comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datus. ⁊d ꝙ mutero eritint̾ suos.
hrdes futuꝵ erit. si ⁊ si inc̾tum sit a¬
liquo tñ casu possit exist̃e quo qe¬
ditur suus futurus sit. uẽtremit¬
temus. Equs eĩ est. uł frustra no¬
nunq̃ impendia fien q̃ denegari.
ca su futurus ẽ.Quaresuta exhrda¬
tio facta sit. si michifiliꝰ unus na¬
scẽtur exhrs esto qr filia na sci põt.
us płes filu uł filiꝰ. ⁊ filia. uent̾. inp̃o
nẽ mittet᷑. Sinctius est. ⁊ ẽi subm
datus sit. q eum ꝗ nõ sit exhrdat
fame necari. ratuꝙ ẽe debet. ꝙ di
mimitũ sit q̃uisis nascatur. q re¬
pellitur. Id̾e erit dicend̾ ⁊ si mulier
que fuit inponem obortũ fecisfi.¬
s. ⁊ si sub ꝯditiõe postumus sit exhr¬
datus pendẽte oditiõe pedn sm̃am
admittimꝰ eximantis posseuetre¬

Expanded text:
d quod in utero erit inter suos heredes futurum erit. sed et si incertum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius enim est uel frustra nonnumquam impendia fieri quam denegari acasu futurus est. Quare et si ita exheredatio facta sit: 'si mihi filius unus nascetur, exheres esto', quia filia nasci potest uel plures filii uel filius et filia, uenter in ponem mittetur: satius est enim sub datus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necari: ratumque esse debet, quod deminutum est, quamuis is nascatur, qui repellitur.Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset.Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione Pedii sententiam admittimus existimantis posse uentre
Abbreviated transcription (Latin):
turis ium̃toꝵ.uł in naulis
tibdicitur hoc ĩpensionibo
urbanoꝵ edifitioꝵ intelli¬
gend̾erit. In usuraꝵ auter
quatitate. moserit regiõĩs
seq̃dus. Iudex igitur usura¬
rum mod̃ extimabit.⁊ statu¬
et. Ap̃ius quor rei intitum
post morã debet. ficut ĩstipło¬
ne si post morã res int̾ierit.
estimatio eius pr̃atur. It̃ ꝑtꝰ
ancillaꝵ. si ẜuus fucrit legat᷑.¬

Expanded text:
naulis tibus dicitur, hoc et in pensionibus urbanorum aedificiorum intellegendum erit. in usurarum autem quantitate mos regionis erit sequendus: iudex igitur usurarum modum aestimabit et statuet. ipsius quoque rei interitum post moram debet, sicut in stipulatione, si post moram res interierit, aestimatio eius praestatur. item partus ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
dum erat solutũ michi sol¬
dito quidẽ me accuꝵut pre¬
tium ꝯscquar. ex test̃o uero.
ut rẽ quam uẽdidi ⁊ tradi¬
cdi recipiã. Ide que subiugit.¬
⁊ si pretiũ quide michi erat
solutũ.rem aũt nondũ tra¬
dider̃a ex test̾o me agẽte.lib̾¬

Expanded text:
dum erat solutum mihi prendito quidem me acturum, ut pretium exsequar, ex testamento vero, ut rem quam vendidi et tradidi recipiam. idem subiungit, si pretium quidem mihi erat solutum, rem autem nondum tradideram, ex testamento me agentem libe
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc legatũ transeat.⁊ mã¬
celł negat. adbrdem trãsmi¬
ttimsi nom̃ hr̃dis. adiectũ
legato finͣt. ¶hrs cogitur
ex fco tractatũ. cum quidar
duos fũdos eiusdẽ nõis hñs.
legissi fund̾ cornelianũ.⁊
eẽt alter p̃tumnoris. alt

Expanded text:
oc legatum transeat. et Marcellus negat ad heredem transmitti, nisi nomen heredis adiectum legato fuerit. Heres cogitur ex facto tractatum, cum quidam duos fundos eiusdem nominis habens legasset fundum Cornelianum et esset alter
Abbreviated transcription (Latin):
art̃. In ꝯcubinatu põt esse. ⁊
alica lib̾ta ⁊ ĩgema. ⁊ maxĩe
ea q̃ in obscuroloconata ẽ. ui
q̃stum corpore fecit. ali oqui
si honesteuite ⁊ ingenuam
mulierẽ inꝯcubinatum hr̃e
maluent sine testãtiõe hoc ma¬
nifestũ faciẽte non ꝯceditur.

Expanded text:
 In concubinatu potest esse et aliena liberta et ingenua et maxime ea quae obscuro loco nata est vel quaestum corpore fecit. alioquin si honestae vitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum faciente non conceditur.
Abbreviated transcription (Latin):
uxori sue ea queuinus dõa¬
uerat uulgarimõ leget
nõ de alus donatioĩburȯ¬
ri eũ sensisse ait. qͣ debis q̾
iure ualiture nõ sint. alio
qu frustra legaturus sit.
at ꝙ siita exprimat quei
uxorimee donauoiure. uł
ita que uxori maumissio¬
nis ca donauero. ea ei lego
nã mnutile legatũ futuꝵ
ẽ. ¶hr̃s cuius fidei ꝯmissũ
erat. ut mihi fundũ aut.
cdaret fundũtitiouadi¬
dit. cũ clectio ei relin qtur.
utrũmalit dandi. ut tñ al¬
terũ solidũ prestet p̾toris ot¬
fitio ꝯuenire existimo. ut si
pecuma tilus offerat. in hi¬
beat fundi psecutionẽ¶Ita
eĩ eadem cã ostitueretur q̃
futura eẽt᷑ alienatus fun
furatũ legatario fecerit d
neriut nõ pessumũ det adħ
tenetur ut ⁊ aliũ pret hoĩer.¬

Expanded text:
ea, quae uiuus donauerat uolgari modo, leget, non de aliis donationibus uideri eum sentire ait, quam de his quae iure ualiturae non sunt: alioquin et frustra legaturus sit atque si ita exprimat: 'quae uxori iure donauero' uel ita: 'quae uxori manumissionis causa donauero, ea ei lego': nam inutile legatum futurum est.Heres, cuius fidei commissum erat, ut mihi fundum aut centum daret, fundum Titio uendidit: cum electio ei relinquitur utrum malit dandi, ut tamen alterum solidum praestet, praetoris officio conuenire existimo, ut, si pecuniam Titius offerat, inhibeat fundi persecutionem. ita enim eadem causa constitueretur, quae futura esset si alienatus fundfurtum legatario fecerit, de neri, ut non pessimum det, ad hoc tenetur, ut et alium homine
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ bis solis dedisse uid̾at᷑.
quos in potate ¶łt. an eiquo
ꝙ q̃ ignorauit se hr̃e. ⁊ mag̾
est ut huic delisse no uidea¬
turlicet nom̃ filioꝵ admit¬

Expanded text:
utrum his solis dedisse uideatur, quos in potestate scit an ei quoque, quem ignorauit se habere? et magis est, ut huic dedisse non uideatur, licet nomen filiorum admit
Abbreviated transcription (Latin):
d.Uirurori q̃ dotẽ mmãci¬
pus hebat. pecumiã ꝓdotele¬
gauerat. uiuo iro mãcipi¬
is mortins. uxor post uiruz

