũ unde scis uir siuxore saluã faci
quin filii ur̃i inqͥd inmundi eẽnt.
nũc ã sancti sunt. Sic ad lucran¬
gͦ non expediat etiam ĩ fideles ꝯ¬
iuges dimitti a fidelib cã euident̾
expressa ẽ. Non enĩ pp̃ nincłm cũ
talib coniugale sernandũ: s ut
adquirant᷑ inxp̃m recedi. ab infide¬
lib comugiibus apłs uetat. Adul¬
ta sunt ã facienda ñ iubente lege
s lib̾a Rantate. ⁊ easunt ĩ nr̃is of¬
ficiis graciora. Q ͤ cũ hceret nob̃
⁊̃ ñ inpendere: tñ cansa dilectõms
impendimꝰ. Unde Ior ip̃e dominꝰ
cũ se tͥbutũ ñ debere monstrasset:
soluit tñ ne scandaliraret eos qͥ¬
b ad eternam salutem gerens
hominẽ ꝯsulebat. Iam u̾o apłs ꝙ̃
admod̾ ista ꝯmendet: enis uerba
testant᷑ uͥ dicit. Eum .n. lib̾ simex
płes luc face̾m. Eũ paulo suꝑius
dixiss. Numquid ñ hemiũ licũ¬

Expanded text:
 hoc uetat apostolus, cum ego dicam diat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uiquin filii uestri, inquit, inmundi essent; nunc autem sancti sunt. sic ad lucranergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex facerem. Cum paulo superius dixisset: Numquid non habemus potes
Abbreviated transcription (Latin):
his duab causis. nna de nubñdo.
uł nõ nubendo. alt̾a de infideli con¬
inge dimittendo uł non dimittendo
aͥd siile est in u̾bis apłi. a ͥd dissi¬
mile. Smule quidẽ illd̾ quod ⁊ ibi dicͭ
preceptũ domini nõ haboo. consiliũ aͥ
do: ⁊ hic dicit. ego dico non dr̃s. Q¬
le est enĩ p̾ceptum dñi non hẽo tale
ẽ non dicit dominꝰ. Et quale ẽ con¬
silium do: tale est ego dico. Illud
aut̃ dissimile est. quia de nuben
fĩ. illud meliꝰ. qm̃ utrumq expedit.
minꝰ aliud. mag̃ aliud. at u̾o de con¬
iuge infideli dimittendo. uł ñ dinĩ¬
tendo. qm̃ unũ hoꝵ nõ expedit: a¬
liud expedit: dcm̃ oportet. qͥ dunit¬
tit benefacit. ⁊ qui ño dimittit meliꝰ
facit. S dici oportet ñ dimittat.
qr ⁊ si licet non expedit. Sic gͦ pos¬
sumꝰ dr̃e. meliꝰ ẽẽ infidelem ꝯnigẽ
ind̾m recte dmĩs meliꝰ ẽẽ. ꝙ ⁊ licet
iexpedit. qmͣ id quod licet nͨ expedͭ
his de cansis fcm̃ est. ut exponens

Expanded text:
his duabus causis, una de nubendo vel non nubendo, altera de infideli conjuge dimittendo vel non dimittendo, aliquid simile est in verbis Apostoli, aliquid dissimile. Simile quidem illud quod et ibi diPraeceptum Domini non habeo, consilium autem do, et hic dicit: Ego dico, non Dominus. Quale est enim: praeceptum Domini non habeo, tale est: non dicit Dominus, et quale est: consilium do, tale est: ego dico. Illud autem dissimile est, quia de nubende fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus unum, magis aliud; at vero de conjuge infideli dimittendo vel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet, qui dimittit bene facit, et qui non dimittit melius facit: sed dici oportet, non dimittat, quia, etsi licet, non expedit. Sic ergo possumus dicere, melius esse infidelem conjugem odum recte dicimus melius esse, quod et licet et expedit quam id, quod licet nec expedit. His de causis factum est, ut exponens
Abbreviated transcription (Latin):
De iam ningtis loquimur. ñ deum¬
gendis. Si gͦ tu causã ñ inuenisti.
qmͣ ẽẽ putau̾as aude ne forte illa
sit que mͥ uisa ẽ ⁊ tunc ꝓferenda.
qd̾ ita iubet. aut uetat: aũ aliuo
facere oĩno non liceat. Qaut̾ uo¬
lentis potestati ꝑmiitit. ut nec
agatur. nͨ ꝑmittat᷑ illicite: ibiset¬
uoꝵ snoꝵ consilio locũ dare sĩ:
ut id potius suadeant ꝙ uiderint
expedire. Teneant᷑ hic gͦ. pͥmitus
ac maxime. ne ꝯmittant᷑ illicite
ybi a aliquid ita licitũ ẽ ut ala
fac̾e õmonon sit illicctũ: fiat qu
expedit. uł ꝙ mag̃ expedit. Illagͥ
que domiꝰ ita dicit ut dñs .i. ñ no
io: ño facere ñ licet ⁊ ĩo ñ expedit.
Domuꝰ itaq p̾cipit muliere a mro
ñ disced̾e. ꝙ si discesserit ea utiꝙd̃
qua discedere. licitũ ẽ man̾e ĩmp¬
tam aũ uiro suo xecontilian. mu¬
lier enĩ si uiro uiuo marito inuta

Expanded text:
de jam junctis loquimur, non de junde jam junctis loquimur, non de jungendis. Si ergo tu causam non invenisti cquam esse putaveras: vide ne forte illa sit quae mihi visa est, et tunc proferenda, quod ita jubet aut vetat, ut aliud facere omnino non liceat: quod autem volentis potestati ita permittit, ut nec agatur nec praetesmittatur illicite; ibi servorum suorum consilio les cum dare, ut id potius suadeant quod viderint expedire. 27. Teneatur hic ergo primitus ac maxime, ne committantur illicita. Ubi autem aliquid ita licitum est, ut aliud facere non sit illicitum, fiat quod expedit, vel quod magis expedit. Illa igitur quae Dominus ita dicit ut Dominus, id esterio, non facere non licet, et ideo nec expedit. Dominus itaque praecipit, Mulierem a viro non discedere; quod si dicesserit, ea utique causa qua discedere licitum est, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Mulier enim sub viro, vivo m
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s euͣngłium si ueniss. alt̾
sũ alt̾a. uł alt̾a sine alt̾o credidit.
Si gͦ aliud ẽ. hec ꝙ sine scrupulo
ullius dubitacõnis apparet cur fide
co uacat qͥde tam fident᷑ ip̃ait. an
nando aliqñ diligenciuis minorabor.
attende utrũ rem ip̃am tanqmͣ ĩ con¬
spectu consid̾andam ꝑlamore sexmo
ne põam. Ecce cõnges dicõ. unuiꝰ in¬
fidelitatis. Ita fuerunt qñ cõũcti
quo ꝓhibr fidelis cũ infideli copłare
ambo sunt infideles. ad huc tales
sũt quales fu̾nt añqmͣ iungͥent᷑
qualesq conuinti st̃. uenit enͣͣ¬
głi pdicator. ẜredidit eoꝵ añ unꝰ
aũ una. s ita ut infideł cũ infideli
hitare consenciat. Iubet fideli doꝰ
ne infidelẽ dimittat. an ñ iubet:
Si dixeris iubet. reclamat apłs.
ego dico ñ dñs. Si dixens ñ iubet:
cãm reqiiro. Neq illam mͥ respon¬
surꝰ es qm tuis lict̾is indidisti:¬
quia dominꝰ ꝓhibet fideles infidelibꝰ
uingi. hic enĩ millo mͦ ẽ ista cansa.

