comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanta fuit uis in eius morte. ut ⁊ inabsentes
uł loco uł temꝑe. eius ꝑtendat᷑ effectus. Qđ aũ
non solis p̃sentib ꝓdesse debeat. hinc facile cog¬
noscitur. quia ñ tot p̾sentes eius morti ẽẽ potu¬
erunt. quot ad suꝑnȩ eiuitatis constructionem
necessarii sunt. etiam si om̃s eiusdem mortis tẽꝑe
uͥc̃q erant. ad illam redemptionem illam ꝓp̃c feõ
Plures enim sunt demones. quam de quibꝰ restau¬
randus ẽ numerꝰ eoꝵ. ea die uiuerent homines.
Nec credendum ẽ ex quo factus ẽ homo ullũ tẽpꝰ
fuisse. quo mundus iste cum ereaturis q̃ factę
funt adusus hominum. sic uacuus fuisset. ut
nullus eẽt in illo ex humano genere. ad hoc ꝑti¬
nens. ꝓpt̾ qđ factus ẽ homo. Widetur enĩ inque¬
niens. qđ ds̃ uł uno momento ꝓmiserit huma¬
ntum genus ⁊ ea quȩ fecit ꝓpt̾ usum eoꝵ. de qͥbꝰ
suꝑna ciuitas ꝑficienda ẽ : quasi frustra extitis¬

Expanded text:
tanta fuit vis in ejus morte, ut etiam in absentes tanta fuit vis in ejus morte, ut etiam in absentes vel loco, vel tempore, ejus protendatur effectus. Quo autem non solum praesentibus prodesse debeat, hinc facile cognoscitur; quia non tot praesentes esse ejus morti potuerunt, quot ad supernae civitatis constructionem necessarii sunt; etiamsi omnes, qui ejusdem mortis tempore ubicunque erant, ad illam redemptionem admitterentur. Plures enim sunt daemones, quam, de quibus restaurandus est numerus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus esset in illo ex humano genere ad hoc pertinens, propter quod factus est homo. Videtur enim inconveniens quod Deus vel uno momento permiserit humanum genus, et ea quae fecit propter usum eorum, de quibus superna civitas perficienda est, quasi frustra exstitis
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationem euadat. Ille autem qͥ solus ẽ innocẽs:
ctionem erga reos. ut uelit om̃s qui suo crederet eõ
sio. reconciliare quodam seruitio. ualde ipsi regi
p̾lacituro. qđ facturus ẽ die scdm uoluntatẽ rege
statuto. Et qm̃ ñ om̃s possunt. qui reconciliandist᷑
ad diem illam conuenire. concedit rex ꝓpt̾ magni
diem illam confessi fuerit. se uelle ꝑ illud opus.
qđ ea die fiet. ueniam impetrare. ⁊ ad pactũ ibi
constitutum accedere. ab om̃i culpa sint absoluti
preterita. ⁊ si contigerit. ut pꝰ hano ueniam.ite¬
rum peccent. s igne satisfac̾e̾.⁊ corrigi deinceps
uoluerint. ꝑ eiꝰdem pacti efficatiam. iterũ ue¬
niam recipiant. Sic tam̃ ut nillus palatiũ
eius ing̾diatur. donec factͥum sit. hoc inuide cul¬
pa relaxentur. Sedm hanc similitudinem. qmͣ
non potuerunt om̃s homines qui saluandi erãt
p̾sentes ẽẽ. quando redẽptionem illam Ap̃s fecit.

Expanded text:
damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, antam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consilio, reconciliare quodam servitio ipsi regi valde placituro, quod facturus est die secundum voluntatem regis statuto. Et quoniam non omnes possunt, qui reconciliandi sunt, ad diem illam convenire, concedit rex, propter mal post diem illam, confessi fuerint, se velle per illud opus, quod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint absoluti praeterita: et si contigerit ut post hanc veniam iterum peccent, si digne satisfacere et corrigi deinceps voluerint, per ejusdem pacti efficaciam iterum veniam recipiant: sic tamen, ut nullus palatium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae relaxentur. Secundum hanc similitudinem, quoniam non potuerunt omnes homines qui salvandi erant, praesentes esse, quando redemptionem illam Christus fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ aꝑire. nec peto ut facias. qđ nullus
homo facere potest. s tantum quantum po¬
tes. plus enim ꝑsuadebis altiores in hac re
rationes latere. si aliquam te uidere mõ¬
straueris. quam si te nullam in ea rationẽ
intelligere. nichil dicendo ꝓbaueris. A.
Uideo me ab importunitate tua ñ posse li¬
b̾ari. S si aliquatenꝰ potero. qđ postulas
ostendere. gr̃as agiͣmus dõ. Si non potero
sufficiant ea q̃ supra ꝓbata sunt. Cũ enĩ
constat dm̃ hominem fieri oportere. an du¬
bium ñ ẽ sapientia. ⁊ potentia illi non de¬
ẽẽ. ut hoc sine peccato fiat.B. Sic libent̃
accipio. A. Oportuit itaq ut illa redep̃¬
tio. quam xp̃s fecit ꝓdess. non solũ illis
qui eo temꝑe fuerunt. s etiam alus:
Scit enim rex aliquis eui totus popłs suȩ cuiꝰdã ciutt¬
tis. sic peccauit. excepto imo solo. qui tam̃ de illoꝵ¬
ẽ genere: ut nullus eoꝵ facere possit. unde morto

Expanded text:
penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere potest; sed tantum, quantum potes. Plus enim persuadebis altiores in hac re rationes latere, si aliquam te monstraveris videre, quam si te nullam in ea rationem intelligere, nihil dicendo, probaveris. ANS. Video me ab importunitate tua non posse liberari: sed si aliquatenus potero quod postulas ostendere, gratias agamus Deo. Si vero non potero, sufficiant ea quae supra probata sunt. Cum enim constat Deum hominem fieri oportere, dubium non est sapientiam et potentiam illi non deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Oportuit utique ut illa redemptio, quam Christus fecit, prodesset non solum illis qui eo tempore fuerunt, sed et aliis. Sit enim rex aliquis, cui totus populus suae cujusdam civitatis sic peccavit, excepto uno solo, qui tamen est de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe mirabiliꝰs ds̃ restaurauit humanam natu¬
ram quam instaurauit. E qualiter enuim utrum
q facile ÷ deo. sed homo antequam eẽt non pec¬
cauit. ut ficri non deberet. Postquam uͦ factꝰ ẽ
peccando meruit. ut qđ ⁊ ad qđ factus erat ꝑ¬
derat. quamuis ñ ꝑdidĩt om̃mo qđ factus
erat. ut ẽẽt qui puniretur. aut cui ds̃ misere¬
retur. Neutrum enim horum fieri poss. s in n¬
chilum raedactus ẽẽt. Tanto gͦ mirabiliꝰ ds̃ illũ
restituit. qͣm instituit: quanto hoc de pecca¬
tore contra meritum illud non de peccatore.
nec contra meritum fecit. Quantum etiam
⁊ dm̃ ⁊ hominem sic in unum conuenire. ut
seruata integritate utriusq naturȩ. idẽ sit
homo qͥ ds̃. Quis gͦ p̃sumat uł cogitare. qͥs¬
qđ humauus intellectus ualeat penetrare.
quam sapient̃. quã mirabilit̾. tam instruta¬
bile opus. factum sit. B. Assentior quia nullꝰ
homo potest in hac uita tantum secretum

