comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eoot me moriȩ id marinũ sit uxiliũ uiadicendi ñ decedere. Iua ꝓpt̃ neilos quid ẽ ꝓbauerĩ qui purtitioñ
uetans ultratrisꝓpositione s extendere quȩsine dibio sutimiũ sit mutaplex fugiet memoriã iud
ertur babit intentionẽ. hoctuno numero uelut lege ñ ẽ alliganda cũ possit tausa pluris desideraro
nec domo allata. sedunit̃ dicendũ exreipsi nata uideant᷑: Vnde illa ñ in iocunda schemata. pene ex adit
dura ꝓpositio quã iudex siꝓuidit ñ alit̃ ꝑ formidat quã qui ferrũ medici prius quã caret᷑ as pexit
Adicireñ ante ꝓposita securũ accͥnulla denuntiatione in setonuersã intrarit oratio. effiaet qđ pmnittenti
ñ crede ret᷑ interĩ refugienda ñmodo distinctio questionũ ẽ. fedom̃i no tractatio affectih tarbatiorub:

Expanded text:
 probaverim, qui partitionem  probaverim, qui partitionem vetant ultra tres propositiones extendere. quae sine dubio, si nimium sit multiplex, fugiet memoriam iudicis et turbabit intentionem; hoc tamen numero velut lege non est alliganda, cum possit causa plures desiderare. nec domo adlata, sed inter dicendum ex re ipsa nata videantur, unde illa non iniucunda schemata 'paene excidit dura propositio, quod iudex si providit, non aliter praeformidat quam qui ferrum medici priusquam curetur aspexit; at si re non ante proposita securum ac nulla denuntiatione in se conversum intrarit oratio, efficiet, quod promittenti non crederetur. interim refugienda non modo distinctio quaestionum est, sed omnino tractatio; adfectibus turbandus et
Abbreviated transcription (Latin):
ppostioris etiuã sipsenonẽ ꝓpositio cũ exposto rerũ ordine sabicimꝰ de hiscagnosctus ut sit hȩc cõmnitio
iidicĩ quose ad questionẽ acrius intendat. et ł quodã ut iactu excitatꝰ finẽ eẽ narrationis et initiũ
pbationis intelligat. Et nob confirmationẽ ingredientib: ipse quaq quoda modo nouũ audiend sumt
exordiũ DE ARTITIO NE: Parutio ẽ nrã rũ aut aduersaruꝓpositionũ aut utrarũq ardine
conlata enumeratio hacquidã utendã sẽ ꝑ putans. qđ de ea fiat causaluadior et iudexintentior
adocilior siscierit et dequodicimꝰ et de quo dicturi postea sumꝰ Rursus quidã periculsũ idoratori arbto
do ab ex causis Qđ ñ nunquã et excidere soleats quȩ ꝓmisimꝰ etsiqua in partiendo p̃t̃ imus occurrere
Quod quidẽ ne mini accidet isiqui plane ł nullofueritingenio ł ad agendũ nihil cogitati p̃medicatiq
detulerit alioquitã manfesta et lucidiẽ oratio quã rece parttionis sequt᷑ enũ naturã duct̃

Expanded text:
um exposito rerum ordine subiicimus: de his cognoscetis, ut sit haec commonitio iudicis, quo se ad quaestionem acrius intendat et velut quodam tactu resuscitatus fine esse narrationis et initium probationis intelligat, et nobis confirmationem ingredientibus ipse quoque quodammodo novum audiendi sumat exordium. partitio est nostrarum aut adversarii propositionum aut utrarumque ordine collocata enumeratio. hac quidam utendum semper putant, quod ea fiat causa lucidior et iudex attentior ac docilior, si scierit et de quo dicamus et de quo dicturi postea simus. rursus quidam periculosum id oratori arbitrantur duabus ex causis: quod nonnunquam et excidere soleant quae promisimus et, si qua in partiendo praeterimus, occurrere; quod quidem nemini accidet, nisi qui plane vel nullo fuerit ingenio vel ad agendum nihil cogitati praemeditatique detulerit. alioqui quae tam manifesta et lucida est ratio quam rectae partitionis? sequitur enim natur
Abbreviated transcription (Latin):
securas Vmĩ adeniq quȩ ꝓlutione tractaturi sumꝰ ꝑ sonã causã locũ tẽ pꝰ instrum̃tũ occasi onẽ
narratione delibabimꝰ aliquando sidestituti fuerimꝰ iusetiã facebimꝰ uixẽẽ credibile. seduerũ
et hoc maꝰ habendũ scelus nescirenos quomodo factũ sit.: aut quare mirari seg pbaturos dpamȩ ũ¬
Milo autẽ cũ in senatu fuisset eadie quoa senatu ẽ dimissis domũ uenit alceo sec uestim̃ta mutauit
paulisꝑ dũ seuoxor ut fit cõparat cõmoratꝰ ẽ. Quã nihil festinito nihil p̃ parato fecissȩ uidet᷑milo
Qd ñ solũ reb ipsis uir elo quentissimꝰ quib: moras eclentũ ꝓfectianisordinẽ ducit seduerb etiã

Expanded text:
securos. omnia denique, quae probation tractaturi sumus, personam, causam, locum, tempus, instrumentum, occasionem, securos. omnia denique, quae probation tractaturi sumus, personam, causam, locum, tempus, instrumentum, occasionem, narratione delibabimus. aliquando , si destituti fuerimus his, etiam fatebimur vix esse credibile, sed verum et hoc maius habendum scelus; nescire nos quomodo factum sit aut quare, mirari sed probaturos. oMilo autem, cum in senate fuisset eo die,  quoad senatus est dimissus, domum venit, calceos et vestimenta mutauit, paulisper, dum se uxor, ut fit, comparat, commoratus est. quam nihil festinato, nihil praeparato fecisse videtur Milo! quod non solum rebus ipsis vir eloquentissimus, quibus moras et lentum profectionis ordinem d
Abbreviated transcription (Latin):
acrationes factis p̃posierimꝰ ñ amĩb: sed dequib: quȩrit᷑ s ꝑsonas c̃uenientesus que facta credi
defendemꝰ p̃t̃ea loca tẽpora et similia Estautẽ quidã et ductu freicredibilis. qualis in comoedus
etiã et ininimis: Aliqua enĩ naturalit̃ sequunt᷑ et coheren᷑ ut sibe nepͥora narraueris. uidexipseq
postea sis narraturꝰ expectet N seillud qͥdẽ fuerit inutile semuna queclã ꝓlationũ spargere
Verũ sic̃ narrationẽ eẽ me minerimꝰ ꝓbationẽ ñ nunquã etiã tam̃ argum̃co aliquo c̃ firmabimꝰ
qđ ꝓposuerimꝰ. sed simpliciet breui ut inueneficus sanꝰbibit statĩ c̃adit liuor actumor c̃festĩ ẽ
in secutꝰ hoc facius et ille p̃parationes cũreusdicit᷑ robustus armatꝰ contra infirmos inermes

