comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uaũ locũ alt̃i p̃cepto qł ad dilectionẽ dĩ
ꝑtinet. Hic autẽ qm̃ p̃cepta sĩplicis cor¬
dis exseqͥt᷑. erga eos metuendũ ẽ ne habeat
quisq cdupplex cor qͥb occultari potest. id est
erga homines idipsũ pcipiendũ fuit. N emo
enĩ fere ẽ: qui uelit quẽꝙ. dupplici corde secu
agere. I autẽ fieri n potest. idest ut sĩplici
corde homo homiNi aliqͥi tͥbuat. nͥ ita tͥbuat
ut nulłũ ab illo tẽporale cõmocłũ expectet.¬
& ea intentione faciat de qua supiꝰ satis tracta¬
uimꝰ cũ de oculo sĩplici loquerem᷑. Mundatꝰ
gͦ ocutꝰ sĩplexq redditꝰ. aptꝰ & idoneꝰ erit ad
intuenctã & contẽplancta int̾iorẽ lucẽ suam.
ste enĩ oculus cordis ẽ. hc̃ autẽ tałe oculłi habet
ille qͥ finẽ bonoꝵ oꝑũ suors ut uere bona oꝑa
sint ñ in eo c̃stituit ut hominib placeat. sed
etiam si ꝓuenerit ut eis placeat ad eors salu¬
tẽ potius hoc refert & ad głam cłĩ non ad ina.¬

Expanded text:
vavit locum alteri praecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. Hic autem quoniam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere. Id autem fieri non potest, id est, ut simplici corde homo homini aliquid tribuat, nisi ita tribuat, ut nullum ab eo temporale commodum exspectet, et ea intentione faciat, de qua superius satis tractavimus, cum de oculo simplici loqueremur. 76. Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad intuendam et contemplandam interiorem lucem suam. Iste enim oculus cordis est. Hunc autem oculum talem habet ille qui finem bonorum operum suorum, ut vere bona opera sint, non in eo constituit ut hominibus placeat, sed etiam si provenerit ut eis placeat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad ina
Abbreviated transcription (Latin):
rit nͥ aꝑiat᷑. Adhoc ꝑtinet qđ dictũ est.
pulsate. Magnã autẽ spẽ ddedit ⁊ dat ille.
qͥ promitreNdo ñ decipit. A it enĩ. Om̃is
eñ qͥ petit accipit. ⁊ qͥ querit inuenit:n
pulsanti aperiet᷑. Ergo ꝑseuerantia opꝰ ẽ¬
ut accipiamꝰ qđ petimꝰ n inueniamꝰ qđ que¬
rimꝰ. ⁊ qđ pulsamꝰ aꝑiat᷑. Quẽ ad mocdũ au¬
tẽ egit de uolatilib cęli ⁊ de liliis agͥ ne
spes a minorib ad maiora c̃surgeret. it an
hoc loco. Aut qͥs erit inqͥt ex uob̃ homo.¬

Expanded text:
rit, nisi aperiatur: ad hoc pertinet quod dictum est: rit, nisi aperiatur: ad hoc pertinet quod dictum est: Pulsate. Magnam autem spem dedit et dat ille qui promittendo non decipit. Ait enim: Omnis enim qui petit accipit; et qui quaerit invenit; et pulsanti aperietur. Ergo perseverantia opus et inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Quemadmodum autem egit de volatilibus coeli et de liliis agri, nspes a minoribus ad majora consurgeret; ita et hoc loco, « Aut quis erit, ex vob
Abbreviated transcription (Latin):
nut ea quȩ p̃cipiunt᷑ ĩpłe possimꝰ. Inqͥsitio
autẽ ad muenieNdã ueritatẽ. Cũ enĩ beata
uita actione ⁊ cognitione cõpleat᷑: actio facul¬
tatẽ uiriũ. contẽplatio manif estationẽ rerũ
desicłat.
cundum
querendũ est : ut illud
det᷑. hoc
inueNiat᷑. S ed cognitio
in hac uita uiȩ pͥusq. ipsius possessionis ẽ. Sed
cũ qͥsq uerã uiã inuenerit: ꝑueniet ad ipsã
tͥa ista idest petitio. inqͥsitio. pulsatio mani¬
festa fiant: sub aliqͦ exẽplo ponamꝰ. Uidemꝰ aliquẽ
infirmis pedib ãbulare noNposse. Priꝰ gͦ
sanandus ⁊ firmandus ẽ ad ãbulandũ. Et ad
hoc ꝑtinet qđ dixit petite. Qͥd autẽ ꝓdest
qđ ãbulare iã ualet. iame̾rere potest. si ꝑdẽ
uia it inera errauerit . Secuncłũ gͦ ẽ : ut
inueniat uiã quȩ ducit eo qͦ uult ꝑuenire.
Quã cũ tenuerit nꝑegerit : eũ ipsũ locũ ubi
habitare uult si clusũ inuenerit. neq ãbu
lare potuisse nep ãbulasse ac ꝑuenisse ꝓfue¬

Expanded text:
ssimus: inquisitio autem, ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita actione et cognitione compleatur, actio facultatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat: cundum quaerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae prius quam ipsius possessionis est: sed cum quisque veram viam invenerit, perveniet ad ipsam  Ut ergo tria ista, id est, petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus et firmandus est ad ambulandum; et ad hoc pertinet, quod dixit, Petite. Quid autem prodest quod ambulare jam, vel etiam currere potest, si per devia itinera erraverit? secundum est ergo, ut inveniat viam quae ducit eo quo vult pervenire: quam cum tenuerit, et pervenerit ad cum ipsum locum ubi habitare vult, si clausum invenerilare potuisse, neque perrexisse ac pervenisse profue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ualentia quecta abulandi ꝑ sapientie
uiã ĩ bonis morib c̃stituta ẽ : qͣui ꝑdu¬
cunt᷑ usq ad munclationẽ simplicitatẽq
bona: ita n uos facite illis. Hȩc ẽ enĩ lex n
ꝓphȩ. In exẽplarib grecis sic inuenimꝰ.
Om̃a gͦ quȩ cũq uultis ut faciant uob̾ homi¬
nes: ĩta ⁊ uos facite illis. S ed ad manifesta¬
tionẽ sententiȩ puto a latinis additũ bona.
Occͣrebat enĩ. Qͥd si qͥsꝙ. flagitiose aliqͥd
erga se fieri uelit. ⁊ ad hoc ꝑtinere referat
istã sententiã ueluti si uelit aliqͥs ꝓuocari
ut inmocđate bibat ⁊ se ingurgitet pocu¬
lis. ⁊ hoc pͥor ille faciat a quo sibi fieri cu¬
pit.  Ridicułũ ẽ ⁊ ħc putare ĩpleuisse¬
istã sententiã. Cũ gͦ hoc moueret: ut
arbit᷑r additũ ẽ ad manif estationẽ rei
unũ uerbũ. ut postea quã dictũ ẽ om̃a.

Expanded text:
 sapientiae viam, in bonis moribus constituta est, qui perducuntur usque ad mundationem simplicitatemque bona, ita et vos facite illis: haec est enim Lex et Prophetae . In exemplaribus graecis sic invenimus, Omnia ergo quaecumque vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis. Sed ad manifestationem sententiae puto a latinis additum bona. Occurrebat enim quod si quisquam flagitiose aliquid erga se fieri velit, et ad hoc referat istam sententiam, veluti si velit aliquis provocari ut immoderate bibat et se ingurgitet poculis, et hoc prior illi faciat a quo sibi fieri cupit, ridiculum est hunc putare istam implevisse sententiam. Cum ergo hoc moveret, ut arbitror, additum est ad manifestationem rei unum verbum, ut posteaquam dictum est, Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã & om̃ino ꝑfectã. etiã si hoc
ũbum ñ adcdat᷑. Id enĩ qđ dictũ est quȩ¬
cũꝙ uultis. ñ usitare ac passim. sed ꝓpͥe
dictũ accipi oportet. U oluntas nãꝙ ñ
ẽ nͥ in bonis. N ã in malis flagitiosisq fac
ita omĩno ꝓpͥũ uerbũ tenent. ut ñ aliud
sinant intelligi. Uidet᷑ autẽ hoc p̃ceptũ
ad dilectionẽ ꝓximi ꝑtinere. ñ etiã addi:
cũ alio loco duo p̃cepta ẽẽ dicat in qͥb to¬
ta lex pendet n ꝓpħȩ. Nã si dixisset
facite : hac una sententia utrũq illud
p̃ceptũ cõplexus esset. Cito enĩ dic̃et᷑.
diligi se uelle unũ quẽq & a dõ & ab ho¬

Expanded text:
 omnino perfectam, etiam si hoc verbum non addatur. Id enim quod dictum est, quaecumque vultis, non usitate ac passim, sed proprie dictum accipi oportet. Voluntas namque non est nisi in bonis: nam in malis flagitiosisque factita omnino proprium verbum tenent, ut non aliud sinant intelligi. 75. Videtur autem hoc praeceptum ad dilectionem proximi pertinere, non etiam ad Dei, cum alio loco duo praecepta esse dicat, in quibus tota Lex pendet et Prophetae. Nam si dixisset, facite; hac una sententia utrumque illud praeceptum complexus esset: cito enim diceretur, diligi se velle unumquemque, et a Deo, et ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
nib ⁊ margaritȩ ante porcos mittant᷑: pot uit
auditor occurrere ac dicere c̃sciꝰ ignorantiȩ
atq ifirmitatis suȩ. ⁊ audiens p̃cipi sibi
ne daret qđ se ipsũ non dũ accepisse sentiebat.
potuit gͦ ocerere ac dicere. Qđ scm̃ me da¬
re canib n quas margaritas mit t᷑e ante por¬
cos uetas. eũ adhuc ea me hab̃e ñ uideã.
Oportunissime subiecit dicens. Petite ⁊ la¬
bit᷑ uob̃̾. querite & inuenietis : pulsate ⁊

Expanded text:
mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod sanctum me dare canibus, et quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit, dicens, « Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsat
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebant: sed dicere nolebant. Et reuera
iust ũ erat. ut qͥ sibi uolebant responcłĩ qł int̾¬
rogauerant pͥus ipsi facerent qđ erga se fie¬
ri postulabant. Qđ si fecissent: ipsi sibi utiq
respondissent. Ipsi enĩ miserant ad iohannẽ
querentes quis esset. uł potiꝰ ipsi missi erant
sac̃dotes ⁊ leuite putantes qd ipse esset xp̃s:
in qua pot estate illa facẽt xp̃s. qđ quasi nesci
entes int̾ rogauerant u t całuniandi aditũ re

Expanded text:
nesciebant, sed dicere nolebant. Et revera nesciebant, sed dicere nolebant. Et revera justum erat ut qui sibi volebant responderi quod interrogaverant, prius ipsi facerent quod erga se fieri postulabant: quod si fecissent, ipsi sibi utique respondissent. Ipsi enim miserant ad Joannem quaerentes quis esset; vel potius ipsi missi erant sacerdotes et levitae, putantes quod ipse esset Christus, in qua potestate illa faceret Christus; quod quasi nescientes interrogaverant, ut calumniandi aditum re
Abbreviated transcription (Latin):
do autẽ qͣui int̾rogat int̾rogandus est ali¬
ud. q tam̃ si dixerit ipse sibi ad id q in¬
t̃rogaũ respondeat : si autẽ dicere noluerit
ñ uicdeat᷑ his qͥ ad sunt iniustũ si ⁊ ipse qł int̾¬
rogauit ñ audiat. Nã ⁊ illi qͥ int̾rogauert᷑
tẽptantes utrũ redendũ ee̾t tͥbutũ int̾ro¬
gati st̃ aliud. idest euꝰ hab̾et nũ mꝰ imagi¬
nem qͥ ab ipsis ꝓlatꝰ est. Et qr dixert̃ qł int̾ro¬
gati erant. idest cesaris im aginẽ hab̾e nũmuoi:
upsi sibi quodamͦ responłunt. id qđ dñm int̾¬
rogauerant. Itaq ille ex eoꝵ responsione ita
conclusit. Reddite gͦ cesari qł cesaris est: n
tũ ⁊ seniores płi int̾rogassent in qua potesta¬
te illa fac̃et: int̾rogaũ
eos de
babtismate iohannis. Et c ũ nol¬
lent dicere qđ contra se uidebant dici. de
ioħne autẽ nichil mali dicere audent ꝓpt cir¬
test ate hȩc facio. Quod iustissimũ apparuit
circũst antib. Hoc enĩse dixert̃ nescire qđ ñ

