comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
marime societas corta sit. aut sñ
quo societas administñ n positeͣ
coio m̃o sociꝰ dampñ ceꝑit a no¬
bis repetet. Idem
facet. reddendo moram aduint. cũ
ea peta ip̃euius sit. usuras quor eũ
pr̃are debere labio ãit s ñ qͣnisu¬
ras. s qd̃ socii int̾sit moram eũ
ñ adhibuisse. ¶Ssi autus eape¬
cumanon sit aut moram ñ fecit.
tra eẽ. ¶Item. si post mortem socii
sins uenaub ad fugã enĩpentib.¬
labio ait quia id ñ in societatẽ qͣm¬
uis pp̃ societatẽ impnsũ sit sicuti si
p̃p̃ sociẽtãtem eũ hetede̾m᷑ quis insu¬
tuere desisset. aut legatũ p̾cermisis¬
set. aut primoniu suũ negligen
inmediũ futi si pp̃ societatẽ heres
fuiss institutus. aut quideidonatũ

Expanded text:
maxime societas coita sit aut sine quo societas administrari non possdolo nostro socius damni ceperit, a nobis repetet. Idem faceret, reddendo moram adhibuit, cum ea pecunia ipse usus sit, usuras quoque eum praestare debere Labeo ait, sed non quasi usuras, sed quod socii intersit moram eum non adhibuisse: sed si aut usus ea pecunia non sit aut moram non fecerit, contra esse: item post seruis uenalibus ad fugam erumpentibusLabeo ait, quia id non in societatem, quamuis propter societatem inpensum sit, sicuti si propter societatem eum heredem quis instituere desisset aut legatum praetermisisset aut patrimonium suum neglegentin medium, ueluti si propter societatem heres fuisset institutus aut quid ei donatu
Abbreviated transcription (Latin):
fuum auenũ. hac iege non tenebit᷑
spignõri datus s̾uus si occisus sit:
tem tempore amiit. q̃ritur: s ħ ĩ
rem iiuriam paslitm: cum ꝓut
amplius consecuturus sit. ł ab ĩ
in hñs tasib in quib creditori dan-
o÷ accio p̃p in opiam debitoris. ⁊ iꝑ
utem amitit creditor quidem us
ad mod debiti hebit aquił accõm
ut prout ħ debrtort ipͣn autemde¬
bitori in id quor debitum excedit.
competit accio aquie ¶ Siquis ani
tur: dolus ⁊ culpa punitur ideoq si
quis in stipłam suam ł spina co-¬
burende eius causa ignem inmisit.
⁊ ult̾ius euagatus÷. ⁊ progressus
ignis alienam segetem ⁊ utneã
lesit. recuiramus an ex imꝑicã
eius aut negguigencia io accioit.
sam si dieuento soid fecit: culpe
reus÷ siam⁊ qui occom dampni
dat: dampnum dedisse iudẽtur. ¶ It
eodem cͥrimine ÷ ⁊ qui non qbsuaũ
ne ignis longius ꝓcederet. Alsi oĩa
que oꝑtuit obsuauit. ⁊ subitauis
uenti longiiis ignem produxit: ca¬
ret culpa. ¶Si inilnatus fuit ser-¬

Expanded text:
ruum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus seruus si occisus sit, litem tempore amisit, quaeritur. sed hic rem iniuriam passurum, cum prosit amplius consecuturus sit ab eo, uein his casibus, in quibus creditori danda est actio propter inopiam debitoris uel quod item amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori, ipsi autem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio. Si quis alietur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est nam et qui occasiat, damnum fecisse videtur: in eodem crimine est et qui non observavit, ne ignis longius procederet. at si omnia quae oportuit observavit vel subita vis venti longius ignem produxit, caret culpa. Si vulneratus fuerit serv
Abbreviated transcription (Latin):
supest: acti deuit. m qr ñ eemper nͨ
tacne concurrebat ut cumtuhẽres
qd̃ ego deliderarem inuicem herem
qd̾ tu accipete uelles: electa matia
 cuiꝰ publica acppetia estimo sticł¬
tatib permutacionũ equautateqnͣ¬
titatis quamcicius subuenret. eaz¬
mat̾ra sorma pubuta pertusla uiũ
trumq s alt̾um preciũ uocatur. S
an sñminis uendicõ dici hodieq
possit dubitat᷑. ułuti si egotogam
dedi ut tunitam acciperem. sabinꝰ ⁊

Expanded text:
superest alteri desit. sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, cum tu haberes quod ego desiderarem, invicem haberem quod tu accipere velles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis submateria forma publica percussa usum trumque, sed alterum pretium uocatur.Sed an sine nummis uenditio dici hodieque possit, dubitatur, ueluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem.Sabinus et
Abbreviated transcription (Latin):
imi ꝯtrou̾sta eẽt de bereditate de¬
functe. inter icriptum berede⁊
uꝰ lnct̃is ad sorores siras fũs decł¬
arauit. cõe futuꝵ quicqdad eũ
ex euentu litis hereditanie ꝑuenis¬
set. n stiplõ litteras secuta÷. quesi¬

Expanded text:
trouersia esset de hereditate defunctae inter scriptum heredem et uius litteris ad sorores suas factis declarauit commune futurum, quidquid ad eum ex euentu litis hereditariae peruenisset, neque stipulatio litteras secuta es
Abbreviated transcription (Latin):
ħuitulo pretor ⁊ oe ꝯmodato ⁊ de
pͥignore ẽoiit. Nalncuicumq ter
assenciamus alienam fidem secu-¬
ti mox recextuti quidex hec ꝯtrac¬
tu: credere uicimmr. Treiquo uet ħ
ut generaie precor elegit. Cauł.¬
sp̃emͣ᷑ qm̃cedimus. alioquin ꝯmoda¬
tumerit aut deposituͣm. s ddem gͣfis.
slam si aliuo genus. ueluti ut protͥ¬
ticouinum recipiamus: non eriͣt
increditum ire. qi in genere suo fũcͤ¬
alio inuito creditore somi non pofest.¬
appellata ÷ autem muturdato abeo
quod de meo tuim fit. ⁊ ioeosinon
fiat tuum: non nascituxobligacio.

