comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic diuino inquit credas testimonio
asignis caelescibus. quae super
baptis ium xp̃i apparuerunt haec sunt
uerba fideicatholicat : Quidergõ a postolus
comas tetigit cum ad palpandum dm̃ ac¬
cessiss& . xp̃mutique abse qie dubio. Quid
autem exclumauit. Dñs inquid meus
lecticam disputationem Da prudenta
mundialem. & stultam illam uerbosa
calliditate sapientiam. uerte omnes te¬
te in facies & contrahe quicquid siue
animis. siue arte uales . quid lib& dicas
quid lib& facias exire hincnus quam
uales nisi hoc quod a postolus tetigit.
dm̃ esse fatearis. Et quidemsi quomodo
possis inmutare fors anbiscoruae.
euangelice praedicationem uelis ut
nec corpus dñi. tomas apostolus conti
sed inmutari quod in euangelio dĩ scriptu
est nequaquam potest. Caelum enim& terra
transibunt uerba uerbodi non preteribunt
Ecce enim & iam nunc tibu illae qui tunc
tertatus est thomas a postolus clamat
ds̃ est ib̃s quem tetigi ds̃ cuius membra

Expanded text:
sic divino, inquit, credas testimonio sic divino, inquit, credas testimonio a signis coelestibus, quae super baptismum Christi apparuerunt. Haec sunt verba fidei catholicae. « Quid ergo apostolus Thomas tetigit, cum ad palpandum Deum accessisset? Christum utique absque dubio; quid autem exclamavit? Dominus, inquit, meus lecticam disputmundialem et stultam illam uerbosa calliditate sapientiam: uerte omnes tete in facies et contrahe, quidquid siue animis siue arte uales. quodlibet dicas, quodlibet facias. exire hinc nusquam uales, nisi hoc quod apostolus tetigit deum esse fatearis. et quidem, si quo modo possis, immutare forsan historiae euangelicae praedicationem uelis, ut nec corpus domini Thomas apost.olus contigsed inmutari quod in euangelio dei scriptum est nequaquam potest. caelum enim et terra transibunt, uerba. uero dei non praeteribunt. ecce enim etiam nunc tibi ille qui tunc testatus est Thomas apostolus clamat: deus est Iesus quem tetigi, deus est cuius membra
Abbreviated transcription (Latin):
curenim si de diuina natura di filudixisset
bic ent filius meus dileccus taceri praecipitur
dum toties xp̃s se ostendit palam & prac¬
dicauit di ese filium. Veluti ubiait ero
& pater unum sumus. Item qui uidit me
uide & patrem Itemomnia quae piter
facit hacc & filius similiter facit & multa
talia ubise in diuinitatis substantia omnino
patri aequalem et patries se filium
non tacuit Sed haec uox paterna ad hoc
in baptismo super filium hominis facta
est ut agnos ceretur & crederetur
uerus esse filius dĩ homo quiex sabstan¬
tia beatae uirginis creatus est. Sed
fortemene paruitatis sensus cibi non
sufficit ut dexp̃o. quid euin gine natus
est haec testimonia patris prolata
sint Audi &iam quomodo patres nostri
uiri uere catholici responderentante¬
cessoribustuis qui xp̃m neodi filium
necđm uerum. uoluerunt credere.
ut eadem uerba ponamus quae
leguntur in libro beati cassiani uel

Expanded text:
Cur enim, si de divina natura Dei Filii dixisset: Cur enim, si de divina natura Dei Filii dixisset: hic est Filius meus dilectus, taceri praecipitur, dum toties Christus se ostendit palam, et praedicavit Dei esse Filium, veluti ubi ait: Ego et Pater unum sumus . Item: Qui videt me, videt et Patrem . Item: Omnia quae Pater facit, haec et Filius similiter facit : et multa talia, ubi se in divina substantia omnino Patri aequalem, et Patris esse Filium non tacuit. Sed haec vox paterna ad hoc in baptismo super Filium hominis facta est, ut agnosceretur et crederetur verus esse Filius Dei homo, qui ex substantia beatae Virginis creatus est. XIX. Sed forte meae parvitatis sensus tibi non sufficit, ut de Christo, qui de Virgine natus est, haec testimonia Patris prolata sint. Audi etiam quomodo Patres nostri viri vere catholici responderunt antecessoribus tuis, qui Christum nec Dei Filium, nec Deum verum voluerunt credere, ut eadem verba ponamus, 800 quae leguntur in libro beati Cassiani : vel
Abbreviated transcription (Latin):
nis ds̃ nascipotuit. Sp̃s est ds̃ ut a postolus
ait. De quospu ut in symbolo cantitamus
& maria uirgine natus ẽ filius dĩ Ad¬
didit quoque quaerentiuir giniarchan¬
gelus. Ideoque quod extenascetur
scm. uocabitur filiusdi. Hoc est dicere
ne ignores inquid hunctantae rei ap¬
paratum hoc tantimisterii sacra men¬
tum. Ideo inte ueni& maiestas di. quia
extenas cetur filius di quid incultra
ambigi aut quid amplius dicipotert . Dm̃
dixit superuenturum difilium nasciturum.
tuquaere nunc si placet quomodo aut hi
filius sit. quomodo aut difilius non sit qui
crede saltim ipsius dĩ patris quiait ubitrans¬
figuratus ẽ xp̃s in moncesco sicat pracdiximus
hic est filius ineus in quomihi complacui ipsum
audite Quam uisionem praecepita postolis
tacere donec filius hominis a mortuis resur¬
ger& nedumgloria praedi caretur ma¬
iestatis. crucis nrscerium in pediretur

Expanded text:
nisi Deus nasci potuit? Spiritus est Deus , ut Apostolus nisi Deus nasci potuit? Spiritus est Deus , ut Apostolus ait; de quo spiritu, ut in symbolo cantitamus, ex Maria virgine natus est Filius Dei. Addidit quoque quaerenti Virgini archangelus: Ideoque quod ex te nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei . Hoc est dicere: non ignores hunc tantae rei apparatum, hoc tanti mysterii sacramentum: ideo in te veniet majestas Dei, quia ex te nascetur Filius Dei. Quid hic ultra ambigi aut quid amplius dici potest? Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Tu quaere nunc, si placet, quomodo aut Dei Filius sit? quomodo aut Dei Filius non sit, quicrede saltem ipsius Dei Patris, qui ait, ubi transfiguratus est Christus in monte sancto, sicut praediximus: Hic est Filius meus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Quam visionem praecepit apostolis tacere, donec Filius hominis a mortuis resurgeret; ne dum gloria praedicaretur majestatis, crucis mysterium impediretur.
Abbreviated transcription (Latin):
fanculi ut tuuis adoptiui. Pater obum
carnatus est dum omnis caelestister¬
renaque creatura solo iubentis uerbo
facta est ut habes inpsalmo Ipse dixit
& sacta sunt ipse mandauit & creata
sunt. Curparum fuit iussio dicentis
sicut inceteris omnibus creaturis ad
unius hominis procreationem sitantum¬
modo purus homo natus est . & non ds̃
uel &iam di filius uerus. sed illautique
omnia opera angelicarum. potestatum
uel omnium creaturarum. facta sut
periussionemdi. Natiuitas autem¬
difilii agenda non erat nisi perad¬
quia & concipi ab homine dsnisi sedomaneo
& nascinisi se in labente non poterat.
Etideo archangelus superuenturam
uirgini maies catem sacram indicabat
Videlic& ut quia agitantures per
humanum officium non ualebat: ipsius
ad futuram dicer& maies tatem in con¬
ceptu quierat futurus in partu. Et quia
ds̃ superuenit in conceptione idefuturus
erat ds̃ in pasturitione & quid de dõ