Expanded text:
 ille qui interrogat, interrogandus est aliud, quod tamen si dixerit, ipse sibi ad id quod interrogavit, respondeat: si autem dicere noluerit, non videatur iis qui adsunt injustum, si et ipse quod interrogavit, non audiat. Nam et illi qui interrogaverunt tentantes, utrum reddendum esset tributum, interrogati sunt aliud, id est, cujus haberet nummus imaginem, qui ab ipsis prolatus est; et quia dixerunt quod interrogati erant, id est, Caesaris imaginem habere nummum, ipsi sibi quodammodo responderunt id quod Dominum interrogaverant: itaque ille ex eorum responsione ita conclusit, Reddite ergo Caesari quod Caesaris est, et tum et seniores populi interrogassent in qua potestate illa faceret, interrogavit eos de baptismate Joannis; et cum lent dicere, quod contra se videbant dici, de Joanne autem nihil mali dicere auderent propter cir potestate haec facio : quod justissimum apparuit circumstantibus. Hoc enim se dixerunt nescire quod non
Abbreviated transcription (Latin):
non placet impios dici esse cũ dõ. quamꝗ
nusq non p̾sto sit ds̃. quẽ ad modũ non
dicimꝰ cecos esse cum luce. tam&: si ocu-¬
los eoꝵ lux circũ fundat : unũ reliquũ
est uthic aduersariũ. p̃ceptũ cłĩ esse intel.¬
ligamꝰ. Quid enim sic adu̾sat᷑ pecca-¬
re uolentib quam p̃ceptũ dĩ idest lex
eius & seriptura diuina. que clata est
nob̾ ad hanc uitam ut sit nob̾cũ in uia:
C ui non oportet contradicere ne nos
tradat iudici. sed ei oportet consentire cito.
Non enim quisq nouit quando de hac uita exe¬
at. Quis autem consentit scripturȩ nisi qͥ
ritatis. ut qđ intelligit non ꝓpt᷑ hoc ođit
qđ peccatis suis aduersari sentit. sed ma-¬
gis diligat correctionẽ suam & gaudeat.
qđ morbis suis donec sanent᷑ nor parcit᷑.
qđ uͦ aut obseurũ aut absurdũ illi sonat.
ñ inde concitet cont radictionẽ. certami

Expanded text:
non placet impios dici esse cum Deo, quanquam nusquam non praesto sit Deus; quemadmodum non dicimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum est, ut hic adversarium praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare volentibus quam praeceptum Dei, id est lex ejus et Scriptura divina, quae data est nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscum in via, cui non oportet contradicere, ne nos tradat judici; sed ei oportet consentire cito? Non enim quisquam novit quando de hac vita exeat. Quis autem consentit Scripturae divinae,ritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur: quod vero aut obscurum, aut absurdum illi sonat, non inde concitet contradictionum certami
Abbreviated transcription (Latin):
na. sed oret ut intelligat. beniuolentiã
tam̾ & reuerentiam tantȩ autoritati
exibendam᷑ meminerit. Sed quis hoc
facit. nͥ quisqͥs ad test amͥtum patͥs ape¬
riendũ & cognoscendũ non litium mi¬
nitatione acerb. sed pietate mitis ae.¬
cesserit : b eatigͦ mites. qm̃ ipsi possi

Expanded text:
na, sed oret ut intelligat; benevolentiam tamen et reverentiam tantae auctoritati exhibendam esse meminerit? Sed quis hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis accesserit? Beati ergo mites; quoniam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
omẽs ueruos indust riȩ suȩ animꝰ fidelis
exerceat. quam inuitiosa consuet ucline su¬
ꝑancda p̃cidat m̃bra impedientia regnũ
cȩlors. nec dolore frangat᷑. toleret ii
coniugali fide om̃a que quamuis sint
molestisim cͥm̃ tam̃ illicitȩ corruptionis
idest fornicat ionis ñ habent. ueluti si
uxorem qͥsq habeat siue steriłẽ siue de¬
forme corpore. siue debiłẽ m̃bris uel cȩ¬
cam uel surclã uel clodã uel si qͥd aliud.
siue morbis & dolorib languorib ꝙ
confectam. & qͥcquid excepta fornicati¬
one cogitari potest uehem̃ter horribi¬
le ꝓ fide & societate sustineat. neq so¬
lum talem ñ abiciat sed etiam si not
habeat nͣ ducat eam quȩ soluta est a ui¬
ro pulcram. sanã. diuitẽ. fecundam.
quȩ si facere ñlicet multo minꝰ sibi li¬
cere arbitret᷑ ad ullũ aliũ illicitũ con¬
cubitũ accetłẽ. fornicatioNẽꝙ sic fu¬
giat ut ab om̃i tͣpi eorr uptione sese

Expanded text:
omnes nervos industriae suae animus fidelis omnes nervos industriae suae animus fidelis exerceat; quam in vitiosa consuetudine superanda? praecidat membra impedientia regnum coelorum, nec dolore frangatur: toleret in conjugali fide omnia, quae quamvis sint molestissima, crimen tamen illicitae corruptionis, id est, fornicationis non habent: veluti si uxorem quisque habeat, sive sterilem, sive deformem corpore, sive debilem membris, vel caecam, vel surdam, vel claudam, vel si quid aliud, sive morbis et doloribus languoribusque confectam, et quidquid excepta fornicatione cogitari potest vehementer horribile, pro fide et societate sustineat; neque solum talem non abjiciat, sed etiam si non habeat, non ducat eam quae soluta est a viro, pulchram, sanam, divitem, fecundam. Quae si facere non licet, multo minus sibi licere arbitretur ad ullum alium illicitum concubitum accedere: fornicationemque sic fugiat, ut ab omni turpi corruptione sese
Abbreviated transcription (Latin):
ut dño se debere ostenderet : addidit.
carnales dico non oportet. opinari qđ
dic tum est cętu tronꝰ dĩ est t̾ra sca.¬
beltũ pedũ eius. qđ sic habeat đs collo¬
cata m̃bra in celo & in t̾ra: ut nos cum
sedemꝰ. Sed illa sedes iudiciũ signifi¬
cat. Et qm̃ in hoc uniuerso mundi cor¬
pore maximã speciẽ &ȩłũ habeat & t̃¬
ra minimã : tamꝙ p̾sentior sit excellen¬
ti pulcritudini uis diuina. minimã
uͦ ordinet in extremis atq in infimis.
secdere in celo dicit᷑ t̾ramq calcare. Sp̃u¬
alit᷑ autem scãs animas cęli nomine sig¬
nificat. & t̾rȩ. peccatͥ ces. Et qm̃ spũ-¬
alis omã iudicat. ipse autẽ a nemine
iudicat᷑  conuenient᷑ dicit᷑ sedes dĩ.
Peccator uͦ cui dictũ est t̾ra es & in
t᷑ram ibis qr ꝑ iustitiam meritis dig¬
na tͥbuentem in infimis ordinat᷑. & qͥ
in lege manere noluit sub lege pu¬
nit᷑ : congruent᷑ accipit᷑ scabellũ
oꝑosius dici aut cogitari potest. ubi

Expanded text:
ut Domino se debere ostenderet, addidit, qen propter carnales dico, non oportet opinari quod dictum est coelum thronus Dei, et terra scabellum pedum ejus, quod sic habeat Deus collocata membra sedemus, sed illa sedes Dei judicium significat. Et quoniam in hoc universo mundi corpore, maximam speciem coelum habeat, et terra minimam, tanquam praesentior sit excellenti pulchritudini vis divina, minimam vero ordinet in extremis atque in infimis, sedere in coelo dicitur, terramque calcare. Spiritaliter autem sanctas animas coeli nomine significat, et terrae peccatrices. Et quoniam spiritalis omnia judicat, ipse autem a nemine judicatur , convenienter dicitur sedes Dei: peccator vero cui dictum est, Terra es, et in terram ibis ; quia per justitiam meritis digna tribuentem, in infimis ordinatur, et qui in lege manere noluit, sub lege punitur, congruenter accipitur scabellum operosius dici aut cogitari potest, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
debet qͥ ꝑ ierusolimã iurat. Neq ꝑ
caput tuũ iuraueris. Quid enĩ qͥsq pot̾ãt¬
U0
magis ad se ꝑtiuere arbitrari quam caput
suum  Sed quomͦ nrm est ubi potestatẽ
faciendi unius capilli albi aut nigrinon
habemꝰ  Ergo dõ debet iusurandũ ineffa¬
bilit᷑ tenenti om̃a & ubiq p̃senti. quisqͥs
etiam ꝑ caput. suũ uirare uoluerit. Et
hinc etiam cȩtera intelligunt᷑ quȩ omã
utiq dici non poterant : sicut illud qđ

Expanded text:
 Jerosolymam jurat. Neque per caput tuum juraveris. Quid enim poterat quisque magis ad se pertinere arbitrari, quam caput suum? Sed quomodo nostrum est, ubi potestatem faciendi unius capilli albi aut nigri non habemus? Ergo Deo debet jusjurandum ineffabiliter tenenti omnia, et ubique praesenti, quisquis etiam per caput suum jurare voluerit: et hic etiam caetera intelliguntur, quae omnia utique dici no
Abbreviated transcription (Latin):
Queri autem potest cũ diceret᷑ ego autẽ
dico uob̃̾ non iurare om̃iNo cur additum
sit neq ꝑ celũ qr tronus dĩ est: & cȩte.¬
ra usq ad id qđ dictum est neq ꝑ ca.¬
put tuum. C redo ꝓpterea qr non
putabant uidei se teneri iure iurando
si ꝑ ista iurauissent. Et qm̃ audierant
reddes autem dño iusiurandũ tuũ : ñ
se putabant dño deb̾e iusuirandũ si ꝑ
cę̧lum aut t̾ram aut iherosolimã aut ꝑ
caput suum uirassent. Qđ non uitio
p̾cipientis sed illis male intelligentib
factũ est. Itaꝙ dñs docet nichil esse
tam uile in creaturis dĩ ut ꝑ hoc quisq
peierancłũ arbitret᷑. quando a sum mis
usq ad ima diuina ꝓuidentia creata re¬
ge rent᷑: incipiens a trono cłi usq ad
capillũ album uel nigrũ. N eꝙ ꝑ cȩ

Expanded text:
Quaeri autem potest, cum diceretur, Ego autem Quaeri autem potest, cum diceretur, Ego autem dico vobis non jurare omnino, cur additum sit, neque per coelum, quia thronus Dei est, et caetera, usque ad id quod dictum est, neque per caput tuum. Credo propterea, quia non putabant Judaei se teneri jurejurando, si per ista jurassent: et quoniam audierant, Reddes autem Domino jusjurandum tuum; non se putabant Domino debere jusjurandum, si per coelum aut terram, aut per Jerosolymam, aut per caput suum jurarent: quod non vitio praecipientis, sed illis male intelligentibus, factum est. Itaque Dominus docet nihil esse tam vile in creaturis Dei, ut per hoc quisque pejerandum arbitretur; quando a summis usque ad ima divina providentia creata regantur, incipiens a throno Dei usque ad capillum album aut nigrum. Neque per
Abbreviated transcription (Latin):
dum. & assiduitate iurandi ad ꝑiuri¬
um ꝑ consuet udinẽ. labat᷑. Quappt̃
qui intelligit ñ in bonis sed in necessa.¬
riis urationẽ habendam. refrenet se
ad credencłũ qđ eis est utile credere nͥ
iuratione firment᷑. Ad hocitaq ꝑtinet
qđ sic dicit᷑ sit autem sermo ur̃. est. est :
non non. Hoc bonũ est : & appetendũ.
Qđ autem amplius est a malo est: idest
si iurare cogeris scias de necessitate ueni¬
re infirmitatis eoꝵ quib aliquid suades.
Que infirmitas utiq malum est. Unde
nos cotidie liberari dep̃cam᷑ cum dicimꝰ.
libera nos a malo. Itaꝙ non dixit. qđ
autem amplius est małũ est. Tu eniͣ
non malum facis qͥ bene uteris iuratio¬
ne. quȩ si ñ bona tam̃ necessaria est:
ut alteri ꝑsuadeas qđ utilit᷑ suades. sed a
malo est illius cuius infirmitate uirare
cogeris sed nemo nouit nͥ qui exꝑtus est
quam sit difficile & consuetudinẽ iuiran¬
cli extinguere. & numꝗ. temere face re
qł nonnũq. facere necessitas cogit.

