comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciborũ fetulentiã. ad latiores intestinoꝵ adituᷤᷤ
trudit. quã multiplicib eo uoluminib uersanᷤ.
ne paruo tempore cibũ in uiscerib retinet.
uti ne recto cursu facilius pulso. mox animal ap¬
petitũ edendi cõmouerat. & iuxta naturã in rati¬
onabiliũ. nũquã homo ab hac occupatione
desistat. Et qm̃ ietori maxime caloris cooꝑatio
netessaria esse probatur ut bumor uertatur
in sanguinẽ. boc autẽ menbrũ a corde iuxta
positionẽ interuallo non minimo separa¬
tua. nec enĩ reor fuisse possibile. ut principiũ
quoddã. atq radix uitalis potentie alterius
angustaretur uicinitate principii: ne qͥd
tam̃ in dispensatione corporis ꝑ distantiam
calidȩ substantie peccaretur. trames neruosꝰ
quẽ materiã hii qui circa ista sunt prudeꝯ¬
des appellant. excipiens a corde feruentẽ sp̃m
ꝑducit ad iecuꝵ. illicq iuxta aditũ quo hu¬
mida recipumtur annexiis. & calefaciens

Expanded text:
faeculentiam ad latiores intestinorum aditus faeculentiam ad latiores intestinorum aditus tradit, quam multiplicibus voluminibus versans non parvo tempore cibum in visceribus retinet, uti ne recto cursu facilius pulsum mox animal appetitum edendi commoveat, et juxta naturam irrationabilium, nunquam homo ab hac occupatione desistat. Et quoniam jecori maxime caloris cooperatio esse necessaria probatur, ut humor verteretur in sanguinem, hoc autem membrum a corde juxta positionem intervallo non minimo disparatur nec etenim reor fuisse possibile ut principium quoddam atque radix vitalis potentiae alterius angustaretur vicinitate principii, ne quid tamen in dispensatione corporis per distantiam calidae substantiae peccaretur, trames nervosus quem arteriam hi qui circa istam sunt prudentes appellant, excipiens a corde ferventem spiritum perducit ad jecur, illicque juxta aditum quo humida recipiuntur adnexus, et calefaciens
Abbreviated transcription (Latin):
onis aditus consertus ꝑomnia ꝑseuerat slam
in medio uttiusq finẽ cor positũ: ille quidẽ
ad fiatũ. huic autẽ ad recipiendũ cibũ tribuit
facultatẽ. Suapte uero natura ignea: mate¬
tiã quã consumat inquirit. Q uod etiã cil¬
ca ciborũ susceptorẽ uentrẽ necessario ꝓ¬
uenit. In quantũ nãq igneus ꝑ uicinitatem
caloris efficitus: in tantũ magis cibos qui
calorẽ nutriant semꝑ exposcit. Hutꝰ modi
autẽ cdesideriũ: congruentius appetitum
uocamus. Si uero sufficientem materiã uen¬
ter acceperit: nec sic quidẽ ignis operatio
conquiescio ⁊ Ilam quẽadmodũ in stonfia¬
torio coad unacionẽ quandã totius materie ꝑfi¬
cit: resoluensq uniuersa atq ꝑmiscens. ueluti ex¬
colatorio quodã. ad subsequentes refundit adi¬
tus. deinc grossiorẽ partẽ a sinceriore discernenꝰ.
tenuiorẽ quidẽ substantiã ꝑ quosdã tramites
ad iecoris deducit ingressus. limosam uero

Expanded text:
e conjugationis aditus consertus per omnia perseverat, nam e conjugationis aditus consertus per omnia perseverat, nam in medio utriusque fine cor positum, ille quidem afflatum hinc alter ad recipiendum cibum tribuit, facultatem sui, apte vero natura ignea materiam quam consumat inquirit, quod etiam circa ciborum susceptorem ventrem necessario producit. In quantum namque igneus vicinitate caloris efficitur, in tantum magis cibos qui calorem nutriant semper exposcit. Hujus autem desiderium congruentius appetitum vocamus. Si vero sufficientem materiam venter acceperit, nec sic quidem ignis operatio conquiescit. Nam quemadmodum in conflatorio coadunationem quamdam totius materiae perficit, resolvensque universa atque permiscens, veluti excolatorio quodam ad subsequentes refundit aditus, dein grossiorem partem a sinceriore discernens, tenuiorem quidem substantiam per quosdam tramites ad jecoris deducit ingressus, limosam vero
Abbreviated transcription (Latin):
cendiũ prestans. Nlam quia uitaliũ menbiꝵ
magis ꝓprium cor esse retulimus. iuxta red¬
ditã suꝑius rationẽ. ꝗd singłas partes sp̃s
sui calore confoueat: ideo ꝑ omĩa ulud esfi¬
cacissimũ formator noster instituit ut nul¬
la pars eius ociosa uł uacans ad dispensatio¬
nẽ tocius corporis approbetur. Et posdcta¬
gum quidẽ suũ pulmonẽ ꝑ contiuũ mo¬
tũ ad se ꝑtrahens: aditus euis expandit ad
susceptionẽ aetis. tursũq deprimens eftia¬
ri qđ receptũ est ptepatat. In antetiora uͦ
sui uentris penitus imminens calefacit
ulud. & ad operationes ꝓprias habilem
reddit: ñ ã ad iesumptionẽ sp̃s excitans. s ad ex¬
aptionẽ cibi sibimet competentis impelle
Pxime uero iunguntua introitus escȩ ac sp̃s
in longũ portanti alter ad alterũ. equaq
mensura superiori termino ditimuntud
ita tam̃ ut copulentua inuicem. & uno adi¬
tus ore claudantus. Unde illȩ quidẽ escȩ.

Expanded text:
cendium praestans. Nam quia talium membrorum cendium praestans. Nam quia talium membrorum magis proprium cor esse retulimus, juxta redditam superius rationem, quod singula spiritus sui calore confoveat, ideo per omnia illud efficacissimum formator noster instituit, ut nulla pars otiosa vel vacans ad dispensationem totius corporis approbetur, et post tergum quidem suum pulmonem per continuum motum ad se pertrahens, aditus ejus expandit ad susceptionem aeris, rursumque deprimens efflari quod receptum est praeparat, in anteriora vero sua ventri penitus imminens calefacit illum, et ad operationes proprias habilem reddit, non ad resumptionem spiritus excitans, sed ad exceptionem cibi sibimet competentis impellens. Proxime vero junguntur introitus escae ac spiritus, in longum protenduntur alter ad alterum, aequaque mensura superiori termino dirimuntur, ita tamen ut copulentur invicem, et uno aditus ore claudantur. Unde ille quidem escae,
Abbreviated transcription (Latin):
nentẽ aeris attrationem emissionẽq ꝑ offi¬
cium pulmonis operatus ꝓpterea si quaai do
contra naturã calor exccesgt. flatus eoꝵ qui
stbrib exuruntur crebes efficitia. ueluti
ꝓperante corde suꝑpositam sibi flammã no¬
ui sp̃s continuatione restinguere. S qm̃ pau¬
ꝑrima quędã nr̃a natura est. & omnib quȩ
ad suã constitutionẽ ꝑtinent indigens. non
solũ ꝓprii aeris ac sp̃s penuriã patitur: nã
fiatus qui calorẽ fouet internũ ad animaliᷤᷤ
conuersationẽ iugiter extrinsecus influit:
s etiã alimentoꝵ subsidia quȩ corporis pon¬
dus alleuant. exterius sibi ꝓuidenter accom¬
modat. Idcito cibis &e potib indigentiã suã
supplere contendit: appetitoriã quatidã uim
eius rei quȩ deest. & expulsoriã eius quȩ su¬
ꝑfluit. corporib inserens. nec minimã ꝑ hic
nature cooꝑationem. ad fouendũ cordis in¬

Expanded text:
nentem aeris attractionem emissionemque per offinentem aeris attractionem emissionemque per officium pulmonis operatur, propterea si quando contra naturam calor excrescit, flatus eorum qui febribus creber efficitur, veluti properante corde superpositam sibi flammam novi spiritus continuatione restringere. Sed quoniam pauperrima quaedam nostra natura est, et omnibus quae ad suam constitutionem pertinent indigens, non solum proprii aeris ac spiritus penuriam patitur nam flatus qui calorem fovet internum, ad animalis conservationem jugiter extrinsecus influit, sed etiam alimentorum subsidia quae corporis pondus allevent, exterius sibi providenter accommodat, idcirco cibis et potibus indigentiam suam supplere contendit, appetitoriam quamdam vim ejus rei quae deest, et expulsoriam ejus quae superfluit corporibus inserens, nec minimam per hoc naturae cooperationem ad fovendum cordis in
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qui ducitur ex aere quiescere non potest
nec aliquantulũ quidẽ cooperante in hoc ip¬
sum spontance uoluntatis arbitcio. Opinor
enĩ quia cor pulmone conuolutũ. atq circũ¬
datũ. ex posteriore sui parte. respirationib
atq compressionib suis menbrũ moueat
ce ad tractionẽ aeris emissionẽq ip̃i pulmo ni
machinetur: qui ratissimus atq multicauus
omĩa sua ueluti foramina. ad fundũ atq sum¬
mitatẽ arteriȩ patefacta retinet. Et coartaties
quidẽ necessatio. spm̃ qui in suis tesidet sinib eli¬
ct. cedens autẽ. ac ratescens rursus attrabit ae¬
rem ꝑ distantiã dũ mouetua. Et huiꝰ non uo¬
luntariȩ respirationis hȩc causa est. qđ io qđ
in nobis igneũ est atq fcruidũ quuietũ ese ñ
possit. Nam quia ꝓprium caloris est opetatio
motus. huiꝰ autẽ principiũ in corde esse ꝑsperi¬
mus: io qł iuge in hoc agitationis est. indesi¬

Expanded text:
tamen qui ducitur ex aere quiescere non potest, tamen qui ducitur ex aere quiescere non potest, nec aliquantulum quidem, cooperante in hoc ipsum spontaneae voluntatis arbitrio. Opinor enim quia cor pulmone convolutum atque circumdatum ex posteriori sui parte respirationibus et compressionibus suis membrum moveat, et attractionem aeris emissionemque ipsi pulmoni machinetur, qui rarissimus atque multicavus omnia sua veluti foramina ad fundum atque summitatem arteriae patefacta retinet, et coarctatus quidem necessario spiritum qui in suis residet finibus elicit, cedens autem atque rarescens, rursusque attrahens aerem per distantiam movetur; et hujus non voluntariae respirationis haec causa est, quod id quod in nobis igneum est atque fervidum quietum esse non possit. Nam quia proprium caloris est operatio motus, hujus autem principium in corde esse perspeximus, ut quod juge in hoc agitationis est, indesi
Abbreviated transcription (Latin):
depmat. Cordis autẽ ꝑreflatio uicini menbaa
sũministratur effectu: qđ appellatur quidẽ
pulmo. Est autẽ aeris exceptoriũ ꝑ insitã arce¬
tiã quȩ ad os usq ꝑtingit flatũ extrinsecus du¬
cens in medioq cor positũ instaa ignis qui in mo¬
tu uersatua. & operatione continua. & ip̃m sine
cessatione mouetur atq operatur. Et sicuci fa¬
brorũ folles esfitiunt ꝑtrabit ad semet exadiaceꝙ
de sp̃u. conpressioẽs excensionib teplens. & qđ
in seẽ igneũ. arterũs adiacentib refouens. &e
ħoc facere non quiescit Id quidẽ qđ extrinse¬
cus est. ꝑ resũmotionẽ. ac respirationẽ ad sese
trabent᷑. S autẽ circũ se est ꝑ compressionẽ
ipsis arteriis interserens: qđ michi uidetur
&e huius spontanei flatus. hanc nobis cau¬
sam sine cessatione subsutere. Sepe demq
mentis in aliis occupatua. aut omnimͦ con¬
quiescit in somno corpore resoluto: fatus

Expanded text:
deprimit, cordis autem perflatio vicini membri deprimit, cordis autem perflatio vicini membri subministratur effectu, quod appellatur quidem pulmo, est autem aeris exceptorium per insitam arteriam quae ad os usque pertingit, flatum extrinsecus ducens, in medioque cor positum instar ignis, qui in motu versatur et operatione continua, et ipsum sine cessatione movetur atque operatur, et sicuti fabru compressiones, extensionibus replens, et quod in se est igneum arteriis adjacentibus refovens, et haec facere non quiescit, id quidem quod extrinsecus est per resurrectionem ac respirationem ad sese trahens, quod autem circum se est, per compressionem ipsis arteriis interserens, quod mihi videtur et hujusmodi spontanei flatus hanc nobis causam sine cessatione subsistere. Saepe denique mens in aliis occupatur et omnimodo conquiescit, in somnum corpore resoluto, flatus
Abbreviated transcription (Latin):
de fonte quodã. iecoris calore sp̃s excitatu. &e
ubiq simul ꝑ omne corpus excurrunt. ne al¬
terũ de soletim ab altero. & tali uitio natura
deprauetur. Hoc ip̃m uero doceat abstinen¬
tes nature ip̃ius equalitate formatos. qđ a
uaritia quędã corruptiua sit passio. & quia
sine ulla indigentia est sola diuinitas. Nam
pauꝑtas bumana indiget his: que suã uiden¬
tur substantiã continere. Idcirco trib his po¬
tentiis. quib uniuersũ corpus gub̃nari predixi¬
mus. influentẽ extrinsecus materiã. natura dis.¬
pensat: diuersis tramitib id q singulis congruit
administrans. slam fonti sanguinis qui est iecua:
escarũ distridutionẽ contulit. Quicqͥd autẽ tali
ꝓuisione sua semꝑ ingerit ad iecoris fontẽ. itẽꝙ
prepatat ex iecore diriuari. quẽ admodũ si nix
in montib humore suo subiectos augeat fonte:
& ꝑ altum ad inferiores uenas liquorẽ ꝓprium

Expanded text:
de fonte quodam jecoris calore spiritus excitantur, et de fonte quodam jecoris calore spiritus excitantur, et ubique simul per omne corpus excurrunt, ne alterum desoletur ab altero, et tali initio natura depravetur. Hoc ipsum vero doceat abstinentes materiae ipsius aequalitate formatos, quod avaritia quaedam corruptiva sit passio, et quia sine ulla indigentia est sola Divinitas; nam paupertas humana indiget his quae suam videntur substantiam continere. Idcirco tribus his potentiis quibus universum corpus gubernari praediximus, influente extrinsecus materiam natura dispensat diversis tramitibus, id quod singulis congruit administrans. Nam fonti sanguinis qui est jecur escarum distributionem contulit. Quidquid autem tali provisione sua semper ingerit ad jecoris fontes, item praeparat ex jecore derivari. Quemadmodum si nix in montibus humore suo subjectos augeat fontes, et per altum ad inferiores venas liquorem proprium
Abbreviated transcription (Latin):
poris. natura posset obsistere. s ueluti fundam̃¬
to quodã subtuto. totũ simul edifitiũ cũ par¬
te cleicitur. Cuius gͦ passionẽ totius corporis
sequitur manifesta ꝑnities: in hoc ꝓprie uitȩ
causam subesse. nullo pacto negandũ est. Cũ
uͦ & eoꝵ qui desinunt uiuere. restinguitur
nature insitus caĩor. &e ita qđ mortuũ est fri¬
gescit: necesse est uitalem causã nobis ętiã in
calore subsistere. qui cũ defit mors ꝓfecto sub
sequitur. & ideo caloris presentia. animal ui-¬
uere confitenoũ est. Huus autẽ uis atq poten¬
tiş. tãquã fontẽ quendã. atq principiũ cor esse
ꝑspeximus: ex quo in modũ fistularũ multi¬
plices uenȩ ꝑ omne corpus calidũ spm feruen¬
temq diffundunt. Et qm̃ oportebat cibũ quoq
quendã. calori semꝑ a natura largiai. quia fas
non est ignẽ in seĩe durare. nisi congruis pas¬
catur alimentis: iocirco riui sanguinis tanqͣm

Expanded text:
poris natura possit obsistere, sed veluti fundameporis natura possit obsistere, sed veluti fundamento quodam subrupto totum simul aedificium cum parte dejicitur, ejus ergo passionem totius corporis sequitur manifesta pernicies: in hoc propriae vitae causam subesse nullo pacto negandum est. Cum vero et eorum quae desinunt vivere, restringitur naturae insitus calor, et ita quod mortuum est frigescit, necesse est talem causam nobis etiam in calore subsistere, qui cum desit profecto mors sequitur, et ideo caloris praesentia animal vivere confitendum est. Hujus autem vis atque potentiae, tanquam fontem quemdam atque principium cor esse perspeximus, ex quo in modum fistularum multiplices venae per omne corpus calidum spiritum ferventemque diffundunt. Et quoniam oportebat cibum quoque quemdam calori semper a natura largiri, quia fas non est ignem ad sese durare, nisi congruis pascatur alimentis, idcirco rivi sanguinis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
lectu ꝓueniens ceterorum. Quinetiã motus ip̃e
menbroꝵ neruis extenlentib ac relaxantib
ueluti quibdã machinis operatur inpulsus:
potestas autẽ ꝑ bec ui sua nitens. spontaneum
gerit impetũ. ac uoluntario sp̃u. iuxta quandã
nature dispensationẽ in singulis ꝓpriũ demonᷤᷤ¬
trat effectum. Radicẽ uero atq principiũ omni¬
um motuũ. qui ꝑ neruos effici creduntur. men¬
branã illã quȩ cerebro continetur. conpactam
neruis esse ꝑclaruit. Non gͥ arbitramus iam
curiosius nos debere ꝑquirere. de effectu men¬
brorũ animalis: cũ huiuscemodi mutus sit in ce¬
rebri formatiõe cleclaratus Q uod auit̃ maximꝰ
uigor ad tuendã uitã nobis a cerebro conferat᷑
ex contrario accidentis euidenter agnoscitur
Nam si uulnus aliquod uł scissurã menbrana
ip̃a ꝑtirlerit. ilico mors insequitur passiontn.
quippe cũ in lato uulneri. nec ad punctũ tem¬

Expanded text:
lectu proveniens caeterorum. Quoniam etiam motus ipse lectu proveniens caeterorum. Quoniam etiam motus ipse membrorum nervis extendentibus ac relaxantibus, veluti quibusdam machinis operatur impulsus, potestas autem per haec vi sua nitens spontaneum gerit imperium, ac voluntario spiritu juxta quamdam naturae dispensationem in singulis proprium demonstrat effectum. Radicem igitur atque principium omnium motuum qui per nervos effici creduntur, membranam illam qua cerebrum continetur compactum nervis esse perclaruit. Non igitur arbitramur jam curiosius nos debere perquirere de effectu membrorum animalis, cum hujuscemodi motus sit in cerebri formatione declaratus. Quod autem maximus vigor ad tuendam vitam nobis a cerebro conferatur, ex contrario accidenti evidenter agnoscitur. Nam si vulnus aliquod vel scissuram membrana ipsa pertulerit, illico mors insequitur. Passioni quippe cum illato vulneri nec ad punctum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ret inuoluens. Huic gͥ ossuũ nature solidissi¬
mȩ. ueluti quibdã columnis molẽ sustinenti¬
bus. totius corporis onus imposuit: nec indiui¬
sa aut indiscreta. ubiq eadẽ ossa compegit.
Alioquin immobilis. & sine oꝑatione man¬
sisset: si ita fuisset homo formatus ueluti quȩ¬
dã arbor uno in loco consistens. cũ nec alterna
crurũ motione in anteriora ꝓcederet. nec ma¬
nuũ eius ministerio uitȩ eius cõmoditas ap¬
pareret. Nunc autẽ gressuũ atq actuũ hac
ꝓuisione formatũ est instrumentũ: ut sponta¬
neo sp̃u qui neruis insertus est. ultronei mo¬
tus corporis conferantur. Hinc administra¬
tio manuũ uaria atq multiplex. & accõmo¬
datissima ad omne prorsus excogitantiᷤᷤ offici¬
um: hinc ceruicis inflexio. & capitis inclina¬
tio acq erectio. & cirramentũ effitientia quȩ¬
dam. palpebrarũ quoq collectio simul cũ intel¬

Expanded text:
ret involvens. Huic igitur ossium naturae solidissiret involvens. Huic igitur ossium naturae solidissimae, veluti quibusdam columnis molem sustinentibus totius corporis onus imposuit. Nec indivisa aut indiscreta abique eadem ossa compegit, alioquin immobilis et sine operatione mansisset, et si ita fuisset homo formatus, veluti quaedam arbor in uno loco consistens, cum nec alterna crurum motione in anteriora procederet, nec manuum ministerio vitae ejus commoditas appareret. Nunc autem gressuum et actuum hac provisione formatum est instrumentum, ut spontaneo spiritu qui nervis insertus est, ultronei motus corporei conferantur. Hinc administratio manuum varia atque multiplex et accommodatissima ad omne prorsus excogitantis officium, hinc cervicis inflexio, et capitis inclinatio atque erectio, et circa mentum efficientia quaedam, palpebrarum quoque collectio, simul cum intel
Abbreviated transcription (Latin):
arborib. in quib uite quidẽ speties. quedã
cernitir. in eo qđ enutritur &̃ crescit. nec
tñ admittit ullũ sensũ subiecti durities:
huiꝰ rei gr̃a oportebat quãdã formatioẽm
instar cerȩ mollis. in sensuũ oꝑatione sub¬
poni. quȩ posset occurrentib formis in pͥ¬
mi. neq nimio humore resolutã. non enĩ
potest in humido qđ inprimitur ꝑdura¬
te. neq duricia nimis rigidã. quia qđ nes¬
cit cedere. imaginẽ nequit impressiõe ex-¬
cipere. S inter̃ has esse media quȩdã inteu
flacescentẽ scilicet ac rigentẽ. ne opumis¬
naturȩ potentiis. motib dico sensibilib
cedit facile. nisi rerũ solidarũ cooperatioẽ
firmetur. ꝓfecto immobũe. atq indistinc¬
tum ẽ. iuxta eos quos pulmones marinos
uocant: iocirco robur ossuum corpori na
ita eis modũ sensibilis uigoris inmiscuit: cat¬
ne paulo duriore. quȩ suꝑficiem passionis fea¬

Expanded text:
arboribus, in quibus vitae quidem species quaedam arboribus, in quibus vitae quidem species quaedam cernitur, in eo quod nutritur et crescit, nec tamen admittit ullum sensuum subjecti durities. Hujus rei gratia oportebat quamdam formationem instar cerae mollis in sensum operatione supponi, quae posset occurrentibus formis imprimi, neque nimio humore resolvi. Non enim potest in humido quod imprimitur perdurare, neque duritia nimis rigida quia quod nescit cedere, imaginem nequit impressione excipere. Sed inter has haesit media quaedam inter flaccescentem, sive ac rigentem, ne optimis potentiae motibus, dico sensibilibus, le est et facile, nisi rerum solidarum cooperatione firmetur, profecto immobile atque indistinctum est, juxta eos quos pulmones marinos vocant, idcirco robur ossium corpori natita eis modum sensibili vigore immiscuit, carne paulo duriore superficiem quae passiones fer
Abbreviated transcription (Latin):
nendũ. ꝑspicimus itaq tres esse dispen¬
satorias uite potentias: quatũ una quidẽ
uniuersoꝵ corpus calore ꝓprio refouet. alta
uero madefactat humore qđ calore confec¬
tum est. ita ut equa temperie animal in
medio ex contraria qualitate seruenus
quatinus nec humorẽ desugat caloris abun¬
dantia. nec calorẽ copia humoris extin-¬
guat. Uis autẽ tercia ꝑ semetip̃am unta
quendã congruentiã. atq modulatiõem
menbra quȩ distincta sunt continet: suis
ea coaptans uinculis. &ł omnib prerogal
pea sese mobilem spontaneãq uittutẽ. Quȩ
si desit. solutũ atq immobile corpus existit.
ultronea sp̃s uiuatitate. atq effitientia de ᷤᷤ¬
titutũ. Magisq prius artificiũ. atq molim̃
nr̃e naturȩ: in ipsa corporis conditioe dignũ
est intueri. Quia enĩ om̃ẽ qđ durũ est. sen¬
sibiles efficientias om̃ino ñ recipit. sicuti
uidemus in ossib nr̃is. & in frucdetis atq

Expanded text:
endum. Perspicimus itaque tres esse dispenendum. Perspicimus itaque tres esse dispensatorias vitae potentias, quarum una quidem universum mundum calore proprio refovet, altera vero madefacta humore quod calore confectum est, ita ut aequa temperie animal in medio ex contraria qualitate servetur, quatenus nec humorem desugat caloris abundantia, nec calorem copia humoris exstinguat. Vis autem tertia per semetipsam juxta quamdam congruentiam atque modulationem membra quae distincta sunt continet, suis ea coaptans vinculis, et omnibus praerogans per sese mobilem spontaneamque virtutem, quae si desit, solutum et immobile corpus existit, ultronea spiritus vivacitate atque efficientia destitutum, magisque prius artificium atque molimen nostrae naturae in ipsa corporis conditione dignum est intueri. Quia enim omne quod durum est sensibiles efficientias omnino non recipit, sicuti videmus in ossibus nostris et in frutetis atque
Abbreviated transcription (Latin):
tuendũ est. qł ñ simplicites ꝑ unũ aliquos
menbrũ. uis illa quȩ ao uitã nr̃am ꝑtinetta¬
sigatus. s plurimis partib occasion̾es nob̾
ad conseruationẽ nr̃am natura distribuit.
necessarias ad uniuersũ corpus. ita ut quȩ¬
cũq ad cautelã uite. ac pulchritudinẽ eidẽ
nature molesta est. Hȩc uideant᷑ esse quam
plurima: multã ad inuicẽ differentiã pror¬
sus habentia. S arbitror diuidere prius
oportere breuiter prima principia: quȩ
ad constitutionẽ uitȩ nr̃e ꝑtinere monstran¬
tus. Materia uero totus corporis quȩ cõmu¬
nites m̃bris singulis subiacet nunc a noᷤ
ad particularẽ contemplationẽ uniuersa¬
lis naturȩ disputspectare uideat᷑. Cunc¬
tis gͥ fatentib omniũ elem̃toꝵ quȩ in hoc
mundo sunt. in nobis existere portionẽ. ca¬
lidi scilicet ac frigidi. nec ñ & alterius con¬
ut garionis. quȩ in humore ac siccitate con¬
sistit: de singulis a nobis est utiq discer¬

Expanded text:
 est, quod non simpliciter per unum aliquod membrum vis illa quae ad vitam nostram pertinet transigatur, sed plurimis partibus occasiones nobis ad conservationem nostram natura distribuat necessaria ad universum corpus, ita ut quaecunque ad cautelam vitae ac pulchritudinem eadem natura est molita, haec videantur esse quam plurima, multam adinvicem differentiam prorsus habentia. Sed arbitror dividere prius oportere breviter prima principia quae ad constitutionem vitae nostrae pertinere monstrantur; materia vero totius corporis quae communiter membris singulis subjacet, nunc a nobis ad particularem contemplationem universalis naturae disputatio spectare videatur. Cunctis ergo fatentibus omnium elementorum quae in hoc mundo sunt in nobis existere portionem, calidi scilicet ac frigidi, necnon et alterius conjugationis, quae in humore ac siccitate consistit, de singulis a nobis est utique disser
Abbreviated transcription (Latin):
istere. Et quidẽ de his que nr̃a sunt. id qđ
est notissimũ. silentio pene transieram.
ipsũ dico nr̃ȩ formationis exordiũ. Suis
enĩ nesciat mirificentiã nature. & quid accipi¬
at materna uulua. quid ue ꝑficiat: Cerniᷤᷤ
quã simplex quodãmodo est & exiguũ quod
uiscerib in occasionẽ constitutionis corporis
nr̃i deponitus. Uarietatẽ uero ꝑfectȩ substan¬
tie: quis poterit explicare sermonẽ: Quis aũ
nature cõminunis. huiuscemodi opus esse
cognoscens. ñ possibile putet qđ geritur.

Expanded text:
istere. Et quidem de his quae nostra sunt, id quod istere. Et quidem de his quae nostra sunt, id quod est notissimum silentio pene transieram, ipsum dico nostrae formationis exordium. Quis enim nesciat mirificentiam naturae, et quid accipiat materna vulva, quidve perficiat? Cernis quam simplex quodammodo est et exiguum quod visceribus in occasionem constitutionis nostri corporis deponitur; varietatem vero perfectae substantiae quis poterit explicare sermone? Quis autem naturae communis hujuscemodi opus esse cognoscens, non possibile putet esse quod geritur?
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsum est in unũ reoigat ꝓprio generiᷤ
fonte coniungi: nullis ad commixtionẽ suã
interiectionib impeditũ. Tale quid arbitror
oportere: & circa conpositioẽm hominis a¬
nimaduertere. Mox enĩ a deo facultaᷤ fuerit
attributa. ultro sibi partes similes. ꝓpriis
miscebuntur partib. sine ulla difficultati
eius qui naturã reformare dignatur. Nã
& in his que nascuntur e terra. nullũ labo¬
rem naturę conspicimus: cũ triticũ aut ini¬
ne difficultate. Namq ultro congruens es¬
ca. de communi ad uniuscuiusq ꝓprieta¬
tem seminis transit. Si igit᷑ omnib & te¬
ta germinib communites humor exponit᷑.
ut unũqułq qł ꝑ eũ nutritur. io qđ sibi
competit. ad ꝓpria actͣbit augmenta. quid
prium. sicut in seminib accidit. adtrahat᷑
git᷑ ex his omnib possibile addiscere: nu¬
chil extra ea que nobis experientia ipsa
nota sunt. predicationẽ ipresurretionis ex¬

Expanded text:
dispersum est in unum redigat, proprio generi dispersum est in unum redigat, proprio generi fontem conjungi, nullis ad commixtionem suam interjectionibus irretitum. Tale quid arbitror oportere, et circa compositionem hominis animadvertere. Mox enim ut a Deo facultas fuerit attributa, ultro sibi partes similes propriis miscebuntur partibus, sine ulla difficultate ejus qui naturam reformare dignatur. Nam et in his quae nascuntur e terra nullum laborem naturae conspicimus, cum triticum, vel mine difficultate; namque ultro congruens esca de communi ad uniuscujusque proprietatem seminis transit. Si igitur omnibus e terra germinibus communiter humor exponitur, et unumquodque per eum nutritur, et quod sibi competit, ad propria trahit augmenta, quid roprium, sicut in seminibus accidit, attrahatur? Igitur ex omnibus possible est addiscere nihil extra ea quae nobis experientia ipsa nota sunt praedicationem resurrectionis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. Et qm̃ differentias spetiei. temperam̃toꝵ
qualitates quȩ mutantur efficiunt: temꝑatio
uero nichil aliud quã elem̃toꝵ est habitus.
elem̃ta autẽ dicimus. quȩ uniuerse condition
subiecta sunt: ex quib & humanũ corpus
subsistere ꝓfitemue: necessario speties ueluti
inpressa signaculo ꝑmanet anime. formãꝙ
ipam ex impressione susceptã. nullatenus
ignorat. Unde tempore resurrectionis. ea re¬
cipiet rursus in se: quȩ formȩ iꝑsi congru¬
erint. Congruunt autẽ illa: quȩcũq ab ini¬
tio spetiei ꝓbantur inserta. Ergo nebil extͣ
rationẽ uidetur: rursus ex communi ad sin¬
gułos redire qł suũ est. Dicit᷑ autt̃ & hyora¬
gyrum. qđ argentũ uiuum uulgus appel¬
lat si ꝑ prona atq purulenta loca fundat᷑.
in pilas minutissimas ꝑ tirrã diuior nec
ullis sibi concurrentib inuicẽ posse misce¬
ri. Si quis autẽ rursus id qđ multiplicites

Expanded text:
tinet; et quoniam differentias speciei temperamentorum tinet; et quoniam differentias speciei temperamentorum qualitates quae mutantur efficiunt, temperatio vero nihil aliud quam elementorum est habitus, elementa autem dicimus quae universae conditioni subjecta sunt, ex quibus et humanum corpus subsistere profitemur, necessario species veluti impressa signaculo permanet animae, formamque ipsam expressione susceptam nullatenus ignorat. Unde tempore resurrectionis ea recipiat rursus in se, quae formae ipsi congruerint, congruunt autem illa quaecunque ab initio speciei probantur esse inserta; ergo nihil extra rationem videtur, rursus ex communi ad singulos redire quod suum est. Dicitur autem uod argentum vivum vulgus appellat, si per prona ac pulverulenta loca fundatur in pilas minutissimas per terram dividi, nec illis concurrentibus invicem posse misceri. Si quis autem rursus id quod multipliciter
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid uero mutatione defluere. Corpus e¬
nĩ ꝑ increm̃ta. decrim̃taq mutatus: ueluti
uestes quasdã etates se induens consequentes.
Stat autẽ ꝑ om̃s has mutationes speties in¬
conuertibiliter. in se signa que sibi semel
a natura sunt impressa non deserens: quib
ꝑ uniuersas corporis mutationes. suã noticiã
retinet. Subtrahenda est autẽ huic tationi il¬
la permutatio: quȩ speciei aliqua occasio¬
ne contingit. Nam ueluti alienã quandã
ꝑsonã feditatẽ sumit speties: ꝑ quã lango¬
ris incõmoda sustinet. Qua ratione quadã
sublata sicuti a naama Rto. tił ab bis quos
euangelia restrunt rursus species quȩ sub
passione latebat. in suã noticiã ꝓcepta re¬
uertitur sospitate. Igit᷑ iuxta qd deo est si¬
milis. nulla mutatione flaus. atq conuer¬
titua s fixa ꝑmauet. io ip̃m semꝑ existens: sed̾m
quã reformatio nr̃a. diuinã similitudinẽ con¬

Expanded text:
aliud vero mutatione defluere. Corpus ealiud vero mutatione defluere. Corpus enim per incrementa detrimentaque mutatur, veluti vestes quasdam per aetates quasdam se induens consequentes; stat autem per omnes has mutationes species inconvertibiliter, in se signa quae sibi semel a natura sunt impressa non deserens, quibus per universas corporis mutationes suam notitiam retinet. Subtrahenda est autem huic rationi illa permutatio quae speciei aliqua occasione conjungitur; nam veluti alienam quamdam personam foeditatem sumit species, quam per languoris incommoda sustinet, qua ratione quadam sublata, sicut a Naaman Syro, vel ab his quos Evangelia referunt, rursus species quae sub passione latebat, in suam notitiam revertitur sospitate. Igitur, juxta id quod Deo est similis, nulla mutatione fluit atque convertitur, sed fixa permanet, idipsum semper existens, secundum quam reformatio nostra divinam similitudinem con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanens: discernatus ꝓprietatib singłoꝵ
Cũ igit᷑ anima cognatã atq ꝓpriam.rem. ad se¬
metip̃am rursus attraxerit. quis oro labor est.
ture concursione. ad ꝓpria quequȩ contendant:
Quod autẽ anime & post dissolutionẽ signa
quȩdã confirmationis nr̃e ꝑmaneant: osten¬
dit ula disputatio. quȩ apud inferos facta ẽ.
quando corporib iam sepulchro traditis. ani¬
mab inheserat quedã noticia corporalis. ꝑ qũã
& latarus agnosci. nec diues potuit ignorari.
Nichil igit᷑ extra rationẽ est: si credatus rus¬
sus ex cominuni ꝓprietatem resurgentib re¬
dire corporib. Et maxime id animaduertit.
qui naturã studiosius inuestigare curauerit.
Non enĩ ꝑ omnia fluunt. atq cõmutantua.
ea que nr̃a sunt: alioquin incõprehensibia
prorsus exsisterent. nullã stationẽ habentia.
ꝑ naturã. S diligentius explorata ratione
uidetur. toꝵ quȩ in nobis sunt aliquio stare:

Expanded text:
permanens discernatur proprietatibus singulorum. permanens discernatur proprietatibus singulorum. Cum igitur anima cognatam atque propriam rem ad semetipsam rursus attraxerit, quis, oro, labor divadam naturae concursione ad propria quaeque contendant? Quod autem animae et post resolutionem signa quaedam conformationis nostrae permaneant, ostendit illa disputatio quae apud inferos facta est, quando corporibus jam sepulturae traditis, animabus inhaeserat quaedam notitia corporalis, per quam et Lazarus agnosci, nec dives potuit ignorari. Nihil ergo extra rationem est, si credatur ex communi proprietate resurgentibus redire corporibus, et maxime id animadvertit qui naturam studiosius investigare curavit. Non enim per omnia fluunt atque commutantur ea quae nostra sunt; alioquin incomprehensibilia prorsus existerent, nullam stationem habentia per naturam. Sed diligentius explorata ratione, videtur eorum quae in nobis sunt aliquid stare,
Abbreviated transcription (Latin):
resolutis. iterũ ex cõmum ꝓpͥũ singłi integraai.
es forsitan ad elementa totiꝰ
mundi respitiens: difficile
putas flatũ nrm. ad cogna¬
tum elementũ aeris attrac
iterũ de cõmuni singulis qđ est ꝓpriũ pos¬
se restitui. ꝓinde tu uł exemplis huma¬
nis non cõgitas. hoc quoq diuine uirtu¬
tis fines. non posse transtendere: Uidistz
ꝓfecto alicubi in commorationib homi¬
nũ. omñe gregẽ simul in cõmunem pas¬
centem s cũ rursum grex ꝑ possessores ꝓptioᷤᷤ
duuditur. seu consuetudo locorum. seu signa pe¬
corib imposita. quod suũ est restituunt singłis.
Tale quid & de temerip̃o ꝑtranctansꝰ minime ab eo
qd̾ deceat aberrabis. Deniq cũ naturali uincło.
atq caritate circa corpus suũ. qđ in habitauit
anima cdetenta sit. in est ei latens quedã ꝑ¬
cõmixtionem. quã nunc habent inuicẽ affec¬
tio atq cognitio: ueluti a natura quibdã sig¬
nis impositis. ꝑ que communitas inconfusa

Expanded text:
resolutis, iterum ex communi proprium singulis integrari. Sed forsitan ad elementa totius mundi respiciens, difficile putas statum nostrum ad cognatum elementum aeris attractiterum de communi singulis quod est proprium posse restitui. Proinde tu vel exemplis humanis non cogitas hoc quoque divinae virtutis fines non posse transcendere. Vidisti profecto alicubi in commorationibus hominum communem gregem simul in commune pascentem, sed cum rursus grex per possessores dividitur proprios, seu consuetudo locorum, seu signa pecoribus imposita, quod suum est restituit singulis: tale quid et de temetipso pertractans, minime ab eo quod decet aberrabis. Denique cum naturali vinculo atque charitate circa corpus suum quod inhabitavit anima detenta sit, inest ei latens quaedam permixtio quam nunc habent invicem affectio quaedam atque cognitio, veluti a natura quibusdam signis impositis, per quae communitas inconfusa
Abbreviated transcription (Latin):
lata sunt.: in instrum̃to sensuũ esse declaran¬
tus. Huiusmodi quippe. uitã quidẽ nr̃am
non continent: quia & deficientib ex hiᷤᷤ
sepe numero quib dã uita nichilominus
subest homini: s inpossibile est sine istis
effectib uitã suauissimã continesi. Tertia
quoq diuisionis intentio. consequentea res¬
picit ad successionis offitia. Sunt autẽ &

Expanded text:
lata sunt, instrumentum sensuum esse declaranlata sunt, instrumentum sensuum esse declarantur. Hujusmodi quippe vitam quidem nostram non continent, quia et deficientibus ex his saepenumero quibusdam, nihilominus subest homini; sed impossibile est sine istis effectibus vitam suavissimam contineri. Tertia quoque divisionis intentio consequenter respicit ad successionis officia. Sunt autem et
Abbreviated transcription (Latin):
quid effecta sint uniuersa corporis menbra.
interius atq exterius. contemplati sunt &e a¬
luis retulerunt: ita ut suffiuens hinc huma¬
nȩ institutionis cognitio studiosis existeret.
Si quis autẽ de his ꝑquitit a nobis: ꝑfec̾to e
magisteriũ ꝑtebebit eccłia. Hȩc eñi spititali¬
um lex est omũ. sicut dñs ait. ut alicnoꝵ uo¬
cem ñ audiant. Unde sermonẽ de his breui¬
tes afferamus. Tria quedã de natura corporis
intesligenda ꝑcepimus: quoꝵ grã singula
quȩ in nobis sunt constituta esse cernunt᷑.
Quȩdã nãq ꝓptes uitã. quȩdã uero ꝓpter bo¬
nã uitã. quȩdã ad successionẽ postentatis o¬
portune formata sunt. Quȩcũq gͥ in nobis
talia uidentur. sine quib bumãna neque¬
at uita subsistere: hȩc in trib item partib
esse sentimus. idest in cerebto & corde ce ieco¬
it. Quecũq uero in augmentũ bonoꝵ laa¬
gitate naturȩ ad bene uinendũ homini col¬

Expanded text:
quod effectus in universa corporis membrorum interius et exterius contemplati sunt, et aliis retulerunt, ita ut sufficiens huic humanae institutioni cognitio studiosius existeret. Si quis autem de his perquirit de nobis, profecto ei magisterium praebebit Ecclesia. Haec enim spiritualium lex est ovium, sicut Dominus ait, ut alienorum vocem non audiant. Unde sermonem breviter afferamus. Tria quaedam de natura corporis intelligenda percepimus, quorum gratia singula quae in nobis sunt constituta esse cernuntur. Quaedam namque propter vitam, quaedam vero propter bonam vitam, quaedam ad successionem posteritatis opportune formata sunt. Quaecunque igitur in nobis talia dentur, sine quibus humana nequeat vita subsistere, haec in tribus item partibus esse sentimus, id est in cerebro et corde et jecore; quaecunque vero in augmentum bonorum largitate naturae ad bene vivendum homini col
Abbreviated transcription (Latin):
cultã tam̃ uiuidã qualitatẽ conseruant ł alem
uero uimi atq potentiã. ñ confeit terra quȩ con
senet uelut a semetip̃a extrisecus largiens. ali¬
oquin & mortua ligna facetet germinare. seo
qđ ast infitum ꝓducit ad lucẽ amore suo in mo¬
dum nutricis qđ plantatũ est in radicẽ ac
medullam. & corticem. ramosq ꝑficiens. Qd̃
nequisset fieri: nisi aliqua conserta esset po¬
tentia naturalis. quȩ cognatã &e congruã ex ad¬
iacentib alimoniã trahens. uirgultũ aut arbo¬
rem. aut spicã uł aliquid ex huiusmodi re
lis. potius que de corporũ constructione
matione. unusquisq a se¬
metip̃o doceatur. ex quib
intelligit &e niuit & sentit.
natura ꝓpriam habens magistrã: tam̃ ex li¬
bris sapͣientũ qui ista studiosius scrutati st̃.
fasẽ umilisa diligent᷑ adoisd̾e. Non nulli nãq qua¬
lites positiones habeant singula. quȩ in nob

Expanded text:
amen mundam qualitatem conservant; talem vero vim atque potentiam non confert terra quae continet, terra velut a semet extrinsecus largiens; alioquin et mortua ligna faceret germinare: sed quod est insitum producit ad lucem amore suo in modum nutricis quod plantatum est in radice ad medullam et corticem ramosque perficiens: quod nequisset fieri, nisi aliqua conserta esset potentia naturalis, quae cognatam et congruam ex adjacentibus alimoniam trahens, virgultum aut arborem aut spicam vel aliquid ex hujusmodi reblis, potiusque de corporum constructione,rmatione unusquisque a semetipso doceatur, ex quibus intelligit et vivit et sentit, naturam propriam habens magistram, tamen et ex libris sapientum, qui ista studiosius scrutati sunt, fas est diligenter addiscere. Nonnulli namque qualiter positionis habeant singula quae
Abbreviated transcription (Latin):
esceret a graui labore. Ille autem respondit eis.
Credite michi filii quia abraham penitebit
dim indent magna et preclara dona dei. cur̾ am

Expanded text:
esceret a gravi labore, ille autem respondit eis: Credite mihi, filii, quod Abraham poenitebit, cum viderit magna et praeclara dona Dei, quod am
Abbreviated transcription (Latin):
ari. sicut oliua. uel pinus. alia sempiter¬
nis induta folus esse precepit. ut palmã
quib ex principali germinatione perceptis.
usq ad extremũ finem credit᷑ esse. contenta.
Illud quoq considera. quomͦ arbor ea. quȩ mi¬
rice nominatur. uelud ambigui generis est.
quippe quȩ non minus. locis humidiorib
gulto prudenter equiperat. Germinet t̾ra.
Igit᷑ parua ista preceptio. cogit eã uires ꝓpri¬
formandũ genus herbarũ. seminũ. lignoꝵq
ꝓducere. Nam sicut turbo pineus. ictu prio¬
ris uerberis incitatus. curuatis spatiis gy¬
ros explicat tortuosos. acutoq fundamine. semel
defixus semetipse circũfrat: ita naturȩ rõ.
ex priore dei mandato. sortita principium
ꝑ omne transit euũ. donec ad cominuẽ t̾¬
minũ. finemq ꝑueniat. Ad quẽ nos qͦq
bonoꝵ operũ repleci fructib ꝓperemus.
ut plantati in domo dñi. floreamus in au¬

Expanded text:
ari, sicut est oliva vel pinus; alia sempiterari, sicut est oliva vel pinus; alia sempiternis induta foliis esse praecipit, ut palmam, quibus ex principali germinatione perceptis usque ad extremum finem creditur esse contenta. Illud quoque considera, quomodo arbor ea quae myrice nominatur, velut ambigui generis est, quippe quae non minus locis humidioribusgulto prudenter aequiparat. 10. Germinet terra. Igitur parva ista praeceptio cogit eam vires propriformandum genus herbarum, seminum lignorumque producere. Nam sicut turbe pineus, ictu prioris verberis incitatus, curvatis spatiis gyros explicat tortuosos, acutoque fundamine semel defixus semetipse circumfert; ita naturae ratio ex priore Dei mandato sortita principium, per omne transit aevum, donec ad communem terminum finemque perveniat. Ad quem nos quoque bonorum operum repleti fructibus properemus, ut plantati in domo Domini, floreamus in au
Abbreviated transcription (Latin):
preceptũ est datum: iuga montiũ arbori¬
bus comantia crebrescebant. horci cerneban¬
tus exculti: ripe fluminũ diuersis fron¬
diũ generib replebantur. Quarũ quȩdã
disposite sunt mensas exornare morta.¬
litim. non nullȩ pabula prebrere pecu¬
did. aliȩ medicandi usib aptantur.
Sut carptim dicam. quȩcũq nobis
experientia rerũ diuturna congessit.
undiq necessaria colligens: hec uelocis¬
stine dispensacio conditoris. ab initio fu¬
tura ꝓspitiens. generari constituit. Sec
tu cũ uideris domestica. siluestria. terre¬
na. aquaria. florea: maiorẽ recognosce
ꝑ minia. ita tam̃. ut aminirationi ꝓpriȩ
dilectionem creatoris aditias. inquirendo
quẽadmodũ certa lignoꝵ facit semꝑ eẽ
mrentia. non nulla quȩ nudant᷑ hiberno
rursus eorũ quȩ semꝑ uirentia sunc. qͥ¬
dam solent folia mutare latenter. ut per
boc nũquã possint ꝓpriis frondib spoli¬

Expanded text:
praeceptum est datum, juga montium arboripraeceptum est datum, juga montium arboribus comantia crebrescebant, horti cernebantur exculti, ripae fluminum diversis frondium generibus replebantur. Quarum quaedam dispositae sunt mensas exornare mortalium, nonnullae pabula praebere pecudibus, aliae medicandi usibus aptantur; et, ut carptim dicam, quaecunque nobis experientia rerum diuturna congessit, undique necessaria colligens, haec velocissime dispensatio Conditoris, ab initio futura prospiciens generari constituit. Sed tu cum videris domestica, silvestria terrena, aquaria, florea, majorem recognosce per minima, ita tamen ut admirationi propriae dilectionem Creatoris adjicias, inquirendo quemadmodum certa lignorum facit semper esse virentia, nonnulla quae nudantur hyberno, et rursus eorum quae semper virentia sunt, quaedam solent folia mutare latenter, ut per hoc nunquam possint propriis frondibus spoli
Abbreviated transcription (Latin):
corneis pomis. stipticus & durus efficit᷑: in
terebinto aut̃ uel nuce. mollem recipit. pͥn¬
guẽq substantiã. S cur longinqͣ ꝓsequi¬
mur. cũ una in eademq ficu. modo amarissi¬
mus sit humor in succo. modo dulcissimus
fructu. in uite aut̃ sit acerbus cũ germi¬
nat. suauis in uua matura: Colorũ quoq
quantas dicas esse discretiones: Deniq si
quando florea rura respexeris. uidebis eun-¬
dem liquorem. quom puniceus quidẽ ha¬
betuꝵ. in hoc flore. purpureus. aut̃ uel
cundidus. uel aurosus in alio. maiorẽq rur¬
s odoris differentiã. quã colorts ostendit.
Siam sentio michi sermonẽ in iimensa
spatia contemplationis auiditate ꝓserꝑe.
Qũe nisi uinctum ad necessitatẽ creaturȩ
redegero. dies me ꝓꝓfecto deficiet. magni¬
sicam uobis sapientiã. ex minorũ compa¬
ratione pandentem. Germinet terra lig¬
dum fructuosum. faciens frudtũ. Mox ut

Expanded text:
corneis pomis, stipticus et durus efficitur; in corneis pomis, stipticus et durus efficitur; in terebintho autem vel nuce, mollem recipit pinguemque substantiam. 9. Sed cur longinqua prosequimur, cum in una eademque ficu, modo amarissimus sit humor in succo, modo dulcissimus in fructu, in vite autem sit acerbus cum germinat, suavis in uva matura? Colorum quoque quantas dicas esse discretiones? Denique si quando florea rura respexeris, videbis eumdem iquorem, quomodo puniceus quidem habetur in hoc flore, purpureus autem vel candidus, vel aurosus in alio, majoremque rursus odoris differentiam, quam coloris ostendit. Sed jam sentio mihi sermonem in immensa spatia contemplationis aviditate proserpere. Quem nisi vinctum ad necessitatem creaturae redegero, dies me profecto deficiet, magnificam vobis sapientiam, ex minorum comparatione pandentem. Germinet terra lignum fructuosum faciens fructum. Mox ut
Abbreviated transcription (Latin):
dam ligni. more lapidis obdurata. Cuiꝰ rei
testimonio sunc surculi. uel musculȩ parue
quȩ considentes. in electri manantis succo.
cũ gelaretur heserunt. Et omnino de eoꝵ
qualitatib. nisi qui exꝑiendo doctus fueri.
plenã rationẽ ꝓferre non poterit: quomͦ ite¬
rum ex ipso humore: uitis quidẽ uinũ gene¬
rat. olea oleũ. Et non solũ hoc mirabile est.
quia dulcis hic. & ibi pinguis efficitm: s
qd in ipsis fructib multiplex ad modũ sa¬
poris mutatione demonstrat᷑. Alia est enĩ
dulcedinis qualitas in uua. alia in maloalu
in ficu. alia in cdactilo. uolo itaq adhuc hoc
enucleatius examinare negotiũ: quomͦ la¬
bioꝵ sensui. gustuq placidissimus uidet᷑
humor. cũ in quibdã pomis allata maturi¬
tate dulcescit. in aliis acerbus habrt᷑. & an¬
xius cũ acescit. Contristat aut̃ senstĩ ꝑ ami¬
titudinem miniã : cũ se in absinthio. uel in
sramonia diffuderit. In quernis uero. uel in

Expanded text:
dam ligni, more lapidis obdurata. Cujus rei dam ligni, more lapidis obdurata. Cujus rei testimonio sunt surculi, vel musculae parvae, quae considentes in electri manantis succo, cum gelaretur haeserunt. Et omnino de eorum qualitatibus, nisi qui experiendo doctus fuerit, plenam rationem proferre non poterit: quomodo iterum ex ipso humore, vitis quidem vinum generat, olea oleum. Et non solum hoc mirabile est, quia dulcis hic, et ibi pinguis efficitur: sed quod in ipsis fructibus multiplex admodum saporis mutatione demonstratur. Alia est enim dulcedinis qualitas in uva, alia in malo, alia in ficu, alia in dactylo. Volo itaque te adhuc hoc enucleatius examinare negotium; quomodo labiorum sensui, gustuique placidissimus videtur humor, cum in quibusdam pomis allata maturitate dulcescit, in aliis acerbus habetur et anxius cum acescit. Contristat autem sensum per amaritudinem nimiam: cum se in absynthio vel in scamonia diffuderit. In quernis vero, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
itaq fortuitũ. nicbil inrationabile factũ ui¬
demus. Est in omnib inẽffabilis quȩdã mi¬
randaq sapientia. Quȩ auł mens. aut cuiꝰ
facundia. sufficiet comprehendere cunctas
subtiliter. ut & comtemplari ꝓprietates uale¬
at. & discernere differentias singłoꝵ. uel la¬
tentiũ penitus causatũ secreta. rimari. quo¬
modo unus idemq humor. ꝑ arbustoꝵ radi¬
ces attractlis in officia numerosa disꝑgitui
aliter ipsam radicem nutriens. alitea cortu
aliter trũcum. & aliter medullã. & quomͦ
nunc folium fit. nunc in palmites. ramosq
formatur. & fudib prebet alim̃ta crescen¬
di: Lacrimas ȩtiã quasdã ꝑ ramos. eadem
fundit materia quarũ quanta sit inter se
differentia. quis poterit explicare: Alia t̃
enĩ lacrima scini. alius balsami succus. alius
eçiã de egyptiis. libicisq ferulis sudor emanat
Fama est quoq qd delectrũ lacrima sit cuius¬

Expanded text:
itaque fortuitum, nihil irrationabile factum viitaque fortuitum, nihil irrationabile factum videmus. Est in omnibus ineffabilis quaedam mirandaque sapientia. Quae autem mens aut cujus facundia sufficiet comprehendere cuncta subtiliter, ut et contemplari proprietates valeat, et discernere differentias singulorum, vel latentium penitus causarum secreta rimari? Quomodo unus idemque humor per arbustorum radices attractus, in officia numerosa dispergitur, aliter ipsam radicem nutriens, aliter corticem, aliter truncum, et aliter medullam? et quomodo nunc folium fit, nunc in palmites ramosque formatur, et fructibus praebet alimenta crescendi? Lacrymas etiam quasdam per ramos eadem fundit materia, quarum quanta sit inter se differentia quis poterit explicare? Alia est enim lacryma schini, alius balsami succus, alius etiam de Aegyptiis Libycisque ferulis sudor emanat. Fama est quoque quod electrum lacryma sit cujus