comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
templi scissum ẽ induas par¬
tes a summo usq deorsum. Et mar¬
cus sic dic̃. Et uelum templi scissũ ẽ
in duo: a summo usq deorsum.
lucas au̾t similit̾ hocait. Et uelu̾
templi scissum ẽ medium: s non
eodem ordine: Uolens enim mira-¬
culum miraculo adiungere cum
dixiss sol obscuratus est continuo
subiungendum existimauit et ue¬
lum templi scisfum est medium.
preocupans uidelicet qd expirante
dño factum est ut deinde recapitu
magna et de ipsa morte que ante
scissionem ueli pꝰ tenebras factas in¬
telliguntur Math̾s entm quicum
dixiss iħc aut iterum clamans uo¬
ce magna emisit spm continuosub¬
satis ostendit tunc ẽẽ scissum. cum
ihc emisiss spm̃. Si autem nonad¬
didiss et ecce s simplicit̾ dixisset
et uelum templi scissum est uicer¬
tum eẽt utrum ipse et marcus recti.¬
pitulando hoc cominemorassent:
lucas autem ordinem tenuiss ansi¬
cas recapitulass qd̃ illi ordine posi¬

Expanded text:
templi scissum est in duas partempli scissum est in duas partes a summo usque deorsum. et Marcus sic: et uelum templi scissum est in duo a summo usque deorsum. Lucas autem similiter hoc ait: et uelum templi scissum est medium, sed non eodem ordine. uolens enim miraculum miraculo adiungere, cum dixisset: sol obscuratus est, continuo subiungendum existimauit: et uelum templi scissum est medium, praeoccupans uidelicet, quod expirante domino factum est, ut deinde recapitulmagna et de ipsa morte, quae ante scissionem ueli post tenebras facta intelleguntur. Mattheus enim, qui, cum dixisset: Iesus autem iterum clamans uoce magna emisit spiritum, continuo subsatis expressit tunc esse scissum, cum Iesus emisisset spiritum. si autem non addidisset: et ecce, sed simpliciter dixisset: et uelum templi scissum est, incertum esset, utrum ipse et Marcus hoc recapitulando commemorassent, Lucas autem ordinem tenuisset, an Lucas recapitulasset quod illi ordine posu
Abbreviated transcription (Latin):
uoce magna dirisse et ipse lucas
similit̾ attestatus est: ut intellige¬
remus hanc fuisse uocem magnã
illorum trium ait eum dixisse cõ¬
summatum ẽ. cum acctum accepis¬
set. qd̃ eum ante ipsam uocem mag¬
nam dixisse intelligimꝰ. Nȩc sunt
enim u̾ba ioħis. Cum gͦ accepisset
iħc acetum: dix̃ consum matum
ẽ. Et inclinato capite: emisit ułtra¬
didit spm. Inter illud quodait cõ¬
summatum ẽ. et illud qd̃ ait et in¬
clinato capite tradidit spm̃: emis¬
sa est illa uor magna. quam tacuit
iste ceteri aũt tres cominemoraue¬
runt. hoc enim apparet ẽẽ ordims
ut ante diceret consummatumẽ
cum ꝑfectum in illo eẽt qd̃ de illo
ꝓpħetatum erat. et tanquam ad
hoc expectaret qui utiq cum uel¬
let moreretur: deinde comiñdãs
tradidit spm̃.S quouis ordine
quilib arbitretur dici potuisse. hoc
magnoꝑe cauendum ẽ: ne uideat᷑
quisquam euangelistarum alteri
repugnare si uel tacuit qd aliuslix̃:

Expanded text:
uoce magna dixisse et ipse Lucas uoce magna dixisse et ipse Lucas similiter adtestatus est, ut intellegeremus hanc fuisse uocem magnam illorum trium, eum dixisse: consummatum est, cum acetum accepisset, quod eum ante ipsam uocem magnam dixisse intellegimus. haec sunt enim uerba Iohannis: cum ergo accepisset Iesus acetum, dixit: consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum. inter illud quod ait: consummatum est, et illud quod ait: et inclinato capite tradidit spiritum, emissa est illa uox magna, quam tacuit iste, ceteri autem tres commemorauerunt. hoc enim apparet esse ordinis. ut ante diceret: consummatum est, cum perfectum in illo esset quod de illo prophetatum erat, et tamquam ad hoc expectaret qui utique, cum uellet, moreretur, deinde commendans tradidit spiritum. sed quouis ordine quilibet arbitretur dici potuisse, hoc magno opere cauendum est, ne cui uideatur quisquam euangelistarum alteri repugnare, si uel tacuit quod alius dix
Abbreviated transcription (Latin):
amilitibus factum et dictum est bi
locutionis tenuit de. quo fuꝑra trac
tauimus pluralem pro singulari
ponens. hoc autem de aceto etiam
ioħs cõmemorauit ubi ait. Post ea
sciens iħc quia iam omnia consim¬
mata sunt: ut consummaretur
scriptura dic̃ Sitio. uas gͦ positum
erat aceto plenum. Iui autem spon¬
giam plenam aceto ysopo circum¬
ponentes. obtulerunt ori eius. S qd̃
apud eindem ioh̾m inuenitur di¬
risse sitio. et quia uas ibi erat aceto
plenum: non mirum si ceteri tacuert̃
sa uoce magna. expuauit. lucas aũt
quid ipsa magna uoce direrit: decla¬
rauit.Iix̃. enum. Et clamans uoce mag¬
na iħc: ait. Pat̾ in manꝰ tuas com̃do
spm meum. Et hec dicens expirauit
Ioħ̃s uͦ sicut tacuit illam uocem
primam. heliheli. quam matħs et
marcꝰ retulerunt: tacuit etiam istã
quam lucas solus indicauit. illi aũt
duo nomine uocis magnȩ signifi¬
cauerunt idẽ pater in manus tu¬
as com̃do spm̃ meum. Quodeum