Expanded text:
dum, et assiduitate jurandi ad perjurium per consuetudinem delabatur. Quapropter qui intelligit non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrenet se ad credendum quod eis utile est credere, nisi juratione firmentur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur, Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: hoc bonum est, et appentendum. Quod autem amplius est, a malo est; id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie liberari deprecamur, cum dicimus, Libera nos a malo . Itaque non dixit, Quod autem amplius est, malum est; tu enim non malum facis, qui bene uteris juratione, quae etsi non bona, tamen necessaria est ut alteri persuadeas quod utiliter suades: sed a malo est, illius cujus infirmitate jurare cogeris. Sed nemo novit nisi qui expertus est, quam sit difficile et consuetudinem jurandi exstinguere, et nunquam temere facere quod nonnunquam facere necessitas cogit. 52.
Abbreviated transcription (Latin):
currendam uiam. Uerbũ eniꝰ caro fac¬
tum est. hoc ẽ. ds̃ homo factus ẽ. Prom¬
de ita dixisse posset uideri. qͥ accipit si
eũ qui me misit. Sed cũ ista dicebat.
ñ ab illo naturȩ unitas. sed in eo qͥ muti¬
tur mittentis cõmendabat᷑ auctoritas.
piat. ut in illo eũ qͥ misit attendat.
Si ergo attendas xp̃m in petro inue¬
nies discipłi p̃ceptorem. si autẽ at¬
tendas patrẽ in filio inuenies unige¬
niti genitorẽ.: ac sic in eo qͥ missus est.
Sine ullo accipis errore mittentem
Eaquȩ sequunt᷑ in euuangłio non sunt
temporis breuitate coartanda & ideo
sermo iste carissui uelud̃ ouiũ sc̃aꝵx
cibus si sufficit salubrit̃ capiatur.
si exiquus ẽ. desiderabilit̃ ruminet᷑.¬

Expanded text:
currendam viam : Verbum enim caro faccurrendam viam : Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse posset videri, Qui accipit sieum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas; sed in eo qui mittitur, mittentis commendabatur auctoritas. piat, ut in illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charissimi, velut ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminet
Abbreviated transcription (Latin):
lis erit sp̃s sc̃s filio: Sed nec hoc uul¬
tis. Ubi ergo eũ posi turi estis. si quan¬
ta filiũ patri tanta apłm filio discre¬
tione sub ponitis  Cohibete itaꝙ
uerbis nolite querere quantã filui
& apłi tantã patris filiiq distanti¬
am. Ipsum filiũ potius audite di¬
centem. Ego & pat̃ unũ sumꝰ. Ubi
ueritas uobis inter genitorẽ & uni¬
genitũ nullã distantiȩ suspitionẽ
reliquit. ubi gradus ur̃os xp̃c eli
sit. ubi scalas ur̃as petra confregit.
Sed hereticorũ calũ nia refutata.
quo nd modo nos accepturi sumus
haec uerba dominica. qui accipit si
quẽ misero me accipit. qͥ autẽ me acci¬
pit. accipit eũ qͥ me misit  Si enĩ uo¬
iuerimꝰ intelligere. ideo dictũ qͥ me
accipit accipit eũ qͥ memisit. qđ uni¬
us naturȩ sint pat̃ & filius. consequens
uideb̾itur ex eorũdem uerborũ regu¬
la. qua dictũ est. qͥ accipit si quem
misero me accipit. ut unius naturȩ
sit filius & apłs. Posset qui dem et hoc

Expanded text:
lis erit Spiritus sanctus Filio? Sed nec hoc vultis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaqu in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reliquit, ubi gradus vestros Christus sit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit? Si enim voluerimus intelligere ideo dictum, Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sinvidebitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus. Possit quidem et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uel regnũ meũ non ẽ hinc. Dix̃
itaq pilatus. Ergo rex es tu: Cui¬
responsũ est. tu dicis qͥa rex sũ ego
non qͥa se regẽ timuit confiteri.
sed tu dicis ita libratũ est: ut neq
se regẽ neget. Rex ẽ enĩ cuius
regnũ non ẽ de hoc mundo. neq
regẽ talẽ se ẽẽ fateat᷑. cuiꝰ regnũ
putaret᷑ ẽẽ de hoc mundo. Talẽ
quippe sentiebat qͥ dixerat. Er
eẽt. carnalis carni carnalit̃ dicis
deinde ait. ego in hoc natꝰ sũ. &
ad hoc ueni in mundũ. ut testi¬
moniũ ꝑhibeã ueritati. Non est¬
ꝓclucenda huiꝰ ꝓnominis syllaba
qđ ait. in hoc natꝰ sũ tanꝗͣ dixe¬
rit. in hac re natꝰ sũ. s corripienda tãꝗͣ di
mundũ. In greco nãq ȩuangłio
nichil huiꝰ locutionis ẽ abiguũ:
unde manifestũ ẽ eũ tẽporalẽ na¬

Expanded text:
c. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia se regem timuit confiteri, sed tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim, cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur de hoc mundo. Talem quippe sentiebat qui dixerat: Ergesset: Carnalis carnaliter dicis. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Nam producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, in hoc natus sum, tanquam dixerit: In hac re natus sum; sed corripienda, tanquam mundum. In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
UIO pilatus dixerit
xp̃o. quid ue pilato
ille responderit: isto
sermone considerandũ
atq tractandũ est. Cũ
enĩ dictũ eẽt iudeis accipite eũ

Expanded text:
uid Pilatus dixerit Christo, quidve Pilato ille responderit, isto sermone considerandum atque tractandum est. Cum enim dictum esset Judaeis, « Accipite eum
Abbreviated transcription (Latin):
tus templi & seniores. Quasi ad
latronẽ existis. & cętera. Sicut
g principes sacerdotũ non ꝑse
ipsos sed ꝑ eos quos miserant ad
cõprehendendũ iħm. qͥd aliud
quã ipsi in suȩ uissionis potesta¬
te uenerunt : sic om̃s qͥ crucifi¬
gendũ xp̃m impiis uocib cla¬
mauerunt. non qͥdẽ ꝑ se ipsos eũ
nefas impulsus ẽ occidert᷑. Qđ uͦ io
hannes euangłista subiungit ut ser¬
mo iħu impleret᷑ quẽ dixit. significanꝰ
qua ẽẽt morte moriturus: si mortẽ
crucis hic uelimꝰ acciꝑe tanquã ido
dixerint iudei nobis non licet int¬
ficere quẽquã quia int̾fici aliud ẽ.
aliud crucifigi. non uideo quomͦ id
possit consequent᷑ intelligi: cũ hoc
ad pilati uerba respondent qͥb eis
dixerat accipite eũ uos: & scđm le¬
eũ poterant acciꝑe & ipsi eũ crucifi¬
gere. si ꝑ tale genus supplicii int̾fec¬
tionẽ cuiusquã uitare cupiebant:
Quis autẽ non uideat quã sit absur¬
dũ eis licere quẽquã crucifigere. qͥb

Expanded text:
s: Quasi ad latronem existis , et caetera. Sicut ergo principes sacerdotum non per seipsos, sed per eos quos miserant ad comprehendendum Jesum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, nefas impulsus est, occiderunt. 5. Quod vero Joannes evangelista subjungit, Ut sermo Jesu impleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Lenon poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bis. & tradent eũ gentib & illudent
ei & conspuent eũ & flagellabt᷑. &
int̃ficient eũ. & t̾tia die resurget:
mortẽ crucis uellet intelligi. sed qđ
eũ iudei fuissent gentib tradituri.
hoc ẽ romanis. Nã pilatꝰ romanꝰ erat.
eũq in iudeã romani p̾sidẽ miserant.
Ut gͦ iste sermo iħu impleret᷑. idest ut

Expanded text:
 tradent eum Gentibus; et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget »mortem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
tis. si non occidendũ manib dtulistis.
uocib poposcistis: non eũ a uobis intfec¬
tũ eẽ iactare. Si autẽ illis om̃ib ur̃is
p̾cedentib factis etiã crucifige crucifi¬
ge clamastis: audite. qͦd contͣ uos ꝓ
pħa clamat. filii hominũ dentes eoꝵ
arma & sagitte. & lingua eoꝵ ma¬
chera acuta. Ecce qͥb armis. qͥb sa¬
gittis. qua machera iustũ int̾fecistis:
quando uobis int̾ficere quẽquã non
licere dixistis. Hinc ẽ qđ cũ ad cõp̃hen¬
dendũ iħm sacerdotũ non uenissent
pͥncipes sed misissent. lucas tam̃ ȩuan¬
głista ait in eodẽ narrationis suȩ loco

Expanded text:
tis, si non occidendum manibus obtulistis, tis, si non occidendum manibus obtulistis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifigege, clamastis, audite quod contra vos etiam Propheta clamat, Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent, Lucas tamen evangelista in eodem suae narrationis loco:
Abbreviated transcription (Latin):
quã. An non int̾ficiebant. quẽ int̾¬
ficiendũ offerebant. An forte crux
non int̾fecit: Sic disipiunt qͥ non
sectant᷑ sed insectant᷑ sapientiam.
Quid ẽ autẽ nobis non licet intͣfice¬
re quẽquã: Si malefactor est. cur
non licet: Nonne lex eis p̾cipit
ne malefactorib p̾sertĩ qualẽ istũ
putabant a suo dõ seductorib par¬
cant Sed intelligendũ ẽ eos dixis¬
se non sibi licere int̾ficere quẽ quã
ꝓptͣ festi diei sc̃itatẽ quẽ celebrare
su p̾torii contaminari metuebant.
Ita ne obduruistis falsi ifrahelitȩ :¬
Itane omnẽ sensũ nimia malitia
ꝑdidistis. ut idõ uos a sanguine in¬
nocentis impollutos ẽẽ credatis. qͥa¬
eũ fundendũ alteri tradidistis: Nũ¬
qͥd & pilatus illũ qͥ potestati eius a
uobis ingerit᷑ occidendus. suis ẽ ma¬
nib occisurus: Si non eũ uoluistis oc¬
cidi. si non insidiati estis ei. si non uo¬
bis tradendũ pecunia cõparastis. siñ
cõp̃ hendistis. uinx istis. adduxistis. odis¬

Expanded text:
as? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur sed insectantur sapientiam. Quid est autem: Nobis non licet interficere quemquam ? si malefactor est, cur non licet? Nonne lex eis praecipit ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant, a suo Deo seductoribus, parcant? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam  festi sanctitatem, quem celebrare etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, queum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus, suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxis
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ scłi. habens int se cõmixta ⁊i¬
zania usq ad messẽ. Messis enĩ finis
scłi ẽ: qͣndo messores uenient. idest
angłi. & colligent de regno eiꝰ om̃ia
sc acdala. qđ utiq non fieret. si regnũ
eiꝰ non eẽt hic. Sed tam̃ non ẽ hinc: qͥa
peregrinant᷑ in mundo. Regno suo
qͥppe dicit de mundo non estis: sed ego
do qͣndo qͣndo regnũ eiꝰ non erant:
sed ad mundi principẽ ꝑtinebant.
De mundo gͦ ͤ qͥcqͥd hominũ a uero
qͥdẽ dõ creatũ. sed ex adã uitiata atq
cdapnata stirpe generatũ est. factũ
est autẽ regnũ non iã de mundo.
qͥcqͥd inde in xp̃o regeneratũ est.
Sic enĩ nos ds̃ eruit de potestate

Expanded text:
i, habens inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego do, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic en
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ei. Uu es rex iudeoꝵ: Et
respondit eiħc. Atemet ipso hoc
dicis. an alii tibi dixert̃ de me:
sed tam̃ dici uoluit non ut ipse¬
nesciret. sed ut scriberet᷑ qđ nos
uoluit ut sciremus. Respondit ei¬
pilatus. Nũ qͥd ego iudeus sũ:
Gens tua & pontifices tradidert᷑
te mͥ. Quid fecisti: Respondit iħc.

Expanded text:
dixit ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? Res
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis ut scđm legẽ suã iudicarent
eũ. noluerunt eũ acciꝑe dicentes. nob̾
non licet int̾ficere quẽquã. Ae sic
impletus est sermo iħ̃u quẽ de sua
morte p̾dixit. ut eũ a iudeis tradi¬
tũ int̾ficerent gentes minore scele¬
re quã uidei. qͥ se isto modo ab eius
int̃fectione uelut alienos facere uo¬
luerunt. non ut eoꝵ innocentia
sed ut dementia monstraretuR.

Expanded text:
m Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
hereditario nec ꝓprio umquã debito
obnoxius. & ipse iustus ẽ & alios iusti¬
ficat xp̃c. Noli contra eũ te exten¬
dere. in tantũ pauꝑ ut remissionis
peccatoꝵ appareas cotidianꝰ in oratio¬
ne mendicus. Tuo autẽ consilio inqͥt.
abstinetẽ. Cnde. nͥ a p̃sũptione fallaci᷑
Ille quippe quia non tantũ est homo
sed etiã ds̃. ideo nũquã reus. Si enĩ
direxeritis oculũ tuũ ad illũ. nusquã
parebit oculo tuo. Oculũ indelicet
humanũ qͦ cernis humana si direxeris
ad illũ nusquã parebit. qmͣ uidĩ non
potest quẽ admodũ uidĩ tu potes. Para¬
bit enĩ sibi pennas sicut aquila. &
uadet in domũ p̃positi sui: unde ad
nos utiq uenit. nec tales qualȩs uenit
INuenit. Diligamus gͦ inuicẽ sicut
& xp̃s dilexit nos : & tradidit semetip¬
sũ pro nobis. Maiorẽ quippe hac di¬
lectionẽ nemo habet. ut animã suã
quis ponat ꝓ amicis suis. Eũq sic
imitetur pia obedienc ia: ut ei nos

Expanded text:
haereditario nec proprio unquam debito haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos
Abbreviated transcription (Latin):
ge impar ẽ xp̃o. Qd si qͥsquã se non
dico penitentię xp̃i sed in nocentiȩ
comparabit. non dicã & alienũ se pu¬
tando sanare. sed suũ saltĩ nullũ ha¬
bere peccatũ : etiã si auidior ẽ quã
ratio salutis exposcit. multũ est ad il¬
lũ non capit tantũ. Et bene qđ ista
ꝓuerbioꝵ sententia cõmonet᷑. quȩ con¬
tinuo subiungit & dicit. Qđ̾ si aui¬
dior es : noli concupiscere cibos eius.
Satius est enĩ ut nichil inde sumas.
quã ut tͥ plusquã oportet assumas.
Hȩc enĩ inquit habent uitã fallacẽ.
hoc ẽ ypochrisin. Dicendo enĩ se sine
peccato ẽe. iustũ non potest exhibere
sed fingere. Ideo dictũ est. Hȩc enĩ.
habent uitã fallacẽ. Unus ẽ solus
qͥ & carnẽ hominis habere. & pecca¬
tũ potuit non habere. Merito qđ se¬
quitur nobis p̃cipit᷑. & tali uerbo atq
ꝓuerbio humana infirmitas conuenit᷑
eiq dicit᷑. Noli extendere te cũ sis
pauꝑ contͣ diuitẽ. Diues ẽ enĩ qͥ nec

Expanded text:
ge impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justudictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
si fr̃s ꝓ frĩb moriant᷑. tamen in frãt¬
noꝵ peccatoꝵ remissionẽ nullius san¬
guis martiris fundit᷑ quod fecit ille
ꝓ nobis. neq in hoc qđ imitaremͣ.
sed quid gratularem̃ contulit nobis.
Quatenus gͦ martires ꝓ frĩb san¬
guinẽ suũ fuderunt. actenus talia
exhibuerunt : qualia de mensa dñi¬

Expanded text:
fratribus moriantur, tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa domi
Abbreviated transcription (Latin):
finunt dñs dicens.
Maiorẽ hac dilectionẽ
nemo habet. ut animã suã ponat
quis ꝓ amicis suis. Quia gͦ suꝑus
dixerat hoc est mandatũ men̾ ut
diligatis inuicẽ sicut dilexi uos.
qͥb uerbis addidit quod nunc au¬
distis. maiorẽ hac dilectionẽ nemo
habet ut animã suã ponat quis ꝓ
amicis suis: fit ex hoc consequens qđ
idem iste ȩuangista iohannes in epłã
sua dicit. ut quẽadmodũ xp̃s ꝓ nob̾¬
inuicẽ sicut ipse nos dilexit. qͥ ꝓ no¬
bis animã suã posuit. Nimirũ hoc
ẽ qđ legit᷑ in prouerbiis salomonis.
Si secleris cenare ad mensã poten¬
tis. considerans intellige quȩ appo¬
nunt᷑ tͥ. & sic mitte manũ tuã:
sciens qͥa talia te oportet p̾parare.
Nã quȩ mensa ẽ potentis. nͥ un¬
de sumit᷑ corpus & sanguis enis¬

Expanded text:
icens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Cinvicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ne contẽpͥnendũ putaremꝰ. Quod au¬
tẽ hic ita dixit hoc ẽ manclatũ me¬
ũ uelut non sit aliud. qͥd putamꝰ
fr̃s mei: Nũquid nã solũ eiꝰ de ista
dilectione mandatũ est qͥa diligimꝰ
inuicẽ: Nonne ẽ & aliud mauis ut
diligamꝰ dm̃ : aut uͦ de sola ds̃ nobis
dilectione manclauit. ut alia reqͥra¬
mus: Tria tamen cõmenclat apłs di¬
cens. Manent autẽ fides. spes caritas.
tria hec: maior autẽ horũ caritas. Et
si in caritate hoc ẽ in cdilectione con¬
cludit nt᷑ duo illa p̾cepta: maior tamͣ
dicta ẽ ẽẽ non sola. De fide gͥ nobis
quã multa mandata sunt. quã mul¬
ta de spe. qͥs potest cuncta collige¬
re. qͥs enumerando sufficere: Sed
intueam̃ qđ ait idem apłs. Penitudo
legis est caritas. Ubi gͦ caritas ẽ: qͥd
est quod possit deẽẽ: Ubi autẽ ñ
est quid ẽ qđ possit ꝓdesse: Demon
credit. nec diligit. Nemo diligit :
qͥ non credit. frustra quidẽ. s tamen

Expanded text:
ne contemnendum putemus. 3. Quod aune contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ habuit ponendi anima suã &
iterũ sumendi eã : nos autẽ nec
quantũ uolumꝰ uiuimꝰ. & morim
etiã si nolumus. Ille moriens mox
in se occidit mortẽ. nos in eius mor¬
te lib̃am̃ a morte. Illius caro non ui¬
dit coeruptionẽ. nr̃a post corrupti¬
onẽ in fine scłi ꝑ illũ induet incor¬
ruptionẽ. Ille nobis non indiguit
ut nos saluos facer& : nos sine illo
nichil possumꝰ facere. Ille se nobis p̃¬

Expanded text:
habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis
Abbreviated transcription (Latin):
apłs petrus xp̃s ꝓ nobis passus ẽ
relinquens nobis exemplũ ut seqͣmi¬
ni uestigia eius : hoc ẽ talia p̾parare.
Hoc beati martires ardenti dilec¬
tione fecerunt. quoꝵ si non inanit᷑
memorias celebramus atq in con¬
uiuio quo & ipsi saturati sunt ad
mensã dñi accedimus: oportet ut
quẽ ad modũ ipsi & nos talia p̾pare¬
mus. Ideo quippe ad ipsã mensam nͣ
sic eos cõmemoramꝰ quẽ ad modũ alios
qͥ in pace requiescunt ut etiã ꝓ eis
oremus. sed magis ut ipsi ꝓ nobis. ut
eorũ uestigiis adhereamus. quia im¬
pleuerunt ipsi karitatẽ qua dñs dix̃¬
ẽẽ non posse maiorem. Calia enĩ suis
fr̃ib exhibuerunt. qualia de dñi m̃

Expanded text:
tus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
morte. Heccatũ aut ẽ est ad mortem.
non ꝓ illo dico ut roget qͥs. Aꝑte enĩ
ostendit esse qͦsdam frẽs ꝑ qͥb orare
non nob̃ p̃cipit᷑. cum dñs et iam ꝓ ꝑsecu¬
torib nr̃is orare nos iubeat. Hec ista
questio solui potest. nisi fate am᷑ eẽ aliqͣ
peccata in fr̃ib que inimicors ꝑsecut ione
grauiora sint. Frẽs aute xp̃ianos signi¬
ficari multis diuiniarũ scripturarum

Expanded text:
mortem: est autem peccatum ad mortem; mortem: est autem peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget . Aperte enim ostendit esse quosdam fratres pro non nobis praecipitur, cum Dominus etiam pro persecutoribus nostris orare nos jubeat. Quae solvi quaestio non potest, nisi fateamur esse aliqua peccata in fratribus inimicorum persecutione graviora. Fratres autem Christianos significari, multi divinarum Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ opera eius. Qđ uerbum p̾nuntiati¬
tis est notꝰ imp̃cantis. sicut & de illa ypo¬
crisi iudeoꝵ de qua iam dictum est cui¬
euersionem immiNere cernebat dixit.
futura p̃dicere. sicut figura p̃teriti
temporis ea que uentura erant sepe ce¬
cinert᷑. sicuti est illud. Quare fremu¬
ert̃ gentes. & płĩ meditati st̃ in ania
Non enim dixit quare frement gentes&
płi medit abunt᷑ inania. cum ea non qua¬
si iam transacta meminisset sed uentu¬
ra ꝓspiceret. Tale etiam illud est.
Diuisert̃ sibi uestim̃ta mea. & suꝑ uesti¬
m̃tum meũ misert̃ sortẽ. Et hic enio
ñ dixit. diuident sibi uest im̃ta mea &
suꝑ uest mmĩt um meũ mittent sortẽ. nec
tam̃ de his uerbis qͥsq calumpiuat᷑ nisi
qui ñ sentit ueritatem istam figurarũ
in loquendo nic hil ueritati rerum mi¬
nuere. & plurimũ afferre affectibꝰ
peccat᷑ũ noni ad mortẽ : postulabit ꝓeo¬
& dabit ei cłs uitam qͥ peccat non ad

Expanded text:
secundum opera ejus: quod verbum praenuntiansecundum opera ejus: quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sicut et de illa hypocrisi Judaeorum, de qua jam dictum est,versionem imminere cernebat, dixit,futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant saepe cecinerunt: sicut est illud, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Non enim dixit, Quare frement gentes, et populi meditabuntur inania; cum ea non quasi jam transacta meminisset, sed ventura prospiceret. Tale etiam illud est, Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem : et hic enim non dixit, Divident sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum mittent sortem. Nec tamen de his verbis quisquam calumniatur, nisi qui non sentit varietatem istam figurarum in loquendo nihil veritati rerum minuere, et plurimum addere affectibuspeccatum non ad mortem, postulabit, et dabit illi Dominus vitam qui peccat non ad