Expanded text:
titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recepturi quid, ex hoc contractu credere dicimur. rei quoque verbum ut generale praetor elegit. Pauspeciem quam dedimus alioquin commodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, ueluti ut pro tritico uinum recipiamus, non erit in creditum ire, quia in genere suo functalio inuito creditori solui non potest.Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non fiat tuum, non nascitur obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
auit debitorem soiuisse debi¬
tor .ii. debuit nõtũ facere fideis¬
sori seiam soluisse ne forte ẽ¬
ditor obrẽpat ⁊ ignoranciam
ei citumuentat ⁊ excuciat
ei sũmam in qͣm fideusir ħ
idem tractan pt̃ ⁊ in fidensso
re. si cũ soluiss ñ certõraret
reum.sic deinde reꝰ soluit qd̾
soluere eũ ñ oportebat. Et cre¬
s fĩ fecit: oꝑtere mand̾ agen¬
tem fideiussorẽ repelli. dolo .n.
debitori. cedere aũ reus indebiti ac¬
com fidenissori d: neduplum cre¬
ditor consequãt̾ur. ¶ Quedam tñ
⁊ si sciens omitcat fideiussor: tarz
fraude. ut puta si excepcõm ꝓcina
cio contra eum compecit nis exꝯ
peticõ quidem cessat᷑ ipe austesliͣ¬
otiatus crimine pp̃ suam caru¬
ditatem plectetur. ¶ fideiussor
uit creditori recte mandati hẽbit
lam liberatꝰ souit: tĩ fidemĩ¬
pleuit. ⁊ debitorem libetauit. si
gͥ paritꝰ sit defendere reum ao¬
uersꝰ creditorem: equissit̃ ÷ nrã¬
dati iudicio eum qui eount recuͣ¬

Expanded text:
avit debitorem solvisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se solvisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumveniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit. Hoc idem tractari et in fideiussore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, sic deinde reus soluit quod soluere eum non oportebat. et crere, non fecit, oportere mandati agentem fideiussorem repelli: dolo enimm non nuntiauerit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur. Quaedam tamen etsi sciens omittat fideiussor, caret fraude, ut puta si exceptionem proctio contra eum competit, nisi expetitio quidem cessat, ipse autem stellionatus crimine propter suam calli‹di›tatem plectetur. Fideiussor, erit creditori, recte mandati habebit iam liberatus soluit, tamen fidem impleuit et debitorem liberauit: si igitur paratus sit defendere reum aduersus creditorem, aequissimum est mandati iudici‹o› eum quod soluit recip
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m ad butinu huit rociatora
sim̃ erit puto seperatmm tribucõ¬
nẽ fatiendam. ne ex attiꝰ te iñ¬
ces ue alis indempnes fiant. alii
dampn sentiant. ¶Plane si me
adem tabna m̃ces ꝯtinebantur. l
hee si extant ex umꝰ creoitoris pec¬
cunia sint iparate dicend ent õs

Expanded text:
d Bucinum habuit ratiocinator, simum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex unius creditoris pecu
Abbreviated transcription (Latin):
se ei prorata: finge .n. ꝯdiconaie de¬
bitũ iminere ł in ocuito eẽ ħ quo
admittend̾ .÷. siam iniurtam dris
patinon d: licet intributũ uoca¬
tur. ¶ Auid tñ si dñs tribuere no.¬
ut nec hanc moiestiam suscipere
s petulto ul m̃tib cedere paratus
int̾uentu trbu̾antir tnces pecu¬
liares. ¶ Si cuis doĩo .m. ft̃m ÷ quo
minꝰ itatribueretur. in eum tri¬
butorta datur᷑ qͣnto minꝰ tribu¬
tum sit qm̃ debuit prestet. que as¬
cõ dolum .m. cobercet dñi. ¶ Min¬
Sautem tribuere uroetur. ⁊ si n

Expanded text:
dicionale debitum imminere vel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum vocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio vel mercibus cedere paratus interventu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuere videtur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
totam h̾editarem possideas. ¶ Quin:
yminosi duo possiteant heditatẽ.
⁊ duos int qui ad se ꝑtes ꝑtinere diͤ¬
tant: non singuli a singunc petere
contenti eẽ debent. puta primuc apͦ
debebunt ut ꝑtes reꝵ ꝯseq̃ntur. ¶ au
si tontrou̾siam sibi non fatmnt h̾e.
Siego me ex ꝑte dicam h̾edem. cob̾es

Expanded text:
totam hereditatem possideas. Quin immo si duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta primus a prdebebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereSi ego ex parte me dicam heredem, cohe
Abbreviated transcription (Latin):
uierat neres exͣ paite insitutus te¬
tatorem iusius apret᷑or e Sẽ pͣelite.s¬
uum tui era extes tamentodata ut¬
tas i deo distrarit dupͣlam p ꝓmirt
⁊ ex ea caucione cõuentus presuit
tur quod ex duple supiride abert
primo indearnius an hic debuit dupi¬
am cauere: ⁊ michi uidecur ñ debui¬
se. hn .ii. demumad duple caucõm
pelluntur: qui sponte sua distra¬
hunt. Cet̾m si officio distrahentis
fungitur non d aftringi. Non mag̃
qͣm si quis exequendam s marti a
pretore datus distrahat. slam ⁊ hic
in ea condicõne÷ ne cogatur impĩ¬
ere quod coguntur hii quisuo ar¬
bicrio distrahunt. slam incer of¬
ficiuin sulcipientis ⁊ uoiuntatem
distrayentis inuitum interest. q

Expanded text:
ui erat heres ex parte institutus, testatorem iussus a praetore sepelire servum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promisit et ex ea cautione conventus praestitit: tur, quod ex duplae stipulatione abest. primo videamus, an hic debuerit duplam cavere. et mihi videtur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur, non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et voluntatem distrahentis multum interest. q
Abbreviated transcription (Latin):
tur nec ꝓitnt ei istõties quib caue¬
tur eos quipro aliis pecam exioi¬
u̾int sortis solũmodo dampnũ
agnoscereo portere. paute. si in
omnem causam conguctions
exemplocolomtardi illatar ũ
ꝑmoram coioni pensionũ pr̃are
debere uluras. uiure.n. ĩ bo. fidei
cantur ꝙͣ ex offo iudicis applicẽ

Expanded text:
tur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere. Paulus respondit, si in omnem causam conductionis exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei scantur quam ex off
Abbreviated transcription (Latin):
scri. cesiãtẽ aquił. s inuriarũ
erit agendum. aut ex edc̃o eburũ
si talitem diatretum fatiendum
dedisti si giidem imꝑͣicia treg̾it.
dampni iniurietenebitur. siuͦ
ñ inꝑicia freg̾it arimas hebat

Expanded text:
scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si vero non imperitia fregit, sed rimas
Abbreviated transcription (Latin):
bent. cum hĩ mat̾ie dantur nõ¬
suo periculo se fatere. que res ex
locato tollit accionem ⁊ aquilz
Sicum margus uxor margantas
a utetur. ten̾s eam legẽ aqutł sũ
deu̾tit siue iipta÷ ad huc. ¶Si qͥs
edificti mei fores contregit. aut ips¬
um dirrutt licec cementas int q̃s
oirtita tñ q terra mea ñ fit qua
aqm̃ duco. menus: dicere utilem
ruꝑit ł freg̾it. aquił accõne pla¬
quis senium conductum hñs¬
ad mnuium regendsi mis dau̾it.
⁊ͣmuium. illgad pollicem suum
alligauit loro ⁊ mmuius eruperit.
⁊ se precipitaret. mela scri. si per
Itõ imꝑrtus locatus:: ex poucto

Expanded text:
ent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas a uteretur, teneri eam lege Aquilia, sive divertit sive nupta est adhuc. Si quis aedificii mei fores confregerit vum diruit, lege uia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem rit vel fregerit, Aquiliae actione ploquis servum conductum ad mulum regendum commendaverit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligaverit de loro et mulus eruperit t se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conduct
Abbreviated transcription (Latin):
ius÷. quonituus illi eisne mortu¬
um inferat ibi. ⁊ sepelite liceat. iñ
fieriueto. ¶Qi inferendi mortuũ
ius ht̃. non ꝓhibecur inferre¶ ꝓhr̃i
autem infecte indecitr. sit in locũ
infene ꝓhẽatur: sũ in itine atrea¬
tur. ¶ ħ aũ ini̾tco de mortuo in fe¬
retdo: dr̃s ꝓprietatis uti potest. ꝙ
⁊̃ de loco puto competit. ¶temsi
mͥ in fundum uta debeatir. in ꝙ̃

Expanded text:
st, quo minus illi eo eave mortuum inferre et ibi sepelire liceat, vim fieri veto". Qui inferendi mortuum ius habet, non prohibetur inferre: prohiberi autem inferre videtur, sive in locum inferre prohibeatur sive itinere arceatur. Hoc interdicto de mortuo inferendo dominus proprietatis uti potest, quod etiam de loco puro competit. Item si mihi in fundum via debea
Abbreviated transcription (Latin):
ħ interdcõ posse me exꝑtri pͣlacuit
qr inferre prohitem: qui uta uti prohĩ¬
bem. idꝙ erit probandum ⁊ si alia ser
quo mimis issi in eo loto sepulcrsi
3.q. religionis interest momunnẽ¬
ta extrui. ⁊ exornati. ¶ facere sepit¬
crum sũ monumentum in loco in
quo et ius ÷: nemo prohibetur. ¶S¬
difitate uidecur prohibere: ⁊ quiꝓ
locum ht̃. ⁊ si machinã alligateqͥs
ꝓhibeat. sitñ eo loci ꝓhibeat qui ser¬
intutem debeat Eetersisi meo solo
uelis machinamponere: non tene¬
bor interdcõ. siiurete non paciar. e¬
dificare autem not solum qui o¬
pus nouum mollitur intelligend̃
qui agn ut lauetur sepulcrum ħ
interdicto teneru. Macettꝰ¬
etat lex regia mlrem si p̾gnas mor¬
tira sit: humari atĩ qm partus ei
extidatim. Qui contra fecent spem¬
pultrum. opus nouum ñ ccͣarͣe po¬
teris. s fco opere: nuillam hẽbis
edificium alieti intra legitit᷑um
mod̃ moritus illatus sit: postea
eum prohibere non pot̾it edificii do¬

Expanded text:
nterdicto posse me experiri placuit, quia inferre prohibeor qui uia uti prohibeor: idque erit probandum et si alia seruquominus illi in eo loco sepulchrum est, quia religionis interest monumenta exstrui et exornari. Facere sepulchrum sive monumentum in loco, in quo ei ius est, nemo prohibetur. Aedificare videtur prohibere et qui locum habet, et si machinam alligare quis prohibeat, si tamen eo loci prohibeat, qui seruitutem debeat: ceterum si in meo solo uelis machinam ponere, non tenebor interdificare autem non solum qui novum opus molitur intellegendusqui id agit, ut labatur sepulchrum, hoc interdicto tenetur. Marceegat lex regia mulierem, quae praegnas mortua sit, humari, antequam partus ei excidatur: qui contra fecepulchrum, opus nouum tu nuntiare poteris, sed facto opere nullam habebis aedificium alienum intra legitimum modum mortuus illatus sit, postea eum prohibere non poterit aedificii do
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ usimsꝰ seꝑatĩ legau̾it pofitĩ
unũm inf̾r. ⁊ eleccõ erit ħedis ⁊ gͣ¬
tificacõi locuł. s ficuarioutilẽ ac¬
cõm in heredent dandam ad id recipi
mortuam in heditarium fundũ:
a marito quid in fumꝰ sfeire. pro
estimacõne lociꝯ sequaxur. ¶Et cui
uestim̃ta legantur. si infimꝰ ero¬
gatas int utilem accõtu in heredẽ
dandam placuit ⁊ ħ priuilegium
fueratium. Dp̃. Ue mortuo tor¬

Expanded text:
it in unum inferri et electio erit heredis et gratificationi locus: sed fructuario utilem actionem in heredem dandam ad id recipiemortuam in hereditarium fundum, a marito qui debet in funus conferre pro aestimatione loci consequatur. Ei, cui vestimenta legantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et privilegium funerarium. VIII DE MORTVO
Abbreviated transcription (Latin):
deiussori duoheredes extitint. ⁊ al¬
ter eoꝵ a coherede em̃it heditatẽ.
deinde om̃e qd̃ defuncto fideius¬
serat: stĩpulatori soluit hebit
aut exstipͣuiaill aut ex empto
obligat᷑ cobe̾demsuũ. itcirtoͬ hẽ¬
mãdassem tͥ ut fund em̃es. pꝰ¬
ea scripsissem neemes tuañ qͣ
scias meuecusse emisses: trr̃a¬
dati tͥ obligatꝰ ẽro. ne dampno
afficiatur is qui suscepit mã¬
datum.ip̃¬

Expanded text:
eiussori duo heredes extiterint et alter eorum a coherede emerit hereditatem, deinde omne quod defunctus fideiusserat stipulatori solverit, habebit aut ex stipulatu aut ex empto obligatum coheredem suum: idcirco mandassem tibi, ut fundum emeres, postea scripsissem, ne emeres, tu, antequam scias me vetuisse, emisses, mandati tibi obligatus ero, ne damno adficiatur is qui suscipit mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
. seretur ut in ortis qͦs rauenne
inqͦs omũb annis secedere eole¬
quedam ipiꝰ uautioiniapta.
sua impensa facet᷑ duducto gͥ
qñtasua edificia p̃cõsiora fecis¬
set. qd̃ amp̃ impendisset. posse

Expanded text:
ceretur, ut in hortis eius quos ibus annis secedere solequaedam ipsius valetudini apta sua inpensa faceret: deducto igitur, quanto sua aedificia pretiosiora fecisset, quod amplius impendisset posse
Abbreviated transcription (Latin):
uociem uissu alicuus ur cum
fiuo eius ur cumẽxneo societas
coitur: diredocum ninis ꝑsõnã
agiposse cuius ꝑsona in ꝯtrahen¬
da societate spectata sit. Incipit
⁊ de pactis inter emptorẽ ⁊ uenditorem

Expanded text:
uotiens iussu alicuius uel cum filio eius uel cum extraneo societas coitur, directo cum illius persona agi posse, cuius persona in contrahenda societate spectata sit. LIBER ET DE PACTIS INTER EMPTOREM ET UENDITORE
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. nã que ducipot: iure decpõdet᷑.¬
quid gͦ si adoptuiꝰ filius tutoris dux¬
it pupniam illicite. p̾eaq emanci¬
patus fuit. credend̃ ÷ de adoptiuis e¬
e. mancipaus senatũ ñ sensisse. qi
pꝰ emancipacõm in totũ adoptine
famine obliuiscũtur. ¶Naturales

Expanded text:
potest: nam quae duci potest, iure despondetur.Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur.N
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ ꝑiculũ solere pati.simale
passꝰ sit administ̃n tutelam: qͥn
aũ ille qui cũdatus sit tutor cessa
senatꝰ ꝯsuitũ ꝑtineat ᷑ q̃stio in eo
an ⁊ post pubertatẽ oftõ finito extꝰ¬
acom eiꝰ recipi oportẽat᷑ nͣam⁊ sire

Expanded text:
tutorem periculum solere pati, si male passus sit administrari tutelam. Quin autem ille, qui, cum datus est tutor, cessasenatus consultum pertineat? quaestio in eo est, an et post pubertatem officio finito excusationem eius recipi oporteat: nam si rec
Abbreviated transcription (Latin):
ud ipm dotis nomine ad eu puenitip̃
et qĩ indigno. mag̃ ÷ ut peties eũ iniz
sepulcroꝵ remianeant. Cauł̃
rim heres inferendo mornũ non fã
eum qui ad patrrait delendam ⁊ pa¬
rentes ⁊ liberos int̾ficiendos uenerit.
⁊ qm si filius prem. aut prͣ filiũ occi¬
doisiet sinescelere ⁊̃ p̾mio afficiend̃.
ot̃s istituerunt Comp̃.

Expanded text:
d ipsum dotis nomine ad eum peruenit.ei quasi indigno, magis est, ut penes eum iura sepulchrorum remaneant. 34 rim heres inferendo mortuum non faceum, qui ad patriam delendam et parentes et liberos interficiendos uenerit: quem si filius patrem aut pater filium occidisset, sine scelere, etiam praemio adficiendum omnes constituerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
puio. q ꝓcuratoris qoꝰ ad ip̃ni
utilitatem pertinet nicħ inter¬
est eumꝰ sisti. Si tũm alienũ ne¬
gotium instipulando egerit
terfuit sisti ex ea stipulatõne¬
tantum non stato reo protu¬
ratori debeatur. ¶ eadem ⁊ forct
uit. aut morte obierit. aut ⁊̃ ab
stent᷑us sit hereditate: denega¬
bitur ex st̾ipulat᷑n acco. nam ⁊
dicati profandum ess. sp̃.
pore adu̾sarium sogat⁊ ex qͥbi cãis¬
tupati cͥta remi rustitam: in for
ꝯpellendi non sunt. ¶ S sip̃tore
ant per ignorantiam. aut per
setoroiam ẽnotare eos perseue¬
rauit hii q sponte uenerint:
ualebit. tam ⁊ si non reste fec̾it:
quieos euocauit. ¶ sinuero tũ

Expanded text:
quia procuratoris, quod ad ipsius utilitatem pertinet, nihil interest sisti. sed cum alienum negotium in stipulando egerit, terfuit sisti, tantum ex ea stipulatione non stato reo procuratori debeatur. eadem et fortit aut mortem obierit aut etiam abs‹t›entus sit hereditate: denegabitur ex stipulatu actio. nam et dicati probatum est. DE pore aduersarium cogat ad iudicupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: ualebit, tametsi non recte fecerit qui eos euocauerit: sin uero, cum
Abbreviated transcription (Latin):
re .s. si res tempore ꝑitura sit.
ħ ÷ sidilatio accom sit ꝑemptu¬
ra. ¶ Sane quociens res urgẽt
togendi sumus quĩo ad p̃torem
est ut lis ꝯtestetnͣr. ⁊ ita ip̃is uer¬
bis orõnis exprimitur. deniq
alt̾utrõ recusante post luem ꝯt̃.¬
adẽm orõne diuꝰ ñĩtus ĩ senatu
recitata effent ue aliis sp̃eb p̃to¬
rem adiri ⁊̃ dieb fi̾atis. ut puta
t᷑a ꝯstituantur. etates ꝓbentur
uentris nõie in possõne mitta¬
tur. ut rei seruande tausa. it le

Expanded text:
itura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura. Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem contadem oratione diuus Marcus in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ta constituantur: aetates probentur: uentris nomine in possessionem mittatur, uel rei seruandae causa, uel
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui ad officra ꝓficiscuntut deli¬
qrint ab ip̃is rõ ⁊ uindca engatur.
ante uͦ qͣm fines ꝓuincẽ decrete᷑ ⁊ͣibi
uentus uo mittereꝯtinẽs imendacõm
aliqͣmsui. si quaeifamiliantas sit

Expanded text:
officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur. Antequam uero fines prouinciae decretae sibi uentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit
Abbreviated transcription (Latin):
im qui imauit ex ea atcc̃e que ĩ¬
ficianto crescit alicimro gibi de¬
beri. simpli non dupli ꝑfecuconi
sibi adquirere pedius ait. habun¬
de .n. suficere ephonerare petito¬
rem probal s nccte. sum omis¬
seruari. ¶ Si iurauero te stichum
micħi dare oportere. qui non sit in
rerum᷑ natura. nec estimacõm
mͥ pr̃are reus d nisi ex tausa fir
tiua. ut p̃p̃ moram tunc .n. ⁊̃ post
mortem serui estimacio ꝑfatur.
tis sibi deberi tota summa pr̃an¬
dã est̾. S siuuauit se dedisse in do¬
tem .x.hoc solum non erit queren¬
dumͣ an data sim s quau data
sint. quod ex eo teddi o prandͥu
abũius alios proderit: suo bona
fide exactum fu̾it. Nam ⁊ siquis
egerit᷑ ita demum ꝯsuut pu
non eẽ ratum hñoum est iusiurã¬
dum. ut nec oꝑaꝵ peticõ. nec bõꝵ
posso contra tabuias dan debeat.
Si iuraũo isumf̾ michi dare oꝑt̾e
non aliter darroz. quamticaue¬
rim boniiuri arbitratu meusu¬
rum. ⁊ finito usufructu: resti-¬
tuturum. Paut.¬

Expanded text:
auit ex ea actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omisris conseruari. Si iurauero te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa ftiua uel propter moras: tunc enim etiam post mortem serui aestimatio praestatur. tis sibi deberi, tota ea summa praestanda est: sed si iurauit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praaduersus alios proderit, si bona fide exactum fuerit: nam et si quis egerit, ita demum consumit non esse, ratum habendum est iusiurandum, ut nec operarum petitio nec bonorum possessio contra tabulas dari debeat. Si iurauero usum fructum mihi dari oportere, non aliter dare debet, quam si caueam boni uiri arbitratu me usurum et finito usu fructu restituturum.
Abbreviated transcription (Latin):
ponere ne liceat ei alcius toslere. licet
tĩis edib ñ imponatur. qr donectu ñ
extollis ÷ utilitas s̾uitutis. N tp̃¬
ł si forte quimȩdius ÷ q s̾uitittem ñ
debetat aicuis fuiit edificiasua ut ĩa
ego non uidear luminib tuis obstat᷑.¬
us. si edificau̾o: frustra intendes ius
michi non eẽ itaedificatum hre ĩuito
te. s si intra tempus statutum nutꝰ
depotint edificium suumutin. rena̾¬
cetur tibi uendicacio. ¶ Scierouitũ
in hiis s̃̾uitub possoremẽe eñtide ini¬
ris ⁊ petitorem. ⁊ siforte non ham ebi¬
ficatum alcius in meoio aoũsarius
uatum ille possrcet. ⁊ edrficantẽ me
interdcõ ꝙui aut clam. Ioem ÷ ⁊̃si ĩa¬
prois iactu impedient. s si pacien¬
te es edificau̾o: ego potiõr ero efftũs.
¶Etiam de g̾uitute que hoi̾us ferendi
cauia imposita erit accio nob̾ compe¬
titut ⁊ honera ferat ⁊ edtficia refici
utquis facere aliquid cogatur. dͦ ne
tutib refeccõ ad eum ꝑtinet quis

Expanded text:
tutem imponere, ne liceat e‹i› altius tollere, licet tuis non imponatur: quia donec tu non extollis, est utilitas seruitutis. 6  si forte qui medius est, quia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere inuito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suumcetur tibi uindicatio. Sciendum tamen in his seruitutibus possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, aduersarius uatum, ille possidet et aedificantem me interdicto quod ui aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificauero, ego possessor ero effectus. Etiam de seruitute quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiaut quis facere aliquid cogeretur, sed ne tutibus refectio ad eum pertinet, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tus possit repeterẽ: ⁊ ait᷑ si man
eum precium repetere. qd̾ deduc¬
tis incedib quas medio temꝑe
ꝑcepit supest. ꝙ si donotm pronꝰ¬
datus ut remtibi aliqm emami
egoq emo mo p̾cio hebomanda¬
tiaccionem de precio recuperando
emptam nous retipete. ¶ Smili
modo ⁊ sͣiqud alud mandauis.
⁊ into sumptum fecẽto. nõ tm

Expanded text:
tus possit repetere. et ait, si mandeum pretium repetere, quod deductis mercedibus, quas medio tempore percepit, superest: quod si donatiodaueris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretio reciperando: emptam nolis recipere: simili modo et si quid aliud mandaueris et in id sumptum fecero. nec t
Abbreviated transcription (Latin):
lium non ꝑtm̃ tempus qnͣto suitus
amitatur an retineam̃ s̃ uttutem:
magis ÷ ut aut tota amittatur aut
tota retineatur. Icõ ꝙ si nullo usus
sum: totaamittitur. siuł uno: tota
seruatur.. Paur

Expanded text:
lium non per tantum tempus, quanto servitus amittitur, an retineam servitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si vel uno, tota servatur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
rentur memptamindi. ¶ Emp¬
tor p̃dioꝵ cum suspicaretur me¬
uiam ⁊ sempnia eiztrou̾stam
moturas pactus: cũuenditore
uex p̃tio auqua suma ap̃serem¬
aneret conec emptori fidenissor
daretut auenditore posteiuẽdi¬
toream legem insuit ut si exdie
petuma omnis soiuita non eẽc
⁊ uenoitor ea p̾drauenitle nollet
muendita eẽnt int̾ea de adu̾ia¬
tus alt̾am mirem uenditor suꝑ¬
pemptorem ñ staret quominꝰ fi¬
eret: non posse post̾iorem partem

Expanded text:
rentur inemptam videri. Emptor praediorum cum suspicaretur Numeriam et Semproniam controversiam moturas, pactus est cum venditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a venditore: postea venditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et venditor ea praedia venisse nollet, invendita essent: interea de adversariis alteram mulierem venditor supper emptorem non staret quo minus fieret, non posse posteriorem legis
Abbreviated transcription (Latin):
nino detrimento lit ea tes empto¬
dendo eo quitqͣm nenit id uidi actũ
ut añ euacuaremt᷑ qͣm ad uindemi
m̃tura eec ñ appareat indelicet ũ
appareat qñtum eptori ꝑierte CAĩ¬

Expanded text:
nime detrimento sit ea res emptodendo eo quicquam conuenerit, id uideri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiamensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, quantum emptori perieri
Abbreviated transcription (Latin):
emptore trebaciꝰ ait traditũ rou
ditu udeatur. ¶ lcet aũ uedito.¬
ri ut uinũeffundere si diem ad
meiciend̾ ꝓ̃strgt. nͥ intradiem ad¬
tori ut auttoslac uinii aut iciat
tutum ũuinũ effundat᷑. sitñ cũ pꝰ¬
Sit effundere ñ estudit laudandꝰ ÷¬

Expanded text:
emptore, Trebatius ait traditum id uditum uideatur.Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem adtori, ut aut tollat uinum aut sciat futurum, ut uinum effunderetur. si tamen, cum posset effundere, non effudit, laudand
Abbreviated transcription (Latin):
ex fc̃osuimei cogi me suumte¬
cipete qm in ꝓpetuum auera¬
re uolueram. nec mag̾ in hũc
casum debeo mandatiten qͣm
Datum suscepit mremanerẽd
Snr ñ possumhr̃e adũiut te ac¬
com mandati. qmad̾ s alienũ
madatu intnnitus sposponͣdit. s
si non utiq uniꝰ s utriusq mã¬
datum intuitus id fecim: hebo

Expanded text:
ex facto servi mei cogi me servum recipere, quem in perpetuum alienari volueram, nec magis in hunc casum debeo mandati teneri, quam datum suscepit nihil remanere sserim, non possum adversus te m mandati, quemadmodum qui alienum mandatum intuitus spopondit. sed si non utique unius, sed utriusque mandatum intuitus id fecerim, hab
Abbreviated transcription (Latin):
int̾r ñ ẽẽ tibi mandati accõm. s
cum dies uenit. ¶Item tracta¬
tum÷ si cum in diem deberem
madato mõ in diem ti deiussis
sit supueniente die oolutum

Expanded text:
interim non esse tibi mandati actionem, sed cum dies venerit. Item tractatum est, si, cum in diem deberem, mandatu meo in diem fideiusseris ersit superveniente die solutum
Abbreviated transcription (Latin):
iecit iniotempꝰ ꝑicua sustinebit
quoadse subiecit. ꝙ st nũꝙͣ delig¬
nauit tempꝰ eatenꝯ ꝑicłm susti¬
ne d: quoad degustetur inim.
uidelicet qiͣtunc plenissime ue¬
neat: cum fũnt degustatũ Ant

Expanded text:
iecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designauit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur uinum, uidelicet quasi tunc plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut
Abbreviated transcription (Latin):
lo .n. facere eum qui se offert peticõni.
sidentẽ teni. ¶ Item siquis doło fecit qͦ
miꝰ possideat. heditatis peticõe tenetur.
s ⁊ si aliꝰ nactus possõm qm̃ ego doło .n.¬
cat adusu̾s eumqui desiit liti estimo:
⁊ mag̃ euaneste alͣt. nisi petentis int.
ceite inquidsitem st cͤ p̾atatiis restitite
indubitatũ erit euanescere actõm. M n
is qui dolo desiit ance conuemiatur. e¬
um qui possedit: non liberabit. ¶ Item

Expanded text:
lo enim facere eum qui se offert petitioni. sidentem teneri. Item si quis dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo cat adversus eum qui desiit litis aestimatio: et magis evanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit evanescere. sed si is qui dolo desiit ante conveniatur, eum qui possidet non liberabit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ si in diem sit debitor ł sub cõ ł ip̃.¬
dicõe a quo pecita ÷ herẽditas ñ deberẽ
eum dampnari. Rei plane iudicate
ut apud pompoñ sͥcptum est. anꝰ dies
uen̾it qd̾ ⁊ in stipłoe ꝯdicõnali et dic̃e

Expanded text:
d si in diem sit debitor uel sub condicione, a quo petita est hereditas, non debere eum damnari. rei plane iudicataeut apud Pomponium scriptum est, an dies uenerit: quod et in stipulatione condicionali erit dice
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nrã aliter inp̃tesamib uiiss
⁊ arbqres om̃s excepte indentum.¬
huꝰ reiempcõm posse fi̾ dixiq̃
er meis edib intiras edes ꝓiecta
sunt ut ea mͥ itahr̃e liceat de qr
exempto agĩ. ¶ Snua cedua i qͣn¬
decronset utrius eet. scio s̃uimn¬
diie prim̃ seqndumcẽ qd̾ apparet
actum eẽ. ꝙ si in obscino ẽẽt que¬
cumq glans ex hiis arlorib que
cesenoneent cecidisset uenditoris
ẽẽ. ea aũ que marborib fuissẽt eo

Expanded text:
s et arbores omnes exceptae uidebuntur.Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat', deque ea re ex empto agi.Silua caedua in quindecidisset, utrius esset. scio Seruiendum esse quod appareret actum esse: quod si in obscuro esset, quaecumque glans ex his arboribus quae caesae non essent cecidisset, uenditoris ess‹e›, eam autem, quae in arboribus fuisset eo
Abbreviated transcription (Latin):
itttoi partem dimidiam ea lege
uẽtididisti ut emptor atteram ꝑ¬
singulos. labio ⁊ trebatiꝰ neg̾ant
posse ex uendito agi ut id qd̾ nuen̾¬
it fiat. Ego contra puto. si mͦ ideo
uilius fundum uendidistrut ħ tͥ
tus fuerat. eoq iure utimur. Lab̃¬

Expanded text:
i partem dimidiam ea lege uendidisti, ut emptor alter‹am› pbeat. Labeo et Trebatius negant posse ex vendito agi, ut id quod convenerit fiat. ego conuilius fundum uendidisti, ut haetus fuerat: eoque iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃ scri. ¶ Ioemaditit ⁊ si statue
empte ꝑtes recisse ꝓetantur sminẽ
accom p̾roficere. ¶ idem scri. ⁊ si are¬
ainemero. ⁊ insulam in ea edifica¬
uero: recte me puplitiana usurum.¬
Item in quid si indulamenm. ⁊̃ ad ar¬
ream ea ꝑuenit: equenti pot̾o pu ͣ¬

Expanded text:
si statuae emptae partes recisae petantur, similem actionem proficere.Idem scribit, si aream emero et insulam in ea aedificauero, recte me Publiciana usurum.Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero u
Abbreviated transcription (Latin):
ualincie donacõm inter sponsum ⁊
sponsam: dabitur gͦ ⁊̃ possidenti ex¬
cepcõ ⁊ amissapossõne: pupliciana
siue ex neus aue donator possideat¬
is cui ex trebelliano heditas restitu
taz ⁊ si non fuit nactus possõm: u¬
ti potest pupliciana. ¶ Innectiga¬
lib ⁊ in aliis p̾on queutucapi no
possunt pupliciana competit. si for¬
te bona fide michitraditas. ¶ Idem
 ⁊ si suꝑficianam insiciam a non
donimo bona fide emero. ¶ sireca¬
lis sit ut eamleraut ist̾o alienani
ꝓhibeat: eo tasu pupliciana non
tuetur. ne contra legem faciat.¬
¶pupliciana accõe ⁊ d eͫ inta eete s uo
nondum annitnio uti possumus.¬
ipuplicianaatcõne potest. si ⁊ is¬

Expanded text:
ualuisse donationem inter sponsum et sponsam. dabitur ergo et possidenti exceptio et amissa possessione Publiciana, siue extraneus siue donator possideat.Is cui ex Trebelliano hereditas restituta est, etiamsi non fuerit nactus possessionem, uti potest Publiciana.In uectigalibus et in aliis praediis, quae usucapi non possunt, Publiciana competit, si forte bona fide mihi tradita est.Idem est et si superficiariam insulam a non domino bona fide emero.Si res talis sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non tuetur, ne contra leges faciat.Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus.Publiciana actione uti potest.Sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
si ex ꝑtu ꝑtus ⁊̃ si non natus s pꝰ
mortem miris exsetuto uentre eius
disicõ agesserint: hiꝰ actones unt pe¬
tenda. ¶ Quod tͥn ꝑ alluuionẽ fun-¬
do accesit: simuesttei uu accedit. nõ
si ip̃e fuious pupliciana peti non
põt̾est: nec ħ petetur. si aui potet ⁊¬

Expanded text:
s est et si non natus, sed post mortem matris exsecto uentre eius aedificio accesserunt huiusmodi actione petenda.Quod tamen per alluuionem fundo accessit, simile fit ei cui accedit: et ideo si ipse fundus Publiciana peti non potest, non hoc petetur, si autem
Abbreviated transcription (Latin):
abitatores ñ si paulomitꝰ ꝯmode
aliqua ꝑte cenaculiuterent᷑ statĩ
deduccõm ex mercede facere oportec
ei enim condicionis hitatorem ẽẽ
ut si quid aduersatmm incediss
qͣmobremdi anquid demossi

Expanded text:
abitatores non, si paulo minus commode aliqua parte caenaculi uterentur, statim deductionem ex mercede facere oportet: ea enim condicione habitatorem esse, ut, si quid transuersarium incidisset, quamobrem dominum aliquid demoli
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus prouinciam: mandate
iurudictõm legatosuo debet. nec hoc
per qͣm absindum anteqͣm iutis
oictõm nanciscatũr. nec .n. prius ei
compecit ꝙͣ in eam ꝓuintiam uen̾it:
alii eam mandare qm non hł̃. s si
ante fec̾it. ⁊ ingressus prouinciam ĩ
eademuoluntate fu̾it tredendũm ÷¬

Expanded text:
ingressus prouinciam mandare iurisdictionem legato suo debet nec hoc perquam absurdum dictionem nanciscatur nec enim prius ei competit, quam in eam prouinciam uenerit alii eam mandare, quam non habet. sed si et ante fecerit et ingressus prouinciam in eadem uoluntate fuerit, credendum
Abbreviated transcription (Latin):
uiss ingm magnam ꝑtẽ usꝰ hi¬
tator hr̃et. ¶ Itum interrogatus
⁊ siquistimoris causa migrass
iñcedem: ssicãtimoris tustafi

Expanded text:
in quam magnam partem usus habitator haberet. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, mercedem: sed si causa timoris iusta
Abbreviated transcription (Latin):
dam iout si ea dum couitur aut
tñsportatur aut depõ fractasit. ĩ
quoꝵ opera uteretur cuipa id acci¬
dit. culpa asi abest si om̃na fc̃as
que diligetisimiꝰ quisz obserua¬
turꝰ fuiss. idem .s. intesligemꝰ ⁊

Expanded text:
duxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita quorum opera uteretur, culpa acciderit: culpa autem abest, si omnia facta sunt, quae diligentissimus quisque obseruaturus fuisset. idem
Abbreviated transcription (Latin):
utrum autem ius heres partẽ
suam non auenauit an płes.
nicb incerest. si modo auaua por¬
cio alienata ab anquo ex heredi¬
b heredidaria ẽẽ desiit. Uip̃.

Expanded text:
utrum autem unus heres partem suam non alienauerit an plures, nihil interest, si modo aliqua portio alienata ab aliquo ex heredibus hereditaria esse desiit.
Abbreviated transcription (Latin):
et celsus offili ait. hõem lib̾um te¬
scientememere ñ posse. nec ciꝰ¬
lica que noninpopuli pecinira s
inpublicoulu heatur ut ÷ campꝰ
maitiis. ¶ Si fundus aminia
binta pͥma die eaiege uenisset

Expanded text:
ed Celsus filius ait hominem liberum scientem te emere non posse nec cuiulica, quae non in pecunia populi, sed in publico usu habeatur, ut est campus Martius. Si fundus annua bima trima
Abbreviated transcription (Latin):
cum in ħedco: dou ar fiat mencio exte¬
rũent interdcm ei ꝑ ꝓcuratores litiga
si dõlo .M. fiat alienacõ. ¶ł saccõ in
io quod interest cõmpetit. ꝓinde si ieͣ
ñ fuit petitõris. aũ si n qͣui alienatus ÷
sñ culꝑa decessit. tessat uidm nisi ⁊ gͥ
actoris pretea mifuit. ¶ U acconon ÷¬

Expanded text:
cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. ceterum erit interdictum et per procuratores litigarsi dolo malo fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
improbat pretor. qui tanti bicre
cãrere: ne pp̃ eam sepius btigaret.
Pec .i. uerecunda togitacõeius qͥ
Alitem eͣ xecratur: s̃ ÷ uituꝑanda. S
enis dumtaxat quicu iem hr̃e uo
luit: litem ad alium tñfferat irt
molestum aou̾sarium prose fub

Expanded text:
improbat pretor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam sepius litigaret. haec enim uerecunda cogitatio eius, qui lites exsecratur, non est uituperanda, sed eius dumtaxat, qui cum rem habere uult, litem ad alium transfert, ut molestum aduersarium pro se sub
Abbreviated transcription (Latin):
tempore iudicii accipiendi ab solu
estimanofficioiuditis dam̃pnũ
heditatis. ¶Quo aũ loco rẽ exhib̾i
oporteat . ł cuiꝰ sũptib uideamus
⁊ labio ait wbi exhibendam ẽẽ ubi
tũic cum lis contestaretur. pericu¬
lo ⁊ impẽndiis actoris ꝑferendam
ꝑducendam ueeo iocou̾ actum
Sit. pascẽte plane suum ueitite
curare posiõrem oporte ait. ¶Ego
auarbitror interdũ ⁊ ħ accorem
agnostere oportere si forte ip̃es¬
uus ex oꝑis t artisicõ suꝯ solebat
se exhibere. nc̃ uͦ togitur uãcare
tus exhibendus ciana debebit᷑ag¬
noscere qui ex hib̃i desiderauit si ñ
solebat possõr suum pascere. nã
lõci ex hibete d suns sumptib si for¬
te ꝓponas dataoꝑa euͣ i lotuͣ abdi¬
tum res ꝯtultile uͣt actori miio¬
ororeet exhibõ. nam in huc sasum
sins sumptib⁊ ꝑitulo debebit exbi.¬
bere eumm eum locum ubi agitur
ne ei tallrdĩtas sua prosit. ¶ Si de płi¬
⁊b reb quis conueniatur. ⁊ litisꝰ ꝯt̃.¬

Expanded text:
tempore iudicii accipiendi, absolveaestimari officio iudicis damnum hereditatis. Quo autem loco exhiberi rem oporteat vel cuius sumptibus, videamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamve eo loci ubi actum sit. pascere plane servum vestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agnoscere oportere, si forte ipse servus ex operis vel artificio suo solebat se exhibere, nunc vero cogitur vacare. tus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit. Si de pluribus rebus quis conueniatur et litis contes
Abbreviated transcription (Latin):
aũ refert incipiat nẽ debłtũ. anante
nomen fũit debitoris. quod satis est
ex ñusurario fr̃e usurariũ. Canĩs.

Expanded text:
 refert, incipiat nunc debitum an ante nomen fuerit debitoris, quod satis est ex non usurario facere usurarium.
Abbreviated transcription (Latin):
internos ut ⁊ tumeũ mamuit¬
dotibint des. ¶autdoue tacias.
aut facionides ¶aut facioite
que obligo nascitut. ¶Et sicͥs
petiuam gemutremaccipiam.
permitacõm renim empcõm ee
dubium non nascicuiem ob¬
ugom. in qua actõe id ueniet ñ
ce quo uenit accipere uł simeu
retpere uelim: repet̾am qd̃ datũ
÷. quau obrem datũ ten secuta¬
¶ S si ciphos trbi dediut dares t
at codũtarat culpampĩare debes
pigas pecumta data locacio ent sic
ouꝑiore casu empcio. sires: non er̃
locatio: s naicetur uatimł accioĩ¬

Expanded text:
inter nos, ut et tu meum manumitdo tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut quae obligatio nascatur. Et si quidem pecuniam dem, ut rem accipiam, permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci ciuilem obligationem, in qua actione id ueniet, non uud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut ac tu dumtaxat culpam praestare debes.pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio: si rem do, non erit locatio, sed nascetur vel civi
Abbreviated transcription (Latin):
petit sutrũ tamdiuqm̃ du exti¬
tint. anuero si desierint ẽẽ ĩ rebus
bumanis: ⁊ si quide optulit fur
sñ dubio nulla ent condittõ. si
ñ optulit: durat condcõ estima¬
placet tñ ro tempus spectanoũ
quo res iũqͣm plimi fuit. maxͤtũ
detioremrem fc̃am furdado ñ
liberatur. semꝑ .n. indram fur
facere uidetur. ¶ nouissime do¬

Expanded text:
petit: sed utrum tamdiu, quamdiu exstent, an uero et si desierint esse in rebus humanis? et si quidem optulit fur, sine dubio nulla erit condictio: si non optulit, durat condictio aestimaplacet tamen id tempus spectandum, quo res umquam plurimi fuit, maxime cum deteriorem rem factam fur dando non liberatur: semper enim moram fur facere uidetur.Nouissime d
Abbreviated transcription (Latin):
t̃nsi dotem quiᷤ hac lege ded̾it pro
mlreut ad ip̃mrediret siin nͣnmo
mortuaeẽt aut quaniomodo solutꝙ
s⁊ cũdos morte mlns ad eũdẽ ꝑuen̾¬
it: pot̃dicuferie eũ. ¶ Si mantꝰ lu¬
cratur dorẽ: menietur fuu̾ara pr̃
aũ non. s in hũc casumputo si
in suꝑfluũ in prem debere atcõm¬

Expanded text:
s dotem hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio mortua esset, aut quoquo modo soluto sed cum dos morte mulieris ad eum peruenerit, potest dici conferre eum. Si maritus lucratur dotem, conuenietur funeraria, pater autem non. sed in hunc casum puto, si in superfluum in patrem debere ac
Abbreviated transcription (Latin):
pignori obligaͣtũ⁊ testõ maritũ
⁊ uberos exeo natos. itemex alio
tuit. creditortum posit ħede to¬
uenire idoteos ad fuõ uẽngͥt
q̃ro ansi enustus possor offerat
uidi non inustũ p̃tulare. Inpħ¬

Expanded text:
ignori obligatum et testamento maritum et liberos ex eo natos, item ex tuit: creditor cum posset heredes conuenire idoneos, ad fundum uenit: quaero, an, si ei iustus possessor offerat, uideri non iniustum postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
ut possent leges aꝑtius ꝑcipi. datũ¬
qp ÷ eis nis eo anno in cuntate sum¬
mũ ut leges ⁊ corrigerent. ⁊ si op᷑ ẽẽt
⁊̃ intẽr pretarẽtir. s ꝓuocacõ ab eis
alias duas engemtabuus auiecer̃t.
⁊ ita ex incidẽnt᷑i appellatesũt leges

Expanded text:
ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis alias duas ad easdem tabulas adiecerunt: et ita ex acceden‹ti› appellatae sunt leges
Abbreviated transcription (Latin):
exmantem in ytalia quida ietule¬
runt. ¶hiis legrb latis cepitut¬
pretatio des ideraret pruroentũ aũcie
tacio ⁊ ħ ius quods me scͥpto u̾enut
positũ a pruoentib ꝓpria parte a

Expanded text:
exulantem in Italia, quidam retulerunt. His legibus latisrpretatio desideraret prudentium authoritatio et hoc ius quod sine scripto venit, compositum a prudentibus, propria parte a
Abbreviated transcription (Latin):
b excepto usutrcũ. s non idem En¬
deiroum inquld si cõmunes edes
eent: que bon̾a uicim sustineiẽt
modus aũ refcõnis in hac accõne
ad eũ mod̃ ꝑtinet qui ins uitute im-¬
posita continetur. forte ue reficiat la-¬
pice strãtout lapide structii ł quouis
alio opere qd̃ in s̾uitute dc̃in÷. ¶ uent.¬
qd̃ heret si hoũa eoium eius iucinus

Expanded text:
u. sed non idem respondendum inquit, si communes aedes essent, quae onera uicini sustinerent. Modus autem refectionis in hac actione ad eum modum pertinet, qui in seruitute ‹i›mposita continetur: forte ut reficiat lapide quadrato uel lapide structili uel quouis alio opere, quod in seruitute dictum est. Ueniquod haberet, si onera aedium ei
Abbreviated transcription (Latin):
deret:oins au editõm ꝯpellen¬
di sunt quid .n. si humił ⁊ deplo.¬
ratus unus edroit ut oubitare
qͥͣuis m̾ito de fide edicõnis possit.
edicõ desideratur. ¶nami si płes
tutores tnͣtelam aoministrãt:
simt aũ om̃s edere debent auisͤmi¬
n᷑ edicõi sp̃stribere. ¶ exigitur
aũ ab adũsario argentarii iꝰ
dandi. accipiendi credenõr. obłi¬
gandi. soluendi suicã negocia¬
cõm. nͨ ullam rõm᷑ nuda dũtax¬
at solucõne debiti incipe. nec si
pignus acceꝑit aut mandatũ

Expanded text:
derit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide editionis possit? editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab aduersario argentarii iusdandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum,