comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aptinꝰ adiunx̃. Prouidẽ
Eñ coacto. s spontanee
gr̃a. s. uoluntarie. Quib ꝓ
saciant. se mucrone ambi¬
cionis occidant: ne cũ ꝑ eos
carnis subsidiis reficiunt᷑
ꝓximi. ipsi remaneãt aiꝰti¬
cie pane ieiuni. Hanc pastoꝵ
sollicitudinem paulꝰ excitat¬
beũ .i. idicens. Qui suorũ ⁊ maxi¬
me domesticorũ curã non
habet. sidẽ negauit. et ẽ. infi¬
deli dec̃ior. Int̾ ħ itaq metu¬
endum semꝑ. ẽ. et iugilant̃
uituendũ. ne dũ cura ab
eis ext̃ior agit᷑: ab int̾na in¬
tencione mergant᷑. Plerũq
cnim ut p̃diximꝰ corda re-¬
ctorũ dũ tempali sollicitu¬
dini incaute deseruiunt.
ab intimo amore frigescunt.
et foras fusa. obliuisci ñ me¬
tuunt. quia animarum
regimina fusceꝑunt. Sollici¬
tudo gͦ que subditis et extiꝰ
impendit᷑: sub certa necẽe
.ẽ. mensura teneat᷑. Unde
bene ad ierechielem dr̃. Sa¬
cerdotes capudsuũ ñ radant.
neq comam nutriant. sed
tondentes atondeant capita

Expanded text:
tinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee gratia, sed voluntarie. Quibus psatiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita
Abbreviated transcription (Latin):
delinquencium facta
pͣi unt: sed tam̃ cis
cessaria p̾ientis uite nes
tͥbuunt: neqͣꝗͣ libenter
audiunt᷑. Egentis et emł
mentem doctrine sermo
ñ penitrat : si hunc apud
eiꝰ animũ manꝰ miscdie ñ
conmendant. Tunc autẽ
uerbi sem̃ facile germinat:
quando hoc in audientis
pectore pietas p̃dicantis ri¬
gat. Unde rectorem necẽe
.ẽ. ut interiora possit infũ¬
dere: cogitacione in noxia
eciam ext̾iora ꝓuidere. dic
itaq pastores ergͣ int̃iora.
studia subditorũ suorum
ferueant. quatinꝰ in eis
ext̾ioris qͦq uite ꝓuidentiã
non relinquant. Nã qͣsi
iure ut diximꝰ apcipienda
p̃dicatione gregis animꝰ fran¬
git᷑: si cura ext̾ioris subsidi¬
Iapastore negligat᷑. Unde et
mus pastor sollicite ãmͦnet
licens. Deniores qui in uo
sunt obsecro consenior et
testis xp̃i passionũ: qͥ et eiꝰ¬

Expanded text:
nquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et e
Abbreviated transcription (Latin):
mari desiderent: s ut dile¬
ctionem suam quasi quã¬
dam uiam faciant. ꝑ quã
corda audientiũ ad amorẽ
conditoris introducãt. Diffi
cile quippe.ẽ. ut quamli¬
bet recta denũcians. p̾di¬
cator qui ñ diligit᷑ libent̃
audiat᷑. Debet ergo qͥ p̃. ẽ.¬
et studẽre se diligi. quatmꝰ
possit audiri. et tam̃ amo¬
rem suum ꝓsemet ipso ñ
querere: ne inueniat᷑ ei
cui seruire ꝑofficiũ cerni¬
t᷑ occulta cogitacionis ti

Expanded text:
mari desiderent, sed ut dilemari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Cocile quippe est ut quantumlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur libenter audiatur. Debet ergo qui praeest studere se diligi, quatenus possit audiri; et tamen eorum amorem pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur occulta cog
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate se appetit diligi.:
quam contͣ se nonuult de¬
fendi. Nemo quippe. ẽ. qͥi
ta uiuat. ut aliquatenus
non delinquat. Ile gͦ se ip¬
so amplius ueritatem desi¬
dat amari. qui sibi anul¬
lo uult contͣ ueritatẽ par¬
ci. Hinc et enim petrus in¬
crepacionem pauli libent
accspit. hinc dauid correp¬
tionem subditi humiliter
auourit: quia rectores bo¬
ni.dũ pͥuato diligere a¬
more se nesciunt: lib̾e pu¬
ritatis uerbum a subditis
obsequium humilitatis
credunt. Ded int̾ ħ necẽẽ.
.ẽ. ut cura regiminis tan¬
ti modaminis arte tẽpe¬
t᷑: quatinus subditorum
mens cũ quedã recte sentire
potuerit: sic in uocis libtatẽ
pdeat: ut tamen libtas in
supbiam non erũpat. ne dũ
fortasse immodanciꝰ lingue
eis lib̃tas concedit᷑ uite ab
his humilitas amittatur.
Sciendũ quoq qd oporte¬
at ut rectores boni placere
hominibus appetant: sed
ut sue estiacionis dulce¬
dine ꝓximos in affectũ ue-¬
ritatis thant: non ut se a¬

Expanded text:
veritate se appetit diligi, veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se a
Abbreviated transcription (Latin):
ad capiendas animas. Puluil¬
los quippe sub om̃i cubito
manꝰ ẽ. ponere: cadentes a
ua rectitudine animas. et ĩ
uiꝰ se mundi delectaciõe re¬
tinamtes blanda adulacio
refouere. Quasi enĩ pul¬
o cubitꝰ. ł ceruicalib¬
hit᷑: eiq mollicies fa
adbidet᷑: ut in errore
llit̾ iaceat. quem nulla
Sibent. a quib se noceri pos¬
se instudio gle temporalis ti¬
ment. Nã quos nil contͣ se
ualere conspiciunt: hos ni
rał mansuetudinis obliti.
iure dñacionis terrent.
Quos recte ꝑ ꝓpħam. duuna
uox increpat dicens. Uos
aũ cũ austeritate ĩꝑabatis
eis. et cũ potencia Plus enĩ
se suo audore diligentes. iac¬
tant̾ erga subiectos erigui
nec quid agere debeant.s
quid ualeant attendunt
Nil de subsequenti iudicio
metuũt. imꝓbe de tẽporali
potestate głant᷑. Libet ut
licent̃ et illicita faciant.
et subditorũ nemo ꝯtͣdicat
Qui gͦ et pͣua studet agere
se sibimet testis. ẽ. quia plꝰ

Expanded text:
ad capiendas animas . Pulvilad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se dilectione reclinantes blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibhitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere,se sibimet testis est, quia plus
Abbreviated transcription (Latin):
Nter que ħ neceẽ . ẽ. ut rector
sollerter inuigilet. ne hunc
cupido placendi hominib
pulset: ne cũ studiose inti¬
ora penitrat. cũ ꝓuide exc̃i¬
ora sũministrat. se mag̃ a
subditis diligi. quã uerita¬
tem querat. ne cũ bonis acti¬
b fultus a mundo iudet᷑ a¬
lienꝰ. hunc auctori reddat ex¬
traneũ amor lũus. Hostis
namq redẽptoris. ẽ. qͥ ꝑ rec̃
oꝑa que facit. eiꝰ uice abe¬
a amari concupiscit : quio
adulterine cogitacionis
us. ẽ. si placere puer spore
oculis appetit: ꝑquẽ spa
dona tñsmisit. Qui nimũ
amor ꝓpͥus. cũ rectoris me
cepit: aliquando hanc
dinate ad molliciem. aliq
amore et enun suo mens
rectoris in molliciẽ uti.
qr cũ peccantes subditos
respicit: ne erga hiuii coꝵ
dilectio gorpeat. corripe ñ p̃¬
sumit. Nonñꝗͣ uͦ errata
subditorum que increpare
debuerat. adulationib de¬
dr̃. Ue his qui consuunt.
puliullos sub om̃i cubito
manꝰ: et faciũt ceruicalia
sub capite uniuerse etatis

Expanded text:
que necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset; ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquamore etenim rectoris in mollitiem vertitur, quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit. Nonnunquam vero errata subditorum, quae increpare debuerat adulationibus dee his qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
dere in aliis debuit. et ipse
uersat᷑ : Quod uidelicet ex
quando ea agit is qͥ spũali
offitio fungitur: que illi
ramirũ faciunt. qui ad huc
Sstudiis carnalib iudicã
Quod cũ magno scilicet
Alore caritatis ieremias
a conspiciens. quasi sub
ructione templi de

Expanded text:
dere in aliis debuit, et ipse dere in aliis debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex quando ea agit is qui spiritali officio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione tem
Abbreviated transcription (Latin):
si habueritis: contẽptibiles
qui sunt in ecłia illos
consticuite ad iudicandu:
ut ipsi uidelicet dispensa¬
tionibus terrenis inserui¬
ant. quos dona spũalia
ñ exornant. Ac si aꝑtiꝰ di¬
cat. Quia penitͬre intima
nequeunt: saltĩ necessaria
foris oꝑent᷑. Hinc moises
qui cum deo loquit᷑. ietro
alienigene rep̃hensione u¬
dicat᷑ qđ t̾renis populorũ
negociis stulto labore deser¬
uiat. Qui et consilium
mox p̾bet. ut ꝓ so alios ad
iurgia dirimenda ꝯstitua
et ip̃se lib̾iꝰ ad crudiendos
popłos sp̃ualiũ archana
cognoscat. Asubiectis gͦ
feriora gerenda sunt.
rectoribus summa cogi¬
da: ut scilicet oculum
cura pulueris ñ obscuie
Caput namq subiectorũ
st̃: cuncti qui p̾sunt. It u
debet exalto ꝓuidere: ne a
ꝓuectus sui itinere pedes tor¬
peant: cum curuata recti¬
tudine corporis. caput sese
ad t̾ram declinat. Qua aut̃
mente animarũ p̃sul honore
pastorali int̾ cet̃os utit᷑. si ĩ
terrenis negociis. que rephn¬

Expanded text:
ntemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ex conpassione toleranda
renda. ne cũ mentẽ dili¬
gentis aggͣuant. hanc suo
uictã pondere adima de
cȩlestib mergant. At ꝯtͣ
non nulli gregis qͣuid cu¬
ram suscipiunt: sed sic
sibimet uacare ad sp̃ualia
appetant : ut reb ext̾iori¬
bus nullatenꝰ occupent᷑
Qui cũ curare corporali¬
subditorũ necessitatibus
minimeccurrunt.¬

Expanded text:
ex compassione toleranda ex compassione toleranda renda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis quidem curam suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalisubditorum necessitatibus minime
Abbreviated transcription (Latin):
rii uacare debuerunt. Ad
hoc guippe scuarii lapides
fiebant: ut intͣ sca scõrundi
inuestimento sũmi sacer¬
dotis apparerent. Cũ uͦ
ministri religionis a sub¬
ditis honorem redẽptoris
sui ex mito uite ñ exigunt.
scuari lapides in ornam̃to
pontificiꝰ non sunt. Qui
nimirum scũarii lapides
dispsi ꝑ plateꝰ s iacent: cũ
ꝑsone sacrorum ordinum
uoluptatũ suarũ latitu¬
dini dedite. t̾renis negocus
inherent. Et notandũ qd̃
ñhos disꝑsos in plateis sed
in capite platearũ. dicit:
quia et cum t̾rena agunt
summi uideri appetunt:
ut et lata itinera teneant
ex uoluptate delectacioni.
et tamen in platearum sĩt
capite ex honore sct̃tatis.
Nil quoq obstat. si scũari¬
i lapides eosdem ipsos qui¬
b constructũ scũartum
existebat. accipimꝰ. Qui
iacent: quando sacrorum
ordinũ uiri t̾renis actibus
ex desidio inseruiunt: ex
quorũ priꝰ officio. sc̃itatis
gła stare uidebat᷑. Scła¬
ria itaq negocia aliqͣdo

Expanded text:
culi vacare debuerunt. Ad culi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui jacent. quando sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Quid namq auro qđ
metallis cet̾is p̃minet. nͥ
excellencia scĩtatis. quid
colere obtimo nͥ cunctis a¬
mabił reuerencia religioĩs
expͥmit᷑. Quid ꝑsũarii la¬
pides. nͥ sacrorum ordinũ
ꝑsone signant᷑: Quid plate¬
arũ nomine nͥ p̃sentis uite
latitudo figat᷑: Quia enĩ
g̾co eloquio platos latitu¬
do dr̃. ꝓfecto a latitudine
platee st uocate. ꝑ semet¬
ipsã uͦ uitas dicit. Lata et
spaciosa uia.ẽ. que ducit
obscurat᷑: cũ t̾renis actib
sc̃ĩtatis uita polluit᷑. Color
obtimꝰ conimutat᷑: cũ qͦrũ¬
dam qui degere religiose
credebant᷑. estimatio ande¬
habita minuit᷑. Nlam cũ
quilibet pꝰ scĩtatis habitũ
t̃renis se actib inserit: qͣsi
colore ꝑmutato. ante huma¬
nos oculos eiꝰ reuentia des¬
pecta pallescit. Scuarĩ
quoq lapides in plateis
disꝑgunt᷑: cum causarum
sclariũ foris lata itinera
expetunt hi qui ad orna¬
mentũ eccł̃ie internis mis¬
teriis quasi in secretis scũa¬

Expanded text:
Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapides, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: « Lata et spatiosa via est, quae ducit obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateas disperguntur, cum causarum secularium foras lata itinera expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis taberna
Abbreviated transcription (Latin):
despiciens : ait. Ponã sedẽ
meam ad aquilonem. et ero
simił altissimo. Miro gͦ ui-¬
dicio intus foueã deiectio¬
nis inuenit. dum foris se in
culmine potestatis extollit.
Apostate quippe angelo simi¬
l efficit᷑: dum homo homini¬
b. eẽ simił dedignat᷑. Sic sa¬
ul post humilitatis
meritum: intumorẽ suꝑbie
culmine potestatis excreuit
Phumilitatem quippe p̃
ne cum eẽs paruulus in ocu¬
lis tuis: caput te constitu¬
i in tribub isrł: Paruu¬
lum se insius priꝰ oculis
uiderat: s fultus tẽporali
potencia iam se paruulum

Expanded text:
despiciens, ait: Ponam sedem despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit: per humilitatem quippe prane cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel? Parvulum se in suis prius oculis viderat, sed fultus temporali potentia
Abbreviated transcription (Latin):
efferunt: male aut̃ gestis nul¬
la auctoritate contͣdicunt.
dum plerumq laudant &̃
quod reꝓbare debuerant. se¬
ductus abhis que infra sup¬
petunt. suꝑ se animꝰ collitur
Et dum foris in menso fauo¬
re circundat᷑. intꝰ ueritate
uacuat᷑. atq oblitus sui. in
uoces se spargit alienas. talẽq
se credit. qualem foris audit.
non qualem intus discerne¬
te debuit. Subiectos despi¬
cit: eosq equales nature¬
sibi ordine non agnoscit. Et
quos sorte potestatis exces¬
serit. transcendisse se eciam
uite meritis credit. Cunc¬
tis se estimat amplius saꝑe.
quibus se uidet amplius
posĩe. In quodam qiuippe
sẽ constitiuit culmine ap̃
semet ipsum: et qui equa
cet̾is nat᷑e condicione constr¬
t̃os dedignatur. dicq. uiq
adeius similicudinẽ ducit᷑
de quo scͥtũ. ẽ. Om̃e subli¬
me uidet : et ipse rex suꝑ
uniuersos filios suꝑbie. Qui
singulare culmen appetñs
et socialem angeloꝵ uitam

Expanded text:
efferunt, male gestis autem nulefferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt; dum plerumque laudant etiam quae reprobare debuerant, seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte 143 potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit. Cunctis se aestimat amplius sapere quibus se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditione constrcere dedignad ejus similitudinem ducitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super universos filios superbiae . Qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta animalia t̾re. Quoꝵ
qdelicet tror ac tremor qr
lib. non aut̃ hominibus
is nat᷑a p̾latꝰ. ẽ. Et iccico
ñ ab homine timeat᷑: quia
pontͣ nat᷑am suꝑbire.ẽ. ab eqͥli
uelle timeri. Et tam̃ necẽe. ẽ.
ut rectores a subditis timeã¬
t᷑. quando abeis dm̃ mini¬
me timeri dep̃hendunt: ut
humana saltĩ formidine
peccare metuant: qͥ diuina
iudicia ñ formidant. Neqͣ¬
ꝗͣ nãq p̃positi ex hoc q̃sito
timore suꝑbiunt: in quo ñ
suam głam s suditorum
iusticiã querunt. In eoͫ qd̃
metum sibi aꝑuerse uiuen¬
tib exigunt. quasi ñ homi¬
nib s animalib dñantur.
quia uidelicet ex qͣ parte
bestiales sunt subditi: ex ea
debent eciam formidini ia¬
cere substrati. Sed plerumq
rector eo ipso quo cet̾is p̃minet.
elacione cogitacionis intu-¬
mescit. Et dum adusum
cuncta subiacent. dum ad
uotum uelocit᷑ uissa con¬
plent᷑. dum om̃s subditi si
qua bene gesta sunt laudib

Expanded text:
cuncta animalia terrae. Quorum cuncta animalia terrae. Quorum videlicet terror ac tremor, qumalibus, non autem hominibuset idcirco non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
bonis in nullo se p̃ferat: et cũ
prauorum culpa exigit. pote¬
statẽ ꝓtinus sui pͥor atus
agnoscat: quatinus et hono¬
re suppresso equalem se sub¬
ditis bene uiuentib deputet.¬
et erga ꝑuers s iura rectitudi¬
nis non exercere formidet.
Nam sicut in libris moralibꝰ
dixisse me memini. liquet
quod om̃es homines nat᷑a᷑
equales genuit: sed uariante
meritorũ ordine alios aliis
culpa pꝰponit. Ipsa autem
diu̾sitas que accessit exuitio.
diuino iudicio dispensat᷑:
ut quia om̃is homo eque
stare non ualet. alt̃ regat᷑
abalt̃o. Unde cuncti qui
p̾sunt. ñ in ͤpotestatẽ debent
ordinis. sed equalitatẽ pen¬
sare condicionis: ne p̾cẽ. se
hominib gaudeant s ꝓ̃dẽe
Antiqui et enim patres nr̃i.
ñ reges hominum: sed pasto¬
res pecudum fuisse memorã¬
t. Et cum noe dominus fi¬
lisq eius diceret. crescite
et multiplicamini et replete
terram: ꝓtinus adiunx̃. Et
terror ur̃ ac tremor sit suꝑ

Expanded text:
bonis in nullo se praeferat, et cum bonis in nullo se praeferat, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibet erga perversos jura rectitudinis non exercere Nam sicut in libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super
Abbreviated transcription (Latin):
iudicẽ que illos posterius
maneant in occulta retri¬
bucione nescimus. Qui tamen
cũ condescionis sue pacientiã
diluendis ꝓximorum confes¬
sionib p̃ꝑant. uelut ande fo¬
res templi luterem portant :
ut quisquis intͣre et̾nitatis
ianuam nititur. tẽptacioẽs
suas menti pastoris indicet.
et quasi in boũ lutere cogi¬
tacionis ł oꝑis manꝰ lauet.
It fit plerumq ut dũ rec¬
toris animus aliena tẽpta¬
menta condescendendo cog¬
noscit. auditis tẽptacionib
eciam ipse pulsetur. quia et
ħ eadem. ꝑ quam popłi mul¬
titudo diluit᷑. aqua ꝓcul¬
dubio luteris imquinat᷑
Nam dum sordes diluenci¬
um suscipit: quasi sue mũ¬
dicie serenitatẽ ꝑdit. Ded
ħ nequaꝗͣ pastori tim̃da st̃.
qr deo subtilit̾ cuncta pen¬
sante. tanto facilius a sua
eripit᷑: quanto misericordiuᷤ
exaliena tẽp̾tatione fatigat᷑.
it rector beneagentibus
ꝑhumilitatem socius:
contͣ delinquenciũ uicia pre
lum iusticie erectus : ut et

Expanded text:
judicem quae illos posterius judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pulsetur, quia et haec eadem per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. Sed haec nequaquam pastori timenda sunt, quia Deo subtiliter cuncta pensante, tanto facilius a sua eripitur, quanto misericordius ex aliena tentatione fatigatur. it rector bene agentibus humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus: ut et
Abbreviated transcription (Latin):
inheret: miracula in ur¬
bib exercet: imitationis
udelicet uiã bonis rectori¬
bus sternens. ut et si iam
sũma contẽplando appetũt:
necessitatib tam̃ infirman¬
tium conpaciendo miscean
et quo benigne descendit
ad infima: ualent̃ recurrit
p̾sunt exibeant: quibus sub¬
iecti occulta quoq sua ꝓ¬
dere ñ erubescant: ut cum
tẽptacionũ fluctꝰ paruuli
tolerant. ad pastoris mentem
quasi adsinum matris recur¬
rant: et hoc quod se imquina¬
ri pulsantis culpe sordibus
p̃uident: exhortacionis eius
solacio. ac lacrimis oracionis
lauent. Unde et ante fores
tẽpli ad abluendas ingredi¬
entiũ manus. mare eneum
idẽ. luterem duodecim bo¬
ues portant: qui quidem
facie ext̃ius eminent. sed ex
postenorib latent. Quid
namq duodecĩ bubus. nͥ
uniu̾sus pastorũ ordo sig¬
natur : de quib paulo dis¬
serente lex dicit. ñ obturabi
os boui trituranti. Quorũ
quidem nos aꝑta oꝑa cerni¬
mus: sed apud districtum

Expanded text:
inhaeret, miracula in urinhaeret, miracula in urbibus exercet; imitationis videlicet viam bonis rectoribus sternens, ut etsi jam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantet quo benigne descendit ad infima, eo valenter recurrit praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad Pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant; et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio, ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est luterem, duodecim boves portant : qui quidem facie exterius eminent, sed ex posterioribus latent. Quid namque duodecim bobus, nisi universus pastorum ordo designatur? De quibus Paulo disserente lex dicit: Non obturabis os bovi trituranti . 20 Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum
Abbreviated transcription (Latin):
do temꝑare. Hinc iacob do¬
mino suꝑ innitente et
uncto deorsũ lapide. et¬
ascendentes et descendentes
angelos uidit: quia scilicet
p̾dicatores recti. ñ solum
sursum scm caput ecłie.
uidelicet dñm contẽplan¬
do appetunt: sed deorsum
quoq ad menbra illius
puserando descendunt
Hinc moises crebo tab̃na¬
culum intrat et exit:
et qui intꝰ in contemplacio¬
nem rapit᷑: foris infirmanci¬
um negociis urget᷑. Intus
dei archana considerat: foris
onera carnalium portat.
Qui de reb quoq dubiis
Emꝑ ad tab̾nacul m rec̾rit.
crã testam̃ti archa dñm̃
Onsulit. exemplũ ꝓcul du¬
Lio rectorib p̾bens. ut cum
oris ambigunt qͥd disponãt.
id mentem semp quasi ad
cab̾naculum recdeant: et ue¬
lut coram testamenti archa
dñm consulant. si de his in
quibus dubitant apud se¬
met ipsos intꝰ sacri eloquii
paginas requirant. Hinc
ipsa ueritas ꝑ susceptionẽ
nob̾ nr̃e humanitatis os¬
tensa. in monde oracioni

Expanded text:
do temperare. Hinc Jacob Dodo temperare. Hinc Jacob Domino desuper innitente, et uncto deorsum lapide, ascendentes ac descendentes angelos vidit ; quia scilicet praedicatores recti non solum sursum sanctum caput Ecclesiae, videlicet Dominum, contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabernaculum intrat et exit; et qui intus in contemplationem rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit: exemplum proculdubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant, et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas per susceptionem nobis nostrae humanitatis ostensa, in monte orationi
Abbreviated transcription (Latin):
secretis inserit᷑. et tam̃ ꝑcon¬
descensionis uiscera carnali¬
um cubile ꝑscructat᷑: et
quem subleuatꝰ ad iniuisibi¬
a erigit. hunc miseratus ad
secreta infirmantiũ oculũ
cordis flectit: cęlũ contem¬
placione tnͣscendit. nec taõ
stratũ carnaltũ sollicitu¬
dine deserit: qr conpage
caritatis. sũmis simul et
infimis iunctus. et in se¬
met ipso uirtute sp̃s ad
alta ualent᷑ rapit᷑: et pieta¬
te in aliis equanimit᷑ in
Quis infirmat᷑ et ego non
infirmor. Quis scanda li¬
zat᷑ et ego non uror: Hinc
russus ait. Lactus sum iudeis
tamꝗͣ uideus. Quod udeli¬
cet exibebat non amittendo
fidem. sed extendendo pieta¬
tem: ut inse ꝑsonam intidẽ¬
lium tnͣsfigurans. ex semg¬
ipsõ disceret. qualit̃ aliis
misereri debuisset: quatuł
hoc illis impenderet. qđ si
ipse si ita gẽt impendi uolu
ue mente excedimꝰ dõ. siue
sobrii sumꝰ uob̃: quia et se¬
met ipsum nouerat contem¬
plando tnͣscendere: et eundẽ
se auditoribus condescenden¬

Expanded text:
secretis inseritur, et tamen per condescensionis viscera carnalium cubile perscrutatur; et quem sublevatus ad invisibilia erigit, hunc miseratus ad secreta infirmantium oculum inflectit. Coelum contemplatione transcendit, nec tamen stratum carnalium sollicitudine deserit, quia compage charitatis summis simul et infimis junctus, et in semetipso virtute spiritus ad alta valenter rapitur, et pietate in aliis aequanimiter ad Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Hinc rursus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus . Quod videlicet exhibebat non amittendo fidem, sed extendendo pietatem, ut in se personam infidelium transfigurans, ex semetipso disceret qualiter aliis misereri debuisset, quatenus hoc illis impenderet, quod sibi ipse, si ita esset, impendi recte ve mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis ; quia et semetipsum noverat contemplando transcendere, et eumdem se auditoribus condescenden
Abbreviated transcription (Latin):
eit. Sed is qui incaute
auuat. quia si adpenitẽ
flamenta conu̾sus in uni
tacͣmenti sub spe. fide.
nritate abscondit᷑. reus
Sũq extincti ꝓximꝰ et cũ
inuenerit ñ occidit. quia
cũ districtus uidex uenerit.
quem sub eiꝰ uenia sp̃es.
fides. et caritas abscondit.
eo omne hoc rite a rec¬
tore atit᷑: si suꝑne formi¬
dinis et dilectionis sp̃u affla¬
tꝰ. studiose quotidie sacri
eloquii p̃cepta meditet᷑:
ut in eorum sollicitudinis.
et erga celestẽ uitã ꝓuide
circũ spectionis quã hu¬
mane conu̾sacionis usus in¬
desinent destruit. diuine
ammonicionis u̾ba restau¬
rent: et qui aduetustatẽ
uitȩ ꝑ societatẽ sclarium
ducit᷑. ad amorẽ sẽꝑ spũal¬
patͥe conpunctionis aspi¬
racione renouet᷑. Valde
nãq int̾ humana u̾ba cor
defluit. Cũq indubitãt᷑
constet. qđ ext̃nis occupati¬
onũ tumultib impulsũ a
semet ipso corruat: stude
incessabilit̃ debet. ut ꝑ e
rudicionis studiũ resurgat

Expanded text:
it. Sed is qui incaute vivat, quasi ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit.Sed omne hoc rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus, studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis, et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem sempae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
tacio subleuat: eorũq culpas
increpacio nulla castigat. qr
dum ꝑanimarũ p̃sulem t̾re-¬
ni exercetur officiũ iudicis. a
gregis custodia uaccat cura
pastoris. Et subiecti ueritatiꝰ
lumen app̃hende nequeut̃.
qͥa dũ pastorũ sensus terre¬
na studia occupant. uento
tẽp̃tacionis inpulsus. eccl̃ie
ocłos pulius cecat. Quo con-¬
tͣ recte humani gñis redẽptor
cum nos auentris uoracita¬
te compesceret. dicens: Atten scdn¬
dite aut̃ uobis ut ñ gͣuent᷑
corda ur̃a in crapula et ebri¬
etate ilico adiunx̃. Aut in
curis buius uite. Ubi pa¬
uorem quoq ꝓtinꝰ intentat
dicens. Ne forte suꝑueniat¬

Expanded text:
tatio sublevat, eorumque culpas tatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjiciens: Ne forte, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
us ab intimis corruat:
his int̾iorib occupatꝰ:
ioris del et ꝓximis non
Eindat. Sepe nãq ñ nulli
it̃ obliti. quod fr̃ĩbus
umnarum causa prelati st̃.
oto cordis annisi sclaribus
curis inseruiunt. Has cũ asst̃
se agere exultant. ad has &̃ cũ
de sunt dieb ac noctib cogi¬
tacionis turbide estib anhe¬
lant. Cumq abhis cessante
forsitan oportunitate qͥetist̃.:
ip̃a det̾ius sua quiete fatigãt᷑.
Uoluptatẽ namq censerit.
si accionib deprimuntur.
laborem deputant. si int̾renis
negociis ñ laborant. Sicq
sit : ut dũ se uigeri mũdaniꝰ
tumultib gaudent. int̾na
ignorent. Unde subiectorum
quoq ꝓculdubio uita tor¬
pescit. qͥa cũ ꝓficere sp̃ualiter
appetit. in exemplo eiꝰ qͥ sibi
p̃latꝰ ẽ. quasi in obstaculo it¬
neris offendit. Languente enĩ
capite m̃bra in cassũ uigent.
et inpͣloracione hostiũ frust᷑
exercitꝰ uelocit᷑ sequit᷑. si ab
ipso duce itineris errat᷑. Nul¬
la subditorum mentes exhor-¬

Expanded text:
ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna ignorent. Unde subjectorum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit, in exemplo ejus qui sibi praelatus est, quasi in obstaculo itineris offendit. Languente enim capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhor
Abbreviated transcription (Latin):
gendo restringit᷑. magna se
sollicitudine eciam ipsa¬
districtio modet᷑. quatinꝰ
sic ura discipline contra
delinquentes exerceat. ut ꝑi¬
etatis uiscera ñ amittat. Cu¬
ramdũ quippe.ẽ. ut rectorẽ
subditis. et matrem pietas.
et patrẽ exibeat disciplina:
atq inter ħ sollicita cireũ¬
spectione ꝓuidendũ. ẽ. ne
aut districtio rigida. aut

Expanded text:
gendo restringitur, magna se gendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut distric
Abbreviated transcription (Latin):
dñacionis. Et tam̃ nonnũꝗͣ
grauius delinquit᷑: si inter
ꝑuersos plus equalitas quã
disciplina custoditur Qui¬
a enim falsa pietate suꝑatꝰ
ferire heli delinquentes
filios noluit: apud districtũ
iudicẽ semet ipsũ cũ filiis
crudeli dãpnaciõe ꝑcussit
Hinc namq ei diuina uo
&e dr̃. Honorasti filios tuos in rgũ
mag̃ ꝗ me. Hinc pastores.
increpat ꝑ ꝓpħam dicens
Quod fractum. ẽ. ñ alliga¬
stis. et quod abiectũ. ẽ. ñ
reduxistis. Abiectus enim
reducit᷑: cum quisq in
culpa lapsus. ad statum
iusticie ex pastoralis solli¬
citudinis uigore uocat᷑
fract᷑am uͦ ligam̃ astringit
cũ culpã disciplina depri¬
mit: ne plaga usq ad int̾i¬
tum diffluat: si hanc distristi¬
onis seueritas ñ coartat
Sed sepe det̾ius frangitur.
cũ fract᷑a incaute colliga¬
t: ita ut grauiꝰ scissuram
sentiat. si hanc in modatiꝰ
ligam̃ta constringant. Un¬
de necẽe. ẽ. ut cum peccati
uulnus insubditis corri¬

Expanded text:
onis; et tamen nonnunquam gravius delinquitur si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Hinc namque divina ei voce dicitur: Honorasti filios tuos magis quam me . Hinc pastores increpat per prophetam, dicens: Quod fractum est non alligastis, et quod abjectum est non reduxistis . Abjectus enim reducitur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corri
Abbreviated transcription (Latin):
it rector singulis conpas¬
sione ꝓximus. p̃ cunctis
contemplacione suspensus:
ut et pietatis uiscera in se in¬
firmitatẽ cet̾orũ tͣnfferat. et
ꝑ speculationis altitudinẽ
semet ipsum quoq inuisi-¬
bilia appetendo tnͣscendat:
ne aut alta appetens. ꝓximo¬
rum infirma despiciat:
aut infirmis ꝓximorum
congruens. appetere alta
derelinquat. Hmc. ẽ. nãq
quod paulus inꝑadisum
ducitur. cęliq t̾cii secreta
rimat᷑: et tamen illã in ui¬
sibiliũ contemplacione sus¬
pensam. ad cubile carnaliũ
in occultis suis qualit̾ debe¬
ant conu̾sari dispensat. di¬
cens. Propt᷑ foinicationem
autem unus quisq suam¬
i. ixorem habeat: et unaq̃q:

Expanded text:
it rector singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, ut et per pietatis viscera in se infirmitatem caeterorum transferat, et per speculationis altitudinem semetipsum quoque invisibilia appetendo transcendat, ne aut alta petens, proximorum infirma despiciat, aut infirmis proximorum congruens, appetere alta derelinquat . Hinc est namque quod Paulus in paradisum ducitur, coelique tertii secreta rimatur, et tamen illa invisibilium contemplatione suspensus, ad cubile carnalium in occultis suis qualiter debeant conversari dispensat, dicens: Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
eciã petrus ait. Non dñantes
in clero: fed forma facti gre¬
gi. Hinc ꝑsemet ipsã ueritas.
ad altiora nos ungutũ mĩta
ꝓuocans : dicit. Dcitis qͥa
pͥncipes gencium dñant᷑ e¬
orum: et qui maiores sunt
potestatem exercent in eos.

Expanded text:
etiam Petrus ait: Non dominantes etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores 23 sunt, pot
Abbreviated transcription (Latin):
dum.ẽ. ne dum in moda¬
cius custodit᷑ uirtꝰ humi¬
litatis: soluant᷑ iura regimi¬
nis: et dum p̾latus quisq
plus se quam decet deicit.
subditorum uitã stringe¬
re sub discipline uincła.
non possit. Teneant gͦ recto¬
res extius quod ꝓaliorum
utilitate suscipiunt. seruẽt
int̾ius quod de sua estima¬
cione ꝑtimescunt. Ded ta¬
men quibuidam signis de¬
center erumpentib eos ap̃se
.c̃ẽ. humiles eciam subiecti de¬
p̾hendant: quatinus et in au¬
ctoritate eorum qd̃ formide
uideant: et de humilitate
imitent᷑ agnoscant. Stu¬
ant gͥ sine int̾missione
p̃sunt: ut eorum poten
ꝗͣto magna ext̃ius oerit
tanto apud eos int̾ius
ne indelectacionõ sui a
rapiat : ne iam subse meꝑ
eam regere non possit. cuise
libidine dñandi supponit
Ne enim p̃sidentis animus
ad elacionem potestatis sue
delectacione rapiatur: recte
ꝑ quendam sapientem dr̃
Ducem te constituerunt.
noli extolli: s esto in illis
quasi unus ex ipsis. Hinc

Expanded text:
dum est, ne dum immoderadum est, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
luit dicens. Quid uultis.
in uirga ueniam aduos:
Sumiꝰ ita locus bñ regi¬
t᷑. cum is qui p̃est. uiciis
pocius ꝗͣ frĩb dominatur
Sed cum delinquentes
subditos p̃positi corrigunt.
restat necẽe. ẽ. ut sollicite at¬
tendant. quatinus ꝑ disci¬
pline debitum culpas qͥdẽ
iure potestatis feriant :
s ꝑhumilitatis custodiam
equales se ipsis fr̃ib qui
corrigunt᷑ agnoscant. Quãui
plerumq eciam dignũ. ẽ
ut eosdem quos corrigimꝰ
tacita nob̃ cogitacione p̃fe¬
ramus. Illorum namq ꝑ
nos uicia discipine uigore
feriunt᷑: in his uero q̃ ip̃si
conmittimus ne u̾bi quid
ab aliquo inuectione lacera¬
mur. Canto gͦ apud dñin
obligatiores fumus: ꝗͣto
apud homines inulte pec¬
camus. Disciplina autem
nr̃a subditos diuino iudici¬
Otanto lib̾iores recddit. ꝗͣto
hic eorum culpas sine uin¬
dicta non deserit. Deruan¬
da itaq. ẽ. et in cordo humi¬
litas: et in oꝑe disciplina.
Atq inter ħ sollert̾ intuen¬

Expanded text:
s? In virga veniam ad vos . Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratribus dominatur. Sed cum delinquentes subditos praepositi corrigunt, restat necesse est ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur, agnoscant: quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus, tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuen
Abbreviated transcription (Latin):
dus asserit᷑: quia multiloqͥ¬
o subditus. exeo se imquinat.
qđ si ordinate ꝓmeret. plẽ
recte cogitacionis edere in
audiencium corde potuisset
Dũq incautꝰ ꝑlocacitatem
diffluit: ñ ad usum generis.
secl adinmundiciã sem̃ fun¬
dit Vnde paulus quoq
cũ discipulũ de instantia
p̃dicacionis ammoneret.
dicens: Testificor coram deo
et xp̃o iħu qui iudicatu¬
rus . ẽ. uiuos et mortuos et
aduentũ ipsius. et regnum
eius. p̾dica uerbũ. insta o-¬
portune inportune. dictu¬
rus inportune p̃misit
oportune. qr scilicet apuo
auditoris mentẽ ipsa sua ui¬
litate se destruit. si hab̾e ĩ¬
portunitas oportunitatẽ
nescit.

Expanded text:
dus asseritur, quia multiloqudus asseritur, quia multiloquio subditus, ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis edere in audientium corda potuisset; dumque incautus per loquacitatem diffluit, non ad usum generis, sed ad immunditiam semen effundit. Unde Paulus quoque cum discipulum de instantia praedicationis admdicens: Testificor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, per adventum ipsius et regnum ejus: Praedica verbum; insta opportune, importune . Dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem ipsa sua utilitate se destruit, si habere importunitas opportunitatem nescit.
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Habete sal inuob: et
pacẽ habete int̃ uos. Nc si
figurate ꝑ habitum sacerdo¬
tis dicat. Mala punica tĩ¬
tinnabuł iungite: ut ꝑ om̃e
quod dicitis. unitatẽ fidei
cauta obseruacione tene¬
atis. Prouidendũ quoq
.ẽ. sollicita intencione rec¬
torib. ut abeis ñ solũ pͣua
nullo mͦ sed ne recta quidẽ
nimie et mordinate ꝓferã¬
t᷑. quia sepe dictoꝵ uirtus
pdit᷑: cũ apud corda audi¬
enciũ loquacitas incauta
importunitate leiuigat᷑. Et
auctorẽ suũ ħ eadem loqua¬
citas inquinat: que seruue
auditorib ad usũ ꝓuectus
norat. Alnde bene ꝑ moi
dicit᷑ Uir qui fluxum
iis patit᷑: inmundus
In mente quippe audi¬
ũ semen secuture cogita¬
nis ẽ auditȩ qualitas
focucionis. quia dũ ꝑaurẽ
a sno concipit᷑. cogitacio in
mente generat᷑. Unde et ab
huius mundi sapientibus.
p̃dicator egregius semini u̾¬
bius.ẽ. uocatus. Qui gͦ flu¬
xum seminis sustinet. inmũ¬

Expanded text:
mat: Habete sal in vobis, et mat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observatione teneatis. Providendum quoque est sollicita intentione rectoribus ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur; quia saepe dictorum virtus perditur, cum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur; et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem sermo coneipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab hujus mundi sapientibus praedicator egregius seminiverbius est vocatus . Qui ergo fluxum seminis sustinet, immun