Expanded text:
a militibus factum et dictum est. Uba militibus factum et dictum est. Ubes genus locutionis tenuit, de quo supra trtauimus, pluralem pro singulari ponens. hoc autem de aceto etiam Iohannes commemorauit, ubi ait: postea sciens Iesus, quia omnia consummata sunt, ut consummaretur scriptura, dixit: sitio. uas autem positum erat aceto plenum; illi autem spongeam plenam aceto ysopo circumponentes obtulerunt ori eius. sed quod aput eundem Iohannem inuenitur dixisse sitio et quia uas ibi erat aceto plenum. non mirum est, si ceteri tacueruntsa uoce magna expirauit. Lucas autem, quid ipsa uoce magna dixerit, declarauit; dixit enim: et clamans Iesus uoce magna ait: pater, in manus tuas commendo spiritum meum, et haec dicens expirauit. Iohannes uero, sicut tacuit illam uocem primam heli, heli, quam Mattheus et Marcus rettulerunt, tacuit etiam istam, quam Lucas solus indicauit, illi autem duo nomine uocis magnae significauerunt, id est: pater, in manus tuas commendo spiritum meum, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid dereliquisti me.: Quidã
autem illic stantes et audientes di¬
ubant. heliam uocat iste. Marcus
ene ad eadem u̾ba ad eamdem tñ
intentiam non pene. s omnino
onsentit. Sequitur matheus
et continuo currens unꝰ ex eis accep¬
tam spongiam impleuit aceto
r imposuit harundini et dabat
abibere. Sic et marcus dicit. Cur¬
tns aũt unꝰ et implens spongiã
acto circumponens q calamo po¬
tum dabat ei dicens. Sinite uide
imus si ueniat helias ad deponẽ¬
uim cum. Quod quidem de helia
non ipsum qui obtulit spongiam
cum aceto. s ceteros dixisse math̾s
narrauit. dit enim. Ceteri uͦ dicebãt
Sinte. uideamꝰ anueniat helias.:
lbans eum. Unde intelliggunꝰ et illũ
it ceteros hoc dixisse. lucas autem
antequam de latronis insultatio¬
he narraret: hoc de aceto ita comme¬
norat. Illudebant aũt ei et milites
urdentes et acetum offerentes alli
et dicentes. Situes rertudeorium: sal¬
uum te fac. Semel complecti uoluit qd̾

Expanded text:
ut quid dereliquisti me? quidam ut quid dereliquisti me? quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Helian uocat iste. Marcus paene ad eadem uerba, ad eandem tamen sententiam non paene, sed omnino consentit. sequitur Mattheus: et continuo currens unus ex eis acceptam spongeam impleuit aceto et inposuit harundini et dabat ei bibere. sic et Marcus dicit: currens autem unus et implens spongeam aceto circumponensque calamo potum dabat ei amus si veniat Elias ad deponendum eum. Quod quidem de Elia, non ipsum qui obtulit spongiam cum aceto, sed caeteros dixisse Matthaeus narravit: ait enim, Caeteri vero dicebant: Sine, videamus an veniat Elias liberans eum; unde intelligimus et illum et caeteros hoc dixisse. Lucas autem antequam de latronis insultatione narraret, hoc de aceto ita commemoravit: Illudebant autem ei et milites accedentes, et acetum offerentes illi, et dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum te fac
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodum locuti sunt aui¬
tores eorum. fedras. medeas. et ds¬
temestras cum singulȩ fuerint
Qͥd aũt ufitatiꝰ uerbi gr̃a quamiti
dicat aliquis et rusticimͥ insultã
etiam si unus insultet: Tunc cñ
eẽt contrarium qd̃ lucas de uno
manifestauit si illidixissent an¬
bolatrones. conuitiatos dño. Ita
enim non poss sub numero pluta¬
li unꝰ intelligi. Cum uͦ dictumẽ
latrones uel qui cum eo crucifi
erant nec dictum ẽ ambo nonse¬
lum si ambo fecissent poss hoc di¬
ci s: etiam quia uemuis hoc fecit ponsi
usitato locutionis mͦ ꝑ pluralem nu¬
merum significari.
equitur aũt amatħs et dicit
Aserta aũt hora tenebrȩ factȩ
sint suꝑuntu̾sam t̾ram. usq adho¬
tam nonam. hoc et duo alii contestan¬
tr. Addidit autem lucas etiam unde
faete suit tenebrȩ idest solem obseu¬
ratum. Gequitur matħs. Et circa
horam nõnam clamauit iħe uo¬
ce magna dicens. heli heli lamasa
bactani: Noc est. Ueus m̃s deus ms

Expanded text:
quemadmodum locuti sint aucquemadmodum locuti sint auctores eorum Faedras, Medeas et Clytemestras, cum singulae fuerint. quid autem usitatius uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: et rustici mihi insultant\', etiam si unus insultet? tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero dictum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant nec additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Sequitur Mattheus et dicit: a sexta autem hora tenebrae factae sunt super uniuersam terram usque ad horam nonam. hoc et duo alii contestantur; addit autem Lucas etiam, unde factae sint tenebrae, id est solem obscuratum. sequitur Mattheus: et circa horam nonam clamauit Iesus uoce magna dicens: heli, heli, lema saeus meus, deus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
um. Et dicit illi iħc. dm̃ dicotibi
hodit metum eris inparadiso. Onͦ
gͦ sicait math̾s dic̃ latrones quifuxi
erant cum eo impperabant ei: uel
sicut marctis dicit et qui cum eo
crueifixi erant eonuitiabantur ei
quando quidem unꝰ eorum conuiti¬
atus est scd̾m luce testimonium. ast̾
et compescuit eum et in dñn credidit
nisi intelligamꝰ matħm et marcũ
breuiter ꝑstringentes hunc locum
pluralem nutmerum ꝓsingulari
posuisse. sicut in epła ad hebreos legi¬
mus pluralit̾̃ dietum. clauserunt
ora leonum.cum solus danihel sig¬
nificari intelligatur: et pluralit᷑
dictum sectisunt cum de soloisata
tradatur: In psamo etiam qd̾ dic¬
tum ẽ astiterunt reges t̾rȩ et princi¬
pes conuenerunt inunum. plura¬
lem numerum ꝓ singulari positũ.
in actibꝰ apłorum exponitur. Nam
reges ꝓpt̾ herodem. principes ꝓpta
pulatum intellererunt: qui teli¬
monium eiusdem psalmi adhiba¬
erunt. S quia et pagani solent
calumpniari euangłio uideant