Expanded text:
fantuli, ut tu vis, adoptivi? Pater obumbfantuli, ut tu vis, adoptivi? Pater obumblius incarnatus est, dum omnis coelestis terrenaque creatura solo jubentis verbo facta est: ut habetur in psalmo. Ipse dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt . Cur parum fuit jussio dicentis, sicut in caeteris omnibus creaturis, ad unius hominis procreationem, si tantummodo purus homo natus est, et non Deus, vel etiam Dei Filius verus? Sed illa utique omnia opera angelicarum potestatum, vel omnium creaturarum facta super iussionem dei, natiuitas autem agenda non erat nisi per ad concipi ab homine deus nisi se donante et nasci nisi se inlabente non poterat. et ideo archangelus superuenturam uirgini maiestavidelicet ut quia agi tanta res per humanum officium non valebat, ipsius adfuturam diceret majestatem in conceptu, qui erat futurus in partu. Et quia Deus supervenit in conceptione, ideo futurus erat Deus in parturitione. Et quid de Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Scilicet ut quem saluatore mẽe
cognos ceres dm̃ ne quaquam essedu.¬
bitares. Et cũ saluandi uirtus nisi
diuinae competer& potestati. Diui¬
ne eum esse potentiae non ambiger ẽs
in quo potentiam saluandiesse didicis¬
ses. sẽd& hoc incredulitati tuae
parum for tasse uideatur quia
eum
angelus dm̃ potius &
saluatorem quam dm̃ aut
di filium. nominarit cumutique
impiissime dm̃ neges quem saluatore
esse fatearis. quembeatus doctor
gentium saluatorem sȩpius nomi¬
nare non dubitauit dicens ad titũ
Apparuit enim gratiad̃ saluato¬
ris nostri. audi quoque archange¬
lum gabrielem marie uirgini pre¬
inte scm uocabitur filius dĩ. tido
quemadmodum natiui tatemdi in¬
dicaturus diuinitatis opera pre¬
miserit. Sp̃s enim sc̃s in quid uenia
inte & uirtus altissimiobumbra¬
bit tibi. pulcher rime loquens
angelus excellentia
rum mages tater dicli¬
operis explicauit. Quid enim tantia pra¬
ratus opus erat innatiuitatẽ unius in¬

Expanded text:
cit, scilicet ut, quem saluatorem esse cit, scilicet ut, quem saluatorem esse cognosceres, deum nequaquam esse dubitares, et cum saluandi uirtus non nisi diuinae conpeteret potestati, diuinae esse eum potentiae non ambigeres, in quo potentiam saluandi esse didicisses. sed hoc incredulitati tuae parum for- esse uideatur, quia. eum angelus dominum potius et saluatorem quam deum aut dei filium nominarit, cum utique impiissime desse fatearis: quem beatus doctor gentium Salvatorem saepius nominare non dubitavit, dicens ad Titum: Apparuit enim gratia Dei Salvatoris nostri . Audi quoque archangelum Gabrielem Mariae virgini praein te sanctum, vocabitur Filius Dei . Vides quemadmodum nativitatem Dei indicaturus divinitatis opera praemiserit: Spiritus enim sanctus inquit veniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Pulcherrime loquens angelus excellentia verborum majestatem divioperis explicavit. Quid enim tanti apparatus opus erat in nativitate unius in
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in caelos. & sedit ad extris
dĩ. Unde & marcus euangelista in
Naturae cuidictum ẽ terra es & interram
ibis
Huic dictumẽ sede ad extris meis hoc dixic
xp̃s ut beatus hieronimus exposuit intrac¬
tatu huius psalmi adphariseos qui simpli¬
cem filium duuid confitebantur xp̃m
si filius ẽdauid. quomodo uocat filiũ suũ
dñm Et paulo postidem ipse uidat
ergo quid dicit. Dixit dñs dñomeo H
ad sumptio corporis sed&. huicergo
precipitur ut sed eat quia homo est
uti que & dñs ẽ duuid de cuius semine
subtiliter interrogauit ipse ds. xp̃s
uideatur uestrae infidelitati tanti
patris testimonio dnmesse qui nacusẽ
de semine dacuid. Vt te quoque ofelix.
huius nouitatis ad sertor specialiter
angelice uocis testificatione ad loquar
Audietiam loquentem ad pastores
de dĩ ortu angelum dĩ. Natus ẽ in.
utique xp̃o hominem intellegeres
& dñitibi & saluatoris nomen adie.¬

Expanded text:
ascendit in coelos, et sedet a dextris ascendit in coelos, et sedet a dextris Dei. Unde et Marcus evangelista in . Naturae cui dictum est, terra es et in terram ibis , huic dictum est, sede a dextris meis . « Hoc dixit Christus, ut beatus Hieronymus exposuit in tractatu hujus psalmi, ad Pharisaeos, qui simplicem filium David confitebantur Christum: Si filius est David, quomodo vocat filium suum Dominum? » Et paulo post, idem ipse: « Videte ergo quid dicit: Dixit Dominus Domino assumptio corporis sedet. Huic ergo praecipitur ut sedeat. quia  Hier., utique et Dominus est David, de cujus semine subtiliter interrogavit ipse Deus Chrivideatur infidelitati vestrae tanti Patris testimonio Dominum esse qui natus est de semine David ut te quoque, o Felix hujus novitatis assertor, specialiter angelicae vocis assertione alloquar, audi etiam lode dei ortu angelum dei: natus est, inutique in Christo hominem intellegeres, et domini tibi et saluatoris nomen adie
Abbreviated transcription (Latin):
supercuncta eius membra diffundit
Eagratia fit ab initio fidei suȩ homo.
quicumque xp̃i anus qua gratia homo
hic renatus de quo est ille natus Alit̃
ut sc̃s agustinus uult intellegi plenitus
fontis manat. Aliter riuuli mensura
currit defonte. quod beatus baptist
testatur non enim inquid ad mensu¬
ram dat ds̃ sp̃m. paterenim dilugit
filium & omnia dedit inmanueius.
De riuulorum mensure a postolus testatur
unicuique nostrum data est gratia
secundum mensuram donationis xp̃i. Et
quia paulo ante fecistis mentionem dauid
uelim dicatis de quo in terrogassx ipsa
ueritus iudacos ubicut . cuius filius ẽ
xp̃s. Dixerunt dacuid ipse autem pro¬
posuit illis questionem. quomodo dictum
sit. dixitdñs dño meo sede adextrismeis
Si fius ẽ dacuid quomodo ẽ dñs eius
cui autemnaturae dictume sed e adex¬
trismeis: diuinae an humane huma¬
nes cilic& ut in symbolo cantatur. qui

