comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur ad dñm. nonne adultĩnam m̃tem
gerunt: Nonne ipsi funt scłi dilectores.
qui non factis s ũbis renuntiauerũt. et
ideo corrumpunt mores bonos ꝑ colloqͥa
mala. dicentes manducemꝰ ⁊ bibamus
cras enĩ moriemur: Nonne etiam contͣ
istos nigilauit sermo apłicus ubi dicit.
nunquid idõ sponsam xp̃i ꝓdebat adul¬
teris. ac non potius monile sponsi etiam
in adultera cognoscebat:
Uminus ab ausuagiga dix̃. Nos unũ
baptisma accepimus: ⁊ipsum exercemus.
Qui aut̃ dicit qu̾ia hereticis licet bapti¬
tareitose duos baptismos facit. huic res¬
pondetur. Cur non etiam ille duos bap¬
tismos faicit qui dicit quia ⁊ iniqui lup¬
tizantur: Cum enim iusti ⁊ iniqui cõ¬
trarii sibi sint. baptimus quem dãt uisti
qualis erat paulus. uł etiam qualis erat
c prianus. non est contͣrius baptismo
quem dabant iniqui illi qui oderant pa¬
ulum quos non hereticos s malos catholi¬
cos cyprianus intelligit. Ꝙ cum contia¬

Expanded text:
rtuntur ad deum, nonne adulterinam mentem rtuntur ad deum, nonne adulterinam mentem gerunt? nonne ipsi sunt saeculi dilectores, qui non factis sed uerbis renuntiauerunt, et ideo corrumpunt mores bonos per conloquia mala dicentes: manducemus et bibamus, cras enim morimur? nonne etiam contra istos uigilauit sermo apostolicus ubi dixit: numquid ideo sponsam Christi prodebat adulteris ac non potius monile sponsi etiam in adultera cognoscebat? Aymmus ab Ausuagiga di.rit: Nos unum baptisma accepimus et ipsum exercemus. qui antem dicit quia et haereticis licet baptizare, ipse duos baptismos facit. Huic respondetur: Cur non etiam ille duos baptismos facit qui dicit quia et iniqui baptizant? cum enim iusti et iniqui contrarii sibi sint, baptismus quem dant iusti, qualis erat Paulus uel etiam qualis erat Cyprianus, non est contrarius baptismo quem dabant iniqui illi qui oderant Paulum, quos non haereticos, sed malos catholicos Cyprianus intellegit. et cum contra
Abbreviated transcription (Latin):
Pomponius a dionisiana dix̃. Manife¬
stum est hereticos non posse baptizare. ⁊
remissionem pecc̃oꝵ dare qui potestatẽ
non hẽnt. ut aut solũe aut ligare aliqͥd
interris possint. Respondetur. Hanc po¬
testatem nec homicidȩ hent. id est qui
frs̃ oderunt. Non enim talib dictum ẽ.
sicui dimiseritis peccata dimittentur ei.
si cui tenueritis tenebuntur. ⁊ tam̃ bap¬
tizant: ⁊ eos in eadem baptismi cõmuni¬
one ⁊ paulus tolerat ⁊ cyprianus agnoscit.
enantius a tinisa dixit. xLuiIIi.¬
Si maritus ꝑegre ꝓficiscens amico suo
comiñdasset ireorem suam custodiendã
comiñdatam sibi ille quanta posset dili-¬
dauit. utrum ne eam incorruptam et
inuiolatam custodimus. an integritatẽ
euis ⁊ castitatem mechis ⁊ corruptoribus
ꝓdimus : Qui enim baptisma ęccłiȩ cõ¬
mune cũ hereticis facit: sponsam xp̃i ad¬
ult̃is ꝓdit. Respondemus. Quid illi qui
cum baptizantur labiis non corde conũ¬

Expanded text:
Pomponius a Dionysiana dixit: ManifePomponius a Dionysiana dixit: Manifestum est haereticos non posse baptizare, et remissionem peccatorum dare, qui potestatem non habent, ut aut solvere aut ligare aliquid in terris possint. 23. Respondetur: hanc potestatem nec homicidae habent, id est, qui oderunt fratres. Non enim talibus dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et tamen baptizant et eos in eadem baptismi communione et Paulus tolerat et Cyprianus agnoscit. Uenantius a Tinisa dixit: Si maritus peregre proficiscens amico suo ronmendasset uxorem suam custodiendam, conmendatam sibi ille quanta posset dilidauit, utrumne eam incorruptam et inuiolatam custodimus an integritatem eius et castitatem moechis et corruptoribus prodimus? qui enim baptisma ecclesiae commune cum haereticis facit sponsam Christi adulteris prodit. Respondemus: Quid? illi, qui cum baptizantur labiis, non corde conue
Abbreviated transcription (Latin):
nec in ipso baptismo mutati dum scło ũbis
solis ⁊ non factis renuntiant. ad mĩbra ȩcdiȩ
ꝑtiuent: Uideant si ipsa est illa petra. sup¬
sa ẽ columba. si ipsa est sponsa sine macula
Paulus ad obba dixit. Me non mouet si
aliquis eccłiȩ fidem ⁊ ũitatem non uindicat
quando apłs dicat. quid enim quia excide¬
runt afide quidam illorum nunqͥd infide¬
litas illoꝵ fidem dĩ euacuauit: Absit. Est enĩ
ds̃ uerax: om̃is aut̃ hõ m̃dax. Si aut̃ ds̃ ue¬
rax est. quomͦ ẽẽ apud hereticos baptismi
uĩtas potest apud quos ds̃ ñ est: huic res¬
pondetur. Quid apud auaros nunqͥd ẽ ds̃:
Q tam̃ ẽ baptisius: ita ⁊ apud hereticos.
Apud quos enĩ ẽ ds̃ templum dĩ sunt. quȩ
aut̃ compositio templo dĩ cũ ydolis: Porro
auaritiam ydolatriam paulus sentit. cy¬
prianus consentit. ⁊ idem ipse int̾ collegas
raptores. ⁊ tam̃ baptitatores cum magna
tolerantiȩ mercedeuersatur. XLuiii.

Expanded text:
nec in ipso Baptismo mutati, dum saeculo verbis nec in ipso Baptismo mutati, dum saeculo verbis solis et non factis renuntiant, ad membra Ecclesiae pertinent? Videant si ipsa est illa petra, si ipsa est columba, si ipsa est sponsa sine macula --20. Paulus a Bobba dixit: Me non movet si aliquis Ecclesiae fidem et veritatem non vindicat, quando Apostolus dicat: « Quid enim? quia exciderunt a fide quidam illorum, numquid infidelitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit: est enim Deus verax, omnis autem homo mendax » . Si autem Deus verax est, quomodo apud haereticos Baptismi veritas esse potest, apud quos Deus non est? 21. Huic respondetur: Quid? apud avaros numquid est Deus? Et tamen est Baptismus: ita et apud haereticos. Apud quos enim Deus est, templum Dei sunt. Quae autem compositio templo Dei cum idolis ? Porro avaritiam, idololatriam Paulus sentit, Cyprianus consentit, et idem ipse inter collegas raptores, tamen baptizatores, cum magna tolerantiae mercede versatur. CAPUT XII.--22.
Abbreviated transcription (Latin):
undo ꝑuenit: sic ergo adhereticos bap¬
tismus. Item dicimus aut petra ȩcosa
aut harena ȩccłia. Porro quia non est ꝓ
edificant. audiendo xp̃i ũba ⁊ non faciea¬
do cẽ baptisinus potest. ⁊ tamen est: sic
gͦ ⁊ apud hereticos .XLU.¬
ader amidila dixit. Scimus noneẽ
nisi unum baptismum in ȩccłia catho¬
lica. & ideo non debemus admittẽ he¬
reticum nisi baptiratus apuo nos fũit:
ne se putet extͣ ȩccłiam catholicam
baptizatum eẽ. Huic respondetur Qi¬
si hoc de iniquis illis qui extra pertam
funt diceretur: falso utiq diceretur.
Sic gͦ ⁊ de hereticis: xLUI.¬
tem felix amaraztana dix̃. Una fides.
unum baptisma: s ȩccłiȩ catholicȩ.
cui soli licet haptitare. Huic respondetur:
Quid si alius ita diceret. una fides unum
luptisma s iustorũ tantũ quib solis licet
baptizare: Sicut hec uerba refellerentur.
ita ⁊ ista sententia refellatur: an ⁊ iniusti

Expanded text:
undo peruenit\'; sic ergo ad haereticos bapundo peruenit\'; sic ergo ad haereticos baptismus. item dicimus: \'aut petra ecclesia aut harena ecclesia. porro quia harena nonaedificant audiendo Christi uerba et non faciendo esse baptismus potest? et tamen est; sic ergo et aput haereticos.\' Iader a Midila dixit: Scimus non esse nisi unum baptismum in ecclesia catholica, et ideo non debemus admittere haereticum, nisi baptixatus aput nos fuerit, ne se putet extra ecclesiam catholicam baptixatum esse. Huic respondetur, quia hoc si de iniquis illis qui extra petram sunt diceretur, falso utique diceretur; sic ergo et de haereticis. Item Felix a Maraxana dixit: Una fides, unum baptisma, sed ecclesiae catholicae cui soli licet baptixare. Huic respondetur: Quid si alius ita diceret: \'una fides, unum baptisma, sed iustorum tantum quibus solis licet baita et ista sententia refellatur. An et injusti
Abbreviated transcription (Latin):
eandem petram sunt: qui audiunt
u̾ba xp̃i ⁊ non faciunt. Aut si baptismo
Hucianus arucuma diẽ. Scriptũ est.
Et uidit ds̃ lucem quia bona est.
diuisit int̾ lucem ⁊ tenebras. Si potest
luci ⁊ tenebris conuenire: potest nobis
⁊ hereticis aliquid ẽẽ commune. Propa
censeo hereticos: baptitandos eẽ. Huiers¬
pondetur. Si potest luci ⁊ tenebris cm¬
uenire: potest iustis ⁊ iniustis aliquid ẽẽ
cõmune. Censeat gͦ iniustos illos demo
baptizari: quos in ipsa ȩccłia cyprian
arguebat. Aut si non sunt iniusti qui
aut deus ds̃ est: aut bual ds̃. Ita ⁊ niue
aut eccłia eccłia est: aut heresis eccłia.
Porro siheresis ȩccłia non ẽ. quomodo eẽ
apud hereticos baptisma ȩccłiȩ potest:
Huic itaq possunnus respondere. aut
paradisus paradysus: aut egyptus pa¬
iade sus. Porro si egyptus paradȩ sus nõ ẽ.
quomodo eẽ inegypto aqua paradisi po¬
test: S dicetur nobis. Etiam illuc exe¬

Expanded text:
eamdem petram sunt, qui audiunt eamdem petram sunt, qui audiunt verba Christi et non faciunt. Aut si Baptismo  VII.--12. Lucianus a Rucuma dixit Scriptum est, « Et vidit Deus lucem quia bona est, e. divisit inter lucem et tenebras » . Si potest luci et tenebris convenire, potest nobis et haereticis aliquid esse commune. Propterea censeo haereticos baptizandos esse. 13. Huic respondetur: Si potest luci et tenebris convenire, potest justis et injustis aliquid esse commune. Censeat ergo illos injustos denuo baptizari, quos in ipsa Ecclesia Cyprianus arguebat: aut si non sunt injusti qui aut deus deus est aut Bal deus. ita et nunc aut ecclesia ecclesia est aut haeresis ecclesia. porro si haeresis ecclesia non est, quomodo esse aput haereticos baptisma ecclesiae potest? Huic ita possumus respondere: Aut paradisus paradisus aut Aegyptus paradisus. porro si Aegyptus paradisus non est, quomodo esse in Aegypto aqua paradisi potest? sed dicetur nobis: \'etiam illuc exe
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. ferebat. ubi ẽ ȩccłia quȩ scđm hec
ũba iam tunc ꝑisse existimatur conta¬
gione peccatoꝵ: Si aut̃ sicut se habet fir¬
missima ũtas ȩccłia ꝑmansit ⁊ ꝑmanet.
nou nisi inconsensione intelligenda est
cominunio peccatoꝵ quam uetat apłs.
Baptizentur aut̃ itũm heretici ut acci¬
piant remissam pecc̃oꝵ: si baptizantur
itum ꝑũsi ⁊ iniuidi qui cũ scło ũbis ⁊ nõ
factis renuntiarent. baptismũ quidem
acciꝑe potuerunt. s remissionem peccoꝵ
Qui hereticorũ baptismum ꝓbant. nr̃m
impiobant: ut extra ȩccłiam nõ dicam
lotos s sordidatos negent in eccłia bapti¬
dari oportere. Hiuic respondetur. Nemi
is ext̾ĩorib sicut in aliis iniquis uelut
paleis int̾ĩoribus. Namsi extra ęccłiam
qui baptizantur non lauantur s sordi¬
dantur: profecto extͣ petram inqua e¬
dificatur ęccłia. qui baptitantur non
lauantur s sordidantur. Om̃s aut̃ extͣ

Expanded text:
ebat ferebat, ubi est ecclesia quae secundum haec ebat ferebat, ubi est ecclesia quae secundum haec uerba iam tunc perisse existimatur contagione peccatorum? si autem, sicut se habet firmissima ueritas, ecclesia permansit et permanet, non nisi in consensione intellegenda est communio peccatorum quam uetat apostolus. baptizentur autem iterum haeretici ut accipiant remissionem peccatorum, si baptizantur iterum peruersi et inuidi, qui cum saeculo uerbis et non factis renaccipere potuerunt, sed remissionem peccatorum Qui haereticorum Baptismum probant, nostrum improbant; ut extra Ecclesiam, non dicam lotos, sed sordidatos, negent in Ecclesia baptizari oportere. 11. Huic respondetur, neminis exterioribus, sicut in aliis iniquis velut paleis interioribus. Nam si extra Ecclesiam qui baptizantur, non lavantur, sed sordidantur; profecto extra petram, in qua aedificatur Ecclesia, qui baptizantur, non lavantur, sed sordidantur. Omnes autem extra
Abbreviated transcription (Latin):
iste ait. qui hereticum ad comunionẽ
sine baptismo admittit. nec hereticos
purgat. ⁊ xp̃ianos inquinat. Aut siboc
uerum ẽ nonsine baptismo admittebã¬
tur s habebant xp̃i baptismũ quamius
tentur sic admittebantur ac ꝑ hoc recte
etiam nũc sic admittunt᷑ XLi.
Aurelius abutica diẽ. Cum dicat
apłs non communicandũ peccatis alie¬
nis. quid aliud quari peccatis alienis
cõmunicat. qui heretiris sine eccłiȩ bap¬
tismo cominunicat: Et ideo censeo
baptizandos ẽẽ hereticos. ut accipiant
remissam pecc̃oꝵ. ⁊ sic illis cõmunicat᷑.¬
Communicauit ergo &x priantis ⁊ isti om̃s
peccatis alienis. quia cum talib in cõmu¬
mone manserunt. quando neminem qͥ
diu̾sa sensit aiuire cõmumonis amouerũt.
ubi est gͦ eccłia: Deinde ut de hereticis ta¬
ceam cum u̾ba huius sententiȩ eciam de
aliis pecc̃orib dici possint. quales in eccłia
secum ex priamis uidebat gemebat argu¬

Expanded text:
iste ait: qui haereticum ad communionem iste ait: qui haereticum ad communionem sine baptismo admittit, nec haereticos purgat et christianos inquinat. aut si hoc uerum est, non sine baptismo admittebantur, sed habebant Christi baptismum quamuis tentur sic admittebantur; ac per hoc recte etiam nunc sic admittuntur. Aurelius ab Utica dixit: Cum dicat apostolus non communicandum peccatis alienis, quid aliud quam peccatis alicnis communicat qui haereticis sine ecclesiae baptismo communicat? et ideo censeo baptizandos esse haereticos, ut accipiant remissam peccatorum et sic illis communicetCommunicauit ergo et Cyprianus et isti omnes peccatis alienis, quia cum talibus in communione manserunt, quando neminem qui diuersum sensit a iure communionis amouerunt. ubi est ergo ecclesia? deinde ut de haereticis taceam, cum uerba huius sententiae etiam de aliis peccatoribus dici possint, quales in ecclesia secum Cyprianus uidebat gemebat argu
Abbreviated transcription (Latin):
peccata s xp̃i sacram̃ta suscipimus. De
remissione aut̃ pecc̃oꝵ quod superus:
hoc ⁊ hic dicimus. Illud sane quod inulti¬
ino posuit dicens. utrumq contͣ rationẽ
facit. nec hereticos mundat. ⁊ xp̃ianos
inquinat: respuit primitꝰ ac maxime
ipse eyprianus cum sibi consentientib
collegis suis. Heq enim inquinari se
credidit. quando talib ꝓpt̃ uincłm pa¬
cis cominunicandũ ẽẽ decreuit dicens.
ueminem uidicantes. aut auire cõmu¬
monis aliquem si diũsum senserit amo¬
uentes. Aut si inquinant᷑ heretici. ad
cõmunionem sic̃ non baptizant᷑ abmissi:
inquinata est tota eccłia ꝑ illam consu¬
etudinem quȩ totiens hic cõmemoratur.
Et sicut isti nos appellant traditores ꝓpt̃
maiores nrõs in quibus nichil tale quã¬
do obiecerunt ꝓbare potuerunt: si hoc
fit quisq quod est ille cui cõmunicatũt.
om̃s tunc heretici facti sunt. Quod si
quisquis dicit insanit: falsum ẽ quod

Expanded text:
peccata, sed Christi sacramenta suscipimus, de peccata, sed Christi sacramenta suscipimus, de remissione autem peccatorum quod superius hoc et hic dicimus. illud sane quod in ultimo posuit dicens: utrumque contra rationem facit: nec haereticos mundat et christianos inquinat, respuit primitus ac maxime ipse Cyprianus cum sibi consentientibus collegis suis. neque enim inquinari se credidit, quando talibus propter uinculum pacis communicandum esse decreuit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. aut si inquinant haeretici ad communionem si non baptizantur admissi, inquinata est tota ecclesia per illam consuetudinem quae totiens hic commemoratur. et sicut isti nos appellant traditores propter maiores nostros, in quibus nihil tale quando obiecerunt probare potuerunt, si hoc fit quisque quod est ille cui communicauerit, omnes tunc haeretici facti sunt. quod si quisquis dicit insanit, falsum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicio xp̃i. si sunt remissionem peccatoꝵ
consecuti. S ista ratiocinatio tali conne¬
xione ꝑficitur: ut aduingamus dicentes.
Debent aut̃ tim̾ẽ xͥ iudiciũ: ⁊ ueraci cor¬
de aliquando conũti. Quod cum fecĩnt :
nõ eos utiq necẽe est itu̾m baptizari. Po¬
tuerunt igitur acciꝑe baptisinum ⁊ re¬
missionem non acciꝑe peccatoꝵ: aut remis¬
sis peccatis contuio rursus honerari. sic
ergo ⁊ heretici.x
Uictor agor dixit. Cum peccata nõ nisi
meccłiae baptismo remittantur. qui here¬
ticum sine baptismo ad cominunicationẽ
adnuitit. utrumq contra rationẽ facit.
nec hereticos purgat. ⁊ep̃ianos inquinat.
Huic respondemus ȩcdię baptisinum ẽẽ.¬
tapud hereticos quamuis ipsi non sint in
ȩccłia. sicut aquam paradisi int̾ra egyp¬
ti. quamuis ipsa nonsit inparadiso. Nõ
itaq hereticos sine baptismo ad cominu¬
nicationem admittimus. & quia cor¬
recti asua ꝑu̾sitate ueniunt. non eoꝵ

Expanded text:
dicio Christi, si sunt remissionem peccatorum dicio Christi, si sunt remissionem peccatorum consecuti.\' sed ista ratiocinatio tali conexione perficitur, ut adiungamus dicentes: \'debent autem timere Christi iudicium et ueraci corde aliquando conuerti; quod cum fecerint, non eos utique necesse est iterum baptizari.\' potuerunt igitur accipere baptismum et remissionem non accipere peccatorum aut remissis peccatis continuo rursus onerari. sic ergo et haeretici. Uictor a Gor dixit: Cum peccata non nisi in ecclesiae baptismo remittantur, qui haereticum sine baptismo ad communicationem admittit utrumque contra rationem facit: nec haereticos purgat et christianos inquinat. Huic respondemus ecclesiae baptismum esse et aput haereticos, quamuis ipsi non sint in ecclesia, sicut aquam paradisi in terra Aegypti, quamuis ipsa non sit in paradiso. non itaque haereticos sine baptismo ad communionem admittimus et, quia correcti a sua peruersitate ueniunt, non eorum
Abbreviated transcription (Latin):
catorum consecuti. Et hec potãt ętã
nr̃a ẽẽ sententia. Uiderit aut̃ auctoreiꝰ
quo animo dicta sit. u̾bis tam̃ ita modi¬
ficata est. ut non mne pigeat. eo animo cõ¬
sentire. atq subscribere quod et ego sen¬
cio. Baptisinum quidem xp̃i hereticos
posse habere: s remissionem pecc̃oꝵ nõ
habere. Non aut̃ ait si heretici baptirãt
aut baptizantur: s si hereticis inquit
inbaptismo suo peccata donantur: sine
causa ad ęccłiam ueniunt. Namq pro
hereticis ponainus illos quos inęccłia no¬
uerat cyprianus. scło uerbis solis ⁊ non
factis renuntiantes: totidem u̾b̃ possumꝰ
hanc sententiam etiam uos uĩssune dice.
Si fallacit̾ conũsis inbaptismo suo pec¬
cata donantur : sine causa ad ueram cõ¬
uersionem postea ꝑducunt᷑. Nam cum
in die uidicii peccata sint quȩ puniunt᷑.
nichil est quod timẽ possit. qui scło ũbis
solis ⁊ non factis renuntiauerunt. de ui¬

Expanded text:
catorum consecuti. Et haec poterat etiam catorum consecuti. Et haec poterat etiam nostra esse sententia; uiderit autem auctor eius quo animo dicta sit. uerbis tamen ita modificata \' est, ut non me pigeat eo animo consentire adque suscribere, quo et ego sentio baptismum quidem Christi haereticos posse habere, sed remissionem peccatorum non habere. non autem ait: \'si haeretici baptizant aut baptizantur,\' sed: si haereticis, inquit, in baptismo suo peccata donantur, sine causa ad ecclesiam ueniunt. namque pro haereticis ponamus illos, quos in ecclesia nouerat Cyprianus saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes: totidem uerbis possumus hanc sententiam etiam nos uerissime dicere: \'si fallaciter conuersis in baptismo suo peccata donantur, sine causa ad ueram conuersionem postea perducuntur. nam cum in die iudicii peccata sint quae puniuntur, nihil est quod timere possint qui solis et non factis renuntiarunt de iu
Abbreviated transcription (Latin):
isti driuserunt. nos mortui sumus:
si mortui sumus. S quia uiuere
dicunt. credunt quod ad eos non ꝑ¬
tineat illa p̃uaricatio: ergo nec adnos
illa traditio. Et illa quidem p̃uarica¬
tio scđm ipsos certa est. scd̾m aut̃ nos¬
nec ant̾ior p̃uaricatio uera est. quia
⁊ hereticos dicunus posse habere baptis¬
mum xp̃i. nec posterior traditio quia
in ea causa sunt ipsi suꝑati. Non hen
gͦ iti cur a nobis nefario scelere scisma¬
tis separentur: quia nr̃i maiores sito¬
ditores non fuerunt sicut nos diciꝰ
non est quod adnos om̃ino ꝑtineat.
Si aut̃ traditores fuerunt sicut ipsi
dicunt. sicad nos non ꝑtinet quemad.¬
modum nec ad nos nec ad ipsos illi pre
ꝓprio scismate certum est crim̃ illoꝵ
dixit. di hereticis in baptismo suont¬
cata donant᷑: sine causa ad eccłiam
ueniunt. Nam cum indie iudica
peccata sint quȩ puniuntur. nichil
est quod timere possint heretici de
iudicio xp̃i. si sunt remissionem pec¬

Expanded text:
isti diuiserunt, nos mortui sumus, isti diuiserunt, nos mortui sumus, ipsi mortui sumus. sed quia uiuere se dicunt, credunt, quod ad eos non pertineat illa praeuaricatio; ergo nec ad nos illa traditio. et illa quidem praeuaricatio secundum ipsos certa est; secundum nos autem nec anterior praeuaricatio uera est, quia et haereticos dicimus posse habere baptismum Christi, nec posterior traditio, quia in ea causa sunt ipsi superati. non habent ergo isti cur a nobis nefario scelere schismatis separentur, quia nostri maiores si traditores non fuerunt, sicut nos dicimus, non est quod ad nos omnino pertineat; si autem traditores fuerunt, sicut ipsi dicunt, sic ad nos non pertinet quemadmodum nec ad nos nec ad ipsos illi praeproprio schismate certum est crimen illorum. dixit: Si heccata donantur, sine causa ad ecclesiam ueniunt. nam cum in die iudicii peccata sint quae puniuntur, nihil est quod timere possint hindicio Christi, si sunt remissionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
suffragantur. Accedit ⁊ testimonium
cYpriani satis demonstrantis quod in
eoꝵ cõmunione ꝑmanserit dicendo.
neminem iudicantes aut auire com¬
mumionis aliquem si diu̾sum senserit
amouentes. Ipsi enĩ erant qui diũsum
sentiebant quos iste p̃uaricatores uo¬
cat. quia scilicet hereticis suffragabã¬
tur. sine baptismo eos in eccłia recipi¬
endo. Eam quoq fuisse consuetudi¬
nen ut reciꝑentur. ⁊ipse yprianus
multis locis et aliquot ep̃i in hoc con¬
cilio manifestant. Unde apparet si he¬
retici non habent baptismum eccłiã
xp̃i tempoꝵ illoꝵ p̃uaricatoribus
fiusse plenam qui eis susfragantes
sic eos recipiebant. Agatur gͦ causa
comimunis adũsus crim̃ p̃uaricatio¬
nis quod negare uonpossint. ⁊ ibi age¬
tur nr̃a adu̾sus crim̾ traditionis. qs
conuinc̾e non potuerunt. S sic agamͦ
quasi comuncerint. quod utriq res¬
ponderimus eis qui nobis obitiunt
maiorũ nr̃oꝵs p̃uaricationem. Hoc nos

Expanded text:
suffragantur. accedit et testimonium suffragantur. accedit et testimonium Cypriani satis demonstrantis, quod in eorum communione permanserit, dicendo: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ipsi enim erant qui diuersum sentiebant, quos iste praeuaricatores uocat, quia scilicet haereticis suffragabantur sine baptismo eos in ecclesiam recipiendo. eam quoque fuisse consuetudinem, ut sic reciperentur, et ipse Cyprianus multis locis et aliquot episcopi in hoc concilio manifestant. unde apparet, si haeretici non habent baptismum, ecclesiam Christi temporum illorum praeuaricatoribus fuisse plenam, qui eis suffragantes sic eos recipiebant. agatur ergo causa communis aduersus crimen praeuaricationis quod negare non possunt, et ibi agetur nostra aduersus crimen traditionis quod conuincere non potuerunt. sed sic agamus quasi conuicerint. quod utrique responderimus eis qui nobis obiciunt maiorum nostrorum praeuaricationem, hoc nos
Abbreviated transcription (Latin):
munis. Isti eos dicunt traditores: quos
neq illo tempore conũcere potuerũt.
neq nunc possunt ostend̾e.⁊ in eodem
crimine ipsi eẽ potius ostenduntur. S
quid ad nos: De istis certe p̃uaricatorib
quid dicemus : Si enim nos quamuis
falso ꝓptẽa dicimur traditores. quia tra¬
ditorib nos in eadem cõmunicatione
successisse criminantur p̃uaricatorib
illis om̃s successimus quia non dum se
ab unitate diuiserat pars donati beati
cypriani temporib post passionem qͥp¬
pe eius quadia ginta ⁊ quod excurrit
annis ꝑ actis tradicio codicum facta ẽ.
unde cȩꝑunt appellari traditores. Si gͦ
nos ꝓptẽa traditores quia ex traditorib
sicut oppinantur uł confingunt exorti
suimus ab illis p̃uaricatorib utriq ori¬
ginem ducunus non ẽ eium q̃d dicat᷑
non eis cõmunicasse istos quando suos
illos uocant quod concilium loquit᷑.
quod ipsi maxime ꝓferunt. quidã nr̃i
inquit p̃uaricatores uĩtatis hereticis

Expanded text:
munis. isti eos dicunt traditores quos neque illo tempore conuincere potuerunt neque nunc possunt ostendere, et in eodem crimine ipsi esse potius ostenduntur. sed quid ad nos? de istis certe praeuaricatoribus quid dicemus? si enim nos quamuis falso propterea dicimur traditores, quia traditoribus nos in eadem communione successisse criminantur, praeuaricatoribus illis omnes successimus, quia nondum se ab unitate diuiserat pars Donati beati Cypriani temporibus. post passionem quippe eius quadraginta et quod excurrit annis peractis traditio codicum facta est, unde coeperunt appellari traditores. si ergo nos propterea traditores, quia ex traditoribus, sicut opinantur uel confingunt, exorti sumus, ab illis praeuaricatoribus utrique originem ducimus. non est enim quod dicatur non eis communicasse istos, quando suos illos uocant, quod concilium loquitur, quod ipsi maxime proferunt. quidam nostri, inquit, praeuaricatores ueritatis haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
O TOIPORE
librum de unicobap¬
tismo amicus qͥdam
meus nescio aquo
donatista prb̃o acce
constantinensis eum scripserit. Hunc ad
me ille attulit. ac uehem̃ter ut ei respõ¬
derem rogauit: et factum est. Librũ
aut̃ etiam meũ in quo respondi: eũdẽ
titulum habere uolui hoc ẽ de unico
baptismo. In quo libro illud quod dixi
constantinum imꝑatorem donatistis
criminantib ordinatorem ceciliani fe¬
licem aptunensem non negasse accusa¬
tionis locum. quamus eos inceciliant
fictis criminib calumpniosos fuisse
expertus: in ordine tempoꝵ postea con¬
sideratum alit̃ inuentum ẽ. Nam prus
memoratus imꝑator causam felicis feer
audiri a proconsule ubi legitur absolune
et postea ipse cecilianum cum accusatori
eius auditum comperit innocentem. lli
eos exꝑtus ẽ in eius criminib calumpni¬
osos. Qui ordo tempoꝵ ꝑ consules dedaa¬
tus: multo uehem̃tius inea causa calũp¬
nias donatistarum coniuncit. penitusq
subũtit. quod alibi ostendimus. Hic liit

Expanded text:
Eo tempore librum de Unico Baptismo amicus quidam meus, a nescio quo donatista presbytero Constantinensis eum scripserit. Hunc ad me ille attulit, ac vehementer, ut ei responderem, rogavit; et factum est. Librum autem etiam meum, in quo respondi, eumdem titulum habere volui, hoc est, de Unico Baptismo. In quo libro illud quod dixi, Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem, non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus ; in ordine temporum postea consideratum aliter inventum est. Nam prius memoratus Imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus; et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus ejus auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in ejus criminibus calumniosos. Qui ordo temporum per consules declaratus, multo vehementius in ea causa calumnias Donatistarum convincit, penitusque subvertit: quod alibi ostendimus . Hic liber
Abbreviated transcription (Latin):
baptismum amiserant: etiam ipsis red¬
datur. si aut̃ non amiserant quod ꝑ eos
Si non obtemꝑat error ueritati: multoma¬
gis iuĩtas non consentit errori. Et ideo nos
ȩccłiȩ adsistimus inqua p̃sidemus. ut bap¬
tismum eiꝰ ipsi soli uendirantes eos quos
eccłia non baptirauit baptrzemus. Respõ¬
detur. Quos eccłia baptizat: utiq petra
illa baptizat extra quam sunt om̃s qui
audiunt u̾ba xͥ ⁊ non faciunt. Baptiren¬
tur ergo: quicumq a talib baptizati sũt.
Quod si non fit sicut iistis ita inhereti¬
cis baptismus xp̃i eoꝵ iniquitate ⁊ ꝑu̾si¬
tate clampnata siue correcta agnoscen
Lius secundinus a carpis dixit. He¬
retici xp̃iani sunt. annon: Si xp̃iani sũt.
cur in ẽccłia dĩ non sunt : Si xp̃iani non
sunt: fiant. Aut quo ꝑtinebit sermo
diũ dicentis. qui non est mecũ adu̾sum
me est.⁊ qui mecum non colligit spargit:¬

Expanded text:
Baptismum amiserant, etiam ipsis redBaptismum amiserant, etiam ipsis reddatur: si autem non amiserant, quod per eos Si non obtemperat error veritati, multo magis veritas non consentit errori: et ideo nos Ecclesiae assistimus, in qua praesidemus, ut Baptismum ejus ipsi soli vindicantes, eos quos Ecclesia non baptizavit, baptizemus. 58. Respondetur: Quos Ecclesia baptizat, utique petra illa baptizat, extra quam sunt omnes qui audiunt verba Christi et non faciunt. Baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt. Quod si non fit, sicut in istis, ita in haereticis Baptismus Christi, eorum iniquitate et perversitate damnata sive correcta, agnoscenXI.--59. Alius Secundinus a Carpis dixit: « Haeretici christiani sunt an non? si christiani sunt, cur in; ecclesia Dei non sunt ? si christiani non sunt, fiant. aut quo pertinet sermo Domini dicentis: qui non est mecum aduersum me est, et qui non mecum colligit spargi
Abbreviated transcription (Latin):
tizandos ẽẽ cum ad eccłiam idest ad illã
petram extra quam sunt onĩs qͥ audi¬
unt u̾ba xp̃i ⁊ non facuint uenire ꝙ¬
perint. s sacra ⁊ diuma lauatione un
lotos. tunc aut̃ ⁊ lumine uitȩ illum¬
natos. non hostes s pacificos. nam iniqui
non hent pacem. non alienos s fidĩ dm̃
domesticos. nam iniquis dictum est.
quomodo conu̾sa es in amaritudinem
uitis alienȩ : non adulteros s dĩ filios. nã
iniqui filii sunt diaboli. non erroriss
salutis effectus. nam non saluat ini¬
quitas in eccłiam recipi. ulest ur illam
petram. in illam columbam. in illumor¬
tum conclusum ⁊ fontem signatum.
gui non nisi in tritico non aut̃ in paleis
agnoscitur. siuie bonge auento separen¬
tur. siue usq ad ultinam uentilationẽ
frum̃to cominextȩ uideantur. frustra
ergo cassius addidit absq his qui in ȩccłia
fideles supplantati. ad heresis tenebras tran¬
siebant. di enim ⁊ ipsi ab ęccłia recedendo¬

Expanded text:
tizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam tizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecc
Abbreviated transcription (Latin):
s dei filios. non erroris s salutis effectus
inȩccłiam recipi absq his qui de ȩccłia
fideles supplantati ad heresis tenebras
transierunt. s eos ꝑmanus impositionẽ
restituendos. Posset alius dicere. Cũ xp̃i
baptismata duo eẽ non possint: qui im¬
quis baptismum concedit sibi tollit.S
nobiscum ętiam isti resisterent ⁊ licerẽt.
Concedimus iniquis baptismum qui nõ
ab ipsis in ipsis est. sicut iniquitas. sza xpõ
cuius est equitas. ⁊ cuius sacram̃tum et¬
am apud iniquos non ẽ iniquum. Quod
ergo nobiscum de iniquis dicerent. ha
sibi de hereticis dicant: ⁊ idõ quod seq̃
ita potius erat dicendum. Censeo itas
flebiles ⁊ tabidos hereticos non baptiran¬
dos ẽẽ. cum ad ȩccłiam uenire ceꝑint:
si habent iam baptismum xp̃i s asua
iniquis dici potest: quoꝵ portio sunt
heretici. Censeo itaq flebiles ⁊ tabidos
iniquos si iam baptizati sunt non bap¬

Expanded text:
sed dci filios, non erroris sed salutis effectos sed dci filios, non erroris sed salutis effectos in ecclesiam recipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum, qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Christi, sed iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non bap
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sarios suos ẽẽ : huic simili tenore uer¬
boꝵ ita respondemus. Uiderint aut
p̃sumptores aut fraudatores iniquoꝵ
nos unum baptisma nouimus. quod ñ
nisi in eccłia nouimus. ubicumq in¬
uentum quando possumus ad eccłiã
reuocamus. Aut quomͦ possũt in no¬
mine xp̃i aliquem baptitare. quos ipse
xp̃s dicit adu̾sarios suos eẽ : Omĩb qui¬
ppe iniquis dicit. Non noui uos. rece¬
dite ame qui oꝑamini iniquitatem:
⁊ tam̃ cum baptizant non ipsi baptizãt
s ille de quo ioħs dicit ipse ẽ qͥ baptirat:
asius amacomadib dix̃. XXIi.
cum baptismata duo ẽẽ non possint:
qui hereticis baptismum concedit sibi
tollit. Censeo itaq flebiles ⁊ tabidos he¬
reticos baptizandos esse. cum ad ȩccłiam
uenire cȩꝑint ut sacra ⁊ diuina laua¬
tione lotos. & lumine uitȩ illumina¬
tos. non hotes s pacificos. non alienos
s fidei dni domesticos. non adulteros

Expanded text:
uersarios suos esse ? \' Huic simili tenore ueruersarios suos esse ? \' Huic simili tenore uerborum ita respondemus: \'Uiderint aut praesumptores aut fautores iniquorum: nos unum baptisma, quod non nisi ecclesiae nouimus, ubicumque inuentum quando possumus ad ecclesiam reuocamus. aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse?\' omnibus quippe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat. Cassius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina lauatione lotos et lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei domini domesticos, non adulteros
Abbreviated transcription (Latin):
possinit etiam hereticibaptitare. quiã
habuerit: non hinc efficit. ut si habet sa¬
cram̃tum xp̃i. etiam ipsum numeret᷑
inter oꝑa diaboli .xx.
Priuatus a sufibus dix̃. Qui hereticoꝵ
baptismum ꝓbant. quiꝰ aliud quã here¬
tisis communicant: Huic respondetur
Ndon ẽ baptismus hereticoꝵ quem inho¬
reticis ꝓlimiꝰ: ficut non est baptismus
Om̃s quippe isti iniqui sunt: s ustus est
xp̃s cuiis inse sacram̃tum quod ad ipsum
attinet. sua iniquitate non iolant.
Auoquin: posset alius dicere. Qui ini¬
quoꝵs baptismum ꝓlant. quid aliud
quam iniquis cõmunicant: Quodip¬
se catholicȩ siquis obiceret: respondere¬
tur ei quod huic modo responsum est.
ortensianus alarib dieit. x x¬
Uiderint aut p̾sumptores aut frauda¬
tores hereticoꝵ. nos unũ baptisma no¬
iumus quod non nisi ineccłia nouimꝰ
Aut quomͦ possunt in nomine xp̃i ali¬
quem baptizare quos ipse xp̃s dicit ad¬

Expanded text:
possunt etiam haeretici baptizare, quia bpossunt etiam haeretici baptizare, quia bae quisquis habuerit non hinc efficit ut, si habet sacramentum Christi, etiam ipsum numeretur inter. opera diaboli. Priuatus a Sufibus dixit: Qui haereticorum baptismus probant quid aliud quam haereticis communicant? Huic respondetur: Non est baptismus haereticorum quem in haereticis probamus, sicut non est baptismus omnes quippe isti iniqui sunt, sed iustus est Christus, cuius in se sacramentum, quod ad ipsum adtinet, sua iniquitate non uiolant. alioquin posset alius dicere: \'qui iniquorum baptismum probant quid aliud quam iniquis communicant?\' quod ipsi catholicae si quis obiceret, responderetur ei quod huic modo responsum est. ortensianus a Laribus dixit: Viderint aut praesumptores aut fautores haereticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimus do possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ triticum. ꝑmittentes quantũ in ipsis
erat. sicut in illo nobilissimo uidicio sa
lomonis infantile corpus a falsa matre
nutriri. potius quam concidi. Hoc aut̃
⁊ illi faciebant qui de baptisini sacram̃¬
to uerius sentiebant: ⁊ isti quib ꝓmeri¬
to tantȩ hearitatis ds̃ erat reuelaturus.
Priuatianus asufecula dixit. Qui he¬
reticos potestatem baptuandi hab̾e dic̃:
dicat prius quis heresim condiderit.
Sienim heresis adõ est: habere indul¬
gentiam diuinam potest. Si uͦ adeo
non est: quomͦ grãm dĩ aut habere
aut conferre alicui potest: Huic toti
dem u̾bis ita respondetur. Qui mali¬
uolos ⁊ inuidos potestatem baptizandi
habere dicit: dicat prius quis maliuo¬
lentiam inuidiamq condiderit. Si enĩ
dicta manifestissime falsa sunt: sic eti¬
am illa quȩ ut coniuncerẽtur hec dic¬
ta sunt. Baptirant enim maliuoli et
inuidi sicut concedit ipse cyprianuis:
gussa eos etiam intus eẽ testatur. Sic gͦ

Expanded text:
et triticum, permittentes quantum in ipsis et triticum, permittentes quantum in ipsis erat, silomonis, infantile corpus a falsa matre nutriri potius, quam concidi . Hoc autem et illi faciebant, qui de Baptismi sacramento verius sentiebant, et isti quibus pro merito tantae charitatis Deus erat revelaturus, VI.--49. Privatianus a Sufetula dixit: Qui hreticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. si enim haeresis a Deo est, habere et indulgentiam diuinam potest: si, uero a Deo non est, quomodo 1 gratiam Dei aut habere aut conferre. alidem uerbis ita respondetur: \'Qui maliuolos et inuidos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis maliuolentiam inuidiamque condiderit. si enim dicta manifestissime falsa sunt, sic etiam illa, quae ut conuincerentur haec dicta sunt. baptizant enim maliuoli et inuidi, sicut concedit ipse Cyprianus, quia eos etiam intus esse testatur. sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qui non illis uerbis luptirent. Ideoq di¬
cimus non omem baptisinũ. nam in mul¬
tis ydoloꝵ sacrilegis sacris baptitari ho¬
mines ꝑhibentur.: s baptisimm. xp̃i idest
ubis euangłicis consetratum ubiq eim¬
dem eẽ. nec hominum quorumlibet
⁊ qualibet ꝑu̾sitate uiolari. Sane in is¬
ta quoq sententia non negligent᷑ omi¬
tendum est: quod hic int̾posuit ⁊ ait.
Quare om̃ib pacificis quidem uiris i¬
tendum est nequis heretico errore infec¬
tus. ⁊ cetã. Respex̾ enim uerba illa beati
cypriam dicentis. Neminem iudicantes.
aut aiuire cominunionis aliquem si diuer¬
sum senserit amouentes. E cce quantum
ualeat inbonis ȩccłiȩ filiis amor unita¬
tis ⁊ pacis. ut quos dicebant sacrilegos
ꝓplunos sine haptismo ut arbitrabant᷑
ad̾ missos. si eos quantum putabant corri¬
gere non ualebant. eligerent potuis to¬
lerare quam ꝓpt eos scm ill ud uincłm
rumꝑe. ne ꝓpt̃ ⁊tania eradicet᷑ simul

Expanded text:
qui non illis uerbis baptizent. ideoque diqui non illis uerbis baptizent. ideoque dicimus non omnem baptismum ■— nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homines perhibentur —, sed baptismum Christi, id est uerbis euangelicis consecratum, ubique eundem eet qualibet perversitate violari. 48. Sane in ista quoque sententia non negligenter omittendum est, quod hic interposuit et ait, quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani dicentis: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis amor unitatis et pacis, ut, quos dicebant sacrilegos et profanos sine baptismo ut arbitrabantur admissos, si eos quantum putabant corrigere non ualerent, eligerent potius tolerare quam propter eos sanctum illud uinculum rumpere, ne propter zizania eradicaretur simul
Abbreviated transcription (Latin):
tem non eas ualentes discernere: utunt᷑
eis arbitrantes quod bonȩ sunt. nec tam̃
quod ineis ꝑũsum est euacuat illa quę ibi
recta sunt. s ab eis potius euacuantur siẽ
in ipso homine bonȩ spei ⁊ ꝓbabilis fidei.
s tam̃ homine siquid alit̾ sapit non uide
cuacuantur quȩ recte sapit donec ei ds̃
et nulla exparte fidei catholicȩ aduersam:
non ideo ipse rectus est quia illa recta est.
Et si in aliquibus ꝑuersam p̃cem afferat.
ds̃ adest uerbis euangłicis siuis sine quib
baptisinus xp̃i consecrari non potest. ⁊ ipse
scificat sacram̃tum suũ ut homini siue
antequam baptiretur. siue cum baptitat᷑.
siue postea quandoq ueracit᷑ ad se contĩso
id ipsum ualeat ad salutem quod ad ꝑni¬
tiem nisi conũteretur ualeret. Ceterum
quis nesciat non ẽẽ baptismum xp̃i si
u̾ba euangłica quib simbolum constat
illic defuerint: S facilius inueniuntur
heretici qui om̃ino non baptirent: quam

Expanded text:
tem, non eas valentes discernere, utuntur tem, non eas valentes discernere, utuntur eis arbitrantes quod bonae sint; nec tamen quod in eis perversum est evacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius evacuatur: sicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde evacuantur quae recte sapit, donec ei Deus et nulla ex parte fidei catholicae adversam, non ideo ipse rectus est, quia illa recta est: et si in aliquibus perversam precem afferat, s adest euangelicis uerbis suis, sine quibus baptismus Christi consecrari non potest, et ipse sanctificat sacramentum suum, ut homini siue antequam baptizetur siue cum baptizatur sine postea quandoque ueraciter ad se conuerso id ipsum ualeat ad salutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum constat illic defuerint? sed facilius inueniuntur haeretici qui omnino non baptizent quam
Abbreviated transcription (Latin):
multa in eis reꝑiuntur contͣ catholicã
fidem. Nunquid simanifestetur aliquos
baptizatos cum ille p̃ces dictȩ suꝑ aquã
fuissent. iubebuntur denuo baptirari:
&iud ita : Quia plerumq p̃cis uitium
suꝑat p̾cantis asfectus. Et quia certa illa
uerba eugłica sine quib non potest bap¬
tismus consecrari: tantum ualent ut per
illa sic euacuentur quecumq inp̃ce uttio¬
sa contͣ regulam fidei dicuntur. quenad¬
modum demonium. xp̃i nomine excdut᷑.
Nam utiq hereticus si afferat p̃cem iuti¬
osam nec bonum habet bearitatis affectũ.
quo possit illa imꝑitia suꝑari: ⁊ ideo si¬
milis est ei quicumq in ipsa catholica in¬
iudus ⁊ inaliuolus quales illic arguit cs¬
prianus afferat etiam ut freri solet aliquã
p̃cem inqua loquatur contͣ regulam fidĩ.
Multi quippe irruunt inp̃ces nõ solum
ab imperitis loquacib. s etiam ab hen¬
ticis compositas. ⁊ ꝑ ignorantiȩ simplicrta¬

Expanded text:
multa in eis reperiuntur contra catholicam multa in eis reperiuntur contra catholicam fidem. Numquid si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, jubebuntur denuo baptizari? Quid ita? Quia plerumque precis vitium superat precantis affectus: et quia certa illa evangelica verba, sine quibus non potest Baptismus consecrari, tantum valent, ut per illa sic evacuentur quaecumque in prece vitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. Nam utique haereticus si afferat precem vitiosam, nec bonum habet charitatis affectum, quo possit illa imperitia superari; et ideo similis est ei quicumque in ipsa Catholica invidus et malevolus, quales illic arguit Cyprianus: afferat etiam, ut fieri solet, aliquam precem, in qua loquatur contra regulam fidei; multi quippe irruunt in preces, non solum ab imperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis compositas, et per ignorantiae simplicita
Abbreviated transcription (Latin):
pater ur̃ dimittet ub̾. hinc ⁊ ioħs ait :
quia hearitas cooꝑit multitudinem pec¬
catoꝵ. Quam utiq non habebant illi.
ac ꝑ hoc suꝑ harenam edificabant dequib
idem cypriantis dicit. quod intꝰ in mali¬
uola inuidia etiam temporib apłicis sine
karitate conu̾sabantur. Et idõ intus qͥ¬
dem eẽ uidebantur. s foris erant: quia
aqua sacerdotis p̃ce in eccłia scĩficata ablu¬
it delicta: in tantum heretico sermone
uelut cancere infecta cumulat peccata.
Quare om̃ib pacificis quidẽ uiris inten¬
dum est: nequis heretico errore infectus
et tinctus singłarem ⁊ uerum baptismũ
retractet acciꝑe. quoquisq non fuerit bap¬
tiratus. regno celoꝵ fiet alienis. Huic tes¬
pondetur: quia si non scĩficatur aqua
cum aliqua erroris u̾ba ꝑ imꝑitiam pec¬
cator effundit: multi non solum malis
etiam boni fr̃s in ipsa ȩccłia non scificant
aquam. Multoꝵ enĩ p̃ces emendantur
cotidie si doctorib fuerint recitate: et

Expanded text:
r dimittet uobis. hinc et Iohannes ait: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum, quam utique non habebant illi ac per hoc super harenam aedificabant, de quibus idem Cyprianus dicit quod intus in maliuola inuidia etiam temporibus apostolicis sine caritate conuersabantur. et ideo intus quidem esse uidebantur, sed foris erant, qaqua sacerdotis prece in Ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone velut cancere infecta cumulat peccata. Quare omnibus pacificis quidem viribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et tinctus, singulare et verum Baptisma detrectet accipere, quo quisquis non fuerit baptizatus regno coelorum fiet alienus. 47. Huic respondetur, quia si non sanctificatur aqua, cum aliqua erroris verba per imperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa Ecclesia non sanctificant aquam. Multorum enim preces emendantur quotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iniquum a nobis pellendum ẽ.⁊ omĩ
contestacione refutandum de quoꝵ
ore uirus non uita. nec grã cęlestis. set
blasphemia trinitatis exprimitur. Et
ideo uenientes ad eccłiam hereticos in te¬
gro ⁊ catholico baptismate bapturaride¬
bere manifestum est. ut ablasphemia
suȩ p̃sumptionis purificati possint sp̃s
scĩ grã reformari. P lane sinon est baptis¬
mus patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ nomine conse¬
cratus: hereticoꝵ deputetur. ⁊ iniquus
anobis om̃i contestatione refutetur.
Si aut̃ hoc in eo nom̃ agnoscimꝰ. ineliꝰ
u̾ba euangłica ab hereticoꝵ errore dis¬
tuigiumus. ⁊ quod in eis probum est
ꝓppiobamus. quod m̃dosum ẽ em̃damꝰ.¬

Expanded text:
iniquum a nobis pellendum est, et omni contestatione refutandum, de quorum ore virus, non vita; nec gratia coelestis, sed blasphemia Trinitatis exprimitur. Et ideo venientes ad Ecclesiam haereticos integro et catholico Baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphemia suae praesumptionis purificati, possint Spiritus sancti gratia reformari. 70. Plane si non est baptismus Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur, et iniquus a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius verba evangelica ab haereticorum errore distinguimus, et quod in eis probum est approbamus, quod mendosum est emendam
Abbreviated transcription (Latin):
amouentes. Cum eigo donatistȩ nobis
calumpinantur ⁊ nos dicunt tradito¬
res si quis existat uel uideus uł paganꝰ
qui lecto isto concilio ⁊ nos ⁊ ipsos scđm
eoꝵe regulas unitatis appellet p̃uarica¬
tores. uelim scire adhoc tam graue cri¬
men refutandum atq diluendum
quomodo nobis agenda sit causa com

Expanded text:
amouentes. cum ergo Donatistae nobis amouentes. cum ergo Donatistae nobis calumniantur et nos dicunt traditores, si quis existat uel Iudaeus uel paganus, qui lecto isto concilio et nos et ipsos secundum eorum regulas unitatis appellet praeuaricatores, uelim scire ad hoc tam graue crimen refutandum adque diluendum quomodo nobis agenda sit causa com