Expanded text:
 dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. quomodo ergo, sicut Mattheus dicit, latrones, qui fixi erant eum eo, inproperabant ei, uel, sicut Marcus dicit, et qui cum eo crucifixi erant conuiciabantur ei, quando quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et in dominum credidit, nisi intellegamus Mattheum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum, pluralem numerum pro singulari positum in actibus apostolorum ponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem psalmi adhibuerunt. sed quia et pagani solent calumniari euangelio, uideant,
Abbreviated transcription (Latin):
principes dirit non addidit sacer.¬
dotum: magis nomine gn̾ali õs
primates complerus est ubi posst̃
intelligi et scribe et seniores.
equitur matħs et dicit. Id ip¬
sum autem et latrones qui
firi erant cum eo impabant ei.
hec martus discrepat hoc idem di¬
cens alus u̾bis. Lucas aũt potest re¬
pugnare ꝓutari: nsi gn̾s locutio¬
nis satis usttatum non obliuisca-¬
mur. Ait entm lricas. Unꝰ atit dehis
qui pendebant latronibꝰ blasphe¬
mabat eum dicens. Si tues .xp̃c:¬

Expanded text:
principes dixit nec addidit sacerprincipes dixit nec addidit sacerdotum, magis nomine generali omnes primates conplexus est, ut ibi possint intellegi et scribae et seniores. Sequitur Mattheus et dicit: id ipsum autem et latrones, qui fixi erant cum eo, inproperabant ei. nec Marcus discrepat hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: si tu es C
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam facit questionem quan¬
ius eos latrones non direrit. Ait en̾i
Et cumeo alios duos hinc et hinc:
medium autem iħm. Esset autem
contrarium sicum illi dixissent la¬
trones iste diceret innocentes
equitur matħs et dicit Prete¬
reumtes autem blasphema¬
bant eum: mouentes capita sua
et dicentes uah qui destrus tem¬
plum: et intriduo illud reedifi-¬
cas. Salua temet ipsum: si filius
dei es descende de cruce. Huic mareꝰ
pene ad eadem uerba consonat
equitur inde matheus et di-¬
cit. Similiter et principes
sacerdotum illudentes cum scri-¬
bis et senioribꝰ dicebant. Alios saluos
fecit se ipfum non potest saluum
facere: Si rex isrł est descendat nẽ
de cruce: et credimus ei. Confidit
indeum: liberet eum si uult nuine¬
Duit enim: quia filiꝰ deisum. Marc̾
et lucas quanitis alia uerba dicant
ad eamdemi sententiam tñ concinu̾̃t
rat. De principibꝰ enim sacerdotũ
quod insultauerunt dño crucifi¬
ro pariter non tacent quanitis se¬
mores tacuit marcus. lucas quia

Expanded text:
tionem. quamuis latrones eos non dixerit. ait enim: et cum eo alios duos hinc et hinc, medium autem Iesum. esset autem contrarium, si, cum illi dixissent \'atrones, iste diceret \'innocentes\'. XV. Sequitur Mattheus et dicit: praetereuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua et dicentes: qui destruit templum et in triduo illud reaedificat, salua temet ipsum; si filius dei es, descende de cruce. huic Marcus paene ad eadem uerba consonat. sequitur deinde Mattheus et dicit: similiter et principes sacerdotum inludentes cum scribis et senioribus dicentes: alios saluos fecifacere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei: confidit in Deum, liberet nunc eum si vult; dixit enim, Quia Filius Dei sum . Marcus et Lucas, quamvis alia verba dicant, ad eamdem tamen sententiam concinunt, rat . De principibus enim sacerdotum quod insultaverint Domino crucifixo pariter non tacent; quamvis seniores tacuit Marcus: Lucas autem quia
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dicit primum oportet inõs
gentes predicari euangelium.
significat utiq primum ante¬
quam ueniat comsummnatio
Item quod maths ait. cum gͦ
uideritis ab ominationem de¬
solationis quȩ dicta ẽ adame¬
le ꝓpħa stantem in locoscõ. qui
legit intelligat: hoc marcus
ita dicit cum autem iuderitis
abominationem desolationis
stantem ubi non debet. qui-
legit intelligat. In qua muta¬
tione uerbi: exposuit eamdem
sententiam. Ideo quippe. ubi ñ
debet: quia in loco scõ non de¬
bet. lucas autem non ait cum
iuideritis abominationem de¬
aut ubi non debet: s ait. Cum
autem uideritis circumdari
ab exercitu ierłm: tune scito¬
te quia appinquabit desola-

Expanded text:
go dicit, Primum oportet in omnes gentes praedicari Evangelium, significat utique, primum, antequam veniat consummatio. 149. Item quod Matthaeus ait, Cum ergo videritis abominationem desolationis, quae dicta est a Daniele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intelligat; hoc Marcus dicit ita, Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat: in qua mutatione verbi exposuit eamdem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait, Cum autem videritis abominationem deaut, ubi non debet: sed ait, Cum autem videritis circumdari ab exercitu Jerusalem, tunc scitote quia appropinquavit deso
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem in medio sunt:
quom discedant ab exercitu
iam cruitate circumdataͦ
An hoc ẽ ẽẽ. in medio euis. qñ
iam ita ꝑiculum urgebit.
ut temporaliter ad p̾sentem
uitam tuendam non possit
euadi. et qm̃ tunc parata de
neẽ anima ac libera nec car¬
nlbus desideruis occupata
opp̃ssa hoc significat quoo
paius duobꝰ dictum ẽ. in tec
uel supͣ tectum. ut quod
rait iscedant. idẽ non iã
nuꝰ uitȩ ddesidĩo capiantur
s in aliam uitam migrare
parati sint. hoc illi duo clixe¬
nnt non descendant tollere
auquio de cdomo. id ẽ nullo
affectu declinetur in carnẽ
tanquam aliquid inde com¬
nodi percepturus. Et quod
iste. ait qui in regionibus nõ
intret in eam: ide̾ qui iam

