comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pristinȩ conuersationis abhominantes.
Pellib enim mortuis tegitur adam:
nunc deposito uetere homine cũ acti¬
b suis. nouum sequentes hominem
pellib tegitur salomonis. quib spon¬
Sa gloriatur se factam esse formosam.
Symon obediens. andreas uirilis. ia¬
cobus supplantans. iohannes gratia
in latinum sonat. Quib quatuoꝵ
nominib in agmen dñi coniungim᷑.
Obȩdientia ut audiamus. uirilita¬
te ut pugnemus. supplantatione
ut ꝑseueremus. gr̃a ut conseruem᷑.
Nisi enim dñs ȩdificauerit domũ.
in uanum laborant qui ȩdificant eã.
Quȩ quatuor uirtutes. cardinales
dicuntur. Per prudentiam obȩdimꝰ.
ꝑ iustitiam uiriliter agimus. ꝑ tẽpe¬
rantiam serpentem calcamus. ꝑ forti¬
tudinem gr̃am dei meremur. Curiᷤ
fratrum occupatus. marcum euan¬
gelistam explanare ut uolui non po¬
tui. sed illũ imitatus summatim eiꝰ
propria tango. & sicut Ruth cognata
xp̃i spicas & racemos de postietentes

Expanded text:
pristinae conversationis abominantes: pristinae conversationis abominantes: pellibus enim mortuis tegitur Adam, nunc deposito vetere homine, cum actibus suis, novum sequentes hominem, pellibus tegimur Salomonis, quibus sponsa gloriatur se factam esse formosam. Simon, obediens: Andreas, virilis: Jacob, supplantans: Joannes, gratia, in Latino sonat. Quibus quatuor nominibus in agmen Domini conjungimur: obedientia, ut audiamur: virilitate, ut pugnemus: supplantatione, ut perseveremus: gratia, ut conservemur. Nisi enim dominus aedificaverit domum, in vanum laborant, qui aedificant eam. Quae quatuor virtutes cardinales dicuntur: quia per prudentiam, obedimus: per justitiam, viriliter agimus: per temperantiam, serpentem calcamus; per fortitudinem, gratiam Dei meremur. Curis fratrum occupatus Marcum evangelistam explanare, ut volui, non valui: sed illum imitatus, summatim ejus propria tango: et sicut Ruth cognata Christi spicas, et racemos de post metentes,
Abbreviated transcription (Latin):
enim honor terrenus spumȩ aquȩ gra¬
cili uel fumo siue somnio comparatur.
Sequitur. Pęnitemini et credite eu¬
uangelio. Nam nisi credideritis. non
intelligetis. Amaritudinem radicis.
dulcedo pomi compensat. Pericula
maris. spes lucri delectat. Dolorem
medicinȩ. spes salutis mitigat. Qui
desiderat nucleum. frangit nucem.
Penitentiam agit. qui uult ȩterno
adherere bono. Preconia xp̃i narrare
possunt. qui ad palmam indulgenti¬
tur missi quatuor piscatores. symon
ꝙ andreas. iacobus & iohannes. relic¬
tis retib. patre et naue cum mercen¬
nariis. Hac quadriga uehimur ad ae¬
thera. ut helyas. His quatuor angu¬
lis: construitur prima ȩccła. His qua
idest nomen dñi agnoscitur a nobis.
quib simili exremplo prȩcipitur ut
audiamus uocem dñi uocantis. et
obliuiscamur populum uitiorum.
& domum paternȩ traditionis. quae
est stultitia d̾õ. & rete aranearum. In
quo nos uelut culices pene lapsos tene¬

Expanded text:
enim honor terrenus, spumae aquae graenim honor terrenus, spumae aquae gracili, vel fumo, vel somnio comparatur. Sequitur: Poenitemini, et credite Evangelio. intelligetis. Amaritudinem radicis, dulcedo pomi compensat: pericula maris, spes lucri delectat: dolorem medicinae, spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum frangit nucem. Poenitentiam agit, qui vult aeterno bono adhaerere. Praeconia Christi narrare digne possunt, qui ad palmam indulgentitur missi quatuor piscatores. Simon, et Andreas: Jacobus et Joannes, relictis retibus, patre et nave cum mercenariis. Hac quadriga vehimur ad aethera, ut Elias: his quatuor angulis construitur prima Ecclesia: his quat nomen Domini agnoscitur a nobis. Quibus simili exemplo praecipitur, ut audiamus vocem Domini vocantis, et obliviscamur populum vitiorum, et domum paternae traditionis, quae est stultitia Deo: et rete aranearum, in quo nos velut culices pene lapsos tene
Abbreviated transcription (Latin):
animalib mansuescimus. & cum leo¬
nib sicut daniel cubamus. cum spi¬
ritus non sit aduersus carnem & san¬
guinem. nec caro concupiscat aduer¬
sus spiritum. Post hec angeli ministri.
qui uident faciem patris nr̃i in cęlis
semꝑ mittuntur nobis. ut responsa &
solatia cordib uigilantib dent. dicen¬
tes. exaudita est oratio tua. &. nolite
timere iñm querentes nazarenum:
&. ego quos amo arguo & castigo. et.
uincenti dabo edere de ligno quod ẽ
in paradiso dei mei Sequitur. Post
quam traditus est iohannes uenit
pimus gr̃am pro gr̃a. Carnalia de¬
collantur. sp̃ualia uiuificantur. Ces¬
sante umbra. adest ueritas. Lohannes
in carcere. lea in iudea. Iñc in galilea.
salus in gentib predicans euangeli¬
um regni dĩ Beati pauperes spiritu
qm̃ ipsorum est regnum cęlorum. Re¬
gno terreno succedit paupertas: pau¬
pertati xp̃ianorum tribuitur regnũ
sempiternum. Unde dñs dicit Regnũ
meum non est de hoc inuudo Om̃is

Expanded text:
animalibus mansuescimus, et cum leoanimalibus mansuescimus, et cum leonibus sicut Daniel cubamus: cum spiritus non sit adversus carnem, et sanguinem: nec caro concupiscit adversus spiritum. Post haec angeli ministri, qui vident faciem patris nostri in coelis, semper mittuntur nobis, ut responsa et solatia cordibus et vigilantibus dent, dicentes: Exaudita est oratio tua. Et, Nolite Jesum quaerentes Nazarenum. Et, Ego quos amo, arguo, et castigo: et, Vincenti dabo edere de ligno, quod est in paradiso Dei mei. Sequitur: Postquam autem traditus est Joannes, venit pimus gratiam pro gratia, carnalia decollantur, spiritualia vivificantur: cessante umbra, adest veritas. Joannes in carcere, lex in Judaea, Jesus in Galilaea: salus in gentibus, praedicans Evangelium regni: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Regno terreno succedit paupertas: paupertati Christianorum tribuitur regnum sempiternum. Unde Dominus dicit: Regnum meum non est de hoc mundo. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a remissionis abluimur. & ascenden¬
tes spe. cȩlestia secreta mundi cordis ocu¬
lis intuemur. Deinde sp̃m sc̃m. spiri¬
tu contrito & humiliato cum simplici
corde descendentem ad mansuetos. & cũ
caritate nunquam cadente manen¬
tem suscipimus. & uox de cȩlis dNi
ad nos a dõ dilectos dirigitur. Beati
pacifici qm̃ filii dei uocabuntur.
tunc in nobis complacet pater cum
filio et sp̃u sc̃o. quando efficimur
unus sp̃s cum dõ. Unde filius patrẽ
interpellat pro nobis dicens. Pater sc̃e
conserua eos in nomine tuo quos de¬
disti michi. ut sint unum sicut et
nos unum sumus. Tunc sp̃s nos ex¬
pellit in desertum quadragenario nu¬
mero temptandos a sathana. ut pati¬
entia nobis probationem. probatio au¬
tem spem: spes uͦ caritatem generet.
cum non sit nobis colluctatio aduersuᷤ
carnem et sanguinem. sed aduersus
principatus et cetera. Et tunc besti¬
e placatȩ erunt nobis. cum in archa
anime nr̃e munda cum immundis

Expanded text:
gratia remissionis abluimur, et ascendengratia remissionis abluimur, et ascendentes spe coelestia secreta mundis cordis oculis intuemur. Dehinc Spiritum sanctum spiritu contrito et humiliato, cum simplici corde descendentem ad mansuetos, et cum charitate numquam cadente, manentem suscipimus: et vox de coelis Domini ad nos a Deo dilectos dirigitur, Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Et tunc in nobis complacet Pater cum Filio, et Spiritu sancto, quando efficimur unus spiritus cum Deo. Unde Filius Patrem interpellat pro nobis, dicens: Pater sancte, conserva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos unum sumus. Tunc spiritus nos expellit in deserto quadragenario numero tentandos a Satana: ut patientia nobis probationem, probatio autem spem, spes vero charitatem generet: cum non sit nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem: sed adversus principatus, et reliqua. Et tunc bestiae pacatae erunt nobiscum, cum in arca animae nostrae, munda cum immundis
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis. & angeli ministrabant ei. Mar¬
cus euangelista sicut ceruus ad fonteᷤᷤ
aquarum desiderans. saltus in planis
& arduis dat. & culmina tantum pra¬
torum carpit. & palmas in uertice por¬
agri cuius odor ysaac ueri similatur.
summatim gustat. Unde a Nazareth
galileȩ uenientem iñm ad baptismum
in iordane a iohanne acceptum narrat.¬
& statim de aqua ascendisse. & apertos
çȩlos uidisse. & sp̃m ut columbam des¬
cendisse. & in ipso manere. & uoce de cȩlis
facta patris in dilecto filio complacuisse
& sp̃m eum in desertum expulisse. &
temptatum a sathana. quadraginta
dieb & noctib fuisse cum bestiis. & an
ordo moraliter nobis scđm xp̃i exem¬
plum sequendus est: festinantib ad
consortia angelica. quem xp̃c prius
ostendit oꝑe. quam uoce doceret. Sic
nos de uolubilitate mundi penduli
uoluntatis odore. floris mundicia tra-¬
cti. cum adolescentulis post sponsum cur¬
rimus. & ꝑ baptismi sacramenta de du¬
ob fontib dilectionis dei et proximi. a

Expanded text:
bestiis, et angeli ministrabant illi. Marcus evangelista sicut cervus ad fontes aquarum desiderans, saltus in planis et arduis dat: et culmina tantum pratorum carpit, et palmas in vertice poragri, cui odor veri Isaac simulatur, summatim gustat: unde a Nazareth Galilaeae venientem Jesum ad baptismum in Jordane a Joanne acceptum enarrat: et statim de aqua ascendisse, et apertos coelos vidisse, et spiritum, ut columbam descendisse, et in ipso mansisse: et voce de coelis facta Patris, in dilecto filio complacuisse: et spiritum eum in desertum expulisse, et tentatum a Satana quadraginta diebus et noctibus fuisse cum bestiis, et anordo moraliter nobis secundum Christi exemplum sequendus est, festinantibus ad consortia angelica, quem Jesus prius opere ostendit, quam voce doceret. Sic nos de volubilitate mundi, pendulae voluntatis odore floris munditia tracti, cum adolescentibus post sponsum currimus: et per baptismi sacramenta de duobus fontibus dilectionis, Dei et proximi, a
Abbreviated transcription (Latin):
in latino male interpretatum est. eua
specialiter de circumcisione p̃ceperat
dicens si circumcidamini xp̃s uobis
nichil ꝓbest. nunc de tota lege gene¬
raliter comprehendat. nichil eos in xͥ
oꝑe proficere. qui in quacũq obseruatio¬
ne legis se crediderint iustificandos.
Nos enim sp̃m ex fide spem iustitiȩ expe-¬
ctamus. Sp̃m ad distinctionẽ litterȩ
posuit. Spes uero iustitiȩ xp̃s intelligen¬
dus: quia ipse est ueritas. patientia. spes.
iustitia. omnes uirtutes. cuius nos scđm
expectamus aduentum. quo iudicaturꝰ
ẽ om̃ia. etiam patientia: sed iustitia affu¬
turus. ut reddat unicuiq scđ̾m oꝑa sua.
Cuius diei presentiam apł̃s ꝙ qui ei sunt
similes expectantes aiunt. adueniat re¬
gnum tuum: ut cum filius đo & patri
tradiderit regnum. & in subiectis om̃i¬
bus fuerit &̃ ipse subiectus. tunc caput
subiciatur in corpore & sit d̾s om̃ia in
om̃ibus: quia qui nunc ẽ ex parte per

Expanded text:
in Latino male interpretatum est: Evacin Latino male interpretatum est: Evacspecialiter de circumcisione praeceperat, dicens: si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest, nunc de tota Lege generaliter comprehendat, nihil eos in Christi opere proficere, qui in quacumque observatione Legis se crediderint justificandos. Nos enim spiritu ex fide, spem justitiae exspectamus. Spiritum, ad distinctionem litterae posuit. Spes vero justitiae, Christus intelligendus: quia ipse est veritas, patientia, spes, justitia, omnesque virtutes, cujus nos secundum exspectamus adventum, quod judicaturus est omnia, et jam non patientia, sed justitia affuturus, ut reddat unicuique secundum opera sua. Cujus Dei praesentiam apostolus, et qui ei sunt similes exspectantes, aiunt: Adveniat regnum tuum , ut cum Filius Deo et Patri tradiderit regnum, et in subjectis omnibus fuerit et ipse subjectus: tunc caput subjiciatur in corpore, et sit Deus omnia in omnibus . Quia qui nunc est ex parte, per
Abbreviated transcription (Latin):
res legis iusti sunt apud dm̃. sed facto¬
res legis iustificabuntur. quia factor
ille sit legis qui potest dicexe nos sumꝰ
circũcisio & in occulto iudȩus. ꝙ scimꝰ
quia lex sp̃ualis est: qui autẽ concisio¬
nem & interfectricem sequat᷑ litteram.
eum non legis ẽẽ factorem sed uerȩ legis
inimicum. maxime post saluatoris
aduentum. qui ad se conuertentibus
uelata facie głam dñi contemplantes.
transfiguremur de uetustate littere in
nouitatem spirit
uacuati estis a xp̃o. Qui in lege iusti¬
ficamini. a gra excidisti.
yomodo nemo potest duobꝰ dominis
seruire. sic umbram pariter ꝙ ueritatẽ
legis implere difficile est. Umbra in le¬
ge ueteri est. donec spiret dies & amoue¬
antur umbrȩ. ueritas in ęuangelio xp̃i:
quod tenuerat amittit: qui in aliqua
obseruatione legis se iustificari putat.
Et cum grãm amiserit: a xp̃i fide destrui-¬
tur: & in eius opere conquiescit. Ra

Expanded text:
res Legis sunt justi apud Deum: sed factores Legis sunt justi apud Deum: sed factores Legis justificabuntur. Quia factor ille sit Legis, qui potest dicere: Non sumus circumcisio; et, In occulto Judaeus: et, scimus quia Lex spiritualis est. Qui autem concisionem et interfectricem sequatur litteram, eum non Legis esse factorem, sed vere legis inimicum, 481 maxime post Salvatoris adventum, qui ad se convertentibus velata facie gloriam Domini contemplantes, transfiguremur de vetustate litterae in novitatem spiritus. Evacuati estis a Christo: qui in Lege justificamini, a gratia excidistis. Quomodo nemo potest duobus dominis servire , sic umbram pariter et veritatem Legis implere difficile est. Umbra in Lege veteri est, donec aspiret dies, et amoveantur umbrae: veritas in Evangelio Christi: quod tenuerat, amittit, qui in aliqua observatione Legis se justificari putat: et cum gratiam amiserit, a Christi fide destituitur, et in ejus opere conquiescit: κατ
Abbreviated transcription (Latin):
custodire uelle legem. & eos qui legem
custodiant derelinqueres aut quomodo
ꝓpter interinissam legẽ reos eos faciet. qui
etiã si uelint uniuersa complere non
possint: nos uero legem sequi spũ alem
quȩ dicat. non infrenabis os boui tri¬
turanti. & cum apło intelligere. nũquid
de bobus cura est dõ. sed ꝓpter nos utiꝙ
dicit: & obseruare sabbata delicata. non
ut bos & asinus nr̃ & uilia pecora lȩten¬
tur in sabbato sed illi homines & pecora
de quibꝰ scriptum est: homines & iumen¬
ta saluos facies dñe. homines rationabileᷤᷤ
quoꝰq &. sp̃uales uiros. animalia uero
eos qui tardioris ingenii sunt. & a sp̃ua¬
libus adagenda dñi sabbata erudiuntur.
nec contrarium esse id quod supra scri-¬
ptum est. si circumcidamini xp̃s uobis
nichil ꝓdest. & quod sequit᷑. testificor
omnem hominẽ circũcidentẽ se. qm̃
debitor est uniuersȩ legis faciendȩ. huic
quod infert᷑ a nobis. neq enim audito¬

Expanded text:
custodiri velle Legem, et eos qui Legem custodiri velle Legem, et eos qui Legem custodiant derelinquere. Aut quomodo propter intermissam Legem reos eos faciat, qui etiamsi velint, universa complere non possint? Nos vero legem sequi spiritualem, quae dicat: Non infrenabis os bovi trituranti , et cum Apostolo intelligere: Numquid de bobus cura est Deo ? sed propter nos utique dicit, et observare sabbata delicata , non ut bos et asinus noster, et vilia pecora laetentur in sabbato; sed illi homines, et pecora, de quibus scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Homines rationabiles quosque et spirituales viros, animalia vero, eos qui tardioris ingenii sunt, et a spiritualibus ad agenda Domini sabbata erudiuntur. Nec contrarium esse id quod supra dictum est: Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest: Et quod sequitur: Testificor omnem hominem circumcidentem se, quoniam debitor est universae Legis faciendae, huic quod infertur a nobis. Neque enim audito
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui circumcisionem primo Sciendȩ¬
ad abraham deinde ꝑ moysen in lege p̃-¬
cępit. non solum circũcisionẽ sed ꝙ alia
multa obseruanda constituit. dies festos
ierosolimis frequentandos: hostiarum ho¬
locausta mane semper & uespere: immo¬
lationem in uno tantum loco agni. terrȩ:
septima ȩstate ferias: quinquagesimum
remissionis annum. & cȩtera quȩ facile
est de scripturis excerpere. sibi unũquẽq
lectorem. Coartabimus itaq hebionem
&̃ sectatores eius qui post euangłm cre-¬
dentes in xp̃o circũcidendos putant: ut
aut circũcisionẽ faciant ꝙ cęt̾a quȩ p̃ci¬
piunt᷑ in lege: aut si impossibile est cun¬
cta fieri cesset ꝙ circumcisio. quȩ cũ cęteris
quasi inutilis p̃termissa est. Quod si re¬
sponderint possibilia tantum debere se fa¬
cere non enim dm̃ ea a nobis exigere
quȩ non possimus sed quȩ possimus im¬
plere: dicimus eis non eiusdem esse dĩ

Expanded text:
s qui circumcisionem primo s qui circumcisionem primo ad Abraham, deinde per Moysen in Lege praecipit, non solum circumcisionem, sed et alia multa 480 observanda constituit: Dies festos Jerosolymis frequentandos: hostiarum holocausta, mane semper et vespere: immolationem in uno tantum loco agni, terrae septima aetate ferias: quinquagesimum remissionis annum, et caetera quae facile est de Scripturis excerpere sibi unumquemque lectorem. Coarctabimus itaque Ebionem, et sectatores ejus, qui post Evangelium credentes in Christo circumcidendos putant, ut aut circumcisionem faciant, et caetera quae praecipiuntur in Lege: aut si impossibile est cuncta fieri, cesset et circumcisio, quae cum caeteris quasi mutilis praetermissa est. Quod si responderint, possibilia tantum debere se facere non enim Deum ea a nobis exigere quae non possumus, sed ea quae possimus implere, dicemus eis, non ejusdem esse Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ expectat a xp̃o: ꝙ non seminat
in carne. ut de carne metat corruptio¬
nem. sed in sp̃u. de quo uita ȩterna ge¬
neratur. Subtilius intuenda sententia. si
circumcidamini xp̃s uobis nichil ꝓdest.
quod non solum in eo si circumcidant᷑
non eis prosit ipsa circumcisio: sed etiã¬
si cȩteras uideantur extra circũtisionẽ
in xp̃o habere uirtutes. uniuersȩ pere¬
ant. cum post fidem xp̃i fuerint cireũ¬
cisi. Quid igitur: Nichil ꝓfuit timo¬
theo circumcisio: Multum ꝑ omnẽ mo¬
dum. Non enim tam ideo circũcisus ẽ.
ut ex ipsa circumcisione aliquid emolum̃¬
ti ȩstimaret posse consequi. quam ut cȩte¬
ros lucrifaceret. factus iudȩis iudȩus
ut iudȩos ad fidem xp̃i sua circũcisione
transduceret. Tunc siquidem non ꝓdest
circumcisio: cum aliquid ꝑ semetipsam pu-
ontestor autẽ omnem hominẽ circũci¬
dentem se: qm̃ debitor ẽ uniuersȩ legis fa-¬

Expanded text:
utilitatem exspectat a Christo, et non seminat utilitatem exspectat a Christo, et non seminat in carne, ut de carne metat corruptionem; sed in spiritu, de quo vita aeterna generatur. Subtilius intuenda sententia: Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest. Quod non solum in eo si cirumcidantur, non eis prosit ipsa circumcisio; sed etiamsi caeteras videantur extra circumcisionem in Christo habere virtutes, universae pereant, cum post fidem Christi fuerint circumcisi. Quid igitur? nihil profuit Timotheo circumcisio? Multum per omnem modum. Non enim tam ideo circumcisus est, ut ex ipsa circumcisione aliquid emolumenti aestimaret posse se consequi, quam ut caeteros lucrifaceret . Factus Judaeis Judaeus, ut Judaeos ad fidem Christi sua circumcisione transduceret. Tunc siquidem non prodest circumcisio, cum aliquid per semetipsam putatas afferre. Contestor autem omnem hominem circumcidentem se, quoniam debitor est universae Legis fa
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguine & fornicatione: siue ut in
ĩmullis exemplaribus scriptum ẽ. q
a suffocatis. Et ne resideat ulla dubita¬
tio. quod circumcisio nichil ꝓsit sed ꝑ¬
pter eos qui ex iudȩis crediderant. ad
romanos de circumcisione sententiam
temperauit. paulatĩ ad ȩpłȩ eiusdem
posteriora descendens: nec circũcisio-¬
nem. nec prȩputium aliquid ualere
monstrauit dicens. Circumcisio itaq
nicbil est. ꝙ prȩputium nichil ẽ: sed
obseruantia mandatoꝵ dĩ. In tantum
enim circũcisio nichil est. ut israheliti¬
cȩ quoq domui se de circumcisione
iactanti. nichil ꝓfuerit ꝓpħa memoran
abraham. Nam qd̾ ait si circũcidamini tale ẽ
quale si dicere uoluisset si carne circũcida¬
mini: quã in alio loco ñ circũcisionẽ s conci¬
sionẽ uocat dicens. Uidete concisionẽ. Nos enĩ
sumus circumcisio qui spũ dõ seruimꝰ
ꝙͥ glamur in xp̃o. & non in carne confi¬
dimꝰ. Non confidit in carne. qui omnẽ

Expanded text:
et sanguine, et fornicatione, sive ut in et sanguine, et fornicatione, sive ut in nonnullis exemplaribus scriptum est, et a suffocatis. Et ne resideat ulla dubitatio, 479 quod circumcisio nihil prosit, sed propter eos qui ex Judaeis crediderant, ad Romanos de circumcisione sententiam temperavit, paulatim ad Epistolae ejusdem posteriora descendens, nec circumcisionem, nec praeputium aliquid valere, monstravit dicens: Circumcisio itaque nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio mandatorum Dei . Intantum enim circumcisio nihil est, ut Israeliticae quoque domui, se de circumcisione jactanti, nihil profuerit, propheta memorantAbraham. Nam quod ait: Si circumcidamini ; tale est, quale si dicere voluisset, si carne circumcidamini. Quam in alio loco non circumcisionem, sed concisionem vocat, dicens: Videte concisionem. Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Dei servimus, et gloriamur in Christo, et non in carne confidimus . Non confidit in carne, qui omnem
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisi fuerint xp̃s nichil ꝓdest: quomͦ
legem custodientibꝰ prodest circumcisio:
Quod quidem hac responsione soluitur.
gentibꝰq crediderant. ꝙͥ hoc egisse paulũ¬
ut neuter popłs offenderet᷑. quo scilicet
suum utraq plebs priuilegium posside¬
ret. ut nec gentiles circumciderent᷑. nec
circũtisi adducerent p̃putium. ad gala¬
thas autẽ scribens alio usus sit argu¬
mento. Non enim erant ex circumci-¬
sione sed ex gentibus qui crediderant.
nec poterat eis ꝓdesse circumcisio qui
post ȩuangelii grãm iterum ad legalia
reuerterentur elementa. Et in actibꝰ apłoꝵ
narrat hẏstoria. cum quidam de circũ¬
cisione surgentes asseruissent eos qui ex
gentibus crediderant debere circũcidi
& legem custodire moysi: seniores qui
apłos pariter congregatos statuisse ꝑ
litteras ne suꝑponeretur eis iugum le¬
gis. nec amplius obseruarent nisi ut¬
custodirent se tantum ab idolothitis

Expanded text:
circumcisi fuerint Christus nihil prodest: quomodo circumcisi fuerint Christus nihil prodest: quomodo Legem custodientibus prodest circumcisio? Quod quidem hac responsione solvetur, Gentibusque crediderant: et hoc egisse Pauluut neuter populus offenderetur, quo scilicet suum utraque plebs privilegium possideret, ut nec Gentiles circumciderentur, nec circumcisi adducerent praeputium. Ad Galatas autem scribens, alio usus sit argumento. Non enim erant ex circumcisione, sed ex Gentibus, qui crediderant, nec poterat eis prodesse circumcisio, qui post Evangelii gratiam iterum ad legalia reverterentur elementa . Et in Actibus apostolorum narrat historia, cum quidam de circumcisione surgentes asseruissent eos qui ex Gentibus crediderant debere circumcidi, et legem custodire Moysi, seniores qui apostolos pariter congregatos statuisse per litteras ne superponeretur eis jugum legis, nec amplius obsercustodirent se tantum ab idolothytis,
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis: non quasi pauli uerba tan
tum accipienda sed dñi. Nam cum et
in prima ad corinthios prȩmisisset. hiis au¬
tem qui nupti sunt denuntio non ego
sed dñs. & statim intulisset. cȩteris aũt
ego prȩcipio. ne uilis sua putaretur
habeo: ut sp̃u & xp̃o in se loquente. ñ
contemptui duceretur qui ꝓpħas imitans
diceret. hȩc dicit dñs om̃p̃s. Maius autẽ
fiet id quod dictum ẽ. ecce ego paulus
dico uobis qm̃scircumcidamini xp̃s uobis
nichil ꝓdest. si cum principio copuletur
reliqua: ut audientes non tam missi qũa
mittentis auctoritate moueant᷑. Potest
aliquis dicere. Contrarium est huic lo¬
co illud quod ad Romanos scribitur. cir¬
cũcisio quidem ꝓdest si legem custodias.
& infra quid ergo est amplius iudeo. aut
quȩ utilitas circũcisionis: Multum ꝑ om¬
nem modum: primum quidẽ qͥa credita
sunt illis eloquia di. Si enim his qui

Expanded text:
dico vobis, non quasi Pauli tantum dico vobis, non quasi Pauli tantum verba accipienda, sed Domini. Nam cum et in prima ad Corinthios praemisisset: His autem qui nupti sunt denuntio, non ego, sed Dominus ; et statim intulisset: caeteris autem ego praecipio , ne vilis sua putaretur habeo: ut spiritu et Christo in se loquente, non contemptui duceretur, qui prophetas imitans diceret: Haec dicit Dominus omnipotens. Majus autem fiet id quod dictum est: Ecce ego Paulus dico vobis: quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest, si cum principio copuletur, sum Christum, et reliqua: ut audientes, non tam missi, quam mittentis auctoritate moveantur. Potest aliquis dicere: Contrarium est huic loco illud quod ad Romanos scribitur: Circumcisio quidem prodest, si Legem custodias ; et infra: Quid ergo est amplius Judaeo; aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei . Si enim his qui
Abbreviated transcription (Latin):
infirma et egena elementa. quibus rursũ
seruire uultis. dies obseruantes & menses
& tempora. ꝙ annos. Galathȩ enim qui
ad pauli apłi prȩdicationẽ idolis derelictiᷤᷤ
statim ad ȩuangłii transcenderant gr̃am.
non reuertebantur ad legis iudaicȩ serui¬
tutẽ quam nũquam prius cognouerant.
sed uolentes obseruare tempora. circũcidi
carne & hostias offerre corporeas. quodam¬
modo in eosdem reuertebantur cultus. qͥbꝰ
in idolatria ante seruierant: Aiunt enĩ
ꝙ egypti sacerdotes. ꝙ ismahelitas &̾.
madianeos p̃putium non habere. Qd̃
autẽ nationes obseruent dies ꝙ men-¬
ses & annos. utinam nesciremus. ne nob̾
cce ego paulus dico uobis: qm̃ si circũcida¬
mini xp̃s uobis nichil est.
Neuangłio saluator ad discipłos loqͥt᷑.
qui uos audit me audit. qui uos suscipit
alibi. An exꝑimentum quęritis eius qui
in me loquitur xp̃s: Ex quo liquido cõ¬
ꝓbat᷑. quod nunc dixit. ecce ego pauluꝰ

Expanded text:
infirma, et egena elementa; quibus rursum infirma, et egena elementa; quibus rursum servire vultis, dies observantes, et menses, et tempora, et annos? Galatae enim qui ad Pauli apostoli praedicationem, idolis derelictis, statim ad Evangelii conscenderant gratiam, non revertebantur ad Legis Judaicae servitutem, quam numquam prius cognoverant: sed volentes observare tempora, circumcidi carne, et hostias offerre corporeas, quodammodo in eosdem revertebantur cultus, quibus in idololatria ante servierant. Aiunt enim, et Aegypti sacerdotes, et Ismaelitas, et Madianaeos praeputium non habere. Quod autem nationes observent dies, menses, et annos, utinam nesciremus, ne  Al.Ecce ego Paulus dico vobis: quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest. In Evangelio Salvator ad discipulos loquitur. Qui vos audit, me audit: qui vos suscipit, alibi: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Ex quo liquido comprobatur hoc quod nunc dicit: Ecce ego Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tatur fidem: ut ȩccliȩ galatbiȩ fixo in
saluatore ꝑmaneant pede. De quo et
uento doctrinȩ. & in diuersa rapiantur.
Unde et adstantes dicitur. & qui stat
uideat ne cadat: ꝙ in alio loco. state.
uiriliter agite & confortamini: ut
stent cum eo quem stephanus a de¬
xtris patris stantẽ uidit in marty¬
rio ꝑseuerans. ꝙ qui locutus ẽ ad
moysen: tu uero sta mecum. Iugum au-¬
tem seruitutis legem uocat durã. diffi¬
cilem. laboriosam. quȩ die ac nocte cul¬
tores suos graui opere consumat: sicut
et petrus in actibꝰ apłoꝵ. quid tem¬
ptatis inquit ponere uigum graue
suꝑ collum frm̃. quod neq nos neq
patres nr̃i portare potuerunt. Quod au¬
tẽ apposuit. nolite iterum: non quo priꝰ
legem galathȩ custodierint. sed quo q. ido¬
latriȩ iugum graue sit quo ȩgyptiorum
popls oppressus. instar plumbi in mare
mersus est. Iuxta quem sensum & supra
dixerat. quomodo conuertimini iterum ad

Expanded text:
tatur fidem, ut Ecclesiae Galatiae fixo in tatur fidem, ut Ecclesiae Galatiae fixo in Salvatore permaneant pede. De quo et vento doctrinae, et in diversa rapiantur . Unde et ad stantes dicitur: Et qui stat, videat ne cadat . Et in alio loco: State, viriliter agite, confortamini , ut stent cum eo, quem Stephanus a dextris Patris stantem vidit in martyrio perseverans , 477 et qui locutus est ad Moysen: Tu vero sta mecum . Jugum autem servitutis, Legem vocat duram, difficilem, laboriosam, quae die ac nocte cultores suos gravi opere consumit. Sicut et Petrus in Actibus apostolorum: Quid tentatis, inquit, imponere jugum grave super collum fratrum, quod neque nos, neque patres nostri portare potuerunt ? Quod autem apposuit, nolite iterum, non quo prius Legem Galatae custodierint; sed quo et idololatriae jugum grave sit, quo Aegyptiorum populus oppressus, ad instar plumbi in Rubrum mare mersus est . Juxta quem sensum et supra dixerat: Quomodo convertimini iterum ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui boues lucas crearit ꝙ culicem: et
in magna domo non solum esse uasa
aurea & argentea. sed & lignea & fictilia.
Itaq cum apło paulo dicamus. non
sumus ancillȩ filii sed liberȩ & renoua¬
ti in xp̃o audiamus uerba dñi ad iu¬
dȩos loquentis. Si manseritis in sermo¬
ne meo cognoscetis ueritatẽ: et ueritaᷤᷤ
liberabit uos. Hac libertate apłs libe¬
ratus aiebat: cum enim sim liber ex om̃i-¬
bus. Qui facit peccatum. seruus ẽ pecca
ti. Ille quia se ab om̃ib uitiis liberum.
ab om̃i concupiscentia ꝙ errore sciebat
alienum: recte in xp̃i libertate gaude¬
bat dicens. Non sumus ancillȩ filii sed
liberȩ: qua libertate nos xp̃s liberauit.
tate. ꝙ nolite iterũ iugo seruitutis contineri.
x hoc ostenditur. quia non stet qui iugo
in hereat seruitutis: & quia is qui a xp̃o
libertate donatus est tamdiu fuerit sub
uigo quadu sp̃m seruitutis habuerit in
timore. & legis initia sit secut᷑. Quod autẽ
ait state. firmam & stabilem in xp̃o hor¬

Expanded text:
qui lucem, boves crearit et culicem: et in magna domo, non solum esse vasa aurea et argentea; sed lignea et fictilia. Itaque cum apostolo Paulo dicamus: Non sumus ancillae filii, sed liberae ; et renovati in Christo, audiamus verba Domini ad Judaeos loquentis: Si manseritis in sermone meo, cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Hac libertate et Apostolus liberatus aiebat: Cum enim sim liber ex omnibus. Qui facit peccatum, servus peccati est . Ille quia se ab omnibus vitiis liberum, ab omni concupiscentia et errore sciebat alienum, recte in Christi libertate gaudebat dicens: Non sumus ancillae filii, sed liberae: qua libertate Christus nos liberavit . State, et nolite iterum jugo servitutis contineri. Et ex hoc ostenditur, quia non stet qui jugo inhaereat servitutis. Et quia is qui a Christo libertate donatus est, tamdiu fuerit sub jugo, quamdiu spiritum servitutis habuerit in timore, et Legis initia sit secutus. Quod autem ait, state, firmam et stabilem in Christo hor
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ oliuȩ exultare contra fractos ramos
popłi iudȩoꝵ. & dicere magis ualere
p̃putium in quo abraham dõ placuit
et reputata est ei fides ad iustitiam. qu̾a
circuincisionem quȩ in signum fidei da¬
ta est. & habenti eam ñ ꝓfuit israheli:
uidebimus etiam hinc quorũdam usur¬
pationem cautissime nunc exclusam.

Expanded text:
bonae olivae , exsultare contra fractos ramos bonae olivae , exsultare contra fractos ramos populi Judaeorum, et dicere, magis valere praeputium, in quo Abraham Deo placuit, et reputata est ei fides ad justitiam, quam circumcisionem, quae in signum fidei data est, et habenti eam non profuit Israeli: videbimus etiam hanc quorumdam usurpationem cautissime nunc exclusam.
Abbreviated transcription (Latin):
computantur. Qui igit᷑ in xp̃o non cre-¬
dunt. et sunt ꝓbis morib aliud qͥd ma-¬
gis habent quam oꝑa uirtutum. Exem¬
plum fidei quȩ ꝑ caritatẽ operat᷑. de eũ¬
głio illa meretrix tribuat. quȩ cum in
domo pharisei accubanti dño pedes la¬
uisset lacrimis. tersisset crinibꝰ. lenisset
parabolam quinquaginta & quingen¬
tos denarios debentis ꝓposuisset adie¬
cit. Propt̃ qͦd dico tibi. remittuntur ei
peccata multa. quia dilexit multum.
Et ad ipsam mulierẽ conuersus ait. Fides
tua te saluam fecit: uade in pace. Aꝑte
enim in hoc loco demonstratum est.
mulierem istam habuisse fidem ꝑ cari¬
tatẽ operatam: quȩ multum ualuerit
in xp̃o. Esto qui dicat. Bene circũcisio¬
nem in xp̃o nichil ualere monstrauit:
quam sciebat aliquando ualuisse. Nũ¬
quid &̃ de preputio aliquis ambigebat
ut diceret. neq prȩputium: Sed si con¬
qui de oleastro inserti sumꝰ in radicem

Expanded text:
computantur. Qui igitur in Christo non crecomputantur. Qui igitur in Christo non credunt, et sunt probis moribus, aliud quid magis habent quam opera virtutum? Exemplum fidei quae per charitatem operatur, de Evangelio illa meretrix tribuat, quae cum in domo Pharisaei accubanti Domino 484 pedes lavisset lacrymis, tersisset crinibus, linissetparabolam quinquaginta et quingentos denarios debitoris proposuisset, adjecit: Propter quod dico tibi: Dimittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum . Et ad ipsam mulierem conversus, ait: Fides tua te salvam fecit: vade in pace. Aperte enim in hoc loco demonstratum est mulierem istam habuisse fidem per charitatem operatam, quae multum valuerit in Christo. Esto quis dicat: Bene circumcisionem in Christo nihil valere monstravit, quam sciebat aliquando valuisse: numquid et de praeputio aliquis ambigebat, ut diceret, neque praeputium? Sed si conqui de oleastro inserti sumus in radicem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutesq sunt posita. sed fides quȩ ꝑ
caritatẽ oꝑatur: ut & fides quȩ reputa¬
ta est abrahȩ in iustitia comprobetur.
& omne opus fidei in caritate ponat᷑.
tota lege & ꝓpħetis ex caritate penden¬
tibꝰ In his siquidem duobꝰ prȩceptis dili¬
ges dm̃ tuum. & diliges ꝓximum: salua¬
tor asseruait legem ꝓphetasq consistere.
Et paulus in alio loco. Et enim non adul¬
terabis. non furaberis. non concupisces.
& si quod est aliud mandatum. in hoc ser¬
mone recapitulat᷑: diliges ꝓximũ tuũ
sicut te. Si ergo omne mandatum reca¬
pitulatur in eo quod dictum ẽ. diliges
ꝓximum tuum tanquam te. fides au¬
tẽ ꝑ caritatẽ inoperata ualet primum:
manifestum est oꝑationẽ fidei ꝑ carita¬
tẽ plenitudinem mandatoꝵ om̃ium con¬
tinere. Quomodo autẽ iuxta apłm ia¬
cobum fides absq oꝑibꝰ mortua est: sic
absq fide quamuis bona oꝑa sint. mortua

Expanded text:
virtutesque sunt posita; 483 sed fides, quae per virtutesque sunt posita; 483 sed fides, quae per charitatem operatur, ut et fides quae reputata est Abrahae in justitiam, comprobetur, et omne opus fidei in charitate ponatur, tota Lege et Prophetis ex charitate pendentibus. In his siquidem duobus praeceptis: Diliges Deum tuum, et diliges proximum, Salvator asseruit Legem Prophetasque consistere. Et Paulus in alio loco: Etenim non adulterabis, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum sicut te . Si ergo omne mandatum recapitulatur in eo quod dictum est: Diliges proximum tuum tamquam te, fides autem per charitatem operata valet plurimum, manifestum est operationem fidei per charitatem, plenitudinem mandatorum omnium continere. Quomodo autem juxta apostolum Jacobum, fides absque operibus mortua est : sic absque fide, quamvis bona opera sint, mortua
Abbreviated transcription (Latin):
essent inciuitate. benedicti in agro. plena
haberent horrea: & multa alia quȩ in
reꝓmissionibus continentur. Nos autẽ
in xp̃o iũ ualere uolumꝰ ꝙ̃ confortari:
id est in uera circumcisione & non con¬
cisione iudaica. Neq enim qui inaꝑto
iudȩus ẽ. nec quȩ manifesta in carne
circumcisio: sed in abscondito iudȩus. q
circũcisio cordis in sp̃u non littera. Ni¬
chil itaq ꝓdest in xp̃o carnis circũcisio.
sed cordis & aurium: quȩ aufert illud
obprobrium iudȩoꝵ. ecce in circũcisȩ
aures ur̃ȩ. ꝙ non potestis audire. Pro¬
dest & circumcisio labioꝵ: quam iuxta
humilitatẽ necdum se habere causa¬
bat᷑ moyses. ut in hebraico scriptum est:
Ego autẽ sum prȩputium habens in la¬
biis. Multum utilitatis prebet & in re¬
bꝰ ueneriis circumcisio: cum ꝑ castitatẽ
impudicitia desecat᷑. Igitur in xp̃o uĩu
nec circũcisio ualet nec preputium cor¬
porale. quia in medio id est inter uitia

Expanded text:
essent in civitate, benedicti in agro, plena essent in civitate, benedicti in agro, plena haberent horrea, et multa alia quae in repromissionibus continentur . Nos autem in Christo Jesu valere volumus et confortari, id est, in vera circumcisione, et non in concisione Judaica. Neque enim qui in aperto Judaeus est, neque manifesta in carne circumcisio, sed in abscondito Judaeus, et circumcisio cordis in spiritu, non littera . Nihil itaque prodest in Christo carnis circumcisio, sed cordis et aurium, quae aufert illud opprobrium Judaeorum: Ecce incircumcisae aures vestrae, et non potestis audire . Prodest circumcisio labiorum, quam juxta humilitatem, necdum se habere causabatur Moyses, ut in Hebraico scriptum est: Ego autem sum praeputium habens in labiis. Multum utilitatis praebet, et in rebus venereis circumcisio cum per castitatem impudicitia desecatur. Igitur in Christo Jesu nec circumcisio valet, nec praeputium corporale, quia in medio, id est, inter vitia
Abbreviated transcription (Latin):
is qui in xp̃o uãu uolunt uiuere uirtu¬
tes appetendȩ sunt: uitia fugienda. Me-¬
dia uero quȩ inter uirtutes ꝙ uitia suñ.
nec fugienda sunt nec appetenda sunt:
circumcisio & p̃putium. & cȩtera his si¬
milia. Circumcisio quidem ꝓdest. si legẽ
conserues. Quȩ iccirco utilis fuit his qͥ
in lege uixerunt. non quia circumcisi
erant. sed quia credita sunt illis ȩloquia
di: quȩ in oꝑa uertentes a salute extra¬
nei non fuerunt. Nec nos moueat quod
sephora tollens calculum. filium circũ¬
cidit. & suffocantẽ angłm ꝓhibuit
a marito: siue ut aliter in hebreo scri¬
ptum refertur: quia nunc non tam cir¬
cumcisionem penitus nichil ꝓdesse.
quam in xp̃o inu eam non ualere testa¬
tus est. Ex eo siquidem tempore quo
ȩuangłm in toto orbe radiauit. suꝑflua
est circumcisionis iniuria: quȩ tunc ut
cȩtera quoq legis ualuit. quando et
benedictiones carnales legem seruantib spon-¬
debant᷑. qͦd scilicet si implessent eã. benedicti

Expanded text:
im qui in Christo volunt vivere virtutes appetendae sunt, et vitia fugienda; media vero, quae inter virtutes et vitia sunt, nec fugienda sunt, nec appetenda, ut circumcisio et praeputium, et caetera his similia. Circumcisio quidem prodest, si Legem custodias. Quae idcirco utilis fuit his qui in Lege vixerunt, non quia circumcisi erant, sed quia credita sunt illis eloquia Dei, quae in opera vertentes, a salute extranei non fuerunt. Nec nos moveat quod a Sephora tollens caleulum, filium circumcidit, et suffocantem angelum prohibuit a marito , sive ut aliter in Hebraeo scriptum refertur, quia nunc non tam circumcisionem penitus nil prodesse, quam in Christo Jesu eam non valere testatus est, ex eo siquidem tempore quo Evangelium in toto orbe radiavit, superflua est circumcisionis injuria. Quae tunc, ut caetera quoque Legis, valuit, quando et benedictiones carnales Legem servantibus spondebantur; quod scilicet, si implessent eam, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
rem: illa tam̃ quȩ mͥ ad suspitionẽ ue-¬
niebant quod non ab ipso origene ita
dicta. sed ab aliis uiderentur inserta:
ꝓpter hoc quod de eisdem rebus in
aliis locis eiusdem auctoris. catholicȩ
dictum legerã Nemogͦ michi ex hoc que¬
so te sc̃ȩ ac uenerabilis & beate pater
conflet inuidiam. nemo factionibus
utat᷑ & calumniis: quod in ȩccłia dĩ
fieri non licet. Ubi enim simplicitas
tuta erit & innocentia: si hic non eritͦ
Origenis gͦ neq defensor sum neq as¬
sertor: neq primus interpres. Alii ante
me hoc idem opus fecerant: feci & ego
postremus rogatus a fratribꝰ. Si iubit᷑
ne fiat: ussio obseruari solet in posterum.
Si culpant᷑ qui ante uissionẽ fecerant:
hanc fidem qũa supra exposui. id est
qũa ȩccłia Romana & alexandrina &.
aquileiensis nr̃a tenet: quȩq ierosoluniᷤᷤ
p̃dicatur: aliam nec habui umqũa nec
habeo in xp̃i nomine. nec habebo. Et

Expanded text:
rem: illa tamen, quae mihi ad suspicionem verem: illa tamen, quae mihi ad suspicionem veniebant, quod non ab ipso Origene ita dicta, sed ab aliis viderentur inserta, propter hoc, quod de eisdem rebus in aliis locis ejusdem auctoris catholice dictum legeram. Nemo ergo mihi ex hoc, quaeso te, sancte ac venerabilis et beate Pater, conflet invidiam: nemo factionibus utatur et calumniis, quod in Ecclesia Dei fieri non licet. Ubi enim 408 simplicitas tuta erit et innocentia, si hic non erit? Origenis ego neque defensor sum, neque assertor, neque primus interpres. Alii ante me hoc idem opus fecerant, feci et ego postremus rogatus a fratribus. Si jubetur ne fiat, jussio observari solet in posterum. Si culpantur, qui ante jussionem fecerunt, hanc fidem, quam supra exposui, idest, quam Ecclesia Romana, et Alexandrina, et Aquilejensis nostra tenet, quaeque Jerosolymis praedicatur, aliam nec habui unquam, quam, nec habeo in Christi nomine, nec habebo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Ego uero cum hȩc singula legerim.
do teste dico quia usq ad p̃sens. cer¬
ti & diffiniti aliquid de hac quȩsti¬
one non teneo: sed d̃o relinquo scire
quid sit in uero.&. sicui ipse reuela-¬
re dignabitur. Ego tamen hȩc singu-¬
la ꝙ legisse me non nego. &. adhuc
ignorare confiteor: prȩter hoc quod
manifeste tradit ȩccł̃ia dm̃ ẽẽ &. ani-¬
marum & corpoꝵ conditorem.
Sane quia audio etiam inde esse di¬
sputatũ. quod quȩdam origenis ro¬
gatus a fr̃ibus de greco in latinum
transtuli. puto quod om̃s intelligant
quid est quod displiceat in auctore.
quare id ad interpretẽ detorquetur:
Sicut in grecis habet᷑. rogatus sum
ut latinis ostenderẽ. Grecis sensibꝰ
uerba dedi latina tantũmodo. Siue
ergo in illis sensibꝰ laus in est aliqua.
non ẽ mea: siue culpa. similit̃ non ẽ
mea. Quin inmo etiam illud adieci
sicuti prȩfatiuncula mea designaui.
ut inquantũ possem aliquanta decide¬

Expanded text:
Ego vero cum haec singula legerim, Ego vero cum haec singula legerim, Deo teste, dico, quia usque ad praesens certi, et definiti aliquid de hac quaestione non teneo, sed Deo relinquo scire, quid sit in vero, et si cui ipse revelare dignabitur. Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor, praeter hoc, quod manifeste tradit Ecclesia, Deum esse animarum et corporum creatorem. VII. Sane quia audio inde etiam esse disputatum, quod quaedam Origenis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum transtuli, puto quod omnes intelligantquid est, quod displiceat in auctore, quare id ad interpretem detorquetur? Sicut in Graecis habetur, rogatus sum ut Latinis ostenderem. Graecis sensibus verba dedi Latina tantummodo. Sive ergo in illis sensibus laus inest aliqua, non est mea: sive culpa, similiter non est mea. Quinimo etiam illud adjeci, sicut in Praefatiuncula mea designavi, ut in quantum possem, aliquanta decide
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterni ignis hereditate potientur.
Siqͥs ergo negat diabolũ ȩternis
ignibꝰ mancipandum: partẽ cum ipso
ȩterni ignis accipiat. & sentiat quod
negauit. N udio & de anima que¬
stiones esse commotas: de qua re.
utrum recipi debeat quȩrimonia
aut abici. uos ꝓbate. Si autẽ &. de
me quid sentiam quęxit᷑. fateor me
de hac quȩstione apud quã pluri¬
mos trattatoꝵ diuersa legisse. Legi
quos dam dicentes. quod pariter cũ
corpore ꝑ humani seminis traducẽ
etiam animȩ defundant᷑. q. hoc qͥbꝰ
poterant assertionibꝰ confirmabant:
quod puto inter latinos. tertullia¬
num sensisse uel lactantiũ. fortassis
&. alios non nullos. Alii asserunt qͦd
formatis in utero corporibus d̾s coti¬
die faciat animas & infundat: alii fa
ctas iam olim. id est tunc cum omĩa
ds creauit ex nichilo. nunc eas suo iu
dicio dispenset in corpore. Hoc sen¬
tit & origenes. & ñ nulli alii grecoꝵ.

Expanded text:
aeterni 406 ignis haereditate potientur . aeterni 406 ignis haereditate potientur . Si quis ergo negat diabolum aeternis ignibus mancipandum, partem cum ipso aeterni ignis accipiat, ut Al. et sentiat quod negavit. VI. Audio, et de anima quaestiones esse commotas Al. multas esse. De qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac quaestione apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirmabant. Quod puto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonnulli alii Graecorum.
Abbreviated transcription (Latin):
in sepulchro: cum qua carne simul
atq anima post resurrectionẽ ascen-¬
dit in cęlos: unde & uenturus ex pe¬
ctatur ad iudicium uiuoꝵ & mortu¬
orum. Ded & carnis nr̃ȩ resurrectio
nem fatemur integre & ꝑfecte futurã.
sed hanc ipsam. nullo om̃ino ei mẽ-
bro amputato. uel aliqua corporis
parte desecta. sed cui nichil om̃ino
ex om̃i natura sua desit. nisi sola cor¬
ruptio. Hoc enim ꝓmittit sc̃s apł̃s.
quod seminet᷑ corpus in corruptione
& resurgat in incorruptione: & semi¬
seminet᷑ in ignominia. surgat ingła.
gat corpus spiritale. Hȩc nobis de
resurrectione tradita sunt abhis a quibꝰ
scm̃ baptisma in aquileiensi ȩccłia con-¬
secuti sumꝰ. quȩ puto ipsa ẽẽ quȩ etiã
ꝓpria corporis prout gessit siue bona
siue mala. Quod si homines receptu-
quod scriptum est in euangłio: quia
& ipse diabolus &. om̃s angłi eius.
cum his qui oꝑa eiꝰ faciunt. idẽ qui
criminantur fr̃s. cum ipso pariter

Expanded text:
in sepulcro: cum qua carne simul, in sepulcro: cum qua carne simul, atque anima post resurrectionem ascendit in caelos: unde et venturus exspectatur ad judicium vivorum ac mortuorum. IV. futuram: sed hanc ipsam, nullo omnino ejus Al. ei membro amputato, vel aliqua corporis parte desecta, sed cui nihil omnino ex omni natura sua desit, nisi sola corruptio. Hoc enim promittit sanctus Apostolus, quod seminetur corpus in corruptione, et resurgat in incorruptione: et semiseminetur in ignominia, surgat in glorgat corpus spiritale . Haec nobis de resurrectione tradita sunt ab his, a quibus sanctum baptisma in Aquilejensi Ecclesia consequuti sumus: quae puto ipsa esse, quae etiam propria corporis, prout gessit, sive bona, sive mala. Quod si homines recepturiquod scriptum est in Evangelio: quia ipse diabolus, et omnes angeli ejus, cum his qui opera ejus faciunt, id est, qui criminantur fratres, cum ipso pariter
Abbreviated transcription (Latin):
tibi confessionis meȩ quo abigerent᷑
offerrẽ. Quauis igitur fides nr̃a.
ꝑsecutionis hereticoꝵ tempore cum
in scã ȩccłia alexandrina degeremus.
in carceribus &. exiliis quȩ pro fide
inferebantur p̃bata sit: tamen & nunc¬
siqui est qui uel tẽptare fide nr̃am cu¬
pit uel audire uel discere: sciat quod
de trinitate ita credimꝰ. quod unius
naturȩ sit. unius ditatis. uniꝰ eiꝰdẽq
uirtutis atq substantiȩ. nec ut inter patrẽ
ꝙ filiũ ꝙ sp̃m sc̃m sit prorsus ulla di¬
uersitas. nisi quod ille pater ẽ & hic
filius. &. ille sp̃s sc̃s: trinitas in subsi¬
stentibꝰ ꝑsonis. unitas in natura atq
substantia. F ilium quoq dĩ in no-¬
uissimis diebꝰ natum esse confitemur
ex uirgine q. spũ scõ. carnẽ naturȩ
humanȩ naturȩ atq animã susce¬
pisse. in qua & passus est &. sepultus
&̃. resurrexit a mortius. in eade ipsa
carne resurgens quȩ deposita fuerat

Expanded text:
tibi confessionis meae, quo abigerentur, tibi confessionis meae, quo abigerentur, offerrem. II. Quamvis igitur fides nostra persecutionis haeretiin sancta Alexandrina Ecclesia degeremus, in carceribus et exsiliis, quae pro fide inferebantur, psi quis est, qui vel tentare fidem nostram cupit, vel audire, vel discere: sciat quod de Trinitate ita credimus, quod unius naturae sit, unius Deitatis, unius ejusdemque virtutis, atque substantiae: nec inter Patrem et Filium et Spiritum Sanctum sit prorsus ulla diversitas, nisi quod ille Pater est, et hic Filius, et ille Spiritus Sanctus. Trinitas in subsistentibus personis, unitas in natura atque substantia. III. Filium quoque Dei in novissimis diebus natum esse confitemur ex Virgine et Spiritu Sancto: carnem naturae humanae, atque animam suscepisse, in qua et passus est, et sepultus, et resurrexit a mortuis: in 405 eadem ipsa carne resurgens, quae deposita fuerat