comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq carissimi quanta in laborib et do¬
loribus hommes dura sustineant. pro
rebus quas uiciose diligunt. Et quanto
ip̃i feliciores fieri putant: tarito infeliciꝰ
concupiscunt. Quanta pro falsis diuiti¬
is. quanta pro uanis honorib. quanta
pio ludicris affectiorib periculosi ssima
et molestissima pacientissime tolerant᷑.
Pecume glorie lasciuie cupidos uidemꝰ.
Ut ad desidernta perueniant adeptisq ñ
carrant. soles. ymbres. glaties. fluctus.
et procellosissimas tempestaces. aspera
et incerta ẜessorum. iimanium plaga¬
rũ ictus et uusnera horrenda. non me¬
uitabili necessitate. s culpabili uolunca¬
te perferre. Uerum et quodanmodo lici¬
te uidentur insame. nãq auaricia. am¬
bins suxuria. et uaria corũ oblectam̃ta
sudorum. usi propter issa facinus asiquod
amictatur. siue flagicium quod legib pro¬
hibetur humanis. putant᷑ ad innocentiã
pertinere. Inmo etiam qui sine fraude cuiꝰ¬

Expanded text:
itaque, carissimi, quanta in laboribus et doitaque, carissimi, quanta in laboribus et doloribus homines dura sustineant pro rebus, quas uitiose diligunt et quanto ipsi his feliciores fieri putant, tanto infelicius concupiscunt. quanta pro falsis diuitiis, quanta pro uanis honoribus, quanta pro ludicris affectionibus periculosissima et molestissima patientissime tolerantur! pecuniae, gloriae, lasciuiae cupidos uidemus, ut ad desiderata perueniant adeptisque non careant, soles, imbres, glacies, fluctus et procellosissimas tempestates, aspera et incerta bellorum, inmanium plagarum ictus et uulnera horrenda non ineuitabili necessitate, sed culpabili uoluntate perferre. uerum haec quodam modo licitae uidentur insaniae. Namque auaritia, ambitio, luxuria et uariorum oblectamenta ludorum, nisi propter illa facinus aliquod admittatur siue flagitium, quod legibus prohibetur humanis, putantur ad innocentiam pertinere: immo etiam qui sine fraude cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
mõdi sit. quantum dominus tribuit.
ir quantum patitur breuitas pñtis
seimonis expediam. Patientia hom̃is
que recta ẽ atq laudabilis et uocabu¬
lo digna uirtutie. Ea perhibet qua e¬
quo anmo mala tolerantꝰ nͨ animo
in quo bora desideramꝰ. per que ad me¬
liora ueniannus. Quapropter miꝑatiẽ¬
tes dum mala pati nolunt ñ efficiũt
ut amalis eruantur: s ut mala gnaui¬
ora patiantur. Pacientes aũt qͥ mala
masunt non committendo ferre ꝙͣ nõ
ferendo cõmictere. Et leuiora faciunt q̃
per patientiam patiuntur. et peiora e¬
uadunt. quib per impatientiã mer-¬
gerentur. Bona uero eterna et magna
non perdunt. dum masie temporasib
breuibq non cedunt. Qm̃ non sũt con¬
digne passiones huius temporis sicut a¬
poscolus dicit. ad futuram gliam que re¬
uelab̾itur in nobis. Et iterum ait. Quod
ĩ temporale et leue tribulationis nostre.
Incredibisem modum eternum glorie
pondrs operatur in nob̾is. Intueamur

Expanded text:
modi sit, quantum dominus tribuit modi sit, quantum dominus tribuit et quantum patitur breuitas praesentis sermonis, expediam. Patientia hominis, quae recta est atque laudabilis et uocabulo digna uirtutis, ea perhibetur, qua aequo animo mala toleramus, ne animo iniquo bona deseramus, per quae ad meliora perueniamus. quapropter inpatientes, dum mala pati nolunt, non efficiunt, ut a malis eruantur, sed ut mala grauiora patiantur. patientes autem, qui mala malunt non committendo ferre quam non ferendo committere, et leuiora faciunt, quae per patientiam patiuntur, et peiora euadunt, quibus per inpatientiam mergerentur. bona uero aeterna et magna non perdunt, dum malis temporalibus breuibusque non cedunt, quoniam non sunt condignae passiones huius temporis, sicut apostolus dicit, ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis, et iterum ait: quod est temporale leue tribulationis nostrae, in incredibilem modum aeternum gloriae pondus operatur in nobis. Intueamur
Abbreviated transcription (Latin):
irtus anmi que patientia dicit᷑
tam magnum dei domĩ ẽ: ut
etiam ip̃ius qui nobis eã lar¬
gitur qua masos ut corrigãt᷑
expectat p̃atientia prẽdicetur: ita quã¬
ius deus nichil pati possit. Patientia
uero a patiendo nomen acceperit. Pa¬
tientem tamen deum non modo fide¬
liter credimus. Uerũ etiam salubriter
confitemur. Sed dei patientia qͣlis
et quanta sit. Quem nchil patientẽ.
nec tamen impatientem. Inimo etiã
patientissimum dicimus: uerbis ex¬
plicare quis possit. Ineffabilis ẽ ergo
issa patientia.Non tamen mssa sicut ze¬
lus eius. et sicut ira eius. et si quid hu¬
iusmõdi ẽ: nam si tanꝙͣ nr̃a ista cogi¬
temus in illo: nulla sunt. Nichil hoꝵ
nos sine molestia sentimus. Absit au¬
tem ut impassibilem dei naturã per¬
peti ullam molestiam suspicem. Sicul
autem zelat sine aliquo liuore. Per¬
retione. ita ẽ patiens sine ulla passione.
Nunc itaq humana patientia quã ca¬
pere possumus et hẽre debemus cuuis

Expanded text:
irtus animi, quae patientia dicitur, tam magnum dei donum est, ut etiam ipsius, qui nobis eam largitur, qua malos ut corrigantur expectat, patientia praedicetur. ita quamuis deus nihil pati possit, patientia uero a patiendo nomen acceperit, patientem tamen deum non modo fideliter credimus, uerum etiam salubriter confitemur. sed dei patientia qualis et quanta sit, quem nihil patientem nec tamen inpatientem, immo etiam patientissimum dicimus, uerbis explicare quis possit? ineffabilis est ergo illa patientia, non tamen nulla, sicut zelus eius, sicut ira eius et si quid huius modi est. nam si tamquam nostra ista cogitemus, in illo nulla sunt. nihil enim horum nos sine molestia sentimus; absit autem ut inpassibilem dei naturam perpeti ullam molestiam suspicemur. sicut autem zelat sine aliquo liuore, irrectione: ita est patiens sine ulla passione. nunc itaque humana patientia, quam capere possumus et habere debemus, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
super homines ẽ. Increpat et sibilla
dicens. Ip̃m tuum cognosce dominũ
dei filium eẽ. ip̃m non alium. Nõ mar¬
tem non iouem. non mercurium: sẽd
quem confitetur mercurius. Quid