Expanded text:
qui autem in medio sunt. qui autem in medio sunt. quomodo discedant ab exercitu iam ciuitate circumdata? an hoc est esse in medio eius, quando iam ita periculum urguebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non possit euadi, et quoniam tunc parata debet esse anima ac libera nec carnalibus desideriis occupata et oppressa, hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam aliquid inde commodi percepturus, et quod iste ait: qui in s regionibus, non intrent in eam, id est qui iam
Abbreviated transcription (Latin):
tes et qui in tecto non descen¬
dat tollere. aliquid de domo
sua et qui in agro non reuer¬
tatur tollere tunicam suam.
totidem pene uerbis hoce¬
tiam marcus commemorat:
lucas autem tunc qui iniu¬
dea sunt inquit: fugiant ad¬
in montes. Noc sicut illiduo.
cetera uͦ fimiliter. Sequitur
enim. et dicit. Qui in medio
eius discedant. et qui ĩreqio¬
nibus non intrent in eam:
quia dies ultionis husunt
ut impleantut omnia quȩ
scripta sunt. Satis diuersũ
uidetur quod illi duerunt.
et qui fuꝑ tectum non descen¬
dat tollere. aliquio de domo
et quod iste dicit et qui mi
dio eius ddiscedant. Nisiforte
quia ꝑturbatio magna etit
tam magno istante ꝑiculo:
illi quos inclusiss obsidio. qd
significat dicendo qui in me¬
dio etus. in tecto erunt actom¬
ti et uolentes iuidere: quid imp̃e¬
dat. uel qua euadencdum sit.
S quom ait discecdant quan¬
in eam:udetur ad congui¬
am ꝑerunere ad monitionẽ
et potest obseruari ut quier¬
tra sunt: non in eam intrent.

Expanded text:
t qui in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua, et qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, totidem paene uerbis hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem: tunc qui in Iudaea sunt, inquit, fugiant in montes. hoc sicut illi duo, cetera uero aliter. sequitur enim et dicit: qui in medio eius, discedant, et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. satis diuersum uidetur quod illi dixerunt: et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo, et quod iste dicit: et qui in medio eius, discedant, nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo: qui in medio eius, in tecto erunt adtoniti et uolentes uidere. quid inpendeat uel qua euadendum sit. sed quomodo ait: discedant, quanin eam, uidetur ad congruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut qui extra sunt non in eam intrent,
Abbreviated transcription (Latin):
ante descensionem suam p̃misit.
ipse et apłõs suos post ascenssione
suam misit. Omnibus autem dis¬
cipulis sius ꝑ hominem quem ai¬
sumpsit.tamquam menbus sui
corporis caput ẽ. Itaq cum uu scri¬
pserunt quod ille ostendit. et dix̃:
nequaquam dicendum ẽ. quod ip̃e
non scripserit. quando quidem m̃¬
bra id oꝑata sunt quod dictante
capite cognouerunt. Quicquio e¬
nim ule de suis factis et dicus nos
legere uoluit: hoc scribendum
iuis tanquam suis manibus im¬
perauit. hoc unitatis consortiũ
et incliuersis officus concordum
menbrorum sub uno capite. mi¬
nisterium quisquis intellexerit:
non aliter accipiet quoo nar¬
rantibus discipuui xp̃i in euan¬
gelio legerit: quam si ipsam ma¬
num domini quam in corpore
proprio gestabat scribentem cõ¬
spererit. Quam obrem illa potiꝰ
indeamus quaua sint: que pu¬
tant euangelistas sibi met scripsis¬
se contraria quod parum intelli¬
gentibus uideri potest. ut his que¬
stionibus cdissolutis: ex hoc quoq

Expanded text:
ante descensionem suam praemisit, ipse et apostolos post ascensionem suam misit. omnibus autem discipulis suis per hominem, quem adsumpsit, tamquam membris sui corporis caput est. itaque cum illi scripserunt quae ille ostendit et dixit, nequaquam dicendum est, quod ipse non scripserit, quandoquidem membra eius id operata sunt, quod dictante capite cognouerunt. quidquid enim ille de suis factis et dictis nos legere uoluit, hoc scribendum illis tamquam suis manibus imperauit. hoc unitatis consortium et in diuersis officiis concordium membrorum sub uno capite ministerium quisquis intellexerit, non aliter accipiet quod narrantibus discipulis Christi in euangelio legerit, quam si ipsam manum domini, quam in proprio corpore gestabat, scribentem conspexerit. quamobrem illa potius iam uideamus qualia sint quae putant euangelistas sibimet scripsisse contraria — quod pirum intellegentibus uideri potest —, ut his quaestionibus dissolutis ex hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tam gignendis tamtum modo sed
etiam fouendis. tuendis. alendisq
conspirat. rubus inter quas corpus
agit et quibus corpus sustentat.
consuedine seseq in neccit et ab eiꝰ
quasi membris egre separatur q̃
consuetudinis uis etiam seumcti¬
one rerum ipsarum atq int̾uallo
temporis non discissa memoria
uocatur: sed hec rursus omnia
posse animam etiam in bestus ne¬
mo negat:¬

Expanded text:
jam gignendis tantummodo, sed jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse animam etiam in bestiis nemo negat
Abbreviated transcription (Latin):
q in ipso motu manifestioris ammnan¬
tis. quorum nobiscum hisq radicibus
sixa sunt. nulla potest eẽ cominumo.
Intendit se. inima. in cactum. et eo calidai.
frigida. asꝑa. lena. cdura. moilia. leia
griuia. sentit atq discernnt. Deuide in¬
numerabiles differentias saporum. o¬
dorum. sonorum formarum. gustan
do olfaciendo. audiendo. uidendoq
diuidicat. atq in his om̃ibus eaque
sedm naturam sui corporis sunt ascis¬
cit. atq appetit. reicit. fugitq contra¬
ria: Remouet se se abhis sensibus
certo interuallo temporum. et eorũ
motus quasi ꝑ quasdam ferias repa¬
ris imagines rerum. quas per
eos auxit secum cateruatim et mul¬
tipliciter uersat. et hoc totum est
sompnus et sompnia. Sepe etiam
gestiendo et uagando facilitate mo¬
tus delectatur. et sme labore oedi¬
nat membrorum concordiam pro
copulatione sexus agit. quod potest
atq induplici naturai societate atq
amore molitur unum fecibus. nõ

