comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
similia quȩ predico uob̾ sicut predixi. qm̃ qͥ talia agunt
regnum dĩ ñ ꝯsequentur. Iudicet gͦ se ipsum homo ĩ istis
uoluntate dum potest. & mores ꝯuertat ĩ melius. ne cũ iã nõ
poterit ⁊̃ pret̾ uoluntatem a dño uidicet᷑. Et cum in se ꝓtu¬
lerit seuerissime medicinȩ. s tam̃ medicinȩ sententiã. ueniat
a prepositis sacramentoꝵ accipiat satisfactionis suȩ modum¬
ut ĩ offerendo sacrificio ꝯtribulati cordis. deuotꝰ & supplex

Expanded text:
similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt . Judicet ergo se ipsum homo in istis voluntate, dum potest, et mores convertat in melius: ne cum jam non poterit, etiam praeter voluntatem a Domino judicetur. Et cum ipse in se protulerit severissimae medicina praepositis sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum, in offerendo sac
Abbreviated transcription (Latin):
ostium claudẽ. neq detis inquit locum diabolo. &enĩsi in¬
trauit ⁊ possedit: attende quia tu negligent̾ clausisti. aut
hab& ualuas. cupiditatis et timoris. aut cupis aliquid t̾re
cupiendo regnum celoꝵ. timendo ignem gehennarũ. ꝑ cupi¬
Ecce  clauserut ianuam ꝯtͣ diabolum xp̃o aꝑuerũt. P romisit
eis multa mundus iste riserunt. Clauserunt ualuã cupidita¬
tis. ꝯtͣ diabolum. Minatus: mundus iste bestias. ignes. eruces.
ñ timuer̃. Clauserunt timoris ualuã ꝯtͣ diabolũ. Uideamus

Expanded text:
ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si inostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negligenter clausisti authabet valvas; cupiditatis, et timoris. Aut cupis aliquid terreCupiendo regnum coelorum, timendo ignem gehennarum. Per cupio aperuerunt. Promisit eis multa mundus iste: riserunt, clauserunt valvam cupiditatis adversus diabolum. Minatus est mundus iste bestias, ignes, cruces: non timuerunt, clauserunt timoris valvam contra diabolum. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
uerum qd̾ illuminat om̃em hominem uenientẽ in hũc mũ¬
dum. Hoc enim lum̃ iusibił soł etiã peccora minutissima
et breuissima illuminat. Est gͦ lum̃ uerũ iusticia atq sapi¬
entia qđ desinit mens uidẽ cũ ꝑturbatione iracundię fuerit
tamqͣm nubilo suꝑata. et tunc qͣsi occidit sol suꝑ iracundiã
ubi rogas dm̃. Cum aut̃ oratis inquit. nolite. ẽe. sicut hypoc̾¬
te qui stant in plateis & uicis orantes ut uideant᷑ ab homi¬
nibus. Tu aut̃ cum oras intra in cubicłm tuũ. & claude hosti¬
um. et deprecare dñm tuum in occulto. Et qͥ uidet ĩ occul¬
to reddet tͥ. Si homines reddituri sunt. effunde ante hoĩes
precem tuã. Si ds̃ redditurus ÷ effunde ante eũ precem tuã
et claude hostium ne tẽptator. ingrediat᷑. T̃emptator non
cessat pulsare ut irrumpat. Si clausum inuenerit tͣnsit. Ideo
apłs quia in nr̃a potestate ÷ ostium claudẽ. ostium cordis nõ
parietum. ibi enim et cubicłm. Iuia gͦ in potestate nr̃a hoc :¬

Expanded text:
verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hoc enim lumen visibilis solis etiam pecora minutissima et brevissima illuminat. Est ergo lumen verum justitia atque sapientia, quod desinit mens videre, cum perturbatione iracundiae fuerit tanquam nubilo superata: et tunc quasi occidit sol super iracundiam ibi rogas Deum. «Cum autem oratis,» inquit, «nolite esse sicut hypocritae, qui stant in plateis et vicis orantes, ut videantur ab hominibus. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostolus, quia in nostra potestate est ostium claudere: ostium cordis, non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
modi uerb̃. de iniurus uiri tui torqueris. Ed enĩ tibi fecit:
dole s ipsum. & ipsum noli unitari ut male facias. s ipse¬
te imitetur in bono. Nam in eo qđ male fac̃. noli eũ putare
caput tuũ s me. Nam si & in eo qđ male facit caput. secu
malũ caput. teneant se ad caput ȩccłiȩ xp̃m. Sicut xp̃s¬

Expanded text:
modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, ste imitetur in bono. Nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me. Nam si in eo quod male facit, caput est, secutmalum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
neq mascłoꝵ ꝯcubitores. neq fures. neq auari. neq ebriosi. neq
maledici neq rapaces regnum dĩ possidebt̃.S iude quẽ ad¬
modum timorẽ ⁊ desꝑationẽ salutis abstulerit eis qui hȩc in
uita uetere ꝯmiserunt. Et hȩc qͥdem in qͥt fuistis. s abliti
estis s scĩficati estis in nomine dñi nr̃i iħu xp̃i. ⁊ in sp̃u dei
nr̃i. Quisquis gͦ post baptisimum aliquo pristinori maloꝵ
oꝑe obligatus tenetur. usq adeo ne sibi iimicus ÷ ut ad huc
dubitet uitã mutare dum tp̃s ⁊ cũ ita peccat ⁊ uiuit: ñam
utiq qđ ita ꝑseuerant᷑ peccat: thesauritat sibi iram ĩ die irȩ
et reuelationis iusti uidicui dĩ. Qđ aut̃ adhuc uiuit. paciẽtia
dĩ ad penitentiã eũ adducit. Implicatꝰ gͥ tã mortiferorum
iuncłis peccator. decrectat aut differt aut dubitat eõ fug̾e
ad ipsas claues ȩccliȩ quib soluatur in t̾ra ut sit solutꝰ ĩ celo
et audet sibi post hanc uitam qr tantum xp̃ianus dr̃ salu¬