Expanded text:
ac rationes factis praeposuerimus, non omnibus sed de quibus quaeritur, si personas convenientes iis, quae facta credi ac rationes factis praeposuerimus, non omnibus sed de quibus quaeritur, si personas convenientes iis, quae facta credi defendemus; praeterea loca, tempora et similia. est autem quidam et ductus rei credibilis, qualis in comoediis etiam et in minis. aliqua enim naturaliter sequuntur et cohaerent ut, si priora bene narraveris, iudex ipse quod postea sis narraturus exspectet. ne illud quidem fuerit inutile, semina quaedam probationum spargere, verum sic ut narrationem esse meminerimus non probationem. nonnunquam tamen etiam argumento aliquo confirmabimus, quod proposuerimus, sed simplici et brevi, ut in veneficiis: sanus bibit, statim concidit, livor ac tumor confestim est insecutus. hoc faciunt et illae praeparationes, cum reus dicitur robustus, armatus contra infirmos, inermes,
Abbreviated transcription (Latin):
locodicã Quedã .uͦ. exordine p̃t̃ mittendi qualeẽ apd ciceronẽ morit᷑ fulcinius Malta enĩ quȩ st̃
in requia remota st̃ a causi p̃t̃mittã at partitiotȩ diũ leuat Dicã q̃ actasus ante ipsũ reicontractũ
dicã quȩ in reipsa dicã q̃ postea. Ideo trespotius modicgȩ narrationes ud eluis quã una longainterĩ
expediet expositiones breui int̃fatiane distinguere. Audistisq̃ ante acta st̃. accipitenunc que
insequuns. Reficiet᷑ enĩ udex pͥorũ fine et seuelut ad nouũ rursus initiũ p̃parabit si tam̃
ad hibitis quoq his artib: in longũ exierit ordorerũ erit ñ nutilis in extrieparte cõmotia
qđ cicero etiã in breiu narratione facit. Ad huccȩsar q. ligarius omĩ culpa caret domo ẽ egressis
ñ modo nullũ adbellũ sedneadminimã qaidẽ belli saspicionẽ etcȩtera. Credibilis autẽ erit
narratio ante amĩa si prius c̃suluerimꝰ nrm̃ animũ neqͥd naturȩ dicamꝰ ad uersã. deindesicausas

Expanded text:
quale est apud Ciceronem: moritur Fulcinius; multa enim, quae sunt in re, quia remota sunt a causa, praetermittam. et partitio taedium levat: dicam quae acta sint ante ipsum rei contractum, dicam quae in re ipsa, dicam quae postea. ita tres potius modicae narrationes videbuntur quam una longa. interim expediet expositiones brevi interfatione distinguere: audistis quae ante acta sunt, accipite nunc quae insequuntur. reficietur enim iudex priorum fine et se velut ad novum rursus initium praeparabit. si tamen adhibitis quoque his artibus in longum exierit ordo rerum, erit non inutilis in extrema parte commonitio; quod Cicero etiam in brevi narratione fecit: adhuc , Caesar, Q. Ligarius omni culpa caret; domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimum i quidem belli suspicionem et cetera. credibilis autem erit narratio ante omnia, si prius consuluerimus nostrum animum, ne quid naturae dicamus adversum, deinde si causas
Abbreviated transcription (Latin):
respondet eiq p̃ cipue iulgofia et̃ tũ uerbis quã mixxme exrrediosãpes it qui rogtter
saudẽ ẽ fepias erimpertas untelligat aut ne nnteligere senrget qđ on ragantas ñl euefrigis ẽ.
Ille uͦ pessime artes testẽ sab ornatũ in sab sellia aduersaru matere ut in dt exatat᷑ plus foceat
ł dicendo contrareũ cũ quo sederit ł cũ adiuuisse testimorio uidebit̃ faciendo exindustria

Expanded text:
vulgo favetur; tum verbis quam maxime ex medio sumptis, ut qui rogatur is autem est saepius imperitus intelligat aut ne intelligere se neget, quod interrogantis non leve frigus est. illae vero pessimae artes, testem subornatum in subsellia adversarii mittere, ut inde excitatus plus noceat vel dicendo contra reum cum quo sederit, vel, cum adiuvisse testimonio videbitur, faciendo ex industria
Abbreviated transcription (Latin):
Plus tam̃ ꝓderit causas ꝓpt̃ quas reũ lȩdant exponere q̃ st̃ uariȩ et ꝓconditione cuꝰ cunq litis aut litiga¬
toris Nã contra illa quȩ sui pradiximꝰ similiratione responderi loas cõmunib: solet quia ut in paucis
atq humilib: accasator simplicitate gloriari potest. qđ neminẽ p̃t̃ eos quiposst̃ scre q̃ sierit et multus
atq honestoscõ ñdare aliquando ẽ facilius, Verũ interĩ et singulos ut exornare ita destruere

Expanded text:
plus tamen proderit causas, propter quas reum laedant, exponere; quae sunt variae et pro condicione cuiusque litis aut litigaplus tamen proderit causas, propter quas reum laedant, exponere; quae sunt variae et pro condicione cuiusque litis aut litigatoris. nam contra illa, quae supra diximus, simili ratione responderi locis communibus solet, quia ut in paucis atque humilibus accusator simplicitate gloriari potest, quod neminem praeter eos, qui possint scire, quaesierit et multos atque honestos commendare aliquanto est facilius. verum interim et singulos ut exornare, ita destruere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgridis dicit seb quia ñ nunqua st̃ eȩ quoq testiũ artes ut primo ad uoluntatẽ respondeant quomaore
fide diuersa postea dicant. ẽ oratoris sus pectũ testẽ dũ ꝓdest dimittere patronũ in parte expeditior
in parte disficilior int̃rogatio ẽ difficilior hoc qđ raro unquã post̃ ante udicũ sire qͥd testis dicturꝰ
sit. Ex peditior qd cũ ent̃ rogandus ẽ sciunt qͥd dixerit Iteq̃ in eo incertũ ẽ cura et in quisitione opusẽ
Quis reũ p̃mat quas et quib: causis inimiatias habeat eaq in oratione p̃dicenda atq amolienda st̃ siue
odioconflatos testes siue in uidia siue grã. siue pecunia uideri uolumꝰ. Et si deficiet᷑ numero parsdiũ sa
paucitatẽ si habundabit conspirationẽ sihumiles ꝓducet utilitatẽ si potentes gram̃o portebit incessere