Expanded text:
super cuncta ejus membra diffundit. super cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicunque Christianus, qua gratia homo so Spiritu est hic renatus, de quo est ille natus. » Aliter, ut sanctus Augustinus vult intelligi, plenitudo fontis manat, aliter rivuli mensura currit de fonte, quod beatus Baptista testatur: Non enim, inquit, ad mensuram dat Deus spiritum . Pater enim diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. De rivulorum mensura Apostolus testatur: Unicuique nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi . XVI. Et quia paulo ante fecistis mentionem David, velim dicatis, de quo interrogasset ipsa Veritas Judaeos, ubi ait: Cujus Filius est Christus? Dixerunt: David . Ipse autem proposuit illis quaestionem, quomodo dictum sit; Dixit Dominus Domino meo; sede a dextris meis. Si filius est David, quomodo est Dominus ejus ? Cui autem naturae dictum est, sede a dextris meis, divinae an humanae? Humanae scilicet, ut in symbolo cantatur: qui
Abbreviated transcription (Latin):
meruis set nisi hoc singularis gratia pres¬
titiss& quamfas ẽ pruedicare. De
qua nefas e iudicare uelle. De hac&iam
excellentia illius hominis qui deuirgine
& pros perum sublimiter enartat. ubi abun¬
danter disputat contraaduersarios qui
seipsos ae quales ẽẽ contendunt ingracu
xp̃o propter communionem naturae
Ponens primo uerba aduersariorum
hoc modo Nespondeat in quid homodo
si aud& et dicat curnon & ego Et siau¬
dierito homo tu quis es quir espondeas
do nec sic cohibeat sed augeat in puden¬
tia &dicat. quomodo audio tuquis es
ohomo cum sim quod audio ide homo quod
& ille de quo ago curnonsim quodille.
A tenim gratia illetalis & tantus est
curdiuersa ẽ gratia ubinatura communis
est Ceste nonẽ ꝑsonarum acceptio apud
dm̃. Quis non dico xp̃ianus. sed in sanus
Haecdicat appareat itaque nobis in
nostro capite ipse fons gratie unde
secundum unius cuius que mensuram.

Expanded text:
meruisset, nisi hoc singularis gratia praesmeruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset, quam fas est praedicare, de qua nefas est judicare velle? » De hac etiam excellentia illius hominis, qui de Virgin ad Hilarium et Prosperum sublimiter enarrat, ubi abundanter disputat contra adversarios, qui seipsos aequales esse contendunt in gratia Christo propter communionem naturae, ponens primo verba adversariorum hoc modo: « Respondeat, inquit, homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit: O homo tu quis es qui respondeas Deo? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam et dicat: Quomodo audio, Tu quis es o homo, cum sim quod audio, id est homo, quod et ille de quo ago; cur non sim quod ille? At enim gratia ille talis et tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est personarum acceptio apud Deum. Quis non dico Christianus, sed insanus haec dicat? Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
est sensus singulis membris. sed nontantus
quantus in capite ubi prorsus omnis est
quinque pestitus. Ibi enim& uisus est:
taccus Angetiam praeter hoc quod camqua
intemplo in illo corpore habitat omnis plo
diuinitatis. Est aliud quod intersit interi
caput & cuius lib& membriex cellentiam
est plane quod singulari quadam sus cepo
hominis illius una facta est persona cuniu
Denullo enimscorum dicipotuit aut potes
aut poterit uerbum caro factum est. Ni
scõrum qualibet prestantia gratiae unig
nomen accepit ut qđ e ipsum di uerbuma
aliquibus scis quanta lib& sipientia &
scitate prestantibus ullomodo potest e
communis ubi diuinae gratiaeisatis pers¬
cuum darum que documentum est. qa
enimtam sit sacrilegus ut aude at adfis
aliquam posse animam per mericum lis
Quo pacto perliberum arbitrium communiter
omnibus & naturali terdatum una sola anima

Expanded text:
est sensus singulis membris, sed non tantus, est sensus singulis membris, sed non tantus, quantus in capite, ubi prorsus omnis est quinquepertitus. ibi enim et uisus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit- aut potest aut poterit: Verbum caro factum est, nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est. quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat adfirmare aliquam posse animam per meritum libequo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit ipso testante potestatem habe
ponendi animam meam . & potestaten
habeo sumendieam. Namnos necessitat
morimur non uoluntate. Sicuta posto
ait. in hocenim in gemiscimus quod sup¬
uestiri uolumus. ut absorbeatur hoc
mortaleauita. Et in hoc dissimilis
quod caro illius quam deuirgine su¬
sit. caro e filiidĩ propter unionemues
od carofactume. Decuius superemi¬
ninentigloria et in conparabuli omiilius
sillius utique qui exuir gine factuse¬
rus sit unigenitus dĩfilius. Praefatus
ater agustinus in libro quem de pre¬
ntia di addardanum scripsit mirabilit̃
e sublimiter disseruit i tadicens. quid
rgo est hocne inter esse arbitramur
nter caput & membracetera quod in quo¬
ubet quamuis precipuo membro. uelut
naliquo magno proph&a aut apostolo¬
quamuis diuinitas habit& non tamen
ut in capite quod est xp̃s. omnis plenitudo
diuinitatis. Nam & in nr̃o corpore in¬

