comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod per sex fere ãnos strenue rexit ilid̃¬
monita sui pontificis ydoneũ se preparasset
et clarus haberetur preconi is. Tũc odor
euisdẽ suauitatis in tantũ processit. ut usq¬
ĩ in palatiũ regis redoleret. Erat enĩ
eodem tẽpore minor dotarius cũ balde¬
childi matre regens franquoꝵ regnũ.
Aguita eius prudentia cupiẽtes eũ secũ
habere i aula regia.. petierũt pontifici-
ut suã daret leticiã. secũ habere palatiũ.
Qui statim iussa cõplens magnis rebus
ditatum et sapientie floribus adornatũ.
obtemperans eoꝵ uoluntati uisus est
destinare uirũ. Quẽ rex atq regina ui¬
derent honorifice susceperunt. qui mmubris
diebus dulcia sua. uerba et bonitatẽ ostẽ¬
dit. intantũ ut rex simulqz mei prope¬
pontifices ac proceres supra om̃s in amore
susciperent. Et quia eũ uidebant dignũ ad¬
suscipiendũ honorẽ: cunctoꝵ consensu
precipius francoꝵ ad honorẽ pontificalẽ

Expanded text:
quod per sex fere annos strinue rexit quod per sex fere annos strinue rexit monita suae pontificis idoneum se praeparasset et clarus haberetur prae omnibus, tunc odor eiusdem suavitatis in tantum processit, ut usque in palatio regis redoleret. Brat enim eodem tempore minor Chlothacharius cum Baldechilde inatre rex regens Prancorum regnum. Agnita eius prudentia, cupientis eum secum habere in aula regia, petierunt pontifici, ut suam daret licentiam secum habitare in palatium. Qui statim iussa conplens, magnis rebus ditatum et sapientiae floribus adornatum, obtemperans eorum voluntati, nisus est destinare virum. Quem rex adque regina videntes honorifice susciperunt, et infra paucis diebus dulcia sua verba et bonitatem ostendit in tantum, ut rex simulqpontificis ac proceris supra omnes in amore susceperunt. Et quia eum videbant dignum suscipiendum honorem, cunctorum consensum praecipuis Francorum ad honorem pontificalem
Abbreviated transcription (Latin):
est consecratus. Demide nõ post multũ
temporis archidiachonus effectus. curã
sub pontifice omĩbus cadesiis ip̃ius dio¬
cesis est prelatus. E ral em̃i facundis
honestissime deditus. statura procerus.
inter plerosq pulcherrimus. aspectu de¬
corus. cloquio suaius. ingenio accutissi¬
mus. prouidentia prudens. zclo dei et
amorc feruidus. per petueq uirginitatis
ut erat monitus. custos. scripturis sacris
cunctos precellebat. Barrochie qmͣ regẽ-¬
dam susceperat habitãtibus. in tantũ
uero aptissimus omnũ semoꝵ et co
equaliũ. ac subiectoꝵ: ut cloquẽtia sua
placeret om̃ibus sibi conloquẽtibs ita
ut merentibus reddcret leticiã. scelera
gerentibus disciplinã. Nam in parui
temporis spatiũ sub pontificis scilicet ĩpe¬
rio humanã pacẽ et prouidẽtia sui regi¬
minis tradidit pittauẽsi solo. Demde
cũ quidã pater ex monasterio qd̃ est sitũ
in honore beatissimi sc̃i macentii obisset:
iussu pontificis cundẽ suscepit regendũ

Expanded text:
e consecratus. Deinde non post multum temporis archidiaconus effectus, cura sub pontifice omnibus ecclesiis ipsius dioecesis est praelatus. Erat enim multum facundiae honestissimae deditus, statura procerus, inter plerosque pulcherrimus, aspectu decorus, eloquio suavis, ingenio acutissimus, prudentia providus, zelo Dei et amore fervidus, perpetuaeque virginitatis ut erat monitus custos. Scripturis sacris cunctos praecellebat in parroechia quam regendam susceperat habitantes. In tantum vero erat aptissimus omnibus equalium ac subiectorum, ut eloquentia sua placeret omnibus sibi conloquentibus, ita ut merentibus redderet laetitiam, scelera gerentibus disciplinam. Nam in parvi temporis spatio, sub pontificis scilicet imperio, magnam pacem providentiam sui regiminis tradidit Pectavense solo. 3. Deinde cum quidam pater ex monasterio, quod est situm in honore beatissimi Maxenti, obisset, iussu pontificis eundem suscipit regendum;
Abbreviated transcription (Latin):
genie celsa francoꝵ hac nobilissi¬
ma exortus. a prima ctatis infantia a
parentibus in palatio clothario francor
rege traditus. Ebeodẽ uero rege non
post multũ tẽporis didoni presuli pis¬
fauensis urbis auũculo suo scilicet ad
ĩbuendũ licterarũ studiis datus est.
Quẽ idem presul au dam dei sacerdot¬
uiro eruditissimo. ad erudiendũ tradidit
Qui per annos plurimos. magnis uerbis
edocuit. E doctũqz pontifici reddidit. Re¬
teptum sccũ sui. cubulis sub custodia dis¬
cipline retinuit: Dt quẽadmodũ idẽ¬
se pontifex codẽ tempore custodierat. eũ¬
demq similẽ efficiebat. dicens ei monẽdo
sũma frequẽtia. ut eius finẽ conseruaret.
et uas lectionis ecclie dei dignus fieret.

Expanded text:
genie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primi aetatis infantia a parentibus in palatio Chlothachario Francorum rege traditus, ab eodem vero rege non post multum temporis Didoni praesole Pectavensis urbis, abunculo scilicet suo, ad inbuendo litterarum studiis datus est. Quem idem praesul cuidam Dei sacerdotiro eruditissimo ad erudiendum tradidit; qui per annis plurimis magnis curis edocuit edoctumque pontifici reddidit. Receptoque secum suis cubiculis sub custodia disciplinae retenuit, ut quemadmodum idem pontifex se castum corpus custodierat, eundemque similem effici voluit, dicens ei monendo summa frequentia, ut se virginem conservaret et vas electiones in eclesia Dei dignus fierit,
Abbreviated transcription (Latin):
Lioquin dei gentrix dici nõ
posset. qd̃ multi hereticoꝵ
negare conati sũt: nnsi deũ uere ge¬
nuisset incarnatũ. Et propterca
duas in xp̃o recte confitemur nati¬
uitates: Unã uidelicet de patre sine
ũtio et sine tpre. sempiter nã et cohe¬
ternã deo prĩ: alterã de matre cũ
tpr̃e. quando miserationẽ induens
et mĩaur. spontanea uolũtate ad
nos descendit natus homo deus
At per hoc iuxta ueritatẽ. matris
gestatur utero: qui semꝑ deus ag¬
noscitur. Hinc etiã theothocon: eã
ueraciter cõfitemur: telt dei scilicet
genitricẽ. nec non et xp̃o theocon:
nõ qd̃ uerbũ carnẽ secũ detulerit.
neq olim prefate carni copulatũ
sit: sed tũt quãdo uerbũ caro tatũe
carne uirgĩs. diuinitatis atqz hu

Expanded text:
lioquin Dei genitrix dici non posset quod multi haereticorum negare conati sunt nisi Deum verum genuisset incarnatum; et propterea in Christo duas recte confitemur nativitates, unam videlicet de Patre sine initio, et sine tempore sempiternam, et coaeternam Deo Patri; aliam de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit natus homo Deus, ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, nec non et christotocon, non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit, sed tunc quando Verbum caro factum est carne virginis, divinitatis atque hu
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. quid dicã necessitatẽ an uolun¬
tatẽ: ministrabat carni mortali.
Sed quis erat in carne mortali:
In prĩcipio erat uerbũ. et uerbũ
erat apud deũ. et ds̃ erat uerbũ.
Ecce qd̃ maria audiebat. Derbũ¬
enĩ caro factũ est: et habitauit ĩ no¬
bis. Ecce martha cui ministrabat.
Ecte maria meliorẽ partẽ elegit:
que nõ auferetur abea. Hoc em̃ ele¬
git qd̃ semꝑ manebit. ideo nõ aufe¬
retur ab ea. Circã unũ se uoluit oc¬
cuparr:. qd iã tenebat. Michi autẽ
adherere deo: bonũ est. Sedebat ad
pedes capitis nr̃i. Quanto humi¬
liꝯ sedebat: tanto amplius capiebat
Confluit aqua ad humilitatem
cõuallis: denatat de tum oribus
collis. Non ergo dñs opus reprehẽ¬
dit: sed munus distinxit. Circa ml¬
ta es occupata: porro unũ est neces¬
sariũ. Hoc iã sibi maria elegit:
Transit labor multituduus: et re¬
manet caritas unitatis. E rgo qd̃

Expanded text:
ni, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit: non auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
nazarem. surge et sta supra pedes tuos.
Que protinus crexit se. damans et dicẽs.
Et currens ĩpaeuit uas aqua. et attulit
ci. Tũc muiserũt se om̃s milites ad pedes
cuis. orantes se baptisari. Quod ut bap¬
tisauit. obtulit pro cis sacriticiũ laudis.
et participati sũt om̃s corpore: et sanguine

Expanded text:
Nazareni, surge et sta super pedes tuos. Nazareni, surge et sta super pedes tuos. » Quae protinus erexit se, clamans et dicens: « te conjure. » Et currens implevit vas aqua et attulit ei. Tunc misserunt se omnes milites ad pedes ejus, orantes se baptizari. Quos ut babtizavit, obtulit pro eis sacrificum laudis, et participati sunt omnes corpore et sangine
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ cornelii ep̃i. sub per¬
secutione decii. cũ pres¬
biteris. et dyaconibus centũ cellis exilio
deputatur. Ad quẽ confortandũ multi
xpĩanoꝵ beniebãt. Quo tpr̃e beatus
ꝙyprianus scripsit ei de celerino lectore.
quanta pro fide et cõfessione xp̃i sustimi¬
erit. Decius cesar audito quia multi scri¬
berent. et de beato cypriano. rogaiit eũ
sibi exiberi. Exhibitus. detio ĩterrogãti
cur a sypriano cõtra rem publitã licteras
accepisset. respondit. E go de corona dñ
litteras accepi. nõ contra rem publicam.
Iratus detius. iussit ut os eius cũ plum¬
batis cederetur. Demde ad templũ mar¬
tis ut sacrificaret ducerctur. qd̃ si contẽpsis¬
sct. illic capite ꝑuuretur. C ũqz duccret᷑
Unus ex militibus noĩe cercalis. rogare
cepit beatũ papã ut uisitaret uxorẽ euis:
que ãiis quĩq paralitica iaceret: D ngres¬
sus autẽ in domũ cius. tenuit manũ salu¬
stie et crexit eã dicens. In noĩe ihũ xp̃i

Expanded text:
i Cornelii episcopi: qui sub persecutione Decii cum presbyteris et diaconibus Centumcellis exsilio deputatur. Ad quem confortandum multi Christianorum veniebant. Quo tempore beatus Cyprianus scripsit ei de Calerino lectore, quanta pro fide et confessione Christi sustinuerit. Decius Caesar audito quod multi ei scriberent: et de beato Cypriano rogavit eum sibi exhiberi. Exhibitus Decio interroganti, cur a Cypriano contra Rempublicam litteras accepisset, respondit: Ego de corona Domini litteras accepi, » Iratus Decius jussit, ut os ejus cum plumbatis cederetur, deinde ad templum Martis ut sacrificaret duceretur: quod si contempsisset, illic capite puniretur. Cumque duceretur, unus ex militibus nomine Cerealis rogare cepit beatum papam, ut visitaret uxorem ejus, quae annis quinque paralitica jacebat. Ingressus autem in domum ejus, tenuit manum Salustiae, et erexit eam dicens: « In nomine Jesu Christi
Abbreviated transcription (Latin):
facite ut ĩpleatis notũ maligni. Hii bero
qui uenerãt ad eũ ꝑimendũ: erant nr¬
mero quatuor. Tres et enĩ exhis pro¬
uoluti ad pedes euis. deprecãtes ut eis
indulgentiã daret: et bñdictionẽ suã
suꝑ eos dignaretur trãdere. Quartus
uero suꝑbus adstabat. enagiato gla¬
dio paratus ad eũ interiendũ. Et
suis ĩterfectorib uerbũ dei amũcia¬
uit. tunc uir dei incũbens in or̃oue

Expanded text:
facite, ut impleatis votum maligni'. Hii vero facite, ut impleatis votum maligni'. Hii vero qui venerant ad eum perimeadum erant quattuor numero. Tres etenim ex his provoluti ad pedes eius, deprecantes, ut eis indulgentiam daret et benedictionem suam super eos dignaretur tradere; quartus vero superbus adstabat, evaginato gladio, paratus ad eum interimendum. Etsuis interfectoribus verbum Dei adnuntiavit, tunc vir Dei incumbens in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
resumpti ũmui glorificãtes deũ om̃io¬
tentẽ. et cõuersi alter ad alterũ dicẽtes
Uere hic honio dei sernus est: et pollice¬
bantur a deo prorsus tatis tendere uiri¬
bais. Tũc dennceps eus predicationib
pene om̃s parẽtes: couiux ac faimilie
domus ip̃ius cõuersi ad dei cultũ ac ꝑ
hoc cuis famã audientes. per circuitũ lo¬
ci concurrebant ad eũ uecbũ salutiferũ
audire. Ille uero nõ cessabat sua predi¬
catione cũctos ĩstruere: qualiter ad regna
tante paciẽtie donũ decreuerit renuine¬
rare suo fideli famulo: ebronius iam
obstinatũ crudelitate sua uolens in eũ
ꝑficere: uels assinius post eũ enusit
equites miniũ ꝑuiciosos qui eũ mo:¬
perunerẽt. Qui uementes susce perui
eum de domo uiri cui fuerat traditus
ad custediendũ. E ducẽtes eũ per loca
incognita. usq in quendã locũ ĩ quo asti¬
tit inquiens. Nou necesse habetis filii
longius fatigare: ad quod uemistis cit̾s

Expanded text:
resumpti, simul glorificantes Deum omnipotentem et conversi alter ad alterum, dicentes: 'Vere hic homo Dei servus est'. Et pollicebantur ad Deum prorsus totis tendere viribus. Tunc deinceps eius praedicationibus poene omnes parentes, coniux ac familiae domus ipsius conversi ad Dei cultum; ac per hoc eius fama audientes, per circuitum loci concurrebant ad eum verbum salutiferum audire. Ille vero non cessabat sua predicatione cunctis instruere, qualiter ad regna tante patientie dono decreverat remunerare suo fideli famulo, Ebroinus iam obstinatus crudelitatem suam volens in eum perficere, velocissimus post eum aemisit aequites nimium perimerent. Qui venientes susceperunt eum de domo viri cui fuerat traditus ad custodiendum, et ducentes eum per loca incognita usque in quemdam locum in quo substitit inquiens: Non neceslongius fatigare ; ad quod venistis, cito
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad hec audita in ardes lc̃ nͣ.¬
cit aninais: ianqz illic cupit
assistere. ubi se sperat sine fine gaudere.
Sed ad magna prenria ꝑueniri nõ
potest: nisi per magnos labores. Unde
et paulus egregis predicator dicit.
Non coronaibitur: nusi qui legitime

Expanded text:
ed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non coronabitur nisi qui legitime
Abbreviated transcription (Latin):
prosperitate proximi: sicut de nr̃o pro¬
fectu gratulari. Aliena dampna: nr̃a
credere. Aliena lucra: nr̃a deputare

Expanded text:
prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari: aliena damna, nostra credere, aliena lucra, nostra deputare
Abbreviated transcription (Latin):
Si uerã penitentiã deo obtuleris. ue¬
ram eius indulgenciã consequeris.
deo penitenciã offero. ut om̃s codices
meos in quibus erat in licita presũp¬
tio. abiecerĩ. et omĩbus simal renũ¬

Expanded text:
Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renun
Abbreviated transcription (Latin):
spondit. Corruptores mc̃tis uos estis:
de quibus dixit apłs. Corrũpunt mo¬
res bonos. colloquia mala. Suadetis em̃
aĩas hominũ meretricari: et discedere a¬
corporis sũt. hii qui temporalẽ delecta¬
tionẽ preponũt delectationibus sempi¬
ternis. et labentẽ leticiã eterius gaudiis
anteponũt. Daschasius dixit. C essabũt
uerba: cũ fuerit ꝑuentũ ad uerbera. Lu¬
terũt. Paschasius dixit. Tu ergo ds̃
sum. et ideo dixi uerba dei. quia ip̃e dicit.

Expanded text:
dixit| corruptoris mentis . uos estis. De quibus dicit apos| tolos corrumpunt mores bonos . consilia mala sua| detis enim animas hominum meretricare . ut de| corporis sunt . hii qui temporalem de| lectationem praeponunt delectationibus sempiter| nis et labentem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Luterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus sum . et ideo dixi uer| ba dei . quia ipse dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
modo aut quid loquamuni. Non enĩ
uos estis qui loquimini. sed sp̃s patris
uestri qui loquitur ni nobis. Dascha¬
pie uiuẽtes templũ dei sũt. et sp̃s sc̃s ha¬
bitat in eis. Paschasius dixit. E go
bitur corpus: nisi de consensu mẽtis. nã
et si in manu mea tura ponas. et per
manũ mcã facias sacrificiũ: Ds̃ hoc attẽ¬
det. et irridobit. De sensibus eiũ et uolup¬
tatibus iudicat altissimus. Nam sic pa¬
titur uiolatorẽ castitas sicut serpentẽ. sic
latronẽ sicut barbarũ. Nam si me mui¬
tam uiolari feceris: castitas michi dupli¬
aschasius dixit. Ibi te faciã sub
turpitudine exspirare. nisi mo¬
dõ derimoniis consenseris augustoꝵ. Tu¬

Expanded text:
. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus sanctus qui loquitur in vobis . Paschapie viventes templum Dei sunt, et Spiritus sanctus habitet in eis. Pau| casius dixit ergo bitur corpus . nisi de consensu| mentis. Nam etsi in manu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi dupliaucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| gostorum. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cam ceperũt trahere ad lupanar: tan¬
moueri nõ posset. A ccedentes autẽ simł
multi ex officio ĩpellẽtes: trabẽtes. de ficie¬
bant uiribus. et uirgo dñi ĩmobilis ꝑsiste¬
bat. Tũc miserũt funes in manibus pe¬
dibusq cuis: et ceperũt om̃s pariter tra
Tunc angustiari cepit paschasins consu¬
laris. et merore deficere. et uocauit magos
et aruspices. et temploꝵ omniũ sacerdo¬
tes quiqz om̃s agebant ut moueretur. et

Expanded text:
ubi eam | coeperunt uelle trahere ad lupanar . tanmoueri non possit. Acce| dentis autem simul multi ex officio inpendentes tra| hentis deficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahTunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficere Et uocauit| magos et arospicis . et templorum omnium sacerdotes .| quoque omnes agebant . superst
Abbreviated transcription (Latin):
rogatione cognoscere. Iubet ergo eũ
ad se ꝑduci. Presentatũ nãq ibi sciñ
cesariũ uenerabilis conius epũs diligẽ¬
tius percutatur. qui cuus esset quib¬
ue parẽtibus fuerat procreatus, ¶ũq
incolatũ ciuitatis et parentũ publicas¬
set originẽ congaudẽs scã alacritate
epũs dixit. Mens fili cur ciuis parẽ¬
tibus et propinquus. Er am et parẽtes
tuos reminiscor optime. ⁊ ꝑ consãgui¬
nitatem parẽtali recordatione cõplector
Cepit ergo iuuenẽ uirginẽ nõ ut
peregrinũ sine extraneũ. sed ut iespectu
attenciori ĩtunis cordis oculis contẽ¬
plari. Nox ab abbe suo scõ porcario.
eũ expetiit. Rogante igitur beato biro
eonio ep̃o licet ab ĩuito ceditur ilico
dyaconus. deinde pb̃r ordinatur. Nũꝙͣ̃¬
taniẽ canonicã modulationẽ monachi
nũꝙͣ ĩstituta lirmensiũ uel medico sb̃¬
relinquens. Or dinc et officio dericus.
humilitate. Raritate. obsequio cruce

Expanded text:
rogatione cognoscere. Iubet igitur eum rogatione cognoscere. Iubet igitur eum ad se perduci. Praesentatum ergo sibi sanCaesarium venerabilis Eonius episcopus diligentius percunctatur, quis civis esset, quibusve parentibus fuerit procreatus. Cumque incolatum civitatis et parentum publicasset originem, congaudens sancta alacritate episcopus dixit: Meus es, fili, concivis pariter et propinquus; nam et parentes tuos reminiscor optime, et per consanguinitatem parentali recordatione complector. Coepit ergo juvenem, non ut peregrinum sive extraneum, sed respectu attentiori intimis cordis oculis contemplari. Mox ergo ab abbate suo sancto Porcario eum expetiit. Rogante igitur beato viro Eonio ediaconus, dehinc presbyter ordinatur; nutamen canonicam modulationem monachi, numquam instituta Lirinensium vel modicum subrelinquens, ordine et officio clericus, humilitate, caritate, obsequio, cruce
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ istrumẽta per se sibi duuna grã
preparauit. Tibrũ itaq quẽ ei legendũ
doctor tradiderat: casu bigilia lassatus
in lecto sub scapula sua posuit. supra
quẽ dũ nichilhominus obdormisset:
mox diumnntus terribili uisione percel¬
litur. et in sopore aliquantulũ resolutus.
uidet quasi sub scapula in qua iacebat.
brachiũq quo in mxus fuerat codici
dracone colligante corrodi. Excussus
ergo a sõpno ferritus ip̃e uisu ferribili¬
us se ex esdem facto cepit arguere: eo qd
lumẽ regule salutaris stulte mũdi sa¬
piencie uoluerit copulare. Igitur cõ¬
tempsit hec protinus. sciens quia non
de esset illis ꝑfecte locutionis ornatus.
quibus spũalis eminet ĩtellectus. Post
aliquot autẽ dies supra scripte ꝑsone
suggescerũt scõ eonio ep̃o ciuitatis dicẽ¬
tes esse quendã penes se henerabilẽ mo¬
nachũ. et om̃i laude precipuũ. tuius
ꝑsonã dcberet familiari. et priuata ĩter¬

Expanded text:
quem instruendum per se sibi divina gratia quem instruendum per se sibi divina gratia praeparavit, Librum itaque, quem ei legendum doctor tradiderat, casu vigilia lassatus, in lectulo sub scapula sua posuit; supra quem dum nihilominus obdormisset, mox divinitus terribili visione percellitur, et in soporem aliquantulum resolutus, videt quasi scapulam in qua iacebat brachiumque quo innixus fuerat codici dracone conligante conrodi. Excussus ergo e somno, territus ipse visu, terribilius se ex eodem facto coepit arguere, eo quod lumen regulae salutaris stultae mundi sapientiae voluerit copulare. Igitur contempsit haec protinus, sciens, quia non deesset illis perfectae locutionis ornatus, quibus spiritalis eminet intellectus. 10. Post aliquot autem dies suprascriptae personae suggesserunt sancto Eonio episcopo civitatis, dicentes, esse quendam penes se venerabilem monachum et omni laude praecipuum, cuius personam deberet familiari et privata inter
Abbreviated transcription (Latin):
alia pueri cõsuetudo nichil sibi pate¬
retur de abstinẽtie frenis. et uigiliaꝵ
rigore laxari: iubet eñ ĩmo cogit bea¬
tissimus abbas ad ciuitatẽ arelaten.¬
sem causa recuperãde salutis ad duci.
Erat igitur tẽpore illo: firminus
illustris et timens deũ et proximã
dicta urbe: quoꝵ studio et uigilãtia
curaq cirta cderũ et monacos. circaq
ciues et pauperes ciuitatis predicta
reddebatur illustrior. Uterq enĩ
proprias opes nõ consumebat mũ¬
dana luxuria: sed ad parradisũ sibi
deportatione pauperũ transmittebat
rissimus quidã pomerius noĩe. sciẽcia rethor
affer genere: quẽ ibi singularẽ et clarũ
grãmatice artis doctrina reddebat.
Concipiũt igitur animo generose
persone. quatinus tanta dei grã sc̃s
cesarius refertur: tantaqz memoria
dono xp̃i bideretur esse fultus. ut se¬
cularis sciencie disciplis monaste¬
rialis in eo sĩplicitas polleret. Sed eru-¬
ditionis humane figmẽta nõ recipit:

Expanded text:
alia pueri consuetudo nihil sibi pateretur de abstinentiae frenis et vigiliarum rigore laxari; jubet eum, imo cogit beatissimus abbas ad civitatem Arelatensem causa recuperandae salutis adduci. 8. Erat igitur tempore illo Firminus illustris et timens Deum, et proxima  quorum studio et vigilantia curaque circa clerum et monachos, circaque cives et pauperes civitatis, praedicta reddebatur illustrior. Uterque enim proprias opes non consumebant mundana luxuria, sed ad paradisum sibi deportatione pauperum transmittebantrissimus quidam Pomerius nomine, scientia rethor, Afer genere, quem ibi singularem et clarum grammaticae artis doctrina reddebat. Concipiunt igitur animo generosae personae, quatinus tanta Dei gratia sanctus Caesarius refertus tantaque memoria dono Christi videretur esse fulcitus, ut saecularis scientiae disciplinis monasterialis in eo simplicitas poleretur. Sed eruditionis humanae figmenta non recepit,
Abbreviated transcription (Latin):
emones autẽ ex obsessis cor¬
poribus intra domũ ioh̾is
et pauli eiciebantur. confitentes
sauctã passionẽ eoꝵ. ita ut unicus
filius terenciani. qui eos decollaue¬
rat. ueniret intra domũ sanctoꝵ.
et clamaret per os eus demon. ꝙ
paulus et iohãnes incenderent eũ.
Tunc terrencianus prostrauit se
ni faciem clamans. quod nesciens

Expanded text:
emones autem ex obsessis corporibus intra domum Joannis et Pauli ejiciebantur, confitentes sanctam passionem eorum, ita ut unicus filius Terentiani, qui eos decollaverat, veniret intra domum sanctorum, et clamaret per os ejus daemon, quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens
Abbreviated transcription (Latin):
dũm procuratione eus direxit. Et
cepit iterũ omisso illo ad missas fagẽ¬
das se cõuertere: Tunc quidã presbiter
cafharoscensis eccsie ur sus noĩc. infantu¬
lum ip̃m ante pedes cius proictit. Qd̾
meũ. Et licet ille propter humaniã
arrogantiã denegaret. nõ tamẽ seruo
fuo defuit uirtus diuina. Statim ut
ante pedes eius puer proiectus est. sanꝰ
surrexit. Nec uinqmͣ ad eũ spũs ncquã
reddiit. quẽ etiã subdiaconũ in ip̃a eccł̃ia
uidi. Nam cum ad citarista nã parro¬
chiam uenisset uisitandã cinusdã no¬
uaci homiiis filia tam nefandũ et no¬
iu generis demonũ uidebatur incuris¬
se ut si quando pedem extra hostuĩ domꝰ
sue mifisset. statim multitudo seruor
in faciem ip̃ius lacerantes irruebant
Et illa tremore cassata uel cũ spumĩs
uoluntate omne illius nudũ qd̃ reppe¬
rissent corpus hoc est faciẽ ceruicẽ. uel
quiquid aliud ĩuenissent detur parẽt.
suꝑuenientes coruos. nos uidimus.

Expanded text:
um pro curatione eius direxit et coepit iterum, omisso illo, ad missas faciendas se convertere. Tunc quidam presbyter Cataroscensis ecclesiae Ursus nomine infantulum ipsum ante pedes eius proiecit. Quod meum'. Et licet ille propter humanam arrogantiam denegaret, non tamen servo suo defuit virtus divina. Statim ergo ubi ante pedes eius puer ipse proiectus est, sanus surrexit, nec umquam ad eum spiritus nequam rediit, quem etiam subdiaconum in ipsa ecclesia vidi. 21. Nam cum ad Citaristanam parrochiam venisset visitandam, cuiusdam Novati nomine filia tam nefandum et novi generis daemonium videbatur incurrisse, ut, si quando pedem extra hostium domus suae misisset, statim multitudo corvorum in faciem ipsius lacerantes inruebant, et illam tremore quassatam vel cum spumis volutante, omne illius nudum quod repperissent corpus, hoc est faciem, cervicem vel quicquid aliud invenissent, deturparent. supervenientes corvos nos vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
tis cõtumeliis et obprobriis effecti ab ebrui¬
no suscepti. respondisse cõmatur: hec
digni patinur quia dño peccauinus.
sed maior est sua demẽtia. qui nos digna¬
tus est uocare ad talem gliam. Sed tu mi¬
ser ebroint qui tantã penã infers francoꝵ¬
genti potius inte ulcisceris qui uitã alixs
aufferre cupis. Multis equidẽ decepisti
exules a solo paterno fecisti. Nam magi
tu exularis. quia et temporalẽ et futurã
gliam cito perdis. qm̃ dũ suꝑare cupis

Expanded text:
tisque contumeliis adfecti et obprobriis ab Ebroitisque contumeliis adfecti et obprobriis ab Ebroino suscepti, respondisse conicetur: 'Haec digni patimus, quia Domino peccavimus; sed maior est sua clementia, qui nos dignatus est vocare ad talem gloriam. Sed tu, miser Ebroine, qui tanta poena infers Francogenti, potius in te ulcisceris, qui vitam aliis auferre cupis. Multos equidem decepisti, et exsules a solo paterno fecisti; sed magis tu exsulabis, quia et temporalem et futuram gloriam cito perdis: quoniam dum cupis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui exclamans fertur dixisse. Grãs ago
omipotenti redemptori. qui me dignatus
est hodie glificare. Qui ꝑgentes. duxerũt
extra ciuitatẽ. et ĩplentes iuissa principis
obroini. euerterũt oculos euis a capite.
Sed cũ lumẽ sustulerũt forinsetus hu¬
manũ: intrinsetus ĩduserũt diuinũ. Et
tradentes eũ custodibus: in quodã eũ per¬
duxerũt cenobiũ. In quo latuit per ãnor
tirculũ duoꝵ. ibiq magnũ reliquit exẽ¬
plum sue humilitatis pacientiã. E odẽ
tempore eus germanus geruius noĩe¬
qui optunc tũ supra dicti ebrom cũ aliquos
fugauerat. ex francoꝵ proceribus uaga¬
eoꝵ lustrauerat partibus. ipso regis glosi
theodcrico. et principis ebroim decretũ est
ad palatiũ reuerti. Tũc em̃ bcatũ leode¬
gariũ ex monasterio in quo tenebatur
absconditus egredi. et in presentia regis
uissũ est arcerssire. Qui cũ simul cõruncti
exobtutibus principũ fuissent oblati. ml¬

Expanded text:
Qui exclamans fertur dixisse: 'Gratias ago Qui exclamans fertur dixisse: 'Gratias ago omnipotente redemptore, qui me dignatus est hodie glorificare'. Qui pergentes duxerunt eum extra civitatem, et implentes iussa principes Ebroini, eruerunt etenim oculos eius a capite. Sed cum lumen sustulerunt forinsecus humanum, intrinsecus incluserunt divinum. Et tradentes eum custodibus, in quodam eum perduxerunt coenubium, in quo latuit per annos circulum duorum, ibique magnum relinquid exemplum sui humilitatis et patientie. 12. Eodem tempore eiusqui ob metum supradicti Ebroini cum aliis quos fugaverat ex Francorum procerebus Vaccaeorum lustraverat partibus, iusso regis gloriosi Theuderici ac principes Ebroini decretum est ad palatium reverti. Tunc etenim beatum Leudegarium ex monasterio, in quo tenebatur absconditus, egredi et in praesentia regis iussus est arcessere. Qui cum simul cotriuncti et obtutibus principum fuissent oblati mul
Abbreviated transcription (Latin):
struere potuissetz Ex his eñĩ consiliariis
duo uidelicet didot uua uierus. ex
noĩe caput effectu malicie. dixerũt. Se
posse eũ rapere de cuuitate et ineũ face
uiudictã ex qua malicia ebroi etiã eẽt
saciata.  aiisus ebromus de eoꝵ re¬
sponsu. dedit eis exercitũ copiosũ ualde.
Qui festim ꝑrexerũt ciuitatẽ eduam. et
circũdantes eã cũ eodẽ exitu deuastabãt
circa muri ciruitũ. Hes enĩ bir dei pro.¬
spiciens zelo maguo accensus. plebr sibi
cõmuissa dñi sccutus exemplo aĩam suã
malleus ponere pro ouibus suis. casqz cu¬
piens lucri facere. quã suã temporalẽ que¬
rere salutẽ. Tũc omnẽ clerũ ciuitatis ag¬
gregare iussit cũ reliquiis. et crucis et cho¬
ris psallentiũ obiã abiit cũ dei laudib
sius ĩunicis. Et sponte se obtulit ad pal¬
mã niͣrii. si uolũtas nõ defuisset ꝑcussori¬
qui eũ uenerãt ad eũ pumendũ. absq re¬
uerentia reliquiarũ eũ cõprehenderũt.

Expanded text:
struere potuisset. Ex his consiliariis duo, videlicet Diddo et Waimerus, ex nomine caput effecti malitiae, dixerunt se posse eum rapere de civitate et in eum facere vindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus namque Ebroinus de eorum responso, dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem Aeduam, et circumdantes eam cum eodem exercitu, devastabant circa muri circuitu. Haec enim vir Dei prospiciens, zelo magno accensus pro plebem sibi commissam, Domini secutus exemplo, animam suam mallens ponere pro ovibus suis eisque cupiens lucri facere, quam suam soli temporalem querere salutem, tunc omnem clerum civitatis adgregare iussit, cum reliquiis, crucibus et choris psallentium obviam habiit cum Dei laudibus ad suis inimicis et sponte se obtulit ad palmam martirii, si voluntas non defuisset percussorQui enim venerant ad eum puniendum, absque reverentia reliquiarum eum conprehenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ebroinus nõ est passũs ad paululũ requi¬
escere. fugaciter nactil ab hac accessit cuu¬
tate: Et cũ austrasiis quos habueras ali¬
quando aduersaries se sociauit ut amicus.
Sed nõ post nuiltũ tẽporis multis scele¬
ribus gestis collegit sibi maloꝵ socios frã¬
corũ per uimi intrauit fines: Et cũ ty̾rã¬
uide crudelissime gerens. theoderico glori¬
oso rege se presentaint obtutu. atqz ab
eodem rege restitutus est in priore gradu
Et maior donius effectus. cogitare cepit
de ultione ĩnncoꝵ. qui eũ noluerũt habere
sub regulũ. Qui ut leo rugiens inter
feras ceteras. resonauit eius rugitus per
francoꝵ terras. Om̃s uero qui aduersus
eum olun cogitauerãt mala treme facti
qui remanserant ex euis cedi. perrexer̃t
fugami. His itaqz diebus uir dei leodega¬
rius cũ ad suã plebem restaurandã rese¬
deret urbe suaedua. remniscens omniũ
maloꝵ ebroinus que circa eũ cũ rege
Cichilderico egisse putabat: Tunc adiũctiᷤ

Expanded text:
Ebroinus non est passus vel paulolum requiescere; fugaciter nocte ab kac abscessit civitatem et cum Austrasiis, quos habuerat aliquando adversarios, se sociavit ut amicos. 9. Sed non post multum temporis, multis sceleribus gestis, collectis sibi malorum sociis, Francorum per vim intravit finis, et cum tirannide crudelissime gerens, Theuderico glorioso rege se praesentavit obtuto adque ab eodem rege restitutus est in priore gradu. Et maior domus effectus, cogitare coepit de ultione inimicorum, qui eum noluerunt habere subregulo. Qui ut leo rugiens inter feras citeras, resonuit rugitus eius per Francorum terras. Omnes vero, qui ad versus eum olim cogitaverant mala, tremefacti, qui remain fugam. His itaque diebus vir Dei Leodegarius cum ad suam plebem restaurandam resideret urbe sua Aedua, reminiscens Ebroinus malorum omnium quae circa eum cum rege Hilderico egisse illum putabat, tunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Igitur qd̾ natura nõ habu¬
it. usus nescunt. ignorauit ratio.
mens nõ capit humana. pauet
celũ. stupet terra. creatura omĩs
etiã celestis miratur: hoc totũ
marie diuinitus nũciatur: et ꝑ
xp̃m ad ĩpletur. Qua de causã.
de tali tantaq loqur: me ĩdignũ
fateor. Sed et puto qd nemo pre
duntur: penitus ignorat. n amẽ
et si ad hec nemo ydoneus ĩueni¬
n tur. uotis omibus cessare nõ de¬
quãius explere ñ queat qd sẽtitur
Onde et sermo diuinus tũ de pet¬
catore ageret in psalnus. sacrifi¬
ciũ inquit honorificabit me: et¬
illiciter quo ostendã illi salutare
dei. Ac si patentedicat. Illic iter
est laudis. ad eternã laudẽ sine fi¬
ne mensurã: sed nemo apprehẽdet
ilud. insi ego premonstrauero:
Propterer karissime: quia iter sa¬
lutis nr̃e in laudibus est saluatoris:
hortor uos et cõmoneo in hac sacra

Expanded text:
dus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa de tali tantaque loqui, me indignum fateor: sed et puto quod nemo siduntur, penitus ignorat. VI. Tamen etsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis omnibus cessare non dequamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, illic iter quo ostendam illi salutare Dei . Ac si patenter dicat: illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra
Abbreviated transcription (Latin):
suas: Bidit quippe eos terrena despi¬
cere. mente celestibus propinquare:
uerbis plucre. miraculis choruscare.
Et quos a terrenis cõtagiis et scã pre¬
dicatio. et sublums uita suspenderat:
hos uolantes pariter colũbas et nubes
appellat. Fenestre autẽ nr̃i sũt oculi:
quia per ipsos aĩa respicit. qd̃ exterius
concupiscit. Colũba uero simplex est
ammal: atqz a malicia fellis alienũ.
Quasi colũbe ergo ad fenestras suas
sũt: qui nichil in hoc mũdo cõcupiscũt

Expanded text:
suas ? Vidit quippe terrena eos despisuas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
Amicũ nõ propter mundũ: scd ꝓpter
deũ diligere. I nunicũ etiã: amando tol¬
lerare. Nulli quod pati nõ uis facere.
Nulli quod tibi iuste ĩpendi desideras.
denegare. Necessitati proxumi. nõ mo¬
do iuixta iures sucturrere: sc̃d prodesse
ctiã ultra uires uelle. Quid ergo isto
holocausto locupletius. quando per hoc
qd̃ deo ĩmolat. in ara cordis aĩa seuiet¬
ipsam mactat: Sed hoc bone uolũtatis
sacrificiũ nũquã plene ꝑsoluitur: nsi
mũdi huius cupiditas ꝑfecte deseratur.
Nam quicquid in eo cõcupiscunus.
hoc proculdubio proximis ĩuidemus.
Uidetur et cñi quia nobis desit: quod
alter assequitur. Et quia semꝑ ĩuidia
a bona uolũtate discordat: mox ut hec
mentẽ ceperit: illa discedit. Conde pre¬
dicatores scĩ ut possent proximos per¬
fecte diligere: studuerũt in hoc scło nil
amare. nichil uinquã appetere: nichil
cũ affcctu possidere. Ques bene psaias
ĩtuens ait. Qui sũt isti qui ut nubes
uolant. et quasi colũbe ad fenestras

Expanded text:
amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, necessitati proximi non solum juxta vires concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene Isaias intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras
Abbreviated transcription (Latin):
hic marthe exemplũ et
marie alterius operibus actuosa
deuotio: alterius religiosa mẽtis
ĩtencio dei uerbo. Que si cũ fide cõ¬
gruat. etiã ipĩs oꝑibus aute fertur:
iuxta qd̃ scriptũ est Maria opti¬
mã partẽ sibi elegit: que nõ aufe¬
retur illi. Studeamus igitur et
nos habere: qd̃ nemo nobis possit
auferre. Non per fũctoria. sed dili¬
gens audientia deferatur. Solent
eñ etiã ipĩus semina uerbi celestis
auferre : si secus uiã sint seminata.
Agat te sicut mariã: desideriũ sa¬
piencie. Hoc enĩ mais hoc ꝑferti¬
us opus: ne ministerii cura. agni¬
tionẽ uerbi celestis auertat. Nec
arguas eos et ociosos iudices: quos
uideas studere sapiẽsie. Hant eĩ
sibi cohabitantẽ salomõ ille pacifi¬
cus ad sciuĩt. Net martha tamẽ
in bono ministerio reprehenditur:
sed maria qd̃ meliorẽ sibi partem
elegerite aute fertur. Ih̾s enĩ mul¬
tis abundat et multa largitur. Et
ideo sapientior qd̃ prĩcipale aduer¬

Expanded text:
 Marthae exemplo et Mariae alterius operibus actuosa deuotio, alterius religiosa mentis intentio dei uerbo, quae si cum fide congruat, etiam ipsis operibus antefertur iuxta quod scriptum est: Maria optimam partem sibi elegit, quae non auferetur illi. studeamus igitur et nos habere quod nemo nobis possit auferre, non ut perfunctoria, sed diligens audientia deferatur; solent enim etiam ipsius semina uerbi caelestis aufen-i, si secus uiam sint seminata. agat te sicut Mariam desiderium sapientiae; hoc enim maius, hoc perfectius opus nec ministerii cura cognitionem uerbi caelestis auertat nec arguas eos et otiosos iudices, quos uideas studere sapientiae; hanc enim sibi cohabitantem Salomon ille pacificus adsciuit. nec Martha tamen in bono ministerio reprehenditur, sed Maria, quod meliorem partem sibi elegerit, antefertur; Iesus enim multis abundat et multa largitur. et ideo sapientior quod principale aduer
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑ riuos aquarũ. Et uere spe¬
ciosa quasi colũba: quia illius speciẽ
colũbe ac simplicitatẽ premõstrabat.
que suꝑ dmn uenit: et docuit iohã¬
nem qdͣ hit est qui baptisatz Et bene
om̃ẽ irrigant terrã deliciarũ: et infũ¬
dunt ortũ uoluptatis. Ex quibus
cotidie lota et ꝑfusa beata dei genitrix¬
uirgo maria: ascendit hodierna die
lis erat nimis. et ideo ĩ effabilis. Ad
cuius profecto fraglanciã odoris: oĩs
illa celestis ihrłm leta decurrit. Quã
circũdabãt flores rosarũ. et lilia cõual¬
liũ: eo qd̃ om̃s aĩe martirio rubrica¬
te. eam eterne dilectionis cõplectũt᷑

Expanded text:
per rivos aquarum. Et vere speciosa quasi columba, quia illius speciem columbae ac simplicitatem demonstrabat, quae super Dominum venit, et docuit Joannem, quod hic est qui baptizat. Et bene,omnem irrigant terram deliciarum, et infundunt hortum voluptatis, ex quibus quotidie ita et perfusa beata Dei genitrix ascendit hodierna die lis erat nimis, et ideo ineffabilis. Ad cujus profecto fragrantiam odoris, omnis illa coelestis Jerusalem laeta decurrit, quam circumdabant flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam
Abbreviated transcription (Latin):
tulatio: presertĩ quia eius celebritas
laus et fauor est saluatoris. Unde
credimus ut supradictũ est: qd nõ
hunc tantũ diẽ solennẽ dicũt pro
euis honore ãnuũ. uerũ cõtinuũ. etrã¬
et eternũ: iocũditatis ac leticie uene¬
rationis obsequio. cũ omĩ colunt tri¬
pudio amoris et gaudii. Nec ĩ meri¬
to igitur omĩs illa celestis ciuitas cõ¬
gratulatur. et ueneratur matrẽ cuius
semꝑ adorat filiũ regẽ: ãte quẽ tremũt
potestates et curuatur om̃e genu

Expanded text:
tulatio: praesertim quia ejus celebritas tulatio: praesertim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatoris. Unde credimus, ut supra dictum est, quod non hunc tantum diem solemnem ducunt pro ejus honore annuum, verum etiam continuum etcunditatis et laetitiae ac venerationis obsequio, cum omni colunt tripudio amoris et gaudii. Nec immerito igitur omnis illa coelestis civitas congratulatur et veneratur matrem: cujus super se adorat filium regem: ante quem tremunt potestates, et curvatur omne genu
Abbreviated transcription (Latin):
deli spũ mẽtis cõplexabatur ãplexib.
desideriũ paricbat: desideriũ
uero gliscens. quasi nouis separabat ᷑
ardoribus: in tantũ u̾t credã nõ nũꝙͣ
quod oĩa etiã et semetipãm transcẽde¬
rit: quia omuino amor ĩ paciens.
quod amat nõ potest nõ uidere. Hĩc
est karissime qd̃ om̃s scĩ omĩa que me¬
ruerãt pro paruis ducere. si deũ quẽ
amauerãt nõ uiderẽt. Sicuti et uene¬
rabilis uirgo maria. nondũ dignũ
pro ĩnumeris et ĩmẽsis bñficiis redde¬
bat ĩterdũ obsequiũ sc̃ĩtatis: dũ bñfi¬
cioꝵ ĩ terris posita. nõ poterat uidcre
largitorẽ. Et ideo dilectissime. hodie
eleuatur suꝑ choros angeloꝵ: ut spe
saluatoris: quẽ amauerat. quẽ cõcu¬
pierat. ex toto desiderio cordis. Qd
si gaudiũ fit in celo de quolibet pctore
cõuerso. multo magis putandũ est¬
pꝑo tante dirgĩs exultatione et głia:
quod exultatio sit in suꝑnis: C uuuis
nimirũ festiuitas. omniũ suꝑnoꝵ¬

Expanded text:
erat, mentis complectebatur amplexibus. desiderium pariebat! desiderium vero gliscens, quasi novis reparabatur ardoribus, intantum ut credam nonnumquam, quod omnia etiam et semetipsam transcenderet: quia omnino amor impatiens, quod amat, non potest non videre. Hinc est, charissimae, quod omnes sancti omnia quae meruerant, pro parvis duxere, si Dominum quem amaverant, non viderent: sicuti et venerabilis beata virgo Maria, non indignum pro innumeris et immensis beneficiis reddebat interdum obsequium sanctitatis, dum beneficiorum in terris posita non poterat videre largitorem: et ideo hodie, dilectissimae, elevatur super choros angelorum, Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desiderio cordis. XIV. Quod si gaudium fit in coelo de quolibet peccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltatione et gloria, quod exsultatio fiat in supernis: cujus nimirum festivitas, omnium sup
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ suã prodicturus
impleuit. mirari tantũ
homines ualeant. ut uerbis diffinre nõ
possint: excedit tamẽ omne miraculũ qd
xp̃s circa laz arũ fecit. Cui nõ egro reddi¬
dit sauitatẽ: nec debi̾itatis languore pro¬
Non demqz reliquias adhuc eũe possidẽti.
uitam rarsus reddidit. sed iã sepulto de
monumẽtis recondito. iã leginus tempor
spaciis a scripto. infrrm in quilinio. ab ip̃a
sede pallente desteucta lege tartharea. mã¬

Expanded text:
statem suam proditurus implevit, mirari tantum homines valeant, ut verbis definire non possint: excedit tamen omne miraculum, quod Christus circa Lazarum fecit, cui non aegro reddidit sanitatem, nec debilitatis languore non denique reliquias animae adhuc possidenti vitam rursus reddidit; sed jam sepulto, jam monumentis recondito, jam legitimis temporum spatiis adscripto inferis inquilino, ab ipsa sede pallente, destructa lege tartarea, man
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit lucillus cũ fletu. dicens
enter abscultabat uerba eoꝵ. Tunc
beatus laurẽcius cathez izauit eũ: et
accepta aqua dixit ad eũ. Omĩa pctã
in confessione lauãtur. Tu autẽ me
annũciãte. responde credo. Et bñdixit
aquã. Et cũ expoliasset eũ: fudit
aquã suꝑ caput eius dicens, Credis¬

Expanded text:
Respondit lucillus cum fletu dicens;enter expec| tabat uerba eorum; Tunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;| Tu autem me interrogante . responde . credo; Et benedixit aquam;| Et cum expoliasset eum . fudit aquam super caput eius . et di
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimus noli ꝑuirare: ad scelus ĩplen¬
dum prouocanus malã conditionem¬
Anteqmͣ ueniatis ergo ad istũ bicipitem
laqueũ: tollite de ore temerias uirationes.
Anteqmͣ uenatis ad istam consuctudi¬
uem malã. monco frẽs meos. moneo fili¬
os meos: quid opus est ut ueniatis ad
hunc articulũ. ubi nõ possumus ĩuenire
per sccutatis. eccurrit michi unũ exem¬
plue ubi uideo pium hominẽ et scm̃.
intemerariã iurationẽ cecidisse: et mal¬
liuisse nõ facere quod iurauerat: quã iura

Expanded text:
dixerimus, Noli perjurare; ad scelus implendum provocamus. Mala conditioAntequam veniatis ergo ad istum bicipitem laqueum, tollite de ore vestro temerarias jurationes: antequam veniatis ad istam consuetudinem malam, moneo fratres meos, moneo filios meos: quid opus est, ut veniatis ad hunc articulum, ubi non possumus invenire perscrutatis, occurrit mihi unum exemplum, ubi video pium hominem et sanctum in temerariam jurationem cecidisse, et maluisse non facere quod juraverat, quam jura
Abbreviated transcription (Latin):
tur psalmis. Martinus hy nius cile¬
stibus honoratur. Illi post trũphos
suos in tartara seua trudẽtur: martinus
abrahe snui letus excipitur. Martinus

Expanded text:
tur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
tiferã rassionẽ post resur¬
rectionis uince singula¬
risq misteriũ. post ascentionẽ eius
qua manifestauit hominibus nĩꝙͣ
se defuisse quo rediit. apłoꝵ preditatio
uniuersis gentibus profutura suctes¬
sit. Qui cũ iminerent susis cernere
passiones. que dño ihũ xp̃o docente
didicerant. repleti sp̃s scĩ grã docuere
a deo ut fide crescente nõ pauci mererẽ¬
tur fieri cõfessores. quos post modũ
ecclia catholica gaudet promeruisse
martires. Hos ergo quoꝵ uirtutẽ
ꝑsecutoꝵ nõ preualuit suꝑare conflic¬
tus. quos auri similitudinẽ reddidit
flãmaꝵ examinatio preciosus. ad
na gentibus serenda cõmitteret. eletisq¬
biris dei dispositione ac prouidẽtia
honore decreuerũt epãtus adiũgere
quo facilius coꝵ predicationibz ad¬
quisiti. ad ministeriũ sacri proueherẽ¬
tur altaris. Ex qua cõfessoꝵ turba.
sciũ et uenerandũ meritis saturiniũ.
primũ se urls fhpolosana promeruisse
gaudet epm̃. Quẽ iupictas peccantiũ

Expanded text:
tiferam passionem, post resurrectionis unicae singularisque mysterium, post ascensionem eius, qua manifestavit hominibus numquam se defuisse quo rediit, apostolorum praedicatio universis gentibus profutura successit. 9 Qui cum inminere suas cernerent passiones, quae domino Iesu Christo docente didicerant repleti spiritus sancti gratia docuerunt, adeo ut fide crescente non pauci mererentur fieri confessores, quos postmodum ecclesia catholica gaudet promeruisse martyres. 10 Hos ergo quorum virtutem persecutorum non praevaluit superare conflictus, quos ad auri similitudinem reddidit flammarum examinatio pretiosos ad sna gentibus serenda committeret. Electisqviris Dei dispositione providenter honorem decreverunt episcopalem adjungere, quo facilius eorum praedicationibus acquisiti ad ministerium sacri proveherentur altaris. Ex qua confessorum turba sanctum et venerandi meriti Saturninum primum se urbs Tolosana promeruisse gaudet episcopum, quem impietas peccantium