Expanded text:
per gradus ducet. Sed , quia nonnunquam sunt hae quoque testium artes, ut primo ad voluntatem respondeant, quo maiore per gradus ducet. Sed , quia nonnunquam sunt hae quoque testium artes, ut primo ad voluntatem respondeant, quo maiore fide diversa postea dicanti est actoris suspectum testem, dum prodest, dimittere. patronorum in parte expeditior, in parte difficilior interrogatio est. difficilior hoc, quod raro unquam possunt ante indicium scire, quid testis dicturus sit; expeditior, quod, cum interrogandus est, sciunt quid dixerit. itaque , quod in eo incertum est, cura et inquisitione opus est, quis reum premat, quas et quibus ex causis inimicitias habeat: eaque in oratione praedicenda atque amolienda sunt, sive odio conflatos testes sive invidia sive gratia sive pecunia videri volumus. et si deficietur numero pars diversa, paucitatem; si abundabit, conspirationem; si humiles producet, vilitatem; si potentes, gratiam oportebit incessere.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ uent rogare sed aliquo cirtuitu ad id ꝑuenire ut lliqđ maxime diere uoluit udeat᷑ expresũ
qei nimiũ instareint rogetioni. ne omĩa res ponlendo testis fidẽ siã minuat. sedintantũ euocare eũ
quantũ sumere exuno satis sit. anineo quiuerũ inuitꝰ dicturꝰ ẽ prima felicitas int̃rogantis extorquere
qđisnoluerit. hocñ alio modo fieri potest quã longius int̃rogatione repetua Res pondebit enĩ q̃ nocere
causa ẽ ñ arbitrabit̃ explurib deinde quȩ confesus erit eo ꝑducet᷑ ut qđ dicere ñ uilt negareñ possit
deinde eorũ factĩ con uincimꝰ. ita huiꝰ modi testis multade ante astis multade in secatis. loco tẽpore ꝑsona
fut quoñ tunꝰ noebit quã siuera ireũ dixisset dt si qđ setđo laxodixinꝰ nescuet actor qͥd oropositi cestis
attulert paulatĩ et ut dr̃ pedetent̃ in t̃rogando experiet᷑ animũ eiuis adidresponsũ qđ elicendũent

Expanded text:
iudicium venit, rogare, sed aliquo circuitu ad id pervenire, ut illi, quod maxime dicere voluit,videatur expressum; nec nimium instare interrogationi,ne ad omnia respondendo testis fidem suam minuat, sed in tantum evocare eum, quantum sumere ex uno satis sit. At in eo, qui verum invitus dicturus est, prima felicitas interrogantis extorquere quod is noluerit. hoc non alio modo fieri potest quam longius interrogatione repetita. respondebit enim, quae nocere causae non arbitrabitur; ex pluribus deinde, quae confessus erit, eo perducetur ut quod dicere non vult negare non possit. deinde eorum factum convincimus, ita huiusmodi testis multa de anteactis, multa de insecutis, loco, tempore, persona, fiat; quo non minus nocebit, quam si vera in reum dixisset. At si quod secundo loco diximus nesciet actor, quid propositi testis attulerit, paulatim et, ut dicitur, pedetentim interrogando experietur animum eius et ad id responsum quod eliciendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
sud oreste adiciunt᷑ ait ꝑtabulas aut a p̃sentib: simplicior contratabulas pugna. Nã et minꝰ
obstitis se uidet᷑ pudor int̃paucos signatores et ꝓdiffidentia p̃mit᷑ absontia sire p̃hensionẽ non
capit ipsa psoni in famaros gaatores licet tacita p̃terea quȩdã significatione refrigit hisom̃b
qd nen do ꝑcabilas lee cestimoniuã nis sia uolantate. quoipso ñ et̃ amitũ ise contrã que dicat

Expanded text:
sudor est. ea dicuntur aut per tabulas aut a praesentibus. simplicior contra tabulas pugna. nam et minus sudor est. ea dicuntur aut per tabulas aut a praesentibus. simplicior contra tabulas pugna. nam et minus obstitisse videtur pudor inter paucos signatores, et pro diffidentia premitur absentia. si reprehensionem non capit ipsa persona, infamare signatores licet. tacita praeterea quaedam cogitatio refragatur his omnibus, quod nemo per tabulas dat testimonium nisi sua volunt
Abbreviated transcription (Latin):
quiꝑ fecto alieno uireiurando stari quã suomauult. quo difficilior recusatio ẽ nisi forte
resẽ ea quã credibilesit notã ipsiñ eẽ. Quȩ excusatio si deerit. hoc unũ relinquet᷑. ut inuidiã
sibi quȩri ab adũ sariodicat atq id agi ut in causa in quauincere ñ possit quȩripossit
Itaq hominẽ quidẽ malũ occupaturũ hanc conditionẽ fuisse seautẽ ꝓbare malle que affirime
quã dubiũ cuiq relinquere anpeuerarit. Sed nob adolescentib: seniores in agendo facti p̃ciper
solebant neq un quã iusiurandũ deferremꝰ sic̃ neq optio iudicis ad ũ sario eẽ ꝑmittenda nec
ex ad uocatis partis aduersȩ iud ex eligendas : Nã sidice recontraria turpeaduocato uideret᷑
certet᷑pius habendũ facere qđ noceat: DETESTIBVS Maximꝰ tam̃ patronis ciria testimoma

Expanded text:
qui profecto alieno iureiurando stari quam suo mavult. quo difficilior recusatio est, nisi forte qui profecto alieno iureiurando stari quam suo mavult. quo difficilior recusatio est, nisi forte res est ea, quam credibile sit notam ipsi non esse. quae excusatio si deerit, hoc unum relinquetur, ut invidiam sibi quaeri ab adversario dicat atque id agi, ut in causa, in qua vincere non possit, queri possit; itaque hominem quidem malum occupaturum hanc condicionem fuisse, se autem probare malle quae adfirmet, quam dubium cuiquam relinquere, an peierarit. Sed nobis adolescentibus seniores in agendo facti praecipere solebant, ne temere unquam iusiurandum deferremus, sicut neque optio iudicis adversario esset permittenda nec ex advocatis partis adversae iudex eligendus; nam, si dicere contraria turpe advocato videretur, certe turpius habendum, facere quod noceat. Maximus tamen patronis circa testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt sił ante cedentia ł insequentia tabulis repugnant inspectio ipsi sȩ peetiã faluide p̃hendit
Tusiurandũ litigatores aut offert̃ suũ aut ñ recipiunt oblatũ. aut᷑ adũsas PVRE IVRANDO¬
rio exigunt aut recusant cũ ab ipsis exigat᷑ offerre suũ sine illa conditione ut ł aduersarius
iuret fere im ꝓbũ ẽ. Quitam̃ id faciet aut uita setuebit᷑ ut eã ñ sit credibile peieraturũ. aut¬
tionẽ. et amultis contẽpni uiris iurandi mecũ dicet cũ etiã phulo sophi quidã sunt reperti. qui
deos acrerũ humanarũ negarent. Eũ uero quinullo offerente iurare sit paratus et ipsũ
uelle de causasua ꝓnuntiare. et quã id qđ offert leue ac facile credat ostendere: At his qua
defert agere modeste uidet᷑ cũ lits adũ sariũ iudicẽ faciat et eius cuiꝰ cognitio omereliberat

Expanded text:
congruunt; si vel antecedentia vel insequentia tabulis repugnant. inspectio etiam ipsa saepe falsum deprehendit. congruunt; si vel antecedentia vel insequentia tabulis repugnant. inspectio etiam ipsa saepe falsum deprehendit. iusiurandum litigatores aut offerunt suum aut non recipiunt oblatum, aut ab adversario exigunt aut recusant, cum ab ipsis exigatur. offerre suum sine illa condicione, ut vel adversarius iuret, fere improbum est. qui tamen id faciet, aut cionem et a multis contemni iuris iurandi metum dicet, cum etiam philosophi quidam sudeos agere rerum humanarum curam negarent; eum vero, qui nullo deferente iurare sit paratus, et ipsum velle de causa sua pronuntiare et, quam id quod offert leve ac facile credat, ostendere. At is, qui defert, agere modeste videtur, cum litis adversarium iudicem faciat, et eum cuius cognitio est onere liberat,
Abbreviated transcription (Latin):
samert habita quis ei prȩfuerit. quis et quo modo tortus sit ancredbilia dixerit. an
int̃ se constantia ꝑseurrauorit in eo qđ coeperat. an aliqͥd doloreniutarit prima parte questiono
anꝓcedente cruciatu quȩ utrimq tã infinita st̃ quã ipsarerũ uarietas. IA BVLiS¬
Comtragabulas quoq sypethctũ sȩpedicendũ ẽ cũ eos ñ solũ refelli sed etiã accusurisciamꝰ essẽ
usitatũ Cũ sit autẽ in his aut scelus signatorũ. aut agnorantia : tutius ac facilius id qđ secdo loco
diximꝰ traclatur qđ pauciores reifiunt. Sed hoc ipsũ argum̃ta excausa trahit siferte aut incredibile
õid actã eẽ qđ iabule continent aut ut frequentius euenit alis ꝓbałionib: eq in artificia lib:
soluit᷑ si aut is inquẽ signatũ ẽ aut aliqͥs si gnator dr̃ affuisse. ł prius eẽ defunctus sitẽpora ñ

Expanded text:
iam erit habitat, quis ei praefuerit, quis et quomodo sit tortus, incredibilia dixerit an iam erit habitat, quis ei praefuerit, quis et quomodo sit tortus, incredibilia dixerit an inter se constantia, perseveraverit in eo quod coeperat. an aliquid dolore mutarit, prima parte quaestionis an procedente cruciatu. Quae utrinque tam infinita sunt quam ipsa rerum varietas. contra tabulas quoque saepe dicendum est, cum eas non solum refelli sed etiam accusari sciamus esse usitatum. cum sit autem in his aut scelus signatorum aut ignorantia, tutius ac facilius id, quod secundo loco diximus, tractatur, quod pauciores rei fiunt. Sed hoc ipsum argumenta ex causa trahit, si forte aut incredibile est id actum esse, quod tabulae continent, aut, ut frequentius evenit, aliis probationibus aeque inartificialibus solvitur; si aut is in quem signatum est, aut aliquis signator dicitur afuisse vel prius esse defunctus; si tempora non
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ nullũ ẽ. nisi aut uenta quantulũ cunq causȩ differentia. aut aliqua uł earũdẽ pate flas
Famã at q rumores pars altera consensũ ciuitatis et uelut pblicũ testimoniũ uocat altera
sermonẽ sineallo certo auctore disꝑ sũ. cuimalignitas initiũ dederit. uce ñtũ credulitas qđ
Si cut intorm̃tis quoq: qui ẽ loc frequentissimꝰ cũ par sabera questionẽ DE TORM ENITO¬
uerã fatenddi necessitatẽ uocet. altera sypeetiã causã falsa dicendi. qđ alis pataentia fade
m̃ daciũ faciat ali s informetas necessartĩ Quidattinet de his plura : plene sus orationesueĩ
ac nouo Quȩ dã tam in hae parteeruis ꝓpriacuiusꝙ litis. Nãsiuede habenda questiane as
plaronũ inter cra quise tauẽ pastulet aut offerat et in quẽ ex qua causa siue

Expanded text:
remedium nullum est, nisi aut inventa quantulacunque causae differentia aut aliqua vel eorundem vel eiusderemedium nullum est, nisi aut inventa quantulacunque causae differentia aut aliqua vel eorundem vel eiusdefamam atque rumores pars altera consensum civitatis et velut publicum testimonium vocat, altera sermonem sine ullo certo auctore dispersum, cui malignitas initium dederit, incrementum credulitas; quod on deerunt. sicut in tormentis quoque, qui est locus frequentissimus, cum pars altera quaestionem vera fatendi necessitatem vocet, altera saepe etiam causam falsa dicendi, quod aliis patientia facile mendacium faciat, aliis infirmitas necessarium. quid attinet de his plura? plenae sunt orationes veterum ac novorum. quaedam tamen in hac parte erunt propria cuiusque litis. nam sive de habenda quaestione agetur, plurimum intererit, quis et quem postulet aut offerat et in quem et ex qua causa; sive
Abbreviated transcription (Latin):
Vultenĩ cognoscentiũ quis quã firmã eẽ alterius sententiã et ipse ꝓnuntiaturꝰ nec libent̃ exemplũ
qͥd inse fortasse recidat facit. Confugiendũ in duob: superiorib: si res feret ad aliquã dissimilituda
causȩ. Vix autẽ ulla ẽ ꝑ omnia alteri simiis. Sud ñ continget aut eadẽ causaerit actionũ in secđa
negligentia aut indefirmitate ꝑsonarũ quȩrendũ contraquas erit iudicatũ. aut degratia quȩ
testes corruperit. aut de inuidia autdeignorantia . Aut inueniendũ qđ causȩ postea accesseri
Quorũ sinihilerit licet tam̃ dicere multas iuicdicq causas adiniq ꝓnuntiandũ ualere. Ideoq dã natũ
rutibũ ab solutas clodiũ atq catilinã. Rogandi etiã uid ut rẽ potius intueant᷑ ĩpsã quam
uiriiuramali nosuũdonent Aduersis consulta autẽ senatis et decreta principũ uł magistratiuẽ

Expanded text:
 cognoscentium quisque firmam esse alterius sententiam, et ipse pronuntiaturus, nec libenter exemplum,  cognoscentium quisque firmam esse alterius sententiam, et ipse pronuntiaturus, nec libenter exemplum, quod in se fortasse recidat, facit. confugiendum ergo est in duobus superioribus, si res feret, ad aliquam dissimilitudinem a res est, quae per omnia alteri similis sit. Si id non continget aut forte causa erit eadem, actionum incusanda neglegentia aut de infirmitate personarum querendum, contra quas erit iudicatum, aut de gratia, quae testes cquorum si nihil erit, licet tamen dicere multos iudiciorum casus ad inique pronuntiandum valere ideoque damnatum Rutilium, absolutos Clodium atque Catilinam. rogandi etiam iudices, ut rem potius intueantur ipsam, quam iuriiurando alieno suum donent. adversus consulta autem senatus et decreta principum vel magistratuum
Abbreviated transcription (Latin):
consistit Sedut ipsȩ carens arte ita sãmis eloquentiȩ uirib: et alleuanda suqđ plerũq itrefellendi
Quaremihi uident᷑ magnoperedãnandi qui totom hoc genꝰ a p̃ceptis remo ueruđ. Necta m̃ in anin
infinia. seduim quandã atq rationẽ Quib: demonstratis ñ modo in exequendo suasquisq uires debet
adhibere. sed inueniendo similia ut quȩq conditio litiũ poscet Neq enĩ de om̃ib: causisdicere
quis quã potest. uiltẽ p̃teritis ut taceã defuturis DE PRAEIUDICIIS : Iam̃ p̃iudiciorũus¬
dicunt᷑ ut deres csdis patrũ testam̃tis uł contrafilios c̃firmatis iudicus ad ipsã causã ꝑtinentib
Vnde etiã nom̃ ductũ ẽ qualia in oppiniacũ facta dicunt᷑ et senatu adũ susmilonẽ. Aut cũ decadẽ cauea
ꝓnuntiatũ ẽ ut in reis deportatũ et ad sertione secunda et partib: centũ uiraliũ quȩ induas astas
de quib: quȩrit᷑. Refellunt᷑ autẽ raro ꝑ contumeliã uidicũ. nisi forte manifesta in his culpaerit

Expanded text:
arent arte, ita summis eloquentiae viribus et adlevanda sunt plerumque et refellenda. Quare mihi videntur magnopere damnandi, qui totum hoc genus a praeceptis removerunt. nec tamen in animinfiniti, sed viam quandam atque rationem. Quibus demonstratis, non modo in exsequendo suas quisque vires debet adhibere, sed etiam inveniendo similia, ut quaeque condicio litium poscet. neque enim de omnibus causis dicere quisquam potest saltem praeteritis, ut taceam de tuturisdicuntur, veluti de rescissis patrum testamentis vel contra filios confirmatis; item iudiciis ad ipsam causam pertinentibus, unde etiam nomen hoc ductum est, qualia in Oppianicum facta dicuntur et a senatu adversus Milonem; item cum de eadem causa pronuntiatum est, ut in reis deportatis et adsertione secunda et partibus centumviralium, quae in duas hastde quibus quaeritur; refelluntur vero raro per con
Abbreviated transcription (Latin):
expositio quarũdã rerũ gestarũ sed etiã fabulo sarũ . Quo genrẽ ẽor orationib: c̃era uerrẽ cõpostus
si ciliȩ laus ꝓserpinȩraptus ꝓ .c. cornelio popularis illa uirtutũ cΗ põpeiicõ memoratio inquã
ille diunꝰ orator uelut nomine ipsoducis cursusdicendi teneret᷑ abrupto quẽ inchoauerat sermone
ordinẽ excurreis traclatio. Qua ꝓpt̃ ñ uideo curliunc ei potissimũ locũ ad signen quirerũ oriboẽ sequit᷑
c̃uitiũ excusatio c̃ciliatio maledictorũ refutatio simili alus quȩ ñ st̃ in questione . omĩs amplificatio
minutio omẽ affectus genꝰ. atq eamaxime iacundã e ornitã faciuis orationẽ. deluxuria deauaritia¬
dereligione. deofficus. Quȩ cũst argum̃tis sibubeta erũ quia coherens. egredi ñ uident᷑

Expanded text:
expositio quarundam rerum gestarum, vel etiam fabulosarum. quo ex genere est in orationibus contra Verrem compositis expositio quarundam rerum gestarum, vel etiam fabulosarum. quo ex genere est in orationibus contra Verrem compositis Siciliae laus, Proserpinae raptus; pro C. Cornelio popularis illa virtutum Cn. Pompei commemoratio, in quam ille divinus orator, velut nomine ipso ducis cursus dicendi teneretur, abrupto quem inchoaverat sermone ordinem excurrens tractatio. quapropter non video cur hunc ei potissimum locum adsignent, qui rerum ordinem sequitur, convicium, excusatio, conciliatio, maledictorum refutatio. similia his, quae non sunt in quaestione, omnis amplificatio, minutio, omne adfectus genus, et quae maxime iucundam et ornatam faciunt orationem, de luxuria, de avaritia, relig
Abbreviated transcription (Latin):
periculũ intentet᷑ ostendas uerũ hȩc breuit̃ om̃ia iudex enĩ ordine audito festinat ad ꝓbationẽ et qua pͥmũ
ertis eẽ sententiȩ cupit. p̃t̃ ea cauendũ ẽ neipsa positio uanes cit aũ sisinaliad animis et in animora fetugati
hisigit᷑ uelut fom̃ti siqͥderit asporũ p̃molliemꝰus. qđ facilius aures uidicũ q̃ post dicturierimꝰ admittans
neius nrm̃oderinsꝰ Nihileñi facebe ꝑsuadet᷑ inuitis. Quo lo cotam̃ uidias quo ꝓ noscenda natura ẽ iuri
magis anȩ quosit ad positꝰ. ꝓinde enĩ magis bauonin crit hoc necessariũ sȩterũ reseadẽ et ustquestionẽ
porationis uice fungit᷑ hancpurtẽ ΠAΡER BACIs uocas grei. latini egressũ ł ogressionẽ. Sed hȩ suqꝰ
plure sutdixi que ꝑtotã causã uarios habent excursus ut laus hominũ locorũq ut descriptoregion

Expanded text:
periculum intentetur, ostendas. verum haec periculum intentetur, ostendas. verum haec certus esse sententiae cupit. praeterea cavendum est, ne ipsa expositio vanescat, aversis in aliud animis et inani mora fatigatisest. his igitur velut fomentis, si quid erit asperum, praemolliemus, quo facilius aures iudicum quae post dicturi erimus admittant, ne ius nostrum oderint. nihil enim facile persuadetur invitis. quo loco iudicis quoque noscenda natura est, iuri magis an aequo sit appositus; proinde enim magis aut minus erit hoc necessarium. ceterum res eadem et post quaestionem perorationis vice fungitur. hanc partem παρέκβασιν vocant Graeci, Latini egressum vel egressionem. Sed hae sunt plures, ut dixi, quae per totam causam varios habent excursus, ut laus hominum locorumque, ut descriptio regionum,
Abbreviated transcription (Latin):
pugnacitas fuerit dilatis diutius dicendi uoluptatib: oratiore frigescat. In quo uitiũ illadẽ
qdsine discrimine causarũ atq utilitatis hoctã quã seꝑ expediat aut etiã necesse sit facuus ea qđ de sũpta
exius partib: quarũ aliuserat locsententias in hanc c̃gerurs ut plurima aut iterũ dicenda sits . Ego autẽ¬
cfiteor liocexpatiandigenꝰ ñ mͦ narrationi qđ etiã questionib: ł uniũ sis ł interĩ singulis aportune possõ
finẽ atrox fuerit ꝓse quam᷑ eã uelut erũ pente ꝓtinꝰ indignatione Qđ tam̃ ita fieri o portebit siresdubi¬
ꝓbat᷑ difficillima ẽ eñ grauissimi cuiꝰ qꝗ sceleris fides ide fieri ñ inutilit̃ pocest utisimerita inadũ sarũ
aliqua exposueris. in ingratũ inueharis aut siuarietatẽ riminũ narratione demonstrauers quantũ o bia