Expanded text:
Quippe mirabilius Deus restauravit humanam natuQuippe mirabilius Deus restauravit humanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus erat perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum redactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit homo qui Deus. Quis ergo praesumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabiliter tam inscrutabile opus factus sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ rationem aꝑuisti. sic peto ut eoꝵ q̃sũ ad¬
huc quesiturꝰ rationem ostendas. Primum
scilicet qualiter demissa peceatrice .i. de hu¬
mano genere. qd̃ totum infectum erat pec.¬
cato. hominem sine peccato qͣsi azimum de
uferm̃tato ds assumpsit. Nam licet ipsa ho-¬
minis eiusdem conceptio munda sit. ⁊ abs¬
q carnał delectationis peccato. uirgo ta¬
men ipsa unde assũptꝰ ẽ in iniqͥtatibꝰ con¬
cepta est. ⁊ in peccatis concepit eam mat̾ eiꝰ.
Et cum originali peccato nata ẽ: qm̃ ⁊ ipsa in
adam peccauit. in qͦ om̃s peccauerunt .A.
Postꝗͣ constat hominem illitm dm̃. ⁊ peccatoꝵ eẽ re¬
conciliatorem. dubium ñ ẽ eum om̃ino sine pec¬
cato eẽ. Hoc autem ẽe non ualet. nͥ absq peccato
de massa peccatrice sit assumptus. Qua uͦ rati¬
one sapientia dei hoc fecit. si non possumꝰ intel¬
ligere. non debemꝰ mirari. s cũ ueneratione. tole¬
rare aliqͥd ẽẽ in secretis tantȩ rei qđ ignoremus.

Expanded text:
ta sunt, rationem aperuisti: sic peto ut eorum, quae sum adhuc quaesiturus, rationem ostendas. Primum, scilicet, qualiter de massa peccatrice, id est de humano genere, quod totum infectum erat peccato, hominem sine peccato, quasi azymum de sermentato, Deus assumpsit. Nam licet ipsa hominis ejusdem conceptio sit munda, et absque carnalis delectationis peccato; Virgo tamen ipsa, unde assumptus est, est in iniquitatibus concepta, et in peccatis concepit eam mater ejus, et cum originali peccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Postquam constat hominem illum esse Deum, et peccatorum reconciliatorem, dubium non est eum omnino sine peccato esse: hoc autem esse non valet, nisi absque peccato de massa peccatrice sit assumptus. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod ignoremus.
Abbreviated transcription (Latin):
riturus. quia hoc ipse sponte ⁊ ĩmutabili¬
ter uoluit. sequit᷑ illum ñ ob hoc aliud non
potiusse : lnori. nͥ quia ĩmutabili uolunta¬
te uoluit mori. B. Ita ẽ. S quȩc̃q fuerit
causa uerũ ẽ tam̃ quia ñ potuit ñ mori.
⁊ necesse fuit illum mori. A. Nimis heres
in nichilo. ⁊ ut dici solet. queris nondũ

Expanded text:
biliter voluit: sequitur illum non ob aliud non potuisse non mori, nisi quia immutabili voluntate voluit mori. BOS. Ita est: sed quaecunque fuerit causa, verum est tamen quia non potuit non mori et necesse fuit illum mori. ANS. Nimis haeres in nihilo: et ut dici solet quaeris nodum
Abbreviated transcription (Latin):
nus similes sunt dõ. qui ase habet qͥcqͥd habet.
Dicit᷑ enim dare aliqͥd qui non aufert quando
potest. ⁊ facere ẽẽ aliqͥd. qui c̃ possit id ipsũ
facere. non ẽẽ non facit. Sic itaq cum angłs
potuit auferre sibi iusticiam ⁊ non abstulit. &¬
facere se ñ ẽẽ iustum ⁊ non fecit. recte asserit᷑
ipse sibi dedisse iusticiam. ⁊ se ipsum iustũ fecis¬
aliter a se habere nequit. ⁊ iccͥco laudandꝰ ẽ de tꝰci
xime laudandus ẽ de bonis q̃ habet. ⁊ seruat ñ
ulla necessitate. s si qͥd supͣ dixi. ꝓpͥa c̾ exerna im¬
mutabilitate. Sic gͦ homo ille. qui idem ipse ds̃
erit. qm̃ om̃e bonum qd̾ ipse habebit. a se ha¬
bebit. nõ necessitate s lib̾tate ⁊ a se ipso ustꝰ.
& iecͥco laudandꝰ erit. Quãuis enĩ humana na

Expanded text:
nus similes sunt Deo, qui a se habet quidquid habet. nus similes sunt Deo, qui a se habet quidquid habet. Dicitur enim dare aliquid, qui non aufert quando potest; et facere esse aliquid, qui cum possit idipsum facere non esse, non facit. Sic itaque cum angelus potuit auferre sibi justitiam, et non abstulit; et facere se non esse justum, et non fecit; recte asseritur ipse sibi dedisse justitiam, et seipsum justum fecisaliter a se habere nequit: et idcirco laudandus est de sua xime laudandus est de bonis quae habet et servat, non ulla necessitate; sed, sicut supra dixi, propria et aeterna immutabilitate. Sic ergo homo ille, qui idem ipse Deus erit, quoniam omne bonum quod ipse habebit, a se habebit, non necessitate, sed libertate, et a seipso justus, et idcirco laudandus erit. Quamvis enim humana
Abbreviated transcription (Latin):
ex lib̾tate arbitrii iustꝰ erit: Quȩ gͥ gr̃a illi pro
iusticia sua debebitur: Solemꝰ namq dicere. dm̃
iecͥco fecisse angłm ⁊ hommẽ tales qui peccare
possent. quatinus c̃ possent deserere iusticiam
mererent᷑. q̃ illis si ex necessitate iusti eẽnt. non
deberent᷑. A. Nonne angłi qui mͦ peocare neque¬
unt. laudandi sunt: B. St̃ utiq. qͥa hoe qd̾ modo
non possunt. meruerunt ꝑ hoc qđ potuerunt
& noluerunt. A Quid dicis de deo qui peceare ñ
potest. nec hoc meruit ꝑ potestatem peccandi qua
non peccauit ñne laudandꝰ ÷ ꝓ iusticia sua : B.
hic uolo ut respondeas ꝓ me. Nam si dico eũ ñ ẽẽ
laudandum. scio me mentiri. Si autem dieo lau¬
dandum: tim eo insirmare rationẽ. quã dixi
de angłis.A. Angłi non sunt laudandi de tꝰticiã
sua. quia peccare potuerunt. sed qͥa ꝑ hoc qͦdã.¬
mͦ ⁊ se habent qđ peccare nequeuut. in qͦ aliq̃te¬