Expanded text:
s comminuatur. Increpat et eum Sibylla dicens: Cognosce Dominum Dei Filium esse, ipsum et non alium, non Martem, non Jovem, non Mercurium, sed quem confitetur Mercurius, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum autem habebit eternum: ideo noꝰ pe¬
rib̾it in eternum. Quisquis eñ nũc la¬
borat maniter. cum eum spes fefellerit
propter quam laborat merito dicit. Per¬
didi tantum saborem. Quisquis uero ad
sui laboris promissa peruenerit gratu¬
lans dicit. Non perdidi laborem meum.
dicitur ergo labor non periisse nõ quia
manet perpetuus: s quia nõ ẽ maniter
fusus. sic et patientia pauperũ xp̃i. sed
ditandorum heredum xp̃i Non ꝑib̾it in
eternum. Non quia et issic patienter fer¬
re iubebimur. Sed quia pro his que hic
patienter pertulimus cterna beatitu¬
dine. perfruemiur. Non dabit finẽ sem¬
piterne felicitati. qui donat tempora¬
lem patientiam uoluntati: qr utrũq
munus donat. et donatũ ẽ caritati.¬

Expanded text:
tum autem habebit aeternum, ideo non petum autem habebit aeternum, ideo non peribit in aeternum. quisquis enim laborat inaniter, cum eum spes fefellerit, propter quam laborabat, merito dicit: perdidi tantum laborem; quisquis uero ad sui laboris promissa peruenerit, gratulans dicit: non perdidi laborem meum. dicitur ergo labor non perisse, non quia manet perpetuus, sed quia non est inaniter fusus. sic et patientia pauperum Christi, sed ditandorum heredum Christi non peribit in aeternum, non quia et illic patienter ferre iubebimur, sed quia pro his quae hic patienter pertulimus, aeterna beatitudine perfruemur. non dabit finem sempiternae felicitati, qui donat temporalem patientiam uoluntati, quia utrumque munus donatae donatum est caritati
Abbreviated transcription (Latin):
torum. alia intelligamꝰ herẽdum. Hi
enim herẽdes sunt quibus diatur. Non
enĩ accepistis sp̃m seruitutis iterum in
timore: s accepistis sp̃m adoptionis
filiorum in quo clamamus abba pater.
donec ueniamus ad hereditatem in qͣ
semper maneamus liberali amore sim
non seruisi timore patientes. Clamemꝰ
ꝙͣdiu pauperes sumus: donec illa here¬
ditate ditenur. Magna quippe inde pi¬
gnora accepimus: quodad nos ditando ᷤᷤ
pauper factus ẽ xp̃us qui i supernas
diuitias exultat. Missus ẽ qui sancta
desideria m̃is corporibus inspiraret
spus sanctus hrum pauperum ad huc
credentium nondum contemplantium.
adhuc sperantium: nondum tenentiũ.
adhuc desiderio suspirantium: nondum
felicitate regnantium. adhric esuriẽtiũ
et sitientium: nondum satiatorũ. horũ
ergo pauperum patientia non peribit in
etermimi. non quia et issic patientia erit
ubi quod toleretur non erit. s non ꝑibit
dictum ẽ quia infructuosa nõ erit. fruc¬

Expanded text:
torum, alia intellegamus heredum. hi torum, alia intellegamus heredum. hi enim heredes sunt, quibus dicitur: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionisfiliorum, in quo clamamus, Abba, Pater donec veniamus ad haereditatem in qua semper maneamus, liberali amore simus, non servili timore patientes. Clamemus, quamdiu pauperes sumus, donec illa haereditate ditemur. Magna quippe inde pignora accepimus, quod ad nos ditandos pauper factus est Christus, quo in supernas divitias exaltato, missus est qui sancta desideria nostris cordibus inspiraret Spiritus sanctus. Horum pauperum adhuc credentium, nondum conteadhuc sperantium, nondum tenentium, adhuc desiderio suspirantium, nondum felicitate regnantium, adhuc esurientium et sitientium, nondum satiatorum: horum ergo pauperum patientia non peribit in aeternum, non quia et illic patientia erit, ubi quod toleretur non erit, sed non peribit\' dictum est, quia infructuosa non erit. fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. eiceancillam et filium erꝰ. Neq
enim heres erit filius ancille cum filio
meo ysaac. et abrahe dixit deus. In ysaac
uocabitur tibi sem̃. quod sic ẽ aplũs inter¬
pretatus ut diceret. id ẽ non qui filii car¬
nis hi filni dei. sz filii promissionis depu¬
tantur in semie. Ut intelligeremus se¬
men abrahe secundum ysaac ꝓpt̾ xp̃m.
ad dei filios pertinere. qui sunt corpus
xp̃i et membra. ĩd ẽ et ecca dei. unãuero
germana catholica tenens piam fidem.
non eam que per esationem uel tumorẽ
s etiam que per dilectionem ꝯperatur.
Tamen etiam filios concubinarũ qnͣdo
a filio suo y saac dimisit abraham non¬
milla eis largitus ẽ munera ne rełm¬
ꝯuerentur omnimodo manies. nõ tene¬
rentur herẽdes. Sic enim legiinus. De¬
dit autem abraham omnem censum
suum ysaac filio suo: et filiis ꝯcubinarũ
suarum dẽdit abraham muera. Et di¬
misit eos ab ysaac filio suo. Si ergo filii
sumus libere ihrsm. asia dona ex hereda¬

