comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõnici potest. tunc stabat. cũ reue¬
lationis p̾sagiũ meruit: tũc in
aliqua forte culpa iacebat. cũ dis¬
crimen incurrit. In lubrico siqͥ¬
dem positi repente ꝓlabimur: &
nũc mundi sub momento tẽporiᷤᷤ
inqͥnam᷑. Unde & illud nunc ad
memoriã redit: qd in beneuen¬
tana olim urbe constitutũ audi¬
re me contigit. Princeps de
tate missarũ indesinent̾ assiduỹ¬
excolebat. Qui cũ cotidie sacris
misteriis reuerent᷑ in sisteret: ane
dñi ex consuetudine ueniebat. et
uidente pͥncipe sacram̃tũ dñuae
poris ex offerentis manib assumi¬
bat.S o criminalis uite huiꝰ lubi¬
ca & incerta condicio. Nam qͥ angi¬
cis fruebat᷑ obsequiis: infede luris¬
rie uoraginẽ repente ꝓlapsus est
Quid plura: Peragendi inisteriis¬

Expanded text:
conjici potest, tunc 451 stabat, cum reveconjici potest, tunc 451 stabat, cum revelationis praesagium meruit; tunc in aliqua forte culpa jacebat, cum discrimen incurrit. In lubrico siquidem positi, repente prolabimur; et nunc mundi sub momento temporis inquinamur. Unde et illud nunc ad memoriam redit, quod in Beneventana olim urbe constitutum audire me contigit. Princeps dentate missarum indesinenter assiduum. Qui dum quotidie sacris mysteriis reverenter insisteret, angelus Domini ex consuetudine veniebat, et vidente principe, sacramentum Dominici corporis ex offerentis manibus assumebat. Sed, o ruinalis vitae hujus lubrica et incerta conditio! nam qui angelicis fruebatur mundis obsequiis, in foedae luxuriae voraginem repente prolapsus est. Quid plura? Peragendi sacri mys
Abbreviated transcription (Latin):
ad cruciandos impios hoc pre
fauilla dissiliens in quolibet
membro. uel ad mom̃ĩtũ tolera¬
ri ñ possit. ultrices flãme mise¬
ros hoĩes hinc egredientes absor¬
beant. & infinite patens uorax
gehenna concludat. Ex quibꝰ ni¬
mirũ suppeditat animꝰ plura e¬
loqui: nisi me ꝓhiberet epistola¬
re cõpendiũ duitiꝰ imniorari. Ex
qua tam̃ occasione quidd̃a ñc̃ re¬
dit in mentẽ: qd̾ ñ piget breuit̾
annotare. Duo uiri de pͥmo¬
rib fauentine ciuitatis ex hoc
scło ante ñ paruũ tẽpus egressi.
cuidã diacono simul apparuere
ꝑ uisũ. Qui nimirũ ferreis casu¬
lis in morẽ sacerdotũ talotenuᷤᷤ
adima defluentib uidebantur
induti. Percunctante autẽ diaco¬
no. utrum ne inqͥt uos qui in illa
uita estis iugit̾ dnm̃ benedicitis:
responder̃t. Nos qui apd̃ inferos
et̾no igne cruciamur: nunꝙͣ bene¬
dicimus dñm. Plane qd̃ sollici¬
tudinis mee pondꝰ accumulat.
frat̃ ille cuiꝰ ante meminimꝰ ut

Expanded text:
ad cruciandos impios hoc prae ad cruciandos impios hoc prae favilla dissiliens, in quolibet membro, vel ad momentum tolerari non possit, ultrices flammae miseros homines hinc egredientes absorbeant, et infinite patens vorax gehenna concludat. Ex quibus nimirum plura suppeditat animus eloqui, nisi me prohiberet epistolare compendium diutius immorari. Ex qua tamen occasione quiddam nunc redit in mentem, quod non piget breviter adnotare. Duo viri de primoribus Faventinae civitatis ex hoc saeculo ante non parvum tempus egressi, cuidam diacono simul apparuere per visum, qui nimirum ferreis casulis in more sacerdotum talotenus ad ima defluentibus videbantur induti. Percunctatus autem diaconus, utrumne, inquit, vos, qui in illa vita estis, jugiter Dominum benedicitis? Responderunt: Nos, qui apud inferos aeterno igne cruciamur, nunquam benedicimus Dominum. Plane, quod sollicitudinis meae pondus accumulat, et frater ille, cujus ante meminimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
committens. qͥd deo de se placeat. ĩ¬
motꝰ expectat. Ignis gͦ. globis in
& monasteriũ. heu tedet dicere.
ipsũq seruũ dei cũ tota sua cel¬
lula conflagrauit. Qd̃ ꝓfecto dei
iudiciũ ñ tam discutiendũ ẽ. ꝗͣ
timendũ. Quis enĩ humane m̃tis
intiutꝰ diuinoꝵ iudicioꝵ ualet
penetrare abyssũ. cũ sit utiq ter¬
ribilis suꝑ filios hominũ: Quis
enĩ credere potuisset ut is qui
ꝑ reuelationẽ meruit agnoscere
periture urbis exictũ. semetiplỹ
ignoraret flãmis simul atrocib
exurendũ: Hec gͥ & his similia
cũ mte considero. cũ subtili me¬
ditatione ꝑtracto: dũ qͥd michi
adhuc ĩmineat nescio. treme¬
factus certe totis uiscerib obstu¬
pesco. Moxq ad lacrimas redeo:
& si fletus aliqͣndo p̃cordis du¬
ritia ñ erũpit: mens tam̃ ipsa
pe quale sit insatiabilib subia¬
rabilib int̾esse. in morte uiuere.
in ignib habitare. Illud etiã qͦmͦ

Expanded text:
committens, quid Deo de se placeat imcommittens, quid Deo de se placeat immotus exspectat. Ignis ergo globis in et monasterium, heu! taedet dicere, ipsumque servum Dei cum tota sua cellula conflagravit. Quod profecto Dei judicium non tam discutiendum est quam timendum. Quis enim humanae mentis intuitus divinorum judiciorum penetrare valet abyssum, cuiliis super filios hominum? Quis enim credere potuisset, ut is, qui per revelationem meruit agnoscere periturae urbis excidium, semetipsum ignoraret flammis simul atrocibus exurendum? Haec igitur et his similia cum mente considero, cum subtili meditatione pertracto, dum quid mihi adhuc immineat, nescio; tremefactis certe totis visceribus obstupesco; moxque ad lacrymas redeo, et si fletus aliquando prae cordis duritia non erumpit, mens tamen ipsape quale sit insatiabilibus subjarabilibus interesse, in morte vivere, in ignibus habitare. Illud etiam, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
acła contigit ut e̾ẽt in quadã
sutonũ urbe seruus dei sc̃e ꝯ¬
usationis & bone fame: qͥ uixta
monasteriũ in cellula morabat᷑.
huic sane reuelatũ ẽ. quia nisi
popłs ꝑ penitentiã q̃ntotiꝰ se
asua prauitate cõpesceret: in¬
fn triginta dies tota eoꝵ ciui.¬
tis incendio subiaceret. Qui ni¬
mirũ usionis sue misteriũ ñ
solũ ep̃o ciuitatis innotuit: sed
rauit. Illi autẽ in prauitatis
sue malicia ꝑdurantes. uirum
aei arbitrati st̃ delirare: & in¬
tentatas dei minas om̃ino par¬
ipencentes dedignati sunt
sua facta corrig̾e. Porro uir di
ỹciosiora queq monasterii u¬
bet in recessus abditos conuehi.
it possent ab ignib illibata ser¬
uari. Quid u̾bis inimoror: Tandẽ
lugubris ille dies aduenit: et a
septẽ urbis regionib ultor ignis
exorit᷑. Et ecce monachi ad serui
dei cellulam auxie ꝓruunt: eũꝙ
imnunente ꝑiculo non segniter
exire deposcunt. Ille autẽ reciisat
omnino: diuinoq iudicio cuncta

Expanded text:
 ut esset in quadam Teutonicorum urbe servus Dei sanctae conversationis, et bonae famae, qui juxta monasterium in cellula morabatur. Huic sane revelatum est, quia nisi populus per poenitentiam quantocius se a sua pravitate compesceret, infra triginta dies tota eorum civitas incendio subjaceret. Qui nimirum visionis suae mysterium non solum episcopo civitatis innotuit, sed ravit. Illi autem in pravitatis suae malitia perdurantes, virum Dei arbitrati sunt delirare, et intentatas Dei minas omnino parvipendentes, dedignati sunt sua facta corrigere. Porro vir Dei pretiosiora quaeque monasterii jubet in recessus abditos convehi, ubi possent ab ignibus illibata servari. Quid verbis immoror? Tandem lugubris ille dies advenit, et a septem urbis regionibus ultor ignis exoritur. Et ecce monachi ad servi Dei cellulam anxie proruunt, eumque imminente periculo, non segniter exire deposcunt. Ille autem recusat omnino, divinoque judicio cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
faciens scutũ: ait aliud eẽ scacũ
aliud aleam. Aleas gͦ auctoritas
illa ꝓhibuit: scacos uͦ tacendo e¬
concessit. Ad quod ego. Scacũ inõ
script᷑a ñ ponit: s utriusq budi
genꝰ. alee noĩe cõprehendit. Quap
dũ alea ꝓhibetur. & nominatim
de scaco nil dr̃: constat ꝓculdu
animi ⁊ ꝑspicacis ingenii. rebd¬
tis rationib humilit̃ acquieut
culpã nullatenꝰ iterandã certap¬
licitatione constituit: in iungl
penitentiã postulauit. Cui mo
p̃cepi ut ter psalteriũ meditande
ꝑcurrens. ac duodecĩ pauꝑũ pe¬
des sub totidẽ̾ nũmismatũ ero¬
gatione eoꝵq recreatione laua¬
ret. hac scilicet ratio̾e ꝑspecta:
ut qm̃ hec culpa manib potis¬
simũ & sermone cõmittitur.l¬
nando pauꝑũ pedes. suas potius
a culpe contagio manꝰ ab luera
&e inprimens alienis uestigiis

Expanded text:
faciens scutum, ait: aliud scacchum faciens scutum, ait: aliud scacchum esse, aliud aleam. Aleas ergo auctoritas illa prohibuit, scacchos vero tacendo concessit. Ad quod ego: Scacchum, inquam, Scriptura non ponit; sed utriusque ludi genus aleae nomine comprehendit. Quapropter dum alea prohibetur, et nominatim de scaccho nihil dicitur, constat procul duanimi, perspicacis ingenii, redditis rationibus humiliter acquievit, culpam nullatenus iterandam certa pollicitatione constituit, injungi sibi poenitentiam postulavit. Cui mox praecepi ut ter psalterium meditando percurreret, ac duodecim pauperum pedes sub totidem numismatum erogatione eorumque recreatione lavaret. Hac scilicet ratione perspecta, ut quoniam haec culpa cum manibus potissimum, et sermone committitur, lavando pauperum pedes, suas potius a culpae contagio manus ablueret: et imprimens alienis vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
rentine ciuitatis ep̃o contigerit
recolo: alienũ ẽẽ ab edificatione
ñ credo. Dũ aliqͣndo ibi ẽẽm coneᷤ
itin̾is: uesꝑtinũ tandẽ subeuntẽ
hospiciũ. ego me in p̾sbit̾i cellã
semoui. Is autẽ in spaciosa domo
cũ cõmeantiũ turba resedit. Mane
autẽ facto. a meo mͥ agasone sig¬
nificatũ ẽ. qͦd p̃dictus ep̃c ludo
uelut saguta cor meũ acutissime
pupugit: & indignatiõis uulnꝰ
inflixit. Hora autẽ que mͥ uide¬
manu uirgas exero: plagas in¬
figere quero: si sit qͥ terga subicrat.
Et ille. Inferat᷑ in qͥt culpa: nor
recus abit᷑ penitentia. Recte nri
quã: Tuiq erat officii uespru
scacoꝵ uanitate colludere. ema¬
nũ dñici corporis oblatricẽ. linma
legi ludibrii contaminatiõe ted¬
re.p̾sertim cũ canonica deceru
auctoritas. ut aleatores ep̃i ddepor¬
tur: & qͥd ꝓdest ei quẽ efficacite
auctoritas dãpnat. etiã si iudicũ
extrinsecus ñ accedat: Ille auũ
diu̾sitate nominũ defensiõis sib

Expanded text:
rentinae sedis episcopo contigerit, recolo, alienum esse ab aedificatione non credo. Dum aliquando sibi essem comes itineris, vespertinum tandem subeuntes hospitium, ego me in presbyteri cellam semovi; is autem in spatiosa domo cum commeantium turba resedit. Mane autem facto, a meo mihi Agasone significatum est, quod praedictus episcopus ludo velut sagitta, cor meum acutissime pupugit, et indignationis vulnus inflixit. Hora autem, quae mihi videmanu virgas exero, plagas infigere quaero si sit qui terga subjiciat. Et ille, inferatur, inquit, culpa, non recusabitur poenitentia. Rectene, inquam, tuique erat officii, vespere in scacchorum vanitate colludere, et manum Dominici corporis oblatricem, linguam legi ludibrii contaminatione foedare? Praesertim cum canonica decernat auctoritas, ut aleatores episcopi deponantur. Et quid prodest ei, quem efficaciter auctoritas damnat, etiam si judicium extrinsecus non accedat. Ille autem ex diversitate nominum, defensionis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias epulaturꝰ accedam: tha¬
lamos auro gẽmuisq radiantibꝰ
addornatos uidere desidero: nup¬
tialib saginari dapib auidissi¬
me concupisco. Undiq gͦ mystica
deferantur exenia: ꝓphetica si¬
mul ⁊ apłica ñ desint tã excel¬
lentib nuptiis ornam̃ta. Euan¬
gelicus itaq nr ysaias. iã ꝓcedat
ad mediũ. & munificꝰ exhibeat
qđ parauit: ornatũ iudelicet cal¬
ciamentoꝵ. lunulas. torqueᷤ atq
monilia᷑ armillas ⁊ mitras. dis¬
criminalia & periscelidas: mu¬
renulas & ol factoriola. inaureᷤᷤ
& anulos. & gẽmas in fronte pen¬
dentes : mutatoria ⁊ pallia. lin¬
teamina. acus ⁊ specula. & sindo¬
nes: uittas atq theristrã. Hec gͥ
omĩa sp̃italib conferenda sunt
nuptiis: & noue sponse diligeñ
aptanda quo ueri sponsi placere
possit obtutib. His nimirũ in¬
tulis uenustata. hac ornam̃torũ
erat uarietate cõposita regina
illa: quã psalmista contẽplatus
aiebat. Aftiat regina a dextris

Expanded text:
nuptias epulaturus accedo, thalamos auro gemmisque radiantibus adornatos videre desidero; nuptialibus saginari daptbus avidissime concupisco. Undique igitur mystica deferantur xenia; prophetica simul et apostolica non desint tam excellentibus nuptiis ornamenta. Evangelicus itaque noster Isaias jam procedat ad medium, et munificus exhibeat quod paravit, ornatum videlicet calceamentorum, lunulas, torques atque monilia, armillas et mitras, discriminalia et periscelidas, murenulas et olfactoriola, inaures et annulos et gemmas in fronte pendentes, mutatoria et pallia et linteamina, acus et specula et sindones, vittas atque theristra. Haec igitur omnia spiritualibus conferenda sunt nuptiis, ac novae sponsae diligenter aptanda, quo veri Sponsi placere possit obtutibus. His nimirum infulis venustata, hac ornamentorum erat varietate composita regina illa, quam Psalmista contemplatus, aiebat: « Astitit regina a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtii a ꝓprii pontificatꝰ arce re¬
udtre. Ecce dilectissimi dũ ube¬
rioris uob̾ eloquii u̾ba ꝓtraxi: e¬
pstolaris regulã breuitatis of¬
tendi. Siqͥs gͥ me laciniose uelit
piritatis arguere. potiꝰ arguat ĩ
patientẽ silentii caritatẽ. Nec igno¬
rt qͥa illic ẽ succincta ꝓlixitas. uͥ
siestili currentis scͥptor extendit
articulũ. ut tam̃ totũ pleni pectori
ñ explicet uotũ. Stephanũ qͦ quẽ
int᷑ primos in inͣte gestamꝰ amicos.
m epłe calce sub nectimꝰ: utq me¬
moris ñ sit immemor obsecramꝰ.
Ille miserũ petrũ de manib eru¬
at hildebrandi: ad cuiꝰ imꝑiũ mag¬
no petro patuit carcer herodis.:¬

Expanded text:
 proprii pontificatus arce recedere. Ecce, dilectissimi, dum uberioris vobis alloquii verba protraxi, epistolaris regulam brevitatis offendi. Si quis igitur me laciniosae velit prolixitatis arguere, arguat potius impatientem silentii charitatem: nec ignoret, quia illic est succincta prolixitas, ubi sic styli currentis scriptor extendit articulum, ut tamen totum pleni pectoris non explicet votum. Stephanum quoque, quem inter primos in mente gestamus amicos, in epistolae calce subnectimus, utque memoris non sit immemor obsecramus. Ille miserum Petrum de manibus eruat Hildebrandi, ad cujus imperium magno Petro patuit carcer Herodis.
Abbreviated transcription (Latin):
airitimiꝰ. ut liquido pateat. qͥa in
boc iute mortalis itinere gradien¬
tib multe supponunt᷑ insidie. di¬
uersa occultꝰ hostis scandala con¬
uert. niulta iuscaria struit. plureᷤ
laqueos atq tendiculas antepo¬
rationis latentium insidiarũ la¬
queis ex pedire: Peponenda ÷ gͦ
sarcina. quã bauilare ñ possumꝰ᷑.
Meliuisq ẽ pondꝰ abicere: quã cũ
derim̃to dñi cuiꝰ sũ seruus. fractis

Expanded text:
dixerim, ut liquido pateat, quia in hoc vitae mortalis itinere gradientibus multae supponuntur insidiae, diversa occultus hostis scandala contegit, multa viscaria struit, plures laqueos atque tendiculas nocaptiosis latentium insidiarum laqueis expedire? Deponenda est ergo sarcina, quam bajulare non possum: meliusque est pondus abjicere, quam cum detrimento Domini, cujus sum servus, fracti
Abbreviated transcription (Latin):
noisti uit quietis portũ inqoẽ
desera & spumantes ꝓcellarũ
ainulos. confragosa uolumina
im uoraginẽ denuo sulcare
cutendã. Quã uis enĩ ego mi
sorile sit sc̃s: quia tam̃ patet¬
n quodã mͦ cũ samuele causa.

Expanded text:
sti, ut quietis portum, in quedeseram, et spumantes procellarum cumulos, confragola volumina, Scyllaeam voraginem denuo sulcare contendam. Quamvis enim ego miser, et ille sit sanctus; quia tamen par mihi quodammodo cum Samuele sit
Abbreviated transcription (Latin):
aquasla monachus ille dticeba¬
ilausii ocłis securꝰ incedet das
ousui hostis la queos ñ aeudit.
in post modũ hic in luxurie
uoraginẽ corruit: & qui eateno
uagne reuerentie princrpi ac ei¬
mi fuerat habit᷑: publice uirgis

Expanded text:
alias quasdam monachus ille dicebaclausis oculis securus incedit, et versuti hostis laqueos non attendit. Nam postmodum hic in luxuriae voraginem corruit, et qui eatenus magnae reverentiae principi, ac civibus fuerat habitus, publice virgis
Abbreviated transcription (Latin):
comitib contigisse narrauitꝰ. qͥd
cũ itineris labore defessi secus
uiã nocte quiescerent: repente la
terribilis dormientib suꝑuenit
Presbiter autẽ pie opinionis ⁊ ho¬
neste uite. qui etiã quater iam al
dominice sepulture uisitatione
redierat. sociis undiq circũfusis
medius quiescebat. Irruens igĩ
im manis bestia nemuiẽ ex hiisꝗ
priꝰ sibi occurrerant aitigit: s ce¬
teros suꝑsiliens & tanqͣm ꝓ iecti
ligna contẽpnens. solũ presbitira
uats sociis audientib horra¬
alit mugiente subeto euora¬
urunt: & euestigio conuiatores
uulq ad tiurriae quã itre¬

Expanded text:
comitibus contigisse narravit; quia comitibus contigisse narravit; quia cum itineris labore defessi, secus viam nocte quiescerent, repente leo terribilis dormientibus supervenit. Presbyter autem piae opinionis, et honestae vitae, qui etiam quater jam a Dominicae sepulturae visitatione redierat, sociis undique circumfusis medius quiescebat. Irruens igitur immanis bestia, neminem ex his qui sibi prius occurrerant, tetigit; sed caeteros supersiliens, et tanquam projecta ligna contemnens, solum presbyterum tantem, et sociis audientibus horribiliter mugientem, subito devoraverunt; et e vestigio conviatores ejus usque ad turrim, in quam tre
Abbreviated transcription (Latin):
satiaret: Huiꝰ ego formidolosi casꝰ
speciem. in mea sepe mente depin¬
go. moxq draconẽ illũ totiꝰ crudeli¬
tatis auctorẽ. qͦmͦ rapiat ac deuoret
animas pauida consideratione ꝑ¬
tracto: illũ sem ꝑ uersiculũ repetens.
piat ut leo animã mea dũ n et
redunat neq qui saluũ faciat
Tam breuis scriptura. quã lona
contigisse dicit᷑. qđ quidã aqͥo
uix erumpente crepusculo ia¬
re surrexit: enormis magnita
dũ quasi in trabe cõposuit. Con¬
mota ꝓtinꝰ bestia caput attollit
glutiit. Et ut corda nr̃a grauior
ad huc concutiat atq ad metue¬
da suꝑ nos diuina uidicia ꝑiugł
nos sollicitudo cõpellat. plerũq
uidemꝰ honestioribꝰ ac iuste niue¬
tib uiris. ista contingere: cũ eia¬
tra carnales & incõpositi uideant
homines. ut supra menunimꝰ eaq̃
uirtutib choruscare. Nam ut di
utius ñ immorer. quidã ab ihe¬
rosolimis rediens. hoc sibi suisq

Expanded text:
satiaret? Hujus ergo formidolosi casus satiaret? Hujus ergo formidolosi casus speciem in mea saepe mente depingo, moxque draconem illum totius crudelitatis auctorem, quomodo rapiat ac devoret animas, pavida consideratione pertracto, illum saepe versiculum repetens, rapiat ut leo animam meam; dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat . » Tam brevis scriptura quam longam contigisse dicitur, quod quidam agricola vix erumpente crepusculo, mature surrexit, enormis draconem sedendum quasi in trabe composuit. Commota protinus bestia caput attollit,glutiit, et ut corda nostra gravior adhuc formido concutiat, atque ad metuenda super nos divina judicia pervigil nos sollicitudo compellat; plerumque videmus honestioribus ac juste viventibus viris ista contingere cum econtra carnales et incompositi videantur homines, ut supra meminimus, etiam virtutibus corruscare. Nam, ut non diutius immorer, quidam ab Hierosolymis rediens, hoc sibi suisque
Abbreviated transcription (Latin):
randus. ue mͥ homicide contremui.
& cũ manib esset agendũ causa
dictante ñ pedibus: fugã paraui.
Ideoq a sacerdotib inunctum mͥ.
hoc exiliũ patior: meq ut smortis
illiꝰ auctorem deflere compellor.
Que nimirũ gemende calamita¬
tis hystoria ita totũ cor meũ tre¬
mefecit & concussit: ut immensã
cordis mei form idinẽ nec stilo tra¬
dere. nec ualeam sermone ꝓferre.
Meditor enĩ sepe. ecce homo et
bestia: duo pariter in spelunca.
Non mediator interuenit. non
ereptor accedit. ferinũ sane cor
pietas ñ emollit: presertim cũ
rabide uoracitati hoc etiã suꝑ¬
ad ditur. ut illate contumelie. gra¬
uis ultio cõpensetur. Queso que
rei tunc huius species erat. immo
que mens miseri hominis ẽt̃ pote¬
rat. cũ preda factus esset hosti nes¬
cio misereri. cũ euadendi nulla spẽ¬
suꝑesset̾. s potiꝰ cruentis dentib in
escam traditus. feriuã ꝓtinꝰ ingluuiẽ

Expanded text:
randus, vae mihi homicidae! contremui; randus, vae mihi homicidae! contremui; et cum manibus esset agendum, causa dictante, non pedibus, fugam paravi; ideoque a sacerdotibus injunctum mihi hoc exsilium patior, meque ut revera mortis illius auctorem deflere compellor. Quae nimiruum gemendae calamitatis historia ita totum cor meum tremefacit et concutit, ut immensam cordis mei formidinem, nec stylo tradere, nec valeam sermone proferre. Meditor enim saepe, ecce homo, et bestia, duo pariter in spelunca. Non mediator intervenit, non ereptor accedit, ferinum sane cor pietas 449 non emollit; praesertim cum rabidae voracitati hoc etiam superadditur, ut illatae contumeliae gravis ultio compensetur. Quaeso, quae rei hujus tunc species erat, imo quae mens miseri hominis esse poterat, cum praeda factus esset hosti nescio misereri; cum evadendi spes nulla superesset, sed potius cruentis dentibus in escam traditus, ferinam protinus ingluviem
Abbreviated transcription (Latin):
squamosa colla capitib: sinuosis
siexib obrepebat. Qui nos ut eo am¬
bulantes aspexit. contimio scintillais
ocłis. & tanqͣm linguis exacuens ora
trisulcis. in nos impetũ fecit. siu ꝓtiiꝰ
conuuiator m̃s. librata securi unum
caput abscidit: moxq ferram̃tum
ex eius manib cecidit. Itiꝰ serpens
in furoris rabiem implicabilit̾ efferat
in sublime se erigit: qđ solũ remalise¬
rat caput attulit. auctorẽq ꝓprii
uulneris mordicus app̾hendit. Quẽ
mox ut inuasit. spumosis cũ spiris
implicuit & inuoluit: totũq homi¬
nem suis uirib uendicans. in subẽ¬
ranei specus latebras asportauit.
Sed dũ traheretur: ille qͦd solũ
poterat me flagitat: in me cla¬
mosas uoces ingeminat: ut uel
ipse sibi promptus adiutor ac¬
currerem: uel securim que in meiꝰ
erat manibus porrig̾e festinare.
Ego autẽ infelix & deneger ul¬
tricib flamiis obnoxius. &. ipse
a serpentib merito potiꝰ deuo¬

Expanded text:
squamosa colla capitibus, sinuosis squamosa colla capitibus, sinuosis flexibus obrepebat. Qui nos ut eo ambulantes aspexit, continuo scintillans oculis, et tanquam linguis exacuens ora trisulcis, in nos impetum fecit. Cui protinus conviator meus librata securi, unum caput abscidit, moxque ferramentum ex ejus manibus cecidit. Protinus serpens in furoris rabiem implacabiliter efferatus, in sublime se erigit, quod solum remanserat caput attollit, auctoremque proprii vulneris mordicus apprehendit; quem mox ut invasit, sinuosis eum spiris implicuit et involvit, totumque hominem suis viribus vindicans, in subterraneae specus latebras asportavit. Sed dum traheretur ille, quod solum poterat, me flagitat, in me clamosas voces ingeminat, ut vel ipse sibi promptus adjutor accurrerem; vel securim, quae in meis erat manibus, porrigere festinarem. Ego autem infelix et degener, ultricibus flammis obnoxius, et ipse potius a serpentibus merito devo
Abbreviated transcription (Latin):
hesit anmo. nomina uͦ curis alis init̾¬
ueinentib. fateor int̾cepit obluno.
uit magnoꝑe curamus inderiauci¬
oes nomunu. dunm ñ excidat series
ooialo gestoꝵ: quã qͣm e hec eadẽ gesta
que scribimus. quia in transitu nos¬
audire contigit. utrũ in offensã fidei
lmeam teneant. certũ ꝑ omina non
nabenꝰ. se gͥ sine nõib digesta narra¬
nonares fastidiosis lectorib othate
a talib int̾im suꝑsedeo. Et certe salu¬
brius ẽ. ut omissis om̃ib ad me rede¬
amae defleã. me iugit̾ meis ocłis
ant ponã. Ecce enĩ iam ocłi caligant:
& solito amplius. flegmatis humores ha¬
bundant. Ruge subeunt: & dentium
qu camis hactemis spargebat. cigneo
iam colore niuescit: uox raucit᷑. uͥtus
deficit. Et heu ꝓdolor. sola ime ui¬
imaginatione. ꝑu̾si sp̃c truci uultu
porro ñ longe ante hoc euenisse cõꝑi.
quia dũ mͥi sepe mouet mentẽ. solet̾
exaggerare formidinẽ. Quidã nãꝙ
intudims serpens. duob attollens̃

Expanded text:
ris aliis intervenientibus, fateor, intercepit oblivio. Nec magnopere curamus videri aucupes nominum, dummodo non excidat series et ordo gestorum; quanquam et haec eadem gesta, quae scribimus, quia in transitu audire nos contigit, utrum inoffensam fidei lineam teneant, certum per omnia non habemus. Ne igitur sine nominibus digesta narratio nares fastidiosis lectoribus contrahat, a talibus interim supersedeo. Et certe salubrius est, ut omissis omnibus, ad me redeam, me defleam, me jugiter meis oculis anteponam. Ecce enim jam oculi caligant, t solito amplius phlegmatis humores abundant. Rugae subeunt, et dentium quod canis hactenus spargebatur, cigneo jam albore nivescit; vox raucit, virtus deficit; et, heu proh dolor! sola in me viimaginatione perversi spiritus truci vultu, porro non longe antehac evenisse comperi, quod dum mihi saepe movet mentem, solet exaggerare formidinem. Quidam namque nitudinis serpens duobus attollens
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nonnulli inuiti ꝑferunt: & te
eos quos tolerant. pꝰdiis ac faculea
eccłie. ueluit nolint carius emiuit
tidie regales epule. cotidie apparat
cotidie nuptiale conuuuũ. Et unde
frigerare debuerant indigentes:
bentium tabularũ recreant gestait
Et cum ep̃c dispensator ꝓmptus det
ẽẽ pauꝑum: ad eoꝵ mensam affiua
deliciis aliem ructant. cum & uli
ꝓpemodum uidet᷑ equare nequacia
quia p̾diis in militiam ꝓfugatis. om̃
possessione t̾rarum. insuꝑ etiã detim
ac plebes. addunt᷑ in beneficiũ scłat
una scilicet res. & illis subtrahit cr
marũ. Qđ totum in male munifici ẽ¬
put redundare nulli dubium ẽ:
tam̃ cum ad hoc ꝓpͥa uanitas traha
ñ necessitas antiqua compellat. E
quidem plurima suppetunt. que q̃
ep̃orum multiplicib erumpnis app¬
nerem: nͥ me epłaris compendii reg
phiberet. S o facimis. adeo me sole

Expanded text:
haec nonnulli et inviti perferunt; et tamen haec nonnulli et inviti perferunt; et tamen eos, quos tolerant, praediis ac facultatibus Ecclesiae, velint nolint, charius emunt. Quotidie regales epulae, quotidie apparatus, quotidie nuptiale convivium, et unde refrigerare debuerant indigentes, rubentium tabularum recreant gestatores. Et cum episcopus dispensator, et promus debeat esse pauperum, ad eorum mensam affluentibus deliciis, alieni ructant; cum et illpropemodum videtur aequare nequitiam, quia praediis in militiam profligatis, omnique possessione terrarum, insuper etiam et decimae, ac plebes adduntur in beneficium saeculUna scilicet res et illis subtrahit 445 marum. Quod totum in male munifici caput redundare, nulli dubium est; si tamen eum ad hoc propria vanitas trahat, non necessitas antiqua compellat. Et quidem plurima suppetunt, quae de episcoporum multiplicibus aerumnis apponerem, nisi me epistolaris compendii regula prohiberet. Sed, o facinus! adeo me sola
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾ium. contẽpta sac̾dotali sede con
struxit. qͣm nobilit̾ in xp̃o fuerit. testis
ẽ antiqua traditio. que scĩtatis eiꝰ insi¬
gnia celebrat: testis ẽ moderna deuo¬
tio. que piã eiꝰ memoriã in benedictio¬
ne frequentat. Quanti scilicet & pͥus
ꝙ postinodũ in eade sede usq ad uite
t̾minũ ꝑdurarunt: & tam oꝑosum
fructũ do nullatenꝰ attulcrunt. Neq te
bonitate p̃teraeam. qͥ dũtaxat occasione
ꝑcepta. qm̃ de manu regis laici uide¬
licet hominis. traditionem eccłie te sus¬
cepisse contigerat. cathedrã contemp¬
sisti: atq ad remotioris uite custodiã.
te ꝓtimis contulisti. Quid rogo iste
lanceatoꝵ turme. post equitantis
terga confluerent. si eum tanqͣmgen¬
tilis militie ducem in ꝓcinctu positũ.
armati undiq mamipłi constiparẽt.¬
& quem decuerat reuerent̾ incedere
cum choro psallentiũ. audire coget᷑
latores. Pensemus edã quale hor si

Expanded text:
monasterium, contempta sacerdomonasterium, contempta sacerdostruxit; quam nobilis in Christo vir fuerit, testis est antiqua traditio, quae sanctitatis ejus insignia celebrat; testis moderna devotio, quae piam ejus memoriam in benedictione frequentat. Quanti scilicet et prius, et postmodum in eadem sede usque ad vitae terminum perdurarunt, et tam operosum fructum Deo nuBonite, praeteream, qui hac duntaxat occasione percepta, quoniam de manu regis, laici videlicet hominis, traditionem Ecclesiae te suscepisse contigerat, cathedram contempsisti, atque ad remotioris vitae custodiam te protinus contulisti. Quid, rogo, iste lanceatorum turmae post equitantis terga confluerent? Si eum tanquam gentilis militiae ducem in procinctu positum armati undique manipuli constiparent? Et quem decuerat reverentur incedere cum choro psallentium, audire cogeretbellatores. Pensemus etiam quale hoc sit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cis mutat indum̃tis. Et ut nou̾is qͥd s
comĩsio ista contulerit: sic̃ autentica
registri testat᷑ hystoria. sub ipso mign
in uultu. Cui nimirũ & anteqqͣm mo¬
reret᷑ beatus apłs andreas apparuro:
& qua hora migraturꝰ eẽt ex corpore
nunciauit. Quid beatũ adelbertũ marty¬
rem dicã: Qui nimirũ qm̃ beniensis ec¬
cłie postposuit cathedrã: monachum in¬
duens. triũphalẽ martyrii meruit inue¬
uire coronã. Utq ex industria de cet̾is
sileã: quidã sc̃s penitens. cuiꝰ me ad pre¬
sens uocabulũ fugit. iam ante septenni¬
um fere ep̃ãtu dimisso. tande angło ui¬
sitante. p̾cipit᷑ ut ad ep̃atum redeat.
s recusat. donec admonente eode angło
beatus aduenit sub celeritate remiguis.
riꝑe: etiã tuta formidans. humano ces¬
sit imꝑio. qͥ ad angłicũ pͥus oraculum
rigidus stetit. Ep̃c etiã ille sauimensis qͥ
soliũpontificale de seruit. & farstense

Expanded text:
cis mutat induviis: et ut noveris quid sibi cis mutat induviis: et ut noveris quid sibi conversio ista contulerit, sicut authentica Registri testatur historia, sub ipso migrain vultu. Cui nimirum et antequam moreretur, beatus apostolus Andreas apparuit; et qua hora migraturus esset ex corpore, nuntiavit. 444 Quid beatum Adelbertum martyrem dicam? Qui nimirum quoniam Bohemiensis Ecclesiae postposuit cathedram, monachum induens, triumphalem martyrii meruit invenire coronam? Utque ex industria de caeteris sileam, quidam sanctus poenitens, cujus me ad praesens vocabulum fugit, jam ante septennium fere episcopatu dimisso, tandem angelo visitante praecipitur, ut ad episcopatum redeat; sed recusat, donec admonente eodem angelo, beatus advenit sub celeritate Remigius. ripere, etiam tuta formidans, humano cessit imperio, qui ad angelicum prius oraculum rigidus stetit. Episcopus etiam ille Sabinensis, qui solium pontificale deseruit, et Farfense
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa iam babemꝰ possessĩonẽ nr̃am in orien¬
tali plaga. Hoc itaq mͦ comitaturꝰ uos.
arma ccrripio: s uob̾ aduce. xp̃o post bela
uictorib mox recedo. Hoc gͥ dicã electo
dm̃: qđ berzellai galaadites descendens
de rogelim. dauid iocutꝰ ẽ regi. Paululum
ꝓcedam famulus tuus ab iordane tecum:¬
Ad qͥa dico breuit᷑ qđ̃ sentio: qͥa pleriq
pontificatꝰ uira ñ deserunt.& de sins¬
tris st̃. Quotiͦst aut legimꝰ recta inten¬
tione dimisłe: certa spes ẽ eos de et̾na
cũ xp̃o societate gaudere. Neq hoc di¬
cimꝰ. ut passim deseri ep̃atum liceat:
nͥ uidelicet id fieri necessitas magna
cõpellat. E nĩu beatus ualerius aũ s
ꝓuidet successorẽ: magnũ augustinũ
ypponensis eccłie intromizat antiftitẽ.
Luicians cieloclensis ep̃c. dñ ꝓpinquũ
sibimet obitũ ĩminere cognoscit. ad
cenobialis portũ conuolat ordinis. ac
sacerdotał infulas dignatatis. monachi¬

Expanded text:
quia jam habemus possessionem nostram in orienquia jam habemus possessionem nostram in orientali ejus plaga . » Hoc itaque modo comitaturus quidem vos, arma corripio, sed vobis duce Christo, post bella victoribus, mox recedo. Hoc igitur dicam electo Domini, quod Berzelai quoque Galaatides descendens de Rogelim David locutus est regi: « Paululum procedam famulus tuus ab Jordane tecum sentio; quia plerique pontificatus jura non deserunt, et de sinistris sunt: quotquot autem legimus recta intentione dimisisse, certa spes est eos de aeterna cum Christo societate gaudere. Neque hoc dicimus, ut passim deseri episcopatum liceat, nisi videlicet id fieri necessitas magna compellat. Enimvero beatus Valerius dum sibi providet successorem, magnum Augustinum Hipponensi Ecclesiae inthronizat antistitem. Lucidus Ficoclensis episcopus dum propinquum sibimet obitum imminere cognoscit, ad coenobialis portum convolat ordinis, ac sacerdotalis infulas dignitatis monachi
Abbreviated transcription (Latin):
diamancipate. Post tot qͥꝑpe uagatio¬
ues onoxie lib̾tatis excessus. qͥd restat:
nut me religationis atq silentii cen¬
sura cohererat: S hic forte blandus
petate condoluit. qͥ me colafizando
demulsit. qͥ me certe aquilino ut ita
loquar ungue palpauit. hanc querulꝰ
iñpet inuocẽ. Ecce latibulũ petit. &e sub
uisule penitentie. rome subt̾fugere q̃rit
atressũ lucrari machinat᷑ de inobedien¬
na ociũ: &e cet̾is in bellũ ruentib. hic
shdegeneris ũbre querit opacũ. S hoc
go sõ sathane meo respondeo: qdꝰ fli¬
ruben & gad moysi ductori suo respon¬
disse noscunt᷑. Nos inqͥunt armati & ac.¬
cincti ꝑgemus ad p̃lium ante filiosis¬
rael. donec intro ducamꝰ eos ad loca sua:
paruuli nr̃i &. qͥ qͥd habere possumus.
erunt in urbib muratis ꝓpt̾ in habita¬
toꝵ insidias: non reu̾temur in domos
nr̃as usq quo possideant filii isrł here¬
dita tem fuã: nec qͥcqͣm querimꝰ tͣnsiordanẽ.

Expanded text:
diae mancipate. Post tot quippe vagationis et noxiae libertatis excessus, quid restat, nisi ut me religationis atque silentii censura coerceat? Sed hic forte blandus pietate condoluit, qui me colaphizando demulsit, qui me certe aquilino, ut ita loquar, ungue palpavit, hanc querulus erumpet in vocem: Ecce latibulum petit, et sub colore poenitentiae, Romae subterfugere quaerit accessum; lucrari machinatur de inobedientia otium, et caeteris in bella ruentibus hic sibi degeneris umbrae quaerit opacum. Sed hoc ego sancto Satanae meo respondeo, quod filiRuben et Gad Moysi ductori suo respondisse noscuntur: « Nos, inquiunt, armati, et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel, donec introducamus eos ad loca sua; parvuli nostri, et quidquid habere possumus erunt in urbibus muratis propter habitatorum insidias; non revertemur in domos nostras usquequo possideant filii Israel haereditatem suam, nec quidquam quaeremus trans Jordanem,
Abbreviated transcription (Latin):
considandũ nicħominus ẽ quib loqͣu
Quappt̾ dum loq̃ndi libertatẽ ñ hab
ori digitũ suꝑpono. Querele gͥ expost¬
latione hucusq ꝓducta: in que ꝓpe¬
siuis scatet animus. breuit̃ inferam
Benidicta omĩpotentis dispensatio
conditoris: qͥa ad uos nuꝑ ascenden
duoꝵ ep̃atuum unius regendi. alt̾ul
uisitandi mole dep̃ssus. p̾rupta alpũ
ctam solitudinẽ tanqͣm fugitiuus li¬
mo repedaui. libet itaq sub quadã
m̃tis energia. qͣsi du stipitib atͥtos
agitare pedes: durisq cathenis edo¬
mitas subleuare ceruices: illõ ꝙ ꝓphħi
alacrit᷑ decantare dirupisti dñe nincła
mea: tͥ sacͥficabo hostiã laudis. Hostil pl¬
ne c̃tũꝙ tenetis: hec inme ꝓiecta fuissec

Expanded text:
considerandum est nihilominus quibus loquar. Quapropter dum uti loquendi libertate non audeo, ori digitum superpono. Querela igitur expostulationis hucusque producta, in quod propensius scatet animus, breviter inferamBenedicta omnipotens dispensatio conditoris, quia ad vos nuper ascendens duorum episcopatuum, unius regendi, alterius visitandi mole depressus, praerupta Alpium ctam solitudinem tanquam fugitivus postliminio repedavi. Libet itaque sub quadam mentis energia, quasi diu stipitibus attritos agitare pedes, durisque catenis edomitas sublevare cervices, illudque propheticum alacriter decantare: « Dirupisti, Domine, vincula mea: tibi sacrificabo hostiam laudis . » Nostis plane, tumque tenetis haec in me projecta fuis
Abbreviated transcription (Latin):
utꝰ conscientia remordente torquet̃
ornatur. accedit. trepidat. palpitat
tam̃ offerre p̃sumit. Ecce angłĩ ui
assuetꝰ fuerat uenit. & inspectante
pͥncipe spongiã infectã aqua suꝑ de¬
put illiꝰ ex pressit. om̃sq sordes atq
squalores quos ex corpore illiꝰ antes
contraxerat. menibris eiꝰ om̃ib iterp̃
suꝑ fudit. Hoc uiso pͥnceps. amimut¬
tus obstupuit: presbiterũq semog
om̃ib secrete conuenit. Inquisitꝰ itas
p̾sbiter si nouit̾ aliqͥd criminis ad
ab negat: deinde male sibi consei
ac pͥncipis auctoritate cõpulsus
tandẽ corruisse se nocte p̾terita
in quandã eiꝰdẽ principis cubicule¬
riam confitetur. In eadẽ rursa
urbe uidi monachum cui nomes
madelinus: qui nimirũ iuxta mo¬
nasteriũ degens in cellula. inclus
siue solitarius dicebat᷑. Hic mͥ ri¬
tulit. quia in sacro sc̃o paschali sab¬
bato resurrectionẽ p̃cedente dñtqͥ
in eccłia quã frequentare consus¬
uerat. quatuordecĩ plus minꝰ lan¬

Expanded text:
us, conscientia remordente, torquetur; ornatur, accedit, trepidat, palpitat, tamen offerre praesumit. Ecce angelus, ut assuetus fuerat, venit, et inspectante principe, spongiam infectam aqua super caput illius esqualores quos ex corpore illius ante contraxerat, membris ejus omnibus iterum superfudit. Hoc viso princeps admiratus obstupuit, presbyterumque semotis omnibus secrete convenit. Inquisitus itaque presbyter, si noviter aliquid criminis admens facinus, abnegat; deinde male sibi conscius, ac principis auctoritate compulsus, tandem corruisse se nocte praeterita in quamdam ejusdem principis cubiculariam confitetur. In eadem rursus urbe vidi monachum cui nomen erat Madelmus, qui nimirum juxta monasterium degens in cellula, inclusus, sive solitarius dicebatur. Hic mihi retulit, quia in sacrosancto paschali Sabbato, Resurrectionem praecedente Dominicam, in Ecclesia, quam frequentare consueverat, quatuordecim plus minus lam
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba compleu̾at: & continuo neqͥssimus
sp̃c fluxu uentͥs eiectus ẽ. Alius itẽ
sibi afferri p̃cepit. Cũq pincerna
totũ qđ erat in uascło. funditus ex¬
hausisset in poculũ. & ep̃o detuliss:
ecce pauꝑ importunꝰ illud sͥ dari p̾cib
flagitabat. dicens qͥa ꝑ ariditatem
ni biberet cõminus expiraret. Ccon¬
tra minist̃ asserebat. &̃ niłse in uase
residuũ reliqͥsse: & in eo loco uinum
aliud reꝑiri nullatenꝰ posse. In his gͥ
fortis ep̃c angustiis dep̃hensus. cũ & hinc
uidelicet sitm differre ñ posset illine
se bibere alio ꝑiclitante impium ui¬
dicaret. aũtit se a se. frĩq laboranti
in necessitate succurrit. ẜrecepit igit᷑
di omĩno defecerat: eo sitis ep̃i atrotius
seiiebat. Mandauit itaq ministro
ut uinariũ uas requireret: si forte
ret. Qui diutiꝰ abnegans. nichilq se
reseruasse constant᷑ affirmans: tan¬
dem ñ spe crectus. s imꝑio magis op¬

Expanded text:
verba compleverat, et continuo nequissimus verba compleverat, et continuo nequissimus spiritus fluxu ventris ejectus est. CAPUT IV. sibi afferri praecepit. Cumque pincerna totum quod erat in vasculo funditus exhausisset in poculum, et episcopo detulisset, ecce pauper importunis illud sibi dari precibus flagitabat, dicens, quia prae ariditate nimia nisi biberet, cominus exspiraret. Econtra minister asserebat, et nil se in vase residuum reliquisse, et in eo loco vinum aliud reperiri nullatenus posse. In his igitur fortis episcopus angustiis deprehensus, et cum hinc videlicet sitim differre non posset, illinc autem se bibere, alio periclitante, impium judicaret, avertit se a se, fratrique laboranti in necessitate succurrit. Praecepit igitudi omnino defecerat, eo sitis episcopi atrocius saeviebat. Mandavit itaque ministro, ut vinarium vas requireret; si forte ret. Qui diutius abnegans, nihilque se reservasse constanter affirmans, tandem non spe erectus, sed imperio magis op
Abbreviated transcription (Latin):
Addidisti etiã. qͥa beato leone sedis
erat consecutꝰ. ut uirtutes ac signa
frequent᷑ ostend̾et: ultro etiã cum ma¬
gne auctoritatis imꝑio. ex obsessis
corꝑib demones offugaret. Int̃ que
nimirũ signa uirtutũ & illud aliqͣn
contigit. at eode sc̃e memorie leone
p̃sente. demoniacus astitisset. Caunq
ille aut̃ quibdã ũbis ꝑuicacis suꝑbie
resultaret: tandem ꝑ nom̃ xp̃i t̾ribiliter
adiuratus. reniti ultra ñ potuit. Cũq
caput miseri hoĩs huc illucq contund̾et:¬
pauendo capillos in altũ quodã horrore
subrigeret: os qͣsi ad euomendũ qͥbꝰdã
conatib aꝑiret: ꝓtinis se obiecit ep̃c.¬
Nequaꝗͣ inquit ꝑos egredieris. ut nit̾is:
omino frustrabit᷑ qͦd moliris: ꝑ post̾io¬
ra te exire p̾cipio. nam tͥ aditum oris
ñ ꝑmitto. ꝑ sordidos gͥ meatus ĩmun¬
de habitator egredere: & feda post te
ut dignus es uestigia de relinque. uix

Expanded text:
Addidisti etiam, quia beato Leone sedis Addidisti etiam, quia beato Leone sedis erat consecutus, ut virtutes ac signa frequenter ostenderet; ultro etiam cum magnae auctoritatis imperio ex obsessis corporibus daemones effugaret. Inter quae nimirum signa virtutum, et illud aliquando contigit, ut eodem sanctae memoriae Leone praesente, daemoniacille autem quibusdam verbis pervicatis superbiae resultaret, tandem per nomen Christi terribiliter adjuratus, reniti ultra non potuit. Cumque caput miseri hominis huc illucque concuteret, capillos in altum pavendo quodam horrore subrigeret, os quasi ad evomendum quibusdam conatibus aperiret, protinus se objecit epquam, inquit, per os egredieris, ut niteris; omnino frustrabitur quod moliris, per posteriora te exire praecipio: nam oris tibi aditum non permitto. Per sordidos igitur meatus, immunde habitator, egredere, et foeda post te, ut dignus es, vestigia derelinque. Vix
Abbreviated transcription (Latin):
onariensis eccłio narrauit ep̃c. Cũ
inquit in teutonicoꝵ partib. cuidã cp̃o
conuiator incederẽ. & ĩminente refecti¬
ñ haberet: estuare cepit & anxis que¬
rere unde mͥ posset in itinere posisꝰ
subuenire. Cumq hinc indigentia
angeret. ulinc caritas animnũ dilata¬
ret᷑: in arto positus qͥd ꝓrsus agͥet
ignorabat. Cũ ecce repente grues ut
litteram inuicẽ congruentes expͥm̃t.
pariliq serie qͣsi diu̾sa utrĩq sub
uno auce castra cõponunt. suꝑ uer¬
ticem turmatĩ uolitare ceꝑunt. Tc̃
ep̃c in feruore fidi constant᷑ erectꝰ.
ait. Dñe p̃cipe unã de gruib istis
ad nos deici: ut seruusꝰ tuus de be¬
nedictionis tue munere satisfaciat
caritati. Mira exauditionis eleritas
ora nr̃a demergitur. sicq fides que ꝑ
dilectionẽ oꝑatur implet᷑. hec tibi
nem respondisti: ut liquido pateat
ñ uite rectitudinẽ. s fidem caritati
comunctã hanc obtinuisse uirtutẽ.

Expanded text:
Novariensis Ecclesiae narravit episcopus. Cum, Novariensis Ecclesiae narravit episcopus. Cum, inquit, in Teutonicorum partibus cuidam episcope conviator incederem, et imminente jamjam refectinon haberet, aestuare coepit et anxie quaerere unde mihi posset in itinere positus, subvenire. Cumque hinc indigentia stringeret, illinc charitas animum dilataret, in arcto positus quid prorsus ageret ignorabat; cum ecce repente grues, ut litteram invicem congruentes exprimunt, parili serie quasi diversa utrinque sub uno duce castra componunt, super verticem nobis turmatim volitare coeperunt. Tunc episcopus in fervore fidei constanter erectus, ait: Domine, praecipe unam de gruibus istis ad nos dejici, ut servus tuus de benedictionis tuae munere satisfaciat charitati. Mira exauditionis divinae cora nostra demergitur; sicque fides, quae per dilectionem operabatur, impletur. Haec tibi nem, respondisti, ut liquido pateat, non vitae rectitudinem, sed fidem charitati conjunctam hanc obtinuisse virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
iuam inagarũ pueriliũ fabulas
yutauit. sui hoc certe. ad diuine
puiguationis indiciũ contigit: uit
pnes de imptialib mensis in pla¬
s ante canũ ora ꝓiecti muime
ongerent᷑. In suꝑ o diuine aminad¬
nons panenda seueritas. Dum ri¬
pbus stat. dum p̾ceptis sacerido talib
pnhumiliat: qͥ uigilare sͥ ad salutẽ
oluit. in eubiculo dormientẽ repen
as celestib irruens fulgur extm
esio sic diuini furoris exꝑtus est
ouondo sententiã: qͥ uulneri suo
ĩ nueret adhibere contẽpserat me¬
icinã. Hoc añt diximꝰ: ut quante
dictoritatis uir ille fuerit qͥ ep̃atum
eiseruit. monstraremꝰ. S dum ista ꝓ.¬
Iquimir. ulud eciã nob̾ consequent᷑
eurrit. qdđ & ipse nob̾ nuꝑ uen̾abilis
yladebrande dixisti. Et quãqͣm ñ ma¬
noꝑe hums uideat᷑ ẽẽ negocii quod
er sat᷑ in manib: tam̃ dũ quomͦlibet
apicib tradimꝰ. ne uorago funditꝰ
ulis alligamꝰ. Ut enĩ te retulisse me¬
mnin: hoc tͥ ut̃ eiusde uerba ponamꝰ.

Expanded text:
um fabulas deputavit. Cui certe hoc ad divinae indignationis indicium contigit, ut panes de nuptialibus mensis in plateas ante canum ora projecti minime tangerentur. Insuper, o divinae animadversionis pavenda severitas! dum rigidus stat, dum praeceptis se sacerdotalibus non humiliat, qui vigilare sibimet ad salutem noluit, in cubiculo dormientem repente de coelestibus irruens fulgur exstinxit. Sic sic divini furoris expertus est moriendo sententiam, qui vulneri suo dum viveret adhibere contempserat medicinam. Hoc autem diximus, ut quam sanctae auctoritatis vir ille fuerit, qui episcopatum deseruit, monstraremus. Sed tum ista prosequimur, illud etiam nobis consequenter occurrit, quod et ipse nobis nuper, venerabilis magnopere hujus videatur esse negotii, quod versatur in manibus, tamen dum quomodolibet hoc apicibus tradimus, ne vorago funditusulis alligamus. Ut enim te retulisse memini, haec tibi, ut ejusdem verba ponamus,
Abbreviated transcription (Latin):
nullo pactominus qͣm uiginti nu
papiensiũ solidis cocm̃dam. Iussio
albas dare pecuniã. Cocoꝵ aũt dilia¬
tia ꝑfunctus. & laute decoctus. albat
piscis apponit᷑. S anteqͣm tangeris
ecce pauꝑ ad ianuam. hoc potissims
sibi dari qđ abbati appositum anx
postulabat. Mox ut erat integrin
piscem hesitans uir dm̃i mittit᷑ aq̃
pauꝑem. Ilico pauꝑ qͥ uidebat᷑. cun
ipsa parapside plena pisce in sublit
se extulit: & librata manu uelut t¬
nium portans. celum cunctis uiden¬
b penetrauit. Unde liquido cõpba
celo reponimus. Illud etiã qđ nunc
dimus. quãꝗͣ non sit miracłm. ab edd¬
catione tam̃ ñ uacat: cui famulatu
lopost. dum int̾ missarũ sollempris
sacris altarib deuotus assisteret: ati
nanp̃de memoria. illecebrosi gustus et
temptairit affectu. sic ut erat anim¬
insignis. talia se pati posse in obtutib
occulti & omnipotentis inspectiris et¬
buit. Expletisq regressus officĩs: fi¬
ticum anime piscemꝰ pauꝑi tradendĩ

Expanded text:
iginti nummorum Papiensium solidis coemendam. Jussit abbas numerari pecuniam. Coquorum autem diligentia perfunctus, et laute decoctus abbati piscis apponitur; sed antequam tangeretur, ecce pauper ad januam hoc potissimum sibi dari quod abbati esset appositum anxie postulabat. Mox, ut erat, integrum piscem, nihil haesitans vir Domini, mittit ad pauperem. Illico pauper, qui videbatur cum ipsa paropside plena pisce, in sublime se extulit; et librata manu, velut exenium portans, coelum cunctis videntibus penetravit. Unde liquido comprobcoelo reponimus. Illud etiam, quod nunc addimus, quanquam non sit miraculum, ab aedificatione tamen, cui famulaturlo post dum inter ipsa missarum solemnia sacris altaribus devotus assisteret, ecce naupredae memoria illecebrosi gustus eum tentavit affectu. Ille, ut erat insignis animi, talia se pati posse in obtutibus occulti, et omnipotentis inspectoris erubuit, expletisque regressus officiis, febreticum animae piscem pauperi tradendum
Abbreviated transcription (Latin):
uai oiscientia. Dampnũ si quideni
pnns cõpen sabat iucro pretatis. cẽ
iiui quiddã ignotus. & quẽ antea
unsii uidat. festinus & auxius u¬
quios lunteo inmanu eius iuguide
Senanoꝵ solidos posuit: Aicensa s
ilñs suo missos. tanqͣm qui ab eo
mattaret᷑. incunctant̃ abscessro.
pat hs actonitꝰ uellet inquirere:

Expanded text:
amnum siquidem carnis compensabat lucro pietatis; cum ecce vir quidam ignotus, et quem antea nunquam viderat, festinus et anxius ligatos linteo in manu ejus viginti denariorum solidos posuit, dicensque sibi a Domino suo missos, tanquam qui ab eo exspectaretur, incunctanter abscessit. Cumque hic attonitus vellet inquirere,
Abbreviated transcription (Latin):
electo. & uirge assur.
hil debrando. petrus
peccator monachus ser¬
uitutẽ. ferunt qui in
lincibus naturaltt̾ insitũ: qͥa cũ post
terga respiciunt ꝓtimis illũ qͥ p̃cesser̃

Expanded text:
electo, et virga Assur HILDEBRANDO, PETRUS peccator monachus servitutem. Ferunt, qui in lyncibus naturaliter insitum, quia cum post terga respiciunt, protinus illum qui praecesserit
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo d̾o tm̃ ⁊ domui: in hac mansiõe
singularitas. hospicio tm̃ ⁊ hosptti. Hic
locꝰ cum uno tm̃ aduectante coheret:
hͥ uterꝰ uniꝰ tm̃ agnitõe congaudͥ nec
mꝰ infamator. qͥd copiose nugis infama:
Qͥd insanie massam ꝓloqͥ audes: Mu¬
sitare contendis: susurrare apponis:
Garrire p̾sumis. ut u̾ginał uteri illa
habitatio di. ut regis uͥtutũ illo nitore
pudoris aula darissima ut mansio illa

Expanded text:
solitudo Deo tantum et domui; in hac mansione solitudo Deo tantum et domui; in hac mansione singularitas hospitio tantum et hospiti. Hic locus cum uno tantum adventante cohaeret. Hic uterus unius tantum agnitione congaudet, nec mus infamator, quid copiose nugis infamas? Quid insaniae massa proloqui audes, mussitare contendis, susurrare proponis, garrire praesumis, ut virginalis uteri illa habitatio Dei, ut Regis virtutum illa nitore pudoris aula clarissima, ut mansio illa