Expanded text:
ex libertate arbitrii justus erit. Quae igitur gratia illi pro ex libertate arbitrii justus erit. Quae igitur gratia illi pro justitia sua debebitur? Solemus namque dicere Deum idcirco fecisse angelum et hominem tales qui peccare possent; quatenus cum possent deserere justitiam, mererentur, quae illis, si necessitato justi essent, non deberentur. ANS. Nonne angeli, qui modo peccare nequeunt, laudandi sunt. BOS. Sunt utique; quia hoc, quod modo non possunt, meruerunt per hoc quod potuerunt et noluerunt. ANS. Quid dicis de Deo, qui peccare non potest: nec hoc meruit per potestatem peccandi, qua non peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo ut respondeas pro me: nam si dico eum non esse laudandum, scio me mentiri. Si autem dico laudandum, timeo infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt laudandi de justitia sua, quia peccare potuerunt; sed quia per hoc quodammodo a se habent quod peccare nequeunt: in quo aliquate
Abbreviated transcription (Latin):
nescio eum: Qđ si faceret ut ipse ait eẽt mẽ¬
dax. qd̾ eẽ peccatorem. Quare qm̃ hoc potu¬
it peccare potuit. A. Et hoc dicere potuit:
& peccare non potuit. B. hoc ostende. A. Om̃is
potestas sequitur uoluntatem. Cum enĩ dico
quia possum loqui uł ambulare: subaudit᷑
si uolo. Sienĩ ñ subintelligit᷑ uoluntas. ñ ẽ po¬
testas s necessitas. Nam cum dico qͥa nolens
possum trabi. aut uinci. ñ ÷ hec mea potes¬
tas s necessitas ⁊ potestas alt̾ius. Quippe ñ
ẽ aluid possũ trahi uł uinci quã aliꝰ me tͣħe
uł uncere potest. Possumꝰ itaq dicere de
tuit uelle mentiri. nec minꝰ dici potest. ne¬
qͥuisse mentiri. Sic itaq potuit. ⁊ ñ potuit
mentiri. B. Nc̃ redeamꝰ ad inuestigandũ de
eo. qͣsi nondum sit. sic incepimus. Dioo gͥ. Si
peceare non poterit. qͥa sic̃ dictis ñ poti̾t uel¬
le: ex necessitate seruabit iusticiam. Quare nõ

Expanded text:
non scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait, esset mennon scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait, esset mendax, quod est esse peccatorem. Quare, quoniam hoc potuit, peccare potuit. ANS. Et hoc dicere potuit; et peccare non potuit. BOS. Hoc ostende. ANS. Omnis potestas sequitur voluntatem. Cum enim dico quia possum loqui vel ambulare, subauditur, si volo. Si enim non subintelligitur voluntas, non est potestas, sed necessitas. Nam cum dico quia nolens possum trahi aut vinci, non est haec mea potestas, sed necessitas, et potestas alterius. Quippe non est aliud, possum trahi vel vinci, quam, alius me trahere vel vincere potest. Possumus itaque dicere de tuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. BOS. Nunc redeamus ad investigandum de illo quasi nondum sit, sicut incoepimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non poterit velle; ex necessitate servabit justitiam: quare non
Abbreviated transcription (Latin):
te duco. s ille de quo loquim᷑. sine quo nicha
possimmꝰ nos dicit. uͥẽq uiam ueritatis tene¬
mus. Utrum autẽ ille homo moriturꝰ sit ex
to. non iuestiga re debemꝰ. S si adam moritu¬
rus non erat si non peccasset. multom agis iste
mortem pati non debebit. in qͦ peecatũ ẽe nõ
poterit. qͥa dĩ erit. B. In hoc uolo te aligͣtu¬
lum morari. Siue enim dicatur posse. siue
loquit᷑ non qͣsi de illo qui nonꝗͣ fuerit sicut
hactenꝰ fecimus. s tielud de eo. quem ⁊ cuiꝰ fa¬
eta nouimꝰ. qͥĩ neget illum multa potuisse
facere. q̃ peceata dicimris : Quippe ut alia
taceam. qͦmͦ dicemus eum non potuisse men¬
tiri. qd̾ semꝑ peccatum ẽ Cum enĩ dicat ui¬
deis de patre. si dixero qͥa non scio eum ero sun¬
lis uobis mendax. ⁊ inter hec uerba dicat nõ
scio eum. qͥs eum dicet easdẽ tres nequiuisse
ꝓferre dictiones sine alii u̾bis. ut sic diceret

Expanded text:
te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil possumus, nos ducit ubicunque viam veritatis tenemus. CAPUT ur, non investigare debemus: sed si Adam moriturus non erat, si non peccasset, multo magis iste mortem pati non debebit, in quo peccatum esse non poterit, quia Deus erit. BOS. In hoc volo te aliquantulum morari; sive enim dicatur posse, sive loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, ut alia taceam, quomodo dicemus eum non potuisse mentiri: quod semper peccatum est? Cum enim dicat Judaeis de Patre: Si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax : et inter haec verba dicat: non scio eum: quis eum dicat easdem tres nequivisse proferre dictiones, sive aliis verbis, ut sic diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
bum cum nichil habeat de homine. nepos tam̃
eiꝰ erit silius. Quȩ omia in cõuenientia sunt:
nec incarnatione uerbi contingunt. Est ⁊ aliud
cur magis conueniat in carnari filio quam ałiis
ꝑsonis. quia conuenientiꝰ sonat filium supplica¬
repatri. quam aliam ꝑsonam alii. Item. Nomo
ꝓ quo erat oraturus. ⁊ diabolus quem erat ex-¬
pugnaturꝰ. ambo falsam similitudinem dĩ ꝑ ꝓpͥã
uoluntatem p̃sũpserãt. Unde quasi spetialius
adu̾sus ꝑsonam filii peccauerant. qui uera patͥs
similitudo dr̃. Illi itaq eui specialius fit in iria:
conuenientiꝰ attͥbuitur culpȩ uindicta. aut indul
rit. ad hoc ut necesse sit diuinã ⁊ humanã na¬
turam in unam conuenire ꝑsonam. nec hoc
fieri possit in pluribꝰ ꝑsonis dei. ⁊ hoc conueni¬
entius fieri pateat in ꝑsona uerbi ꝗͣ in aliis. ne
nita ratione: ut neq ad dexterã neq ad si-¬
instram ab illa ine posse decliuare. A Nonego

Expanded text:
bum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen bum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen ejus erit filius: quae omnia inconvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia convenientius sonat Filium supplicare Patri, quam aliam personam alii. Item: Homo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat expugnaturus; ambo falsam similitudinem Dei per propriam voluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus personam Filii peccaverunt, qui vera Patris similitudo creditur. Illi itaque, cui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vindicta, aut indulgrit ad hoc, ut necesse sit divinam et humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necnita ratione, ut neque ad dexteram, neque ad sinistram videam me ab illa posse declinare. ANS. Non ego
Abbreviated transcription (Latin):
querendum ẽ in qua ꝑsona ds̃ qui ẽ tres ꝑsonȩ ho¬
minem assumat. Pures enim ꝑsone nequeunt unũ
euudẽq hominem assumere. inunitatem ꝑsonę.
Quare in una tantũ ꝑsona. fieri necesse ẽ. S de hac
imitate ꝑsonȩ dĩ ⁊ hominis. & in qua ꝑsona dĩ ħ
ad presentem inuestigationem. sufficere puto lo¬
cutꝰ sum. B. Breuit̃ tam̃ hic tange. cur potiꝰ filii
ꝑsona debieat incarnari. qͣm patris ac sp̃s scĩ. A.¬
S. ł quelibet alia ꝑsona incarnetur. erunt duo filii
in trinitate. filiꝰ scilicet dei. qui ⁊ ante incarna¬
tionem filiꝰ ẽ. ⁊ ille qui ꝑ incarnationem filiꝰ erit
uirginis. ⁊ erit in ꝑsonis. q̃ semꝑ equales ẽẽ debẽt.
in equalitas scłm dignitatem natiuitatum. Dig¬
gine. Item si pater fuerit in carnatus. erunt duo
nepotes intrinitate. quia pater erit nepos pa-¬
rentum uirginis ꝑ hominem assumptũ.⁊ uer¬

Expanded text:
quaerendum est in qua persona Deus, qui est tres personae, hoquaerendum est in qua persona Deus, qui est tres personae, hominem assumat. Plures enim personae nequeunt unum eumdemque hominem assumere in unitatem personae. Quare in una persona tantum hoc fieri necesse est. Sed de hac unitate personae Dei et hominis et in qua persona Dei hoc ad praesentem investigationem sufficere puto, locutus sum. BOS. Breviter tamen hic tange cur potius persona Filii debeat incarnari, quam Patris aut Spiritus sancti? ANS. Si quaelibet alia persona incarnetur, erunt duo filii in Trinitate, Filius scilicet Dei, qui et ante incarnationem Filius est; et ille, qui per incarnationeVirginis: et erit in personis, quae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Diggine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater erit nepos parentum Virginis per hominem assumptum; et Ver
Abbreviated transcription (Latin):
uanum aliqͥd sic̃ nubes qđ dixisti nobis. insideles
obicere s. Nicħ solidiꝰ. A. Pinge gͥ nõ suꝑfictã uanita
tem. s suꝑ solidam ueritatem. & dic quia ualde con¬
uenit. ut quem ad modum hominis peccatũ. ⁊ causa
nr̃e dãpnationis. pͥncipium sumpsit a femina. ita
medicina peccati. ⁊ causa nr̃e saluationis nascatur
de femina. Ac ne mulieres desꝑent se ꝑtinere ad sor¬
tem beatoꝵ. qm̃ de femina tantũ malũ ꝓcessit. o¬
portet ut ad reformandã spem earũ de muliere tantũ
bonum ꝓcedat. Pinge ⁊ hoc. Si uirgo erat q̃ causa
fuit humano generi totius mali. multo magis
decet ut uirgo sit. q̃ causa erit totiꝰ boni. Hoc
qͦq pinge. Si mulier quam fecit ds de uiro sine
femina ẽ de uirgine. cõuenit ualde ut uir qͦq
qͥ fiet de femina sine uiro fiat de uirgine. Sed
uirgine muliere uasci debet. ista nc̃ suffitiant.B.
Ualde pulchre ⁊ rationabiles st̃ istę picture. A. Nẽ qͦq¬

Expanded text:
vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles otem, sed super solidam veritatem, et dic quia valde convenit ut quemadmodum hominis peccatum et causa nostrae damnationis initium sumpsit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo erat, quae causa fuit humano generi totius mali; multo magis decet ut virgo sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit Deus de viro sine femina, facta est de virgine; convenit valde ut vir quoque, qui fiet de femina, sine viro fiat de virgine. Sed  homo de virgine muliere nasci debet, ista nunc sufficiant. BOS. Valde pulchrae et rationabiles sunt istae picturae. 89
Abbreviated transcription (Latin):
Beue ꝓcedis. A. Uerum non ẽ opus multo labore. ut
ostendatur quia mundius ⁊ honestiꝰ ꝓcreabitur homo
ille. de solo uiro uł femina. quã deꝰ ꝯmistione utriꝰ¬
q sic̃ om̃s alii filii hominũ. B. Sufficit. A. Aut gͦ de
solo uiro. aut de sola femina assum̃dꝰ ÷ .B. aliunde
ñ potest. A. Quattix or modis potest d̃s hominẽ fa-¬
cere. Uidelicet aut de uiro ⁊ femina sic̃ fecit euã.¬
aut de femina sine uiro qd̃ ñ dũ fecit. Ut gͥ hũc
qͦq modum probet suę subiacere potestati. ⁊ ad ħ
ipsum opus dilatum ẽẽ. nil conuenientiꝰ quã ut de
femiua sine uro assumat illũ hominem quem que¬
rimus. U trum autem de uirgine. aut de ñ uirgi¬
ne digniꝰ hoc fiat. non ẽ opꝰ disputare. s sine omin
dubitatione asserendum ẽ. quia de uirgine deum
hominem nasci oportet. B. Scdm placitum cordis
mei loqueris. A. Est ne hoc solidum qđ diximꝰ. aut

Expanded text:
Bene procedis. ANS. Verum non est opus multo labore, ut Bene procedis. ANS. Verum non est opus multo labore, ut ostendatur quia mundius et honestius procreabitur homo ille de solo viro vel femina, quam de commistione utriusque, sicut omnes alii filii hominum. BOS. Sufficit. ANS. Aut ergo de solo viro, aut de sola femina assumendus est. BOS. Aliunde non potest. ANS. Quatuor modis potest Deus facere hominem; videlicet aut de viro et de femina, sicut aaut de femina sine viro, quod nondum fecit. Ut igitur hunc quoque modum probet suae subjacere potestati, et ad hoc ipsum opus dilatum esse; nihil convenientius quam ut de femina sine viro assumat illum hominem quem quaerimus. Utrum autem de virgine, aut de non virgine dignius hoc fiat, non est opus disputare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virgine Deum hominem nasci oportet. BOS. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicarent᷑ homines facere uoluit. nͥ de ipso
aꝑte monstrauit. se ñ nͥ de adã uoluisse facere.
qd̾ de humana uata facturꝰ erat. Quappt̃ si genꝰ
ade ꝑ aliquem releuat᷑ hominẽ. qͥ ñ sit de eodem
genere: ñ in illã dignitatẽ quã habiturꝰ erat si ñ
peccasset adam. ⁊ idõ ñ integre restaurabit᷑. & dĩ ꝓpositũ
desicere uidebit᷑. q̃ duo iuquenientia sunt. Ergo necesse ẽ
ut de adã assumat᷑ hõ ꝑ quẽ restaurandum ẽ genꝰ ade .D.
Sirationeni seqͥmi sic̃ ꝓposumꝰ. hoc ineuitabilit̾ oportet
cẽ.A. Inuestigemꝰ nẽ utrũ assumenda sit adõ natura ho¬
minis. de patre ⁊ matre sic̃ alii st̃ homines. aut de ui¬
ro sine fenina. aut de femina sine uiro. Nã qͦcq mͦ ex
ins trib modis sit. de adã ⁊ de ena erit. de qͥb ẽ om̃is
homo utriꝰq sexꝰ. nec aliqͥs modꝰ ex tribus istis facilior
est dõ quam aluis. ut eo modo potiꝰ debeat assumi. R

Expanded text:
multiplicarentur homines, facere voluit nisi de ipso, multiplicarentur homines, facere voluit nisi de ipso, aperte monstravit se nonnisi de Adam voluisse facere quod de humana natura facturus erat. Quapropter si genus Adae per aliquem relevatur hominem, qui non sit de eodem genere; non in illam dignitatem quam habiturum erat, si non peccasset Adam, et ideo non integre restaurabitur, et Dei propositum deficere videbitur, quae duo inconvenientia sunt: ergo necesse est ut de Adam assumatur homo, per quem restauretur genus Adae. BOS. Si rationem sequimur, sicut proposuimus, hoc inevitabiliter oportet esse. ANS. Investigemus nunc utrum assumenda sit a Deo natura hominis de patre et de matre, sicut alii sunt homines; aut de viro sine femina, aut de femina sine viro. Nam quocunque modo ex his tribus modis sit, de Adam et Eva erit, de quibus est omnis homo utriusque sexus; nec aliquis modus ex tribus his facilior est Deo quam alii, ut eo modo potius debeat assumi. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
non debebit satisfacere ꝓ eo: qͥa ñ erit de illo. Sic̃
cnĩ rectum ẽ: ut ꝓculpa hominis homo satisfa¬
ciat᷑: ita necesse ẽ ut satisfaciens. Idõ sit qͥ peccor
ant eiusdẽ generis. Alit̃ nãq nec adam noc genꝰ eiꝰ
satissatiet ꝓse. Ergo sic̃ de adam ⁊ eua pec catũ
in õs hoĩes ꝓpagatum ẽ ita nullus uł ipsi. ł qui¬
de illis nascit᷑. ꝓ peccato hominũ satisfacere de¬
bet. Qm̃ gͦ illi nequeunt. necesse ẽ ut de illis sit. qͥ
hoc faciet. Ampliꝰ. Sic̃ adã ⁊ totiun genꝰ eiꝰ. ꝑ se ste¬
tiss sine sustentatione alt̾us ciratę si ñ peccasset
ita oportet ut si idẽ genꝰ resurgit pꝰ casũ. ꝑ se re
surgat ⁊ releuet᷑. Nam ꝑ quẽcũq in statũ suum
restĩtuat᷑. ꝑ illũ utiq stabit. ꝑ quẽ statũ suum
recuꝑabit. Ds̃ etiam quando humanã naturam
pͥmitꝰ fec̃ in solo adã. nec feminã ut de utͦq sexu

Expanded text:
non debebit satisfacere pro eo, quia non erit de eo. Sicut non debebit satisfacere pro eo, quia non erit de eo. Sicut enim rectum est ut pro culpa hominis homo satisfaciat; ita necesse est ut satisfaciens idem sit qui peccator aut ejusdem generis: aliter namque nec Adam, nec genus ejus satisfaceret pro se. Ergo sicut Adam et Eva peccatum in omnes homines pe illis nascitur, pro peccato hominum satisfacere debet. Quoniam ergo illi nequeunt, necesse est ut de illis sit qui hoc faciet. Amplius: sicut Adam, et totum genus ejus, per se stetisset sine sustentatione alterius creaturae, si non peccasset: i quemcunque in statum suum restituatur, per illum, utique stabit, per quem statum suum recuperabit. Deus etiam, quando humanam naturam primitus fecit in solo Adam, nec feminam, ut de utroque sexu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ fieri uecesse ẽ. Nam ds̃ ñ faciet quia uon debebit. ⁊ hons
non fatiet: quia non poterit. Ut gͦ hoc fatiat ds̃ homo
necesse ẽ eundẽ ipsum ẽẽ ꝑfectum dm̃ & ꝑfectũ homi¬
nem qui hanc satisfationem facturiis ẽ : qm̃ facere
ea non potest nͥ uerꝰ ds. nec debet insi uerus homo
Qm̃ gͦ seruata integritate utriꝰq nat᷑ȩ. necesse ẽ inue¬
mri dm̃ hominem. non minꝰ ẽ necesse has dus na¬
turas integras conuenire in unam ꝑsonam. quẽ¬
admodum corpus ⁊ anima rationalis conueniunt
in unum hominẽ. qm̃ alit̾ fieri nequit. ut idẽ ipse
sit ꝑfectus ds. ⁊ ꝑfectꝰ homo. B. Totum mͥ placet qd̾
dicis.A. Restat nc̃ querere. unde ⁊ qͦmͦ assumet ds̃
humanam naturam. aut enim assumet eã de adĩ
aut faciet nouum hominem quemadmodũ fecit
adam de nullo alio homine. S si nouum homi¬
nem facit non ex ade genere. non ꝑtinebit ad ge¬
nus humanum qd̾ natum ẽ de adam. Quare

Expanded text:
esse est. Nam Deus non faciet, quia non debebit; et homo non faciet, quia non poterit: ut ergo hoc faciat Deus homo, necesse est eumdem ipsum esse perfectum Deum, et perfectum hominem, qui hanc satisfactionem facturus est: quoniam eam facere non potest, nisi verus Deus; nec debet, nisi verus homo servata integritate utriusque naturae, necesse est inveniri Deum hominem; non minus necesse est has duas naturas integras convenire in unam personam, quemadmodum corpus et anima rationalis conveniunt in unum hominem: quoniam aliter fieri nequit ut idem ipse sit perfectus Deus et perfectus homo. BOS. Totum mihi placet quod dihumanam naturam. Aut enim assumet eam de Adam, aut faciet novum hominem, quemadmodum fecit Adam de nullo alio homine. Sed si novum hominem facit non ex Adae genere, non pertinebit ad genus humanum, quod natum est de Adam: quare
Abbreviated transcription (Latin):
constituit sibi p̃clarum palacium. qd̾ dr̃
compleri. Porro hunc numerũ uoluit consta¬
re ex angłis ⁊ hominib. Ipsum autẽ numerũ
det̾minauit in nouem quidẽ ordinib angłorum
⁊ decimo hominum. D. Quare noue
enim numero t̾nariꝰ t̃cio fit repetitꝰ.. d. Qre
uno hominum: m. ꝓpt̃ unitatẽ. Ut unitas in
trinitate ab angłis ⁊ hominib laudaret᷑. cole¬
ret᷑. adoraret᷑. D. Cur numerum electorũ no
d. Quando facti sunt angłi :: M sum dictum

Expanded text:
constituit sibi praeclarum palatium, quod dicitur compleri. Porro hunc numerum voluit constare ex angelis et hominibus. Ipsum autem numerum determinavit in decem, novem quidem ordinibus angelorum, et decimo hominum. D. Quare novemenim numero tenarius tertio fit repetitus. D. Quare uno hominum?--M. Propter unitatem, ut unitas in Trinitate ab angelis et hominibus laudaretur, coleretur, adoraretur. D. Cur numerum electorum volD. Quando facti sunt angeli?--M. Cum dictum
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ ad ueniam peccati sui. ꝑtingere potuisse mõ¬
trasti. A. Qd iam queris ampliᷤ : Ecce uides qͦmͦ
rationabilis necessitas ostendat ex hominib. ꝑfi¬
ciendam ẽẽ suꝑnam ciuitatem. nec hoc posse
fieri. nͥ ꝑ remissionem peccatoꝵ. quam hõ nul¬
dicit certa ẽẽ. qm̃ dm̃ mentiri nequit. Et sapi¬
eut̾ ẽẽ facta q̃ fecit. dubitandũ ñ ẽ. quãuis nõ¬
eoꝵ ratio intelligat᷑ a nob̃. B. Uerum ẽ qd̾ dicis
nec aliqͣtenꝰ qđ dixit ẽẽ uerum. aut qđ fecit ra¬
tionabilit̾ ẽẽ factum dubito. Sed hoc postulo. ut
qđ quasi non debere. aut non posse fieri uidet᷑
infidelib. infide xp̃iana. hoc mͥ qua ratione fi¬
eri debeat. aut possit aꝑias. non ut me in fids

Expanded text:
peccati sui pertingere potuisse monstrasti. ANS. Quid jam quaeris amplius? Ecce jam dives quomodo rationabilis necessitas ostendat ex hominibus perficiendam esse supernam civitatem, nec hoc posse fieri nisi per remissionem peccatorum, quam homo nuldicit, certa esse, quoniam Deus mentiri nequit, et sapienter esse facta quae fecit, dubitandum non est, quamvis eorum ratio non intelligatur a nobis. BOS. Verum est quod dicis: nec aliquatenus quod dixit, esse verum; aut quod fecit, rationabiliter esse factum, dubito. Sed hoc postulo, ut quod quasi non debere: aut non posse fieri videtur infidelibus; in fide Christiana hoc mihi qua ratione fieri debeat, aut possit, aperias
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ suꝑare. &̃ delere peceata eoꝵ. qui eũ occider̃t:
Aut si alieuiꝰ eoꝵ peccatum delet. qͦmͦ potest ali¬
oꝵ qͦq hominum aliquot cdelere: Credimꝰ enĩ
quia ⁊ multi ex illis saluati sunt & ĩnumera¬
biles alii saluantur. A. hanc questionem soluit apłs
qui dixit. quia si cognouissent: nũꝗͣ głiȩ dñ eru
cisixissent. Tantũ nanq differunt. scienter faetũ
peceatũ. ⁊ qd ꝑ ignorantiã fit. ut malũ qd̃
nunquã facere possent. ꝓ nimietate sua si cognos¬
ceretur ueniale sit. quia ignorant̃ factum ẽ. Dm̃
enim occidere nullus homo non quã scient̃ saltẽ
uelle posset. ⁊ idõ qui illum eeciderunt ignorant̃.
ñ in illud infinitum peccatum. cui nulla alia
sidauimꝰ eiꝰ magnitudinem. ad uidendũ ꝗͣ bona
eẽt uita illa. seđm hoc qd̾ ignorant̃ factum est.

Expanded text:
ejus superare et delere peccata eorum qui eum occiderunt? Aut si alicujus eorum peccatum delet, quomodo non potest aliorum quoque hominum aliquod delere? Credimus enim quia et multi ex illis salvati sunt, et innumerabiles alii non salvantur . ANS. Hanc quaestionem solvit Apostolus, qui dixit: quia si cifixissent . Tantum namque differunt scienter factum peccatum, et quod per ignorantiam fit: ut malum, nunquam facere possent pro nimietate sua, si cognosceretur, veniale sit, quia ignoranter factum est. Deum enim occidere nullus homo unquam, scienter saltem, velle posset: et ideo qui illum occiderunt ignoranter, non in illud infinitum peccatum, cui nulla alia sideravimus ejus magnitudinem ad videndum quam bona esset vita illa, secundum hoc quod ignoranter factu
Abbreviated transcription (Latin):
istud solum. Qd̾̃ ñ solum de occisione eius s ⁊ de qua¬
libet parua lesione. q̃ illum tangeret. respondore ine
estiino debere. A. Recte existimas. S die mͥ cur ita
cortuũ iudicat. ut plꝰ horreat utiũ peccatum in le¬
sione huiꝰ hominis. qͣm alia omĩa q̃ extͣ ꝑsonan¬
cogitari possũ. c̃ om̃ia q̃cq fiuut peccata. contra¬
bilit̾ suꝑat om̃ia illa q̃ extra ꝑsonã illiꝰ cogitari pos¬
sũ. A. Q iud dices ad hoc quia sepe libent̃ aliquis patit᷑
quasdã in suas molestias ꝑsona. ne maiora patiatur
in reb sitis : B. Qͥ a ds̃ non eget hac scientia. cuiꝰ po¬
testati cuncta subiacent. sic̃ tu supͣ cuidã mee int̃¬
rogationi respondisti.A. Bene respondes. U̾idemꝰ gͦ

Expanded text:
istud solum. Quod non solum de occisione ejus, sed et de qualibet parva laesione quae illum tangeret, respondere me existimo debere. ANS. Recte existimas: sed dic mihi cur ita cor tuum judicat, ut plus horreat unum peccatum in laesione hujus hominis, quam alia omnia quae cogitari possurabiliter superat omnia illa, quae extra personam illius cogitari possunt. ANS. Quid dices ad hoc, quia saepe libenter aliquis patitur quasdam in sua persona molestias, ne majores patiatur in rebus suis? BOS. Quia Deus non eget hac patientia, cujus potestati omnia subjacent, sicut tu supra cuidam meae interrogationi respondisti
Abbreviated transcription (Latin):
nũ tam bonũ ẽ. ꝗͣ mala ẽ eiꝰ destrutio. plus ẽ boñ
ĩcõꝑabilit̾. quã sint ea peccata mala. q̃ sine estuna¬
tione suꝑat eiꝰ intentio. A. Uerũ dicis. Cogita etiã
qͥa peccata tantũ st̃ odibilia. quantũ st̃ mala.
Et uita ista tantum amabilis. ꝗͣtum ẽ bona. Unde
sequit᷑ quia uita ista plus ẽ amabił. quã sint pec¬
cata odibilia. B. Non possũ hoc intelligere. A. Putas¬
ne tantũ bonũ tam amabile posse sufficere. ad sol¬
uendum qd debetur ꝓ peccatis tociꝰ mundi .B. Im¬
Si gͦ dare. uita ẽ mortem acciꝑe. sic̃ datio huiꝰ uitȩ p̾ua¬
let om̃ib bominum peccatis. ita ⁊ acceptio mortis.

Expanded text:
jus tam bonum est, quam mala est ejus destructio, plus est bonum incomparabiliter, quam sint ea peccata mala, quae sine aestimatione superat ejus interemptio. ANS. Verum dicis. Cogita etiam quia peccata tantum sunt odibilia, quantum sunt mala: et vita ista tantum amabilis est, quantum est bona. Unde sequitur quia vita ista plus est amabilis quam sint peccata odibilia. BOS. Non possum hoc non intelligere. ANS. Putasne tantum bonum tam amabile posse sufficere ad solvendum quod debetur pro peccatis totius mundi? BOS. ISi ergo dare vitam, est mortem accipere: sicut datio hujus vitae praevalet omnibus hominum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rit iusticiam. om̃s iniusticias eiꝰ tradi obliuioni.
Aihoc ñ dr̃ nͥ illis qͥ aut expectauer̃t xp̃m anteqͣm
sola ratione. utrũ aduentꝰ eiꝰ ad saluationẽ homi¬
num ẽẽt. necessariꝰ q̃ rere ꝓposuimꝰ: B. Ita fecimꝰ. A.

Expanded text:
rit justitiam, omnes injustitias ejus tradi oblivirit justitiam, omnes injustitias ejus tradi obliviitur nisi illi, qui aut exspectaverunt Christum, antequam sola ratione, utrum adventus ejus ad salvationem hominum esse necessarius, quaerere proposuimus. BOS. Ita fecimus. A
Abbreviated transcription (Latin):
docet. ut c̃ seruo tuo idẽ homo homini fatias. qđ
tͥ ab illo fieri uis. ⁊ qͥa qui nõ uult dare qđ habx:
non debet acciꝑe qđ non habet. De dimissione uͦ
breuit̃ dico. qͥa nullatenꝰ ꝑtinet ad te uindietã sic̃
supͣ diximus. qm̃ nec tu tiuis es. nec ille tius aut su¬
us qui tͥ fecit inuiriam. s uniꝰ dñi serui facti. ab
illo le nichilo estis. Et si de conu̾so tuo te uindi
debes. cui uibenti totum qđ es.⁊ qđ habes. ⁊ qđ potes
debes P. Nichil iam audeo in oñib his dicere me
dare dõ qđ ñ debeo. A. Quid gͦ soluas dõ ꝓ peccato
tuo:. B. Si me ipsum ⁊ quicqͥd possũ etiã quãdo
ñ pecco. illi debeo ne peccẽ. nichil habeo qd̾ ꝓ pec¬
cato reddam. A. Qͥd gͦ erit de te : Quomͦ poteris
saluus ẽẽ : B: Si rationes tuas considero: ñ uideo qͦmͦ.
Si aut̃ ad fidem meam recurro: in fide xp̃iana quȩ
legimꝰ si inuistꝰ conu̾sus fuerit ab iniusticia ⁊ fece¬

Expanded text:
docet ut converso tuo, id est homo homini facias, quod docet ut converso tuo, id est homo homini facias, quod tibi ab illo vis fieri; et quia qui non vult dare quod habet, non debet accipere quod non habet. De dimissione vero breviter dico quia nullatenus pertineret ad te vindicta, sicut supra diximus, quoniam nec tu tuus es; nec ille tuus aut suus, qui tibi fecit injuriam, sed unius Domini servi facti, ab illo de nihilo estis: et si de conservo tuo te vindidebes: cui jubenti, totum quod es, et quod habes et quod potes, debes? BOS. Nihil jam audeo in his omnibus dicere me dare Deo, quod debeo. ANS. Quid ergo solves Deo pro peccato tuo? BOS. Si meipsum, et quidquid possum, etiam quando non pecco, illi debeo, ne peccem; nihil habeo quod pro peccato illi reddam. ANS. Quid ergo erit de te? quomodo poteris salvus esse? BOS. Si rationes tuas considero, non video quomodo. Si autem ad fidem meam recurro; in fide Christiana, qlegimus, si injustus conversus fuerit ab injustitia sua, et fece
Abbreviated transcription (Latin):
dimittendi.⁊ obedientiam. A: Quid in õib
his das dõ: B An ñ honoro dm̃. quando ꝓpter
timorem eiꝰ. ⁊ amorem in cordis contͥtione leti¬
ciam temꝑalem abitio. in abstinentiis ⁊ labo¬
rib delectationem ⁊ quietem huiꝰ uitę calco.
in dando oe dimittendo q̃ mea sunt largien¬
do. in obedientia me ipsum illi subitio.A.
Cũ reddis aliqͥd qđ debes. deo etiam si nõ pec¬
casti. non debes hoc cõputare ꝓ debito. qd de¬
bes ꝓ peccato. Omĩa aut̃ ista debes q̃ dicis.
Tantꝰ nanq debet ẽẽ in hac mortali uita amor
⁊ ad qd̃ ꝑtinet oratio desidĩum ꝑuemendi.
ad id ad qd̃ factus es. ⁊ dolor quia nondũ ibi
es. ⁊ tim or neñ ꝑtienias. ut nullã leticiã sen¬
tire debeas nͥ de hiꝰ q̃ tͥ aut auxiliũ aut spe
dant ꝑueniendi. Non enĩ mereris habere
tem & delectationes mundanas. q̃ ammũ ab illa
uera quiete ⁊ delectatione reuocant. fugere. nisi
qͣntum ad intentionem illuc ꝑueniendi cognoseis

Expanded text:
tendi et obedientiam. ANS. Quid in his omnibus das Deo? BOS. An non honoro Deum, quando, propter timorem ejus et amorem, in cordis contritione laetitiam temporalem abjicio, in abstinentiis et laboribus delectationes et quietem ejus vitae calco, in dando et dimittendo quae mea sunt largior, in obedientia meipsum illi subjicio? ANS. Cum reddis aliquid quod debes Deo, etiamsi non peccasti, non debes computare hoc pro debito quod debes pro peccato. Omnia autem ista debes Deo, quae dicis. Tantus namque debet esse in hac mortali vita amor; et, ad quod pertinet oratio, desiderium perveniendi ad id ad quod factus es; et dolor, quia nondum ibi es; et timor, ne non pervenias; ut nullam laetitiam sentire debeas, nisi de his quae tibi aut auxilium, aut spem dant perveniendi. Non enim mereris habere tem, et delectationes mundanas, quae animum ab illa vera quiete et delectatione revocant, fugere: nisi quantum ad intentionem illuc perveniendi cognoscis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. B. Quauis hoc in xp̃o semꝑ fuisse non
dubitarem. ⁊dõ tam̃ q̃siui. ut de hoc qͦq rationẽ
audirẽ. Sepe nãq aliqͥd ẽẽ certi sumus: ⁊ tamen
me qͦmͦ mors eiꝰ. p̃ualeat numero ⁊ magintudini
peccatoꝵ om̃iũ. cũ unũ qd̾ putamꝰ leuissimũ pec¬
catum.tam infinitũ monstres. ut si numerꝰ obten¬
datur infinitꝰ mundoꝵ qui sic pleni ft̃ creaturis
sic̃ ẽ iste. nec possint seruari quin redigat᷑ in nichi¬
lũ. nͥ faciat aliqͥs aspectũ unũ contͣ uoluntatem dĩ:

Expanded text:
o semper fuisse non dubitarem, ideo tamen quaesivi ut de hoc quoque rationem audirem. Saepe namque aliquid esse certi sumus; et tamen me quomodo mors ejus praevaleat numero et magnitudini peccatorum omnium; cum unum quod putamus levissimum peccatum tam infinitum monstres, ut si numerus obtendatur infinitus mundorum, qui sic pleni sint creaturis, sicut iste est, nec possint servari quin redigantur in nihilum, nisi faciat aliquis aspe
Abbreviated transcription (Latin):
& resurgere. Siue aut̃ animã suã ponat nullo
alio fatiente. suie aliꝰ hoc faciat. ut eã ponat
ipso ꝑmittente. quantũ ad potestatem nichil
differt. B. Non ẽ dubiũ .A. Si gͥ uoluerit ꝑmit¬
tere. poterit occidi. ⁊ si noluerit: ñ poterit.
aliqͥd habere. ꝗͣ quicqͥd subdeo ẽ qd̾ sponte det ⁊
non ex debito dõ. B.Ita ẽ. A. hoc aut̃ sub illo. nec
extra eum inueniri potest. B. Uerum ẽ. A. In
ipso gͥ inueniendũ ẽ . B. Sic sequit᷑.A. Aut gͥ se¬
ipsum aut aliqͥd de se dabit.B. Nõ possũ alit̾
intelligere. A. Querendum ñc ẽ. cuiꝰ modi ẽẽ
debebit ħ datio. Dare namq se non poterit dõ.

Expanded text:
t resurgere. Sive autem animam suam ponat nullo t resurgere. Sive autem animam suam ponat nullo alio faciente, sive alius hoc faciat ut eam ponat ipso permittente; quantum ad potestatem nihil differt. BOS. Non est dubium. ANS. Si igitur voluerit permittere, poterit occidi: et, si noluerit, non poterit. aliquid habere, quam quidquid sub Deo est; quod sponte det, et non ex debito, Deo. BOS. Ita est. ANS. Hoc autem nec sub illo, nec extra illum inveniri potest. BOS. Verum est. ANS. In ipso igitur inveniendum est. BOS. Sic sequitur. ANS. Aut igitur seipsum, aut aliquid de se dabit. BOS. Non possum aliter intelligere. ANS. Quaerendum est nunc cujusmodi haec datio debebit esse. Dare namque s
Abbreviated transcription (Latin):
tu ẽẽt. non tam̃ minꝰ homo eẽt uerꝰ. & quando
mortales in incorruptibilitatẽ resurgent. non
minus erunt ueri homines. Nam si ꝑtineret ad
ueritatẽ humanȩ nat̾e᷑ mortalitas. nequaqͣm
ad sinceritatem humane nateͤ corruptilibili¬
tas. siue incorruptibilitas. qm̃ neut᷑ facit aut de¬
struit hominem. S altera ualet ad eiꝰ miseriam.
tione. a philosophis qui nõ crediderunt. totum
hominẽ aliquando potiusse. aut posse ẽẽ mor¬
talem. Quare nõ sufficit ad monstrandũ illũ
hominem debere mortalẽ ẽẽ. hoc quia uerꝰ hõ
erit. B. Quere gͦ tualiã rationem. quia ego il¬
lam nescio. si tu nescis. qua ille ꝓbatur posse
mori. A. Dubium non ẽ. qͥa sic̃ ds̃ ds̃ erit. ita
om̃ip̃s erit. B. uerum ẽ. A. Si gͦ uolet pot̾i̾t
animã suam ponere. & iterum assumere .B.
Si hoc ñ potest: non uidet᷑ qd̾ sit om̃ip̃s. A. Po¬
terit gͥ nonꝗͣ mori si uolet. ⁊ poterit mori

Expanded text:
ta esset; non tamen minus homo esset verus: et quando ta esset; non tamen minus homo esset verus: et quando mortales in incorruptibilitate resurgent, non minus erunt veri homines: nam si pertineret ad veritatem humanae naturae mortalitas, nequaquam ad sinceritatem humanae naturae corruptibilitas, sive incorruptibilitas: quoniam neutra facit aut destruit hominem; sed altera valet ad ejus miseriam, tione a philosophis, qui non crediderunt totum hominem aliquando potuisse aut posse esse immortalem. Quare non sufficit, ad demonstrandum illum hominem debere mortalem esse, hoc quia verus homo erit. BOS. Quaere ergo tu aliam rationem, quia ego illam nescio si tu nescis, qua ille probetur posse mori. ANS. Dubium non est quia sicut Deus erit, ita omnipotens erit. BOS. Verum est. ANS. Si ergo volet, poterit animam suam ponere, et iterum sumere. BOS. Si hoc non potest, non videtur quod sit omnipotens. ANS. Poterit igitur nunquam mori, si volet; et poterit mori
Abbreviated transcription (Latin):
possit hominem. cur non tales fecit angłos. &
duos pͥmos homines. ut similit̃ & peccare non
possent. ⁊ de iusticia sua landandi eẽnti. A. Intelli¬
gis q̃ dicis .B. Uideor mͥ intelligere: ⁊ iccͥco quero
de homine isto dicimus. Et si queris cur ñ uel
de tot. quot sunt ꝑsonȩ dei. uł saltem de uno
hoc fecit. respondeo quia ratio tunc fieri nulla¬
tenꝰ hoe exigebat. s om̃ino qr d̾̃s nchil sine rati¬
one facit ꝓhibebat. B. Erubesco quia hoc q̃siui.
dio q̃ dictinꝰ eras. A. Dicamus gͦ quia mori ñ de¬
bebit. qm̃ non erit peccator. B. Concedere me o¬
portet. A Nunc autem restat indagare utrũ¬
possit mori. scđm humanam naturam. Nã scd̃
diuinam sẽꝑ incorruptibilis erit. B. De hoc cur
dubitare debemꝰ. cur ipse uerus homo facturꝰ
sit. ⁊ om̃is homo natalit̾ mortalis sit .A. Non
puto mortalitatẽ ad purã. s ad corruptam
hominis nat᷑am ꝑtinere. Quippe si nonꝗͣ pecca¬
s homo : & ĩmortalitas ipsius. iminutabilit̾ sirma¬

Expanded text:
 hominem, cur non tales fecit angelos et duos primos homines, ut similiter et peccare non possent, et de justitia sua laudandi essent? ANS. Intelligis quae dicis? BOS. Videor mihi intelligere, et idcirco quaero de homine isto dicimus: et si quaeris cur non de tot quot sunt personae Dei, vel saltem de uno hoc fecit, respondeo: quia ratio tunc fieri nullatenus hoc exigebat, sed omnino quia Deus nihil sine ratione facit prohibebat. BOS. Erubesco quia hoc quaesivi: dic quae dicturus eras. ANS. Dicamus ergo quia mori non debebit, quoniam non erit peccator. BOS. Concedere me oportet. CAPUpossit mori secundum humanam naturam: nam secundum divinam incorruptibilis semper erit. BOS. De hoc cur dubitare debemus; cum ipse vetus homo futurus sit, et omnis homo naturaliter mortalis sit? ANS. Non puto mortalitatem ad puram, sed ad corruptam hominis naturam pertinere. Quippe si nunquam peccasset homo, et immortalitas ipsius immutabiliter firma
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. D. Cũ scõ omĩa. uł sũma clementia de lͥ¬
patre predicetur : quare ñ mat̾ uocat᷑ :. Al Qi
generatio principalit̃ ã patre ꝓcedit. D: Cũ uͦ ue¬
ritas uł sapientia. de filio dicat᷑ : cur nõ filia ap¬
pellat᷑.: M: Idõ qd̾ filiꝰ similior ẽ patri quã filia¬

Expanded text:
. D. Cum omnipotentia et summa clementia de Patre praedicetur, quare non mater vocatur?--M. Quia generatio principaliter a Patre procedit. D. Cum vero veritas, vel sapientia, de Filio dicatur, cur non filia appellatur?--Quia Filius similior est Patri quam Filia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nͥ ds̃. B. uerum ẽ. A. Non gͦ potest hanc satisfai¬
tionem facere nͥ ds̃. B. Sic sequitur. Ais nec fac̾e
illam debet nͥ homo. Alioqͥn non satis facit homo.
.b. Non uidet᷑ aliqͥd ustiꝰ. A. Si gͦ sic̃ constat necẽe
ẽ ut de hominib ꝑficiat᷑ illa suꝑna ciuitas. necħ
ẽẽ ualet. nͥ fiat p̃dicta satisfatione ꝗͣ nec potest fa¬
cere nͥ d̾s. nec debet nͥ homo. necesse ẽ ut eã faciat
ds̃ homo. B. b enedictꝰ d̃s̃. iam magnum qͥd dã in uo

Expanded text:
. BOS. Verum est. ANS. Non ergo potest hanc satisfactionem facere, nisi Deus. BOS. Sic sequitur. ANS. Sed nec facere illam debet, nisi homo; alioquin non satisfacit homo. BOS. Non videtur aliquid justius. ANS. Si ergo, sicut constat, necesse est ut de hominibus perficiatur illa superna civitas; nec hoc esse valet, nisi fiat praedicta satisfactio, quam nec potest facere nisi Deus, nec debet nisi homo; necesse est ut eam faciat Deus homo. BOS. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
retribuere deberet. nec ut sibi retribueret᷑
dare indigeret. B. Aꝑte nẽ uideo. quia nulla
ratione se ipsum morti ex debito. sicut ratio
mea uidebatur monstrare debęqͣt ad honorẽ
dĩ. ⁊ tam̃ facere debuit qd̃ fecit. A. Honor
utiq ille tociꝰ ẽ tͥnitatis. Quare qm̃ idẽ ipse

Expanded text:
retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitati