comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligere uxores suas: filios obtemꝑare
parentib:ͥ parentes filios nutrire in
disciplina ⁊ correctione dñi: seruos obe¬
dire cum metu dñis carnalibus: dños
qđ iustum e̾ ⁊ equũ seruis p̃stare. S ab¬
sit ut istos a mandatis euangłicis alienos.
⁊ a uita eterna seꝑandos iudicet apłs:
qͥa uͥ ait dñs siquis non tulerit crucẽ
suam ⁊ secutus me fuerit. non potest
eẽ discipłs meus. exhortans firmiores ad
ꝑfectionẽ: ibi statim ⁊ istos consolatus ẽ
dicens. Qui receꝑit iustum in nomine
ꝓpħe accipiet. Unde non tantũ qͥ modi¬
cum uini timotheo dedit ꝓpter stomacũ
⁊ frequentes infirmitates eiꝰ. sed etiam
qui fortiori ⁊ saniori calicem aque fri¬
gide porrexerit tantũ in nomine dis¬
cipuli: sicut ibi sequit᷑ non ꝑdet mer-¬
cedem suam. Quid autẽ fallitis auditoreᷤᷤ
uestros qui cũ suis uxorib ⁊ filiis. ⁊ fami¬
liis. ⁊ domibus. ⁊ agris uobis seruunt: si

Expanded text:
diligere uxores suas; filios obtemperare diligere uxores suas; filios obtemperare parentibus, parentes filios nutrire in disciplina et correptione Domini; servos obedire cum metu dominis carnalibus, dominos quod justum est et aequum servis praestare . Sed absit ut istos a mandatis evangelicis alienos, et a vita aeterna separandos judicet Apostolus: quia ubi ait Dominus, Si quis non tulerit crucem suam, et secutus me fuerit, non potest esse discipulus meus, exhortans firmiores ad perfectionem; ibi statim et istos consolatus est dicens, Qui receperit justum in nomine prophetae accipiet. unde non tantum qui modicum uini Timotheo dederit propter stomachum et frequentes infirmitates eius. sed etiam qui saniori atque fortiori calicem aquae J'rigidae porrexerit tantum in nomine discipuli, sicut ibi sequitur non perdet mercedem suam. Quid autem fallitis auditores uestros, qui cum suis uxoribus et filiis et familiis et domibus et agris uobis seruiunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
tes diuitias miscđie dei etiã illi quibus
dicit᷑. nolite fraudare inuicem nͥ ex con¬
sensu ad tẽpꝰ ut uacetis orationi: et iterũ
ad id ipsum estote. ne tẽptet uos sathanaᷤᷤ
ꝓpter intẽꝑantiam urãm. Hoc autẽ dico
scđm ueniam: non scđm imꝑium. Qualib
etiam idem apłs dicit. Iam quidem omĩno
delictum ẽ in uobis: quia iudicia habetis
uobiscum. Et eoꝵ portans infirmitatem:
paulo post dicit. Scłaria gͥ iudicia si ha¬
bueritis: eos qͥ ꝯtẽptibiles sunt in eccl̃ia.
hos collocate. Neq enĩ illisoliqͥ ut sint
ꝑfecti uendunt uł dimittunt omĩa
sua ⁊ sequunt᷑ dñm ꝑtinent ad regnũ
celoꝵ: sed huic militie xp̃iane ꝓpter q̃dã
quasi cõmertium caritatis. subiungit᷑
etiã quedam stipendiaria multitudo. cui
dcetur in fine. esuriui ⁊ dedistis mͥ
manducare. ⁊ cetera. Alioqͥn dampnandi
erunt illi quoꝵ domos tam diligenti ⁊
sollicita cura componit apłs. monens
mulieres subditas eẽ uiris suis: uros

Expanded text:
illi, quibus dicitur: nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet satanas propter intemperantiam uestram; hoc autem dico secundum ueniam, non secundum imperium. qualibus etiam idem apostolus dicit: iam quidem omnino delictum est, quia iudicia habetis uobiscum. et eorum portans infirpaulo post dicit: Saecularia igitur judicia si habueritis, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate . Neque enim illi soli, qui ut sint perfecti, vendunt vel dimittunt omnia sua, et sequuntur Dominum, pertinent ad regnum coelorum; sed huic militiae christianae propter quoddam quasi commercium charitatis subjungitur etiam quaedam stipendiaria multitudo, cui dicetur in fine: Esurivi, et dedistis mihi manducare , et caetera. Alioquin damnandi erunt illi, quorum domos tam diligenti et sollicita cura componit Apostolus, monens mulieres subditas esse viris suis, viros
Abbreviated transcription (Latin):
engłicam auctoritatem uenire durum
itam tͥ uideat᷑ uenire adu̾sus apłm di¬
entem. omĩa hec figure nr̃e fuerunt.
tem dicentẽ de xp̃o qͥa non fuit in il¬
o etiam et non: s etiã in illo erat.
luorqͦt enim ꝓmissiones dei. in illo
etiam: idẽ. in illo exhibete. in illo adim¬
ylete sunt. Et sine caligine ealigine¬
uidebis. et qͣm legem ad implere uen̾it
et eam qͦ pacto adimpleuerit: nec ꝑ¬
rens qua exeas. et non inueniens. Ma¬
nifestum est enĩ & luce clariꝰ hoc etiã
noui testam̃ti scͥptura sepe testat᷑: qͣm legẽ
et qͦs ꝓpħas xp̃c non uenit soluere sed¬

Expanded text:
euangelicam auctoritatem uenire — durum euangelicam auctoritatem uenire — durum etiam tibi uideatur uenire aduersus apostolum dicentem: omnia haec figurae nostrae fuerunt. item dicentem de Christo: quia non fuit etiam et non, sed etiam in illo erat: quotquot enim promissiones dei. in illo etiam, id est in illo exhibitae, in illo adinpletae sunt et sine caligine uidebis, et quam legem adinplere uenerit et eam quo pacto adinpleuerit. nec perrens, qua exeas, et non inueniens. manifestum eat enim, et luce clarius hoc etiam noui testamenti scriptura saepe testatur, quam legem et quos p
Abbreviated transcription (Latin):
lege. nec sub fide sua in scd̾is habuit a¬
lraham uos sꝑnitis: Cur uͦ et ciboꝵ in¬
differentia animas polluitis ur̃as: si
hec ut creditis omĩa xp̃c non uenit
soluere. s adimplere: Cur & arimoꝵ
annuuersale iꝰ. et mactationis agnue
q neomenias. et baptismata. et sce¬
nophegia.ac reliqua huimodi legiᷤᷤ
parum deuitatis irrumꝑe: si eadem
xp̃c minime destrux̃: Quare non
immerito dixerim: Quia si uultis ut
ratio uob̃ contẽptus istiꝰ constet: o por¬
tet aut uos negare xp̃i esse discipłos:
aut tandem fateri ipsum omĩa hec
destruxisse pͥorem. Qđ cum fueritis
confessi tunc et illud qđ sequit᷑: ut
uut falso fateamini scͥptum eẽ tanꝗͣ.
idem dixerit non se uenisse soluere
legeni s ad implere: aut nescio qͥd hoc
longe aliud quam uos putatis signifi¬
osse. Augustinus respondit. xix.¬
uia iam consentis dixisse xp̃m non
ueni legem soluere uł ꝓpħas. sed
dimpłe: durum enĩ tͥ uidet᷑ adu̾sus

Expanded text:
lege nec sub fide sua in secundis habuit Alege nec sub fide sua in secundis habuit Abraham, uos spernitis? cur uero et ciborum indifferentia animas polluitis uestras, si haec, ut creditis, omnia Christus non uenit soluere, sed adinplere ? cur et azymorum anniuersale ius et mactationis agninaque neomenias et baptismata et scenopegiam ac reliqua huiusmodi legis parum deuitatis inrumpere, si eadem Christus minime destruxit? quare non inmerito dixerim, quia, si uultis. ut ratio uobis contemptus istius constet, oportet aut uos negare Christi esse discipulos aut tandem fateri ipsum omnia haec destruxisse priorem. quod cum fueritis confessi. tunc et illud. quod sequitur, ut aut falso fateamini scriptum esse, tamquam idem dixerit non se uenisse soluere legem, sed adinplere, aut nescio quid hoc longe aliud quam uos putatis significasse. AUGUSTINUS respondit: Quia iam consentis dixisse Christum: non ueni legem soluere uel prophetas, sed adinplere — durum enim tibi uidetur aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
S huic ꝑicło me manichei ueneran¬
da fides eripuit. Tu tamen qͥd fidutie
gerens hec obicias quero: aut quare
contͣ me id eẽ putes solum. qđ tibi ñ
minꝰ uideat᷑ eẽ contͣrium. Si xp̃i non
est legem soluere et ꝓpħas: utiq nec
xp̃ianoꝵ. Cur gͦ uos eadem soluitis:
an sensim fatemini uos non ẽẽ . xp̃ianoᷤ
Quid legi et ꝓpħis om̃ib sacroscm̃ illũ
sabbatoꝵ diem in quo et mundi ipsũ
opificem dm̃ requieuisse testant᷑. uos
omĩ oꝑe ꝓphanatis: nec penã mortis
qͣm aduersum uiolatores eiꝰ statuit n
maledicti ꝑtimescentes infamiam
Quid et a circũcisionis de decoros
illo signacło. legi ac ꝓpħis om̃ib honora¬
to et maxime abrahe. pꝰ opinatam suã
sidem. sinꝰ defenditis uros: p̃sertim cum
et ꝑit᷑um omẽm de plebe sua ꝑhibeat
iudeoꝵ ds̃. qͥcumq non hac fuerit ig¬
nominia p̃signatus : Cur et sacͥficioꝵ
legittima que nec moyses ac ꝓpħa sub

Expanded text:
sed huic periculo me Manichaei ueneransed huic periculo me Manichaei ueneranda fides eripuit. Tu tamen quid fiduciae gerens haec obicias quaero, aut quare contra me id esse putes solum, quod tibi non minus uideatur esse contrarium. si Christi non est legem soluere et prophetas, utique nec christianorum. cur ergo uos eadem soluitis? an sensim fatemini uos non esse christianos? quid legi et prophetis omnibus sacrosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem deum requieuisse testantur. uos omni opere profanatis nec poenam mortis. quam aduersum uiolatores eius statuit, nec maledicti pertimescentes infamiam r quid et a circumcisionis dedecoroso illo signaculo legi ac prophetis omnibus honorato et maxime Abrahae post opinatam suam fidem sinus defenditis uestros. praesertim cum et periturum omnem de plebe sua perhibeat Iudaeorum deus, quicumque non hac fuerit ignominia praesignatus ? cur et sacrificiorum legitima. quae nec Moyses ac prophetae sub
Abbreviated transcription (Latin):
replendus eo cuiꝰ uideret᷑ adhuc ẽẽ capdo¬
tior: si tamen et ipse pͥora ñ solueret.
Alioqͥn nec circa eum adimpletio hoc
eẽt: s ex h austio. at ego ex gentibus
ueniens. incassum me accessisse puta¬
bam ad. xp̃m qͥa nichil tale afferem
qđ in me de suis posset adiectionib ad¬
implere. Querens gͦ quenam eẽt pͥor
illa mensura: inuenio sabbata. ꝑitom̃
sacͥficia. neomenias baptismata. ar ime¬
fegias. ciboꝵ discretiones. potuum. ues¬
timentoꝵ. et alia que ꝑcͣrere longum
Quid enĩ lex sine mandatis: qͥd ꝓpħe
sine p̃fatibꝰ: Ad hec inuenio etiã ama¬
rum illuc inditum maledictum aduer¬
sus eos qͥ non ꝑmanserint in omĩbus
que scͥpta sunt in libro legis illiꝰ ut fa¬
ciant ea: et illinc maledictum gͦ metuess
tanqͣm di: et hinc xp̃m tanqͣm eiꝰ filium
dicentem audiens qđ non uenerit eadẽ
soluere s adimplere: uide si qͥd impedi¬
re iam poterat qͥn factus eẽm iudeus.

Expanded text:
replendus eo. cuius adhuc uideretur esse capacreplendus eo. cuius adhuc uideretur esse capacior, si tamen et ipse priora non solueret; alioquin nec circa eum adinpletio haec esset, sed exhaustio. at ego ex gentibus ueniens incassum me accessisse putabam ad Christum, quia nihil tale adferrem, quod in me de suis posset adiectionibus adinplere. quaerens ergo, quaenam esset prior illa mensura, inuenio sabbata. peritomen, sacrificia, neomenias ac baptismata. azymophagias ciborum, discretiones potuum, uestimentorum et alia, quae percurrere longum quid enim lex sine mandatis? quid prophetae sine praefatibus? ad haec inuenio etiam amarum illic inditum maledictum aduersus eos. qui non permanserint in omnibus, quae scripta sunt in libro legis illius, ut faciant ea. et illinc ergo maledictum metuens tamquam dei, et hinc Christum tamquam eius filium dicentem audiens, quod enim non uenerit eadem soluere, sed adinplere. uide. si quid inpedire iam poterat. quin factus essem Iudaeus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m qđ nec te uideam credidisse. Nec
non solui uideant᷑ s ad impleri: me tã¬
qͣm desidem obiurgas ac p̃uaricatorẽ.
ex huiꝰ obiectione capituli. An et tu
iam detruncatoꝵ inguinũ obsceno illo
signacło gloriaris: tamqͣm iudeus aut
natareus : an suꝑcilium de obseruati¬
one erigis sabbatoꝵ: An de porcine
abstinentia tibi consciꝰ gaudes: An deni¬
q de uictimarum sanguine et holocau¬
stoꝵ nidoribꝰ. iudeoꝵ te ex saturasse de¬
s adimplere contendis: Qua re indefici¬
entes ego p̃ceptori meo refero grãs. qui
me similit̾ labantem retinuit: ut eẽm
hodie. xp̃ianꝰ. Nam ego quoq cũ capitu¬
lum hoc imprudens legerem qͤmadmodũ
tu: pene ieram in consilium uideus fieri.
Nec immerito. Et enim si xp̃c legem non
uenit soluere. s adimplere: adimpletio
autẽ nunqͣm in uase inani dicit᷑. sed
in semo: solus mͥ uidebat᷑ ifrłita posse
xp̃ianꝰ fieri. qͥ refertus maxima ex n¬

Expanded text:
Christum, quod nec te uideam credidisse. nec Christum, quod nec te uideam credidisse. nec non solui uideantur, sed adinpleri, me tamquam desidem obiurgas ac praeuaricatorem ex huius obiectione capituli. an et tu iam de truncatorum inguinum obscaeno illo signaculo gloriaris, tamquam Iudaeus aut Nazaraeus? an supercilium de obseruatione erigis sabbatorum? an de porcinae abstinentia tibi conscius gaudes? an denique de uictimarum sanguine et holocaustorum nidoribus Iudaeorum te exsaturasse desed adinplere contendis? Quare indeficientes ego praeceptori meo refero gratias, qui me similiter labantem retinuit, ut essem hodie -christianus. nam ego quoque, cum capitulum hoc inprudens legerem, quemadmodum tu paene ieram in consilium Iudaeus fieri. nec inmerito; etenim si Christus legem non uenit soluere, sed adinplere, adinpletio autem numquam in uase inani dicitur, sed in semo, solus mihi uidebatur Israhelita posse christianus fieri. qui refertus maxima ex
Abbreviated transcription (Latin):
displicet expositio aliam quere: tantũ
te necesse sit iudeum fieri: ne etiam
nunc legem soluere ꝑseueres qͣm ipse
non soluit. Et tam̃ hoc si mͥ natareoꝵ
obiceret qͥsqͣm qͦs alii sinmachianos ap
incertus qͥd ei responderem. Nec¬
it immerito. Ueniebat enĩ corꝑe
Natq animo simul lege obsitus
ac ꝓpħis. Nam huiꝰmodi qͦs aio. et circũcisi¬
onem portant. et obseruant sabbatum: &
porcina ac reliquis abstinent huiꝰ modi
que p̃cepit lex. sub. xp̃iani qͣmuis noĩs
ꝓfessione decepti. etiam ipsi ut intelli¬
gi dat᷑ hoc ipso capitulo quo et tu: qͥ a
xp̃c non ad soluendam legem se uenis¬
se dixerit. s adimplendam. Quare cum
tale̾ eẽt mͥ non pusillum ut dixi certam̃
donec capituli huiꝰ a me molestiam de¬
molirer. Tibi uͦ nequaqͣm congredi me¬
tuam. nullis confiso uirib et imƿuden¬
tia potiꝰ lacessentiꝰ: ut faciliꝰ tẽptari me
putem abste. qͣm cogi: ut credam dixisse

Expanded text:
displicet expositio. aliam quaere: tantum displicet expositio. aliam quaere: tantum te necesse sit Iudaeum fieri. ne etiam nunc legem soluere perseueres, quam ipse non soluit. Et tamen hoc si mihi Nazaraeorum obiceret quisquam, quos alii Symmachianos appincertus, quid ei responderem. nec inmerito; ueniebat enim corpore atque animo simul lege obsitus ac prophetis. nam huiusmodi, quos aio, et circumcisionem portant et obseruant sabbatum et porcina ac reliquis abstinent huiusmodi, quae praecepit lex, sub christiani quamuis nominis professione decepti etiam ipsi, ut intellegi datur, hoc ipso capitulo, duo et tu, quia Christus non ad soluendam legem se uenisse dixerit. sed ad inplendam. quare cum talibus esset mihi non pusillum, ut dixi, certamen, donec capitulij huius a me molestiam demolirer, tibi uero nequaquam congredi metuam nullis confiso uiribus et inpudentia potius lacessenti, ut facilius temptar, me putem abs te quam cogi, ut credam dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
ne iuretis. Eqͥdem eque ad impletio ẽ. In
qͥdẽ nec adimpleuit. s etiã penitꝰ eradicaũ
p̃ceptione ꝯtͣrioꝵ. Qͥd enĩ seqͥt᷑: Audistis
dictũ ẽe ocłm ꝓ ocło: dentẽ ꝓ dente. Ego aũ
dico uob̃. qͥ te ꝑcusserit in maxilla: p̃be illi
⁊ alteram. Hoc iam destructio ẽ. Dictũ
est. in qͥt amabis amicum tuum: et ode¬
ris inimicũ tuum. Ego autẽ dico uob̃.
amate inimicos ur̃os: et ꝓ ꝑsecutoribus
ur̃is orate. łque destructio ẽ. Dictum
est qͥ uoluerit uxorem dimittere: det
ei libellum repudii. Ego autẽ dico. qͥ¬
cumq uxorem suam dimiserit. ex cep¬
ta causa fornicationis: et ipsam me¬
chari faciet. & is erit mechꝰ. si postea
alt̾am duxerit. Hec gͥ sunt de ma¬
nifesto moyseos p̃cepto. Idcircoq de¬
structa: illa ueterum iustoꝵ. et ob
hoc adimpleta. Qđ si et tͥ ita intelli¬
gere placetꝰ. non ab re erit. et illud
dixisse iħm: qͥa non uenit soluere
legem s adimplere. Sin hec tͥ nr̃a

Expanded text:
ne iuretis quidem: aeque adinpletio est. in quidem nec adinpleuit. sed etiam penitus eradicauit praeceptione contrariorum. quid enim sequitur? audistis dictum esse: oculum pro oculo, dentem pro dente; ego autem dico uobis: qui te percusserit in maxilla, praebe illi et alteram: hoc iam destructio est. dictum est, inquit. amabis amicum tuum et oderis inimicum tuum; ego autem dico uobis: amate inimicos uestros et pro persecutoribus uestris orate: aeque destructio est. dictum est: qui uoluerit uxorem dimittere, det ei repudium; ego autem dico: quicumque uxorem suam dimiserit excepto causa fornicationis, et ipsam moechari faciet, et is erit moechus, si postea alteram duxerit. haec igitur sunt de manifesto Moyseos praecepta idcircoque destructa, illa ueterum iustorum et ob hoc adinpleta. quod si et tibi ita intellegere placet, non ab re erit et illud dixisse Iesum, quia non uenit soluere legem, sed adinplere. sin haec tibi nostra
Abbreviated transcription (Latin):
cem meam: et multa huiꝰmodi. Unde
iam puto sufficere que dicta sunt: et
ad studiosos cõmonendos. & calũpniosos
conuicendos. Iam illud qͣm sit infir¬
mum qͥs non uid et qđ ait. non eum dic̃e
potusse nolite putare qͥa ueni soluere
legem aut ꝓpħas. non neni soluere . s as¬
implere. nͥ aliqͥd tale iam fecisset. ut in
hanc suspitionem posset uenire : Quasi
nos negemꝰ iudeis non intelligentibus
uideri potuisse. Xym destructoremla¬
gis et ꝓpħarum. S hoc ipsum ẽ cur ill
uerax et ueritas non potuerit de alias
lege. et de aliis ꝓpħis dicere qdđ eos non
solueret: nͥ de his qͦs illi eum soluere si¬
picabant᷑. Qđ hinc etiã satis confirims¬
tur: qͥa ibi sequit᷑ et dicit. Am̃am̃ dico
uob̾. donec transeat celum et t̾ra iora
unum. aut unꝰ apex non transiet q¬

Expanded text:
cem meam et multa huiusmodi. unde cem meam et multa huiusmodi. unde iam puto sufficere. quae dicta sunt, et ad studiosos conmonendos et ad calumniosos conuincendos. Iam illud quam sit infirmum, quis non uidet. quod ait non eum dicere potuisse: nolite putare. quia ueni soluere legem aut prophetas; non ueni soluere. sed adinplere, nisi aliquid tale iam fecisset, ut in hanc suspicionem posset uenire? quasi nos negamus Iudaeis non intellegentibus uideri potuisse Christum destructorem legis et prophetarum: sed hoc ipsum est, cur ille uerax et ueritas non potuerit de alia lege et de aliis prophetis dicere, quod eos non solueret nisi de iis, quos illi eum soluere suspicabantur. quod hinc etiam satis confirmatur, quia ibi sequitur et dicit: amen. amen dico uobis, donec transeat caelum et terra, iota unum aut unus apex n on transiet
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. Conuersus petrꝰ uidit quem¬
Aiscipłm diligebat iħo: qͥ et recumbe¬
bat in cena suꝑ pectus eiꝰ et dixerat
dño. qͥs ẽ qͥ te tradet. Nunqͥd et hic
dixit conuersus petrꝰ uidit me: An
forte ꝓpt̾ea nec istum putant hoc engłi¬
um scͥpsisse: ded paulo pꝰ dicit. hic est
discipłs qͥ testificat᷑ de iħu. qͥ hec scͥpsit:
et scimꝰ qͥa uerum ẽ testimonium eiͦ.
Numqͥd ait. ego sum discipłs qͥ testifi¬
cor de iħu et qͥ hec scͥpsi. et scimꝰ quia
uerum ẽ testimonium meum: Certe
manifestum ẽ. hunc morem fuisse
scͥptorum cum gesta narrarent. Qũa
multa et ipse dñs eadem loquutione
de se dicit: qͥs enumerare sufficiat: Cũ
uenerit inquit filiꝰ hominis. putas i¬
ueiuet fidem in terram: Non dret
cum uenero putas inueniam. et uent
filiꝰ hominis manducans et bibens:
dixit ueni. et ueniet hora et nunc est.
cum mortu audient uocem filii dei.
et qͥ audierint uiuent. Non dicit no¬

Expanded text:
loquitur: conuersus Petrus uidit loquitur: conuersus Petrus uidit discipulum. quem diligebat Iesus. qui et recumbebat in cena super pectus eius et dixerat domino: quis est. qui te tradet? numquid et hic dixit: conuersus Petrus uidit me? an forte propterea nec istum putant hoc euangelium scripsisse? sed paulo post dicit: hic est discipulus. qui testificatur de Iesu et qui haec scripsit; et scimus. quia uerum est testimonium eius. numquid ait: ego sum discipulus. qui testificor de Iesu et qui haec scripsi et: scimus. quia uerum est testimonium meum ? certe manifestum est morem fuisse scriptorum, cum gesta narrarent. quam multa et ipse dominus eadem locutione de se dicit, quis enumerare sufficiat? cum uenerit. inquit. filius hominis, putas, inueniet fidem in terra? non dixit: cum uenero. putas, inueniam? et: uenit filius hominis manducans et bibens, non dixit: ueni. et: ueniet hora, et nunc est cum mortui audient uocem filii dei; et qui audierint uiuent. non dixit: uo
Abbreviated transcription (Latin):
nerint ita se conterere. tanqͣm de alio
narrent. qđ de se narrant. Magis hunc
nebulam obtendere uoluisse. sꝑantẽ se
plures eẽ capt᷑um. qͥ ista non nossent.
et in historia qͥdẽ rerũ scłariũ tał nar¬
rationis reꝑiunt᷑ exempla: s non opus
ẽ ut ex alio genere litterarum. uł nr̃os
ammoneam. uł istum refellam. Iyse cer¬
te paulo ante de libris moysi quedam
testimonia ita ꝓferebat. ut non ea ne¬
garet scͥpsisse moysen. immo et affir¬
maret : s ad xp̃m non ꝑtinere ꝯtend̾et.
legat gͦ in eisdem libris que de se scͥp¬
sit moyses utrum ita scͥpserit dixi
aut feci hoc uł illud. et non potiꝰ dix̃
moyses. et fecit moyses: aut uocauit
me dñs. uł dixit ad me dñs. et non po¬
tiꝰ uocauit dñs moysen. et dixit dñs
ad moysen et omĩa cetera in eundẽ
modum. Ita gͦ et matħs de se tanqͣm
de alio scͥpsit. Qd et iohes fecit. Nam
circa finem libri sui: etiam ipse sic

Expanded text:
nerint, ita se contexere. tamquam de alio nerint, ita se contexere. tamquam de alio narrent. quod de se narrant. magis ergo nebulam obtendere uoluisse sperantem se plures esse capturum. qui ista non nossent. et in historia quidem rerum saecularium talis narrationis reperiuntur exempla; sed non opus est. ut ex alio genere litterarum uel nostros admoneam uel istum refellam. ipse certe paulo ante de libris Moysi quaedam testimonia ita proferebat, ut non ea negaret scripsisse Moysen. immo et adfirmaret, sed ad Christum non pertinere contenderet. legant ergo in eisdem libris. quae de se scripsit Moyses, utrum ita scripserit: dixi. aut: feci hoc uel illud, et non potius: dixit Moyses et: fecit Moyses. aut: uocauit me dominus uel: dixit ad me dominus. et non potius: uocauit dominus Moysen et: dixit dominus ad Moysen et omnia cetera in eundem modum. ita ergo et Matthaeus de se tamquam de alio scripsit: quod et Iohannes fecit. nam circa finem libri sui etiam ipse sic
Abbreviated transcription (Latin):
ta p̃termisisse. S si de lege et ꝓpħis uos
delectat ioħis auctoritas: ioħi credite. at¬
testanti legi et ꝓpħis. Ipse scͥpsit: qđ ysa¬
ias uiderit xp̃i głam. In eiꝰ habetis eugłio
unde iam paulo ante tractauimꝰ. si crede¬
retis moysi crederetis et mͥ: de me enĩ
ille scͥpsit. Undiq t̾giuersatio ur̃a con¬
tundit᷑. A ꝑte dicite: non uos credere xp̃i
eugłio. Nam qͥ in eugłio qđ uultis cre¬
ditis qđ uultis non creditis: uob̃ potius
qͣm engłio creditis. At qͣm elegantem
rem sibi uisus ẽ faustus dicere.uͥ. ꝓpt̾e a
uoluit non credi. hec scͥpsisse matheum
qͥa cum de sua electione diceret. non ait.
uidit me. et dixit mͥ Sequere me. sed
udit matħm. et dixit ei sequere me:
qđ nescio utrum de errore imꝑitie
direrit.an de more fallacie. S non
usq ad eo imꝑitum putauerim ut nec
legerit nec audierit solere scptores re¬
rum gestarum cum in suam ꝑsonam ue¬

Expanded text:
ta praetermisisse. sed si de lege et prophetis uos ta praetermisisse. sed si de lege et prophetis uos delectat Iohannis auctoritas, Iohanni credite adtestanti legi et prophetis. ipse scripsit. quod Esaias uiderit Christi gloriam. in eius habetis euangelio. unde iam paulo ante tractauimus. si crederetis Moysi. crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. undique tergiuersatio uestra contunditur. aperte dicite non uos credere Christi euangelio; nam qui in euangelio. quod uultis. creditis, quod uultis. non creditis. uobis potius quam euangelio creditis. At quam elegantem rem sibi uisus est Faustus dicere, ubi propterea uoluit non credi haec scripsisse Matthaeum. quia cum de sua electione diceret, non ait: uidit me et dixit mihi: sequere me. sed: uidit Matthaeum et dixit ei: sequere me. quod nescio utrum de errore inperitiae dixerit. an de more fallaciae. sed non usque adeo inperitum putauerim, ut nec legerit nec audierit solere scriptores rerum gestarum, cum in suam personam ue
Abbreviated transcription (Latin):
luiderunt et non audierunt. uł pre¬
dicando uł scribendo. ea disseminauer̃t.
bro ioħis possumꝰ uera loqui de xp̃o
non solum nos tanto pꝰ nati s etiam
pꝰ nos alii nascit᷑i : hinc enĩ non solũ
matħi. uerum etiã luce ac marci eugłm.
qͥ eosdem discipłos secuti sunt: in non
imparem auctoritatem receptum est.
Huc accedit. qͥa et ipse dñs potuit nar¬
rare matheo qđ anteqͣm eum uocasset:
cum his egerat. qͦs prius uocauerat. At
enĩ hoc ipse ioħes in eugłio suo ponere
debuit. si hoc dictum a dño audierat: qͥ
cum diceret᷑ p̃sens erat. quasi fieri non
potuit. ut cum omĩa que a dño audierat
scribere non posset int̾ alia que p̃termi¬
sit. et ħ p̾termiserit cũ in alia scͥbenda
eẽt intentus. Nonne eugłm suum ita ipse
conclusit dicens. & alia multa qͥdem fec̃
iħc. que si scriberent᷑ singła nec ipsum
existimo caꝑe mundum. qͥ scriberentur
libros: Hic utiq ostendit: se scientẽ mul¬

Expanded text:
qui uiderunt et audierunt. uel praequi uiderunt et audierunt. uel praedicando uel scribendo ea disseminauerunt:bro Iohannis possumus uera loqui de Christo non solum nos tanto post nati, sed etiam post nos alii nascituri? hinc enim non solum Matthaei uerum etiam Lucae ac Marci euangelium, qui eosdem discipulos secuti sunt. in non inparem auctoritatem receptum est. huc accedit. quia et ipse dominus potuit narrare Matthaeo, quod antequam eum uocasset. cum iis egerat, quos prius uocauerat. at enim hoc ipse Iohannes in euangelio suo ponere debuit. si hoc dictum a domino audierat. qui cum diceretur. praesens erat. quasi fieri non potuit. ut cum omnia, quae a domino audierat. scribere non posset. inter alia, quae praetermisit. et hoc praetermiserit. cum in alia scribenda esset intentus. nonne euangelium suum ita ipse conclusit dicens: et alia quidem multa fecit Iesus; quae si scriberentur singula, nec ipsum existimo capere mundum qui scribuntur libros? hic utique ostendit se scientem mul
Abbreviated transcription (Latin):
miserabilem insaniam. de xp̃o
aliqͥd narranti nolle credi matheo:
et uelle credi manicheo.Si matheus
non int̾fuit cum xp̃c dixisset. non
ueni soluere legem aut ꝓpħas s ad¬
implere.et ꝓpt̾ea non ẽ ei credendũ:
nunqͥd manicheꝰ int̾ fuit. aut iam uł
natus fuit.cum xp̃c int̾ homines ap¬
pareret: Scđm hanc gͦ fidei ur̃e legẽ.
nichil ei de xp̃o testificanti. credere
debuistis. Nos autem non ꝓpt̾ea dici¬
mus non credendũẽe manicheo. qͥ a
dictis factisq xp̃i non int̾fuit. et lon¬
ge post natus ẽ: s qͥa de xp̃o contra
rp̃i discipłos loquit᷑. et contͣ eugłiũ
qđ illoꝵ auctoritate firmatum est.
iales uent᷑os eẽ cernebat. unde fidelib
dicebat. Siqͥs uob eugłitauerit p̃ter¬
qͣn qđ accepistis: anathema sit. Nam
sinemo de xp̃o uera dicit. nͥ qͥ eum p̃¬
sens uadit et audiuit: hodie de illo ne¬
mo uera dicit. Porro si hodie ꝓpterea
de illo a fidelib eiꝰ uera dicunt᷑. qͥa illi

Expanded text:
mirabilem insaniam de Christo aliquid narranti nolle credi Matthaeo et uelle credi Manichaeo! si Matthaeus non interfuit, cum Christus dixisset: non ueni soluere legem aut prophetas sed adinplere. et propterea non est ei credendum. numquid Manichaeus interfuit as fuit, cum Christus inter homines adpareret? secundum hanc ergo fidei uestrae legem nihil ei de Christo testihcanti credere debuistis. nos autem non propterea dicimus non credendum esse Manichaeo, quia dictis factisque Christi non interfuit et longe post natus est. sed quia de Christo contra Christi discipulos loquitur et contra euangelium. quod illorum auctoritate firmatum est. tales uenturos esse cernebat. unde fidelibus dicebat: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. nam si nemo de Christo uera dicit. nisi qui eum praesens uidit et audiuit. hodie de illo nemo uera dicit. porro si hodie propterea de illo fidelibus eius uera dicuntur, quia illi.
Abbreviated transcription (Latin):
et quicqͥd ꝓtulisti qđ tale iudet:
demonstratum est qͣm non intel¬
ligas: et quicqͥd ꝓtuleris demon¬
strabitur. Nulla gͦ causa ẽ quare
illis litteris tanta auctoritate p̃¬
ditis non credamꝰ: et plane ista
maxima causa ẽ cur eos qͥ aliud

Expanded text:
et quicquid protulisti,. quod tale uideretur, et quicquid protulisti,. quod tale uideretur, demonstratum est, quam non intellegas, et quicquid protuleris, demonstrabitur. nulla ergo causa est, quare illis litteris tanta auctoritate praeditis non credamus; et plane ista maxima causa est, cur eos, qui aliud
Abbreviated transcription (Latin):
coinqͥnabilem ut pars eiꝰ quedam nec
mundari ualeat et ab ipso qui
eam sciens innocentem. de suis
uiscerib. nichilq apud se pec¬
cantem tante contaminationi
ꝑ muscuit: et̃no globi supplicio pu¬
niat᷑. Iste finis est om̃ium argu¬
mentoꝵ fabularumq ur̃arum.
quaꝵ utinam sit finis s in corde
et in ore ur̃o: ut aliqͣndo tam
execrandas blasphenuas credere
ac dicere desinatis.S ex ipsis in¬
quit litteris ꝓbo. qͣm eis non ubiq
credendum sit: q̃m contraria si bi
loquunt᷑. Cur non gͦ dicis potius
nun qͣm eis ẽẽ credendum tanqͣm
in constantib seseq impugnantibus
testibus: S hoc inquit eligo qđ con¬
sentaneum uideo ueritati. Cui ueri¬
tati᷑ fabule scilicet tue. habente
in capite bellum dei. in medio
contaminationem dei: in finem
dãpnationem dei: et nusqͣm in qͥt
credat᷑ litteris. sibimet aduersis
atq contͣriis.S ideo tibi hoc ui¬
detur: quia non intelligis. Nam

Expanded text:
coinquinabilem, ut pars eius quaedam nec coinquinabilem, ut pars eius quaedam nec mundari ualeat et ab ipso, qui eam sciens innocentem de suis uisceribus nihilque apud se peccantem tantae contaminationi permiscuit, aeterno globi subplicio puniatur. iste finis est omnium argumentationum fabularumque uestrarum: quarum utinam sit finis, sed in corde et in ore uestro, ut aliquando tam execrandas blasphemias credere ac dicere desinatis. sed ex ipsis, inquit, litteris probo, quam eis non ubique credendum sit, quoniam contraria sibi loquuntur. cur non ergo dicis potius nusquam eis esse credendum tamquam inconstantibus seseque inpugnantibus testibus? sed hoc, inquit, eligo. quod consen- . taneum uideo ueritati. cui ueritati? fabulae scilicet tuae habenti in capite bellum dei, in medio contaminationem dei, in fine damnationem dei, et nusquam, inquit, creditur litteris sibimet aduersis atque contrariis. sed ideo tibi hoc uidetur, quia non intellegis; nam
Abbreviated transcription (Latin):
one atq unitate uiuentem. acce¬
dentib etiam ꝑ eum talib signis. qͣ¬
lia et illi oꝑabant᷑: ita eum dño
commendante meruit a uctoritatẽ.
ut uerba illiꝰ hodie sic audiantur in
eccłia tanqͣm in illo xp̃e sicut ueris¬
sime ipse dixit. locutus audiatur.
Et putat manicheus credi sibi de¬
bere ab eccłia xp̃i loquenti contͣ
script᷑as. tanta et tam ordinata aue¬
toritate firmatas. ꝑ quas ei p̃cipue
commendatum ẽ: ut quis quis illi
annuntiauerit p̃ter qͣm qđ accep̃.
a nathema sit. S rationem in qͥt
ꝓfero qua demonstrem scͥpturis illis
non ẽe credendum. Certe non ar¬
gumentaris: et tamen in ipsa quoq
argumentatione suꝑaris. Ad hoc
enim redigit᷑ omĩs argumentatio
tua. ut ad extremum credat ani¬
na. ideo se in hoc mundo ẽe miserã
quia miseria sua deo suo subuenit
ne ille regno pͥuaret᷑: eiꝰq nat᷑am
atq substantiam usq adeo ẽe mu¬
tabilem corruptibilem molabilem.

Expanded text:
one atque unitate uiuentem acceone atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illius hodie sic audiantur in ecclesia, tamquam in illo Christus, sicut uerissime ipse dixit, locutus audiatur. et putat Manichaeus credi sibi debere ab ecclesia Christi loquenti contra scripturas tanta et tam ordinata auctoritate firmatas, per quas ei praecipue commendatum est, ut quisquis illi adnuntiauerit praeterquam quod accepit, anathema sit. Sed rationem, inquit, profero, qua demonstrem scripturis illis non esse credendum. certe non argumentaris ? et tamen in ipsa quoque argumentatione superaris. ad hoc enim redigitur omnis argumentatio tua, ut ad extremum credat anima ideo se in hoc mundo esse miseram, quia miseria sua deo suo subuenit, ne ille regno priuaretur, eiusque naturam atque substantiam usque adeo esse mutabilem, corruptibilem, uiolabilem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt: ꝑ illas quas commemoraui pre¬
positoꝵ et ipłoꝵ successiones confir-¬
matissima auctoritate clarescerent.
Quis ẽ gͦ tam demens qui hodie cre
manicheus. et non credat facta uł
dicta ẽẽ .xĩi. que scͥpsit matheus:
Aut si etiam de matheo utrũ ipse
ista scͥpserit dubitat. de ipso quoq:
matheo non potiꝰ id credat qđ in¬
uenit in eccłia. que ab suis mathei
tem porib usq ad hoc tempus certa
successionum serie declaratur. et cre
dat nescio cui extͣnsuerso de ꝑside
post ducentos uł ampliꝰ annos ue¬
nienti. et suadenti. ut illi potuis
qͥd xp̃c dixerit. feceritq credat᷑.
cum ipse apłs paulus post ascen¬
sionem dñi de celo uocatus. si non
inueniret in carne apłos. quib
communicando et cum quib con¬
ferendo eugłium eiusdem societatis
esse appareret. eccłia illi omĩno ñ
crederet: S cum cognouissent eũ
hoc annuntiantem qđ etiam illi
annuntiabant. et in eoꝵ cõmuni

Expanded text:
esset, per illas, quas commemoraui, praeesset, per illas, quas commemoraui, praepositorum et populorum successiones confirmatissima auctoritate clarescerent. quis est ergo tam demens. qui hodie credManichaeus, et non credat facta uel dicta esse Christi, quae scripsit Matthaeus? aut si etiam de Matthaeo, utrum iste ipsa scripserit, dubitat, de . ipso quoque Matthaeo non potius id credat, quod inuenit in ecclesia, quae ab ipsius Matthaei temporibus usque ad hoc tempus certa successidat nescio cui ex transverso de Perside post ducentos vel amplius annos venienti, et suadenti ut illi potius quid Christus dixerit feceritque credatur: cum ipse apostolus Paulus post ascensionem Domini de coelo vocatus , si non inveniret in carne Apostolos, quibus communicando et cum quibus conferendo Evangelium, ejusdem societatis esse appareret, Ecclesia illi omnino non crederet? Sed cum cognovisset eum hoc annuntiantem, quod etiam illi annun
Abbreviated transcription (Latin):
cui non iustum uideat᷑. S nun¬
quid hoc scire potest: nͥ disci¬
pulis eiꝰ narrantibꝰ: Quib si ñ
credit᷑ annuntiantib qđ de uͥ¬
gine natus sit. quomͦ eis fides
habebit᷑ aununtiantibꝰ quid de
se ipse p̃dicauerit: Si enim ꝓ¬
late fuerint alique litt̾e. que
nullo alio narrante. ipsius ꝓpͥe
xp̃i esse dicant᷑: unde fieri po¬
terat. ut si uere ipsius eent non
legerent᷑. non acciperent᷑ non p̃ci¬
puo culmine auctoritatis emine¬
rent in eiꝰ eccłia que ab ipso ꝑ
apłos succedentib sibimet epĩs
usq ad hec tempora ꝓpagata di¬
latat᷑. multis in ea iam com pletis q̃
ante p̃dicta sunt. et usq in finẽ
que restant sine dubio futuris at¬
q uenturis: Qa ⁊ ille litt̾e si ꝓferren¬
tur: utiq considerandum erat a qͥb
ꝓferrentur. Si ab illo: illis pͥmitus
sine dubio ꝓferri potuerunt. qui
tunc eidem coherebant. et ꝑ illos
etiã ad alios ꝑuenire. Qđ si factũ

Expanded text:
cui non iustum uideatur? sed numcui non iustum uideatur? sed numquid hoc sciri potest nisi discipulis eius narrantibus? quibus si non creditur adnuntiantibus, quod de uirgine natus sit, quomodo eis fides habebitur adnuntiantibus , quid de se ipse praedicauerit ? si enim prolatae fuerint aliquae litterae, quae nullo alio narrante ipsius proprie Christi esse dicantur, unde fieri poterat, ut si uere ipsius essent, non legerentur, non acciperentur, non praecipuo culmine auctoritatis eminerent in eius ecclesia. quae ab ipso per apostolos succedentibus sibimet episcopis usque ad haec tempora propagata dilatatur multis in ea iam conpletis, quae ante praedicta sunt et usque in finem quae restant, sine dubio futuris atque uenturis? quia et illae litterae si proferrentur, utique considerandum erat, a quibus proferrentur: si ab ipso, illis primitus sine dubio proferri potuerunt, qui tunc eidem cohaerebant, et per illos etiam ad alios peruenire. quod si factum
Abbreviated transcription (Latin):
inchoata. ꝑ apłos ꝓuecta. certa
successionum serie usq ad hec tẽ¬
pora toto t̾rarum orbe dilatata. ab
initio traditum. et conseruatũ
agnoscit atq approbat: an ei qͤm
eadem eccłia incognitum reꝓbat.
cum etiam ꝓferatur ab hominib
ita ueracib ut xp̃m laudent ẽẽ
mentitum: hic dicturꝰ es. Gene¬
alogia ipsa consideret᷑: duorũ
eugłii libroꝵ utrum sibi conueniat.
Iam hinc alibi in hoc oꝑe diximꝰ:
qđ dicendum fuit. Neq enim uos
mouet: nͥ qͤmad modum duos patreᷤᷤ
potuerit habere ioseph. Qđ si cogi¬
tantib non occurisset unus qui
genuit. aliꝰ qui adoptauit: nec sic
facile debustis aduersus tantam
auctoritaten preꝓperam ꝓferre
sententiam. Nunc uero si uel ad.¬
moniti cogitatis qͣm hoc fieri po¬
tuerit: eugłio simplicit̃ credite
et uos potiꝰ tam male ac ꝑuerse
argumentari desistite. Qđ autẽ
putat querendum ẽẽ faustus.
quid de se iħc ipse p̃dicaueritꝰ

Expanded text:
inchoata per apostolos prouecta certa inchoata per apostolos prouecta certa successionum serie usque ad haec tempora toto terrarum orbe dilatata ab initio traditum et conseruatum agnoscit atque adprobat, an ei, quem eadem ecclesia incognitum reprobat, cum etiam proferatur ab hominibus ita ueracibus, ut Christum laudent esse mentitum? Hic dicturus es: genealogia ipsa consideretur duorum euangelii librorum, utrum sibi conueniat. iam hinc alibi in hoc opere diximus, quod dicendum fuit. neque enim uos mouet, nisi quemadmodum duos patres potuerit habere Ioseph. quodsi cogitantibus non occurrisset unus, qui genuit, alius, qui adoptauit, nec sic facile debuistis aduersus tantam auctoritatem praeproperam proferre sententiam; nunc uero si uel admoniti cogitatis, quam hoc fieri potuerit, euangelio simpliciter credite et uos potius tam male ac peruerse argumentari desistite. Quod autem putat quaerendum esse Faustus, quid de se Iesus ipse praedicauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ces illam narrationem non ẽẽ ma¬
thei. qͣm mathei ẽẽ dicit uiiu̾sa
eccłia. ab apłicis sedib usq ad p̃¬
sentes episcopos certa successione
ꝑducta. Tu mͥ qͥd contra: lecturis
es. aliquem forte librum manichei
ubi iħc negat᷑ ẽẽ natꝰ ex uirgi¬
ne. Sicut ergo ego credo illum
librum ẽẽ manichei. q̃m ex ipso tem¬
pore quo manicheus uiuebat u
sic et istum librum credite ẽẽ ma¬
thei quem ex illo tempore quo
matheus ipse in carne uixit. ñ
int̾rupta series tempoꝵ eccłie cer¬
ta conexionis successione usq ad
tempora ista ꝑduxit. Et dic mͥ
cui libro potiꝰ credere debeamus
ꝑ se qui tantõ post natus ẽ: S ali¬
um forte ꝓferes librum qui nom̃
habeat alicuiꝰ a płi. quẽ a xp̃o con¬
stat electum: et ibi xp̃m natum
non ex maria lecturus es. Cum
gͦ necesse sit alterum horum libro¬
rum ẽẽ mendacem: eui nos potius
censes fidem accomodare debere:
Ei ne quem illa eccłia ab ipso xp̃o

Expanded text:
ces illam narrationem non esse Maces illam narrationem non esse Matthaei, quam Matthaei esse dicit uniuersa ecclesia ab apostolicis sedibus usque ad praesentes episcopos certa successione perducta. tu mihi quid contra lecturus es ? aliquem forte librum Manichaei, ubi Iesus negatur esse natus ex uirgine. sicut ergo ego credo illum librum esse Manichaei, quoniam ex ipso tempore, quo Manichaeus uiuebat insic et istum librum credite esse Matthaei, quem ex illo tempore, quo Matthaeus ipse in carne uixit, non interrupta serie temporum ecclesia certa conexionis successione usque ad tempora ista perduxit. et dic mihi, cui libro potius credere debeamus:Persae, qui tanto post natus est? sed alium forte proferes librum, qui nomen habeat alicuius apostoli, quem a Christo constat electum, et ibi Christum natum ex Maria non esse lecturus es. cum ergo necesse sit alterum horum librorum esse mendacem, cui nos potius censes fidem adcommodare debere? eine, quem illa ecclesia ab ipso Christo
Abbreviated transcription (Latin):
eodem p̃dicarint ipsaq adeo ꝑ¬
tractanda genealogia ẽ. et uiden¬
dum si sibi conueniat. non ex
coniectura passionis natiuitatis
eiꝰ exquirere ueritatem: quia & pati
non natus potuit. et natꝰ minime
pati p̃sertim ipsis uob̃ fatentib do
ẽẽ impossibile nichil: qđ erit et
ipsum falsum. si hoc constiterit ñ
potuisse mori non natum.
eis a quib confutaris. Nemo tibi
dicit. non poterat mori nͥ natus
eẽt: quia mortuus ẽ adam. quãuis
natꝰ non fuisset. S dicit᷑ tibi natꝰ¬
ẽ: quia hoc scm eugłium. non ne¬
scio quis hereticꝰ loquit᷑. Mortuus
ẽ: quia hoc in scõ eugłio non in li¬
bro alicuiꝰ heretici legit᷑. S tu qui
ꝓhibes argumentari cum de rebus
agitur que ꝑtinent ad iħm. et que¬
rendum censes. quid ipse de se. quid¬
ue apłi sui de eodem p̃dicarint.
cum cepero mathei eugłium reci¬
tare apłi sui ubi narratio natiuita¬
tis eiꝰ tota contexit᷑: continuo di¬

Expanded text:
eodem praedicarint. ipsaque adeo pereodem praedicarint. ipsaque adeo pertractanda genealogia est et uidendum, si sibi conueniat, non ex coniectura passionis natiuitatis eius exquirere ueritatem, quia non natus potuit, et natus minime pati; praesertim ipsis vobis fatentibus Deo esse impossibile nihil: quod erit et ipsum falsum, si hoc constiterit, non potuisse mori non natum. eis a quibus confutaris. Nemo tibi dicit, Non poterat mori, nisi natus esset: quia mortuus est Adam, quamvis natus non fuisset. Sed dicitur tibiest, quia hoc sanctum euangelium, non nescio quis haereticus loquitur; mortuus est, quia hoc in sancto euangelio, non in libro alicuius haeretici legitur. sed tu, qui prohibes argumentari, cum de rebus agitur, quae pertinent ad legum, et quaerendum censes, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint, cum coepero Matthaei euangelium recitare apostoli eius, ubi narratio natiuitatiJ eius tota contexitur, continuo di
Abbreviated transcription (Latin):
partꝰ : Augustinus respondit .xxuii.¬
emo tibi ꝓponit qđ tibi ꝓpo¬
nis: nisi imꝑitꝰ quẽ decipis
non instructus. a quo conuince¬
Uris. Nam iħc et nasci potuit non
satus. et pati non partus: s unũ
horum uoluit alterum noluit.
Nasci enim non satus uoluit. Pa¬
ti autem non partus noluit qͥ a
partus ẽ passus. Dicis mͥ. Unde sci̾:
Quia hoc in eugłio ueritatis lego.
Si autem tibi dicam. unde scis is¬
ta que dicis: manichei mͥ opponis
auctoritatem. dicis ẽẽ et in eugłio
falsitatem. Ego autem manicheo
ista dicenti non crederem: nec si
non mͥ xp̃m mentitum ẽẽ lauda¬
ret. Qđ quidem in xp̃o non inue¬
nit sed quid ipse diligat pro dit.
pondeo nec nasci poterat: nͥ deus
non eẽt. Aut si potuit et d̃s ẽẽ
et nasci quare non et nasci po¬
tuerit et mori Uides gͦ utile
satis non eẽ in his conse qͤntiam
querere aut argumentis anniti.
cum de reb agit᷑ que ꝑtineant
ad iħm: s querendum potiꝰ est
quid ipse de se. qͥd ue apłi sui de

Expanded text:
partus? AUGUSTINUS respondit: Nemo tibi proponit, quod tibi proponis, nisi inperitus, quem decipis, non instructus, a quo conuinceris. nam Iesus et nasci potuit non satus et pati non partus; sed unum horum uoluit, alterum noluit. nasci enim non satus uoluit, pati autem non partus noluit, quia partus est passus. dicis mihi: unde scis? quia hoc in euangelio ueritatis lego. si autem tibi dicam: unde seis ista, quae dicis? Manichaei mihi obponis auctoritatem, dicis esse in euangelio falsitatem. ego autem Manichaeo ista dicenti non crederem nec si non mihi Christum mentitum esse laudaret. quod quidem in Christo non inuenit, sed quid ipse diligat prodit. Lpondeo: nec nasci poterat, nisi deus non esset; aut si potuit et deus esse et nasci, quare non et non nasci potuerit et mori ? uides ergo utile satis non esse in his consequentiam quaerere aut argumentis adniti, cum de rebus agitur, quae pertineant ad Iesum; sed quaerendum potius est, quid ipse de se quidue apostoli sui de
Abbreviated transcription (Latin):
gem publicam ualeat: ne dum ad¬
uersus pͥuatam oui respondere sit
liberum nolo. Si gͥ hoc mͦ uͥgines
facere sine crimine ẽ. extra cul¬
pam sumꝰ et nos. Sin quo quoq
genere uͥgines facere crimen ẽ.
rei estis et uos. Iam qua mente
aut consilio. hoc ad uersum nos
capitulum ꝓferatis ego non uideo
augustinus respondit:

Expanded text:
gem publicam ualeat, nedum adgem publicam ualeat, nedum aduersus priuatam, cui respondere sit liberum "nolo." si igitur hoc modo uirgines facere sine crimine est, extra culpam sumus et nos; sin quoquo genere uirgines facere crimen est, rei estis et uos. iam qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo. AUGUSTINUS respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ et de xp̃o eadem dicere poteri¬
tis. aut de apło paulo. quẽ simi¬
liter ubiq constat et uerbo sẽꝑ
p̃tulisse nuptis innuptas. et id
oꝑe quoq ostendisse erga sc̃isi¬
niam teclam: Qđ si hec demoni¬
orum doctrina non fuit. qͣm et
tecle paulus et ceteri cet̾is anñ¬
tiauerunt apłi: cui credi iam
poterit hoc ab ipso ẽẽ memora¬
tum tanqͣm sit demonioꝵ uolun¬
tas. et doctrina. etiam ꝑsuasio
scĩmonii: Non gͦ ẽ interim qͥ
uos existimetis solos hortam̃tis
uͥ gines facere. et non ꝓhibitio¬
ne nubendi. Nobis enim quoq
hoc iysum insitum ẽ: et demens
ꝓfecto ille non tantum stultus
putandus ẽ. qͥ id ex istimet lege
priuata ꝓhiberi posse. qđ sit
publica concessum. Dico autẽ
hoc ipsum nubere. Qua ꝓpt̃ et
nos hortam quidem uolentes
ut ꝑmaneant: non tamen cogi-¬
mus inuitas ut accedant. Nouimꝰ
enim qͣntum uoluntas. qͣntum et
nature ipsius uis. etiam contrale¬

Expanded text:
igitur et de Christo eadem dicere poteriigitur et de Christo eadem dicere poteritis aut de apostolo Paulo, quem similiter ubique constat et uerbo semper praetulisse nuptis innuptas et id opere quoque ostendisse erga sanctissimam Theclam? quodsi haec daemoniorum doctrina non fuit, quam et Theclae Paulus et ceteri ceteris adnuntiauerunt apostoli, cui credi iam poterit hoc ab ipso esse memoratum, tamquam sit daemoniorum uoluntas et doctrina etiam persuasio sanctimonii ? non ergo est interim, quod uos existimetis solis hortamentis uirgines facere et non prohibitione nubendi. nobis enim quoque hoc ipsum insitum est . et demens profecto ille, non tantum stultus putandus est, qui id existimet lege priuata prohiberi posse, quod sit publica concessum; dico autem hoc ipsum nubere. quapropter et nos hortamur quidem uolentes, ut permaneant, non tamen cogimus inuitos, ut accedant. nouimus enim, quantum uoluntas, quantum et naturae ipsius uis etiam contra le
Abbreviated transcription (Latin):
tius auctore iħu et huiꝰ ipsius ꝓ¬
fessionis puella rum celite spon¬
so qͥ in eugłio tria genera taxais
spadonum. unum natiuum alterũ
facticium. tercium uoluntarium.
eis tamen palnam attribuit. qͥ
se iysos inquit sƿadones fecert̃
ꝓpt̃ regnum celoꝵꝰ significans
uirgines et pueros. qui nubendi
ipsa a cordib suis ex secta cupidita¬
te. spadonum uice in eiꝰ eccłi a sẽ¬
per tanqͣm in domo regia con¬
uersentur: Quid gͦ et hoc uobis
doctrina uidet᷑ esse demonioꝵ
et in seductorio sp̃u dictum:
Et quis erit aliꝰ in deo lo quers.
mam et illum in exꝑtem uene¬
ris int̃ ceteros beatum ioħ em
qui ꝑ diuersa possessionem
boni istius inter uͥgines ac
pueros diuino preconio cecine¬
runt: formam nobis atq ad eo
nobis ipsis faciendaꝵ uͥginum
relin quentes.S hos quidem ut
dixi pretereo: quia eos uos ex¬
clusistis ex canone. facileq m̃te
sacrilega ur̃a demonioꝵ. his po¬
testis importare doctrinas. Non

Expanded text:
tius auctore Iesu et huius ipsius ptius auctore Iesu et huius ipsius professionis puellarum caelite sponso, qui in euangelio tria genera taxans spadonum, unum natiuum, alterum facticium, tertium uoluntarium, eis tamen palmam adtribuit, qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt propter regnum caelorum, significans uirgines et pueros, qui nubendi ipsa a cordibus suis exsecta cupiditate spadonum uice in eius ecclesia semper tamquam in domo regia conuersentur ? quid ergo ? et hoc uobis doctrina uidetur esse daemoniorum et in seductorio spiritu dictum? et quis erit alius in deo loquens, mam et illum inexpertum Ueneris inter cetero» beatum Iohannem, qui per diuersa possessionem boni istius inter uirgines ac pueros diuino praeconio cecinerunt formam nobis atque adeo uobis ipsis faciundarum uirginum relinquentes. sed hos quidem, ut dixi, praetereo, quia eos uos exclusistis ex canone facileque mente sacrilega uestra daemoniorum his potestis inportare doctrinas. num.