Expanded text:
suscepit, ipso testante: Potestatem habeo suscepit, ipso testante: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam ; nam nos necessitate morimur non voluntate, sicut Apostolus ait: In hoc enim ingemiscimus, quod supervestiri volumus, ut absorbeatur hoc mortale a vita . Et in hoc dissimilis quod caro illius, quam de Virgine sumpsit, caro est Filii Dei propter unionem Verbi, quod caro factum est. De cujus supereminenti gloria et incomparabili omnibus sanctis, illius utique qui ex Virgine factusrus sit unigenitus Dei Filius, praefatus pater Augustinus in libro quem de Praesentia Dei ad Dardanum scripsit , mirabiliter et sublimiter disseruit, ita dicens: « Quid ergo est? hocne interesse arbitramur inter caput et membra caetera quod in quolibet quamvis praecipuo membro, velut in aliquo magno prophquamuis diuinitas habitet, non tamen sicut in capite, quod est Christus, omnis plenitudo diuinitatis P nam et in nostro corpore in
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilis uero omnicreaturae. sed insola
hamanitate. inqua peromnia similis factis
e nobis excepta lege peccati Similis utique
innatura. Cuitamen nullus similis extat
uel aequalis ingloria. In hoc autem illum
ad optiuum credimus apud patrem in quo
secundum carnem filius e dauid non tamen
in hoc qđ dñs exsiscit In multis cum dicimus
similem & nos sed in pluribus dissimilex
ds Uidete ne uobis m& ipsis contrariadicatis
quem ad serits innatura nobis peromna
Psinlusn eumc eundem dicitis dispimilem¬
ingloria. In hoc enim dissimem illum̃ nabis
dicimus qui a non solum modo. purus homo
natus ẽ sicutnos sed &im ds̃ homo
Similis in eo qđ a pos colus ait. quia pueri
communi cauerunt carni & sanguini
Etipse similiter participauit hisdem
ut permortem distruer& eum qui habet
mortis imperium. Dis similis uero in
eoquod eandem mortem non misera
necessitate sed misericor diuoluntate

Expanded text:
dissimilis vero omni creaturae; sed in sola dissimilis vero omni creaturae; sed in sola humanitate, in qua per omnia similis factus est nobis, excepta lege peccati; similis utique in natura, cui tamen nullus similis exstat, vel aequalis in gloria. In hoc autem illum adoptivum credimus apud Patrem, in quo secundum carnem filius est David; non tamen in hoc quod Dominus existit. » In multis eum dicimus similem et nos, in pluribus dissimilem: Deus? Videte ne vobismetipsis contraria dicatis: quem asseritis in natura nobis per omnia similem, hunc eumdem dicitis dissimilemoria. In hoc enim dissimilem illum nobis dicimus, quia non solummodo purus homo natus est, sicut nos, sed etiam Deus homo. Similis in eo quod Apostolus ait, quia pueri communicaverunt carni et sanguini: et ipse similiter participavit eisdem, ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium ; dissimilis vero in eo quod eamdem mortem non misera necessitate, sed misericordi voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine maria difilius unicus natus est
non carnis libidine. sed singularidimuner
Quidergo ambiguitatis hab&tanti patris
testimonium : Eec cum quid eurgine natu
e unigenitum & unicumdifilium non dubita
nominare & credere. Numquid unus filius
unius patris potest utrumque. & unicus esse
nisi dexp̃osolo quinatus ẽ ex urgine unigen
di filium dici : Et si parum creditis cescimon
scorum patrum credite ipsidifilio dese tesui¬
nium ꝓferenti. Ait enim in euangelio Sicen
dilexit ds̃ mundum ut filium suum unigena
dir&. Nuis autem datuse promundi salo
Ilac utique quitor cular calcaur solas asa¬
guinis
esfusione rubicunda habuit uestimenta
quẽ uos peromnia similem ee nobis absque
lege peccati contenditis sicut in libelliur̃
seriae ostenditur ut ipsa uerba ponamus
quac uos in eodem posciscis dicentes non in
gloria ditatis inquaperomnia similis ẽpatri

Expanded text:
virgine Maria Dei Filius unicus natus est, virgine Maria Dei Filius unicus natus est, non carnis libidine, sed singulari Dei munere? » Quid ergo ambiguitatis habet tanti Patris testimonium? Ecce eum qui de Virgine natus est, unigenitum et unicum Dei Filium non dubitavit nominare et credere. Nunquid unus Filius unius Patris potest utrumque et unicus esse nisi de Christo solo, qui natus est ex Virgine, unigenitum Dei Filium dici? XV. Et si parum creditis testimoniis sanctorum Patrum, credite ipsi Dei Filio de se testimonium proferenti. Ait enim in Evangelio: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret . Quis autem datus est pro mundi salute? Ille utique qui torcular calcavit solus, et sanguinis effusione rubicunda habuit vestimenta, quem vos per omnia similem esse nobis, absque lege peccati, contenditis, sicut in libelli vestri serie ostenditur, ut ipsa verba ponamus quae vos in eodem posuistis, dicentes: « Non in gloria deitatis, in qua per omnia similis est Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
natum uirginis que filium adoptiue
filiumdi ipsomodo neces sariumesdũ
di filium ad optiue esse filium uirguis
quia alia subs tantia est dĩ patris dequa
essentialiter natus est dĩ filius. Ala ẽ
uir ginis dequa temporaliter natise
xp̃s. Autsi hoc non audetis dicere quia
xp̃ianum nomen hab&is. ut beata uirgo
non sit propriae dĩ genetrix sed per
adoptionem : Aequum ẽ ut non audeatis
ad firmare filium uirginis ad optiuum
cẽdipatris filium. Quidigitur restat
tus dipatris proprius totus uirgimatris
ds. Audiamus quidbeatus agustinus inepistola
adhilarium & prosperum de hacmirabili
deatur in quid illae homo. ut a uerbo co¬
aoterno in unitatem persone ad sumptus
filius di unigenitus e&. Vnde hoc meruit
ssura bumiana ut ad banc in effabilem
ex cellentiam peruenir& Nonne faciente
acsuscipiente uerbo ipse homo ex quo esse
gratia plena concepit: Nonne de spũsco &

Expanded text:
natum, Virginisque filium adoptive esse natum, Virginisque filium adoptive esse Filium Dei: ipso modo necessarium est Deum Dei Filium adoptive esse filium Virginis, quia alia substantia est Dei Patris, de qua essentialiter natus est Dei Filius; alia Virginis, de qua corporaliter natus est Christus. Aut si hoc non audetis dicere, quia Christianum nomen habetis, ut beata Virgo non sit proprie Dei genitrix; sed per adoptionem, aequum est ut non audeatis affirmare filium Virginis adoptivum esse Dei Patris Filium. Quid igitur restat tus Dei Patris proprius, totus Virginis matris  et unus Deus? XIV. Audiamus quid beatus Augustinus in epistola ad Hilarium et Prosperum de hac mirabili deatur, inquit ille, homo ut a verbo coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit natura humana, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo ipse homo, ex quo esse gratia plena concepit? Nonne de Spiritu sancto et
Abbreviated transcription (Latin):
filius Diergo filius hominis factus est filius
Natus secundum uerita tem natunte. exdo
difilius et secundum uerita temnacurae
ex homine hominis filius ut ueritas geniti
non adoptione non appellatione sed inutraq:
naciuitate filii nomen nascendo haber&
& esset uerus ds̃. &uerus homo Vnus filius
dm̃ & bominemunum filium. Quempropterea
eun genitum dicimus manentem induabus
substantus sicut einaturae ueritas contulo
Non confusis naturis neque in mixtis sicut
timo huani uolunt. sed societate unitis
Dsergo hominem ad sumpsit. Homo indm̃
transiuit non naturae uersibilitate
seddi dignatione ut nec ds̃ muta retur
in huma nam substantiam ad sumendo borin
nec homo in diuinam lica glorificatus indo
namsi neces seẽ ad optiuum esse xp̃mdi
patris propter quod ex substantia sua
natus non estsecundum carnem
quomodo non est ad optiuus filius uirgin
illa quinatus exdõ quia de eius dem
uirginis substantia ereatus non est
ergosi necesse ẽ homine mexuir gine

Expanded text:
hominis factus est Filius, natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis filius, ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utroque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus, veruDeum et hominem unum filium. Quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non confusis naturis, neque immixtis, sicut Timothiani volunt, sed societDeus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit; non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem; nec homo in divinam, licet glorificatus in Deum. » Nam si necesse est adoptivum esse Christum Dei Patris, propter quod ex substantia sua natus non est secundum carnem, quomodo non est adoptivus filius Virginis ille qui natus est ex Deo, quia de ejusdem Virginis substantia creatus non est? Ergo si necesse est hominem ex Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
tellegis quac̃ aduersa & contraria omni
pationiponis & confirmas. Ad dis &iã
lũ quiduralegis seruitute subiectus ẽ
ꝓpt̃ magnũ humilitatis sacramentũ
dispensationẽ que uerae humapitatis
seruũ aproph&is nominari xp̃m
Aliquib: in locis legimus Interfilios siquidẽ
gratiae : id ẽ in nouo populo filius ubiq nomi¬
natur. Quceuocabula inisaia ꝓph&ama¬
nifeste quod com in loco distinguntur ubiait
paruulus natus ẽ. nobis filius datus ẽ nobis
qui fuit paruulus uł seruus apud sincigo¬
gã inumbrtseruientẽ. apud xpĩanos in
luce libes tatis uiuentes. filius .e. quã dis¬
cretionẽ serui & filii. ipse quoq dñsin euan¬
gelio designcreuid&ur ubiait seruus
ñ man& in domo in aernũ.  filius autẽ
mequ& in a&ernũ Eoxque subiungit
dicens Si filius uos libera uerit uere
liberi eritis. qui aput in fideles filius etlĩ
aures corporis. nec postolũ paulum
p̃diccnem audirent : xpm̃ dm̃ esse :

Expanded text:
telligis, quam adversa et contraria omni telligis, quam adversa et contraria omni rationi ponis et confirmas, addere  Forlum, qui dura legis servitute subjectus est, propter magnum humilitatis sacramentum, dispensationemque verae humanitatis, servum a prophetis nominari Christum. Aliquibus in locis legimus. Inter filios siquidem gratiae, id est, in novo populo Filius ubique nominatur. Quae vocabula in Isaia propheta manifeste quodam in loco distinguuntur, ubi ait: Parvulus natus est nobis, et Filius datus est nobis . Qui fuit parvulus vel servus apud synagogam in umbra servientem, apud Christianos, in luce libertatis viventes, Filius est. Quam discretionem filii et servi ipse quoque Dominus in Evangelio designare videtur, ubi ait: Servus non manet in domo in aeternum, Filius autem manet in aeternum. Moxque subjungit dicens: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . Qui apud infideles Filius est faaures corporis, ne apostolum 817 Paulum praedicantem audirent, Christum Deum esse:
Abbreviated transcription (Latin):
tus dĩ scilic& & hominis. ueluti ante fuit
inunanatura : ꝓprius dĩfilius. nihi lamit¬
tens qđ erat quã uis ad sũ psiss& quodñ erat
Non diuisionẽ saciens in ꝑsonae ꝓpria &ate
Nec conmixtionẽ innaturarũ coniunc¬
tione si autẽ propt̃ ad sũptionẽ uel sus¬
ceptionẽ xp̃s adoptiuus ẽ. filius qui ex
uirgine. natus .ẽ. cuius ꝑsonae in scã
trinitate adoptiuus eẽdicendus est
Vtiq omnino filii ꝑsonae ipsecnĩ ad¬
sũpsit hominẽ uel suscepit. Quod siita
.ẽ nepos ẽ patris secundũ hum anitatẽ
tio sed prauatẽ tatio. Placitũ bero quis
nescit in multis reb: eẽposse. Nec in adoptio¬
pesola similit̃ & aidplicatio. Nã sepius le¬
gitur inistoriis. &applicuit dux ille uel
illecastra : Adhanc uł edillã ciuitatẽ
siapplicatio ẽ adoptio. Ergo adopta¬
uit sibi ciui tatẽ. infiliũ. quã magis uenit
debellare. Ecce& hic caeca stultitiatua
& indocia temeritts appar&. quanũimn¬

Expanded text:
tiis, Dei scilicet et hominis; veluti ante fuit tiis, Dei scilicet et hominis; veluti ante fuit in una natura proprius Dei Filius nihil amittens quod erat, quamvis assumpsisset quod non erat, non divisionem faciens in personae proprietate, nec commistionem in naturarum conjunctione. Si autem propter assumptionem vel susceptionem Christus adoptivus est filius, qui ex Virgine natus est, cujus personae in sancta Trinitate adoptivus esse dicendus est? Utique omnino Filii personae. Ipse assumpsit hominem, vel suscepit. Quod si ita est, nepos est Patris secundum humanitatem Ctio, sed prava tentatio. Placitum vero, quis nescit, in multis rebus esse posse, nec in adoptione sola? Similiter et applicatio. Nam saepius legitur in historiis: Et applicuit dux ille vel ille castra ad hanc vel ad illam civitatem. Si applicatio est adoptio, ergo adoptavit civitatem sibi in filium, quam magis venit debellare. IX. Ecce et hic caeca stultitia tua et indocta temeritas apparet, qua non in
Abbreviated transcription (Latin):
repperirenequimus Ceterattoñ omnia
quee adoptionis uerbo conueniunt
indiuinis libris ꝑspicuȩ atq manifestae mul¬
tis modis reperiuntur nã quid quaeso ẽ
aliudinquilib& filio adoptio nis electio
nisi gratia nisi uoluntas pisi ad sumpto
nisi susceptio. nisi placitũ seuapplicatio
Quaeuniuersa pullo modo ꝓprio acuero
filio conuenirequaeunt Si quis uero
in xp̃i humanitatẽ adoptionis gratiam.
Quidhor̃ rogoquae ꝓposusti in propnio
filio fierinon potest: Nũ quid non dauid
rex maio regratia elegit. sclomonem ꝓ¬
priũ filiũ suũ successorẽ sibi regniquã
alios filios ꝓpriosquos habuit. et cema¬
ior gratiaa patris maoruoluntas maior¬
q: electio in eofuit. quã inaliis filuis suis
lic& &illi ꝓprii essent filii sed nec omnis
ad sũptio potest eẽ adoptio. Adiup¬
sit enĩ dĩ filius carnẽ exutero uirginali
in unitatẽ suae ꝑsone. Non in carnẽ mutatis
sedut e&̃ ꝓprius filius dĩ inducib: substan¬