Expanded text:
unt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelco uacat, quod tam fidenter ipse ait: an nando aliquanto diligentius immorabor? Adtende, ut rem ipsam tamquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. Ecce conjuges duo, unius infidelitatis; ita fuerunt quando conjuncti quo prohibetur fidelis cum infideli copulare ambo sunt infideles; adhuc tales sunt quales fuerunt antequam jungerentur, qualesque conjuncti sunt. Venit Evangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris non iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis lit« Quia Dominus prohibet fideles infidelibus jungi. » Hic enim nullo modo est ista causa:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ cecid̾int niuentib eis a quib di¬
mittunt᷑. adult̾inis nexib colliga¬
ti difficillune resoluũtur. Io hi uͥ
id ꝙ licet ñ expedit. ñ p ͭ dici. sed
dimisent. infidelem bñfacit. si nõ
dimiserit meliꝰ facit. sicut dcm̃ẽ
qui dat nuptum benefacit. ⁊ qui
ñ dat nuptum meliꝰ facit. Qm̃
illd̾ ñ solum utrũq parit̾ licet.
iuide ad nichil hoꝵ ꝑrecepto dñ
dit aliud minus. aliud amplus.
uñ ad id quod ampliꝰ expedit. cõ¬
silio apłi quicũq pot̾ caꝑe ꝓuaca¬
tur. hoc ã ibi de dimittendo uł non
dimittendo infideli coniugio q̃riã
ntrũq quid̃ parit̾ licitũ est ꝑ unli¬
Atiam qͥ coram domino ẽ ⁊ io ũ¬
pedit᷑. pp̃ infirmitates hominũ. ⁊ iõ
id quod non expedit apłs ꝓhibet
dante sibi domino lib̾m ꝓhibendi

Expanded text:
 ceciderint, viventibus eis a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficile resolvuntur. Ideo hic ubi quod licet non expedit, non potest dici: Si dimiserit infidelem bene facit, si non dQui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit; quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horum praecepto Domini dit, aliud minus, aliud amplius, unde ad id, quod amplius expedit, consilio apostoli quicumque potest capere prouocatur. hoc autem ubi de dimittendo uel non dimittendo infideli coniugio quaeritur, utrumque quidem pariter licitum est per iustitiam, quae coram domino est, et ideo nipedit propter infirmitates hominum, et ideo id quod non expedit, Apostolus prohibet, dante sibi Domino liberum prohibendi
Abbreviated transcription (Latin):
colere. Unde iusserat dominꝰ ꝑ scm̃
moysen. nequis uxorem aliengenã
duceret. Mento gͦ qͣs duxerant do¬
mino ꝓhibente:. dn̾o iubente di¬
miserunt. Eum uͦ cepisset gentib
eunͣgłium p̾dicani: iam ꝯuinctos
gentiles gentilibz compent con¬
iuges. Exquib si non ambo crederẽt.
s unus aũ unia infideł cum fideli cõ¬
semtiret habitare: nec ꝓhibĩ a dño
debuit fidelis infidelem dimitt̾e. nͨ
ꝑmittit ã fornicante disced̾e. ⁊ in¬
fidel hominis formcatõ ẽ: maior
ĩ corde. Nec u̾a pudicitia eiꝰ cũ con¬
debuer fideles ab infidelib seꝑari:
qr ño . cc. iuissionem domini gentiles
infideli fidelem discedere nͨ ꝓhibet nͥ
in quodare posset utile ⁊ fidele con¬
silium. Unde cum dixisset de muli¬
ere cuiꝰ iux mortuus fu̾it. beatior
a̾ erit si sic ꝑmanserit scdm meũ
consiliũ: nequis ħ consiliũ tanꝙͣ

Expanded text:
colere. unde iusserat dominus per sanctum colere. unde iusserat dominus per sanctum Moysen, ne quis uxorem alienigenam duceret. merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cum uero coepisset gentibus euangelium praedicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec rnicante discedere, et infidelis hominis fornicatio est major in corde, nec vera ejus pudicitia cum condebuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra jussionem Domini Gentiles infideli fidelem discedere nec prohibet in quo dare posset utile et fidele consilium. Unde cum dixisset de muliere, cujus vir mortuus fuerit, Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium; ne quis hoc consili
Abbreviated transcription (Latin):
ant: int̾tedit apłs. ⁊ mouendo fi̾
uetat. ꝙ ita licitum est. ut ñ expe¬
diat. Sic enĩ recedere abinfidelib
uxorib uł maritis. uł fideles uiri
uł semine non ꝓhibentur a dño:
ut neq iubeantur. Nam si dimit¬
t̾e tales ꝯinges iuberent᷑  nultꝰ
locus eẽt consilio monentis apłi.
ne ħ fieret. Nullomoco enĩ quod
dũs iubet. seruus bonus fien ꝓhi¬
beret. Namq aliqnͣdo ħ dñs ꝑhe
diisentut isrłite uxores aliem¬
genas quitumq tũc hr̃e potuer̃t
ꝑ quas fiebant ut ⁊ ip̃i ad alienos
seducerent᷑ deos. ño ut ille ꝑmaritos
u̾o adqͥrentur deo. Notandũ enĩ
tanta gn̾a saluatoris illuxent. ⁊ ꝑ¬
missis temꝑalib uetis testam̃ti
ad huc iihibat illiꝰ ppłi młtitudo.
et pp̃ea cum uona terrena q̃ pro
magno expectabant a domino ui¬
derent eciam his habundare qui
multos falsos colebant deos:blan¬
dicizs uxoꝵ pͥus eos reu̾ebantur
offendere. deinde inducebantur ⁊

