comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ex eo qd̾ in psalmis scriptũ ẽ. qui diuisit ma¬
re rubrũ indiuisiones. ꝑ quod plures diuisiones di¬
iuuenior in stupore. principes iuda duces eoꝵ prin¬
cipes ⁊abulon principes neptalim. nichilominus
unicuiq tribui ꝓprios enumerari uidet᷑ ingressus
hȩc a maiorib obseruata in scripturis diuinis reli¬
giosum credidi ñ tacere. Quro gͦ nos docem᷑ ꝑ hec ͤ
iam suꝑius diximus quis sit in his apłi sensus.
Bapcismum hoc nominat in moysen confu̾matũ
in nube & in mar. & cu qui haptiaris in xp̃o¬
egyytios & uelle te reuocare ad suum seruitiũ. recto¬
res scilicet huius mundi. & sp̃itales nequitias quib
antea seruisti. quȩ conantur insectar quidẽ. s cu
descendis in aquam & uadis in columis. atq ablutis
sordibus peccatorum homo nouus ascendis. parat᷑
ad cantaridũ canticum nouũ. Egyptii uͦ post te
insequentes dimergent᷑ in abyssum. etiam siuiden¬
tur rogare ibm. ne eos interim mittat in abyssũ.

Expanded text:
ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones , per quod plures divisiones doIbi Benjamin juvenior in stupore. Principes Juda, duces eorum: principes Zabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui proprius enumerari videtur ingressus. Haec a majoribus observata in Scripturis divinis, religiosum credidi non tacere. Quid ergo nos docemur per haec quae jam superius diximus, qui sit in his Apostoli sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, ut et tu qui baptizaris in Aegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservisti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum canticum novum. Aegyptii vero post te insequentes demergentur in abyssum, etiamsi videntur rogare Jesum, ne eos interim mittat in abyssum.
Abbreviated transcription (Latin):
translatus est & non inuenitur. qr ad
fatarum seculum festinat & accendi¬
tur: dehuiusmodi anima dic̃ d̃s. Ego
sum dominus ds tuus qui eduxi te det̾ra egypti.
Non ghȩc ad illos tantũ dñr. qui de egypto ꝓfechõt.
s multomagis ad te quiista nuncaudis. si tam̃ ꝓficis¬
caris ex egypto. & egyptiis ultra ñ seruias. dic̃ hec d̃s.
Ego sum dominusos tuus qui eduxi te det̾ra egypti
de domo seruitutis. Uidesi non negocia scłi. & actꝰ

Expanded text:
translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vid
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut uesꝑe carnes sine panib comedant. aut ma¬
Quid in hoc diuimi muneris. quid temꝑamentice
lestis gr̃ẽ ostenditis: Hoc inẽ in quo dm agnosei¬
ponitis. qd̾ carnes in uesꝑe sine panibꝰ comedunt᷑
& maiestatẽ dñi dicitis apparere. si rursũ panes sine
carnibus comedant᷑: Sed uobis ista seruate. & his qui
ad quiescentes nobis in coturnicibus agnosci dm¬
putant. Nos aũt quibus in fine scħ & ad uesꝑam
murdi ũbum caro factum ẽ. in illa carne agnosez¬
dicimus dominũ. quam suscepit ex uirgine. Istas
manducauit. s ad uesꝑam. Aduentꝰ enĩ dñi in car¬
ne ad uesꝑam factus ẽ. sicut ⁊ ioħes dicit. Eueri no¬
uissima hora ẽ. S et mane inquid replebimiꝰ panibꝰ
Nobis et panis ũbum ẽ dĩ. Ipse enim ẽ panis uiuus qui
cit mane dari hunc panẽ. cum aduentũ eiꝰ in carne
factum dixerimus aduesꝑam. hocmͦ intelligendũ

Expanded text:
ut vespere carnes sine panibus comedant, aut maquid in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc est, in quo agnospossunt, qui carnes in vespera sine panibus comedunt, et majestatem Dei apparere dicunt, si rursum panes sine carnibus comedantur? servent sibi ista, his qui acquiescentes vobis, in coturnicibus putant agnosci Deum; nos autem, quibus in fine ad vesperam mundi verbum caro factum est, et illa carne agnoscimus Dominum, quam suscepit ex virgine. Istas manducavit, sed ad vesperam: adventus enim Domini in carne ad vesperam factus est, sicut et Joannes dicit: Pueri, novissima hora est .-- Mane, inquit, replebimini panibus. Nobis ergo panis Verbum Dei est: Ipse est panis vivus qui citur, mane dari hunc panem, cum adventum illius in carne factum dixerimus ad vesperam huic mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
audiat quom̃ dictum ẽ ñ erunt tibi dii alii p̃t̃ me.
Si dixisset ñ sunt dii prẽt me. absolutior sermo uide¬
ñ negauit quia sint. s ne illi sint eui hec p̃cepta dan¬
cur inhibuit. Hinc puco & apłm sũpsisse illud qd̾
dii siue in cȩlo siue in t̾ra. & addidit. sicut & sunt dii¬

Expanded text:
imo mandato: Non erunt tibi dii alii praeter me. Si dixisset, Non sunt, absolutior sermo viden negavit quia sint, sed ne illi sint, cui haec praecepta dantur, inhibuit. Hinc Paulum sumpsisse puto dii sive in c
Abbreviated transcription (Latin):
cat habet aliquio et rigone.⁊ oeo ue pruima est.
Candoris aũt & duledims h̃e plurimũ. Quidem̃
candidius quid splendidiꝰ eruitione diuina: quid
S quid est quod diẽ. ut in die sercto dupplũ colligat᷑
in repositione. quantum sufficiat etiam sabbato:
hoc scd̃m nr̃am intelligentiã ñ ociosi nec securi pre¬
terire debemus. Sextus dies est hȩc in qua nc̃ sumus
uita. In sex enim diebus ds̃ fecit hc̃ mundũ. Hacͥgͦ¬
die tantũ reponere debemus ⁊ recondere. quantum
sufficiat & in futuro die. Si quidenim hicboni oꝑis
adquiras. si quid iusticiȩ miscdiȩ ⁊ pietatis recundas.
hoc cibi infuturo scłoerit eybus. Numquid ñ ita¬

Expanded text:
cet . Habet aliquid rigoris, et ideo ut pruina est. cet . Habet aliquid rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, in qua nunc sumus vita. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo tantum reponere debemus et recondere, quantum sufficiat et in futuro die. Si quid enim hic boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro saeculo erit cibus.
Abbreviated transcription (Latin):
pluit dñs manna decȩlo. Celestia namq sunt eloquiaista
quȩ nob̃ lecta sunt. & adeo descenderunt u̾ba quȩ nob̾
recitata sunt. & ideo nosqui tale manna suscepimꝰ. semꝑ
nobis dat᷑ manna decȩlo. Illi infelices dolent & suspirant
non enim possunt manducare illud qd̾ est minutum
sicut semen coriandri. ⁊ candidũ sicut pruna. Nich̃ i.
tocum pinguȩ tocũ erassũ. Incrassatum ẽ enim corppłi
illius. s int̾pretatio nõis hoc idẽ sonat. Manna enĩ inter¬
pretatur. quid ẽ hoc : Uide si non ip̃a nominis uirt᷑
ad discendũ te ꝓuocat. ut cum audis legẽ dĩ recitari.
hoc enimẽ qd̃ indicat manna. Tu gͦ siuis comedere
manna. idẽ sicupissuscipe ũbum di. scito illud ẽẽ mi¬
nutum ⁊ ualde subtile sicut semen corrandri. Habet
enim in se aliquid & oleris. quo nutrire ⁊ recreare
possit infirmos. quia qui infirmus ẽ olera mandu¬

Expanded text:
pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, semper nobis manna datur de coelo. Illi infelices dolent et suspirantNon enim possunt illud manducare, quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihil enim totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor populi hujus . Sed et interrogatio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat; ut cum audieris Legem Dei recitari inHoc enim est quod indicat manna. Tu ergo, si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verbum Dei, scito illud minutum esse et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim in se aliquid oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos; quia qui infirmus est, olera mandu
Abbreviated transcription (Latin):
quadie ceꝑit manna celit᷑ dari. & uolo comꝑare dñi cã
nr̃am cum sabb̃o uideoꝵ. E .x diuinis namq scͥpturis
apparet. qd̾ in die dũica pͥmo int̾ris datũ ẽ manna.
Si enim ut scriptura dicit sex dieb continiris collectũ÷.
septima aũt die quȩ ẽ sabb̃i cessatum ẽ. sine dubio inici¬
um eius adie prima quȩ ẽ dies dñica fuit. Quod si eox
diuims scripturis hoc constat. qd̾ in die dñica ds̃ pluit
mauna. in sabb̃o ñ pluit. intelligant iudei iam tunc
p̃latam eẽ dñicã nr̃am iudaico sabbo. Iam tunc indi¬
catum qd̾ in sabb̃o ipsoꝵ. gr̃a dĩ ad eos decȩlo nulla des¬
cenderit. panis celestis qui ẽ sermo dĩ adeos nullus uene¬
rit. Bicit enim & alibi ꝓpħa. Biebus multis sedebunt
fili isrł sine rege.sine principe. sine ꝓpħa. sine hostia. si¬
ne sacrificio. sine sacerdote. In nr̃a aut dñica die. semꝑ
dominus pluit magnade celo.S ⁊ hodie ego dico qr

Expanded text:
die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei jam tum praelatam esse Dominicam nostram Judaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑe sabbat. quȩ lucescit in prima sabbi. uenit ma¬
ria magalene & maria ia cobi ad sepulchrũ. & inue¬
nerant lapic̾em reuolucũ a monumento. t̃remotum
eres prima sabbi mane ualde inuenerunt ange¬
los cum ingent claritate ad sepulchrũ sedentes
et dicentes. non est hie surrexit amortuis. ue¬
nite uidete locum in quo posit̾ ẽ. & ite dicite

Expanded text:
nit Maria Magdalene et altera Maria ad sepulcrum, et invenerunt lapidem revolutum a monumento, terrae motum eres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti claritate sedentes ad sepulcrum, et dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte lo
Abbreviated transcription (Latin):
egyptiss. Quid uidet᷑ dr̃e Quod siqui seruet manda¬
tã nullam egritudinẽ patiat᷑. hoc ẽ neq febriat neꝙ
alios dolores corꝑis ferat: non puto qd̾ hȩc sint q̃ ꝓuiit¬
tantur diuina mandata seruantib. Alioquin in¬
dicio nob̾ ẽ iob iustissimus. ⁊ tocius bonitatis obser¬
uantissimus. qui a capite usq ad pedes repletur
ulcere pessimo. Non gͣ his carere dñr infirmitati¬
bus qui mandata custodiunt s ñ habebunt illas
infirmitates quas egyptii habent. Egyptus nãꝙ
mundus figuralit̾ appellat᷑. Biligere gͦ mundũ
⁊ ea quȩ in munddo sunt. egyptius langor ẽ. Bies
obseruare & menses ⁊ temꝑa. signa requirere. stellarũ

Expanded text:
eliqua. Quod videtur dicere quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo his dicuntur carere infirmitatibus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et me
Abbreviated transcription (Latin):
dere quod corrumpat᷑. ñ quod ꝑmaneat & ꝑduret
in hoc seculo immo cũ scło corrumpent᷑. Si qua aũt
bona oꝑa recundit. illa ꝑmanẽt usq in crastinũ.
ex eouermes & computruit. Illud aũt qd̾ ꝓ die
p̃sentẽ uitã cantũ modo & ꝓpt̃ amorẽ scłi tesaurires.

Expanded text:
dere quod corrumpatur, non quod permaneat et perduret rumpentur: qui autem bona opera recondunt, illa permanent usque in crastinum. ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurizes,
Abbreviated transcription (Latin):
& bex arbores palmarũ. Putas ñ habetaliquid rõnis
qd̾ non ante in helim ducit᷑ popłs. ubi erant .xii.
fontes aquarũ. quib nicħ amaritudinis merat:
ĩmo potius ubi erat amenitas plurima ex densi¬
tate palinarũ. S primoductus ad aquas salsas et
amaras. quib ꝑlignum ministratũ a dño dulcibꝰ
effectis postea ueniturad fontes.Si hystoriam solã sequa¬
mur. non multũ nos edificat. scire ad quẽ locum pͥmo
uenerint. ad quem scđo. Si uͦ rimemur in his miste¬
rium latens. in uenimꝰ ordinẽ fidei. Primo enĩ duei¬
cur populus ad licteram legis ab bacdonec ꝑmanet
ad p̃dicandum ũbũ dĩ referunt᷑. ꝑ quos palmas uic¬

Expanded text:
 arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet ad praedicandum verbum Dei referuntur: per quos palmam vic
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut in medio peccatorũ incedentẽ. te ñ infundat tumor
peccati. Potest fieri ut transeuntẽ te ꝑ mundũ hc̃ nulla
libidinis unda resꝑgat. nullus cupidinis estus reũberet
Qi egẏptius ẽ ⁊ sequit᷑ pharaonẽ. ille uicioꝵ fluctibus
ipse aũt media uia incedit ꝑsiccũ. ñ declinat neq ad
dexteram neq ad sinistrã. usquequo exeat ad lib̾tatẽ
& ymnũ uictoriȩ dño dicens concinat. Cantabo dño

Expanded text:
fieri ut in medio peccatorum incedentem te, non infundat humor fieri ut in medio peccatorum incedentem te, non infundat humor peccati. Potest fieri ut transeuntem te per hunc mundum, nulla libidinis unda respergat; nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ille vitiorum fluctibus Ipse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteram neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem, et hymnum victoriae Domino concinat dicens: Cantabo Do
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. & si in aliud scłm dicat᷑ aliquis sine dubio
longior quidẽ tam̃ ponit᷑ finis. & quotiens secula se¬
culoꝵ nominant᷑. fortasse licet in not᷑. nob̾ tam̃ dõ statu¬
cus aliquis t̾minus indicat᷑. Quod uͦ addidit in hoc
loco & adhuc. nullum sensum t̃min alicuiꝰ aut fi¬
nis reliquit. Quodcumq enim cogitaueris illud¬
in quo finem putes consistere posse. semꝑ tibi dic̃
sermo ꝓpħicus. & adhuc. Uelut si loquat᷑ ad te ⁊
dicat. Putas in seculũ secul dominũ regnaturũ.
illud dixeris. de regni eius spaciis. semꝑ tibi dicit
cum quadrigil ⁊ ascensoribus in mare. & induxit suꝑ cos
dominus aquas maris. filii aũt isrł ambulauerunt ꝑ sic¬
cum in medio maris. & tu si filiꝰ isrł es. potes ambulare ꝑ
siccum in medio maris. Si fueris in medio natiõis prauȩ
& ꝑuersȩ. sicut lumen solis ñbũ uitȩ continens ad głam. pot̃

Expanded text:
dicatur; et si in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio dicatur; et si in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si loquatur ad te et dicat: Putas in saeculum saeculi Dominum regnaturum? t quodcunque illud dixeris de regni ejus spatiis, semper tibi dicit cum quadrigis et ascensoribus in mare: et induxit super eos Dominus aquas maris. Filii autem Israel ambulaverunt per siccum in medio mari. Et tu si filius Israel es, potes ambulare per siccum in medio mari. Si fueris in medio nationis pravae et perversae; sicut lumen solis verbum vitae continens ad gloriam, potest
Abbreviated transcription (Latin):
cabernaculam dĩ. uł templum ab eo quod sc̃ificat
accedentes. hoc ñ dicit manu hominũ factũ. sed
manu di. Quid gͦ ꝓpt̃ te ds̃: E plantat & edificat
agricola efficitur. instructor efficst. ne tͥ aliqͥd desit.
Audi ⁊ paulũ dr̃e. Bĩ agricultura. dĩ edificatio estis.
Quod gͦ istud ẽ scĩmoniũ. qd̾ ñ manu hominũ factũ¬
ẽ. s manib dĩ p̃paratũ : audi sapientiã dicentẽ quia¬
edificauit sib domũ. Ego aũt hoc de incarnatione
dñi rectius intelligendũ puto. Non enim manu ho¬
minũ factum ẽ. soest non oꝑe humano. templũ carnis
edificatur in uirgine. s sicut p̃docerat daniel. lapis
sine manibus p̃cisus. creuit & factus ẽ mons magnꝰ.
Istudest sane testimoniũ carnis assumptȩ. & sine ma¬
nibus idest absq oꝑe hominũ. de monte humanȩ na¬
turȩ. & fubstantiȩ carnis excisum. Domine qui reg
dicitar. longitudo quidẽ temꝑis. s ẽẽ finis aliquis in¬

Expanded text:
tabernaculum Dei velut templum ab eo, quod sanctificat accedentes, hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Qui ergo propter te Deus et plantat, et aedificat, agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud eest, sed manibus Dei paratum? Audi Sapientiam dicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto. Non enim manu hominum factum est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine manibus excisus, crescit et factus est mons magnus. Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte humanae naturae, et substantia carnis excisum. Domine, qui regdicitur, longitudo quidem temporis, sed esse finis aliquis in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ aliqua ex parte uicinos. uult nos a suis finibus
non longe discedere. S nos nisi abeo longius receda¬
mus. ut cranseamus mare. & dica nus quantũ int̾¬
iacet orcus ab occasu. elongauit a nob̾ iniquitates
nr̃as. salui eẽ non possumus. apt̾quod dep̃cemur
miscđiam dñi. ut et noseripiat det̾ra egypti. de
potestate tenebrarũ. & faraonẽ cũ exercitu suotã qͣm
plumbũ demergat in aqua ualidissima. Nos aut̃
liberat cum gaudio & exultatione. ymnũ cantemꝰ
domino. gloriose enim honorificatus ẽ. qr ip̃i bo¬

Expanded text:
esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo longius recedamus et transeamus mare, et dicamus: Quantum interjacet ortus ab occasu, elongavit a nobis iniquitates nostras, salvi esse non possumus. Possunt praeterericordiam Dei, ut et nos eripiat de terra Aegypti, de potestate tenebrarum, et Pharaonem cum exercitu suo tanquam plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione hymnum cantemus Domino. Gloriose enim honorificatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
primo disputare uolentibꝰ occurrendũ ÷ ut ipsos
arguamus. & ipsos errasse doceamus. Post hoc iam
in grediendum ẽ nob̾ ad interiora certaminis.
biẽ enĩ ⁊ dñs. Nisi quis pͥus alligau̾it fortẽ. ñ pot̾
introure in domũ eius & uasa eius diriꝑe. Priusgͦ
nob̾ alligandus ẽ fortis. & questionũ uinculis con¬
stringendus. & ita introeundũ addiripiendum
uasa eius. & lib̾andas animas. quas deceptionis
fraude posseclerat. Quod cum sepius fecerimus
& steterimus contra ip̃m. steterimus aũt eomͦ quo
apłs dicit. state gͦ succincti lumbos ur̃os in u̾itate
& itm. state in dño ⁊ uirilit̾ agite. cum gͦ hoc mͦ
steterimus aduersus ipsũ. ille artifex antiquus
⁊ callidus. etiam se uinci simulabit & cedere si for¬
te ꝑ hȩc negligentiores nos efficiat ad certamen.
S ⁊ penitentiam simulabit. & dep̃cabit᷑ nos clisce¬
dere quidẽ. s non longe discedere. Uult nos sibi

Expanded text:
primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos arguamus, et ipsos errare doceamus; post hoc jam ingrediendum est nobis ad interiora certaminis. Dicit enim Dominus: Nisi quis prius alligaverit fortem, non potest introire in domum ejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimus autem eo State ergo succincti lumbos vestros in veritate ; et iterum: State in Domino et viriliter agite ; cum ergo hoc modo steterimus adversus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere; si forte per hoc negli Poenitentiam quoque simulabit, deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult nos enim
Abbreviated transcription (Latin):
secrationes pontificum. nos ẽẽ purgandos. quod
aaron ꝑsona designat. In quibus dam uͦ ꝑscienti¬
am diuinȩ legis emendandos. ut moysi designat
officium. In aliis aũt sine dubio quȩ difficiliora st̃
ipsius dñi egere uirtute. S ne illud quidẽ putandũ
ẽ nobis manit̃ obseruatũ. quod primo quidẽ moy¬
ses non intrat ad pharaonẽ. s occurrit ei exeunti
adaquas. postmodum uͦ intrat adeũ. Post hoc
nec intrat s accersitus accedit. & in hoc ita ar
bitror in telligi posse: quodsiue uobis in ũbo dei.
& religionis asertione certame c̃ aduersus pba¬
raonẽ. siue etiam obsessas ab eo animas dopotestace
eius conamur eriꝑe. & est nob̃ in disputatione lucta¬
men. ñ cam̃ statim in prima fronte ingredi debemꝰ
ad ultima questionũ loca. s occurrendũ ẽ nob̾ adu̾¬
sario. & occurrertoũ adaquas suas. Aque enĩ suȩ
sunt auctores gentilrũ philosophoꝵ. Ibi gͦ nobis

Expanded text:
servationes pontificum non esse purgandos, quod servationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officium; in aliis autem sine dubio quae difficiliora sunt, ipsius Domini aegre virtute. Sed ne illud quidem putandum est nobis inaniter observatum quod primo quidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas, postmodum vero intrat ad eum. Post haec nec intrat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adversario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ꝓctucit. quos ex concupiscentiȩ uł ire fomite¬
uis incentiua commouerit. Unde quasi p̃cipuũ
quam sciat puer bonũ aut malũ. resistit malitiȩ
ut eligat quod bonũ ẽ. Alius aũt ꝓpħa tanquam
de seipso loquens dicebat. Pelicta uiuentutis mee
& ignorantiȩ ne memineris. Quia gͥ primi isti mo
tus animȩ scd̾m carnẽ ꝓlati in peccatũ ruunt. me¬
rito in morahloco egyptioꝵ primitiua ponert᷑t᷑.
Quȩ eatemis extinguntur. si reliquȩ uicȩ conuer¬
sione emendatiorem dirigat cursui. Sic gͦ in
euadat incolumis. s in in iquitate ꝑmaneat. et
descendat tanquam plumbũ in aqua ualidissima.
Iniquitas enim scđm ⁊achariȩ ꝓphȩ uisum. supra
talentum plumbi sedet. & ideo qui ꝑmanet in miqͥ¬
tate. tanqͣm plumbũ demergi dicit᷑ in ꝓfundum.
Sane quod in suꝑioribus obseruauimus q̃dã ꝑaaron¬
mus in quibusdam ꝑ sacrificia sacerdotum. & ob¬

Expanded text:
carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomitecarnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite incentiva commoverit. Unde quasi praecipuuquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito immortali loco Aegyptiorum primitiva ponunt: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in  de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissimam. Iniquitas enim, secundum Zachariae prophetae visum, super talentum plumbi sedet : et ideo qui permanet in iniquitate, tanquam plumbum demergi dicitur in profundum. Sane quod in superioribus observavimus quaedam promus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et ob
Abbreviated transcription (Latin):
tus est illis. Arguit erus ⁊ ulcera peccatoꝵ atq
uit post bģo etam uoces siuoꝵ tontui aoz eugli es
aplicalq doctrmas. S ⁊ castigatione grandumis ammo¬
uet. ut luxuriam uoluptatesq coherceat: Adhibet si¬
mul && ignem penitentiȩ. ut et ip̃a dicat. Nonne cor
nr̃m erat ardens intra nos: Nec locustaram abea
subducit excempla. quibus mordeant᷑ & depascant᷑
om̃s in quieti motus eius ⁊ turbidi. quo & ip̃a discat
quod apłs docet. ut omniasua scđ̾m ordinẽ fiant.
Ubi uͦsufficient̃ fuerit castigata ꝓmoribus. & ꝓ
emendatioris uitȩ correptione cohercita. eũ auctor̃ẽ
uerberum senserit. & confirer: iã ceꝑit quia digiꝰ
cunc merebitur ut extinguant᷑ in ea pͥmoginita e¬
gẏpti. in quo tale aliquid intelligi posse arbitror.
Omnis anima cum ad supplementum etatis uen̾it.
& uelut naturalis in ea quedam lex ceꝑit sua rara
defendere. pͥmossine dubio motus scđ̃m desicł̾rum

Expanded text:
tus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum attus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atbet post haec etiam voces filiorum tonitrui, id eslicasque doctrinas. Sed et castigationem grandinis admovet, ut luxuriam voluptatesque coerceat. Adhibet simul et ignem poenitentiae, tentiae, ut ipse dicat: Nonne cor nostrum erat ardens intra nos ? Nec locustarum ab ea subduxit exempla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata pro moribus et pro emendatioris vitae correctione coercita, cum auctorem verberum senserit, et confiteri jam coeperit quia digitus tunc merebitur, ut exstinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio motus secundum desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃e traduxisse dicit᷑. hoc ẽ captiuos duxisse. & triũ¬
res falsarum quȩ in hoc mundo fuerunt religio¬
spectat. Iam uͦ sietiam moralis nob̾ figura tractanda
est. dicemus quoduna queq anima hoc murcdo
dum inerroribꝰ uiuit. & ignorantia u̾itatis. in egyp¬
to posita ẽ. Huic si appropinquare ceꝑit lex dĩ aqͣs
eius uertit in sanguinẽ. so est fluroam & lubrieam
iuuentutis uitã. conuertitad sanguinẽ uet̾is uel
noui testament. Tum deinde educit ex ea uanã
& inanẽ loquacitatẽ. & aduersũ dĩ ꝓuidentiam
ranarum similem querelam. Purgat etiam malig¬
nas cogitationes eius. & scynipharũ mordacitate
similis calliditatis aculeos discutit. libidinũ quoꝙ
morsus cynonnȩ spiculis similes depellit. stultiꝰ¬
ciamq in ea & intellectũ pec udib similẽ delet
ꝑ quam homo. cum in honore eẽt ñ intellexit.
comꝑatus ẽ iumentis insipientibꝰ. & similis fac¬

Expanded text:
 destruxisse dicitur, id est, captivos duxisse, et trium destruxisse dicitur, id est, captivos duxisse, et triumres falsarum quae in hoc mundo sunt religiosunt. Jam vero si etiam moralis nobis figura tractanda est, dicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis fac
Abbreviated transcription (Latin):
babeat sicut scriptura dic̃. una acie ordinatũ duc̃
exercitũ. Homines uͦ cum rationabiles ad̃o facti
sint. neq semetipõs ordinare regere potuerunt. neq
intelligant dispensationis diuinȩ & ꝓuidentiȩ obs¬
curissimas eẽ rationes. Posuit enĩ d̃s tenebras latibu¬
lum suũ. Quasilli audacter & demere ꝑscrutari cupi¬
entes. & alia ex aliis asserentes. in erassas & palpabiles
erroꝵ tenebras deuoluti sunt. Ad ultimũ pͥmitiuoꝵ¬
infertur interitus. & in quosit fortassis aliquid. qd̾¬
supͣ nr̃am intelligentiã qd̾ cõmissũ egyptiis uide¬
atur in eccłiam primitiuoꝵ. quȩ adscripta ẽ in ce¬
lis. Unde et exc̾minator angłs. ad huiuscemodi
ministerium mittrt᷑. qui parcat illis tantũ qui
utrosq postes agni sanguine inuent fuerure hr̃e¬
signatos. Delentur gͥ primogeniti egyptiorum.
Siue eos pͥncipatus & potestates & mundi huius

Expanded text:
habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum rationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt. Ad ultimum delentuinfertur interitus, in quo fortassis est aliquid supra nostram intelligentiam, quod commissum ab Aegyptiis videatur in Ecclesiam primitivorum, quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum qui utrosque postes agni sanguine signatos habuerunt. Delentur iterum primogenita Aegyptiorum: sive eos principatus et pote
Abbreviated transcription (Latin):
um uelpecudum nece egyptus uerberatur. uecordia in
hoc arguitur stulticiaq mortaliũ. qui tanqͣm irra¬
cionabilia pecora cultum & uocabulum dĩ imposuer̃t¬
figuris. non solum hominũ s et pecudũ. ligno et
lapidibus imp̃ssis. Anmonem iouem uenerantur in
miseranda supplicia. Ulcera posthȩc ⁊ uesice cũ fer¬
in ulceribus arguat᷑ dolosa & purulenta malitia. in
uesicis tumens & inflata suꝑbia. in feruore irȩ ac-¬
furoris insania. Hucusq ꝑ erroꝵ suoꝵ figuras mũ
do suppicia cempntur. Post he i uerbera uen¬
unt de suꝑiis uoces inquite comtrui sine dubio. et¬
s dat uoces & doctrinã celitus mitit. ꝑ quã possit cul¬
pam suam castigat᷑ agnoscere. Dat & grandinẽ ꝑ
quam tenera ad huc uastent᷑ nascentia uicioꝵ. Bat¬
& ignem sciens eẽ spinas & tribulos. quos debeat
& lybidinis consumunt᷑. Quod aũt locustarũ octa¬
inconstantia confutari. Locusta enĩ cũ regẽ nõ

Expanded text:
nece vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in nece vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur stultitiaque mortalium, qui tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerfiguris non solum hominum, sed et pecorum, ligno et lapidibus impressis: Ammonem Jovem in seranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae cum ferin ulceribus arguitur sola et fraudulenta malitia, in vesicis tumens et inflata superbia, in fervoribus furoris et irae insania. Huc usque per errorum suorum figuras huic mundo supplicia temperantur. Post haec vero veniunt de supernis vocis fonitsed dat voces, sed et doctrinam coelitus mittit, per quam potest culpam suam castigatus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quet libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octainconstantiam designari. Locusta enim cum regem non
Abbreviated transcription (Latin):
figuralit arbitror carmina poetarũ qui in ani qͣdã
& inflata modulatione uelut ranarũ sonis ⁊ can¬
tibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt.
sonum uocis imꝓbis & importunis clamoribus
reddit. Post hoc scymfes ꝓducunt᷑. Hoc animal
pennis quidẽ suspenditur:ꝑ aera uolitans. s ita
subtile ẽ ⁊ minutũ. ut oculi uisũ nisi acute cernen¬
tis effugiat. Corpus tamen cum insederit acerbis¬
simo tecebrat stimulo. ita ut uolantẽ uidere qͥs
non ualet. sentiat stimulantẽ. Hoc gͦ animalis ge¬
nus dignissimȩ arciputo dialeticȩ comparari. q̃
minutis & subtilibus ũboꝵ stimulis animas tere¬
brat. & tanta calliditate circumuenit. ut deceptꝰ
nec uideat nec intelligat unde decipit᷑. Quarto
rim: qui ad reliquas deceptionis suȩ imꝓbitates
mundꝰ. adueniens sermo ⁊ lexdi. huiuscemodi eũ correp¬
tionibus arguit. ut ex qualitate penarũ qualitates
ꝓprii agnoscat erroris. Quoduͦ quinto in loco animali

Expanded text:
figuraliter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam et inflata modulatione velut ranarum sonitus et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post haec ciniphes producuntur: hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat; corpus autem cum insederit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quam videre quis non valet, sentiat stimulantem. Hoc ergo animalis genus dignissime puto arti dialectices comparari, quae minutis et subtilibus verborum stimulis animas penetrat, et tanta calliditate circumvenit, ut deceptus nec videat, nec intelligat unde decipitur. Quor, qui ad reliquas deceptionis suae improbitates,mundus, adveniens sermo et Lex Dei hujuscemodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum qualitates proprii agnoscat erroris. Quinto in loco animalium
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sumus. Umis quisq uͦ peccatis suis uenundat
& ꝓ iniquitatibus suis aꝓprio creatore discedit.
Dei gͦ sumus. scc̃m quod ab eo creati sumus. effecb
u sumus serui diaboli. scđ̾m quod peccatis nr̃is
uenundati sumus. Ueniensaũt xp̃c redemit nos
cum seruiremus illidño. cui nosmetip̃os uendidi
pise quos creauerat. tanqͣm alienos aũt adquisis¬
se. qui alienũ sibi dominũ peccando quesiuerant.
S eo fortasserecꝰ te quidem dicẽt redemisse nos xp̃e.
qui p̃cium nr̃i sanguinẽ suũ dedit. Quid tale aũ
ut nos mercaret᷑. etiam diabolus dedit: Ergo si
uidetur ausculta. homicidiũ pecunia diaboli ẽ
ille enim ab inicio homicida est. Fecisti homicidi
um pecuniam diabob suscepist. Adulteriũ pe¬
scriptio. Cominisisti adulteriũ accepisti a diabolo
numinuisma. Furtum. falsum testimoniũ rapacitaᷤᷤ
uiolentia hȩc omnia diaboli census est. & diaboli

Expanded text:
omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccandom recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, dierscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
nem: donec plenitudo gentiũ fubinteoiret. Cum N¬
enim plenitudo gentrum subintroiret. tẽ ⁊̃ om̃is
isrł qui ꝑ incredulitatis duritiã factos fuerat sic̃
lapis saluabitur. & ius uidere quomͦ saluabitur:
Potens ẽ inquit ds de lapidib istis suscitare filios
abrahȩ. Manent gͦ lapides nunc. donee ꝑtranse¬
at populus tuusdñe. ppłs tuus hic quẽ ad quisist.
S si ip̃e dominus creator ẽ ommũ. uidendũ ẽ qͦmͦ
hic adquisisse dicatur. quȩ sua ẽe ñ dubrũ ẽ. Bicit᷑
& in cantico alio deuteronomii. Non ne hic ip̃e ds̃
tuus qui fecit te. & creauit te & adquisiurt te: Ui¬
detur enim unusquisq ilbad ad quirere qd̾ ñ fuit
firum. In de deniq ⁊ heretiei dicunt de saluatore
quia non erant sui quos adquisiuit. dato ⁊ enĩ
p̃cio mercat᷑ ẽ homines. quos ereator fecerat. & cer¬
tum ẽ auint unũ quẽq illud emere qd̾ suũ ñ est.

Expanded text:
nem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum nem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
fiant tanquam lapis. donec ꝑtranseat ppłs tuus
dñe.donec ꝑtranseat populustuus hic quẽ adqui¬
sisti. Fieri tanquã lapidẽ nonẽ natura ẽẽ lapidẽ.
ñ enim fieret nisi quod non erat. hoc ꝓpt᷑ illos
dicimus qui malȩ nature pharaonẽ uel egyptios di¬
cunt fuisse. & ñ ex arbitrii lib̾tate in hȩc ẽẽ deduc¬
tos. S et ꝓpt̃ eos qui creatorẽ dm accusant tã quã
seuũ quod homines uertat in lapides. Hii gͦ priꝰ¬
quam blasphement considerent summa libratio¬
ne quȩ scripta sunt. Non enim dixit fiant tã qͣm
lapis & tacuit. s tempis statuit. & mensurã con¬
dempnationis decernit. Aitenim. Bonec ꝑtͣn¬
seat populus tuus. Qͦ scilicet post transitũ ppłi ñ
factas ẽ tanquam lapis durus & incredulus. Ue¬
rum non eatenus ut in lapidis natura ꝑmaneat.
sed donec transeat popłs hic. ppłs quem adquifrait.
Cecitas enim ex parte contigit in isrłalo scłm car¬

Expanded text:
Fiant tanquam lapis, donec transeat populus tuus, Fiant tanquam lapis, donec transeat populus tuus, Domine, donec transeat populus tuus hic quem acquisisti. Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim fieret nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus qui malae naturae Pharaonem vel Aegyptios dicunt fuisse; et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos, sed et propter eos qui creatorem Deum accusant tanquam saevum, quo homines vertantur in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa liberatione quae scripta sunt. Non enim dixit, Fiant tanquam lapis, et tacuit; sed tempus statuit, et mensuram condemnationis decernit. Ait enim: donec transeat populus tuus. Quo scilicet transitu populi non factus est tanquam lapis durus et incredulus; verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acquisisti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
loribus cum uident regnasua quȩ in inferno
sunt penetrata. ab eo qui descendit in inferiora
tis. at erpent cos qui posi dlebant amote. Hine
cos comphendit timor & tremor. quia senserunt
magnitudinẽ brachii eiꝰ. Hinc etiam tabuerunt
omnes habitatores chanaan. qui mutabiles inter¬
p̃tant᷑ ⁊ mobiles. cum uiderint moueri regna sua
alligari fortẽ. & uasa eius diripi. Weniat gͦ suꝑ
hos cimor & tremor magnitudinis brachii tũi
Quid timent demones quidtremunt: Sine du¬
bio crucẽ xp̃i in qua triumphat st̃. in qua exu¬
ti sunt principatus & potestates eoꝵ. Timor gͦ
illius quod dominus expandit in cruce. siẽ dic̃
tota die expandi manus meas ad ppłm ñ creden¬
tem & contradicentẽ michi. Nonte alit̾ gͦ time
bunt. nec alit̾ tremortuus ueniet suꝑ eos. nͥ ui¬
deant in te crucẽ xp̃i. nisi ⁊ tu pocueris dicere.
xp̃i. ꝑ quẽ mͥ mundꝰ crucifixus ẽ ⁊ ego mundo.

Expanded text:
loribus cum vident regna sua, quae in inferno loribus cum vident regna sua, quae in inferno sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae ut eripiat eos qui possidebantur a morte. Hic eos comprehendit timor et tremor, quia senserunt magni tudinem brachii ejus. Hinc etiam tabuerunt omnes habitantes Chanaan, qui mutabiles interpretantur et mobiles, cum vident moveri regna sua, alligari fortem, et vasa ejus diripi. Veniat ergo super eos timor et tremor magnitudinis brachii tui. Quid timent daemones, quid tremunt? Sine dubio crucem Christi, in qua triumphati sunt, in qua exuti sunt principatus eorum et potestates. Timor ergo illius quod Dominus expandit in cruce, sicut dicit: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem mihi . Non tbunt, nec aliter tremor tuus veniet super eos, nisi videant in te crucem Christi, nisi et tu poteris dicere: « per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo .
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ hunc. quẽ liberast. consolatus ẽ in uirtute
tua. in requie tua scã. Bominus populũ suũ quẽ
liberauit ꝑ lauachrum regenerationis deduc̃
in iusticia. consolatus etiam eũ ꝑ consolationẽ
sp̃s sc̃i. in uirtute sua. & in requiesua. futuroꝵ
agone positis dolorẽ uulnerũ. mitigat spes corone.
Audierunt gentes & iratȩ sunt. dolores compre¬
henderunt habitantes philistum. Tunc festina¬
uerunt duces edom. & principes moabitarum.
App̃hendit illos cremor. tabuerunt om̃s habitan¬
tes chanaan. Quantum ad hystoriã ꝑtinet. nullũ
ex his gentibus int̾fuisse mirabilib quȩ facta
sunt constat. Qm gͥ uidebunt᷑ tremore det̃ricȩ.
uł festinasse ut dicit. uł irate ẽẽ philistiim & mo¬
abitȩ & edom. & reliquȩ quas enumerat nationes:
S si redeamus ad intelligentiam sp̃alem. inue¬
mes quia philistiim. id est cadentes poculo. & edom
qui int̾pretatur derremis trepidant. & hoꝵ om̃i¬
um principes cursitant & pauent contriti do¬

Expanded text:
us es virtute tua, et in requie sancta tua. Dominus populum suum, quem liberavit per lavacrum regenerationis, deducit in justitia: consolatur etiam eum per consolationem Spiritus sancti in virtute sua et in requie sua. Futurorum agone positis dolorem vulnerum mitigat spes coronae. Audierunt gentes et iratae sunt: dolores comprehenderunt habitantes Philistihim. Tunc festinaverunt duces Edom et principes Moabitarum: apprehendit eos tremor, tabuerunt omnes habitantes Chanaan. Quantum ad historiam pertinet, nullum ex his gentibus interfuisse mirabilibus quae facta sunt, constat. Quomodo ergo videbuntur tremore deterritae vel festinasse, ut dicit, vel iratae esse Philistihim et Moabitae et Edom, et reliquae quas enumerat nationes? Sed si redeamus ad intelligentiam spiritualem, invenies quia Philisthiim, id est caventes poculo, et Edom qui interpretatur terrenus, trepidant, et horum omnium principes cursitant et pavent constricti do
Abbreviated transcription (Latin):
ritudo ubisitis. & quod ẽ grauiꝰ sitis in abundantiam
& misit illud in aqͣm: & facta est dulcis aqua. Mirũ
admodum est ut ds̃ lignũ moysi ostenderet qd̾ mitte¬
ret in aquam: & faceret eã dulcẽ. Quasi uͦ ñ potuisset
sine ligno aquam dul cẽ efficere ds̃. aut moyses nescie¬
bat lignum ut ds̃ ostenderet ei. S uidendum ẽ quid
decoris in his interior habeat sensus. Ego puto qd̾ lex si¬
cisionis uulnus accipiat. & rigorẽ ferri tenera patia¬
tur infantia: Amarum satis ẽ. ⁊ ꝑ amarũ huiusmõi
poculum legis. in tantũ tit ppłs dĩ ñ ille qui in moysen
baptiratus ẽ in mari ⁊ in nube. s iste qui inspũ ⁊ aqra
baptitatus ẽ. ñ possitbibere de ista aqua. S ne gustare
qui dẽ de circuncisionis amarittidine pot̃. neq hostiarũ
ferre amaritudinẽ ualet. nec sabbat obseruantiã.Si
uͦ ostendat ds lignũ qd̾ mittit᷑ in hanc amaritudinẽ
ut dulcis fiat aqua legis. pot̃ de illabibere. Quod ẽ¬

Expanded text:
ritudo, ubi sitis, et, quod gravius est, in abundantia misit illud in aquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensus. Rubrum enicisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua Legis, potest de illa bibere
Abbreviated transcription (Latin):
excidetur & in ignem mittet᷑. In p̃parata habitatio¬
ne cua qͣm preparasti dñe. Uide clementis dñi bo
intatẽ. Non uult te inducere ad laborẽ. ñ uult ut
ip̃e tib facias habitaculum. iã te ad p̃paratã ducit

Expanded text:
excidetur et in ignem mittetur . In praeparata habitatioexcidetur et in ignem mittetur . In praeparata habitatione tua, quam praeparasti, Domine. Vide clementis Domini bonitatem: non vult te inducere ad laborem, non vult ut ipse tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam deducit
Abbreviated transcription (Latin):
radices eml ⁊impleurt deam. Oꝑuit montes umbra eiꝰ
& arbusta eius cedros di. Aduertis iam quomͦ plantat
ds̃. & ubi plantat: non plantat in uallibꝰ s in monti¬
bus eoccelsis. & sublimibus locis. Quos enim educit
exegypto. quos de seculo adducit ad fidẽ. ñ uult eos
itm in humilibꝰ collocare. s conuersationẽ eoꝵ uult
ẽẽ sublimem. uult nos in montib habitare. S ⁊ in ip¬
sis nicħominus montib. non uult nos ꝑ t̾ram re¬
pere. necultra uult uineã suã humi deiectos hr̃e
fructus. s uult palmites eiꝰ sursũ duci in alta col¬
locari. traduces fieri. & traduces. non in quibꝰcũ¬
q humilibꝰ arboribꝰ. s in excelsis ⁊ altissimis cedris
adungamur. uites quam de egypto tͣnstulit deus
& ꝑ ramos eoꝵ nr̃i palmites diffundant᷑. atq ip̃is
innixi traduces efficiamͣ. quibdã caritatis ad iui¬
cem uinculis nexi. fructum sine dubio plurimũ
afferentes. Nam omnis arbor quȩ ñ facit fructum

Expanded text:
replevit terram. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Advertis jam quomodo plantat Deus et ubi plantat? Non plantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegypto, quod de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem eorum vult esse sublimem. Vult nos in montibus habitare, sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nos per terram repere; nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus, sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris adjungamur vitis, quam de Aegypto transtulit Deus; et per ramos eorum nostri palmites diffundantur, atque in ipsis innisi, traduces quidem efficiamur, charitatis ad invicem vinculis nexi, fructum sine dubio plurimum afferimus. Nam omnis arbor quae non facit fructum,