Expanded text:
neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum Dei possidebunt. Sed videte quemadmodum timorem et desperationem salutis abstulerit eis, qui haec in vita veteri commiserunt. Et haec quidem, inquit, fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati esnda. Quisquis ergo post Baptismum aliquorum pristinorum malorum opere obligatus tenetur, usque adeone sibi inimicus est, ut adhuc dubitet vitam mutare, cum tempus est, cum ita peccat et vivit? Nam utique quod ita perseveranter peccat, thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quod autem adhuc vivit, patientia Dei ad poenitentiam eum adducit. Implicatus igitur tam mortiferorum vinculis peccatorum detrectat, aut differt, aut dubitat confugere ad ipsas claves Ecclesiae, quibus solvatur in terra, ut sit solutus in coelo; et audet sibi post hanc vitam, quia tantum christianus dicitur, salu
Abbreviated transcription (Latin):
uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ qd̾ uob̃ paratum
ẽ. ab initio mundi. Conficebit᷑ illos ad dexteram positos. Uidamꝰ
atur. Nolite inquit timere eos qui corpus occidunt. animã
aũ ñ possunt occidẽ. Monuit ut timoris ualua in faciẽ dia¬
boli elideretur. Ergo nichil ⁊ timentium ẽ. Non gͦ aꝑit̾ aditꝰ
timoris ap̃o.qr clausus ÷ diabolo. Statim subiecit tanqͣm dicẽs.
Exclusisti illum aꝑi mͥ. Sed cum timete inquit qͥ habae potes¬
tatem et animam et corpus occidẽ in gehennam ignis. Ps es¬
nisi ille qui temptatur dedit locum. in anis temptatio & irri¬

Expanded text:
«Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Confitebitur illos ad dexteram positos. Videamus atur. «Nolite,» inquit, «timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere:» monuit ut timoris valva in faciem diabolo elideretur. Ergo nihil est timendum? Non ergo aperitur aditus timoris Christo, qui clausus est diabolo? Statim subjecit, tanquam dicens, Exclusisti illum, aperi mihi: «Sed eum timete,» inquit, «qui habet potestatem et animam et corpus occidere in gehenna ignis» . nisi ille qui tentatur dederit locum, inanis tentatio et irri
Abbreviated transcription (Latin):
et aqua defluxit. quȩ sacramenta. ẽẽ. nouimus quib edificat᷑
eccłia. Nam hoc etiam uerbo seriptura usa ÷ ubi ñ legit᷑. forma¬
uit aut finxit. s edificauit eĩ in mulierem. Unde & apłs edi¬
sicut psalmus canit ȩdificatur post captiuitatem. qm qui
sunt adiabolo eruti a quo captiui tenebant᷑. de his edificat᷑
tiuauit. quia diabolum uicit. Et ne illa quę futura erat̃
scĩ capitis membra in eternum supplitium secum traherẽt.
eũ iusticie prius. deinde potentię uincłis alligauit. Ipse ita¬
q diabolus : appellitus captiuitas. quem ciptiuauit qui
ascendit in altum. ⁊ dedit dona hominib uł accepit ĩ ho¬

Expanded text:
et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur ecclesia. Nam hoc etiam uerbo scriptura usa est, ubi non legitur cformauit aut \'finxitf, sed: Aedificauit eam in mulierem; unde et apostolus aedisisunt a diabolo eruti, a quo captiui tenebantur, de his aedificatur tiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in ho
Abbreviated transcription (Latin):
apłs quosdam quidem dedit ds̃ in ȩccła apłos. quosdã autẽ
ꝓpħas. hoc intelligo qd̾ ipse scripsisti. ꝓpħas eos dictos isto loco
fuert marcus & lucas. Pastores aut̃ ⁊ doc tores. quos maxime
ut discerneremus uoluisti eosdem puto ẽẽ. sicut & tͥ uissum
⁊ ut ñ alios pastores alios doctores intelligamus. S ideo cũ
predixissoe pastores subunxit & doctores. ut ĩtelligerent
pastores ad officium suum.ꝑtinere doctrinam. Ideo enĩ non
ait quosdam aut̃ pastores. quosdã uͦ doctores. s cũ suꝑiora
ipso locutionis genere. distinguera dicendo. quosdam apłos.
quosdam aut̃ ꝓpħas. quosdã uero euangłistas. hos tamquam
unum aliquid duob nominib ꝯplexus ÷ quosdam aut̃ pasto¬
humani de latere uiri dorimientis detracta femina fieret
xp̃m ce eccłiam tali facto iam tunc ꝓpħari oportebat.
S opor quippe ille uiri mors erat xp̃i. cuiꝰ exanimis incru¬
cependentis latus lancea ꝑforatũ ÷ atq inde sanguis

Expanded text:
 Quosdam quidem dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intellego, quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, fuerunt Marcus et Lucas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discest, ut non alios pastores, alios doctores intellegamus, sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: "quosdam autem pastores, quosdam uero doctores", sed, cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: quosdam apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam uero euangelistas, sed hos tamquam unum aliquid de duobus nominibus amplexus est: quosdam autem pastohumani de latere uiri dormientis costa detracta femina fieret, Christum et ecclesiam tali facto iam tunc prophetari oportebat. Sopor quippe ille uiri mors erat Christi, cuius exanimis in cruce pendentis latus lancea perforatum est adque inde sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
eis in ordine ꝓpriȩ naturȩ atq substantiȩ. Nuncii aut̃: grece¬
ciuitas nuncupatur. Nam nec illud eos latuit mysterium
regni celoꝵ qđ oportuno tp̃r reuelatum ÷ ꝓsalute nr̃a. quo
ex hac ꝑ egrinatione lib̾ati. eoꝵ cetui ꝯungamur. Neq enim
hoc ignorarent. qñ quidem ipsum sem̃ qđ oportuno tp̃r
aduenit ꝑ ipsos dispositum ÷ in manu mediatoris. idẽ ĩ eiꝰ
tib annuciare inuestigabiles diuitias xp̃i & illuminare
quȩ sit dispositio sacram̃ti qd̃ fuit absconditum a scłis ĩ deo
qui uniuersa creauit. ut innotescer& principib & potesta¬
tib in celestib ꝑ eccłiam multiformis sapientia dĩ. scđ̾m pro
absconditum a scłis in deo: ut tñ imotesceret pͥncipib et
potestatib in celestib ꝑeccłiam multiformis sapientia dei.
Quia ibi primitus ȩccłia qͦ post resurrectionem et ista ȩccłła