Expanded text:
pugnacitas fuerit, dilatis diutius dicendi voluptatibus oratio refrigescat In quo vitium illud est, pugnacitas fuerit, dilatis diutius dicendi voluptatibus oratio refrigescat In quo vitium illud est, quod sine discrimine causarum atque utilitatis hoc, tanquam semper expediat aut etiam necesse sit, faciunt, eoque sumptas ex iis partibus, quarum alius erat locus, sententias in hanc congerunt, ut plurima aut iterum dicenda sint autconfitetur «non modo narrationi quam etiam questionibus vel universis vel interim singulis oportune posse atrox fuerit, prosequamur eam, veluti erumpente protinus invectione. Quod tamen ita fieri oportebit, si res dubi difficillima est enim gravissimi cuiusque sceleris fides. item fieri non inutiliter potest ut, si merita in adversarium aliqua exposueris, in ingratum inveharis, aut, si varietatem criminum narratione demonstraveris, quantum ob ea
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẽ consuetudo deui hominib: armatis si ne ulla exceptione tantũ ut unde deieciss et restitun
de inde restitiussedixit. sponsio facta ẽ hacde sponsione uob̵ iudicandũ ẽ id a petitore sẽꝑ
fieri potest adefensore ñ sẽꝑ. DEEGRESSIONE : Ordine ipso narrationẽ sequit᷑ conpr¬
matio. Pbandas enĩ quȩ ꝓpt̃ hoc exposui. Sed prius quã ingrediar hanc partẽ. pauca mihi
de quorũ daopinione dicenda suis. Plerisq moris ẽ ꝑlatorerũ ordine ꝓtinꝰ utiq in aliquẽ litũ
aut plausbilẽ locũ quã maxime possies fauorabilit᷑ excurrere : Qđ quidẽ ab ostentatione decla¬
matoria iã in forũ uenit. postquã agerecausas ñ adułilitatẽ litigate sed ad patronoꝵ iactationẽ
reꝑtũ ẽ nisi prȩsşilli qualis sȩ puis defiderat᷑ narrationi gracilitat c̃iuncta argum̃ torũ

Expanded text:
ut est consuetudo, de vi, hominibus armatis, sine ulla exceptione, tantum ut unde deiecisset restitueret; ut est consuetudo, de vi, hominibus armatis, sine ulla exceptione, tantum ut unde deiecisset restitueret; deinde restituisse se dixit. sponsio facta est; hac de sponsione vobis iudicandum est. id a petitore semper fieri potest, a defensore non semper. ordine ipso narrationem sequitur confirmatio. Probanda sunt enim quae propter hoc exposuimus. Sed priusquam ingrediar hanc partem, pauca mihi de quorundam opinione dicenda sunt. plerisque moris est prolato rerum ordine protinus utique in aliquem laetum ac plausibilem locum quam maxime possint favorabiliter excurrere. quod quidem natum ab ostentatione declamatoria iam in forum venit, postquam agere causas non ad utilitatem litigatorum, sed ad patronorum iactationem repertum est, ne, si pressae illi, qualis saepius desideratur, narrationis gracilitati coniuncta argumentorum
Abbreviated transcription (Latin):
atq banc laborisnti ducimꝰ sũ mã. Itaq crcũstantib ostentare uolumꝰ iudicibꝰ ꝓdi mꝰ est quedã
EΠIRΙΗTΗCEΙ nollet narrationis rẽ loco stringat et cautus indica requid factũ sit quo sit modo
factũ plene selacosuo expositurũ eẽ ꝓmittat Initiũ narrationis quidã utiq faciendũ a psoni
putañ eãq sinrã st ordirandã si aliena in famandã statĩ. hoc sane frequentissimũ ẽ quia ꝑ sonefo
int̃ quas litigat᷑ sed hȩc qͦq interĩ cũ sius accidentib ponendȩ cũia ꝓfuturũ ẽ. ut a cluentiuis
habitꝰ fuit pat̃ huiꝰce udex hamo ñ solũ municipii larinati exquo erat sed regionis illiuis et uicn¬
ẽ. qui ꝑduci expositionẽ uolius eo unde questio orit᷑. Hisreb: ita gestis .p dolobella p̃torint̃ dix

Expanded text:
atque hanc laboris nostri ducimus summam. ita , quae circumstantibus ostentare volumus, iudicibus prodimus. est quaedam atque hanc laboris nostri ducimus summam. ita , quae circumstantibus ostentare volumus, iudicibus prodimus. est quaedam ἐπιδιηγήσει volet, narrationis loco rem stringat et contentus indicare, quod factum sit, quo sit modo factum plenius se loco suo expositurum esse promittat. initium narrationis quidam utique faciendum a persona putant, eamque, si nostra sit, ornandam, si aliena, infamandam statim. hoc sane frequentissimum est, quia personae sunt inter quas litigatur. Sed hae quoque interim cum suis accidentibus ponendae, cum id profuturum est: ut A. Cluentius Habitus fuit pater huiusce, iudices, homo non solum municipii Larinatis, ex quo erat, sed regionis illius et uicinest, qui perduci expositionem volunt eo, unde quaestio oritur: his rebus ita gestis, P. Dolabella praetor interdixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quarũ cũ om̃iũ uocẽ tactũq noscitaret: ꝓximecuiꝰq collũ amplexui petehat Neq dormire extitatꝰ neq
ugilare ebrius poterat. sed semisomno sõpore int̃manus centurionũ c̃ cubinarũ q iactabat᷑ e iliul iur
neꝙ eredibilius fingi neq uehem̃tius exꝓbrari. neq manfestius ostendi potest ⁊ seillud quidẽ p̃tibo
quantã afferat fidẽ expositiomi narrantis auctoritas quã mereri debemꝰ ante omĩ a quidẽ uta. sed
etipsoge nere orations qđ quofuert grauus sanctius. hac plus habeat nece sseẽ in affirmardo quoq¬
ponderis. Effugienda igitur in hacp̃cipue parte omũs caliditatis suspicio Nseqenĩ sets quam
patai ñ posumꝰ et perire artẽ putamꝰ nis apparet cuĩ desinat arseẽ seda pparet Pendemꝰ exlaude

Expanded text:
quarum cum omnium vocem tactumque noscitaret, proximae cuiusque collum amplexu petebat, neque dormire excitatus neque quarum cum omnium vocem tactumque noscitaret, proximae cuiusque collum amplexu petebat, neque dormire excitatus neque vigilare ebrius poterat, sed semisomno sopore inter manus centurionum concubinarumque iactabatur. nihil his neque credibilius fingi neque vehementius exprobrari neque manifestius ostendi potest. neque illud quidem praeteribo, quantam adferat fidem expositioni narrantis auctoritas; quam mereri debemus ante omnia quidem vita, sed et ipso genere orationis, quod quo fuerit gravius ac sanctius, hoc plus habeat necesse est in adfirmando ponderis. effugienda igitur in hac praecipue parte omnis calliditatis suspicio, neque enim se usquam cpati non possumus et perire artem putamus, nisi apparent, cum desinat ars esse, si apparet. pendemus ex laude
Abbreviated transcription (Latin):
nullis austoris funestis homindu oriã Qđ cũ sit facta ho q̃s cẽ porib quib omĩs adueilita
prusis quia ostentationẽ õponebat᷑ oratio. Et eraqs adhuic seueriora uidicia quotto
ninc faciundũ mags. cũ in ipsacapitis aut fortunarũ pericula in rupit uoluptts cui hominũ
desiderio quantũ diridebeit: alio locodicã. interĩ aliqͥd indulgen dũ eẽ ẽfiteor
Multũ c̃fert adiectaueris credibilis rerũ imago quȩ uelut ire᷑ p̃sentẽ ꝑ ducere audiedis
uidet᷑ qualis c̃illa .m. cȩlu in antoniũ descriptio N inqipsũoffendus temulento sõpore
ꝓfligatũ toas p̃corduis sternentẽ ructuososspiritus geminare. p̃dlarasq c̃turbnales
ab om̃ib spondis transuer sas incubare. etreliquas circũ acerepassĩ. quȩ tam̃ ex anunatȩ
terrere hostiũ aduentu ꝑcepto excitare antoni ũ conabant᷑ nom̃ inclamabanꝰ frastra
ce ruicib tollebas. blandius alia adaurẽ inuocalans uehie m̃tius etiã ñ nulla ferie fiat

Expanded text:
od cum sit factum iis quoque temporibus, quibus omnis ad utilitatem potius quam ad ostentationem componebatur oratio, et erant adhuc severiora iudicia, quanto nunc faciendum magis, cum in ipsa capitis aut fortunarum pericula inrupit voluptas? cui hominum desiderio quantum dari debeat alio loco dicam. interim aliquid indulgendum esse confiteor. multum confert adiecta veris credibilis rerum imago, quae velut in rem praesentem perdicere audientes videtur, qualis est illa M. Caelii in Antonium descriptio: namque ipsum offendunt temulento sopore profligatum, totis praecordiis stertentem, ructuosos spiritus geminare, praeclarasque contubernales ab omnibus spondis transversas incubare et reliquas circumiacere passim. quae tamen exanimatae terrore, hostium adventu percepto, excitare Antonium conabantur, nomen inclamabant, frustra a ceruicibus tollebant, blandius alia ad aurem invocabat, uehementius etiam nonnulla feriebat;
Abbreviated transcription (Latin):
Estet nuda ꝓpositio qualis fere in ciecturalib cȩdisago furtũ obicio. ẽ rationi subiecta. itt maiestatẽ
minuut .c. cornelius. Nã codicẽ tr .pl. ipse ꝓcontione legit. p̃t̃ hȩcutim᷑ ꝓpositione autntã. ut adulte
obicio auta duersaru ut adulteru metũ agit᷑ aut cõmuni. ut int̃meo taduersariũ questia ẽ ut su

Expanded text:
est et nuda propositio, qualis fere in coniecturalibus, caedis ago, furtum obiicio; est ratione subiecta, ut maiestatem est et nuda propositio, qualis fere in coniecturalibus, caedis ago, furtum obiicio; est ratione subiecta, ut maiestatem minuit C. Cornelius; nam codicem tribunus plebis ipse pro contione legit. praeter haec utimur propositione aut nostra, ut adulterium obiicio; aut adversarii, ut adulterii mecum agitur, aut communi, ut inter me et adversarium qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut iud ex intelligat id unũ eẽ officu sui quȩ rere anid qđ obiat᷑ sacrilegiũ sit Itẽ in causis abscuris aut muba¬
plicib: Nec sẽꝑ propt̃ hoc solũ ut sit causalucidior sed aliquando etiã ut magis moueat. Mauet autẽ siꝓtiiꝰ
subtexant᷑ aliqua quȩ ꝓsiđ. Lexa ꝑte scripta ẽ ut peregrinꝰ quimurũ ascenderit. marte multet᷑
acceperit situsatio quoq pluris interĩ ꝓpositiones halet ut contra petitionẽ pecuniȩ Malepeds
ꝓcuratori enĩ tibi eẽ ñ licut sedneq illicuiꝰ nomine litigas haberȩ ꝓcaratorẽ . sedneq es heres eiꝰ
aquo accepisse nutuã dicor. Nec ipsidebu multiplicari hȩ c inquantũ libet posit̃. sed ẽ ostendose
satis ẽ hȩsi porant᷑ singulȩ subiestis ꝓbationib: pluresiag ꝓpositiones si c̃ iungant᷑ in partitionẽ cuda

Expanded text:
ut iudex intelligat id unum esse officii sui, quaerere an id quod obiicitur sacrilegium sit. item in causis obscuris aut multut iudex intelligat id unum esse officii sui, quaerere an id quod obiicitur sacrilegium sit. item in causis obscuris aut multiplicibus, nec semper propter hoc solum ut sit causa lucidior, sed aliquando etiam ut magis moveat. movet autem, si protinus subtexantur aliqua, quae prosint. lex aperte scripta est uacceperit. recusatio quoque plures interim propositiones habet, ut contra petitionem pecuniae: male petis, procuratorem enim tibi esse non licuit, sed neque illi, cuius nomine litigas, habere procuratorem; sed neque est heres eius, a quo accepisse mutuam dicor nec ipsi debui. multiplicari haec in quantum libet possunt, sed rem ostendisse satis est. hae si ponantur singulae subiectis probationibus, plures sunt propositiones; si coniungantur, in partitionem cadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ in nume rabilia st̃ hȩo quoͣ. sic p̃parata afferimꝰ quȩdã exoccasione ł netesutate dicimꝰ
quis nob̵ agentib: noui accidit int̃ pellatio int̃uentus alicuiꝰ tumultus Vnde eeceroni qͦq: in ꝓhõenio
cũ diceret ꝑmulone de gredifuit necesse ut ipsa oratiuncula quausus ẽ patet. Potest autẽ paulo lona
exire quip̃ parat aliqͥd ante questionẽ et qui finitȩ ꝓbationi ł cõm̃dationẽ adicit . atq ex media
erũ picuto adid rediredebit unde deuerat. DEPRO POSITIONE : Sunt qui narrationi ꝓposi¬
tionẽ sibuingad tanꝗ partẽ iudicialis materiȩ ciu opinioni respondimꝰ Mihi autẽ ꝓpositio uidet
omis c̃firmationis initiũ Qđ ñ modo in ostendenda questione pͥncipali. sed ñ nunꝗ etiã in singulis
deiurẽ quȩrit᷑ ut ꝓ eo qui pecuniã pͥuatã detẽ plosustulit sacri leguagit᷑ de sacri legi o cognosctas

Expanded text:
adferimus, quaedam ex occasione vel necessitate ducimus, si quid nobis agentibus novi accidit, interpellatio, interventus alicuius, tumultus. unde Ciceroni quoque in prooemio, cum diceret pro Milone, digredi fuit necesse, ut ipsa oratiuncula qua usus est patet. potest autem paulo longius exire, qui praeparat aliquid ante quaestionem et qui finitae probationi velut commendationem adiicit At qui ex media erumpit, cito ad id redire debet unde devertit. sunt qui narrationi propositionem subiungant tanquam partem iudicialis materiae, cui opinioni respondimus. mihi autem propositio videtur omnis confirmationis initium, quod non modo in ostendenda quaestione principali, sed nonnunquam etiam in singulis de fine quaeritur, ut pro eo, qui pecuniam privatam de templo sustulit, sacrilegii agitur, de sacrilegio cognoscitis,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit fortas se ut sit tutũ optinebit. Qđsi pars expositionis ꝓ nob pars contranos eritiniscendo
st anseparanda narratio cũ ipsacausȩ conditione de liberandũ ẽ Nasi plurasus quȩ nocens

Expanded text:
dixerit, fortasse ut sit tutum obtinebit. quodsi pars expositionis pro nobis, pars contra nos erit, miscenda dixerit, fortasse ut sit tutum obtinebit. quodsi pars expositionis pro nobis, pars contra nos erit, miscenda sit an separanda narratio, cum ipsa condicione causae deliberandum est. nam si plura sunt quae nocent,
Abbreviated transcription (Latin):
controuersus : qđ in foro anpossit accidere dulito ut eodẽ colore utraq pars utat᷑ deindeeũ
yse quȩq defendat Vt in illa c̃troũsia uexor marito dixit appellatã sedestupro a priugno
et sibi constitutũ tẽpꝰ et locũ. Eadẽ contrafilius detulit denouerta edito tantũ aliotẽpore ac loco
pat̃ in eo quẽ uxor p̃dixerat filiũ inuenit in eo quẽ filius uxorẽ illã repudiauit. quatacente
filiũ abdicat. Nihildici potest ꝓiuuene qđ ñ idẽ sit ꝓnouerta. Ponent᷑ tam̃ etiã cõmunia.
deinde exꝑsonarũ cõparatione et indicuardine et silentio repudiatȩ argum̃ta ducent᷑ Nseillud
quidẽ ignorare oportet quȩ dã eẽ quȩ colorẽ ñ reci pians sediantũ defendenda sus qualisẽ ille
diues quistatuã pauperis inimia flagellis ciadit reas ẽ inuriarũ Nãfactũ eiꝰ modestũ eẽ ne mo

Expanded text:
controversiis, quod in foro an possit accidere dubito, ut eodem colore utraque pars utatur, deinde eum controversiis, quod in foro an possit accidere dubito, ut eodem colore utraque pars utatur, deinde eum pro se quaeque defendat, ut in ilia controversia: uxor marito dixit, appellatam se de stupro a privigno et sibi constitutum tempus et locum; eadem contra filius detulit de noverca, edito tantum alio tempore ac loco; pater in eo, quem uxor praedixerat, filium invenit, in eo, quem filius, uxorem; illam repudiavit, qua tacente filium abdicat. nihil dici potest pro iuvene, quod non idem sit pro noverca. ponentur tamen etiam communia; deinde ex personarum comparatione et indicii ordine et silentio repudiatae argumenta ducentur. ne illud quidem ignorare oportet, quaedam esse quae colorem non recipiant, sed tantum defendenda sint, qualis est ille dives, qui statuam pauperis inimici flagellis cecidit et reus est iniuriarum; nam factum eius modestum esse nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdider̃ Nonẽ autẽ satis in narratione uti colorib: nis ꝑtotã actionẽ consentius cũ p̃sertĩ quorũdã
ꝓbatio sola sit in adseueratione et ꝑseuerantia. utille para sitꝰ quit̃ abdicatũ adiuite iuuenẽ
et ab solutũ tanquã filiũ suũ adserit. habebit qͥdẽ colorẽ quodicat et pauꝑtatẽ sibi causa exponendi
fuisse et ideo ase parasiti ꝑ sonã eẽ susceptã quia in illadomo filiũ haberet et ideo illũ in nocent̃
abdicatũ quia filius abdicantis ñ eẽt nisi tam̃ omib: uerb̵ et amorẽ patriũ. atq huno quidẽ
ardentissimũ ostenderit et odiũ diuits et metũ ꝓuiuene quẽ periculo mansarũ in illa
domo inquatã inuisus sit sciat suspicione subiecti petitoris ñ carebit. Euenit aliquanao in scholasticis

Expanded text:
perdiderunt. Non est autem satis in narratione uti coloribus, nisi per totam actionem consentiant, cum praesertim quorundam perdiderunt. Non est autem satis in narratione uti coloribus, nisi per totam actionem consentiant, cum praesertim quorundam probatio sola sit in adseveratione et perseverantia; ut ille parasitus, qui ter abdicatum a divite iuvenem et absolutum tanquam suum filium asserit, habebit quidem colorem, quo dicat et paupertatem sibi causam exponendi fuisse et ideo a se parasiti personam esse susceptam, quia in illa domo filium haberet; et ideo illum ter innocentem abdicatum, quia filius abdicantis non esset. nisi tamen in omnibus verbis et amorem patrium atque hunc quidem ardentissimum ostenderit et odium divitis et metum pro invene, quem periculose mansurum in illa domo, in qua tam invisus sit, sciat, suspicione subiecti petitoris non carebit. evenit aliquando in scholasticis
Abbreviated transcription (Latin):
constabit aduersasirs in schola. etiã ne codor exoraitde mata quȩ rat᷑ Vtrobiq autẽ orator meru¬
nis se debebit achtone tota qͥd fuxerit . qm̃ soleis excidere quy̧ falla sus ulerũq ẽ illud qđ uul goditt̃
mendacẽ merorẽ eẽ oportere Sciamꝰ autẽ siden rõ facto quȩ rat᷑ unũ nob̵ aliquẽ eẽdicendũ
side alieno mitere in plurimas suspiciones licere Esttam̃ quibusdã scholasticis contro uersis
in quib panit᷑ aliquẽ ñ respondere quiuint̃ ragat᷑ . lib̵ tas om̃ a enume randi quires pondere polius set
łingenda uͦ. meminerimꝰ eaquȩ ñ cadan intestẽ. Suts autẽ quȩ trõ dcunt᷑ animo cuiꝰ insi tantũ conscu
sumꝰ itẽ qđ adefunctis Nec hoceni ẽ quȩ neget Itẽ q ab eo caudẽ expediet᷑ I senĩ ñ negabit ab adũ so
quoq qua ñ ẽ habiturꝰ iinegando fide sõmorũ et su ꝑstitionũ colores ipsa iã feliatate auctoritatẽ

Expanded text:
constabit, adversa sint; in schola etiam, ne color extra themata quaeratur. utrobique autem orator meminisse debebit actione tota, quid finxerit, quoniam solent excidere quae falsa sunt, verumque est illud, quod vulgo dicitur, mendacem memorem esse oportere. sciamus autem, si de nostro facto quaeratur, unum nobis aliquid esse dicendum; si de alieno, mittere in plura suspiciones licere. est tamen quibusdam scholasticis controversiis, in quibus ponitur alanimo, cuius ipsi tantum conscii sumus; item quod a defunctis, nec hoc enim est qui neget; itemque ab eo cui idem expediet, is enim non negabit; ab adversario quoque, quia non est habiturus in negando fidem. somniorum et superstitionum colores ipsa iam facilitate auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
quoneq p̃sentius aliud necstudus magis ppriũ num̃ ẽ in uocẽ ut quantũ nob̵ exxpectitionis
adiettt tantũ ingenuaspiret. dexterq ac uolens ad sit et me qualẽ eẽ credidit faciat
uus mili religionis nonhȩc solaratio quȩ maxima ẽ sed alio qui sic ꝑoedit ipsã opas
ut maiora p̃terits acinagis ardua sis quȩ ingredior. Sẽquit᷑ enĩ ut iudicialiũ causirũ
quȩ suismaxime uariȩ atq multiplices ordo explicet᷑ . Q uod ꝓhoemu sit officiũ quȩ
rationa pranda quȩ ꝓbationũ sit fides seu ꝓposita confirmamꝰ siue tontradicta dissoliumꝰ

Expanded text:
aliud nec studiis magis propitium numen est, invocem, ut, quantum nobis exspectationis adiecit, tantum ingenii adspiret dexterque ac volens adsit et me qualem esse credidit faciat. cuius mihi religionis non haec sola ratio, quae maxima est, sed alioqui sic procedit ipsum opus, ut maiora praeteritis ac magis ardua sint, quae ingredior. sequitur enim, ut iudicialium causarum, quae sunt maxime variae ac multiplices, ordo explicetur: quod prooemii sit officium, quae ratio narrandi, quae probationum fides, seu proposita confir