Expanded text:
ant, intercedit apostolus et monendo fieri ant, intercedit apostolus et monendo fieri uetat, quod ita licitum est, ut non expediat. sic enim recedere ab infidelibus uxoribus uel maritis fideles uiri uel feminae non prohibentur a domino, ut neque iubeantur. nam si dimittere tales coniuges iuberentur, nullus locus esset consilio monentis apostoli, ne hoc fieret. nullo modo enim quod dominus iubet, seruus bonus fieri prohiberet. Namque aliquando hoc dominus per dimiserunt Israhelitae uxores alienigenas, q, per quas fiebat ut et ipsi ad alienos seducerentur deos, non ut illae per maritos vero acquirerentur Deo. Nondum enim tanta gratia Salvatoris illuxerat, et pmissis temporalibus ueteris testamenti adhuc inhiabat illius populi multitudo. et propterea cum bona terrena, quae pro magno expetebant a domino, uiderent etiam his abundare, qui multos falsos colebant deos, blanditiis uxorum prius eos reuerebantur offendere, deinde inducebantur et
Abbreviated transcription (Latin):
s pp̃ offensionẽ hominũ ne obħ
impediant᷑ a salute uitanda sũt.
ea uo̾ ñ licere. ⁊ ĩo ñ expedire: que
sic ip̃a iusticia uetantur. ut faci¬
enda ñ sint. eciam si ab eis qͥbus
ĩnoticiã fuerint ꝑlata laudent᷑.
Qd̾ siita ẽ: io ñ msi illicita ꝓhi¬
bent᷑ a dño. ut ea que licita ⁊
ñ expediunt ñ legis uinculos
libo dilectõnis bñficio caneant᷑.
Qͦ cirta si dimitt̾e infidelẽ ꝯigẽ
ño liceret: hoc fieri dñs ꝓ hibet.
non dominꝰ. Nam si pp̃ fornicatõ¬
nem carns ꝑmittitur homo a
comuge seꝑari. qnͣto magis ĩcon¬
iuge mentis fornicatõ detestanda
ẽ. id est infidelitas. de qͣ scͥptum ÷
qm̃ etce qui longe se faciunt. a
te ꝑibunt. ꝑdidisti oĩm qͥ for¬
incant᷑ abste: S. quia ita licitũ
ut nõ expeditit. ne pp̃ coniugiũ
seꝑatones offensi homĩes ip̃am dos¬
trina salutis qua illicita ꝓhibñt᷑
exhorreant ac si peiores. atq ꝑi¬
turi in eadem infidelitate remane¬

Expanded text:
sed propter offensionem hominum, ne ob hoc inpediantur a salute, uitanda sunt; ea uero non licere et ideo non expedire, quae sic ipsa iustitia uetantur, ut facienda non sint, etiamsi ab eis, quibus in notitiam fuerint perlata, laudentur. quod si ita est, ideo nonnisi inlicita prohibentur a domino, ut ea, quae licita sunt et non expediunt, non legis uinculo, sed libera dilectionis beneficentia caueantur. Quocirca si dimittere infidelem coniugem non liceret, hoc fieri dominus prohiberet non Dominus. Nam, si propter fornicationem carnis permittitur homo a conjuge separari, quanto magis in conjuge mentis fornicatio detestanda est? id est, infidelitas, de qua scriptum est, Quoniam ecce qui longe se faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te! Sed quia ita licitum est, ut non expediat, ne propter coniugum separationes offensi homines ipsam doctrinam salutis, qua inlicita prohibentur, exhorreant ac sic peiores atque perituri in eadem infidelitate remane
Abbreviated transcription (Latin):
cũq dimiserit uxorẽ suã pt̾ cansã
forncatõnis ⁊̃ aliam duxerit mecha᷑.
q̃siermꝰ utrũ tantũ iste mechet᷑ du¬
dimissa uxore alt̾am duxerit. ut
iͥ sit ⁊̃ ille qͥ fornicantẽ diiserit
ñne scd̾m marchũ resꝑondebit᷑ no¬
b̃. quid q̃ntis utrũ ile sit mechꝰ
⁊ille nõ sit: Qcũq diiserit uxo¬
temsuã ⁊ aliam duxerit: adult̾iũ
ꝯmittit. Nonne ⁊̃ scd̾m lucã dicet᷑
nob̾. quid ambigitis utr̃ ille qui
pp̃ cãm forncõnis uxorẽ diguserit.
⁊ aliam dux̾it non methet᷑. Omĩs
qui dumitit uxorẽ suã ⁊ ducit alt̾
am mechat᷑. Ac ꝑ hoc qm̃ fas ño ẽ
nt eunͣgłistas qmuis diu̾sis u̾bis
de una re loqñtes. ab uno sensu ea¬
demq sentencia dissentire dicamꝰ.
restat ut math̾m intelligamꝰ ã
ꝑte totũ significare uoluisse ean¬
dẽ tñ tenuisse sũam. ut dumittẽs
uxorẽ allã ducens quidã mechet᷑¬

Expanded text:
rit uxorem suam propter causam fornicationis, et aliam duxerit, moechatur; quaesierimus utrum tantum iste moechetur dudimissa uxore alteram duxerit, ut ibi sit etiam ille qui fornicantem dimiserit: nonne secundum Marcum respondebitur nobis, Quid quaeritis utrum ille sit moechus, et ille non sit? Quicumque dimiserit uxorem suam, et aliam duxerit, adulterium committit. Nonne etiam secundum Lucam dicetur nobis, Quid ambigitis utrum ille qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit, et aliam duxerit, non moechetur? Omnis qui dimittit uxorram moechatur. ac per hoc, quoniam fas non est, ut euangelistas quamuis diuersis uerbis de una re loquentes ab uno sensu eademque sententia dissentire dicamus, restat, ut Matthaeum intellegamus a parte totum significare uoluisse, eandem tamen tenuisse sententiam, ut dimittens uxorem et alteram ducens non quidam moechet
Abbreviated transcription (Latin):
infideles: ut consentientis hĩtare
setũ ñ dimitt̾ent. Qutiq ĩo mone¬
dñ ñ iubendũ fuit. qr ñ tanto ꝑon¬
d̾e ꝓhibendi sunt homĩes fac̾e̾ licita
qͥuius ñ expediant. qnͣto pondere
ꝓhũr illicita. Si a alicubi apꝰ ⁊¬
illa q̃ iubendo ñ sunt monere dig¬
natus ẽ. ħ fec̃ parcendo ĩfirmitati
ñ p̾iudicando iussioni. Uñ si dix̾
ñ ut confund̾a uos. ħ scribo. s ut
filios meos karissimos moneo
itaq ista similia. qr ⁊̃ illa q̃ iubet

Expanded text:
entientes habitare secum non dimitterent. Quod utique ideo monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamvis non expediant, quanto pondere prohibentur illicita. Si autem alicubi Apilla, quae iubenda sunt! monere dignatus est, hoc fecit parcendo infirmitati, non praeiudicando iussioni. unde si dixit: non ut confundam uos, haec scribo, sed ut filios meos carissimos moneo,itaque ista similia, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
mechatur. u ⁊ si non nuilla exempli¬
ria u̾bis diu̾sis eundẽ senssi hñt int̾¬
pͥtatũ: nõ tamen ab eo ꝙ intelligit᷑
disciepant. Alia quippe hñt qͥcũq di¬
misent. alia om̃s qui dimiserit. Itq
alia excepta cã forncafonis: alia
p̾t̾ cãm forncatõnis alia. nͥ ob cãm
fornicõnis. It alia qui solutã auiro
dux̾t mechatur: alia qui diissa
a uiro duxit: mechatur. U putos
nideas nichil int̾cẽ. ad unã eand̃ẽ¬