Expanded text:
eis in ordine propriae naturae atque substantiae. nuneis in ordine propriae naturae atque substantiae. nunistimamus. Nam nec illud eos latuit mysterium regni caelorum. quod oportuno tempore reuelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui coniungamur. neque enim hoc ignorarent, quandoquidem ipsum semen, quod oportuno tempore aduenit, per ipsos dispositum est in manu mediatoris, id est in eitibus adnuntiare inuestigabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit dispositio sacramenti. quod fuit absconditum a saeculis in deo, qui uniuersa creauit. ut innotesceret principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia dei secundum pabsconditum a saeculis in deo, ut tamen innotesceret principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia dei, quia ibi primitus ecclesia, quo post resurrectionem et ista ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
locum costȩ ñ costa s caro suppleta ÷ ñ habuit hoc prima
rerum conditio qͣn sȩxto die dictum⁊ mascł̃m & feminã
fecit eos. ut femina om̃ino sic fieret. s tantum hoc habuit
quia & sic fieri posset. nec contͣ causas qͥs uoluntate institu¬
unt. mutabili uoluntate aliquid faceret. Iuid aut̃ fieret
ut om̃ino aliud fut̾m non ess absconditum erat in dõ qui
unuersa creauit. S qm sic dixit absconditum ut innotesce¬
mis sapientia dei. ꝓbabilit̾ creditur sicut illud semen eiu
ꝓmissum ÷ dispositum ꝑ angłos in manu mediatoris. sic om̃ia
munistiantib angłis ẽe. facta: ut tñ ubiq creator uł reparator
creaturarum ñ sit. nͥ qui plantatore & rigatore qͣlib& solus in¬
.ꝓpt̃ inferiorum scientiam nuncus indig& quasi ꝑ eos fiat
quia illo mͦ dõ parere & assistere ut eum de ĩferiorib cõsu¬
lant. eiusq suꝑnis preceptis et ussis obtemꝑent. bonum:

Expanded text:
locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret; sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili uoluntate aliquid faceret. quid autem fieret, ut omnino aliud futurum non esset, absconditum erat in deo, qui uniuersa creauit. Sed quoniam sic dixit absconditum, ut innotescesapientia dei, probabiliter creditur, sicut illud semen, cui promissum est, dispositum est per angelos in manu mediatoris, sic omnia, ministrantibus angelis esse facta, ut tamen ubique creator uel reparator creaturarum non sit, nisi qui plantatore et rigatore quolibet solus inpropter inferiorum scientiam nuntiis indiget, quasi per eos fiat quia illo modo deo parere et adsistere. ut eum de inferioribus consulant eiusque supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
słis in dõ qui om̃ia creauit.  Iabet ds̃ inse ipso abscondi¬
cas quorundã factoꝵ causas. quas reb conditis ñ inseruit
casq implet ñ in illo oꝑe ꝓudentię quo naturas substi¬
tuit ut sint s illo quo eas animinstrat ut uoluerit. qͣs
ut uoluit condidit. Ibi ⁊ gr̃a ꝑ qͣm salui fiunt peccatores.
Nam qd ittinet ad naturam iniqua sua uoluntate depri¬
adiuuatur et instauratur. Neq enim desꝑandi sunt ho¬
mines ꝓpt̾ illam sententiã in qua scriptum ÷ Om̃s qͥ ãbu¬
lant in ea ñ reuertent᷑. Dictum ⁊ eium seđm pondus
rium gr̃ę huius apłs abscondicum dix̃. ñ in mundo in qͦ
st̃ absꝯdite ciusales rationes om̃ium rerũ. naturalit̾ orais¬
decimatus : s in dõ qͥ uniuersa creauit. Iuamobrem om̃ia
ĩ quȩ ad hanc gr̃am significandam ñ naturali motu rerũ
uiri & hoc dormientis. quę ꝑ ipsum firma facta ÷ tamqͣm
eiꝰ osse firmata. ille autem ꝓpter ipsam infirmus. quia ĩ

Expanded text:
iori amplius subiaceret. Habet ergo deus in se ipso absconditas quorundam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, quas, ut uoluit, condidit. ibi est et gratia, per quam salui fiunt peccatores. nam quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate depraadiuuatur et instauratur. neque enim desperandi sunt homines in illa sententia, in qua scriptum est: omnes, qui ambulant in ea, non reuertentur. dictum est enim secundum pondus rium gratiae huius apostolus absconditum dixit non in mundo, in quo sunt absconditae causales rationes omnium rerum naturaliter oridecimatus est ; sed in Deo, qui universa creavit. Quamobrem omnia etiam quae ad hanc gratiam significandam, non naturali motu rerum,viri, et hoc dormientis, quae per ipsum firma facta est, tanquam ejus osse firmata, ille autem propter ipsam infirmus, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
societatem illi in quos primitus uenit. linguis om̃ium
gentium sũt locuti. quia ꝑ linguas consociatio ꝯstat ge¬
neris humani. Et sic oportebut ꝑ linguas gentium signi¬
ficari istã societatẽ filioꝵ dĩ. et membrorũ xp̃i futuram ĩ
om̃ib gentib ut quẽ adinodũ tc̃ ille apparebat accepis¬
se sp̃m sc̃m qui loquebat᷑ linguis om̃ium gentiũ. ita nuc̃¬
ille se agnoscat accepisse sp̃m sc̃m qui tenet᷑ uincło pacis.
eccłiȩ. quȩ diffunditur in om̃ib gentib Unde dicit
apłs. Studentes seruare unitatem sp̃s in uincło pacis. Si¬

Expanded text:
etatem illi in quos primitus uenit linguis omnium gentium sunt locuti, quia per linguas consociatio constat generis humani; et sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societa.tem filiorum dei et membrorum Christi futuram in omnibus gentibus, ut, quemadmodum tunc ille apparebat accepisse spiritum sanctum, qui loquebatur linguis omnium gentium, ita ille se nunc agnoscat accepisse spiritum sanctum, qui tenetur uinculo pacis ecclesiae, quae diffunditur in omnibus gentibus. unde dicit apostolus: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere uoluit eum sp̃m qui mens uocatur. sicut ait etiam idẽ
apłs. In expoliatione corporis carnis. ñ duas utiq res intelligi
uoluit. quasi aliud sit caro. aliud corpus carnis.S quia corpꝰ
multarum rerum nomen÷ quarũ nulla caro ⁊ nã multa st̃ ex¬
cepta carne corpora celestia et corpora terrestria. corpus caris
dixit. corpus que caro ẽ. Sic itaq sp̃m mentis eum sp̃m qͥ mens
uerb̾ idipsum precipiens. Expoliantes uos inquit uet̾e̾m homi¬
nem cũ actib suis. induite nouũ qͥ renouat᷑ magnitionem¬

Expanded text:
dicere voluit eum spiritum, quae mens vocatur. Sicut ait etiam idem dicere voluit eum spiritum, quae mens vocatur. Sicut ait etiam idem apostolus, In exspoliatione corporis carnis . Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis: sed quia corpus multarum rerum nomen est quarum nulla caro est nam multa sunt excepta carne corpora coelestia, et corpora terrestria, corpus carnis dixit, corpus quae caro est. Sic itaque spiritum mentis eum spiritum quaeverbis idipsum praecipiens: Exspoliantes vos, inquit, veterem hominem cum actib
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginem dĩ. s peccando iusticiam & sc̃itatẽ ueritatis
amisit. ꝓpt̾ qđ hȩc imago deformis et decolor facta. ẽ hac̃¬
recipit. cũ reforniat᷑ atq renouat᷑. Qđ aut̃ ait sp̃u mentis
ur̃ȩ ñ ibi duas res intelligi uoluit. quasi aliud sit mens
rascere potest. Dr̃ etiam sp̃s ĩ homine qui mens ñ sit. ad qͣm
ꝑtinent imagines similes corꝑm. de qͦ dic̃ ad corinthios. Si
aut̃ orauero lingua. sp̃s m̃s orat mens aut̃ inea infructuo¬
potest nisi corporaliũ uocum imagines sonos oris in sp̃s co¬
gitatione preueniant. Dr̃ & hominis anima sp̃s. Unde ⁊ in
euangłio. & inclinato capite tͣclidit sp̃m. qͦ significata÷ mors
libro salomonis aꝑtissime scͥptum ⁊ ubi ait. Iui scit si sp̃s fi¬
lioꝵ hominis ascendet ipse sursum. et sp̃s pecoris si ipse des
cendet deorsum in terram : scriptum ÷ etciam in genesi ubi
illud÷ ĩ psalmis. Ignix. gͣndo .nix. glacies. sp̃s. tempestatis.

Expanded text:
ad ymaginem dei facta peccando iusticiam et sanctitatem amisit, propter quod hec ymago deformis et decolor facta erecipit, cum reformatur et renovatur. Quod autem ait, spiritu mentis vestrae; non ibi duas res intelligi voluit, quasi aliud sit mens, rascere potest. Dicitur etiam spiritus in homine, qui mens non sit, ad quem pertinent imagines similes corporum, de quo dicit alibi: « Si autem oravero lingua, spiritus meus orat, mens autem infructuopotest, nisi corporalium vocum imagines sonum oris spiritus cogitatione praeveniant. Dicitur et hominis anima spiritus: unde est in Evangelio, Et inclinato capite tradidit spiritum ; quo significata est mors libro Salomonis apertissime scriptum est, ubi ait: Quis scit spiritus filiorum hominum si ascendet ipse sursum, et spiritus pecoris si descendet ipse deorsum in terram ? Scriptum est etiam in Genesi, ubi illud in Psalmis, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis
Abbreviated transcription (Latin):
cicitabit apłs: s excitabit animã dormientem. qͣn ad hoc
cam excitabit ut illuminaret᷑ a xp̃o. Ergo scđm ipsas iugili¬
as. dicit iste. Us ds̃ m̃s ad te de luce uigilo. N enim iugila¬
res in te. nͥ oriret᷑ lux tua quȩ de te somno excitaret. Illumi
meos neunꝗm ob dormiã in mortẽ. Aut si abillo aũsi obdor
dies cala. ⁊ ille canquã in nocte est. quia ñ uigilat u uideat
i est adhuc sominus animȩ. Illis gͦ uos si iugilatis. dicitis qͦti¬
die. Surge qui dormis et exunge amortius et illum mabit
apłe dicere. Surge qui dornis et exurge amortuis. et
illuminabit te xp̃s. Dormientem audis cũ dicit. surge qui
dormis.: S mortuum intellige cum audis & exurge amor¬
tius. Dicti sunc sepe dormientes. et mortui uisibilit̾. Et
plane om̃s ei qri potest ercitare dormiunt. Mortuus enĩ

Expanded text:
Sed excitabat animam dormientem, quando ad hoc eam excitabat ut illuminaretur a Christo. Ergo secundum ipsas vigilias dicit iste: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Non enim vigilares in te, nisi oriretur lux tua, quae te de somno excitaret. Illuminmeos, ne unquam obdormiam in morte . Aut si ab illo aversae obddies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut videat inest adhuc somnus animae. Illis ergo vos, si vigiletis, dicetis quotidie: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit Apostolus diceret: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Dormientem audis, cum dicit, Surge, qui dormis: sed mortuum intellige, cum audis, Et exsurge a mortuis. Dicti sunt saepe dormientes et mortui visibiliter. Et plane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt. Mortuus enim
Abbreviated transcription (Latin):
scđm desidia erroris. eq enim ut ñ nulli putant uetꝰ
homo corpus est. et in eiꝰ homo anima sed corpus excerior
homo ÷ anuna interior. In interiore agitur hȩc uetustas & no¬
uitas. Cum enim apłs diceret ęxuite uos utterem hominem
et indiute nouum non hoc iubebat ut corpus deponeret᷑
s uita in melius mutaretur. Hoc deniq consequent̃ edocu¬
it. Nam uolens quid dixerit explanare. qua ꝓpt̾ inquit de¬
ponentes mendatium loqͥmini ueritatẽ unusqͥsq cũ ꝓximo suo.

Expanded text:
s ad Ephes. IV. Neque enim, ut nonnulli putant, vetus homo corpus est, et novus homo anima: sed corpus, exterior homo est; anima, interior. In interiore agitur haec vetustas et novitas. Cum enim Apostolus diceret, Exuite vos veterem hominem, et induite novum; non hoc jubebat, ut corpus deponeretur, sed ut vita in melius mutaretur. Hoc denique consequenter edocuit; nam volens quid dixerit explanare, Quapropter, inquit, deponentes mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo .
Abbreviated transcription (Latin):
Ambo peccata equalit̾ appendantur. ignorantis blasphemia
et scientis idolatria. et eãdem sententia uidicent᷑. ille qͥ xp̃m
querendo in ueri similem sermonem falsitatis incurrit. & ille

Expanded text:
amborum peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia, amborum peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia, et scientis idololatria, et eadem sententia judicentur, ille qui Christum quaerendo in verisimilem sermonem falsitatis incurrit, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
silubre huius penitentiȩ deb̾e. tẽpnere. qr multos forte aduer¬
tit et nouit ad sacram̃ta altaris accedẽ. quoꝵ talia crimina ñ
ignorat. multi enim corriguntur ut petrus. multi tolerant᷑
ut uidas. multi nesciuntur. donec ueniat dñs & illuminet
abscondita tenebrarum & manifestabit cogitationes cordis¬
Cum manifestissimum sit multo gͣuius peccare scientẽ qͣm
nescientem. uellem m aliquis diceret. si quis inheresem ĩcurrat
nesciens in heresem irruat. et scieris alius abido
latria ñ recedat qr et apłs dicit. auaritia quȩ ⁊ idoloꝵ serui¬
tus: quero gͦ quis peccet grauius. qͥ nesciens ĩ heresem ĩcur¬
rerit. an qui sciens ab auaritia id÷ ab idolatria ñ recesserit.
Scđm quidem illã regłam qͣ peccata scientiũ peccatis igno¬
rantiȩ preponint̃. auarus cũ scientia uincit in scelere. S ne
forte hoc faciat inheresi sceleris ipsius magnitudo. qd̾ fac aua¬
ritia scientis admissio. hereticꝰ nesciens auaro scienti coequetur.

Expanded text:
salutiferae hujus poenitentiae debere contemnere, quia multos forte advertit et novit ad Sacramenta altaris accedere, quorum talia crimina non ignorat. Multi enim corriguntur, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordiscum manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem incurrat nesciens in haereselolatria non recedat, quia et Apostolus dicit: Avaritia, quae est idolorum servitus : quaero ergo quis peccet gravius, qui nesciens in haeresim incurrit, aut qui sciens ab avaritia, id est ab idololatria non recesserit. Secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, avarus cum scientia vincit in scelere. Sed ne forte hoc fiat facit in haeresi sceleris ipsius magnitudo, quod facit in avaritia scientis admissio, ut haereticus nesciens avaro scienti coaequetur,
Abbreviated transcription (Latin):
turam fieri putet᷑. Ideo aiut̃ scđm imaginem dĩ ut ĩ eare ĩtelliga¬
tur fieri hȩc renouatio ubi ÷ imago dĩ. id⁊ ĩmente. quẽadmodũ¬
pore fidelis & iustus abscedit. Iuid enim dm̃s scđ̾m corpꝰ mor¬
tuum nͥ corpore uł in corpore. non anima uł in anima mor¬
tuum: aut si dicimus scđm corpus ÷ pulcher aut scđm cor¬
pus foras ñ scd̾m animũ. qͥd ÷ aliud qͣm corpore ñ animo
pulcher aut fortis: et innumerabilit̾ ita loquimur. Nonitaq
sic intelliganus scđm imaginem eius qͥ creauit eum. quasi
alia sit imago scđm qͣm renouat᷑. non ipsa quę renouatur.

Expanded text:
turam fieri putetur. Ideo autem secundum imaginem Dei, ut in ea re intelligatur fieri haec renovatio, ubi est imago Dei, id est, in mpore fidelis et justus abscedit. Quid enim dicimus secundum corpus mortuum, nisi corpore vel in corpore, non anima vel in anima mortuum? Aut si dicamus, secundum corpus est pulcher aut secundum corpus fortis, non secundum animum, quid est aliud quam corpore, non animo, pulcher aut fortis. Et innumerabiliter ita loquimur. Non itaque sic intelligamus secundum imaginem ejus qui creavit eum, quasi alia sit imago secundum quam renovatur, non ipsa quae renovatur.
Abbreviated transcription (Latin):
apłm dicentẽ. nolite conformari hiuic scło. s reformamini
in nouitate mentis ur̃ȩ. ut incipiat illa imago ab illo refor¬
mari a quo formata ẽ. N enim reformare se ipsam potest. sic̃
potuit deformare. dic̃ enim alibi. Renouamini sp̃u m̃tis ur̃ȩ
et ĩduite nouũ hominẽ eũ qͥ scdm dm̃ creatus ÷ ĩ iusticia¬

Expanded text:
Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare. Dicit etiam alibi: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est i
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Cũ dixiss ad imaginẽ nr̃am. statim subunxit. & habeat
potestatẽ piscium maris et uolantiũ cęli. et ceteroꝵ anima¬
lium rationis exꝑtium. Ut uidelicet intelligamus in eo fac¬
tum hominem ad unaginem dĩ. in quo irracionabilib anima¬
libus antecellit. Id aut̃ ÷ ipsa iatio. uł mens uł intelligentia
uł si quo alio uocabulo commodius appellatur. Unde & apłs
ait. Renouamini sp̃u mentis ur̃ȩ & indute nouũ hominẽ
qui renouat᷑ in agnitionẽ dĩ scđm imaginem eiꝰ qͥ creauit
illũ satis ostendens ubi sit homo creatus ad imaginẽ dĩ. qr
ñ corporis luuamentis s forma quadam intelligibili mẽtis
illuminate. Sicut enĩ post lapsum peccati homo in agniti¬
one dĩ renouatur scđm imagiem eiꝰ qui creauit eũ. ita iri
ipsa agnitione creadꝰ ÷ anteqͣm delicto uecerasceret. unde
rursus in eadem agnitione renouaretur. Qui uͦ ꝯmemo
tes scłares ꝯformabant᷑ huic scło reformant᷑ ab illo. audientes

Expanded text:
ia, cum dixisset: ad imaginem nostram, statim subiunxit: et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli et ceterorum animalium rationis expertium, ut uidelicet intellegamus in eo factum hominem ad imaginem dei, in quo inrationalibus animantibus antecellit. id autem est ipsa ratio uel mens uel intellegentia uel si quo alio uocabulo commodius appellatur. unde et aposet induite novum hominem , qui renovatur in agnitionem Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum ; satis ostendens ubi sit homo creatus ad imaginem Dei, quia non corporeis lineamentis, sed quadam forma intelligibili mentis est. sicut enim post lapsum peccati homo in agnitione dei renouatur secundum imaginem eius, qui creauit eum, ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto ueterasceret, unde rursus in eadem agnitione renouaretur. quae dientes
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ¶ Dinis qui intelligio: luce quadam non corporali nongͥ
carnali. non eiteriore s interiore illustratur. Est gͦ quędam
lux intus. qͣm non habent qui nõ intelligunt. Unde iã cosqͥ
desid̾ant fontem uite et inde aliquid carpunt. alloquit᷑ apłs.
obseerans et dicit. Ut um non ambuletis sicut & gentes ãbulãt
inuanitate mentis sue. obscuriti intelligentia. id÷ quia ñ intelli¬
ipsoꝵ ⁊ c̃tr: Et anima humana scđm quendã modũ dicit᷑
ĩmortał.s non ÷ uera ĩmoitalitas. ubi tanta ÷ mutabilitas. ꝑ
quam et deficere et ꝓficere potest. Unde mors eius ÷ alienari
auita dĩ ꝑ ignorantiam quȩ ÷ in illa. Uita uero ᷑ concurrere
ad fontem uite. ut in lumine dĩ uideat lumen. Sicut ñ u
a carne s suꝑ carnem qd̾ eam facit uiuere. sic non ⁊ ab anima
corporis altera anime. Sieut uita corporis anima. sic ui¬
ta animȩ deus. & quomͦ si anima deserat morit᷑ corpus
sic anima moritur si deserat ds̃. Anima recedens aluce uis¬

Expanded text:
t omnis qui intelligit, luce quadam non corporali, non carnali, non exteriore, sed interiore illustratur. Est ergo, fratres, quaedam lux intus, quam non habent qui non intelligunt. Unde jam eos qui desiderant hunc fontem vitae, et inde aliquid carpunt, alloquitur Apostolus obsecrans, et dicit: Ut jam non ambuletis sicut et Gentes ambulant in vanitate mentis suae, obscurati intelligentia, et anima humana secundum quemdam modum dicitur immortalis: sed non est vera immortalitas, ubi tanta est mutabilitas, per quam et deficere et proficere potest. Unde mors ejus est, alienari a vita Dei per ignorantiam quae est in illa: vita vero ejus, currere ad fontem vitae, ut in lumine Dei videat lumen. Secundua carne sed super carnem, quod carnem facit uiuere: sic non est ab homiis, altera animae: et sicut vita corporis est anima, sic animae vita est Deus: et quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur si deserat Deus. Anima recedens a luce jus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s in illa głemur. Ibi forte ĩueniemus &e latitudinem &
longitudinem. ⁊ altitudinẽ. & ꝓfundum. his enim apłi
uerb̾. crux quodammͦ nob̾ ante ocłos constituta: Habet¬
longitudinem qd̾ inde usq ad t̾ram ducit᷑ lignum. Ht̃
⁊ altitudinem. qđ ab ipso transuerso in quo figunt᷑ manꝰ
excedit aliquantum ubi caput crucifixi ponatur. Hab&
et ꝓfundum. hoc ÷ qd̾ in t̾ra figitur & ñ uidetur. Uidete
magnũ sacramentum. Ab illo ꝓfundo qđ non uidessur

Expanded text:
fratres, in illa gloriemur. Ibi forte inveniemus et latitudinem, et longitudinem, et altitudinem, et profundum. His enim Apostoli verbis crux quodam modo nobis ante oculos constituta elongitudinem, quod inde usque ad terram ducitur lignum; habet et altitudinem, quod ab ipso transverso, in quo figuntur manus, excedit aliquantum, ubi caput crucifixi ponitur: habet et profundum, hoc est quod in terra figitur, et non videtur. Videte magnum sacramentum. Ab illo profundo quod non vides, sur
Abbreviated transcription (Latin):
detis quomͦ dicit quandã pęnam obscurationis. Ignis suꝑ ce¬
cidit. ignis suꝑbie. ignis fumosus. ignis ꝯcupiscentię. ignis ira¬
cundiȩ. Quantus ignis ÷ suꝑ quẽ cecidit ñ uidebit solem.
ꝑue afaciȩ dĩ. Suꝑ cadet enim ignis iste. & solem ñ uidebitis.
Quem solem : non istum quẽ tecum uident & peccora: ⁊ mus¬
&. et boni et mali. qui fac̃ solem suũ oriri suꝑ bonos & ma¬
los. Est alius sol de quo dicturi sunt illi. & sol non ⁊ ortus nob̾.

Expanded text:
detis quomodo dicit quamdam poenam obscurationis. Ignis supercecidit: ignis superbiae, ignis fumosus, ignis concupiscentiae, ignis iracundiae. Quantus ignis est? Super quem ceciderit, non videbit solem. perire a facie Dei. Supercadit enim ignis iste, et solem non videbitis. Quem solem? Non istum quem tecum vident et pecora, et muscae, et boni et mali; quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Sed est alius sol, de quo dicturi sunt illi, Et sol non ortus est
Abbreviated transcription (Latin):
habitat ut eos impleat caritate. qͣ necesse ÷ ut homines ex
tp̃r gaudeant ꝓfec tu fidelium ⁊ bonis oꝑib ⁊ ideo necẽe
÷ etiã ꝯtristentur lapsib uł peccatis eoꝵ de quoꝵ fide ac
pietate gaudebant: quȩ tristicia laudabił ÷ qr uenit ex
mali mestificent. hu maxime quos bonos fuisse siue nouer̃
siue credidunt. &ue ꝓfecto tͥsticia ñ solum ñ culpanda. ue¬
rum etiam precipue laudanda ac p̃dicanda : Hoc gn̾e
aut̃ cognoscentes dm̃. inmo cognitia dõ. Neq enĩ tc̃ eos
cognouerat ds̃ precognitos uidelicet aute ꝯstitutionẽ mũdi
s qr tunc ipsi eum illius nunere ñ suo merito uł facultate
cognouerant maluit tropice loqͥ. ut tc̃ ab illo cognitos
diceret cũ eis cognoscendum se prestitit. & uerbũ corrig̾e
qͣsi hoc minus recte dixerit qđ ꝓprie dixerat. qͣm sine re
ut hoc sibi arrogent. se potuisse. qđ eis posse ille donau̾at.

Expanded text:
m, sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant prouectu fidelium et bonis operibus, et ideo necesse est etiam contristentur lapsu uel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant — quae tristitia laudabilis est, quia uenit ex mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc geautem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsi dm̃ uidebut̃. Non cum eis sicut corpus ex aliquo
loci int̾uallo apparebit. s cum uenerit ad cos & mansionẽ
fecerit apd eos qm̃ sic ĩplebunt᷑ in om̃em plenitudinẽ dĩ.¬

Expanded text:
quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem d
Abbreviated transcription (Latin):
dantur. s potius ꝓpter illud qd̾ de suꝑ sempit̃num sꝑat fi¬
des quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur. In ꝓfundo aut̃ pars illa lig¬
ni quȩ in t̾rȩ abdito defica latae.s inde ꝯsurgit illud oñe¬
qd̃ eminet sicut exocculta dei uoluntate uocatur homo ad
participationẽ tantȩ grẽ. alius sic alius aut̃ sic. Suꝑ eminẽ¬
tem uero scientię caritatem xp̃i. eã ꝓfecto ubi pax illa. ẽ.
nem dĩ miscđia sua implere dignetur. ut uidi possit a nob̃.¬
Hanc plenitudinẽ dĩ quidam in sermone apłi sic ĩtellexer̃
sicut recognoscis. apłs posuit ita loquens. Cognoscere etiã
suꝑ eminentem scientiȩ caritatem xp̃i. ut ĩpleamini ĩ om̃ẽ
plenitudinẽ dĩ. Iua ꝓpt̾ si aliquid inquiunt minus qͣm
ds̃ hubebimus. & in aliquo minores erimus. quomͦ ĩplebi¬
mur in om̃em plenitudinẽ dĩ: S qm implebimur. ꝓfecto
erimus ȩquales. Aduersaris istum utiq & detestaris huma¬
nę mentis errorẽ. scio et recte facis. Beati mundo corde:¬

Expanded text:
 sed potius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne illud, quod eminet, sicut ex occulta dei uoluntate uocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supereminentem uero scientiae caritatem Christi eam profecto, ubi pax illa est, nem dei misericordia sua inplere dignetur, ut uideri possit a nobHanc plenitudinem dei quidam in sermone apostoli sic intellexerunt, sicut recognoscis, apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem dei? sed, quoniam implebimur, profecto erimus aequales. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. sed quo mod
Abbreviated transcription (Latin):
ex minimis mis fecistis m fecistis. quid dubitamus eũ acci
captuos tenebat in quib regnabit. an ipsos homines appel¬
lauit captuutatem qr captiui sub diabolo tenebant᷑. Ciuꝰ
rei mysteriũ itinet etiam titulus illius psalini. quando do¬
mus edificabatur post captiuitatem. id⁊ ęccłia post gentili¬
tatem. Ipsos itaq homines qui captiui tenebant᷑ appellans
captiuitatẽ. sicut militia cum dr̃ intelligunt᷑ et qͥ militant.
candem captiuitatẽ a xp̃o captiuatam dicit. Cur enĩ non sit
captiuitas felix: sic & ad bonum homines possut᷑ capi. unde
petro dictum ẽ. Ex hoc iam homines eris capiens. Captiuati
g quia capti & capti qr subiugati. sub lene illud uigũ missi
libati a peceato cuiꝰ serui erant et iusticiȩ serui facti. cuꝰ libi
ista captiuitate. in ista seruititte. misto curru. sub isto uigo. ñ
sunt milia plorantium s milia lȩtantium. Iñs quippe ĩ illis

Expanded text:
ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipcaptivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato, cujus servi eramus , et justitiae servi facti, cujus liberi ista captivatsunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis,
Abbreviated transcription (Latin):
mĩferiores partes terre: qui descendit ipse est. & qͥ ascendit
suꝑ om̃s cęlos. ut adimpler& om̃ia. xp̃o gͦ sine dubitatione
dictum ⁊ ascendisti in altum captiuasti captiuitatẽ acce¬
pisti dona in hominibus. Nec moueat qđ apłs idẽ testi¬
monium cõmemorans. ñ ait accepisti dona ĩ hominib sed
dedit dona hominibꝰ Iue quippe auc toritate apłica seđmn
hoc locutus ẽ. qđ ds̃ cum patre ẽ. filius. Scđm hoc quippe
dedit dona hominib mictens eis sp̃m sc̃m. qui sp̃s sc̃s est.
patris et filii. Scđ̃m illud uero quod idem ipse xp̃
i corpore suo intelligitur qd̾ ÷ ȩccłia. ꝓpter qđ & membra
sunt eius sc̃i et fideles eiuis unde eis dicit᷑. uos aut̃ estis cor¬
pus xp̃i et membra ꝓculdubio et ipse accepit dona ĩ homi¬
nibꝰ Xp̃s quippe ascendit ĩ altum. et sedet ad dexterã patͥs
S nisi et hic esset. in t̾ra: non inde clamass saule saule
quiã me ꝑsequeris. Cum gͥ idem ipse dicat quando uni

Expanded text:
est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia . Christo ergo sine dubitatione dictum est: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sanctum, qui Spiritus est Patris et Filii. Secundum illud vero quod idem ipse Christus in corpore suo intelligitur, quod est Ecclesia, propter quod et membra ejus sunt sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra : procul dubio et ipse accepit dona in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni
Abbreviated transcription (Latin):
cio: nec frigida ÷ ocio. nec turbulenta nec marcida ÷ nec
audax. nec fugax. nec preceps. nec iacens. Liȩc agite & ds̃¬
remissio peccatorũ. Iuam remissionẽ cum tͥnitas fac̃ ꝓpriȩ
tamen ad sp̃m scm̃ intelligit᷑ ꝑtine. Ipse ÷ enĩ sp̃s ad optio¬
nis filioꝵ in quo clamamus abba pat̾. ut ei possimus

Expanded text:
actio nec frangitur negotio, nec turbulenta est, nec mancida, nec actio nec frangitur negotio, nec turbulenta est, nec mancida, nec audax, nec fugax, nec praeceps, nec jacens VERS. 3.-- remissio peccatorum? quam remissionem cum trinitas faciat, proprie tamen ad spiritum sanctum intellegitur pertinere. ipse enim spiritus adoptionis filiorum, in quo clamamus: abba pater, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
una s genere. Propter similitudinem tam̃ ex nulla diuer¬
sitate magis unã dicius eẽ. qm multas. Nam et duos
homines simillimos cũ uidimus. unã faciem dicimus. &
nuiramur amborum. Facilius itaq dr̃ multas animas fuis
tot eas audet quisq̃m dicere quot fideles. Et tam̃ qͥ dicit
o mulier magna : fides tua. et alteri. modice. fidei qͣre
que aamodum eadem uolentium uoluntas una. cũ ce in
ipsis qui hoc idem uolunt sua uoluntas sit cuiq cõspieua
alterus aut̾ lateat. qͣmuis idem uelit. Et si aliquib signis
sese indicet. ereditur potuis qm uidetur. Unusqͥsq autẽ
sui animi conscuis. non credit utiq hanc esse suam s plan

Expanded text:
una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diveruna, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuiss, tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane
Abbreviated transcription (Latin):
gentium linguis se demonstrare dignatus ÷ ut ille se
intelligat hab̾e sp̃m sc̃m qui in unitate ȩccłiȩ ꝯtinetur
et unus sp̃s. Membra nr̃a atcendite. Multis membris cõs¬
tat unũ corpꝰ et uegetat membͣ om̃ia unꝰ sp̃s. Ecce hu¬
mano sp̃u quo sum ipse homo. m̃bra om̃ia colligo &e ue¬
ad loquendum. manus ad oꝑandum. pedes ad ãbulan¬
dum. Officia membrorũ disꝑtita sunt. s unitas sp̃s ꝯtince¬
apłs cum corpus unum nomunasset. ne intelligeremus
mortuum corpus: unum inquit corpus. S rogo te. ui¬
uit hoc corpus uiuit. Unde et unus sp̃s. Iam uͦ si menbrũ
precidaitur de corpore. numꝗͥd sequitur sp̃s: et tam̃ mem
uegeteris frustra foris de forma głaris. Unus dñs una¬
futurã eẽ creduntur. aliud fides qua creditur: Illa quippe
in rebus sũt. que uł esse. uł fuisse uł futura eẽ. credunt̾.
Hec aut̃ in animo credentis ⁊ ei tantum conspicua cuius est.
quamuis sit et in alus. ñ ipsa s similis. N enĩ numero est

Expanded text:
gentium linguis se demonstrare dignatus est, ut ille se intelligat habere Spiritum sanctum, qui in unitate aecclesiae continetur, et unus spiritus . Membra nostra attendite. Multis membris constitutum est corpus, et vegetat membra omnia unus spiritus. Ecce humano spad loquendum, manus ad operationem pedes ad ambulandum. Officia membrorum dispertita sunt, sed unitas spicclesia. Ideo apostolus, cum corpus unum nominasset, ne intelligeremus mortuum corpus, 'unum', inquit, 'corpus'. Sed rogo te: vivit hoc corpus? vivit, unde? unus spiritus; iam vero, si membrum precidatur dvegeteris, frustra foris de forma gloriaris. 3. Unquae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa quippe in rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est
Abbreviated transcription (Latin):
nem dĩ. Ego ł uerba apłi pauli. sic intelligere soleo. In
latitudine bona oꝑa caritatis. in longitudine ꝑseuerantiam
usq in finem. in altitudinem spem cȩlestium premiorũ in
ꝓfundo inscrutabilia uidicia dĩ. unde ista gr̃a ĩ homines
uenit. & hunc ĩtellectum coaptare ⁊ĩ sacram̃to crucis. ut in
latitudine accipiatur. transuersum lignum qua extendũt᷑
manus ꝓpt̾ oꝑm significationẽ. In longitudine ab ipso usq
in terram ubi totum corpus crucifirum stare uidet᷑. qd
sig̾cat ꝑsistere. hoc ÷ longuanimit̾ ꝑmanere. In alticudine
ab ipso transuerso ligno sursum uersus quo caput eminẽt

Expanded text:
rem\'. Ego haec uerba apostoli Pauli sic intellegere soleo: in latitudine bona opera caritatis, in longitudine perseuerantiam usque in finem, in altitudine spem caelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia iudicia dei, unde ista gratia in homines uenit, et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transuersum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Si in eisdem bonis oꝑib usq ĩ finẽ ꝑseuerau̾is
uidĩs hab̾e longitudinem. S si om̃ia hȩc ñ ꝓpt̾ suꝑnã
mercedẽ facis. altitudinẽ ñ habeb. & illa iã nec latitudo
erit. nec longitudo. Quid ÷ enim hab̾e altitudinẽ. nͥ cogi¬
tare dm̃. amare dm̃ : et gratis amare ipsũ aduitorem.
ipsum ꝑspectatorem. ipsum coronatorẽ. ipsũ premii lar¬
gitorem. postremo ipsum p̾mium deputare. ñ aliud ab
ipso quam ipsum expectare. Si amas. gratis ama.Si uere
amas. ipse sit merces quẽ amas. an uͦ tͥ cara ft̃ om̃ia ⁊ uilis
enum et euangłiũ. Uob̾ datum ⁊ scire inysterium regni
illis aut̃ non ÷ datum. Quare gͦ illi datum ⁊ & illi non est
datum : nonne piget dicere hoc ÷ ꝓfundũ crucis. De pro¬
fundo nescio quo udicioꝵ dei. quȩ ꝑscrutari ꝯtẽplariq
ñ possumus. precedit om̃e qđ possumus. Iđ possum ui

Expanded text:
nem. Snem. Svideris habere longitudinem. Sed si omnia haec non propter supernam mercedem facis, altitudinem non habebis; et illa jam nec latitudo erit nec longitudo. Quid est enim habere altitudinem, nisi cogitare Deum, amare Deum; et gratis amare ipsum Deum adjutorem, ipsum spectatorem, ipsum coronatorem, ipsum praemii largitorem; postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare? Si amas, gratis ama: si vere amas, ipse sit merces quem amas. An vero tibi chara sunt omnia, et vilis enim et Evangelium: Vobis datum est scire mysterium regni, illis autem non datum? Non me piget dicere, hoc est profundum crucis. De profundo nescio quo judiciorum Dei, quae perscrutari contemplarique non possumus, procedit omne quod possumus. De profu