Expanded text:
Uir uxori, quae dotem in mancipiis habebat, pecuniam pro dote legauerat: uiuo uiro mancipiis mortuis uxor post uiru
Abbreviated transcription (Latin):
eritid ꝙ mulieri expeculio
ẜui rescitui debebit. Et ideo
⁊dolũ⁊ cuipã in eo peculio
maritus pr̃are debi. Et fruc¬
tus ex eoꝑcepti quocunus¬
libet reidotalis. ad maritũ
ptinebunt. Seplicit liber¬

Expanded text:
d mulieri ex peculio serui restitui debebit: et ideo et dolum et culpam in eo peculio maritus praestare debet et fructus ex eo percepti quomodo cuiuslibet rei dotalis ad maritum pertinebunt. LIBER UICE
Abbreviated transcription (Latin):
legis fal.ꝯponendã ẽe non
dubitatum.⁊iõsititio ⁊ seio
hrdi bĩstitutis. sem̃is h̃r¬
ditatistitu ex austus ẽ se¬
ioauĩt quadrãs totoꝵ boꝵ
relictus sit. ꝯpetit titiobe¬
nefitium legis fal.

Expanded text:
e componendam esse non dubitatur. et ideo si Titio et Seio heredibus institutis semis hereditatis Titii exhaustus est, Seio autem quadrans totorum bonorum relictus sit, competit Titio beneficium legis Fal
Abbreviated transcription (Latin):
bõꝵ ue ponem petisse. ¶atro¬
nus cc ea hõa lib̾ti omĩno non
admittit᷑ que in castris q̾sita
sũt. ¶Si deportatus patronu
tionediui adriam patromus
c̃. admittiq potit ad e̾c tabu¬

Expanded text:
ossessionem petisse.Patronus contra ea bona liberti omnino non admittitur, quae in castris sunt quaesita.Si deportatus patronus tione diui Hadriani patronus est admittique poterit ad contra tabu
Abbreviated transcription (Latin):
cutus sit lib̾tus apr̾icipe adu¬
sus huiꝰ tabulas uei̾t patron
ut multis rescriptis ꝯtinetir
hic eiuunit qiuigenuus. mo¬
ritur qͣi lib̾tus plane sinati¬
lib redditus sit. cessat. cc. ta¬

Expanded text:
t libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit patronus, ut multis rescriptis continetur: hic enim uiuit quasi ingenuus, moritur quasi libertus.Plane si natalibus redditus sit, cessat cont
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵpatrono.⁊ societatis actiõe.
uroclicet si hoc pepigiss ut in¬
si ei obseqũ praret lib̾tus in
societatẽ admittetur patron¬
postiores pretores certe ꝑtis bo
eiusd̾e ptis prãtionem ut ꝙ
unis solebat societatis nõie
pr̃are. id pͦ mort̾e prãret.

Expanded text:
arum et societatis actionem, uidelicet si hoc pepigisset, ut, nisi ei obsequium praestaret libertus, in societatem admitteretur patronus.Posteriores praetores certae partis eiusdem partis praestationem, ut, quod uiuus solebat societatis nomine praestare, id post mortem praestaret.
Abbreviated transcription (Latin):
natũ ¶It̾ inlib̾tinis si sit patro¬
na ⁊ patro filius.nã tutela
patroni filius hrditatem pa¬
trona obtinebit./tm demq
erit ⁊ si sit patronifilia ⁊nepoᷤᷤ.
¶Si ap̾ hostes sit fr̃ inferioris
gradus agnatotutela ñ defer¬
tur.nã ⁊sipatromus ap̾ hostes
sit patrõi filio tutela nõ defert᷑.
si interĩ apretore dãtur. ¶Int̾¬
dũ autem.⁊̃ sine hrditate tu¬
tela defertur. int̾dum h̃rditaᷤᷤ¬
tem sine tutelaut ꝓuta in eoq
latitaint cũ ẜuu̾ siñi rogatus
c̃et. mau̾mittere.nã gnaͬliter

Expanded text:
natum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud hostes sit, patroni filio tutela non defertur: sed interim a praetore datur. Interdum autem etiam sine hereditate tutela defertur, interdum hereditas sine tutela, ut puta in eo qui latitauit, cum seruum suum rogatus esset manumittere
Abbreviated transcription (Latin):
bassomis patrõi cum nõ hre.bi
u̾tere fideiomissariã lib̾tatem
uelĩt eo m̃o puniãtur ne ius
patrõi acqrãt in eoq̃ libeꝵ ẽẽno¬
lũt. ¶Ide erit si filie lib̾tus assig¬
natus sit.tutela qde ap̃fratrẽ
remanebit ut marcelł notat.
legittima aũt hrditas. adsoro¬

Expanded text:
troni eum non habere, his subuertere fideicommissam libertatem uelint, eo modo puniatur, ne ius patroni adquirant in eo, quem liberum esse nolunt'. idem erit, si filiae adsignatus libertus sit: tutela quidem apud fratres remanebit, ut Marcellus notat, legitima autem hereditas ad soro
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾cep̃tionẽ. admitri plac¬
utssi tñplures h̃rdes hrsha¬
beret intentionẽ qdẽ defũc¬
ti prima facie refragari sialu
teros h̾rdes suos cuitauit.⁊
qetã ac uerecundã at ꝙ⁊̃ y
doncã lib̾tis ꝯsules domũm

Expanded text:
ad praeceptionem admitti placuit. si tamen plures heredes heres haberet, intentionem quidem defuncti prima facie refragari, sed aliud teros heredes suos euitauit et quietam ac uerecundam atque etiam idoneam, libertis consulens, domum
Abbreviated transcription (Latin):
sit.adusus soceꝵ agetur.i
plane si filiodata sit.siꝗdem
iussu soccri. adhucabsolu¬
te socer tenebitur.ꝙ si filio
data sit nõ iuissu patris.sabi¬
ominus cum patreagi op¬
tere. uideri eĩ adeũ pueniise
dotem. penes quem ẽ peculi¬
um. sufficit aut adid damp¬
nandum ꝙest in peculio: ł¬

Expanded text:
sit, aduersus socerum agetur. sit, aduersus socerum agetur. pliussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu patris, Sabio minus cum patre agi oportere: videri enim ad eum pervenisse dotem, penes quem est peculium: sufficit autem ad id damnandum quod est in peculio
Abbreviated transcription (Latin):
mamfestum ẽ ut nõ hoĩe:
frugi oportet. tunc dotemi
sequestrari. quatenus ex en
mulier ꝯpetens hat solatiũ.
una cum familia sua. pactiᷤ
indelicet dotalib que inter
eos abinitio nuptiarum ra¬
ita fucrint in suo statu cdu¬
rantib ⁊ alterius expectan¬
tib sanitatem ⁊ mortis eue¬
tum. ¶It pat̾ furiose utilit̾
intendere sibi filigue sue ret¬
di dotem põt quamuis ⁊̃ fui¬
osa nuntiũ mittere nõ possit.
patrem t̾n eius posse certũ est.¬
¶ Si soluto. mio. pat furios
sit. curator eiurs. ex uolũta¬
te filie dotem petere poterit.
Aut curatoris si copianon
sit. agere filic pmittendũ
erit. cauĩꝙ oportebit derato
Idte cernendum c̃.⁊ siabho¬
stib captus sit pat̾ puelle
dandã actionem dedote repe¬
tenda. ¶trangrediamur ne
adarticulũhunc ut q̃ ramuᷤᷤ
adusum quos ꝯpetit de dote
actio⁊ adu̾sus ip̃m maritũ
ꝯpetere. palam ẽ. suc ip̃i dos
data sit uł. alui exuoluntate
mariti.uł̃ subiecto iuri eiu.