Expanded text:
que in ipso motu manifestioris animanque in ipso motu manifestioris animantis, quorum nobis cum iis quae radicibus fixa sunt, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, sondo, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in his omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt asciscit atque appetit, rejicit fugitque contraria; removetque se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum quas per eos hausit, secum catervatim atque multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur; et sine labore ordinat membrorum concordiam. Pro copulatatque in duplici natura, societate atque amore molitur unum. Fetibus non
Abbreviated transcription (Latin):
ec igitur primo quod
ciuius ammaduerter
facile ẽ corpus hoc ter¬
renum atq mortale
presentia sua uuuficat:
cbligit in unum. atq in uno tenet
ilifluere atq contabescere non sinit:
Almenta ꝑ membnra equabiliter su¬
s quibusq redditis distribui facit:
longruentiam eius modumq con¬
seriut non camtum in pulcricudine
sil etiam in crescendo. atq gignendo.
Nhec honuni etiam eum arbustis
Omiuma uideri queunt: hec enĩ
ctian dicunus uiuere in suo uero
queq illorum genere: rustodiri. crescere
possit anima in sensibus. uin eiuden¬
tior. manifestiorq uita intelligitur.
Non enim audienda ẽ. nescio qua un¬
pietas rusticana plane. magisq lignea
quam sunt ipsr arbores. quilns pa¬
trocinium prebet. que dolere uitem
quando uula decerpitur: et non so¬
lum sentire ista eum ceduntur: sed
etiam uide atq audire cretit. De
quo errore sacrilego alius est. locus¬
disserendi: Nunc quod institueram in¬
tende que sit ius anime insensibus. at¬

Expanded text:
ec igitur primo, quod cuivis animadvertere facile est, corpus hoc terrenum atque mortale praesentia sua vivificat; colligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra aequaliter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus modumque conservat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Sed haec etiam homini cum arbustis communia videri queunt: haec enim etiam dicimus vivere, in suo vero quidque illorum genere custodiri, ali, crescere,possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur. Non enim audienda est nescio quae impietas rusticana plane, magisque lignea quam sunt ipsae arbores quibus pratrocinium praebet, quae dolere vitem quando uva decerpitur, et non solum sentire ista cum caeduntur, sed etiam videre atque audire credit: de quo errore sacrilego alius est disserendi locus. Nunc quod institueram, intende quae sit vis animae in sensibus, at
Abbreviated transcription (Latin):
totum dictum fuerit et insidi¬
ascepisse moliri: hoc etiam mar¬
cus lucas q testantur: eumdẽ
ordinem renitentes. S inde ip¬
si ꝑgunt in altud ex hocsubiun¬
gentes quod et matheus pꝰ istam
quam solus interposuit de nup¬
tus parabolam ex ordine inseruit.

Expanded text:
totum dictum fuerit, et insiditotum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur siue ꝓpt̾ ueritatẽ.
siue ꝓpter menbrorum etus cũ
suo capite unitatem. Erant e¬
tiam qui talia respondentibꝰ
dicerent absit: quia intellige¬
audissent principes sacer¬
dotum et pharisei parabolam
etus: cognouerunt quod de. ip¬
sis diceret. Et querentes eum tene¬
re timuerunt turbas: quoniam¬
eum sicut ꝓpħ̾am habebant.
Et respondens ib̾c: dirit iterum
in paraboliseis dicens.Simile
factum ẽ regnum celorum ho¬
mini regi: qui fecit nuptias filio
fuo et misit seruos suos uocare
inuitatos ad nuptias. et nole¬
uant uenire. Et cetera usq ad
iliuo ubiatt. Multi enim sunt
uocati: pauci uꝰ electi. Parabo¬
lam istam de inuitatis adnup¬
tias: solus matheus narrat
Simile quiddam etiam lucas
cominemorat: s non ẽ hocsic̃
et ipse ordo indicat. quanuis et
illud non nullam similitudi¬
nem gerat quod uͦ pꝰ illam para¬
bolam de uinea et occiso filio
patris familias. subnecuit mathis
cognouisse uideos quod in eos

Expanded text:
tellegitur siue propter ueritatem tellegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia respondentibus dicerent: absit, quia intellegeaudissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas eius cognoverunt quod de ipsis diceret et quaerentes eum tenere timuerunt turbas quoniam sicut prophetam eum habebant et respondens Iesus dixit iterum in parabolis eis dicens simile factum est regnum caelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo et misit inuitatos ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos
Abbreviated transcription (Latin):
estis. S queritis me. int̾ficere:
quia sermo meus non capit in
uobis Non illis utiq diceret.
queritis me interficere: qui
in eum iam crecdiderant quibꝰ
dixerat si uos manseritis inser¬
mone meo: uere discipuli mĩ
eritis. S quia hoc ad eos dire¬
rat qui iam in eum credide¬
rant. ea uͦ multitudo presens
erat quȩ plures habebat mni¬
micos: etiam non exprimente
euangelista qui eent qui respon¬
derunt. ex hoc ipso quod respon¬
derunt et quod deinde ab illo
audire meruerunt satis appa¬
ret quȩ uerba quibus sint tri-¬
buenda ꝑsonis. sic̃ gͦ inhac mul¬
titudine scd̾m ioħm erant qͥ
iam crediderant in ħm. erant
etiam qui eum occidere quere¬
bant: sic un illa de qua nunc
loquimur erant qui dolose
dominum interrogauerant
in qua potestate illa faceret:
erant etiam quinon doloses
fideliter acclamauerant be¬
nedictus qui uenit in nomi¬
ne domini. ac ꝑ hocerant qui
dicerent ꝑdet illos. et uineã
dabit alus. Que uor recte e¬

Expanded text:
eritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. non utique illis diceret: quaeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tribuenda personis. sicut ergo in hac multitudine secundum Iohannem erant qui iam crediderant in legum, erant etiam qui eum occidere quaerebant, sic in illa, de qua nunc loquimur, erant qui dolose dominum interrogauerant, in qua potestate illa faceret, erant etiam qui non dolose, sed fideliter adclamauerant: benedictus qui uenit in nomine domini. ac per hoc erant qui dicerent: perdet illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte e
Abbreviated transcription (Latin):
.lo. Siau̾t bene quio me cedis:
Et maisit eum annas ad caiphã
pontificem ligatum. Hie sane.
ostenditur quod annas pontifex
erat. Hondum enim missus e¬
rat ad caipham: cum iam illi di¬
ceretur. Sic respondes pontifiei:
et hos duos annam et caipham
pontifices commemorat etiam
lucas minitio euanglusui. his
dictis ioħs redit ad quod cepat
de negatione. petri. id est in ead
domo ubi gesta sunt quȩ naria¬
uit. et unde ad caipham missus
ẽ. iħc adquem mu ab initio duce¬
memorauit autem ista ioħ̾s que
interposuit recapitulans de pe¬
tro. Et ad eam narrationem redi¬
ens ita dicit ut conpleat timã
negationem. Erat autem simõ
petius stans: et calefaciens se
dixerunt gͦ ei. Humquit et tu
ex discipulis eius es: Negauit
ille et dix̃. Honsum. Noc gͥ loco
inuenimus. et non ante ianu¬
am.ẜ ad focum stantem sedo
negasse petrum. Quos fieriñ
.posset: nisi iam redisẜ pꝰea quã