Expanded text:
ulla exemplaria verbis diversis eumdem sensum habent interpretatum, non tamen ab eo quod intelligitur discrepant. Alia quippe habent, Quicumque dimiserit: alia, Omnis qui dimiserit. Itemque alia, excepta causa fornicationis. alia, praeter causam fornicationis: alia, nisi ob causam fornicationis. Item alia, qui solutam a viro duxerit, moechatur: alia, qui dimissam a viro duxerit, moechatur. Ubi puto quod videas nihil interesse ad unam eamde
Abbreviated transcription (Latin):
q dimisent uxorẽ nͥ obformcatõ¬
nẽ aũ ꝙ magͥ ingreco legr̃ pͥter
cansam foruicatõnis ⁊ aliam duxe¬
nt mechatur: non debeturis ꝯtinuo
putare illum ñ mechari. qui ꝓpter
causam fornicatõnis duiserit. et
aliam duxerit. s ad huc ambig̾e.
ãquib hoc narratũ consulamꝰ. Qͥd¬

Expanded text:
t uxorem nisi ob fornicationem, aut quod magis in graeco legitur, praeter causam fornicationis, et aliam duxerit, moechatur: non debemus continuo putare illum non moechari, qui propter causam fornicationis dimiserit, et aliam duxerit; sed adhuc ambigere, a quibus hoc narratum est, consulamus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
quippe licita qͥ ñ expediũt sicut
apło teste didicimꝰ. S int̾ id ꝙ illici¬
tum ẽ ⁊ ĩo ñ expedit. atq ꝙ licitum
c̃. nͨ tamen expedit quid int̾ sit aliqͣ
uniu̾sali regusa diffimre difficile ẽ.
bicius enĩ quisq dixerit. Om̃e ꝙ fi̾¬
citũ est. Et ubi erunt illa q̃ licita ẽẽ:
s ñ expedite apłs dixit. si om̃e ꝙ nõ
expedit licitum ñ est: Qua ꝓp̃ quia
u̾m dixisse apłm dubitare ñ possumꝰ.
⁊ aligna pcc̃a ẽẽ licita dr̃e ñ audemꝰ.

Expanded text:
quippe licita quae non expediunt, sicut Apostolo testante didicimus. Sed inter id quod illicitum est et ideo non expedit, atque id quod licitum est nec tamen expedit, quid intersit, aliqua universali regula definire difficile est. Citius enim quisque dixerit, omne, citum est. Et ubi erunt illa quae licita esse, sed non expedire, Apostolus dixit, si omne quod non expedit, licitum non est? Quapropter quia verum dixisse Apostolum dubitare non possumus, et aliqua pec
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. uͥ.n. d̾r p̾cipio ñ discede̾. qd̾
si discesserit. manere ĩnuptã ab¬
sit ut cͣcͣ hoc p̾ceptũ faciat. q̃ sic dis¬
cedit ut inmupta ꝑmaneat. nͥ gͦ
illa intelligat᷑ cui licet discede. ñ aũ
licet nͥ uiro fornicante. qͦmͦ iubet᷑
ĩnupta si discessert ꝑman̾e. Qs
ẽ quidicat si discessert mulier a
uiro non fornicante ĩnpta ꝑma¬
neat. cũ ei nͥ a uiro formgante dic¬
cedere omĩno nõ liceat: Sensꝰ ita
iste tuus qnͣtũ adu̾set᷑ uindo com¬

Expanded text:
raecipio non discedere; quod si discesserit, manere innuptam; absit ut contra hoc praeceptum faciat, quae sic discedit ut innupta permaneat. Nisi ergo illa intelligatur cui licet discedere non autem licet nisi viro fornicante, quomodo jubetur innupta, si discesserit, permanere? Quis est qui dicat: Si discesserit mulier a viro non fornicante, innupta permaneat, cum ei nisi a viro fornicante discedere omnino non liceat? Sensus itaque iste tuus quantum adversetur vinculo con
Abbreviated transcription (Latin):
int̾posuit dñs cansã forntatõnis.
miserit uxorem suã. ⁊ aliã duxe¬
rit: mechat᷑. s ⁊ ille mechus est
qui dimissa fornicante muliere
alt̾am dux̾it: Eredo qr ilid̾ quod
maiꝰ ẽ hoc dñs ꝯmemorare no¬
luit. Maiꝰ enĩ adult̾ium ẽẽ qͥs
negat uxore ñ fornicante dimis

Expanded text:
interposuit Dominus causam fornicationis, miserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur; si et ille moechus est, qui dimissa fornicante muliere alteram ducit? » Credo, quia illud quod majus est, hoc Dominus commemorare voluit. Majus enim adulterium esse quis ne
Abbreviated transcription (Latin):
nsus ⁊̃ apłs iacob ait. Scientigͥ
bonũ facere ⁊ ñ facienti ꝑcc̃m est.
qui nescit bonũ fac̾e. ⁊ id nõ facit:
ꝑtiq pcc̃m est. s hoc grauiꝰ si ⁊̃
sciat. ⁊ nõ faciat. Nec ilid̾ ĩo nul¬
dicamꝰ. sic̃ quicumq dimiserit
uxorẽ suã excepta causa forpicõ¬
nis ⁊ aliam duxenit methat᷑: ⁊ ta
quicũq scit bonũ fac̾e ⁊ nõ facit.
peccat s ꝙ̃ad̾m hic recte dici ñ
ꝙͣ scienciũ: ita nec illic recte dici
pͭ. Si gͦ causa formconis dimise¬
rit ⁊ aliam duxerit nõ mechatur.
ducũt relictis pp̃ formcatõm. di
mittũt ⁊ alt̾as ducunt. P̾otest
cã fornicatonis. ⁊̃ aliam ducenti
mechatio est illi. Qm̃ad̾m gͥ si
dixerimꝰ qͥcumq mulierẽ a ma¬
rito p̾t̾ cãm formcatonis dimissã
duxerit. mechatur. ꝓculdubio u̾m
forncatõnis dimissam dux̾it ab
hoc trimine absoluimꝰ. s utros¬
q methos ẽẽ minime dubitamꝰ:
ita eum qui pp̾ter causa fornica¬
tõnis uxore dimiserit ⁊ aliam

Expanded text:
us Iacobus ait: scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est qui nescit bonum facere et ideo non facit? utique peccatum est; sed hoc grauius, si etiam sciat et non faciat, nec illud ideo nuldicamus: sicut quicumque dimiserit uxorem excepta causa fornicationis et aliam duxerit, moechatur, ita quicumque scit bonum facere et non facit, peccat. sed quemadmodum hic recte dici nonquam scientium — ita nec illic recte dici potest: ergo si causa fornicationis dimiserit et aliam duxerit, non moechatur; ducunt relictis propter fornicatimittunt, et alteras ducunt. Potest causa fornicationis, et aliam ducenti, moechatio est illi. Quemadmodum imulierem a marito praeter causam fornicationis dimissam duxerit, moechatur, procul dubio uerum fornicationis dimissam duxerit, ab hoc crimine absoluimus, sed utrosque moechos esse minime dubitamus: ita eum. qui praeter causam fornicationis uxorem dimiserit
Abbreviated transcription (Latin):
ducit mechat᷑. qui g ͦ sumꝰ nos
ut dicamus. est qui methatur
uxore sua dimissa. alt̾am ducens.
⁊ ẽ qui hoc fatiens nõ mechat᷑. cũ
eungłm dicat. om̃ mechari qui
ducat mechat᷑: sine dubio ibi sũt
ambo. ⁊ qui pͥt̾ causam fornica¬
tonis. ⁊ qui ꝓp̾ causam forncat᷑õ

Expanded text:
ducit, moechatur . Qui ergo nos sumus, ut dicamus, Est qui moechatur, uxore sua dimissa alteram ducens, et est qui hoc faciens non moechatur, cum Evangelium dicat omnem moechari qui ducat, moechatur; sine dubitatione ibi sunt ambo, et qui praeter causam fornicationis, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ponit ĩsacram̃tis ⁊ u̾bis futuroꝵ:
qͥdam ĩ senũe qiͣ mat̾iał informitas
que formata corpus hoĩs reddit᷑a
est insignificatõe posita est uite in¬
ormis ⁊ inerudite aqua informi¬
tate qm̃ oportet hoĩem doctrine
forma ⁊ eiudicd̃e mundari: in huiꝰ
rei signũ illa purificatõ precepta
ẽ post seminis emissione. Neq
emĩ ⁊ in sompnis pccm fit: ⁊ tam̃¬
⁊ hoc pcc̃m quisqmͣ piitat: ñ arbi¬
tratur accidere nsi ex quo huiꝰmõi
desiderio ꝙ ꝓculdubio falsũ ẽ. Nñ¬
quid ⁊ solita mensiũ pcõa st̾ femi¬
nar̃. a quib tam̃ eas eadẽ legis
uetustas p̾cipit expiarie. Non nͥ
pp̃ ipãm mat̾ialẽ informitatẽ q ͤ
fẽo ꝯceptu tanꝙͣ ĩ edificatõem coꝵ¬

Expanded text:
ponit in sacramentis et umbris futurorum; ponit in sacramentis et umbris futurorum; quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae: a qua informitate quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in hujus rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. Neque enim et in somnis peccato fit; et tameet hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo huius modi desiderio, quod procul dubio falsum est, numquid et solita mensuum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis uetustas praecepit expiari non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tamquam in aedificationem co
Abbreviated transcription (Latin):
ponnit᷑. Longe sanctiore mente suꝑa¬
lunt qui de sus nuptiis filios ꝓp̃
carnẽ distinguend̾ ab omĩb gn̾tib
sic̃ deo disponere placuit: ut hoc p̾
cen̾s ad eum ꝓphetandũ uałe̾t: quo
p̾nunciabatur ex quo gen̾e etiam
⁊ ex qͣ gente eẽt ĩ carne uenturꝰ. ual
de gͦ nr̃oꝵ fideliũ castis nptiis am¬
płius bonũ erat quod pr̃ abraham
in suo femore nouerat cui manũ
subd̾e famulũ uissit: ut de uxore q̃
a filio ẽet ducenda iuraret. Ponẽs
.n. manũ sub femore homĩs ⁊ iurãs
ꝑdm̃ celi quid aliud significabat:
nͥ in ea carne que ex illo femore ori¬
ginẽ ducẽt dm̃ celi ẽẽ uentur̃ : Bo¬
ne gͦ sunt nptie ĩ quib tanto me¬
liores sunt coniugati: qnͣto castio¬
res ac fideliores dm̃ timent: max
si filios quos carnałr desid̾ant spi
cat lex hominẽ ⁊ post ꝯuigalem
ẽe declarat: si ñ est ille qui scd̾m
ueniã conced̾r. qm̃ etiam nimis
impedit or̃ones. S sic̃ młta lex

Expanded text:
ponitur, longe sanctiore mente superabant, qui de suis nuptiis filios propcarnem distinguendum ab omnibus gentibus: sicut Deo disponere placuit, ut hoc prae caeteris ad eum prophetandum valeret, quod praenuntiabatur ex quo etiam genere et ex qua gente esset in carde ergo nostrorum fidelium castis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abraham in suo femore nouerat, cui manum subdere famulum iussit, ut de uxore, quae a filio esset ducenda iuraret. ponens enim manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, deum caeli esse uenturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores ac fideliores deum timent, maxime si filios, quos carnaliter desiderant, eticari Lex hominem et post conjugalem esse declarat; si non est ille qui secundum veniam conceditur, qui etiam nimius impedit orationes. Sed sicut multa Lex
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ht̃ potestatẽ corꝑis su s mub¬
er: hoc quomodo uerũ erit. nͥ qͥa
nolente coninge. nõ licet cõuigio¬
tinere: Namsi licet mulieri sic
dimitt̾e uirũ ut maneat ĩ nupta:
non uir h̃t. s ip̃a siu corꝑis pͥatem.
Qd̾ eciam de uiro intelligit᷑. Deiide
tũ dc̃m̃ ẽ quicumq diunserit uporẽ
suam excepta cã formcatonis fa¬
ait eam mechari. quomodo dcm̃ in
tellecturi sumus nsi ꝓhibrtũ eẽ ho¬
minẽ dimitte uxorem si nuna cã
forncatõnis exstiterit: Et dictum ẽ
quare. ne scilicet eam faciat mecha¬
ri. Utiq id̾o: quia ⁊̃ si non ip̃a dum¬
sent. s dimissa fin̾t: erit mecha si¬
nupserit. pp̃ hoc gͦ tam magnũ ma¬
lũ nõ licet homini dimitt̾e uxorẽ. nͥ
ex cã forncatõnis. Tunc enĩ ñ ip̃e di¬
mittendo facit adult̾am. s duitit
adult̾am. Qͥd si gͦ dicat diuutto qͥ¬
dem uxorem meã sũ ulla c̃a forncatõ¬
mo. s continens ꝑmanebo. ⁊deo ne di¬
temꝰ eum impune fecisse qd̃ fecit: es

Expanded text:
non habet potestatem corporis sui, sed mulier? hoc quomodo uerum erit, nisi quia nolente coniuge non licet coniugi continere? nam si licet mulieri sic dimittere uirum, ut maneat innupta, non uir habet, sed ipsa sui corporis potestatem: quod etiam de uiro intellegitur. deinde cum dictum est: quicumque dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechtellecturi sumus, nisi prohibitum esse homini dimittere uxorem, si nulla causa fornicationis exstiterit? Et dictum est quare, ne scilicet faciat eam moechari: utique ideo, quia etiamsi non ipsa dimiserit, sed dimissa fuerit, erit moechago tam magnum malum non licet homini dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis. tunc enim non ipse dimittendo facit adulteram, sed dimittit adulteram. quid? si ergo dicat: dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum inpune fecisse quod fecit? quis
Abbreviated transcription (Latin):
di sͥ misceant᷑ ⁊ si cos pͣm morei a
talem ꝯcubitum impelllnt. miptie
tamẽ ab adultio seu forncatione
defendunt. Neq enĩ ulud pp̃nup¬
Debent gͦ sibi coningati ñ solum
ip̃ius sexus sui cõmiscendi fideml¬
beroꝵ ꝓcreandoꝵ. causa q̃ pͥma et
humam gems iista mortalitate
societas: uerũ ⁊̃ infirmitatis ĩpiã
excipiende ad illicitos contubitus
euitantos mutuã qͦdammͦ sen¬
tutẽ. ait ⁊ si alt̾i eoꝵ ꝑpetua conti¬
nencia placeat: ñ ex alt̾ius ꝯlib¬

Expanded text:
di sibi misceantur; etsi eos pravi mores ad talem concubitum impellunt, nuptiae tamen ab adulterio seu fornicatione defendunt. Neque enim illud propter nupdebent ergo sibi coniugati non solum ipsius sexus sui conmiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista mortalitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitutem, ut, etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius
Abbreviated transcription (Latin):
redderet᷑. eũ ꝑfidum nec ꝑfidus di¬
c̾et. Ita mulier si fide comugali mo¬
lata fidem seruet adult̾o: ntiq ma¬
la ẽ: si nec adult̾o peior ẽ. Porro
si eam flagia peniteat. ⁊ ad castita¬
tẽ rediens ꝯugalem ꝑõam ac pla¬
titam adult̾mam rem scindat: mi¬
ror si eam fid̾i molat̾tem uł ip̃e ad¬
ult putabit. s olet etiã queti cũ ꝯ¬
masculus ⁊ femmna nec ille marit᷑¬
nec illa uxor alt̾ius sibun ñ filioꝵ
ꝓcreandoꝵ. s ꝓ in continencia soliꝰ
ꝯcubitꝰ cã copulantur. ea fide me¬
diant. ne ille cũ alt̾a. nec illa cũ al¬
de. Et potest qͥdem fortasse ñ absur¬
de hoc appellari cominibiũ. si usq
ad mort̾e aliciuꝰ eoꝵ id int̾ eos pla¬

Expanded text:
redderetur, eum perfidum nec perfidus diceret. ita mulier, si fide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabit. Solet etiam quaeri, cum masculus et femina, nec ille maritnec illa uxor alterius, sibimet non filiorum procreandorum, sed pro incontinentia solius concubitus causa copulantur, ea fide media ut nec ille cum altera, nec illa cum aldae? Et potest quidem fortasse non absurde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicujus eorum id inter eos pla
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem a uiro ño discedere. ꝙ si disces¬
senit manere ĩ nuptã. ⁊ eũ uelit int̾¬
nõ : Si non licet: cur p̾cipis disceden¬
i ut maneat ĩ nupta: Si a̾ licet.
ꝓfecto ẽ aliqͣ cã qͣ liceat. ħ a ĩqͥsitaũ¬

Expanded text:
si discesserit, manere innuptam; et eum velut intenon licet? Si non licet, cur praecipis discedenti ut maneat innupta? Si autem licet, profecto est aliqua causa qua liceat. Haec au
Abbreviated transcription (Latin):
lia dñr ĩ comesticos eiꝰ prẽs m̃os: et
alio gen̾e utendo terrenis qnͣtũ
ad ꝯcubitũ ꝑtinet. ecce hom̃ies libi¬
dinosi. ⁊ inmundi amatores femi¬
iohes abstineret a manducando ⁊
bibendo. ip̃. Naꝑtissime uerissime¬
q ait. uenit iolxinnes ñ manducs
neq bibens. uenit filiꝰ homĩs man¬
ducãs ⁊ bibens: sic nͥ hoc millis pn¬

Expanded text:
lia dicuntur in domesticos ejus, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis quantum ad concubitum pertinet: Ecce homines libidinosi et immundi, amatores femiIohannes abstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes non manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic nec hoc in illis p
Abbreviated transcription (Latin):
Sumio enĩ deo cuicta bene ad¬
ministrante que fecit: nch̾ mordi¬
natum inumiu̾so nichilq inins¬
tum est sine scientib sie nestien¬
tib uob̃: s inꝑte offenditur aĩa
peccatrix tm̃. quia ꝓm̾itis ibi ẽ

Expanded text:
summo enim deo cuncta bene adsummo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ieri potest ut ꝑ prucencia.
malũ hominẽm dinina pͥ¬
centia ⁊ puiiat ⁊opituletur.
Nam indeoꝵ imꝑietas ⁊̃ indam
supplantauit ⁊̃ gentib saluti fuit.
Item fieri potest ut diuina ꝓuiden
ꝑ hominẽ bonũ dampnet ⁊ adiuuet.
Situt ait a pld. Aliissumꝰ odor uite
ĩ mortem. S cũ tubulacõ aũ pe¬
na impioꝵ sit. aut exu̾itacõ iustoꝵ
q eadem tribulacõ ⁊ paleam ꝯcidit
⁊ frumentũ apaleis exuit. unde tri¬
bulatio nomen accepit. Rursũ cũ
pax ⁊ quies a molestiis corporalib
meritis moderatur aͣminaꝵ. S tã
non sibi eligant boni muist̾ium
tribulatonis nec mali amant pa¬
cem. Quare ip̃i quoq ꝑquos agi¬
tur id quod ignorant nõ iusticie
que refertur ad d̃m: s maliuolũ¬
cie sue m̾cetem accipiunt q̃mad¬
modũ nec bonis imputatur quod
no ꝯnino beniuolencie pͥmiũ toꝵ¬
buitur. ita ⁊̃ cet̾a creatura ꝓim
tis animaꝵ rõnaliũ uł sentitur
uł latet uł molecta uł cõmoda÷.

Expanded text:
ieri potest, ut per malum hominem diuina prouidentia et puniat et opituletur. nam Iudaeorum impietas et Iudam supplantauit et gentibus saluti fuit. item fieri potest, ut diuina prouidentia per hominem bonum et damnet et adiuuet, sicut ait apostolus: aliis sumus odor uitae in mortem. sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecularibus meritis moderatur animarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quodno animo beniuolentiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationalium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est.
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas additur. qr om̃is ista ꝑfc̃o
in noĩe prĩs ⁊ fili ⁊ sp̃c sancti conse¬
qͥ nũs pisciũ ad dexteram ꝑtem tap¬

Expanded text:
trinitas additur, quia omnis ista perfectio in nomine patris et filii et spiritus sancti conseumerus piscium ad dextram partem cap
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam quicqͥd ñ uruit
non metuit neq caren¬
dum quisqͣmͣ ꝑsuaserit ũ me
tu ⁊ carere poisumiꝰ amand̾ est
sine metu uiuere. S rursusqr
uita metu carens ⁊̃ si intelli¬
gencia careat non est appet̾e
amand̾ est sũ motu cũ intel¬
lectu uiu̾e. id ne solum est. an
uere q̃n sine hoc illa uõ aman¬
tur. S si pp̃ alia que amanda
sunt: amo̾r amatur nõ recte
appetendꝰ est cũ qñ deficit qd̾
amatur ea sit indubitata mi¬
seria. Deinde cũ amor motus
quidam sit n ullus motus nͥ
ad aliquid cum querimꝰ quid
amandũ sit. quid sit illud ad
ꝙ mou̾i oportet: querimꝰ qͣre

Expanded text:
uidem quidquid non uiuit non metuit, neque uita carendum quisquam persuaserit, ut metu etiam carere possimus, amandum est sine metu uiuere. sed rursus quia uita metu carens, si etiam intellegentia careat, non est appetenda, amandum est sine metu cum intellectu uiuere. idne solum, an uero, quando sine hoc illa non amantur. sed si propter alia quae amanda sunt amor amatur, non recte appetendus est, cum, quando defit quod amatur, ea sit indubitata miseria P deinde cum amor, motus quidam sit neque ullus sit motus nisi ad aliquid, cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moueri oporteat, quaerimus. quare
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ potest aͥd amari nec habe¬
ri non solum ex hiis q̃ amanda
eoꝵ ⁊̃ que amanda sunt ut be¬
atã uita. et rursus potest ali¬
quid hr̃i nec moueri ut compe¬
des uire queritur utrũ quispi¬
am id qd̾ hr̃e nichil est nisi nos¬
se nͥ amare cum hẽat id quod
nou̾it. S cũ puidemꝰ non nullos

Expanded text:
quoniam potest aliquid amari nec haberi non solum ex his quae amanda eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare, cum habeat, id est nouerit. sed cum uideamus nonnullos
Abbreviated transcription (Latin):
lem u̾itatem. atq ita adherẽs
post ipͣm sicut dc̃m est. ad hesit
aĩam meam post te: beata ef¬
ficitur intͥnsetus inueniens p̃
oium uisibiliũ treatorẽ atq
deum non querens extrinsec
insibłia qͣmuis celestia ⁊ que
aut nõ ĩuentunt᷑ aut cũ mag¬
no labore frustra ĩueniuntur nͥ
est ⁊ pͥus manima suꝑiores de¬
inde incorꝑe inferiores płcri¬
tudines oꝑatur adu̾sus eos
qui mnc appellantur mathe¬
matici uolentes actus nr̃os cor¬
porib celestib subde̾ ⁊ nos uen¬
uere stelł ip̃mq p̾scium quo
uendimur a nobis mcꝑe nͥl
uerius ac breuius dici potest ꝙͣ
les ꝑtes trescentas sexaginta
tum antem celi per unam

Expanded text:
lem veritatem; atque ita adhaerens post ipsam, sicut dictum est: 98 Adhaesit anima mea post te; beata efficitur, intrinsecus inveniens etiam omnium visibilium creatorem atque Dominum, non quaerens extrinsecus visibilia, quamvis coelestia, quae aut non inveniuntur, aut cum magno labore frustra inveniuntur, niest et prius in anima superiores, deinde in corpore inferiores pulchritudines operatur. Aduersus eos autem qui nunc appellantur mathematici, nolentes actus nostros corporibus caelestibus subdere et nos uendere stellis ipsumque pretium, quo uenditur, a nobis accipere, nihil uerius et breuius dici potest quam rtes, quales trecentas sexaginta tum autem coeli per unam
Abbreviated transcription (Latin):
appellaumit machicos ue¬
t̾es qui nunc appellantur. s illos
qui tp̃rm nu̾os motu celi ac
siderum ꝑ uestigarunt de qͥb
rectissime dr̃ inscͥpturis stĩs:
It̾m si hiis debet ignosci. Si .ni.
tantũ potuerũt scire ut possẽt

Expanded text:
appellarunt mathematicos ueteres qui nunc appellantur, sed illos qui temporum numeros motu caeli ac siderum peruestigarunt: de quibus rectissime dicitur in scripturis sanctis: iterum nec his debet ignosci. si enim tantum potuerunt scire, u
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ querere ceꝑint ut p̾cepta
ꝯtempnant quib ad uitam bo¬
nam imitantur respondemꝰ fi.¬
dentissime o homo tu quis esqͥ
R̾deas deo. ne eos reu̾iti scm̃ ca¬
nib demus aut ꝓpiciamus mar¬
garitas nr̃as aute porcos. Si m̃
iam ip̃i canes ⁊ porti nonsumꝰ
⁊ de m̾itis aminarx reuelantesp̃u
sc̃o sublime aliquid ⁊̃ auulgari
conitura remotissimũ uł ex ꝑte
buit aquerendo si eos qui non¬
dum sunt incaritate uadican
⁊ fundati ut possint ꝯprehnde
cũ om̃ib sanctis. latitudinẽ.
longitudinẽ. altitudinẽ. ⁊ pro¬
fundũ. ⁊ cet̾a que in eodem lo¬
co exequitur. Non gͦ ꝓhibuit

Expanded text:
um quaerere coeperint, ut praecepta contemnant, quibus ad vitam bonam pervenitur, respondeamus fidentissime, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nec eos reveriti sanctum canibus demus, aut projiciamus margaritas nostras ante porcos : si tamen jam ipsi canes et porci non sumus, et de meritis animarum revelante Spiritu sancto. sublime aliquid et a vulgari conjectura remotissimum, vel ex parte buit a quaerendo, sed eos qui nondum sunt in charitate radicati et fundati, ut possint comprehendere cum omnibus sanctis latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum, quae in eodem loco exsequitur. Non ergo prohibu
Abbreviated transcription (Latin):
nos aut̾ non spm̃ huiꝰ mundi
accipimꝰ s sp̃m qui ex deo est u̾
sciamus que adeo donata sũt
nobis. Qͥ nos gͦ ꝓhibuit insi
luteos atq t̾renos qui no dix
intͥnsecus regen̾ati atq nutͥti
ẏmaginemilliꝰ homĩs portant
qui prius fc̃s est de terra t̾renuis
⁊ quia ei a quo factus ẽ uoluit
obtemꝑare in id lapsus ẽ. unde
factus est. m̾uitꝙ pꝰ ꝑcc̃m au¬
dire. terra es: ⁊ int̾ram ibis. ta¬
lib gͦ hominib dicit apꝰ. o hõ

Expanded text:
 mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Quos ergo prohibuit, nisi luteos atque terrenos, qui nondum intrinsecus regenerati atque nutriti, imaginem illius hominis portant, qui primus factus est de terra terrenus ? Et quia ei a quo factus est, noluit obtemperare, in id lapsus est unde factus est, meruitque post peccatum audire, Terra es, et in terram ibis . Talibus igitur hominibus dicit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
um uideaturu
apls corripuisse responde
curiosos dicendo. o hõ as deo
inea sentencia nõ desinunt ẽẽ
turiosi qua obuirgata ẽ ipsa
curiositas ⁊ impia quidem cõ
quod querebat expon̾e. Non¬
nlłi ã heretici qr non decipiunt
nͥ eum scĩam qũa nõ exhibent
pollicentur ⁊ ut adu̾santes le
polata dicunt nu̾are maluer̃t¬
qͥni ⁊ negare paulũ dixisse. o h̃õ
tu quis es qui rxudeas deo. qmi
si ip̃is dicatur ad decipiendos
homĩes calumpniantib ꝓcuł
dubio tacebunt ullam de uolũ¬
tate omĩpotentis dei imꝑtus
quos decꝑe ceꝑint scĩam̃ pol¬
liceri. Qͥdam autẽ boni ⁊ pra.
mente scripturas legentes que¬
runt. quod hic possit uł male¬
dicentib uł calumpniantib
responder. s nos ⁊ auctorrtati
apłici salubrit̾ in herentes et
libros quos catholica disciplina
custodit infalsatos cẽ neqͣqmͣ ex¬
istimantes senciamus qd̃ uerũ
tesligenda diuina secreta quib
ista claudantur ⁊ eis murmurã¬

Expanded text:
um videatur Apostolus corripuisse curiosos, dicendo, O homo, tu quin ea sententia non desinunt esse curiosi, qua objurgata est ipsa curiositas: et impii quidem cum quod quaerebatur exponere. Nonnulli autem haeretici quia non decipiunt, nisi cum scientiam quam non exhibent pollicentur, et adversantes Legpolata dicunt, numerare maluerunt, et negare Paulum dixisse, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Quoniam si ipsis dicatur ad decipiendos homines calumniantibus, procul dubio tacebunt, nec audebunt ullam de voluntate omnipotentis Dei imperitis quos decipere cupiunt, scientiam polliceri. Quidam autem bona et pia mente Scripturas legentes quaerunt quid hic possit vel maledicentibus vel calumniantibus responderi. Sed nos et auctoritati apostolicae salubriter inhaerentes, et libros quos catholica disciplina custodit falsatos esse nequaquam existimantes, sentiamus quod verum ntelligenda divina secreta quibus ista clauduntur: et eis murmuran
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ max ͤ cõmendauit. ⁊ ĩ
ea m̾itum magnitudĩs posuit.:
uł cũ filiis rebecei lat̾a eiꝰ insediũ
sublimitate ꝯcupiscentib ita rdit.
ut passionis ip̃ius calicem bibendu
pociꝰ cogitarent in quose humibaũ
us ad mortẽ. mortẽ a̾ crũcis: qmͣ su¬
ꝑbo appetitu p̾ferret cet̾is postula¬
rent. quid ostendit nͥ eis se futurũ
altitudinis largicorẽ qui eum docto¬
tẽ humilitatis aña seq̃rent᷑. Iam
u̾o qd̾ exiturꝰ ad passionẽ lauit
pedes discipłis monuitq aꝑtissi

Expanded text:
humilitatem maxime commendavit, et in humilitatem maxime commendavit, et in ea meritum magnitudinis posuit? Vel cum filiis Zebedaei latera ejus in sedium sublimitate concupiscentibus, ita respondit, ut passionis ejus calicem bibendum potius cogitarent , in quo se humiliavit usque ad mortem, mortem autem crucis , quam superbo appetitu praeferri caeteris postularent; quid ostendit, nisi eis se futurum altitudinis largitorem, qui eum doctorem humilitatis antea sequerentur? Jam vero quod exiturus ad passionem lavit pedes discipulis, monuitque a
Abbreviated transcription (Latin):
debat leuare: s ꝑcuciebat pegͥ
suũ dicens. Deus ꝓpitiꝰ esto m
peccatori. Seq̃r autem uiuina
sm̃a. Am̃ dico nob̾: descendit
iustificatꝰ de templo publicanꝰ.
mag̾ qmͣ ille phariseus. Depide
causa ostenditur. cur hoc cꝰtum
sit. Qm̃ is qui se exaltat hum¬
liabit᷑. ⁊ quise humiliat exal¬
tabit᷑. fieri gͦ potest ut quisq
⁊ mala u̾a deuitet. ⁊ u̾a bona m
se consid̾et. ⁊ de his pr̃i luminũ
gr̃as agat. a quo descendit om̃e
datum optimũ. ⁊ om̃e donũ ꝑ¬
fectũ: ⁊ tam̃ elationis uicio rẽp¬
betur. si aliis pecͣcorib maxi¬
meq peccata in or̃one confiten¬
tib uł sola cogitac̃one q̃ coram
deo est. suꝑb insultat. quib ñ
exꝓbratiõ cuminflatione. s mi¬
seratio sine desꝑatione debr̃. ed¬
aund querentib int̾ se discipulis qͥ¬
constitiit aute ocłos eoꝵ dicens. nͥ¬
conu̾si fueritis sicut puer iste non
intrabitis in regnũ celoꝵ: Nonne

Expanded text:
debat leuare, sed percutiebat pectus debat leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: propitius esto mihi peccatori. sequitur autem diuina sententia: amen dico uobis, descendit iustificatus de templo publicanus magis quam ille pharisaeus. deinde causa ostenditur. cur hoc iustum sit: quoniam is qui se exaltat humilabitur, et qui se humilat exaltabitur. fieri ergo potest, ut quisque et mala uera deuitet et uera bona in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debediscipulis quconstituit ante oculos eorum, dicens: Nisi fueritis sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum ? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
celsus dominus. ⁊ humilia res¬
picit. extelsa autem alonge
cognoscit. utiq tanqͣni abscedẽ¬
tia. huic ⁊ illi mulieri chananee
dicit. O mulier magna ẽ fiestua
fiat tͥ sicut nis. Quam suꝑiꝰ ca¬
nem appellauerat: nec eĩ panẽ
filioꝵ ꝓiciendum õẽ respondeat.
Quodꝰ illa humilit̾ accipiensdier
ita domine. Nam ⁊ caues edunt
de micis. q̃ cadunt demensa do¬
minoꝵ suoꝵ. Ac sic ꝙ assiduodda¬
more ñ impetrabut: humili con¬
fessiõe ꝓmerint. huic illi duo ꝓpo¬
nunt᷑. orantes ĩtemplo unꝰ psii¬
riseꝰ. ⁊ alt̾ publicanus. p̃p eos qui
enum̾ationi m̾itoꝵ p̾fertur con¬
fessio pcc̃oꝵ. Et utiq d̾o gr̃as age¬
bat phariseus ex his inqͥuib sibi
multũ placebat. Gr̃as inqͥt t᷑ ad¬
qr nõ sum sic̃ cet̾i homĩes iniuse
raptores. adulti. Sicut ⁊ publꝰ¬
nus iste. Ieino bis insabbat
decimas do om̃ium quetũq i¬
sideo. Publicanus añ de longn
stabat: nec oculos ad celum an¬

Expanded text:
celsus est dominus et humilia rescelsus est dominus et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit, utique tamquam non accedentia. hinc et illi mulieri Chananaeae dicit:s o mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut uis, quam superius canem appellauerat nec ei panem filiorum proiciendum esse responderat. quod illa humiliter accipiens dixerat: ita, domine; nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. ac sic quod adsiduo clamore non inpetrabat, humili confessione promeruit. hinc illi duo proponuntur orantes in templo, unus pharisaeus et alter publicanus, penumerationi meritorum praefertur confessio peccatorum. Et utique Deo gratias agebat pharisaeus ex his in quibus sibi multum placebat: Gratias, inquit,  non sum sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut et publicanus iste. ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat nec oculos ad caelum au