Expanded text:
manifestus est, ut non hominem frugi oportet, tunc dotem sequestrari, quatenus ex ea mulier competens habeat solacium una cum sua familia, pactis uidelicet dotalibus, quae inter eos ab initio nuptiarum inita fuerint, in suo statu durantibus et alterius exspectantibus sanitatem et mortis euentum. Item pater furiosae utiliter intendere sibi filiaeue suae reddi dotem potest: quamuis enim furiosa nuntium mittere non possit, patrem tamen eius posse certum est. Si soluto matrimonio pater furiosus sit, curator eius uoluntate filiae dotem petere poterit: aut si curatoris copia non sit, agere filiae permittendum erit cauerique oportebit de rato. Idem decernendum est et si ab hostibus captus sit pater, puellae dandam actionem de dote repetenda. Transgrediamur nunc ad hunc articulum, ut quaeramus, aduersus quos competit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntate mariti uel subiecto iuri eius
Abbreviated transcription (Latin):
ti. cũ ignoraret iditui cius pi¬
tronus coꝵ qd q̃ supra scripti
fũt. circa institutũ subiectu
uiri suo fecit. admota fraudis
tione. alib̾toscriptus regatus¬
ꝙ b̾rditatem restitũc suspecta
dicit. ⁊ ꝯpulsus. adire. ⁊ cũreti¬
nere possi restituit non pot.cc.¬
distat ab hoc patrõi filius q̃ lib̾¬
tus arrogauit. ⁊ ermmnorepte
hrdem sc̃ripẜit. cũ ned exfamilia
patrom alius cet. Quaq̃ ei hoci¬
po nre ꝗppe sins hrs dep̾henda¬
tur. si tn se no inmiscui̾t hroita¬
tiut patris si abstimt qͣipatro¬
pecumã debitã libationẽ lib̾tus
petentẽ debitũ debitũ doli excepti¬

Expanded text:
erti, cum ignoraret iudicium eius patronus, eorum quid, quae supra scripta sunt, circa institutum subiectum iuri suo fecit, amota fraudis rtione a liberto scriptus rogatusque hereditatem restituere suspectam dixit et compulsus adire, cum retinere posset, restituerit, non poteridistat ab hoc patroni filius, quem libertus adrogavit et ex minore parte heredem scripsit, cum nemo ex familia patroni alius esset: quamquam enim hic ipso iure, quippe suus, heres deprehendatur, si tamen se non immiscuit hereditati ut patris, sed abstinuit, quasi patropecuniam liberationem libertus petentem debitum doli
Abbreviated transcription (Latin):
Nius. Li cet placcat pigio¬
ratas res. uił in publicua
p̾legauit. nõ cogetur. h
uxori dotẽ legauit. cũ quiꝰ
ẽct. an uuor dotis sumam

Expanded text:
is Licet placeat pigneratas res vel in publicum praelegaverit, non cogetur heres uxori dotem legavit. cum quaesitum esset, an uxor dotis summam
Abbreviated transcription (Latin):
seabstinnt. q̃. ⁊dmod̾ ex pt¬
hrs ita scriptus fii̾t. ut intͣ
certum tp̃c adeat br̃ditate.
⁊si ño. adierit. alius substi¬
tuatur. prior aũt h̃rs. an qͣ
adiret. decesẜit. nẽo dubitet
qnsubstitutus ultimũdic̃
aditionis. expectare ñ sol.¬
patrom filius egẽs.alibto
pat̾no. aliuelit ꝓcul dubio
hoc extri cãm est in miscẽdi
se bõis pat̾mis. ⁊ ita recte labo¬

Expanded text:
se abstinuit, quemadmodum ex ps ita scriptus fuerit, ut intra certum tempus adeat hereditatem, et, si non ita adierit, alius ei substituatur, prior autem heres antequam adiret decesserit: nemo dubitat, quin substitutus ultimum diem aditionis exspectare non solpatroni filius egens a liberto paterno ali uelit, procul dubio hoc extra causam est immiscendi se bonis paternis, et ita recte Lab
Abbreviated transcription (Latin):
extitisset. idem iuris erit.
hr̾tem scribe. aliũ scripẜit
in corpore hois errãs. Uelu¬
ti frat̾m̃s patronus m̃s i
placet. neq cũ hr̾dem e̾t 
scriptus ẽ qm uoluntate
defititur n eum q̃ uolunit
qm̾ scriptus nõ est.⁊ si in ye
liqs crrauerit. ut putadũ
uult lancẽ relinq̃re uestez
leget ne utrũ debebit᷑ hoc si¬
ue ip̃e scripẜit. siuc scribend̾
dictaũt. S⁊ si nõ incorpe
ertauit. s in ꝑte putasicũ
dictass exsemisse aliq̃scri¬
bi exquadrãte sit scriptur
se defendi ait ex semisse b̃r¬
dem fore qĩ plus nũcuipatũ
asscrib̾e. S si maior̃e ascrip¬
sit testam̃tarius.uł ꝙdif¬
ficilius ẽ ꝓbatione ip̃e testa¬

Expanded text:
exstitisset, idem iuris erit. heredem scribere alium scripserit in corpore hominis errans, ueluti 'frater meus' 'patronus meus', placet neque eum heredem esse qui scriptus est, quoniam uoluntate deficitur, neque eum quem uoluit, quoniam scriptus non est. Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit. Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante sit scriptus, se defendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum adscribere. Sed si maiorem adscripserit testamentarius uel quod difficilius est probatione ipse testa
Abbreviated transcription (Latin):
tiomb hr̃ditaris sĩguli hr¬
des. int̾ quos ⁊scia sẽp̾nio ca¬
natus erat usurishude. que
adexibitio a testatrice prabã

Expanded text:
tionibus hereditariis singuli heredes, inter quos et Seia, Sempronio canatus erat usuris isdem, quae ad exhibitionem a testatrice pra
Abbreviated transcription (Latin):
it tributo. filiis assignatos ñ
uideri. R cũ ea ratione lib̾tis
ꝯsuli patronus nolui̾t. quor
facilius uolu̾̃tatis anolum̃¬
tumꝯseq̃tur. saluo iurecõi.i¬
alt̾ ꝑatronꝰ ius solid̾ suu̾hãt.

Expanded text:
tributos filiis adsignatos non uideri respondi, cum ea ratione libertis consuli patronus uoluerit, quo facilius uoluntatis emolumentum consequantur, saluo iure commalt
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾to assignato interi. pende¬
tedie uł ꝯditione.õia pin ob¬
fuabũturac si assignatusñ
ẽẽt.Itaꝙ mortuo eo interim
ꝯditione lib̾tus assignatus
sit eũ cui pure assignatus sit
pendete ꝯditione solũ patro¬
i ius hr̃e dicend̾ est.

Expanded text:
liberto adsignato interim pendente die uel condicione omnia perinde obseruabuntur, ac si adsignatus non esset: itaque mortuo eo interim condicione libertus adsignatus sit, eum, cui pure adsignatus sit, pendente condicione solum patroni ius habere dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiare magr̾atũs tm̃de fa¬
cultatib tutoꝵ uoluit. ut ip¬
se daret. uideamus. ã. ⁊ quate¬
nus tencatur. Et extat dun
marci rescriptũ. quo uoluit
eos qui p̾sidi renũtiant. nõ
ꝑ in teneri.atꝙ ip̃isi dedissẽt.
S si decepert grã forte aut pe
cuma falsa renũtiãtes planc
si p̾ses ꝓuintie.satis eos erige
ad magrãtus mumcipales
remiẜit. ut se de nõibo instru¬
ant ⁊ pinde instructus dede¬
rit.tutores.an exc̃plo coꝵ qui
p̾torem instruũt debeant ma¬
gr̃atus teneri q̃ritur. utiꝙ

Expanded text:
untiare magistratus tantum de facultatibus tutorum voluit, ut ipse daret, videamus, an et quatenus teneantur. et extat divi Marci rescriptum, quo voluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, grcunia falsa renuntiantes. plane si praeses prouinciae satis eos exigere ad magistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant magistratus teneri, quaeritur: uti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ añ codicillos scriptos natus
cilli scriberetur. mortis et
datum ẽẽt. ꝓ noscripto habã
¶Codicilloꝵius sĩgulareest
ut quecũꝙ in his scribent᷑.
dirẽcta datur.Et ꝯtra sicum
test̾m fiebat. alienus ẽẽt cooi¬
cilloꝵ tp̃r testatoris ĩtelligitꝰ
aliẽo suo lib̾tas data. Et ideo

Expanded text:
 ante codicillos scriptos natus cilli scriberentur mortuus esset, datum esset, pro non scripto habetur. Codicillorum ius singulare est, ut quaecumque in his scribentur directa datur. Et contra si, cum testamentum fiebat, alienus esset, codicillorum tempore testatoris, intellegitur alieno seruo libertas data. et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ui nec pdolũ quominusies
ꝯtra eum mutata uolutate
codicillos face̾t. in t̾cesẜat. ꝙͣ
ut fierit assolet offensã egr
mulieris. mantali ẜmonei
placuerat. mcrim̃ nõ incidis
datum auferend. De uireco

Expanded text:
vim nec dolum, quo minus uxor, contra eum mutata voluntate, codicillos faceret, intercesserat, sed ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone placaverat, in crimen non incidisse dat
Abbreviated transcription (Latin):
tra pub̾tatẽ decessiss filiã eid̃
supstituit. s filie si ãn qͣ mi
beret decessiss uxor̾e suam. ⁊t̾
sorore suam substituit. Que¬
rocũ filia pubes prior decesfit.
hrditas.⁊duxore ⁊ sororẽ tes¬
tatoris iure substitutioĩs ꝑ¬

Expanded text:
 decessisset, filiam eidem substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cum filia impubes prior decesserithereditas ad uxorem et sororem testatoris iure substitutionis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuictionb.ordinẽ nullu
yamũdicẽtur. aut scrib̾e̾t᷑. qͣ¬
rerecte peculiũ legatũ interi.
acsi prius liber ẽet de mnpecu¬
numsibi b̾re uissus est.

Expanded text:
unctionibus ordinem nullum primum diceretur aut scriberetur: quare recte peculium legatum uideri, ac si prius liber esse, deinde peculium sibi habere iussus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuus ex pecuno stichi possit
incaru deducendũ. ꝙ eonõie
ip̃e stichus obdefẽsione si¬
incarii. dño debitor ꝯstitua¬
tur.at ĩpposito. qr stichusm
chil debeat. ex eiꝰ peculio meħ̾
ẽc deducend̃.s⁊ ex pãphylidũ¬
tarat. ꝗcerte ip̃e in suo pecu¬
lio c̃e intelligi non potest.

Expanded text:
eius ex peculio Stichi possit uicarii deducendum, quod eo nomine ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse deducendum, sed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in suo peculio esse intellegi n
Abbreviated transcription (Latin):
cautiolegatoꝵ oditiotestõ
scripta fu̾it. nõ uidetu  ꝯd¬
cauisibi. nõ uideturꝯditio¬
ne defectus. qr postq̃ remit¬
titalẽꝯditionenire publi.
placuit nechonus cautio¬
nis seqt᷑ nec qdeodito intel¬
actio datin in eũ q̃ preter¬
missa institutione abĩte¬
stato possidet hrdita tem¬
ut legatoꝵ satisoetur. ⁊ m
si satisdabitur. in ponems¬

Expanded text:
cautio, condicio testamento scripta fuerit, non videtur condcaveri sibi, non videtur condicione defectus, quia postquam remitti talem cautionem iure publico placuit, nec onus cautionis sequitur nec quidem condicio intelactio datur in eum, qui praetermissa institutione ab intestato possidet hereditatem, legatorum satisdatur et, nisi satisdabitur, in possess
Abbreviated transcription (Latin):
uam fore ꝓmittat ꝗ datuo¬
b̾tatem. ut filius decurio
municipalibꝰdatos.cautio¬
ne nõ exacta quoꝵ alteꝵ ino¬
pem decessisse alteꝵ in solidũ
ꝯuentũ. satis pupillo fecisse.
Et qͥrebatur an tutoriste.ad¬
u̾sus magrãtum munici¬
palẽ hr̃e possit aliqͣ actione
cũ sciret a ꝯtutore suo satisñ
ẽe exactum dicebã. cũ. itutore¬
suo s̃atis pupillofẽm sit. n
pupillũ ad magratus redi¬
re posse.n tutore cum nũq̃
tutor adu̾sus magrãtum
bãt actionẽ. senatus eĩ ꝯsul¬
tũ pupillo subͣueĩt prest̾i cũ
fit ꝙ tutori inputet᷑. Qd̾ satit
a ꝯtutore nõ exegit uł suspec¬
tũ non fecit. si scitut ꝓpoĩtur

Expanded text:
am fore promittat, qui dat uoluntatem, ut filius decurio municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectum non fecit, si scit, ut proponitur
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ legatũ sit ante ꝯoitio¬
nc̃ uł diẽ certũ. repudiarn
possumus.nã nec ptincta
nos.ante q̃ dies ueniat uło
testõ.aureos tot. Hrdẽ dare nis¬
sẜit.ubi ea nupsiss. si filian¬

Expanded text:
te condicionem vel diem certum repudiare non possumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies veniet vel ae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia n
Abbreviated transcription (Latin):
filiam ex hr̃dare sic test̾o ꝯp̾ͥ¬
iuolẽtie est. uł uti lutius
titius cũ cãpe potuerit h̃rs
esto. Idẽ ⁊ in legato. ¶Quo
tiens nõ apparet qs hrs in¬
stitutus sit. institutio non
ualet. Quippe euenire põt si
testator cum ples amicos eo¬
dem nõie hãt. ⁊ ad designa¬
tionem nõis singlan nõie

Expanded text:
filiam exheredare, sic testamento comprenevolentiae est, veluti "Lucius Titius cum capere potuerit, heres esto": idem et in legattiens non apparet, quis heres institutus sit, institutio non ualet quippe euenire potest, si testator complures amicos eodem nomine habeat et ad designationem ‹singulari› nomi
Abbreviated transcription (Latin):
orimis pins scri sit. ueꝵ est.
nã nec carte pure tebeñtur
libris legatis nec cartis lega¬
tis libri debebutur. nisiforte
⁊hic nos uryit uolũtas ut
pura siꝗs forte cartas sic reli¬
ci dubitabit libros debi. nar
⁊ iusu. płiꝙ libros cartas
appellant. d er̃gosiꝗs car¬
tas legauit puas.mbrineñ

Expanded text:
mbranis puris scripsit, uerum est: nam nec chartae purae debentur libris legatis nec chartis legatis libri debebuntur, nisi forte et hic nos urserit uoluntas: ut puta si quis forte chartas sic relienim dubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo, si quis chartas legauerit puras?
Abbreviated transcription (Latin):
legauit. eiusq fidei ꝯmisit.
ut ancille testatoris. ea da¬
ret. Quero an utile fiteiomi¬
ssũ sit. ꝙ legatarius ancil
le testatoris dare iussus ẽ.
ancilla ẽ. mnͣstituere o pella¬
tur. R. nõ ꝯpelli. si nec ip̃m
legatariũ legatũ petere põ¬

Expanded text:
legauit eiusque fidei commisit, ut ancillae testatoris ea daret: quaero, an utile fideicommissum sit, quod legatarius ancillae testatoris dare iussus est.ancilla est, restituere compellatur. respondi non compelli: sed nec ipsum legatarium legatum petere po
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾t ascripta.utrũq̃ morie¬
te filio ĩpleri ño potuit. uelu¬
ti sialexandriã ierit filius br̃s
esto.isꝙ rome decessit an uo
qͥ potuit ⁊ extremo uite mo¬
intoimpleri. uelutisititio.
x dedent filius hrs esto. Que
ꝯdictionõie filu. paliũ ĩpleri
põt nam suꝑior qde sp̃es ꝯdi¬

Expanded text:
utrum quae moriente filio impleri non potuit, ueluti 'si Alexandriam ierit, filius heres esto' isque Romae decessit, an uero quae potuit etiam extremo uitae momento impleri, ueluti 'si Titio decem dederit, filius heres esto', quae condicio nomine filii per alium impleri potest. nam superior quide
Abbreviated transcription (Latin):
potate q̃ dui urxit non fuit ĩ
.picnũ lib̾atus. Ita ꝙ hrdem hĩ¬
turus c̃ iste nõ reusopatre. S
isi postlimini& redierit pater
tipridẽ filui defert᷑ patni cũ et eo
dit filiã ita dotẽ accepisse ned
aliud ex brditate patrissparet
cã scripturã ius successiõis ño
mutasse ꝯstitit priuatoꝵẽĩ cau
Ad senat᷑ ꝯsultu t̾culianũ¬

Expanded text:
rit, non fuerit in plenum liberatus: itaque heredem habiturus est iste non reuerso patre. sed si postliminio redierit pater ti pri‹dem› filii defertur patri, cum ex eo dit filiam ita dotem accepisse, ne quid aliud ex hereditate patris speraret: eam scripturam ius successionis non mutasse constitit: priuatorum enim cautAD SENATUS CONSULTUM TERTULLIANU
Abbreviated transcription (Latin):
busta eẽt area possit uenͣdi
sme fructiborestituitur. m¬
simora intercesẜit heredis
huc non sit. legari posse. uł¬
nti quicqdilla ancilla pepi¬
sset ꝯstitit. uł ita. ex uitio ꝙ
infundo iconasciturum ẽ.
uł fetus tantum datom.¬
¶siusumf. habeam cumq le¬
gauerim. nisi postea ꝓprieta¬
tem cius nactus sim̾ mu̾ti¬
lelegatum est. ¶siquis post
test̃m factum. fundo titian¬
olegito. ꝑtem aliquami
adiccerit. quam fundotiti.¬
nodestinaret. id ꝙ adiectu
est. crigi.alegatario põt.⁊ si¬
milis est cã alluuionis ⁊ m¬
arime si exalio. agro ꝗ fuit
cius cum testm̃ faceret. ca
ptem adiecit. ꝙ si post testm
factum. ex fundo titiano.ali¬
quid de traxit. ⁊ a lu fundor
adieat. uidendum est. utrũ¬
ne cam quoꝙ ptem. legat¬
tarius petiturus sit. an hoc
minus. qͣi fundi titiam ẽẽ
desierit. cum nr̃a destinatio¬
ne. fundoꝵnõia⁊ domus.i
nonnatur ꝯstituerentur.
ꝯmag̾ est. ut ꝙ. alu destina¬
tum est. ademptum ẽẽ ind¬

Expanded text:
busta esset, area possit vindicasine fructibus restituitur, nisi mora intercesserit heredishuc non sit, legari posse, ueluti 'quidquid illa ancilla peperisset', constitit: uel ita 'ex uino quod in fundo meo natum est' uel 'fetus tantum dato'.Si usum fructum habeam eumque legauerim, nisi postea proprietatem eius nactus sim, inutile legatum est.Si quis post testamentum factum fundo Titiano legato partem aliquam adiecerit, quam fundi Titiani destinaret, id quod adiectum est exigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentum faceret, eam partem adiecit.Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse desierit, cum nostra destinatione fundorum nomina et domus, non natura constituerentur. Et magis est, ut quod alii destinatum est ademptum esse vid
Abbreviated transcription (Latin):
mari prepetitionem .i. pe
hanc scripturam poste fo¬
te incodicillis factamho i¬
plius ei heres meus dato.
⁊ diusum c̃ẽ m illa scriptu¬
ra. quas pecumas legami.
quibus dies appositus no
est annuabimatrimadie
heres meus dare. dampna
esto. nõ emm hoc egissetest¬
torem. ut ofirmaret quem
utilia sunt s⁊ ut diemutiubi¬
lib progaret deminco¬
dem loco. ⁊ in substitutom

Expanded text:
mari per repetitionem, id est per hanc scripturam postea forte in codicillis factam: 'hoc amplius ei heres meus dato', et diuersum esse in illa scriptura: 'quas pecunias legaui, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto': non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sunt, sed ut diem utilibus prorogaret.Idem eodem loco et in substi
Abbreviated transcription (Latin):
unum exhis legasset. ut nõ
intelligeretur quem legas¬
statore mortu.a eẽnt. incor¬
ꝙ locum. aliqua cẽnt sub¬
stituta. eũdem gregemin¬
derif si demimtum exeogii¬
ge pecus eet. uł umusbos suy¬
eẽt. cum uendicari posse qua¬
uis grer desisset ee quemad¬
modum in sula legatasiꝰ

Expanded text:
unum ex his legasset, ut non intellegeretur quem legasstatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem videri: et si deminutum ex eo grege pecus esset et vel unus bos superesset, eum vindicari posse, quamvis grex desisset esse: quemadmodum insula legata, si
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ei q in fraude credito
hr̃s institutus ẽ ꝯ ẜuat lib̾¬
tatem si nẽo alius ex eo te
ta hr̃dem nũcupari possc.
hic michi hr̃s esto cum sit
corã ꝗ ostendit᷑a. ¶Ofrat
nõ est si frat̾na caritate di¬
ligitur. recte cũ noĩe suo

Expanded text:
mum ei, qui in fraudem creditorum heres institutus est conservat libertatem, si nemo alius ex eo testa heredem nuncupari posse "hic mihi heres esto", cum sit coram, qui ostenditur. Qui frater non est, si fraterna caritate diligitur, recte cum nomine suo
Abbreviated transcription (Latin):
pupilł princeps loqtu.⁊ ꝯ
iĩcti tutoribcuratores ac¬
cipuit᷑. ꝑtinere. Et de ceteris
puto ex sm̃a oratioĩs. idẽ eẽ
dicend̾ An obligari com̃u¬
na possĩt. q̃ritur. S⁊ ñopi¬
to siñ decreto obligãta. nã
ꝙ excepit oratio. ad hoc tm

Expanded text:
pupillis princeps loquitur et coniuncti tutoribus curatores accipiunt, pertinere: et de ceteris puto ex sententia orationis idem esse dicendum. An obligari communia possint, quaeritur, sed non puto sine decreto obliganda: nam quod excepit oratio, ad hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
nõ astringũtur nõ mag̾
rũ. discernes coione inter¬
ueñ. ¶filia mã. precipiat
sibiq hre uolorẽ matrisi
suc. fructus quos m ẽdio
hũit. s a supsit. ul in sirũ
patrimoniũ ou̾tĩt. nõ ui¬
deantur. filie relicti. ¶Dul

Expanded text:
on adstringuntur, non magis rum discernens communionem intervenit. "Filia mea praecipiat sibique habeat volo rem matris suae". fructus, quos medio habuit, sed absumpsit vel in suum patrimonium convertit, non videntur
Abbreviated transcription (Latin):
ctura exuolũtate testatoris
capienda mors in stitũti ex¬
pectanda ẽ. ¶Meñse neg̾m
ex cã fidei ꝯmissi cũ indẽpn¬
itate hrde ꝑcantionẽ suscep¬
tum. ẽptiomi simile udet᷑.

Expanded text:
ctura ex uoluntate testatoris capienda mors instituti exspectanda est. Mensae negotium ex causa fideicommissi cum indemnitate heredum per cautionem susceptum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptan po̾t ut petẽ possit. qͣr
fła demõstratic̾e adiecta. ꝙ
michincquaq̃ plaçet cum
dãdi uerbũ addebitũ se refer¬
re. testator existimau̾tiꝯtra¬

Expanded text:
temptari poterit, ut petere possit quasi falsa demonstratione adiecta: quod mihi nequaquam placet, cum dandi verbum ad debitum referre se testator existimaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus uir nĩimos inuestia¬
rrm dederat. quo pacto de¬
rn intra annũ diuortium
int̾cessat placuit la beom¬
⁊ trebatioqualia uestim̃ta
post diuortũ ẽent taliau¬
ro reddi. Ite uiris fututu
fuiss sup̃a uestim̃tauirem¬
issi⁊ ẜ ius declissi Qd̾ si uesti¬
mta nõ redderent᷑. tunc uꝑ
pretiũ in dot̾eꝯ pesatuꝵ. ¶f
ssanouãdi ao patri fuisset
mulieri solin debx. labeo et¬
cipia in doteestimata acce¬
pistipactũ ꝯuentũ deinde
factum ẽ ut diuortio facto
tantide estimata redderes
nec de ptudotaliũ ancilla¬
rũm̃tio facta est. manebit

Expanded text:
uxoris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderentur, tum uirum pretium in dote compensaturum.Fssa nouandi animo patri fuisset, mulieri solui debere Labeo cipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit,
Abbreviated transcription (Latin):
labeo putat qͣta dos fussitã¬
tam deb̾i.siue prides mułr
plus ẽẽt stipłata siue ĩp̃ru¬
dens  la  beonis  sinam ꝓbo.¬
¶Oror diuortio facto ꝑt̾̃e
rem uiꝵ redoierat.cui .c.x.¬

Expanded text:
Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo.Uxor diuortio facto partem rem uirum redierat, cui ce
Abbreviated transcription (Latin):
post ĩpletã ex seatus ꝯsultoc¬
utionẽ pr̃abitur. Igiturur¬
ras nõĩum in hrditate relica¬
ruman ciutionẽ int̾positu
debitas. uelut sortes ĩcuutia
eĩ sortes dũ tarat legatane

Expanded text:
atus consulto cautionem praestabitur. igitur usuras nominum in hereditate relictorum ante cautionem interpositam debitas uelut sortes in cautioenim sortes dumtaxat legatario
Abbreviated transcription (Latin):
itio cadcre põt.
nec ex test̃omilitis. aliqdea
pe põt. ut diuus adrianus re¬
scrips. ¶ nec tutore. ei qĩ alie¬
na est pot̾ate. miles dare pot.
¶Similes exhrcauerit fili¬
um.uł sciẽs cum filiũ suu
ec. silentio preterierit. ã leg

Expanded text:
icio cadere potest, nec ex testamento militis aliquid capere potest, ut diuus Hadrianus rescripsit. Nec tutorem ei, qui in aliena est potestate, miles dare potest. Si miles exheredauerit filium uel sciens eum filium suum esse silentio praeterierit, an leg
Abbreviated transcription (Latin):
sium reꝵ aliũ ceteraꝵ scripsis¬
ditates ĩtelligi ut ⁊̃ in esali¬
enũ ꝙ incastris ꝯtractũ ẽet.
solus is tencaturq castresiũ
roꝵ hr̃s institutus ẽẽt. extra
castra ꝯͣcto ere aliẽo.is solus
scriptus ẽẽt. Cui scilicet ꝯue¬
niens udetur Rdisseut exqͣ
cã debeatur militi uł huichr¬
di uł illi. ip̃o iure debeat. Qõ
ea eã pendebitño suffitiat. ⁊
pphoc. is ꝗ exea ꝑtehrs ĩstitu¬
tus ẽ. nõ adierit. alteꝵ qadi¬

Expanded text:
 scripsiseditates intellegi, ut etiam in aes alienum, quod in castris contractum esset, solus is teneatur, qui castrensium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is solus scriptus esset. cui scilicet conueniens uidetur respondisse, ut ex quaqua causa debeatur militi, uel huic heredi uel illi ipso iure debeatur. quod ea causa pendebit, non sufficiat et propter hoc is qui ex ea parte heres institutus est non adierit, alterum qui adi
Abbreviated transcription (Latin):
It̾e tam sibi q̃ filio uire mili¬
tari test̾m facere põt. Et soli
Qd̾ testm̃ ualebit. si forte pa
lis est ista det̾minatio.
gatum.ꝓplegem iuliam.

Expanded text:
Item tam sibi quam filio iure militari testamentum facere potest: et soli quod testamentum ualebit, si forte patlis est ista determinatio.gatum propter legem Iuliam.
Abbreviated transcription (Latin):
ciderit. nullius erit mom̃ti.
hi tñ testm̃ suum cã cellaue¬
nt. ⁊ mox uase uoluit. uale¬
bi ex supp̾ma uolu̾tate. Et
ideocũ miles induxissi test̃
suũ mox ãnulo suo signasfi.
siderabit. quo ꝓpositoid fec̾it.
nã si mutate uolũtatis eu
penituisse ꝓbabit᷑. renouatũ
testm̃ intelligetur: Qd̃ si id̃o
nea que fuant scripta legipo

Expanded text:
nullius erit momenti: si tamen testamentum cancellauerit et mox ualere uoluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signasset,s erit considerabit, quo proposito id fecerit: nam si mutatae uoluntatis eum paenitu‹i›sse probabitur, renouatum testamentum intellegetur: quod si ideo, ne
Abbreviated transcription (Latin):
lis actio ẽ. Igit᷑ ⁊̃ de quarta ꝯfe¬
renda  cauẽ eum oꝑtebit. si hoc
ita demũ non iã nata̾ est. qͣrte
petitio. Ceteꝵ si adhuc pat̾ ad¬
opturus uiuat ꝗ eu̾ emãcipa¬
uit dicenḋest cautionẽquor
cessare p̾matura eĩ est sp̃es col¬
latioĩs cum ad huc inuat is
cius debois quarta debetur.

Expanded text:
ctio est: igitur etiam de quarta conferenda cauere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptiuus uiuat, qui eum emancipauit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collationis, cum adhuc uiuat is, cuius de bonis quarta debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sipost mort̾e patris relictũ fuis¬
sineccogetur bic ꝯferre.qr mo¬
nẽte co eius nõ fuissi. ¶Emãci¬
patus filius sidotẽ habebatab
ucore acceptã hoc minus ꝯfeit
⁊si anuxor decesẜit. ¶Sumnpu¬

Expanded text:
si post mortem patris relictum fuisset, nec cogetur hic conferre, quia moriente eo non fuisset. Emancipatus filius si dotem habeat ab uxore acceptam, hoc minus confert, etsi ante uxor decesserit. Si impu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ.hoc eĩ ꝑphonera dignitatisi
tebetur hoc sic interp̃tandũ est.
ut nõsolus honereturisꝗ digni¬
tate̾ meruit si cõe sit õnim here¬
dũ omis hoc debitũ. ¶E abho¬
stibcaptus post mort̾e patris
redit. licet moriẽte patre nichil
huit cum apud hostes fui̾t tm̃¬

Expanded text:
dum: hoc enim propter onera dignitatis pi adhuc debeatur, hoc sic interpretandum est, ut non solus on‹e›retur is qui dignitatem meruit, sed commune sit omnium heredum onus hoc debitum. Qui ab hostibus captus post mortem patris redit, licet mo riente patre nihil habuit, cum apud hostes fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
arcus. O at̾ ꝗ filiu̾ emãcipaũ
dehis qͥlib̾tatis eã inposita fu¬
erint p̾tornicħ edicit. ⁊ ĩo fru

Expanded text:
rum.Patri qui filium emancipauit de his, quae libertatis causa imposita fuerint, praetor nihil edicit, et ideo frus
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Sus ad q̃ legittimab̾¬
ditas pͥtinet putauĩt defucti
nactus sit placet. no oblign
eũ h̃rditati. ¶ Ide ergodicem
ut ait põp. si qi lib̾tim suicu̾
is ingenuus eẽt bona cuisce¬

Expanded text:
um. Si is, ad quem legitima hereditas pertinet, putauerit defunctum nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pomponius, si quasi libertini sui, cum i‹n›genuus esset, bona
Abbreviated transcription (Latin):
locũ optinẽt. extĩgunt c
legata sit.⁊ mortua ea. ułali¬
enata.uł manurnissa. nati
adlegata tũ ptinebũt. qr
ouoiegata sũt sepata.

Expanded text:
locum optinent exstinguuntur, cum legata sit, etiam mortua ea uel alienata uel manumissa nati ad legatarium pertinebunt, quia duo legata sunt se
Abbreviated transcription (Latin):
ponem. c̃c. ta. accepunt. Si forte
rat.unum plurcsne indubita¬
tepea ꝑte tuendus ẽ ꝓqua pte
tuctur.si exfilia nepos aut mat̾
defuncti h̾rdes instituti essent.
nam his ꝯparatur.

Expanded text:
contra tabulas acceperunt. Si forte potem unum pluresve, indubitate pro ea parte tuendus est, pro qua parte tueretur, si ex filia nepos aut mater defuncti heredes instituti essent: nam his comparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stituto accepis. ut pret̾mit¬
teres isq adierit.andanda
sit legatanis actio dubita¬
diret possidebit brditatem
ei tñ cui abutroꝙ legatu
fit in alterutrũ deturactio.

Expanded text:
stituto acceperis, ut praetermitteres, isque adierit, an danda sit legatariis actio, dubitadiret, possidebit hereditatem, ei tamen, cui ab utroque legatum sit, in alterutrum detur actio.
Abbreviated transcription (Latin):
Auis. Demilitis test̾o. id̾co
seꝑatĩ posul edicit. ꝙ optime
nouit ex ꝯstitutiõib pr̃icipa¬
lib. ppria atꝙ sĩgulania nn¬
testaret᷑. põp. dubitat. s⁊ cur
statĩ bñfitio militari renũti¬
auit. nec credendus ẽ qsqͣ. ge¬
mis testãdi eligere.adĩ pug¬
nãda sua iuditia. S⁊ magis
utroꝙ gene̾ uoluisse. ꝓpfortu¬
itos caus. Qũc ad mod̾ pleriq
pagam solet. cum testĩ faci

Expanded text:
ale. De militis testamento ideo separatim proconsul edicit, quod optime nouit ex constitutionibus principalibus propria atque singularia iutestaretur? Pomponius dubitat. sed cur stati‹m› beneficio militari renuntiauit, nec credendus est quisquam genus testandi eligere ad impugnanda sua iudicia, sed magis utroque genere uoluisse propter fortuitos casus: quemadmodum plerique pag
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs cũ status ꝯtrou̾siã patͣet᷑.
carbonianã solam accepit
tp̃e non nocere. si si ĩp̾ubes de¬
cesẜit matrẽ posse admitti.
¶Si si infanti ꝑtutorẽ peti¬
ta fit .bo. po. licet stati decesse¬
rit. dicend̾ent matri obstitis¬
se.nõẽi simił̃ ẽ ei que fuioso
datur. ¶Ita demũ aũt mat̾¬

Expanded text:
 cum status controuersiam pateretur, Carbonianam solam acceperit, tempus non nocere aut, si impubes decesserit, matrem posse admitti. Sed si infanti per tutorem petita sit possessio, licet statim decesserit, dicendum erit matri obstitisse: non enim similis est ei, quae furioso datur. Ita demum autem mat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ.ta. ex quans pte excludit
matrẽ ¶Si sit agnatus defũ¬
ti ⁊ naturał pater sit in adop¬
tiua familia ⁊pater mateir
admittimus matre qm patre
agnatus excłudit. ¶Sisit ꝯsã¬

Expanded text:
bulas, ex quauis parte excludit matrem. Si sit adgnatus defuncti et naturalis pater sit in adoptiua familia, sit et mater, admittimus matrem, quoniam patrem adgnatus exclusit. Si sit consan
Abbreviated transcription (Latin):
beret. natũ cogituromi mo
alere. Tetͥeꝵ recusare potit fi¬
liũꝓplane sidenũtiante mu¬
liere negauit ex se ẽe pregna¬
tem. tã. ⁊ si custodes nõmise¬
q̃ratur.an. ex eomulr pgnas¬

Expanded text:
bet, natum cogitur omnimodo alere, ceterum recusare poterit filium. Plane si denuntiante muliere negaverit ex se esse praegnatem, tametsi custodes non misequaeratur, an ex eo mulier pra
Abbreviated transcription (Latin):
denũtiat̃ crit. custodes ad
todixerit. eã ex se p̾gnante
non ẽe. ut eud ꝙ editum ẽ
agnoscere sit necc̃e. no eo ꝑ¬
tinet. ut siꝗsagnoscere se
filium dixiͣt suum hrdem
hr̃et. quis exaliois oceptus
cã agi.grãde preuiditium
potrariũ quo art simusier
diuortiofacto. nõ fecerit ea.
patri. nõagnoscẽ. nõ eo pti¬
nereut filius natus sũi se
dicerenõpossit. s⁊ adidtm̃.¬
ut pat ita alere eũ cogatur.
siꝯstitit eum filiũ ẽe. ¶Ide.
iuł. ait. si uxore dem̃tiãte
se pregnãtem.maritus no
negauit.nõutiq suum illi
coptũ efficicogend̾ tn alerei
ceteꝵ si ẽet satis imuriosum
ait. ¶Siqs longotp̃r abfu¬
ent ⁊ reu̾sus uxore pregnãtẽ
inuemĩt. ⁊ dcirco reiecerit si
hĩs apparet. siue uxor omise¬

Expanded text:
denuntiatum erit custodes ad to dixerit eam ex se praegnatem non esse, ut ei id quod editum sit agnoscere sit necesse, non eo pertinet, ut, si quis agnoscere se filium diceret, suum heredem haberet, quamuis ex alio conceptus causa agi, grande praeiudicium contrarium quoque ait, si mulier diuortio facto non fecerit ea, patri non agnoscere, non eo pertinere, ut filius natus suum se dicere non possit, sed ad id tantum, ut ita pater alere eum cogatur, si constiterit eum filium esse. ibit, si uxore denuntiante se praegnatem maritus non negauerit, non utique suum illi partum effici, cogendum tamen alere: ceterum ‹esse› satis iniuriosum ait, si quis longo tempore afuerit et reuersu‹s› uxorem praegnatem inuenerit et idcirco reiecerit, sihis apparet, siue uxor omisse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ totã hroitatẽ.⁊ tota lega¬
ta. singuł data ẽc ꝑtes at¬
gatis ⁊ ancillas qdã deb̾ire¬
cte putãt. qͣi cõe nom̃ utrũ¬
gatis masculos nõ deb̾i ne¬
modubitat. s pueris leg¬
atis ⁊̃ puelle debẽtur. Idnõ
cq inpuelł pueros ꝯtineri
dicend̃ est¶ mulicriboue̾
legatis ⁊ uirgines debent᷑¬
sicuti uiris legatis⁊ puerõ
legatis ⁊ bones ⁊ çetera n¬
legato ⁊̃ boues ꝯtineriꝯue¬

Expanded text:
est: totam hereditatem et tota legata singulis data esse, partes autiam ancillas quidam deberi recte putant, quasi commune nomen utrumgatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est. Mulieribus vero legatis sicuti uiris legatis etiam pulegatis et boues et cetera ilegato etiam boues contineri
Abbreviated transcription (Latin):
n̾o. aomittiuitebat᷑. si cũ
infidei ꝯmissis uolũtãtẽ
spectariꝯueniat.absur¬
dum ẽẽ.R. cessãte prima
substitutione partis ne¬
pti petitionẽ denegari.
sinouissimus. frĩsquor
portion̾e susce̾pissi. Me¬
todete uxor karissia.uti
cũ morieris. b̾rditatem
meã rescituas filus meᷤ¬
is. uł uni eoꝵ. uł nepoti¬
b meis. cui uolins. nel
tionẽ fidei omissi facta
ideri circanepotes aũt
⁊ cetos cognatos faculta¬
tem eligersdi datã. exce
teteris atͣcognatis.sine¬
potes suꝑẽent. nõ recte i¬
mulierẽ electurã. ꝓꝑ grã¬
dus fidei omissi p̃ scriptõ.
de fitiẽte uero gradune¬
potum. ex cognatis quã
uelit ꝑsonã eligi posse.a¬

Expanded text:
non admitti uidebatur: sed cum in fideicommissis uoluntatem spectari conueniat, absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari, si nouissimus fratris quoque portionem suscepisset. 'Peto de te, uxor ‹ca›rissima, uti cum morieris hereditatem meam restituas filiis meis uel uni eorum uel nepotibus meis tionem fideicommissi factam uideri, circa nepotes autem ‹et› ceteros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ens reliquerouase uolo.
Quero. in codicilli qante
hoc testm̃ scripti sũt. debe¬
ant. ratĩ ẽe/ iubenius cel¬
sus plotiane.salute̾. In

Expanded text:
ens reliquero, ita ualere uolo'. quaero, an codicilli, qui ante hoc testamentum scripti sunt, debeant rati esse. Iuuentius Celsus Plotianae salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
pretorẽno recte ꝑtib suis fũ¬
ctũ debuit ẽi ip̃e statuere et
eligere utrũ magis obliga¬
re an uendere ꝑmittat. ¶ Sĩ
obligauĩt rem tutor sine
decreto. qͣ uis obligatioua

Expanded text:
praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat.Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
hant multomagisqs ĩpe¬
ditam alc̃ationem dioct.
¶Sipupillus dedit res pi¬
gnori pmissup̃toris nõnu¬
da erit dubitatio.an.alic̃a¬
tio possit inpediri. S⁊ dicen¬
dũ est posse creditore iussuũ
exeq. tutius tñ fecerit.si prĩ
pretorẽ adierit. ¶ Si pat̾ uel
parẽs tutor sit alicui exlib̾i
in p̾tor fit adeundus si obli¬
gare uelit ⁊ magis ẽ. ut de¬

Expanded text:
magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius praetorem adierit. Si pater uel parens tutor sit alicui ex liberis, an praetor adeundus sit, si obligare uelit? ‹et› magis est ut de