Expanded text:
tum est: eice ancillam et filium eius; neque enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, et Abrahae dixit deus: in Isaac uocabitur tibi semen, quod sic est apostolus interpretatus, ut diceret: id est non qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semine, ut intellegeremus semen Abrahae secundum Isaac propter Christum ad dei filios pertinere, qui sunt corpus Christi et membra, id est ecclesia dei una, uera, germana, catholica, tenens piam fidem, non eam, quae per elationem uel timorem, sed eam, quae per dilectionem operatur: tamen etiam filios concubinarum quando a filio suo Isaac dimisit Abraham, nonnulla eis largitus est munera, ne relinquerentur omni modo inanes, non ut tenerentur heredes. sic enim legimus: dedit autem Abraham omnem censum suum Isaac filio suo; et filiis concubinarum suarum dedit Abraham munera et dimisit eos ab Isaac filio suo. si ergo filii sumus liberae Hierusalem, alia dona exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
sibilla dicit. Ip̃m tuum cognosce do¬
loco filium dei symbolon appellat id
ẽ consilium uel consiliarium. Et pro¬
pheta dicit. Uocabitur nomen eius ad¬
mirbilis consiliarius. deus fortis. Ar

Expanded text:
 Ipse tuum cognosce Doloco « Filium Dei, Σύμβολον appellat, id est « Consiliarium, » vel « consilium. » Et propheta dicit: « Vocabitur nomen ejus admirabilis, Consiliarius. » De qua r
Abbreviated transcription (Latin):
Adiutorium nr̃m a domino: qui fecit
celum et terram. Don abit certam uic¬
toriam. qui certanti donauit audaciã.
non nos hostium turba. non bellantiũ
forma. non quasi fulgens nr̃a terreat

Expanded text:
Adjutorium nostrum a Domino, qui fecit coelum et terram. Donavit certantibus victoriam, qui certandi dedit audaciam. Non nos hostium turba, non bellantium revocet forma, non quasi fulgentia vitrea
Abbreviated transcription (Latin):
quia sp̃us sanctus ẽ ignis eius. quo
insi accensa diligat impassibile bonũ.
ferre non potest quod patitur malum.
Sierit enim diuina testãtur eloquia
Deus caritas ẽ: et qui manet in carita¬
te in deomanet. et deus inilso manet.
Quisquis ergo contendit hẽre posse dei
caritatem sine dei adiutorio. quid ali¬
ud contendit. msi hẽri deum posse sine
deo. Quis autem hoc dicat xp̃iamis:
quod millus dicere audeat in sanus.
Exultans ergo apud aplmñ uera fide
Quis nos separabit a caritate xp̃i. tͥ
bulatio. an angustia. an persecutio.
an fames. an nuiditas. an periculum.
an gladius sicut scriptum ẽ. Quia ꝓ¬
pter te mortificamur totadie. deputa¬
ti sumꝰ sicut oues uictime. s in his
ommib superuincimꝰ per eum qui
disexit nos. Non ergo per nos. s ꝑ eu
qui dilexit nos. Demde sequitur ⁊ ad¬
iungit. Certus sum enim quia neq
mors. neq uita. neq angelus. neq
principatus. neq pn̾tia. neq futura.

Expanded text:
quia spiritus sanctus est ignis eius, quo quia spiritus sanctus est ignis eius, quo nisi accensa diligat inpassibile bonum, ferre non potest quod patitur malum. Sicut enim diuina testantur eloquia, deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet, et deus in illo manet. quisquis ergo contendit haberi posse dei caritatem sine dei adiutorio, quid aliud contendit nisi haberi deum posse sine deo? quis autem hoc dicat Christianus, quod nullus dicere audeat insanus? exultans ergo apud apostolum uera, pquis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an augustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius? sicut scriptum est, quia propter te mortificamur tota die, deputati sumus sicut oues uictimae. sed in his omnibus superuincimus per eum, qui delexit. nos; non ergo per nos, sed per eum, qui dilexit nos. deinde sequitur et adiungit: certus sum enim, quia neque mors neque uita neque angeli neque principatus neque praesentia neque futura
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia oculorum. et ambitio seculi.
que non ẽ ex patre. s ex mundo e̾. Hec igi¬
tur concupiscentia que non ẽ ex pãtre s
ex mundo. quanto fuerit in homine ue¬
hementior et ardentior. tanco fit quis¬
q pro eo quod concupiscit omnium mo¬
lestiarum dolorumq patientior. Idcir¬
co sicut supra diximus. Non ẽ ista pa¬
tientia de sursum descendens. patĩa
uero piorum de sursum ẽ descendens
a patre luminum. Itaq illa terrena
ẽ. ista celestis: illa ammalis. ista spi¬
ritalis: illa dyabolica. ista deifica. Qͦ¬
mam concupiscentia que ut omnia
peccantes pertinaciter patiantur ex
mundo ẽ. Caritus autem qua fit ut
recte uiuentes omnia fortiter patiant᷑
ex deo ẽ. et ideo illi false patientie p̃t
sine adiitorio dei uoluntas humana
sufficere. Tanto durior quãto cupidior.
et eotolerabilius mala sustinens. qd̾
ip̃a sit: huic autem que uera patĩa ẽ.
ĩdeõ uosuntas humana nisi desuper
adiuta et inflamiata non sufficit.

Expanded text:
tio saeculi: quae non est ex patre, sed ex mundo est. haec igitur concupiscentia, quae non est ex patre, sed ex mundo, quando fuerit in homine uehementior et ardentior, tanto fit quisque pro eo, quod concupiscit, omnium molestiarum dolorumque patientior. idcirco, sicut supra diximus, non est ista patientia desursum descendens; patientia uero piorum desursum est descendens a patre luminum. itaque illa terrena est, ista caelestis, illa animalis, ista spiritalis, illa diabolica, ista deifica, quoniam concupiscentia, qua fit, ut peccantes omnia pertinaciter patiantur, ex mundo est; caritas autem, qua fit, ut recte uiuentes omnia fortiter patiantur, ex deo est. et ideo illi falsae patientiae potest sine adiutorio dei uoluntas humana sufficere tanto durior, quanto cupidior, et eo tolerabilius mala sustinens, quo ipsa fit peior; huic autem, quae uera patientia est, ideo uoluntas humana, nisi desuper adiuta et inflammata, non sufficit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur isłi. Ubi est mors iuctoria tust.
ubi est moro aculeus tuus. Ecũdtest
autem mortis aculeus nisi peccatum.
propter quõd miic etiam tenati xeo
et sp̃u. omnibusꝙ peccatis siue ore¬
gims ex adum in quo omneo peccaue¬
desetis. tamen quia manemus. ꝓ hac
uita humana que temxtatio ẽ soper
terram. merito dicimus dimitte nobue
debita ña. Et hanc orationem uniuer¬
sa dicit ecc̃a: quam mundat saluatoꝵr
lauatro aque i uerbo ut erersibi exihi¬
beat gloriosam non habentem mãculã
eit rugam aut aliquid eiusmõdutunc
utiqt tum perficietur ire ubrmiia ono¬
fitiondo ambulatur ispe. nlam quoit

Expanded text:
diceturque illi: Ubi est, mors, uictoria tua? diceturque illi: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccatum? Propter quod nunc etiam renati ex aqua et spiritu omnibusque peccatis siue originis ex Adam, in quo omnes peccauedeletis tamen, quia mansimus in hac uita humana, quae temptatio est super terram, merito dicimus: Dimitte nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecclesia. quam mundat saluator lauacro aquae in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aplũs dicit: cum alio locso diceri
sasuos nos fecit per lauacrum regeno¬
attionis. Cum ergo hic dicrc saluos noe
fecut taniquam salus ip̃a iam̃data su
queniadmc̃dum accipieñdum sit illic
oponit ubi aie. spe emm salui facti
sumus. spes autem que uidetur noꝵ ẽ
pes. Quod enim ũdet quis quĩdspenit.¬
sautem quõd non uidemus speramiꝰ.
per patientiam expectamue. apalta
itq dicuntut in scripturis tanquiliy
faicta sunt: cum ãdhuc in sp̃e ẽe inteslie¬
gantur. Dñde est et issũd quõd dominus
discipusis ait. Omma que aũdiui a pa¬
tre meo nota uobris feci. duõdusq ad¬
eo secitñdum spem dictum est futuroꝵ
ut eis postmõdum dicat. Multa hẽo
uob̾is dicere. sed non potestie illa poic¬
tare mõdo. Agit ergo i quibris ohuc
mortalibus habitat ip̃am edisicatio¬
nem habitacusi sui: quam nõ m iftti
sedm alia pose hanc uitam perfitors
ꝯuado absorbebitut more m uuctoriã.

Expanded text:
sicut Apostolus dicit; cum alio loco dicat, sicut Apostolus dicit; cum alio loco dicat, Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Cum ergo hic dicat, Salvos nos fecit, tanquam salus ipsa jam data sit, quemadmodum intelligendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes; quod enim videt quis, quid speratus, speramus, per patientiam expectamus. multa itaque dicuntur in scripturis diuinis tamquam facta sint, cum adhuc in spe esse intellegantur. unde est et illud, quod dominus discipulis ait: Omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci, quod usque adeo secundum spem dictum est futurorum, ut eis postmodum dicat: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. agit ergo, in quibus adhuc mortalibus habitat, ipsam aedificationem habitaculi sui, quam non in ista sed in alia post hanc uitam perficit, quando obsorbebitur mors in uictoriam
Abbreviated transcription (Latin):
ignoret. Dicimus ergo in baptizatis
paruulis quannus id nesciant hĩtare
sp̃m sarictum. Sic enim eum nesciunt
quannus sit in eis. quemadmõdum ne¬
saunt et mentem suam: cuius in eis
ratio qua utͥ nondum possunt uelut
quẽdam scintilla sopita est: excitanda
etatis accessu. Neq hoc in pariuilis mirũ
debet iũderi: cum aplũs quibusdã etiã
maioribus dicat. Nescitis quia tẽplũ
dei estis et spus dei habitut in uobis.
De qualibus paulo ante dixerat. Ai¬
malis autem homo non percipit ea
que sunt sp̃us dei. Quos etiam paritis
Suoent: non carnis etate sed mentis.
Non itaq percipiebant cognitione spoib
santur qui habitabat mele et sasia¬
cantem se spiritu sancto adhuc amiina¬
seemondum spiritases erant: quia nõ¬
dum poterant habitatorem siri sree
cogintione percipere. Habitare augtem
te agit ut sint templum eiue. Idqe ñ piti¬
ficientibus et proficiendo per seueuinti
bue perficit. Spe enim salui sc̃i sumꝰ

Expanded text:
ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis paruulis, quamuis id nesciant, habitare spiritum sanctum. sic enim eum nesciunt, quamuis sit in eis, quem ad modum nesciunt et mentem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum possunt, uelut quaedam scintilla sopita est excitanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibusdam etiam maioribus dicat: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? de qualibus paulo ante dixerat: Animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, quos etiam paruulos uocat non carnis aetate sed mentis. non itaque percipiebant cognitione spiritum sanctum, qui habitabat in eis, et habitante in se spiritu sancto adhuc animales nondum spiritales erant, quia nondum poterant habitatorem suum spiritum cognitione percipere. Habitare autem te agit, ut sint templum eius, idque in proficientibus et profibus perficit. Spe enim salvi facti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt loqui. ad hanc ignorantiam
quam ridemus crescendo uenisse. Quõd
opinari iuides ꝙͣ sit absurdum: cum
prieroꝵ sensus in qualiacunq uerba
prorumpens. qui certe ad ea que maio¬
res sapunt pene nullus est. tamen cõ¬
paratus illi in quo nascuntur intelligẽ¬
tia dici potest. Unde autem in ip̃o tãto
salutis presidio quando eis xͥana gr̾a
subuenitur quõd uocibus quib posfũt
et motibus reluctantur. non eis impu¬
tatur: atq omnis renirus ip̃oꝵ inchili
pendrtur donec in eis sacramenta per¬
agantur. quibus ĩd quõd de originali
dampnatione tractum est expiet᷑. insi
quia intantum nesciint quod faciũs
ut nec facere iudicentur. porro si iam
uterentur rationis et uoluntatis arbi¬
trio. quo illi sanctificatiomi ad hiberi
deberet assensus: quantum mali eẽt
resiscere tance gratie. ꝙͣq non solum in¬
chil prodesse quõd fieret. uerumetiam
inde reatus accresceret quis xp̃ianus