Expanded text:
lo; si autem bene, quid me caedis? Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Hic sane ostenditur quod Annas pontifex erat: nondum enim missus erat ad Caipham, cum jam illi diceretur, Sic respondes pontifici? Et hos duos, Annam et Caipham pontifices, commemorat etiam Lucas in initio Evangelii sui . His dictis Joannes redit ad quod coeperat de negatione Petri, id est, ad eamdem domum, ubi gesta sunt quae narravit, et unde ad Caipham missus est Jesus, ad quem ab initio ducememoravit autem ista Joannes quae interposuit recapitulans de Petro, et ad eam narrationem rediens, ita dicit, ut compleat trinam negationem: Erat autem Simon Petrus stans, et calefaciens se. dixerunt ergo ei: numquid et tu ex discipulis eius es? negauit ille et dixit: non sum. hoc igitur loco inuenimus et non ante ianuam, sed ad focum stantem secundo negasse Petrum, quod fieri non posset, nisi iam redisset, postea qua
Abbreviated transcription (Latin):
nant et ante iam ꝑtractata sunt
equitur marcus. et cum tͣns¬
cendisset ih̾e in naui: rursu
tranffretum conuenit turba mul-¬
ta acd illum et erat eirca mare. Et
cetera usq ad illud ubi ait. Et cõ¬
uenientes apłi ad iħm renuntia¬
uerunt illi omnia quȩ egerant
et docuerant. Hoc ultimum dix̃
cum luca nichil discordans. Cete¬
ra iam ante tractata sunt.

Expanded text:
nant et ante iam pertractata sunt. IIII. Sequitur Marcus: et cum transcendisset Iesus in naui rursus trans fretum, conuenit turba multa ad illum et erat circa mare, et cetera usque ad illud ubi ait: et conuenientes apostoli ad legum renuntiauerunt illi omnia quae egerant et docuerant. hoc ultimum dixit cum Luca nihilo discordans, cetera iam ante tractata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliqua repugnantiȩ quȩstio¬
ne. Quicquid enim diuersõ mo¬
do ab alio dicitut: ab e̾em sen¬
tia non recedit. Ioh̾s autem au
illa nauicula ad quam dominꝰ
ea quam exierunt in terram mo¬
re suo in sermonem domtni in¬
tentus eum ex occasine panis
multa pretipueq diuuna lo¬
cutum ẽẽ commemorat. Post¬
q ipsum sermonem rutsus in
aliuo atq aliuo eius narratio
similiter fertur. Hec tamen in
eo quod ab istis digreditur. au¬
quio ordini istorum uuius in a¬
alia transitus aduersatur Quio
enim ꝓhibet intelligere et illos
ẽẽ: sanatos adomino. de quibus
narrat matħs et marcus et u-¬
lis qui eum secuti sunt trans
mate hec eum locutum ẽẽ. q̃
p̃dicat ioħs quando quidem
capharnaum quo dicuntur
scd̾m ioħ̾m tranffretasse: iurta
stagnum genesar ad quamt̾¬
ram scd̃m matheum dicuntur

Expanded text:
ne aliqua repugnantiae quaestione; quidquid enim diuerso modo ab alio dicitur ab eadem sententia non recedit. Iohannes autem ab illa nauicula, ad quam dominusosteaquam exierunt in terram, more suo in sermonem domini intentus eum ex occasione panis multa praecipueque diuina locutum esse commemorat, postque ipsum sermonem rursus in aliud adque aliud eius narratio sublimiter fertur. nec tamen in eo quod ab istis digreditur aliquid ordini istorum illius in alia transitus aduersatur. quid enim prohibet intellegere et illos esse sanatos a domino, de quibus narrat Mattheus et Marcus, et illis qui eum secuti sunt trans mare haec eum locutum esse quae praedicat Iohannes, quando quidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Iohannem transfretasse, iuxta stagnum est Gennesar, ad quam terram secundum Mattheum dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eodem ordine subnectunt
marcus et lucas. s lucas de petꝰ
qd̃ passiom xp̃i contradixerit tacet.

Expanded text:
ec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas; sed Lucas de Petro, quod passioni Christi contradixerit. tacet.
Abbreviated transcription (Latin):
Ob hoc gͦ tres unum recte credimꝰ
et dicimus dm̃. quia una prorsus
et̾ñnitas una immensitas. una po¬
tentia. una naturaliter trium est
igitur patrem et filtum. et sp̃m
scm unum eẽ naturaliter dm̃.¬

Expanded text:
Ob hoc ergo tres, unum recte credimus et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturaliter trium est igitur Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter D
Abbreviated transcription (Latin):
licam delegerunt: dampnantes si¬
ue quod crediderant. siue quod se
credidisse simulauerunt: hos catho¬
lica eccłia. materno recepit sinu
tamquam petrum post fletum
negationis ꝑ gallicantum admoni¬
tum. aut tamquam eumdem pꝰ
prauam simulationem pauli uo¬
ce correctum: hanc illi matris cari

Expanded text:
licam delegerunt, damnantes silicam delegerunt, damnantes siue quod crediderant siue quod se credisse simulauerant. hos ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis per galli cantum admonitum aut tamquam eundem post prauam simulationem Pauli uoce correctum. hanc illi matris cari
Abbreviated transcription (Latin):
et: Non enim sine causa inter omnes
apłos lnuius ecclie catholice ꝑsonam sus¬
tinet pecrus: huic enim ecclie claues
regni celorum date sunt cum petro cla¬
te sunt et cum ei dicitur. ad omnes dr̃.
amas me: sasce oues meas: Debet ergo
catholica eccłia. correctis. et pietate fir¬
matis. filus libenter ignoscere: cum
ipsi petro ꝑsonam eius gestanti. et
rum in mari titubasset et cum dñin
carnaliter apassione reuocasset. et
cum auiem serui gladio precidis¬
set. et cum ipsum dominum ter ne¬
gasset. et cum in simulationem pꝰea
suꝑsticiosam lapsus ẽẽt. uideamus
ueniam ẽẽ concessam. eumq cor¬
rectum atq firmatum usq ad
dominice passionis głam ꝑuenisse
Itaq post ꝑsequutionem que per
arrianos hereticos facta erat. postea¬
quam pax quam quidem catholica
in domino tenet etiam aprincipibꝰ
seculi reddita est. ep̃i qui ꝑfidie ar¬
rianorum in illa ꝑsecutione. consen¬
serant multi correcti redire in cato¬

