comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni quẽ fecit ad imaginẽ suã. scͥptũ. ẽ. Et
benedix̃ eos ds dicens. Crescite & multipli¬
camini. et replete facit᷑ t̾rȩ. Ergo bene¬
dictio ꝓpͥe ad multiplicationẽ ualet. &
ad implendã faciẽ t̃̾rȩ. Audi & in hoc
psalmo. Benedicat nos ds ds̃ nr̃. benedi¬
cat nos ds̾. E quo ualet ista benedictios
Et metuant eũ om̃s fines t̾rȩ. Ergo fr̃s
mei sic abundanter in nomine xp̃i be¬
nedix̃ nos ds: ut fili is suis impleat uni¬
u̾sã faciẽ t̾rȩ. adoptatis in regnũ suũ
cohȩredib unigeniti sui. Unicũ genu

Expanded text:
inem suam, scriptum est: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini, et implete facient terrae . Ergo benedictio proprie ad multiplicationem valet, et ad implendam faciem terrae. Audi et in hoc psalmo: Benedicat nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Et quo valet ista benedictio? Et metuant eum omnes fines terrae. Ergo, fratres mei, sic abundanter in nomine Christi benedixit nos Deus, ut filiis suis impleat universam faciem terrae, adoptatis in regnum suum cohaeredibus Unigeniti sui. Unicum genu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in malicia. Aliqd magnũ.ẽ. głari in
malicia.: Edificare domũ paticoꝵ ẽ. de¬
struere qͥuis ignauus potest. Seminare
frum̃ta. excolere segetẽ. expectare donec
maturescat. & meiꝰ fructu in qͦ laborauit
gaudẽ: paucoꝵ. ẽ. Una scintilla omnẽ
segetẽ incendere. qͥ uis potest. Suscipere
infantẽ natũ. nutrire. educare. ad iu¬
uenilẽ ȩ tatẽ ꝑducẽ: magnũ officiũ. ẽ.
Occidere illũ uno puncto tẽporis: qͥ uis
potest. Ergo illa quȩ ad destructionẽ fiunt:
Qͥd facturꝰ es opotens. qͥd facturꝰ es. multũ¬
te iactans: Occisurus es hominẽ: hoc
& corpiꝰ. hoc & una febris. hoc & fungꝰ malꝰ.
Huccine redacta.ẽ. om̃is potentia tua. ut
malo fungo ȩquet᷑ Hoc gͦ faciunt boni
ciues ierusalẽ. qͥ ñ in malicia s in bont¬
tate głant᷑. Primo ut ñ in se. s in dño
glentur. Deinde ut ea quȩ ad edificatio¬
nẽ faciunt studiose faciant. & talia faciant
quȩ ualeant ad ꝑmanendũ. Quȩ autͥ fa¬

Expanded text:
in malitia. Aliquid magnum est gloriari in malitia? Aedificare domum paucorum est, destruere quivis ignarus potest. Seminare frumenta, excolere segetem, exspectare donec maturescat, et in ejus fructu in quo laboravit gaudere, paucorum est: una scintilla omnem segetem incendere quivis potest. Suscipere infantem, natum nutrire, educare, ad juvenilem aetatem perducere, magnum officium est: occidere illum uno puncto temporis quivis potQuid facturus es, o potens, quid facturujactans? Occisurus es hominem: hoc et scorpius, hoc et una febris, hoc et fungus malus. Hucne redacta est omnis potentia tua, ut malo fungo coaequetur? Hoc ergo faciunt boni cives Jerusalem, qui non in malitia, sed in bonitate gloriantur: primo ut non in se, sed in Domino glorientur; deinde ut ea quae ad aedificationem faciunt, studiose faciant, et talia faciant quae valeant ad permanendum; quae autem fa
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ȩt̾nã inuenirent eã. Ergo ibi timuer̃¬
ñ ÷ d̾s ibi tunuert̃ ubi ñ ÷ timor. Dixert̃
enĩ.Si dimiserimꝰ istũ. uenient romanr&
tollent nob & locũ & regnũ. Ostulticia &
imprudentia dicens in corde suo ñ ÷ deus.
Timuisti ꝑdere t̾rã. ꝑdidisti cęlũ: Limuisti
ne uenirent romam. & tollerent ⁊ & locũ
& regnũ. Nũnqͥd tͥ tollerent dmꝰ. Qd gͦ re¬
stat: Qͥd nͥ ut fatearis. qr tenere uoliũsti. &
tenendo male amisisti: Ididisti enĩ &e locũ
hoc: Qm̃ dĩ dissipauit ossa hominibꝰ placen¬
displicere hõibꝰ talibꝰ qͣles illi erant. filiis ho¬
minũ ñ filus di maluit displicere. Inde dissi¬
pata st̃ ossappsor. illiꝰ ossa nemo confregit.
In qͦ loco crurifixer᷑ dñm nr̃m. quẽ ideo
crucifixer̃. ne ꝑderent locũ & regnũ: ñ ibi

Expanded text:
vitam aeternam invenirent eam . Ergo ibi timuerNon est Deus, ibi timuerunt ubi non erat timor. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et regnum . O stultitia et imprudentia, dicens in corde suo: Non est Deus! Timuisti perdere terram, perdidisti coelum: timuisti ne venirent Romani, et tollerent tibi locum et regnum; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti enim et locum oniam Deus dissipavit ossa hominibus placendisplicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa eorum, illius ossa nemo confregit. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Inse uocare. hoc dr̃ inuocare. Nã cũ dr.
ds da mͥ diuitias. ñ uis ut ipse d̾s ueniat¬
ad te. s uis ut diuitiȩ ueniant ad te. Qđ
uis ut ad te ueniat: hoc inuocas. Si aut̃
dm inuocares: ipse ad te ueniret. ipse e̾e̾t
diuitiȩ tuȩ. Nc̃ aut̾ uis hab̾e archã ple¬
nã & inanẽ conscientiã. D̾s ñ implet do¬

Expanded text:
r invocare. Nam cum dicis, Deus da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet
Abbreviated transcription (Latin):
deant adhereditatẽ pat̾nã. ad hereditatẽ
abrahe isaac &e iacob. possideant cũ ipsis
uitã ȩt̃nã. & si uitã tẽporalẽ amisert̃᷑. Qua¬
re hoc: quia exfiliis homiñ facti st̃ filii d̾i.
Nã ꝗͣ diu manent & nolt̾: ñ ÷ qͥ faciat bonũ.
ñ ÷ usq ad unũ. Confusi st̃ q̃m d̃s sp̃uit eos.
& tanquã ad ipsos cõu̾sus. qͥs inqͥt dabit ex
sy on salutare isrł: Ostulti. increpatis.
insultatis. colafitatis. sputis illinitis. spi¬
nis coronatis. incrucẽ exigitis. Quẽ: Q
dabit ex syon salutare isrł. Honne ipse
quẽ dixistis ñ eẽ dm : In au̾tendo dñs
captiuitatẽ popłi sui. Non enĩ au̾tit cap¬

Expanded text:
deant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit cap
Abbreviated transcription (Latin):
panis. Dñm ñ inuocauer̃. Consolat᷑ gem̃¬
tẽ & maxime ex cõmemoratione. ne imitan¬
do malos qͥ plerunq ꝓsꝑant᷑. delectet fieri
malũ. Seruat᷑ tibi qđ t̾ ꝓmissũ .e. Spes
illoꝵ p̾sens ẽ: tua futura. eͥ. S illoꝵ fluxa
tua certa. Illoꝵs falsa. tua uera. Illi enĩ
dm̃ ñ inuocauer̃. Nonne cotidie tales ro¬
gant dm̃ : Non rogant dm̃. At tendite.
si possim hoc dice̾ adiuuante ipio d̾o. Ds
caste amari. ñ ꝓpt̾ea amari qr dat aliqͥd
p̃t̃ se.s qr dat se. Qͥ gͦ inuocat d̾m ut diues

Expanded text:
 Deum non invocaverunt. Consolatur gementem, et maxime ex commemoratione, ne imitando malos qui plerumque prosperantur, delectet fieri malum. Servatur tibi quod tibi promissum est: spes illorum praesens est, tua futura est; sed illorum fluxa, tua certa; illorum falsa, tua vera. Illi enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd enĩ timor.ẽ. siqͥs ꝑdat diuitiase
Non ÷ ibi timor. & ibi timet᷑. Siqͥs aut̃ ꝑdat̃
sapientiã. uere timor. ẽ. & ibi ñ timetur.
Audi dinosce. tales intellige. Cõmendat᷑
nescio cui sacellus ñ uult reddere. ꝓsuo
cõputat. ñ putat posse repeti. ũ ꝓsuo ha¬
bet. reddere detrectat. Uideat qͥd time¬
at amittere. & qͥd nolit habere. Indubiũ
ueniunt pecunia & fides. S quȩ p̃riosior
.e̾. ibi gͣuius dãnũ tim̃dũ . ẽ. Tu aut̃ ut
aurũ teneas. fide̾ ꝑdis. Grauiore dãno
ꝑcuteris. & tu de lucro lȩtatꝰ es: Ibi timu¬
isti timore. ubi ñ erat timor. Redde pecu¬
niã. parũ dico redde. ꝑde pecuniam ne
fidẽ ꝑdas . Tu reddere pecunã timuissti.
& fidẽ ꝑdere uoluisti. Marty res ñalie¬
na tuler̃. s etiã suã fidẽ ne amitterent:

Expanded text:
dat divitias? Non est ibi timor, et ibi timetur. Si quis autem perdat sapientiam, vere timor est; et ibi non timetur. Audi, dignosce, tales intellige: commendatur nescio cui saccellus; non vult reddere, pro suo computat, non putat posse repeti, jam pro suo habebit, reddere detrectat. Videat quid timeat amittere, et quid nolit habere: in dubium veniunt pecunia et fides; quae pretiosior est, ibi gravius damnum timendum est. Tu autem ut aurum teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et tu de lucro laetatus es: ibi timuisti timore, ubi non erat timor. Redde pecuniam: parum dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu reddere pecuniam timuisti, et fidem perdere voluisti! Martyres non alienam tulerunt; sed etiam suam, fidem ne amitterent
Abbreviated transcription (Latin):
& minat᷑ deuorantib dicens. Nonne sci¬
ent om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ.: Ndm & ille
qͥ uidebat furẽ & currebat cũ eo. & cũ ad¬
ulteris portionẽ suã ponebat & sedens
adu̾sus frẽm suũ detrahebat̃. & adu̾sus
filiũ matris suȩ ponebat scandalũ: dix̃
in corde suo. ñ ẽ. d̾s. Id̾o hoc illi dr. Hȩc fe¬
cisti: & tacui Suspicatꝰ es iniquitatem:

Expanded text:
et minatur devorantibus, dicens, Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem? Nam et ille qui videbat furem, et concurrebat cum eo, et cum adulteris portionem suam ponebat, sedens adversus fratrem suum detrahebat, et adversus filium matris suae ponebat scandalum, dixit in corde suo: Non est Deus. Ideo hoc illi dicitur, Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾satio in cęlis. ẽ. Unde enĩ hoc facis
ut uideas. Unde ꝓspicis ut intelligas:
Nonne corde: Si corde hoc facis xp̃iane. uide
si sursũ cor habes. Si sursũ cor habes. de
celo in t̾rã ꝓspicis. & qr hoc dono dĩ facis.
d̾s de cȩlo ꝓspicit suꝑfilios hominũ. Illa

Expanded text:
conversatio in coelis est . Unde enim hoc facis ut videas, unde prospicis ut intelligas? nonne corde? Si corde hoc facis, christiane, vide si sursum cor habeas. Si sursum cor habes, de coelo in terram prospicis. Et quia hoc dono Dei facis, Deus de coelo prospicit super filios hominum. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne scient om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. qͥ deuo¬
rant plebẽ meã in cibo panis: Nonne
scient: Nonne illis ostendet᷑: Dic. mina¬
re. loquere.exparturiente & dolente.
Popłs enĩ tius. deuorat᷑ incibo panis. Est
at bouũ. ñ ÷ usq ad unũ. Respondet᷑ ex
illa regula.S iste popłs qui deuorat᷑. iste
popłs qui patit᷑ malos. iste qͥ gemit & par¬
turit malos: iã ex filiis hominũ filii dĩ
facti st̃. ideo deuorant᷑. Consiliũ inopis¬

Expanded text:
Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant populum meum in cibo panis? Nonne scient? nonne illis ostendetur? Dic, minare, loquere ex parturiente et dolente. Populus enim tuus devoratur in cibo panis. Est at bonum, non est usque ad unum. Respondetur ex illa regula. Sed iste populus qui devoratur, iste populus qui patitur malos, iste qui gemit et parturit inter malos, jam ex filiis hominum filii Dei facti sunt: ideo devoratur. Consilium
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ gͥ illa alia questio ẽ: Quã paulo ante
cõmemoraui. Si ñ ÷ qͥ faciat bonũ. ñ ÷ usq
ad unũ : nemo restat qͥ gemat int̾ malos.
Expecta inqͥt dis. noli cito ferre sententiã.
donaui hominib bene facere. s ex me ñ
inqͥt ex se. Ex se enĩ mali st̃. filii homi¬
nũ st̃ qͣndo male faciunt. quando bene:
filii mei. Hoc enĩ fac̃ ds̃. ex filiis hominũ
filios dei: qi ex filio di fec̃ filiũ hominis.
Uidete quȩ sit illa participatio. Promissa
est nob̾ participatio diuinitatis. Mentit᷑
qͥ promisit. si ñ ÷ pͥor factuᷤ particeps morta¬
litatis. filiꝰ enĩ dĩ particeps mortalitatis
effectꝰ ẽ. ut mortalis hõ fiat particeps

Expanded text:
illa alia quaestio est, nisi quam paulo ante commemoravi? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, nemo restat qui gemat inter malos. Exspecta, inquit Dominus; noli cito ferre sententiam: donavi hominibus bene facere, sed ex me, inquit, non ex se; ex se enim mali sunt: filii hominum sunt, quando male faciunt; quando bene, filii mei. Hoc enim facit Deus, ex filiis hominum filios Dei: quia ex Filio Dei fecit filium hominis. Videte quae sit illa participatio: promissa est nobis participatio divinitatis; mentitur qui promisit, si non est prior factus particeps mortalitatis. Filius enim Dei particeps mortalitatis effectus est, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. Quia dictũ ẽ. in
psalmo. Seruite dño in timore. exultate
ei c̃ tremore. Quare c̃ tremore: Ladr̃. qͥ
se putat stare. uideat ne cadat. Quare ẽ
timore : Quia dic̃ alibi. fr̃s si p̃occupatꝰ
fu̾it ho in aliqͦ delicto. uos qͥ spũales
tatis. intendens te ipsũ. ne &e aitẽpteris.
Ergo iusti qͥ sunt mͦ qͥ uiuunt ex fide. sic
uident istũ doech qͥd illi euenturũ sit.
ut tam̃ timeant & sibi. Qd enĩ st̃ hodie
sciunt. qͥd cras futuri sint nesciunt. Mo¬
do gͦ uidebunt iusti & timebt̃. Quando au̾
ridebunt: Quando tͣnsierit iniqͥtas. qͣndo
tͣnsuolauerit sic̃ iã ex magna parte tͣnsuo¬
lauit tẽpꝰ incertũ. Quando fugate fueris
qua dic̃ apłs petrus. Habemꝰ certiorem
ꝓpħicũ sermonẽ cui benefacitis inten¬

Expanded text:
i salutem : quia dictum est in psalmo, Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quare, cum timore? Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat . Quare, cum tremore? Quia dicit alibi: Fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales tatis, intendens teipsum ne et tu tenteris . Ergo justi qui sunt modo, qui vivunt ex fide, sic vident istum Doech quid illi eventurum sit, ut tamen timeant et sibi: quid enim sunt hodie, sciunt; quid cras futuri sint, nesciunt. Modo ergo videbunt justi, et timebunt. Quando autem ridebunt? Quando transierit iniquitas, quando transvolaverit, sicut jam ex magna parte transvolavit tempus incertum, quando fugatae fuerinqua dicit apostolus Petrus: Habemus certiorem prophetiticum sermonem, cui bene facitis inten
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ suꝑ eminebit. Pone sub tenebͥs lucẽ.
fugabunt᷑ tenebrȩ. lux manebit. Suꝑ cȩ¬
lũ t̾rã uis collocare : Pondere suo cadit
t̾ra in locũ suũ. Tu gͦ mergeris diligen¬
do maliciã suꝑbenignitatẽ. Nã nunquã¬

Expanded text:
oleum supereminebit. Ponere vis sub tenebris lucem; oleum supereminebit. Ponere vis sub tenebris lucem; fugabuntur tenebrae, lux manebit. Super coelum terram vis collocare; pondere suo cadet terra in locum suum. Tu ergo mergeris diligendo malitiam super benignitatem. Nam nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
meditatꝰ est in cubili suo. hoc ẽ. in interio¬
re secreto cordis sui. Tale hoc obicit᷑ huie
Hech idumeo. maligno corpori motui
t̾rȩno. ñ ꝑmanenti. ñ cȩlesti. Dilȩxisti ma¬
liciã suꝑ benignitatẽ. Nã uis nosse ꝙͣ uide¬
at malus utrunq & illud potiꝰ eligat. hinc
se au̾tat.: Quare clamat. qͣndo aliqͥd ini¬
que patit᷑: Quare tẽ exaggerat qͣntũ po¬
test iniqͥtatẽ. & laudat benignitatẽ. rep̃¬
hendens eũ qͥ in illo oꝑatꝰ ẽ. malignitatẽ
suꝑ benignitatẽ .: Sit gͦ regula sibi adui¬
dendũ. De se ipso uidicabit᷑. Porrosi faciat
qđ scͥptũ .ẽ. diliges ꝓximũ tuũ tanqͣm
te ipsũ. & quȩ uultis ut faciãt uob̾ homi¬
nes bona. hȩc & uos facite illis: apud se
habet unde nouerit. qͥa qđ inse ñ uult
fieri. ñ debet fac̾e̾ alteri. Dilexisti maliciã
suꝑ benignitatẽ. Iniquȩ. in ordmate. ꝑu̾¬
se.uis leuare aqͣm suꝑ oleũ. Demerget᷑ aqua.

Expanded text:
meditatus est in cubili suo , hoc est in interiomeditatus est in cubili suo , hoc est in interiore secreto cordis sui. Tale quid objicitur huic Doech Idumaeo, maligno corpori, mortui terreno, non permanenti, non coelesti. Dilexisti malitiam super benignitatem. Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et illud potius eligat, hinc se avertat? Quare clamat quando inique aliquid patitur? Quare tunc exaggerat quantum potest iniquitatem, et laudat benignitatem, reprehendens eum qui in illo operatus est malignitatem super benignitatem? Sit ergo regula sibi ad vivendum: de seipso judicabitur. Porro si faciat quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ; et, Quae vultis ut faciant vobis homines bona, haec et vos facite illis ; apud se habet unde noverit, quia quod in se non vult fieri, non debet facere alteri . Dilexisti malitiam super benignitatem. Inique, inordinate, perverse vis levare aquam super oleum; demergetur aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
& subuenire si potes. Cũ enĩ misereris:
tanqͥm lacͥmas fundis. Cũ subuenis : capil¬
lis tergis. E si hoc cuicunq qͣntomagis pe¬
scĩ. de qͥb dictũ. ẽ. quã speciosi pedes eoꝵ.
qͥ annunciant pacẽ. qui annuntiant bo¬
at dolũ quantũ potest. Ablaturꝰ. ẽ suꝑ¬
flua tẽporalia. nunqͥd necessaria sẽpit̾na :¬
Dilexisti maliciã suꝑ benignitatẽ. Ante te
erat benignitas. ipsã diligeres. Non enĩ
aliqͥd eras erogaturꝰ. aut qđ diligereᷤᷤ de
longinqua naiigatione allaturꝰ eras. Ini¬
lige.S forte habes ocłm qͦ uideas maligni¬
tatẽ. & ñ habes ocłm qͦ uideas benignitatẽ.
Ue iniqͦ cordis. Qd peius ẽ. au̾tit se. ne uide¬
at qđ uide potest. Qd enĩ alio loco de tali
b dictũ ẽ: Noluit intellig̾e̾. ut bene a¬
geret. Non enĩ dictũ ẽ ñ potuit. Noluit
inqͥt intellige̾. ut bene ageret. Clausit
oculos a luce p̾senti. & qͥd seqͥt᷑ Iniqͥtatẽ

Expanded text:
et subvenire, si potes. Cum enim misereris, et subvenire, si potes. Cum enim misereris, tanquam lacrymas fundis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc cuicumque, quanto magis pesancti, de quibus dictum est, Quam speciosi sunt pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant boat dolum quantum potest: ablaturus est superflua temporalia; numquid necessaria sempiternaDilexisti malitiam super benignitatem. Ante te erat benignitas, ipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogaturus, aut quod diligeres de longinqua navigatione allaturus elige. Sed forte habes oculum quo videas malignitatem, et non habes oculum quo videas benignitatem. Vae iniquo cordi! Quod pejus est, avertit se ne videat quod videre potest. Quid enim de talibus alio loco dictum est? Noluit intelligere ut bene ageret. Non enim dictum est, non potuit; sed noluit, inquit, intelligere ut bene ageret, clausit oculos a luce praesenti. Et quid sequitur? Iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ capilli ñ suꝑflue facti st̃ ad ñõ in corpo¬
re hõiũ : s ad aliqͦd ornam̃tũ. Tam̃ qͥa sine
sensu p̃cidunt᷑: illi qͥ adhȩrent corde deo
sic habent ista t̾rena. canqͣm capillos. S
aliqͣdo & aliqͥd boni de capillis oꝑandũ ẽ
Quando frangis panẽ erurienti. egenũ si¬
ne tecto inucis indomũ tuã. si uideris
nudũ uestis. postremo etiã ipsi martr̃¬
res imitantes dnm. sanguinẽ ꝓ eccłia
fundentes. audientes uocẽ illam. sic̃ xp̃e
animã suã ꝓ nobis posuit. sic & nos debemꝰ
ꝓfr̾ib animas ponere: quodã mͦ de capil¬
lis suis bene nobcũ fecer̃. id est de his reb
qͦs potest amputare uel radere illa noua¬
cula. Quia gͦ & de ipsis capillis boni aliqͥd
fieri potest. significauit & illa mulier pec¬
catrix : q̃ cũ fleuisset suꝑ pedes dñi capill
suis t̾sit: qͦs lacͥmis riga̾uit. Ed signifi¬
cans: Qa cũ misertꝰ fueris alicui: debes

Expanded text:
quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpoquidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, sanguinem pro Ecclesia fundentes, audientes vocem illam, Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , quodammodo de capillis suis bene nobis fecerunt, id est de his rebus quas potest amputare vel radere illa novacula. Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest significavit et illa mulier peccatrix, quae cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos lacrymis rigavit . Quid significans? Quia cum misertus fueris alicujus, debes
Abbreviated transcription (Latin):
& meditatio malignitatis in lingua tua
sine int̾missione. qͥd egit : Qͥd fec̃: Siẽ
nouacła acuta fecisti dolũ. Ecce qͥd faciunt
scĩs mali. Capillos radunt. Qͥd est qđ
dixi: Si sint tales ciues ierłm qͥ audiant
uocẽ dñi sui. regis sui dicentis. nolite ti¬
mere eos qͥ corpꝰ occidunt. auimã aut̃ ñ
possunt occidere. qͥ audiant uocẽ quȩ mͦ
ex ͤuangłio recitata ẽ. qͥd ꝓdest hõi si totũ
mundũ lucret᷑. se ipsũ aut̾ detͥm̃tũ faciat:
contẽnunt om̃ia p̾sentia bina. insuꝑ &
ipsã uitã. Et qͥd factura ẽ. nouacła doech
homini meditanti in hac t̾ra: egnũ cęlo¬
rũ & fut᷑o in regno cęloꝵ. & habenti secũ
uacła : Capillos rasura. caluũ factura est.
Et hoc ad xp̃m ꝑtinet. qͥ in loco caluarie
crucifixus ẽ facit & filiũ chore. qđ in¬
terp̃tat᷑ caluiciũ. Nã & isti capilli. suꝑ¬
flua rerũ tẽporaliũ significant. Qui

Expanded text:
et meditatio malignitatis in lingua tua et meditatio malignitatis in lingua tua sine intermissione, quid egit? quid fecit? Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, quae modo ex Evangelio recitata est, Quid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Doech homini meditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum vacula? Capillos rasura, calvum factura est. Et hoc ad Christum pertinet, qui in loco Calvariae crucifixus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
totadie cogitauit lingua tua. Iniqͥtatẽ
totadie. id ẽ. toto tẽpore. sine lassitudine.
sine int̾uallo.sine pausatione. & qͣndo
ñ facis cogitas. ut qͣndo aliqͥd mali ab. ẽ.
a manib. acorde ñ absit. Aut facis ma¬
lũ. aut dũ ñ potes facere dicis malũ. hoc
ẽ maledicis. aut qͣndo nec hoc potes: uis
& cogitas malũ. Totadie gͦ id ẽ. sine inter¬
missione. expectamꝰ huic homini pȩnã.
Perpetua sibi pȩna. ẽ. Minaris ei tu.
Cũ ei minaris. quo eũ uis mittere in malũ:
Dimite illũ inse. Ut multũ seuias. sub¬
iecturꝰ es bestiis. In se ipsũ peior ẽ. besti¬
is. Bestia enĩ lacerare corpꝰ eiꝰ potest. ipse
cor suũ sanũ relinquere ñ potest. Inceriꝰ
in se ipse seuit. & tu exterius plagas eiꝰ¬
inqͥris : Immo ora ꝓ illo. ut lib̾et᷑ a se.
Ueruntam̃ in hoc psalmo fr̃s ñ oratio est¬
ꝓmał. aut cont᷑ malos. s ꝓphetia qͥd sit
euenturũ mał. Non itaq putetis ex ma¬
tua & tota cogitatio iniqͥtatis totadie.

Expanded text:
tiam cogitavit lingua tua. In iniquitate tota die, id est toto tempore, sine lassitudine, sine intervallo, sine pausatione. Et quando non facis, cogitas; ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit: aut facis malum, aut dum non potes facere, dicis malum, hoc est, maledicis: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Tota die ergo, id est sine intermissione. Exspectamus huic homini poenam. Parva sibi poena est? Minaris ei: tu eum ei minaris, quo cum vis mittere in malum? Dimitte illum in se. Ut multum saevias, subjecturus es bestiis: in seipsum pejor est bestiis. Bestia enim lacerare corpus ejus potest: ipse cor suum sanum relinquere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius plagas inquiris? Imo ora Deum pro illo, ut liberetur a se. Verumtamen in hoc psalmo, fratpro malis, aut contra malos, sed prophetia quid sit eventurum malis. Non itaque putetis ex matua, et tota cogitatio iniquitatis tota die,
Abbreviated transcription (Latin):
mul inutiles facti st̃. ñ ÷ qͥ faciat bonũ. ñ
ẽ. usq ad unũ. Duȩ questiones oriunt᷑ ali¬
qͣntum difficiles si enĩ respieit de cȩlo
d̾s. ut uideat si ÷ intelligens aut reqͥrens
đm. subintrat cogitatio ĩprudenti. qr
ñ om̾ia nouit d̾s. Hȩc una quęstio. ẽ. Quȩ
.ẽ. altera : Si ñ ÷ qui faciat bonũ ñ ÷ usq
ptura. ut qdđ dono dĩ creatura facit. d̾s
facere dicat᷑. Ut u̾bi gr̃a cũ misereris pau¬
peri. ꝙ dĩ dono facis. ds miseret᷑. Cũ cogno¬
scis qͥs sis. ꝙ illo allucente facis. si es isqͥ
Nã inde ÷ tẽptat uos dñs ds ur̃. ut sciat si
diligitis illũ. Qd ẽ. ut sciat: Ut dono suo
scire uos faciat. Sie gͦae hie. Ds de cȩlo
ꝓspexit suꝑ filios hominũ. ut uideret si ÷
intelligens aut requirens dm̃. Assit ipse. &

Expanded text:
nutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Duae quaestiones oriuntur aliquantum difficiles. Si enim respicit de coelo Deus, ut videat si est intelligens aut requirens Deum; subintrat cogitatio imprudenti, quia non omnia novit Deus. Haec una quaestio est: quae est altera? Si non est qui faciatptura, ut quod dono Dei creatura facit Deus facere dicatur: ut, verbi gratia, cum misereris pauperis, quia dono Dei facis, Deus misereatur: cum cognoscis qui sis, quia illo allucente facis, si is es quNam unde est, Tentat vos Dominus Deus vester ut sciat si diligatis illum ? Quid est, ut sciat? Ut dono suo scire vos faciat. Sic ergo et hic, Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens aut
Abbreviated transcription (Latin):
Lenia uidebant᷑ iã dudũ loqui coronemꝰ
nos rosis anteqͣm marcescant. Qͥd delica¬
tiꝰ: Qa leniꝰ : Sꝑares de hac lenitatecru¬
ces. gladios : Noli mirari. lenes st̃ &¬
radices spinarũ. Si quis eas contrectet
ñ pungit᷑. s quo pungeris: inde nasci¬
tur. Corrupti gͦ isti. & ab hominabiles
facti st̃ in iniquitatib suis. Dix̃ in¬

Expanded text:
Lenia videbantur jam dudum loqui: Coronemus Lenia videbantur jam dudum loqui: Coronemus nos rosis, antequam marcescant. Quid delicatius, quid lenius? Sperares de hac lenitate cruces, gladios? Noli mirari, lenes sunt et radices spinarum; si quis eas contrectet, non pungitur: sed quo pungeris inde nascitur. Corrupti ergo isti et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis. Dixi
Abbreviated transcription (Latin):
& abominabiles facti sunt. qͥd dixerunt :
Non.ẽ. d̾̃s. Occidamꝰ eũ . ñ ẽ. d̾s. habes uo¬
cẽ ipsoꝵ in libro sapientiȩ. sed primo
illos uide corruptos. ut possint dicere
in corde suo. non e̾.d̾s. Prȩmisso enim
u̾su. dix̃ imprudens in corde suo non
.ẽ. ds. tanquã causȩ quȩrerent᷑. unde
hoc posset dicere imprudens : subiecit.
Corrupti st̃ & abominales facti ft̃ in inqͥ¬
tatib suis. Audi illos corruptos. Dixe¬
corruptio a mala fide. Inde itur in tur¬
pes mores. inde in acerrimas iniqui¬
tates. Gradus isti sunt. Quid enĩ apud
se dixer̃t cogitantes ñ recte : Exiguũ.
& cũ tedio.ẽ. uita nr̃a. Ab hac mala fi
cemꝰ & bibamꝰ. cras enĩ moriemur.
Ibi laciꝰ aut̃ luxuria ipsa de scͥbit᷑. Co¬
ronemꝰ nos rosis anteqͣm marcescant.
ubiq relinquamꝰ signa lȩticiȩ. Post istam¬
descriptã latiꝰ luxuriã. qͥd sequit᷑: Occida¬
mꝰ panꝑẽ iustũ. Hoc ẽ. gͦ dicere. ñ ÷ deus.

Expanded text:
i sunt, quid dixerunt? Non est Deus: occidamus eum, non est Deus. Habes vocem ipsorum in libro Sapientiae: sed primo illos vide corruptos, ut possint dicere in corde suo, Non est Deus. Praemisso enim versu, Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, tanquam causae quaererentur unde hoc possit dicere imprudens, subjecit: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis. Audi illos corruptos. Dixecorruptio a mala fide, inde itur in turpes mores, inde in acerrimas iniquitates, gradus isti sunt. Quid enim apud se dixerunt cogitantes non recte? Exiguum et cum taedio est vita nostra. Ab hac mala fidcemus et bibamus, cras enim moriemur . Ibi autem latius luxuria ipsa describitur: Coronemus nos rosis, antequam marcescant; ubique relinquamus signa laetitiae nostrariam, quid sequitur? Occidamus pauperem justum : hoc est ergo dicere, Non est Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo ñ est ds̾. An uͦ alio intellectu
discussũ. inuenit᷑ in plurib. qđ in paucis¬
& in raris & pene innullis ẽẽ deputabamꝰ:
deant in medium qͥ male uiuunt. inspicia¬
mꝰ facta flagiciosor. facinorosoꝵ. scelerator
hominũ. quors magna tͦba .ẽ. qͥ fouent coti¬
die peccata sua. qͥ factis in consuetudinẽ u̾¬
sis. etiã uerecundiã ꝑdidert̃. Hȩc tanta homi¬
nũ multitudo. ẽ. ut int̾ eos positum corpꝰ
xp̃i. uix audeat rephendere. qđ ñ cogitur
admittere. & ꝓ magno sͥ putet seruari
integritatem innocentiȩ. ne faciat qđ
culpare iã ꝑ consuetudinem aut ñ audet
aut si ausum fuerit. faciliꝰ erũpit rep̃hen¬
sio & reclamatio eoꝵs qͥ male uiuunt. quã
uox libera eoꝵ qͥ bene uiuunt. Et isti ta¬
les sunt. ut dicant incorde suo. non est
deus: Tales conuinco. Unde conuinco:
Facta sua placere dõ arbitrant᷑. qui usq¬

Expanded text:
corde suo, Non est Deus. An vero alio intellectu corde suo, Non est Deus. An vero alio intellectu discussum invenitur esse in pluribus, quod in paucis et raris et pene in nullis esse putabamus? Prodeant in medium qui male vivunt, inspiciamus facta flagitiosorum, facinorosorum sceleratorumque hominum, quorum magna turba est; qui fovent quotidie peccata sua, qui factis in consuetudinem versis etiam verecundiam perdiderunt: haec tanta hominum multitudo est, ut inter eos positum corpus Christi, vix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi putet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare jam per consuetudinem, aut non audeat, aut si ausus fuerit, facilius erumpat reprehensio et reclamatio eorum qui male vivunt, quam vox libera eorum qui bene vivunt. Et isti tales sunt, ut dicant in corde suo: Non est Deus. Tales convinco. Unde convinco? Facta sua Deo placere arbitrantur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ꝑseuerandũ: Nemo enĩ iubet᷑ bona to
uideamus qͥd sit ꝓ isto. Increpant᷑ hic
homines int̾ qͦs gemit᷑. int̾ qͦs dolet᷑. & con¬
solatio dolentis & parturientis in psal¬
mi fine deꝓmit᷑ & expͥmit᷑. Qui st̃ g int̾
qͦs parturimꝰ & gemimꝰ : Si in corpore. xp̃i
sumꝰ.si sub illo capite uiuimꝰ. si in m̃bris
eiꝰ deputamur. qui sunt audi.
ixit imprudens in corde suo. ñ ẽ. d̾s.
Tile genꝰ. ẽ hominũ. int̾ qͦs dolet & ge¬
mit corpꝰ xp̃i : Si tale hoc hominũ genꝰ. ẽ.
ñ multos parturimꝰ. Quantũ uidet᷑ occur¬
rere cogitationib nr̃is. ꝓpauci ft̃. & dis¬
ficile.ẽ. ut incurramꝰ in hominẽ. qͥdicat
incorde suo ñ .ẽ. ds̃. Iam̃ si pauci st̃ inter
multos timentes hoc dicere: incorde suo
dicunt. qr ore suo dicere ñ audent. Hon
gͦ multũ.ẽ. qđ iubet᷑ tolerare. uix inue¬
nit᷑.rarũ hominũ genꝰ.ẽ. qͥ dicant in

Expanded text:
esset perseverandum? Nemo enim jubetur bona tolesset perseverandum? Nemo enim jubetur bona tolvideamus quid sit. Pro isto increpantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo capite vivimus, si in membris ejus deputamur: qui sunt, audi. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in corde suo dicant, quia ore dicere non audent. Non ergo multum est quod jubemur tolerare; vix invenitur: rarum hominum genus est qui dicant in
Abbreviated transcription (Latin):
breoꝵ int̾p̃tationib nominũ in¬
uenimꝰ: uidet᷑ dicere ꝓ parturien¬
te siue dolente. Qs aut̾ in hoc scło
parturiat & doleat: agnoscunt fi¬
deles qr inde st̃. Xp̃c hic parturit.
xs̃c hic dolet. Caput .ẽ. sursũ. m̃¬
bra deorsũ. Neq enĩ ñ parturiens
& dolens diceret. saule.saule. qͥd me
ꝑsequeris: Quo ꝑsequente parturiebat:
eũ conu̾sũ parturire fec̃. Namq & ipse
postea illuminatꝰ. & illis quȩ ꝑsequebat᷑
membris insertꝰ: eadẽ caritate p̾gnans dicebat̃.
te cuiꝰ caput sursũ. ẽ: ẜalmꝰ iste cantat᷑.
Gemit aut̃ & parturit. & dolet iste h̾o. Qua¬
re uel inter quos. nͥ qr accepit & cognouit
a capite suo dicente. abundabit iniqͥtas.
refrigescet caritas multoꝵ: Si aut̃ abun¬
dabit iniqͥtas refregescet caritas multoꝵ.
qͥs remanebit qͥ parturiat: Seqͥt᷑. Qͥ ꝑse¬
uerauerit usq infinẽ: hic saluus erit.
Unde eẽt magnũ ꝑseuerare. iͥ int̾ mole¬
stias & tẽptationes & tͦbationes et scandala

Expanded text:
 interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque et ipse postea illuminatus est, et illis quae persequebatur membris insertus, eadem charitate praegnans dicebat: Fte cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ tuã de t̾ra uiuentiũ. frgo in t̾raui¬
uentiũ nos debemꝰ hab̾e radicẽ. Radix
nestra ibi sit. In occulto ẽ radir. fructꝰ
uidđi posst̃. radix uideri ñ potest. Radix
ut oꝑa tua de caritate ꝓcedant. tc̃. ẽ. radix
taia in t̾ra uiuentiũ. Inde eradicabitur
iste doech. nec oino poterit ibi ꝑmanere:
qr nec altiꝰ ibi figit radicẽ. s qͦmodo illa
semina in petra. & si radicẽ eiciunt.
tam̃ qͥa humorẽ ñ habent : sole orto con¬
tinuo arescui .x. At uͦ illi qͥ altiꝰ figt̾ radi¬
cẽ. qͥd audiunt ab apło: Flecto genua
dũ. scire etiã suꝑ eminentẽ scientiȩ cari¬
tatẽ xp̃i. ut impleamini in omem ple¬
nitudinẽ dei. Talib fructib digna. ẽ.
tanta radix. tam sĩplex. tã germana. cã
Quãdiu enĩ sumꝰ in hoc scło: ñ dũ. e̾ riden¬
dũ. ne postea ploremꝰ. Legimꝰ qͥd seruet᷑ in
finẽ huic doech. Legimꝰ. & q intelligimꝰ
&.redimꝰ: uidemꝰ s timemꝰ. Hoc gͦ dictũ

Expanded text:
dicem tuam de terra viventium. Ergo in terra viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi sit. In occulto est radix: fructus videri possunt, radix videri non potest. Radix ut opera tua de charitate procedant, tunc est radix tua in terra viventium. Inde eradicabitur iste Doech, nec omnino poterit ibi permanere, quia nec altius ibi fixit radicem: sed quomodo illa semina in petra, etsi radicem ejiciant, tamen quia humorem non habent, sole orto continuo arescunt . At vero illi qui altius figunt radicem, quid audiunt ab Apostolo? Flecto genua dum; scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Talibus fructibus digna est tanta radix, tam simplex, tam germinans, inQuamdiu enim sumus in hoc saeculo, nondum est ridendum, ne postea ploremus. Legimus quid servetur in finem huic Doech; legimus, et quia intelligimus et credimus, videmus, sed timemus. Hoc ergo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd sequit᷑ : Arguã te & statuã ante faciẽ
tuã. Non uis modo nosse ut displiceas.
nosces ut plangas. Non enĩ demonstraturꝰ
.ẽ. ds iniqͥs iniqͥtatẽ suã : Si ñ ÷ demonst᷑¬
turus. qui ert̃ qui dicturi st̃. qͥd nob̾
ꝓfuit suꝑbia. & diuitiarũ iactacio qͥd con¬
tulit nobis: Tẽ gͦ scient qͥ mͦ scire nolt᷑.
Nonne scient om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. qͥ deuo¬
rant popłm meũ in cibo panis: Qd addi¬
dit in cibo panis : Tanquã panẽ mandu¬
cant popłm meũ. Cȩt̾a enĩ quȩ manduca¬
mꝰ possumꝰ mͦ illa. mͦ illa. Non sẽꝑ hoc olus.
ñ sẽꝑ hanc carnẽ. ñ sẽꝑ hȩc poma. sẽꝑ panẽ.

Expanded text:
 et hic, Arguam te, et statuam te ante faciem tuam. Non vis modo nosse ut tibi displiceas, nosces ut plangas. Non enim non demonstraturus est Deus iniquis iniquitatem suam. Si non est demonstraturus, qui erunt qui dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis ? Tunc ergo scient qui modo scire nolunt. Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant populum meum in cibo panis? Quid addidit, in cibo panis? Tanquam panem manducant populum meum. Caetera enim quae manducamus, possumus modo illa, modo illa; non semper hoc olus, non semper hanc car
Abbreviated transcription (Latin):
ualueris u̾b̃. ho nesciens qͥd sit meb nͥ gu¬
stauerit. nescit qͥd dicas. Id̾o magis ad
exꝑim̃tũ inuitans psalmꝰ qͥd ait: Gusta
te & uidete qm̃ suauis.ẽ. dñs. Gustare
ñ uis. & dicis iocundũ ẽ: Qd iocundũ
ẽ: Si gusta̾ti. infructu tuo inueniat᷑.
ñ in soł uocibꝰ tanqͣm tantũ mͦ in foliis.
ne maledictione dñi arescere tanqͣm
illa ficulnea merearis. Gustate inquit
& uidete. quã suauis. ẽ dñs. Gustate &
uidete. tc̃ uidebitis si gustaueritis.
homini aut̃ ñ gustanti unde ꝓbas: lau¬
dando iocunditatẽ nominis dĩ quanta¬
cunq dixeris u̾ba st̃. Aliud .ẽ. gustus. Uer
cedinẽ nominis dĩ. & uolens explicare. uo
lens ostende̾. nec inueniens qͥb & enĩ scĩs
ñ opꝰ ẽ. ut tu ostendas qr ipsi gustant &
nort᷑. impii sentire ñ posst̃. ꝙi gustare no¬
lt̃. qͥd gͦ fac̃ de iocunditate nominis dĩ: lu¬
lit se continuo a t᷑bis ĩpioꝵ. & expectabo
inqͥt nom̃ tuũ. qr iocundũ est: in conspe¬

Expanded text:
inus. Homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, nescit quid dicat. Ideo magis ad experimentum invitans Psalmus, Gustate quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficulnea merearis . Gustate, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verbcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
salmum
ISIUM UO¬
Biscym
Tractan¬
DUM. MAN¬
tum dñs suggerit suscepimꝰ. Iube¬
te fr̃s ut uelimꝰ. & orate ut possimꝰ.
Si qͥd festinatione forre p̾termisero:
implebit in uobis qͥ & uob̾ donare
dignat᷑. qđ dice̾ poterimꝰ. Titulus
eiꝰ.e̾. infinẽ ꝓ amalech. intellectus

Expanded text:
Psalmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellect
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentute sua. filiȩ eoꝵ cõpositȩ & orna¬
te. sic̃ similitudo tẽpli. Cellaria eoꝵ ple¬
ña.eructantia ex hoc in hoc. Oues eoꝵ
fecundȩ multiplicantes in exitib suis.
boues eoꝵ crasse. Non . ẽ. ruina sepis. nec
exitꝰ. neq clamor in plateis eoꝵ. Quasi¬

Expanded text:
tute sua. filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi. cellaria eorum plena et eructantia ex hoc in hoc. oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis: boues eorum crassae. non est ruina saepis nec exitus neque clamor in plateis eoru
Abbreviated transcription (Latin):
estus. sang uinis lib̾atio. resurrectionẽ
potiꝰ signiticabat. quȩ hocmͦ in ilł figu¬
Plura hinc dici possent: si illarũ rerũ ge¬
starũ in hoc sermone suscepissemꝰ tͣctan¬
da mẏsteria. Nuni audiamꝰ ĩ ista duo
genera hominũ. qͣndoqͥdẽ detitulo isto. &¬
si operosiꝰ & fortasse loquaciꝰ. tam̃ ut dñg
concessit exitũ .ẽ. Duo genera hominsĩ
attendite. Unũ laborantiũ. alterũ epr̃
int̾ qͦs laborat᷑. Unũ de t̾ra alt̾ũ de cȩla
cogitantiũ. Unũ in ꝓfundũ cormitten¬
tiũ. aAlterũ coi angłis connngentiũ. Unũ
spantiũ de t̾renis qͥb pollet hic munduᷤ
alterũ p̃sum̃tiũ de celestib que ꝓmisit
ñ m̃dax ds S mixta st̃ ilta genera homi¬
nũ. Inuenis mͦ ciuẽ icrłm. ciuẽ regni
cȩloꝵs. ad ministrare aliqͥd in t̾ra. ut puta
purpuras gerit. magistratꝰ .ẽ. aedilis est.
ꝓconsul.ẽ. impator e̾. rẽpublicã gerit t̾renã.

Expanded text:
surrectionem potius significabat, quae hoc modo in illis figuPlura hinc dici possent, si illarum rerum gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam audiamus ista duo genera hominum, quandoquidem de titulo isto, etsi operosius et fortasse loquacius, tamen ut Dominus concessit, exitum est. Duo genera hominum attendite: unum laborantium, alterum eorum inter quos laboratur; unum de terra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum cor mittentium, alterum cor Angelis conjungentium; unum sperantium de terrenis quibus pollet hic mundus, alterum praesumentium de coelestibus quae promisit non mendax Deus. Sed mixta sunt ista genera hominum. Invencoelorum administrare aliquid in terra; ut puta, purpuram gerit, magistratus est, aedilis est, proconsul est, imperator est, rempublicam gerit terrenam:
Abbreviated transcription (Latin):
ñne discipuli continuo c̃tͥstati st̃ dicentes
apud semetipsos. qͥsnã poterit saluari : frgo
qͣndo dicebant qͥsnã poterit saluari. diui¬
tes paucos attendebant. Latebat eos tan¬
ta pauꝑũ multitudo: Non s pot̾ant dice.
si difficile. ẽ. immo inpossibile ut intrent
diuites in regnũ celoꝵ. sic impossibile. e̾
excludant᷑. Qu̾ot st̃ enĩ diuites: At uero
pauꝑũ milia innumerabilia. Non enĩ tu¬
nicas inspecturi sumꝰ in regno cęloꝵ.
s uestis cuiꝰq fulgor iusticiȩ deputabit᷑.
Crunt gͦ pauꝑes ȩquales angłis di. ind̾u¬
ti stolis immortalitatis. fulgebunt sic̃
sol in regno patris sui. Qͥd nob̾. ẽ. de di¬
uitib paucis sollicitos ẽe̾ aut laborare:

Expanded text:
 dicentes apud seipsos: Quisnam poterit salvari ? Ergo quando dicebant, Quisnam poterit salvari? divites paucos attendebant; latebat eos tanta pauperum multitudo? Non sibi poterant dicere: Si difficile est, imo impossibile ut intrent divites in regnum coelorum, sicut impossibile est excludantur? Quot sunt enim divites? At vero pauperum millia innumerabilia. Non enim tunicas inspecturi sumus in regno coelorum; sed vestis cujusque fulgor justitiae deputabitur: erunt ergo pauperes aequales Angelis Dei; induti stolis immortalitatis, fulgebunt, sicut sol in regno Patris sui : quid nobis est de divitibus paucis sollicitos esse aut laborare?
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ qđ dicunt scͥpturȩ quȩ non
fallunt: illi magis aurem p̾bentes ser¬
penti suggerenti ñ morte morieris.
qđ dixerat in paradiso contͣ ueritatẽ
dĩ constituentis & dicentis morte mo¬
rieris : ita faciunt mala ut dicant sibi.
Ueniet xs̃c. & dabit indulgentiã om̃ib.
Ita gͦ mendax ẽ: Ipse dix̃. qi separabit
iniquos adsinistrã. separabit iꝰtos ad dex¬
teram. Iustis dicet᷑. ueinte benedicti
in ignẽ ȩt̃nũ. qͥ paratꝰ ẽ. diabolo & an¬
głis eiꝰ. Quomͦ gͦ om̃ib dabit indulgen

Expanded text:
judicium, quod dicunt Scripturae quae non fallunt: illi autem magis aurem praebentes serpenti suggerenti, Non morte morieris , quod dixerat in paradiso contra veritatem Dei constituentis et dicentis, Morte morieris ; ita faciunt mala, ut dicant sibi: Veniet Christus, et dabit indulgentiam omnibus. Ita ergo mendax est ille qui dixit quia separabit iniquos ad sinistram, separabit justos ad dexteram; justis dicet, Venite, benedicti in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quomodo ergo omnibus dabit indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
rit uita ur̃a. tc̃ & uos apparebitis ẽ illo
in gła: tc̃ iusti irridebt istũ doech
Non.ẽ enĩ iã subueniendi locus. ñ qͦmͦ nẽ
uis c̃ illo laborare ut corrigas. qr qͥ inu¬
de te psumas. nec de illo desꝑec. & da oꝑã
qͣnͣtũ potes. si benignꝰ es. si ñ diligis ma¬
liciã suꝑbenignitatẽ. ut ã ilantẽ ho¬
minẽ in uia mala & errai tẽ. corrigas

Expanded text:
tra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria ; tunc justi ridebunt istum Doech. Non est enim jam subveniendi locus: non quomodo ntem, vis cum illo laborare ut corrigas; quia qui injude te praesumas, nec de illo desperes; et da operam quantum potes, si benignus es, si non diligis malitiam super benignitatem, ut ambulantem hominem in via mala et errantem corrigas
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾: discernimꝰ int̾ nos & eos qͥb hȩc
donata ñ st̃ & ex nob̾ illos cognoscimus.
qͣsi nos aliqͥd bonũ hab̾e non potuisse
intelligimus. nͥ illo donante & largiente
a qͦ sunt om̃ia bona: simul uidemus ni¬
chil tale posse hab̾e eos. qͥb hȩc ds ñ do¬
nauit. Ista dinoscentia nob̾ ex spũ dĩ. ẽ.
&e ex eo qđ uidemꝰ. hoc ds uidet: qͥa id d̾s
fac̃ ut uideamꝰ. Hinc enĩ dictũ ÷ & illud.¬
Sp̃c enĩ omĩa scrutat᷑. etiã altitudinẽ di.Ñ
qr ille scrutat᷑ qͥ nouit om̾ia. s qr tͥ donatꝰ

Expanded text:
nter nos et eos quibus haec donata non sunt, et ex nobis illos cognoscimus. Quia si nos aliquod bonum habere non potuisse intelligimus, nisi illo donante et largiente a quo sunt omnia bona; simul videmus nihil tale posse habere eos quibus haec Deus non donavit. Ista dignoscentia nobis ex Spiritu Dei est; et eo quo videmus hoc, Deus videt; quia id Deus facit ut videamus. Hinc enim dictum od omnia scrutetur, etiam altitudinem Dei, non quia ille scrutatur, qui novit omnia; sed quia tibi donatus
Abbreviated transcription (Latin):
nationis. frit ibi penitentia. s infructu¬
osa. qr sera. Uis ut sit fructuosa: Non¬
sera sit. Considera. hodie te corrige. Reus
es. ille iudex ẽ. Corrige reatũ. & gaude¬
his ad iudicẽ. Hodie enĩ hortat᷑ tẽ. ne iu¬
dicet te. Et qͥ iudex cuus futurꝰ ẽ. ipse. ẽ.
hodie ad uocatꝰ tuus. Tunc gͦ fr̃s restat
ridendi tẽpꝰ. Nã ipsã irrisionẽ iniquorũ.
quȩ futura. ẽ. a iustis. fignificauit li¬
ber ille sapientiȩ. In suis enĩ in qͦrs
animas se tͣnsfert sapientia: factura
.ẽ. qđ dix̃. Increpabã & ñ exaudiebatis.
loquebar & meis sermonib ñ intende¬
batis. & ego ur̃e ꝑditioni suꝑ ridebo.
Hoc fiet tc̃ a iustis. in istũ doech. Modo
aut̾ uideamꝰ & timeamꝰ. ne hoc simꝰ qđ
in eũ dicimꝰ. Et si hoc eramꝰ. hoc. ẽẽ.
desinamꝰ: ut mͦ tim̃tes. postea rideamꝰ.¬

Expanded text:
nationis: et erit ibi poenitentia, sed infructuosa, quia sera. Vis ut sit frutuosa? Non sit sera: hodie te corrige. Reus es, ille judex est: corrige reatum, et gaudebis ad judicem. Hodie enim hortatur te, ne judicet te; et qui judex tuus futurus est, ipse est hodie advocatus tuus. Tunc ergo, fratres, restat ridendi tempus. Nam ipsam irrisionem iniquorum quae futura est justis, significavit liber ille Sapientiae. In suis enim, in quorum animas transfert se sapientia, factura est quod dixit: Increpabam, et non exaudiebatis; loquebar, et meis sermonibus non intendebatis; et ego vestrae perditioni superridebo . Hoc fiet tunc a justis in istum Doech. Modo autem videamus et timeamus, ne hoc simus quod in eum dicimus: et si hoc eramus, hoc esse desinamus, ut modo timentes, postea rideam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ dicere. ñ.e. ds. Uide gͦ: ne forte tu
m̃tiaris. Iu enĩ hõ es: ille os. Ds enĩ uerax.
omis aut̃ hõ m̃dax. S qͥd de istis. o corpꝰ. xp̃i :
Separa te interim corde & iuta nec imiteriᷤ.
nec assuescas. nec annuas. nec apꝓbes. ma¬
gis aut & redargue te. Ꝙd enĩ attendis.
ad istos qui hȩc dicunt : Corrupti st̃ & ab¬
ominabiles facti ft̃ in iniquitatib suis. ñ
.ẽ. qui faciat bonũ non. ẽ usq ad unũ. Dĩs
de cęlo ꝓspexit suꝑ filios hominũ. ut ui¬
deret si est intelligens aut reqͥrens d̾m.
Quid .ẽ. hoc : Corrupti st̃ & ab ominabiles
facti st̃ isti om̃s qui dicunt ñ ÷ ds. Et qͥd hoc :¬
Latebat dm̃ tales eẽ factos: Aut uͦ nobis eoꝵ
interior cogitatio aꝑiet᷑. nͥ ab illo dicere¬
tur : si gͦ nouerat. si sciebat. qͥd ÷ qđ di¬

Expanded text:
s. Vide ergo ne forte tu mentiaris. Tu enim homo es, ille Deus: Deus enim verax, omnis autem homo mendax . Sed quid de istis, o corpus Christi? Separa te interim corde et vita, nec imiteris, nec assuescas, nec annuas, nec approbes: magis autem et redargue. Quid enim attendis ad istos qui haec dicunt? Corrupti sunt, et abominabiles factis de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. Quid est hoc, Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt isti omnes qui dicunt: Non est Deus? Et quid? hoc latebat Deum, tales esse factos? aut vero nobis eorum interior cogitatio aperiretur, nisi ab illo diceretur? Si ergo noverat, si sciebat, quid est ho