Expanded text:
reperire nequimus; caetera tamen omnia, reperire nequimus; caetera tamen omnia, quae adoptionis verbo conveniunt, in divinis libris perspicue atque manifeste multis modis reperiuntur. Nam quid, quaeso, est cuilibet filio adoptio, nisi electio, nisi gratia, nisi voluntas, nisi assumptio, nisi susceptio, nisi placitum seu applicatio? Quae universa nullo modo proprio ac vero filio convenire queunt. Si quis vero in Christi humanitatem adoptionis gratiam » Quid horum, rogo, quae proposuisti, in proprio filio fieri non potest? Nunquid non David rex majore gratia elegit Salomonem proprium filium suum successorem sibi regni, quam alios filios proprios, quos habuit? Ecce major gratia patris, major voluntas, majorque electio in eo fuit, quam in aliis filiis suis, licet et illi proprii essent filii. Sed nec omnis assumptio potest esse adoptio; assumpsit enim Dei Filius carnem ex utero virginali in unitatem suae personae, non in carnem mutatus, sed ut esset proprius Filius Dei in duabus substan
Abbreviated transcription (Latin):
cere infiliosuo. quod in cunctis homi¬
nib facitfieri Aut tuus pater poten¬
tior ẽ dõ in hac parte : & potuitte
ꝓprium filium habere ex anima &
corpore. Lic& anima aliunde sit
corporiinmissa si uero nullus ꝓpri¬
usfilius. &uerus poterit eẽ nisi
exsubstantia patris totus natus sit
Ergo nomnihumano genere pullu¬
paterbab& ꝓprium filium & uerum nisi
tantum cenerola. Tlidemeinquantat̃
stultitiã iste tuus sensus detioluitur &
quac̃ contraria omnirationi & omnibũ¬
manogeneri cedseris. Tuigitur ipnus
utens exem plo & teipsum consideras ꝓ
pri&atem filii quat̃ inteaadseris cognos¬
ceinfilio dĩ. fieri posse & quite ipsum
diuidere nonuis ꝓpt̃ animã &carnem
induos filios ꝓpriũ scilic& & adoptiuũ eara¬
tione nec xpm̃ diuidere tẽptes induosfilios
ꝓpt̃ ꝑfectae diuinitatis. & ꝑfecte humitni¬
tatis naturã quia unus ẽ mediator dñs
inutroq: testamento: ut uos contenditis

Expanded text:
cere in filio suo, quod in cunctis homicere in filio suo, quod in cunctis hominibus facit fieri? Aut tuus pater potentior est Deo in hac parte, et potuit te proprium filium habere ex anima et corpore, 816 licet anima aliunde sit corpori immissa? Si vero nullus proprius filius et verus poterit esse, nisi ex substantia Patris totus natus sit; ergo in omni humano nullupater habet proprium filium et verum, nisi tantum de carne sola. Videsne, in quantam stultitiam iste tuus sensus devolvitur, et quam contraria omni rationi et omni humano generi asseris? Tui igitur ipsius utens exemplo et teipsum considerans, proprietatem filii, quam in te asseris, cognosce in Filio Dei fieri posse: et qui teipsum dividere non vis propter animam et carnem in duos filios, proprium scilicet et adoptivum: ea ratione nec Christum dividere tentes in duos filios propter perfectae divinitatis et perfectae humanitatis naturam, quia unus est mediator nosin utroque Testamento, ut vos contenditis,
Abbreviated transcription (Latin):
emplarerũ. p̃iudicarunt. Quinminus etẽ¬
quod uoluit pac̃ obsistere ei lex non potuit
creciturarũ quiẽ creitor ipse cunctorũ.
Vt possa qđ uoluit. prãptũ illis ẽꝑfuit.
quic potestas ad fuit uoluntati. Ohomo
tuquis es quirespondecisdõ Nũ quid legẽ
inpones illi qui ẽ lexuniuersi tatis. quia
omnis creatura. uoluntati illius subiec
r&. Dic rogo siscias te animã habere
annon. pultenus tante ẽ ignorantia
inte. ut nesciaste animã habere scis &iã
patrẽ tehabuissec arnalẽ. ex cuius carneani¬
ma quaeinte .ẽ non ẽ ꝓcretita nec genera¬
ta utcatholicafideshab&. Et quomodo
potest fieri. ut cuipsesis totus tui patris
proprius filius &uerus excuius carnẽ
tua animanon ẽ generata. At site ipꝰ¬
sum consentias ꝓpriũ eẽfiliũ patris
tui cũ anima &carne quãuis caro sola
desubstantia patris & matrisꝓcrea¬
erro tasit. ergo multo magis ꝑpendeo culis
hoc in potens ẽ. ut hoc non possit ꝑfi¬

Expanded text:
empla rerum pempla rerum pquod voluit. Nam obsistere ei lex non potuit creaturarum, qui est creator ipse cunctorum. Ut posset, quod voluit, promptum illi semper fuit, quia potestas adfuit voluntati. O homo tu quis es, qui respondeas Deo? Nunquid legem impones illi, qui est lex universitatis, quia omnis creatura voluntati illius subjecta neret. » Dic, rogo, si scias te animam habere, an non? Nullatenus tanta est ignorantia in te, ut nescias te animam habere. Scis etiam patrem te habuisse carnalem, ex cujus carne anima, quae est in te, non est procreata, nec generata, ut catholica fides habet. Et quomodo potest fieri, ut tu ipse totus sis tui patris proprius filius et verus, ex cujus carne tua anima non est generata? At si teipsum consentias proprium esse filium patris tui cum anima et carne, quamvis caro sola de substantia patris et matris procreata sit: ergo multo magis perpende oculis hoc impotens est, ut hoc non possit perfi
Abbreviated transcription (Latin):
uel denuntiare quod non ix tellegit.
uat. His & huius modi testimoniis
scõrũ patrũ hum ana humilitas seip¬
sũ cohercecit: intraterminũ moduli sui.
scduatorisq nr̃i mirtbilẽ natiuitatẽ hun¬
nis ratiunculis derinat. a estimare. Nec
plus sapere quaerat quã oport& sapere
Audiatq sapientis simi salo monisconsi¬
liũ dicentes. Altioratenequaesieris & ꝓ
fundiora nescruteris opponat quoq: sib¬
me ipsi aliã eiꝰdem sententic̃ qua terrus
p̃sũtiosam humane in firmitatis temeritat
sinrae originis pacienter nescimus natiu¬
tatẽ. quomodo anima inutero matris
tenerrimã nrae carnis substanticuiui fi¬
c& quantomagis dĩ omnipotentis huma¬
naeq naturae. in efstbilem coniuncionẽ
nos nullomodo conp̃hendere posse uł
intellegere. satendũ .ẽ. Dr̃ autem quo
modo uoluit & quando uoluit & ex qua
uoluit aduenit inmundum Neo tẽpusei
Nec ꝑsona nec consu&udo hominũ. Necex¬

Expanded text:
vel denuntiare, quod non intelligit, vel denuntiare, quod non intelligit, vat. » His et hujusmodi testimoniis sanctorum Patrum, humana humilitas seipsam coerceat intra terminum moduli sui, Salvatorisque nostri mirabilem nativitatem humanis ratiunculis desinat aestimare, nec plus sapere quaerat quam oportet sapere. Audiatque sapientissimi Salomonis consilium dicentis: Altiora te ne quaesieris, et profundiora ne scruteris . Opponat quoque sibimet aliam ejusdem sententiam, qua terruit praesumptuosam humanae infirmitatis temeritatem.  a gloria . Si nostrae originis patienter nescimus nativitatem, quomodo anima in utero matris tenerrimam nostrae carnis substantiam vivificet: quanto magis Dei omnipotentis humanaeque naturae ineffabilem conjunctionem nos nullo modo comprehendere posse, vel intelligere fatendum est? Deus autem, quo uoluit, quando uoluit et ex qua uoluit aduenit. nec tempus ei nec persona nec consuetudo hominum nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ sufficit mihi scire quod credo⁊
plus autem necuolo neccupio. sienĩ scire
uoluero & hoc incipio ꝑdere quod cre¬
dicitur & ad nõ credis quod ego possum
hoc facere & dicitur admulierẽ fides
tua tesaduã fecit. Ñratio non inquisi¬
tio ñ quare uel quare factũ sit credi¬
& p̃futus pater gregorius in omelia
paschali p̃ritiosam inqui sitionem
natiuitatis xp̃i his uerbis conpescuit
quiigiturait paschalis gaudii solẽ¬
nitatẽ caelebraredesiderat agnũ nec
a quaco quat nec crudũ comedat Vtneq
ꝑhumanat̃ scipientiã : ꝓfunditatẽ in car¬
nationis illius penetrare app&at. neq
in eũ tãquã in hominem purũ credat
sed assa signe carnes comedat : ut dispen
combur&is. Quod ex agnoreman&
igni comburimus. quando hoc qđ de
misterio incarnationis eius intellegere
& pene trare non possumus potestati
scĩ sps humiliter reseruamus. Vt non
superbe quis audecit. uł contẽnere

Expanded text:
tum est; sufficit mihi scire quod credo: tum est; sufficit mihi scire quod credo: plus autem nec volo, nec cupio. Si enim scire voluero, et hoc incipio perdere, quod credicitur et a Domino. Credis, quod ego possum hoc facere? Et dicitur ad mulierem: Fides tua te salvam fecit , non ratio, non inquisitio, non quare, vel quare factum sit. Crediet praefatus Pater Gregorius in homilia Paschali praesumptuosam inquisitionem nativitatis Christi his verbis compescuit: « Qui igitur, ait, paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum nec aqua coquat, nec crudum comedat: ut neque per humanam sapientiam profunditatem incarnationis illius penetrare appetat; neque in eum tanquam in hominem purum credat; sed assas igne carnes comedat, ut dispensacomburetis . Quod ex agno remanet, igni comburimus, quando hoc, quod de incarnationis ejus mysterio intelligere et penetrare non possumus, potestati sancti Spiritus humiliter reservamus: ut non superbe quis audeat vel contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
diccat quidmirũ simibi ille ꝓ latus est.
quẽ post me quidẽ natũ considero sedna¬
tiuitatis eiꝰ misteriũ ñ adp̃hendo. Hiero¬
nimus quoq doctor omni eccles a exp̃i
honorabilis in expositione nona gesimi
octaui psalmi. hanc generationẽ xp̃i se
omnino ignorare. ñ erubuit ꝓfiteri.
Vid&e inquit quã rẽ audealoqui ego
thronũ & si enĩ noueramus xp̃m secun¬
dũ carnẽ sed &iã ñ nouimus eũ secundũ
carnẽ. Haberat forsitan scabillũ ante
mostem anteresurrectionẽ quando
manducabat quandobibebat quando
nr̃os patiebatur effectus post quam
uero resurrexit . & ad caelos uictoras¬
cendit ego ñ in tellego aliũ sedentem
& aliũ scabillũ sed totũ in xp̃o thro¬
nus ẽ. Quaerit & dicit quare uel quare
quomo sit nescio & tamen credo quod sit.
do quod sit &diuinitus & incarnatiounus
intellegisse. credidisse .ẽ. dm̃ nosseho¬
norare .ẽ. Sufficit mihiscire quod scrip¬

Expanded text:
dicat: Quid mirum, si mihi ille praelatus est, dicat: Quid mirum, si mihi ille praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis mysterium non apprehendo? » V. Hieronymus quoque doctor omni Ecclesiae Christi honorabilis in expositione nonagesimi octavi Psalmi , hanc generationem Christi se omnino ignorare, non erubuit profiteri: « Videte, inquit, quam rem audeam loqui: Ego thronum. Etsi enim novimus Christum secundum carnem, sed jam non novimus eum secundum carnem. Habuerit forsitan scabellum ante mortem, ante resurrectionem, quando comedebat, quando bibebat, quando nostros patiebatur effvero resurrexit, et ad coelos victor ascendit, ego non intelligo alium sedentem, et alium scabellum, sed totum in Christo thronus est. Quaerit et dicit: Quare, vel quare? Quomodo sit, nescio, et tamen credo quod sit. do, quod sit, et divinitas et incarnatio unusintellexisse credidisse est; Deum nosse honorare est. Sufficit mihi scire quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tañ posse intellegere qua euult creator
ut fiant. Plurimi enĩ scõsõ ꝑfessisuNt
ñ intellexis se nec enarrarepotuis se
hanc mirabilem generationẽ xp̃i ex
generationẽ eius quis en arrabit.
Beatus quoq baptista iohannes sein dignũ testa¬
tus ẽ soluendi corrigiã caltiamenti eus. ⁊
Quod beatus gregorius in omelus suis ita ex¬
posuit. sed huius inquit in carnationismis¬
teriũ humanus oculus pen&rare non suffi¬
cit. Inuestigari enĩ nullatenus potest.
Quomodo corporatur uerbũ quomodo sũ¬
mus &uiui ficator sp̃s intrauterũ matris
animatur. Quomodo is qui initium ñ ha¬
b& ec existit & concepitur. Corrigia ergo
calciamenti ẽ ligtitura misterii . Iohannes
itaq soluere corrigiã caltia menti eius.
non ual& quia in carnationis misteriũ
nec ipse in uestigare sufficit. quihanc
dicere ñ sũ dignus soluere corrigiã cal¬
ciamenti eiꝰ nisi aꝑte & humiliter suã
ignorantiã confiteri. Acsi patenter

Expanded text:
ta non posse intelligere, quae vult creator, ta non posse intelligere, quae vult creator, ut fiant. IV. Plurimi enim sanctorum professi sunt non intellexisse, nec enarrare potuisse hanc mirabilem generationem Christi,Generationem ejus quis enarrabit ? Beatus quoque Baptista Joannes se indignum testatus est solvere corrigiam calceamenti ejus . Quod beatus Gregorius in homiliis suis ita exposuit: « Sed hujus, inquit, incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit: investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur Verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet, et existit et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque corrigiam calceamenti solvere non valet, quia incarnationis mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hancdicere, non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam confiteri? Ac si patenter
Abbreviated transcription (Latin):
Nã huius natiuitatis. uel&iã unitatis
in dõ & homine maius ẽ sacramentũ
quã omniũ crecturtrũ conditio. Con¬
cedeigitur dm̃ aliquid posseqđ huma¬
na non acdecct in firmittts comp̃hende¬
re. nec nr̃a ratiocinatione legẽpona¬
mus maiestacti a ernȩ quid possitdũ
omnia potest qui omnp̃s .ẽ. Nec enĩ in¬
hac sola natiuitatexp̃i defectiua ẽ
potentia illius quiom p̃r ẽ ut non pos¬
seuillũ hominẽ qui ex uirgin enatus ẽ
sibi proprium uel naturalem filiũ crea¬
re. Intellege  taodem aliquando
adquem finẽ uel ad quantã blas phemiã
haectua ad sercitio ꝑueniat Autdipatris
iuxta omni potentiã. sua e in efstbilis uo¬
luntatis Aut si hocfieri non posse con¬
tenderis in potentẽ suae uoluntatis
fateris dm̃. Quod impiissimũ ẽ crede¬
reueldicere: Ergo ex hac considera¬
tione meliori teipsũ induefide tuãq
cognoscens infirmitatẽ . dm̃ consitere
omnia posse facere quae uult & tecunc¬

Expanded text:
Nam hujus nativitatis, vel etiam unitatis Nam hujus nativitatis, vel etiam unitatis in Deo et homine majus est sacramentum, quam omnium creaturarum conditio. Concede igitur Deum aliquid posse, quod humana non valeat infirmitas comprehendere; nec nostra ratiocinatione legem ponamus majestati aeternae, quid possit, dum omnia potest, qui omnipotens est. Nec enim hac sola nativitate Christi defectiva est potentia illius, qui omnipotens est, ut non posset illum hominem, qui ex Virgine natus est, sibi proprium vel naturalem Filium creare. Intellige tandem aliquando, ad quem finem vel ad quantam blasphemiam haec tua assertio perveniat; aut Dei Patris juxta omnipotentiam suae ineffabilis voluntatis; aut si haec fieri non posse contenderis, impotentem suae voluntatis fateris Deum: quod impiissimum est credere vel dicere. Ergo ex hac consideratione meliori teipsum indue fide, tuamque cognoscens infirmitatem Deum confitere omnia posse facere, quae vult, et te cunc
Abbreviated transcription (Latin):
Dicis quod potuit ex ancilla nuscinisi ser¬
uus Hoc & antecessortuus pelagius
lic& aliis uerbis tamen eodem sensu olim
dicebat Adserens xp̃m solitariũ eẽ homi¬
nem. Ex quo fonte & nestorius suã condi¬
ditheresim. quiduas ꝑsonas in xpõ uoluit
intellegi. Ex poneigitur quomodo apes
animalia uiua deflorib: rebusscilicae
insensatis nascantur uł mirabile illarũ
naturt̃ reiq publicae ordinatissimã
dispositionẽ in eccrũ adminis tratione
edissere. Dices forsitan quiatalis acrea¬
tore natura illis conditaẽ. Cogita &
intellege. quihaec miracula inminimis¬
reb crecre potuit Quae ab homine
nec intellegi nec enarrtre possunt qđ
potuit exuirginali utero liberũ sibi crea¬
refiliũ. Considera caeli altitudinem
teshoce stabilitatem. aquarũ ꝓsunditatẽ
omnium uiuentium diuersitatẽ edissere
ingeris in effabilimiraculo natiuitatis
xp̃i qualiter uł ds̃ homo fieripotuis s&
uł homo ds̃ uel dĩfilius hominis filius

Expanded text:
Dicis: « Quid potuit ex ancilla nasci nisi servus? » Hoc et antecessor tuus Pelagius, licet aliis verbis, tamen eodem sensu olim dicebat, asserens Christum solitarium esse hominem: ex quo fonte et Nestorius suam condidit haeresim, qua duas personas in Christo voluit intelligi. Expone igitur, quomodo apes animalia viva de floribus, rebus scilicet insensatis, nascantur; vel mirabilem illarum naturam, reique publicae ordinatissimam dispositionem in earum administratione edissere. Dices forsitan, quia talis a creatore natura illis condita est. Cogita et intellige, qui haec miracula in minimis creare potuit, quae ab homine nec intelligi, nec enarrari possunt, quod potuit ex virginali utero liberum sibi creare Filium. Considera coeli altitudinem, terrae stabilitatem, aquarum profunditatem, omnium viventium diversitatem; edissere,ingeris ineffabili miraculo nativitatis Christi, qualiter vel Deus homo fieri potuisset, vel homo Deus; vel Dei Filius hominis filius.