comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
depositione. sacrificiũ deo oblatũ est: et
sepultus est. Testamentũ nullũ fecit:
quia unde faceret pauꝑ. dei nõ habuit.
Eccł̾ie bibliothecam. om̃sqz codices. di¬
ligenter posteris custodiẽdos: semꝑ bue¬
bat. Si quid uero eccl̃ia uel in sumptib
uel mornamẽtis habuit: fidei pbrĩ qui
sub eodem domus eccl̃ie curã gerebat
dimisit. Nec suos consanguineos uel
in proposito. uel extra constitutos: in
sua bita et morte. uulgi more tractauit
Quibus dũ adhuc super esset id si opus
fuit qd et ceteris erogauit. Nonut di¬
uitias haberent: sed ut nõ aut minus
egerent. Clerũ sufficientissimũ et mo¬
nasteria uiroꝵ ac feminarũ cõtinẽtib¬
bi. cũ siuis prepositis plena dunisit:
uel suos uel alioꝵ scõꝵ habentibus. in
quibus dono dei qualis quantusq in
ecclia fuerit noscitur. et in his semꝑ ui¬
uere. a fidelibus ĩuenitur. Iuxta qd̃
etiã scłariũ quidã poeta suis iubens. qd̾ si¬

Expanded text:
depositione sacrificium Deo oblatum est, et depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiavel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo si
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ et ip̃e fecit: ultuna qua defunctus
est egritudine. Nam sibi iusserat psal¬
mos dauiticos qui sũt paucissimi de pe¬
nitencia scribr: ipõsq quaterniones
iacens in lecto contra parietem positos.
diebus sue ĩfirmitatis ĩtuebatur. et le¬
gebat. et uberti ac iugiter flebat. Et
ne ĩtentio eius aquo quã ĩpediretur:
ante dies ferme decem quã exiret de
corpore. a nobis postulauit presẽtibz
nequis ad eũ ingrederetur: nisi his tã¬
tum horis quibus medici ad inspiciẽdũ
intrabant uel cũ ei refectio ĩferretur.
Et ita obseruatũ et factũ est. Et om̃i
illo tpr̃e. or̃om uacabat. Serbũ dei usq
ad ip̃am suã extremã egritudinẽ. inpre¬
termisse. alacriter et fortiter. sana mẽte.
sanoq consilio mecclia predicauit: mẽ¬
bris omibus sui corporis incolumis.
integro aspectu atq auditu. et ut scrip¬
sius: enutritus in senectute bona. Et nob̾
coram pro euis cõmendanda corporis

Expanded text:
Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scripuis, enutritus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis
Abbreviated transcription (Latin):
spũaliter uiuit alimẽta subtrahantur:
mercẽnarius ille est qui uidet lupum
uemientẽ et fugit: quĩ nõ est ei cura de
ouibus. Nes tibi quia me consuliusti
frater dilectissime: qua estimaui. ueritate
et cctera karitate rescripsi. Sed ne meri¬
orem si ĩ ueneris sequaris sententiam:
nõ proscripsi. Melius tamẽ qd̾ in his
periculis faciamus ĩuenire nõ possumꝰ :
quã orones ad dnmn deũ nr̃m. ut mase¬
reatur nostri. Qd̃ ipm̃ ut scilicet eccłias
nõ desererent. dei dono nõnlli prudẽtes
et sc̃ĩ biri et uelle et facere meruerũt
Et inter dentes obtrectantiũ. a sui pro¬
positi intentione minime defecerũt.
Sane ille scũs in uita sua prolixa pro
utilitate ac felicitate scẽ eccl̃ie cafholice
diuinitus condonata: nã uixit ãnis
septiaguita sex: in dericatu autẽ uel
teptũ baptismũ etiã laudatos xp̃ĩanos
et sacerdotes. absqz digna et cõpetẽti
penitentia. exire de corpore nõ debere.

Expanded text:
spiritualiter vivit, alimenta subtrahantur, spiritualiter vivit, alimenta subtrahantur, mercenarius ille est, qui vidit lupum venientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunt.Sane ille sanctus in vita sua prolixa pro utilitate ac felicitate sanctae Ecclesiae catholicae divinitus condonata, vixit annis septuaginta et sex, in clericatu autem vel ceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere.
Abbreviated transcription (Latin):
de loco isto nõ fugimus: Non cm̃
propter nos sed ꝓpter uos pocius hic ma¬
nemus: ne uobis nõ ministremus quic
nccessariũ. Si ergo fu gere uolueritis̾:
et nos ab istis quibus tenenur uinailis
soluitis. Qd̃ tunc puto esse dicendũ:
quando uere uidetur utile esse ad loca
tutiora migrare. Quo audito. si uel os
uel aliqui dixerint in illius potestate
sumus. cuius iram nullus quocũqz ua
potest ĩuenire: qui nusqͣm uult ire siue
certis necessitatibus ĩpeditus. siue labo¬
rare nolens ad ĩcerta suffragia et non
ad finienda sed et mutanda ꝑicula: pro¬
cul dubio isti deserendi nõ sũt miinsterio
xpr̃ano. Si autẽ hoc audito abire malu¬
eruit: nec illis manendũ est: qui ꝓpter
illos manebant. quia ibi iam nõ sunt
ꝓpter quos manere ad huc debeant. Qui¬
sariũ ministeriũ illo fugiẽte nõ desit:
facit qd̃ dñs precipit siue ꝑmisit. Qui
autẽ sic fugit. ut gregi xp̃i ea quibus

Expanded text:
de loco isto non fugimus; non enim de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quicqnecessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadue sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quisarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus precepit sive permisit. Qui autem sic fugit, ut gregi Cristi ea, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nterca reticendũ minime est. cũme
to. licteris fiuisse cõsultũ: ntrũ crũpnis illis
aduentantibus ex eccl̃iis epĩs. uel dericis
retedendũ esset. neq ei rescriptis ĩsinuasse.
quid magis ab illis romane et uersorib
esse metuendũ. quã cuis epłam huic scrip¬
ture inserere uolui. Est enĩ sacerdotũ dei
et munstroꝵ moribus. ualde utilis et ne¬
cessaria. Isto modo rescriptũ est ad eundẽ
ab eodem scõ fr̃ĩ et co epõ honorato. augu¬
stinus in dño salutẽ. karitati tue misso
exẽplo epłe quã fratri quo uult deo nr̃o
coepõscripsi putabam me hoc honore caru¬
isse. quo michi ĩposiustr: querẽdo consiliũ.
quid in his periculis que tpr̃a nr̃a ĩuene¬
rint. facere debeatis. R estat ergo inquã¬
ut nos quoꝵ ministeriũ quantulũcũq
plebi dei ubi sumus manẽti ita necessa¬
rium est. ut sine hoc cam nõ oporteat re¬
manere: dicamus deo. esto nobis in deũ
plebs atqs dicẽdo Non uos decipiat ꝙ

Expanded text:
nterea reticendum minime est, cum meto, litteris fuisse consultum, utrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis episcopis vel clericis recedendum esset, necne: eique rescriptis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui: est enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus valde utilis et necessaria. Isto modo rescriptum est ad eumdem ab eodem: Sancto fratri et coepiscopo Honorato, AuguSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Caritati tuae misso exemplo epistulae, quam fratri Quoduultdeo nostro coepiscopo scripsi, putabam me hoc onere caruisse, quod mihi inposuisti quaerendo consilium, quid in his periculis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. ut nos quorum ministerium quantulaecumque plebi Dei ubi sumus manenti, ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus Domino, « Esto nobis in Deum plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
et aĩa nrami. Constat ergo qui amã¬
do debet odisse proximũ. qui sic cũ odit
sicut semetip̃m. Tñc ⁊ eĩz bene nr̃am
cũam odimus: cũ eus carualib defiderii¬
non acquiescimus cũ eius appetitum
frangimus: cius uoluptatib reluctamꝰ

Expanded text:
et animam nostram. Constat ergo quia amanet animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriinon acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctam
Abbreviated transcription (Latin):
modo parentes et carnaliter
propinquos precipimur odisse: qui iu
benuir et ĩimicos diligeͬre. Et terte
xit homo nõ separet. Et paulus ait.
Diri diligite uxores ur̃ad sicut et xp̃s
eccliam. Ette discipulus uxorẽ diligẽ¬
dam predicat: cũ magister dicat. Qui
uxorẽ nõ odit: nõ potest meus esse disci¬
pulus. Nũquid aliud index nũciat.
aliud preco clamat: An simul et odisse
possumus et diligere: Scd si uim pre
cepti perpendimus: utrũq agere per
discectionẽ ualenius. ut ees qui nobis
tarnis cognatione comuncti sũt: et
quos ꝓximos nomimus diligamus. et
quos adnersarios in uia dei patinur:
odiendo et fugiẽdo nesciamus. lc̃ .iiii.¬
uasi enĩ per odiũ diligitur:
qui carnaliter sapiens. dũ
praua nobis ingerit nõ auditur.
Ut autẽ dñs demonstraret hoc erga
proximos odiũ. nõ de affectione proce¬
dere sed de Critate addidit protinuis
dicens. Adhuc autẽ: et aĩam suã. Odisse
itaq precipimur proximos: odisse

Expanded text:
modo parentes et carnaliter propinquos prbemur et inimicos diligere? Et certe xit, homo non separet . Et Paulus ait: Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse pocepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos, qui nobis carnis cognatione juncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse
Abbreviated transcription (Latin):
senserũt. ctiã et in suis reliquerũt sccip¬
tis: qd̃ iam in illis sit perpetua cõple¬
ta resurrectio fatentur em̃ qd̃ ueri

Expanded text:
senserunt etiam, et in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod ver
Abbreviated transcription (Latin):
et figurã futurã. laboriosã et quietã.
erumpnosã et beatã. tẽporalẽ et et̾¬
nã. Due sũt bite. de illis uos copio¬
sus cogitate quid habcat hec uita:
non dico mala. nõ ĩiqua. nõ nefa¬
ria. nõ luxuriosa. nõ ĩpia. sed labo¬
riose: crũpnis plena. timoribus ca¬
stigata: temptationibus sollicita.
Hanc ip̃am ĩ nocentẽ uitã dico: qua¬
lem decebat habere marthã. Hanc
ergo quantũ potestis inspicite. et de
hac ut dixi copiosius quã loquimꝰ
cogitate. Dita uero ĩqua ab erat
ab illa domo: nec cũ martha erat
net cũ maria. Et si aliquãdo fuit.
dño ĩtrante nõ fuit. Remanser̃t
ergo in illa domo que susceperat
dnm̃i in duabus feminis due uite:
ambe ĩnocentes ambe laudabiles
Una laboriosa: altera ociosa. Nul¬
la facinorosa: quã cauere debet la
boriosa. Nulla desidiosa: quã caue¬
re debet ociosa. E rãt ergo in illa do¬
mo iste due uite: et ip̃e fons uite.
In martha crat ymago presentiũ:
in maria futuroꝵ. Quod agebat¬

Expanded text:
et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla fboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat
Abbreviated transcription (Latin):
eniu uidetur: uirtus uero narratur.
illa oculis: hec mente comprehenditur.
Sed quid de trinitate dicam; Seraphĩ
quando uoluit apparuit: et uocẽ eius
esayas solus audiuit. Apparuit ange¬
lus. et nũc presto est: sed nõ bidetur.
Neqz in potestate nr̃a est uidere: sed
in potestate illius aparere. Tamẽ et si
potestas non est didendi: est grã pro¬
merendi: ut ur̾ere possimius. Et ido
qui habuit griciã: meruit copiã. Scs
copiam nõ ierenur: quia deũ uiddi
graciã non habenĩs. Et quid nurum:
si inpresenti seculo. nisi quando uult

Expanded text:
enim uidetur, uirtus uero narratur; enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenditur. Sed quid de trinitate dicam? Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestate illius apparere. tamen, etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus. et quid mirum si in praesenti saeculo nisi quando uult
Abbreviated transcription (Latin):
bus loquimur. cũ etiã de ipsis uirtutib
celestibus. et potestatibus legerimus:
quia deũ nemo uidit uinquã: Et ad¬
didit. quod ultra celestes est potestates.
Uingenitus filius qui est in sinu patris:
ipse enarrauit. Aut ad quiescatur igitꝰ
necesse est. si deũ patrẽ nemo uidit uiiquã.
filiũ iusum esse in ueteri testamẽto: et
desmant heretici ex birgine ei principiũ
dare: qui antequã nasceretur ex uirgi¬
ne uidebatur: aut certe refelli non po¬
test. uel patrẽ. uel filiũ. uel certe spm̃ scm̃:
si tamẽ est spũs sc̃i uisio. ea specie uideri
quã uoluntas elegerit: non natura for
mus: in columba. Et ideo deũ nemo
uidit uinquã. quia ea que in deo habi¬
tat plenitudo diuinitatis: nemo conspe¬
xit. nemo mente. aut oculis compre¬
hendit. Didit enĩ: adutraqz referendũ
est. Demqz cũ additur. unigenitus
filius ipse enarrauit: mentiũ magis
quã oculoꝵ uisio declaratur. Species

Expanded text:
ibus loquimur, cum etiam de ipsis coelestibus ibus loquimur, cum etiam de ipsis coelestibus Virtutibus et Potestatibus legerimus quia « Deum nemo vidit unquam? » et addit quod ultra coelestes est Potestates, « Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse narravit. » Aut acquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe refelli non potest uel patrem uel filium uel certe spiritum sanctum, si tamen est sancti spiritus uisio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formmus in columba. et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis conprehendit; uidit enim ad utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species
Abbreviated transcription (Latin):
incensi. Non ĩmerito angelus ui detur
ni templo. quia ueri sacerdotis iam nũ¬
ciabatur aduentus. et celeste sacrificiũ
parabatur in quo angeli inunistearẽt.
Et bene apparuisse dicitur ei: qui euni
repente conspexit. Et hoc specialiter:
aut de angelis: aut de deo scriptura di¬
uina tenere consueuit:ut quod non
potest preuideri: apparere dicatur. Sic
enum habes. alpparuit deus abrahe ad
ilicem mambre. Sram qui ante nõ ꝓno¬
isentitur. sed repentino bidetur aspectu:
appaĩere meinoratur. Non em̃ siułi¬
ter sensibilia uidentur: ut his cums in
uoluntris sitũ est uĩderi. et cuius dn¬
ture est nõr uideri. uolmitatis uiderl.
Nam si non uult non uadetur ⁊ si bult
uidetur. Appariui enĩ deus abraher ua
uoluit. zllii quia riluit rrõ apparuit.
Disum estietiã etistex hano cũ lapida¬
retur a populo. apõru celũ. Uisus est
uisus est a populo. Didit esayas dñm sab¬
baoth: sed alius uidere non potat: quia
cui placuit a pparuit. Et quid de honum¬

Expanded text:
inmerito\', inquit, \'angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei, qui eum repente conspexit. hoc specialiter aut de angelis aut de deo scriptura diuina tenere copotest praeuideri apparere dicatur; sic enim habes: apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre. nam qui ante non praesentitur, sed repentino uidetur aspectu adparere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is cuius in uoluntate situm est uideri et cuius naturae est non uideri, uoluntatis uideri. nam si non uult, non uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae quia uoluit: alii, quia noluit, non apparuit. Visum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri coelum: visus est visus est a populo. Vidit Isaias Deum sabaoth ; sed alius videre non potuit, quia cui placuit apparuit. Et quid de homin
Abbreviated transcription (Latin):
at foras a monumẽto: sic ip̃e idem
unus est qui fleuit humanitatis
affectu. Sic quippe cũcta oportet cõ¬
siderare: quatinus et plena diuini
plena humanitas in deũ assũpta.
hec idcirco dixerĩ tantisꝑ. De fide in
plures oriẽtales arcumeunt suis fe
cibus obuoluti. ne suo ob nubilare
uos uelint obscuritatis eloquio: uel
greco turbine latinã cõfundere puri¬
tatẽ. Sũc enĩ et prudẽtes uirgine
sũt et fatue. Et ideo dilectissime imi¬
tam et glosam uirginẽ. cuius hodie
m terris festa colitis. de qua dicitur.
in corde suo. Cõferte ergo et uos ka
ĩtegram seruare possitis. et matrẽ
eius debite uenerari. Qm̃ nullus
honor eiꝰ alius: nisi cũ ille iure hono¬
ratur. qui nasci dignatus est ex ea

Expanded text:
at foras a monumento: sic idem ipse unus est qui flevit humanitatis affectu. Sic quippe cuncta oportet considerare: quatenus et plena divinitplena humanitas in Deum assumpta. XIII. Haec idcirco dixerim tantisper de fide Incquia, quod plures Orientalium circumeunt suis faecibus obvoluti, moneri debuistis, ne suo obnubilare vos velint obscuritatis eloquio, vel Graeco turbine Latinam confundere puritatem. Sunt enim et prudentes virgines, sunt et fatuae. Et ideo, dilectissimae, imitam et gloriosam Virginem, cujus hodie in terris fein corde suo . Conferte ergo et vos in integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
mi et prolata essent: quid miri odo¬
ris in eisdẽ pater yseas hauriret
ita ut diceret cũ ꝑ sensisset uestimẽ

Expanded text:
mi et prolatae essent, quid miri odoris in eisdem pater Isaac hauriret, ita ut diceret, cum praesensisset vestime
Abbreviated transcription (Latin):
eo tristis ac merens rex. quid nã
de xp̃i ancilla fieri iuberet igno¬
rabatz alccedentes uero ad eĩ pa¬
lacii illius primarii. hoc ei deder̃t
consiliũ. ut dilectã dei. rusticulã
quã sũ ĩiuriã adse fecerat uenire:
iũi magno honore iuberet ad pro¬
pria remeare. Quod et factũ est.
Iuctoritate igitur accepta beatis¬
sima reuertendi ad propria: quan¬
ufum gaudiũ illius prouĩcie fuerit.
quis ualeat ennarrare: Cũ autẽ
uenisset in ciuitatẽ sennonis. qui¬
dam a dyabolo correptus de alciori
cenaculo se proiecit: et ad basternã
ubi dei famula ducebatur. cursu
rapidissimo properauit. Detraxit¬
q illud uelũ quo fenestra basterne
ciuitatis tegebatur: et intrinsecus
caput enuttens. manus beatissiẽ
deuorare conabatur. Que eleuata¬
em confestun¬
cis uexillũ in fronte eius defixit.
Prostratusq in terrã quasi effigiẽ
hoĩs sanguine plenã euoniuit.
Et continuo pristinã recuperauit
salutẽ. Derũ quia longũ est esset

Expanded text:
eo tristis ac maerens rex, quidnam de Christi ancilla fieri iuberet, ignorabat. Accedentes vero ad eum palatii illius primarii, hoc ei dederunt consilium, ut dilectam Dei Rusticulam, quam cum iniuria ad se fecerat venire, cum magno honore iuberet ad propria remeare. Quod et factum est. Auctoritate igitur accepta beatissima revertendi ad propria, quantum gaudium illius provinciae fuerit, quis valeat enarrare? 16. Cum autem venisset in civitatem Sennonis, quidam a diabolo correptus de altiori cenaculo se proiecit et ad basternam, ubi Dei famula ducebatur, cursu rapidissimo properavit detraxitque illud velum, quo fenestra basternae civitatis tegebatur, et intrinsecus caput admittens, manus beatissimae devorare conabatur. Quae elevata, confestcis vexillum in fronte eius defixit, prostratusque in terram, quasi effigiem hominis sanguine plenam evomuit et continuo pristinam recuperavit salutem. 17. Verum quia longum esset
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos amãt libere gaudeant.
qui nos oderũt: tacite dolebũt. Tam
propitio uobiscũ responsionẽ mcã.
nõ litem mcã. Non er̃ homines no¬
minaturus sũ. et dicturus ille hoc dix̃.
ille sic detraxit: cũ fortasse ctiã ad me
falsa. quia et hoc potest fieri:. ꝑferantur
Uerũtamen quecũq per lata fuerĩt: si
oportere uidebitur. loquar inde caritati ue¬
stre. Ante oculos urõs: uolo sis uita ur̃a.
Scio quia querẽtes licentiã male faciẽdi.
querũt sibi exẽpla male uientiũ: et ml
nõ habemus. Ante odos urõs sumus.
Nullius aliquid desideramus: nisi bona
oꝑa ur̃a. Et uos exhortor frẽs mei. si ali
quid uultis clericis dare: sciatis quia nõ
debetis quasi uitia eoꝵ fouere cõtra me.
Om̃ibus offerte qd̵ uultis: offerte de uo¬
lũtate urã. Quod cõmune erit: distri
buetur unicuiqz sicut cuiqz opus erit
Gazofilatiũ attendite: et om̃s obedimꝰ.
Ualde me delectat: si ip̃m fuerit presepe no¬
strũ. ut nos simus iumẽta der. uos ager

Expanded text:
Qui nos amant, libere gaudebunt: qui nos oderunt, tacite dolebunt: tamen propitio vobiscum responsionem meam, non litem meam. Non enim homines nominaturus sum et dicturus, Ille hoc dixit, iste sic detraxit: cum fortasse etiam ad me falsa, quia et hoc potest fieri, perferantur. Verumtamen quaecunque perlata fuerint, si oportere videbitur, loquar inde charitati vestrae. Ante oculos vestros volo sit vita nostra. Scio quia quaerentes licentiam male faciendi, quaerunt sibi exempla male viventium et multnon habemus. Ante vestros oculos sumus, nullius aliquid desideramus, nisi bona opera vestra. Et vos exhortor, fquid vultis clericis dare, sciatis quia non debetis quasi vitia eorum fovere contra me. Omnibus offerte quod vultis, offerte de voluntate vestra. Quod commune erit, disbuetur unicuique prout cuique opus erit. Gazophylacium attendite, et omnes habebimus. Valde me delectat, si ipsum fuerit praesepe nostrum, ut nos simus jumenta Dei, vos ager
Abbreviated transcription (Latin):
prepositosq eccł̃ie sue contestans. qd̃ si
quis neglegenter cedi preciperet et proipã
disciplina homo mortuns fuerit. reus
erit homicidii cuius ĩperio factũ fuerit
occursũ eius tota fraternitas. totusq se¬
xus cũ cereis et crucibus psallendo scĩ
uiri operieus ĩtroitũ. Et quod facit su¬
os trepudiari uirtutibus xp̃s. et ꝑfidos
aperta nurabiliũ luce confundi in aduẽ¬
tu serui sui dñs arentẽ terrã longissima
siccitate largissimo hymbre ꝑfudit. ut
fructuũ ferunditas sequeretur. quãdo
reuertebatur sibi placitus dispensator.
uidit aliquos lecto euugłio ab eccl̃ia exire¬

Expanded text:
praepositosque ecclesiae suae contestans, quod si praepositosque ecclesiae suae contestans, quod si quis amplius neglegentem caedi praeciperet, et pro ipsa disciplina homo mortuus fuerit, reus esset homicidii, cuius imperio factum fuerit.occursum ipsius tota fraternitas totusque sexus cum cereis et crucibus, psallendo sancti viri opperiens introitum. Et quia facit suos trepudiare virtutibus Christus et perfidos aperta mirabilium luce confundi, in adventu servi sui Dominus arentem terram longissima siccitate largissimo imbre perfudit, ut fructuum fecunditas sequeretur, quando revertebatur sibi placitus dispensator. vidit aliquos, lectis euangeliis, de ecclesia for
Abbreviated transcription (Latin):
ne furius princeps. quatinus scũs anti¬
stes ad pristinã reuerteretur ecclesiã. Seqz
ciuitati pariter presẽtaret et cleroz. ctu¬
satorẽ uero euis lapidare rex precepit
Iamqz cũ lapidibus ppłi cõcurrẽtes
subito ad aures eius iussio regis ꝑuenit.
Statim festinus ad surgens. ĩ tercessiõe
sua uir scũs nõ tam uindicte sue accusa¬
torẽ dari uoluit quã supplicatione. ꝓpria
maluit penitencie reseruari. ut aĩam
euis per penitenciã curaret dñs. quã
per falsã proditionẽ captiuauerat ũmi¬
cus. Et domestico hosti demẽter i dulgẽs
anticũ aduersariũ in una causa cõscien¬
cia pura bis uinceret. Hoc etiã speciali¬
us seruus dei studuit custodire. ut siue
deserus. siue de ingenuis obsequẽtib
sibi nũqmͣ extra legitimã disciplinã id
perit. Si uero in graui fuisse culpa depre¬
hensus ꝑmittebat ut post dies aliquot
pantis iterũ cederetur. Toc ordinatores

Expanded text:
nefarius princeps, quatinus sanctus antinefarius princeps, quatinus sanctus antistes ad pristinam reverteretur ecclesiam seque civitati pariter praesentaret et clero; accusatorem vero eius lapidare rex praecepit. Iamque cum lapidibus populi concurrentes, subito ad aures eius iussio regis pervenit. Statim festinus adsurgens, intercessione sua vir sanctus non tam vindictae suae accusatorem dari voluit, quam supplicationee reservari, ut animam eius per penitentiam curaret Dominus, quam per falsam proditionem captivam fecerat inimicus, et domestico hosti clementer indulgens, antiquum adversarium in una causa conscientia pura bis vinceret. 25. Hoc etiam specialius servus Dei studuit custodire, ut sive de servis seu de ingenuis obsequentibus sibi numquam extra legitimam disciplinam, id peret. Si vero in gravi fuisset culpa deprehensus, permittebat, ut post dies aliquod paucis iterum caederetur, hoc ordinatores
Abbreviated transcription (Latin):
marent. Scẽ cesari or̃onibus tuis extin¬
gue ignẽ seuientẽ. Quodcũ uir dei au¬
disset dolore et pietate cõmotus ueniẽti
flãme obuius in or̃one prosternitur.
et statim flãmaꝵ globbos fixit et repu¬
lit. Quo uiso omniũ cõcurrenciũ uocib
diuine per eñ laus est celebrata. potẽcie.
tabitus est ut in eadem urbe nõ solũ ut
sacerdos sed ut apłus haberetur. et auctor
persecutionis eius id est dyabolus confũ¬
deretur qui eũ quẽ iisus fuerat reũ asse¬
rere bidebat diuini operis miraculis ce¬
lebrari. Quod ita factũ fideli narratioẽ
cõperimus. Instruxit itaqz et ibi et ubiq
semꝑ eccl̃iam. reddere que sũt cesaris cesa¬
ri et que sũt dei deo. O bedire quidẽ uixta
apłm regibus. potestatibus quãdo iusta
precipiũt. Nam despectui habere in prĩ¬
cipe arriam doginatis prauitatẽ. Sic te¬
ste beritate nõ potuit lucerna abscondi
posita suꝑ candelabrũ. sed quocumq¬

Expanded text:
marent: 'Sancte Caesari, orationibus tuis extinmarent: 'Sancte Caesari, orationibus tuis extingue ignem saevientem'. Quod cum vir Dei audisset, dolore et pietate commotus, venienti flammae obvius in oratione prosternitur et statim flammarum globus fixit et repulit. Quo viso, omnium concurrentium vocibus divinae per eum laus est celebrata potentiae. b omnibus habitus est, ut in eadem urbe non solum ut sacerdos, sed ut apostolus haberetur, et auctor persecutionis eius, id est diabolus, confunderetur, qui eum quem nisus fuerat reum asserere videbat divini operis miraculis eminere. Quod ita factum fideli narratione comperimus. 23. Instruxit itaque et ibi et ubique semper ecclesiam reddere quae sunt Caesaris Caesari et quae sunt Dei Deo, oboedire quidem iuxta apostolum regibus et potestatibus, quando iusta praecipiunt, nam despectui habere in principe Arriani dogmatis pravitatem. Sic, testante veritate, non potuit lucerna abscondi posita super montem, sed quocumq
Abbreviated transcription (Latin):
accusationis armatus suggessit. per
auricularios alarico regi. qd̾ beatus cesa¬
rius quia de galliis haberet originẽto¬
tis uiribus affectaret. territoriũ et ciui¬
tatem arclatensẽ burgundioꝵ ditiomi¬
bus subiugare cũ ille prestãtissimus uti¬
qz pastor flexis genibus pacem gentiũ
quietẽ brbiũ diebus ac noctibus a dño
generaliter postularet. Qua magis
cansa credendũ est instinctu dyaboli ad
exiliũ sc̃i biri ferocitatẽ fuisse barbaram
concitatã. Non enĩ acceptus auuit graiu¬
tus est ũmico. his qui orat ut eius cõtra¬
dicatur operibus. Igitur ĩstigatione
presentiũ nec ĩnocentiũ fides attenditur
net actusationis beritas flagitatur. sed
falsis et illicitis accusationibus condẽp¬
natus. cũ ab arelatofuisset abstractus
in burdigalensẽ ciuitatẽ est quasi in exi¬
lio religatus. Sed ut in eo dei gratia
nõ lateret casu accidit ut nocte quadam
ciuifas. seuo flagraret ĩcendio ppłiq ue
lociter concurrẽtes ad dei hominẽ procda¬

Expanded text:
accusationis armatus, suggessit per auricularios Alarico regi, quod beatissimus Caesarius, quia de Galliis haberet originem, totis viribus affectaret territorium et civitatem Arelatensem Burgundionum ditionibus subiugare, cum ille praestantissimus utique pastor, flexis genibus, pacem gentium, quietem urbium diebus ac noctibus a Domino generaliter postularet. Qua magis causa credendum est, instinctu diaboli ad exilium sancti viri ferocitatem fuisse barbaram concitatam. Non enim acceptus aut gratus est inimico is qui orat, ut eius contradicatur operibus. Igitur instigatione praesentium nec innocentiae fides adtenditur, nec accusationis veritas flagitatur, sed falsis et inlicitis accusationibus condempnatus, cum ab Arelato fuisset abstractus, in Burdigalensem civitatem est quasi in exilio religatus. 22. Sed ut in eo Dei gratia non lateret, casu accidit, ut nocte quadam civitas saevo flagraret incendio, populique lociter concurrentes ad Dei hominem, procla
Abbreviated transcription (Latin):
ueneraretur pariter et ditaret. Namqz
pectunias captiuoꝵ pro futuras reme-¬
diis ĩpartit. Et dati firmitate Precep¬
ti eccł̃iam in perpetuũ tributis fecit im¬
munen. Sed tranquillitatẽ huius sc̃ĩ
que opponeret uicia corporis crimẽ obi¬

Expanded text:
eneraretur pariter et ditaret. Namque pecunias captivorum profuturas remediis impertivit et dati firmitate praecepti ecclesiam in perpetuum tributis fecit inmunem. 21. Sed tranquillitatem huius sancti quae opponeret vitia corporis, crimen ob
Abbreviated transcription (Latin):
ergo salus presidi: uita dampnato. Quic¬
quid aut amittendo ille. uel hic nõ dimit¬
tendo otraxerat: pia dñi miseratione
conceditur. Deniqz donata est reo uita.
cũ crimine: preses meruit ueniã cũ salu¬
te. Non longo post tẽpore sequitur nõ¬
longe clarior uirtus et tanto par mito
ab urbe altiori baside eminẽs
simulacrũ quo in loco mira multitu¬
do gentiliũ confluxerat. Itaq cum
us mortibus litant dũ refecti epulis uino
plemi. tantu perstupunt beatissimus
sacerdes amantus aduenit. Uidensqz
exultare infelicẽ plebẽ: omĩ luctu gra¬
uiora leticia trahens ymmo ex pectore
longa suspiria a sacrilegni ĩpio scelere
pio certamine reuocare per temptat.
ri consilio malunt et modũ utilitatis
ad modũ uoluntatis examinat. blan¬
daq et noxia pro rectis as necessariis ha¬
bent. Totis ergo furoris stimulis in ĩni¬
riam sc̃i uirt: seditiosũ uulgus exarsit.
Cum pia ille aduersus seuientes arma

Expanded text:
ergo salus praesidi, vita dampnato, et quicergo salus praesidi, vita dampnato, et quicquid vel admittendo ille vel hic non dimittendo contraxerat pia domini miseratione conceditur. Denique condonata est reo vita cum crimine, praeses meruit veniam cum salute. 12 Non longo post tempore sequitur longe clarior virtus et tanto par merito. ab urbe in altiori baside eminens simulachrum, quo in loco mira gentilium multitudo confluxerat. 13 Itaque cum s moribus litant dumque referti epulis vino pleni cantu perstrepunt, beatissimus sacerdos advenit, vidensque exultare infelicem plebem omni luctu graviori laetitia, trahens ab imo pectore longa suspiria, eos a sacrilegii impio scelere pio hortamine revocare pertemptat. ri consilio mavult et modum utilium ad modum voluptatis examinat, blanda et noxia pro rectis ac necessariis habet. 15 Totis ergo furoris stimulis in iniuriam sancti viri seditiosum vulgus exarsit, cum pia ille adversus saevientes arma
Abbreviated transcription (Latin):
gitur cũ in predicte urbis lt̃ .nͣ.¬
foro cũ sedisset. Preses altior
ceteris. sede sublimior et nefarii facinoris
reum ultimo trucis supplicio et extrema
patibuli pena dampnasset properat bes¬
tus antistes amãtus ad forũ. petit a pre¬
side uitam: iam metu pre mortui nec
mens superbo dura fastu. nõ frangitur
tius cellulã repetit terre prosternitur
fundit preces. suspiria geminat. Tun¬
dit crebro uerbere scm̃ pectus: petiit a
dño. qd̾ a preside obtinere nequiuerat.
Digna illico preses nimitis pena per¬
cellitur. Nain cathedre tui alcius in scde¬
rat: miris repcute in om̃is affligitur.
Deserit calor ossa bitalis et soluta ner¬
uis rigentibus mẽbra officiũ quo aĩe¬
famulantur amittũt. ad cellulã beatissi
uiri concurritur ab orone pater consur¬
git: ad forũ progreditur. Serisit aduẽ¬
tum uiri preses: magna iam sui parte
premortuus. amuissi itaq reddũtur sen¬
sus. et famulantia usibus suis in uigo¬
rem pristinũ redeñt mẽbra. Redditur

Expanded text:
gitur cum in praedictae urbis foro consedisset praeses altiore ceteris sede sublimior et quendam facinoris nefarii reum Ultimo crucis supplicio et extrema paena patibuli dampnasset, properat beatus antistes ad forum, petit a praeside vitam iam metu praemortui, sed mens superbi dira fastu non frangitur, tistes cellulam repetit, terrae prosternitur, fundit preces, suspiria ingeminat, tundit crebro verbere sanctum pectus, petit a domino quod a praeside obtinere nequiverat. 9 Digna ilico praeses immitis paena percellitur, nam cathedrae cui altior insederat miris repente modis affigitur, deserit ossa vitalis calor et soluta nervis rigentibus membra officium quo animafamulabantur amittunt. 10 Ad cellulam beatissimi viri concurritur, ab oratione consurgit, ad forum progreditur. Sensit adventum viri praeses magna iam sui parte praemortuus. Amissi itaque redduntur sensus et famulantia usibus suis ad vigorem pristinum redeunt membra. 11 Redditur
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte agnus dei. Hoc ioh̾es. Et audier̃t
eũ duo discipuli loquentẽ: et secuti sunt
ih̾m. C õuersus autẽ iħs et uidens eos
sequẽtes se: dicit eis. Quid queritis:
Qui dixerũt. Rabbi. qd̃ dicitur ĩterpre¬
tatum magister. Ubi habitas: Non
sit illũ sequebãtur: quasi itn ut inhere¬
rent illi. Nam manifestũ est quãdo illi
inhescrũt: quia de naui cos uocalut. In hiis
enĩ duobus erat andreas sicut modo audi¬
stis. Andreas autẽ frater petri erat. Et
nouimus in euãgelio. qd̃ petrũ et audreã
dñs de naui uocauit dicens. Uenite post
me. et faciã uos fieri piscatores hominũ¬

Expanded text:
Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Conversus autem Jesus, et visequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunt: Rabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et facia
Abbreviated transcription (Latin):
possidere qd̾ cmnt. Tanti emit. ut solus
possidcat. Tn facis consortem dẏabolũ:
cuite per pectatũ uendideras. De dupli¬
corde suo partẽ faciũt deo. partẽ faciũt
dyabolo. Iratus ds̃. quia fit ibi pars dẏa¬
bolo discedit: et totũ dyabolus possidebit
Non frustra itaqz apls dicit. neqz des
locũ dẏabolo. Cognoscamus ergo agnũ
frẽs. cognoscamus preciũ nostrũ. Et
iste aunicus sponu. Non querebat glo¬
riã suã. ied testimoniũ ꝑhibebat ueritati.
Nũquio uoluit apud se remanere disci¬
pulos. ut non sequerẽtur dnm̃: magis
ipse ostendit discipulis siuis. quẽ scquerẽ¬
tur. E aibebant eñi illũ ⁊ tanquã agnũ.
Et ille. Quid me attenditis: Ego nõ
sum agnus. Ette agnus dei. De quo et
suꝑius dixcrat: ecce agnꝰ dĩ. Et quid no¬
bis prodest agnus dei: Ecte ait qui tol et
pctã mũdi. Secuti sũt illũ hoc audito duo
qui erãt cum ioh̃e. Dideanus sequẽtia

Expanded text:
possidere quod emit. Tanti emit ut solus possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et totum diabolus possidebit. Non frustra itaque Apostolus dicit: Neque detis locum diabolo . Cognoscamus ergo Agnum, fratres, cognoscamus pretium nostrum. 8. es amicus sponsi, non quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis! ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam superius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia.
Abbreviated transcription (Latin):
et ille qui monebat transiturus est:
quomodo uultis crudiat nos pater
noster. cui nõ successuri sed ad quem
accessuri sumus: et cũ quo ĩeternũ mã¬
suri. in hereditate que nõ marcessit
nec moritur. nec grandinc̃ nouit.
sidebimus. et erudiri nõ debemus:¬
Timemus. Sufferamus ergo crudi¬
acciderit. Non quando nobis docet
caput curramus ad precantationes.
ad sortilogos. et remedia uanitats.
ciens ĩuenio inter ista: Et quid fa¬
ciam: Nondũ persuadeo xp̃ianis: in
xp̃o spem suã esse ponendã. Ecce sicui
factũ est remediũ: moriatur. Quã
multi euĩ cũ remediis mortui sunt:
et quã multi sine remediis iuxerũt
Qua fronte exiit illa aĩa ad deũ que¬
ꝑdidit signũ xp̃i. accepit signũ dỹa¬
boli: Anforte dicit. nõ ꝑdidi signũ xp̃i.¬
Ergo signũ xp̃i cũ signo dẏaboli habere¬
potiusti: et ubi est illud aplicũ. nõ potestis
nõ uult xp̃s cõmunionẽ. Solus uult

Expanded text:
et ille qui monebat transiturus est; et ille qui monebat transiturus est; quomodo vultis erudiat nos Pater noster, cui non successuri, sed ad quem accessuri sumus, et cum quo in aeternum mansuri in haereditate, quae non marcescit, nec moritur, nec grandinem novit? sidebimus, et erudiri non debemus? Sufferamus ergo erudion quando nobis dolet caput, curramus ad praecantatores, ad sortilegos et remedia vanitatis. tidie invenio ista; et quid faciam? Nondum persuadeo Christianis in Christo spem esse ponendam? Ecce, si cui factum est remedium, moriatur, quam multi enim cum remediis mortui sunt? et quam multi sine remediis vixerunt? qua fronte exiit anima ad Deum? Perdidit signum Christi, accepit signum diaboli. An forte dicat: Non perdidi signuErgo signum Christi cum signo diaboli habti Non vult Christus communionem, sed solus vult
Abbreviated transcription (Latin):
nãte: ꝑmuttitur quãdo aliquid petit
Et hoc frẽs nõ fit: nsi ut probentur iusti
puniantur ĩiusti. Quid ergo tumes:
Ambula et ꝑscucra in dño tuo. Certus
esto: quodte nõ uult pati. nõ pateris.
Qd̃ te ꝑmiserit pati. flagellũ corrigẽ¬
tis est: nõ pena dampnãtis. Tc̃. terca.¬
d hereditatẽ sempitcrnã erudi¬
mur. et flagellari dedignamur
Fratros mei si recusaret quisquã puer co¬
laphis aut flagellis cedi a patre suo. quo¬
modo diccretur suꝑbus. desperatus.
ingratus paterne discipline: Et ut¬
quid crudit pater homo filiũ hominẽ:
ut possit nõ ꝑdere tẽporalia que illi ac¬
quisunt. que illi collegit: que nõ uult
eũ ꝑdere. que ip̃e qui reliquit nõ potu¬
it in sempiternũ tenere. Non docet aut¬
erudit filiũ cũ quo possideat. sed qui
post eũ possideat. Frẽs mei. et si pater
docet filiũ successorẽ. et quẽ docet et ip̃m
similiter per illa omĩa transiturũ qua

Expanded text:
nante; permittitur, quando aliquid petit: nante; permittitur, quando aliquid petit: et hoc, fratres, non fit, nisi ut probentur justi, puniantur injusti. Quid ergo times? Ambula in Domino Deo tuo, certus esto: quod te non vult pati, non pateris; quod te permiserit pati, flagellum corrigentis est, non poena damnantis. Ad haereditatem sempiternam erudimur, et flagellari dedignamur! Fratres mei, si recusaret quisquam puer colaphis aut flagellis caedi a patre suo, quomodo diceretur superbus, desperatus, ingratus paternae disciplinae? Et utquid erudit pater homo filium hominem? Ut possit non perdere temporalia quae illi acquisivit, quae illi collegit, quae non vult eum perdere, quae ipse qui relinquit, non potuit in sempiternum tenere. Non docet filium cum quo possideat, sed qui post eum possideat. Fratres mei, si filium docet pater successorem, et quem docet et ipsum similiter per illa omnia transiturum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
precioso sanguine: quãdocũq redimen¬
dum esse genus humanũ. Tc̃ scd̃a.
ingit cñi sp̃s mali umbras quas¬
dam honori sibi metipĩs. ut sic
decipiant cos qui secũtur xp̃m. Usq a¬
deo frẽs mei. ut illi ip̃i qui se ducũt per
ligaturas. per precantationes. per ma¬
chinamẽta ĩimici. misceant pre canta¬
tionibus suis nomẽ xp̃i. quia iam nõ
possunt se ducere xp̃ianos. Ut dent ue¬
nenũ. addũt mellis alliquid: ut per id
qd̃ dulce est. Iatrat quod amarũ est:
et bibatur ad ꝑnitieni. Usq a deo
ut ego noncrĩ aliquo tpr̃e illius pilleati
sacerdotẽ solere dicere. et ip̃e pillcatus
uobis uoluit predicari xp̃s. Et quomͦ¬
se uobis uoluit predicari. sit illũ tencte:
sic in corde uro scribite. Aurus est aid¬
uersus om̃s ĩpetus: et aduersus om̃s
insidias ĩmmici. Nolite timere. nec tẽp̃¬
tat ille nisi ꝑmissus fuerit. Constat
ꝑmissus fuerit aut missus. Mictitur
tamquã ãgelus malus a potestate domi¬

Expanded text:
pretioso sanguine quandocumque redimendum esse genus humanum. Fingunt enim spiritus mali umbras quasdam honoris sibimetipsis, ut sic decipiant eos qui sequuntur Christum. Usque adeo, fratres mei, ut illi ipsi qui seducunt per ligaturas, per praecantationes, per machinamenta inimici, misceant praecantationibus suis nomen Christi: quia jam non possunt seducere Christianos, ut dent venenum, addunt mellis aliquid, ut per id quod dulce est, lateat quod amarum est, et bibatur ad perniciem. Usque adeo ut ego noverim aliquo tempore illius Pilleati sacerdotem solere dicere, Et ipse Pilleatus se vobis voluit praedicari Christus; et quomodo vobis voluit praedicari, sic illum tenete, sic in corde vestro scribite. Murus est adversus omnes impetus et adversus omnes insidias inimici. Nolite timere, nec tentat ille, nisi permissus fuerit: constat missus fuerit aut missus. Mittitur tanquam angelus malus a potestate domi
Abbreviated transcription (Latin):
ficem suꝑ omnẽ donũ suã sublimeuit:
et maiorẽ domus in om̃ibus cõstituit
Qui acceptis huius regni gubernacu¬
lis. quotquod maxime aduersus legos
antiquoꝵ regũ as magnoꝵ procerũ.
quoꝵ uita laudabilis adstat repperiit
in eptum. ad pristinũ reduxit statũ
In tantũ uero usqz quaq oĩa regna
francoꝵ restituit. ut om̃s se gratularẽ¬
tur regem sibi habere childericũ. ac recto¬
rem palatii lcodegariũ. Eũ het pene
ãnis tribus cũ decore magno ageretur.
tunc aduersarius cuius est consuetu¬
dins ĩuidia conditionis sue bona de¬
struere cepit sodales suos quos secũ
clegerat idem pontifex habere socios
gubernaculi ĩuidie malũ instigare:
et inter ip̃m et regẽ dizamã discordrã
seminare. His itaqz diebus iam imi¬
nebat celeberrimus paschalis dies. Aũt
flagitante pontifice ut augustidimũ
urbas sue ipsũ sãssimũ diẽ rex iberet
celebrare qui nequaquã renuens se ĩple¬

Expanded text:
ficem super omnem domum suam sublimavit ficem super omnem domum suam sublimavit et maiorem domus in omnibus constituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis adstabat, repperit ineptum, ad pristinum reduxit statum. In tantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palaciae Leudegarium. 6. Cum haec poene annis tribus cum decore magna agerentur, tunc adversarius, cuius est consuetudinis invidiae suae conditionis bona distruere , coepit sodales suos, quos secum elegerat idem pontifex habere socios gubernaculi, invidie malum instigare et inter ipsum et regem zizaniam discordiae seminare. His itaque diebus iam aeminebat celeberrimus paschalis dies. Tunc flagitanti pontifice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctissimum diem rex iuberet celebrare, qui nequaquam rennuens, sed imple
Abbreviated transcription (Latin):
concito cursu in palatiũ perrexi⁊ ac cũ
sus similibus de rege tractare cepit. Qui
audientes childericũ austrasioꝵ regẽ in
adolescentia sua regnũ iuxta sui tẽporis
nus qui maior domus fucrat fub rege co¬
tario theoderi cũ germanũ cuprebat. sub¬
rogare fratris in regno. Ipse bero ebroi¬
nus erat tũc odiosus inter frances. queai¬
nic dn cbarit huius ponderis iuigũ. qd per
eundẽ substimierãt sub rege cdotario.
Relicto suo confilio: childericũ in toto sub¬
binauerũt regno francor Tũt ebromus
uidens se destruitũ. et pro nichilo fuo esse
consilio territus est pauore a rege Petiitutre¬
lictis om̃ĩbus uitam sibi concederet: et
in monasteriũ abire ꝑmitteret. G iu
de precante et dompno leodegario ĩterte¬
consensit et in monasterio luxouio
illico destinauit ut monacus effici de¬
beret. Rex uero childericus confirmatuᷤ
in regnti. germanũ suũ fheodericũ cuidã
dei seruo conseruando ac nutriendo
dedit. Idem uero scm̃ leodegariũ ponti¬

Expanded text:
concito cursu in palatium perrexit, ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Hildericum Austrasiorum regem in adolescentia regnum juxta sui temporis nus, qui major domus fuerat sub rege Lothario, Theodoricum germanum ejus cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebroinus erat tumetuebant huius ponderis iugo, quod per eundem sustenuerant sub rege Chlotachario; relicto suo consilio, Childericum in toto sublimaverunt regno Francorum. Tunc Ebroinus videns se distitutum et pro nihilo suo esset consilio, territus pavore, rege petiit, ut, relictis omnibus, vitam sibi concederet et in monasterio habire permitteret. Cui |depręcante et domno Leudegario iconsensit et in monasterio Luxovio ilico distinavit, ut monachus effici deberet. 5. Rex vero Childericus confirmatus in regno germanum suum Theodericum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero Leudegarium ponti