comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
languidũ curauit: qr et hic turbas de qͥnz
panib ꝑauit. Nam et suꝑ fenũ discũbebãt.
Carnalr̾ gͦ sapiebant: et in camalibus
quiescebant. Om̃is euĩ caro: fenũz. Que
mãducare: Intelligũtur gͦ quedã secretio¬
ra intelligentie: q̃ ml̾itudo nõ p̃t capere
Qͥd gͦ iestat nͥ ut secretiora ĩtelligentie q̃
ñ p̃t caꝑe multitudo ilus credãtur qͥ ydonei
st̾ et alios doce : sicut erant aplĩ: Unde¬
et duodecim cophini ĩpleti st̃. Etm est hox
⁊ mirabilr̾: qr magnũ fcm̃ ⁊̃: et utiliter.
qr spuitali fcm̃ est. Qͥ tũc uiderũt adeui¬
rati st̾: nos aũt non miranur cũ audimus.
Fcm̃ est enĩ ut illi uiderent scriptũ ÷ aũt ut noꝰ
audireremꝰ. Qd̃ in illis oculi ualuerũt: hoc
in nobis fides. Ceruimꝰ qͥppe aĩo qd̃ oculis non
potuinꝰ: et p̾lati illis sumiꝰ ⁊ qũi de nob̾ dcm̃ est.
bĩ qui nõ uiderũt et crediderũt. Addo aũt. qr for
de intellerimꝰ qd̃ illa tͦła nõ intellenit: et uere¬

Expanded text:
languidum , qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant: carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae  non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secret capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant Apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos autem non miramur cum audimus. Factum est audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intellexim
Abbreviated transcription (Latin):
b p̾ssus ẽ: longo langore fatigat᷑. Et du¬
rum cor: ignis purgatõnis durior ꝯ cre¬
mat. Qr diuina dispensacõne agitur: ut
ꝓ liuiora uicia egritudo ꝓlirior exurat. Qͥs
cui seruiuit ĩ uita. Nec uidit ut uitam
fĩtditus ꝑderet: s ut cui seruierat sciret:
sciendo resisteret: ipũ q resistendo suꝑa¬
ret. Et eũ aquo prius nõ usdens tene¬
batur: uidit postea ne teneretur. Q gͦ
liug uatrare uiscera mĩe diuine suffi

Expanded text:
bus pressus est, longo languore fatigatur, et dubus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quiscui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae mi
Abbreviated transcription (Latin):
ceat. Cũq hũc fres ut signũ sͥ cuicis im¬
pͥmeret admonerent: rñdebat uͥtute qͦ
poterat dicens. Uolo me signare s ñ pos¬
sum: qr a dracone pͥmor. Spume oris eiꝰ
faciẽ meã liuiũt: guttur meũ eius ore
suffocat᷑. Ecce ab eo mea brachia cõpͥmũ¬
tur: qr iam et caput meũ ĩ suo ore absor¬
buit. Cũq hoc ille pallens. treneus et
moriens dicẽt ⁊ ceperũt fres uehem̃tius
or̃onib insiftere: et opp̾ssũ draconis pre¬
sentia suis p̾cib adiiuare. Tũc repente
liberatꝰ: magnis uocib cepit claniare
dicens. Deo gr̃as. ecce discessit: ecce exiit.
Ante or̃ones ur̃as fugit draco: qͥ me acce¬
ꝑat. Mox aũt seruiturũ se deo: et ẽẽ mo¬
nachũ deuouit. Atq a tp̃e illo ũcusq febͥ¬
b p̾mit᷑: dolorib fatigatur. Morti qͥdẽ
substractus3: s adhuc pleuiꝰ uite redditꝰ
nõ est. Qi enĩ longis et diuturus ĩiqͥtati¬

Expanded text:
ceat. Cumque hic, fratres, ut signum sanctae crucis imceat. Cumque hic, fratres, ut signum sanctae crucis imprimeret, admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia dracone premor: spuma oris ejus faciem meam linivit, guttur meum ore ejus suffocatur, ecce ab eo brachia mea comprimuntur, quia jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens, tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis praesentis suis precibus adjuvare; cum repente liberatus coepit magnis vocibus clamare dicens: Deo gratias, ecce discessit; ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem secuturum se Dominum, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitati
Abbreviated transcription (Latin):
age̾t. uł unde uiu̾et nõ hẽbat. Erat eiꝰ pͣuitris
amore tolerabant. Nã suꝑb et lubritꝰ. si qͣ
pꝰt hoc sclm sequeret ᷑ uita uescielat. Irridebat
u̾o si quis illi hnͣc p̾dicare uoluisset. Itaq ꝯ
hĩtu seculari: uiuebat ĩ moͣst̾i̾o. U̾bis leiuĩs:
nutib ĩstabilis: m̃te tunudꝰ⁊ ueste ꝯpositꝰ:
actione dissipatꝰ. Mense aũt iulio nuꝑ elap¬
so. h uiꝰ qmͣ nostis pestilencie clade ꝑcussus ẽ.
Qͥ ad extremũ ueniens: urgiᷤᷤ cepit ut aĩam
recce̾t. Et ultima iã corporis p̾mortua ꝑte:
uitalis uͥtus in solo pectore et lingͣ re¬
mãserat. Erẽs aderant : exitũq eiꝰ in ꝙͣtũ
deo largiente poterant or̃onib tuelã¬
tur. At ille subito ad deuorandũ se dra¬
conẽ ueuire conspiciens: magnis uoci¬
b cepit clamare diceus. Etce dͣconi ad¬
deuorandũ daitus sũ. Propt̾ ur̃am p̾sen¬
tiam: deuorare me nõ p̃t. Qͥd iͥ moras
facitis: Date locũ ut ei deuorare me li¬

Expanded text:
unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce ddevorandum datus sum; propter vestram praesentiam devorare non potest. Quid mihi moras facitis? date locum ut ei devorare me li
Abbreviated transcription (Latin):
Idcuto .n. altari assistens sacerdos: ꝑ uni¬
uerso orle tecraꝵ. ꝑ absentib atq p̾sen¬
tib ꝓ his qͥ ante nos fuerũt ⁊ ꝓ his qͥ
postea st̃ futuri. sacrificio illo ꝓposito: dõ
nos grãs iubet offerre. Hoc qͥppe et a
t̾ra nos liberat ⁊ et tnͣsponit ĩ celũ: ati
ex o hominib angłos facit. Nam ⁊ illi¬

Expanded text:
universo orbe terrarum, pro absentibus atque praesentibus, pro his qui ante nos fuerunt, pro his qui postea sunt futuri, sacrificio illo proposito, Deo nos gratias jubet referre. Hoc quippe et a terra nos liberat, et transponit in coelum, atque ex hominibus angelos facit. »
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ resitt̾e possumꝰ. irã suꝑbientiũ hũilit̾
declinemꝰ: uͫ et ꝑ paulũ dicitur. Date lo¬
cũ ire. Qnͣta hũilitate iram ꝓximi fuge̾
deleat ꝑpendat homo: si furores irascenti¬
ũ abscondendo se decliuauit deus. Nemo
gͦ se coutra acceptas cõtiuuelias erigat:
nemo ꝯuicus ꝯuiciũ reddat. Imitatone et¬
enĩ dei. gloriosius ẽ iuiuriã tacendo fuge̾:
in corde. Turze est ut accepta i̾uiria taceas.
Quisquis conspicit qr ꝯtumeliã accipis et
taces ⁊ nõ putat qr ꝑacĩami exhibes: s cri¬
mina cognoscis. S unde uor ista in corde no¬
figiuus: et dũ in tr̃a glãui q̃rimꝰ. placere ei¬
qui nos de celo conspicit non curamus. Ac¬
cepta gͦ contumelia: meditem᷑ in oꝑe uocẽ
dei. Ego nõ quero głam meã: est qui q̃rat
et iudicet. Hoc aũt qd̾ de eo scriptũ ÷ ascõ¬
dit se: intelligi p̃t et alit̾. Multa qͥppe iu¬
deis p̾dicau̾at: s p̾dicatois eius u̾ba deri¬
debant. Detiores qͦs ex pͥdicatõne fc̃ sũt:

Expanded text:
 resistere possumus, iram superbientium humiliter declinemus? Unde et per Paulum dicitur: Date locum irae . Quanta humilitate iram proximi fugere debeat, perpendat homo, si furores irascentium abscondendo se declinavit Deus. Nemo ergo se contra acceptas contumelias erigat, nemo conviciis convicium reddat. Imitatione etenim Dei, gloriosius est injuriam tacendo fugere, in corde: Turpe est ut, accepta injuria, taceas. Quisquis conspicit quia contumeliam accipis et taces, non putat quia patientiam exhibes, sed crimina agnoscis. Sed unde vox ista in corde nofiximus. et dum in terra gloriam quaerimus, placere eiqui nos de coelo conspicit non curamus? Accepta ergo contumelia, meditemur in opere vocem Dei: Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Hoc autem quod de Domino scriptum est, Abscondit se, intelligi et aliter potest. Multa quippe Judaeis praedicaverat, sed praedicationis ejus verba deridebant. Deteriores quoque ex praedicatione facti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
res suos dñs se abscontendo decliua¬
uerit: qui si diuinitatis sue poͬm ex̾cere
uoluisset: tacito nutu m̃tis ĩ sius eos
actib ligaret: aut in pena subite mortis
obrueret. S qui pati uenerat: excere
iudiciũ nolebat. Certe sub ip̃o panis tr̃e
et qnͣtũ poterat oñdit: et tñ hoc ad quod
uenerat ꝑtulit. Nam ꝯ ꝑsecutorib suis
se querentib diceret. ego sum. sola hac
uoce eoꝵ suꝑbiã ꝑculit: et om̃s ĩ t̾ram
ftrauit. Qͥ gͦ in hoc loco potuit manꝰ
lapitantiũ nõ se abscondendo euadẽ: cur

Expanded text:
res suos Dominus se abscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poena subitae mortis obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judicium nolebat. Certe sub ipso passionis tempore et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat pertulit. Nam cum persecutoribus suis se quaerentibus diceret: Ego sum , sola hac voce eorum superbiam perculit, et omnes in terram stravit. Qui ergo et hoc in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur
Abbreviated transcription (Latin):
nͣta hic saculegi furoris am̃tia: lucã¬
ut cũ dei filius ad ĩmũdos sp̃s ꝯteiẽdos.
et ad manubius mũdani p̾ncipis auferendas
suscepit camiẽ⁊ ec destiuẽde neqͥcie spuitalis.
iisigne ẽ triũphantis: aliqͥ sͥ adiumẽtum ⁊
p̾sidia dỹalolice p̃tatis asciscant: ꝯ in digito
dei. uł certe scdñ matheũ ĩ spũ dei demones
exeludant᷑: Unde ĩtelligit᷑ indiuiduũ qd̃dam
uelut corpus ẽẽ diuinitatis et regnũ. ꝙ ipus
dei dextera sit: spũs aũt digitispecie. uelut u¬
nius scdm̃ diuinitatẽ corꝑis seuẽ uideatur
expͥmere. Nonne uidetur ĩdiuouũ ẽẽ regnũ
ꝯuelut corpꝰ sit indiiusũ: Nitat eni ut legisti

Expanded text:
nta hic sacrilegi furoris amentia, ut cum dei filius ad inmundos spiritus conterendos et ad manubias mundani principis auferendas susceperit carnem et destruendae nequitiae spiritalis insigne est triumphantis, aliqui sibi adiumentum et praesidia diabolicae potestatis adsciscant, cum in digito dei uel certe secundum Matthaeum in spiritu dei daemones excludantur! unde intellegitur indiuiduum quoddam uelut corpus esse diuinitatis regnum, cum Christus dei dextera sit, spiritus autem digiti speciem uelut unius secundum diuinitatem corporis seriem uideatur exprimere. nonne uidetur indiuiduum esse regnum, cum uelut corpus sit indiuisum? habitat enim, ut legisti
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. facienda uirtutis. Indiuidue
enĩ rei: nõ p̃t ẽẽ diuisiõ. Et ĩo ad fonniã
uuitatis. nõ ad distinctõnẽ pt̃atis refe¬
renda digiti nũcupatõ est: ꝯdexta dĩ dicet
Ego et pr unũ sumꝰ. S licet ĩdiuidua di¬

Expanded text:
deatur facienda uirtutis; indiuiduae enim rei non potest esse diuisio et ideo ad formam unitatis, non ad distinctionem potestatis referenda digiti nuncupatio est, cum dextera dei dicat: ego et pater unum sumus, sed licet indiuidua di
Abbreviated transcription (Latin):
ris asꝑsa est: ut om̃s illi qui aderant. in¬
estiiu abili siuruitate replerẽtur. Ita ut ꝓ
hoc patent̾ aguosc̾e̾nt: ꝙ eũ laudes ĩ celo
suscepillent. Cui rei mouachus ir ĩt̾fuit
qui nõ usq uiuit: et cũ magno fletu at¬
cestari solz. q quousq corpꝰ eius sepłcure
trade̾tur: ab eoꝵ narib odoris illius fra¬
grãcia nõ recessit. Etce quo fine ex hcͣ uitu
enit: qui in haeuita equanimit flagella to¬
ierauit. Iuxta uocẽ gͦ dñicam bona t̾ra fruc¬
tũ ꝑ pacĩam reddidit : que exarata discipliue
uonere: ad reniuu̾atõis segetẽ ꝑueuit. Sed
tũ iu illo districto iudicio hĩturi suniꝰ nos. qui
a bono oꝑe torpentes et res et manꝰ accepinius:
si pͥcepta dñica egenus et sine manib ĩpleuit:
Non ꝯtra nos dñs tũc apłõs oũdat: qui ad
regnũ secũ turbas fideliũ p̾dicanto tregerunt.

Expanded text:
ris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remunerationis segetem pervenit. Sedtum in illo districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lectulo surg̾e uł ad sedendũ ualelut. N ũ ꝙͣ
manũ suu̾ ad os duce̾ : nũꝙͣ se potuit ĩ latͤ
aliud declinare. Huic ad seiuiẽdũ mr̃ ꝯfr̾e
aderat: et qͥcquid ex elemosina potuislet
acciꝑe. hoc eoꝵ manib pauꝑib erogabat
Neqͣqnĩ lr̃as nou̾at. s scripture sacre sibi
codices emerat ⁊ et religiosos qͦsz ĩ hospita¬
litatẽ suscipiens: hos corã se lege̾ sñ inter
ꝯ sicut dixi. lras funditꝰ ignoraret. Stude¬
bat in dolore senꝑ gr̃as agr̾e: hynis deo ⁊
laudib dieb ac noctib uacare. S cũ iã
tempus ẽẽt ut eius tanta pacĩa renuu̾a
uos uiros atqz in hospitalitate susceptos
admonuit ut surg̾ent: et cũ eos psal¬
mos ꝓ expectatõne sui exitꝰ decanturent
Cũq cũ eis et ip̃e moriens psalle̾t. uoces
psallentiũ repente cõrescuit: ꝯ t̾rore mag¬
ni clamoris dicens. Cacete. Nũqͥd non
auditis qnͣte resonent lautes in celo: Cũz
ad easdeui laudes qͣs intꝰ audierat aurem

Expanded text:
uo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intecum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset inos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Cũ ĩnũdus spus exient de homĩe:
ambulat ꝑ loca q̃ nõ hñt aqmͣ : q̃rens ie¬
quiem et nõ inueniens. Hec de udeorũ
suo ĩ suꝑiorib segregauit. Unte qͦ heticos
intellige seꝑatos. Et ideo nõ dei: s ũnũdi
spũs om̃s scismaticoꝵ hẽticoꝵ q liquido
claret ẽẽ cõuentus. Itaz in uno homne
que aute arida erant. postea ꝑ daptismũ
rore spũs humescebant ÷ iacula adu̾sa¬
a specie cõpta: aĩo manet intiore polluti¬
or. Neq enĩ sacrĩ irriguo: aut abluebat
aut restũ gebat ardorem. Meritoq ad eã
spũs redibat ĩnuũdꝰ ⁊ adducẽs secũ sep¬
tem spũs nequiores: qm̃ ĩ ebdomada le¬
gis et octaue misteriũ saculega m̃te cõ¬
misit Nta ut nobis multiplitat᷑ septifłoꝵ¬
cumulat uiuia Wniu̾sitas enĩc hoc nũo a¬
liquotiens ꝯp̾hendit᷑. ꝓpt̾ qd̾ siꝑtimo di
e ꝯclusis mũdi oꝑib: requieuit deus. Ideo
et fterilis septẽ ꝑeperit: et ppłosa in fili¬

Expanded text:
tas.. Cum inmundus spiritus exierit de homine, ambulat per loca quae non habent aquam quaerens requiem et non inueniens. hoc de Iudaeorusuo in superioribus segregauit. unde omnes quoquintellege separatos. et ideo non dei, sed inmundi spiritus omnis schismatum haereticorumque liquido claret esse conuentus. itaque in uno homine quae ante arida erant, postea per baptismum rore spiritus umescebant, iacula aduei-saa specie comta animo manet interiore pollutior. neque enim sacri fontis inriguo aut abluebat aut restinguebat ardorem, meritoque ad eam spiritus redibat inmundus adducens secum septem spiritus nequiores, quoniam in ebdomada legis et octauae mysterium sacrilega mente conmisit. itaque ut nobis multiplicatur septiforcumulatur iniuria; uniuersitas enim hoc numero aliquotiens conprehenditur, propter quod septimo die conclusis mundi operibus requieuit deus. ideo et sterilis septem peperit et populosa in fili
Abbreviated transcription (Latin):
la q̃ feciniꝰ. pensemꝰ ex qnͣta dei benig¬
nitate toleram᷑. Considereniꝰ que sũt
pietatis eius uiscera: ut nõ solũ cłpas
indulgeat. s celeste regnũ penitẽtib
dullis cordis dicaniꝰ singuli dicamiꝰ

Expanded text:
la quae fecimus; pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur; consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus dull
Abbreviated transcription (Latin):
de lapidib suscitasset filios abrahe. Ft̃i sumꝰ
filii abraham: imitando fidẽ. nõ nascendo ꝑ
camẽ. Sicut .n. illi degenerãdo exheditati:
sic uos iiuit audo adoptati. Ergo frẽs ad õs
gẽtes ꝑtinebat ⁊̃ ista serte ydrie ꝓphĩa: et
iõ de om̃ib dcm 3: capientes metretas bi¬

Expanded text:
suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; et ideo de omnibus dictum est, Capientes
Abbreviated transcription (Latin):
cadere qͥ ante nõ steterit. Da nͥ gͥ qui fu̾t
ille qui steterit: et in cuiꝰ ruinã saluator
aduem̾it: necnõ et eũ qui cõsurgat. Nã
utiz ille cõsurgit: qui añ cormetat. Uidẽ¬
dil est itaz ne forte salua tor nõ alus atq
aliis ĩ ruinã uenerit et ĩ roͦnem: s his¬
dem et ĩ ruinã et in resurrectõnẽ uemĩt.
In udiciũ ait ego ueni. ut qui nõ uidelãt
uideant: et qui uidebant ceci fiant. Est
enĩ in nobis aliud qd̃ usdebat pͥus. et
pcea uidere desinit ⁊ et aliid qd̾ nõ uide¬
bat: et postea cepit uide̾. U̾bi gr̃a. Nolo
uidere illis oculis quib autea ñ usdebã
et qui mͥ ptea reserati ft̃. qm̃ pꝰ mobedi

Expanded text:
cadere qui ante non steterit. Da mihi igitur, qui fuerit ille qui steterit, et in cujus ruinam Salvator advenerit, necnon et eum qui consurgat. Nam utique ille consurgit, qui antea corruerat. Videndum est utique, ne forte Salvator non aliis atque aliis in ruinam venerit et ret in resurrectionem venerit. In judicium, ait, ego veni, ut qui non videbant videant, et qui videbant caeci fiant . Est enim in nobis quod videbat prius, et postea videre desivit: et aliud quod non videbat, et postea coepit videre. Verbi gratia: Volo videre illis oculis, quibus antea non videbam, et qui mihi postea reserati sunt, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
rare. tẽptatõ ẽ. fluctꝰ ẽ: et dicit aĩa tua.
O deus. ip̃a est iusticia tua nt mali floreãt
loni lalorent: Dicis deo ip̃a est iusticia tu¬
a: et deus tͥ. ip̃a est fides tua. Hec enĩ tͥ mo¬
misi. ad hoc xpĩanꝰ fcũs es. ut in scło ifto
floreres: Cor queris qi hic mali florẽt. qui
ꝯ dẏalolo ptea torquebunt᷑. S uude hoc
dicis: Unde fluctib stagni et tẽpestate t᷑
Mouent eĩ incerta stagni: perimus. Eui¬
gilabit ille: i. rediet ad te fices tua. Et
uiuãte eo conssderabis in aĩa tua: qr ea q̃
dantur modo malis. nõ cũ illis ꝑseuera¬
a morientib deserunit᷑. Cibi aũt qd̾ ꝓmuit¬
tit᷑ manebit ĩet̾nũ. Illi qd̾ tẽporalr con¬
ceditur: cito tollitur. Floruit enĩ ut fio̾
feni. Oĩs aũt cro fenũ. Aruit fenũ: flos
deccoit. U̾bũ aũt dñi. manet in eternum
Pone gͦ dorsũ ad id qd̾ cadit: et faciẽ ad
id qd̃ manet. Euigilante ip̃o: iã tẽpestas
illa nõ quatiet cor tuũ. Nõ oplebũt

Expanded text:
rare; tentatio est, fructus est. Et dicit anima tua: O Deus, ipsa est justitia tua, ut mali floreant, boni laborent? Dicis Deo: Ipsa est justitia tua? Et Deus tibi: Ipsa est fides tua? Haec enim tibi promisi? ad hoc christianus factus es, ut in saeculo isto floreres? torqueris, quia hic mali florent, qui cum diabolo postea torquebuntur? Sed unde hoc dicis? unde fluctibus stagni et tempestate turMovent enim incerta stagni: perimus. Evigilabit ille, id est, rediet ad te fides tua; et adjuvante illo, considerabis in anima tua, quia quae dantur modo malis, non cum illis perseveraa morientibus deseruntur; tibi autem quod promittitur, manebit in aeternum. Illis quod temporaliter conceditur, cito tollitur. Floruit enim ut flos feni. Omnis enim caro fenum: aruit fenum, et flos decidit: verbum autem Domini manet in aeternum . Pone ergo dorsum ad id quod cadit, et faciem ad illud quod manet. Evigilante Christo jam tempestas illa non quatiet cor tuum, non opplebunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñ eũdem ip̃m ĩ scã ecc̃a lalorib añcessit:
quẽ ꝑsequẽto xͥ mrͣem fecit. Duo gͦ sũt que
p̾sumat ⁊ qr et si iam ad fidẽ uocatꝰ ÷. utrũ
ꝑ hẽni regno dignus sit nescit. Secũdũ u̾o
est. ut unusqͥsq ꝓximũ quẽ fortasse iacere
ĩ uicis cõspicit: despare nõ audeat: qr dĩne
corde conspicitis: oĩpotẽtis dei miãm ãplius
ametis. Presenti anno ĩmoͣft̾i̾o meo. qd̾ iuxͣ¬
ad cõu̾sionẽ uenit. Deuote susceptꝰ est: s ip̃e
deuotius cõu̾satꝰ. Hũc ad moͣsteriũ frater¬

Expanded text:
Et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit, Et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit, quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae praesumat, quia et si jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum quem fortasse jacere in vitiis conspicit desperare non audeat, quia divinae corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Prad conversionem venit, et devote susceptus est, sed ipse devotius conversatus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜipt᷑ uitã reꝓbam illic au̾ari in sorte fideli
nis recipit: s attestãte eunͣglio. ꝯ iudex u¬
nit bonos amał seꝑet: sicut ꝑastor segreget
oues ab ledis. Neq eñĩ possũt qͥ hic carius
sue uoluptatib seruiũt: illic in ouiũ gre¬
ge nu̾ari. Illic eos a sorte hũiliũ uider sepa¬
rat: qͥ se hic in suꝑbie cornib exaltant. Re¬
gnũ celoꝵ ꝑcipere neq̃unt: qui hic et in ce¬
lesti fide positi toto desiderio t̾rã querunt.
Et multos tales fres kñu intͣ eccliam cer¬
uitis: s eds̃ nec imitari nec desperare deli¬
mus. Quid .i. sit hodie aspiciniꝰ. s qͥd cras
futurꝰ sit unusqͥsq ignoramus. P̾lerũq
et qui post nos uenerit ꝑ agilitatẽ nos bo¬
ui oꝑis antecẽdit÷ et uix eũ cias seqͥnu.
quẽ hodie preire uidebamur. Certe ꝯ stephs
pro fide moreretur: saulus lapidãtiũ uestuũ¬
ta seruabat. Omi gͦ manib ip̃e lapidauit
qui ad lapicandũ om̃s exsertos reddidit

Expanded text:
pter vitam reprobam illic numerari in sorte fideliunis recipit, sed attestante Evangelio cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt, qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic superbiae cornibus exaltant. Regnum coeli percipere nequeunt qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt et multos tales intra Ecclesiam cernimus, sed eos nec imitari, nec desperare debemus. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venerit, per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum assequimur, quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidantium vestimenta servabat . Omnium ergo manibus ipse lapidavit qui ad lapidantium omnes exertos reddidit.
Abbreviated transcription (Latin):
tunitas. S est alius intellectꝰ ñ p̾t̾mittẽ.¬
dus: et ip̃m dicam. Eligat quisez quod
ꝑlacet: nos qd̃ suggeritur nõ subtrahim. Mẽ¬
sa enĩ dũi est. ñ oportet ministrũ fraistare ꝯ ui¬
uas: p̾sertim sic esurientes: ut apparet aui¬
ditas ur̃a. Prophĩa que ab autiqͥs tẽporib
dispensatur: ad salutẽ oĩni gentiũ ꝑtinz. Ad so¬
lũ qͥcem ppłm isrł muslus z moyses. et ei soli po¬
pulo ꝓ esi lextata ẽ. et ip̃i ꝓpħe ex illo nꝑlõ fue¬
rũt: et ip̃a distributõ tẽpoꝵ: scdm eũdẽ pplui¬

Expanded text:
Trinitas. 9. Sed est et alius intellectus non praetermittendus, et ipsum dicam: eligat quisque quod placet; nos quod suggeritur non subtrahimus. Mensa enim Domini est, et non oportet ministrum fraudare convivas, praesertim sic esurientes, ut appareat aviditas vestra. Prophetia quae ab antiquis temporibus dispensatur, ad salutem omnium gentium pertinet. Ad solum quidem populum Israel missus est Moyses, et ei soli populo per eum Lex data est, et ipsi Prophetae ex illo populo fuerunt, et ipsa distributio temporum secundum eumdem p
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ ẽẽt in forma dei. nõ rapinã arbitratꝰ ẽ
ẽẽ se equalẽ deo: s semetip̃m eimaniuit for¬
mã serui accipiens. Hoc est ⁊̃ reliqͥt patrem.
Nou qr deseruit et recessit a pr̃e: s qr nõ in ea
forma apparuit hõib in qua equalis ẽ patu.¬
Quomͦ reliquit mr̃em: Relinq̃ndo synago¬
gam iudeoꝵ. de qua scdm carnẽ natꝰ est. ⁊ ĩle¬
reudo ecre: qmͣ ex om̃ib gentib congregͣuit.¬

Expanded text:
n forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Hoc est enim, Reliquit Patrem; non quia deseruit, et recessit a Patre: sed quia non in ea forma apparuit hominibus, in qua aequalis est Patri. Reliquit autem matrem, relinquendo Synagogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus est; et inhaerendo Ecclesiae, quam ex omnibus gentibus congregavit
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ obscena cͥcũtegũt: et de ꝓphaui cor¬
dis peuetralib iacula qͥb simplices uulne¬
rent᷑ emittũt: ut sicut ait ꝓph̾a. sagittẽt
ĩ occulto rectos corde. Magnũ p̾sidiũ est
fides integͣ. uera fides: in qͣ nec augeri
ab ullo qͥcqmͣ nec minui p̃t ÷ qr nͥ una ẽ.
fides nõ est: dicente apło. Unus dñs. ima
fides: unũ baptisma. Unꝰ deus et p̾r oĩm
qui suꝑ om̃s et ꝑ om̃ia: et in oĩb nobis.
Huit unitati dilcissimi ĩcõcussis m̃tibus
inherete et in hac om̃em sectamini scĩta¬
tem ⁊ et in hac p̾ceptis dñi deseruite: qr
sine fide mipossibile ÷ place̾ deo ⁊ ⁊ nich̃ sine¬
illa scm̃: nichil castũ z. nich uiuũ. Iustus
enĩ ex fide uiuit. Qͥͣ qͥ dyabolo decipiẽte
ꝑditerit: uiuens mortuus ẽ. Qr sicut ꝑ fidem ius¬
ticia. ita ⁊̃ ꝑ fidem uerã uita obtinetur et̾na.
dicente dũo saluatore. Hec est uita et̾na⁊ ut co¬
guoscant te solũ uerũ deũ. et quẽ nsisti ihm̃ ip̃m:

Expanded text:
um obscena circumtegunt, et de profani cordis penetralibus jacula quibus simplices vulnerentur emittunt: ut, sicut ait propheta, sagittent in obscuro rectos corde . Magnum praesidium est fides integra, fides vera, in qua nec augeri ab ullo quidquam, nec minui potest: quia nisi una est, fides non est, dicente Apostolo: Unus Dominus, una fides, unum baptisma; unus Deus et Pater omnium, qui super omnes, et per omnia, et in omnibus nobis . Huic unitati, dilectissimi, inconcussis mentibus inhaerete, et in hac omnem sectamini sanctitatem , in hac praeceptis Domini deservite, quia sine fide impossibile est placeilla sanctum, nihil castum est, nihil vivum: justus enim ex fide vivit ; quam qui diabolo decipiente perdiderit, vivens mortuus est, quia sicut per fidem justitia, ita etiam per fidem veram vita obtinetur aeterna, dicente Domino Salvatore: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
in adam: qui est forma futuri. Qͥs autẽ
Si enĩ grece dicũtur orieas. ocridens. aqͥ¬
lo. meridies ⁊ si: ut eas plerisq locis sc̃a
scriptura ꝯmemorat: ĩ capitib u̾loꝵ ĩue¬
nis adam. Dicũtur .n. grece memiorate qͣtu¬
simbria. Ista qͣtuor nõia si tanꝙͣ u̾sus qͣ¬
tuor subĩuicẽ scribas: ĩ eoꝵ capitib a dam
est. ĩ qua erant oĩa aĩalia: q̃ significa¬
baut om̃s g̾s. Hoc in abraham: cui aꝑ¬
tius dcm̃ z. in semine tuo bũdicẽt᷑ om̃es
gentes. Hoc in dauid: de cuiꝰ psalmis ut
alia omittã mͦ cantauimꝰ. Surge deus
bz. Cui .n. deo dr̃ surge. nͥ ei qui dormiuit.¬

Expanded text:
in Adam, qui est forma futuri. Quis autem Si enim graece dicantur, Oriens, Occidens, Aquilo, Meridies, sicut eas plerisque locis sancta Scriptura commemorat; in capitibus verborum invenis Adam: dicuntur enim graece quatuzembria. Ista quatuor nomina, si tanquam versus quatuor sub invicem scribis, in eorum capitibus Adam est, in qua erant omnia animalia, quae significabant omnes gentes: hoc in Abraham, cui apertius dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes: hoc in David, de cujus Psalmis, ut alia omittam, modo cantavimus, Surge, Deus, bus. Cui enim Deo d
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾s ip̃e ⁊ et sapit quod nõ sapiebat: iuebriat
qd̃ nõ muebrriabat. si .ni. iussisset inde aquani
effundi. et sic ip̃e mitteret uinũ ex occultis cre¬
ature siuibz: uude fecit et paneui qñ saturauit
tot milisi: nõ enĩ qͥnq paues h̾ebant qͥnq nili¬
ũ hõiui satiuitatẽ. aut saltim duoded cophi

Expanded text:
istus, et sapit quod non sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut sa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ibi q̃reremus ⁊ in ip̃a una sentencia erũt
⁊ de om̃ib ydius uinũ potare. Dormit adã
ut fiat eua: morit xp̃c ut fiat ecrłia. Dor¬
mientis ade fit eua de latere: mortuo xp̃o
lancea ꝑcutit᷑ latus ut ꝓfluant sacram̃¬
ta: quib formet᷑ ecc̃a. Cui nõ appareat qi
in illis tc̃ fcĩs futura figurata ft̃. qũqͥdem
est inquit forma futii. Prefigura bãt᷑ oĩa
mistice. N eq enũ u̾e nõ potuit d̾s uigilãti
costam educe̾: feminã q formare: An forte
ne doleret latus qñ costa detracta ẽ ꝓpt̾ hoc
oportebat ut dormiret ille. Qͥs est qui sic
dormiat ut ei ossa nõ euigilanti uellãtur.
An qr deus euellebat : ꝓpt̾ea homo nõ senci¬
ebat: Poterat gͦ et uigilanti sine dolore e¬
uellere: qui potuit dormienti. Sz ꝓculdu¬
bio y dria pͥma implebat᷑ . ꝓphĩa illius tẽ¬
terrax. Quare eñi in illa archa inclusast̾
om̃ia aĩalia : nͥ ut significarẽt᷑ om̃s g̃s:¬

Expanded text:
quid ibi quaereremus in ipsa una sententia, Eruntet de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquest, inquit, forma futuri . Praefigurabantur omnia mystice. Neque enim vere non poterat Deus vigilanti costam educere, feminamque formare. An forte ne doleret latus quando costa detracta est, propter hoc oportebat ut ille dormiret? Quis est qui sic dormiat, ut ei ossa non evigilanti evellantur? An quia Deus evellebat, propterea homo non sentiebat? Poterat ergo et vigilanti sine dolore evellere, qui potuit dormienti. Sed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temterrarum. Quare enim in arca inclusa sunt omnia animalia , nisi ut significarentur omnes g
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ dñ. reu̾si st̃ ingrlilcam: ĩ ciuitatem
suã nazareth. Pretͥiuisit hoc loco lucas. q̃
egyptũ a parentib ẽe delatũ. defuncto q ho¬
de sic demũ galileam reusũ: nezareth ciuita¬
tẽ suã inhĩtare cepisse. Yolent .i. eunͣgłiste
siuguli sic omitt̾e quedã. que uł ab aliis cõ¬
memorata uiderint: uł ab aliis ꝯmemorã¬
da in spũ p̾usderiut: ut ꝯtinuatr uarratõis¬
sue serie qiͣ ulla p̾termisisse uideant᷑ ⁊ q̃ tñ
alt̾ius euuͣgliste ꝯsiterata scuptura: quo
loco tnͣsilit fu̾int diligens lcõr ĩueniat.
Puer aũt iħ̾s crescebut et confortabat᷑. ꝑle¬
nus sapĩa. Et gr̃a dei erat in eo. Noͣnda
distinctõ u̾boꝵ. Q dñs ih̾s xp̃c in eo ꝙ puer
erat .i. hĩtũ hũanc fragilitatis iuduerat:
cresce̾ et contorturi habebat. In eo u̾o ꝙ ⁊̃
digebat: nec hẽbat augeri. Dñ rectislĩe¬

Expanded text:
legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, in civitatem suam Nazareth. Praetermisit hoc loco Lucas quae egyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum in Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commemorata viderint, vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut s serie, quasi nulla praetermisisse videantur, quae tamen alterius evangelistae considerata Scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat et confortabatur, plenus sapientia; et gratia Dei erat in eo. Notanda distinctio verboerat, id est, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat. In eo vero, quodigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
tron enĩ: mẽsurã dicũt greci. Inde appellate
metrete. Capiebant gͦ. metretas binsis uł
t̾nas. Quid dicemꝰ fr̾es: Si t̾uas tũi dit̾et:
nõ curreret animꝰ u̾r. nͥ ad misteriũ tͥuitatis
s forte nec sic debeuiꝰ inde cito iã seusũ au̾t̾e

Expanded text:
τρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae τρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum ave
Abbreviated transcription (Latin):
ad tnͣsimigͣtõnẽ ĩ babiloniã. Qͥnta a tnͣsiui¬
gratõne ĩ babiloniã: usq ad iolẽm baptistã.
S exta: inde ułq ad fiẽ mũdi. Propt̾ea: ser¬
ta die fecit deus hoĩem ad ymagiuẽ suam:
qr serta etate ista manifestat᷑ ꝑ eunͣgelium
reformatõ ca m̃tis nr̃e scdm ymaginẽ eius
qui creauit nos: et cõu̾titur aqua ĩuiuũ.
ut iã manifestatũ xp̃m ĩ lege et ꝓphĩs sapi¬
anus. Ideo erant ibi sex ydrie: quas iussit
ĩpleri aqua. Sex gͦ ille ydrie. sex etates si¬
gnificant: quib nõ defuit ꝓphetia. Illa gͦ
tempora sex qiͣ articulis distubuta atq distinc¬
ta ÷ qiͣ uasa eẽnt ĩ ania: nͥ a ip̃o implerent᷑
Quid dixi: Temꝑa que ĩauit̾ currerẽt. nͥ ĩ eis
capielunt singule metretas biuas uł t̾nas.
Metretas enĩ dicit iuensiuas quascã:
tanqmͣi si diceret urnas. amphoras : uel si
quid euifmodi. Noniẽ mẽsure ⁊ ietreta:
et a mẽsura accepit nom̃ ista mẽsura. Me¬

Expanded text:
ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam : quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creavit nos ; et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae inaniter currerent, nisi in eis Capiebant metretas binas vel ternas? Metretas enim dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Μέ
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est eius. Idem aũt spũs. et patris ⁊ fill¬
i. Nõĩato itaz pr̃e et filio. intelligit᷑ et sp̃s
metrete. Io nõ dc̃m ẽ. capientes metreta s
alie binas alie t̾nas: s ip̃e sex ỹdrie capii¬
ebant metretas biuas uł t̾nas. Lãꝙͣ di̾et
Et qñ dico biuas. ⁊̃ spm prĩs et filii ꝯ his

Expanded text:
non est ejus . Idem autem Spiritus Patris et Filii. Nominato itaque Patre et Filio, intelligitur et Spirmetretae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dic
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ et manẽtẽ suꝑ eũ sicut colu̾bam. ip̃e ẽ
qui luptiz at iu sꝑũ scõ: Qͥd dicturi sunt :
Qr nõ scinus qñ uen̾it colida: Ne forte i¬
bilateant. legũtur alii euangeliste qͥ ꝑla¬
nius illud dixerũt : et ĩuenimꝰ aꝑtissime fc̃
descendisse colu̾bã: ꝯ dñs ab aqua ascendit.
Suꝑ baptizatũ eĩ aꝑti st̃ celi: et uidit sp̃m
descendentẽ. Si iam baptizatũ cognouit: ue¬
uienti ad baptisniũ qu̾o dicit. ego a te debeo ba¬
ptizari: Huͣc uobiscũ iut̾im ruminate: hnͣc
uobiscũ conferte: hnͣc uobiscũ tractate. Nres¬
tet dñs deus n̾r ⁊ ut aũqui ame audiatis: ali¬
cui ur̃m pͥori reuelet. Tñ frẽs hoc sciatis: qr
de baptismi gr̃a ubi nebulas obtendũt ĩꝑitis
et retia tendũt auib uolantib ⁊ si fronten
hẽant. om̃o nõ hẽbũt: õm̃no eoꝵ ora claic̃ẽt᷑¬

Expanded text:
icut columbam, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descendentem Manienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quide Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudent
Abbreviated transcription (Latin):
tialem. Nõ .ii. uolũt ꝯsonare uoci illus
qͥ auiicus erat sponsi. et ait: hic est qui
baptizat. Nec ĩmũto illi qͥ nõ hẽlat uestẽ
nuptialẽ: hoc ꝑ increpatõnẽ obiectũ est
qd̃ nõ erat. Amice. qͥd huc uenisti: Et
sicut ille obmutuit: sic et isti. Quid em̃
ꝓ dest strepitus oris nuito corte: Eloueuĩt
qͥipe iutus apud semetip̃os nõ se habere
qd̃ dicant. Intus obmutuert̃: foris ꝑstre¬
pũt. Audiũt uelint uolint. ⁊̃ apud se cã¬
tari ⁊ surge deus iudica t̾ram: qm̃ tu he¬
reditaleris ĩ om̃ib gẽtib. Et ñ cõicãdo

Expanded text:
tialem: non enim volunt consonare voci illius qui amicus erat sponsi, et ait, Hic est qui baptizat . Nec immerito illi qui non habebat vestem nuptialem, hoc per increpationem objectum est, quod non erat: Amice quid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , ita et isti. Quid enim prodest strepitus oris, muto corde? Noverunt quippe intus apud semetipsos non se habere quod dicant. Intus obmutuerunt, foris perstrepunt. Audiunt, velint nolint, etiam apud se cantari, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus: et non communicando
Abbreviated transcription (Latin):
scõ: Non ꝑua est q̃o fres mei. Si iudistis
q̃onem: nõ parũ uidistis. Suꝑest ut ip̃iꝰ
baptista. Ecce uenit ad hũc dñs baptizã¬
dus: ñdũ baptizatꝰ. Audi uotẽ iohĩs
Tu ad me uenis: Ego ate debeo baptiza¬
ri. Ecceiam cognoscit dĩu: a quoult la¬
ptizari. Baptizatꝰ dũs ascendit ab aqua
aꝑuĩtur celi: desceudit spt sc̃s. Modo illũ
cognoscit ioh̾rs. Si mͦ illũ cognoscit ⁊ cur

Expanded text:
 est, fratres mei. Si vidistis quaestionem, non parum vidistis: superest ut ipsius Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo il
Abbreviated transcription (Latin):
tur : putate me ꝓposuisse qõ me mouet.
Moueor eñi mułmi. Dͭ ioh̾es. ego ate debeo
baptizan. tanqmͣ ip̃o cognito. si enĩ nõ no¬
uerat eũ aquo uolebat laptizari: teniere
dicebat. ego ate debeo baptizari. Nouerit
gͦ eũ. Si nouerat eũ. ꝙ est gͦ qd̾ dicit non
nouerã eũ: s qui me nusit baꝑtizare ĩ aqͣ¬

Expanded text:
putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. Oñdamus et t̾us metretas: ĩ eifdẽ
ip̃is om̃ib gentibz. Tres erant filii noe: ꝑ
quos reꝑatum ÷ genus hũanũ. Uñ doꝰ aĩt.
Silẽ est regnũ celoꝵ ferm̃to qd̃ accepit nu¬
lier. et abscoudit in farine trib mẽsuris: qͦ
usq fermẽtaret᷑ totũ. Que est ista nuilier.
noe: Er go ser ydrie capientes binas uel ter¬
nas metretrs sex sũt etates tẽpoꝵ: capien¬
tes ꝓphĩam ꝑtinẽtem ad om̃s gentes. siue
iu duob gnĩb hõmi .i. iudeis et gtecis. s

Expanded text:
stendamus et ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. Tres erant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulieusque fermentaretur totum . Quae est ista mulier, Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
mus ante oculos corois hinc culpas oꝑis: illinc
iudiciũ et̾ne districtõis. Peusemꝰ qmͣ diftuictꝰ uide
ueniat: qui iudiciũ minatur et latet. Terrorẽ
pc̃c̃orib intentat: et tñ sustinet. Et idcirto ueni¬
re citius differt: ut minꝰ i̾ueniat qͦs ꝯdẽpnet
Puniamꝰ fletib culpas: ⁊ ꝯ psaliuiste uoce
p̾ueniamꝰ faciẽ eius ĩ confessione. Uoluptatũ
gͦ nos fallacia nlła de cipiat: nlla uana
leticia seducat. In ꝓxi  mo nãq ⁊iudex qͥ
uobis qui ridetis ñt: qr lu¬
gebitis et flebitis. Hinc .n. salõn ait
Risus dolore miscebr̃: et extrema gaudii luctꝰ
occupat. Hinc it̾m dͭ. Risum deputaui etrorẽ:
et gaudio dixi. Quid siust᷑ deciꝑis: Hĩc rursus
ait. Cor sapientiũ ubi tristicia ẽ : et cor stultoꝵ
ubi leticia. Ptimescamꝰ gͥ p̾cepta dei: si celebra¬
nus ueracit᷑ solẽnitatẽ dei. Gratũ nãz sacrifi¬

Expanded text:
nc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui bis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
niel uidit lapidem p̾cisum de mõte sũ maĩ¬
b⁊ et fregisset omĩa regna t̾rarũ. et creuisse
illũ lapidem et fcm ẽẽ mõtem magnũ: ita
ut impleret uuiu̾sam t̾ram faciem t̾re. Qͥd
aꝑtius fr̾es mei: Lapis qui demõte p̾cidit᷑
ip̃e est lapis quẽ repbauerũt edificantes:
et fcũs est in caput anguli. De quo mõte
p̾cidit᷑. nisi de regno iudeoꝵ: ũde dñs nł ihc¬
xp̃t scd̃m catnẽ natus est: Et p̾cĩdit᷑ snie ma¬
nib. sine oꝑe humano: qr sine ampleru ma¬
ritali de u̾gine ortus ẽ Mons ille unde p̾cisꝰ
est. nõ impleuerat uniu̾sam faciẽ t̾re. Nõ
enĩ tenuerat regnũ uideoꝵ om̃s gentes.
At u̾o regnũ ip̃i: uuiu̾sũ orbem t̾rarum
c̾niuiꝰ occupare. Iam ad sextã etatẽ ꝑtinz¬

Expanded text:
niel lapidem praecisum de monte sine manibus, et fregisse omnia regna terrarum, et crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum ita ut impleret universam faciem terrae . Quid apertius, fratres mei? Lapis de monte praeciditur: ipse est lapis quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . De quo monte praeciditur, nisi de regno Judaeorum, unde Domidum carnem natus est? Et praeciditur sine manibus, sine opere humano; quia sine amplexu maritali de virgine exortus est. Mons ille unde praecisus est, non impleverat universam faciem terrae: non enim tenuerat regnum Judaeorum omnes gentes. At vero regnum Christi, universum orbem terrarum cernimus occupare. 16. Jam ad sextam
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑ quiten diltissini diuersis
modis. multis q m̃suris hũano
giu̾i lonitas diuina cõsuluit:: et plurima
ꝓuitencie sue mun̾a õĩb retͦ seculis clemẽ¬
ter imꝑtiit: s in nouissimis tp̃ib om̃em
abũdantiã solite lenignitatis excessit ⁊ qũ¬
u̾itas. ip̃a ad mortuos uita descendit
ut u̾bũ illud cort̾nũ et coeqͣle genitori.
ĩ uuitatẽ deitatis sue naturã nr̃e hũilita¬
tis assum̾et: et deus de deo natꝰ. scem etiã
homo de homine nasce̾tur. Pronuissũ qͥdẽ
hoc a constitutõne mũdi: et multis signifi¬

Expanded text:
er quidem, dilectissimi, diversis modis multisque mensuris humano generi bonitas divina consuluit, et plurima providentiae suae munera omnibus retro saeculis clementer impertiit; sed in novissimis temporibus omnem abundantiam solitae benignitatis excessit, quveritas, ipsa ad mortuos vita descendit: ut Verbum illud coaeternum et coaequale genitori in unitatem Deitatis suae naturam nostrae humilitatis assumeret, et Deus de Deo natus, idem etiam homo de homine nasceretur. Promissum quidem hoc a constitutione mundi, et multis signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ xp̃c tante excellencie homo deus solꝰ
baptiz aret᷑ baptismo ioħ̃is: qͥd dicturi ẽeut
homines: Quale baptismũ hũit io¬
hannes: Magnũ baptisuiũ: mneffabile
sacram̃tũ. Uide qr solus xp̃c meruit bap¬
tiz ari iohĩs baptismo. Atq ita maior uide¬
retur baptisuiꝰ seiui: qmͣ baptismꝰ dñi.
Uaptizatist̾ et alii baptisiuo ioh̃is tne me
tisniũ serui: nõ dedignẽtur. alii serui susci¬
ꝑe baptismũ dm̃i. Ad hoc gͦ missus erat io¬
Si nõ nouerat. qͣre dicebat qũ uenit ad
fluuiũ xp̃c. ego ate debeo baptizari: Hoc ẽ
scio quis sis. Ergo iam nouerat. Certe tc̃
cognouit: qũ uidit colu̾bã desceudẽtẽ. Ma¬
ufestũ ⁊ qr colũbr nõ descendit srͥ dm̃m: nͥ¬

Expanded text:
istus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Christus meruit baptizari Joannis baptismo. Atque ita major videretur baptismus servi, quam baptismus Domini. Baptizati sunt et alii baptismo Joannis, ne meltismum servi, non dedignarentur alii servi suscipere baptismum Domini: ad hoc ergo missus erat JoSi non noverat, quare dicebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit super Domin
Abbreviated transcription (Latin):
mei st̃ oportet me ẽc : Illi aũt ñ intellexerũt:
qͥd illis lotutꝰ est. Et ꝯdescendiss ꝯillis ue¬
uit nazareth: et erat subditꝰ ill. Nõ dixit
erat sũbditꝰ mr̃i. aut erat subditꝰ ei: s
erat inqͥt subditꝰ eis. Quib subditꝰ erat:
Nonne parentibz: Amibo parentes exãt:
quib ille subditꝰ erat: ea dignatõne qͣ filiꝰ
ebant ⁊ nt pu̾i accipiant: ut obsequant᷑
parẽtib. eis q sint subditi. xp̃õ mũdꝰ subdi¬

Expanded text:
tellexerunt quid illis locutus est. Et cum descendisset cum illis, venit Nazareth, et erat subditus illis . Non dixit, Erat subditus matri; aut, erat subditus ei: sed, erat, inquit, subditus illis. Quibus subditus erat? Nonne parentibus? Ambo parentes erant, quibus ille subditus erat, ea dignatione qua filiuebant: nunc pueri accipiant, ut obsequantur parentibus, eisque sint subditi. Christo mundus sub