Expanded text:
coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam, coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam, quam ridemus, crescendo uenisse. quod opinari uides quam sit absurdum. cum puerorum sensus in qualiacumque uerba prorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiunt. paene nullus est, tamen comparatus illi, in quo nascuntur, intellegentia dici potest. unde autem in ipso tantae salutis praesidio, quando eis Christiana gratia subuenitur, quod uocibus, quibus possunt, et motibus reluctantur, non eis inputatur atque omnis renisus ipsorum nihili penditur, donec in eis sacramenta peragantur, quibus id, quod de originali damnatione tractum est, expietur, nisi quia in tantum nesciunt, quod faciunt, ut nec facere iudicentur? porro si iam uterentur rationis et uoluntatis arbitrio, quo illi sanctificationi adhiberi deberet adsensus, quantum mali esset resistere tantae gratiae quamque non solum nihil prodesset, quod fieret, uerum etiam inde reatus adcresceret, quis Christianus
Abbreviated transcription (Latin):
mise etiam ilła in rebecce utero lucta ge¬
minoꝵ. Derum et hoc usq adeo prõdigi¬
um fuit. ut diuinum propterea mulier
oraculum ꝯuereret: et audiret duob illis
infanculis duos populos fuisse figiuntos
Nescire autem diuma parulos qui nec
humana adhuc nouerint. si uerbis ue¬
limꝰ ostenidere: uereor ne ip̃is sensib
nr̃is facere iudeamur inuiriam. ꝙͣdo
ĩd loquendo suademus ubi om̃es iuires
officiumq sermonis facillime suꝑat
eiuidentia ueritatis. An non uideamus
etiam cum articulate uocis qualiacũq
signa ẽdere ceperint atq ad mitium
fandi transire ab infancia. adhuc eos
talia sentire ac dicere. in quib si remã¬
sissent annisq accẽdentibris tales ẽe
perfisterent. nullus eos uel fatuus i-¬
mium fatuos ẽẽ dubitaret: Nisi forte
ĩd restat ut in uagitu infantie uel in
ip̃o ãdhuc uteri filentio crẽdamꝰ ꝑuulos
fuisse sapientes: postea uero ꝙͣ nobiscũ

Expanded text:
mile etiam illa in Rebeccae utero lacta gemile etiam illa in Rebeccae utero lacta geminorum; uerum et hoc usque adeo prodigium fuit, ut diuinum propterea mulier oraculum quaereret et audiret duobus illis infantulis duos populos fuisse figuratos.- i Nescire autem diuina paruulos, qui nec humana adhuc nouerint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euidentia ueritatis. annon uidemus, etiam cum articulatae uocis qualiacumque signa edere coeperint atque ad initium fandi transire ab infantia, adhuc eos talia sentire ac dicere, in quibus si remansissent annisque accedentibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatuus nimium fatuos esse dubitaret? nisi forte id restat, ut in uagitu infantiae uel in ipso adhuc uteri silentio credamus paruulos fuisse sapientes, postea uero. quam nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
tum que hominum saluatorem fuerat
paritura. Ĩdeo mira. ĩdeo in magnis sig¬
nis deputanda. Ideo hec exultatio et tan¬
quam matri domini rẽddita resalutatio¬
ne sicut solent miracula fieri facta est
diuinitus in infante: non humanitus
ab infante. Quamꝙͣ etiam si usq adeo
est in illo puero acceleratus usus rõnis
et uoluritatis. ut intra uiscera materna
iam posset agnoscere. crẽdere. ꝯsentire:
quõd in aliis paruilis etas expectatur
ut posfint. etiam hoc in miraculis hendũ
diuine potentie. non ad humane trahendũ¬
est exemplar nature. Nam quañdo deus
uosuit etiam iumentum mutum ratio¬
nabiliter est locutum: nec ĩdeo sunt ad¬
moniti homines in deliberationib suis
etiam asini expettare consilia. Quocirta
nec quõd factum est in iohanne contem¬
pno: nec inde regulam quid sentiendũ
sit de paruulis figo. Inmo ĩd in illo pro¬
pterea mimbiliter prẽdico: quia in aliis
non inuenio. Habet quidem aliqĩd si¬

Expanded text:
tum, quae hominum saluatorem fuerat tum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in infante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnoscere, credere, consentire, quod in aliis paruulis aetas expectatur ut possint, etiam hoc in miraculis habendum est diuinae potentiae, non ad humanae trahendum exempla naturae. nam quando deus uoluit, etiam iumentum mutum rationabiliter est locutum nec ideo sunt admoniti homines in deliberationibus guis etiam asinina expectare consilia. quocirca nec, quod factum est in Iohanne, contemno nec inde regulam, quid sentiendum sit de paruulis, figo; immo id in illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non inuenio. habet quidem aliquid si
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc mich̾i ut ueniat mater dr̃po
mei ãd me. Ecce enim ut facta ẽ hox
pasutationis tue m aitibusmueieo
oxultauit in gaũdio infans iñ orero
ineo. Noc autem ut diceret siclet e¬
uangesisca prosocutus est. repseta
est spu sancto. quo proculdubio reuelante
cognouit quĩd illa exultatio significasset
infancis. id est illus uenisse matrẽ cuiꝰ
ip̃e precursor et demonstrator ẽẽt futurꝰ.
Potuit ergo ẽẽ ista signaificatio rei tante a
maioribus cognoscende: non a paruulo
cognite. Nam neq cum hoc ante in euan¬
gelio narraretur dictum ẽ. crẽdĩdit infrĩs
in utero eius. sed exultauit: neq ip̃a dixͣ.
exultauit in fide infans in utero meo: sed
exultauit in gaũdio. Uidemus autem
exultationem non solum paruuloꝵ sed
etiam pecoꝵ: non utiq de aliqua fide uelꝰ
religione uel quacũq rationali cognitione
uemeritem. Sed hec plane imuifitata et no¬
ua extitit: quia in utero. et ãd eius aduẽ¬

Expanded text:
de hoc mihi, ut ueniat mater domini de hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? ecce enim, ut facta est uox salutationis tuae in auribus meis, exultauit in gaudio infans in utero meo. hoc autem ut diceret, sicut euangelista praelocutus est, repleta est spiritu sancto, quo procul dubio reuelante cognouit, quid illa exultatio significasset infantis, id est illius uenisse matrem, cuius ipse praecursor et demonstrator esset futurus. potuit ergo esse ista significatio rei tantae a maioribus cognoscendae, non a paruulo cognitae. nam neque, cum hoc ante in euangelio narraretur, dictum est: \'Credidit infans in utero eius\', sed \'exultauit\', neque ipsa dixit: \'Exultauit in fide infans in utero meo\', sed \'exultauit in gaudio\'. uidemus autem exultationem non solum paruulorum sed etiam pecorum non utique de aliqua fide uel religione uel quacumque rationali cognitione uenientem; sed haec plane inusitata et noua extitit, quia in utero et ad eius aduen
Abbreviated transcription (Latin):
plum dei pertment pariuili sanctisi¬
rati sadrumento xp̃i. regenerati spũ
sancto. qui certe per etatem noadum
possunt cogrioscere deum Uñde quẽ
potuerunt illi nosse nec habere isti
potuerunt habere anteꝙͣ nosse. Bea¬
tissum surit autem quibus hoci est
deum habere quõd nosse. Ix̃a quiple
noticia plemissima. ueracissima fesici¬
tas est Hic iam oportet etiamssam
quam post eple tue subscaptionem
ad didisti pertractare questionemi fi
adhut ignorant paruusi deum. quom̾i
iohannies etiam antequam nasceretur.
ad ãduentum et presentiam matris
domini m sue matris utero potuit ex¬
ultare. Cum eram commemorisses
legisse te librum meum de baptismo
parulor: addĩdisti et custi. de pre¬
gnantibus quid sentias optocogno¬
scere: cum crẽdusitatie fidem pro puero
mater io hannis baptiste responderit.
Her sunt certe uerba elisabeth matrie
iohamtis. Beata tu inter mulieres.
et beatus fructus uentris tui. Et un¬

Expanded text:
plum dei pertinent paruuli sanctifiplum dei pertinent paruuli sanctificati sacramento Christi, regenerati spiritu sancto, qui certe per aetatem nondum possunt cognoscere deum; unde, quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. beatissimi sunt autem, quibus hoc est deum habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, uerissima, felicissima est. Hie iam oportet etiam illam, quam post epistulae tuae subscriptionem addidisti, pertractare quaestionem: \'Si adhuc ignorant paranti deum, quo modo Iohannes, etiam antequam nasceretur, ad aduentum et praesentiam matris domini in suae matris utero potuit exultare?\' cum enim commemorasses legisse te librum meum de baptismo paruulorum, addidisti et aisti: De praegnantibus quid sentias opto cognoscere, cum credulitatis fidem pro puero mater Iohannis Baptistae responderit\'. Haec sunt certe uerba Elisabeth, matris Iohannis: Beata tu inter mulieres et beatus fructus uentris tui. et un
Abbreviated transcription (Latin):
quod biciuter signi ficauit aplus dicẽs.
Uno panis. unum corpue: musti
fumus. Per caput nr̃m reconcisiiei
deonquia m ilło est diuinitas uingeni¬
ti facta particeps mortalitatis nostre
ut et nos participes eius inmortalita¬
tis eẽmus. Hoc sacumentum longe o
a cordibus sapientiũ superboꝵe⁊ dio
non xp̃iano. as per hoe nec uere sa¬
pientium. Illoꝵ etiam dico sapientiũ
quui cognouerunt deum: quia cogno¬
scantes deum sicut dicit aplũs ñ ficut
deum glorificauerunt: aut graticis
egerunt. Nosti autem in quo sacrificio
dicntur. gratias agais dño deomr̃o
acuius sacrificn huilitate longe ab¬
estutpouo et coturius illoꝵ Etideo ms¬
tum miribilis res est quemãdmõdiem
quo adam nondum cognoscentiũ deũ
sit inhabitator deus: et quor damco¬
gnoscentium non sit. Nec illi eme s̃d
tenpblum dei pertiment qui cognoscen¬
tes deum non ficut deum głorificiaue¬
runt aut gratias egerunt᷑. et ad gemi¬

Expanded text:
quod breuiter significauit apostolus dicens: quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacramentum longe est a cordibus sapientium superborum et ideo non Christianorum ac per hoc nec uere sapientium, illorum etiam dico sapientium, qui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autem, in quo sacrificio dicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii humilitate longe abest typhus et ęothurnus illorum. et ideo multum mirabilis res est, quem ad modum quorundam nondum cognoscentium deum sit inhabitator deus et quorundam cognoscentium non sit. nec illi enim ad templum dei pertinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
uius corporis ubi et simul onmes
unum templum et singuli singula
templa sumus. quia non est deus
m ontnibus ꝙͣ in singules maior:
et fit plerumꝰq ut pluces eũ minꝰ
capiant unie amplius. Sed cim̃ di¬
risset apostolus. diuisiones aute do¬
nationum funt: continuo subrecit
ndem autem spũs. ĩ tem cum ip̃as dona¬
nonum diuisiones comnemorassete
omnia autem hec inquit oꝑat ums
atomidem sp̃us. diuidens propriãuin¬
cuꝙ prout uust. Dundens ergomõ
pp̃e diuifus. quuia ip̃e unus atq ĩdemẽ
ille uerõ diuisiones dicte sunt ficit mrẽ¬
bror in corpore. Quia non ĩdem̃ uasent
aures ꝯuõd ocusi: atq ita memb̾ra cetͥa
diuer sis officnis concordrter discributel.
Quetamen cum sani furmmis una neq
diuersa. nec alibi maiore alibrmnor¬
to sed cum ip̃a sint disparia cornum
et parili salute congaudent. Huiue
corroris caput est xp̃us. huius corꝑo¬
ris unitus nr̃o sacrificio commendit᷑.

Expanded text:
unius corporis, ubi et simul omnes unius corporis, ubi et simul omnes unam templum et singuli singula templa sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed cum dixisset apostolus: Diuisiones autem donationum sunt, continuo subiecit: Idem autem spiritus; item cum ipsas donationum diuisiones commemorasset, omnia autem haec, inquit, operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique, prout uult; diuidens ergo, non ipse diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero diuisiones dictae sunt sicut membrorum in corpore, quia non idem ualent aures quod oculi atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio commendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
per aditus et fenestras domoro. s
potius si quenilibet sonum cum cor¬
porea res fit ac transitoria furdus
non capit surdaster non totũ capit.
atq in his qui audiunt cum ꝑiter
eis propinquent rantomagis alius
alio capit quanto est acutioris. tan¬
to autem minus quanto ẽ obtunsio¬
ris auditus. cum isse non uarie ma¬
gis minusue insonet sed in eo loco
in quo sunt ommibus equaliter p̾¬
sto sit: quanto excellentius deus
natura incorporea et minnitabilit
uiu̾a. qui non sicut somis per moras
tempoꝵ teñdi et diuidi potest. mec
spacio cierio tanquam loco suo iñdi¬
Ret ubi presentibus presto sit seo
cterna stabilitate in se ip̃e manens
totus adesse rebus ommibus potesta
soigusis totus. quanus in quibs ha¬
bitat habeant eum pro sue capacitn¬
tio diuersitate abii amplius alimiꝰ.
quos ip̃e sibi dilectissimum templã
gratia sue bonitatis edificat. Et do¬
nationum quĩdem dicte funt diuisio¬
nes tanquam per partes et membra

Expanded text:
per aditus et fenestras domorum, sed per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei propinquent, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue insonet, sed in eo loco, in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit, quanto excellentius deus natura incorporea et inmutabiliter uiua, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et diuidi potest nec spatio aerio tamquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto ait, sed aeterna stabilitate in se ipso manens totus adesse rebus omnibus potest et singulis totus, quamuis, in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diuersitate alii amplius alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat! Et donationum quidem dictae sunt diuisiones tamquam per partes et membra
Abbreviated transcription (Latin):
partem. Si autem inequaliter sit
sanum aut inequaliter candidum:
fieri potest ut in minore parte sit
sanitas maior. aut candor. cum mi¬
nora ꝙͣ maiora samora uel candidi¬
ora membra sunt. Usq adeo non
mole constat: quod in qualitatib
magnum dicitur ẽẽ uel paruum.
Ueruntamen si moles ip̃a corporis
quantacũq uel quantulacũq sit
penitus auferatur. qualitates eiꝰ
non erit ubi sint: quannus ñ mole
metiende sint. At uero deus non si
minus capitur ab illo cui presens ẽ:
ĩdeo ip̃e minor est. Totus enim in se
ip̃o est. Nec in quibus est ita est ut
iudigrat eis: ranquam non possit
ẽe insi in eis. Sicut autem nec ab
illo abest in quo non habitat. et tot
adest quannus eum ille non habeat.
itri et illi in quo habitat totus ẽ pre¬
sens quannus non ex toto eum ca-¬
piat. Neq enim ad habitandum
diuidit se per hominum corda seu
corpora. aliam sui partem huic
tribuens: illi aliam. sicut lux ista

Expanded text:
partem. si autem inaequaliter sit partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas maior aut candor, cum minora quam maiora saniora uel candidiora sunt membra: usque adeo non mole constat, quod in qualitatibus magnum dicitur esse uel paruum. uerum tamen si moles ipsa corporis, quantacumque uel quantulacumque sit, penitus auferatur, qualitates eius non erit ubi sint, quamuis non mole metiendae sint. at uero deus non, si minus capitur ab illo, cui praesens est, ideo ipse minor est. totus enim in se ipso est nec, in quibus est, ita est, ut indigeat eis, tamquam non possit esse nisi in eis. sicut autem nec ab illo abest, in quo non habitat, et totus adest, quamuis eum ille non habeat, ita et illi, in quo habitat, totus est praesens, quamuis non ex toto eum capiat. Neque enim ad habitandum diuidit se per hominum corda seu corpora aliam sui partem huic tribuens illi aliam sicut lux ista
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si lux presto fit atq oculos per¬
fundat extinctos. Propinquare aũt
luci merito prohibentur oculi: qui
sanitatis accessu aciem recipiendo pro¬
ficiunt. Porro autem quõd parum di¬
stincte putauimus posse intelligi cũ
diceremus deum ẽẽ ubiq totum. nisi
adderemus in serp̃o: uideo diligentiꝰ
exponendum. Quomõdo enim ubiq
si in seip̃o: Ubiq scilicet quia nusꝙͣ
est absens. In se ip̃o autem quia non
continetur ab eis quibus est presens.
tanquam sine his ẽẽ non possit. Nam
spacia locoro tolle corporib: misquã
erunt. Et quia nisquam erũt: nec
erunt. Tolse ip̃a corpora qualitatib
corpoꝵ: non erit ubi sunit. Et ĩdeo ne¬
cesse est ut non sit. Eterim cum per
totam suam molem corpus equalitꝰ
sanum est aut equaliter candidũ:
non est in ulla ꝙͣ in alia parte eius
sanitas maior aut candor/. nͨ maior
in toto. ꝙͣ in parte ei᷑. quia nõ samꝰ
aut carididius totum constat ẽẽ ꝙͣ

Expanded text:
etiamsi lux praesto sit atque oculos peretiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos? propinquare autem luci merito perhibentur oculi, qui sanitatis accessu aciem recipiendo proficiunt. Porro autem, quod parum distincte putauimus posse intellegi, cum diceremus deum esse ubique totum, nisi adderemus in se ipso\', nideo diligentius exponendum. quo modo enim ubique, si in se ipso? ubique scilicet, quia nusquam est absens; ia se ipso autem, quia non continetur ab eis. quibus est praesens, tamquam sine his esse non possit. nam spatia locorum tolle corporibus, nusquam erunt et, quia nusquam erunt, nec erunt. tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit, ubi sint, et ideo necesse est, ut non sint. etenim cum per totam suam molem corpus aequaliter sanum est aut aequaliter candidum, non est in ulla quam in alia parte eius sanitas maior aut candor nec maior in toto quam in parte, quia non sanius aut candidius totum constat esse quam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sanctiores nsi abundantius ha¬
beñdo habitatorem deum. Quomõdo
ergo uerum suprãdiximus q̃d̾ deus ubi¬
q sit totus. quando in aliis est am-¬
płius in aliis mimus: Sẽd non ẽ negfi¬
genter intuendum quõd diximus: in
se ip̃o ẽẽ ubiq totum. Non ergo in eis:
quia asia psus eum capiunt asia minꝰ.
Ideo enm ubiq ẽẽ dicitur: quia nussi
parti rerũ absens est. ĩdeo totus: quia
non parti rerũ partem suam presentẽ
prebet. et alteri parti alteram partem :¬
equales equasibus. minori uero mino¬
rem. maioriq maiorem: sed nõ solũ
uinuersitati creature uerumetiam
cuisibet parti eius totus pariter ãd¬
est. Hiq ab eo longe ẽẽ dicuntur qui
peccando dissimillimi facti sunt: et hi
ei propinquare qui eius similitũdinẽ
pie uiueñdo recipiunt: sicut recte di¬
cientur oculi tanto ẽẽ ab hac luce lon¬
gius quanto fuerint ceciorores. Quĩd
enim tam longe est a luce ꝙͣ ceatas.

