comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝗ de ꝑpetͣrus neqͥotus publi ce ⁊ in facie ip̃m redarou̾et uirbeatus: ꝑ hoc se e¬
uasisse prtauit. ꝑ hoc recuꝑare se c̾didit t̾ram suam. Sed dño recbrienterũ¬
dictam. sanguiem q sui mr̃is uindicante. unde sꝑauit se hab̃e lucru̾. inde
dispendiũ gͣnissimum. inde damprium a. ⁊ eꝑabile repoitauit. Baigent etiã est
notandrim qd̾ dict᷑ miser com es scił tolose occisorem ⁊uri di in maxĩo amore ⁊
dicebat. Iste solus me diigit: iste solus ꝯcordas maxime notis meis. Iste me eri¬
mͥ reddidit ĩram meam. licet aut̃ crudelissimum homicidam illum comes p̃¬
dict᷑ ita extollet: ip̃m etiam mura animalia abhorrebant. Sic̃ eñ multoꝵ¬
ꝓboꝵ iuroꝵ canonicoꝵ tolosane eccłe u̾idica relatiõe audiuimꝰ: ab illodie qͣ
p̃dictꝰ homicida. memoratũ tur̃ d̃i occidit: in detestatioe̾m tami scełis: ñ ꝗͣ a¬
nis dignatꝰ est acciꝑe panem de mauu eiꝰ. Ores miranda. o res a scłis mau¬

Expanded text:
lice et in facie redargueret vir bonus, post haec se evasisse putavit, post haec recuperare se credidit terram suam; sed, Domino retribuente vindictam, sanguinemque sui martyris vindicante, unde speravit se habere lucrum, nisi dispendium gravissimum, inde damnum irrecuperabile reportavit. Diligentimo amore etspectaculo omnibus dicebat: Iste solus me diligit; iste solus concordat maxime votis meis; iste erime ab inimico; licet autem crudelissimum homicidam illum comes praedictus ita extolleret, ipsum muta etiam animalia abhorrebant. Sicut enim multoorum canonicorum Tolosanae Ecclesiae, veridica relatione audivimus, ab illo die quo praedictus homicida memoratum virum Dei occidit, in detestationem tanti sceleris, nunquam canis dignatus est accipere de manu ejus. O res miranda! O res inau
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ hostes sicli: coĩtes. uidelicet. ꝯuenar̃ ⁊ fuxi ⁊ alu multi. qͥ exigentib m̾itis fu̾ant
exhedati ꝓ restitutiõe sua ip̃i legato supplicatiᷤ. legat᷑ aut̃ tutpote sapiens ⁊ disc̾tꝰ om̃s
recõciliaũ. recipiens ab eis nõ solũ uratoriã carmoẽm standi mandato eccłe. sed etiã
q̃dam castͣ fortissima: q̃ aclhuc remanserant hostib p̃notatis. Reb sic sc habentibꝰ. ho¬
mines cde moỹ si aco tͣticłunt ullam moysiaci ꝑ proditioẽm cõi tolosano. Illi ant̃ qͥ
erãr inuilla ex ꝑte cõitis mr̃i receꝑut sem muninoẽm uille satis clebilem ⁊ iimmrã
Comes uͭ tolosanꝰ in Eͤni mulntucl̃ie ruptarioꝵ cep̃ impugnare muninoẽm ulã. ꝑ tres
ꝯtiuas septimanas. Sect obsessi nr̃i qͣuis paucissum se inuilit̃ cdefenctebant. Quocd au¬

Expanded text:
ilicet Convenarum et Fuxi, et alii multi, qui exigentibus meritis fuerant exhaeredati, pro restitutione sua ipsi legato supplicaturi: legatus sapiens et discretus, omnes reconciliavit, recipiens ab eis non solum juratoriam cautionem standi mandato Ecclesiae, sed etiam quaedam castra fortissima quae adhuc remanserant hostibus praenotatis. Rebus sic se habentibus, homines de Moysiaco tradiderunt villam Moysiaci per proditionem comiti Tolosano. Illi autem qui erant in villa ex parte comitis nostri, receperunt se in munitionem villae satis debilem et immunitam. Comes vero Tolosanus, in gravi multitudine ruptariorum, coepit impugnare munitionem illam per tres continuas septimanas; sed obsessi nostri, quamvis paucissimi, se viriliter defendebant. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
niũuidit unde ꝑt̾ritaᷤ fuit ualde. Uidebat ᷑ eñi ei ꝗ ab utͦq brachio suo. in mag¬
na abũdantia exibar sanguis. Quod sompmiũ c̃ mane comin referret. ⁊ diõet
uehem̃tissime suꝑ ħ se cẽ tͦbatam: comes respondit. Quasi una de mulieribꝰ
estis lequura. Puratis enĩ ꝗ more liyspanoꝵ seqͣmꝰ sompina uł auguria: Cerre
si sõpuiassem hac nocte me int̾ficiendũ eẽ in bello ad ꝗ proꝑo. secrus ⁊ libentiꝰ
irem. ut stulticie hispanoꝵ ⁊ homiñ t̾re huiꝰ qͥ sõpna curant ⁊ auguria pleni̾
coꝵ litr̃as ꝯrinentes. ꝗ rex aragoñ obsicdioẽm firmass: añ murellũ. Quo audito
oĩns nr̃i iam de futura uictoria spem habentes: gaiusi sũt ualde. Starim comes
tuit ꝯgͥgauit. Nogauit insuꝑ qͣtam nebilem de francia uicecomitem uidei cte
corbolioẽ. qͥ ꝑacta ꝑegͥuatiõe sua ieũtebat᷑ ad ppͥa. ut rediret ⁊ festinaret ad suc¬
cursum comits nr̃i. Qui benigne adqͥeuit: ⁊ libent̃ se reditur spopondit.

Expanded text:
nium vidit, unde perterrita fuit valde: videbatur enim ei quod ab utroque brachio suo in magna abundantia exibat sanguis. Quod somnium, cum mane comiti referret, et diceret vehementissime super hoc se turbatam, comes respondit: « Quasi una de mulieribus estis locuta; putatis enim quod more Hispanorum sequamur somnia vel auguria. Certe et si somniassem hac nocte me interficiendum esse in bello ad quod propero, securius et libentius irem, ut stultitiae Hispanorum et hominum terrae hujus, qui somnia curant, et auguria plenius rex Arragonum obsidionem firmasset ante Murellum. Quo audito, omnes nostri jam de futura victoria spem habentes, gavisi sunt valde. Statim comes tuit congregavit. Rogavit insuper quemdam nobilem de Francia, vicecomitem videlicet Corbolicum, qui, peracta peregrinatione sua revertebatur ad propria, ut rediret et festinaret ad succursum comitis nostri; qui libenter acquievit, et libenter se redditurum spopondit.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłastica memoiatꝰ achleta fid̾i comes xanissimꝰ montis forts t̾ras ip̃oꝵ. tanꝗͣ
hostiũ di ⁊ eccłe. scõ ⁊ iusto occupau̾it p̃lic fere totas. ip̃i adhuc ꝑsistentes ma¬
licia sua. ⁊ humiliari sub potenti mamui d̾ĩ contempnentes. uuꝑ ad regem am¬
gonensium recurrerunt. ꝑ quem forre intendunt urãm circ̃uenire clem̃tiã
⁊ eccłam suggillare. Ad dux er̃t eni ip̃m tolosam nobisc̃ qͥ de mandato legaui.
⁊ de legatoꝵ nr̃oꝵ apud uaur̃ conuen̾amꝰ colloqͥum habit᷑m. Qui. q̃ aut qͣlia¬

Expanded text:
memoratus athleta fidei, comes Christianissimus terras ipsorum, tanquam hostium Dei et Ecclesiae sancto et justo occupavit praelio fere totas, ipsi adhuc in sua persistentes malitia et humiliari sub potenti manu Dei contemnentes , nuper ad regem Arragonum recurrerunt, per quem forte intendunt vestram circumveniri clementiam, et Ecclesiam suggillare. Adduxerunt enim ipsum Tolosam nobiscum, qui de mandato legati et delegatorum nostrorum apud Vaurum conveneramus, colloquium habiturum, qui quae aut q
Abbreviated transcription (Latin):
sanos ÷ carcassonensses. qͥ pro hesi ecħedati tolosam ꝯfug̾ant. ciues insuꝑ tolosa¬
uos in su a ꝓrectiõe suscepit. ⁊ ab ip̃is uram̃tũ recepit. Ciuitatem etiam tolos anam
q̃ est ppͥe de dm̃o regis francie ⁊ totũ illud t̃re ꝗ uli ad huc tenebant. in sua custodia
⁊ rex simiłi. ex ꝑte adu̾sarioꝵ treugas firmassi ip̃o tp̃e colloqͥi. manentib ire¬
ue as. nr̃is q eͥ nõ cauentib. eqͥtarunt hostes płies ꝑ t̃tam imata p̃dam q ntul¬
cam capientes. płmios insu hoĩes occidentes. multos captos ducentes. mala nob

Expanded text:
osam confugerant; cives etiam Tolosanos in sua protectione suscepit, et ab ipsis juramentum recepit; civitatem etiam Tolosanam, quae est proprie de dominio regis Franciae, et totum illud terrae, quod illi adhuc tenebant, in sua custodia et rex similiter ex parte adversariorum treugas firmasset, ipso tempore colloquii manentibus treugis, nostrisque non caventibus, equitarunt hostes pluries per terram nostram praedamque multam capientes, plurimosque insuper homines occidentes, multos captos ducentes, mala ub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtalib sit obtentum ñ teneat illucl tanꝗͣ subreptum penit᷑ reuocamꝰ. Si uͦ idem eccłastice
legato nr̃is clamꝰ licr̃is in mandatis. ut recipicus ab ip̃is nͣ solum uuntoriã aautioẽm. c̾ sua
iam sinr uiram̃ta tͥnsecressi. sed⁊ aliam ꝗͣ uidit exp dire. bñficiũ eis absoluriõis impendar.¬

Expanded text:
pro talibus sic obtentum non teneat, illud tanquam subreptum penitus revocamus. Si vero iidem ecclesiasticae pro talibus sic obtentum non teneat, illud tanquam subreptum penitus revocamus. Si vero iidem ecclesiasticae legato nostris damus litteris in mandatis ut recipiens ab ipsis non solum juratoriam cautionem, cum jam sua sint juramenta transgressi, sed et aliam
Abbreviated transcription (Latin):
diuine ac apłice gr̃e pructimꝰ miungendum: ut p̃uoĩatos deseras tolosanos. ñ ob stante
ꝓmissioẽ. uł obliganiõe qͣtq p̃stita uł recepta in elusioẽm eccĩastice discipline. Ip̃is ꝗͣ dui tales
exti̾it ñ impensurꝰ ꝯsiiũ auxaũ uł fauorem. Si uͦ idem ad ecd̃am redire desid̃ant imica¬
tem ꝓut fuit a dictis ñ cus tuis ꝓpositum coram nolis. nos uen̾abu fr̃i nr̃o. F. tolosano ep̃o. uiro
inteere opinõis. ⁊ in te. qͥ testimomũ h̃t̃ ñ solũ al his qͥ mt᷑ sũt. secl ab hs enam qͥ sũt fonis. nr̃is
ficta redire. sufficien ab eisdem cautiõe recepta recõciliet eccstice unitati.: Illos u̾qͦs merroris
ficdi ortbore cultores exibitioe̾ oꝑm demonstrnu̾nt. ⁊ sic̃ ip̃a cuuitas rec̾tiliata parit ⁊ purga¬
ta. sub apłice sedis ꝓ tectiõe ꝯsistat. ñ molestanda de cer̾o a comite supͣdicto. uł aliis catholicis.
coꝵ fauorem qͦs manifeste defendũt exõicatiꝯ̃is sint iuncło iuodan. Uude c̃ mandatu

Expanded text:
icae gratiae providimus injungendum, ut praenominatos deseras Tolosanos, non obstante promissione vel obligatione quacunque praestita, in elusionem ecclesiasticae disciplinae, ipsis quandiu tales exstiterint, non impensurus consilium, auxilium vel favorem. Si vero iidem ad Ecclesiae redire desiderant unitatem, prout fuit a dictis nuntiis tuis propositum, coram nobis, nos venerabili fratri nostro F. Tolosano episcopo, viro integrae opinionis et vitae, qui testimonium habet non solum ab his qui intus, sed ab his etiamficta redire, sufficienti ab eisdem cautione recepta, reconciliet ecclesiasticae unitati; illos vero quos in erroris fidei orthodoxae cultores exhibitione operum demonstrarent; et sic civitas ipsa reconciliata pariter et purgata sub apostolicae sedis protectione consistat non molestanda de caetero a comite supradicto vel aliis fide Catholicis, corum favorem, quos manifeste defendunt, excommunicationis sint vinculo innodati. Verum cum mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
mi pontifieis. Auctoritate legatiõis qͣ fugimꝰ mlibemꝰ. ⁊ modis qͥb possumꝰ ob¬
restam᷑. ne ꝑ uos ut auos t̃ras recipiatis. uł defendans pdictas. Optamꝰ deit̃ qͣtnꝰ tã
uobis. ꝗͣ ⁊ ip̃is ralit̃ dignemimi ꝓrud̾e. ne ꝯmunicando excõicatis.⁊ maledictas
heticis. ⁊ fantonb coꝵdem labem excõicaniõis incurrere uos ꝯmigat. Um̃i aũt
uolumꝰ serenitatem regis nõ lat̃e. ꝗ si cͦs de ur̃is hõib in defensioe̾m p̃dictẽte

Expanded text:
icis, auctoritate legationis qua fungimur, inhibemus, et modis quibus possumus obtestamur ne, per vos vel alios, terras recipiatis vel defendatis praedictas. Optamus autem quatenus tam vobis quam vestris taliter dignemini providere ne communicando excommunicatis et maledictis haereticis et fautoribus eorumdem, labem excommunicationis incurrere vos contingat. Unum autem volumus serenitatem regiam non latere, quod si quos de vestris h
Abbreviated transcription (Latin):
in mectios hostes mersas. et qͣi ñ ꝯparere. irruit a simstra in hostes qͥ stabant ex
aduerso mnum̾abiles. Stabant aut̃ ordinati ad pugnam. iuxta fossatũ ꝗdam
ꝗ erat m̃t ip̃os ⁊ comitem nr̃m. Sratim irruens comes in hostes p̃notatos. et
simam semitam. orclmatioẽ cliuma. ut credimꝰ t̃c ꝑatam. Per ꝗͣ transiens inhos¬
res se dedir: ⁊utpote miles xͥ foitissimꝰ ip̃os fornssime penet᷑uit. Nec silendũ est ꝙ
c̃ comes uellet in ip̃os irruere: ip̃i eũ c̃ glacdus suis in tanto nisu a ꝑtedexĩa im¬
peger̃t. ꝗ p̃minia ictuũ impulsioe̾ ruptꝰ est ei staphꝰ smister. Nobilis uͦ comes
de resiliuit. Miles m̃ ualidissimꝰ ñ cecitit. s hostes ualictissime reꝑcussit. Qͥdã
aut de actũsarus comitẽ nr̃m ualide ꝑcussit incapite. uir aũt nobilis dictum

Expanded text:
in medios hostes mersas, et quasi non comparere, irruit a sinistris in hostes qui stabant ex adverso innumerabiles. Stabat autem ordinatio ad pugnam juxta fossatum quoddam, quod erat inter ipsos et comitem nostrum; statim irruens comes in hostes praenotatos, et simam semitam, ordinatione divina, ut credimus, tunc paratam: per quam transiens, in hostes se dedit, et, utpote miles Christi fortissimus, ipsos fortissime penetravit. Nec silendum est quod, cum comes vellet in ipsos irruere, ipsi eum cum gladiis suis tanto nisu a parte dextera pepugerunt, quod pro nimia ictuum impulsione ruptus est ei staphus sinister; nobilis vero comes,de resilivit; miles tamen validissimus non cecidit, sed hostes valide percussit. Quidam autem de adversariis co
Abbreviated transcription (Latin):
autisioctorensis. qͥ iam erant carcassone. c̃ audissent milites nr̃es obsessos eẽ ꝓpeto¬
losam. ꝯsuluer̃t monuer̃t supplicauer̃t ꝑegͥnis qͥ c̃ ip̃is erant. ut c̃ eis reu̾t̾ent᷑ ad
succursum obsessoꝵ. Ouiri ꝑ oĩa ꝯmencdabiles. o uiri uirtutis. Acqͥeuert om̃s.
Egxessiq a carcassona. festinabant ut succurrerent obsessis. Sed c̃ uenissent ppe
castrum nouũ arrii: dictum est eis qđ iam capti essent obsessi nr̃i a rolosams. Et
uere sic erat. Quocl aiubientes: c̃ ctolore multo reu̾si sũr carcassonam. Adu̾saru
aut̃ duxer̃t milires captos tolosam. Statim om̃ib infidelib det̾iores. ñ deferen¬
ces ꝓmissioĩs sacͣmento. nulites nr̃os qͦs ut dc̾m est deuita: ⁊ membͥs sccos fed̾ant.
distrahi fecer̃t ad caudas eqͦr̃. ꝑ plateas ciuitans : ⁊ distractos in patibulis suspen¬
cder̃t. O gͣue tͣcduõis ⁊ cͣcdelitans genꝰ. Nobił aut̃ comes monus fortis qͥ siẽ diximꝰ du

Expanded text:
piscopi, qui jam erant Carcassonae, cum audissent milites nostros, obsessos esse prope Tolosam, consuluerunt, monuerunt et supplicaverunt peregrinis, qui cum ipsis erant, ut cum eis reverterentur ad succursum obsessorum. O viri per omnia commendabiles! o viri virtutis! Acquieverunt omnes, egressique a Carcassona festinabant ut succurrerent obsessis; sed cum venissent prope Castrumnovum Arii, dictum est eis quod jam capti erant obsessi nostri a Tolosanis; et vere sic erat. Quod audientes cum dolore multo, reversi sunt Carcassonam; adversarii autem duxerunt milites captos Tolosam. Statim omnibus infidelibus deteriores, non deferentes promissioni vel sacramento, milites nostros, quos, ut dictum est, de vita et membris securos fecerant, distrahi fecerunt ad caudas equorum per plateas civitatis, et distractos in patibulis suspenderunt. O grave traditionis et crudelitatis genus! Nobilis autem comes Montis fortis, qui, sicut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
pus regis qͣ baron suoꝵ auctientia a ꝯͦdam ep̃o sũt ꝑlecte. Quib lectis ⁊ plonius
inteslectis. Rxx. hu in orum u̾si fu̾t. ⁊ furoriem. Nost hec emisso nũtio ab aula regia.
⁊diigent̃ custodico. qͥbuit rex a stus ꝯsiliũ: qͥd fac̾e debet de ũcio sepedicto. Con¬
suluerũt aut̃ ei qͥ tam barones sin. ꝗ muit̾et ad comitem nr̃m manctans. ⁊ p̃cipiẽs
nire : uicticabant ip̃m nunciũ reum morus. In cͦstino aũt uenit u̾tiꝰ acͥ cariã: ⁊ q̃ die

Expanded text:
sunt perlectae: quibus lectis et plenius intellectis, rex et sui in iram versi sunt et furorem. Post haec emisso nuntio ab aula regia et diligenter custodito, quaesivit rex a suis consilium quid facere deberet de nuntio supradicto. Consuluerunt autem eum quidam barones sui quod mitteret ad comitem nostrum, mandans et praecipiens nire, judicabant ipsum nuntium reum mortis. In crastino autem venit nuntius ad curiam, et quae die
Abbreviated transcription (Latin):
nem uen̾at negotiũ fidĩ: ꝑꝑ nouam p̃dicatoe̾m legati. q̃ dñs pͣ miserat in franciam.
ci ꝓpt̃̾ intestinas guerras qͣs habebat ñ ꝑmitrebat ꝗ milites qͥ seiam diu cruce signa
uerant᷑ꝯ ħeticos accine̾ent se ad ꝑsiciendum uota sua. Suꝑ ħ omĩa dicebat᷑ in tota t̃¬
ra albigensi. ⁊ celebri iam erat sermone uulgatum. q ł rex aragoñ ꝯgregabat ex̾citꝰ
castͥ ꝗ dicit᷑ rupis fortis. manctans ei ut recedens ab obsidioẽ festinant̃ uenir et ad eũ
Timebat enim ne si rex itͣret uaschoniã c̃ ex̃citu suo poss eum ꝯp̃henłe. eo ꝗ paucis¬

Expanded text:
nem venerat negotium fidei per novam praedicationem legati, quem D. papa miserat in Franciam pciae, per intestinas guerras quas habebat, non permittebat quod milites, qui se jamdiu crucesignaicos, attingerent ad perficiendum vota sua; super haec omnia, dicebatur in tota terra Albigensium, et celebri jam erat sermone vulgatum, quod rex Arragonensis congregabat exercitui, quod dicitur Rupes fortis, mandans ei ut recedens ab obsidione festinanter veniret ad eum; timebat enim ne, si rex intraret Wasconiam cum exercitu suo, posset eum comprehendere, eo quod paucis
Abbreviated transcription (Latin):
messiõis instabat. Sic̃ aũt̃ pposuit ita ⁊ fec̃. Supͣcticti aut̃ ctuc ep̃i semꝑ erant c̃ comite. seq
conctie ꝓ xͥ seruitio ꝑicłis exponebant. De sno p̃t̾ea cdabant c̃ larga uñdictiõe militibꝰ qͥ enint
c̃ eis in seruitio dñi. Redimebant captiuos. ⁊ cet̾a large ⁊ sc̃e ꝓbitatis officia. uiri scissimi sollicite
ex̾cebant. Quia u̾ ñ possemꝰ omĩa sigiiaum expͥm̾e. istud breuit dicimꝰ ꝗ infra pancos cies decẽ¬

Expanded text:
messionis instabat; sicut autem proposuit, ita et fecit. Saepedicti autem episcopi semper erant messionis instabat; sicut autem proposuit, ita et fecit. Saepedicti autem episcopi semper erant ti servitio periculis exponebant: de suo praeterea dabant larga dona militibus, qui cum eis erant in servitio Dei; redimebant captivos, et caetera largae et sanctae probitatis officia viri sanctissimi sollicite exercebant. Quia vero non possemus omnia sigillatim exprimere, istud breviter dicimus, quod infra paucos dies
Abbreviated transcription (Latin):
niũt carcassonam. De qͦr̃ aduentu nobił comes mõris foras. ⁊ pauci qͥ c̃ es erant gaussi ẽ
caudio magno ualde. Inuener̃t aut̃ dicti ep̃i comires ⁊ nr̃os in castro qͥdam ipe carcas¬
sonam ꝗ dicꝰ fañ iouis. fecer̃t aũt in castro illo paucos ddies. Post qͦs ꝑrex̃ comes ẽ ep̃is acꝰ
castrum murelli ppe tolosam: de qͦ supͣ fecimꝰ mennoẽm. Inde eqͥtauer̃t nr̃i añ tolosã:
ut x ⁊ suos arc̾ent᷑ cͥbriꝰ minucos. Sed miles qͥdam noĩe alardus de estrepi. ⁊ auipauei
qͥ ñ sans bñ se habuer̾t in negotio iħux: noluer̃t c̃ eo. Comes aũt nõ habebat ẽc̃ tm̃ exꝰ¬
citum ut cͥea tolosam. uł aluid aliqͦd foite oastrum posset obsidieẽm firmaro. Ispo¬
sint eͥ scͥ eq̃ter eqͥtare añ tolosam c̃ ex̃citi q̃ habebat: ut ⁊ mumitiõs q̃ cirn tolosam
erant muite ⁊ forres cũt̾et. arboies dtecoiticar et: segxtes ⁊ uineas extrparet. Tempꝰ siqͥdom

Expanded text:
fortis, et pauci qui cum eo erant, gavisi sunt gaudio magno valde . Invenerunt autem dicti episcopi nostros in castro quodam prope Carcassonam, quod dicitur Fanum Jovis; fecerunt autem in castro illo paucos dies, post quos perrexit comes cum episcopis ad castrum Murelli prope Tolosam, de quo supra fecimus mentionem: inde equitarunt nostri ante Tolosam, ut Christi et suos arcerent crebrius inimicos; sed miles quidam nomine Alardus de Estrepiq, et alii pauci qui non satis bene se habuerant in negotio Christi, noluerunt ire cum eo. Comes autem non habebat tantum exercitum ut circa Tolosam, vel aliquod aliud forte castrum posset obsidionem firmare, proposuit frequenter equitare ante Tolosam cum exercitu quem habebat, ut et munitiones quae circa Tolosam erant multae et fortes everteret, arbores decorticaret, segetes et vineas exstirparet; tempus siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
moitem nepotis eqͣnimit̃ sustiens. ⁊ multa lnmiuir ture dissimulans. ꝯctis
qͥ in ex̾citu erant. mire patiencie ⁊ magnanimitatis demonstrauit exemplũ.
Nec silendum est ꝗ circa hinꝰ obsidiõis mirium. c̃ p̃ paucitare ꝑegͥnoꝵ. non pos
semꝰ castrum undiq obsid̾e: exibant cotidie adu̾saru a castro uenientes ꝙ ꝑ
suꝑmontem qͥ castrum suꝑeminebat: c̃ multa suꝑbia es̃citum infestabant. Pe¬
gͥni aũt nr̃i ascendenres ad eos : rota die ꝯͣ illos dimicabant. Quotiensc̃q uͭ
adus arii. Aliq̃ de ꝑegͥnis nr̃is occid̾ant : in ꝯtemptũ nroꝵ circ̃dantes corpus
occisi: in ip̃m suos gladios infigebant. Tante enĩ crudelitatis erant: qd nõ
sufficiebat eis. si aliq̾ nr̃oꝵ occisum uid̾ent : nisi noua aditentes nuln̾a. om̃s
qͣtqͦt erant hostes corpꝰ defuncti gladus suis tͣsuerb̾arent. Opugna ꝯtẽptibił
O rabies miqͥrum. Cum aũt̃ ħ ⁊ his similia ag̾ent᷑ : cepunt uenire de die indiẽ

Expanded text:
mortem nepotis aequanimiter sustinens, et multa animi virtute dissimulans, cunctis qui in exercitu erant, mirae patientiae et magnanimitatis exemplum demonstrat. Nec silendum est quod circa hujus obsidionis inixibant quotidie adversarii a castro, venientesque per super montem, qui castrum supereminebat, cum multa superbia exercitum infestabant; peregrini autem nostri ascendentes ad eos tota die contra illo dimicabant. Quotiescunque vero adversarii aliquem de peregrinis nostris occiderant, in contemptum nostrorum circumdantes corpus occisi, in ipsum singuli gladios infigebant: tantae enim crudelitatis erant, quod non sufficiebat eis, si aliquem nostrorum occisum viderent, nisi nova adjicientes vulnera; omnes quotquot erant hostes, corpus defuncti, gladiis suis transverberabant. O pugna contemptibilis! o rabies iniquorum! Cum autem haec agerentur, coeperunt venire de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ruptarios. ⁊ hoĩes tolosanos qͣ płimos. ut eoꝵ auxilio resist̾e nr̃is posset̃.
Erant aut̃ ruptaru illi : hoĩes pessimi ⁊ ꝑu̾si. Cum enum castrum illud iamdu¬
dum fuisset a legans dñi pͤp mt̾dictum: eoꝗ faueret hencis. inpugnaret q eccł̃am:
c̃ comite tolosano dicti ruptaru in ꝯtemptu d̾i ⁊ nr̃m campanas eccłe q̃ in castro
erat nobilis ⁊ amplissima. om̃i die ad horam faciebant pussari. Rex siqͥd̾ fracie
pipinꝰ in castro illo monasteriũ mille sĩc clicit᷑ fec̾at monachoꝵ. Post pancos
dies fecit comes parari machinas: ⁊ erigi ꝓpe castrum. Que iacientes ce¬
ꝑunt aliqͥtulum mur᷑ cast̾ debilitare. Ergre r̃t aut̃ adu̾saru machinas¬

Expanded text:
o resistere nostris possent; erant autem ruptarii illi, homines perversi et pessimi: cum enim castrum illud jamdudum fuisset a legatis D. papae interdictum, eo quod faveret haereticis, impugnaretque Ecclesiam cum comite Tolosano, dicti ruptarii in contemptum Dei et nostrum, campanas ecclesiae, quae in castro erat nobilis et amplissima, omni die, ad omnem horam, festive faciebant pulsari. Rex siquidem Franciae Pippinus in castro illo monasterium mille fecerat monachorum. Post paucos dies, fecit comes parari machinas et erigi prope castrum, quae jacientes coeperunt aliquantulum murum debilitare, erexerunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
tatis qͥ tẽ uen̾ant in frantiã: ut ꝓmou̾ent negotium ficłi. ꝯͣ ħeticos pestilentes. Rex
tere uolebat. ĩmo ꝗͣtũ in se erat. iam aͥimiserat. Ip̃a aũt ad dñm ppͣ accesserat ꝯq̃¬
rens: ꝗuir suus iiuste dimisisset eam. Sũmꝰ aũt pentifex. orgnita pletuꝰ u̾itate:
dectit sentenciam ꝯͣ regem. ⁊ ꝯfirmauit mat̾uoniũ int̃ ip̃m ⁊ p̃faram regnam.
Llolebat aũt rex ille hab̾e filiam regis francie in urorem. ut sic posset eũ ꝑ tarem
ꝯfecłatioem s allice. ⁊ aduocare cor eiꝰ a dulectiõe negotu ficłi. ⁊ auxilio nobilis co¬
mitis monis foitis. Seduidentes supͣdicti ñtu reris aragon̾. iam manifestum ⁊ pu-¬
blic̃ et̃. in curia regis francie. ꝗ dñs ppͣ ꝯfirmasset. matͥmoniũ int̃ regem aigonen

Expanded text:
tatis, qui tunc venerant in Franciam ut promoverent negotium fidei contra haereticos pestilentes. Rex tere volebat; imo, quantum in se erat, jam dimiserat; ipsa autem ad dominum papam accesserat, conquerens quod vir suus injuste dimisisset eam. Summus autem pontifex, cognita plenius veritate, dedit sententiam contra regem et confirmavit matrimonium inter ipsum et praefatam reginam. Volebat autem rex ille habere filiam regis Franciae in uxorem, ut sic posset eum per talem confoederationem sibi allicere, et avocare cor ejus a dilectione negotii fidei, et auxilio nobilis comitis Montis-fortis; sed videntes supradicti nuntii regis Arragonum, jam manifestum et publicum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Hic Et em̃ĩde cꝰ p̃cipue cir̃ẽspecta ꝓuibentia saluberrim̃oqi ꝯsilo pendebat᷑
a burgensib est susceptꝰ. ⁊ ed qͥdam seruentes comitis tolose. qͥ custod de oont
fecitunii erigi mangonellum. Qui c̃ lapides ahqͦt iecisset: dicti seruientes
red did̾int miminõem. Mansit aũt̃ aorb̾tus in ulla illa auqͣtis dieb ⁊ post is
redut adccmitem apud pcia. Capto castre perin ⁊ munito: ꝓposuit ꝙ

Expanded text:
vit. Hic est enim de cujus praecipue circumspecta providentia, saluberrimoque consilio pendebat a burgensibus est susceptus; sed quidam servientes comitis Tolosae, qui custodiebant fecit erigi unum mangonellum: qui cum aliquot lapides jecisset, dicti servientes reddiderunt munitionem. Mansit autem Robertus in villa illa aliquantis diebus, et post haec rediit ad comitem apud Pennam. Capto castro Pennae
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis exempta. c̃ idem comes tolose. uen̾abili fr̃i Regensi ep̃o. ⁊ magr̃o the¬
disio a dño ppͣ negotiũ suũ fẽcat sub c̾ta fomna ꝯmitti. Uer̃ sic̃ cdimꝰ iemort̃
rennetis. qͦt ⁊ qͣntas grͣ̃as dicto comiti post multos excessus ip̃ius dñs ppͣ ficit.
ep̃c apłice sed̾ legatꝰ. tũc albs cistercu ap̃ narbonam ⁊ montem pessuiañ eidem
comiti faciebat. bienuio si bñ memimimꝰ iam tͣnsacta. Uolebat siqͥ̾dem idemle¬
gatꝰ. om̃s dñicaturas ⁊ pp̾etares eidem comiti remañe integͣs ⁊ alesas. ⁊ ut illa

Expanded text:
at nobis exempta; cum idem comes Tolosanus venerabili fratri Regensi episcopo et magistro Thedisio a domino papa negotium suum fecerit sub certa forma committi. Unde, sicut credimus, memoriter retinetis quot et quantaapostolicae sedis legatus, tunc abbas Cisterciensis, apud Narbonam et Montempessullanum eidem comiti faciebat biennio, si bene meminimus, jam transacto. Volebat siquidem idem legatus omnes dominicaturas et proprietates eidem comiti remanere integras et illaesas, et ut illa
Abbreviated transcription (Latin):
iio ab incarnanoe dñi. mͦ. ccͦ .xiiͦ. mense nouembris. conuocauit no¬
bilis comes monis foitis epõs ⁊ nobiles t̃re sue apud castrum apannar
celebraturꝰ celloqͥum gen̾ale. Causa aũt colloqi huꝰ ista fuit. ut co
bonos moies. hetica qi spurcitia ꝓculpulsa. q̃ toram corruꝑat t̾ram illam
Oͥpp̃ mebat qͥppe potens inpotentem : foitior minꝰ fortem. Noluit gͥ cemes nobi¬
lũ cerras asuetud̾ies. fixosq limites. t̾re dñis pon̾e qͦs tͣnseredi nõ lic̾et. Quate

Expanded text:
nonobilis comes Montis-fortis episcopos et nobiles terrae suae, apud castrum Apamiarum celebraturus colloquium generale. Causa autem colloquii hujus ista fuit, ut comes bonos mores, haeretica spurcitia procul pulsa, quae totam corruperat terram illam,opprimebat quippe potens impotentem, fortior minus fortem. Voluit igitur comes nobilis cunctas consuetudines fixosque limites terrae dominis pone
Abbreviated transcription (Latin):
eet facile adu̾tere : ꝙ nõ eent de nr̃is. dataut̃ approp inqͣuer̾t adinuioẽ
starin crudelissimi carnifices in sicrrexert in rp̃as. qͥ pancierant ÷ iermes.
ur pote ꝑdinõis ignari: occidentes ꝙi płes. ec mnñs. ⁊ membratim dilac̾antes.
reliqͦs sẽc̃ drixer̾t usq fuxum. ubi eos tenentes in umcłis: tormentis imma¬
nissimis dilaniabant. Cum maxĩo siqͥdem sttidio noua cotutidie ⁊ mexꝑta ex¬
cogiabant supplicia : qͥb suos afflig̾ent captiuos. Sic̾ em̃ ab oie cͦdam militis
nr̃i audiui qͥ ibi tenebat᷑ in uincłis. qͥ p̾sens erat ⁊ tudebat : captiuos suoscru¬
eqͥperari in malitia: uł etiã anteferri. Ut enĩ p̃t̾mittamꝰ ninumera: ipos
sacerdores ⁊ diuini mysteru tͣctarores frequentiꝰ suspendebant. Quando q
etiam ꝗ dictu horribile est: ligans ad genitalia membra funib ferociss¬
me distrahebant. O crudelis immanitas. o rabies maudita. Celebrat᷑ gn̾ale¬

Expanded text:
et facile advertere quod non essent de nostris. Ut autem appropinquaverunt ad invicem, statim crudelissimi carnifices, insurrexerunt in nostros qui pauci erant et inermes, utpote proditionis ignari, occidentesque plures de nostris, et membratim dilacerantes, reliquos secum duxerunt usque Fuxum, ubi eos tenentes in vinculis, tormentis validissimis dilaniabant: cum maximo siquidem studio nova quotidie et inexperta excogitabant supplicia, quibus suos affligerent captivos. Sicut enim ab ore cujusdam militis nostri audivi, qui ibi tenebatur in vinculis, qui praesens erat et videbat, captivos suos cruminima, ipsos sacerdotes et divini mysterii tractatores frequentius suspendebant; quandoque etiam, quod dictu horribile est! ligatis ad genitalia membra funibus, ferocissime distrahebant. O crudelitas immanis! o rabies inaudita! CAPUT L
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃m narbonensem. ⁊ ep̃os de restituendis t̃ris comitib. tolosano. auenar̃. ⁊
fuxensi. ⁊ Gastomi de baarno. Archiep̃c aũt narbonensis respondit regi. ut õs
penciõs suas redig̃et in sc̃ͥpnum ⁊ scͥptas ⁊ sigillatas mitt̃et ep̃is ap̃ uaur᷑. fiex
comitem. ut octo dieb dum duraret colloqͥum illud. desisteret a malefaciendo.
mimicis suis. Cui nobilis comes respondit. Non desistam inqͥt a malefaciendo:
sed ob reu̾entiam uriãm cessabo his octo dieb a bñfaciendo. Non enĩ reputo ma

Expanded text:
chiepiscopum Narbonensem et episcopos, de restituendis terris comitibus Tolosano, Convenarum, et Fuxensi, et Gastoni de Bearno; archiepiscopus autem Narbonensis respondit regi, ut omnes petitiones suas redigeret in scriptum, et scriptas et sigillatas mitteret episcopis apud Vaurum. Rexcomitem, ut octo diebus desisteret a malefaciendo inimicis suis, cui nobilissimus et urbanissimus respondit: « Non desistam, inquit, a malefaciendo, sed ob reverentiam vestram, cessabo his octo diebus a benefaciendo. » Similiter a
Abbreviated transcription (Latin):
uł eos in aliqͦ adiuuare. fiespondit comes marescallo. Absit ame ut faciam ꝗ ꝯsulicis.
Pauꝑes x exposi sũt moiti ⁊ gladio: ⁊ ego in munitioe manebo : Fiar de meuolũ¬
tas dñi. c̾te ego ibo ⁊ manebo ẽ eis. Statim exiens a castro tͣnsiuit aꝗͣ ⁊ redut ad exͦ¬
citum peditum. Mansit q ibi c̃ paucissimis circit̃ qͣtuor uł qͥnq militib płes dies
donꝰ fc̃o ponte totꝰ tͣnsut excitꝰ. Oͥ magna ꝓbiras pͥncipis. o urtꝰ iuicta. Nloliuit

Expanded text:
os interficere. » Respondit comes marescallo: « Absit a me ut faciam quod consulitis! pauperes Christi expositi sunt gladio, et ego in munitione manebo! fiat de me voluntas Domini. Certe ego ibo et manebo cum eis. » Statim exiens a castro, transivit aquam et rediit ad exercitum peditum, mansitque ibi cum paucissimis, scilicet quatuor vel quinque militibus, plures dies, donec, facto ponte, totus transivit
Abbreviated transcription (Latin):
ruprarios: tp̃os auidisime mt̃fecer̃t. Nec silendum c̾dimꝰ ꝗ castrum moy¬
siaci ꝗ in iugilia assũp̃tiõis bẽ marie obsessum fũat: in festo natiuitats el den
ouens comes a moysiacs. ꝓposuit obsid̾e ealtrum ꝗ dam ꝓpe fixxum noĩe. sa¬
uerdum̃. in dio cesi tolosana. Castrum ilud a gñio com ts nr̃i reer uerat sa
comesq fuxi qͥ ulud tenebat occasiõẽ cast auiꝰ castrum ap annar̃ płrrm
ins estabant. Int̾ea quiclam ꝑegͥni nobiles de alemanna ueñant carcasso anr

Expanded text:
os, avidissime interfecerunt. Nec silendum credimus quod castrum Moisiaci, quod in vigilia Assumptionis B. Mariae obsessum fuerat, in festo Nativitatis ejusdem ovens comes a Moisiaco, proposuit obsidere castrum quoddam prope Fuxum, nomine Saverdunum in dioecesi Tolosana: castrum illud a dominio comitis nostri recesserat, comesque Fuxi, qui illud tenebat, occasione castri illius, castrum Apamiarum plurimum infestabat. Interea quidam peregrini nobiles de Alemannia, ven
Abbreviated transcription (Latin):
tũc tolosa. Comes em̃ m̃ erat ex ima ꝑre apud murellũ. Quidam milites m̃i
ex alia ꝑte apud uerdim̃. Comes baidiꝰ ex alia. Guido fr̃ conus ex alt̾a.
hu om̃s ex õñm ꝑte colosam: ei c s enupes e usq prope portas ipius sepĩ ecͥtantes.
eam nõ modic̃ infestabant. Comes aut̃ tolose qͥ pcc̃is suis exigentib exhedat᷑¬

Expanded text:
tunc Tolosa. Comes enim noster erat ex una parte apud Murellum; quidam milites nostri tunc Tolosa. Comes enim noster erat ex una parte apud Murellum; quidam milites nostri ex alia parte apud Verdunum; comes Balduinus ex alia; Guido frater comitis ex altera. Hi omnes ex omni parte Tolosam circumdantes, et usque prope portas ipsius saepius equitantes, eam non modicum infestabant. Comes autem Tolosae qui, peccatis suis exigentibus, exhaeredi
Abbreviated transcription (Latin):
Iusuꝑ peuet᷑ns montana apud fuxũ. t̾ram Rogͥn de cominges. nepotis comits furei. e
gͥuis. in castro murelli remanserat. circͣ muninoem castͥ ip̃ius assiduelaborabat. Ia¬
tẽ milites paueos. Non em̃ habebat milites ꝑegͥnos. nͥ comitem tallensem. ⁊ qͥsaam
alios milites paucissimos. Sed ꝗͣuis eẽt c̃ paricis: freq̃ter inde equitabat. usq an
ip̃as poitas tolose. Illi aut̃ qͥ intolosa erant. nnum̾abiles ⁊ municissimi ñõ aude¬
bant exire adu̾sus eum. Ipse uͦ om̃ia in curcuitudeuastans : munitiones cor añ
ip̃oꝵ ocdos destruebar. Erat aut̃ tolosa euutas uit᷑ modũ plena psło. qͥabitrenses
suis tolosam intͣuerant. adeoq ipãm impleu̾ant. ꝗ tp̃a claustra monasterioꝵ
ciuitatis expuisis canonicis fẽcatit pecoꝵ ouilia ⁊ stabuias eqͦrum. Onidus ħeni¬
coꝵ tolosa. o tab̾riacula p̃doñ. slec p̃t̃mutendum qͦmͦ afflcta ⁊ qͣ obssessa erat

Expanded text:
uper penetrans montana apud Fuxum, terram Rogerii de Cominges nepotis comitis Fuxi ex s in castro Murelli remanserat, circa munitionem castri ipsius assidue laborabat. Perarediit Murellum: non enim habebat milites peregrinos, nisi comitem Tullensem, et quosdam alios milites paucissimos: sed quamvis esset cum paucis, frequenter tamen equitabat usque ad portas Tolosae; illi autem qui in Tolosa erant innumerabiles et munitissimi, non audebant exire adversus eum; ipse vero omnia in circuitu devastans, munitiones ante ipsorum oculos devastabat. Erat ausuis, Tolosam intraverant, adeoque impleverant, quod ipsa claustra monachorum civitatis, expulsis canonicis, fecerant pecorum ovilia et stabula equorum. O nidus haereticorum Tolosa! o tabernacula praedonum! Nec praetermittendum quomodo afflicta et obsessa erat
Abbreviated transcription (Latin):
ti q uestib albis nudis pedibꝰ. tenentes ante se crucem c̃ reliqͥis sc̃oꝵ. uoce
Nec defuit exorantib ꝑaelit᷑. sed mox ut u̾sum hymni. scił hostem repellas lõgiꝰ
t̃cio repetences inceꝑunt. Ext̾rm adu̾saru diuinit᷑ ⁊ repuisi dimissis barbacais
ad castrium ꝯfugieures se nfra muroꝵ amoitũ concluser̃t. Int̾ea burgenses cmꝰdã
castͥ comitis tolose qd ꝑximum erat ⁊ uocabat᷑ castrũ sarraceñ. uener̃t ad dñm co-
titem. ⁊ reddid̾unt castrum illud. Misit etiã comes Guidonem fr̃em suũ ⁊ comi¬
tem baldueñ frẽm comitis tolose: ⁊ alios milires ad aliud castrum nobae dd erat

Expanded text:
ti vestibus albis, et nudis pedibus tenentes ante se crucem, cum reliquiis sanctorum, voce nec defuit exorantibus Paracletus; sed mox ut versum hymni, scilicet, Hostem repellas longius, tertio repetentes incoeperunt, exterriti adversarii divinitus et repulsi, dimissis barbacanis, ad castrum confugerunt, seque intra murorum ambitum concluserunt. Interea burgenses cujusdam castri comitis Tolosae quod proximum erat, et vocabatur castrum Saracenum, venerunt ad comitem nostrum et reddiderunt ei castrum illud: misit etiam comes Guidonem fratrem suum, et comitem Balduinum fratrem comitis Tolosae, et alios milites ad aliud castrum nobile, quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
plena. q̃ adu̾sarn iactabant ab igne exthebarit. Sic itaq nr̃i ꝑ medibileᷤ̃¬
accesser̾t᷑ . Intͣntes q andacissime pͥmum fossatum ꝑ multos laboies ⁊ ꝯstan¬
tissimas ꝓbitates repagła lignea confrigebant. Adu̾sari aut᷑ qͥ intͣ repagła
⁊ i barbacanis erant. ip̃as barbacanas ꝓut pot̃ant defendebant.
Uni łieret aut̃ nisultꝰ iste ep̃c carcassone. ⁊ ego ꝑ ex̾citum discurrebamꝰ.
nr̃os ad pugnam exortantes. Archiep̃c aut Remensis. ⁊ tullensis ⁊ albi

Expanded text:
plena, quae adversarii jactabant, ab igne extrahebant. Sic itaque nostri per incrediplena, quae adversarii jactabant, ab igne extrahebant. Sic itaque nostri per incrediaccesserunt, intrantesque audacissime primum fossatum, per multos labores et constantissimas probitates, repagula lignea confringebant; adversarii autem, qui inter repagula et in barbacanis erant, ipsas barbacanas, prout poterant, defendebant. Cum fieret autem insultus iste, episcopus Carcassonae, et ego per exercitum discurrebamus nostros exhortantes. Archiepiscopus autem Remensis, et Tullensis et Albi
Abbreviated transcription (Latin):
as ñras. Intea dicta machina nr̃a ad fossatum tͣhebat᷑. Erat aut̃ cooꝑta pel¬
lib bouiuis recentib. ne ab hostib posset ꝯbtar.i. Adu̾saru aũt qͣdam ma¬
chinam petͣriam faciebant iad̾e assidue suꝑ machinam alam ut diruerent
eam. Dũ ant eẽt machina sepedicta suꝑ pͥmum fossatum nichil q suꝑeẽt
nͥ ut ip̃m fossatum sub ꝓtectiõe machine a nr̃is impłetur. Quodam die
post occasum solis. exeim̾tes adu̾sari a castro. autusuntignem ligna sicea
stisłam. stupam. carnes salsas. ad ipem. oleũ. ⁊ cet̃a urnis intentiua. ceꝑunt¬
q instantissane ꝓiõe. ut ꝯburerent machinam nr̃am. Habebant p̃tea ba¬
listarios qͥ nr̃os defendentes machinam eͤuissim e uuln̾abant. Quid pła :
Altiꝰ erupit flamina: turbati sumꝰ om̃s. Comes aut̃ : fr̃ eiꝰ õuido erant
mt᷑ machinam. ꝓicientes e̾ adu̾saru indefesse ad moendendũ iguem
tebant. Alii aut̃ inicinis instrum̃tis ferress. frusta carniũ ⁊ uasa oleo

Expanded text:
. Erat autem cooperta pellibus bovinis recentibus, ne ab hostibus posset comburi; adversarii autem quamdam machinam petrariam, faciebant jacere assidue super machinam illam, ut diruerent illam. Dum autem esset machina saepedicta super primum fossatum, nihilque superesset, nisi ut ipsum fossatum sub protectione a nostris impleretur, quodam die post occasum solis, exeuntes adversarii a castro, attulerunt ignem, ligna sicca, stipulam, stipam, carnes salsas, adipem, oleum, et caetera ignis incentiva, coeperuntque instantissime projicere ut comburerent machinam nostram. Habebant praeterea balistarios, qui nostros defendentes machinam gravissime vulnerabant. Quid plura? Altius erupit flamma, turbati sumus omnes. Comes autem et frater ejus Guido erant inter machinam. Projicientes igitur adversarii indeftebant, alii autem instrumentis ferreis, frusta carnium et vasa oleo
Abbreviated transcription (Latin):
tnstantissime laborabant. Archiep̃c etiã remensis qͥ ibi erat u̾bum p̃dicanõis
⁊ exortatiõis sepissime ⁊ libentissime ꝑegͥnis nimmistrans. ⁊ inhis q̃ opꝰ erant obsi¬
dioĩ se humilit exponens. ⁊ sua lib̾alit̾ expendens ualde trat necẽuis negotio
ih̃u xͥ. Quodam aut̃ die exierunt adu̾sarii a castro: ⁊ ceꝑunt uenire ut debilitarẽt
machinas m̃as. Currens aut̃ comes nr. ⁊ qͥdam de nr̃is armati: hostes in muni¬
tioẽm suam rerrudebant. In illo aut̃ ꝯflictu qͥdam de adi̾sarus sagutam diri¬
gens comitem nrͣm in pede uuln̾auit. Sed ⁊ q̃ndam uiuenem deñis qͥ erat
nepos archiep̃i remensis capientes adũsaru. illum post se tͣrerunt. Quem oc¬
cidentes ⁊ turpĩt de truncantes: statim ad nos piecer̃t. Uen̾abilis aũt archiep̃c¬

Expanded text:
instantissime laborabant; archiepiscopus etiam Remensis, qui ibi erat, verbum praedicationis et exhortationis saepissime et libentissime peregrinis pendens, valde erat necessarius negotio Jesu Christi: quodam autem die exierunt adversarii a castro, et coeperunt venire ut debilitarent machinas nostras: currens autem comes noster et quidam de nostris armati, hostes in munitionem suam retrudebant. In illo autem conflictu, quidam de adversariis sagittam dirigens, comitem nostrum in pede vulneravit, sed et quemdam juvenem de nostris, qui erat nepos archiepiscopi Remensis, capientes, illum post se traxerunt; quem occidentes et turpiter detruncantes ad nos projecerunt. Venerabilis autem archiep
Abbreviated transcription (Latin):
tor Uenit ad ob sidior̾m castͥ noui. in auxiliũ tolosonar̃. ⁊ suxensis comnis ꝯͣ eos
me. fu̾s. p. de castro nouo apłice sed̾ legan huit sec̃. ruptarios dui cenut
ater. tenet᷑. In anno p̃tito ruptarios sũos in cathodialem ecełam oltonis in¬
diixit. u̾ amputato fine de qͥ pendebat pixis. ꝯtmens corpꝰ dñ nr̃i ibux in trã
i drisionem. ⁊ ꝯtumeliam ordis cłicał se induit ponsicalib otnamentis
poniifictm cantautem missam rep̃sentar e intendens. qͥ etiam dicit᷑ p̃ dicasse
sbidem ⁊ oblatiõs a ruptarus recepisse. tͣngressus est iuram̃ta. manꝰ in clices¬

Expanded text:
mus persecutor. Venit ad obsidionem Castrinovi in auxilium Tolosani et Fuxensis comitum contra eos Fr. P. de Castronovo, apostolicae sedis legati habet secum; ruptarios diu tenuit atque tenet. In anno praeterito, ruptarios in cathedralem ecclesiam Oleronis induxit, ubi amputato fune de quo pendebat pixis continens corpus Domini nostri Jesu in irrisionem et contumeliam ordinis clericalis se induit pontificalibus ornamentis, pontificem cantantem missam repraesentare intendens: qui etiam dicitur praedicasse ibidem, ex oblationes rotariorum recepisse. Transgressus quoque juramenta
Abbreviated transcription (Latin):
licet ñꝗͣ mn aliqͥuo lesus eẽt c̃ eisdem pestlentib impugnasset. licet postmodũ
fui̾t diligent̃ ammonitꝰ. ut cessaret a orptis. ⁊ rediens ad cor randem rec̃cili
excõi cationis ⁊ anathatis iũcło alligat᷑. de qͦ etiam ut dicitꝰ comes tolose asse
rere ꝯsueuit: ꝗ ip̃e comes couenar̃. eñ ad guerram impulsit ⁊ indux̃. Unde
extitit. Ner̃m̃ si taiem exibu̾it se. ut absolutiõis bn̾siciũ m̾eat᷑: postmodumꝰ c̃ fu̾t ab¬
solutꝰ ⁊ habiu̾t ꝑsonam standi i iudicio si de aliqͦ q̃relet᷑ eccła ei ͥticiã ñ nogabit
etut p̃tea ⁊ roꝯauit ꝓ comite fuxensi ur̃a cessitudo regia. ad ꝙ tałr repõdemꝰ.¬

Expanded text:
iam, tanquam in aliquo laesus esset, cum eisdem pestilentibus impugnasset, licet postmodum fuerit diligenter admonitus ut cessaret a coeptis, et rediens ad cor, reconciliareturexcommunicationis et anathematis vinculo innodatus; de quo etiam, ut dicitur, comes T eum ipse comes Convenarum ad guerram impulit et induxit. Unde  se exhibuerit ut absolutionis beneficium mereatur, postmodum, cum fuerit absolutus et habuerit personam standi in judicio, si de aliquo quereletur, Ecclesia ei justitiam non negabit. Petiit praeterea et rogavit pro comite Fuxensi regia celsitudo. Ad quod taliter respondem
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ⁊ a facie nr̃a fugientes. pła castra ⁊ foitissima. uacua reliq̾r̃t. Que post¬
q̃ destruximꝰ : uenimus ad comitem apud pennam. Obsicdio moysiaci¬
is om̃ib rite ꝑactis habito comes nobilis c̃ suis ꝯsilio ꝓposunt obsid̾e̾ ꝗdam
castrum. noĩe mosiac̃. ꝗ erat in porestate comitis tolosam. Uenientes gͥ ad
castrum in uigilia assũptiõis bẽ marie: obs edimꝰ illud. Castrum aut̃ moi¬
siaci sirum erat ad pedem montis. in qͣdam planicie ꝓpe fluuiũ tarn. in loco
płimum fertili. ⁊ ameno. Nocat᷑ q moysac̾ a moys ꝗ est aqͣ uideł eo ꝗ duicis¬

Expanded text:
ostes et a facie nostra fugientes, plura castra et fortissima vacua reliquerunt: quae, postquam destruximus, venimus ad comitem apud Pennam. His omnibus rite peractis, habito comes nobilis cum suis consilio, proposuit obsidere quoddam castrum, nomine Moisiacum, quod erat in potestate comitis Tolosani. Venientes igitur ad castrum in vigilia Assumptionis B. Mariae, obsedimus illud. Castrum autem Moisiaci situm erat ad pedem montis quadam planitie, prope fluvium Tarni, in loco plurimum fertili et amoeno; vocatur Moisiac
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. non solum u̾ba. sed oꝑa docet᷑ hab̾e: deuotꝰ eccłe filiꝰ.P. d̾o miserante rex
eccłus ÷ p̃laris sansfaciendo. scdͤm ꝗ clementia mr̃is eccłe ip̃i comii dixx̾it miũ¬
gendum restituat᷑ clement̃ ⁊ mmscd̾iter a d posiessios suas. ⁊ alia que amisit. ¶ S
at᷑ usqͦ de bonitate sua signa ꝯpareant maifesta.
t qm̃ comes ꝯuenar̃ nͨ fuit ũꝗͣ ħeticꝰ. nͨ eoꝵ susceptor. sed potiꝰ imptignator.
⁊ id̾o t̃ram dicit᷑ amisisse ꝙ astiterit ꝯsobrino. ⁊ dño suo comin tolosano
petit idem rex ⁊ rogat ꝓ eo sic̃ ꝓ uassallo suo ut restituat᷑ ad ĩ̾ram suam.
satsfaciendo qͦ ad arbitum eccłe si apparu̾t eum in aliqͦ deliqͥsse.

Expanded text:
era quoque docetur habere, devotus Ecclesiae filius P., Deo miserante, rex Ecclesiis et praelatis satisfaciendo secundum quod clementia matris Ecclesiae ipsi comiti duxerit injungendum, restituatur clementer et misericorditer ad possessiones suas et alia quae amisit. Quod atur usquequo de bonitate sua signa compareant manifesta. Et quoniam comes Convenarum nec fuit unquam haereticus nec eorum susceptor, sed potius impugnator, et ideo terram dicitur amisisse quia astitit consobrino et domino suo comiti Tolosano, petit idem rex et rogat pro eo sicut pro vassallo suo, ut restituatur ad terram suam, satisfaciendo quoque ad arbitrium Ecclesiae, si apparuerit eum in aliquo deliquisse.
Abbreviated transcription (Latin):
decantantes nr̃i. c̃ deuotiõe ⁊ exultacic̃ẽ maxi̾a. te d̃mlaucdiamꝰ. In hymnis:
ꝯfessiõib bñdicebant chũm. qͥ magna fecit in ppło suo. ⁊ uictoruam de siił ꝯtu¬
m̃ illꝰ i maxĩa afflictione positi erant: qͥa si nobilis comes monis tors. capetin.
in callio nouo uł ocebet inbello. imminebat eis mois ⁊ el aciͫ. somes sis espato¬
losanꝰ ⁊ complices sui supͣ om̃s exosos habebant monachios ordimis p̃dicti ⁊¬

Expanded text:
 devotione et exsultatione maxima, Te Deum laudamus, in hymnis et confessionibus benedicebant Dominum qui magna fecit in populo suo, et victoriam de suis contuomus illius in magna afflictione positi erant, quia si nobilis comes Montis-fortis caperetur in Castronovo vel occumberet in bello, imminebat eis mors et gladius: comes siquidem Tolosanus et complices sui, super omnes, exosos habebant monachos Cisterci
Abbreviated transcription (Latin):
nensis p̃oes comicis ñ exauduut. Sed ꝗͣdam insirmitatem p̃tendens. nullomͦ po
sis. qͥ sem serucio d i laudabalit̃ habu̾at cenens sec̃ in pp̾is sũprib płimos milites
⁊ familiam multam minis ip̾e bemonꝰ benigne comiti ad qͥeuit. ⁊ tã duic᷑ eo
⁊ mirifice ꝓbitatis. in his q̃ ad obsidioẽm ꝑtinebant istamissime laborare.
fec̃ eam dictus archid̾. a ꝑte qͣdam erior ppe castrum. Illa aut̃ machia
ut pote magna magnos iaciens lapides mur̃ castri paulatim debiluare

Expanded text:
nensis, preces comitis non exaudivit; sed quamdam infirmitatem praetendens nullo modo pnensis, preces comitis non exaudivit; sed quamdam infirmitatem praetendens nullo modo psis, qui se in servitio Dei laudabiliter habuerat, secum tenens propriis sumptibus plurimos milites, et familiam multam nimis, ipse benignus, benigne comiti acquievit, et tandiu cum eo ae et mirificae probitatis, in his quae ad obsidionem pertinebant instantissime laborare; fecit eam dictus archidiaconus a parte quadam erigi prope castrum; illa autem machina, utpote magna magnos jaciens lapides, murum castri paulatim debilitare
Abbreviated transcription (Latin):
couitem qͥ erat in obsidiõe penne: ab eo c̃ mgenn gaudio sũt suscepti. Suittm¬
q diuisis circ̃qͣ. aginmib : fixere tentoria ppe castrum. Comes aut c̃ militb¬
mnachmani cepit ⁊ ip̃e castrum fortit̃ impugnare. Quid pła: Miuripsices adłꝰ
erigunt᷑ machuie: instant nr̃i mpugnanoi cast. Erant cim̃ ar ẽ aptrana eltꝰ¬
eit nouem machine exte. Et qͥa ñ omĩa q̃ i illa obsidiõe gesta sͣ sigillatim
ꝯepmer e uonualemꝰ a cemeamꝰ ad sũmam. Lidens comes nĩ qd machiie
nr̃ e ñ pot̾ant diruere mur᷑ cast̾: fecit fieri aliam machinam. lonee maioris p̃ ꝯchꝰ
in multa aneustia positꝰ accessit ad maioies excitꝰ. ⁊ supplicanit nexͥ negotum
in ranta neccitate desererent. sed adhuc ibi ꝑ aliꝗͣtulũ tp̃is spanũ morarent᷑.
sic erat. Nec silendum ꝗ ĩposit᷑ coloniensis. om̃s q alemanni qͥ multi ⁊ nobi.¬
les c̃ eo ⁊ post eũ uener̃t. iam ab ab ex̾citurecesserant. Audiens electus lauctu¬

Expanded text:
suscepti, statimque divisis circumquaque agminibus, fixere tentoria prope castrum. Comes autem cum suis militimachinam, coepit et ipse castrum fortiter impugnare. Quid plura? Multiplices adhuc eriguntur machinae, instant nostri impugnationi castri: erant autem circa esta sunt sigillatim exprimere non valemus, attingamus ad summa. Videns comes noster quod machinae nostrae non poterant diruere murum castri, fecit fieri aliam machinam, longe prae caeteris main multa angustia positus, accessit ad majores exercitus, et supplicavit ne Christi negotium, in tanta necessitate desereresic erat. Nec silendum quod praepositus Coloniensis, omnesque Alemanni, qui multi et nobiles cum eo et post eum venerant, jam ab exercitu recesserant. Audiens electus Laudu