comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
haec om̃a condidit inquiramꝰ nequaquã uat
actioni sufficere grãrũ : tam̃ qđ nos honeu¬
tos obrutosq peccatis & a contẽplatione
suȩ lucis auersos. ac tenebrarũ id ẽ. inqͥitus
dilectione cecatos. ñ om̃ino deseruit. misitq
nobis uerbũ suũ qui ẽ. eiꝰ unicꝰ filius. quoꝑ
nob assumpta carne nato atq passo quana
dĩ hominẽ pendet nosceremꝰ. atq illo sati¬
ficio singulari apeccatis om̃ib mundarenis.
eiꝰq spũ in cordib nr̃is dilectione diffusa olli
difficultatib suꝑatis in ęc̾nã requiem & cn¬
tẽplationis eiꝰ in effabilẽ dulcedinẽ ueninen

Expanded text:
haec omnia condidit, inquiramus, nequaquam ualeamus haec omnia condidit, inquiramus, nequaquam ualeamus actioni sufficere gratiarum: tamen quod nos oneratos obrutosque peccatis et a contemplatione suae lucis auersos ac tenebrarum, id est iniquitatis, dilectione caecatos non omnino deseruit misitque nobis Verbum suum, qui est eius unicus filius, quo pro nobis adsumta carne nato adque passo, quanti Deus hominem penderet, nosceremus adque illo sacrificio singulari a peccatis omnibus mundaremur eiusque spiritu in cordibus nostris dilectione diffusa omnibus difficultatibus superatis in aeternam requiem et contemplationis eius ineffabilem dulcedinem uenire
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde accepit. siue quȩ ipse coniecit. disti.¬
buere laborauit. Harc aũ facit atq agit unis
uerus dĩ. s sic̃ dĩ. idem ubiq totꝰ. nullis in¬
clusus locis. nullis uinculis alligatꝰ. in nullas
partes sectilis. exnulla parte mutabilis: impl¬
ens celũ & t̾ram p̾sente potentia ñ indigente
natura. Sic itaq ad ministrat om̃a quȩ creaut
ut &iam ipsa ꝓprios exerere & agere motus
sinat. Quamuis enĩ nichil ẽẽ possit sine ipso:
głos: s ñ nisi ex se ipio beatificat angłos. ltaq
quã uis ꝓpt̃ aliquas causas hominib angłos
mutat : ñ tam̃ ex angłis homines. s ex seipso
sic̃ angłos bentifiaat. Ab hoc uno & uͦ deo:
huiꝰcemodi beneficia. quae ex hac de qua ñ¬
nulla diximꝰ ad muustratione naturȩ bons
malisq largit᷑: magnũ & bonoꝵ ꝓpͥũ magis
dilectionis indiciũ. Quã quã enĩ qđ sumus.
bemꝰ mentẽ atq rationẽ qua eum ipsũ qui

Expanded text:
aliunde accepit, siue quae ipse coniecit, distrialiunde accepit, siue quae ipse coniecit, distribuere laborauit. Haec autem facit adque agit unus uerus Deus, sed sicut Deus, id est ubique totus, nullis inclusus locis, nullis uinculis adligatus, in nullas partes sectilis, ex nulla parte mutabilis, inplens caelum et terram praesente potentia, non indigente natura. Sic itaque administrat omnia, quae creauit, ut etiam ipsa proprios exerere et agere motus sinat. Quamuis enim nihil esse possint sine ipso, Angelos, sed nonnisi ex se ipso beatificat Angelos. Ita quamvis propter aliquas causas hominibus Angelos mittat, non tamen ex Angelis homines, sed ex se ipso, sicut Angelos, beatificat. Ab hoc uno et vero Deo hujusmodi beneficia, quae ex hac, de qua nonnulla diximus, administratione naturae, bonis, malisque largitur, magnum, et bonorum proprium magnae dilectionis indicium. Qubemus mentem adque rationem, qua eum ipsum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ium congruã & motũ dedit. qui ipsis & iã uiferis
dominationẽ suã potestatẽq ñ subtrabit. qui
semina & alim̃ta mortaliũ. siue arida siue liqͥda
naturis competentib attributa substitut. qͥ t̾rã
fundat atq fecundat. qui fructus eiꝰ animalibus
hominibq largit᷑. qͥ causas ñ solũ principales sed
&iam sub sequentes nouit atq ordinat. qͥ luna
statuit modũ suũ. qui uias cȩlestes atq t̃restres
locoꝵ mutationib prębet. qui humanis ingenus
quȩ creauit &iã scientiã artiũ uariarũ ad ad¬
uuandã uitã naturãq concessit. qͥ conuinca¬
onẽ maris & femin& adadiutoriũ ꝓpagandae
plis instituit. qui hominũ cȩtib quẽ focis &
luminib adhiberent ad facillimos usus munus
t̾reni ignis indulsit. Ita sunt certe quȩ dus
selectis ꝑ nescio quas physicas int p̃tationes uir
uii
acutissimus atq doctissimus uarra siuie que

Expanded text:
vim congruam, et motum dedit: qui ipsis etiam inferis vim congruam, et motum dedit: qui ipsis etiam inferis dominationem suam, potestatemque non subtrahit: qui semina, et alimenta mortalium sive arida, sive liquida naturis competentibus attributa substituit: qui terram fundat, atque fecundat: qui fructus ejus animalibus, hominibusque largitur: qui causas non solum principales, sed etiam subsequentes novit, atque ordinat: qui lunae statuit modum suum: qui vias coelestes, atque terrestres locorum mutationibus praebet, qui humanis ingeniis, quae creavit, etiam scientiam artium variarum ad aduvandam vitam naturamque concessit. Qui coniunctionem maris ac femine, ad adiutorium propagande prolis instituit. Qui hominum cetibus, quem focis et luminibus adhiberent, ad facillimos usus munus terreni ignis indulsit. Ista sunt certe, que diis selectis, per nescio quas physicas interpretationes, vir uir acutissimus adque doctissimus Varro, siue quae
Abbreviated transcription (Latin):
siue &iam intelligentẽ. Et ut iam incipiã
illa unius & ueridĩ oꝑa ꝑcurrere ꝓpẽ quȩ
isti s̃ dũ quasi honeste conant̾ saeram̃ta tur¬
pissima & scelestissima int̃p̃tari deos multos
faliosq fecerunt: illũ dm̃ colimꝰ qui naturis
a se ereatis & subsistendi & mouendi initia
finesq constituit. qui rerũ causas ht̃ norit
atq disponit. qui ium seminũ condidit. qui
uiuentib indidit. qui sermonis facultatẽq
usumq donauit. qͥ munꝰ futura dicendi. quib
placuit spĩtib imꝑaiuit. E ꝑ quos placet
ipse futura p̃dicit. & ꝑ quos placet malas
ualitudines pellit qͥ belloꝵ quoq ipsorũ cũ
sic emendandũ & castigandũ ẽ. genus hu¬
manũ ex ordiis ꝓgressib finibq moderat᷑. qui
mundi huiꝰ ignem uehementissimũ & uiolentessi¬
regit. qui uniũsarũ aquarũ ereator & gubnator
ẽ. qui solẽ fec̃ corporaliũ clarissimũ luminũ. eiq¬

Expanded text:
siue etiam intellegentem. siue etiam intellegentem. illa unius et ueri Dei opera percurrere, propter quae isti sibi, dum quasi honeste conantur sacramenta turpissima et scelestissima interpretari, deos multos falsosque fecerunt: illum Deum colimus, qui naturis a se creatis et subsistendi et mouendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, nouit adque disponit; qui uim seminum condidit; qui uiuentibus indidit; qui sermonis facultatem usumque donauit; qui munus futura dicendi quibus placuit spiritibus inpertiuit et per quos placet ipse futura praedicit et per quos placet malas ualetudines pellit; qui bellorum quoque ipsorum, cum sic emendandum et castigandum est genus humanum, exordiis progressibus finibusque moderatur; qui mundi huius ignem uehementissimum et uiolentissiregit; qui uniuersarum aquarum creator et gubernator est; qui solem fecit corporalium clarissimum luminum eiq
Abbreviated transcription (Latin):
iactantiũ in sana ꝑstrepit turpitudo. Quid
tellus: Nec ibi facit unũ caput error: nec
hic sanum furor. Cur hac frustra referre
ntunt᷑ ad mundũ: Qđ et si possent: ꝓ deo
uͦ mundũ nemo pius colit. & tam̃ eos
nec hoc posse: ueritas aꝑta conuincit.
Referant hoc potuis ad homines mortuos.
& ad demones pessimos: & nulla questio
remanebit. Namq om̃a quȩ ab eis existoꝵ¬
deoꝵ theologia uelut phẏsicis rationib re-¬
feruntur ad mundũ. quã sine ullo scrupu¬
lo sacrilege opinionis dõ potius uͦ qͥ fecit
mundũ. om̃is animȩ & om̃is corporis coni¬
ditori. tribuant᷑: aduertamꝰ hoc mͦ. Nos
dm̃ colimus: non cęlũ & t̾ram quib duab
partib mundus hic constat. nec anmam
uł animas ꝓ inuentia quȩ cũq diffuas: sed
dm̃ q̃ fec̃ celũ o tram & om̃a quȩ ineis sunt:
Qui fec̃ om̃em animã. siue quocũq mͦ uiuentẽ &
sensus ac rationis exꝑtẽ. siue & iã sentientẽ.

Expanded text:
iactantium insana perstrepit turpitudo. Quid iactantium insana perstrepit turpitudo. Quid Tellus? Nec ibi facit unum caput error, nec hic sanum furor. Quur haec frustra referre nituntur ad mundum? Quod etsi possent, pro Deo uero mundum nemo pius colit; et tamen eos nec hoc posse ueritas aperta conuinciReferant hec potius ad homines mortuos et ad demones pessimos et nulla questio debuerint. Namque omnia, quae ab eis ex istodeorum theologia uelut physicis rationibus referuntur ad mundum, quam sine ullo scrupulo sacrilegae opinionis Deo potius uero, qui fecit mundum, omnis animae et omnis corporis conditori, tribuantur. tur, aduertamus hoc modo: Nos Deum colimus, non caelum et terram, quibus duabus partibus mundus hic constat; nec animam l animas per uiuentia quaecumque diffusas, sed Deum, qui fecit caelum et terram et omnia, quae in eis sunt; qui fecit omnem animam, sine quocumque modo uiuentem et sensus ac rationis expertem, siue etiam sentientem,
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. ipsam fecunditatẽ quȩ aꝓserpendo ꝓ¬
serpina dicta ẽ. oreus abstulerat. & apud
inferos detinuerat. Qu& res cũ fuisset. luctu
publico cęlebrata : quia rursus eadẽ fecim¬
ditas redi tͥ ꝓserpina reddita exortã ẽẽ lati.¬
ciam. & ex hoc sollẽpnia c̃stituta. Dic̃ deinde
multa inmysteriis eiꝰ tradi: quȩ nͥ ad frugũ
inuentionẽ ñ ꝑtineant. Iam uͦ libi sacra.

Expanded text:
id est ipsam fecunditatem, quae a proserpendo Proid est ipsam fecunditatem, quae a proserpendo Proserpina dicta esset, Orcus abstulerat et aput inferos detinuerat; quae res cum fuisset luctu publico celebrata, quia rursus eadem fecunditas rediit, Proserpina reddita exortam esse laetitiam et ex hoc sollemnia constituta. Dicit deinde multa in mysteriis eius tradi, quae nisi ad frugum inuentionem non pertineant. CAPUT XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
Celũ enĩ ẽc̃ iouẽ: in uumerabilit̃ & diligenter
płerũq & nullo impellente se ipsa subuer¬
tunti. Chronon appellatũ dic̃: qđ greco uo¬
cabulo significat tẽporis spatiũ. sine qͦ semen
iñquit ñ potest ẽẽ fęcundũ. Hac & alia de
saturno multa dicunt᷑: & ad sem̃ om̃a re¬
ferunt᷑. S saltẽ saturnus seminib cũ tanta
ista potestate sufficeret. Quid ad hae du
alii requirunt᷑ inaxime liber & liba id est
ceres: De quib rursus qđ ad sem̃ attinet
talta dicit: quasi de saturno nichil dixerit.
quȩ apud athenienses nobilissima fuer̃. De
quib iste niehil int̾p̃tat᷑: nisi qđ attinet. ad
frigñtũ. qđ ceres inuenit. & ad ꝓserpinam
quã rapiente orco ꝑdidit. Ꝙ hane ipsam
dic̃ significare fecunditatẽ seminũ: quȩ cũ
de fuisset quodã cẽpore eadẽq sterilitate t̾ra
arer&. ex ortã eẽ opinionẽ qđ filiã cereris

Expanded text:
Caelum enim esse Iouem innumerabiliter et diligenter Caelum enim esse Iouem innumerabiliter et diligenter plerumque et nullo impellente se ipsa subvertunt. Κρόνον appellatum dicit, quod graeco vocabulo significat temporis spatium: sine quo semen, inquit, non potest esse fecundum. Haec et alia de Saturno multa dicuntur, et ad semen omnia referuntur. Sed saltem Saturnus seminibus cum tanta ista potealii l\'equiruntur, maxime Liber et Libera, id est Ceres? De quibus rursus, quod ad semen adtinet, tanta dicit, quasi de Saturno nihil dixerit. Cquae aput Athenienses nobilissima fuerunt. De quibus iste nihil interpretatur, nisi quod adtinet ad frumentum, quod Ceres inuenit, et ad Proserpinam, quam rapiente Orco perdidit; et hanc ipsam dicit significare fecunditatem seminum; quae cum defuisset quodam tempore eademque sterilitate terra maereret, exortam esse opinionem, quod filiam Cereris,
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ut qui pͥmis temporib rex fuerat otiosꝰ.
regnante filio fieret oꝑarius laboriosus: Dei¬
de ideo dicit ãquib dã pueros ei solitos immo¬
lari sicut apenis. & aquib dã & iam maiorẽs
sic̃ agallis: quia om̃iũ seminũ optimũ ẽ.
genus humanũ. De hac crudelissima uani¬
tate quid opus ẽ. plura: Dicere hoc potius
ad uertamꝰ atq teneamꝰ: has int̃p̃tationes ñ re¬
ferri addm̃ uerũ. uiuã incorporeã in comitta¬
bilemq naturã. aquo uita in ęt̃nũ beata pos¬
cenda ẽ: s earũ eẽ fines inreb corporalibus.
tẽporalib. mutabilib atq mortalib. Qđ celũ
inquit patrẽ saturnus castrasse in fabulis dr̃.
hõc significat. penes saturnũ ñ penes celum
senĩ eẽ diuinũ. Hoc ꝓpterea quantũ intelli¬
gi datur: quia nichil in celo de seminib naseit᷑:
Sed ecce saturmꝰ si çęli ẽ. filius: iouis ẽ. filius.

Expanded text:
accepit, ut, qui primis temporibus rex fuerat otiosus, filio accepit, ut, qui primis temporibus rex fuerat otiosus, filio regnante fieret operarius laboriosus? Deinde ideo dicit a quibusdam pueros ei solitos immolari, sicut a Poenis, et a quibusdam etiam maiores, sicut a Gallis, quia omnium seminum optimum est genua humanum. De hac crudelissima uanitate quid opus est plura dicere? Hoc potius aduertamus adque teneamus, has interpretationes non referri ad Deum uerum, uiuam, incorpoream incommutabilemque naturam, a quo uita in aeternum beata poscenda est; sed earum esse fines in rebus corporalibus, temporalibus, mutabilibus adque mortalibus. \'Quod Caelum, inquit, patrem Saturnus castrasse in fabulis dicitur, hoc significat penes Saturnum, non penes Caelum semen esse diuinum\'. Hoc propterea, quantum intellegi datur, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Sed ecce, Saturnus si Caeli est filius, Iouis est filius.
Abbreviated transcription (Latin):
genuerit: cũ ex ea nata semina in eã rursus
recipienda redierint. Et qđ ꝓ ioue accepissẽ
dr̃ glebam. quid hoc ad id ualet. qđ manib
hominũ sem̃ gleba cooptũ ẽ. Numquid in¬
iAeo ñ ẽ. ut cętera deuoratũ. qđ gleba cooꝑtũ
ẽ. lta enĩ hoc dictũ ẽ: quasi qui glebam
opposuit sem̃ abstulerit. sicut saturno ꝑhi¬
bent oblata gleba ablatũ iouẽ. ac ñ potuis
gleba sem̃ oꝑiendo fecerit illud diligentius
deuorari. Demde isto mͦ sem̃ ẽ. iupit̃ dnĩ semi¬
nis causa. qđ paulo ante dicebat᷑. S quid. fa ci¬
ant homines. qui cũ res staltas int̃p̃cantur
ñ inueniunt quid sapient̃ dicat᷑ : Faleẽ ht̃
inquit: ꝓpẽ agri culturã. Certe illo regiante
ñdũ erat agricultura: & ideo pͥora eiꝰ tẽpora
ꝑhibent᷑ sicut idẽ ipse fabellas int̾p̃tat᷑. quia
pͥmi homines exlns uiuebant seminib quę
tr̃a sponte gignebat. Anfalces sceptro ꝑdito

Expanded text:
genuerit, cum ex ea nata semina in eam rursus genuerit, cum ex ea nata semina in eam rursus recipienda redierint. Et quod pro Ioue accepisse dicitur glebam, quid hoc ad id ualet, quod manibus hominum semen gleba coopertum est? Numquid ideo non est, ut cetera, deuoratum, quod gleba coopertum est? Ita enim hoc dictum est, quasi qui glebam obposuit semen abstulerit, sicut Saturno perhibent oblata gleba ablatum Iouem, ac non potius gleba semen operiendo fecerit illud diligentius deuorari. Deinde isto modo semen est Iuppiter, non seminis causa, quod paulo ante dicebatur. Sed quid faciant homines, qui, cum res stultas interpretantur, non inueniunt quid sapienter dicatur? Saturnum habet, inquit, propter agriculturam.\' Certe illo regnante nondum erat agricultura, et ideo priora eius tempora perhibentur, sicut idem ipse fabellas interpretatur, quia primi homines ex his uiuebant seminibus, quae terra sponte gignebat. An falcem sceptro perdito
Abbreviated transcription (Latin):
ni. patrẽ pelleret regno: quã id qđ iste inter¬
pretatur.⁊ Ideo saturnũ patrẽ aioue filio
suꝑatũ. qđ ante ẽ. causa quae ꝑtinet ad iouẽ.
quã sem̃. qđ ꝑtinet ad saturnũ. Si enim hoc
ita eẽt: nũquã saturnus pͥor fuisset. nec pater
ioius eẽt. Semꝑ enim sem̃ causa p̃cedit: nec
umquã generat᷑ ex semine. S cũ conant᷑ uanis¬
simas fabulas. siue hominũ res gestas. uelut
naturalib interp̃tationib honorare : & iam
homines acutissimi tantas patiunt᷑ angustias.
ut eoꝵ quoq uanitatẽ dolere cogam. Saturnũ¬
inquit direr̃ qua nata ex eo eẽne solitũ deuor¬
are.: qđ eo semina unde nascerent᷑ redirent.
Et qđ illi ꝓioue gleba obiecta ẽ. deuorandãi
significat inquit manib humanis obiuiꝙ̃ep¬
tas serendo fruges. ante quã utilitas aranda
eẽt inuenta. Saturnus gͦ dici debuit ipsan
tr̃a: ñ semina. Ipsa enĩ quodãmͦ deuorat quȩ

Expanded text:
ni patrem pelleret regno, quam id, quod iste interni patrem pelleret regno, quam id, quod iste interpretatur, ideo Saturnum patrem a Ioue filio superatum, quod ante est causa quae pertinet ad Iouem, quam semen quod pertinet ad Saturnum. Si enim hoc ita esset, numquam Saturnus prior fuisset nec pater Iouis esset. Semper enim semen causa praecedit nec umquam generatur ex semine. Sed cum conantur uanissimas fabulas siue hominum res gestas uelut naturalibus interpretationibus honorare, etiam homines acutissimi tantas patiuntur angustias, ut eorum quoque uanitatem dolere cogamurinquit, dixerunt, quae nata ex eo essent, solitum deuorare, quod eo semina, unde nascerentur, redirent. Et quod illi pro Ioue gleba obiecta est deuoranda, significat, inquit. manibus humanis obrui coeptas serendo fruges, antequam utilitas arandi esset inuenta. Saturnus ergo dici debuit ipsa terra, non semina; ipsa enim quodam modo deuorat quae
Abbreviated transcription (Latin):
inffitta sunt. Neq enĩ sic̃ sciebat eẽ mundũ.
ẽẽ celũ & tram. celũ siderib fulgidũ. t̾ram
seminib fertilẽ. atq huius modi cęt̾a.⁊ sic̃ hanc
totã molẽ atq naturã ui quadã inuisibili
ac p̃potenti regi atq ad ministrari certa a¬
nimi stabilitate credebat: ita pot̾at affirmare
deiano qđ mundis ipse eẽt. aut de saturno
iuenire quomͦ & iouis pat̾ eẽt. & ioui
regnanti subditꝰ factꝰ eẽt. & cęt̾a talia. De qͥb
nes fuisse. & unicuiq eoꝵ abhis qui eos ad¬
ulando deos eẽ uoluer̃ ex eiꝰ ingenio morib
actib casib. saera & solemnia constituta. atq
hier paulatim ꝑ animas hominũ daemonib
smmiles & ludicrarũ rerũ auidas irripendo.
longe lateq uulgata: ornantib ea mendacus
patarũ. & ad ea fallacib spitib seducentib.
aelius enĩ fieri potuit. ut uiuenis impius. uł
abimpio patre int̃ fici metuens. & auidus reg.¬

Expanded text:
instituta sunt. Neque enim, sicut sciebat esse mundum, instituta sunt. Neque enim, sicut sciebat esse mundum, esse caelum et terram, caelum sideribus fulgidum, terram seminibus fertilem, adque huius modi cetera, sicut hanc totam molem adque naturam ui quadam inuisibili ac praepotenti regi adque administrari certa animi stabilitate credebat: ita poterat adfirmare de Iano, quod mundus ipse esset, aut de Saturno inuenire, quo modo et Iouis pater esset et Ioui regnanti subditus factus esset et cetera talia. CAPUT nes fuisse et unicuique eorum ab his, qui eos adulando deos esse uoluerunt, ex eius ingenio moribus, actibus casibus sacra et sollemnia constituta adque haec paulatim per animas hominum daemonibus similes et ludicrarum rerum auidas inrependo longe lateque uulgata, ornantibus ea mendaciis poetarum et ad ea fallacibus spiritibus seducentibus. Facilius enim fieri potuit, ut iuuenis inpius uel ab inpio patre interfici metuens et auidus reg
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uarro de om̃ib dubitare quã aliquo
affirmare maluerit. Nam triũ extremoꝵ
pͥmũ dediis certis eũ ab soluisset librũ: ma
dediis in certis dicere ingressus. ait. Cũ inl
libello dubias dediis opimones posuero:
prehendi ñ debeo. Qui enĩ putabit iudia
oportere & posse: eũ audierit faciet ipse Es
citius ꝑ duci possũ utinpͥmo libro que du
indubitationẽ reuocẽ: quã in hoc quae p
decertis fecit incertũ. Intercio porro isto d
P &eiam maioꝵ premebat auctoritas: dedus
inquit popłi romani publicis. quib aedes
dedicauer᷑ eosq plurib signis oenatꝰ notauer̃
in hoc libro scribã: ẜ ut exenophanes colo¬
phonius seripsit. quid putẽ. ñ quid ẽtendam
ponã. Hominis enĩ ẽ. hȩc opinari: dĩ scire.
Rerum gͥ ñ cõphensarũ nec firmissime credita¬
rum s opinatarũ & dubitandarũ sermonẽ
trepidus pollicet᷑: dieturꝰ ea quȩ ab hominib

Expanded text:
ipse Varro de omnibus dubitare quam aliquid ipse Varro de omnibus dubitare quam aliquid adfirmare maluerit. Nam trium extremorum primum de dis certis cum absoluisset librum, in altero de dis incertis dicere ingressus ait: \'Cum in hoc libello dubias de dis opiniones posuero, reprehendi non debeo. Qui enim putabit iudicari oportere et posse, cum audierit, faciet ipse. Ego citius perduci possum, ut in primo libro quae dixi in dubitationem reuocem, quam in hoc quae peed etiam illum de certis fecit incertum. In tertio porro isto de sed etiam maiorum premebat auctoritas: \'De dis, inquit, populi Romani publicis, quibus aedes dedicauerunt eosque pluribus signis ornatos notauerunt, in hoc libro scribam, sed ut Xenophanes Colophonius scribit, quid putem, non quid contendam, ponam. Hominis est enim haec opinari, dei scire\'. Rerum igitur non conprehensarum nec firmissime creditarum, sed opinatarum et dubitandarum sermonem trepidus pollicetur dicturus ea, quae ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑtinet ad usus hominũ faciles. ñ uolen¬
tiorem qualis uulcani ẽ. ei deputandũ eẽ en¬
diderunt. Ac ꝑ hoc om̃s istos selectos deos
hunc ẽẽ mundũ uolunt: in quib dã uniũsu
in quib dã partes eiꝰ. Uniu̾sũ: sicut iouem.
artes eiꝰ: ut geniũ. ut matrẽ magnã. ut solen
ut lunã. uł potius apollinẽ & dianã. & ali.¬
quando unũ dm̃ res plures. aliquando unã
rem. deos plures faciunt. Nam unꝰ dĩ res
plures sunt: sicut ipse upit̃. Et mundus
causarũ domina. & uino aer. & uino teri
& si uenerẽ iunceret: uino stella. Similit̾ mina¬
ua sũmꝰ aecher. & minerua itidẽ luna qui
eẽ in atheris infimo limite ex istimant. Uni
uͦ rem deos plures ita faciunt. E ianus ẽ
grã cõmemoraui: ita & cȩtera ñ explican
s potius implicant. sic̃ impetꝰ erra bunda
opimionis impulerit. Ita huc atq illue
hinc atq illinc in siluint. & resiliunt. i

Expanded text:
qui pertinet ad usus hominum faciles, non uiolenqui pertinet ad usus hominum faciles, non uiolentiorem, qualis Vulcani est, ei deputandum esse crediderunt. Ac per hoc omnes istos selectos deos hunc esse mundum uolunt, in quibusdam uniuersum, in quibusdam partes eius; uniuersum sicut Iouem, partes eius, ut Genium, ut Matrem Magnam, ut Solem, ut Lunam, uel potius Apollinem et Dianam. Et aliquando unum deum res plures, aliquando unam rem deos plures faciunt. Nam unus deus res plures sunt, sicut ipse Iuppiter; et mundcausarum domina et Iuno aer et Iuno terra et, si Venerem uinceret, Iuno stella. Similiter Minerua summus aether et Minerua itidem luna, quam esse in aetheris infimo limite existimant Unam uero rem deos plures ita faciunt: Et Ianus est gratia commemoraui, ita cetera non explicant, sed potius inplicant; sicut impetus errabundae opinionis inpulerit, ita huc adque illuc, hinc adque illinc insiliunt et resiliunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ditẽ patrem. hoc ẽ. orcũ: trenam & infimã
parcẽ inundi. Libum & cererẽ p̃ponunt se.¬
minib : uł illũ masculinis illã feminis. uł
illũ liquori illã uͦ ariditati seminũ. Et hoc
utiq refert᷑ ad mundũ. id ẽ. ad iouẽ: qͥ ꝓpt̃¬
eã diecꝰ ẽ. ꝓgenitor genitrixq qđ om̃a semi¬
na ex se muteret & inse reciꝑet. qđ oqͥdem
&iam matrẽ magna eandẽ cererẽ uolunt.
quã nichil aliud dicunt eẽ. quã t̾ram eãq
phibent & unonẽ. & ideo ei secundas cau-¬
sas rerũ tribiunt. Cũ tam̃ ioui sit dietũ
ꝓgenitor genitrixq dm̃. quia seđim eos torꝰ
ipse mundus ẽ. iouis. Mineruã &iã quia
ean humanis artib p̃posuer̃: nec inuener̃
uł stellã ubi eã ponerent: eandẽ uł sũmũ
aethera. uł & iam lunã ẽẽ dixer̃. Uestam
quoo ipsam ꝓpt̃ea deurũ maximã putauer
qdđ ipsa sit t̾ra: quãuis ignẽ mundi leuloren

Expanded text:
Ditem patrem, hoc est Orcum, terrenam et infimam Ditem patrem, hoc est Orcum, terrenam et infimam partem mundi. Liberum et Cererem praeponunt seminibus, uel illum masculinis, illam femininis; uel illum liquori, illam uero ariditati seminum. Et hoc utique totum refertur ad mundum, id est ad Iouem, qui psemina ex se emitteret et in se reciperet. Quando quidem etiam Matrem Magnam eandem Cererem uolunt, quam nihil aliud dicunt esse quam terram, eamque perhibent et lunonem, et ideo ei secundas causas rerum tribuunt, cum tamen Ioui sit dictum \'progenitor genetrixque deum\', quia secundum eos totus ipse mundus est Ionis. Mineruam etiam, quia eam humanis artibus praeposuerunt nec inuenerunt uel stellam, ubi eam ponerent, eandem uel summum aethera uel etiam lunam esse dixerunt. Vestam quoque ipsam propterea dearum maximam putauerunt, quod ipsa sit terra, quamuis ignem mundi leuiorem,
Abbreviated transcription (Latin):
& ueneranda oporter&. Ita enim uł sententiã
suã ꝑ suadet uidicib : uł si illi scđm iniquas
leges saꝑent. eumq talia p̃dicantẽ atq lau¬
dantem morte multarent. digna animę illius
daemones dona rependent. ꝓ quoꝵ dutinis
oꝑib predicandis humanã uitã s adimi rĩ
timerent: sic̃ mardyres nr̃i eũ eis ꝓ crmine
obiceretur xp̃iana religio qua nouerant fieri¬
se saluos & głosissimos u ȩt̃num. ñ eã negando¬
ut temporales poenas euadent delegerunt:
s potius confitendo. ꝓfitendo. p̃dicando. & ꝓ
hac om̃a fideliter fortit̃q tolerando. & cum
pia securitate moriendo. ⁊ leges quib ꝓhibebãt᷑
erubescere comptilerunt. mutariq fecerunt.
Quius aũ phylosophi platoniei copiosissima
& disertissima extat oratio. qua crim̃ artium
magicarũ ase alienũ eẽ defendit: seq alit̃ non
uult innocentẽ inidĩ. nisi ea negando que ñ

Expanded text:
et ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam et ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam suam persuaderet iudicibus, uel, si illi secundum iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent, pro quorum diuinis operibus praedicandis humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri saluos et gloriosissimos inaeternum, non eam negando temporales poenas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo praedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitaterubescere compulerunt, mutarique fecerunt. Hujus autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima exstat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit, seque aliter non vult innocentem videri, nisi ea negando quae non
Abbreviated transcription (Latin):
guae puniunt᷑. scđ̾m quẽ aliũ sensũ. nͥ qͦ
lec maleficia gnr̃i humano ꝑniciosa esse
non dubium ẽ  dit poeta clarissimus. Testor
enra deos. & te germana. tuumq dulce ca¬
put: magiceas iuitã accingier̃ artes. Ilud¬
Illud o im qđ alio loco de his artib dicit.
atq saias alio uidi traducere messes: eo qđ
hac pestifera scelerataq doctrina fruetꝰ aliem
in alias t̾ras trans ferri ꝑhibent᷑. Nonne
induodecim tabulis id ẽ. romanoꝵ antiqͥssĩ¬
inis legib cicero cõmemorat eẽ conseriptum.
ei qui ħ fecerit supplicium constitutũ : Pos¬
tremo apuleius ipse nũquid apud xpĩanos
uidices de magicis artib arcusatus ẽ: Quas
utiq sibi obiectas si diuinas & pias ẽẽ nouerat.
& diumarũ potestatũ oꝑib congruas: non
solum eas confiteri debuit s & iam ꝓfiteri.
leges eulpans potuis quib hac ꝓhiberent᷑
& dãnanda putarentur. quę habi miranda

Expanded text:
icae puniuntur? Secundum quem alium sensum, nisi quod icae puniuntur? Secundum quem alium sensum, nisi quod haec maleficia generi humano perniciosa esse non dubium est, ait poeta clarissimus: Testor, cara, deos et te, germana, tuumque Dulce caput, magicas inuitam accingier artes? Illud etiam, quod alio loco de his artibus dicit: Adque satas alio uidi traducere messes, eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructus alieni in alias terras transferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, supplicium constitutum? Postremo Apuleius ipse numquid aput Christianos iudices de magicis artibus accusatus est? Quas utique sibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuinarum potestatum operibus congruas, non solum eas confiteri debuit, sed etiam profiteri, leges culpans potius, quibus haec prohiberentur et damnanda putarentur, quae haberi miranda
Abbreviated transcription (Latin):
qua ille ñ amando fit dignior quẽ facilius
& libent᷑ ex audire debeant. Amant qͥ ppe
ili scenicas turpitudines. quas ñ amat pu-¬
dicitia : amant inmaleficiis magoꝵ mille no¬
cendi artes. quas ñ amat innocentia. Ergo
& pudicitia & innocentia siquid abdiis im¬
petnre uoluerit. ñ pot̾it sius meritis nͥ sius
int̃uenientib inimicis. Non ẽ. qđ iste po¬
itea signenta & theatrica ludibria iustifi¬
are conetur. Habemus contra ista magistrũ
cu & cantȩ apud eos auctoritatis platonẽ:
sipudor humanus ita de se male meretur.
ut ñ solum diligat turpia. uerũ & iam di¬
iunitati existimet grata. Porro aduersus ma
geas artes dequib quosdã nimis infelices
& nimis impios &iam głari libet nonne ip¬
sim publicam lucẽ testem eitabo: Cur enim
tam grauit̃ ista plectunt᷑ seueritate legum.
si oꝑa sunt numinũ colendoꝵ: An forte is¬
tas leges xp̃iani instituer̃ ⁊ quib artes ma-¬

Expanded text:
quae ille non amando fit dignior quem facilius quae ille non amando fit dignior quem facilius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scenicas turpitudines, quas non amat pudicitia: amant in maleficiis magorum mille nocendi artes , quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia, si quid ab diis impetrare voluerit, non poterit suis meritis, nisi suis intervenientibus inimicis. Non est quod iste poetica figmenta, et theatrica ludibria justificare conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae apud eos auctoritatis Platonem: si pudor humanus ita de se male meretur, ut non solum diligat turpia, verum etiam divinitati existimet grata. CAPUT XIX.-- gicas artes, de quibus quosdam nimis infelices et nimis inpios etiam gloriari libet, nonne ipsam publicam lucem testem citabo? Quur enim tam grauiter ista plectuntur seueritate legum, si opera sunt numinum colendorum? An forte istas leges Christiani instituerunt, quibus artes mag
Abbreviated transcription (Latin):
religio p̃cip̃ ut nõs &iam diligamus iit¬
cos. Postremo om̃em motũ cordis. & salla
iñtis. om̃isq turbelas & tempestates aniis
quib darmones aestuare atq fluetiuare
asserit: nos uera religio de ponere uibi
Quȩ gͥ eausa ẽ. nͥ stultitia errorq muribils
ut ei te facias uenerando humilẽ cuia
cupias uiuendo dissimilẽ. & religione d
quẽ initari nolis. eũ relgionis sumnl
honorem: sic eos in aere medios int̾ & he¬
reum celũ tr̾amq constituens. ut qm̃
dixisse phibent. isti ad deos ꝑferant p̃ces
hominũ. & inde ad homines impetrata
quȩ poseunt. Indignũ enĩ putauer̃ qui
ista credider̃ misceri homines diis. & deos
hominib: dignum aũ misceri dȩmones
& diis & hominib ⁊ hinc peata qͥ alle¬
gent. inde concessa qui apportent: ut iu.¬
delicet homo castꝰ & ab artiũ magicarũ
scelerib alienus. eos patronos ad inbeat
ꝑquos illũ dii exaudiant. qui harc amant

Expanded text:
religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimireligio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates animi, quibus daemones aestuare adque fluctuare adserit, nos uera religio deponere iubet. Quae igitur causa est nisi stultitia errorque mirabilis, ut ei te facias uenerando humilem, cui te cupias uiuendo dissimilem; et religione colas, quem imitari nolis, cum religionis summa sit honorem, sic eos in aere medios, inter aetherium coelum terramque constituens, ut, quodixisse perhibent, isti ad deos perferant preces hominum, et inde ad homines impetrata quae poscunt. Indignum enim putaverunt qui ista crediderunt, misceri homines diis et deos hominibus: dignum autem misceri daemones et diis et hominibus, hinc petita qui allegent, inde concessa qui apportent: ut videlicet homo castus, et ab artium magicarum sceleribus alienus, eos patronos adhibeat, per quos illum dii exaudiant, qui haec amant,
Abbreviated transcription (Latin):
habe ꝑhibent: s ab om̃i labe ac peste pu¬
rissimas. Quã obrem si ꝓpt̾ea dii ñ ꝑtirbi¬
ntur qđ anunalia sunt beata ñ misera
restat ut damones sic̃ homines ideo ꝑaur¬
bentur qđ animalia sunt ñ beata s mista¬
Qua gͥ insipientia uł potius amentia ꝑaliqͥ
religionẽ dexmonib subdimͦ. eũ ꝑuenim
religionẽ ab ea uitiositate in qua illis sum
similes lib̾em᷑: Cũ enĩ daxmones. qđ &
iste apuleius quãuis eis plurimũ parcu
& diuinis honorib dignos censeat tamti
cogitur confiteriꝰᷤ ira instigent᷑: nob uer
religio precipit. ne ira instigem᷑. s epa
nob uera religio p̾cipit. ne cuiquã donoa
acceptione faueamꝰ. Cũ da mones honat
mulceant᷑: Nob uera religio p̃cipit ut a¬
libus nullomͦ moueamͦ. Cũ dȩmones qu¬
rundã hominũ osores quorundã amaus
sint. ñ prudenti tranquilloq uidicio.
animo ut appellat ipse passiuo: nob ued

Expanded text:
habere perhibent, sed ab omni labe ac peste puhabere perhibent, sed ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea di non perturbantur, quod animalia sunt beata, non misera, restat ut daemones sicut homines ideo perturbentur, quod animalia sunt non beata, sed misur insipientia uel potius amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed einobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera
Abbreviated transcription (Latin):
pore aerea. ipsi s̃ soli. Roinde qđ genere ĩ
animalia ñ ẽ. magnũ: quia ħ ĩ & pecora.
Qđ m̃te nitionalia. ñ ẽ. supͥ nos: quia sumus
& nos. Qđ tempore ȩt̃na. quid boni ẽ. si ñ
beata: Mlelior ẽ. tẽporalis felicitas: quã
misera ȩt̃iitas. Qđ animo passiua. quomͦ
supͣ nos ẽ. quando & nos ħ sumꝰ. nec ita
ẽẽt. nͥ miseri eẽmus: Qđ corpore aerea.
quanti astimandũ ẽ. eũ om̃i corpori pͥfe¬
ratur animȩ qualiscũq natura. & ideo
religionis cultꝰ qͥ debet᷑ ex animo. nequaquã
debeat᷑ ei rei quȩ inferior ẽ. animo. Porro si
int̾ illa quȩ dęmonũ eẽ dic̃ annumeraro
untutẽ. sapientiã.felicitatẽ. & hac eosdi¬
ceret hab̾e cũ diis xm̃a atq communa:
ꝓfecto aliquid diceret exoptandũ magniq
pendendũ. Nec sic eos tam̃ ꝓpt̾ hae tanꝗͣ
dm̃ colere deb̾emꝰ: s potuis ipsũ a quo hȩc
illos accepisse nossemꝰ. Quanto minꝰ nunc
honore diuno aeread digna ĩ animalia : ad

Expanded text:
li. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum, quia hoc sunt et pecora; quod mente rationalia, non est supra nos, quia sumus et nos; quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? Melior est enim temporalis felicitas quam misera aeternitas. Quod animo passiua, quo modo supra nos est, quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, quanti aestimandum est, cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura, et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, adnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eos tamen propter haec tamquam Deum colere deberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad
Abbreviated transcription (Latin):
caldaũ religonẽq duunã : inuener̃ artẽ qua
ffaereat deos. Nuiquid nuã saltẽ medioerit̃
eos dix̃ errasse ut hanc aitẽ inuenirent facien¬
di deos. aut contentꝰ fuit dicere errabant. nͥ ad¬
deret & diceret multũ errabant: Iste gͦ multꝰ
error & incredulitas ñ añaduertentiũ ad cultũ
religionẽq diuinã. inuenit artẽ qua efficeret
deos : & tam̃ qđ multꝰ error & incredulitas
& acultu ac religione diuina auersio animi in¬
uenit ut homo arte faceret deos. ħ dolet uir
sapiens tanquã religionẽ diuinã uenturo certo
cẽpore auferri. Uide si ñ ui diuina maiorũ suoꝵ¬

Expanded text:
um religionemque diuinam, inuenerunt artem qua efficerent deos.\' Numquidnam saltem mediocriter eos dixit errasse, ut hanc artem inuenirent faciendi deos, aut contentus fuit dicere: Errabant, nisi adderet et diceret: Multum errabant? Iste ergo multus error et incredulitas non animaduertentium ad cultum religionemque diuinam inuenit artem, qua efficeret deos. Et tamen quod multus error et incredulitas et a cultu ac religione diuina auersio animi inuenit, ut homo arte faceret deos, hoc dolet uir sapiens tamquam religionem diuinam uenturo certo tempore auferri. Vide si non et ui diuina maiorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
& t̾rae immobili media duo aerẽ & aquam
int̾serens. ut quanto ẽ. aer aquis & aere
ignis. tanto & aqua suꝑiores sint̾ t̾ris: satis
nos ad monet. animaliũ merita ñ ꝓ elem̾toꝵ
gradib aestimare. Et ipse quippe apuleius
cũ cȩt̾is trestre ammal hominẽ dic̃: qͥ tam̃
longe p̾ponit̾ animalib aquatilib. cũ ipsas
aquas t̾ris p̃ponat plato: ut intelligant ñ
eundẽ ordinem tenendũ cũ agit᷑ demeritis
animarũ. qͥ uidet᷑ eẽ ordo in gradib corpoꝵ.
s fieri posse ut inferius corpꝰ amma melior iN¬
.xbi.
quib homines linimi ꝑ turbationib agitari.
irritari inuiriis. obsequiis donisq placari.
gaude honorib. diuersis sacroꝵ ritib oblac¬
tari. & meis siquid neglectũ fuerit cõmoueri.¬

Expanded text:
et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intellegant, non eundem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui uidetur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse, ut inferius corpus anima melior inXVI. quibus homines animi perturbationibus agitari, irritari injuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diversis sacrorum ritibus oblectari, et in eis si quid neglectum fuerit, commoveri
Abbreviated transcription (Latin):
qđ agere uolebat ñ ꝓsꝑe fuerat euenturum:i
Dic̃ enĩ aꝑtissime & coprosissime asserit ñ illã
dm̃ fuisse s da monẽ. diligenti disputatione ꝓ¬
tractans istã platonis dedeoꝵ sublimntate & ho¬
minũ huimilitate. & darmonũ medietate sen¬
tentiã : haec gͦ si ita s̃: qͦnã mͦ ausus ẽ. plato ad¬
si ñ diis qͦs ab om̃i humana ẽtagione semout an¬
te ipsis darmonib poetas urbe pellendo ausin
theatricas uoluptates. nͥ qr ħ paeto ad monut
antmũ humanũ. quã uis ad huc inhis morbi¬
ndis menbris positũ. ꝓ splendore dnitatis in¬
pura damonũ uissa contẽpnere. eoꝵq immnet.¬
editiã detestari  Nã si plato haec honestissim
arguit && ꝓhibuit: ꝓfecto daemones turpsstr
poposcerunt atq uisser̃. Aut gͦ fallitur apili
& ñ ex isto gnr̃e numinũ habuit amieũ sata
aut contraria mẽ se sentit plato mͦ daemones
honorando mͦ eoꝵ delicias acuutate bene mi¬

Expanded text:
quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; dicit enim apertissime et copiosissime adserit non illum m fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemonum medietate sententiam — haec ergo si ita sunt, quonam modo ausus est Plato, etiamsi non dis, quos ab omni humana contagione semouit, certe ipsis daemonibus poetas urbe pellendo auferre theatricas uoluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamuis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis inpura daemonum iussa contemnere eorumque inmunditiam detestari? Nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt adque iusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius et non ex isto genere numinum habuit amicum Socrates aut contraria inter se sentit Plato modo daemones honorando, modo eorum delicias a ciuitate bene mo
Abbreviated transcription (Latin):
eos cũ diis habe cõmune. S uideo: triũ suꝑ¬
iorum quę nob̾cũ habent. duo &iã cũ dus
habe. Animalia quippe eẽ dic̃ & deos: que¬
sua ciuiq elem̃to distribuens int̾restrib ani¬
malib nos posuit cũ cȩtĩs quȩ int̾ra uiuunt
& senttunt: inaqua tilib pisces & alia na¬
tatilia. in aereis damones. in athereis deos.
Le ꝑhoc. qđ daer mones genere s̃ animalia. non
solum eis eũ hominib uerũ & iã cũ dus pe¬
corib q cõmiine ẽ: qđ mente rationalia. eũ
diis & hominib ⁊ qđ cẽpore ȩc̃na. eũ dus ioł

Expanded text:
eos cum dis habere commune. Sed uideo trium superiorum, quae nobiscum habent, duo etiam cum dis habere. Animalia quippe esse dicit et deos, suaque cuique elementa distribuens in terrestribus animalibus nos posuit cum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquatilibus pisces et alia natatilia, in aeriis daemones, in aetheriis deos. Ac per hoc quod daemones genere sunt animalia, non solum eis cum hominibus, uerum etiam cum dis pecoribusque commune est; quod mente rationalia, cum dis
Abbreviated transcription (Latin):
eis dantes ultra quã possunt. Lum̃ aũ m̃tiũ
ẽẽ dixer̃ addiscenda om̃a. eundẽ ipsũ dm̃¬
quã greco uocabulo dieñt & hicam: uͥ quęrit᷑
idq adipiscentes. nichil quo beati simꝰ ulterius
requiramꝰ. Ideo quippe & finis ẽ. dictꝰ: qua
ꝓpt̾ hunc cęt̾a uolumꝰ. ipsũ aũ ñ nͥ ꝓpt̃ pũ¬
Hoc aũ beatificũ bonũ: alii corpore. alii ab an¬
mo. alii ab utroq homini c̃ẽ dixer̃. Uidebunt
quippe ipsũ hominẽ ẽstare ex animo & an¬
pore: & idõ ab alterutro istoꝵ dnoꝵ aut do.
utroq bene s ẽẽ posse credebant. finali qͦdĩ
bono quo bĩ ẽẽnt. qͦ cuncta quȩ agebant ri.¬
ferrent. atq id qͦ referendũ eẽt ñ ultra qu

Expanded text:
eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem mentium eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem mentium esse dixerunt ad discenda omnia eundem ipsum Dequam Graeco uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur idque adipiscentes, nihil quo beati simus ulterius requiramus. Ideo quippe et finis est dictus quia propter hunc caetera uolumus, ipsum autem nHoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. gͦ nec t̾ra. nec aqua. nec aer. nec ignis:
quib quartuor corporib quȩ dñr quattuor
dementa. mundũ corporeũ uidemꝰ ẽẽ com¬
pactũ. Porro si nr̃ animꝰ corpꝰ ñ ẽ. quomͦ ds̃
ereator anmi corpꝰ ẽ. Cadant gͦ & isti
ut dictũ ẽ. placonicis. Cadant & illi: qͦs
qudẽ puduit dicere dm̃ corpꝰ ẽẽ uerũtam̃
eidẽ naturȩ cuiꝰ ille ẽ. animos nr̃õs ẽẽ pu¬
auerunt. lta ñ eos mouit tanta mutabilitdᷤ
anme: quã dĩ naturȩ tribuere nefas est.
S dicunt. Corpore mutat᷑ animȩ natura.
Lamꝑseipsam in cõmutabilis ẽ. Pocerant isti
diere. Corpore aliqͦ uulnerat᷑ caro. Nam ꝑ
se ipsã inuulnerabilis ẽ. drsus qđ mucari
ñ potest: nulla re potest. Ac ꝑ hoo qđ cor¬
pore mutari pocest. aliqua re pocest: &¬
ideo in cõmitabile recte dici ñ pocest. Ui¬

Expanded text:
est ergo nec terra nec aqua, nec aer nec ignis, est ergo nec terra nec aqua, nec aer nec ignis, quibus quattuor corporibus, quae dicuntur quattuor elementa, mundum corporeum uidemus esse conpactum. Porro si noster animus corpus non est, quo modo Deus creator animi corpus est? Cedant ergo et isti, ut dictum est, Platonicis; cedant et illi, quos quidem puduit dicere Deum corpus esse, uerum tamen eiusdem naturae, cuius ille est, animos nostros esse putauerunt; ita non eos mouit tanta mutabilitas animae, quam Dei naturae tribuere nefas est. Sed dicunt: Corpore mutatur animae natura, nam per se ipsa incommutabilis est. Poterant isti dicere: corpore aliquo uulneratur caro, nam per se ipsa inuulnerabilis est. Prorsus quod mutari non potest, nulla re potest, ac per hoc quod corpore mutari potest, aliqua re potest et ideo incommutabile recte dici non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ areb ñ uinis res iuiuas fieri posse eridi¬
derunt. sic̃ epicurei : quidã uͦ autuente
quidẽ & uiuentia & ñ uiuentia. s amti
acorpore corporea. Nam storci ignẽ idell
corpꝰ unũ ex his ui᷑ elementis quib uil¬
bilis mundus hic constat. & uiuentẽ &
sapientẽ & ipsius mundi fabricatorẽ a
obstricta carnis sensib fabulata s̃. Iͫ se qͥp¬
pe habebant qđ ñ uidebant: & apud se ima¬
gmabant᷑ quicquid foris uiderant. & iam
quando ñ uidebant. s tantũ mͦ cogitabant.
oc aũ in conspectu talis cogitationis iã ñ ẽ
corpꝰ: sed similitudo corporis. Illud aũ unde
uidet᷑ in animo hac similitudo corporis:
nec corpꝰ ẽ. nec similitudo corporis. & unde
uidet᷑ atq utrũ pulchra an de formis sit
ammȩ natura ẽ: quȩ utiq corpꝰ ñ ẽ. si iam
illa corporis similitudo eũ ĩ animo cogitantis
aspicit᷑ atq uidicat᷑. nec ipsa corpus ẽ. Non

Expanded text:
eorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse credieorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei; quidam uero a uiuente quidem et uiuentia et non uiuentia, sed tamen a corpore corpora. Nam Stoici ignem, id est corpus unum ex his quattuor elementis, quibus uisibilis mundus hic constat, et uiuentem et sapientem et ipsius mundi fabricatorem adque obstricta carnis sensibus fabulata sunt. In se quippe habebant quod non uidebant, et aput se imaginabantur quod foris uiderant, etiam quando non uidebant, sed tantummodo cogitabant. Hoc autem in conspectu talis cogitationis iam non est corpus, sed similitudo corporis; illud autem, unde uidetur in animo haec similitudo corporis, nec corpus est nec similitudo corporis; et unde uidetur adque utrum pulchra an deformis sit animae natura est, quae utique corpus non est, si iam illa corporis similitudo, cum in animo cogitantis aspicitur adque iudicatur, nec ipsa corpus est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
atq aliud opinati sunt : quos cõmemorare
immerito excellentissima gła claruit. qua
om̃ino cȩc̃os obscuraret : plato. Qui cũ ẽẽt
athemiensis. honesto apud suos loco natus.¬
& ingenio mirabili longe suos condiscipłos
ante iret: parũ tam̃ putans ꝑficiendȩ phy¬
losoplnȩ sufficere seipsum a. socraticã dis¬
cplimna. quã longe lateq potuit ꝑegrinatꝰ
ẽ. quaqua uersũ eũ alicuiꝰ nobilitate scientiȩ
pependa fama rapiebat. ltaq & iegyp¬
do didiẽ quȩcũq magna illic habebantur
auq docebant᷑: & inde in eas italiȩ partes
ueniens ubi phytagoreoꝵ fama cȩlebrabat᷑.
quiequid italicȩ phylosophyȩ tunc flore¬
bat auditis emmentiorib in ea doctoribus
facillune cõp̃hendit. Et quia magistrum
soeratẽ singularit̾ diligebat: eũ loquentem
faciens fere mom̃ib sermonib sius. & iam
ila qu& ab aliis didicerat uł ipse quanta
potuerat intelligentia uiderat. cũ illiꝰ lepo¬

Expanded text:
adque aliud opinati sunt, quos commemorare adque aliud opinati sunt, quos commemorare immerito, excellentissima gloria claruit, qui omnino caeteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis, honesto apud suos loco natus,et ingenio mirabili longe suos condiscipulos anteiret, parum tamen putans perficiendae philosophiae sufficere se ipsum ac Socraticam disciplinam, quam longe ac late potuit peregrinatus est, quaquauersum eum alicuius nobilitatae scientiae percipiendae fama rapiebat. Itaque et in Aegypto didicit quaecumque magna illic habebantur adque docebantur, et inde in eas Italiae partes ueniens, ubi Pythagoreorum fama celebrabatur, quidquid Italicae philosophiae tunc florebat, auditis eminentioribus in ea doctoribus facillime conprehendit. Et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis etiam illa, quae uel ab aliis didicerat, uel ipse quanta potuerat intellegentia uiderat, cum illius lepo