Expanded text:
cat. non enim sine causa inter omnes cat. non enim sine causa inter omnes apostolos huius ecclesiae catholicae personam sustinet Petrus; huic enim ecclesiae claues regni caelorum datae sunt, cum Petro datae sunt. et cum ei dicitur, ad omnes dicitur: amas me? pasce oues meas. debet ergo ecclesia catholica correctis et pietate firmatis filiis libenter ignoscere, cum ipsi Petro personam eius gestanti, et cum in mari titubasset et cum dominum carnaliter a passione reuocasset et cum aurem serui gladio praecidisset et cum ipsum dominum ter negasset et cum in simulationem postea superstitiosam lapsus esset, uideamus ueniam esse concessam eumque correctum atque firmatum usque ad dominicae passionis gloriam peruenisse. itaque post persecutionem, quae per Arrianos haereticos facta erat, posteaquam pax, quam quidem catholica in domino tenet, etiam a principibus saeculi reddita est, episcopi, qui perfidiae Arrianorum in illa persecutione consenserant, multi correcti redire in catho
Abbreviated transcription (Latin):
cisi quam in ipsa uite antequam
precilerentur acceꝑant: hi sunt
enim de quibus apłs dicit haben¬
ts speriem pietatis: uircutem aũt
eius abnegantes: E st enim magna
uirtus pietatis pax et unitas: quia
unus ẽ ds̃: hanc illi non habent: qͥa
precisi ab unitate sunt: Itaq si qui
ex ipsis ad catholicam ueniunt non
steiant speciem pietatis. quam hñt:
sed accipiunt uirtutem pietatis
quam non habent: Nam et ampu¬
tios ramos denuo posse inseri. si nõ
pmanserint in in credulitate aper¬
essime apis docet: Quod cum luci¬
feriani intelligunt et non baptiãt.
nor improbamus. sed quod eciam
iosi pntidi a radice uoluerunt. qͥs
non decestandium ce cognoscat e¬
& ideo maxime quia hoc eis displicu¬
it in eccłia catolica. quod uere catoli¬
ce sanccitatis est: Nusquam enu tam
iuigere debent uiscera miscdie quam
in catholica eccłia. ut tamquam ue¬
ra mater. nec pecrantibus sius suꝑ¬
be insultet: nec correctis difficile ignoᷤ¬

Expanded text:
cisa, quam in ipsa uite, antequam cisa, quam in ipsa uite, antequam praeciderentur, acceperant. hi sunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes; est enim magna uirtus pietatis pax et unitas, quia unus est deus. hanc illi non habent, quia praecisi ab unitate sunt. itaque, si qui ex ipsis ad catholicam ueniunt, non iterant speciem pietatis, quam habent, sed accipiunt uirtutem pietatis, quam non habent. nam et amputatos ramos denuo posse inseri, si non permanserint in incredulitate, apertissime apostolus docet. quod cum Luciferiani intellegunt et non rebaptizant, non inprobamus; sed quod autem etiam ipsi praecidi a radice uoluerunt, quis non detestandum esse cognoscat? et ideo maxime, quia hoc eis displicuit in ecclesia catholica, quod uere catholicae sanctitatis est. nusquam enim tam uigere debent uiscera misericordiae quam in catholica ecclesia, ut tamquam uera mater nec peccantibus filiis superbe insultet nec correctis difficile ignos
Abbreviated transcription (Latin):
a fide. et in sola donati parte. remil¬
sit eccłia. cum manifestum sit ex qub
ista pars ab unitate. precisa est iu¬
nullas gentes postea credidisse etid¬
huc ẽẽ aliquas que nondum credides
um predicari: Quis non miretins
aliquem qui se.xp̃ianum dici ub
et aduersum. xp̃i głam. tanta nsp¬
etate ripiatur. ut audeat diccisꝰ
cer credunt. in aniter facere. quia nõ
cos aliqiuis donatista baptirat: Sine
dubio ista execrarentur homines. et
eossine dilatione relinquerent. si .xͫ
quererent. si eccłiam diligerent. si li¬
heri eent: si aurem dexteram inte¬
gram retinerent: Nec eos audiamus
qui quamius neminem rebaptizent
preciderunt se tamen ab unitate. et
luciferiani magis dici. quam catoli¬
cimaluerunt: In eo enim quod in¬
telligunt baptisma. xp̃i non eẽ repe¬
tendum recte faciunt: Sentiunt enĩ
sicramentum sancti lauachri nus¬
quam ẽe nisi ex catholica. ecclia. sed
cum formam habere sarmenta pre¬

Expanded text:
a fide et in sola Donati parte remana fide et in sola Donati parte remansit ecclesia, cum manifestum sit, ex quo ista pars ab unitate praecisa est, nonnullas gentes postea credidisse et adhuc esse aliquas, quae nondum crediderulium praedicari? quis non miretur esse aliquem, qui se christianum dici uelit et aduersus Christi gloriam tanta inpietate rapiatur, ut audeat dicere oter credunt, inaniter facere, quia non eos aliquis donatista baptizat? sine dubio ista exsecrarentur homines et eos sine dilatione relinquerent, si Christum quaererent, si ecclesiam diligerent, si liberi essent, si aurem dexteram -integram retinerent. Nec eos audiamus, qui quamuis neminem rebaptizent, praeciderunt se tamen ab unitate et Luciferiani magis dici quam catholici maluerunt. in eo enim, quod intellegunt baptisma Christi non esse repetendum, recte faciunt. sentiunt enim sacramentum sancti lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta prae
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝓbare. et sic remansit inscismate.
ut suo gladio mortretur: Populis
autem ipsius quando non auddum
ꝓpłras. nec euangelium in quibus ap¬
tissime scriptum ẽ eccłiam xp̃i pom
nes gentes eẽ diffusam. et audit ses
maticos non dĩ głam querentes si
suam : satis significat seruum se cẽn
liberum. et aurem dexteram sense
precisam: Petrus enim errans ine
more domimi seruo non liber au¬
rem dexteram precidit: ex quosig¬
nificat eos. qui gladio scismatis feri¬
untur. et seruos se carnalium desic̃¬
orum nondum educcos in libertate
spiritus scĩ. ut iam non confidant in
homine et non audire quod dexoruim
est idest domini gl̾am ꝑ catolicanee¬
cliam latissime ꝑuagatam. et auclire
sinistrum humane inflationis erirem
Sed tamen cum dominus in auangłio
dicat. cum ꝑ omnes gentes euuanqiũ
fuerit predicatum. tunc finem ẽe fu¬
turum : quomodo isti dicunt quod
iam cetere omnes gentes ceciderun

Expanded text:
it probare; et sic remansit in schismate, it probare; et sic remansit in schismate, ut suo gladio moreretur. populus autem ipsius, quando non audit prophetas et euangelium, in quibus apertissime scriptum est ecclesiam Christi per omnes gentes dmaticos, non Dei gloriam quaerentes, sed suam, satis signiliberum et aurem dexteram se habere praecisam. Petrus enim errans in amore domini seruo, non libero aurem dexteram praecidit. ex quo significat eos, qui gladio schismatis feriuntur, et seruos esse carnalium desideriorum, nondum eductos in libertatem spiritus sancti, ut iam non confidant in homine, et non audire quod dextrum est, id est domini gloriam per catholicam ecclesiam latissime peruagatam, sed audire sinistrum humanae inflationis errorem. sed tamen, cum dominus in euangelio dicat, cum per omnes gentes euangelium fuerit praedicatum, tunc finem esse futurum, quomodo isti dicunt, quod iam ceterae omnes gentes ceciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
in qua mensura mensi fueritis reme¬
tietur in ea uob: Sicut enim xp̃m
duidẽ conatus est : sic ipse asuis
quotidiana concisione duuditur:
Ad hoc ꝑtinet etiam illud quod̃
dominus dixit : Qui enim gladio
ꝑcusserit: gladio morietur: Gla¬
dius enim illo loco siquidem in ma¬
lo positus ẽ discordiosam linguam
significat. qua tunc ille infelix ec¬
cłiam ꝑcussit. sed non occidit: Ñ
autem dixit dominus. qui occide
rit gladio morietur. sed̃ qui gladio
usus fuerit inquit gladio morietur
epgo ille ꝑcussit eccłiam lingua liti¬
giosa. quiͣ nunc ipse conciditur ut
omnino dispeat. atq moriatur: et ta¬
men ulud tunc. apłs petrus non su¬
ꝑlna sua. sed quamius carnali amore
domini fecerat. itaq admonitus recon¬
dit gladium. iste autem nec uictus
hoc fecit: Siquidem cum eplscopo
ceciliano causa. cum diceret audiẽ¬
tibus ep̃is rome quos ipse peciuiera
nichil eorum que intenderat pori¬

Expanded text:
in qua mensura mensi fueritis, in ea remein qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. sicut enim Christum diuidere conatus est, sic ipse a suis cotidiana concisione diuiditur. ad hoc etiam pertinet illud, quod dominus dicit: qui enim gladio percusserit, gladio morietur. gladius enim illo loco, siquidem in malo positus est, discordiosam linguam significat, qua tunc ille infelix ecclesiam percussit, sed non occidit. non enim dixit dominus: qui occiderit gladio, gladio morietur, sed qui gladio usus fuerit, inquit, gladio morietur. ergo ille percussit ecclesiam lingua litigiosa, qua nunc ipse conciditur, ut omnino dispereat atque moriatur. et tamen illud tunc apostolus Petrus non superbia sua, sed quamuis carnali, tamen amore domini fecerat. itaque admonitus recondit gladium; iste autem nec uictus hoc fecit, siquidem cum episcopo Caeciliano causam cum diceret audientibus episcopis Romae, quos ipse petiuerat, nihil eorum quae intenderat potu
Abbreviated transcription (Latin):
dolendum. cum in catholica negli¬
genter uersentur: hereticis aurem
diligenter accomodant: Nec cos au¬
diamus qui scãm eccłiam que una
catholica ẽ negant ꝑ orbem eẽ dif¬
fusam. sed in sola affrica hoc ẽ inpar¬
te donati pollere. arbitrantur: Ita.
surdi aunt aduersus ꝓpħam dicen¬
tem. filius meus. estu ego hodie genu¬
icte: Postula a me et dabo tibi gentes
hereditatem tuam. et possessionem
tuam terminos t̾re et talia multa
siue in ueteris suie in noui iestam̃ti
licteris que scripta sunt ut aꝑtissi¬
me declarent eccłiam xp̃i ꝑ orbem
terre ẽẽ diffusam: Quod cum eis
obicimus dicunt iam ista omma es¬
se completa. antequam eẽt pars
donati: sed postea totam eccłiam
perisse et in sola donati parte. re¬
liquias eius remansisse contendt̃
Olinguam suꝑbam et nephariã
nec si uere sic uiuerent ut ur̾ inter se
pacem postea custodirent. nunc aũt
non attendunt iam in ipso donato
completum fuisse. quod dictum ẽ

Expanded text:
dolendum, cum in catholica negledolendum, cum in catholica neglegenter uersentur, haereticis aurem diligenter accommodant. Nec eos audiamus, qui sanctam ecclesiam, quae una catholica est, negant per orbem esse diffusam, sed in sola Africa, hoc est in parte Donati pollere arbitrantur. ita surdi sunt aduersus prophetam dicentem: filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, et alia multa, siue in ueteris siue in noui testamenti libris quae scripta sunt, ut apertissime declarent ecclesiam Christi per orbem terrae esse diffusam. quod cum eis obicimus, dicunt iam ista omnia fuisse conpleta, antequam esset pars Donati, sed postea totam ecclesiam perisse et in sola Donati parte reliquias eius remansisse contendunt. o linguam superbam et nefariam ! nec si uere sic uiuerent, ut uel inter se pacem postea custodirent. nunc autem non adtendunt iam in ipso Donato completum fuisse, quod dictum est: