comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃hensibile corpꝰ est et ecilis et manu Aiã nõ tenuis ⁊ tactum uisĩ¬
q fugiens Cõpus ⁊ terra fictũ atii solidum est iusumq fugiens Anũa
nichũ ponderis tẽreni hc̃ ut plato disserebat ł Iec enĩ tantam posset hrẽ
solertiam tantam uim cantam celeritatem insi originẽ trahẽt᷑ ecelo
⁊ fub tactum uenit Anima aut quia tenuitate sua omnem tactum
quod est acelesti subtilitate deductum cum uis aliqua utrũq disc¬
ũt. que discretio mors nocat᷑ utrũqi in nĩ suam recedit Quoo ex t̾ra
fuit io in terram tesoluitur Quod ex celesti spuĩ sstat ac uiget semꝑ qm̃
diuinus spũs sempitnus est deniq ioem liuretiꝰ obhitꝰ ꝗd asserẽt᷑
et ꝙ dogma defendẽt᷑ hos uꝰsus posuit Cedit idem retro de terra ꝙ
fuit ante in terram quod missum ẽ in eteris omĩs. Io rursus celi fulgentia

Expanded text:
nprehensibile corpus est et oculis et manu, anima uero tenuis et tactum uisumnprehensibile corpus est et oculis et manu, anima uero tenuis et tactum uisumque fugiens. corpus e terra fictum atque solidatum est, anima nihil nihil ponderis terreni habet, ut Plato disserebat. nec enim tantam posset habere sollertiam, tantam uim, tantam celeritatem, nisi originem traheret e caelo. et sub tactum uenit, anima autem quia tenuitate sua omnem tactum quod est a caelesti suptilitate deductum, cum uis aliqua utrumque discreuerit, quae discretio mors uocatur, utrumque in naturam suam recedit: quod ex terra fuit, id in terram resoluitur, quod ex caelesti spiritu, id constat ac uiget semper, quoniam diuinus spiritus sempiternus est. denique idem Lucretius oblitus quid adsereret et quod dogma defenderet, hos uersus posuit: cedit item retro, de terra quod fuit ante, in terram, sed quod missum est ex aetheris oris, id rursum caeli fulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
eniꝰ nichil nisi temporale desiderat ÷ abũ potum indumentũ quietem
poris non redundent. ea q non fragilia si t̾rena sunt. ut fama uirtutis
mẽoria hois nam cultum dei quiꝰ conseat abstinentia cupiditatum
Unde credibile est non intirr mamo s dissotiari acõpore Quio quod ea¬
possunt et̾na ẽẽ non possunt Ea uero que neq sub tactũ n sub usũ
uenuit s tmñ mõ uis coꝵ et rõ effectꝰ apparet et̾na sunt quia nullam
uim patiũtur extrĩsecus. Corpiis aut̃ si iõ mortale est quia usui parit̾
et tactin subiacet ergo et aiã idarco ĩmortalis est que nec tangi pos
nec uideri. Nunc argumenta coꝵ ꝙ sͣdixerint refellamus. Que lucͤ¬
tuis t̾cio libro executꝰ est. Qm̃ cũ corpore inquit aĩa nasct᷑ cũ cõpo¬
re intereat nctẽ est At non est parim ut̾usq rõ. Solidum enim et ĩ¬

Expanded text:
enim nihil nisi temporale desiderat id est cibum potum indumentum quietem enim nihil nisi temporale desiderat id est cibum potum indumentum quietem poris non redundent, eaque non fragilia, sed aeterna sunt, ut fama uirtutis, ut memoria nominis. nam cultum dei, qui constat abstinentia cupiditatum unde credibile est non interire animam, sed dissociari a corpore, quia corpossunt, aeterna esse non possunt, ea uero quae neque sub tactum neque sub uisum ueniunt, sed tantummodo uis eorum et ratio et effectus apparet, aeterna sunt, quia nullam uim patiuntur extrinsecus? corpus autem si ideo mortale est, quia uism pariter et tactui subiacet, ergo et anima idcirco inmortalis est, quia nec tangi potest nec uideri. Nunc argumenta eorum qui contra disserunt refellamus: quae Lucretius tertio libro executus est. quoniam cum corpore inquit anima nascitur, cum corpore intereat necesse est. at non est par utriusque ratio. solidum enim et co
Abbreviated transcription (Latin):
contingit qui ⁊temptis t̾restrib dni ac fragilib bonis celestem dei religio¬
nem sequũtur Cuiꝰ bona sic̃ ip̃e qui tribuit sempit̾na sunt Quid opa co¬
it potis atq aĩ nõne inditant eẽ aiam̃ mortis exptem Nam corpꝰ quia fragile
est atq mõtale quic̃q oꝑa molit᷑ eque caduca sunt. Nichil enĩ tũliꝰ
at eẽ quid sit manib humanis laboratũ quod nõ aliqñ ad incitum redi¬
gatur uel nuria houi nel ipã confectione reꝵ ouĩ netustate at nõ animi
opa uidemꝰ etna Hamquicũq ꝯtemptui pñtui studentes in memoriã
monumenta ingemoꝵ stõs qr magnoꝵ relinquer̃. i plane mentis sue¬
ac uirtutis nomen in delebile quesierunt Ergo si opa corporis iõ mor¬
talu sunt qr ipm̃ mortale est sequit᷑ ut aiã ex eo in mortalis appareat
quia uidemus opa eins non eẽ mortalia. eodem mo desideria quoq
corporis aĩq dẽclatant alterũ ẽc̃ mortale alterũ sempifnum. Cõpꝰ

Expanded text:
temptis terrestribus diis et fragilibus bonis caelestem religionem dei secuntur, cuius bona sicut ipse qui tribuit sempiterna sunt. quid? opera corporis atque animi nonne indicant esse animam mortis expertem? nam corpus quia ipsum fragile est atque mortale, quaecumque opera molitur, aeque caduca sunt. nihil enim Tullius ait esse quod sit manibus humanis laboratum, quod non aliquando ad interitum redigatur uel iniuria hominum uel ipsa confectrice rerum omnium uetustate. at uero animi opera uidemus aeterna. nam quicumque contemptu praesentium studentes in memoriam monumenta ingeniorum factorumque magnorum reliquerunt, hi plane mentis ac uirtutis suae nomen indelebile quaesierunt. ergo si opera corporis ideo mortalia sunt, quia ipsum mortale est, sequitur ut anima ex eo inmortalis appareat, quia uidemus opera eius non esse mortalia. eodem modo desideria quoque corporis animique decarant alterum esse mortale, alterum sempiternum. corpus
Abbreviated transcription (Latin):
fusionis Hec erit cã ꝙ romani nomẽ quo nũc regit᷑ orbis horret ãtꝰ
drẽ. Sed dicam quia futurũ est tolletur e terra. et imperiũ inasiã
iuderi si regnum tanta mole fundatum ac tam dui ꝑ tot ⁊ tales

Expanded text:
nfusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis — horret animus nfusionis haec erit causa, quod Romanum nomen, quo nunc regitur orbis — horret animus dicere, sed dicam, quia futurum est — tolletur e terra et inperium in Asiam uideri, si regnum tanta mole fundatum ac tamdiu per tot et tales
Abbreviated transcription (Latin):
iualescẽte ꝓlabi utiam neã hec tempora quib miquitas ⁊ malitia us¬
q ad sũmum gradum creuit in illius tam insanabilis mali ꝯperatione
felicia ⁊ ꝓpe aurea possint iudicari Ita enĩ iustitia rarescet et ĩpie¬
tas et anaritia ⁊ cupidiras ⁊ libido crebescet. ut siqui forte tũ fuerit
boni p̃de esteleratis ac diuexemur undiq ab ĩuistic Soli aut̃ mali
cpulenti sunt boni uõ inomĩb ꝯtumeliis atq in egestate iactent
Confundetur om̃e uis et leges intibunt. nichil quisꝙͣ tunt
hẽbit nisi aut male quesitum aut male defensum. audatiar
iis omĩã possidebunt non fidem in homĩb nõ pax nõ huãnitas
om̃s gentes in armis erunt et seiuicem oppugnabut Ciuitatesĩt
nas et sangne uelur flumime operiet. Cunc pagrabit gladius
orbem mentes omiã tanꝙ̃ messem cucta ꝓsternens auꝰ uastitatiz ⁊ co¬

Expanded text:
invalescente prolabi; ut jam nostra haec tempora, quibus iniquitas et malitia usinvalescente prolabi; ut jam nostra haec tempora, quibus iniquitas et malitia usque ad summum gradum crevit, in illius tamen insanabilis mali comparatione, felicia et prope aurea possint judicari. Ita etenim justitia rarescet, ita impietas, et avaritia, et cupiditas, et libido crebrescent, ut si qui tum forte fuerint boni, praedae sint sceleratis, ac divexentur undique ab injustis; soli autem mali opulenti sint: boni vero in omnibus contumeliis atque in egestate jactentur. Confundetur omne jus, et leges interibunt. Nihil quisquam tunc habebit, nisi aut male quaesitum, aut defensum manu: audacia et vis omnia possidebunt. Non fides in hominibus, non pax, non humanitas, omnes gentes in armis erunt, et se invicem oppugnabunt. Civitates inas, et sanguine velut flumine operietur. Tunc peragrabit gladius orbem, metens omnia, et tanquam messem cuncta prosternens. Cujus vastitatis et co
Abbreviated transcription (Latin):
rei frumentatie pñapem hebrror cũ om̃i domo ⁊ cogͣtoẽ
cuꝰ ⁊ posteri tũ dintius megiptõ omemorãtes ĩ magnã gen¬
tem creuissent. et magno et atq intollerando ẜuitutis iugo p̾mente ꝑ
cussit dens egiptũ in stabili plaga. et populii sini liberauit traductum
medio mari et cũ discissis fluctib et in utrãq ꝑtem dimotis ꝑ sictũ
ppłus gradẽtur conatus q rex egiptioꝵ ꝓfugas insequi coeunte in
statũ suñ pelago cũ omĩb copiis int̾ceptꝰ est quod facinus tam clarũ
figura maioris rei fuit ꝙͣ deus idem in extrema tẽpor ꝯsumatione fat¬
cũrus est. liberabit eĩ plebem suam de gͥniẜintute mundi Sed qm̃ tur
una plebs dei et apud una gentẽ fiuit egiptus sola ꝑcussus ẽ Nũc ã
ꝓdigia miranda p̾ omnia elementa mundi quib iminẽs exitus
uniusis gentib intelligat᷑ ꝓpinquare igit huiꝰ seculi t̾mmo huã¬
naꝵ reꝵ scatum statum ꝯmutari nectͣe est et indeterius neꝗtia

Expanded text:
e principem Hebraeorum cum omni domo et cognatione. cuius posteri cum diutius in Aegypto commorantes in magnam gentem creuissent et graui atque intolerando seruitutis iugo premerentur, percussit Aegyptum deus insanabili plaga et populum suum liberauit traductum medio mari, cum discissis fluctibus et in utramque partem dimotis per siccum populus graderetur. conatusque rex Aegyptiorum profugos insequi coeunte in statum suum pelago cum omnibus copiis interceptus est. quod facinus tam clarum tamen praesignificatio et figura maioris rei fuit, quam deus idem in extrema temporum consummatione facturus est: liberabit enim plebem suam de graui seruitute mundi. sed quoniam tunc una plebs dei et aput unam gentem fuit, Aegyptus sola percussa est, nunc autem prodigia miranda per omnia elementa mundi, quibus imminens exitus uniuersis gentibus intellegatur. propinquante igitur huius saeculi termino humanarum rerum statum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit non mdebat Sed plersq hoc phis actidit ut purarẽ non oĩno ẽẽ
quicquid oculis non appareto cũ mentis aties malto darior ddebete
cẽ ꝙ corporis ad ea ꝑficenda quoꝵ uis oĩmosentitur potiꝰ ꝙ uidet
Poniam de ĩmortalitate nẽ diximꝰ Sequit ut doceamꝰ
quatenꝰ hoĩ ⁊ quando tribuatur ut in hoc ꝙ p̃itatis ac
stulticie sue ꝑspiciãt ertores qui mõtales quosdã decretis
plaatis q mõtaliu deos eẽ factos opinãtur uelꝙ artes ĩuenerant
semota sint ⁊ docuimꝰ in p̾orib libris ⁊ nũt docebimꝰ ut apparrat solã
ẽẽ institiã que uitã homini pariat etna etsilĩ denmi qui et̾ne iute

Expanded text:
uerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse uerat, non uidebat. sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse quicquid oculis non apparet, cum mentis acies multo clarior debeat esse quam corporis ad ea perspicienda quorum uis ac ratio sentitur potius quam uidetur. uoniam de immortalitate animae diximus, sequitur ut doceamus quatenus homini et quando tribuatur, ut in hoc quoque prauitatis ac stultitiae suae perspiciant errores qui mortales quosdam decretis placitisque mortalium deos esse factos opinantur, uel quod artes inuenerant semota sint, et docuimus in prioribus libris et nunc docebimus, ut appareat solam esse iustitiam quae uitam homini p
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ carmina sibillina non ne hoc ita eẽ declarant Cum fore alni de¬
nuntiant ut a deo diuinis ac mortius uidicetur quor exempla
paulo post inferemus. falsa ergo est demotriti et epicuri ⁊ diceãchi
de aiã dissolucione smiã qui ꝓfecto non auderent de intitu aiaruz
⁊ acdeẽ ⁊ p̃bere se humanis oculis uidendas et loqui ⁊ futura p̃ddicẽ / et si
auderent re ipa ⁊ documẽtis p̃sentib uincẽtur si quia non piudebãt
aĩe rõnem que tam subtilis est ut oculos humane mẽtis effitiat in te¬
rire disserunt Quodaristo senus non feait qui negauit nullam ẽẽ¬
aiã ⁊̃ cũ uiuit in corpore s sic̃ in fioib ex intentione neruoꝵ effici
ꝯcordem sonum atq cantum quẽ niusici armomia dicunt Ita in
orporib ex compage uscerum ac uigor mẽbro ꝵ iuim sentiẽdi exi¬
stere quo nichil dia delunus por. Uerum ille ocilos quidẽ hebat¬
incolumes. ꝙ cor tnĩ cecum quo uiuẽ se et hr̃e mentem qua idipin cogita¬

Expanded text:
 carmina Sibyllina? Nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant, ut a Deo de vivis ac mortuis judicetur? quorum exempla paulo post inferemus. Falsa est ergo Democriti, et Epicuri, et Dicaearchi de animae dissolutione sententia: qui profecto non auderent de interitu animarum nimas, et adesse, et praebere se humanis oculis videndas, et loqui, et futura praedicere; et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus vincerentur. Sed quia non pervidebant animae rationem, quae tam subtilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. Quid Aristoxenus, qui negavit omnino ullam eanimam, etiam cum uiuit in corpore? sed sicut in fidibus ex intentione neruorum effici , concordem sonum atque cantum, quem musici harmoniam uocant, ita in corporibus ex conpage uiscerum ac uigore membrorum uim sentiendi exsistere: quo nihil dici delirius potest. uerum ille oculos quidem habuiincolumes, cor tamen caecum, quo uiuere se et habere mentem, qua id ipsum cogita
Abbreviated transcription (Latin):
molietur noua consilia in pectore suo nolutabit ut ꝓp̾uro sibi con¬
stituiit imꝑiu leges ꝯmutet ⁊ suas sanciet contaminabit ditipies
spoliabit octidet᷑. deniq ĩ mutato noĩe atq ĩ perii s e tñs lata cõfosio

Expanded text:
molietur, noua consilia in pectore suo uolutabit, ut proprium sibi conmolietur, noua consilia in pectore suo uolutabit, ut proprium sibi constituat imperium, leges commutet et suas sanciat, contaminabit diripiet spoliabit occidet: denique inmutato nomine atque imperii sede translata confusio
Abbreviated transcription (Latin):
pueri ad memioria posteris tradidit sublatũ iri ex orbe imꝑiũ no¬
men q Romanum multo aũt p̃fatꝰ est q illa tidiana gens
condendẽtur. Quõ dit id futurũ sit nequis incre dibile arbitret᷑ endam
cisa minuetur Tum distordit ciuiles ĩꝑpetuñ serentur Hec ulla ie¬
quies bellis exitialib erit. donet regũs decem existant. qui obemi
rerre non ad regindum s ad isumẽdum parniãt᷑ hi exercitib ĩ m̃su
austis ⁊ agrorꝰ cultib destituns quod est pr̃icipiũ eũsionis ⁊ cladis
disꝑdent omiã ⁊ cominuent ⁊ uorabũt Tum repente ad ũsus eos ho¬
stis potentissimꝰ ab extrenuis finib plage septetrionalis oriet ᷑ quit̾b
ex eo mĩo deletis qui tut asiam obtinebũt assumet in societatena
a ereris ac prĩceps onĩ constituet᷑ hic in substentabili cm̃ationis uex¬
abit orbem diuina ⁊ humana miscebit infanda dicta ⁊ execbilia

Expanded text:
pueri ad memoriam posteris tradidit: sublatuiri ex orbe imperium nopueri ad memoriam posteris tradidit: sublatuiri ex orbe imperium nomenque Romanum multo ante praefatus est quam illa Troiana gens conderetur. Quomodo autem id futurum sit, ne quis incredibile arbitretur, ostecisa minuetur. tum discordiae ciuiles in perpetuum serentur nec ulla requies bellis exitialibus erit, donec reges decem pariter existant, qui orbem terrae non ad regendum, sed ad consumendum partiantur. hi exercitibus III mensum auctis et agrorum cuius destitutis. quod est principium euersionis et cladis. disperdent omniastis potentissimus ab extremis finibus plagae septentrionalis orietur, qui tribus ex eo numero deletis, qui tunc Asiam obtinebunt, assumetur in societatem a a ceteris ac princeps omnium constituetur. hic insustentabili dominatione uexabit orbem, diuina et humana miscebit, infanda dictu et exsecrabilia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam belloꝵ mã deficẽt uirib sins male ntẽt . quib se ipã ⁊ fecit. ⁊ hec
siue p̃ma eins senectus cũ bellis lacera cinib atq intestino malo p̃ssa
rursus ad regime singularis imperii recedit ꝙͣ ad alceram infaritia
reuoluta Amissa enĩz lib̾tate ꝙ̃ bruto duce ⁊ auctore de fenderat
ita consenuit tanꝙͣ substentare se non ualuerit nisi adminiculo regẽ¬
tiu nnteretur Ꝙ si hec ita sunt Quiq restat nisi ut sequat᷑ int̾itus
senecturẽ et id futurũ breui cõciones ꝓphãꝵ denũtiant sb̃ ãbage
alioꝵ nominũ ne quis fiale intelligatꝰ Sibille tñ aꝑte interitũ ẽẽ
romanũ loquũtur et quidem iuditio dei quod nom̃ eius fu ha¬
Hytaspez qui fuit medoꝵ rex antiꝗssim aquo amnis nomẽ accepit
qui hunc ydaspes de admirabilis oĩ sub int̾p̾tatione naticinã trꝭ

Expanded text:
cum iam bellorum cum iam bellorum fuit prima ejus senectus, cum bellis lacerata civilibus, atque intestino malo pressa, rursus ad regimen singularis imperii recidit, quasi ad alteram infantiam revoluta. Amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, ita consenuit, tanquam sustentare se ipsa non valeret, nisi adminiculo regentium niteretur. Quod si haec ita sunt, quid restat, nisi ut sequatur interitus senectutem? Et id futurum brevi conciones prophetarum denuntiant sub ambage aliorum nominum, ne facile quis intellegat. Sibyllae tamen aperte interituram esse Romam locuntur et quidem iudicio dei, quod nomen eius hait. Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiquissimus, a quo amnis nomen accepit qui nunc Hydaspes dicitur, admirabile somnium sub interpretatione uaticinantis
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad romanos quoq sũma puenit. qui ꝙ̃to cetis omĩb regnis
magntudine anstant tanto maiore deaident lapsu. quia plus hñt
ponderis ad riunam que sunt cetis altiora Non insate senecta
romane urbis tempora dist̾buit in etates Prima enĩ dixit ĩfantiã
sub Rege Romulo funsse aquo ⁊ genita ⁊ qĩ edutata sit roma. De¬
inde pueritiam sub ceti̾s regib a qͥuib ⁊ aucta sit ⁊ disciplinis plu¬
rib institutis q formata Atq Tarꝗno regnante cũ iam qĩ adulta eẽ ce¬
piss ẜuitiũ nom tulisse. et regecto supbe dnãtionis iugo maliusse legib
obtempare ꝙͣ regib Cũq eẽt adolescentia eius fine punio belli ter¬
minatã tũ demiq firmatis iurib cepisse uiuesce̾. Sublata igr̃ harta¬
gine que du emula imperii romani fuit manꝰ suas in totũ orbẽ
terra mariq põtexit lonec regib cincis ⁊ ratioĩb imꝑio subuigatis

Expanded text:
s quoque rerum summa peruenit. qui quanto ceteris omnibus regnis magnitudine antistant, tanto maiore decident lapsu, quia plus habent ponderis ad ruinam quae sunt ceteris altiora. non inscite Seneca Romanae urbis tempora distribuit in aetates. primam enim dixit infantiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita et quasi educata sit Roma; deinde pueritiam sub ceteris regibus, a quibus et aucta sit et disciplinis pluribus institutisque formata; at uero Tarquinio regnante cum iam quasi adulta esse coepisset, seruitium non tulisse et reiecto superbae dominationis iugo maluisse legibus obtemperare quam regibus; cumque esset adulescentia eius fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis uiribus coepisse iuuenescere. sublata enim Carthagine, quae tam diu aemula imperii fuit, manus suas in totum orbem terra marique porrexit, donec regibus cunctis et nationibus imperio subiugatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẜestas in yecore uł yempt̾ in estate Tunc ãmis bremabit  i mẽsic
minuet᷑ ⁊ dies in angustum coartabit᷑. Stelle nõ crebrime a¬
dent ut celum esse cecum sine ullis lumĩb appareat Mõtes ꝙ
al tissimi decident et planis equabunt. Mire innanigibile astitue¬
tur Ac ne quid malis hom̃s tẽre q desit Andiet e celo tuba qđ¬

Expanded text:
uel aestas in hieme uel hiemps in aestate. tunc annus breuiabitur et mensis uel aestas in hieme uel hiemps in aestate. tunc annus breuiabitur et mensis minuetur et dies in angustum coartabitur, stellae uero creberrimae cadent, ut caelum omne caecum sine ullis luminibus appareat. montes quoque altissimi decident et planis aequabuntur, mare innauigabile constituetur. ac ne quid malis hominum terraeque desit, audietur e caelo tuba: q
Abbreviated transcription (Latin):
eluiue aquaꝵ ⁊ morbis freꝙ̃tib ⁊ fame crebra. Aer enĩ uitiabat᷑
et coͣruptꝰ ac pestilens fiet. mõ ĩportunis imbrib mõ mutili siccita¬
te nũc frigorib nc̃ estatib nimns. nec terra homĩ dobit fructũ
nõ seges quicꝙ̃ arbor. non uitis feret Sed cũ in flore sem maximam
dederat in fruge. decipient.fontes ꝙ cũ flumĩb arescent: ut ne po¬
tus quidẽ suppetat et aque in sanguinem aut amaritudinie a
cres et ĩ mari pisces ꝓdigia q incelo mirabilia mentez hoiũ maxĩo
rerrdie confundent et crines cometaꝵ ⁊ solis tenebre ⁊ color lune
⁊ caddentiũ sydeꝵ lapsꝰ. Nec t̃ hec usitato mnõ fient Sed existent
subito ignora ⁊ ĩuisa oculis astra. Sol inꝑpetiui de fuscabit ut urxe¬
int diem  noctem q discͥnat. Luna iam nõ trib deficier oris . s
ppetuo sangne effusa meatꝰ gx̃ oromarios pager. ut nõ sit herã
ꝓmptũ aut̾ siderũ cursus aut rõnem tẽporum ognosce̾. fiet eñ

Expanded text:
eluvie aquarum, et morbis frequentibus, et fame crebra. Aer enim vitiabitur, et corruptus ac pestilens fiet, modo importunis imbribus, modo inutili siccitate, nunc frigoribus, nunc aestibus nimiis; nec terra homini dabit fructum: non seges quidquam, non arbor, non vitis feret. Sed cum in flore spem maximam dederint, in fruge decipient. Fontes quoque cum fluminibus arescent, ut ne potus quidem suppetat; et aquae in sanguinem aut amaritudinem mucres, et in mari pisces. Prodigia quoque in coelo mirabilia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines cometarum, et solis tenebrae, et color lunae, et cadentium siderum lapsus. Nec tamen haec usitato modo fient: sed existent subito et ignota et iinter noctem diemque discernat, luna iam non tribus deficiet horis, sed perpetuo sanguine offusa meatus extraordinarios peraget, ut non sit homini promptum aut siderum cursus aut rationem temporum agnoscere: fiet enim
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓ̃ notiaa dei apparet aiam non interire nec dissolui s manere
in sempitnum quia deum qui sempit̾nis est et querit et diligit ipã¬
nã cogente sentiens unde nel orto sit uelquo reñsura preterea non
sunt ꝯstat igni et aqua quoꝵ alterũ celo alterũ tẽte ascbitur Cetẽ
aninantes qr tẽrene mortales que sunt terreno et grau utantur
elem̃to homo solus ignem in usn ht quod est celeste elem̃tum. leue
sublime celeste ca nero que ponderosa sunt ad mortẽ deꝑimunt
Et que leuia sunt ad uitã subleuant. quia uita in sũmo est. mors in
imo et ut lux eẽ siñ igne non pot sic uita sine luce Igmi igit᷑ elem̃tũ
est luas acuite unde apparet hoĩes qui eo utit ĩmortałe sortitũ esse
conditionem quia id illi fimiliare est quod fac uitam. Urtus quoq
selo homi data magno argumẽto est ĩmortales cẽ aiãs. quod nõ

Expanded text:
sit quam notitia dei, apparet animam non interire neque dissolui, sed manere sit quam notitia dei, apparet animam non interire neque dissolui, sed manere in sempiternum, quia deum, qui sempiternus est, et quaerit et diligit, ipsa cogente natura sentiens uel unde orta sit uel quo reuersura. praeterea non sunt, constet, igni et aqua, quorum alterum caelo, alterum terrae adscribitur, ceterae animantes quia terrenae mortalesque sunt, terreno et graui utuntur elemento, homo solus ignem in usu habet, quod est elementum leue sublime caeleste. ea uero quae ponderosa sunt, ad mortem deprimunt, et quae leuia sunt, ad uitam subleuant, quia uita in summo est, mors in imo. et ut lux esse sine igni non potest, sic uita sine luce. ignis igitur elementum est lucis ac uitae: unde apparet hominem qui eo utitur, immortalem sortitum esse condicionem, quia id illi familiare est quod facit uitam. uirtus quoque soli homini data magno argumento est inmortales animas esse. quae non
Abbreviated transcription (Latin):
est humanas niãs eadem rõne substitere quĩ ex ipã rõne at pru¬
lentia in telligitͦ eẽ quedã indeo ac in hor̃e similitudo. Deniq il
am aliquã dei religio q sit penesola q̃ horem discẽnat a mutis que
cũ in hominẽ solum̃ adit ꝓfecto testat id affectare nog iad de sidera¬
re id colẽ quod nobis familiate quod pximũ sit futurũ An aliquis
terramq ꝓstratas sumi dei ꝓudentia effeat ut ex hoc intelligi possit
nichil eas rõnis hre cũ celo pot intelligẽ solum ex omĩb celeste ac di¬
uinũ aĩal ẽẽ hoiem cuiꝰ corpꝰ ab hum̾o excitatũ uultꝰ sb̾limis. statꝰ
rectus originẽ suam q̃rit/ et ꝙiͣ rrempta humilitate tete ad altũ nitit
qr sentit sũmum bonũ in sũmo cẽ sibi querendimi/ memorq ꝯdicio¬
nis sue qua deus fecit illũ eximiũ ad artificem suũ spectat quam
expectationem Trisinegistus rectissime nominauit que ĩ mutis
animalib nulla est Cumaũt sapiã que soli homĩ data est nichilaᵈ

Expanded text:
adem ratione subsistere; quoniam ex ipsa ratione ac prudentia intelligitur esse quaedam in homine ac Deo similitudo. Denique iliam aliquam Dei; Religioque sit pene sola, quae hominem discernat à mutis: quae cum in hominem solum cadat, profecto testatur, id affectare nos, id desiderare, id colere, quod nobis familiare, quod proximum sit futurum. An aliquis, abjectas in terramque prostratas summi Dei providentia effecit; ut ex hoc intelligi possit, nihil eas rationis habere cum coelo, potest non intelligere, solum ex omnibus coeleste ac divinum animal esse hominem, cujus corpus ab humo excitatum, vultus sublimis, status rectus originem suam quaerit, et quasi contempta humilitate terrae, ad altum nititur, quia sentit summum bonum in summo sibi esse quaerendum, memorque conditionis suae, qua Deus illum fecit eximium, ad artificem suum spectat? Quam spectationem Trismegistus θεώπιδα rectissime nominavit: quae in mutis animalibus nulla est. Cum autem sapientia, quae soli hom
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ sit quia uirtus ad huc ipã est. nam sic utia in actu suo finiũt
eiꝰ offitiũ est Ergo p̃mui uirtutis post mortẽ est demiq Cicero in
tusculams. ꝙuis dubitant tñ sensit sũmũ bonũ non nisi post mõtem
ꝯtingẽ fidenti aĩo inquit. Sita res feret gͣdietur ad mortem inqͣ
aut̃ sumium bonum aut mullũ malĩ ẽẽ cognouimus. Morsigit

Expanded text:
nullum sit, quia virtus adhuc ipsa est. Nam sicut vitia, cum in actu suo finiuntunullum sit, quia virtus adhuc ipsa est. Nam sicut vitia, cum in actu suo finiuntuejus officium est. Ergo praemium virtutis post mortem est. Denique Cicero in quamvis dubitanter, tamen sensit, summum homini bonum non nisi post mortem contingere. « Fidenti animo, inquit, si ita res feret, gradietur ad mortem; in qua aut summum bonum, aut nullum malum esse cognovimus. » Mors igit
Abbreviated transcription (Latin):
honores quos uoluit adepta ẽ ꝯquiescit Itꝭ cetã uitia ssistẽ ac pmane
non possunt Sel ipo fructu Expetũt finiũtur Recedunt etgo ⁊ redeunt
Uirtus aũt sine ulla int̾missione ꝑpetua ẽ Hec disccolẽ ab copotest
qui eam semel cepit nam si heãt int̾uallum. si aliqñ ea carere possumꝰ re¬
dibũt ꝓtinꝰ intia que uirtuti semꝑ impugnant. Non est igit᷑ sp̃hensa
si deserit si ałnsecedit Cum nõ domialui sibi stabile collocauit ĩ actu
u̾sari eam necesse est. nec põt fidelit̾ depellẽ uitia. et fugare nisi pectꝰ
quos insedit ꝑpetua statione munuerit Ipã ergo uirtũtꝭ ꝓpetuitis in¬
et solus aĩmꝰ hũanus uirtutem capit Qm̃ igit cont̾ria sunt uitia
Quia uitia temporalia brema sunt uirtus ꝑpetua a constans: et par
ipm̃ est. Uirtutis igit᷑ in futuro ita fit ut in hac uita uirtutis p̾miñ

Expanded text:
honores quos uoluit adepta est, consenescit; item cetera uitia consistere ac permanere honores quos uoluit adepta est, consenescit; item cetera uitia consistere ac permanere non possunt, sed ipso fructu quem expetunt finiuntur. recedunt ergo et redeunt. uirtus autem sine ulla intermissione perpetua est nec discedere ab eo potest qui eam semel cepit. nam si habeat interuallum, si aliquando carere ea possumus, redibunt protinus uitia, quae uirtutem semper inpugnant. non est igitur conprehensa, si deserit, si aliquando secedit: cum uero sibi domicilium stabile conlocauit, in omni actu uersari eam necesse est nec potest fideliter depellere uitia et fugare, nisi pectus quod insedit perpetua statione munierit. ipsa ergo uirtutis perpetuitas inet solus animus humanus uirtutem capit. quoniam igitur contraria sunt uitia quia uitia temporalia et breuia sunt, uirtus perpetua et constans et par i est, virtutis igitur in futuro. Ita fit, ut in hac vita virtutis praemium
Abbreviated transcription (Latin):
aspitas nã iiuentiũ acbis sensib ledit et admortem pduce̾ nicit
que dissoluit animantẽ Si ergo uirtꝰ ꝓhibet his bomis hoiẽ q̃ nãlit̾
ippetunt et ad substinenda mala impellit que naͣlit̾ fugiũtur
sine ał spe fructus amplioris Nam cum liceat nobis Iocũdissimis
frui uoluptatib. nõ ne sensu carere uideamur. et si maluimus in
humilitate megestate ⁊ in contep̃tu et ignomia uinẽ . aut ne u¬
niosas turpes q otẽnit et fortit ꝙ nec dolorem/ nec mõtẽ
timet ut offitiũ ẜuet Ergo aliquod maiꝰ bonũ asseqnat᷑ nectẽ
est ꝙͣsunt illa que spuit At nõ mõte suscepta quod ultetius bonũ spera¬
ri pot nisi etnitas. Transeamus nũc uiassim ad ea que uirtuti re¬
pugnant ut ⁊ ex hiis ĩ mõtalitas aĩe colligatur. Uitia onnã tẽ poralia
dinis neluptas cõruptione finit. Sacietatem aut sacietas eaꝵ rero
quas expetit aut alioꝵ affectuũ imotiones int̾imũt ambitio ppost ꝙͣ

Expanded text:
asperitas naturam uiuentium acerbis sensibus laedit et ad mortem perducere nititur, quae dissoluit animantem. si ergo uirtus et prohibet iis bonis hominem quae naturaliter adpetuntur et ad sustinenda mala inpellit quae naturaliter fugiuntur,sine spe fructus amplioris. nam cum liceat nobis iucundissimis frui uoluptatibus, nonne sensu carere uideamur, si malimus in humilitate, in egestate, in contemptu, in ignominia uiuere aut ne utiosas turpesque contemnit., et fortiter, quod nec dolorem nec mortem timet, ut officium seruet, ergo aliquod maius bonum adsequatur necesse est quam sunt illa quae spernit. at uero morte suscepta quod ulterius bonum sperari potest nisi aeternitas? Transeamus nunc uicissim ad ea quae uirtuti repugnant, ut etiam ex his inmortalitas animae colligatur. uitia omnia temporalia dinis uoluptas corporis finis est, cupiditatem aut satietas earum rerum quas expetit aut aliorum affectuum commotiones interimunt, ambitio postquam
Abbreviated transcription (Latin):
in abruptum quotiens demse fluctibus et urbes ⁊ insule abierint
in ꝓfundum frugiferos campos paludes mundauerunt flumina
etiam stagna siccauerut montes uł ⁊̃ deciderint abrupti uel planis
fuerint adequati plurimas regiones ⁊ multor fundamenta mõtui
latens et int̾nus ignis assumit᷑ ⁊ hoc parũ est si mẽbris siis nõ ꝑapit
deus nisi ⁊̃ homini liceat aliquio in dei cõpus Maria extriuntur
montes exciduntur et ad eruendas opes intiora terre inscera effodi¬
untur Eud quod nearari q sine dilaceratione duimi orporis potuitat¬

Expanded text:
in abruptum, quotiens demersae fluctibus et urbes et insulae abierint in abruptum, quotiens demersae fluctibus et urbes et insulae abierint in profundum, frugiferos campos paludes inundauerint, flumina et stagna siccauerint, montes etiam uel deciderint abrupti uel planis fuerint adaequati; plurimas regiones et multorum fundamenta montium latens et internus ignis absumit. et hoc parum est si membris suis non parcit deus, nisi etiam homini liceat aliquid in dei corpus: maria extru- . untur, montes exciduntur et ad eruendas opes interiora terrae uiscera effodiuntur. quid quod ne arari quidem sine laceratione diuini corporis potest
Abbreviated transcription (Latin):
Nc isti uno non noiẽ duas res ddiu̾sissimas dophendunt deũ ⁊ mũdum
artificem ⁊ op. Dicuntq alterum sine altero nichil posse tãꝙͣ nã sit mũdo
Ac nõ ipe mundum non fecĩt quod et ipi fatentur alias cũ ho ium
causa predicant esse fab̾catu et sine mundo cẽ Si uelit possit Si ꝗ¬
dem deus est diuina et etna mens acorpore soluta et libera cuiꝰ
opi suo unde est illud uirgilianum Totamq infusa parcus. piens agi¬
tat molem et magno se corpore miscet Ubi est ergo illuo qd iidem Ipĩ
auit et factum c̃ẽ diuina piouidentia et regi Si enĩ fecit sine mũda
fiur ergo sine mundo si regit non utiq sic̃ mens corpus regit s tãꝙͣ¬
domũ dns naue gubnator Namsi hec omĩa que iuddemus dei mẽ¬
mõtalis est qnĩ uidemꝰ mẽbra ẽẽ mortalia Possum enumerare quoties
repentinis quassate motibus uel hanrierint terre uel dese dederint

Expanded text:
at isti uno naturae nomine duas res diuersissimas conprehendunt, deum et mundum, at isti uno naturae nomine duas res diuersissimas conprehendunt, deum et mundum, artificem et opus, dicuntque alterum sine altero nihil posse, tamquam natura sit ac non ipse mundum fecerit: quod et ipsi fatentur alias, cum hominum causa praedicant esse fabricatum, et sine mundo esse, si velit, possit; siquidem Deus est divina et aeterna mens a corpore soluta et libera. Cujus , id est, operi suo. Unde est illud Virgilianum: Totamque infusa per artus Mens agitat molem, et magno se corpore miscet. Ubi est ergo illud, quod iidem ipsi aiunt, et factum esse divina providentia, et regi? Si enim fecit mundum, fuit ergo sine mundo. Si regit, non utique sicut mens corpus regit, sed tarebus quas regunt. nam si haec omnia quae uidemus dei memmortalis, quoniam uidemus membra esse mortalia. possum enumerare quotiens repentinis quassatae motibus uel hiauerint terrae uel desederint
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est quo minus in ꝑspicienda pemitꝰ uetitate ꝓfecta sit Ergo nulla
enagari nec clarius ꝑspice̾̃ ueritatem pot cuiꝰ noticia dinine ꝯditio¬
nis est Deo eni soli oꝑa nota sunt. homo aut nõ cogitando aut disputãdo as¬
sequi eam pot. Sed discendo et andiendo ab eo qui fcitesolus pot ⁊ dotere Idco
gratet enita Illos aut̃ ap̾ quos cam̃ suam ig porabant age̾ uitam. Uerũ me¬
qui eas constituert. nec ullum fundamentum aut firmitatem possunt hrẽ
que millis diuinarũ uocũ fulcuĩtur oraculis et qm̃ de pħoꝵ errorib loqm¬
Stoyci nã inouas ꝑtes dundunt. unãq efficiat alteram q se ad faciendũ
tr̃tabilem pbeat In illa pma uĩ sentiendi in hac mã nec alterũ smne altero
posse Qũo pot idem c̃e quod tc̃tat ⁊ quos tractatur. Si quis dicat idem ẽẽ
figulum qd lutũ aut lutũ idem ẽẽ ꝙ figulũ non ne aꝑte insanire indeat̃

Expanded text:
necesse est, quominus in perspicienda penitus veritate perfecta sit. Ergo nulla necesse est, quominus in perspicienda penitus veritate perfecta sit. Ergo nulla euagari neque clarius perspicere ueritatem potest, cuius notitia diuinae condicionis est. deo enim soli opera sua nota sunt. homo autem non cogitando aut disputando adsequi eam potest, sed discendo et audiendo ab eo qui scire solus potest et docere.graret e uita, illos autem aput quos causam suam perorabat agere uitam, utrum mequi eas constituerunt, nec ullum fundamentum aut firmitatem possunt habere quae nullis diuinarum uocum fulciuntur oraculis. Et quoniam de philoStoici naturam in duas partes dividunt: unam, quae efficiat; alteram, quae se ad faciendum tractabilem praebeat. In illa prima esse vim sentiendi; in hac, materiam; nec alterum sine altero posse. Quomodo potest idem esse quod tractat, et quod tractatur? Si qufigulum quod lutum aut lutum idem esse quod figulum, nonne aperte insanire uideatur?
Abbreviated transcription (Latin):
est aĩ alta corporis ita ⁊ mortes due ꝓposite sunt. Una ꝑtineni. ad corpᵒ
uirtute iitatur et uita hec temporalis est sic̃ ⁊ mors eque tẽporalis est¬
pletis igit temporib que deus morti statuit. Eminabit᷑ ipã mors et qr
tem poralem iuutam temporalis mors sequit᷑ ꝯscꝙ̃s est ut resgant niẽ ad iitã
peminem qr finem mors temporalis accepit Rursum sit̃ inta aĩ sempit̾na ẽ
ĩqua diuinos et ineloquibiles ĩ mortalitate sue fructus capit ita ⁊ mors
eis ppetua sit necte est in qua ꝑennes penas infinita fõmenta ꝓ pcc̃s sins
pendet. Ergo in ea conditione resposita est ut qui bti sunt inhac uita cõ
porali atq t̾rena semꝑ misi sunt futuri qr iam bonis que maluer̃ potiti
sunt. quod ns euenit qui deos adorant ac deum negligunt de indi
qui iustitiam saꝙp̃tes in hac uita miẜi fuerint ⁊ contempti et inopes. et
ob ipã iustitia ꝯcumeliis ⁊ ĩuiriis sepe uexati qr nec alit̾ uirt̾ teneri pot

Expanded text:
est animae, altera corporis: ita et mortes duae propositae sunt, una pertinens ad corpus, virtute vitatur; et ut vita haec temporalis est, certosque terminospletis igitur temporibus, quae Deus morti statuit, terminabitur ipsa mors. Et quia temporalem vitam temporalis mors sequitur; consequens est, ut resurgant animae ad vitam perennem, quia finem mors temporalis accepit. Rursum, sicut vita animi sempiterna est, in qua divinos et ineloquibiles immortalitatis suae fructus capit: ita et mors ejus perpetua sit necesse est, in qua perennes poenas et infinita tormenta pro peccatis suis pendet. Ergo in ea conditporali atque terrena, semper miseri sint futuri, quia iam bonis quae maluerunt potiti sunt, quod iis euenit qui deos adorant ac deum neglegunt, deinde qui iustitiam sequentes in hac uita miseri fuerint et contempti et inopes et ob ipsam iustitiam contumeliis et iniuriis saepe uexati, quia nec aliter uirtus teneri pot
Abbreviated transcription (Latin):
anbrebantur et quia indebant aut bonis accidẽ ad iiꝰsa aut malis
ꝓspera fortuitu geri onnã credider̃. et na mundum nõ ꝓiudentia
sequebantur Ꝙ si est deus ĩ corporalis et ĩ iusibilis ⁊ etͥ nus ergo nõ id¬
neco intlre aiam̃ increchibile est / quia non uidetur post ꝙ̃ recessit acõ

Expanded text:
contuebantur. et quia uidebant aut bonis accidere aduersa aut malis contuebantur. et quia uidebant aut bonis accidere aduersa aut malis prospera, fortuito geri omnia crediderunt et natura mundum, non prouidentia sequebantur. quodsi est deus et incorporalis et inuisibilis et aeternus, ergo non idcirco interire animam credibi
Abbreviated transcription (Latin):
quos in tera ꝓpinguante seculoꝵ fine celebrabitur. Ante omiã quĩ deue
ab hor̃ẽ ideri non põt nequis tñ ex eo ip̃o putaret dm non eẽ qr mõta¬
lib oculis nõ indetur Int̾ eta̾ institutoꝵ suoꝵ miracula fecit ĩ multa
quoꝵ uis quidẽ apparet sub oculos tñ non iidet Sit̃ est uox odor¬
uenit desua tñ in et effectu et ꝙib cerneremus Quod uoce cdarius
aut uento forturi aut odore iuolentiui. Nec nñ cum paerem feruntur
ad sensusq nostros ueniũt et tos potentia sua impellũt non eͥnũt
acie luminum s aliis corporis ꝑtib sentũtur silt̃ deus nõ aspcũ nob̾
alio ue fragili sensu ꝯp̃hendendus s mentis ocuilis in tuendus Cum
oꝑaciis p̃dara et miranda uideamus Nam illos qui onnio millũ
mutis similiri ex solo cõpore constiter nichil cernentes nio et adseo¬
sum cõporis cuncta referentes qui nichil putabant eẽ nisi quodocilis

Expanded text:
quod in terra propinquante saeculorum fine celebrabitur. Ante omnia, quoniam Deus quod in terra propinquante saeculorum fine celebrabitur. Ante omnia, quoniam Deus ab homine videri non potest, ne quis tamen ex eo ipso putaret Deum non esse, quia mortalibus ocquorum uis quidem apparet, substantia tamen non uidetur, sicut est uox odorueniret, de sua tamen ui et effectu et operibus cerneremus. quid uoce clarius aut uento fortius aut odore uiolentius? haec tamen cum per aerem feruntur ad sensusque nostros ueniunt et eos potentia sua inpellunt, non cernuntur acie luminum, sed aliis corporis partibus sentiuntur. similiter deus non aspectu nobis alioue fragili sensu conprehendendus est, sed mentis oculis intuendus, cum opera eius praeclara et miranda uideamus. nam illos qui nullum omninomutis simillimi ex solo corpore constiterunt nihil cernentes animo et ad sensum corporis cuncta referentes, qui nihil putabant esse nisi quod oculis
Abbreviated transcription (Latin):
habeat admuixtũ Sed necce est in terram resolui quod est in homine
ponderosum dissolubile quod aut tenne atq subtile io nõ cẽ indini¬
duuĩ ac domicilio torporis uelut aarcẽ libatum ad celum et ad nã
suã ꝑuolate Hec ferr platonis collecta brenit᷑ que ap̃ ip̃m late copiose
feretides quem Cacero tradidit ẜmum de et̾nitate aiãꝵ disputas¬
se/ qui om̃s l eloꝙ̃tia excederent tiĩ in hauc duntaxat contẽtione
non minus auctoritatis habuerũt qui ꝯt̃ hanc sniã disserebant
Diccarcus p̃mo de inde demotritꝰ postremo epicuriis adeo ut resipã
dequa int̾ se pugnabant indubiũ nocaret᷑. Deniq Tullius expositis
horꝰ ouĩz de mimortalitate ac morte sentenciis nesare sequio sit
uerum pnuntiauit Haꝵ inquit snĩaꝵ que uera sit dens aliqua us¬
res necquid certi sit diuinari pot Ulerum nobis dininatione op non

Expanded text:
habeat admistum: sed necesse esse in terram resolvi, quod est in homine habeat admistum: sed necesse esse in terram resolvi, quod est in homine ponderosum et dissolubile; quod autem tenue atque subtile, id vero esse individuum ac domicilio corporis uelut carcere liberatum ad caelum et ad naturam suam peruolare. haec fere Platonis collecta breuiter, quae aput ipsum late copioseqPherecydes, quem Cicero tradidit primum de aeternitate animarum disputauisse. qui omnes licet eloquentia excellerent, tamen in hac dumtaxat contentione non minus auctoritatis habuerunt qui contra hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, deinde Democritus, postremo Epicurus, adeo ut res ipsa de qua inter se pugnabant in dubium uocaretur. denique Tullius expositis horum omnium de inmortalitate ac morte sententiis nescire se quid sit uerum pronuntiauit. harum inquit sententiarum quae uera sit, deus aliqres nec quid certi sit diuinari potest —. uerum nobis diuinatione opus non
Abbreviated transcription (Latin):
Am licetuerum de aiẽ ĩmortalitate sentiret tñ non ita de
illa tanꝙͣ de sũmo bono disẜebat Nos igitur certiorib signis
eligẽ possumꝰ ueritatem qui cam non ancipiti suspitione collega¬
mui. si oiina traditione cognouimus. Plato aũt sic argumentatus est
Inmortale est quicquio ꝑsẽĩpm̃ sentit et semꝑ mouet Quod enĩ principiu
motus non habet nec finem habitaꝵ quia dissedẽ isemctipo non põt Quos
argumentũ et mutis animalib et̾nitatem daret nisi adiectione sapiẽ dis¬
teuiss Adchoit ergo ut effugẽt hanc comitatem fieri non posse quin sit
ĩmortalis aĩmus hũanus cuiꝰ miranda solertia ĩueniendi et sceleritas
cogitandi et fecilitas papiendi acq discernendi acqͣ memoria p̃titorum
et ꝑindentia futuroꝵ et artui plerũq innumerabiliĩ scia qua cetete
carrant aiañtes diuina et celestis appareat quia et origo aĩ qui tanta ca¬
piat tanta contineat nulla reꝑiat in tẽra Siquid ex ꝯtretione tẽrena n

Expanded text:
am licet uerum de animae inmortalitate sentiret, tamen non ita de illa tamquam de summo bono disserebat. nos igitur certioribus signis eligere possumus ueritatem, qui eam non ancipiti suspicione colligimus, sed diuina traditione cognouimus. Plato autem sic argumentatus est: immortale esse quicquid per se ipsum et sentit et semper mouetur; quod enim principium motus non habet, nec finem habiturum, quia deseri a semet ipso non potest. quod argumentum etiam mutis animalibus aeter-. nitatem daret, nisi adiectione sapientiae discreuisset. addidit ergo, ut effugeret hanc communitatem, fieri non posse quin sit inmortalis animus humanus, cuius miranda sollertia inueniendi et celeritas cogitandi et facilitas percipiendi atque discendi et memoria praeteritorum et prouidentia futurorum et articareant animantes, divina et coelestis appareat: quia et origo animi, qui tanta capiat, tanta contineat, nulla reperiatur in terra; siquidem ex concretione terrena nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qr sapiam̃ acceꝑat Cuiꝰ uis omnis in discernendis bonis malis q u̾satur.
Magna ergo et recta et admirabilis est uis et rõ et potestas homis¬
noris hibuit ut eum ꝑficeret unuiersis qm̃ solus poterat oꝑa dei mira¬
ri Optime igitur Asdepades ni de prouidentia sum dei disserens
ĩ eo libit quem scripsit ao me Atq io inquit mĩto quis arbitretiir ꝓxi¬
mum sibi locum diuinam ꝓudentiam dedisse ei qui potuit ordinare¬
quis h io suspicit. Terra hecͦ quis cam colit hoc pelagiis quis ĩ eo
nauigat hic ignis est quis eo utitur Institiut ergo sumus deus nõ¬

Expanded text:
quia sapientiam acceperat, cuius uis omnis in discernendis bonis malisque uersatur. quia sapientiam acceperat, cuius uis omnis in discernendis bonis malisque uersatur. magna igitur et recta et admirabilis est uis et ratio et potestas hominoris habuit, ut eum praeficeret uniuersis, quoniam solus poterat dei opera mirari. optime igitur Asclepiades noster de prouidentia summi dei disserens in eo libro quem scripsit ad me, atque ideo inquit merito quis arbitretur proximum sibi locum diuinam prouidentiam dedisse ei qui potueriquis id suspicit? terra haec; quis eam colit? hoc pelagus; quis in eo navigat? hic ignis est; quis eo utitur? » Instituit ergo summus Deus no
Abbreviated transcription (Latin):
sensibili atq bruto luce p̃dito atq tenebroso ip̃ã rõ atq necessitas exi¬
gebat et bon a hommũ ꝓponi et mala bona quib utatur malaq
iutet ⁊ caueat idarco etã data est illi sapiã ut cognita bonoꝵ maloꝵ¬
q nã et in appetendis bonis et in aliis declinꝰandis uim sue rõnis
ex̃ceat Nam cetis mantibus quia sapiã non data est et muni¬
nita in dumentis nãlibus et armata sunt Homini ũt ꝓhis om̃bus qđ
erat p̾cipuum solam ronem dedit Itaq mundũ formauit et ĩ ermen ut
eum et sapiã muniret et togẽt munimenta et ornatii cius non foris s
intus non in corpore s in corde constituit insi ergo essent mala que cauẽt
que abonis utilib q diistinguẽt non esset ei sapĩa nectia Sciat enĩ A
trices inperas q intatet salutis sue cã Ant idarco ei bona mala q ꝓposita

Expanded text:
sensibili atque bruto, luce praedito atque tenebroso, ipsa ratio ac necessitas exisensibili atque bruto, luce praedito atque tenebroso, ipsa ratio ac necessitas exigebat et bona homini proponi et mala, bona, quibus utatur, mala, quae uitet et caueat. idcirco enim data est illi sapientia, ut cognita bonorum malorumque natura et in adpetendis bonis et in malis declinandis uim suae rationis exerceat. nam ceteris animalibus quia sapientia non data est, et munita indumentis naturalibus et armata sunt, homini autem pro his omnibus, quod erat praecipuum, rationem solam dedit. itaque nudum formauit et inermem, ut eum sapientia et muniret et tegeret: munimenta et ornatum eius non foris, sed intus, non in corpore, sed in cquae a bonis utilibusque distingueret, non esset ei sapientia necessaria. Sciattrices uiperasque uitaret salutis suae causa, aut idcirco ei bona malaque proposita,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ cã mundum eẽ constructum qui reb ns quib ⁊stat aiañtes fe¬
fruñtur.que ut uiuẽ ut constare possint onnĩã his ngci̾a tempotib c̾tis
subministrantur Rursus cetãs animantes homĩs cã eẽ factas cx
co clarum est ꝙ homĩ ẜuunt et tutele enĩ atq usib data sunt
qm̃ siue tẽrene sunt siue aquatiles non sentuĩt mundi tõnem sic̃ hõ
Lespondendum est hoc loco phis maximeq Ciceroni qui ait Cur
deui qui ait omĩa nr̃a cã tũ face̾t tantam uim. natricũ inperaru¬
quare fecĩt cur tam multa pestifera terra mariq disꝑsit Inges
anͥ disputandum locus sed ut in tñscursu biruit stringendns est Em̃
homo ex rebus duisis ac repugnantib confignratꝰ est anima
et cõpore .i celo atq tẽra teninꝰ atq ĩꝯp̃hensibili etno ac tẽporali

Expanded text:
mantium causa mundum esse constructum, quoniam rebus iis quibus constat animantes mantium causa mundum esse constructum, quoniam rebus iis quibus constat animantes fruuntur: quae ut uiuere, ut constare possint, omnia iis necessaria temporibus certis sumministrantur. rursus ceteras animantes hominis causa esse fictas ei eo clarum est, quod homini seruiunt et tutelae eius atque usibus datae sunt, quoniam, siue terrenae sunt siue aquatiles, non sentiunt mundi rationem, sicut homo. respondendum est hoc loco philosophis maximeque Ciceroni, qui ait: cur deus omnia nostra causa cum faceret, tantam uim natricum uiperarumque fe-\' cerit? cur tam multa pestifera terra marique disperserit? ingens ad disputandum locus, sed ut in transcursu breuiter stringendus est. quoniam homo ex rebus diuersis ac repugnantibus configuratus est, anima et corpore, id est caelo atque terra, tenui et conprehensibili, aeterno ac temporali,