Expanded text:
alii sanctiores, nisi abundantius haalii sanctiores, nisi abundantius habendo habitatorem deum? quo modo ergo uerum supra diximus, quod deus ubique sit totus, quando in aliis est amplius in aliis minus? sed non est neglegenter intuendum, quod diximus in se ipso esse ubique totum, non ergo in eis, quae alia plus eum capiunt alia minus. ideo enim ubique esse dicitur, quia nulli parti rerum absens est, ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet et alteri parti alteram partem, aequales aequalibus, minori uero minorem maiorique maiorem, sed non solum uniuersitati creaturae uerum etiam cuilibet parti eius totus pariter adest. hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, qui eius similitudinem pie uiuendo recipiunt, sicut recte dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, quanto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam caecitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq ec̃ deum per diuinitatie pñtiam
sed non ubiq per habitatiome gratoã
Propte hanc emim habitationem ubic
procusdubio gratia disetions erꝰ agno¬
scitur: noñ dicimus pater m̃. ꝯua cee
ubiq cum et hoc uerum sit: sed pater
nͣt qui es in cesis. ut tempsũ eius potoꝰ
Monitione comimnemoremus quõd ⁊ nos
ip̃i ẽẽ debemus. et in quantum sumie
nitantum ad eius societatem et adoptlo¬
me fammliam pertinennie.Si ẽi popusus
dei nondum factus equalie ingesis eiue
adhuc in istu peregrinatione dicit tm¬
płum eius. quantomagie est templum
eius in cesis ub̾i ẽ popusue angesorũ
quibus aggregandi et coequandi semꝰ
tum finita peregrmatione quõd ipins¬
sum est sumpserimus: Cum igicur qui¬
ubiq est non in omnbus habitet:
etiam in quibus habitat nõ equalit̾
habrtat. Nam unde est illũd quõd
helyseus poposcit ut dupliciter in eo
fieret spũs dei qui erat in helya. et
uñde in omnibrs sanctis sunt alii

Expanded text:
ubique esse deum per diuinitatis praesentiam ubique esse deum per diuinitatis praesentiam sed non ubique per habitationis gratiam. propter hanc enim habitationem, ubi procul dubio gratia dilectionis eius agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es in caelis. ut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur templum eius, quanto magis est templum eius in caelis, ubi est populus angelorum. quibus adgiegandi et coaequandi sumus, cum finita peregrinatione, quod promissum est, sumpserimus! Cam igitur. quubique est, non in omnibus habitet, etiam ia quibus habitat, non aequaliter habitat. nam unde est illud, quod Helisaeus poposcit, ut dupliciter in eo fieret spiritus dei. qui erat in Helia? et unde in omnibus sanctis sunt aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis quoniarꝰ corpora ur̃a templũ ĩ
uobis sp̃us sancti est quem habetis a
deo: nec dici nisi stultissime pocest non
habere locum in nr̃o corpore sp̃m sc̃i
quod totum nr̃a amnia impseuerit. ꝙ̃to
tultitius dicitur illis angustus imꝑpe¬
diri alitubi trinitatem. ut ꝑater et ssit
et spus sanctus ubiq simuł ẽẽ nẽ possĩt
Nerum illãd est multo mirabiliue qͦd
cum deus ubiq sit totus: non tamei ĩ
ommnibus habitat. Nonenim omiiba
dici potest quõd ait aplũe. ues quõd tñ
dixi ueletiam ilłũd. Nescitie quia tem¬
plum dei estis. et spũs dei habiter. ꝓt
uobis. Unde et ccontrariõ de ꝯuibusdã
habet. hic non est eius. Quis porro au¬
deat opͥmar insi quisquis in se per lia¬
ꝑisitatem penitus trmitatis ignorat
qd̾ in aliquo habitare possit pater atu
filius in quo non habitat sp̃us santtus.
aut in aliquo spũs sanctus in quonos
et pater et filius: Bñde fateñdum est

Expanded text:
Nescitis, quoniam corpora uestra templum in Nescitis, quoniam corpora uestra templum in uobis spiritus sancti est, quem habetis a deo. nec dici nisi stultissime potest non habere locum in nostro corpore spiritum sanctum; quod totum nostra anima impleuerit. quanto stultius dicitur ullis angustiis impediri alicubi trinitatem, ut pater et filius et spiritus sanctus ubique simul esse non possint! Verum illud est multo mirabilius, quod, cum deus ubique sit totus, non tamen in omnibus habitat. non enim omnibus dici potest, quod ait apostolus, uel quod iam dixi uel etiam illud: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? unde et e contrario de quibusdam ti non habet, hic non est eius. quis porro audeat opinari. nisi quisquis inseparabilitatem penitus trinitatis ignorat, quod in aliquo habitare possit pater aut filius, in quo non habitet spiritus sanctus, aut in aliquo spiritus sanctus, in quo non et pater et filius? unde fatendum est
Abbreviated transcription (Latin):
per spacia locoꝵ quasi mole diffusa
ia ut in dmñdio mundi corpore sit di¬
im̃dius. et masio duindio diundiue.
atq ita per totum totus: sed in solo ee¬
lototus. et in sola terra totus. et in celo
et in terra totus. et nullo contentiter
loco: sed in seip̃o ubiq totus. Ita pater.
ita filiuis. ita spus sanctus. itatͥmntas
unus deus. Neq enim mundum niter
se intres partes diuiserunt quas bn¬
gulas singuli implerent. ꝯuasi nois
Saberet ubi ec̃t filius aut sp̃ue scus ĩ
mundo si totum occupasset paterilo
ita sẽ habet uera incorporea iimuta¬
bisieq diuinitas. Non enim corpora
sunt quoꝵ amplior sit intrbus ꝙ̃ m
singułis magnitũdo. nec soca suiesmo¬
sibusi tenent᷑ ut distantib spaciis samul
ẽẽ non possint.Si emm amma ĩ corsore
conseituta non solum mllas angustias
uerumetiam quandam satitũdinem in¬
uenit. non corporalium locoꝵ s spũa¬
lium gaudioꝵ. cum fit quõdait aplũs.

Expanded text:
per spatia locorum quasi mole diffusa per spatia locorum quasi mole diffusa ita, ut in dimidio mundi corpore sit dimidius et in alio dimidio dimidius atque ita per totum totus, sed in solo caelo totus et in sola terra totus et in caelo et in terra totus et nullo contentus loco sed in se ipso ubique totus._ Ita pater, ita filius, ita spiritus sanctus, ita trinitas unus deus. neque enim mundum inter se in tres partes diuiserunt, quas singulas singuli implerent, quasi non haberet, ubi esset, filius aut spiritus sanctus in mundo, si totum occupasset pater. non ita se habet uera incorporea inmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus spatiis simul esse non possint. si enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inuenit non corporalium locorum sed spiritalium gaudiorum, cum fit, quod ait apostolus: