comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
complecters sumilabnirat & abicit. & ñ solũ idolum
fiersuetat. s et similitudinẽ omniũ quȩ in t̾rast̃. & in
aquis et in celo. Addit aũt & dicit. Non adorabis ea
neq colesea. Aliud ẽ colere aliud adorare. Potest ⁊ int̾
cum eos meius modistudia deditos uiclerint. adorare
se simulant i dola. cũ in coroe ip̃oꝵ cercũ sit qi ni cħ est
idolum. Colere uͦ est toco his affectu & studio mancipa¬
ri. Utrumq ergo resecat sermo diumus. ut neq affec¬

Expanded text:
complectens, simul abjurat et abjicit, et non solum idolum fieri vetat, sed et similitudinem omnium quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem et dicit: Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis incum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affec
Abbreviated transcription (Latin):
tur scõs equi sunt hynnientes.S hñt ascensores
quib aguntur angelos malos. & ideo feroces sunt.
Si gͦ uideris aliquando ꝑsecutorem tuũ nimiũ
tuũ seuientem. scito quia ab ascensore suo demone

Expanded text:
tur sanctos, equi sunt hinnientes, sed habent ascensores tur sanctos, equi sunt hinnientes, sed habent ascensores quibus aguntur angelos malos, et ideo feroces sunt. Si ergo videris persecutorem tuum nimium aliquando saevientem, scito quia ab ascensore suo daemone
Abbreviated transcription (Latin):
& uerum pharaonẽ id est diabolum int̾ficiet sp̃r
oris siii. cum gͦ refulgebit in maiestate patris
dominus. sed & głose glorificat᷑. cum om̃s ita ho¬
norificant filiũ sicut honorificant patrẽ. Equũ.
& ascensorem ꝓiecit in mare. aduitor & ꝓcector
factas est michi in salutẽ. Homines qui nos inse¬
cuntur equi sunt. & ut ita dicã. om̃s qui in car¬
ne nati sunt equi figuralit̃ sunt. Sed hii habent
ascensores suos. Sunt equi qͦs d̃s ascendit. & cir¬
cumeunt omnẽ t̾ram. de quibus dicit᷑. equitat᷑
tuus salus. Sunt equi qui ascensorẽ hñt diabolũ
& angelos enis. Iudas equus erat. s donec habu¬
Cum cet̾is etenim apłis missus. salutẽ egrotis. &¬
sanitatẽ languentibus prestitit: s ubi diabolo
se substrauit. post bucellam enĩ introuut in illũ
sathanas. ascensor ipsius ẽ effectus sachanas. et
illius habenis ductus aduersus dominũ & salua¬
torem nr̃m cepit equitare. Om̃s gͦ qui ꝑsequun¬

Expanded text:
 verum Pharaonem, id est, diabolum, interficiet spiritu oris sui. Cum ergo refulgebit in majestate Patris Dominus, sed gloriose glorificatur, cum omnes ita glorificant Filium sicut honorificant Patrem. Equum et ascensofactus est mihi in salutem. Homines qui nos insequuntur equi sunt: et, ut ita dicam, omnes qui in carne nati sunt, figuraliter equi sunt, sed hi habent ascensores suos. Sunt equi quos Dominus ascendit, et circumeunt omnem terram. De quibus dicitur: Et equitatus tuus salus. Sunt autem equi qui ascensores habent diabolum et angelos ejus. cum caeteris enim apostolis missus aegrotis salutem et languentibus praestitit sanitatem; ubi diabolo  substravit, post buccellam enim introivit in eum Satanas, ascensor ipsius effectus est Satanas et illius habenis ductus adversus Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes ergo, qui persequun
Abbreviated transcription (Latin):
rat nos mori in egypto: quando sedebamꝰ suꝑ ollas
carnium. O populus ingrat᷑. Besiderat egyptum.
qui egyptios uiderat extinctos. Carnes egypti requi
alitibus datas. Murmur gͦ aduersũ moysen. im¬
mo aduersum dm̃ leuant. s hoc pͥmo quidẽ ignoscit᷑.¬
ignoscitur & sccł̃o fortassis & tercio. Uerum si ñ desinant
s ꝑsistant. audi quid post hec murmurantẽ ppłm ꝯ
sequat᷑. In numeroꝵ libro refert᷑. quod & in suis scͥptis
retexuit apłs dicens. Neq murmuraueritis sicut
quidã ex illis murmurauert̃. & a serpentibꝰ in t̾iert̃
Murmurantẽ ppłm. uenenatus in heremo depascit᷑
morsus serpentiũ. Uicleamus nos qui hȩc audimꝰ.
nos in quam ꝓ quib scripta sunt. Illis enĩ ad correp¬
tionẽ facta sunt. scripta sunt aut̃ ꝓpt̃ nos in quos fi¬
nes scłoꝵ deuetierunt. Si ñ desinimꝰ murmurantes.¬

Expanded text:
rat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas rat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requiralitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
Inhoc tempore quo & manna de celo descendit. in
diequo primũ pascha fit. ñ d̾escendit manna. s in ħ
quod scłm paschafit. Uideamus gͦ nunc qui sit in his
ordo mysterii. Primũ paschaprimi ppłi ẽ. scđm pascha
nr̃m est. Nos enim fuimus immundi inanima. qui
colebamus lignum & lapidem. & ignorantesdm his
qui natura ñ erant diis seruiebamus. Nos aũt eramꝰ
qui longe peregrinabamur:. de quib diẽ apłs qr fuimꝰ¬
hospites ⁊ peregrini intestamentodĩ. spem ñ habentes
& sine do in hoc mundo. Ueruntamen ñ dat᷑ manna
decȩlo in illa die qua primum pascha fit.s in illa qya
scđm. Panis enim qui decelo descendit. ñ uenit ad
illos qui primã sollempnitatẽ celebrabant.s ad
nos qui secundam suscepimꝰ. Nr̃m eium pascha
immolatus ẽ xp̃c. qui uerus nobis panis decȩlo
descendit. S interim uideamus quidẽ. qd̾ in hac die
gestum monstratur. Quinta decima die inquit men¬
sis secundi. murmurauit ppłs ⁊ dix̃. quia meliꝰ fue¬

Expanded text:
In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fue
Abbreviated transcription (Latin):
na & parũ aliquid inquitatis attulerit. illud parũ
tamqͣm plũbũ igni resoluit᷑. & purgat᷑. & totũ remanet
aurum purã. & si quis plus illuc plumb detalerit phus
exurit᷑. ut ampliꝰ decoquat᷑. ut ⁊ fi parũ aliquid aur
purgati tamen resideat. Quid si aliquis toti plũbeꝰ¬
illuc uenerit. Fiet de illo hoc quod qd̾ scriptũ c̃. Dimer¬
getur in ꝓfundum. tãquã plũbũ in aqua ualidissima.

Expanded text:
na, et parum aliquid iniquitatis attulerit, illud parum na, et parum aliquid iniquitatis attulerit, illud parum tanquam plumbum igne resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum, et si qui plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri purgati tamen resideat; quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est: « Demergitur in profundo tanquam plumbum in aqua validissima.
Abbreviated transcription (Latin):
lierem sedentẽ suꝑtalentũ plumbi. & dixi. Que ẽ
hȩc. & respondit. Iniquitas. Inde ẽ gͦ qd̾ iniqui dimer¬
si sunt in ꝓfundũ. sicut plumbũ in aqua ualidissima. Sc̃
aũt ñ dimergunt. s ambulant suꝑ aquas: qui leues st̃
& peccati pondere ñ grauant᷑. Beniq dñs & saluator
suꝑ aquas ambulauit. ipse enim est qui uere peccatũ
nescit. Ambulauit ⁊ discipulus eus petrus licet pau¬
bubam trepidauerit. Nonenim tantus erat ⁊ talis
qui nichil ominno de sp̃e plumbi in se hab̾et admixtũ.
fit. ut si quid forte de sp̃e plumb admiccũ habuerit.
io ignis decoquat & resoluat. ut efficrant᷑ om̃s aurum
bonũ. quia aurũ t̾re illius bonũ eẽ dicit᷑. qͣm habituri
sunt sci. & sicut fornax ꝓbat aurũ. ita ⁊ hoĩes iustos
temptatio. Ueniendũ gͦ ẽ omnib ad ignẽ. uemiendũ
ẽ ad conflatoriũ. S eteñ dñs ⁊ conflat & purgat
filios iuda. S ⁊ illuc cumuenit᷑. si qui multi oꝑabo¬

Expanded text:
lierem sedentem super talentum plumbi, et dixi, quae est haec? et respondit, iniquitas . » Inde est ergo, quod iniqui demersi sunt in profundum, sicut plumbum in aqua validissima: sancti autem non demerguntur, sed ambulant super aquas, quia leves sunt, et peccati pondere non gravantur. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est, qui vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admistum. fit, ut si quid forte de specie plumbi habuerit admistum, id ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur omnes aurum bonum: quia aurum terrae illius bonum esse dicitur quam habitaturi sunt sancti; et sicut fornax probat aurum, ita homines justos tentatio. Veniendum est ergo omnibus ad ignem, veniendum est ad conflatorium. Sedet enim Dominus et conflat, et purgat filios Juda. Sed illuc cum venitur, si qui multa opera bo
Abbreviated transcription (Latin):
goganfane. Eato. suopt aoureptione legeant¬
un in dicet popali peccatũ. ꝙ murmurau̾it & ingratus
fuerit diuinis beneficiis. cũ celeste magna susciperet.
Qui etiam dies scribitur in qua die murmurauerit ppls.
Secundo inquitmense quinta decima die mensis. quod
utiq ñ absq ratione scriptum ẽ. Recordare de legib
paschȩ quȩ dicta sunt. & inuenies ib hoc ẽẽ tempus
quod statuitur ad scđm pascha faciendũ. bis qui
immuncdi in anima fuerunt. uł occupati negociis
peregrinis. Qui gͦ ñ fuerunt in mundi in ani¬
ma. uł ñ longe ꝑegrinabant᷑. quarta decima die¬

Expanded text:
rigene. Esto propter correptionem legentium, indicetur populi peccatum; quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manna susciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupati negotiis peregrinis. Qui ergo non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima
Abbreviated transcription (Latin):
cari aliud gloriose glorificari. Nam dominꝰ meus
ibẽ xp̃c cum carnẽ ex uirgine ꝓ nr̃a salute susce¬
pit. glorificatus ẽ quide. quia uenit querere qd̾
perierat. ñ tam̃ gloriose glorifica᷑ ẽ. Bicit᷑ aũt de
ipso quia uidimus eũ & non habebat speciem
neq decorẽ. & uultus eiꝰ ignobilis suꝑ filios hõiũ.
Glorificatus ẽ & cum ad crucẽ uenit ⁊ ꝑtulit mortẽ¬

Expanded text:
cari, aliud gloriose glorificari. Nam Dominus Jesus Christus, cum carnem ex Virgine pro salute nostra suscepit, glorificatus est quidem, quia venit quaerere quod perierat, non tamen gloriose glorificatus est. Dicitur enim de ipso, « quia vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem, et vultus ejus ignobilis super filios hominum glorificatus est ; » et cum ad crucem venit et pertulit morte
Abbreviated transcription (Latin):
infacto. aut in dicto. aut in cogitatione peccat᷑. et
ideo t̃nistratores ꝑ singulos quosq dñr. qui tres istas
in nobis peccandi obsicdent uias. & speculent᷑ semꝑ
atq in insidiis agant. ut aut ille ex misero homine
sermonẽ malũ eliciat. autille iniquũ opꝰ exctorqueat.
aut ille cogitationẽ pessimam rapiat. Beniq ⁊ sem̃
uerbi d̃i ubi cadit & deꝑit. triplex describit᷑ locus.
Unius secus uiam refertur. qui conculcat᷑ abhomi¬
nibus. alius in spinis alius in petrosis. & econtrario
t̾ra bona afferre dr criplicẽ fructũ uł cencesimum

Expanded text:
in facto, aut in dicto, aut in cogitatione peccatur, et in facto, aut in dicto, aut in cogitatione peccatur, et ideo terni statores per singulos quosque dicuntur qui tres istas in nobis atque in insidiis agant, ut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus, unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus; alius in spinis, alius in petrosis. Et econtrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum vel centesimum,
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinẽ. s aduersũ principat & potestates. et
aduersum hunis mundi rectores tenebrarũ. Bñs
enim nomen illi est. & non ẽ ulla creatura cuꝰ dñs
non sit. Quadrigas pharaonis & exercitum eiꝰ ꝓie¬
cit in mare. electos ascensores t̾nos stratores demersit
& regnũ ne quitiȩ tenens quadrigas agit. Non illi
satis ẽ uni equo ascendere. plures simul agitat. plu¬
res simulplagis tort ũberis cogit. Quoscumq uide¬
ris in lucurraturpiores. in crudelitate seuiores.
in auaricia tetriores. in impietate flagiciosiores.
scitohos de quadrigis eẽ pharaomis. Ipsis sedet ip¬
soseurraisuo subiungit. in ipsis fertur & uolitat. &
ꝑ aꝑtos scelerũ effusis eos agit habenis. Sunt & alii
electi ascensores. elect sine cdubio ad maliciã. Sed iam
de ascensoribus supͣdiximus. nunc etiã quift̃ terni
stratores uideamus. Michi uident᷑ t̃ni stratores ꝓ eo
dici. quod triplex ẽ hominib peccandi uia. Aut enĩ

Expanded text:
t sanguinem, sed adversum principatus et potestates et adversum mundi hujus rectores tenebrarum. Dominus enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis cogit. Quoscunque videris in luxuria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur et volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt alii electi ascensores, electi sine dubio ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus, nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici quod triplex est hominibus peccandi via. Aut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicitur. & indurauit añscorpharaonis regis
egypti. & seruoꝵ enis. ⁊ insecutus ẽ post filios isrł.
Sed cum moys es de t̾ra madian ad egyptũ mutit᷑
faraonis. Ego aũ induro corpharaoniᷤᷤ ñ dimitet ppłm.
hie pͥmo dictũ ẽ a dño. ego induro corfaraons. S ⁊ scđo¬

Expanded text:
tur: Et induravit Dominus cor Pharaonis regis Aegypti et servorum ejus, et insecutus est eos. Sed et cum Moyses de terra Madian ad Aegyptum mittitur Pharaonis: Ego autem indurabo cor Pharaonis, etc. Hinc primum dictum est a Domino: Ego indurabo cor Pharaonis, etc
Abbreviated transcription (Latin):
in astucia eorum. Quod uͦ aquȩ fluminis uercunt᷑
in sanguinẽ. satis conuenient̃ aptat᷑. primo quidẽ¬
ut is fluuiꝰ cui hebreoꝵ paruulos crudeli nece tradi¬
derant. auctorib sceleris poculũ sanguinis reddẽt.
& cruorẽ polluci gurgitis quẽ parricidali cede ma¬
tica & lubrica philosophoꝵ sunt dogiata. Ista qm̃
paruulos quosq sensu. & pueros intelligentia de¬
osfendit. necis eoꝵ penas ⁊ reacũ sangumis exigunt᷑¬
qui effrisus est suꝑt̾ram a sanguine abel iusti usq

Expanded text:
fluminis vertuntur in sanguinem, satis convenienter aptatur ut fluvius cui Hebraeorum parvulos crudeli nece tradiderant, auctoribus sceleris poculum sanguinis redderet, et cruorem polluti gurgitis, quem parricidali caede matica et lubrica philosophorum dogmata sunt, quos parvulos sensu et intelligentia deostendit, necis suorum in poenas et reatum sanguinis exiguntqui effusus
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾cio magi cedunt & dicunt adfaraonẽ. digitꝰ
dĩ ẽ hoc. In quarto ꝑ cẏnomiã uerb̾at᷑ dic̃. euntes
Orate gͥ ꝓme ad dominũ. In quinto ubi nec pecora
Similit̃ & in sexto suꝑ plaga ulcerũ facit. In sep¬
timo uero cum grandine uastat᷑ ⁊ ignibꝰ. misit in qͥt¬

Expanded text:
In tertio magi cedunt, dicentes: Digitus Dei est hic, etc. In quarto per cynomyiam verberatus, dicit: Euntes olate Domino Deo, etc. In quinto, ubi neces pecudum Similiter in sexto super plaga ulcerum. In septimo vero, cum grandine vastatur et ignibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ymnũ dõ gratulationis offerre. Accipiunt tam̃
ẏmnũ canentes etiam tympanũ in manib suis.
sicut de maria sorore moẏsi & aaron refert᷑. Ꝙ tugͦ
si mare rubrum transieris. si egyptios submergi
gratulationis emittere. & dicere. Cantemus dño
gloriose enim honorificat᷑ est. equum & ascensorẽ
ꝓiecit in mare. Melius aũt & dignius hec dicis
si habueris tẏmpanũ in manutua. sdẽ si carnem
cuam erueificers eum uiens & coneupiscentus
& si mortibicauis m̃bra tuaq̃s̃t suꝑ t̾rã. E cam̃ uidea

Expanded text:
hymnum Deo gratulationis offerre: accipiunt tamen hymnum cantantes etiam tympana in manibus suis, sicut de Maria sorore Moysi et Aaron refertur. Et tu ergo si mare Rubrum transieris, si Aegyptios submergi gratulationis emittere et dicere: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est: equum et ascensorem projecit in mare. Melius autem et dignius haec dicis, si habueris tympanum in manu tua, id est, si carnem tuam crucifixeris cum vitiis et concupiscentiis, et si mortificaveris membra t
Abbreviated transcription (Latin):
quare dubitasti: Ueruntam̃ qr diẽt melius fuerat nos
seruire egẏptiis qͣm mori in heremo. temptationis
& fragilitatis hȩc u̾ba sunt. Alioquin falsum ẽ. Lon¬
ge enim melius ẽ in beremo mori. qͣm seruire egyp¬
tiis. Qͥ enĩ inheremo morit᷑ hoc ip̃o qd separatus ẽ
integrum ꝑuenire ñ potuit. Melius enĩ ẽ ꝑfectã
uitã querent in itinere mori. qͣm ne ꝓficisc quidẽ
ad ꝑfectionẽ querendã. Unde et eoꝵ falli uidetur
opinio. qui dum nimis arduũ it uirtutis expont.
dumq multas eius difficultates multaq ꝑicula
& lapsus enumerant. ne ineundũ quidẽ idaut inci¬
piendum iudicant. S multo melius ẽ me in hoc
itinere uel mori. si ita necesse ẽ. quam int̃ egyptios
ꝑmanentẽ necari.⁊ salsis atq amaris fluctibus ob¬
clamat: Nulla eius uox clamoris audit᷑. & camen
dicit ad eũ d̃s. Quid clamas ad me: Uelim scire
quomodo scĩ sine uoce clamant ad dm̃. Apłs dicit

Expanded text:
 dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus estintegrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis atque amaris fluctibus obclamat? Nulla ejus vox clamoris auditur; et tamen dicit ad eum Deus, Quid clamas ad me ? Velim scire quomodo sancti sine voce clament ad Deum. Apostolus docet,
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ audit᷑. & quid post hoc: Iubet᷑ moyses uir¬
ga ꝑcutere mare. ut in grediente ppło dĩ dehiscat
& cedat. ac uoluntati diuinȩ elementoꝵ famulen¬
cur obsequia. ⁊ aquȩ quȩ timebant᷑ famulis dĩ dex
tra leuaq murus effecte. non solũ ꝑniciem nesci¬
ant. s et munimen excibeant. Cogitur gͦ fluctus¬
in tumulũ. & unda in semetipsã rep̃ssa curuat᷑.
soli ditatẽ recipit liquor. & solum maris areseit in
puluerẽ. Bonitatẽ dĩ creatoris incellige. Si uolunta¬
cieius obtemꝑes. si legem eius sequaris. ip̃a tibi ele¬
menta. ⁊̃ contra sui naturã seruire compellit.

Expanded text:
clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae qui murus effectae, non solum perniciem nesciant, sed et munimen exhibeant. Sequitur: Cumquin cumulum et unda in semetipsa repressa curvatur, soliditatem recipit liquor et solum maris arescit in pulverem: bonitatem Dei creatoris intellige, si voluntati ejus obtemperes, si legem ejus sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam servire compellit.
Abbreviated transcription (Latin):
maleficos egypti. & non poterant resistere moysi.
Inseptimauigilare iubet mane ualde. & st. re
contra pbaraonẽ. cum grandinẽ & ignẽ ꝓduc̃ ⁊
brȩ. & non quidẽ intrat. s uocat᷑ ad pbaraonem.
Similit̃ in decima cum delentur primitiua & cogi¬

Expanded text:
osi. In septima vigilare jubetur valde mane, et stare contra Pharaonem, cum grandinem et ignem producit et : nec intrat, sed vocatur ad Pharaonem. Similiter in decima, cum primitiva
Abbreviated transcription (Latin):
asseras unũ d̾m. quã tortuosũ. quã difficile. quam
cum dicis dñm̃ maiestatis crucifixum. & filiũ hõĩs
& quam difficilia: quiaudit & ñ cũ fide audic dic̃
quia errant isti. Sedtu fixus esto nec dubites debu
uam. Ipse enim dix̃ tollentes de othon castra. colloca¬
te int̾ epauleũ & magdolũ contra belsefon. fugiens

Expanded text:
 difficile et Si dicis Deum majestatis crucifixum filium hominis haec et difficilia; qui audit nisi eum fide audiat, dicit quia errant isti. Sed tu fixus esto in hac fide, fidei, qui ait: Tollentes de Othon castra, collocate inter Epauleum et Magdalum. Fuisset. Fugiens
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi iter facite int̾ epauleũ. & int̾ magdolũ
quodẽ contra belsephon. Hȩc aũt int̾pretantur.
epauleum quidẽ assensio tortuosa. magdolũ turris.
belsefon ascensio specule uel habens speculã. Tu fortas¬
se credebas. qr it̃ quodd̃s ostendie planũ ẽẽt ⁊ molle.

Expanded text:
conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod
Abbreviated transcription (Latin):
uenire filios isrł. non ꝑmittebat eos intantũ ꝓficere.
ut possine diei t̾eii ministeriis ꝑfrui. Audi enĩ ꝓpħam
qui dicit. Resuscitabit nos d̃s̃ pͥbiduum. & in die t̾cia
resurgemus & uiuemus in conspectueiꝰ. Prima dies
nobis passio saluatoris est. & sccła qua descendit in
infernũ. Tcia aũt resurrectionis ẽ dies. & ideo in
die t̃cia ds̃ antecedebat eos. ꝑ diem incolumpna
nubis. ꝑ noctẽ autẽ in columpna ignis. Quodsi
scđm ea quȩ suꝑius diximus in his uerbis recte
nos apłs docet baptisii mysteria contineri. neces¬
sarium ẽ ut qui baptitantur in xp̃o in morte ip¬
sius bapcizentur: & ipsi consepeliantur. & cũ ip̃o
die tercia resurgant amortius. Quod ⁊ scdm hoc
quod dicit apłs simul secũ suscitaure. simulq fec̃
sedere in celestib. Cum gͦ t̾ei diei tibi mysterium
fui̾t susceptũ. incipiet te ducere d̃s. & ip̃e uiã salu

Expanded text:
pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim propheta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis. Quod si secundum ea quae superius diximus, in his verbis recte nos Apostolus docet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secundum hoc quod dicit Apostolus, simul secum suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipiet te deducere Deus, et ipse post haec
Abbreviated transcription (Latin):
tele &uicioꝵ ineitamenta reieceris. habitabis inta¬
bernaculis. Habitamus enim in tab̾naculis. ex qui¬
bus nolumus expoliari s suꝑuestrri. Habitatio aũt
tab̾naculoꝵ. expeditum & absq ullis impedimentis
iudicat eẽ eum qui festinat ad dm̃. S ne i hoc qui¬
dem standum ẽ. urgenda ꝓfectio mouenda castrast̃
etiam desocbot. ⁊ festinandum ẽ ut ueniat᷑ in othon¬
hic enim audiesdici quia ds̃ antecedebat eos ꝑ
diem in columpna nubis. & ꝑ noctẽ in colũpna ignis.
Non hoc inuerus factum apud ramesse: nec apd̃ sococh.
quȩ scda ꝓficiscentib castra dñr. s t̾cia castra sunt.
in quibus fuint signa diuina. Recordare quȩ suꝑiꝰ
dicta sunt. cum dicebat moyses ad pharaonẽ. it t̾riũ
dierũ ibimus in deserto. & immolabimꝰ dño do nr̃o.
Hoc gͦ erat triduũ ad quod festinabat moyses. et
contradicebat pharao. Ille enim dicebat. ñ eatislon¬
guis. Non ꝑmittebat pharao ad locum signoꝵ ꝑ

Expanded text:
t vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda est profectio, movenda sunt castra etiam de Socoth, et festinandum est ut veniatur in EthHic enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Qui aut̃ edificat supͣ fundamentũ hoc. aurum
argentũ lapides p̃ciosos. triplicẽ bonoꝵ indicans
t̃m stratores sunt angłi nequã excercitu faraonis.
dñs in mare rubrum. & ignitis eos inudicii diẽ
fluctib tradit. ac penarum pelagoteget. si tudm̃¬
in ꝓfundum quasi lapis. Quare deciderunt
in ꝓfundũ tanquã lapis: quia ñ erant tales
lapides. de quib possint suscitari filii abrahã.¬

Expanded text:
I: Qui aedificat supra fundamentum argentum, aurum, lapides pretiosos, triplicem bonorum indicans trini statores sunt angeli nequam de exercitu Pharaonis, Dominus in Rubrum mare, et ignitis eos in judicii die fluctibus tradet ac poenarum pelago teget. « Abyin profundum quasi lapis. Quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? Quia non erant tales lapides de quibus suscitari possent filii Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ inualidus erit pharao. Si aut nos uł infirmi
ceꝑimus ẽẽ ł dubii. ille aduersũ nos ualidior ⁊ con¬
stantior fiet. & uere illud implet᷑ in nob̾. in quo
moyses dedit figurã. Cũ enĩ ip̃e eleuaret manꝰ uince¬
batur amalech: si uͦ lassas eas deiceret. & brachia in¬
firma deponeret. inualescebat amalech. Ita gͦ nos
in uirtutecrucis xp̃i extollamus brachia. ⁊ leuemꝰ in
orationẽ scãs manꝰ in omnibꝰ sineira. ⁊ disceptatione
ut dñi mereamur auxiliũ. Hoc idẽ namq ⁊ iacobꝰ
apłs cohortatur dicens. Resistite aũ diabolo ⁊ fugiet
a uobis. Agamus gͦ omnifide ut ñ solũ fagiace
a nobis. s ⁊ conteratur sathanas sub pedib nr̃is.
sic̃ ⁊ pharao dimersus ẽ in mare:⁊ in ꝓfundo abyssi
excinctꝰ. Nos aũ si recedamꝰ de egypto uicioꝵ. fluctꝰ

Expanded text:
 invalidior erit diabolus. Si autem nos vel infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. Cum enim ipse elevaret manus, vincebatur Amalech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponeret, invalescebat Amalech. Ita ergo etiam nos in virtute crucis Christi extollamus brachia et elevemus in oratione sanctas manus in omni loco sine ira et disceptatione, ut Domini mereamur auxilium. Hoc namque Iacobus apostolus hortatur nos dicens: «Resistite diabolo et fugiet a vobis». Agamus ergo omni fide et non solum fugiet a nobis, sed et conteretur Sathanas sub pedibus nostris sicut Pharao dimersus est in mare et in profundo abissi extinctus est. Nos autem, si recedamus de Ægypto vitiorum fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid uenistiante cempus torquere nos: Scimus
ce quisis. du es filius dei mui. Ubi tormenta senserĩt
seiunt dñm. Ante flagella dicit. Nescio dominũ ⁊¬
s ⁊ ip̃e eũ ꝑurget exire. Nulla enim societas lucz
ad cenebras. nulla pars fidel cũ infidele. S quid¬

Expanded text:
Quid venisti ante tempus torquere nos? scimus te quia tu es Filius Dei. Et ubi tormenta senserunt, sciunt Dominum. Ante flagella dicit, Nescio Deuet etiam urgebit exire. Nulla enim societas luci ad tenebras, nulla pars fideli cum infideli .
Abbreviated transcription (Latin):
sen idest legem dd̃i sequens agas hoc it̃. egyptius te
quidem insequit᷑ & insectat᷑. S uide qͥd fiat. Leua
uit inquit angłs dñi qui antecedebat castra isrł.
& abiit post illos. Eleuauit ⁊ columpna nubis a fa¬
cie eoꝵ & stetit post illos. & intrauit int̾ castra egyp¬
tiorum & isrłitarũ. Hȩc columpna nobis ppło qri
imponit & tenebras. Non enim transfert᷑ colũpna
lucẽ. &tu gͦ si ab egyptiis recedas. & de potestate de¬
monũ fugias. uide quanta cib diuinitus p̃parant᷑
auxilia. uide qͣntis adiutorib tueris. tantũ ẽ ut
illis dixcerunt. Taniquam ñ eẽnt sepulebra in e¬
gypto sic ecducisti nos. ut moriamur in deserto
serco hoc. Hȩc fatiscentis in cẽptatione animi uer¬
ba sunt. S quis ita beatus est. qui sic tẽptationũ
pondus expediat. ut nulla menti eius cogitatio
ambiguitatis obrepat: Uioe illimagno arełs¬

Expanded text:
sen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Det abiit post illos. Elevavit et columnam nubis a facie eorum, et stetit post illos, et intravit inter castra Aegyptiorum et Israel. Haec columna nubis populo imponit tenebras; non transfertur columna lucem. Et tu ergo si ab Aegyptiis recedas, si de potestate daemonum fugias, vide qauxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto serto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno
Abbreviated transcription (Latin):
moyses quem habemus nobiscũ. habemus enĩ mo¬
ysen & ꝓpħas. id est lex dĩ uult de educere de egypto
si audas eam. uult telonge facere apharaone. Eru¬
ere ce cupit. deoꝑe luti & palearũ. si tam̃ audias le
gem d̃i. & spiritalit̃ intelligas. Non uult de in car¬

Expanded text:
Moses, quem habemus nobiscum habemus enim Mosen et prophetas, id est, lex Dei vult te educere de Aegypto, si audias eam; vult te longe facere a Pharaone, eruere de opere luti et palearum: si tamen audias, et spiritualiter intelligas; non vult
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlatus ẽ sermodi. necessario certamen intͣ de uirtuti¬
bus aduersum uicia suscitat᷑. Prius uͦ qͣm ueniret
sermo qui argueret uicia intra de in pace durabant.
Sedubi sermodĩ facere ceꝑit uniꝰ cuiꝰq discrimen. tũ
ꝑcurbatio magna consurgit. & sine federe nascit᷑
bellum. Cum iniustia enim quando conuenire po
ritate mendatiũ: & iõ non magnoꝑe ꝑturbemur.
si ui det᷑ odor nr̃ execrabilis ẽẽ pbaraoni. E xecratiomi
namq uiciis dr uirtus. Qum potius ut in posterioribꝰ¬

Expanded text:
latus est, necessario certamen intra te virtutibus contra vitia suscitatur. Prius vero quam veniret sermo qui argueret, vitia intra te in pace durabant, sed ubi sermo Domini facere ceperit uniuscuiusque discrimen, tunc perturbatio magna consurgit, et sine federe nascitur bellum. Iniustitia enim quando potest convenritate mendacium? Et ideo non magnopere perturbemur, si videtur odor noster execrabilis esse Pharaoni. Execracioni namque viciis ducitur virtus. Stemus eti
Abbreviated transcription (Latin):
incetunt ascensio tortuosa. & ascensio spectilȩ. uł
habens speculã. Ascensio ad actus ꝑtinet. specula
e⁊ disticultas. & multus labormmibte eñ nob temp¬
cationes occurrunt. multa offendicula quȩ dĩ sunt̾¬
uolentibus agere. Tum deinde in fide multa inueni¬
es tortuosa plurimas questiones. multas obieetiones
hereticoꝵ multas contradictiones infideliũ. Hoc it̃
agendũ est sequentib d̾m. S̾ ⁊ turris in boc itinere.
computabit sumptus. si ñ ht̃ unde ꝑficiat. ista ẽ gͦ
turris sedes arclua & excelsa uirtutũ. S uidens hȩs

Expanded text:
inceditur ascensio tortuosa, et ascensio speculae vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula est difficultas, multus labor: multae enim tentationes nobis occurrunt, multa offendicula, volentvolentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus Deum; computabiturris ex his ardua et excelsa virtutibus; quod videns
Abbreviated transcription (Latin):
seruitiũ di. inuitet eã exire descło renunciare oĩb
Quales adolescentes. nelaborent. ne militent. ne a¬
gant aliquid quod eisꝓsit. relictis rebus necessaruis¬
& utilibus. ineptias sectantur & ocium. Quid ẽ ser¬
uire deo. Laborare nolunt & mertis ocii occasiones
requirunt. Hȩc erant cunc ũba pharaonis. bȩe ⁊ ñc
amici eius ⁊ familiares loquunt᷑. Non solũ uerbis

Expanded text:
utem Dei, exire de saeculo, renuntiare omnibus tur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et otium. Quid est servire Deo? Laborare nolunt et otii occasiones quaerunt: haec erant tunc verba Pharaonis, haec et nunc amici ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est quod sinagoga accepit de eccłia: Suco
dicens. Ego in nongente inemulatione uos in¬
ducam. in gente insipienti. in irã uos incitabo.¬
& synagoga gͦ de eccłia istisd mercedis accepit.
ut ultra idola noncolat. Uidens enim eos qui¬
ex gentib sunt. ita add̃m conuersos ẽẽ. ut ult᷑

Expanded text:
id est quod Synagoga accipit ab Ecclesia? Puto dicit: Ego in non gentem in aemulationem vos inducam: in gentem insipientem, in iram vos concitabo. Synagoga ergo de Ecclesia hanc mercedem accipit ut ultra idola non colat: videns enim gentiles ita ad Deum conversos, ut ultra
Abbreviated transcription (Latin):
Pharao bicqui ẽ princeps egypti. ubi se uidet ue
hementius ꝑurgeri. ut dimittat ppłm dĩ scdo loco
hoccupit impetrare nelongius abeant. ne totũ
criduũ ꝓficiseant᷑. & dic̃. Ne longius abeatis. Nõ
uult longe a se fieri ppłm dĩ. uulteũ siñ infacto
uł in sermone peccare. sinon in sermone uł in
uuũ ꝓficis cant᷑. uult in nob uel unũ diẽ suũ habe

Expanded text:
possimus. Princeps vero Aegypti ubi videt se vehementius urgeri ut dimittat populum Dei, secundo loco cupit impetrare ut non longius abeant, ne totum triduum proficiscantur, dicens: Ne longe abeatis. Non vult longe a se fieri populum Dei. Vult enim, si non in facto, vel in sermone peccent; si non in sermone, vel in se proficiscantur. Vult in nobis vel un
Abbreviated transcription (Latin):
ram ꝑtinent corꝑalẽ. hec ñ solũ uiuere s ⁊ augeri
cupit & excol. Uult enim ut om̃s carnalia sapiant.
nemo eleuet oculos suosad celum. nemorequirat un¬
de huc uenerit. nemo ꝑadysum patriã recordetur:
cum enim uidis homines uoluptatib et deliciis
rex egypti masculos necat. & feminas uiuificat. Si uͦ¬
culos sursum erigere. quȩ ꝑpetua et ȩt̃na st̃ querere.¬

Expanded text:
riam pertinent corporalem, hae non solum vivere, sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus rex Aegypti masculos necat, et vivificat feminas. Si culos sursum erigere, aeterna quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i seruetur. Tridui it̃ ꝓficiscimur de egypto. Si
racionalẽ naturalẽ moralẽ sapientiam de rebus
mundialibꝰ auferentes. ad statuta diuina ꝯuertim᷑.
Tridui it de egypto ꝓficiscimur. si purifi cantes
in nobis dicta facta uł cogitata. tria st̃ enĩ hȩe

Expanded text:
isti servetur. Tridui iter proficiscimur de Aegypto, si rationabilem, moralem, naturalem sapientiam, de rebus mundialibus auferentes, ad instituta divina convertimus. Tridui iter de Aegypto proficiscimur, si purificantes in nobis dicta, facta vel cogitata tria sunt enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. cum uitate ⁊ ꝓbationib deficit. Ille enĩ
abmicio menda x fuit. ⁊ ideo talessib eiuitates edi
nis & int̾itus ẽ locus. ⁊ alia eius ciuitas cominotio
res effodiunt ⁊ furant᷑. S ⁊ ciuitatẽ solis edificant
factȩ suit utuideant d̾m. & spicit tam̃ imminere
exicium ideo dic̃. quia gens isrł ualet suꝑnos. Utinã

Expanded text:
loquitur a veritate et probationibus. Ille ab initio mendax fuit, et ideo tales civitates vult nis ejus est locus; alia ejus civitas est commotio res effodiunt et furantur . Civitatem quoque Solis aedificat, factae sunt ut videant Deum. Prospicit tamen imminere exitium; ideo dicit, Gens Israel valet super nos, utina
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃ia uelut obstetricibus medicant᷑. qr exscripturarum¬
lectione cuncta meas eruditionis medicina confercur.
Temptat tamen pharao ꝑhȩc nae care masculos ȩccłiȩ.
sensus ⁊ ꝑuersa dogmata suggerit. S stat ĩmobile
fundamentã dĩ. timent enĩ obstetrices dm̃ id ẽ timo¬
rem di docent. quia inicium sapientiȩ timor dm̃i. Sic de¬

Expanded text:
Ecclesia, velut obstetricibus medicantur, quia de Scripturis cuncta eruditionis medicamina conferuntur. Tentat tamen Pharao per has necare masculos, ses et prava dogmata suggerit. Sed stat immobile fundamentum Dei. Timent enim obstetrices Deum, id est, timorem Dei docent, qui est initium sapientiae. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sariis eius. & deuictis eis descendant det̾ra sua.
uidetur michi exhis quȩ scĩs patriarchis uł ꝓpħis
uenturũ qui exuat principatus tĩus & pocestates.¬
& cuni fiducia triumphet cos. ⁊ adfigat eos in lig¬
no crucis suȩ. Igitur conuocata om̃i gentesua¬

Expanded text:
cedant de terra sua. Videtur mihi ex his quae patriarchis et prophetis venturum qui exuat principatus ejus et potestates, cum fiducia triumphet eos et affligat in ligno crucis. I
Abbreviated transcription (Latin):
idetur mͥ unusquisq sermo scͥp¬
ture diuinȩ. similiseẽ alicui se¬
minũ. cuuis nat᷑a hȩc ẽ ut cũ
iactum fuerit int̾ra. & gene¬
ratum in spicam. uł quacũq¬
alia sui generis specie multi¬
plicit̃ diffundat᷑. & tanto cuntu¬
latius quando uł ꝑitus agricola. plus seminib laboris in¬
penderit. Sic gͦ efficitur in culturȩ diligentia exiguũ
semen u̾bi causa sinapis quodẽ omnũ minimũ. efficiat᷑
maius omnibꝰ olerib & fiat arbor. ita ut uenrant uola¬
tilia cęli & habitent in ramis eiꝰ. Ita et hic sermo qui ñe¬
nobis ex diuinis uoluminib recitat᷑ ẽ. si ꝑitũ inuenat
& diligentẽ colonũ: cum primo attacta uideat᷑ exiga¬
us & brenis. & ceꝑit excoli & sp̃italia retractare. eres¬
cit in arborem in ramos ⁊ uirgulta diffundit᷑. ita ut
possint uenire disputatores & rethores huiꝰ mundi. qui
uelut aues cel leuibus pennis uerboꝵ dũtaxat pompa
excelsa secunt᷑ ⁊ ardua. & rationibus capti uelint habitare

Expanded text:
idetur mihi unusquisque sermo Scripturae divinae similis esse alicui seminum, cuius natura haec est, ut cum iactum fuerit in terram, regeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto erit. Sic ergo efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluminibus legitur, si peritum inveniat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat pompa excelsa sectentur, et ardua: et rationibus capti, velint habitare
Abbreviated transcription (Latin):
S quid dic̃ scͥptura. Timebant inquit obstetrices dm¬
trices dixcerunt ante nos quidã. tationabilis eruditi¬
onis formam tenere. Obstetrices aũt mediȩ quedã st̃¬
& cam masculos nascentes quã feminas fouent. Pru¬
ditio gͣ ista communis racionabilis scientiȩ. ad om¬
nem ꝓpe modum ꝑuenit sensũ. Om̃s instruit. om̃s
fouet.Si qͥsm ea uirilis animi fuerit. & uolu̾it cȩles¬
dia querere. diuina sectari. ueluti medicat᷑ & fotus¬
ꝑ huiusmodi eruditiones ad diuinoꝵ intelligenti¬
am paratior ueniet. Est enĩ una uebut passer. quȩ
celsiora docet. & rationabilib doctrinȩ pennis in
cunda. moralis ẽ. mores componit. uerecũdiã docet.
institant honestatẽ. Michi cam̃ qm̃ dehis dic̃ septura

Expanded text:
bant obstetrices Dtrices docuerunt ante nos quamdam rationabilis eruditionis formam tenere. Obstetrices enim medicae sunt, et tam masculos nascentes quam feminas fovent. Eruditio ergo communis est rationabilis scientia, et ad omnem pene pervenit sensum, omnes instruit et fovet. Si quis in ea virilis animi fuerit, qui velit coelestia quaerere, divina sectari, velut medicatus et fortis, per has eruditiones ad divirorum intelligentiam paratior veniret. Est enim una, velut passer, quae celsiora docet, et rationabilis doctrinae pennis in cunda, moralis est, mores componit, verecundiam docet et honestatem. Mihi tamen quia dicit Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
habuimus pattem. etiam sinos in oꝑib malis ge¬
assumamus adnos legem dĩ. nec nobis sordeat
ua eius sunt & lactentia concidamus. Quȩ
nr̃i tecta regalia collocemus. Grandẽ ⁊ uali¬
dum habeamus moysen. Nichil de eo paruũ
nichil humile sentiamus:. s magnificũ totũ.
tocũ egregiũ. cocũ degans. t̃ otũ enĩ magnũ:

Expanded text:
habuimus patrem, si nos in operibus malis geassumamus legem Dei: non nobis sordeant va ejus sunt et lactantia comedamus; quae  tecta regalia collecemus. Grandem et validum habemus Mosen: nihil de eo parvum, nihil vile sentiamus, sed totum magnificum, totum egregium, totum elegans: totum enim magnum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm cuũ & domũ patris tui. quia concupiuit
rex sp̃em cuam. Hȩc gͦ ẽ quȩ exiit de domo patris
& uenit ad aquas. ut lauaret᷑ a peccatis que con¬
traxerat in domũ patris sui. Demq statim uisce¬
ra miscdiȩ suscepre. & miserat᷑ infantẽ. Hȩc gͦ¬
nutriri. Nutrit᷑ apud suos ibi agit infantiam.¬
optatur in filium. Moyses quialex appellatur¬
eccłia ad aquas bapcismi. suscipit etiã legẽ. Quȩ
ne oblita. Thybis genus ẽ tegminis ex uirgis¬
aut ex papyro contextũ. uel etiã ex arboꝵ cortice
expositus. Iacebat gͦ lex inclusa int̾ huiꝰmodi
uenit ex gentibus. & assum eret eã deluteis et pa¬
lustribus locis. atq intra sapientiȩ aulas & rega
lia tecta conscisceret. Hȩc tam̃ lex infantiã suam
intelligere nesciunt. paruula ẽ ⁊ infans. & lactan¬
tium habens eybos. Cum uͦ ad eccłiam uenit cũ¬

Expanded text:
m tuum, et domum patris tui, quia concupivit rex speciem tuam . Haec est ergo quae exivit de domo patris, et venit ad aquas, ut lavaretur a peccatis quae contraxerat in domo patris: et statim viscera misericordiae suscepit, et miserta est infantis; hnutriri. Nutritur apud suos, ibi agit infantiaoptatur in filium. Moses leEcclesia ad aquas baptismi, suscepit etiam legem, quae ec tibes, genus tegminis ex virgis et papiro contextum vel etiam ex arborum cortice tum. Jacebat ergo lex clausa intra hujusmodi veniret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra lia tecta consciverat. Haec infantiam suam liter eam intelligere nesciebant parvula et lactantium fiens cibus. Cum vero ad Ecclesiam venit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur aut pcc̃a nutriunt᷑. Hocem̃ uult pharao cam ui¬
uificari feminas iubet. s sola uirtus excolit᷑. sola nutri¬
tur. Uerum ad unũquẽq referamꝰ nr̃m. & cusi times
deum ñ facis p̃ceptũ regis egypt. Ille enim tͥ p̃cipit.
a concupiscas. cu sid̾m times & exhibes obstetricis

Expanded text:
ntur, aut peccata nutriuntur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Verum haec ad unumquemque referamus. Si times Deum, non facias praeceptum regis Aegypti: ille enim praecipit a concupiscas; tu, si times Deum, et exhi
Abbreviated transcription (Latin):
tionem scripta sunt. uttu qui hec audis si iam gra¬
tiam baptismi consecutus es. & annumerat᷑ es int̃
filios isrł. ac suscepist in te dñm regẽ. & post hoc
lutum. Ipse ẽ qui te suꝑpositis magistris & com¬
pulsorib adoꝑa t̃rena flagrisac uerbib agit. ut edi¬
fices illi eiuitates. Ipse ẽ qui te faẽ discurrere ꝓ scłm
maris ac t̾rȩ elementa ꝓ cupiditate turbare. Ipse ẽ egip¬
ti rex quice forum litib pulsarefacit. & ꝑ exiguot᷑re

Expanded text:
ratiam Baptismi jam consecutus es, et annumeratus es inter filios Israel, et suscepisti in te regem Christum, si post hoc lutum; ipse, superappositis magistris et compulsoribus, ad opera terrena flagellis agit, ut aedifices illi civitates; per saeculum discurrere facit maris, et terrae elementa pro cupiditate turbare: forum litibus pulsare et pro exiguo terrae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝓfectum habes. & nosti quia omnia ista figu¬
raliter contingebant illis. seripta sunt autẽ ꝓ
nobis. in quosfines seculoꝵ decucurrerunt.
Instat ecce uerꝰ nabuchodonosor. querens aliqͦs
potest de principi bus eecl̃ie captiuiol sibi
ducẽ. uerum quandui erechias iosias. aut ces¬
te quicumq iustus rex regnat in ppło. ñ pot̃

Expanded text:
profectum habes, et nosti quia ista omnia figuraliter contingebant illis, scripta sunt autem pro nobis, in quos fines saeculorum decurrerunt. Instat ecce verus Nabuchodonosor, quaerens aliquos potest de principibus Ecclesiae captivos sibi ducere. Verum quamdiu Ezechias, Josias, aut certe quicumque justus r
Abbreviated transcription (Latin):
cupiat ad laborẽ. cui offertur delicati triumpha¬
re: Neque enim dupplex triumphus est.
sub femmȩ presentra ꝓbari uictorem. quã
est in singularitate seruare sponsionem
in cegram sanctmonie. Et cum sit unꝰ
titulus głarum. hocloco uanus fortis est qr
satis laborat. & cum illo qui parũ laborando
ucerit parit muneratuir. Quid qdille qͥn
immo conlummatis aleribit. qui ee om̃ parte
femineis affectibus ostentat abscisũ. quia eum
dominus i eugłio ꝑfectum uocat. qui totum
suis usibus amputauerit patrimonium: cer
deriis carnalib sp̃m cessat infestare corpus

Expanded text:
cupiat adlaborem, cui offertur delicatius triumphacupiat adlaborem, cui offertur delicatius triumphare? neque enim duplex triumphus est sub feminae praesentia probari uictorem quam. est in singularitate seruare sponsionem integram sanctimoniae. et cum sit unus titulus gloriarum, hoc loco uanus fortis est qui satis laborat et cum illo, qui parum laborando uicerit, pariter muneratur. quid quod ille quin immo consummatus adscribitur, qui se omni parte femineis affectibus ostentat abscisum ? quia eum Dominus in euangelio perfectum uocat qui totum suis usibus amputauerit patrimonium. certderiis carnalibus spiritum cessat infestare corpus